cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਸਕਿੰਟ
ਸਕਿੰਟ ਜਾਂ ਸੈਕੰਡ ਆਮ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋ ਛੋਟੀ ਇਕਾਈ ਮੰਨੀ ਜਾਦੀ ਹੈ ਪਰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਕਿੰਟ ਨੂੰ ਅਗੇ ਕਈ ਹਿਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਿਆਰ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਇਕਾਈਆਂ ਸਕਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਲਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਇਕਾਈਆਂ ਦਸਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਕ ਮਿਲੀਸਕਿੰਟ ਇਕ ਸੈਕਿੰਡ ਦਾ ਹਜ਼ਾਰਵਾਂ ਅਤੇ 'ਇਕ ਨੈਨੋ ਸੈਕਿੰਡ' ਇਕ ਸਕਿੰਟ ਦਾ ਇਕ ਅਰਬਵਾਂ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗੈਰ-ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਟੈਂਡਰਡ ਇਕਾਈਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਘੰਟੇ ਅਤੇ ਮਿੰਟ ਵੀ ਸਕਿੰਟਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅੰਤਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਕਿੰਟ
ਅੰਤਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਇਕਾਈ ਅੰਦਰ ਸਕਿੰਟ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਹੈ: 9,192,631,770 ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਅੰਤਰਾਲ, ਜੋ ਸੀਜ਼ੀਅਮ -133 ਪਰਮਾਣੂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿਚ ਦੋ ਹਾਈਪਰਫਾਈਨ ਅੰਤਰਾਲਾਂ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਸਮਾਂ।" ਇਹ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਸੀਜ਼ੀਅਮ ਪਰਮਾਣੁ ਦੀ ਵਿਰਾਮ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਸ਼ੂਨਯ ਕੈਲਿਬਨ 'ਤੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਵਿਰਾਮ ਜਾਂ ਅਧਾਰ ਅਵਸਥਾ ਜ਼ੀਰੋ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਕਿੰਟ ਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਨਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ s
ਸਮੇਂ ਦੀ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿਚ ਤੁਲਨਾ
1 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਕਿੰਟ ਬਰਾਬਰ ਹੈ:
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਂ
ਤਲਵੰਡੀ ਸੰਘੇੜਾ
ਤਲਵੰਡੀ ਸੰਘੇੜਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਸ਼ਾਹਕੋਟ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣਾਂ, 1962
ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣਾਂ 7 ਮਈ 1962 ਨੂੰ ਭਾਰਤ 'ਚ ਹੋਈਆ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰਵਪਲੀ ਰਾਧਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨੇੜਲੇ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। ਸਰਵਪਲੀ ਰਾਧਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਨੂੰ 553,067 ਵੋਟਾਂ ਅਤੇ ਚੌਧਰੀ ਹਰੀ ਰਾਮ ਨੂੰ 6,341 ਅਤੇ ਯਮਨਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਤ੍ਰਿਸੁਲੀਆ ਨੂੰ 3,537 ਵੋਟ ਮਿਲੇ ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ
ਮੁਰਜਿਮ ਦਸੂਹੀ
ਹਰਬੰਸ ਲਾਲ ਮੁਜਰਿਮ ਦਸੂਹੀ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਸੱਚੇ-ਸੁੱਚੇ ਸਪੂਤ ਦਾ ਜਨਮ 5 ਫਰਵਰੀ 1909 ਨੂੰ ਦਸੂਹਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਬਣੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ‘ਇਨਸਾਨੀਅਤ’ ਦਾ ਲਾਹੌਰ ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਪ੍ਰਸਾਰਨ ਹੋਇਆ। ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਰਹੀਆਂ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਦੂ ਸੀ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਜਲਸਿਆਂ ਅਤੇ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਇਕੱਠ ਨੂੰ ਟੁੰਬ ਲੈਂਦੀ ਸੀ।
ਮੁਜਰਿਮ ਦਸੂਹੀ ਦੀਆਂ ਚੋਣਵੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦਰਪਨ (1986) ਦਾ ਵਿਮੋਚਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸ੍ਰੀ ਗੋਇਲ ਵੱਲੋਂ ਮੁਜਰਿਮ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ ਦਸੂਹਾ ਵੱਲੋਂ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। 16 ਜਨਵਰੀ 1985 ਨੂੰ ਊਰਦੂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਇਹ ਸ਼ਾਇਰ ਇਸ ਫ਼ਾਨੀ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਵੀ
ਆਇਰਨ ਮੈਨ
ਆਇਰਨ ਮੈਨ (ਟੋਨੀ ਸਟਾਰਕ) ਇੱਕ ਗਲਪੀ ਸੂਪਰਹੀਰੋ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਮਾਰਵਲ ਕਾਮਿਕਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਬੰਧਤ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਰਦਾਰ ਲੇਖਕ-ਸੰਪਾਦਕ ਸਟੈਨ ਲੀ ਨੇ ਰਚਿਆ, ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਲੇਖਕ ਲੈਰੀ ਲੀਬਰ ਨੇ ਉੱਨਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਡੌਨ ਹੈੱਕ ਅਤੇ ਜੈਕ ਕਰਬੀ ਨੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਟੇਲਸ ਆਫ਼ ਸਸਪੈਂਸ #39 ਵਿੱਚ ਵਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ ਸੀ (ਕਵਰ ਮਿਤੀ ਮਾਰਚ 1963)।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਲਪੀ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ੀਲਡ ਦੇ ਏਜੰਟ
ਜ਼ੁਬਾਨ
ਜ਼ੁਬਾਨ 2015 ਵਰ੍ਹੇ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤਕ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਮੋਜੇਜ਼ ਸਿੰਘ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਵਜੋਂ ਵਿੱਕੀ ਕੁਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਸਾਰਾਹ ਜੇਨ ਦਿਆਸ ਹਨ। ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਆਸ਼ੂਤੋਸ਼ ਪਾਠਕ ਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2015 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਮਹਿਮੂਦ ਚਰਾਗ਼ ਦੇਹਲਵੀ
ਨਸੀਰੁੱਦੀਨ ਮਹਿਮੂਦ ਚਰਾਗ਼-ਏ-ਦਿੱਲੀ (ca 1274-1356) ਇੱਕ 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਰਹੱਸਵਾਦੀ-ਕਵੀ ਅਤੇ ਚਿਸ਼ਤੀ ਸੰਪਰਦਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤ ਸੀ। ਉਹ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤ ਹਜਰਤ ਨਿਜਾਮੁਦੀਨ ਔਲੀਆ ਦਾ ਮੁਰੀਦ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਵਾਰਸ ਸੀ। ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਚਿਸ਼ਤੀ ਸੰਪਰਦਾ ਦਾ ਆਖਰੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੂਫੀ ਸੀ।
ਤਕਨੀਕ ਦਾ ਤਬਾਦਲਾ
ਤਕਨੀਕ ਦਾ ਤਬਾਦਲਾ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Transfer of technology) ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਅਮਲ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੁਨਰ, ਗਿਆਨ, ਪੈਦਾਵਾਰ ਦੇ ਸਾਧਨ, ਨਮੂਨਿਆਂ ਅਤੇ ਢੰਗਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਕਨੀਕੀ ਖੋਜਾਂ ਦਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰਕਾਰਾਂ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚਕਾਰ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ ਨਾਲ ਨੇੜੇ ਦਾ ਸਬੰਧ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਜਾਂ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਤਕਨੀਕ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਤਕਨੀਕ ਖਰੀਦਣ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਤਕਨੀਕ ਖਰੀਦਣ ਵਾਲੀ ਸੰਸਥਾ ਇਸ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਇਸਨੂੰ ਤਕਨੀਕ ਦਾ ਵਣਜ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।।
ਆਇਸ਼ਾ ਬੀਬੀ
ਆਇਸ਼ਾ ਬੀਬੀ ਮਕਬਰਾ  ਇੱਕ 11ਵੀਂ ਜਾਂ 12ਵੀਂ-ਸਦੀ ਦਾ ਆਇਸ਼ਾ ਬੀਬੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੁਲੀਨ ਔਰਤ ਆਇਸ਼ਾ ਬੀਬੀ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਲਕ ਰੋਡ ਉੱਤੇ ਤਰਾਜ਼, ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ 18 ਕਿਮੀ (11 ਮੀਲ) ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮਹੱਬਤ ਅਤੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਦੇ ਮਕਬਰੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਮਕਬਰੇ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਵੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਪਰ ਆਇਸ਼ਾ ਬੀਬੀ ਦੇ ਪਿਆਰ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਜ਼ਾਖ਼ ਦੰਦ ਕਥਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਥਾ ਦੇ 28 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਜਨ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਆਇਸ਼ਾ ਬੀਬੀ ਗਿਆਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਹਕੀਮ ਸੁਲੇਮਾਨ ਬਾਕਰਗਨੀ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਬਾਪ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੇਖ ਆਇਹੋਜੀ ਆਪਣੇ ਪਾਸ ਲੈ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਤਰਾਜ਼ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਕਰਖਾਨ ਮੁਹੰਮਦ (ਜਿਸ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਤਰਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਮਕਬਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ) ਨੇ ਆਇਸ਼ਾ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਮੰਗਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਪਾਲਕ ਨੇ ਸਹਿਮਤੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ। ਪਰ ਦੋਨਾਂ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਸ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆਇਸ਼ਾ ਬੀਬੀ ਦੀ ਸੱਪ ਦੇ ਕੱਟਣ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਇਤਿਹਾਸ
16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੀ ਹੁਸੀਨ ਆਇਸ਼ਾ ਬੀਬੀ ਦੀ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨਾਲ ਮਿਲਣੀ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਬੱਸ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਦਾ ਸਮਾਂ ਬਾਕੀ ਸੀ। ਪਰ ਇੱਕ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਨੇ ਲੜਕੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।...ਉਸ ਨੇ ਲੱਖਣ ਲਾ ਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਤਰਾਜ਼ ਦੇ ਅਮੀਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਬਿਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਨਰਸ ਦੇ ਨਾਲ ਓਤਰਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਚੱਲ ਪਈ। ਆਪਣੇ ਸਫ਼ਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਦੋ ਨਾਰੀਆਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਾਲਾਸ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਠਹਿਰ ਗਈਆਂ। ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਸੱਪ ਦੇ ਡੰਗਣ ਨਾਲ ਆਇਸ਼ਾ ਬੀਬੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ। ਅਮੀਰ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਜਵਾਨ ਔਰਤ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲੀ, ਉਹ ਤੁਰਤ ਉਸਦੀ ਆਖਰੀ ਆਹ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਲਈ ਛੇਤੀ ਆਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਮਕਬਰੇ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਅੱਜ ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਿਹੜੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਸਨ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਉਸ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਦੇ ਨਿੱਘ ਦੀ ਯਾਦ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਉਸ ਬਾਰੇ ਮੁੱਖ ਗੱਲ ਪਤਾ ਹੈ: ਉਸ ਨੇ ਪਿਆਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪਿਆਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
ਚਲੰਤ ਵਰਤੋਂ
ਇਸ ਸਥਾਨ ਦੀ ਮੱਧਕਾਲ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਤੋਂ ਹੀ ਬੜੀ ਮੰਨਤਾ ਚਲੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਤਾਰਾਜ਼ ਨਖਲਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਸਥਾਨਕ ਇਸਤਰੀਆਂ ਅਜੇ ਵੀ ਬਾਲ ਬੱਚੇ ਲਈ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਇਥੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਰਵਾਇਤ ਚਲੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਤਾਰਾਜ਼ ਦੇ ਨਵ-ਵਿਆਹੇ ਜੋੜੇ ਆਪਣੇ ਮਿਲਾਪ ਲਈ ਮ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦੀ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈਣ। ਇਹ ਰਸਮ ਮਿੱਥ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜੀਵਤ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸਮਾਰੋਹ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਿਆਹ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਤਾਰਾਜ਼ ਤੋਂ ਮੰਗੇਤਰ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਥਾਂ ਤੱਕ ਕਰਖਾਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਮੁੜ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤਾਰਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਰਖਾਨ ਦੇ ਮਕਬਰੇ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਇਸ਼ਾ ਬੀਬੀ ਦੇ ਤੇ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦੋਨਾਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਲਾੜੀ ਅਤੇ ਲਾੜਾ ਮੋਏ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਬਰਕਤਾਂ ਦੀ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਮੰਗਦੇ ਹਨ।
ਰੂਸੀ ਆਰਕੀਓਲਜਿਸਟ ਵਸੀਲੀ ਬਰਤੋਲਦ ਪਹਿਲਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ 1893 ਵਿੱਚ ਖੰਡਰਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਨੇ ਯਾਦਗਾਰ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ (ਅੰ.1960) ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਗਲਾਸ ਸ਼ੈੱਲ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਤਾਰਾਜ਼ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਦੇ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਵਰਤਿਆ। 2002 ਵਿੱਚ ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਗਣਰਾਜ ਨੇ ਆਇਸ਼ਾ ਬੀਬੀ ਦੇ ਮਕਬਰੇ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਪਾਰਕ ਅਧਾਰ ਢਾਂਚਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਰਾਮੇਤੋ ਨੂੰ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ।
ਡਿਜ਼ਾਈਨ
ਦੰਤਕਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਕਬਰੇ ਨੂੰ ਕਾਰਖਾਨਿਦ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਸੁੰਦਰ ਮੰਗੇਤਰ ਆਇਸ਼ਾ-ਬੀਬੀ, ਸੂਫੀ ਕਵੀ ਖਾਕਿਮ-ਅਤਾ ਦੀ ਧੀ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਕਬਰੇ ਦੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਸਰੂਪ ਅਤੇ ਸਜਾਵਟ ਵਧੀਆ ਕਿਨਾਰੀ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਪੂਰੀ ਇਮਾਰਤ 60 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲਦਾਰ ਜਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪੈਟਰਨਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲੀ ਵਾਲੀ ਕੈਲੀਗ੍ਰਾਫੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉੱਕਰੀਆਂ ਟੈਰਾਕੋਟਾ ਟਾਈਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਆਇਸ਼ਾ ਬੀਬੀ ਬੁਖਾਰਾ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨਿਦ ਮਕਬਰੇ ਦੀ ਇੱਕ ਸਿੱਧੀ ਸ਼ੈਲੀਵਾਦੀ ਵੰਸ਼ਜ ਹੈ।
ਸਾਈਟ
ਆਇਸ਼ਾ ਬੀਬੀ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਦਸ ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਬਾਬਾਜੀ ਖਾਤੂਨ ("ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਰਾਣੀ") ਨਾਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਮਕਬਰਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੜਕ ਦੇ ਪਾਰ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਚੂਨੇ ਦੀ ਗੁਫ਼ਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਬਾਗ ਦੇ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਪਾਰਕਿੰਗ ਸਥਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਾਰਕ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕੰਪਲੈਕਸ ਪੱਛਮ ਤੋਂ ਤਰਾਜ਼ ਓਏਸਿਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਰਿਜ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਟਾਈਪੋਲੋਜੀ
ਸਮੁੱਚਾ ਮਕਬਰਾ ਟੈਰਾਕੋਟਾ ਪੈਨਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਇਸਲਾਮੀ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਨਤਕ ਰਹਿਤਤਾ ਦਾ ਭਰਮ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਟੈਰਾਕੋਟਾ ਸਜਾਵਟ ਵੀ ਰੰਗ ਦੀ ਬਜਾਏ ਰੋਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਪਰਛਾਵੇਂ, ਇੱਕ ਪੂਰਵ-ਮੰਗੋਲ ਸ਼ੈਲੀ, ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸਜਾਵਟ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਖਿੰਡਾਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਦਰਸ਼ਕ ਅੰਨ੍ਹਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪੂਰੀ ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਰਵਿਘਨ ਹਲਕੇ ਰੰਗ ਦੀ ਕੰਧ ਤੋਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੋਨੇ 'ਤੇ ਕਾਲਮ ਸੋਗਦੀਨ ਪੂਰਵ-ਇਸਲਾਮਿਕ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤੇ ਗਏ ਲੱਕੜ ਦੇ ਕਾਲਮਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਆਕਾਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਹਰ ਇੱਕ ਕਾਲਮ ਵਿੱਚ ਸੰਕੁਚਿਤ ਬਿੰਦੂ 'ਤੇ ਕੈਲੀਗ੍ਰਾਫੀ ਦਾ ਇੱਕ ਬੈਂਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਹ ਆਇਸ਼ਾ ਬੀਬੀ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਿਆਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੇ ਡਿਸਟਿਚਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ: "ਪਤਝੜ... ਬੱਦਲ... ਧਰਤੀ ਸੁੰਦਰ ਹੈ"।
ਸਮੱਗਰੀ
ਮੂਲ ਅਤੇ ਬਹਾਲ ਆਇਸ਼ਾ ਬੀਬੀ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਟਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸੌਰਨ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:12ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਮੁਕੰਮਲ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬਣਤਰਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬਣਤਰਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮਕਬਰੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:11ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਮੁਕੰਮਲ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬਣਤਰਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਹਸਨਪੁਰ
ਹਸਨਪੁਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਬੁਢਲਾਡਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 2001 ਵਿੱਚ ਹਸਨਪੁਰ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 1215 ਸੀ। ਇਸਦਾ ਖੇਤਰਫ਼ਲ 3.94 ਕਿ. ਮੀ. ਵਰਗ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਲੋਪੇ
ਲੋਪੇ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਨਾਭਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕੋਠੇ ਨਾਥੇਆਣਾ
ਕੋਠੇ ਨਾਥੇਆਣਾ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਤਹਿਸੀਲ ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕੇਤਨ ਮਹਿਤਾ
'ਕੇਤਨ ਮਹਿਤਾ (1952 ਦਾ ਜਨਮ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਦਸਤਾਵੇਜੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵੀਯਨ ਸੀਰੀਅਲ ਵੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਕੇਤਨ ਮਹਿਤਾ ਦਾ ਜਨਮ ਨਵਸਾਰੀ, ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਮੁਢਲੀ ਪੜ੍ਹਈ ਸਰਦਾਰ ਪਟੇਲ ਵਿਦਿਆਲਾ, ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਦੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਭਾਰਤ ਦਾ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਤੋਂ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਜਗਤਪੁਰ ਸੋਹਲ
ਜਗਤਪੁਰ ਸੋਹਲ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਸ਼ਾਹਕੋਟ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਫਰੇਡ ਟਰੰਪ
ਫਰੇਡ ਟਰੰਪ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਲੜ ਰਹੇ ਡੋਨਲਡ ਟਰੰਪ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਅਪੀਲ ਜੱਜ ਮਰੀਏਨ ਟਰੰਪ ਬੇਰੀ ਦਾ ਪਿਤਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰੰਪ ਪਰਿਵਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1999 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1905
ਸੁਮਨ ਪੋਖਰੇਲ
ਸੁਮਨ ਪੋਖਰੇਲ ਸਿਰਫ ਸਾਰਕ ਲਿਟਰੇਰੀ ਅਵਾਰਡ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਲੇਖਕ ਹਨ। ਉਸਨੇ 2013 ਅਤੇ 2015 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1967 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਵੀ
ਰਵੀ ਸੁਬਰਮਨੀਅਨ (ਅੰਪਾਇਰ)
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2017 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1965
ਮੋਰੋਨੀ
ਮੋਰੋਨੀ (ਅਰਬੀ: موروني) ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿਚਲੇ ਇੱਕ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਟਾਪੂਨੁਮਾ ਦੇਸ਼, ਕਾਮਾਰੋਸ ਦਾ ਸੰਘ, ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਸੰਘੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਹੈ। ਕੋਮੋਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮੋਰੋਨੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ "ਅੱਗ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ" ਜਿਸਦਾ ਇਹ ਨਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਮਾਊਂਟ ਕਰਥਲਾ ਨਾਮਕ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਕਰ ਕੇ ਪਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਅਰਧ-ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਟਾਪੂ ਗ੍ਰਾਂਦ ਕੋਮੋਰ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਦੀ ਵੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 2003 ਵਿੱਚ 60200 ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਮਾਰੋਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਮਨਜ਼ੂਰ ਏਜਾਜ਼
ਡਾਕਟਰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਇਜਾਜ਼ (ਜਨਮ 1 ਜਨਵਰੀ 1949) ਇੱਕ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਵੱਸਦਾ ਉਘਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੇਖਕ, ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਕਾਲਮਨਵੀਸ ਹੈ। ਮਨਜ਼ੂਰ ਏਜਾਜ਼ ਦਾ ਜਨਮ 60/5-L ਬੁਰਜਵਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਾਹੀਵਾਲ ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਜਨਵਰੀ 1949 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਗੌਰਮਿੰਟ ਕਾਲਜ ਮਿੰਟਗੁੰਮਰੀ (ਸਾਹੀਵਾਲ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਨਾਂ) ਤੋਂ ਬੀ ਏ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰ ਸੀ, ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੰਗਠਨ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲਹੌਰ ਤੋਂ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਕੁਝ ਸਮਾਂ (1972-77) ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਵੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਹਾਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਵਾਸਿੰਗਟਨ ਤੋਂ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਪੀਐਚਡੀ ਕੀਤੀ। ਪੈਨਸਿਲਵਾਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ 1987 ਤੋਂ 1989 ਤੱਕ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਪੜ੍ਹਾਈ।
ਵੈਬਸਾਈਟਾਂ
ਅਪਣਾ (www.apnaorg.com) ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੈਬਸਾਈਟ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ
ਗੋਰਖਪੁਰ
ਗੋਰਖਪੁਰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਪਤੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨਾਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਗੋਰਖਪੁਰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਹੈਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ।
ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਗੋਰਖਨਾਥ ਦੇ ਮੰਦਿਰਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੋਧੀ ਮੰਦਰ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਗੀਤਾ ਪ੍ਰੈੱਸ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹਿੰਦੂ ਧਾਰਮਿਕ ਲਿਖਤਾਂ ਦੀ ਸੰਪਾਦਕ, ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦਿਕ ਅਰਥ
"ਗੋਰਖਪੁਰ" ਦਾ ਨਾਮ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਗੋਰਕਸ਼ਪੁਰਮ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਗੋਰਕਸ਼ਨਾਥ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤਪੱਸਵੀ ਜੋ ਨਾਥ ਸੰਪ੍ਰਦਾਯ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਤ ਸਨ।
ਰੇਲਵੇ
ਸਟੇਸ਼ਨ ਕਲਾਸ ਏ -1 ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। 6 ਅਕਤੂਬਰ 2013 ਨੂੰ, ਗੋਰਖਪੁਰ ਕੋਲ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਰੇਲਵੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਪੁਨਰ ਗਠਨ ਗੋਰਖਪੁਰ ਵਿਹੜੇ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਲਗਭਗ 1.36 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (0.85 ਮੀਲ) ਦੇ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਉੱਤਰ ਪੂਰਬੀ ਰੇਲਵੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਵੀ ਗੋਰਖਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ
ਗੋਰਖਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਏਅਰਫੋਰਸ ਸਟੇਸ਼ਨ 1963 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮਹਾਯੋਗੀ ਗੋਰਖਨਾਥ ਏਅਰਪੋਰਟ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ
ਗੋਰਖਨਾਥ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਖਸ਼ੀਅਤਾਂ
ਸਰਵਾਨੰਦ ਕੌਲ ਪ੍ਰੇਮੀ
thumb|ਸਰਵਨੰਦ ਕੌਲ ਪ੍ਰੇਮੀ ਸਰਵਨੰਦ ਕੌਲ ਪ੍ਰੇਮੀ (ਜਨਮ: 2 ਨਵੰਬਰ 1924 – ਮੌਤ: 1 ਮਈ 1990) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਸ਼ਮੀਰੀ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਕਵੀ, ਪੱਤਰਕਾਰ, ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਅਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ ਸਨ। 1990 ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮੀ ਦਹਿਸ਼ਤਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਸਰਵਨੰਦ ਗੋਪੀਨਾਥ ਅਤੇ ਓਮਰਾਵਤੀ ਕੌਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਉਹ ਅਨੰਤਨਾਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸੌਫ-ਸ਼ਾਲੀ ਪਿੰਡ (ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਂ: ਸਫਤ-ਸ਼ਲੇਸ਼ਵਰ) ਦਾ ਇੱਕ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਤ ਪਰਿਵਾਰ ਸਨ। ਪ੍ਰੇਮੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਦੱਸ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
1948 ਵਿੱਚ ਓਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ 3 ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ 4 ਧੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਮੌਤ
29/30 ਅਪ੍ਰੈਲ 1990 ਦੇ ਰਾਤ ਦੌਰਾਨ, ਤਿੰਨ ਨਕਾਬਪੋਸ਼ ਦਹਿਸ਼ਤਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਘੁਸਪੈਠ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਦਹਿਸ਼ਤਵਾਦੀਆਂ<font style="background-color: rgba(254, 246, 231, 0.750231);"> ਨੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚੋਂ ਅਗਵਾ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨੋਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਸਰੀਰਾਂ ਨੂੰ 1 ਮਈ, 1990 ਤੇ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪ੍ਰੇਮੀ ਇੰਨੀ ਬੇਰਹਿਮੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਦੀ ਹਿਮਾਇਤ ਕੀਤੀ।
ਕੰਮ
ਉਹ ਚਾਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ਼ ਅਤੇ ਲਿੱਖ ਸਕਦੇ ਸਨ - ਹਿੰਦੀ, ਉਰਦੂ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ। ਉਹ ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਸਨ।
ਸੰਦਰਭ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1924 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1990
ਤਨਖਾਹ ਕਮਿਸ਼ਨ
ਤਨਖਾਹ ਕਮਿਸ਼ਨ ਕੇਂਦਰੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਤਨਖਾਹਾਂ ਅਤੇ ਪੈਨਸ਼ਨਰਾਂ ਦੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕਰ ਲਈ ਗਠਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਮਿਸ਼ਨ ਹੈ। ਇਹ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਗਠਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ
ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਤਨਖਾਹ ਕਮਿਸ਼ਨ ਮਈ, 1947 'ਚ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸਾ ਵਰਾਦਾਚਾਰੀਅਰ ਸਨ।
ਸੱਤਵਾ ਤਨਖਾਹ ਕਮਿਸ਼ਨ
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੱਤਵੇਂ ਕੇਂਦਰੀ ਤਨਖਾਹ ਕਮਿਸ਼ਨ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਜੱਜ ਅਸ਼ੋਕ ਕੁਮਾਰ ਮਾਥੁਰ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨਗੇ। ਇਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਸਕੱਤਰ ਵਿਵੇਕ ਰਾਇ (ਫੁੱਲ ਟਾਈਮ ਮੈਂਬਰ) ਐਨਆਈਪੀਐਫਪੀ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਰਥਿਤ ਰਾਏ (ਪਾਰਟ ਟਾਈਮ ਮੈਂਬਰ) ਅਤੇ ਖਰਚਾ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਓਐਸਸੀ ਮੀਨਾ ਅਗਰਵਾਲ (ਸਕੱਤਰ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਰਿਪੋਰਟ ਸੌਂਪਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਸਟਿਸ ਮਾਥੁਰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਵੇਤਨ ਅਤੇ ਭੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 23.55 ਫੀਸਦੀ ਵਾਧੇ ਦੀ ਸਿਫਾਰਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤਨਖਾਹ 18,000 ਰੁਪਏ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿਫਾਰਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉੱਧਰ ਵੇਤਨ ਵਿੱਚ 16%, ਪੈਨਸ਼ਨ ਵਿੱਚ 24% ਅਤੇ ਭੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ 63% ਵਾਧੇ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਸਿਫਾਰਿਸ਼ਾਂ 1 ਜਨਵਰੀ 2016 ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਤਨਖਾਹ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਸਿਫਾਰਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਖਜਾਨੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਲੱਖ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਬੋਝ ਪਵੇਗਾ। ਸੱਤਵੇਂ ਵੇਤਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਸਿਫਾਰਿਸ਼ਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸਾਰੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਪੈਨਸ਼ਨ ਮਿਲੇਗੀ। ਵਨ ਰੈਂਕ ਵਨ ਪੈਨਸ਼ਨ ਨਾ ਕੇਵਲ ਫੋਜ, ਸਗੋਂ ਸਿਵੀਲੀਅਨ ਅਤੇ ਅਰਧ ਸੈਨਿਕ ਦਸਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ
ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣਾਂ, 1967
ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣਾਂ 6 ਮਈ, 1967 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੌਥੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਚੋਣ ਵਾਸਤੇ ਹੋਈਆ। ਜ਼ਾਕਿਰ ਹੁਸੈਨ ਇਸ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਜੇਤੂ ਰਹੇ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨੇੜਲੇ ਵਿਰੋਧੀ ਕੋਕਾ ਸੁਬਾਰਾਓ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ
ਨੀਲੋਂ ਕਲਾਂ
ਨੀਲੋਂ ਕਲਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਸਮਰਾਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮਾਰਲਾ ਮੈਪਲਸ
ਮਾਰਲਾ ਮੈਪਲਸ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਸ ਡੋਨਲਡ ਟਰੰਪ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪਤਨੀ ਹੈ।
ਹਾਮਦ
“ਹੀਰ ਦੇ ਕਿੱਸਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਾਮਦ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ਉਲੇਖਯੋਗ ਹੈ। ਹਾਮਦ ਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਂ ਹਾਮਦ ਸ਼ਾਹ ਸੀ ਅਤੇ ਕੁਲ ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਅਬਾਸੀ ਸੱਯਦ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਸੱਯਦ ਅਤਾਉਲਾਸੀ। ਹਾਮਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਬਾਰੇ ਆਪ ‘ਜੰਗਿ ਹਾਮਦ` ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਵੀਹਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਇਹ ਰਚਨਾ ਲਿਖਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦਸਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉੁਦੋਂ ਹਿਜਰੀ ਦਾ 1191 ਸੰਨ ਸੀ, ਜਿਵੇ਼:- ਹਿਜਰਤ ਬਾਅਦ ਰਸੂਲ ਦੇ ਜਿਸ ਦਿਨ ਖੀਆਂ ਤਯਾਰ ਆਹਾ ਸੰਨ ਇੱਕਾਨਵੇਂ ਇੱਕ ਸੋ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ। ਇਸ ਤੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਹਾਮਦ ਦਾ ਜਨਮ 1748 ਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਚੌਂਤਾ ਤਹਿਸੀਲ ਪਠਾਨਕੋਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਮਾਮ ਦਾ ਕੰਮ ਮਿਲ ਗਿਆ।” “ਹਾਮਦ ਬੜਾ ਕੱਟੜ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਮਸੀਤੇ ਦਾ ਅਮਾਮ ਸੀ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਕਿ ਖੁਦ ਲਿਖਦਾ ਹੈ:
ਆ ਇੱਕ ਯਾਰ ਜਗਾਂਵਦਾ ਮੈਨੂੰ ਨਾਲ ਨਿਆਜ਼।
ਮਾਰਲਾ ਮੈਪਲਸ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰੰਪ ਪਰਿਵਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਤ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1963 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ
ਹਾਮਦ
ਉਠ ਅਮਾਮਾ ਹਾਮਦਾ ਹੋਇਆਂ ਵਕਤ ਨਿਮਾਜ਼।
ਉਸਦੀ ਧਰਮ ਕੱਟੜਤਾ ਬਾਰੇ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੇ ਉਸ ਬਾਰੇ ਵਿਅੰਗਮਈ ਤੁਕ ਵੀ ਜੋੜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਹੀਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਬਾਰੇ ਉਸਨੇ ਖੁਦ ਲਿਖਿਆ ਹੈ।
ਰਚਨਾਵਾਂ
ਹਾਮਦ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ:- ਜੰਗ ਹਾਮਦ ਤਫ਼ਸੀਰ ਹਾਮਦ ਅਖ਼ਬਾਰ ਹਾਮਦ ਹੀਰ ਹਾਮਦ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਹਾਮਦ ਤਫ਼ਸੀਰ ਹਾਮਦ ਫਕੀਰਨਾਮਾ ਹਾਮਦ
ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਚਨਾ
“ਹਾਮਦ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਚਨਾ ਹੀਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਦੀਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਹਾਕੇ 1805 ਈਸਵੀਂ ਵਿੱਚ ਹੀਰ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਆਪ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੜਦੀ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਹੀਰ-ਰਾਂਝੇ ਦੇ ਕਿੱਸਿਆ ਨਾਲ ਚਿੱੜ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਹੀਰ ਗਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਤਕਰਾਰ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਪਰ ਪੁੰਨਿਆ ਦੀ ਇੱਕ ਰਾਤ, ਉਹਨੂੰ ਹੀਰ ਤੇ ਰਾਂਝੇ ਦਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਦੀਦਾਰ ਹੋਇਆ ਤੇ ਉਹ ਇਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਪਾਕ ਮੁਹੱਬਤ ਦਾ ਮੱਦਾਦ ਹੋ ਗਿਆ।”
ਵਿਸ਼ਾ
ਹਾਮਦ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਧਾਰਮਿਕ ਹੈ, ਉਹ ਮਜ਼ਹਬ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰੀਤ-ਆਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਧਾਰਮਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਸਤਤੀ ਕਰਦਾ। “ਉਹ ਪ੍ਰੀਤ ਆਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਧਾਰਨ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਉਤਾਂਹ ਚੁੱਕ ਕੇ ਪਹੁੰਚੇ ਹੋਏ ਵਲੀ ਦਸ ਕੇ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਮੂਲਕ ਭਾਵਨਾ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।” ਹਾਮਦ ਨੇ ਹੀਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਿੱਚ ਚੌਂਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕੀਤਾ ਕੁਲ ਖਿਆਲ। ਹੀਰ ਰਾਂਝੇ ਦਾ ਆਖਿਆ ਕਿੱਸਾ ਹੈ ਖੁਸ਼ਹਾਲ। ਹਾਮਦ ਕਰੇ ਦੁਆ ਤਿਸ ਬਰਕਤ ਹੋਸ ਕਮਾਲ। ਹਾਮਦ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ, ਹਿੰਦੀ, ਫਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਪੂਰਬਲੀਆਂ ਹੀਰਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਥਾ ਤੇ ਰੂਪ ਵਿਧਾਨ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਲਾਭ ਉਠਾਇਆਂ।
ਕਲਾ ਪੱਖ
ਹਾਮਦ ਨੇ ਹੀਰ-ਰਾਂਝੇ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਬੈਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਵਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਜਿੱਦਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਹਾਮਦ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋ ਦੋਹੜੇ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਪਿੱਛੋਂ ਚਾਰ ਪੰਕਤੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਬੈਤ। ਦੋਹੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਨੇ ਹੀਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ: “ਦਿਲ ਰਾਂਝੇ ਦੇ ਮੁਲਕ ਆਬਾਦੀ ਇਸ਼ਕੇ ਘੇਰਾ ਪਾਇਆਂ। ਫੌਜ਼ ਬ੍ਰਿਹੋਂ ਦੇ ਚੜ੍ਹੀ ਸਵਾਰੀ ਹੋਸ਼ ਕਿਆਸਨ ਆਇਆਂ। ਅਕਲ ਸ਼ਊਰ ਗਏ ਨੱਸ ਦੋਂਵੇ ਇਸ਼ਕੇ ਹੁਕਮ ਚਲਾਇਆ। ਹਾਮਦ ਸੁਫ਼ਨੇ ਖਬਰ ਹੋਈਆਂ ਰਾਂਝਣ ਹੀਰ ਸਦਾਇਆ।” ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਉਦਾਹਰਣ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਅਵਿਅੰਜਨਾ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ:- ਕੋਇਲ ਅਤੇ ਭੰਬੀਰੀ ਨੂੰ ਜਿੱਦ ਪਈ, ਕੂਕ ਜਿਗਰੇ ਚੋਝ ਲਾਂਵਦੀਏ। ਦਾਦਰ ਮੋਰ ਚਿਨਕਾਰਦਾ ਵਿੱਚ ਬਨਾਂ, ਮੇਰੇ ਕਾਲਜੇ ਅੱਗ ਲਗਾਂਵਦੀਏ। ਬਿਜਲੀ ਚਮਕਦੀ ਬੋਲਦਾ ਜਦੋਂ ਬਦਲ, ਬ੍ਰਿਹੀ ਜਾਨ ਨੂੰ ਇਹ ਡਰਾਂਵ ਦੀਏ। ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਰਸਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਵੰਨਗੀਆਂ ਉਸਦੀ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤੇ ਸਿੱਧ ਆ ਗਈਆ। ਜਲ ਬਲ ਹੋਇਆ ਰਾਂਝਾ ਇੱਕ ਕੋਲਾ, ਪੌਂਦਾ ਵਿੱਚ ਝਨਾਂ ਦੀ ਧਾਰ ਮੀਆਂ। ਅੱਗ ਭੜਕ ਨਦੀ ਹੈ ਕਿ ਤੇਲ ਵਹੀ, ਬਾਹਰ ਮੱਛੀਆਂ ਪੈਣ ਤੜਫਾਰ ਮੀਆਂ।” ਹਾਮਦ ਪਹਿਲਾ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਾਕਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਦਿਲਕਸ਼ ਸੁਮੇਲ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹਾਮਦ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਇਨਸਾਨੀ ਜ਼ਜਬਿਆਂ ਦੀ ਸਹੀ ਤਰਜ ਮਾਨੀ ਏ। ਹਾਮਦ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਬੈਂਤ ਦਾ ਉਸਤਾਦ ਕਵੀ ਹੈ। ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਵਾਲਾ ਬੈਂਤ ਵਰਤਿਆ ਹੈ। ਹਾਮਦ ਵਿੱਚ ਲੌਕਿਕ ਰੰਗਣ ਵਧੇਰੇ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਦਾ ਮੁੱਖ ਜਟਕੀ ਪੇਂਡੂ ਸ੍ਰੇਣੀ ਵੱਲ ਹੈ।
ਹੀਰੋਂ ਖੁਰਦ
ਹੀਰੋਖਰਦ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਬੁਢਲਾਡਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 2001 ਵਿੱਚ ਹੀਰੋਖਰਦ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 2647 ਸੀ। ਇਸਦਾ ਖੇਤਰਫ਼ਲ 6.49 ਕਿ. ਮੀ. ਵਰਗ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਫਰੀਦਉੱਦੀਨ ਅੱਤਾਰ
ਅਬੂ ਹਮੀਦ ਬਿਨ ਅਬੂ ਬਕਰ ਇਬਰਾਹਿਮ (1145-1146 - ਅੰਦਾਜ਼ਨ 1221; ), ਆਪਣੇ ਕਲਮੀ ਨਾਵਾਂ ਫਰੀਦਉੱਦੀਨ  (فریدالدین) ਅਤੇ ਅੱਤਾਰ (عطار - "ਇੱਤਰ ਵਾਲਾ") ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਨੀਸ਼ਾਪੁਰ ਦਾ ਫ਼ਾਰਸੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼ਾਇਰ, ਸੂਫ਼ੀਵਾਦ ਦਾ ਵਿਦਵਾਨ, ਅਤੇ ਸਾਖੀਕਾਰ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਅਤੇ ਸੂਫ਼ੀਵਾਦ ਉੱਤੇ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਪਾਇਦਾਰ ਅਸਰ ਪਾਇਆ ਸੀ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਵੇਰਵੇ
ਅੱਤਾਰ ਆਪਣੇ ਦੌਰ ਦੇ ਬਿਹਤਰੀਨ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਕਈ ਮਜ਼ਮੂਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਕੰਮ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਮਲੂਮ ਇਤਹਾਸ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤਾ ਕੁਝ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ। ਇਸ ਸਭ ਕੁਝ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੇਖ਼ ਫਰੀਦਉੱਦੀਨ ਅੱਤਾਰ ਨੇ ਫਾਰਮੇਸੀ ਦਾ ਪੇਸ਼ਾ ਅਪਣਾਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਲੀਨਿਕ ਦੀ ਦੂਰ ਦੂਰ ਤੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਸੀ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਤਾਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ, ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਅਤੇ ਦਰਪੇਸ਼ ਜਿਸਮਾਨੀ ਅਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਤਕਲੀਫਾਂ ਬਾਰੇ ਖੁੱਲ ਕੇ ਦੱਸਦੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਤੇ ਗਹਿਰਾ ਅਸਰ ਪਿਆ। ਏਨਾ ਗਹਿਰਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕਲੀਨਿਕ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਦੂਰ ਦਰਾਜ਼ ਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਬਗ਼ਦਾਦ, ਬਸਰਾ, ਕੁਫ਼ਾ, ਮੱਕਾ, ਮਦੀਨਾ, ਦਮਿਸ਼ਕ, ਖ਼ਵਾਰਜ਼ਮ, ਤੁਰਕਸਤਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਤੱਕ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਥੇ ਸੂਫ਼ੀ ਸ਼ੇਖਾਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਇਸ ਸਫ਼ਰ ਦੇ ਬਾਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਮੁਕੰਮਲ ਤੌਰ ਤੇ ਸੂਫ਼ੀ ਸ਼ੇਖਾਂ ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਢਲ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਸ਼ੇਖ ਫ਼ਰੀਦਉੱਦੀਨ ਅੱਤਾਰ ਦਾ ਸੂਫ਼ੀ ਨਜ਼ਰੀਆ ਲੰਮੇ ਅਰਸੇ ਤੱਕ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਅਤੇ ਪੁਖਤਾ ਜ਼ਹਨੀ ਸਾਖ਼ਤ ਦਾ ਹਾਮਿਲ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸੂਫ਼ੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਖਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅੱਤਾਰ ਦੇ ਉਸਤਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਿਰਫ ਮੁਜੱਦਿਦਉੱਦੀਨ ਬਗ਼ਦਾਦੀ ਵਾਹਿਦ ਅਜਿਹੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੂਫ਼ੀ ਸਰੋਕਾਰ ਅੱਤਾਰ ਦੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਸੂਫ਼ੀ ਨਜ਼ਰੀਏ ਦੀ ਅੱਕਾਸੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਾਹਿਦ ਪ੍ਰਮਾਣ ਅੱਤਾਰ ਦੇ ਆਪਣੇ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਬਿਆਨ ਹੋਏ ਹਨ ਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖ਼ੁਦ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕ਼ਾਤ ਹੋਈ। ਸ਼ੇਖ ਫ਼ਰੀਦਉੱਦੀਨ ਦਾ ਇੰਤਕਾਲ ਅਪ੍ਰੈਲ 1221 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਮੰਗੋਲਾਂ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਵਕ਼ਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਸੱਤਰ ਬਰਸ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਜ਼ਾਰ ਨੀਸ਼ਾਬੋਰ ਵਿੱਚ ਵਾਕਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੋਲਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਅਲੀ ਸ਼ੇਰ ਨਵਾਈ ਨੇ ਤਾਮੀਰ ਕਰਵਾਇਆ।
ਰੂਹਾਨੀਅਤ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਵਾਦੀਆਂ ਅਤੇ ਪਰਿੰਦਿਆਂ ਦੀ ਕਾਨਫਰੰਸ
ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਪੰਛੀ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਕੌਣ ਹੋਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਆਣਾ,ਚੱਕੀਰਾਹਾ, ਸੁਝਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੰਤ ਕਥਾਈ ਸੀਮੁਰਗ਼ (ਮਿਥਹਾਸਕ ਪਰਸੀਅਨ ਪਰਿੰਦਾ ਜੋ ਮੌਟੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪੱਛਮ ਦੇ ਫੋਏਨਿਕਸ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ) ਦੀ ਤਲਾਸ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਚੱਕੀਰਾਹਾ ਪਰਿੰਦਿਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖੀ ਨੁਕਸ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਬੁੱਧ ਨਹੀਂ ਬਣਨ ਦਿੰਦਾ। ਜਦੋਂ ਅਖੀਰ ਤੀਹ ਪਰਿੰਦਿਆਂ ਦਾ ਟੋਲਾ ਸੀਮੁਰਗ਼ ਦੀ ਬਸਤੀ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਬੱਸ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣਾ ਅਕਸ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬਿਹਤਰੀਨ ਕਵਿਤਾ ਹੋਣ ਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ - ਸੀਮੁਰਗ਼ (ਮਿਥਹਾਸਕ ਪਰਸੀਅਨ ਪਰਿੰਦਾ) ਅਤੇ ਸੀ ਮੁਰਗ਼ (ਫ਼ਾਰਸੀ ਤੋਂ ਅਰਥ ਬਣਿਆ ਤੀਹ ਪਰਿੰਦੇ) ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਚਲਾਕੀ ਵਾਲੀ ਖੇਲ ਉੱਤੇ ਮੁਨੱਸਰ ਹੈ।
ਪਰਿੰਦਿਆਂ ਦੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਅੱਤਾਰ ਨੇ ਰੂਹਾਨੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਸੱਤ ਵਾਦੀਆਂ ਦੱਸੀਆਂ ਹਨ:
ਭੋਜੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਰ
ਭੋਜੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਰ ( ਜਿਹਨੂੰ ਭੋਜਪੁਰ ਮੰਦਰ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ) ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਭੋਪਾਲ ਤੋਂ ਲੱਗਭੱਗ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਭੋਜਪੁਰ ਨਾਮਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਦਰ ਬੇਤਵਾ ਨਦੀ ਦੇ ਤਟ ਤੇ ਵਿੰਧਿਆ ਪਰਬਤ ਲੜੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ’ਤੇ ਵੱਸਿਆ ਹੈ। ਮੰਦਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਅਤੇ ਇਹਦੇ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਧਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਰਮਾਰ ਰਾਜਾ ਭੋਜ (1010 - 1053) ਨੇ ਕਰਵਾਈ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਹੀ ਇਹਨੂੰ ਭੋਜਪੁਰ ਮੰਦਰ ਜਾਂ ਭੋਜੇਸ਼੍ਵਰ ਮੰਦਰ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁੱਝ ਦੰਤਕਥਾਵਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਥਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਮੰਦਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ "ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੋਮਨਾਥ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦੇ ਸ਼ਿਲਾ ਲੇਖਾਂ ਤੋਂ 11ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੱਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁੰਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਆਗਮਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਹ ਅਧੂਰੇ ਮੰਦਰ ਮੁਕੰਮਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਵਾਲੀਆਂ ਪੱਥਰ-ਸ਼ਿਲਾਵਾਂ ਤੇ ਉੱਕਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਨਕਸ਼ਾ ਡਾਇਆਗ੍ਰਾਮਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮੰਦਰ ਕੈਂਪਸ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਸੀ, ਜਿਹਦੇ ਵਿੱਚ ਢੇਰਾਂ ਹੋਰ ਮੰਦਰ ਵੀ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲ਼ੇ ਸਨ। ਇਹਦੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਕ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਜਾਣ ਤੇ ਇਹ ਮੰਦਰ ਕੈਂਪਸ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਮੰਦਰ ਕੈਂਪਸਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਮੰਦਰ ਕੈਂਪਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਦਾ ਸਮਾਰਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਦਾ ਮੁਰੰਮਤ ਕਾਰਜ ਕਰਕੇ ਇਹਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਉਹੀ ਰੂਪ ਦੇਣ ਦੀ ਕਾਮਿਆਬ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਮੰਦਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਲੱਗੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸ਼ਿਲਾ ਲੇਖ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਮੰਦਰ ਦਾ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਦਰ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਵੀ ਕਿਸੇ ਹਿੰਦੂ ਭਵਨ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਮੰਦਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਇਸ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵੀ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਮਹਾਂ ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਦੇ ਮੌਕੇ ਤੇ ਸਟੇਟ ਗੌਰਮਿੰਟ ਵੱਲੋਂ ਇੱਥੇ ਹਰ ਸਾਲ ਭੋਜਪੁਰ ਉਤਸਵ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਿਥਿਹਾਸਿਕ ਰਾਏ
ਇਸ ਰਾਏ ਮੁਤਾਬਕ ਮਾਤਾ ਕੁੰਦੀ ਵੱਲੋਂ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਇਸ ਮੰਦਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਇੱਕ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਿਆ ਜਿਹੜਾ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਮੰਦਰ ਅੱਜ ਤੱਕ ਅਧੂਰਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਾਏ
ਰਾਜਾ ਭੋਜ ਵੱਲੋਂ ਉਸਾਰੀ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਥਾਂ ਦੇ ਦਸਤਕਾਰੀ ਕੰਮ ਤੋਂ ਵੀ ਹਿਮਾਇਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਕਾਰਬਨ ਉਮਰ ਗਿਣਤੀ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ 11ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਹੀ ਤਸਦੀਕ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਭੋਜਪੁਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਜੈਨ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਜਿਹਦੇ ਉੱਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਸਤਕਾਰੀ ਦੇ ਪਛਾਣ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤੇ ਇਸ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤੇ 1035 ਈ ਦੀ ਹੀ ਉਸਾਰੀ ਤਾਰੀਖ ਅੰਕਿਤ ਹੈ। ਵੱਖਰੇ ਸਾਹਿਤਿਕ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇੱਥੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਬੂਤ ਵੀ ਸਾਲ 1035 ਈ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਭੋਜ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਾਜਾ ਭੋਜ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮੋਦਸ ਕਾਪਰ ਸ਼ੀਟ (ਤਾਮਰ ਪੱਤਰ 1010-11 ਈ), ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਾਜਕਵਿ ਦਸ਼ਬਾਲ ਰਚਿਤ ਚਿੰਤਾਮਨੀ ਸਾਰਣਿਕਾ (1055 ਈ) ਆਦਿ ਇਸ ਪੁਸ਼ਟੀ ਦੇ ਹਾਮੀ ਹਨ। ਇਹ ਮੰਦਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਤਿੰਨ ਡੈਮ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਰੋਵਰ ਹੋਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇੰਨ੍ਹੇ ਵੱਡੇ ਸਰੋਵਰ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਵੱਡੀਆਂ ਡੈਮਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕੋਈ ਤਾਕਤਵਰ ਰਾਜਾ ਹੀ ਕਰਵਾ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਕਿਰੀਟ ਮਨਕੋਡੀ ਇਹ ਮੰਦਰ ਦੇ ਉਸਾਰੀ ਕਾਲ਼ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਭੋਜ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਦੌਰਾਨ, ਲੱਗਭੱਗ 11ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
thumb|200px|ਮੰਦਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਲੱਗਿਆ ASI ਦਾ ਸੂਚਨਾ ਪੱਟ ਜਿਹੜੇ ਮੰਦਰ ਦੇ ਬਾਰੇ ਕੁੱਝ ਅਹਿਮ ਬਿੰਦੂ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਤੀਰਥ-ਅਸਥਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
ਮਨਸੂਰਪੁਰ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪਟਿਆਲਾ)
ਮਨਸੂਰਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਨਾਭਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਾਭਾ ਨਗਰ ਤੋਂ 14 ਕਿ.ਮੀ. ਪੱਛਮ ਵਲ ਵਸਿਆ ਇਕ ਪੁਰਾਣਾ ਪਿੰਡ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਾਕੜੇ ਵਾਲੇ ਰਾਜਪੂਤ ਮਨਸੂਰ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਵਸਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਇਕ ਨਾਮਾਂਤਰ ‘ਛੀਟਾਂਵਾਲਾ’ ਵੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਛੀਟਾਂ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਆਪਣੀ ਇਕ ਉਦਾਸੀ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਜਾੜਾ ਗੋਤ ਦੇ ਇਕ ਖਤ੍ਰੀ ਸਿੱਖ ਭਾਈ ਚੰਦਨ ਦਾਸ ਦੇ ਚੌਬਾਰੇ ਵਿਚ ਠਹਿਰੇ ਸਨ। ਉਸ ਚੌਬਾਰੇ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ ਉਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੇ ਜੋ ਸਮਾਰਕ ਬਣਵਾਇਆ, ਉਹ ‘ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਚੌਬਾਰਾ ਸਾਹਿਬ’ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਚੌਬਾਰਾ ਭਾਵੇਂ ਡਿਗ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਇਮਾਰਤ ਬਣ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਗੁਰੂ-ਧਾਮ ਦਾ ਨਾਂ ਉਹੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਚਲਿਆ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹੁਣ ਜਾੜਿਆਂ ਵਾਲੀ ਹਵੇਲੀ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਹੈ। ਇਸ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਸਥਾਨਕ ਕਮੇਟੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸਰੋਤ : ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼, ਗੁਰ ਰਤਨ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼, ਪਟਿਆਲਾ।,
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮਹਿਮਾ ਸਰਜਾ
ਮਹਿਮਾ ਸਰਜਾ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਤਹਿਸੀਲ ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕਾਕੜਾ ਕਲਾਂ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕੀਟੀਅਨ ਦਾ ਜ਼ੇਨੋ
ਕੀਟੀਅਨ ਦਾ ਜ਼ੇਨੋ (Ζήνων ὁ Κιτιεύς, Zēnōn ho Kitieus; ਲਗਭਗ 334 – ਲਗਭਗ 262 ਈ.ਪੂ.) ਕੀਟੀਅਨ, ਸਾਇਪ੍ਰਸ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਹੈਲੇਨਿਸਟਿਕ ਵਿਚਾਰਕ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਫੋਨੀਸ਼ੀਆ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਸੀ। ਜ਼ੇਨੋ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੇ ਸਟੋਇਕ ਪੰਥ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਨੇ ਏਥਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ 300 ਈ.ਪੂ. ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਸਿਨਿਕ ਮੱਤ ਦੇ ਨੈਤਿਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ, ਸਟੋਇਕਵਾਦ ਨੇ ਚੰਗਿਆਈ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਉੱਪਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ, ਇਹ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਣ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਜਿਓਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਾਬਿਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੋਮ ਦੇ ਹੈਲੇਨਿਸਟਿਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਧਿਆ-ਫੁੱਲਿਆ।
ਜੀਵਨ
ਜ਼ੇਨੋ ਦਾ ਜਨਮ ਲਗਭਗ 334 ਈ.ਪੂ. ਵਿੱਚ ਸਾਇਪ੍ਰਸ ਦੇ ਕੀਟੀਅਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿਓਜੇਨਸ ਲਾਏਰਤੀਅਸ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਲਾਈਵਸ ਅਤੇ ਓਪੀਨੀਅਨਜ਼ ਔਫ਼ ਐਮੀਨੈਂਟ ਫ਼ਿਲੌਸਫ਼ਰਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਦਿਓਜੇਨਸ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ੇਨੋ ਦੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ (oracle) ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜੀਵਨ ਜਿਓਣ ਲਈ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰੱਬ ਦਾ ਜਵਾਬ ਸੀ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਮਰ ਚੁੱਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੰਗ-ਢੰਗ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਸਮਝ ਕੇ ਉਸਨੇ ਪੁਰਾਤਨ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਿਆ। ਜ਼ੇਨੋ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਵਪਾਰੀ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਫ਼ੋਨੀਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਪੀਰੇਅਸ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਹਾਦਸੇ ਤੋਂ ਬਚਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਪਿੱਛੋਂ ਉਹ ਏਥਨਜ਼ ਪੁੱਜਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਇੱਥੇ ਉਸਨੇ ਜ਼ੀਨੋਫ਼ੋਨ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਮੈਮੋਰੇਬੀਲੀਆ ਪੜ੍ਹੀ। ਉਹ ਕਿਤਾਬ ਦੁਆਰਾ ਖਿੱਚੇ ਗਏ ਸੁਕਰਾਤ ਦੇ ਚਿਤਰਣ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਹ ਸੁਕਰਾਤ ਵਰਗੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਕਿੱਥੇ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਿਨਿਕ ਮੱਤ ਦਾ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਥੇਬਸ ਦਾ ਕ੍ਰੇਟਸ ਉੱਥੋਂ ਲੰਘਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਯੂਨਾਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਉਸ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ।
ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ
ਪਲੈਟੋਨਿਕ ਅਕੈਡਮੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ ਜ਼ੇਨੋ ਨੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ: ਤਰਕ ਸ਼ਾਸਤਰ (ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਖਿਆਨ-ਕਲਾ, ਵਿਆਕਰਨ ਅਤੇ ਬੋਧ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ) ;ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ (ਸਿਰਫ਼ ਵਿਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸੁਭਾਅ ਵੀ); ਅਤੇ ਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਉਸਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਵ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ੇਨੋ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਗਰੋਂ ਕ੍ਰਿਸਿੱਪਸ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਸਟੋਇਕਵਾਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਦੱਸਣਾ ਔਖਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 330 ਈ.ਪੂ. ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 260 ਈ.ਪੂ. ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਈ.ਪੂ. ਦੇ ਯੂਨਾਨੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਇਨਾਇਤ ਹੁਸੈਨ ਭੱਟੀ
ਇਨਾਇਤ ਹੁਸੈਨ ਭੱਟੀ (1928–1999) ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕ, ਅਦਾਕਾਰ, ਨਿਰਮਾਤਾ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਸਕਰਿਪਟ ਲੇਖਕ, ਸੋਸ਼ਲ ਵਰਕਰ, ਕਾਲਮਨਵੀਸ, ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਸੀ।
ਹੁਮੁਆਨੀ ਅਲਗਾ
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਲਗਭਗ 1900 ਵਿੱਚ, ਅਲਗਾ ਦਾ ਜਨਮ ਇਬਦਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਮੌਲਵੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀ ਅਲਫ਼ਾ ਅਲੀਉ ਅਦੀਸਾ ਅਲਾਗਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਅਤੇ ਮਣਕੇ ਦੇ ਵਪਾਰੀ ਅਸੀਮੋਓ ਓਲਾਡੋਯਨਬੋ ਲਾਡੇਬੋ ਅਨੀਗਬਾਲਾਓ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦੋ ਵੱਡੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਹੁਮੁਆਨੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਅਤੇ ਮਣਕੇ ਵੇਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਸੀ।
ਕਰੀਅਰ
ਅਲਗਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1925 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 1928 ਅਤੇ 1929 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਦੁਕਾਨ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਡੀਲਰ ਬਣ ਗਈ। ਉਹ 1934 ਵਿੱਚ ਗਬਾਗੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਡੀਲਰਾਂ ਦੀ ਨੇਤਾ ਬਣ ਗਈ। ਉਸਨੇ 1930 ਵਿੱਚ ਏਗਬੇ ਇਫੇਲੋਡਨ ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1958 ਵਿੱਚ ਈਸਾਬਾਟੂਦੀਨ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। 1958 ਵਿਚ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਈਸਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਗਿਆਰਾਂ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਈਸਾਬਾਟੂਦੀਨ ਸੁਸਾਇਟੀ (ਆਈ. ਐੱਸ) ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਕੁੜੀਆਂ ਲਈ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਬਣਾਉਣਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਈਸਾਬਾਟੂਦੀਨ ਗਰਲਜ਼ ਗਰਾਮਰ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ
ਮਹਿਲਾ ਕਪਾਹ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਨੇ 1938 ਵਿੱਚ ਲਿਬਨਾਨ ਦੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਜੋ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਚੋਲੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਲਾਭ ਕਮਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਅਲਗਾ ਨੇ ਕੀਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇਬਦਾਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਲੇਬਨਾਨੀ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੀ ਜੋ ਸਥਾਨਕ ਵਪਾਰੀਆਂ ਲਈ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1959 ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੌਂਸਲ ਆਫ ਵੂਮੈਨ ਸੁਸਾਇਟੀਜ਼ (ਐਨਸੀਡਬਲਯੂਐਸ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ। 1953 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇਬਦਾਨ ਅਫਰੀਕੀ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਡੁਗਬੇ ਮਾਰਕੀਟ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਮੁਜ਼ਾਹਰਾਕਾਰੀ ਨੰਗੇ ਪੈਰੀਂ ਚੱਲੇ ਅਤੇ ਨੰਗੇ ਸਿਰ ਰਾਜੇ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵੱਲ ਗਏ ਅਤੇ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਕਿ ਬਜ਼ਾਰ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬਦਲਾਵ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਉਹ 1978 ਵਿੱਚ ਫੌਜੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕੀਟ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਪਾਲ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੱਕ ਲੈ ਕੇ ਗਈ। ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਹਰ ਲਿੰਗ ਲਈ ਬਰਾਬਰ ਤਨਖਾਹ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਵੀ ਕੀਤੀ।
ਮੌਤ
ਅਲਗਾ ਦੀ 29 ਜਨਵਰੀ 1993 ਨੂੰ ਇਬਾਦਾਨ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1993 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1900
ਚੀਨਾ ਬਟੇਰ
ਚੀਨਾ ਬਟੇਰ ਛੋਟਾ ਪੰਛੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਰਮਾਕਲ ਪੰਛੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਪੰਛੀ ਹੈ। ਇਹਨ ਦਾ ਖਾਣਾ ਘਾਹ ਦੇ ਬੀਜ਼ ਅਤੇ ਦਾਣੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਮਿਆਂਮਾਰ, ਥਾਈਲੈਂਡ, ਵੀਅਤਨਾਮ, ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ 2000 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਬਟੇਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕੋਈ 15 ਜਾਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਵੇਰੇ-ਸ਼ਾਮ ਉੱਚੀਆਂ, ਟਣਕਵੀਆਂ ਵਿੱਟ-ਵਿੱਟ ਕਰਦੀਆਂ ਸੀਟੀਆਂ ਵਗਰੀਆਂ ਅਵਾਜਾ ਕੱਢਦੇ ਹਨ।
ਅਕਾਰ
ਇਸ ਦਾ ਰੰਗ ਪਿਲੱਤਣ ਵਾਲੇ ਭੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਹ ਪੰਛੀ ਮੋਟਾ ਤੇ ਚੌੜਾ ਜਿਹੇ ਜਸਿ ਦੀ ਪੂਛ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਪੰਛੀ 18 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਲੰਬਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਭਾਰ 60-70 ਗ੍ਰਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਰਮਾਕਲ ਪੰਛੀ ਆਪਣੀ ਗਰਦਨ ਅਕੜਾ ਕੇ ਅਤੇ ਚੌਕੰਨੇ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪੰਛੀ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਤੀਰਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲਾਖੇ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਰਾਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਉੱਤੇ ਕਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਚਿੱਟੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਮੁੱਛਾਂ ਉੱਤੇ ਚਿੱਟੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਮੋਢਿਆਂ ਦੇ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਉੱਤੇ ਵੀ ਕਾਲੇ ਚੱਟਾਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਛੋਟੀ ਪੂਛ ਵਾਲੇ ਬਟੇਰੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਦੌੜਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਭੱਜ ਕੇ ਅਤੇ ਲੁਕ ਕੇ ਹੀ ਮਾਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਗੋਲ ਪਰਾਂ ਨਾਲ 100-150 ਮੀਟਰ ਤਕ ਦੀ ਉਡਾਰੀ ਵੀ ਭਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ
ਇਹਨਾਂ ਤੇ ਬਹਾਰ ਦੇ ਮੌਸਮ ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਆਹ ਆਪਣਾ ਖੇਤਰ ਉਲੀਕਣ ਅਤੇ ਮਾਦਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲੁਭਾਉਣ ਲਈ ਗਰਦਨ ਅਕੜਾ ਕੇ ਸੀਟੀਆਂ ਮਾਰਦੇ ਹਨ। ਮਾਦਾ ਕਿਸੇ ਝਾੜੀ ਹੇਠ ਜਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਖੁਰਚ ਕੇ ਆਲ੍ਹਣਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਅੰਡਿਆਂ ਦਾ ਰੰਗ ਲਾਖੀ ਜਾਂ ਪੀਲੀ ਭਾਹ ਵਾਲੇ ਭੂਸਲੇ ਜਿਹੇ ਜਿਹਨਾਂ ਉਪਰ ਗੂੜ੍ਹੇ ਧੱਬੇ ਜਾਂ ਬਿੰਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਾਦਾ 6 ਤੋਂ 8 ਅੰਡੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।ਇਕੱਲੀ ਮਾਦਾ ਅੰਡਿਆਂ ਨੂੰ 17 ਦਿਨ ਸੇਕ ਕੇ ਚੂਚੇ ਕੱਢ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਅੰਡਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਦੇ ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਚੂਚੇ ਦੌੜਨ-ਭੱਜਣ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਲੱਭਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿੰਨਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੋਣ ’ਤੇ ਚੂਚੇ ਭੱਜ ਕੇ ਮਾਂ ਦੇ ਪਰਾਂ ਹੇਠ ਵੜ੍ਹ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਐਡਮ ਸਮਿਥ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ
ਐਡਮ ਸਮਿਥ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਧੁਨਿਕ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਬਾਨੀ, ਐਡਮ ਸਮਿਥ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਯੁਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਇੱਕ ਲਿਬਰਟੇਰੀਅਨ ਖੋਜ-ਵਿਚਾਰ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਮੰਡੀ ਅਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ, ਖਾਸਕਰ ਜਨਤਕ ਪਸੰਦ ਥਿਊਰੀ, ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਰੈਡੀਕਲ ਨੀਤੀ ਆਪਸ਼ਨ ਸਿਰਜਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੋਰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਕੱਚਾ ਤੇਲ
ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਜਾਂ ਖਣਿਜ ਤੇਲ ਜਾਂ ਪਟਰੋਲੀਅਮ (Petroleum; ਲਾਤੀਨੀ ਤੋਂ  ) ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ, ਪੀਲ਼ੇ ਤੋਂ ਕਾਲ਼ੇ ਰੰਗ ਦਾ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤਲ ਹੇਠਲੀਆਂ ਭੂ-ਗਰਭੀ ਬਣਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਹਨੂੰ ਸੋਧ ਕੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਬਾਲਣ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਅਣਵੀ ਭਾਰਾਂ ਵਾਲ਼ੇ ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਰਬਨੀ ਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਨਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਜ਼ਮੀਨਦੋਜ਼ ਤੇਲ ਵਾਸਤੇ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਸੋਧੇ ਹੋਏ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਤੋਂ ਬਣਨ ਵਾਲ਼ੀਆਂ ਪੈਦਾਇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵੀ। ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਇੱਕ ਪਥਰਾਟੀ ਬਾਲਣ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਉਦੋਂ ਬਣਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਜ਼ੂਪਲੈਂਕਟਨ ਅਤੇ ਉੱਲੀ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਗਾਦਲੇ ਪੱਥਰਾਂ ਹੇਠ ਦੱਬੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫੇਰ ਡਾਢਾ ਤਾਪ ਅਤੇ ਦਬਾਅ ਝੱਲਦੀ ਹੈ।
ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਵਰਗੇ ਪਥਰਾਟੀ ਬਾਲਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਜੀਵ-ਮੰਡਲ ਉੱਤੇ ਮਾੜਾ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਦੂਸ਼ਕ ਤੱਤ ਅਤੇ ਗੈਸਾਂ ਛੱਡਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤੇਲ ਡੁੱਲ੍ਹਣ ਵਰਗੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨਾਲ਼ ਪਰਿਆਵਰਨ ਨੂੰ ਹਾਨੀ ਪੁੱਜਦੀ ਹੈ।
ਬਣਤਰ
ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨ ਅਣੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਫ਼ੀਸਦੀ ਬਦਲਵੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਤੇਲ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣਕ ਰਲਾਵਟਾਂ
ਬਮਾਕੋ
ਬਮਾਕੋ ਮਾਲੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਅਬਾਦੀ 18 ਲੱਖ (2009 ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ) ਹੈ। 2006 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਵਧਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਨਾਈਜਰ ਦਰਿਆ ਕੰਢੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਤਲੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰਲੀਆਂ ਨਾਈਜਰ ਘਾਟੀਆਂ ਨੂੰ ਅੱਡ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰੋੜ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਲੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਗੋਲਾਨ ਉਚਾਈਆਂ
ਗੋਲਾਨ ਉਚਾਈਆਂ (هضبة الجولان Haḍbatu 'l-JawlānHaḍbatu 'l-Jawlān or مرتفعات الجولان Murtafaʻātu l-JawlānMurtafaʻātu l-Jawlān, רמת הגולן, Ramat HaGolanRamat HaGolan ), ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਗੋਲਾਨ,  ਸ਼ਾਮ ਵਿਚਲਾ ਇੱਕ ਇਲਾਕਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਪੱਛਮੀ ਦੋ-ਤਿਹਾਈ ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਅਧੀਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਇੱਕ-ਤਿਹਾਈ ਸੀਰੀਆ ਅਧੀਨ ਹੈ।
ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਸੀਰੀਆ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਪਰ 1967 ਤੋਂ ਹੀ ਇਸ ਉੱਤੇ ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਨੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
19 ਜੂਨ 1967 ਨੂੰ ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਦੀ ਕੈਬਿਨੇਟ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸੰਧੀ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਹਚਾ ਕੀਤਾ, ਪਰ 1 ਸਤੰਬਰ 1967 ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਾਅਦੇ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਏ।  1973 ਵਿੱਚ ਸੀਰੀਆ ਨੇ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਉੱਤੇ ਮੁੜ ਅਧਿਕਾਰ ਜਮਾਉਣ ਦੀ ਨਾਕਾਮ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਇਸਦਾ ਤਕਰੀਬਨ 5% ਵਾਪਸ ਕਰਨਾ ਮੰਨ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਾਪਸ ਕੀਤੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਇੱਕ ਬਫ਼ਰ ਜ਼ੋਨ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਫ਼ੌਜੀ ਕਬਜ਼ੇ ਅਧੀਨ ਹੈ।
ਡੋਨਾ ਗਾਂਗੁਲੀ
ਡੋਨਾ ਗਾਂਗੁਲੀ (né ਈ ਰਾਏ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ, ਉੜੀਸੀ ਡਾਂਸਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਗੁਰੂ ਕੇਲੂਚਰਨ ਮੋਹਾਪਾਤਰਾ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਨਾਚ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ। ਉਸ ਦੀ ਡਾਂਸ ਟਰੂਪ ਦੀਕਸ਼ ਮੰਜਰੀ ਹੈ। 1997 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਅਤੇ ਕਪਤਾਨ ਸੌਰਵ ਗਾਂਗੁਲੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ ਦੇ 39 ਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਾਨਾ (2001 ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਹੋਇਆ) ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਡੋਨਾ ਗਾਂਗੁਲੀ ਦਾ ਜਨਮ 22 ਅਗਸਤ 1976 ਨੂੰ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਬੇਹਲਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਸੰਜੀਵ ਰਾਏ (ਪਿਤਾ) ਅਤੇ ਸਵਪਨਾ ਰਾਏ (ਮਾਂ) ਸਨ। ਉਹ ਲੋਰੇਟੋ ਕਾਨਵੈਂਟ ਸਕੂਲ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ।
ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਦੋਸਤ ਸੌਰਵ ਗਾਂਗੁਲੀ ਨਾਲ ਭੱਜ ਗਈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਰਸਮੀ ਵਿਆਹ ਫਰਵਰੀ 1997 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਜੋੜੀ ਦੀ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਸਾਨਾ ਗਾਂਗੁਲੀ ਹੈ।
ਨਾਚ ਕਰੀਅਰ
ਡੋਨਾ ਗਾਂਗੁਲੀ ਨੇ ਅਮਾਲਾ ਸ਼ੰਕਰ ਤੋਂ ਉਦੋਂ ਨ੍ਰਿਤ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਿਰਫ 3 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਗੁਰੂ ਗਿਰਧਾਰੀ ਨਾਇਕ ਦੀ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਹੇਠ ਓਡੀਸੀ ਚਲੀ ਗਈ। ਡੋਨਾ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਕਾਸ ਓਦੋਂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕੇਲੂਚਰਨ ਮੋਹਾਪਾਤਰਾ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਨੱਚਣ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ 'ਤੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿਚ, ਮਹਾਪਾਤਰਾ ਉਸ ਨਾਲ ਕਈ ਵਾਰ ਪਾਖਾਵਾਜ ਨਾਲ ਗਈ।
ਦੀਕਸ਼ ਮੰਜਰੀ
ਡੋਨਾ ਗਾਂਗੁਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਡਾਂਸ ਸਕੂਲ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਦੀਕਸ਼ ਮੰਜਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ 2000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ। ਨਾਚ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਯੋਗਾ, ਡਰਾਇੰਗ, ਕਰਾਟੇ ਅਤੇ ਤੈਰਾਕੀ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਵਿਭਾਗ ਹਨ।
ਅਕਤੂਬਰ 2012 ਵਿਚ, ਡੋਨਾ ਗਾਂਗੁਲੀ ਨੇ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੇ ਸ਼ਾਮੋਚਨ ਦੀ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸੋਮਬਰ ਡਾਂਸ ਡਰਾਮਾ ਕਿਹਾ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1976 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations
ਬਚਪਨ ਬਚਾਓ ਅੰਦੋਲਨ
ਬਚਪਨ ਬਚਾਓ ਅੰਦੋਲਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਦੋਲਨ 1980 ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਅਮਨ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਕੈਲਾਸ਼ ਸਤਿਆਰਥੀ  ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਅੰਦੋਲਨ ਬਾਲ ਮਜਦੂਰੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਤਸਕਰੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹਨਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦਵਾਉਣ ਵੀ ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਟੀਚਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਤਹਿਤ ਲਗਭਗ 80,000 ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਮੈਹਸ
ਮੈਹਸ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਨਾਭਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣਾਂ, 1969
ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣਾਂ 16 ਅਗਸਤ, 1969 ਨੂੰ ਹੋਈਆ। ਇਹਨਾਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ੍ਰੀ ਵੀ ਵੀ ਗਿਰੀ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀ ਸ੍ਰੀ ਨੀਲਮ ਸੰਜੀਵਾ ਰੈਡੀ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ।
ਆਲੀਆ ਬੇਗਮ
ਆਲੀਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਲੀਆ (ਪੰਜਾਬੀ,   ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੋਵਾਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਅੰਦਾਲੀਬ, ਅਨਹੋਣੀ, ਮੌਲਾ ਜੱਟ, ਯੇ ਆਦਮ, ਲਾਡੋ ਰਾਣੀ ਅਤੇ ਨੀਂਦ ਹਮਾਰੀ ਖਵਾਬ ਤੁਮਹਾਰੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣਾਂ, 1969
ਨਤੀਜਾ
ਸ੍ਰੀ ਵੀ ਵੀ ਗਿਰੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ 17 ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ 11 ਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਭਾਵੇਂ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਉਸ ਸਮੇਂ 12 ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ਼ਾਸਨ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਵਾਸਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਉਨਿਸ਼ਟ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਦਲਾ ਨੇ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।
ਆਲੀਆ ਬੇਗਮ
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਆਲੀਆ ਦਾ ਜਨਮ 23 ਮਈ 1948 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਲਾਹੌਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।
ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣਾਂ, 1969
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ
ਆਲੀਆ ਬੇਗਮ
ਕਰੀਅਰ
ਉਸਨੇ 1962 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਅਣਚਾਹੇ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਾਲ ਅਦਾਕਾਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਆਲੀਆ ਦੀ ਮਾਂ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਇੱਕ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਲਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਟੈਕਸੀ ਡਰਾਈਵਰ, ਪਗੜੀ ਸੰਭਾਲ ਜੱਟਾ, ਨੇਈ ਲੈਲਾ ਨਿਆ ਮਜਨੂੰ, ਤੇਰੇ ਇਸ਼ਕ ਨਚਾਇਆ, ਆਸੂ ਬਿੱਲਾ, ਦਾਰਾ ਅਤੇ ਚੰਨ ਵੀਰ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਆਲੀਆ ਰੱਖ ਲਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਗੈਰਤ ਤੈ ਕਾਨੂੰਨ, ਜ਼ੁਲਮ ਦਾ ਬਦਲਾ, ਬਸ਼ੀਰਾ, 2 ਰੰਗੀਲੇ, ਇਸ਼ਕ ਦੀਵਾਨਾ ਅਤੇ ਦੌਲਤ ਔਰ ਦੁਨੀਆ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਉਹ ਸ਼ੇਰ ਖ਼ਾਨ, ਦਾਮਨ ਔਰ ਚਿੰਗਾਰੀ, ਜ਼ਰਖ ਖ਼ਾਨ, ਹਾਸ਼ੂ ਖ਼ਾਨ, ਸੱਜਣ ਕਮਲਾ, ਜੀਰਾ ਸੈਨ ਅਤੇ ਨੁਕਾਰ ਤਾਈ ਮਲਿਕ ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਹੈ। 1969 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸੈਯਦ ਕਮਾਲ, ਲਹਿਰੀ ਅਤੇ ਇਲਿਆਸ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਨਾਲ ਫਿਲਮ ਨਈ ਲੈਲਾ ਨਯਾ ਮਜਨੂੰ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਫਿਲਮ ਹਿੱਟ ਰਹੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਸਰਵੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਨਿਗਾਰ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਆਲੀਆ ਨੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਲਤਾਫ ਹੁਸੈਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ 1979 ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਕਸਟਡੀ ਲੈ ਲਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਧੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਵਿਆਹੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1948
ਯੂਰੀ ਓਲੇਸ਼ਾ
ਯੂਰੀ ਕਾਰਲੋਵਿਚ ਓਲੇਸ਼ਾ (Ю́рий Ка́рлович Оле́ша, 3 ਮਾਰਚMarch 3 1899O. S.March 3 1899 – 10 ਮਈ, 1960) ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਰੂਸੀ ਨਾਵਲਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਥੋੜਿਆਂ ਜਿਹਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਜੋ ਯੁਗ ਦੀ ਦਮਘੋਟੂ ਸੈਂਸਰਸ਼ਿਪ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਚਿਰਜੀਵੀ ਕਲਾਤਮਕ ਮੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਨਾਜ਼ੁਕ ਸੰਤੁਲਨ ਦੇ ਕੰਮ ਹਨ ਜੋ ਉਪਰੋਂ ਉਪਰੋਂ ਕਮਿਊਨਿਸਟ-ਪੱਖੀ ਸੰਦੇਸ਼ ਭੇਜਦੇ ਹਨ ਪਰ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਨ ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੂਖਮਤਾ ਅਤੇ ਅਮੀਰੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਦੋਸਤ ਇਲਫ ਅਤੇ ਪੈਤਰੋਵ, ਆਈਜ਼ਕ ਬਾਬੇਲ ਅਤੇ ਸਿਗਮੰਡ ਕ੍ਰਜ਼ੀਜ਼ਾਨੋਵਸਕੀ ਆਦਿ ਸਹਿਤ ਓਡੇਸਾ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਰਾਇਟਰਸ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੀਵਨੀ
ਯੂਰੀ ਓਲੇਸ਼ਾ ਦਾ ਜਨਮ 3 ਮਾਰਚ ਨੂੰ [ਓ.ਐਸ. ਫਰਵਰੀ 19] 1899 ਨੂੰ ਐਲਿਸਵਾਟਗ੍ਰੇਡ (ਹੁਣ ਕ੍ਰੌਵਵਿਨਸਕੀਆ, ਯੂਕ੍ਰੇਨ) ਵਿਚ ਪੋਲਿਸ਼ ਮੂਲ ਦੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਓਲੇਸ਼ਾ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਕਾਰਲ ਐਂਟਨੋਵਿਕ, ਇੱਕ ਕੰਗਾਲ ਹੋਇਆ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ ਸੀ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਅਤੇ ਜੂਏ ਦੀ ਲਤ ਲੱਗ ਗਈ।  1902 ਵਿਚ ਓਲੇਸ਼ਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਓਡੇਸਾ ਵਿਚ ਜਾ ਵਸੇ, ਜਿੱਥੇ ਯੂਰੀ ਅੰਤ ਵਿਚ ਇਸਾਕ ਬੈਬਲ, ਈਲਿਆ ਇਲਫ, ਅਤੇ ਵਲੇਂਤਿਨ ਕਾਤਾਏਵ ਵਰਗੇ ਆਪਣੇ ਸਮਕਾਲੀ-ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਕਾਤਾਏਵ ਨਾਲ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਜੀਵਨ ਭਰ ਦੋਸਤੀ ਕਾਇਮ ਰੱਖੀ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੋਣ ਸਮੇਂ, ਯੂਰੀ ਦੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਸ ਲਗਨ ਸੀ ਪਰ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। 1917 ਵਿਚ ਓਲੇਸ਼ਾ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲਿਆ ਪਰ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਲਾਲ ਫ਼ੌਜ ਲਈ ਵਲੰਟੀਅਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨੂੰ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਓਲੇਸ਼ਾ ਇਨਕਲਾਬ ਲਈ ਪਰਚਾਰ ਸਮਗਰੀ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਓਲੇਸ਼ਾ ਦਾ ਲੇਖਕ ਕੈਰੀਅਰ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਓਡੇਸਾ ਵਿਚਲੇ ਨੌਜਵਾਨ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ "ਹਰਾ ਲੈਂਪ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਕਾਤਾਏਵ ਅਤੇ ਓਲੇਸ਼ਾ ਸਨ, ਪਰ ਐਡੁਆਰਡ ਬੈਗਰਿਤਸਕੀ ਅਤੇ ਦਮਿੱਤਰੀ ਮੀਰੇਜ਼ਕੋਵਸਕੀ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਲੇਖਕ ਵੀ ਸਨ। ਓਲੇਸ਼ਾ ਨੇ ਓਡੇਸਾ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਫਿਰ ਖ਼ਾਰਕੋਵ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ 1921 ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਈ ਪਰਚਾਰ ਸਮੱਗਰੀ ਛਾਪਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 1922 ਵਿੱਚ, ਓਲੇਸ਼ਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ "ਫਰਿਸ਼ਤਾ" ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸੇ ਸਾਲ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰੇਲਵੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਰਸਾਲੇ 'ਸੀਟੀ' ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਸਕੋ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇੱਥੇ ਓਲੇਸ਼ਾ ਨੇ "ਜ਼ਿਊਬਲੋ"  ਗੁਪਤ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵਿਅੰਗ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਗਦਕਾਰੀ ਅਤੇ ਡਰਾਮਾਕਾਰੀ ਵੱਲ ਮੁੜਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1899 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1960 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਵੀਅਤ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਡੋਨਲਡ ਟਰੰਪ ਜੂਨੀਅਰ
ਡੋਨਲਡ ਜੋਨ ਡੋਨ ਟਰੰਪ ਜੂਨੀਅਰ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਲੜ ਰਹੇ ਡੋਨਲਡ ਟਰੰਪ ਅਤੇ ਚੈਕ ਮਾਡਲ ਇਵਾਨਾ ਟਰੰਪ ਦਾ ਬੇਟਾ ਹੈ।
ਕਪਾਲ ਮੋਚਨ
ਕਪਾਲ ਮੋਚਨ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਜਗਾਧਰੀ ਤੋਂ 20 ਕੁ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਿੰਧੂ ਵਣ ਵਿਖੇ ਹੈ। ਇਥੇ ਹਰ ਸਾਲ ਕੱਤਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਮੇਲਾ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਕਪਾਲ ਮੋਚਨ ਦੇ ਇਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪਾਪ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸਥਾਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੀਰਥ ਅਸਥਾਨ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿਵਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਪਾਲ ਮੋਚਨ ਨਦੀ ਦੇ ਵਹਿਣ 'ਚ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਆ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ ਤਲਾਅ ਜਿਸ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਹੀ ਇੱਕ ਉੱਚਾ ਟਿੱਲਾ ਇੱਟਾਂ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਦਾ 100 ਵਰਗ ਫੁੱਟ ਦੇ ਘੇਰਾ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕਪਾਲ ਮੋਚਨ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਲੱਗਭਗ ਤਿੰਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਕੁੰਡ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ 500 ਫੁੱਟ ਵਰਗਾਕਾਰ ਸਰੋਵਰ ਰਿਣ ਮੋਚਨ ਹੈ ਜਿਸ 'ਤੇ ਉੱਤਰੀ-ਪੱਛਮੀ ਕਿਨਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਪੌੜੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਪੁਰਾਣ
ਸਕੰਦ ਪੁਰਾਣ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵਜੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਸ਼੍ਰੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਪਾਰਵਤੀ ਜੀ 'ਤੇ ਪਈ, ਉਸ ਦਾ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਬੁਰਾ ਮਨਾਇਆ। ਪੁਲਸਤਿਯ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਯੱਗ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਪੁੱਜੇ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਸਰਸਵਤੀ ਜੀ ਉਪਰ ਪੈਣ 'ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਚਾਰ ਮੁਖ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਨਾ ਜਾ ਸਕੀ। ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ 'ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪੰਜਵਾਂ ਮੁਖ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦਾ ਇਹ ਮੁਖ ਕੱਟ ਸੁੱਟਿਆ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਕਪਾਲੀ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ। ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਲਈ ਅਨੇਕ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਪਰ ਉਹ ਦੋਸ਼ਮੁਕਤ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ। ਚੱਲਦੇ-ਚੱਲਦੇ ਜਦੋਂ ਸ਼ਿਵ-ਪਾਰਵਤੀ ਕਪਾਲ ਮੋਚਨ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਭਵਾਨੀਪੁਰ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਉਸੇ ਤਲਾਬ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਬ੍ਰਹਮ ਕਪਾਲੀ ਦੋਸ਼ ਹਟ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਸਥਾਨ ਦਾ ਨਾਂ ਲੱਤ ਤੋਂ ਕਪਾਲ (ਸਿਰ) ਹਟ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਕਪਾਲ ਮੋਚਨ ਪਿਆ।
ਰਮਾਇਣ
ਰਾਵਣ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਣ ਮਗਰੋਂ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ ਨੇ ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਧਰਮ ਖੇਤਰ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਦੇ ਸਿੰਧੂ ਵਣ ਵਿੱਚ ਕਪਾਲ ਮੋਚਨ ਦੇ ਇਸ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਹਮ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਸਰਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਮਹਾਭਾਰਤ
ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੇ ਯੁੱਧ ਮਗਰੋਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਇਥੇ ਹੀ ਧੋਤੇ ਸਨ ਤੇ ਪਾਪ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਲਈ ਯੱਗ ਕੀਤੇ ਸਨ।
ਸਿੱਖ
ਦਸਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵੀ ਇਥੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਗੁਰਪੁਰਬ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਕੱਤਕ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਏ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ 754 ਸਿੰਘ ਵੀ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਇਥੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ 22 ਦਿਨ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਦਸਤਾਰ ਭੇਟ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਥਿਹਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸਕ ਯੁੱਗ
ਪੈਮੇਲਾ ਹਾਰਟੀਗਨ
ਪੈਮੇਲਾ ਹਾਰਟੀਗਨ (26 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1948 - ਅਗਸਤ ਨੂੰ 12, 2016) (26 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1948 - 12 ਅਗਸਤ, 2016) ਸਾਏਡ ਬਿਜ਼ਨਸ ਸਕੂਲ, ਆਕਸਫ਼ੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸਕੋਲ ਸੈਂਟਰ ਫ਼ਾਰ ਸੋਸ਼ਲ ਇੰਟਰਪ੍ਰੇਨੇਰਸ਼ਿਪ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੀ। ਇਹ ਵੋਲਨਸ ਵੈਂਚਰਸ ਦੇ ਬਾਨੀ ਭਾਈਵਾਲ ਵੀ ਸੀ।
ਸਿੱਖਿਆ
ਹਾਰਟੀਗਨ ਨੇ ਬਰੂਸਲ ਵਿੱਚ ਜੋਰਟਗੇਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਕੂਲ ਆਫ ਫੌਰਨ ਸਰਵਿਸ ਅਤੇ ਇੰਸਟੀਟੁਟ ਦ ਏਟਦੂਡ ਯੂਰੋਪੇਨੇਜ਼ ਤੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਅਤੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸਨੇ ਅਮਰੀਕਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ  ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਕੈਥੋਲਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਸੰਬੰਧੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਪਰ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਕੀਤੀ।।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਨੀ ਖੋਜੀ ਔਰਤਾਂ
ਦੱਖਣੀ ਆਇਨੰਤ
ਦੱਖਣੀ ਆਇਨੰਤ (Winter solstice) ਸਾਲ ਦਾ ਉਹ ਸਮਾਂ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਧੁਰ ਦੱਖਣੀ ਬਿੰਦੂ (ਦੱਖਣੀ ਅਰਧ ਗੋਲੇ ਵਿੱਚ ਧੁਰ ਉੱਤਰੀ ਬਿੰਦੂ) ਉੱਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਆਇਨੰਤ, ਉੱਤਰੀ ਅਰਧ ਗੋਲੇ ਵਿੱਚ ਹਰ ਇੱਕ ਸਾਲ 21 ਅਤੇ 22 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਰਧ ਗੋਲੇ ਇਹ ਘਟਨਾ 20-21 ਜੂਨ ਨੂੰ ਘਟਦੀ ਹੈ।
ਜਲਵੇੜਾ
ਜਲਵੇੜਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਬੁਢਲਾਡਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 2001 ਵਿੱਚ ਜਲਵੇੜਾ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 1277 ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫ਼ਲ 4.41 ਕਿ. ਮੀ. ਵਰਗ ਹੈ।
ਮਹਿਮਾ ਸਵਾਈ
ਮਹਿਮਾ ਸੇਵਾਈ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਤਹਿਸੀਲ ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਬੁਜੁੰਬੁਰਾ
ਬੁਜੁੰਬੁਰਾ ਬੁਰੂੰਡੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬੰਦਰਗਾਹ ਵੀ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਕਾਫ਼ੀ, ਕਪਾਹ, ਚਮੜਾ ਅਤੇ ਟੀਨ ਦਾ ਨਿਰਯਾਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤੰਗਨਾਇਕਾ ਝੀਲ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਤਟ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੁਰੂੰਡੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਕਮਿਊਨਲ ਅਵਾਰਡ
ਕਮਿਊਨਲ ਅਵਾਰਡ ਬਰਾਤਨਵੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਾਮਸੇ ਮੈਕਡੋਨਾਲਡ ਦੁਆਰਾ 16 ਅਗਸਤ 1932 ਨੂੰ ਐਲਾਨਿਆ ਇੱਕ ਵਿਵਾਦਜਨਕ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਐਲਾਨ ਰਾਹੀਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ, ਸਿੱਖਾਂ, ਬੋਧੀਆਂ, ਭਾਰਤੀ ਈਸਾਈਆਂ, ਐਂਗਲੋ-ਇੰਡੀਅਨਾਂ, ਯੂਰੋਪੀਅਨਾਂ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਚਲਦੀ ਆ ਰਹੀ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀ ਚੋਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਬਲਕਿ ਦਲਿਤਾਂ ਅਤੇ ਨੀਵੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀ ਚੋਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਜਾਤੀ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਸੀਟਾਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਵੀ ਰਾਖਵੀਆਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।
ਲੀਜ਼ਾ ਹੇਡਨ
ਲੀਜ਼ਾ ਹੇਡਨ (ਜਨਮ ਏਲਿਜ਼ਾਬੇਥ ਮੇਰੀ ਹੇਡਨ; 17 ਜੂਨ 1986) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਮਾਡਲ ਹੈ।
ਕਮਿਊਨਲ ਅਵਾਰਡ
ਇਸ ਅਵਾਰਡ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤੀ ਰਿਆਸਤਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ (ਅਧੀਨ) ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਦੀ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਬਣਨ ਵਾਲ਼ੀ ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨਪਾਲਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 'ਜਾਤੀ ਆਧਾਰਿਤ ਚੋਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ' ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਸ਼ਕਲ ਗਵਰਨਮੈਂਟ ਔਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਐਕਟ 1935 ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕੀ।
ਲੀਜ਼ਾ ਹੇਡਨ
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਲੀਜ਼ਾ ਹੇਡਨ ਦਾ ਜਨਮ 17 ਜੂਨ 1986 ਨੂੰ ਚੇਨਈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਅਲਿਜ਼ਾਬੇਥ ਮੇਰੀ ਹੇਡਨ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਮਲਿਆਲੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਆਸਟਰੇਲੀਅਨ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਕਮਿਊਨਲ ਅਵਾਰਡ
ਡਾ. ਬੀ.ਆਰ. ਅੰਬੇਦਕਰ ਨੇ ਇਸ ਅਵਾਰਡ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕੀਤੀ ਪ੍ਰੰਤੂ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦਲਿਤਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨੀਵੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਲਈ ਵੱਖਰੀ ਚੋਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਹੀਂ ਸਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਇਸਲਈ ਇਸਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਪੂਨੇ ਦੀ ਯੇਰਵਾੜਾ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਵਰਤ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਅਤੇ ਅਤੇ ਡਾ. ਬੀ.ਆਰ. ਅੰਬੇਦਕਰ ਦਰਮਿਆਨ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਇਆ ਜਿਸਨੂੰ 'ਪੂਨਾ ਪੈਕਟ' ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ਼ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਦਲਿਤਾਂ ਲਈ ਚੋਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤਾਂ ਇੱਕੋ ਹੀ ਰੱਖ ਲਈ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸੀਟਾਂ ਰਾਖਵੀਆਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਪ੍ਰੰਤੂ ਬਾਕੀ ਚੋਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਜਾਤੀ ਆਧਾਰਿਤ ਹੀ ਰਹਿਣ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1932 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਲਿਤ ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ
ਨਵਾਂ ਕਿਲਾ (ਜਲੰਧਰ)
ਨਵਾਂ ਕਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਸ਼ਾਹਕੋਟ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮੈਸੋਪੋਟਾਮੀਆ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਮੇਸੋਪੋਟੇਮੀਆ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ - ਮੇਸੋ + ਪੋਟਾਮੀਆ, ਮੇਸੋ ਯੂ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਮੱਧ (ਮੱਧ) ਅਤੇ ਪੋਟਾਮੀਆ ਦਾ ਅਰਥ ਨਦੀ ਅਰਥਾਤ ਦੋ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਮੇਸੋਪੋਟੇਮੀਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਫ਼ਾਰਸ ਦੀ ਖਾੜੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਸਥਿਤ, ਅਜੋਕੀ ਇਰਾਕ ਨੂੰ ਮੇਸੋਪੋਟੇਮੀਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੇਸੋਪੋਟੇਮੀਆ ਦੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦਾ ਜਨਮ ਟਾਈਗਰਿਸ ਅਤੇ ਫਰਾਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ। ਇਹਨਾਂ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ, ਬੇਬੀਲੋਨੀਆ ਨੇ ਸੁਮੇਰੀਅਨ ਬੀਚ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਅੱਸ਼ੂਰੀ ਸਭਿਅਤਾ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸਭਿਅਤਾ ਬਾਰੇ ਕਹਾਵਤ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ, ਸੁਮੇਰੀਆ, ਬੈਬੀਲੋਨੀਆ ਅਤੇ ਅੱਸ਼ੂਰੀਆ ਦੇ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ ਸਭਿਅਤਾ ਨੂੰ ਮੇਸੋਪੋਟੇਮੀਅਨ ਸਭਿਅਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਮੇਸੋਪੋਟੇਮੀਆ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ ਹਨ - ਸੁਮੇਰੀਆ, ਬੇਬੀਲੋਨੀਅਨ, ਅੱਸ਼ੂਰੀਆ, ਕੈਲਡੀਆ. ਮਨੁੱਖੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੋ ਦਰਿਆ ਟਾਈਗ੍ਰਿਸ ਅਤੇ ਫਰਾਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਵਸਿਆ।ਮੇਸੋਪੋਟੇਮੀਅਨ ਸਭਿਅਤਾ ਦਾ ਸਬੂਤ ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਵਿਚ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਜਿਵੇਂ ਬਾਬਲ ਅਤੇ ਨੀਨਵਾਹ ਆ ਵੱਸੇ ਸਨ।
ਪਹਿਲਾ ਰਾਜ ਉਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਭਿਅਤਾ ਉੱਤਰੀ ਅੱਸ਼ੂਰੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਬਾਬੀਲੋਨੀਆ ਵਿਚ ਵੰਡੀ ਗਈ ਸੀ। ਫਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵੀ ਕਈ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ. ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਤੋਂ, ਇਹ ਛੋਟੇ ਖੇਤਰ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਲਏ ਗਏ।
ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਲੋਕ: - ਔਰਤ ਨੇ ਖੇਤੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਮਕਾਨ ਬਣਾਏ। ਕੁਲੈਕਟਰ ਤੋਂ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਿਸਾਨ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਤੱਕ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਹੈ. ਇਸ ਸਭਿਅਤਾ ਵਿਚ, ਮਨੁੱਖੀ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰ ਪਾਲਣ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਬੂਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ. ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸਿੰਚਾਈ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੀ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦ ਵੀ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ. ਬ੍ਰਹਮ ਦਰਜਾਬੰਦੀ: - ਇਸ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਸਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਸਨ. ਦੇਵਾਸਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵੀ ਸਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦੇਵਤੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਛੋਟੇ ਦੇਵਤੇ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ. ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਸੀ. ਜਿਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਹਰ ਕੋਈ ਮੰਨਣਾ ਪਿਆ। ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਗੂੜ੍ਹੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ. ਅੰਤ ਵਿੱਚ: ਮਹਾਨ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਨੇ 331 ਬੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਮੇਸੋਪੋਟੇਮੀਆ ਦੀ ਸਭਿਅਤਾ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਉਥੇ ਫੈਲਾਇਆ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ, ਮੇਸੋਪੋਟੇਮੀਅਨ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਫਲਸਫ਼ਾ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ. ਫਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਦੁਬਾਰਾ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਸਨੂੰ ਲੂਵਰੇ ਮਿਉਜ਼ੀਅਮ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ. (ਲੀਆ ਐਲਬਰਟ / ਆਰਪੀ)
ਸੁਮੇਰੀਆ ਦੀ ਸਭਿਅਤਾ
18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤਕ, ਵਿਸ਼ਵ ਇਸ ਮਹਾਨ ਮਨੁੱਖ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਸੀ .19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਸਭਿਅਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ. ਈਰਾਨੀ ਸ਼ਾਸਕ ਦਾਰੀਅਸ ਦੁਆਰਾ ਉੱਕਰੀ ਇਕ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਨੂੰ ਇਸ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਉੱਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਬਾਬਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਮਿਸ਼ਰਣ ਲੱਭੀ ਗਈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਲਿਨਸਨ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਵਿਚ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਮੇਸੋਪੋਟੇਮੀਆ ਸਭਿਅਤਾ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਹੋਇਆ।
ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ
ਕਾਲੇ ਪੱਥਰ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਸੁਸਾ ਵਿਚ 1901 ਵਿਚ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਇਸ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਉੱਤੇ ਬਾਬਲੋਨੀਆ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਇਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕੋਡ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ, ਇਰਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਹਿਰ ਉਰ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਸਰ ਲਿਓਨਾਰਡ ਵੂਲੀ ਨੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਵਿਚ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ. ਮੇਸੋਪੋਟੇਮੀਆ ਦੀ ਮਹਾਨ ਸਭਿਅਤਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਚਾਨਣ ਵਿੱਚ ਆਬਜੈਕਟ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਆਈ।