cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਵੀ
(ਉੱਤਰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ) ਗੁਰਮਿਤ ਕਾਵਿ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਵੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਸੀਂ ਤਿੰਨ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਵਿਚਾਰਿਆ ਹੈ। (T) ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ, ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ, ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ, ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ, ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ, ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਰੂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੇ ਛੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਬਾਣੀਕਾਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਇੱਕ ਰਵਾਇਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। (n) ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਨਿਕਟਵਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਭੱਟਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। (J) ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਕਵੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਭਾਵੇਂ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਨਹੀਂ ਪਰ ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੇ ਵਿਹਾਰਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਹੱਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੁਰਮਿਤ ਕਾਵਿਧਾਰਾ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਹੀ ਰੱਖਣਾ ਉਚਿਤ ਹੈ ਕਿਉਂਜੋ ਇਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ੈਗਤ ਸਰੋਕਾਰ ਅਤੇ ਰਚਨਾ ਵਿਧੀ ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ਼ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਵੀ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿ
ਅਲੀਬਾਬਾ ਔਰ 40 ਚੋਰ
ਅਲੀ ਬਾਬਾ ਔਰ 40 ਚੋਰ (ਹਿੰਦੀ - अलीबाबा और चालीस चोर, ਰੂਸੀ – Приключения Али-Бабы и сорока разбойников) ਅਲੀਬਾਬਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ 1980 ਦੀ ਹਿੰਦ-ਸੋਵੀਅਤ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧਰਮਿੰਦਰ, ਹੇਮਾ ਮਾਲਿਨੀ ਅਤੇ ਜ਼ੀਨਤ ਅਮਾਨ ਨੇ ਸਟਾਰ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਲਤੀਫ਼ ਫੈਜ਼ੀਏਵ ਅਤੇ ਉਮੇਸ਼ ਮਹਿਰਾ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹਦੇ ਲੇਖਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਰਕਾਸ਼ ਬਖਸ਼ੀ ਅਤੇ ਬੋਰਿਸ ਸਾਕੋਵ ਸਨ ਅਤੇ ਬੀਤੇ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਰਾਹੁਲ ਦੇਵ ਬਰਮਨ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦ-ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਸੰਬੰਧ
ਖਿਲੌਨਾ (ਫ਼ਿਲਮ)
ਖਿਲੌਨਾ  (खिलौना) 1970 ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਫਿਲਮ ਹੈ। ਇਸ ਫਿਲਮ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਚੰਦਰ ਵੋਹਰਾ ਸਨ। ਇਸ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਛੇ ਸ਼ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਾਮਾਂਕਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਦੋ ਸ਼ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤੇ। (ਸੰਜੀਵ ਕੁਮਾਰ) ਇਸ ਦੇ ਮੁਖ ਐਕਟਰ ਸਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਬੁਲਾ ਚੌਧਰੀ
ਬੁਲਾ ਚੌਧਰੀ (ਜਨਮ - 2 ਜਨਵਰੀ 1970, ਹੁਗਲੀ, ਭਾਰਤ) ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਪਦਮਸ਼੍ਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ, ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਤੈਰਾਕੀ ਚੈਂਪੀਅਨ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, 2006 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 2011 ਤੱਕ ਵਿਧਾਇਕ ਵਜੋਂ ਚੁਣੀ ਗਈ ਹੈ।
ਤੈਰਾਕੀ ਕੈਰੀਅਰ
ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਕਾਬਲਾ ਨੌਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸੀ ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਛੇ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਛੇ ਸੋਨ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤ ਕੇ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਖੇਡ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੂਨੀਅਰ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ 1991 ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਛੇ ਸੋਨ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤ।
1984 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 1:06.19 ਸਕਿੰਟ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ 100 ਮੀਟਰ ਬਟਰਫਲਾਈ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ। 1986 ਵਿੱਚ ਸਿਓਲ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੇ 100 ਮੀਟਰ ਬਟਰਫਲਾਈ ਵਿੱਚ 1:05.27 ਸਕਿੰਟ ਅਤੇ 200 ਮੀਟਰ ਬਟਰਫਲਾਈ ਵਿੱਚ 2:19.60 ਸਕਿੰਟ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ। ਚੌਧਰੀ ਨੇ 1989 ਵਿੱਚ, ਲੰਮੀ ਦੂਰੀ ਦੀ ਤੈਰਾਕੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਚੈਨਲ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ 1996 ਵਿੱਚ 81 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (50 ਮੀਲ) ਮੁਰਸ਼ੀਦਾਬਾਦ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਤੈਰਾਕੀ ਜਿੱਤੀ, ਅਤੇ 1999 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਚੈਨਲ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ। ਅਗਸਤ, 2004 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਤਾਲਾਈਮੰਨਾਰ ਤੋਂ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ਕੋਡੀ ਤੱਕ ਲਗਭਗ 14 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਕ ਸਟ੍ਰੇਟਸ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ।
ਉਹ 2005 ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਚੈਨਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤੈਰਾਕੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਬਣ ਗਈ — ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਦੀ ਜਲਡਮਰੂ, ਟਾਈਰੇਨੀਅਨ ਸਾਗਰ, ਕੁੱਕ ਸਟ੍ਰੇਟ, ਗ੍ਰੀਸ ਵਿੱਚ ਟੋਰੋਨੋਸ ਖਾੜੀ (ਕਸਾਂਦਰਾ ਦੀ ਖਾੜੀ), ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਤੱਟ ਤੋਂ ਕੈਟਾਲੀਨਾ ਚੈਨਲ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਕੇਪ ਟਾਊਨ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰੋਬੇਨ ਟਾਪੂ ਤੱਕ ਤਿੰਨ ਐਂਕਰ ਬੇ. ਉਸਨੇ 3 ਘੰਟੇ 26 ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਟ੍ਰੈਕ ਤੈਰਾਕੀ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ। ਉਹ ਹੁਣ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਵੀਮਿੰਗ ਅਕੈਡਮੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1970 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਫਰੀਦਪੁਰ (ਪਟਿਆਲਾ)
ਫਰੀਦਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਪਟਿਆਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਚੀਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਪੁਰਾਤਨ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਵਸੇਵਾਂ ਲਗਭਗ ਸਾਢੇ ਬਾਈ ਲੱਖ (22 . 5 ਲੱਖ) ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਚੀਨ ਦੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਤਨਤਮ ਸੱਭਿਅਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਗਿਣੇ-ਚੁਣੇ ਸੱਭਿਅਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਅਜ਼ਾਦ ਲੇਖਾਣੀ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ। ਹੋਰ ਸੱਭਿਅਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਂਅ ਹਨ - ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ (ਸਿੱਧੂ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ), ਮੇਸੋਪੋਟਾਮਿਆ ਦੀ ਸੱਭਿਅਤਾ, ਮਿਸਰ ਸੱਭਿਅਤਾ ਅਤੇ ਮਾਇਆ ਸੱਭਿਅਤਾ। ਚੀਨੀ ਲਿਪੀ ਹੁਣ ਵੀ ਚੀਨ, ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਥੋੜ੍ਹੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੋਰੀਆ ਅਤੇ ਵੀਅਤਨਾਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਚਾਨ
ਪਹਿਲੇ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਚੀਨੀ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਿਨ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੁਆਰਾ 221 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਚੀਨੀ ਸਮਰਾਟ ਦਾ ਦਰਬਾਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਬਲਪੂਰਵਕ ਮਿਆਰੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਸਾਮਰਾਜ ਜਿਆਦਾ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਟਿਕ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਕਾਨੂੰਨੀ ਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਚੱਲਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਪਕ ਵਿਰੋਧ ਹੋਇਆ।
ਈਸਾ ਪੂਰਵ 220 ਤੋਂ 206 ਈਃ ਤੱਕ ਹਾਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਚੀਨ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਅਮਿੱਟ ਛਾਪ ਛੱਡੀ। ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੁਣ ਤੱਕ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਹਾਨ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਫੌਜੀ ਅਭਿਆਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅੱਗੇ ਤੱਕ ਫੈਲਾਇਆ ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮਾਂ ਦੇ ਕੋਰੀਆ, ਵੀਅਤਨਾਮ, ਮੰਗੋਲੀਆ ਅਤੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਰੇਸ਼ਮ ਮਾਰਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹੋਇਆ।
ਹਾਨਾਂ ਦੇ ਪਤਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਤੋਂ ਅਰਾਜਕਤਾ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਛਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਨੇਕੀਕਰਣ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਯੁੱਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ। ਅਜ਼ਾਦ ਚੀਨੀ ਰਾਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਤੋਂ ਸਫ਼ਾਰਤੀ ਸੰਬੰਧ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਜੋ ਚੀਨੀ ਲਿਖਾਈ ਕਲਾ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਲੈ ਗਏ।
580 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਸੂਈ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦਾ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਏਕੀਕਰਣ ਹੋਇਆ ਪਰ ਸੂਈ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਕੁੱਝ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਰਿਹਾ (598 ਤੋਂ 614 ਈਸਵੀ) ਅਤੇ ਗੋਗੁਰਿਏਓ-ਸੂਈ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸੂਈ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦਾ ਪਤਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਤੇਂਗ ਅਤੇ ਸੋਂਗ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਚਰਮ ਉੱਤੇ ਪੁੱਜਿਆ। ਸੋਂਗ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਵਿਸ਼ਵੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਜਿਹੀ ਸਰਕਾਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਕਾਗਜ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਅਜਿਹੀ ਚੀਨੀ ਨਾਗਰਿਕ ਵਿਵਸਥਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਸਥਾਈ ਨੌਸੇਨਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। 10ਵੀਂ ਅਤੇ 11ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੁੱਗਣੀ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਵਾਧੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਸੀ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਦਾ ਮੱਧ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਚੀਨ ਤੱਕ ਫੈਲਾਉ ਅਤੇ ਖਾਧ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਬਹੁਤਾਂਤ ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦਨ। ਉੱਤਰੀ ਸੋਂਗ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ 10 ਕਰੋੜ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਸੋਂਗ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਚੀਨ ਦਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤਕ ਰੂਪ ਤੋਂ ਸਵਰਣ ਕਾਲ ਸੀ ਜਦੋਂ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਕਲਾ, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸਾਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਉੱਨਤੀ ਹੋਈ। ਸੱਤਵੀਂ ਤੋਂ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਚੀਨ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਬਿਹਤਰੀਨ ਦੇਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਲੀਲ ਓਲੰਪੀਕ
ਲੀਲ ਓਲੰਪਿਕੁ ਸਪੋਰਟਿੰਗ ਕਲੱਬ, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫ੍ਰਾਂਸੀਸੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਇਹ ਲੀਲ, ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿਖੇ ਸਥਿੱਤ ਹੈ। ਇਹ ਸ੍ਟਡ ਪੀਇਰੀ-ਮੁਰੇ, ਲੀਲ ਅਧਾਰਤ ਕਲੱਬ ਹੈ , ਜੋ ਲਿਗੁਏ ੧ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਸੰਯੋਜਨ ਕਿਰਿਆਵਾਂ
ਸੰਯੋਜਨ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਜਦੋਂ ਦੋ ਜਾਂ ਵੱਧ ਤੱਤ, ਅਣੂ ਜਾਂ ਯੋਗਿਕ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਉਤਪਾਦ ਬਣਾਉਂਣ ਇਸ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਸੰਯੋਜਨ ਕਿਰਿਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। A +B \to AB ਜਿਥੇ A ਅਤੇ B ਤੱਤ ਜਾਂ ਯੋਗਿਕ ਹਨ ਅਤੇ AB ਯੋਗਿਕ ਹੈ:
ਉਮਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਸਵਾਮੀ
ਉਮਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਸਵਾਮੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Uma Krishnaswami) ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਨਾਵਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਲਿਖਣ ਦੀ ਅਧਿਆਪਕਾ ਹੈ। ਉਹ "ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਬਹੁ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਨੌਜਵਾਨ ਬਾਲਗ ਗਲਪ ਅਤੇ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਵਾਜ਼ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।"
ਜੀਵਨੀ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਸਵਾਮੀ ਦਾ ਜਨਮ 1956 ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 1979 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਮੈਰੀਲੈਂਡ, ਕਾਲਜ ਪਾਰਕ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵਾਧੂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਐਜ਼ਟੈਕ, ਨਿਊ ਮੈਕਸੀਕੋ ਚਲੀ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਰਹੀ। ਉਹ ਹੁਣ ਵਿਕਟੋਰੀਆ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ, ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਦੋਹਰੀ ਨਾਗਰਿਕ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਾਗਰਿਕ ਹੈ।
ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਹਾਣੀ ਚਿਲਡਰਨਜ਼ ਵਰਲਡ , ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਛਪੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਤੇਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ। ਉਸਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਕ੍ਰਿਕਟ, ਹਾਈਲਾਈਟਸ ਅਤੇ ਸਿਕਾਡਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਉਸਦੀਆਂ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਦਰਜੇ ਦੇ ਨਾਵਲ, ਤਸਵੀਰ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪਾਠਕ, ਅਤੇ ਗੈਰ-ਗਲਪ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਹਿੰਦੀ, ਤਾਮਿਲ ਅਤੇ ਬਾਰਾਂ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹਨ।
2011 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਸਵਾਮੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਜੋ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਾਚਾਜੀ ਦਾ ਕੱਪ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਸਵਾਮੀ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਢਾਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਅਤੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਥੀਏਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਸਵਾਮੀ ਨੇ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬਾਲਗਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲਿਖਣਾ ਸਿਖਾਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਹ ਐਜ਼ਟੈਕ ਰੂਇਨਸ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਮਾਰਕ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਹ ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਚਿਲਡਰਨਜ਼ ਬੁੱਕ ਰਾਈਟਰਜ਼ ਐਂਡ ਇਲਸਟ੍ਰੇਟਰਸ ਅਤੇ ਕੈਨਸਕੈਪ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਨੈੱਟ 'ਤੇ ਰਾਈਟਰਸ ਦੁਆਰਾ ਆਨਲਾਈਨ ਲਿਖਣ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਵੀ ਸਿਖਾਈਆਂ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਰਮੌਂਟ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਬਾਲਗਾਂ ਲਈ ਰਾਈਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ MFA ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਕਾਵਿ ਦੀਆਂ ਸਬਦ ਸਕਤੀਆ
= ਕਾਵਿ ਦੀਆਂ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀਆਂ =
ਸ਼ਬਦ,ਅਰਥ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਰਥ ਦਾ ਸੰਬਧ:-
ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਬਦ ਹੀ ਸਾਡੇ ਮਨੋਭਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਵਾਹਕ ਹੈ।ਜਿਸਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਅਥਵਾ ਕਵੀ ਆਪਣੇਸ਼ ਅੰਤਹਕਰਣ ਦੇ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਦਯ,ਪਾਠਕ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕਾ ਲਈ ਅਨੂਭੂਤੀ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਸਲ 'ਚ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀਆਂ ਅਨੂਭੂਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਕਰ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਹੈ।ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤਤ ਨੂੰ 'ਸ਼ਬਦਸ਼ਕਤੀ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਕੁੱਝ ਵਿਦਵਾਨ ਸ਼ਬਦ ਤੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਾ ਅਭਿਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਮੰੰਮਟ ਅਨੁਸਾਰ:-
ਅਰਥ ਨੂੰ ਹੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਵਿਅੰਗ ਅਰਥ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਇਹ ਅਰਥ ਪ੍ਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਅੰਜਕ ਸ਼ਬਦ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਪ੍ਗਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਬਦ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ
(ੳ) ਅਭਿਧਾ ਸ਼ਕਤੀ
(ਅ) ਵਿਅੰਜਨਾ ਸ਼ਕਤੀ
(ੲ)ਲਕਸ਼ਣਾ ਸ਼ਕਤੀ
ਜਗਨਨਾਥ ਅਨੁਸਾਰ:-
ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿੱਧਾ ਅਰਥ ਹੈ। ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਹੋਣ 'ਵਾਲ਼ਾ ਗਿਆਨ।ਇਸ ਨੂੰ ਦੋ ਪੱਧਰਾਸ਼ ਤੋ ਦੇੇਖਿਆਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲ਼ਾ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਦੂਜਾ,ਅਨੇਕਾਂ ਸ਼ਬਦਾ ਦੇ ਸਮੂਹ (ਵਾਕ,ਆਦਿ)ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲ਼ਾ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਗਿਆਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਾਾ ਅਰਥ ਗਿਆਨ ਬਿਲਕੁਲ਼
ਸੌਖਾ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਬਖੇੜਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।ਮੰਨ ਲਓ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋ
'ਚੰਦਰ'ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਿਆ।ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਨ ਤੋ ਬਾਅਦ ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ 'ਚੰਦਰ' ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ (ਅਭਿਧਾ) ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੋਵੇਗਾ।
ਕਾਵਿ ਕਲਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ਕਲਾ ਹੈ।ਸੰਗੀਤ ਕਲਾ, ਚਿੰਤ੍ਕਤਾ ਆਦਿਕ ਦੇ ਜਿੱਥੇ ਸੁਰ,ਰੰਗ ਆਦਿ ਆਧਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਕਾਵਿ ਜਾ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਆਧਾਰ ਸ਼ਬਦ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਕੰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੰਦਾਂ ਨਾਲ ਉੱਚਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਜਿਹੜੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੁਆਰਾ ਅੱਖਰਾਂ ਤੇ ਅੱਖਰ ਸਮੂਹਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਕਰਕੇ ਲਿਖਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਈ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਭਾਸ਼ਾ ਜਾ ਸ਼ਬਦ ਹਨ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦ ਤੇ ਅਰਥ ਦਾ ਇਹ ਸੰਬੰਧ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ।ਇਕ ਸ਼ਬਦ ਤੋ ਕਇਆ ਅਰਥਾ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਈਆਂ ਭਾਵਾਂ ਦਾ ਝਾਵਲਾ ਪੈਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਬਦ ਦੀਆਂ ਇੱਕ ਤੋ ਵੱਧ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਅਰਥਾਂ ਗਿਆਨ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।ਇਹ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤਿੰਨ ਹਨ।
(ੳ)ਅਭਿਧਾ ਸ਼ਕਤੀ
(ੲ) ਵਿਅੰਜਨਾ ਸ਼ਕਤੀ
ਅਭਿਧਾ ਸ਼ਕਤੀ :-
'ਅਭਿਧਾ ਸ਼ਕਤੀ'ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਉਸ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਤੇ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੱਖ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਇਸ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਅਭਿਧਾ ਆਖਿਆ ਹੈ।ਅਭਿਧਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਭੇਦਾਂ ਦੀ ਉਦਭਾਵਨਾ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ:-
(ੳ) ਰੂੜੀ ਅਭਿਧਾ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀ
(ਅ)ਯੋਗਿਕੀ ਅਭਿਧਾ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀ
(ੲ)ਯੋਗ-ਰੂੜੀ ਅਭਿਧਾ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀ
ਜਿਸ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਅਰਥ ਤੋ ਇਲਾਵਾ,ਲਕਸ਼ਣਾ ਸ਼ਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਅਰਥ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਲਕਸ਼ਕ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਲੱੱਖਣਾਰਥ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਮੰਮਟ ਅਨੁਸਾਰ:- ਮੁੱਖ ਅਰਥ ਦੇ ਰੁਕਣ ਤੇ ਰੂੜੀ (ਰੀਤ)ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਮਨੋਰਥ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਿਸ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਮੁੱਖ - ਅਰਥ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਅਰਥ ਨਿਕਲਦਾ ਹੋਵੇ ਉਥੇ ਲੱਖਣਾ ਸ਼ਕਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ
ਵਿਅੰਜਨਾ ਸ਼ਕਤੀ: -
" ਜਿੱਥੇ ਅਭਿਧਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਣਾ ਆਪੋ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਣ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨਵੇਂ ਅਰਥ ਦੀ ਪ੍ਤੀਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।" ਅਭਿਧਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਣਾ ਦਾ ਅਧਾਰ ਸ਼ਬਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਵਿਅੰਜਨਾ ਸ਼ਕਤੀ ਅਰਥ ਵਿੱਚੋ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਅੰਜਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਭੇਦ ਹਨ।
(ੳ) ਸ਼ਾਬਦੀ ਵਿਅੰਜਨਾ
(ਅ) ਆਰਥੀ ਵਿਅੰਜਨਾ
ਏਥੇ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਹਰੇਕ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਧਾ, ਲਕਸ਼ਣਾ ਅਤੇ ਵਿਅੰਜਨਾ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਕਈ ਵੇਰ ਸਿਰਫ ਅਭਿਧਾ ਤੇ ਵਿਅੰਜਨਾ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
"ਕੀਹਨੇ ਤੋੜਕੇ ਫੁੱਲ ਅਸਾਡੇ ਦਿਲ ਦਾ ਖੂਨ ਹੈ ਕੀਤਾ,
ਟਾਹਣੀ ਦੇ ਗਲ ਲੱਗ ਲੱਗ ਪੁੱਛਣ ਕੰਡੇ ਹਿਜਰਾਂ ਮਾਰੇ।"
ਤਾਤਪਰਯ ਸ਼ਕਤੀ:-
ਅਭਿਧਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਣਾ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵੱਖ- ਵੱਖ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਵੱਖ- ਵੱਖ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟਾਂਦੀਆ ਹਨ, ਸੰੰਪੂਰਨ ਵਾਕ ਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਏਹੋ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਸੰਪੂਰਨ ਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਵਾਕ ਦਾ ਅਰਥ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਤੇ ਸਮਝਣ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਵਾਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਅਭਿਧਾ ਸ਼ਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਏ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਸੰਜੁਗਤ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਅਰਥ ਦੀ ਪ੍ਤੀਤੀ ਕਰਵਾਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਮੁੱਖ ਅਰਥ ਦਾ ਜੋੜ-ਮਾਤ੍ਰ ਨਾ ਹੋ ਕੇ ਸਮੁੱਚੇ ਵਾਕ ਦਾ ਵਾਕ -ਅਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਏਸੇ ਏਸੇ ਨੂੰ ਹੀ ਤਾਤਪਰਯ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਾਤਪਰਯ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਸੰੰਬੰਧ ਵਾਕ ਤੇ ਵਾਕ ਅਰਥ ਨਾਲ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸਮੱਗਰੀ
ਪੰੰਜਾਬੀ ਲੋੋੋਕਧਾਰਾ ਸਮੱੱਗਰੀ-:
ਲੋਕਧਾਰਾ (folklore) ਲੋਕ - ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਭਾਵੁਕ ਤੇ ਬੌਧਿਕ ਪਾਸਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕ ਮਨ ਦਾ ਸਹਿਜ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾ ਤੇ ਕਿਸੇ ਜਾਤੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਚਰਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰ ਦਾ ਮੂਲ ਸੱਚ ਹੈ।
'ਲੋਕ' ਦੀ ਪ੍ਰੀਭਾਸ਼ਾ ਤਾਂ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਐਲਨ ਡੰਡਿਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵਧੇਰੇ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਥਨ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਉਸ ਜਨ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਲੋਕ ਦੀ ਸੰਗਿਆ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਰਮ ਭਾਸ਼ਾ ਜਾਂ ਖਿੱਤੇ ਦੀ ਆਪਸੀ ਸਾਂਝ ਹੋਵੇ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸਾਝਾਂ ਹੋਵੇ, ਇਸੇ ਸਾਂਝ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਲੋਕਧਾਰਾ ਸਮੂਹਿਕ ਸਿਰਜਣਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੰਨਗੀ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰ ਲੈਣਾ, ਇੰਜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਪਿੱਛੇ ਵੀ ਕੋਈ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਤੇ ਤੇਜ ਦਿਮਾਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਕਾਵਿ-ਰੂਪ, ਕਥਾ ਰੂੜੀ ਜਾਂ ਟੋਟਕੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤੇਜ਼ ਕਥਾ ਕਹਾਣੀ ਬੁੱਧੀ ਦੁਆਰਾ ਸਿਰਜਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਕਥਾ ਕਹਾਣੀ ਜਾਂ ਕਾਵਿ ਟੁੱਕੜਾ ਦੂਜੇ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।  ਤਾਂ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਂਜ ਸੁਆਰ ਕੇ ਅੱਗੇ ਤੋਰਦੇ ਹਨ। ਇੰਜ ਮਾਂਜਣ ਤਰਾਂਸਣ ਨਾਲ ਉਹ ਇੱਕ ਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਵਿੱਚ ਰਲਾ ਪਾਉਣ ਦੀ, ਜਾਂ ਵਧਾਉਣ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਈ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਇੱਕ ਲੋਕ ਪਿਆਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਘੜਾ -:
ਘੜਾ ਸ਼ਬਦ 'ਘਟ' ਧਾਤੂ ਤੋਂ ਬਣਿਆਂ ਹੈ। ਜਿਸਦੇ ਅਰਥ ਹਨ -ਘੜਨਾ। ਘੜਾ ਅਜਿਹੀ ਵਸਤੂ ਹੈ, ਜੋ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਘੜੀ ਗਈ ਹੈ। ਘੜੇ ਲਈ ਕੁੰਭ, ਕਲਸ਼ ਅਤੇ ਪਿੱਚ (pitch) ਸ਼ਬਦ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਗਾਗਰ, ਮਟਕਾ, ਕਲਸ਼ ਤੇ ਕੁੱਜਾ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਹ ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਵਸਤੂ ਪੱਖੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਵੱਖਰਤਾ ਹੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਧਾਤਾਂ ਦੇ ਜਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਘੜੇ ਦੇ ਰੂਪ ਬਦਲੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਗਾਗਰ, ਗੜਵੀ, ਵਲਟੋਹੀ ਆਦਿ। ਘੜੀ, ਘੜੋਲੀ ਅਤੇ ਕੁੰਭੀ ਆਦਿ ਸ਼ਬਦ ਛੋਟੇ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ ਘੜੇ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਘੜਾ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਬਣਾਇਆ ਅਜਿਹਾ ਬਰਤਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
' ਕੁੰਭੇ ਬਧਾ ਜਲੁ ਰਹੈ ਜਲ ਬਿਨੁ ਕੁੰਭ ਨਾ
ਹੋਇ।।
ਘੜੇ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ, ਵੈਦਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਘੜੇ ਜਾ ਕਲਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੋਕ ਕੁੰਭ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮਾਂ ਸਮੇਂ ਰੱਖਣਾ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਵੀ ਹਰ ਸ਼ੁਭ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਭਰਕੇ, ਉੱਪਰ ਕੇਲੇ ਦੇ ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਨਾਰੀਅਲ ਰੱਖਣਾ, ਕੁੰਭ ਦੇ ਕੁੱਜੇ ਤੇ ਮੋਲੀ ਵਲੇਟਣੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਜੋਤਿਸ਼ ਦੀ ਗਿਆਰਵੀਂ ਰਾਸ਼ੀ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵੀ ਕੁੰਭ ਹੀ ਹੈ।
ਦੀਵਾ-:
ਦੀਵੇ ਨੂੰ ਚਾਨਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੀਵਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਅਹਿਮ ਅੰਗ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਸਮਾ ਵਿੱਚ ਦੀਵੇ ਦਾ ਹੋਣਾ ਲਾਜਮੀ ਹੈ।ਦੀਵਾ, ਜੋਤ, ਚਿਰਾਗ ਇਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਦ ਸਮਾਨ-ਅਰਥੀ ਹਨ। ਦੀਵਾ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਜੋਤ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਦੀਪ ਹਿੰਦੀ, ਚਿਰਾਗ ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਹਨ।  ਜਗਦਾ ਦੀਵਾ ਜੀਵਨ ਰੂਪੀ ਜੋਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਬੁੱਝਿਆ ਦੀਵਾ ਅਜੀਵਨ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜਗਦੇ ਦੀਵੇ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਬੁੱਝੇ ਦੀਵੇ ਨੂੰ ਅਸ਼ੁੱਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੀਵਾ ਮਿੱਟੀ, ਆਟੇ ਅਤੇ ਧਾਤ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੈਂਪ ਜਾ ਮੋਮਬੱਤੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲੈਂਪ ਦੀਵੇ ਦਾ ਹੀ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਰੂਪ ਹੈ।
ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਟ / ਦੇਵਤੇ ਅੱਗੇ ਜੋਤ ਜਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਜੋਤ ਵਿੱਚ ਘਿਓ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਘਿਓ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਭਾਰਤੀ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਇਆ ਧਰਮ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਘਿਉ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਘਿਉ ਦੀ ਜੋਤ ਜਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਿਤੁ ਘਿਇ ਹੋਮ ਜਗ ਸਦ ਪੂਜਾ ਪਇਐ ਕਾਰਜ
ਸੋਹੈ।।
ਦੀਵੇ ਨਾਲ ਕਈ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।ਦੀਵਾ ਫੂਕ ਮਾਰ ਕੇ ਨਹੀਂ ਬੁਝਾਇਆ ਜਾਂਦਾ, ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਦੀਵਾ ਭਿੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੀਵੇ ਨੂੰ ਬੁਝਾਉਣਾ ਕਹਿਣਾ ਅਪਸ਼ਗਨ ਸਮਝਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਜਿਸ ਥਾਂ ਤੇ ਦੀਵਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ' ਦੀਵਟ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾ ਜਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਵਡੇਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਮੱਥਾਂ ਟੇਕਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਇਹ ਤੁਕਾਂ ਉਚਾਰਦੀਆਂ ਹਨ-:
ਸੱਭੇ ਦੁਖ ਨਿਵਾਰਨੀ
ਦੀਵਟ ਦੀਵਾ ਬਲੇ
ਸੱਤਰ ਸੌ ਬਲਾ ਟਲੇ
ਦੀਵਟ ਘਿਉ ਦੀ ਬੱਤੀ
ਘਰ ਆਵੇ ਬਹੁਤੀ ਖੱਟੀ
ਦੀਵਟ ਦੀਵਾ ਬਾਲਿਆਂ
ਬੱਤੀ ਦੋਸ਼ ਟਾਲਿਆ।
ਦੀਵੇ ਨੂੰ ਬੁਝਾਉਣ ਲੱਗਿਆ ਵੀ ਆਦਰ ਨਾਲ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,ਜਿਵੇਂ-:
ਜਾ ਦੀਵਿਆਂ ਘਰ ਆਪਣੇ
ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਉਡੀਕੇ ਵਾਰ।
ਫੁੱਲਕਾਰੀ-:
ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਬਹੁ-ਰੰਗੀ ਫੁਲਕਾਰੀ ਲੋਕਧਾਰਾਈ ਰੂੜ੍ਹੀਆਂ ਦੇ ਤਾਣੇ ਬਾਣੇ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਦੀ ਖੱਡੀ ਉੱਤੇ ਬੁਣੀ ਗਈ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਯੁਗਾਂ ਲੰਮੀ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਧਰਤੀ ਕਈ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦਾ ਰੰਗ - ਮੰਚ ਰਹੀ ਹੈ।ਅਨੇਕਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਲੋਕ ਰੂੜ੍ਹੀਆਂ ਇਸ ਫੁਲਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸੰਮਲਿਤ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਰੰਗ -ਰੂਪ ਤੋਂ ਜਲਾਲ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਫੁਲਕਾਰੀ ਦਾ ਦੂਜਾ ਰੂਪ ਬਾਗ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੁਹਾਗਣਾਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਆਹ ਜਾ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਮੌਕੇ ਤੇ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਹੱਥੀਂ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੁਲਕਾਰੀ ਨੂੰ ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਮਸ਼ੀਨ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੌਲੀ-:
ਮੌਲੀ ਨੂੰ ਮੰਗਲਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ।ਇਸ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਪੂਰਵ ਆਰੀਆ ਕਾਲ ਤੱਕ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਬਾਹਰੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੇ ਕਈ ਪੁਰਾਤਨ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ, ਬਾਹਰੀ ਕਰਮ ਕਾਡਾਂ ਨੂੰ ਨਕਾਰ ਕੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਚੇਤਨਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਮੌਲੀ ਜਿਸ ਦੀ ਸਿੱਖ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮਹੱਤਤਾ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਵੈਦਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਗੂੜ੍ਹਾ ਸੰਬੰਧ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨੇ ਇਸਦੀ ਸਦੀਵੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਕਾਰਜ ਮੌਲੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਧੂਰਾ ਸਮਝਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੌਲੀ ਜਿਸਨੂੰ ਖੰਮਣੀ ਜਾਂ ਮੰਗਲ- ਸੂਤਰ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਗਾ ਹੈ, ਜੋ ਚੰਗੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਗਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਇਹ ਧਾਗਾ ਬਦਰੂਹਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਮੌਲੀ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਸਿਖਰ, ਚੋਟੀ, ਜੂੜਾ ਵੀ ਹੈ।
ਜਨੇਊ ਦਾ ਮੂਲ ਨਾਂ ਯੱਗੋਪਵੀਤ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਯੱਗ ਦੇ ਅਵਸਰ 'ਤੇ ਉਪਰੋਂ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਵਸਤਰ। ਇਸਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਯੋਗਤਾ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਸ ਰੂੜੀ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਕੇ ਇਸਦੀ ਵਾਸਤਵਿਕ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।ਜਿਵੇਂ -:
ਦਇਆ ਕਪਾਹ ਸੰਤੋਖ ਸੂਤ
ਜਤੁ ਗੰਢੀ ਸਤੁ ਵਟੁ।।
ਏਹੋ ਜਨੇਊ ਜੀ ਕਾ
ਹਈ ਤਾਂ ਪਾਂਡੇ ਘਤੁ।।
ਕਲੀਰੇ-:
ਮੌਲੀ ਦੇ ਤੰਦ ਨਾਲ ਲੋਹੇ ਦਾ ਛੱਲਾ ਅਤੇ ਕੌਡੀਆਂ ਵੀ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਸਨੂੰ ਗਾਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਿਆਂਹਦੜ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਕਲੀਰੇ ਬੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਲੀਰਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਗਹਿਣਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਆਹ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕੰਨਿਆ ਆਪਣੇ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਦੀਆਂ ਵੀਣੀਆ ਤੇ ਬੰਨਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਲੀਰਾ ਮੌਲੀ ਦੇ ਤੰਦ ਵਿੱਚ ਜੁੱਟ/ਠੂਠੀ ਅਤੇ ਕੌਡੀਆਂ ਪਰੋ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਕਲੀਰੇ ਵੀ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਕਲੀਰਾ ਬੰਨਣ ਦੀ ਰਸਮ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਲੀਰਾ ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਮੁੰਡੇ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਚੁੰਨੀ ਚੜਾਉਣ ਦੀ ਰਸਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੰਨਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੂੜਾ ਚੜਾਉਣ ਸਮੇਂ ਕੰਨਿਆ ਦਾ ਮਾਮਾ ਚੂੜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਕਲੀਰੇ ਵੀ ਉਸਦੀਆਂ ਵੀਣੀਆ ਨਾਲ ਬੰਨਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਇਹ ਕਲੀਰਾ ਕੰਨਿਆ ਦੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਵਲੋਂ ਵੀ ਬੰਨਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੋਕਾ
thumb|ਖੁਸ਼ਕ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਸੰਕਰਮਣ / ਖੁਸ਼ਕੀ ਨਾਲ ਤ੍ਰੇੜਾਂ (ਸੋਨੋਰੇਨ ਮਾਰੂਥਲ, ਮੈਕਸੀਕੋ) ਸੋਕੇ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਔਸਤਨ ਵਰਖਾ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਘਾਟ, ਭਾਵੇਂ ਵਾਯੂ-ਮੰਡਲ, ਸਤਹੀ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਪਾਣੀ ਲਈ ਸੋਕਾ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਜਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ 15 ਦਿਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰ ਦੀ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਅਰਥਚਾਰੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗਰਮ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ ਸੁਕਾਉਣ ਦਾ ਮੌਸਮ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੋਕੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਝਾੜੀਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਗਰਮੀ ਦੇ ਸਮਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਧੌਣ ਦੇ ਉਪਰੋਕਤ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕਾਫ਼ੀ ਸੋਕੇ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿਗੜ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਕਈ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਰਿਵਾਰ ਥੋਹਰ ਵਰਗਾ ਕਾਂਟੇਦਾਰ (ਜਾਂ ਕੈਟੀ) ਵਿਚ, ਸੋਕਾ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੇ ਸੋਕੇ ਵਰਗੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੋਕੇ ਨੂੰ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਪੱਤੇ ਦਾ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਮੋਮਰੀ ਕਊਟੀਕਲਜ਼ (ਨਹੂੰ ਦੀ ਹੇਠਲੀ ਚਮੜੀ ਵਾਂਗ). ਕੁਝ ਹੋਰ ਖੁਸ਼ਕ ਕਾਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦੱਬੇ ਹੋਏ ਬੀਜਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਿਊਂਦੇ ਹਨ। ਅਰਧ-ਸਥਾਈ ਸੋਕੇ ਕਾਰਨ ਸੁੱਕੇ ਬਾਇਓਮਜ਼ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨ, ਲੰਮੀ ਖੁਰਾਕ ਕਾਰਨ ਜਨਤਕ ਪਰਵਾਸ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਵਾਦੀ ਲਈ ਸੰਕਟ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੁਸਤ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਘੱਟ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਸੋਕਾ ਚਿਲੀ ਵਿੱਚ ਅਤਕਾਮਾ ਰੇਗਿਸਤਾਨ (400 ਸਾਲ) ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ।
ਮੀਂਹ ਦੀ ਘਾਟ
ਵਰਖਾ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦੀ ਕਾਰਜ ਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ, ਸਟਰੇਟੀਫੋਰਮ (ਪਰਤ ਉੱਤੇ ਪਰਤ ਜਮਾਉਣਾ), ਅਤੇ ਓੋਰੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਬਾਰਿਸ਼. ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਲੰਬਕਾਰੀ ਮੋੜਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਸ ਸਥਾਨ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਉਲਟਾਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਵਰਖਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦ ਕਿ ਸਟਰੇਟੀਫੋਟਮ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰ ਉਪਰ ਵੱਲ ਗਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਅਵਧੀ ਤੇ ਘੱਟ ਤੀਬਰ ਵਰਖਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ. ਬਾਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਇਸ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਤਰਲ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਤਰਲ ਪਾਣੀ ਜੋ ਸਤ੍ਹਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ। ਖੁਸ਼ਕ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਹ ਖੇਤਰ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਬਾਰਸ਼ ਦੇ ਆਮ ਪੱਧਰ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ, ਘੱਟ ਜੇ ਇਹ ਕਾਰਕ ਕਾਫੀ ਹੱਦ ਤਕ ਸਤਹ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮੀਂਹ ਵਾਅਦਿਆਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਤਾਂ ਨਤੀਜਾ ਸੋਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉੱਚੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਹਾਈ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਔਸਤ ਮਾਹੌਲ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਹਵਾਈ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮਹਾਂਦੀਪ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਉੱਚ ਦਬਾਅ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਝਰਨੇ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਜਾਂ ਤੂਫ਼ਾਨ ਦੀ ਗਤੀ ਜਾਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਾਰਸ਼ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ' ਕੁਝ ਖੇਤਰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਸੋਕੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫੀਡਬੈਕ ਮਕੈਨਿਜ਼ਮ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਥਾਨਕ ਸੁਸਤ ਹਵਾ, ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਹਾਲਤਾਂ ਜੋ ਗਰਮ ਕੋਰ ਰਿਸੇਗਿੰਗ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਨਿਊਨਤਮ ਬਿਪਤਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸੋਕੇ ਦੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਨੂੰ ਖਰਾਬ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨ
ਨਵਾਂ ਗਰਾਉਂ
ਪਿੰਡ ਨਵਾਂ ਗਰਾਉਂ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਗੁੱਠ ਵਿੱਚ ਵਸਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਹੋਂਦ 350 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ। ਉਜਾੜੇ ਸਮੇਂ ਸਤਾਰਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਢਹਿ-ਢੇਰੀ ਕਰਨ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਨਵਾਂ ਗਰਾਉਂ ਬਚ ਗਿਆ।
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਮੀਨ ਜਦੋਂ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਉਸਾਰੀ ਯੋਜਨਾ (1950) ਅਧੀਨ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲਈ ਗਈ, ਉਦੋਂ ਇਸ ਦੀ ਵਸੋਂ 400 ਦੇ ਕਰੀਬ ਸੀ।
ਧਾਰਮਿਕ ਥਾਵਾਂ
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕੁਝ ਘੜੀਆਂ ਠਹਿਰੇ, ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਸਥਿਤ ਹੈ ਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ 1947 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੜ ਸਾਹਿਬ, ਨਵਾਂ ਗਾਓਂ ਉਸਾਰਿਆ ਗਿਆ।
ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਥਾਵਾਂ
ਪਿੰਡ ਦਾ ਖੇੜਾ ਤੇ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਨ।
ਸਹਿਕਾਰੀ ਥਾਵਾਂ
ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜੋ ਹੁਣ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਿੰਡ ਦੀਆ ਮੁੱਖ ਸਖਸ਼ੀਅਤਾਂ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨਾਮਵਰ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ਿਵਚਰਨ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ (ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਐਵਾਰਡੀ) ਐਸ.ਪੀ. (ਪੰਜਾਬ ਪੁਲੀਸ) ਰਹੇ ਸਨ। ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ (ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਮੁੱਖ ਅਧਿਆਪਕ) ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਨਾਮਣਾ ਖੱਟਿਆ। ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ, ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ ਤੇ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੰਡਿਤ ਬਾਬੂ ਰਾਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕੁੰਦਨ ਲਾਲ, ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਸ਼ਰਮਾ ਤੇ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਉੱਚ ਅਹੁਦਿਆਂ ’ਤੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਢਿੱਲੋਂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਅਜੈਪਾਲ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ ਸੈਕਿੰਡ ਅਫ਼ਸਰ ਮਰਚੈਂਟ ਨੇਵੀ (ਬੰਬਈ) ਤੇ ਅਰਸ਼ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ (ਆਰਮੀ) ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਨਾਂ ਰੌਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸਮੀਰ
ਸਮੀਰ (ਜਨਮ 24 ਫਰਵਰੀ 1958 ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗੀਤਕਾਰ ਹੈ। ਸਮੀਰ ਦੁਆਰਾ ਕੰਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲਈ ਗੀਤ ਲਿਖਣਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਿੰਦੀ ਗੀਤਕਾਰ, ਅੰਜਾਨ (ਲਾਲਜੀ ਪਾਂਡੇ) ਹੈ. ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤੇ ਹਨ। ਹੁਣੇ ਜਿਹੇ ਉਸਨੇ ਤੂੰਬੀ Tumbhi ਨਾਲ ਸਹਿਚਾਰ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਉਹ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਦੇਖੇਗਾ ਅਤੇ ਉਤਸਾਹਿਤ ਕਰੇਗਾ।(2010).
ਕੋਂਕਣਾ ਸੇਨ ਸ਼ਰਮਾ
ਕੋਂਕਣਾ ਸੇਨ ਸ਼ਰਮਾ (ਜਨਮ 3 ਦਸੰਬਰ 1979) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੈ।  ਅਨੁਭਵੀ ਨਿਰਮਾਤਾ–ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਪਰਣਾ ਸੇਨ ਦੀ ਧੀ, ਸ਼ਰਮਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਆਰਟਹਾਊਸ  ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਧਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਕਾਲੀ ਪੈਰਲਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ  ਫਿਲਮ ਇੰਦਰਾ (1983) ਕੀਤੀ ਸੀ, ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਇੱਕ ਬਾਲਗ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਥਰਿੱਲਰ Ek Je Aachhe Kanya (2000) ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ।  ਉਸ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਫਿਲਮ ਲਈ , ਮਿਸਟਰ ਐਂਡ ਮਿਸਿਜ਼ ਅਈਅਰ (2002) ਨਾਲ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਧਿਆਨ ਖਿਚਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰਾ ਲਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਡਰਾਮਾ ਫਿਲਮ ਪੇਜ 3 (2005) ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਪਹਿਚਾਣ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਉਹ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ਾਵਰਾਨਾ ਸਫਲਤਾ ਨਾਲੋਂ ਜਿਆਦਾ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸੰਸ਼ਾ ਮਿਲੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਲਮ ਓਮਕਾਰਾ (2006) ਅਤੇ ''ਲਾਇਫ ਇਨ ਏ... ਮੀਟਰੋ  (2007) ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਦੋ ਵਾਰ ਬੈਸਟ ਸਹਾਇਕ ਐਕਟਰੈਸ ਦਾ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ। ਓਮਕਾਰਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਬੈਸਟ ਸਹਾਇਕ ਐਕਟਰੈਸ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ।  ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਈਸਟ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲੀ ਫਿਲਮ Goynar Baksho'' (2014) ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ  ਵਧੀਆ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਸੇਨ ਸ਼ਰਮਾ ਦਾ ਜਨਮ 3 ਦਸੰਬਰ 1979 ਨੂੰ   ਮੁਕੁਲ ਸ਼ਰਮਾ (ਇੱਕ ਸਾਇੰਸ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ) ਅਤੇ ਅਪਰਣਾ ਸੇਨ (ਇੱਕ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਡਾਇਰੈਕਟਰ) ਦੇ ਵ੍ਗ੍ਹਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਕਮਲਿਨੀ ਚੈਟਰਜੀ ਹੈ।   ਕੋਂਕਣਾ ਦੇ ਨਾਨਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾਸਗੁਪਤਾ, ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਆਲੋਚਕ, ਵਿਦਵਾਨ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕਲਕੱਤਾ ਫਿਲਮ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੇ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਸਵਰਗੀ ਦਾਦੀ, ਸੁਪ੍ਰਿਆ ਦਾਸਗੁਪਤਾ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਧੁਨਿਕ ਬੰਗਾਲੀ ਕਵੀ ਜੀਬਨਆਨੰਦ ਦਾਸ ਦੀ ਚਚੇਰੀ ਭੈਣ ਸੀ।
ਕੋਂਕਣਾ ਦੇ ਕੋਲ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸੇਂਟ ਸਟੀਫੇਨ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ 2001 ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਉਹ ਮਾਡਰਨ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਫਾਰ ਗਰਲਸ, ਕਲਕੱਤਾ ਅਤੇ ਕਲਕੱਤਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਰਹੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਕੋਂਕਣਾ ਨੇ ਫਿਲਮ ਇੰਦਰਾ (1983) ਨਾਲ  ਇੱਕ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸੰਨ 2000 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਬਾਲਗ ਐਕਟਰੈਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲੀ ਫਿਲਮ ਏਕ ਜੇ ਆਛੇ ਕੰਨਿਆ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਪਾਤਰ ਨਿਭਾਇਆ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਰਿਤੁਪਰਣੋ ਘੋਸ਼ ਦੀ ਬਹੁਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਫਿਲਮ ਤਿਤਲੀ ਵਿੱਚ ਮਿਥੁਨ ਚਕਰਬੋਰਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਅਪਰਣਾ ਸੇਨ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
2001 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ਮਿਸਟਰ ਐਂਡ ਮਿਸੇਜ ਅੱਯਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਹ ਇੱਕ ਬਹੁਚਰਚਿਤ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ।  ਇਸ ਫਿਲਮ ਨੇ ਮਲਟੀਪਲੈਕਸਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਅੱਛਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਫਲ ਰਹੀ। ਇੱਕ ਤਮਿਲ ਗ੍ਰਿਹਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੋਂਕਣਾ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਅਤੇ ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਉਚਾਰਣ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਦੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਬੈਸਟ ਐਕਟਰੈਸ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਇਨਾਮ ਵੀ ਮਿਲਿਆ।  ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਦੇ 2010 ਦੇ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿੱਚ "ਟਾਪ 80 ਆਇਕਾਨਿਕ ਪਰਫੋਰਮੇਂਸੇਜ" ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸਥਾਨ ਮਿਲਿਆ।
References
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1979 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਫਾਰਮ ਬਹਾਦਰਗੜ
ਫਾਰਮ ਬਹਾਦਰਗੜ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਪਟਿਆਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਦਿੱਲੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ (ਲਾਹੌਰ)
ਦਿੱਲੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ (ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ: دہلی دروازہ) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁਗ਼ਲ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਉਸਾਰਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਅੰਦਰੂਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਰਸਤਿਆਂ ਤੇ ਬਣੇ ਤੇਰਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਜਿਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਹੈ ਉਹ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਇੰਤਹਾਈ ਅਹਿਮ ਹੈ ਅਤੇ ਉਥੇ ਕਈ ਯਾਦਗਾਰਾਂ, ਹਵੇਲੀਆਂ ਔਰ ਕਦੀਮ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹਨ। ਮਸਜਿਦ ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ ਵੀ ਇਸ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ। ਇਹ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਹੈ ਦਿੱਲੀ ਵਾਲੀ ਸ਼ਾਹਰਾਹ ਵੱਲ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਕਬਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ
ਸਤਾਦ ਪੀਐਖ਼ ਮੋਖ਼ਵਾ
ਸ੍ਟਡ ਪੀਇਰੀ-ਮੁਰੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਲੀਲ, ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਲੀਲ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 50,186 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ
ਬਲਦੇਵ ‌ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲ
ਬਲਦੇਵ ‌ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲ (ਜਨਮ 2 ਫਰਵਰੀ 1942) ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵਸਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸ ਕੋਲ਼ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦਾ ਵੀ ਦਹਾਕਿਆਂ ਬੱਧੀ ਅਨੁਭਵ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ‘ਅਜੀਤ’ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿਚ ਵੀ ਕਈ ਵਰ੍ਹੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ‘ਸ਼ੇਰ-ਏ-ਪੰਜਾਬ’ ਨਾਂ ਦਾ ਅਖ਼ਬਾਰ ਕਈ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਡਿੰਪਲ ਝਾਂਗੀਆਨੀ
ਡਿੰਪਲ ਝਾਂਗੀਆਨੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ।  ਟੈਲੀਵੂਡ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ੋਅ ਉਦੋਂ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਸੀਰੀਅਲ ਕੁਛ ਇਸ ਤਰਾ ਵਿੱਚ ਕੰਨਿਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਸੋਨੀ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਡਿੰਪਲ ਝਾਂਗਿਆਨੀ ਨੇ 'ਕਿਸ ਦੇਸ਼ ਮੈਂ ਹੈ ਮੇਰਾ ਦਿਲ' ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਹਰਸ਼ਦ ਚੋਪੜਾ (ਪ੍ਰੇਮ) ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਦੋਸਤ ਵਜੋਂ ਸੰਜਨਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 'ਰਾਜਾ ਕੀ ਆਏਗੀ ਬਾਰਾਤ' ਵਿੱਚ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ ਲਾਈਫ ਓਕੇ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮੰਥਨ ਵਿੱਚ ਨਿਮਰਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲੀਡ ਵਜੋਂ ਨਿਭਾਈ ਸੀ ਪਰ ਕਹਾਣੀ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਅੰਕਿਤਾ ਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮੰਥਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ, ਤੇਰੀ ਮੇਰੀ ਲਵ ਸਟੋਰੀਜ਼ 'ਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਟੈਲੀਫਿਲਮ ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਨੇ ਨਿਮਰਤ ਦੀ ਜੁੜਵਾ ਭੈਣ ਸ਼ਿਵਾਂਗੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮੰਥਨ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮੰਥਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਕਲਰਜ਼ ਟੀਵੀ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਪੰਮੀ ਪਿਆਰੇਲਾਲ ਵਿੱਚ ਮਿੰਟੀ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 2013 ਵਿੱਚ, ਝਾਂਗਿਆਨੀ ਨੇ 'ਬੇਇਨਤੇਹਾ' ਵਿੱਚ ਬਰਕਤ ਅਬਦੁੱਲਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜੋ ਕਿ ਕਲਰਜ਼ ਟੀਵੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਈ।
ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਰੇਕ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਝਾਂਗਿਆਨੀ ਨੇ ਮੇਰੀ ਦੁਰਗਾ ਵਿੱਚ ਪਰਦੇ 'ਤੇ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ ਜੋ 2017 ਵਿੱਚ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਣ ਲੱਗੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਚੈੱਕ ਕੋਰੂਨਾ
ਚੈੱਕ ਕੋਰੂਨਾ ਜਾਂ ਚੈੱਕ ਮੁਕਟ (ਨਿਸ਼ਾਨ: Kč; ਕੋਡ: CZK) 8 ਫ਼ਰਵਰੀ 1993 ਤੋਂ ਚੈੱਕ ਗਣਰਾਜ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਸਨੇ ਸਲੋਵਾਕ ਕੋਰੂਨਾ ਸਮੇਤ ਚੈਕੋਸਲੋਵਾਕ ਕੋਰੂਨਾ ਦੀ ਥਾਂ ਲਈ ਸੀ।
ਬਿੰਦੂ ਏ ਬੰਬਾ
ਬਿੰਦੂ ਏ ਬੰਬਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1983 ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੀਐੱਚਡੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਬੰਧੀ ਇੱਕ ਖੋਜ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕਈ ਖੌਜ ਪ੍ਤਰ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਏ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ
ਮਾਇਆ ਦੇਵੀ
ਸ਼ਾਕਿਆ ਦੀ ਰਾਣੀ ਮਾਇਆ (ਮਾਇਆ ਦੇਵੀ), ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ, ਦੀ ਜਨਮ ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਬੋਧੀ ਭਿਕਸ਼ਣੀ, ਮਹਾਪਰਜਾਪਤੀ ਗੌਤਮੀ ਦੀ ਭੈਣ ਸੀ।
ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਪਾਲੀ ਵਿੱਚ ਮਾਇਆ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ "ਵਹਿਮ" ਜਾਂ "ਜਾਦੂ"। ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਮਹਾਮਾਇਆ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ
ਬੋਧੀ ਰਵਾਇਤ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਇਆ ਬੁੱਧ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣ ਤੋਂ ਜਲਦ ਬਾਅਦ, ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕੀ ਸੱਤ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਮਰ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਬੋਧੀ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਜੀਵਤ ਹੋ ਗਈ। ਬੁੱਧ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜਨਮਨ ਦਾ ਇਹੀ ਪੈਟਰਨ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਬੁੱਧ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਉਸ ਦੀ ਮਾਸੀ ਮਹਾਪਰਜਾਪਤੀ ਗੌਤਮੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ==ਹਵਾਲੇ==
ਅਸ਼ੋਕ
200px|thumbnail|right|ਅਸ਼ੋਕ ਅਸੋਕ (304 ਬੀਸੀ - 232 ਬੀਸੀ) (ਦੇਵਨਾਗਰੀ: अशोक) ਮਗਧ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਮੌਰਯ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਿੰਦੂਸਾਰ ਦਾ ਪੁਤਰ, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਚੰਦ੍ਰਗੁਪਤ ਦਾ ਪੋਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਉਂ ਅਸ਼ੋਕ ਵਰਧਮਾਨ ਹੈ। ਬੁੱਧਮਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਵਡੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਅਸ਼ੋਕ ਭਾਰਤ ਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਸੀ। ਅਸ਼ੋਕ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਅਤੇ ਸ਼ੈਵ ਸੀ, ਪਰ ਮਗਰੋਂ ਬੋਧੀ ਹੋ ਗਿਆ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕੰਮ
ਇਸ ਦੇ ਆਸਰੇ ਬੁੱਧਮਤ ਦੇ 64,000 ਪੁਜਾਰੀ ਗੁਜਾਰਾ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ 84,000 ਕੀਰਤੀਸੰਭ (Columns of Fame) ਖੜੇ ਕਰਵਾਏ, ਜਿਹਨਾਂ ਉਤੇ ਰਾਜਸੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਹੁਕਮ ਉੱਕਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੇ ਅਠਾਰ੍ਹਵੇਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਬੁੱਧਮਤ ਦਾ ਇੱਕ ਵਡਾ ਭਾਰੀ ਜਲਸਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਪਿਛੋਂ ਲੰਕਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਘੱਲੇ ਅਤੇ ਜੀਵਹਿੰਸਾ ਹੁਕਮਨ ਬੰਦ ਕੀਤੀ। ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਲੰਕਾ ਤੀਕ ਕੁੱਲ ਦੇਸ਼ ਇਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਉਹਨਾਂ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਤੋਂ ਲਗਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਖੁਦੇ ਹੋਏ ਅਨੇਕ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਅਨੇਕ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਉਂ ਪ੍ਰਿਯਦਰਸ਼ਨ ਭੀ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਈਸਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ (B.C.) 269-232 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਟਨੇ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਰੀਤਿ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਅਸ਼ੋਕ ਦੀ ਪੁਤ੍ਰੀ ਧਰਮਾਤਮਾ ਚਾਰੁਮਤੀ ਬੌੱਧਧਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪ੍ਰਚਾਰਿਕਾ ਹੋਈ ਹੈ। ਅਸ਼ੋਕ ਗੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਦਿਆ, ਸਾਹਿਤ, ਕਲਾ ਵਿਗਿਆਨ ਨੇ ਬਹੁਤ ਉੱਨਤੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਪੂਰੇ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਰੀਆ ਸਾਮਰਾਜ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰਾਜੇ
ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ
ਕਲਾ ਦੇ ਜਿਹਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉੱਨਤੀ ਹੋ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਭਵਨ ਨਿਰਮਾਣ ਕਲਾ, ਪੱਥਰ ਤਰਾਸੀ ਦੀ ਕਲਾ, ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੀ ਕਲਾ, ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਅਤੇ ਪਾਲਿਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਕਲਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਨ। ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਅਤੇ ਲਲਿਤਪਟਨ ਨਾਂ ਦੇ ਨਗਰਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਅਤੇ ਸਤੰਭ ਲੇਖ ਵੀ ਕਲਾ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਸਾਂਚੀ ਦਾ ਸਤੂਪ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਰਨਣਯੋਗ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਸਤੰਭ ਲੇਖ ਲਗਭਗ ਪੰਜਾਹ ਟਨ ਦੇ ਇੱਕੋ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਤਰਾਸ਼ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਉਚਾ ਵੀ ਪੰਜਾਹ ਫੁੱਟ ਦੇ ਲਗਭਗ ਹੈ। ਸਾਰਨਾਥ ਦਾ ਸਤੰਭ ਕਲਾ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਨਣਯੋਗ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਰੀਆ ਰਾਜਵੰਸ਼
ਸ਼ੀਸ਼ ਮਹਿਲ, ਪਟਿਆਲਾ
ਸ਼ੀਸ਼ ਮਹਿਲ (ਸ਼ੀਸਿਆਂ ਦਾ ਮਹਿਲ) ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਮੋਤੀ ਬਾਗ ਪੈਲਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਇਸ ਪੈਲਸ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ 1847 ਈ. ਵਿੱਚ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ। ਪੈਲਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਝੀਲ ਹੈ ਜਿਸ ਉਪਰ ਇੱਕ ਝੂਲਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਕਿ ਲਛਮਣ ਝੂਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਿਆਂ ਵਲੋਂ ਚਲਾਏ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਸਿਕੇ ਇਥੇ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਪਏ ਹਨ। ਐਥੋ ਤੱਕ ਕਿ ਇਥੇ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਸਿੱਕੇ ਵੀ ਪਏ ਹਨ ਪਰ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਐਥੋਂ ਪਟਿਆਲਾ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਗਾਇਬ ਹਨ। ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਪੇਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਬਕਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰੀਬ 29,700 ਸਿੱਕੇ ਪਏ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ 867 ਰਿਆਸਤਾਂ ਹਨ ਜਿਨਾਂ ਦੇ ਆਪੋਂ ਆਪਣੇ ਸਿੱਕੇ ਹਨ।
si
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ
ਆਨੰਦ ਬਖਸ਼ੀ
ਆਨੰਦ ਬਖਸ਼ੀ (21 ਜੁਲਾਈ 1930 - 30 ਮਾਰਚ, 2002) ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਸੀ|
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਆਨੰਦ ਬਖਸ਼ੀ (ਬਖਸ਼ੀ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵੇਦ) ਦਾ ਜਨਮ 21 ਜੁਲਾਈ, 1930 ਨੂੰ ਰਾਵਲੀਪਿੰਡੀ, (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ| ਉਸਦੇ ਵੱਡ-ਵਡੇਰੇ ਮੋਹਯਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਦੇ ਨੇੜੇੇ ਕੁੱਰੀ ਤੋਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਕਸ਼ਮੀਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਸੀ| ਉਹ ਅਜੇ 5 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਸੁਮਿਤਰਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ| ਉਹ 17 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ-ਵੰਡ ਕਾਰਣ 2 ਅਕਤੂਬਰ, 1947 ਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਆਉਣਾ ਪਿਆ| ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਡਕੋਟਾ ਨਾਮ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਦਿੱਲੀ ਆਇਆ, ਜਿੱਥੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁਣੇ, ਫਿਰ ਮੇਰਠ ਅਤੇ ਆਖਿਰ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵਸਾਇਆ ਗਿਆ|
ਬਖਸ਼ੀ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਦਾ ਸ਼ੌਂਕ ਜਵਾਨੀ ਤੋਂ ਹੀ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਉਸਨੇ ਇਹ ਸਭ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਿੱਜੀ ਸ਼ੌਂਕ ਵਜੋਂ ਹੀ ਕੀਤਾ| 1983 ਦੇ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿਚ, ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਆਪ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਕੇਵਲ ਖਾਸ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਹੀ ਲਿਖਦਾ ਸੀ| ਉਸਨੂੰ ਜਦੋਂ ਵੀ ਵਿਹਲ ਮਿਲਦੀ ਉਹ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਦਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਦੇ ਸਥਾਨਿਕ ਕਾਰਜਾਂ ਉੱਤੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ| ਉਸਨੇ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਆਪਣੇ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਫਿਲਮੀ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ|
ਭਾਰਤੀ ਰੋਇਲ ਨੇਵੀ ਨਾਲ ਪਹਿਲੀ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਗੀਤਕਾਰੀ ਦਾ ਕਾਲਕ੍ਰਮ: ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਜੋਂ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕਰਾਚੀ ਵਿਖੇ ਭਾਰਤੀ ਰੋਇਲ ਨੈਵੀ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਇਆ (ਰੈਂਕ - ਮੁੰਡਾ 1) – 12-7-1944. ਸਮੁਦਰੀ ਜਹਾਜ - H.M.I.S. ਦਿਲਾਵਰ 1 12-7-1944 ਤੋਂ 4-4-1945 ਤੱਕ| ਭਾਰਤੀ ਰੋਇਲ ਜਲਸੇਨਾ 'ਚੋ ਬਰਖਾਸਤ – 5-4-1946. (H.M.I.S. ਬਹਾਦਰ ਤੇ 5-4-1945 ਤੋਂ 5-4-1946 ਤੱਕ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ) 2-10-1947 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵੰਡ ਦੇ ਕਾਰਨ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਛੱਡਕੇ ਦਿੱਲੀ ਆ ਵੱਸਦਾ ਹੈ| ਉਨ੍ਹਾਂ 14-10-1947 ਨੂੰ ਪੂਨਾ ਦੇ ਰਿਫ਼ਿਊਜ਼ੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਬ੍ਰਾਂਚ ਵਿੱਚ ਦਾਖਿਲਾ ਦਰਜ਼ ਕੀਤਾ| 20 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 15-11-1947 ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਜੋਂ ਜਬਲਪੁਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਕਾਰਪਸ ਆਫ ਸਿਗਨਲਸ ਵਜੋਂ ਦਾਖਿਲ ਹੋਇਆ|
ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਹੀ ਬੇਨਤੀ ਉੱਤੇ 10-4-1950 ਨੂੰ ਕਾਰਪਸ ਆਫ ਸਿਗਨਲ ਫੌਜ ਵਿਚੋਂ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ| ਉਸਨੇ ਫੌਜ ਵਿੱਚ 2 ਸਾਲ, 4 ਮਹੀਨੇ, 12 ਦਿਨ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ| ਫੌਜੀ ਤਿਜ਼ਾਰਤ ਅਤੇ ਯੋਗਤਾ – Switch Board Operator Class III. 12-4-1950 ਨੂੰ ਫੌਜ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡੀ| ਉਹ 27-8-1956 ਨੂੰ ਜੱਬਲਪੁਰ, ਲਖਨਊ ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦੂਜੀ ਵਾਰੀ ਈ.ਐੱਮ.ਈ. (ਬਿਜਲੀ ਤੇ ਮਕੈਨਿਕਲ ਇੰਜਿਨੀਅਰਾਂ ਦਾ ਫੌਜੀ ਦਲ) ਫੌਜ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਇਆ| ਇਸ ਉਪਰੰਤ ਉਸਨੇ ਅਕਤੂਬਰ 1956 ਨੂੰ ਬੰਬਈ ਵੱਲ ਰੁੱਖ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਤੌਰ ਗਾਇਕ, ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਫਿਲਮੀ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ|
ਸਫਲਤਾ
ਆਨੰਦ ਬਖਸ਼ੀ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਗਾਇਕ ਵਜੋਂ ਨਾਮ ਕਮਾਉਣ ਆਇਆ, ਪਰੰਤੂ ਉਸਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਗੀਤਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ| ਉਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਿਜ ਮੋਹਨ ਦੀ ਭਲਾ ਆਦਮੀ (1958) ਨਾਮ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਗੀਤ ਲਿਖਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਦਾਦਾ ਨੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ| ਉਸਨੇ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਚਾਰ ਗੀਤ ਲਿਖੇ| ਉਸਦਾ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਗੀਤ ਧਰਤੀ ਕੇ ਲਾਲ ਨਾ ਕਰ ਇਤਨਾ ਮਲਾਲ ਹੈ ਜੋ ਕਿ 9 ਨਵੰਬਰ, 1956 ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋਇਆ| (ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਉ ਦਾ ਇੰਟਰਵੀਊ)
1956 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਫ਼ਿਲਮਾ ਲਈ ਗੀਤ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੂੰ 1962 ਵਿੱਚ ਲਾਈਮਲਾਈਟ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਫ਼ਿਲਨ ਮਹਿੰਦੀ ਲਗੀ ਮੇਰੇ ਹਾਥ ਨਾਲ ਸਫ਼ਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ, ਜਿਸਦਾ ਸੰਗੀਤ ਕਲਿਆਣ ਜੀ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਜੀ, Music Pub-ਐਚ ਐਮ ਵੀ/ਸਾਰੇਗਾਮਾ ਨੇ ਦਿੱਤਾ| ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਨੇ 1962 ਵਿੱਚ ਹੀ ਫ਼ਿਲਮ ਕਾਲਾ ਸਮੁੰਦਰ ਲਈ ਮੇਰੀ ਤਸਵੀਰ ਲੇਕਰ ਕਯਾ ਕਰੋਗੇ ਤੁਮ ਨਾਮਕ ਕਵਾਲੀ ਲਿਖਕੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦਰਜ ਕੀਤੀ| ਉਸਨੂੰ ਅਸਲੀ ਤੇ ਵੱਡੀ ਸਫ਼ਲਤਾ 1965 ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਗੋਦ ਮੇਂ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਭਾਰੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੁਬਾਰਾ ਫੇਰ 1965 ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲ ਫ਼ਿਲਮ ਜਬ ਜਬ ਫ਼ੂਲ ਖਿਲੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਨਾਲ ਮਿਲੀ| ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫੇਰ 1967 ਵਿੱਚ ਹਿਟ ਫ਼ਿਲਮ ਮਿਲਨ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਸੁਨਿਲ ਦੱਤ ਨੇ ਨਿਭਾਇਆ| ਫਿਲਮੀ ਜਰਤ ਵਿੱਚ ਦਾਖਿਲ ਹੋਣ ਤੇ ਪਹਿਲੇ ਦਹਾਕੇ ਦਰਮਿਆਨ ਸਫ਼ਲ ਹੋਈਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਛੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨੇ ਉਸਦੀ ਫਿਲਮੀ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਥਾਂ ਪੱਕੀ ਕੀਤੀ| ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਕਾਰਜ ਸ਼ਿੱਦਤ ਨਾਲ ਨਿਭਾਇਆ ਅਤੇ ਕੁੱਲ 638 ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲਈ 3500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੀਤ ਲਿਖੇ|
ਗਾਇਕ ਵਜੋਂ ਉਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਮੌਕਾ 1972 ਵਿੱਚ ਮੋਹਨ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਫ਼ਿਲਮ ਮੋਮ ਕੀ ਗੁੜੀਆ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ| ਉਸਦਾ ਗਾਇਆ ਪਹਿਲਾ ਗੀਤ ਬਾਗੋਂ ਮੇਂ ਬਹਾਰ ਆਈ ਹੋਟੋਂ ਪੇ ਪੁਕਾਰ ਆਈ ਦੋਗਾਣਾ ਸੀ ਜੋ ਉਸਨੇ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਨਾਲ ਗਾਇਆ ਤੇ ਜਿਸਦਾ ਸੰਗੀਤ ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ-ਪਿਆਰੇਲਾਲ ਨੇ ਦਿੱਤਾ| ਉਸਨੇ ਇਸੇ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਹੀ ਮੈਂ ਢੂੰਡ ਰਹਾ ਥਾ ਸਪਨੋਂ ਮੇਂ ਸੋਲੋ ਗੀਤ ਗਾਇਆ| ਉਸਨੇ ਚਾਰ ਹੋਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲਈ ਵੀ ਗੀਤ ਗਾਏ: ਸ਼ੋਲੇ(1975), ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਮੰਨਾ ਦੇਅ, ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਭੁਪਿੰਦਰ ਨਾਲ ਚਾਂਦ ਸਾ ਕੋਈ ਚਿਹਰਾ ਨਾਮ ਦੀ ਕ਼ਵਾਲੀ ਗਾਈ,(ਇਹ ਗੀਤ ਕੇਵਲ ਪੋਸਟਰ 'ਤੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੀ); ਮਹਾ ਚੋਰ (1976); ਚਰਸ (1976); ਅਤੇ ਬਾਲਿਕਾ ਬਧੂ (1976)
ਆਨੰਦ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤਕਾਰੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਿਹਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ-ਪਿਆਰੇਲਾਲ, ਆਰ. ਡੀ. ਬਰਮਨ, ਕਲਿਆਣਜੀ ਆਨੰਦਜੀ, ਐੱਸ. ਡੀ. ਬਰਮਨ, ਅਨੂ ਮਲਿਕ, ਰਾਜੇਸ਼ ਰੋਸ਼ਨ ਅਤੇ ਆਨੰਦ-ਮਿਲਿੰਦ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਗੀਤ ਲਗਭਗ ਹਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦੂਜੇ ਗਾਇਕਾਂ ਦਵਾਰਾ ਗਾਏ ਗਏ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ਮਸ਼ਾਦ ਬੇਗਮ, ਇਲਾ ਅਰੁਣ, ਖੁਰਸ਼਼ੀਦ ਬਾਵਰਾ, ਆਮਿਰਬਾਈ ਕਰਨਾਟਕੀ, ਸੁਧਾ ਮਲਹੋਤਰਾ ਅਤੇ ਹੋਰ| ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ| ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ੈਲੇਂਦਰ ਸਿੰਘ, ਕੁਮਾਰ ਸਾਨੂ, ਕਵਿਤਾ ਕਰਿਸ਼ਨਾਮੂਰਤੀ ਆਦਿ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ "ਹਰੇ ਰਾਮਾ ਹਰੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ (1971) ਵਿਚਲੇ "ਗੀਤ "ਦਮ ਮਾਰੋ ਦਮ" ਰਾਹੀਂ ਵਰਸੇਟਾਈਲ ਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ|
ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਕਈ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲਈ ਯਾਦਗਾਰੀ ਗੀਤ ਲਿਖੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ
*ਬੋਬੀ,
* ਅਰਾਧਨਾ (1970),
*ਮੇਰਾ ਗਾਉਂ ਮੇਰਾ ਦੇਸ਼,
*ਆਏ ਦਿਨ ਬਹਾਰ ਕੇ,
*ਆਇਆ ਸਾਵਨ ਝੂਮ ਕੇ,
*ਸੀਤਾ ਔਰ ਗੀਤਾ,
*ਸ਼ੋਲੇ (1975),
*ਧਰਮ ਵੀਰ,
*ਨਗੀਨਾ,
*ਲਮਹੇ,
* ਹਮ (1991),
* ਮੋਹਰਾ (1994),
* ਦਿਲ ਵਾਲੇ ਦੁਲਹਨੀਆਂ ਲੇ ਜਾਏਂਗੇ (1995),
* ਪਰਦੇਸ (1997),
* ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ,
* ਦੁਸ਼ਮਨ (1998),
* ਤਾਲ (1998),
* ਮੋਹੱਬ
ਤੇਂ (2000),
*ਯਾਦੇਂ (2001)
ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ
ਲਹਿੰਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਉਮਰਭਰ ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਕਰਨ ਕਾਰਨ ਦਿਲ ਅਤੇ ਫੇਫੜੇਆਂ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਿਆ| ਮਾਰਚ 2002 ਵਿੱਚ ਨਾਨਾਵਤੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦੀ ਛੋਟੀ ਸਰਜਰੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੂੰ ਸੰਕ੍ਰਮਣ ਫੈਲ ਗਿਆ| ਆਖਿਰ ਵਿੱਚ 30 ਮਾਰਚ 2002 ਨੂੰ ਰਾਤ ਅੱਠ ਵਜੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਨਾਨਾਵਤੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਖੇ 72 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰੀਰ ਦੇ ਕਈ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਫੇਲ ਹੋ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ| ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਨੰਦ ਦੀ ਗੀਤਕਾਰੀ ਹੇਠ 2008 ਵਿੱਚ ਮਹਿਬੂਬਾ ਫਿਲਮ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ|
2002 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਸਮੇਂ ਉਸ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਕਮਲਾ ਮੋਹਨ ਬਖ਼ਸ਼ੀ, ਸਪੁੱਤਰੀ ਸੁਮਤ ਦੱਤ(ਵਿਆਹੁਤਾ), ਸਪੁੱਤਰ ਰਾਜੇਸ਼ ਬਖ਼ਸ਼ੀ, ਰਾਕੇਸ਼ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸਪੁੱਤਰੀ ਕਵੁਤਾ ਬਾਲੀ (ਵਿਆਹੁਤਾ) ਮੌਜੂਦ ਸਨ| ਉਸਦਾ ਪੁਤਰਾ ਆਦਿਤਿਆ ਦੱਤ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ| ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਕੇਸ਼ ਆਨੰਦ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਡਾਇਰੀ - ਦਾ ਰੋਡ ਟੂ ਦੇਅਰ ਫਸ਼ਟ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਲੇਖਕ ਹੈ|
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਗੀਤਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਵਿਜੇਤਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮੀ ਗੀਤਕਾਰ
ਅਛੂਤਾ ਮੈਨਨ
ਸੀ ਅਛੂਤਾ ਮੈਨਨ (13 ਜਨਵਰੀ 1913 - 16 ਅਗਸਤ 1991) ਦੋ ਕਾਰਜਕਾਲ ਲਈ ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਰਹੇ। ਪਹਿਲਾ ਕਾਰਜਕਾਲ 1 ਨਵੰਬਰ 1969 ਤੋਂ 1 ਅਗਸਤ 1970 ਅਤੇ ਦੂਜਾ, 4 ਅਕਤੂਬਰ 1970 ਤੋਂ 25 ਮਾਰਚ 1977। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਪਰਿਯੋਜਨਾਵਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਅਕਾਦਮਿਕ ਪੱਖੋਂ ਹੁਸ਼ਿਆਰ, ਉਹ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮੈਟਰਿਕ ਸਕੂਲ ਪਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੀ ਏ ਹਿਸਾਬ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਮਦਰਾਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚੋਂ ਦੂੱਜੇ ਰੈਂਕ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗਵਰਨਮੈਂਟ ਲਾਅ ਕਾਲਜ, ਤੀਰੁਵਨੰਤਪੁਰਮ ਵਿੱਚੋਂ ਕਨੂੰਨ ਓਲਡ ਮਦਰਾਸ ਪ੍ਰੈਜੀਡੈਂਸੀ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੇ ਰੈਂਕ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਮਦਰਾਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਹਿੰਦੂ ਕਨੂੰਨ ਲਈ ਬਾਸ਼ਿਆਮ ਆਇੰਗਰ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।
ਤਰਿਸ਼ੂਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਖਿਪਤ ਅਰਸੇ ਦੇ ਲਈ ਕਨੂੰਨ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਵਰਕਰ ਵਜੋਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। 1935 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਏ, ਉਹ ਇੱਕ ਹੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਤਰਿਸ਼ੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਬਣ ਗਏ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ। ਹੋਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਛੂਤਾ ਮੈਨਨ ਕੋਚੀਨ ਰਾਜ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਬਣੇ। ਸੰਨ 1942 ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਕੋਚੀਨ ਰਾਜ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸਕੱਤਰ, ਤਰਾਵਣਕੋਰ ਕੋਚੀਨ ਸਟੇਟ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਭਾਕਪਾ ਦੇ ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਕਮੇਟੀ ਮੈਂਬਰ ਬਣੇ।
ਹਮਾਸ
ਹਮਾਸ (ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ حركة المقاومة الاسلامي, ਜਾਂ ਹਰਕੱਤ ਅਲ ਮੁਕਾਵਾਮਾ ਅਲ-ਇਸਲਾਮੀਆ ਜਾਂ ਇਸਲਾਮਿਕ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਅੰਦੋਲਨ) ਫਲਸਤੀਨੀ ਸੁੰਨੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਫਲਸਤੀਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਥਾਰਟੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਪਾਰਟੀ ਹੈ। ਹਮਾਸ ਦਾ ਗਠਨ 1987 ਵਿੱਚ ਮਿਸਰ ਅਤੇ ਫਲਸਤੀਨ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਕੀਤਾ ਸੀ (ਇਸ ਦੀ ਨੀਂਹ ਸ਼ੇਖ਼ ਅਹਿਮਦ ਯਾਸੀਨ ਨੇ ਰੱਖੀ)ਜਿਸਦਾ ਉੱਦੇਸ਼ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਜਰਾਇਲੀ ਹਕੂਮਤ ਦੀ ਥਾਂ ਇਸਲਾਮਿਕ ਹਕੂਮਤ ਕਾਇਮ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਹਮਾਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਗਾਜਾ ਪੱਟੀ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਗਠਨ 1992 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1993 ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪਹਿਲੇ ਆਤਮਘਾਤੀ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 2005 ਤੱਕ ਹਮਾਸ ਨੇ ਇਜਰਾਇਲੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਆਤਮਘਾਤੀ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ। 2005 ਵਿੱਚ ਹਮਾਸ ਨੇ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 2006 ਤੋਂ ਗਾਜਾ ਤੋਂ ਇਜਰਾਇਲੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਕਟ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜਿਸਦੇ ਲਈ ਹਮਾਸ ਨੂੰ ਜਿੰਮੇਵਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਨਵਰੀ 2006 ਦੀਆਂ ਫਿਲਿਸਤੀਨੀ ਸੰਸਦੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀਟਾਂ ਦੀ ਬਹੁਮਤ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਫਿਰ ਹਿੰਸਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਸਿਲਸਲੇ ਵਿੱਚ ਫਤਹ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸੰਗਠਨ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਮਾਸ ਫਿਲਿਸਤੀਨੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਗਾਜਾ ਭਾਗ ਤੇ 2007 ਤੋਂ ਸਰਕਾਰ ਚਲਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੰਨ 2008 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਸਰਾਇਲ ਦੁਆਰਾ ਗਾਜਾ ਪੱਟੀ ਵਿੱਚ ਹਮਾਸ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਕੀਤੀ ਗਈ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਕੋਈ 1300 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਅਭਿਆਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਇਜਰਾਇਲੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਕਟ ਹਮਲੇ ਰੋਕਣਾ ਸੀ। ਪਰ ਹਮਾਸ ਨੇ ਇਜਰਾਇਲ ਉੱਤੇ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਇਆ। ਇਜਰਾਇਲ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ, ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ, ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਹਮਾਸ ਇੱਕ ਆਤੰਕਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਰਬ ਦੇਸ਼, ਰੂਸ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਲਿਸਤੀਨ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਹਿਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੰਘਰਸ਼
ਬੰਡਾਲਾ
ਬੰਡਾਲਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅੰਮਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ 1 ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਜੋਗੀ ਆਸਣ
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਕਰਸ਼ਣ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਨਾਥਾਂ ਦਾ ਡੇਰਾ ਹੈ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਜੋਗੀ ਆਸਣ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ਼ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਆਸਣ ਵਿੱਚ ਲੰਮੀ ਗੁਫਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਪੀਰਾਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੁ ਗੋਰਖ ਨਾਥ ਗੁਫਾ ਵਿਂਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗੁਫਾ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕੱਚੀ ਸੀ। ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਬਾਬਾ ਮਰਤਕ ਨਾਥ ਏਥੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਗੁਫਾ ਜੋਗੀਆਂ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਠੰਡੀ ਗੁਫਾ ਹੈ। ਗੁਫਾ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਵੱਡਾ ਟੱਲ ਲਟਕ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਸਣ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆ ਮੂਰਤੀਆਂ ਰੱਖੀਆਂ ਹਨ।
ਮੰਦਰ ਦੀ ਇੱਕ ਨੁੱਕਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਥਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮਾਧੀਆਂ ਹਨ। ਮੰਦਰ ਦੀ ਇੱਕ ਨੁਕਰੇ ਖੁਦਾਈ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹੇਠੋਂ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਇੱਟਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਖੂਹ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੀਵਾਰ ਮਿਲ਼ੇ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਪਿੰਜਰ ਵੀ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਨੂੰ ਦਫਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਮੰਦਰ ਦੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਦਫਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਾਥ ਮ੍ਰਿਤਕ ਨੂੰ ਅਗਨੀਦਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਲਖ਼-ਬੂਖ਼ਾਰੇ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨਾਥਾਂ ਦਾ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸੀ। ਜੋ ਅਕਸਰ ਨਾਥਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਆਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਮੰਦਰ ਤੇ ਗੁਫਾ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਐਸ ਨਿਜਲਿਨਗੱਪਾ
ਸਿੱਦਾਵਨਾਹਾਲੀ ਨਿਜਲਿਨਗੱਪਾ (ਕੰਨੜ: ಸಿದ್ಧವನಹಳ್ಳಿ ನಿಜಲಿಂಗಪ್ಪ) (10 ਦਸੰਬਰ 1902 – 8 ਅਗਸਤ 2000, ਚਿਤਰਾਦੁਰਗਾ) ਭਾਰਤੀ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਆਗੂ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ (ਉਦੋਂ ਮੈਸੂਰ ਰਾਜ) ਦਾ 1956 ਅਤੇ 1958 ਦੇ ਅਤੇ ਮਗਰੋਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ 1962 1968 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਰਨਾਟਕ ਯੂਨੀਫੀਕੇਸ਼ਨ ਦੀ ਲਹਿਰ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਐਸ ਨਿਜਲਿਨਗੱਪਾ ਦਾ ਜਨਮ ਚਿਤਰਾਦੁਰਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਮੱਧਵਰਗੀ ਹਿੰਦੂ ਲਿੰਗਾਇਤ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ 10 ਦਸੰਬਰ 1902 ਨੂੰ ਹੋਇਆ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1902
ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਪਲਾਹੀ
ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਪਲਾਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਬਹੁ-ਵਿਧਾਈ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਇੱਕ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਦੋ ਲੇਖ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਅੱਜ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਸਮੇਤ ਦੋ ਪੰਜਾਬ ਡਾਇਰੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤ ਡਾਇਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹ ਮਾਸਕ ਪੱਤਰ ‘ਧਰਤੀ ਦਾ ਸੂਰਜ’ ਅਤੇ ਆਨਲਾਈਨ ਪੇਪਰ ‘ਅੱਜ ਦਾ ਪੰਜਾਬ’ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ।
ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਦਸੰਬਰ 1950 ਨੂੰ ਰਬੇਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸ਼ੀਲਾ ਦੇ ਘਰ ਫਗਵਾੜੇ ਦੀ ਬਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇ ਪਿੰਡ ਪਲਾਹੀ ਵਿਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਕੇ ਟੈਕਨੀਕਲ ਪੜ੍ਹਾਈ ਫਗਵਾੜੇ ਦੇ ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਐੱਮਏ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ
ਨਾਤ ਪਰਿੰਦਿਆਂ ਦੀ
ਨਾਤ ਪਰਿੰਦਿਆਂ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਜਸਮੇਰ ਮਾਨ ਦਾ ਦੂਜਾ 'ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ' ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ''ਮੈਂ ਮਸੀਹਾ ਗੀਤਾਂ ਦਾ' 1979 ਵਿੱਚ ਛਪਵਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਨਵੀਂ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਗੀਤ, ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਤੇ ਨਜ਼ਮਾਂ ਹਨ।
ਫਤਿਹਪੁਰ (ਪਟਿਆਲਾ)
ਫਤਿਹਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਪਟਿਆਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕਿਰਤੀ
ਕਿਰਤੀ ਨਾਮ ਦੇ ਰਸਾਲੇ ਦਾ ਜਨਵਰੀ 1926 ਦੇ ਸ਼ੁਰੁ ਹੋ ਜਾਣ ਦਾ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰ੍ਮੁੱਖ ਅਖਬਾਰਾ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਤੇ ਫਰਵਰੀ 1926 ਵਿੱਚ ਇਸ ਪਹਿਲਾ ਅੰਕ ਪ੍ਰਕਾਸਿਤ ਹੋਏਆ।ਉਸ ਸਮ੍ਹੇ ਇਸ ਦੇ ਮੋਢੀ ਤੇ ਕਰਤਾ ਧਰਤਾ ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਧਰਦਿਓ ਸਨ। ਮਈ 1927 ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਤੋ ਬਾਅਦ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਸੰਪਾਦਕੀ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਾਲੇ
ਉਮਾ ਰਾਮਾਨਾਨ
ਉਮਾ ਰਾਮਾਨਾਨ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Uma Ramanan) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਾਮਿਲ ਵਿੱਚ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਲਾਈਵ ਸਟੇਜ ਪਰਫਾਰਮਰ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸਨੇ 35 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 6,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜ ਤੋਂ ਹੈ।
ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਨ
ਰਮਨਨ ਦੇ ਸਟੇਜ ਸ਼ੋਅ ਦੇ ਨਾਲ ਉਮਾ ਦੀ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਦੌਰਾਨ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਿਰਮਾਤਾ - ਕੈਮਰਾਮੈਨ, ਜਾਨਕੀਰਾਮਨ ਨੇ ਆਪਣੀ 1976 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਪਲੇਅ ਬੁਆਏ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਡੁਏਟ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸੇ ਜੋੜੀ ਨੂੰ 1977 ਵਿੱਚ ਏਪੀ ਨਾਗਾਰਾਜਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਤਮਿਲ ਫਿਲਮ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਲੀਲਾ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਐਸਵੀ ਵੈਂਕਟਰਮਨ ਦੇ ਆਖਰੀ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਲਈ ਗਾਉਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਮਿਲੀ। 1980 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਏਵੀ ਰਮਨਨ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਫਿਲਮ ਨੀਰੋਤਮ ਲਈ ਗਾਇਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਉਸੇ ਸਾਲ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਫਿਲਮ ਨਿਝਲਗਲ ਲਈ "ਪੂੰਗਥਾਵੇ ਥਾਲ ਥਿਰਵਾ" ਗੀਤ ਸੀ ਅਤੇ ਇਲਯਾਰਾਜਾ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਗਾਇਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਸੀ। ਇਸਨੇ ਉਸਦੇ ਕਰੀਅਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬ੍ਰੇਕ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਇਕੱਲੇ ਇਲਯਾਰਾਜਾ ਨਾਲ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ। ਉਸਨੇ ਵਿਦਿਆਸਾਗਰ, ਦੇਵਾ ਅਤੇ ਮਨੀ ਸ਼ਰਮਾ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਵੀ ਗਾਇਆ ਹੈ।
ਪਾਬਲੋ ਨੇਰੂਦਾ
ਪਾਬਲੋ ਨੇਰੂਦਾ ਜਾਂ ਪਾਬਲੋ ਨਰੁਦਾ (ਸਪੇਨੀ: [ˈpaβ̞lo̞ ne̞ˈɾuð̞a]; 12 ਜੁਲਾਈ 1904 – 23 ਸਤੰਬਰ 1973) ਚਿੱਲੀ ਦਾ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਯਾਫ਼ਤਾ (1971) ਸ਼ਾਇਰ ਆਪਣੇ ਮੁਲਕ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਹੈਸੀਅਤਾਂ ਦਾ ਮਾਲਿਕ ਸੀ। ਸ਼ਾਇਰ ਹੋਣ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਇੱਕ ਡਿਪਲੋਮੈਟ, ਚਿੱਲੀ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸੀ ਅਤੇ 1971 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮੁਲਕ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਲਈ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵੀ ਬਣਿਆ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਲੈਂਦੇ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਵਿੱਚ ਹਟ ਗਿਆ ਸੀ।
ਜੀਵਨ
1971 ਵਿੱਚ ਚਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਲਵਾਡੋਰ ਅਲੈਂਦੇ ਦੀ ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਹਕੂਮਤ ਬਣੀ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਸਰਕਾਰ ਸੀ। ਅਲੈਂਦੇ ਨੇ 1971 ਵਿੱਚ ਨੇਰੂਦਾ ਨੂੰ ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਚਿਲੀ ਦਾ ਰਾਜਦੂਤ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਅਤੇ ਇਸੇ ਸਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਮਿਲਿਆ।
ਜਦੋਂ 1973 ਵਿੱਚ ਫੌਜੀ ਜਨਰਲ ਆਗਸਟੋ ਪਿਨੋਚੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਚਿੱਲੀ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੁਲਕ ਦੇ ਸਦਰ ਅਲੈਂਦੇ ਦੀ ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਹਕੂਮਤ ਦਾ ਤਖ਼ਤਾ ਉਲਟ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਅਲੈਂਦੇ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਉਹਨੀਂ ਦਿਨੀਂ ਪਾਬਲੋ ਨਰੂਦਾ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਆਪਣੇ ਮੁਲਕ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸਾਂਤੀਆਗੋ ਦੇ ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਅਲੈਂਦੇ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਉਹਦੀ ਵੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਮਰਨ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਬੀਵੀ ਮਤਲਦਾ ਉਰੂਤਸਕੀ ਛੁਪਾ ਕੇ ਚਿੱਲੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਲਿਆਈ ਸੀ।
ਪਾਬਲੋ ਨਰੂਦਾ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਿੱਚ ਚਿੱਲੀ ਦਾ ਰੰਗੀਨ ਆਸਮਾਨ, ਹਰਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਚੱਟਾਨੀ ਮੈਦਾਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਰੰਗ ਅਤੇ ਮੌਸਮ, ਇਨਸਾਨੀ ਦਿਲਾਂ ਦਾ ਨਿੱਘ, ਆਪਣੀ ਮਹਿਬੂਬਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਤਨੀ ਮਤਲਦਾ ਲਈ ਬੇ ਪਨਾਹ ਮੁਹੱਬਤ, ਚਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਤਾਂਬੇ ਦੀਆਂ ਖਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਿਹਨਤਕਸ਼ਾਂ ਦਾ ਗਹਿਰਾ ਦਰਦ, ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੜਕੇ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਅਧ ਨੰਗੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮਹਿਰੂਮੀਆਂ ਅਤੇ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਜਨਰਲ ਫ਼ਰੈਂਕੋ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਲੜਨ ਵਾਲੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਬ੍ਰਿਗੇਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਿਪਾਹੀ, ਲੇਖਕ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰ...ਸਾਰੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਤਰਫ ਉਸ ਨੇ ਗੜੂੰਦ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਬੇਕਿਰਕ ਯਥਾਰਥ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ। ਕੁੱਝ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਉਸ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੀਆਂ ਸੰਵਾਹਕ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਿੱਚ ਜਾਨਵਰ, ਦਰਿੰਦੇ, ਪਰਿੰਦੇ, ਦਰਖ਼ਤ, ਫੁੱਲ ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸੇਬ, ਪਿਆਜ਼, ਆਲੂ ਵੀ ਮੁਕਾਮੀ ਲੱਜ਼ਤ ਅਤੇ ਜਜ਼ਬਿਆਂ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਹੀ ਮਾਅਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਜਾਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਚਾਈ ਅਤੇ ਸੁਹਿਰਦਤਾ ਨਾਲ ਮਾਨਵੀ ਅਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1904 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1973
ਪਾਰਬਤੀ ਘੋਸ਼
ਪਾਰਬਤੀ ਘੋਸ਼ (ਜਨਮ ਚਪਲਾ ਨਾਇਕ ; 28 ਮਾਰਚ 1933 – 11 ਫਰਵਰੀ 2018) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ।  ਘੋਸ਼ ਓਡੀਸ਼ਾ ਰਾਜ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ।
ਕਰੀਅਰ
ਘੋਸ਼ ਨੇ ਔਨ-ਸਕ੍ਰੀਨ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ 'ਤੇ ਇੱਕ ਬਾਲ ਅਵਾਜ਼ ਅਭਿਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1949 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ, ਸ਼੍ਰੀ ਜਗਨਨਾਥ ਵਿੱਚ ਨੀਲਾ ਮਾਧਵ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਦੇ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਦਾ ਵੱਡਾ ਬ੍ਰੇਕ 1953 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਮਰੀ ਗਾਂ ਝੂਆ ( ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੜੀ ) ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ਮਹਿਲਾ ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰਾ ਵਜੋਂ ਕਾਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਮਰੀ ਗਾਨ ਝੂਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਦੀ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਪ੍ਰਥਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀਆਂ।
1956 ਵਿੱਚ ਘੋਸ਼ ਆਪਣੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਪਤੀ, ਗੋਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਘੋਸ਼, ਜੋ ਕਿ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵੀ ਸੀ ਨਾਲ ਸਫ਼ਲ ਓਡੀਆ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ, ਭਾਈ ਭਾਈ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਭਾਈ ਭਾਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਲੀਡ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘੋਸ਼ 1959 ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਏ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਵੀ ਗੌਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਘੋਸ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।