cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਨਾਟ-ਸ਼ਾਸਤਰ
ਸਰੂਪ
ਨਾਟਯ- ਸ਼ਾਸਤਰ ਸਾਨੂੰ ਦੋ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ- ਇੱਕ ਨੂੰ 'ਨਾਟਯ-ਵੇਦਾਗਮ' ਤੇ ਦੂਜੇ ਨੂੰ 'ਨਾਟਯ-ਸ਼ਾਸਤਰ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ Iਪਹਿਲੇ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ I  ਭਰਤ ਮੁਨੀ ਦੁਆਰਾ ਨਾਟਯ- ਸ਼ਾਸਤਰ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈ. ਵਿੱਚ ਰਚਿਆ ਗਿਆ I ਨਾਟਯ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾ ਦੀਆਂ ਲਲਿਤ-ਕਲਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ I ਲਲਿਤ-ਕਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਕਲਾ ਚੇਤੰਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ I ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਸ਼ਾਸਤਰਕਾਰਾਂ  ਨੇ ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਰਚੇਤਾ ਭਰਤ ਆਚਾਰੀਆ ਨੂੰ ਮੁਨੀ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਦਿੱਤੀ Iਵਰਤਮਾਨ ਨਾਟਯ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ 37 ਅਧਿਆਏ ਅਤੇ 6,000 ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ I
ਨਾਟਯ- ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਵਧੇਰਾ ਭਾਗ ਅਨੁਸ਼ਟਪ ਛੰਦ ਵਿੱਚ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਹੈ,ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਛੰਦ ਵੀ ਕਿਤੇ-ਕਿਤੇ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਆਰਯਾ ਛੰਦ ਵੀ ਹੈ I ਇਸ ਵਿੱਚ ਗਦ ਅਤੇ ਪਦ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਬੜ੍ਹੇ ਸੁਚੱਜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ I ਜਿਸ ਤੋਂ ਸ਼ਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਨਾਟਯ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਕਾਵਿ ਤੇ ਕਲਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਹੈ I ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਮੱਹਤਵਪੂਰਨ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ I ਇਸ ਬਾਰੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਰਿਹਾ I
ਨਾਟਯ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ I ਜੋ ਕਾਵਿ ਅਤੇ ਕਲਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਹੈ I ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਅਜਿਹਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤੀ ਨਾਟਯ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਟ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਇਸ ਉੱਤੇ ਟੀਕਾ ਕਰਨ(ਲਿਖਣ) ਵਿੱਚ ਗੌਰਵ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਸਨI
ਪ੍ਰੀਭਾਸ਼ਾ
ਭਰਤ ਮੁਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰੰਥ 'ਨਾਟਯਸ਼ਾਸਤਰ' 'ਚ  'ਨਾਟਯ' ਨੂੰ 'ਸਾਰਵਵਰਣਿਕ' ਕਿਹਾ ਹੈ ਭਾਵ ਨਾਟਯ ਵਿੱਚ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯ,ਵੈਸ਼,ਸ਼ੂਦ੍-ਸਾਰੇ ਜਾਤਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰਿਆ ਪ੍ਰਾਣੀਆ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਸੇ ਲਈ ਵਰਜਿਤ ਨਹੀਂ I
ਭਰਤ ਮੁਨੀ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਰਸ ਦੀ ਹੀ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ I ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰਸ ਅੱਠ ਤਰ੍ਹਾ ਦੇ ਹਨ ਸ਼ਿੰਗਾਰ, ਹਾਸਯ, ਕਰੁਣ, ਰੌਦ੍,ਵੀਰ, ਭਿਆਨਕ, ਬੀਭਤਸ ਅਤੇ ਅਦੁਭਤ I
ਆਚਾਰੀਆ ਭਰਤ ਮੁਨੀ ਅਤੇ ਅਭਿਨਵ ਗੁਪਤ ਨੇ ਨਾਟਕ ਦੀ ਪ੍ਰੀਭਾਸ਼ਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ।"ਨਾਟਕ ਉਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਯ ਕਾਵਿ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਯਥਾਰਥ ਤੇ ਆਦਰਸ਼ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਕਰਕੇ ਚਮਤਕਾਰੀ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ I
ਭਰਤ ਮੁਨੀ ਦਾ ਨਾਟਯ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਆਪਣੇ ਵਿਆਪਕ ਵਿਸ਼ੇ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਤੋਂ ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ I ਸ਼ਾਸਤਰਕਾਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਗਿਆਨ, ਕੋਈ ਸ਼ਿਲਪ, ਕੋਈ ਵਿਧਾ, ਕੋਈ ਕਲਾ, ਕੋਈ ਯੋਗ ਅਤੇ ਕੋਈ ਕਰਮ ਨਹੀਂ,ਜੋ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ I
ਵਿਸ਼ਾ -ਸੰਖੇਪ
ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਾਠ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦੇ 37 ਅਧਿਆਏ ਹਨ I ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਾਠ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦੇ 36 ਅਧਿਆਏ ਹਨ ਅਤੇ 6,000 ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ I ਜਿਹਨਾ ਦਾ ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਚਰਚਾ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ I
ਗੋਪੀਨਾਥ ਕਵੀਰਾਜ
ਮਹਾਮਹੋਪਾਧਿਆਏ ਸ਼੍ਰੀ ਗੋਪੀਨਾਥ ਕਵੀਰਾਜ (महामहोपाध्याय श्री गोपीनाथ कविराज) (7 ਸਤੰਬਰ 1887 - 12 ਜੂਨ 1976) ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਦਾਰਸ਼ਨਕ ਸੀ।
ਨਾਟ-ਸ਼ਾਸਤਰ
ਵਿਸ਼ਾ -ਸੰਖੇਪ
1) ਨਾਟਯ- ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਧਿਆਏ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਭਰਤ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਨਾਟਯ-ਵੇਦ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛੇ ਗਏ ਹਨ I ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਉੱਤਪਤੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ? ਕਿਸ ਲਈ ਹੋਈ?
ਗੋਪੀਨਾਥ ਕਵੀਰਾਜ
ਜੀਵਨੀ
ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਵੈਕੁੰਠਨਾਥ ਬਾਗਚੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡ ਧਮਰਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਢਾਕਾ (ਹੁਣ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਬਾਗਚੀ ਘਰਾਣੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕਵਿਰਾਜ ਉਸ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਹੀ ਲਈ ਅਤੇ ਸੱਤਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੋਂ ਦਸਵੀਂ ਤੱਕ ਕੇ ਐੱਲ ਜੁਬਲੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਢਾਕਾ ਚ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਉਸਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਮਧੂਸੂਦਨ ਓਝਾ ਅਤੇ ਸ਼ਸ਼ੀਧਰ ਦਲੀਲ਼ ਚੂੜਾਮਣੀ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਜੈਪੁਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ।
ਨਾਟ-ਸ਼ਾਸਤਰ
ਵਿਸ਼ਾ -ਸੰਖੇਪ
2) ਦੂਜੇ ਅਧਿਆਏ ਵਿੱਚ ਭਰਤ ਨੇ ਨਾਟਯ ਦੇ ਸ਼ਿਲਪ,ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਸਾਧਨਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ I
ਗੋਪੀਨਾਥ ਕਵੀਰਾਜ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ
ਨਾਟ-ਸ਼ਾਸਤਰ
ਵਿਸ਼ਾ -ਸੰਖੇਪ
3) ਤੀਜੇ ਅਧਿਆਏ ਵਿੱਚ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ I
4) ਚੌਥੇ ਅਧਿਆਏ ਵਿੱਚ ਤਾਂਡਵ ਨ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਤਕਨੀਕ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ I
5) ਪੰਜਵੇਂ ਅਧਿਆਏ ਵਿੱਚ ਪੂਰਵ ਰੰਗ-ਵਿਧਾਨ, ਮੰਗਲਾਚਰਣ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ I
6) ਛੇਵੇਂ ਅਧਿਆਏ ਵਿੱਚ ਰਸਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ I
7) ਸੱਤਵੇਂ ਅਧਿਆਏ ਵਿੱਚ ਨਾਟਯ ਦੇ ਰਾਹੀ ਭਾਵਾਂ,ਸਥਾਈ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ I
8) ਅੱਠਵੇਂ ਅਧਿਆਏ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾ ਦੇ ਅਭਿਨੈ ਦਾ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ I
9) ਨੌਵੇਂ ਅਤੇ ਦੱਸਵੇਂ ਅਧਿਆਏ ਵਿੱਚ ਨਾਇਕ ਦੇ ਨ੍ਰਿਤ ਸਮੇਂ ਹੱਥ, ਛਾਤੀ ਅਤੇ ਲੱਕ ਦੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇਸਰੀਰ ਦੇ ਹੋਰ ਅੰਗਾਂ ਦੀਆ ਕਿਰਿਆਵਾਂ  ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ I
10) ਗਿਆਰਵੇਂ ਅਧਿਆਏ ਵਿੱਚ ਮੁਦ੍ਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਚਾਲ- ਗਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ I
11) ਬਾਰਵੇਂ ਅਤੇ ਤੇਰਵੇਂ ਅਧਿਆਏ ਵਿੱਚ ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ  ਚਾਰੋ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਕ ਮੰਚ ਉੱਤੇੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈI
12) ਚੌਦਵੇਂ ਅਤੇ ਪੰਦਰਵੇਂ ਅਧਿਆਏ ਵਿੱਚ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪਾਤਰ ਦੇ ਛੰਦ-ਵਿਧਾਨ ਉੱਤੇ ਚਾਨਣਾਂ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ I
13) ਸੋਲਵੇ ਅਧਿਆਏ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਿਰਤਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ,ਅਲੰਕਾਰਾਂ,ਕਾਵਿ-ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਿਵੇਚਨ ਹੈ I
14) ਸਤਾਰਵੇ ਅਧਿਆਏ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਾਵਿ ਦੇ 36 ਲੱਛਣ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ I
15) ਅੱਠਾਰਵੇ,ਉਨੀਵੇਂ ਅਤੇ ਵੀਂਹਵੇਂ ਅਧਿਆਏ ਵਿੱਚ ਦਸ(10) ਤਰ੍ਹਾ ਦੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀਆ ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਦੇ ਕਥਾਂਨਕ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ I
17) ਵਾਈਵੇਂ ਅਧਿਆਏ ਵਿੱਚ ਭਰਤ ਮੁਨੀ ਨੇ ਅਭਿਨੈ ਵਿੱਚ ਮਨੋਯੋਗ ਦਾ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਦੱਸਿਆ ਹੈI
18) ਤੇਈਵੇਂ ਅਧਿਆਏ ਵਿੱਚ ਭਰਤ ਨੇ ਨਾਟਕ ਦੇ ਔਰਤ ਪਾਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਪਹਿਲੂਆਂ ਉੱਤੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਇਆ ਹੈ I
19) ਚੋਵੀਵੇਂ ਅਧਿਆਏ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੇ ਉੱਤਮ,ਮੱਧਮ ਅਤੇ ਅੱਧਮ ਰੂਪ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ I
21) ਛੱਬੀਵੇਂ ਅਧਿਆਏ ਵਿੱਚ ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਲਿੰਗ, ਉਮਰ,ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ'ਤੇ ਪਾਰਟ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈI
22)  ਸਤਾਈਵੇਂ ਅਧਿਆਏ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈI
23) ਅੱਠਾਈਵੇਂ ਤੋਂ ਚੋਤੀਵੇਂ ਅਧਿਆਏ ਤੱਕ ਨਾਟਕ ਵਿਚਲੇ ਸੰਗੀਤ-ਸ਼ਾਸਤਰ,ਰਸ,ਸੰਗੀਤਕ-ਸਾਜ਼ ਅਤੇ ਕੰਠ-ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ I
24) ਪੈਂਤੀਵੇਂਂ ਅਧਿਆਏ ਵਿੱਚ ਨਾਟ-ਮੰਡਲੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀਆ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ I
25) ਛੱਤੀਵੇਂ ਅਧਿਆਏ ਵਿੱਚ ਮੁਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਭਰਤ ਨੂੰ ਨਾਟਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਪੁੱਛੇ ਗਏ ਹਨ I
26) ਸਤਾਈਵਾਂ ਅਧਿਆਏ ਅੰਤਿਮ ਅਧਿਆਏ ਹੈ,ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਰਤ ਮੁਨੀ ਨੇ ਕਥਾ ਰਾਹੀਂ ਸਰਾਪ-ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਅਤੇ ਸਵਰਗਲੋਕ ਜਾਣ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ I
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੁਹਜ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਸਿਧਾਂਤ
ਸਿਰੀ
ਸਿਰੀ ਐਪਲ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਆਈ ਓ ਐਸ, ਵਾਚ ਓ ਐਸ ਅਤੇ ਟੀ ਵੀ ਓ ਐਸ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਸਹਾਇਕ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਨੇਵੀਗੇਟਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਆਮ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਯੂਸਰ ਇੰਟਰ ਫੇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਕੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਵੈੱਬ ਸਰਵਿਸ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਆਈ ਓ ਐਸ ਦੀ ਇੱਕ ਫੀਚਰ ਦੇ ਤੋਰ ਤੇ ਉਪਭੋਗਤਾ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਹੀ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਦਾ ਹੈ ਇਸ ਤੋ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਉਪਭੋਗਤਾ ਦੁਆਰਾ ਫੋਨ ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਨੂੰ ਓਹਨਾ ਦੇ ਮਹੱਤਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਿਰੀ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਈ ਓ ਐਸ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਐਪ ਸਟੋਰ ਵਿੱਚ ਸਿਰੀ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਅਪ੍ਰੇਲ 28 2010 ਨੂੰ ਐਪਲ ਦੁਆਰਾ ਅਧਿਗ੍ਰਹਣ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਸਿਰੀ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕੀ ਓਹਨਾ ਦਾ ਇਹ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਬਲੈਕ ਬੇਰੀ ਤੇ ਐਂਡਰੋਇਡ ਫੋਨ ਵਾਸਤੇ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇਗਾ, ਪਰ ਇਸ ਐਪਲ ਦੁਆਰਾ ਅਧਿਗ੍ਰਹਣ ਤੋ ਬਾਦ ਗੈਰ ਐਪਲ ਪਲੈਟਫਾਰਮ ਵਾਸਤੇ ਇਸ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿਤੀਆਂ ਗਈਆ ਸਿਰੀ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਦੋ ਆਵਾਜ ਦੇ ਕਈ ਲੇਹਜੇ ਤੇ ਲਿੰਗ ਹਨ।
ਸਿਰੀ ਨੂੰ ਐਪਲ ਵਾਚ ਦੇ ਵਾਚ ਐਪਲ ਆਈ ਓ ਐਸ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਕਿ ਫੀਚਰ ਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲ ਕ੍ਰਾਊਨ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਜਾ ਫਿਰ “"ਹੇ, ਸਿਰੀ।" ਕਹ ਕੇ ਸਰਗਰਮ ਜਾ ਚਾਲੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋ ਇਲਾਵਾ ਸਿਰੀ ਐਪਲ ਟੀ ਵੀ ਦੇ ਟੀ ਵੀ ਆਈ ਓ ਐਸ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿਰੀ ਰਿਮੋਟ 'ਤੇ ਇੱਕ ਬਟਨ ਵਰਤ ਕੇ ਸਰਗਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
2014 ਤੋ ਸਿਰੀ ਨੂੰ ਕੁਝ ਕਾਰ ਵਿੱਚ ਕਾਰਪਲੇ ਦੇ ਨਾਲ ਉਪਲੱਬਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਇੱਕ ਸਿਸਟਮ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਵਾਹਨ ਦੇ ਆਡੀਓ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਡਿਸਪਲੇ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਈ ਫੋਨ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਟਰੋਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਈ ਫੋਨ 5 ਤੋ ਬਾਦ ਸਾਰੇ ਆਈ ਫੋਨ ਨਾਲ ਜਿਨਾ ਵਿੱਚ ਆਈ ਓ ਐਸ 7।1 ਤੋ ਉਪਰ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਹੈ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਦ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਕਨਾਲੋਜੀ
ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ
ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ (10 ਜਨਵਰੀ 1933 - 16 ਅਗਸਤ 2016) ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਸੀ। ਪਿਤਾ ਜਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਮਾਤਾ ਨਿਹਾਲ ਕੌਰ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ 10 ਜਨਵਰੀ 1933 ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿਚਾਲੇ ਛੱਡਕੇ ਸੱਤ ਸਾਲ ਇਕ ਕਾਮੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮੁਸ਼ੱਕਤ ਭਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੰਢਾਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣ ਗਿਆ। 7 ਸਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਸੇਵਾ ਉਪਰੰਤ 1971 ਵਿਚ ਉਹ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਲੈਕਚਰਾਰ ਲੱਗ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਰਿਜਨਲ ਸੈਂਟਰ ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਉਹ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 10 ਜਨਵਰੀ 1933 ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਨਾਨਕਾ ਪਿੰਡ ਭੈਣੀ ਫੱਤਾ (ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲਾ) ਵਿਖੇ ਪਿਤਾ ਜਗਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਨਿਹਾਲ ਕੌਰ ਦੇ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਦਾਦਕਾ ਪਿੰਡ ਜੈਤੋ ਹੈ ਅਤੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਓਥੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਭਰਾ ਤੇ ਇੱਕ ਭੈਣ ਹੈ। ਘਰੇਲੂ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਛੱਡ ਕੇ ਅੱਠ ਸਾਲ ਤਰਖਾਣਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਦਸਵੀਂ ਪਾਸ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰੀ ਕੀਤੀ ਫਿਰ ਘਾਲਣਾ ਘਾਲ ਕੇ ਉਚੇਰੀ ਵਿੱਦਿਆ ਲੈ ਕੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ (ਲੈਕਚਰਰਸ਼ਿਪ) ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੰਦਰਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਬਾਅਦ ਪਟਿਆਲੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਰੀਡਰ ਬਣੇ ਅਤੇ ੧੯੯੫ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰੀ ਤੋਂ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਏ। ਬਲਵੰਤ ਕੌਰ ਨਾਲ਼ ਓਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਇੱਕ ਲੜਕੇ ਅਤੇ ਦੋ ਲੜਕੀਆਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਗਿਆਨ ਪੀਠ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ ਨਵਾਲਕਾਰ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਮਿਤੀ 16 ਅਗਸਤ 2016 ਸੰਖੇਪ ਬਿਮਾਰੀ ਪਿੱਛੋਂ ਦਿਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸਾਹਿਤਕ ਸਫ਼ਰ
ਉਹ ਹੁਣ ਤੱਕ 10 ਨਾਵਲ, 10 ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਤਿੰਨ ਨਾਟਕ ਪੁਸਤਕਾਂ, 10 ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਪੁਸਤਕਾਂ ਸਮੇਤ 40 ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਲਿਖੀਆਂ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਿੰਦੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਰੂਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਸਾਹਿਤਕ ਯੋਗਦਾਨ ਬਦਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਾਹਿਤਕ ਐਵਾਰਡ (ਗਿਆਨਪੀਠ) ਹਾਸਿਲ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਰੋਮਣੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਪੰਜਾਬ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਸੋਵੀਅਤ ਲੈਂਡ ਨਹਿਰੂ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਆਈ. ਬੀ. ਸੀ. (ਯੂ. ਕੇ.) ਵੱਲੋਂ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਉਹ ਅਨੇਕਾਂ ਮਾਣ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਵਿਜ਼ਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ।
ਜਿੱਥੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਟਕਕਾਰ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਉਸ ਨੂੰ 'ਸਾਡੇ ਸਮਿਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਲੇਖਕ' ਦਸਦੇ ਹਨ ਉਥੇ ਉੱਘੇ ਆਲੋਚਕ ਡਾ. ਟੀ. ਆਰ. ਵਿਨੋਦ ਉਸ ਨੂੰ 'ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਗਲਪਕਾਰ' ਕਿਹਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਿਆਨਪੀਠ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1933 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2016
ਪਿੰਡ ਸਹਿਜੋਵਾਲ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਘਨਾਨੰਦ
ਘਨਾਨੰਦ ਦਾ ਜਨਮ ਸੰਮਤ 1746 ਅਤੇ ਮੌਤ 1817 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਨੰਦ, ਆਨੰਦਘਨ ਅਤੇ ਘਨਾਨੰਦ ਇੱਕੋ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਨਾਂ ਹਨ। ਰਾਗ ਕਲਪਦ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਅਨਾਨੰਦ ਅਤੇ ਆਨੰਦਘਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਡਾ. ਗ੍ਰੀਅਰਸਨ ਦਾ ਵੀ ਇਹੀ ਮੰਨਣਾ ਹੈ। ਪਰ ਅਜੋਕੀ ਖੋਜ ਨੇ ਇੱਕ ਸਿੱਧ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਘਨਾਨੰਦ ਜਾਂ ਅਨਾਨੰਦ ਇੱਕ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਆਨੰਦਘਨ ਵੀ ਦੋ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਇੱਕ ਵਰਿੰਦਾਵਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਜੈਨ ਮਾਰਗੀ। ਜੈਨ ਅਤੇ ਵਰਿੰਦਾਵਨ ਆਨੰਦਘਨ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਇੱਕ ਹੋਰ ਆਨੰਦਘਨ ਵੀ ਹਨ। ਇਹ ਆਨੰਦ ਗਾਉ ਦੇ ਵਾਸੀ ਸਨ। ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕਬਿਤ, ਸ੍ਵਯਏ, ਮਾਤ੍ਰਾ ਅਤੇ ਪਦ ਆਦਿ ਰਚਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਾਸੀ ਆਨੰਦਘਨ ਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਆਪਣੀ ਛਾਪ ਆਨੰਦਘਨ ਅਤੇ ਘਨਾਨੰਦ ਦੋਵਾਂ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਉਂਝ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਅੰਨਾਨੰਦ ਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੈਨ ਅਨੰਦਘਨ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਰਚਨਾਵਾਂ ਇੱਕ ਹੀ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਉਹ ਹਨ ਤੇ ਉਹ ਹਨ ਅੰਨਾਨੰਦ ਜਾਂ ਆਨੰਦਘਨ।
ਨਮੂਨਾ ਰਚਨਾ
ਅਸਾਨੂੰ ਚੇਟਕ ਲਾਇ ਗਿਆ ਕੀ ਕਰਾਂ ਕੁਝ ਹੋ ਨਾ ਸੁਝਦਾ ਸਾਵਲਾ ਸੋਹਨ ਮੋਹਨ ਗਭਰੂ ਇਹ ਬਲ ਆਇ ਗਿਆ। ਚੰਗੜ ਪਈ ਬਲਾਇ ਬਿਰਹ ਦੀ ਕਿਥੇ ਹਾਇ ਗਿਆ। ਮੁਰਲੀ ਤਾਨ ਸੁਨਾਇ ਆਨੰਦਘਨ ਬਾਣ ਚਲਾਇ ਗਿਆ। (ਪਰਜ ਕਲਿੰਗ੍ਰਾ - ਚਰਚਰੀ ਤਾਲ)
ਮੁਰਲੀ ਵਾਲੇ ਨੇ ਸਾਡਾ ਦਿਲ ਲੀਤਾ ਨੀ। ਰਾਤ ਦਿਹਾੜੇ ਦਿਖਾਈ ਨ ਲਗਦਾ ਕੀ ਜਾਨਾ ਕਿਆ ਕੀਤਾ ਨੀ। ਸਾਵਲੀ ਸੂਰਤ ਭਾਂਤੀ ਅੱਖੀ ਡਾਢਾ ਚੇਟਕ ਕੀਤਾ ਨੀ। ਅਨੰਦਘਨ ਬਲ ਹੋਯਾ ਪਪੀਹਾ ਇਸ਼ਕ਼- ਪਿਆਲਾ ਪੀਤਾ ਨੀ। (ਖੰਭਾਇਚੀ - ਇਸ਼ਕ਼ਲਤਾ)
ਭਾਈ ਮੁਹਕਮ ਸਿੰਘ
ਭਾਈ ਮੋਹਕਮ ਚੰਦ (6 ਜੂਨ 1663 – 7 ਦਸੰਬਰ 1704 ਪੰਜਾਂ ਪਿਆਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਚੌਥੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਸਨ। ਆਪ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਤੀਰਥ ਚੰਦ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਦੇਵੀ ਬਾਈ ਸੀ। ਵਿਸਾਖੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਿਆ। ਆਪ 1704 ਬਿ: ਨੂੰ ਸਾਕਾ ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ।
ਮੁੱਢਲੇ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨ ਦੂਜਾ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਸਰੋਤਾਂ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚੌਥੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਭਾਈ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖੀ
ਡੇਵਿਡ ਪੈਟਰੀ
ਸਰ ਡੇਵਿਡ ਪੈਟਰੀ, (1879–1961) ਯੁਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੀ ਘਰੇਲੂ ਸੁਰਖਿਆ, ਐਮI5 ਦਾ 1941 ਤੋਂ 1946 ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ "ਦਿਆਲੂ ਸੁਭਾ ਵਾਲਾ ਸਕੌਟ ਸੀ, ਜੋ ਬੇਅੰਤ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ।"
ਜੀਵਨੀ
ਪੈਟਰੀ ਨੇ 1900 ਅਤੇ 1936 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਿਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਉੱਚਤਮ ਪਦਵੀ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸੇਵਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਚੇਅਰਮੈਨੀ ਸੀ। ਅਪਰੈਲ 1941 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਐਮI5 ਦਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। 1946 ਦੀ ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ।
ਕਾਮਾਗਾਟਾ ਮਾਰੂ ਅਤੇ ਪੈਟਰੀ
ਕਾਮਾਗਾਟਾ ਮਾਰੂ ਕਲਕੱਤੇ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਪੈਟਰੀ ਨੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬਜ ਬਜ ਦੇ ਘਾਟ ਤੇ ਉਤਾਰਨ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸ ਦਿਨ ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਫਸਾਦ ਹੋਏ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸਤ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾਈਆਂ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਦੋ ਗੋਲੀਆਂ ਲਗੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਤੋ ਇੱਕ ਹਫਤੇ ਕੁ ਬਾਅਦ ਪੈਟਰੀ ਦੀ ਗੁਪਤ ਲਿਖਤ ਲਿਖੀ, ਜੋ ਬਜ ਬਜ ਘਾਟ ਦੀ ਘਟਨਾ ਬਾਰੇ ਜਾਂਚ ਕਮੇਟੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦਾ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਬਣੀ।
ਰੋਜ਼ਨਾਮਾ ਜੰਗ
ਰੋਜ਼ਨਾਮਾ ਜੰਗ ਕਰਾਚੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਛਪਦਾ ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਅਖਬਾਰ ਹੈ। ਇਹ 1939 ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਅਖ਼ਬਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੂਹ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਮੀਰ ਸ਼ਕੀਲ-ਉਰ-ਰਹਿਮਾਨ ਹੈ । ਪਿਛਲੇ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਅਤੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮੂਦ ਸ਼ਾਮ, ਨਜ਼ੀਰ ਨਾਜੀ ਅਤੇ ਸ਼ਫੀ ਅਕੀਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ।
ਰੋਜ਼ਨਾਮਾ ਜੰਗ, ਜੰਗ ਗਰੁੱਪ ਆਫ਼ ਨਿਊਜ਼ ਪੇਪਰ  ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਮੂਹ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਖ਼ਬਾਰ ਰੋਜ਼ਨਾਮਾ ਜੰਗ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਉਰਦੂ ਅਖਬਾਰ ਹੈ।
ਇਹ ਕਰਾਚੀ, ਲਾਹੌਰ, ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ, ਕੋਏਟਾ, ਮੁਲਤਾਨ, ਸ਼ੇਖੂਪੁਰਾ, ਬਹਾਵਲਪੁਰ, ਗੁਜਰਾਤ, ਸਿਆਲਕੋਟ, ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ, ਸਰਗੋਧਾ, ਸੁੱਕੁਰ, ਫੈਸਲਾਬਾਦ, ਡੇਰਾ ਗਾਜ਼ੀ ਖਾਨ ਅਤੇ ਬਰਮਿੰਘਮ, ਯੂਕੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਉਰਦੂ ਅਖ਼ਬਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਖ਼ਬਾਰ
ਪਿੰਡ ਸਹੋਤਾ
ਸਹੋਤਾ ਜ਼ਿਲਾ ਰੂਪਨਗਰ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 150 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 150 ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਡਾਕਘਰ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ 1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 140118 ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਰੂਪਨਗਰ ਨੰਗਲ ਸੜਕ ਤੋਂ 1ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ 1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।
ਫ਼ਤਿਹਪੁਰ (ਬਲਾਕ ਨਾਭਾ)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬੋਸਟਨ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ
thumb|ਮੈਕੇਮ ਬਿਲਡਿੰਗ ਦੀ ਚਵਾੱਨਜ਼ ਗੈਲਰੀ ਪੇਰੇਰ ਪੁਵੀਸ ਡੀ ਚਾਵਨੇਸ ਦੁਆਰਾ ਚਿਤਰਿਆ। ਬੋਸਟਨ ਪਬਲਿਕ ਲਾਈਬ੍ਰੇਰੀ 1848 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਈ ਬੋਸਟਨ, ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮਿਊਂਸੀਪਲ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਸਿਸਟਮ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਬੋਸਟਨ ਪਬਲਿਕ ਲਾਈਬਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 1 ਕਰੋੜ 20 ਲੱਖ ਵਾਲੀਅਮ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਰੋਤਾਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੇਵਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਆਫ ਕਾਂਗਰਸ (34 ਮਿਲੀਅਨ ਖੰਡਾਂ) ਦੇ ਬਾਅਦ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜਨਤਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਹੈ।
ਵਿੱਤੀ ਵਰ੍ਹੇ 2014 ਵਿੱਚ, ਲਾਇਬਰੇਰੀ 10,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਤੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਸਾਰੇ ਜਨਤਾ ਲਈ ਮੁਫ਼ਤ, ਅਤੇ 3.7 ਮਿਲੀਅਨ ਸਮੱਗਰੀ ਉਧਾਰ ਦਿੱਤੀ।
ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਆਪਣੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬੋਸਟਨ ਪਬਲਿਕ ਲਾਈਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿੱਚ 23.7 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਸਿਸਟਮ ਹੈ। ਕੁਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਕੁਲ 22.7 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੰਡ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ - ਸੈਂਟਰਲ ਬ੍ਰਾਂਚ ਦੀ ਰਿਸਰਚ ਸਟੈਕ ਵਿਚ।
ਜੁਲਾਈ 2012 ਅਤੇ ਜੂਨ 2013 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਬੀਪੀਐਲ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਸਰਕੂਲੇਸ਼ਨ 3.69 ਮਿਲੀਅਨ ਸੀ।
ਇਸਦੇ ਖੋਜ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਮਹੱਤਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਬੋਸਟਨ ਪਬਲਿਕ ਲਾਈਬਰੇਰੀ, ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਰਿਸਰਚ ਲਾਇਬਰੇਰੀਆਂ (ਏ.ਆਰ.ਐਲ.) ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਖੋਜ ਲਾਇਬਰੇਰੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਨਾ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ।
ਬੀਪੀਐਲ ਦੇ ਖੋਜ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ 1.7 ਮਿਲੀਅਨ ਦੁਰਲੱਭ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਹੱਥ-ਲਿਖਤ ਖਰੜੇ (ਮੈਨਯੂਸਕ੍ਰਿਪਟਸ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੰਸਕਰਨ (ਮੱਧ ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਕੌਰਟੋਸ ਅਤੇ ਫਸਟ ਫੋਲੀਓ), ਮੱਧਕਾਲੀ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਅਤੇ ਇਨਕੂਾਂਬੁਲਾ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੋਲਡਿੰਗਜ਼ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਜਾਰਜ ਟਿੱਕਨਰ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਡੈਨੀਅਲ ਡਿਫੋ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ, ਉਪਨਿਵੇਸ਼ੀ ਬੋਸਟਨ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ, ਜੋਹਨ ਅਡਮਜ਼ ਦੀ ਨਿੱਜੀ 3,800 ਵਾਲੀਅਮ ਲਾਇਬਰੇਰੀ, ਨਾਥਨੀਏਲ ਬੌਡਿਚ ਦੇ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨਕ ਲਾਇਬਰੇਰੀ, ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖਰੜੇ ਦਾ ਵਰਣਨ, ਵਿਲੀਅਮ ਲੋਇਡ ਗੈਰੀਸਨ ਦੇ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਸਮੇਤ ਅਤੇ ਸਕਾਉ ਅਤੇ ਵਾਨਜੈਟੀ ਕੇਸ ਉੱਤੇ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਪ੍ਰਿੰਟਸ, ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫ, ਪੋਸਟਕਾਰਡਜ ਅਤੇ ਨਕਸ਼ੇ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹਨ। ਮਿਸਾਲ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਲਾਇਬਰੇਰੀ, ਥਾਮਸ ਰੋਲਲੈਂਡਨ ਦੁਆਰਾ ਵਾਟਰ ਕਲਰਸ ਅਤੇ ਡਰਾਇੰਗਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਾਕਤਾਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੈਂਡਲ ਅਤੇ ਹੈਡਨ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੇ ਪੁਰਾਲੇਖ, ਸਰਜ ਕੋਸਵਿਟਸਕੀ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਸਕੋਰ, ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਅਮਰੀਕੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵਾਲਟਰ ਪੀਸਟਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਪਿਆਨੋ ਗ੍ਰਹਿ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਡੇਵਿਡ ਮੈਕਕੁਲੋ ਨੇ ਬੋਸਟਨ ਪਬਲਿਕ ਲਾਈਬ੍ਰੇਰੀ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪੰਜ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਲਾਈਬ੍ਰੇਰੀ ਆਫ਼ ਕਾਂਗਰਸ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਅਤੇ ਹਾਵਰਡ ਅਤੇ ਯੇਲ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀਆਂ ਲਾਇਬਰੇਰੀਆਂ ਹਨ।
ਆਲਮੀ ਤਪਸ਼
ਆਲਮੀ ਤਪਸ਼ ਜਾਂ ਸੰਸਾਰੀ ਤਾਪ ਜਾਂ ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ (global warming) ਪਿਛੇਤਰੀ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹਵਾਮੰਡਲ ਅਤੇ ਮਹਾਂਸਾਗਰਾਂ ਦੇ ਔਸਤ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਆਏ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲ਼ੇ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਗੇਤਰੀ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਦਾ ਔਸਤ ਤਾਪਮਾਨ 0.99°C  ਤੇ 2011-20 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ
1.1 °C, 1850-1900 ਦੇ ਔਸਤ ਤਾਪਮਾਨ ਤੋਂ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਲਗਭਗ ਦੋ-ਤਿਹਾਈ ਵਾਧਾ 1980 ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪੌਣਪਾਣੀ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਬਾਰੇ ਅੰਤਰਸਰਕਾਰੀ ਪੈਨਲ (IPCC) ਨੇ ਸਿੱਟਾ ਕਢਿਆ ਹੈ ਕਿ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮਧ ਤੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਔਸਤਨ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਐਂਥ‍ਰੋਪੋਜੈਨਿਕ (anthropogenic) (ਮਨੁੱਖ ਨਿਰਮਿਤ) ਗਰੀਨਹਾਊਸ ਗੈਸਾਂ ਦੀ ਵਧ ਰਹੀ ਮਾਤਰਾ ਕਰ ਕੇ ਹੋਇਆ ਗਰੀਨਹਾਊਸ ਅਸਰ ਹੈI 90% ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਗਿਆਨੀ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹਨ ਇਹਦਾ ਕਾਰਨ ਵਧੇਰੇ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਵਰਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਪਥਰਾਟ ਬਾਲਣ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਵਰਗੀਆਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਹਨ।  ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਕਾਦਮੀਆਂ ਮੰਨਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੌਰ ਤਬਦੀਲੀ (solar variation) ਵਰਗੀਆਂ ਕੁਦਰਤੀ ਘਟਨਾਵਾਂ 1950 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਉਦਯੋਗਕ ਕਾਲ ਤੱਕ ਘੱਟ ਗਰਮੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ 1950 ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਸ ਦੇ ਠੰਡਾ ਹੋਣ ਦੇ ਘੱਟ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।
ਪ੍ਰਭਾਵ
ਅੱਠ ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਮੌਸਮੀ ਤਬਦੀਲੀ ਬਾਰੇ ਇੰਟਰ-ਗਵਰਨਮੈਂਟਲ ਪੈਨਲ ਫ਼ਾਰ ਕਲਾਈਮੇਟ ਚੇਂਜ (ਆਈਪੀਸੀਸੀ) ਨੇ 400 ਪੰਨਿਆਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਗਰੀਨ ਹਾਊਸ ਗੈਸਾਂ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਾ ਘਟਾਇਆ ਤਾਂ ਤਾਪਮਾਨ ਵਾਧੇ ਭਿਆਨਕ ਅਸਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣਗੇ। ਇਹ ਅਸਰ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚਲੀ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਘਾਤਕ ਹੋਣਗੇ। ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਗਰੀਨ ਹਾਊਸ ਗੈਸਾਂ ਦੀ ਨਿਕਾਸੀ ਮੌਜੂਦਾ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਹੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰਹੀ ਤਾਂ 2030 ਤੋਂ 2052 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਧਰਤੀ ਦਾ ਔਸਤ ਤਾਪਮਾਨ ਸਨਅਤੀਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ 1.5 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਅਤੇ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਧਰਤੀ 3 ਤੋਂ 4 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨਾਲ ਤਪਣ ਲੱਗੇਗੀ।
ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ 91 ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ 40 ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਸਮੀਖਿਅਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ। 2015 ਦੀ ਪੈਰਿਸ ਜਲਵਾਯੂ ਸੰਧੀ ਵੇਲੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੀਮਾ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਚਰਚਿਤ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਕਸਿਤ ਮੁਲਕ ਇਸ ਨੂੰ ਸਨਅਤੀ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਔਸਤ ਤਾਪਮਾਨ ਤੋਂ 2 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ, ਜਦਕਿ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਟਾਪੂਆਂ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਅਤੇ ਘੱਟ ਵਿਕਸਿਤ ਮੁਲਕ 1.5 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੀਮਾ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਟਾਪੂਆਂ ਉੱਤੇ ਮਾਲਦੀਵਜ਼, ਕੀਰੀਬਾਤੀ ਵਰਗੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁਲਕਾਂ ਦਾ ਵਜੂਦ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਜਲ ਸਰੋਤ ਦੇ ਇੱਕ ਮੀਟਰ ਉੱਚਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਹੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਹੁਣ ਵਧਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਬਦਲਾਓ ਨੂੰ ਨਾਂ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ 2030 ਤੱਕ ਇਸ ਦਰ ਤੇ ਇਹ ਵਾਧਾ 1.5 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨਾਂ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪਰਲੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਤੇ ਹਿਮਾਲੀਆ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ 2009-2019 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਤਾਪਮਾਨ ਬਦਲਾਓ ਕਾਰਨ ਸੇਬਾਂ ਦੀ ਫਸਲ ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਸਰ ਪਿਆ ਹੈ । ਜਿੱਥੇ ਨਿਚਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੀ ਫਸਲ ਘਟੀ ਉੱਥੇ ਉਚਾਈ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਔਸਤ ਤਾਪਮਾਨ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਠੰਡ ਘਟੀ ਹੈ ਤੇ ਸੇਬਾਂ ਦੀ ਫਸਲ ਵਧੀ ਹੈ।
ਕਾਰਨ
ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸਨਅਤੀਕਰਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਤਬਦੀਲੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਸਨਅਤੀਕਰਨ ਨਾਲ ਜੈਵਿਕ ਇੰਧਣਾਂ ਦਾ ਬਾਲਣਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਰੀਨ ਹਾਊਸ ਗੈਸਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਮੀਥੇਨ ਵਰਗੀਆਂ ਗੈਸਾਂ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਛੱਡੀਆਂ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਗਰੀਨ ਹਾਊਸ ਗੈਸਾਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਤਹਿ ਬਣਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਤਹਿ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤਲ ਤੋਂ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਵਾਤਾਵਰਨ ਪਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋ ਧਰਤੀ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀ
https://www.facebook.com/banegaswasthindia/videos/580752109666003/?extid=NS-UNK-UNK-UNK-UNK_GK0T-GK1C&ref=sharing
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਲਮੀ ਤਪਸ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਥਿਊਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਿਕਾਊ ਵਿਕਾਸ
ਬੁਸ਼ਰਾ ਏਜਾਜ਼
ਬੁਸ਼ਰਾ ਏਜਾਜ਼ (ਜਨਮ 18 ਜੂਨ 1959) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਿਕਾ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਾਇਰਾ, ਗਲਪਕਾਰ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਨਾਮਾ ਨਈ ਬਾਤ ਦੀ ਕਾਲਮ ਨਿਗਾਰ ਹੈ।
ਬੁਸ਼ਰਾ ਏਜ਼ਾਜ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਉਭਰਵਾਂ ਹਸਤਾਖਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੂਰਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪਾਠਕਾਂ/ਸਮੀਖਿਅਕਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਹੈ।ਉਹ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਲੇਖਿਕਾ ਹੈ ਪਰ ਪੂਰਵੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਅਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਦੁਆਰਾ ਉਪਲਬਧ ਮੌਕਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਰਦੂ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵੱਲ ਆਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ।
ਜੀਵਨ
ਬੁਸ਼ਰਾ ਏਜ਼ਾਜ ਦਾ ਜਨਮ 18 ਜੂਨ 1959 ਨੂੰ ਕੋਟ ਫਜ਼ਲ,ਜ਼ਿਲਾ ਸਰਗੋਧਾ,ਪੰਜਾਬ(ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।ਸੱਤਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਚੌਧਰੀ ਏਜ਼ਾਜ ਅਹਿਮਦ ਨਾਲ ਹੋ ਗਿਆ।ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਉਹ ਲਾਹੌਰ ਆ ਗਈ।ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।ਬੀ.ਏ. ਤੱਕ ਤਾਲੀਮ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ।
ਸਾਹਿਤਕ ਸਫ਼ਰ
ਬੁਸ਼ਰਾ ਏਜ਼ਾਜ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਹਿਤਕ ਸਫ਼ਰ 1989-90 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।ਲਿਖਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਉਸਨੇ ਉਰਦੂ ਜ਼ਬਾਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ।ਏਜ਼ਾਜ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਅਹਿਮ ਘਟਨਾ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਦੀ ਦਾ ਹੋ ਜਾਣਾ ਤੇ ਮਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋਣਾ ਸੀ।ਇਹ ਇਕਲਾਪਾ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਤੱਕ ਲੈ ਗਿਆ।ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, “ਮਾਂ ਦੀ ਮੁਹਬੱਤ ਉਸ ਦੀ ਲੇਖਣੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੁੱਦਾ ਹੈ।”
ਸਾਹਿਤਕ ਪੜਚੋਲ
ਬੁਸ਼ਰਾ ਏਜ਼ਾਜ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀ ਮਨ ਦੀਆਂ ਵਿਭਿੰਨ ਪਰਤਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਜੂਦ ਨਾਲ ਵਾਬਸਤਾ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸਹਿਜ,ਸੰਜਮ ਤੇ ਸਤੁੰਲਨ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨੀ ਹਨ। ਬੁਸ਼ਰਾ ਏਜ਼ਾਜ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਉੱਪਰ ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪਕੜ ਹੈ।ਉਹ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਸ਼ਾਇਰਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਉਸ ਜ਼ਜ਼ਬੇ ਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਨੂੰ ਖੋਲਦੀ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਲਾਤਮਿਕ ਸਿਰਜਣਾ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਇੱਕੋ ਵੇਲੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੋਈ ਵੀ ਆਧੁਨਿਕ ਹੈ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਹੁੰਦੀ ਹੋਈ ਵੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਦੀ ਹੈ। ਔਰਤ ਹੋਣ ਦੇ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਔਰਤ ਦੀਆਂ ਮਜ਼ਬੂਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਬੌਧਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਝਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਭਾਵੁਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੇਖਕ
ਬਲਵੰਤ ਸ਼ਰਮਾ
ਬਲਵੰਤ ਸ਼ਰਮਾ (ਜਨਮ 12 ਫਰਵਰੀ 1953) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਹੈ। ਉਹ ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1953
ਸੰਗਤਪੁਰਾ
ਸੰਗਤਪੁਰਾ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੇ ਬਲਾਕ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ਼ਫੀ ਮੁਹੰਮਦ ਬਰਫਾਤ
ਸ਼ਫ਼ੀ ਮੁਹੰਮਦ ਬੁਰਾਫ਼ਟ (ਸਿੰਧੀ ਭਾਸ਼ਾ: شفيع محمد برفت); ਜਨਮ 25 ਨਵੰਬਰ, 1965) ਜ਼ਾਇਯਦ ਮੁਤਾਹਿਦਾ ਮਹਾਂ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ। ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਿੰਧ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀ ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਦਿਲ ਵਾਲੀ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਹੈ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਮਰਥਕ ਹੈ। 1988 ਤੋਂ ਸ਼ਫੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ (ਅਗਿਆਤ ਵਿੱਚ) ਨਿਊਜ਼ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਫੀ ਮੁਹੰਮਦ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕੰਟਰੋਲ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। thumb|ਜ਼ਨੇਵਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਨਫਰੰਸ਼ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਫੀ ਬਰਫਾਤ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1965 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਿਤ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ
ਨਿਵੇਦਿਤਾ ਜੋਸ਼ੀ-ਸਰਾਫ
ਨਿਵੇਦਿਤਾ ਜੋਸ਼ੀ-ਸਰਾਫ ( née ਜੋਸ਼ੀ ; ਜਨਮ 10 ਜਨਵਰੀ 1965) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਮਰਾਠੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਅਭਿਨੇਤਾ ਅਸ਼ੋਕ ਸਰਾਫ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜੋਸ਼ੀ-ਸਰਾਫ ਨੇ 2019 ਤੋਂ 2021 ਤੱਕ ਜ਼ੀ ਮਰਾਠੀ 'ਤੇ ਮਰਾਠੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸੀਰੀਅਲ ਅਗਾਬਾਈ ਸਾਸੂਬਾਈ ਵਿੱਚ ਆਸਾਵਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ, ਇੱਕ ਭੂਮਿਕਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਸਪਿਨ-ਆਫ ਅਗਾਬਾਈ ਸੁਨਬਾਈ ਵਿੱਚ ਦੁਹਰਾਇਆ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਨਿਵੇਦਿਤਾ ਜੋਸ਼ੀ ਨੇ ਮਰਾਠੀ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ 10 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1990 ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਾ ਅਸ਼ੋਕ ਸਰਾਫ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਬੇਟਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਅਨਿਕੇਤ ਸਰਾਫ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਸ਼ੈੱਫ ਹੈ।
ਮਹਾਰਾਣਾ ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ
ਮਹਾਰਾਣਾ ਸਰ ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ (16 ਦਸੰਬਰ 1849 – 24 ਮਈ 1930) ਮੇਵਾੜ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਸੀ ਜਿਸਨੇ 1884 ਤੋਂ 1930 ਤੱਕ 46 ਸਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਉਦੇਪੁਰ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਉਦੇਪੁਰ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਭਾਈ ਧਰਮ ਸਿੰਘ
ਭਾਈ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਂ ਪਿਆਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਪਰਮ ਸੁੱਖ ਜੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਅਨੰਤ ਸੀ। ਉਹ ਜੱਟ ਜਾਤ ਦੇ ਹਸਤਿਨਾਪੂਰ(ਮੇਰਠ) ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਸੇਫਪੂਰ ਕਰਮਚੰਦ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 1727 (1727) ਬਿ: 13 (13) ਵਿਸਾਖ ਦਿਨ ਸੋਮਵਾਰ ਪਹਿਰ ਰਾਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ 25 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਦਸਵੀਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਗਏ। ਉਹ 1768ਈ. ਨੂੰ ਅਬਚਲ ਨਗਰ ਸ਼੍ਰੀ ਹਜੂਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਏ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖੀ
ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ
ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ, ਸਦੀਵੀ ਅਡੋਲਤਾ, ਆਸ਼ਾਵਾਦ ਅਤੇ ਅਨੰਦ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਕੰਸ਼ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ ਇਹ ਵਾਕੰਸ਼ ਸਿੱਖ ਅਰਦਾਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ: ਨਾਨਕ ਨਾਮ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ। ਤੇਰੇ ਭਾਣੇ ਸਰਬੱਤ ਕਾ ਭਲਾ। ਇਹ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਵੀਕਾਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵਹਿਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਭਰਨ ਵਾਲ਼ੀ ਮਨੋਸਥਿੱਤੀ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਨਰੋਈ ਰੱਖਣਾ ਹੈ। ਸਿੱਖਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਰੱਬ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਭਾਣਾ ਮੰਨ ਕੇ ਝੂਰਨਾ ਛੱਡ ਦੇਣ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਸੁੱਚੇ ਮੁੱਲਾਂ ਨਾਲ਼ ਆਪਣੀ ਵੱਚਨਬਧਤਾ ਦਾ ਸਾਬਤਕਦਮੀ ਨਾਲ਼ ਪਾਲਣ ਕਰਨ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਅਨੁਵਾਦ "positive attitude" ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਪ੍ਰਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਆਸ਼ਾਵਾਦੀ ਰਵੱਈਏ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਜੋਂ ਵੀ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਮਨ ਦੀ ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਡਰ, ਈਰਖਾ ਜਾਂ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਵਰਗੀਆਂ ਕੋਈ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਹਾਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ, ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਮਾਣ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਨਰੋਈਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਹਨ।
ਸਿੱਖ ਰੱਬ ਦੀ ਰਜ਼ਾ (ਭਾਣਾ) ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨਿਰਵੈਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਦਇਆਵਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਇਨਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਭਾਣਾ ਮੰਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਬਿਹਤਰੀ ਲਈ  ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਸਿੱਖ ਦੀ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ (ਰੱਬ) ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਸੂਚਕ ਹੈ।
ਮਹਾਂਰਾਣਾ ਭੂਪਾਲ ਸਿੰਘ
ਮਹਾਂਰਾਣਾ ਭੂਪਾਲ ਸਿੰਘ ਮੇਵਾੜ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ੋਦੀਆ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਸਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਿਸ਼ੋਦੀਆ ਰਾਜਵੰਸ਼
ਚੇਤ ਸਿੰਘ ਮਾਸਟਰ
ਚੇਤ ਸਿੰਘ ਮਾਸਟਰ ਦਾ ਜਨਮ ਉਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਭਦੌੜ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੰਗਰੂਰ, ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਸਕੂਲ ਪੱਧਰ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉੱਚ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪ ਪਿੰਡ ਬੀਹਲਾ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਤੇ ਆਪ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਾਸਟਰ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਆਪ ਨੇ ‘ਪ੍ਰੀਤਮ’ ਕਾਵਿ ਨਾਉਂ ਅਧੀਨ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ
ਆਪ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਆਪ ਨੂੰ ਜੁਲਾਈ 1931 ਵਿੱਚ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਫਿਰ ਕੈਨੇਡਾ ਲੈ ਗਈ ਜਿਥੇ ਆਪ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੰਥੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਵੈਨਕੂਵਰ ਦੇਸ਼ਭਗਤਾਂ ਦਾ ਸਾਥ ਮਿਲਿਆ ਤੇ ਆਪ ਦੇਸ਼ ਪਿਆਰ ਦੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਰੰਗਿਆ ਗਏ। 1935-36 ਆਪ ਨੇ ਸ਼ੰਘਾਈ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੰਥੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ‘‘ਸਿੱਖ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸੁਸਾਇਟੀ, ਸ਼ੰਘਾਈ’’ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਸੰਘਾਈ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਹਿਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ ਪਰ ਅੰਦਰਖਾਤੇ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਹਕੂਮਤ ਵਿਰੁੱਧ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਦੂਜਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਪਿੱਛੋਂ ‘ਇੰਡੀਆ ਇੰਡੀਪੈਂਡੈਂਸ ਲੀਗ’ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਦੇ ਆਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੇ। ਜਦ ‘ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਮੀ’ ਬਣਾਈ ਗਈ ਤਾਂ ‘ਇੰਡੀਆ ਇੰਡੀਪੈਂਡੈਂਸ ਲੀਗ’ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਜਜ਼ਬ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 24 ਜਨਵਰੀ, 1944 ਨੂੰ ਸੀ੍ਰ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਦਾ 47ਵਾਂ ਜਨਮ ਦਿਨ ਸ਼ੰਘਾਈ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਧੂਮ ਧਾਮ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਮਾਰੋਹ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਆਪ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਆਪਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਖਿਲਾਫ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਮੋਰਚੇ ਉੱਤੇ ਲੜਦਿਆਂ 6 ਮਾਰਚ 1944 ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੌਮੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1900
ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਲਿਪੀ
ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਣ ਵਾਸਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲ਼ੀ ਦੂਜੀ ਲਿਪੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਕਰਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਦੀ ਨੀਂਹ ਅਰਬੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਲਿਪੀ ਨਸਤਾਲੀਕ ’ਤੇ ਧਰੀ ਗਈ ਏ। ਇਹ ਗੁਰਮੁਖੀ(ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਣ ਵਾਸਤੇ ਆਮ ਲਿਪੀ) ਨਾਲ਼ੋਂ ਔਖੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਵੀ ਔਖਾ ਇਸ ਕਿਉਂ ਜੋ ਅਰਬੀ ਲਿਪੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਲਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ, ਵਿਚਕਾਰ ਅਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਦੇ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ ਇੱਕ ਅਵਾਜ਼ ਲਈ ਕਈ ਅੱਖਰ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਨੇ ਜਿਵੇਂ:- ‘ਜ਼’ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਵਾਸਤੇ ਚਾਰ, ਅਤੇ ‘ਸ’ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਵਾਸਤੇ ਤਿੰਨ ਅੱਖਰ ਨੇ। ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਦਰਅਸਲ ਨਸਤਾਲੀਕ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਦਾ ਨਾਂ ਏ ਅਤੇ ਇਹਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ। ਕੁੱਝ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਏ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਣ ਵਾਸਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਦੀ ਹੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਾਣੀ ਕਲਮਬੱਧ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਣ ਵਾਸਤੇ ਬਹੁਤੀ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਏ ਫਿਰ ਵੀ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਕਾਰਨਾਂ ਸਦਕਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇਹੋ ਲਿਪੀ ਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਏ।
ਵਰਨਮਾਲਾ
450px
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਿਪੀਆਂ
ਕੁੰਭ ਮੇਲਾ
ਮਹਾਂਕੁੰਭ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 14 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਮਕਰ ਸਕਰਾਂਤੀ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ ਵਿਖੇ ਗੰਗਾ, ਜਮੁਨਾ ਤੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਸੰਗਮ ’ਤੇ ਪੂਰੀ ਸ਼ਾਨੋ-ਸ਼ੌਕਤ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਲਾ 11 ਮਾਰਚ ਸੋਮਵਾਰੀ ਮੱਸਿਆ ਤਕ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਰੋੜਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਾਘੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਰਧਾਲੂ ਤ੍ਰਿਵੈਣੀ ਦੇ ਤਟ ’ਤੇ ਡੁਬਕੀ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਧੂ ਸੰਤ ਤੇ ਨਾਂਗੇ ਸਾਧੂ ਸ਼ਾਹੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਧੂ ਸੰਨਿਆਸੀਆਂ ਦੇ 13 ਅਖਾੜੇ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਮਰਿਆਦਾ ’ਤੇ ਵਾਰੀ ਸਿਰ, ਸੁਗੰਧਤ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਪਾਲਕੀਆਂ ਤੇ ਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵਾਰ ਹੋ ਬੈਂਡ-ਵਾਜੇ ਤੇ ਢੋਲ-ਢਮੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਜੈਕਾਰੇ ਛੱਡਦੇ ਜਦੋਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਿਸਪਤੀ ਬਿਰਖ ਰਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਮਕਰ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ ਵਿਖੇ ਕੁੰਭ ਮੇਲਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਯਾਗ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਮੇਲਾ ਸਾਰੇ ਕੁੰਭ ਮੇਲਿਆਂ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਸਮੁੰਦਰ ਮੰਥਨ ਵੇਲੇ ਜਿਹੜਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕੁੰਭ (ਕਲਸ਼) ਨਿਕਲਿਆ ਸੀ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ ਛਿੜ ਪਿਆ ਜੋ 12 ਦਿਨ ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਜੀ ਮੋਹਿਨੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਕੁੰਭ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਦੌੜੇ ਤਾਂ ਚਾਰ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਡਿੱਗੀਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਪ੍ਰਯਾਗ, ਹਰਿਦੁਆਰ, ਉਜੈਨ ਤੇ ਨਾਸਿਕ ਵਿਖੇ ਹਰ 12 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਮੇਲਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਬਿ੍ਹਸਪਤ ਕੁੰਭ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਮੇਖ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹਰਿਦੁਆਰ ਗੰਗਾ ਕਿਨਾਰੇ ਕੁੰਭ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਬਿ੍ਹਸਪਤੀ ਮੇਖ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਮਕਰ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਤਾਂ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਕੁੰਭ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਬਿ੍ਹਸਪਤੀ, ਚੰਦਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਕਰਕ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਤਾਂ ਨਾਸਕ ਗੋਦਾਵਰੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਕੁੰਭ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਸੂਰਜ, ਚੰਦਰਮਾ ਤੇ ਬਿ੍ਹਸਪਤੀ ਕੁੰਭ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤਾਂ ਉਜੈਨ ਦਾ ਕੁੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ ਵਿਖੇ 13 ਅਖਾੜਿਆਂ ਦੇ ਸਾਧੂ ਸੰਤ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਮਹਾਂ ਮੇਛਲੇਸ਼ਵਰਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵਧ-ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਜਲੂਸ ਕੱਢਦੇ ਹਨ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗਿੰਨੀਜ਼ ਬੁੱਕ ਆਫ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਦਰਜ 20 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਰਕਬੇ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੇਲੇ ਨੂੰ 13 ਸੈਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਸਿਰ ਮੰਡਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਗੰਗਾ ਕੰਢੇ ਪੂਜਾ-ਅਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਲੋਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਡਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਕੀਰਤਨ ਪ੍ਰਵਚਨ ਸੁਣਦੇ ਹਨ ਤੇ ਟੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਤਕ ਕਲਪਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਾਤਵਿਕ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਭੋਜਨ ਮੁਹਈਆ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਲੰਗਰ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 10 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਮੋਨੀ ਮੱਸਿਆ ਤੇ 15 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਬਸੰਤ ਮੌਕੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸ਼ਾਹੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਹੋਣਗੇ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰੋੜਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੇਲੇ
ਮਯੰਕ ਮਾਰਕੰਡੇ
ਮਯੰਕ ਮਾਰਕੰਡੇ (ਜਨਮ 11 ਨਵੰਬਰ 1997) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ ਜੋ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ (ਆਈਪੀਐਲ) ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ। ਮਯੰਕ ਪਟਿਆਲਾ ਦਾ ਵਾਸੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਫਰਵਰੀ 2019 'ਚ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਲਈ ਆਪਣਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਘਰੇਲੂ ਕਰੀਅਰ
ਉਸ ਨੇ 2017-18 ਦੇ ਸਈਦ ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਅਲੀ ਟਰਾਫ਼ੀ ਵਿੱਚ 14 ਜਨਵਰੀ 2018 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਆਪਣਾ ਟੀ -20 ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 2018 ਦੇ ਜਨਵਰੀ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਨੇ 2018 ਆਈਪੀਐਲ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 20 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਰਕਮ ਲਈ ਖਰੀਦਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2017-18 ਵਿੱਚ ਵਿਜੈ ਹਜ਼ਾਰੇ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ 7 ਫ਼ਰਵਰੀ 2018 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਆਪਣੀ ਲਿਸਟ ਏ ਕ੍ਰਿਕਟ ਪਾਰੀ ਖੇਡੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਈਪੀਐਲ 2018 'ਚ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਦੀ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਲਈ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ। ਅਕਤੂਬਰ 2018 ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2018-19 ਦੇ ਦੇਵਧਰ ਟਰਾਫੀ ਲਈ ਇੰਡੀਆ ਬੀ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1 ਨਵੰਬਰ 2018 ਨੂੰ 2018-19 ਵਿੱਚ ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਦਰਜਾ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਮੋਹਰੀ ਵਿਕਟ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਛੇ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 29 ਵਿਕਟਾਂ ਝਟਕਾਈਆਂ ਸਨ।
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਰੀਅਰ
ਦਸੰਬਰ 2018 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ 2018 ਏਸੀਸੀ ਐਮਰਜਿੰਗ ਟੀਮਜ਼ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਰਵਰੀ 2019 ਵਿਚ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਟਵੰਟੀ -20 ਕੌਮਾਂਤਰੀ (ਟੀ -20) ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 24 ਫਰਵਰੀ 2019 ਨੂੰ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਭਾਰਤ ਲਈ ਆਪਣੇ ਟੀ -20 ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਕੈਰੀਅਰ
ਉਸ ਨੇ ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਆਈਪੀਐਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਵਿਕਟਾਂ ਝਟਕਾਈਆਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਧੋਨੀ ਦੀ ਕੀਮਤੀ ਵਿਕਟ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। 21 ਸਾਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਨੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤਕ 17 ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਹਨ ਅਤੇ 8.54 ਦੀ ਇਕਾਨਮੀ ਨਾਲ 16 ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ ਹਨ।
ਅਹਿਮਦ ਪੁਰ
ਅਹਿਮਦ ਪੁਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਬੁਢਲਾਡਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 2001 ਵਿੱਚ ਅਹਿਮਦ ਪੁਰ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 3981 ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫ਼ਲ 16.39 ਕਿ. ਮੀ. ਵਰਗ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰੱਸਾ ਕਸ਼ੀ
ਰੱਸਾ ਕਸ਼ੀ ਇੱਕ ਟੀਮ ਖੇਡਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋਨੋ ਟੀਮਾਂ ਰੱਸੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੁਸਰੇ ਦੇ ਉਲਟ ਖਿਚਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੋਨੋ ਟੀਮਾਂ ਦੇ ਦਸ-ਦਸ ਖਿਡਾਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਅੱਠ-ਅੱਠ ਖਿਡਾਰੀ ਹੀ ਭਾਗ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਰੱਸੇ ਜਿਸ ਦੀ ਮੋਟਾਈ ਡੇੜ ਇੰਚ ਅਤੇ ਲੰਬਾਈ 90 ਫੁੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਟੀਮ ਪਹਿਲਾ ਉਸ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨੂੰ 6 ਫੁੱਦ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੱਕ ਤਹਿ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਉਹ ਟੀਮ ਜੇਤੂ ਕਰਾਰ ਦਿਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਟੀਮ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂ ਵਾਲਾ ਖਿਡਾਰੀ 2 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੁਰੀ ਤੋਂ ਰੱਸੇ ਨੂੰ ਫੜਦਾ ਹੈ ਤੇ ਬਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਥੋੜੀ ਵਿਥੀ ਤੇ ਫੜਦੇ ਹਨ ਤੇ ਅਖੀਰ ਵਾਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਬੀਡੀਆ ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਆਪਣੇ ਲੱਕ ਨੂੰ ਰੱਸਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਮੌਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਿੱਤ ਗਿਆ ਉਸ ਟੀਮ ਨੂੰ ਜੇਤੂ ਕਰਾਰ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਖੇਡ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਾਰੇ ਭੁਲੇਖਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਖੇਡ ਕਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਜਾਂ ਕਿਸ ਦੇਸ ਦੀ ਖੇਡ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਯੂਨਾਨ, ਗਰੀਸ ਜਾਂ ਚੀਨ 'ਚ ਇਹ ਖੇਡ ਪਹਿਲਾ ਖੇਡੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਰੱਸਾਕਸ਼ੀ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਇੱਕ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਟੀਮ ਦਾ ਭਾਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਭਾਰ ਜੋ 480, 520, 580 ਜਾਂ 640 ਕਿਲੋਗਰਾਮ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਦੂਜੀ ਕਿਸਮ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰ ਦਾ ਕੋਈ ਬੰਧਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਮਿਨੀ ਉਲੰਪਿਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਦੀ ਪਿੰਡ ਢੁੱਡੀਕੇ ਦਾ ਖੇਡ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਖੇਡ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੇਂਡੂ ਖੇਡਾਂ
ਮਹਾਂਰਾਣਾ ਭਾਗਵਤ ਸਿੰਘ
ਮੇਵਾੜ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ੋਦਿਆ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਸਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਿਸ਼ੋਦਿਆ ਰਾਜਵੰਸ਼
ਜੱਸੋ ਮਾਜਰਾ
ਜੱਸੋ ਮਾਜਰਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਨਾਭਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਐਨਾ ਜੀ. ਜੋਨਾਸਡੋਟਿਰ
'''ਐਨਾ ਜੀ. ਜੋਨਾਸਡੋਟਿਰ ''' (ਜਨਮ 2 ਦਸੰਬਰ 1942) ਇੱਕ ਆਈਸਲੈਂਡ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਵਿਗਿਆਨਕ, ਜੈਂਡਰ ਅਧਿਐਨ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਿਆਰ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਸਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਓਰੇਬਰੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸੈਂਡਰ ਫਾਰ ਫੈਮੀਨਿਸਟ ਸੋਸ਼ਲ ਸਟਡੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਐਮਰਿਤਾ ਅਤੇ 2006 ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸੈਂਟਰ ਆਫ਼ ਐਕਸੀਲੈਂਸ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਜੈਕਸਲ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕੋਲਿਗਿਮ ਫ਼ਾਰ ਐਡਵਾਂਸਡ ਟ੍ਰਾਂਸਡਿਸਪਲੀਨਰੀ ਜੈਂਡਰ ਸਟਡੀਜ਼ ਸਹਿ-ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬਣੀ। ਉਸ ਨੇ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।  ਐਨਾ ਜੋਨਾਸਡੋਟਿਰ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਕਰਕੇ "ਪਿਆਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ" ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗੋਟਨਬਰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (1991) ਤੋਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਕੋਲ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ, ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਆਰਥਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਖੋਜ ਨਿਬੰਧ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਲਵ ਪਾਵਰ ਐਂਡ ਪੋਲਿਟੀਕਲ ਇੰਟਰਸਟਸ ਸੀ।ਉਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਖੇਤਰ ਦੀ ਖੋਜ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1942 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਅਮਲਾ ਪਾਲ
ਅਮਲਾ ਪਾਲ (ਜਨਮ 26 ਅਕਤੂਬਰ 1991) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਤਾਮਿਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮਲਿਆਲਮ ਫ਼ਿਲਮ ਨੀਲਥਮਾਰਾ ਅਤੇ ਵੀਰਸੇਕਾਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸਨੇ ਸਿੰਧੂ ਸਮੈਲਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਚਰਿੱਤਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਸਿਦਕੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਅਸਫ਼ਲਤਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅਮਲਾ ਨੇ ਮਾਇਨਾ ਵਿੱਚ ਸਿਰਲੇਖ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਹੋਈ।
ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਕਰੀਅਰ
ਅਮਲਾ, ਅਲੂਵਾ ਸਰਕਾਰੀ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਉੱਚ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਉੱਚ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੰਚਾਰਿਤ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਬੀ. ਏ.ਦੀ ਡਿਗਰੀ  ਕਰਨ ਲਈ ਸਟੈਂਟ ਟਰੇਸਾ ਦੇ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖਿਲ  ਹੋ ਗਈ।ਉਸ ਵੇਲੇ, ਉਸ ਦੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਨੂੰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਰਾਠੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਲਾਲ ਜੋਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰੀਮੇਕ ਨਹਿਲਾਥਾਮਾਰਾ (2009) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਦਿੱਤੀ। ਸਫ਼ਲ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਫਿਲਮ ਹੋਰ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀ, ਜਿਵੇਂ ਉਸਨੇ ਆਸ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਜਦਕਿ ਅਮਲਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ 'ਘੱਟੋ-ਘੱਟ' ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਫ਼ਿਲਮ ਕਰ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਪਛਤਾਵਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਅਮਲਾ ਨੇ ਫਿਰ ਸਾਮੀ ਦੀ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਸਿੰਧੂ ਸਮੈਵੇਲੀ (2010) ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਸ ਦਾ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ਨਾਲ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਗੈਰ-ਵਿਆਹੇ ਰੋਮਾਂਸ ਅਤੇ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਿਛਲੀ ਲੀਡ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਤੇ ਹਮਲੇ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਲਈ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਅਮਲਾ ਨੇ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਨਕਾਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਅਗਲੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਮੈਨਾ  ਦੇ ਮੁੱਖ ਭਾਗਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਉਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੁਣਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਅਪਸੈੱਟ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਈ। ਰਿਲੀਜ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਫ਼ਿਲਮ ਬਾਰੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖ ਟਕਰਾਉਂਦੀਆਂ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਮਿਲੀਆਂ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰੇਟਿੰਗ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਦੇ ਪਲਾਟ ਤੇ ਆਪਣੀ ਨਫ਼ਰਤ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਅਮਲਾ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾਤਮਿਕ ਸਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਮਲਾ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਅਨਾਮ ਕਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮੌਤ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ ਸੀ ਅਤੇ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿਨੇਮਾ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸਨੂੰ ਝਿੜਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
2011-2019: ਪ੍ਰਯੋਗ ਅਤੇ ਸਫਲਤਾ
ਤਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮ, ਮਾਈਨਾ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੌਲ ਨੂੰ "2011 ਦਾ ਨਵਾਂ ਸਿਖਰ ਦਾ ਸਿਤਾਰਾ" ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਲਈ ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ। 2011 ਦੀ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਮਲਿਆਲਮ ਡਰਾਮਾ ਫਿਲਮ ਇਥੂ ਨਮਮੁਦੇ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜੋ ਸਫਲ ਤਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮ ਨਾਡੋਡੀਗਲ ਦੀ ਰੀਮੇਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਤਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਂ ਦੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਕਹਾਣੀ ਸੀ। ਦੋਸਤੋ ਵਿਕਾਦਕਵੀ, ਫਿਲਮ ਸੀਮਤ ਸਕ੍ਰੀਨਾਂ 'ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਦੇ ਨਾਲ। ਦੋਵੇਂ ਫਿਲਮਾਂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੇ ਮੱਧਮ ਬਜਟ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸੀਮਤ ਸਕ੍ਰੀਨਾਂ 'ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ "ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ" ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਹਾਊਸਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਬਜਟ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ, ਵਿਜੇ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਡਰਾਮਾ ਦੇਵਾ ਥਿਰੂਮਾਗਲ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਵਿਕਰਮ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਕਾ ਸ਼ੈੱਟੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀ ਅਗਲੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਬਣ ਗਈ। ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸ਼ਵੇਤਾ ਰਾਜੇਂਦਰਨ ਦੇ ਉਸ ਦੇ ਚਿੱਤਰਣ ਨੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਜਿੱਤੀ, ਇੱਕ ਸਮੀਖਿਅਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਦੀਆਂ "ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਵਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਪਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛਾਪ ਛੱਡਣ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ", ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਹੋਰ ਆਲੋਚਕ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ "ਖੁਦ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ"। 2011 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਰਿਲੀਜ਼ ਰਾਮ ਗੋਪਾਲ ਵਰਮਾ ਦੀ ਬੇਜਾਵੜਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਤੇਲਗੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਪੌਲ ਦੀ 2012 ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਲਿੰਗੁਸਾਮੀ ਦੀ ਵੇਟਈ ਵਿੱਚ ਆਰੀਆ, ਮਾਧਵਨ ਅਤੇ ਸਮੀਰਾ ਰੈੱਡੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਰਨ ਬੇਬੀ ਰਨ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਅਨੁਭਵੀ ਮਲਿਆਲਮ ਅਭਿਨੇਤਾ ਮੋਹਨ ਲਾਲ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਬਣਾਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਨਿਊਜ਼ ਚੈਨਲ ਸੰਪਾਦਕ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮੋਹਨ ਲਾਲ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।
2013 ਵਿੱਚ, ਪਾਲ ਨੇ ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 2013 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰੀਲੀਜ਼, ਵੀ.ਵੀ. ਵਿਨਾਇਕ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਨਾਇਕ, ਰਾਮ ਚਰਨ ਦੇ ਉਲਟ, ਸਾਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਰਹੀ। ਉਸ ਦੀ ਅਗਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰੀ ਜਗਨਾਧ ਦੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ ਇਦਾਰਮਾਈਲਾਥੋ ਸੀ, ਜੋ ਅੱਲੂ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ।
2014 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰੀਲੀਜ਼ ਸਮੂਥਿਰਕਾਨੀ ਦੀ ਨਿਮਿਰੰਦੂ ਨੀਲ, ਜੈਮ ਰਵੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਜੰਡਾ ਪਾਈ ਕਪੀਰਾਜੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੇਲਗੂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਾਨੀ ਨੇ ਜੈਮ ਰਵੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਅਗਲੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਵੇਲੈਇਲਾ ਪੱਟਾਧਾਰੀ, ਧਨੁਸ਼ ਦੇ ਉਲਟ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਰਹੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1991 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਹਫ਼ਤਾ 2021 ਵਿੱਚ ਸੋਧੇ ਗਏ ਲੇਖ
ਸਜਮੌਰ
ਸਜਮੌਰ ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 120 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 900 ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਡਾਕਘਰ ਗੰਗੂਵਾਲ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 140123 ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਰੂਪਨਗਰ ਨੰਗਲ ਸੜਕ ਤੋਂ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਗੋਵਰੋ (ਭਾਸ਼ਾ)
ਹਵਾਲਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਾਰਦਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦ-ਆਰੀਆ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਤੂਤਨੀ
ਤੂਤਨੀ (Trumpet) ਇੱਕ ਪੀਪਣੀ ਸਾਜ਼ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਿਗਨਲ ਜੰਤਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਤੂਤਣੀਆਂ ਦਾ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਲੰਮਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ, ਜੋ 1500 ਤੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ 15 ਸਦੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸੰਗੀਤ ਸਾਜ਼ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗੀਆਂ।
ਤੂਤਣੀਆਂ ਬਹੁਤ ਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਓੁਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋ ਟ੍ਰਾੰਸ੍ਪੋਟਿੰਗ ਪੀਪਨੀ ਸਭ ਤੋ ਜਿਆਦਾ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੋਸਮ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਉਗੇ ਅੰਬ ਦੀ ਗੁਠਲੀ ਤੋਂ ਵੀ ਬਚੇ ਪੀਪਣੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਨਗਾਗੁੰਗ ਸੋ
ਨਗਾਗੁੰਗ ਸੋ
ਬਕਸ਼ੋਈ ਕਾਉਂਟੀ, ਚਮਦੋ ਪ੍ਰੀਫੈਕਚਰ, ਤਿੱਬਤ ਆਟੋਨੋਮਸ ਰੀਜਨ, ਚੀਨ, ਰਾਕਵਾ ਸੋ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ। ਝੀਲ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 3.9 km, ਅਧਿਕਤਮ ਚੌੜਾਈ 2.1 km, ਔਸਤ ਚੌੜਾਈ 1.6 km ਹੈ। ਇਹ 6.1 km2 ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਝੀਲ ਵਿੱਚੋਂ ਪਾਰਲੁੰਗ ਨਦੀ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਿੱਬਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਨੈਨੋ ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ, ਮੁਹਾਲੀ
ਸੰਗਠਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ
ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਨੈਨੋ ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਗਵਰਨਰਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅਕਾਦਮਿਕ, ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਐਡਵਾਂਸਡ ਸਾਇੰਟਫਿਕ ਰਿਸਰਚ (ਜੇ.ਐਨ.ਸੀ.ਏ.ਐਸ.ਆਰ.), ਜੱਕਕੁਰ, ਬੰਗਲੌਰ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ ਐਨ ਆਰ ਰਾਓ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਐਚ ਐਨ ਘੋਸ਼ ਨੇ ਅਸ਼ੋਕ ਕੇ ਗਾਂਗੁਲੀ, ਜੋ ਇਸ ਸਮੇਂ ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੋਂ ਬਾਅਦ INST ਲਈ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦਾ ਕਾਰਜਭਾਰ ਸੰਭਾਲਿਆ ਹੈ। ਗੋਸ਼ INST ਦਾ ਦੂਜਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ।
ਕੈਂਪਸ
ਇਸ ਵੇਲੇ, ਇਨਸੈੱਟ ਦਾ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ਿਟ ਕੈਂਪਸ ਸੈਕਟਰ-64, ਫੇਜ਼-10, ਮੁਹਾਲੀ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੈਬੀਟੈਟ ਸੈਂਟਰ ਵਿਖੇ ਹੈ। ਪ੍ਰੋ. ਅਸ਼ੋਕ ਕੇ ਗਾਂਗੁਲੀ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰਸ਼ਿਪ ਅਧੀਨ (ਨਿਯੁਕਤ 3 ਜਨਵਰੀ 2013) ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਉਪਰੋਕਤ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਜਨਵਰੀ, 2013 ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜ (ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਖੋਜ) ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਆਈ.ਐੱਸ.ਐੱਸ.ਟੀ. ਦੇ ਸਥਾਈ ਕੈਂਪਸ ਵਿਖੇ ਕਲਾ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਅਲਾਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਅਗਲੇ 3 ਤੋਂ 4 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਇਮਾਰਤ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਹ ਜਗ੍ਹਾ ਮੁਹਾਲੀ ਦੇ ਸੈਕਟਰ 81 ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਸਾਇੰਸ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ (ਆਈ.ਆਈ.ਐਸ.ਈ.ਆਰ.) ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਦੀ ਹੈ।
ਖੋਜ
ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਨੈਨੋ ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਨੈਨੋ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਨੈਨੋ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮੁਢਲੀ ਖੋਜ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਹੈ, ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਣਗੇ: ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੈਨੋ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਸੈਂਸਰ, ਮੈਡੀਕਲ ਨੈਨੋ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਮਾਈਕਰੋਫਲਾਈਡਿਕਸ ਅਧਾਰਤ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਲਈ ਨੈਨੋ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਧਾਰਤ ਹੱਲ, ਨੈਨੋ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ।
ਪਹੁੰਚ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ
INST ਮਈ 2015 ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਹੋਏ “ਸਕੂਲ ਗੋਦ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ” ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਆਯੋਜਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਤਹਿਤ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ, ਤਕਨੀਕੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੰਸਥਾ ਸਵੱਛ ਭਾਰਥ, ਸਵੱਛ ਭਾਰਤ, ਅਤੇ ਮੇਕ ਇਨ ਇੰਡੀਆ ਵਰਗੇ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ
ਦਾ ਫਾਲਟ ਇਨ ਆਵਰ ਸਟਾਰਸ (ਨਾਵਲ)
ਦਾ ਫਾਲਟ ਇਨ ਆਵਰ ਸਟਾਰਸ ਜੌਹਨ ਗ੍ਰੀਨ ਦਾ ਛੇਂਵਾ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਸ ਉੱਪਰ 2014 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਵੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਜੋ ਇਸੇ ਨਾਂ ਤੇ ਸੀ।
ਪਲਾਟ
ਨਾਇਕਾ ਹੇਜ਼ਲ ਗ੍ਰੇਸ ਇੱਕ ਸੋਲਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਕੁੜੀ ਹੈ ਜੋ ਗਲੇ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਪੀੜਿਤ ਹੈ। ਕੈਂਸਰ ਉਸ ਦੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਤੱਕ ਫੈਲ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਇੱਕ ਸਤਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੇ ਅਗਸਤ ਵਾਟਰ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਬਿਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਲੱਤ ਗੁਆ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਸਰੀਰਕ ਤਕਲੀਫਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਹਮਦਰਦ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਦੋਸਤ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਰੀਰਕ ਕਮੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋ ਕੇ ਲੜਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲ
ਨਮਸੋ ਝੀਲ
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> ਨਮਸੋ ਜਾਂ ਝੀਲ ਨਾਮ (ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ: ਨਾਮਕੋ ; Tenger nuur  ;
ਚੀਨ ਦੇ ਤਿੱਬਤ ਆਟੋਨੋਮਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲਹਾਸਾ ਪ੍ਰੀਫੈਕਚਰ-ਪੱਧਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਡੈਮਕਸੰਗ ਕਾਉਂਟੀ ਅਤੇ ਨਾਗਕੂ ਪ੍ਰੀਫੈਕਚਰ ਦੀ ਬੈਨਗੋਇਨ ਕਾਉਂਟੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਝੀਲ ਹੈ, ਜੋ ਲਹਾਸਾ ਦੇ ਲਗਭਗ 112 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (70 ਮੀਲ) NNW ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਨਮਸੋ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਫਸਲਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਵਾਜਬ ਆਕਾਰ ਦੇ ਪੰਜ ਨਿਜਾਤ ਟਾਪੂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਟਾਪੂਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਵਾਪਸੀ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਝੀਲ ਦੀ ਜੰਮੀ ਹੋਈ ਸਤ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਉੱਥੇ ਗਰਮੀਆਂ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਅਗਲੀ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਜਮ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਦੁਬਾਰਾ ਕਿਨਾਰੇ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦੇ। ਇਸ ਅਭਿਆਸ ਦੀ ਹੁਣ ਚੀਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਭੂਗੋਲ
ਨਮਸੋ (ਨਾਮਕੋ) ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪੈਲੀਓਜੀਨ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਟੈਕਟੋਨਿਕ ਪਲੇਟ ਦੀ ਹਰਕਤ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਬਣੀ ਸੀ। ਇਹ ਝੀਲ 4,718 m ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਸਤਹ ਖੇਤਰਫਲ 1,900 km2 ਹੈ। ਇਹ ਲੂਣ ਝੀਲ ਤਿੱਬਤ ਆਟੋਨੋਮਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਕਿੰਘਾਈ-ਤਿੱਬਤ ਪਠਾਰ ' ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਲੇਖ ਕਿੰਗਹਾਈ ਝੀਲ (ਨਾਮਤਸੋ ਦੇ ਆਕਾਰ ਤੋਂ ਦੁੱਗਣੇ) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ; ਜੋ ਕਿ 1,000 km ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ ਕਿੰਗਹਾਈ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹੈ।
ਜਲਵਾਯੂ
ਨਮਸੋ ਕੋਲ ਅਲਪਾਈਨ ਜਾਂ ਟੁੰਡਰਾ ਜਲਵਾਯੂ (Koppen ET) ਦਾ ਇੱਕ ਕੋਪੇਨ ਜਲਵਾਯੂ ਵਰਗੀਕਰਨ ਹੈ।
thumb| NH-46-5 ਨਾਮ ਤਸੋ ਚੀਨ 2005 ਵਿੱਚ ਇਤਾਲਵੀ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਿਨਸੇਂਜ਼ੋ ਕੈਸੁਲੀ ਵੱਲੋਂ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ ਐਸਟੇਰੋਇਡ 248388 ਨਮਸੋ, ਝੀਲ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਿੱਬਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਹਾਈਵੇਅ (ਫ਼ਿਲਮ 2014)
ਹਾਈਵੇ 2014 ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਇੱਕ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਇਮਤਿਆਜ਼ ਅਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸਾਜਿਦ ਨਾਡੀਆਡਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਲਿਆ ਭੱਟ ਅਤੇ ਰਣਦੀਪ ਹੁੱਡਾ ਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਾ ਹਨ।
ਰਣਜੀਵ ਸ਼ਰਮਾ
ਰਣਜੀਵ ਸ਼ਰਮਾ (ਜਨਮ 3 ਜਨਵਰੀ 1973) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਾਬਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1994/95 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਦੋ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਅਤੇ ਦੋ ਲਿਸਟ ਏ ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਹਨ। ਉਹ ਹੁਣ ਇੱਕ ਅੰਪਾਇਰ ਹੈ ਅਤੇ 2020-21 ਸਈਅਦ ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਅਲੀ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1973
ਕਾਲਖ਼
ਕਾਲਖ਼  (Kalakh) ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੁੱਢ ਕਾਲਾ ਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਕਰੀਬਨ 350 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਬੰਨਿਆਂ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਿਸਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਸਨ- ਮੱਲਾ ਤੇ ਚਾਹੜ। ਇਹਨਾਂ ਦੋਨਾ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਤੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪੱਤੀਆਂ ਮੱਲਾ ਪੱਤੀ ਤੇ ਚਾਹੜ ਪੱਤੀ ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਫਲ੍ਹਾ ਪੱਤੀ ਤੇ ਖਾਸ ਪੱਤੀ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਪਿੰਡਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਮਾਰ ਸੀ ਜਿਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫੋਕਲ ਪੋਇੰਟ ਬਣੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਨਾਜ ਮੰਡੀ, ਦੋ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲ (ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਤੇ ਮਨੁਖਾਂ ਲਈ) ਬਣੇ| ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਹਿਕਾਰੀ ਬੈੰਕ ਤੇ ਯੂਕੋ ਬੈੰਕ ਵੀ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਗੁਰਨਾਮ ਗਿੱਲ
ਗੁਰਨਾਮ ਗਿੱਲ (15 ਸਤੰਬਰ -[[1943 15 ਜਨਵਰੀ 2023]])ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਹ ਬਹੁਪੱਖੀ ਲੇਖਕ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਗਲਪ ਰਚਨਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਪੁਸਤਕਾਂ ਨਿਬੰਧ ਦੀਆਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਹੁਣ ਤਕ ਉਹ 20 ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1943 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2023
ਦੀਵਾਨ ਜਰਮਨੀ ਦਾਸ
ਦੀਵਾਨ ਜਰਮਾਨੀ ਦਾਸ (4 ਅਕਤੂਬਰ 1895 - 30 ਅਗਸਤ 1971 ) ਕਪੂਰਥਲਾ ਅਤੇ ਪਟਿਆਲਾ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਰਿਆਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ, ਉਰਦੂ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਫਰੈਂਚ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੈਟੀਕਨ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ, ਸਪੇਨ, ਮੋਰੋਕੋ, ਮਿਸਰ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਕਪੂਰਥਲਾ, ਪਟਿਆਲਾ ਅਤੇ ਬਹਾਵਲਪੁਰ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਹਾਕਮਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
54
54 1ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 50 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਮਾਰੀਸ਼ਸ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਦੀਵਾਨ ਜਰਮਨੀ ਦਾਸ
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਦੀਵਾਨ ਜਰਮਾਨੀ ਦਾਸ ਦਾ ਜਨਮ 4 ਅਕਤੂਬਰ 1895 ਨੂੰ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ, ਕਪੂਰਥਲਾ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਦੀਵਾਨ ਦੌਲਤ ਰਾਮ ਧੀਰ ਸੀ।
54
ਮਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਦੀਵਾਨ ਜਰਮਨੀ ਦਾਸ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ
ਕਾਲਸਨਾ
ਕਾਲਸਨਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਨਾਭਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ (ਉੱਤਰੀ) ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ (ਉੱਤਰੀ) ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਹੈ । 2017 ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਇਸ ਹਲਕੇ ਤੇ ਮੁੜ ਕਾਬਜ਼ ਹੋਈ ਜਦ ਕਿ 2007 ਤੇ 2012 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਹਲਕੇ ’ਤੇ ਭਾਜਪਾ ਕਾਬਜ਼ ਸੀ। ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਸੁਨੀਲ ਦੱਤੀ ਨੇ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਸੀ ਅਨਿੱਤ ਜੋਸ਼ੀ ਹਰਾ ਕੇ 2017;ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।ਸ੍ਰੀ ਜੋਸ਼ੀ ਨੇ 2007 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਜੁਗਲ ਕਿਸ਼ੋਰ ਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਚੋਣ ਜਿੱਤੀ ਸੀ। ਸ੍ਰੀ ਜੋਸ਼ੀ ਨੂੰ 33,397 ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ 19,320 ਵੋਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਸਨ। 2012 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਜੋਸ਼ੀ ਦੂਜੀ ਵਾਰ 62,374 ਵੋਟਾਂ ਲੈ ਕੇ ਜੇਤੂ ਰਹੇ ਸਨ ਜਦਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਰਿੰਟੂ ਨੂੰ 45394 ਵੋਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਭਾਈ ਦਇਆ ਸਿੰਘ
ਭਾਈ ਦਇਆ ਰਾਮ ਪੰਜਾਂ ਪਿਆਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਸਨ। ਆਪ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਮਈਆ ਰਾਮ ਜੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸੋਭਾ ਦੇਵੀ ਜੀ ਹੈ। ਆਪ ਦਾ ਜਨਮ 1661 ਈਸਵੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੰਸ਼ ਚ ਲਾਹੌਰ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਆਪ 23 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਆਏ। 1765 (1765) ਬਿ: ਅੱਸੂ ਦੀ ਅਮਾਵਸ ਨੂੰ ਅਬਚਲ ਨਗਰ ਹਜੂਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿਖੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਏ।
ਜੀਵਨੀ
ਦਆ ਸਿੰਘ ਸਿਆਲਕੋਟ ਦੇ ਇੱਕ ਸੋਬਤੀ ਖੱਤਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਦਯਾ ਰਾਮ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਭਾਈ ਸੁਧਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਮਾਈ ਦਿਆਲੀ ਸੀ। ਭਾਈ ਸੁਧਾ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸਿੱਖ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਸੀਸ ਲੈਣ ਲਈ ਅਨੇਕ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਨੰਦਪੁਰ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। 1677 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨੌਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰ, ਦਯਾ ਰਾਮ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣ ਲਈ ਆਨੰਦਪੁਰ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੱਕੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਵਸ ਗਿ ਗਏ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਦਯਾ ਰਾਮ ਨੇ, ਕਲਾਸਿਕੀ ਅਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਡੁਬੋ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਹਥਿਆਰ ਵਰਤਣ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ
ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ
ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ (20 ਅਗਸਤ 1944 – 21 ਮਈ 1991) ਭਾਰਤ ਦੇ 7ਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 31 ਅਕਤੂਬਰ 1984 ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪਦ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵੀ 21 ਮਈ 1991 ਨੂੰ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ 40 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ। ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ, ਇੰਦਰਾ ਅਤੇ ਫਿਰੋਜ਼ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਟਰਿਨਿਟੀ ਕਾਲਜ, ਕੈੰਬਰਿਜ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੰਪੀਰਿਅਲ ਕਾਲਜ ਲੰਦਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਪਰ ਦੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਕੈੰਬਰਿਜ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਇਟਲੀ ਦੀ ਜੰਮ ਪਲ ਏੰਟੋਨਿਆ ਅਲਬਿਨਾ ਮੈਨਾਂ ਨਾਲ ਹੋਈ ਜਿਨਾਂ ਨਾਲ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾ ਨੇ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਛੱਡਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੰਡੀਅਨ ਏਅਰਲਾਈਨਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਪਾਇਲਟ ਵਜੋਂ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸ਼ੁਹਰਤ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਬਣੇ ਰਹੇ। 1980 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਸੰਜੇ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਆਏ। 1984 ਵਿੱਚ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਬਲੂ ਸਟਾਰ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਨਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਉੱਪਰੰਤ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਹੋਣ ਲਈ ਨਾਮਜਦ ਕੀਤਾ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਆਗੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1944 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1991 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਹਿਰੂ-ਗਾਂਧੀ ਪਰਿਵਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਬੱਚੇ
ਸਮੁੰਦਰੀ ਰੌਆਂ
ਸਮੁੰਦਰੀ ਰੌਆਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਆਂ ਵਾਪਰਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਲੀਆਂ ਦੋ ਤਰੰਗਾਂ ਜਾਂ ਲਹਿਰਾਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਥਲ ਪੁਥਲ ਤਾਂ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਸਥਾਨਿਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਅਸਰ ਦੂਰ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਕਾਰਣਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲੋਂ ਨਿਖੇੜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਰੌਆਂ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਸਮੁਚੇ ਕਾਰਜ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੂਗੋਲ
ਨੀਤੂ ਸਿੰਘ
ਨੀਤੂ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਬਾਲੀਵੁਡ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ ਅਤੇ 1980 ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸਨੂੰ "ਨੀਤੂ ਕਪੂਰ" ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨੀਤੂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਫ਼ਿਲਮੀ ਕਰੀਅਰ ਅੱਠ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬੇਬੀ ਸੋਨੀਆ ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਸਨੇ 1966 ਵਿੱਚ ਦਸ ਲੱਖ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਰੂਪਾ ਦੀ ਅਤੇ ਦੋ ਕਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੁਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਬਾਲ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋ ਨੀਤੂ ਦੀ ਵਾਰਿਸ ਅਤੇ ਪਵਿਤਰ ਪਾਪੀ ਵਰਗੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵੀ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਨੀਤੂ ਨੇ ਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ 1972 ਵਿੱਚ ਰਿਕਸ਼ਾਵਾਲਾ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਨਿਭਾਉਣ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਨੀਤੂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਨੂੰ 1983 ਵਿੱਚ 1980 ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਭੂਤ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, 26 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਨੀਤੂ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਬਾਲੀਵੁਡ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਲਵ ਆਜ ਕਲ(2009), ਦੋ ਦੂਣੀ ਚਾਰ(2010), ਜਬ ਤਕ ਹੈ ਜਾਨ(2012) ਅਤੇ ਬੇਸ਼ਰਮ (2013) ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।