cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਪੂਜਾ ਭੱਟ
ਅਦਾਕਾਰਾ ਵਜੋਂ
ਮਹੇਸ਼ ਭੱਟ ਦੀ ਲਾਡਲੀ ਧੀ ਪੂਜਾ ਭੱਟ ਨੇ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਆਗਾਜ਼ ਛੋਟੇ ਪਰਦੇ ਦੇ ਇੱਕ ਸਫ਼ਲ ਲੜੀਵਾਰ ਤੋਂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਵੱਡੇ ਪਰਦੇ ’ਤੇ ਪੂਜਾ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਆਗਾਜ਼ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਦਿਲ ਹੈ ਕਿ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ’ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਪੂਜਾ ਤੇ ਆਮਿਰ ਖ਼ਾਨ ਅਭਿਨੀਤ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਆਸਕਰ ਵਿਜੇਤਾ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਰੀਮੇਕ ਸੀ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਹਿੱਟ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ‘ਸੜਕ’, ‘ਦਿਲ ਹੈ ਕਿ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀ’, ‘ਸਰ’, ‘ਫਿਰ ਤੇਰੀ ਕਹਾਨੀ ਯਾਦ ਆਈ’ ਅਤੇ ‘ਨਰਾਜ਼’ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਦੇ ਅਭਿਨੈ ਦੀ ਰੱਜ ਕੇ ਤਾਰੀਫ਼ ਹੋਈ।
ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਕਾ ਵਜੋਂ
ਬਤੌਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾ ਉਸ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ‘ਪਾਪ’, ‘ਅਵਕਾਸ਼’, ‘ਧੋਖਾ’, ‘ਕਜਰਾਰੇ’ ਤੇ ‘ਜਿਸਮ-2’ ਵੀ ਪਸੰਦ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਪੂਜਾ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਦਾ ਨਾਮ ਪੂਜਾ ਹੀ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਪਿਤਾ’, ‘ਦਿਲ ਹੈ ਕਿ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀ’, ‘ਸੜਕ’, ‘ਸਾਤਵਾਂ ਆਸਮਾਨ’, ‘ਫਿਰ ਤੇਰੀ ਕਹਾਨੀ ਯਾਦ ਆਈ’, ‘ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ’, ‘ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਕੁਸੇਤਰ’, ‘ਕਲੂਰੀ’ (ਤਾਮਿਲ), ‘ਗੁਨਾਹਗਾਰ’, ‘ਚਾਹਤ’ ਤੇ ‘ਅੰਗਾਰੇ’ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਪੂਜਾ ਭੱਟ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਤਮੰਨਾ’, ‘ਦੁਸ਼ਮਨ’, ‘ਹਮ’, ‘ਸੁਰ’, ‘ਜਿਸਮ’, ‘ਪਾਪ’, ‘ਰੋਗ’, ‘ਅਵਕਾਸ਼’ ਤੇ ‘ਜਿਸਮ-2’ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ।
2020 ਵਿੱਚ, ਪੂਜਾ 1991 ਦੀ ਹਿੱਟ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਸੀਕਵਲ ਸੜਕ 2 ਨਾਲ ਅਭਿਨੈ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਈ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ 20 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਈ। ਇਹ 28 ਅਗਸਤ 2020 ਨੂੰ ਸਟ੍ਰੀਮਿੰਗ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਡਿਜ਼ਨੀ + ਹੌਟਸਟਾਰ 'ਤੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਵਿਵਾਦ
ਮਹੇਸ਼ ਭੱਟ ਟਾਊਨ ਦੀ ਗੱਲ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਨਿਰਮਾਤਾ ਨੇ ਇੱਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਕਵਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਬੇਟੀ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਚੁੰਮਦੇ ਦਿਖਾਇਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਹੇਸ਼ ਭੱਟ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਟਿੱਪਣੀ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਹੋਰ ਭੜਕਾਇਆ: "ਜੇ ਪੂਜਾ ਮੇਰੀ ਧੀ ਨਾ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ।"
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਿਤ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਕ ਵਿਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਲੋਕਧਾਰਾ ਕਿਸੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਪੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖਟਾਵਾਂ, ਸੰਗੀਤ, ਨਾਚ, ਦੰਤ ਕਥਾਵਾਂ, ਅਖਾਣ, ਚੁਟਕਲੇ, ਰੀਤਾਂ, ਰਿਵਾਜ਼ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼ਾਸਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਝੋਨੇ ਦਾ ਮੋਥਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਲਹਿਰੀਆ ਲਕੀਰ
ਲਹਿਰੀਆ ਲਕੀਰ ਜਾਂ ਲਹਿਰੀਆ ਡੈਸ਼ (ਸਪੇਨੀ:tilde ਟਿਲਡ ਜਾਂ ਟਿਲਡੀ; ˜ ਜਾਂ ~) ਇੱਕ ਲਿਪਾਂਕ ਜਿਹਦੀ ਕਈ ਤਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਵਰਤੋਂ "ਲਗਭਗ"/"ਤਕਰੀਬਨ" ਜਾਂ "ਬਰਾਬਰਤਾ" ਦੇ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸਰਾਮ ਚਿੰਨ
ਨਾਗ ਪੰਚਮੀ
thumb|ਨਾਗਾ ਪੰਚਮੀ ਦੌਰਾਨ ਕਾਠਮੰਡੂ ਦੇ ਚੰਦਰਗਿਰੀ ਵਿਖੇ ਨਾਗ ਮੰਦਰ, ਨਾਗਸਥਾਨ ਵਿਖੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਨਾਗ ਪੰਚਮੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ  ਸਾਉਣ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਚਾਨਣੀ ਰਾਤ ਦੇ ਪੱਖ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਪੰਚਮੀ ਨੂੰ ਨਾਗ ਪੰਚਮੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਨਾਗ ਦੇਵਤਾ (ਸੱਪ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂਂ ਦੁੱਧ ਪਿਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਓਹਾਰ
ਪੁੰਨਿਆ ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸ
ਪੁੰਨਿਆ ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸ ( ਤਾਮਿਲ : புண்ய ஸ்ரீனிவாஸ்) ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਵੀਣਾ ਵਾਦਕ ਅਤੇ ਗਾਇਕਾ ਹੈ।
ਕਰੀਅਰ
ਜਦੋਂ ਉਹ 20 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਦੀ 'ਏ' ਗ੍ਰੇਡ ਆਰਟਿਸਟ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਚੇਨਈ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਤ੍ਰਿਵੇਂਦਰਮ, ਬੰਗਲੌਰ, ਬੰਬੇ, ਦਿੱਲੀ, ਕਲਕੱਤਾ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯੂਰਪ, ਬੈਲਜੀਅਮ, ਯੂ.ਐਸ.ਏ., ਸਿੰਗਾਪੁਰ, ਨਿਊਯਾਰਕ, ਲੰਡਨ, ਦੁਬਈ, ਫਰਾਂਸ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਯਰੂਸ਼ਲਮ ਆਦਿ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ।
ਉਸਨੇ ਜਾਰਜ ਹੈਰੀਸਨ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ ਆਪਣੀ ਐਲਬਮ, ਚੈਨਟਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਿਤਾਰ ਮਾਹਿ ਰਵੀ ਸ਼ੰਕਰ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਉਸਨੇ ਪਰਕਸੀਸ਼ਨਿਸਟਾਂ, ਜ਼ਾਕਿਰ ਹੁਸੈਨ, ਜੌਨ ਮੈਕਲਫਲਿਨ, ਮੈਥਿਉ ਗੈਰੀਸਨ ਅਤੇ ਯੂ. ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਨਾਲ ਵੀ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਅੱਜ ਤਕ ਉਸਨੇ ਵੀਨਾ ਵਾਦਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ 5000 ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਬਹੁਪੱਖਤਾ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਲਤਾਵਾਂ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਵਾਇਲਨ ਵਾਦਕ ਵੀ. ਐਸ. ਨਰਸਿਮਹਨ ਨਾਲ ਬਾਚ ਦਾ ਡਬਲ ਵਾਇਲਨ ਸਮਾਰੋਹ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਮਿਊਜ਼ਿਕ, ਇਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਜਪਾਨੀ ਐਲਬਮ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਦੀ ਰਚਨਾ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੇ ਬੈਂਡ, ਪਾਂਚਜਾਨਯਮ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਵੀਣਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੰਗੀਤਕ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਹੈ।
ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਐਲਬਮ "ਵੀਣਾ ਇਨ ਵਿਏਨਾ" ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਯੰਤਰ ਵੀਨਾ ਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪੱਖ ਹਾਸਿਲ ਹੋਏ ਜੋ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਇਸਦੀ ਪਾਲਣਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਐਲਬਮ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ "ਸਾਉਂਡ ਆਫ ਸਵੈਨ" ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
https://web.archive.org/web/20120110010082602/http://punyasrinivas.com/beginnings
https://web.archive.org/web/20120126041300/http://punyasrinivas.com/bio
https://web.archive.org/web/20120306033120/http://punyasrinivas.com/growth
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ
੩ ਫ਼ਰਵਰੀ
3 ਫ਼ਰਵਰੀ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਸਾਲ ਦਾ 34ਵਾਂ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 331 (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 332) ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ।
ਦਿਹਾਂਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਵਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਕੇ.ਆਰ. ਮੀਰਾ
ਕੇਆਰ ਮੀਰਾ (ਜਨਮ 19 ਫਰਵਰੀ 1970) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਮਲਿਆਲਮ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੀ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਕੇਰਲ ਦੇ ਕੋਲਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਸਤਮਕੋਟਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮਲਿਆਲਾ ਮਨੋਰਮਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਲਈ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ 2001 ਵਿੱਚ ਗਲਪ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਓਰਮਾਯੂਡ ਨਜਾਰਾਮਬੂ 2002 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਪੰਜ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਦੋ ਨਾਵਲ, ਪੰਜ ਨਾਵਲ ਅਤੇ ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਲਘੂ-ਕਹਾਣੀ, ਐਵੇ ਮਾਰੀਆ ਲਈ 2009 ਵਿੱਚ ਕੇਰਲ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਵਲ ਆਰਾਚਾਰ (2012) ਨੂੰ ਮਲਿਆਲਮ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਕੇਰਲ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ (2013), ਓਡਾਕੁਝਲ ਅਵਾਰਡ (2013), ਵਾਇਲਰ ਅਵਾਰਡ (2014) ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ (2015) ਸਮੇਤ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲੇ। ਇਸਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸਾਹਿਤ ਲਈ 2016 ਦੇ ਡੀਐਸਸੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਵੀ ਸ਼ਾਰਟਲਿਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਜੀਵਨੀ
ਮੀਰਾ ਦਾ ਜਨਮ ਕੇਰਲ ਦੇ ਕੋਲਮ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਸਸਥਮਕੋਟਾ ਵਿੱਚ ਰਾਮਚੰਦਰਨ ਪਿੱਲੈ ਅਤੇ ਅਮ੍ਰਿਤਕੁਮਾਰੀ ਦੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਡੀ ਬੀ ਕਾਲਜ, ਸਸਥਮਕੋਟਾ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪੂਰਵ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਗਾਂਧੀਗ੍ਰਾਮ ਰੂਰਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ, ਡਿੰਡੀਗੁਲ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਤੋਂ ਕਮਿਊਨੀਕੇਟਿਵ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਪਾਸ ਕੀਤੀ।
ਮੀਰਾ ਕੋਟਾਯਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਐਮਐਸ ਦਲੀਪ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਲਿਆਲਾ ਮਨੋਰਮਾ ਨਾਲ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਧੀ ਸ਼ਰੂਤੀ ਰਿਸ਼ੀ ਵੈਲੀ ਸਕੂਲ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ।
ਪੱਤਰਕਾਰੀ
1993 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕੋਟਾਯਮ -ਅਧਾਰਤ ਮਲਿਆਲਮ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਮਲਿਆਲਾ ਮਨੋਰਮਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਅਖਬਾਰ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੀ। 2006 ਵਿੱਚ, ਕਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੀਰਾ ਨੇ ਇੱਕ ਫੁੱਲ-ਟਾਈਮ ਕਿੱਤੇ ਵਜੋਂ ਲਿਖਣ ਲਈ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਅਸਤੀਫਾ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਉਹ ਮਲਿਆਲਾ ਮਨੋਰਮਾ ਦੀ ਸੀਨੀਅਰ ਉਪ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਖੋਜ ਲੜੀ ਲਈ 1998 ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਲਈ ਪੀਯੂਸੀਐਲ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਸ ਲੜੀ ਨੇ ਕੇਰਲਾ ਪ੍ਰੈਸ ਅਕੈਡਮੀ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਚੌਵਾਰਾ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰਨ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ। ਬੱਚਿਆਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਲੜੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ 2001 ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਦੀਪਾਲਿਆ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ।
ਲਿਖਣਾ
ਮੀਰਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਰਚਨਾ 2000 ਵਿੱਚ ਮਾਥਰੂਭੂਮੀ, ਇੱਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਸੀ ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਓਰਮਾਯੂਡ ਨਜਾਰਾਮਬੂ 2002 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨੇ ਕੇਰਲਾ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਗੀਤਾ ਹਿਰਨਯਾਨ ਐਂਡੋਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਅੰਕਨਾਮ ਸਾਹਿਤ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਦੀ ਅਗਲੀ ਕਿਤਾਬ ਮੋਹਮੰਜਾ 2004 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਜੇ. ਦੇਵਿਕਾ ਦੁਆਰਾ ਯੈਲੋ ਇਜ਼ ਦ ਕਲਰ ਆਫ਼ ਲੋਂਗਿੰਗ (ਪੈਂਗੁਇਨ, 2011) ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਿਰਲੇਖ ਕਹਾਣੀ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਦੀ ਬੇਹੂਦਾਤਾ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਰਸ਼ੀਲਤਾ: ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਗਲਪ (ਐਡੀ. ਨਿਆਜ਼ ਜ਼ਮਾਨ)। ਉਸਨੇ ਐਵੇ ਮਾਰੀਆ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਲਈ 2008 ਵਿੱਚ ਕੇਰਲ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਸਿਰਲੇਖ ਕਹਾਣੀ ਕੇਰਲਾ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ, ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਨੁਕਸ ਲਾਈਨਾਂ ਦੇ ਮਲਬੇ ਦੀ ਇੱਕ ਬੇਰਹਿਮ ਝਲਕ ਹੈ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕਿਤਾਬ ਫਸਟ ਪਰੂਫ 5, ਦ ਪੈਨਗੁਇਨ ਬੁੱਕ ਆਫ ਨਿਊ ਰਾਈਟਿੰਗ ਫਰੌਮ ਇੰਡੀਆ (ਪੈਨਗੁਇਨ, 2010) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਹੋਰ ਸੰਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ''ਕੇ.ਆਰ. ਮੀਰਾਯੁਡੇ ਕਥਕਲ, ਹੁਣ ਤੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਪ੍ਰਮੁੱਖ 26 ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਚਾਕਥੇ ਥਾਚਨ, ਓਰਮਾਯੁਡੇ ਨਜਾਰੰਬੂ, ਮੋਹਮੰਜਾ, ਐਵੇ ਮਾਰੀਆ, ਕਰੀਨੇਲਾ, ਮਾਲਾਖਯੁਡੇ ਮਾਰੂਕੁਕਲ, ਸੂਰਪਨਾਖਾ, ਅਲੀਫ ਲੈਲਾ ਅਤੇ ਓਟਾਪਲਮ ਕਦਾਕੁਵੋਲਮ'' ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਫ਼ਿਲਮੀ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਲਮਨਵੀਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1970 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸੁਮਾ ਸੁਧਿੰਦਰਾ
'''ਡਾ. ਸੁਮਾ ਸੁਧਿੰਦਰਾ''' ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਚ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਵੀਣਾ ਵਾਦਕ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ, ਅਧਿਆਪਕ, ਖੋਜਕਰਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਹੈ। ਸਾਲ 2001 ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਕਰਨਾਟਕ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਰਾਜਯੋਤਸਵ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਗੁਰੂ ਵਿਦਵਾਨ ਰਾਜਾ ਰਾਓ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਚਿਤੀ ਬਾਬੂ ਦੁਆਰਾ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਉਹ ਬੰਗਲੌਰ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਦੰਦਾਂ ਦਾ ਡਾਕਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਸ਼ੌਕੀਨ ਬੋਨਸਾਈ ਕੁਲੈਕਟਰ ਹੈ।
ਦੰਦ ਖੰਡ ਤਟ
ਦੰਦ ਖੰਡ ਤਟ (ਆਇਵਰੀ ਕੋਸਟ) ਜਾਂ ਕੋਤ ਡਿਵੋਆਰ, ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੋਤ ਡਿਵੋਆਰ ਦਾ ਗਣਰਾਜ (République de Côte d'Ivoire), ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 322,462 ਵਰਗ ਕਿ. ਮੀ. ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਲਿਬੇਰੀਆ, ਗਿਨੀ, ਮਾਲੀ, ਬੁਰਕੀਨਾ ਫ਼ਾਸੋ ਅਤੇ ਘਾਨਾ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ; ਦੱਖਣੀ ਹੱਦ ਗਿਨੀ ਦੀ ਖਾੜੀ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। 1998 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 15,366,672 ਸੀ ਅਤੇ 2009 ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਮੁਤਾਬਕ 20,617,068 । 1975 ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 67 ਲੱਖ ਸੀ।
ਸੁਮਾ ਸੁਧਿੰਦਰਾ
ਕਰੀਅਰ
ਉਸ ਕੋਲ ਚਿਤੀਬਾਬੂ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ ਜੋ ਵੀਣਾ ਦੀਆਂ ਸੁਰੀਲੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ, ਯੁਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਅਤੇ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦਾ ਵਿਆਪਕ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਵੀਣਾ ਜੋੜਿਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ।
ਦੰਦ ਖੰਡ ਤਟ
ਯੂਰਪੀਆਂ ਦੀ ਬਸਤੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਭੂਮੀ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਿਆਮਨ, ਕੋਂਗ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਬਾਊਲੇ। ਐਂਦੇਨੀਏ ਅਤੇ ਸਾਨਵੀ ਦੋ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਲਤਨਤਾਂ ਸਨ ਜੋ ਫ਼੍ਰਾਂਸੀਸੀ ਬਸਤੀਵਾਦ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਪਿੱਛੋਂ ਆਪਣੀ ਅਲੱਗ ਪਹਿਚਾਣ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਰਹੀਆਂ । 1843-1844 ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਧੀ ਨੇ ਫ਼੍ਰਾਂਸ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ 1893 ਵਿੱਚ ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਧੱਕਾ-ਮੁੱਕੀ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਫ਼੍ਰਾਂਸ ਦੀ ਬਸਤੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸਨੂੰ ਅਜ਼ਾਦੀ 7 ਅਗਸਤ, 1960 ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ। 1960 ਤੋਂ 1993 ਤੱਕ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਫ਼ੇਲੀ ਹੂਫ਼ੂਏ-ਬਵਾਨੀ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਇਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਲ ਪੱਛਮ, ਉਚੇਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫ਼੍ਰਾਂਸ ਨਾਲ ਨਜਦੀਕੀ ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਆਰਥਕ ਸਬੰਧ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖੇ। ਹੂਫ਼ੂਏ-ਬਵਾਨੀ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਨੇ 1999 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਖਤਾ-ਪਲਟੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਿਵਲ ਯੁੱਧ, ਜੋ 2002 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਕੀਤਾ ਹੈ । ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਬਾਗੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਏ ਸਿਆਸੀ ਸਮਝੌਤੇ ਮਗਰੋਂ ਮੁੜ ਅਮਨ ਪਰਤਿਆ ਹੈ।
ਸੁਮਾ ਸੁਧਿੰਦਰਾ
ਤਰੰਗਿਨੀ ਵੀਣਾ
ਸੁਮਾ ਨੇ ਵੀਣਾ ਦੇ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਵਰਜਨ "ਤਰੰਗਿਨੀ ਵੀਣਾ" ਦੀ ਸਿਰਜਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਕਾਰਨਾਟਿਕ-ਜੈਜ਼
ਉਸਨੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਡੱਚ ਜੈਜ਼ ਸਮੂਹ ਸਪਿੰਨੀਫੈਕਸ ਦੇ ਨਾਲ ਕਈ ਫਿਊਜ਼ਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਦੰਦ ਖੰਡ ਤਟ
ਆਇਵਰੀ ਕੋਸਟ ਇੱਕ ਗਣਰਾਜ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਜਿਆਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਤਾਕਤਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਹੱਥ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਕਨੂੰਨੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਯਾਮੂਸੂਕਰੋ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਬਿਜਾਨ ਦਾ ਬੰਦਰਗਾਹੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਦੇਸ਼ 19 ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ 81 ਵਿਭਾਗਾਂ 'ਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਇਸਲਾਮੀ ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਸੰਗਠਨ, ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਸੰਘ, ਲਾ ਫ਼੍ਰਾਂਕੋਫ਼ੋਨੀ, ਲਾਤੀਨੀ ਸੰਘ, ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਆਰਥਕ ਭਾਈਚਾਰਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅੰਧ ਅਮਨ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਜੋਨ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਕਾਫ਼ੀ ਅਤੇ ਕੋਕੋ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਬਦੌਲਤ ਇਹ ਦੇਸ਼ 1960 ਅਤੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਰਥਕ ਕੇਂਦਰ ਸੀ।
ਸੁਮਾ ਸੁਧਿੰਦਰਾ
ਹੋਰ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ
ਸੁਮਾ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਇੰਡੀਅਨ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਐਕਸਪੀਰੀਅੰਸ (ਆਈ.ਐਮ.ਈ.) ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਪਹੁੰਚ ਹੈ, ਜੋ ਇਕ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਚ ਨਵੀਂ ਕਿਸਮ ਦਾ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਛੂਹ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਦੰਦ ਖੰਡ ਤਟ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਸੁਮਾ ਸੁਧਿੰਦਰਾ
ਹੋਰ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ
ਉਸਨੇ ਕੁਚੀਪੁੜੀ ਡਾਂਸ ਵੀਨਾ ਮੂਰਤੀ ਵਿਜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਆਰਟਿਸਟਸ ਇੰਟ੍ਰੋਸਪੈਕਟਿਵ ਮੂਵਮੈਂਟ (ਏ.ਆਈ.ਐਮ.) ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਏ.ਆਈ.ਐਮ. 2007 ਤੋਂ ਬੰਗਲੌਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਟਸ ਫੈਸਟੀਵਲ (ਬੀ.ਆਈ.ਏ.ਐਫ.) ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਬੀ.ਆਈ.ਏ.ਐਫ. ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਲਈ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ
ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ
ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਰਗ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰਾਂ ਦੀ ਹੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦਾ ਗਿਆਨ ਸੰਕਲਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਧਰਮ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਰਥ ਇਥੇ ਪਰੰਪਰਕ ਧਰਮ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨਾ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਅੰਗ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਰਾਤਨ ਭਾਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨ
ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦਾ ਤੀਜਾ ਦੌਰ
ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦੀ ਪ੍ਰਯੋਗਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਆਰੰਭ 1965 ਵਿੱਚ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਘੁੰਮਣ,ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੇਠੀ,ਹਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਵਰਗੇ ਉੱਘੇ ਨਾਟਕਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ੀਲ ਲਹਿਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਧੀਨ ਬਰਤੋਲਤ ਬਰੈਖ਼ਤ ਦਾ ਐਪਿਕ ਥੀਏਟਰ,ਐਨਤੈਲਿਕ ਆਰਤੋ ਦਾ ਹੰਗਾਮੀ ਥੀਏਟਰ,ਸੈਮੂਅਲ ਬੈਕਟ ਦਾ ਐਬਸਰਡ ਥੀਏਟਰ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨਵੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। 1965 ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਪ੍ਰਯੋਗਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦਾ ਤੀਜਾ ਦੌਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਤੀਜੇ ਦੋਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਾਟਕਕਾਰ;
ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਘੁੰਮਣ
ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਘੁੰਮਣ ਨੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਦੂਰ,ਜਿਊਦੀ ਲਾਸ਼,ਅਤੀਤ ਦੇ ਪ੍ਰਛਾਵੇਂ,ਮਾਨਸ ਕੀ ਏਕੇ ਜਾਤ,ਵਿਸਮਾਦ ਨਾਟ ਨਾਟਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਗਲਤ ਕੀਮਤਾਂ,ਦੋ ਜੋਤਾਂ ਦੋ ਮੂਰਤਾਂ,ਪੰਜਾਬ,ਕਵੀ ਤੇ ਕਵਿਤਾ,ਝੁੰਗਲ ਮਾਟਾ ਅਤੇ ਕੱਚ ਦੇ ਗਜਰੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਇਕਾਂਗੀਆਂ ਹਨ।
ਸਟਰਿੰਡਬਰਗ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਲੇਖਕ ਨੇ ਨਵੀਆਂ ਨਾਟ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ। ਸਟਰਿੰਡਬਰਗ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਧੀਨ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਬੁਝਾਰਤ ਨਾਟਕ ਲਿਖਿਆ। ਘੁਮੰਣ ਦੇ ਨਾਟਕ ਤੇ ਇਕਾਂਗੀ ਵਿਭਿੰਨ ਸਟੇਜਾਂ ਉੱਤੇ ਖੇਡੇ ਗਏ। ਸਟੇਜ ਪੱਖ ਤੋਂ ਵੀ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਘੁੰਮਣ ਇੱਕ ਸਫ਼ਲ ਨਾਟਕਕਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਡਾ: ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੇਠੀ
ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੇਠੀ ਨੇ 16 ਵੱਡੇ ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਪੰਜ ਇਕਾਂਗੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਰਚੇ। ਸੇਠੀ ਦੇ ਕੁਝ ਨਾਟਕ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ;ਪਰਦੇ,ਕਾਦਰਯਾਰ,ਭਰਿਆ-ਭਰਿਆ,ਸੱਖਣਾ-ਸੱਖਣਾ,ਕਿੰਗ ਮਿਰਜ਼ਾ ਤੇ ਸਪੇਰਾ,ਮਰਦ-ਮਰਦ ਨਹੀਂ ਤੀਵੀਂ-ਤੀਵੀਂ ਨਹੀਂ,ਨੰਗੀ ਸੜਕ,ਰਾਤ ਦਾ ਉਹਲਾ,ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਥੀਏਟਰ,ਪੈਬਲ ਬੀਚ ਤੇ ਲੋਂਗ ਗੁਆਚਾ,ਚੱਲਦੇ ਫਿਰਦੇ ਮੇਰੇ ਇਕਾਂਗੀ ਦਾ ਸਫ਼ਰ,ਸ਼ਾਮਾਂ ਪੈ ਗਈਆਂ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕਾਂ ਦੀ ਵੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।
ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਜਸੂਜਾ
ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਜਸੂਜਾ ਨੇ ਨਾਟਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਨਾਂ ਕਮਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਸੋਧਣ ਧਰਤ ਲੁਕਾਈ,ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦਰਵੇਸ਼,ਜਿਸ ਡਿਠੈ ਸਭਿ ਦੁਖਿ ਜਾਇ,ਪਾਰਸ ਦੀ ਛੂਹ,ਮੱਖਣ ਸ਼ਾਹ, ‘ਸੁਖਮਨੀ ਦੇ ਚਾਨਣ ਵਿੱਚ’,ਮਕੜੀ ਦਾ ਜਾਲ,ਰਚਨਾ ਰਾਮ ਬਣਾਈ,ਅੰਧਕਾਰ,ਜੰਗਲ ਤੇ ਗੁਰੂ ਗਰੀਬ ਨਿਵਾਜ਼ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਨਾਟਕ ਰਚੇ।
ਹਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ
ਹਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਾਟਕ ਜਿਗਰਾ,ਫੁੱਲ ਕੁਮਲਾ ਗਿਆ,ਅਪਰਾਧੀ,ਉਦਾਸ ਲੋਕ,ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਨਰਕ,ਨਿਜ਼ਾਮ ਸੱਕਾ,ਇਕਾਈ ਦਹਾਂਈ ਸੈਂਕੜਾ ਤੇ ਹੀਰ ਰਾਝਾਂ ਹਨ।
ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਔਲਖ
ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਔਲਖ ਨੇ ਨਾਟ-ਪੁਸਤਕਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਪੂਰੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ,ਜਿਵੇਂ;ਬਗਾਨੇ ਬੋਹੜ ਦੀ ਛਾਂ,ਤੂੜੀ ਵਾਲਾ ਕੋਠਾ,ਬਹਿਕਦਾ ਰੋਹ,ਇਕ ਰਮਾਇਣ ਹੋਰ,ਸੁੱਕੀ ਕੁੱਖ,ਇਸ਼ਕ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਡੀਂ ਰਚਿਆਂ,ਸੱਤ ਬਗਾਨੇ,ਕਹਿਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ।
ਆਤਮਜੀਤ ਸਿੰਘ
ਆਤਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਪ੍ਰ੍ਸਿੱਧ ਨਾਟਕਕਾਰ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਪੰਜਾਬੀ,ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਆਤਮਜੀਤ ਨੇ ਨਾਟਕ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਵੀਹ ਦੇ ਕਰੀਬ ਨਾਟਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁੱਝ ਨਾਟਕ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ;ਪੱਲੂ ਦੀ ਉਡੀਕ,ਸਾਡੇ ਤਿੰਨ ਲੱਤਾਂ ਵਾਲਾ ਮੇਜ਼,ਚਾਬੀਆਂ,ਮੁਰਗੀਖਾਨਾ,ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਕੀ ਰੱਖੀਏ ਨਾਂ, ਪੂਰਨ,ਹਵਾ ਮਹਿਲ,ਚਿੜੀਆਂ,ਨਾਟਕ ਨਾਟਕ ਨਾਟਕ ਤੇ ਫਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਗਿਆ ਰੁੱਖ।
ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ
ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਧਮਕ ਨਗਾਰੇ ਦੀ,ਸੀਸ ਤਲੀ ਤੇ,ਟੋਇਆ,ਰਾਜ ਸਾਹਿਬਾਂ ਦਾ,ਕਰਫਿਊ,ਪੰਘੂੜਾ,ਇਕ ਕੁਰਸੀ ਇੱਕ ਮੋਰਚਾ ਵਰਗੇ ਨਾਟਕ ਰਚੇ।
ਚਰਨਦਾਸ ਸਿੱਧੂ
ਚਰਨਦਾਸ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਦੋਰ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ,ਜਿਵੇਂ ਕਿ; ਕੱਲ ਕਾਲਜ ਬੰਦ ਰਵੇਗਾ,ਪੰਜ ਖੂਹ ਵਾਲੇ,ਬਾਤ ਫਤੂ ਝੀਰ ਦੀ,ਮਸਤ ਮੋਘੇਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਈਆ ਹਾਕਮ ਸਿੰਘ ਨਾਟਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ
ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ (ਫ਼ਿਲਮ)
ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ (ਉਰਦੂ: ) ਸੰਨ 1959 ਦੀ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਸੈਫ਼-ਉਦ-ਦੀਨ ਸੈਫ਼ ਇਸ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸਰ ਹਨ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ, ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਝਗੜਿਆਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਅਸਲੀ ਕਹਾਣੀ ’ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ, ਅਲਾਊਦੀਨ ਨੇ ਨਿਭਾਇਆ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨਮੇ ਦੀ ਇਹ ਸੁਪਰਹਿੱਟ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ।
ਛਤਰੀ ਵਾਲਾ ਡੀਲਾ (ਮੋਥਾ)
ਛਤਰੀ ਵਾਲਾ ਡੀਲਾ ਜਾਂ ਛਤਰੀ ਵਾਲਾ ਮੋਥਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: Cyperus iria; ਸਾਈਪਰਸ ਇਰੀਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਈਸ ਫਲੈਟਸੇਜ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਇੱਕ ਨਿਰਵਿਘਨ, ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬੂਟਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੜ੍ਹਾਂ ਪੀਲੀਆਂ-ਲਾਲ ਅਤੇ ਰੇਸ਼ੇਦਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੌਦਾ ਅਕਸਰ ਝੋਨੇ ਦੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਉੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਨਦੀਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ (ਫ਼ਿਲਮ)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਛਤਰੀ ਵਾਲਾ ਡੀਲਾ (ਮੋਥਾ)
ਇਹ ਤਕਰੀਬਨ 50 ਤੋਂ 60 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਉੱਚਾ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਫੁੱਲ ਬੀਜ ਪੱਤੀਆਂ ਇੱਕ ਛਤਰੀ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਪਹਿਲਾਂ ਪੀਲਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪੱਕਣ ਨੇੜੇ ਭੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਬੀਜ ਛੋਟਾ ਅਤੇ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਬੂਟੇ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਐਰਿਕ ਫਰੌਮ
ਐਰਿਕ ਸੇਲਿਗਮਨ ਫਰੌਮ (23 ਮਾਰਚ, 1900 – 18 ਮਾਰਚ, 1980) ਇੱਕ ਜਰਮਨ-ਜਨਮਿਆ ਅਮਰੀਕੀ ਸਮਾਜਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ, ਮਨੋਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ, ਸਮਾਜ-ਵਿਗਿਆਨੀ, ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਅਤੇ ਜਮਹੂਰੀ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਮਨੋਰੋਗ, ਮਨੋਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਵਿਲੀਅਮ ਐਲੀਸਨ ਵ੍ਹਾਈਟ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਅਤੇ ਆਲੋਚਤਨਾਤਮਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਫਰੈਂਕਫਰਟ ਸਕੂਲ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਐਰਿਕ ਫਰੌਮ ਦਾ ਜਨਮ 23 ਮਾਰਚ 1900 ਨੂੰ ਫ਼ਰਾਂਫ਼ੁਰਟ ਆਮ ਮਾਈਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਜਹੂਦੀ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਬੱਚਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1918 ਵਿੱਚ ਫ੍ਰੈਂਕਫਰਟ ਐਮ ਮੈਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿੱਦਿਅਕ ਅਧਿਐਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਦੋ ਸਮੈਸਟਰ ਕੀਤੇ ਸੀ। 1919 ਦੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਸਮੈਸਟਰ ਦੌਰਾਨ,ਫਰੌਮ ਨੇ ਹੀਡਲਬਰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਅਲਫਰੈਡ ਵੈਬਰ (ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਮੈਕਸ ਵੈਬਰ ਦੇ ਭਰਾ), ਮਨੋ-ਚਿਕਿਤਸਕ-ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਕਾਰਲ ਯਾਸਪਰਸ, ਅਤੇ ਹੇਨਰਿਕ ਰਿਕਰਟ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਫਰੌਮ ਨੇ 1922 ਦੇ ਹੀਡਲਬਰਗ ਤੋਂ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਐੱਚ ਐੱਚ ਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਹੀਡਲਬਰਗ ਵਿੱਚ ਫਰੀਡਾ ਰੇਚਮਨ ਦੇ ਮਨੋਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਸੇਨੇਟਰੀਅਮ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਮਨੋਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਬਣਨ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ 1926 ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਅਲੱਗ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ 1942 ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਕਰ ਲਿਆ। 1927 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਲਿਨਿਕੀ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। 1930 ਵਿੱਚ ਉਹ ਫ੍ਰੈਂਕਫਰਟ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫਾਰ ਸੋਸ਼ਲ ਰਿਸਰਚ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਨੋਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਸਿਖਲਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।
ਜਦੋਂ ਫਰੌਮ 1949 ਵਿੱਚ ਮੈਕਸੀਕੋ ਸਿਟੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਟੋਨੋਮਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਯੂਐਨਏਐਮ) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਮੈਡੀਕਲ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਨੋਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੇ 1957 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1961 ਤਕ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਤੇ 1962 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਿਊਯਾਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਆਰਟਸ ਅਤੇ ਸਾਇੰਸ ਦੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ 1965 ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤੀ ਤਕ ਯੂਐਨਏਐਮ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ 1974 ਤੱਕ ਮੈਕਸਿਕੋ ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਫ ਸਾਈਕੋਇਨਾਲਿਸਿਸ (ਐੱਸ ਐੱਮ ਪੀ) ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। 1974 ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੈਕਸੀਕੋ ਸਿਟੀ ਤੋਂ ਮੁਰਾਲਟੋ, ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅੱਸੀਵੇਂ ਜਨਮ ਦਿਨ ਦੇ ਪੰਜ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ 1980 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1900 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1980 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਲੇਖਕ
1459
1459 45 15ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1450 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਮਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਮਨਸੂਰ ਆਫ਼ਾਕ
ਮੁਹੰਮਦ ਮਨਸੂਰ ਆਫ਼ਾਕ ਜਨਮ 17 ਜਨਵਰੀ 1962, ਆਮ ਕਰਕੇ ਮਨਸੂਰ ਆਫ਼ਾਕ, ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਉਰਦੂ ਕਵੀ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਕਾਲਮਨਵੀਸ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਦਵਾਨ ਹੈ।
ਉਸਨੇ ਲਿਖਣ ਦਾ ਆਗਾਜ਼ ਸੋਲਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ। ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕ਼ਦਮ ਚੁੰਮੇ। ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦਾ ਡਰਾਮਾ ਸੀਰੀਅਲ ਰਾਈਟਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਟਕ ਲਿਖੇ ਅਤੇ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੂੰ ਮਾਈਗਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਆਪਣੀ ਸਮਾਜਿਕ ਸਿਆਸੀ ਸਰਗਰਮੀ ਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਮਨਸੂਰ ਆਫ਼ਾਕ ਵੀ ਇੱਕ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ, ਡਰਾਮਾ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਯੂਕੇ ਦੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਹੈਰੀਟੇਜ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੈ।
ਆਫ਼ਾਕਨੁਮਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਠਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਲਿਖੇ ਹੋਏ ਖਾਕਿਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਚਿਹਰਾਨੁਮਾ ਵੀਹ ਸਾਲ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ। ਗ਼ਜ਼ਲ, ਨਾਅਤ, ਡਰਾਮਾ, ਆਲੋਚਨਾ, ਕਾਲਮਨਵੀਸ, ਨਾਵਲਕਾਰੀ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਨਜ਼ਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਮਨਸੂਰ ਆਫ਼ਾਕ ਇੱਕ ਫਿਲਮੀ ਆਲੋਚਕ ਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਲੰਮੇ ਅਰਸੇ ਤੋਂ ਰੋਜ਼ਨਾਮਾ ਨਵਾ-ਏ-ਵਕ਼ਤ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਉੱਤੇ ਤਬਸਰੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਕਲਚਰ ਐਂਡ ਹੈਰੀਟੇਜ ਦੇ ਤਹਿਤ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਈਸਟ ਫਿਲਮ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਕਰਿਪਟ ਰਾਇਟਿੰਗ ਉੱਤੇ ਲੈਕਚਰ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਡਾਇਰੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਤਿਤਲੀ ਦਾ ਸ਼ਾਟ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਲਿਖੀ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਮਨਸੂਰ ਅਫ਼ਾਕ ਦਾ ਜਨਮ 17 ਜਨਵਰੀ 1962 ਨੂੰ ਮੀਆਂਵਾਲੀ, ਪੰਜਾਬ,ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ. ਉਸ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਮੀਆਂਵਾਲੀ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਜਾਮੀਆ ਸ਼ਾਮਿਆ ਸਿੱਦੀਕੀਆ ਮੀਆਂਵਾਲੀ, ਅਤੇ ਜਾਮੀਆ ਅਕਬਰੀਆ ਮੀਆਂਵਾਲੀ ਤੋਂ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
ਕੰਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ
ਉਹ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਹੈ। ਸਾਲ 1999 ਵਿੱਚ ਉਹ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2005 ਵਿੱਚ, ਮਨਸੂਰ ਅਫ਼ਾਕ ਦਾ ਕੰਮ ਅਹਿਮਦ ਨਦੀਮ ਕਾਸਮੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਪਹਿਲਾਂ, ਮਨਸੂਰ ਅਫ਼ਾਕ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਚਿਹਰਾ ਨੁਮਾ (ਉਰਦੂ ਲੇਖ) – 1984, ਅਫ਼ਾਕ ਨੁਮਾ (ਉਰਦੂ ਕਾਵਿ) – 1986, ਸਰਾਇਕੀ ਗਰਾਮਰ - 1988, ਮੈਂ ਵੋਹ ਔਰ ਆਤਾਲਹਕ ਕਾਸਮੀ -1994 ਅਤੇ ਗੁਲ ਪਾਸ਼ੀ -1996 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਵਿਸਰਾਮ
ਵਿਸਰਾਮ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਜਾਂ ਵਿਰਾਮ "ਹੱਥ-ਲਿਖੀਆਂ ਜਾਂ ਛਪੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤਰਾਂ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਦੇਣ ਵਾਲ਼ੀ ਵਿੱਥ, ਰਵਾਇਤੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਛਪਾਈ ਦੀਆਂ ਖ਼ਾਸ ਜੁਗਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੇਰਵਾ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ: "ਵਿਆਖਿਆ ਸੁਖਾਲ਼ੀ ਕਰਨ ਦੇ ਮਕਸਦ ਨਾਲ਼ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿੰਦੀਆਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਨਿੱਕੇ-ਮੋਟੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਉਣ ਦੀ ਰੀਤ, ਕਿਰਿਆ ਜਾਂ ਪ੍ਰਨਾਲੀ; ਅਜਿਹੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ਼ ਲਿਖਤ ਨੂੰ ਵਾਕਾਂ, ਦਫ਼ਿਆਂ (ਉੱਪ-ਵਾਕਾਂ) ਵਗੈਰਾ ਵਿੱਚ ਵੰਡਣਾ।"
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸਰਾਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਛਪਾਈ
ਤੰਬੂਰਾ
ਤਾਨਪੁਰਾ ਜਾਂ ਤੰਬੂਰਾ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਤੰਤੀ ਸਾਜ਼ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਸਹਿਤ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਸੁਰਾਤਮਕ ਆਧਾਰ ਇੰਡੀਅਨ ਮਿਊਜ਼ੀਕਲ ਡਰੋਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਤੰਬੂਰਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਤੰਬਰੂ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਅੰਗ
ਤਾਨਪੁਰਾ ਦੇ ਛੇ ਮੁੱਖ ਅੰਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ:
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਜ਼
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ 10ਵੀ ਸਦੀ ਤੱਕ ਦਾ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਖਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਮੱਧਕਾਲ ਭਾਰਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਸੀ।
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਸਾਧਨ
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਸਾਧਨमुख्य लेख : प्राचीन भारतीय इतिहास की जानकारी के साधन
ਪੱਥਰ ਯੁਗ
ਪੱਥਰ ਜਾਂ ਪਾਸ਼ਾਣ ਯੁਗ ਤੋਂ ਭਾਵ ਉਸ ਕਾਲ ਤੋਂ ਹੈ ਜਦ ਲੋਕ ਪੱਥਰਾਂ 'ਤੇ ਆਸ਼ਰਿਤ ਸਨ। ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਔਜ਼ਾਰ, ਹਥਿਆਰ, ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਆਦਿ ਜੀਵਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਆਧਾਰ ਸਨ। ਇਸ ਮਾਨਵ ਸਭਿਅਤਾ ਕਾਲ ਦਾ ਆਰੰਭ ਸੀ। ਇਸ ਯੁਗ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖ ਕੁਦਰਤੀ ਸੰਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੂਝਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਅਤੇ ਕੰਦ ਮੂਲ ਇਸਦੀ ਮੁੱਖ ਖੁਰਾਕ ਸੀ।
ਪੂਰਵ- ਪੱਥਰ ਯੁਗ
ਹਿਮਯੁਗ ਦਾ ਜਿਆਦਾਤਰ ਭਾਗ ਪੂਰਵ-ਪੱਥਰ ਯੁਗ ਵਿਚ ਬੀਤਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਪੂਰਵ-ਪੱਥਰ ਯੁਗ ਨੂੰ ਔਜ਼ਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉਤੇ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਆਦਿ ਮਾਨਵ ਦੇ ਜੀਵਅੰਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ। ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਬੋਰੀ ਨਾਂ ਦੇ ਥਾਂ 'ਤੇ ਮਿਲੇ ਪੱਥਰਾਂ ਤੋਂ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਨਵ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ 14 ਲੱਖ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਈ ਹੋਵੇਗੀ। ਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਸਿਧ ਹੈ ਕਿ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਵਸੇ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਨਾ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਖੇਤੀ ਕਰਨੀ ਆਉਂਦੀ ਸੀ ਨਾ ਹੀ ਘਰ ਬਣਾਉਣੇ। ਇਹ ਸਥਿਤੀ 9000 ਈ.ਪੂ. ਤੱਕ ਰਹੀ।
ਪੂਰਵ- ਪੱਥਰ ਯੁਗ  ਦੇ ਔਜ਼ਾਰ ਛੋਟਾਨਾਗਪੁਰ ਦੇ ਪਠਾਰ ਵਿਚ ਮਿਲੇ ਹਨ ਜੋ 100,000 ਈ.ਪੂ. ਤੱਕ ਦੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁਰਨੂਲ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ 20,000 ਈ.ਪੂ. ਤੋਂ 10,000 ਈ.ਪੂ. ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਔਜ਼ਾਰ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ  ਉਪਕਰਣ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਵੀ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮਿਰਜ਼ਾਪੁਰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਬੇਲਨ ਘਾਟੀ ਵਿਚੋਂ ਮਿਲੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਸਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾ ਤੋਂ ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲੱਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬੱਕਰੀ, ਭੇਡ, ਗਾਂ,ਮੱਝ ਆਦਿ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
ਨਵਾਂ ਪੱਥਰ ਯੁਗ
ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਨਵੇ ਪੱਥਰ ਯੁਗ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਲਗਭਗ 6000 ਈ.ਪੂ. ਤੋਂ 1000 ਈ.ਪੂ. ਦੇ ਹਨ। ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਇਹ ਲੜੀ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿਚ ਕੁਝ ਦੇਰ ਨਾਲ ਹੀ ਆਈ। ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਨਵੇ ਪੱਥਰ ਯੁਗ ਦਾ ਥਾਂ ਬੂਰਜਹੋਮ (ਕਸ਼ਮੀਰ) ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।  ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਨਵੇ ਪੱਥਰ ਯੁਗ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਚਾਰ ਸਥਾਨ ਹਨ
ਤਾਂਬਾ ਪੱਥਰ ਯੁਗ
ਨਵੇ ਪੱਥਰ ਯੁਗ  ਦਾ ਅੰਤ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਧਾਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਤਾਂਬਾ ਪੱਥਰ ਯੁਗ ਵਿਚ  ਤਾਂਬਾ ਅਤੇ  ਪੱਥਰ ਦੋਵੇਂ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਸਦੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਪੂਰਬੀ ਰਾਜਸਥਾਨ, ਪੱਛਮੀ ਮੱਧਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਪੱਛਮੀ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ
ਪਿੱਤਲ/ਕਾਂਸੀ ਯੁਗ
20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਵੈਦਿਕ ਸਭਿਅਤਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਸਭਿਅਤਾ ਹੈ। ਪਰ ਸਰ ਦਯਾਰਾਮ ਸਾਹਨੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿਚ ਹੋਈ ਹੜੱਪਾ (ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਿੰਟਗੂਰਮੀ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ) ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਵਿਚ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਰਾਣੀ ਸਭਿਅਤਾ ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਪਿਤਲ ਦੇ ਬਹੁਤ ਔਜ਼ਾਰ ਮਿਲੇ,  ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸਨੂੰ ਪਿੱਤਲ/ਕਾਂਸੀ ਯੁਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੋਹਿਨਜੋਦੜੋ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਹੀ ਭਾਗ ਹੈ।
ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ
ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਆਰੀਅਨ ਈ.ਪੂ. ਦੇ ਅਖੀਰੀ  ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਆਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਖੇਪ ਰਿਗਵੈਦਿਕ ਆਰੀਅਨ ਅਖਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਰਿਗਵੇਦ ਦੀ ਰਚਨਾ ਇਸ ਕਾਲ ਵਿਚ ਹੋਈ। ਆਰੀਆ ਲੋਕ ਭਾਰਤੀ-ਯੋਰਪੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੇ ਸਨ। ਇਸੇ ਸ਼ਾਖਾ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅੱਜ ਵੀ ਭਾਰਤ, ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਿਗਵੇਦ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ ਅਵੈਸਤਾ ਵਿਚ ਵੀ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਵੈਸਤਾ ਈਰਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਗਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਬੁੱਧ ਅਤੇ ਜੈਨ ਧਰਮ
ਛੇਵੀ ਈ.ਪੂ. ਤੱਕ ਵੈਦਿਕ ਕਰਮ-ਕਾਂਡਾਂ ਦਾ ਅਸਰ ਘੱਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਕਈ ਧਾਰਮਿਕ ਪੰਥਕਾਂ ਅਤੇ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋ ਗਈ। ੳੁਸ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ 62 ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੋ ਹੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕੀਆਂ - ਬੁੱ।ਧ ਅਤੇ ਜੈਨ
ਜੈਨ ਧਰਮ
ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੇ ਦੋ ਤੀਰਥਕਰ  ਰਿਸ਼ਭਨਾਥ ਅਤੇ ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮੀ ਦਾ ਉਲੇਖ ਰਿਗਵੇਦ ਵਿਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪਰਸ਼ਵਨਾਥ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੇ 23ਵੇਂ ਗੱਦੀਨਵੀਸ਼ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਮਹਾਵੀਰ 24ਵੇਂ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਗੱਦੀਨਵੀਸ਼ ਸਨ। ਮਹਾਵੀਰ ਦਾ ਜਨਮ ਲਗਭਗ 540 ਈ.ਪੂ. ਵਿਚ ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਦੇ ਕੋਲ ਕੂੰਡਗ੍ਰਾਮ ਵਿਚ ਹੋਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 42 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਪਰਮ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਮਹਾਵੀਰ ਨੇ ਪਰਸ਼ਵਨਾਥ ਦੇ ਚਾਰ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ  -
ਬੁੱਧ ਧਰਮ
ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਦਾ ਮੂਲ ਵੀ ਉਚ ਖੱਤਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗੌਤਮ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਨਮੇ ਮਹਾਤਮਾ ਬੁੱਧ ਦਾ ਜਨਮ 566 ਈ.ਪੂ.ਵਿਚ ਸ਼ਾਕਯਕੂਲ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸ਼ੂਧੋਦਨ ਦੇ ਘਰ ਹੋੲਿਆ। ਇਹ ਵੀ ਸੰਸਾਰਿਕ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਕੇ ਇਕ ਦਿਨ ਸੱਚ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ ਘਰ ਤੋਂ ਚੱਲ ਪਏ।
ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵੀ ਪਿਆ। ਇਸ ਧਰਮ ਨੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ,ਜਪਾਨ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿਚ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਵ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਚਾਣ ਬਣਾਈ।
ਯੂਨਾਨੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਹਮਲੇ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਜਿਆਦਾ ਸੰਗਠਿਤ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਲਗਾਤਾਰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਰਹੇ ਫ਼ਾਰਸ਼ੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਭਾਰਤ ਉਪਰ ਪਈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਕੁਰੂਸ ਸਾਈਰਸ ਵੇ ਹਿੰਦੂ ਕੁਸ਼ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਰਜਵਾੜਿਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਲਿਆ। ਚੌਥੀ ਈ.ਪੂ. ਵਿਚ ਮਕਦੂਨੀਆ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸਿਕੰਦਰ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਉਪਰ ਜਿੱਤ ਹਾਸਿਲ ਕਰਦਾ ਭਾਰਤ (ਪੰਜਾਬ) ਆਇਆ ਤਾਂ ਜੇਹਲਮ ਅਤੇ ਝਨਾਬ ਦਰਿਆ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੇ ਰਾਜੇ ਪੋਰਸ ਨੇ ਇਸਦਾ ਡਟ ਕੇ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ। ਹਾਰ ਦੇ ਉਪਰੰਤ ਸਿਕੰਦਰ ਨੇ ਪੋਰਸ ਨੂੰ ਪੁਛਿਆ ਕਿ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਕੀ ਸਲੂਕ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪੋਰਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਜੋ ਇਕ ਰਾਜਾ ਦੂਸਰੇ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਣ ਕਿ ਸਿਕੰਦਰ ਨੇ ਪੋਰਸ ਨੂੰ ਜਿਤਿਆ ਜੋਇਆ ਰਾਜ ਵਾਪਿਸ ਕਰ ਦਿਤਾ ਅਤੇ ਵਾਪਿੳ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਕੰਦਰ ਨੇ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੋਰੀਆ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੈਨਾ ਦੇਖ ਸਿਕੰਦਰ ਡਰ ਕਾਰਣ ਪਿੱਛੇ ਮੂੜ ਗਿਆ।
ਜੌਰਜਟਾਊਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ
ਜੌਰਜਟਾਊਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ (Georgetown University) ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀ.ਸੀ. ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਜੌਰਜਟਾਊਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਇਮਾਰਤਾਂ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 3.5 ਮਿਲੀਅਨ ਦੇ ਕਰੀਬ ਕਿਤਾਬਾਂ ਹਨ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਕਾਦਮਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਮਹਾਜਨਪਦ
मुख्य लेख : महाजनपद ਬੁੱਧ ਗ੍ਰੰਥ ਅੰਗੂਤਰ ਨਿਕਾਯ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁੱਲ 16 ਮਹਾਜਨਪਦ ਸਨ - ਅਵਨਿਤ, ਅਸ਼ਮਕ, ਅੰਗ, ਕੰਬੋਜ਼, ਕਾਸ਼ੀ, ਕੁਰੁ, ਕੌਸ਼ਲ, ਗੰਧਾਰ, ਚੇਦੀ, ਵਤਸ, ਪੰਚਾਲ, ਮਗਧ, ਮਤਸਯ,ਮੱਲ, ਸੁਰਸੇਨ।
ਮੋਰੀਆ ਵੰਸ਼
ਛੇਵੀ ਈ.ਪੂ. ਸਦੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਰਾਜ - ਮਗਧ, ਕੋਸਲ, ਵਤਸ ਦੇ ਪੌਰਵ ਅਤੇ ਅਵੰਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਘੋਤ। ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਵਿਚ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੋਰੀਆ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ਾਸ਼ਕਾਂ ਤੋਂ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਮਗਧ ਵੱਲ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਉਪਰ ਨੰਦਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਸੀ। ਜੈਨ ਗ੍ਰੰਥ 'ਪਰਿਸ਼ਠ ਪਰਵਨ' ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਚਾਣਕਿਆ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਨੇ ਨੰਦ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉੁਸ ਨੇ ਸਿਕੰਦਰ ਦੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਸੇਲਯੂਕਸ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਹੇਰਾਤ,ਕੰਧਾਰ,ਕਾਬੁਲ ਅਤੇ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਉਪਰ ਅਧਿਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।
ਮੋਰੀਆ ਵੰਸ਼ ਤੋ ਬਾਅਦ
ਪੂਸ਼ਯਮੁਤਰ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਵਿਚ ਪੱਛਮ ਤੋਂ ਯਵਨਾਂ ਦਾ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਕਾਲ ਦੇ ਮੀਨੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵਿਆਕਰਨਕਾਰ ਪਤੰਜਲੀ ਨੇ ਇਸ ਹਮਲੇ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕਾਲੀਦਾਸ ਨੇ ਵੀ ਮਾਲਵਿਕਾਗ੍ਰਿਮਿਤ੍ਰਮ ਵਿਚ ਵਸੂਮਿੱਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਯਵਨਾਂ ਦੇ ਯੁੱਧ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਉਪਰ ਕਬਜਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਕੁਝ ਭਾਰਤੀ-ਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ਾਸਕ- ਯੁਥੀਡੇਮਸ, ਡੇਮੇਟਿਯਸ ਅਤੇ ਮਿਨਾਂਡਰ ਆਦਿ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਲਵੋਂ ਦਾ ਰਾਜ ਆਇਆ। ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਜਿਆਦਾ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਕਨਿਸ਼ਕ ਇਸ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿਧ ਰਾਜਾ ਸੀ।
ਸਮਕਾਲੀ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ
ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਚੇਰ, ਪਾਂਡਛ ਅਤੇ ਚੋਲ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਸੱਤਾ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸੰਗਮ ਸਾਹਿਤ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦਾ ਅਮੂਲ ਧਰੋਹਰ ਸੀ। ਤਿਰੂਵਲੂਵਰ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਤਿਰੂਕੁੱਲਰ  ਤਾਮਿਲ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿਧ ਗ੍ਰੰਥ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਥੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਲਨ ਸੀ ਜਿਵੇਂ - ਵੈਸ਼ਨਵ, ਸ਼ੈਵ,ਬੁੱਧ ੳਤੇ ਜੈਨ ਆਦਿ।
ਗੁਪਤ ਕਾਲ
ਸੰਨ 320 ਈ. ਵਿਚ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਪਹਿਲਾ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਘਟੋਤਕੱਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ ਜਿਸਨੇ ਗੁਪਤ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਮੁਦਰਗੁਪਤ (340 ਈ.), ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਦਿਤੀਆ, ਕੁਮਾਰਗੁਪਤ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਸਕੰਦਗੁਪਤ ਸ਼ਾਸਕ ਬਣੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਗਭਗ 100 ਸਾਲ ਤੱਕ ਗੁਪਤ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਅਸਤਿਤਵ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ।  606 ਈ.ਵਿਚ ਹਰਸ਼ ਦੇ ਉਦੇ ਹੋਣ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੱਤਾ ਦੀ ਘਤਟ ਰਹੀ। ਇਸ ਕਾਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਰਾਜਾ ਸਮੁਦਰਗੁਤ ਰਿਹਾ ਜਿਸਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕਾਲ ਵਿਚ ਭਰਤ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਚਿੜੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਗਿਆਰਵੀਂ ਅਤੇ ਬਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ, ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੱਖਣੀ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਵੀ ਹੋਇਆ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਨਾਈਜਰ ਦਰਿਆ
ਨਾਈਜਰ ਦਰਿਆ ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਰਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਲੰਬਾਈ ਲਗਭਗ 4,180 ਕਿ.ਮੀ. ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬੇਟ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 2,117,700 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਰੋਤ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਗਿਨੀ ਦੇ ਗਿਨੀ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਨੀਲ ਅਤੇ ਕਾਂਗੋ ਦਰਿਆਵਾਂ ਮਗਰੋਂ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਦਰਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਮੱਖ ਸਹਾਇਕ ਦਰਿਆ ਬਨੂ ਦਰਿਆ ਹੈ।
1673
1673 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1670 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਮਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਵਿਨੇਸ਼ ਅੰਤਾਣੀ
ਵਿਨੇਸ਼ ਅੰਤਾਣੀ ਗੁਜਰਾਤੀ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਲਘੂ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਲੇਖਕ ਹੈ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਵਿਨੇਸ਼ ਦਿਨਕਰਾਈ ਅੰਤਾਣੀ ਦਾ ਜਨਮ 27 ਜੂਨ 1946 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੰਡਵੀ (ਕੱਛ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ, ਗੁਜਰਾਤ) ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਵਾਵਾਸ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਖਤਾਰਾ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1962 ਵਿੱਚ ਐੱਸ.ਐੱਸ.ਸੀ. ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਭੁਜ ਤੋਂ 1967 ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤੀ-ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਅਤੇ 1969 ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤੀ-ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਭੁਜ ਦੇ ਕਾਮਰਸ ਕਾਲਜ ਵਿਖੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਸਿਖਾਈ। 1975 ਵਿਚ, ਉਹ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਟੇਸ਼ਨ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਲੈ ਲਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ ਰਸਾਲੇ ਦਾ ਗੁਜਰਾਤੀ ਸੰਸਕਰਣ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ।
ਲਿਖਤਾਂ
ਉਸਨੇ ਨਗਰਵਾਸੀ (નગરવાસી, 1974), ਏਕਾਂਤਦਵੀਪ (એકાંતદ્વીપ, 1975), ਪਲਾਸ਼ਵਨ (પલાશવન, 1979), ਪ੍ਰਿਯਜਨ (પ્રિયજન, 1980), ਆਸੋਪਿਲਵ (ਅਨੇ ਚੋਥਾ ਮਾਲੋ ਪਿਪਲੋ) (આસોપાલવ (અને ચોથા માળે પીપળો), ਸਮੇਤ ਕਈ ਨਾਵਲ ਲਿਖੇ ਹਨ। 1980), ਅਨੁਰਵ (અનુરવ, 1983), ਬੀਜੂ ਕੋਈ ਨਥੀ (બીજું કોઈ નથી, 1983), ਸੂਰਜਨੀ ਪਾਰ ਦਰਿਓ (સુરજની પાર દરિયો, 1984), ਜੀਵਨ ਲਾਲ ਕਥਾਮਾਲਾ (જીવણલાલ કથામાળા, 1986), ਫਾਂਸ (ફાંસ, 1987), ਕਾਫਲੋ (કાફલો, 1988), ਸਰਪਦੰਸ (સર્પદંશ, 1989), ਨਰਵੰਸ (નર્વંશ, 1990), ਪਾਤਾਲਗੜ੍ਹ (પાતાળગઢ, 1992), ਲੁਪਤਨਦੀ (લુપ્તનદી, 1993), ਅਣੀ ਸੁਧਿਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ (અહીં સુધીનું આકાશ), ਧੁੰਧਭਰੀ ਖਿਨ (ધૂન્ધભરી ખીણ, 1996), ਧਾਡ (ધાડ, 2003), ਅੰਤਰਗਤ (અંતર્ગત, 2002), ਸਰੋਵਰ (ਅਨੇ ਫਾਰਮ ਹਾਊਸ) (સરોવર (અને ફાર્મ હાઉસ)) ਅਤੇਅਮੇ ਅਜਨਆਂ (અમેં અજાણ્યાં, 2006), ਬਿਜੇ ਕਯੰਕ (બીજે ક્યાંક), ਜਿੰਦਗੀ ਆਖੀ (જિંદગી આખી), ਕੇਤਨ ਅਨੇ ਸੁਲਭਨੀ ਪ੍ਰੇਮਕਥਾ (કેતન અને સુલભાની પ્રેમકથા)। ਉਸ ਦੇ ਧੁੰਧਭਰੀ ਖਿਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਗੜਬੜੀਆਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਵਲ ਨਗਰਵਾਸੀ, ਕਾਫ਼ਲਾ ਅਤੇ ਧੁੰਧਭਰੀ ਵਾਦੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਮਗਰਲਾ ਉੜੀਆ ਵਿੱਚ ਧੁੰਧਭਰਾ ਉਪਾਤਯਕਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਨਾਮ
ਉਸਨੂੰ ਧਨਜੀ ਕਾਂਜੀ ਗਾਂਧੀ ਸਵਰਨ ਚੰਦਰਕ (1993) ਅਤੇ ਕੇ.ਐੱਮ. ਮੁਨਸ਼ੀ ਸਵਰਨ ਚੰਦਰਕ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗੁਜਰਾਤੀ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦੇ ਇਨਾਮ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਉਸ ਦੇ ਧੁੰਧਭਰੀ ਖਿਨ ਦੇ ਲਈ 2000 ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1946
ਮੈਸੂਰ
ਮੈਸੂਰ ਦਾ ਨਾਂ ਮਹਿਖਾਸੁਰ ਨਾਮੀ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਦੈਂਤ ਦੇ ਨਾਂ ’ਤੇ ਪਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਚਮੁੰਡੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਨੀਮ ਪਹਾੜੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਨਾ ਹੋ ਕੇ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਰਮਣੀਕ ਹਨ। ਟੀਪੂ ਸੁਲਤਾਨ ਕਾਰਨ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੈਸੂਰ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਵਸਿਆ ਬੜਾ ਸੋਹਣਾ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹਾ-ਡੁੱਲ੍ਹਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਵੇਰੀ ਅਤੇ ਕੰਬਿਨੀ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਬੰਗਲੌਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 150 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਇਹ ਕਰਨਾਟਕ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਰਾਜਾ ਦਾ ਮਹੱਲ
ਮੈਸੂਰ ਵਿਖੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਰਾਜਾ ਦਾ ਮਹੱਲ ਵੇਖਣਯੋਗ ਹੈ ਜੋ ਇਮਾਰਤਸਾਜ਼ੀ ਦੀ ਅਨੋਖੀ ਮਿਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਖੁੱਲ੍ਹੀ-ਡੁੱਲ੍ਹੀ ਇਮਾਰਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਵੀ ਬੜੇ ਸਲੀਕੇ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਫਰਸ਼ ’ਤੇ ਵੀ ਮਨਮੋਹਕ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਮੀਨਾਕਾਰੀ ਹੈ। ਮਨਮੋਹਕ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਵਟ ਕਰਕੇ ਵੇਲ-ਬੂਟੇ ਪਾਏ ਹੋਏ ਹਨ। ਅੰਦਰੂਨੀ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਉੱਚੇ ਗੋਲ ਥੰਮਲਿਆਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਕਲਾ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਨਣ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਛੱਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਫਾਨੂਸ ਲਟਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਭਾਗ ਸੁਨਹਿਰੀ ਲਪਟਾਂ ਛੱਡਦਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਈ ਹਰਿਆਲੀ ਬਿਖੇਰਦਾ। ਲੱਕੜ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ’ਤੇ ਮੀਨਾਕਾਰੀ ਕਲਾ ਦੀ ਮੂੰਹ ਬੋਲਦੀ ਤਸਵੀਰ ਹੈ। ਦੀਵਾਨ-ਏ-ਆਮ ਦੀ ਝਲਕ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਹਾਲ ਦੀ ਛੱਤ ਬਿਨਾਂ ਥੰਮਾਂ ਤੋਂ ਡਾਟਾਂ ਪਾ ਕੇ ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਖੜੀ ਹੈ। ਜਗ੍ਹਾ-ਜਗ੍ਹਾ ਹੇਠਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਛੱਤ ਤਕ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਰਾਜੇ ਦੇ ਖਾਨਦਾਨ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨਾਲ ਕੰਧਾਂ ਨੂੰ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਰਾਜਧਾਨੀ
ਵਿਜੈ ਨਗਰ ਦੇ ਵੁਡਿਆਰ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੈਦਰ ਅਲੀ ਅਤੇ ਟੀਪੂ ਸੁਲਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਮੈਸੂਰ ਮਹੱਲਾਂ, ਕਲਾ-ਕ੍ਰਿਤਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦੁਸਹਿਰਾ ਮੇਲੇ ਕਾਰਨ ਕਰਨਾਟਕ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਮੈਸੂਰ ਇੱਥੇ ਹੀ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਬੰਗਲੌਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਵੱਡਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।
ਚਮੁੰਡੀ ਹਿੱਲਜ਼
ਚਮੁੰਡੀ ਹਿੱਲਜ਼ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵੱਖਰਾ ਨਜ਼ਾਰਾ ਹੈ। ਉੱਪਰ ਜਾਣ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਸੜਕ ਕਈ ਜਗ੍ਹਾ ’ਤੇ ਤਾਂ ਦੂਹਰੀ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਸਾਰੀ ਸੜਕ ਦੋ-ਢਾਈ ਫੁੱਟ ਉੱਚੀ ਹੈ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਰੁਕ ਕੇ ਪੂਰੇ ਮੈਸੂਰ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਿਖਰ ’ਤੇ ਮੰਦਰ ਹੈ ਅਤੇ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵੀ। ਕੁ ਘਰ ਵੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਸੁੰਨਾਪਣ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਵਧੀਆ ਰੌਣਕ ਜਿਹੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਿੰਦਾਵਣ ਗਾਰਡਨਜ਼
ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਪਾਸੇ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਡੈਮ ਦੇ ਕੰਢੇ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਬਾਗ਼ ਹੈ। ਫੁਹਾਰੇ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਵਹਾਅ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਦਿਲਕਸ਼ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਤ ਸਮੇਂ ਰੰਗ-ਬਰੰਗੀਆਂ ਰੋਸ਼ਨੀਆਂ ਇਸ ਨੂੰ ਚਾਰ ਚੰਨ ਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਬੰਗਲੌਰ ਦਾ ਦਿਲ
ਬੰਗਲੌਰ ਦਾ ਦਿਲ ਜੇ ਰੋਡ, ਮੈਜਿਸਟਿਕ ਰੋਡ, ਸੈਂਟਰਲ ਮਾਰਕੀਟ ਅਤੇ ਐਮ ਰੋਡ ਪੋਸ਼ ਇਲਾਕੇ ਹਨ। ਸਭ ਸਾਈਨ ਬੋਰਡ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ ਕੰਨੜ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਬੱਸਾਂ ਦੇ ਰੂਟ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ ਸਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਹਿਰ
ਮਾਰਗਰੈੱਟ ਬਰਕ ਵਾਈਟ
ਮਾਰਗਰੇਟ ਬਰਕ ਵ੍ਹਾਈਟ (14 ਜੂਨ 1904 – 27 ਅਗਸਤ 1971) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੋਵੀਅਤ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਲੈਣ ਲਈ ਆਗਿਆ ਸੀ, ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਜੰਗ ਖੇਤਰ ਦੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੀ (ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੜਾਈ ਜ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਸੀ) ਅਤੇ ਹੈਨਰੀ ਲਿਊਸ ਦੇ ਲਾਈਫ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਲਈ ਤਸਵੀਰ ਫ੍ਰੰਟ ਕਵਰ ਤੇ ਛਪਦੀ ਸੀ। ਪਾਰਕਿਨਸਨ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਪਹਿਲੇ ਲੱਛਣ ਵਿਕਸਤ ਹੋਣ ਦੇ ਲਗਪਗ ਅਠਾਰਾਂ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਹਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਭਾਰਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਵੰਡ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈ ਹਿੰਸਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨਾ
ਮਾਰਗਰੈੱਟ ਬਰਕ ਵਾਈਟ ਨੂੰ,ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਪ੍ਰਸਿਧੀ ਹਾਸਲ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਮੇਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤਸਵੀਰਾਂ ਲਈਆਂ ਸਨ। ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਹੋਈ ਹਿੰਸਾ ਦੀਆਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕਨ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੰਡ
ਧਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਗ੍ਰਹਿ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਧਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Earth science) ਜਾਂ ਜੀਓਸਾਇੰਸ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਲੇ ਲਗਾਏ ਗਏ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਭੌਤਿਕ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਦੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਸਾਡੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਲੱਛਣਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਹੈ, ਭੁਚਾਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮੀਂਹ ਦੇ ਦਰਜੇ ਤੱਕ, ਅਤੇ ਹੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਤੱਕ। ਧਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਡਲੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੀ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ। "ਧਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ" ਵਿਆਪਕ ਮਿਆਦ ਹੈ ਜੋ ਅਧਿਐਨ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨੇੜਲੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਵੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਖਣਿਜ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਧਰਤੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੂਸਰੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ, ਭੁਚਾਲਾਂ ਅਤੇ ਤੂਫ਼ਾਨ ਵਰਗੀਆਂ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਦਿਖਾਉਣਗੀਆਂ।
ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਭੂਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ, ਲਿਥੋਥਫੀਲਰ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮਾਹੌਲ, ਹਾਈਡਰੋਸਫੇਅਰ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਖੇਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਭੂਗੋਲ, ਕ੍ਰੋਨੋਲੋਜੀ, ਫਿਜਿਕਸ, ਕੈਮਿਸਟਰੀ, ਬਾਇਓਲੋਜੀ ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਤੋਂ ਸੰਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦਾ ਕੰਮ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਹੋ ਸਕੇ। ਧਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਸਾਡੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨੀ ਮੌਸਮ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਖਤਰਨਾਕ ਤੂਫਾਨ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਾਇਡਰੋਲੋਜਿਸਟ ਪਾਣੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੜ੍ਹ ਦੀ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਭੂਚਾਲ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਭੁਚਾਲਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਮਾਰਨਗੇ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਚਟਾਨਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਪਯੋਗੀ ਖਣਿਜਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਹੈ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਖੇਤਰ ਵਿਚ" ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ - ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਦੀ ਭਾਲ, ਗੁਫਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰਗ ਕੇ, ਜਾਂ ਦਲਦਲ ਵਿੱਚ ਵਾਈਡਿੰਗ। ਉਹ ਨਮੂਨੇ ਨੂੰ ਮਾਪਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੇ ਹਨ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚਟਾਨਾਂ ਜਾਂ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਣੀ), ਫਿਰ ਉਹ ਚਾਰਟ ਅਤੇ ਨਕਸ਼ੇ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਖੋਜਾਂ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਰਤ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕੀ ਵਿਗਿਆਨਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ-ਸਬੰਧੀ ਸੂਚੀਆਂ
ਮੰਜੂ ਬੋਰਾਹ
ਮੰਜੂ ਬੋਰਾਹ (মঞ্জু বৰা) ਗੁਹਾਟੀ, ਅਸਾਮ ਤੋਂ ਇੱਕ ਬਹੁ-ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਹੈ। ਮੰਜੂ ਨੇ ਜਿਊਰੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ, ਇੰਡੀਅਨ ਪਨੋਰਮਾ, ਆਈ.ਐਫ.ਐਫ.ਆਈ. 2007, 10ਵਾਂ ਮਾਮੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ 2008 ਅਤੇ ਥਰਡ ਆਈ 7ਵਾਂ ਏਸ਼ੀਅਨ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਮੁੰਬਈ 2008, 2007 (ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ) ਦਿੱਲੀ, 2009 ਲਈ 55 ਵਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਵਿਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।
ਅਵਾਰਡ
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਹੋਰ ਪੁਰਸਕਾਰ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
1691
'''1691 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1690 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਮਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਕੀਰਨੇ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕਧਾਰਾ
4 ਫ਼ਰਵਰੀ
4 ਫ਼ਰਵਰੀ 'ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ' ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਸਾਲ ਦਾ 35ਵਾਂ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 330 (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 331) ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ। ਅੱਜ ਦਿਨ 'ਸੋਮਵਾਰ' ਹੈ।
ਦੁਨੀਆ ਦੇ 10 ਮਹਾਨ ਜਰਨੈਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਦੁਨੀਆ ਦੇ 10 ਮਹਾਨ ਜੇਤੂਆਂ ‘ਚ ਮਹਾਨ ਸਿੱਖ ਜਰਨੈਲ ਸ: ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲੂਆ ਦਾ ਨਾ ਸ਼ੁਮਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੱਰਾ ਖੈਬਰ ਪਾਰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਹ ਜਰਨੈਲ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਵਿੱਚ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਮਿਲ ਸੀ। ਇਸ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਮੰਗੋਲ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਚੰਗੇਜ਼ ਖਾਨ ਨੂੰ ਦੂਸਰਾ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ 4, 860,000 ਵਰਗ ਮੀਲ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਤੀਸਰੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਸਿਕੰਦਰ ਮਹਾਨ ਨੂੰ ਜਗ੍ਹਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਚੌਥੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਪੂਰਬ ਤੇ ਪੱਛਮ ਰੋਮਨ ਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਅਟੀਲਾ ਦਾ ਹੱਨ ਅਤੇ ਪੰਜਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਤੇ ਯੂਰਪ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰੋਮਨ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਜੂਲੀਅਸ ਸੀਜ਼ਰ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਛੇਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਸਾਇਰਸ ਦਾ ਗ੍ਰੇਟ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜੋ 546 ਬੀ। ਸੀ। ਵਿੱਚ ਪਰਸ਼ੀਆ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ ਸੀ। ਸੱਤਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਸਪੇਨੀ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਪਿਜ਼ਾਰੋ (1471-1541) ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਦਕਿ 7 ਕਰੋੜ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਢੇ ਪੰਜ ਫੁੱਟੇ ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਬੋਨਾਪਾਰਟ ਨੂੰ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਅੱਠਵਾਂ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਨੌਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਈਸਾ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ 200 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਹਨੀਬਲ ਬਾਰਕਾ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਦਸਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਇੱਕ ਕਰੋੜ 70 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰਨ ਵਾਲੇ 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਜ਼ਾਲਮ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਤੈਮੂਰ ਨੂੰ ਜਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸ
ਅਵਾਰਾ ਪਸ਼ੂ
ਅਵਾਰਾ ਪਸ਼ੂ ਉਹਨਾਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਪਸ਼ੂ ਮਨੁੱਖ ਵੱਲੋਂ ਖੁਰਾਕ ਜਾਂ ਮੁਨਾਫੇ ਲਈ ਪਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਸ਼ੂ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ, ਫਸਲਾਂ ਉਜਾੜਦੇ ਅਤੇ ਦੁਰਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਵਾਰਾ ਗਊਆਂ ਅਤੇ ਕੁੱਤੇ ਮੁਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨਅਵਾਰਾ/ਸੁੰਨੀਆਂ ਗਊਆਂ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਅੱਜ ਘਾਟੇ ਦਾ ਧੰਦਾ ਬਣੀ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਅਵਾਰਾ ਗਊਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਸੌਖੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੀੜਿਆਂ (ਸੁੰਡੀਆਂ/ਤੇਲਿਆਂ ਆਦਿ) ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਤਾਂ ਕਿਸਾਨ ਨਾ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਸੁੰਨੀਆਂ ਗਾਵਾਂ ਤੋਂ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰ ਹੈ। ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਤਾਂ ਖੁੱਲੇ ਅਸਮਾਨ ਹੇਠ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੰਨੀਆਂ ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਮਗਰ ਭੱਜਦਿਆਂ ਗੁਜਾਰਨੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। thumb|ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਅਵਾਰਾ ਪਸ਼ੂ
ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦਾ ਇਹ ਅਵਾਰਾ ਪਸ਼ੂ ਨਿੱਤ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਿਸਾਨ ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ ਰਾਖੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਪਸ਼ੂ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਉੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਤੇ ਘੜੇ ਨਿਯਮਾਂ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸੜਕਾਂ, ਗਲੀ ਮੁਹੱਲਿਆਂ ਬਜ਼ਾਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਮ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਖਤਰੇ ਦੀ ਝੰਡੀ ਬਣਕੇ ਦੌੜਦੇ ਭੱਜਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ - ਵੱਡੀਆਂ ਦੁਰਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਜੇਕਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵੱਲ ਦੇਖਿਆਂ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਆਵਾਰਾ ਪਸੂ ਅੱਗੇ ਹੀ ਟਰੈਫਿਕ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਦ ਇਹ ਪਸ਼ੂ ਲੜਦੇ-ਲੜਦੇ ਅਚਾਨਕ ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਿਸੇ ਦੁਰਘਟਨਾ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦੇਣਾ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਨੇਕਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਕੀਮਤੀ ਜਾਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜਾਨਾ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਤੋ ਹੱਥ ਧੋਣੇ ਪੈਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵਹੀਕਲਾਂ ਦੀਆਂ ਲੰਬੀਆਂ-ਲੰਬੀਆਂ ਲਾਈਨਾ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਮੁਸਕਿਲ ਦਾ ਸਹਾਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਇਹ ਅਵਾਰਾ ਪਸੂ ਦੁਰਘਟਨਾ ਕਾਰਨ ਆਪ ਵੀ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗੁਆ ਬੈਠਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਸੂਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾ ਦੋਗਲੀਆਂ ਗਾਵਾਂ, ਢੱਠੇ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਵੱਛੇ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਖਰੀਦ-ਵੇਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਅਵਾਰਾ ਕੁੱਤੇ ਅਕਸਰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮਗਰ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੋਟਰ ਸਾਈਕਲਾਂ ਅਤੇ ਸਕੂਟਰਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੈ ਕੇ ਹਾਦਸਿਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਸ਼ੂ
ਨਿਰੰਜਨੀ ਸੰਪਰਦਾ
ਨਿਰੰਜਨੀ ਸੰਪ੍ਰਦਾਇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਨਿਰੰਜਨੀ ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਦਾ ਮੋਢੀ ਬਾਬਾ ਹੰਦਾਲ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਰਚਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬਾਬਾ ਹੰਦਾਲ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਕਾਫੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਰਾਗਾ ਵਿੱਚ ਹੈ,ਜਿਵੇਂ ਕ ਉਸ ਸਮੇ ਰਿਵਾਜ਼ ਸੀ। ਬਾਬਾ ਹੰਦਾਲ ਨੇ ਜਿਥੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਾਂਗ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ,ਓਥੇ ਉਸ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹਿੰਦੀ ਨੇੜੇ ਜਾ ਪੁੱਜੀ ਹੈ,ਪ੍ਰੰਤੂ ਜਿਥੇ ਸੂਫੀਆਂ ਵਾਂਗ ਰੱਬ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਰਖ ਕੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸਿਧੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਓਥੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਹੈ ਨਿਰੰਜਨੀ ਗੁਰੂਆਂ ਵਿਚੋ ਹੰਦਾਲ ਦੀ ਰਚੀ ਬਾਨੀ ਕਾਫੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ:- 1.ਰਾਗ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹੱਲਾ 1,2. ਰਾਗ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹ੍ਹ੍ਲਾ 1 ਸ਼ਬਦ ਢੋਲੇ ਤੇ ਹੋਯਾ 3. ਰਾਗ ਆਸਾ ਮਹ੍ਹ੍ਲਾ 1 ਸ਼ਬਦ | ਬਾਬਾ ਹੰਦਾਲ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਿਧੀ ਚੰਦ ਨਿਰੰਜਨੀ ਸੰਪਰਦਾ ਦਾ ਦੂਜਾ ਗੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਗੁਰੂ ਹਰਿਰਾਇ ਦਾ ਸਮਕਾਲੀ ਸੀ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਇੱਕ ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਰਚੀ। ਡਾ. ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੋਹਲੀ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਭਾਈ ਬਾਲੇ ਦੀ ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਦਾ ਹੀ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ। ਬਿਧੀ ਚੰਦ ਪਿਛੋਂ ਦਯਾ ਰਾਮ,ਆਕਲ ਦਾਸ, ਗੋਬਿੰਦ ਦਾਸ,ਅਮੋਲਕ ਦਾਸ,ਅਪਾਰ ਦਾਸ,ਹਰਿ ਕੇਸ਼ੋ ਦਾਸ,ਨਿਹਾਲ ਦਾਸ ਆਦਿ ਗੱਦੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ। ਇਹਨਾ ਭਗਤਾਂ ਨੇ ਅਤੇ ਇਹਨਾ ਦੇ ਪੇਰੋਕਾਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਚੋਖਾ ਸਾਹਿਤ ਰਚਿਆ। ਸਾਰੇ ਹੰਦਾਲੀ ਭਗਤਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਹੰਦਾਲ ਵਰਤਿਆ ਹੈ।
ਨਿਰੰਜਨੀ ਸੰਪਰਦਾ ਦੇ ਮੋਢੀ ਬਾਬਾ ਹੰਦਾਲ ਦਾ ਜਨਮ ਵੈਸਾਖ ਸੁਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਸੰ .1630 ਬਿਕ੍ਰਮੀ ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਇਹਨਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾ ਨਿਰੋਲ ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਸੀ -ਗਾਜ਼ੀ ਮਿਰਜ਼ਾ ਤੇ ਸੁਲਤਾਨੀਏ ਸਿਖਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਬੜਾ ਉੱਚਾ ਰੁਤਬਾ ਸੀ। ਬਾਬਾ ਹੰਦਾਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਭਾਈ ਬਾਲੇ ਵਾਲੀ ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਵਾਰ ਆਓਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਾਖੀ ਵਿੱਚ ਇਵੇਂ ਬਿਆਨ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਭਗਤ ਪਾਸ ਗਏ ਤਾਂ ਮਰਦਾਨੇ ਦੇ ਪੁਛਣ ਤੇ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਭਗਤ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਓਥੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਬੀਰ ਭਗਤ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ,ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਫੇਰ ਮਰਦਾਨੇ ਨੇ ਪੁਛਿਆ 'ਸੁਨੋ ਸੰਤ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਗਿਆਨੀ ਜੀ, ਕੋਈ ਹੋਰ ਭੀ ਜਗਤਿ ਮੇ ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਇੱਥੇ ਤਕ ਪਹੁੰਚੇਗਾ। ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਭਗਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਸੁਨ ਮਰਦਾਨਾ ਮੇਰਾ ਬਚਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੇਸ਼ ਮੇ ਪਰਗਨੇ ਬਟਾਲੇ ਦੇ ਮਧ ਸੰਤ ਪੂਰਨ ਪੁਰਖ ਹੰਦਾਲ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਹ ਇੱਥੇ ਤਕ ਆਵੇਗਾ। ਦੂਸਰੀ ਵਾਰ ਹੰਦਾਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਧਰੂ ਮੰਡਲ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਵੇਲੇ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਧਰੂ ਭਗਤ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਸਾਥੀਆਂ ਬਾਲਾ ਤੇ ਮਰਦਾਨਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦਾ ਦੇਖ ਅਸਚਰਜਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਕਿਓਂਕਿ ਉਸ ਪਾਸ ਵੀ ਸਵਾਏ ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਦੇ ਹਾਲੇ ਤਕ ਹੋਰ ਕੋਈ ਮਨੁਖ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ। ਤਬ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਨੇ ਕਹਾ ਸੁਨੋ ਧਰੂ ਸੰਤ ਗਿਆਨੀ, ਅੱਗੇ ਹੋਈ, ਅਬ ਭੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਇੱਕ ਭਗਤਿ ਕਬੀਰ, ਦੂਜਾ ਨਾਨਕ, ਤੀਜਾ ਹੰਦਾਲ ਜਟੇਟਾ ਇੱਕ ਨਿਰੰਜਨ ਦਾ ਹੀ ਉਪਾਸਕ ਹੋਵੇਗਾ। ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਹੰਦਾਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਦੇ ਕਾਬਲ ਜਾ ਕੇ ਦੀਨਾ ਨਾਥ ਦਿਆਲ ਨੂੰ ਜਾ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇਣ ਵੇਲੇ ਹੋਇਆ ਚੋਥੀ ਵਾਰ ਘੋਹੇ ਜੱਟ ਦੀ ਸਾਖੀ ਵਿੱਚ ਹੰਦਾਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਇਆ। ਇਸ ਤੋ ਇਲਾਵਾ ਬਾਬਾ ਹੰਦਾਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਭੰਗ੍ਰਨਾਥ ਦੀ ਸਾਖੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਇਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਤਕ ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਕਿ ਭਾਈ ਬਾਲੇ ਵਾਲੀ ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਤਿਆਰ ਵੀ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹਨਾ ਹੰਦਾਲੀ ਸੰਪਰਦਾ ਵਾਲਿਆ ਨੇ ਹੀ ਕਰਵਾਈ ਹੋਵੇ।
ਨਿਰੰਜਨੀ ਸ਼ਬਦ ਨਿਰੰਜਨ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਨਿਰੰਜਨ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਨਿਰ+ਅੰਜਨ। ਨਿਰ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ - ਰਹਿਤ ਜਾਂ ਸਖਣਾ ਅਤੇ ਅੰਜਨ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ -ਕਾਲਖ,ਕੱਜਲ,ਜਾਂ ਸੂਰਮਾ। ਨਿਰੰਜਨ ਦਾ ਪੂਰਨ ਅਰਥ ਹੈ ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਨਿਰਲੇਪ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ। ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਦੇ ਯੋਗ,ਮੰਤਰ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਜਨ ਦਾ ਵਾਰ ਵਾਰ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਨਾਥ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਿਰੰਜਨ ਦੀ ਬੇਹੱਦ ਵਰਤੋਂ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਅਨੇਕਾਂ ਵਾਰ ਆਇਆ ਹੈ। ਜਪੁ ਜੀ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਮਾਇਆ ਰਹਿਤ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ:- ਐਸਾ ਨਾਮ ਨਿਰੰਜਨ ਹੋਏ॥ ਜੇ ਮਨ ਜਾਣੇ ਮਨ ਕੋਏ॥ ਨਿਰੰਜਨੀ ਸੰਪਰਦਾ ਉੱਤੇ ਸਿਖ ਧਰਮ ਦਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਹਰ ਤੋਰ ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭੇਦ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਂਉਂਦਾ। ਨਿਰੰਜਨੀ ਗੁਰੂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੇਰੋਕਾਰ ਸਿਖ ਗੁਰੂਆਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਨਾਤਨੀ ਹਿੰਦੂ ਕਰਮ ਕਾਂਡਾ, ਭੇਖਾ ਭਰਮਾ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹਨ - ਬੁੱਤ ਪੂਜਾ, ਮੜੀ ਪੂਜਾ, ਯਗ,ਬਲੀ ਆਦਿ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਹਨਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੁਝ ਅੱਡ੍ਰਾਪਨ ਵੀ ਕਾਇਮ ਰਖਿਆ ਹੈ। ਇਹਨਾ ਦੇ ਇੱਕ ਦੋ ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਬਾਣੀ ਵੀ ਰਚੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਾਂਗ ਹੀ ਰਾਗਾਂ ਅਧੀਨ ਰਖਿਆ ਹੈ -ਮਹੱਲੇ ਦੀ ਅੰਕ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਰੀਸ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਤਰਾਂ ਰਖੀ ਹੈ। ਇਹਨਾ ਦਾ ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਵੀ ਲਗਭਗ ਸਿੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਹੀ ਹੈ। ਨਿਰੰਜਨੀ ਸੰਪਰਦਾ ਦਾ ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ:- ਆਦਿ ਸਚੁ ਜੁਗਾਦਿ ਸਚੁ ਹੈ ਭੀ ਸਚੁ ਹੋਸੀ ਵੀ ਸਚੁ ਸਚਿ ਨਾਮ ਕਰਤਾ ਪੁਰਖ ਨਿਰਭੈ, ਨਿਰਵੈਰ ਅਕਾਲ ਮੂਰਤਿ ਅਜੂਨੀ ਸਂਭਉ ਜਪੀਏ ਗੁਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦਿ ਜਪੀਏ ਨਿਰੰਕਾਰ
ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਨਿਰੰਜਨੀ ਸੰਪਰਦਾ ਦੇ ਲੋਕ ਸਤਿਨਾਮ ਦੀ ਥਾਂ ਸਚਨਾਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋ ਇਲਾਵਾ ਕੁਝ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਤਰਤੀਬ ਵੀ ਬਦਲ ਦਿਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਵੇਸੇ ਇਹ ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਸਿਖਾਂ ਵਾਲਾ ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਹੀ ਹੈ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਦਾ ਇਹ ਰੂਪ ਪ੍ਰਚਿਲਤ ਹੋਵੇ। ਨਿਰੰਜਨੀਏ ਸਿਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਿਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਵ ਦਸਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਹੰਦਾਲ ਦੇ ਗੱਦੀਕਾਰ ਗੁਰੂਘਰ ਅਤੇ ਸਿਖਾਂ ਦੇ ਹੱਡ -ਵੇਰੀ ਸਾਬਿਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ 18ਵੀ ਸਦੀ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਦਿਨਾ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਜਨੀਏ ਗੁਰੂ ਆਕਲ ਦਾਸ ਨੇ ਤਾਂ ਅੱਤ ਹੀ ਕਰ ਦਿਤੀ ਅਤੇ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਹਥੋਂ ਹੀ ਸਿਖਾਂ ਦਾ ਕੁੱਪ ਹਰੀੜ ਦਾ ਵੱਡਾ ਘਲੂਘਾਰਾ ਵਾਪਰਿਆ। ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਸੂਹਦੇਣ ਤੋ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਫੜੋ ਫੜੀ ਕਰਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੈਟੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਾਫੀ ਬਦਨਾਮੀ ਖੱਟੀ। ਬਾਬੇ ਹੰਦਾਲ ਦੀ ਗੱਦੀ ਜੰਡਿਆਲਾ ਗੁਰੁ ਜ਼ਿਲਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਹਾਲੇ ਤਕ ਕਾਇਮ ਚਲੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਵੀ ਨਿਰੰਜਨੀ ਸੰਪਰਦਾ ਮੋਜੂਦ ਹੈ।"ਨਿਰੰਜਨੀਏ ਗੁਰੂਆ ਨਿਰੰਜਨੀਏ ਸਿਖ ਸਾਧ ਸੰਤ ਦਸਾਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾ ਨੂੰਗੁਰੂ ਬਾਬਾ ਹੰਦਾਲ ਜੀ ਦਾ ਸਰੂਪ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। "16ਵੀ ਅਤੇ 17ਵੀ ਸਦੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਕਾਵਿ -ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਹੰਦਾਲ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਸਥਾਨ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਪਰੰਪਰਾ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਾਲੀ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਰਚਨਹਾਰ ਗੁਰਵਿਅਕਤੀ ਹੋਣ ਦੀ ਥਾ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਗੁਰਮਤ ਵਿੱਚ ਰੰਗਿਆ ਗੁਰਸਿਖ ਵਿਅਕਤੀ ਸਾਫ਼ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ
ਨਿਕੋਲਾਈ ਓਸਤਰੋਵਸਕੀ
ਨਿਕੋਲਾਈ ਓਸਤਰੋਵਸਕੀ (Russian: Николай Алексеевич Островский) (29 ਸਤੰਬਰ 1904 – 22 ਦਸੰਬਰ 1936), ਇੱਕ ਸੋਵੀਅਤ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ ਕਬਹੂ ਨਾ ਛਾਡੇ ਖੇਤ ਕਰ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਜੀਵਨੀ
ਨਿਕੋਲਾਈ ਓਸਤਰੋਵਸਕੀ ਦਾ ਜਨਮ 29 ਸਤੰਬਰ 1904 ਨੂੰ ਇੱਕ ਯੂਕਰੇਨੀ ਮਜਦੂਰ ਪਰਿਵਾਰ ਚ ਹੋਇਆ। 1914 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਸ਼ੇਪੇਤਿਵਕਾ ਦੇ ਰੇਲਮਾਰਗ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਜਿਥੇ ਨਿਕੋਲਾਈ ਰਸੋਈਏ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੰਜਨ ਭੱਠੀ ਵਿੱਚ ਕੋਇਲਾ ਝੋਕਣ ਵਾਲਾ ਸਟੋਕਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਕਿਸੇ ਬਿਜਲੀ ਘਰ ਚ ਬਿਜਲੀ ਕਾਰੀਗਰ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। 1917 ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਿਤ ਜੀਵਨੀ ਅਨੁਸਾਰ ਜਦੋਂ ਜਰਮਨੀ ਨੇ 1918 ਦੀ ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਤਾਂ ਓਸਤਰੋਵਸਕੀ ਲੋਕਲ ਭੂਮੀਗਤ ਬੋਲਸ਼ਵਿਕ ਸੰਦੇਸ਼ਵਾਹਕ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਜੁਲਾਈ 1918 ਚ ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਕਮਿਉਨਿਸਟ ਲੀਗ (ਕੋਮਸੋਮੋਲ) ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਘਰੇਲੂ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੋਤੋਵਸਕੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਲੜਿਆ। 1920 ਵਿੱਚ ਉਹ ਲਵੀਵ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਟਾਈਫਸ ਦਾ ਰੋਗ ਲੱਗ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿਕੋਲਾਈ ਓਸਤਰੋਵਸਕੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1904 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1936
ਕੁਬਲਾ ਖਾਨ (ਕਵਿਤਾ)
ਕੁਬਲਾ ਖਾਨ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Kubla Khan) ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵੀ, ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੈਮੂਅਲ ਟੇਲਰ ਕਾਲਰਿਜ 1797 ਵਿੱਚ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1816 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਵਿਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਕਾਲਰਿਜ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਰਾਤ ਮੰਗੋਲ ਸ਼ਾਸਕ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੇ ਸਮਰਾਟ ਕੁਬਲਾ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਜਾਂਡੂ (Xanadu) ਵਿੱਚ ਉਸਾਰੇ ਹੁਨਾਲ ਮਹਲ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਪੜ੍ਹਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਅਫੀਮ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਇੱਕ ਸੁਫਨਾ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਰਚੀ ਗਈ ਸੀ। ਜਾਗਣ ਉੱਤੇ ਉਸਨੇ ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਸਤਰਾਂ ਲਿਖਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਸਿਰਜੀਆਂ ਸਨ। ਹਾਲੇ ਕਵਿਤਾ ਅਧੂਰੀ ਸੀ ਕਿ ਪੋਰਲੋਕ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਆ ਬਹੁੜਿਆ ਅਤੇ ਲਿਖਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਭੰਗ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਲਾਈਨਾਂ ਭੁੱਲ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਅਸਲੀ 200-300 ਲਾਈਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰਾ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅਧੂਰੀ ਅਤੇ ਅਣਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਰਹਿਣ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਹ 1816 (ਲਾਰਡ ਬਾਇਰਨ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾਉਣ) ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਪਾਠ ਦੇ ਲਈ ਛੱਡ ਰੱਖਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਲਰਿਜ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਵਿਤਾ
ਸੁੰਦਰਦਾਸ
thumb|ਸੁੰਦਰਦਾਸ ਸੁੰਦਰਦਾਸ ਮੱਧਕਾਲੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿਧ ਸੰਤ, ਕਵੀ, ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰਕ ਸੀ। ਉਹ ਦਾਦੂ ਦਿਆਲ. ਦਾ ਚੇਲਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ 1596 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦੇ ਦੌਸਾ ਸਥਾਨ ਤੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸੰਤ ਸੁੰਦਰਦਾਸ ਨੇ ਲਗਪਗ 48 ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ। ਉਸਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਸੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਵਜੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 1689 ਵਿੱਚ ਹੋਈ।  ਉਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਤ ਕਵੀ ਸੁੰਦਰਦਾਸ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ
ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਪਰਿਵਾਰ
ਕਪੂਰ - 1
ਕਪੂਰ - 2
ਮਲਹੋਤਰਾ
ਸਾਹਨਿਸ
ਆਨੰਦ
2018 ਪੁਰਸ਼ ਹਾਕੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ
2018 ਪੁਰਸ਼ ਹਾਕੀ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਹਾਕੀ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦਾ 14 ਵਾਂ ਐਡੀਸ਼ਨ ਹੋਵੇਗਾ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਕਲਿੰਗਾ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਇਹ 28 ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ 16 ਦਸੰਬਰ 2018 ਤੱਕ ਹੋਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਪਰਿਵਾਰ
ਚੋਪੜਾ ਜੋੜੀ
2018 ਪੁਰਸ਼ ਹਾਕੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ
ਬੋਲੀ
ਮਾਰਚ 2013 ਵਿੱਚ, ਐਫਆਈਐਚ ਨੇ 2014-2018 ਚੱਕਰ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਬੈਲਜੀਅਮ, ਭਾਰਤ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਲਈ ਸਮਾਗਮ ਦੀ ਕਾਰਜ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਬਾਅਦ ਇਸ ਆਯੋਜਨ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਲਈ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲੀ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਇੱਕ ਲੋੜ ਜੋ ਬੈਲਜੀਅਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਸੀ।
ਮੰਜੂ ਬਾਂਸਲ
ਮੰਜੂ ਬੰਸਲ (ਜਨਮ. ਦਸੰਬਰ ' ਤੇ 1, 1950) ਦੀ ਅਣੂ ਜੀਵ ਭੌਤਿਕੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਸਥਾ, ਬੰਗਲੌਰ ਦੇ ਅਣੁ ਜੀਵ ਭੌਤਿਕੀ ਇਕਾਈ ਵਿੱਚ  ਸਿਧਾਂਤੀ ਜੀਵ ਭੌਤਿਕੀ ਸਮੂਹ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੀਵ ਸੂਚਨਾ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਅਪਲਾਈਡ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਬੰਗਲੌਰ ਸੰਸਥਾਨ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਪਰਿਵਾਰ
ਦੱਤ
2018 ਪੁਰਸ਼ ਹਾਕੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ
ਯੋਗਤਾ
16 ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਨਵੀਂ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਜੁਲਾਈ 2015 ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਕੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਪੰਜ ਕਨੈਡੀਅਨਜ਼ ਅਤੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਹਰੇਕ ਮਹਾਂਦੀਪ ਜੇਤੂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਬੈਠਕ ਮਿਲੀ ਅਤੇ 2016-17 ਦੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ 10/11 ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਟੀਮਾਂ ਦੀ ਟੀਮਾਂ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੀਆਂ. ਅੰਤਿਮ ਪ੍ਰੀ-ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਰੈਂਕਿੰਗ ਨਾਲ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਵੇਗਾ.