cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਅਰਨੈਸਟ ਲਾਵਰੈਂਸ
ਲਾਰੇਂਸ ਨੇ ਕਈ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਮਹਿੰਗੇ ਸਾਈਕਲੋਟਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਲੈਬੋਰੇਟਰੀ 1936 ਵਿੱਚ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗ ਬਣ ਗਿਆ, ਲਾਰੈਂਸ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਲਈ ਸਾਈਕਲੋਟਰਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਲਾਰੈਂਸ ਨੇ ਰੇਡੀਓਸੀਪੌਪ ਦੇ ਡਾਕਟਰੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ, ਲਾਰੈਂਸ ਨੇ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਲੈਬੋਰੇਟਰੀ ਵਿਖੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਆਈਸੋਟੈਕ ਵਿਭਾਜਨ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਡਿਲੀਟੀਆਂ ਨੂੰ ਕੈਲ੍ਰੌਨਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਟੈਂਡਰਡ ਲੈਬਾਰਟਰੀ ਮਾਸ ਸਪੈਕਟ੍ਰੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਸਾਈਕਲੋਟਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਵਿਭਾਜਨ ਪੌਦਾ ਓਕ ਰਿਜ, ਟੇਨਸੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ Y-12 ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਯੋਗ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਨੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਜੰਗ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਲੌਰੈਂਸ ਨੇ ਵੱਡੀਆਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਸਪਾਂਸਰਸ਼ਿਪ ਲਈ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ "ਬਿਗ ਸਾਇੰਸ" ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਕੀਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੈਸਾ ਲਈ ਇਸਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਸਨ। ਲਾਰੈਂਸ ਨੇ ਦੂਜੀ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਲਈ ਐਡਵਰਡ ਟੈਲਰ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਲਾਰੈਂਸ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਲੀਵਰਮੋਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਰੀਜੈਂਟਾਂ ਨੇ ਲਾਰੇਂਸ ਲਿਵਰਮੋਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲੈਬਾਰਟਰੀ ਅਤੇ ਲਾਰੇਂਸ ਬਰਕਲੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲੈਬਾਰਟਰੀ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ। 1961 ਵਿੱਚ ਬਰਕਲੇ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਦੇ ਬਾਅਦ ਰਸਾਇਣਿਕ ਤੱਤ ਨੰਬਰ 103 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਣ ਵਿੱਚ ਲੌਨੇਨਸੀਅਮ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮੌਤ ਅਤੇ ਵਿਰਸਾ
ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਲੌਰੇਨ ਨੇ ਇਲੀਅਟ ਕ੍ਰੇਸਨ ਮੈਡਲ ਅਤੇ ਹਿਊਜਸ ਮੈਡਲ ਨੂੰ 1937 ਵਿੱਚ, ਫਿਜ਼ਿਕਸ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸਟੋਕ ਇਨਾਮ 1938 ਵਿੱਚ, 1940 ਵਿੱਚ ਡਡਡਲ ਮੈਡਲ ਅਤੇ ਇਨਾਮ, 1942 ਵਿੱਚ ਹੋਲੀ ਮੈਡਲ, 1946 ਵਿੱਚ ਮੈਰਿਟ ਲਈ ਮੈਡਲ, 1951 ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਅਮ ਪ੍ਰੋਕਟਰ ਪੁਰਸਕਾਰ, 1952 ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਰੈਡੇ ਮੈਡਲ, ਅਤੇ 1957 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਐਨਰੋਕੋ ਫ਼ਾਰਮੀ ਅਵਾਰਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1948 ਵਿੱਚ ਲੀਜਸਨ ਡੀ ਹਾਨਨੇਰ ਦਾ ਅਫਸਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1958 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਮਿਲਟਰੀ ਅਕੈਡਮੀ ਦੁਆਰਾ ਸਿਲਵਨਸ ਥੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਸੀ।
ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਸਿਰਫ 23 ਦਿਨ ਬਾਅਦ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਰਿਜੇਂਟਸ ਨੇ ਦੋ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਦੀਆਂ ਪਰਮਾਣੂ ਖੋਜ ਸਾਈਟਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਲਾਰੈਂਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਬਦਲਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ: ਲਾਰੈਂਸ ਲਿਵਰਮੋਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲੈਬਾਰਟਰੀ ਅਤੇ ਲਾਰੈਂਸ ਬਰਕਲੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲੈਬੋਰੇਟਰੀ। ਅਰਨੈਸਟ ਓਰਲੈਂਡੋ ਲੌਂਡਰ ਅਵਾਰਡ ਉਸਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ 1959 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  1961 ਵਿੱਚ ਲਾਰੇਂਸ ਬਰਕਲੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲੈਬਾਰਟਰੀ ਵਿੱਚ ਲੱਭੇ ਗਏ ਰਸਾਇਣਿਕ ਤੱਤ ਨੰਬਰ 103 ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਲਾਰੇਂਸੀਅਮ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1968 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸਾਇੰਸ ਪਬਲਿਕ ਸਾਇੰਸ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਦਾ ਲੌਰੈਂਸ ਹਾਲ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬਰਕਲੇ ਵਿਖੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਬੈਰਕਰੋਫਟ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ, ਲਾਰੈਂਸ ਦੀ ਵਿਧਵਾ ਨੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਬੋਰਡ ਆਫ ਰੀਜੈਂਸੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ ਕਈ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਲਿਵਰਮੋਰ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ' ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਫੋਕਸ ਕਾਰਨ ਲਾਰੇਂਸ ਨੇ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਹਰ ਵਾਰ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।    ਉਹ 44 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ 6 ਜਨਵਰੀ, 2003 ਨੂੰ 92 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਕੈਲੇਫ਼ੋਰਨੀਆ ਦੇ ਵਾਲਨਟ ਕ੍ਰੀਕ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਜੋਰਜ ਬੀ. ਕੌਫਮੈਨ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ:"Before him, "little science" was carried out largely by lone individuals working with modest means on a small scale. After him, massive industrial, and especially governmental, expenditures of manpower and monetary funding made "big science," carried out by large-scale research teams, a major segment of the national economy."
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1901 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1958 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ
1962
1962 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1960 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਮਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਐਮਿਲੀ
ਐਮਿਲੀ ਬੋਇਸਕਲੈਰ (ਜਨਮ 1982) ਕ਼ੁਇਬੇਕ ਦੀ ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਗਾਇਕ-ਗੀਤਕਾਰ ਹੈ| ਉਹ ਆਪਣੀ 2012 ਦੀ ਐਲਬਮ ਲੇ ਰੋਯੌਮੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 2013 ਦੇ ਜੂਨੋ ਅਵਾਰਡਜ਼ ਵਿਖੇ ਫ੍ਰੈਨਸਫੋਨ ਐਲਬਮ ਆਫ ਦਿ ਈਅਰ ਲਈ ਚੁਣੀ ਜੂਨੋ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਸੀ |
ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਸਕੋਊਚੇ ਤੋਂ, ਬੋਇਸਕਲੇਅਰ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਤਜ਼ੁਰਬਾ ਉਦੋਂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਗਰੀਸ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਸੈਂਡੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ| ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਐਲਬਮ ਜੂਸਕੁਅਕਸ ਓਰੀਲੀਸ 2008 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2012 ਵਿੱਚ ਲੀ ਰਾਇਓਮੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ | ਉਸ ਦੀ ਤੀਜੀ ਐਲਬਮ, ਲੈਸ ਕਲਾਤਸ 2016 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਗਰੁੱਪ ਲੂਵ ਵਿੱਚ ਮੈਰੀ-ਪਿਅਰੇ ਆਰਥਰ, ਏਰੀਅਨ ਮੋਫੱਟ, ਸੈਲੋਮੀ ਲੇਕਲਰਕ ਅਤੇ ਲੌਰੇਂਸ ਲੈਫੋਂਡ-ਬੀਉਲਨ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ |
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1982 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਅੰਕੋਲ
ਅੰਕੋਲ (ਅਲੈਂਜੀਅਮ) ਨਾਮਕ ਪੌਦਾ ਅੰਕੋਟ (ਅਲੈਂਜੀਆਸੀਏ) ਕੁਲ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਵਨਸਪਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਅਲੈਂਜੀਅਮ ਸੈਲਬੀਫੋਲੀਅਮ ਜਾਂ ਅਲੈਜੀਅਮ ਲੇਮਾਰਕੀ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਲੈਂਜੀਅਮ ਦੀਆਂ ਟਾਈਪ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਅਲੈਂਜੀਅਮ ਡੇਕਾਪੇਟਾਲੁਮ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਹੁਣ ਅਲੈਂਜੀਅਮ ਸੈਲਬੀਫੋਲੀਅਮ ਦੀ ਉੱਪ-ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਵਜੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਂਜ ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਨਾਮ ਹਨ ਜੋ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਨ - ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਅੰਕੋਟ, ਦੀਰਘਕੀਲ। ਹਿੰਦੀ ਦੱਖਣ-ਢੇਰਾ, ਢੇਰਾ, ਥੇਲ, ਅੰਕੂਲ। ਬੰਗਲਾ-ਆਂਕੋੜ। ਸਹਾਰਨਪੁਰ ਖੇਤਰ-ਵਿਸਮਾਰ। ਮਰਾਠੀ-ਆਂਕੁਲ। ਗੁਜਰਾਤੀ-ਓਬਲਾ। ਕੋਲ-ਅੰਕੋਲ ਅਤੇ ਸੰਥਾਲੀ-ਢੇਲਾ। ਇਹ ਵੱਡੇ ਕਸ਼ੁਪ (shrub) ਜਾਂ ਛੋਟੇ ਰੁੱਖ: 3 ਤੋਂ 6 ਮੀਟਰ ਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਤਣੇ ਦੀ ਮੋਟਾਈ 2.5 ਫੁੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਹ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦੀ ਛਿੱਲ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਤਣੇ ਕਿੰਗਰੇਦਾਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਕੰਡੇਦਾਰ (Spina cent) ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪੰਕਤੀਆਂ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਛੇ ਇੰਚ ਲੰਮੀਆਂ ਅਪਲਕ, ਲੰਬਗੋਲ, ਨੁਕੀਲੀਆਂ ਜਾਂ ਹਲਕੀ ਨੋਕ ਵਾਲੀਆਂ, ਆਧਾਰ ਦੀ ਤਰਫ ਪਤਲੀਆਂ ਜਾਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਗੋਲਾਈ ਵਾਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਪਰੀ ਤਲ ਚਿਕਣਾ ਅਤੇ ਨੀਵਾਂ ਤਲ ਮੁਲਾਇਮ ਰੋਮਦਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਸ਼ਿਰਾ ਤੋਂ ਪੰਜ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੱਠ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀਆਂ ਸ਼ਿਰਾਵਾਂ ਨਿਕਲਕੇ ਪੂਰੇ ਪੱਤਰ ਦਲ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਪੰਖੜੀਆਂ ਏਕਾਂਤਰ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਅੱਧੇ ਇੰਚ ਲੰਬੇ ਪੇਟੀਓਡਾ (Petioda) ਦੁਆਰਾ ਬੂਟੇ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੁਸ਼ਪ ਚਿੱਟੇ ਅਤੇ ਮਿੱਠੀ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੱਕ ਇਸ ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਫੁੱਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਬਾਹਰਲਾ ਦਲ ਰੋਮਦਾਰ ਅਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਨਲੀਕਾਰ ਰਚਨਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਉਪਰਲਾ ਕਿਨਾਰਾ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕਟਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰੀ ਦਲਪੁੰਜ ਦੰਦ (Calyx teeth) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਫਲ ਬੇਰ ਕਹਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ 5/8 ਇੰਚ ਲੰਮਾ, 3/8 ਇੰਚ ਚੌੜਾ ਕਾਲ਼ਾ ਅੰਡਕਾਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਦਲਪੁੰਜ ਦੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਫਲ ਮੁਲਾਇਮ ਰੋਮਾਂ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਰੋਮ ਝੜ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਚਿਕਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਗੁਠਲੀ (Endocarp) ਕਠੋਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗੁੱਦਾ ਕਾਲੀ ਭਾ ਮਾਰਦਾ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬੀਜ ਲੰਮੂਤਰਾ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਪਦਾਰਥਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਬੀਜ ਪੱਤਰ ਸੁੰਗੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਬੂਟੇ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਵਿੱਚ 0.8 ਫ਼ੀਸਦੀ ਅੰਕੋਟੀਨ ਨਾਮਕ ਪਦਾਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਵੀ 0.2 ਫ਼ੀਸਦੀ ਇਹ ਪਦਾਰਥ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਰੋਗ ਨਾਸ਼ਕ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਪੌਦੇ ਦਾ ਚਿਕਿਤਸਾ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਰਕਤਚਾਪ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹਿਮਾਲਾ ਦੀ ਤਰਾਈ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਬਿਹਾਰ, ਬੰਗਾਲ, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਦੱਖਣ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਬਰਮਾ ਆਦਿ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੌਦਾ ਸੌਖਿਆਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੜੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ
ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ
ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Wikipedia) ਇੱਕ ਬਹੁਭਾਸ਼ਾਈ ਆਨਲਾਈਨ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਖੁੱਲੇ ਸਹਿਯੋਗ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਜੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਲੰਟੀਅਰ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕੀ-ਅਧਾਰਿਤ ਸੋਧ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਰਾਹੀਂ ਸਾਂਭਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਰਲਡ ਵਾਈਡ ਵੈੱਬ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਆਮ ਹਵਾਲਿਆਂ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਰਚ 2020 ਤੱਕ ਐਲੈਕਸਾ ਦੁਆਰਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ 20 ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵੈਬਸਾਈਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਫਤ ਸਮੱਗਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਈ ਵਪਾਰਕ ਵਿਗਿਆਪਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।   ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨਵੇਂ ਲੇਖ ਲਿਖ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣੇ ਤਕਰੀਬਨ ਸਾਰੇ ਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਸੋਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨੂੰ 15 ਜਨਵਰੀ 2001 ਨੂੰ ਜਿੰਮੀ ਵੇਲਜ਼ ਅਤੇ ਲੈਰੀ ਸੇਂਗਰ ਦੁਆਰਾ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੇਂਗਰ ਨੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ "ਵਿਕੀ" ("ਤੇਜ਼" ਸ਼ਬਦ ਲਈ ਹਵਾਈ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦ) ਅਤੇ "ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ" (ਅਰਥ "ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼") ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸਿਰਫ ਇਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼ ਸੀ, ਫਿਰ ਤੁਰੰਤ ਦੂਜੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 6 ਮਿਲੀਅਨ ਲੇਖਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ 300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਹੈ। ਕੁਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਪਰ ਹਰ ਮਹੀਨੇ 1.5 ਬਿਲੀਅਨ ਵਿਲੱਖਣ ਪਾਠਕ (ਵਿਜ਼ਟਰ) ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਇਸ ਉੱਪਰ 51 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੇਖ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
2005 ਵਿਚ, "ਕੁਦਰਤ" ਨੇ "ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ" ਅਤੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ 42 ਹਾਰਡ ਵਿਗਿਆਨ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਇਕ ਪੀਅਰ ਸਮੀਖਿਆ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦਾ ਪੱਧਰ ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਇਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਸਾਰੇ ਲੇਖਾਂ ਦੇ ਬੇਤਰਤੀਬੇ ਨਮੂਨੇ ਦੇ ਸਮਾਨ ਅਧਿਐਨ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਂ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਇਕ ਅਧਿਐਨ ਇੰਨਾ ਵਧੀਆ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਟਾਈਮ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੀ ਨੀਤੀ ਨੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਜਿੰਮੀ ਵੇਲਜ਼ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਸੀ।
ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਗਤ ਪੱਖਪਾਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਨ, "ਸੱਚਾਈ, ਅੱਧੇ ਸੱਚ ਅਤੇ ਕੁਝ ਝੂਠ" ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿਚ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਅਤੇ ਸਪਿਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋਣ ਲਈ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਲਿੰਗਕ ਪੱਖਪਾਤ ਲਈ ਵੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਇਸ ਦੀ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਾਲੀ ਸਾਈਟ ਤੇ, ਜਿਥੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੰਪਾਦਕ ਮਰਦ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਔਰਤ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਕਵਰੇਜ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਐਡੀਟ-ਏ-ਥੌਨਸ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ।  ਫੇਸਬੁੱਕ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ 2017 ਤੱਕ ਇਹ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਸਬੰਧਤ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲੇਖਾਂ ਦੇ ਲਿੰਕਾਂ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦੇ ਕੇ ਜਾਅਲੀ ਖ਼ਬਰਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੇਗੀ। ਯੂ ਟਿਊਬ ਨੇ ਸਾਲ 2018 ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਨੁਪੀਡੀਆ
alt=Logo reading "Nupedia.com the free encyclopedia" in blue with large initial "N"|thumb| ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਤੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ ਜਿਸਨੂੰ ਨੁਪੀਡੀਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਹੋਰ ਸਹਿਯੋਗੀ ਆਨਲਾਈਨ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਇੰਨਾ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨੁਪੀਡੀਆ ਲਈ ਇੱਕ ਪੂਰਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਜੋਂ ਅਰੰਭ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਇੱਕ ਮੁਫਤ ਆਨਲਾਈਨ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਲੇਖ ਮਾਹਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 9 ਮਾਰਚ 2000 ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੈੱਬ ਪੋਰਟਲ ਕੰਪਨੀ ਬੋਮਿਸ ਦੀ ਮਾਲਕੀਅਤ ਹੇਠ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਬੋਮਿਸ ਦੇ ਸੀ.ਈ.ਓ. ਜਿੰਮੀ ਵੇਲਜ਼ ਅਤੇ ਲੈਰੀ ਸੇਂਗਰ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਨੁਪੀਡੀਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਸਨ। ਨੁਪੀਡੀਆ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਨੁਪੀਡੀਆ ਓਪਨ ਕੰਟੈਂਟ ਲਾਇਸੈਂਸ ਅਧੀਨ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ, ਰਿਪਾਰਟਡ ਸਟਾਲਮੈਨ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ ਨੁਪੀਡੀਆ ਨੇ GNU ਫਰੀ ਡਾਕੂਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਲਾਇਸੈਂਸ' ਤੇ ਸਵਿਚ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਵੇਲਜ਼ ਨੂੰ ਇਕ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਪਾਦਨ ਯੋਗ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਸੇਂਜਰ ਨੂੰ ਇਸ ਟੀਚੇ' ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਵਿਕੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 10 ਜਨਵਰੀ, 2001 ਨੂੰ, ਸੇਂਗਰ ਨੇ ਨੁਪੀਡੀਆ ਲਈ ਇੱਕ "ਵਿਕਰੇਤਾ" ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਜੋਂ ਵਿਕੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਨੁਪੀਡੀਆ ਮੇਲਿੰਗ ਲਿਸਟ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ।
ਅਰੰਭ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਿਕਾਸ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਅਗਸਤ 2009 ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਮਿਲੀਅਨ ਲੇਖਾਂ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਨਵੇਂ ਲੇਖਾਂ ਅਤੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਸੰਸਕਰਣ ਦਾ ਵਾਧਾ 2007 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। 2006 ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼ ਵਿਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲਗਭਗ 1,800 ਲੇਖ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ; 2013 ਤਕ ਇਹ ਔਸਤ ਲਗਭਗ 800 ਸੀ। ਪਾਲੋ ਆਲਟੋ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ ਦੀ ਇਕ ਟੀਮ ਨੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਇਸ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਬੇਮਿਸਾਲਤਾ ਅਤੇ ਤਬਦੀਲੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਰੋਧਤਾ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ। ਦੂਸਰੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਵਾਧਾ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫਲੈਟ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੇਖਾਂ ਨੂੰ "ਨੀਵੇਂ ਲਟਕਦੇ ਫਲ" ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ - ਸਿਰਲੇਖ ਜੋ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ' ਤੇ ਇਕ ਲੇਖ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਨਵੰਬਰ 2009 ਵਿੱਚ, ਮੈਡਰਿਡ ਵਿੱਚ ਰੇ ਜੁਆਨ ਕਾਰਲੋਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਇੱਕ ਖੋਜਕਰਤਾ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ 2009 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ 49,000 ਸੰਪਾਦਕ ਗੁਆ ਲਏ ਸਨ; ਇਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਵਿਚ 2008 ਵਿਚ ਸਿਰਫ 4,900 ਸੰਪਾਦਕ ਗੁੰਮ ਹੋਏ ਸਨ। ਦਾ ਵਾਲ ਸਟਰੀਟ ਜਰਨਲ ਨੇ ਇਸ ਰੁਝਾਨ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਮਗਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੰਪਾਦਨ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦਾਂ ਤੇ ਲਾਗੂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਐਰੇ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਵੇਲਜ਼ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ 2009 ਵਿੱਚ ਵਿਵਾਦਤ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਗਿਰਾਵਟ ਨੂੰ ਨਕਾਰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਕਾਰਜਪ੍ਰਣਾਲੀ ਉੱਤੇ ਸਵਾਲ ਖੜੇ ਕੀਤੇ। ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, 2011 ਵਿੱਚ, ਵੇਲਜ਼ ਨੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ, ਜੂਨ 2010 ਵਿੱਚ "36,000 ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਵੱਧ ਲੇਖਕ" ਅਤੇ ਜੂਨ 2011 ਵਿੱਚ 35,800 ਲੇਖਕ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਹੋਈ। ਉਸੇ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਵੇਲਜ਼ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ "ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ" ਹੈ। ਐਮ.ਆਈ.ਟੀ. ਦੀ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਰਿਵਿਊ ਵਿਚ "ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ" ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ 2013 ਦੇ ਲੇਖ ਨੇ ਇਸ ਦਾਅਵੇ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਏ ਹਨ। ਲੇਖ ਨੇ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਕਿ 2007 ਤੋਂ, ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਾਲੰਟੀਅਰ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਤਿਹਾਈ ਨੂੰ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜੁਲਾਈ 2012 ਵਿਚ, ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਘਟ ਰਹੀ ਹੈ। ਜੁਲਾਈ 2012 ਵਿਚ, ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਘਟ ਰਹੀ ਹੈ। 25 ਨਵੰਬਰ, 2013 ਨੂੰ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਅੰਕ ਵਿਚ, ਕੈਥਰੀਨ ਵਾਰਡ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, "ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਛੇਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਵੈਬਸਾਈਟ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੰਕਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ"।
ਮੀਲਪੱਥਰ
thumb| ਨਕਸ਼ਾ ਇਹ ਦਰਸਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜਨਵਰੀ 2019 ਤੱਕ ਹਰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਲੇਖ ਸਨ। ਇੱਕ ਵਰਗ 1000 ਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। 1000 ਤੋਂ ਘੱਟ ਲੇਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਇੱਕ ਵਰਗ ਨਾਲ ਦਰਸਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਰੰਗ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੌਮਸਕੋਰ ਨੈਟਵਰਕ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਨਵਰੀ 2007 ਵਿੱਚ, ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਯੂਐਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵੈਬਸਾਈਟਾਂ ਦੀ ਚੋਟੀ-ਦਸ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕੀਤਾ। 42.9 ਮਿਲੀਅਨ ਵਿਲੱਖਣ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ 9 ਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਸੀ, ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ (# 10) ਅਤੇ ਐਪਲ (# 11) ਨੂੰ ਪਛਾੜਦਿਆਂ 9 ਵੇਂ ਸਥਾਨ' ਤੇ ਸੀ। ਜਨਵਰੀ 2006 ਵਿਚ ਇਹ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਾਧਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਰੈਂਕ 33 ਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਸੀ, ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਭਗ 18.3 ਮਿਲੀਅਨ ਵਿਲੱਖਣ ਦਰਸ਼ਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ। ਅਲੈਕਸਾ ਇੰਟਰਨੈਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਵੈਬਸਾਈਟਾਂ ਵਿੱਚ 9 ਵਾਂ ਦਰਜਾ ਹੈ। 2014 ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨੂੰ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਅੱਠ ਬਿਲੀਅਨ ਪੇਜ ਵਿਯੂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ। "ਰੇਟਿੰਗ ਫਰਮ ਕੌਮਸਕੋਰਰ" ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ - 9 ਫਰਵਰੀ, 2014 ਨੂੰ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਕਿ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ 18 ਅਰਬ ਪੇਜ ਵਿਊ ਅਤੇ ਇਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 500 ਮਿਲੀਅਨ ਵਿਲੱਖਣ ਦਰਸ਼ਕ ਹਨ। right|thumb| 18 ਜਨਵਰੀ, 2012 ਨੂੰ ਸੋਪਾ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਰੋਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ। 18 ਜਨਵਰੀ, 2012 ਨੂੰ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨੇ ਸਯੁੰਕਤ ਰਾਜ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕਾਨੂੰਨਾਂ - ਸਟਾਪ ਆਨ ਲਾਈਨ ਪਾਈਰੇਸੀ ਐਕਟ (ਸੋਪਾ) ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਕਟ ਆਈਪੀ ਐਕਟ (ਪੀ.ਆਈਪੀਏ) - ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੀਤੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਪੇਜਾਂ ਨੂੰ ਬਲੈਕ ਆਉਟ ਕੀਤਾ। 162 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬਲੈਕਆਉਟ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ ਪੰਨੇ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਅਸਲ ਪੰਨੇ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਵਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਲਵਲੈਂਡ ਅਤੇ ਰੀਗਲ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ, ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚ, ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਇਕ ਲੰਮੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ "ਸਖਤ ਇਕੱਠੇ" ਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.ਸ।
20 ਜਨਵਰੀ, 2014 ਨੂੰ, ਦਾ ਇਕੋਨਾਮਿਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੁਬੋਧ ਵਰਮਾ ਨੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਨਾ ਸਿਰਫ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਵਾਧਾ ਰੁਕੀ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਇਸ ਦੇ ਪੇਜ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਤਕਰੀਬਨ ਦਸ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਗਵਾਚ ਗਿਆ ਸੀ। ਦਸੰਬਰ 2012 ਅਤੇ ਦਸੰਬਰ 2013 ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਤਕਰੀਬਨ ਦੋ ਅਰਬ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ। ਇਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੰਸਕਰਣ ਸਲਾਈਡ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ: ਇੰਗਲਿਸ਼ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਪੇਜ-ਵਿਯੂਜ਼ ਵਿਚ ਬਾਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ, ਜਰਮਨ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿਚ 17 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨੀ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿਚ 9 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ।" ਵਰਮਾ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ, "ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਮੈਨੇਜਰ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਗਲਤੀਆਂ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਮਾਹਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗੂਗਲ ਦਾ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਗਿਆਨ ਗ੍ਰਾਫ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਉਪਯੋਗਕਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭੜਕਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।" ਜਦੋਂ ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਤੇ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਹਾਰਵਰਡ ਦੇ ਬਰਕਮੈਨ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਇੰਟਰਨੈਟ ਐਂਡ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਸਾਥੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਕਲੇ ਸ਼ਾਰਕੀ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਪੇਜ ਝਲਕ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਹਿੱਸਾ ਗਿਆਨ ਗ੍ਰਾਫਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸੀ, ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਖੋਜ ਪੇਜ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਤੁਹਾਨੂੰ [ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ] ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।"
ਦਸੰਬਰ 2016 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵੈਬਸਾਈਟਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵੇਂ ਸਥਾਨ ਤੇ ਸੀ।
ਜਨਵਰੀ 2013 ਵਿੱਚ, 274301 ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਗ੍ਰਹਿ, ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਅਕਤੂਬਰ 2014 ਵਿਚ, ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨੂੰ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸਮਾਰਕ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਅਤੇ, ਜੁਲਾਈ 2015 ਵਿਚ, ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, 500,000 ਵਿਚ 7,473 ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਜੋਂ ਉਪਲਬਧ ਹੋਇਆ। 2019 ਵਿੱਚ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਪੌਦੇ ਦੀ ਇੱਕ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦਾ ਨਾਮ ਵਿਓਲਾ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅਪ੍ਰੈਲ 2019 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਚੰਦਰਮਾ ਲੈਂਡਰ, ਬੇਰੇਸ਼ੀਟ, ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਕਰੈਸ਼ ਹੋਇਆ, ਪਤਲੇ ਨਿਕਲ ਪਲੇਟਾਂ ਤੇ ਉੱਕਰੀ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਇੱਕ ਕਾਪੀ ਲੈ ਕੇ ਗਿਆ; ਮਾਹਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਲੇਟਾਂ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਕਰੈਸ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ।
ਜੂਨ 2019 ਵਿੱਚ, ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਾਰੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਤੋਂ 16 ਜੀਬੀ ਦੇ ਆਰਟੀਕਲ ਟੈਕਸਟ ਨੂੰ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਡੀਐਨਏ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਖੁੱਲਾਪਣ
thumb| ਲੇਖ ਦੇ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਵਿਚ ਅੰਤਰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਰਵਾਇਤੀ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਦੇ ਉਲਟ, ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਆਪਣੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿਚ ਪ੍ਰੋਕ੍ਰਾਸਟ੍ਰੀਨੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ - ਕੋਈ ਵੀ ਲੇਖ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲੇਖ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਾਠਕ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਖਾਤਾ ਨਹੀਂ । ਸਾਰੇ ਲੇਖਾਂ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਲੇਖ ਵਿਚ ਗ਼ਲਤੀਆਂ, ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਪੱਖਪਾਤ, ਅਤੇ ਗੈਰ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਜਾਂ ਅਸਪਸ਼ਟ ਟੈਕਸਟ ਵਰਗੀਆਂ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪਾਬੰਦੀਆਂ
ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਵੱਧਦੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਅਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸੰਸਕਰਣ ਸਮੇਤ ਕੁਝ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਪਾਦਨ ਪ੍ਰਤਿਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਤੇ, ਸਿਰਫ ਰਜਿਸਟਰਡ ਉਪਭੋਗਤਾ ਹੀ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਲੇਖ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ 'ਤੇ, ਹੋਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਕੁਝ ਖਾਸ ਤੌਰ' ਤੇ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ, ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਅਤੇ/ਜਾਂ ਤੋੜ-ਫੋੜ ਵਾਲੇ ਪੰਨਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਕਸਰ ਤੋੜ-ਮਰੋੜਿਆ ਲੇਖ ਅਰਧ-ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜਾਂ ਵਧਿਆ ਹੋਇਆ ਪੱਕਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਮਤਲਬ ਕਿ ਸਿਰਫ ਆਟੋਕਨਫਰਮਡ ਜਾਂ ਐਕਸਟੈਂਡਡ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਇਸ ਨੂੰ ਸੋਧਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ। ਇੱਕ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਲੇਖ ਨੂੰ ਲਾਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸਿਰਫ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਹੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕਰ ਸਕਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣ।
ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਨੂੰ ਸੋਧਾਂ ਦਾਖਲ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਝ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਲਈ ਕੁਝ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸਮੀਖਿਆ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਜਰਮਨ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲੇਖਾਂ ਦੇ "ਸਥਿਰ ਸੰਸਕਰਣਾਂ" ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਕੁਝ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਲੰਬੀ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨੇ ਦਸੰਬਰ 2012 ਵਿੱਚ "ਬਕਾਇਆ ਬਦਲਾਅ" ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਕੁਝ ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਜਾਂ ਤੋੜ-ਫੋੜ ਵਾਲੇ ਲੇਖਾਂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਅਤੇ ਅਣ-ਰਜਿਸਟਰਡ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਪਾਦਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਥਾਪਤ ਉਪਭੋਗਤਾ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। left|thumb| ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਇੰਟਰਫੇਸ/ਸੋਧ ਦਿੱਖ
ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮੀਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਇਹ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਜੋ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕੁਝ ਖਾਸ ਟੂਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਦੂਜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਲੇਖ ਦਾ "ਅਤੀਤ" ਪੰਨਾ ਹਰੇਕ ਸੰਸ਼ੋਧਨ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੇਖਾਂ 'ਤੇ, ਕੋਈ ਵੀ ਲੇਖ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਪੰਨੇ' ਤੇ ਕਿਸੇ ਲਿੰਕ ਤੇ ਕਲਿਕ ਕਰਕੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਲੇਖਾਂ ਵਿਚ ਨਵੀਨਤਮ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਲੇਖਾਂ ਦੀ "ਵਾਚਲਿਸਟ" ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। "ਨਵੇਂ ਪੇਜਾਂ ਦੀ ਗਸ਼ਤ" ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਤਹਿਤ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਚੈੱਕ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
2003 ਵਿੱਚ, ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਐਂਡਰੀਆ ਸੀਫਫੋਲੀ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਵਿੱਕੀ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਦੀਆਂ ਘੱਟ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਸਹਿਕਾਰੀ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਿਸੇ ਪੰਨੇ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਤਕ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਵਰਗੇ "ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਤਬਾਹੀ" ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ "ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਨਿਰਮਾਣ" ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਤੋੜ-ਮਰੋੜ/ (ਵੈਂਡਲਿਜ਼ਮ/ਭੰਨ-ਤੋੜ)
ਸੀਗੇਨਥਲਰ ਜੀਵਨੀ ਦੀ ਘਟਨਾ ਵਿਚ, ਇਕ ਅਗਿਆਤ ਸੰਪਾਦਕ ਨੇ ਮਈ 2005 ਵਿਚ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਜਾਨ ਸੀਗੇਨਥਲਰ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਬਾਰੇ ਗਲਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਸਿਗੇਨਥਲਰ ਨੂੰ ਜੌਨ ਐੱਫ. ਕੈਨੇਡੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਇਕ ਸ਼ੱਕੀ ਵਿਅਕਤੀ ਵਜੋਂ ਝੂਠੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਲੇਖ ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤਕ ਅਣਸੁਖਾਵਾਂ ਰਿਹਾ। ਸੀਏਜੰਥਲਰ, ਯੂਐਸਏ ਟੂਡੇ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਵੈਂਡਰਬਿਲਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਫ੍ਰੀਡਮ ਫੋਰਮ ਫਸਟ ਐਡਮੈਂਟਸ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਬਾਨੀ, ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਜਿੰਮੀ ਵੇਲਜ਼ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਉਸ ਕੋਲ ਇਹ ਜਾਣਨ ਦਾ ਕੋਈ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸ ਨੇ ਗਲਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਵੇਲਜ਼ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਖਰਕਾਰ ਲੱਭ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੀਗੇਨਥਲਰ ਨੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨੂੰ "ਇੱਕ ਗਲਤੀ ਅਤੇ ਗੈਰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰਾਨਾ ਖੋਜ ਸੰਦ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿਚ ਨੀਤੀਗਤ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਆਈਆਂ, ਜਿਉਂਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨੀ ਸੰਬੰਧੀ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਤਸਦੀਕ ਕਰਨ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸਕਰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ।
ਸੋਧ ਵਿਵਾਦ (ਐਡਿਟ ਵਾਰਿੰਗ)
ਵਿਕੀਪੀਡੀਅਨਾਂ ਵਿਚ ਅਕਸਰ ਸਮਗਰੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਵਿਵਾਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਲੇਖ ਵਿਚ ਵਾਰ ਵਾਰ ਉਲਟ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ "ਐਡਿਟ ਵਾਰਿੰਗ" ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਇਕ ਸਰੋਤ ਖਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਗਿਆਨ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਭਿਆਸ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ, ਵਿਵਾਦ ਅਧਾਰਤ ਰਵਾਇਤੀ ਮਰਦਾਨਾ ਲਿੰਗ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸੰਪਾਦਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਵੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਲਿੰਗ ਪੱਖਪਾਤ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਾਲੇ ਸਮੂਹ ਆਪਣੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹਿੱਤਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਵੈਸਟ ਬੈਂਕ ਵਿਚ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਬਸਤੀਆਂ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਕਈ ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਪੱਖੀ ਸਮੂਹਾਂ ਨੇ "ਜ਼ਯੋਨਿਸਟ ਸੰਪਾਦਨ" ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਚਲਾਈਆਂ ਹਨ। ਸਾਲ 2010 ਵਿੱਚ, ਯੇਸ਼ਾ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਨਫਤਾਲੀ ਬੇਨੇਟ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟੀਚੇ ਨੂੰ "ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨੂੰ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਬਣਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ" ਦੱਸਿਆ।
<span id="Rules_and_laws_governing_content">ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ
ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿਚਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ (ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਕਾਨੂੰਨ) ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ ਅਤੇ ਯੂਐਸ ਰਾਜ ਵਰਜੀਨੀਆ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਰਵਰ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਸਿਧਾਂਤ "ਪੰਜ ਥੰਮ੍ਹ" ਅਤੇ ਕਈ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਢੁਕਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿਚ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਇਹ ਨਿਯਮ ਵਿਕੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸੰਪਾਦਕ ਵੈਬਸਾਈਟ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਦੇ ਅਤੇ ਸੋਧਦੇ ਹਨ। ਸੰਪਾਦਕ ਗੈਰ-ਅਨੁਕੂਲ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਜਾਂ ਸੋਧ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਗੈਰ-ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸਨ। ਉਹ ਇਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਬਦਲ ਗਏ ਹਨ।
ਸਮਗਰੀ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼
ਇੰਗਲਿਸ਼ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿਚ ਹਰੇਕ ਦਾਖਲਾ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇ ਬਾਰੇ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਦਾ ਦਾਖਲਾ ਜਾਂ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼-ਸ਼ੈਲੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ "ਨੋਟਬੰਦੀ" ਦੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ਾ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਮੀਡੀਆ ਜਾਂ ਮੁੱਖ ਅਕਾਦਮਿਕ ਜਰਨਲ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਲੇਖ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਹਨ। ਅੱਗੇ, ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸਿਰਫ ਉਹ ਗਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਸਥਾਪਤ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਅਸਲ ਖੋਜ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਇੱਕ ਦਾਅਵਾ ਜਿਸਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਲਈ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਸਰੋਤ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਅਕਸਰ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ "ਤਸਦੀਕਤਾ, ਸੱਚਾਈ ਨਹੀਂ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਠਕ, ਨਾ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼, ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਆਖਿਰਕਾਰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ। ਇਹ ਕਈ ਵਾਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਵੈਧ, ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕੱਢੀ ਜਾਂਦੀ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨੂੰ ਪੱਖ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਸਾਰੇ ਰਾਏ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ, ਜੇ ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਣ ਯੋਗ ਹੋਣ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੇਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਵਰੇਜ ਦੇ ਢੁਕਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈਦ। ਇਸ ਨੂੰ ਨਿਰਪੱਖ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ (ਐਨ.ਪੀ.ਓ.ਵੀ.) ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਬੰਧਕ
ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਸੰਪਾਦਕ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਕਿਉਂਕਿ ਸੰਭਾਵਿਤ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਧੇਰੇ ਸਖਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਅਫ਼ਸਰਸ਼ਾਹ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੀਆਂ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਹੀ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਵਿਵਾਦ ਹੱਲ
ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਅਰਧ-ਰਸਮੀ ਝਗੜੇ ਦੇ ਨਿਪਟਾਰੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਸੰਪਾਦਕ ਉਚਿਤ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਫੋਰਮਾਂ ਤੇ ਮੁੱਦੇ ਉਠਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਤੀਜੀ ਰਾਏ ਬੇਨਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਆਮ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਕੇ, "ਟਿੱਪਣੀ ਦੀ ਬੇਨਤੀ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਮਿਊਨਿਟੀ
ਹਰ ਲੇਖ ਅਤੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਹਰੇਕ ਉਪਭੋਗਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਬੰਧਿਤ "ਗੱਲਬਾਤ" ਪੰਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਲਈ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ, ਤਾਲਮੇਲ ਅਤੇ ਬਹਿਸ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸੰਚਾਰ ਚੈਨਲ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਕਮਊਨਿਟੀ ਨੂੰ ਪੰਥ ਵਰਗਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਭਾਵ ਦੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਕਜੁੱਟਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਤਰਜੀਹ, ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਵਿਚ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪਵੇ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੱਤਰਾਂ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇ, ਨੂੰ " ਵਿਰੋਧੀ-ਵਿਰੋਧੀ " ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਕੀਪੀਡੀਅਨ ਕਈ ਵਾਰ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਲਈ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵਰਚੁਅਲ ਬਾਰਨਸਟਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਦੇ ਇਹ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਬਣਾਏ ਟੋਕਨ ਸਮਾਜਿਕ ਸਹਾਇਤਾ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਕਿਰਿਆਵਾਂ, ਅਤੇ ਭਾਵ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਧਾਰਣ ਸੰਪਾਦਨ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਮੁੱਲਵਾਨ ਕੰਮ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਆਪਣੇ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਜਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਧਦਾ ਗਿਆ, "ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਕੌਣ ਲਿਖਦਾ ਹੈ?" ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ 'ਤੇ ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਜਿੰਮੀ ਵੇਲਜ਼ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਸਿਰਫ "ਇੱਕ ਕਮਊਨਿਟੀ... ਕੁਝ ਸੌ ਵਲੰਟੀਅਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮਰਪਿਤ ਸਮੂਹ "ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ" ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਵਾਇਤੀ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ "ਹੈ। 2008 ਵਿੱਚ, ਸਲੇਟ ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਇੱਕ ਲੇਖ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ: "ਪਾਲੋ ਆਲਟੋ ਵਿੱਚ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਉਪਭੋਗਤਾ ਸਾਈਟ ਦੇ ਅੱਧੇ ਸੰਪਾਦਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ।" ਯੋਗਦਾਨ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਦੇ ਇਸ ਢੰਗ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਅਰੋਨ ਸਵਰਟਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਵਿਵਾਦਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗਏ ਕਈ ਲੇਖਾਂ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਸਨ (ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੁਆਰਾ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਘੱਟ ਸੋਧ ਗਿਣਤੀਆਂ ਵਾਲੇ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇੰਗਲਿਸ਼ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿਚ 6,052,719 ਲੇਖ, 38,723,401 ਰਜਿਸਟਰਡ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ 133,318 ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਸੰਪਾਦਕ ਹਨ। ਇੱਕ ਸੰਪਾਦਕ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਿਛਲੇ 30 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਸੰਪਾਦਕ ਜੋ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਰਸਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੱਲਬਾਤ ਪੇਜ ਦੀਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕਰਨੇ, ਉਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਹਨ, ਵਿਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਯੋਗਦਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਛੂਟ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਣਨ ਵਿਚ ਗੈਰ-ਮਾਮੂਲੀ ਲਾਗਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਯੋਗਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੋਂ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਕਨੀਕੀ ਕੋਡ ਸਿੱਖਣ, ਕਈ ਵਾਰ ਵਿਵਾਦਾਂ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਕ "ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਕਲਚਰ" ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਸੰਪਾਦਕ ਲੌਗਇਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਤੇ ਕਿਸੇ ਅਰਥ ਵਿਚ ਦੂਜੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ "ਭਾਗੀਦਾਰ ਵਿੱਕੀ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਕੰਮ ਦੇ ਉਤਪਾਦ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਵੈ ਰੁਚੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ", ਪਰ ਅਣਜਾਣ ਰਹਿਤ ਰਜਿਸਟਰਡ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ IP ਪਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਇਕ ਨਿਸ਼ਚਤ ਸੰਪਾਦਕ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਤਤਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸੰਸਕਰਣ
ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ 332 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਸਕਰਣ ਹਨ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾ ਸੰਸਕਰਣ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ)। ਅਪ੍ਰੈਲ 2020 ਤਕ, ਲੇਖ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਛੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ, ਸੇਬੂਆਨੋ, ਸਵੀਡਿਸ਼, ਜਰਮਨ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਤੇ ਡੱਚ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਹਨ। ਦੂਸਰੇ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਲੇਖਣੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬੋਟ ਲਸਜਬੋਟ ਪ੍ਰਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਦਵੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ 2013 ਤਕ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿਚ ਲਗਭਗ ਅੱਧੇ ਲੇਖ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਸੇਬੂਆਨੋ ਅਤੇ ਵਾਰੇ ਫਿਲਪੀਨਜ਼ ਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਹਨ।
ਚੋਟੀ ਦੇ ਛੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਗਿਆਰਾਂ ਹੋਰ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਦਸ ਲੱਖ ਲੇਖ ਹਨ (ਰੂਸੀ, ਇਤਾਲਵੀ, ਸਪੈਨਿਸ਼, ਪੋਲਿਸ਼, ਵਾਰੇ-ਵਾਰੇ, ਵੀਅਤਨਾਮੀ, ਜਾਪਾਨੀ, ਚੀਨੀ, ਅਰਬੀ, ਪੁਰਤਗਾਲੀ, ਅਤੇ ਯੂਕ੍ਰੇਨੀ), ਪੰਜ ਹੋਰਾਂ ਉੱਤੇ 500,000 ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਲੇਖ ਹਨ ( ਫਾਰਸੀ, ਕੈਟਲਾਨ, ਸਰਬੀਅਨ, ਬੋਕਮੈਲ ਅਤੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆਈ), 42 ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 100,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਅਤੇ 84 ਹੋਰਾਂ ਦੀ 10,000 ਦੇ ਉੱਪਰ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਜਿਸ ਵਿਚ 6 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੇਖ ਹਨ।ਜਨਵਰੀ 2019 ਤੱਕ, ਅਲੇਕਸ਼ਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਸਬਡੋਮੇਨ (en.wikipedia.org; ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ) ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਤਕਰੀਬਨ 57% ਸੰਚਤ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਬਾਕੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਵੰਡ (ਰਸ਼ੀਅਨ: 9%; ਚੀਨੀ: 6%); ਜਪਾਨੀ: 6%; ਸਪੈਨਿਸ਼: 5%)। right|thumb| ਤੁਰਕੀ ਵਿਚ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਬਲਾਕ ਨੂੰ 2017 ਵਿਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਤੁਰਕੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਪੇਜਵਿਯੂ ਲਈ ਇਕ ਗ੍ਰਾਫ ਲਗਭਗ 80% ਦੀ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।  ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵੈੱਬ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸੰਸਕਰਣ ਲਈ ਯੋਗਦਾਨ ਵੱਖ ਵੱਖ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸੰਸਕਰਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ)। ਇਹ ਅੰਤਰ ਸਪੈਲਿੰਗ ਅੰਤਰਾਂ ਜਾਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕੁਝ ਵਿਵਾਦ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਪਲੌਸ ਵਨ ਦੁਆਰਾ 2012 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਵੀ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੰਪਾਦਨਾਂ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲਈ 51% ਅਤੇ ਸਧਾਰਣ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲਈ 25% ਸੀ। ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਗਲੋਬਲ ਸਾਊਥ ਵਿੱਚ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ 2015 ਤੱਕ ਵਧਾ ਕੇ 37% ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਨੂੰ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ
1 ਮਾਰਚ, 2014 ਨੂੰ, ਦਿ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੇ, "ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦਾ ਭਵਿੱਖ" ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਇੱਕ ਲੇਖ ਵਿੱਚ, ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਅੰਕੜਿਆਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਰੁਝਾਨ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ “[ਟੀ] ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸੰਸਕਰਣ ਲਈ ਉਹ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ। ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ।" ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਦੀ ਅਟ੍ਰੈਸ ਦਰ ਨੂੰ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦੁਆਰਾ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ (ਗੈਰ-ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ) ਵਿਚ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਔਸਤਨ ਪੰਜ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਸੰਪਾਦਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ 2008 ਤੋਂ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲਈ ਤਕਰੀਬਨ 2,000 ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਜਾਂ ਹੇਠਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇੰਗਲਿਸ਼ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਤੁਲਨਾ ਕਰਕੇ, 2007 ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ 50,000 ਦੀ ਚੋਟੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 2014 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤਕ ਇਹ ਘਟ ਕੇ 30,000 ਰਹਿ ਗਏ ਸਨ।
ਕੀ ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਵਿਚ ਗੁੰਮ ਹੋਏ ਤਕਰੀਬਨ 20,000 ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਦੀ ਹਵਾਲਾ ਪ੍ਰਚਲਤ ਰੇਟ 'ਤੇ ਅਟ੍ਰੇਸੀ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, 2021 ਤਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ' ਤੇ ਸਿਰਫ 10,000 ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਸੰਪਾਦਕ ਹੋਣਗੇ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਦਿ ਇਕੋਨਮਿਸਟ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਰੁਝਾਨ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ (ਗੈਰ-ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ) ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਨੀਕਰਣ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਅਧਾਰ ਤੇ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਤਕਰੀਬਨ ਤੇ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਟਿੱਪਣੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ (ਗੈਰ-ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ) ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਸੰਪਾਦਨ ਨੀਤੀ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਮਾਪਦੰਡ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੰਪਾਦਕ ਦੀ ਰੇਟ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਭਵ ਵਿਕਲਪ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਗੇ।
ਹਵਾਲੇ
Note
ਮੇਤੀ ਲੋਕ (ਕੈਨੇਡਾ)
ਮੇਤੀ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਮਾਨਤਾ-ਪ੍ਰਾਪਤ ਮੂਲਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੁੱਢ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਆਏ ਪਹਿਲੇ ਯੂਰਪੀ ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਆਦੀਵਾਸੀ ਅੌਰਤਾਂ ਦੇ ਮੇਲ ਤੋਂ ਹੋਇਆ।
ਦੁਫੇੜਾ
ਦੁਫੇੜਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਖੇੜਾ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰਾਜ (ਰਾਜ ਪ੍ਰਬੰਧ)
ਰਾਜ ਇੱਕ ਸੰਗਠਿਤ ਸਿਆਸੀ ਭਾਈਚਾਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰ ਅਧੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਰਾਜ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਰਬ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਰਾਜ ਸ਼ਬਦ ਕਈ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸੂਬਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਰਾਜ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਤੋਂ ਭਾਵ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
ਰਾਜ ਦੀ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਹਿਮਤੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ । ਰਾਜ ਸ਼ਬਦ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਜ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤਕ ਝਗੜਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਵੱਲ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੈਫਰੀ ਅਤੇ ਪੇਂਟਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ "ਜੇ ਅਸੀਂ ਰਾਜ ਨੂੰ ਇੱਕ ਯੁੱਗ ਜਾਂ ਸਮੇਂ ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਸਥਾਨ ਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਰਾਜ ਹੀ ਸਮਝਾਂਗੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਜਾਂ ਤੱਤ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।"
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਸੋਨਾਲੀ ਚੌਧਰੀ
ਸੋਨਾਲੀ ਚੌਧਰੀ ਘੋਸ਼ ਦਸਤੀਦਾਰ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Sonali Chowdhury) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਬੰਗਾਲੀ ਸਿਨੇਮਾ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਭਾਈ ਚੰਪਾ, ਜੋਲ ਨੂਪੁਰ ਅਤੇ ਅਗਨੀਪਰੀਖਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਜੀਵਨ
ਚੌਧਰੀ ਦਾ ਜਨਮ 1980 ਵਿੱਚ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਲੀਪੁਰ ਮਲਟੀਪਰਪਜ਼ ਸਰਕਾਰੀ ਗਰਲਜ਼ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੜ੍ਹਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਰਜਤ ਘੋਸ਼ ਦਸਤੀਦਾਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
1963
1963 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1960 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਮਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਸੋਨੀਆ ਲੈਥਰ
ਸੋਨੀਆ ਲੈਥਰ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Sonia Lather; ਜਨਮ 10 ਫਰਵਰੀ 1992) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੁਕੀਨ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ 2016 ਏਆਈਬੀਏ ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜੇਤੂ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਅਮੇਚਿਯੋਰ ਬਾਕਸਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜੇਤੂ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ
ਸੋਨੀਆ ਦਾ ਜਨਮ 10 ਫਰਵਰੀ 1992 ਨੂੰ ਜੀਂਦ, ਹਰਿਆਣਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਨਿਰਮਲ ਦੇਵੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਲਾਥਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕਬੱਡੀ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਬਾਕਸਿੰਗ ਖੇਡਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਉਹ 18 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਕੋਚ ਅਨੂਪ ਕੁਮਾਰ ਹੈ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਲੈਥਰ ਨੇ 54 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਡਵੀਜ਼ਨ ਵਿਚ, ਫਾਈਨਲ ਵਿਚ ਚੀਨ ਦੀ ਲਿਊ ਕੇਜੀਆ ਤੋਂ 8–14 ਨਾਲ ਹਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 2012 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਅਨ ਮਹਿਲਾ ਐਮੇਚੂਰ ਬਾਕਸਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਸਾਲ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ 2012 ਏਆਈਬੀਏ ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਐਲੇਨਾ ਵਲੇਂਡੇਜ਼ਿਕ ਖਿਲਾਫ 9-18 ਨਾਲ ਹਾਰ ਕੇ ਪਹਿਲੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਈ।
2016 ਏਆਈਬੀਏ ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ, ਲੈਦਰ ਨੇ 57 ਕਿੱਲੋ ਡਵੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਨੋਮਿਨ ਡਯੂਸ਼ ਨੂੰ 3-0 ਨਾਲ ਹਰਾ ਕੇ ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਪੋਲੈਂਡ ਦੀ ਅਨੀਤਾ ਰਿਆਗੀਲਸਕਾ ਅਤੇ ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਈਜ਼ਾਨ ਖੋਜਾਬੇਕੋਵਾ ਨਾਲ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਅਤੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿਚ 3-0 ਦੀ ਸਕੋਰ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਦਰਜ ਕੀਤੀ। ਫਾਈਨਲ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਗੇੜ ਵਿਚ ਇਟਲੀ ਦੀ ਚੋਟੀ-ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਏਲੇਸੀਆ ਮੇਸੀਆਨਾ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਲਿਆ, ਪਰ ਇਟਲੀ ਦੇ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ ਨੇ ਅਗਲੇ ਤਿੰਨ ਗੇੜ ਵਿਚ ਵਾਪਸੀ ਕਰਦਿਆਂ ਬਾ theਟ ਨੂੰ 2-1 ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।
ਲੈਦਰ ਨੇ ਹਮਲਾਵਰ ਖੇਡ ਨਾਲ ਜਾਪਾਨ ਦੀ ਕੁਰੋਗੀ ਕਾਨਾ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2017 ਏਸ਼ੀਅਨ ਮਹਿਲਾ ਐਮੇਚੂਰ ਬਾਕਸਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੇ ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਨਾਜ਼ਿਮ ਇਚਸ਼ਾਨੋਵਾ ਖਿਲਾਫ ਉਸ ਦਾ ਅਗਲਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਬਹੁਤ ਨੇੜਿਓਂ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਸਪਲਿਟ ਫੈਸਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਿੱਤਿਆ। ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿਚ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਯਡਗੋਰੋਏ ਮਿਰਜ਼ੇਵਾ 'ਤੇ ਇਕ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਕ ਸਪਲਿੱਟ ਫੈਸਲੇ ਵਿਚ ਚੀਨ ਦੀ ਯਿਨ ਜੁਨਹੂਆ ਖਿਲਾਫ ਖਿਤਾਬੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਹਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।
ਸੋਨੀਆ ਲੈਥਰ ਨੇ ਫੇਡਰਵੇਟ ਡਿਵੀਜ਼ਨ (54-557 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ) ਵਿੱਚ 2018 ਸੀਨੀਅਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬਾਕਸਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਸਪੋਰਟਸ ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨ ਬੋਰਡ (ਆਰਐਸਪੀਬੀ) ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਸ਼ਸ਼ੀ ਚੋਪੜਾ ਨੂੰ 5-0 ਨਾਲ ਹਰਾ ਕੇ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ। ਸਾਲ 2018 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਬਾਈਪਾਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲੈਥਰ ਨੂੰ ਫੇਡਰਵੇਟ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਜੋ ਸੋਨ-ਹਵਾ ਤੋਂ 0-5 ਨਾਲ ਹਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਬਾਊਟ ਹੌਲੀ ਰਫਤਾਰ ਵਾਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਹਰ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਮਾਰਨ ਲਈ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1992 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਭਾਰਤੀ ਮਿਆਰ ਬਿਊਰੋ
ਭਾਰਤੀ ਮਿਆਰ ਬਿਊਰੋ ( ਬੀ.ਆਈ.ਐਸ. ) ਖਪਤਕਾਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਭਾਗ, ਖਪਤਕਾਰ ਮਾਮਲੇ, ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਵੰਡ ਮੰਤਰਾਲਾ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਿਆਰ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਿਊਰੋ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਸਟੈਂਡਰਡਜ਼ ਐਕਟ, 2016 ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ 12 ਅਕਤੂਬਰ 2017 ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ ਸੀ BIS ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਜਾਂ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਇੰਚਾਰਜ ਮੰਤਰੀ BIS ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। BIS ਵਿੱਚ 500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਨ ਜੋ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਣ ਅਫ਼ਸਰਾਂ, ਤਕਨੀਕੀ ਕਮੇਟੀਆਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਕੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਲੈਬ OIC ਦੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਪਹਿਲਾਂ ਇੰਡੀਅਨ ਸਟੈਂਡਰਡਜ਼ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ( ਆਈਐਸਆਈ ) ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਰੈਜ਼ੋਲੂਸ਼ਨ ਨੰਬਰ 1 ਸਟੈਡ.(4)/45, ਮਿਤੀ 3 ਸਤੰਬਰ 1946 ਦੇ ਤਹਿਤ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਆਈ.ਐਸ.ਆਈ. ਨੂੰ ਸੁਸਾਇਟੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਐਕਟ, 1860 ਤਹਿਤ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਬਿਊਰੋ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਸਟੈਂਡਰਡਜ਼ (BIS) ਐਕਟ 2016, ਜੋ ਕਿ 22 ਮਾਰਚ 2016 ਨੂੰ ਅਧਿਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੂੰ 12 ਅਕਤੂਬਰ 2017 ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਐਕਟ ਬਿਊਰੋ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਸਟੈਂਡਰਡਜ਼ (BIS) ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਨਕ ਸੰਸਥਾ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਿਆਰ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇਸਦੇ 25 ਮੈਂਬਰ ਕੇਂਦਰੀ ਜਾਂ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ, ਉਦਯੋਗ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਖਪਤਕਾਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਲਏ ਗਏ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰੀ ਦਫ਼ਤਰ, ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਖੇਤਰ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਤਰ ਅਤੇ 20 ਸ਼ਾਖਾ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਲਈ WTO-TBT ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਬਿੰਦੂ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੰਤਰਾਲੇ
ਸੋਫ਼ੀ ਚੌਧਰੀ
thumb|ਸੋਫ਼ੀ ਚੌਧਰੀ ਇੱਕ ਫ਼ੈਸ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਦੌਰਾਨ ਸੋਫ਼ੀ ਚੌਧਰੀ (ਜਨਮ ਸੋਫ਼ੀਆ ਚੌਧਰੀ, 8 ਫ਼ਰਵਰੀ 1982)  ਇੱਕ ਬਰਤਾਨਵੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਐਮ.ਟੀ.ਵੀ. ਵੀਡੀਓ ਜੌਕੀ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪੇਸ਼ਕਾਰਾ ਵੱਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1981 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਪੋਹੀੜ
ਪੋਹੀੜ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਡੇਹਲੋਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਡੇਹਲੋਂ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਤੂ ਫ਼ੂ
ਤੂ ਫੂ (712–770) ਚੀਨ ਦੇ ਥਾਂਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਚੀਨੀ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਲੀ ਪਾਈ (ਲੀ ਬੋ) ਦੋਨੋਂ ਚੀਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕਵੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜੀਵਨ
ਤੂ ਫੂ ਦਾ ਜਨਮ ਸਾਲ 712 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਤੁ ਫੂ ਦੇ ਦਾਦਾ ਤੂ ਸ਼ਨਯਾਨ ਵੀ ਇੱਕ ਨਾਮੀ ਕਵੀ ਸਨ। ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਦਕਾ ਤੁ ਫੂ 7 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣ ਲੱਗ ਪਏ ਸਨ। ਯੁਵਾ ਆਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਤੁ ਫੂ ਮਿਹਨਤੀ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸੁਪਨਸਾਜ ਸਨ। ਉਹ ਸਾਹਿਤ, ਸੰਗੀਤ, ਚਿੱਤਰ ਅਤੇ ਘੁੜਸਵਾਰੀ ਵਿੱਚ ਪਾਰੰਗਤ ਸਨ। 19 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਉਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਭ੍ਰਮਣ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿੱਚ ਤੁ ਫੂ ਰੋਮਾਨੀ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਤੂ ਫੁ ਨੇ ਅਨੇਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਦਰਸ਼ਨੀ ਸਥਾਨਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇ ਵਰਣਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁੱਝ ਅੱਜ ਵੀ ਆਮ ਚੀਨੀਆਂ ਦੀ ਜਬਾਨ ਉੱਤੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨੀ ਕਵੀ
ਜੈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ
ਜੈ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਰੋੜੀ, ਇੱਕ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ  ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਸਾਲ 2017 ਤੋਂ ਗੜ੍ਹਸ਼ੰਕਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਵਿਧਾਇਕ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 2017 ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਟਿਕਟ ਤੇ ਲੜੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਭੁਲੇਵਾਲ ਰਾਠਾਂਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਕੋਟਲਾ ਫ਼ਾਜ਼ਿਲ
ਕੋਟਲਾ ਫ਼ਾਜ਼ਿਲ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਖੇੜਾ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਚੰਦੇ, ਪੰਜਾਬ
ਚੰਦੇ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਆਬਾਦੀ 914 ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 488 ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ 426 ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਪਿੰਨ ਕੋਡ 143601 ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਹਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੱਜਣ
ਹਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੱਜਣ (ਜਨਮ: 6 ਸਤੰਬਰ 1970) ਕਨੇਡਾ ਦਾ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਹੈ।
ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਲਿਬਰਲ ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਕਨੇਡਾ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਵੈਨਕੂਵਰ ਦੱਖਣੀ ਰਾਈਡਿੰਗ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਸੰਸਦ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਸੱਜਣ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ, 2015 ਫੈਡਰਲ ਚੋਣ ਦੌਰਾਨ ਉਦੋਂ ਦੇ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਸੰਸਦ ਵੇਈ ਯੰਗ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ 4 ਨਵੰਬਰ 2015 ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਦੀ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕਾਈ ਗਈ ਸੀ।ਇਸ ਅਹੁਦੇ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ-ਪੰਜਾਬੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੱਜਣ ਵੈਨਕੂਵਰ ਪੁਲਿਸ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਗੈਂਗਾਂ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਜਾਸੂਸ ਸੀ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਲਈ ਤਮਗੇ ਯਾਫਤਾ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਆਰਮਡ ਫੋਰਸਿਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੈਜ਼ਮੈਂਟਲ ਕਮਾਂਡਰ ਸੀ। ਸੱਜਣ ਇੱਕ ਫੌਜ ਰੈਜ਼ਮੈਂਟ ਨੂੰ ਕਮਾਂਡ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਸਿੱਖ-ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਹਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੱਜਣ ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਬੰਬੇਲੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦਾ ਸੀ, ਜਦ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਕੁਲਜੀਤ ਕੌਰ, ਇੱਕ ਫੈਮਿਲੀ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕੁੰਦਨ ਸਿੰਘ ਸੱਜਣ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੁਲੀਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਨ ਤੇ ਹੁਣ ਸਰੀ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ। ਹਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੱਜਣ ਵੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਸਿੱਖ ਹੈ।
ਸੱਜਣ ਨੇ 11 ਸਾਲ ਦੇ ਲਈ ਵੈਨਕੂਵਰ ਪੁਲਿਸ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਗਰੋਹ ਅਪਰਾਧ ਯੂਨਿਟ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਜਾਸੂਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਕੀਤੀ।
ਮਿਲਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ
ਸੱਜਣ 1989 ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਆਰਮਡ ਫੋਰਸਿਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਪ-ਕਰਨਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਕੰਧਾਰ ਵਿੱਚ ਰਾਇਲ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਰਜਮੈਂਟ ਦੀ 1 ਬਟਾਲੀਅਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਕੋਰਸ ਦੌਰਾਨ ਚਾਰ ਵਾਰ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ: ਇੱਕ ਵਾਰ ਬੋਸਨੀਆ ਅਤੇ ਹਰਜ਼ੇਗੋਵੀਨਾ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ।
ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ
ਹਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੱਜਣ ਆਪਣੀ ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਤੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਕਾਰਨ 2013 ਵਿੱਚ ਮੈਰੀਟੋਰੀਅਸ ਸਰਵਿਸ ਮੈਡਲ, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੀਸ ਕੀਪਿੰਗ ਮੈਡਲ, ਆਰਡਰ ਆਫ ਮਿਲਟਰੀ ਮੈਰਿਟ ਐਵਾਰਡ ਸਮੇਤ ਅਨੇਕਾਂ ਮੈਡਲ ਅਤੇ ਮਾਣ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਉਹ ਤਾਲਿਬਾਨ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਗੁਪਤ ਸੂਚਨਾ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਦਾ ਬਹੁਤ ਮਾਹਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਟੋ ਦੇ ਇੰਚਾਰਜ ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਜਨਰਲ ਡੇਵਿਡ ਫਰੇਜ਼ਰ ਵੱਲੋਂ ਬੈਸਟ ਇਟੈਲੀਜੈਂਸ ਅਫ਼ਸਰ ਦਾ ਐਵਾਰਡ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਉਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਗਵਰਨਰ ਦਾ ਏਡੀਸੀ ਵੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
External links
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸਿੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1970
ਐਕਸ਼ਨ (ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ)
ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅੰਦਰ, ਐਕਸ਼ਨ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਭੌਤਿਕੀ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਤੋਂ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਗਤੀ ਦੀਆਂ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਓਂਤਬੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਗਣਿਤਿਕ ਫੰਕਸ਼ਨਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਤਰਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਪਾਥ ਜਾਂ ਇਤਿਹਾਸ ਵੀ ਕਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵਕਰਿਤ ਰਸਤੇ (ਟ੍ਰੈਜੈਕਟਰੀ) ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵਾਸਤਵਿਕ ਸੰਖਿਆ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਐਕਸ਼ਨ ਵੱਖਰੇ ਰਸਤਿਆਂ ਵਾਸਤੇ ਵੱਖਰੇ ਮੁੱਲ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਐਕਸ਼ਨ [ਊਰਜਾ]⋅ਟਾਈਮ ਜਾਂ [ਮੋਮੈਂਟਮ]⋅[ਲੰਬਾਈ], ਦੀਆਂ ਡਾਇਮੈਨਸ਼ਨਾਂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ SI ਯੂਨਿਟ ਜੂਲ-ਸਕਿੰਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸੋਮੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲਿਖਤਾਂ
For an annotated bibliography, see Edwin F. Taylor who lists, among other things, the following books
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਗ੍ਰਾਂਜੀਅਨ ਮਕੈਨਿਕਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੈਮਿਲਟੋਨੀਅਨ ਮਕੈਨਿਕਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦਾ ਕੈਲਕੁਲਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਡਾਇਨਾਮਿਕਸ (ਮਕੈਨਿਕਸ)
ਨਵੀਨ ਕੁਮਾਰ (ਐਥਲੀਟ)
ਨਵੀਨ ਕੁਮਾਰ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Naveen Kumar; ਜਨਮ 20 ਜਨਵਰੀ 1988) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਥਲੀਟ ਹੈ। ਉਹ ਹਰਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ 2016 ਵਿੱਚ 3000 ਮੀਟਰ ਸਟੀਪਲਚੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਨਵੀਨ ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਝੱਜਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਛਪਾਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਜਾਟ ਹੀਰੋਜ਼ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਕਾਲਜ, ਰੋਹਤਕ, ਹਰਿਆਣਾ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਉਸਨੇ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸਰੋਤ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਜੈਵੀਰ ਸਿੰਘ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਹਰਿਆਣਾ ਸਟੇਟ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 4000 ਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਗੋਲਡ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਨੇ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਓਲੰਪਿਕ ਸੰਘ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਹਰਿਆਣਾ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ 1500M ਅਤੇ 5000M ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ। ਨਵੀਨ ਕੁਮਾਰ 2009 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਸੈਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣਾ ਅਭਿਆਸ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ 3000 ਮੀਟਰ ਸਟੀਪਲਚੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ।
2014 ਨੈਸ਼ਨਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ
ਨਵੀਨ ਨੇ 05.06.14 ਤੋਂ 08.06.14 ਤੱਕ ਲਖਨਊ, ਯੂਪੀ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ 54ਵੀਂ ਸੀਨੀਅਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ 3000 ਮੀਟਰ ਸਟੀਪਲਚੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੀਟ ਰਿਕਾਰਡ ਵੀ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਰਾਮ ਚੰਦਰਨ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਮੀਟ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਨਵਾਂ ਰਿਕਾਰਡ 08:42.26 ਸੈਕਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।
2014 ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ
ਨਵੀਨ ਨੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ 2014, ਇੰਚੀਓਨ ਵਿੱਚ 3000 ਮੀਟਰ ਸਟੀਪਲਚੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 08:40.39 ਸਕਿੰਟ ਦਾ ਆਪਣਾ ਸਰਵੋਤਮ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ।
2015 ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡਾਂ
ਨਵੀਨ ਨੇ 35ਵੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡਾਂ, ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ 3000 ਮੀਟਰ ਸਟੀਪਲਚੇਜ਼ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਤ੍ਰਿਵੇਂਦਰਮ ਵਿਖੇ 13.02.15 ਨੂੰ ਸਮਾਪਤੀ ਸਮੇਂ 08:52.54 ਦੇ ਨਾਲ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988
ਦਮਿਤਰੀ ਇਲਿਚ ਉਲੀਆਨੋਵ
ਦਮਿਤਰੀ ਇਲਿਚ ਉਲੀਆਨੋਵ (Дми́трий Ильи́ч Улья́нов) (16 ਅਗਸਤ 1874 – 16 ਜੁਲਾਈ 1943) ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਡਾਕਟਰ ਅਤੇ ਇਨਕਲਾਬੀ, ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਉਲੀਆਨੋਵ ਅਤੇ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਲੈਨਿਨ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਸੀ।
ਲੋਮੋਨੋਸੋਵ ਮਾਸਕੋ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੋਣ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ.ਰਾਬੋਚੀਏ ਸਿਊਜ (ਵਰਕਰਜ਼ ਯੂਨੀਅਨ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1897 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1874 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1943 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਲੈਨਿਨ
ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ
ਤਖਤ ਸ਼੍ਰੀ ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ ਨੰਦੇੜ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਗੋਦਾਵਰੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਸਥਾਨ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਆਤਮ ਜੋਤ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਗੁਰਗੱਦੀ ਸੌਂਪੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ
ਪੀਰਜੈਨ
ਪੀਰਜੈਨ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਖੇੜਾ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇੜਾ ਬਲਾਕ ਦੇ ਪਿੰਡ
1971
1971 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1970 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਮੌਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਊਸ਼ਾ ਪ੍ਰਿਯੰਵਦਾ
thumbnail|ਊਸ਼ਾ ਪ੍ਰਿਯੰਵਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਪਾਟਿਲ ਤੋਂ [[ਪਦਮਭੂਸ਼ਣ ਡਾ॰ ਮੋਟੂਰੀ ਸਤਨਰਾਇਣ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।]] ਊਸ਼ਾ ਪ੍ਰਿਯੰਵਦਾ (ਜਨਮ 24 ਦਸੰਬਰ 1930) ਅਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੰਦੋਲਨ ‘ਨਈ ਕਹਾਣੀ` ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਪਰਵਾਸੀ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਹੈ।
ਜੀਵਨ ਵੇਰਵੇ
ਉਸ਼ਾ ਪ੍ਰਿਯੰਵਦਾ ਦਾ ਜਨਮ 24 ਦਸੰਬਰ 1930 ਨੂੰ ਕਾਨਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਐਮਏ ਅਤੇ ਪੀਐਚਡੀ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਲੇਡੀ ਸਰੀਰਾਮ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਫੁਲਬਰਾਈਟ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਚੱਲੀ ਗਈ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਬਲੂਮਿੰਗਟਨ, ਇੰਡੀਆਨਾ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਾਲ ਪੋਸਟ ਡਾਕਟਰਲ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1964 ਵਿੱਚ ਵਿਸਕਾਂਸਿਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਮੈਡੀਸਨ ਦੇ ਦੱਖਣ ਏਸ਼ੀਆਈ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੇ ਪਦ ਉੱਤੇ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਉਹ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਕੇ ਲੇਖਣੀ ਅਤੇ ਭ੍ਰਮਣ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸ਼ਾ ਪ੍ਰਿਯੰਵਦਾ ਦੇ ਕਥਾ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਛੇਵੇਂ ਅਤੇ ਸੱਤਵੇਂ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਪਰਵਾਰਾਂ ਦਾ ਸੰਵੇਦਨਾਪੂਰਣ ਚਿਤਰਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਸ਼ਹਿਰੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵੱਧਦੀ ਉਦਾਸੀ, ਅਕੇਲੇਪਣ, ਅਤੇ ਅਕੇਵੇਂ ਆਦਿ ਦਾ ਅੰਕਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਅਤਿਅੰਤ ਡੂੰਘੇ ਯਥਾਰਥਬੋਧ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਜ਼ਾਹਿਰ ਰਾਇਹਾਨ
ਜ਼ਾਹਿਰ ਰਾਇਹਾਨ (19 ਅਗਸਤ 1935 - 30 ਜਨਵਰੀ 1972 ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ) ਇੱਕ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦਾ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਬਣੀ ਆਪਣੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਸਟਾਪ ਜੇਨੋਸਾਇਡ (1971) ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ 1977 ਵਿਚ ਇਕਤੁਸ਼ੀ ਪਦਕ ਅਤੇ 1992 ਵਿਚ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿਵਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਰਾਇਹਾਨ ਦਾ ਜਨਮ ਮੁਹੰਮਦ ਜ਼ਹੀਰਉੱਲਾ 19 ਅਗਸਤ 1935 ਨੂੰ ਨੋਖਾਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਫੇਨੀ ਮਹਾਕੁਮਾ ਵਿੱਚ ਮਜੂਪੁਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1947 ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਕਲਕੱਤੇ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਾਪਸ ਆਇਆ। ਉਸਨੇ ਢਾਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ।
ਕਰੀਅਰ
ਰਾਇਹਾਨ ਨੇ ਬੰਗਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਸਾਹਿਤਕ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਇਹਾਨ ਨੇ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ 1950 ਵਿੱਚ ਜੁਗਰ ਆਲੋ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ, ਖੱਪਚੜਾ, ਜੰਤਰਿਕ  ਅਤੇ ਸਿਨੇਮਾ  ਵਿਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 1956 ਵਿਚ ਪ੍ਰੋਬਾਹੋ  ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਸੁਰਯਗ੍ਰਹਿਣ  1955 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1957 ਵਿਚ ਉਰਦੂ ਫ਼ਿਲਮ ਜਾਗੋ ਹੂਆ ਸੇਵਰਾ  ਵਿਚ ਸਹਾਇਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਫ਼ਿਲਮ ਵਿਚ ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਿੱਧੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਜੇ ਨਦੀ ਮਾਰੂਪਤੇ  ਵਿੱਚ ਸਲਾਹੁਦੀਨ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਹਿਤੇਸ਼ਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮ ਈ ਦੇਸ਼ ਤੋਮਰ ਅਮਰ  'ਤੇ ਵੀ ਲਗਾਇਆ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਮੁੱਖ ਗੀਤ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। 1960 ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮਕੋਖੋਨੋ ਅਸ਼ੈਨੀ  ਨਾਲ ਡਾਇਰੈਕਟਿਵ ਡੱਬਟ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ 1961 ਵਿਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ। 1964 ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰੰਗੀਨ ਫ਼ਿਲਮ ਸੰਗਮ  ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਸਿਨੇਮਾਕੋਪ ਫ਼ਿਲ, ਬਹਾਨਾ  ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਰਾਇਹਾਨ 1952 ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਹਿਰ ਦਾ ਸਰਗਰਮ ਸਮਰਥਕ ਸੀ ਅਤੇ 21 ਫ਼ਰਵਰੀ 1952 ਨੂੰ ਅਮਤਾਲਾ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਭਾਸ਼ਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਉਸ ਉੱਤੇ ਇੰਨਾ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਸੀ ਕਿ ਉਸਨੇ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਫ਼ਿਲਮ ਜੀਬਨ ਥਕੇ ਨੇਯਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ। ਉਸਨੇ ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ 1969 ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਹੋਏ ਵਿਦਰੋਹ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ। 1971 ਵਿਚ ਉਹ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਜੰਗ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵੀ ਬਣਾਈਆਂ। ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਰਾਇਹਾਨ ਕਲਕੱਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਸ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਜੀਬਨ ਥਕੇ ਨੇਯਾ  ਦਿਖਾਈ ਗਈ। ਉਸ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸੱਤਿਆਜੀਤ ਰੇ, ਰਿਤਵਿਕ ਘਾਤਕ, ਮ੍ਰਿਣਾਲ ਸੇਨ ਅਤੇ ਤਪਨ ਸਿਨਹਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿੱਤੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਕਲਕੱਤੇ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਪੈਸਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆਂ ਦੇ ਟਰੱਸਟ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਅਲੋਪ ਹੋਣਾ
ਰਾਇਹਾਨ 30 ਜਨਵਰੀ 1972 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ, ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ ਸ਼ਾਹਿਦਉੱਲਾ ਕੈਸਰ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿਚ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਯੁੱਧ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸੈਨਾ ਅਤੇ / ਜਾਂ ਸਥਾਨਕ ਸਹਿਯੋਗੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਫੜ੍ਹ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬਿਹਾਰੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੈਨਾ ਦੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾਈਆਂ ਸਨ ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਾਜਧਾਨੀ ਢਾਕਾ ਦੇ ਇੱਕ ਉਪਨਗਰ ਮੀਰਪੁਰ ਗਏ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਹਿਯੋਗੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ / ਬਿਹਾਰੀ ਦੇ ਕੁਝ ਗੜ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।
ਨਾਵਲ
• ਸ਼ੇਸ਼ ਬਿਕਲੇਰ ਮੇਏ (ਏ ਗਰਲ ਇਨ ਦ ਲੇਟ ਆਫਟਰ-ਨੂਨ)
• ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ (ਥ੍ਰ੍ਸਟ)
• ਹਜਰ ਬਛਾਰ ਧੇਰ (ਫਾਰ ਥਾਉਂਜੰਡ ਈਅਰਜ)
• ਬਰਫ਼ ਗਲਾ ਨਦੀ (ਰੀਵਰ ਆਫ ਮੇਲਟਡ ਆਇਸ)
• ਅਰ ਕਟੋ ਦਿਨ (ਹਾਓ ਮੈਨੀ ਮੋਰ ਡੇਅਜ)
• ਕਾਏਕਤੀ ਮ੍ਰਿਤਉ (ਏ ਫਿਊ ਡੇਥਜ)
• ਏਕੁਸ਼ੇ ਫ਼ਰਵਰੀ (21 ਫ਼ਰਵਰੀ)
ਲਘੂ ਕਹਾਣੀਆਂ
• ਸੋਨਾਰ ਹਰਿਨ (ਦ ਗੋਲਡਨ ਡੀਅਰ)
• ਸਮਾਯੇਰ ਪਰਾਯੋਜਨਾ (ਫ਼ਾਰ ਦ ਨੀਡ ਆਫ ਟਾਈਮ)
• ਏਕਤੀ ਜਗਿਆਸਾ (ਵਨ ਕ਼ੁਏਸ਼ਨ)
• ਹਰਾਨੋ ਬਲੇ  (ਦ ਲੋਸਟ ਰਿੰਗ)
• ਬਾਧ (ਦ ਪ੍ਰੋਟੇਸਟ)
• ਸੂਰਯਾਗ੍ਰਹਿਣ (ਦ ਸੋਲਰ ਏਕਲਿਪਸ)
• ਨਯਾ ਪਤਨ (ਦ ਨਿਊ ਫ਼ਾਊਂਡੇਸ਼ਨ)
• ਅਪਰਾਧ (ਦ ਕ੍ਰਾਇਮ)
• ਸ੍ਵੀਕਿਰਤੀ (ਦ ਕੰਗ੍ਰਾਚੁਲੈਸ਼ਨ)
ਅਮੇਰੀਕਨ ਫੁਟਬਾਲ ਕਾਨਫਰੰਸ
ਅਮੇਰਿਕਨ ਫੁਟਬਾਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਨੇਸ਼ਨਲ ਫੁਟਬਾਲ ਲੀਗ ਦੀ ਇੱਕ ਕਾਨਫਰੰਸ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1970 ਵਿੱਚ ਨੇਸ਼ਨਲ ਫੁਟਬਾਲ ਲੀਗ ਦੇ ਅਮੇਰਿਕਨ ਫੁਟਬਾਲ ਲੀਗ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਲੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਹੋਈ ਸੀ।
ਜ਼ਾਹਿਰ ਰਾਇਹਾਨ
ਲਘੂ ਕਹਾਣੀਆਂ
• ਅਤੀ ਪ੍ਰੀਚਿਤੋ (ਵੇਰੀ ਫੈਮਿਲਰ)
ਅਮੇਰੀਕਨ ਫੁਟਬਾਲ ਕਾਨਫਰੰਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੈਸ਼ਨਲ ਫੁਟਬਾਲ ਲੀਗ
ਜ਼ਾਹਿਰ ਰਾਇਹਾਨ
ਲਘੂ ਕਹਾਣੀਆਂ
• ਇੱਛਾ ਅਨੀਇੱਛਾ (ਵਿਸ਼ ਓਰ ਨੋ ਵਿਸ਼)
ਲਹਿਰਾ
ਲਹਿਰਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਡੇਹਲੋਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਜ਼ਾਹਿਰ ਰਾਇਹਾਨ
ਲਘੂ ਕਹਾਣੀਆਂ
• ਜਨਮਾਂਤਰ (ਰੀਏਨਕਰਮੇਸ਼ਨ)
ਲਹਿਰਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਡੇਹਲੋਂ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜ਼ਾਹਿਰ ਰਾਇਹਾਨ
ਲਘੂ ਕਹਾਣੀਆਂ
• ਪੋਸਟਰ
ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਕੇਸਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ
thumb|ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਕੇਸਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਮੁੱਖ ਇਮਾਰਤ
ਜ਼ਾਹਿਰ ਰਾਇਹਾਨ
ਲਘੂ ਕਹਾਣੀਆਂ
• ਕਟੋਗੁਲੋ ਕੁਕੁਰੇਰ ਅਰਤਾਂਦ (ਬਾਰਕ ਆਫ ਸਮ ਡੋਗਸ)