cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਐਲਨ ਡੰਡਜ਼
ਹਵਾਲੇ
Vਵਾਨਾਂ, ਵਿਲ (2000-05-05). "ਮਿਲੀਅਨ-ਡਾਲਰ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਰੁਪਏ ਦੇ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ". ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ  2010-03-07 ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ. [ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ]
Efਡਿਫਾਲਟ ਪੇਜ  - ਫਲੇਮਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਤਸਦੀਕ
Ovਮੋਵੀ ਫਾਰਮੈਟ (.ਮੋਵ) Way ਵੇਅਬੈਕ ਮਸ਼ੀਨ ਤੇ 31 ਜਨਵਰੀ, 2006 ਨੂੰ ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤਾ ਗਿਆ. - ਫਲੇਮਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਤਸਦੀਕ
ਐਲ ਬ੍ਰਾਇਸ ਬੁਆਇਰ, ਰੂਥ ਐਮ. ਬੁਆਇਰ, ਸਟੀਫਨ ਐਮ ਸੋਨਨਬਰਗ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਐਲੇਨ ਡੰਡਜ਼ ਦੇ ਆਨਰ ਵਿੱਚ ਲੇਖ. ਸਾਈਕੋਆਨੈਲੇਟਿਕ ਅਧਿਐਨ ਸੁਸਾਇਟੀ, ਵੀ. 18.
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2005 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1934 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਮਾਨਵਵਿਗਿਆਨੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations
ਫੇਵਾ ਝੀਲ
ਫੇਵਾ ਝੀਲ, ਫੇਵਾ ਤਾਲ ਜਾਂ ਫੇਵਾ ਝੀਲ ( फेवा ताल , [ˈpʰewa tal] ) ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਬੈਦਮ ਤਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜੋ ਪੋਖਰਾ ਘਾਟੀ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੋਖਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ; ਸਾਰੰਗਕੋਟ ਅਤੇ ਕਸਕੀਕੋਟ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਇਹ ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਹੈ; ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਜਲ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਰਾਰਾ ਝੀਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੰਡਕੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ।
ਝੀਲ ਦੇ ਤਲਛਟ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੀ ਉਮਰ BC 12640 - 12025 ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਫੇਵਾ ਝੀਲ ਲਗਭਗ 13000 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਬਣੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੇਖੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਝੀਲ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਲਗਭਗ 43000000 m3 ਹੈ। । ਇਹ ਝੀਲ ਮਾਛਪੁਛਰੇ ਪਰਬਤ ਅਤੇ ਅੰਨਪੂਰਨਾ ਅਤੇ ਧੌਲਾਗਿਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਪਹਾੜੀ ਚੋਟੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਲਈ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਤਾਲ ਬਾਰਾਹੀ ਮੰਦਿਰ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਚਿਪਲੇਧੁੰਗਾ ਤੋਂ 4 ਕਿ.ਮੀ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਝੀਲ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ
ਫੇਵਾ ਝੀਲ ਅਤੇ ਵਾਟਰ ਸਪੋਰਟਸ ਪੋਖਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੈਲਾਨੀ ਆਕਰਸ਼ਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਝੀਲ ਦਾ ਉੱਤਰੀ ਕਿਨਾਰਾ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਹੋਟਲ, ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਅਤੇ ਬਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਸੈਲਾਨੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੇਕਸਾਈਡ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਫੇਵਾ ਝੀਲ ਦੇ ਆਊਟਲੈੱਟ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫੇਵਾ ਪਾਵਰ ਹਾਊਸ ਲਗਭਗ 1.5 km ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਫੇਵਾ ਝੀਲ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ। ਝੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਵਪਾਰਕ ਪਿੰਜਰੇ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅੱਖਰ
ਅੱਖਰ ਲਿਖਾਈ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵਰਨਮਾਲਾਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿਚਲਾ ਇੱਕ ਲਿਪਾਂਕ (ਲਿਖਤੀ ਚਿੰਨ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਧੁਨੀਮ ਬਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਧੁਨੀਮ ਉਸ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਧੁਨੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਛਪਾਈ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ
ਠੱਠੀ ਜੈਮਲ ਸਿੰਘ
ਠੱਠੀ ਜੈਮਲ ਸਿੰਘ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਵਲਟੋਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਵਲਟੋਹਾ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਵਾਸੁੰਦਰਾ ਤਿਵਾੜੀ ਬਰੂਟਾ
ਵਸੁੰਧਰਾ ਤਿਵਾੜੀ ਬਰੂਟਾ (ਜਨਮ 1955) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੇਂਟਰ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਅਤੇ ਔਰਤ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਮਨੋ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਹੋਂਦ, ਰਵਾਇਤੀ ਲੈਂਡਸਕੇਪਜ਼, ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਅਲੰਕਾਰਿਕ ਪੇਂਟਿੰਗਜ਼  ਕਰਦੀ ਹੈ। ਨਿਹਾਲ ਅਰਥਾਂ ਨਾਲ  ਉਸਨੇ 1982-84 ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਜ਼ੀਫ਼ੇ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ, ਜਤਿਨ ਦਾਸ ਅਤੇ ਹੋਰ 298 ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਨੈਸ਼ਨਲ ਗੈਲਰੀ ਆਫ ਮਾਡਰਨ ਆਰਟ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਰਾਹੀਂ 2018 ਕੇਰਲ ਦੇ ਹੜ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕਲਾ ਕਾਰਜ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਤਿਵਾੜੀ ਦਾ ਜਨਮ 1955 ਵਿੱਚ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਲਾ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਕਲਾ ਸੰਗਮ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਕੀਤੀ। ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਕਲਾ ਸੰਗਮ ਵਿਖੇ, ਉਸਨੇ ਪੇਂਟਰ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰ ਰਮੇਸ਼ਵਰ ਬਰੂਟਾ ਤੋਂ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਜੋ ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਵੀ ਹੈ।
ਐਵਾਰਡ
ਤਿਵਾੜੀ ਨੇ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਜਿੱਤੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੀਏਨੇਲ ਐਲਜੀਅਰਜ਼, ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ, ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਕਰਾਫਟਸ ਸੁਸਾਇਟੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਕਲਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਵਿਖੇ ਸਾਲਾਨਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ
ਬਿਜ਼ਨਸ ਸਟੈਂਡਰਡ ਵਿਖੇ ਨਵਨੀਤ ਮੈਂਡੀਰੱਤਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਬਾਰੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, “ਤਿਵਾੜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੁਝ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀ ਪੇਂਟਿੰਗ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਮਾਦਾ ਸਰੀਰ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹੋਂਦ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।"
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਤਿਵਾੜੀ ਨੇ 1995 ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਰਮੇਸ਼ਵਰ ਬਰੂਟਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1955 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਅਮਸਤੱਰਦਮ
ਅਮਸਤੱਰਦਮ ਜਾਂ ਐਮਸਟਰਡੈਮ ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬੋਲੀ ਡੱਚ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵੱਲੋਂ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੋਣ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰੀ ਹੱਦਾਂ ਅੰਦਰ ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 820,256 ਹੈ, ਨਗਰੀ ਅਬਾਦੀ 1,209,419 ਅਤੇ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਅਬਾਦੀ 2,289,762 ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਉੱਤਰੀ ਹਾਲੈਂਡ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਰੰਦਸਤੱਦ ਦਾ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜੋ ਯੂਰਪ ਦਾ 70 ਲੱਖ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਹੁ-ਨਗਰੀ ਇਲਾਕਾ ਹੈ। ਅਮਸਤੱਰਦਮ ਦੀਆਂ ਨਹਿਰਾਂ ਵਿਸ਼ਵ-ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਵੇਨਿਸ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਅਮਸਤੱਰਦਮ ਦਾ ਨਾਮ  ਐਮਸਟੈਲਡੇਮ  ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਐਮਸਟਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡੈਮ ਦੁਆਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ। 12ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਡਚ ਸੁਨਹਿਰੀ ਯੁਗ (17 ਵੀਂ ਸਦੀ) ਦੌਰਾਨ ਅਮਸਤੱਰਦਮ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੋਰਟ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਨਵੀਨੀਕ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਤ ਅਤੇ ਹੀਰੇ ਲਈ ਮੋਹਰੀ ਕੇਂਦਰ ਸੀ। 19 ਵੀਂ ਅਤੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਵੇਂ ਇਲਾਕੇ ਅਤੇ ਉਪਨਗਰਾਂ ਦੀ ਵਿਉਂਤਬੰਦੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਾਰੀ ਗਈ। ਅਮਸਤੱਰਦਮ ਦੀ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਨਹਿਰਾਂ ਅਤੇ 19 ਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਅਮਸਤੱਰਦਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਾਈਨ ਯੂਨੇਸਕੋ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸੂਚੀ 'ਤੇ ਹੈ। ਅਮਸਤੱਰਦਮ ਦੀ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਦੁਆਰਾ 1921 ਵਿੱਚ ਸਲੋਟਨ ਦੀ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਹਿੱਸਾ ਸਲੋਟਨ (9 ਸਦੀ) ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹੈ।
ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਦੀ ਵਪਾਰਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿੱਤੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ, ਅਮਸਤੱਰਦਮ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ਹਿਰਾਂ (GaWC) ਅਧਿਐਨ ਗਰੁੱਪ ਦੁਆਰਾ ਅਲਫ਼ਾ ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ਹਿਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ।
ਅਮਸਤੱਰਦਮ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਡਚ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਇਹ ਆਪਣਾ ਹੈਡਕੁਆਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ 500 ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸੱਤ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਲਿਪਸ, ਅਜ਼ੋਨੋਬੈੱਲ, ਟੋਮਟੌਮ ਅਤੇ ਆਈਐਨਜੀ ਗਰੁੱਪ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਯੂਰਪੀ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਐਮਸਟਰਡਮ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਬਰ, ਨੈੱਟਫਲਿਕਸ ਅਤੇ ਟੈੱਸਲਾ।
ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ, ਅਮਸਤੱਰਦਮ ਸਟਾਰਟ ਐਕਸਚੇਜ਼, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਹਿਰਾਂ, ਰਿਜਕਸਮਿਊਜ਼ੀਅਮ, ਵੈਨ ਗੌਗ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ, ਸਟੈਡੇਲਿਜਕ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ, ਹਰਿਮੇਟ ਅਮਸਤੱਰਦਮ, ਐਨੇ ਫਰੈਂਕ ਹਾਊਸ, ਅਮਸਤੱਰਦਮ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ, ਇਸਦੇ ਰੈਡ-ਲਾਈਟ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਕਈ ਕੈਨਾਬਿਸ ਦੀਆਂ ਕਾਫੀ ਦੁਕਾਨਾਂ ਸਾਲਾਨਾ 5 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੈਲਾਨੀ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦੀਆਂ ਹਨ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਧਰਦਿਓ
ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਧਰਦਿਓ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਦਾ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਦੇਸ਼ਭਗਤ ਆਗੂ ਸੀ। ਉਹ 1913 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕੈਲੇਫੋਰਨੀਆ ਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸਾਨਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਵਿਖੇ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ‘ਇੰਡੀਅਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਦਾ ਪੈਸੇਫਿਕ ਕੋਸਟ’ ਦਾ ਬਾਨੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ‘ਹਿੰਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ’ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਕਹਿਲਾਈ। ਇਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਲਾਲਾ ਹਰਦਿਆਲ ਸਨ। ਜਦ ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਛੱਡ ਗਏ ਤਾਂ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਧਰਦਿਓ ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਾਬਾ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਭਕਨਾ ਨਾਲ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੰਭਾਲੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ 1926 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਨਕਲਾਬੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਪਰਚੇ 'ਕਿਰਤੀ' ਦਾ ਵੀ ਮੋਢੀ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ।
ਜੀਵਨੀ
ਪਿੰਡ ਧਰਦਿਓ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਸਿੰਘਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹਾਰਬਰ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਸ. ਜਵਾਲਾ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ ਦੇ ਘਰ 1892 ਨੂੰ ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਮਾਤਾ ਰਾਮ ਕੌਰ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਹੋਇਆ। ਸਿੰਘਾਪੁਰ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮਾਧਿਅਮ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਮੁੱਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
ਸਿੰਘ ਤਾਰਾਮੰਡਲ
ਸਿੰਘ ਜਾਂ ਲਿਓ (ਅੰਗਰੇਜੀ: Leo) ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਰਾਸ਼ੀਚਕਰ ਦਾ ਇੱਕ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੀ ਖਗੋਲਸ਼ਾਸਤਰੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਬੱਬਰ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਧੁੰਦਲਾ- ਜਿਹਾ ਕਰਕ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਕੰਨਿਆ ਤਾਰਾਮੰਡਲ।
ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਧਰਦਿਓ
ਸੰਘਰਸ਼
21 ਮਾਰਚ 1913 ਵਿੱਚ, ਅੋਰੇਗੇਨ ਤੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਲੱਕੜੀ ਮਿੱਲ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੇ ‘ਹਿੰਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਦੀ ਪੈਸੇਫਿਕ ਆਫ਼ ਅਮਰੀਕਾ’ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ। 1 ਨਵੰਬਰ 1913 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗ਼ਦਰ ਪਰਚੇ ਦੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਤੋਂ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਅੰਦਰ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚੰਡ ਕਰਨ ਲਈ ਦਿਲ ਟੁੰਬਵੇਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ‘ਸੈਨਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਸਾਜਸ਼ ਕੇਸ’ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੁਕੱਦਮੇ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕਰਿਮਿਨਲ ਕੋਡ ਦੁਆਰਾ 30 ਅਪਰੈਲ 1918 ਨੂੰ ਹੋਏ ਫੈਸਲੇ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 21 ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਮੈਕਨੀਕਲ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ ਯੂਐੱਸਏ ਦੀ ਸੁਧਾਰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਬਾਬਾ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਬਿਲਗਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਤਪਦਿਕ ਦਾ ਰੋਗ ਲੱਗ ਗਿਆ।
ਸਿੰਘ ਤਾਰਾਮੰਡਲ
ਸਿੰਘ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਵਿੱਚ 15 ਮੁੱਖ ਤਾਰੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਂਜ ਇਸ ਵਿੱਚ 92 ਗਿਆਤ ਤਾਰੇ ਸਥਿਤ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਇਰ ਨਾਮ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਨ 2010 ਤੱਕ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ 11 ਦੇ ਇਰਦ-ਗਿਰਦ ਗ੍ਰਹਿ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪਾ ਲਏ ਸਨ। ਮਘ ਉਰਫ ਰਗਿਉਲਸ (α Leonis) ਅਤੇ ਉਤਰ ਫਾਲਗੁਨੀ ਉਰਫ ਦਨਅਬੋਲਾ (β Leonis) ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੋ ਵੱਡੇ ਤਾਰੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮੱਸੀਏ ਵਸਤੂਆਂ ਵੀ ਸਥਿਤ ਹਨ।
ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਧਰਦਿਓ
ਸੰਘਰਸ਼
ਲਾਲਾ ਹਰਦਿਆਲ ਦੀ 25 ਮਾਰਚ 1914 ਦੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਮਗਰੋਂ ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸੈਕਟਰੀ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਬਾਬਾ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਭਕਨਾ ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਦੀ ਦਿਮਾਗੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੀ ਦਿਲੋਂ ਕਦਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਹੈਡਕੁਆਰਟਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ਰ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਤੇ ਨੇਕ-ਨੀਤੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਦਿਲ ਜਿੱਤਿਆ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਹੀਰਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਤੰਬਰ 1919 ਵਿੱਚ ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਂ ਰਿਹਾਅ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਮਗਰੋਂ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦੇ ਖਿੰਡੇ-ਪੁੰਡੇ ਤਾਣੇਬਾਣੇ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਬੱਗਾ ਨਵੰਬਰ 1922 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਮਾਸਕੋ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲ ਹੋ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਉਹਨਾਂ 5 ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ 5 ਦਸੰਬਰ ਤੱਕ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦੀ ਚੌਥੀ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ।
20 ਦਸੰਬਰ, 1925 ਦੀ ਕਾਨ੍ਹਪੁਰ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ’ਚ ਹਸਰਤ ਮੋਹਾਨੀ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘ਕੁੱਝ ਲੋਕ ਕਮਿਊਨਸਟ ਦੇ ਨਾਂ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਤੋਹਮਤਾਂ, ਕਿ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਖ਼ੂਨ ਖਰਾਬੇ ’ਚ ਯਕੀਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਦੇ ਅਸਰ ਹੇਠ ਹਨ ਪਰ ਸੱਚਾਈ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਦੇ ਕੌਮੀਕਰਨ ’ਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖ਼ੂਨ ਖਰਾਬੇ ’ਚ ਯਕੀਨ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ। ਸਵਰਾਜ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਕਾਮਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜੀਵਨ-ਹਾਲਤਾਂ ਦੀ ਬਿਹਤਰੀ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।”
ਸੰਨ 1925 ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਮਗਰੋਂ ਉਸ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਰੱਖ ਲਈ। ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਨੇ ਭਾਗ ਸਿੰਘ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਚੀਮਾ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ 19 ਫਰਵਰੀ, 1926 ਨੂੰ ‘ਕਿਰਤੀ’ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਇਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੰਪਾਦਕ ਬਣੇ। ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਇਹ ਅਮਰੀਕਾ, ਕੈਨੇਡਾ ਨਿਵਾਸੀ ਕਿਰਤੀ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨੀਆਂ ਦੇ ਕੌਮੀ ਆਦਰਸ਼ ਨੂੰ ਖਲਕਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਵੇਗਾ।
ਮੌਤ
ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਪੁਲੀਸ ਹਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਜੇਲ੍ਹ ਅੰਦਰ ਅਣ-ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਵਹਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਤਪਦਿਕ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਕਰਾਨ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਵਿਗੜ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਵੀ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਪਾਰਟੀ ਫ਼ੰਡਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਨਹੀਂ ਵਰਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਬਾਰੇ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕਿਹਾ ਕਰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਕੌਮ ਦਾ ਧੰਨ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਪੈਸਾ ਬਚਾ ਕੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਦੀ ਉਮੀਦ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੋਠੜੀ ਵਿੱਚੋਂ ਚੁੱਕ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸਿੱਖ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ ’ਚ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਮਜ਼ਦੂਰ ਤੇ ਕਿਸਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨੂੰ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਸੁੰਤਤਰਤਾ ਤੇ ਪਰੌਲਤਾਰੀ ਜ਼ਮਹੂਰੀਅਤ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਵਾਸਤੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਜੂਝਦੇ ਹੋਏ 19 ਮਈ, 1927 ਨੂੰ 33 ਵਰ੍ਹੇ ਦੀ ਨੌਜਵਾਨ ਉਮਰ ’ਚ ਫ਼ਾਨੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਗਏ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਅਮਿਤਾਵ ਘੋਸ਼
ਅਮਿਤਾਵ ਘੋਸ਼  (ਜਨਮ 11 ਜੁਲਾਈ 1956), ਬੰਗਾਲੀ ਲੇਖਕ ਹੈ ਜੋ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਗਲਪਕਾਰ ਵਜੋਂ ਵਿਖਿਆਤ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ 2008 ਵਿੱਚ ਮੈਨ ਬੁਕਰ ਇਨਾਮ ਲਈ ਸ਼ਾਰਟਲਿਸਟ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2007 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਗਰਿੰਜੇਨ ਕੈਵਰ ਪ੍ਰਾਇਜ ਅਤੇ 2010 ਵਿੱਚ ਡੈਨ ਡੇਵਿਡ ਪ੍ਰਾਇਜ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਜੀਵਨ
ਅਮੀਤਾਵ ਘੋਸ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਕਲਕੱਤਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਸ਼ਿਰੀਲੰਕਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਲਿਆ ਤੇ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਦੂਨ ਸਕੂਲ, ਸੇਂਟ ਸਟੀਫਨਸ ਕਾਲਜ, ਦਿੱਲੀ, ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਦਿੱਲੀ ਸਕੂਲ ਆਫ ਇਕੋਨਾਮਿਕਸ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਏਡਮੰਡ ਹਾਲ, ਆਕਸਫੋਰਡ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮਗਰਲੀ ਤੋਂ ਪੀਟਰ ਲੇਨਹਾਰਦਤ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਕ ਨਰਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਡੀ. ਫਿਲ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਕੰਮ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ ਅਖਬਾਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜਾਇਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕ
੨੦੦੮ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਤੀ – ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਗ੍ਰੈਕੋ-ਰੋਮਨ ੫੫ ਕਿਲੋਗਰਾਮ
ਬੀਜਿੰਗ, ਚੀਨ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ੨੦੦੮ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਗ੍ਰੈਕੋ-ਰੋਮਨ 55 ਕਿਲੋਗਰਾਮ ਮੁਕਾਬਲਾ ਅਗਸਤ 12 ਨੂੰ ਚਾਈਨਾ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਯੂਲੀਵਰਸਿਟੀ ਜਿਮਨੇਜੀਅਮ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
ਇਹ ਗ੍ਰੈਕੋ-ਰੋਮਨ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ-ਇਲਿਮਨੈਸ਼ਨ ਪ੍ਰਤਿਯੋਗਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਰ੍ਹੇਪਚੇਂਜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਦੋ ਮੈਡਲ ਦੇਣ ਲਈ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਜੋ ਦੋ ਆਖਰੀ ਭਲਵਾਨ ਬਚੇ ਸਨ, ਉਹ ਫਿਰ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਤਗਮੇ ਲਈ ਘੁਲੇ। ਜੋ ਵੀ ਭਲਵਾਨ ਹਾਰਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਰ੍ਹੇਪਚੇਂਜ ਦੇ 'ਚ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੋ ਸੇਮੀਫਾਇਨਲ ਵਿੱਚ ਹਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਬਰੈਕਟ ਦੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬਚੇ ਰ੍ਹੇਪਚੇਂਜ ਦੇ ਭਲਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਤਗਮਿਆਂ ਲਈ ਖੁਲੇ।
ਹਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਦੌਰ, ਹਰ ਦੋ ਮਿੰਟ ਲੰਬੇ ਸਨ। ਹਰ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਸਕੋਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਭਲਵਾਨ ਉਸ ਦੌਰ ਦਾ ਜੇਤੂ ਸੀ; ਇਸ ਨਾਲ ਦੋ ਦੌਰ ਜਿੱਤਣ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮੈਚ ਉਸ ਭਲਵਾਨ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
Main bracket
The gold and silver medalists were determined by the final match of the main single-elimination bracket.
Repechage
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:੨੦੦੮ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਤੀ
ਤੇਹਰਾਨ ਕਾਨਫਰੰਸ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੂਜਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਸੰਬੰਧੀ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ
ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸੌਦਰਯ ਸ਼ਾਸਤਰ
= ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਰ:ਸੌਦਰਯ ਸ਼ਾਸਤਰ = 1. ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਚੇਤਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਸਿਖਰ ਉੱਤੇ ਜਿਹੜੇ ਵਿਲੱਖਣ ਅਤੇ ਸਦੀਵੀ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ ਹੈ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਹਜ-ਅਨੁਭਵ,ਸੁਹਜ-ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਸੁਹਜ-ਸੰਵੇਦਨਾ ਦਾ ਵਰਤਾਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਧਿਕ ਮੌਲਿਕ,ਸੂਖਮ ਅਤੇ ਜਟਿਲ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਹੈ।ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਲੋੜਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਸੁਹਜ ਵੱਲ ਦਾ ਸਫਰ ਕੇਵਲ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਹੀ ਆਇਆ ਹੈ।ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜਿਕ-ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਸੁਹਜ-ਭਾਵਨਾ ਦੋ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਖੇਤਰ ਨਾ ਹੋ ਕੇ ਇੱਕ ਵਰਤਾਰੇ ਦੀ ਹੋਂਦ-ਵਿਧੀ ਦੇ ਪੂਰਕ ਹਨ।ਸੁਹਜ-ਚੇਤਨਾ ਸਮਾਜਿਕ-ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਸੁਹਜ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਚੰਡਤਾ ਅਤੇ ਸੂਖਮਤਾ ਦੇ ਸੁਭਾ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦਾ ਅੰਤਰ ਤਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਪਰੰਤੂ ਸਮਾਜਿਕ-ਮਨੁੱਖੀ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਮੂਲੋਂ ਸੁਹਜ-ਮੁਕਤ ਹੋਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।
2. ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੁਹਜ-ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸ਼ਾਖਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਜਿਹੜੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਕਲਾ ਜਾਂ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਨਿਰਪੇਖ ਸੱਤਾ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪ੍ਰਗਟਾ-ਰੂਪ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੀ।ਸੁਹਜ-ਸ਼ਾਸਤ ਦੀ ਪੱਛਮੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਵਜੋਂ ਪਲੈਟੋ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ ਚਿੰਤਨ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੁਹਜ-ਸਿੱਧਾਤਾਂ ਦਾ ਹੀ ਦੁਹਰਾਉ ਮਾਤਰ ਹੈ।ਪਲੈਟੋ ਤੋਂ ਹੀਗਲ ਤੱਕ ਹੀ ਇਹ ਸਮੁੱਚੀ ਪਰੰਪਰਾ ਸੁਹਜ ਨੂੰ ਇੱੱਕ ਪਰਾਭੋਤਿਕ ਵਰਤਾਰੇ ਵਜੋਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸ ਨੂੰ ਆਦਰਸ਼/ਪਰਮ ਸੱਤਾ ਦਾ ਹੀ ਪਰਤੌ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਕਿਤਕ ਸੁਹਜ ਪਰਮ-ਸੱਤਾ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਨੁਕਰਣ ਹੋਣ ਕਾਰਣ ਕਲਾਤਮਕ ਸੁਹਜ ਨਾਲੋਂ ਉਚੇਰਾ ਹੋ ਨਿਬੜਦਾ ਹੈ।ਪਰਮ-ਸੱਤਾ ਵਿਚਲਾ ਇਹ ਸੁਹਜ ਹੀ ਪ੍ਰੇਖਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।3. ਆਪਣੀ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਇੱਕ ਸਦੀਵੀ ਅਤੇ ਅਨਿੱਖੜ ਤੱਤ ਵਜੋਂ ਮਨੁੱਖ ਸੁਹਜ ਦਾ ਪ੍ਰਤੱਖਣ,ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਨਣ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸਿਰਜਨਾ ਵਲ,ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਹੀ,ਆਪਣੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਪੜਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਨਿਰੰਤਰ ਰੁਚਿਤ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ਸ਼ੀਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਸੁਹਜ-ਪ੍ਰਤੱਖਣ,ਸੁਹਜ-ਸਿਰਜਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਹੀ ਇਸ ਸੂਖਮ ਅਤੇ ਜਟਿਲ ਵਰਤਾਰੇ ਪਿੱਛੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਨਿਯਮ ਜਾਂ ਇੲ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨ ਵੀ ਆਦਿ ਕਾਲ ਤੋਂ ਹੀ ਮਨੁੱਖੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਚਿੰਤਨ ਦਾ ਗੰਭੀਰ ਵਿਸ਼ਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਸੁਹਜ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਂ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨੂੰ ਉਸਾਰਨ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਜ਼ਰਾ ਗਹੁ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਸੂਖਮਤਾ ਅਤੇ ਜਟਿਲਤਾ ਕਾਰਣ ਇਸ ਵਿੱਚ ਬੜਾ ਸੀਮਤ ਜਿਹਾ ਵਿਕਾਸ ਹੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗੋਚਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 4. ਸੁਹਜ-ਸੁਆਦ ਦੀ ਉੱਤਪਤੀ ਸਮੱਸਿਆ-ਬੋਧ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਨਾਲ ਜੁੱੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।ਸਮੱਸਿਆ ਬੋਧ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਮਗਰੋਂ ਸੌਦਰਯ ਬੋਧ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੋਦਰਯ ਬੋਧ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਸਿਲਸਿਲੇ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਅਟੁੱਟ ਅੰਗ ਬਣ ਬੈਠਦੇ ਹਨ।ਤਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਸਥਾਪਤੀ ਨਾਲ ਜੋੜਕੇ ਰਸਵਾਦੀ ਅਰਥਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵਿਦਿਆ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਤਰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।5.ਵਿਅਕਤੀ-ਆਧਾਰਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਛੁੱਟ,ਆਪਣੇ ਵਿਆਪਕ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਸੁਹਜ ਸਮਾਜ ਆਧਾਰਤ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਅਕਤੀ ਆਧਾਰਤ ਸੁਹਜ ਦੀ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਅਤੇ ਮਹੱਤਾ ਉੱਵੇਂ ਹੀ ਹੈ,ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਹੋਂਦ ਇੱਕ ਸਮੁੱਚੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਸਮਾਜ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨ ਉਸਾਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਉਸ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਮਨੁੱਖਾ ਦੀ ਸਮੂਹਿਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਾਂਂ,ਬਿਲਕੁਲ ਉਵੇ ਹੀ ਕਿਸੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸੁਹਜ ਦਾ ਸੰਪੂਰਨ ਅਤੇ ਇਕਾਗਰ ਵਿਗਿਆਨ ਉਸਾਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮਾਂ,ਆਧਾਰਾਂ ਅਤੇ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਨਿਖੇੜਾ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਉਸ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਮੂਹਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤਲ ਲਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਂਝੇ ਹੋਣ। 6. ਸੁਹਜ-ਅਧਿਐਨ ਦੀਆਂ ਉਪਰੋਕਤ ਪ੍ਰਨਾਲੀਆਂ ਦੀ ਤੀਸਰੀ ਵੱਡੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਛੁਪੀ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੂਹ ਦੀ ਸਮੂਹਿਕ ਸੁਹਜ-ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਹੋਂਦ ਵੱਲ ਚੇਤਨ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕੁਦਰਤੀ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ,ਪੌਣਪਾਣੀ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮਾਜਿਕ ਆਰਥਿਕ ਪਰਿਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੱਲ੍ਹਰਣ ਵਾਲਾ ਮਨੱਖੀ ਸਮੂਹ ਆਪਣੇ ਨਿਵੇਕਲੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਮੌਲਿਕ ਸੁਹਜ-ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਆਪਣੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰਿਕ ਸਿਰਜਨਾਵਾ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਵਿਸੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਸੂਖਮ ਕਲਾਵਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਮੂਹ ਆਪਣੀ ਸੁਹਜ-ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਵਿਲੱਖਣ ਆਦਰਸ਼,ਰੂਪ,ਮਿਆਰ,ਮਾਧਿਅਮ ਅਤੇ ਸੁਹਜ-ਮੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ 7. ਸਮੱਸਿਆ ਬੋਧ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਚੇਤ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਸੁੰਤਤਰਤਾ ਗੁਆ ਬੈਠਦੀ ਹੈ। ਇੰਝ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਦੂਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚਿੰਤਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਹਜ-ਸੁਆਦ ਉਪਜ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਬਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁਹਜ-ਸੁਆਦ ਬੇਫਿਕਰੀ ਵਿਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਵਿਵਹਾਰ ਵਾਲਾ ਸੌਦਰਯ ਬੋਧ ਆਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਲਾ ਬੋਧ ਦੇ ਆਨੰਦ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਸੌਦਰਯ ਬੋਧ ਆਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ
8. ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸੁਹਜ ਪ੍ਰਗਟਾ-ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਪਾਠਾਂ ਦੇ ਉਪਰੋਕਤ ਅਭਾਵ ਕਾਰਣ ਹੀ ਇਸ ਦੇ ਸੁਹਜ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਰੂਪ-ਰੇਖਾ ਉਲੀਕਣੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੀ ਨਹੀੰ ਸਗੋਂ ਅਸੰਭਵ ਹੈ।ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਲਾ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਜੋ ਪਾਠ,ਇਤਿਹਾਸ ਜਾਂ ਅਧਿਐਨ ਉਪਲੱਬਧ ਵੀ ਹਨ,ਉਹ ਇੰਨੇ ਅਲਪ,ਅਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਆਸ਼ਕ ਅਤੇ ਅਪੂਰਨ ਹਨ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਸੰਪੂਰਨ,ਬਾਹਰਮੁਖੀ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਿਰਮਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੁਹਜ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।ਇਸ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸੁਹਜ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਕੋਈ ਰੂਪ-ਰੇਖਾ,ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਜਾਂ ਅਧਿਐਨ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਇੱਕ ਤਾਂ ਇਸ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਸੰਬੰਧੀ ਕੁਝ ਸੰਕੇਤ ਹੀ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ,ਇਸ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਲਈ ਸਣਭਵ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਰੂਪ-ਰੇਖਾ ਹੀ ਉਲੀਕੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਸੋਹਣੀ ਤਰਾਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਭਾਵਨਾ ਵਿੱਚ ਸੁਹਜ-ਸੁਆਦ ਦਾ ਜਨਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਤਾਂ ਮੁਕਰਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਜਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਵਸੀਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰੰਦੇ ਹਨ।ਵਸੀਲਿਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਵਾਲੇਂਂ ਸਮਾਜ ਕੋਲ ਸੁਚੱਜਾ ਸੁਹਜ-ਸੁਆਦ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।9. ਸਿੱਖਿਆ,ਸਭਿਅਤਾ,ਸਭਿਆਚਾਰ,ਭਾਵਨਾਵਾਂ,ਭੌਤਿਕਤਾ,ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਸੰਸਕਾਰ ਸਦਕਾ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਹਜ-ਸੁਆਦ ਦੇ ਰੰਗ ਰੂਪ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਮੂਲ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਹੁਨਰਮੰਦ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।10. ਸਮੂਹਕ ਸੁਹਜ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਸੁਹਜ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਉਪਰੋਕਤ ਡਾਇਲੈਕਟਿਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸੁਹਜ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਸਭ ਤੋਂਂ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਪਾਸੇ ਆਪਣੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਸੁਹਜ-ਪ੍ਰਗਟ-ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸੰਕਲਨ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪਾਠ ਵਜੋਂ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਅਜੇ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੱਜ ਵੀ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਚਿਤ੍ਰ-ਕਲਾ,ਨ੍ਰਿਤ-ਕਲਾ,ਬੁੱੱਤ-ਕਲਾ,ਸੰਗੀਤ-ਕਲਾ ਆਦਿ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਕੋਈ ਪ੍ਰੰਪਰਾ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਰਿਸਥਿਤੀਆਂ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਤੋਂ ਛੁੱਟ,ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਸਕਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ।ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਨੁਕੀਲੇ ਉਭਾਰ ਅਤੇ ਤਿੱਖੇ ਸਿਰਿਆ ਦੀ ਭਰਮਾਰ,ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਵਿਚਲੇ ਤਿੱਖੇਪਣ ਅਤੇ ਅਕ੍ਰਮਣਕਾਰੀ ਸੁਭਾ ਨਾਲ ਡੂੰਘੀ ਤਰਾਂ ਮੇਲ ਖਾਦੇ ਹਨ,ਉੱਥੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਹ ਨੁਕੀਲੇ ਉਭਾਰ ਅਤੇ ਸਿਰਿਆਂ ਦਾ ਤਿੱਖਾਪਣ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਗੀਤਾਂ,ਲੋਕ-ਸੰਗੀਤ,ਲੋਕ-ਛੰਦਾਂ ਵਿਚਲੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ,ਹੇਕਾਂ ਅਤੇ ਉਚੀਆਂ ਸੁਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਉਪਰੋਕਤ ਪੱਖਾਂ ਦਾ ਹੀ ਸੰਗੀਤਮਈ ਪ੍ਰਗਟਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।11. ਕਾਲਿਕ ਮੁੱਲ ਬੋਧ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਵਤ ਮੁੱਲ ਬੋਧ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸਖ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਕਾਲਿਕ ਮੁੱਲ ਬੋਧ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਕਲਾਤਮਕ ਭਾਵ ਬੋਧ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਭਾਵਧਾਰਾ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਲੋਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤਿਕ ਕਰਨ ਦੇ ਕਲਾਤਮਿਕ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
★ਸੌਦਰਯ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਉੱਤਪੱਤੀ ਤੇ ਉਪਾਸਨਾ ਸ਼ਰਧਾ ਮੂਲਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ★ਲੋਕਚਿੱਤ ਦੇ ਸੰਕਲਪਵਾਦੀ ਤੇ ਵਿਲਕਪਵਾਦੀ ਦੀ ਮਿੱਥ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨਾਲ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੌਦਰਯ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਤਾ ਜੁੜੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ★ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੌਦਰਯ ਬੋਧ ਵਿਚਾਰਿਕ ਹੋਣ ਦੀ ਥਾਵੇਂ ਵਿਵਹਾਰਿਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਸ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਸੌਦਰਯ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਵਹਾਰਿਕ ਪ੍ਰਵਾਹ ਤੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਵਾਭਿਤ ਹੁੰਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।
12 .ਅਸੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸੁਹਜ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਸਾਡੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸੰਪੂਰਨ ਪਾਠ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਉਪਰੋਕਤ ਨੁਕਤੇ ਕੇਵਲ ਮੁਢਲੇ ਸੰਕੇਤ ਮਾਤਰ ਹੀ ਹਨ। ਸੁਹਜ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਪ੍ਰਗਟਾਂ-ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਾਠ ਵਜੋਂ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ:
1.ਚਿੱਤਰ-ਕਲਾ 2.ਬੁੱਤ-ਕਲਾ 3.ਨ੍ਰਿਤ-ਕਲਾ,ਲੋਕ-ਨਾਟ ਕਲਾ 4.ਲੋਕ-ਸੰਗੀਤ,ਲੋਕ-ਛੰਦ,ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ 5.ਕਸੀਦਾ ਅਤੇ ਕੰਧਾਂ ਤੇ ਹੋਈ ਉਕਰਾਰੀ 6.ਰੰਗ-ਚੋਣ 7.ਉਚਾਰਤ ਦਾ ਪਾਠ
ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸੁਹਜ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਗਟਾਂ-ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਦੋ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ।ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਉਪਰੋਕਤ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਦੇ ਆਦਿ ਕਾਲ ਤੋਂ ਨਿਰੰਤਰ ਬਦਲਦੇ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਸੰਪੂਰਨ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪਾਠਾਂ ਦੇ ਇਕਤ੍ਰੀਕਰਨ ਦਾ ਪੜਾ ਹੈ,ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਹਰ ਪ੍ਰਗਟਾਂਂ-ਰੂਪ ਦਾ ਆਪਣਾ ਸੁੰਤਤਰ ਸੁਹਜ-ਵਿਗਿਆਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
ਟੀਨਾ ਅੰਬਾਨੀ
ਟੀਨਾ ਅੰਬਾਨੀ ( ਨੀ ਮੁਨੀਮ ) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਰਿਲਾਇੰਸ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਨਿਲ ਅੰਬਾਨੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਕਈ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਚੈਰਿਟੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਸ ਦੇ ਸਹੁਰੇ, ਧੀਰੂਭਾਈ ਅਤੇ ਕੋਕਿਲਾਬੇਨ ਅੰਬਾਨੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਤੱਕ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਅੰਬਾਨੀ ਦਾ ਜਨਮ ਟੀਨਾ ਮੁਨੀਮ 11 ਫਰਵਰੀ 1957 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਉਸ ਨੇ 1975 ਵਿੱਚ ਖਾਰ, ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਐਮ ਐਮ ਪਿਊਲਜ਼ ਓਨ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਫੈਮਿਨਾ ਟੀਨ ਪ੍ਰਿੰਸੈਸ ਇੰਡੀਆ 1975 ਦਾ ਤਾਜ ਪਹਿਨਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਰੂਬਾ ਵਿੱਚ ਮਿਸ ਟੀਨੇਜ ਇੰਟਰਕੌਂਟੀਨੈਂਟਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਰਨਰ-ਅੱਪ ਦਾ ਤਾਜ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ ਲਈ ਜੈ ਹਿੰਦ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 70 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਫਲ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਇਆ। thumb| ਅਕਤੂਬਰ 2007 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਾਰਮਨੀ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਟੀਨਾ ਮੁਨੀਮ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1957 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਲਿਪਾਂਕ
ਲਿਪਾਂਕ ਕਿਸੇ ਲਿਖਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਅਰਥ ਮੁਤਾਬਕ ਨਿਖੇੜਨ ਵਾਲੀ ਇਕਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੋਲੀਆਂ ਵਾਸਤੇ ਧੁਨੀਮਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਲਿਪਾਂਕ ਦਾ ਆਪਣੇ-ਆਪ 'ਚ ਕੋਈ ਮਤਲਬ ਹੋ ਵੀ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਹੀਂ ਵੀ ਅਤੇ ਇਹਦਾ ਸਬੰਧ ਕਿਸੇ ਇਕਹਿਰੇ ਧੁਨੀਮ ਨਾਲ਼ ਹੋ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਲਿਪਾਂਕਾਂ 'ਚ ਅੱਖਰ, ਜੁੜਵੇਂ ਅੱਖਰ, ਚੀਨੀ ਚਿੰਨ, ਹਿੰਦਸੇ, ਵਿਸਰਾਮ ਚਿੰਨ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਹੋਰ ਲਿਖਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਚਿੰਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਿਪਾਂਕ
ਕਰਕ ਤਾਰਾਮੰਡਲ
ਕਰਕ ਜਾਂ ਕੈਂਸਰ (ਅੰਗਰੇਜੀ: Cancer) ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਰਾਸ਼ੀਚਕਰ ਦਾ ਇੱਕ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਹੈ। ਇਹ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਕਾਫ਼ੀ ਛੋਟਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਤਾਰੇ ਧੁੰਧਲੇ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੀ ਖਗੋਲਸ਼ਾਸਤਰੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਕੇਂਕੜੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਮਿਥੁਨ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘ ਤਾਰਾਮੰਡਲ।
ਵ੍ਰਸ਼ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਮੁੱਖ ਤਾਰੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਂਜ ਇਸ ਵਿੱਚ 76 ਗਿਆਤ ਤਾਰੇ ਸਥਿਤ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਾਇਰ ਨਾਮ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਨ 2010 ਤੱਕ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੋ ਦੇ ਇਰਦ-ਗਿਰਦ ਘਰ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪਾ ਲਈ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ 55 ਕੈਂਕਰਾਈ ਨਾਮ ਦਾ ਤਾਰਾ ਸੀ ਜਿਸਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ 4 ਗੈਸ ਦਾਨਵ ਅਤੇ ਇੱਕ ਭੂਮੀਏ ਘਰ ਮਿਲ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਇਸ ਦੇ ਭੂਮੀਏ ਘਰ ਦੀ 55 ਕੈਂਕਰਾਈ ਦੇ ਵਾਸਯੋਗਿਅ ਖੇਤਰ‎ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਰਾਮੰਡਲ
ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿਆਕਰਣ
ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿਆਕਰਣ (ਫ਼ਾਰਸੀ:دستور زبان فارسی) ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵਿਆਕਰਣ ਹੈ, ਜਿਸਦੀਆਂ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਈਰਾਨ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ, ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ( ਸਮਰਕੰਦ, ਬੁਖਾਰਾ ਅਤੇ ਸੁਰਕਸੋਂਡਰਿਓ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ) ਅਤੇ ਤਾਜਿਕਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਕਈ ਹੋਰ ਇੰਡੋ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਹੈ। ਮੱਧ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਭਾਸ਼ਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਕਾਰਕ ਰਹਿ ਗਏ ਅਤੇ ਵਿਆਕਰਣ ਸੰਬੰਧੀ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣ ਗਈ। ਨਵੀਨਤਾਵਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਕਾਇਮ ਰਹੀਆਂ ਅਤੇ ਇਹ ਵਿਆਕਰਣ ਸੰਬੰਧੀ ਲਿੰਗ ਤੋਂ  ਰਹਿਤ ਕੁਝ ਕੁ ਇੰਡੋ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਕ੍ਰਮ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਫਾਰਸੀ ਦਾ ਇੱਕ ਕਰਤਾ-ਕਰਮ-ਕ੍ਰਿਆ (SOV) ਸ਼ਬਦ ਕ੍ਰਮ ਹੈ, ਇਹ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਖੱਬੀ ਸ਼ਾਖਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਐਪਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਫਾਰਸੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋ-ਡਰਾਪ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਵਾਕ ਦਾ ਕਰਤਾ, ਇੱਕ ਵਾਕ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਅਕਸਰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਮੁੱਖ ਵਾਕੰਸ਼ ਅਧੀਨ ਵਾਕੰਸ਼ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਇੰਡੋ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਅਧੀਨ-ਯੋਜਕਕਿ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਧਾਰਣ ਵਾਕ ਕਰਤਾ-ਪ੍ਰੈਪੋਜੀਸ਼ਨਲ ਵਾਕੰਸ਼- ਕਰਮ-ਕਿਰਿਆ ਵਾਕ ਵਿਉਂਤ ਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕਰਮ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੈ, ਤਾਂ ਕ੍ਰਮ '(ਕਰਤਾ) (ਕਰਮ + ਰਾ ) (ਪੀਪੀ) ਵੀ' ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਮੁਫਤ ਸ਼ਬਦ ਕ੍ਰਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਸਕ੍ਰੈਂਬਲਿੰਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਪੀਚ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪ੍ਰੈਪੋਜੀਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਕਰਮ-ਕਾਰਕ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਵਾਕੰਸ਼ ਦੇ ਕਾਰਕ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਕ੍ਰੈਂਬਲਿੰਗ ਵਾਲੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਈ ਨੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਨੂੰ ਕਾਵਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਤੁਕਬੰਦੀ ਲਈ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਲਚਕਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ  ਹੈ।
ਆਰਟੀਕਲ
ਸਾਹਿਤਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਚਤ ਆਰਟੀਕਲ ਵਰਤਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ; ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇਹ ਅਨਿਸ਼ਚਤ ਆਰਟੀਕਲ (ਇੱਕ) ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਨਹਿਤ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬੋਲਚਾਲ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਬਲ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਿਛੇਤਰ -ਏ ਜਾਂ -ਆ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਤ ਆਰਟੀਕਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। -ਏ  ਜਿਆਦਾਤਰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ -ਆ  ਜਿਆਦਾਤਰ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ। ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਨਵੀਂ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਪੁਰਾਣੀ ਬੋਲੀ ਵਿਚ। ਇਤਿਹਾਸ ਦੌਰਾਨ ਵਿਅੰਜਨ ਅਤੇ ਸਵਰ ਬਦਲਦੇ ਆਏ ਹਨ।
ਬਹੁਵਚਨ ਨਾਵਾਂ ਲਈ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਬਹੁਵਚਨ ਚਿੰਨ ها ਹਾ ਬਹੁਵਚਨ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚਤ ਆਰਟੀਕਲ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਚਿੰਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਬੋਲਚਾਲ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਫਾਰਸੀ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ ਅਨਿਸ਼ਚਤ ਆਰਟੀਕਲ ਅੰਕ ਇੱਕ, ਯੇਕ, ਅਕਸਰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚਯੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਲਿੰਗ
ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ ਨਾਂਵ ਅਤੇ ਸਰਵਨਾਂਵ ਦਾ ਕੋਈ ਵਿਆਕਰਨ ਸੰਬੰਧੀ ਲਿੰਗ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਰਬੀ ਤੋਂ ਉਧਾਰੇ ਲਏ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਇਸਤਰੀ ਲਿੰਗ ਚਿੰਨ ة- ਹਟਾ ਕੇ ਲਿੰਗ-ਰਹਿਤ ਫ਼ਾਰਸੀ ਚਿੰਨ ه / -ه ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ -ਏ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਵਿੱਚ -ਆ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਈ ਉਧਾਰ ਲਏ ਅਰਬੀ ਨਾਰੀ ਸ਼ਬਦ ਆਪਣੇ ਅਰਬੀ ਨਾਰੀ ਬਹੁਵਚਨ ਰੂਪ -ਆਤ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ ਸੂਚਨਾ ਨੂੰ ਸੋਧਣ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਲਿੰਗ-ਰਹਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਰਬੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਵੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਲਿੰਗ ਗੁਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਬਹੁਵਚਨ
ਸਾਰੇ ਨਾਂਵ ها-‹ਹਾ› ਦੇ ਪਿਛੇਤਰ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਵਚਨ ਬਣਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਨਾਂਵ ਦੇ ਮਗਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦਾ। ਬਹੁਵਚਨ ਰੂਪ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨੰਬਰਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਜਾਂ زیاد ਜ਼ਿਆਦ 'ਬਹੁਤੇ' ਜਾਂ (بسیاری) ਬਸਿਆਰ (ਈ) ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ।  -ਹਾ  ਉਦੋਂ ਹੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਨਾਂਵ ਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਈ ਨੰਬਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਨਾਂਵ ਜਾਂ ਸਰਵਨਾਂਵ  ਕਿਸੇ ਵਿਅੰਜਨ ਦੇ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, - ਹ  ਤੋਂ  - ਆ  ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾਹਿਤਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਜਾਨਦਾਰ ਨਾਵਾਂ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਿਛੇਤਰ -ਆਨ (ਜਾਂ -ਗਾਨ ਅਤੇ -ਯਾਨ ਰੂਪ)  ਪਰ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ -ਹਾ  ਆਮ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਰਬੀ ਤੋਂ ਲਏ ਨਾਵਾਂ ਦੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਹੁਵਚਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅੰਤ -ਆਤ ਨਾਲ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਸਵਰਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਨਾਲ। (ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ "ਕਿਤਾਬ / ਕਿਤਾਬਾਂ" ਲਈ ਕਿਤਾਬ / ਕਿਤੋਬ ) ਅਰਬੀ ਨਾਂਵ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ ਬਹੁਵਚਨ ਅੰਤ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਸਲ ਰੂਪ ਕਈ ਵਾਰ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਮ ਬਹੁਵਚਨ ਰੂਪ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸ਼ਬਦ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। (ਜਿਵੇਂ  "indexes"  ਬਨਾਮ "indices" ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚੋਂ  ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਲੋਂ ਅਪਣਾਏ ਗਏ ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਬਹੁਵਚਨ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। )
ਕਾਰਕ
ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕਾਰਕ ਹਨ: ਸਧਾਰਨ (ਜਾਂ ਕਰਤਾ) ਕਾਰਕ ਅਤੇ ਕਰਮ-ਕਾਰਕ । ਸਧਾਰਨ ਕਾਰਕ ਨਾਂਵ ਦਾ ਇੱਕ ਬਿਨਾਂ ਚਿੰਨ ਰੂਪ ਹੈ, ਪਰ ਜਦ ਨਾਂਵ ਦੇ ਬਾਅਦ  را (ਰਾ) ਜਾਂ ਪਿਛੇਤਰ -ਓ, ਲੱਗਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਕਰਮਕਾਰਕ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਦੂਜੇ ਔਬਲੀਕ  ਕਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੰਧਕ ਚਿੰਨ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਰਤਾ ਪੜਨਾਂਵ
ਫ਼ਾਰਸੀ ਇੱਕ ਨਲ-ਸਬਜੈਕਟ ਜਾਂ ਪ੍ਰੋ-ਡ੍ਰੌਪ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਨਿੱਜੀ ਪੜਨਾਂਵ (ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ) 'ਮੈਂ', 'ਉਹ', 'ਉਹ') ਵਿਕਲਪਿਕ ਹਨ। ਪੜਨਾਂਵ ਨਾਲ ਰਾ ਜੋੜਕੇ ਕਰਮ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਵੈਸੇ ਉਹ ਓਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉੱਤਮ ਪੁਰਖ ਇਕਵਚਨ ਕਰਮ ਰੂਪ من را ਮਨ ਰਾ 'ਮੈਂਨੂੰ' ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਕਰਕੇ ਮਾਰਾ  ਜਾਂ, ਬੋਲਚਾਲ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ, ਮਾਨੋ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਐਪਰ, ਪੜਨਾਂਵੀਂ ਜੈਨੇਟਿਵ ਐਨਕਲੀਟਿਕਸ (ਉਪਰੋਕਤ ਵੇਖੋ) ਸਧਾਰਣ ਪੜਨਾਂਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖ ਹਨ।   * ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ  * ਤੀਜੇ ਪੁਰਖ ਦੇ ਬਹੁਵਚਨ ਕਿਰਿਆ ਰੂਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਇਸ ਗੱਲੋਂ ਫ਼ਾਰਸੀ ਫ੍ਰੈਂਚ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ-ਜੁਲਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮੱਧਮ ਪੁਰਖ ਬਹੁਵਚਨ ਪੜਨਾਂਵ 'ਸ਼ੁਮਾ' ਸੰਬੋਧਨ ਦੇ ਇਕ ਸਨਿਮਰ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਾਰਸੀ 'ਤੋ' ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਦੋਸਤਾਂ (ਅਖੌਤੀ ਟੀ – ਵੀ ਫਰਕ) ਵਿਚਕਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਵੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਵਰਗੀਆਂ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਨਯ ਪੁਰਖ ਬਹੁਵਚਨ ਰੂਪ, ਇਸ਼ੁਨ  ਪੜਨਾਂਵ, ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ, ਹਵਾਲੇ ਲਈ ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ  ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
ਸੰਬੰਧ ਨਿਰਧਾਰਕ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਟੈਮ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਹ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਸ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਸਵਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਚਾਰਨ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ ਲਈ ਯੇ  ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਹੁਵਚਨ ਚਿੰਨ ها ਦੇ ਨਾਲ, ਈਰਾਨੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੰਬੰਧਕੀ ਚਿੰਨ ਤੋਂ -ਆ / -ਏ  ਡੰਡੀ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦੇਣਾ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, 'ਮੇਰੀਆਂ ਕਾਰਾਂ' ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਜਾਂ ਤਾਂ ਯ-ਡੰਡੀ ਨਾਲ  ماشین هایم (ਮਸ਼ੀਨ-ਹਾਇਮ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ماشین هام (ਮਸ਼ੀਨ-ਹਾਮ) ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਬੋਲਚਾਲ ਦੇ  ਰੂਪ ਵਿਚ, ਹ  ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਹੋਰ ਸੌਖੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਚਾਰਣ ਲਈ  ماشینام (ਮਸ਼ੀਨਾਮ ) ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ,  ها ਸ਼ਬਦ ਜੋੜ ਕੇ: ماشینها - ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਜ਼ਾਫ਼ੇ
ਕਬਜ਼ਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਢੰਗ]ਇਜ਼ਾਫ਼ੇ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਕਰਤਾ ਪੜਨਾਂਵ ਜਾਂ ਨਾਂਵ-ਵਾਕਾਂਸ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਐਪਰ ਤੀਜੇ ਪੁਰਖ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੁਰਖ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਉਪਵਾਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਜਾਂ ਸਿੱਧੇ ਕਰਮ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਕਿਰਿਆ ਦਾ ਕਰਮ ਵੀ ਹੋਵੇ।
ਆਬਜੈਕਟ ਪੜਨਾਂਵ
ਕਰਮਵਾਚਕ ਪੜਨਾਂਵ ਕਰਤਾਵਾਚਕ ਪੜਨਾਂਵ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ (را ਰਾ ਸੰਬੰਧਵਾਚਕ ਪਿਛੇਤਰ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ), ਪਰੰਤੂ ਕਰਮਵਾਚਕ ਪੜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਦੱਸੇ ਗਏ ਸੰਬੰਧਵਾਚਕ ਨਿਰਧਾਰਕਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਨਿਸ਼ਾਨਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਨਾਂਵ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੰਧਵਾਚਕ ਪਿਛੇਤਰ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਹੇਠਾਂ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਉਦਾਹਰਣ "ਕੱਲ੍ਹ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਿਆ" ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ।
ਨਿਸਚੇ-ਵਾਚਕ ਪੜਨਾਂਵ
ਨਿਸਚੇ-ਵਾਚਕ ਪੜਨਾਂਵ ਕ੍ਰਮਵਾਰ این (ਈਨ, ਇਸ) ਅਤੇ آن ( ਆਨ, ਔਹ) ਹਨ।  ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਬਹੁਵਚਨ ਰੂਪ اینها  (ਈਨਹਾ, ਇਹ, ਬਹੁਵਚਨ) ਅਤੇ ਅਨਾਨਾ (ਆਨਹਾ, ਔਹ, ਬਹੁਵਚਨ) ਨਿਰਜੀਵ ਨਾਵਾਂ ਲਈ, ਜਾਂ اینان (ਈਨਾਨ, ਇਹ, ਬਹੁਵਚਨ) ਅਤੇ  آنان (ਆਨਾਨ , ਔਹ, ਬਹੁਵਚਨ) ਸੰਜੀਵ ਨਾਵਾਂ  ਲਈ ਹਨ। ਨੋਟ ਕਰੋ ਕਿ آن ਅਤੇ آنها  ਨੂੰ ਅਨਯ ਪੁਰਖ ਕਰਤਾ  ਪੜਨਾਂਵ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਸਚੇ-ਵਾਚਕ ਪੜਨਾਂਵਾਂ ਨੂੰ یکی (ਯੇਕੀ, ਇੱਕ) ਅਤੇ یکی ها (ਯੇਕੀ ਹਾ , ) ਨੂੰ ਅਨਿਸਚੇ-ਵਾਚਕ ਪੜਨਾਂਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਜੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ: این یکی (ਈਨ ਯੇਕੀ, ਇਹ ਇੱਕ), آن یکی (ਆਨ ਯੇਕੀ, ਔਹ ਇੱਕ), این یکی ها (ਈਨ ਯੇਕੀ ਹਾ, ਇਹ ਲੋਕ) ਅਤੇ آن یکی ها (ਆਨ ਯੇਕੀ ਹਾ , ਔਹ ਵਾਲੇ)।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਾਧਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਸਯੁੰਕਤ ਵਿਓਤਪਤ ਰੂਪਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖ਼ੁਸ਼-ਬਖ਼ਤ (ਸ਼ਬਦੀ ਅਰਥ 'ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ') 'ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤ', ਅਤੇ ਬਦਕਾਰ  (ਸ਼ਬਦੀ ਅਰਥ ਮਾੜੇ-ਕੰਮ ') 'ਦੁਸ਼ਟ' ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਨਾਵਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ।  ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਇਕ ਨਾਮ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਿੰਨ ਤਰਤੀਬ ਵਿਚ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਜੋ ਅੰਤ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਵਧੇਰੇ ਬਲ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।    ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਰੂਪ ('ਹੋਰ ...') ਪਿਛੇਤਰ- ਤਰ (تَر) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਰੂਪ ('ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ...') 'ਪਿਛੇਤਰ -ਤਰੀਨ (تَرین) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਰੂਪ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਵਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਾਧਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰੰਤੂ ਉੱਚਤਮ ਰੂਪ ਨਵਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।
'ਤੋਂ/ਨਾਲੋਂ' ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ از (ਅਜ਼ ) ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ
ਸਧਾਰਣ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਪੈਟਰਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ:
ਨਾਂਹਵਾਚਕ - ਨਿਰੰਤਰ ਜਾਂ ਸਬਜੰਕਟਿਵ / ਹੁਕਮੀਆ - ਮੂਲ - ਅਤੀਤ - ਪੁਰਖ - ਕਰਮ
* ਅਤੀਤ ਕਾਲ ਵਿੱਚ, ਅਤੀਤ ਸਟੈਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਅੰਤ ਦੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਫ਼ਤ رفت, ਨਾ ਕਿ *ਰਫ਼ਤਦ رفتد) * ਅਤੀਤ ਕਾਲ ਵਿੱਚ, ਇਕੱਲੇ ਅਤੀਤ ਸਟੈਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਅੰਤ ਦੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ (رفت ਰਫ਼ਤ, * رفته ਰਫ਼ਤੇ ਨਹੀਂ)
ਕਾਲ
ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਕਾਲ ਹਨ :
ਮਸਦਰ
ਮਸਦਰ خوردن (ਖ਼ੁਰਦਨ) 'ਖਾਣ ਲਈ': ن- (ਨ) ਅੰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਆ ਦਾ ਮੁਢਲਾ ਸਟੈਮ ਇਸ ਅੰਤ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: خورد (ਖ਼ੁਰਦ)।
ਅਤੀਤ
ਭੂਤ ਕਾਲ ਮਸਦਰ ਦੇ ਅੰਤ ਵਾਲੇ ਨ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਅਤੇ ਸਟੈਮ ਵਿਚ ਪੜਨਾਵੀਂ ਅੰਤ ਜੋੜ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਅਨਯ ਪੁਰਖੀ ਇੱਕਵਚਨ ਵਿੱਚ, ਪਰ, ਕੋਈ ਵੀ ਪੜਨਾਵੀਂ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਇਸ خوردن (ਖ਼ੁਰਦਨ) خورد (ਖ਼ੁਰਦ),ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ 'ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਖਾਧਾ।
ਅਪੂਰਨ
ਅਪੂਰਨ ਕਾਲ ਅਤੀਤ ਦੇ ਸਟੈਮ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਪਰੋਕਤ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ 'می' ( ਮੀ- ) ਅਗੇਤਰ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ  می‌خوردم (ਮੀ ਖ਼ੁਰਦਨ ) 'ਮੈਂ ਖਾ ਰਿਹਾ ਸੀ', 'ਮੈਂ ਖਾਂਦਾ ਸੀ'। ਇਸ ਕਾਲ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਰਤੀਆ ਅਰਥ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ  ਹੈ: 'ਮੈਂ ਖਾ ਲੈਂਦਾ', 'ਮੈਂ ਖਾ ਲਿਆ ਹੁੰਦਾ'।
ਪੂਰਨ
ਪੂਰਨ ਕਾਲ ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਸਟੈਮ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਅੰਤ ਵਿਚ ਹ (ਏ ) ਜੋੜ ਕੇ ਅਤੇ ਫਿਰ 'ਹੋਣ' ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਸੋ ਬਿਰਡਨ ( xordan ) ਸੰਪੂਰਣ ਪਹਿਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਇਕਵਚਨ ਵਿਚ ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ ਖਿਰਦਾ ਅਮ ( xorde am ) 'ਮੈਂ ਖਾਧਾ' ਅਤੇ ਤੀਸਰਾ ਵਿਅਕਤੀ ਇਕਵਾਲੀ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ خورده است ( xorde ast ). ਪਰ, ਸਪੋਕਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ast ਵਿੱਚ ਗਲਤੀ ਹੈ, ਬਣਾਉਣ خورده (xorde) ਦੀ / ਉਸ ਨੇ "ਖਾਧਾ ਗਿਆ ਹੈ.
ਪਲੁਪਰਫ਼ੈਕਟ
ਪਲੁਪਰਫ਼ੈਕਟ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ خورده (ਖ਼ੁਰਦੇ) ਸਟੈਮ ਲੈ ਕੇ, بود (ਬੂਦ) ਜੋੜ ਕੇ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪੜਨਾਵੀਂ ਅੰਤ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ 'خورده بودم' (ਖ਼ੁਰਦੇ ਬੂਦਮ), 'ਮੈਂ ਖਾ ਚੁੱਕਾ ਸੀ'। ਅਨਯ ਪੁਰਖ ਇਕਵਚਨ ਵਿਚ, بود  (ਬਿਨਾਂ ਅੰਤ ਤੋਂ) ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਵਿੱਖ
ਭਵਿੱਖਤ ਕਾਲ 'خواستن' (ਖ਼ਾਸਤਨ), ਚਾਹੁਣਾ, ਦੇ ਵਰਤਮਾਨ ਕਾਲ ਰੂਪ ਲੈ ਕੇ, ਅਤੇ ਸਹੀ ਪੁਰਖ  ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਨਯ ਪੁਰਖ ਦੇ ਇਕਵਚਨ ਵਿਚ ਇਹ ਕਿਰਿਆ ਹੈ 'خواهد' (ਖ਼ਾਹਦ) ਹੈ। ਅੱਗੇ, ਇਸਨੂੰ ਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਛੋਟੇ ਕੀਤੇ ਮਸਦਰ ਦੇ ਮੂਹਰੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ خورد (ਖ਼ੁਰਦ), ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ خواهد خورد (ਖ਼ਾਹਦ ਖ਼ੁਰਦ) 'ਉਹ ਖਾਵੇਗਾ/ਖਾਵੇਗੀ। ਸੰਯੁਕਤ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਲਈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ تمیز کردن (ਤਮੀਜ਼ ਕਰਦਨ) 'ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ', خواهد ਦੋਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਰਦਨ ਇਸ ਦੇ ਤਣੇ ਤੱਕ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ تمیز خواهد کرد (ਤਮੀਜ਼ ਖ਼ਾਹਦ ਕਰਦ ) 'ਉਹ/ਇਹ ਸਾਫ ਕਰੇਗਾ/ ਕਰੇਗੀ'। ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਵਿਚ, 'خواهد' ਨਾਲ ن. ਨਾ- ਲੱਗ ਕੇ نخواهد خورد ਨਾਖ਼ਾਹਦ ਕਰਦ  'ਉਹ ਨਹੀਂ ਖਾਵੇਗਾ' ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਵਿੱਖਤ ਕਾਲ ਨੂੰ ਵਰਤਣ ਤੋਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੋਲਚਾਲ ਵਾਲੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਪਰਹੇਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਰਤਮਾਨ
ਵਰਤਮਾਨ ਕਾਲ ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਵਰਤਮਾਨ ਕਾਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਅਗੇਤਰ 'می' (ਮੀ-) ਜੋੜ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਸਟੈਮ ਦਾ ਅਕਸਰ ਮਸਦਰ ਤੋਂ ਅਨੁਮਾਨ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਸਿੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ 'ਖਾਣ' ਲਈ خوردن (ਖ਼ੁਰਦਨ ) ਦਾ ਵਰਤਮਾਨ  ਸਟੈਮ ਹੈ, خور (ਖ਼ੁਰ), ਇਸ ਲਈ ਵਰਤਮਾਨ ਉੱਤਮ ਪੁਰਖ ਇਕਵਚਨ می خورم (ਮੀਖ਼ੁਰਦਮ  ) ਹੋਵੇਗਾ "ਮੈਂ ਖਾਂਦਾ/ਖਾਂਦੀ ਹਾਂ, ਖਾ ਰਿਹਾ/ਰਹੀ ਹਾਂ, ਖਾਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ"। ਅਨਯ ਪੁਰਖ ਦਾ ਇਕਵਚਨ ਅੰਤ د- ( -ਅਦ ) ਹੈ। ਨਕਾਰਾਤਮਕ -ن ਮੀ ਦੇ  ਅੱਗੇ ਨੇ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਕਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨੂੰ ਨਾ  ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਵਾਰੀ ਉਪਰੋਕਤ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਭਵਿੱਖਤ ਕਾਲ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵਰਤਮਾਨ ਕਾਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇੱਕ ਕਿਰਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ   (ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ: فردا  ਫ਼ਰਦਾ  'ਕੱਲ੍ਹ') ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਰਤਮਾਨ ਸਬਜੰਕਟਿਵ
ਵਰਤਮਾਨ ਸਬਜੰਕਟਿਵ ਵਰਤਮਾਨ ਕਾਲ ਦੇ ਅਗੇਤਰ ਮੀ- ਨੂੰ ਹਟਾ ਕੇ ਬੇ- ਜਾਂ ਬੋ- (ਸਵਰ ਓ ਵਾਲੀ ਕ੍ਰਿਆ ਅੱਗੇ) ਲਗਾ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: بخورم boxoram 'ਮੈਂ ਖਾਣਾ ਖਾ ਲਵਾਂ', 'ਮੈਨੂੰ ਖਾਣਾ ਖਾ ਲੈਣ ਦਿਓ', بنويسم benevisam 'ਮੈਂ ਲਿਖ ਲਵਾਂ', 'ਮੈਨੂੰ ਲਿਖ ਲੈਣ ਦਿਓ'
ਸੰਯੁਕਤ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ
ਹਲਕੀਆਂ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ کردن (ਕਰਦਨ) 'ਕਰਨਾ, ਬਣਾਉਣਾ' ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਕਸਰ ਨਾਂਵ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਉਹ ਕਿਰਿਆ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਕਿਰਿਆ, ਹਲਕੀ ਕਿਰਿਆ ਰਚਨਾ ਜਾਂ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਪਰੈਡੀਕੇਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਸ਼ਬਦ (ਗੁਫ਼ਤਗੂ) ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਗੱਲਬਾਤ', ਜਦੋਂ ਕਿ گفتگو کردن (ਗੁਫ਼ਤਗੂ ਕਰਦਨ) ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਬੋਲਣਾ'। ਕਿਸੇ   ਨਾਂਵ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ, ਪ੍ਰੈਪੋਜੀਸ਼ਨ, ਜਾਂ ਪ੍ਰੈਪੋਜੀਸ਼ਨਲ ਵਾਕੰਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਕ ਹਲਕੀ ਕ੍ਰਿਆ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਕੇ ਸੰਯੁਕਤ ਕਿਰਿਆ ਬਣਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।  ਸਿਰਫ ਹਲਕੀ ਕਿਰਿਆ (ਜਿਵੇਂ ਕਰਦਾਨ ) ਪੁਰਖ/ ਵਚਨ ਆਦਿ ਮੁਤਾਬਕ ਬਦਲਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਸ਼ਬਦ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ:
ਕਰਦਨ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਸੰਯੁਕਤ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ:
ਸਰਲੀਕ੍ਰਿਤ ਬੋਲਚਾਲ ਦੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ
ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
ਪਰੈਪੋਜੀਸ਼ਨਾਂ
ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿਚ ਪਰੈਪੋਜੀਸ਼ਨਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਤਰਾਂ ਵਿਚਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ: ਮੁਢਲੀਆਂ ਪਰੈਪੋਜੀਸ਼ਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਾਰ 'ਵਿੱਚ', ਜੋ ਕਿ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਇਜ਼ਾਫੇ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਜਾਂ ਪੜਨਾਂਵ ਦੇ ਅੱਗੇ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਵਾਂ ਜਾਂ ਕਿਰਿਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣਾਂ ਤੋਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਜ਼ਾਫੇ  (-ਏ  ਜਾਂ -ਯੇ ) ਦੇ ਜਰੀਏ ਨਾਂਵ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ  ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿਆਕਰਣ
ਠੋਸ
ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਪੜਾਅ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਮਾਣੇਕੇ ਜੰਡ
ਮਾਣੇਕੇ ਜੰਡ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਵਲਟੋਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ
ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਜਾਂ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦਾ ਮੈਂਬਰ (MP) ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚੋਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਦੋ-ਸਦਨੀ ਸੰਸਦਾਂ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸਿਰਫ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਪਰਲੇ ਸਦਨ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਸਿਰਲੇਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਾਂਗ੍ਰੇਸਮੈਨ/ਕਾਂਗਰਸ ਵੂਮੈਨ ਜਾਂ ਡਿਪਟੀ ਸ਼ਬਦ ਹੋਰ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਮਾਨ ਸ਼ਬਦ ਹਨ। ਸੰਸਦੀ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਸੰਸਦ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਅਣ-ਚੁਣੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸੈਨੇਟ ਸੰਸਦੀ ਵਰਗੇ ਸੰਸਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਮਾਹਰ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਕਰਤੱਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ: "ਦੋਵੇਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਨੇਤਾ ਅਕਸਰ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਅਸਹਿਮਤ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੰਸਦ ਸਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਦੇ ਸਨ।"
ਸੰਸਦ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕੋ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਸਦੀ ਸਮੂਹ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਕਾਕਸ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ ਸਿਸਟਮ
ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਸੰਸਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੀ ਸੀਟ ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ ਦੇ ਪੈਲੇਸ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ।
ਭਾਰਤ
ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਦੋ ਸਦਨਾਂ, ਯਾਨੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੱਕ, ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀਆਂ 543 ਸੀਟਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਹਰੇਕ ਸੰਸਦੀ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਪਿਛਲੀ ਚੋਣ ਵਿਧੀ ਰਾਹੀਂ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 2022 ਤੱਕ, ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੇ 245 ਮੈਂਬਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 238 ਮੈਂਬਰ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੁਣੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ 238 ਵਿੱਚੋਂ, 229 ਮੈਂਬਰ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ ਅਤੇ 9 ਮੈਂਬਰ ਦਿੱਲੀ, ਪੁਡੂਚੇਰੀ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਲਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿੰਗਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਚੁਣੇ ਗਏ ਹਨ। ਅਨੁਪਾਤਕ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਦੀ ਤਬਾਦਲਾਯੋਗ ਵੋਟ ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਬਾਕੀ 12 ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਕਲਾ, ਸਾਹਿਤ, ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਰਾਜ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਬੰਧਤ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ, ਹਰੇਕ ਚੈਂਬਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਗਿਣਤੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। 2022 ਤੱਕ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਸਦਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਹਨ। ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਅੱਧੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀਟਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪਾਰਟੀਆਂ ਗੱਠਜੋੜ ਬਣਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਲੋਕ ਸਭਾ ਹੇਠਲਾ ਸਦਨ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੋ ਸਦਨ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦਾ ਉਪਰਲਾ ਸਦਨ ਹੈ।
ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਦੀ ਮਿਆਦ 6 ਸਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਲੋਕ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ 5 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸਦਨ ਜਲਦੀ ਭੰਗ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਰਾਜ ਸਭਾ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਸਦਨ ਹੈ ਜੋ ਭੰਗ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ (1/3) ਮੈਂਬਰ ਹਰ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੋਵਾਂ ਸਦਨਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਅਸਾਮੀਆਂ, ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਮੈਂਬਰ ਦੀ ਮੌਤ ਜਾਂ ਅਸਤੀਫ਼ੇ ਕਾਰਨ, ਖਾਲੀ ਹੋਣ ਦੇ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਪ-ਚੋਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਭਰੀਆਂ ਜਾਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ - ਨਵੇਂ ਚੁਣੇ ਗਏ ਮੈਂਬਰ ਜਿਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੀਟ ਦੀ ਬਾਕੀ ਲੰਬਿਤ ਮਿਆਦ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਦੋਵਾਂ ਸਦਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਤੇ ਸੰਸਦੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦਿਲਯਾਨਾ ਪੋਪੋਵਾ
ਦਿਲਯਾਨਾ ਪੋਪੋਵਾ (Диляна Попова; ਜਨਮ 24 ਸਿਤੰਬਰ 1981) ਇੱਕ ਬਲਗਾਰੀਅਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ। ਉਹ ਗੁਆਲਾਂਟਸੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ। ਉਹ ਗਰੇਡ 8 ਜਦ ਤੱਕ ਉੱਥੇ ਰਹੀ।,ਪੋਪੋਵਾ ਨੇ ਨਿਉ ਬਲਗੇਰੀਅਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਮਾਡਲਿੰਗ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ।
2010 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਪਲੇਬੈਏ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਬਲਗੇਰੀਅਨ ਵਰਜ਼ਨ ਲਈ ਫੋਟੋ ਖਿੱਚੀ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੋਪੋਵਾ ਫ਼ਿਲਮ ਲੜੀ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਹੋਮ ਦੀ ਫਿਲਮ ਲਵ, ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਲੜੀ 'ਰੋਲੂਟੂਟੋਸੀਆ ਜ਼ੈਡ' ਵਿੱਚ ਵੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਅ ਰਹੀ ਹੈ। 2014 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਅਭਿਨੇਤਾ ਆਸਨ ਬਲੈਚਕੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਬੋਰੀਲ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:CS1 errors: dates ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1981 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੁਲਗੇਰੀਅਨ ਔਰਤ ਮਾਡਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮੈਕਸੀਕੋ
ਮੈਕਸੀਕੋ (ਸਪੇਨੀ: México) ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ, ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਗੁਆਟੇਮਾਲਾ ਅਤੇ ਕੈਰੀਬੀਅਨ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੀ ਖਾੜੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਕਰੀਬਨ ਦੋ ਮਿਲੀਅਨ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ 113 ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਗਿਆਰਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਬੋਲਦੀ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ।
ਜੀਵਰਾਜ ਨਰਾਇਣ ਮਹਿਤਾ
ਜੀਵਰਾਜ ਨਰਾਇਣ ਮਹਿਤਾ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਨ।
ਜੀਵਨ
ਜੀਵਰਾਜ ਦਾ ਜਨਮ 29 ਅਗਸਤ 1887 ਨਾਰਾਇਣ ਅਤੇ ਜਾਮਕਬੇਨ ਮਹਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਅਮਰੇਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੜੋਦਾ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਦੀਵਾਨ ਮਨੁਬਾਈ ਮਹਿਤਾ ਦਾ ਜਵਾਈ ਸੀ। ਜੀਵਰਾਜ ਨੇ ਡਾ.ਏਦੁਲਜੀ ਰੁਸਤਮਜੀ ਦਾਦਾਚੰਦਜੀ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਜੀਵਰਾਜ ਨੇ ਗ੍ਰਾਂਟ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।
ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਜੀਵਨ
ਭਾਰਤ ਵਾਪਿਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੀਵਰਾਜ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਡਾਕਟਰ ਬਣੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਿਹ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਦੋ ਵਾਰ ਜੇਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਏ (1938 ਅਤੇ 1942 ਵਿੱਚ)।
ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ
ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਦੇ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਮਤਲਬ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ:
ਮ੍ਰਿੱਛਕਟਿਕਮ
ਮ੍ਰਿੱਛਕਟਿਕਮ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: मृच्छकटिकम्; ਅਰਥਾਤ, ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਗੱਡੀ) ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਟ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਡਰਾਮਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 10 ਅੰਕ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਰਚਨਾਕਾਰ ਮਹਾਰਾਜ ਸ਼ੂਦਰਕ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: शूद्रक) ਹਨ। ਡਰਾਮੇ ਦੀ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਉਜੈਨੀ ਹੈ। ‘ਮ੍ਰਿੱਛਕਟਿਕਮ’ ਡਰਾਮਾ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ ਕਿ ਅੰਤਮ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਚੋਰ, ਵੇਸ਼ਵਾ, ਗਰੀਬ ਬਾਹਮਣ, ਦਾਸੀ, ਨਾਈ ਵਰਗੇ ਲੋਕ ਦੁਸ਼ਟ ਰਾਜਾ ਦੀ ਸੱਤਾ ਪਲਟ ਕੇ ਗਣਰਾਜ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਟਕ
ਗੱਡੀ
ਗੱਡੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਤੱਕੜੀ ਤਾਰਾਮੰਡਲ
ਤੱਕੜੀ ਜਾਂ ਲਿਬਰਾ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Libra) ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਰਾਸ਼ੀਚਕਰ ਦਾ ਇੱਕ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੀ ਖਗੋਲਸ਼ਾਸਤਰੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਤਰਾਜ਼ੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਕਾਫ਼ੀ ਧੁਂਧਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਤਾਰੇ ਧਰਤੀ ਵਲੋਂ ਜਿਆਦਾ ਰੋਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੇ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਗਲੀਜ 581 ਤਾਰੇ ਦਾ ਆਪਣਾ 6 ਗਰਹੋਂ ਵਾਲਾ ਗਰਹੀਏ ਮੰਡਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਉਸ ਤਾਰੇ ਦੇ ਵਾਸਯੋਗਿਅ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਰਾਮੰਡਲ
ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਕੀ ਸੁਧਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨ
ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਕੀ ਸੁਧਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ:Punjab Governance Reforms Commission) ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਆਸਾਨ ਕਰਨ ਸੰਬੰਧੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਕਮਿਸ਼ਨ ਪਹਿਲਾਂ 2009 ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਫਿਰ 2012 ਵਿੱਚ ਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਸ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ 9 ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ 351 ਜਨਤਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇਣ ਦੀ ਪ੍ਰੀਕਿਰਿਆ ਦਾ ਸਰਲੀਕਰਣ ਕਰ ਕੇ ਨੋਟੀਫਾਈ ਕੀਤਾ ਹੈ । ਇਹਨਾ ਵਿੱਚ ਓਹ ਸੇਵਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਡੇ ਤਬਕੇ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਾਲ ਮਹਿਕਮੇ, ਸਿਖਿਆ, ਸਿਹਤ, ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰਖਿਆ, ਸ਼ਹਿਰੀ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਅਤੇ ਪੁਲੀਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਮੁਖ ਹਨ। ਇਹ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਨੂੰਨ 2011 (Right to Service Act-2011)]], ਜੋ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸੇ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਸਿਫ਼ਾਰਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਬਣਾ ਕੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਧੀਨ ਸਮਾਂ ਬਧ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਤਾਹੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ / ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜੁਰਮਾਨਾ ਜਾਂ ਸਜਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਬਣਤਰ, ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੇਰਵਾ ਇਸ ਦੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸੇਵਾ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਨੂੰਨ-2011 ਅਧੀਨ ਨੋਟੀਫਾਈ ਕੀਤੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਖਰਾ ਮਹਿਕਮਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਕੀ ਸੁਧਾਰ ਵਿਭਾਗ (Department of Governance Reforms, Govt. of Punjab) ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਇਹ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਓਣ ਲਈ ਅਤੇ ਕੁਤਾਹੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਜਨਤਕ ਅਪੀਲ ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਜੁਰਮਾਨਾ ਆਦਿ ਕਰਨ ਵੀ ਇੱਕ ਵਖਰਾ ਪੰਜਾਬ ਸੇਵਾ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨ (Right To Service Commission Punjab) ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਸਿਫਾਰਿਸ਼ ਵਖ ਵਖ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਤਰਜ਼ ਤੇ ਮੰਗ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਲਫੀਆ ਬਿਆਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ। ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਇਹ ਸਿਫਾਰਿਸ਼ 2010 ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਇਸ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਿਫਾਰਿਸ਼ ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਬੇਲੋੜੇ ਹਲਫੀਆ ਬਿਆਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਰਾਜ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਕਰ ਕੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰੀਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਕੀ ਤਜਰਬਾ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਰਿਪੋਰਟਾਂ
ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ 9 ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾ ਦੀਆਂ ਜਿਆਦਾਤਰ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ । ਇਹ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਤੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਲਿੰਕ ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹਨ : ਲਿੰਕ : http://pbgrc.org/index.html
ਸੇਵਾ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਅਧੀਨ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ
ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸੇਵਾ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਅਧੀਨ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ 351 ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੋਟੀਫਾਈ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਲਿੰਕ ਤੇ ਵੇਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੇਵਾ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਕਨੂਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਕੀ ਸੁਧਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਕੀ ਸੁਧਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ
ਸੁਸ਼ਮਿਤਾ ਬੈਨਰਜੀ
ਸੁਸ਼ਮਿਤਾ ਬੈਨਰਜੀ, ਸਈਦਾ ਕਮਲਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਨਾਮ ਸੀ। (ਮੌਤ 4/5 ਸਤੰਬਰ 2013) ਉਹ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਕਰਮੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਅਫਗਾਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਕਬਜ਼ੇ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਕਾਬੁਲੀਵਾਲਾਰ ਬੰਗਾਲੀ ਬਊ ਨਾਮ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਲਿਖੀਆਂ। ("A Kabuliwala's Bengali Wife", 1997) । 49 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ 4 (ਦੇਰ ਰਾਤ) ਜਾਂ 5 (ਸਵੇਰੇ ਸੁਵਖਤੇ) ਸਤੰਬਰ 2013 ਨੂੰ, ਪਕਤਿਕਾ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿਖੇ ਉਹਦੇ ਘਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਫਗਾਨ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦਾਂ ਨੇ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਈਦ ਕਮਲਾ ਪਕਤਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਵਰਕਰ ਸੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਫਿਲਮ ਬਣਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਬੈਨਰਜੀ ਦੀ ਉਸ ਦੇ 1995 ਵਿੱਚ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਬਚ ਕੇ ਨਿਕਲਣ ਬਾਰੇ ਕਿਤਾਬ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੱਥੋ-ਹੱਥ ਵਿਕੀ ਸੀ ਤੇ 2003 ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ 'ਅਸਕੇਪ ਫਰਾਮ ਤਾਲਿਬਾਨ' ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਸੰਗ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਨਿਕਲਣ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਸੀ। ਸੁਸ਼ਮਿਤਾ ਬੈਨਰਜੀ ਨੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਬਾਰੇ ਆਊਟਲੁੱਕ ਰਸਾਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਉਹ 1989 ਵਿੱਚ ਖਾਨ ਨਾਲ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣ ਪਿੱਛੋਂ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਗਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ
ਕਮਲ ਮੰਦਿਰ
ਕਮਲ ਮੰਦਿਰ (english : lotus Temple)  ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਬਹਾ'ਈ ਮੰਦਿਰ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ 1986 ਵਿੱਚ ਬਣ ਕੇ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਫੁੱਲ ਵਰਗੇ ਆਕਾਰ ਕਰਕੇ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿਚਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਣਤਰ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅਨੇਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੌਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਅਖਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ। ਸਾਰੇ ਬਹਾ'ਈ ਮੰਦਿਰਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਮੰਦਿਰ ਵੀ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਲਈ ਸਾਂਝਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਮਾਰਤ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਬਾਹਰੀ  ਸਹਾਰੇ ਖੜੀਆਂ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੀਆਂ 27 ਪੱਤੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਹੈ। ਇਸ ਇਮਾਰਤ ਦੇ 9 ਮੁੱਖ ਦਰਵਾਜੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਉਚਾਈ 40 ਮੀਟਰ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 2500 ਲੋਕਾਂ ਲਈ  ਇਕ ਸਮੇਂ ਬੈਠਣ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ।
ਜਵਾਲਾਪੁਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਜਵਾਲਾਪੁਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ 70 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਹਰਿਦੁਵਾਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਇਹ ਹਲਕਾ ਅਨੁਸੂਚੀਤ ਜਾਤੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵਾ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 90,228 ਵੋਟਰ ਸਨ।
ਕਮਲ ਮੰਦਿਰ
Notes
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੰਦਿਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਹਾਈ ਧਰਮ
ਜਵਾਲਾਪੁਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਵਿਧਾਇਕ
2012 ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰ ਸ਼ੇਖਰ ਇਸ ਹਲਕੇ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ।
!ਸਾਲ !colspan="2" align="center"|ਪਾਰਟੀ !align="center" | ਵਿਧਾਇਕ !ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ !ਵੋਟਰ % !ਜੇਤੂ ਦਾ ਵੋਟ ਅੰਤਰ !ਸਰੋਤ
ਸਿਲਿਸਲੇਵਾਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਤਰਲ
ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਚਾਰ ਮੂਲ ਪੜਾਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ (ਬਾਕੀ ਤਿੰਨ ਠੋਸ, ਗੈਸ ਅਤੇ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਹਨ) ਅਤੇ ਇੱਕੋ-ਇੱਕੋ ਅਜਿਹਾ ਪੜਾਅ ਹੈ ਜੀਹਦੀ ਕੋਈ ਆਇਤਨ ਤਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਕੋਈ ਇੱਕ ਅਕਾਰ ਨਹੀਂ। ਤਰਲ ਵਿੱਚ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਨਿੱਕੇ-ਨਿੱਕੇ ਥਰਕਦੇ ਕਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਅੰਤਰ-ਅਣਵੀ ਜੋੜਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਸ 'ਚ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਾਣੀ ਧਰਤੀ ਉਤਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਤਰਲ ਹੈ। ਗੈਸ ਵਾਂਗ ਤਰਲ ਵੀ ਵਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਂਡੇ ਦੇ ਅਕਾਰ ਮੁਤਾਬਕ ਢਲ਼ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਲ
ਮਨੁੱਖੀ ਅੱਖ
right|ਮਨੁੱਖੀ ਅੱਖ ਦਾ ਸਿਲਸਲੇਵਾਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਮਨੁੱਖੀ ਅੱਖ ਸਰੀਰ ਦਾ ਉਹ ਅੰਗ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਕਈ ਤਰਾਂ ਨਾਲ ਕਈ ਤਰਾਂ ਦੇ ਅਮਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਗਿਆਨ ਇੰਦ੍ਰਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਅਸੀਂ ਵੇਖਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਅੱਖ ਦੇ ਪਰਦੇ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਡੰਡਾ ਤੇ ਸ਼ੰਕੂ ਅਕਾਰ ਕੋਸ਼ਕਾਵਾਂ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਤੇ ਵੇਖਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਭਿੰਨਤਾ ਤੇ ਡੂੰਘਾਈ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਮਨੁੱਖੀ ਅੱਖ 1 ਕ੍ਰੋੜ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੰਗ ਪਹਿਚਾਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਮਨੁੱਖੀ ਅੱਖ ਦੇ ਪਰਦੇ ਦੀਆਂ ਬਿੰਬ ਨਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਕੋਸ਼ਕਾਵਾਂ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਤੇ ਪੁਤਲੀ ਦਾ ਆਕਾਰ ਨਿਯਮਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਮੈਲਾਟੋਨਿਨ ਹਾਰਮੋਨ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਦਬਾਅ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਘੜੀ ਦੀ ਸੈਟਿੰਗ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਬਾਹਰ ਦਿੱਸਣ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ
ਪਲਕਾਂ,ਕੋਰਨੀਆ,ਆਇਰਿਸ,ਪੁਤਲੀ ਅੱਖ ਦੇ ਬਾਹਰੋਂ ਦਿੱਸਣ ਵਾਲੇ ਅੰਗ ਹਨ।
ਪਲਕਾਂ
ਪਲਕਾਂ ਅੱਖ ਦੀ ਸਾਹਮਣਿਓਂ ਰਾਖੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਬੰਦ, ਖੁਲ੍ਹ ਕੇ ਉਹ ਅੱਖ ਨੂੰ ਤਰ ਤੇ ਧੂਲ-ਰਹਿਤ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਬੰਦ-ਖੁਲ੍ਹਣ ਦੀ ਇਸ ਤਰਤੀਬ ਨੂੰ ਅੱਖ ਦਾ ਝਪਕਣਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਲਕਾਂ ਦਾ ਸਵੈਚਾਲਤ ਰੀਫਲੈਕਸ ਅਮਲ ਤੇਜ਼ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੌਂ ਅੱਖ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਪਲਕਾਂ ਉਦੌਂ ਤੱਕ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦ ਤੱਕ ਅੱਖ ਦੀ ਪੁਤਲੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਅਨੁਕੂਲ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ। ਭਰਵੱਟੇ ਵੀ ਪਲਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਅੱਖ ਦਾ ਧੂਲ ਮਿੱਟੀ ਤੌਂ ਬਚਾਅ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸਕਲੇਰਾ
ਅੱਖ ਦੀ ਗੇਂਦ ਦਾ ਚਿੱਟਾ ਦਿੱਸਣ ਵਾਲਾ ਹਿੱਸਾ ਸਕਲੇਰਾ ਦਾ ਹੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਸਕਲੇਰਾ ਇੱਕ ਸਖਤ ਮਾਦੇ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਰਤਵ ਪੂਰੀ ਅੱਖ ਨੂੰ ਢੱਕ ਕੇ ਰਖਣਾ ਹੈ।ਇਸ ਦੇ ਵਿੱਚ ਗੁਲਾਬੀ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਜੋ ਝਰੀਟਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇਂਦੀਆ ਹਨ ਉਹ ਲਹੂ ਨਾੜੀਆਂ ਦੀਆ ਹਨ ਜੋ ਸਕਲੇਰਾ ਨੂੰ ਲਹੂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਦੀਆ ਹਨ।
ਕੋਰਨੀਆ(ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਝਿੱਲੀ)
ਕੋਰਨੀਆ ਇੱਕ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਗੁਮਟੀ ਹੈ ਜੋ ਅੱਖ ਦੇ ਰੰਗਦਾਰ ਹਿੱਸੇ ਉਪਰ ਬੈਠੀ ਹੈ।ਕੋਰਨੀਆ ਅੱਖ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀਕਰਣ ਫੋਕਸ ਬਣਾਉਣ (ਕੇਂਦਰੀਕਰਣ ਕਰਨ) ਵਿੱਚ ਸਹਾਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਝਿੱਲੀ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਾਂਗ ਸਾਫ਼ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।ਪਰ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਝਰੋਖਾ ਹੈ।
ਆਇਰਿਸ,ਪੁਤਲੀ ਤੇ ਮੂਹਰਲਾ ਖਾਨਾ
ਕੋਰਨੀਆ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆਇਰਿਸ,ਪੁਤਲੀ ਤੇ ਮੂਹਰਲਾ ਖਾਨਾ ਹਨ।ਆਇਰਿਸ ਅੱਖ ਦਾ ਰੰਗਦਾਰ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।ਆਇਰਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਪੱਠੇ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ ਜੋ ਪੁਤਲੀ ਵਿਚੌਂ ਰੌਸ਼ਨੀ ਲੰਘਣ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਤੇ ਨਿਯੰਤ੍ਰਣ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਪੁਤਲੀ,ਆਇਰਿਸ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਕਾਲਾ ਚੱਕਰ ਹੈ।ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਛੇਕ ਹੈ ਜੋ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਅੱਖ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਪੁਤਲੀ ਜਦੋਂ ਕਦੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਤੇਜ਼ ਚਮਕਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਛੋਟੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੱਧਮ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਮੂਹਰਲਾ ਖਾਨਾ ਉਹ ਜਗ੍ਹਾਂ ਹੈ ਜੋ ਕੋਰਨੀਆ ਤੇ ਪੁਤਲੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਜਲਦਾਰ ਤਰਲ ਮਾਦੇ ਨਾਲ ਭਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਅੱਖ ਨੂੰ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਅਹਾਰ, ਸਹੀ ਦਬਾਅ ਬਣਾਓਣ ਅਤੇ ਅਰੋਗ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। left|ਮਨੁੱਖੀ ਅੱਖ ਦਾ ਚਾਕ ਦ੍ਰਿਸ਼
ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਣਤਰ
ਮਨੁੱਖੀ ਅੱਖ ਤਿੰਨ ਪਰਤਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੌਂ ਬਾਹਰਲੀ ਪਰਤ ਕੋਰਨੀਆ ਤੇ ਸਕਲੇਰਾ ਦੀ ਹੈ।ਵਿਚਲੀ ਪਰਤ ਕੋਰੋਇਡ,ਸਿਲੀਏਰੀ ਬੌਡੀ ਤੇ ਝਰੀਤ(ਆਇਰਿਸ) ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਤੌਂ ਅੰਦਰਲੀ ਪਰਤ ਪਰਦੇ ਦੀ ਜੋ ਕਿ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਖੂਨ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕੋਰਾਇਡ ਤੇ ਪਰਦਾ ਦੋਵਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹੂ ਨਾੜੀਆਂ ਤੌਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਔਪਥੈਲਮੋਸਕੋਪ ਰਾਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਖੇਤਰ
ਇਕ ਇਕੱਲੀ ਅੱਖ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਖੇਤਰ ਨੱਕ ਤੌਂ 95 °ਪਰਾਂ ਵੱਲ,75 °ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ,60 °ਨੱਕ ਵੱਲ,ਤੇ 60 °ਉਪਰ ਵੱਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 180-ਦਰਜੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਿਓਂ ਖਿਤੀਜੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਖੇਤਰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਹਤ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੁੱਖੀ ਅੱਖ
ਮੋਚੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ
thumb|400x400px| ਮੋਚੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦਾ ਦਾਖ਼ਲਾ ਦੁਆਰ ਮੋਚੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ( موچی دروازہ )  ਅੰਦਰੂਨ ਲਾਹੌਰ  ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਅਕਬਰੀ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹ ਆਲਮ ਗੇਟਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਦਰੂਨ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਇੱਕ ਤੀਹ ਫੁੱਟ ਉੱਚੀ ਕੰਧ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਢਾਹ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸੀ ਪਰ 1900 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਏ  ਗਏ ਸੀ। ਫਿਰ 1947 ਦੇ ਦੰਗਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਕੁਝ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਸਾੜ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਨੂੰ ਢਾਹ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਮੋਚੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ  ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਹੁਣ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਅੱਜ ਵੀ  ਗਲੀਆਂ, ਮੁਹੱਲੇ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਇਮਾਰਤਸਾਜ਼ੀ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਕਈ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮੋਤੀ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਮੁਗਲ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਪਹਿਰੇਦਾਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਇਸ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ । ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਬਹੁਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹਨ ਕਿ "ਮੋਚੀ" ਉਰਦੂ ਸ਼ਬਦ "ਮੋਰਚੀ" ਦਾ ਵਿਗੜਿਆ ਰੂਪ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਖਾਈ ਦਾ ਸਿਪਾਹੀ"। ਗਵਰਨਰ ਦੀਆਂ "ਪਿਆਦਾ" ਯੂਨਿਟਾਂ ਇੱਥੇ ਤਾਇਨਾਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਇਸ ਤੱਥ ਦੁਆਰਾ ਹੋਰ ਵੀ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਗੇਟ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਲੀਆਂ (ਮੁਹੱਲੇ) ਅਜੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਨਾਮ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੁਹੱਲਾ ਤੀਰ-ਗਰਾਂ (ਤੀਰ ਕਾਰੀਗਰ), ਮੁਹੱਲਾ ਕਮਾਨ-ਗਰਾਂ (ਕਮਾਨ ਕਾਰੀਗਰ)।