cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਭਾਰਤ
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮੱਧਕਾਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਈਸਾਈ ਧਰਮ, ਇਸਲਾਮ, ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ, ਅਤੇ ਜੋਰਾਸਟ੍ਰੀਅਨ ਧਰਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਤੱਟਾਂ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਮੁਸਲਿਮ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਰੁਕ-ਰੁਕ ਕੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਮੈਦਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਮੱਧਕਾਲੀ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਨੈਟਵਰਕ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚ ਲਿਆ। 15ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਵਿਜੈਨਗਰ ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਸੰਯੁਕਤ ਹਿੰਦੂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਉਭਾਰ ਹੋਇਆ, ਸੰਸਥਾਗਤ ਧਰਮ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ। ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ, 1526 ਵਿੱਚ, ਦੋ ਸਦੀਆਂ ਦੀ ਸਾਪੇਖਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਚਮਕਦਾਰ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਛੱਡ ਕੇ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕ੍ਰਾਊਨ ਸ਼ਾਸਨ 1858 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅਧਿਕਾਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਪਰ ਤਕਨੀਕੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੇ ਜੜ੍ਹ ਫੜ ਲਈ। ਇੱਕ ਮੋਹਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਉਭਰੀ, ਜੋ ਅਹਿੰਸਕ ਵਿਰੋਧ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਕ ਬਣ ਗਈ।  1947 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਦੋ ਆਜ਼ਾਦ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ,    ਹਿੰਦੂ-ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਡੋਮੀਨੀਅਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੁਸਲਿਮ-ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਡੋਮੀਨੀਅਨ, ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੇਮਿਸਾਲ ਪਰਵਾਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ।
ਭਾਰਤ 1950 ਤੋਂ ਇੱਕ ਸੰਘੀ ਗਣਰਾਜ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਸੰਸਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਲਵਾਦੀ, ਬਹੁ-ਭਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਬਹੁ-ਜਾਤੀ ਸਮਾਜ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 1951 ਵਿੱਚ 361 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 2022 ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 1.4 ਬਿਲੀਅਨ ਹੋ ਗਈ। ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਇਸਦੀ ਨਾਮਾਤਰ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮਦਨ US$64 ਸਾਲਾਨਾ ਤੋਂ US$2,601 ਤੱਕ ਵਧ ਗਈ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 16.6% ਤੋਂ 74% ਹੋ ਗਈ। 1951 ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਬੇਸਹਾਰਾ ਦੇਸ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀ ਮੁੱਖ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਇੱਕ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਮੱਧ ਵਰਗ ਦੇ ਨਾਲ। ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਸਪੇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਗਲੋਬਲ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਵਧਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗਰੀਬੀ ਦੀ ਦਰ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਰਥਿਕ ਅਸਮਾਨਤਾ ਵਧਣ ਦੀ ਕੀਮਤ 'ਤੇ। ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਪਰਮਾਣੂ-ਹਥਿਆਰ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਫੌਜੀ ਖਰਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਦਰਜੇ 'ਤੇ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਚੀਨ ਨਾਲ ਕਸ਼ਮੀਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਿਵਾਦ ਹਨ, ਜੋ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ ਅਣਸੁਲਝੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਅਸਮਾਨਤਾ, ਬਾਲ ਕੁਪੋਸ਼ਣ, ਅਤੇ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਵਧਦੇ ਪੱਧਰ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਧਰਤੀ ਮੈਗਾਡਾਇਵਰਸ ਹੈ, ਚਾਰ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਹੌਟਸਪੌਟਸ ਦੇ ਨਾਲ। ਇਸਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਖੇਤਰ ਦਾ 21.7% ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਹੋਰ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।.
ਇਤਿਹਾਸ
thumb|ਤੀਜੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਵਿੱਚ ਸਮਰਾਟ [[ਅਸ਼ੋਕ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਵਿਚਕਾਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਾਂਚੀ ਦਾ ਸਤੂਪ]] ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ ਭੀਮਬੇਟਕਾ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਗੁਫਾਵਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨਤਮ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹਨ। ਪਹਿਲੀਆਂ ਸਥਾਈ ਬਸਤੀਆਂ ਨੇ 9000 ਸਾਲ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ। ਇਹੀ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈਆਂ, ਜੋ 2600 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਅਤੇ 1900 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਣੇ ਸਿਖਰ ਉੱਤੇ ਸੀ। ਲਗਭਗ 1600 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਆਰਿਆ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ-ਭਾਰਤੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੈਦਿਕ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦਾ ਸੂਤਰਪਾਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੇ ਸਰੋਤ ਵੇਦ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣ ਹਨ। ਪਰ ਆਰਿਆ-ਹਮਲਾ-ਸਿੱਧਾਂਤ ਅਜੇ ਤੱਕ ਵਿਵਾਦਤ ਹੈ। ਬਾਲ ਗੰਗਾਧਰ ਸਹਿਤ ਸਹਿਤ ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਰਿਆ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਹੀ ਸਥਾਈ ਨਿਵਾਸੀ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੈਦਿਕ ਇਤਹਾਸ ਕਰੀਬ 75000 ਸਾਲ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਗਲਤ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਵਿੜ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ। ਦੋਨਾਂ ਜਾਤੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀਆਂ ਖੂਬੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਰਤ-ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤੀ। 500 ਈਸਵੀ ਪੂਰਵ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਅਜ਼ਾਦ ਰਾਜ ਬਣ ਗਏ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਰਾਜ-ਵੰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਤਰ-ਭਾਰਤ ਦਾ ਮੌਰਿਆ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਸਮਰਾਟ ਅਸ਼ੋਕ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਇਤਹਾਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਾਨ ਹੈ। 180 ਈਸਵੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਮੱਧ-ਏਸ਼ਿਆ ਵੱਲੋਂ ਕਈ ਹਮਲੇ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉੱਤਰ-ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਦੀਪ ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਨੀ, ਸ਼ੱਕ, ਪਾਰਥੀ ਅਤੇ ਓੜਕ ਕੁਸ਼ਾਣ ਰਾਜ-ਵੰਸ਼ ਸਥਾਪਤ ਹੋਏ।
ਤੀਜੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਸਮਾਂ, ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਗੁਪਤ ਸਲਤਨਤ ਦਾ ਸ਼ਾਸਨ ਸੀ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੁਨਹਿਰੀ ਕਾਲ ਕਹਾਇਆ। ਦੱਖਣ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਕਾਲ-ਖੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚਾਲੁਕੀਆ ਰਾਜਵੰਸ਼, ਗੁਲਾਮ ਵੰਸ਼, ਚੋਲ, ਪੱਲਵ ਅਤੇ ਪਾਂਡੇ ਰਹੇ। ਈਸੇ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਸੰਗਮ-ਸਾਹਿਤ ਆਪਣੇ ਸਿਖਰਾਂ ਤੇ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਮਿਲ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ। ਸਤਵਾਹਨਾਂ ਅਤੇ ਚਾਲੁਕੀਆ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨੇ ਮੱਧ-ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਵਿਗਿਆਨ, ਕਲਾ, ਸਾਹਿਤ, ਹਿਸਾਬ, ਖਗੋਲ-ਸ਼ਾਸਤਰ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਤਕਨੀਕਾਂ, ਧਰਮ-ਦਰਸ਼ਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਣਕਾਲ ਵਿੱਚ ਵਧੇ-ਫੁੱਲੇ।
12ਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਇਸਲਾਮੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਾਰਾ ਹਿੱਸਾ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਸਾਰਾ ਉੱਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ। ਦੱਖਣ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਜੇਨਗਰ ਸਾਮਰਾਜ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਨਿਕਲਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਰੂਪ ਵਲੋਂ, ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਰਾਜ ਬਾਕੀ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਮੁਗਲਾਂ ਦੇ ਸੰਖੇਪ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਤਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਮੱਧ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਰਾਠਿਆਂ ਦਾ ਜੋਰ ਹੋਇਆ। ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ।
17ਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਪੁਰਤਗਾਲ, ਡੱਚ, ਫ਼ਰਾਂਸ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਸਹਿਤ ਅਨੇਕਾਂ ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਇੱਛੁਕ ਸਨ, ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ਾਸਕੀ ਅਰਾਜਕਤਾ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਚੁੱਕਿਆ। ਅੰਗ੍ਰੇਜ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਦੇ ਇੱਛੁਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲ ਰਹੇ ਅਤੇ 1840 ਤੱਕ ਲਗਭਗ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋਏ। 1847 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅਸਫਲ ਬਗ਼ਾਵਤ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲੜਾਈ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਦੇ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਾਰਾ ਭਾਗ ਸਿੱਧੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।
ਕੋਣਾਰਕ ਚੱਕਰ - 13ਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਕੋਣਾਰਕ ਸੂਰਜ ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸਮਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਪਟਲ ਉੱਤੇ ਬਦਲਦੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪਰੀਸਥਤੀਆਂ ਦੇ ਚਲਦੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੌਧਿਕ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਸੂਤਰਪਾਤ ਹੋਇਆ ਜਿਨ੍ਹੇ ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪਧਰਾਂ ਉੱਤੇ ਅਨੇਕ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ। 1884 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਕਾਂਗਰੇਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨੇ ਸਵਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗਤੀਮਾਨ ਸਵਰੂਪ ਦਿੱਤਾ। ਵੀਹਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮਾਂ ਤੱਕ ਅਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਹਿੰਸਾਵਾਦੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਚੱਲਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਨੇਤ੍ਰਤਅਲਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ, ਜੋ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਰੁਪ ਵਲੋਂ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਿਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਨੇ ਕੀਤਾ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ - ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਆਜ਼ਾਦ, ਸਰਦਾਰ ਭਗਤ ਸਿੰਘ, ਸੁਖਦੇਵ ਥਾਪਰ, ਰਾਜਗੁਰੂ, ਨੇਤਾਜੀ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ, ਵੀਰ ਸਾਵਰਕਰ ਆਦਿ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰਤਆਤੇ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਵਾਦੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਫਲਸਰੁਪ 16 ਜੂਨ 1946 ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵਲੋਂ ਅੰਤਰਮ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਐਲਾਨ: ਭਾਰਤ ਦੀ ਦੋ ਗਰੁੱਪਾਂ (ਏ ਤੇ ਬੀ) ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕੀਤੀ। ਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਬੀ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ, ਸਿੰਧ, ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਤੇ ਸੂਬਾ ਸਰਹੱਦ ਰੱਖੇ ਸਨ। ਕੈਬਨਿਟ ਮਿਸ਼ਨ ਤੇ ਵਾਇਸਰਾਏ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਮ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ 6 ਕਾਂਗਰਸੀ, 5 ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ, 1 ਸਿੱਖ, 1 ਪਾਰਸੀ ਤੇ 1 ਭਾਰਤੀ ਈਸਾਈ ਵਜ਼ੀਰ ਲੈਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਹੋਇਆ। ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਲਦੇਵ ਸਿਘ (ਅਕਾਲੀ) ਨੂੰ ਵਜ਼ਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਾਸਤੇ ਸੱਦਾ ਦਿਤਾ ਗਿਆ। 15 ਅਗਸਤ 1947 ਭਾਰਤ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਾਸਨ ਵਲੋਂ ਪੂਰਣਤਯਾ ਅਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਤਦੁਪਰਾਂਤ 26 ਜਨਵਰੀ 1950 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਲੋਕ-ਰਾਜ ਬਣਾ।
ਇੱਕ ਬਹੁਜਾਤੀਏ ਅਤੇ ਬਹੁਧਾਰਮਿਕ ਰਾਸ਼ਟਰ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸਮਾਂ - ਸਮਾਂ ਉੱਤੇ ਸਾੰਪ੍ਰਦਾਇਿਕ ਅਤੇ ਜਾਤੀ ਵੈਰ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ ਹੈ। ਖੇਤਰੀ ਅਸੰਤੋਸ਼ ਅਤੇ ਬਗ਼ਾਵਤ ਵੀ ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ - ਵੱਖ ਹਿੱਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਉੱਤੇ ਇਸਦੀ ਧਰਮਨਿਰਪੇਕਸ਼ਤਾ ਅਤੇ ਜਨਤਾਂਤਰਿਕਤਾ, ਕੇਵਲ 1975 - 77 ਨੂੰ ਛੱਡ, ਜਦੋਂ ਤਤਕਾਲੀਨ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਅਖੰਡਤ ਰਹੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਰਾਸ਼ਟਰੋਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅਨਸੁਲਝੇ ਸੀਮਾ ਵਿਵਾਦ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸਨੂੰ ਛੋਟੇ ਪੈਮਾਨੀਆਂ ਉੱਤੇ ਲੜਾਈ ਦਾ ਵੀ ਸਾਮਣਾ ਕਰਣਾ ਪਿਆ ਹੈ। 1962 ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਤੇ 1947, 1965, 1971 ਏਵੰ 1999 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਲੜਾਇਆਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਗੁਟਨਿਰਪੇਕਸ਼ ਅੰਦੋਲਨ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੰਘ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
1974 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਪਰਮਾਣੁ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਸਦੇ ਬਾਅਦ 1998 ਵਿੱਚ 5 ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਕੀਤੇ ਗਏ। 1990 ਦੇ ਦਸ਼ਕ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਆਰਥਕ ਸੁਧਾਰੀਕਰਣ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਅੱਜ ਦੇਸ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜੀ ਵਲੋਂ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਰਾਸ਼ਟਰੋਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ
ਭਾਰਤ, ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਾ, ਭਾਰਤੀ ਟੈਕਟੋਨਿਕ ਪਲੇਟ ਦੇ ਉੱਪਰ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਥੋੜੀ ਪਲੇਟ ਹਿੰਦ-ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਪਲੇਟ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ੭ ਕਰੋੜ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਂਦੀਪ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਗੋਂਡਵਾਨਾ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਨੂੰ ਵਧਣ ਲੱਗਾ। ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਯੁਰੇਸ਼ਿਅਨ ਪਲੇਟ ਨਾਲ ਹੋਏ ਟਕਰਾਅ ਨਾਲ ਹਿਮਾਲਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਹਿਮਾਲਾ ਚੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦਰਿਆ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਪੱਛਮ 'ਚ ਥਾਰ ਮਾਰੂਥਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਰਾਵਲੀ ਨੇ ਬਾਰਿਸ਼ਾਂ ਤੋ ਵਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉੱਤਰ 'ਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਉਪਜਾਊ ਧਰਤੀ ਤੇ ਦੱਖਣ 'ਚ ਕਠੋਰ ਪਠਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਪੁਤਲਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਗੰਗਾ, ਜਮਨਾ, ਸਤਲੁਜ, ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਆਦਿ ਵੱਡੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਭਾਰਤ 'ਚ ਹੀ ਹਨ। ਸਾਰਾ ਦੇਸ਼ ਮਾਨਸੂਨ ਦੀ ਵਰਖਾ ਤੋਂ ਹੀ ਝੜੀ ਦਾ ਸੁੱਖ ਮਾਣਦਾ ਹੈ।
ਮੌਸਮ
ਹਿਮਾਲਾ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਾਸ਼ਮੀਰ ਵਲੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਅਰੁਣਾਂਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਿਆਦਾਤਰ ਪੂਰਵੀ ਸੀਮਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਜਵਾਬ - ਪਸ਼ਚਿਮੀਏ ਪ੍ਰਾਂਤ ਹਿਮਾਲਾ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਬਾਕੀ ਭਾਗ ਉੱਤਰੀ, ਵਿਚਕਾਰ ਅਤੇ ਪੂਰਵੀ ਭਾਰਤ ਗੰਗਾ ਦੇ ਉਪਜਾਊ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਲੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ - ਪੂਰਵੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਲੋਂ ਚੋਟੀ ਹੋਇਆ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਥਾਰ ਦਾ ਮਾਰੂਥਲ ਹੈ। ਦੱਖਣ ਭਾਰਤ ਲਗਭਗ ਸੰਪੂਰਣ ਹੀ ਦੱਖਣ ਦੇ ਪਠਾਰ ਵੱਲੋਂ ਨਿਰਮਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਪਠਾਰ ਪੂਰਵੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਘਾਟਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਗੰਗਾ, ਬ੍ਰਹਮਪੁਤਰ, ਜਮੁਨਾ, ਗੋਦਾਵਰੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਭਾਰਤ ਵਲੋਂ ਹੋਕੇ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਭੂਮੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਉਪਜਾਊ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਸਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਭਿੰਨਤਾ ਹੈ। ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਕਿਨਾਰੀ ਅਤੇ ਗਰਮ ਮਾਹੌਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਉਥੇ ਹੀ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਕੜੀ ਸਰਦੀ, ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਜਿਆਦਾ ਵਰਖਾ ਹੈ ਉਥੇ ਹੀ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ਕੀ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਰਖਾ ਮੁੱਖਤਆ ਮਾਨਸੂਨ ਹਵਾਵਾਂ ਵਲੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਜੀਵ ਵਖਰੇਵਾਂ
ਭਾਰਤ 'ਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਜੀਵ-ਜਾਤੀਆਂ ਹਨ; ੭.੬% ਥਣਧਾਰੀ, ੧੨.੬% ਪੰਛੀ, ੬.੨% ਭੁਜੰਗੀ, ੪.੪% ਜਲਥਲ-ਚੱਲ, ੧੧.੭% ਮੱਛੀਆਂ ਅਤੇ ੬.੦% ਫ਼ੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਪੌਦੇ ਹਨ।
ਰਾਜਨੀਤੀ
ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਲੋਕਤੰਤਰ ਹੈ। ਬਹੁ-ਪਾਰਟੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸੰਸਦੀ ਗਣਰਾਜ,  ਇਸਦੇ ਅੱਠ ਹਨ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਟੀਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ (ਭਾਜਪਾ), ਅਤੇ 40 ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੇਤਰੀ ਪਾਰਟੀਆਂ  ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰ-ਖੱਬੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਸੱਜੇ-ਪੱਖੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।   1950-ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਗਣਤੰਤਰ ਬਣਿਆ-ਅਤੇ 1980ਵਿਆਂ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ, ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਬਹੁਮਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਨੇ ਭਾਜਪਾ  ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਖੇਤਰੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿਆਸੀ ਸਟੇਜ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਕਸਰ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁ-ਪਾਰਟੀ ਗੱਠਜੋੜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਗਣਰਾਜ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਤਿੰਨ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, 1951, 1957 ਅਤੇ 1962 ਵਿੱਚ, ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਆਸਾਨ ਜਿੱਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। 1964 ਵਿਚ ਨਹਿਰੂ ਦੀ ਮੌਤ 'ਤੇ, ਲਾਲ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ; ਨਹਿਰੂ ਦੀ ਧੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੁਆਰਾ, 1966 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਅਚਾਨਕ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੂੰ ਸਫ਼ਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ 1967 ਅਤੇ 1971 ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਚੋਣ ਜਿੱਤਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1975 ਵਿੱਚ ਐਲਾਨੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਤੋਂ ਜਨਤਕ ਅਸੰਤੋਸ਼ ਦੇ ਬਾਅਦ, 1977 ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਵੋਟ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਸਾਲ ਹੀ ਚੱਲੀ। 1980 ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਈ, ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ 1984 ਵਿੱਚ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਦੇਖਿਆ, ਜਦੋਂ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਬਣਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। 1989 ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਖੱਬੇ ਮੋਰਚੇ ਦੇ ਨਾਲ ਗਠਜੋੜ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਜਨਤਾ ਦਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਰੰਟ ਗੱਠਜੋੜ ਨੇ ਚੋਣਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ; ਉਹ ਸਰਕਾਰ ਵੀ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਾਬਤ ਹੋਈ, ਸਿਰਫ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਲਈ। 1991 ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਚੋਣਾਂ ਹੋਈਆਂ; ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਬਹੁਮਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਕਾਂਗਰਸ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਇਕੱਲੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਪੀਵੀ ਨਰਸਿਮਹਾ ਰਾਓ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੀ।
1996 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਆਸੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਦਾ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਦੌਰ ਚੱਲਿਆ। ਕਈ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਗਠਜੋੜਾਂ ਨੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ। ਭਾਜਪਾ ਨੇ 1996 ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਈ; ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਦੋ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਸੰਯੁਕਤ ਮੋਰਚੇ ਦੇ ਗੱਠਜੋੜ ਸਨ, ਜੋ ਬਾਹਰੀ ਸਮਰਥਨ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਸਨ। 1998 ਵਿੱਚ, ਭਾਜਪਾ ਇੱਕ ਸਫਲ ਗੱਠਜੋੜ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਮਹੂਰੀ ਗਠਜੋੜ (ਐਨ.ਡੀ.ਏ.) ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੀ। ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, NDA ਪੰਜ ਸਾਲ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਗੈਰ-ਕਾਂਗਰਸੀ, ਗੱਠਜੋੜ ਸਰਕਾਰ ਬਣ ਗਈ। ਫਿਰ 2004 ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਪੂਰਨ ਬਹੁਮਤ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤਿਆ, ਪਰ ਕਾਂਗਰਸ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਿੰਗਲ ਪਾਰਟੀ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰੀ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਫਲ ਗੱਠਜੋੜ: ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਗਠਜੋੜ (ਯੂਪੀਏ)। ਇਸ ਨੂੰ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ। ਯੂਪੀਏ 2009 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀ ਹੋਈ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰੀ ਸਮਰਥਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹੀ।  ਉਸ ਸਾਲ, ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ 1957 ਅਤੇ 1962 ਵਿੱਚ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਗਾਤਾਰ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ।  2014 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਭਾਜਪਾ 1984 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਬਣ ਗਈ ਜਿਸ ਨੇ ਬਹੁਮਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੂਜੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ। ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹਨ। 22 ਜੁਲਾਈ 2022 ਨੂੰ, ਦ੍ਰੋਪਦੀ ਮੁਰਮੂ ਭਾਰਤ ਦੀ 15ਵੀਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੁਣੀ ਗਈ ਅਤੇ 25 ਜੁਲਾਈ 2022 ਨੂੰ ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ।
ਸਰਕਾਰ
ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਸੰਘ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਇੱਕ ਸੰਸਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ - ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਰਵਉੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼। ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਗਣਰਾਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਲੋਕਤੰਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ " ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਸ਼ਾਸਨ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਜੀਦਾ ਹੈ"। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੰਘਵਾਦ ਸੰਘ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਵੰਡ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ, ਜੋ ਕਿ 26 ਜਨਵਰੀ 1950 ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ, ਨੇ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਇੱਕ " ਪ੍ਰਭੁਸੱਤਾ ਸੰਪੰਨ, ਜਮਹੂਰੀ ਗਣਰਾਜ " ਕਿਹਾ। ਇਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਨੂੰ 1971 ਵਿੱਚ "ਇੱਕ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਸੰਪੰਨ, ਸਮਾਜਵਾਦੀ, ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ, ਜਮਹੂਰੀ ਗਣਰਾਜ" ਵਿੱਚ ਸੋਧਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।  ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਰੂਪ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ "ਅਰਧ-ਸੰਘੀ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ,  ਸਿਆਸੀ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੋਂ ਸੰਘੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਧਿਆ ਹੈ।
ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ
੧੯ ੧੪ ਵਿਚ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਤਿੱਬਤ ਵਿਚਕਾਰ ਮਕਮਹੋਨ ਰੇਖਾ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਤਿਬਤ ਦੀ ਹੱਦ ਹੋਣ ਦਾ ਕਰਾਰ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਸ਼ਿਮਲਾ ਸੰਧੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ। ਤਿਬਤ ਦੀ ਵਿਸਥਾਪਤ ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਰੇਖਾ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਤਿੱਬਤ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੱਦ ਮੰਨਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਚੀਨ ਇਸ ਸੰਧੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ। ਸਿੱਟੇ ਵੱਜੋਂ, ਚੀਨ ਅਰੁਣਾਚਲ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਤਿੱਬਤ ਜਾਂ ਤਿੱਬਤ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਨ ਦਰ
ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਕਤਸਾਦ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਕਤਸਾਦ $੫੬੮੦੦ ਕਰੋੜ (Gross domestic product ਜਾਂ GDP) ਦੇ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ੧੧ਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਕਤਸਾਦ ਹੈ। PPP ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਕਤਸਾਦ ਚੌਥੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੈ।
ਇੱਥੇ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਅਬਾਦੀ ਗਰੀਬ ਹੈ। ੨੭.੫% ਅਬਾਦੀ ਗਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ਤੋ ਹੇਠਾਂ ਹੈ। ੮੦.੪% ਆਬਾਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ $੨ ਤੋਂ ਘੱਟ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸਮਾਜ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ੧੨੧ ਕਰੋੜ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਅਬਾਦੀ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਤੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾਂ ਸਭ ਤੋ ਵੱਡਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਤਕਰੀਬਨ ੭੦% ਲੋਕ ਕਿਰਸਾਨੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ, ਕਸ਼ਮੀਰੀ, ਰਾਜਪੂਤ, ਦ੍ਰਵਿੜ, ਤੇਲਗੂ, ਮਰਹੱਟੇ, ਅਸਾਮੀ ਆਦਿ ਖੇਤਰ ਪੱਖ ਤੋਂ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ੨੩ ਕੰਮਕਾਜੀ ਬੋਲੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੁਲ ੧੬੨੫ ਬੋਲੀਆਂ ਤੇ ਲਹਿਜੇ ਬੋਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ ਦੀਆਂ ਨਕਾਸ਼ੀ ਦਰ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ 'ਚੋ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਨਕਾਸ਼ੀਆਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਨਾਚ ਅਤੇ ਵਿਰਸੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਆਦਿ ਧਰਮ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਲਿਪਿਕ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਕ ਸਮੇਂ, ਰਮਾਇਣ ਅਤੇ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੇ ਆਦਿ ਰੂਪ ਤਕਰੀਬਨ ੫੦੦-੧੦੦ ਈਸਾ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿਖੇ ਗਏ।
ਕਈ ਆਧੁਨਿਕ ਧਰਮ ਵੀ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਹਨ: ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ, ਜੈਨ ਧਰਮ, ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ। ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਕੋਲ ਅਲੱਗ ਵਿਰਾਸਤਾਂ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਬੀ ਧਰਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਆਪਸ 'ਚ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਇੱਕੋ ਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਹੈ; ਇਸਲਾਮ ਦੇ ੧੨.੮ %; ਇਸਾਈਅਤ ਦੇ ੨.੯ %; ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ੧.੯ %; ਬੁੱਧ ਧਰਨ ਦੇ ੦.੮ % ਅਤੇ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੇ ੦.੪ % ਲੋਕ ਧਾਰਨੀ ਹਨ।
ਅਬਾਦੀ ਅੰਕੜੇ
ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਬਡਾ ਧਰਮ ਹੈ - ਇਸ ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਗੋਆ ਦਾ ਇੱਕ ਮੰਦਿਰ ਵਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਭਾਰਤ ਚੀਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਜਨਸੰਖਿਆ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀਆਂਵਿਭਿੰਨਤਾਵਾਂਵਲੋਂ ਭਰੀ ਜਨਤਾ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ, ਜਾਤੀ ਅਤੇ ਧਰਮ, ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸੌਹਾਰਦਰ ਅਤੇ ਸਮਰਸਤਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵੈਰੀ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ੬੪. ੮ ਫ਼ੀਸਦੀ ਸਾਕਸ਼ਰਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ੭੫. ੩ % ਪੁਰਖ ਅਤੇ ੫੩. ੭ % ਔਰਤਾਂ ਸਾਕਸ਼ਰ ਹਨ। ਲਿੰਗ ਅਨਪਾਤ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਲੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਰ ਇੱਕ ੧੦੦੦ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸਿਰਫ ੯੩੩ ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਕਾਰਜ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦਰ (ਕੁਲ ਜਨਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜ ਕਰਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦਾ ਭਾਗ) ੩੯. ੧ % ਹੈ। ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਲਈ ਇਹ ਦਰ ੫੧. ੭ % ਅਤੇ ਸਤਰੀਆਂ ਲਈ ੨੫. ੬ % ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀ ੧੦੦੦ ਜਨਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ੨੨. ੩੨ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਧਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੇ ਅੱਧੇ ਲੋਕ ੨੨. ੬੬ ਸਾਲ ਵਲੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ੮੦. ੫ ਫ਼ੀਸਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਹਿੰਦੂ ਹੈ, ੧੩. ੪ ਫ਼ੀਸਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ਿਆ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਤੀਸਰੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਹੋਰ ਧਰਮਾਵਲੰਬੀਆਂ ਵਿੱਚ ਈਸਾਈ (੨ . ੩੩ %), ਸਿੱਖ (੧ . ੮੪ %), ਬੋਧੀ (੦ . ੭੬ %), ਜੈਨ (੦ . ੪੦ %), ਅਇਯਾਵਲਿ (੦ . ੧੨ %), ਯਹੂਦੀ, ਪਾਰਸੀ, ਅਹਮਦੀ ਅਤੇ ਬਹਾਈ ਆਦਿ ਸਮਿੱਲਤ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਦੋ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ - ਸੂਤਰਾਂ: ਆਰਿਆ ਅਤੇ ਦਰਵਿੜਭਾਸ਼ਾਵਾਂਦਾ ਸਰੋਤ ਵੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਕੁਲ ੨੩ਭਾਸ਼ਾਵਾਂਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕੇਂਦਰੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਰਕਾਰੀ ਕੰਮਧੰਦਾ ਲਈ ਵਰਤੋ ਦੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ. ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਤਮਿਲ ਵਰਗੀ ਅਤਿ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜੰਮੀ ਹਨ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਬਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨਭਾਸ਼ਾਵਾਂਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਵਿਕਾਸ ਪਥਿਆਸਵਸਤੀ ਨਾਮ ਦੀ ਅਤਿ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਸ਼ਾ / ਬੋਲੀ ਵਲੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ. ਤਮਿਲ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਸਾਰੀ ਭਾਰਤੀਭਾਸ਼ਾਵਾਂਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਲੋਂ ਹੀ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਤਮਿਲ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸ਼ਬਦ ਸਮਾਨ ਹਨ ! ਕੁਲ ਮਿਲਿਆ ਕਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ੧੬੫੨ ਵਲੋਂ ਵੀ ਜਿਆਦਾ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬੋਲੀਆਂ ਬੋਲੀ ਜਾਤੀਂ ਹਨ।
ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਠਾਅ
ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਨਾਤਨ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮਨੁੱਖ-ਸੱਭਿਅਤਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੀ। ਸ੍ਰੀਮਦਭਗਵਤ ਦੇ ਪੰਚਮ ਸਕੰਧ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉਤਪਤੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮਾਨਸ ਪੁੱਤ ਸਵੰਭੂ ਮਨੂੰ ਨੇ ਵਿਵਸਥਾ ਸੰਭਾਲੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤ, ਪ੍ਰਿਅਵਰਤ ਅਤੇ ਉੱਤਾਨਪਾਦ ਸਨ। ਉੱਤਾਨਪਾਦ ਭਗਤ ਧਰੁਵ ਦਾ ਪਿਤ ਸੀ। ਪ੍ਰਿਅਵਰਤ ਦੇ ਦਸ ਪੁੱਤ ਸਨ। ਤਿੰਨ ਪੁੱਤ ਬਾਲਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਉਦਾਸੀਨ ਸਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਿਅਵਰਤ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸੱਤ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹਰ ਇੱਕ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਅਗਨੀਧਰ ਜਿਸ ਨੂੰ ਜੰਬੂਦੀਪ ਦਾ ਸ਼ਾਸਨ ਸਪੁਰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਬੁਢੇਪੇ ਵਿੱਚ ਅਗਨੀਧਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨੌਂ ਪੁੱਤਾਂ ਨੂੰ ਜੰਬੂਦੀਪ ਦੇ ਨੌਂ ਵੱਖਰੇ ਸਥਾਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ਾਸਨ ਸੰਭਲਿਆ। ਇਹਨਾਂ ਨੌਂ ਪੁੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ ਧੁੰਨੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਿਮਵਰਸ਼ ਦਾ ਧਰਤੀ-ਭਾਗ ਮਿਲਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਿਮਵਰਸ਼ ਨੂੰ ਆਪ ਦੇ ਨਾਮ ਅਜਨਾਭ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਅਜਨਾਭਵਰਸ਼ ਦਾ ਫੈਲਾਅ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਹਿਮਵਰਸ਼ ਜਾਂ ਅਜਨਾਭਵਰਸ਼ ਹੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਦੇਸ਼ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਧੁੰਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤ ਸਨ ਰਿਸ਼ਭ। ਰਿਸ਼ਭਦੇਵ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰਤ ਜੇਠੇ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਣਵਾਨ ਸਨ। ਰਿਸ਼ਭਦੇਵ ਨੇ ਬਾਣਪ੍ਰਸਥ ਲੈਣ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਪਾਟ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦਾ ਨਾਮ ਰਿਸ਼ਭਦੇਵ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨਾਭਰਾਜ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਅਜਨਾਭਵਰਸ਼ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਭਰਤ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਹੀ ਲੋਕ ਅਜਨਾਭਖੰਡ ਨੂੰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ।
ਫੌਜੀ ਤਾਕਤ
੧੯੪੭ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਲੋਂ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੌਹਾਰਦਪੂਰਣ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਇ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ੧੯੫੦ ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਵਲੋਂ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਏਸ਼ਿਆ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪੀ ਕਲੋਨੀਆਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗੁਟ-ਨਿਰਲੇਪ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਗੂ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ੧੯੮੦ ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇ ਸੱਦੇ ਉੱਤੇ ਦੋ ਦੇਸ਼ਾਂ ਸੰਖਿਪਤ ਫੌਜੀ ਹਸਤੱਕਖੇਪ ਕੀਤਾ, ਮਾਲਦੀਵ, ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਥੋਹਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਫੌਜ ਭੇਜਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਤਨਾਵ ਸੰਬੰਧ ਪਿਆ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਦੋਨਾਂ ਦੇਸ਼ ਚਾਰ ਵਾਰ ਯੁਧਦਰ (੧੯੪੭, ੧੯੬੫, ੧੯੭੧ ਅਤੇ ੧੯੯੯ ਵਿੱਚ) ਲਈ ਚਲਾ ਹੈ। ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਵਾਦ ਇਸ ਯੁੱਧਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਸੀ, ੧੯੭੧ ਨੂੰ ਛੱਡਕੇ ਜੋ ਤਤਕਾਲੀਨ ਪੂਰਵੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਅਸ਼ਾਂਤਿ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ੧੯੬੨ ਦੇ ਭਾਰਤ - ਚੀਨ ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ੧੯੬੫ ਦੇ ਲੜਾਈ ਦੇ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਰੀਬ ਫੌਜੀ ਅਤੇ ਆਰਥਕ ਵਿਕਾਸ ਦਿੱਤੀ। ਸੋਵਿਅਤ ਸੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਾਂ, ਸੰਨ ੧੯੬੦ ਦੇ ਦਸ਼ਕ ਵਲੋਂ, ਸੋਵਿਅਤ ਸੰਘ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਹਥਿਆਰ ਆਪੂਰਤੀਕਰਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਭਰੀ ਸੀ।
ਅੱਜ ਰੂਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਮਰਿਕ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਭਾਰਤ ਫੈਲਿਆ ਇਜਰਾਇਲ ਅਤੇ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਹਾਲ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰੀ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਪਾਰ ਸੰਗਠਨ ਲਈ ਇੱਕ ਦੱਖਣ ਏਸ਼ੀਆਈ ਏਸੋਸਿਏਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ੧੦, ੦੦੦ ਰਾਸ਼ਟਰ ਫੌਜੀ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਕਰਮੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪੈਂਤੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਭਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵੀ ਵੱਖਰਾ ਬਹੁਪਕਸ਼ੀਏ ਮੰਚਾਂ, ਖਾਸਕਰ ਪੂਰਵੀ ਏਸ਼ਿਆ ਸਿਖਰ ਬੈਠਕ ਅਤੇ G - ੮੫ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਭਾਗੀਦਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਰਥਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੱਖਣ ਅਮਰੀਕਾ, ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਏਸ਼ਿਆ ਦੇ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਘਨਿਸ਼ਠ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਹੈ। ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਪੂਰਵ ਦੇ ਵੱਲ ਵੇਖੋ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੰਜੋਗ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਸਿਆਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਮੁੱਦੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਫੈਲਿਆ ਲੜੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਕੋਰੀਆ ਨੇ ਵੀ ਮਦਦ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਆਰਥਕ ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ।
੧੯੭੪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪਰਮਾਣੁ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ੧੯੯੮ ਵਿੱਚ ਭੂਮੀਗਤ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਕੀਤਾ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੋਲ ਹੁਣ ਤਰ੍ਹਾਂ - ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਮਾਣੁ ਹਥਿਆਰਾਂ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਹੁਣੇ ਰੂਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪੰਜਵੀਂ ਪੀੜ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹੈ।
ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰੇ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਰੋਪੀ ਸੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਆਰਥਕ, ਸਾਮਰਿਕ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਸਹਿਯੋਗ ਵੱਧ ਗਿਆ ਹੈ। ੨੦੦੮ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ੈਰ ਫ਼ੌਜੀ ਪਰਮਾਣੁ ਸਮੱਝੌਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੋਲ ਪਰਮਾਣੁ ਹਥਿਆਰ ਸੀ ਅਤੇ ਪਰਮਾਣੁ ਅਪ੍ਰਸਾਰ ਸੁਲਾਹ (ਏਨਪੀਟੀ) ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੀ ਇਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਰਮਾਣੁ ਊਰਜਾ ਏਜੰਸੀ ਅਤੇ ਨਿਊਕਲਿਅਰ ਸਪਲਾਇਰਸ ਗਰੁਪ (ਏਨਏਸਜੀ) ਵਲੋਂ ਛੁੱਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਰਮਾਣੁ ਤਕਨੀਕੀ ਅਤੇ ਵਣਜ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਰੋਕ ਖ਼ਤਮ. ਭਾਰਤ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਅਸਲੀ ਪਰਮਾਣੁ ਹਥਿਆਰ ਰਾਸ਼ਟਰਤ ਬੰਨ ਗਿਆ ਹੈ। ਏਨਏਸਜੀ ਛੁੱਟ ਦੇ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਵੀ ਰੂਸ, ਫ਼ਰਾਂਸ, ਯੂਨਾਇਟੇਡ ਕਿੰਗਡਮ, ਅਤੇ ਕਨਾਡਾ ਸਹਿਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗ਼ੈਰ ਫ਼ੌਜੀ ਪਰਮਾਣੁ ਊਰਜਾ ਸਹਿਯੋਗ ਸਮੱਝੌਤੇ ਉੱਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕਰਣ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥਾਵਾਨ ਹੈ।
ਲਗਭਗ ੧. ੩ ਮਿਲਿਅਨ ਸਰਗਰਮ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਸ਼ਸਤਰਬੰਦ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ, ਨੌਸੇਨਾ, ਹਵਾ ਫੌਜ, ਅਤੇ ਅਰੱਧਸੈਨਿਕ ਜੋਰ, ਤਟਰਕਸ਼ਕ, ਅਤੇ ਸਾਮਰਿਕ ਜਿਵੇਂ ਸਹਾਇਕ ਜੋਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਸਤਰਬੰਦ ਬਲਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋੱਚ ਕਮਾਂਡਰ ਹੈ। ਸਾਲ ੨੦੧੧ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰੱਖਿਆ ਬਜਟ ੩੬. ੦੩ ਅਰਬ ਅਮਰਿਕੀ ਡਾਲਰ ਰਿਹਾ (ਜਾਂ ਸਕਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ ਦਾ ੧ . ੮੩ %)। ੨੦੦੮ ਦੇ ਇੱਕ SIPRI ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਖਰੀਦ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀਏ ਫੌਜ ਦੇ ਫੌਜੀ ਖਰਚ ੭੨. ੭ ਅਰਬ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਰਿਹਾ। ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲਾ ਦੇ ਵਾਰਸ਼ਿਕ ਰੱਖਿਆ ਬਜਟ ਵਿੱਚ ੧੧. ੬ ਫ਼ੀਸਦੀ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਪੈਸਾ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਹੋਰਸ਼ਾਖਾਵਾਂਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਵਲੋਂ ਫੌਜੀ ਦੇ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਪੈਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮਿਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਹਥਿਆਰ ਆਯਾਤਕ ਬੰਨ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨਿਰਮਲ ਕੁਮਾਰ ਬੋਸ
ਨਿਰਮਲ ਕੁਮਾਰ ਬੋਸ (নির্মল কুমার বসু) (22 ਜਨਵਰੀ 1901 – 15 ਅਕਤੂਬਰ 1972)  ਇੱਕ ਮੋਹਰੀ ਭਾਰਤੀ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ "ਮਾਨਵ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਵਾਇਤ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ" ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਚਨਾਤਮਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।  ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਰੇਂਜ ਵਾਲਾ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਿਦਵਾਨ ਹੈ। ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਇੱਕ ਮੋਹਰੀ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਸ਼ਹਿਰੀਵਾਦੀ, ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆਵਾਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿਚ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਰਿਹਾ, ਉਹ ਲੂਣ ਸਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਦੌਰਾਨ 1931 ਵਿਚ ਜੇਲ੍ਹ ਗਿਆ।
ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਉਹ ਪੁਰੀ ਜ਼ਿਲਾ ਸਕੂਲ, ਸਕੌਟਿਸ਼ ਚਰਚ ਕਾਲਜ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਪ੍ਰੈਜੀਡੈਂਸੀ ਕਾਲਜ (ਜੋ ਉਦੋਂ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੀ) ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਨਾ-ਮਿਲਵਰਤਨ ਅੰਦੋਲਨ ਨਾਲ ਇਕਮੁੱਠਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਉਹ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਐਮਐਸਐਸ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਐਮਐਸਸੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1972
ਦ ਵਾਈਟ ਟਾਈਗਰ
ਦ ਵਾਈਟ ਟਾਈਗਰ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਅਰਵਿੰਦ ਅਡੀਗਾ ਦਾ ਪਲੇਠਾ ਨਾਵਲ ਹੈ। 2008 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇਸ ਨਾਵਲ ਨੇ ਉਸੇ ਸਾਲ 40ਵਾਂ ਮੈਨ ਬੁੱਕਰ ਪ੍ਰਾਈਜ਼ ਜਿੱਤਿਆ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇਂ, ਇੱਕ ਰਿਕਸ਼ਾ ਚਾਲਕ ਦੇ ਬੇਟੇ, ਬਲਰਾਮ ਹਲਵਾਈ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਜਬਾਨੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਚਾਹ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੋਲਾ ਤੋੜਦਿਆਂ ਅਤੇ ਟੇਬਲ ਘਰੋੜਦਿਆਂ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸੁਫ਼ਨਾ ਬੁਣਦਾ ਹੈ - ਉਸ ਮਾਂ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਦੂਰ ਚਲੇ ਜਾਣ ਦਾ ਸੁਫ਼ਨਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਜਿੰਮੀਦਾਰ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ੋਫਰ ਵਜੋਂ ਰੱਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੌਂਡਾ ਤੇ ਸਵਾਰ ਬਲਰਾਮ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਦਿੱਲੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਈ ਭੇਦ ਖੋਲ੍ਹਦੀ ਹੈ। ਭੋਲਾਭਾਲਾ ਬਲਰਾਮ ਗਲੋਬਲੀ ਨਵੇਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਰਚੀ ਇੱਕ ਨਵੇਲੀ ਨੀਤੀ ਦਾ ਪਾਠ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਜਿਹਨਾਂ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਹੋਰ ਸੰਗੀ ਨੌਕਰ ‘ਮਰਡਰ ਵੀਕਲੀ’ ਦੇ ਪੰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੁੰਦੇ, ਬਲਰਾਮ ਦੀਆਂ ਨਜਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਉੱਭਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ‘ਟਾਈਗਰ’ ਲਈ ਆਪਣੀ ਕੈਦ ਤੋਂ ਅਜ਼ਾਦ ਹੋਣ ਦਾ ਰਸਤਾ ਕਿਸ ਚਾਬੀ ਨਾਲ ਖੁੱਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੀ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਟੀਚੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਸਫਲ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ, ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੀ ਸਹੀ, ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਰੰਗਣੇ ਪੈਣ। ਬਲਰਾਮ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਧਨ ਚੁਰਾਕੇ ਬੰਗਲੌਰ ਦੌੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਅੰਦਰ ਧਰਮ, ਜਾਤ, ਵਫਾਦਾਰੀ, ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਅਤੇ ਗਰੀਬੀ ਦੇ ਅਨੇਕ ਮਸਲੇ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਓੜਕ, ਬਲਰਾਮ ਆਪਣੀ ਹਲਵਾਈ ਜਾਤ ਤੋਂ ਖਹਿੜਾ ਛੁੜਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਮਯਾਬ ਉਦਮੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ-ਆਪਣੀ ਟੈਕਸੀ ਸਰਵਿਸ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ
ਸੁਭਾਸ਼ ਨੀਰਵ
ਸੁਭਾਸ਼ ਨੀਰਵ (27 ਦਸੰਬਰ 1953) ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਕਥਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਤਿੰਨ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਦੋ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਇੱਕ ਬਾਲ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਲਘੂ ਕਥਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਅਨੇਕਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਲਘੂਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਪੰਜਾਬੀ, ਤੇਲਗੂ, ਮਲਿਆਲਮ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।
ਲਘੂ ਕਥਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਮੌਲਕ ਲੇਖਣੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਤੋਂ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਉਸਦੀਆਂ ਡੇਢ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।
ਭੌਂ-ਗੁਲਾਮੀ
ਭੌਂ-ਗੁਲਾਮੀ ਜਾਗੀਰਦਾਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਤਹਿਤ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਮੁੱਠੀਭਰ ਮਾਲਕਾਂ ਕੋਲ ਉਸ ਜ਼ਮੀਨ ਨਾਲ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੂੜੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਤੇ ਵੀ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਾਗੀਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਕੋਲ ਅਦਾਲਤੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਤਹਿਤ ਭੌਂ-ਗੁਲਾਮਾਂ ਦੀਆਂ ਨਿਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਸੰਬੰਧੀ ਕੇਸ ਵੀ ਸੁਣਦਾ ਸੀ। ਭੌਂ-ਗੁਲਾਮੀ ਦੇ ਪੀਡੇ ਬੰਧਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਕਿਸਾਨ ਆਪਣੇ ਕਿਰਤ-ਸਮੇਂ ਦਾ ਵਡੇਰਾ ਹਿੱਸਾ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਅਦਾਇਗੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਜਗੀਰੂ-ਮਾਲਕ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੂੰ ਤੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕਿੰਨੀਆਂ ਹੀ ਅਦਾਇਗੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।
ਚੰਦ ਕੌਰ
ਮਹਾਰਾਣੀ ਚੰਦ ਕੌਰ (1802 – 11 ਜੂਨ 1842) ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਿੱਖ ਸਲਤਨਤ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਬਣੀ। ਉਹ ਮਹਾਰਾਜਾ ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਕੰਵਰ ਨੌਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਾਤਾ ਸੀ।
1840 ਈ. ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਨੌਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕਤਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਹਾਰਾਣੀ ਚੰਦ ਕੌਰ ਨੇ ਤਖਤ ਲਈ ਆਪਣਾ ਦਾਵਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੌਨਿਹਾਲ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸਾਹਿਬ ਕੌਰ ਗਰਭਵਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਵੱਲੋਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਰਾਜ ਕਰੇਗੀ। ਉਸਨੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਵਜੋਂ ਢਾਈ ਮਹੀਨੇ, 5 ਨਵੰਬਰ 1840 ਤੋਂ 18 ਜਨਵਰੀ 1841 ਤੱਕ, ਰਾਜ ਕੀਤਾ (ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਹਿਬ ਕੌਰ ਨੇ ਇੱਕ ਮਰੇ ਹੋਏ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ)।
ਜੀਵਨ
ਚੰਦ ਕੌਰ ਦਾ ਜਨਮ 1802ਈ. ਵਿੱਚ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਕਨ੍ਹਈਆ ਮਿਸਲ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਜੈਮਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬੇਟੀ ਸੀ। ਫ਼ਰਵਰੀ 1812 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 23 ਫ਼ਰਵਰੀ 1821 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ, ਨੌਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ, ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਅਤੇ ਮਾਰਚ 1837 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਅਟਾਰੀਵਾਲਾ ਦੀ ਧੀ ਸਾਹਿਬ ਕੌਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ।
27 ਜੂਨ 1839 ਨੂੰ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਉਸਦਾ ਵਾਰਿਸ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਡੋਗਰਾ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਵਜ਼ੀਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਵੇਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਲਈ, ਅਕਤੂਬਰ 1839 ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ; ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਨੌਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਰਾਜ ਪਲਟੇ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਲਾਹ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਵਿਖੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਨਵੰਬਰ 1840 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤਕ ਉਸ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਕੈਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਮਕਾਲੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸੁਲ੍ਹਾ
18 ਜਨਵਰੀ 1841 ਈਸਵੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਮਹਿਤਾਬ ਕੌਰ ਦਾ ਪੁਤਰ ਤੇ ਰਾਣੀ ਸਦਾ ਕੌਰ ਦਾ ਦੋਤਰਾ, ਖਾਲਸਾ ਫੌਜ ਦਾ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਜਰਨੈਲ , ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ; ਲੰਮੀ ਮੁਸ਼ੱਕਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਕ ਵੱਡੇ ਜਾਨੀ ਤੇ ਮਾਲੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਚੁਕਣ ਪਿੱਛੋਂ ਲਾਹੌਰ ਕਿੱਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬੂਹੇ ਤੇ ਰਾਣੀ ਚੰਦ ਕੌਰ ਤੇ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਏ ਘੋਲ ਵਿਚ, ਜਦ ਰਾਣੀ ਤੇ ਭਾਰੂ ਪਿਆ ਤਾਂ ਰਾਣੀ ਨੇ 18 ਜਨਵਰੀ 1841 ਈਸਵੀ ਨੂੰ ਬਾਬਾ ਬਿਕ੍ਰਮਾ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਸੁਲ੍ਹਾ ਕਰ ਲਈ। ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਤੇ ਦੋਨਾਂ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਸਹੀ ਪਾਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਸਲਤਨਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1802 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1842 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਅਕ਼ੀਦਾ
ਅਕ਼ੀਦਾ (عقيدة, ਬਹੁਵਚਨ عقائدعقائد ʿਅਕ਼ਾਇਦ  '') ਇੱਕ ਇਸਲਾਮੀ ਪਦ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ, "ਧਰਮ" ।
ਅਕ਼ੀਦਾ ਬਾਰੇ ਇਸਲਾਮੀ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਗਟਾਏ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਜਾਂ ਸਿਧਾਂਤ, ਇੱਕ ਅਕ਼ੀਦਾ ਦੀ ਉਦਾਹਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਪਦ ਦੀ ਮੁਸਲਿਮ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਤਕਨੀਕੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦਾ ਲਖਾਇਕ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦਿਲੋਂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇਸਲਾਮੀ ਅਧਿਐਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:CS1 maint: Unrecognized language ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਸਾਨ ਪੇਦਰੋ ਦੇ ਖ਼ਾਕਾ ਵੱਡਾ ਗਿਰਜਾਘਰ
ਜਾਕਾ ਵੱਡਾ ਗਿਰਜਾਘਰ (ਸਪੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ: Catedral de San Pedro Apóstol) ਸਪੇਨ ਦੇ ਹੁਏਸਕਾ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਗਿਰਜਾਘਰ ਹੈ। ਇਹ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਗਿਰਜਾਘਰ ਹੈ। ਇਹ ਅਰਗੋਨ ਵਿੱਚ ਰੋਮਾਨਿਸਕਿਊ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਪਹਿਲਾ ਗਿਰਜਾਘਰ ਹੈ। ਇਹ ਇਬੇਰੀਆਈ ਟਾਪੂਨੁਮਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਗਿਰਜਾਘਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤਮਾਨ ਸਥਿਤੀ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹੋਲੀ ਹੋਲੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਣੀ। ਇਹ ਗਿਰਜਾਘਰ ਰਾਜਾ ਸਾਂਕੋ ਰਮੀਰੇਜ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਜਦੋਂ ਜਾਕਾ ਅਰਗੋਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ (1036) ਬਣਿਆ ਤਾ ਸ਼ਹਿਰ ਨੇ ਏਪਿਸਕੋਪਲ (ਬਿਸ਼ਪ ਦਾ ਖੇਤਰ) ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਨਾਲ ਗਿਰਜਾਘਰ ਦੇ ਉਸਾਰੀ ਜਰੂਰੀ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਮਿਤੀ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਪੱਕਾ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਗਿਰਜਾਘਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ 1130 ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋਇਆ। 1395 ਈ. ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਅੱਗ ਲਗਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦੀ ਛੱਤ ਬੁਰੀ ਤਰਾਂ ਸੜ ਗਈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਠੀਕ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਬਾਦ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਮੁਰਮੰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਵਾਧਰਾ ਢਾਹ ਕਿ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚੋਂ ਵੀ ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਗਿਰਜਾਘਰ
ਵੀਨਸ ਦਾ ਸੌਦਾਗਰ
ਵੇਨਿਸ ਦਾ ਸੌਦਾਗਰ (ਮੂਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:The Merchant of Venice ਦ ਮਰਚੈਂਟ ਆਫ਼ ਵੇਨਿਸ) ਨਾਟਕ ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ I ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ 1596 ਅਤੇ 1598 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ I ਇਹ ਨਾਟਕ ਯਹੂਦੀ ਸੂਦਖੋਰ ਸ਼ਾਈਲਾਕ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਕਰਕੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ ਸੀ I
ਕਹਾਣੀ
ਇਸ ਨਾਟਕ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਬੈਸੈਨੀਓ ਅਤੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦੋਸਤ ਐਂਟੋਨੀਓ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਚਲਦੀ ਹੈ I ਐਂਟੋਨੀਓ ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਈਲਾਕ ਤੋਂ 3000 ਡੁਕੇਟ (ਵੇਨਿਸ ਦੀ ਮੁਦਰਾ) ਉਧਾਰੀ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਬੈਸੈਨੀਓ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ I ਬੈਸੈਨੀਓ ਇਹ ਪੈਸੇ ਲੈ ਕੇ ਪੋਰਸ਼ੀਆ ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਘਰਾਣੇ ਦੀ ਕੁੜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ I ਇਧਰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪੈਸੇ ਵਾਪਸ ਨਾ ਮਿਲਣ ਤੇ ਸ਼ਾਈਲਾਕ ਉਧਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਐਂਟੋਨੀਓ ਨੂੰ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਧਨ ਦੇ ਬਦਲੇ ਐਂਟੋਨੀਓ ਦੀ ਛਾਤੀ ਦੇ ਲਹੂ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ I ਬੈਸੈਨੀਓ ਵੀ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਐਂਟੋਨੀਓ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ I ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਪੋਰਸ਼ੀਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ  ਬੈਸੈਨੀਓ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦਾ ਪਤਾ ਲਾਗ ਜਾਂਦਾ I ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਚੋਰੀ ਛੁਪੇ ਇੱਕ ਬੰਦੇ ਦਾ ਭੇਸ ਧਾਰ ਕੇ ਉਸੇ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਨਾਲ ਐਂਟੋਨੀਓ ਨੂੰ ਸਜਾ ਤੋਂ ਬਚਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ I ਲਾਲਚੀ ਸ਼ਾਈਲਾਕ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਵੀ ਜਬਤ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ I ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੋਰਸ਼ੀਆ ਬੈਸੈਨੀਓ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਨਾਟਕ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ I ਮੂਲ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਬੈਸੈਨੀਓ ਦੇ ਦੋਸਤ ਲੌਰੇੰਜੋ ਅਤੇ ਸ਼ਾਈਲਾਕ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਜੈਸਿਕਾ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਵੀ ਚਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ I
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਦੇ ਨਾਟਕ
ਸਾਰਾ ਜੋਜ਼ਫ਼
ਸਾਰਾ ਜੋਜ਼ਫ਼ ਜਾਂ ਸਾਰਾ ਜੋਸਫ਼ (ਜਨਮ 1946) ਇੱਕ ਮਲਿਆਲਮ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਪਿਤਾ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ (Aalahayude Penmakkal) ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸੇ ਹੀ ਨਾਵਲ ਲਈ ਉਸਨੇ ਵਾਇਲਾਰ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਸਾਰਾਹ ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਮੋਹਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੋਚਵਾਨ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਗਠਨ ਮਾਨੁਸ਼ੀ ਦੀ ਬਾਨੀ ਹੈ। ਉਹ ਅਤੇ ਮਾਧਵਕੁੱਟੀ ਮੋਹਰੀ ਮਲਿਆਲਮ ਮਹਿਲਾ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਮਾਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਤ੍ਰਿੱਸੂਰ ਤੋਂ 2014 ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ ਲੜੀ ਹੈ, ਪਰ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
ਬਡਬਰ
ਬਡਬਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਇਹ ਪਿੰਡ ਸੰਗਰੂਰ-ਬਰਨਾਲਾ ਹਾਈਵੇ ਉੱਪਰ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕੌਮੀ ਗੀਤ
ਕੌਮੀ ਗੀਤ (ਜਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੀਤ) ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇੱਕ ਦੇਸ਼-ਭਗਤੀ ਭਰਪੂਰ ਸੰਗੀਤਕ ਰਚਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਮੁਲਕ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਰਸਮਾਂ-ਰਿਵਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਜੱਦੋ-ਜਹਿਦ ਦੀ ਤਰਜਮਾਨੀ ਅਤੇ ਤਰੀਫ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਲਕ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਕੌਮ ਦੇ ਗੀਤ ਵਜੋਂ ਮੰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੀ੍ ਲੰਕਾ ਦੇ ਕੌਮੀ ਗੀਤ, ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਿਨਹਾਲੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਦਾ ਤਾਮਿਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤਰਜਮਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕੁਝ ਮੌਕਿਆਂ, ਤਾਮਿਲ ਸੂਬਿਆਂ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Volkslied Nationalhymne نشيد وطني arz:نشيد وطنى Himnu nacional Dövlət himni Nationalhymne Valstībėnis himnos Дзяржаўны гімн Дзяржаўны гімн Национален химн জাতীয় সঙ্গীত Kan broadel Državna himna Himne nacional ckb:سروودی نیشتمانی Hymna Дрьжавьно славопѣниѥ Anthem genedlaethol Nationalsang Nationalhymne Εθνικός ύμνος National anthem Nacia himno Himno nacional Riigihümn Ereserki fa:سرود ملی Kansallislaulu Riigihümn Tjóðsangur Hymne national Folksliet Amhrán náisiúnta Laoidh Nàiseanta Himno Nacional Arrane ashoonagh המנון לאומי राष्ट्रगीत Državna himna Nemzeti himnusz Օրհներգ Hymno national Lagu kebangsaan Nailian a kanta Þjóðsöngur Inno nazionale 国歌 Lagu kabangsan სახელმწიფო ჰიმნი Muyimbu ya nsi Ұлттық әнұран Inuiaqatigiinni erinaq ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ 국가 (노래) krc:Кърал гимн Sirûda neteweyî Hymnus nationalis Nationalhymn Volksleed Loyémbo la lokúmu ເພງຊາດ Valstybinis himnas Valsts himna Lagu kebangsaan Hiram-pirenena Lagu kabangsaan Национална химна ദേശീയഗാനം Төрийн дуулал राष्ट्रगीत Lagu kebangsaan Natschonalhymne Volkslaid राष्ट्रगान Volkslied (nationaal symbool) Nasjonalsong Nasjonalsang Antienne Imne nacional ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ Himno nacional di Aruba Hymn państwowy pnb:قومی ترانہ ولسي لاره Hino nacional Llaqta taki Государственный гимн Indirimbo y’igihugu Innu nazziunali Naitional anthem Državna himna National anthem Štátna hymna Državna himna Heesta qaranka Himni kombëtar Химна stq:Nationoalhymne Lagu kabangsaan Nationalsång Wimbo wa Taifa நாட்டுப்பண் జాతీయ గీతం เพลงชาติ Tala ng mga pambansang awit Ulusal marş Дәүләт гимны Державний гімн قومی ترانہ (اصطلاح) Quốc ca Ime nåcionå Orin-ìyìn orílẹ̀-èdè 国歌 國歌 Inkondlo yesizwe
ਨੈਯਰ ਮਸੂਦ
ਨੈਯਰ ਮਸੂਦ ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਹ 1936 ਨੂੰ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਲਖਨਊ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਰਿਟਾਇਰਮਟ ਤੱਕ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਐਲੀਫੈਂਟਾ ਗੁਫਾਵਾਂ
ਐਲੀਫੈਂਟਾ ਗੁਫਾਵਾਂਐਲੀਫੈਂਟਾ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਮਬਈ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 10 km ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਫਾਵਾਂ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਫਾਵਾਂ
6 ਦਸੰਬਰ
6 ਦਸੰਬਰ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 340ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 341ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 25 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ। ਦੇਸੀ ਕਲੰਡਰ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਦਿਨ 22 ਮੱਘਰ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਦਿਹਾਂਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਸੰਬਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਅਜੰਤਾ ਗੁਫਾਵਾਂ
ਵਾਸਤੂਕਾਲ ਦਾ ਨਮੂਨਾ
ਵਾਸਤੂਕਲਾ ਦੇ ਪਾਰਖੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ‘ਚ ਬਣੀਆਂ ਆਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦੇ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਜਾਣ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਮਾਹਿਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਗੁਫਾਵਾਂ ਬੌਧ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼, ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।
ਸਟਰਿੰਗ
ਸਟਰਿੰਗ (ਬਣਤਰ) ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਫਲੈਕਸੀਬਲ ਬਣਤਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇਕੱਠੇ ਵਟੇਦਾਰ ਧਾਗਿਆਂ ਦੀ ਬਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋਰ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਬੰਨਣ, ਬਾਈਂਡ ਕਰਨ, ਜਾਂ ਲਟਕਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਜੰਤਾ ਗੁਫਾਵਾਂ
ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ
ਦੀਵਾਰਾਂ ‘ਤੇ ਬੁੱਧ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜਾਤਕ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੇਂਟਿੰਗਸ ਵਿੱਚ ਚਿਤਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੂਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪੇਂਟਿੰਗਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਖੰਭਿਆਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਤਰਾਸ਼ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਟਰਿੰਗ
ਸਟਰਿੰਗ ਜਾਂ ਡੋਰੀਆਂ ਸ਼ਬਦ ਇਹਨਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੱਲ ਵੀ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਅਜੰਤਾ ਗੁਫਾਵਾਂ
ਅਜੰਤਾ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ
ਅਜੰਤਾ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ 30 ਗੁਫਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਪਰਬਤ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਖੋਜ ਸਾਲ 1819 ‘ਚ ਇੱਕ ਆਰਮੀ ਅਫਸਰ ਜਾਨ ਸਮਿਥ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਪਹੁੰਚੇ ਇਸ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਉਥੇ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ 29 ਗੁਫਾਵਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਨਜ਼ਰ ਆਈਆਂ, ਜਦਕਿ ਇੱਕ ਕੁਝ ਦੂਰੀ ‘ਤੇ। ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੱਕ ਫੈਲ ਗਈ।  ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਫਾਵਾਂ ਘੋੜੇ ਦੀ ਨਾਲ ਦੇ ਆਕਾਰ ‘ਚ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਪਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਵੀ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ‘ਚੋਂ ਸਿਰਫ 6 ਹੀ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀਨਯਾਨ ਅਤੇ ਮਹਾਯਾਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਝਲਕ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਅਲੋਰਾ ਗੁਫਾਵਾਂ
ਅਲੋਰਾ ‘ਚ 34 ਗੁਫਾਵਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਇੱਕ ਹੀ ਕਤਾਰ ‘ਚ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਇਥੇ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਮੱਠ ਪਹਾੜ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਰਾਸ਼ਟਰਕੂਟ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਇਹ ਸ਼ਿਲਪਕਲਾਵਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੋਖਾ ਨਜ਼ਾਰਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਜਾਵਟੀ ਰੂਪ ‘ਚ ਤਰਾਸ਼ੀਆਂ ਗਈਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਲੋਰਾਗੁਫਾਵਾਂ ‘ਚ ਜਿਥੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮ ਝਲਕਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਹੀ ਦੈਵੀ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਨਜ਼ਰ ਵੀ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕੁਦਰਤੀ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ
ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਪੇਂਟਿੰਗਸ ‘ਚ ਰੰਗ ਭਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਸ ਨੁਕਸਾਨਗ੍ਰਸਤ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਪਰਤ ਉਖੜ ਗਈ ਹੈ, ਗੁਫਾਵਾਂ ‘ਚ ਤਰੇੜਾਂ ਆਉਣ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਕਮੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਲੱਗੀ ਹੈ।
ਗਣਿਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ
ਅਜੰਤਾ ਚਿੱਤਰ ਸਮੂਹ ਦਾ ਇਹ ਬਹੁਤ ਮੰਨਿਆ ਹੋਇਆ ਚਿੱਤਰ ਹੈ। ਇਸੇ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਤੰਰਾ ਜਟਾਕਾ ਵੀ ਹੈ। ਸੁੰਦਰ ਜਿਓਮੈਟਰੀਕਲ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਇਸ ਦੀ ਬਾਹਰੀ ਦੀਵਾਰ ‘ਤੇ ਸਜਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਜੈਨ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ‘ਚ ਇੱਕ ਛਤਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋ ਔਰਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਖਿੜਕੀ ‘ਚੋਂ ਦੇਖ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੋਧੀ ਕਲਾ ਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਅਸਥਾਨ
ਵਿਸ਼ਵ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 2009
ਵਿਸ਼ਵ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 2009 ਡੈਨਮਾਰਕ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮਿਤੀ 21 ਤੋਂ 27 ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆ।
ਬਾਹਰੀ ਲੜੀਆ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਸ਼ਤੀ
ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ
ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਉਹ ਰੂਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਿਆਸੀ ਇਖ਼ਤਿਆਰ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਇਨਸਾਨ ਜਾਂ ਛੋਟੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਹੱਥ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਜਬਰੀ ਵਿਧੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਇਹਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀਆਂ ਹਲਾਤਾਂ, ਟੀਚਿਆਂ ਅਤੇ ਵਰਤੇ ਗਏ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਜਾਇਜ਼ ਜਾਂ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਵੀ.ਆਰ. ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਆਇਰ
ਜਸਟਿਸ ਵੈਦਿਆਨਾਥਾਪੁਰ ਰਾਮਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਆਇਰ (15 ਨਵੰਬਰ 1914 - 4 ਦਸੰਬਰ 2014) ਭਾਰਤੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦਾ ਜੱਜ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਗਰੀਬ ਅਤੇ ਪਛੜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਭੁਗਤ ਕੇ ਕ੍ਰਿਮੀਨਲ ਜਸਟਿਸ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜੱਜ, ਤੌਰ ਤੇ ਸੁਧਾਰਿਆ। ਪਹਿਲਾਂ ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰੀ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਣ ਉੱਪਰੰਤ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸਨੂੰ 1999 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਵਿਧਾਤੇ
ਵਧਾਤਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਥੀਮਿਸਟੋਕਲੀਜ਼
ਥੀਮਿਸਟੋਕਲੀਜ (Themistocles) ਪੰਜਵੀ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਇਹ ਯੂਨਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਯੋਗ ਅਤੇ ਦੂਰਦਰਸ਼ੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਯੋਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਜਨਮ 514 ਈ. ਪੂ. ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਐਥਨਜ ਦੇ ਉੱਘੇ ਜਰਨੈਲ ਮਿਲਟੀਡੀਜ਼ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਉਸਦੀ ਥਾਂ ਲੈਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਵੀ ਬਹੁਤ ਵਧ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਮੈਨਹੈਟਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ
ਮੈਨਹੈਟਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਤਹਿਤ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸੀ। ਇਹ ਯੂਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1942 ਤੋਂ 1946 ਤੱਕ, ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਦੀ  ਅਮਰੀਕੀ ਆਰਮੀ ਕੋਰ ਦੇ ਮੇਜਰ ਜਨਰਲ ਲੈਸਲੀ ਗਰੋਵਜ ਕੋਲ ਸੀ; ਭੋਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜੇ ਰਾਬਰਟ Oppenheimer, ਜਿਸਨੇ ਅਸਲ ਬੰਬ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤੇ, ਲਾਸ ਅਲਾਮੋਸ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲੈਬਾਰਟਰੀ ਦਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸੀ। ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦੇ ਫੌਜੀ ਭਾਗ ਨੂੰ ਮੈਨਹੈਟਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮਨੋਨੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ;ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਸਮੁੱਚੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਈ ਦਫਤਰੀ ਕੋਡ ਨਾਮ, ਬਦਲਵੇਂ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਗਿਆ। ਚਲਦੇ ਚਲਦੇ ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਹਮਰੁਤਬਾ, ਟਿਊਬ ਇਲੌਏ ਨੂੰ ਸਮੋ ਲਿਆ। ਮੈਨਹੈਟਨ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ 1939 ਵਿਚ ਨਿਮਾਣੇ ਜਿਹੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਜਲਦ ਇਹ ਵੱਡਾ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ 130,000 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਲਾਗਤ ਕਰੀਬ 2 ਅਰਬ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ (2016 ਵਿੱਚ ਲੱਗਪੱਗ $ 26   ਬਿਲੀਅਨ <span class="mw-ref" id="cxcite_ref-inflation-US_1-0" rel="dc:references"> [1]  <span class="mw-ref" id="cxcite_ref-inflation-US_1-0" rel="dc:references"> ਡਾਲਰ) ਹੋ ਗਈ।  90% ਤੋਂ ਵੱਧ ਲਾਗਤ ਕਾਰਖਾਨੇ ਉਸਾਰਨ ਅਤੇ fissile ਸਮੱਗਰੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸੀ। 10% ਤੋਂ  ਘੱਟ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਸੀ। ਖੋਜ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ, ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ 30 ਤੋਂ ਵਧ ਸਾਈਟਾਂ ਤੇ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ
ਭਾਨੂਪ੍ਰਿਆ
{{Infobox person|name=ਭਾਨੂਪ੍ਰਿਯਾ|image=BhanuPriyaPortrait.jpg|native_name=|Caption = ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ 90 ਵਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਭਾਨੂਪ੍ਰਿਆ ਦਾ ਪੋਰਟਰੇਟ|birthname=ਮੰਗਲਾਬਾਮਾ|birth_date=|birth_place=ਰਾਜਮਹੇਂਦਰਵਰਮ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼|occupation={{hlist|ਅਭਿਨੇਤਰੀ|ਡਾਂਸਰ}}|spouse={{marriage|ਆਦਰਸ਼ ਕੌਸ਼ਲ|1998|2005}}|relatives= ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ (ਭੈਣ) ਅਭਿਨਿਆ ਕੌਸ਼ਲ (ਬੇਟੀ) ਗੋਪਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ (ਭਰਾ)} ""ਪਿਆਰਾ "" (ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ""ਮੰਗਲਾਬਾਮਾ "")}}
1988 ਵਿਚ, ਉਹ ਸਵਰਨਕਮਲਮ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ, 1988 ਦੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਉਤਸਵ, ਅਤੇ ਐਨ ਆਰਬਰ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਪੈਨੋਰਮਾ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ। ਭਾਨੂਪ੍ਰਿਯਾ ਨੇ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਅਵਾਰਡ, ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਨੰਦੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਤੇਲਗੂ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। 1989 ਅਤੇ 1991 ਦਾ ਤਾਮਿਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 'ਚ ਠੋਕਰ ਅਰੋਯੋ ਅਰੋਯੋ ਅਤੇ ਅਜ਼ਗਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਸਟੇਟ ਫਿਲਮ ਐਵਾਰਡ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇਨਾਮ ਕ੍ਰਮਵਾਰ।
ਤੇਤੀ-ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿਚ, ਭਾਨੂਪ੍ਰਿਆ ਨੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੌ ਪੰਜਾਹ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਰਾਜ ਨੰਦੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਤਿੰਨ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ, ਦੋ ਸਿਨੇਮਾ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਅਵਾਰਡ, ਦੱਖਣ ਦੇ ਦੋ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਜੇਐਫਡਬਲਯੂ ਦਿਵਸ ਆਫ ਸਾ Divਥ ਇੰਡੀਆ ਅਵਾਰਡ - ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ, ਜੈਮਿਨੀ ਟੀਵੀ ਪੁਰਸਕਾਰਮ ਨੂੰ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਉਮਰ ਭਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਸਨਮਾਨਾਂ ਲਈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
right|thumb|204x204px| ਭਾਨੂਪ੍ਰਿਆ ਦੀ ਪੇਂਟਿੰਗ ਫਿਲਮ ਸਵਰਨਕਮਲਮ ਵਿੱਚ ਭਾਨੁਪ੍ਰਿਯਾ ਰੰਗਮਪੇਟ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਨੇੜੇ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਰਾਜਮਹੇਂਦਰਵਰਮ, ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੇਲਗੂ ਵਿੱਚ, ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰ ਪਾਂਡੂ ਬਾਬੂ ਅਤੇ ਰਾਗਮਾਲੀ ਹੈ।ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਿਆ। ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਸ਼ਾਂਤੀਪ੍ਰਿਯਾ ਹੈ, ਜੋ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਫਿਲਮੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵੀ ਰਹੀ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਭਾਨੂਪ੍ਰਿਆ ਨੇ 14 ਜੂਨ 1998 ਨੂੰ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਮਾਲਿਬੂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡਿਜੀਟਲ ਗ੍ਰਾਫਿਕਸ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਆਦਰਸ਼ ਕੌਸ਼ਲ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਹੈ, ਅਭਿਨਯਾ, ਦਾ ਜਨਮ 2003 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਭਾਨੂਪ੍ਰਿਆ ਨੇ 2005 ਵਿੱਚ ਕੌਸ਼ਲ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਦੇ ਕੇ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ ਉਹ ਆਪਣੀ ਬੇਟੀ ਨਾਲ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀ ਲਵਸ ਵੁਮੈਨ 2020 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਚ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸਰਬ ਅਧਿਕਾਰਵਾਦ
ਸਰਬ ਅਧਿਕਾਰਵਾਦ ਜਾਂ ਸਰਬ ਅਧਿਕਾਰਵਾਦੀ ਰਾਜ ਕੁਝ ਸਿਆਸਤ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਇੱਕ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਭਾਵ ਉਹ ਰਾਜਸੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਮੁਲਕ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਸਮਾਜ ਉੱਤੇ ਸੰਪੂਰਨ ਇਖ਼ਤਿਆਰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦ ਵੀ ਹੋ ਸਕੇ ਜਨਤਕ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਹੱਕ ਜਮਾਉਣਾ ਲੋਚਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ
ਸਕੁਐਸ਼ (ਖੇਡ)
ਸਕੁਐਸ਼ ਖੇਡ ਦੋ ਖਿਡਾਰੀ ਜਾਂ ਚਾਰ ਖਿਡਾਰੀ ਰੈਕਟ ਨਾਲ ਚਾਰ ਕੰਧਾ ਵਾਲੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀ ਅਤੇ ਖੋਖਲੀ ਗੇਂਦ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਹਨ। ਖਿਡਾਰੀ ਰੈਕਟ ਨਾਲ ਗੇਂਦ ਤੇ ਮਾਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਗੇਂਦ ਕੰਧ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਂਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਰੋਧੀ ਖਿਡਾਰੀ ਦੀ ਵਾਰੀ ਆਉਂਣ ਤੇ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਡ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਓਲੰਪਿਕ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋ ਮਾਨਤਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਜਹਾਂਗੀਰ ਖਾਨ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੀ ਵਧੀਆ ਖਿਡਾਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 20ਵੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ 2014'ਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਦੀਪਿਕਾ ਪੱਲੀਕਲ ਅਤੇ ਜੋਸ਼ਨਾ ਚਿਨੱਪਾ ਨੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਿਆਂ ਸਕੁਐਸ਼ ਦੇ ਮਹਿਲਾ ਡਬਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗ਼ਮਾ ਜਿੱਤ ਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ
ਜੈਕ ਲੰਡਨ
thumb|right|ਜੈਕ ਲੰਡਨ thumb|right|ਜੈਕ ਲੰਡਨ thumb|right|ਜੈਕ ਲੰਡਨ ਜੈਕ ਲੰਡਨ (ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਨਾਮ:ਜਾਨ ਗਰਿਫਥ ਚੈਨੀ, 12 ਜਨਵਰੀ 1876 - 22 ਨਵੰਬਰ 1916) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ ਸੀ।
ਜੀਵਨ
ਜੈਕ ਲੰਡਨ ਦਾ ਜਨਮ ਸਾਨਫਰਾਂਸਿਸਕੋ (ਕੈਲੀਫੋਰਨਿਆ) ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਸਟਰੀਟ ਵਿੱਚ 12 ਜਨਵਰੀ 1876 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਨਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਜਾਨ ਗਰਿਫਿਥ ਚੈਨੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਜੀਵਨੀਕਾਰ ਕਲੇਰਾਈਸ ਸਟਾਸਜ਼ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜੋਤਸ਼ੀ ਵਿਲੀਅਮ ਚੈਨੀ ਦੀ ਔਲਾਦ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲੋਂ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਫਲੋਰਾ ਵੈਲਮੈਨ, ਜੋ ਇੱਕ ਆਧਿਆਤਮਵਾਦੀ ਤੀਵੀਂ ਸੀ, ਵਲੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਵਲੋਂ ਪੂਰਵ ਹੀ ਸੰਬਧ ਵੱਖ ਕਰ ਲਈ ਸਨ।
ਫਲੋਰਾ ਨੇ ਜੈਕ ਦੇ ਜਨਮ ਦੇ ਅੱਠ ਮਹੀਨੇ ਬਾਦ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਫੌਜੀ ਜਾਨ ਲੰਡਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ। ਜਾਨ ਕੁੱਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਾਨ ਸਾਨਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਆਏ ਸਨ। ਵੀਹ-ਬਾਈ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਜੈਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਬਚਪਨ ਕੈਲੀਫੋਰਨਿਆ ਦੇ ਆਕਲੈਂਡ ਦੇ ਤੱਟੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਬਤੀਤ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ।
ਸਿੱਖਿਆ
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ। ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਅਠਵੀਂ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਹੀ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ ਜਾ ਸਕੇ ਸਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਬੇਹੱਦ ਲਾਲਸਾ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਉਸ ਲਾਲਸਾ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਬਲਿਕ ਪੁਸਤਕਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ‘ਆਕਲੈਂਡ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਜਕਵੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। 19ਵੀਂ ਅੰਤਮ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿੱਚ (1890 ਦੇ ਬਾਅਦ) ਜੈਕ ਨੇ ਆਕਲੈਂਡ ਦੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਡਿਗਰੀ ਲਈ।
ਜੀਵਿਕਾ
ਜੈਕ ਨੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਨੇਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਅਨੁਭਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਜਦੂਰ, ਫੈਕਟਰੀ ਮਜਦੂਰ, ਸਾਨਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਸਮੁੰਦਰ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਓਇਸਟਰ ਲੁਟੇਰੇ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਮੱਛੀ ਗਸ਼ਤੀ ਦਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰ, ਮਲਾਹ, ਰੇਲ ਮਾਰਗ ਮਜਦੂਰ, ਕਲੋਂਡਾਇਕ (ਕਨੇਡਾ 1897 - 98) ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਖੋਜ ਆਦਿ ਕੰਮ ਕੀਤੇ। ਕਿਸ਼ੋਰ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਕਾਕਸੀ ਆਰਮੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਡੀ. ਸੀ. ਪ੍ਰਯਾਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਰੀ ਕਾਉਂਟੀ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਆਵਾਰਾਗਰਦੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਗਿਰਫਤਾਰ ਹੋਏ। ਇੱਕ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਜੈਕ ਨੇ 1904 ਵਿੱਚ ਰੂਸ - ਜਾਪਾਨ ਲੜਾਈ ਦੀ ਹਰਸਟ ਸਮਾਚਾਰ ਪੱਤਰ ਲਈ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ 1914 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੀ ਕਰਾਂਤੀ ਨੂੰ ਕਾਲਿਅਰ ਲਈ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਦੇਸ਼ਾਟਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਸਮਾਜਵਾਦ ਤੋਂ ਵਾਕਫ਼ ਹੋਏ ਜੋ ਸਾਲਾਂ ਬਧੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਅਤੇ ਚਿੰਤਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਰਿਹਾ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਭਾਵਪੂਰਣ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਨੁੱਕੜ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਕਲੈਂਡ ਦਾ ‘ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪੁੱਤਰ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਵਾਰ ਉਹ ਮੇਅਰ ਦੀ ਚੋਣ ਲੜੇ ਅਤੇ ਅਸਫਲ ਰਹੇ ਸਨ।
ਵਿਆਹ
1900 ਵਿੱਚ ਜੈਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹਿਸਾਬ ਦੀ ਅਧਿਆਪਿਕਾ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰ ਬੇਸ ਮੈਡਰਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਠੇਠ ਵਿਕਟੋਰੀਅਨ ਵਿਆਹ ਸੀ ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਅਧਾਰਿਤ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਚੰਗੇ ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ। ਬੇਸ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਬੇਟੀਆਂ ਜੋਨ ਅਤੇ ਬੇਸ (ਬੇਕੀ) ਸਨ। 1903 ਵਿੱਚ ਬੇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਤੋੜਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੈਕਰੇਟਰੀ ਚਰਮੀਅਨ ਕਿਟਰੇਜ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸਲੀ ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਨਰਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖੇਡਦੇ, ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਕਰਦੇ, ਲਿਖਦੇ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੇ। ਚਰਮੀਅਨ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਜੋ ਕੇਵਲ ਅਠੱਤੀ ਘੰਟੇ ਹੀ ਜਿੰਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। 1907 ਵਿੱਚ ਚਰਮੀਅਨ ਦੇ ਨਾਲ ਜੈਕ ਨੇ ਸਨਾਰਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਤੋਂ ਦੱਖਣੀ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਵਲ 'ਜੈਕ ਕਰੂਜ ਆਫ ਦ ਸਨਾਰਕ' ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣੀਆਂ। ਚਰਮੀਅਨ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਗਲੇਨ ਬਲੇਨ ਵਿੱਚ 1400 ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਖੂਬਸੂਰਤ ਫਾਰਮ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ। ਜੈਕ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਹ ਅਨੇਕ ਸਰੀਰਕ ਬਿਆਰੀਆਂ ਨਾਲ ਗਰਸਤ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਢਿੱਡ ਦੀ ਗੜਬੜ ਅਤੇ ਗੁਰਦਿਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਣਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੌਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਯੂਰੇਮਿਕ ਵਿਸ਼ਾਕਤਤਾ’ (ਪੋਆਏਜਨਿੰਗ) ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕਾਰਜ
ਜੈਕ ਲੰਡਨ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬਹੁਚਰਚਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਮਾਜਵਾਦ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮਤ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਆਰੰਭਿਕ ਸੇਲੇਬਰੇਟੀਜ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਵਿਵਸਾਇਕ ਉਤਪਾਦਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਅੰਗੂਰ ਦੇ ਜੂਸ ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸੂਟਿੰਗਸ ਆਦਿ ਦੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਲਈ ਇਕਰਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਇੱਕ ਵਾਰ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਆਪਣੇ ਉੱਦਮੀ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਅੰਤਰਨਿਸ਼ਠ ਕੌਸ਼ਲਤਾ ਦੇ ਜੋਰ ਨਾਲ ਜੈਕ ਸੰਦਰਭ ਅਤੇ ਅੰਤਰਵਸਤੂ ਦੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਦੋਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਸਨ। ਉਹ ਬਹੁ-ਪੱਖੀ ਸਿਰਜਕ ਸਨ ਅਨੇਕ ਵਿਧਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਿਰਜਿਆ ਬਹੁਤ - ਸਾਰਾ ਕਾਰਜ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁ ਚਰਚਿਤ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ 'ਕਾਲ ਆਫ ਦੀ ਵਾਇਲਡ’ (ਮੂਲ ਸਿਰਲੇਖ 'ਸਲੀਪਿੰਗ ਵੋਲਫ '1903 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ), ਦ ਆਇਰਨ ਹੀਲ, ਵਾਈਟ ਫੈਂਗ, ਦ ਸੀ ਵੋਲਫ (ਜਿਸਦਾ ਮੂਲ ਸਿਰਲੇਖ ਸੀ 'ਮਰਸੀ ਆਫ ਦ ਸੀ'), ਦ ਪੀਪਲ ਆਫ ਦਿ ਅਬਿਸ (ਲੰਦਨ ਦੀਆਂ ਗੰਦੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਸ਼ੋਧ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਿਤਾਬ), ਜਾਨ ਬਰਲੇਕਾਰਨ, ਮਾਰਟਿਨ ਈਡੇਨ, ਅਤੇ ਦ ਸਟਰ ਰੋਵਰ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਬਿਲਡ ਅ ਫਾਇਰ ਨੂੰ ਯੁਗਾਂਤਰਕਾਰੀ ਰਚਨਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਦਰਜਨਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਅੱਜ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਦੇ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਹਿਤਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕਦੇ ਨਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਆਮ ਆਦਮੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਅਤਿਅੰਤ ਕਲਾਤਮਕ ਕੌਸ਼ਲ ਦੇ ਨਾਲ ਚਿਤਰਣ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਹਸੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਕੇ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਉਤਸੁਕ ਪਾਠਕ ਰੋਮਾਂਚਿਤ ਹੋ ਉਠਦੇ ਹਨ। ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਅੰਦੋਲਨਕਾਰੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਸਪਰਸ਼ੀ ਗਦ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਕੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਤਦ ਵੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕ ਜੀਵਨ ਅਨੁਭਵ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਥਾ ਸਾਹਿਤ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਜਿਆਦਾ ਉਤੇਜਕ ਹਨ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੈਕ ਲੰਡਨ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਜਲ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹੋਵੇ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੋਈ ਕਲਾਕਾਰ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਬੱਚੇ ਸਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸੌਤੇਲੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਛੀਆਂ ਫੜ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਤਦ ਉਹ ਉਸ਼ਣ ਕਟਿਬੰਧੀ ਦੀਪਾਂ ਅਤੇ ਦੂਰ - ਦਰਾਜ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਵੱਡੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ-ਮੋਟੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਜਮ੍ਹਾਂ ਪੈਸਿਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਅਕਸਰ ਕਿਸ਼ਤੀ ਕਿਰਾਏ ਪਰ ਲੈਣ ਲੱਗੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਜੈਕ ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ, ਉ‘ਰੇਜਲ - ਡੈਜਲ’ ਨਾਮਕ ਜਹਾਜ ਖਰੀਦਿਆ ਅਤੇ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੀਪੀ ਲੁੱਟਣਾ ਅਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ‘ਸ਼ੁਕਤੀ (ਸੀਪ) ਠੱਗੀ ਦੇ ਰਾਜਕੁੰਵਰ’ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣੇ ਜਾਣ ਲੱਗੇ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੰਨਾ ਧਨ ਕਮਾ ਲਿਆ ਸੀ ਜਿਹਨਾਂ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਕਮਾ ਪਾਂਦੇ। ਇਹ ਅਨੁਭਵ ਕਰਕੇ ਕਿ ‘ਸ਼ੁਕਤੀ ਦਸਿਉਓਂ’ ਦਾ ਜੀਵਨ ਅਕਸਰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਉਹ ਮੌਤ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਨੂੰ ਬਦਲਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ‘ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਮੱਛੀ ਗਸ਼ਤੀ ਦਲ ਦੇ ਉਪ’ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਏ। ਇੰਜ ਹੀ ਅਨੁਭਵ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ”ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਪਿਆਰ” ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਿਆ।
ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੌਤੇਲੇ ਪਿਤਾ ਜਾਨ ਲੰਡਨ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਸਮਾਚਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਸਬੱਬ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਅਤੇ ਸੌਤੇਲੇ ਭਰਾ ਦੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ - ਪੋਸਣ ਦਾ ਭਾਰ ਉਹਨਾਂ ਤੇ ਆ ਪਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ ਤਦ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸਥਾਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਓੜਕ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਸਾਮਾਨ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਖਾਈ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ ਸਨ। ਦਸੰਬਰ, 1898 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਹਾਣੀ, ‘ ਅਲਾਸਕਾ ਦੀ ਇੱਕ ਲੋਕਕਥਾ ‘ – ‘ਟੁ ਦਿ ਮੈਨ ਆਨ ਟਰਾਏਲ’ (To the Man on Trail) ਨੂੰ ਵੇਚਿਆ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਲੇਖਕੀ ਜੀਵਨ ਅਰੰਭ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਕਰਾਂਤੀਕਾਰੀਆਂ ਲਈ “ਆਇਰਨ ਹੀਲ” ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਪਰ ਅਮਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਫਾਸਿਜਮ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਭਰੂਣ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਪਹਿਚਾਣ ਲਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1876 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1916
ਗਾਡ ਸੇਵ ਦ ਕਵੀਨ
"ਗਾਡ ਸੇਵ ਦ ਕਵੀਨ" ਭਾਵ ਰੱਬ ਰਾਣੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ (ਜਾਂ "ਗੌਡ ਸੇਵ ਦ ਕਿੰਗ") ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੀਤ ਹੈ ਜੋ ਬਹੁਰ ਸਾਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹਤਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਾਜਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਮੁਕਟ ਮੁਥਾਜ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਸਿਰਲੇਖ ਵਰਤਮਾਨ ਸ਼ਾਸਕ ਦੇ ਲਿੰਗ ਮੁਤਾਬਕ ਬਦਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਕਵੀਨ" ਦੀ ਥਾਂ "ਕਿੰਗ", "ਸ਼ੀ" ਦੀ ਥਾਂ "ਹੀ" ਆਦਿ, ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਸਕ ਮਹਾਰਾਜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਲੇਖਕ ਨਾਮਲੂਮ ਹੈ ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ 1619 ਵਿੱਚ ਜਾਨ ਬੁੱਲ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਰਚਨਾਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
7 ਦਸੰਬਰ
7 ਦਸੰਬਰ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 341ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 342ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 24 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ। ਦੇਸੀ ਕਲੰਡਰ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਦਿਨ 23 ਮੱਘਰ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਦਿਹਾਂਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਸੰਬਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਜਾਰਜੀ ਪਰਤਸਲੇਵ
ਜਾਰਜੀ ਇਵਾਨੋਵ ਪਰਤਸਲੇਵ (Георги Иванов Парцалев ; 16 ਜੂਨ 1925 - 31 ਅਕਤੂਬਰ 1989) ਇੱਕ ਬੁਲਗਾਰੀਅਨ ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰ ਸੀ ਜੋ ਜਿਆਦਾਤਰ ਕਾਮੇਡੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
1925 ਵਿੱਚ ਪਲੈਵਨ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਲੇਵਸਕੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਪਰਤਾਸਲੇਵ ਨੇ ਪਲੈਵਨ ਵਿੱਚ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੋਫੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਮੈਡੀਸਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। 1956 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਸੋਫੀਆ ਵਿੱਚ ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਥੀਏਟਰ ਦੁਆਰਾ ਨੌਕਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਭੂਮਿਕਾ 1958 ਵਿੱਚ ਲੂਬੀਮੇਟਸ 13 ਨਾਲ ਆਈ ਸੀ। 1950 ਅਤੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ, ਉਹ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਦ ਟਾਈਡ ਅਪ ਬੈਲੂਨ (1967), ਵ੍ਹੇਲ (1970), ਪੇਟੀਮਾਟਾ ਓਟ ਮੋਬੀ ਡਿਕ (1970), ਥ੍ਰੀ ਰੀਜ਼ਰਵਿਸਟਸ (1971), ਵਿਦ ਦ ਚਿਲਡਰਨ ਏਟ ਦ ਸੀਸਾਇਡ (1972), ਇੰਡੀਅਨ ਸਮਰ (1973), ਬਸ਼ਤਾ ਮੀ ਬੁਆਏਡਜ਼ਿਯਾਟਾ (1974), ਦ ਫੋਨੀ ਸ਼ਿਵਲਾਈਜੇਸ਼ਨ (1974), ਫਾਰਸਾਈਟਡ ਫਾਰ ਟੂ ਡਾਇਪਟਰਜ਼ (1976), 13-ਏਟਾ ਗੋਡੇਨੀਟਸ ਨ ਪ੍ਰਿੰਟਸ (1987), ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਨਾਲ ਬੁਲਗਾਰੀਅਨ ਕਾਮੇਡੀ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਸ਼ਖਸ਼ੀਅਤ ਬਣ ਗਿਆ। 1960 ਵਿਆਂ ਦੇ ਅਖੀਰ 'ਚ ਉਸ 'ਤੇ ਸਮਲਿੰਗੀ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਏ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ 1968 ਵਿੱਚ ਬੁਲਗਾਰੀਆ ਵਿੱਚ ਸਮਲਿੰਗਤਾ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਪਰਤਸਲੇਵ ਦੀ ਮੌਤ 1989 ਵਿੱਚ ਸੋਫੀਆ ਵਿੱਚ 64 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਉਸਨੇ ਕਦੇ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂ ਉਸਦਾ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੇ ਜਾਣੂਆਂ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਗੇਅ ਸੀ।
ਕਮਿਊਨਟੀ ਸੈਂਟਰ (ਚੀਟਲਿਸ਼ਟੇ) ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਇੱਕ ਗਲੀ ਦਾ ਨਾਮ ਪਰਤਸਲੇਵ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਉਸਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯਾਦਗਾਰੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਹੈ, ਜੋ ਪਰਤਸਲੇਵ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੁਲਗਾਰੀਆ ਦੇ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੇਅ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1989 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1925 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਮਰਦ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ