cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਕਾਰਲ ਚਪੇਕ
ਚਪੇਕ ਦਾ ਮਾਨਵਤਾਪੂਰਣ ਦ੍ਰਿਸਟੀਕੋਣ ਸਾਰੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟ ਭਾਂਤ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਉਹ ਡਰਾਮਾ, ਨਾਵਲ, ਕਹਾਣੀਆਂ, ਨਿਬੰਧ ਆਦਿ ਲਿਖਦਾ ਸੀ। ਚਪੇਕ ਬਹੁਤ ਘੁੰਮਿਆ ਫਿਰਿਆ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੋਂ ਪੱਤਰ, ਹਾਲੈਂਡ ਤੋਂ ਪੱਤਰ, ਆਦਿ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਅਤਿ ਹਰਮਨਪਿਆਰੇ ਹਨ। ਮਾਂ ਨਾਮਕ ਡਰਾਮਾ ਅਨੇਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੂਵਾਦਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ, ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਗਲਾ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਡਰਾਮਾ ਅਨੁਵਾਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਮਾਂ ਡਰਾਮੇ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਨਾਜੀ ਸੱਤਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨ ਪਰੇਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਲ ਉਪਯੋਗੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਯੋਸੇਫ ਚਪੇਕ ਦੇ ਚਿਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਿੰਗਾਰੀਆਂ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਿਗਿਆਨ ਗਲਪ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਨਾਵਲ  ਨਿਊਟਸ ਨਾਲ ਜੰਗ  ਅਤੇ 'ਨਾਟਕ' 'ਆਰਯੂਆਰ' '(ਰੋਸਮ ਦੇ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਰੋਬੋਟ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਮਗਰਲੇ ਨੇ  ਰੋਬੋਟ  ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਤੁਆਰਫ਼ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਮਾਜਕ ਸੰਕਟ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਿਆਸੀ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਰੰਗੀਆਂ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ 'ਅਮਰੀਕਨ ਵਿਹਾਰਕ ਉਦਾਰਵਾਦ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਜ਼ਾਦ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਫਾਸੀਵਾਦ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਉਭਾਰ ਨੂੰ ਤੁੱਛ ਸਮਝਿਆ।
ਕਿਰਨ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ
=ਹਵਾਲੇ=
ਕਾਰਲ ਚਪੇਕ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੈੱਕ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੈੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਕਿੰਗਡਮ ਆਫ਼ ਇੰਗਲੈਂਡ
ਕਿੰਗਡਮ ਆਫ਼ ਇੰਗਲੈਂਡ 10ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ 1707 ਤੱਕ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਰਾਜ ਸੀ। ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਟਾਪੂ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਦੋ ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸਾ, ਅਜੋਕਾ ਇੰਗਲੈਂਡ, ਵੇਲਸ ਅਤੇ 15 ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਅਰਸੇ ਲਈ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਪਰਬਤੀ ਖੇਤਰ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਰਹੇ।
ਸੰਘ-ਸੰਚਾਲਤ ਕਬਾਇਲੀ ਖੇਤਰ
ਭੂਗੋਲ
ਫ਼ਾਟਾ ਦੇ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਨੂੰ ਡੂਰੰਡ ਰੇਖਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਖ਼ੈਬਰ ਪਖ਼ਤੁਨਖ਼ਵਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਹੈ।
ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਢਾਂਚਾ
thumb|403x403px|ਫ਼ਾਟਾ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ
ਕਬਾਇਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲਃ
ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰ
ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲਃ thumb|ਫ਼ਾਟਾ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੂਬੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ
ਉਨੀਂਦਰਾ (ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ)
"ਉਨੀਂਦਰਾ" (Спать хочется) 1888 ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਐਂਤਨ ਚੈਖ਼ਵ ਦੀ ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।
ਕਥਾਨਕ
ਵਾਰਕਾ ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਕੁੜੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਬੌਸ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਕਰਨੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਦੇ ਬਾਲਕ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
ਕਹਾਣੀ ਵਾਰਕਾ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਝੂਲਾ ਝੁਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੌਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਵਾਰਕਾ ਨੂੰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਨੀਂਦ ਤੋਂ ਸਿਵਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ ਹੁੰਦਾ। ਕਈ ਵਾਰ ਲੋਰੀ ਗਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਾਰਕਾ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਆ ਘੇਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਯਾਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ। ਤਦ ਉਸ ਦੀ ਮਾਲਕਣ ਉਸਨੂੰ ਆ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਰਕਾ ਫਿਰ ਸੌਂ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਸੁਪਨਾ ਫਿਰ ਚਾਲੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਐਨੇ ਨੂੰ ਸਵੇਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਲਈ ਦਿਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਹੁਕਮ ਸੁਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿੱਤ ਦਿਨ ਵਾਰਕਾ ਦੇ ਕੰਮ ਉਹੋ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦਿਨ ਭਰ ਹੁਕਮ ਪੁਗਾਉਂਦੇ ਰਹਿਣਾ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਰੋਂਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣਾ। ਕੁੜੀ ਲਈ ਆਖਰ ਇਹ ਸਭ ਅਸਹਿ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨੇ ਨੂੰ ਮੁੜ ਚਾਲੂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਗਸ਼ ਪੈਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਜੋ ਉਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਹ ਕਰਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ ਉਹ ਇਹ ਬਾਲਕ ਹੀ ਹੈ: ਸੌਂ ਜਾਣ ਅਤੇ ਮੁੜ ਸੁਪਨਾ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਗਲਾ ਘੁੱਟ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੈਖ਼ਵ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਰੋਜ਼ ਕਾਵੇਨੇ
ਰੋਜ਼ ਕਾਵੇਨੇ (ਜਨਮ 9 ਜੁਲਾਈ 1949) ਇਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲੇਖਿਕਾ, ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਕਵੀਤਰੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਉਸਦੇ ਪੋਪ ਕਲਚਰ ਅਤੇ ਮਿਡਨਾਇਟ ਰੋਜ਼ ਕੁਲੇਕਟਿਵ ਦੇ ਕੋਰ ਮੈਂਬਰ ਹੋਣ ਸਬੰਧੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਾਰਜ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਵੇਨੇ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਲਪ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਗਲਪ, ਕਵਿਤਾ, ਸਮੀਖਿਆ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਨਾ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ।
ਯਾ (ਸਿਰਿਲਿਕ)
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਰਿਲਿਕ ਲਿਪੀ
ਅਬਦੁਲ ਹਾਫੀਜ਼ ਲੱਖੋ
ਉਸਨੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਇਲਟ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਜ਼ੁਲਫ਼ਿਕਾਰ ਅਲੀ ਭੁੱਟੋ ਦਾ ਸਮਰਥਕ ਸੀ। 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਸਿਤਾਰਾ-ਏ-ਇਮਤਿਆਜ਼ ਦੇ ਸਰਵਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਵਕੀਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2017
ਸੁਮੰਗਲਾ ਸ਼ਰਮਾ
ਸੁਮੰਗਲਾ ਸ਼ਰਮਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Sumangala Sharma; ਜਨਮ 30 ਦਸੰਬਰ 1986) ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਐਥਲੀਟ ਹੈ। ਉਹ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ 2004 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ 638 ਦੇ 72-ਤੀਰ ਸਕੋਰ ਨਾਲ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਰੈਂਕਿੰਗ ਦੌਰ ਵਿੱਚ 20ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹੀ। ਐਲੀਮੀਨੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਚੀਨੀ ਤਾਈਪੇ ਦੀ 45ਵੀਂ ਰੈਂਕਿੰਗ ਦੀ ਚੇਨ ਲੀ ਜੂ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਚੇਨ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ 18-ਤੀਰ ਦੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ 142-133 ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਦਰਜ ਕਰਕੇ 32 ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀ ਕਰਿਸਟਨ ਜੀਨ ਲੁਈਸ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨ 18 ਤੀਰ ਵਿੱਚ 52ਵੇਂ ਦਰਜੇ ਦੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਤੋਂ 157-153 ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਈ। ਬੋਲੋਟੋਵਾ ਮਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ 24ਵੇਂ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਰਹੀ।
ਸ਼ਰਮਾ 8ਵੇਂ ਸਥਾਨ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਟੀਮ ਦੀ ਵੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।
ਠੁਮਰੀ
ਠੁਮਰੀ (ਦੇਵਨਾਗਰੀ: ठुमरी, Nastaliq: ٹھمری) .ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਉਪ-ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਗਾਇਨ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਵ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਖਿਆਲ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਦਰੁਤ (ਛੋਟਾ ਖਿਆਲ) ਦੀ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਠੁਮਰੀ ਵਿੱਚ ਮੁੱਢਲਾ ਫਰਕ ਇਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਛੋਟਾ ਖਿਆਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਆਸ਼ਾ ਰਾਗ ਦੇ ਸਵਰਾਂ ਅਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਸੰਗਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਠੁਮਰੀ ਵਿੱਚ ਰਸ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਭਾਵਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਕਸਰ ਠੁਮਰੀ ਗਾਇਕ ਜਾਂ ਗਾਇਕਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੀ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਮਲ ਦੌਰਾਨ ਰਾਗ ਦੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
੪੯੪
494 (49 ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਰੇਣੂ ਚੱਕਰਵਰਤੀ
ਰੇਣੂ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਕਾਰਕੁਨ, ਪਾਰਲੀਮਾਨੀ ਹਸਤੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
21 ਅਕਤੂਬਰ 1917 ਨੂੰ ਕਲਕੱਤਾ ਵਿਖੇ ਬ੍ਰਾਹਮੋ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਾਧਨ ਚੰਦਰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾਕੁਮਾਰੀ ਰਾਏ ਦੇ ਘਰ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੇ ਲੌਰੇਟੋ ਹਾਊਸ ਅਤੇ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਸੰਸਥਾ ਕੋਲਕਾਤਾ ਅਤੇ ਨਿਊਨਹੈਮ ਕਾਲਜ, ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿਖੇ ਆਨਰਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਾਈਪੋਸ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਸਾਰਕ ਰਾਈਟਰਜ਼ ਐਂਡ ਲਿਟਰੇਚਰ
ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਸਾਰਕ ਰਾਈਟਰਜ਼ ਐਂਡ ਲਿਟਰੇਚਰ (ਫੋਸਵਾਲ) ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸਾਰਕ, ਦੇਸਾਂ ਦੀ ਸਰਵ-ਉੱਚ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਦੇਸਾਂ ਦੇ ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਗਤਿਵਿਧਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਥਾ 1987 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਨਾਮਵਰ ਲੇਖਿਕਾ ਅਜੀਤ ਕੌਰ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਅਧੀਨ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚਲੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।
ਰੇਣੂ ਚੱਕਰਵਰਤੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਗੂ
1824
1824 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1820 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਮਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਯੁ (ਸਿਰਿਲਿਕ)
ਯੁ (ਸਿਰਿਲਿਕ:ਵੱਡਾ Ю ਛੋਟਾ ю) ਸਿਰਿਲਿਕ ਲਿਪੀ ਦਾ ਇੱਕ ਅੱਖਰ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਰਿਲਿਕ ਲਿਪੀ
ਮਧਾਣੀ
thumb|right
ਮਧਾਣੀ ਇੱਕ ਯੰਤਰ ਹੈ ਜੋ ਦਹੀਂ ਨੂੰ ਮੱਖਣ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਲੱਕੜ ਦਾ ਲਗਪਗ ਢਾਈ ਤਿੰਨ ਫੁੱਟ ਦਾ ਗੋਲ ਡੰਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਸਿਰੇ ਤੇ ਪੌਣੀ ਕੁ ਗਿੱਠ ਦੇ ਦੋ ਟੁੱਕੜੇ, ਚਰਖੜੀ (ਕਰਾਸ) ਵਰਗੇ ਫਿੱਟ ਕੀਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਡੰਡੇ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਸਿਰੇ ਤੇ ਕੁਝ ਵੱਢੇ ਜਿਹੇ ਗੋਲਾਈ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਡੋਰੀ ਭਾਵ ਨੇਤਰੇ ਦਾ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਵਲ਼ ਦੇ ਕੇ ਮਧਾਣੀ ਚਲਾਉਣ ਦੇ ਮੰਤਵ ਲਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਾਰੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਚਾਟੀ ਦੀ, ਜੋ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਖੁਲ੍ਹਾ ਭਾਂਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਹੋਇਆ ਦੁੱਧ ਉਲਟ ਕੇ ਦੁੱਧ ਰਿੜਕਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਕੁੜ ਦੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਲੱਕੜ ਦਾ ਯੂ ਸ਼ਕਲ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਦਾ ਹੋਲਡਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਸਿਰਿਆਂ ਤੇ ਇੱਕ ਪੱਕੀ ਡੋਰੀ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ,ਜਿਸ ਨੂੰ ਚਾਟੀ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਵਿੱਚੋਂ ਮਧਾਣੀ ਦਾ ਡੰਡਾ ਲੰਘਾ ਕੇ ਚਾਟੀ ਘੜਵੰਜੀ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਘੜਵੰਜੀ ਤੇ ਲੱਗੇ ਡੰਡੇ ਨਾਲ ਕੱਸ ਕੇ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂਕਿ ਚਾਟੀ ਵਿੱਚ ਮਧਾਣੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮ ਸਕੇ। ਮਧਾਣੀ ਘੁਮਾਉਣ ਲਈ ਨੇਤਰਾ ਭਾਵ ਇੱਕ ਡੋਰੀ ਮਧਾਣੀ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਸਿਰੇ ਕੋਲ ਵਲ਼ੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ,ਜਿਸ ਦੋਹਾਂ ਸਿਰਿਆਂ ਤੇ ਫੜਨ ਲਈ ਦੋ ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਗੁੱਲੀਆਂ ਜਿਹੀਆਂ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ,ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਂਗਲਾਂ ਫਸਾ ਕੇ ਮਧਾਣੀ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸੌਖੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੁੱਧ ਰਿੜਕਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸਵੇਰੇ ਸਾਝਰੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਿੜੀ ਚੂਕਦੀ ਨਾਲ ਜਾ ਤੁਰੇ ਪਾਂਧੀ,ਪਾਈਆਂ ਦੁੱਧ ਦੇ ਵਿੱਚ ਮਧਾਣੀਆਂ ਨੀਂ। ਦੁੱਧ/ਦਹੀ ਨੂੰ ਰਿੜਕਣ ਵਾਲੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਸੰਦ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੇ ਡੰਡੇ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਚੁਕੋਲਾ ਫੁੱਲ ਲੱਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮਧਾਣੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਰਿੜਕਣੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮਧਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਦਹੀਂ ਨੂੰ ਰਿੜਕ ਕੇ ਮੱਖਣ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਮਧਾਣੀ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਵੀ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਰਿੜਕ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਮਧਾਣੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ 24 ਕੁ ਫੁੱਟ ਲੰਮਾ ਲੱਕੜ ਦਾ ਡੰਡਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਰੰਦ ਕੇ ਗੋਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਹੇਠਾਂ ਕਰਕੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਵਿੱਥ 'ਤੇ 3/4 ਕੁ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਵਾਢੇ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਢਿਆ ਵਿਚ ਹੀ ਨੇਤੀ ਪਾ ਕੇ ਦਹੀ ਰਿੜਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਡੰਡੇ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਚੂਲ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਧਾਣੀ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਜਿਥੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਥਾਂ ਸੱਲ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਡੰਡੇ ਦੀ ਚੂਲ ਨੂੰ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਸੈੱਲ ਵਿਚ ਫਿੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਧਾਣੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਮਧਾਣੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਲੱਕੜ ਦੇ ਡੰਡੇ ਦੀ ਥਾਂ ਲੋਹੇ ਦੇ ਸਰੀਏ ਨੂੰ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਬਹੁਤੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਲੋਹੇ ਦੀ ਦੇਗ ਨਾਲ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਧਾਣੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੱਥ ਨਾਲ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਧਾਣੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਿਨੋ ਦਿਨ ਘੱਟਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ
ਮਧਾਣੀਆਂ............ ਹਾਏ ਉਇ ਮੇਰੇ ਡਾਢਿਆ ਰੱਬਾ,, ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਜੰਮੀਆਂ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੈ ਜਾਣੀਆਂ..
ਬਾਰਬਰਾ ਕਿੰਗਸੌਲਵਰ
ਬਾਰਬਰਾ ਕਿੰਗਸੌਲਵਰ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲਕਾਰਾ, ਲੇਖਿਕਾ ਅਤੇ ਕਵਿੱਤਰੀ ਹੈ। ਉਸਦੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 'ਦ ਪੋਇਜ਼ਨਵੁੱਡ ਬਾਈਬਲ' ਅਤੇ 'ਐਨੀਮਲ, ਵੈਜੀਟੇਬਲ, ਮਿਰੇਕਲ' ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਢਢੋਗਲ
ਢਢੋਗਲ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਨੇੜਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
੪੯੫
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
1825
1825 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1820 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਮਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਕਚੂਰ
ਕਚੂਰ ਦਾ ਬੂਟਾ ਹਲਦੀ ਦੇ ਬੂਟੇ ਵਰਗਾ ਹੀ ਢਾਈ ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੂਰਬੀ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਇਸ ਦੀ ਖੇਤੀ ਹਰ ਥਾਂ ਹੀ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਈ ਹੈ।
ਲਾਭ
ਕਚੂਰ ਹਲਕਾ, ਕੌੜਾ ਅਤੇ ਗਰਮ ਤਸੀਰ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਈ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਦ ਅਤੇ ਸੋਜ਼ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਾਭਵੰਦ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੁੜੱਤਣ ਅਤੇ ਗਰਮ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਭੁੱਖ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਵਾਈ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਗਰ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਖੰਘ, ਜ਼ੁਕਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਬੁਖ਼ਾਰ, ਲਕੋਰੀਏ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ, ਪੇਟ ਖਰਾਬ, ਉਲਟੀਆਂ ਜਾਂ ਦਸਤ, ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀਪਣ, ਅਫ਼ਾਰਾ, ਬਦਹਜ਼ਮੀ, ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਕੀੜੇ, ਭੋਜਨ ਹਜ਼ਮ ਨਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਜੀ ਕੱਚਾ ਹੋਵੇ, ਜੇਕਰ ਪਿਸ਼ਾਬ ਰੁਕ-ਰੁਕ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜਲਣ ਨਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੋਵੇ, ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਸਿਰ ‘ਤੇ ਲਾਉਣ ਨਾਲ ਜੂੰਆਂ ਆਦਿ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਇਸ ਨਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੌਦੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੌਦਾ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ
ਪਰਤਾਪਪੁਰਾ
'
ਪਰਤਾਪਪੁਰਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਫਿਲੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕੁਤੁਬ ਉੱਦੀਨ ਬਖ਼ਤਿਆਰ ਕਾਕੀ
ਕੁਤੁਬ ਅਲ ਅਕਤਾਬ ਹਜ਼ਰਤ ਖਵਾਜਾ ਸਯਦ ਮੁਹੰਮਦ ਕੁਤੁਬਉੱਦੀਨ ਬੁਖ਼ਤਿਆਰ ਕਾਕੀ ਦੇਹਲਵੀ (1173 - 1235) ਹਿੰਦ ਉਪ ਮਹਾਦੀਪ ਦੇ ਅਜ਼ੀਮ ਸੂਫ਼ੀ ਬਜ਼ੁਰਗ, ਸੁਲਤਾਨ ਅਲ-ਹਿੰਦ ਖਵਾਜਾ ਮੁਈਨਉੱਦੀਨ ਚਿਸ਼ਤੀ ਅਜਮੇਰੀ ਦੇ ਖ਼ਲੀਫੇ ਅਤੇ ਸ਼ੇਖ ਅਲ-ਆਲਮ ਹਜ਼ਰਤ ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦਉੱਦੀਨ ਗੰਜ ਸ਼ਕਰ ਦੇ ਪੀਰ ਅਤੇ ਮੁਰਸ਼ਿਦ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 1187 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 1236 ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਯਾਤਰਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ। ਹਜ਼ਰਤ ਕੁਤੁਬ ਦਾ ਮੂਲ ਨਾਮ ਬਖ਼ਤਿਆਰ, ਲਕਬ ਕੁਤੁਬਉੱਦੀਨ ਅਤੇ ਕਾਕੀ ਉਰਫੀਅਤ ਹੈ। ਉਹ ਕਸਬਾ ਔਸ਼ ਜਾਂ ਅਵਸ਼, ਤੁਰਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਉਹ ਹੁਸੈਨੀ ਸਾਦਾਤ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ ਅਤੇ ਬਾਲਪਣ ਹੀ ਵਿੱਚ ਬਗਦਾਦ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਖਵਾਜਾ ਮੁਈਨਉੱਦੀਨ ਚਿਸ਼ਤੀ ਦੀ ਸ਼ਾਗਿਰਦੀ ਕੀਤੀ। ਸਤਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਖਵਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਖ਼ਿਰਕਾ ਖਲਾਫ਼ਤ ਪਾਇਆ। ਕੁੱਝ ਅਰਸੇ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਪੀਰ ਅਤੇ ਮੁਰਸ਼ਿਦ ਦੀ ਮਈਅਤ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਤਸ਼ਰੀਫ ਲਿਆਏ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਗਏ। ਉਹ ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦਉੱਦੀਨ ਗੰਜ ਸ਼ੁਕਰ ਦੇ ਮੁਰਸ਼ਿਦ ਸਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤ
ਸਾਂਤੋ ਦੋਮਿੰਗੋ ਦੇ ਸੀਲੌਸ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਗਿਰਜਾਘਰ
496
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਪਾਰਾਚਿਨਾਰ
ਪਾਰਾਚਿਨਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਫ਼ਾਟਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁੱਰਮ ਏਜੰਸੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਹੈ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪਕਤੀਆ ਸੂਬੇ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਕਾਬੁਲ ਵੱਲ ਜਾਂਦਿਆਂ ਸਰਹੱਦ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਮੁਕਾਮ ਹੈ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਤੋਰਾ ਬੋਰਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਪਾਰਾਚਿਨਾਰ ਆਪਣੇ ਤਾਜ਼ਾ ਫਲਾਂ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਜੁੱਤੇ
thumb|ਜੁੱਤੀਆਂ ਦਾ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਡਿਸਪਲੇ ਜੁੱਤੀ ਪੈਰਵੀਆ ਦੀ ਇੱਕ ਇਕਾਈ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਟੀਚਾ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿਲਾਸਾ ਦੇਣਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਾਢੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੁੱਤੇ ਨੂੰ ਸਜਾਵਟ ਅਤੇ ਫੈਸ਼ਨ ਦੇ ਇੱਕ ਆਈਟਮ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੁੱਤੀਆਂ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਤਕ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਿੰਨਤਾਪੂਰਵਕ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਕੰਮ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਫੈਸ਼ਨ ਨੇ ਅਕਸਰ ਕਈ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੀ ਜੁੱਤੀ ਬਹੁਤ ਉੱਚੇ ਹੀਲਾਂ ਜਾਂ ਫਲੈਟਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ।ਸਾਲ 2010 ਵਿੱਚ ਸਮਕਾਲੀ ਫੁੱਟਵੀਅਰ ਸਟਾਈਲ, ਗੁੰਝਲਤਾ ਅਤੇ ਲਾਗਤ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੁਢਲੇ ਜੁੱਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪਤਲੇ ਇੱਕਮਾਤਰ ਅਤੇ ਸਧਾਰਨ ਪੇਟ ਦਾ ਹੋਣਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਲਈ ਵੇਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਸ਼ਹੂਰ ਡਿਜ਼ਾਇਨਰ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਉੱਚ ਫੈਸ਼ਨ ਜੁੱਤੇ ਮਹਿੰਗੇ ਸਮਗਰੀ ਦੇ ਬਣਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਉਸਾਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਜਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਡਾਲਰ ਵੀ ਜੋੜ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਜੁੱਤੀਆਂ ਖਾਸ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਹਾੜ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਜਾਂ ਸਕੀਇੰਗ ਲਈ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਬੂਟ।
ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਜੁੱਤੀਆਂ ਨੂੰ ਚਮੜੇ, ਲਕੜੀ ਜਾਂ ਕੈਨਵਸ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ 2010 ਦੇ ਦਿਸੰਬਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਰਬੜ, ਪਲਾਸਟਿਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੈਟਰੋ ਕੈਮੈਮੀਕਲ-ਉਤਪੰਨ ਸਮੱਗਰੀ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਾਨਵ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਹਾਲੇ ਵੀ ਤਿੱਖੀ ਧਾਗਿਆਂ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਅਤਿਅੰਤ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਖਤਰਿਆਂ ਲਈ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ, ਜਿਨਾਂ ਤੋਂ ਜੁੱਤੀਆਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਜੁੱਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਹਿਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਟੀਲ ਸੋਲਡ ਬੂਟ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸਾਰੀ ਦੀਆਂ ਥਾਂਵਾਂ ਤੇ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ।.
ਪ੍ਰਾਚੀਨਤਾ
thumb|ਆਰਮੀਨੀਆ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਚਮੜਾ ਜੁੱਤੀ 5500 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। thumb|ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ 6 ਵੀਂ ਜਾਂ 5 ਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਐਸਪੋਰੇਓ ਸੈਂਡਲ right|thumb|ਰੋਮਨ ਜੁੱਤੇ: ਇੱਕ ਆਦਮੀ, ਇੱਕ ਔਰਤ ਅਤੇ ਬਾਰ ਹਿੱਲ ਰੋਮੀ ਕਿੱਲ, ਸਕੌਟਲੈਂਡ ਤੋਂ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦਾ ਜੁੱਤੀ. ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜੁੱਤੀਆਂ ਸੇਜਬਰਸ਼ ਬਾਰਕ ਸੈਂਡਲ ਹਨ, ਜੋ ਲਗਭਗ 7000 ਜਾਂ 8000 ਬੀ.ਸੀ. ਤੋਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਓਰੇਗਨ ਵਿੱਚ 1938 ਵਿੱਚ ਫੋਰਟ ਰੌਕ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀਆਂ ਸਨ. ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਚਮੜੇ ਦੇ ਜੁੱਤੀ, ਇੱਕ ਚਮੜੇ ਦੀ ਗੱਡੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕਹਿਰੇ ਗਹਿਣੇ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ. 2008 ਵਿੱਚ ਆਰਮੀਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅਰੀਨੀ -1 ਗੁਣਾ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਸੀਮਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 3500 ਬੀ.ਸੀ. ਆਈਸਲੈਂਡ ਦੇ ਜੁੱਤੇ  3300 ਬੀ ਸੀ ਨਾਲ ਡੇਟਿੰਗ, ਭੂਰੇ ਬੀਅਰਸਕਿਨ ਆਧਾਰ, ਡੇਰਸਕਿਨ ਪਾਸੇ ਦੇ ਪੈਨਲ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੱਕ-ਨੈੱਟ ਜਾਲ, ਜਿਸ ਨੇ ਪੈਰ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਤੰਗ ਖਿੱਚਿਆ ਦਿਖਾਇਆ. ਅਗਸਤ 2006 ਵਿੱਚ ਜੋਤੁਨੀਹੈਮਨ ਜੁੱਤੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ. ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਚਮੜੇ ਦੀਆਂ ਜੁੱਤੀਆਂ 1800 ਅਤੇ 1100 ਬੀ.ਸੀ. ਵਿਚਕਾਰ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਇਸ ਨਾਲ ਸਕੈਂਡੇਨੇਵੀਆ ਵਿੱਚ ਲੱਭੇ ਗਏ ਕੱਪੜੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਲੇਖ ਬਣ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੁੱਤੇ
ਰਿਤਵਿਕ ਘਟਕ
ਰਿਤਵਿਕ ਘਟਕ (ਬੰਗਾਲੀ: ঋত্বিক  ( কুমার )  ঘটক,  ਰਿਤੀਕ  (ਕੁਮਾਰ)  ਘੋਟੋਕ; 4 ਨਵੰਬਰ, 1925 – ਤੋਂ 6 ਫਰਵਰੀ 1976) ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ ਸਨ। ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਘਟਕ ਦਾ ਸਥਾਨ ਸਤਿਅਜੀਤ ਰੇ ਅਤੇ ਮ੍ਰਣਾਲ ਸੇਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1970 ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਆਰਟਸ ਲਈ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਨੰਦਿਤਾ ਬੇਹਿਰਾ
ਨੰਦਿਤਾ ਬੇਹਿਰਾ(ਨੀ ਪੱਟਨਾਇਕ)ਇੱਕ ਓਡੀਸੀ ਡਾਂਸ ਇੰਸਟ੍ਰਕਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਸੇਰੀਰਟੋਸ ਵਿੱਚ ਓਡੀਸੀ ਡਾਂਸ ਸਰਕਲ ਦੀ ਬਾਨੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਕੇਲੂਚਰਨ ਮਹਾਪਾਤਰਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗੰਗਾਧਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੰਦਿਤਾ ਬਹੇਰਾ ਪਿਛਲੇ ਵੀਹ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਓਡੀਸੀ ਪੜ੍ਹਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਰ ਸਿੰਗਰ ਸਮਸਦ ਬੰਬੇ ਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀਨਾਰਾਮਣਈ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਡਾਂਸ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਔਰਤ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1957
1826
1826 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1820 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਹੁਸੈਨਪੁਰਾ (ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੱਛਮ)
ਹੁਸੈਨਪੁਰਾ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੱਛਮੀ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਇਕ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ,ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ
ਪਿੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਿਤਾ ਸਰਪੰਚ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਚੁਣੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਕ਼ਾਫ਼ ਪਹਾੜ
thumb|433x433px|ਇਸਲਾਮੀ ਮਿਥਿਹਾਸ ਮੁਤਾਬਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਕ਼ਾਫ਼ ਪਹਾੜ ਜਾਂ ਕੋਹ-ਏ-ਕ਼ਾਫ਼ ਜਾਂ ਕੋਹ ਕ਼ਾਫ਼ ( Qaafkuh or کوه قاف Kuh-e Qaaf; جبل قاف Jabal Qāf or Djebel Qaf) ਇਰਾਨੀ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਰਵਾਇਤਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪਹਾੜ ਹੈ। ਕਈ ਲੋਕ ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਧਰੁਵ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਪਹਾੜ ਦੀ ਥਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਲੜੀ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜ਼ਰਥੁਸ਼ਟ
alt=|thumb|ਜ਼ਤਥੁਸ਼ਟੀ ਮੂਰਤ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰਥੁਸ਼ਟ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜ਼ਰਥੁਸ਼ਟ (ਫ਼ਾਰਸੀ: زرتشت ‎ ‎) ਈਰਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਪੈਗੰਬਰ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਸਬੰਧ ਪਾਰਸੀ ਧਰਮ ਨਾਲ ਹੈ। ਜ਼ਰਥੁਸ਼ਟ ਦੀ ਜਨਮ ਤਰੀਕ ਉੱਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਇੱਕਮਤ ਨਹੀਂ ਹਨ।  ਉਹਨਾਂ ਨੇ 'ਗਾਥਾ ਹਪਤਾਨਘੈਤੀ' ਅਤੇ 'ਗਾਥਾਵਾਂ' ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਜ਼ਤਥੁਸ਼ਟੀ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕਲਮਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
Category:Articles containing Persian-language text Category:Articles containing Ancient Greek-language text Category:Articles containing Avestan-language text ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਬਾਨੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਰਸੀ ਧਰਮ
ਹਰਬੰਸ ਮੁਖੀਆ
ਹਰਬੰਸ ਮੁਖੀਆ (ਜਨਮ 1939), ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖੇਤਰ ਮੱਧਕਾਲੀ ਭਾਰਤ ਹੈ।
ਜੀਵਨੀ
ਹਰਬੰਸ ਮੁਖੀਆ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕਿਰੋੜੀ ਮਲ ਕਾਲਜ ਤੋਂ 1958 ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਆਰਟਸ ਦੀ ਬੀਏ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ 1969 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਭਾਗ ਤੋਂ ਡਾਕਟਰੇਟ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਲਈ ਕੇਂਦਰ, ਵਿਖੇ ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ [[ਰੈਕਟਰ ਸੀ ਅਤੇ ਫਰਵਰੀ 2004 ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਇਆ।
ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਾੱਮ
thumb|ਕਨਫਿੱਕਰ ਕੀੜੇ ਦਾ ਫੈਲਣਾ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਾੱਮ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਮਾਲਵੇਅਰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦੂਜੇ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਕਸਰ, ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੈਟਵਰਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕਰਨ ਲਈ ਟੀਚੇ ਵਾਲੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਸਫਲਤਾਵਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਾੱਮ ਲਗਭਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨੈਟਵਰਕ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਸਿਰਫ ਬੈਂਡਵਿਡਥ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਕੇ ਹੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਾਇਰਸ ਲਗਭਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਕੰਪਿਊਟਰ ਤੇ ਫਾਈਲਾਂ ਨੂੰ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਜਾਂ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਾੱਮ ਸਿਰਫ ਫੈਲਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਜਿੰਨਾ ਦੁਆਰਾ ਲੰਘਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੌਰਿਸ ਵਾੱਮ ਅਤੇ ਮਾਈਡੂਮ,ਇਹ " ਪੇ -ਲੋਡ-ਮੁਕਤ" ਵਾੱਮ ਨੈੱਟਵਰਕ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਣਜਾਣਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਵਿਘਨ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
thumb|ਕੰਪਿਊਟਰ ਹਿਸਟਰੀ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਮੌਰਿਸ ਕੀੜਾ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਫਲਾਪੀ ਡਿਸਕੀਟ ਅਸਲ ਸ਼ਬਦ "ਵਾੱਮ" ਜੌਨ ਬਰੂਨਰ ਦੇ 1975 ਦੇ ਨਾਵਲ ਦਿ ਸ਼ੌਕਵੇਵ ਰਾਈਡਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨਾਵਲ ਵਿਚ, ਨਿਕਲਸ ਹੈਫਲਿੰਗਰ ਇੱਕ ਕੌਮੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੀ ਵੈੱਬ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਆਦਮੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਇੱਕ ਡੇਟਾ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਾੱਮ ਨੂੰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੈੱਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਜਨਤਕ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨੁਕਸਾਨ
ਵਾੱਮ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੋਈ ਵੀ ਕੋਡ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ " ਪੇਲੋਡ " ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ,ਖਤਰਨਾਕ ਪੇਲੋਡਸ ਇੱਕ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਸਿਸਟਮ ਉੱਪਰ ਫਾਇਲ ਨੂੰ ਹਟਾ ਹਟਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਤੇ ਫਾਈਲ ਨੂੰ ਇੰਕ੍ਰਿਪਟ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਕੁਝ ਵਾੱਮ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਟਕਸਨੈੱਟ (ਜੂਨ 2010 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ), ਪਹਿਲੇ "ਵਾੱਮ" ਹਨ ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਅਸਲ-ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਹੂਲਤਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ, ਡੈਮ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਿਜਲੀ ਗਰਿੱਡ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਰੋਧੀ
ਵਾੱਮ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਦੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਰਕੇ ਫੈਲਦੇ ਹਨ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਕਰੇਤਾ ਨਿਯਮਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਪਡੇਟਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ (ਵੇਖੋ " ਪੈਚ ਮੰਗਲਵਾਰ "), ਅਤੇ ਜੇ ਇਹ ਇੱਕ ਮਸ਼ੀਨ ਤੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਾੱਮ ਉਸ ਮਸ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਈਮੇਲ ਖੋਲ੍ਹਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਫਾਈਲਾਂ ਜਾਂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਜਾਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਈਮੇਲਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਵੈਬਸਾਈਟਾਂ ਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਜੈਰਾਮ ਰਮੇਸ਼
ਜੈਰਾਮ ਰਮੇਸ਼ (ਜਨਮ 9 ਅਪਰੈਲ 1954) ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਜੂਨ 2004 ਤੋਂ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਾੱਮ
ਵਿਰੋਧੀ
ਐਂਟੀ-ਵਾਇਰਸ ਅਤੇ ਐਂਟੀ-ਸਪਾਈਵੇਅਰ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਮਦਦਗਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫਾਇਰਵਾਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਘਟਾਉਣ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ:
ਜੈਰਾਮ ਰਮੇਸ਼
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ
ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਾੱਮ
ਵਿਰੋਧੀ
ਲਾਗਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ - ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੰਟਰਨੈਟ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਕੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮਸ਼ੀਨ ਸਿੱਖਣ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ੱਕੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਕੇ, ਨਵੇਂ ਵਾੱਮ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਲਵੇਅਰ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ
ਤਮਾਕੂ
ਤਮਾਕੂ ਇੱਕ ਕਿਰਸਾਣੀ ਉਤਪਾਦ ਹੈ ਜੋ "ਨਿਕੋਟੀਆਨਾ" ਕੁਲ ਦੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਖਾਇਆ, ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਅਤੇ ਨਿਕੋਟੀਨ ਟਾਰਟਾਰੇਟ ਵਜੋਂ ਦਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤੋਂ ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਊਬਾ, ਚੀਨ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਨਫ਼ਾਦਾਇਕ ਫਸਲ ਹੈ। ਤਮਾਕੂ ਨਾਂ ਨਿਕੋਟੀਆਨਾ ਕੁਲ ਦੇ ਸੋਲਨਸੀਏ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਉਤਪਾਦਾਂ, ਜੋ ਸਿਗਰਟਾਂ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਮਾਕੂ ਦੇ ਬੂਟੇ ਪੌਦਾ ਜੀਵ-ਇੰਜਨੀਅਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ 70 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਸਜਾਵਟੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੁੱਖ ਵਪਾਰਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ, ਐੱਨ. ਤਾਬਾਕੁਮ, ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਿਕੋਟੀਆਨਾ ਪੌਦਿਆਂ ਵਾਂਗ ਤਪਤ-ਖੰਡੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਮੂਲ-ਵਾਸੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਇੰਨੇ ਚਿਰ ਤੋਂ ਵਾਹਿਆ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਹੁਣ ਇਸ ਦੀ ਕੋਈ ਜੰਗਲੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਐੱਨ. ਰਸਟਿਕਾ, ਇੱਕ ਹਲਕੇ ਸੁਆਦ ਅਤੇ ਤੇਜੀ ਨਾਲ਼ ਸੜਨ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀ, ਉਹ ਤਮਾਕੂ ਸੀ ਜੋ ਮੂਲ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵਰਜਿਨੀਆ ਵਿੱਚ ਉਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਇਸ ਦੀ ਖੇਤੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਤੁਰਕੀ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਖ਼ਾਰਾ ਨਿਕੋਟੀਨ ਤਮਾਕੂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਛਾਣ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੰਘਟਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਨਿਕੋਟੀਨ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਹੁਤ ਝੱਸ (ਅਮਲ) ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੀਟਾ-ਕਾਰਬੋਲੀਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਟੀਨ ਵਿਚਲੇ ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਕਰ ਕੇ ਹੀ ਤਮਾਕੂ ਫੂਕਣ ਦਾ ਅਮਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਤਮਾਕੂ ਦੇ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇਸ ਦੇ ਧੂੰਏ ਵਿਚਲੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਯੋਗਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੈਂਜ਼ਪਾਇਰੀਨ, ਫ਼ਾਰਮੈਲਡੀਹਾਈਡ, ਕੈਡਮੀਅਮ, ਗਿਲਟ, ਸੰਖੀਆ, ਫ਼ੀਨੋਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ) ਕਰ ਕੇ ਉਪਜਦੇ ਹਨ।
ਨਿਕੋਟੀਨ
ਤੰਬਾਕੂਨੋਸ਼ੀ ਵਿੱਚੋਂ 21 ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਜ਼ਹਿਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕੋਟੀਨ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨਿਕੋਟੀਨ ਦੀ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਇੱਕ ਬੂੰਦ ਨਾਲ 6 ਬਿੱਲੀਆਂ ਜਾਂ 2 ਕੁੱਤੇ ਮਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। 8 ਬੂੰਦਾਂ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਿਕੋਟੀਨ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾੜੀ ਤੰਤਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਰਗੇ ਕੋਮਲ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਅ ਕੱਚਾ ਹੋਣ ਲਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖੂਨ ਦਾ ਦਬਾਅ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਿਕੋਟੀਨ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਰਤੋਂ ਅੱਖਾਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਬੁਰਾ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਅੰਨ੍ਹਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨਿਕੋਟੀਨ ਨਾਲ ਗਲੇ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਰੋਗ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਜ਼ਖਮ ਵੀ ਸੰਭਵ ਹਨ। ਤੰਬਾਕੂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ‘ਅਲਕਤਰੇ’ ਦੇ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਪਦਾਰਥ, ਨੱਕ, ਮੂੰਹ, ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ, ਗਲੇ, ਜੀਭ, ਗੁਰਦੇ ਅਤੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੈਂਸਰ ਵਰਗੀ ਭਿਆਨਕ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਗੁਰਦੇ ਵਿੱਚ ‘ਅਲਕਤਰੇ’ ਨਾਲ ‘ਐਂਫੀਸੀਮਾ’ ਨਾਂ ਦਾ ਰੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੈਂਸਰ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਤਰਨਾਕ ਹੈ ਅਤੇ ਰੋਗੀ ਦੀ ਤੜਪ-ਤੜਪ ਕੇ ਜਾਨ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ। ਪਾਨ ਮਸਾਲਾ, ਜ਼ਰਦਾ, ਬੀੜੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿਗਰਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ
ਭਾਰਤੀ ਦੰਡ ਵਿਧਾਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 278 ਅਨੁਸਾਰ ਸਜ਼ਾਯੋਗ ਅਪਰਾਧ ਹੈ। ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ 1 ਮਈ 2004 ਤੋਂ ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ ਉੱਪਰ ਸਿਗਰਟ ਪੀਣ ਉੱਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਨੇਮੇ, ਪਾਰਕ, ਪੈਦਲ ਰਸਤੇ, ਬੱਸ ਅੱਡੇ, ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਰੇਲ ਦੇ ਡੱਬੇ, ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਸਾਧਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਸ਼ਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਹਤ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼ੱਕ
ਸ਼ੱਕ ਜਾਂ ਦੁਵਿਧਾ ਇੱਕ ਮਾਨਸਿਕ ਸਥਿਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਦੋ ਜਾਂ ਦੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਰੋਧੀ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੁਅੱਤਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।  ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਪੱਧਰ ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਿਚਕਾਰ ਦੁਚਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਤੱਥਾਂ, ਕਾਰਵਾਈਆਂ, ਇਰਾਦੇ ਜਾਂ ਫੈਸਲਿਆਂ 'ਤੇ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ, ਬੇਭਰੋਸਗੀ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਘਾਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੱਕ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਗਲਤੀਆਂ ਜਾਂ ਖੁੰਝੇ ਮੌਕਿਆਂ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਸੰਬੰਧਤ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਜਾਂ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। thumb|ਸ਼ੱਕ
ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
ਦੋ ਵਿਰੋਧੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਦੁਬਧਾ ਦੇ ਸੰਦੇਹ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ: ਮਨ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਰਕ, ਤੱਥਾਂ ਅਤੇ ਸਬੂਤ ਦੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਪੱਧਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਸਮਾਜ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਸ਼ੱਕ ਕਈ ਵਾਰੀ ਮੌਕੇ ਕਾਰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਪਰ੍ਿਵਰਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸੰਦੇਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਚਾਨਕ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ / ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਸਖਤ ਢੰਗਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ। ਸ਼ੱਕ ਦੀ ਖਾਸ ਅਹਿਮੀਅਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ ਜਾਂ ਗ਼ੈਰ-ਸਵੀਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨਾ।
ਰਾਜਨੀਤੀ, ਨੈਤਕ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ, ਅਜਿਹੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋ ਅਕਸਰ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਜੀਵਨ ਦੇ ਕੋਰਸ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸ਼ੱਕ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਸਾਰੇ ਉਪਲਬਧ ਪ੍ਰਮਾਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਾਵਧਾਨੀਪੂਰਵਕ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਵਿਰੋਧੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸਮਾਜਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਸ਼ੰਕਾ ਕਰਕੇ ਬੇਭਰੋਸਗੀ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਨਾਸਮਝ ਜਾਂ ਝੂਠ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ, ਇੰਨਲੋਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਰੁਝਾਨ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ
ਸਿਗਮੰਡ ਫਰਾਉਡ ਦੀ ਮਨੋ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕ ਹੈ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਡਰ ਦਾ ਲੱਛਣ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ) ਤੋਂ ਬਚਪਨ ਤੱਕ, ਜਦੋਂ ਹਉਮੈ ਵਿਕਸਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬਚਪਨ ਦੇ ਅਨੁਭਵ, ਇਹਨਾਂ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਬਾਰੇ ਸ਼ੱਕ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਬਹੁਤ ਪਛਾਣ ਬਾਰੇ ਵੀ।
ਕਾਨੂੰਨ
ਵਿਰੋਧੀ ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਹੁਤੇ ਫੌਜਦਾਰੀ ਕੇਸਾਂ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸਤਗਾਸਾ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਦੇ ਝਗੜਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਜਬ ਸੰਦੇਹ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ - ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ "ਸਬੂਤ ਦੇ ਬੋਝ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਪੇਸ਼ ਕਰਨੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ ਵਾਜਬ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ "ਵਾਜਬ ਸੰਦੇਹ" ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਵਾਦੀ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਹੈ। ਕੁਝ ਸ਼ੰਕਾਂ ਜਾਰੀ ਰਹਿ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਹੱਦ ਤੱਕ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮੁਦਾਲੇ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ "ਵਾਜਬ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ" ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗੀ। ਜੇ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤਾਂ "ਵਾਜਬ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ" ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੂਰੀ ਇੱਕ "ਵਾਜਬ ਸੰਦੇਹ" ਤੋਂ ਪਰੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਲਾਗੂ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਸਹੀ ਅਰਥ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ "ਵਾਜਬ" ਅਤੇ "ਸ਼ੱਕ"।
ਵਿਗਿਆਨ
ਹਰ ਚੀਜ਼ 'ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਕਰਨ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦੋ ਬਰਾਬਰ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਹੱਲ ਹਨ; ਦੋਵੇਂ ਰਿਫਲਿਕਸ਼ਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਾਲ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ. -ਹੈਨਰੀ ਪੋਂਕੇਰ, ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਹਾਇਪੌਸਟਿਸਿਸ (1905) (ਡੋਵਰ ਤੋਂ ਸੰਖੇਪ ਸੰਸਕਰਣ 1952) ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਧੀ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਪਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਹੋਰ ਖੋਜ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ਇਸਾਕ ਅਜ਼ੀਮੋਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੇਖ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਫੈਕਟ ਐਂਡ ਫੈਂਸੀ ਵਿਚ, ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕੀ ਸ਼ੱਕ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦੱਸਿਆ।
ਨੋਟਸ ਅਤੇ ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:CS1 errors: missing author or editor ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਲਵਲੇ
ਦਾਸ/ਦਾਸੀ ਸੰਬੰਧ
ਹਵਾਲੇ
thumb| ਫਰਾਂਸੀਓਸ-ਜੋਸਫ਼ ਨਵੇਜ ਦਾ 1820 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਚਿੱਤਰ ਹਾਜਰਾ ਅਤੇ ਇਸ਼ਮਾਈਲ। ਹਾਜਰਾ [[ਅਬਰਾਹਮ|ਅਬਰਾਹਾਮ ਦੀ ਮਿਸਰੀ ਰਖੇਲ ਸੀ. ਇਸ਼ਮਾਏਲ ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ]] ਦਾਸ/ਦਾਸੀ ਸੰਬੰਧ Concubinage ਇੱਕ ਪਰਸਪਰ ਅਤੇ ਜਿਨਸੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮੀ ਜੋੜਾ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾ ਸਕਦਾ ਪਰ ਹਮਬਿਸਤਰੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਕਈ ਕਾਰਨਾਂ ਸਦਕਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਮਾਜਿਕ ਦਰਜੇ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ, ਇੱਕ ਜਣੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਣਾ, ਧਾਰਮਿਕ ਜਾਂ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਮਨਾਹੀਆਂ (ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਰੋਮਨ ਸਿਪਾਹੀ), ਜਾਂ ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਨਾ ਮਿਲਣਾ। ਅਜਿਹੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਜਾਂ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਾਸੀ (ਰਖੇਲ) ਜਾਂ ਦਾਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ ਵਿਚ, ਦਾਸ ਪਤਨੀ ਦਾ ਹੇਠਲੇ ਰੁਤਬੇ ਦਾ ਸ਼ਾਦੀਸ਼ੁਦਾ ਸਾਥੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਹੁ-ਵਿਆਹ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਖੇਲ ਇੱਕ ਸੈਕੰਡਰੀ ਪਤਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਹੇਠਲੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਬਿਨ-ਵਿਆਹ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਇਸ ਰਵਾਇਤ ਦੇ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੋਣ ਅਕਾਰ ਅਤੇ ਦਾਸ/ਦਾਸੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਉਮੀਦਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵੱਖੋ ਵੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, (ਜਿਵੇਂ  ਇੱਕ ਰਖੇਲ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦਾ ਜਟਿਲ ਸਵਾਲ ਹੈ)। ਦਾਸੀ  ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਜੋ ਵੀ ਹੋਣ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ  ਪਤਨੀ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਬਿਨ-ਵਿਆਹ ਸੰਬੰਧ ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਸਵੈਇੱਛੁਕ (ਔਰਰਤ ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁਆਰਾ) ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਔਰਤ ਲਈ ਇੱਕ ਹੱਦ ਤੱਕ ਆਰਥਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਣਇੱਛਤ ਜਾਂ ਅਧੀਨ ਬਿਨ-ਵਿਆਹ ਸੰਬੰਧ ਕਈ ਵਾਰ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਦੀ ਜਿਨਸੀ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਹੁੰਦੀ, ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਔਰਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਿਨਸੀ ਸੰਬੰਧ ਦੁਰਲਭ ਨਹੀਂ ਰਹੇ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਸ਼ਾਹੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨਾਂ ਅਤੇ ਅਮੀਰ ਵਰਗਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਰਖੇਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਅਜਿਹੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਮਾਜਾਂ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਦੇ ਖ਼ਿਤਾਬ ਜਾਂ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਵਾਰਸ ਹੋਣ ਦੇ ਹੱਕ, ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਜਾਇਜ਼ ਵਾਰਸਾਂ ਦੇ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਨ ਹੁੰਦੇ।
ਪੱਛਮੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਜਿਨਸੀ ਸੰਬੰਧ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਵਿਆਹ ਦੇ ਸਹਿਵਾਸ ਵਧੇਰੇ ਹੀ ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਹੁੰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਖੇਲੀ (ਦਾਸ-ਦਾਸੀ ਸੰਬੰਧ) ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ। ਰਖੇਲੀ ਅਤੇ ਰਖੇਲ ਸ਼ਬਦ ਅੱਜ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਉਦੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਪਹਿਲੇ ਯੁੱਗ ਦੇ ਗੈਰ-ਵਿਆਹੁਤਾ ਸਾਹਿਵਾਸਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ, ਇੱਕ ਗੈਰ-ਵਿਆਹੁਤਾ ਘਰੇਲੂ ਸੰਬੰਧ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਹਿਵਾਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, (ਜਾਂ ਮਿਲਦੇ ਜੁਲਦੇ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ) ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਇੱਕ ਸਹੇਲੀ, ਮਾਲਕਣ, ਮੰਗੇਤਰ, ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਜਾਂ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਰਤੋਂ-ਵਿਹਾਰ
ਰਾਜਾ ਬੀਰਬਲ
ਭਾਰਤ ਗਲਹੋਤ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਰਾਜਾ ਬੀਰਬਲ ਇੱਕ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਦਰਬਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਜੀਰ ਸੀ ਅਤੇ ਅਕਬਰ ਦੇ 9 ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਬ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਯੋਗ ਮੈਬਰ ਸੀ, ਜਿਹੜੇ ਕੀ ਅਕਬਰ ਦੇ 9 ਨਵਰਤਨ ਸਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਨਸਕਰੀਤੀ  ਸ਼ਬਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ 9 ਰਤਨ ਹਨ। ਅਕਬਰ ਦੇ ਦੁਆਰਾ  ਬੀਰਬਲ ਜਿਆਦਾਤਰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਰੁਚਿ ਰਖਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਮਰਾਟ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਕਰੀਬੀ ਦੋਸਤ ਸੀ। ਸਮਰਾਟ ਕਈ ਬਾਰ ਬੁਧਿ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਲਈ  ਬੀਰਬਲ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕ
ਦੌਲਤ ਪੁਰ (ਸੰਗਰੂਰ)
ਦੌਲਤ ਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਨੇੜਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਗ਼ੁਲਾਮ ਖ਼ਾਨਦਾਨ
ਗੁਲਾਮ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਜਾਂ ਗ਼ੁਲਾਮ ਵੰਸ਼ ਜਾਂ ਮਮਲੂਕ ਵੰਸ਼ ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਸੀ। ਇਸ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਾਸਕ ਕੁਤੁਬੁੱਦੀਨ ਐਬਕ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੋਹੰਮਦ ਗੌਰੀ ਨੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਚੌਹਾਨ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਸੱਤਾ ਉੱਤੇ 1206 ਈਸਵੀ ਤੋਂ 1290 ਈਸਵੀ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਗੁਲਾਮ ਵੰਸ਼ ਇਸ ਕਾਰਣ ਪਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਸਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਇਲਤੁਤਮਿਸ਼ ਤੇ ਬਲਬਨ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਗੁਲਾਮ ਭਾਵ ਦਾਸ ਸਨ ਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਸਿੰਘਾਸਨ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਹੋਏ। ਕੁਤੁਬਦੀਨ (1206 - 1210 ਈਸਵੀ) ਮੂਲ: ਸ਼ਹਾਬੁਦੀਨ ਮੁਹੰਮਦ ਗੌਰੀ ਦਾ ਤੁਰਕੀ ਦਾਸ ਸੀ ਤੇ 1192 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਤਰਾਇਣ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਸਲਤਨਤ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਤੇ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰ ਤੇ ਬੰਗਾਲ ਤੱਕ, 1206 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਗੌਰੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਫੈਲਾ ਦਿੱਤੀ। ਇਸਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਕੁਤਬਦੀਨ ਐਬਕ ਮੁਹੰਮਦ ਗੌਰੀ ਦਾ ਤੁਰਕੀ ਦਾਸ ਸੀ ਪਰ ਉਸਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦੇਖਕੇ ਗੌਰੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦਾਸਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਇਲਤੁਤਮਿਸ਼ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ 1211 ਈਸਵੀ ਤੋਂ 1236 ਈਸਵੀ ਤੱਕ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵਿਸਥਾਰ ਹੋਇਆ ਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੋਂ ਨਰਮਦਾ ਤੱਕ ਤੇ ਬੰਗਾਲ ਤੋਂ ਸਿੰਧੂ ਤੱਕ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਗੁਲਾਮ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਤਹਿਤ ਆ ਗਿਆ। ਇਲਤੁਤਮਿਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬੜੇ ਹੀ ਬਿਲਾਸੀ ਸਨ। ਅੰਤ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ 1236 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਰਜ਼ੀਆ ਬੇਗਮ ਗੱਦੀ ਤੇ ਬੈਠੀ। ਰਜ਼ੀਆ ਬੜੀ ਹੀ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮਹਿਲਾ ਸੀ ਉਹ ਮਰਦਾਨੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਕੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠਦੀ ਸੀ ਪਰ ਸਾਜ਼ਿਸਕਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾਅ ਨਾ ਸਕੀ ਤੇ 1240 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਹੋਇਆ - ਸੁਲਤਾਨ ਗਿਆਸੁਦੀਨ ਬਲਬਨ ਵੀ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਲਤੁਤਮਿਸ਼ ਦਾ ਗੁਲਾਮ ਸੀ, ਇਸਨੇ 1266 ਈਸਵੀ ਤੋਂ 1287 ਈਸਵੀ ਤੱਕ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਇਸਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਅਮੀਰ ਖੁਸਰੋ ਗੁਲਾਮ ਸ਼ਾਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਹੀ ਵਰੋਸਾਏ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ। ਇਸ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਜਾਂ ਸੰਸਥਾਪਕ ਗ਼ੁਲਾਮ (ਦਾਸ) ਸਨ ਨਾ ਕਿ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਵਿਚੋਂ ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਿਰਫ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰਾਜਕਾਲ
ਇਸਨੇ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਸੱਤਾ ਉੱਤੇ ਕਰੀਬ 84 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਨੀਂਹ ਪਾਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪੂਰਵ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼ਾਸਕ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮਾਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਭੁਤਵ ਕਾਇਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਚੰਗੇਜ ਖਾਂ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜਵਾਬ ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਉੱਤੇ ਮੰਗੋਲਾਂ ਦਾ ਹਮਲਾ ਵੀ ਹੋਇਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ਼ੁਲਾਮ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ
੪੯੭
497 (49 ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਰਿਪੋਰਤਾਜ
ਰਿਪੋਰਤਾਜ ਇਸ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਇਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜਾਂ ਬਹੁ ਸਥਾਨਕ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਇਕਾਗਰ ਜਿਹਾ ਕਰਕੇ ਇਕ ਜਗ੍ਹਾ ਵਰਨਣ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ ਤਾਂ ਜੋ ਨਾਟਕੀ ਏਕਤਾ ਦਾ ਭਰਮ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਰਿਪੋਰਤਾਜ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਸਮਾਗਮ, ਸਾਕੇ, ਕਵੀ ਦਰਬਾਰ, ਖੇਡ-ਤਮਾਸੇ ਜਾਂ ਉਤਸਵ ਆਦਿ ਦਾ ਅੱਖੀ ਡਿਠਾ, ਸਾਹਿਤਿਕ ਭਾਸਾ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖੋਜ ਜਾਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਸੰਕਲਿਤ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਾਹਤਿਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵੀ ਇਸੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸਨ ਚੰਦਰ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਰਦੂ ਰਿਪੋਰਤਾਜ 'ਜਦ ਖੇਤ ਜਾਗੇ' ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋ ਚੁਕਿਆ ਹੈ।
ਮੁਹੰਮਦ ਜ਼ਮਾਨ ਖ਼ਾਨ ਕਿਆਨੀ
ਮੁਹੰਮਦ ਜ਼ਮਾਨ ਖ਼ਾਨ ਕਿਆਨੀ (1 ਅਕਤੂਬਰ, 1910 – 4 ਜੂਨ, 1981) ਆਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਚੀਫ ਆਫ ਜਨਰਲ ਸਟਾਫ ਸਨ। ਆਪਣੀ ਦੇਸ਼ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਆਪ ਆਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਪ੍ਰਥਮ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਕਮਾਂਡਰ ਬਣੇ। ਇਸ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੀਆਂ ਗਾਂਧੀ, ਨਹਿਰੂ ਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਦੇ ਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਰੈਜੀਮੈਂਟਾਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਰਮਾ ਦੇ ਮੋਰਚੇ 'ਤੇ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਨੇਤਾਜੀ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਤੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ ਤਾਂ ਆਪ ਨੂੰ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਮੁਖੀ ਥਾਪਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇੰਡੀਅਮ
ਇੰਡੀਅਮ ਇੱਕ ਤੱਤ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ In ਅਤੇ ਐਟਮੀ ਸੰਖਿਆ 49 ਹੈ। ਇਹ ਦੁਰਲੱਭ, ਬਹੁਤ ਪੋਲਾ, ਕੁੱਟੇ ਜਾਣ ਯੋਗ ਅਤੇ ਸੌਖੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਘਲਣਯੋਗ ਧਾਤ ਰਸਾਇਣਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਗੈਲੀਅਮ ਅਤੇ ਥੈਲੀਅਮ ਨਾਲ਼ ਮਿਲਦੀ-ਜੁਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਦੇ ਲੱਛਣ ਇਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਅੱਧ-ਵਿਚਕਾਰ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਖੋਜ 1863 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਇਹ ਨਾਂ ਇਸ ਦੀ ਕਿਰਨ ਪਰਛਾਈਂ ਵਿਚਲੀ ਲਾਜਵਰ (ਇੰਡੀਗੋ) ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਪਿਆ ਹੈ ਜੋ ਜਿਸਤ ਦੀ ਕੱਚੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਹੋਂਦ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਅਤੇ ਅਣ-ਪਛਾਤਾ ਤੱਤ ਹੋਣ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਨ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਹੋਈ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਸਰੋਤ ਅਜੇ ਵੀ ਜਿਸਤ ਦੀਆਂ ਕੱਚੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਹੀ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਸੰਯੋਗੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਵਾਰ ਇਹ ਅਜ਼ਾਦ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿਣਕਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਵਪਾਰਕ ਮਹੱਤਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ
ਅਹੁਰ ਮਜ਼ਦ
thumb|ਬੇਹਿਸਤੁਨ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਹੁਰ ਮਜ਼ਦ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਹੁਰ ਮਜ਼ਦ (ਫ਼ਾਰਸੀ:  ਪਾਰਸੀ ਧਰਮ ਦੇ ਰੱਬ ਦਾ ਨਾਂਅ ਹੈ। 'ਅਹੁਰ' ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ 'ਵੱਡਾ' ਜਾਂ 'ਪਾਤਸ਼ਾਹ' ਅਤੇ 'ਮਜ਼ਦ' ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ 'ਬੁੱਧੀ'।
ਲੱਛਣ
ਅਹੁਰ ਮਜ਼ਦ ਨੂੰ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਕਰਕੇ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜ਼ਰਥੁਸ਼ਟ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਆਤਮਾ ਅਨਾਦਿ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੱਚ ਦਾ ਕਰਤਾ ਅਤੇ ਰੱਖਿਅਕ ਹੈ।
ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਮੂਲ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪਾਠ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਲੇਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ
ਸੀਨੋ-ਤਿੱਬਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸੀਨੋ-ਤਿੱਬਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ 400 ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਹੈ। ਮੂਲ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਇਹ ਭਾਰੋਪੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ਦਾ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਹੈ। ਚੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ(120 ਕਰੋੜ ਬੁਲਾਰੇ), ਬਰਮੀ (3.3 ਕਰੋੜ) ਅਤੇ ਤਿੱਬਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ (80 ਲੱਖ)। ਕਈ ਛੋਟੀ ਗਿਣਤੀ ਵਾਲੀਆਂ ਸੀਨੋ-ਤਿੱਬਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖੋਜ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਚੀਨੀ, ਤਿੱਬਤੀ, ਬਰਮੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਚਾਰ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਰੋਪੀ ਜਾਂ ਆਸਟਰੋਏਸ਼ੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਪੁਨਰਸਿਰਜਣਾ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਕੰਮ ਹੋਇਆ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਪੁਨਰਸਿਰਜਣਾ ਉੱਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਭਿੰਨਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਧਾਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਕੇ ਨਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਈ ਛੋਟੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੂਰ-ਦਰਾਡੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਬਾਰਡਰ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲੀ ਖੋਜ
18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਤਿੱਬਤੀ ਅਤੇ ਬਰਮੀ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝ ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ। 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਬਰਾਇਨ ਹਾਊਟਨ ਹੌਜਸਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉੱਤਰੀਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪਹਾੜੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਸੀ। 1856 ਵਿੱਚ ਜੇਮਜ਼ ਰਿਚਰਡਸਨ ਲੋਗਨ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ "ਤਿੱਬਤੋ-ਬਰਮੀ" ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ 1858 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰੇਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ। ਸਟੇਨ ਕੋਨੋਅ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ " ਭਾਰਤ ਦੇ ਲਿੰਗੂਇਸਟਿਕ ਸਰਵੇ" ਦੇ ਭਾਗ ਤੀਜੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਤਿੱਬਤੋ-ਬਰਮੀ" ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਨੋਟਸ
<references group="lower-alpha">
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੀਨੋ-ਤਿੱਬਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ
ਪਤਲੀ ਪੱਛਮੀ ਝੀਲ
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> [[ਤਸਵੀਰ:Five_Pavilion_Bridge_and_White_Pagoda_2017.jpg|right|thumb|270x270px| ਪੰਜ ਪਵੇਲੀਅਨ ਬ੍ਰਿਜ ਅਤੇ ਵ੍ਹਾਈਟ ਪਗੋਡਾ
ਯਾਂਗਜ਼ੂ ਮੀਲ ਪੱਥਰ]] right|thumb|270x270px| 24 ਪੁਲ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਖੇਤਰ ਪਤਲੀ ਪੱਛਮੀ ਝੀਲ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਝੀਲ ਅਤੇ AAAAA ਸੈਲਾਨੀ ਆਕਰਸ਼ਣ ਅਤੇ ਯਾਂਗਜ਼ੂ ਸ਼ਹਿਰ, ਜਿਆਂਗਸੂ ਸੂਬੇ, ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਹੈ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਯਾਂਗਜ਼ੂ ਦੇ ਹਾਨਜਿਆਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਝੀਲ ਲੰਬੀ ਅਤੇ ਪਤਲੀ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਰਣਨ
ਰੋਂਦੇ ਵਿਲੋਜ਼ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਇੱਕ ਲੰਬਾ ਕਿਨਾਰਾ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਇਸ ਦੇ ਮੱਧ ਬਿੰਦੂ 'ਤੇ ਇਕ ਚੌਰਸ ਛੱਤ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਹਰੇਕ ਕੋਨੇ 'ਤੇ ਪਵੇਲੀਅਨ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਹੈ। ਝੀਲ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਪਾਰਕ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਆਕਰਸ਼ਣ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਲੋਟਸ ਫਲਾਵਰ ਪਗੋਡਾ (ਲੀਅਨਹੁਆ ਐਸਓ, ਬੀਜਿੰਗ ਦੇ ਬੇਹਾਈ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਚਿੱਟੇ ਪਗੋਡਾ (ਬਾਇਟਾ) ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਇੱਕ ਚਿੱਟਾ ਢਾਂਚਾ; ਛੋਟਾ ਗੋਲਡ ਮਾਉਂਟੇਨ (ਜ਼ੀਓ ਜਿਨ ਸ਼ਾਨ); ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਫੜਨਾ। ਪਲੇਟਫਾਰਮ (Diaoyutai), ਕਿਆਨਲੋਂਗ ਸਮਰਾਟ ਦਾ ਇੱਕ ਮਨਪਸੰਦ ਰਿਟਰੀਟ। ਸਮਰਾਟ ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜਨ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਤੋਂ ਇੰਨਾ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਸਨੇ ਕਸਬੇ ਲਈ ਵਾਧੂ ਵਜ਼ੀਫੇ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਤੈਰਾਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ ਮੱਛੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਹੁੱਕ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਸਨ।
ਪਤਲੀ ਪੱਛਮੀ ਝੀਲ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਸਿਰਾ ਯਾਂਗਜ਼ੂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ (ਸਾਬਕਾ ਕੰਧ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ) ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਕੋਨੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਇਸ ਬਿੰਦੂ ਤੋਂ, Erdaohe ਨਹਿਰ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਕੋਨੇ 'ਤੇ Hehuachi ("Lotus Pond") ਤੱਕ ਸਾਬਕਾ ਕੰਧ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕਿਨਾਰੇ ਦੇ ਨਾਲ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਵਗਦੀ ਹੈ; ਹੇਹੁਆਚੀ ਆਪਣੀ ਵਾਰੀ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀ ਏਰਡਿਓਹੇ ਨਹਿਰ ਦੁਆਰਾ ਚੀਨ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਗ੍ਰੈਂਡ ਨਹਿਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਿਆਂਗਸੂ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਜੂਲੀਅਸ ਕੱਗਵਾ
ਜੂਲੀਅਸ ਕੱਗਵਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਯੁਗਾਂਡਾ ਦੀ ਇੰਟਰਸੈਕਸ ਹੈ, ਜੋ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਕਾਰਕੁੰਨ ਅਤੇ ਇੰਟਰਸੈਕਸ ਸਹਿਯੋਗ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ ਜੋ ਅਟੈਪੀਕਲ ਸੈਕਸ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ (ਐਸ.ਆਈ.ਪੀ,ਡੀ) ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। 2010 ਵਿੱਚ ਕੱਗਵਾ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਅਵਾਰਡ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਜੇਤੂ ਸੀ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਵੀ ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਜੇਤੂ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਵਰਗ
ਨੰਜ਼ ਵੈੱਲ
200px|thumbnail|right|ਯੂਰਪਾ ਉੱਤੇ ਨੰਜ਼ ਵੈੱਲ ਨੰਜ਼ ਵੈੱਲ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Nuns Well) ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪਰਵਾਸੀ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭੂਮੀਗਤ ਜਲਾਸ਼ੀਅ ਹੈ। ਇਹ ਯੂਰਪਾ ਪਾਈਂਟ ਦੇ ਨਜਦੀਕ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮੂਰਿਸ਼ ਕਾਲ ਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੁਨਿੰਦਾ ਗਵਾਹੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਤਰਿਮ ਪਾਣੀ ਦੀ ਆਪੂਰਤੀ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਜਿਹੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਕੁੰਡ ਦਾ ਇਹ ਨਾਮ ਸ਼ਿਰਾਇਨ ਆਫ ਆਰ ਲੇਡੀ ਆਫ ਯੂਰੋਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨੱਨਾਂ ਤੋਂ ਵਿਉਤਪੰਨ ਹੈ। ਅਠਾਰਹਵੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਵਿੱਚ ਨੰਜ਼ ਵੈੱਲ ਮਿਲਿਟਰੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਆਪੂਰਤੀ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਂਨੀਵੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੁਆਂਢ ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਿਤ ਮਦਿਅਨਿਰਮਾਣਸ਼ਾਲਾ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਉਪਲੱਬਧ ਕਰਾਂਦਾ ਸੀ। ਸਾਲ 1988 ਵਿੱਚ ਰਾਇਲ ਇੰਜੀਨਿਅਰਸ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤਮਾਨ ਮੁੱਖ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜੋ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਕੈਸਲ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। 2010-2011 ਵਿੱਚ ਨੰਜ਼ ਵੈੱਲ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇਸ ਥਾਂ ਦੇ ਨਵੀਨੀਕਰਣ ਦਾ ਕਾਰਜ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਇਤਿਹਾਸ
left|thumb|ਜਾਨ ਡਰਿੰਕਵਾਟਰ ਬੇਥਿਊਨ|180px ਨੰਜ਼ ਵੈੱਲ ਇਬੇਰਿਆਈ ਪ੍ਰਾਯਦੀਪ ਦੇ ਇੱਕਦਮ ਦੱਖਣ ਨੋਕ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪਰਵਾਸੀ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭੂਮੀਗਤ ਜਲਾਸ਼ਏ ਹੈ। ਇਹ ਯੂਰਪਾ ਪਾਈਂਟ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜੋ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਸਿਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਯੂਰਪਾ ਸੜਕ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕੁੰਡ ਯੂਰੋਪਾ ਨਿਊ ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਯੂਰੋਪਾ ਫਲੈਟਸ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਕੇਟਲੀ ਉਹ ਟਨਲ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਦਵਾਰ ਦੇ ਅੱਗੇ ਤਥਾ ਇਬ੍ਰਾਹੀਮ-ਅਲ-ਇਬਰਹੀਮ ਮਸਜਦ ਦੇ ਕੋਲ ਉਸ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਰਚਨਾ ਦੀ ਪੂਰਵ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਜਲਾਸ਼ਏ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਪੌੜੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਭੂਮੀਗਤ ਤਲ ਉੱਤੇ ਬਣੇ ਦਰਵਾਜੇ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹੈ। ਜਲਾਸ਼ਇਅ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੂਮੀਗਤ ਮਹਿਰਾਬ ਵਾਲੇ ਚੈਮਬਰ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਮੀਨੀ ਪਾਣੀ ਨਿਕਾਸਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਨੰਜ਼ ਵੈਲ ਮੂਰਿਸ਼ ਕਾਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੁਨਿੰਦਾ ਗਵਾਹੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਤਰਿਮ ਪਾਣੀ ਦੀ ਆਪੂਰਤੀ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਕੁੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਿਰਾਇਨ ਆਫ ਆਰ ਲੇਡੀ ਆਫ ਯੂਰੋਪ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਨੰਜ਼ ਤੋਂ ਉਦਭਵ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਤੀਰਥ ਯੂਰੋਪਾ ਪਾਈਂਟ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਹੋਰ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਥਾਂ ਹੈ। ਨੰਜ਼ ਵੈੱਲ ਯੂਰਪਾ ਪਾਈਂਟ ਲਾਇਟਹਾਉਸ ਦੀ ਨੇੜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾਲ 1753 ਵਿੱਚ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਹੰਫਰੀ ਬਲੈਂਡ ਨੇ ਜਲਾਸ਼ਿਅ ਦੇ ਚੈਂਬਰਸ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਦ ਇਸ ਜਲਾਸ਼ਿਅ ਤੋਂ ਮਿਲਿਟਰੀ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਆਪੂਰਤੀ ਕਰੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ। ਨੰਜ਼ ਵੈਲ ਦਾ ਵਰਣਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਜਾਨ ਡਰਿੰਕਵਾਟਰ ਬੇਥਿਊਨ ਦੇ ਜਰਨਲ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਜਰਨਲ "ਅ ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ ਦ ਲੇਟਰ ਸੀਜ ਆਫ ਜਿਬਰਾਲਟਰ" ਵਿੱਚ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ 1786 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਿਸ ਕਥਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਜਿਕਰ ਹੋਇਆ ਉਹ ਹੈ: "ਟੁਵਰਡਸ ਯੂਰਪਾ ਅਡਵਾਂਸ ਇਜ ਅ ਮੂਰਿਸ਼ ਬਾਥ, ਕਾਲਡ ਬਾਏ ਦ ਗੈਰੀਸਨਸ, ਦ ਨੰਜ਼ ਵੈੱਲ। ਇਟ ਇਜ ਸੰਕ ਐਟ ਫੀਟ ਡੀਪ ਇਸ ਦ ਰਾਕ, ਇਜ 72 ਫੀਟ ਲਾਂਗ, ਐਂਡ 42 ਫੀਟ ਬਰਾਡ, ਐਂਡ, ਟੂ ਪ੍ਰਿਜਰਵ ਦ ਵਾਟਰ, ਹਜ ਏਨ ਆਰਚਡ ਰੂਫ, ਸਪੋਰਟਿਡ ਬਾਏ ਪਿਲਰਸ"।
ਸ਼ਾਹਿਦਾ ਜਮੀਲ
ਸ਼ਾਹਿਦਾ ਨਿਘਤ ਜਮੀਲ (ਜਨਮ 30 ਜਨਵਰੀ 1944 ਨੂੰ ਸ਼ਾਹਿਦਾ ਨਿਘਤ ਸੁਲੇਮਾਨ ਵਜੋਂ) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ
ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਚੌਧਰੀ ਮੁਹੰਮਦ ਜਮੀਲ ( ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਬਾਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ) ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜ਼ਾਹਿਦ ਜਮੀਲ (ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੈਰਿਸਟਰ) ਅਤੇ ਸ਼ਾਹਿਦ ਜਮੀਲ (ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਕੀਲ) ਆਦਿ।
ਸਿਆਸੀ ਕਰੀਅਰ
ਉਹ 1999 ਵਿੱਚ ਸਿੰਧ ਸੂਬੇ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਬਣੀ ਅਤੇ 2000 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨ, ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਦੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਮੰਤਰੀ ਬਣੀ। ਉਸਨੇ 2007 ਤੋਂ 2008 ਤੱਕ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੁਹੰਮਦ ਮੀਆਂ ਸੂਮਰੋ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਵਿਕਾਸ, ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ
ਉਸਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਖੋਜ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਮਾਜਿਕ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਤੱਤ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਅਪਰਾਧ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ, ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਮਾਪ 'ਤੇ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਆਦਿ।
ਅਧਿਆਪਨ ਅਨੁਭਵ
ਉਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਐਲ.ਐਲ.ਬੀ. ਅਤੇ ਐਲ.ਐਲ.ਐਮ. ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਐਸ.ਐਮ. ਲਾਅ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਹ ਕਰਾਚੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਲਾਅ ਵਿੱਚ ਵਿਜ਼ਿਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਕਾਨੂੰਨਾਂ 'ਤੇ ਪੱਕੀ ਪਕੜ ਹੈ।
ਸਰੋਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਾਚੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਵਕੀਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1944
ਚਿਤਪਾਵਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ
ਚਿਤਪਾਵਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੋਂਕਣ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਬਰਾਦਰੀ ਦਾ ਨਾਂਅ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਚਿਤਪਾਵਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲੋਂ ਨੀਵਾਂ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।  ਉਹ ਪੇਸ਼ਵਿਆਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਮੁੱਖਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਉਹ ਕੋਂਕਣੀ ਦੀ ਉਪਬੋਲੀ ਚਿਤਪਾਵਨੀ ਬੋਲੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਬਰਾਦਰੀ ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬਾਕੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਫ਼ੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ
1807
1807 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1800 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਮਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
੪੯੮
498 (49 ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਐਂਜੀ ਮੋਚੇਖ਼ਾ
ਮਾਮ ਐਂਜੀ ਮੋਚੇਖ਼ਾ ੨੦੦੯ ਤੋਂ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰੰਭਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਟੁਆਟਰਸਰਾਂਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਲੈਕਚਰਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਰਹਿ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਮਹਿਲਾ ਲੀਗ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਰਹਿ ਗਈ ਸੀ।
ਭਾਰਤੀ ਬਨਾਮ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
= ਭਾਰਤੀ ਬਨਾਮ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ =
ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖਿੱਤੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪੜਾਅ ਉੱਤੇ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਜੀਵਨ ਢੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੰਕਲਪ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਕਿਸੇ ਜਨਸਮੂਹ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿਚਲੀਆਂ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਰਨ ਦੇ ਢੰਗ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਸ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜਾਂ ਨਾਲੋਂ ਨਿਖੇੜਦੇ ਹਨ। ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਭੌਤਕ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਨਵਾਂ ਚੱਲਦਾ ਹੈ.
ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਭਾਵ ਉਸ ਵੱਡੇ ਭੂ-ਖਿੱਤੇ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੋਂ ਕੰਨਿਆ ਕੁਮਾਰੀ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਧਰਮਾਂ, ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੀਆਂ ਭੂਗੌਲਿਕ ਹੱਦਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਆਪਣਾ ਜੱਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਸਾ ਬਹੁਤ ਮਹਾਨ, ਗੌਰਵਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਮਲ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਨੇਕਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕੌਮਾਂ ਜਾਂ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅੰਸ਼ ਵੀ ਅਪਨਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਨਣ ਲਈ ਇਸਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਇਤਿਹਾਸ, ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਿ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪਾਏ ਗਏ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨਾ ਪਵੇਗਾ।
ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਸੱਂਭਿਅਤਾ
ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ 3000 ਈ.ਪੂ. ਦੇ ਨੇੜੇ ਤੇੜੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀਂ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਨਤ ਸੱਭਿਅਤਾ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਦੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸੱਭਿਅਤਾ ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਤੀਕ ਹੀ ਸਿਮਿਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਗੋਂ ਇਸਦੇੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਰਾਜਸਥਾਨ, ਸਤਲੁਜ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਨੇੜੇ ਲੌਥਾਲ ਤੱਕ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ:- ਦੇਵੀ ਮਾਂ, ਗਊ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਪੂਜਾ ਆਦਿ।
ਫਾਤਿਮਾ ਚੌਹਾਨ
ਫਾਤਿਮਾ ਚੌਹਾਨ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨ ਹੈ ਜਿਹਨੂੰ ਹੋਮ ਅਫੈਰਜ਼ ਦੀ ਡਿਪਟੀ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁਕਰਰ ਹੋਈ।
ਭਾਰਤੀ ਬਨਾਮ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਸੱਂਭਿਅਤਾ
==== ਆਰੀਆ ਕਾਲ ==== ਆਰਿਆ 2000 ਈ.ਪੂ. ਛੋੋਟੇ ਛੋਟੇ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਆਏ। ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਸ਼ਹਿਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ। ਪਰ ਆਰੀਆਂ ਨੇ ਪਿੰਡ ਆਬਾਦ ਕੀਤੇ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥ ਕਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਵੇਦ ਵੀ ਆਰੀਆ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹਨ। ਵਰਤਮਾਨ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚਾਰ ਜਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦੇਣਾ ਆਦਿ ਵੀ ਆਰੀਆ ਨਸਲ ਨੇ ਹੀ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ। ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ ਜੋ ਕਿ 1500 ਈ.ਪੂ. ਅਤੇ 1000 ਪੂ.ਈ. ਵਿਚਾਲੇ ਉੱਨਤ ਹੋਇਆ, ਅੱਜ ਤੀਕ ਵੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਅਤੇ ਰਾਮਾਇਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਫਾਤਿਮਾ ਚੌਹਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਭਾਰਤੀ ਬਨਾਮ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਸੱਂਭਿਅਤਾ
==== ਬੁੱਧ ਕਾਲ ==== ਮਹਾਤਮਾ ਬੁੱਧ ਅਤੇ ਜੈਨ ਦਾ ਕਾਲ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਧੀਨ ਜਾਤਾਂ ਪਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜਕੜਿਆ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਸਖਤੀਆਂ ਤੋ ਲਾਂਭੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਘਟਨਾ ਸਿਕੰਦਰ ਮਹਾਨ ਦਾ ਹਮਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਯੂਨਾਨੀ ਫ਼ਿਲਾਸਫਰ, ਵਿਗਿਆਨੀ ਲਿਆਇਆ ਸੀ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਯੂਨਾਨੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਅਤੇ ਵਿਚਾਧਾਰਾ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ।
ਭਾਰਤੀ ਸਾਮਰਾਜ
ਸਿਕੰਦਰ ਦੇ ਹਮਲੇ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰੀਆ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਕ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਰਾਜ ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਬੰਗਾਲ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੇ ਲੇਖਕ ਚਾਣਕਿਆ(ਕੁੱਟਲਿਆ) ਇਸੇ ਕਾਲ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਅਸ਼ੋਕ ਵੇਲੇ ਰਾਜ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ। ਅਸ਼ੋਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਾਜ ਬਿਖਰ ਗਿਆ ਤੇ ਭਾਰਤ ਕਬੀਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਇੰਡੋ ਪਾਰਥੀਅਨ, ਸ਼ੱਕ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਾਣ ਆਦਿ ਕਬੀਲੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਕਨਿਸ਼ਕ ਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜ਼ੇ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਬੁੱਤ ਅਚਕਨ ਅਤੇ ਪਜਾਮੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਪੁਸ਼ਾਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋਣ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। 8ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪਾਰਸੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਏ ਅਤੇ 9ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਮੁਗ਼ਲ ਰਾਜ਼ ਦੇ ਅੰਤ ਤੀਕ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜਪੂਤਾਨਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਅਲਬਰੂਨੀ ਦੀ ਕਿਰਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਇਸਲਾਮੀ ਜਾਤਾਂ ਦੀ ਆਮਦ
ਮੱਧਕਾਲ ਦੇ ਉੱਥਾਣ ਨਾਲ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਮੇਂ ਮੁਸਲਿਮ ਹਮਲਾਵਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਲੁੱਟ ਦੇ ਮਕਸਦ ਨਾਲ ਆਏ ਤੇ ਵਾਪਿਸ ਚਲੇ ਗਏ ਤੇ ਕੁਝ ਦੀ ਮੰਸ਼ਾ ਰਾਜ ਕਰਨ ਦੀ ਰਹੀ। ਮੁੰਹਮਦ ਗਜ਼ਨੀ ਨਾ ਨਾਮ ਲੁਟੇਰੇ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਕੁੱਤਬਦੀਨ ਪਹਿਲਾ ਰਾਜਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਸਲਤਨਤ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ। ਮਗਰੋਂ ਅਲਾਊਦੀਨ ਖਿਲਜੀ 1296 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਬਣਿਆ। ਮੁਗ਼ਲ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਲੜਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਮੁਸਲਮਾਨ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਹੀਂ ਸਨ ਆਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇੱਥੇ ਈ ਵਿਆਹ ਆਦਿ ਰਚਾਏ ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਜੰਗੀ ਕੈਦੀ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਗੁਲਾਮੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਮੁਸਲਿਮ ਧਰਮ ਧਾਰਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਆਬਾਦੀ ਜਨਮੀ। ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਆਮਦ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਕਲਾ, ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰੀ, ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਕ ਪੱਖੋਂ, ਇਮਾਰਤਸਾਜ਼ੀ ਆਦਿ ਪੱਖਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦ ਨਾਲ ਈ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੂਫ਼ੀ ਫ਼ਕੀਰ ਆਏ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹਮਲਾਵਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਈ ਜਾਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦਾ ਅੰਗ ਬਣ ਗਈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਇੱਕ ਖਾਸ ਖਿੱਤੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਜੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਮਾਤਰ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜਾਨਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਸ ਨੂੰ ਘੜਣ ਵਿਚ, ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਜੋਂ ਤਿੰਨ ਆਧਾਰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।
ਸਥਾਨਕ ਸੋਮੇ
ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਮਲ। ਭੂਗੋਲਿਕ ਹੱਦਾਂ-ਹਾਲਤਾਂ, ਸਮਾਜਕ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾ।
ਭਾਰਤੀ ਸੋਮੇਂ
ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮੁੱਖ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਉਪ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸੋਮੇ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਉਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਆ ਜਾਵੇਗਾ ਜਿਹੜਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਡੇਰੇ ਸਮੂਹ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੋਮੇ
ਕੁਝ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅੰਗ ਅਜਿਹੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿਸੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਅੰਸ਼-ਪਾਸਾਰ ਜਾਂ  ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਦੇ ਅਮਲ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪੱਖ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੇ  ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਪਰਕ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤੇ ਹਨ।
= ਭਾਰਤੀ ਬਨਾਮ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ = ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਭਾਰਤੀ ਕੌਮੀ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਭਾਰਤੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਗ ਮਾਤਰ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਭਾਰਤ ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੋਂ ਕੰਨਿਆ ਕੁਮਾਰੀ ਤੱਕ ਦੇ ਖਿੱਤੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੁੱਕਲ ਵਿੱਚ ਸਮੋਈ ਬੈਠਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਰਗੇ ਅਨੇਕਾਂ ਹੀ ਖਿੱਤੇ ਸਮਾਏ ਹੋਏ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰੰਗ, ਨਸਲ, ਭਾਸ਼ਾ, ਧਰਮ ਆਦਿ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖਿੱਤੇ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਕਸਲਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਬਂਗਾਲ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਪਰੰਤੂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਵੱਡਮੁੱਲਾ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖਿੱਤੇ ਨੂੰ ਸਪਤ ਸਿੰਧੂ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜਿੱਥੇ ਭਾਰਤੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥ ਵੇਦ ਰਚੇ ਗਏ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਅਣਮੁੱਲੀ ਕ੍ਰਿਤ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਿੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਭਗਤ ਕਵੀਆਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਬਨਾਰਸ ਦੇ ਕਬੀਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਬੰਗਾਲੀ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਸਰੋਤ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹੁਣ ਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਏਦਾਂ ਹੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਚਾਹੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਖਿੱਤਾ ਈ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਹਰਿਆਣਾ ਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਇੱਧਰਲੇ ਪੰਜਾਬ ਵਰਗੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸਿੰਧੂ ਤੋਂ ਪਾਰਲਾ ਪਰਦੇਸ ਹਿੰਦੂਸਤਾਨ ਸੀ। ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੱਕ ਸਨ। ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਆਗਮਨ ਵੇਲੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼ਾਇਰ ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ ਲਿਖਦਾ ਹੈ- ਜੰਗ ਹਿੰਦ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਹੋਣ ਲੱਗਾ। ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਫੌਜਾਂ ਦੋਵੇਂ ਭਾਰੀਆਂ ਨੇ।
ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ ਅਕਸਰ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਹੋਂਦ ਸਮੁੱਚੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚਹੁੰ ਉਂਗਲਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਗੂਠੇੇ ਵਾਂਗ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਲਗਭਗ ਸਾਰੀਆਂ ਹੀ ਖੂਬੀਆਂ ਖ਼ਾਮੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅੰਦਰ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਯੂਰਪੀਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਕੇ ਬਾਕੀ ਸਭੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਹਮਲਾਵਰ ਪੰਜਾਬ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਪਹਿਰਾਵਾ, ਖਾਣ-ਪਾਣ ਆਦਿ ਸਭ ਭਾਰਤਵਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਵਧੇਰੇ ਦਰੁਸਤ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿਚੋਂ ਪੰਜਾਬ ਆਪਣੀ ਨਿਰਾਲੀ, ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਦਿਖ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਮਨੁੱਖੀ ਪਰਵਾਸ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਰਵਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਰੈਨੇ ਵੈਲਕ
ਰੈਨੇ ਵੈਲਕ (22 ਅਗਸਤ 1903 - 11 ਨਵੰਬਰ 1995) ਇੱਕ ਚੈਕ-ਅਮਰੀਕੀ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਕ ਸੀ।
ਜੀਵਨ
ਰੈਨੇ ਵੈਲਕ ਦਾ ਜਨਮ ਵਿਆਨਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਜਰਮਨ ਅਤੇ ਚੈਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਿੱਖੀਆਂ। ਇਸਨੇ ਪਰਾਗ ਦੀ ਚਾਰਲਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਅਧਿਅਨ ਕੀਤਾ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਵੀਨ ਆਲੋਚਨਾ
ਚਿਤਪਾਵਨੀ ਬੋਲੀ
ਚਿਤਪਾਵਨੀ ਕੋਂਕਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਇੱਕ ਉਪਬੋਲੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਚਿਤਪਾਵਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਰਾਦਰੀ ਦੇ ਲੋਕ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਚਿਤਪਾਵਨ ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਰਤਨਾਗਿਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਆਏ ਅਤੇ ਹੁਣ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ੈਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।  1950ਵਿਆਂ ਤੱਕ ਚਿਤਪਾਵਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਚਿਤਪਾਵਨੀ ਹੀ ਬੋਲਦੇ ਸਨ ਪਰ ਬਦਲਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਰਾਠੀ ਅਪਣਾ ਲਈ। ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਚਿਤਪਾਵਨੀ ਕੋਂਕਣ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ ਅਲੋਪ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਪਰ ਕੁਝ ਪੇਂਡੂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਜ਼ੁਰਗ ਲੋਕ ਹਾਲੇ ਵੀ ਇਹ ਬੋਲੀ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਚਿਤਪਾਵਨ ਗੋਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਕੰਨੜ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵਸੇ ਉਹ ਹਾਲੇ ਵੀ ਇਹ ਭਾਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ
੪੯੯
499 (49 ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ