cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਨਾਚੋ ਵੀਦਾਲ
ਕੈਰੀਅਰ
14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਵੀਦਾਲ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਕੂਲ ਛੱਡ ਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਕਿਸ਼ੋਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਪੰਕ ਬੈਂਡ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ ਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਮੇਲਿਲਾ ਵਿੱਚ ਸਪੇਨੀ ਲੇਗਿਓਨ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਇਸਨੇ 21 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬਾਰਸਿਲੋਨਾ ਦੇ ਬਗਦਾਦ ਪੋਰਨ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਆਪਣੀ ਸਹੇਲੀ "ਜਾਜ਼ਮਾਇਨ" ਨਾਲ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਲਾਈਵ ਜਿਨਸੀ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਬਾਰਸਿਲੋਨਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਇਰੋਟਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਖੋਸੇ ਮਾਰੀਆ ਪੋਨਸੇ, ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਜਿਸਨੇ ਇਸਨੂੰ ਪੌਰਨ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਪਰਿਚਿਤ ਕਰਵਾਇਆ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
31 ਮਈ 2005 ਵਿੱਚ, ਵੀਦਾਲ ਨੇ ਪੋਰੋਨੋਗ੍ਰਾਫੀ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੋਲੰਬੀਅਨ ਪੌਰੋਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਅਦਾਕਾਰਾ ਫ੍ਰਾਂਸੇਕਾ ਜੇਮਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ। ਉਹ ਮੈਨਸ਼ਨ ਚਲੇ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਸੀ, ਇੰਗੁਏਰਾ, ਵਲੇਨਸੀਯਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਛੋਟੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਨਾਚੋ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਰਿਵਾਰ ਇੱਥੇ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਪਰ, ਛੇ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ ਹੀ ਇਸ ਜੋੜੇ ਨੇ ਤਲਾਕ ਲਈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਵੀਦਾਲ ਪੌਰਨ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਇਸਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਰੋਸਾ ਕਾਸਤਰੋ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ।
ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ
thumb|ਨਾਚੋ ਵੀਦਾਲ ਅਤੇ ਜੇਵੇਲ ਡੇਨਿਲ ਆਪਣੇ ਐਕਸਆਰਸੀਓ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ, 2001 ਵਿੱਚ, ਵਧੀਆ ਮਰਦ-ਔਰਤ ਸੈਕਸ ਸੀਨ,
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:CS1 maint: Unrecognized language ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1973 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨੀ ਮਰਦ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨੀ ਪੌਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨੀ ਮਰਦ ਪੌਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰ
ਪ੍ਰਿਆ ਟੰਡਨ
ਪ੍ਰਿਆ ਟੰਡਨ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਲਾਈਫ ਓਕੇ ਦੇ ਸ਼ੋਅ ਬਾਵਰੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸ਼ਾਹੀਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ ਏਕ ਥਾ ਰਾਜਾ ਏਕ ਥੀ ਰਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸਵਰਨਲੇਖਾ ਲਕਸ਼ਯਰਾਜ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਡਰਾਮਾ ਸੀਰੀਜ਼ ਸਾਥ ਨਿਭਾਨਾ ਸਾਥੀਆ ਵਿੱਚ ਸਮੀਰਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ।
2016 ਵਿੱਚ ਉਹ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ਮੋਹ ਮਾਇਆ ਮਨੀ ਵਿੱਚ ਜੀਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਉਸਨੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ਵੈਡਿੰਗ ਐਨੀਵਰਸਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਉਸਨੇ 2016 ਵਿੱਚ ਰੁਦਰ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਹੁਕਮ ਦੀ ਬੇਗੀ (ਕਹਾਣੀ)
"ਹੁਕਮ ਦੀ ਬੇਗੀ" (ਰੂਸੀ: Пиковая дама; translit. Pikovaya dama) ਮਨੁੱਖੀ ਲਾਲਚ ਬਾਰੇ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਨੇ ਇਹ 1833ਵਿੱਚ ਬੋਲਦੀਨੋ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਸੀ। ਅਤੇ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਾਹਿਤਕ ਮੈਗਜੀਨ Biblioteka dlya chteniya ਵਿੱਚ ਮਾਰਚ 1834 ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਨਾਇਕਾ ਕਾਊਂਟੈੱਸ ਦਾ ਪ੍ਰਾਰੂਪ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨਤਾਲੀਆ ਪੇਤਰੋਵਨਾ ਗਲਿਤਜ਼ਾਈਨ (Princesse Moustache) ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਬੁਆਇਸ ਇਨ ਦ ਸੈਂਡ
ਬੁਆਇਸ ਇਨ ਦ ਸੈਂਡ ਅਮਰੀਕੀ ਗੇਅ ਪੌਰਨੋਗਰਾਫਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਪੌਰਨ ਦਾ ਸੁਨਹਿਰੀ ਯੁੱਗ ਦੇ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। 1971 ਵਿੱਚ ਆਈ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਵੇਕਫੀਲਡ ਪੂਲ ਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕੇਸੀ ਡੋਨੋਵਨ ਇਸ ਵਿਚ ਅਦਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਗੇਅ ਪੌਰਨ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ੲੇਨੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਹੋਈ। ਇਹ 1969 ਵਿੱਚ ਐਂਡੀ ਵਾਰਹੋਲ ਦੀ ਬਲਿਊ ਫ਼ਿਲਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਈਆਂ ਮੁੱਢਲੀਆਂ ਪੌਰਨ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ।   ਜਿਸਨੂੰ ਮੁੱਖਧਾਰਾ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਮਿਲੀ। 1972 ਦੀ ਡੀਪ ਥਰੌਟ ਇਸ ਤੋਂ ਸਾਲ ਮਗਰੋਂ ਆਈ ਸੀ।
8000 ਡਾਲਰ ਦੇ ਬਜਟ 'ਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ ਜੋ ਸਮਲਿੰਗੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਿਨਾਰੇ ਵਿੱਚ ਡੋਨੋਵਾਨ ਦੇ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪੋਰੋਲ ਦੁਆਰਾ ਵਿਗਿਆਪਨ ਅਭਿਆਨ ਨਾਲ ਅਸ਼ਲੀਲਤਾ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ 1971 ਵਿੱਚ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਤੁਰੰਤ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਸਟਾਰ ਡੌਨੋਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਸੀਕਵਲ, ਬੈਨਜ ਇਨ ਦੀ ਰੇਡ II, ਨੂੰ 1986 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾ ਸਕੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਹੌਬੀ ਧਾਲੀਵਾਲ
ਹੌਬੀ ਧਾਲੀਵਾਲ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Hobby Dhaliwal) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੌਬੀ ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਗਾਉਣ ਅਤੇ ਭੰਗੜੇ ਦੇ ਹੁਨਰ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਨਮ ਅਤੇ ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ:
ਹੋਬੀ ਧਾਲੀਵਾਲ ਦਾ ਜਨਮ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਚਪਰੌੜਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ ਅਤੇ ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ, ਹਾਬੀ ਧਾਲੀਵਾਲ ਦੇ ਮਾਪੇ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਮਾਡਲ ਸਕੂਲ ਨਾਭਾ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਮਹਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲੈ ਲਿਆ। ਕਾਲਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਖੇਡਾਂ, ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਭੰਗੜੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਐਂਡ੍ਰਿਊ ਕਾਰਨੇਗੀ
ਐਂਡ੍ਰਿਊ ਕਾਰਨੇਗੀ (ਨਵੰਬਰ 25, 1835 ਤੋਂ 11 ਅਗਸਤ, 1919) ਇੱਕ ਸਕੌਟਿਸ਼-ਅਮਰੀਕੀ ਉਦਯੋਗਪਤੀ, ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ ਸਨ। 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਕਾਰਨੇਗੀ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸਟੀਲ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂਂ ਅਮੀਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਵਿਅਕਤੀ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਉਹ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਅਤੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਪਿਛਲੇ 18 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਲਗਭਗ 350 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।
ਕਾਰਨੇਗੀ ਦਾ ਜਨਮ ਡੌਨਫਰਮਿਨ, ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ 1848 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਾਰਨੇਗੀ ਨੇ ਇੱਕ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਫਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ 1860 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰੇਲਮਾਰਗਾਂ, ਪੁਲਾਂ, ਅਤੇ ਤੇਲ ਡੇਰਿਕਸ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਅੱਗੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸੇਲਸਮੈਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਧਨ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਉਦਯੋਗ ਲਈ ਪੈਸਾ ਉਠਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਾਰਨੇਗੀ ਸਟੀਲ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਜੋ ਉਸਨੇ 1901 ਵਿੱਚ ਜੇ ਪੀ ਮੌਰਗਨ 480 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ ਵੇਚ ਦਿੱਤੀ। ਕਾਰਨੇਗੀ ਸਟੀਲ ਕੰਪਨੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਯੂ. ਐੱਸ. ਸਟੀਲ ਕੰਪਨੀ ਬਣ ਗਈ। ਕਾਰਨੇਗੀ ਸਟੀਲ ਕੰਪਨੀ ਵੇਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਅਗਲੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ‘’’ਜੌਨ ਡੀ. ਰੌਕਫੈਲਰ’’’ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਅਮਰੀਕੀ ਬਣ ਗਿਆ।
ਕਾਰਨੇਗੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਾਕੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ ਪਰਉਪਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਨੇ ਸਥਾਨਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ, ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਤੋਂ ਕਮਾਏ ਧਨ ਨਾਲ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਕਾਰਨੇਗੀ ਹਾਲ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੈਲਸ ਬਣਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਕਾਰਨੇਗੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ, ਕਾਰਨੇਗੀ ਐਂਡਾਉਮੈਂਟ ਫਾਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਪੀਸ, ਕਾਰਨੇਗੀ ਇੰਸਟੀਟਿਓੂਸ਼ਨ ਫਾਰ ਸਾਇੰਸ, ਕਾਰਨੇਗੀ ਮੇਲੋਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਕਾਰਨੇਗੀ ਟਰੱਸਟ ਫਾਰ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਜ਼ ਆਫ ਸਕਾਟਲੈਂਡ, ਕਾਰਨੇਗੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਅਤੇ ਕਾਰਨੇਗੀ ਹੀਰੋ ਫੰਡ ਆਦਿ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
ਜੀਵਨੀ
ਕਾਰਨੇਗੀ ਦਾ ਜਨਮ 1835 ਵਿੱਚ ਡੌਨਫਰਮਲਾਈਨ, ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਵਿਲੀਅਮ ਕਾਰਨੇਗੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਮਾਰਗਰੇਟ ਮੋਰੀਸਨ ਕਾਰਨੇਗੀ ਸੀ। ਉਹ ਡੌਨਫਰਮਲਾਈਨ ਦੇ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਖਿਆ ਮੁਫਤ ਸੀ।
ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਕਲ ਜਾਰਜ ਲੌਡਰ ਸੀਨੀਅਰ, ਜੋ ਇੱਕ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਰਾਜਨੀਤਕ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ। ਜਾਰਜ ਲੌਡਰ ਸੀਨੀਅਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਕਾਰਨੇਗੀ ਇਕੱਠੇ ਵੱਡੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਵਪਾਰਕ ਸਾਥੀ ਬਣੇ। 1948 ਵਿੱਚ ਕਾਰਨੇਗੀ ਚੰਗੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਅਲੇਗੇਨੀ, ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਅਲੇਗੇਨੀ, ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਦਿਨੋਂ ਦਿਨ ਵਧਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਸ਼ਹਿਰ ਬਹੁਤ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਉੱਨ ਅਤੇ ਸੂਤੀ ਕੱਪੜੇ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੀਆਂ ਵਸਤਾਂ 'ਤੇ "ਮੇਡ ਇਨ ਅਲੇਗੇਨੀ" ਮਾਰਕਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਕਾਰਨੇਗੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਨੌਕਰੀ ਇੱਕ ਕੌਟਨ ਫੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ। ਇੱਥੇ ਉਹ ਦਿਨ ਵਿੱਚ 12 ਘੰਟੇ, ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ 6 ਦਿਨ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਤਨਖਾਹ 1.20 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਹਫ਼ਤਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਸਕੌਟਿਸ਼ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਜੋਹਨ ਹੇਅ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 2 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਹਫਤੇ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ।
ਰੇਲਮਾਰਗ
1853 ਵਿੱਚ, ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਰੇਲਰੋਡ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਥਾਮਸ ਏ. ਸਕੌਟ ਨੇ 4.00 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਹਫਤੇ ਦੀ ਤਨਖ਼ਾਹ ‘ਤੇ ਕਾਰਨੇਗੀ ਨੂੰ ਸਕੱਤਰ / ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਫ੍ਰਫਰ ਆਪਰੇਟਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਕਾਰਨੇਗੀ ਨੇ ਇਸ ਨੌਕਰੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਫ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਰੇਲ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਸੰਭਾਵਨਾ ਸੀ। 24 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ‘ਤੇ ਸਕਾਟ ਨੇ ਕਾਰਨੇਗੀ ਨੂੰ ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਰੇਲ ਰੋਡ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਪੁੱਛਿਆ। ਕਾਰਨੇਗੀ ਨੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1 ਦਸੰਬਰ, 1859 ਨੂੰ, ਕਾਰਨੇਗੀ ਪੱਛਮੀ ਮੰਡਲ ਦਾ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਬਣ ਗਿਆ। ਕਾਰਨੇਗੀ ਨੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ 16 ਸਾਲ ਦੇ ਭਰਾ ਟੌਮ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਿੱਜੀ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਫ ਆਪਰੇਟਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਕਾਰਨੇਗੀ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਚਚੇਰੀ ਭੈਣ ਮਾਰੀਆ ਹੋਗਨ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਫ ਆਪਰੇਟਰ ਬਣੀ। ਰੇਲਮਾਰਗ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵੱਡਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ। ਕਾਰਨੇਗੀ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਲਾਗਤ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਸਿੱਖਿਆ।
ਮੌਤ
11 ਅਗਸਤ, 1919 ਨੂੰ ਲੈਨੋਕਸ, ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਵਿਖੇ ਕਾਰਨੇਗੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਨੂੰ ਸਲੀਪੀ ਹੋਲੋ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੇ ਸਲੀਪੀ ਹੋਲੋ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦਫਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸ਼ੋਭਨਾ ਭਾਰਤੀਆ
ਸ਼ੋਭਨਾ ਭਾਰਤੀਆ (ਜਨਮ 1957) ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਸ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੈ। ਇਹ ਗਰੁੱਪ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਵਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਬਿਰਲਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਪ੍ਰੋ ਚਾਂਸਲਰ ਵਜੋਂ ਚਾਰਜ ਸੰਭਾਲਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਐਂਡੈਵਵਰ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਵੀ ਹੈ। ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਨੇੜਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ, ਸ਼ੋਭਨਾ ਨੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੇ ਨਾਮਜ਼ਦ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। 2016 ਵਿੱਚ, ਫੋਰਬਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੂੰ 93 ਵੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਔਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1957 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਵਾੜੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਰਲਾ ਪਰਿਵਾਰ
ਜ਼ਾਈਲਮ
ਜ਼ਾਈਲਮ ਨਾੜੀਦਾਰ ਬੂਟਿਆਂ ਵਿਚਲੇ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ; ਦੂਜਾ ਟਿਸ਼ੂ ਫ਼ਲੋਅਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਬਦ ਜ਼ਾਈਲਮ (xylem) ਯੂਨਾਨੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ξύλον (ਜ਼ਾਈਲੌਨ), ਮਤਲਬ "ਲੱਕੜ" ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ; ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ-ਪਛਾਣਿਆ ਜ਼ਾਈਲਮ ਟਿਸ਼ੂ ਲੱਕੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਬੂਟੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਭਬਾਨੀ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ
ਭਬਾਨੀ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ (10 ਨਵੰਬਰ 1906 – 10 ਅਕਤੂਬਰ 1988) ਬੰਗਾਲੀ ਮੂਲ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਮਾਜਕ-ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਗਲਪ ਲਿਖਿਆ। ਉਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਬੰਗਾਲ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਭਾਗਲਪੁਰ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਨੇ ਪਟਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਡਾਕਟਰੇਟ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਅਤੇ ਡਿਪਲੋਮੈਟਿਕ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਨੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਛੱਡ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸਾਹਿਤ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਉਸੇ ਦੇਸ਼ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਹਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੀਏਟਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਆਪਣੇ ਤੀਹ ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਵਿਚ ਗਲਪ ਲਿਖਣਾ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਾਹਿਤਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਿਖਣ ਦਾ ਆਪਣਾ ਮਾਧਿਅਮ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਚੁਣਿਆ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਗਲਪੁਰ, ਜੋ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੀ ਬੰਗਾਲ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਪੇ ਬੰਗਾਲੀ ਸਨ। ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਨੇ ਪਟਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ. ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਦੀ ਅਸਲ ਚੋਣ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਭਰੇ ਰਵੱਈਏ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਵੱਲ ਜਾਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ। ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਨੇ ਲੰਡਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਮਾਸਟਰ (1931) ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੇਲ ਡਿਗਰੀ (1934) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਇੱਕ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸਰਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ, ਹੈਰੋਲਡ ਲਸਕੀ, ਤੋਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਸੀ। ਉਹ ਸਾਹਿਤਕ ਸਰਕਲਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਸੀ ਅਤੇ ਕਈ ਰਸਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਦੇ ਕੁਝ ਲੇਖ ਦਿ ਸਪੈਕਟਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸੰਪਾਦਕ ਫਰਾਂਸਿਸ ਯੇਟਸ-ਬ੍ਰਾਊਨ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਨੇ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1930 ਵਿੱਚ ਟੈਗੋਰ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਿ ਗੋਲਡਨ ਬੋਟ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ। ਯੇਟਸ-ਬ੍ਰਾਊਨ ਅਤੇ ਟੈਗੋਰ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਨੂੰ ਬੰਗਾਲੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਗਲਪ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ।
ਭਾਰਤ ਦੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
ਭਾਰਤ ਦੀ ਲੋਕ-ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਲੋਕਧਾਰਾਵਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਨਸਲੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪੱਖੋਂ ਵਿਭਿੰਨ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਇਕਾਈ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਬਾਰੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਧਾਰਨ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ-ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ-ਚੌਥਾਈ ਆਬਾਦੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਮੰਨਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੀ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ, ਇਕਮੁੱਠ ਅਤੇ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਸੰਕਲਪ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਲਚਕਦਾਰ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੈ ਜੋ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਿਭਿੰਨ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ, ਕਈ ਖੇਤਰੀ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਵੱਖ ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਵੱਧਣ ਅਤੇ ਫੁੱਲਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਧਰਮ ਸਥਾਨਕ ਧਾਰਮਿਕ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਕਥਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਸਥਾਨਕ ਧਾਰਮਿਕ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਜਾਂ ਰਸਮਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਜਾਂ ਇਸਲਾਮ ਵਰਗੇ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਨਾਲੋਂ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀ ਉੱਚਤਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸਮਝੀਆਂ ਗਈਆਂ ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਜਾਂ ਅਲੌਕਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਘੇਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਾਹਨ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਜਾਂ ਸੰਸਥਾਗਤ ਚੈਨਲਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦੀ ਲੋਕ ਕਥਾ
thumb|ਥਿਰਯਤਮ - (ਕਰੂਮਕਨ ਵਲਲਟੂ) ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੋਵਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਖਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲਿਆ ਗਿਆ ਮਹਾਨ ਸੂਰ ਅਤੇ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਕਵਿਤਾ ਹੈ। ਪਾਬੂਜੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਅਜਿਹਾ ਇੱਕ ਮੌਖਿਕ ਮਹਾਂਕਾਵਿ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਤੋਂ ਡਾ. ਜੋਨ ਸਮਿੱਥ ਨੇ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਇਹ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਕਵਿਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕਹਾਣੀਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ ਤੇ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭੋਪਸ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਇੱਕ ਟੇਪਰੀ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੋਰਟੇਬਲ ਮੰਦਿਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਵਣਤਥੋ ਫਰਿੱਡ ਹੈ. ਸਿਰਲੇਖ ਦਾ ਪਾਤਰ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤ, ਇੱਕ ਰਾਜਪੂਤ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਗੁਨਾਹ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਗਰਬਾ ਅਤੇ ਡੰਡਿਆ ਰਾਸ, ਓਡੀਸ਼ਾ ਦਾ ਸੰਬਲਪੁਰੀ ਨਾਚ, ਛਾਉ, ਅਲਕਪ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਗੰਭੀਰ, ਆਸਾਮ ਦਾ ਬਿਹੂ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦਾ ਘੁਮਾਰ, ਗੋਆ ਦਾ ਧੰਗਰ, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦਾ ਪੰਥੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ਕਲਾਵਾਂ. ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਕੋਲਾੱਟਮ, ਕਰਨਾਟਕ ਦਾ ਯਕਸ਼ਾਗਣਾ, ਕੇਰਲਾ ਦਾ ਥਿਰਯੱਟਮ ਅਤੇ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦਾ ਚਾਂਗ ਲੋਅ ਮਿਥਿਹਾਸਕ, ਲੋਕਧਾਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮੌਸਮੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇ ਅਣਗਿਣਤ ਤੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਰਾਮਾਇਣ ਅਤੇ ਮਹਾਭਾਰਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਰਵਾਇਤੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸੰਗ੍ਰਹਿਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਚਤੰਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਸ਼ਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਰਵਾਇਤੀ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ। ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਹਿੱਤੋਪਦੇਸ਼ਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਐਨਥਰੋਪੋਮੋਰਫਿਕ ਫੈਬਲੀਅਕਸ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਹੈ ਜੋ ਨੌਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸੰਕਲਿਤ ਹੈ।
ਪਿਛਲੇ ਤੀਹ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਚਕਾਂ ਨੇ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਦੇਵੇਂਦਰ ਸਤਿਆਰਥੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇਵ ਉਪਾਧਿਆਇਆ, ਪ੍ਰਫੁੱਲ ਦੱਤਾ ਗੋਸਵਾਮੀ, ਕੁੰਜਾ ਬਿਹਾਰੀ ਦਾਸ਼, ਆਸ਼ੂਤੋਸ਼ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੀਨੀਅਰ ਲੋਕ-ਕਥਾ ਵਾਚਕਾਂ ਨੇ ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਲੋਕਧਾਰਕਾਂ ਨੇ ਯੂਐਸ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਖੋਜ ਦੇ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸਿਖਿਅਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਕਥਾ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਨਵਾਂ ਰੁਝਾਨ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਖ਼ਾਸਕਰ, ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਨੇ ਲੋਕਧਾਰਾਵਾਂ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਏ.ਕੇ. ਰਮਨਜੁਆਨ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਸੰਗ ਤੋਂ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ-ਕਥਾਕਾਰ ਸਨ।
ਲੋਕਧਾਰਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਦੋ ਸਟ੍ਰੀਮਾਂ (ਸਿਕਸਿਕ) ਦੁਆਰਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਇੱਕ ਹੈ ਫਿਨਲੈਂਡ ਦੀ ਲੋਕ-ਕਥਾ ਵਾਚਕ ਲੌਰੀ ਹੋਨਕੋ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਹੈ ਅਮੈਰੀਕਨ ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਪੀਟਰ ਜੇ ਕਲੋਜ਼। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਲੋਕਧਾਰਕਾਂ ਨੇ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਸਿਰੀ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਫੀਲਡ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਧਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਲੋਕ ਕਥਾ ਅਧਿਐਨ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਸਲੀਅਤ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।
ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਚਿਤ੍ਰਸੇਨ ਪਸਾਯਤ, ਐਮਡੀ ਮੁਥੁਕੁਮਰਸਵਾਮੀ, ਵਿਵੇਕ ਰਾਏ, ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਹੰਦੂ, ਬੀਰੇਂਦਰਨਾਥ ਦੱਤਾ, ਪੀਸੀ ਪੱਟਨਾਇਕ, ਬੀ. ਰੈਡੀ, ਸਾਧਨਾ ਨਾਇਥਾਨੀ, ਪੀ. ਸੁਆਬਰੀ, ਮੌਲੀ ਕੌਸ਼ਲ, ਸ਼ਿਆਮ ਸੁੰਦਰ ਮਹਾਪਾਤਰਾ, ਭਾਬਗਰਾਹੀ ਮਿਸ਼ਰਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਵੇਂ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਨੁਸ਼ਾਸ਼ਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੂਪ ਦੇਣ ਲਈ ਸੰਬੰਧਿਤ ਖੇਤਰ ਹਨ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸਮਰਥਨ ਕੇਂਦਰ ਨੇ ਲੋਕ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਲੋਕਧਾਰਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਡੋਮੇਨ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਡੋਮੇਨ ਦੇ ਪਾੜੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹਿਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਨਾਇਕ, ਖਲਨਾਇਕ ਅਤੇ ਚਾਲਬਾਜ਼
ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਰਾਮ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਰਗੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਨਾਇਕ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਤੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਪਰ ਭਾਰਤੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਉਪ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ, ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਨਾਇਕ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਾਇਕਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਖੇਤਰੀ ਨਾਇਕਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ ਅਤੇ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਨਾਇਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਮੂਹਕ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਜਿੰਦਾ ਹਨ। ਆਓ ਸੰਤਾਂ ਜਾਂ ਗੋਂਡਾਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਲਈਏ। ਸੰਥਾਲਿਆਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਹੀਰੋ ਬੀਅਰ ਖੇਰਵਾਲ ਅਤੇ ਬੀਦੂ ਚੰਦਨ ਹਨ। ਗੋਂਡਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਨਾਇਕ ਚਿਤਲ ਸਿੰਘ ਛੱਤੀ ਹਨ। ਬਾਂਜਾਰਾ ਲੋਕ ਨਾਇਕ ਲੱਖਾ ਬਨਜਾਰਾ ਜਾਂ ਰਾਜਾ ਇਸਾਲੂ ਹਨ।
ਸਮਾਜਕ ਚੇਤਨਾ
ਸਮਾਜਿਕ ਚੇਤਨਾ ਸਮਾਜ ਅੰਦਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਸਮੂਹਿਕ ਚੇਤਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।  ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਨੁੱਖੀ ਪ੍ਰਾਣੀ ਕੁਝ ਉਤਪਾਦਕ ਜਾਂ ਆਰਥਿਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਮਾਜਿਕ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਾਰਕਸ ਨੇ ਕਿਹਾ:
ਭਾਰਤ ਦੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਨਾਇਕ, ਖਲਨਾਇਕ ਅਤੇ ਚਾਲਬਾਜ਼
ਨਾਇਕਾਂ ਅਤੇ ਨਾਇਕਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹਾਦਰੀ ਦੀਆਂ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਮੌਖਿਕ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਇੱਕ "ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਠ" ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲਿਖਤ ਟੈਕਸਟ ਦੇ ਉਲਟ। ਇਸ ਲਈ, ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਨਾਇਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਮੌਖਿਕ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਮਨਾਹੀ ਹੈ। ਲੋਕ-ਨਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਨਿੰਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਨਾਇਕ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਨਾਇਕ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਅੰਤਰ ਹੈ। ਕਲਾਹੰਡੀ ਵਿਚ, ਨਸਲੀ ਗਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਖਿਕ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਉਪਲਬਧ ਹਨ, ਜੋ ਰਸਮ ਪ੍ਰਸੰਗ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਮਾਹਰ ਡਾਕਟਰ ਮਹਿੰਦਰ ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ ਸੱਤ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ ਕਾਲਹੰਡੀ ਵਿੱਚ ਮੌਖਿਕ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਉੱਤੇ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। ਡਾ. ਚਿਤਰਸੇਨ ਪਸਾਯਾਤ ਨੇ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕ ਅਤੇ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਰੂਪਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਧਨੁ ਯਾਤਰਾ, ਕੰਧੇਨ-ਬੁਧੀ ਯਾਤਰਾ, ਚੁੱਡਾ-ਖਾਈ ਯਾਤਰਾ, ਸੁਲੀਆ ਯਾਤਰਾ, ਪਠਖੰਡ ਯਾਤਰਾ, ਡਾਂਗਰ ਯਾਤਰਾ, ਖੰਡਾਬਾਸ ਯਾਤਰਾ, ਛਤਰ ਯਾਤਰਾ, ਸੀਤਲ ਦਾ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਥੀ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ 'ਨਾਇਕਾਂ ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ।
ਸਮਾਜਕ ਚੇਤਨਾ
"ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦੌਰਾਨ, ਮਨੁੱਖ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਬੰਧਾਂ, ਪੈਦਾਵਾਰੀ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਝਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਅਜ਼ਾਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਪੜਾਅ ਉੱਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪਦਾਰਥਕ ਪੈਦਾਵਾਰੀ ਤਾਕਤਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨਾਲ਼ ਸੁਰਮੇਲ਼ਤਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਪੈਦਾਵਾਰੀ ਸਬੰਧਾਂ ਦਾ ਕੁੱਲ ਜੋੜ ਸਮਾਜ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਬਣਤਰ, ਅਸਲੀ ਬੁਨਿਆਦ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਕਨੂੰਨੀ ਤੇ ਸਿਆਸੀ ਉੱਚ-ਉਸਾਰ ਖੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਸਮਾਜਿਕ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰੂਪ ਹੋਂਦ ‘ਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਦਾਰਥਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦਾ ਢੰਗ ਸਮਾਜਿਕ, ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਢਾਲ਼ਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਤੈਅ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ, ਇਸ ਤੋਂ ਉਲਟ, ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਹੋਂਦ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਤੈਅ ਕਰਦੀ ਹੈ। "
ਭਾਰਤ ਦੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਨਾਇਕ, ਖਲਨਾਇਕ ਅਤੇ ਚਾਲਬਾਜ਼
ਭਾਰਤੀ ਮੌਖਿਕ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਹਰ ਥਾਂ ਜਾਤੀ ਅਧਾਰਿਤ ਸਭਿਆਚਾਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਨਲੈਂਡ ਦੇ ਤੁਰਕੁ ਤੋਂ ਆਏ ਪ੍ਰੋ. ਵਿਵੇਕ ਰਾਏ ਅਤੇ ਡਾ. ਕੇ. ਚਿੰਨਾਪਾ ਗੌੜਾ ਨੇ ਪ੍ਰੋ. ਵਿਵੇਕ ਰਾਏ ਅਤੇ ਡਾ ਕੇ ਚਿੰਨਾਪਾ ਗੌੜਾ ਨਾਲ ਸਿਰੀ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਬਾਰੇ ਵਿਆਪਕ ਫੀਲਡ ਵਰਕ ਅਤੇ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰੀ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਖੰਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰੋ: ਪੀਟਰ ਜੇ ਕਲਾਜ਼ ਨੇ ਤੁਲੂ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਉੱਤੇ ਗਹਿਰਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਦੇਵਨਾਰਾਇਣ ਮਹਾਂਕਾਵਿ 'ਤੇ ਆਦਿੱਤਯ ਮਲਿਕ, ਜਮਬੂਪੁਰਾਣਾ' ਤੇ ਪੁਲੀਕੌਂਡਾ ਸਬਬੈਕਰੀ, ਪਬੂਜੀ ਮਹਾਂਕਾਵਿ 'ਤੇ ਡਾ ਜੇਡੀ ਸਮਿੱਥ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਯੋਗ ਕਾਰਜ ਹਨ ਜੋ ਵਿਆਪਕ ਪਾਠਕਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਮਾਜਕ ਚੇਤਨਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦ
ਭਾਰਤ ਦੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਧਾਰਕ
ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ-ਕਥਾ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਿਐਨ ਹੌਲੀ ਸੀ। ਮੁੱਢਲੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਸਰੋਤ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪੁਨਰ-ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵਧੇਰੇ ਸੁਤੰਤਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤਾ।
ਏ. ਕੇ. ਰਾਮਾਨੁਜਨ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਅਤੇ ਸੁਹਜ ਯੋਗਦਾਨ ਕਈ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਪ੍ਰਸੰਗ-ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਇੱਕ ਥੀਮ ਹੈ ਜੋ ਨਾ ਸਿਰਫ ਰਾਮਾਨੁਜਨ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਤੇ ਕਲਾਤਮਕ ਕਵਿਤਾ ਬਾਰੇ ਉਸ ਦੀ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। "ਜਿਥੇ ਮਿਰਰਜ਼ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਹਨ," (1989) ਅਤੇ "ਤਿੰਨ ਸੌ ਰਮਾਇਣ" (1991) ਵਿਚ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ "ਅੰਤਰ-ਭਾਸ਼ਾਈ", ਲਿਖਤ ਅਤੇ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਕਰਦਾ ਹੈ ... ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਸਿਰਫ਼ ਕੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ 'ਦੁਹਰਾਓ' ਜਾਂ ਇਸ ਦੀ ਇੱਕ ਨਕਲ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਲੇਖ "ਜਿਥੇ ਮਿਰਰ ਹਨ ਵਿੰਡੋਜ਼: ਟੂਵਰਡ ਐਂਥੋਲੋਜੀ ਆਫ਼ ਰਿਫਲਿਕਸ਼ਨ" (1989), ਅਤੇ ਦਿ ਇੰਟੀਰਿਅਰ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ: ਇੱਕ ਕਲਾਸੀਕਲ ਤੋਂ ਲਵ ਕਵਿਤਾਵਾਂ. ਤਾਮਿਲ ਐਂਥੋਲੋਜੀ (1967) ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਫੋਕਟੇਲਜ਼, ਟਵੰਟੀ ਇੰਡੀਅਨ ਲੈਂਗੂਏਜਜ਼ (1991) ਦੇ ਓਰਲ ਟੇਲਜ਼, ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ-ਕਥਾ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ।
ਰੁਡਯਾਰਡ ਕਿਪਲਿੰਗ ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਪੱਕ ਆਫ਼ ਪੁੱਕਜ਼ ਹਿੱਲ ਐਂਡ ਰਿਵਾਰਡਜ਼ ਐਂਡ ਪ੍ਰੀਅਰਜ਼ ਜਿਹੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੋਕਧਾਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪੇਸ਼; ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਵਿਸ਼ੇ ਨਾਲ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਕਿਪਲਿੰਗ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਸਮਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਸੀ। ਉਸਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੋ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਲੋਕਧਾਰਾਵਾਂ ਦੇ ਢੰਗਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਲਿਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਜਸਟ ਸੋ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਥੀਮ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਿਰਦਾਰ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਾਮ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਹੈਲਨ ਬੈਨਰਮੈਨ ਨੇ ਹੁਣ ਦੀ ਬਦਨਾਮ ਭਾਰਤੀ-ਸਰੂਪਿਤ ਲਿਟਲ ਬਲੈਕ ਸੈਂਬੋ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਲਿਖੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ।
ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਤੋਂ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਢੰਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕਧਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੜਾਅ ਪਹਿਲੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤਾ ਉਹਨਾਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਜੋ ਉਹ ਰਾਜ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਸਨ ਜੋ ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ ਦੇ ਮਕਸਦ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਤੀਜਾ ਪੜਾਅ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਦੌਰ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ, ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕਥਾਵਾਂ, ਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਂਕਾਵਿਾਂ ਰਾਹੀਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਛਾਣ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ, ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਭਾਗ ਖੋਲ੍ਹਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ।
ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਡਾ: ਸਤੇਂਦਰ, ਦਵਿੰਦਰ ਸਤਿਆਰਥੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਦੇਵ ਉਪਾਧਿਆਏ, ਝੱਬਰਚੰਦ ਮੇਘਾਨੀ, ਪ੍ਰਫੁੱਲ ਦੱਤਾ ਗੋਸਵਾਮੀ, ਆਸ਼ੂਤੋਸ਼ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ, ਕੁੰਜਾ ਬਿਹਾਰੀ ਦਾਸ਼, ਚਿੱਤਰਸੇਨ ਪਸਾਯਤ, ਸੋਮਨਾਥ ਧਾਰ, ਰਾਮਗਰੀਬ ਚੱਬੇ, ਜਗਦੀਸ਼ ਚੰਦਰ ਤ੍ਰਿਗੁਣਾਯਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਪ੍ਰੇਰਕ ਸਨ। ਬੇਸ਼ੱਕ, ਰੁਝਾਨ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸੀ। ਇਹ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸੀ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਨੇ ਲੋਕਧਾਰਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀਗਤ ਅਧਿਐਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੱਛਮੀ, ਪੂਰਬੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ।
ਸਮਕਾਲੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲੋਕਧਾਰੀਆਂ ਦੇ ਮੋਢੀ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਹੰਦੂ, ਸਾਧਨਾ ਨੈਥਾਨੀ, ਕਿਸ਼ੋਰ ਭੱਟਾਚਾਰਜੀ, ਕੈਲਾਸ਼ ਪਟਨਾਇਕ, ਵੀਏ ਵਿਵੇਕ ਰਾਏ, ਮਰਹੂਮ ਕੋਮਲ ਕੋਠਾਰੀ, ਰਾਘਵਨ ਪਯਾਨਦ, ਐਮ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ, ਨੰਦਿਨੀ ਸਾਹੂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਨ। ਨਵੇਂ ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਦੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਉੱਭਰਦਾ ਰੁਝਾਨ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕਧਾਰਾ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਮਾਡਲ ਤੋਂ ਪੂਰੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਸਮਝਣ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਲੋਕ-ਕਥਾ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਅਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਜੋ ਲੋਕ-ਕਥਾ ਦੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਅਤੇ ਖਪਤਕਾਰ ਹਨ, ਤੋਂ ਲੋਕਧਾਰਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਲੋਕਧਾਰਾਵਾਂ ਦਾ ਉਪਯੋਗਕਰਤਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕਧਾਰਾ ਕੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਅਰਥਾਂ ਨਾਲ ਹੈ। ਪਰ ਸਿਧਾਂਤਕ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਕੋਣ ਤੋਂ ਲੋਕਧਾਰਾਵਾਂ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ, ਲੋਕਧਾਰਾਵਾਦੀ ਨੂੰ ਲੋਕ ਤੋਂ ਜਿੰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕੇ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਨੂੰ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਲੁਕਵੇਂ ਅਰਥ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦੋਵਾਂ ਲੋਕਧਾਰਾਵਾਂ ਦੀ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਅਰਥ ਦੇਣ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਸਕੇ।
ਡਾ: ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਓਡੀਸ਼ਾ ਅਤੇ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੇ ਲੋਕਧਾਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਲੋਕ-ਕਥਾ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਖੋਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਾਰੇ 5 ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਡਾ. ਮਿਸ਼ਰਾ ਦੇ ਟੀ.ਈ.ਆਈ. ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਾਰਜ ਦਾ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਵਿਆਪਕ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹੁਣ ਪਿਛਲੇ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸਮਰਥਨ ਕੇਂਦਰ, ਚੇਨੱਈ ਨੇ ਨਵੇਂ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਨਾਲ ਲੋਕ-ਕਥਾ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਲੋਕ-ਕਥਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਫਲਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਕਾਦਮਿਕ ਡੋਮੇਨ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਦੀਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਤਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਇਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਅਰਥ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਫਿਰ ਲੋਕ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਪਾ ਲਈ ਹੈ।
ਡਾ. ਰਾਘਵਨਵਪੇਯਨਾਦ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ-ਕਥਾ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ-ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚਿਹਰਾ ਵੀ ਹੈ।
ਧਮਣੀ
ਧਮਣੀਆਂ ਉਹ ਲਹੂ ਨਾੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਲਹੂ ਨੂੰ ਦਿਲ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹਾਂ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਧਮਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਕਸੀਜਨ-ਭਰਿਆ ਲਹੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਦੋ ਧਮਣੀਆਂ, ਫੇਫੜੇ ਵਾਲ਼ੀ ਅਤੇ ਧੁੰਨੀ ਵਾਲ਼ੀ, ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਮਣੀਆਂ
ਉਸਮਾਨ ਖਵਾਜਾ
ਉਸਮਾਨ ਤਾਰਿਕ ਖਵਾਜਾ (ਜਨਮ 18 ਦਿਸੰਬਰ 1986) ਇੱਕ ਆਸਟਰੇਲਿਆਈ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਜਨਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦਰਜਾ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਇਸ ਵੇਲੇ ਕੁਈਨਸਲੈਂਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਵੀ ਹੈ। ਖਵਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲਾ ਦਰਜਾ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਿਊ ਸਾਊਥ ਵੇਲਜ਼ ਵੱਲੋਂ 2008 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਮੈਚ ਜਨਵਰੀ 2011 ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਖਵਾਜਾ ਡਰਬੀਸ਼ਾਇਰ ਅਤੇ ਲੰਕਾਸ਼ਾਇਰ ਵੱਲੋਂ ਕਾਊਂਟੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅਤੇ ਅਤੇ ਟਵੰਟੀ-20 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਰਾਇਜ਼ਿੰਗ ਪੂਨੇ ਸੂਪਰਜਾਇੰਟ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਖੇਡ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਵਾਂ ਅਦਾਕਾਰ
ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਵਾਂ ਅਦਾਕਾਰ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਉਸ ਕਲਾਕਾਰ ਨੂੰ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕਿਸੀ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ
ਹਾਜੀਪੁਰ (ਪੰਜਾਬ)
ਹਾਜੀਪੁਰ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਨਗਰ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਰਬੀ ਦੀ ਫ਼ਸਲ
ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬਹਾਰ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਵੱਢੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਫ਼ਸਲ ਨੂੰ ਰਬੀ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਲਫ਼ਜ਼ "ਰਬੀ,ربیع" ਦਾ ਅ਼ਰਬੀ ਜ਼ਬਾਨ ਵਿੱਚ ਮਤਲਬ ਹੈ "ਬਹਾਰ"। ਰਬੀ ਦੀਆਂ ਅਹਿਮ ਫ਼ਸਲਾਂ ਹੇਠ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ.
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਸਲਾਂ
ਚੰਦਰਯਾਨ-1
thumb|right|650px|ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਏਜੈਂਸੀ ਇਸਰੋ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਖੇਪਿਤ ਚੰਦਰਯਾਨ ਮਿਸ਼ਨ
ਚੰਦਰਯਾਨ-1 ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦੀ ਪਰਿਧੀ ਤੌਂ ਬਾਹਰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੁਲਾੜ ਮਿਸ਼ਨ ਹੈ। ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਵ ਇੱਕ ਮਾਨਵ ਰਹਿਤ ਵਿਮਾਨ ਨੂੰ ਚੰਦਰਮਾ ਉਦਾਲੇ ਰੱਖਣ ਦਾ ਹੈ।ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਖਣਿਜੀ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇਗੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਧਾਰ ਦਾ ਘੇਰਾ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇਗਾ। ਇਸਰੋ ਨੇ 22 ਅਕਤੂਬਰ ਦੀ ਇੱਕ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਪੀਐਸ ਐਲ ਵੀ-ਸੀ 11 ਲਾਂਚ ਰਾਕਟ ਦੁਆਰਾ 1380 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਵਜ਼ਨ ਵਾਲੇ ਚੰਦਰਯਾਨ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਸਫ਼ਲ ਪ੍ਰਖੇਪਣ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸ਼ੁਭਾਅਰੰਭ 0622 ਵਜੇ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਕੋਰ ਸਟੇਜ ਦੇ ਦਾਗੇ ਜਾਣ ਤੇ ਹੋਇਆ।
ਉੱਪਰੋਕਤ ਮੰਤਵ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਚੰਦਰਯਾਨ ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪੰਜ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤੇ ਯੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸੱਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:-
thumb|left|200px|1 - Chandrayaan Energetic Neutral Analyzer (CENA) 2 - Moon।mpact Probe (MIP) 3 - Radiation Dose Monitor (RADOM) 4 - Terrain Mapping Camera (TMC) 5 - Moon Mineralogy Mapper (M3) 6 - Chandrayaan 1 X-ray Spectrometer (C1XS) 7 - Solar Panel
•	ਟੈਰੇਨ ਮੈਪਿੰਗ ਕੈਮਰਾ(TMC) •	ਹਾਇਪਰ ਸਪੈਕਟਰਲ ਇਮੇਜਰ •	ਲਿਊਨਰ ਲੇਜ਼ਰ ਰੇਂਜਿੰਗ ਇੰਸਟਰੂਮੈਂਟ •	ਹਾਈਐਨਰਜੀ ਐਕਸ-ਰੇ ਸਪੈਕਟਰੋਮੀਟਰ •	ਮੂਨ ਇੰਪੈਕਟ ਪਰੋਬ (MIP)
ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੌਂ ਇਲਾਵਾ 6 ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ ਯੰਤਰ ਵੀ ਹਨ:-
ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਮੁਹਿਮ,ਚੰਦਰਯਾਨ, ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕੀ ਪੁਲਾੜ ਏਜੰਸੀ ਨਾਸਾ ਦੇ ਦੋ ਉਪਕਰਣ ਲੈ ਕੇ ਚੰਦ ਉੱਤੇ ਲੈ ਗਈ ਹੈ।
ਇਹ ਉਪਕਰਣ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ,ਖਣਿਜ ਸਾਧਨਾਂ ਅਤੇ ਬਰਫ਼ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਗੇ ਅਤੇ ਧਰੁੱਵੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਗੇ।ਅਮਰੀਕੀ ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦੋਨੋਂ ਉਪਕਰਣਾਂ,ਮਿਨੇਰਾਲਾਜੀ ਮੈਪਰ ਅਤੇ ਮਿਨੀਏਚਰ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਐਪਰਚਰ ਰਡਾਰ ਮਿੰਨੀ (ਐਸਏਆਰ) ਤੋਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੇ ਅਧਿਐਨ 'ਚ ਯੋਗਦਾਨ ਮਿਲੇਗਾ।
ਦੋਨੋਂ ਹੀ ਉਪਕਰਣ ਨਾਸਾ ਦੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਨੀਤੀ ਤਹਿਤ ਭੇਜੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ,ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮਾ ਉੱਤੇ ਮਾਨਵ ਅਤੇ ਰੋਬੋਟ ਭੇਜੇ ਜਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।ਨਾਸਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਮਾਈਕਲ ਗ੍ਰਿਫ਼ਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਨਾਸਾ ਦੇ ਉਪਕਰਨਾਂ ਨੂੰ ਚੰਦਰਯਾਨ ਤੋਂ ਚੰਦਰਮਾ ਉੱਤੇ ਭੇਜੇ ਜਾਣ ਬਾਅਦ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰੂਪ ਨਾਲ ਨਵੀਂਆਂ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣਗੀਆਂ।
ਮੈਪਰ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀ ਚੰਦਰਮਾ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਸਮੇਤ ਵਿਭਿੰਨ ਸਾਧਨਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।ਭਾਰਤ ਦਾ ਚੰਦਰਯਾਨ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਮੂਨ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਪ੍ਰੋਬ ਲੈ ਕੇ ਗਿਆ ਹੈ,ਜੋ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਗਿਆਨਕ ਏ.ਪੀ.ਜੇ.ਅਬਦੁਲ ਕਲਾਮ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਉਪਜ ਹੈ।ਇਹ ਚੰਦਰਮਾ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਬਾਅਦ ਯਾਨ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਸਤ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਉੱਤਰ ਜਾਵੇਗਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ
ਸਿਹੌੜਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
੨੦੦੮ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਤੀ – ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਗ੍ਰੈਕੋ-ਰੋਮਨ ੭੪ ਕਿਲੋਗਰਾਮ
ਬੀਜਿੰਗ, ਚੀਨ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ੨੦੦੮ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਗ੍ਰੈਕੋ-ਰੋਮਨ 74 ਕਿਲੋਗਰਾਮ ਮੁਕਾਬਲਾ ਅਗਸਤ 13 ਨੂੰ ਚਾਈਨਾ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਯੂਲੀਵਰਸਿਟੀ ਜਿਮਨੇਜੀਅਮ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
ਇਹ ਗ੍ਰੈਕੋ-ਰੋਮਨ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ-ਇਲਿਮਨੈਸ਼ਨ ਪ੍ਰਤਿਯੋਗਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਰ੍ਹੇਪਚੇਂਜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਦੋ ਮੈਡਲ ਦੇਣ ਲਈ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਜੋ ਦੋ ਆਖਰੀ ਭਲਵਾਨ ਬਚੇ ਸਨ, ਉਹ ਫਿਰ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਤਗਮੇ ਲਈ ਘੁਲੇ। ਜੋ ਵੀ ਭਲਵਾਨ ਹਾਰਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਰ੍ਹੇਪਚੇਂਜ ਦੇ 'ਚ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੋ ਸੇਮੀਫਾਇਨਲ ਵਿੱਚ ਹਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਬਰੈਕਟ ਦੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬਚੇ ਰ੍ਹੇਪਚੇਂਜ ਦੇ ਭਲਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਤਗਮਿਆਂ ਲਈ ਖੁਲੇ।
ਹਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਦੌਰ, ਹਰ ਦੋ ਮਿੰਟ ਲੰਬੇ ਸਨ। ਹਰ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਸਕੋਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਭਲਵਾਨ ਉਸ ਦੌਰ ਦਾ ਜੇਤੂ ਸੀ; ਇਸ ਨਾਲ ਦੋ ਦੌਰ ਜਿੱਤਣ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮੈਚ ਉਸ ਭਲਵਾਨ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
Main bracket
The gold and silver medalists were determined by the final match of the main single-elimination bracket.
Repechage
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:੨੦੦੮ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਤੀ
ਸ਼ਿਰਾ
ਲਹੂ-ਦੌਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਨਾੜਾਂ ਜਾਂ ਨਾੜੀਆਂ ਜਾਂ ਸ਼ਿਰਾਵਾਂ ਉਹ ਲਹੂ ਨਾੜਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਲਹੂ ਨੂੰ ਦਿਲ ਵੱਲ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਫੇਫੜੇ ਅਤੇ ਧੁੰਨੀ ਵਾਲ਼ੀ ਨਾੜਾਂ ਤੋਂ ਬਗ਼ੈਰ ਸਾਰੀਆਂ ਨਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਆਕਸੀਜਨ-ਵਿਹੂਣਾ ਲਹੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਾੜਾਂ ਧਮਣੀਆਂ ਨਾਲ਼ੋਂ ਘੱਟ ਪੱਠੇਦਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਕੋਲ਼ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਲਹੂ ਦਾ ਪੁੱਠਾ ਗੇੜ ਰੋਕਣ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਲਵ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਿਰਾਵਾਂ
ਹਰਬੀ ਸੰਘਾ
ਹਰਬਿਲਾਸ ਸੰਘਾ (English: Harby Sangha, ਜਨਮ 19 ਮਈ 1986), ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਰਬੀ ਸੰਘਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਮੇਡੀ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਯੂਥ ਫੈਸਟੀਵਲਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਣ ਵਤਨਾਂ ਦਾ (2004) ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਹਰਬੀ ਸੰਘਾ ਨੇ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ-ਵੱਖਰੇ ਕਿਰਦਾਰ ਖੇਡ ਕੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਹਰਬੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਬੰਬੂਕਾਟ (2016), ਨਿੱਕਾ ਜ਼ੈਲਦਾਰ (2016) ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸੀਕੁਲ ਨਿੱਕਾ ਜ਼ੈਲਦਾਰ 2 (2017) ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਅਦਾਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਉਡੀਕਾਂ (2009), ਦਿਲਦਾਰੀਆਂ (2015), ਲਵ ਪੰਜਾਬ (2016), ਲਾਵਾਂ ਫੇਰੇ (2018), ਕਿਸਮਤ (2018) ਅਤੇ ਵਿਲੇਨ (2018) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ
ਈਟੀਓਲੋਜੀ
ਈਟੀਓਲੋਜੀ ਨੂੰ ਏਟੀਓਲੋਜੀ ਅਤੇ ਰੋਗ ਹੇਤ ਵਿਗਿਆਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜਾਂ ਉੱਤਪੱਤੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਇੱਕ ਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ਬਦ αἰτιολογία (aitiologia) ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ αἰτία, aitia ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਾਰਨ ਅਤੇ λογία, -logia ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਾਨੂੰਨ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਮਨਮਤਿ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਦਰਸ਼ਾਉਣਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਜਾਂ ਗੱਲ ਪਿੱਛੇ ਕੀ ਕਾਰਨ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਵਰਣਨ ਦੇਣ ਲਈ ਵੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਫਿੰਗਰਪ੍ਰਿੰਟ
ਇੱਕ ਫਿੰਗਰਪ੍ਰਿੰਟ ਇਸ ਦੇ ਸੀਮਤ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛਾਪ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਉਂਗਲਾਂ ਉੱਪਰ ਉਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਛੱਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਪਰਾਧਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਫਿੰਗਰਪ੍ਰਿੰਟਾਂ ਦੀ ਰਿਕਵਰੀ ਫੌਰੈਂਸਿਕ ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਧੀ ਹੈ। ਐਕਰੀਨ ਪਸੀਨਾ ਗ੍ਰੰਥੀ ਤੋਂ ਪਸੀਨੇ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਉਤਪਾਦਨ ਕਾਰਨ ਫਿੰਗਰਪ੍ਰਿੰਟ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਢੁਕਵੀਂ ਸਤਹਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੱਚ ਜਾਂ ਧਾਤ) ਤੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ
ਇੱਕ ਫਿੰਗਰਪ੍ਰਿੰਟ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧੁੰਦਲੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਉਂਗਲੀ' ਤੇ ਰਗੜ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ। ਦੋ ਫਿੰਗਰਪ੍ਰਿੰਟਸ ਦਾ ਮੇਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਬਾਇਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਤਕਨੀਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਫਿੰਗਰਪ੍ਰਿੰਟ ਮਿਲਾਉਣ ਨਾਲ ਸਿਰਫ ਫਿੰਗਰਪ੍ਰਿੰਟ ਦੀਆਂ ਸਪਸ਼ਟ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਰਗੜ ਰਿਜ ਅੰਕਾਂ (ਉਂਗਲਾਂ ਅਤੇ ਉਂਗਲਾਂ) ਤੇ ਐਪੀਡਰਮਿਸ ਦਾ ਇੱਕ ਉਭਾਰਿਆ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹੱਥ ਦੀ ਹਥੇਲੀ ਜਾਂ ਪੈਰ ਦੇ ਇੱਕਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਜਾਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੁੜੇ ਰਿਜ ਯੂਨਿਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ "ਐਪੀਡਰਮਲ ਰੇਡਜ਼" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਡਰਮੇਸ ਦੇ ਡਰਮਲ ਪੈਪੀਲੇਅ ਅਤੇ ਐਪੀਡਰਰਮਿਸ ਦੇ ਇੰਟਰਪੈਪਿਲਰੀ (ਰੀਟੇਲ) ਖੰਭਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਡਰਲਾਈੰਗ ਇੰਟਰਫੇਸ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਐਪੀਡਰਮਲ ਰਿਜਡ ਚਾਲੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਜਦੋਂ ਉਂਗਲੀਆਂ ਇੱਕ ਅਸਮਾਨ ਸਤ੍ਹਾ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੂੰ ਸੰਵੇਦਨਾਤਮਕ ਤੰਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਬਿਹਤਰ ਸੰਚਾਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਚੱਟਾਨਾਂ ਮੋਟੀਆਂ ਸਤਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਗਿੱਲੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਤਹ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਇਓਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਿੰਗਰਪ੍ਰਿੰਟ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੁੱਖੀ ਅੰਗ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਛਾਣ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਂਗਲਾਂ
ਨਾੜੀਦਾਰ ਬੂਟਾ
ਨਾੜੀਦਾਰ ਬੂਟੇ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਟਰੈਕੀਓਫ਼ਾਈਟ ਅਤੇ ਉਚੇਰੇ ਬੂਟੇ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜ਼ਮੀਨੀ ਬੂਟਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਟੋਲੀ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੂਟੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਸੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਖਣਿਜ ਢੋਣ ਵਾਸਤੇ ਲਿਗਨਿਨਦਾਰ ਟਿਸ਼ੂ (ਜ਼ਾਈਲਮ) ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ੋਟੋਸਿੰਥਸਿਸ ਦੀਆਂ ਉਪਜਾਂ ਢੋਣ ਵਾਸਤੇ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਗ਼ੈਰ-ਲਿਗਨਿਨਦਾਰ ਟਿਸ਼ੂ (ਫ਼ਲੋਅਮ) ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਨਾੜੀਦਾਰ ਬੂਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਲੱਬਮੌਸ, ਹੌਰਸਟੇਲ, ਫ਼ਰਨ, ਫੁੱਲਦਾਰ ਬੂਟੇ ਅਤੇ ਨੰਗਬੀਜੀ ਬੂਟੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਏਸ ਟੋਲੀ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਾਂ ਟਰੈਕੀਓਫ਼ਾਈਟਾ ਅਤੇ ਟਰੈਕੀਓਬਾਇਔਂਟਾ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੂਟੇ
ਬਲਰਾਮ ਜਾਖੜ
ਬਲਰਾਮ ਜਾਖੜ (23 ਅਗਸਤ 1923 - 3 ਫਰਵਰੀ 2016) ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਜਨਮਿਆ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ। ਇਹ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦਾ ਸਪੀਕਰ ਤੇ ਗਵਰਨਰ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਅਰਥ ਅਤੇ ਅੰਕੜਾ ਸੰਗਠਨ ਪੰਜਾਬ
ਅਰਥ ਅਤੇ ਅੰਕੜਾ ਸੰਗਠਨ ਪੰਜਾਬ , ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਭਾਗ ਹੈ ਜੋ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਵਿਭਾਗ ਨੀਤੀਵਾਨਾਂ, ਪ੍ਰਸ਼ਸ਼ਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅੰਕੜਾਤਮਕ ਲੋੜਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਯੁਨੀਵਰਸਟੀਆਂ ਅਤੇ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਆਦਿ ਵਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਵੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਅੰਕੜੇ ਦੇਣ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਗਠਨ ਪੰਜਾਬ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਵਿਭਾਗ ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਗਠਨ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਅੰਕੜਾਤਮਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਲਈ ਨੋਡਲ ਵਿਭਾਗ ਘੋਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਡੇਟਾ ਬੈਂਕ ਵਜੋਂ ਕਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਦਾ ਯੁੱਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਨਾਲ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ 1949 ਵਿੱਚ ਅੰਕੜਾਤਮਕ ਲੋੜਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਵਿਭਾਗ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਸ਼ਸ਼ਕੀ ਬਣਤਰ
ਇਸ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਮੁਖੀ ਆਰਥਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠਦਾ ਹੈ।ਸ੍ਰੀ ਮੋਹਨ ਲਾਲ ਸ਼ਰਮਾ ਇਸ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮੁਖੀ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਦੋ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸੰਯੁਕਤ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕਤ੍ਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੰਕਲਤ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਮੁਖ਼ ਦਫਤਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਹਰ ਜਿਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਫਤਰ ਹਨ। ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਫਤਰ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਵਿਕਾਸ ਸਕੀਮਾਂ ਲਾਗੂ ਕਰਾਓਣ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬਲਾਕ ਪਧਰ ਤੇ ਵੀ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਇੱਕ ਕਰਮਚਾਰੀ ਤਾਇਨਾਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਲਾਕ ਦੇ ਹਰ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਲੋੜੀਂਦੇ ਅੰਕੜੇ ਇਕਤ੍ਰ ਕਰਨ ਦਾ ਕਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵੈਬਸਾਈਟ
ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਵੈਬਸਾਈਟ ਹੈ ਜਿਸ ਉਤੇ ਮਹਤਵਪੂਰਨ ਅੰਕੜੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲਿੰਕ ਬਕਸੇ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਸੂਚਨਾ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੂਚਨਾ ਸ੍ਰੋਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ
ਮਸਜਿਦ ਮੁਬਾਰਕ ਬੇਗਮ
ਮਸਜਿਦ ਮੁਬਾਰਕ ਬੇਗਮ ਜਾਂ ਮੁਬਾਰਕ ਮਸਜਿਦ ਬੇਗਮ ਮਸਜਿਦ ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੰਡੀ ਕੀ ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇੱਕ 19 ਸਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲਾਲ ਪੱਥਰ ਮਸਜਿਦ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ  ਹੌਜ਼ ਕਾਜੀ, ਸ਼ਾਹਜਹਾਨਬਾਦ, ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਚਾਵੜੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। 19 ਜੁਲਾਈ 2020 ਨੂੰ, ਭਾਰੀ ਬਾਰਸ਼ ਕਾਰਨ ਮਸਜਿਦ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਗੁੰਬਦ ਢਹਿ ਗਿਆ।  ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਗੁੰਬਦ ਦਾ ਸਿਰਫ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਸਵੇਰੇ ਕਰੀਬ 6.45 ਵਜੇ ਡਿਗ ਪਿਆ ਸੀ। ਫਿਲਹਾਲ ਮਸਜਿਦ ਦਿੱਲੀ ਵਕਫ ਬੋਰਡ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਹ ਮਸਜਿਦ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿਚ 1823 ਵਿਚ ਇਕ ਨਾਚ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਲੜਕੀ ਮੁਬਾਰਕ ਬੇਗਮ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਮੁਗਲ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਦਰਬਾਰੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਮਸਜਿਦ ਮੁਗਲ ਕਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨ੍ਰਿਤ ਲੜਕੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਬੇਗਮ ਦਾ ਵਿਆਹ ਡੇਵਿਡ ਓਕਟਰਲੋਨੀ ਨਾਲ ਵੀ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜੋ 1802 ਵਿਚ ਅਤੇ 1822 ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਿਵਾਸੀ ਸੀ। 1878 ਵਿਚ ਮੁਬਾਰਕ ਬੇਗਮ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਸਜਿਦ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਲੈ ਲਿਆ। ਇਹ ਮੱਧਯੁਗ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਵਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਿੰਨ ਮਸਜਿਦਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ। ਕੁਝ ਸਰੋਤ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਸਜਿਦ ਨੂੰ ਡੇਵਿਡ ਓਕਟਰਲੋਨੀ ਨੇ ਮੁਬਾਰਕ ਬੇਗਮ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ।
ਬਣਤਰ
ਮਸਜਿਦ ਲਾਲ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਲਹੌਰੀ ਇੱਟਾਂ ਨਾਲ ਦੋ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਢਾਂਚੇ ਵਜੋਂ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਪਰਲੀ ਮੰਜ਼ਲ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਗੁੰਬਦ ਵਾਲੇ ਭਾਗ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਲਾਲ ਅਤੇ ਚਿੱਟੀਆਂ ਧਾਰੀਆਂ ਵਾਲੇ ਗੁੰਬਦ ਅਤੇ ਹਰ ਗੁੰਬਦ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਤਿੰਨ ਡਾਟਦਾਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਲੱਗੀ ਸੀ ਕਿ ਮਸਜਿਦ ਦੀ ਆਖਰੀ ਮੁਰੰਮਤ 2016 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਮਸਜਿਦਾਂ
ਨੋਗਾਰਾ
ਨੋਗਾਰਾ ਵੈਨੇਤੋ ਦੇ ਇਤਾਲਵੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਰੋਨਾ ਸੂਬੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ (ਮਿਉਂਸਿਪਲ) ਹੈ, ਜੋ ਵੈਨਿਸ ਦੇ ਦੱਖਣਪੱਛਮ ਵੱਲ ਲਗਭਗ 100 km ਅਤੇ ਵਰੋਨਾ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 30 km ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੈਨੇਤੋ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੇਰੋਨਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਕਮਿਉਨ
ਪਾਕਪਤਨ ਜ਼ਿਲਾ
ਪਾਕਪਤਨ (ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬੀ: ضلع پاکپتن) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਜਿਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਅਤੇ 63 ਯੂਨਿਅਨ ਕੌਂਸਲਾਂ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਦੇ ਜਿਲੇ
ਪੰਡਤ ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਲਾਲ
ਪੰਡਤ ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਲਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆ ਸੀ ਜੋ ਨੌਜਵਾਨ ਭਾਰਤ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਤੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਾਥੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਅਜ਼ਾਦੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੌਰਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮੀ ਚੱਲੀ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ (ਲਗਪਭਗ 77 ਦਿਨ) ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਤੇ ਗੋਆ ਦੇ ਸਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। '
ਪਿਛੋਕੜ
ਪੰਡਤ ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਲਾਲ ਦਾ ਜਨਮ 9 ਜੂਨ 1912 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਧਰਮਪੁਰ ਜ਼ਿਲਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਪੰਡਤ ਰਘਵੀਰ ਦੱਤ ਸੀ ਜੋ ਪੇਸ਼ੇ ਵਜੋਂ ਅਧਿਆਪਕ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਦਸਵੀਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਤੇ ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਕਾਲਜ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਏ. ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਪਰ ਉੱਥੇ ਹੀ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ 1928 ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨ ਭਾਰਤ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿਚਾਲੇ ਹੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।
ਅਜ਼ਾਦੀ ਸੰਘਰਸ਼
ਨੌਜਵਾਨ ਭਾਰਤ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਸਨੇ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਲਈ ਬੰਬ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 15 ਅਪ੍ਰੈਲ 1929 ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗੁਪਤ ਅੱਡੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਬਿਲਡਿੰਗ ਤੋਂ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਅਲਮਾਰੀ ਵਿੱਚੋਂ ਧਮਾਕੇਖ਼ੇਜ਼ ਸਮੱਗਰੀ ਮਿਲੀ ਜਿਸ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਲਈ ਬੰਬ ਬਣਾਉਣ, ਅਸੈਂਬਲੀ ਵਿੱਚ ਬੰਬ ਸੁੱਟਣ ਅਤੇ ਸਾਂਡਰਸ ਦੇ ਕਤਲ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾ ਕੇ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ। 1929 ਤੋਂ 1946 ਤੱਕ ਕੈਦ ਕੱਟ ਕੇ ਰਿਆਹ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਫਿਰ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। 1958 ਵਿੱਚ ਫੇਰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਹੋਇਆ। ਅਖ਼ੀਰ 11 ਜੁਲਾਈ 1990 ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸੰਜੀਵਨੀ
ਸੰਜੀਵਨੀ: ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ:
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਸਫ਼ੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਥਿਹਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸ
ਨਿਸ਼ਾ ਨਾਗਪਾਲ
ਨਿਸ਼ਾ ਨਾਗਪਾਲ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ।
ਉਸਨੇ ਕਰਨ ਸਿੰਘ ਗਰੋਵਰ ਦੇ ਨਾਲ ਕਬੂਲ ਹੈ ਵਿੱਚ ਤਨਵੀਰ ਬੇਗ ਦੀ ਆਪਣੀ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪਹਿਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਸਿਹਤ ਸੰਬੰਧੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਆਮਰਪਾਲੀ ਗੁਪਤਾ ਦੁਆਰਾ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 2014 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਮਸਾਕਲੀ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦਨੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
2017 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 4 ਲਾਇਨਜ਼ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ ਤਨਹਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਨਿਸ਼ਾਨ-ਏ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ
right|frameless ਨਿਸ਼ਾਨਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨ-ਏ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ (نشان پاکستان) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਿਵਲ ਸਨਮਾਨ ਹੈ।
ਅਰਬ-ਇਜ਼ਰਾਇਲੀ ਟਾਕਰਾ
ਅਰਬ-ਇਜ਼ਰਾਇਲੀ ਟਾਕਰਾ (الصراع العربي الإسرائيلي ਅਲ-ਸਿਰਾ'ਅ ਅਲ'ਅਰਬੀ ਅ'ਇਸਰੈਲੀ; הסכסוך הישראלי-ערבי ਹਾ'ਸਿਖਸੁਖ ਹ'ਯਿਸਰੈਲੀ-ਅਰਵੀ) ਅਰਬ ਮੁਲਕਾਂ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸਿਆਸੀ ਕਸ਼ਮਕਸ਼ ਅਤੇ ਫ਼ੌਜੀ ਘੋਲ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜੋਕੇ ਅਰਬ-ਇਜ਼ਰਾਇਲੀ ਬਖੇੜੇ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ 'ਚ ਹੋਏ ਯਹੂਦੀਵਾਦ ਅਤੇ ਅਰਬ ਕੌਮੀਅਤ ਦੇ ਉਠਾਅ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਯਹੂਦੀ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜਿਸ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਾਤਭੂਮੀ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਸੇ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਸਰਬ-ਅਰਬ ਲਹਿਰ ਫ਼ਲਸਤੀਨੀ ਅਰਬ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਅਜੋਕੀ ਮਲਕੀਅਤ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਬ-ਇਸਲਾਮੀ ਸੋਚ ਮੁਤਾਬਕ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਹੈ। ਯਹੂਦੀਆਂ ਅਤੇ ਫ਼ਲਸਤੀਨੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇਹ ਫਿਰਕਾਪ੍ਰਸਤ ਬਖੇੜਾ 20ਵੀਂ ਸਦੀ 'ਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 1947 'ਚ ਸਿਖਰ ਦੀ ਖ਼ਾਨਾਜੰਗੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਈ 1948 'ਚ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਅਰਬ-ਇਜ਼ਰਾਇਲੀ ਜੰਗ ਹੋ ਨਿੱਬੜਿਆ। ਇਹਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਯਹੂਦੀਵਾਦ ਜੱਥੇਬੰਦੀ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਆਗੂ ਡੇਵਿਡ ਬੈੱਨ-ਗੁਰੀਅਨ ਵੱਲੋਂ ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯਹੂਦੀ ਮੁਲਕ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜੀਹਦਾ ਨਾਂ ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਦਾ ਮੁਲਕ ਹੋਵੇਗਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਬ-ਇਜ਼ਰਾਇਲੀ ਟਾਕਰਾ
ਫ਼ਲੋਅਮ
ਨਾੜੀਦਾਰ ਬੂਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਲੋਅਮ ਇੱਕ ਜਾਨਦਾਰ ਟਿਸ਼ੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਾਰਬਨੀ ਪੁਸ਼ਟੀਕਰਾਂ, ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਸੂਕਰੋਜ਼ ਨਾਮਕ ਸ਼ੱਕਰ ਨੂੰ ਲੋੜ ਮੁਤਾਬਕ ਬੂਟੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੱਕ ਢੋਂਦਾ ਹੈ। ਰੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਲੋਅਮ ਸੱਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਅੰਦਰਲੀ ਪਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਏਸੇ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਨਾਂ ਯੂਨਾਨੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ φλοιός (ਫ਼ਲੋਈਓਸ) ਭਾਵ "ਸੱਕ" ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ।
ਪਲਾਸ਼ ਸੇਨ
ਪਲਾਸ਼ ਸੇਨ ਯੁਫੋਰੀਆ ਨਾਮਕ ਭਾਰਤੀ ਬੈਂਡ ਦਾ ਮੁੱਖ ਗਾਇਕ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੁਣ ਉਸ ਦੇ ਹਥ ਹੈ। ਪੇਸ਼ਾ ਤੋਂ ਡਾਕਟਰ ਪਲਾਸ਼ ਸੇਨ ਨੇ ਫਿਲਮ ਫਿਲਹਾਲ ਵਿੱਚ ਨਾਇਕ ਦੀ ਭੁਮਿਕਾ ਵੀ ਅਦਾ ਕੀਤੀ।
ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਪਲਾਸ਼ ਦਾ ਜਨਮ 23 ਸਤੰਬਰ 1965 ਨੂੰ ਬਨਾਰਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਰੂਪੇਂਦਰ ਕੁਮਾਰ ਸੇਨ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਪੁਸ਼ਪਾ ਸੇਨ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੋਨਾਂ ਹੀ ਪੇਸ਼ੇ ਵਲੋਂ ਡਾਕਟਰ ਸਨ। ਪਲਾਸ਼ ਇੱਕ ਅੱਧਾ ਬੰਗਾਲੀ ਅਤੇ ਅੱਧਾ ਡੋਗਰਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ ਦੇ ਬਾਦ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਸਮਾਂ ਕਨਾਟ ਪਲੇਸ ਰੇਲਵੇ ਕਲੋਨੀ ਵਿੱਚ ਰਹੇ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਰੀਨਗਰ ਵਿੱਚ ਵੀ।
ਉਸ ਨੇ ਸੇਂਟ ਕੋਲੰਬਾ ਸਕੂਲ, ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕਾਲਜ ਆਫ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਐਮਬੀਬੀਐਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ
ਮੈਰੀ ਹੋਗਾਰਥ
ਮਰਿਯਮ ਸਕਾਟ ਥਾਮਸਨ ਹੋਗਾਰਟ (1819/20 – 7 ਮਈ 1837) ਚਾਰਲਸ ਡਿਕਨਜ਼ ਦੀ ਸਾਲੀ ਅਤੇ ਕੈਥਰੀਨ ਡਿਕਨਸ ਦੀ ਭੈਣ ਸੀ। ਹੋਗਾਰਟ ਡਿਕਨਜ਼ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਨਾਲ 17 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਰਹੀ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚਾਰਲਸ ਦੇ ਕਈ ਨਾਵਲਾਂ ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਮੂਲ ਛਾਪ ਚਾਰਲਸ ਨੇ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਹੀ ਲਈ ਸੀ।
ਜੀਵਨ
ਮੈਰੀ ਹੋਗਾਰਥ ਜਾਰਜ ਹੋਗਾਰਥ (1783-1870) ਅਤੇ ਜੋਰਜੀਨਾ ਹੋਗਾਰਥ (1793-1863) ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਉਹ ਐਡਿਨਬਰਾ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਵਾਲਟਰ ਸਕਾਟ ਦੇ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀਆਂ ਦਸ ਔਲਾਦਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਤੀਜਾ ਬੱਚਾ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਧੀ ਸੀ। ਸਨ। ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਦਾਦੀ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਪਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਜਾਰਜ ਵੀ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਆਲੋਚਕ, ਚੈਲੋ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸੀ ਜੋ ਐਡਿਨਬਰਾ ਕੌਰੈਂਟ ਰਸਾਲੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। 1830 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਹੈਲਿਫਾਕਸ ਗਾਰਡੀਅਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 1834 ਵਿੱਚ ਉਹ ਲੰਡਨ ਦੀ ਦ ਸੰਡੇ ਮੌਰਨਿੰਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਆਲੋਚਕ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। 1835 ਵਿੱਚ ਉਹ ਦ ਈਵਨਿੰਗ ਕਰੌਨੀਕਲ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਮਰਿਯਮ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਚਾਰਲਸ ਡਿਕਨਜ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਕੈਥਰੀਨ ਨਾਲ ਮਿਲੀ। ਉਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਮਹਿਜ਼ 14 ਸਾਲ ਸੀ। 1836 ਵਿੱਚ ਚਾਰਲਸ ਅਤੇ ਕੈਥਰੀਨ ਡਿਕਨਜ਼ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਰੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਹੀ।
ਫਰੰਟੀਅਰ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼
ਫਰੰਟੀਅਰ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਅਤਿ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਵਾਲੀ ਕੈਰੀਅਰ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਹੈਡਕੁਆਰਟਰ ਯੂਐਸਏ ਦੇ ਕੋਲੋਰੇਡੋ ਦੇ ਡੈਨਵਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਕੈਰੀਅਰ ਇੰਨਡੀਗੋ ਪਾਰਟਨਰਜ਼, ਐਲਐਲਸੀ, ਦਾ ਸਹਾਇਕ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਕ ਬ੍ਰਾਂਡ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਭਰ ਵਿੱਚ 54 ਸਥਾਨਾਂ ਅਤੇ 5 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਥਾਨਾਂ ਲਈ ਉਡਾਣਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਏਅਰਲਾਈਨ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੇੜੇ ਲਗਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰਖਦਿਆਂ ਆਪਣਾ ਹੱਬ ਡੈਨਵਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਅਰਪੋਰਟ ਤੇ ਹੀ ਬਣਾਏ ਰਖਿਆ ਹੈ। ਗ੍ਰੇਟ ਲੇਕਸ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਨਾਲ ਕੋਡ ਸ਼ੇਅਰ ਐਗਰੀਮੈਂਟ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਏਅਰਲਾਈਨ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਡੈਨਵਰ ਹੱਬ ਨੂੰ ਆਲੇਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪਥਰੀਲੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ,
ਇਤਿਹਾਸ
ਫਰੰਟੀਅਰ ਬੋਇੰਗ 737 – 300. ਫਰੰਟੀਅਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਖੀਰਲੇ 737 ਦੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਸਾਲ 2005 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। “ਸਟੈਨ” ਦ ਰੈਮ (ਐਨ942ਐਫ਼ਆਰ) ਏਅਰਬੱਸ ਏ319
1990 ਦਾ ਦਸ਼ਕ
ਸਾਲ 1993 ਵਿੱਚ ਕਾਨਟੀਨੈਂਟਲ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਦੇ ਆਪਣੇ ਡੇਨਵਰ (ਸਟੈਪਲਟਨ) ਹੱਬ ਤੋਂ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਣ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਫਰੰਟੀਅਰ ਏਅਰਲਾਈਨਲਈ ਜ਼ ਦੇ ਅਸਲੀ ਅਵਤਾਰ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ 8 ਫ਼ਰਵਰੀ 1994 ਨੂੰ ਫਰੰਟੀਅਰ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ I ਤਹਿਸ਼ੁਦਾ ਉਡਾਣਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪੰਜ ਮਹੀਨੇ ਦੇਰ ਨਾਲ ਜੁਲਾਈ 1994 ਨੂੰ, ਬੋਇੰਗ 737 – 200 ਜੈਟਲਾਇਨਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਡੈਨਵਰ ਅਤੇ ਉਤਰੀ ਡਾਕੋਟਾ ਦੇ ਚਾਰ ਸਥਾਨਾਂ: ਬਿਸਮਾਰਕ, ਮਿਨੋਟ, ਫਾਰਗੋ ਅਤੇ ਗ੍ਰੈੰਡ ਫ਼ੋਰਕਸ ਵਿਚਕਾਰ ਦੇ ਰੂਟਾਂ ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ I ਜਨਵਰੀ 1995 ਤੱਕ, ਫਰੰਟੀਅਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰੂਟ ਨੈਟਵਰਕ ਨੂੰ ਫੈਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਲ੍ਬਕਰਕੀ, ਐਨਐਮ, ਬਿਲਿੰਗਸ, ਐਮਟੀ, ਬਿਸਮਾਰਕ, ਐਨਡੀ, ਬੋਜ਼ਮੈਨ, ਐਮਟੀ, ਈਐਲ ਪੈਸੋ, ਟੀਐਕਸ, ਫਾਰਗੋ, ਐਨਡੀ, ਗ੍ਰੇਟ ਫ਼ੌਲਸ, ਐਮਟੀ, ਲਾਸ ਵੈਗਸ, ਐਨਵੀ, ਮਿਸੋਉਲਾ, ਐਮਟੀ, ਓਮਾਹਾ, ਐਨਈ ਅਤੇ ਟਕਸਿਨ, ਏਜ਼ੀ ਦੇ ਲਈ ਬੋਇੰਗ 737 ਜੈਟ ਸਰਵਿਸ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਦਿੱਤੀ I ਉਸੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਅਸਲੀ ਏਅਰਲਾਈਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਵੀਂ ਫਰੰਟੀਅਰ ਨੇ ਡੈਨਵਰ (ਡੈਨ) ਤੋਂ ਹੱਬ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਨੋ ਸਾਲਾਂ ਲਈ “ਦਾ ਸਪਿਰਿਟ ਆਫ਼ ਦਾ ਵੈਸਟ” ਸਲੋਗਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਜੋਕਿ ਤਾਕੀ ਦੇ ਉਤੇ ਪਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕਰਸਿਵ ਅਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸ਼ਬਦ “ਫਰੰਟੀਅਰ” ਦੇ ਹੇਠਾਂ, ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਤੇ ਦਰਸ਼ਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ I ਸਾਲ 1999 ਵਿੱਚ, ਫਰੰਟੀਅਰ ਨੇ ਏਅਰਬੱਸ ਏ318 ਅਤੇ ਏ319 ਜੈਟ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਖਰੀਦਨ ਅਤੇ ਕਿਰਾਏ ਤੇ ਦੇਣ ਲਈ ਐਗਰੀਮੈਂਟ ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ 737 – 300 ਜੈਟਲਾਇਨਰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਬੇੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਸੀ I ਸਾਲ 1999 ਦੇ ਸਤੰਬਰ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ, ਏਅਰਲਾਈਨ ਯੂਐਸ ਵਿੱਚ ਤੱਟ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੇਵਾ ਪ੍ਦਾਨ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਆਪਣੇ ਰੂਟ ਨੈਟਵਰਕ ਐਟਲਾਂਟਾ (ਏਟੀਐਲ), ਬੈਲਟੀਮੋਰ (ਬੀਡਬਲਯੂਆਈ), ਬਲੂਮਿੰਗਟਨ/ਨੋਰਮਲ, ਆਈਐਲ (ਬੀਐਮਆਈ), ਬੋਸਟਨ (ਬੀਓਐਸ), ਸ਼ਿਕਾਗੋ (ਐਮਡੀਡਬਲਿਯੂ, ਮਿਡਵੇਏ ਏਅਰਪੋਰਟ), ਡੇਲਾਸ/ਫੋਰਟ ਵਰਥ (ਡੀਐਫਡਬਲਯੂ), ਫਿਨਿਕਸ (ਪੀਐਚਐਕਸ), ਲਾਸ ਐਨਜਲਿਸ (ਐਲਏਐਕਸ), ਮਿਨੀਐਪੋਲਿਸ/ ਸੇਂਟ ਪੌਲ (ਐਮਐਸਪੀ), ਨਿਉਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ (ਐਲਜੀਏ, ਲਾਗਾਰਡਿਅਨ ਏਅਰਪੋਰਟ), ਓਰਲੈਂਡੋ (ਐਮਸੀਓ), ਪੋਰਟਲੈਂਡ, ਓਆਰ (ਪੀਡੀਐਕਸ), ਸਾਲਟ ਲੇਕ ਸ਼ਹਿਰ (ਐਸਐਲਸੀ), ਸੈਨ ਡਿਆਗੋ (ਐਸਏਐਨ), ਸੈਨ ਫ੍ਰੈਨ੍ਸਿਸਕੋ (ਐਸਐਫ਼ਓ) ਅਤੇ ਸਿਆਟਲ (ਐਸਈਏ), ਤੱਕ ਫੈਲਾਕੇ, ਹਰੇਕ ਲਈ ਆਪਣੇ ਡੈਨਵਰ ਹੱਬ ਤੋਂ ਦਿੱਤੀ I
2000 ਦਾ ਦਸ਼ਕ
ਫਰੰਟੀਅਰ ਨੇ ਏਅਰਬੱਸ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ (ਏ319) ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਡਲਿਵਰੀ ਸਾਲ 2001 ਵਿੱਚ ਲਈ ਅਤੇ ਇਕੋ ਇੱਕ ਹੀ ਨਵੀਂ ਕੰਪਨੀ ਲਾਇਵੇਰੀ ਸਹਿਤ ਫਲਾਇਟ ਵਿੱਚ ਡਾਇਰੈਟ ਟੀਵੀ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ I ਫਰੰਟੀਅਰ ਏਅਰਲਾਈਨ ਸਾਲ 2003 ਵਿੱਚ ਏਅਰਬੱਸ ਏ318 ਦਾ ਲਾਂਚ ਗ੍ਰਾਹਕ ਸੀ I ਸਾਲ 2005 ਦੇ ਅਪ੍ਰੈਲ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਫਰੰਟੀਅਰ ਆਪਣਾ ਆਖਰੀ ਬੋਇੰਗ 737 ਰਿਟਾਯਰ ਕਰਦਿਆਂ ਹੀ ਅਧਿਕਾਰਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਰੀ - ਏਅਰਬੱਸਾਂ ਵਾਲਾ ਫਲੀਟ ਬਣ ਗਿਆ I
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਵਾਈ ਉਡਾਨਾਂ
ਦਲੀਪ ਕੁਮਾਰ
ਦਿਲੀਪ ਕੁਮਾਰ (11 ਦਸੰਬਰ 1922 - 7 ਜੁਲਾਈ 2021) ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਸੋਗੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਟਰੈਜਡੀ ਕਿੰਗ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਸਰਬ-ਉੱਚ ਸਨਮਾਨ ਦਾਦਾ ਸਾਹਿਬ ਫਾਲਕੇ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਰਬ-ਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਨਿਸ਼ਾਨ-ਏ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਸੀ।
ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਦਲੀਪ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਜਨਮ ਦਾ ਨਾਮ ਮੁਹੰਮਦ ਯੂਸੁਫ ਖ਼ਾਨ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ਾਵਰ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਮੁੰਬਈ ਆ ਵਸੇ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕਰ ਦਿਲੀਪ ਕੁਮਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਛਾਣ ਮਿਲੇ।
1933 ਵਿਚ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸਾਇਰਾ ਬਾਨੋ ਨਾਲ਼ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਿਲੀਪ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਉਮਰ 44 ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਰਾ ਬਾਨੋ ਦੀ 22ਸੀ। 19੮੦ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਸਮਾਂ ਲਈ ਆਸਮਾਂ ਨਾਲ਼ ਦੂਜਾ ਵਿਆਹ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਸਾਲ 2000 ਤੋਂ ਉਹ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।
ਸਨਮਾਨ
1980 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁੰਬਈ ਦਾ ਸ਼ੇਰੀਫ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ। 1994ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਦਾਦਾ ਸਾਹਿਬ ਫਾਲਕੇ ਇਨਾਮ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 1998 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਰਵ ਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਨਿਸ਼ਾਨ-ਏ-ਇਮਤਿਆਜ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਜਵਾਰ ਜਵਾਰਭਾਟਾ ਸੀ, ਜੋ 1944 ਵਿੱਚ ਆਈ। 1949 ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਫਿਲਮ ਅੰਦਾਜ਼ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦਵਾਈ। ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਦਿਦਾਰ (1951) ਅਤੇ ਦੇਵਦਾਸ (1955) ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਕਨੀਏ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਟਰੇਜੀਡੀ ਕਿੰਗ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਮੁਗਲ-ਏ-ਆਜ਼ਮ (1960) ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਮੁਗਲ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਪਹਿਲਾਂ ਚਿੱਟੀ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਸੀ, ਅਤੇ 2004 ਵਿੱਚ ਰੰਗੀਨ ਬਣਾਈ ਗਈ। ਉਸਨੇ 1961 ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ - ਜਮਨਾ ਫਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਵੀ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨਾਸੀਰ ਖਾਨ ਨੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
1970, 1980 ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦਸ਼ਕ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਘੱਟ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਫਿਲਮਾਂਸੀ: ਵਿਧਾਤਾ (1982), ਦੁਨੀਆ (1984), ਕਰਮਾ (1986), ਇੱਜਤਦਾਰ (1990) ਅਤੇ ਸੌਦਾਗਰ (1991)। 1998 ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਫਿਲਮ ਕਿਲਾ ਉਸਦੀ ਆਖਰੀ ਫਿਲਮ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਰਮੇਸ਼ ਸਿੱਪੀ ਦੀ ਫਿਲਮ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਫਿਲਮ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਇਨਾਮ ਵੀ ਮਿਲਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1922 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2021
ਉਦੈ ਭੇਂਬਰੇ
ਉਦੈ ਭੇਂਬਰੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਵਕੀਲ, ਕੋਂਕਣੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਗੋਆ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਕੋਂਕਣੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸੁਨਪਾਰੰਤ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੋਂਕਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕਾਰਕੁਨ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਭੇਂਬਰੇ ਕੋਂਕਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਗੀਤ ਚੰਨਆਚੇ ਰਾਤੀ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੀਤਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਰੰਭਕ ਜੀਵਨ
ਉਦੈ ਭੇਂਬਰੇ ਦਾ ਜਨਮ ਦੱਖਣੀ ਗੋਆ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਜ਼ਮਬੌਲਿਮਵ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਉੱਘੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ ਭੇਂਬਰੇ ਦਾ ਬੇਟਾ ਹੈ।
ਸਿੱਖਿਆ
ਗੋਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੁਢਲੀ ਵਿੱਦਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭੇਂਬਰੇ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ 1957 ਵਿੱਚ ਬੰਬੇ (ਹੁਣ ਮੁੰਬਈ ) ਚਲਾ ਗਿਆ। ਭੇਂਬਰੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਸਿਧਾਰਥ ਕਾਲਜ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੈ। ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ਵਾਨੀ (ਰੇਡੀਓ ਪ੍ਰਸਾਰਕ) ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗੀਤਕਾਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਭੇਂਬਰੇ ਪੇਸ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਕੀਲ ਹੈ।
ਸੰਘਰਸ਼
ਭੇਂਬਰੇ ਕੋਂਕਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕਾਜ਼ ਦਾ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਸਮਰਥਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਗੋਆ ਓਪੀਨੀਅਨ ਪੋਲ ਵਿੱਚ, ਭੇਂਬਰੇ ਨੇ ਗੋਆ ਦੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਰਲੇਵੇਂ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਭਾਂਬਰੇ ਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਲੇਵੇਂ-ਵਿਰੋਧੀ ਮਰਾਠੀ ਅਖਬਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰਮੱਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਲਮ ਲਿਖਿਆ। ਭਮਾਸਤਰ ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕਾਲਮ ਵਿੱਚ, ਉਦੈ ਭੇਂਬਰੇ ਨੇ ਐਂਟੀ-ਏਕੀਕਰਣ ਵਿਰੋਧੀ ਕੈਂਪ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕਾਲਮ ਨੇ ਏਕੀਕਰਣ ਵਿਰੋਧੀ ਕੈਂਪ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਗੋਆ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।
ਭੇਂਬਰੇ ਕੋਂਕਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਵੀ ਇੱਕ ਨੇਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਗੋਆ, ਦਮਨ ਅਤੇ ਦੀਵ ਦਫ਼ਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਐਕਟ, 1987 ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਐਕਟ ਨੇ ਕੋਂਕਣੀ ਨੂੰ ਗੋਆ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
ਭੇਂਬਰੇ ਨੇ ਕੋਂਕਣੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਅੱਠਵੀਂ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਵਲੋਂ ਕੋਂਕਣੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਉਦੈ ਭੇਂਬਰੇ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮੰਚ (ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾ- ਬੀਬੀਐਸਐਮ) ਦਾ ਇੱਕ ਨੇਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਚ ਗੋਆ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇਣ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭੇਂਬਰੇ ਅਤੇ ਬੀਬੀਐਸਐਮ ਦੀ ਮੰਗ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਗ੍ਰਾਂਟਾਂ ਸਿਰਫ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣ ਜੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ, ਭਾਵ ਕੋਂਕਣੀ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਵਿੱਚ ਮੁਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਭਾਂਬਰੇ ਕੋਂਕਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਮੰਡਲ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਲਹੂ ਨਾੜ
ਲਹੂ ਨਾੜਾਂ ਲਹੂ-ਦੌਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ ਜੋ ਪੂਰੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਖ਼ੂਨ ਦਾ ਗੇੜਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ: ਧਮਣੀਆਂ, ਜੋ ਲਹੂ ਨੂੰ ਦਿਲ ਤੋਂ ਦੂਰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਵਾਲ਼-ਰੂਪ ਨਾੜਾਂ, ਜੋ ਲਹੂ ਅਤੇ ਪੁਲੰਦਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦਾ ਅਸਲ ਵਟਾਂਦਰਾ ਕਰਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਅਤੇ ਸ਼ਿਰਾਵਾਂ ਜਾਂ ਨਾੜਾਂ, ਜੋ ਲਹੂ ਨੂੰ ਵਾਲ਼-ਰੂਪ ਨਾੜਾਂ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਦਿਲ ਵੱਲ ਲਿਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਰਮ ਪੁਲੰਦਾ
ਧਮੋਟ ਕਲਾਂ
ਧਮੋਟ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਪਾਇਲ ਅਤੇ ਬਲਾਕ ਦੋਰਾਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਪਿੰਡ ਹੈ,। ਜਿਥੇ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਆਬਾਦੀ ਗਿੱਲ ਝੱਲੀ ਗੋਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੈ। ਪਾਇਲ ਨਗਰ ਧਮੋਟ ਤੋਂ ਪੰਜ ਕਿਮੀ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਪਾਇਲ - ਮਲੌਦ ਸੜਕ ਲੰਘਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ ਸਰਹੰਦ ਨਹਿਰ। ਧਮੋਟ ਕਲਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 10 ਹਜ਼ਾਰ ਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕੋਈ ਸਾਢੇ ਅੱਠ ਸੌ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵਸਾਇਆ ਨਗਰ ਹੈ।
ਲਾਗਲੇ ਪਿੰਡ ਧਮੋਟ ਖੁਰਦ, ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਅਤੇ ਭਾਡੇਵਾਲ ਧਮੋਟ ਕਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਜਾ ਕੇ ਵਸੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕੋ ਹੀ ਪੰਚਾਇਤ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਬਾ ਸੁੱਖਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਮੱਲਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਰਹਿੰਦ ਵਿਖੇ ਜੈਨ ਖਾਨ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਹੋਇਆ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਸਿੰਘ
ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਸਿੰਘ (ਜਨਮ 14 ਅਗਸਤ 1980) ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦਾ ਇੱਕ ਫਾਰਵਰਡ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਹਮਲਾਵਰ ਖੇਡ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਦਾ ਜਨਮ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।
ਕਰੀਅਰ
ਹਾਕੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਆਇਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵੀ ਹਨ।
ਉਹ 2012 ਵਿੱਚ ਵਰਲਡ ਸੀਰੀਜ਼ ਹਾਕੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ-ਏ-ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਸੀ।