cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਖਾਦ
ਵੱਧ ਖਾਦ
ਧਿਆਨਪੂਰਣ ਫ਼ਰਟੀਲਾਈਜੇਸ਼ਨ ਤਕਨੀਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਵਧੇਰੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਾਦ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਖਾਦ ਸਾੜ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੌਦੇ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਜਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਖਾਦ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੂਣ ਸੂਚਕਾਂਕ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾੜ ਦੇਣ ਦੀ ਰੁਝਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਅੰਕੜੇ
thumb|ਇਹ ਨਕਸ਼ਾ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਕਾਉਂਟੀਆਂ ਵਿੱਚ 2012 ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਖਾਦ ਖਪਤ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਅੰਦਾਜ਼ਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ 30 ਤੋਂ 50% ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਕੁਦਰਤੀ ਜਾਂ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਵਪਾਰਕ ਖਾਦ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 2019 ਤਕ ਗਲੋਬਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਾ ਮੁੱਲ 185 ਅਰਬ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ ਵੱਧਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਯੂਰਪੀਅਨ ਖਾਦ ਬਜ਼ਾਰ 2018 ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਆਮ € 15.3 ਬਿਲੀਅਨ  ਦੀ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਵਧੇਗੀ।
ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਦੁਆਰਾ 2012 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ ਅਨਾਜ ਭਰ ਭੂਮੀ ਦੀ ਖਾਦ ਦੀ ਖਪਤ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਯੂਰੋਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ (ਈ.ਓ.) ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੁੱਲ ਹੇਠਾਂ ਡਾਇਗਗ੍ਰਾਮ ਕੱਢੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ (ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ) ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਯੂਰੋਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਖਾਦ ਦੀ ਕੁੱਲ ਖਪਤ 15 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਹੈ 105 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈਕਟੇਅਰ ਅਨਾਜ ਜਮੀਨ ਖੇਤਰ (ਜਾਂ 107 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈਕਟੇਅਰ ਜ਼ਮੀਨ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਮੁਤਾਬਕ) ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਔਸਤਨ ਔਸਤਨ ਔਸਤਨ 151 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਖਾਦਾਂ ਖਾਦ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਭਾਵ
right|thumb|ਬਾਰਿਸ਼ ਤੂਫਾਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਖਾਦ ਦਾ ਵਹਾਅ। thumb|ਯੂਟ੍ਰੋਫਿਕੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਅਲਗਲ ਦੇ ਖਿੜਨ ਦਾ ਕਾਰਨ।
ਪਾਣੀ
ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਰਨ-ਆਊਟ ਤਾਜ਼ਾ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸੁੱਰਣਾਂ ਦੇ ਯੂਟਰੋਫਿਕੇਸ਼ਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਅੱਧ ਪਾਣੀਆਂ ਯੂਟੋਫੋਇਕ ਹਨ ਯੂਟਰੋਫਿਕੇਸ਼ਨ ਲਈ ਮੁੱਖ ਯੋਗਦਾਨ ਫਾਸਫੇਟ ਹੈ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸੀਮਿਤ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਹੈ; ਉੱਚ ਸੰਘਣੇ ਸਾਈਨੋਬੈਕਟੀਰੀਆ ਅਤੇ ਐਲਗੀ ਦੀ ਵਾਧਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੌਤ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਖਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਾਈਨੋਬੈਕਟੀਰੀਆ ਖਿੜਦਾ ('ਅਲਗਲ ਖਿੜ') ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਖਾਣੇ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਨਸਾਨਾਂ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਤੱਟੀ ਖੇਤਰਾਂ, ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਖਾਦ ਨੂੰ ਢੋਣਾ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ-ਅਮੀਰ ਮਿਸ਼ਰਣ ਗੰਭੀਰ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਘਾਟ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਭੰਗ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦੀ ਘਾਟ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਨੂੰ ਬਣਾਏ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਵੱਸੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰਢੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। 2006 ਤਕ, ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਖਾਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਟਰੋਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੇ ਯੂਟਰੋਫਿਕੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭੂਮੀਗਤ ਪਾਣੀ ਦੇ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤੇ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟਸ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਸ ਤੋਂ ਕਈ ਸਾਲ ਲੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਨਾਈਟਰੇਟ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ
ਸਿਰਫ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਆਧਾਰਿਤ ਖਾਦਾਂ ਦਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਪੈਦਾਵਾਰ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਰਨ-ਆਊਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਖਾਦ ਦੇ ਹਾਈ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਰੇਟ ਨਾਈਟ੍ਰਾਈਟ ਦੀ ਉੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੁਮੇਲਤਾ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਸਤਲੁਜ਼ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭੂਗੋਲਿਕ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਰਹਿਤ ਖਾਦ (ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਜਾਂ ਕੁਦਰਤੀ) ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਪੌਦਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਲਿਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਾਈਟਰੇਟ ਦੇ ਪੱਧਰ 10 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ / ਐਲ (10 ਪੀ ਐੱਮ ਐੱਮ) ਤੋਂ ਉਪਰਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ 'ਨੀਲੀ ਬੇਬੀ ਸਿੰਡਰੋਮ' (ਐਕਸੀਡੇਟ ਮੈਥੇਮੋਗਲੋਬਾਈਨਮੀਆ) ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਖਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ, ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟਸ, ਕੁਦਰਤੀ ਆਵਾਸਾਂ ਲਈ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜੇ ਉਹ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਧੋਤੀਆਂ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਐਸਿਡਫਿਕੇਸ਼ਨ
ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ- ਤੋਂ ਬਣੇ ਖਾਦ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਐਸਿਡ ਬਣਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਉਪਲਬਧਤਾ ਵਿੱਚ ਘਟਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਲੰਗਣ ਦੁਆਰਾ ਭਰਵਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕੈਡਮੀਅਮ
ਫਾਸਫੋਰਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਖਾਦ ਵਿੱਚ ਕੈਡਮੀਅਮ ਦੀ ਘਣਤਾ ਬਹੁਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਮੋਨੋ-ਅਮੋਨੀਅਮ ਫਾਸਫੇਟ ਖਾਦ ਕੋਲ ਕੈਡੀਮੀਅਮ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ 0.14 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ / ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਜਾਂ 50.9 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ / ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਫਾਸਫੇਟ ਚੱਟਣ ਵਿੱਚ 188 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ / ਕਿਲੋ ਕੈਡਮੀਅਮ (ਉਦਾਹਰਣ ਨੌਰੂ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਟਾਪੂ ਤੇ ਜਮ੍ਹਾ ਹਨ) ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉੱਚ-ਕੈਡਮੀਅਮ ਖਾਦ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਰਤੋਂ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ (ਜਿਵੇਂ ਨਿਊਜੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ) ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਫਾਸਫੇਟ ਖਾਦਾਂ ਦੀ ਕੈਡਮੀਅਮ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਸੀਮਾ ਯੂਰਪੀਅਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਵਿਚਾਰੀ ਗਈ ਹੈ। ਫਾਸਫੋਰਸ ਵਾਲੇ ਖਾਦ ਦੇ ਉਤਪਾਦਕ ਹੁਣ ਕੈਡਮੀਅਮ ਸਮਗਰੀ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਫਾਸਫੇਟ ਚੱਟਣ ਨੂੰ ਚੁਣਦੇ ਹਨ।
ਫ਼ਲੋਰਾਈਡ
ਫਾਸਫੇਟ ਪੱਥਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਦਾ ਫਲੋਰਾਇਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਫਾਸਫੇਟ ਖਾਦਾਂ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤੋਂ ਨੇ ਮਿੱਟੀ ਫਲੋਰਾਈਡ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਧਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਖਾਦ ਤੋਂ ਭੋਜਨ ਦਾ ਦੂਸ਼ਣ ਘੱਟ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪੌਦੇ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਫਲੋਰਾਈਡ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਵਧੇਰੇ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਫਲੋਰਾਇਡ ਦੀ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਜੋ ਦੂਸ਼ਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੰਭਾਵਤ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਫਲੋਰਾਈਡ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਾਲੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਜੀਨਿਜ਼ਮ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹਨ।
ਰੇਡੀਓਐਕਟਿਵ ਤੱਤ
ਖਾਦਾਂ ਦੀ ਰੇਡੀਏਟਿਵ ਸਮੱਗਰੀ ਬਹੁਤ ਬਦਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਖਣਿਜਾਂ ਅਤੇ ਖਾਦ ਉਤਪਾਦਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗਾਜਰਤਾਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਯੂਰੇਨੀਅਮ -238 ਘਣ ਫਾਸਫੇਟ ਰੌਕ ਵਿੱਚ 7 ਤੋਂ 100 ਪੀ.ਸੀ.ਆਈ / ਜੀ ਅਤੇ ਫਾਸਫੇਟ ਖਾਦਾਂ ਵਿੱਚ 1 ਤੋਂ 67 ਪੀਸੀਆਈ / ਜੀ ਤਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਫਾਸਫੋਰਸ ਖਾਦ ਦੀ ਉੱਚ ਸਾਲਾਨਾ ਦਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਡਰੇਨੇਜ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਯੂਰੇਨੀਅਮ -238 ਘਣਤਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਨਾਲੋਂ ਕਈ ਵਾਰ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਨੁੱਖੀ ਸਿਹਤ ਦੇ ਖਤਰੇ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਧੇ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇ ਰੇਡੀਿਨਕੁਲਾਇਡ ਦੂਸ਼ਿਤ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ (0.05 mSv / y ਤੋਂ ਘੱਟ) ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ।
ਹੋਰ ਧਾਤੂ
ਸਟੀਲ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ, ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਜ਼ੌਂਕ (ਪਲਾਸਟ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਜਰੂਰੀ) ਲਈ ਖਾਦ ਵਿੱਚ ਰੀਸਾਈਕਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕੂੜੇ ਹੇਠਲੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਧਾਤਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ: ਆਰਸੈਨਿਕ, ਕੈਡੀਅਮ, ਕ੍ਰੋਮੀਅਮ ਅਤੇ ਨਿਕੇਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰੋ। ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਖਾਦ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਮ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੱਤ ਹਨ ਪਾਰਾ, ਲੀਡ, ਅਤੇ ਆਰਸੈਨਿਕ. ਇਹ ਸੰਭਾਵੀ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਅਸ਼ੁੱਧੀਆਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਲਾਗਤ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸ਼ੁੱਧ ਖਾਦਾਂ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਘਰਾਂ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਬਲੂ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਣੀ ਘੁਲਣਯੋਗ ਖਾਦਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਿਸਾਲੀ-ਗ੍ਰ੍ਰੋ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਾਣੀ ਘੁਲਣਯੋਗ ਖਾਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪਲਾਂਟ ਨਰਸਰੀ ਬਿਜਨੇਸ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਿਟੇਲ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫੀ ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਤੇ ਵੱਡੇ ਪੈਕੇਜਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਉੱਚੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਕੁਝ ਕੁ ਸਸਤੇ ਰੀਟੇਲ ਗ੍ਰੈਨੁਲਰ ਬਾਗ਼ ਖਾਦ ਵੀ ਹਨ।
ਮਿੱਟੀ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ
ਖਾਦ ਦੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰਾਂ ਕਾਰਨ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਮਾਈਕੋਰਜਿਜ਼ਲ ਫੰਜੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਹਿਜ ਸਬੰਧਾਂ ਦਾ ਵਿਗਾੜ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ ਲਈ ਯੋਗਦਾਨ
ਗਰੀਨ ਹਾਊਸ ਗੈਸ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ, ਮੀਥੇਨ ਅਤੇ ਨਾਈਟਰਸ ਆਕਸਾਈਡ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਖਾਦ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਦੀ ਬਰਾਬਰ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਕਾਰਜਕੁਸ਼ਲਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਰਕਮ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਲਈ ਇਹ ਅੰਕੜੇ 2 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਹਰੇਕ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਐਮੋਨਿਓਅਮ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਖਾਦ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਦੁਆਰਾ ਨਾਈਟਰਸ ਆਕਸਾਈਡ, ਗ੍ਰੀਨਹਾਊਸ ਗੈਸ ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਵਾਤਾਵਰਣ
thumb|2005 ਲਈ ਗਲੋਬਲ ਮੀਥੇਨ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ (ਸਤਹ ਅਤੇ ਹਵਾ ਦਾ ਹਵਾ) ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਖਾਦ ਦੀ ਵਧਦੀ ਵਰਤੋਂ ਰਾਹੀਂ, ਜੋ 2012 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ 110 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ (ਐਨ) ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ, ਨਾਈਟ੍ਰਸ ਆਕਸਾਈਡ (N2O) ਤੀਸਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗ੍ਰੀਨਹਾਉਸ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਮੀਥੇਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੈਸ ਇਸਦੇ ਕੋਲ ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ ਸੰਭਾਵੀ 296 ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਟਰੈਥੋਫੇਰਿਕ ਓਜ਼ੋਨ ਘਾਟਾ ਲਈ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲ ਕੇ, ਕੁੱਝ ਕੁ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਸੰਭਵ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਸਾਰੇ ਨਹੀਂ, ਮਾਨਸਿਕ ਰੋਗ ਸਬੰਧੀ ਤਬਦੀਲੀ 'ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ।
ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨ
ਯੂਰੋਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟਸ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦੁਆਰਾ ਹੱਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ 'ਜ਼ਬਰ-ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਖੇਤੀ' ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਫਾਸਫੋਰਸ ਦੇ ਵਾਧੇ ਅਤੇ ਡਰੇਨੇਜ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਉੱਚ ਮਿਸ਼ਰਨ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਿਗਾੜ ਮੂਲ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਨਾਨ-ਪੁਆਇੰਟ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਰਾਜ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਓਰੇਗਨ ਅਤੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਦੋਵੇਂ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਵਿਚ, ਖਾਦ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਾਂ ਨੂੰ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਔਨਲਾਈਨ ਡਾਟਾਬੇਸ ਨਾਲ ਖਾਦ ਦੇ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹਨ।
ਮੰਡ ਮੌੜ
ਮੰਡ ਮੌੜ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਜਲੰਧਰ ਪੱਛਮੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰਾਏ ਸਮੀਲ ਦੇਵ
ਜੰਮੂ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਰਾਜੇ
1757
1757 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 2000 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਮਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਕੈਨੇਡੀਅਨ
ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਕੈਨੇਡੀਅਨ (1917 – 25 ਸਤੰਬਰ 1986), ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ ਸੀ।
ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ
ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ, ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ 1937-1947 ਤਕ ਦਸ ਸਾਲ ਰਹੇ। ਇਸੇ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਜੁੜ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਥੇ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਾਚੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉਸੇ ਆਰਾ ਮਿੱਲ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਦਿਵਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਜਿਥੇ ਉਹ ਆਪ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਨਿਕਲਿਆ ਕਿ ਚਾਚੇ ਨੂੰ ਕੰਮ ਤੋਂ ਕਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਭਤੀਜੇ ਨੂੰ ਪੰਜ ਸੈਂਟ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਘੱਟ ਉਜਰਤ ਉਤੇ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਇਥੇ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਜੱਥੇਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਲੇਬਰ ਪ੍ਰੋਗਰੈਸਿਵ ਪਾਰਟੀ (ਉਦੋਂ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਨਾਮ) ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਪਹਿਲੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਪ੍ਰਾਂਤ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਵੋਟ ਦਾ ਹੱਕ ਸੀ ਪਰ ਇਹ 1907 ਵਿੱਚ ਖੋਹ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਵੱਲੋਂ ਵੋਟ ਦਾ ਹੱਕ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜੱਦੋ-ਜਹਿਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੱਧ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਜੱਦੋ-ਜਹਿਦ ਸਦਕਾ ਹੀ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਦਾ ਹੱਕ ਮੁੜ 2 ਅਪ੍ਰੈਲ 1947 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ।
ਭਾਰਤ ਵਾਪਸੀ
ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਤੁਰਤ ਬਾਅਦ 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਪਰਤ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ "ਕੈਨੇਡੀਅਨ" ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤਖੱਲਸ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਲਿਆ।
ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਇਕਾਈ ਦਾ ਸਕੱਤਰ ਵੀ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਬੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬੁਲਾਰਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਕਿਸਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ ਐਨ ਆਰ ਆਈ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਲਿਸਤਾਨੀ ਵੱਖਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਖੰਡਣ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਰਗਰਮ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜਿਲੇ ਦੇ ਗੜ੍ਹਸ਼ੰਕਰ ਹਲਕੇ ਦੀ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ।
ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਵਿਆਹ ਜਲੰਧਰ ਜਿਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਜੰਡਿਆਲਾ ਦੇ ਗਦਰੀ ਬਾਬਾ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਧੀ, ਹਰਬੰਸ ਨਾਲ ਕਰਵਾਇਆ। ਉਸਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਬਰਤਾਨੀਆ ਅਤੇ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਵਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੀਵਨ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਸਪੋਂਡੀਲਾਈਟਿਸ ਤੋਂ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦੀਆਂ ਕਈ ਹੋਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਪੀੜਿਤ ਸਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਇਲਾਜ ਲਈ ਯੂ ਐੱਸ ਐੱਸ ਆਰ ਵੀ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸ਼ਹਾਦਤ
25 ਸਤੰਬਰ ਦੀ ਬਾਅਦ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ, ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਦੋ ਘੰਟੇ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਤਕਰੀਬਨ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ਮਾਹਿਲਪੁਰ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੇ ਇਕੱਤਰ ਹੋ ਗਏ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦਾ ਰਸਤਾ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਅਯੋਗਤਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਅਪਰਾਧ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਮਿਲੀਭੁਗਤ ਹੋਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ।
26 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ, ਉਸਦੇ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਲੰਗੇਰੀ ਤੋਂ ਮਹਿਲਪੁਰ ਤੱਕ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ "ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਕਨੇਡੀਅਨ ਅਮਰ ਰਹੇਏ", "ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਅਮਨ ਅਤੇ ਏਕਤਾ ਦਾ ਸ਼ਹੀਦ, "ਨਾ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜ ਨਾ ਖਾਲਿਸਤਾਨ, ਜੁਗ ਜੁਗ ਜੀਵੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ", "ਹਿੰਦੂ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਜੋ ਲੜਾਏ ਉਹ ਕੌਮ ਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹੈ", "ਅੱਤਵਾਦ ਅਤੇ ਵੱਖਵਾਦ ਮੁਰਦਾਬਾਦ", "ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਏਕਤਾ ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ", "ਹਿੰਦੂ ਸਿੱਖ ਏਕਤਾ ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ" ਅਤੇ "ਸੀਪੀਆਈ ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ" ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਲਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਮਾਹਿਲਪੁਰ ਤੋਂ, ਜਲੂਸ ਵਾਪਸ ਲੰਗੇਰੀ ਆਇਆ। 20,000 ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੈਲੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ, ਜਿਥੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ, ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਿੱਖ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਰੈਲੀ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਕੱਟੜਵਾਦੀ ਕਾਤਲਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ।
ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਮੇਤ ਅਨੇਕ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਲੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਲਹਿਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1917 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1986
ਦੀਪ ਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ
ਦੀਪ ਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ
ਰਾਏ ਲੜਾਈ
ਜੰਮੂ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਰਾਜੇ
ਅਜਮੇਰ ਰੋਡੇ
ਅਜਮੇਰ ਰੋਡੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਬਹੁਵਿਧਾ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਹਨ ਜੋ ਕਵਿਤਾ, ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਵਾਰਤਕ ਲਿਖਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਨੁਹਾਰ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੇ ਸਾਪੇਖਤਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਬਾਰੇ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪਲੈਟੋ ਦੀ ਰਿਪਬਲਿਕ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਡਾਇਲਾਗ ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਯੁਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ 1966 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਅਜਮੇਰ ਰੋਡੇ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਥੀਏਟਰ ਦਾ ਮੋਢੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਟਕ, ਦੂਜਾ ਪਾਸਾ, ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਡਾਇਰੈਕਟ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਜੀਵਨ ਵੇਰਵਾ
ਅਜਮੇਰ ਰੋਡੇ ਦਾ ਜਨਮ 1940 ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡ ਰੋਡੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ 1966 ਵਿੱਚ ਉਨਟੇਰੀਓ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਵਾਟਰਲੂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰਜ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲ ਕੈਨੇਡਾ ਆਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੇ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲ ਉੱਥੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵੀ ਰਹੇ। ਅਜਮੇਰ ਰੋਡੇ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਸੁਰਜੀਤ ਕਲਸੀ, ਵੀ ਇੱਕ ਮਸਹੂਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੇਟਾ। ਅਜਮੇਰ ਰੋਡੇ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਸੌਂਕ ਬਚਪਨ 'ਚ ਹੀ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ- ਨਵਤੇਜ ਭਾਰਤੀ - ਅਤੇ ਮਾਮਾ ਜੀ ਵੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਆਪਣੀ ਡਿਗਰੀ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੈਨਕੂਵਰ ਆ ਕੇ, ਅਜਮੇਰ ਰੋਡੇ ਨੇ ਬੀ ਸੀ ਹਾਡਰੋ (B.C Hydro) ਵਿੱਚ ਇੰਜਨੀਅਰ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਦੀ ਲਿਖਣਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਹਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਲਿਖਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸਾਹਿਤਕ ਸਫਰ
ਅਜਮੇਰ ਰੋਡੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਜਿਵੇਂ ਨਾਟਕ, ਕਵਿਤਾ, ਕਹਾਣੀ, ਵਾਰਤਕ, ਅਨੁਵਾਦ, ਆਲੋਚਨਾ, ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਗਲਪ ਵਿੱਚ ਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਾਟਕ ਸਮਾਜਕ ਮਸਲਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਜਾ ਨਸਲੀ ਵਿਤਕਰੇ ਬਾਰੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਛਪੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਨਾਟਕ ਮੁੱਖ ਰੂਪ 'ਚ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਅਜਮੇਰ ਰੋਡੇ ਦੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਤਾਜ਼ੀ ਕਿਤਾਬ, ਲੀਲ੍ਹਾ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਕਬੂਲ ਹੋ ਹੈ। ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ, ਅਜਮੇਰ ਰੋਡੇ ਅਨੁਵਾਦਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸਟਰੀ ਟੀਮ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ ਜੋ ਸੂਫ਼ੀ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ, ਉਰਦੂ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਲੌਸ ਐਂਜ਼ਲਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਨੁਸਰਤ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਜਮੇਰ ਰੋਡੇ ਦਾ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਮੰਚ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵੱਜੋਂ ਖਾਸ ਥਾਂ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ 10 ਨਾਟਕਾਂ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨਾ, ਸਹਿਨਿਰਦੇਸ਼ਨਾ, ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਵੈਨਕੂਵਰ ਦੇ ਰੰਗਮੰਚ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਵਤਨੋਂ ਦੂਰ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ, ਭਾਰਤੀ ਨਾਟ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਸੁਰਨਾਟ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਸਥਾਪਤੀ ਬੋਰਡਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਮੰਚ ਵੈਨਕੂਵਰ (ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ) ਦੇ 1974 ਤੋਂ ਮੈਂਬਰ ਚੱਲੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਕਈ ਵਾਰ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਸ੍ਰੋਤ
ਸਿਰਜਣਾ ਦੇ ਪਚੀ ਵਰ੍ਹੇ, ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਮੰਚ ਵੈਨਕੂਵਰ, 1999, ਸਫਾ 41 Asian Heritage in Canada- Ajmer Rode Ajmer Rode blog Ajmer Rode interview
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1940 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਨਰਾਇਣ ਆਪਟੇ
ਨਰਾਇਣ ਆਪਟੇ ਹਿੰਦੂ ਮਹਾਂਸਭਾ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਨੱਥੂਰਾਮ ਗੋਡਸੇ ਦੇ ਨਾਲ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਕਤਲ ਦੇ ਦੋਸ਼ੀ ਵੱਜੋਂ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਰਾਜਾ ਭੂਪ ਦੇਵ
ਜੰਮੂ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਰਾਜੇ
ਰਾਜਾ ਹਰਿ ਦੇਵ
ਜੰਮੂ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਰਾਜੇ
ਮੁਨਾਫ਼ਿਕ
ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ, ਮੁਨਾਫ਼ਿਕ (ਨ., ਅਰਬੀ ਵਿੱਚ: منافق, ਬਹੁਵਚਨ ਮੁਨਾਫ਼ਿਕੁਨ) ਉਸ ਦੰਭੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜਾ ਉੱਪਰੋਂ ਉੱਪਰੋਂ ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਪੈਰੋਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਕਾਫ਼ਿਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੰਭ ਨੂੰ ਅਰਬੀ ਵਿੱਚ ਨਿਫ਼ਾਕ (نفاق) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁਰਾਨ ਦੀਆਂ ਸੈਂਕੜੇ ਆਇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਨਾਫ਼ਿਕੁਨ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਕਿ ਇਹ ਲੋਕ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਲਈ ਇਸਲਾਮ ਵਿਰੋਧੀ ਵੱਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਖਤਰਨਾਕ ਹਨ।
ਤਾਰਾਗੋਤਾ
ਤਾਰਾਗੋਤਾ ਜਾਂ ਸਾਰਾਗੋਸਾ ਸਪੇਨ ਦੇ ਤਾਰਾਗੋਤਾ ਸੂਬੇ ਅਤੇ ਆਰਾਗੋਨ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਏਬਰੋ ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਉਹਦੇ ਸਹਾਇਕ ਦਰਿਆਵਾਂ, ਉਏਰਵਾ ਅਤੇ ਗਾਯੇਗੋ ਤੋਂ ਬਣਦੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਰਾਜਾ ਗੁਜੈ ਦੇਵ
ਜੰਮੂ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਰਾਜੇ
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਯੋਜਨਾ (PMKVY)
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਕੌਸ਼ਲ ਵਿਕਾਸ ਯੋਜਨਾ (PMKVY) ਇੱਕ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਫਰਦੀਕਰਨ ਤੇ ਮਿਆਰੀਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਰੋਜ਼ਗਾਰੀ ਹੁਨਰਾਂ ਵੱਲ ਰੁਚੀ ਵਧਾਉਣ ਲਈ, ਸੰਭਾਵੀ ਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਦਿਹਾੜੀਦਾਰਾਂ ਦੀ ਕਾਰਜ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਲੀ ਇਨਾਮ ਦੇ ਕੇ ਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਕੇ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਔਸਤਨ ਇਨਾਮ ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅੱਕਤੀ 8000 ਰੁਪਏ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਜਿਹਨਾਂ ਦਿਹਾੜੀਦਾਰਾਂ ਕੋਲ ਕਿਸੇ ਹੁਨਰ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀਕੁਸ਼ਲਤਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਮਾਣਕਾ ਤੇ ਪੂਰੇ ਤੁਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਤੇ ਔਸਤਨ ਇਨਾਮ 2000 ਤੋਂ 2500 ਰੁਪਏ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। 24 ਲੱਖ ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਦੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 1500 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਵੰਡਣ ਦਾ ਟੀਚਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਚਾਰ ਪ੍ਰਸਾਰ
ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਪਰਸਾਰ ਦੀ ਜ਼ਿਮੇਵਾਰੀ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ, ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰਾਂ ਤੇ ਪਾਰਲੀਮਾਨੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਕੌਸ਼ਲ ਮੇਲੇ ਲਗਾ ਕੇ ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਰੇਰਿਤ ਕਰਕੇ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ(ਭਾਰਤ) ਵਿੱਚ PMKVY ਯੋਜਨਾ ਅਧੀਨ ਫਰਦੀਕ੍ਰਿਤ ਸਿਖਲਾਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਤੇ ਸੈਕਟਰ ਸਕਿਲ ਕੌਂਸਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਫਰਦੀਕ੍ਰਿਤ ਸਿਖਲਾਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਕੜੀ ਹੈ:
http://pmkvyofficial.org/Training-Centre.aspx
ਸਥਿਤੀ
ਫ਼ਰਵਰੀ 2016 ਦੀ ਇਕਨੋਮਿਕ ਟਾਈਮ ਅਖਬਾਰ ਮੁਤਾਬਕ ਦਸ ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿੱਖਿਆਰਥੀ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਲਾਭ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਸਭ ਤੋਂ ਨੰਬਰ 1 ਤੇ ਹੈ।ਲੋਜਿਸਟਿਕਸ, ਖੇਤੀ-ਬਾੜੀ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ, ਬਿਊਟੀ ਐਂਡ ਵੈੱਲਨੈਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਅੱਗੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਵਿਕਾਸ ਯੋਜਨਾਵਾਂ
ਸਰੂਪਵਾਲ
ਸਰੂਪਵਾਲ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਚ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰਾਜ ਗਿੱਧ
ਰਾਜ ਗਿੱਧ  (en:king vulture:) (Sarcoramphus papa)
ਰਾਜ ਗਿੱਧ - ਰਾਜ ਗਿੱਧ ਨਵੇਂ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੀਆਂ ਗਿੱਧਾਂ ਨਾਲ ਨਾਤਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲ਼ਾ ਇਕ ਵੱਡ ਆਕਾਰੀ ਪੰਛੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਰਹਿਣ ਬਸੇਰਾ ਕੇਂਦਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਹਨ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੀ ਦੱਖਣੀ ਬਾਹੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਇਲਾਕੇ ਤੱਕ ਦੇ ਨੀਵੇਂ ਖੰਡੀ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ Sarcoramphus ਖੱਲ੍ਹਣੇ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਜਿਉਂਦਾ ਜੀਅ ਹੈ।
ਜਾਣ ਪਛਾਣ
ਇਸਦੀ ਲੰਮਾਈ ੩੨-੩੬ ਇੰਚ, ਵਜ਼ਨ ੨.੭ ਤੋਂ ੪.੫ ਕਿੱਲੋਗ੍ਰਾਮ ਤੇ ਪਰਾਂ ਦਾ ਫੈਲਾਅ ਚਾਰ ਤੋਂ ਸੱਤ ਫੁੱਟ ਹੁੰਦਾ ਏ। ਇਸਦੀ ਧੌਣ ਤੇ ਸਿਰ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਖੰਭਾਂ ਤੋਂ ਨੰਗੇ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਖੰਭ ਚਿੱਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਮਾੜੀ ਜਿਹੀ ਖੱਟੀ ਭਾਅ ਮਾਰਦੇ ਹਨ, ਪੂੰਝਾ ਤੇ ਪਰ ਗਾੜ੍ਹੇ ਭੂਰੇ ਤੇ ਕਾਲ਼ੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੀ ਚਮੜੀ ਡੱਬ-ਖੜੱਬੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੀਹਦੇ ਚ ਖੱਟਾ, ਸੰਤਰੀ, ਨੀਲਾ, ਜਾਮਣੀ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੀ ਸੰਤਰੀ ਚੁੰਝ ਮਾਸ ਪਾੜਨ ਲਈ ਬੜੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਕੁਕੜੀ ਵਾਂਙੂੰ ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਕਲਗੀ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਵਾਨ ਹੁੰਦੇ ਗਿੱਧ ੩ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰੇ ਗਿੱਧ ਵਾਂਙੂੰ ਵਿਖਣ ਡਹਿ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਰੰਗ ਆਉਣ ਤੇ ੫-੬ ਸਾਲ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੀਆਂ ਭੂਰੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਲੰਮੀਆਂ ਤੇ ਪੰਜੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ੩੦ ਸਾਲ ਦੇ ਏੜ-ਗੇੜ ਉਮਰ ਭੋਗਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਆਮ ਉਡਾਣ ੫੦੦੦ ਫੁੱਟ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਇਹ ੮੦੦੦ ਫੁੱਟ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੇ ਉੱਡਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉੱਚੀ ਉਡਾਰੀ ੧੧੦੦੦ ਫੁੱਟ ਨਾਪੀ ਗਈ ਹੈ।
ਖ਼ੁਰਾਕ
ਇਸਦੀ ਮੁੱਖ ਖ਼ੁਰਾਕ ਲੋਥਾਂ ਖਾਣਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਫੱਟੜ ਜਾਨਵਰਾਂ, ਨਵਜੰਮੇ ਫਲ਼ਾਂ, ਰੀਂਙਣ ਵਾਲ਼ੇ ਨਿੱਕੇ ਜਨੌਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪਰਸੂਤ
ਰਾਜ ਗਿੱਧ ਚਾਰ ਤੋਂ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰੇ ਪਰਸੂਤ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਦਾ ਨਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਥੋੜਾ ਛੇਤੀ ਪਰਸੂਤ ਗੋਚਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਪਰਸੂਤ ਦਾ ਵੇਲਾ ਖੁਸ਼ਕ ਰੁੱਤ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਆਵਦਾ ਖੋਖਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਮਾਦਾ ਇੱਕ ਵੇਰਾਂ ਸਿਰਫ ਇਕ ਹੀ ਆਂਡਾ ਦੇਂਦੀ ਹੈ, ਜੀਹਤੇ ਨਰ ਤੇ ਮਾਦਾ ਦੋਵੇਂ ਰਲ਼ਕੇ ੫੨ ਤੋਂ ੫੮ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਬਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਬੋਟ ਦੇ ਆਂਡੇ ਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ੧੦ ਦਿਨਾਂ ਅੰਦਰ ਬੋਟ 'ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਖੰਭ ਆਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ੨੦ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਉਮਰੇ ਬੋਟ ਪੰਜਿਆਂ ਤੇ ਖਲੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਘੱਤਦਾ ਹੈ। ਬੋਟ ਆਵਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗ਼ੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਉਡਾਰੀ ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰੇ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਨਸਾਨੀ ਨਾਤਾ
ਰਾਜ ਗਿੱਧ ਮਾਇਆ ਸੱਭਿਅਤਾ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਸਥਾਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲ਼ਾ ਪੰਛੀ ਸੀ। ਮਾਇਆ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਚੋਂ ਰਾਜ ਗਿੱਧ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਧੜ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਮੂਰਤਾਂ ਵੀ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਕ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਮਾਇਆ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਪਈ ਇਹ ਦੇਵਤਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸੁਨੇਹੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਨੇਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੱਕ ਅੱਪੜਦੇ ਕਰਦਾ ਏ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਛੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੰਛੀ
ਟ੍ਰਿਨਟੀ ਕਾਲਜ (ਕਨੈਕਟੀਕਟ)
ਟ੍ਰਿਨਟੀ ਕਾਲਜ  ਹਾਰਟਫ਼ੋਰਡ, ਕਨੈਕਟੀਕਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਰਾਈਵੇਟ ਲਿਬਰਲ ਆਰਟ ਕਾਲਜ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ 1823 ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਯੇਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕਨੈਕਟੀਕਟ ਦੇ ਰਾਜ ਦਾ ਦੂਜਾ- ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਕਾਲਜ ਹੈ। 1969 ਤੋਂ ਕੋਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ, ਇਸ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ 2300 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦਾਖਲ ਹਨ। ਟ੍ਰਿਨਟੀ 38 ਮੇਜਰ ਅਤੇ 26 ਮਾਈਨਰ ਕੋਰਸ  10:1 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਫੈਕਲਟੀ ਅਨੁਪਾਤ ਨਾਲ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਲਜ ਨਿਊ ਇੰਗਲੈਂਡ ਸਮਾਲ ਕਾਲਜ ਅਥਲੈਟਿਕ ਕਾਨਫਰੰਸ (NESCAC) ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਲਿਟਲ ਲਵੀਜ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਲਜ
ਸੰਨ ਫ਼ਲਿਊ ਦੇ ਲੋਬਰੇਗਾਤ ਵੱਡਾ ਗਿਰਜਾਘਰ
ਸੰਤ ਫੇਲੀਊ ਦੇ ਲਲੋਬਰੇਗਾਤ ਵੱਡਾ ਗਿਰਜਾਘਰ (ਕਾਤਾਲਾਨ: Catedral de Sant Feliu de Llobregat, Catedral de Sant Llorenç, ਸਪੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ: Catedral de San Feliú de Llobregat, Catedral de San Lorenzo) ਇੱਕ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਗਿਰਜਾਘਰ ਹੈ। ਸੰਤ ਫੇਲੀਊ ਦੇ ਲਲੋਬਰੇਗਾਤ ਵੱਡਾ ਗਿਰਜਾਘਰ, ਸੰਤ ਫੇਲੀਊ ਦੇ ਲਲੋਬਰੇਗਾਤ ਸ਼ਹਿਰ ਕਾਤਾਲੋਨੀਆ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਤ ਫੇਲੀਊ ਦੇ ਲਲੋਬਰੇਗਾਤ ਦੇ ਡਾਏਓਸਿਸ ਦੀ ਸੀਟ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਗਿਰਜਾਘਰ
ਰਾਜਾ ਧਰੁਵ ਦੇਵ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਰਾਜੇ
ਹੁਕਮਨਾਮਾ
ਹੁਕਮਨਾਮਾ ( ਪੰਜਾਬੀ : ਹੁਕਮਨਾਮਾ, ਅਨੁਵਾਦ। ਹੁਕਮਨਾਮਾ ), ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਇੱਕ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਭਜਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ, ਹੁਕਮ ਜਾਂ ਹੁਕਮ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਮਕਾਲੀ ਤਖ਼ਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਫਰਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ, ਇਹ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਗੁਰੂ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਨੁਯਾਈਆਂ ਅਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੌਰਾਨ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹੁਕਮ, ਆਦੇਸ਼, ਜਾਂ ਹੁਕਮ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ, ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਵੇਰੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦੇ ਪੰਨੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਤਰਤੀਬ ਤੋਂ ਚੁਣੀ ਗਈ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦਿਨ ਲਈ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲਕੇ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਸਮ ਦੁਆਰਾ ਲਈ ਗਈ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਵਾਕ ਜਾਂ ਹੁਕਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। thumb| ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੀ ਸਥਾਨਕ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦੁਰ ਦਾ ਇੱਕ ਹੁਕਮਨਾਮਾ, ਤਕਰੀਬਨ 1665-1675
ਜਾਣ-ਪਛਾਣ
ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਪੁਰਾਤਨ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਾਈ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਸ਼ਬਦ ਅਰਬੀ 'ਹੁਕਮ' ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ 'ਨਾਮਹ' ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਸੰਯੁਕਤ ਰੂਪ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਸਧਾਰਨ ਅਰਥ ਹੈ 'ਫ਼ਰਮਾਇਸ਼ ਵਾਲਾ ਪੱਤਰ'। ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਪੱਤਰ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਸਮੁੱਚੀ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਕੋਈ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ,ਹੋਰ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਸਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਲਿਖੇ ਗਏ ਪੱਤਰ ਨੂੰ ਵੀ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਰੰਭ
ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਲਿਖੇ ਜਾਣ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਹੋਈ ਮੰਨੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਕੋਈ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ।ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨੀਸਾਣ ਜ਼ਰੂਰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਨੀਸਾਣ ਤੋ ਭਾਵ ਨਿਸ਼ਾਨ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਚਿੱਠੀ ਭੇਜਦਾ ਸੀ।ਉਹ ਚਿੱਠੀ ਤੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜਾਂ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਲਾ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਚਿੱਠੀ ਭੇਜੀ ਗਈ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਸਹੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦਸਮ ਗੁਰੂ, ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।ਅੱਜ ਵੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤਖਤਾਂ ਤੋਂ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਬਣਤਰ
ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਖੁਦ ਲਿਖਦੇ ਸੀ। ਪਰ ਦਸਮ ਗੁਰੂ ਸਮੇਂ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਲਿਖਣ ਦਾ ਕੰਮ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲਿਖਾਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਲਿਖਤ ਤੇ ਕੇਵਲ ਨੀਸਾਣ ਪਾ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਹਰ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਵਿੱਚ 'ੴਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ' ਪਾ ਕੇ ਸਮੁੱਚੀ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਦਾ ਸਾਰਾ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਲਿਖਾਰੀ ਦੀ ਲਿਖਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਸਤੂ ਪੱਖ ਤੋਂ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਦੇ ਤਿੰਨ ਭਾਗ ਮੰਨੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਭਾਗ ਸੰਬੋਧਨ ਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦਾ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ।ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਚ ਉਹਨਾਂ ਵਸਤਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿੰਨਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਸੰਬੋਧਿਤ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਕੀਤੇ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਗ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਦਾ ਵਿਹਾਰਿਕ ਭਾਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਹਿਤਕ ਪੱਖੋਂ ਇਸ ਭਾਗ ਦਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਕਈ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਦਾ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਈ ਖਾਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਤੀਜੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਮੇਵੜੇ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਇਸ ਸੇਵਾ ਬਦਲੇ ਕੀ ਭੇਂਟਾ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਤਾਰੀਖ ਲਿਖ ਕੇ ਕੁਲ ਸਤਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹੁਕਮਨਾਮੇ
ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹੁਕਮਨਾਮਿਆਂ ਦਾ ਕੁਝ ਵੇਰਵਾ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ:
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ੮੫ ਦੇ ਲਗਭਗ ਹੁਕਮਨਾਮਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਜਿੰਨਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਦਸਮ ਗੁਰੂ ਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ੧੬੦੬ ਤੋਂ ੧੭੬੨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਰੂਪ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੱਧਕਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ
ਰਾਜਾ ਬਰਜਰਾਜ ਦੇਵ
ਜੰਮੂ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਰਾਜੇ
ਖ਼ਮੀਰ
ਖ਼ਮੀਰ ਉੱਲੀ ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਕੇਂਦਰੀ ਸੂਖਮ ਜੀਵ ਹਨ, ਜਿਸਦੀਆਂ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ 1,500 (ਕੁੱਲ ਉੱਲੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦਾ 1%) ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਹਨ। ਹਨ।
ਰਾਜਾ ਰੰਜੀਤ ਦੇਵ
ਜੰਮੂ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਰਾਜੇ
ਬੱਲ
ਬੱਲ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਜਲੰਧਰ ਪੱਛਮੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮੈਸੂਰ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ
ਮੈਸੂਰ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Mysore Medical College & Research Institute; ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਸੂਰ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ), ਸਰਕਾਰੀ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੈਸੂਰ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਹੈ। ਇਹ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਮੈਸੂਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਰਾਜੇਂਦਰ ਵੋਡੀਅਰ ਦੁਆਰਾ 1924 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਹ ਕਰਨਾਟਕ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸੱਤਵਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਲਜ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਹੈਲਥ ਸਾਇੰਸਜ਼, ਜਯਾਨਗਰ, ਬੰਗਲੌਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ।
ਜੈਰੀ ਰਾਈਸ
ਜੈਰੀ ਲੀ ਰਾਈਸ (ਜਨਮ ਅਕਤੂਬਰ 13, 1962) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਅਮਰੀਕੀ ਫੁਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫੁੱਟਬਾਲ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ 49ਈਅਰਜ਼ ਨਾਲ ਖੇਡਿਆ। ਐਨਐਫਐਲ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਮਹਾਨ ਰਿਸੀਵਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਉਸਨੂੰ ਮਹਾਨ ਐੱਨ ਐੱਫ ਐੱਲ ਖਿਡਾਰੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੈਸੂਰ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ
ਇਤਿਹਾਸ
ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਰਾਜਾ ਵਡਿਆਤਰ ਚੌਥਾ ਨੇ ਮੈਸੂਰ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਮੁੱਢਲੇ ਰਾਜ ਦੇ ਮੈਸੂਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਮੈਡੀਕਲ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਡੀਕਲ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਦੀ ਇਕ ਸਕੀਮ 1881 ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਚੁਣੇ ਗਏ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮਦਰਾਸ ਅਤੇ ਬੰਬੇ ਵਰਗੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਅਤੇ "ਹਸਪਤਾਲ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ. ਸਹਾਇਕ ".
ਜੈਰੀ ਰਾਈਸ
ਉਹ ਰੀਸੀਵਰਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਟੈਟਿਸਟੀਕਲ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਲੀਡਰ ਰਿਹਾ। ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਗਜ਼ ਅਤੇ ਟੱਚਡਾਉਨ ਲਈ ਲੀਡਰ ਹੋਣ ਵਜੋਂ ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ, ਟਚਡਾਉਨ ਰਿਐਕਸ਼ਨਸ ਅਤੇ ਯਾਰਡਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਉਸਦੇ ਹਿੱਸੇ ਸੀ। ਉਹ 13 ਵਾਰ ਪ੍ਰੋ ਬਾਊਲ (1986-1996, 1998, 2002) ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ 20 ਐੱਨ ਐੱਫ ਐੱਲ ਸੀਜ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 12 ਵਾਰ ਆਲ-ਪ੍ਰੋ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ 49 ਸੀ ਅਤੇ ਓਕਲੈਂਡ ਰੇਡਰਾਂ ਨਾਲ ਏਐਫਸੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੇ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਸੁਪਰ ਬਾਊਲ ਜਿੱਤੇ। 2016 ਤੱਕ ਰਾਈਸ ਨੇ 100 ਐਨਐਫਐਲ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾੲੇ। 1999 ਵਿੱਚ, ਦਿ ਸਪੋਰਟਿੰਗ ਨਿਊਜ਼ ਨੇ "ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੇ 100 ਮਹਾਨ ਖਿਡਾਰੀਆਂ" ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਜਿਮ ਬਰਾਊਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਈਸ ਨੂੰ ਦੂਜਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ। 2010 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਐੱਨ ਐੱਫ ਐੱਲ ਨੈਟਵਰਕ ਦੇ ਐੱਨ ਐੱਫ ਐੱਲ ਫਿਲਮਜ਼ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਸਿਖਰਲੇ 100: ਐਨਐਫਐਲ ਦੇ ਮਹਾਨ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਖਿਡਾਰੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਾਈਸ ਨੂੰ 2010 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋ ਫੁੱਟਬਾਲ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ ਅਤੇ 2006 ਵਿੱਚ ਕਾਲਜ ਫੁੱਟਬਾਲ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮੈਸੂਰ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ
ਇਤਿਹਾਸ
ਮਦਰਾਸ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਨੇ ਮੈਸੂਰ ਸਟੇਟ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਦਾਖਲ ਕਰਨ ਵਿਚ ਅਸਮਰੱਥਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਸੂਰ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 1917 ਵਿਚ ਇਕ "ਮੈਸੂਰ ਮੈਡੀਕਲ ਸਕੂਲ" ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਕੇ ਇਕ ਹੋਰ ਯੋਜਨਾ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਲਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ "ਸਬ ਸਹਾਇਕ ਸਰਜਨਾਂ" ਵਜੋਂ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਲਈ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਵਿਖੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਲਸੰਸਸ਼ੁਦਾ ਮੈਡੀਕਲ ਪ੍ਰੈਕਟੀਸ਼ਨਰ (ਐਲ.ਐਮ.ਪੀ) ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਨ ਲਈ ਸਿਖਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ 4 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਕੋਰਸ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। 1924 ਵਿਚ "ਮੈਸੂਰ ਮੈਡੀਕਲ ਸਕੂਲ" ਨੂੰ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਸਨੂੰ "ਮੈਸੂਰ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਲਜ ਮੈਸੂਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿਖਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਮੈਡੀਕਲ ਡਿਗਰੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਮੈਸੂਰ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਮੈਸੂਰ ਰਾਜ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਸੱਤਵਾਂ ਹੀ ਸੀ। ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਦੇਵਰਾਜ ਵੋਡੀਅਰ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਅਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਕਾਲਜ ਨੂੰ 1930 ਵਿਚ ਬੰਗਲੌਰ ਤੋਂ ਮੈਸੂਰ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਜੈਰੀ ਰਾਈਸ
ਮੁੱਢਲੇ ਸਾਲ
ਜੈਰੀ ਲੀ ਰਾਈਸ ਦਾ ਜਨਮ ਸਟਾਰਕਿਲ, ਮਿਸੀਸਿਪੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਮਿਸੀਸਿਪੀ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਕਸਬੇ ਕ੍ਰੌਫੋਰਡ ਵਿੱਚ ਪਲਿਆ। ਉਹ ਓਕੋਟ, ਮਿਸਿਸਿਪੀ ਦੇ ਬੀ. ਐਲ. ਮੂਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜਿਆ। ਉਸਦੀ ਆਤਮਕਥਾ "ਰਾਇਸ" ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲ  ਸਕੂਲ ਦੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਰਾਈਸ ਨੂੂੂੰ ਸਕੂਲ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੇ ਭਗੌੜਾ ਕਰਾਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਨੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਫੁਟਬਾਲ ਕੋਚ ਨੂੰ ਰਾਈਸ ਦੀ ਸਪੀਡ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਕੋਚ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਈਸ ਨੇ ਉਸ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਟਰੈਕ ਅਤੇ ਫੀਲਡ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਖੇਡੀ।
ਮੈਸੂਰ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ
ਇਤਿਹਾਸ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਰਾਜੇਂਦਰ ਹਸਪਤਾਲ (ਕੇਆਰ ਹਸਪਤਾਲ) ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਲਈ 3,65,000/- ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਆਈ ਸੀ ਅਤੇ ਐਕਸ-ਰੇ ਉਪਕਰਣ ਦੇ ਨਾਲ 100 ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਵਾਲੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਜੋਂ ਅਰੰਭ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਮੈਸੂਰ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਚੈਲੂਵੰਬਾ ਹਸਪਤਾਲ, ਪਹਿਲਾਂ ਵੈਨਵੀਲਾਸ ਹਸਪਤਾਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, 1880 ਵਿੱਚ 24 ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ 1939 ਵਿੱਚ 200 ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਵਾਲੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਹੋਰ ਵਿਸਥਾਰ 1954 ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਓ ਬੀ ਜੀ ਦਾ ਨਵਾਂ ਓਪੀਡੀ ਬਲਾਕ 1997 ਵਿਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੌਜੂਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਵਿਚ ਨਵੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨਿਰੰਤਰ ਜੋੜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨਵੀਂ ਮਲਟੀਸਟੋਰੀਡ ਓਪੀਡੀ ਇਮਾਰਤ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਅਤਿ-ਆਧੁਨਿਕ ਏਅਰ-ਕੰਡੀਸ਼ਨਡ ਆਈਸੀਸੀਯੂ ਹੈ ਜੋ ਉਪਰਲੀਆਂ ਮੰਜ਼ਲਾਂ ਦੇ ਮੈਡੀਕਲ ਵਾਰਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ 1998 ਵਿਚ ਕੇਆਰ ਹਸਪਤਾਲ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਦੂਸਰੀਆਂ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਨਵੀਆਂ ਬਣਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਲੱਡ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਬਰਨਜ਼ ਵਾਰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਮੈਸੂਰ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਅੰਡਰ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ
ਐਮ ਬੀ ਬੀ ਐਸ ਕੋਰਸ ਲਈ ਕੁਲ 150 ਸੀਟਾਂ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚੋਂ 85% ਕਰਨਾਟਕ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਸੀਈਟੀ ਦੁਆਰਾ ਭਰੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਯੋਗ ਹਨ। ਬਾਕੀ 15% ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕੋਟਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਾਗਰਿਕ ਲਈ ਖੁੱਲਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਦਾਖਲਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੁਆਰਾ ਸਾਲ 2016 ਤੋਂ ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ
ਪੀਜੀ ਕੋਰਸਾਂ ਲਈ ਇਸ ਵਿਚ 127 ਸੀਟਾਂ ਦਾਖਲ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿਚ 50% ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕੋਟਾ ਦੁਆਰਾ ਹਨ।
ਡੀਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਮੈਸੂਰ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਨੇ 75 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸਾਗਾ ਰਾਹੀਂ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ, ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸਥਾਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਸਿੱਧੀਆਂ ਅਤੇ ਉੱਘੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਅਤੇ 23 ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸਣ ਅਤੇ ਮਾਰਗ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਜਿਵੇਂ ਡੀਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ:
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ
ਬਿੱਛੂ (2000 ਫ਼ਿਲਮ)
ਬਿੱਛੂ ਇੱਕ 2000 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਐਕਸ਼ਨ ਥ੍ਰਿਲਰ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੌਬੀ ਦਿਓਲ ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਮੁਕੇਰਜੀ ਨੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਬਿਛੂ 1994 ਦੀ ਇੰਗਲਿਸ਼-ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਫ੍ਰੈਂਚ ਐਕਸ਼ਨ ਥ੍ਰਿਲਰ ਫ਼ਿਲਮ ਲਓਨ: ਦਿ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਦੀ ਇੱਕ ਤਬਦੀਲੀ ਹੈ.
ਸਾਰ
ਜੀਵਾ (ਬੌਬੀ ਦਿਓਲ) ਇੱਕ ਸੰਘਰਸ਼ਸ਼ੀਲ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ. ਉਹ ਕਿਰਨ (ਮਲਾਇਕਾ ਅਰੋੜਾ ਖਾਨ) ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਸਮਾਜਿਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮਤਭੇਦਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਕਿਰਨ ਦੇ ਪਿਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ. ਜੀਵਾ ਨੂੰ ਸਜਾ ਦੇਣ ਲਈ, ਕਿਰਨ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ (ਫਰੀਦਾ ਜਲਾਲ) ਅਤੇ ਦੋ ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਵੇਸਵਾਗਮਨ ਲਈ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ਵਤ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਤਿੰਨੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਿਰਨ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਕੀਤੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਾਰਦੀ ਹੈ. ਜੀਵਾ ਕਿਰਨ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਕੇ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਖਤਰਨਾਕ ਕਾਤਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ. ਉਹ ਬਾਲੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ. ਪਿਤਾ (ਮੋਹਨ ਜੋਸ਼ੀ) ਦੇਵਰਾਜ ਖੱਤਰੀ (ਆਸ਼ੀਸ਼ ਵਿਦਿਆਰਥੀ) ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਿਰਨ ਬਾਲੀ (ਰਾਣੀ ਮੁਖਰਜੀ) ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਰਾ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਹੈ. ਉਹ ਜੀਵਾ ਨਾਲ ਕਈ ਵਾਰ ਦੋਸਤੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਹੱਤਿਆ ਵਿੱਚ ਇੰਨਾ ਰੁੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਸਮਾਂ ਨਾ ਹੋਏ. ਇੱਕ ਦਿਨ ਕਿਰਨ ਜੀਵਾ ਦੇ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਵੰਡ ਰਹੀ ਹੈ. ਜਦ ਕਿ ਉਹ ਥਰੇਲੀ ਦਾ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਹੈ  - ਕਿਰਨ ਇਕੋ ਇੱਕ ਬਚੀ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜੀਵਾ ਦੇ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸੀ. ਜੀਵਾ ਜਲਦੀ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਰਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿੰਗ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਦਮੀਆਂ ਤੋਂ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਹਥਿਆਰ ਸੰਭਾਲਣ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਲਓਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ : ਪੇਸ਼ੇਵਰ
ਬਿਚੂ 1994 ਦੀ ਇੰਗਲਿਸ਼-ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਫ੍ਰੈਂਚ ਐਕਸ਼ਨ ਥ੍ਰਿਲਰ ਫ਼ਿਲਮ ਲਓਨ: ਦਿ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ, ਲੂਕ ਬੇਸਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ. ਲਓਨ: ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸਿਤਾਰੇ ਜੀਨ ਰੇਨੋ ਟਾਈਟਲਰ ਭੀੜ ਹਿੱਟਮੈਨ ਵਜੋਂ; ਗੈਰੀ ਓਲਡਮੈਨ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰੀ ਅਤੇ ਅਪਾਹਜ ਡੀਈਏ ਏਜੰਟ ਨੌਰਮਨ ਸਟੈਨਸਫੀਲਡ ਵਜੋਂ ; ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਨੈਟਲੀ ਪੋਰਟਮੈਨ, ਆਪਣੀ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿਚ, ਇੱਕ ਮੈਥਿਲਡਾ ਵਜੋਂ, ਇੱਕ 12-ਸਾਲਾ ਲੜਕੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਕਤਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਓਨ ਨੇ ਝਿਜਕ ਝੋਕਿਆ. ਅਤੇ ਡੈਨੀ ਆਈਲੋ ਟੋਨੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਇੱਕ ਭੀੜ ਹੈ ਜੋ ਹਿੱਟਮੈਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ. ਲੌਨ ਅਤੇ ਮੈਥਿਲਡਾ ਇੱਕ ਅਸਾਧਾਰਣ ਰਿਸ਼ਤਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਨਸਲ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਿੱਟਮੈਨ ਦੇ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਸਿੱਖਦੀ ਹੈ. ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਤਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੈਥਿਲਡਾ 12 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਰਨ ਲਗਭਗ 10 ਸਾਲ ਵੱਡੀ ਹੈ.
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਇਨੇਸ ਰਾਉ
ਇਨੇਸ-ਲੋਨ ਰਾਉ (ਜਨਮ 1990 ) ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਮਾਡਲ ਹੈ। ਉਹ ਨਵੰਬਰ 2017 ਲਈ ਪਲੇਬੁਆਏ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀ 'ਪਲੇਮੈਟ ਆਫ਼ ਦ ਮੰਥ' ਸੀ, ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਪਲੇਮੈਟ ਸੀ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਰਾਉ ਦਾ ਜਨਮ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਅਲਜੀਰੀਅਨ ਮੂਲ ਦੀ ਹੈ। ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਪੁਰਸ਼ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਰਾਉ ਨੇ ਟਰਾਂਸ ਮਾਡਲ ਕੈਰੋਲੀਨ "ਤੁਲਾ" ਕੋਸੇ ਦੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸਦਕਾ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਲਿੰਗ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਸਰਜਰੀ ਕਰਵਾਈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਪਹਿਚਾਨ ਦਿੱਤੀ।   ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਹੀ, ਪਰ 24 ਸਾਲ ਦੀ ਹੋਣ ਤੱਕ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀ।
ਕਰੀਅਰ
18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਉ ਨੇ ਇਬੀਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਡੀਜੇ ਲਈ ਨੱਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਡੇਵਿਡ ਗੈਟਾ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਕਰ ਲਈ। 2013 ਵਿਚ 24 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਵਜੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਸਨੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਲਗਜ਼ਰੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਓਓਬੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਮਈ 2014 ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਲੇਬੁਆਏ  ਦੇ  "ਏ-ਜੇਡ ਦੇ ਮੁੱਦੇ" ਵਿੱਚ "ਈਵੇਲੂਸ਼ਨ" ਸਿਰਲੇਖ ਵਿਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਮਰਦ-ਔਰਤ ਬਾਈਨਰੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਲਿੰਗ ਪਛਾਣ ਦੀ ਵੱਧਦੀ ਸਵੀਕਾਰਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣਾ ਹੈ। 1981 ਵਿਚ ਕੋਸੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਦੂਜੀ ਟਰਾਂਸ ਹਸਤੀ ਬਣ ਗਈ ਜਿਸਨੂੰ 'ਪਲੇਬੁਆਏ' ਵਿਚ ਫ਼ੀਚਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਅਕਤੂਬਰ 2017 ਵਿੱਚ ਪਲੇਬੂਆਏ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹਗ ਹੇਫ਼ਨਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕੂਪਰ ਹੇਫ਼ਨਰ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਰਾਓ ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਨਵੰਬਰ / ਦਸੰਬਰ 2017 ਦੇ ਅੰਕ ਵਿੱਚ " ਪਲੇਅਮੇਟ ਆਫ ਦ ਮੰਥ" ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਔਰਤ ਬਣੇਗੀ।   ਹੇਫ਼ਨਰ ਨੇ ਫੀਚਰ ਲਈ ਰਾਉ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ।
ਸਰਗਰਮਤਾ
ਟਰਾਂਸ ਵਜੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਉ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਈ। 2016 ਵਿੱਚ ਉਹ ਟੀ.ਐਫ.1 ਨਿਊਜ਼ ਫੌਰਮੈਟ ਸੇਪਟ ਅ ਹੂਟ 'ਤੇ ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਐਪੀਸੋਡ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1990 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ
ਰਾਜਾ ਸੰਪੂਰਣ ਸਿੰਘ
ਜੰਮੂ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਰਾਜੇ
ਏਸਕਾਰਿਆਸਿਸ
ਏਸਕਾਰਿਆਸਿਸ ਪਰਜੀਵੀ ਗੋਲ ਕੀੜੇ ਏਸਕਾਰਿਸ ਲੰਬਰਿਕੋਇਡਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ। 85% ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗ ਦੇ ਕੋਈ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਜੇ ਕੀਤੇ ਦਾ ਆਕਾਰ ਛੋਟਾ ਹੋਵੇ। ਮੌਜੂਦ ਕੀੜਿਆਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਛਣ ਵੀ ਵੱਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਬੁਖਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਸੋਜ਼ਿਸ਼, ਪੇਟ ਦਰਦ ਅਤੇ ਦਸਤ ਦੇ ਲੱਛਣ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਬੱਚੇ ਇਸ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਲਾਗ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਭਾਰ ਨਾ ਵਧਣਾ, ਕੁਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਲਾਗ ਮੱਲ ਵਿੱਚੋਂ ਏਸਕਾਰਿਸ ਆਂਡਿਆਂ ਨਾਲ ਦੂਸ਼ਿਤ ਭੋਜਨ ਖਾਣ ਜਾਂ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਪੀਣ ਕਰ ਕੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਆਂਡਿਆਂ ਤੋਂ ਕੀੜੇ ਅੰਤੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਪੇਟ ਦੀ ਦਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਮੋਰੀਆਂ ਕਰ ਕੇ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਫੇਫੜਿਆਂ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਛਿੰਦਰਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ ਹੋ ਕੇ ਸਾਹ-ਨਲੀ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਖਾਂਸੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਨਿਗਲ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਰਵਾ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਪੇਟ ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ ਲੰਘ ਕੇ ਆਂਦਰ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਤੇ ਉਹ ਬਾਲਗ ਕੀੜੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਲਗਭਗ 0.8 ਤੋਂ 1.2 ਅਰਬ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਏਸਕਾਰਿਆਸਿਸ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਜਨਸੰਖਿਆ ਉਪ-ਸਹਾਰਾ ਅਫ੍ਰੀਕਾ, ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ, ਅਤੇ ਏਸ਼ਿਆ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਏਸਕਾਰਿਆਸਿਸ ਸਣ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਮ ਮਿੱਟੀ-ਨਾਲ ਫੈਲਣ ਵਾਲੀ ਹੇਲਮਿਨਥਾਈਸਿਸ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। 2010 ਤਕ ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਲਗਭਗ 2,700 ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਕਿ 1990 ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 3,400 ਸੀ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਦਾ ਏਸਕਾਰਿਸ ਸੂਅਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੋਗ
ਚੀਮਾ
ਚੀਮਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜੱਟ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਵੱਡੇ ਗੋਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੈ। ਚੀਮਾ ਜੱਟ ਚੌਹਾਨ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਨ।
ਸ਼ਹਾਬਦੀਨ ਗੌਰੀ ਨੇ ਜਦ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਰਾਜ ਚੌਹਾਨ ਨੂੰ ਹਰਾਕੇ 1193 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਇਲਾਕੇ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਤਾਂ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਰਾਜ ਚੌਹਾਨ ਦੀ ਬੰਸ ਦੇ ਚੌਹਾਨ ਪਹਿਲਾਂ ਬਠਿੰਡੇ ਤੋਂ ਕਾਂਗੜ ਤੇ ਫਿਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੇ ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ।
ਚੀਮੇ ਗੋਤ ਦਾ ਮੋਢੀ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਰਾਜ ਚੌਹਾਨ ਦਾ ਪੋਤਾ ਚੀਮਾ ਸੀ। ਚੀਮੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬਠਿੰਡੇ ਤੋਂ ਕਾਂਗੜ ਵੱਲ ਆਏ ਕੰਗਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਕੇ ਏਥੇ ਆਬਾਦ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਮਗਰੋਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਭਾਣਜੇ ਧਾਲੀਵਾਲ ਨਾਲ ਅਣਬਣ ਹੋ ਗਈ, ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਵਿਧਵਾ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਚੀਮੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਕੇ ਪਿੰਡੋਂ ਕੱਢਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦੁੱਖ ਭਰੀ ਕਹਾਣੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਿੰਡ ਝੁਨੀਰ ਜਾਕੇ ਦੱਸੀ। ਝੁਨੀਰ ਦੇ ਧਾਲੀਵਾਲਾਂ ਨੇ ਚੀਮਿਆਂ ਤੇ ਭਾਰੀ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਥੋਂ ਉਜਾੜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਪਿੰਡ ਤੇ ਆਪਣਾ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਕਾਂਗੜ ਵਿੱਚ ਧਾਲੀਵਾਲ ਹੀ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਕਾਂਗੜ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਛੱਡ ਕੇ ਚੀਮੇ ਮੋਗੇ ਤੇ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਪੁਰਾਣੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨਾਲ ਅਣਬਣ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਲੁਧਿਆਣੇ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਥੇ ਜਾਕੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵਡੇਰੇ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਚੀਮਾ ਪਿੰਡ ਆਬਾਦ ਕੀਤਾ। ਲੁਧਿਆਣੇ ਦੇ ਚੀਮਾ, ਕਾਲਖ, ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਸਰਦਾਰਾਂ, ਮਲੋਦ ਆਦਿ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਚੀਮੇ ਵਸਦੇ ਹਨ।
ਚੀਮੇ ਲੜਾਕੂ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸਥਾਨਿਕ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਚੀਮੇ ਦੀ ਬੰਸ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੂ ਮਲ ਨੇ ਦਰਿਆ ਬਿਆਸ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਡੇਰੇ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਪਿੰਡ ਵਸਾਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਡੇਰੇ ਦੋ ਸੂਰਬੀਰ ਜੋਧੇ; ਰਾਣਾ ਕੰਗ ਤੇ ਢੋਲ ਹੋਏ ਹਨ। ਚੀਮਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਹਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਹੀਂ, ਜੋਗੀ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਚੀਮੇ ਗੋਤ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਜੱਟਾਂ ਨੇ ਫਿਰੋਜ਼ਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਧਰਮ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ। ਪੁਰਾਣੇ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ਼ ਵੀ ਕਾਇਮ ਰੱਖੇ। ਨਾਗਰਾ, ਦੁੱਲਟ, ਦੰਦੀਵਾਲ ਤੇ ਚੱਠੇ ਗੋਤ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਚੀਮਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚੌਹਾਨ ਰਾਜਪੂਤ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਿਣਤੀ ਸਿਆਲਕੋਟ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਜਿਲ੍ਹਾ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ 42 ਪਿੰਡ ਸਨ।
ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ, ਸੰਗਰੂਰ, ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ, ਪਟਿਆਲਾ ਤੇ ਮਾਨਸਾ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚੀਮੇ ਕਾਫ਼ੀ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਦੁਆਬੇ ਵਿੱਚ ਚੀਮੇ ਮਾਲਵੇਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੀ ਹਨ। ਚੀਮੇ ਦਲਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਨ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬਣਨ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਚੀਮੇ ਗੋਤ ਦੇ ਜੱਟ ਸਿੱਖ ਹਰਿਆਣੇ ਦੇ ਸਿਰਸਾ ਤੇ ਕਰਨਾਲ ਆਦਿ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਕੇ ਵਸੇ ਹਨ। ਚੀਮੇ ਗੋਤ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਪਿੰਡ ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਸਰਦਾਰਾਂ ਜਿਲ੍ਹਾਂ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਵਡੇਰੇ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਵੀ ਉਸਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਥੇ ਹਰ ਵਰ੍ਹੇ 14 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਜੋੜ ਮੇਲਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਦੋਰਾਹੇ ਤੋਂ 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਪਿੰਡ ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਸਰਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਸਿੰਘਾਂ ਨਾਲ 1867 ਬਿਕਰਮੀ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਲਈ। ਸਿਰ ਧੜ ਨਾਲੋਂ ਅਲੱਗ ਹੋ ਗਿਆ ਫਿਰ ਵੀ ਬਾਬਾ ਜੀ ਕਈ ਮੀਲਾਂ ਤੱਕ ਵੈਰੀਆਂ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ ਵੀ ਲੜਦੇ ਰਹੇ। ਚੀਮਾ ਗੋਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਇਸ ਵਡੇਰੇ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਹਰ ਵਰ੍ਹੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਗਮ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ। 1881 ਈਸਵੀਂ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰਬੀ ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਚੀਮੇ ਜੱਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 69,549 ਸੀ। ਕੈਪਟਨ ਏ• ਐਸ• ਚੀਮਾ ਮੌਊਂਟ ਐਵਰੈਸਟ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਤੇ ਪਹਿਲਾ ਹੀ ਭਾਰਤੀ ਸੀ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਚੀਮੇ ਜੱਟ ਬਹੁਤ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਚੀਮੇ ਜੱਟ ਸਿੱਖ ਹਨ। ਹੁਣ ਚੀਮੇ ਬਾਹਰਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਉਨਤੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਜਗਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੋਤ ਹੈ। ਬਾਹਰਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਜੱਟਾਂ ਨੇ ਨਵੇਂ ਕਾਰੋਬਾਰ ਆਰੰਭ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਉਨਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੱਟ ਗੋਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗੋਤ
ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜਿਲ੍ਹਾ ਜਾਂ ਮੋਹਾਲੀ ਜ਼ਿਲਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਪ੍ਰੈਲ 2006 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ 18 ਵਾਂ ਜ਼ਿਲਾ ਹੈ।
ਸਤਿੰਦਰ ਨਾਥ ਬੋਸ
ਸਤੇਂਦਰ ਨਾਥ ਬੋਸ ਦਾ ਨਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਹਾਨ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ 'ਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਭੇਦਾਂ ਨੂੰ ਜਾਨਣ ਲਈ ਅੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਟੀਮ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸੇ ਮਹਾਨ ਤਜਰਬੇ 'ਚ ਹਿਗਸ ਬੋਸੋਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੌਡ ਪਾਰਟੀਕਲ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ,ਬੋਸੋਨ' ਨਾਂ ਸਤੇਂਦਰ ਨਾਥ ਬੋਸ ਦੇ ਨਾਂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਲਈ ਮਾਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ।
ਜੀਵਨ
ਭਾਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਤੇਂਦਰ ਨਾਥ ਬੋਸ ਦਾ ਜਨਮ 1 ਜਨਵਰੀ 1894 ਨੂੰ ਕੋਲਕਾਤਾ 'ਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁੱਢਲ ਸਿੱਖਿਆ ਕੋਲਕਾਤਾ 'ਚ ਹੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਪਿਛੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪ੍ਰੈਜੀਡੈਂਸੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਐਮਐਸਸੀ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਉੱਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਬੋਸ-ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਸਟੈਟਿਸਟੀਕਲ
ਉਹਨੀ ਦਿਨੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ 'ਚ ਨਵੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਜਰਮਨ ਭੋਤਿਕ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਮੈਕਸ ਪਲਾਂਕ ਨੇ ਕਵਾਂਟਮ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਕਾਢ ਕੱਢੀ ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਹਿੱਸਿਆ 'ਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਬੋਸ ਨੇ ਅਲਬਰਟ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਵੀਂ ਸਟੈਟਿਸਟੀਕਲ ਥਿਊਰੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਖਾਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਣਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਦਸਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਕਣ 'ਬੋਸੋਨ' ਅਖਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਬੋਸ-ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਸਟੈਟਿਸਟੀਕਲ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ 2001 ਦਾ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ 'ਚ ਦਿਤਾ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਹੋਰ ਦੇਖੋ
ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਨ ਸਨਮਾਨ (1954-59)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਣਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ
ਰਾਜਾ ਕਿਸ਼ੋਰ ਸਿੰਘ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਰਾਜੇ
ਤੁਰਕਮੇਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ
ਇਸ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਕਵਰਡ ਅਵਧੀ ਦੌਰਾਨ ਤੁਰਕਮੇਨਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਧਾਰਮਿਕ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਬਦੀਲੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਰਜਿਸਟਰਡ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। 2006 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਰਜਿਸਟਰਡ ਅਤੇ ਰਜਿਸਟਰਡ ਦੋਵਾਂ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਤੰਗ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਕੁਝ ਰਜਿਸਟਰਡ ਅਤੇ ਕਈ ਅਣ-ਰਜਿਸਟਰਡ ਧਾਰਮਿਕ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਸਮੂਹ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ, ਜੋ ਫਰਵਰੀ 2007 ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। 21 ਦਸੰਬਰ, 2006 ਨੂੰ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸਪਰਮਰਤ ਨਿਆਜ਼ੋਵ ਮਰ ਗਿਆ। ਰਾਜ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪਰਿਸ਼ਦ ਨੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਕੈਬਨਿਟ ਦਾ ਡਿਪਟੀ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਗੁਰਬੰਗੁਲੀ ਬਰਦੀਮੁਹੰਮਦੋਵ ਨੂੰ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ; ਬਰਦੀਮ ਮੁਹੰਮਦੋਵ ਫਰਵਰੀ, 2007 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਅਵਧੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਤੁਰਕਮੇਨਸਤਾਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਬੰਧੀ ਪਿਛਲੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਜਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਕੋਈ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇ। ਤੁਰਕਮਿਨੀਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਾਰਨ ਜੁਰਮਾਨੇ, ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਮਕਾਨ ਗੁਆਉਣ ਅਤੇ ਕੈਦ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਜਾਂ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਜਾਂ ਹਿੰਸਾ ਦੀਆਂ ਕੋਈ ਖ਼ਬਰਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁੰਨੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ; ਨਸਲੀ ਤੁਰਕਮਨ ਦੀ ਪਛਾਣ ਇਸਲਾਮ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਨਸਲੀ ਤੁਰਕਮਣ ਜੋ ਦੂਜੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮੂਹਾਂ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਘੱਟ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤੁਰਕਮਿਨੀਸਤਾਨ ਸਮਾਜ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਆਇਆ ਹੈ।
ਤੁਰਕਮੇਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਧਰਮ
ਤੁਰਕਮਿਨੀਸਤਾਨ, ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹਨ। ਕੁਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਤੁਰਕਮੇਨਿਸਤਾਨ 89% ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ 9% ਪੂਰਬੀ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਸਲੀ ਰੂਸੀ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਈਸਾਈ ਹਨ। ਬਾਕੀ ਦੇ 2% ਅਣਜਾਣ ਹਨ।
ਧਾਰਮਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ
ਸੰਵਿਧਾਨ ਧਰਮ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦਾ ਹੈ ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਇਹਨਾਂ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਅਪਰਾਧਿਕ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਧਾਰਮਿਕ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਤਿਆਚਾਰਾਂ ਦੀ ਗੁਹਾਰ ਲਗਾਈ ਗਈ ਹੈ; ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 2004 ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਧਰਮ ਬਾਰੇ 2003 ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 500 ਮੈਂਬਰਾਂ ਤੋਂ ਰਜਿਸਟ੍ਰੀਕਰਣ ਲਈ ਅੰਕਾਂ ਦੀ ਥ੍ਰੈਸ਼ਹੋਲਡ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ 5 ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ। ਸੋਧਾਂ ਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ: ਧਾਰਮਿਕ ਸਮੂਹ (ਕਾਨੂੰਨੀ ਉਮਰ ਦੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 5 ਅਤੇ 50 ਤੋਂ ਘੱਟ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਾਲੇ) ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ (ਘੱਟੋ ਘੱਟ 50 ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਾਲੇ)। ਸੋਧਾਂ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਲੇਟੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਛੱਡਦੀਆਂ ਹਨ।
ਈ ਐਮ ਫੋਰਸਟਰ
ਜੀਵਨ
ਫੋਰਸਟਰ ਲੰਡਨ ਦੇ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼-ਆਇਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਵੈਲਸ਼ ਮੱਧ-ਕਲਾਸ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਐਲਿਸ ਕਲਾਰਾ "ਲਿਲੀ" ਅਤੇ ਐਡਵਰਡ ਮੋਰਗਨ ਲਲੇਵੈਲਿਨ ਫੋਰਸਟਰ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਬੱਚਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਸੀ। ਫੋਰਸਟਰ ਦਾ ਨਾਮ ਸਰਕਾਰੀ ਰਜਿਸਟਰ ਵਿੱਚ ਹੈਨਰੀ ਮੋਰਗਨ ਫੋਰਸਟਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਬਪਤਿਸਮੇ ਸਮੇਂ ਉਹਦਾ ਨਾਮ ਸਬੱਬ ਨਾਲ ਐਡਵਰਡ ਮੋਰਗਨ ਫੋਰਸਟਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲੋਂ ਅੱਡਰੀ ਪਛਾਣ ਲਈ, ਉਸ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੋਰਗਨ ਕਹਿ ਕੇ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੋਰਗਨ ਦੇ ਦੂਜੀ ਜਨਮ ਦਿਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਟੀਬੀ ਨਾਲ 30 ਅਕਤੂਬਰ 1880 ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਫੋਰਸਟਰ ਨੇ ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਕੈਂਬਰਿਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਟਿਊਟਰ, ਨਥੇਨੀਅਲ ਵੇਡ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਵਸ਼ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗਰੀਕ ਅਤੇ ਰੋਮਨ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਆਪ ਯੂਨਾਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਰੁਚੀ ਜਾਗਰਤ ਹੋਈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਸਾਹਿਤ ਰਚਨਾ ਦਾ ਸ਼ਰੀਗਣੇਸ਼ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ ਲੇਖਕ
ਨਾਮ ਜਪੋ
ਨਾਮ ਜਪੋ ਜਾਂ ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ ਮਤਲਵ ਗੁਰੂ ਦਾ ਨਾਮ ਜਪਨਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦਾ ਦੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਗੁਰੂ ਮੰਤਰ ਦਾ ਵਾਰ ਵਾਰ ਉੱਚਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਵਿਕਾਰ ਕਾਮ, ਕਰੋਧ, ਲੋਭ, ਮੋਹ ਅਤੇ ਹੰਕਾਰ ਦੀ ਬਹੁਲਤਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸੁਧੀ ਵਾਸਤੇ ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੈਲ ਨੂੰ ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਕੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸਿੱਖ ਧਰਮ
ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ ਦੀ ਬੜੀ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ। ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਦਿਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਰਤ ਵੀ ਕਰਨ ਤੇ ਸੁਆਸ ਤਲੇ (ਅੰਦਰ) ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵਾਹਿ ਉੱਚਾਰਨ ਤੇ ਜਦੋਂ ਸੁਆਸ ਉੱਪਰ (ਬਾਹਰ) ਆਵੇ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਦਾ ਉੱਚਾਰਨ ਕਰਨ। ਨਾਮ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਅੰਤਹਕਰਨ ਦੀ ਮੈਲ ਲਾਹੁਣ ਵਾਸਤੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਸੱਚੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਇੱਕ ਅਰਸ਼ੀ ਸਾਬਣ ਬਖ਼ਸਿਆ ਹੈ। ਮੂਤ ਪਲੀਤੀ ਕਪੜੁ ਹੋਇ।। ਦੇ ਸਾਬੂਣੁ ਲਈਐ ਓਹੁ ਧੋਇ।। ਭਰੀਐ ਮਤਿ ਪਾਪਾ ਕੈ ਸੰਗਿ।। ਓਹੁ ਧੋਪੈ ਨਾਵੈ ਕੈ ਰੰਗਿ।। ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਅੰਗ 4 ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ 'ਚ ਕਿਹਾ ਹੈ: ਕਰ ਕਰਿ ਟਹਲ ਰਸਨਾ ਗੁਣ ਗਾਵਉ।।ਚਰਨ ਠਾਕੁਰ ਕੈ ਮਾਰਗਿ ਧਾਵਉ।।1।। ਭਲੋ ਸਮੋ ਸਿਮਰਨ ਕੀ ਬਰੀਆ।। ਸਿਮਰਤ ਨਾਮੁ ਭੈ ਪਾਰਿ ਉਤਰੀਆ।।1।। ਨੇਤ੍ਰ ਸੰਤਨ ਕਾ ਦਰਸਨੁ ਪੇਖੁ।। ਪ੍ਰਭ ਅਵਿਨਾਸੀ ਮਨ ਮਹਿ ਲੇਖੁ।।2।। ਸੁਣਿ ਕੀਰਤਨੁ ਸਾਧ ਪਹਿ ਜਾਇ।। ਜਨਮ ਮਰਣ ਕੀ ਤ੍ਰਾਸ ਮਿਟਾਇ।।3।। ਚਰਣ ਕਮਲ ਠਾਕੁਰ ਉਰਿ ਧਾਰਿ।। ਦੁਲਭ ਦੇਹ ਨਾਨਕ ਨਿਸਤਾਰਿ।।4।।51।।120।। ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਅੰਗ 189-190
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖੀ
ਮੁਕਤੇਸ਼ਵਰ ਮਹਾਦੇਵ ਮੰਦਰ
ਮੁਕਤੇਸ਼ਵਰ ਮਹਾਦੇਵ ਮੰਦਰ ਦੀ ਚੜਾਈ ਚੜਨ ਵਾਸਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰਿਆ ਪੋੜਿਆ ਹਨ
ਮਹੱਤਤਾ
ਇਹ ਸਾਰਿਆ ਗੁਫਾਵਾ 5500 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਿਆ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਮੰਦਰ ਪਾਂਡਵਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਗੁਫਾਵਾ ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆ ਹਨ। ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਗਿਆਤਵਾਸ ਦੇ ਦੋਰਾਨ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਮਿਥੀਹਾਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਗੁਫਾਵਾ ਨੂੰ ਪਾਂਡਵਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਤੋਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਸੀ. ਇਸ ਅਗਿਆਤਵਾਸ ਦੇ ਦੋਰਾਨ ਉਹ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਤਕ ਇਹਨਾਂ ਗੁਫਾਵਾ ਵਿੱਚ ਰਹੇ ਸੀ.
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੰਦਿਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦਸਦਾ ਹੈ ਇਹ ਇੱਕ 55 ਸੋ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਮੰਦਿਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋ ਇਸ ਧਰਤੀ ਤੇ ਮੋਜੂਦ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੰਦਿਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਿਰ
ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਮੁਕਤਸਰ ਜ਼ਿਲਾ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲਾ ਹੈ।
ਤਾਮਿਲਿਸਾਈ ਸੌਂਦਰਾਰਾਜਨ
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਉਹ ਨਾਗਰਕੋਇਲ, ਕੰਨਿਆਕੁਮਾਰੀ ਕੰਦਮ 2 ਜੂਨ 1961 ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕੁਮਾਰੀ ਅਨੰਤਨ, ਸਾਬਕਾ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸੀਨੀਅਰ ਨੇਤਾ ਹਨ। ਉਸਦਾ ਪਤੀ, ਸ੍ਰੀ ਸੁੰਦਰਾਜਨ, ਮੈਡੀਕਲ ਡਾਕਟਰ ਹੈ।
ਉਸਨੇ ਮਦਰਾਸ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ, ਚੇਨਈ ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਐਮ ਬੀ ਬੀ ਐਸ ਅਤੇ ਡਾ. ਐਮਜੀਆਰ ਮੈਡੀਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੇਨਈ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਅਤੇ ਨਾਰੀ ਰੋਗ ਸੰਬੰਧੀ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਸਨੇ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਸੋਨੋਲੋਜੀ ਅਤੇ ਐਫਈਟੀ ਥੈਰੇਪੀ ਦੀ ਉੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਕੀਤੀ।
ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੇ ਰਾਮਚੰਦਰ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ, ਚੇਨਈ ਵਿਖੇ 5 ਸਾਲ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕੈਰੀਅਰ
thumb| ਸੌਂਦਰਾਰਾਜਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ [[ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੂੰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਭੇਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ]] ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪਲੀ, ਸੌਂਦਰਾਰਾਜਨ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰਖਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਮਦਰਾਸ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ1999 ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਚੇਨਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੈਡੀਕਲ ਵਿੰਗ ਦੇ ਸਕੱਤਰ, 2001 ਵਿੱਚ ਸਟੇਟ ਜਨਰਲ ਸੱਕਤਰ ਮੈਡੀਕਲ ਵਿੰਗ, ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕੋ-ਕਨਵੀਨਰ (ਦੱਖਣੀ ਰਾਜਾਂ ਲਈ ਮੈਡੀਕਲ ਵਿੰਗ), ਸਟੇਟ ਜਨਰਲ ਤੋਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜ ਦੀ ਭਾਜਪਾ ਇਕਾਈ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। 2007 ਵਿੱਚ ਸੈਕਟਰੀ, 2010 ਵਿੱਚ ਸੂਬਾ ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਤੇ 2013 ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਬੀਜੇਪੀ ਦੇ ਕੌਮੀ ਸਕੱਤਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਨਯੁਕਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ 1 ਸਤੰਬਰ 2019 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਰਾਮ ਨਾਥ ਕੋਵਿੰਦ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦੀ ਰਾਜਪਾਲ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 9 ਸਤੰਬਰ 2019 ਨੂੰ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦੀ ਰਾਜਪਾਲ ਵਜੋਂ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਸੀ।
ਸੌਂਨਾਰਾਰਾਜਨ ਅੱਜ ਤੱਕ ਵਿਧਾਇਕ ਬਣਨ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਈ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਦੋ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਚੋਣਾਂ ਅਸਫਲ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲੜੀਆਂ ਸਨ। 2019 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਐਮ ਕਰੁਣਾਨਿਧੀ ਦੀ ਧੀ ਕਨੀਮੋਝੀ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਰਾਜ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ।
ਮੀਡੀਆ
ਉਸਨੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਭਾਸ਼ਣ ਸੰਬੰਧੀ ਹੁਨਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਚਲਾਇਆ, ਜਿਸਦਾ ਤਾਮਿਲ ਚੈਨਲ "ਰਾਜ ਟੀਵੀ" 'ਤੇ 10 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ "ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ" ਚੈਨਲ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਚਲਾਇਆ ਜਿਸ ਨੂੰ 5 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਮਗਲੀਰ ਪੰਚਾਇਤ (ਮਹਿਲਾ ਅਦਾਲਤ) ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਹੋਰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਕਈ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਬਹਿਸਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨ ਟੀਵੀ, ਐਨਡੀਟੀਵੀ, ਟਾਈਮਜ਼ ਨਾਓ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਥਾਨਕ ਚੈਨਲਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
ਦੁਆਰੇਆਣਾ
ਦੁਆਰੇਆਣਾ ਪਿੰਡ ਫਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ! ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਰਕਬਾ 500 ਹੇਕਟੇਅਰ ਹੈ ! ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨ ਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 1800 ਹੈ ! ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜ ਦਾ ਡਾਕਘਰ ਕੋਟਕਪੂਰਾ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ! ਇਹ ਪਿੰਡ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਮੁਕਤਸਰ ਸੜਕ ਤੋਂ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ !
ਤਾਮਿਲਿਸਾਈ ਸੌਂਦਰਾਰਾਜਨ
ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ
ਸੌਂਦਰਾਰਾਜਨ # ਮੀਟੂ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਹਮਾਇਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜੀਆਂ ਵੀ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਉਸਨੂੰ ਇਨਸਾਫ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗਾਇਕਾ ਚਿੰਨਮਈ ਸ੍ਰੀਪਾਦਾ ਵੱਲੋਂ ਕਵੀ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਆਰ. ਮੌਲੀ ਮੁਥੂ ਖਿਲਾਫ ਲਗਾਏ ਗਏ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੁੱਪ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਸੌਂਨਾਰਾਰਾਜਨ ਨੇ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1961
ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ੨੩ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਨੇ 24 ਨਵੰਬਰ 1995 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦਾ 17ਵਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੋਗਾ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਇੱਕ ਸਬ-ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਸੀ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਅੰਦਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਐਨ.ਆਰ.ਆਈ. ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੰਜਾਬੀ ਗੈਰ-ਨਿਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀ (ਐੱਨ.ਆਰ.ਆਈ.) ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹਨ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ 30-40 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ, ਯੂ.ਕੇ. ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਆਏ ਸਨ। ਕੈਨੇਡਾ, ਯੂ.ਐੱਸ.ਏ. ਅਤੇ ਯੂ.ਕੇ. ਦੇ ਗੈਰ-ਨਿਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 40 ਤੋਂ 45% ਹਿੱਸਾ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ। ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਣਕ ਅਤੇ ਚਾਵਲ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਉਤਪਾਦਕ ਹਨ।
ਨਿਰੁਕਤੀ
ਮੋਗਾ ਦਾ ਨਾਮ ਇੰਡੋ-ਸਿਥੀਅਨ ਰਾਜੇ, ਮੌਏਸ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਹਿੰਦ-ਯੂਨਾਨੀ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਖੇਤਰ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਅਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੁੱਗ
ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਦੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਬਣਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸਾਈਟਾਂ ਸਦੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਰੁਖ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਦੁਰਲੱਭ ਹਨ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਮੋਗਾ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤਨਤਾ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਾਈਟਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ।
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਕਸਬਿਆਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਟਿੱਲਿਆਂ, ਇੱਟਾਂ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਟਿੱਲਿਆਂ ਤੋਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਥੇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਟਿੱਲੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹਨ ਕਿ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿਚ ਆਬਾਦ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਟਿੱਲਿਆਂ ਦੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਕੇ ਮਿਲੇ ਹਨ।
ਸ਼ਹਿਰ
ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲਾ ਵਿੱਚ ਬਾਘਾ ਪੁਰਾਣਾ, ਬੱਧਨੀ ਕਲਾਂ, ਧਰਮਕੋਟ, ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਬਾਘਾ ਪੁਰਾਣਾ, ਮੋਗਾ ਅਤੇ ਫਰੀਦਕੋਟ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਾਲੀ ਮੁੱਖ ਸੜਕ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਜਨਸੰਖਿਆ
2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ 992,289 ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਲਗਭਗ ਫਿਜ਼ੀ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਮੋਗਾ ਵਿਚ ਹਰ 1000 ਮਰਦਾਂ ਲਈ 893 ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 71.6% ਹੈ।
ਸਿੱਖਿਆ
ਮੋਗਾ ਸ਼ਹਿਰ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ, ਸਕੂਲ ਆਦਿ ਵਰਗੀਆਂ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੋਗਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਹਨ:
ਲਿਟਲ ਮਲੇਨਿਅਮ ਸਕੂਲ ਮੋਗਾ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਟੌਪ 10 ਪ੍ਰੀ ਸਕੂਲ / ਪਲੇਵੇਅ ਅਤੇ ਬ੍ਰੇਨਫੀਡ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਸਰਵੇ 2016 ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਬੈਸਟ ਟੌਪ 100 ਪ੍ਰੀਸਕੂਲ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਅਾ ਸੀ। ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਕਿਰਨ ਬੇਦੀ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਡਡਵਿੰਡੀ
ਡਡਵਿੰਡੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਚ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮੋਖੇ
ਮੋਖੇ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਜਲੰਧਰ ਪੱਛਮੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ