cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਰਿਫਾਇਨਰੀ
ਰਿਫਾਈਨਰੀ ਲਈ ਕੰਮ 2008 ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਮਾਰਚ 2012 ਵਿਚ ਰਿਫਾਈਨਰੀ ਚਾਲੂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਸਮਰੱਥਾ 11.3 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ (230,000 ਬੈਰਲ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ) ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ 4 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਿਫਾਇਨਰੀ ਨੂੰ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਤੱਟੀ ਸ਼ਹਿਰ  ਮੁਨਦਰਾ ਤੋਂ 1,017 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਰਾਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਤੇਲ ਬਾਹਰੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆਯਾਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇੰਜੀਨੀਅਰਜ਼ ਇੰਡੀਆ ਲਿਮਿਟੇਡ (ਏਆਈਐਲ) ਨੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਕੰਸਲਟੈਂਸੀ (ਪੀ.ਐੱਮ.ਸੀ.) ਨੇ ਪੂਰੇ ਕੰਮ ਲਈ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ (ਡਿਜ਼ਾਈਨ), ਉਪਲਬਧੀ ਅਤੇ ਉਸਾਰੀ ਯੋਜਨਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਰੀਫਾਈਨਰੀ ਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ  ਨਿਵੇਸ਼ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਤੇਲ ਤੇ ਗੈਸਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਿਫਾਇਨਰੀ ਯੂਰੋ-IV ਉਤਸਰਜਨ ਮਾਨਦੰਡਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰੇਗੀ।
ਇਹ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਆਪਣੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਸਮਾਜਿਕ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਫੰਡ ਵਿੱਚੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive=""> ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉਦਯੋਗ
ਸਾਦੀਓ ਮਾਨੇ
ਸਾਦੀਓ ਮਾਨੇ (ਜਨਮ 10 ਅਪ੍ਰੈਲ 1992) ਇੱਕ ਸੈਨੇਗਾਲੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਫੁੱਟਬਾਲਰ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਕਲੱਬ ਲਿਵਰਪੂਲ ਅਤੇ ਸੇਨੇਗਲ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਲਈ ਵਿੰਗਰ ਵਜੋਂ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਖਿਡਾਰੀ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1992
ਸਮਿਤਾ
ਸਮਿਤਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Smita; ਜਨਮ 4 ਸਤੰਬਰ 1980 ਨੂੰ ਸਮਿਤਾ ਵੈਲੂਰੁਪੱਲੀ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੌਪ ਗਾਇਕਾ, ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਟਾਲੀਵੁੱਡ, ਤੇਲਗੂ ਸੰਗੀਤ ਉਦਯੋਗ, ਬਾਲੀਵੁੱਡ, ਕੋਲੀਵੁੱਡ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਮਲਿਸਵਰੀ (2004) ਅਤੇ ਆਤਾ (2007) ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਛੋਟੀ ਫਿਲਮ ਡਾਈਂਗ ਟੂ ਬੀ ਮੀ (2015) ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਗਾਇਕਾ ਵਜੋਂ
1997 ਵਿੱਚ SP ਬਾਲਸੁਬ੍ਰਾਹਮਣੀਅਮ ਦੁਆਰਾ ਐਂਕਰ ਕੀਤੇ ਤੇਲਗੂ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਚੈਨਲ ETV ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਸ਼ੋਅ ਪਦੁਥਾ ਥੀਯਾਗਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਾਇਕਾ ਵਜੋਂ ਸਮਿਤਾ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਪਲੇਬੈਕ ਮੌਕਿਆਂ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕੁਝ ਪਲੇਬੈਕ ਗੀਤ ਗਾਉਣੇ ਮਿਲੇ। ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਪੌਪ ਗਾਇਕੀ ਨੂੰ ਕੈਰੀਅਰ ਵਜੋਂ ਚੁਣਨਾ ਵਧੇਰੇ ਉਚਿਤ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ੈਲੀ ਸੀ ਜੋ ਇੱਕ ਪੌਪ ਕਲਾਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਾਏਰੱਬਾ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸੀ।
ਹੋਰ ਕੰਮ
ICandy Entertainments Pvt Ltd ਉਸਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਜੋੜ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਹਾਊਸ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੰਪਨੀ ਇਸ ਸਮੇਂ ਮਾਂ ਟੀਵੀ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ੋਅ 'ਟਾਟਾ ਇੰਡੀਕਾਮ-ਡਾਂਸ ਵਿਦ ਮੀ' ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ 2014 ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980
ਫੈਜ਼ਲ ਆਲਮ
ਫੈਜ਼ਲ ਆਲਮ ਇਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਮਰੀਕੀ ਗੇਅ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਅਲ-ਫਾਤਿਹਾ ਫਾਊਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਇਹ ਸੰਗਠਨ ਗੇਅ, ਲੈਸਬੀਅਨ, ਦੋ-ਲਿੰਗੀ, ਅਤੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਆਲਮ ਦਸ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 1987 ਵਿੱਚ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕਨੈਟੀਕਟ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਮੱਧ-ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਕਸਬੇ ਏਲਿੰਗਟਨ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਸੀ। 1997 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਲਈ ਇਕ ਈਮੇਲ ਲਿਸਟਸਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ 1998 ਵਿਚ ਅਲ-ਫਤਿਹਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ। ਉਸਨੇ 1998 ਤੋਂ ਇਸ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ 2004 ਵਿੱਚ ਅਹੁਦਾ ਛੱਡਣ ਤਕ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। 2011 ਵਿੱਚ ਆਲਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਮੁਸਲਿਮ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਨੂੰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਗੇਅ ਅਤੇ ਲੈਸਬੀਅਨ ਟਾਸਕ ਫੋਰਸ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਕੁਈਰ ਮੁਸਲਿਮ ਵਰਕਿੰਗ ਗਰੁੱਪ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਆਲਮ ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਰੁੱਝੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਇਕੱਠਿਆਂ ਕਰਨ ਵਿਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। 2013 ਵਿੱਚ ਕੁਈਰ ਮੁਸਲਿਮ ਵਰਕਿੰਗ ਸਮੂਹ ਨੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸੰਸਥਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ: ਮੁਸਲਿਮ ਅਲਾਇੰਸ ਫਾਰ ਸੈਕਸੁਅਲ ਐਂਡ ਜੈਂਡਰ ਡਾਇਵਰਸਿਟੀ (ਐਮ.ਐਸ.ਜੀ.ਡੀ.)।
ਉਹ ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਵਾਚ ਵਿਖੇ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।
ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ
"21 ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਮੁਸਲਮਾਨ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਬਦਲ ਰਹੇ ਹਨ।" ਵਕੀਲ 20 ਦਸੰਬਰ, 2016. ਵੈੱਬ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1977 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਮੁਸਲਿਮ
ਡਾਟਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ
ਡਾਟਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਲਾਭਦਾਇਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ, ਸਿੱਟਿਆਂ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਦੇ ਟੀਚੇ ਨਾਲ ਡਾਟਾ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ, ਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਪਰਿਵਰਤਨ ਅਤੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ। ਡਾਟਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਕਈ ਪਹਿਲੂ ਅਤੇ ਪਹੁੰਚ ਹਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਮਾਂ ਹੇਠ ਵਿਭਿੰਨ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਪਾਰ, ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਡੋਮੇਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਡਾਟਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਡਾਟਾ ਮਾਈਨਿੰਗ ਇੱਕ ਖਾਸ ਡਾਟਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਤਕਨੀਕ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨਯੋਗ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਲਈ ਅੰਕੜਾ ਮਾਡਲਿੰਗ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਖੋਜ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਪਾਰਕ ਖੁਫੀਆ ਡਾਟਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ' ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਏਕੀਕਰਣ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੰਕੜਾ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ, ਡਾਟਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨੂੰ ਵਰਣਾਤਮਕ ਅੰਕੜਿਆਂ, ਖੋਜੀ ਡਾਟਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ (EDA), ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀਕਰਨ ਡਾਟਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ (CDA) ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। EDA ਡਾਟਾ ਵਿੱਚ ਨਵੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ CDA ਮੌਜੂਦਾ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਜਾਂ ਗਲਤ ਕਰਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਵ ਅਨੁਮਾਨੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ, ਪੂਰਵ-ਅਨੁਮਾਨ ਜਾਂ ਵਰਗੀਕਰਨ ਲਈ ਅੰਕੜਾ ਮਾਡਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਟੈਕਸ਼ਟ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਅਸੰਗਠਿਤ ਡਾਟਾ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ, ਪਾਠਕ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਐਕਸਟਰੈਕਟ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਰਗੀਕਰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਅੰਕੜਾਤਮਕ, ਭਾਸ਼ਾਈ, ਅਤੇ ਢਾਂਚਾਗਤ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਪਰੋਕਤ ਸਾਰੇ ਡਾਟਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ।
ਡਾਟਾ ਏਕੀਕਰਣ, ਡਾਟਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦਾ ਇੱਕ ਪੂਰਵਗਾਮੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਡਾਟਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਤੇ ਡਾਟਾ ਵਿਜ਼ੂਅਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਸਾਰ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਡਾਟਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ
right|thumb|350x350px| ਸ਼ੂਟ ਦੁਆਰਾ, ਡੂਇੰਗ ਡੇਟਾ ਸਾਇੰਸ ਤੋਂ ਡੇਟਾ ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਫਲੋਚਾਰਟ ਅਤੇ ਓ'ਨੀਲ (2013) ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ, ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਲਈ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਵੱਖਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਣ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਡੇਟਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ, ਕੱਚਾ ਡਾਟਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਲਈ ਉਪਯੋਗੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੀ ਹੈ। ਡੇਟਾ, ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦੇਣ, ਪਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ, ਜਾਂ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਡਾਟਾ ਲੋੜਾਂ
ਡਾਟਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਲਈ ਇੰਨਪੁੱਟ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ (ਜਾਂ ਗਾਹਕ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਮੁਕੰਮਲ ਉਤਪਾਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਗੇ) ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਕਾਈ ਦੀ ਆਮ ਕਿਸਮ ਜਿਸ 'ਤੇ ਡਾਟਾ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਇਕਾਈ (ਜਿਵੇਂ, ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਬਾਦੀ (ਜਿਵੇਂ, ਉਮਰ ਅਤੇ ਆਮਦਨ) ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਵੇਰੀਏਬਲ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਡਾਟਾ ਸੰਖਿਆਤਮਕ ਜਾਂ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ (ਭਾਵ, ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਟੈਕਸਟ ਲੇਬਲ)।
ਡਾਟਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਡਾਟਾ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਖੋਜ ਲਈ ਡਾਟਾ ਸ੍ਰੋਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਉਪਲੱਬਧ ਹੈ। ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਦੁਆਰਾ ਡਾਟਾ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕਾਂ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਕਿ, ਕਿਸੇ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਕਰਮਚਾਰੀ । ਡਾਟਾ ਨੂੰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਸੈਂਸਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਕੈਮਰੇ, ਸੈਟੇਲਾਈਟ, ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਇੰਟਰਵਿਊਆਂ0, ਔਨਲਾਈਨ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਡਾਊਨਲੋਡ, ਜਾਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਡਾਟਾ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ
thumb|350x350px| ਕੱਚੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਕਾਰਵਾਈਯੋਗ ਖੁਫੀਆ ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਖੁਫੀਆ ਚੱਕਰ ਦੇ ਪੜਾਅ ਸੰਕਲਪਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡੇਟਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਪੜਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹਨ। ਡਾਟਾ, ਜਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਲਈ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜਾਂ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਲਈ, ਅਕਸਰ ਸਪ੍ਰੈਡਸ਼ੀਟ ਜਾਂ ਅੰਕੜਾ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੁਆਰਾ, ਇੱਕ ਸਾਰਣੀ ਫਾਰਮੈਟ ਵਿੱਚ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਕਤਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਾਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ (ਜਿਸਨੂੰ  ਢਾਂਚਾਗਤ ਡਾਟਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)।
ਅਫ਼ਧੇਰੇ ਜਾਮਾ
ਅਫ਼ਧੇਰੇ ਜਾਮਾ (ਜਨਮ 1980) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸੋਮਾਲੀ ਮੂਲ ਦਾ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ।
ਡਾਟਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ
ਡਾਟਾ ਸਫਾਈ
ਇੱਕ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਸੰਗਠਿਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਡਾਟਾ ਅਧੂਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਡੁਪਲੀਕੇਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਗਲਤੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਡਾਟਾ ਦੀ ਸਫਾਈ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਡੈਟਮ ਨੂੰ ਦਾਖਲ ਅਤੇ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇਗੀ। ਡਾਟਾ ਸਫਾਈ ਇਹਨਾਂ ਗਲਤੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਠੀਕ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ। ਆਮ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਮਿਲਾਨ, ਡਾਟਾ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨਾ, ਮੌਜੂਦਾ ਡਾਟਾ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਗੁਣਵੱਤਾ, ਡੁਪਲੀਕੇਸ਼ਨ, ਅਤੇ ਕਾਲਮ ਵਿਭਾਜਨ  ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਡਾਟਾ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਾਤਮਕ ਤਕਨੀਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ; ਵਿੱਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਖਾਸ ਵੇਰੀਏਬਲਾਂ ਦੇ ਕੁੱਲ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਸਧਾਰਨ ਰਕਮਾਂ, ਪੂਰਵ-ਨਿਰਧਾਰਤ ਪਹੁੰਚ ਉੱਪਰ ਜਾਂ ਹੇਠਾਂ, ਦੀ ਵੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਡਾਟਾ ਸਫਾਈ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਸੈੱਟ ਵਿਚਲੇ ਡਾਟਾ ਦੀ ਕਿਸਮ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ; ਇਹ ਫ਼ੋਨ ਨੰਬਰ, ਈਮੇਲ ਪਤੇ, ਰੁਜ਼ਗਾਰਦਾਤਾ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਮੁੱਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।  ਆਊਟਲੀਅਰ ਖੋਜ ਲਈ ਮਾਤਰਾਤਮਕ ਡੇਟਾ ਵਿਧੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਡੇਟਾ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਨਪੁਟ ਹੋਣ ਦੀ ਉੱਚ ਸੰਭਾਵਨਾ ਜਾਪਦੀ ਹੈ। ਗਲਤ ਟਾਈਪ ਕੀਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਟੈਕਸਟੁਅਲ ਡੇਟਾ ਸਪੈਲ ਚੈਕਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਔਖਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਸ਼ਬਦ ਆਪਣੇ ਆਪ ਸਹੀ ਹਨ।
ਅਫ਼ਧੇਰੇ ਜਾਮਾ
ਜਾਮਾ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਸੋਮਾਲੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਅੱਲ੍ਹੜ ਉਮਰ ਵਿਚ ਹੀ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਾਲ 2000 ਅਤੇ 2010 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਹ ਹੁਰੀਯਾਹ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ, ਜੋ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਰਸਾਲਾ ਹੈ। ਜਾਮਾ ਇਕ ਕੁਈਰ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੈ।
ਡਾਟਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ
ਖੋਜੀ ਡਾਟਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ
ਇੱਕ ਵਾਰ ਡੇਟਾਸੈੱਟਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੋਜੀ ਡਾਟਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਡਾਟਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੌਜੂਦ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ। ਡਾਟਾ ਖੋਜ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਵਾਧੂ ਡੇਟਾ ਸਫਾਈ ਜਾਂ ਡੇਟਾ ਲਈ ਵਾਧੂ ਬੇਨਤੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਸ ਭਾਗ ਦੇ ਲੀਡ ਪੈਰਾਗ੍ਰਾਫ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤੇ ਦੁਹਰਾਓ ਪੜਾਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ। ਵਰਣਨਯੋਗ ਅੰਕੜੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ, ਔਸਤ ਜਾਂ ਮੱਧ, ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।  ਡਾਟਾ ਵਿਜ਼ੂਅਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਇੱਕ ਤਕਨੀਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਡਾਟਾ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਵਾਧੂ ਸੂਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਗ੍ਰਾਫਿਕਲ ਫਾਰਮੈਟ ਵਿੱਚ ਡਾਟਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਫ਼ਧੇਰੇ ਜਾਮਾ
ਜੂਨ 2016 ਵਿਚ ਓਰਲੈਂਡੋ ਵਿਚ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਾਮਾ ਨੇ 2014 ਵਿਚ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਡਾਟਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ
ਮਾਡਲਿੰਗ ਅਤੇ ਐਲਗੋਰਿਦਮ
ਗਣਿਤ ਦੇ ਫਾਰਮੂਲੇ ਜਾਂ ਮਾਡਲ (ਐਲਗੋਰਿਦਮ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ), ਵੇਰੀਏਬਲਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਡਾਟਾ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਸਬੰਧ ਜਾਂ ਕਾਰਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ। ਆਮ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਾਡਲਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਮਾਡਲ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ (ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਡਾਟਾ = ਮਾਡਲ + ਤਰੁੱਟੀ) 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕੁਝ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਗਲਤੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਡਾਟਾਸ਼ੈਟ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੌਜੂਦ ਹੋਰ ਵੇਰੀਏਬਲ (ਵਾਂ) ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇੱਕ ਖਾਸ ਵੇਰੀਏਬਲ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਡਾਟਾ ਉਤਪਾਦ
ਇੱਕ ਡੇਟਾ ਉਤਪਾਦ ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਹੈ ਜੋ ਡਾਟਾ ਇਨਪੁੱਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਫੀਡ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਜਾਂ ਐਲਗੋਰਿਦਮ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਇੱਕ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਜੋ ਗਾਹਕ ਦੇ ਖਰੀਦ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਡੇਟਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਹੋਰ ਖਰੀਦਾਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਗਾਹਕ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਅਫ਼ਧੇਰੇ ਜਾਮਾ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਮੁਸਲਿਮ
ਡਾਟਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ
ਸੰਚਾਰ
thumb|250x250px|ਡੇਟਾ ਵਿਜ਼ੂਅਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਡੇਟਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਡੇਟਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਫਾਰਮੈਟਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਕੋਲ ਫੀਡਬੈਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਤੀਜਾ ਵਾਧੂ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਾਤਮਕ ਚੱਕਰ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਹਿੱਸਾ ਦੁਹਰਾਅ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮਾਤਰਾਤਮਕ ਸੁਨੇਹੇ
right|thumb|250x250px|ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਯੂ.ਐੱਸ. ਫੈਡਰਲ ਖਰਚਿਆਂ ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਰੁਝਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਚਾਰਟ ਨਾਲ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਸਮਾਂ ਲੜੀ। right|thumb|250x250px|ਸਮੇਂ ਦੇ ਬਿੰਦੂਆਂ 'ਤੇ ਮਾਪਿਆ ਗਿਆ ਦੋ ਵੇਰੀਏਬਲਾਂ (ਮਹਿੰਗਾਈ ਅਤੇ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ) ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਇੱਕ ਸਕੈਟਰਪਲਾਟ। ਸਟੀਫਨ ਫਿਊ ਨੇ ਅੱਠ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਗਿਣਾਤਮਕ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਉਪਭੋਗਤਾ ਡੇਟਾ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਤੋਂ ਸਮਝਣ ਜਾਂ ਸੰਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਚਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਗ੍ਰਾਫਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗਾਹਕ ਅਤੇ ਡੇਟਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇਹਨਾਂ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਡਾਟਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ
ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਿਵਸ (ਭਾਰਤ)
right|thumb| [[ਭੀਮ ਰਾਓ ਅੰਬੇਡਕਰ|ਬੀ ਆਰ ਅੰਬੇਦਕਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖਰੜਾ-ਲੇਖਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ]] ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਿਵਸ (ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦਿਵਸ) ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ 26 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 26 ਨਵੰਬਰ 1949 ਨੂੰ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਪਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਇਹ 26 ਜਨਵਰੀ 1950 ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਹੋ ਗਿਆ।
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਗਜਟ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ 19 ਨਵੰਬਰ 2015 ਨੂੰ 26 ਨਵੰਬਰ ਦਾ ਦਿਨ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਇਹ ਐਲਾਨ 11 ਅਕਤੂਬਰ, 2015 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਆਰ. ਅੰਬੇਦਕਰ ਦੇ ਸਟੈਚੂ ਆਫ ਸਮਾਨਤਾ ਸਮਾਰਕ ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਰੱਖਣ ਸਮੇਂ ਕੀਤਾ। 2015 ਦਾ ਸਾਲ ਅੰਬੇਦਕਰ ਦੀ 125 ਵੀਂ ਜਨਮ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਦਾ ਸਾਲ ਸੀ। ਅੰਬੇਦਕਰ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਖਰੜਾ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਖਰੜੇ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਦਿਨ ਲਾਅ ਡੇਅ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਅਤੇ ਅੰਬੇਦਕਰ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸੰਕਲਪਾਂ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ 26 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ
ਅਤੀਆ ਅਬਾਵੀ
ਆਤੀਆ ਅਬਾਵੀ (ਜਨਮ 1982) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਲਗਭਗ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਕਾਬੁਲ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹੀ। ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ, ਸੀਕ੍ਰੇਟ ਸਕਾਈ: ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵਰਜਿਤ ਪਿਆਰ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਸਤੰਬਰ 2014 ਵਿੱਚ ਪੇਂਗੁਇਨ ਰੈਂਡਮ ਹਾਊਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਬਾਵੀ ਆਪਣੀ ਲਿਖਤ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਮਰਥਕ ਹੈ। ਉਹ ਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਰਜੀਨੀਆ ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਅਤੇ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੈ।
ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ
ਅਬਾਵੀ ਦਾ ਜਨਮ ਪੱਛਮੀ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਭੱਜਣ ਵਾਲੇ ਅਫਗਾਨ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਅੰਨਦਾਲੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਬਾਵੀ ਵਰਜੀਨੀਆ ਟੈਕ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਥੋਂ  ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕਰ ਕੇ  CNN ਅਤੇ ਫਿਰ NBC ਨਿਊਜ਼ ਲਈ  ਅਟਲਾਂਟਾ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਲਾਰਗੋ, ਮੈਰੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਟੀਵੀ ਸਟੇਸ਼ਨ CTV 76, ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਆਤੀਆ ਦਾ ਵਿਆਹ ਫੌਕਸ ਨਿਊਜ਼ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਕੋਨੋਰ ਪਾਵੇਲ ਨਾਲ 7 ਜੁਲਾਈ, 2012 ਨੂੰ, ਲੀਸਬਰਗ, ਵਰਜੀਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਅਬਾਵੀ ਵਰਜੀਨੀਆ ਟੈਕ ਵਿੱਚ, ਡੈਲਟਾ ਜ਼ੇਟਾ ਸੋਰੋਰਿਟੀ ਕਲੱਬ ਦੀ  ਮੈਂਬਰ ਸੀ।
ਇਉਜਨ ਬੁਲਾਰਡ
ਇਉਜਨ ਜੈਕ ਬੁਲਾਰਡ (9 ਅਕਤੂਬਰ 1895 – 12 ਅਕਤੂਬਰ, 1961), ਜਾਂ ਇਉਜਨ ਜੇਮਜ਼ ਬੁਲਾਰਡ ਪਹਿਲਾ ਅਫ਼ਰੀਕੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜੀ ਪਾਇਲਟ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਜੀਵਨ ਕਈ ਦੰਤਕਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹਲਾਂਕਿ ਬੁਲਾਰਡ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਫਰਾਂਸ ਲਈ ਉਡਾਨ ਭਰਨ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਕੁ ਬਲੈਕ ਪਾਇਲਟ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਰੋਇਲ ਫਲਾਇੰਗ ਕੋਰਪਸ ਲਈ ਉਡਾਨ ਭਰਨ ਵਾਲਾ ਜਮੈਕਨ ਵਿਲੀਅਮ ਰੋਬਿਨਸਨ ਕਲਾਰਕ, ਇਟਲੀ ਤੋਂ ਡੋਮੇਨੀਕੋ ਮੋਨਡੇਲੀ ਅਤੇ ਓਟਮਨ ਐਮਪਾਇਰ ਦਾ ਅਹਿਮਤ ਅਲੀ ਕਲੇਕਟਨ ਸਨ।
ਯੋਗਿਤਾ ਬਿਹਾਨੀ
ਯੋਗਿਤਾ ਬਿਹਾਨੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Yogita Bihani) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜਿਸਨੇ 2018 ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ ਕਪੂਰ ਦੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਸੋਪ ਓਪੇਰਾ ਦਿਲ ਹੀ ਤੋ ਹੈ ਵਿੱਚ ਪਲਕ ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਇਉਜਨ ਬੁਲਾਰਡ
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਬੁਲਾਰਡ ਦਾ ਜਨਮ ਕੋਲੰਬਸ, ਜਾਰਜੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਮਾਰਟੀਨੀਕ ਦੇ ਇੱਕ ਕਾਲੈ ਆਦਮੀ ਵਿਲਿਅਮ (ਓਕਟੇਵ) ਬੁਲਾਰਡ ਅਤੇ ਜੋਸੀਫਾਈਨ (“ਯੋਕਾਲੀ”) ਥਾਮਸ, ਜੋ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਕ੍ਰੀਕ ਔਰਤ ਸੀ, ਦੇ ਘਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ 10 ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੱਤਵਾਂ ਬੱਚਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਨੂੰ ਹੈਤੀ ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਰਫਿਊਜੀਆਂ ਨੇ ਗੁਲਾਮ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹੈਤੀ ਇਨਕਲਾਬ ਦੌਰਾਨ ਭੱਜ ਗਏ, ਜਿਸਨੇ ਗੁਲਾਮੀ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਬੁਲਾਰਡ ਦੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਨੇ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰੀਕ ਗੋਤ ਦੇ ਮੂਲ ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਪਨਾਹ ਲੈ ਲਈ।
ਯੋਗਿਤਾ ਬਿਹਾਨੀ
ਕੈਰੀਅਰ
ਗਲੈਮਰ ਵਰਲਡ ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਨੀ ਦਾ ਕਰੀਅਰ 2018 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ ਅਤੇ ਫੇਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਰਾਜਸਥਾਨ 2018 ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦੇ 3 ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬ੍ਰੇਕ ਅਪ੍ਰੈਲ 2018 ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਸੋਨੀ ਟੀਵੀ ' ਤੇ ਸਲਮਾਨ ਖਾਨ ਦੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਗੇਮ ਸ਼ੋਅ ਦਸ ਕਾ ਦਮ ਲਈ ਪ੍ਰੋਮੋ ਲਈ ਸ਼ੂਟ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।
ਇਉਜਨ ਬੁਲਾਰਡ
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਬੁਲਾਰਡ 1901 ਤੋਂ 1906 ਦੇ ਅਠਾਈਵੇਂ ਸਟ੍ਰੀਟ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ।
ਯੋਗਿਤਾ ਬਿਹਾਨੀ
ਕੈਰੀਅਰ
ਪ੍ਰੋਮੋ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੂੰ ਏਕਤਾ ਕਪੂਰ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨਿਰਮਾਤਾ ਦੁਆਰਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਅਗਲੇ ਸ਼ੋਅ ਦਿਲ ਹੀ ਤੋ ਹੈ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਕੁੰਦਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਚੁਣਿਆ।
ਇਉਜਨ ਬੁਲਾਰਡ
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਕਿਸ਼ੋਰ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਨਸਲੀ ਵਿਤਕਰੇ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਾਲ ਜਰਮਨ ਫ੍ਰਾਈਟਰ ਮਾਰਟਾ ਰੱਸ ਕੀਤਾ। (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹਜੂਮੀ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦਾ ਗਵਾਹ ਹੈ)। ਬੁਲਾਰਡ ਆਬਰਡੀਨ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਗਲਾਸਗੋ ਲਈ ਆਪਣਾ ਰਾਹ ਬਣਾਇਆ। ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਅਫਰੀਕੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਟ੍ਰੈਡ ਫ੍ਰੀਡਮੈਨ ਪਿਕਨਿੰਨੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਬਾਕਸਿੰਗ ਕੀਤੀ। ਪੈਰਿਸ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੋਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਿਊਜ਼ਕ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਯੋਗਿਤਾ ਬਿਹਾਨੀ
ਕੈਰੀਅਰ
ਉਸਨੇ ਨਵੰਬਰ 2020 ਵਿੱਚ 'ਦਿ ਕਰਾਸਰੋਡ ਆਫ਼ ਚੁਆਇਸ' ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੀ ਆਪਣੀ TED (ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ) ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਆਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਇਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਇਉਜਨ ਬੁਲਾਰਡ
ਮੌਤ
ਬੁਲਾਰਡ ਦੀ ਮੌਤ 12 ਅਕਤੂਬਰ 1961 ਨੂੰ ਪੇਟ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਕਾਰਨ 66 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਨਿਉਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਉਸ ਦੀ ਦੇਹ ਨੂੰ ਕਵੀਨਜ਼ ਦੇ ਨਿਉਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਬੋਰੋ ਵਿੱਚ ਫਲੱਸ਼ਿੰਗ ਕਬਰਸਤਾਨ ਦੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਾਰ ਦੇ ਵੈਟਰਨਜ਼ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਫੌਜੀ ਸਨਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਯੋਗਿਤਾ ਬਿਹਾਨੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1994 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਇਉਜਨ ਬੁਲਾਰਡ
ਸਨਮਾਨ
right|thumb| ਪੈਰਿਸ, 1954 ਵਿੱਚ ਅਣਜਾਣ ਸੈਨਿਕ ਦੇ ਮਕਬਰੇ ਤੇ ਬੁਲਾਰਡ ਬੁਲਾਰਡ ਨੂੰ ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ 15 ਡੇਕੋਰੇਸ਼ਨ ਮਿਲੀ। 1954 ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਬੁਲਾਰਡ ਨੂੰ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਰਕ ਡੀ ਟ੍ਰਾਇਓਮਫ ਦੇ ਅਧੀਨ ਤਿੰਨ ਬੰਦਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। 1959 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਜਨਰਲ ਚਾਰਲਸ ਡੀ ਗੌਲੇ ਦੁਆਰਾ ਲੋਜੀਅਨ ਡੀ ਗੌਨੂਰ ਚੇਵਾਲੀਅਰ (ਨਾਈਟ) ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਬੁਲਾਰਡ ਨੂੰ ਇੱਕ " ਵਚਿੱਤਰ ਹੀਰੋਸ ਫ੍ਰਾਂਸਾਈਸ " ("ਸੱਚਾ ਫ੍ਰੈਂਚ ਹੀਰੋ") ਕਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਉੱਚ ਸੈਨਿਕ ਵਖਰੇ ਮੈਡੇਲ ਮਿਲਟਰੀਅਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
23 ਅਗਸਤ, 1994 ਨੂੰ - ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ 33 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਉਸ ਸਰੀਰਕ ਦੇ 77 ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਉੱਡਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ - ਬੁਲਾਰਡ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਜਾ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1961 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1895
ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ
ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਨੇਪਾਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਹੈ। ਸਾਲ 2011 ਦੀ ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ, ਨੇਪਾਲੀ ਦੇ ਲਗਭਗ 81.3% ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਮੰਨਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਨਿਰੀਖਕ ਨੋਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ 1981 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ, ਜਿੰਨਾ ਨਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਬੁੱਧ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਸਾਲ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਆਬਾਦੀ 21,551,492 ਦੇ ਲਗਭਗ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 81.3% ਹੈ। ਨੇਪਾਲ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਲੰਡਰ, ਵਿਕਰਮ ਸੰਵਤ, ਇੱਕ ਸੌਰ ਹਿੰਦੂ ਕੈਲੰਡਰ ਹੈ ਜੋ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਹਿੰਦੂ ਇਕਾਈਆਂ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਵੰਡ ਨੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 87 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਆਬਾਦੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਤਿੱਬਤੋ-ਬਰਮਨ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ, ਉਹ ਜਿਹੜੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹਨ।
ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਹਿੰਦੂ ਬੁਨਿਆਦ
ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਰਿਸ਼ੀ "Ne" ਨਾਮ ਵਿਆਦ ਵਾਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕਾਠਮੰਡੂ ਦੀ ਵਾਦੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇਹ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਬਦ "ਨੇਪਾਲ 'ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ (" ਪਾਲਾ "ਵਿੱਚ ਮਤਲਬ ਹੈ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਰਿਸ਼ੀ Ne ਕੇ). ਉਸਨੇ ਬਾਗਮਤੀ ਅਤੇ ਬਿਸ਼ਨੂਮਤੀ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗਮ, ਟੇਕੂ ਵਿਖੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਗਮ ਕੀਤੇ। ਦੰਤਕਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸਨੇ ਗੋਪਾਲ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੇ ਹੋਣ ਲਈ ਇੱਕ ਨੇਕ ਚਰਿੱਤਰ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ. ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ਾਸਕ 500 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਨੇਪਾਲ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਭੁਪਾਲਨ ਨੂੰ ਗੋਪਾਲ (ਕਾਵਰਡ) ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਰਾਜਾ ਚੁਣਿਆ। ਸਿਲਸਨ ਗੋਪਾਲ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਨੇ 621 ਸਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ. ਯਕਸ਼ਿਆ ਗੁਪਤਾ ਇਸ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਰਾਜਾ ਸੀ।
ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹਿੰਦੂਕਰਨ
ਨੇਪਾਲ ਘਾਟੀ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਵਸਨੀਕ ਸਨ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮੈਥਿਲ ਓਰਗੀਨ ਰਾਜਾ ਜੈਅਸਥੀ ਮੱਲਾ (1354–1395 ਈ.) ਦੁਆਰਾ ਨੇਪਾਲ ਰਸਤਰਸਤਰ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 14 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲਿਖਤ ਕੋਡ ਦਾ ਕੋਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ. ਜੈਸਥਿਥੀ ਮੱਲਾ ਨੇ ਪੰਜ ਕਨਯਕੁਬਜਾ ਅਤੇ ਮੈਥਿਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਮੈਦਾਨਾਂ ਤੋਂ ਬੁਲਾਇਆ, ਘਾਟੀ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਚਾਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਰਗਾਂ (ਵਰਨਾ) ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ - ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖਤਰੀ, ਵੈਸ਼ਿਆ।
ਨੇਪਾਲ ਦਾ ਹਿੰਦੂ ਪ੍ਰਤੀਕਵਾਦ
ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਨੇਪਾਲੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਝੰਡਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਨ. ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਹੀ ਭੂਤਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਝੰਡਾ ਸੌਂਪਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਇੰਦਰ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਅਰਿਫਕੇ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮੀਰਾ ਮੁਖਰਜੀ
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
1923 ਵਿੱਚ ਦਵਿਜੇਂਦਰਮੋਹਨ ਮੁਖਰਜੀ ਅਤੇ ਬਿਨਾਪਾਨੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਘਰ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਮੀਰਾ ਮੁਖਰਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਿਖਲਾਈ ਇੰਡੀਅਨ ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਓਰੀਐਂਟਲ ਆਰਟ ਆਫ਼ ਅਬਨਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਹ 1941 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਤੱਕ ਰਹੀ ਸੀ ਇਹ ਵਿਆਹ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁਖਰਜੀ, ਤਲਾਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਆਰਟ ਐਂਡ ਕਰਾਫਟ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕ, ਦਿੱਲੀ (ਅਜੋਕੇ ਦਿੱਲੀ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ) ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੇਂਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਡਿਪਲੋਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਗਰਾਫਿਕਸ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ 1951 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ ਦੇ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ, ਇੱਕ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਕਲਾਕਾਰ, ਅਫਾਂਦੀ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਇੱਥੇ 1952 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਇਕੱਲੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ 1953 ਵਿੱਚ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ, ਮਿਊਨਿਖ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਹੁਨਰ ਨੂੰ ਨਿਖਾਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਇੰਡੋ-ਜਰਮਨ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਟੋਨੀ ਸਟੈਡਲਰ ਅਤੇ ਹੇਨਰਿਕ ਕਿਰਚਨਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਮੌਕੇ ਦਿੱਤੇ। ਇਹ ਉਹ ਸਾਬਕਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਮੁਖਰਜੀ ਦੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਤੋਂ ਮੂਰਤੀਕਾਰ ਬਣਨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ 1957 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ਡਾਉਹਿਲ ਸਕੂਲ, ਕੁਰਸਿਓਂਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਲਾ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਹ 1959 ਤੱਕ ਰਹੀ। ਇੱਥੋਂ, ਉਹ ਪ੍ਰੈਟ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਸਕੂਲ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ 1960 ਵਿੱਚ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਉੱਥੇ ਪੜ੍ਹਾਇਆ
ਕਰੀਅਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਭਾਰਤ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੁਖਰਜੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਰਵੇਖਣ (ਏ.ਐੱਸ.ਆਈ.) ਦੁਆਰਾ ਮੱਧ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਧਾਤੂ-ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੂੰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1961 ਤੋਂ 1964 ਤੱਕ, ਉਸਨੇ ASI ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਰਿਸਰਚ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਧਾਤੂ-ਕਾਰੀਗਰਾਂ 'ਤੇ ਸਰਵੇਖਣ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਯਾਤਰਾ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਕਬਾਇਲੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਈ। ਉਹ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਕਲਾ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਸੰਗਮ ਨੂੰ ਖੋਜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ 'ਤੇ ਸੀ। ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਫੈਲੋ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਪ੍ਰਬਾਸ਼ ਸੇਨ ਅਤੇ ਕਮਲਾਦੇਵੀ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ ਵਰਗੇ 'ਜੀਵਤ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ' ਦੇ ਪ੍ਰਮੋਟਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਮੁਖਰਜੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਸ ਨੂੰ 'ਕਲਾਕਾਰ-ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ' ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਲੋਕ-ਕਲਾ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ ਵੱਲ ਉਸਦਾ ਝੁਕਾਅ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਟੈਡਲਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮੀਰਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਲਈ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਥਾਨਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲੈਣ।
ਸੰਮਾ (ਕਬੀਲਾ)
ਸੰਮਾ ਸਿੰਧੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਰਾਜਪੂਤ ਦਾ ਗੋਤ ਹੈ। ਸੰਮਾ ਨੇ ਸਿੰਧ, ਕੱਛ, ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ । ਫ਼ਰੀਸ਼ਤਾ ਨੇ ਸਿੰਧ ਵਿਚ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਦੇ ਦੋ ਸਮੂਹਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ - ਅਰਥਾਤ ਸੁਮਰਾ ਅਤੇ ਸੰਮਾ। ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਸੰਧਾਈ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸਿੰਧੀ ਰਾਜਪੂਤ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਹਨ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਵੱਸੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੰਮਾ ਰਾਜਪੂਤ ਹਨ । ਸੰਮਾ ਸਿੰਧ ਵਿਚ ਵੰਡੇ ਗਏ ਹਨ।
ਮੀਰਾ ਮੁਖਰਜੀ
ਕਰੀਅਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਮੁਖਰਜੀ ਨੇ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੇ ਬਸਤਰ ਦੇ ਕਬਾਇਲੀ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਧੋਕੜਾ ਕਾਸਟਿੰਗ ਤਕਨੀਕ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਸੰਮਾ (ਕਬੀਲਾ)
ਸੰਮਾ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਖੱਤਰੀ ਹੈ। ਚਚਨਾਮਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜ ਸੀ। ਚਚਨਾਮਾ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਦਹੀਰ ਦੇ ਵਜ਼ੀਰ ਸਿਆਕਰ ਨੇ ਲਖ੍ਹਾਸ ਅਤੇ ਸੰਮਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਚਿੰਤਨ ਵਿਨਾਇਕ ਵੈਦਿਆ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸੰਮਾ ਕਸ਼ੱਤਰੀਆ ਸੀ।
ਹਰਸਿਧੀ
thumb|Harsidhhi Mataji Idol at Rajpipla, where the original Parmara rulers of Rajpipla, who migrated from [[ਉੱਜੈਨ|Ujjain had brought her as their Kuladevi.]] ਹਰਸਿਧੀ ਇੱਕ ਖੇਤਰੀ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਜਰਾਤ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਮੀਰਾ ਮੁਖਰਜੀ
ਕਰੀਅਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ
1970 ਅਤੇ 80 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ, ਉਸਨੇ ਜਰਮਨੀ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਕੋਲਕਾਤਾ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
ਹਰਸਿਧੀ
ਨਾਂ
ਹਰਸਿਧੀ, ਇੱਕ ਇਕਰਾਰ ਰੂਪ ਜਾਂ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ, "ਹਰਸ਼ਦ ਅੰਬਾ" - ਦ ਹੈਪੀ ਮਦਰ, ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਅੰਬਾ ਅਤੇ ਕਾਲਿਕਾ, ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ ਦੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਰਸ਼ਲ, ਹਰਸ਼ਦ, ਹਰਸ਼ਤ, ਸ਼ੀਕੋਤਰ, ਅਤੇ ਵਾਹਨਵਤੀ ਵਰਗੇ ਨਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਕੁਲਦੇਵੀ
ਕਈ ਖੱਤਰੀਆਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਰਾਜਪੂਤ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਯ ਭਾਈਚਾਰੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਲਦੇਵੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੁੱਜਦੇ ਹਨ। ਲੋਹਨਾਸ, ਬ੍ਰਹਮਾਕਸ਼ਤਰਯ ਦੇ ਚੰਦ੍ਰਾਣਾ ਕਬੀਲੇ, ਗੁਰਜਰਾਂ ਦੇ ਹਰਸਾਨਾ ਕਬੀਲੇ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜੈਨ ਜਾਤਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਨ ਅਤੇ ਪੰਚਰਾਇਆ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਰਗੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਲਦੇਵੀ ਵਜੋਂ ਪੂਜਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਮਛਿਆਰਿਆਂ ਅਤੇ ਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ 'ਚ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਰੱਖਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੀਰਾ ਮੁਖਰਜੀ
ਕਰੀਅਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਮੀਰਾ ਮੁਖਰਜੀ ਦੀ ਮੌਤ 1998 ਵਿੱਚ 75 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1"> ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1998 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1923
ਹਰਸਿਧੀ
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="">
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations
ਨਮਿਤਾ ਦੂਬੇ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1990 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮਰੀਅਮ ਦੁਰਾਨੀ
thumb| ਦੁਰਾਨੀ 2012 ਦਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਵੂਮੈਨ ਆਫ ਕਰੇਜ ਅਵਾਰਡ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ ਮਰੀਅਮ ਦੁਰਾਨੀ (مَریَم دورانی) (ਜਨਮ 1987) ਇੱਕ ਅਫਗਾਨ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਵੂਮੈਨ ਆਫ ਕਰੇਜ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ।
ਜੀਵਨ
ਮਰੀਅਮ ਦੁਰਾਨੀ ਹਾਜੀ ਮੁਹੰਮਦ ਈਸਾ ਦੁਰਾਨੀ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਦੁਰਾਨੀ ਕਬੀਲੇ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪਯਾਮ ਨੂਰ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਅਮਰੀਕੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ । ਉਸਨੇ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਬਿਜਨਸ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਨਜ਼ਰੀਏ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਦੁਰਾਨੀ ਕੰਧਾਰ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਨੇਤਾ, ਰੋਲ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਵਕੀਲ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 2005 ਵਿੱਚ 21 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੰਧਾਰ ਪ੍ਰੋਵਿੰਸ਼ੀਅਲ ਕੌਂਸਲ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਚੁਣੀ ਗਈ ਅਤੇ 2009 ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਚੁਣੀ ਗਈ। ਦੁਰਾਨੀ ਕੌਂਸਲ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਸਿਰਫ਼ ਚਾਰ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।
ਦੱਖਣੀ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਨੇਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਦੁਰਾਨੀ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਣ ਉਸਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਤਾਣੇ-ਬਾਣੇ ਵਿੱਚ ਉਣਿਆ ਹੈ। ਦੁਰਾਨੀ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਇੱਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬਣੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਕੰਧਾਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਮਰਮਨ ਰੇਡੀਓ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਅਫਗਾਨ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਅਫਗਾਨ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਲਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਬੇਬਾਕ ਵਕੀਲ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987
ਆਦਿ-ਧਰਮੀ
ਮੂਲ
ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਆਦਿ ਦ੍ਰਵਿੜ ਅੰਦੋਲਨ ਵਾਂਗ ਹੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਧਾਰਮਿਕ ਪਛਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਦਿ-ਧਰਮ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਆਦਿ-ਧਰਮ ਲਹਿਰ ਦੇ ਮੋਢੀ ਮੰਗੂ ਰਾਮ ਮੁਗੋਵਾਲੀਆ (ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੋਢੀ ਮੈਂਬਰ), ਮਾਸਟਰ ਗੁਰਬੰਤਾ ਸਿੰਘ (ਸੀਨੀਅਰ ਕਾਂਗਰਸੀ ਆਗੂ) ਬੀ.ਐਲ.ਘੇੜਾ ਅਤੇ ਪੰਡਤ ਹਰੀ ਰਾਮ (ਪੰਡੋਰੀ ਬੀਬੀ) ਵੀ ਸਨ ਜੋ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਸਨ।
ਅੰਦੋਲਨ ਨੇ ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ, 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਗਤੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਸੰਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਵੱਖਰੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਕਿਤਾਬ ਆਦਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੱਸਿਆ। ਆਦਿ-ਧਰਮੀ ਦਲਿਤ 1925 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ 'ਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਸੀ।
1931 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ, 450,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਦਿ ਧਰਮ (ਜਾਂ ਮੂਲ ਧਰਮ ) ਕਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਨਵੇਂ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਧਰਮ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਜੋਂ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਅੰਦੋਲਨ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਨੇਤਾ ਦਾ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ ਨੀਤੀ ਸਿਰਫ ਹਿੰਦੂ, ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਬੋਧੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਨੀਵੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਲਈ ਮੁੱਖ ਤੌਰ `ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸੀ।
ਧਰਮ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਦਿ-ਧਰਮੀ ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ( ਹੁਣ ਰਵਿਦਾਸੀਆ ਧਰਮ ) ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਬਾਣੀ ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਵਿਆਨਾ ਵਿਖੇ ਰਾਮਾਨੰਦ ਦਾਸ ਦੇ ਕਤਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੱਖਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਬਾਣੀ ਅਤੇ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ ਬਣਾ ਲਏ।
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਰੇਕ ਬੰਦੋਬਸਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਰਵਿਦਾਸ ਭਵਨ ਹਨ, ਜੋ ਪੂਜਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਬੀਲੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਮਾਜਕ ਸਮੂਹ
ਅਸਲ (ਪਿੰਡ)
ਅਸਲ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਗਿਆਨੀ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ
ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ, ਗਿਆਨੀ: ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੀ।
ਗਿਆਨੀ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵਧ ਸਮਾ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ। ਆਪ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੁਰਮਤਿ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਅਮਲੀ ਰੰਗ ਦੇਣ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ। ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਸੰਪ੍ਰਦਾਵਾਂ, ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਵਾਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਪਰਖਣ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਵਿਚਾਰਨ ਤੇ ਨਿਤਾਰਨ ਲਈ ਗੁਰਬਾਣੀ ਤੇ ਗੁਰ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਹੀ ਕਸਵੱਟੀ ਬਣਾਇਆ ਜੋ ਗੁਰਮਤਿ ਸਿਧਾਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਡਟ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਆਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ ਕੀਤੀ। ਗੁਰੂਡੰਮ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੇਖ ਲਿਖੇ। ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੇ ਅਤੀਤ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਗੁੰਮਰਾਹ ਹੋਏ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਗੁਰੂ ਘਰ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦਾ ਨਿੱਗਰ ਉਪਰਾਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜੋ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਨੇ ਅਪਣਾਏ ਸਨ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੀ ਕਬੂਲ ਕੀਤਾ। ਆਪ ਨੇ ਸਿੱਖ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸਤਾਰ ਸਹਿਤ ਲਿਖਿਆ ਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚ ਆ ਰਹੀ ਧਾਰਮਿਕ ਗਿਰਾਵਟ, ਸਮਾਜਿਕ ਬੁਰਾਈਆਂ, ਨਸ਼ਿਆਂ ਆਦਿ ਦੇ ਸੇਵਨ ਵਿਰੁੱਧ ਡਟ ਕੇ ਆਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ ਕੀਤੀ। ਖਾਲਸਾ ਸਮਾਚਾਰ ਇਕ ਸਦੀ ਤੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਬੁਲਾਰਾ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਦੀ ਸੰਪਾਦਕੀ ਕਰਦਿਆਂ ਗਿਆਨੀ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਤੇ ਵਿਗਾਸ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ
ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ, ਗਿਆਨੀ: ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਇਸ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਅਗਸਤ, 1908 ਈ. ਨੂੰ ਸ. ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਪਿੰਡ ਸਾਂਦੇ ਹਾਸ਼ਿਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿਚ ਹੋਇਆ।ਆਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਮੁਢਲੀ ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਤੋਂ ਦਸਵੀਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਧਾਰਮਿਕ ਰੁਚੀਆਂ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨੇ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਡੂੰਘਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲੇਖਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ। ਸਮਾਂ ਪਾ ਕੇ ਆਪ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਆ ਗੲੇ ਤੇ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿਚ ਆਉਣ ਮਗਰੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਨੌਕਰੀ ਕਰ ਲਈ। ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਆਪ ਖਾਲਸਾ ਸਮਾਚਾਰ ਦਾ ਮੈਨੇਜਰ ਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਰਹੇ। ਇਸ ਨੇ ਪੰਥਕ ਮਸਲਿਆਂ ਬਾਰੇ, ਹੋਰ ਧਰਮਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਜਾਂ ਸੰਪ੍ਰਦਾਇ ਵਾਲੇ ਸਾਧੂ ਸੰਤਾਂ ਵਲੋਂ ਛੇੜੇ ਵਿਵਾਦਾਂ ਬਾਰੇ ਨਿਰੰਤਰ ਖਾਲਸਾ ਸਮਾਚਾਰ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਅਣਗਿਣਤ ਲੇਖ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕੀਆਂ ਯਾਦਗਾਰੀ ਤੇ ਸਾਂਭਣਯੋਗ ਹਨ।
ਗਿਆਨੀ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜਿਥੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਉਥੇ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਬਾਰੇ ਵੀ ਵਿਸਥਾਰ ਸਹਿਤ ਲਿਖਿਆ। ਅਕਾਲ ਉਸਤਤਿ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਟੀਕਾ ਇਸ ਦੀ ਨਿੱਗਰ ਦੇਣ ਹੈ। ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿਚੋਂ ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ ਗੋਯਾ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ ਜੋਤਿ ਵਿਗਾਸ, ਜ਼ਿੰਦਗੀਨਾਮਾ, ਗੰਜਨਾਮਾ, ਤੌਸੀਫ਼ ਸਨਾ ਆਦਿ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ (ਟੀਕੇ) ਕੀਤਾ। ਇਹ ਅਨੁਵਾਦ ਬੜੇ ਸ਼ੁੱਧ ਤੇ ਸਫਲ ਹਨ।
ਗਿਆਨੀ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਦੇ ਲੇਖਾਂ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਵਿਆਖਿਆਤਮਕ ਤੇ ਵਿਵੇਚਨਾਤਮਕ ਸ਼ੈਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਨੇ ਖੰਡਨ ਮੰਡਨ ਵਾਲੀ ਤਰਕ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵੀ ਅਪਣਾਈ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਬੜੀ ਰੌਚਕ ਹੈ। ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬੜੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਾ ਠੇਠ, ਸਰਲ ਤੇ ਬੋਲਚਾਲ ਵਾਲੀ ਸੁੰਦਰ ਪੰਜਾਬੀ ਹੈ।‘ਆਦਿ ਬੀੜ ਦਾ ਸੰਕਲਨ ਕਾਲ’; ‘ਪਿਓ ਦਾਦੇ ਕਾ ਖੋਲ ਡਿੱਠਾ ਖਜ਼ਾਨਾ’; ‘ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ’; ‘ਦਸਮ ਗੁਰ ਗਿਰਾ’; ‘ਸਰਦਾਰ ਤਰਲੋਚਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਫਲ ਜੀਵਨ’; ‘ਪੰਥਕ ਨਜ਼ਾਰੇ’; ‘ਹੇਮਕੁੰਟ ਸਪਤ ਸ਼੍ਰਿੰਗ’; ‘ਭਗਤ ਬਾਣੀ ਪਰਥਾਇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਬਾਣੀ’; ‘ਅਕਾਲ ਉਸਤਤਿ ਸਟੀਕ’; ‘33 ਸਵੈਯੇ ਸਟੀਕ’; ‘ਜੋਤਿ ਵਿਗਾਸ (ਸਹਿ ਅਨੁਵਾਦਕ)’; ‘ਤੌਸੀਫ਼ ਸਨਾ ਤੇ ਗੋਯਾ (ਅਨੁਵਾਦ/ਟੀਕਾ)’; ‘ਗੰਜਨਾਮਾ (ਅਨੁਵਾਦ/ਸਟੀਕ)’; ਜ਼ਿੰਦਗੀਨਾਮਾ (ਅਨੁਵਾਦ/ਸਟੀਕ)’; ਆਦਿ ਇਸ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਉਪਰੰਤ ਇਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਕੋਲਿਤਰੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੀ। ਸੰਨ 1985 ਵਿਚ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸਨਮਾਨਿਆ। 6 ਸਤੰਬਰ, 1988 ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ।
ਰਚਨਾਵਾਂ
ਗਿਆਨੀ ਜੀ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਮੁਖ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਇਉਂ ਹੈ:-
ਮੌਲਿਕ ਰਚਨਾਵਾਂ
1. ਆਦਿ ਬੀੜ ਦਾ ਸੰਕਲਨ ਕਾਲ (1952)
2. ਪੀਊ ਦਾਦੇ ਕਾ ਖੋਲਿ ਡਿਠਾ ਖਜ਼ਾਨਾ (1958)
3. ਦਸਮ ਗੁਰ ਗਿਰਾ ਸਰਵੇਖਣ (1977)
ਜੀਵਨੀਆਂ
1. ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਜੀਵਨ (1958)
2. ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਗੁਰਮੁਖ ਜੀਵਨ (1969)
3. ਸਰਦਾਰ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਫਲ ਜੀਵਨ (1976)
ਥਾਨੇਸਰ
ਥਾਨੇਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਪੁਰਾਣਾ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਸ਼ਹਿਰ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਦੇ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੰਦੂ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਲਗਭਗ 160 ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਕਿ.ਮੀ. ਥਾਨੇਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਨਾਮ ਸੀ।
ਗਿਆਨੀ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ
ਰਚਨਾਵਾਂ
ਸੰਪਾਦਨ
ਥਾਨੇਸਰ
ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ (ਸਥਾਨੀਸ਼ਵਰ) ਪੁਸ਼ਯਭੂਤੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸੱਤਾ ਦੀ ਸੀਟ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਗੁਪਤਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਪਤਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਰੀਆਵਰਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ। ਪੁਸ਼ਯਭੂਤੀ ਸਮਰਾਟ ਪ੍ਰਭਾਕਰਵਰਧਨ ਸੱਤਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਥਾਨੇਸਰ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਵਰਧਨ ਅਤੇ ਹਰਸ਼ ਬਣੇ। ਹਰਸ਼, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਰਸ਼ਵਰਧਨ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਗੁਪਤਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਏ ਆਜ਼ਾਦ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ।
ਗਿਆਨੀ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ
ਰਚਨਾਵਾਂ
1. ਤਸਨੀਫਾਤੇ ਗੋਇਆ (1963) ਫਾਰਸੀ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿਚ
ਥਾਨੇਸਰ
ਇਤਿਹਾਸ
thumb| ਸ਼ੇਖ ਚਿੱਲੀ ਦੇ ਮਕਬਰੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਹਰਸ਼ਾ ਕਾ ਟੀਲਾ ਦਾ ਟਿੱਲਾ, 7ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ [[ਹਰਸ਼|ਹਰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਖੰਡਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ।]] thumb| [[ਬ੍ਰਹਮ ਸਰੋਵਰ|ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਰੋਵਰ]] ਥਾਨੇਸਰ ਨਾਮ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਸ੍ਥਾਨੀਸ਼ਵਰ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਸਥਾਨ/ਨਿਵਾਸ । (ਸਥਾਨ-ਸਥਾਨ/ਖੇਤਰ, ਈਸ਼ਵਰ-ਪ੍ਰਭੂ)।
ਗਿਆਨੀ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ
ਰਚਨਾਵਾਂ
2. ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ (1963)
3. ਅਮਰ ਲੇਖ (1963) ਆਦਿ।
ਥਾਨੇਸਰ
ਇਤਿਹਾਸ
ਗੁਪਤ ਕਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਥਾਨੀਸ਼ਵਰ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਰਧਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ 6ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਅਤੇ 7ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪ੍ਰਭਾਕਰਵਰਧਨ, ਵਰਧਨ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਚੌਥੇ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਆਦਿਤਿਆਵਰਧਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਥਾਨੇਸਰ ਵਿਖੇ ਸੀ। 606 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਜਵਰਧਨ, ਗੱਦੀ ਤੇ ਬੈਠਾ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਵਰਧਨ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧੀ ਦੁਆਰਾ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਹਰਸ਼ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਅਗਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਕਾਮਰੂਪ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕਨੌਜ (ਮੌਜੂਦਾ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚ) ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਇਆ, ਅਤੇ 647 ਈਸਵੀ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਵੀ ਬਨਭੱਟ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਉਸਦੀ ਜੀਵਨੀ ਹਰਸ਼ਚਰਿਤ ("ਹਰਸ਼ ਦੇ ਕਰਮ") ਵਿੱਚ ਥਾਨੇਸਰ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਸਬੰਧ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਰੱਖਿਆ ਕੰਧ, ਇੱਕ ਖਾਈ ਅਤੇ ਦੋ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਧਵਲਗ੍ਰਹਿ (ਚਿੱਟੇ ਮਹਿਲ) ਦੇ ਨਾਲ ਮਹਿਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਗਿਆਨੀ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ
ਸਨਮਾਨ
ਇਹ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸਨ। ਸੰਨ 1985 ਵਿਚ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸਨਮਾਨਿਆ।
ਥਾਨੇਸਰ
ਇਤਿਹਾਸ
1011 ਵਿੱਚ ਗਜ਼ਨੀ ਦੇ ਮਹਿਮੂਦ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਕਸਬੇ ਨੂੰ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਹਿਮੂਦ ਦੁਆਰਾ ਜੇਹਾਦ ਨੂੰ ਕੈਸਸ ਬੇਲੀ ਵਜੋਂ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ।
ਗਿਆਨੀ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
https://punjabipedia.org/topic.aspx?txt=%E0%A8%AE%E0%A8%B9%E0%A8%BE%E0%A8%82+%E0%A8%B8%E0%A8%BF%E0%A9%B0%E0%A8%98+%E0%A8%97%E0%A8%BF%E0%A8%86%E0%A8%A8%E0%A9%80
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨ
ਥਾਨੇਸਰ
ਇਤਿਹਾਸ
ਮੁਗਲ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ, ਸਥਾਨੀਸ਼ਵਰ ਦੀ ਲੜਾਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੰਨਿਆਸੀਆਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 1567 ਦੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਸਰਸਵਤੀ ਘੱਗਰ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਥਾਨੇਸਰ ਨੇੜੇ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਅਕਬਰ ਅਤੇ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਸੀ।
ਥਾਨੇਸਰ ਨੂੰ ਆਈਨ-ਏ-ਅਕਬਰੀ ਵਿੱਚ ਸਰਹਿੰਦ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਪਰਗਨੇ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਸ਼ਾਹੀ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਲਈ 7,850,803 ਡੈਮਾਂ ਦਾ ਮਾਲੀਆ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 1500 ਪੈਦਲ ਫ਼ੌਜ ਅਤੇ 50 ਘੋੜਸਵਾਰ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਟਾਂ ਦਾ ਕਿਲਾ ਸੀ।
18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮੇਂ ਤੱਕ, ਥਾਨੇਸਰ ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ, ਜੋ ਸਥਾਨਕ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਤੋਂ ਮਾਲੀਆ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। 1805 ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਐਂਗਲੋ-ਮਰਾਠਾ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਥਾਨੇਸਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆ ਗਿਆ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਇਹ 1809 ਤੋਂ 1862 ਤੱਕ ਸੀਸ-ਸਤਲੁਜ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।
ਸਿੱਖਿਆ
ਥਾਨੇਸਰ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਦਿਅਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ; ਇਹ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ (ਪਹਿਲਾਂ ਖੇਤਰੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ), ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਐਂਡ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ (UIET), ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਆਯੂਸ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਆਯੁਸ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਘਰ ਹੈ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਐਂਡ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ (UIET) ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਹਰੇ ਭਰੇ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 1000 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਨ। ਇਹ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪਲੇਸਮੈਂਟ ਰਿਕਾਰਡ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸੰਸਥਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਐਂਡ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ (KITM) 10 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪਿਹੋਵਾ ਰੋਡ 'ਤੇ, ਭੋਰ ਸੈਦਾਨ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ.
ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ
ਥਾਨੇਸਰ ਵਿੱਚ ਹੁਣ 1994 ਤੋਂ ਨਗਰ ਕੌਂਸਲ ਹੈ। 1994 ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਚੋਣਾਂ ਕਰਵਾਈਆਂ ਗਈਆਂ।
ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ
thumb| ਨਰਕਟਾਰੀ ਵਿਖੇ ਭੀਸ਼ਮ ਕੁੰਡ। ਕਲਪਨਾ ਚਾਵਲਾ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਪਲੈਨੀਟੇਰੀਅਮ ਅਤੇ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਪੈਨੋਰਾਮਾ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਕੇਂਦਰ ਇੱਥੇ ਸਥਿਤ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸਕ
ਥਾਨੇਸਰ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਾਈਟ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਕਾ ਟਿਲਾ ਹੋਰ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਜਮੇ ਨੂੰ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ
ਰਾਹੁਲ ਰਾਮ
ਰਾਹੁਲ ਰਾਮ ਇਕ ਇੰਡੀਅਨ ਬਾਸ ਦਾ ਗਿਟਾਰਿਸਟ, ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਕੰਪੋਜ਼ਰ ਹੈ। ਉਹ ਬੈਂਡ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 1991 ਵਿੱਚ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਕੀਤੀ ਸੀ,  ਵਿੱਚ ਬਾਸ ਗਿਟਾਰ ਵਜਾਉਂਦਾ ਹੈ।  ਉਹ ਸੱਤਰਵਿਆਂ ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਜੂਨੀਅਰ ਸਕੂਲ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਬਾਸ ਗਿਟਾਰ ਵਾਦਨ ਕਰਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ।
<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[  <span title="This claim needs references to reliable sources. (May 2012)">ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ  ]
ਜੀਵਨੀ
thumb|260x260px| ਰਾਹੁਲ ਰਾਮ ਰਾਹੁਲ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਮਰਹੂਮ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਐਚ.ਵਾਈ. ਮੋਹਨ ਰਾਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਮੀਡੀਆ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ, ਮਰਹੂਮ ਐਚ.ਵਾਈ ਸ਼ਾਰਦਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਦਾ ਭਤੀਜਾ ਹੈ।
ਔਰਤ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਮਹਿਲਾ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਖੋਜ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਪ੍ਰਭਾਵ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਡੀਪੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਮਾਜਿਕ ਲਾਭ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ।
ਰਾਹੁਲ ਰਾਮ
ਜੀਵਨੀ
ਆਪਣੀ ਨਰਮਦਾ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਨਾਲ, ਰਾਹੁਲ 1991 ਵਿੱਚ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਬੈਂਡ ਵਿਚ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਉਹ ਅਲਟੋ ਸੈਕਸੋਫੋਨ ਵਜਾਉਣਾ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਬੈਂਡ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਤਰਕਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤਰਕ ਬਾਬਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਰਾਹੁਲ ਨੇ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਅਸੀਮ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਬਾਰੇ ਅਨੁਰਾਗ ਕਸ਼ਯਪ ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਗੁਲਾਲ ਵਿੱਚ  'ਯਾਰਾ ਮੌਲਾ' ਗਾਇਆ ਹੈ। ਰਾਹੁਲ ਨੇ ਸੌਂਗਡਿਊ ਦੀ ਇਵੈਂਟ  ਥੈਂਕਯੂਫਾਰਮਿਊਜਿਕ  ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸੁਤੰਤਰ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਾਸਤੇ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਵੀਡੀਓਆਂਵੀ ਬਣਾਈਆਂ।
ਸਮਿਤਾ ਠਾਕਰੇ
ਸ਼ੁਰੁਆਤੀ ਜੀਵਨ
ਸਮਿਤਾ ਠਾਕਰੇ ਦਾ ਜਨਮ 17 ਅਗਸਤ 1958 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੱਧ-ਵਰਗੀ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਮਧੂਕਰ ਚਿੱਤਰੇ ਅਤੇ ਕੁੰਦਾ ਚਿੱਤਰੇ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਛਬੀਲਦਾਸ ਗਰਲਜ਼ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਦਾਦਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ। ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਮਰਾਠੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕੀ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਇਨ ਸਾਇੰਸ (BSc) ਰੂਪਰੇਲ ਕਾਲਜ, ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਬੌਟਨੀ ਵਿੱਚ ਆਨਰਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।
ਰਾਹੁਲ ਰਾਮ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਔਰਤ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਮਾਪ
ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ 'ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਦੇ ਕਈ ਤਰੀਕੇ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਅਧਿਐਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲੜਕਿਆਂ ਅਤੇ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਪੱਧਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਲਿੰਗ ਪਾੜੇ ਨਾਲ ਚਿੰਤਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਨਾ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨਾਲ। ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖਾਸ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਲਾਭਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨੋਟ ਕਰੋ ਕਿ ਕੁਝ ਅਧਿਐਨਾਂ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੇ ਅਧਿਐਨ, ਸਿਰਫ਼ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਕੁੱਲ ਸਿੱਖਿਆ ਪੱਧਰਾਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰਦੇ ਹਨ। ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਕੂਲ ਦੇ ਹਰੇਕ ਪੜਾਅ ਤੋਂ ਹਰੇਕ ਲਿੰਗ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਦੀ ਕਿੰਨੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ, ਵਧੇਰੇ ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹਰੇਕ ਲਿੰਗ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਔਸਤ ਸੰਖਿਆ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ। ਇੱਕ ਤੀਜੀ ਪਹੁੰਚ ਹਰੇਕ ਲਿੰਗ ਲਈ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਖਰਤਾ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿੰਨੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਇਹ ਕਿੰਨੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੀ।
ਸਮਿਤਾ ਠਾਕਰੇ
ਕੈਰੀਅਰ
ਠਾਕਰੇ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੈਂਚੁਆਰ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਵਜ਼ੀਫੇ ਲਈ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਫੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ NARI ਬੁਟੀਕ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੀ ਗਈ।  ਉਹ 1997 ਵਿੱਚ ਮੁਕਤੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਬਣੀ। ਉਹ ਰਾਹੁਲ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਦੀ ਮਾਲਕਣ ਹੈ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ 2002 ਤੋਂ 2004 ਤੱਕ ਇੰਡੀਅਨ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ। IMPPA ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਪਾਇਰੇਸੀ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਮੁੜ ਵੰਡ ਬਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੀਡੀਆ ਪੋਸਟ-ਰਿਲੀਜ਼ 'ਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਨੈਤਿਕ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਬਾਰੇ।
ਔਰਤ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਮਾਪ
ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਜੀਡੀਪੀ ਦੇ ਵਾਧੇ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ। ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿ ਇੱਕ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਹੈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸਬੰਧਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਨਤੀਜਾ ਇੱਕ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਸਥਿਰ ਔਸਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਪਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਲਾਭਾਂ ਦਾ ਵੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਲਾਗਤ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕਮਾਈ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਆਮਦਨੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੋਨਾਂ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਦੇ ਜੋੜ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਵਾਧੇ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਸ਼ੁੱਧ ਵਾਪਸੀ ਹੈ।
ਸਮਿਤਾ ਠਾਕਰੇ
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਸਮਿਤਾ ਠਾਕਰੇ ਮਧੁਕਰ ਚਿਤਰੇ ਅਤੇ ਕੁੰਦਾ ਚਿਤਰੇ ਦੀ ਬੇਟੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਭੈਣਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਸਵਾਤੀ ਅਤੇ ਸੁਸ਼ਮਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਪਨਗਰ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੱਧ-ਵਰਗੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ। ਉਸਨੇ 1986 ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਠਾਕਰੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜੈਦੇਵ ਠਾਕਰੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 2004 ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਲੈ ਲਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ਘਰ 'ਮਾਤੋਸ਼੍ਰੀ' ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਰਹੀ। ਉਸਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਰਾਹੁਲ ਠਾਕਰੇ ਉਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਐਸ਼ਵਰੀ ਠਾਕਰੇ ਉਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਹੈ। ਰਾਹੁਲ ਅਤੇ ਐਸ਼ਵਰੀ ਨੇ ਅਮਰੀਕਨ ਸਕੂਲ ਆਫ ਬਾਂਬੇ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਰਾਹੁਲ ਨੇ ਟੋਰਾਂਟੋ ਫਿਲਮ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਰਾਠੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਲੇਖਕ/ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਔਰਤ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਤੋਂ ਵਿਅਕਤੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਸ਼ੁੱਧ ਮੁਦਰਾ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਿੱਖਿਆ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਹੈਰੀ ਪੈਟਰੀਨੋਜ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਰਿਟਰਨ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਦਰ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਮੁਨਾਫਾ ਨਿਰਵਿਵਾਦ, ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਹੈ।" ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਹੈ, ਜੋ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਸਰੋਤਾਂ 'ਤੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 1.2% ਜ਼ਿਆਦਾ ਰਿਟਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ ਵਾਧੂ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤਨਖਾਹਾਂ ਵਿੱਚ 10-20% ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਧਾ ਇੱਕ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਇੱਕ ਵਾਧੂ ਸਾਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ 'ਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਰਿਟਰਨ ਨਾਲੋਂ 5% ਵੱਧ ਹੈ।
ਇਹ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਮੁਦਰਾ ਲਾਭ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਆਰਥਿਕ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮਤਲਬ ਕਿ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਲਾਭਅੰਸ਼ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਡੇਵਿਡ ਡਾਲਰ ਅਤੇ ਰੋਬਰਟਾ ਗੈਟਟੀ ਨੇ ਖੋਜਾਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਫੈਸਲਾ, ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਅਸਫਲਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, "ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁਸ਼ਲ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਲਪ" ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ "ਉਹ ਦੇਸ਼ ਜੋ ਘੱਟ- ਨਿਵੇਸ਼ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਕੁੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਨਾ ਕਰਨ ਦੇ ਮੌਕੇ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨੂੰ ਸੰਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਕੁੱਲ ਖੁੰਝੀ ਹੋਈ ਜੀਡੀਪੀ ਵਾਧਾ ਦਰ 1.2% ਅਤੇ 1.5% ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੀਡੀਪੀ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਦਾ 0.4-0.9% ਸਿਰਫ਼ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਪਾੜੇ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਵਿਦਿਅਕ ਲਿੰਗ ਪਾੜੇ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਉਦੋਂ ਵਧੇਰੇ ਉਜਾਗਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਦੇਸ਼ ਮਾਮੂਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਰੀਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਅਤਿ ਗਰੀਬੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ।
ਕੁੱਲ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਦੌਲਤ ਦੀ ਵੰਡ ਦੀ ਸਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਧੀ ਹੋਈ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਗਰੀਬ ਔਰਤਾਂ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਾਂਝੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਵੀ ਸਬੂਤ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਵਿੱਦਿਅਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਲਿੰਗ ਅਸਮਾਨਤਾ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਸਮੁੱਚੀ ਆਮਦਨੀ ਅਸਮਾਨਤਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ।
ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਕਾਸ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਕਾਸ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮਾਜਿਕ ਲਾਭਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਣਨ ਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਅਤੇ ਘੱਟ ਬਾਲ ਮੌਤ ਦਰ, ਅਤੇ ਘੱਟ ਮਾਵਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਰ। ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਪਾੜੇ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਲਿੰਗ ਸਮਾਨਤਾ ਵੀ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਬਰਾਬਰ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਮੌਕੇ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਵੀ ਬੋਧਾਤਮਕ ਲਾਭ ਹਨ। ਸੁਧਰੀਆਂ ਬੋਧਾਤਮਕ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਜੀਵਨ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲਾਭਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪੜ੍ਹੀਆਂ-ਲਿਖੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦੇ ਬਿਹਤਰ ਸਮਰੱਥ ਹਨ। ਬੋਧਾਤਮਕ ਕਾਬਲੀਅਤ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪੜ੍ਹੀਆਂ-ਲਿਖੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਗਰਿਕ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਭਾਵਨਾ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਈ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੀਆਂ-ਲਿਖੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਲਈ ਲਾਭ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸਨ। ਸਬੂਤ ਪੜ੍ਹੀਆਂ-ਲਿਖੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਵਧਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੱਲ ਵੀ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਘਰ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਲਾਭ ਵੀ ਹਨ। ਪੜ੍ਹੀਆਂ-ਲਿਖੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਸਮਾਜਿਕ ਸਥਿਤੀ ਸੂਚਕਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ। ਸਿੱਖਿਆ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਹ ਲਾਭ ਆਰਥਿਕ ਫੈਸਲਿਆਂ ਤੱਕ ਫੈਲਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੀ ਏਜੰਸੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮੁੱਲ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਸਰਗਰਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਲਈ ਸਮਾਜਿਕ ਲਾਭ ਵੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਪੜ੍ਹੀ-ਲਿਖੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਸਕੂਲ ਜਾਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਪੜ੍ਹੀ-ਲਿਖੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਬਾਲਗ ਸਾਖਰਤਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਕੀਮਤ ਸਿਖਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਭੇਜਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਪੜ੍ਹੀ-ਲਿਖੀ ਮਾਂ ਹੋਣ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਲਾਭ ਵੀ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਬਚਣ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਪੋਸ਼ਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ
ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਵਿਕਾਸ 'ਤੇ ਘੱਟ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਗਰੀਬੀ ਦੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਲਾਭ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹਨ। ਨਾਲ ਹੀ, ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਸਿੱਖਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਰਤਾਰਾ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਖੌਤੀ ਲੁਕਵੇਂ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕੁਝ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਮਜਬੂਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੀ ਉੱਤਮਤਾ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੀਆਂ-ਲਿਖੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਤਨਖ਼ਾਹ ਵਾਲੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਮੌਕਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਸ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਨਤੀਜੇ ਮਾੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਿੰਗ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵਿੱਚ, ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਸਰਕਾਰੀ ਨੀਤੀ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਤ ਹੈ ਜੋ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨ ਪਹੁੰਚ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨੀਤੀਆਂ ਵਿਦਿਅਕ ਮਾਹੌਲ ਅਤੇ ਪਾਠਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਕਰਤੱਵਾਂ ਦੇ ਲਿੰਗੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਸਮੇਤ, ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਲਿੰਗ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ, ਮਹਿਲਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੂਈ ਦਾ ਕੰਮ, ਘਰੇਲੂ ਵਿਗਿਆਨ, ਅਤੇ ਬਾਲ ਕਲਿਆਣ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੁਰਸ਼ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਧਾਤ ਦੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ, ਪੁਰਸ਼ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਤਕਨੀਕੀ ਅਤੇ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਿਖਲਾਈ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਮਹਿਲਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮੈਕਰੋ-ਪੈਮਾਨੇ 'ਤੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਅਯੋਗ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵਿੱਚ, ਔਰਤ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਔਰਤ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਸਾਊਦੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਵੰਡ 'ਤੇ ਬਹੁਤਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਪਿਆ ਹੈ। ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੰਮਕਾਜੀ ਔਰਤਾਂ ਰਵਾਇਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਕਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਧਿਆਪਨ, ਦਵਾਈ, ਨਰਸਿੰਗ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕੰਮ। ਇਸ ਨਾਲ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟਾਂ ਲਈ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਲੱਭਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਦੇਸ਼ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪੜ੍ਹੀਆਂ-ਲਿਖੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਉੱਚ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦਰ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਰਦ ਵਾਪਸ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਵਧੇਰੇ ਕੀਮਤੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੱਧਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਉੱਚ ਸਮੁੱਚੀ ਵਾਪਸੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਦੁਆਰਾ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਉੱਚ ਦਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਭੇਜਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲੋਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ। ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸਮਾਜਿਕ ਲਿੰਗ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਲਿੰਗ ਸਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਪਤਨੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁਝ ਖੋਜਕਰਤਾ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਵਿਕਾਸ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਖੋਜ ਦੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸਦਾ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ। ਇੱਕ ਮੁੱਦਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਖੋਜਕਰਤਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਉਹ ਹੈ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ। ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਇੱਕੋ ਸਾਲ ਦੀ ਵਿਦਿਅਕ ਸਮੱਗਰੀ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 'ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਡੇਟਾ ਸਿਰਫ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਗਿਣਤੀ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਇਹ ਸਵਾਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਕਿਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਆਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸ਼ੁੱਧ ਆਰਥਿਕ ਲਾਭ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਹਨ, ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕੁਝ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਮਾਜਿਕ ਲਾਭਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮਾਪਣਾ ਹੈ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਅੰਤਰ ਹੈ।