cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਦੀਪਾ ਦਾਸਮੁਨਸੀ
ਦਿਲਚਸਪੀਆਂ
ਦਾਸਮੂਨਸੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹਨ, ਬਾਗਬਾਨੀ ਕਰਨ, ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਲਾਤਮਕ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਭੂਤ ਰੂਚੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਮਹਿਲਾ ਫੁੱਟਬਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1960 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਮਾਬਲ ਡਵ ਡਾਨਕ਼ੁਆਹ
ਮਾਬਲ ਡਵ ਡਾਨਕ਼ੁਆਹ (1905 -1984) ਇੱਕ ਗੋਲਡ-ਕੋਸਟ-ਜਨਮੀ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਸਿਆਸੀ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਲੇਖਕ ਸੀ, ਇਹ ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਏਲਸੇਬੈਂਡ ਕੋਫੀਗਾਹ ਨੇ ਘਾਨਾ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਹੈ, "ਏਫੂਆ ਸੁੱਰਲੈਂਡ ਅਤੇ ਅਮੀਤਾ ਅਤਾ ਅਦੂੁ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਨਾਰੀਵਾਦ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪ੍ਰੇਰਕਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮਾਬਲ ਡਵ ਡਾਨਕ਼ੁਆਹ, ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ-ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸਨ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਸਤੰਬਰ 1933 ਵਿੱਚ ਡਵ ਨੇ ਸਿਆਸੀ ਸਟੇਟਸਮੈਨ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਜੇ. ਬੀ. ਡਾਨਕ਼ੁਆਹ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ, ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, 1934-36 ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੌਰਾਨ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੰਗਲੈਂਡ 'ਚ ਗੋਲਡ ਕੋਸਟ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਸਨ ਤਾਂ ਡਾਨਕ਼ੁਆਹ ਦੀ ਲੰਮੀ ਗ਼ੈਰ ਹਾਜ਼ਰੀ ਤੋਂ ਇਹ ਵਿਆਹ ਨਾ ਬਚਿਆ ਅਤੇ ਜੋੜੇ ਨੇ 1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਲੈ ਲਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1905 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1984 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਲੇਖਕ
ਅਬੂ ਧਾਬੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨੀ
ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨੀ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਨਾਮ ਬਾਣੀ ਸਿਮਰ ਕੇ ਆਪਣੀ ਹਊਮੈ ਨੂੰ ਉੱਕਾ ਹੀ ਮਾਰ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਹੀ ਰੂਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨੀ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨੀ ਕੌਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕੀ ਗੁਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅਵਸਥਾ ਗੁਰਮੁੱਖ, ਸਾਧ, ਸੰਤ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨੀ ਸਰੀਰ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਣ ਉਸ ਦਾ ਹੀ ਰੂਪ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਨਾਨਕ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ ਆਪਿ ਪਰਮੇਸੁਰ॥ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ ਸਭ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਕਾ ਕਰਤਾ॥ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ ਆਪਿ ਨਿਰੰਕਾਰ॥ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਅੰਗ 273
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖੀ ਅਧਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਰਮ
ਸੀ. ਰਾਈਟ ਮਿਲਜ਼
ਚਾਰਲਸ ਰਾਈਟ ਮਿੱਲਜ਼ (28 ਅਗਸਤ, 1916 – 20 ਮਾਰਚ, 1962) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਅਤੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ 1946 ਤੋਂ 1962 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤਕ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰਿਹਾ। ਮਿੱਲਜ਼ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਦ ਪਾਵਰ ਐਲਾਈਟ ਵਰਗੀਆਂ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਪਦ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਿਆਸੀ, ਫੌਜੀ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਕੁਲੀਨ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਜਮਾਤੀ ਗਠਜੋੜਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ; ਵਾਈਟ ਕਾਲਰ: ਦ ਅਮਰੀਕਨ ਮਿਡਲ ਕਲਾਸ, ਅਮਰੀਕੀ ਮਿਡਲ ਕਲਾਸ ਬਾਰੇ ਹੈ; ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਕਲਪਨਾ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਮੁਖੀ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਆਮ ਸਮਾਜਿਕ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਨਿਰਭਰਤਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਲਈ ਮਾਡਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮਿੱਲਜ਼ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਬੌਧਿਕਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਬਾਰੇ ਗੰਭੀਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਨਿਰਪੱਖ ਨਿਰੀਖਣ ਬਾਰੇ ਜਨਤਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ। ਮਿਲਜ਼ ਦਾ ਜੀਵਨੀ ਲੇਖਕ ਡੈਨੀਅਲ ਗੈਰੀ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਿੱਲਜ਼ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦਾ "1960ਵਿਆਂ ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਨਵੇਂ ਖੱਬੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ।"  ਦਰਅਸਲ, ਇਹ ਮਿੱਲਜ਼ ਹੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ "ਨਵੇਂ ਖੱਬੇ" ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ 1960 ਦੀ ਨਵੇਂ ਖੱਬਿਆਂ ਨੂੰ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਚਿੱਠੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵਰਤਿਆ ਸੀ।
ਕਾਲਜ ਦੇ ਸਾਲ
ਮਿੱਲਜ਼ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸਸ ਏ ਐਂਡ ਐਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲਿਆ ਸੀ ਪਰ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ 1939 ਵਿੱਚ ਔਸਟਿਨ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀ ਅਤੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ, ਮਿਲਜ਼ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਛਪ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ: ਦ ਅਮੈਰੀਕਨ ਸੋਸ਼ਿਆਲੋਜੀਕਲ ਰਿਵਿਊ ਅਤੇ ਦ ਅਮੈਰੀਕਨ ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਸੋਸ਼ਿਆਲੋਜੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1916 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1962 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ
ਏਲੀਸ ਐਵਰੀ
ਏਲੀਸ ਐਵਰੀ (25 ਅਕਤੂਬਰ, 1972 - 15 ਫਰਵਰੀ, 2019) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਦੋ ਸਟੋਨਵਾਲ ਬੁੱਕ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤੇ ਹਨ, ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਉਹ ਇਕੋ ਇਕ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਉਸਨੇ 2008 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਨਾਵਲ 'ਦ ਟੀ ਹਾਊਸ ਫਾਇਰ' ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਉਸਨੇ 2013 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦੂਜੇ ਨਾਵਲ 'ਦ ਲਾਸਟ ਨਿਊਡ' ਲਈ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। 'ਦ ਟੀ ਹਾਊਸ ਫਾਇਰ' ਨੇ 2007 ਵਿੱਚ ਲੈਸਬੀਅਨ ਡੈਬਿਉ ਫਿਕਸ਼ਨ ਲਈ ਇੱਕ ਲਾਂਬਡਾ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਓਹੀਓਆਨਾ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਫਿਕਸ਼ਨ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਯਾਦਾਂ, 'ਦ ਫੈਮਲੀ ਟੂਥ' ਨੂੰ 2015 ਵਿੱਚ ਸਵੈ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਐਵਰੀ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕੋਲੰਬਸ, ਓਹੀਓ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ, ਨਿਊ ਜਰਸੀ ਵਿਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਦਾ ਨਾਮ ਐਲਿਜ਼ਾਬੇਥ ਐਟਵੁੱਡ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਏਲਿਸ ਐਵਰੀ ਰੱਖ ਲਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਹ 18 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ।
ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ
ਉਸਨੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਰਕਲੇ ਵਿਖੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਲਿਖਾਈ ਸਿਖਾਈ।
ਐਵਰੀ ਨੂੰ ਲੀਓਮੀਓਸਰਕੋਮਾ ਨਾਮੀ ਇੱਕ ਦੁਰਲੱਭ ਕਿਸਮ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਜੋ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂ ਨੂੰ ਨਿਰਵਿਘਨ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਕੈਂਸਰ ਦੀ 2012 ਵਿੱਚ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸਤੰਬਰ 2017 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦਸੰਬਰ 2018 ਤੱਕ ਉਸਨੇ ਐਮ.ਜੀ.ਐਚ. ਇੰਸਟੀਚਿਉਟ ਆਫ਼ ਹੈਲਥ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਰਸ ਪ੍ਰੈਕਟੀਸ਼ਨਰ ਵਜੋਂ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।15 ਫਰਵਰੀ, 2019 ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਇਕ ਆਉਟ ਲੈਸਬੀਅਨ ਵਜੋਂ ਉਸਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਉਸਦੀ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਸ਼ੈਰੋਨ ਮਾਰਕਸ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਡੇਲੀ ਹਾਇਕੂ
ਸੰਨ 2000 ਵਿੱਚ ਐਵਰੀ ਨੇ ਹਾਇਕੂ ਡੇਲੀ ਲਿਖਿਆ। ਉਸਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਓਨਲਾਈਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਬ੍ਰੋਕਨ ਰੂਮਜ਼ (2014) ਦੀ ਹਾਰਡ ਕਾਪੀ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਸਵੈ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਨੂੰ 2015 ਵਿੱਚ 365 ਵਨ-ਲਾਈਨ/ਇਕ ਸਤਰੀ ਹਾਇਕੂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਲ 2017, 2018 ਅਤੇ 2019 ਲਈ ਹਾਇਕੂ-ਏ-ਡੇਅ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ।
ਅਕਿਲਨ
ਅਕਿਲਨ ਆਪਣੀ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਲਿਖਾਈ ਸ਼ੈਲੀ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਇੱਕ ਤਾਮਿਲ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆ, ਨਾਵਲਕਾਰ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ, ਪੱਤਰਕਾਰ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ, ਯਾਤਰਾ ਲੇਖਕ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਲੇਖਕ, ਬੁਲਾਰਾ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਨਾਵਲਕਾਰ ਵੀ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਅਕਿਲਨ ਅਕਿਲਨਡਮ ਦਾ ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਸੀ, ਜੋ 27 ਜੂਨ ਨੂੰ ਪੇਰੂੰਗਲੌਰ, ਪੁਡੂਕੋਟਾਏ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਚਪਨ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪੁੰਡੋਕੋਟਾਈ ਨੇੜੇ ਪੁਰੂੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਵੈਥੀਆ ਲਿੰਗਮ ਪਿਲੇ ਇੱਕ ਅਕਾਉਂਟਸ ਅਫਸਰ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਕਲੌਤੇ ਪੁੱਤਰ ਅਕਿਲਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ, ਇਹ ਬੱਚੇ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪਿਆਰੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਪਰ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਅਮਰਿਥਾਮੱਲ ਇੱਕ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪ ਇੱਕ ਰਚਨਾਤਮਕ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋਣ ਨਾਤੇ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਬਣਾਇਆ।
ਲੇਖਕ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਪਡੂਕੋਟਾਈ ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਕਾਲਜ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਵਿਚਕਾਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਰੇਲਵੇ ਮੇਲ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਏਆਈਆਰ (ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ) ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੁੱਲਵਕਤੀ ਲੇਖਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਛੋਟੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਛਪਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ।
ਜਿੱਤੇ ਇਨਾਮ
1975 ਵਿੱਚ ਨਾਵਲ Chitra pavai (சித்திர பாவை) ਨੇ  ਵੱਕਾਰੀ ਗਿਆਨਪੀਠ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਿਆ।  ਇਹ ਰਚਨਾ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। 1963 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਵਲ Vengayin Mainthan (வேங்கையின் மைந்தன்) ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।Engepogirome ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਸਮਾਜਿਕ-ਸਿਆਸੀ ਨਾਵਲ ਨੇ 1975 ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਸਰ ਅਨਾਮਲਾਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ  ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਕਾਨਾਨਾ ਕਾਨਨ ਨੇ ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਲੇਖਕ ਨੇ ਲੱਗਪਗ 45 ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਜਰਮਨ, ਚੈੱਕ, ਰੂਸੀ, ਪੋਲਿਸ਼, ਚਾਈਨੀਜ਼ ਅਤੇ ਮਲੇਯ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਵਲ
ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿਚ, ਅਕਿਲਨ ਮਹਾਨ ਰਾਜੇਂਦਰ ਚੋਲਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਬਾਰੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਬਾਕੀ ਦੁਨੀਆ ਲਈ ਵੇਂਗਾਈਯਿਨ ਮੇਨਧਾਨ ਸੀ। ਰਾਜੇਂਦਰ ਚੋਲਨ ਰਾਜਾਰਾਜ ਚੋਲਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਮਾਨੇ ਨੂੰ ਕਲਾ, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਤਾਮਿਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਉਚਾਈ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ, ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ (ਕਦਾਰਾਮਾ), ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰਢੇ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ। ਉਹ 1010 ਈ. ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਪਾਰਕ ਸੰਬੰਧ ਸਨ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਨੇ ਕਦਾਰਾਮ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਗ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰ ਗੰਗਾਕੋਂਡਾ ਚੋਲਾਪੁਰਮ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੰਗ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਸਨ। ਕੌਮਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਲਾਂਗੋ ਵੇਲ ਨੇ ਸੁੰਦਰ ਲੜਕੀਆਂ ਅਰੋਲੂਮੋਜੀ ਅਤੇ ਰੋਹਿਨੀ ਦੇ ਦਿਲ ਜਿੱਤ ਲਏ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸਨੇਹ ਅਕਿਲਨ ਦੁਆਰਾ ਸਾਦੇ ਪਰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਵੰਦਿਆ ਥੇਵਨ ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਕੌਂਸਲਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਜਿੰਦਰ ਚੋਲਨ ਨੂੰ ਜੰਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਕਲਕੀ ਦੇ ਪੋਨੀਯਿਨ ਸੇਲਵਾਨ ਦੀ ਸੀਕੁਐਲ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਹੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਚੋਲਾ ਕਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੱਥਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਅਤੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨਾਵਲ ਨੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1922 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1988 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਜਾਪਾਨੀ ਪੜਨਾਂਵ
ਜਾਪਾਨੀ ਪੜਨਾਂਵ ਜਾਪਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪੜਨਾਂਵ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਾਪਾਨੀ ਪੜਨਾਂਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਇਹ ਸੂਚੀ ਅਧੂਰੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕਈ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਸ਼ਬਦ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਾਪਾਨੀ ਵਿਆਕਰਣ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਮੁਤਾਬਕ ਪੜਨਾਂਵ
ਦੇਵਕੀ ਜੈਨ
ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਜੈਨ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਸਿਵਲ ਸੇਵਕ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਗਵਾਲੀਅਰ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਦੀਵਾਨ ਐਮ ਏ ਸ੍ਰੀ ਨਿਵਾਸਨ ਦੇ ਘਰ, ਮੈਸੂਰ   ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1933 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸਿਸਟਰਜ਼ ਫ਼ਾਰ ਹੋਮੋਫੀਲ ਇਕੁਏਲਟੀ
ਸਿਸਟਰਜ਼ ਫ਼ਾਰ ਹੋਮੋਫੀਲ ਇਕੁਏਲਟੀ (ਸ਼ੀ) ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੈਸਬੀਅਨ ਸੰਸਥਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦ ਸਰਕਲ, ਪਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੈਸਬੀਅਨ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਉਹ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰਸਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਲੈਸਬੀਅਨ ਨਾਰੀਵਾਦ ਬਾਰੇ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਲਈ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਏ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1973 ਵਿੱਚ ਛੇ ਕ੍ਰਾਈਸਟਚਰਚ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਗੇਅ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਸਮਲਿੰਗੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਲਈ ਘੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 'ਰੈਡੀਕਲ ਫ਼ੈਮੀਨਿਸਟ' ਅਤੇ 'ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਫ਼ੈਮੀਨਿਸਟਸ' ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਐਸ.ਐਚ.ਈ. (ਸ਼ੀ) ਦੀ ਕ੍ਰਾਈਸਟਚਰਚ ਬ੍ਰਾਂਚ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਵਿਮਨ'ਜ ਰਿਫਿਊਜੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ। ਜਲਦੀ ਹੀ ਇੱਕ ਵੈਲਿੰਗਟਨ ਸ਼ਾਖਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਜਿਸ ਨੇ 'ਦ ਸਰਕਲ ਮੈਗਜ਼ੀਨ' ਨਿਰਮਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਲੈਸਬੀਅਨ ਸਰਗਰਮੀ ਬਾਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖ਼ਬਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਵੈਲਿੰਗਟਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੈਸਬੀਅਨ ਕਲੱਬ, ਕਲੱਬ 41 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਵੈਲਿੰਗਟਨ ਸ਼ਾਖਾ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ।
1974 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੈਸਬੀਅਨ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵੈਲਿੰਗਟਨ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੈਸਬੀਅਨ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਕੁੱਬਾ (ਪਿੰਡ)
ਕੁੱਬਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਸਮਰਾਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਨਹਿਰ ਸਰਹਿੰਦ ਕੰਢੇ, ਦੋਰਾਹਾ ਅਤੇ ਨੀਲੋਂ ਪੁਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਗੁਰਦੁਵਾਰਾ ਸਾਹਿਬ
ਪਿੰਡ ਕੁੱਬੇ ਦੇ ਗੁਰਦੁਵਾਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਨਾਂ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਹੈ। ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਵਾਰਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸ਼ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਵਾਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ 11 ਪੋਹ 1761 ਬਿਕਰਮੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਮਾਛੀਵਾੜਾ, ਝਾੜ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਲੱਲ ਕਲਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਆਪਣੇ ਕੁੱਝ ਸਿੰਘਾਂ ਸਮੇਤ ਏਥੇ ਰੁਕੇ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਭਗਤ ਧੰਨਾ
ਸਵਾਮੀ ਰਾਮਾਨੰਦ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ 12 ਭਗਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਧੰਨਾ ਜੀ ਵੀ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਸੰਤ ਕਵੀ ਵਿਚੋਂ ਆਪ ਦਾ ਨਾਂ ਉਘਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਲਤਾ, ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਭਗਤੀ ਦੇ ਮੁਜਸਮਾ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ "'ਧਰਨੇ ਸੇਵਿਆ ਬਾਲ ਬੁਧਿ"'। ਆਪ ਦਾ ਜਨਮ ਸੰਮਤ 1472 ਵਿਚ (ਮੈਕਾਲਿਫ) ਅਨੁਸਾਰ ਧੁਆਨ ਜਾਂ ਧੁਵਾਨ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਟਾਂਕ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਆਪ ਸਿੱਧੇ ਸਾਧੇ ਕਿਸਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਭਗਤ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੱਢਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ
ਲੋਹਾ ਯੁੱਗ
ਲੋਹਾ ਯੁੱਗ ( Iron Age ) ਉਸ ਕਾਲ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਲੋਹੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਇਤਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਯੁੱਗ ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ ਅਤੇ ਕਾਂਸੀ ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਕਾਲ ਹੈ। ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਾਤ ਨੂੰ ਖਾਣ ਵਿੱਚੋਂ ਖੋਦਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਸੀ। ਕਾਂਸੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਲੋਹੇ ਦੀ ਖੋਜ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਈ ਪਰ ਲੋਹਾ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਤਾਂਬੇ, ਕਾਂਸੀ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਈ ਹੋਰ ਠੋਸ ਧਾਤਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਸਿੱਖ ਲਈ ਸੀ। ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋਹਾ-ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਫੈਲਣ ਜਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਇਹ ਯੁੱਗ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਡੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅਨਾਤੋਲੀਆ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਇਹ 1300 ਈਪੂ ਦੇ ਲਾਗੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਸਰੋਤਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਲੋਹੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਕੁਝ ਚਿੰਨ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸਕ ਯੁੱਗ
ਗਾਈਗਰ-ਮਾਰਸਡਨ ਪ੍ਰਯੋਗ
ਗਾਈਗਰ-ਮਾਰਸਡਨ ਪ੍ਰਯੋਗ ਜਾਂ ਫਿਰ ਰਦਰਫ਼ਰਡ ਦਾ ਸੋਨੇ ਦੇ ਫੁਆਇਲ ਵਾਲਾ ਤਜਰਬਾ ਨਿਊਕਲੀਅਸ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦੀ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲੜੀ ' ਹੈ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਰਦਰਫ਼ਰਡ ਨੇ ਇੱਕ  ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਕਿ ਹਰ ਐਟਮ ਦਾ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਚਾਰਜ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪੁੰਜ ਦੀ  ਬਹੁਤਾਤ  ਨਿਊਕਲੀਅਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਸ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵਿੱਚ ਰਦਰਫ਼ਰਡ ਨੇ ਅਲਫਾ ਕਣਾਂ ਦੀ ਬੀਮ ਇੱਕ 1000 ਐਟਮ ਮੋਟੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਚਾਂਦਰ ਉੱਤੇ ਪਾਈ ਸੀ। ਇਹ ਪ੍ਰਯੋਗ ਅਰਨਸੈੱਟ ਰਦਰਫ਼ਰਡ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਹੇਠ ਹੰਸ ਗਾਈਗਰ ਅਤੇ ਅਰਨਸੈੱਟ ਮਾਰਸਡਨ ਨੇ 1908 ਅਤੇ 1913 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਨਸੈੱਟ ਰੁਦਰਫ਼ੋਰਡ
ਸਮਾਧ ਭਾਈ
ਸਮਾਧ ਭਾਈ ਜਾਂ ਭਾਈ ਕੀ ਸਮਾਧ ਮੋਗੇ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿੰਡ ਹੈ (30Ã‚Â°48`.N, 75"10`.E)। ਇਹ ਮੋਗੇ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ 36 ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਬਾਬਾ ਭਾਈ ਰੂਪ ਚੰਦ ਜੀ ਦੀ ਸਮਾਧ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਮਾਲਵੇ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਇੱਥੇ ਵੀ ਆਏ ਸਨ।ਇਹ ਪਿੰਡ ਜਨਸੰਖਿਆ ਅਤੇ ਖੇਤਰਫ਼ਲ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਡਾ ਹੈ।
ਦੇਖਣਯੋਗ ਥਾਵਾਂ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨ, ਹਵੇਲੀ, ਆਦਿ ਦੇਖਣਯੋਗ ਥਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਵਰਨਣ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਮਾਗਮ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਭਾਈ ਰੂਪ ਚੰਦ ਜੀ ਦੀ ਬਰਸੀ ਬੜੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੰਗਤਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ-ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਰਸੀ 'ਤੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨਾਨਕਸਰ ਠਾਠ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਬਰਸੀ ਵੀ ਬੜੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉੱਘੀਆਂ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ
ਸੂਬੇਦਾਰ ਹਰੀਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜਗਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸਰਪੰਚ ਜੱਗਾ
ਛੱਤੀ ਦਾ ਅੰਕੜਾ
ਛੱਤੀ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁਹਾਵਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਨਾ ਬਣਨੀ। ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਕੁਝ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਤੋਂ ਸਪਸਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਕਿਉਂਕਿ 36 ਅੰਕ ਵਿੱਚ 3 ਅਤੇ 6 ਦਾ ਮੁੰਹ ਜਾਂ ਲਿਖਣ ਦੀ ਤਰਤੀਰ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਹੈ।
ਰਾਮ ਦਾ ਸ਼ਾਮ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਛੱਤੀ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਲੇਕਿਨ ਫੇਰ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੜੀ ਟੱਕਰ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਹਾਵਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਹਾਵਰੇ
ਗੋਰ ਵਿਡਾਲ
ਗੋਰ ਵਿਡਾਲ (ਜਨਮ ਯੂਜੀਨ ਲੂਯਿਸ ਵਿਡਾਲ; 3 ਅਕਤੂਬਰ, 1925 – 31 ਜੁਲਾਈ, 2012) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ (ਨਾਵਲ, ਨਿਬੰਧ, ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇ, ਅਤੇ ਸਟੇਜੀ ਨਾਟਕ) ਹੈ। ਅਤੇ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਬੁਧੀਜੀਵੀ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਾਤ੍ਰਿਸ਼ੀ ਅੰਦਾਜ਼, ਹਾਜ਼ਰ ਜਵਾਬ ਬੁੱਧੀ, ਅਤੇ ਲਿਖਣ ਦੀ ਲਿਸ਼ਕਵੀਂ ਸ਼ੈਲੀ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਉਹ ਯੂਜੀਨ ਲੂਯਿਸ ਵਿਡਾਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਉਸ ਦੇ ਨਾਨਾ ਦਾਦਾ, ਥਾਮਸ ਪਰਾਈਓਰ ਗੋਰ ਨੇ ਓਕਲੇਹੋਮਾ ਤੋਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸੈਨੇਟਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ (1907-21 ਅਤੇ 1931-37)। ਗੋਰ ਵਿਡਾਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਹ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ, ਜੋ ਦੋ ਵਾਰ ਚੋਣ ਲੜਿਆ; ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਹਾਊਸ (ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਟੇਟ, 1960) ਲਈ, ਫਿਰ ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਨੇਟ (ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ, 1982) ਲਈ। ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਬੰਧਕਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਵਿਡਾਲ ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸਮਾਜ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਿਲਸ਼ਾਵਲੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ. ।ਉਸ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਭਾਸ਼ਾਂ ਦ ਨੇਸ਼ਨ, ਨਿਊ ਸਟੇਟਸਮੈਨ, ਦ ਨਿਊਯਾਰਕ ਰਿਵਿਊ ਬੁੱਕਸ ਅਤੇ ਐਕਕੁਆਰ ਮੈਗਜ਼ੀਨਾਂ ਵਿੱਚ ਛਾਪੇ ਗਏ ਸਨ।ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਬੌਧਿਕ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਗੋਰ ਵਿਡਾਲ ਦੇ ਦੂਜੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਅਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨਾਲ ਸੈਕਸ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ੇਕ ਬਹਿਸਾਂ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਵਿਲੀਅਮ ਐੱਮ. ਬਕਲੀ ਜੂਨੀਅਰ ਅਤੇ ਨਾਰਮਨ ਮੇਲਰ ਦੀ ਪਸੰਦ ਦੇ ਨਾਲ ਝਗੜੇ ਹੋ ਗਏ।ਇੱਕ ਨਾਵਲਕਾਰ ਵਿਡਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਜਨਤਕ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ।ਉਸ ਦੀ ਪਾਲਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕ ਸ਼ੈਲੀ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ,ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਿਖਾਇਆ ।ਉਸ ਦਾ ਤੀਜਾ ਨਾਵਲ, ਦਿ ਸਿਟੀ ਐਂਡ ਦਿ ਪਿਲਰ (1948) ਨੇ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਕਿਤਾਬ ਸਮੀਖਿਅਕਾਂ ਦੀ ਸਾਹਿਤਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਸੰਵੇਦਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਕਾਰਿਆ ।ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਨਾਵਲ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ, ਵਿਡਾਲ ਨੇ ਜੂਲੀਅਨ (1 9 64) ਵਿੱਚ ਜੂਲੀਅਨ ਪ੍ਰੇਵਸਟੇਟ ਦੀ ਸਾਮਰਾਜਿਕ ਸੰਸਾਰ (R. AD 361-63) ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਈ,ਰੋਮੀ ਸਮਰਾਟ ਨੇ ਈਸਾਈ ਏਕਸੇਸਿਸ਼ਵਾਦ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਸਥਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕੁੱਝ ਬਹੁ-ਵਿਸ਼ਾਵਾਦ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਮ ਧਾਰਮਿਕ ਉਤਰਾਅ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ।ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਅੰਗ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਿੱਚ, ਮਾਇਰਾ ਬ੍ਰੇਕਿਨਿਰੀਜ (1 9 68) ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਸਮਾਜਿਕ ਢਾਂਚਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗਕ ਭੂਮਿਕਾ ਅਤੇ ਜਿਨਸੀ ਅਨੁਕੂਲਣ ਦੀ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਬੁਰ ਵਿੱਚ (1 9 73) ਅਤੇ ਲਿੰਕਨ (1984) ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਨੂੰ "ਏ ਮੈਨ ਆਫ ਦ ਪੀਪਲ" ਅਤੇ "ਏ ਮੈਨ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।ਵਰਣਨਯੋਗ ਖੋਜ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਪਹਿਲੂ ਯੂ ਐਸ ਦੇ ਕੌਮੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਯੂਜੀਨ ਲੁਈਸ ਵਿਡਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਮਿਲਟਰੀ ਅਕੈਡਮੀ ਦੇ ਕੈਡੇਟ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪੱਛਮੀ ਪੁਆਇੰਟ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿਖੇ, ਯੂਜੀਨ ਲੂਥਰ ਵਿਡੀਲ (1895-1969) ਅਤੇ ਨੀਨਾ ਐੱਸ ਗੋਰ (1903-1978) ਦਾ ਇਕੋ-ਇਕ ਬੱਚਾ ਸੀ। ਵਿਡਾਲ ਉੱਥੇ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਪਿਤਾ ਫੌਜੀ ਅਕੈਡਮੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਐਰੋਨੌਟਿਕਸ। ਮੱਧ ਨਾਮ, ਲੂਇਸ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਇੱਕ ਗਲਤੀ ਸੀ, "ਜੋ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਸਦਾ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਯੂਜੀਨ ਲੁਈਸ ਸੀ ਜਾਂ ਯੂਜੀਨ ਲੂਥਰ ਇੰਸਟ੍ਰਕਟਰ ਸੀ. ।ਮੈਮੋਇਰ ਪਿਲਮਪੇਸਟ (1995) ਵਿਚ, ਵਿਡੀਲ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ 'ਯੂਜੀਨ ਲੁਈ ਵਿਡੀਲ' ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ:ਇਸ ਨੂੰ ਯੂਜੀਨ ਲੂਥਰ ਵਿਡੀਅਲ ਜੂਨੀਅਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਗੋਰ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਮ ਤੇ [1939 ਵਿਚ] ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਫਿਰ, ਚੌਦਾਂ 'ਤੇ, ਮੈਂ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲਿਆ"। ਯੂਜੀਨ ਲੂਈ ਵਿਡਾਲ ਦਾ ਜਨਮ ਜਨਵਰੀ 1939 ਵਿੱਚ ਉਦੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ 13 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ,ਸੈਂਟ ਐਲਬਨਸ ਸਕੂਲ ਦੇ ਹੈੱਡਮਾਸਟਰ ਦੁਆਰਾ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਡਾਲ ਨੇ ਤਿਆਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।ਯੂਜੀਨ ਲੂਥਰ ਵਿਡਾਲ ਸੀਨੀਅਰ, ਰੁਜ਼ਵੈਲਟ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵਣਜ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਏਅਰ ਕਾਮਰਸ ਦੇ ਬਿਊਰੋ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ (1933-37) ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਏਵੀਏਟਰ ਅਮੀਲੀਆ ਇਅਰਹਾਟ ਦਾ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਸੀ. ।ਯੂ.ਐਸ ਮਿਲਟਰੀ ਅਕੈਡਮੀ 'ਤੇ, ਖਾਸ ਤੌਰ' ਤੇ ਐਥਲੈਟਿਕ ਵਿਡਾਲ ਸੀ.ਆਰ. ਇੱਕ ਕੁਆਰਟਰਬੈਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।ਇਕ ਕੁਆਰਟਰਬੈਕ, ਕੋਚ ਅਤੇ ਫੁਟਬਾਲ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕਨ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ।ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਹ 1920 ਦੇ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ 1924 ਦੇ ਗਰਮੀ ਓਲੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚ (ਡੈਕਥਲੋਨ ਵਿੱਚ ਸੱਤਵਾਂ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਪੈਨਟਾਲੋਨ ਦਾ ਕੋਚ ਸੀ. ।ਵਿਡਾਲ ਦੀ ਮਾਂ, ਨੀਨਾ ਗੋਰ, ਇੱਕ ਉੱਚ ਸਮਾਜ ਔਰਤ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ 1928 ਵਿੱਚ ਸਾਈਪ੍ਰਸ ਦੇ ਸਾਈਨ ਆਫ ਐਡੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਧੂ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ ਬ੍ਰੌਡਵੇ ਥੀਏਟਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।.
ਕੈਰੀਅਰ
ਗੋਰ ਵਿਡਾਲ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਹੋਰ ਲੇਖਕਾਂ, ਕਵੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਟਕਕਾਰਾਂ, ਨਾਵਲਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ: ਪੈੱਟਰੋਨੀਅਸ (ਡੀ. 66), ਜੁਵੇਨਲ (ਏਡੀ 60-140) ਅਤੇ ਅਪਰਲੀਅਸ (ਫਲੱਸ. ਸੀ ਏ ਏ 155); ਅਤੇ ਪੋਸਟ-ਰਿਨੇਸੈਂਸ ਤੋਂ: ਥਾਮਸ ਪਿਓਕ ਪੀਕੌਕ (1785-1866) ਅਤੇ ਜਾਰਜ ਮੈਰੀਡੀਥ ।ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮੁਖੀ ਹੈਰੋਲਡ ਬਲੂਮ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਗੋਰ ਵਿਡਾਲਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਲਿੰਗਕਤਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਾਹਿਤਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪਰ ਬਲੂਮ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਧਾ ਲਿਖਣ ਲਈ ਅਜਿਹੀ ਸੀਮਿਤ ਮਾਨਤਾ ਹੋਰ ਜਿਆਦਾ ਸੀ,ਇਤਿਹਾਸਕ ਗਲਪ ਦੀ ਅਜਾਰੇਦਾਰੀ, ਪਲਾਟ-ਮੁਹਾਰਤ ਵਾਲੀ ਗਾਇਕੀ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੁਲਣਾ ਵਿਡਾਲ ਨੇ ਇੱਕ ਸਿਰਹਾਣਾ ਸ਼ੇਅਰ ਕੀਤੀ ਸੀ. ।2009 ਵਿੱਚ, ਮੈਨ ਆਫ ਲੈਟਰਜ਼ ਗੋਰ ਵਿਡਾਲ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਆਨਰੇਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।.
ਗਲਪ
ਗੋਰ ਵਿਡਾਲ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਕੈਰੀਅਰ ਨੇ ਫੌਜੀ ਨਾਵਲ ਵਿਲੀਵ ਦੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ,ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸਦੇ ਅਲਾਸਕੈਨ ਹਾਰਬਰ ਡੀਟੈਚਮੈਂਟ ਡਿਊਟੀ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਯੁੱਧ-ਵਿਰੋਧੀ ਲੜਾਈ ਸੀ. ।ਉਸ ਦਾ ਤੀਜਾ ਨਾਵਲ, ਦਿ ਸਿਟੀ ਐਂਡ ਦਿ ਪਿਲਰ (1 9 48) ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਹੋਣ ਤੇ ਇੱਕ ਨੈਤਿਕ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ,ਇਕ ਸਮੂਹਿਕ ਨਾਇਕ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਉਸਦੇ ਸਮਲਿੰਗਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਮਲਿੰਗੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ. ।ਇਹ ਨਾਵਲ "ਜੇ.ਟੀ." ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ; ਦਹਾਕਿਆਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਡਾਲ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹਸਤੀ ਉਹ ਸਨ,1 ਮਾਰਚ 1945 ਨੂੰ ਈਵੋ ਜੀਮਾ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਜੇਮਜ਼ ਟਰਿਂਬਲ।II ਦਾ, ਜੋ ਕਿ ਜਿਮੀ ਟਰਿੰਬਲ ਇਕੋ-ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੋਰ ਵਿਡਾਲ ਕਦੇ ਪਸੰਦ ਸੀ ।ਆਡਿਟਿਕਸ ਨੇ ਦ ਸਿਟੀ ਅਤੇ ਪਿਲਰ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਸਮ ਦੀ ਸਮਲਿੰਗਤਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅਵਾਜ਼ ਉਠਾਈ,ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿਅਸਤ ਅਤੇ ਅਨੈਤਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ।ਵਿਡਾਲ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਅਲੋਚਕ ਆਰੇਵਿਲ ਪ੍ਰੈਸਕੋਟ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀ,ਇਸਦੇ ਦੁਆਰਾ ਉਹ ਵਿਡਾਲ ਦੁਆਰਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਂ ਹੋਰ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ. ।ਵਿਡਾਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਤੇ, ਈ.ਪੀ. ਡੁਟਨ ਦੇ ਇੱਕ ਸੰਪਾਦਕ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ "ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਲਈ ਕਦੇ ਵੀ ਮੁਆਫ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।ਹੁਣ ਤੋਂ 20 ਸਾਲ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸਦੇ ਲਈ ਅਜੇ ਵੀ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1925 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2012 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਡਾ. ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ
'''ਡਾ. ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ''' (ਜਨਮ 14 ਮਾਰਚ 1952) ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹਨ।
ਜਾਣ-ਪਛਾਣ
ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ (ਸਵਰਗਵਾਸੀ) ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਰਤਨ ਕੌਰ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ 14 ਮਾਰਚ 1952 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ੱਗ ਹਨ।
ਸਿੱਖਿਆ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੀ. ਏ. ਆਨਰਜ, ਐਮ. ਏ.ਅਤੇ ਪੀਐਚ. ਡੀ਼ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੀਅਐਚ. ਡੀ ਦਾ ਖੋਜ ਕਾਰਜ 'ਪੰਜਾਬੀ ਰੁਬਾਈ ਕਾਵਿ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ' (1980) ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਪਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ===
ਕਿੱਤਾ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਪੜ੍ਹਾਈ ਉੱਪਰੰਤ 4 ਸਾਲ ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਕਾਲਜ ਦਸੂਹਾ, ਗੌਰਮਿੰਟ ਕਾਲਜ ਟਾਂਡਾ, ਗੌਰਮਿੰਟ ਕਾਲਜ ਰੋਪੜ, ਗੌਰਮਿੰਟ ਕਾਲਜ ਬਠਿੰਡਾ, ਗੌਰਮਿੰਟ ਕਾਲਜ ਪੱਟੀ ਅਤੇ ਗੌਰਮਿੰਟ ਕਾਲਜ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਵਿਖੇ ਅਡਹਾਕ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ (ਹਰਿਆਣਾ) ਵਿਖੇ 1981 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸਾਢੇ 28 ਸਾਲ ਅਧਿਆਪਨ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੀ ਪਦਵੀ ਤੋਂ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਦੌੌੌਰਾਨ ਉਹ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁੁਖੀ ਦੇ ਅਹੁੁਦੇ ਉੱਪਰ ਵੀ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਹੁੁਣ ਤੱੱਕ 28 ਖੋਜਾਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੀਐਚ. ਡੀ. ਅਤੇ 120 ਖੋਜਾਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਗਰਾਨ ਵਜੋਂ ਐਮ. ਫਿਲ. ਕਰਵਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਡਾ. ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਧਾਰਾ (ਤਿਮਾਹੀ) ਦੇ 10 ਸਾਲ ਤੱੱਕ ਚੀਫ਼ ਐਡੀਟਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਐਡੀਟਰ ਬੋੋਰਡ ਵਿੱਚ 1997 ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਸਰਗਰਮ ਹਨ।
ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼ਾਸਤਰ ਤੇ ਕੰਮ
ਕਰਮਜੀਤ ਪੀਐਚਡੀ ਦਾ ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਰੁਬਾਈ ਉੱਪਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਬਾਰੇ ਕਾਫ਼ੀ ਕੁਝ ਪੜ੍ਹ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਤਿਆਰਥੀ ਤੇ ਰੰਧਾਵਾ, ਦੋਵੇਂ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ' ਤੇ ਪੜ੍ਹ ਲਏ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਨੂੰ ਬਾਅਦ 'ਚ ਨਿੱਠ ਕੇ ਪੜ੍ਹਿਆ। ਰੰਧਾਵਾ ਦੁਆਬੇ ਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸੀ। ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਰੰਧਾਵਾ ਨੇ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਲੋਕ ਗੀਤ ਇੱਕਠੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਹ ਦ੍ਰਿੜ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਲੋਕ ਗੀਤਾ ਨੂੰ ਇੱਕਠਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਕੰਮ ਦੇ ਵਿਹਾਰਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਪਿੱਛੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ 1978-79 ਦੇ ਦਿਨ ਸਨ। ਵਿਆਹ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਦੋ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਜਦੋਂ ਉਹ ਦਸੂਹੇ ਤੋਂ ਸਾਈਕਲ ਲੈ ਕੇ ਗਿਆਰਾਂ ਕੁ ਵਜੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘਰ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤਾਂ ਅੱਗੇ ਘਰ ਵਾਲੇ ਡਰੇ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਉਹ ਅੱਠ ਕਿੱਲੋ ਮੀਟਰ ਦਾ ਰਾਹ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਗਿਆ ਤੇ ਬਿਗੜੇ ਹਾਲਾਤ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਘਰ 'ਚ ਚਿੰਤਾ ਹੋਣੀ ਸੁਭਾਵਿਕ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੌਣ ਬੰਦ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਉਹ ਘਰ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਈ ਨੇ ਝਿੜਕਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਗੁੱਸਾ ਕੱਢਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਗੌਣ ਬਠਾਇਆ ਤਾਂ ਬੀਬੀਆਂ ਨੇ ਜਿਹੜਾ ਪਹਿਲਾ ਗੀਤ ਗਾਇਆ ਉਸ ਨੇ ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਮੋੜ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਗੀਤ ਸੀ, 'ਵੀਰਾ ਕਿੱਥੇ ਗੁਜਾਰੀ ਸਾਰੀ ਰਾਤ, ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ਿਕਰ ਪਿਆ'। ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਹ ਗੱਲ ਸਮਝ ਆਈ ਕੇ ਔਰਤਾਂ ਕਿਵੇਂ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਤੇ ਤਣਾਅ ਭਰੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਰਲ-ਸਾਦੇ ਰੂਪ ਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰ ਸਕਣ ਦੇ ਸਮੱਰਥ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਲੋਕਗੀਤਾਂ ਤੇ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਬਾਰੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾਇਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਨੂੰ ਸਾਂਭਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ
ਆਸ਼ਕਾ ਗੋਰਾਡੀਆ
ਆਸ਼ਕਾ ਗੋਰਡੀਆ (ਜਨਮ 27 ਨਵੰਬਰ 1985) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਫੈਸ਼ਨ ਇਵੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਰੈਂਪ ਉੱਪਰ ਤੁਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਿੰਦੀ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੋਨੀ ਟੀਵੀ 'ਤੇ ਕੁਮੁਦ (2003-05) ਵਿੱਚ "ਕੁਮੂਦ" ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਲਾਗੀ ਤੁਝਸੇ ਲਗਨ ਵਿੱਚ ਕੱਲਾਵਤੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਈ। 2012 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਕਲਰਜ਼ ਟੀਵੀ ਦੇ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ਬਿਗ ਬੌਸ 6. ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ਦੇ ਬੱਲ ਵੀਰ, ਨਾਗਿਨ ਅਤੇ ਨੱਚ ਬੱਲੀਏ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਗੋਰਾਡੀਆ ‘ਬਿੱਗ ਬੌਸ’ ਅਤੇ ਡਾਂਸ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ਨਚ ਬਾਲੀਏ ਵਰਗੇ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਤਤਕਾਲ ਬੁਆਏਫ੍ਰੈਂਡ, ਬ੍ਰੈਂਟ ਗੋਬਲ ਦੇ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਟੀ.ਵੀ. ਦੇ ਸ਼ੋਅ ਡਾਇਨ ਅਤੇ ਸਪਤ-ਰੂਪ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਦੇਖੀ ਗਈ ਸੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਗੋਰਾਡੀਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੋਨੀ ਟੀ.ਵੀ. ਦੇ ਅਚਾਨਕ 37 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਅਤੇ 2002 ‘ਚ ਕਾਮੇਡੀ ਸੀਟਕਾਮ ਐਕਟਿੰਗ ਐਕਟਿੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਜਲਦੀ ਹੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੋਨੀ ਟੀ.ਵੀ. ਤੇ ਕਕੁਸਮ ਲਈ ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕੁਮੂਦ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੀਰੀਅਲ ਅਕੇਲਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜੋ ਸੋਨੀ ਟੀਵੀ ਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਰਿਐਲਿਟੀ ਗੇਮ ਸ਼ੋਅ ‘ਜੇਟ ਸੈੱਟ ਗੋ ਆਨ’ ਸਟਾਰ ਵਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਸ਼ਮਾ ਸਿਕੰਦਰ ਨੇ ਲੈ ਲਈ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਟੀ.ਵੀ. ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਜ਼ੀ ਟੀ.ਵੀ ‘ਤੇ ‘ਸਿੰਦੂਰ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਕਾ’, 9 ਐਕਸ ‘ਤੇ ‘ਮੇਰੇ ਅਪਨੇ’ ਅਤੇ ਸੋਨੀ ਟੀਵੀ ‘ਤੇ ਵੀਰੁਧ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ। ਉਹ ਜ਼ੀ ਟੀ.ਵੀ. ਦੇ ਸਾਤ ਫੇਰੇ, ਸੋਨੀ ਟੀਵੀ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਵਿਵਾਹ ਅਤੇ ਕਲਾਵਤੀ ਲਾਗੀ ਤੁਝਸੇ ਲਗਨ ਵਿੱਚ ਕਲਰਜ਼ ਟੀ.ਵੀ. ‘ਤੇ ਕਲਿਕਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਰੋਲ ਸਨ।
ਗੋਰਾਡੀਆ ਨੇ ਕੁਝ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ‘ਕਭੀ ਕਭੀ ਪਿਆਰ, ਕਭੀ ਕਭੀ ਯਾਰ’, ‘ਮਿਸਟਰ ਐਂਡ ਮਿਸ ਟੀਵੀ’ ਅਤੇ ‘ਖਤਰੋਂ ਕੇ ਖਿਲਾੜੀ’ ਸੀਜ਼ਨ 2012 ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਗੀਦਾਰ ਵਜੋਂ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਯੋਗੀ ਸੀ ਜੋ ਅਸਲ ਯੂ.ਕੇ ਸ਼ੋਅ ਬਿੱਗ ਬ੍ਰਦਰ ਦਾ ਹਿੰਦੀ ਵਰਜਨ ਹੈ। ਉਹ 6 ਅਕਤੂਬਰ, 2012 ਨੂੰ ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ 28 ਦਸੰਬਰ 2012 ਨੂੰ (ਸ਼ੋਅ ਦੇ 83ਵੇਂ ਦਿਨ) ਉਸ ਨੂੰ ਬੇਦਖਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2018 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅਜ਼ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੈਸਬੀਅਨ ਵਜੋਂ ਗ਼ਲਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ।
2013 ਤੋਂ 2015 ਤੱਕ, ਉਸ ਨੇ ਸੋਨੀ ਟੀਵੀ ਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀਵਾਰ ‘ਭਾਰਤ ਕਾ ਵੀਰ ਪੁਤ੍ਰ - ਮਹਾਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ’ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਣੀ ਧੀਰ ਬਾਈ ਭਾਟੀਆਣੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਅਗਸਤ 2015 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਸਬ ਟੀਵੀ ਦੇ ਬਾਲ ਵੀਰ ਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਪਰੀ ਮਹਾਂਵਿਨਾਸ਼ਨੀ ਨਿਭਾਈ। ਫਿਰ ਉਹ 2016 ਤੋਂ 2017 ਦੇ ਅਲੌਕਿਕ ਨਾਟਕ ਨਾਗਿਨ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀ ਗਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1985 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਲੜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਹੋਲੀ
ਹੋਲੀ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭਾਰਤੀ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਪਰਵ ਹਿੰਦੂ ਪੰਚਾਂਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਫ਼ਾਲਗੁਨ ਮਹੀਨਾ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੰਗਾਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਪਰਵ ਪਾਰੰਪਰਕ ਰੂਪ ਤੋਂ ਦੋ ਦਿਨ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਦਿਨ ਨੂੰ "ਹੋਲਿਕਾ ਜਲਾਈ" ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ "ਹੋਲਿਕਾ ਦਹਿਨ" ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹੈ। ਦੂੱਜੇ ਦਿਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਧੁਰੱਡੀ, ਧੁਲੇਂਡੀ, ਧੁਰਖੇਲ ਜਾਂ ਧੂਲਿਵੰਦਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲੋਕ ਇੱਕ ਦੂੱਜੇ ’ਤੇ ਰੰਗ, ਗੁਲਾਲ-ਗੁਲਾਲ ਇਤਆਦਿ ਸੁੱਟਦੇ ਹਨ, ਢੋਲ ਵਜਾ ਕੇ ਹੋਲੀ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹੈ, ਅਤੇ ਘਰ-ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੰਗ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੋਲੀ ਦੇ ਦਿਨ ਲੋਕ ਪੁਰਾਣੀ ਕੜਵਾਹਟ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਕੇ ਗਲੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਤੋਂ ਦੋਸਤ ਬੰਨ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਦੂੱਜੇ ਨੂੰ ਰੰਗਣੇ ਅਤੇ ਗਾਨੇ-ਵਜਾਉਣੇ ਦਾ ਦੌਰ ਦੁਪਹਿਰ ਤੱਕ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਰਾਮ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਨਵੇਂ ਕੱਪੜੇ ਪੱਥਰ ਕੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਲੋਕ ਇੱਕ ਦੂੱਜੇ ਦੇ ਘਰ ਮਿਲਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਗਲੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਿਠਾਈਆਂ ਖਿਡਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਰਾਗ-ਰੰਗ ਦਾ ਇਹ ਲੋਕ ਪ੍ਰਿਅ ਪਰਵ ਬਸੰਤ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਵੀ ਹੈ। ਰਾਗ ਅਰਥਾਤ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਰੰਗ ਤਾਂ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੰਗ ਹਨ ਹੀ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਤਕਰਸ਼ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਣ ਵਾਲੀ ਪਰਕਿਰਤੀ ਵੀ ਇਸ ਸਮੇਂ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਚਰਮ ਦਸ਼ਾ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫਾਲਗੁਨ ਮਹੀਨਾ ਵਿੱਚ ਮਨਾਏ ਜਾਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸਨੂੰ ਫਾਲਗੁਨੀ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੋਲੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸੀ ਦਿਨ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਗੁਲਾਲ ਉੜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਨਾਲ ਫਾਗ ਅਤੇ ਧਮਾਰ ਦਾ ਗਾਨਾ ਅਰੰਭ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਸੋਂ ਖਿੜ ਉੱਠਦੀ ਹੈ। ਬਾਗ-ਬਗੀਚੇ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਆਕਰਸ਼ਕ ਛੇਵਾਂ ਛਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦਰਖਤ-ਬੂਟੇ, ਪਸ਼ੁ-ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪਰਿਪੂਰਣ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਬਾਲੀਆਂ ਇਠਲਾਨੇ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਹਰਦਏ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਨਾਚ ਉੱਠਦਾ ਹੈ। ਬੱਚੇ-ਬੂੜੇ ਸਾਰੇ ਵਿਅਕਤੀ ਸਭ ਕੁਝ ਸੰਕੋਚ ਅਤੇ ਰੂੜੀਆਂ ਭੁੱਲ ਕੇ ਢੋਲਕ-ਝਾਂਝ-ਮੰਜੀਰਾ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਨਾਚ-ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੇ ਹੈ। ਚਾਰਾਂ ਤਰਫ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਫੁਆਰ ਫੂਟ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਹੋਲੀ ਦੇ ਦਿਨ ਅੰਬ ਮੰਜਰੀ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਨੂੰ ਮਿਲਾਕੇ ਖਾਣ ਦੀ ਵੱਡੀ ਵਡਿਆਈ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਹੋਲੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਅਤਿਅੰਤ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪਰਵ ਹੈ ਜੋ ਹੋਲੀ, ਹੋਲਿਕਾ ਜਾਂ ਹੋਲਾਕਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਬਸੰਤ ਦੀ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਹਰਸ਼ੋੱਲਾਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਨਾਏ ਜਾਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸਨੂੰ ਬਸੰਤ ਉਤਸਵ ਅਤੇ ਕਾਮ-ਮਹੋਤਸਵ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਆਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਪਰਵ ਦਾ ਪ੍ਰਚਲਨ ਸੀ ਪਰ ਜਿਆਦਾਤਰ ਇਹ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਪਰਵ ਦਾ ਵਰਣਨ ਅਨੇਕ ਪੁਰਾਤਨ ਧਾਰਮਿਕ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ, ਜੈਮਿਨੀ ਦੇ ਪੂਰਵ ਮੀਮਾਂਸਾ-ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਕਥਾ ਗਾਰਹਿਅ-ਨਿਯਮ। ਨਾਰਦ ਪੁਰਾਣ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਪੁਰਾਣ ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਹਸਤਲਿਪੀਆਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਪਰਵ ਦੀ ਗੱਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਵਿੰਧਿਅ ਖੇਤਰ ਦੇ ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਈਸਾ ਤੋਂ 300 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਇੱਕ ਅਭਿਲੇਖ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਵਸੰਤ ਰੁੱਤ ਅਤੇ ਵਸੰਤੋਤਸਵ ਅਨੇਕ ਕਵੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਿਅ ਵਿਸ਼ਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੈਲਾਨੀ ਅਲਬਰੂਨੀ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਯਾਤਰਾ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਹੋਲਿਕੋਤਸਵ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਨੇਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਹੋਲਿਕੋਤਸਵ ਕੇਵਲ ਹਿੰਦੂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵੀ ਮਨਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਹਨ ਮੁਗਲ ਕਾਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਲੀ ਦੇ ਕਿੱਸੇ ਬੇਸਬਰੀ ਜਗਾਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਅਕਬਰ ਦਾ ਜੋਧਾਬਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦਾ ਨੂਰਜਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਲੀ ਖੇਡਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਅਲਵਰ ਅਜਾਇਬ-ਘਰ ਦੇ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੂੰ ਹੋਲੀ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਵਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਹੋਲੀ ਖੇਡਣ ਦਾ ਮੁਗਲੀਆ ਅੰਦਾਜ ਹੀ ਬਦਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੇ ਜਮਾਣ ਵਿੱਚ ਹੋਲੀ ਨੂੰ ਈਦ-ਏ-ਗੁਲਾਬੀ ਜਾਂ ਆਬ-ਏ-ਪਾਸ਼ੀ (ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਬੌਛਾਰ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਅੰਤਮ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਹ ਜਫਰ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਕਿ ਹੋਲੀ ਉੱਤੇ ਉਹ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੰਗ ਲਗਾਉਣ ਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਚਿਲਤ
ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਫਾਗ ਜਾਂ ਫਾਗੂ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਵ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰਿਆਣੇ ਵਿੱਚ ਧੂਲੇਂਡੀ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਰੰਗ ਪੰਚਮੀ, ਕੋਂਕਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮੀਗੋ, ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਬੰਸਤੇਤਣ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਪੋਂਡੀਗਈ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਨਾਵ ਜਾਣਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ, ਆਪਸੀ ਸਨੇਹ-ਮੁਹੱਬਤ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਏਕਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।
ਪੁਰਾਤਨ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਲੀ ਦਾ ਮਹੱਤਵ
ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਪੁਰਤਾਨ ਕਾਲ ਤੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਹਾਂ ਕਵੀ ਕਾਲੀਦਾਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਰਘੂ ਬੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਰ ਉਤਸਵ ਨੂੰ ਰਿਤੂ-ਉਤਸਵ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜੈਮਿਨੀ ਰਚਿਤ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਸੀਮਾਂਸਾ ਸੂਤਰ ਅਤੇ ਕਥਾ ਗਾਹਰਿਆਂ ਸੂਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋਲੀ ਮਨਾਏ ਜਾਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨਾਰਦ ਪੁਰਾਣ ਅਤੇ ਭਵਿਸ਼ਯ ਪੁਰਾਣ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਤਨ ਹਸਤ ਲਿਪੀਆਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਸਤਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਦਾਨੇਸ਼ਵਰ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਹੋਲੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਿਜ ਦੀ ਹੋਲੀ ਦਾ ਮਹੱਤਵ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਭਗਵਾਨ ਆਪਣੀਆਂ ਗੋਪੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਹੋਲੀ ਖੇਡਦੇ ਸਨ। ਰਾਧਾ-ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਜੀਨ ਕਾਲ ਸਮੇਂ ਹੀ ਬ੍ਰਿਜ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਲੀ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਪ੍ਰਚਿਲਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬ੍ਰਿਜ ਵਿੱਚ ਹੋਲੀ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੜੇ ਰਾਸ ਹੁਲਾਸ ਨਾਲ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਕਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ
ਹੋਲੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਨਾਲ ਕਈ ਮਿੱਥ ਕਥਾਵਾਂ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਪਿਛੋਕੜ ਹੋਲੀਕਾ ਹੈ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹੋਲੀਕਾ ਪ੍ਰਲਾਦ ਦੀ ਭੂਆ ਸੀ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਵਰ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੜ ਸਕੇਗੀ। ਜਦੋਂ ਹਰਨਾਖਸ਼ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਹੋਲਿਕਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦਾ ਪੱਖ ਲੈਂਦਿਆ ਪ੍ਰਲਾਦ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ ਸੁਆਹ ਕਰਨ ਦੀ ਹਾਮੀ ਭਰੀ ਸੋ ਉਹ ਨਿਮਯਤ ਵਕਤ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੂੰ ਝੋਲੀ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਬੈਠ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਤੇ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਦਾ ਵਾਲ ਵੀ ਵਿੰਗਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਪਰ ਹੋਲੀਕਾ ਸੜ ਕੇ ਸੁਆਹ ਹੋ ਗਈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਲੀਕਾ ਦੇ ਸੜਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੋਲੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਇਹ ਵੀ ਕਥਾ ਵੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਜਲਾ ਕੇ ਰਾਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸਰਧਾਲੂ ਹੋਲੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਭੰਗ ਦੇ ਪਕੌੜੇ ਅਤੇ ਭੰਗ ਦੀ ਠੰਡਿਆਈ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਕੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਤਿਉਹਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੇਲੇ
ਯੂਨਾਨ
ਯੂਨਾਨ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਐਥਨਜ਼ ਹੈ। ਇਹ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਾਗਰ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਟਾਪੂਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਯੂਨਾਨੀ ਲੋਕ ਇਸ ਟਾਪੂ ਤੋਂ ਹੋਰ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਏ ਜਿਵੇਂ ਤੁਰਕੀ, ਮਿਸਰ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਆਦਿ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਅੱਜ ਵੀ ਥੋੜੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਏਥਨਜ਼ ਵਿੱਚ “ਡੇਲਫ਼ੀ” ਅਤੇ “ਪਾਰਥੇਨਾਨ” ਨਾਮ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਮੰਦਰ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਯੂਨਾਨੀ ਅਤੇ ਯਵਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੱਛਮੀ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਰੀਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯੂਨਾਨੀ ਬੋਲੀ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਯੂਰਪੀ ਬੋਲੀਆਂ ਨੂੰ ਕਈ ਸ਼ਬਦ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਤਕਨੀਕੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕਈ ਯੂਰਪੀ ਸ਼ਬਦ ਗਰੀਕ ਚੋਂ ਨਿਕਲੇ ਹਨ ਜਿਸਦੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੋਰ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆ ਗਏ।
ਭੂਗੋਲ
ਸਥਿਤੀ: 35° ਵਲੋਂ 41° 30 ਉ. ਅ. ਅਤੇ 19° 30 ਤੋਂ 27° ਪੂ. ਦੇ. ; ਖੇਤਰਫਲ - 51, 182 ਵਰਗ ਮੀਲ, ਜਨਸੰਖਿਆ 85, 55, 000 (1958, ਅਨੁਮਾਨਿਤ) ਬਾਲਕਨ ਪ੍ਰਾਯਦੀਪ ਦੇ ਦੱਖਣ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਬਾਲਕਨ ਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਉਤਰ ਵਿੱਚ ਅਲਬਾਨੀਆ, ਯੂਗੋਸਲਾਵੀਆ ਅਤੇ ਬਲਗਾਰੀਆ, ਪੂਰਵ ਦੇ ਤੁਰਕੀ, ਦੱਖਣ - ਪੱਛਮ, ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਦੱਖਣ - ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਕਰਮਸ਼: ਆਯੋਨਿਅਨ ਸਾਗਰ, ਭੂਮਧਸਾਗਰ ਅਤੇ ਈਜੀਅਨ ਸਾਗਰ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਯੂਨਾਨ ਨੂੰ ਹੇਲਾਜ (Hellas) ਦਾ ਰਾਜ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਯੂਨਾਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਆਕਰਸ਼ਕ ਭੂਗੋਲਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਉਸ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਭਾਗ, ਬਹੁਤ ਡੂੰਘੀ ਕਟੀ ਫਟੀ ਤਟਰੇਖਾ ਅਤੇ ਟਾਪੂਆਂ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਹੈ। ਪਰਬਤ ਸ਼ਰੇਣੀਆਂ ਇਸ ਦੇ 3 / 4 ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਪੱਛਮੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡਸ ਪਹਾੜ ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਤਟਰੇਖਾ ਦੇ ਸਮਾਂਤਰ ਲਗਾਤਾਰ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਵਿਪਰੀਤ, ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਪਰਬਟ ਸ਼ਰੇਣੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮਕੋਣ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਛਿੰਨ ਭਿੰਨ ਤਟਰੇਖਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਨੋਖੇ ਝਾਲਰਦਾਰ (Fringed) ਟਾਪੂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਰਵਪ੍ਰਮੁਖ ਬੰਦਰਗਾਹ ਇਸ ਝਾਲਰਦਾਰ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੀਪਵਰਤੀ ਈਜੀਅਨ ਸਮੁੰਦਰ ਲਗਭਗ 2,000 ਟਾਪੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਸੀੜੀ ਦੇ ਪੱਥਰ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੇਸ਼ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਭਾਗ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ 80 ਮੀਲ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਥਰੋਸ, ਮੈਸੇਡੋਨੀਆ ਅਤੇ ਥੇਸਾਲੀ ਕੇਵਲ ਤਿੰਨ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੈਦਾਨ ਹਨ।
ਯੂਨਾਨ ਦੀ ਜਲਵਾਯੂ ਇਸ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵਲੋਂ ਗ਼ੈਰ-ਮਾਮੂਲੀ ਤੌਰ ਤੇ ਭਿੰਨ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕਾਰਨ ਉੱਚਾਈ ਵਿੱਚ ਭੇਦ, ਦੇਸ਼ ਦੀ ਲੰਮੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਬਾਲਕਨ ਅਤੇ ਭੂਮਧਸਾਗਰੀ ਹਵਾਵਾਂ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ ਤਟੀ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਭੂ-ਮੱਧਸਾਗਰੀ ਜਲਵਾਯੂ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਲੰਮੀਆਂ, ਉਸ਼ਣ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਕ ਗਰਮੀਆਂ ਅਤੇ ਵਰਸ਼ਾਯੁਕਤ ਠੰਢੀਆਂ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਰੁੱਤਾਂ ਹਨ, ਥੇਸਾਲੀ, ਮੈਸੇਡੋਨੀਆ ਅਤੇ ਥਰੋਸ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦੀ ਜਲਵਾਯੂ ਵਰਖਾ, ਠੰਡ ਦੀ ਰੁੱਤ ਠੰਡੀ ਅਤੇ ਗਰਮੀਆਂ ਜਿਆਦਾ ਉਸ਼ਣ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਲਪਾਈਨ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਤੀਜਾ ਜਲਵਾਯੂ ਖੰਡ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਭਾਗ
ਯੂਨਾਨ ਨੂੰ ਪੰਜ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਭਾਗਾਂ - 1. ਥਰੋਸ ਅਤੇ ਮੈਸੇਡੋਨੀਆ, 2. ਈਪੀਰਸ, 3. ਥੇਸਾਲੀ, 4. ਮੱਧ ਯੂਨਾਨ ਅਤੇ 5. ਦੀਪ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਈਪੀਰਸ
ਸਾਰਾ ਭਾਗ ਪਹਾੜੀ ਅਤੇ ਔਖਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕੁੱਝ ਸੜਕਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਕੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਪਹਾੜੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਗੁੱਝੀ ਗੱਲ ਪਾਲਣਾ ਹੈ। ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਫਸਲਾਂ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਮੱਕਾ, ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਥੇਸਾਲੀ
ਮੈਸੇਡੋਨੀਆ ਦੀ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਥੇਸਾਲੀ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਅਤਿਅੰਤ ਉਪਜਾਊ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਗ ਦੀ ਆਸ਼ਾ ਵਿਆਪਕ ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ ਖੇਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਫਸਲਾਂ ਕਣਕ, ਮੱਕਾ, ਜੌਂ ਅਤੇ ਕਪਾਹ ਹਨ। ਲਾਰਿਸਾ ਇੱਥੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਨਗਰ ਅਤੇ ਵੋਲਾਸ ਮੁੱਖ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੈ।
ਮਧ ਯੂਨਾਨ
ਮਧ ਯੂਨਾਨ ਵਿੱਚ ਥੇਬਸ (ਥੇਵਾਈ), ਲੇਵਾਦੀ ਅਤੇ ਲਾਮੀਆਂ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਪਥਰੀਲੀ ਅਤੇ ਕਠੋਰ ਭੂਮੀ ਦੇ ਵੀ ਖੇਤਰ ਹਨ। ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਨੱਕਾ, ਨਾਰੰਗੀ, ਖਜੂਰ, ਅੰਜੀਰ, ਜੈਤੂਨ, ਅੰਗੂਰ, ਨਿੰਬੂ ਅਤੇ ਮੱਕਾ ਦੀ ਉਪਜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਥਰੀਲੀ ਅਤੇ ਕਠੋਰ ਭੂਮੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਖੱਲ ਅਤੇ ਉਂਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਏਥਨਜ ਯੂਨਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬੰਦਰਗਾਹ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਕ ਨਗਰ ਪਿਰੋਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਦੀਪ ਸਮੂਹ
ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਆਯੋਨਿਅਨ, ਈਜਿਅਨ, ਯੂਬੋਆ, ਸਾਈਕਲੇਡਸ ਅਤੇ ਕਰੀਟ ਟਾਪੂ ਉੱਲੇਖਣੀ ਹਨ। ਕਰੀਟ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਟਾਪੂ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਲੰਮਾਈ 160 ਮੀਲ ਅਤੇ ਚੋੜਾਈ 35 ਮੀਲ ਹੈ। ਸੰਨ‌ 1951 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ 4, 61, 300 ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਗਰ, ਕੈਂਡਿਆ ਅਤੇ ਕੈਨਿਆ, ਸਥਿਤ ਹਨ।
ਕੁਦਰਤੀ ਜਾਇਦਾਦ
ਖਣਿਜ: ਯੂਨਾਨ ਵਿੱਚ ਕੈਫੀ ਖਣਿਜ ਦੌਲਤ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਵਿਵਸਥਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸੰਧਾਨ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਕੁਦਰਤੀ ਦੌਲਤ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੋ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਖਣਿਜ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸਾਰਥ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਸਬਕਮੇਟੀ (unrra) ਦੀ ਸਿਫਾਰਿਸ਼ (1947) ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ 1951 ਈ. ਵਿੱਚ ਏਥਨਜ ਦੇ ਉਪਧਰਾਤਲੀ ਅਨਵੇਸ਼ਣ ਕੇਂਦਰ ਨੇ 1 / 50, 000 ਅਨੁਮਾਪ ਉੱਤੇ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਭੂਗਰਭੀ ਨਕਸ਼ਾ ਦਾ ਉਸਾਰੀ ਕਾਰਜ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ।
ਇੱਥੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਖਣਿਜ ਅਲੌਹ ਧਾਤੁ, ਬਾਕਸਾਈਟ, ਆਇਰਨ ਪਾਇਰਾਈਟ (Iron Pyrite), ਕੁਰੁਨ ਪੱਥਰ, ਬੇਰਾਈਟ। ਸੀਸ, ਜਸਤਾ, ਮੈਗਨੇਸਾਈਟ, ਗੰਧਕ, ਮੈਂਗਨੀਜ, ਐਂਟੀਮੀਨੀ ਅਤੇ ਲਿਗਨਾਈਟ ਹਨ। 1951 ਈ. ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਇਹ ਪਤਾ ਚਲਾ ਕਿ ਮੇਸਿਨਾ ਜਾਂਦੇ, ਕਰਦਿਸਤਾ, ਤਰਿਕਾਲਾ ਅਤੇ ਥਰੋਸ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਢਣਯੋਗ ਤੇਲ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਹਨ।
ਜਲਸ਼ਕਤੀ
ਇਸ ਦਾ ਵੀ ਸਮਰੱਥ ਵਿਕਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰਸੰਘ ਦੇ ਖਾਣੇ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੰਗਠਨ (F . A . O .) ਦੀ ਸੂਚਨਾ (ਮਾਰਚ, 1947) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜਲਬਿਜਲਈ ਸਮਰੱਥਾ 8, 00, 000 ਕਿਲਾਵਾਟ ਅਤੇ 5, 00, 00, 00, 000 ਕਿਲੋਵਾਟ ਘੰਟੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵਯੁਧ ਦੇ ਪੂਰਵ ਕੇਵਲ 22, 00, 00, 000 ਕਿਲੋਵਾਟ ਘੰਟੇ ਬਿਜਲੀ‌ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਤਾਪਬਿਜਲਈ ਯੰਤਰਾਂ ਲਈ ਕੀਮਤੀ ਈਂਧਨ ਆਯਾਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਯੂਨਾਨ ਦੀ ਅਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਨਦੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਕਟਾਵ, ਹੜ੍ਹ ਅਤੇ ਰੇਤ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵਲੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣ ਲਈ ਨਦੀ ਘਾਟੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਅੰਤਰਿਤ ਕਰ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਇਲਾਵਾ ਭੂਮੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਗਰਾ (ਮੈਸੇਡੋਨਿਆ), ਲੇਦਨ ਨਦੀ (ਪੇਲੋਪਾਨੀਸਸ), ਲੌਰਾਸ ਨਦੀ (ਈਪੀਰਸ), ਅਤੇ ਅਲੀਵੇਰਿਅਨ (ਯੂਬੋਆ) ਮੁੱਖ ਹਨ।
ਕੁਦਰਤੀ ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਪਸ਼ੁ
ਯੂਨਾਨ ਦੀ ਬਨਸਪਤੀ ਨੂੰ ਚਾਰ ਖੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਇਤਹਾਸ
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਲੋਕ ਈਸਾਪੂਰਵ 1500 ਇਸਵੀ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਇਸ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਆਏ ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਲੋਂ ਆਦਿਮ ਲੋਕ ਰਿਹਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਲੋਕ ਹਿੰਦ - ਯੂਰਪੀ ਸਮੂਹ ਦੇ ਸੱਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 1100 ਈਸਾਪੂਰਵ ਵਲੋਂ 800 ਈਸਾਪੂਰਵ ਤੱਕ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਹਨੇਰੇ ਯੁੱਗ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਗਰੀਕ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਉਦਏ ਹੋਇਆ। ਏਥੇਂਸ, ਸਪਾਰਟਾ, ਮੇਸੀਡੋਨਿਆ (ਮਕਦੂਨਿਆ) ਇੰਹੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਸੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਗਰੀਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਭੂਤਪੂਵ ਰਚਨਾਏ ਹੋਈ। ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਵੀ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਫਾਰਸ ਵਿੱਚ ਹਖਾਮਨੀ (ਏਕੇਮੇਨਿਡ) ਉਦਏ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰੋਮ ਵੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸੰਨ 500 ਈਸਾਪੂਰਵ ਵਲੋਂ ਲੈ ਕੇ 448 ਈਸਾਪੂਰਵ ਤੱਕ ਫਾਰਸੀ ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ ਯੂਨਾਨ ਉੱਤੇ ਚੜਾਈ ਕੀਤੀ। ਯਵਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਤਾਂ ਹਾਰ ਦਾ ਮੂੰਹ ਵੇਖਣਾ ਪਿਆ ਜਾਂ ਪਿੱਛੇ ਹੱਟਣਾ ਪਿਆ। ਉੱਤੇ ਈਸਾਪੂਰਵ ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਗਰੀਕ ਨਗਰਾਂ ਨੇ ਫਾਰਸੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਰਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸਿਕੰਦਰ
ਸੰਨ 335 ਈਸਾਪੂਰਵ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਮਕਦੂਨਿਆ ਵਿੱਚ ਸਿਕੰਦਰ (ਅਲੇਕਜੇਂਡਰ, ਅਲੇਕਸ਼ੇਂਦਰ) ਦਾ ਉਦਏ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਲਗਭਗ ਸੰਪੂਰਨ ਯੂਨਾਨ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਅਧਿਕਾਰ ਜਮਾਇਆ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਫਾਰਸੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਆਧੁਨਿਕ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਉਹ 330 ਈਸਾਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਅਪੜਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਫਾਰਸ ਦੇ ਸ਼ਾਹ ਦਾਰਾ ਤੀਸਰੇ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। ਦਾਰਾ ਰਣਭੂਮੀ ਛੱਡ ਕੇ ਭੱਜ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਿਕੰਦਰ ਨੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਫਾਰਸੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਮਿਸਰ ਦੇ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਪਰਤਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਮੇਸੋਪੋਟਾਮਿਆ (ਆਧੁਨਿਕ ਇਰਾਕ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਫਾਰਸੀ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿੱਚ) ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਲਗਭਗ 40 ਗੁਣੇ ਵੱਡੇ ਸਾਮਰਾਜ ਉੱਤੇ ਕਬਜਾ ਕਰਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਿਕੰਦਰ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਭਾਰਤ ਤੱਕ ਚਲਾ ਆਇਆ। ਉੱਤੇ ਉਸ ਦਾ ਫੌਜ ਨੇ ਥਕਾਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਵਲੋਂ ‍ਮਨਾਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੰਨ 323 ਵਿੱਚ ਬੇਬੀਲੋਨਿਆ ਵਿੱਚ ਉਸਕਾੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਦੀ ਇਸ ਫਤਹਿ ਨਾਲ ਫਾਰਸ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਹੋ ਗਿਆ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸੇਨਾਪਤੀਆਂ ਨੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਲਿਆ। ਆਧੁਨਿਕ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰਤ ਸ਼ਾਸਕ ਸੇਲਿਉਕਸ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ। ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਤੱਕ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਈਰਾਨ ਤੱਕ ਇੱਕ ਅਭੂਤਪੂਰਵ ਹਿੰਦ - ਯਵਨ ਸਭਿਅਤਾ ਦਾ ਸਿਰਜਣ ਹੋਇਆ।
ਸਿਕੰਦਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸੰਨ 117 ਈਸਾਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਨ ਉੱਤੇ ਰੋਮ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਯੂਨਾਨ ਨੇ ਰੋਮ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। ਯੂਨਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਰੋਮ ਦੇ ਦੋ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਇਹ ਪੂਰਵੀ ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣੀ। ਸੰਨ 1453 ਵਿੱਚ ਕਸਤੁਨਤੂਨਿਆ ਦੇ ਪਤਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਹ ਉਸਮਾਨੀ (ਆਟੋਮਨ ਤੁਰਕ) ਕੰਟਰੋਲ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸੰਨ 1821 ਤੱਕ ਇਹ ਤੁਰਕਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਿਹਾ ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਇੱਥੋਂ ਕਈ ਲੋਕ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਸਮਝਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ। ਸੰਨ 1821 ਵਿੱਚ ਤੁਰਕਾਂ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਤੋਂ ਅਜ਼ਾਦ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇੱਥੇ ਅਜਾਦੀ ਰਹੀ ਹੈ ਉੱਤੇ ਯੂਰਪੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇੱਥੇ ਵੀ ਦੇਕਨੇ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁਧ ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਤੁਰਕਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਮਿੱਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੋਂ ਦਾ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ। ਦੂਸਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁਧ ਵਿੱਚ ਜਰਮਨਾਂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਕੁੱਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਆਪਣਾ ਕੰਟਰੋਲ ਬਣਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇੱਥੇ ਘਰੇਲੂ ਜੰਗ ਵੀ ਹੋਏ। ਸੰਨ 1975 ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਗਣਤੰਤਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸਾਇਪ੍ਰਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਯੂਨਾਨ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਤਨਾਵ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਪੰਜਾਬ ਸ਼ਬਦ ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ "ਪੰਜ" ਅਤੇ "ਆਬ" ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜ ਦਾ ਅਰਥ ਪੰਜ ਅਤੇ ਆਬ ਦਾ ਅਰਥ ਪਾਣੀ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜ + ਆਬ ਦਾ ਅਰਥ ਹੋਇਆ ਪੰਜ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ ਧਰਤੀ (ਪੰਜ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ)। ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਰਤੋਂ ਇਬਨ ਬਤੂਤਾ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਜੋ 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ। ਇਸਦੀ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਵਰਤੋਂ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਕਿਤਾਬ "ਤਰੀਖ਼ ਸ਼ੇਰ ਸ਼ਾਹ ਸੂਰੀ" ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ੇਰਖ਼ਾਨ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਵਰਗਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੇ ਕਿੱਸੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਪੰਚ-ਨਦ (ਪੰਜ ਨਦੀਆਂ) ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ਼ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਆਈਨ-ਏ-ਅਕਬਰੀ ਵਿੱਚ ਅਬੁਲ ਫ਼ਜ਼ਲ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਸੀ, ਲਾਹੌਰ ਤੇ ਮੁਲਤਾਨ। ਇਸ ਆਈਨ ਅਕਬਰੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਅਬੁਲ ਫ਼ਜ਼ਲ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਪੰਜ-ਨਦ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਆਪਣੀ "ਤਜ਼ਕ-ਏ-ਜਹਾਂਗੀਰੀ" ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਲਫ਼ਜ਼ ਵਰਤਿਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ ਪੰਜ ਯਾਨੀ ਪੰਚ ਅਤੇ ਆਬ ਯਾਨੀ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਪੰਜ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਪੰਜ ਦਰਿਆ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵਗਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਦੋ ਦਰਿਆ (ਚਨਾਬ ਅਤੇ ਜੇਹਲਮ) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਗਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਤਿੰਨ ਦਰਿਆਵਾਂ (ਸਤਲੁਜ, ਬਿਆਸ ਅਤੇ ਰਾਵੀ) ਦਾ ਪਾਣੀ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚੋ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ "ਸਪਤ ਸੰਧੂ" ਯਾਨੀ ਸੱਤ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਸਰਜ਼ਮੀਨ ਸੀ। "ਤਰੀਖ਼ ਜਿਹਲਮ" ਵਿੱਚ ਅੰਜੁਮ ਸੁਲਤਾਨ ਸ਼ਹਿਬਾਜ਼ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਪਤ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸੱਤ ਤੇ ਸੰਧੂ ਦਾ ਮਤਲਬ ਦਰਿਆ ਹੈ।
ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਦੀ ਸਭਿਅਤਾ
ਪੁਰਾਤਤਵੀ ਖੋਜਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ 3300  ਤੋਂ ਸਿੰਧ ਦਰਿਆ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤੇੜੇ ਕੁਝ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਕੇ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਦੀ ਸਭਿਅਤਾ ਬਣਾਈ ਜੋ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਸੱਭਿਅਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੜੱਪਾ (ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਾਹੀਵਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ) ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। 19ਵੀਂ ਸਦੀ  ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦਾ ਅਗਿਆਤ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ।
ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ
ਵੈਦਿਕ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਮੂੰਹ-ਜ਼ਬਾਨੀ ਵੈਦਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਰਚੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪੰਜਾਬ (ਜਿਸਨੂੰ ਸਪਤ ਸਿੰਧੂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ) ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਉੱਨਤੀ ਦਾ ਸਾਹਿਤਿਕ ਵੇਰਵਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਲੋਕਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਵੈਦਿਕ ਸਮਾਜ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਬੀਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਕੁਝ ਪਰਿਵਾਰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਗਰਾਮ ਬਣਦਾ ਸੀ, ਕੁਝ ਗਰਾਮ ਮਿਲਾ ਕੇ ਵਿਸ (ਬਰਾਦਰੀ) ਬਣਦਾ ਸੀ, ਕੁਝ ਵਿਸ ਮਿਲਾ ਕੇ ਜਨ (ਕਬੀਲਾ) ਬਣਦਾ ਸੀ। ਜਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਨਾਂ ਦੁਆਰਾਂ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਅਕਸਰ ਦੂਜੇ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਲੜਾਈ-ਝਗੜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਮੂਹ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਾਟ ਜਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵੱਜੋਂ ਜਿੱਤਾਂ ਅਤੇ ਸਾਮਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਰਾਜ ਦੇ ਮੂਲ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ੌਰੀ ਜੰਗਾਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ।
ਰਿਗਵੇਦਿਕ ਯੁੱਗ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘਟਨਾ ਦਸ਼ਰਾਜ ਯੁੱਧ (ਦਸ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਯੁੱਧ) ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਪਰੁਸ਼ਨੀ ਨਦੀ (ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਦਾ ਰਾਵੀ ਦਰਿਆ) ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜੇ ਸੁਦਾਸ ਅਤੇ ਦਸ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੇ ਮਹਾਂਸੰਘ ਵਿਚਕਾਰ ਲੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਦਸ ਕਬੀਲੇ ਸੁਦਾਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਮੁੱਖ ਪੁਰੂ, ਦਰੁਹਯੁਸ, ਅਨਸ, ਤੁਰਵਾਸਾ ਅਤੇ ਯਾਦੂ ਸਨ ਅਤੇ ਪੰਜ ਛੋਟੇ ਕਬੀਲੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸੀਮਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਖਤਾਸ, ਅਲੀਨਾ, ਭਲਣ, ਵਿਸਾਨਿਨ ਅਤੇ ਸਿਵਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਰਾਜੇ ਸੁਦਾਸ ਦੀ ਮਦਦ ਵੈਦਿਕ ਰਿਸ਼ੀ ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਰਾਜੇ ਸੁਦਾਸ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪੁਰੋਹਿਤ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਨੇ ਦਸ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੇ ਮਹਾਂਸੰਘ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ।
ਪਾਣਿਨੀ ਅਤੇ ਕੌਟਿਲਿਆ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਪੰਜਾਬ
ਕੌਟਿਲਿਆ ਦਾ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ, ਜਿਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਪਰਤ ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਈ.ਪੂ. ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਸੈਨਿਕ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕੰਬੋਜਾ, ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੱਦ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਲੜਾਕੂ ਕਬੀਲਿਆ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਵਰਤ-ਸ਼ਾਸਤਰ-ਉਪਾਜਿਵੀਨ (i.e., ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਵਰਤ ਸਿਰ ਤੇ ਜਿਉਣਾ) ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਜਦਕਿ ਮਦਰਕ, ਮੱਲਾ ਅਤੇ ਕੁਰੂ ਆਦਿ ਰਾਜਾ-ਸ਼ਬਦ-ਉਪਾਜਿਵੀਨ (ਜਿਹੜੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਵਰਤਦੇ ਸਨ) ਸ੍ਰੇਣੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਸਨ।    ਡਾ. ਆਰਥਰ ਕੋਕ ਬਰਨਲ ਨੇ ਇਹ ਵੇਖਿਆ: "ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ, ਕੰਬੋਜਾ ਅਤੇ ਕਟਾਵਾਂ ਕੋਲ ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਮਾਣ ਅਤੇ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਹਾਸਲ ਸੀ, ਸੌਭੂਤੀ, ਯੂਧੇਅਸ, ਅਤੇ ਦੋ ਇਕੱਠੇ ਕਬੀਲੇ, ਸਿਬੀ, ਮਾਲਵਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁਦਰਾਕ, ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਨ।" ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੈਦਿਕ ਸੱਭਿਅਤਾ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਲੜਾਈ-ਝਗੜੇ ਪਾਣਿਨੀ ਅਤੇ ਕੌਟਿਲਿਆ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰਹੇ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਾਰਾ ਖੇਤਰ ਲੜਾਕੂ ਅਤੇ ਦਲੇਰ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਤਿਹਾਸ ਗਵਾਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਅਯੂਧਾਜੀਵਿਨ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨੇ ਹਖ਼ਾਮਨੀ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੂੰ 6ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਵਿਰੋਧਤਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਈ.ਪੂ. ਵਿੱਚ ਮਕਦੂਨੀਆ ਦੇ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਦਾ ਵੀ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ: "ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਕੰਬੋਜਾਂ, ਦਰਾਦਸਾਂ, ਕੇਕਾਇਆਂ, ਮਦਰਾਂ, ਪੌਰਵਾਂ, ਯੌਧੇਆਏ, ਮਾਲਵਾਂ, ਸਿੰਧੂਆਂ ਅਤੇ ਕੁਰੂਆਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਪੁਰਾਣੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਦਲੇਰ ਅਤੇ ਹਿੰਮਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਪਾਇਆ ਸੀ।"
ਬੁੱਧਮਤ ਦਾ ਸਮੇਂ ਦਾ ਪੰਜਾਬ
ਬੁੱਧ ਮੱਤ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਕਿਤਾਬ ਅੰਗੁੱਤਰ ਨਕਾਏ ਵਿੱਚ 16 ਵੱਡੇ ਦੇਸ਼ਾਂ (ਮਹਾਂਜਨਪਦ) ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚੋਂ ਦੋ ਪੁਰਾਣੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਗਰ ਗੰਧਾਰ ਅਤੇ ਕੰਬੋਜਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਬੁੱਧ ਦੇ ਜੀਵਨਕਾਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੰਬੂਦੀਪ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਂ ਆਸ-ਪਾਸ ਵਧੇ-ਫੁੱਲੇ ਸਨ। ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਬੋਲੀ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਨਗਰਾਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ 16 ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਕੰਬੋਜਾ ਤੇ ਗੰਧਾਰ ਹੀ ਉੱਤਰਪਥ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਸਨ ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਹੱਦਾਂ ਬਾਰੇ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੰਧਾਰ ਅਤੇ ਕੰਬੋਜਾ ਉੱਪਰੀ ਸਿੰਧ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਸਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਪੂਰਬੀ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਉਹ ਹਿੱਸੇ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਸਨ ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਇਸ ਵੇਲੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਬੋਧੀ ਗੰਧਾਰ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਮੁਲਤਾਨ ਤੱਕ ਚਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਬੋਧੀ ਕੰਬੋਜਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਰਾਜੌਰੀ/ਪੁੰਛ, ਅਭੀਸਾਰ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰੇ ਤੱਕ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੂਰਬੀ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਸਵਾਤ, ਕੁਨਾਰ ਅਤੇ ਕਪੀਸਾ ਵਾਦੀਆਂ ਵੀ ਕੰਬੋਜਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਮਾਈਕਲ ਵਿਟਜ਼ਲ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਪੰਜਾਬ ਦੱਸਿਆ। ਬੋਧੀ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕੰਬੋਜਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਦਰਜੇ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਚੁੱਲਾ-ਨਿਦੇਸਾ, ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਬੋਧੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੁਰਾਣੀ ਲਿਖਤ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਗੰਧਾਰ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਯੋਨਾ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਬੋਜਾਂ ਅਤੇ ਯੋਨਾ ਨੂੰ ਉੱਤਰਪਥ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਵੱਡੇ ਮਹਾਂਜਨਪਦ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੋਧੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਚੁੱਲਾ-ਨਿਦੇਸਾ ਲਿਖਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕੰਬੋਜਾ ਵਿੱਚ ਗੰਧਾਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ।
ਹਖ਼ਾਮਨੀ ਸਾਮਰਾਜ
ਉੱਪਰੀ ਸਿੰਧ ਖੇਤਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੰਧਾਰ ਅਤੇ ਕੰਬੋਜਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ, ਮਿਲ ਕੇ ਹਖ਼ਾਮਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਸੱਤਵਾਂ ਰਾਜ ਬਣਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਮੱਧ ਅਤੇ ਹੇਠਲਾ ਸਿੰਧ ਖੇਤਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧੂ, ਸਿੰਧ ਅਤੇ ਸੌਵੀਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ, ਮਿਲ ਕੇ 20ਵਾਂ ਸੂਬਾ ਬਣਦੇ ਸਨ, ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਹਖ਼ਾਮਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ਸਨ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਸਾਲਾਨਾ ਤੌਰ ਤੇ ਹਖ਼ਾਮਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਸੋਨਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਸਿੰਧ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਰਿਆਸਤਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਾਤਰਾਪ (ਰਾਜਪਾਲ) ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਾਮਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਬਹੁਤ ਭਾਰੀ ਕਰ ਵਸੂਲਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸਿਪਾਹੀ ਵੀ ਲੈਂਦੇ ਸਨ।
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਖੇਤਰ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੀ। ਡਾਰੀਅਸ ਪਹਿਲੇ ਨੇ ਸਕਾਈਲੈਕਸ ਨੂੰ ਸਿੰਧ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਸੁਏਜ਼ ਤੱਕ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਸੀ। ਸਕਾਈਲੈਕਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਪੈਰੀਪਲੌਸ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਰਸ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਪਾਲਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਪੁਰਾਣੇ ਯੁਨਾਨੀ ਨਕਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ, "ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਨਦੀ", ਜਿਸਨੂੰ ਇੰਡੋਸ(ਸਿੰਧ) ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਈ.ਪੂ. ਵਿੱਚ ਸਿੰਥੀਅਨਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦ-ਯੂਨਾਨੀ ਰਾਜ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਹੱਥ ਮਿਲਾ ਲਿਆ ਸੀ।
ਇੰਡੋ-ਸਿੰਥੀਅਨ
ਮੌਏਸ ਨੇ ਤਕਰੀਬਨ 80 ਈ.ਪੂ. ਵਿੱਚ ਗੰਧਾਰ ਅਤੇ ਤਕਸ਼ਿਲਾ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ, ਪਰ ਉਸਦਾ ਸਾਮਰਾਜ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਖਿੰਡ ਗਿਆ। ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜੇ ਵਿਕਰਮ ਨੇ ਉੱਜੈਨ ਉੱਪਰ ਇੰਡੋ-ਸਿੰਥੀਅਨਾਂ ਤੋਂ ਦੋਬਾਰਾ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਵਿਕਰਮੀ ਯੁੱਗ(57 ਈ.ਪੀ. ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ) ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਹਿੰਦ-ਯੂਨਾਨ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਮੌਏਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਿਰ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਸਿੱਕੇ ਬਣਵਾਏ। ਏਜ਼ਿਸ ਪਹਿਲੇ ਤੱਕ ਤੱਕ 55 ਈ.ਪੂ. ਤੱਕ, ਇੰਡੋ-ਸਿੰਥੀਅਨ ਹਿੱਪੋਸਟ੍ਰਾਟਸ ਉੱਪਰ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਤੱਕ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਬਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ।
ਸਿਕੰਦਰ ਦੀ ਚੜ੍ਹਾਈ
"ਕੰਬੋਜਾਂ ਨੇ ਸਿੰਧ ਉੱਪਰ, ਤਕਸਸਾਂ ਨੇ ਤਕਸ਼ਿਲਾ ਵਿੱਚ, ਮਦਰਾ ਅਤੇ ਕਥਾ ਨੇ ਅਕੇਸਨਸ (ਚਨਾਬ) ਉੱਪਰ, ਮੱਲਾ ਨੇ ਰਾਵੀ ਉੱਪਰ, ਤੁਗਰਾ ਨੇ ਸਤਲੁਜ ਉੱਪਰ, ਇਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਸਿਕੰਦਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਥਾਂ ਬਣਾ ਲਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿਕੰਦਰ ਦਾ ਸਿੰਧ ਉੱਪਰ ਬਹੁਤ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜੇਹਲਮ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਉਹ ਅੱਗੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਫ਼ਤਹਿ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਬੇਬੀਲੋਨੀਆ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣਾ ਪਿਆ।"
331 ਈ.ਪੂ. ਵਿੱਚ ਹਖ਼ਾਮਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਿਕੰਦਰ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 50000 ਸੈਨਿਕ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ। ਉਸਦੇ ਲਿਖਾਰੀਆਂ ਨੇ ਗੰਧਾਰ ਅਤੇ ਕੰਬੋਜਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਲਿਖੇ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜਨ ਛੋਟੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਇਕਾਈਆਂ ਵੇਖੀਆਂ। ਇਸ ਤੱਥ ਨੇ 4 ਈ.ਪੂ. ਵਿੱਚ ਗੰਧਾਰ ਜਾਂ ਕੰਬੋਜਾਂ ਦੇ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਸਾਮਰਾਜ ਹੋਣ ਦੇ ਤੱਥ ਨੂੰ ਨਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। 326 ਈ.ਪੂ. ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਦਰਜਨ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਇਕਾਈਆਂ ਨੇ ਸਿਕੰਦਰ ਸਾਹਮਣੇ ਗੋਡੇ ਟੇਕ ਦਿੱਤੇ।
ਯੂਨਾਨੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੜਾਕੂ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਸਤਾਕੇਨੋਈ, ਅਸ਼ਵਾਕਾ ਅਤੇ ਅੱਸਾਕੇਨੋਈ, ਜਿਹੜੇ ਸਿੰਧ ਦਰਿਆ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਪੀਸੀ ਤੋਂ ਗੰਧਾਰ ਵਿੱਚ ਦੀ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸਿਕੰਦਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਅਸਪਾਸਿਓਈ ਕਬੀਲਾ ਅੱਸਾਕੇਨੋਈ ਕਬੀਲੇ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤੇ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਹਿਜ਼ ਇੱਕ ਪੱਛਮੀ ਸ਼ਾਖਾ ਸੀ।  ਦੋਵੇਂ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਦਲੇਰ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਜ਼ਿੱਦੀ ਪਰਬਤੀ ਲੋਕਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸਿਕੰਦਰ ਨੇ ਆਪ ਯੁੱਧ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਰਬਤੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਟੱਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਯੂਨਾਨੀ ਨਾਮ ਅਸਪਾਸਿਓਈ ਅਤੇ ਅੱਸਾਕਿਨੋਈ ਸ਼ਬਦ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਅਸ਼ਵ (ਜਾਂ ਫ਼ਾਰਸੀ) ਦੇ ਅਸਪਾ ਤੋਂ ਲਏ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ ਪਾਣਿਨੀ ਦੀ ਲਿਖਤ ਅਸ਼ਟਾਧਿਆਈ ਦੇ ਅਸ਼ਵਾਯਾਨ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਾਕਿਆਨ ਵਰਗੇ ਸਨ।  ਕਿਉਂਕਿ ਕੰਬੋਜ ਆਪਣੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਨਸਲ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਘੋੜਸਵਾਰ ਸੈਨਾ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਨ,   ਇਸ ਲਈ ਆਮ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸ਼ਵਕਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਅਸ਼ਵਾਯਾਨ/ਅਸ਼ਵਾਕਿਆਨ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਸਾਕਾ ਵੰਸ਼ ਨੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਕਦੂਨੀਆ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਆਖਰੀ ਬੰਦੇ ਤੱਕ ਜੰਗ ਲੜੀ ਸੀ। ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਵਾਕਿਆਨ ਕੰਬੋਜਾਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਮੋਢੇ ਨਾਲ ਮੋਢਾ ਲਾ ਕੇ ਬਾਹਰੀ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਜ਼ਿੱਲਤ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਲੋਂ ਇੱਜ਼ਤ ਦੀ ਮੌਤਪਸੰਦ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ।
ਸਿਕੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕੁਝ ਸੈਨਾ ਸਿੰਧ ਦਰਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦਿੱਤੀ। ਸਿੰਧ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜਪਾਲ ਵੱਜੋਂ ਪਾਈਥੌਨ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ, ਜਿਹੜਾ ਅਹੁਦਾ ਉਸ ਕੋਲ ਅਗਲੇ 10 ਸਾਲ 316 ਈ.ਪੂ. ਤੱਕ ਰਿਹਾ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਜਨਰਲ ਇਊਡੇਮਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਦਾ ਮੁਖੀ ਲਾਇਆ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਸਾਤਰਾਪ (ਰਾਜਪਾਲ) ਪੋਰਸ ਅਤੇ ਤਕਸ਼ਿਲੀਆਂ ਨਾਲ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਇਊਡੇਮਸ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮੁਖੀ ਸ਼ਾਸਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਾਸਕ ਪੱਛਮ ਵੱਲ 316 ਈ.ਪੂ. ਵਿੱਚ ਸੈਨਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਮੁੜ ਗਏ ਅਤੇ ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰੀਆ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੌਰੀਆ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
ਮੌਰੀਆ ਸਾਮਰਾਜ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉਹ ਹਿੱਸੇ ਜਿਹਨਾਂ ਉੱਪਰ ਸਿਕੰਦਰ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਸੀ, ਛੇਤੀ ਹੀ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰੀਆ ਦੁਆਰਾ ਜਿੱਤ ਲਏ ਗਏ। ਮੌਰੀਆ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਇਸ ਸੰਸਥਾਪਕ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਹ ਉਪਜਾਊ ਇਲਾਕੇ ਆਪਣੇ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਲਏ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਿਕੰਦਰ ਦੇ ਉੱਤਰਾਅਧਿਕਾਰੀ ਸਲਿਊਸਿਸ ਨਾਲ ਲੜਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਿੱਛੋਂ ਮੌਰੀਆ ਸਾਮਰਾਜ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸੰਧੀ ਵਿੱਚ, ਸਲਿਊਸਿਸ ਨੇ ਸਿੰਧ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਇਲਾਕੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ, ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰੀਆ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਬਦਲੇ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਨੇ ਸਲਿਊਸਿਸ ਨੂੰ 500 ਹਾਥੀ ਦਿੱਤੇ। ਵਿਸਾਖਦੱਤ ਦੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਟਕ ਮੁਦਰਾਕਸ਼ਸ ਅਤੇ ਜੈਨੀ ਲਿਖਤ ਪਰਿਸ਼ਿਸ਼ਤਪਰਵਨ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਰਾਜੇ ਪਰਵਤਕ (ਜਿਸਨੂੰ ਪੋਰਸ ਨਾਲ ਵੀ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦੇ ਗਠਜੋੜ ਬਾਰੇ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਇਹ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਗਠਜੋੜ ਨਾਲ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸੰਗਠਿਤ ਸੈਨਾ ਮਿਲੀ ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਯਵਨਾਂ (ਯੂਨਾਨੀ), ਕੰਬੋਜਾਂ, ਸ਼ਾਕਾਂ, ਸਿੰਥਿਆਈ, ਕੀਰਤਾਂ, ਪਰਾਸਿਕਾਂ (ਇਰਾਨੀ ਕਬੀਲਾ) ਅਤੇ ਬਹਿਲੀਕਾਂ (ਬੈਕਟ੍ਰੀਅਨ) ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਅਗਲੇ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਮੌਰੀਆ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ। 180 ਈ.ਪੂ. ਵਿੱਚ ਮੌਰੀਆ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਪਤਨ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਇਹ ਇੱਕ ਬੈਕਟ੍ਰੀਆਈ ਯੂਨਾਨੀ (ਹਿੰਦ-ਯੂਨਾਨ) ਖੇਤਰ ਬਣ ਗਿਆ।
ਹਿੰਦ-ਯੂਨਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ
ਸਿਕੰਦਰ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬਹੁ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਰਹਿਣ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਹਿੰਦ-ਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਖੇਤਰ ਸਿਕੰਦਰ ਦੇ ਜਾਣ ਪਿੱਛੋਂ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਦੇਰ ਵਧੇ-ਫੁੱਲੇ। ਸਿਕੰਦਰ ਦੀ ਮੌਤ ਪਿੱਛੋਂ, ਉਸਦੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸਾ (ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਸੀਰੀਆ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਤੱਕ) ਸਲਿਊਸਿਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰਾਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਸਲਿਊਸਿਡ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਲਿਊਸਿਸ ਨੇ ਮੌਰੀਆ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ-ਕੁਸ਼ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਆਹ ਅਤੇ 500 ਹਾਥੀ ਦਿੱਤੇ।
ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਗ੍ਰੀਕੋ-ਬੈਕਟ੍ਰੀਆਈ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਉਭਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਬੈਕਟ੍ਰੀਆਈ ਰਾਜੇ ਡਿਮਿਟ੍ਰੀਅਸ ਨੇ ਦੂਜੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਈ.ਪੂ. ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਹਿੰਦ-ਯੂਨਾਨੀ ਲੋਕ ਬੋਧੀ ਸਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਿੰਦ-ਯੂਨਾਨੀ ਰਾਜਾ ਮਿਨਾਂਦਰ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਹੜਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿੰਦ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ 160 ਈ.ਪੂ. ਦੇ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਤਕਸ਼ਿਲਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪਿੱਛੋਂ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸਗਲਾ (ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਸਿਆਲਕੋਟ) ਦਿੱਤੀ ਸੀ।