cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਰਿਵਰਤਨ
ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਰਪੇਖ ਸਚਾਈ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬਦਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ। ਖੜੋਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵੀ ਨਿਰੰਤਰ ਪਰਿਵਰਤਨ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਪਤਾ ਸਾਨੂੰ ਉਦੋਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਨਿਰੀਖਣ ਹੇਠ ਲਿਆਈਏ। ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਪਰਿਵਰਤਨ ਪਿੱਛੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦੇ ਹਨ:-
ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ
ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਏ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਮਲ ‘ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ` ਹੈ। ਸੱਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਦੂਜੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਅਰਸੇ ਤਕ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦੇ ਅਮਲ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦਾ ਆਪਸੀ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਰਹਿਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਸੱਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। “ਸੱਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਨੂੰ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਜਨ-ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਸਿੱਧੇ, ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਅਰਸੇ ਤੱਕ ਸੰਪਰਕ ਨੂੰ ਅਤੇ ਇਸ ਸੰਪਰਕ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਸਿੱਟਿਆਂ ਨੂੰ ਸੱਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ"
ਸੱਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦਾ ਆਪਸੀ ਸੰਪਰਕ ਇੱਕ ਜਨ-ਸਮੂਹ ਵੱਲੋਂ ਦੂਜੇ ਉੱਪਰ ਹਮਲਾ ਕਰਨ, ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਅਧੀਨ ਕਰਨ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਠੋਸਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਕੋਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਸਦਾ ਵਿਜਈ ਧਿਰ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੇ ਹੀ ਜੇਤੂ ਬਣਨਾ ਹੈ ਸਮਾਂ ਪਾ ਕੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਪਾਸੇ ਪੁੱਠੇ ਵੀ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਉੱਪਰੋਕਤ ਕਥਨਾਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਲੱਭਣੀਆਂ ਹੋਣ ਤਾਂ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਤਾਂ ਆਰੀਆ ਲੋਕ ਹਮਲਾਵਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਸਾਡੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਪੂਰਵਜ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਬਕੇ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਅਮਲ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਕਦੀ ਵੀ ਇੱਕ ਪਾਸੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਇਸ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਦੋਹਾਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਬਹੁਤ ਉਘੜਵੀਂ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਨਾਮ-ਮਾਤਰ ਹੀ ਹੋਵੇ ਇਸ ਅਮਲ ਦਾ ਚਰਮ-ਸਿੱਟਾ ਇੱਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਜ਼ਬ ਹੋ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਿਕਲ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ‘ਅਸਿਸੀਲੇਸ਼ਨ` ਦਾ ਨਾਂਅ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਉੱਪਰੋਕਤ ਸਿੱਟਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਵੀ ਇੱਕ ਸਿੱਟਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦੋਵੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਤੀਜੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਦੇਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋਹਾਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਨਿਵੇਕਲੀ ਹਸਤੀ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿਚਲੀ ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਸਲਿਸ਼ਤ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵੱਲ ਨੂੰ ਪਤਨ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਬਾਹਰੀ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਮਲ ਹੈ। ਸੱਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਂਚਣ ਲਈ ਪੂਰੇ ਸੰਬੰਧਤ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤ
ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚਿਹਨ ਸਿਸਟਮ ਵਜੋਂ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਚਿਹਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰ ਲਈ ਜਾਵੇ। ਜਿਹੜੇ ਪੱਛਮੀ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਹਾਰ ਵਜੋਂ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਚਿਹਨ ਨੂੰ ਵੀ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਹਾਰ ਦੇ ਚੋਖਟੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਹੀ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਵਿਚਾਰੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹਰ ਵਿਚਾਰ ਵਸਤ ਅਤੇ ਵਰਤਾਰੇ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਸਮਾਜ ਸਾਸਤਰੀ ਅਰਨੈਸਟ ਕੈਜ਼ੀਰਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ ਸਿਗਨਲ ਅਤੇ ਸਿੰਬਲ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਰ ਨਿਖੇੜ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਦੇ ਦੋ ਵਿਭਿੰਨ ਪ੍ਰਪੰਚਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦ 'ਸੰਕੇਤ' ਅਤੇ ' ਪ੍ਰਤੀਕ' ਦਾ ਪਰਿਆਇ ਮੰਨ ਲਈਏ ਤਾਂ ਅਰਨੈਸਟ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਕੇਤ ਵਸਤੂਗਤ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਚੀਜ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਤਮਕ ਜਗਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। 'ਡਾ.ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ' :" ਪ੍ਰਤੀਕ ਦੀ ਸੰਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੋ ਤੱਤ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਤੀਕ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਕਿਸੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਮਾਜਕ ਅਦਾਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਰਥ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।" ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕਤਾ ਨੂੰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਥਮ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਲੈਜ਼ਲੀ ਏ ਵਾਈਟ ਵੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਅਤੇ ਸੰਕੇਤ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਰ ਨਿਖੇੜ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਪ੍ਰਤੀਕ ਨੂੰ ਹੀ ਮਨੁੱਖੀ ਵਤੀਰੇ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾ ਮਾਧਿਅਮ ਮਿਥਦਾ ਹੈ।ਉਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਤੀਕ ਕੋਈ ਚੀਜ਼,ਘਟਨਾ, ਜਾ ਵਰਤਾਰਾ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਬਸ ਸ਼ਰਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਵੱਲੋ ਕੁਝ ਅਰਥ ਪ੍ਰਦਾਨ ਹੋਣ।ਪ੍ਰਤੀਕ ਦੀ ਸੰਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੋ ਤੱਤ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਪਹਿਲਾ ਤੱਤ ਉਸ ਵਿਚਲਾ ਅਰਥ ਹੈ,ਦੂਸਰਾ ਉਸ ਦਾ ਬਾਹਰੀ ਰੂਪ ਹੈ।ਅਰਥ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਹੁਦਰਾ ਸੰਬੰਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਸੰਕੇਤ ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਵਤੀਰੇ ਦਾ ਅੰਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕਤਾ ਦੇ ਲੱਛਣ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਤੀਕ ਅਤੇ ਸੰਕੇਤ ਵਿਚਲਾ ਅੰਤਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਸੰਦਰਭ ਉਤੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਗਟਾਏ ਗਏ ਅਰਥ ਉਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਐਂਡਰਿਊ ਗਾਰਫੀਲਡ
ਐਂਡਰਿਊ ਰੱਸਲ ਗਾਰਫੀਲਡ (ਜਨਮ 20 ਅਗਸਤ, 1983) ਇੱਕ ਬਰਤਾਨਵੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1983
ਗ੍ਰੇਟ ਸੌਲਟ ਲੇਕ
ਗ੍ਰੇਟ ਸੌਲਟ ਲੇਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸੂਬੇ ਯੂਟਾ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਖਾਰੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ।  ਇਸਦੀ ਲੰਬਾਈ 70 ਮੀਲ; ਚੌੜਾਈ 30 ਮੀਲ; ਔਸਤ ਗਹਿਰਾਈ ਲਗਭਗ 10 ਫੁੱਟ; ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਹਿਰਾਈ 35 ਫੁੱਟ; ਸਮੁੰਦਰਤਲ ਤੋਂ ਔਸਤ ਉਚਾਈ 4199 ਫੁੱਟ ਅਤੇ ਖੇਤਰਫਲ 1700 ਵਰਗ ਮੀਲ ਹੈ। ਇਸ ਝੀਲ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਦੀ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜਾਰਡਨ, ਵੀਬਰ ਅਤੇ ਬਿਅਰ ਨਦੀਆਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। 1950 ਈ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਖਾਰਾਪਣ 25 ਫ਼ੀਸਦੀ ਸੀ। ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਝੀਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 600 ਕਰੋੜ ਟਨ ਲੂਣ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੋਡੀਅਮ ਕਲੋਰਾਈਡ ਅਤੇ ਸੋਡੀਅਮ ਸਲਫੇਟ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 80 ਹਜ਼ਾਰ ਟਨ ਲੂਣ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Convert invalid options
ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਬਲੋਕ
ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰੋਵਿੱਚ ਬਲੋਕ (Алекса́ндр Алекса́ндрович Бло́к; 28 ਨਵੰਬਰ 1880 - 7 ਅਗਸਤ 1921) ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਕਵੀ ਸੀ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
thumb|ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰਾ ਐਂਦਰੀਵਨਾ ਬਲੋਕ — ਬਲੋਕ ਦੀ ਮਾਂ, ਵਾਰਸਾ, 1880 ਬਲੋਕ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ, ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁੱਝ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸ਼ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਵਾਰਸਾ ਵਿੱਚ ਕਨੂੰਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਨਾਨਾ ਜੀ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਰਾਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਰੈਕਟਰ ਸਨ। ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਦੇ ਤੋੜ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਬਾਅਦ ਬਲੋਕ, ਆਪਣੇ ਅਮੀਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਾਸਕੋ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਮਨੋਰ ਸਖਮਾਤੋਵੋ ਰਿਹਾ, ਜਿਥੇ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਸੋਲੋਵਿਓਵ ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ, ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਅਣਗੌਲੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਕਵੀਆਂ ਫਿਓਦਰ ਤਿਊਤਚੇਵ ਅਤੇ ਅਫ਼ਨਾਸੀ ਫੇਤ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਨਾਲ ਉਹਦਾ ਵਾਹ ਪਿਆ। ਇਸਨੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਰੰਭਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਨੂੰ ਪਹੁ-ਫੁਟਾਲੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਮ ਹੇਠ ਕਿਤਾਬੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈਆਂ।
1903 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨੀ ਦਮਿਤਰੀ ਮੈਂਡਲੀਵ ਦੀ ਧੀ ਲਿਊਬੋਵ (ਲਿਊਬਾ) ਦਮਿਤਰੀਏਵਨਾ ਮੈਂਡਲੀਵਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਲਿਊਬਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਪ੍ਰਤੀਕਵਾਦੀ ਆਂਦਰੇਈ ਬੇਲੀ ਨਾਲ ਜਟਿਲ ਪਿਆਰ-ਨਫਰਤ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਉਲਝਾ ਲਿਆ। ਲਿਊਬਾ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ (ਹੁਸੀਨ ਔਰਤ ਬਾਰੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ, 1904) ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਖੂਬ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲੀ।
ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਅਰਸੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਬਲੋਕ ਨੇ ਸਿਆਸੀ ਰੁਚੀਆਂ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਮਸੀਹਾ ਕਿਸਮਤ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ (Vozmezdie, 1910-21; Rodina, 1907-16; Skify, 1918)। ਸੋਲੋਵਯੋਵ ਦੇ ਇਲਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ, ਉਹ ਅਸਪਸ਼ਟ ਧਾਰਮਿਕ ਖਦਸ਼ੇ ਪਾਲੀ ਬੈਠਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਉਮੀਦ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਡੋਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। "ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰਨ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਠੀਕ ਠੀਕ ਹੈ ਕੀ ਮੈਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਸੀ", ਉਸ ਨੇ 1917 ਦੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੀ ਡਾਇਰੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਦੇ ਲਈ ਬੜੀ ਅਚੰਭੇ ਭਰੀ ਗੱਲ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਧਾਰਮਿਕ ਖਦਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਆਖਰੀ ਹੱਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਕਤੂਬਰ ਇਨਕਲਾਬ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।
ਮਈ 1917 ਵਿੱਚ ਬਲੋਕ ਨੂੰ ਸਾਬਕਾ ਸਰਕਾਰੀ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਗ੍ਰਿਗੋਰੀ ਰਾਸਪੂਤਿਨ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਨੂੰ ਲਿਖਤ ਰੂਪ ਦੇਣ ਲਈ ਇੱਕ ਅਸਧਾਰਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਸਟੈਨੋਗ੍ਰਾਫਰ ਥਾਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਓਰਲਾਂਡੋ ਫਿਗੇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਦੌਰਾਨ ਸਿਰਫ ਉਹੀ ਮੌਜੂਦ ਸੀ।
1921 ਤੱਕ ਬਲੋਕ ਰੂਸੀ ਇਨਕਲਾਬ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਕੋਈ ਵੀ ਕਵਿਤਾ ਨਹੀਂ ਲਿਖੀ। ਬਲੋਕ ਨੇ ਗੋਰਕੀ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਭੇਜੀ ਕਿ ਉਸ ਦਾ "ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਸੂਝ-ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਨਿਹਚਾ" ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਕੋਰਨੀ ਚੂਕੋਵਸਕੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਹੁਣ ਕਵਿਤਾ ਕਿਓਂ ਨਹੀਂ ਲਿਖ ਸਕਦਾ ਸੀ: "ਸਭ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਕੀ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਹੁਣ ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ।" ਕੁਝ ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਬਲੋਕ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਡਾਕਟਰ ਨ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਡਾਕਟਰੀ ਇਲਾਜ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ ਭੇਜਿਆ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਛੱਡ ਜਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਗੋਰਕੀ ਨੇ ਉਸਦੇ ਵੀਜ਼ਾ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। 29 ਮਈ 1921 ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਅਨਾਤੋਲੀ ਲੂਨਾਚਾਰਸਕੀ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ: "ਬਲੋਕ ਰੂਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਵੀ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਰੋਕਦੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਉਹ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕਾਮਰੇਡ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਦੋਸ਼ੀ ਹੋਵੇਗੇ।"। ਸਿਰਫ 10 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਲੋਕ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਕਵੀ
ਸਵਾਏ ਦਾ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਯੂਜਨ
right|thumb|371x371px|ਯੂਜੀਨ ਯੂਜੀਨ (18 ਅਕਤੂਬਰ 1663 – 21 ਅਪ੍ਰੈਲ 1736) ਆਸਟਰੀਆ ਦਾ ਫ਼ੀਲਡ ਮਾਰਸ਼ਲ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1663 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1736 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਸਟਰੀਆ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਇੰਦਰਾ ਨੂਈ
ਇੰਦਰਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮੂਰਥੀ ਨੂਯੀ (ਤਾਮਿਲ: இந்திரா கிருஷ்ணமூர்த்தி நூயி; ਜਨਮ 28 ਅਕਤੁਬਰ 1956) ਭਾਇੱਕ ਭਾਰਤੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਤੇ ਪੈਪਸੀਕੋ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ (CEO) ਹੈ। 2017 ਵਿੱਚ, ਪੈਪਸੀਕੋ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੀ ਤਨਖਾਹ $31 ਮਿਲੀਅਨ ਸੀ।
ਉਹ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਬੋਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਫਿਲਿਪਸ ਨੇ ਇੰਦਰਾ ਨੂੰ ਮਈ 2021 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਇੰਦਰਾ ਦਾ ਜਨਮ ਮਦਰਾਸ (ਹੁਣ ਚੇਨਈ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ), ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇੰਦਰਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਟੀ. ਨਗਰ ਦੇ ਹੋਲੀ ਏਂਜਲਸ ਐਂਗਲੋ ਇੰਡੀਅਨ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਵਪਾਰ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1955 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਹਫ਼ਤਾ 2022 ਵਿੱਚ ਸੋਧੇ ਗਏ ਲੇਖ
ਅਬੁਲ ਅਲਾ ਮੌਦੂਦੀ
ਅਬੁਲ ਅਲਾ ਮੌਦੁਦੀ ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਚਿੰਤਕ, ਪੱਤਰਕਾਰ, ਇਸਲਾਮਵਾਦੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪੁਨਰਸਥਾਪਨਾਵਾਦੀ ਸਨ। ਉਹ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਇਸਲਾਮੀ ਚਿੰਤਕ ਸਨ।
ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸੀ, ਤੇ ਫਿਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਅਰਬੀ, ਹਿੰਦੀ, ਬੰਗਾਲੀ, ਤਾਮਿਲ, ਮਲਿਆਲਮ, ਬਰਮੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1903 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1979 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੇਖਕ
ਮਿਰਰ ਨਿਊਕਲੀ
ਮਿਰਰ ਨਿਊਕਲੀ ਉਹ ਨਿਊਕਲੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟੋਨ (Z1) ਦੂਸਰੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਦੇ ਨਿਉਟ੍ਰੋਨ (N2) ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦੂਸਰੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟੋਨ (Z2) ਪਿਹਲੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਦੇ ਨਿਉਟ੍ਰੋਨ (N1) ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸਧਾਰਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, Z1 = N2 ਅਤੇ Z2 = N1।
ਮੱਲਕੇ
ਮੱਲਕੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੋਗਾ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਬਾਘਾ ਪੁਰਾਣਾ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਬਾਘਾ ਪੁਰਾਣਾ-ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਰੋਡ ਤੋਂ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪਿੱਛੇ ਹਟਵਾਂ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸਾਹੋਕੇ, ਪੰਜਗਰਾਈਂ ਖੁਰਦ, ਪੰਜਗਰਾਈਂ ਕਲਾਂ, ਸੇਖਾ ਕਲਾਂ, ਸੇਖਾ ਖੁਰਦ, ਸਿਵੀਆਂ, ਬੁਰਜ ਹਰੀ ਕਾ ਇਸਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਪਿੰਡ ਹਨ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕਰੀਬ 5000 ਵੋਟ ਹੈ। ਮੱਲਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਇਕ, ਲੇਖਕ ਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਰਾਜ ਬਰਾੜ,, ਕਵਿੱਤਰੀ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਬਰਾੜ_ਜੈਸੀ, ਗਾਇਕ ਗੁਰਮੇਲ ਮੱਲਕੇ,ਸਵੀਤਾਜ ਬਰਾੜ ਗਾਇਕ ਜਗਤਾਰ ਬਰਾੜ, ਗਾਇਕ ਪੈਵੀ ਬਰਾੜ ਅਤੇ ਗਾਇਕਾ ਬੱਬੂ ਬਰਾੜ ਦਾ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਕਾਰ "ਆਪਣਾ ਪੰਜਾਬ ਹੋਵੇ" ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਦੇ ਗੀਤ ਵਾਲੇ ਮੱਖਣ ਬਰਾੜ ਕਰਕੇ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੋਢੀ ਬਾਬਾ ਘਮੰਡ ਦਾਸ ਦੀ ਸਮਾਧ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਸਾਲ ਵਿਸਾਖੀ ਦਾ ਮੇਲਾ ਲਗਦਾ ਹੈ।
ਮੱਲਕੇ ‘ਚ ਦੋ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਤੇ ਦੋ ਪ੍ਰਾਇਵੇਟ ਸਕੂਲ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ, ਯੋਗਾ ਆਸਣ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ,ਸੋਹਣਾ ਜਿੰਮ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ। ਸਰਪੰਚ : ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ
ਪਿਛੋਕੜ
ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪਿੰਡ ਬਾਬਾ ਘਮੰਡਾ ਰਾਮ ਨੇ ਵਸਾਇਆ। ਇਸ ਬਾਬੇ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਡੇਰਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਦੀ ਟਿੱਬੀ ਤੇ ਵਸਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ ਪਰ ਲੋੋਕ ਲੁੱਟਾਂ ਖੋਹਾਂ ਦੇ ਡਰੋਂ ਛੱਪੜ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਆ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ, ਬਾਬੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਣ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਟਿੱਬੀ ਤੇ ਬੈਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਤਾਂ ਉਥੇੇ ਮਲਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਸਣਾ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਮਲੱਕਿਆਂ ਦੇ ਮੱਲ ਕੇ ਰਹਿ ਗਏ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਹੀ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਮੱਲਕੇ ਪੈ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਚੰਦਾ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ
ਚੰਦਾ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਦੇ ਕਸੂਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 1947 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਪਿੰਡ ਸੀ, ਪਰ 1947 ਦੀ ਵੰਡ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਪਿੰਡ ਛੱਡਕੇ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਚਲੇ ਗਏ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ
ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਿਕੇਤਨ
ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਿਕੇਤਨ (ਬਾਂਗਲਾ: শান্তিনিকেতন) ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮ ਬੰਗਾਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੀਰਭੂਮ ਜਿਲੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬੋਲਪੁਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਛੋਟਾ - ਜਿਹਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਲਕਾਤਾ ਤੋਂ ਲੱਗਭੱਗ 180 ਕਿ ਮੀ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਕਵੀ ਰਵੀਂਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ਵਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਨਗਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਸੈਰ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਟੈਗੋਰ ਨੇ ਇੱਥੇ ਕਈ ਕਾਲਜਈ ਸਾਹਿਤਕ ਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦਾ ਸਿਰਜਣ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਘਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਵ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਹੈ।
ਰਬਿੰਦਰ ਨਾਥ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇਵੇਂਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਨੇ ਸਾਲ 1863 ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਥੇ ਹੀ ਅੱਜ ਵਿਸ਼ਵਭਾਰਤੀ ਹੈ। ਰਵੀਂਦਰਨਾਥ ਨੇ 1901 ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਪੰਜ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਖੋਲਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ। 1921 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਵਭਾਰਤੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮੇਂ ਲੱਗਭੱਗ ਛੇ ਹਜਾਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਇਰਦ-ਗਿਰਦ ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ ਦਾ ਬਸੇਰਾ ਸੀ।
ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਿਕੇਤਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ
ਦੂਰ-ਨੇੜੇ ਹੁਣ ਰਬਿੰਦਰ ਨਾਥ ਦੀ ਖਿਆਤੀ 'ਗੁਰੂ-ਦੇਵ' ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਸੀ। ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਿਕੇਤਨ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਬ੍ਰਹਮ ਬਾਂਧਵ ਸੀ, ਟੈਗੋਰ ਨੂੰ ਗੁਰੂਦੇਵ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪੁਕਾਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਕਾਫਿਲਾ ਬਣਦਾ ਗਿਆ। ਅਜਿੱਤ ਕੁਮਾਰ ਚਕਰਵਰਤੀ, ਜੋ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ  ਸਾਹਿਤ ਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ,  ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਸੰਪਰਕ 'ਚ ਆਇਆ। ਜਗਦਾਨੰਦ ਰਾਇ ਵਰਗੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਧਿਆਪਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਸਿਖਿਆ ਲਈ ਆ ਗਏ ਤੇ ਫੇਰ ਸੀ.ਐਫ.ਐਂਡ੍ਰਿਊ, ਨੰਦ ਲਾਲ ਬੋਸ, ਵਿਲੀ ਪੀਅਰਸਨ ਤੇ ਵਿਧੂ ਸ਼ੰਕਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਵਰਗੇ ਨਾਮ ਇਸ ਨਾਲ ਆਣ ਜੁੜੇ।
ਲਲਿਤ ਕਲਾਵਾਂ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿਖਿਆ ਇਸ ਆਸ਼ਰਮ ਦਾ ਅਹਿਮ ਅੰਗ ਸੀ। ਕਲਾਸਾਂ ਖੁੱਲੇ ਆਕਾਸ਼ ਹੇਠਾਂ ਲਗਦੀਆਂ। ਟੈਗੋਰ ਦੀ ਇਹੋ ਖਾਹਿਸ਼ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਬੱਚੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਹੀ ਨੇੜਲੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ, ਸਗੋਂ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਦੂਜੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਤੇ ਆਸ-ਪੜੋਸ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਉਣ। ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਕਿ ਅਧਿਆਪਕ ਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੱਥ ਵਟਾਉਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਗਾਉਣ, ਨ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਤੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਵੀ ਕਰਨ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਅਨਿਖੜ ਅੰਗ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਣ ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਫੈਕਟਰੀਨੁਮਾ ਸਕੂਲਾਂ' ਤੋਂ ਇੰਨਾ ਵੱਖਰਾ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾ ਨੂੰ ਟੈਗੋਰ ਦਿਲੋਂ ਨਫਰਤ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੱਕਾ ਮੱਤ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦੋਹਾਂ ਨਾਲੋਂ ਤੋੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਿਕੇਤਨ ਅਤੇ ਟੈਗੋਰ
ਟੈਗੋਰ ਦਾ ਖਿਆਲ ਸੀ ਕਿ ਰੱਬ ਨੇ ਬੰਦੇ ਦੇ ਕੰਨ 'ਚ ਬਸ ਇੱਕੋ ਫੂਕ ਮਾਰੀ ਸੀ-'ਪਰਗਟ ਕਰੋ ਖੁਦ ਨੂੰ। ਕਵੀ ਦਾ ਸਕੂਲ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਸ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦਾ। ਰੰਗ, ਲਕੀਰਾਂ, ਧੁਨਾਂ ਤੇ ਸਬਦ ਸਾਰੇ ਦਰਵਾਜੇ ਚੁਪੱਟ ਖੁੱਲੇ ਸਨ, ਕਿਤੇ ਕੋਈ ਰੋਕ ਟੋਕ ਨਹੀਂ। ਟੈਗੋਰ ਇਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਬੱਚੇ ਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦਰਮਿਆਨ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਕਇਮ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਸੀਮਿਤ ਰਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ। ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਟੈਗੋਰ ਨੂੰ ਇਹ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਸੀ ਕਿ ਅਧਿਆਪਕ ਉਨ੍ਹਾ ਨੂੰ ਦਮ ਲੈਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿੰਦੇ, ਇੱਕ ਕਲਾਸ ਚੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਤਾਂ ਦੂਜਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਖੜਾ ਹੁੰਦਾ। ਕੁਦਰਤ ਨਾਲੋਂ ਬੱਚੇ ਦਾ ਨਾਤਾ ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕੋ ਥਾਂ ਨਾਲ ਠੁੜੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ।
ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਿਕੇਤਨ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਖੁੱਲ ਹਾਸਿਲ ਸੀ। ਪਹਿਲੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹ ਕਿ ਕਲਾਸਾਂ ਖੁੱਲੇ ਆਸਮਾਨ ਹੇਠ ਦਰਖਤਾਂ ਥੱਲੇ ਲਗਦੀਆਂ। ਹਰ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਨਿਸ਼ਚਤ ਸੀ। ਪੀਰਿਅਡ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਬੱਚੇ ਹੀ ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਜਾਂਦੇ। ਇੰਜ ਉਨ੍ਹਾ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਨੂੰ ਨੇੜਿਓਂ ਦੇਖਣ ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਦਾ ਵੀ ਮੌਕਾ ਮਿਲਦਾ ਸੀ ਤੇ ਤੌਰੇ-ਫੇਰੇ ਦਾ ਸੁਆਦ ਵੀ। ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਉਨ੍ਹਾ ਦੀ ਪੜਾਈ-ਲਿਖਾਈ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਬੱਚੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਫੁੱਲ-ਬੂਟਿਆ ਬਾਰੇ, ਕੀਟ-ਪਤੰਗਿਆਂ, ਦਰਖਤਾਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸਿਖਦੇ। ਮੌਸਮਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਣ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਮੰਤਵ ਇਹ ਵੀ ਸੀ, ਬੱਚੇ ਹਰ ਮੌਸਮ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਰੂਹ ਬਾਰੇ ਸਹਿਜ ਹੀ ਜਾਣੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਤੇ ਕਟਾਈ ਦਾ ਰਿਤੂਆਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਦੀ ਸੰਬੰਧ ਹੈ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾ ਦੇ ਧੁਰ ਅੰਦਰ ਤਾਈਂ ਉਤਰ ਜਾਂਦਾ।
ਕਵੀ ਦਾ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ ਕਿ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ-ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ ਜੜ੍ਹ ਬੱਚੇ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਵੀ ਜਾਗ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਕ੍ਰਾਫਟ ਤੇ ਬਾਗਵਾਨੀ 'ਤੇ ਖਾਸ ਜੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਦਾ ਸੀ। ਟੈਗੋਰ ਦਾ ਖਿਆਲ ਸੀ ਕਿ ਸਾਰੀ ਸਿਖਿਆ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬੰਦੇ ਤੇ ਕੁਦਰਤ ਵਿਚਲੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਸਜੀਵਤਾ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹੈ। ਤੇ ਇਨ੍ਹਾ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰੜ੍ਹਾਵ ਹਨ। ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਬੰਦੇ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦਾ ਸਬ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ 'ਕੰਮ' ਦਾ ਹੈ। ਕਿ ਜੋ ਉਸਨੇ ਜਿੰਦਾ ਰਹਿਣਾ ਹੈ। ਤੇ ਜਿੰਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ 'ਤੇ ਅਸਰ-ਅੰਦਾਜ਼ ਵੀ ਹੋਣਾ ਪਵੇਗਾ, ਉਸਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਵੀ ਪਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਘਰ ਪਾਉਣ,ਬੁਣਨ-ਕੱਤਣ ਤੇ ਹਲ-ਵਾਹਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦੂਜੀਆਂ ਕਈ ਦਸਤਕਾਰੀਆਂ ਸਿਖਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ।ਟੈਗੋਰ ਦੇ ਹਿਸਾਬ 'ਚ ਦੂਸਰਾ ਪੜਾਵ ਖਾਲਿਸ ਗਿਆਨ ਦਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਦਰਤੀ ਨੇਮਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾ ਦੇ ਅੰਤਰ-ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਬੌਧਿਕ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਮੁਢਲੇ ਦੌਰ ਨਾਲੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਤੋੜਣਾ ਅਸੰਭਵ ਸੀ। ਪਰ ਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਇਸ ਪੜਾਵ ਦੀ ਸਾਪੇਖਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਮਹਿਜ਼ ਮੁਢਲੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਕਰਕੇ ਹੀ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜਦਾ, ਉਸਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡੂੰਘਾਈ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਣ ਲਗਦਾ ਹੈ-ਹੁਣ ਉਹ ਪ੍ਰਤਖ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਤਰਕ ਤੇ ਵਿਵੇਕ ਦੇ ਸੂਖਮ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਦਾਖਿਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚਲੇ ਅੰਤਰ-ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗਿਆਨ ਦਾ ਪੜਾਵ ਹੈ।
ਕੁਦਰਤ ਤੇ ਬੰਦੇ ਦਾ ਤੀਜਾ ਤੇ ਸਬ ਤੋਂ Tੁੱਚਾ ਪੜਾਵ, ਟੈਗੋਰ ਦੇ ਮੱਤ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਤਿੰਨੋ ਪੜਾਵ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਇੱਕ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਪਰ ਤੀਸਰੇ ਪੜਾਵ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਬਿਣਾਂ ਪਹਿਲੇ ਦੋਨੇ ਪੜਾ ਨਾ ਸਿਰਫ ਅਧੂਰੇ ਹਨ ਸਗੋਂ ਖਤਰਨਾਕ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਹੀ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਵੈਤ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦੀ ਹੇ। ਕੁਦਰਤ ਬੰਦੇ ਲਈ ਪੈਦਾਵਾਰ ਤੇ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਦਾ ਇੱਕ ਸੋਮਾ ਹੀ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇੰਜ ਉਹ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਤੇ ਫੇਰ ਆਪਣੀ ਹੀ ਬਰਬਾਦੀ ਦਾ ਰਾਹ ਖੋਲ ਬੈਠਦਾ ਹੈ। 'ਮੁਕਤੀਧਾਰਾ' ਤੇ 'ਲਾਲ ਕਨੇਰ' ਸਮੇਤ ਕਈ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਟੈਗੋਰ ਨੇ ਇਹ ਖੋਫ਼ਨਾਕ ਤਸਵੀਰ ਖਿੱਚੀ ਹੈ। ਟੈਗੋਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਤੀਜੇ ਪੜਾਵ ਵਿੱਚ ਦਾਖਿਲ ਹੋ ਕੇ ਬੰਦਾ ਇਸ ਹਕੀਕਤ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖ ਨਹੀਂ। ਸਮੇਂ-ਸਥਾਨ ਤੇ ਆਕਾਰ ਦੀਆਂ ਦੂਰੀਆਂ ਉਸ ਲਈ ਅਰਥ ਗਵਾ ਬੈਠਦੀਆਂ ਹਨ-ਇਹ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪ੍ਰੇਮ ਉਪਜਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਪੜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਕਲਾਵੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾ ਦੇ ਅੰਨੇ ਵਹਿਣ ਨੂੰ ਸੁਜਾਖਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਟੈਗੋਰ ਵੱਲੋਂ ਸੁਝਾਏ ਗਏ ਮਨੁੱਖੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੇ ਇਹ ਤਿੰਨੋ ਪੜਾਵ, ਇੱਕ ਤਰਾਂ ਨਾਲ ਕਾਮ-ਅਰਥ, ਧਰਮ ਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦੀ ਪੁਰਾਤਨ ਵੰਡ ਵੱਲ ਵੀ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ। ਟੈਗੋਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦੋਹੇਂ ਪੜਾਵ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ 'ਕਾਮ ਤੇ ਅਰਥ' ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਤੀਸਰੀ ਥਾ 'ਤੇ ਉਹ ਸੁਚੇਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਬਾਉਲ ਕਵੀਆਂ ਜਾਂ ਸੂਫ਼ੀਆਂ ਦੀ ਰੰਗਤ ਹੈ। ਪਰ ਚੌਥੇ ਪੜਾਵ ਮੋਖਸ਼ ਨੂੰ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਰੱਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਮੋਖਸ਼ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਵੀ ਦਵੈਤ ਦੀ ਯਾਦ ਦਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਕਿ ਪ੍ਰੇਮ ਦਵੈਤ ਦੇ ਖੁਰਣ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਇਸ ਅਵਸਥਾ ਅੰਦਰ ਹੀ ਬੰਦਾ ਸਹੀ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ 'ਨਿਰਭੌ' ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਇਸ ਬੁਲੰਦੀ 'ਤੇ 'ਸੋੜੀਆਂ-ਘਰੋਗੀ ਕੰਧਾਂ' ਅਰਥਹੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਕੀ 'ਪ੍ਰੇਮ' ਦੀ ਸਿਖਿਆ ਸੰਭਵ ਹੈ। ਟੈਗੋਰ ਦਾ ਖਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਬੀਜ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪ੍ਰੇਮ ਬੱਚੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਕਲਾਸ-ਰੂਮ ਜਾਂ ਸਕੂਲ ਇਸਨੂੰ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਉਸਦੇ ਖਿੜਨ ਲਈ ਜੋ ਮਾਹੌਲ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਾਹੌਲ ਸਿਰਜ ਕੇ ਉਹ 'ਪ੍ਰੇਮ' ਦੇ ਖਿੜਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਈ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਟੈਗੋਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਲਈ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਨੇੜਤਾ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਨੇੜਤਾ ਜਾਗੀ ਹੋਈ ਵੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ-ਚੇਤਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖਿਆ ਅਦਾਰੇ
ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਦਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਦਲ
ਚਾਪੜ
ਹਾਰੇ, ਹਾਰੀਆਂ, ਭੜੋਲੇ, ਭੜੋਲੀਆਂ ਉਪਰ ਜੋ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਢੱਕਣ ਬਣਾ ਕੇ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਪੜ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਚਾਪੜ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਬਣਦੇ ਸਨ। ਇਕ ਕੂੰਡੀ ਵਰਗਾ ਚਾਪੜ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਕ ਪੱਧਰਾ ਚਾਪੜ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਹਾਰੇ ਅਤੇ ਹਾਰੀਆਂ ਉਪਰ ਜਿਹੜੇ ਚਾਪੜ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਚਾਪੜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਧੂੰਆਂ ਨਿਕਲਣ ਲਈ ਮੋਰੀਆਂ ਰੱਖੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਵਿਚਾਲੇ ਇਕ ਵੱਡੀ ਮੋਰੀ ਰੱਖੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਹੱਥ ਪਾ ਕੇ ਚਾਪੜ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਚੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਹਾਰੇ, ਹਾਰੀਆਂ ਉਪਰ ਦੋਵੇਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਹੀ ਚਾਪੜ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਭੜੋਲੇ, ਭੜੋਲੀਆਂ ਉਪਰ ਪੱਧਰੇ ਚਾਪੜ ਹੀ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
ਚਾਪੜ ਕਾਲੀ ਤੂੜੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਜਿਸ ਹਾਰੇ, ਹਾਰੀ, ਭੜੋਲੇ, ਭੜੋਲੀ ਦਾ ਚਾਪੜ ਜੇਕਰ ਪੱਧਰਾ ਬਣਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹੇ ਸਾਈਜ਼ ਦਾ ਇਕ ਕੁ ਇੰਚ ਮੋਟਾ ਚਾਪੜ ਧਰਤੀ ਉਪਰ ਪੱਧਰਾ ਵਿਉਂਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜਦ ਇਹ ਚਾਪੜ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਇਸ ਚਾਪੜ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਕੱਲੀ ਮਿੱਟੀ ਫੇਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੱਧਰਾ ਚਾਪੜ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜੇਕਰ ਕੂੰਡੀ ਦੀ ਛੇਪ ਵਰਗਾ ਚਾਪੜ ਬਣਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਜਿਸ ਹਾਰੇ, ਹਾਰੀ ਦਾ ਚਾਪੜ ਬਣਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਸਾਈਜ਼ ਦੀ ਕੂੰਡੀ ਨੂੰ ਮੂਧੀ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸ ਉਪਰ ਕੱਪੜਾ ਰੱਖ ਕੇ ਚਾਪੜ ਵਿਉਂਤਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜਦ ਚਾਪੜ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਫੇਰ ਚਾਪੜ ਨੂੰ ਕੁੰਡੀ ਉਪਰੋਂ ਲਾ ਕੇ ਉਸ ਉਪਰ ਕੱਲੀ ਮਿੱਟੀ ਫੇਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੂੰਡੀ ਦੀ ਛੇਪ ਵਰਗਾ ਚਾਪੜ ਬਣਦਾ ਸੀ। ਹਾਰੇ, ਹਾਰੀਆਂ ਵਾਲੇ ਚਾਪੜਾਂ ਵਿਚ ਚਾਪੜ ਬਣਾਉਣ ਸਮੇਂ ਹੀ ਮੋਰੀਆਂ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਨਿਕੋਲਾਈ ਦੋਬਰੋਲਿਉਬੋਵ
ਨਿਕੋਲਾਈ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰੋਵਿਚ ਦੋਬਰੋਲਿਉਬੋਵ (Никола́й Алекса́ндрович Добролю́бов; 5 ਫਰਵਰੀ 1836 – 29 ਨਵੰਬਰ 1861) ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਕ, ਪੱਤਰਕਾਰ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸੋਸ਼ਲ ਡੈਮੋਕਰੇਟ ਸੀ।
Biography
ਦੋਬਰੋਲਿਉਬੋਵ ਦਾ ਜਨਮ ਨਿਜ੍ਹਨੀ ਨੋਵਗੋਰੋਦ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜਿਥੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਪਾਦਰੀ ਸੀ। ਉਹ 1848 ਤੋਂ 1853 ਤੱਕ ਇੱਕ ਸੈਮੀਨਾਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਉਹਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਉਸਨੂੰ ਵਿਲਖਣ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਘਰ ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਕਲਾ ਬਾਰੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਤੇਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਉਹ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹੋਰੇਸ ਵਰਗੇ ਰੋਮਨ ਕਵੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ। ਸੀ। 1853 ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਲਈ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ ਸੀ। 1854 ਵਿੱਚ, ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਦੋਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਭੈਣਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਦਾਰੀ ਸਾਂਭ ਲਈ। ਆਪਣੇ ਪਰਵਾਰ ਦਾ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇਣ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਟਿਊਟਰ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਦੇ ਭਾਰੀ ਬੋਝ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਤਣਾਵਾਂ ਦਾ ਉਸ ਦੀ ਸਿਹਤ ਉੱਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ
ਸਿੱਧੂ ਬਰਾੜ
ਸਿੱਧੂ ਬਰਾੜ ਸਿੱਧੂ ਭੱਟੀ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਭੱਟੀ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਮਥੁਰਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਗਜ਼ਨੀ ਤੱਕ ਸੀ। ਕਾਫੀ ਸਮੇਂ ਮਗਰੋਂ ਬਖਾਰੇ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਗਜ਼ਨੀ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਭੱਟੀਆਂ ਤੋਂ ਜਿੱਤ ਲਏ। ਭੱਟੀ, ਭੱਟਨੇਰ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦ ਹੋ ਗਏ। ਇੱਕ ਭੱਟੀ ਸਰਦਾਰ ਦੇਵਰਾਜ ਨੇ ਦੇਵਗੜ੍ਹ ਵਸਾਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੈਮਲ ਇੱਕ ਪਰਤਾਪੀ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਜੈਸਲਮੇਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਸਾਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਬੇਟਾ ਹੇਮ ਰਾਉ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਨਰਾਜ਼ ਹੋ ਕੇ ਹਿਸਾਰ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ 1180 ਈ. ’ਚ ਆ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਸ਼ਹਾਬੁਦੀਨ ਗੌਰੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ’ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਹੇਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭੱਟੀ ਕਬੀਲੇ ਨਾਲ ਰਲਕੇ ਉਸ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਲਈ ਗੌਰੀ ਨੇ ਹੇਮ ਨੂੰ ਸਿਰਸੇ, ਹਿਸਾਰ ਤੇ ਬਠਿੰਡੇ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦਾ ਚੌਧਰੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਹੇਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜੋਂਧਰ ਦੇ 21 ਪੁੱਤ ਸਨ। ਜਿਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਅੱਡ- ਅੱਡ 21 ਗੋਤ ਬਣੇ। ਇਸ ਦੇ ਇੱਕ ਪੋਤੇ ਮੰਗਲ ਰਾਉ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗ਼ਾਵਤ ਕੀਤੀ ਪਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।ਮੰਗਲ ਰਾਉ ਦੇ ਪੋਤੇ ਖੀਵਾ ਰਾਉ ਦੇ ਘਰ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਨਾਂ ਹੋਇਆ।ਖੀਵਾ ਰਾਉ ਨੇ ਸਰਾਉਂ ਜੱਟਾਂ ਦੀ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਲਰ ਲਿਆ।ਭੱਟੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ‘ਖੀਵਾ ਖੋਟਾ’ ਕਹਿ ਕੇ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਖੀਵਾ ਰਾਉ ਦੇ ਘਰ ਸਿੱਧੂ ਰਾਉ ਦਾ ਜਨਮ 1250 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।ਸਿੱਧੂ ਰਾਉ ਦੀ ਬੰਸ ਜੱਟਾਂ ਵਿੱਚ ਰਲ ਗਈ।ਸਿੱਧੂ ਨਾਮ ਤੋਂ ਹੀ ਸਿੱਧੂ ਗੋਤ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋਇਆ। ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿੱਧੂ ਦੇ ਛੇ ਪੁੱਤ ਹੋਏ। ਬੇਟੇ ਦਾਹੜ ਦੀ ਉਲਾਦ ਕੈਂਥਲ, ਝੁੰਬੇ, ਆਦਿ ਵਾਲੇ ਭਾਈਕੇ ਹਨ। ਧਰ ਦੀ ਉਲਾਦ ਪੀਰ ਕੋਟੀਏ ਹਨ। ਰੂਪ ਦੀ ਉਲਾਦ ਰੋਸੇ ਸਿੱਧੂ ਹਨ।ਸੁਰੋ ਦੀ ਉਲਾਦ ਮਹਿਰਮੀਏ ਸਿੱਧੂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਜੈਦਾਂ ਦਾ ਵਡੇਰਾ ਸੀ। ਮਾਣੋ ਦੀ ਬੰਸ ਮਲਕਾਣੇ ਅਤੇ ਨੌਰੰਗ ਆਦਿ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਭੂਰੇ ਦੀ ਬੰਸ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੀਕੇ ਤੇ ਬਰਾੜ ਸਿੱਧੂ ਹਨ। ਭੂਰੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਸੰਤ ਸੁਭਾਅ ਕਾਰਣ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਇਆ। ਇਸ ਨੂੰ ਭੱਟੀਆਂ ਨੇ ਬਠਿੰਡੇ ਤੇ ਮੁਕਤਸਰ ਵਿਚਕਾਰ ਅਬਲੂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਾਰੇ ਸਿੱਧੂ ਇਸ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਭੂਰੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੀਤਾ ਰਾਉ ਦੀ ਬੰਸ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੀ ਰਾਉ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਹਰੀਕੇ ਸਿੱਧੂਆਂ ਦੀ ਸ਼ਾਖਾ ਦਾ ਮੋਢੀ ਹੋਇਆ। ਕਾੳਂਕੇ, ਅਟਾਰੀ, ਹਰੀਕੇ ਤੇ ਫਤਣ ਕੇ ਆਦਿ ਇਸ ਦੀ ਬੰਸ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ।ਇਹ ਬਰਾੜ ਬੰਸੀ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਸੀਤਾ ਰਾਉ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪੁੱਤਰ ਜਰਥ ਦੀ ਬੰਸ ਵਿੱਚੋਂ ਬਰਾੜ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।ਸਿੱਧੂ ਤੋਂ ਦਸਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ’ਤੇ ਬਰਾੜ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਨੇ ਭੱਟੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਬਠਿੰਡੇ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ’ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਹ ਬਠਿੰਡੇ ਦੇ ਰੇਤਲੇ ਇਲਾਕੇ ਬੀਦੋਵਾਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਬਰਾੜ ਦੇ ਛੇ ਪੁੱਤ ਸਨ ਜਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੁੱਲ ’ਤੇ ਪੌੜ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ ਸਨ। ਬਰਾੜ ਦੇ ਤਿੰਨ ਭਰਾ ਹੋਰ ਸਨ।ਪਰ ਇਹ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੰਸ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਰਾੜ ਬੰਸ ਹੀ ਲਿਖਦੀ ਹੈ। ਹਰੀਕੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਰਾੜ ਹੀ ਲਿਖਦੇ ਹਨ। ਬਰਿਆਰ ਗੋਤ ਵੀ ਬਰਾੜਾ ਦੇ ਧੜੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਕੇ ਬਣੀ ਹੈ ਜੋ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵੇਲੇ ਵੱਖਰੇ ਹੋਏ ਸਨ ਪਰ ਕਈ ਬਰਾੜਾ ਨੇ ਬਰਿਆਰ ਲਿਖਣ ਦੀ ਬਿਜਾਏ ਬਰਾੜ ਨੂੰ ਹੀ ਤਰਜ਼ੀਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਤੇ ਕੁਝ ਬਰਿਆਰ ਲਿਖਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੱਟ ਗੋਤ
ਵਿੱਦਿਆ ਵੌਕਸ
ਵਿੱਦਿਆ ਅਈਅਰ ਆਪਣੇ ਸਟੇਜੀ ਨਾਮ ਵਿੱਦਿਆ ਵੌਕਸ ਤੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਇੰਡੋ-ਅਮਰੀਕਨ ਯੂਟਿਊਬਰ ਅਤੇ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। ਉਹ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਠ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਸ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਪੱਛਮੀ ਪੌਪ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕ ਡਾਂਸ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਮੇਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 2015 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਚੈਨਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਨੂਂ 400 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਊ ਮਿਲੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਚੈਨਲ ਤੇ 4.5 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਬਸਕ੍ਰਾਈਬਰ ਹਨ। ਮੇਜਰ ਲੇਜਰ ਦੇ ਲੀਨ ਆਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਗੀਤ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਵਾਲਾ ਉਸਦਾ ਗਾਣਾ 29 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਰ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।
ਸਲਾਫ਼
ਸਲਾਫ਼ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਤਿੰਨ ਪੀੜੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ। ਸਲਾਫ਼ ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ ।
ਵਿੱਦਿਆ ਵੌਕਸ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਯੂਟਿਊਬਰ
ਸਲਾਫ਼
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਨਵਕਲਾਸਕੀਵਾਦ
thumb|Antonio Canova's Psyche Revived by Love's Kiss thumb|Henry Fuseli, The artist moved to despair at the grandeur of antique fragments, 1778–79 ਨਵਕਲਾਸਕੀਵਾਦ (ਯੂਨਾਨੀ νέος nèos, "ਨਿਊ" ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਕਲਾਸੀਕਸ, "ਸਭ ਤੋਂ ਉਪਰਲੇ ਦਰਜੇ ਦੀ")  ਸਜਾਵਟੀ ਅਤੇ ਵਿਜ਼ੁਅਲ ਆਰਟਸ, ਸਾਹਿਤ, ਥਿਏਟਰ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਨਾਂ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮਿਆਂ ਦੇ "ਕਲਾਸੀਕਲ" ਕਲਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਨਵਕਲਾਸਕੀਵਾਦ ਦਾ ਜਨਮ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਪੌਂਪੇ ਅਤੇ ਹਰਕੁਲੈਨੀਅਮ ਦੀ ਪੁਨਰ ਖੋਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਦੀ  ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਉਦੋਂ ਸਾਰੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਈ ਯੂਰਪੀਨ ਕਲਾ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਟੂਰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਨਵੇਂ ਖੋਜੇ ਗ੍ਰੀਕੋ ਰੋਮਨ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੋ ਕੇ ਇਟਲੀ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵਾਪਸ ਪਰਤੇ।  ਮੁੱਖ ਨਵਕਲਾਸਕੀਵਾਦ ਅੰਦੋਲਨ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਰੋਸ਼ਨਖ਼ਿਆਲੀ ਦੇ ਜੁੱਗ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਰੋਮਾਂਸਵਾਦ ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਕੀਤਾ। ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਟਾਈਲ 19 ਵੀਂ, 20 ਵੀਂ ਅਤੇ 21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤਕ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ।
ਜਰਮਨ ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਜੋਹਾਨ ਜੋਚਿਮ ਵਿੰਕਲਮੈਨ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਸੀ ਕਿ ਕਲਾ ਨੂੰ ਯੂਨਾਨੀ ਕਲਾ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ ਰੂਪਾਂ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਆਦਰਸ਼ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਲਿਖਿਆ:"ਸਾਡੇ ਲਈ ਮਹਾਨ ਬਣਨ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ, ਸ਼ਾਇਦ ਅਨਮੋਲ ਹੈ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰ ਕੇ।"
ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪੀਅਨ ਨਵਕਲਾਸਕੀਵਾਦ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1760 ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ-ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਾਰੋਕ ਅਤੇ ਰੋਕੋਕੋ ਸਟਾਈਲ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਰਕੋਕੋ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਟੌਅਰ, ਸਿੰਗਾਰ-ਸਜਾਵਟ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨਤਾ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਨਵਕਲਾਸਕੀਵਾਦੀ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਸਾਦਗੀ ਅਤੇ ਸਮਮਿਤੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗ੍ਰੀਸ ਦੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪੁਨਰ-ਜਾਗਰਣ ਕਲਾਕਸੀਵਾਦ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਹੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਹਰੇਕ "ਨੀਓ" -ਕਲਾਸਿਜ਼ਮ ਸੰਭਵ ਕਲਾਸਕੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਮਾਡਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।,1765-1830 ਦੇ ਨੀਓਕਲਾਸੀਕਲ ਲੇਖਕਾਂ ਅਤੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਸਰਪ੍ਰਸਤਾਂ ਅਤੇ ਕਲੈਕਟਰਾਂ, ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਫਿਡੀਆਸ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਭੇਟ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਬਹੁਤ ਮੁਹੱਬਤ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਰੋਮਨ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੀ ਕਾਪੀਆਂ ਹੋਣ ਦੀ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਕਲਾ ਅਤੇ ਮਗਰਲੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪਾਲਮੀਰਾ ਦੀ "ਰੋਕੋਕੋ" ਕਲਾ ਇੱਕ ਪਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਪੋਥੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਈ ਹੈ, ਵੁੱਡ ਦੀ ਪਾਲਮੀਰਾ ਦੇ ਖੰਡਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਕਰੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਲਹਾਮ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਗ੍ਰੀਸ ਵੀ ਓਸਮਾਨੀਆ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਮਗਰਲੇ ਖਰੂਦੀ ਪਾਣੀਆਂ ਕੋਲ ਗ੍ਰੀਸ ਵੀ ਅਣਗੌਲਿਆ ਪਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨਾ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਭਰਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਯੂਨਾਨੀ ਆਰਚੀਟੈਕਚਰ ਦੀ ਨਵਕਲਾਸਕੀਵਾਦੀਆਂ ਦੀ ਸਮਝ ਉਹਨਾਂ ਡਰਾਇੰਗਾਂ ਅਤੇ ਨੱਕਾਸੀਆਂ ਦੀ ਮਧਿਅਸਤਾ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਯੂਨਾਨ ਦੀਆਂ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਚੇਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ, ਸੰਵਾਰਿਆ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, "ਦਰੁਸਤ ਕੀਤਾ" ਅਤੇ "ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ"।
ਇਤਿਹਾਸ
ਨਵਕਲਾਸਕੀਵਾਦ ਕਲਾਸਿਕ ਪੁਰਾਤਨਤਾ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਨਰ ਸੁਰਜੀਤੀ ਹੈ,  ਜੋ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਅਤੇ ਰੋਸ਼ਨਖ਼ਿਆਲੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੋਕੋਕੋ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਤੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਸੀ।  ਜਦੋਂ ਕਿ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਅਕਸਰ ਰੋਮਾਂਸਵਾਦ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਨਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਰਲੀਕਰਨ ਹੈ ਜੋ ਖਾਸ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਜਾਂ ਕੰਮਾਂ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੇ ਠਹਿਰਦਾ ਨਹੀਂ। ਮਗਰਲੇ ਦੌਰ ਦੇ ਨਵਕਲਾਸਕੀਵਾਦ ਦੇ ਮੁੱਖ ਚੈਂਪੀਅਨ, ਇੰਗਰਸ ਦਾ ਕੇਸ ਇਸ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।  ਪੁਨਰ ਸੁਰਜੀਤੀ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੱਕ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸੂਚਨਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਲਾ ਅੰਦੋਲਨ
ਡੇਸਿਸਲਾਵਾ ਪੈਟਰੋਵਾ
ਡੇਸਿਸਲਾਵਾ ਡੌਬਰੇਵਾ ਪੈਟਰੋਵਾ (ਬੁਲਗਾਰੀਅਨ: Десислава Добрева Петрова; ਜਨਮ 12 ਦਸੰਬਰ 1980) ਬੁਲਗਾਰੀਅਨ ਸਮਲਿੰਗੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ ਅਤੇ ਬੀ.ਜੀ.ਓ. ਜੈਮਿਨੀ - ਬੁਲਗਾਰੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2000 ਤੋਂ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਬੁਲਗਾਰੀਆ ਦੇ ਸਮਲਿੰਗੀ ਸੰਗਠਨ ਜੈਮਿਨੀ ਦੀ ਚੇਅਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਬੁਲਗਾਰੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਅਤੇ ਇਕਲੌਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਦੱਸਤਾ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਅਧਿਕਾਰ ਅਧਾਰਤ ਐਨ.ਜੀ.ਓ. ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਪੈਟਰੋਵਾ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਨਿੱਜੀ ਸਮਰਪਣ ਅਤੇ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਕਮਿਉਨਟੀ ਪ੍ਰਤੀ ਯਤਨਾਂ ਨੇ ਸੰਗਠਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਅਧਿਕਾਰ ਬਚਾਓਕਰ ਵਜੋਂ ਵਿਕਾਸ ਵੱਲ ਵਧਾਇਆ ਹੈ। 19 ਜਨਵਰੀ 2001 ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਬਲਗੇਰੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੀਆਂ ਕੇਂਦਰੀ ਖ਼ਬਰਾਂ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਲੈਸਬੀਅਨ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਜਾਹਿਰ ਕੀਤਾ। ਪੈਟਰੋਵਾ ਬੁਲਗਾਰੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਲੈਸਬੀਅਨ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਵਿਤਕਰੇ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਅਤੇ ਰਜਿਸਟਰਡ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪੈਟਰੋਵਾ ਨਵੇਂ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬੁਲਗਾਰੀਅਨ ਅਤੇ ਈਯੂ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ (ਬੁਲਗਾਰੀਅਨ ਪੈਨਲ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਅਤੇ ਵਿਤਕਰੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਚਾਓ ਲਈ ਬੁਲਗਾਰੀਅਨ ਐਕਟ ਦਾ ਵਿਕਾਸ, ਰਜਿਸਟਰਡ ਭਾਈਵਾਲੀ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਵਿਕਾਸ) ਦੇ ਕਾਰਜ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੈਟਰੋਵਾ ਵੀ ਪਹਿਲੇ ਰੇਡੀਓ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਦੀ ਸਹਿ-ਐਂਕਰ ਅਤੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਬੁਲਗਾਰੀਆ ਵਿੱਚ ਐਲ.ਬੀ.ਜੀ.ਟੀ. ਕਮਿਉਨਟੀ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪੈਟਰੋਵਾ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰੇਮੀ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ 2 ਜੁਲਾਈ 2007 ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਪਾਰਕ "ਸਟ੍ਰੈਂਡਜਾ" ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਨ ਵਾਲੇ 35 ਹੋਰ ਕਾਰਕੁੰਨਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਤਕਰੀਬਨ 500 ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬੁਲਗਾਰੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਓਰਲੋਵ ਮੋਸਟ (ਈਗਲ ਦਾ ਬਰਿੱਜ) ਦੇ ਲਾਂਘੇ ਨੂੰ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੁਲਗਾਰੀਆ ਦੇ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਲੋਕ
ਐਂਟੀਬਾਡੀ
ਐਂਟੀਬਾਡੀ (Ab), ਜਿਹਨੂੰ ਇਮਿਊਨੋਗਲੋਬੂਲਿਨ (Ig) ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਕੋਸ਼ਾਣੂਆਂ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਇੱਕ ਵਾਈ(Y) ਅਕਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੀਹਦੀ ਵਰਤੋਂ ਰੋਗ ਨਾਸਕ ਪ੍ਰਨਾਲੀ ਓਪਰੀਆਂ ਸ਼ੈਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਅਤੇ ਵਾਇਰਸ ਨੂੰ ਪਛਾਨਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਹੀਣ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਐਂਟੀਬਾਡੀ ਓਪਰੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਹਿੱਸੇ, ਜਿਹਨੂੰ ਐਂਟੀਜਨ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਐਂਟੀਬਾਡੀ ਦੇ "Y" ਦੀ ਹਰੇਕ ਨੋਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੈਰਾਟੋਪ (ਜਿੰਦਰੇ ਵਰਗਾ ਢਾਂਚਾ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਐਪੀਟੋਪ (ਕੂੰਜੀ ਵਰਗਾ ਢਾਂਚਾ) ਨਾਲ਼ ਮੇਚ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਦੋ ਢਾਂਚੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਬੜੇ ਸਹੀਪੁਣੇ ਨਾਲ਼ ਬੰਨ੍ਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬੰਨ੍ਹੇ ਜਾਣ ਦੀ ਇਸ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਵਰਤ ਕੇ ਇੱਕ ਐਂਟੀਬਾਡੀ ਕਿਸੇ ਜੀਵਾਣੂ ਜਾਂ ਦੂਸ਼ਤ ਕੋਸ਼ਾਣੂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਰੋਗ-ਨਾਸਕ ਪ੍ਰਨਾਲੀ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸੇ ਇਹਦੇ ਉੱਤੇ ਹੱਲਾ ਬੋਲ ਦੇਣ ਜਾਂ ਫੇਰ ਇਹ ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਕਿਰਿਆਹੀਣ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ (ਮਿਸਾਲ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਜੀਵਾਣੂ ਦੇ ਉਸ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਅਟਕਾ ਕੇ ਜੋ ਉਹਦੀ ਹੋਂਦ ਅਤੇ ਦਖ਼ਲ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ)। ਐਂਟੀਬਾਡੀਆਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣਾ ਮਾਦਾਈ ਰੋਗ-ਨਾਸਕ ਪ੍ਰਨਾਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੰਮ ਹੈ।
ਬਡਲਾ (ਖਮਾਣੋਂ)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜੇਮਜ਼ ਰੈਡਫ਼ੀਲਡ
ਜੇਮਜ਼ ਰੈਡਫ਼ੀਲਡ (ਜਨਮ 19 ਮਾਰਚ 1950) ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਲੈਕਚਰਾਰ, ਪਟਕਥਾਲੇਖਕ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ ਸੈਲੇਸਟੀਨ ਪਰੌਫਸੀ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਜੇਮਜ਼ ਰੈਡਫ਼ੀਲਡ ਬਰਮਿੰਘਮ, ਅਲਾਬਾਮਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਦਿਹਾਤੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ। ਨੌਜਵਾਨੀ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਤਾਓਵਾਦ ਅਤੇ ਜ਼ੇੱਨ ਸਮੇਤ ਪੂਰਬੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ, ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਔਬਰਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਕੌਂਸਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 15 ਸਾਲ ਬਿਗੜੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਥਰੈਪਿਸਟ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਬਰਕੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰਾਖੀ ਟੰਡਨ (ਅਦਾਕਾਰਾ)
ਰਾਖੀ ਟੰਡਨ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Rakhee Tandon; ਜਨਮ ਰਾਖੀ ਵਿਜਾਨ ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸਿਕ ਸਿਟਕਾਮ ਹਮ ਪੰਚ ਵਿੱਚ ਸਵੀਟੀ ਮਾਥੁਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦਾ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਸਿਟਕਾਮ ਦੇਖ ਭਾਈ ਦੇਖ ਤੋਂ ਹੈ। ਟੰਡਨ ਨੇ 1997 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਫਿਲਮ ਹਮਕੋ ਇਸ਼ਕ ਨੇ ਮਾਰਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਨਾਲ ਹੀ ਗੋਲਮਾਲ ਰਿਟਰਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਐਂਥਨੀ ਗੋਨਸਾਲਵੇਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸਟਾਰਪਲੱਸ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਫਾਲਤੂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ 2008 ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇਰ ਤੱਕ ਟਿਕ ਨਹੀਂ ਸਕੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਘਰੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਅਰੁਣਾ ਸ਼ਾਨਬਾਗ ਮਾਮਲਾ
ਅਰੁਣਾ ਰਾਮਚੰਦਰ ਸ਼ਾਨਬਾਗ (1 ਜੂਨ 1948 - 18 ਮਈ 2015), 1973 ਤੋਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਲੜ ਰਹੀ ਇੱਕ ਨਰਸ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਫਾਈ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੇ 27 ਨਵੰਬਰ 1973 ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾ ਮੌਤ ਸੰਬੰਧੀ ਚਰਚਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣੀ ਸੀ ਅਤੇ ਤਕਰੀਬਨ 42 ਸਾਲ ਉਹ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਗੁੰਮ-ਸੁਮ ਪਈ ਰਹੀ। ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਕਿੰਗ ਐਡਵਰਡ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਜੁਨੀਅਰ ਨਰਸ ਸੀ। ਸੋਹਨ ਲਾਲ ਭਰਥਾ ਨੇ ਅਰੁਣਾ ਸ਼ਾਨਬਾਗ ਤੇ ਉਦੋਂ ਹੱਲਾ ਬੋਲਿਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਹਸਪਤਾਲ ਦੀ ਬੇਸਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਕੱਪੜੇ ਬਦਲ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਅਰੁਣਾ ਦੇ ਗਲੇ ਨੂੰ ਕੁੱਤੇ ਵਾਲੀ ਚੇਨ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮਰੀ ਹੋਈ ਸਮਝ ਕੇ ਛਡ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਰੁਣਾ 11 ਘੰਟੇ ਇਸ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪਈ ਰਹੀ। ਬਹੁਤ ਖੂਨ ਵੱਗ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਆਕਸੀਜਨ ਜਾਣੀ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਕੋਮਾ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ ਤੇ ਕਦੇ ਵਾਪਸ ਨਾ ਆ ਸਕੀ। 24 ਜਨਵਰੀ 2011 ਨੂੰ ਅਰੁਣਾ ਦੀ ਲੇਖਕ ਦੋਸਤ ਪਿੰਕੀ ਵਿਰਾਨੀ ਨੇ ਅਰੁਣਾ ਨੂੰ ਰਹਿਮ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇਣ ਲਈ ਅਪੀਲ ਵੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾ-ਮੌਤ ਅਤੇ ਰਹਿਮ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਚਰਚਾ ਛਿੜੀ ਸੀ। 18 ਮਈ 2015 ਨੂੰ 42 ਸਾਲ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਗੁੰਮ ਪਏ ਰਹਿਣ ਬਾਅਦ ਨਮੋਨੀਏ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਮਾਇਆਵਤੀ
ਮਾਇਆਵਤੀ (ਜਨਮ: 15 ਜਨਵਰੀ, 1956, ਮਾਇਆਵਤੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾਸ) ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨ ਔਰਤ ਹੈ। ਉਹ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ (ਬਸਪਾ) ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਮੁੱਖਮੰਤਰੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। 2007 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਬਹੁਮਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਪੰਜ ਸਾਲ ਲਈ ਮੁੱਖਮੰਤਰੀ ਬਣੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ
ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 22 ਜ਼ਿਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਯਾਤਰਾ
ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਯਾਤਰਾ (ਜਰਮਨ:"Die Morgenlandfahrt") ਹਰਮਨ ਹੈਸ ਰਚਿਤ ਛੋਟਾ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਮੂਲ ਜਰਮਨ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1932 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹ੍ਪਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨ ਨਾਵਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਰਮਨ ਹੈਸ
ਭਾਰਤੀ ਐਂਬੂਲੈਂਸ ਕੋਰਪਸ
ਨੇਟਲ ਭਾਰਤੀ ਐਂਬੂਲੈਂਸ ਕੋਰਪਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਦੂਸਰੀ ਬੋਅਰ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਸਟ੍ਰੈਚਰ ਵਾਹਕ ਵਜੋਂ ਵਰਤੋ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਭਾਰਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ ਖ਼ਰਚ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਕੋਰਪਸ ਨੇ ਸਪਾਇਨ ਕੋਪ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਵਿਚ 300 ਮੁਫ਼ਤ ਭਾਰਤੀਆਂ ਅਤੇ 800 ਦਾਖ਼ਲ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਬੋਅਰ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੁਆਰਾ ' ਕੈਸਰ-ਏ-ਹਿੰਦ ' ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਮਗੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਾਂਧੀ ਨੇ 1919 ਵਿਚ ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਅਕਤੂਬਰ 1892 ਦੇ ਬੋਅਰ ਹਮਲੇ ਵਿਚ ਨੈਟਲ ਲਈ ਮੋਹਰੀ ਲੇਡੀਸਮਿਥ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਲਈ ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1100 ਦੇ ਕਰੀਬ ਸਥਾਨਕ ਗੋਰੇ ਆਦਮੀ ਨੇਟਲ ਵਾਲੰਟੀਅਰ ਐਬੂਲਸ ਕੋਰਪਸ (ਐਨ.ਵੀ.ਏ.ਸੀ.) ਦੀ ਭਰਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਾਰਤੀ ਸਟ੍ਰੈਚਰਾਂ ਨੂੰ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਦਬਾਅ ਪਾਇਆ। 15 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਕੋਲੇਨਸੋ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਐਨ.ਵੀ.ਏ.ਸੀ. ਨੇ ਜ਼ਖਮੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣਿਓ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੇਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। 23-24 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਸਪਿਆਨ ਕੋਪ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਮੋਰਚੇ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ
ਰੌਬਰਟ ਪੀਅਰੀ
ਉੱਤਰੀ ਧਰੁਵ ਦੀ ਖੋਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1856
ਰਾਹੁਲ ਵੈਦ
ਰਾਹੁਲ ਵੈਦ (राहुल वैद्य, ਰਾਹੁਲ ਵੈਦ੍ਯ ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਜਨਮ 23 ਸਤੰਬਰ 1987 ਨੂੰ ਨਾਗਪੁਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987
ਅਪੂਰਵਾ ਮੁਰਲੀਨਾਥ
ਅਪੂਰਵਾ ਮੁਰਲੀਨਾਥ (ਜਨਮ ਚੇਨਈ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਕੋਚ ਹੈ। ਉਹ 2005-2017 ਤੱਕ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਐਥਲੀਟ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2010-2015 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਖੇਡੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਪਾਵਰ ਫਾਰਵਰਡ / ਸੈਂਟਰ ਹੈ। ਉਹ ਕੇ. ਮੁਰਲੀਨਾਥ ਦੀ ਧੀ ਹੈ ਜੋ 1982 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸ਼ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਟੀਮ ਲਈ ਖੇਡੀ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਵੇਰਵੇ
ਜੂਨੀਅਰ ਸੇਲਟਿਕਸ ਯੂਥ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਕੋਚ।
ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਵੇਰਵੇ
ਬੋਸਟਨ ਸੇਲਟਿਕਸ- ਜੂਨੀਅਰ ਸੇਲਟਿਕਸ ਯੂਥ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਕੋਚ।
( https://www.nba.com/celtics/jrceltics )
ਸਹਾਇਕ ਕੋਚ - ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਕਾਲਜ, ਵਿਲੀਅਮਸਟਾਊਨ, ਐਮ.ਏ.
( https://ephsports.williams.edu/sports/womens-basketball/roster/coaches/appoorvamuralinath/506 )
ਸਹਾਇਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ - CMF ਅਕੈਡਮੀ, ਸ਼੍ਰੇਅਸਬਰੀ ਵਜੋਂ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ।
( https://www.cmfbasketball.com/staff )
ਪੇਸ਼ੇਵਰ-ਖੇਡਣ ਦਾ ਤਜਰਬਾ
2015: ਦੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਅਥਲੀਟ
• ਵੂਖ਼ਨ, ਚੀਨ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ 26ਵੀਂ FIBA ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸੀਨੀਅਰ ਮਹਿਲਾ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਟੀਮ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ।
• 16 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ।
• ਤਾਇਪੇ, ਤਾਈਵਾਨ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਵਿਲੀਅਮ ਜੋਨਸ ਕੱਪ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸੀਨੀਅਰ ਮਹਿਲਾ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਟੀਮ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ।
• 10 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ।
2011: ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡਾਂ
• ਭਾਰਤੀ ਓਲੰਪਿਕ ਸੰਘ (IOA) ਦੁਆਰਾ ਰਾਂਚੀ, ਭਾਰਤ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰਾਜ ਟੀਮ (ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ) ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ
• 30 ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ।
• ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।
2006 – 2015: ਨੈਸ਼ਨਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਲਈ ਖੇਡਿਆ
• ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (BFI) ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ 10 ਸੀਨੀਅਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਖੇਡੀਆਂ।
• ਸਾਰੀਆਂ (30) ਰਾਜ ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ।
• 2 ਗੋਲਡ, 3 ਸਿਲਵਰ ਅਤੇ 2 ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਮੈਡਲਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
• ਆਪਣੇ ਰਾਜ (ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ) ਦੀ ਟੀਮ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ (ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ) ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਹੈ
2012 – 2016: ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਇੰਟਰ-ਰੇਲਵੇ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਸ
• ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ 5 ਅੰਤਰ-ਰੇਲਵੇ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਖੇਡੀਆਂ।
• 4 ਰਾਜ ਜ਼ੋਨ/16 ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ।
• ਟੀਮ (ਦੱਖਣੀ ਰੇਲਵੇ) ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ।
2008-2012: ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਇੰਟਰ-ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ
• 5 ਅੰਤਰ-ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਖੇਡੀਆਂ।
• ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀਆਂ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ।
• 2 ਸੋਨੇ ਅਤੇ 3 ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਤਗਮੇ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
• 5 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਟੀਮਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
• SRM ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਮਦਰਾਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਟੀਮ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਕੀਮਤੀ ਖਿਡਾਰੀ (MVP) ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਰੀ-ਬਾਉਂਡਰ ਅਵਾਰਡ ਸਮੇਤ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ।
2006 – 2008: ਜੂਨੀਅਰ, ਯੂਥ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਨੈਸ਼ਨਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ
• ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਕੂਲੀ ਟੀਮਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕਪਤਾਨੀ ਕੀਤੀ।
• ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਵਿੱਚ ਟੀਮਾਂ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਕੀਮਤੀ ਖਿਡਾਰੀ (MVP) ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਰੀ-ਬਾਉਂਡਰ ਅਵਾਰਡ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਸੈਂਟਰਲ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬਰੇਰੀ, ਪਟਿਆਲਾ
ਸੈਂਟਰਲ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬਰੇਰੀ, ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਮਾਲ ਰੋਡ ਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਪੈਪਸੂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਾਬੂ ਬ੍ਰਿਸ਼ ਭਾਨ ਨੇ 1 ਫਰਵਰੀ 1955 ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ
ਗਿੰਨੀ ਘਾਹ
ਗਿੰਨੀ ਘਾਹ (ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਨਾਮ: ਮੈਗਾਥੀਰਸੁਸ ਮੈਕਸਿਮਸ, Eng: Guinea grass) ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੀਨ ਪੈਨਿਕ ਘਾਹ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਾਰਨਯੁਅਲ ਝੁੰਡ ਘਾਹ ਹੈ ਜੋ ਅਫਰੀਕਾ, ਫਿਲਸਤੀਨ, ਅਤੇ ਯਮਨ ਦੇ ਮੂਲ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਗਰਮ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ 2003 ਤਕ, ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਉਰੋਕੋਲੋ ਮੈਕਸਿਮਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਇਸਨੂੰ ਜੀਯੂਂਸ ਮੈਗੈਟੀਆਰਸ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਇਹ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਪੀਸੀਜ਼, ਐਮ. ਇਨਫੇਸਟਸ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਰਣਨ
ਗਿੰਨੀ ਘਾਹ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਅਤੇ ਬੂਟੇ ਹੇਠਾਂ ਜਾਂ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਂ ਨੇੜੇ। ਇਹ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਅਤੇ ਸੋਕੇ ਦਾ ਸਾਮ੍ਹਣਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਪੀਸੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਅਤੇ ਐਗਰੋਨੌਮਿਕ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਉਚਾਈ ਵਿੱਚ 0.5 ਤੋਂ 3.5 ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਵਧਦਾ ਹੈ (1.6 ਤੋਂ 11.5 ਫੁੱਟ), 5-10 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ (2.0-3.9 ਇੰਚ) ਮੋਟਾ ਤਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੌਦਾ ਐਪੀਐਮਿਕਸਿਸ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬੀਜ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਕਲ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੈਨਿਕਲਜ਼ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਪੌਦਾ 9000 ਬੀਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਉਪਯੋਗ
ਇਸ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਘਾਹ ਵਾਂਗ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਲਗਾਤਾਰ ਖਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਜੇ ਉਪਜਾਊ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਕੱਟ-ਅਤੇ-ਕੈਰੀ ਲਈ ਢੁਕਵਾਂ ਹੈ, ਇੱਕ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਘਾਹ ਦੀ ਕਟਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੰਦ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਿਊਮਰੈਂਟ ਜਾਨਵਰ ਲਿਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੇਡ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਦਰਖਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਵਰਤਣ ਲਈ ਢੁਕਵਾਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕੁੱਝ ਕਿਸਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿੰਲਾਈ ਅਤੇ ਪਰਾਗ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੇ ਚੰਗੇ ਪੱਧਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਉਮਰ ਅਤੇ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ 6-25% ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਆਵਾਜਾਈ ਸਪੀਸੀਜ਼
ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਟੈਕਸਾਸ, ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਅਤੇ ਹਵਾਈ, ਇਹ ਇੱਕ ਹਮਲਾਵਰ ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਸਥਾਨਕ ਮੂਲ ਦੇ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਅੱਗ ਦਾ ਜੋਖਮ ਹੈ।
ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਰਾਈਟਸ ਆਫ ਕੁਈਨਜ਼ਲੈਂਡ ਵਿੱਚ, ਕੁਈਨਜ਼ਲੈਂਡ ਐਮੀਲੀਮੇਟਾਈਜ਼ ਸੋਸਾਇਟੀ ਨੇ 1865 ਅਤੇ 1869 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 22 ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗਿਨੀ ਘਾਹ ਦਿੱਤੀ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀਬਾੜੀ
ਜੈਕੀ ਚੈਨ
ਜੈਕੀ ਚੈਨ (ਜਨਮ 7 ਅਪਰੈਲ 1954) ਇੱਕ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਦਾ ਅਭਿਨੇਤਾ, ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਸਕਰੀਨਲੇਖਕ, ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟਿਸਟ, ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਸਟੰਟ ਕਰਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਪਣੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਟੰਟ ਅਤੇ ਲੜਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਇਹ ਅਜਿਹੇ ਕੁਝ ਅਭਿਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਟੰਟ ਖੁਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ 1960ਵਿਆਂ ਤੋਂ ਅਭਿਨੇ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ 150 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਿਲਮਾਂ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।
ਕੌੜਤੁੰਮਾ
ਕੌੜਤੁੰਮਾ, ਇੰਦਰਾਇਨ ਜਾਂ ਕੌੜਤੁੰਬਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਬੇਲ ਵਾਲਾ ਪੌਦਾ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ 'ਚ ਇੰਦਰਾਵਾਰੂਣੀ, ਹਿੰਦੀ 'ਚ ਇੰਦਰਾਇਨ, ਮਰਾਠੀ 'ਚ ਇੰਦਰਫਲ, ਗੁਜਰਾਤੀ 'ਚ ਇੰਦਰਾਵਣਾ, ਬੰਗਾਲੀ 'ਚ ਰਾਖਾਸ ਸ਼ਸਾ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ 'ਚ ਕੋਲੋਸਿੰਬ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪੌਦੇ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 20 ਤੋਂ 30 ਫੁੱਟ, ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਇੰਚ ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ ਦੋ ਇੰਚ, ਫੁੱਲ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਪੰਜ ਹਿੱਸਿਆ 'ਚ ਵੰਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਫਲ ਗੋਲ, ਚਿਕਨਾਈ ਵਾਲੇ ਦੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਇੰਚ ਵਿਆਸ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਜੈਕੀ ਚੈਨ
ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਜੈਕੀ ਚੈਨ ਦਾ ਜਨਮ 7 ਅਪਰੈਲ 1954 ਨੂੰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਵਿੱਚ ਚਾਰਲਸ ਅਤੇ ਲੀ-ਲੀ ਚੈਨ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਇਸਨੂੰ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਪਾਓ ਪਾਓ ਚੀਨੀ: 炮炮(ਅਰਥ ਤੋਪ ਦਾ ਗੋਲਾ) ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਰੁੜ੍ਹਦਾ ਫਿਰਦਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਦੇ ਅਦਾਕਾਰ
ਕੌੜਤੁੰਮਾ
ਕੌੜਤੁੰਮਾ ਇਕ ਜੰਗਲੀ ਵੇਲ ਦਾ ਫਲ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰੰਗ ਤਿਤਰਾ ਮਿਤਰਾ ਹੁੰਦ ਹੈ। ਇਹ ਦਵਾਈਆਂ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਕੰਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਕੌੜਤੁੰਮਾ ਜ਼ਹਿਰ ਵਰਗਾ ਕੌੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਨਾ ਪਸ਼ੂ, ਨਾ ਜਾਨਵਰ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਬੰਦੇ ਖਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਗੈਰ-ਆਬਾਦ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੈਰਆਬਾਦ ਤੇ ਰੇਤਲੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਵਿਚ ਕੌੜਤੁੰਮਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵੇਲਾਂ ਆਮ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਦੇ ਫੁੱਲ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫਲ ਛੋਟਾ ਗੋਲ ਆਕਾਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਚਿੱਟੀਆਂ ਧਾਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੱਚੇ ਫਲ ਦਾ ਰੰਗ ਹਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਫਲ ਪੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਹਰ ਜਿਮੀਂਦਾਰ ਪਰਿਵਾਰ ਕੌੜਤੁੰਮਿਆਂ ਦਾ ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਚੂਰਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਚੂਰਨ ਕੌੜਤੁੰਮਿਆਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ, ਵਿਚ ਚਾਰੇ ਜਵੈਣਾਂ ਪਾ ਕੇ, ਲੂਣ ਆਦਿ ਪਾ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਪੇਟ ਦਰਦ ਅਤੇ ਹਾਜਮੇ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਕੌੜਤੁੰਮੇ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੀ ਦਵਾਈਆਂ ਵਿਚ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਕਿਸੇ ਗੈਰ ਆਬਾਦ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਗੈਰ-ਆਬਾਦ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਕੌੜਤੁੰਮਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵੇਲਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਗੁਣ
ਆਯੁਰਵੇਦ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦਾ ਰਸ ਤਿੱਖਾ, ਕਫ, ਪਿੱਤ ਖੰਘ, ਜਖ਼ਮ ਅਤੇ ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਕਈ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਈ ਹੈ ਜਿਵੇਂ-ਗੈਸ,ਕਬਜ,ਪੇਟ ਦਰਦ ਆਦਿ। ਕੌੜੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਲੂਣ, ਜੁਵੈਣ, ਜੀਰਾ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਜੀਰੀ ਪਾਕੇ ਇਸ ਦਾ ਆਚਾਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਤੌੜੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਧੁੱਪੇ ਸੁਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਦ ਇਸ ਨੂੰ ਕੁੱਟ ਕੇ ਚੂਰਨ ਵੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਫਲ ਵਿੱਚ ਕੋਲੋਸਿਨਿਬਨ ਨਾਂ ਦਾ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਰਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬੀਜ 'ਚ ਤੇਲ 21 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਫਾਈਟੋਸਟੇਰਾਲ, ਗਲਾਈਕੋਸਾਈਨਾਈਡ, ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨ, ਟੈਨਿਨ ਅਤੇ ਸੈਪੋਨਿਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਫਲ 'ਚ ਛਿਲਕਾ 23 ਪ੍ਰਤੀਸਤ, ਬੀਜ 62 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਤੇ ਰਸ 15 ਪ੍ਰਤੀਸਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਔਸ਼ਧੀ ਪੌਦੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਮਿੰਗੋਰਾ
ਮਿੰਗੋਰਾ (مینګورہ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੂਬੇ ਖੈਬਰ-ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਦੇ ਸਵਾਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ) ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ
ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਹੁੱਡਾ
ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਹੁੱਡਾ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਇੱਕ ਨੇਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਾਰਚ 2005 ਤੋਂ ਅਕਤੂਬਰ 2014 ਤੱਕ ਹਰਿਆਣੇ ਦਾ ਮੁੱਖਮੰਤਰੀ ਰਿਹਾ। 2014 ਦੇ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 19 ਅਕਤੂਬਰ 2014 ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1947 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਯਤੀਮਖ਼ਾਨਾ
ਯਤੀਮਖ਼ਾਨਾ ਯਤੀਮਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਸੰਸਥਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਬੱਚਾ ਜਿਸ ਦੇ ਜੈਵਿਕ ਮਾਪੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਹੋਣ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਦੇਖ-ਭਾਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਜਾਂ ਤਿਆਰ ਨਾ ਹੋਣ ਅਤੇ ਕੋਈ ਦਾਦਾ-ਦਾਦੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਉਸ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਨ ਲਈ ਰਾਜੀ ਨਾ ਹੋਣ, ਉਹ ਰਾਜ ਦਾ ਵਾਰਡ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯਤੀਮਖ਼ਾਨੇ ਅਜਿਹੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ, ਰਿਹਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਚਿੰਨ੍ਹ
ਯੂਨੀਕੋਡ
ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦਾ ਯੂਨੀਕੋਡ ਅੰਕ ਹੈ।
ਹੋਰ ਰੂਪ:
ਕੁਝ ਕੁ ਲਿਪੀਆਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹਨ:
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚਿੰਨ੍ਹ
ਸਲਾਫ਼ੀ ਅੰਦੋਲਨ
ਸਲਾਫ਼ੀ ਲਹਿਰ  ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਇੱਕ ਲਹਿਰ ਹੈ, ਇਹ ਸਲਾਫ਼ੀ ਸਿਧਾਂਤਾ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਸਲਾਫ਼ੀ ਸਿਧਾਂਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਲਾਮ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲੀਆਂ ਪੀੜੀਆਂ ਦੁਆਰਾ, ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੁਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੁੰਨੀ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਕੁਝ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਵੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸਲਾਫ਼ੀ ਸਾਉਦੀ ਅਰਬ ਦੀ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਲੋਕ ਹਨ। ਸਾਉਦੀ ਅਰਬ ਵਿੱਚ 4 ਲੱਖ ਸਲਾਫ਼ੀ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਕੀ ਕੁੱਲ ਵੱਸੋਂ ਦਾ 22.9% ਹਨ ਬਾਕੀ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਵਹਾਬੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਸਲਾਫ਼ੀ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਵਹਾਬੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸਲਾਫ਼ੀ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਧਾਂਤ
ਭਾਮੀਆਂ (ਖਮਾਣੋਂ)
ਭਾਮੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬੱਸੀ ਪਠਾਣਾਂ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸੱਸੀ ਦਾ ਧੌਲਰ
ਸੱਸੀ ਦਾ ਧੌਲਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਮਾਰਤ ਹੈ ਜੋ ਸੱਸੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਸੱਸੀ ਇੱਕ ਲੋਕ ਨਾਇਕਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਹਜ਼ਾਦੇ "ਪੁੰਨੂ" ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਸੀ। ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂ ਨਾਂ ਹੇਠ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿੱਸਾਕਾਰਾਂ, ਹਾਸ਼ਮ, ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਬਰਖ਼ੁਰਦਾਰ ਅਤੇ ਅਹਿਮਦਯਾਰ, ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਕਿੱਸੇ ਵੀ ਰਚੇ। ਸੱਸੀ-ਪੁੰਨੂ ਦੇ ਕਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਹਾਸ਼ਮ ਦੀ ਸੱਸੀ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਸਿਧ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ। "ਸੱਸੀ ਦੀ ਧੌਲਰ" ਜਾਂ ਇਹ ਇਮਾਰਤ ਪਿੰਡ ਤਰਾਪ, ਤਹਿਸੀਲ ਤਲਾਰੰਗ ਅਤੇ ਜਿਲ੍ਹਾ ਅਟਕ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਤੱਕ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਸ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਉੱਪਰ ਗੁਬੰਦ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪੋਠੋਹਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦਰਿਆ ਸੁਹਾਂ ਵੀ ਇਸੇ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਕੋਲੋ ਵਗਦਾ ਹੈ।
ਨਿਕਿਤਾ ਸਿੰਘ
ਨਿਕਿਤਾ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਅੱਠ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ।  ਨਿਕਿਤਾ ਦਾ ਜਨਮ ਪਟਨਾ,ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਦ ਉਹ ਇੰਦੌਰ ਗਈ ਤੇ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਉਹ ਫਾਰਮੇਸੀ ਦੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੈ।   ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪੁਸਤਕ 19 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਫਾਰਮੇਸੀ ਕਰਦਿਆਂ ਹੀ ਲਿਖੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2011 ਵਿੱਚ ਪੈੰਨਗੁਇਨ ਬੁਕਸ ਇੰਡੀਆ ਨਾਲ ਕਰਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਗ੍ਰੇਪਵਾਈਨ ਪਬਲੀਸ਼ਰਸ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਵੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਬਣ ਗਈ ਅੱਠ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨਿਕਿਤਾ ਨੇ ਨਿਕਿਤਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਦੋ ਪੁਸਤਕਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਨਿਕਿਤਾ ਨੂੰ 2013 ਵਿੱਚ ਲਾਇਵ ਇੰਡੀਆ ਯੰਗ ਅਚੀਵਰਸ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ
ਨਿਕਿਤਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਪਟਨਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਤੀਤ ਕੀਤੇ। ਫਿਰ ਉਹ ਇੰਦੌਰ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਇਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਗਈ। ਉਸਨੇ 2008 ਵਿੱਚ ਰਾਂਚੀ ਦੇ ਬਰਿੱਜਫੋਰਡ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2012 ਵਿਚ ਇੰਦੌਰ ਵਿਚ ਐਕਰੋਪੋਲਿਸ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਫਾਰਮਾਸਿਟੀਕਲ(ਔਸ਼ਧੀ ਨਿਰਮਾਣ ਸੰਬੰਧੀ) ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ ਵਿਚ ਫਾਰਮੇਸੀ ਵਿਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਦੇ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਰਚਨਾਤਮਕ ਲਿਖਤ ਲਈ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਪੈਨਗੁਇਨ ਬੁਕਸ ਇੰਡੀਆ ਨਾਲ ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰੇਪੀਵਾਈਨ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਲਵ @ ਫੇਸਬੁੱਕ ਲਿਖੀ ਜਦੋਂ 19 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਫਾਰਮੇਸੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਲਵ @ ਫੇਸਬੁੱਕ ਇਕ ਉਨੀਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਲੜਕੀ ਬਾਰੇ ਇਕ ਜਵਾਨ ਬਾਲਗ ਕਿਤਾਬ ਹੈ, ਜੋ ਫੇਸਬੁੱਕ 'ਤੇ ਦੋਸਤੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਕ ਵੀ.ਜੇ (VJ) ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਿਧਾਰਥ ਓਬਰਾਏ ਦੇ ਉਪਨਾਮ ਦੇ ਤਹਿਤ ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਲੜੀ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪੁਸਤਕ, ਦਿ ਬੈਕਬੈਂਚਰਸ ਨੂੰ ਲਿਖ ਕੇ, “ਦਿ ਬੈਕਬੈਂਚਰਸ” ਲੜੀ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਮਿਸਡ ਕਾਲ. ਕਿਤਾਬ ਜੂਨ 2012 ਵਿਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਹਫਪੋਸਟ ਨੇ 2017 ਵਿਚ ਲੇਖਕ 'ਤੇ ਕੀਤੇ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਵਿਚ ਨਿਕਿਤਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ "ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੋਮਾਂਸ ਲੇਖਕ" ਕਿਹਾ। ਨਾਵਲ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਲਵ @ ਫੇਸਬੁੱਕ ਨਾਲੋਂ ਬਜ਼ੁਰਗ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਵੱਲ ਹੈ। ਫਰਵਰੀ 2012 ਵਿਚ, "ਜੇ ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ... ਇਹ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੈ", ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਇਕ ਅਸਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਘਟਨਾ, ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਬਲਾਸਟ ਬਾਰੇ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 7 ਸਤੰਬਰ, 2011 ਨੂੰ ਵਾਪਰੀ ਸੀ। ਧਮਾਕਾ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਉਥੇ ਸੀ। ਉਹ ਅੱਧੀ ਸਾੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਡਾਇਰੀ 'ਤੇ ਠੋਕਰ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਨਿਕਿਤਾ ਨੇ ਵੀ ਇੱਕ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨ "ਦਿਆਲਤਾ ਦੇ 25 ਸਟਰੋਕ" ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤੀ।
ਸਿੰਘ ਨੇ ਭਾਰਤ ਭਰ ਦੇ ਕਾਲਜਾਂ ਅਤੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ TEDx ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਗ੍ਰੇਪਵਾਈਨ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਦਾ ਬੈਸਟ ਸੇਲਰ, ਲਾਈਕ ਏ ਲਵ ਗੀਤ, ਮਾਰਚ 2016 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਵਰੀ ਟਾਈਮ ਇਟ ਰੇਨਜ਼, ਜੋ ਫਰਵਰੀ 2017 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ। ਫਰਵਰੀ 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਦੀ ਕਿਤਾਬ, ਲੈਟਰਸ ਟੂ ਮਾਈ ਐਕਸ, ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੇਚੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਨਾਵਲ, ਦ ਰੀਜ਼ਨ ਇਜ਼ ਯੂ, ਫਰਵਰੀ 2019 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1991 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਹਾਰੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਮੈਰੀਅਸ ਕੁਰਕਿਨਸਕੀ
thumb| ਮਾਰੀਅਸ ਕੁਰਕਿਨਸਕੀ ਇਵਯਲੋ ਸਟੋਯਾਨੋਵ ( Ивайло Стоянов) (ਜਨਮ 15 ਅਕਤੂਬਰ 1969) ਜੋ ਮੈਰੀਅਸ ਕੁਰਕਿਨਸਕੀ (Мариус Куркински) ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਬੁਲਗਾਰੀਅਨ ਅਦਾਕਾਰ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਫ਼ਿਲਮ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪੌਪ ਗਾਇਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1996 ਦੀ ਬੁਲਗਾਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਡਨੇਵਿਕੈਟ ਨਾ ਐਡਿਨ ਲੂਡ (ਦ ਮੈਰੀ ਦੀ ਡਾਇਰੀ ) ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਕੁਰਕਿਨਸਕੀ ਨੇ ਆਪਣੇ 'ਵਨ ਮੈਨ' ਸ਼ੋਅ ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਦ ਲੇਡੀ ਵਿਦ ਦ ਪਪੀ" ਅਤੇ "ਦ ਲੋਨ ਮੈਨ" ਲਈ ਬੁਲਗਾਰੀਆ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿਚੋਂ ਨਾਮਣਾ ਖੱਟਿਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2003 ਵਿੱਚ ਜੂਲੀਅਨ ਬਾਰਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ "ਦ ਡ੍ਰੀਮ" ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਓਟੈਸਵੋ, ਗਣਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੋਨੋਡਰਮਾ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਯੂਰਪ ਦੇ ਅਦਾਕਾਰ ਨੂੰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਸਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸੋਜੋਪੋਲ ਬੁਲਗਾਰੀਆ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਅਪੋਲੋਨੀਆ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਅਪੋਲੋਨੀਆ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ। ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਪੈਰਿਸ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ 27 ਮਾਰਚ 2004 ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਥੀਏਟਰ ਦਿਵਸ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਹ ਗੇਅ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੇਅ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੁਲਗਾਰੀਆ ਦੇ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1969 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ
ਚੰਦਭਾਨ
ਚੰਦਭਾਨ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਦੀ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੱਦ ’ਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਜੈਤੋ ਮੰਡੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਗੋਨਿਆਣਾ ਮੰਡੀ ਹੈ। ਆਵਾਜਾਈ ਪੱਖੋਂ ਇਹ ਸੜਕੀ ਮਾਰਗ ਬਠਿੰਡਾ, ਜੈਤੋ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੇ ਰੇਲਵੇ ਮਾਰਗ ਬਠਿੰਡਾ, ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ’ਤੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਪਿੰਡ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਪਿੰਡ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਚੱਲੇ ਤਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਜੈਤੋ ਬਜ਼ੁਰਗ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਚੰਦਭਾਨ ਨੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਮੋੜ੍ਹੀ ਗੱਡੀ ਸੀ। ਚੰਦਭਾਨ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਮੀਰੂ ਤੇ ਜਾਨੀ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਜਾਨੀ ਤੇ ਮੀਰੂ ਹਨ। ਜਾਨੀ ਪੱਤੀ ਵੱਡੀ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ ਮੀਰੂ ਪੱਤੀ ਛੋਟੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪੁਰਾਣੇ ਖੂਹ ਅਤੇ ਮੋਘੇ ਵੀ ਜਾਨੀ ਤੇ ਮੀਰੂ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਹਨ।
ਪਿੰਡ ਬਾਰੇ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 5 ਹਜ਼ਾਰ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 3400 ਦੇ ਲਗਪਗ ਵੋਟਰ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਖੇਤੀਯੋਗ ਰਕਬਾ 3 ਹਜ਼ਾਰ ਏਕੜ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਰਕਬਾ 7 ਹਜ਼ਾਰ ਏਕੜ ਦੇ ਕਰੀਬ ਸੀ। ਇਸ ਰਕਬੇ ਵਿੱਚੋਂ ਨਵੇਂ ਪਿੰਡ ਵਸਾਉਣ ਤੇ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ ਅਤੇ ਡਰੇਨ ਨਿਕਲਣ ਕਾਰਨ ਰਕਬਾ ਘਟ ਗਿਆ। ਚੰਦਭਾਨ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦੀ ਪੰਚਾਇਤ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਖੇਤਾਂ ਵਾਲੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਪੰਚਾਇਤ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨੀ ਭਾਗ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨੀ ਭਾਗ ਸਿੰਘ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਪ੍ਰਭਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਡਿੰਪੀ ਵੀ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ।
ਥਾਲ਼
ਥਾਲ਼ ਪੰਜਾਬੀ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੀ ਲੋਕ ਖੇਡ ਹੈ। ਥਾਲ ਖੇਡ ਲੀਰਾਂ ਤੇ ਧਾਗਿਆਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਖਿੱਦੋ ਜਾ ਖੇਹਨੂੰ ਨਾਲ ਖੇਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਡ ਕਈ ਕੁੜੀਆਂ ਰਲ ਕੇ ਖੇਡਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਇੱਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਖਿੱਦੋ ਨੂੰ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਉਛਾਲਦੀ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੀ ਤਲੀ ਤੇ ਬੋਚ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਇਕਹਿਰੇ ਤਾਲ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਤਲੀ ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬੁੜ੍ਹਕਾਉਂਦੀ ਹੋਈ ਨਾਲੋਂ ਨਾਲ ਇਸੇ ਤਾਲ ਨਾਲ ਥਾਲ ਦੇ ਬੋਲ ਬੋਲਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਥਾਲ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਦੂਸਰਾ ਥਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਖਿੱਦੋ ਡਿੱਗ ਪਵੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਦੀ ਹਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਗਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਥਾਲ਼ ਪਾਉਣੇ ਆਰੰਭ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆ ਹਨ। ਜਿਸ ਕੁੜੀ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਥਾਲ਼ ਪਾਏ ਹੋਣ ਉਸਨੂੰ ਜੇਤੂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਥਾਲ਼ ਖੇਡਣ ਸਮੇਂ ਬੱਚੇ ਜਿਹੜੇ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕ ਕਾਵਿ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਮੂਨੇ ਵਜੋਂ ਇਹ ਗੀਤ ਦੇਖੋ :
ਦੱਸ ਦੱਸ ਦੱਸ,
ਮੇਰੀ ਡੱਬੀ ਦੇ ਵਿਚ ਨੱਥ
ਕਦੀ ਲਾਹਵਾਂ ਕਦੀ ਪਾਵਾਂ, ਕਦੀ ਪੇਕਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਵਾਂ