cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਨੰਦਿਨੀ ਸਾਹੂ
ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ
ਚੁਨਿੰਦਾ ਕੰਮ
ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1973 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:CS1 errors: dates
ਭਾਵਨਾ ਕਰਦਮ ਦੇਵ
ਭਾਵਨਾ ਕਰਦਮ ਦੇਵ (ਜਨਮ 7 ਜੁਲਾਈ 1952) ਇੱਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਦੇ ਸੁਰੇਂਦਰਨਗਰ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਵਲੋਂ 12ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣੀ ਗਈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਉਹ 7 ਜੁਲਾਈ 1952 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਗਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 25 ਜੂਨ 1977 ਨੂੰ ਕਰਦਮ ਬੀ. ਦੇਵ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਇਸ਼ਾਨੀ ਅਤੇ ਖਯਾਤੀ ਹਨ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ, ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1952 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਜੌਹਨ ਟਾਈਲਰ
ਜੌਹਨ ਟਾਈਲਰ (29 ਮਾਰਚ, 1790-18 ਜਨਵਰੀ, 1862) ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਪਹਿਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਪਦ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਆਪ ਦਾ ਜਨਮ 29 ਮਾਰਚ, 1790 ਨੂੰ ਵਰਜੀਨੀਆ ਵਿਖੇ ਪਿੱਤ ਜੌਹਨ ਟਾਈਲਰ ਸੀਨੀਅਰ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਮੈਰੀ ਅਰਮਸਟੈਡ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਆਪ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸਨ ਇਸ ਲਈ ਆਪ ਨੂੰ ਸਿਆਸਤ ਗੁੜਤੀ ਘਰ 'ਚ ਮਿਲੀ।
ਕੰਮ
ਆਪ ਨੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਖਤਾਈ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ। ਆਪ ਨੇ ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਥਿੜਕੇ ਨਹੀਂ। ਆਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਭਾਗ ਵਿਚ ਕਈ ਅਹਿਮ ਸੁਧਾਰ ਕਰਕੇ ਵਿਖਾਏ। 1816 ਤੋਂ 1821 ਤੱਕ ਹਾਊਸ ਆਫ ਰੀਪਰਜ਼ੈਂਟਿਵ ਵਿਖੇ ਸੇਵਾ ਕਰਦਿਆਂ ਟਾਈਲਰ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਵੋਟ ਪਾਈ ਅਤੇ ਮਿਸੂਰੀ ਸਮਝੌਤੇ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ। ਹਾਊਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣ ਬਾਅਦ ਉਹ ਵਰਜੀਨੀਆ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਬਣਿਆ। ਇੱਕ ਸੈਨੇਟਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਹਿਚਕਚਾਹਟ ਨਾਲ ਐਾਡਰਿਊ ਜੈਕਸਨ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪਦ ਲਈ ਹਮਾਇਤ ਕੀਤੀ। ਆਪ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਹੈਨਰੀ ਕਲੇਅ, ਡੇਨੀਅਲ ਵੈਬਸਟਰ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਬਣੀ ਪਾਰਟੀ ਵ੍ਹਿਗ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਹੱਥ ਮਿਲਾਇਆ, ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਐਾਡਰਿਊ ਜੈਕਸਨ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਆਪ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਮਹਿਸੂਲ ਚੁੰਗੀ ਬਿੱਲ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕਰ ਕੀਤੇ। ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਈ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਗੁੱਟਬੰਦੀ ਵਧ ਗਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਗ੍ਰਹਿ ਯੁੱਧ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ।
ਆਪ ਨੇ 1861 ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਕਨਫੈਡਰੇਸੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਜੌਹਨ ਟਾਈਲਰ ਦੀ 1862 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1790 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1862 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ
੨੯੯
299 (29 ਤਿਜੀ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਚੱਕ ਢੀਮਾਂ ਵਾਲੀ
ਚੱਕ ਢੀਮਾਂ ਵਾਲੀ ਪਿੰਡ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 230 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 300 ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸਾਂਤਿਆਗੋ ਦੇ ਕਾਲੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਕਾਲੀ
ਕਾਲੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਕਾਲੀ ਇੱਕ ਛਾਈ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ।
ਬਿਰਸਾ ਮੁੰਡਾ
ਬਿਰਸਾ ਨੇ ਸਲਗਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਜੈਪਾਲ ਨਾਗ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਬਿਰਸਾ ਨੇ ਜਰਮਨ ਮਿਸ਼ਨ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਇੱਕ ਈਸਾਈ ਬਣ ਗਿਆ ਪਰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਿੱਖਿਆ ਦੁਆਰਾ ਆਦਿਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਈਸਾਈ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੱਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਸਕੂਲ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਿਰਸਾ ਮੁੰਡਾ ਨੇ ਬਿਰਸੈਤ ਨਾਮਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਮੁੰਡਾ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਧਰਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ ਜੋ ਬਦਲੇ ਵਿਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਇਕ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਬਿਰਸਾਤਾਂ ਨੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅਸਲ ਦੁਸ਼ਮਣ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਨ ਨਾ ਕਿ ਈਸਾਈ ਮੁੰਡੇ। ਮੁੰਡਾ ਬਗ਼ਾਵਤ ਦਾ ਕਾਰਨ 'ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਅਥਾਰਟੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਜ਼ਮੀਨ ਹੜੱਪਣ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਬਾਇਲੀ ਰਵਾਇਤੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਬਿਰਸਾ ਮੁੰਡਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਾਈ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਅਤੇ ਮੁੰਡਾ ਅਤੇ ਓਰਾਵਾਂ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗਾਵਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਤਸਵੀਰ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1875 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1900 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਂਚੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਡਾ ਲੋਕ
ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵਿਚ ਧਰਮ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ
ਧਾਰਮਿਕ ਜਨਸੰਖਿਆ
ਦੇਸ਼ ਦਾ ਕੁਲ ਜ਼ਮੀਨੀ ਖੇਤਰਫਲ ਲਗਭਗ 2,150,000 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਆਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 27 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲਗਭਗ 19 ਮਿਲੀਅਨ ਨਾਗਰਿਕ ਹਨ। ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਆਬਾਦੀ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗੈਰ-ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਸਮੇਤ, 12 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ. ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਜੱਥੇਬੰਦੀਆਂ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਅੰਕੜੇ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ, ਈਸਾਈ (ਪੂਰਬੀ ਆਰਥੋਡਾਕਸ, ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟਸ ਅਤੇ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ), ਯਹੂਦੀ, 250,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੰਦੂ, 70,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੁੱਧ, ਲਗਭਗ 45,000 ਸਿੱਖ ਹੈ. ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਇੱਕ ਇਸਲਾਮਿਕ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮੁਹੰਮਦ ਦੀ ਕੁਰਾਨ ਅਤੇ ਸੁੰਨਤ (ਪਰੰਪਰਾ) ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਐਲਾਨਿਆ ਹੈ। ਧਰਮ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀਮਤ ਹੈ. ਇਸਲਾਮ ਅਧਿਕਾਰਤ ਧਰਮ ਹੈ. ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਪਿਤਾਾਂ ਦੇ ਜੰਮੇ ਬੱਚੇ ਵੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਾਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ. ਸਰਕਾਰ ਦੂਜੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਜਨਤਕ ਅਭਿਆਸ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਸਰਕਾਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਗੈਰ-ਮੁਸਲਿਮ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਅਭਿਆਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਅਦਨਾਵਾਲੀ
ਅਦਨਾਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਕਪੂਰਥਲਾ ਤੋਂ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਦੂਰੀ 6 km ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ ਹੈ। ਸਰਪੰਚ ਪਿੰਡ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਨਾਸਿਰ ਕਾਜ਼ਮੀ
ਸੱਈਅਦ ਨਾਸਿਰ ਰਜ਼ਾ ਕਾਜ਼ਮੀ (, 8 ਦਸੰਬਰ 1925 - 2 ਮਾਰਚ 1972) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰ ਸਨ। ਉਹ ਖ਼ਾਸਕਰ ਇਸਤਾਰੇ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਬਹਿਰ ਦੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਾਜ਼ਮੀ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਦਸੰਬਰ 1925 ਨੂੰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅੰਬਾਲਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ।
ਕਾਜ਼ਮੀ ਆਪਣੀ ਲੇਖਣੀ ਵਿੱਚ ਸਾਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਜਿਵੇਂ "ਚੰਦ", "ਰਾਤ", "ਬਾਰਿਸ਼", "ਮੌਸਮ", "ਯਾਦ", "ਤਨਹਾਈ", "ਦਰਿਆ" ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਨਾਲ਼ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਨ ਪਾ ਦਿੰਦੇ।
ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਰੀ
ਕਾਜ਼ਮੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅੰਬਾਲੇ, ਸ਼ਿਮਲੇ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਇਸਲਾਮੀਆ ਕਾਲਜ, ਲਹੌਰ ਵਿਖੇ ਹੋਈ। 1947 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬਣਨ ਪਿੱਛੋਂ ਉਹ ਲਹੌਰ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਔਰਾਕ-ਏ-ਨੌ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1952 ਵਿੱਚ ਹਮਾਂਯੂ ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਸੰਪਾਦਕ ਬਣੇ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਅਦਾਰਿਆਂ ਨਾਲ਼ ਜੁੜ ਗਏ।
ਕਾਜ਼ਮੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਇਰਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 1940 ਵਿੱਚ ਅਖ਼ਤਰ ਸ਼ੇਰਾਨੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਸਵਾਦੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹਫ਼ੀਜ਼ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰੀ ਦੀ ਰਹਿਬਰੀ ਹੇਠ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਲਿਖਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਜੋ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਉਸਤਾਦ ਸਨ। ਕਾਜ਼ਮੀ ਮੀਰ ਤਕੀ ਮੀਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਸਨ।
ਕਾਜ਼ਮੀ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵੱਖਰਾ ਅੰਦਾਜ਼ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਦੇ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਿਆਰ-ਮੁਹੱਬਤ, ਦੁੱਖ, ਉਦਾਸੀ ਆਦਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਪੀੜ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਤਜਰਬੇ ਕਰ ਕੇ ਵੀ ਹੈ ਜੋ 1947 ਵੇਲ਼ੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਝੱਲਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਆਖ਼ਰੀ ਚਾਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛਪੀਆਂ।
ਮੌਤ
2 ਮਾਰਚ 1972 ਨੂੰ ਕੈਂਸਰ ਕਰ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲਹੌਰ ਦੇ ਮੋਮਿਨਪੁਰਾ ਕਬਰਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ।
ਡਾਕ ਟਿਕਟ
2 ਮਾਰਚ 2013 ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਡਾਕ ਨੇ ਨਾਸਿਰ ਦੀ ਬਰਸੀ ਮੌਕੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਅਤੇ ਤਸਵੀਰ ਸਮੇਤ 15 ਰੁਪਏ ਦੀ ਡਾਕ ਟਿਕਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1925 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਕਵੀ
ਸੁਗੰਧਾ ਗਰਗ
ਸੁਗੰਧਾ ਗਰਗ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Sugandha Garg) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਹੋਸਟ ਹੈ। ਉਹ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਭਾਰਤੀ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ "ਗਿਲਟੀ ਮਾਈਂਡਸ " ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਗਰਗ ਫਿਲਮ '' 'ਜਾਨੇ ਤੂ. ਯਾ ਜਾਨੇ ਨਾ (2008)'  ਚ ਸ਼ਾਲੀਨ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਨਜ਼ਰ ਆਏ ਸਨ। ਉਸਨੇ 19 ਜੂਨ 2009 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਫਿਲਮ ਲੈਟਸ ਡਾਂਸ ਵਿੱਚ ਗਾਇਤਰੀ ਪਟੇਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਦੋਸਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਅਤੇ ਮਾਈ ਨੇਮ ਇਜ਼ ਖਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਰਿਪੋਰਟਰ ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਨੇ 16 ਜੁਲਾਈ 2010 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ  'ਤੇਰੇ ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ' ਵਿੱਚ ਮੇਕਅਪ ਆਰਟਿਸਟ ਜ਼ੋਯਾ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2009 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਮੇਡੀ ਮੁੰਬਈ ਕਾਲਿੰਗ (7 ਐਪੀ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਲ ਸੈਂਟਰ ਕਰਮਚਾਰੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 2012 ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾ ਫਿਲਮ ਪਤੰਗ'' ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ।
ਉਸਦੀਆਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਤੋਸ਼ ਸਿਵਾਨ ਦੀ ਸੀਲੋਨ, ਸ਼ੈਫਾਲੀ ਬੁਸ਼ਨ ਦੀ ਜੁਗਨੀ, ਤੇਰੇ ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ ਦੀ ਸੀਕਵਲ ਅਤੇ ਮਨੂ ਵਾਰੀਅਰ ਦੀ ਕੌਫੀ ਬਲੂਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸੀਲੋਨ (ਤਮਿਲ ਵਿੱਚ ਇਨਮ ) ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾਈ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਬਾਰੇ, ਸਿਵਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਕੋਈ ਵੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ ਜੋ ਉਸਨੇ ਇੱਥੇ ਕੀਤਾ ਹੈ"।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
alt=Garg with her then-husband Raghu Ram at The Antiquity-Club Fusion|thumb| ਗਰਗ ਆਪਣੇ ਸਾਬਕਾ ਪਤੀ ਰਘੂ ਰਾਮ ਨਾਲ 2012 ਵਿੱਚ ਦ ਐਂਟੀਕਿਊਟੀ-ਕਲੱਬ ਫਿਊਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਗਰਗ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਮੈਤ੍ਰੇਈ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਗਰਗ ਨੇ 2006 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਐਮਟੀਵੀ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ਹੋਸਟ ਰਘੂ ਰਾਮ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ 30 ਜਨਵਰੀ 2018 ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਜਗਤਾਰ ਸਾਲਮ
ਜਗਤਾਰ ਸਾਲਮ(Jagtar Saalam) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲਕਾਰ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ| ਪਿਛਲੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵਿ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿਚ ਲਗਾਤਾਰ ਸਰਗਰਮ ਹੈ। ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਈ ਨਾਮੀ ਮੀਡੀਆ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਗੰਭੀਰ ਗਜ਼ਲ ਲਿਖਣ ਕਾਰਨ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ " ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਤੋ ਪਹਿਲਾਂ " ਨਾਲ ਹੀ ਉਸਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਪਹਿਚਾਨ ਪੱਕੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਤੋ ਬਾਅਦ ਜਗਤਾਰ ਸਾਲਮ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਚ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਪੁਖ਼ਤਗੀ ਨੂੰ ਸਾਬਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਹੋਣਹਾਰ ਗਜ਼ਲਕਾਰ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਤੋਂ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਹਨ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲਗੋ
ਜੈਤੋ ਦਿਹਾਤੀ
ਜੈਤੋ ਦਿਹਾਤੀ ਪਿੰਡ ਜ਼ਿਲਾ ਫਰੀਦਕੋਟ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਜੈਤੋ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 100 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ! ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ2200 ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਡਾਕਘਰ ਵੀ ਹੈ ! ਇਹ ਪਿੰਡ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜੈਤੋਂ ਸੜਕ ਤੋਂ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ ! ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਗੰਗਸਰ ਜੈਤੋਂ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ !
ਨਾਨਾ ਸਾਹਿਬ
ਨਾਨਾ ਸਾਹਿਬ (19 ਮਈ 1824 – ਲਾਪਤਾ 1857), born as ਧੋੰਦੂ ਪੰਤ (ਮਰਾਠੀ: धोंडू पंत), ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ, ਮਰਾਠਾ ਅਮੀਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ 1857 ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਸਮੇਂ ਕਾਨਪੁਰ ਵਿਦਰੋਹ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ.
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1824 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1859
ਤਾਇਗਾ ਇਸ਼ੀਕਾਵਾ
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਰਗਰਮੀ
ਉਹ ਮੇਜੀ ਗਾਕੁਇਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਲਾਅ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਅਤੇ ਸੁਗਾਮੋ ਦਾ ਵਸਨੀਕ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਐਸ.ਡੀ.ਪੀ. ਚੇਅਰ ਮਿਜ਼ੁਹੋ ਫੁਕੁਸ਼ਿਮਾ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ ਅਤੇ 2004 ਵਿੱਚ ਸਮਲਿੰਗੀ ਪੁਰਸ਼ ਸਹਾਇਤਾ ਸੰਗਠਨ ਪੀਅਰ ਫਰੈਂਡਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ 2002 ਵਿੱਚ 28 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯਾਦਗਾਰ ਵੇਅਰ ਇਜ਼ ਮਾਈ ਬੁਆਏਫ੍ਰੈਂਡ? ਨਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ। ਉਹ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਜਾਪਾਨੀ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਐਨ.ਐਚ.ਕੇ. ਦੀ ਹਾਰਟ-ਟੂ-ਹਾਰਟ, ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੜੀਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਟੋਕੀਓ ਪ੍ਰਾਈਡ ਪਰੇਡ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ।
ਰਾਜਨੀਤਕ ਕਰੀਅਰ
ਅਕਤੂਬਰ 2013 ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੋਸ਼ਲ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਲਈ ਚੋਣ ਲੜਿਆ, ਪਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਡਾਈਟ ਕੌਂਸਲਰ ਟਾਡੈਟੋਮੋ ਯੋਸ਼ੀਦਾ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ। ਜਾਪਾਨੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਸਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਲਈ ਪਹਿਲੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਸਮਲਿੰਗੀ ਉਮੀਦਵਾਰ, ਇਸ਼ਿਕਾਵਾ ਨੂੰ ਚੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਪਾਨ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਦੋਵੇਂ "ਐਸ.ਡੀ.ਪੀ. ਲਈ ਕੀਮਤੀ ਪੱਖ" ਅਤੇ ਸੀਮਾਂਤ ਲੋਕਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਾਮੇ ਅਤੇ ਸਮਲਿੰਗੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿ ਉਹ ਸਥਾਨਕ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਹਨ" ਲਈ ਚੈਨਲ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਮਦਦ ਬਣ ਸਕੇ।
ਇਸ਼ੀਕਾਵਾ ਨੇ 2018 ਵਿੱਚ ਐਸ.ਡੀ.ਪੀ. ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ 2019 ਦੇ ਹਾਊਸ ਆਫ਼ ਕੌਂਸਲਰ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਦੀ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1974
ਰਤੀ ਅਗਨੀਹੋਤਰੀ
thumb|ਰਤੀ ਅਗਨੀਹੋਤਰੀ ਰਤੀ ਅਗਨੀਹੋਤਰੀ (ਜਨਮ 10 ਦਸੰਬਰ 1960) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਤੇਲਗੂ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਲਟ-ਟ੍ਰੈਜਡੀ ਫਿਲਮ ਏਕ ਦੁਜੇ ਕੇ ਲੀਏ (1981) ਅਤੇ ਡਰਾਮਾ ਫਿਲਮ ਤਵਾਇਫ (1985) ਵਿੱਚ ਉਸਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਦੋ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਅਗਨੀਹੋਤਰੀ ਦਾ ਜਨਮ 10 ਦਸੰਬਰ 1960 ਨੂੰ ਬਰੇਲੀ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ "ਇੱਕ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰ" ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਫਿਲਮ ਕੈਰੀਅਰ
ਉਸਨੇ ਦਸ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਾਡਲਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਅਗਨੀਹੋਤਰੀ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਤਮਿਲ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਪੁਥੀਆ ਵਾਰਪੁਗਲ ਅਤੇ ਨੀਰਮ ਮਾਰਥਾ ਪੁੱਕਲ (1979) ਵਿੱਚ ਸਨ।
1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਕਈ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੂੰ 1981 ਦੀ ਫਿਲਮ ਏਕ ਦੁਜੇ ਕੇ ਲੀਏ ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਮਿਲੀ, ਜੋ ਕਿ 1979 ਦੀ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਮਾਰੋ ਚਰਿਤਰਾ ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਰੀਮੇਕ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਫਰਜ਼ ਔਰ ਕਾਨੂੰਨ (1982), ਕੂਲੀ (1983), ਤਵਾਇਫ (1985) ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ, ਆਪ ਕੇ ਸਾਥ (1986) , ਅਤੇ ਹੁਕੂਮਤ (1987) ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
16 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ 2001 ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਕੁਛ ਖੱਟੀ ਕੁਝ ਮੀਠੀ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮ ਮਜਨੂੰ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਮਲਿਆਲਮ ਡੈਬਿਊ ਅਨਯਾਰ (2003), ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਡੈਬਿਊ ਐਨ ਓਡ ਟੂ ਲੌਸਟ ਲਵ (2003), ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਡੈਬਿਊ ਆਈਨਾ-ਤੇ (2008) ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ।
ਉਸਨੇ ਸਟੇਜ 'ਤੇ ਪਲੇ ਡਿਵੋਰਸ ਮੀ ਡਾਰਲਿੰਗ (2005), ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿਕਸਰ (2005) ਵਰਗੇ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਗਨੀਹੋਤਰੀ ਪੋਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਅਨੀਤਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਦੀ ਮਾਲਕ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1960 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਜਸਰਾਜ
ਪੰਡਿਤ  ਜਸਰਾਜ (पण्डित जसराज; 28 ਜਨਵਰੀ 1930 - 17 ਅਗਸਤ 2020) ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਪੰਡਤ ਜਸਰਾਜ ਦਾ ਜਨਮ 1930 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਪੰਡਿਤਜੀ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਮੇਵਾਤੀ ਘਰਾਣੇ ਨਾਲ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਜਸਰਾਜ ਕਾਫ਼ੀ ਛੋਟੇ ਸਨ ਉਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸ਼੍ਰੀ ਪੰਡਤ ਮੋਤੀਰਾਮ ਜੀ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸਣਾ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਪੰਡਤ ਮਣੀਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਦੇਖ ਰੇਖ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਪੰਡਿਤ ਜਸਰਾਜ ਦਾ ਜਨਮ ਹਰਿਆਣੇ ਦੇ ਹਿਸਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਪੰਡਿਤ ਜਸਰਾਜ ਮੇਵਾਤੀ ਘਰਾਨੇ ਨਾਲ ਤਾਲੁਕ ਰਖਦਾ ਸੀ।
ਜਸਰਾਜ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਪੰਡਿਤ ਮੋਤੀਰਾਮ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਪੰਡਿਤ ਪ੍ਰਤਾਪ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਬਲਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਪੰਡਿਤ ਮਨੀਰਾਮ ਨਾਲ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਏਕਲ ਗਾਉਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਬੇਗਮ ਅਖ਼ਤਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸਨੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਅਪਣਾਇਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ
300
300 (3 ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਦਾ ਆਖਰੀ ਸਾਲ ਹੈ।
ਸਰਦਾਰ ਮੁਹੰਮਦ ਖ਼ਾਨ
ਸਰਦਾਰ ਮੁਹੰਮਦ ਖ਼ਾਨ (1915-1998), ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਖੋਜਕਾਰ ਸੀ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਬਸਤੀ ਦਾਨਿਸ਼ਮੰਦਾਂ (ਜਲੰਧਰ) ਦੇ ਇੱਕ ਪਠਾਣ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਅਤੇ ਹਾਈ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ, 1934 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬੀ.ਏ. ਕੀਤੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਨਾਗਰਿਕ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 1969 ਨੂੰ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਦੇ ਇੱਕ ਨਾਗਰਿਕ ਗਜ਼ਟਿਡ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ। ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀ ਰਿਟਾਇਰਮਟ ਤੱਕ ਉਸ ਨੇ ਕੋਈ ਵੀ ਕਿਤਾਬ ਪਬਲਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰ ਸਕਿਆ ਹੈ।
ਕੰਮ
ਸਰਦਾਰ ਮੁਹੰਮਦ ਖਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੰਜਾਬੀ-ਉਰਦੂ ਕੋਸ਼ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਲਈ ਦਿੱਤੇ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਲੈਟਰਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਬੀ ਬੋਰਡ ਦੇ ਨਾਲ 2009 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇਹ ਕੋਸ਼ 3500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੰਨਿਆਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਜਿਲਦਾਂ ਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵਿਦਵਤਾ ਭਰਪੂਰ ਪਹੁੰਚ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਮੁਹਾਵਰੇ, ਬੁਝਾਰਤਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ, ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ, ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੋਸ਼ ਲਈ ਉਸਦਾ ਪਿਆਰ ਇਸ ਤੱਥ ਤੋਂ ਜ਼ਾਹਰ ਸੀ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਆਕਸਫੋਰਡ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਯਾਦ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ: ਉਚਾਰਣ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਤੋਂ ਸਿੰਧ ਤੱਕ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਸਪੈਲਿੰਗ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਕਾਫੀ ਹੋਵੇਗਾ"। ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ-ਉਰਦੂ ਕੋਸ਼ 2015 ਤੱਕ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸਰਦਾਰ ਮੁਹੰਮਦ ਖ਼ਾਨ ਕੋਲ ਅਰਬੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਇਹਨਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਖ ਅਤੇ ਬੋਲ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕੁਰਾਨ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਮਹਾਨ ਧਰਮ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਹਿਲੂ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਵਿਦਵਤਾਪੂਰਣ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬੋਲ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਧੁਨੀ ਵਿਗਿਆਨ 'ਤੇ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ, ਅਸਵਾਤੀਅਤ ਵੀ ਲਿਖੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੁਸਤਕ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਪ੍ਰੈਸ ਵਿੱਚ ਛਪਵਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਆਪ ਚਲਾਉਂਦਾ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਅੱਧ-ਪਚੱਧੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ। ਗੀਤਾਂ ਲਈ ਉਸਦਾ ਪਿਆਰ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ਾਂ/ਧੁਨੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆਇਆ, ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਖੋਜ ਦਾ ਅਧਾਰ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਿਆਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਵਿਦਵਾਨ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੇ 'ਰਾਗ' (ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਸੰਗੀਤ) ਗਾਉਣਾ ਅਤੇ ਸਿਤਾਰ ਵਜਾਉਣਾ ਸਿੱਖਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਬਹੁਤ ਜਨੂੰਨ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ਤੱਕ ਪਰਵਾਸ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦੇਣ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀ ਲਵਸ ਲਿਟਰੇਚਰ 2022
ਰੇਲ
ਰੇਲ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਾਹਨ ਇੱਕ ਰੇਲ ਟ੍ਰੈਕ ਤੇ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਇੰਜ਼ਨ ਭਾਫ਼, ਡੀਜ਼ਲ, ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਸੀ. ਐਨ. ਜੀ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਰੇਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਬੋਗੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹਨ। ਰੇਲ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਯਾਤਰੀ ਰੇਲ ਅਤੇ ਸਮਾਨ ਢੋਣ ਵਾਲੀ ਰੇਲ। ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਰੇਲ ਨੂੰ ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਵੀ ਖਿਚਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਯਾਤਰੀ ਰੇਲ ਦੀਆਂ ਵੀ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ। ਜਿਵੇ ਪਸ਼ੇਂਜਰ ਟ੍ਰੇਨ, ਮੇਲ ਰੇਲ, ਸ਼ਤਾਵਲੀ, ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ, ਮੋਨੋ ਰੇਲ, ਰੇਲ ਕਾਰ, ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਲੰਮੀ ਦੂਰੀ ਦੀਆਂ ਰੇਲਾਂ, ਛੋਟੀ ਟ੍ਰੈਕ ਦੀ ਰੇਲ ਆਦਿ। ਤੁਰਕੀ ਨੇ ਦੋ ਮਹਾਦੀਪਾਂ ਏਸ਼ੀਆ ਤੇ ਯੂਰਪ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਾਲਾ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰੇਲ ਲਿੰਕ ਅੰਦਰ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਲੋਕਲ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਬਾਸਫੋਰਸ ਜਲਡਮਰੂ ਮੱਧ ਤੋਂ 60 ਮੀਟਰ ਹੇਠਾਂ ਉਸਾਰੀ ਰੇਲ ਸੁਰੰਗ 13.6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੀ ਹੈ। ਸੀਐਨਜੀ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਰਿਵਾੜੀ-ਰੋਹਤਕ ਰੂਟ ਉੱਤੇ ਚਲੇਗੀ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਰੇਲਵੇ ਇਤਿਹਾਸ 'ਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੈ। ਵਾਤਾਵਰਣ 'ਚ ਘੱਟ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਲਿਹਾਜ ਨਾਲ ਇਸ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਨੂੰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪੱਖੀ ਮੰਨਿਅਾ ਗਿਅਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੇਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਵਾਜਾਈ ਸਾਧਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਧਨ
ਰੀਤਿਕਾ ਵਜ਼ੀਰਾਨੀ
ਰੀਤਿਕਾ ਜੀਨਾ ਵਜ਼ੀਰਾਨੀ (9 ਅਗਸਤ 1962-16 ਜੁਲਾਈ 2003) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ / ਅਮਰੀਕੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਅਕ ਸੀ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਵਜ਼ੀਰਾਨੀ ਦਾ ਜਨਮ 1962 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਟਿਆਲੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ 1968 ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ। 1984 ਵਿਚ ਵੇਲਸਲੇ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ, ਥਾਈਲੈਂਡ, ਜਪਾਨ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਥਾਮਸ ਜੇ. ਵਾਟਸਨ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਮਿਲੀ। ਉਸਨੇ ਵਰਜੀਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਹੋਯੰਸ ਫੈਲੋ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਐਮ.ਐੱਫ.ਏ. ਵੀ ਮਿਲੀ।
ਵਜ਼ੀਰਾਨੀ ਟ੍ਰੇਨਟਨ, ਨਿਊ ਜਰਸੀ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਜੇਹਾਨ ਨਾਲ, ਕਵੀ ਯੂਸਫ ਕੋਮੂਨਿਆਕਾ ਦੇ ਕੋਲ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਜੋ ਉਸਦਾ ਸਾਥੀ ਅਤੇ ਜੇਹਾਨ ਦਾ ਪਿਤਾ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਉਸਨੇ ਨਿਊ  ਜਰਸੀ ਦੇ ਕਾਲਜ ਵਿਖੇ ਵਿਜਿਟਿੰਗ ਫੈਕਲਟੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਰਚਨਾਤਮਕ ਲਿਖਾਈ ਸਿਖਾਈ। ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਵਜ਼ੀਰਾਨੀ ਐਮਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ, ਵਰਜੀਨੀਆ ਦੇ ਵਿਲੀਅਮਸਬਰਗ ਵਿਚ ਵਿਲੀਅਮ ਐਂਡ ਮੈਰੀ ਦੇ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਲੇਖਕ-ਨਿਵਾਸ ਸੀ। 16 ਜੁਲਾਈ 2003 ਨੂੰ, ਵਜ਼ੀਰਾਨੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਹਾਵਰਡ ਨੌਰਮਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਕਵੀ ਜੇਨ ਸ਼ੋਰ ਦੇ ਘਰ, ਚੈਵੀ ਚੇਜ਼, ਮੈਰੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਘਰ ਬਣਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਥੇ ਹੀ, ਵਜ਼ੀਰਾਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋ ਸਾਲ ਦੇ ਬੇਟੇ, ਜੇਹਾਨ ਦੀ ਗੁੱਟ ਨੂੰ ਸਲੈਸ਼ਿੰਗ ਕਰਕੇ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਲਈ।
ਕੰਮ
ਵਜ਼ੀਰਾਨੀ ਦੋ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਚਿੱਟਾ ਹਾਥੀ, 1995 ਬਾਰਨਾਰਡ ਨਿਊ ਔਰਤ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਜੇਤਾ, ਅਤੇ ਵਰਲਡ ਹੋਟਲ ( ਕਾਪਰ ਕੈਨਿਯਨ ਪ੍ਰੈਸ, 2002), 2003 ਦੇ ਐਨੀਸਫੀਲਡ ਵੁਲਫ ਕਿਤਾਬ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇ ਲੇਖਕ ਸਨ। ਉਹ ਸ਼ੈਨਨਡੋਆਹ ਲਈ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸੰਪਾਦਕ, ਕੈਲਲੂ  ਲਈ ਇੱਕ ਪੁਸਤਕ ਸਮੀਖਿਆ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਜਰਨਲ ਕਟਮਾਰਨ  ਲਈ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਕਾਵਿ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਉਰਦੂ ਤੋਂ ਕਵਿਤਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕੁਝ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਇਤਾਲਵੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ।
ਲੈਜ਼ਲੀ ਮੈਕਗ੍ਰਾਥ ਅਤੇ ਰਵੀ ਸ਼ੰਕਰ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਵਜ਼ੀਰਾਨੀ ਦਾ ਅੰਤਮ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਰਾਧਾ ਸਾਇਸ, ਡ੍ਰੋਕਨ ਬੋਟ ਮੀਡੀਆ ਦੁਆਰਾ 2009 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਅਵਾਰਡ
ਉਹ ਇੱਕ ਡਿਸਕਵਰੀ / ਦਿ ਨੇਸ਼ਨ ਅਵਾਰਡ, ਇੱਕ ਪੁਸ਼ਕਾਰਟ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਬਰੈੱਡ ਲੋਫ ਅਤੇ ਸਵਾਨੀ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਤੋਂ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ, ਗਲੇਨਾ ਲੂਸ਼ੇਈ / ਪ੍ਰੈਰੀ ਸ਼ੂਨਰ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਲੇਖ, "ਆਰਟ ਆਫ ਬ੍ਰੀਥਿੰਗ" ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ ਯੋਗਾ ਜੀਉਂਦੇ ਹਾਂ (ਬੀਕਨ 2001)। ਉਸ   ਦਿ ਬੈਸਟ ਅਮੈਰੀਕਨ ਕਵਿਤਾ 2000 ਵਿਚ ਇਕ ਕਵਿਤਾ ਵੀ ਸੀ।
ਰਜਨੀ ਅੱਬੀ
ਰਜਨੀ ਅੱਬੀ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਇਕ ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ। ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਮੇਅਰ ਸੀ।
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ 1962 ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਮਿਰਾਂਡਾ ਹਾਊਸ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਫ਼ੈਕਲਟੀ ਆਫ਼ ਲਾਅ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਐਲਐਲ.ਬੀ ਅਤੇ ਐਲਐਲ.ਐਮ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਲਾਅ ਵਿਚ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਹੀ ਉਹ ਇੱਥੇ ਪੜ੍ਹਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1962 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਵਕੀਲ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿਚ ਧਰਮ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ
ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਗਰੰਟੀ ਹੈ. ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਸਰਕਾਰ ਕੁਝ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਅਧਿਕਾਰ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ. ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਯਹੋਵਾਹ ਦੇ ਗਵਾਹਾਂ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਯੂਨੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਚਰਚ ਉੱਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਭਾਸ਼ਣ ਜਾਂ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਜਿਹੜੀ ਉਸਨੂੰ ਸਮਝਦੀ ਹੈ ਜਾਤੀਗਤ ਜਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸਦਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ.
ਧਾਰਮਿਕ ਜਨਸੰਖਿਆ
ਲਗਭਗ 77.8% ਵਸਨੀਕ ਚੀਨੀ ਨਸਲੀ ਚੀਨੀ, 14% ਜਾਤੀਗਤ ਮਾਲੇਈ, ਅਤੇ 7% ਜਾਤੀਗਤ ਭਾਰਤੀ ਹੈ. ਲਗਭਗ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਤੀ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤੇ ਨਸਲੀ ਹਿੰਦੂ ਹਨ। ਚੀਨੀ ਜਾਤੀਗਤ ਵਸੋਂ ਨੂੰ ਬੁੱਧ ਧਰਮ, ਤਾਓ ਧਰਮ ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਾਂ ਇਹ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੈ।
ਧਾਰਮਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ
ਸੰਵਿਧਾਨ ਧਰਮ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਰਕਾਰ ਕੁਝ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਅਧਿਕਾਰ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾਉਂਦੀ ਹੈ. ਸੰਵਿਧਾਨ ਇਹ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹਰੇਕ ਨਾਗਰਿਕ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ, ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਜਾਂ ਪ੍ਰਚਾਰਨ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਜਨਤਕ ਵਿਵਸਥਾ, ਜਨ ਸਿਹਤ ਜਾਂ ਨੈਤਿਕਤਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ. ਕੋਈ ਰਾਜ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ. ਸਰਕਾਰ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਪਰ ਸੀਮਤ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ. ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਸਰਕਾਰ ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਨਾਗਰਿਕ, ਜਿਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਬਣੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਜਿਹੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਕੰਪਲੈਕਸਾਂ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਕੇ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ। ਸਰਕਾਰ ਇਸਲਾਮਿਕ ਰਿਲੀਜੀਕਲ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਸਿੰਗਾਪੁਰ (ਐਮਯੂਆਈਐਸ) ਰਾਹੀਂ ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਅਰਧ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਬੰਧ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਐਮਯੂਆਈਐਸ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਾ ਖਰੜਾ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਮੁਸਲਿਮ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਵੈਇੱਛਤ ਤਨਖਾਹ ਕਟੌਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਮਸਜਿਦ-ਉਸਾਰੀ ਫੰਡ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਸੰਵਿਧਾਨ ਮਾਲੇਈ / ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ "ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕ" ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ, ਵਿਦਿਅਕ, ਧਾਰਮਿਕ, ਆਰਥਿਕ, ਸਮਾਜਕ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਹਿੱਤਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਬਿਜਲਾਣੂ
ਬਿਜਲਾਣੂ ਜਾਂ ਇਲੈਕਟਰਾਨ (ਚਿੰਨ੍ਹ:e−) ਰਿਣ-ਰਾਸ ਮੂਲ ਬਿਜਲੀ ਚਾਰਜ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਉਪ-ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਕਣ ਹੈ।
ਇੱਕ ਬਿਜਲਾਣੂ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਜਾਂ ਉਪ-ਅਧਾਰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ। ਇਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਮੂਲ ਕਣ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜਾਂਦ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਭਾਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਟਾਨ ਦੇ ਭਾਰ ਦੇ 1/1836 ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਭੀਤਰੀ ਕੋਣੀ ਗਤੀ-ਮਾਤਰਾ ħ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੱਧ-ਸੰਖਿਅਕ ਗੁਣ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਫ਼ਰਮੀਆਨ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਕਣ ਪਾਜ਼ੀਟਰਾਨ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਬਿਜਲਾਣੂ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਉੱਤੇ ਬਿਜਲਈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚਾਰਜ ਉਲਟੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਬਿਜਲਾਣੂ ਕਿਸੇ ਪਾਜ਼ੀਟਰਾਨ ਨਾਲ਼ ਟਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਕਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗਾਮਾ-ਕਿਰਨ ਫੋਟਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਬਿਜਲਾਣੂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰਕ ਵਰਤਾਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਿਜਲੀ, ਚੁੰਬਕਵਾਦ, ਰਸਾਇਣ ਅਤੇ ਥਰਮਲ ਚਾਲ ਚਲਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਗੁਰੂਤਾ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ. [12] ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਦਾ ਚਾਰਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੇ ਉਹ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ ਕਿਸੇ ਆਬਜ਼ਰਵਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਹਾ ਨਿਗਰਾਨ ਇਸ ਨੂੰ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਦੇਖੇਗਾ. ਦੂਜੇ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫੀਲਡ ਲੋਰੇਂਟਜ਼ ਫੋਰਸ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਨਗੇ. ਜਦੋਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਫੋਟੋਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ energyਰਜਾ ਨੂੰ ਰੇਡੀਏਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਜਜ਼ਬ ਕਰਦੇ ਹਨ. ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਉਪਕਰਣ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਨੂੰ ਫਸਾਉਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹਨ. ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੂਰਬੀਨ ਬਾਹਰੀ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ. ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ, ਵੈਲਡਿੰਗ, ਕੈਥੋਡ ਰੇ ਟਿ .ਬ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਮਾਈਕਰੋਸਕੋਪਸ, ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਥੈਰੇਪੀ, ਲੇਜ਼ਰ, ਗੈਸਿਡ ਆਇਓਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਡਿਟੈਕਟਰ ਅਤੇ ਕਣ ਐਕਸਰਲੇਟਰ.
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਊਟੀ
ਊਟੀ (ਜਾਂ ਉਟਕਮੰਡਲਮ) ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਕਰਨਾਟਕ ਅਤੇ ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਦੀ ਸੀਮਾ ਉੱਤੇ ਬਸਿਆ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਇੱਕ ਹਿੱਲ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੋਇੰਬਤੂਰ ਇੱਥੇ ਦਾ ਨਿਕਟਤਮ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ। ਸੜਕ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿਸਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਜੁੜਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਲਈ ਕੰਨੂਰ ਵਲੋਂ ਰੇਲਗੱਡੀ ਟਵਾਏ ਟ੍ਰੇਨ ਦੁਆਰਾ ਅੱਪੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਊਟੀ ਜਾਂ ਉਟਕਮੰਡਲਮ ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਨੀਲਗਿਰੀ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਬਸਿਆ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਪਹਾੜ ਸੰਬੰਧੀ ਥਾਂ ਹੈ। ਉਧਗਮੰਡਲਮ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਵਾਂ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਤਮਿਲ ਨਾਮ ਹੈ। ਊਟੀ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 7,440 ਫੁੱਟ (2,268 ਮੀਟਰ) ਦੀ ਉੱਚਾਈ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਦੋਦੇ
ਦੋਦੇ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਜਲੰਧਰ ਪੱਛਮੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕੱਜਣ (ਭੋਂ ਵਿਗਿਆਨ)
ਕੱਜਣ ਕਿਸੇ ਧਰਤਨੁਮਾ ਗ੍ਰਹਿ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਗ੍ਰਹਿਨੁਮਾ ਪਿੰਡਾਂ ਅੰਦਰਲੀ ਪਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੱਜਣ ਦੇ ਬਣਨ ਵਾਸਤੇ ਗ੍ਰਹਿਨੁਮਾ ਪਿੰਡ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਅੰਦਰ ਸੰਘਣੇਪਣ ਪੱਖੋਂ ਗ੍ਰਿਹੀ ਵਖਰੇਵਾਂ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੋਵੇ। ਕੱਜਣ ਦੇ ਉੱਤੇ ਪੇਪੜੀ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਗਿਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪਹਾੜੀ ਅਟੇਰਨ
ਪਹਾੜੀ ਅਟੇਰਨ, {(en:Alpine swift) (Tachymarptis melba)}ਪਹਾੜੀ ਅਟੇਰਨ - ਪਹਾੜੀ ਅਟੇਰਨ ਯੂਰਪ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦਾ ਪੰਛੀ ਏ। ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਈ ਧੱਕੜ ਪਰਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ਾ ਪੰਛੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਏ ਅਤੇ ਆਵਦਾ ਸਿਆਲ ਦਾ ਸਮਾਂ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਏ। ਇਹਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਾਂ Apodidae ਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ਬਦ απους, apous ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਏ, ਜੀਹਦੇ ਮਾਇਨੇ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਪੈਰਾਂ ਦੇ। ਪਹਾੜੀ ਅਟੇਰਨ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਨਿੱਕੀਆਂ-ਨਿੱਕੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਜੀਹਦੇ ਕਰਕੇ ਇਹ ਕੰਧ ਵਾਂਗਰਾਂ ਖੜੀਆਂ ਚਟਾਨਾਂ ਤੇ ਵੀ ਸੌਖਿਆਂ ਆਵਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਬਹਿ ਜਾਂਦੀ ਏ। ਇਹ ਪੰਛੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਏ।
ਜਾਣ ਪਛਾਣ
ਪਹਾੜੀ ਅਟੇਰਨ ਆਮ ਦੁੱਜੀਆਂ ਅਟੇਰਨਾਂ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੂਣੀ ਹੁੰਦੀ ਏ। ਇਹਦੀ ਲੰਮਾਈ 7.9 ਤੋਂ 9.1 ਇੰਚ, ਫਰਾਂ ਦਾ ਫੈਲਾਅ 22 ਇੰਚ ਅਤੇ ਵਜ਼ਨ 10 ਤੋਲੇ ਹੁੰਦਾ ਏ। ਇਹਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਰੀਰ ਗਾੜ੍ਹੇ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਏ ਅਤੇ ਥੱਲਿਓਂ ਚਿੱਟੀ ਹੁੰਦੀ ਏ।
ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
2011 ਵਿੱਚ ਸਵਿਸ ਪੰਛੀ-ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਸਥਾ ਵੱਲੋਂ ਪਹਾੜੀ ਅਟੇਰਨ ਤੇ ਬਿਜਲਈ ਟੈਗ ਲਾਏ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਪਈ ਪਹਾੜੀ ਅਟੇਰਨ 200 ਦਿਨ ਲਗਾਤਾਰ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਭੌਂ 'ਤੇ ਉੱਤਰੇ ਲੰਮੀ 'ਡਾਰੀ ਲਾਈ। ਇਹ ਉੱਡਦਿਆਂ ਈ ਨਿੱਕੇ-ਨਿੱਕੇ ਜੀਵ ਆਵਦੀ ਚੁੰਝ ਨਾਲ ਬੋਚ ਕੇ ਆਵਦਾ ਢਿੱਡ ਭਰ ਲੈਂਦੀ ਏ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵੀ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਭੁੰਜੇ ਪੈਰ ਲਾਏ ਉੱਡਦੇ ਹੋਇਆਂ ਪੀ ਲੈਂਦੀ ਏ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣਕੇ ਵੀ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਇਹ ਸੌਂ ਵੀ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੈਂਦੀ ਏ। ਇਹਦੀ ਉਮਰ 20 ਸਾਲ ਦੇ ਏੜ-ਗੇੜ ਹੁੰਦੀ ਏ ਅਤੇ 20ਆਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਏਨਾ ਕੁ ਉੱਡ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਚੰਦਰਮੇ ਦੇ 7 ਗੇੜੇ ਵੱਜ ਜਾਣ। ਇਹ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 600 ਤੋਂ 1000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਪੈਂਡਾ ਤਹਿ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਏ। ਇਸ ਪੰਛੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਮਹੌਲ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਵੀ ਢਾਲ ਲਿਆ ਏ। ਇਸ ਮੈਡੇਟਰੀਅਨ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਲ੍ਹਣੇ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨੀਵੀਆਂ ਉੱਡਦੀਆਂ ਵੇਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪਰਸੂਤ
ਇਹ ਲੰਮੇ ਪਰਵਾਸ ਬਾਅਦ ਫਿਰ ਓਸੇ ਥਾਂ ਮੁੜ ਆਉਂਦੀ ਏ ਜਿਥੋਂ ਚਾਲੇ ਪਾਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਆਣਕੇ ਆਵਦੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਫਿਰ ਤੋਂ ਸੂਤਰ ਕਰਕੇ ਅੱਗੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਾਸਤੇ ਨਵੇਂ ਜੋੜੇ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਪਹਾੜੀ ਅਟੇਰਨ ਪੰਛੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਿਲਾਪ ਵੀ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਆਵਦੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਚਟਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮੋਰੀਆਂ,ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਤੇ ਖੋਖਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਉਂਦੀ ਏ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ 1-4 ਆਂਡੇ ਦੇਂਦੀ ਏ। ਨਰ ਅਤੇ ਮਾਦਾ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਆਂਡਿਆਂ 'ਤੇ 18-33 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਬਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਨਿੱਕੇ ਬੱਚੇ ਆਲ੍ਹਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਖਰਾਬ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਆਵਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਮੌਸਮ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕਰਕੇ ਜੀਣਾ ਸਿਖਦੇ ਹਨ। ਮਾਪੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਸਤੇ ਆਲ੍ਹਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੋਂ-ਬੰਨਿਓਂ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਹੈਰੀ ਐਡਮਜ਼ (ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ)
ਹੈਰੀ ਐਡਮਜ਼ (1881 – 21 ਦਸੰਬਰ 1946) ਇੱਕ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਸੀ। ਉਹ 1921 ਤੋਂ 1928 ਦਰਮਿਆਨ ਦੋ ਟੈਸਟ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਪਾਇਰ ਵਜੋਂ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1946 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1881
ਗੂਗਲ
ਗੂਗਲ ਸੰਯੁਕਤ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਬਹੁ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੰਪਨੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਖੋਜ਼, ਅਕਾਸ਼ੀ ਭੰਡਾਰਨ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਪਨਾਂ 'ਚ ਪੂੰਜੀ ਲਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਕਈ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਨੂੰ ਜਿਆਦਾਤਰ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਵਿਗਿਆਪਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਐਡਵਰਡ ਦੁਆਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਇਹ ਕੰਪਨੀ ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਦੋ ਪੀ.ਐੱਚ.ਡੀ. ਸਿੱਖਿਅਕ ਲੈਰੀ ਪੇਜ ਅਤੇ ਸਰਗੇ ਬ੍ਰਿਨ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।ਸ਼ੁਰੂ-ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੂਗਲ ਗਾਏਸ ਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਈਬਰ ਸੰਸਾਰ
ਬਿਰਜੂ ਮਹਾਰਾਜ
ਬ੍ਰਿਜਮੋਹਨ ਮਿਸ਼ਰ (ਹਿੰਦੀ: बृजमोहन मिश्र) ਆਮ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੰਡਤ ਬਿਰਜੂ ਮਹਾਰਾਜ (ਹਿੰਦੀ: पंडित बिरजू महाराज) (ਜਨਮ 4 ਫਰਵਰੀ 1938) ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਥਾ ਵਾਚਕ ਨਾਚਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗਾਇਕ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਨਾਚ ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪਿਆਰ ਹੈ, ਪਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਤੇ ਵੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕਮਾਂਡ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਨਿਪੁੰਨ ਗਾਇਕ ਵੀ ਹਨ।
ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ, ਮਸ਼ਹੂਰ ਕੱਥਕ ਗੁਰੂ ਪੰਡਤ ਬਿਰਜੂ ਮਹਾਰਾਜ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਾਚ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਦੇ ਵੀ ਗਲਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬਸ਼ਰਤੇ ਕਲਾਕਾਰ ਉਸਦੇ ਦਾਇਰੇ ਨੂੰ ਪਹਿਚਾਣੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਚਾਣ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖੇ। ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਨਾਚ ਦੀਆਂ ਤਮਾਮ ਵਿਧਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਬਿਰਜੂ ਮਹਾਰਾਜ ਵਰਤਮਾਨ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਚ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹੋ ਰਹੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਚਿੰਤਤ ਵੀ ਹਨ। ਅੱਜ ਕੱਥਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੁਕਾਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਣ ਵਾਲੇ ਲਖਨਊ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਇਸ ਕਲਾਕਾਰ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਅੱਜ ਵੀ ਆਪਣੇ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਇੱਕ ਅੱਛਾ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਅਤੇ ਚੇਲਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1938 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਤਬਲਾ
﻿ਤਬਲਾ (तबला, তবলা, طبلہ, طبل، طبلة, ) ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਲੋਕਪਸੰਦ ਸੰਗੀਤ ਸਾਜ਼ ਹੈ। ਲਫ਼ਜ਼ ਤਬਲਾ, ਅਰਬੀ ਜ਼ਬਾਨ ਦੇ ਤਬਲ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਲਫ਼ਜ਼ੀ ਮਤਲਬ ਢੋਲ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਖਾਸਕਰ ਮੁੱਖ ਸੰਗੀਤ ਸਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਸਾਥ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸਾਜ਼ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਲੱਕੜੀ ਦੇ ਖਾਲੀ ਡੱਬੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਜਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਦੋ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹੱਥ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬਜਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਯੰਤਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਬਲਾ, ਸੱਜਾ ਜਾਂ ਦਾਹਿਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਛੋਟੇ ਯੰਤਰ ਨੂੰ ਜੋ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਛੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਵਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਸਿੱਧਾ, ਜਾਂ ਬਾਇਆਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ 13ਵੀੰ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਅਮੀਰ ਖੁਸਰੋ ਨੇ ਪਖਾਵਜ ਨੂੰ ਗੱਭੇ ਤੋਂ ਕੱਟ ਕੇ ਤਬਲੇ ਦੀ ਕਾਢ ਕਢੀ ਸੀ। ਤਬਲਾ ਕਾਢ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ 'ਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਭਜਾ ਗੁਫਾਫਾਂ ਵਿੱਚ ਝੰਜਰੀ ਵਾਪਸ 200 ਬੀ ਨੂੰ ਡੇਟਿੰਗ, ਤਬਲਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਾਚ ਕਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਔਰਤ ਨੂੰ ਖੇਡਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਔਰਤ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਤਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਯਜੁਰ ਜਉਪਨਿਸ਼ਦ ਯੁੱਗ ਬਾਅਦ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਾਖਵਾਜ ਅੱਗੇ ਲੰਮਾ ਸੀ. ਇਸ ਨੂੰ ਤਬਲਾ ਇੰਞ ਇੱਕ ਹਥਿਆਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਅੱਗੇ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਕਾਫ਼ੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਭਾਜੇ ਗੁਫ਼ਾ ਉੱਤੇ ਝੰਜਰੀ ਵਿੱਚ ਲੱਭਿਆ ਸਥਿਰ ਸਬੂਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤਬਲਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਾਢ ਹੈ, ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਮੰਦਿਰ ਤੇ ਤਬਲਾ ਦੇ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਝੰਜਰੀ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਹੋਇਸਲਾ ਮੰਦਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ 12 ਸਦੀ ਉੱਕਰਨ, ਭਾਰਤ ਤਬਲਾ ਖੇਡ ਔਰਤ ਨੂੰ ਵੇਖਾਉਦਾ ਹੈ। thumbnail|ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਭਾਜੇ ਗੁਫਾਵਾਂ ਤੋਂ 200 ਬੀ.ਸੀ. ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦਿਖਾਉਂਦੀ।ਹੋਈ ਇੱਕ ਔਰਤ ਤਬਲਾ ਵਜਾਉਂਦੀ ਹੋਈ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਡਾਸਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੋਈ।|alt=
ਮੂਲ
ਤਬਲਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸੰਬੰਧੀ ਕਈ ਸਿਧਾਂਤ ਹਨ। ਥਿਓਰੀਆਂ ਦੇ ਦੋ ਸਮੂਹ ਹਨ, ਇੱਕ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੁਸਲਿਮ ਅਤੇ ਮੁਗ਼ਲ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਤੱਕ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਸਰਾ ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਸੀ ਮੂਲ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਭਜਾ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੱਕਾਕਾਰੀ ਹੈ. ਹਾਲਾਂਕਿ, ਡਰੱਮ ਦੇ ਸਪਸ਼ਟ ਚਿੰਨ੍ਹ ਪ੍ਰਮਾਣ ਸਿਰਫ 1745 ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ, ਅਤੇ 1800 ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੱਕ ਡਰੱਮ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਤੁਰਕ-ਅਰਬ ਦੇ ਮੂਲ
ਪਹਿਲਾ ਸਿਧਾਂਤ, ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਦੌਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਮ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ, ਸ਼ਬਦ ਤਬਲਾ ਦੇ ਅਰਬੀ ਸ਼ਬਦ ਤਬਲ ਦੇ ਅਰਥ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਡਰੱਮ" ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਬਹੁਤਾਤ ਵਾਲੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਸਬੂਤ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਸਲਿਮ ਫ਼ੌਜਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਸੈਂਕੜੇ ਸੈਨਿਕ ਊਠਾਂ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਜੋੜੀ ਵਾਲੇ ਢੋਲ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਡਰੱਮਾਂ ਨੂੰ ਵਸਨੀਕਾਂ, ਗੈਰ-ਮੁਸਲਿਮ ਫੌਜਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਲਈ ਕੁੱਟਦੇ ਸਨ, ਜਿਸਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹਿਆ ਸੀ। ਮੁਗਲ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਤੁਰਕ ਦੇ ਬਾਨੀ, ਬਾਬਰ ਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਫੌਜੀ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬਟਾਲੀਅਨ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲੇ ਜੋੜੀ ਵਾਲੇ ਢੋਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨੁਕਸ ਸੀ ਕਿ ਯੁੱਧ ਦੇ ਡਰੱਮ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ ਸਨ ਜਾਂ ਨਾ ਹੀ ਤਬਲਾ ਵਰਗਾ ਕੁਝ ਵੱਜਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਜੋੜੀ ਵਾਲੇ ਡਰੱਮ ਸਨ ਅਤੇ ਨੱਕਕਾਰਾ (ਸ਼ੋਰ, ਹਫੜਾ-ਦਫੜੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਅਰਬ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸੰਸਕਰਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸੁਲਤਾਨ ਅਲਾਉੱਦੀਨ ਖ਼ਲਜੀ ਦੁਆਰਾ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਮੀਰ ਖੁਸਰਾਵ ਨੇ ਤਬਲਾ ਦੀ ਕਾਢ ਕੱਢੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਆਵਾਜ਼ ਡਰੱਮ ਕੱਟਿਆ, ਜੋ ਘੰਟਾਘਰ ਦਾ ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ. ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੀ ਮਿਆਦ ਦਾ ਕੋਈ ਪੇਂਟਿੰਗ ਜਾਂ ਮੂਰਤੀ ਜਾਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਇਸ ਨੂੰ ਸਬੂਤ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮਰਥਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਜੇ ਤਬਲਾ ਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਾਂ ਮੂਲ ਸ਼ਬਦ ਤਬਲੇ ਤੋਂ ਅਰਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਧੀਨ ਕਾਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੰਗੀਤ ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਮੁਸਲਮਾਨ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗਏ ਸਨ, ਪਰ ਅਜਿਹੇ ਸਬੂਤ ਵੀ ਗ਼ੈਰ-ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਅਬੁਲ ਫਾਜ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਈਨ-ਏ-ਅਕਬਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਸੂਚੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਜੋ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਅਕਬਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਦਿਲ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਸਨ। ਅਬੁਲ ਫਾਜ਼ੀ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਤਬਲੇ ਦਾ ਕੋਈ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਅਰਬ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਤੀਸਰਾ ਰੂਪ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਨੂੰ ਤਬਲਾ ਦੀ ਕਾਢ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਅਮੀਰ ਖੁਸਰੋ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਉਸ ਨੇ ਤਬਲਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪਖਾਵਜ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੱਟਣ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੈਰਵਾਜਬ ਸਿਧਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਯੁੱਗ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਜ਼ ਯੰਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਤਬਲੇ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਤਬਲਾ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿਚੋਂ ਉੱਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਕੋਈ ਅਰਬ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਨੀਲ ਸੋਰਰੇਲ ਅਤੇ ਰਾਮ ਨਾਰਾਇਣ ਵਰਗੇ ਵਿਦਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤਬਲਾ ਢੋਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪਖਵਾਜ ਢੋਲ ਨੂੰ ਦੋ ਵਿੱਚ ਕੱਟਣ ਦੀ ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ "ਕੋਈ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ"।
ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ
ਭਾਰਤੀ ਸਿਧਾਂਤ ਤਬਲਾ ਦੇ ਮੂਲ ਨੂੰ ਦੇਸੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਭਿਅਤਾ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ. ਭਜਾ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੂਰਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਢੋਲ ਵਜਾਉਂਦਿਆਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਕੁਝ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤਬਲਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੂਲ ਲਈ ਸਬੂਤ ਵਜੋਂ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਸੰਸਕਰਣ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤਬਲਾ ਨੇ ਇਸਲਾਮੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਅਰਬੀ ਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਸ਼ਕਰ ਢੋਲ ਤੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹੱਥ ਨਾਲ ਫੜੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਕਈ ਮੰਦਰ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 6 ਵੀਂ ਅਤੇ 7 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤਸਵਰਾ ਅਤੇ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿਚ।  ਇਹ ਕਲਾਵਾਂ ਢੋਲਕੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਬੈਠ ਰਹੇ ਹਨ, ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਵੱਖਰੇ ਛੋਟੇ ਢੋਲ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਥੇਲੀ ਅਤੇ ਉਂਗਲਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਉਹ ਢੋਲ ਵਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੁਰਾਣੀ ਉੱਕਰੀ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਡਰੱਮ ਉਸੇ ਸਮਗਰੀ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਬਣੇ ਸਨ, ਜਾਂ ਉਹੀ ਸੰਗੀਤ ਵਜਾਏ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਜੋਕੀ ਤਬਲਾ।
ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਢੰਗਾਂ ਦੇ ਤਬਲੇ ਦੇ ਟੈਕਸਟ ਪ੍ਰਮਾਣ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਤੋਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਤਬਲਾ ਵਰਗੇ ਸੰਗੀਤ ਸਾਧਨ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਢੰਗਾਂ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੇਸਟ-ਪੈਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਹਿੰਦੂ ਪਾਠ ਨਾਟ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਨਾਟ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿ ਇਹ ਢੋਲ ਕਿਵੇਂ ਵਜਾਏ। ਦੱਖਣ ਭਾਰਤੀ ਟੈਕਸਟ ਸਿਲਾਪਟਿਕਰਮ, ਸ਼ਾਇਦ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤੀਹ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਢੋਲ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ. ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਪੁਸ਼ਕਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ - ਤਬਲਾ ਬਾਅਦ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਢੋਲ ਅਤੇ ਤਾਲ (ਸੰਗੀਤ) ਦਾ ਵੇਦ ਯੁੱਗ ਦੇ ਹਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਛੋਟੇ ਢੋਲਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪਰਸਪਰ ਸੰਗੀਤ ਯੰਤਰ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁਸ਼ਕਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਪੁਸ਼ਕਲਾ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) 5 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਉਪ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਮ੍ਰਿਦੰਗ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਢੋਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤਬਲਾ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ। ਅਜੰਤਾ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 5 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਜ਼, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਛੋਟੇ ਤਬਲੇ ਵਰਗੇ ਸਿੱਧੇ ਬੈਠੇ ਢੋਲ, ਇੱਕ ਕੇਟਲ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਮ੍ਰਿਡਾਂਗ ਡਰੱਮ ਅਤੇ ਝਾਂਜਾਂ ਵਜਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਢੋਲ ਵਜਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬੈਠੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀ, ਪਰ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ, ਇਲੋਰਾ ਗੁਫਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਕਈ ਹੋਰ ਸੰਗੀਤ ਯੰਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਢੋਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਤਿੱਬਤੀ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਗਏ ਸਨ। ਪੁਸ਼ਕਲ ਨੂੰ ਤਿੱਬਤੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ rdzogs (ਉਚਾਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜ਼ੋਕਪਾ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਕਾਰਾ ਦੇ ਢੋਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਈ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਜੈਨ ਧਰਮ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਮਾਵਯਸੂਤਰ, ਲਲਿਤਵਿਸਤਾਰਾ ਅਤੇ ਸੂਤਰਲਮਕਰਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਉਦੈਪੁਰ ਵਿੱਚ ਏਕਲਿੰਗਜੀ ਵਰਗੇ ਕਈ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਜੈਨ ਮੰਦਿਰ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਤਬਲੇ ਵਰਗੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਜੋੜੀ ਢੋਲ ਵਜਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਯਾਦਵ ਸ਼ਾਸਨ (1210 ਤੋਂ 1247) ਦੇ ਸਮੇਂ ਛੋਟੇ ਡਰੱਮ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਸੰਗਤਾ ਰਤਨਾਕਰ ਨੂੰ ਸਾਰੰਗਦੇਵ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ. ਮਾਧਵ ਕੰਦਾਲੀ, 14 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਸਾਮੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਸਪਤਾਕੰਦ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਲੇਖਕ, ਨੇ ਆਪਣੇ "ਰਮਾਇਣ" ਦੇ ਸੰਸਕਰਣ, ਜਿਵੇਂ ਤਬਲ,ਝਾਂਜਰ, ਦੋਤਰ, ਵੀਣਾ, ਰੁਦਰਾ-ਵਿਪੰਚੀ, ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਕਈ ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ (ਭਾਵ ਇਹ ਯੰਤਰ ਉਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। 14 ਵੀਂ ਸਦੀ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ)। ਇੱਥੇ ਤਾਬਲਾ ਦੀ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਆਈਕਾਨੋਗ੍ਰਾਫੀ ਹੈ 1799। ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਹੁਣ ਭਾਜੇ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈਕਨੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦੀਆਂ ਉੱਕਰੀਆਂ ਨਾਲ ਪੱਕਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਠੋਸ ਸਬੂਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤਬਲਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਦੇ ਦੋਹਰੇ ਢੋਲ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਹਨ ਜੋ ਤਬਲਾ ਵਰਗਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ 500 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ। ਤਬਲਾ ਪੁਰਾਣੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਯਲੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੂਰਤ ਦੀ ਨੱਚਦੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਬਲਾ ਖੇਡਦੀ ਹੋਈ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।
ਤਬਲਾ ਪਾਖਵਾਜ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਦੰਗਮ ਦੇ ਉਲਟ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਖੇਡੀ "ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਉਂਗਲ ਦੀ ਟਿਪ ਅਤੇ ਹੈਂਡ ਪਰਸਕਸੀਵ" ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪੂਰੀ ਹਥੇਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਗਤੀ ਦੇ ਪਾਸੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਜਟਿਲਤਾ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਸੀਮਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਤਬਲਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕ ਦਾ ਮੁੱਲ ਤਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਤੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਦਯਾਨ ਲਈ ਛੋਟਾ ਪਖਵਾਜ ਹੈੱਡ, ਬੇਯਾਨ ਲਈ ਨੱਕਾ ਕੈਟਲਡ੍ਰਾਮ, ਅਤੇ ਢੋਲਕ ਦੇ ਬਾਸ ਦੀ ਲਚਕਦਾਰ ਵਰਤੋਂ।
ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ
ਛੋਟਾ ਡਰੱਮ, ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੱਥ ਨਾਲ ਖੇਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਦਯਾਨ (ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ ਤੇ "ਸੱਜਾ" ਪਾਸਾ), ਦੀਹਿਨਾ, ਸਿੱਧ ਜਾਂ ਚੱਟਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ "ਤਬਲਾ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਿਆਦਾਤਰ ਸਾਗ ਦੇ ਗੁੜ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਲਾਬ ਦੀ ਲੱਕੜ ਇਸ ਦੀ ਕੁੱਲ ਡੂੰਘਾਈ ਦੇ ਲਗਭਗ ਅੱਧ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਡਰੱਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖਾਸ ਨੋਟ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਟੋਨਿਕ, ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਜਾਂ ਇਕਲੌਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਦਾ ਸਬਮਡੀਨੈਂਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੁਨ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਟਿਓਨਿੰਗ ਸੀਮਾ ਸੀਮਤ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਵੱਖ ਵੱਖ ਡਾਇਸ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅਕਾਰ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹਰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਸੀਮਾ ਦੇ ਨਾਲ। ਸਿਲੰਡ੍ਰਿਕ ਲੱਕੜ ਦੇ ਬਲਾਕ, ਗੱਟਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਨੂੰ ਤੂੜੀ ਅਤੇ ਸ਼ੈੱਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲੰਬਕਾਰੀ ਸਥਿਤੀ ਦੁਆਰਾ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਇੱਕ ਛੋਟੇ, ਭਾਰੀ ਹਥੌੜੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਿਰ ਦੇ ਟੁੱਟੇ ਹਿੱਸੇ ਤੇ ਲੰਬਵਤ ਧੜਕਣ ਵੇਲੇ ਵਧੀਆ ਟਿਓਨਿੰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਡਰੱਮ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਖੇਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਬਯੀ (ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਖੱਬੇ") ਦੁੱਗਾ ਜਾਂ ਧਮੀ (ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ "ਦੱਗਾ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਡੂੰਘਾ ਬਾਸ ਟੋਨ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸਦੇ ਦੂਰ ਦੇ ਚਚੇਰਾ ਭਰਾ, ਕੇਟਲ ਡਰੱਮ. ਬਾਯੀ ਕਈ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਣੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਿੱਤਲ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਹੈ, ਤਾਂਬਾ ਵਧੇਰੇ ਮਹਿੰਗਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਲਮੀਨੀਅਮ ਅਤੇ ਸਟੀਲ ਅਕਸਰ ਖਰਚੇ ਵਾਲੇ ਮਾਡਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ. ਕਈ ਵਾਰ ਲੱਕੜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਬਾਣੀਆਂ ਵਿਚ। ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਹੰਢਣਸਾਰਤਾ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮੁੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ:
ਗੱਲਬਾਤ, ਚੰਤੀ, ਕਿਨਾਰ, ਕਿਨਾਰ, ਸੁਰ, ਮੈਦਾਨ, ਲਾਓ, ਲਵ, ਮੈਦਾਨ ਕੇਂਦਰ: ਸਿਹੀ, ਸੀਆਹੀ, ਗੈਬ
ਹਰੇਕ ਡਰੱਮ ਦੇ ਸਿਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਤਰ "ਟਿਓਨਿੰਗ ਪੇਸਟ" ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੀਹੀ (ਲਿਟ. "ਸਿਆਹੀ"; ਏ.ਕੇ.ਏ.ਏ.ਸੀ. ਸ਼ੈ ਜਾਂ ਗੈਬ) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਟਾਰਚ (ਚਾਵਲ ਜਾਂ ਕਣਕ) ਤੋਂ ਬਣੇ ਪੇਸਟ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪਰਤਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਕੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਕਾਲੇ ਪਾਊਡਰ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸਹੀ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਢੋਲ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਸੋਧਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਪਿੱਚ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟਤਾ (ਅਣਹੋਂਦ ਦੇਖੋ) ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਇਸ ਯੰਤਰ ਲਈ ਵਿਲੱਖਣ ਹਨ ਜਿਸਦੀ ਘੰਟੀ ਵਰਗੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੈ. ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਹੀ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੁਨਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੁਧਾਰੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਾਧਨ ਦੀ ਗੁਣਵਤਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਵੱਖਰਾ ਕਾਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਵਜਾਉਣ ਵੇਲੇ ਸਥਿਰਤਾ ਲਈ, ਹਰੇਕ ਡਰੱਮ ਨੂੰ ਟੋਰਾਈਡਲ ਬੰਡਲ 'ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੁੱਟਾ ਜਾਂ ਗੁੱਦੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੌਦਾ ਫਾਈਬਰ ਜਾਂ ਕੱਪੜੇ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟਿਆ ਇੱਕ ਹੋਰ ਖਰਾਬ ਪਦਾਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸੰਗੀਤਕ ਧੁਣਾਂ
ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਭਿਆਸ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਅਤੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਲਿਖਤੀ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ, ਸਮਝਣ ਜਾਂ ਸੰਚਾਰਣ ਦੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਮੀਡੀਆ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ। ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਰਚਨਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ਿਸ਼ਯ ਤੱਕ, ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਿਖਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ. ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਬਾਨੀ ਸੰਕੇਤ, ਜਿਵੇਂ ਤਬਲਾ ਸਟਰੋਕ ਨਾਮ, ਬਹੁਤ ਵਿਕਸਤ ਅਤੇ ਸਹੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਲਿਖਤੀ ਸੰਕੇਤ ਨੂੰ ਸੁਆਦ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਨਕੀਕ੍ਰਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਬਾਕੀ ਦੁਨੀਆ ਲਈ ਲਿਖਤੀ ਸੰਕੇਤ ਦੀ ਸਰਵ ਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ (ਜਨਮ 1813 ਵਿੱਚ ਚੋਲੇ ਖ਼ਾਨ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪੋਤਰਾ ਇਨਾਇਤ ਖ਼ਾਨ ਸੀ ਜੋ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਸੂਫੀਜ਼ਮ ਦਾ ਬਾਨੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ "ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਲਈ ਨੋਟਬੰਦੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ" ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ. ਉਸਨੇ ਬੜੌਦਾ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਤ, "ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਦੋਵਾਂ ਸੰਗੀਤਕ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ," ਬੜੌਦਾ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਤ, "ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਕੈਡਮੀ" ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
ਮੁੱਢਲੇ ਸਟਰੋਕ
ਕੁਝ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਟਰੋਕ ਹਨ ਜੋ ਦਿਨੇ ਦੇ ਨਾਲ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਅਤੇ ਬੇਅਨ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਹਨ:
ਤਾ: (ਦਯਾਨ ਦੇ ਦਿਨ) ਰਿੰਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੰਡੈਕਸ ਫਿੰਗਰ ਨਾਲ ਤਿੱਖੀ ਵਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਰਿੰਗ ਫਿੰਗਰ ਨਾਲ ਸਿਹੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ 'ਤੇ ਕੋਮਲ ਦਬਾਅ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਬੁਨਿਆਦੀ ਕੰਬਣੀ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਲਈ। ਘੇਅ ਜਾਂ ਗਾ: (ਬੇਯਾਨ ਤੇ) ​​ਗੁੱਟ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਉਂਗਲਾਂ ਨੂੰ ਸੀਹੀ ਦੇ ਉੱਪਰ ਧੱਕਣਾ; ਮੱਧ ਅਤੇ ਅੰਗੂਠੀ-ਉਂਗਲਾਂ ਫਿਰ ਮਾਈਡਨ ਨੂੰ ਮਾਰੋ (ਗੂੰਜ) ਗਾ (ਬੇਯਾਨ ਤੇ) ਇੰਡੈਕਸ ਫਿੰਗਰ ਮਾਰਦਾ ਹੋਇਆ। ਟੀਨ: (ਦਿਨੇ ਵਾਲੇ ਦਿਨ) ਸੱਹੀ ਦੇ ਹੱਥ ਦੀਆਂ ਆਖੀਆਂ ਦੋ ਉਂਗਲੀਆਂ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਸਿਹੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਸਿਹੀ ਅਤੇ ਮਾਈਡਨ (ਗੂੰਜ) ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਤੇ ਮਾਰਨਾ। ਧਾ: ਨਾ ਅਤੇ (ਗਾ ਜਾਂ ਗਾ) ਦਾ ਸੁਮੇਲ। ਧਿਨ: ਤਿਨ ਅਤੇ (ਗਾ ਜਾਂ ਗਾ) ਦਾ ਸੁਮੇਲ। ਕਾ ਜਾਂ ਕਥ: (ਬੇਯਾਨ ਤੇ) ​​ਸਮਤਲ ਹਥੇਲੀ ਅਤੇ ਉਂਗਲੀਆਂ ਨਾਲ ਧੱਕਾ (ਗੈਰ-ਗੂੰਜ)। ਨਾ: (ਦਯਾਨ ਦੇ ਦਿਨ) ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੀਆਂ ਆਖਰੀ ਦੋ ਉਂਗਲਾਂ ਨਾਲ ਸਿਹੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੋਇਆ। ਟੀ: (ਦਯਾਨ ਦੇ ਦਿਨ) ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਉਂਗਲੀ ਨਾਲ ਸਿਹੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ (ਗੈਰ-ਗੂੰਜ)। ਤੂ | ਤੁਨ: [34] (ਡੇਆਨ ਦੇ ਦਿਨ) ਬੁਨਿਆਦੀ ਕੰਬਣੀ ਵਿਧੀ (ਗੂੰਜ) ਨੂੰ ਉਤੇਜਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਉਂਗਲੀ ਨਾਲ ਸਿਹੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੋਇਆ ਧੇਰੇ ਧੇਰੇ (ਦਯਾਨ ਵਾਲੇ ਦਿਨ) ਹਥੇਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿਹੀ ਦੀ ਮਾਰ।
ਤਬਲਾ ਤਾਲ
ਕੁਝ ਤਾਲ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਧਾਮੜ, ਏਕ, ਝੂਮਰਾ ਅਤੇ ਚਾਉ ਤਾਲ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਅਤੇ ਦਰਮਿਆਨੇ ਟੈਂਪੂਜ਼ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਦੂਸਰੇ ਤੇਜ਼ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਮਾਤਮ ਭਗਤੀ ਜਿਵੇਂ ਝਪ ਜਾਂ ਰੂਪਕ ਤਾਲਸ. ਟ੍ਰਿਟਲ ਜਾਂ ਟੈਂਟਲ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ. ਕੁਝ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ:
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਜ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗੀਤ
ਸੁਨਹਿਰੀ ਅਨੁਪਾਤ
ਹਿਸਾਬ ਵਿਚਸੁਨਹਿਰੀ ਅਨੁਪਾਤ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: golden ratio (\varphi) ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਨੰਬਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਲਗਭਗ 1.618 ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਯੂਨਾਨੀ ਬੋਲੀ ਦੇ ਅੱਖਰ φ (ਫਾਈ) ਨਾਲ ਲਿਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਗੋਲਡਨ ਸੈਕਸ਼ਨ (ਲਾਤੀਨੀ: sectio aurea) ਜਾਂ ਗੋਲਡਨ ਮੀਨ (ਸੁਨਹਿਰੀ ਔਸਤ) ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੁਨਹਿਰੀ ਅਨੁਪਾਤ
ਮਾਰ ਆਦੇਨਤਰੋ
ਮਾਰ ਆਦੇਨਤਰੋ (Mar adentro) 2004 ਦੀ ਇੱਕ ਸਪੇਨੀ ਫਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਲੇਖਾਂਦਰੋ ਅਮੇਨਾਬਾਰ ਸੀ। ਇਸ ਫਿਲਮ ਨੇ ਬਹਿਤਰੀਨ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਫਿਲਮ ਲਈ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਰਾਮੋਨ ਸਾਮਪੇਦਰੋ ਨਾਂ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ।
ਅਹਲੀ ਕਲਾਂ
ਅਹਲੀ ਕਲਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬਸਾਲਟ
ਬਸਾਲਟ ਇੱਕ ਆਮ ਬਾਹਰਮੁਖੀ ਆਤਸ਼ੀ (ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ) ਚਟਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਗ੍ਰਹਿ ਜਾਂ ਚੰਨ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਨੇੜੇ ਉਜਾਗਰ ਹੋਏ ਲਾਵੇ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ਼ ਠੰਢੇ ਹੋਣ ਨਾਲ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਐਮ.81 ਸਮੂਹ
ਐਮ.81 ਇੱਕ ਅਕਾਸ਼ਗੰਗਾ ਸਮੂਹ (Galaxy group) ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸਪਤਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਕੈਮਲੋਪਰਡਲਿਸ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਮੈਸੀਅਰ 81 ਅਤੇ ਮੈਸੀਅਰ 82 ਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅਕਾਸ਼ਗੰਗਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਚਮਕੀਲੀਆਂ ਅਕਾਸ਼ਗੰਗਾ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਕੇਂਦਰ ਲਗਪਗ 3.6 Mpc ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਥਾਨਕ ਸਮੂਹ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਇੱਕ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਇਸਦਾ ਕੁੱਲ ਪੁੰਜ (1.03 ± 1.7) × 1012M ਹੈ। ਐਮ.81 ਸਮੂਹ, ਸਥਾਨਕ ਸਮੂਹ ਤੇ ਹੋਰ ਨੇੜਲੇ ਸਮੂਹ ਵਰਗੋ ਸੁਪਰਕਲਸਟਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਮੈਂਬਰ
ਆਈ.ਡੀ.ਕਾਰਚੇਨਤਸੇਵ ਦੁਆਰਾ ਐਮ.81 ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਜੋੜੀਆਂ ਅਕਾਸ਼ਗੰਗਾ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੇਠਾਂ ਸਾਰਣੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਮ.81 ਸਮੂਹ
ਅਲ-ਅਜ਼ਹਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਇਸਦੀ  ਸਥਾਪਨਾ 970 ਜਾਂ 972 ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਤਮੀ ਸਲਤਨਤ ਨੇ ਇਸਲਾਮੀ ਸਿੱਖ਼ਿਆ ਦੇ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਕੁਰਆਨ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮੀ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ, ਅਤੇ ਤਰਕ, ਵਿਆਕਰਣ, ਭਾਸ਼ਣ-ਕਲਾ ਅਤੇਪ ਇਹ ਵੀ ਕਿ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਪੜਾਆਂ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਹੀ ਹੈ ਜੋ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਧਰਮ-ਨਿਰਪੱਖ ਵਿਸ਼ੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਅੱਜ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅਰਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।  1961 ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਗੈਰ-ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਇਸਲਾਮ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਇਸਦੇ ਇਸਲਾਮਿਕ ਵਿਦਵਾਨ (ਉਲਮਾ) ਮੁਸਲਿਮ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਾਂ ਲਈ ਸਹੀ ਆਚਰਨ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਸੁੰਨੀ ਇਸਲਾਮੀ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਿਵਾਦਾਂ ਬਾਰੇ ਹੁਕਮ (ਫਤਵੇ) ਜਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਲ-ਅਜ਼ਹਰ ਮਿਸਰੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਨਿਯੁਕਤ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਦਾਅਵਾ ਦੀ ਵੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸਦੀ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਮਿਸਰੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਅਤੇ ਆਰਕਾਈਵਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਈ 2005 ਵਿੱਚ ਅਲ-ਅਜ਼ਹਰ ਨੇ ਦੁਬਈ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਉਦਯੋਗ ਨਾਲ ਭਾਈਵਾਲੀ ਕੀਤੀ, ਆਈ.ਟੀ. ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ (ਆਈ.ਈ.ਈ.ਟੀ.ਪੀ.) ਨੇ ਐਚ.ਐਚ. ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਰਾਸ਼ਿਦ ਅਲ ਮਕਤੂਮ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਅਲ ਅਜ਼ਹਰ ਲਿਪੀਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਨ ਲਾਈਨ ਪਬਲਿਸ਼ ("ਅਲ-ਅਜ਼ਹਰ ਔਨਲਾਈਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ") ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਨੂੰ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੁਰਲਭ ਖਰੜਿਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ 70 ਲੱਖ ਪੇਜ ਸਾਮੱਗਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਨੂੰ ਆਨਲਾਇਨ ਪਬਲਿਸ਼ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
thumb thumb|ਮਸਜਿਦ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ। ਕੂਨਸਾਹ ਅਲ ਗ਼ੁਰੀ ਦਾ ਮੀਨਾਰ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਵਿਚ ਧਰਮ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ
ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦੇ ਗਠਨ ਦੇ ਅਧਿਆਇ II, ਆਰਟੀਕਲ 9 ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਨੂੰ ਰਾਜ ਧਰਮ ਵਜੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ. ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜੇਆਰ ਜੈਵਰਧਨੇ ਨੇ 1978 ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੁਆਰਾ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਦੇਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
ਸੰਵਿਧਾਨ
ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਆਰਟੀਕਲ 9 ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ: “ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦਾ ਗਣਤੰਤਰ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਥਾਨ ਦੇਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਬਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬੁੱਧ ਸਾਸਾਨਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਕਰੇ, ਜਦਕਿ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਾ 10 ਅਤੇ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। 14 (1) (ਈ). " ਲੇਖ 10 ਅਤੇ 14 (1) (ਈ) ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: "ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਚਾਰ, ਜ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਲੈਣ ਜਾਂ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।" ਅਤੇ "ਹਰੇਕ ਨਾਗਰਿਕ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਖੁਦ ਜਾਂ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਜਨਤਕ ਜਾਂ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਜਾਂ ਪੂਜਾ, ਪਾਲਣਾ, ਅਭਿਆਸ ਜਾਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ."
ਸ਼ਾਸਨ
ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਨੂੰਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤਲਾਕ, ਬੱਚੇ ਦੀ ਹਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਾਮਲੇ ਲਾਗੂ ਨਸਲੀ ਜਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮੂਹ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਅਧੀਨ ਨਿਰਣਾਇਕ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ ਵਿਆਹ ਦੀ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਉਮਰ 18 ਸਾਲ ਹੈ, ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਜੋ ਜਵਾਨੀ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਰਵਾਇਤੀ ਧਾਰਮਿਕ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ। 2014 ਵਿਚ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਾਰਮਿਕ ਪੁਲਿਸ ਇਕਾਈ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਨਵੀਂ ਇਕਾਈ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਵਿਵਸਥਾ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੂੰ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਬੁੱਧ ਸਾਸਾਨਾ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਬੁੱਧ ਡਵੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਲੋਚਕਾਂ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਹਿੰਸਕ ਬੋਧੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਸਮੂਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੋਦੂ ਬਾਲਾ ਸੈਨਾ (ਬੀਬੀਐਸ) ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦੇਵੇਗਾ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰੇਗਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ
2015 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ
2015 ਆਈਸੀਸੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ, 11 ਵਾਂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ, 14 ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ 29 ਮਾਰਚ 2015 ਤੱਕ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 14 ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕੁੱਲ 49 ਮੁਕਾਬਲੇ ਖੇਡੇ ਗਏ ਸਨ। ਮੁਕਾਬਲੇ ਦਾ ਫਾਈਨਲ ਮੈਲਬਰਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਗਰਾਊਂਡ ਤੇ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੇ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ
ਅਖ਼ਤਰ ਹੁਸੈਨ (ਅੰਪਾਇਰ)
ਅਖ਼ਤਰ ਹੁਸੈਨ (ਜਨਮ ਮਿਤੀ ਅਣਜਾਣ, ਮੌਤ 24 ਅਗਸਤ 1973) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਸੀ। ਉਹ 1959 ਤੋਂ 1968 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਤਿੰਨ ਟੈਸਟ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1946
ਅਸਮਾਨੀ ਪਿੱਦੀ
ਅਸਮਾਨੀ ਪਿੱਦੀ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: ashy prinia ਜਾਂ ashy wren-warbler) ਇੱਕ ਨਿੱਕੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਪੰਛੀ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੰਛੀ
ਵਾਲੰਧਰਾਂ
ਹਿੰਦੂ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਵਾਲੰਧਰਾ ਕਾਸ਼ੀ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਅਤੇ ਭੀਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਸਰਵਗਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਤਰ
ਤਲਵੰਡੀ ਭੀਲਾਂ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸਲੇਟੀ ਸਿਰ ਚੰਡੋਲ
ਸਲੇਟੀ ਸਿਰ ਚੰਡੋਲ, (en:ashy-crowned sparrow-lark:) (Eremopterix griseus) ਇੱਕ ਪੰਛੀ ਹੈ ਜੋ ਚਿੜੀ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਛੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੰਛੀ
ਲੀਕੋ ਭਾਸ਼ਾ
ਲੀਕੋ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਲਗਪਗ ਮਰਨ ਕੰਢੇ ਪਈ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 20-40 ਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਬੋਲੀਵੀਆ ਦੀ ਟਿਟੀਕਾਕਾ ਝੀਲ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਲੀਕੋ ਕਬੀਲੇ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ 80 ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ
ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸਭਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪਾਕਾਰ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਪਰਮੋਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲਗੀ ਹੋਵੇ। ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾਵਾਂ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਰੂਪਾਕਾਰ ਜਾਂ ਲੇਖਕ ਬਾਰੇ ਖੋਜ ਪੱਤਰ ਛਪਵਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮਾਗਮ ਆਯੋਜਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾਵਾਂ ਅਕਾਦਮਿਕ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਗੈਰ-ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਕਲਾ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ
ਘਾਬਦਾਂ
'ਘਾਬਦਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਸੰਗਰੂਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸਾਂਤਾ ਕਰੂਸ, ਬੋਲੀਵੀਆ
ਸਾਂਤਾ ਕਰੂਸ ਦੇ ਲਾ ਸਿਏਰਾ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਂਤਾ ਕਰੂਸ , ਪੂਰਬੀ ਬੋਲੀਵੀਆ ਵਿੱਚ ਸਾਂਤਾ ਕਰੂਸ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਿਰਾਈ ਦਰਿਆ ਕੰਢੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਦੇ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਦਾ ੭੦% ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਹਿੱਸਾ ਵਸਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ਼ ਵਧ ਰਹੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੋਲੀਵੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਰਸੂਲਪੁਰ ਬ੍ਰਹਮਣਾ
ਰਸੂਲਪੁਰ ਬ੍ਰਹਮਣਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਜਲੰਧਰ ਪੱਛਮੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਉਦੈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼
ਉਦੈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ (ਜਨਮ 1 ਜਨਵਰੀ 1952) ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ, ਵਿਦਵਾਨ, ਪੱਤਰਕਾਰ, ਅਨੁਵਾਦਕ ਅਤੇ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁੱਝ ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਜਰਮਨ, ਜਾਪਾਨੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਨਾਟ ਰੂਪਾਂਤਰ ਅਤੇ ਸਫਲ ਮੰਚਨ ਹੋਏ ਹਨ। ਉੱਪਰਾਂਤ ਅਤੇ ਮੋਹਨ ਦਾਸ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮਾਂ ਵੀ ਬਣ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਦੈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਆਪ ਵੀ ਕਈ ਟੀ ਵੀ ਧਾਰਾਵਾਹਿਕਾਂ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ-ਪਟਕਥਾਕਾਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਕਥਾਕਾਰ ਵਿਜੈਦਾਨ ਦੇਥਾ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਤੇ ਬਹੁ ਚਰਚਿਤ ਲਘੂ ਫਿਲਮਾਂ ਪ੍ਰਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਲਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਬਾਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪੰਦਰਾਂ ਕੜੀਆਂ ਦਾ ਸੀਰਿਅਲ ਖੇਤੀਬਾੜੀ=ਕਥਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਨਲ ਲਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਪਿਛੋਕੜ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਜਨਮ 1 ਜਨਵਰੀ 1952, ਨੂੰ ਸੀਤਾਪੁਰ, ਅਨੂਪਪੁਰ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿਛੜੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, 1974 ਵਿੱਚ ਸੌਗਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਅਨੁਵਾਦ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਫੀ ਕੁਝ ਅਨੁਵਾਦ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼
thumb|right|250px|ਮੁੰਬਈ ਇਨਡੀਅਨਜ਼ ਦਾ ਟੀਮ ਲੋਗੋ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੀ ਟੀਮ ਹੈ, ਜੋ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਟੀਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਟੀਮ ਦਾ ਕੋਚ ਰਿੱਕੀ ਪੌਂਟਿੰਗ ਹੈ ਅਤੇ ਕਪਤਾਨ ਰੋਹਿਤ ਸ਼ਰਮਾ ਹੈ। ਟੀਮ ਦਾ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫ਼ਲ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਲਸਿੱਥ ਮਲਿੰਗਾ ਹੈ। ਇਹ ਟੀਮ 2013 ਅਤੇ 2015 ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋ ਵਾਰ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਲੀਗ ਟਵੰਟੀ-ਟਵੰਟੀ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।