cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸਮਾਜਿਕ ਪਰਿਪੇਖ
ਸੀ. ਆਈ.ਆਰ.ਐਸ.ਵੱਲੋਂ
ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫਾਰ ਰਿਲੀਜਸ ਸਟੱਡੀਜ਼,(ਬੀ.ਯੂ.ਸੀ.ਕਾਲਜ, ਬਟਾਲਾ) ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਨਿਮਨ ਪੱਧਰ ਦਾ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅੰਧ-ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਵਹਿਮਾਂ-ਭਰਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਚੇਤਾਨਾ ਦੀ ਨਵੀਂ ਲੋਅ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਨਿਰੰਤਰ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਇਸੰਟੀਚਿਊਟ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਧਰਮ,ਦਰਸ਼ਨ,ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ,ਮੱਤਾਂ ਅਤੇ ਅਕੀਦਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਦੇ ਸਦੰਰਭ ਵਿਚ ਆਧੁਨਿਕ ਜਾਵੀਏ ਤੋਂ ਘੋਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ: ਸਮਾਜਿਕ ਪਰਿਪੇਖ ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੈਮੀਨਾਰ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਸੈਮੀਨਾਰ ਦੇ ਮਿਆਰ ਅਤੇ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਦਿਆਂ ਇਹਨਾਂ ਖੋਜ ਪੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪੁਸਤਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਡਾ.ਦਰਿਆ (ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ) ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸੈਮੀਨਾਰ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਖੋਜ-ਪੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰਕੇ ਪੁਸਤਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਾਉਣ ਵਿਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।
ਸੰਪਾਦਕੀ
ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫਾਰ ਰਿਲੀਜਸ ਸਟੱਡੀਜ਼ (ਬੇਰਿੰਗ ਯੂਨੀਅਨ ਕ੍ਰਿਸਚਨ ਕਾਲਜ, ਬਟਾਲਾ) ਇਹ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਹਰ ਸਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਸੈਮੀਨਾਰ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਦੁਸਰਾ ਸੈਮੀਨਾਰ ‘ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਸਮਾਜਿਕ ਪਰਿਪੇਖ’ ਉਪਰ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ 16 ਦੇ ਕਰੀਬ ਪਰਚੇ ਪੜ੍ਹੇ ਗਏ। ਇਹ ਖੋਜ-ਪਰਚੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖੇਤਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿਰਸਾਨੀ, ਘਰ, ਜੂਦਾ-ਟੂਣੇ, ਚਕੀਤਸਾ, ਪਸ਼ੂ-ਪੰਛੀ, ਮੌਤ,ਖੂਹ ਆਦਿ। ਇਸ ਸੈਮੀਨਾਰ ਦਾ ਕੁੰਜੀਗਤ ਭਾਸ਼ਣ ਡਾ. ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ, ਸੈਮੀਨਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਡਾ.ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ, ਸ਼ਿਰਕਤ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੈਂਰੋ, ਬਹੁਮੁੱਲੇ ਵਿਚਾਰ ਡਾ.ਸੁਸੀਲ ਸ਼ਰਮਾ, ਬਿਸ਼ਪ ਆਨੰਦ ਆਦਿ । ਡਾ.ਦਰਿਆ ਪੰਜਾਬੀ ਅਧਿਐਨ ਸਕੂਲ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ
ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੀ ਚਿਹਨਕਾਰੀ ਡਾ. ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਢੀਂਗਰਾ
ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਿਚ ਹੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। (1)	ਆਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ: ਸੂਰਜ, ਚੰਦਰਮਾ, ਸ਼ਨੀ, ਮੰਗਲ, ਅਗਸਤ, ਰਿਸ਼ੀ, ਧਰੁਵ, ਪੁਛਲ ਤਾਰਾ, ਉਲਕਾ, ਅਕਾਸ਼ੀ, ਬਿਜਲੀ, ਬੱਦਲ, ਮੀਂਹ ਸਤਰੰਗੀ ਪੀਂਘ ਹਵਾ। (2)	ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ: ਹਿਮਾਲਾ,ਵਿੰਧਆਂਚਲ, ਗੰਗਾ, ਜਮਨਾ, ਵੈਤਰਣੀ, ਖੂਹ, ਤਲਾਬ, ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ । (3)	ਬਨਸਪਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ : ਪਿੱਪਲ, ਬੋਹੜ, ਗੂਲਰ, ਨਿੰਮ, ਬਾਂਸ, ਅੰਬ, ਨਾਰੀਅਲ, ਚੰਦਨ, ਕਿੱਕਰ, ਤੁਲਸੀ, ਕੇਲਾ, ਦੱਬ, ਕਮਲ ਆਦਿ। (4)	ਪਸ਼ੂ-ਜਗਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ : ਗਾਂ, ਝੋਟਾ, ਮੱਝ, ਬਲਦ, ਬੱਕਰਾ, ਬਾਂਦਰ, ਕੁੱਤਾ, ਬਿੱਲੀ, ਚੂਹਾ, ਸ਼ੇਰ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜਾ, ਹਿਰਨ, ਖੋਤਾ, ਕਾਂ, ਉੱਲੂ ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਨੇਕਾਂ ਹੀ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਭੂ-ਖੰਡ ਤੇ ਪ੍ਰਚਲਿੱਤ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਧਰਮ ਵਿਚ ਰੁੱਖ-ਪੂਜਾ ਸਮਾਜ-ਮਨੋ-ਵਿਗਿਆਨ ਅਧਿਐਨ ਡਾ. ਦਰਿਆ
ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਤੋਂ ਚਲਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਦੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਵਿਚ ਰੁੱਖ ਪੂਜਾ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸੀ। ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਰੂਹਾਂ ਦਾ ਵਾਸਾਂ,ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਰਾ ਜੀਵਤ, ਬਦਰੂਹਾਂ ਆਦਿ ਦਾ ਵਾਸਾ ਸਮਝ ਕੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਧਰਮ ਵਿਚ ਅਜੇ ਵੀ ਰੁੱਖ-ਪੂਜਾ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ। (ੳ) ਪਿੱਪਲ ਦੀ ਪੂਜਾ (ਅ) ਬਿੱਲ ਦੀ ਪੂਜਾ (ੲ) ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਪੂਜਾ (ਸ) ਜੰਡ ਦੀ ਪੂਜਾ (ਹ) ਨਿੰਮ ਦੀ ਪੂਜਾ।
ਘਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਸਮਾਜਿਕ ਪਰਿਪੇਖ ਡਾ.ਰੁਪਿੰਦਰ ਕੌਰ
ਕੁੱਲੀ,ਗੁੱਲੀ, ਜੁੱਲੀ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਲੋੜਾਂ ਹਨ। ਘਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਆਚਾਰੀਆ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕੇ ਘਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਪੂਰੀ ਮਰਿਆਦਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਘਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਘਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੁਗ ਦੀ ਦੇਣ ਹੈ। ਘਰ ਬਨਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਉਪਜਾਉ ਹੋਣਾ, ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਆਕਾਰ, ਪਿੱਪਲ, ਬੋਹੜ, ਪਾਣੀ ਦਾ ਤਲਾਅ, ਮਹੀਨੇ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਬਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਆਦਿ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜੌਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਲੋਕ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਰਥਹੀਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਪਰ ਲੋਕ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਅਜੇ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਅਪਨਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ ਸ਼ਗਨਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਲੋਕ-ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੇ ਤਾਰਕਿਕ ਆਧਾਰ ਡਾ. ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ।
‘ਸ਼ਗੁਨ’ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ‘ਕਲਿਆਨਕਾਰੀ’ ਅਤੇ ‘ਸ਼ੁਭ ਭਵਿੱਖ’ ਦਾ ਸੰਕੇਤ। ਸ਼ਗਨ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ‘ਟੂਣੇ ਚਿੰਤਨ’ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ ਸੂਝ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਫਲ ਹੈ । ਸ਼ਗਨ ਅਤੇ ਟੂਣੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਆਤਮ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਆਤਮ ਅਰੋਗਤਾ ਦੀ ਸੂਝ ਨਾਲ ਜੁੜਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਸੀਮਤ ਸਾਧਨਾ ਕਾਰਨ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸੂਝ ਦਾ ਪਾਸਾਰ ਬਹੁਤੀ ਦੂਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਸੀ। 	ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸ਼ਗਨ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਤਰਕ 	ਤੇਲ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸ਼ਗਨ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਤਰਕ 	ਲਾਲ ਰੰਗ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸ਼ਗਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਤਰਕ
ਜਾਦੂ ਚਕਿਤਸਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੋਕ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਡਾ.ਰੁਪਿੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ
ਜੀਵਨ ਦੇ ਹਰੇਕ ਪੱਖ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਾਨੂੰ ਲੋਕ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਜਨਮ, ਮੌਤ, ਵਿਹਾਰ, ਕਿਤੇ ਜਾਂ ਕਾਰ ਵਿਹਾਰ ਆਦਿ । ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਚ ਲੋਕ ਚਿਕਿਤਸਾ ਦਾ ਅਹਿਮ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਲੋਕ ਚਿਕਿਤਸਾ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਹੀ ਜਾਦੂ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਾਦੂ ਚਿਕਿਤਸਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ  MAGIC MEDICINE  ਦਾ ਸਮਾਨ-ਅਰਥਕ ਹੈ। ਡਾ ਸੋਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ ਅਨੁਸਾਰ: ਜਾਦੂ-ਟੂਣਾ ਪ੍ਰਕਿਰਤਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਮਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਜਗਤ ਤੇ ਵਿਹਾਰ ਉਤੇ ਰਹੱਸਮਈ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਵਸ਼ੀਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕਲਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਜਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਤੌਰ ਤੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਚ ਬਦਲਣਾ ਤਾਂ ਵਗਿਆਨ ਹੈ ਪਰ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨੂੰ ਰਹੱਸਮਈ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਚ ਬਦਲਣ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਜਾਦੂ-ਟੂਣਾ ਹੈ। ਜਾਦੂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। (1) ਕਾਲਾ ਜਾਦੂ (2) ਚਿੱਟਾ ਜਾਦੂ।
ਸਿੱਟਾ
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸਮਾਜਿਕ ਪਰਿਪੇਖ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ 20 ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਪੇਪਰ ਦਰਜ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਪੇਪਰਾਂ ਵਿਚ ਲੋਕ-ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੀ ਹੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੇਖਕਾ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਉੱਪਰ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਬਾਰਜ
ਇਕ ਬਾਰਜ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: barge) ਇਕ ਸ਼ੋਅ-ਡ੍ਰਾਫਟ ਫਲੈਟ-ਬੋਤਲੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਨਹਿਰੀ ਥੋਕ ਦੇ ਸਾਮਾਨ ਦੀ ਢੋਆ-ਢੋਆਈ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਬਾਰਜਿਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਫਟ ਘੋੜਿਆਂ ਨੇੜਲੇ ਤੌਪਾਥ ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੱਜ, ਬੈਰਜ ਸਵੈ-ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਡੀਜ਼ਲ ਇੰਜਣ ਅਤੇ ਵੱਡੇ-ਵਿਆਸ ਦੇ ਸਥਿਰ-ਪਿਚ ਪ੍ਰੋਪੈਲਰ ਦੇ ਨਾਲ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ, "ਡੰਬ ਬਾਰਜ" ਟੱਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਪੁਸ਼ਰ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਧੱਕਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਟੋਇਡ ਬਾਰਜ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਇੱਕ ਪੁਸ਼ਰ ਸਿਸਟਮ ਨੇ ਹੈਂਡਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਕੁਸ਼ਲ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੁਸ਼ਿੰਗ ਟੱਗ "ਯੂਨਿਟ ਦਾ ਹਿੱਸਾ" ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਮੁੱਚੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਆਧੁਨਿਕ ਵਰਤੋਂ
right|thumb| ਟੋਬੋਟ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਨਦੀ 'ਤੇ ਇਕ ਬਾਰਜ ਧੱਕਦਾ ਹੋਇਆ। ਬਾਰਜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅੱਜ ਘੱਟ-ਮੁੱਲ ਵਾਲੀਆਂ ਬਲਕ ਵਸਤੂਆਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਰੱਜ ਦੁਆਰਾ ਮਾਲ ਨੂੰ ਢੋਣ ਦੀ ਕੀਮਤ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬਾਰਜ ਬਹੁਤ ਭਾਰੀ ਜਾਂ ਭਾਰੀ ਵਸਤੂਆਂ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇੱਕ ਆਮ ਅਮਰੀਕੀ ਬੁਰਜ 195 ਤੋਂ 35 ਫੁੱਟ (59.4 ਮੀਟਰ × 10.7 ਮੀਟਰ) ਮਾਪਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਲਗਭਗ 1,500 ਛੋਟੇ ਟਨ (1,400 ਟੀ) ਮਾਲ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਯੂਰਪੀਅਨ ਬੁਰਜ 251 ਬਾਈ 37 ਫੁੱਟ (76.5 ਮੀਟਰ × 11.4 ਮੀਟਰ) ਨੂੰ ਮਾਪਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 2,450 ਟਨ ਤੱਕ ਲਿਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, 26 ਜੂਨ, 2006 ਨੂੰ, ਇੱਕ 565-ਛੋਟਾ ਟਨ (513 ਟੀ) ਕੈਟਲੈਟਿਕ ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ ਕਰੈਕਿੰਗ ਰਿਐਕਟਰ ਨੂੰ ਓਕਲਾਹੋਮਾ ਦੇ ਤੁਲਸਾ ਪੋਰਟ ਤੋਂ ਬਰਸੀ ਦੁਆਰਾ ਮਿਸੀਸਿਪੀ ਦੇ ਪਾਸਕਾਗੌਲਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਿਫਾਈਨਰੀ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ। ਬਹੁਤ ਵੱਡੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆੱਨਸਾਈਟ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਕ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਇਕਾਈ ਨੂੰ ਭੇਜਣਾ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਪੁਰਦਗੀ ਵਾਲੀ ਥਾਂ' ਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲੇਬਰ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ (ਜੋ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਅਜੇ ਵੀ ਤੂਫਾਨ ਕੈਟਰੀਨਾ ਤੋਂ ਠੀਕ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ)। ਰਿਐਕਟਰ ਦੀ 700-ਮੀਲ (1100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਯਾਤਰਾ ਵਿਚੋਂ, ਸਿਰਫ 40 ਮੀਲ (64 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਦੀ ਅੰਤਮ ਪੋਰਟ ਤੋਂ ਅੰਤਮ ਬੰਦਰਗਾਹ ਤੋਂ ਰਿਫਾਇਨਰੀ ਤੱਕ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਸਵੈ-ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਬਾਰਜਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪਲੱਛੀਆਂ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਜਾਂ ਹੇਠਾਂ ਵਹਾਅ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ; ਜਦੋਂ ਉਹ ਤੇਜ਼ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਨ ਲਈ ਸਫ਼ਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਬੈਜ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨਹਿਰੀ ਪੱਟੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਖਾਸ ਨਹਿਰ ਲਈ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਹ ਚੱਲਣਗੀਆਂ।
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਾਰਜ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਡੱਚ ਬਾਰਜ, ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪ ਦੀਆਂ ਨਹਿਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਾਲ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਹੁਣ ਇੰਨੇ ਵੱਡੇ ਨਹੀਂ ਹਨ ਕਿ ਵੱਡੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੈਰਜਾਂ ਦਾ ਨਵੀਨੀਕਰਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਸੇ ਨਹਿਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਛੁੱਟੀਆਂ ਮਨਾਉਣ ਵਾਲੇ ਲਗਜ਼ਰੀ ਹੋਟਲ ਬੈਰਜ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਉਹ ਇਕ ਵਾਰ ਅਨਾਜ ਜਾਂ ਕੋਲਾ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
ਲਾਇਕਾ
ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਕੁਝ ਹੀ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿਚ ਲਾਇਕਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਸੰਭਵ ਹੈ ਇਹ  ਕੇਂਦਰੀ ਆਰ -7 ਸਸਟੇਨਰ ਦੇ ਪੇਲੋਡ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ।  ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਸਮਾਂ 2002 ਤਕ ਜਨਤਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਆਕਸੀਜਨ ਛੇਵੇਂ ਦਿਨ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਜਦ ਕਿ ਸੋਵੀਅਤ ਸਰਕਾਰ ਦਾ  ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਾਅਵਾ ਸੀ, ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਮੁੱਕਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੂੰ ਦਰਦ ਰਹਿਤ ਮੌਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
11 ਅਪ੍ਰੈਲ 2008 ਨੂੰ, ਰੂਸੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਲਾਇਕਾ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮਾਰਕ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿਚ ਇਕ ਛੋਟਾ ਸਮਾਰਕ ਮਾਸਕੋ ਵਿਚ ਸੈਨਿਕ ਖੋਜ ਸਹੂਲਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਲਾਇਕਾ ਦੀ ਪੁਲਾੜ ਉਡਾਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਵਾਈ ਸੀ। ਇਸ ਸਮਾਰਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਕੇਟ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਇਕ ਕੁੱਤਾ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਮਾਸਕੋ ਵਿਚ ਪੁਲਾੜ ਦੇ ਜੇਤੂਆਂ ਦੇ ਸਮਾਰਕ 'ਤੇ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਸਪੁਤਨੀਕ 2
right|thumb| 1959 ਦੀ ਲਾਇਕਾ ਦੀ [[ਰੋਮਾਨੀਆ|ਰੋਮਾਨੀਅਨ ਸਟੈਂਪ (ਕੈਪਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ "ਲਾਇਕਾ, ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਪਹਿਲਿ ਯਾਤਰੀ") ]]
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with 'species' microformats
ਫੱਤੂ ਮਰਾਸੀ
ਫੱਤੂ ਮਰਾਸੀ  ਚੋਟੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ ਦੀ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ
ਸੁਵਰਨਾਵਤੀ ਸਰੋਵਰ
thumb| ਸੁਵਰਨਾਵਤੀ ਡੈਮ ਸੁਵਰਨਾਵਤੀ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਵਰਨਾਵਤੀ ਡੈਮ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਮਰਾਜਨਗਰ, ਕਰਨਾਟਕ,ਦੇ ਨੇੜੇ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।ਚਾਮਰਾਜਨਗਰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 14 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ. ਇਹ ਡੈਮ ਸੁਵਰਨਾਵਤੀ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਾਵੇਰੀ ਨਦੀ ਦੀ ਉਪ-ਨਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਡੈਮ ਪੁਨਾਜਨੂਰ ਰਾਜ ਦੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਕਰਨਾਟਕ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਰਹੱਦ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਆਕਰਸ਼ਣ
ਸੁਵਰਨਾਵਤੀ ਡੈਮ ਨਾਲ ਪੈਂਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਲਈ ਸਿੰਚਾਈ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਾ ਇੱਕ  ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਇਹ ਮੌਨਸੂਨ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਬਾਰਿਸ਼ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਲਈ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਵੀ ਹੈ।
ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚਣਾ ਹੈ
ਬੰਗਲੌਰ ਤੋਂ ਚਾਮਰਾਜਨਗਰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਬੱਸਾਂ ਅਤੇ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਲਗਭਗ 180 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ, ਚਾਮਰਾਜਨਗਰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਸੁਵਰਨਾਵਤੀ ਡੈਮ ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਥਾਨਕ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਬੱਸਾਂ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਡੈਮ ਅਤੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰ
ਭਾਰਤੀ ਵਿਰਾਸਤੀ ਕੇਂਦਰ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/90/Indian-heritage-centre-singapore.jpg/220px-Indian-heritage-centre-singapore.jpg|alt=Indian Heritage Centre, Singapore|thumb| ਇੰਡੀਅਨ ਹੈਰੀਟੇਜ ਸੈਂਟਰ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋਇਆ। ਭਾਰਤੀ ਵਿਰਾਸਤੀ ਕੇਂਦਰ ( இந்திய மரபுடமை நிலையம்  ) ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। 3,090 sqm ਲਿਟਲ ਇੰਡੀਆ ਪ੍ਰਿਸਿੰਕਟ ਵਿੱਚ ਕੈਂਪਬੈਲ ਲੇਨ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਕੇਂਦਰ 7 ਮਈ 2015 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਨਕਾਬ ਦੀ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਸ਼ੈਲੀ ਬਾਉਲੀ (ਜਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੌੜੀਆਂ) ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੈ।
ਬਾਗੀਂ ਚੰਬਾ ਖਿੜ ਰਿਹਾ
ਜਾਣ-ਪਛਾਣ
ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕਾਸ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਇੱਕਤਰਣ, ਸੰਪਾਦਨ ਅਤੇ ਅਧਿਐਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਲੋਕਗੀਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਉਘੇ ਵਿਦਵਾਨ ਡਾ. ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸੋਪਿਆਂ ਗਿਆ, ਜੋ ਦਸ ਜਿਲਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਬਾਗੀਂ ਚੰਬਾ ਖਿੜ ਰਿਹਾ ਇਸ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਜਿਲਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੋਕਗੀਤ- ਸੁਹਾਗ, ਘੋੜੀਆਂ, ਸੋਹਲੜੇ ਅਤੇ ਛੰਦ ਪਰਾਗੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਸ ਪ੍ਰਜੈਕਟ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਛੇ ਜਿਲਦਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਵਾਈਸ ਚਾਂਸਲਰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਘੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰੀ, ਡਾ. ਸਰਦਾਰਾ ਸਿੰਘ ਜੋਹਲ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਿੰਡੀਕੇਟ ਰਾਹੀਂ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਸ ਜਿਲਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਲੋਕ-ਕਾਵਿ ਦੀ ਅਮੀਰ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਸਾਂਭਣ ਦਾ ਇੱਕ ਨਿਗੂਣਾ ਜਿਹਾ ਉਪਰਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਡਾ. ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਖੇਤਰੀ ਕਾਰਜ ਦਾ ਕੰਮ 1976 ਵਿੱਚ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਹਿਜੇ-ਸਹਿਜੇ ਹੁੰਦਾ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ: ਧੀਆਂ, ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਹੋ ਜਾਦੀਆਂ ਹਨ:- ਨਿੱਕੀ-ਨਿੱਕੀ ਕਣੀ ਨਾਲ ਢਾਬ ਭਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਿੱਕੀ-ਨਿੱਕੀ ਕਣੀ ਦਾ ਮੀਂਹ ਵਰਸੇਂਦਾ ਚੂਲੀਏ,ਚੂਲੀਏ ਢਾਬ ਭਰੀ ਨੀ ਤੇਰਾ ਕਦ ਮੁਕਲਾਵਾ ਭਾਗਭਰੀ ਬਾਗੀਂ ਚੰਬਾ ਖਿੜ ਰਿਹਾ ਖਰੜੇ ਦੀ ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਪੀ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਸੁਚੱਜੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਯੋਗ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕਾਰਜ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਕਾਸ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਲੈਕਚਰਾਰ ਬਲਜੀਤ ਕੌਰ ਸੇਖੋਂ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਡਾ. ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੂਰੀ ਸੁਹਿਰਦਤਾ ਨਾਲ ਲੋਕਗੀਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਧਾਰਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰੀ ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਸੰਕਲਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆਂ, ਔਰਤ ਦੇ ਮਨੋ ਸਮਾਜਕ ਸੰਦਰਭਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਗੀਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਹ ਦਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਗਹਿਰਾ ਅਧਿਐਨ ਹੈ। ਡਾ• ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਨੇ 'ਬਾਗੀਂ ਚੰਬਾ ਖਿੜ ਰਿਹਾ' ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੈ:-
(ੳ)ਵਿਆਹ ਦੇ ਲੋਕਗੀਤ: ਅਧਿਐਨ ਸੰਦਰਭ
ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਜਨਮ ਅਸਾਧਾਰਨ ਖੁਸ਼ੀ ਵਜੋਂ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਆਹ ਦੇ ਸੰਭਨਾਂ ਰੂਪਾਂਕਾਰਾਂ ਜਿਵੇਂ: ਸੁਹਾਗ, ਘੋੜੀਆਂ, ਸਿੱਠਣੀ, ਛੰਦ ਪਰਾਗਾ, ਵਧਾਵਾ, ਬੋਲੀਆਂ, ਟੱਪੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੋਕਗੀਤਾਂ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਚੇਰੀਆਂ ਖੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਸਭਿਆਚਿਰਕ ਸੰਦਰਭਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਹੀ ਸਮਝਿਆਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੀਵਨ ਰੂਪੀ ਖੁਰਦਰੇ ਖੱਦਰ ਦੀ ਫੁੱਲਕਾਰੀ ਉਤੇ ਉਕਰੇ ਹੋਏ ਰੇਸ਼ਮੀ ਫੁੱਲ ਹਨ। ਸਾਡੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ, ਕਦਰਾ-ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਵਿਵਹਾਰ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ਕ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਬਿੰਬ ਸਿਰਜਦੇ ਹਨ। ਸਿੱਠਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਧੀ ਵਾਲੀ ਧਿਰ ਪੁੱਤ ਵਾਲਿਆ ਦੀ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦਾ ਉਛਾੜ ਲਾਹ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਕਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਨਜ ਕਸਦੀ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੀਤਾਂ ਅਤੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਕਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਅਤੇ ਗੈਰ ਸੁਭਾਵਕ ਪ੍ਰਸੰਗ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਮਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
(ਅ) ਸੁਹਾਗ ਅਤੇ ਘੋੜੀਆਂ:- ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਨਾਰੀ ਮੁਖੀ ਪ੍ਰਵਚਨ
1• ਸੁਹਾਗ ਅਤੇ ਘੋੜੀਆਂ:- ਮੰਗਲਮਈ ਰੀਤਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗੀਤ। 2• ਸੁਹਾਗ ਅਤੇ ਘੋੜੀਆਂ ਦੇ ਗਾਇਨ ਸੰਦਰਭ। 3• ਗਾਇਨ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਗਾਇਨ ਮੌਕੇ। 4• ਸੁਹਾਗ, ਘੋੜੀਆਂ, ਲੰਮੇ ਗੌਣਾਂ ਅਤੇ ਕੀਰਨਿਆਂ ਦਾ ਸੁਰ-ਸੰਸਾਰ। 5• ਸੁਹਾਗ ਅਤੇ ਘੋੜੀਆਂ - ਸਾਂਝਾਂ ਅਤੇ ਨਿਖੇੜੇ। 6• ਸੁਹਾਗ ਅਤੇ ਘੋੜੀਆਂ:- ਭਾਈਚਾਰਕ ਮਰਿਆਦਾਵਾਂ ਦਾ ਗੁਣ-ਗਾਨ। 7• ਯਥਾਰਥ ਦੀ ਸਹਿਜ ਸੋਝੀ ਅਤੇ ਭਰਮ ਮੂਲਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ। 8• ਪੰਜਾਬੀ ਘਰ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸਾਕਾਦਾਰੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤ। 9• ਵਿਅਕਤੀ, ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਾ। 10• ਪਰਿਵਾਰ ਰੂਪੀ ਰੁੱਖ- ਮਾਂ ਤੋਂ ਧੀ ਵੱਲ। 11• ਲਾੜਾ-ਲਾੜੀ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ। 12• ਵਿਅਕਤੀਮੂਲਕ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਤੀਮਾਨ: ਟਕਰਾਓ ਤੇ ਸੁਮੇਲ।
(ੲ) ਸੁਹਾਗ: ਭਰਮ ਮੂਲਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਅਤੇ ਸਹਿਜ ਅਨੁਭਵ ਦਾ ਸੰਵਾਦ
1• ਲੋਕ ਕਾਵਿ ਪਾਠ ਦੀ ਸਿਰਜਨਾ ਅਤੇ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਮਸਲਾ। 2• ਸੰਪਾਦਨਾ ਵਿਉਂਤ। 3• ਬਾਗੀਂ ਚੰਬਾ ਖਿੜ ਰਿਹਾ। 4• ਬਾਬਲ ਕਾਜ ਰਚਾਇਆ। 5• ਜੋਗੜਾ ਵਰ ਪਾਇਆ। 6• ਬਾਬਲ ਵਿਦਾ ਕਰੇਂਦਿਆ। 7• ਗੁਆਚੇ ਘਰ ਦਾ ਸੰਤਾਪ। 8• ਚੇਤੇ ਆਵੇ ਧਰਮੀ ਬਾਬਲ ਦਾ ਦੇਸ਼। 9• ਔਰਤ ਦੀ ਮਨੋ ਭਾਵੁਕ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਉਚਾਰ। 10• ਬਾਬਲ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਤੋਂ ਸਹੁਰਿਆਂ ਵੱਲ ਦਾ ਸਫ਼ਰ। 11• ਸੁਹਾਗ: ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਡੂਘੇਰੀ ਸੰਰਚਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਵਚਨ। 12• ਔਰਤ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ। 13• ਰਾਜੇ ਬਾਬਲ ਦੀ ਹਾਰ। 14• ਪਿਉ-ਧੀ ਵਿਦਾਇਗੀ ਸੰਵਾਦ। 15• ਔਰਤ ਦੀ ਅਸਤਿਤਵਿਕ ਪੀੜ ਅਤੇ ਸੁਹਾਗ ਗੀਤ।
(ਸ) ਘੋੜੀਆਂ: ਕਿਸਾਨੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਜਲੌਅ
1• ਘੋੜੀ ਲਾੜੇ ਵੀਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਗਾਨ। 2• ਘੋੜੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਕਾਰਜ। 3• ਸੰਪਾਦਨਾ ਵਿਉਂਤ। 4• ਦਾਦਕਾ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ: ਨਾਨਕਿਆਂ ਤੋਂ ਸਹੁਰਿਆਂ ਵੱਲ। 5• ਨਨਦ ਤੇ ਭਿਬੋ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ: ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਦਵੰਦ। 6• ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲੋ - ਨਾਲ ਗਾਨ। 7• ਲਾੜਾ ਤੇ ਜੰਨ: ਇੱਕ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀ ਚੜਤ। 8• ਵਿਆਹ ਸੰਸਥਾ ਅਤੇ ਰੀਤੀ ਮੂਲਕ ਪ੍ਰੇਰਨਾਵਾਂ। 9• ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਤੀਮਾਨਾਂ ਦਾ ਪੁਨਰ ਸਥਾਪਨ। 10• ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗੀਤ ਨਹੀਂ ਮਰਦੇ।
(ਹ) ਸੋਹਲੜੇ, ਵਧਾਵੇ ਅਤੇ ਛੰਦ ਪਰਾਗੇ: ਭਾਵੁਕ ਤ੍ਰਿਪਤੀਆਂ ਦਾ ਗਾਨ
ਵਿਆਹ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੀਤ ਰੂਪ ਸੁਹਾਗ, ਘੋੜੀਆਂ, ਸਿੱਠਣੀਆਂ, ਹੇਅਰੇ ਅਤੇ ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਰੀਤੀ ਮੂਲਕ ਗੀਤ ਹਨ। ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਗਾਇਨ ਮਹਿਫ਼ਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੰਮੇ ਗੌਣ, ਝੇੜੇ, ਬਿਹਰੜੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੀਤ, ਜੋ ਘੜਾ ਵਜਾ ਕੇ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਆਦਿ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਸੋਹਲੜੇ, ਵਧਾਵੇ ਅਤੇ ਛੰਦ ਪਰਾਗੇ ਵੀ ਵਿਆਹ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੌਕਿਆਂ ਉਤੇ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਜੰਮਣ ਵੇਲੇ, ਮੰਗਣੇ ਵੇਲੇ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਵੇਲੇ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਘਰ ਦੇ ਜੀਅ ਨੂੰ ਮੰਗਣੇ ਜਾਂ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰਦਿਆਂ ਸੁਣਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵਧਾਈਆਂ ਦੇ ਗੀਤ ਹਨ। 'ਛੰਦ ਪਰਾਗੇ' ਸਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਜੀਜੇ ਦੇ 'ਕਰਾਰੇ' ਬੋਲ ਹਨ। 1• ਸੋਹਲੜੇ- ਵੇਲ ਵਧਣ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰਾਨਾ। 2• ਭੂਆਂ ਅਤੇ ਭਤੀਜਾ- ਗੂਹੜਾ ਸਾਕ। 3• ਮਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤੇ ਪੁੱਤ ਦੀ ਬਰਕਤ। 4• ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਗ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ। 5• ਨਿਪੁਤੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਤਾਪ। 6• ਵਧਾਵੇ:- ਦੁੱਧੀ ਪੁੱਤੀ ਫ਼ਲਣ ਦੀਆਂ ਵਧਾਈਆਂ। 7• ਛੰਦ ਪਰਾਗੇ:- ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕਾਹਨ। 8• ਸਿੱਠਣੀ, ਬੁਝਾਰਤ, ਛੰਦ ਪਰਾਗਾ। 9• ਛੰਦ ਪਰਾਗਾ:- ਬੇਬਾਕ ਬੋਲ।
ਭਾਗ ਦੂਜਾ
ਸੁਹਾਗ, ਧੀਆਂ ਦੇ ਵੰਡੇ ਪਰਦੇਸ ਨੀ।
ਭਾਗ ਚੌਥਾ
ਸੋਹਲੜੇ ਤੇ ਵਧਾਵੇ:- ਜੰਮਣ ਪੁੱਤ ਸੁਤੱਤਜੇ ਆਵਣ ਨੂੰਹਾਂ ਸੁਹਾਗਣਾਂ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕਧਾਰਾ
ਤਨਖਾਹ ਪਰਕ ਅਤੇ ਗੁਲਾਬੀ ਪਰੀ
ਤਨਖਾਹ ਪਰਕ ਅਤੇ ਗੁਲਾਬੀ ਪਰੀ ਚੋਟੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ ਦੀ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ
ਸ਼ੋਭਾ ਕਪੂਰ
ਸ਼ੋਭਾ ਕਪੂਰ (ਜਨਮ 1 ਫਰਵਰੀ 1949) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ, ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਬਾਲਾਜੀ ਟੈਲੀਫਿਲਮਜ਼ ਲਿਮਿਟੇਡ ਦੀ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮੁੰਬਈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਿਲਮ, ਟੀਵੀ ਅਤੇ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਹਾਊਸ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਉਹ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਧੀ ਏਕਤਾ ਕਪੂਰ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਪੂਰ ਬਾਲਾਜੀ ਟੈਲੀਫਿਲਮਜ਼ ਦੀਆਂ ਸਮੁੱਚੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਏਅਰਹੋਸਟੇਸ ਸੀ। ਕਪੂਰ ਦਾ ਵਿਆਹ ਅਭਿਨੇਤਾ ਜਤਿੰਦਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜੋੜੇ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ, ਏਕਤਾ ਕਪੂਰ (ਜਨਮ 1975), ਜੋ ਇੱਕ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਸ਼ਾਰ ਕਪੂਰ (ਜਨਮ 1976), ਜੋ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਹੈ।
ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ (ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਜੋਂ)
ਕਪੂਰ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੇ ਬੈਨਰ ਬਾਲਾਜੀ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰਜ਼ ਦੇ ਅਧੀਨ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰਜ਼ ਦੀ ਲੰਮੀ ਸੂਚੀ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1946 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਹੀਬਾ ਨਵਾਬ
ਹੀਬਾ ਨਵਾਬ (ਜਨਮ 14 ਨਵੰਬਰ 1996) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹਨ। ਉਹ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਦੇ ' ਤੇਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਮੇਂ '  ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਅਮਾਯਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਉਹ  ਜੀਜਾਜੀ ਛੱਤ ਪਰ ਹੈਂ ' ਨਾਮਕ ਸਬ ਟੀਵੀ' ਦੇ ਸਿਟਕਾਮ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਇਲਾਇਚੀ ਬੰਸਲ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ
ਨਵਾਬ 14 ਨਵੰਬਰ 1996 ਨੂੰ ਬਰੇਲੀ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਨਵਾਬ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਅਲੀ ਅਤੇ ਰੁਸ਼ਨਾ ਨਵਾਬ ਦੇ ਘਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ। ਨਵਾਬ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਅਭਿਨੈ ਕਰਨਾ ਪਸੰਦ ਸੀ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਹਨਾ ਨੇ ਬਰੇਸ਼ ਕੋਨਰਾਡ ਸਕੂਲ, ਜੋ ਕਿ ਵਿੱਚ ਬਰੇਲੀ ਕੈਂਟ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।
ਮੀਡੀਆ
2018 ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਟੀਵੀ ਤੇ 20 ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੰਗ ਵਾਲੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕੰਮ-ਕਾਰ
ਨਵਾਬ ਨੇ ਇੱਕ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ' ਸੱਤਫੇਰੇ ', ' ਲੋ ਹੋ ਗਈ ਪੂਜਾ ਇਸ ਘਰ ਕੀ ', ਅਤੇ ' 'ਸਸ਼ਸ਼... ਫਿਰ ਕੋਈ ਹੈ ', ਵਰਗੇ ਕਾਰੀਕ੍ਰਮਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। 2013 ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਚੈਨਲ ਵੀ ਦੇ ਕ੍ਰੇਜ਼ੀ ਸਟੂਪਿਡ ਇਸ਼ਕ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸ਼ਕਾ ਅਟਵਾਲ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। 2015 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਦੇ ਤੇਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਮੇਂ ਵਿੱਚ ਅਮਾਯਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ੋਅ ਲਈ ਧੀਰੇ ਧੀਰੇ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਸੰਸਕਰਣ ਵੀ ਗਾਇਆ। ਉਹ ' ਮੇਰੀ ਸਾਸੁ ਮਾਂ ' ਅਤੇ ' ਭਾਗ ਬਕੂਲ ਭਾਗ 'ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਬਣੇ। ਵਰਤਮਾਨ 'ਚ ਉਹ ਸਬ ਟੀਵੀ ਦੇ ਜੀਜਾਜੀ ਛੱਤ ਪਰ ਹੈਂ' ਵਿੱਚ ਇਲਾਇਚੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="">
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1996 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਬਾਲ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਰਾਹੀ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ
ਮੁਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਰਾਹੀ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਭੜੌਲੀ ਕਲਾਂ, (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪਠਾਨਕੋਟ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ) ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਆਰੰਭਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਉਹ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਨੇੜਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਪਠਾਨਕੋਟ ਦਾਖ਼ਲ ਗਿਆ। ਉਹ 7 ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਤੇਲ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ਼ ਪੇਂਟਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਪੇਂਟਿੰਗ ਉਸਨੇ ਚਾਹ ਪੱਤੀ ਵਾਲ਼ੀ ਖ਼ਾਲੀ ਪੇਟੀ ਦੇ ਪਲਾਈਵੁੱਡ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਤੇ ਬਣਾਈ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਹ ਕੈਨਵਸ ਪੇਂਟਿੰਗ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹੋਇਆ। 1983 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਅੰਦਰੇਟਾ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਲਾਕਾਰ ਸੋਭਾ ਸਿੰਘ (ਚਿੱਤਰਕਾਰ) ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਆਰ ਐਮ ਸਿੰਘ ਸੋਭਾ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਜੀਵਨ ਭਰ ਅਗਵਾਈ ਲੈਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਹ ਪਠਾਨਕੋਟ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਕਲਾ ਪ੍ਰੇਮੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਕਲਾਕਾਰੀ ਲਈ ਬਾਲ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਉਸਨੇ ਸਥਾਨਕ ਕਾਨਵੈਂਟ ਸਕੂਲ ਦੀ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਚਿੱਤਰ ਵੇਚ ਦਿੱਤੇ। ਕਲਾ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਅਗਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਉਹ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਚਲਾ ਗਿਆ  ਪਰ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਸ ਨਾਲ਼ ਆਇਆ, ਉਹ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਆਇਆ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਤੋਂ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।
ਕੰਮ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲੀ
ਆਰ ਐਮ ਸਿੰਘ ਪੇਂਟਿੰਗ ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਵਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੈਂਡਸਕੇਪਪੇਂਟ ਕਰਨਾ ਉਸ ਲਈ ਸੌਖਾ ਕੰਮ ਹੈ, ਪਰ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੁਹਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਮਾਧਿਅਮ ਦੀ ਪਕੜ ਨੂੰ ਅਸਲ ਚੁਣੌਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਉਹ ਪੋਰਟਰੇਟ ਚਿੱਤਰਣ ਦੀ ਵਿਧਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਵਸੀ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਸਮਝ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਹੀ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੋਰਟਰੇਟ ਮਾਤਰ 'ਕਿਸੇ' ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਉਹੀ 'ਹੋਣਾ' ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪੋਰਟਰੇਟ
1994 ਵਿਚ, ਆਰ ਐਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਵਾਰ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜੰਗੀ ਨਾਇਕਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਚਿਤਰਣ ਲਈ ਲਗਾਇਆ ਸੀ।
ਸੁਪਰ-ਗਰੈਵਿਟੀ
ਸਿਧਾਂਤਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਸੁੱਪਰਗ੍ਰੈਵਿਟੀ (ਸੁੱਪਰਗ੍ਰੈਵਿਟੀ ਥਿਊਰੀ; ਜਿਸਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ SUGRA ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ ਹੈ ਜੋ ਸੁਪਰਸਮਿੱਟਰੀ ਅਤੇ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾ ਦਾਂ ਮੇਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠਾ ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ, ਸੁੱਪਰਗ੍ਰੈਵਿਟੀ ਵਿੱਚ, ਸੁੱਪਰਸਮਿੱਟਰੀ ਇੱਕ ਸਥਾਨਿਕ ਸਮਿੱਟਰੀ (ਸਮਰੂਪਤਾ) ਹੁੰਦੀ ਹੈ (ਗੈਰ- ਗ੍ਰੈਵਿਟੇਸ਼ਨਲ ਸੁਪਰਸਮਿੱਟਰਿਕ ਥਿਊਰੀਆਂ ਤੋਂ ਉਲਟ ਜਿਵੇਂ ਮਿਨੀਮਲ ਸੁਪਰਸਮਿੱਟਰਿਕ ਸਟੈਂਡਰਡ ਮਾਡਲ)। ਕਿਉਂਕਿ ਸੁੱਪਰਸਮਿੱਟਰੀ ਦੇ ਜਨਰੇਟਰ (SUSY) ਇੱਕ ਸੁੱਪਰ-ਪੋਆਇਨਕੇਅਰ ਅਲਜਬਰੇ ਨੂੰ ਰਚਣ ਲਈ ਪੋਆਇਨਕੇਅਰ ਗਰੁੱਪ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸਲਈ ਇਹ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁੱਪਰਸਮਿੱਟਰੀ ਤੋਂ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸੁੱਪਰਗ੍ਰੈਵਿਟੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸੁੱਪਰਗ੍ਰੈਵਿਟੀ ਉੱਤੇ ਸਾਰਾ ਪ੍ਰੰਪਰਾਗਤ ਸਾਹਿਤ ਕਾਰਟਨ ਸੰਪਰਕਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਰਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰਾਹੀ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ
ਪੋਰਟਰੇਟ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬ ਕਲਾ ਭਵਨ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ 40 ਤਸਵੀਰਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਹਨ।
ਸੁਪਰ-ਗਰੈਵਿਟੀ
ਗਰੈਵੀਟੋਨ
ਗਰੈਵਿਟੀ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ ਦੀ ਤਰਾਂ, ਇੱਕ ਸੁੱਪਰਗਰੈਵਿਟੀ ਥਿਊਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਪਿੱਨ-2 ਫੀਲਡ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵੀਟੋਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੁੱਪਰਸਮਿੱਟਰੀ ਇੱਕ ਸੁੱਪਰਪਾਰਟਨਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਗਰੈਵੀਟੋਨ ਫੀਲਡ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਫੀਲਡ ਦਾ ਸਪਿੱਨ 3/2 ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵੀਟੀਨੋ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗਰੈਵੀਟੀਨੋ ਫੀਲਡਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਸੁੱਪਰਸਮਿੱਟਰੀਆਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਰਾਹੀ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ
ਪੋਰਟਰੇਟ
ਸ਼ਬਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ, ਰਕਬਾ, ਲੁਧਿਆਣਾ, ਪੰਜਾਬ ਵਿਖੇ, ਉਸਨੇ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ 36 ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਚਿਤਰੀਆਂ। ਉਸਨੇ   "ਪਵਿੱਤਰ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਸਮਾਰੋਹ" ਵੀ ਪੇਂਟ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥ ਖੋਲ੍ਹ ਰਹੇ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਵੀ ਹੈ।
ਆਰ ਐਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗਿਆਨੀ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਮੁਸਾਫਿਰ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਰਾਜ ਪਾਟਿਲ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਚਿਤਰੀਆਂ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਗੈਲਰੀ ਵਿਚ ਸਜਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।  ਕ੍ਰਮਵਾਰ 2012 ਅਤੇ 2016 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਤਿਬਾ ਦੇਵੀ ਸਿੰਘ ਪਾਟਿਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਣਬ ਮੁਖਰਾਜੀ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਦੋਵੇਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਭਵਨ (ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨਿਵਾਸ) ਵਿਖੇ ਸਜਾਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਸੁਪਰ-ਗਰੈਵਿਟੀ
SUGRA
SUGRA, ਜਾਂ ਸੁੱਪਰਗਰੈਵਿਟੀ 1976 ਵਿੱਚ ਡਾਨ ਫਰੀਡਮੈਨ, ਸਰਗੀਓ ਫ੍ਰੇਰਾ ਅਤੇ ਪੀਟਰ ਵੌਨ ਨਿਉਵੇਨੁਜ਼ੇਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਖੋਜੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਹੀ ਕਈ ਗਿਣਤੀ ਦੀਆਂ ਡਾਇਮੈਨਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਵਾਧੂ (N) ਸੁੱਪਰਸਮਿੱਟਰਿਕ ਚਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵੱਖਰੀਆਂ ਥਿਊਰੀਆਂ ਤੱਕ ਜਨਰਲਾਇਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। N>1 ਵਾਲੀਆਂ ਸੁੱਪਰਗਰੈਵਿਟੀ ਥਿਊਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਮਤੌਰ ਤੇ ਵਧਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸੁੱਪਰਗਰੈਵਿਟੀ (SUEGRA) ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀਆਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁੱਝ ਸੁਪਰਗਰੇਵਿਟਿੀ ਥਿਊਰੀਆਂ ਨੂੰ ਡਾਇਮੈਨਸ਼ਨਲ ਰਿਡਕਸ਼ਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਉੱਚ-ਅਯਾਮੀ ਸੁੱਪਰਗਰੈਵਿਟੀ ਥਿਊਰੀਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। (ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, N = 1 ਗਿਆਰਾਂ-ਅਯਾਮੀ ਸੁੱਪਰਗਰੈਵਿਟੀ ਨੂੰ ਅਯਾਮਿਕ ਤੌਰ ਤੇ S7 to N = 8, d = 4 SUGRA ਉੱਤੋਂ ਘਟਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ)। ਨਤੀਜਨ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਥਿਊਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਕਦੇ ਕਾਲੂਜ਼ਾ੦ਕਲੇਨ ਥਿਊਰੀਆਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਾਲੂਜ਼ਾ ਅਤੇ ਕਲੇਨ ਨੇ 1919 ਵਿੱਚ ਇੱਕ 5-ਅਯਾਮੀ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਥਿਊਰੀ ਰਚੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਜਦੋਂ ਅਯਾਮਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਚੱਕਰ ਉੱਤੇ ਘਟਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸਦਾ 4-ਅਯਾਮੀ ਹਲਕਾ ਮਾਡਲ ਗਰੈਵਿਟੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨਟਿਜ਼ਮ ਦਰਸਾਉਂਸਦਾ ਹੈ।
ਰਾਹੀ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1965 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸੁਪਰ-ਗਰੈਵਿਟੀ
11-ਡਾਇਮੈਨਸ਼ਨਾਂ: maximal SUGRA
ਇਹਨਾਂ ਸੁੱਪਰਗਰੈਵਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, 11-ਅਯਾਮੀ ਥਿਊਰੀ, ਨੇ ਥਿਊਰੀ ਔਫ ਐਵਰੀਥਿੰਗ ਲਈ ਪਹਿਲਾ ਸੰਭਾਵਿਤ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰਯੋਗ ਉਤੇਜ਼ਨਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਤੇਜਨਾ ਚਾਰ ਥੰਮਾਂ ਉੱਤੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਥੰਮ ਹੁਣ ਬੁਰੀ ਤਰਾਂ ਬਦਨਾਮ ਰਹੇ ਹਨ।
ਵਸਾਰਨਰ ਨਾਹਮ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਕਿਸੇ ਸਿੰਗਲ ਗਰੈਵੀਟੋਨ ਨਾਲ ਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 11 ਅਯਾਮ, ਅਯਾਮਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਿਆਦਾ ਅਯਾਮਾਂ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਥਿਊਰੀ ਵਿੱਚ 2 ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਸਪਿੱਨਾਂ ਵਾਲੇ ਕਣ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ 12 ਅਯਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਅਯਾਮ ਟਾਈਮ-ਲਾਈਕ ਹੋਣ, ਜਿਵੇਂ ਇਟਜ਼ਾਕ ਬਾਰਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਅਕਸਰ ਜੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸਮਿੱਸਿਅਵਾਂ
ਪੁਨਰ-ਮਾਨਕੀਕਰਨ (ਰੀਨੌਰਮਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ) ਦੀ ਕਠਿਨਾਈ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਗੇਜ ਥਿਊਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਮੱਸਿਆ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਨਿਰਾਲੀਆਂ (ਕੇਵਲ ਇੱਕੋ) ਨਹੀਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਗੇਜ ਥਿਊਰੀ ਵਿੱਚ ਅਨੰਤ (ਇਨਫਿਨਟੀਜ਼) ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਫਿੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਢਾਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਅਨੰਤ ਗਿਣਤੀ ਦੀਆਂ ਸੰਭਵ ਗੇਜ ਥਿਊਰੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਇੱਕ ਥਿਊਰੀ ਫਿਜਿਕਸ ਦੀਆਂ ਇੰਟਰੈਕਸ਼ਨਾਂ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਚੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਉਸੇ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਾਰ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਹੀ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਵਾਸਤਵਿਕ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਿਰੀਖਣਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾ ਸਕੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਬੁਰਾ ਹੋਰ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ, ਗੇਜ ਥਿਊਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜੋ ਦੱਸਦਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਜਰੂਰੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਅਲੱਗ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕਣ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ- ਕਿੰਨੇ ਬੇਰੌਨ, ਜਾਂ ਲੈਪਟੌਨ (ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਫੈਮਲੀ ਵਾਲੇ ਕਣ), ਜਾਂ ਗੇਜ ਬੋਸੋਨ, ਜਾਂ ਜੋ ਵੀ ਅਦਰਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੋਣ, ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਕਿਸੇ ਨਿਰਾਲੀ ਥਿਊਰੀ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣਾ ਪਸੰਦ ਕਰਨਗੇ ਜੋ ਭੌਤਕੀ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ ਸਿਰਫ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਿਸਮ ਦੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਕਣ ਮੰਗਦੀ ਹੋਵੇ। ਅਜਿਹੀ ਇੱਕ ਥਿਊਰੀ ਵੱਲ ਇੱਕ ਕਦਮ ਸੁਪਰਸਮਿੱਟਰੀ ਦੀ ਖੋਜ ਨਾਲ 1974 ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਕਾਰਲਸਰੁਹੇ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਜੂਲੀਅਸ, ਅਤੇ ਕੈਲਫੋਰਨੀਆ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਬਰੂਨੋ ਜ਼ੁਮੀਨੋ ਦੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਆਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ ਸਮਿੱਟਰਿਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਚੀਜ਼ਾਂ ਕਿਸਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ- ਕਿ ਹਰੇਕ ਫਰਮੀਔਨ ਦਾ ਉੰਨੇ ਹੀ ਪੁੰਜ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧੀ ਹਮਰੂਪ ਬੋਸੋਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਆਮਤੌਰ ਤੇ ਅਸੀਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਿੱਟਰੀ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦੇ, ਪਰ ਵਿਆਖਿਆ ਇਹ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਮਿੱਟਰੀ ਤੋੜੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਮਿੱਟਰੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਅਤੇ ਵੀਕ ਇੰਟਰੈਕਸ਼ਨਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਕਾਫੀ ਯਕੀਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਗਣਿਤ ਰਾਹੀਂ ਗੁਜ਼ਰਦੇ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਖੋਜਦੇ ਹੋ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਸੁਪਰਸਮਿੱਟਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਬਿੱਗ ਬੈਂਗ ਦੌਰਾਨ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਫੇਰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਫਿਜਿਕਸ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਕਣ (ਪਾਰਟੀਕਲਜ਼) ਸੂਖਮ ਪੁੰਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂਕਿ ਉਹਨਾ ਦੇ ਸੁਪਰ-ਪਾਰਟਨਰ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੁੰਜਾਂ (ਮਾਸਜ਼) ਨਾਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੁਪਰ-ਕਣ ਫੇਰ ਕੁੱਝ ਪਲ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਾਦ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਪੁੰਜ ਵਾਲੇ ਕਣਾਂ ਦੇ ਫਵਾਰੇ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਜੱਕੱਲ ਸੁਪਰ-ਕਣ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਸਾਨੂੰ ਬਿੱਗ ਬੈਂਗ ਵਰਗੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਚਮੁੱਚ ਬਹੁਤ ਉੱਚ ਉਰਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕੋਈ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ ਜੇਕਰ C E R N ਵਿੱਖੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾ ਰਹੇ ਪ੍ਰੋਟੋਨ/ਐਂਟੀਪ੍ਰੋਟੋਨ ਦੀ ਬੀਮ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਅਸਫਲ ਰਹੇ।
ਇਹ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ‘ਜੇ’ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਫਾਇਦਾ ਹੈ। ਸੁਪਰਸਮਿੱਟਰਿਕ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ ਦੀਆਂ ਅਜੇ ਵੀ ਅਲੱਗ ਕਿਸਮਾਂ ਬਾਕੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਸਮਿੱਟਰੀ ਤੇ ਲੱਗੀਆਂ ਪਾਬੰਧੀਆਂ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਥਿਊਰੀ ਦਾ ਹਰੇਕ ਰੂਪ (ਵਰਜ਼ਨ) ਕਣਾਂ ਦੀਆਂ ਅਲੱਗ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਸਿਰਫ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸੰਖਿਆ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੀ ਹੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕੁੱਝ ਰੂਪ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਮੁਢਲੇ ਕਣਾਂ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਕਣ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਇੱਕ ਕਠਿਨ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਪਰ ਬਾਕੀਆਂ ਕੋਲ ਦੂਰੀ ਤੇ ਥੋੜੀ ਜਗਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਥਿਊਰੀ ਅਨੰਤ ਸੰਖਿਆ ਦੇ ‘ਮੁਢਲੇ ਕਣਾਂ’ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਚੰਗਾ, ਹਰੇਕ ਸੁਪਰ ਸਮਿੱਟਰਿਕ ਥਿਊਰੀ ਵਿੱਚ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਫੈਮਿਲੀ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਫ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅਰੇਂਜ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਰਲਤਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਸਿਰਫ ਇੱਕੋ ਬੋਸੋਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ 0 ਸਪਿੱਨ ਅਤੇ ½ -ਸਪਿੱਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਪਾਰਟਨਰ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇੱਕ ਹੋਰ ਜਿਆਦਾ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਪਿੱਨ 1 ਵਾਲੇ ਦੋ ਬੋਸੋਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ½ ਸਪਿੱਨ ਵਾਲਾ ਫਰਮੀਔਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਫਰਮੀਔਨ 3/2 ਸਪਿੱਨ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਅੱਗੇ। ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਖਬਰ ਆਉਣੀ ਅਜੇ ਬਾਕੀ ਹੈ। ਸੁਪਰਸਮਿੱਟਰੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਪੁਨਰ-ਮਾਨਕੀਕਰਨ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਨ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁੱਝ ਥਿਊਰੀਆਂ ਵਿੱਚ,, ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅੰਦਾਜ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕੈਂਸਲ ਹੁੰਦੇ, ਪਰ ਗਣਿਤ ਦੇ ਢੁਕਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਯੋਗ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨੰਬਰ ਛੱਡਦੇ ਹੋਏ ਅਨੰਤ (ਇਨਫਿਨਟੀਜ਼) ਆਪਣੇ ਆਪ ਕੈਂਸਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਗਹਿਰੀਆਂ ਹਨ। ਸੁਪਰਗਰੈਵਿਟੀ ਵਰਗੀਆਂ ਥਿਊਰੀਆਂ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਸਥਿਰ, ਸੀਮਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੁਨਰ-ਮਾਨਕੀਕਰਨ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਹਨ। ਹਵਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਹਿਸਾਸ ਹੈ ਕਿ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਹੀ ਪਟੜੀ ਤੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਪਾਰਟੀਕਲ ਐਕਸੀਲੇਟਰ ਥਿਊਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਰਖਣ ਤੋਂ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।, ਫੇਰ ਉਹਨਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨ- ਸਮੁੱਚੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਅਧਿਐਨ- ਅੱਜਕੱਲ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਇੱਕ ਛਲਾਂਗਾ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਹੈ। 1983 ਵਿੱਚ, ਨਿਊਯੌਰਕ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਸਾਈਂਸਜ਼ ਦੇ ਐਕਜ਼ਕਿਊਟਿਵ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੇਂਜ਼ ਪੇਜਲਜ਼ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ‘ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਫਿਜਿਕਸ ਦੇ ਐਕਸਲੇਟਰ ਤੋਂ ਬਾਦ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ ਜਿਸਦੇ ਲਈ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਸਾਰਾ ਇਤਿਹਾਸ ਮੁਢਲੀ ਫਿਜਿਕਸ ਲਈ ਸਬੂਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਗਰਾਉਂਡ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ’। ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨੀ ਪਾਰਟੀਕਲ ਫਿਜਿਕਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਉਣ ਲਈ ਘੱਟ ਉਤਸੁਕ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਘੁਮੱਕੜ ਸ਼ਾਸਤਰ
ਘੁੰਮਣ ਸ਼ਾਸਤਰ ਮਹਾਨ ਵਿਦਵਾਨ ਰਾਹੁਲ ਸੰਕ੍ਰਿਤਯਨ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਖਾਨਾਬਦੋਸ਼ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸਨੇ ਤਿੱਬਤ, ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ, ਰੂਸ, ਯੂਰਪ, ਸੋਵੀਅਤ ਭੂਮੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਉਹਨਾਂ ਹੀ ਅਨੁਭਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਦੇ ਹੋਏ ਘੁੰਮਣ ਸ਼ਾਸਤਰ ਲਿਖਿਆ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਤਾਬਾਂ
ਸਿੱਧੂ ਮੂਸੇ ਵਾਲਾ ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ
ਸਿੱਧੂ ਮੂਸੇ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ, ਰੈਪਰ, ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਗੀਤਕਾਰ, ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਤਿੰਨ ਸਟੂਡੀਓ ਐਲਬਮਾਂ, ਇੱਕ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਪਲੇਅ ਅਤੇ ਸਤਾਹਟ ਸਿੰਗਲ ਐਲਬਮ ਚਾਰਟ ਵਜੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਸਦੇ ਛੇ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਗਲੋਬਲ ਯੂਟਿਊਬ ਸੰਗੀਤ ਚਾਰਟ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦਸ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਚਾਰਟਸ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਯੂਕੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸੰਗੀਤ ਚਾਰਟ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨੇਹਾ ਕਪੂਰ
ਨੇਹਾ ਕਪੂਰ (ਜਨਮ 31 ਮਾਰਚ 1984) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਾਡਲ, ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਸੁੰਦਰਤਾ ਰਾਣੀ ਹੈ ਜਿਸਨੇ 2006 ਵਿੱਚ ਫੇਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਸਾਲ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਕੁਨਾਲ ਨਈਅਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਕਪੂਰ ਦਾ ਜਨਮ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਡਾਂਸ ਦੇ ਰੂਪ ਸਿੱਖੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਸਾਲ ਅਤੇ ਕਥਕ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਸਾਲ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਹੈ। ਕਪੂਰ ਨੇ ਪਰਲ ਅਕੈਡਮੀ ਤੋਂ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿਚ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸ 2006 ਦਾ ਤਾਜ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਪੂਰ ਨੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਫਰੈਸ਼ ਫੇਸ ਅਤੇ ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਫੋਟੋਜੈਨਿਕ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਜਿੱਤੇ।
ਕਪੂਰ ਨੇ 23 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ 2006 ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦੇ 20 ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਦਸੰਬਰ 2011 ਵਿੱਚ, ਕਪੂਰ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਭਿਨੇਤਾ ਕੁਨਾਲ ਨਈਅਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਟੀਵੀ ਕਾਮੇਡੀ ਲੜੀ ਦਿ ਬਿਗ ਬੈਂਗ ਥਿਊਰੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇਸ਼ ਕੂਥਰਾਪਲੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਧਿਐਨ (ਪੁਸਤਕ)
ਜੋਗਿੰਦਰ ਕੈਰੋਂ ਦੀ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਉਹ ਚਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦਾ ਹੈ ਪਹਿਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਦੂਸਰੇ ਵਿੱਚ ਕੋਸ਼ਗਤ ਅਧਿਐਨਾਂ ਦਾ, ਤੀਜੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਨੁਵਾਦਿਤ ਪੁਸਤਕਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਿਤੀਹੀਣ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦਾ ਬਿਉਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕੋਸ਼
1963 ਵਿੱਚ 'ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸ ਕੋਸ਼ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ।ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਜੌਨ ਡੋਸਨ ਦੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਪੁਸਤਕ ਹੈ। 1972 ਵਿੱਚ ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਖਾਣ ਅਤੇ ਅਖੌਤਾਂਂ ਨਾਮ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾਈ।ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀਆਂ ਅਖੌਤਾਂ ਅਤੇ ਤੁਕਾਂ ਨੂੰਅੱਖਰਾਂ ਅਤੇ ਲਗਾ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕੱਠਿਆਂ ਰਖ ਕੇ  ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 1999 ਵਿੱਚ ਡਾ.ਹਰਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ ਹੇਠ ਡਾ. ਸੇਵਾ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਕਜ਼ਾਕ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਵਲੋਂ ਕਿੱਤਾ ਸ਼ਬਦ ਕੋਸ਼ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾ ਕੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾਇਆ।ਇਸ ਕੋਸ਼ ਦੇ ਦੋ ਭਾਗ ਹਨ।
ਅਨੁਵਾਦਿਤ ਪੁਸਤਕਾਂ
1973 ਵਿੱਚ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵਿਰਦੀ ਨੇ ਚਾਨਣ ਰਿਸ਼ਮਾਂ' ਪੁਸਤਕ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਕੇ ਨਿਊ ਏਜ਼ ਬੁੱਕ ਸੈਂਟਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾਈ।ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਮਾਸਕੋ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸੰਸਕਰਣ 'ਗੋਲਡਨ ਫਲੀਸ'ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਹੈ।
1986ਵਿੱਚ ਸ.ਸ.ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਦੀ ਪੁਸਤਕ 'ਰੂਸੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਇੱਕ ਪਛਾਣ 'ਨਵਯੁੱਗ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾਈ।
1988 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਦਰਿਆਈ ਘੋੜਾ ਜੱਤਲ ਸੀ।ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਕਹਾਣੀਆ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕੇ.ਐਲ.ਗਰਗ ਨੇ ਕੀਤਾ।ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਟਰੱਸਟ ਇੰਡੀਆ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ।ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ 36 ਕਹਾਣੀਆ ਹਨ।
ਮਿਤੀਹੀਣ ਪੁਸਤਕਾਂ
ਚਾਰ ਮਿੱਤਰ ਬੇਦੀ ਕਾਕਾ ਸਿੰਘ ਗਯਾਨੀ ਸੀਨੀਅਰ ਪੰਜਾਬੀ ਟੀਚਰ ਗੌਰਮਿੰਟ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਨੇ ਭਾਈ ਦੇਵੀ ਦਾਸ ਜਨਕੀ ਦਾਸ,ਮਾਈ ਸੇਵਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾਈ ਗਈ।ਇਹ ਖਰੜਾ ਵੀ ਆਰ 619 ਨੰਬਰ ਹੇਠ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਪਿਆ।
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਯਾਨ ਦੀ ਰੂਪ ਰੇਖਾ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਸਿੰਘ ਕੰਗ ਹੋਰਾਂ ਲਾਹੌਰ ਬੁੱਕ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾਈ ਗਈ।ਕੰਗ ਨੇ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ 10 ਅਧਿਆਇ ਰੱਖੇ।
ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬੋਲ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਾਜ਼ ਨੇ ਪੁਸਤਕ ਲਿਟਰੇਚਰ ਹਾਊਸ ਪੁਤਲੀਘਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾਈ ਗਈ।ਇਸ ਦੀ ਛੱਪਣ ਮਿਤੀ ਨਹੀਂ ਪਰ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਦੇ ਇਸ਼ੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਕਾਰਡ ਉਪਰ  ਇਹ ਇੱਕ ਵਾਰ 1983 ਵਿੱਚ ਇਸ਼ੂ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਮਨਪਾਲ ਸਿੰਘ
ਮਨਪਾਲ ਸਿੰਘ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।  ਉਹ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਾਸਗੰਜ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਮਨਪਾਲ ਦਾ ਜਨਮ ਏਟਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਡਾ. ਬੀ.ਆਰ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਲਾਅਜ਼ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ
ਮਨਪਾਲ ਸਿੰਘ ਵਿਧਾਇਕ ਛੇ ਵਾਰ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਮੰਤਰੀ ਵੀ ਬਣੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਕਾਸਗੰਜ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1938 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਚਿੱਤਰਾ (ਅਭਿਨੇਤਰੀ)
ਚਿੱਤਰਾ (21 ਮਈ 1965 - 21 ਅਗਸਤ 2021) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ ਜੋ ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1983 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਟਕਲਾਸ਼ਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮ ਨਜ਼ੀਰ ਅਤੇ ਮੋਹਨ ਲਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤੇਲ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੇ ਕਾਰਨ "ਨਲੇਨਈ ਚਿੱਤਰ" ਦਾ ਉਪਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮੌਤ
ਉਹ 1965 ਵਿੱਚ ਕੋਚੀ ਵਿਖੇ ਮਾਧਵਨ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੂਜੇ ਬੱਚੇ ਵਜੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਦੀਪਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਦਿਵਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ICF ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਦਸਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕੀ।
ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ 1990 ਤੋਂ ਵਿਜੇਰਾਘਵਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਹੈ, ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਜਨਮ 1992 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਚੇਨਈ ਦੇ ਸਾਲੀਗ੍ਰਾਮ ਵਿਖੇ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਤਾਮਿਲ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 21 ਅਗਸਤ 2021 ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2021 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1965 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤੋਂ ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ
ਮੱਕੀ ਦੇ ਫੁਲਕੇ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲ਼ੀ ਬੇਬੇ
ਮੱਕੀ ਦੇ ਫੁਲਕੇ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲ਼ੀ ਬੇਬੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ ਦੀ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ
ਸਮਕਾਲੀ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ
ਵਪਾਰ ਮਾਡਲ
ਵਪਾਰਕ ਗੈਲਰੀਆਂ ਅਕਸਰ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਨ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕੱਲੇ ਸ਼ੋਅ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਲੈਕਟਰਾਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰੈਸ ਸੰਪਰਕ ਬਣਾ ਕੇ, ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਕੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ੋਅ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਾਮਵਰ ਗੈਲਰੀਆਂ ਉਦਘਾਟਨੀ, ਗਾਈਡਬੁੱਕਾਂ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੀਆਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਸੱਦੇ ਛਾਪਣ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨੂੰ ਜਜ਼ਬ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਗੈਲਰੀਆਂ ਸਵੈ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਕਲਾ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਮੋਨੋਗ੍ਰਾਫਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਕਈ ਵਾਰ ਇੱਕ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਲਾਕਾਰ ਕੋਲ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਪੈਸਾ ਹੈ। ਸਮਕਾਲੀ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁਹਾਵਰਾ ਵਪਾਰਕ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਅਭਿਆਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਅਤੇ ਵਿਕਰੀਯੋਗਤਾ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਲੈਣ ਕਾਰਨ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਵੱਡੇ ਵਪਾਰਕ ਕਲਾ ਮੇਲੇ ਜਿੱਥੇ ਗੈਲਰੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਡੀਲਰ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਵੇਚਦੇ ਹਨ, ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਜਗਤ ਨੂੰ ਤੂਫਾਨ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਆਰਮਰੀ ਸ਼ੋਅ (1913 ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਨਾਮ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ੋਅ ਨਾਲ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪੈਣਾ), ਜੋ ਦਾਖਲਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੇਲਿਆਂ ਦੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਵੱਧ-ਵਪਾਰਕ ਕਰਨ ਵਜੋਂ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ, ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਲਾ-ਸਮੂਹਿਕ ਗੈਲਰੀਆਂ ਵੀ ਹਨ ਜੋ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਮਾਡਲਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਅਰਥ ਗੈਲਰੀਆਂ ਵੀ ਹਨ ਜੋ ਗੈਰ-ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ
ਕਿਊਰੇਟਰ ਅਕਸਰ ਸਮੂਹ ਸ਼ੋਅ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਮਕਾਲੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਥੀਮ, ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਰੁਝਾਨ, ਜਾਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਗੈਲਰੀਆਂ ਅਕਸਰ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿਖਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਈਆਂ ਦਾ ਫੋਕਸ ਤੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਸਰੇ ਵਧੇਰੇ ਚੋਣਵੇਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਆਰਟ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ, ਆਰਟ ਗੈਲਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਹੋਰ ਕਲਾਤਮਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ, ਕਵਿਤਾ ਪਾਠ, ਜਾਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਲਾ ਜਾਂ ਥੀਏਟਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਉੱਤਰ-ਆਧੁਨਿਕ ਕਲਾ ਦੇ ਕੁਝ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੈਂਡ ਆਰਟ, ਇੰਟਰਨੈਟ ਆਰਟ, ਮੇਲ ਆਰਟ ਅਤੇ ਇੰਸਟਾਲੇਸ਼ਨ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਮਨ੍ਹਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਰਿਕਾਰਡ, ਅਕਸਰ ਗੈਲਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਏ ਅਤੇ ਵੇਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜਾਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਡਰਾਇੰਗ ਅਤੇ ਕੋਲਾਜ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸਟੋ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ਮੀਨੀ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਵੇਲੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ). ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਲਾਕਾਰ ਰਿਚਰਡ ਲੌਂਗ ਆਪਣੀ ਭੂਮੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ, ਗੈਲਰੀ ਕਲਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਇਰਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਐਂਡੀ ਗੋਲਡਸਵਰਥੀ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਕਲਪਿਕ ਗੈਲਰੀਆਂ
ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਚਰਚਾਂ, ਕਲਾ ਸਮੂਹਾਂ, ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਜਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਨਤਕ ਭਲੇ ਲਈ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਗੈਲਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਗੈਲਰੀਆਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੈਲਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਆਰਟਿਸਟ ਰਨ ਇਨੀਸ਼ੀਏਟਿਵਜ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਆਰਜ਼ੀ ਜਾਂ ਰਵਾਇਤੀ ਗੈਲਰੀ ਫਾਰਮੈਟ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
ਆਰਟ ਗੈਲਰੀਆਂ ਅਕਸਰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੇ ਚੈਲਸੀ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾ ਜਗਤ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਸਬੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਦਾ ਘਰ ਹੋਣਗੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਛੋਟੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ, ਅਤੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੱਭੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਕਲਾਕਾਰ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੈਟੋ ਡੀ ਮੋਨਸੋਰੇਓ-ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਆਫ਼ ਕੰਟੈਂਪਰੇਰੀ ਆਰਟ ( ਮੌਂਟਸੋਰੋ ), ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਚਿਨਾਤੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ( ਮਾਰਫਾ ), ਤਾਓਸ ਆਰਟ ਕਲੋਨੀ ( ਤਾਓਸ )। ) ਨਿਊ ਮੈਕਸੀਕੋ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਆਈਵਸ, ਕੌਰਨਵਾਲ ਵਿੱਚ ; ( ਹਿੱਲ ਐਂਡ ), ( ਬ੍ਰੈੱਡਵੁੱਡ ) ਅਤੇ ( ਬਾਇਰਨ ਬੇ ) ਨਿਊ ਸਾਊਥ ਵੇਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਮਕਾਲੀ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀਆਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਫਤ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਅਰਧ-ਨਿੱਜੀ, ਵਧੇਰੇ ਨਿਵੇਕਲੇ, ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਨਿਯੁਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਹਨ।
ਗੈਲਰੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰਕ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੁਝ ਆਂਢ-ਗੁਆਂਢਾਂ ਵਿੱਚ ਕਲੱਸਟਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਕਿ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਕਲਾ ਦੇਖਣਾ ਸੰਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਉਹ ਪੈਦਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਗੈਲਰੀਆਂ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੀ ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਿਫਾਇਤੀ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਵਾਲੇ ਆਂਢ-ਗੁਆਂਢ ਵਿੱਚ ਕਲੱਸਟਰ ਹੋਣ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀਆਂ ਨਰਮੀਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਚੈਲਸੀ ਗੈਲਰੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਗੈਲਰੀਆਂ ਲਈ ਕਿਫਾਇਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਕੇਂਦਰੀਕ੍ਰਿਤ ਕਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਾਰਕੀਟ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਾੜੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations
ਪ੍ਰਤੀਕ ਬੈਦ
ਪ੍ਰਤੀਕ ਬੈਦ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Prateek Baid) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਾਡਲ, ਅਭਿਨੇਤਾ, ਆਟੋਮੋਬਾਈਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਤਾ ਦਾ ਖਿਤਾਬਧਾਰਕ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦੇ ਬੀਕਾਨੇਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਜੀਵਨੀ
ਪ੍ਰਤੀਕ ਬੈਦ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਸਤੰਬਰ 1991 ਨੂੰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਬੀਕਾਨੇਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸੈਂਟਰਲ ਅਕੈਡਮੀ ਬੀਕਾਨੇਰ ਸਕੂਲ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਮੰਡ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਕਾਲਜ ਬੀਕਾਨੇਰ ਤੋਂ ਮਕੈਨੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 22 ਨਵੰਬਰ 2015 ਨੂੰ ਕੁਰਲਾ, ਮੁੰਬਈ ਵਿਖੇ ਫੀਨਿਕਸ ਮਾਰਕੀਟ ਸਿਟੀ ਮੁੰਬਈ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਗਲੈਮ ਆਈਕਨ 2015 ਜਿੱਤਿਆ।  ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮਹਾਰਕਸ਼ਕ: ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2016 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 24 ਅਪ੍ਰੈਲ 2016 ਨੂੰ ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ (ਪਹਿਲਾਂ ਗੁੜਗਾਉਂ ) ਦੇ ਅਨਿਆ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਰੁਬਾਰੂ ਮਿਸਟਰ ਇੰਡੀਆ 2016 ਮੁਕਾਬਲਾ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਚਿਆਂਗ ਮਾਈ, ਥਾਈਲੈਂਡ ਦੇ ਸੈਂਟਰਲ ਪਲਾਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਮਿਸਟਰ ਗਲੋਬਲ 2016 ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਮਾਡਲ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਸਿਖਰ ਦੇ 15 ਸੈਮੀਫਾਈਨਲਿਸਟ ਵਜੋਂ ਉਭਰੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1991 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਬੀ. ਵੀ. ਰਾਧਾ
ਬੇਂਗਲੁਰੂ ਵਿਜੇ ਰਾਧਾ (ਜਨਮ ਅਗਸਤ 1948) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ। 1964 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕੰਨੜ ਫ਼ਿਲਮ ਨਾਵਕੋਟੀ ਨਾਰਾਇਣ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਜਿਆਦਾਤਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਗਭਗ 300 ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦੇ ਵਿੱਚੋਂ 250 ਦੇ ਕਰੀਬ ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਤਮਿਲ਼, ਤੇਲਗੂ, ਮਲਿਆਲਮ, ਤੁਲੂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਹਨ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ
ਰਾਧਾ ਦਾ ਜਨਮ ਰਾਜਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ 1948 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਰਸਾਨੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਬਣਨ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦਿਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸਕੂਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਭੂਮਿਕਾ 1964 ਵਿਚਲੀ ਕੰਨੜ ਫ਼ਿਲਮ "ਨਵਾਕੋਟੀ ਨਾਰਾਇਣ" ਵਿੱਚ ਆਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਤਾਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ 1966 ਵਿੱਚ "ਥਜ਼ਾਮਪੂ" ਵਿੱਚ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਹ 1960 ਅਤੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਚੋਟੀ ਦੇ ਅਦਾਕਾਰਾਂ, ਐਮ.ਜੀ. ਰਾਮਚੰਦਰਨ, ਸਿਵਾਜੀ ਗਣੇਸ਼ਨ, ਐਨ. ਟੀ. ਰਾਮਾ ਰਾਓ, ਜੇਮਿਨੀ ਗਨੇਸਨ, ਅਕਿਨੀਨੀ ਨਾਗੇਸਵਰਾ ਰਾਓ ਅਤੇ ਜੈਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਮੌਤ
10 ਸਤੰਬਰ 2017 ਨੂੰ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1948 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਯੇਸੁਬਾਈ
ਯੇਸੁਬਾਈ (1719 ਏ.ਡੀ.), ਮਰਾਠਾ ਛਤਰਪਤੀ ਸੰਭਾਜੀ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਉਹ ਪਿਲਾਜੀਰਾਵ ਸ਼ਿਕਰੇ, ਇੱਕ ਮਰਾਠਾ ਸਰਦਾਰ (ਮੁਖੀਆ), ਜੋ ਕਿ ਛਤਰਪਤੀ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੀ ਸੀ।
ਜਦ ਰਾਏਗੜ੍ਹ ਦੇ ਮਰਾਠਾ ਕਿਲੇ 'ਤੇ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਦੁਆਰਾ 1689 ਵਿੱਚ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯਸੁਬਾਈ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਕੈਦ ਕਰ ਲਿਆ. ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਔਰੰਗਜੇਬ ਨਾਲ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ (ਔਰੰਗਜੇਬ) ਨੇ ਕਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਹੀ ਦਿੱਤਾ। 1707 ਵਿੱਚ ਔਰੰਗਜੇਬ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਆਜ਼ਮ ਸਮਰਾਟ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਮਰਾਠਾ ਰੈਂਕਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਸ਼ਾਹੁ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ। ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਨੇ ਯਸੁਬਾਈ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਲਈ ਕੈਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ, ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਿ ਸ਼ਾਹੁ ਆਪਣੀ ਰਿਹਾਈ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਸੰਧੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖੇ।
ਅੰਤ 1719 ਵਿੱਚ, ਪੇਸ਼ਵਾ ਬਾਲਾਜੀ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਭੱਟ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੰਧੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਰਿਹਾ ਕਰਵਾ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ  ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹੁ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਦਾ ਅਸਲੀ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅਨੁਪਮਾ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ
ਅਨੁਪਮਾ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨਾਟਕਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਅਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਟਕ ਦ ਫਾਦਰ ਐਂਡ ਦਿ ਅਸਾਸੀਨ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਰਵੋਤਮ ਪਲੇ ਲਈ ਈਵਨਿੰਗ ਸਟੈਂਡਰਡ ਥੀਏਟਰ ਅਵਾਰਡਸ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੂਜ਼ਨ ਸਮਿਥ ਬਲੈਕਬਰਨ ਇਨਾਮ ਲਈ ਫਾਈਨਲਿਸਟ ਸੀ।
ਪੰਚਕਨਿਆ
ਪੰਚਕਨਿਆ ਨੂੰ ਆਦਰਸ਼ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਤਨੀਆਂ ਵਜੋਂ ਪੂਜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
ਯੇਸੁਬਾਈ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਅਨੁਪਮਾ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ
ਕੈਰੀਅਰ
ਇੰਧੂ ਰੁਬਾਸਿੰਘਮ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਉਸਦਾ ਨਾਟਕ ਫ੍ਰੀ ਆਊਟਗੋਇੰਗ 2007 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਦੇ ਰਾਇਲ ਕੋਰਟ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਹੋਇਆ ਇਸਨੂੰ 2008 ਦੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਇਲ ਕੋਰਟ ਦੇ ਮੁੱਖ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਐਡਿਨਬਰਗ ਫਰਿੰਜ ਫੈਸਟੀਵਲ ਲਈ ਟ੍ਰੈਵਰਸ ਥੀਏਟਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਪੰਚਕਨਿਆ
ਭਜਨ
ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਜਨ ਜੋ ਪੰਚਕਨਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ:
ਅਨੁਪਮਾ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ
ਕੈਰੀਅਰ
ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ 2008 ਵਿੱਚ ਈਵਨਿੰਗ ਸਟੈਂਡਰਡ ਥੀਏਟਰ ਅਵਾਰਡ ਦੇ ਚਾਰਲਸ ਵਿਨਟੂਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਹੋਨਹਾਰ ਨਾਟਕਕਾਰ ਲਈ ਉਪ ਜੇਤੂ ਸੀ ਉਸਨੂੰ ਜੌਨ ਵਾਈਟਿੰਗ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸੁਜ਼ਨ ਸਮਿਥ ਬਲੈਕਬਰਨ ਇਨਾਮ ਲਈ ਮੁਫਤ ਆਊਟਗੋਇੰਗ ਲਈ ਸ਼ਾਰਟਲਿਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਾਟਕ ਦਾ ਮੰਚਨ ਟੋਰਾਂਟੋ ਦੇ ਨਾਈਟਵੁੱਡ ਥੀਏਟਰ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਟਕ ਕ੍ਰੀਆ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੰਚਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 2015 ਵਿੱਚ ਮਹੇਸ਼ ਦੱਤਾਨੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਅਮਰੀਕੀ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਸਨੇਹਲ ਦੇਸਾਈ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬੂਮ ਆਰਟਸ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ, ਪੋਰਟਲੈਂਡ, ਓਰੇਗਨ ਵਿੱਚ 2016 ਵਿੱਚ
ਪੰਚਕਨਿਆ
ਭਜਨ
thumb|343x343px| ਅਹਿੱਲੀਆ
ਅਨੁਪਮਾ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ
ਕੈਰੀਅਰ
ਉਸ ਦਾ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਨਾਟਕ, ਦ ਸਨੋ ਕੁਈਨ, ਹੰਸ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਐਂਡਰਸਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰੂਪਾਂਤਰ, ਲੰਡਨ ਦੇ ਯੂਨੀਕੋਰਨ ਥੀਏਟਰ ਦੇ ਕਮਿਸ਼ਨ ਅਧੀਨ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ, ਦਸੰਬਰ 2011 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ। ਰੋਸਮੁੰਡੇ ਹੱਟ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਇਹ ਨਾਟਕ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਫਲ ਰਿਹਾ। ਟ੍ਰੈਸਲ ਥੀਏਟਰ, ਯੂ.ਕੇ. ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਇੱਕ ਰੀਮਾਉਂਟ, ਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਚੇਨਈ ਮੈਟਰੋਪਲੱਸ ਥੀਏਟਰ ਫੈਸਟੀਵਲ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਯੂਕੇ ਦੇ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ।
ਪੰਚਕਨਿਆ
ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀਆਂ
ਅਨੁਪਮਾ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ
ਕੈਰੀਅਰ
ਉਸਦਾ ਬਾਅਦ ਵਾਲਾ ਨਾਟਕ, ਜਦੋਂ ਕ੍ਰੋਜ਼ ਵਿਜ਼ਿਟ, ਇਬਸਨ ਦੇ ਭੂਤ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਿਨਸੀ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਪਿਤਾਪੁਰਖੀ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ, ਪਤਝੜ 2019 ਵਿੱਚ ਕਿਲਨ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਇੰਧੂ ਰੁਬਾਸਿੰਘਮ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ, ਇਹ ਨਾਟਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਭਿਆਨਕ 2012 ਦਿੱਲੀ ਸਮੂਹਿਕ ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋਰ ਅਪਰਾਧਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਸੀ।
ਜੂਨ 2021 ਵਿੱਚ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਥੀਏਟਰ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਦੀ ਨਵੀਂ ਰਚਨਾ ਦ ਫਾਦਰ ਐਂਡ ਦਿ ਅਸਾਸੀਨ ਨੂੰ ਮਈ 2022 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਓਲੀਵੀਅਰ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਮੰਚਨ ਕਰੇਗਾ, ਜੋ ਕਿ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਕੱਟੜਪੰਥੀ, ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਚੇਲੇ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕੰਮ ਹੈ ਜੋ ਆਖਰਕਾਰ ਉਸਦਾ ਕਾਤਲ ਬਣ ਗਿਆ।
ਉਸਦਾ ਫ੍ਰੀ ਆਊਟਗੋਇੰਗ ਦਾ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇਅ ਰੂਪਾਂਤਰ ਸਨਡੈਂਸ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕ੍ਰੀਨਰਾਈਟਰਜ਼ ਲੈਬ, ਉਟਾਹ ਲਈ ਫਾਈਨਲਿਸਟ ਸੀ। ਉਹ ਜੇਨ ਮੋਰੀਆਰਟੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਅਤੇ 2020-21 ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਫਿਲਮ ਕਿਚਨ ਟੇਲਜ਼ ਲਈ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇ ਲੇਖਕ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਜਮੇ ਨੂੰ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ
ਸ਼ੈਲੇਂਦਰ ਕੁਮਾਰ
ਸ਼ੈਲੇਂਦਰ ਕੁਮਾਰ (ਜਨਮ 25 ਜੁਲਾਈ 1960) ਇੱਕ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ ਜਨਸੱਤਾ ਦਲ (ਲੋਕਤੰਤਰਿਕ) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਉਹ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੌਸ਼ਾਂਬੀ ਹਲਕੇ (2009-2014) ਅਤੇ ਚੈਲ ਹਲਕੇ (1998-99) ਅਤੇ (2004-2009) ਤੋਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਮੈਂਬਰ ਰਹੇ। ਉਹ ਦੋ ਵਾਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ (ਵਿਧਾਇਕ) ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇਤਾ ਮਰਹੂਮ ਧਰਮਵੀਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਸੋਰਾਓਂ ਲਈ ਸਾਬਕਾ ਵਿਧਾਇਕ, ਸਤਿਆਵੀਰ ਮੁੰਨਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1960 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਵਾਟਰਕ੍ਰਾਫਟ
ਵਾਟਰਕ੍ਰਾਫਟ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭਾਂਡੇ ਜਾਂ ਜਲ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਵਾਹਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼, ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ, ਹੋਵਰਕ੍ਰਾਫਟ ਅਤੇ ਪਣਡੁੱਬੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਵਾਟਰਕ੍ਰਾਫ਼ਟ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਰਕ ਸਮਰੱਥਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ (ਭਾਵੇਂ ਕੇ ਜਹਾਜ਼, ਪ੍ਰੋਪੈਲਰ, ਪੈਡਲ ਜ ਇੰਜਣ) ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਯੰਤਰ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ ਫਲੋਟਿੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੌਗ ਰੈਫਟ, ਆਦਿ।
ਕਿਸਮਾਂ
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਾਟਰਕ੍ਰਾਫਟ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਜਾਂ ਕਿਸ਼ਤੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਵਾਰੀ ਢੋਣ ਵਾਲੇ ਹਨ ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਨਾ ਤਾਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ: ਸਰਫਬੋਰਡਸ (ਜਦੋਂ ਪੈਡਲ ਬੋਰਡ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ), ਪਾਣੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰੋਬੋਟ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਅਤੇ ਟਾਰਪੀਡੋ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਈਜ਼ ਦਾ ਆਕਾਰ ਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
ਸ਼ਬਦ "ਵਾਟਰਕ੍ਰਾਫਟ" (ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਜਾਂ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਵਰਗੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਤੋਂ ਉਲਟ) ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਵਸਤੂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਬਲਕਿ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨੂੰ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਜੈੱਟ ਸਕਿਸ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਕੈਰੀਅਰ ਤੱਕ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਭਾਂਡੇ ਨੂੰ ਖਾਰੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਅਨੰਦ, ਮਨੋਰੰਜਨ, ਸਰੀਰਕ ਕਸਰਤ, ਵਪਾਰ, ਆਵਾਜਾਈ ਜਾਂ ਫੌਜੀ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਲਈ।
ਵਰਤੋਂ
ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਾਟਰਕਰਾਫਟ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਹੁਨਰਾਂ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਜਾਂ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ, ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਅਤੇ ਸਰੋਤ ਕੱਢਣ, ਮਾਲ ਜਾਂ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਢੋਆ-ਢੋਆਈ ਅਤੇ ਲੜਾਈ ਜਾਂ ਬਚਾਅ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇੱਕ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਾਹਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਮੁੰਦਰੀ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਉਪ-ਸੈਕਟਰ ਨਾਲ ਇਸਦੀ ਉਪਯੋਗਤਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨਿਰਮਾਣ
ਵਾਟਰਕ੍ਰਾਫਟ ਵਿੱਚ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਉਪਯੋਗ ਵਰਤੇ ਗਏ ਢਾਂਚਾਗਤ ਸਮੱਗਰੀ, ਨੈਵੀਗੇਸ਼ਨ ਏਡਜ਼ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ; ਅਤੇ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ, ਹਥਿਆਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ. ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘਾਹ, ਚਮੜੇ, ਲੱਕੜ, ਲੱਕੜ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਲੱਕੜ, ਸਿਲੇਕੇਟ ਅਤੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵਜ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ
ਵਾਟਰਕ੍ਰਾਫਟ ਰਜਿਸਟਰੀਕਰਣ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਅਥਾਰਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵਾਟਰਕੋਰਟ ਦੀ ਰਜਿਸਟਰੀਕਰਣ ਪ੍ਰੀਕਿਰਿਆ ਹੈ। ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਵਿਚ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਲਫਾਨਮੂਮਿਕਲ ਸਤਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਭਾਂਡਾ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨੰਬਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਰਾਜ ਦੇ ਮੋਟਰ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ
ਨੈਵੀਗੇਸ਼ਨ ਏਡਜ਼ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਨਿਰੀਖਣ ਤੋਂ ਲੈਕੇ, ਮਕੈਨੀਕਲ ਮਕੈਨਿਜ਼ਮ ਅਤੇ ਹੁਣੇ ਜਿਹੇ ਐਨਾਲਗ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਕੰਪਿਊਟਰ ਉਪਕਰਣ ਜੋ ਹੁਣ ਜੀ.ਪੀ.ਐਸ. ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਨੈਨਾ ਬਲਸਾਵਰ
ਨੈਨਾ ਬਲਸਾਵਰ ਅਹਿਮਦ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Naina Balsaver Ahmed; ਜਨਮ 1959) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਫੇਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ 1976 ਦੀ ਜੇਤੂ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਤਮਾਸ਼ਾ
ਨੈਨਾ ਬਲਸਾਵਰ ਦਾ ਜਨਮ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਾਲ 1976 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਫੇਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਿਤਾ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤਾਜ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ 1976 ਅਤੇ ਮਿਸ ਵਰਲਡ 1976 ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਨਸਲੀ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਨਸਲਵਾਦੀ ਨੀਤੀ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਦੋ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਐਂਟਰੀਆਂ - ਇੱਕ ਗੋਰਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਾਲਾ - ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਕਾਰਨ ਮਿਸ ਵਰਲਡ 1976 ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਉਸੇ ਸਾਲ, ਉਸਨੇ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਿਤਾ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਪਰ ਸਥਾਨ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ।
ਉਹ ਇਕਲੌਤੀ ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਵਿਜੇਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸ ਅਤੇ ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਵਰਲਡ ਦੋਵੇਂ ਖਿਤਾਬ ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਉਸਨੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੋਪ ਓਪੇਰਾ, ਮੰਜ਼ਿਲ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਐਨ.ਡੀ. ਤਿਵਾਰੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਬਸਪਾ ਦੀ ਟਿਕਟ 'ਤੇ ਚੋਣ ਲੜੀ ਸੀ ਪਰ ਚੋਣ ਹਾਰ ਗਈ ਸੀ।
ਉਹ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਉਸਨੇ ਦੋ ਵਾਰ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਉਹ 19 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਡਿਵੈਲਪਰ ਅਕਬਰ ਅਹਿਮਦ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪਤੀ ਦਾ ਨਾਂ ਰਿਆਜ਼ ਇਸਮਾਈਲ ਸੀ।
ਹਫ਼ੀਜ਼ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰੀ
ਅਬਦੁਲ ਹਫੀਜ਼ ਜਾਂ ਹਫ਼ੀਜ਼ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰੀ (5 ਜਨਵਰੀ 1912 - 10 ਜਨਵਰੀ 1973) ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਜੀਵਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1912 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1973
ਰਿਤੂ ਕਪੂਰ
ਰਿਤੂ ਕਪੂਰ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਰਾਇਟਰਜ਼ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਜਰਨਲਿਜ਼ਮ ਵਿੱਚ ਬੋਰਡ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਫਿਊਚਰ ਨਿਊਜ਼ ਵਰਲਡਵਾਈਡ ਪਾਰਟਨਰਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਈ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੌਂਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬੋਰਡ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਵਰਲਡ ਐਡੀਟਰਜ਼ ਫੋਰਮ ਦੀ ਇੱਕ ਬੋਰਡ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਹੈ।   2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਫਾਰਚਿਊਨ ਦੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ 49ਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਔਰਤ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਪਿਛੋਕੜ
'''
ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਰਾਘਵ ਬਹਿਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਅਤੇ ਨੈੱਟਵਰਕ 18 ਅਤੇ ਕੁਇੰਟਿਲੀਅਨ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ। ਰਿਤੂ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਰਾਘਵ ਬਹਿਲ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ।
ਕੈਰੀਅਰ
'''
ਰਿਤੂ ਕਪੂਰ ਨੂੰ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਚੈਨਲ, ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਘਰੇਲੂ ਸ਼ੋਅ "ਦਿ ਇੰਡੀਆ ਸ਼ੋਅ" ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1995 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ, ਭੰਵਰ ਲਈ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਭਾਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕੇਸਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਇਆ। ਨੈੱਟਵਰਕ18 ਵਿੱਚ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ ਰੀਅਲ ਹੀਰੋਜ਼ ਵਰਗੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਰਿਤੂ ਨੇ 2008 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਸਿਟੀਜ਼ਨ ਜਰਨਲਿਜ਼ਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ CNN IBN 'ਤੇ "ਦਿ ਸੀਜੇ ਸ਼ੋਅ" ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸ਼ੋਅ ਜਿਸ ਨੇ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ ਹਨ। 2011 ਵਿੱਚ, ਰਿਤੂ ਨੇ ਹਿਸਟਰੀ TV18 ( A+E ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਉੱਦਮ) ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ। ਹਿਸਟਰੀ ਟੀਵੀ 18 'ਤੇ, ਉਸਨੇ ਮਹਾਨ ਭਾਰਤੀ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕੀਤਾ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰਿਤੂ ਕਪੂਰ ਦ ਕੁਇੰਟ ਦੀ ਸੀਈਓ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਨਿਖਿਲ ਖੁਰਾਨਾ
ਨਿਖਿਲ ਖੁਰਾਣਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ '  ਪਿਆਰੇ ਤੁਨੇ ਕਯਾ ਕੀਆ' , ' ਯੇ ਹੈ ਆਸ਼ਿਕੀ ' , ' ਕਸਮ ਤੇਰੇ ਪਿਆਰ ਕੀ ', ਅਤੇ ' ਤੇਰੇ ਲੀਏ ਬ੍ਰੋ ' ਵਰਗੇ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਫਿਲਹਾਲ ਜੀਜਾਜੀ ਛੱਤ ਪਰ ਹੈਂ ਵਿੱਚ ਪੰਚਮ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="">
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਬਗੋਰੇ-ਕੀ-ਹਵੇਲੀ
ਬਗੋਰੇ-ਕੀ-ਹਵੇਲੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਉਦੈਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਵੇਲੀ ਹੈ। ਇਹ ਗੰਗੋਰੀ ਘਾਟ ਵਿਖੇ ਪਿਚੋਲਾ ਝੀਲ ਦੇ ਵਾਟਰਫ੍ਰੰਟ 'ਤੇ ਹੈ। ਮੇਵਾੜ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਮਰ ਚੰਦ ਬਡਵਾ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ।