cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਨਸਤਾਲੀਕ ਲਿਪੀ
ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਰਦੂ ਜ਼ਬਾਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਚੌਧਵੀਂ-ਪੰਦਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਨ ਚੜ੍ਹੀ। ਕੈਲੀਗਰਾਫੀ ਦੀ ਇਸ ਲਿਪੀ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਬਾਨੀ ਈਰਾਨ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਖ਼ੱਤਾਤ ਮੀਰ ਅਲੀ ਤਬਰੇਜ਼ੀ ਸੀ। ਇਹ ਕੈਲੀਗਰਾਫੀ ਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਬਹੁਤ ਵਾਰ ਅਰਬੀ ਪਾਠ ਲਿਖਣ ਲਈ ਵੀ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਸਤਾਲੀਕ ਖ਼ੁਸ਼ਨਵੀਸੀ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਸਤੇਮਾਲ ਈਰਾਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਸਤਾਲੀਕ ਦਾ ਇੱਕ ਨੁਸਖ਼ਾ ਫ਼ਾਰਸੀ, ਪਸ਼ਤੋ, ਖੁਆਰ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਲਿਖਣ ਲਈ ਤਰਜੀਹੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸਲਾਮ ਦੀ ਈਰਾਨ ਆਮਦ ਦੇ ਬਾਦ, ਇਰਾਨੀਆਂ ਨੇ ਫ਼ਾਰਸੀ-ਅਰਬੀ ਲਿਪੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਰਬੀ ਖ਼ੁਸ਼ਨਵੀਸੀ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦੂਸਰੇ ਇਸਲਾਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਗਈ। ਅਰਬੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਲਿਖਣ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਸੁਲਸ, ਰੁੱਕਾ, ਦਿਵਾਨੀ ਅਤੇ ਨਸਖ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਨਸਖ਼ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਰਆਨ ਦੀ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਆਮ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜਦ ਕਿ ਕੁਰਆਨ ਦੇ ਸਫ਼ਿਆਂ ਦੇ ਅਸਲ ਪਾਠ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਵਿਆਖਿਆ ਲਿਖਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਆਖਿਆ ਨੂੰ ਕੁਰਆਨ ਦੇ ਪਾਠ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਾਸ਼ੀਏ ਤੇ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਅਰਬੀ ਲਫ਼ਜ਼ ਅਲਕ ਤੋਂ ਤਾਲੀਕ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਮੀਰ ਅਲੀ ਤਬਰੇਜ਼ੀ ਨੇ 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਲਿਪੀਆਂ ਨਸਖ਼ ਔਰ ਤਾਲੀਕ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਲਿਪੀ ਬਣਾਈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਸਖ਼-ਤਾਲੀਕ (ਨਸਖ਼ਤਾਲੀਕ) ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜੋ ਬਾਦ ਵਿੱਚ ਮੁਖ਼ਤਸਰ ਹੋ ਕੇ ਨਸਤਾਲੀਕ ਬਣਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਿਪੀਆਂ
ਗ਼ਰੀਬੀ ਰੇਖਾ
ਗਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ਆਮਦਨ ਦਾ ਘੱਟੋ ਪੱਧਰ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਖਾਸ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਉਣ ਲਈ ਕਾਫੀ ਹੈ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਗਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ਦਾ ਪੱਧਰ ਸਾਲ 2008 ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ $ 1.25 ਡਾਲਰ ਸੀ।
ਜਨਗਣਨਾ 2011 ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 121.02 ਕਰੋੜ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਪੇਂਡੂ ਅਬਾਦੀ 83.31 ਕਰੋੜ ਸੀ, ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਲੋਕ 37.71 ਕਰੋੜ ਸਨ। ਸੰਪੂਰਨ ਨੰਬਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਬਾਦੀ ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਲਗਭਗ 9 ਕਰੋੜ ਅਤੇ 9.1 ਕਰੋੜ ਵਧੀ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਸਨੀਕ ਪੇਂਡੂ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਜ਼ੁਕ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਰਵਾਸ ਅਤੇ ਆਬਾਦੀ ਵਿਸਫੋਟ। ਗਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ਪਹਿਲਾਂ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਆਮਦਨੀ ਮਾਪਦੰਡ (1978) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ. ਮਾਪਦੰਡ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਦਿਹਾਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਸਤ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਕੈਲੋਰੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 2400 ਕੈਲੋਰੀ ਅਤੇ 2100 ਕੈਲੋਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਆਮ ਅਨਾਜ (ਲਗਭਗ 650 ਗ੍ਰਾਮ) ਦੀ ਲਾਗਤ ਜੋ ਇਸ ਆਗਿਆਯੋਗ ਮਾਨਕ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਖਰਚੇ ਨੂੰ ਗਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ. ਇਹ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਸੀ. 61.80 ਅਤੇ ਰੁਪਏ. ਦਿਹਾਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਕ੍ਰਮਵਾਰ (1978) 71.30 ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ। ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਯੋਜਨਾ ਕਮਿਸ਼ਨ, ਹੁਣ ਨੀਤੀ ਆਯੋਗ, ਮਹਿੰਗਾਈ ਲਈ ਗਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ਦੇ ਥ੍ਰੈਸ਼ਹੋਲਡ ਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਵਿਵਸਥਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ. ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿਚ ਗਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ।
ਯੋਜਨਾ ਕਮਿਸ਼ਨ (ਭਾਰਤ)
ਭਾਰਤ ਦੇ ਯੋਜਨਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਜਿਸਦਾ ਮਾਸਿਕ ਖ਼ਰਚਾ 816 ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਜਿਸਦਾ ਮਾਸਿਕ ਖ਼ਰਚਾ 1000 ਰੁਪਏ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਗ਼ਰੀਬ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਰਤਮਾਨ ਖੋਜ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਰੇਖਾ ਤੈਅ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਮਾਸਿਕ ਖ਼ਰਚਾ 1336 ਰੁਪਏ ਮਿੱਥਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਖ਼ਰਚਾ ਸਰਕਾਰੀ ਗ਼ਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ ਰੰਗਾਰਾਜਨ ਪੈਨਲ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਜੋ ਪੇਂਡੂ 32 ਰੁਪਏ ਦਿਹਾੜੀ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ 47 ਰੁਪਏ ਦਿਹਾੜੀ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕਮਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਗਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਥੱਲੇ ਹਨ। SECC ਸਮਾਜਿਕ-ਮਾਲੀ ਜਨ ਗਨਣਾ ਮੁਤਾਬਕ 35% ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਗਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਥੱਲੇ ਹਨ।
ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਰੇਖਾ
ਮੈਕਕਿਨਸੇ ਗਲੋਬਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵੱਲੋਂ ਫਰਵਰੀ 2014 ਵਿੱਚ ‘ਗ਼ਰੀਬੀ ਤੋਂ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਵੱਲ’ ਨਾਮੀਂ ਖੋਜ ਰਿਪੋਰਟ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਵੱਲੋਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਖ਼ਰਚ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਜ਼ਰੂਰੀ ਲੋੜਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਸਬੰਧੀ ਇੱਕ ਰੇਖਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ‘ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਰੇਖਾ’ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਅੱਠ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ
ਬਕਸਰ
ਬਕਸਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਿਹਾਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਗਰ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜੋ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਲੀਆ ਅਤੇ ਗਾਜ਼ੀਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨਾਲ ਸਰਹੱਦ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਮੀ ਬਕਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬਕਸਰ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਬਲਾਕ ਦਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 132 ਪੇਂਡੂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਰੀਮਪੁਰ ਦਾ ਜਨਗਣਨਾ ਕਸਬਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਚੌਸਾ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਬਕਸਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਇਸ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਲੜੀ ਗਈ ਸੀ।  ਬਕਸਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਪੂਰਬੀ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਜ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਹਾਵੜਾ-ਦਿੱਲੀ ਮੁੱਖ ਲਾਈਨ ਦੇ ਪਟਨਾ-ਮੁਗਲਸਰਾਏ ਸੈਕਸ਼ਨ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪਟਨਾ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 125 ਕਿ.ਮੀ. ਭੋਜਪੁਰੀ ਬਕਸਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
ਤਾਨਿਆ ਸ਼ਰਮਾ
ਤਾਨਿਆ ਸ਼ਰਮਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Tanya Sharma; ਜਨਮ 27 ਸਤੰਬਰ 1995) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਥ ਨਿਭਾਨਾ ਸਾਥੀਆ ਅਤੇ ਸਸੁਰਾਲ ਸਿਮਰ ਕਾ 2 ਵਿੱਚ ਸਮਾਨੰਤਰ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੰਘਰਸ਼ (2011-14)
ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਚੰਚਲ ਰਾਜ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਅਫਸਰ ਬਿਟੀਆ (2011-2012) ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੌਰਾਣਿਕ ਨਾਟਕ ਦੇਵੋਂ ਕੇ ਦੇਵ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। . . ਮਹਾਦੇਵ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ਦੇਵਸੇਨਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਾਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਐਪੀਸੋਡਿਕ ਦਿੱਖ ਵਿੱਚ ਡਰ ਫਾਈਲਾਂ, ਪਰ ਇਹ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਉਸਦੀ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀਆਂ।
2015-ਮੌਜੂਦਾ
ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ 2015 ਤੋਂ 2017 ਤੱਕ ਰਸ਼ਮੀ ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਟਾਰਪਲੱਸ ਸੋਪ ਓਪੇਰਾ ਸਾਥ ਨਿਭਾਨਾ ਸਾਥੀਆ ਵਿੱਚ ਮੀਰਾ ਮੋਦੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਾਨੰਤਰ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਲੀਡ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹੋਈ।
2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ ਦੇ ਸ਼ੋਅ ਵੋ ਅਪਨਾ ਸਾ ਵਿੱਚ ਬਿੰਨੀ ਜਿੰਦਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ &amp;TV ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨਾਟਕ ਲਾਲ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਟੈਂਡਅਲੋਨ ਐਪੀਸੋਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।
ਫਰਵਰੀ 2019 ਵਿੱਚ, ਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਦੂਜੀ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਮਿਲੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਕਲਰਜ਼ ਟੀਵੀ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਡਰਾਮੇ ਉਡਾਨ ਵਿੱਚ ਸਾਂਵੀ "ਅੰਜੋਰ" ਰਾਜਵੰਸ਼ੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1995 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਲਲਤੋਂ ਕਲਾਂ
ਲਲਤੋਂ ਕਲਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਲੁਧਿਆਣਾ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਲਲਤੋਂ ਕਲਾਂ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ, ਲੇਖਕਾਂ, ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਤੇ ਕਿੱਸਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਂ ਰੌਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਗ਼ਦਰੀ ਬਾਬਾ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਲਲਤੋਂ ਦਾ ਜਨਮ ਵੀ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਪਹਿਲਾਂ ਜੀਂਦ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਦੇ ਰਾਜੇ ਅਧੀਨ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਲ੍ਹਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਭਰਾ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਬਾਘਾ, ਰੂਪ ਚੰਦ, ਹਿੰਮਤ ਤੇ ਗ ਸਨ। ਤਿੰਨ ਭਰਾ ਬਾਘਾ, ਰੂਪ ਚੰਦ ਤੇ ਹਿੰਮਤ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਲਲਤੋਂ ਖੁਰਦ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ’ਤੇ ਤਿੰਨ ਪੱਤੀਆਂ ਅੱਜ ਵੀ ਹਨ।
ਪਿੰਡ ਬਾਰੇ
ਪਿੰਡ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਪਹਿਲਾਂ ਚਾਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ’ਤੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕਦੇ ਬਾਹਰੋਂ ਹਮਲਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਡੇਰੇ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਨਗਾਰਾ ਵਜਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਕਈ ਘਰਾਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੀ ਮੀਨਾਕਾਰੀ ਦੇਖ ਕੇ ਰੂਹ ਨਸ਼ਿਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਕਈ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲਹਿੰਦੇ ਪਾਸੇ ਟਿੱਬੇ ਹੀ ਟਿੱਬੇ ਸਨ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਫ਼ੌਜ ਦੀਆਂ ਯੂਨਿਟਾਂ ਮਸ਼ਕਾਂ ਵੀ ਕਰਿਆ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਹੁਣ ਇਹ ਸਾਰੇ ਟਿੱਬੇ ਲੁਧਿਆਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਛੱਪੜ ਅਤੇ ਨੀਵੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭਰਨ ਲਈ ਖਪ ਗਏ। ਹੁਣ ਟਿੱਬਿਆਂ ਦੀ ਪੱਧਰ ਕੀਤੀ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਗੁਰਬਚਨ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਹਸਪਤਾਲ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਹਸਪਤਾਲ, ਦਾਣਾ ਮੰਡੀ, ਪੁਲੀਸ ਚੌਕੀ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦਫ਼ਤਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਉਦਯੋਗ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।
ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਲਾਕਾਰ
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਵੇਲੇ ਜੰਝ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਸੀ। ਬੋਲੀ ਦਾ ਜਵਾਬ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਦਿੰਦਿਆ ਹੋਇਆਂ ਜੰਝ ਛੁਡਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਰੋਟੀ ਖਾਧੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਰਵਾਇਤ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦਿਆਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸੰਤਾ ਸਿੰਘ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ ਨੇ ਕਿੱਸਾ ਲਿਖਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਕਿੱਸਾ ਸਾਹਿਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਜੇਕਰ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਉੱਘੀਆਂ ਹਸਤੀਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਪੱਤਰਕਾਰ ਪੀ.ਡੀ. ਮਹਿੰਦਰਾ ਦਾ ਨਾਮ ਮੂਹਰਲੀ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਘੇ ਅਦਾਕਾਰ ਧਰਮਿੰਦਰ ਨੇ ਵੀ ਮੁਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਲਦੇਵ ਲਲਤੋਂ ਨੇ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੰਦੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਲਲਤੋਂ ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਕਲਮਖੁਦ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਨੌਰਥ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਸਿੰਘ ਨੌਰਥ ਵਰਗੇ ਚੰਗੇ ਗੀਤਕਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨਰੰਜਣ ਸਿੰਘ ਨੰਜੀ ਦੀ ਛਪਾਰ ਦੇ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਚੜ੍ਹਤ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤਾਂ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਬੋਲੀਆਂ ਪਾਉਣੀਆਂ, ਉਹ ਵੀ ਮੂੰਹ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਜੋੜਨੀਆਂ ਪੜ੍ਹਿਆਂ-ਲਿਖਿਆਂ ਦੇ ਵਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਅਨਪੜ੍ਹ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਬੋਲੀਆਂ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸੀ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਦਿਲਬਰ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਝੋਲੀ 13 ਨਾਵਲ ਅਤੇ 9 ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪਾਏ ਹਨ। ਉਜਾਗਰ ਲਲਤੋਂ ਨੇ ਵੀ ਦੋ ਨਾਵਲ ਤੇ ਕੁਝ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਝੋਲੀ ਪਾਈਆਂ ਹਨ। ਬਹਾਦਰ ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ "ਲਲਤੋਂ ਪਿੰਡ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ" ਵਿੱਚ ਕਲਮਬੰਦ ਕਰਕੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਰੌਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਗੁਰਦੀਪ ਗਰੇਵਾਲ ਦਾ ‘ਸਫ਼ਰ ਦੇ ਬੋਲ’ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪਾਠਕਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਬਕਲਮਖੁਦ ਨੇ ਵੀ ‘ਨਜ਼ਮ ਜੋ ਹਾਲੇ ਲਿਖਣੀ ਹੈ’ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਝੋਲੀ ਪਾਇਆ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਨੌਜਵਾਨ ਕਰਮਜੀਤ ਗਰੇਵਾਲ ਬਾਲ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ‘ਛੱਡ ਕੇ ਸਕੂਲ ਮੈਨੂੰ ਆ’ ਨਾਮੀ ਪੁਸਤਕ ਲਈ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਮਿਲਿਆ। ਭਜਨ ਸਿੰਘ ਮਸਤਾਨਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਮੋਹਣੀ ਦੀ ਜੋੜੀ ਦੇ ਤਵੇ ਮੋਗੇ ਦੀ ਰੀਗਲ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋਏ ਸਨ। ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਕਰਮਜੀਤ ਗਰੇਵਾਲ, ਸਰਬਣ ਸਿੰਘ ਨੌਰਥ ਅਤੇ ਜੱਗਾ ਲਲਤੋਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ’ਚ ਜ਼ੋਰ ਅਜ਼ਮਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੈਡੀਕਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੇ ਡਾ. ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲ ਦਾ ਨਾਮ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਲੁਧਿਆਣਾ-1 ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜੰਡੀ ਵੱਢਣਾ
40-50 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਆਹ ਦੀ ਇੱਕ ਰਸਮ ਆਮ ਹੁੰਦੀ ਸੀ -ਜੰਡੀ ਵੱਢਣਾ ਬਰਾਤ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਆਂਦੜ, ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾਨ ਨਾਲ ਜੰਡ ਦੇ ਰੁਖ ਨੂੰ ਟੱਕ ਲਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਇਹ ਰਸਮ ਕਿਤੇ ਕਿਤਾਈਂ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਬਰਾਤਾਂ ਕਈ-ਕਈ ਰਾਤਾਂ ਵਾਟ ਕੱਟ ਕੇ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ ਸਨ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਲਾੜਾ ਇਸ ਬਰਾਤ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਉਹਦੀ ਤਲਵਾਰ ਜਾਂ ਕਿਰਪਾਨ ਦੀ ਧਾਰ ਜਾਚਣ ਲਈ ਇਸ ਰੀਤ ਦਾ ਆਰੰਭ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਜਦੋਂ ਹਾਲਾਤ ਬਦਲ ਗਏ ਹਨ ਪਰ ਇਸ ਰਸਮ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਅਜੇ ਵੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਿਆਰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ
ਅਮਰੀਕਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੈਂਡਰਡਜ਼ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ (ਏ.ਐਨ.ਐਸ.ਆਈ.) ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਅਮਰੀਕਨ ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦਾਂ, ਸੇਵਾਵਾਂ, ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਲਈ ਸਵੈ-ਇੱਛਤ ਸਹਿਮਤੀ ਦੇ ਮਿਆਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਗਠਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਿਆਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਯੂ.ਐਸ. ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦਾ ਤਾਲਮੇਲ ਵੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਅਮਰੀਕੀ ਉਤਪਾਦ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਣ।
ANSI ਉਹਨਾਂ ਮਾਨਕਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਹੋਰ ਮਿਆਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸੰਗਠਨਾਂ, ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ, ਉਪਭੋਗਤਾ ਸਮੂਹਾਂ, ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮਿਆਰ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਇਕਸਾਰ ਹੋਣ, ਲੋਕ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਪ੍ਰੀਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਰਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਏ.ਐਨ.ਐਸ.ਆਈ ਉਹਨਾਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਉਤਪਾਦ ਜਾਂ ਅਮਲੇ ਦਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਡੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਹੈ। ਏ.ਐਨ.ਐੱਸ.ਆਈ. ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਦਫਤਰ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ANSI ਸਾਲਾਨਾ ਸੰਚਾਲਨ ਬਜਟ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ, ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਅਤੇ ਫੀਸਾਂ, ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਨ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਫੀਸ ਅਧਾਰਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਫੰਡ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਏ.ਐਨ.ਐੱਸ.ਆਈ ਅਸਲ ਵਿੱਚ 1918 ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਪੰਜ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸੋਸਾਇਟੀਆਂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸਟੈਂਡਰਡਜ਼ ਕਮੇਟੀ (ਏਈਐਸਸੀ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।
1928 ਵਿਚ, ਏ ਈ ਐਸ ਸੀ ਅਮੇਰਿਕਨ ਸਟੈਂਡਰਡਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਏ ਐੱਸ ਏ) ਬਣ ਗਿਆ। 1966 ਵਿਚ, ਏ.ਐੱਸ.ਏ ਨੂੰ ਪੁਨਰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਟੈਂਡਰਡ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ (ਯੂ.ਐਸ.ਏ.ਐਸ.ਆਈ.) ਬਣ ਗਿਆ। ਮੌਜੂਦਾ ਨਾਮ 1969 ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਐਡਮ ਸਟੈਨਟਨ ਅਨੁਸਾਰ, 1919 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਪੱਕੇ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਸਟਾਫ ਦੇ ਮੁਖੀ ਏ.ਈ.ਈ.ਸੀ। ਨੇ ਇੱਕ ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ। ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਸਟਾਫ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਰਜਕਾਰੀ, ਕਲੀਫੋਰਡ ਬੀ. ਲੇਪੇਜ, ਜੋ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਤੇ ਸੀ, ASME $ 7,500 ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲਾਨਾ ਬਜਟ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮੁਹੱਈਆ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
1931 ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਟਿਕਨੀਕਲ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਯੂ.ਐਸ. ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਮੇਟੀ (ਆਈ. ਸੀ। ਸੀ.) ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜੋ 1904 ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਿਕਸ ਮਾਨਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।
ਮੈਂਬਰ
ANSI ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ, ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਹਨ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ 270,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ 30 ਮਿਲੀਅਨ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਏ.ਐਨ.ਐਸ.ਆਈ. ਖੁਦ ਮਿਆਰਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਕਾਸ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੇ ਮਿਆਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਕੇ ਮਿਆਰੀ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਏ.ਐਨ.ਐੱਸ.ਆਈ. ਮਾਨਤਾ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮਿਆਰੀ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ, ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ, ਸੰਤੁਲਨ, ਸਹਿਮਤੀ ਅਤੇ ਯੋਗ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਲਈ ਸੰਸਥਾ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਏ.ਐਨ.ਐੱਸ.ਆਈ. ਵੀ ਅਮਰੀਕੀ ਮਾਨਕ ਮਿਆਰਾਂ, ਜਾਂ ਏ ਐੱਨ ਐਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸੰਸਥਾ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਮਾਪਦੰਡ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਲਈ ਉਚਿਤ, ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਅਤੇ ਜਵਾਬਦੇਹ ਹਨ।
ਸਵੈਇੱਛਤ ਸਹਿਮਤੀ ਦੇ ਮਿਆਰ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਏ.ਐਨ.ਐਸ.ਆਈ. ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਲਗਭਗ 9,500 ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਹਨ।
ਸਟੈਂਡਰਡ ਪੈਨਲ
ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਨੌਂ ਪੱਧਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ:
ANSI ਹੋਮਲੈਂਡ ਡਿਫੈਂਸ ਅਤੇ ਸਕਿਊਰਿਟੀ ਸਟੈਂਡਰਡਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਕੋਲਾਬੋਰੇਟਿਵ (ਐਚ.ਡੀ.ਐਸ.ਸੀ.), ਏ.ਐਨ.ਐਸ.ਆਈ. ਨੈਨੋ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਸਟੈਂਡਰਡਜ਼ ਪੈਨਲ (ਏਐਨਐਸਆਈ-ਐਨਐੱਸਪੀ), ID ਚੋਰੀ ਰੋਕਥਾਮ ਅਤੇ ID ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸਟੈਂਡਰਡਜ਼ ਪੈਨਲ (IDSP), ਏ.ਐਨ.ਐਸ.ਆਈ. ਊਰਜਾ ਸਮਰੱਥਾ ਮਾਨਕ ਸੰਚਾਲਨ ਕੋਲਾਬੋਰੇਟਿਵ (ਈ ਈ ਐਸ ਸੀ ਸੀ), ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਮਿਆਰਾਂ ਦੀ ਤਾਲਮੇਲ ਸਮਰੱਥਾ (NESCC), ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਵਹੀਕਲਜ਼ ਸਟੈਂਡਰਡਜ਼ ਪੈਨਲ (EVSP), ਕੈਮੀਕਲ ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨ ਤੇ ਏ.ਐਨ.ਐਸ.ਆਈ.-ਐਨਐਮ ਨੈਟਵਰਕ, ਏ.ਐਨ.ਐਸ.ਆਈ. ਬਾਇਓਫਿਲਸ ਸਟੈਂਡਰਡ ਕੋਆਰਡੀਨੇਸ਼ਨ ਪੈਨਲ, ਹੈਲਥਕੇਅਰ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਸਟੈਂਡਰਡਜ਼ ਪੈਨਲ।
2009 ਵਿੱਚ, ਏ.ਐਨ.ਐਸ.ਆਈ. ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਸਟੈਂਡਰਡਜ਼ ਐਂਡ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ (ਐਨਆਈਐਸਟੀ) ਨੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਤਾਲਮੇਲ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ (ਐਨਈਐਸਸੀਸੀ) ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ। ਐਨ.ਈ.ਐਸ.ਸੀ.ਸੀ। ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸਨਅਤ ਵਿੱਚ ਮਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤਮਾਨ ਲੋੜ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਅਤੇ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਸਰੋਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਸੱਚਰ ਕਮੇਟੀ
ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਚਰ ਕਮੇਟੀ 2005 ਵਿੱਚ ਮਨਮੋਹਣ ਸਿੰਘ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮਾਜਿਕ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਅਕ ਹਾਲਤ ਜਾਨਣ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ। ਇਸ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੁੱਖੀ ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਚਰ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸਦੇ ਹੋਰ ਛੇ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਸਨ।
ਇਸ ਕਮੇਟੀ ਨੇ 403 ਪੇਜਾਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 30 ਨਵੰਬਰ 2006 ਨੂੰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ
ਵਾਨ ਗਾਗ (1991 ਫ਼ਿਲਮ)
' ਵਾਨ ਗਾਗ  1991 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੌਰਿਸ ਪਿਆਲਿਟ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਡੱਚ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਵਾਨ ਗਾਗ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਜਾਕ ਦੁਤਰੋਂ ਨੇ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਵਧੀਆ ਐਕਟਰ ਦਾ ਸੀਜਰ ਅਵਾਰਡ (1992) ਮਿਲਿਆ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਨਸੈਂਟ ਵਾਨ ਗਾਗ
ਅਰਜਨਟੀਨੀ ਪੇਸੋ
ਪੇਸੋ (ਮੂਲ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵਟਾਂਦਰਾਯੋਗ ਪੇਸੋ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤ ਗਿਆ) ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ ਜਿਹਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ $ ਹੈ। ਇੱਕ ਪੇਸੋ ਵਿੱਚ 100 ਸਿੰਤਾਵੋ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਦਾ ISO 4217 ਕੋਡ ARS ਹੈ। ਕਈ ਹੋਰ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਅਰਜਨਟੀਨੀ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ "ਪੇਸੋ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ; ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਧੀ ਘੱਟ ਸਿਫ਼ਰਾਂ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਵੱਖਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਕ ਵਾਲੀ ਨਵੀਂ ਮੁਦਰਾ (ਪੇਸੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਦਰਾ, ਪੇਸੋ ਕਨੂੰਨ 18188, ਪੇਸੋ ਅਰਜਨਟੀਨੀ...) ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। 1969 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 13 ਸਿਫ਼ਰ (ਦਸ ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਦਾ ਗਣਕ) ਲੋਪ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਦਸ ਦਸੰਬਰ: ਕਹਾਣੀਆਂ
ਦਸ ਦਸੰਬਰ (ਮੂਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:Tenth of December) ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਜਾਰਜ ਸਾਂਡਰਸ ਦਾ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਦੀਆਂ 1995 ਅਤੇ 2009 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਦਸ ਦਸੰਬਰ 8 ਜਨਵਰੀ 2013 ਰੈਂਡਮ ਹਾਊਸ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ "ਹੋਮ," ਨੂੰ 2011 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਮ ਸਟੋਕਰ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਚਿੰਤਕ
ਚਿੰਤਕ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਜੀਵਨ ਸਰਗਰਮੀ ਦਾ ਉਘੜਵਾਂ ਲੱਛਣ ਉਸ ਦੀ ਬੌਧਿਕ ਸਰਗਰਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਬੌਧਿਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਕੇ ਨਵੇਂ ਅਤੇ ਮੌਲਿਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ "ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ", "ਵਿਦਵਾਨ" ਤੋਂ ਉਲਟ, ਇੱਕ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਸਮਾਜਿਕ ਕਰਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਲਗਾਤਾਰ ਸਚਾਈ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕਤਾ ਬਾਰੇ ਅਮੂਰਤੀਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਲੱਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਉਹ ਬੌਧਿਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਸਮਾਜਾਂ ਲਈ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ਾਸਤਰ
ਬਲਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੋਟਭਾਰਾ
ਬਲਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੋਟਭਾਰਾ ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ।
ਕਿਤਾਬਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ
ਬਸ਼ਰਤ ਪੀਰ
ਬਸ਼ਰਤ ਪੀਰ, (ਜਨਮ 1977) ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਇੱਕ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸਕਰਿਪਟ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਵੀ ਹੈ।
ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਖੋਸਲਾ
ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਖੋਸਲਾ (15 ਜਨਵਰੀ 1912- ਜੂਨ 1995) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ ਹੈ। ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਖੋਸਲਾ ਦੀ ਦੇਣ ਨਾਟਕ ਲੇਖਣ ਨਾਲੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਮੰਚ ਨੂੰ ਵੱਧ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਥੀਏਟਰ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਨੌਕਰੀ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਬਦਲੀ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਥੀਏਟਰ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ।
ਬਸ਼ਰਤ ਪੀਰ
ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਪੀਰ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਸੀਰ, ਅਨੰਤਨਾਗ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਾਦੀ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਦੇ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਝਗੜਿਆਂ-ਵਿੰਨੇ ਜਨਮਸਥਾਨ ਤੋਂ ਦੂਰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਅਗਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ। ਉਸ ਨੇ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਬਸ਼ਾਰਤ ਪੀਰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਸੇਵਾ ਦੇ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਨ।
ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਖੋਸਲਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1912 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1995
ਬਸ਼ਰਤ ਪੀਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਜੈਪੁਰ ਸਾਹਿਤ ਸੰਮੇਲਨ 2015
ਪਹਿਲਾ ਦਿਨ
ਜੈਪੁਰ ਸਾਹਿਤਕ ਮੇਲੇ 2015 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ”ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੀ ਮੁਕੰਮਲ ਆਜ਼ਾਦੀ” ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਬਹਿਸ ਹੋਈ ਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਨਿੱਠ ਕੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿ ਕੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ”ਬੋਲਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਆਜ਼ਾਦੀ” ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਹੈ ਜਾਂ ਇੱਕ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਜਿਹਾ ਪਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਹਿਤ ਇਹ ਧਿਆਨ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ ਕਿ ਲਿਖਣ ਲੱਗਿਆਂ ਇਹ ਹੱਦ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਬਹਿਸ ਕਰ ਰਹੇ ਕਮੇਟੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਲੇਖਕ ਪੇਰੂਮੱਲ ਮੁਰੂਗਨ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਨਾਮ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਮਗਰੋਂ ਲਿਖਣਾ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੇ ਸੈਸ਼ਨ ”ਕੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵਣਜ ਨੇ ਚੰਗੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ” ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵਪਾਰੀਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾ ਵਸਤੂ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਬਲਕਿ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਲੇਖਕ ਨਯਨਤਾਰਾ ਸਹਿਗਲ, ਤਾਮਿਲ ਲੇਖਕ ਸੀ. ਐਸ. ਲਕਸ਼ਮੀ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਤੇ ਲੇਖਕ ਮਾਰਕ ਟੱਲੀ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਕਾਰਥੀਕਾ ਵੀ. ਕੇ. ਨੇ ”ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ” ਖਤਮ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਉੱਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੁਣ ਅਕਸਰ ਹੀ ਪੁਸਤਕਾਂ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਫਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੇ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਵਤੀਰੇ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੈਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਗੀਤਕਾਰ ਪਰਸੂਨ ਜੋਸ਼ੀ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਨਯਨਤਾਰਾ ਸਹਿਗਲ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁਣ ਉਹ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਲੇਖਕ ਨੂੰ ”ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੇ ਆਹਤ” ਹੋਣ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਉਹ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਪਾਰ ਨੇ ਨਾ ਕੇਵਲ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ‘ਚ ਅਹਿਮ ਥਾਂ ਲੈ ਲਈ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਸਾਡੇ ਉੱਤੋਂ ਦੀ ਪੈ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਿਆਸਤ, ਵਿਆਹਾਂ ਤੇ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਣਜ ਭਾਰੂ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ”ਅੱਜ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤੇ ਬੋਲਣਾ ਹੀ ਪੈਣਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਉਸ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹਾਂ, ਜੋ ਵਿਰੋਧੀ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਪ ਕਰਾਉਣ ‘ਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ‘ਚ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕਰਨਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਗੋਡੇ ਨਾ ਟੇਕੀਏ।” ਤਾਮਿਲ ਨਾਵਲਕਾਰ ਮੁਰੂਗਨ ਨੇ 13 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਫੇਸਬੁੱਕ ‘ਤੇ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲਿਖਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਦਾ ਕੁਝ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੀ. ਐਸ. ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਜਿਹਾ, ਖਤਰਨਾਕ ਮਾਹੌਲ ਹੀ ਤਾਮਿਲ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ”ਲਿਖਣ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ” ਲਈ ਖਤਰਾ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸੋਚਣਾ ਪਏਗਾ ਕਿ ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਵਾਂ ਅਜਿਹੇ ਮਾਹੌਲ ‘ਚ ਕਿਵੇਂ ਜਾਰੀ ਰਹਿ ਸਕਣਗੀਆਂ। ਮਾਰਕ ਟੱਲੀ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਵਰਤਾਰੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਬੋਲਣ ਜਾਂ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੀ ਮੁਕੰਮਲ ਆਜ਼ਾਦੀ ਜਿਹੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਅਨਸਰਾਂ’ ਨੂੰ ਠੱਲ੍ਹ ਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜੋ ‘ਆਜ਼ਾਦੀ’ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਢਾਹ ਲਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਸੇ ਸੈਸ਼ਨ ਦੀ ਹੋਰ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ‘ਪੜਨ ਦੇ ਲੁਤਫ਼’ ਵਿੱਚ ਵਕਤਾ ਵਜੋਂ ਮੰਚ ਉੱਪਰ ਆਏ ਨਾਟਕ-ਲੇਖਕ, ਅਦਾਕਾਰ ਤੇ ਕਵੀ ਗਿਰੀਸ਼ ਕਰਨਾਡ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਨੂੰ ਖੋਰਾ ਲਾਇਆ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਅਸਲ ਕਿਤਾਬ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਨ ’ਚ ਜੋ ਲੱਜ਼ਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਮਹਿਰੂਮ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੈਪੁਰ ਸਾਹਿਤ ਮੇਲੇ ’ਚ ਇੱਕ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਜਿਲਦ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਂ ਪੇਪਰ ਬੈਕ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਤਾਂ ਹਰ ਸਮੇਂ ਟੇਬਲੈਂਟ ਜਾਂ ਆਈਪੈਡ ਨਾਲ ਚਿੰਬੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਰਨਾਡ ਦੇ ਕੰਨੜ ’ਚ ਲਿਖੇ ਨਾਟਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤੇ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋਏ ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਹ ਬੜੀ ਪ੍ਰਬਲ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹਨ ਦੇ ਆਨੰਦ ਤੋਂ ਵਾਝੀ ਰਹਿ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜੀਆਂ ਮੌਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੀਤੀਆਂ, ਉਹ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨਹੀਂ ਆਈਆਂ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਏ ਪੀ ਜੇ ਅਬਦੁਲ ਕਲਾਮ ਦੀ ਸਵੈਜੀਵਨੀ ਵਿੰਗਜ਼ ਆਫ ਫਾਇਰ ਦੀ ਆਡੀਓ ਪੁਸਤਕ ’ਚ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕਰਨਾਡ ਅਨੁਸਾਰ ਨਵੀਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਰੋਮਾਂਚਕ ਤਾਂ ਹੈ ਪਰ ਅਸਲ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਸਦਾਬਹਾਰ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਈ-ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਦੂਜਾ ਅਸਲ ਪੁਸਤਕ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਤੁਹਾਨੰਣ ਰਹਾਓ ਦਾ ਸਾਹ ਲੈਣ ਦਾ ਤੇ ਮੁੜ ਉਸੇ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ’ਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲਿੰਕ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਹੀ ਅੱਗੇ ਲਿਜਾਈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 77 ਸਾਲਾ ਬਹੁਪੱਖੀ ਕਰਨਾਡ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਣ-ਸਨਮਾਨ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਹ ਰਾਏ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਬਾਰੇ ਮੁਕੰਮਲ ਸਮਝ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਬਣੀ ਹੋਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਟਵਿੱਟਰ ਤੇ ਫੇਸਬੁੱਕ ਨਹੀਂ ਵਰਤਣ ਦਿੰਦਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਲਤ ਲੱਗ ਜਾਏਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੇਤੇ ਕੀਤਾ ਕਿ ਬਚਪਨ ’ਚ ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਬਿਜਲੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 7 ਵਜੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਸੁਆ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਦਿਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਵਿਹਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੇਡਣਾ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਦੋਂ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਪੁਸਤਕਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਦੋਂ ਇਸ ਦੀ ਲੋੜ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝੀ ਗਈ ਸੀ। ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਤਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਪੁਸਤਕਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ ਜਾਂ ਅਸ਼ਲੀਲ ਸਾਹਿਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ| ਗਿਰੀਸ਼ ਨੇ ਮਖੌਲ ਕਰਦਿਆਂ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਦੋਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਖੂਬ ਪੜਿਆ।
ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਮਾਗਮ ਦੌਰਾਨ ਲਿਮਕਾ ਬੁੱਕ ਆਫ ਰਿਕਾਰਡਜ਼ ਨੇ ਲੇਖਣੀ ‘ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਸਮੇਤ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤੇ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁੱਲ 15 ਸਾਹਿਤਕ ਹਸਤੀਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜੈਪੁਰ ਸਾਹਿਤਕ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਲਿਮਕਾ ਬੁੱਕ ਦਾ 26ਵਾਂ ਅੰਕ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ 15 ਸਾਹਿਤਕ ਹਸਤੀਆਂ ਨੂੰ ‘ਪੀਪਲ ਆਫ ਦਿ ਯੀਅਰ’ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ 15 ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮਹਾਂ ਸ਼ਵੇਤਾ ਦੇਵੀ (ਬੰਗਾਲੀ), ਨਾਮਵਰ ਸਿੰਘ (ਹਿੰਦੀ), ਕੁੰਵਰ ਨਰਾਇਣ (ਹਿੰਦੀ), ਨਿਦਾ ਫਾਜ਼ਲੀ (ਉਰਦੂ), ਸੀਤਾ ਕੰਤ ਮਹਾਪਾਤਰਾ (ਉੜੀਆ), ਰਹੀਮ ਰਾਹੀ (ਕਸ਼ਮੀਰੀ), ਰਸਕਿਨ ਬੌਂਡ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ), ਨਯਨਤਾਰਾ ਸਹਿਗਲ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ), ਵਾਸੂਦੇਵਨ ਨਾਇਰ (ਮਲਿਆਲਮ), ਲਕਸ਼ਮਣ ਸੀ. ਗਾਇਕਵਾੜ (ਮਰਾਠੀ), ਸੀ.ਐਸ. ਲਕਸ਼ਮੀ (ਤਾਮਿਲ), ਚੰਦਰ ਸ਼ੇਖਰ ਕਾਂਬਰ (ਕੰਨੜ), ਅਮਿਤ ਘੋਸ਼ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ), ਨਾਗੇਨ ਸੈਕੀਆ, (ਅਸਾਮੀਆ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ‘ਪੀਪਲ ਆਫ ਦਿ ਯੀਅਰ’ ਲਈ ਜਿਊਰੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰ ਤੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਐਚ ਕੇ ਦੁਆ, ਹਾਰਪਰ ਕੋਲਿਨਜ਼ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਕਾਰਤਿਕਾ ਵੀ ਕੇ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਡਮੀ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਪ੍ਰੋ. ਸ੍ਰੀ ਨਿਵਾਸਰਾਓ ਤੇ ਨਾਮਵਰ ਪੱਤਰਕਾਰ ਮਾਰਕ ਟੱਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਦੂਜਾ ਦਿਨ
ਜੈਪੁਰ ਸਾਹਿਤਕ ਮੇਲੇ 2015 ਦੇ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਫਿਲਮ ਜਗਤ ਦੀ ਸੀਨੀਅਰ ਅਦਾਕਾਰਾ ਵਹੀਦਾ ਰਹਿਮਾਨ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤਕ ਮੇਲੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਯਾਦਗਾਰੀ ਰੂਬਰੂ ਦੌਰਾਨ ਉਹਨਾਂ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਪਲ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ| ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਤੇ ਬੋਲਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਅਦਾਕਾਰ ਵਹੀਦਾ ਰਹਿਮਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ 1956 ’ਚ ‘ਸੀ.ਆਈ.ਡੀ.’ ਫ਼ਿਲਮ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਨੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ’ਚ ਪੈਰ ਧਰਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਬੜੀ ਜ਼ਿੱਦੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕੁੜੀ ਸੀ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ’ਚ ਉਹ ਦੇਵ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਸੀ ਤੇ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਗੁਰੂਦੱਤ ਨੇ ਬਣਾਈ ਸੀ। ਗੁਰੂਦੱਤ ਪਿਆਸਾ ਫ਼ਿਲਮ ’ਚ ਵਹੀਦਾ ਦੇ ਨਾਇਕ ਵੀ ਸਨ। ਜੈਪੁਰ ਸਾਹਿਤ ਮੇਲੇ ਦੇ ਇੱਕ ਸੈਸ਼ਨ ‘‘ਮੁਝੇ ਜੀਨੇ ਦੋ: ਵਹੀਦਾ ਰਹਿਮਾਨ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ’’ ਵਿੱਚ ਉਹ ਨਸਰੀਨ ਮੁੰਨੀ ਕਬੀਰ ਤੇ ਅਰਸ਼ੀਆ ਸੱਤਾਰ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਵਹੀਦਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਗੁਰੂਦੱਤ ਤੇ ਸੀ.ਆਈ. ਡੀ. ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਰਾਜ ਖੋਸਲਾ ਦੀ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪੇਸ਼ ਨਾ ਜਾਣ ਦਿੱਤੀ। ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਲੀਪ ਕੁਮਾਰ, ਮਧੂ ਬਾਲਾ, ਮੀਨਾ ਕੁਮਾਰੀ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿਸਾਲਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਬਦਲੇ ਸਨ. ਇਹ ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਫੈਸ਼ਨ ਹੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ‘ਵਹੀਦਾ ਰਹਿਮਾਨ’ ਨਾਮ ਆਕਰਸ਼ਕ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦਾ। ਵਹੀਦਾ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਮੈਂ ਅੜੀ ਹੋਈ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਮੇਰੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਸੀ।’ ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਗੁਰੂਦੱਤ ਤੇ ਰਾਜ ਖੋਸਲਾ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਹੈਰਾਨ-ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਰਹਿ ਗਏ ਸਨ ਕਿ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਅਦਾਕਾਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਲਈ ਮਨ੍ਹਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਉਹ ਕੁਝ ਨਾ ਬੋਲੇ ਅਤੇ ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਉਸ ਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਮ ਹੀ ਵਰਤਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਏ। 76 ਸਾਲਾ ਅਦਾਕਾਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਗੁਰੂਦੱਤ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਰੀਟੇਕ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸੀਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਸੀਨ ਹੋਣ ’ਤੇ ਉਹ ਅਕਸਰ ਆਖਦੇ ‘ਔਰ ਹੋ ਜਾਏ।’ ਰਹਿਮਾਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਈ ਸੀਨਾਂ ਦੇ 50-50 ਰੀਟੇਕ ਵੀ ਹੋਏ। ਪਿਆਸਾ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਇੱਕ ਸੀਨ ਦੇ 76 ਰੀਟੇਕ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਦੱਸੀ। ਗੁਰੂਦੱਤ ਤੇ ਸੱਤਿਆਜੀਤ ਰੇਅ ਵਿਚਾਲੇ ਤੁਲਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਵਹੀਦਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਰੇਅ ਬੜੇ ਸਪਸ਼ਟ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਨ। ਉਹ ਬਹੁਤੇ ਰੀਟੇਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਸਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਅਦਾਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਰੀਟੇਕ ਕਰਨੇ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਜ਼ਰੂਰ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੰਵਾਦ ਗਤੀਵਿਧੀ ਕਰਦਿਆਂ ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ’ਤੇ ਵੀ ਹੋਈ ਚਰਚਾ ਹੋਈ। ਸਾਹਿਤ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸਬੰਧਾਂ ’ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਪੈਨਲ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਗੱਲਬਾਤ ਰੌਂਅ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਾਂ ’ਤੇ ਭਰਵੀਂ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਖੁਰਸ਼ੀਦ ਕਸੂਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਬੰਧਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ‘ਆਸ ਦੀ ਭਾਵਨਾ’ ਜਿਉਂਦੀ ਰੱਖੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜਦਕਿ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਸਫੀਰ ਜੀ. ਪਾਰਥਾਸਾਰਥੀ ਨੇ ‘ਸਰਹੱਦ ’ਤੇ ਫਾਇਰਿੰਗ ਨੂੰ ਠੱਲ੍ਹ ਪਾਏ ਜਾਣ’ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਕਿ ਅਰਥ-ਭਰਪੂਰ ਸੰਵਾਦ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗੋਲੀਆਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਸ਼ੋਰ ’ਚ ਕੋਈ ਵੀ ਗੱਲਬਾਤ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦਾ ਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬਾਰੇ ਹੋਏ ਸੈਸ਼ਨ ’ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ’ਤੇ ਕਈ ਪੁਸਤਕਾਂ ਲਿਖ ਚੁੱਕੇ ਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਦੇ ਮਾਹਰ ਅਹਿਮਦ ਰਾਸ਼ਿਦ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਗੁਆਂਢੀ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੈਨਾ ਜਦੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਰਹਿੰਦੀ ਤਾਲਿਬਾਨ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ’ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾਏਗੀ ਤਾਂ ਹੀ ਅਫਗਾਨੀ ਤਾਲਿਬਾਨ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨਗੇ।
ਦਹੀਂ
ਦਹੀਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫਾਇਦਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਸੰਦੀਦਾ ਭੋਜਨ ਪਦਾਰਥ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਹੀਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ, ਦਹੀਂ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਲੋਕ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭੋਜਨ ਵਿਚ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਡਾਕਟਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਡਾਇਟੀਸ਼ੀਅਨ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਖਾਣੇ ਵਿੱਚ 1 ਕਟੋਰਾ ਦਹੀਂ ਖਾਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦੁੱਧ ‘ਚ ਚਰਬੀ ਅਤੇ ਚਿਕਨਾਈ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ‘ਤੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਫੈਟ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਘੱਟ ਫੈਟ ਵਾਲੇ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਬਣੇ ਦਹੀਂ ਵਿੱਚ ਚਰਬੀ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਦਹੀਂ ਇੱਕ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਦੁੱਧ ਦੇ ਜੀਵਾਣੂ ਖਮੀਰਨ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੈਕਟੋਜ ਦਾ ਕਿਣਵਨ ਤੇਜਾਬ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੁੱਧ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਰ ਕੇ ਇਸਨੂੰ ਦਹੀਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਇਸ ਦੀ ਖਾਸ ਬਣਾਵਟ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖੱਟਾ ਸ੍ਵਾਦ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੋਇਆ ਦਹੀਂ ਦਾ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦ ਹੈ, ਜੋ ਸੋਇਆ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਖਾਣੇ ਵਿੱਚ ਦਹੀ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਪਿਛਲੇ ਲਗਭਗ 4500 ਸਾਲ ਵਤੋਂਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਇਸ ਦਾ ਸੇਵਨ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਸਵਾਸਥਪ੍ਰਦ ਪਾਲਣ ਵਾਲਾ ਖਾਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਟੀਨ, ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ, ਰਾਇਬੋਫਲੇਵਿਨ, ਵਿਟਾਮਿਨ B6 ਅਤੇ ਵਿਟਾਮਿਨ B12 ਵਰਗੇ ਪੋਸ਼ਕ ਤਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਦਹੀ ਦੇ ਫ਼ਾਇਦੇ
11. ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਅਜਿਹੇ ਰਾਸਾਇਣਕ ਪਦਾਰਥ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਦੁੱਧ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜਲਦੀ ਪਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਢਿੱਡ ਦੀਆਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਜਿਵੇਂ - ਬਦਹਜ਼ਮੀ, ਕਬਜ, ਗੈਸ ਵਰਗੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਘੇਰੀ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਲਈ ਦਹੀ ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਬਣੀ ਲੱਸੀ, ਮੱਠਾ, ਛਾਛ ਦਾ ਵਰਤੋ ਕਰਕਰਨ ਨਾਲ ਅੰਤੜੀਆਂ ਦੀ ਗਰਮੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਡਾਇਜੇਸ਼ਨ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭੁੱਖ ਖੁੱਲਕੇ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੁੱਧ-ਉਤਪਾਦ
ਚੂਹੜਪੁਰ ਮਰਾਸੀਆਂ
ਚੂਹੜਪੁਰ ਮਰਾਸੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਪਟਿਆਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਗੜ੍ਹੀ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰਾਏ ਕੇ ਕਲਾਂ
ਰਾਏ ਕੇ ਕਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਸੰਗਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸੀਰਤਪਾਲ
ਸੀਰਤਪਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਲ ਲੇਖਿਕਾ ਹੈ। ਸੀਰਤਪਾਲ ਦਾ ਜਨਮ 1 ਜਨਵਰੀ 2004 ਨੂੰ ਮਾਨਸਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕਸਬੇ ਭੀਖੀ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਸੀਰਤ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਚਿਣਗ ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਸ਼੍ਰੀ ਸਤਪਾਲ ਭੀਖੀ ਤੋਂ ਲੱਗੀ। ਸੀਰਤ ਹੁਣ ਤੱਕ ਚਾਰ ਪੁਸਤਕਾਂ ਲਿਖ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਸੀਰਤਪਾਲ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਲ ਲੇਖਕ
ਰੋਜ਼ਾਲਿਨ ਸੁਸਮਾਨ ਯਾਲੋ
ਰੋਜ਼ਾਲਿਨ ਸੁਸਮਾਨ ਯਾਲੋ (19 ਜੁਲਾਈ, 1921 ਨੂੰ - 30 ਮਈ, 2011) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਡਾੱਕਟਰ ਹੈ। ਜਿਸਨੂੰ ਭੌਤਿਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਮੈਡਿਸਿਨ ਰੇਡਿਓ ਇੱਮੁਨੋਂਅੱਸੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ (ਰੋਜਰ ਗੁਇੱਲੇਮੀਨ ਅਤੇ ਅੰਦ੍ਰਿਯਾਸ ਸਚਚਲੀ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਤੇ) 1977 ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।  ਗੇਰਤੀ ਕੁਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਓਹ ਦੂਸਰੀ ਅਮੇਰਿਕਨ ਔਰਤ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਮੈਡਿਸਿਨ ਲਈ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।
ਜੀਵਨੀ
ਰੋਜ਼ਾਲਿਨ ਦਾ ਜਨਮ ਮਨਹੱਟਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸਦੇ ਕਲਾਰਾ ਅਤੇ ਸਿਮੋਨ ਸੁੱਸਮਾਨ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਲਟੋਨ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿਹਾੜਾ 2016 ਐਡੀਟਾਥਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1921
ਇਸਕੀ ਸ਼ਹਿਰ
ਇਸਕੀ ਸ਼ਹਿਰ  (eski "ਪੁਰਾਣਾ", şehir "ਸ਼ਹਿਰ" ) ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਤੁਰਕੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸੂਬਾ ਇਸਕੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਹੈਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਕੀ
ਪੈਰਾਗੁਏਵੀ ਗੁਆਰਾਨੀ
ਗੁਆਰਾਨੀ (, ਬਹੁ-ਵਚਨ: guaraníes/ਗੁਆਰਾਨੀਏਸ; ਨਿਸ਼ਾਨ: ₲; ਕੋਡ: PYG) ਪੈਰਾਗੁਏ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਗੁਆਰਾਨੀ ਵਿੱਚ 100 ਸੇਂਤੀਮੋ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਮੁਦਰਾ ਫੈਲਾਅ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਹੁਣ ਵਰਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ। ਇਹਦਾ ਮੁਦਰਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ₲ ਹੈ।
ਕਾਰਮਾਨ
ਤੁਰਕੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਕੀ
ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਪੁਨਰਗਠਨ
ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਪੁਨਰਗਠਨ ਜਾਂ ਧਰਮ ਸੁਧਾਰ ਅੰਦੋਲਨ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਧੜੇਬੰਦੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਹਿਰ ਦੇ ਮੋਢੀ ਮਾਰਟਿਨ ਲੂਥਰ, ਜਾਨ ਕੈਲਵਿਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਰਮ ਸੁਧਾਰਕਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਾਨ ਹੁਸ ਅਤੇ ਜਾਨ ਵਿਕਲਿਫ਼ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਹਿਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1517 ਵਿੱਚ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮਾਰਟਿਨ ਲੂਥਰ ਨੇ ਆਪਣੇ 95 ਥੀਸੇਸ ਛਾਪੇ ਅਤੇ ਵਿਟਨਬਰਗ ਦੀ ਆਲ ਸੇਂਟਸ ਚਰਚ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਲਗਾ ਦਿੱਤੇ। ਇਸ ਲਹਿਰ ਦਾ ਅੰਤ 1648 ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪੀਸ ਆਫ਼ ਵੈਸਟਫੇਲੀਆ ਨਾਲ ਯੂਰਪ ਦੇ ਸਾਰੇ ਧਾਰਮਿਕ ਯੁੱਧ ਬੰਦ ਹੋ ਗਏ।
ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦਬਾਅ
ਵਾਯੂਮੰਡਲੀ ਦਬਾਅ ਧਰਤੀ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਹਵਾ ਦੇ ਇੱਕ ਗਲਾਫ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਵਾ ਆਪਣੇ ਭਾਰ ਕਾਰਨ ਧਰਤੀ ਤੇ ਬਲ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਹਰੇਕ ਵਸਤੂ ਸਮਾਨ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਵਾ ਇਹਨਾਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ, ਹਵਾ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਇਕਾਈ ਖੇਤਰਫਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਬਿੰਦੂ ਦੇ ਦਬਾਅ ਦਾ ਬਣਨਾ, ਉਸ ਬਿੰਦੁ ਦਾ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦਬਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਕਾਈ ਅਤੇ ਮਿਣਨਾ
ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦਬਾਅ ਦੀ ਐਸ. ਆਈ ਇਕਾਈ ਪਾਸਕਲ (Pa) ਹੈ। 1 Pa = 1 N/s 2 ਹੈ। 76 ਸੈਟੀਮੀਟਰ ਪਾਰੇ ਦੀ ਸਤਹ = ਇੱਕ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦਬਾਅ। ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਈ. ਟੋਰਸਲੀ ਨੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਦਾ ਯੰਤਰ ਬੈਰੋਮੀਟਰ ਖੋਜਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਐਬੋਰਿਜਨਲ
ਐਬੋਰਿਜਨਲਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਮੂਲ ਆਦਿਵਾਸੀ ਸ਼ਬਦ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਤਾਕਤ ਦੁਆਰਾ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਖਾਸ ਕਰਕੇ 19 ਵੀਂ ਅਤੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਲੋਨੀਆਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਯੂ ਐਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ਮੂਲ ਅਤੇ ਮੂਲ ਅਮਰੀਕੀ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ)।
ਕਾਇਸੇਰੀ
ਕਾਇਸੇਰੀ ਤੁਰਕੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਂਤ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਸੂਬੇ
ਹਿਲੇਰੀ ਕਲਿੰਟਨ
ਹਿਲੇਰੀ ਡਿਆਨੇ ਰੋਧਾਮ ਕਲਿੰਟਨ (ਜਨਮ 26 ਅਕਤੂਬਰ 1947) ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਪ੍ਰਾਂਤ ਤੋਂ ਸੈਨੇਟਰ (2001 ਤੋਂ 2009), ਸਾਬਕਾ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਬਕਾ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਿਲ ਕਲਿੰਟਨ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ।
ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ, ਉਹ 2016 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਲਈ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਨਾਮਜ਼ਦ ਸੀ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ ਦੁਆਰਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਬਣ ਗਈ; ਕਲਿੰਟਨ ਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵੋਟ ਜਿੱਤੀ, ਪਰ ਇਲੈਕਟੋਰਲ ਕਾਲਜ ਦੀ ਵੋਟ ਹਾਰ ਗਈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਤੋਂ ਚੋਣ ਹਾਰ ਗਈ।
ਉਹ ਪਾਰਕ ਰਿਜ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਉਪਨਗਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ, ਰੋਡਮ ਨੇ 1969 ਵਿੱਚ ਵੇਲਸਲੇ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1973 ਵਿੱਚ ਯੇਲ ਲਾਅ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਜੂਰੀਸ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਕਾਂਗਰੇਸ਼ਨਲ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਅਰਕਨਸਾਸ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ 1975 ਵਿੱਚ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਿਲ ਕਲਿੰਟਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ; ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਯੇਲ ਵਿਖੇ ਹੋਈ ਸੀ। 1977 ਵਿੱਚ, ਕਲਿੰਟਨ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਅਰਕਾਨਸਾਸ ਐਡਵੋਕੇਟਸ ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ 1978 ਵਿੱਚ ਲੀਗਲ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਚੇਅਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਲਿਟਲ ਰੌਕਸ ਰੋਜ਼ ਲਾਅ ਫਰਮ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਸਾਥੀ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਅ ਜਰਨਲ ਨੇ ਦੋ ਵਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸੌ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਵਕੀਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ। ਕਲਿੰਟਨ 1979 ਤੋਂ 1981 ਤੱਕ ਅਤੇ ਫਿਰ 1983 ਤੋਂ 1992 ਤੱਕ ਅਰਕਾਨਸਾਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਸੀ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਕਲਿੰਟਨ ਨੇ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ। 1994 ਵਿੱਚ, ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਹਿਲਕਦਮੀ - ਕਲਿੰਟਨ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਯੋਜਨਾ - ਕਾਂਗਰਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀ। 1997 ਅਤੇ 1999 ਵਿੱਚ, ਕਲਿੰਟਨ ਨੇ ਸਟੇਟ ਚਿਲਡਰਨਜ਼ ਹੈਲਥ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਅਡਾਪਸ਼ਨ ਐਂਡ ਸੇਫ ਫੈਮਿਲੀਜ਼ ਐਕਟ, ਅਤੇ ਫੋਸਟਰ ਕੇਅਰ ਇੰਡੀਪੈਂਡੈਂਸ ਐਕਟ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਕਲਿੰਟਨ ਨੇ 1995 ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਸਮਾਨਤਾ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹੁਤਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਲੇਵਿੰਸਕੀ ਸਕੈਂਡਲ ਦੌਰਾਨ ਜਨਤਕ ਜਾਂਚ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੇ ਵਿਆਹ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ।
2000 ਵਿੱਚ, ਕਲਿੰਟਨ ਨਿਊਯਾਰਕ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਸੈਨੇਟਰ ਵਜੋਂ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਬਣ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਸੈਨੇਟ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਸਾਬਕਾ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ 2006 ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੀ ਗਈ ਅਤੇ 2003 ਤੋਂ 2007 ਤੱਕ ਸੈਨੇਟ ਦੀ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਸਟੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਆਊਟਰੀਚ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੇ ਸੈਨੇਟ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਕਲਿੰਟਨ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਡਾਕਟਰੀ ਲਾਭਾਂ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ 11 ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2002 ਵਿੱਚ ਇਰਾਕ ਯੁੱਧ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਤੇ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ, ਪਰ 2007 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ। 2008 ਵਿੱਚ, ਕਲਿੰਟਨ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਲਈ ਦੌੜੀ ਪਰ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਵਿੱਚ ਅੰਤਮ ਜੇਤੂ ਬਰਾਕ ਓਬਾਮਾ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਈ। ਕਲਿੰਟਨ 2009 ਤੋਂ 2013 ਤੱਕ ਓਬਾਮਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਕਲਿੰਟਨ ਨੇ ਚਤੁਰਭੁਜ ਕੂਟਨੀਤੀ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਸਮੀਖਿਆ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਲੀਬੀਆ ਵਿੱਚ ਫੌਜੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਕੇ ਅਰਬ ਬਸੰਤ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਪਰ 2012 ਦੇ ਬੇਨਗਾਜ਼ੀ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਜਾਂ ਉਚਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲਤਾ ਲਈ ਰਿਪਬਲਿਕਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਖ਼ਤ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਕਲਿੰਟਨ ਨੇ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੂਟਨੀਤਕ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ; ਇਸ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ 2015 ਵਿੱਚ ਬਹੁ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ JCPOA ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਸੀ ਤਾਂ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਈਮੇਲ ਸਰਵਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਗੰਭੀਰ ਜਾਂਚ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਸੀ; ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਲਿੰਟਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਦਾਇਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਈਮੇਲ ਵਿਵਾਦ 2016 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਵਿਸ਼ਾ ਸੀ।
ਕਲਿੰਟਨ ਨੇ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਜਿੱਤ ਕੇ, 2016 ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਦੌੜ ਬਣਾਈ, ਅਤੇ ਵਰਜੀਨੀਆ ਦੇ ਸੈਨੇਟਰ ਟਿਮ ਕੇਨ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਾਥੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਕਲਿੰਟਨ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਵੋਟ ਜਿੱਤਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਲੈਕਟੋਰਲ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਵਿਰੋਧੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਤੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣ ਹਾਰ ਗਈ। ਆਪਣੇ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਤੀਜੀ ਯਾਦ ਲਿਖੀ, ਕੀ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਮੂਹਾਂ ਲਈ ਫੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਐਕਸ਼ਨ ਸੰਸਥਾ, ਓਨਵਰਡ ਟੂਗੈਦਰ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ।
ਸੂਰਜਮੁਖੀ ਦੇ ਫੁੱਲ (ਪੇਂਟਿੰਗ ਸੀਰੀਜ਼)
ਸੂਰਜਮੁਖੀ ਦੇ ਫੁੱਲ  (ਮੂਲ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਟਾਈਟਲ: Tournesols) ਡਚ ਉੱਤਰ-ਪ੍ਰਭਾਵਵਾਦੀ ਕਲਾਕਾਰ ਵਿਨਸੈਂਟ ਵਾਨ ਗਾਗ ਦੀ ਦੋ ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਾਲੀ ਸਟਿੱਲ ਲਾਈਫ਼ ਪੇਂਟਿੰਗ ਲੜੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿੰਸੇਂਟ ਵੈਨ ਗਾਗ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਾਨ ਗਾਗ ਦੇ ਚਿੱਤਰ
ਚੂਹਾ
ਚੂਹਾ (ਬਹੁਵਚਨ:ਚੂਹੇ) ਇੱਕ ਨੋਕਦਾਰ ਬੂਥੀ, ਛੋਟੇ ਗੋਲ ਕੰਨ, ਇੱਕ ਸਰੀਰ ਜਿੰਨੀ ਲੰਬਾਈ ਵਾਲੀ ਪਪੜੀਦਾਰ ਪੂਛ ਅਤੇ ਇੱਕ ਉੱਚ ਪ੍ਰਜਨਨ ਵਾਲਾ, ਚੂਹਿਆਂ ਦੀ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਥਣਧਾਰੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੂਹੇ
ਸ਼ੂਦਰ
ਸ਼ੂਦਰ  (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: शूद्रः) ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਜਾਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।  ਕਈ ਸਰੋਤ ਇਸਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਤੀ ਵਜੋਂ, ਜਾਂ ਵਿਕਲਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਮਾਜਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਜੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਇਹ ਵਰਗ ਹੋਰ ਤਿੰਨ ਵਰਗਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਾਤੀ ਸ਼ਬਦ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਸ਼ਬਦ ਕਾਸਟਾ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ।
ਸ਼ੂਦਰ ਸ਼ਬਦ ਰਿਗ ਵੇਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਹੋਰ ਹਿੰਦੂ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਨੁਸਮ੍ਰਿਤੀ, ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਜੋਤਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਨੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਜਾਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਭਾਰਤੀ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਸਨ।
ਵੇਦ
ਸ਼ੂਦਰਾ ਸ਼ਬਦ ਰਿਗਵੇਦ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਵਾਰ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਕਰ ਪੁਰਸ਼ ਸੂਕਤ ("ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਬਾਣੀ" ਵਿੱਚ ਸਮੋਈ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਮਿਥਿਹਾਸਿਕ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਦਮੀ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਗਠਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ, ਖੱਤਰੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਵੈਸ਼ ਉਸ ਦੇ ਪੱਟਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ। ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਆਰ ਐਸ ਸ਼ਰਮਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਦਰਸਾਉਣਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਦੂਜੇ ਵਰਣਾਂ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਵੈਦਿਕ ਸਮਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਸਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਇਹ ਵਿਭਿੰਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਮਾਜ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਮੂਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੀ ਵੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਕਿ ਰਿਗਵੇਦ ਨੂੰ 1500 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਅਤੇ 1200 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਕਲਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੌਹਨ ਮਿਊਰ ਨੇ 1868 ਵਿਚ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜਿਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿਚ ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਵਿਚ "ਆਧੁਨਕਿਤਾ ਦਾ ਹਰ ਚਰਿੱਤਰ ਇਸ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ ਹੈ"। ਪੁਰਖ ਸੁਕਤਾ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਹੁਣ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੈਦਿਕ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਬਾਅਦ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਚਾਰਟਰ ਮਿੱਥ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਟੀਫਨ ਜੈਮਸਨ ਅਤੇ ਜੋਏਲ ਬਰੇਰਟਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਰਿਗਵੇਦ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਪ-ਵੰਡੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਜ਼ਾਤ-ਪਾਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ" ਅਤੇ "ਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਰਿਗਵੇਦ ਵਿਚ ਭਰੂਣਵਾਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ, ਉਦੋਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਇਕ ਸਾਮਾਜਿਕ ਹਕੀਕਤ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਕ ਸਾਮਾਜਿਕ ਆਦਰਸ਼"। ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਆਰ. ਐਸ. ਸਰਮਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ "ਰਿਗ ਵੈਦਿਕ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਕੰਮ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਵੰਡ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਦੌਲਤ ਦੇ ਵਖਰੇਵਿਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ... [ਇਹ] ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਕਬੀਲੇ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕਿੱਤਾ
thumb|1868 ਦੀ ਫੋਟੋ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੋਰਖਾ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ੂਦਰ। ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਕਿਸਾਨ ਅਤੇ ਕਾਰੀਗਰ ਸਨ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗ੍ਰੰਥ ਸ਼ੂਦਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਅਨਾਜ ਦਾ ਦਾਤਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗ੍ਰੰਥ ਇੱਕ ਸ਼ੂਦਰ ਦੀ ਕਮਾਈ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਮੱਕੀ ਦੇ ਦਾਤਰੀ ਅਤੇ ਕੰਨਾਂ ਦੁਆਰਾ"। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਉਪਦੇਸ਼, "ਵੇਦ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਾ ਵਿਨਾਸ਼ਕ ਹਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਵਿਨਾਸ਼ਕ ਹੈ", ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਤੱਥ ਕਿ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਵਜੋਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ੭ ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਯਾਤਰੀ ਜ਼ੁਆਨਜ਼ੰਗ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਕਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ "ਬਾਹਰਲੀ ਜਾਤ" ਸ਼ੂਦਰ ਵਰਣ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਮਾਰਵਿਨ ਡੇਵਿਸ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੂਦਰ ਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਹ "ਦੋ ਵਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ" (ਦਵਿਜਾ) ਨਹੀਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਬਾਕੀ ਤਿੰਨ ਵਰਣਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ (ਸੇਵਾ) ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ. ਦਵਿਜਾ ਸ਼ਬਦ ਨਾ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਵੇਦ ਅਤੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੇਦਾਂਗ ਸਾਹਿਤ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ਰਾਉਤ-ਸੂਤਰ ਜਾਂ ਗ੍ਰਿਹ-ਸੂਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੀਆਂ ਆਖਰੀ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਚੇ ਗਏ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਾਇਬ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਧਰਮਸੂਤਰ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਵੱਧ ਰਹੇ ਜ਼ਿਕਰ ਮੱਧ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਦੇ ਧਰਮਸਾਸਤਰ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਦਵਿਜਾ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ ਪਾਠ ਸ਼ਾਇਦ ਇੱਕ ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਯੁੱਗ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਪਾਠ ਹੈ।
ਸ਼ੂਦਰ ਦਾ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਕਿੱਤਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਪ-ਕਲਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਵਰਗੀਕਰਨ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਡਰੇਕਮੀਅਰ ਰਾਜ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ "ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਿੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਇਕੱਠੇ ਸਮੂਹਬੱਧ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ"।
ਟਿੱਪਣੀ
thumb|1908 ਵਿੱਚ ਘੋੜੇ ਵਾਲੀ ਗੱਡੀ ਵਿੱਚ ਸੂਦਰ ਜਾਤੀ ਦੇ ਲਾੜੇ ਅਤੇ ਲਾੜੇ ਦੀ ਫੋਟੋ। ਡਾ. ਭੀਮ ਰਾਓ ਅੰਬੇਦਕਰ, ਇੱਕ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ, ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਤਿੰਨ ਵਰਣ ਸਨ: ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖੱਤਰੀ ਅਤੇ ਵੈਸ਼, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਸ਼ੂਦਰ ਉਹ ਖੱਤਰੀ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਪਨਯਨ, ਇੱਕ ਦੀਖਿਆ ਦੀ ਰਸਮ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਦਾ ਆਰ ਐਸ ਸ਼ਰਮਾ ਵਰਗੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਸਿਰਫ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਨ ਲਈ ਅੰਬੇਦਕਰ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੰਬੇਦਕਰ ਨੇ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਮੂਲ ਦੇ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਹੇਠਲੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਦੇ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਵਰਣ ਵਿਵਸਥਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਅਧਾਰ
ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਵੂਡਹਲ
ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਕਲੇਫ਼ਲਿਨ ਵੂਡਹਲ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਲੀਡਰ ਸੀ। ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਫਰਜੈਟ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਲੀਡਰ ਸੀ। 1872ਈ. ਵਿੱਚ ਓਹ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਲੜਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਬਣੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1838 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1927 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਕਿਰਸੇਹਰ
ਕਿਰਸੇਹਰ ਤੁਰਕੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਕੀ
ਸੂਰੀਨਾਮੀ ਡਾਲਰ
ਡਾਲਰ (ISO 4217 ਕੋਡ SRD) 2004 ਤੋਂ ਸੂਰੀਨਾਮ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ 100 ਸੈਂਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਰੀਨਾਮ
ਅਮਨ
ਅਮਨ  ਸਮਾਜ ਦੀ ਉਸ ਕੈਫ਼ੀਅਤ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲੇ ਇਤਫ਼ਾਕ ਦੇ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਤਸ਼ੱਦਦ ਦੇ ਡਰ ਅਤੇ ਟਕਰਾਵਾਂ ਦੇ ਬਗੈਰ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹੋਣ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਨ
ਬੰਬੀਹਾ (ਪਿੰਡ)
ਬਾਮਬੇਹਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਸੰਗਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਧਬਲਾਨ
ਧਬਲਾਨ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਪਟਿਆਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸੇਨੇਕਾ ਫਾਲਸ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ
ਸੇਨੇਕਾ ਫਾਲਸ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ "ਔਰਤ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ, ਸਿਵਲ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ  ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਮੇਲਨ" ਵਜੋਂ  ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਸੈਨੇਕਾ ਫਾਲਸ, ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜੁਲਾਈ 19-20, 1848, ਦੋ ਦਿਨ ਚੱਲੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਮੇਲਨ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੋਂ ਦੋ ਹਫਤਿਆਂ ਬਾਅਦ, ਰੋਚੈਸਟਰ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਰੋਚੈਸਟਰ ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਸਾਲ 1850 ਵਿਚ  ਸਾਲਾਨਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰਸਟਰ, ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।
ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਛੇ ਸੈਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਲੈਕਚਰ, ਇੱਕ ਹਾਸਰਸੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ, ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਾਰੇ ਕਈ ਵਾਰ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸਟੈਂਟਨ ਅਤੇ ਕੁਐਕਰ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਬਹਿਸ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਦੋ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ, ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਅਤੇ ਦਸਤਖਤਾਂ ਲਈ ਅੱਗੇ ਰੱਖੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਬਹਿਸ ਅਤੇ ਸੋਧਾਂ ਵਾਸਤੇ ਮਤਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੂਚੀ।  ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਗਰਮਾ ਗਰਮ ਬਹਿਸ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ, ਮੌਟ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਆਗੂਆਂ ਨੇ  ਇਸ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦੇਣ ਲਈ ਜ਼ੋਰ ਪਾਇਆ, ਪਰ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਇਕੋ ਇੱਕ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਅਮਰੀਕੀ ਫਰੈਡਰਿਕ ਡਗਲਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਦਲੀਲਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਵੋਟ ਦੇ ਹੱਕ ਬਾਰੇ ਮਤੇ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਲਗਭਗ 300 ਹਾਜ਼ਰ ਵਿੱਚੋਂ ਠੀਕ 100 ਜਣਿਆਂ ਨੇ   ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਟਰ ਔਰਤਾਂ ਸਨ।
ਸੰਮੇਲਨ ਦੇ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਜੂਡਮ ਵੈੱਲਮੈਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੰਮੇਲਨ ਦੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ "1848 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀਆਂ ਸੂਚਨਾਵਾਂ ਫੈਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕਾਰਕ" ਬਣ ਗਿਆ। 1851 ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਮੇਲਨ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵੋਟ ਦਾ ਹੱਕ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਮੁੱਦਾ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।   1861 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਘਰੇਲੂ ਜੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤਕ ਇਹ ਸੰਮੇਲਨ ਸਾਲਾਨਾ ਸਮਾਗਮ ਬਣ ਗਏ।.
ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ
1848 ਤਕ ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿਚ, ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਸਮਾਜ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਲਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਬੋਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਕੁਝ ਮਰਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਯਤਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। 1831 ਵਿਚ, ਮਾਣਨੀ ਚਾਰਲਜ਼ ਗ੍ਰਾਂਡੀਸਨ ਫਿਨੀ ਨੇ ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਸਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ।   ਦੂਸਰੀ ਮਹਾਨ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣਾ ਸੀ। 1870 ਵਿੱਚ ਯੁੱਗ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ, ਪੌਪਾਲੀਨਾ ਰਾਈਟ ਡੇਵਿਸ ਨੇ ਫਿਨੀ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਮਹਿਲਾ ਸੁਧਾਰ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ।
ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਤਲਵੰਡੀ
ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਤਲਵੰਡੀ ਨਾਮਵਰ ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਲ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਤਲਵੰਡੀ ਦਾ ਜਨਮ 1950 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
ਕਿੱਤਾ
ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਅਧਿਆਪਕ
ਪਹਿਲੀ
ਰਚਨਾ ਤੇ ਸਾਲ : 1967
ਸਨਮਾਨ
ਸਾਲ 1993 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਾਲ 1988 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸਟੇਟ ਐਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਪਰੋਕਤ ਤੋ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਵੀ 150 ਦੇ ਕਰੀਬ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਲ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1950
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਮਹਾਮਾਰੀ 2020
2019-20 ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਮਹਾਮਾਰੀ ਦਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਮਾਮਲਾ 30 ਜਨਵਰੀ 2020 ਨੂੰ ਦਰਜ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਚੀਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਤੱਕ, ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲਾ  ਨੇ ਕੁੱਲ 979 ਮਾਮਲੇ, 86 ਰਿਕਵਰ ਹੋਏ ਮਾਮਲੇ, 1 ਮਾਈਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ 25 ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਸੁਝਾਓ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਘੱਟ-ਵੱਧ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਾਂਚ-ਦਰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ COVID-19 ਦੀ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦਰ 1.7 ਹੋਣੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਬੁਰੀ ਤਰਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਊਨਤਮ ਹੈ।
ਆਂਕੜੇ
ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਸੇਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤ੍ਰਾਲਿਆ ਦੁਆਰਾ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਆਂਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ
ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਮੌਤਾਂ
29 ਮਾਰਚ 2020, 25 ਮੌਤਾਂ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ
ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਾਮਲੇ
ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰਾਲੇ ਨੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ 18 ਮਾਰਚ 2020 ਤੱਕ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 276 ਪੱਕੇ ਭਾਰਤੀ ਮਾਮਲੇ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਿਆਦਾਤਰ ਇਰਾਨ (255) ਅਤੇ ਹੋਰ ਯੂਨਾਈਟਡ ਅਰਬ ਐਮੀਰਾਤ, ਇਟਲੀ, ਕੁਵੈਤ, ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ, ਰਵਾਂਡਾ ਅਤੇ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਵਿੱਚ ਸਨ। One Indian died in Iran on 20 March 2020. ਇੱਕ 3-ਸਾਲਾ ਭਾਰੀ ਲੜਕੀ 26 ਮਾਰਚ 2020 ਨੂੰ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ ਪੌਜ਼ਟਿਵ ਪਾਈ ਗਈ, ਜਿਸਨਾਕ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ 277 ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 2020 ਕਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਮਹਾਮਾਰੀ ਭਾਰਤ ਕਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਮਹਾਮਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੈਡੀਕਲ ਪ੍ਰਕੋਪ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2019-20 ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਬਿਮਾਰੀ
1786
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1786
ਸਨਾ ਮੀਰ
ਸਨਾ ਮੀਰ (ਜਨਮ 5 ਜਨਵਰੀ 1986) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਟੀਮ ਦੀ ਕਪਤਾਨ ਵੀ ਹੈ। ਸਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਟਵੰਟੀ20 ਟੀਮ ਦੀ ਵੀ ਕਪਤਾਨੀ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਹ ਗੇਦਬਾਜੀ ਪੱਖੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਚੋਟੀ ਦੀ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ। = ਅਕਤੂਬਰ 2018 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਈਸੀਸੀ ਵਨਡੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ 1 ਰੈਂਕ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਬਣ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ 2010 ਅਤੇ 2014 ਵਿੱਚ ਦੋ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਦਿਵਾਏ। ਉਸ ਨੂੰ 2008 ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ ਵਿੱਚ ਪਲੇਅਰ ਆਫ਼ ਦ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਆਈਸੀਸੀ ਪਲੇਅਰ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਵਨਡੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ 9 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਟੌਪ 20 ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ| ਉਸ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਦੌਰਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ 8 ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੇ ਆਈਸੀਸੀ ਦੀ ਸਿਖਰਲੀ 20 ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਈ ਹੈ।
ਫਰਵਰੀ 2017 ਵਿੱਚ, 2017 ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਡਬਲਿਊਓਡੀਆਈ'ਜ਼ ਵਿੱਚ 100 ਵਿਕਟਾਂ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮਹਿਲਾ ਬਣੀ। ਸਤੰਬਰ 2017 ਵਿੱਚ, ਮੀਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇਣ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਬਿਸਮਾਹ ਮਾਰੂਫ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮਹਿਲਾ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਫਰਵਰੀ 2019 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਈ 100 ਮਹਿਲਾ ਟੀ-20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਬਣ ਗਈ। ਨਵੰਬਰ 2019 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਤੋਂ ਬ੍ਰੇਕ ਲਵੇਗੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਮੀਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹਜ਼ਾਰਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ੲੇਬਟਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ| ਉਸਨੇ ਸਟੇਟਟਿਕਸ ਅਤੇ ਇਕਨੋਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ| ਵਕਾਰ ਯੂਨਿਸ, ਇਮਰਾਨ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਜੋਂਟੀ ਰੋਡਸ ਉਸਦੇ ਪਸੰਦੀਦਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹਨ|
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਜੈ ਮਾਲਾ
ਉਹ ਇੱਕ ਗੌਡ ਸਰਸਵਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ।
ਇੰਡੀਆ-ਗੇਟ ਵਿਖੇ 1979 ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ
1979 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਸਟੂਡੈਂਟ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਜੈ ਮਾਲਾ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇੰਡੀਆ ਗੇਟ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿਦੇਸ਼-ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖੀ ਪ੍ਰਧਾਨ-ਮੰਤਰੀ ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ ਨੇ ਨਾਰਾਜ਼ ਭੀੜ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਉਸ ਦੌਰਾਨ ਪੱਥਰਬਾਜ਼ੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਖੂਨ ਵਗਣ ਵੇਲੇ ਜੈ ਮਾਲਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਨੇੜਲੀ ਸੰਸਦ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਭੱਜ ਗਿਆ। ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਜਪਾਈ ਨੇ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਸਟਰੀਟ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਜੈ ਮਾਲਾ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਕਰਵਾਈ।
ਜੈ ਮਾਲਾ ਬਨਾਮ ਗ੍ਰਹਿ ਸਕੱਤਰ, ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਸਰਕਾਰ
1982 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਕੇਸ ਜਿੱਤਿਆ। ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ ਵਕੀਲ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਜੈ ਮਾਲਾ ਨੇ ਰਿਆਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਨੂੰ ਰਿਹਾਅ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਨਾਬਾਲਗ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਝੂਠੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੈਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੁੱਖ ਜੱਜ ਪੀ ਐਨ. ਭਗਵਤੀ ਨੇ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੈਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਇੱਕ ਸਕੂਲੀ ਲੜਕਾ ਸੀ, ਨਾ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਉਸ 'ਤੇ ਝੂਠਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਇਆ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਬਾਲਗ ਹੋਣ 'ਤੇ ਚਾਕੂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਗੰਭੀਰ ਸਰੀਰਕ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਇਹ ਕੇਸ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਬਾਲਿਗ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਦੀ ਉਮਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਨ ਹੈ। ਜੱਜਾਂ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਦੋਸ਼ੀ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਉਮਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਰੇਡੀਓਲੌਜੀਕਲ ਅਤੇ ਆਰਥੋਪੀਡਿਕ ਟੈਸਟ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਲਈ ਨਿਆਂਇਕ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਗਲਤੀ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਾਬਾਲਗਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੇਸ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਨਿਰੰਤਰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੁਵੇਨਾਈਲ ਜਸਟਿਸ ਐਕਟ, 2000 ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ।
1983 ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ
ਉਸ ਨੇ 1982 ਵਿੱਚ ਪੈਂਥਰਜ਼ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ 1983 ਵਿੱਚ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਲੜੀਆਂ ਸਨ। ਜੈ ਮਾਲਾ ਊਧਮਪੁਰ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ 16 ਹੋਰ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਕਲੌਤੀ ਮਹਿਲਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਖੜੀ ਸੀ। ਉਹ 3,768 ਵੋਟਾਂ (13.75%) ਦੇ ਨਾਲ ਤੀਜੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਰਹੀ।
ਉਸ ਨੇ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੋਟਾਂ ਪਾਈਆਂ। ਕੁੱਲ 512 ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਿਰਫ ਸੱਤ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਚੋਣ ਲੜੀ ਸੀ।
ਭੀਮ ਸਿੰਘ, ਵਿਧਾਇਕ ਬਨਾਮ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਰਾਜ
ਸੰਨ 1984 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਭੀਮ ਸਿੰਘ, ਇੱਕ ਚੁਣੇ ਗਏ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ, ਨੂੰ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਵਿੱਚ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ 11 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਬਹਿਸ ਲਈ ਜੰਮੂ ਤੋਂ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲੁਕਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੀ ਵੋਟ ਅਹਿਮ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਜੈ ਮਾਲਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਗੁਲਾਮ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਜਵਾਬਦੇਹ ਵਜੋਂ ਕੇਸ ਦਾਇਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਭੀਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਲਈ ਸਰਕਾਰ 'ਤੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਵਕੀਲ ਸੀ। 1985 ਦੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਫੈਸਲੇ ਵਿੱਚ ਓ. ਚਿੰਨੱਪਾ ਰੈਡੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ 50,000 ਰੁਪਏ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ। ਝੂਠੇ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਲਈ ਮੁਦਰਾ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕੇਸ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਉੱਚ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਸ ਨੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਮੁਕੱਦਮੇਬਾਜ਼ੀ 'ਚ ਭਾਰਤ ਵਿਖੇ ਤਸ਼ੱਦਦ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ।
ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਜੱਜ ਰੈੱਡੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਝੂਠੀ ਕੈਦ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੁਭਾਅ ਬਾਰੇ ਵੀ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਉਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੋ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ "ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਜਾਂ ਖਤਰਨਾਕ ਇਰਾਦੇ" ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।..."
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਪਾਰਟਨਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨੇਤਾ ਭੀਮ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅੰਕਿਤ ਲਵ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਵਨ ਲਵ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਨੇਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਪਿਆਰ ਰੱਖਿਆ, ਆਸ ਨਾਲ ਉਹ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਿਆਵੇਗਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਕਾਰਜ ਕਰਤਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਕਾਰਕੁਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਵਕੀਲ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਏਮੀਲ ਦੁਰਖਿਮ
ਏਮੀਲ ਦੁਰਖਿਮ (15 ਅਪਰੈਲ 1858 – 15 ਨਵੰਬਰ 1917) ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਸਮਾਜ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ। ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਅਕਾਦਮਿਕ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਮਨੁੱਖ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ ਮੈਕਸ ਵੈਬਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਲੋਕ
ਜੇ.ਐਸ. ਵਰਮਾ
ਜਗਦੀਸ਼ ਸ਼ਰਨ ਵਰਮਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨਦਾਰ ਸੀ। ਉਹ 25 ਮਾਰਚ 1997 ਤੋਂ 18 ਜਨਵਰੀ 1998 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦਾ 27ਵਾਂ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ 1999 ਤੋਂ 2003 ਤੱਕ ਕੌਮੀ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਰਿਹਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1933 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2013 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ
ਗੁਆਤੇਮਾਲਾਈ ਕੇਤਸਾਲ
ਕੇਤਸਾਲ (ਕੋਡ: GTQ) ਗੁਆਤੇਮਾਲਾ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਨਾਂ ਗੁਆਤੇਮਾਲਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੰਛੀ ਨੂਰਾਨੀ ਕੇਤਸਾਲ ਮਗਰੋਂ ਪਿਆ ਹੈ। ਪੁਰਾਤਨ ਮਾਇਆ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪੰਛੀ ਦੀ ਪੂਛ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਨੂੰ ਮੁਦਰਾ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਕੇਤਸਾਲ ਵਿੱਚ 100 ਸੈਂਟ (ਸਪੇਨੀ ਵਿੱਚ ਸਿੰਤਾਵੋ ਜਾਂ ਗੁਆਤੇਮਾਲਾਈ ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ ਲੇਨੇਸ) ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਦਿਆਲਪੁਰ (ਬਲਾਕ ਫਿਲੌਰ)
ਦਿਆਲਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਫਿਲੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ