cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਹਵਾਰਾ
ਅਪਰਾਧਿਕ ਰਿਕਾਰਡ
ਉਸ 'ਤੇ 21 ਦਸੰਬਰ 1992 ਨੂੰ ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਜੋੜ ਮੇਲੇ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੁਨੀਲ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਫਰਵਰੀ 2017 ਵਿਚ ਉਸਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਬਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ 12 ਵੇਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਕਤਲ
ਹਵਾਰਾ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 12 ਵੇਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 31 ਅਗਸਤ 1995 ਨੂੰ, ਦਿਲਾਵਰ ਸਿੰਘ ਬੱਬਰ, ਨੇ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਬੰਬ ਨੇ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੁਲੇਟ-ਪਰੂਫ ਕਾਰ, ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਸਿਵਲ ਸਕੱਤਰੇਤ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਉਡਾ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਤਾਰਾਂ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਪੰਦਰਾਂ ਹੋਰ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ।
2007 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚੱਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।  ਹਵਾਰਾ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿਚ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਕਤੂਬਰ 2010 ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।  ਹਵਾਰਾ ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਅਗਲੀ ਸੁਣਵਾਈ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਅਧੀਨ ਹੈ।
2004 ਬੁੜੈਲ ਜੇਲ੍ਹ
2004 ਵਿਚ, ਹਵਾਰਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੁਰਖੀਆਂ ਵਿਚ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਬੁੜੈਲ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚੋਂ ਬਚ ਨਿਕਲਿਆ ਅਤੇ ਦੋ ਹੋਰ ਸਿੱਖ ਕੈਦੀਆਂ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਨੰਗੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ 90 ਫੁੱਟ ਦੀ ਸੁਰੰਗ ਪੁੱਟ ਕੇ ਫਰਾਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸਨੂੰ 2005 ਚ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।  ਉਹ ਤਿਹਾੜ ਜੇਲ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਕੈਦ ਹੈ।
ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ ਸਰਹਿੰਦ
ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ ਸਰਹਿੰਦ, ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਬਾਰੇ ਲਿਖਣਾ ਉਸ ਦਾ ਖਾਸ ਸ਼ੌਕ ਹੈ। ਜੂਨ 2009ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਕਿਤਾਬ "ਕੀਹਨੂੰ ਦਰਦ ਸੁਣਾਵਾਂ"ਰਿਲੀਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਰਚਨਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ
ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਹਵਾਰਾ
ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਜਥੇਦਾਰੀ
10 ਨਵੰਬਰ, 2015 ਨੂੰ, ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਹਵਾਰਾ ਨੂੰ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦਾ ਅੰਤਰਿਮ ਜਥੇਦਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਸੰਗਠਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਇਲਾਕੇ ਚੱਬਾ ਪਿੰਡ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸਰਬੱਤ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  ਇਸ ਨੇ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਮੰਡ ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦਾ ਅੰਤਰਿਮ ਜਥੇਦਾਰ ਘੋਸ਼ਿਤ ਵੀ ਕੀਤਾ।  ਇਸ ਨੇ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਕਿ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਸਣੇ ਸਾਰੇ ਮੌਜੂਦਾ ਜੱਥੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆਵਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਮੱਕੜ ਨੇ ਇਸ ਸੰਮੇਲਨ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਦੱਸਦਿਆਂ ਇਸ ਦੀ ਨਿਖੇਧੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
2005 ਵਿਚ ਹਵਾਰਾ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦੋਹਲਾ ਦੇ ਇਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਵਿਖੇ ਦਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਧੀ ਬਲਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।  3 ਮਾਰਚ 2006 ਨੂੰ, ਬਲਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਦੀ ਵਿਆਹ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦੀ ਪਟੀਸ਼ਨ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।  ਕੌਰ ਨੇ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ (ਉਰਫ ਹਵਾਰਾ) ਦੇ ਨਾਲ ਸਿਰਫ 11 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਰਹਿਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਹਵਾਰਾ ਇਕ ਦਿਨ ਰਿਹਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨੀ ਆਗੂ
ਸੰਘ ਲੋਕ ਸੇਵਾ ਕਮਿਸ਼ਨ
ਸੰਘ ਲੋਕ ਸੇਵਾ ਕਮਿਸ਼ਨ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Union Public Service Commission-ਯੂਨੀਅਨ ਪਬਲਿਕ ਸੇਵਾ ਕਮਿਸ਼ਨ), ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਯੂ ਪੀ ਐਸ ਸੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰੀ ਭਰਤੀ ਏਜੰਸੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਏ ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਬੀ ਸਮੂਹ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਰਮਚਾਰੀ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਵਿਭਾਗ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਏਜੰਸੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨੀਅਨ ਪਬਲਿਕ ਸੇਵਾ ਕਮਿਸ਼ਨ
ਪਰਿਣੀਤਾ (1953 ਫ਼ਿਲਮ)
ਪਰਿਣੀਤਾ 1953 ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਦੀਪਲ ਸ਼ਾਅ
ਦੀਪਲ ਸ਼ਾਅ ਇੱਕ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਮੌਡਲ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਆਰੰਭਕ ਜੀਵਨ
ਸ਼ਾਅ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਮੁੰਬਈ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਮੂਲ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਜਨਮ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਅਯੁੱਧਿਆ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਭਾਈ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸੀਜ਼ੀਅਮ
ਸੀਜ਼ੀਅਮ ਜਾਂ ਸਿਜ਼ੀਅਮ ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ Cs ਅਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਸੰਖਿਆ ੫੫ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਕੂਲਾ, ਚਾਂਦੀ ਰੰਗਾ-ਸੁਨਹਿਰੀ ਖ਼ਾਰੀ ਧਾਤ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਪਿਘਲਾਅ ਅੰਕ ੨੮  °C (੮੨ °F), ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਆਮ ਤਾਪਮਾਨ 'ਤੇ ਤਰਲ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੰਜ ਧਾਤਮਈ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਸੀਜ਼ੀਅਮ ਇੱਕ ਖ਼ਾਰੀ ਧਾਤ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਭੌਤਕੀ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਲੱਛਣ ਰੂਬਿਡੀਅਮ ਅਤੇ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਵਰਗੇ ਹਨ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਜਲਨਸ਼ੀਲ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ −੧੧੬ °C (−੧੭੭ °F) 'ਤੇ ਵੀ ਪਾਣਿ ਨਾਲ਼ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੀਜ਼ੀਅਮ
ਕਾਬੀਲ ਅਤੇ ਹਾਬੀਲ
ਕਾਬੀਲ ਅਤੇ ਹਾਬੀਲ ( ਕ਼ਾਯਿਨ, ਹਵਲ) ਜਣਨ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਮੁਤਾਬਕ ਆਦਮ ਅਤੇ ਹੱਵਾ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤ ਸਨ। ਕਾਬੀਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਿਰਸਾਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਦਕਿ ਉਹਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਹਾਬੀਲ ਇੱਕ ਆਜੜੀ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਬੀਲ ਜੰਮਣ ਵਾਲ਼ਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਮਨੁੱਖ ਸੀ ਅਤੇ ਹਾਬੀਲ ਮਰਨ ਵਾਲ਼ਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਮਨੁੱਖ। ਕਾਬੀਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਪਹਿਲਾ ਕਤਲ ਕੀਤਾ। ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਜਣਨ 4 ਦੀਆਂ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਕਾਰਨ ਈਰਖਾ ਅਤੇ ਰੋਹ ਸੀ। ਕੁਰਾਨ ਵਿਚਲੀ ਕਾਬੀਲ ਅਤੇ ਹਾਬੀਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਾਠ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਆਦਮ ਦੇ ਪੁੱਤ (ਅਰਬੀ: ابني آدم) ਦੱਸਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਬੀਲ ਅਤੇ ਹਾਬੀਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਦਮ ਅਤੇ ਹੱਵਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਈਬਲ ਵਿਚਲੇ ਕਤਲ
ਬਹੁਕੋਸ਼ੀ ਜੀਵ
ਬਹੁਕੋਸ਼ੀ ਜੀਵ ਉਹ ਜੀਵ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੋਸ਼ਾਣੂ ਹੋਣ ਜਦਕਿ ਇੱਕ-ਕੋਸ਼ੀ ਜੀਵ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕੋਸ਼ਾਣੂ ਵਾਲ਼ੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਕੋਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਣੀ ਬਣਾਉਣ ਖ਼ਾਤਰ ਇਹਨਾਂ ਕੋਸ਼ਾਣੂਆਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੋਸ਼ਾਣੂਆਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ਼ ਰਲ਼ਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ
ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ-ਹਲਕਾ)
'ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ-ਹਲਕਾ) ਪੰਜਾਬ ਦੇ 13 ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੋਟਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 1342488ਅਤੇ 1417 ਪੋਲਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ 9 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਹੇਠ ਲਿਖੋ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ।
ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
ਬਠਿੰਡਾ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ-ਹਲਕਾ)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ-ਹਲਕੇ
ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਮਾਤ
ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਮਾਤ  ਜਾਂ ਮਿਹਨਤਕਸ਼ ਲੋਕ (Working class ਜਾਂ  labouring class)  ਉਹ ਲੋਕ ਹਨ ਜੋ ਤਨਖ਼ਾਹ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ,, ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਕਿਰਤ ਵਾਲੇ ਕਿੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਕ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਕਿਰਤੀ ਲੋਕ।  ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਮਾਤ ਕਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨੀਲੇ-ਕਾਲਰੀ ਨੌਕਰੀਆਂ, ਕੁਝ ਚਿੱਟ-ਕਾਲਰੀ ਨੌਕਰੀਆਂ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੁਲਾਬੀ-ਕਾਲਰ ਨੌਕਰੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਤਨਖ਼ਾਹਦਾਰ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਨੂੰ ਵੇਚ ਕੇ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ।
ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਮਾਤ
thumb|300px|1934 ਦੇ ਮਿਨਿਆਪੋਲਿਸ ਟਿੰਸਟਰਸ ਹੜਤਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮਿਹਨਤੀ ਲੋਕ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਮਾਤ ਪਦ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰੋਲੇਤਾਰੀ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਨਾਲ ਬਦਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਰੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਬੁਰਜ਼ੁਆਜ਼ੀ) ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਆਰਥਿਕ ਮੁੱਲ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਕਿਰਤ (ਚਿੱਟ-ਕਾਲਰੀ ਗਿਆਨ ਕਰਮੀ) ਖਰਚ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕਸ ਨੇ ਦਲੀਲ਼ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਇਹ ਪਰੋਲਤਾਰੀ ਦੀ ਹੋਣੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ, ਵਰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਸਮਾਜਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਇੱਕ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰੇਗੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਇੱਕ ਦੇ ਅਜ਼ਾਦ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਅਜ਼ਾਦ ਵਿਕਾਸ ਇੱਕ ਸ਼ਰਤ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁੱਡਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁੱਝ ਦੇ ਜਵਾਬ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਨ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤ
ਅੰਕ
1: ਇੱਕ
2: ਦੋ
3: ਤਿੰਨ
4: ਚਾਰ
ਫੁਲਕਾਰੀ
ਫੁਲਕਾਰੀ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਢਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਚੁੰਨੀਆਂ/ਦੁਪੱਟਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹੱਥਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫੁਲਕਾਰੀ ਸ਼ਬਦ "ਫੁੱਲ" ਅਤੇ "ਕਾਰੀ" ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਕਾਰੀਗਰੀ। ਪਹਿਲੋਂ ਪਹਿਲ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੁਣਾਈ / ਕਢਾਈ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਾਲਾਂ ਅਤੇ ਸਿਰ ਤੇ ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵਾਂ ਹੋ ਗਿਆ। ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼ਿਲਪ ਕਲਾ ਦੀਆਂ ਵਿਭਿੰਨ ਵੰਨਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਫੁਲਕਾਰੀ ਕਲਾ ਦਾ ਅਹਿਮ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਫੁਲਕਾਰੀ ਪੰਜਾਬਣ ਦਾ ਕੱਜਣ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਦੇ ਵਲਵਲਿਆਂ, ਰੀਝਾਂ ਅਤੇ ਸਿਰਜਣਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਰਹੀ ਹੈ।
ਅੰਕ
5: ਪੰਜ
ਫੁਲਕਾਰੀ
ਕਲਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਧੀਆਂ ਧਿਆਣੀਆਂ ਨੂੰ ਚੱਜ ਸਲੀਕੇ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣ ਲੱਗਦੀ ਤੇ ਸੁਰਤ ਸੰਭਾਲਦਿਆਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਚੌਂਕੇ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੱਢਣ, ਬੁਣਨ ਅਤੇ ਕੱਤਣ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕੁੜੀਆਂ ਸਹਿਜ-ਸਹਿਜ ਇਸ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਦਾਜ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵਸਤਾਂ ਲੜਕੀ ਆਪ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ। ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਕਲਾ-ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ, ਮਨਇੱਛਤ ਹਮਸਫਰ ਦੀ ਤਾਂਘ, ਸੁਖਮਈ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਉਹ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਆਪਣੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਕਲਾ ਕ੍ਰਿਤਾਂ ਵੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮਾਧਿਅਮ ਬਣੀਆਂ। ਕਿਸੇ ਰੁਮਾਲ, ਚਾਦਰ, ਫੁਲਕਾਰੀ ਤੇ ਰੰਗ ਬਿਰੰਗੇ ਧਾਗਿਆਂ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਫੁੱਲ, ਕਲੋਲਾਂ ਕਰਦੇ ਪੰਛੀ, ਹਿਰਨ ਜਿੱਥੇ ਪਿਆਰ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ, ਉੱਥੇ ਡਾਰੋਂ ਵਿਛੜੀ ਕੂੰਜ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਉਦਾਸੀਨਤਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਇਕੱਲਾ ਦਰਖਤ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ। ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਦਹਿਲੀਜ਼ ’ਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖਦੀਆਂ ਮੁਟਿਆਰਾਂ। ਕਿਰਤੀ ਵਰਗ ਦੀਆਂ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚਿੱਤਰੇ ਆਕਾਰ ਰੰਗ ਰੂਪ ਵਧੇਰੇ ਜੀਵਤ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਘਰੋਗੀ ਥੁੜ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਪਨਸਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਇੱਕੋ-ਇਕ ਵਸੀਲਾ ਸੀ ਫੁਲਕਾਰੀ। ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰੀਝਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਲਈ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਮੋਟੀ ਸੂਈ ਸੀ ਜਾਂ ਖੱਦਰ ਦਾ ਕੱਪੜਾ ਜਾਂ ਰੰਗ-ਬਰੰਗੇ ਧਾਗੇ|
ਅੰਕ
6: ਛੇ
ਫੁਲਕਾਰੀ
ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਫੁਲਕਾਰੀ
ਫੁਲਕਾਰੀ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬਣਾਂ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆ ਹਨ।ਜੋ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀਆ ਹਨ ਫੁਲਕਾਰੀ ਮੇਰੀ ਰੇਸ਼ਮੀ ਰੰਗ ਢੁਕਾਏ ਠੀਕ ਛੇਤੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇਵਣੇ,ਮੈਂ ਰਸਤੇ ਰਹੀ ਉਡੀਕ ਵੀਰ ਮੇਰੇ ਨੇ ਕੁੜਤੀ ਭੇਜੀ, ਭਾਬੋ ਨੇ ਫੁਲਕਾਰੀ, ਨੀਂ ਜੁੱਗ-ਜੁੱਗ ਜੀ ਭਾਬੋ, ਲੱਗੇ ਵੀਰ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀ। ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਕਹਿੰਦਾ ਕੱਢਣ ਨੀਂ ਜਾਣਦੀ, ਕੱਤਣ ਨੀਂ ਜਾਣਦੀ। ਮੈਂ ਕੱਢ ਲਈ ਫੁਲਕਾਰੀ, ਵੇ ਜਦ ਮੈਂ ਉੱਤੇ ਲਈ ਤੈਂ ਹੂੰਗਰ ਕਿਉਂ ਮਾਰੀ। ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਮੈਂ ਤੁਰਦੀ, ਮੇਰੇ ਤੁਰਦੇ ਨੇ ਮਗਰ ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਉੱਡਦੀ ਫਿਰੇ, ਮੇਰੀ ਤਿੱਤਰਾਂ ਵਾਲੀ ਫੁਲਕਾਰੀ
ਅੰਕ
7: ਸੱਤ
ਫੁਲਕਾਰੀ
ਬਾਗ
ਬਾਗ ਬਹੁਤ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਫੁਲਕਾਰੀ ਹੈ।ਸੱਚਮੁਚ ਹੀ ਇਹ ਇੱਕ ਮੁਟਿਆਰ ਦੀਆਂ ਆਸਾਂ ਤੇ ਉਮੰਗਾਂ ਦੇ ਬਾਗ ਦੀ ਅਭਿਵਿਅੰਜਨਾ ਹੁਮਦਿ ਹੈ।ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਕੱਪੜੇ ਉੱਤੇ ਤਿਕੋਨੇ ਪੈਟਰਨ ਚਿੱਤਰੇ ਜ਼ਾਦੇ ਹਨ।ਇਸ ਦੀ ਕਢਾਈ ਬਹੁਤ ਸੰਘਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਇਹ ਕਢਾਈ ਪੱਟ ਦੇ ਧਾਗੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜ਼ਾਦੀ ਹੈ।
ਚੋਪ ਅਤੇ ਸੁੱਭਰ
ਲ਼ਾਲ ਜਾਂ ਗੂੜੇ ਲਾਲ ਖੱਦਰ ਦੀ ਫੁਲਕਾਰੀ ਨੂੰ ਚੋਪ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।ਇਹ ਫੁਲਕਾਰੀ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇਨਾਨਕੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।ਇਸ ਫੁਲਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕੰਨੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕਢਾਈ ਕੀਤੀ ਜ਼ਾਦੀ ਹੈ।ਸੁੱਭਰ ਵੀ ਲਾਲ ਸ਼ਗਨਾ ਦਾ ਕਪੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਚਾਰੇ ਕੋਨੇ ਕੱਢੇ ਜ਼ਾਦੇ ਹਨ।ਲਾਲ ਜਾਂ ਗੂੜੇ ਲਾਲ ਖੱਦਰ ਦੀ ਫੁਲਕਾਰੀ ਨੂੰ ਸਾਲੂ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅੰਕ
8: ਅੱਠ 9: ਨੌਂ 0: ਸਿਫ਼ਰ
ਫੁਲਕਾਰੀ
ਨੀਲਕ
ਕਾਲੇ ਜਾਂ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਖੱਦਰ ਉੱਤੇ ਪੀਲੇ ਤੇ ਲਾਲ ਰੇਸ਼ਮ ਦੀ ਕਢਾਈ ਕੀਤੀ ਜ਼ਾਦੀ ਹੈ।ਇਸਨੂੰ ਨੀਲਕ ਕਿਹਾ ਜ਼ਾਦਾ ਹੈ।
ਅੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਸਾਬ
ਫੁਲਕਾਰੀ
ਤਿਲ ਪੱਤਰਾ
ਸਭ ਤੌ ਸਸਤੀ ਅਤੇ ਘਟੀਆ ਕਢਾਈ ਵਾਲੀ ਫੁਲਕਾਰੀ ਨੂੰ ਤਿਲ ਪੱਤਰਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਆਪ ਰੀਝ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕਢਦੇ ਸਗੌ ਬਗਾਰ ਤੇ ਕਢਾਈ ਕਰਾਈ ਜ਼ਾਦੀ ਹੈ।ਇਹਨਾਂ ਉੱਪਰ ਛਿੱਦੇ ਛਿੱਦੇ ਤੋਪੇ ਭਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਜਿਨਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਸੜੋਪੇ ਕਿਹਾ ਜ਼ਾਦਾ ਹੈ।ਇਹ ਫੁਲਕਾਰੀਆਂ ਵਿਆਹ ਜਾਂ ਹੋਰ ਰਸਮਾਂ ਸਮੇਂ ਲਾਗੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆ ਜ਼ਾਦੀਆ ਹਨ।
ਛਮਾਸ
ਛਮਾਸ ਫੁਲਕਾਰੀ ਹਰਿਆਣੇ ਅਤੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਤ ਰਹੀ ਹੈ।ਇਸ ਉੱਪਰ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਫੁਲਕਾਰੀ ਲਾਏ ਜ਼ਾਦੇ ਹਨ।
ਕ੍ਰਿਸ ਗੇਲ
ਕ੍ਰਿਸਟੋਫ਼ਰ ਹੈਨਰੀ ਗੇਲ (ਜਨਮ 21 ਸਤੰਬਰ, 1979) ਇੱਕ ਜਮਾਇਕਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਵੈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼ ਦੀ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੂੰ ਛਿੱੱਕਿਆਂ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵੰਡੇ,T20, ਅਤੇ ਟੈੈੈਸ਼ਟ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱੱਚ ਕੁੁੱਲ ਮਿਲਾਕੇ ਸਭ ਤੋੋਂਂ ਵੱਧ ਛਿੱੱਕੇ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਗੇੇੇਲ ਦੇ ਨਾਂ ਹੈ |
ਫੁਲਕਾਰੀ
ਘੁੰਗਟਬਾਟ
ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੀ ਫੁਲਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ ਉੱਪਰ ਤਿਕੋਨੀ ਕਢਾਈ ਕੀਤੀ ਜ਼ਾਦੀ ਹੈ।ਇਸ ਵਿੱਚ ਗੋਟੇ ਦੀ ਵੀ ਵਰਤੌਂ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜ਼ਾਦੀ ਹੈ।
ਕ੍ਰਿਸ ਗੇਲ
ਸ਼ੁਰੂਆਤ
ਗੇਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਜਮੈਕਾ ਦੇ ਕਿੰਗਸਟਨ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੁਕਾਸ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਕਲੱਬ ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਗੇਲ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ: “ਜੇ ਇਹ ਲੂਕਾਸ ਲਈ ਨਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਮੈਂ ਅੱਜ ਕਿੱਥੇ ਹੁੰਦਾ। ਸ਼ਾਇਦ ਸੜਕਾਂ ਤੇ” ਗੇਲ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਲੁਕਾਸ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕਲੱਬ ਦੀ ਨਰਸਰੀ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਫੁਲਕਾਰੀ
ਅੱਜ ਦਾ ਸਮਾਂ
ਰੀਝਾਂ ਦੀ ਤਰਜਮਾਨੀ ਕਰਦਾ ਕਲਾ ਦਾ ਇਹ ਰੂਪ ਲੋਪ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੀ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਭਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਫੁਲਕਾਰੀ ਕੱਢਣ ਦੀ ਵਿਹਲ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੇ ਬਣੇ ਸ਼ਾਲ, ਚਾਦਰਾਂ ਘਰ-ਘਰ ਆ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਕਲਾ ਦੇ ਇਸ ਰੂਪ ਨੂੰ ਸਾਂਭ ਕੇ ਰੱਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਰੀਝਾਂ ਦੀ ਫੁਲਕਾਰੀ ਮੁੜ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣ ਜਾਵੇ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਵਾਕਾਂਸ਼
ਕ੍ਰਿਸ ਗੇਲ
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ
ਗੇਲ ਨੇ 1998 ਵਿੱਚ ਜਮੈਕਾ ਲਈ 19 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਯੁਵਾ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਲਈ ਖੇਡਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਵਨ ਡੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ 1999 ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ। ਗੇਲ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਲਈ ਖੇਡਣ' ਤੇ ਪਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਵਿਕਟ ਦੇ ਸਕੋਰ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ. ਜੁਲਾਈ 2001 ਵਿੱਚ, ਗੇਲ (175) ਨੇ ਡੇਰੇਨ ਗੰਗਾ (89) ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੁਈਨਜ਼ ਸਪੋਰਟਸ ਕਲੱਬ, ਬੁਲਾਵਾਯੋ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਕਰਨ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਖਿਲਾਫ ਮਿਲ ਕੇ 214 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1979 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਤਾਤਾਰ
5ਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਤਾਤਾਰ ਜਾਤੀ ਮੂਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਗੋਬੀ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੂਰਬ ਉੱਤਰੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਤਾਤਾਰ ਪਰਿਸੰਘ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਕਰਦੀ ਸੀ। 9ਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਵਿੱਚ ਖਿਤਾਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਅਤੇ ਕਬਜ਼ੇ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। 13ਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਚੰਗੇਜ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਮੰਗੋਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆ ਗਏ। ਉਸ ਦੇ ਪੋਤਰੇ ਬਾਤੁ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੁਨਹਰੇ ਉਰਦੂ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਕੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ 14ਵੀਂ ਅਤੇ 15ਵੀਂ ਸਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸਤੇਪੀ ਖੇਤਰ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਮਕਾਮੀ ਜਾਤੀਆਂ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਦੀ ਕਿਪਚਕ ਲੋਕ, ਕਿਮਕ ਲੋਕ ਅਤੇ ਯੂਰਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ। ਉਹ ਕਰੀਮਿਆ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਕਾਕਸ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਦੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਮਿਸ਼ਰਤ ਹੋ ਗਏ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਤਾਰ ਲੋਕ
ਜਣਨ ਦੀ ਕਿਤਾਬ
ਜਣਨ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਜਾਂ ਉਤਪਤੀ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਹਿਬਰੂ ਬਾਈਬਲ (ਤਨਾਖ਼) ਅਤੇ ਇਸਾਈ ਪੁਰਾਣੀ ਸ਼ਾਖ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ। thumb|ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ, ਚਿੱਤਰ- ਗੁਸਤਾਵ ਡੋਰ ਇਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ:
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਣਨ ਦੀ ਕਿਤਾਬ
ਪਤ੍ਰਲੇਖਾ
ਪਤ੍ਰਲੇਖਾ ਇੱਕ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ।. ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਇੱਕ ਚਾਰਟਰਡ ਅਕਾਉਂਟੈਂਟ ਸਨ।  ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਕਦਮ ਤੇ ਚੱਲੇ, ਪਰ ਉਹ ਅਭਿਨੈ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਰਾਓ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੰਸਲ ਮਹਿਤਾ ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ “ਸਿਟੀ ਲਾਈਟਸ” ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਪਤ੍ਰਲੇਖਾ ਦਾ ਜਨਮ ਸ਼ੀਲਾਂਗ, ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਾਰਟਰਡ ਅਕਾਉਂਟੈਂਟ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਮਾਂ ਪਾਪਰੀ ਪਾਲ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸਦੀ ਦਾਦੀ ਇੱਕ ਕਵਿਤਰੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਪਤ੍ਰਲੇਖਾ ਮਿਸ਼ਰਾ ਪੌਲ ਅਤੇ ਅਗਨੀਸ਼ ਪਾਲ ਹਨ। ਉਹ ਆਸਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਬੋਰਡਿੰਗ ਸਕੂਲ ਗਈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਆਸਾਮ ਵੈਲੀ ਸਕੂਲ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬਿਸ਼ਪ ਕਾਟਨ ਗਰਲਜ਼ ਸਕੂਲ, ਬੈਂਗਲੌਰ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਈ। ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ ਅਤੇ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਉਸਨੇ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰੇਕ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਲੈਕਬੇਰੀ ਅਤੇ ਟਾਟਾ ਡੋਕੋਮੋ ਲਈ ਕੁਝ ਵਪਾਰਕ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਕੀਤੇ ਸਨ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਪਤ੍ਰਲੇਖਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਰਾਓ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਿਟੀਲਾਈਟਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਹੰਸਲ ਮਹਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ, ਫ਼ਿਲਮ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਜੋੜੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਘੱਟ ਬਜਟ 'ਤੇ ਬਣੀ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਵਪਾਰਕ ਸਫ਼ਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦੀ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਉਸ ਦੀ ਅਗਲੀ ਫਿਲਮ, ਲਵ ਗੇਮਜ਼, ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰੀ-ਥ੍ਰਿਲਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵਿਕਰਮ ਭੱਟ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਮੁਕੇਸ਼ ਭੱਟ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ ਭੱਟ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਕਾਸਟ ਵਿੱਚ ਪਤ੍ਰਲੇਖਾ, ਗੌਰਵ ਅਰੋੜਾ ਅਤੇ ਤਾਰਾ ਅਲੀਸ਼ਾ ਬੇਰੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਇਹ 8 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2016 ਨੂੰ ਰੀਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1990 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਚੀਮਾ (ਸੰਗਰੂਰ)
ਚੀਮਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਨੇੜਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਹੈ।
ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਅੰਕੜੇ
ਭਾਰਤ ਜਨਗਣਨਾ, ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਚੀਮਾ ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਵਾਦੀ 9347 ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 53% ਮਰਦ ਅਤੇ 47% ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 45% ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅੰਗੂਠਾ
ਅੰਗੂਠਾ ਹੱਥ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਉਂਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਹਤ ਵਿਗਿਆਨ
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਾਸ਼ਤ ਪ੍ਰਦੇਸ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੋ ਸੂਬਿਆਂ, ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ, ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੋਹਾਲੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਅਤੇ ਰੋਪੜ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਅੰਬਾਲਾ ਅਤੇ ਪੰਚਕੁਲਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੀਮਾ ਵੀ ਨੇੜੇ ਹੈ।
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਪੂਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਆਬੋ-ਹਵਾ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ । ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਮਾਸਟਰ ਪਲਾਨ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਲ ਕਾਰਬੂਜ਼ੀਏ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਸਾਲ 2015 ਵਿੱਚ ਬੀ.ਬੀ.ਸੀ. ਦੇ ਇੱਕ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋ ਇੱਕ ਇਹੋ ਜੇਹਾ ਸ਼ਹਿਰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਇੱਕ ਦਾ ਵਧੀਆ ਤਾਲਮੇਲ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਬਰਤਾਨਵੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਵੰਡ ਮਗਰੋਂ 1947 ਵਿੱਚ ਸੂਬੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚਕਾਰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵੰਡ ਕਰਕੇ ਰਾਜ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਹੌਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਆਈ। ਇਸ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਨਵੀਂ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਈ।
ਉਸ ਵੇਲੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਸ਼ਹਿਰੀ ਤਜਵੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਹਿਮੀਅਤ ਮਿਲੀ ਜਿਸਦੇ ਖ਼ਾਸ ਕਾਰਣ ਸਨ ਇੱਕ ਤਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਰਣਨੀਤਿਕ ਲੋਕੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦਾ ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਜ਼ਾਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੁਝਾਨ ਹੋਣਾ। ਨਵੀਂ ਕੌਮ ਦੇ ਆਧੁਿਨਕ ਅਤੇ ਅਗਾਂਹ-ਵਧੂ ਨਜ਼ਰੀਏ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਬੀਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਰਿਵਾਇਅਤਾਂ ਤੋਂ ਅਜ਼ਾਦ, ਕੌਮ ਦੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਵਿੱਚ ਯਕੀਨ ਰੱਖਣ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੱਸਿਆ। ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਇੱਕ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਇਮਾਰਤਸਾਜ਼ ਲ ਕਾਰਬੂਜ਼ੀਏ (Le Corbusier) ਨੇ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ। ਲ ਕਾਰਬੂਜ਼ੀਏ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਸਨ। ਪਹਿਲਾ ਮਾਸਟਰ-ਪਲੈਨ ਅਮਰੀਕੀ ਆਰਕੀਟੈੱਕਟ ਐਲਬਰਟ ਮੇਅਰ (Albert Mayer) ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਮੈਥਿਊ ਨਾਵੀਤਸਕੀ (Matthew Nowicki) ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। 1950 ਵਿੱਚ ਨਾਵੀਤਸਕੀ ਦੀ ਬੇਵਕਤੀ ਮੌਤ ਕਾਰਨ ਕਾਰਬੂਜ਼ੀਏ ਨੂੰ ਇਹ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਮਿਲਿਆ।ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ ਨੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸਜਾਉਣ/ਸਵਾਰਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।
1 ਨਵੰਬਰ, 1966 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਿੰਦੀ-ਬੋਲਦੇ ਦੱਖਣ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਕਰਕੇ ਹਰਿਆਣਾ ਸੂਬਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ-ਬੋਲਦੇ ਉੱਤਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ ਪੰਜਾਬ ਹੀ ਰਹਿਣ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਹੱਦ ਉੱਤੇ ਵੱਸਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਸੂਬਿਆਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਾਸ਼ਤ ਪ੍ਰਦੇਸ ਵੀ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ। 1952 ਤੋਂ 1966 ਤੱਕ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਸਿਰਫ਼ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਹੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ। ਅਗਸਤ 1985 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਸੰਤ ਹਰਚੰਦ ਸਿੰਘ ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਸਮਝੌਤੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ 1986 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਤੈਅ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹਰਿਆਣਾ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵੀ ਬਣਾਉਣੀ ਸੀ, ਪਰ ਕੁੱਝ ਇੰਤਜ਼ਾਮੀ ਕਾਰਣਾਂ ਦੇ ਚਲਦੇ ਇਸ ਟ੍ਰਾਂਸਫ਼ਰ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੋਈ। ਇਸ ਦੇਰੀ ਦੇ ਖ਼ਾਸ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕੁੱਝ ਹਿੰਦੀ-ਬੋਲਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ, ਅਤੇ ਲਹਿੰਦੇ ਹਰਿਆਣੇ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ-ਬੋਲਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਦੇਣ ਦਾ ਝਗੜਾ ਸੀ।
ਫੁੱਲ ਫਲਾਕਾ
ਸਾਰਾ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਬੋਹੜ ਅਤੇ ਸਫ਼ੈਦੇ ਦੇ ਬਾਗ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਸ਼ੋਕ, ਕੈਸਿਆ, ਤੂਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੁੱਖ ਵੀ ਇੱਥੇ ਦੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤੀ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਕਾਫ਼ੀ ਜੰਗਲੀ ਇਲਾਕਾ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਬੂਟਿਆਂ ਦੀ ਵਸੋਂ ਹੈ। ਹਿਰਣ, ਸਾਂਭਰ, ਕਰਕਰ ਹਿਰਣ, ਤੋਤੇ, ਕਠਫੋੜਾ ਅਤੇ ਮੋਰ ਰਾਖਵੇਂ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸੁਖ਼ਨਾ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂਬੱਤਖ਼ਾਂ ਅਤੇ ਹੰਸ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਸਾਈਬੇਰੀਆ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਉੱਡਕੇ ਠੰਢ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਝੀਲ ਦੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤੀ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੋਤਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 239 ਦੇ ਤਹਿਤ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਾਰਜ ਕਾਰਜਗਤ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਨਿਯੌਤ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲਾ ਦੇ ਕੋਲ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਹੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਹਨ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦਾ ਸਲਾਹਕਾਰ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਣ ਭਾਰਤੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਏ. ਜੀ. ਏਮ. ਯੂ. ਕੈਡਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਪਰੋਕਤ ਤਿੰਨ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੰਪੂਰਣ ਭਾਰਤੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਏ. ਜੀ. ਏਮ. ਯੂ., ਹਰਿਆਣਾ ਜਾਂ ਪੰਜਾਬ ਕੈਡਰ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਅਬਾਦੀ
ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬੋਲੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਹਿੱਸਾ ਉਰਦੂ ਵੀ ਬੋਲਦਾ ਹੈ।
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਰਵਾਸੀ ਲੋਕ ਵੀ ਵੱਡੇ ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਅਰਥਚਾਰੇ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਭਰਨ ਲਈ ਸਹਾਇਕ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲੋਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਸਰਕਾਰੀ ਮਹਿਕਮਿਆਂ ਅਤੇ ਨਿਜੀ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰਕੁੰਨ ਤੇ ਮੁਲਾਜ਼ਿਮ ਹਨ।
ਬਾਗ ਬਗੀਚੇ
ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਹਣੇ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਇਮਾਰਤਸਾਜ ਲ ਕਾਰਬੂਜ਼ੀਏ ਦੇ ਬਣਾਏ ਨਕਸ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਚੰਡੀ ਮੰਦਿਰ ਅਤੇ ਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪਿਆ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਬਾਗ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਮ ਗਾਰਡਨ, ਗਾਰਡਨ ਆਫ਼ ਸਪ੍ਰਿੰਗਸ,ਜ਼ਾਕਿਰ ਹੁਸੈਨ ਰੋਜ਼ ਗਾਰਡਨ, ਲੇਸਰ ਵੈਲੀ, ਰਜਿੰਦਰ ਪਾਰਕ, ਬੋਟਾਨਿਕਲ ਗਾਰਡਨ, ਸਿਮਰਤੀ ਉਪਵਨ, ਤੋਪਿਆਰੀ ਉਪਵਨ, ਟੇਰਸਡ ਗਾਰਡਨ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕੁੰਜ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਅਕਾਦਮੀ, ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਲਾ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਕਲਚਰਲ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵੀ ਵੇਖਣ ਯੋਗ ਹਨ।
ਜ਼ਾਕਿਰ ਹੁਸੈਨ ਰੋਜ਼ ਗਾਰਡਨ
ਜ਼ਾਕਿਰ ਹੁਸੈਨ ਰੋਜ਼ ਗਾਰਡਨ,ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਸੈਕਟਰ 16 ਵਿੱਚ 30 ਏਕੜ (120,000 m2) ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਇੱਕ ਬਨਸਪਤੀ ਬਾਗੀਚਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 1600 ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ 50,000 ਗੁਲਾਬ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਬੂਟੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ 1967 ਵਿੱਚ ਚੰਡੀਗੜ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਚੀਫ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਡਾ. ਐਮ. ਐਸ. ਰੰਧਾਵਾ ਦੀ ਦੇਖ ਰੇਖ ਅਧੀਨ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਗਾਰਡਨ ਆਫ਼ ਸਪ੍ਰਿੰਗਸ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ
ਗਾਰਡਨ ਆਫ਼ ਸਪ੍ਰਿੰਗਸ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ ਇੱਕ ਸੈਰਗਾਹ ਅਤੇ ਸੈਲਾਨੀ ਪਾਰਕ ਹੈ ਜੋ ਸੈਕਟਰ 53 ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਪਾਮ ਗਾਰਡਨ
ਪਾਮ ਗਾਰਡਨ,ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ,ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸ਼ਤ ਪ੍ਰਦੇਸ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਸੈਕਟਰ 42 ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਇੱਕ ਸੈਰ ਸਪਾਟੇ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਪਾਰਕ ਹੈ। ਗਾਰਡਨ ਆਫ਼ ਸਪ੍ਰਿੰਗਸ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ,ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸ਼ਤ ਪ੍ਰਦੇਸ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਇੱਕ ਸੈਰਗਾਹ ਅਤੇ ਸੈਲਾਨੀ ਪਾਰਕ ਜੋ ਸੈਕਟਰ 53 ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਰੌਕ ਗਾਰਡਨ
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਰਾਕ ਗਾਰਡਨ ਆਉਣਾ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਦੇ। ਇਸ ਬਾਗ਼ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਨੇਕਚੰਦ ਨੇ ਕਰਾਈ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ ਬਣਾਉਨ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗਕ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਕੂੜੇ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰਯਟਕ ਇੱਥੋਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ, ਮੰਦਰਾਂ, ਮਹਿਲਾਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਅਸਚਰਜ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਸਾਲ ਇਸ ਗਾਰਡਨ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੈਲਾਨੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਗਾਰਡਨ ਵਿੱਚ ਝਰਨਿਆਂ ਅਤੇ ਜਲਕੁੰਡਾਂ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਓਪਨ ਏਅਰ ਥਿਏਟਰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਅਨੇਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਸੰਸਕਰੀਤੀ-ਸਬੰਧਤ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਰੋਜ਼ ਗਾਰਡਨ
ਜ਼ਾਕਿਰ ਹੁਸੈਨ ਰੋਜ਼ ਗਾਰਡਨ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਹ ਗਾਰਡਨ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਹਣਾ ਰੋਜ਼ ਗਾਰਡਨ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਗੁਲਾਬਾਂ ਦੀਆਂ 1600 ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਕਿਸਮਾਂ ਵੇਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਗਾਰਡਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤੀ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਰੰਗੀਨ ਫੁਆਰੇ ਇਸਦੇ ਸੁਹੱਪਣ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਚੰਨ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਸਾਲ ਇੱਥੇ ਗੁਲਾਬ ਮੇਲਾ ਆਯੋਜਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਤੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸੁਖ਼ਨਾ ਝੀਲ
ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਨਿਰਮਤ ਝੀਲ 3 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਉਸਾਰੀ 1958 ਵਿੱਚ ਕਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਅਨੇਕਾਂ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਬੋਟਿੰਗ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਸਮੇਂ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੱਕ ਫੈਲੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਨਜ਼ਾਰੇ ਬੜੇ ਮਨਮੋਹਕ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਆਥਣ ਵੇਲੇ ਤਾਂ ਇਹ ਨਜ਼ਾਰੇ ਹੋਰ ਵੀ ਮਨਮੋਹਕ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸੁਖਨਾ ਜੰਗਲੀ-ਜੀਵ ਰੱਖ
ਲਗਭਗ 2600 ਹੇਕਟੇਅਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਇਸ ਰੱਖ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਜੀਵ ਅਤੇ ਵਨਸਪਤੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੂਲਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਂਦਰ, ਖਰਗੋਸ਼, ਗਿਲਹਰੀ, ਸਾਂਭਰ, ਭੇੜੀਏ, ਜੰਗਲੀ ਸੂਕੇ, ਜੰਗਲੀ ਬਿੱਲੀ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸੱਪਾਂ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਕਿਸਮਾਂ ਵੀ ਇੱਥੇ ਵੇਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਰੱਖ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵੰਨਸੁਵੰਨੀਆਂ ਨਸਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਸਾਧਨ
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਹਵਾਈ-ਅੱਡਾ ਸਿਟੀ ਸੈਂਟਰ ਤੋਂ ਕਰੀਬ 11 ਕਿ.ਮੀ. ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਲਈ ਨੇਮੀ ਫਲਾਈਆਂ ਹਨ।
ਸਿੱਖਿਆ
left|thumb|ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕੇਂਦਰ, ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ ਹਨ। ਇਹ ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਚਾਲਿਤ ਸਕੂਲਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਾਲਜਾਂ ਤੱਕ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ (PGIMER), ਪੰਜਾਬ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨੀਕਲ ਟੀਚਰ ਟਰੇਨਿੰਗ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ (NITTTR), ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ, ਅਤੇ DAV ਕਾਲਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 115 ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਡਲ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਸੈਕਟਰ 16, ਜਵਾਹਰ ਨਵੋਦਿਆ ਵਿਦਿਆਲਿਆ, ਭਵਨ ਵਿਦਿਆਲਿਆ, ਕਾਨਵੈਂਟ ਸਕੂਲ ਜਿਵੇਂ ਸੇਂਟ ਐਨੀਜ਼ ਕਾਨਵੈਂਟ ਸਕੂਲ, ਸ. ਜੌਨਜ਼ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਸੈਕਰਡ ਹਾਰਟ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਰਮਲ ਕਾਨਵੈਂਟ ਸਕੂਲ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ ਜਿਵੇਂ ਦਿੱਲੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਡੀਏਵੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ।
ਖੇਡਾਂ
right|thumb|ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਹਾਕੀ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਸੈਕਟਰ 42 ਸੈਕਟਰ 16 ਦਾ ਸਟੇਡੀਅਮ ਕਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੋਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਪੀਸੀਏ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਗੁਆ ਬੈਠਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਰਾਜੀ ਮੈਚ ਖੇਡਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਗੋਲਫ ਕਲੱਬ ਕੋਲ ਇੱਕ 7,202-ਯਾਰਡ, 18-ਹੋਲ ਕੋਰਸ ਹੈ ਜੋ ਇਸਦੇ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਤੰਗ ਫੇਅਰਵੇਅ, ਡੌਗਲਗ 7ਵੇਂ ਹੋਲ, ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਨੌਂ ਹੋਲਾਂ 'ਤੇ ਫਲੱਡ ਲਾਈਟਿੰਗ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਰਿਆਣਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
ਸੁੰਦਰ ਦਾਸ ਅਰਾਮ
ਸਸੀ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਾ ਵਰਨਣ ਬੜਾ ਵਧੀਆ ਕੀਤਾ ਹੈ ਆਖਣ ਅੋਸੀ ਹੁਸਨ ਦੀ ਸੂਰਤ, ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਨਾਂ ਕਾਈ, ਰਬ ਨੇ ਹੂਰ ਬਹਿਸ਼ਤ ਦੀ ਸਾਨੂੰ, ਕਰਕਾ ਲੁਤਫ ਭਜਾਈ|
ਹਬੀਬ ਤਨਵੀਰ
ਹਬੀਬ ਤਨਵੀਰ (1 ਸਤੰਬਰ 1923 – 8 ਜੂਨ 2009) ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕਾਂ, ਨਾਟਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ, ਕਵੀਆਂ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਹ ਆਗਰਾ ਬਾਜ਼ਾਰ (1954) ਅਤੇ ਚਰਨਦਾਸ ਚੋਰ (1975), ਵਰਗੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ ਲਿਖਾਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਉਰਦੂ, ਹਿੰਦੀ ਥੀਏਟਰ ਦਾ ਥੰਮ ਸੀ ਅਤੇ ਨਯਾ ਥੀਏਟਰ ਤੇ, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹੀ ਕਬਾਇਲੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਨਯਾ ਥੀਏਟਰ ਨਾਮ ਦੀ ਥੀਏਟਰ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਉਸ ਨੇ ਭੋਪਾਲ ਵਿੱਚ 1959 ਨੂੰ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਨਾਚਾ ਵਰਗੇ ਦੇਸੀ ਕਲਾ ਰੂਪ ਆਪਣਾ ਕੇ, ਨਾ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਥੀਏਟਰ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ, ਸਗੋਂ ਚਰਨਦਾਸ ਚੋਰ, ਗਾਂਵ ਕਾ ਨਾਮ ਸਸੁਰਾਲ, ਮੋਰ, ਨਾਮ ਦਾਮਾਦ ਅਤੇ ਕਾਮਦਿਓ ਕਾ ਅਪਨਾ ਬਸੰਤ ਰਿਤੂ ਕਾ ਸਪਨਾ ਵਰਗੇ ਮੀਲਪੱਥਰ ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ ਵੀ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ।
ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਹਬੀਬ ਤਨਵੀਰ ਦਾ ਜਨਮ ਛੱਤੀਸਗੜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰਾਏਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੌਤ 8 ਜੂਨ 2009 ਨੂੰ ਮੱਧਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਭੋਪਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੇ 1959 ਵਿੱਚ ਭੋਪਾਲ ਵਿੱਚ ਨਯਾ ਥੀਏਟਰ ਕੰਪਨੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਇਪਟਾ ਨਾਲ
1946 ਵਿੱਚ ਹਬੀਬ ਤਨਵੀਰ ਮੁੰਬਈ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇ ਕੀਤਾ, ਸਵਤੰਤਰਤਾ ਲਈ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਅਤੇ ਇਪਟਾ ਦੇ ਬੈਨਰ ਥੱਲੇ ‘ਅਰੇ ਅਬ ਭਾਗੋ ਲੰਦਨ ਜਾਓ’ ਵਰਗੇ ਗਾਣੇ ਗਾਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਾਹਿਰ, ਕੈਫ਼ੀ ਆਜ਼ਮੀ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲੇਂਦਰ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਚਰਚਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਹਬੀਬ ਤਨਵੀਰ ਇਪਟਾ ਵਿੱਚ 1948 ਤੋਂ ਖੂਬ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
1948 ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਇਪਟਾ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਇਪਟਾ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਰਾਮਾਰਾਓ, ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਿਨੀ, ਦੀਨਾ ਪਾਠਕ, ਮੋਹਨ ਸਹਿਗਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹਬੀਬ ਤਨਵੀਰ ਜਾਦੂ ਕੀ ਕੁਰਸੀ ਨਾਮ ਦਾ ਡਰਾਮਾ ਲੈ ਕੇ ਗਏ ਸੀ। ਇਸ ਡਰਾਮੇ ਦਾ ਸ਼ੋਅ ਜਬਲਪੁਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੁੰਬਈ ਪਰਤਣ ਤੇ ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਿਨੀ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰ ਜਾਫਰੀ ਨੂੰ ਗਿਰਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਹਬੀਬ ਤਨਵੀਰ ਅੰਡਰਗਰਾਊਂਡ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕੁੱਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਇਪਟਾ ਦਾ ਸਕੱਤਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਨਵੇਂ ਨਵੇਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਇਪਟਾ ਵਿੱਚ ਡਰਾਮਾ ਕਰਦੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸਨੇ ਸ਼ਾਂਤੀਦੂਤ ਕਾਮਗਾਰ ਨਾਮ ਦਾ ਡਰਾਮਾ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵੀ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਟਕਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਤੁਰਕਿਸਤਾਨ
ਤੁਰਕਿਸਤਾਨ (ਤੁਰਕੀ: Türkistan; ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਤੁਰਕਾਂ ਦੀ ਭੂਮੀ)ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਤੁਰਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਤਰੁਕ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਕੀ
ਤੁਰਕ
ਤੁਰਕ ਦਾ ਅਰਥ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁੱਝ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ -
ਪੁਰਾਣਾ ਨੇਮ
ਪੁਰਾਣੀ ਸ਼ਾਖ ਜਾਂ ਪੁਰਾਣਾ ਨੇਮ ਇਸਾਈ ਬਾਈਬਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੱਢਲੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਯਹੂਦੀਆਂ ਦੀ ਹਿਬਰੂ ਬਾਈਬਲ, ਜੋ ਕਿ ਪੁਰਾਤਨ ਇਜ਼ਰਾਇਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਲਿਖਾਈਆਂ ਦਾ ਇਕੱਠ ਹੈ, ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ; ਪੁਰਾਣਾ ਨੇਮ ਇਸਾਈ ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਪੂਰਕ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਨਵਾਂ ਨੇਮ ਨਾਮਕ ਲਿਖਾਈਆਂ ਦਾ ਇਕੱਠ ਹੈ।
ਗੋਰਸੀਆਂ ਹਾਕਮਰਾਏ
ਗੋਰਸੀਆਂ ਹਾਕਮਰਾਏ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੱਛਮੀ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ,ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਪੁਰਾਣਾ ਨੇਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਾਈ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਰਾਣਾ ਨੇਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਬਰੂ ਬਾਈਬਲ
ਤੁਰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਕੀ
ਗੋਰਸੀਆਂ ਹਾਕਮਰਾਏ
ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ
ਪਿੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਿਤਾ ਸਰਪੰਚ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਚੁਣੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਊਰੀ
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿੱਚ
ਊਰੀ ਊਰੀ ਊਰੀ, ਨੱਚਦੀ ਕਾਹਤੋ ਨੀ, ਕੀ ਮਾਲਕ ਨੇ ਘੂਰੀ, ਨੱਚਦੀ... ਊਰੀ ਊਰੀ ਊਰੀ, ਨੀ ਅੱਜ ਦਿਨ ਸ਼ਗਨਾ ਦਾ, ਨੱਚ ਨੱਚ ਹੋ ਜਾ ਦੂਹਰੀ, ਨੀ ਅੱਜ...
ਲੂਆ:ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ
This module provides easy processing of arguments passed from #invoke. It is a meta-module, meant for use by other modules, and should not be called from #invoke directly. Its features include:
Basic use
First, you need to load the module. It contains one function, named.
In the most basic scenario, you can use getArgs inside your main function. The variable  is a table containing the arguments from #invoke. (See below for details.)
However, the recommended practice is to use a function just for processing arguments from #invoke. This means that if someone calls your module from another Lua module you don't have to have a frame object available, which improves performance.
If you want multiple functions to use the arguments, and you also want them to be accessible from #invoke, you can use a wrapper function.
ਮਾਇਆ ਅਲੀ
ਮਾਇਆ ਅਲੀ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ 2012 ਵਿੱਚ ਦੁੱਰ-ਏ-ਸ਼ਹਿਵਾਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। 2013 ਵਿੱਚ ਔਨ ਜ਼ਾਰਾ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।  2015 ਵਿੱਚ ਉਹ ਜ਼ਿਦ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਯੂਸਫ਼ ਹੈ  ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਲੂਆ:ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ
Options
The following options are available. They are explained in the sections below.
ਮਾਇਆ ਅਲੀ
ਅਲੀ ਨੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਡਰਾਮੇਲੀ ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਯੂਸਫ ਹੈ (2015) ਅਤੇ ਫਰਾਹ ਵਲੀ ਖਾਨ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਡਰਾਮੇ ਦੀਯਾਰ-ਏ-ਦਿਲ (2015) ਵਿੱਚ ਜ਼ੁਲੀਖਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਬੋਤਮ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਲਕਸ ਸਟਾਈਲ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। 2019 ਵਿੱਚ ਉਹ ਰੋਮਾਂਟਿਕ-ਕਾਮੇਡੀ, 'ਪਰੇ ਹਟ ਲਵ' ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਲਕਸ ਸਟਾਈਲ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। 2021 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ARY ਡਿਜੀਟਲ ਦੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਪਹਿਲੀ ਸੀ ਮੁਹੱਬਤ ਵਿੱਚ ਰਾਖੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ 5 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ।
ਲੂਆ:ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ
Trimming and removing blanks
Blank arguments often trip up coders new to converting MediaWiki templates to Lua. In template syntax, blank strings and strings consisting only of whitespace are considered false. However, in Lua, blank strings and strings consisting of whitespace are considered true. This means that if you don't pay attention to such arguments when you write your Lua modules, you might treat something as true that should actually be treated as false. To avoid this, by default this module removes all blank arguments.
Similarly, whitespace can cause problems when dealing with positional arguments. Although whitespace is trimmed for named arguments coming from #invoke, it is preserved for positional arguments. Most of the time this additional whitespace is not desired, so this module trims it off by default.
ਮਾਇਆ ਅਲੀ
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ, ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਸਫਲਤਾ (1989-2015)
2012 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਹਮ ਟੀਵੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਡਰਾਮਾ ਦੁਰ-ਏ-ਸ਼ਹਿਵਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਡਰਾਮੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮਹਿਨੂਰ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਹੁਤ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸਿਵਾਏ ਕਿ ਉਹ ਦੁਰ-ਏ-ਸ਼ਾਹਵਰ (ਸਨਮ ਬਲੋਚ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਈ ਗਈ) ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਨਾਟਕ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਹੈਸਾਮ ਹੁਸੈਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਮਰਾ ਅਹਿਮਦ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜੀਓ ਟੀਵੀ 'ਤੇ ਦੁਰ-ਏ-ਸ਼ਹਿਵਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਏਕ ਨਈ ਸਿੰਡਰੇਲਾ ਉਸ ਦਾ ਅਗਲਾ ਸ਼ੋਅ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਉਸਮਾਨ ਖਾਲਿਦ ਬੱਟ ਅਤੇ ਫੈਜ਼ਾਨ ਖਵਾਜਾ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਡਰਾਮੇ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਮਿਲੀ। ਇਸ ਸੀਰੀਅਲ ਵਿੱਚ ਮਾਇਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਮੀਸ਼ਾ (ਸਿੰਡਰੈਲਾ) ਸੀ। ਸੀਰੀਅਲ ਸਿੰਡਰੇਲਾ ਦੀ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਰੀਟੇਲਿੰਗ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਡਿਜ਼ਨੀ ਵਰਲਡ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੇ ਸਨ। ਸੀਰੀਅਲ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਹੈਸਾਮ ਹੁਸੈਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਫੈਜ਼ਾ ਇਫ਼ਤਿਖਾਰ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 2013 ਵਿੱਚ ਏਕ ਨਈ ਸਿੰਡਰੇਲਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੂੰ ਹਾਸਾਮ ਹੁਸੈਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਹੇਠ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਕਾਮੇਡੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਔਨ ਜ਼ਾਰਾ ਮਿਲਿਆ। ਇਹ ਸ਼ੋਅ ਫੈਜ਼ਾ ਇਫ਼ਤਿਖਾਰ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਪਹਿਲਾਂ ਹਿਸਾਰ ਏ ਮੁਹੱਬਤ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਜ਼ਾਰਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਓਸਮਾਨ ਖਾਲਿਦ ਬੱਟ ਦੇ ਉਲਟ ਉਸਦੇ ਪਤੀ, ਔਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ।[18] 2013 ਵਿੱਚ, ਅਲੀ ਨੇ ਆਖਰਕਾਰ ਹਾਸਾਮ ਹੁਸੈਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਅਹਿਸਾਨ ਖਾਨ ਅਤੇ ਸੋਹਾਈ ਅਲੀ ਅਬਰੋ ਨਾਲ ਖੋਆ ਖੋਆ ਚੰਦ, ਇੱਕ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਲੜੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਫੈਜ਼ਾ ਇਫਤਿਖਾਰ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਅਹਮੇਰੀਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜੋ ਇੱਕ ਮਿੱਠੇ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਭੈਣ ਹੈ।
ਲੂਆ:ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ
Trimming and removing blanks
However, sometimes you want to use blank arguments as input, and sometimes you want to keep additional whitespace. This can be necessary to convert some templates exactly as they were written. If you want to do this, you can set the  and   arguments to.
ਮਾਇਆ ਅਲੀ
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ, ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਸਫਲਤਾ (1989-2015)
2013 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਰੰਜਿਸ਼ ਹੀ ਸਾਹੀ ਵਿੱਚ ਹਿਬਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਵਿਭਿੰਨ ਕਹਾਣੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, A&B ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਜੋ ਜੀਓ ਟੀਵੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਦੁਖਾਂਤ, ਦੁੱਖਾਂ, ਦੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਪੀੜਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹਰ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ। ਅਲੀ ਫਿਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭੈਣ ਵਰਗੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਹੈ ਪਰ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਭੈਣ ਹੈ। ਦੁਬਾਰਾ 2013 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੀਰੀਅਲ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੈ ਤੂ ਬਣਾਇਆ ਜੋ ਜੀਓ ਟੀਵੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਸੀਰੀਅਲ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਅਮੀਨ ਇਕਬਾਲ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਏ ਐਂਡ ਬੀ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਫੈਜ਼ਾ ਇਫਤਿਖਾਰ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਡਰਾਮੇ ਵਿੱਚ ਅਹਿਸਾਨ ਖਾਨ, ਉਹ ਅਤੇ ਆਇਜ਼ਾ ਖਾਨ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਸੀਰੀਅਲ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 20 ਸਤੰਬਰ 2013 ਨੂੰ ਜੀਓ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਰਾਤ 8:00 ਵਜੇ ਪ੍ਰਾਈਮ ਸਲਾਟ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਹ ਸੀਰੀਅਲ ਭਾਰਤੀ ਚੈਨਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਤੇ ਵੀ ਇਸੇ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਇਆ।
ਲੂਆ:ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ
Custom formatting of arguments
Sometimes you want to remove some blank arguments but not others, or perhaps you might want to put all of the positional arguments in lower case. To do things like this you can use the  option. The input to this option must be a function that takes two parameters,  and , and returns a single value. This value is what you will get when you access the field  in the   table.
Example 1: this function preserves whitespace for the first positional argument, but trims all other arguments and removes all other blank arguments.
ਮਾਇਆ ਅਲੀ
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ, ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਸਫਲਤਾ (1989-2015)
ਉਸ ਦਾ ਅਗਲਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸਜਲ ਅਲੀ ਅਤੇ ਅਫਾਨ ਵਹੀਦ ਦੇ ਨਾਲ ਲਾਦੂਨ ਮੈਂ ਪਾਲੀ ਸੀ। ਇਸ ਸੀਰੀਅਲ 'ਚ ਅਲੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਅ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਲੜਕੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਲਾਰਾਇਬ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਇੱਕ ਲੜਕੀ ਜਿਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਰਵਾਇਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੀਰੀਅਲ ਹਰ ਮੰਗਲਵਾਰ ਰਾਤ 8 ਵਜੇ ਡਰਾਮਾ ਚੈਨਲ ਜੀਓ ਟੀਵੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕਹਾਣੀ ਐਡਮ ਅਜ਼ੀਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਵਸੀਮ ਅੱਬਾਸ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਹੈ। 2014 ਵਿੱਚ, ਅਲੀ ਨੂੰ ਸ਼ਨਾਖਤ ਵਿੱਚ ਕਾਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕੁਰਤ-ਉਲ-ਏਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ, ਜੋ ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਲੀ ਨੇ ਅਹਿਸਾਨ ਖਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਜ਼ਿਦ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ। ਲੜੀ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਅਦਨਾਨ ਵਾਈ ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਹਾਣੀ ਬੀ ਗੁਲ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਮੋਮੀਨਾ ਦੁਰੈਦ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਜ਼ਿਦ ਇੱਕ ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ ਕੁੜੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸਮਨ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਵਿਆਹ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਆਦਮੀ (ਅਹਿਸਾਨ ਖਾਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਇਆ ਗਿਆ) ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋਇਆ ਹੈ। 2015 ਵਿੱਚ, ਅਲੀ ਨੇ ਮਹਿਰੀਨ ਜੱਬਾਰ ਦੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਡਰਾਮਾ ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਯੂਸਫ ਹੈ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਇਮਰਾਨ ਅੱਬਾਸ ਦੇ ਨਾਲ ਜ਼ੁਲੈਖਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸੇ ਸਾਲ, ਉਸਨੇ ਉਸਮਾਨ ਖਾਲਿਦ ਬੱਟ, ਆਬਿਦ ਅਲੀ, ਸਨਮ ਸਈਦ, ਮਿਕਲ ਜ਼ੁਲਫਿਕਾਰ, ਹਰੀਮ ਫਾਰੂਕ ਅਤੇ ਅਲੀ ਰਹਿਮਾਨ ਖਾਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਬਲਾਕਬਸਟਰ ਸਮੂਹ ਪਰਿਵਾਰਕ ਡਰਾਮਾ ਦੀਯਾਰ-ਏ-ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਛੜੀ ਪੋਤੀ ਫਰਾਹ ਵਲੀ ਖਾਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਹ ਲੜੀ ਫਰਹਤ ਇਸ਼ਤਿਆਕ ਦੇ ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੇ ਨਾਵਲ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਗਿਲਗਿਤ-ਬਾਲਟਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖਾਪਲੂ ਪੈਲੇਸ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ, ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਹਮ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਲਈ ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਲਕਸ ਸਟਾਈਲ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਲੂਆ:ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ
Custom formatting of arguments
Example 2: this function removes blank arguments and converts all arguments to lower case, but doesn't trim whitespace from positional parameters.
Note: the above functions will fail if passed input that is not of type  or. This might be the case if you use the  function in the main function of your module, and that function is called by another Lua module. In this case, you will need to check the type of your input. This is not a problem if you are using a function specially for arguments from #invoke (i.e. you have  and   functions, or something similar).
ਮਾਇਆ ਅਲੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਿਤ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤ ਮਾਡਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਲੂਆ:ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ
Custom formatting of arguments
Example 1:
Example 2:
Also, please note that the  function is called more or less every time an argument is requested from the   table, so if you care about performance you should make sure you aren't doing anything inefficient with your code.
ਯਾਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ
ਯਾਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਪਲੇਠਾ ਨਾਵਲ ਵਕਤ ਬੀਤਿਆ ਨਹੀਂ 2018 ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ। ਯਾਦਵਿੰਦਰ ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕਸਬੇ ਕੋਟ ਫੱਤਾ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਯਾਦਵਿੰਦਰ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਫਿਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਯਾਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਨੂੰ  ਵਕਤ ਬੀਤਿਆ ਨਹੀਂ ਨਾਵਲ ਲਈ  'ਯੁਵਾ ਪੁਰਸਕਾਰ' (2019) ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦਿੱਲੀ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ,
ਲੂਆ:ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ
Frames and parent frames
Arguments in the  table can be passed from the current frame or from its parent frame at the same time. To understand what this means, it is easiest to give an example. Let's say that we have a module called. This module prints the first two positional arguments that it is passed.
ਯਾਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1993 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀਂ ਦਾ ਯੁਵਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਲੇਖਕ (ਪੰਜਾਬੀ)
ਲੂਆ:ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ
Frames and parent frames
is then called by, which contains the code. This produces the result "firstInvokeArg".
Now if we were to call, the following would happen:
There are three options you can set to change this behaviour:,   and. If you set  then only arguments passed from the current frame will be accepted; if you set   then only arguments passed from the parent frame will be accepted; and if you set   then arguments will be passed from both the current and parent frames, but the parent frame will have priority over the current frame. Here are the results in terms of :
Notes:
Wrappers
For example, the only content of Template:Side box (excluding content in <noinclude ></noinclude> tags) is. There is no point in checking the arguments passed directly to the #invoke statement for this template, as no arguments will ever be specified there. We can avoid checking arguments passed to #invoke by using the parentOnly option, but if we do this then #invoke will not work from other pages either. If this were the case, the Some text in the code  would be ignored completely, no matter what page it was used from. By using the  option to specify 'Template:Side box' as a wrapper, we can make   work from most pages, while still not requiring that the module check for arguments on the Template:Side box page itself.
Wrappers can be specified either as a string, or as an array of strings.
Notes:
Ref tags
This module uses metatables to fetch arguments from #invoke. This allows access to both the frame arguments and the parent frame arguments without using the  function. This can help if your module might be passed  tags as input.
As soon as  tags are accessed from Lua, they are processed by the MediaWiki software and the reference will appear in the reference list at the bottom of the article. If your module proceeds to omit the reference tag from the output, you will end up with a phantom reference - a reference that appears in the reference list, but no number that links to it. This has been a problem with modules that use  to detect whether to use the arguments from the frame or the parent frame, as those modules automatically process every available argument.
This module solves this problem by allowing access to both frame and parent frame arguments, while still only fetching those arguments when it is necessary. The problem will still occur if you use  elsewhere in your module, however.
Known limitations
The use of metatables also has its downsides. Most of the normal Lua table tools won't work properly on the args table, including the  operator, the   function, and the functions in the table library. If using these is important for your module, you should use your own argument processing function instead of this module.
ਬਾਘਾ
ਬਾਘਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 2001 ਵਿੱਚ ਬਾਘਾ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 2931 ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫ਼ਲ 11.53 ਕਿ. ਮੀ. ਵਰਗ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਨਜੀਬ ਅਹਿਮਦ ਦੀ ਗੁੰਮਸ਼ੁਦਗੀ
ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਧਿਆਪਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (JNUTA) ਨੇ JNU ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਬੇਰੁੱਖੀ ਅਤੇ ਪੱਖਪਾਤੀ ਪਰਬੰਧਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਰਾਇਆ ਹੈ। JNUTA ਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ 25 ਨੁਕਾਤੀ ਬੁਲੇਟਿਨ ਦੀ ਵੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜਾਣ ਬੁਝ ਕੇ ਇਹ ਤੱਥ ਛੱਡ ਦਿਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਰਾਤ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਏ ਝਗੜੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅਹਿਮਦ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਜੀਬ ਅਹਿਮਦ ਦੀ ਮਾਤਾ ਫਾਤਿਮਾ ਨਫੀਸ ਨੇ ਵੀ JNU ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਹੈ।
ਰੋਸ ਵਿਚ, JNU ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨੀ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ 20 ਘੰਟੇ ਘੇਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਨਜੀਬ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਵਸੰਤ ਕੁੰਜ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਅਗਵਾ ਅਤੇ ਗਲਤ ਕੈਦ ਕਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਐਫਆਈਆਰ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਰਿਪੋਰਟ ਹੈ ਕਿ ਨਜੀਬ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਕੋਸ਼ਿਸ਼  ਇਹ ਵੀ ਰਿਪੋਰਟ ਹੈ ਕਿ ਹੋ ਸਕਦਾ ਨਜੀਬ ਕਿਸੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਗੁਪਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਨਜੀਬ ਦੇ ਠਿਕਾਣੇ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਲਈ 100,000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਇਨਾਮ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।  ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੜਤਾਲੀਆ ਟੀਮ (ਐਸ.ਆਈ.ਟੀ.) ਇਸ ਕੇਸ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਉਸ ਦੇ ਹੋਸਟਲ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਨੁਸਖਿਆਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲਾਪਤਾ JNU ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨਜੀਬ ਅਹਿਮਦ ਦਾ ਲਾਪਤਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਅਤੇ ਓਬਸੈਸਿਵ-ਕੰਪਲਸਿਵ ਵਿਕਾਰ (ਓਸੀਡੀ) ਲਈ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਵਾਹਰਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਗੋਇੰਦਵਾਲ (ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੱਛਮ)
ਪ੍ਰਸਾਸ਼ਨ
ਪਿੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਿਤਾ ਸਰਪੰਚ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਚੁਣੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਦ ਅਵੈਂਜਰਜ਼ (2012 ਫ਼ਿਲਮ)
ਮਾਰਵਲ ਦ ਅਵੈਂਜਰਸ ,ਜਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦ ਅਵੈਂਜਰਸ, 2012 ਦੀ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸੂਪਰਹੀਰੋ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਮਾਰਵਲ ਕੌਮਿਕਸ ਦੀ ਇਸੇ ਨਾਂ ਦੀ ਸੂਪਰਹੀਰੋ ਟੀਮ ’ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਰਵਲ ਸਟੂਡੀਓਜ਼ ਨੇ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਾਲਟ ਡਿਜ਼ਨੀ ਸਟੂਡੀਓਜ਼ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰਸ ਨੇ ਤਕਸੀਮ ਕੀਤੀ। ਮਾਰਵਲ ਸਿਨੇਮੈਟਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸ ਦੀ ਇਹ ਛੇਵੀਂ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਜੌਸ ਵੇਡਨ ਦੀ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਰੌਬਰਟ ਡਾਓਨੀ ਜੂਨੀਅਰ, ਕ੍ਰਿਸ ਈਵਾਂਸ, ਮਾਰਕ ਰੂਫ਼ਾਲੋ, ਕ੍ਰਿਸ ਹੈਮਸਵਰਥ, ਸਕਾਰਲੈਟ ਜੋਹਾਨਸਨ, ਜੇਰੇਮੀ ਰੈਨਰ, ਟੌਮ ਹਿਡਲਸਟਨ, ਕਲਾਰਕ ਗ੍ਰੈੱਗ, ਕੋਬੀ ਸਮਲਡਰਸ, ਸਟੈਲਨ ਸਕਾਸ਼ਗੂਦ ਅਤੇ ਸੈਮੂਐਲ ਐੱਲ. ਜੈਕਸਨ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਅਹਿਮੀਅਤ ਕਿਰਦਾਰ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਅਮਨ ਬਹਾਲੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਸ਼ੀਲਡ ਦਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਨਿੱਕ ਫ਼ਿਊਰੀ ਥੌਰ ਦੇ ਭਰਾ ਲੋਕੀ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਆਈਰਨ ਮੈਨ, ਕੈਪਟਨ ਅਮਰੀਕਾ, ਹਲਕ, ਅਤੇ ਥੌਰ ਨੂੰ ਭਰਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
11 ਅਪਰੈਲ 2012 ਨੂੰ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਐਲ ਕੈਪੀਟਨ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 4 ਮਈ 2012 ਨੂੰ ਇਹ ਪੂਰੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਹੋਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2012 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸੁਮਤੀ ਮੁਤਾਟਕਰ
ਸੁਮਤੀ ਮੁਤਾਟਕਰ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Sumati Mutatkar; 10 ਸਤੰਬਰ 1916 – 28 ਫਰਵਰੀ 2007) ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਆਗਰਾ ਘਰਾਣੇ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ।
ਉਸਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਫਾਰ ਮਿਊਜ਼ਿਕ, ਡਾਂਸ ਐਂਡ ਡਰਾਮਾ, ਜੀਵਨ ਭਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, 1979 ਦੀ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ 1999 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ 2001-2002 ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕਾਲੀਦਾਸ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਪੂਜਾ ਹੇਗੜੇ
ਪੂਜਾ ਹੇਗੜੇ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ।  ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ ਇੰਡੀਆ 2010 ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਉਪ ਜੇਤੂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਮਾਇਸਕਿਨ ਦੀ ਤਾਮਿਲ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਫਿਲਮ ਮੁਗਾਮੂਦੀ (2012) ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ. ਉਸਨੇ ਓਕਾ ਲੈਲਾ ਕੋਸਮ ਵਿੱਚ ਨਾਗਾ ਚੈਤੰਨਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। 2016 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਸ਼ੂਤੋਸ਼ ਗੋਵਾਰੀਕਰ ਦੀ ਮੋਹੇਂਜੋ ਦਾਰੋ ਵਿੱਚ ਰਿਤਿਕ ਰੋਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਪੂਜਾ ਹੇਗੜੇ ਦਾ ਜਨਮ ਮੁੰਬਈ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਮੰਜੂਨਾਥ ਹੇਗੜੇ ਅਤੇ ਲਾਥਾ ਹੇਗੜੇ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਬੜੀ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਮੰਗਲੌਰ ਤੋਂ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਰਿਸ਼ਭ ਹੇਗੜੇ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਰਥੋਪੈਡਿਕ ਸਰਜਨ ਹੈ। ਉਹ ਕੰਨੜ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਹਿੰਦੀ, ਤੁਲੂ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਐਮ. ਐਮ. ਕੇ. ਕਾਲਜ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅੰਤਰ-ਕਾਲਜ ਪ੍ਰਤਿਯੋਗਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਡਾਂਸ ਅਤੇ ਫੈਸ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ।
ਸੁਮਤੀ ਮੁਤਾਟਕਰ
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ
ਉਸਨੇ ਗਵਾਲੀਅਰ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਪੰਡਿਤ ਰਾਜਾਭਈਆ ਪੂਛਵਾਲੇ, ਆਗਰਾ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਉਸਤਾਦ ਵਿਲਾਇਤ ਹੁਸੈਨ ਖਾਨ, ਅਤੇ ਰਾਮਪੁਰ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਪੰਡਿਤ ਅਨੰਤ ਮਨੋਹਰ ਜੋਸ਼ੀ ਅਤੇ ਉਸਤਾਦ ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਹੁਸੈਨ ਖਾਨ (ਮੌ. 1964) ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਤੋਂ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਭਾਤਖੰਡੇ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ (ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਰਿਸ ਕਾਲਜ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ) ਵਿੱਚ ਪੰਡਿਤ ਐਸ ਐਨ ਰਤਨਜੰਕਰ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਸੀ।
ਪੂਜਾ ਹੇਗੜੇ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1990 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸੁਮਤੀ ਮੁਤਾਟਕਰ
ਕੈਰੀਅਰ
1953 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ (ਏਆਈਆਰ) ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਉਪ ਮੁੱਖ ਨਿਰਮਾਤਾ ਬਣ ਗਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, 1968 ਵਿੱਚ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਤੰਬਰ 1981 ਵਿੱਚ ਫੈਕਲਟੀ ਦੀ ਡੀਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋ ਗਈ। ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਖੋਜ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ, ਨਾਲ ਹੀ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ।
ਉਸਦੀ ਮੌਤ 28 ਫਰਵਰੀ 2007 ਨੂੰ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ 91 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਸਾਹ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਈ ਸੀ; ਉਹ ਉਸਦੀ ਧੀ ਦੁਆਰਾ ਬਚੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2007 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1916
ਬ੍ਰਹਮਜਗਦੀਸ਼ ਸਿੰਘ
ਬ੍ਰਹਮਜਗਦੀਸ਼ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਕ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੇ ਰੀਵਿਊਕਾਰ ਵਜੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਕ
ਯੂਈਆ ਝੀਲ (ਨੈਨਜਿੰਗ)
ਯੂਏਆ ਝੀਲ ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ   ਕ੍ਰੀਸੈਂਟ ਮੂਨ ਲੇਕ  ਆਈ  ਨਾਨਜਿੰਗ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਿਆਂਗਸੂ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਪੀਪਲੀ ਲਾਈਵ
ਪੀਪਲੀ ਲਾਈਵ 13 ਅਗਸਤ 2010 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ ਇੱਕ ਬਾਲੀਵੁਡ ਫਿਲਮ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਆਮੀਰ ਖਾਨ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਅਨੁਸ਼ਾ ਰਿਜਵੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਨੁਸ਼ਾ ਰਿਜਵੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਹੈ। ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਓਂਕਾਰ ਦਾਸ ਮਣਿਕਪੁਰੀ ਨਾਮਕ ਰੰਗ ਮੰਚ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਰਘੁਵੀਰ ਯਾਦਵ, ਨਵਾਜੁੱਦੀਨ ਸਿੱਦੀਕੀ, ਮਲਾਇਕਾ ਸ਼ੇਨੌਏ ਅਤੇ ਕਈ ਨਵੇਂ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਅਭਿਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਫਿਲਮ ਦੇ ਵੰਡਣ ਵਾਲੇ ਯੂਟੀਵੀ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰਸ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸਰਕਾਰੀ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ, ਔਰੰਗਾਬਾਦ
ਸਰਕਾਰੀ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ, ਔਰੰਗਾਬਾਦ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Government Medical College, Aurangabad) ਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਸਕੂਲ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਹੈਲਥ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ (ਐਮ.ਯੂ.ਐਚ.ਐਸ.), ਨਾਸਿਕ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕਾਲਜ ਨੂੰ ਮੈਡੀਕਲ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (ਐਮ.ਸੀ.ਆਈ.), ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। 1956 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ, ਇਹ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਡਾਕਟਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਕਾਲਜ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਕੋਰਸ ਐਮ ਬੀ ਬੀ ਐਸ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ 150 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕੋਰਸਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 127 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਦਾ ਹੈ।
ਟਿਕਾਣਾ
ਇਹ ਕਾਲਜ ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਖਾਮ ਨਦੀ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਕੰਢੇ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਪੰਚਕੀ, ਬੀਬੀ ਕਾ ਮਕਬਰਾ ਅਤੇ ਡਾ. ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਦਕਰ ਮਰਾਠਵਾੜਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਯਾਤਰੀ ਆਕਰਸ਼ਣ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਕਾਲਜ ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ 4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ, ਕੇਂਦਰੀ ਬੱਸ ਅੱਡੇ ਤੋਂ 1.5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਚਿਕਲਥਾਣਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੋਂ 11 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ' ਤੇ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਕਾਲਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 15 ਅਗਸਤ 1956 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ 10 ਵੇਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿਵਸ ਦੇ ਮੌਕੇ ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਕਾਲਜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਛਾਉਣੀ ਦੇ ਇਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਨਿਜ਼ਾਮ ਬੰਗਲੇ ਵਿਚ 50 ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਅਮਖਾਸ ਵਿਖੇ ਛੂਤ ਵਾਲੇ, ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਅਤੇ ਨੇਤਰ ਵਿਗਿਆਨ ਵਾਰਡ ਸਥਿਤ ਸਨ। ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਮੁੱਖ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਬੰਬੇ ਰਾਜ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਯਸ਼ਵੰਤ ਰਾਓ ਚਵਾਨ ਨੇ ਸਵਾਮੀ ਰਾਮਾਨੰਦ ਤੀਰਥ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ 27 ਅਕਤੂਬਰ 1957 ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਨਈਅਰ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 20 ਜੂਨ 1964 ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋਰ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਕੈਂਪਸ ਵਿਚ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੁਝ ਸਮੂਹਾਂ ਲਈ, ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਐਮ.ਬੀ.ਬੀ.ਐੱਸ ਦੇ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਸਾਲ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਸਰਕਾਰੀ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ, ਨਾਗਪੁਰ ਜਾਣਾ ਪਿਆ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1963 ਤਕ, ਇਹ ਕਾਲਜ ਓਸਮਾਨਿਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਰਿਹਾ। 1963 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਨਵੀਂ ਬਣੀ ਮਰਾਠਵਾੜਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਹੁਣ ਡਾ. ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਦਕਰ ਮਰਾਠਵਾੜਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ) ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਹ ਕਾਲਜ ਪਿਛਲੇ 57 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮਰਾਠਵਾੜਾ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਵਿਦਰਭ ਅਤੇ ਖੰਦੇਸ਼ ਖੇਤਰ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚਿਕਿਤਸਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਵਿਦਿਅਕ
ਸੰਸਥਾ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਕੋਰਸ ਹਨ:
ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ
ਕੁਤੁਬੁੱਦੀਨ ਐਬਕ
ਕੁਤੁਬੁੱਦੀਨ ਐਬਕ (ਅਰਬੀ: قطب الدين أيبك‎, ਫ਼ਾਰਸੀ: قطب الدین ایبک‎; ਸ਼ਬਦਾਰਥ:"ਦੀਨ ਦਾ ਧੁਰਾ") ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਸਕ, ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੁਲਤਾਨ ਅਤੇ ਗ਼ੁਲਾਮ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕੇਵਲ ਚਾਰ ਸਾਲ (1206 – 1210) ਹੀ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਫੌਜ਼ੀ ਸੀ ਜੋ ਦਾਸ ਬਣ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਜੇ ਦੇ ਫੌਜੀ ਅਭਿਆਨਾਂ ਦਾ ਸਹਾਇਕ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਸੁਲਤਾਨ। ਕੁਤੁਬੁੱਦੀਨ ਐਬਕ 'ਲੱਖ ਬਖਸ਼' ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਜਨਮ ਅਤੇ ਬਚਪਨ
ਕੁਤੁਬ ਅਲ ਦੀਨ (ਜਾਂ ਕੁਤੁਬੁੱਦੀਨ ) ਤੁਰਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਨਿਵਾਸੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਤੁਰਕ ਸਨ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮਏ ਦਾਸ ਵਪਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਚਲਨ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਲਾਭਪ੍ਰਦ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਦਾਸਾਂ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਨ ਦੇ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜੇ ਦੇ ਹੱਥ ਫਰੋਖਤ ਕਰਨਾ (ਵੇਚਣਾ) ਇੱਕ ਲਾਭਦਾਈ ਧੰਦਾ ਸੀ, ਬਾਲਕ ਕੁਤੁਬੁੱਦੀਨ ਇਸ ਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਵਪਾਰੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਨਿਸ਼ਾਪੁਰ ਦੇ ਕਾਜੀ ਫਖਰੂੱਦੀਨ ਅਬਦੁਲ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਕੂਫੀ ਨੂੰ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ। ਅਬਦੁਲ ਅਜੀਜ ਨੇ ਬਾਲਕ ਕੁਤੁਬ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਫੌਜੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਧਿਆਪਨ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਅਬਦੁਲ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਓੜਕ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਹੰਮਦ ਗੋਰੀ ਨੇ ਖ਼ਰੀਦ ਲਿਆ।
ਨੌਕਰੀ
ਗੋਰ ਦੇ ਮਹਿਮੂਦ ਨੇ ਐਬਕ ਦੇ ਸਾਹਸ, ਕਰਤਵਿਅਨਿਸ਼ਠਾ ਅਤੇ ਸਵਾਮਿਭਕਤੀ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਹੀ ਅਸਤਬਲ ( ਘੁੜਸਾਲ ) ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ( ਅਮੀਰ - ਏ - ਅਖੂਰ ) ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਇੱਕ ਸਨਮਾਨਿਤ ਪਦ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੌਜੀ ਅਭਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਦਾ ਮੌਕੇ ਮਿਲਿਆ। ਤਰਾਈਨ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਚੋਹਾਨ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ, ਮਾਰਨੇ ਦੇ ਬਾਅਦ ਐਬਕ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਸੂਬੇਦਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਦਿੱਲੀ, ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਉੱਤਰਦਾਈ ਬਣਾ।
ਫੌਜੀ ਅਭਿਆਨ
ਉਸ ਨੇ ਗੋਰੀ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਉੱਤੇ ਫੌਜੀ ਅਭਿਆਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਅਭਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਗੋਰੀ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਸੂਬੇਦਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਹਿਮੂਦ ਗੋਰੀ ਫ਼ਤਹਿ ਦੇ ਬਾਅਦ ਰਾਜਪੂਤਾਨਾ ਵਿੱਚ ਰਾਜਪੂਤ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਸੱਤਾ ਸੌਂਪ ਗਿਆ ਸੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜਪੂਤ ਤੁਰਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਸਰਵਪ੍ਰਥਮ, 1192 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਅਜਮੇਰ ਅਤੇ ਮੇਰਠ ਵਿੱਚ ਵਿਦ੍ਰੋਹਾਂ ਦਾ ਦਮਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਸੱਤਾ ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ ਹੋਇਆ। ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕੋਲ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਕੇ ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਫਤਹਿ ਦੀ ਨੀਤੀ ਅਪਨਾਈ। ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼ਾਸਕ ਦਾ ਪ੍ਰਭੁਤਵ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਇਨ੍ਹੇ ਸਮਾਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਟਿਕਿਆ ਸੀ।
ਜਾਟ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੇ ਹਾਂਸੀ ਦੇ ਕਿਲੇ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ