cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਦਸਤਾਰ
ਗੁਰੁ ਸਾਹਿਬਾਨ
ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹਦਾਇਤ ਹੈ ਕਿ ਸਾਬਤ ਸੂਰਤਿ ਰਹਿ ਕੇ ਸਿਰ ਤੇ ਦਸਤਾਰ ਸਜਾਉਣੀ ਹੈ: ...ਸਾਬਤ ਸੂਰਤਿ ਦਸਤਾਰ ਸਿਰਾ॥ (ਮਾਰੂ ਮ: 5, ਪੰਨਾ 1084) ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਤਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਆਪਣੇ ਮੁਖਾਰਬਿੰਦ ਤੋਂ ਉੱਚਾਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੂਹਰਾ ਦਸਤਾਰਾ ਦੁਮਾਲਾ ਤਾਂ ਆਪ ਦੀ ਫ਼ਤਹਿ ਦਾ ਡੰਕਾ ਵਜਾਉਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ: ਹਉ ਗੋਸਾਈ ਦਾ ਪਹਿਲਵਾਨੜਾ॥ ਮੈ ਗੁਰ ਮਿਲਿ ਉੱਚ ਦੁਮਾਲੜਾ॥ (ਸਿਰੀਰਾਗੁ ਮ: 5, ਪੰਨਾ 74) ਸਿੱਖ ਦੀ ਦਸਤਾਰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਮੁਜੱਸਮੇ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੋ ਨਿੱਬੜਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧਰਮ, ਇੱਜ਼ਤ ਤੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਲਕਸ਼ ਸਾਫ ਨਜ਼ਰੀਂ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਢਾਡੀ ਅਬਦੁੱਲਾ ਅਤੇ ਨੱਥ ਮੱਲ ਨੇ ਜੋ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਵਾਰ ਪੜ੍ਹੀ ਸੀ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਦਸਤਾਰ ਦਾ ਬਾਖ਼ੂਬੀ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ: ਦੋ ਤਲਵਾਰੀਂ ਬਧੀਆਂ ਇੱਕ ਮੀਰ ਦੀ ਇੱਕ ਪੀਰ ਦੀ। ਇਕ ਅਜ਼ਮਤ ਦੀ ਇੱਕ ਰਾਜ ਦੀ, ਇੱਕ ਰਾਖੀ ਕਰੇ ਵਜ਼ੀਰ ਦੀ। ... ... ... ...ਪੱਗ ਤੇਰੀ ਕੀ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੀ? ਗੁਰਬਿਲਾਸ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਛੇਵੀਂ ਦਾ ਕਰਤਾ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸਿਰ ਤੇ ਦਸਤਾਰਾ ਸਜਾਇਆ ਤਾਂ ਇੰਜ ਪ੍ਰ੍ਰਤੀਤ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠਾ ਹੋਵੇ! ਸ੍ਰੀ ਗੁਰ ਪਾਗ ਬਧੀ ਨਿਜ ਸੀਸ ਦਿਖਿ ਸਭ ਹੀ ਤਬ ਭਏ ਜਗੀਸ॥27॥ (ਅਧਿਆਇ 8) ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਮੇਂ ਤਾਂ ਦਸਤਾਰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਤਵਾਰੀਖ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਤਨ ਸ੍ਰੋਤ ਭਟ ਵਹੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਦਸਤਾਰ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਸਾਰੇ ਰਹਿਤਨਾਮਿਆਂ, ਤਨਖਾਹਨਾਮਿਆਂ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਇਆ ਹੈ।
ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਜਾਏ ਦਸਤਾਰੇ ਖਾਸ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦਸਤਾਰੇ ਕਈ ਵੇਰ ਦੋ ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਉੱਚੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਕ੍ਰਿਪਾਨਾਂ ਅਤੇ ਖੰਡੇ ਸਜਾਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਦੋ ਜਥੇ ਵੀ ਬੜੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ, ਇੱਕ ਬੁੱਢਾ ਦਲ ਤੇ ਦੂਜਾ ਤਰੁਨਾ ਦਲ। ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬੜੇ ਬੜੇ ਆਗੂ ਵੀ ਹੋਏ ਹਨ ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਬਾਬਾ ਨੈਣਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਫੂਲਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਖਾਸ ਤੇ ਅਨੋਖੀ ਬੋਲੀ ਮੂਰਤੀਮਾਨ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੜਗੱਜ ਬੋਲੇ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੋਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖੁਫ਼ੀਆ ਸੰਕੇਤ ਅਤੇ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਨੇ ਤਕਰੀਬਨ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਅਜਿਹੇ ਬੋਲੇ ਆਪਣੇ ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਦਸਤਾਰ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਸਿਰਦਾਰੀ ਹੈ, ਖ਼ੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ। ਇਸ ਰੁਹਾਨੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਤਾਜ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੀਸ ਤੇ ਸਾਂਭ ਕੇ ਰੱਖਣਾ, ਸਿੱਖ ਬੱਚਿਓ! ਸਾਂਭ ਕੇ ਰੱਖਣਾ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਦਸਤਾਰ ਵਿੱਚ ਫਰਹਰਾ ਲਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਸਮੇਂ ਹੋਈ ਹੈ। ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਦੇ ਰਾਜੇ ਅਜਮੇਰ ਚੰਦ ਨੇ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਤੇ 16 ਜਨਵਰੀ 1704 ਨੂੰ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਨਿਸ਼ਾਨਚੀ ਪੁੱਤਰ ਭਾਈ ਜੀਤਾ ਸਿੰਘ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਫੜ ਕੇ ਅੱਗੇ ਲੜ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਗੋਲੀ ਪਹਾੜੀ ਫੌਜਾਂ ਦੀ ਆ ਕੇ ਲੱਗੀ ਤਾਂ ਉਹ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਕੇ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਇਸ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਵੀ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਇਹ ਇਤਲਾਹ ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਪੁੱਜੀ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਆਪਣੀ ਛੋਟੀ ਦਸਤਾਰ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਲੀਰ ਪਾੜ ਕੇ ਦਸਤਾਰ ਦੇ ਉੱਪਰ ਸਜਾ ਲਈ ਅਤੇ ਹੁਕਮ ਕੀਤਾ ਕਿ ਹਰ ਸਿੰਘ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਮੈਦਾਨੇ-ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਦਸਤਾਰ ਉੱਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ (ਫਰਹਰਾ) ਸਜਾਇਆ ਕਰਨਗੇ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੀ ਭਾਈ ਉਦੈ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਹਿੰਮਤ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਮੁਹਕਮ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਆਲਮ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਫਤਹਿ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਕੇਸਕੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਲੀਰਾਂ ਪਾੜ ਕੇ ਦਸਤਾਰਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਸਜਾ ਲਈਆਂ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵੇਖ ਕੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਐਲਾਨਨਾਮਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਵਾਲੇ ਨੀਲੇ ਬਾਣੇ ਦਾ ਜਥਾ ਪੰਥ ਵਿੱਚ ਬੜਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਹੰਗਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ
ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਪੇਸ਼ੀਨਗੋਈ ਦੱਸੀ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਂ ਪਾ ਕੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਵਾਲਾ (ਫਰਹਰੇ ਵਾਲਾ) ਪੰਥ ਚਲੇਗਾ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ ਦੁਮਾਲਾ ਸਜਾ ਕੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਫ਼ਰਮਾਇਆ ਕਿ ਇਸ ਬਾਣੇ ਦਾ ਇੱਕ ਨਿਹੰਗ ਪੰਥ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਬੜੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪਾਵੇਗਾ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਜਦੋਂ ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਗੜ੍ਹੀ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਆਏ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਪੀਰ ਵਾਲਾ ਕੌਤਕ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੀਰ ਵਾਲਾ ਨੀਲਾ ਬਾਣਾ ਅੱਗ ਦੀ ਭੇਟਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨੀਲੀ ਲੀਰ ਕਟਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੀਂ। ਇੰਜ ਨੀਲਾਂਬਰੀ ਸੰਪਰਦਾ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈ। ਚੌਥਾ ਨੁਕਤਾ ਭਾਈ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖੀ ਅਧਾਰ
ਭਗਤ ਪਰਮਾਨੰਦ
ਭਗਤ ਪਰਮਾਨੰਦ ਜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਰਾਗ ਸਾਰੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਅੰਗ 1253 ਉੱਤੇ ਅੰਕਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਮੱਧ ਕਾਲ ਉੱਘੇ ਭਗਤ ਜਨ ਸਨ। ਭਗਤ ਪਰਮਾਨੰਦ ਜੀ ਦਾ ਜੋ ਸ਼ਬਦ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਬਣਾ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਵਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਵਖਿਆਨ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸਨੂੰ ਅਮਲੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਸੁਚੇਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਸਤਾ ਸਾਧ ਸੰਗਤ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੇ ਉਪਮਾ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਭਗਤ ਪਰਮਾਨੰਦ ਜੀ ਬਾਰੇ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਭਗਤ ਪਰਮਾਨੰਦ ਜੀ ਬਾਰਸੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ਼ੋਲਾਪੁਰ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਸਨ। ਭਗਤ ਪਰਮਾਨੰਦ ਦਾ ਸਾਰੰਗ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਉਚਾਰਿਆ ਇਕੋ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਥਨ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰਾਣ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪੜਨ ਦਾ ਕੋਈ ਫਾਇਦਾ ਨਹੀਂ, ਜੇਕਰ ਮਨੁੱਖ ਲੋੜਵੰਦ ਨੂੰ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ:- ਅਨ ਪਾਵਨੀ ਭਗਤਿ ਨਹੀਂ ਉਪ ਜੀ ਭੂਖੈ ਦਾਨ ਨ ਕੀਨਾ ਉਹ ਪਰਾਈ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਆਦਤ ਨੂੰ ਬੁਰਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਭਗਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ
ਮੰਡੀ ਕਲਾਂ
ਮੰਡੀ ਕਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਰਾਮਪੁਰਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਮਦਨ ਕਰ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਮਦਨ ਕਰ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ, ਆਮਦਨ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਉੱਤੇ ਟੈਕਸ ਜਾਂ ਕਰ ਲਗਾਉਣਾ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲ ਸੰਘ ਅਨੁਸੂਚੀ ਦੀ ਸੂਚੀ VII ਦੀ ਐਂਟਰੀ 82 ਅਨੁਸਾਰ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਆਮਦਨੀ ਸਾਧਨ ਦੇ ਕਰ ਲਗਾ ਸਕਦੀ ਹੈ । ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਆਮਦਨ ਕਰ ਐਕਟ 1961, ਆਮਦਨ ਕਰ ਨਿਯਮ 1962, ਕੇਂਦਰੀ ਬੋਰਡ ਦੁਆਰਾ ਲਗਾਏ ਗਾਏ ਸਿੱਧੇ ਟੈਕਸ (Central Board of Direct Taxes) ਸਲਾਨਾ ਫਾਇਨੈਨਸ ਐਕਟ ਅਤੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਅਤੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀਆਂ ਘੋਸਣਾਵਾਂ ਇਸ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਰਕਾਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਰ ਯੋਗ ਆਮਦਨ ਤੇ ਕਰ ਲਗਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਮਦਨ ਭਾਂਵੇਂ ਕਿਸੇ ਇਕੱਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਹੋਵੇ, ਹਿੰਦੂ ਅਣਵੰਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ, ਫਰਮ, ਕੰਪਨੀ, ਲੋਕਲ ਅਥਾਰਟੀ ਜਾਂ ਨਿਆਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਮਦਨ ਕਰ
ਭਗਤ ਸੈਣ ਜੀ
ਭਗਤ ਸੈਣ ਜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ, ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਅੰਗ 695 ਉੱਤੇ ਰਾਗ ਧਨਾਸਰੀ ਵਿੱਚ ਅੰਕਿਤ ਹੈ। ਭਗਤ ਸੈਣ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 1390 ਈ. ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਸਮਾਂ 1440 ਈ. ਹੈ। ਆਪ ਜੀ ਬਿਦਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਨਾਈ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਤ ਗਿਆਨੇਸ਼੍ਵਰ ਜੀ ਦੇ ਪਰਮ ਸੇਵਕ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਭਗਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ
ਬਰੇਮਨ
ਬਰੇਮਨ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਨਗਰਪਾਲਕਾ (Stadtgemeinde Bremen, ) ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਜਰਮਨੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹਾਂਸੀਆਟੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਵੇਜ਼ਰ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਬੰਦਰਗਾਹ ਵਾਲ਼ਾ ਬਰੇਮਨ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਸਨਅਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਬਰੇਮਨ/ਓਲਡਨਬੁਰਕ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕੇ (25 ਲੱਖ ਲੋਕ) ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਜਰਮਨੀ ਦਾ ਦੂਜਾ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਜਰਮਨੀ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਭਗਤ ਭੀਖਨ ਜੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਭਗਤ
ਦਾਨਾਬਾਦ
ਦਾਨਾ ਅਬਾਦ ( ਦਾਨਾਬਾਦ ) ਜੜਾਂਵਾਲਾ ਤਹਿਸੀਲ, ਫੈਸਲਾਬਾਦ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਖੇੜਾ (ਸ਼ਹਿਰ)
ਇਤਿਹਾਸ
ਖੇੜਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਬਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰ ਪਾਸ ਆਇਆ, ਜਿਹਨਾਂ ਕੋਲ ਇਹ 1763 ਤੱਕ ਰਿਹਾ, ਜਦ ਇਸ ਨੂੰ ਮਰਾਠਿਆਂ ਨੇ ਹਥਿਆ ਲਿਆ। ਬਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰ, ਜੋ ਖੇੜਾ ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ  ਖੰਭਾਤ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਬਹੁਤਾ ਪਰਿਵਾਰ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਖੇੜਾ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਆਖਰੀ ਮੁਖੀ ਸੀ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਹਿਮਦ ਸਿਦੀਕੀ ਹੁਸੈਨ ਖਾਨਜੀ ਦਿਲਾਵਰ ਖਾਨਜੀ ਬਾਬੀ ਸੀ ਜੋ ਜੂਨਾਗੜ੍ਹ ਦੀ ਬੀਮਾ ਰਹੀਮ ਸੁਲਤਾਨਾ ਬਖਤੇ ਬਾਬੀ  ਸਾਹਿਬਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਬੀਮਾ ਨਸਰੀਨ ਸੁਲਤਾਨਾ ਬਖਤੇ ਬਾਬੀ ਹੋਈ ਜੋ ਜੂਨਾਗੜ੍ਹ ਰਾਜ ਦੇ ਇੱਕ ਘਰਾਣੇ, ਦੇਵਗਾਮ ਦੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਨੀਸ ਮੁਹੰਮਦ ਖਾਨਜੀ ਬਾਬੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹੀ ਹੈ। ਮਰਾਠਿਆਂ ਨੇ 1803 ਵਿੱਚ ਇਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੇ ਸਪੁਰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਇਹ ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਬੰਬਈ ਪ੍ਰੈਜੀਡੈਂਸੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਹ 1830 ਤੱਕ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਫੌਜੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸੀ, ਜਦ ਛਾਉਣੀ ਨੂੰ ਇਥੋਂ ਹਟਾ ਕੇ ਦੇਸਾ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਗੁੱਜਰਾਂ ਨੇ ਖੇੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਾਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
ਦਾਨਾਬਾਦ
ਇਹ ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਹਿਬਾਂ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਕਥਾ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲੋਕਕਥਾ ਦੇ ਨਾਇਕ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦਾ ਜਨਮ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦਾਨਾ ਅਬਾਦ ਖਰਲ ਜੱਟਾਂ ਦਾ ਵਤਨ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਂ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਹੈ।
ਖੇੜਾ (ਸ਼ਹਿਰ)
ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਦਾਨਾਬਾਦ
ਦਾਨਾ ਅਬਾਦ ਪਿੰਡ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹਕੋਟ ਤੋਂ 50 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।
ਆਵਾਜਾਈ
ਦਾਨਾ ਅਬਾਦ M3 ਮੋਟਰਵੇਅ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਇੰਟਰਚੇਂਜ ਨੇੜੇ ਜੜਾਂਵਾਲਾ-ਸਯਦਵਾਲਾ ਰੋਡ 'ਤੇ ਜੜਾਂਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 11 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜਿਰੋਕਾਸਤਰ ਜ਼ਿਲਾ
ਇਹ ਅਲਬਾਨਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਗ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਲਬੇਨੀਆ ਦੇ ਜ਼ਿਲੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਿਰੋਕਾਸਤਰ ਕਾਉਂਟੀ
ਤਰਖਾਣੀ
thumb|ਤਰਖਾਣਾ ਕੰਮ ਚਾਲੂ ਹੈ thumb|ਰਵਾਇਤੀ ਤਰਖਾਣ ਦੇ ਸੰਦ ਐਥਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ, ਪੱਛਮੀ ਲਿਗੂਰੀਆ, ਸੇਰਵੋ, [[ਇਟਲੀ]] thumb| ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਤਰਖਾਣ thumb|Landogo stonemason ਅਤੇ ਤਰਖਾਣ, Bombali ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਉੱਤਰੀ ਸੂਬੇ, Republic of [[ਸਿਏਰਾ ਲਿਓਨ|Sierra Leone, ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ]] ਤਰਖਾਣੀ ਇੱਕ ਹੁਨਰਮੰਦ ਧੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਕੰਮ,  ਇਮਾਰਤਾਂ, ਜਹਾਜ਼, ਲੱਕੜ ਦੇ ਪੁਲ, ਠੋਸ ਕਾਲਬਬੰਦੀ, ਆਦਿ. ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੌਰਾਨ ਇਮਾਰਤ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਕੱਟਾਈ, ਸ਼ੇਪਿੰਗ ਅਤੇ ਇੰਸਟਾਲੇਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਰਖਾਣ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਲੱਕੜ ਦਾ, ਰੰਦਣ ਅਤੇ ਚੁਗਾਠਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ ਪਰ ਅੱਜ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਵੀ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਅਲਮਾਰੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਫਰਨੀਚਰ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਧੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਖਾਣੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, 98.5% ਦੇ ਤਰਖਾਣ ਮਰਦ ਹਨ, ਅਤੇ 1999 ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੌਥਾ  ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਰਦ-ਦਬਦਬੇ ਵਾਲਾ ਧੰਦਾ ਸੀ। 2006 ਵਿੱਚ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗਪੱਗ 1.5 ਲੱਖ ਤਰਖਾਣ ਟਿਕਾਣੇ ਸਨ।  ਤਰਖਾਣ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਆਖਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਾਮੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।  ਤਰਖਾਣ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੋਸਟ ਤੇ ਬੀਮ ਇਮਾਰਤਾਂ ਬਣਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ; ਹੁਣ ਇਸ ਪੁਰਾਣੇ ਤਰੀਕੇ ਦੀ ਤਰਖਾਣੀ ਨੂੰ ਟਿੰਬਰ ਫਰੇਮਿੰਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਰਖਾਣ ਅਪ੍ਰੈਂਟਿਸਸ਼ਿਪ ਸਿਖਲਾਈ ਦੁਆਰਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 4 ਸਾਲ ਤਕ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਧੰਦੇ ਨੂੰ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ - ਅਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਰਗੇ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਸਫ਼ਲਤਾਪੂਰਵਕ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਅਮਲੀ ਤਜਰਬਾ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਖਾਣੀ
ਹਾਮਝੇੜੀ
ਹਾਮਝੇੜੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਪਾਤੜਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪਤੰਗ
thumb|[[ਗੋਯਾ, ਫ੍ਰੈਨਸਿਸਕੋ|ਫ੍ਰੈਨਸਿਸਕੋ ਗੋਯਾ ਪਤੰਗ ਉਡਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ]] ਪਤੰਗ ਇੱਕ ਧਾਗੇ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਉੱਡਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਧਾਗੇ ਉੱਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਤਨਾਓ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪਤੰਗ ਤਦ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਉੱਠਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਹਵਾ (ਜਾਂ ਕੁੱਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ) ਦਾ ਪਰਵਾਹ ਪਤੰਗ ਦੇ ਉੱਪਰ ਅਤੇ ਹੇਠੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਪਤੰਗ ਦੇ ਉੱਪਰ ਘੱਟ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਪਤੰਗ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਜਿਆਦਾ ਦਬਾਅ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਕਸ਼ੇਪਨ ਹਵਾ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਲ ਖਿਤਿਜੀ ਖਿੱਚ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਤੰਗ ਦਾ ਲੰਗਰ ਬਿੰਦੂ ਸਥਿਰ ਜਾਂ ਚਲਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪਤੰਗ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਵਾ ਨਾਲੋਂ ਭਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਹਵਾ ਨਾਲੋਂ ਹੱਲਕੀ ਪਤੰਗ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੈਲੀਕਾਈਟ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗੁਡੀਆਂ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਹਵਾ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਉੱਡ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੈਲੀਕਾਈਟ ਪਤੰਗ ਹੋਰ ਪਤੰਗਾਂ ਦੀ ਤੁਲਣਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਥਿਰਤਾ ਸਿੱਧਾਂਤ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਹੈਲੀਕਾਈਟ ਹੀਲੀਅਮ-ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਹਵਾ-ਸਥਿਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਪਤੰਗਾਂ ਦੀ ਕਾਢ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੀ ਸਿਰਫ ਕਿਆਸ ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਤੰਗ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਚਿਤਰਣ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਸੁਲਾਵੇਸੀ ਦੇ ਮੁਨਾ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੇਸੋਲਿਥਿਕ ਕਾਲ ਦੀ ਗੁਫਾ ਦੀ ਪੇਂਟਿੰਗ ਤੋਂ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 9500-9000 ਸਾਲ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਪਤੰਗ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਘਾਟੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਆਧੁਨਿਕ ਮੁਨਾ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਤੰਗ
ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਰੂਪਾਂਤਰਨ
ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਹੋਰਨਾਂ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤਰਲ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਰੁਪਾਂਤਰਣ ਗਤੀ ਵੀ ਤੇਜ਼ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਹਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਵਸਤ-ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੂਜੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਪਹਿਰਾਵਾ, ਖਾਣਾ-ਪੀਣਾ, ਤੇ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਆਦਿ।
ਸੋ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਐਡਵਰਡ ਬੀ ਟਾਇਲਰ ਅਤੇ ਫਰਾਂਜ਼ ਬੋਸ ਨੂੰ ਵੀ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਮੂਲ ਆਧਾਰ ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਆਏ ਪਰਿਵਰਤਨਾ ਅਨੁਕੂਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਪ੍ਰਬੰਧ ਬਿਲਕੁਲ ਸਿੱਧਾ, ਸਰਲ ਪ੍ਰਤੱਖ ਅਤੇ ਫ਼ੌਰੀ ਨਾ ਵੀ ਹੋਵੇ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਨਿਖੜਵੇਂ ਲੱਛਣ ਜੋ ਹਨ, ਉਹ ਸਭਿਆਚਾਰ ਰੁਪਾਂਤਰਣ ਦੀ ਦੇਣ ਹਨ।
ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਦੇ ਕਾਰਕ
==== ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਰੁਪਾਂਤਰਣ ਕਰਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰਕ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪੱਖ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਭੂਗੋਲਿਕ ਪੱਖ, ਇਹ ਕਾਰਕ ਹੀ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਕਿਸੇ ਖਿੱਤੇ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਰੁਪਾਂਤਰਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਰਕ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ: ====
ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਆਏ ਪਰਿਵਰਤਨ
“ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤਕ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਆਏ ਪਰਿਵਰਤਨ ਬੇਹੱਦ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅਰਸੇ ਉੱਤੇ ਫੈਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਪੁੰਹਦੇ ਤੱਕ ਵੀ ਨਹੀਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਿਮ-ਹਲਕੇ ਦਾ ਸੁੰਗੜਨਾ) ਜਾਂ ਫਿਰ ਅਚਨਚੇਤੀ ਤੇ ਤਬਾਹਕੁਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ (ਭੂਚਾਲ, ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ, ਭਿਅੰਕਰ ਹੜ੍ਹ) ਕਿ ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਏਨਾ ਸਮਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦੇ ਕਿ ਉਹ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲ ਸਕੇ।``
ਸਮਾਜ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਾਰਨ
ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਢ ਜਾਂ ਲੱਭਤ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਢ ਜਾਂ ਲੱਭਤ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ-
ਸਮਾਜ ਦੇ ਬਹਿਰੂਨੀ ਕਾਰਨ
ਕੋਈ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇਸ਼-ਖੰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਅਧੀਨ ਵੀ ਰੁਪਾਂਤਿਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਚੰਗੇਰੀ ਵਿਧੀ-ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਲੈਣਾ ਜਾਂ ਨਕਲ ਕਰਨੀ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਬਹਿਰੂਨੀ ਕਾਰਕ ਬਦੇਸੀ ਹਮਲਾਵਰ ਜਿਵੇਂ ਮੰਗੋਲ਼ਾਂ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ 'ਤੇ ਵੀ ਪਿਆ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀਏ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਉੱਤੇ ਬਾਹਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਫ਼ੀ ਬਹੁਤਾਤ ਵਿੱਚ ਪਏ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਇਸ ਦੀ ਵਧੀਆ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਪਹਿਰਾਵਾ, ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਢਾਂਚਾ ਬਹਿਰੂਨੀ ਕਾਰਕਾਂ ਦੀ ਦੇਣ ਹੈ।
1. ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਪਰਕ: ਸਭਿਆਚਾਰ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਦੋ ਜਾਂ ਦੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੂਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਇੱਕਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਤ-ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਰੁਪਾਂਤਰਣ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ: 2. ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ: ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਪਰਕ ਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ 'ਚ ਅੰਤਰ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਨੂੰ ਸਮਾਜੀਕਰਨ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿੱਥ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਦਾ ਅਰਥ ਕੁੱਝ ਖੁੱਸ ਜਾਣਾ ਜਾਂ ਮਨਫ਼ੀ ਹੋ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦੋ ਜਾਂ ਦੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਭਿਆਚਾਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣਗੇ ਤਾਂ ਉਹ ਇੱਕ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਬੱਝਣਗੇ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਅਧੀਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਪ੍ਰਭਾਵਅਧੀਨ ਸਭਿਆਚਾਰ 'ਚੋਂ ਬਹੁਤ ਵਸਤ-ਵਰਤਾਰੇ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਹੋਏਗਾ, ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫਰੈਂਕ ਅਨੁਸਾਰ, "ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਜਨ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਸਿਧੇ ਵੱਡੇ-ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਅਰਸੇ ਤੱਕ ਸੰਪਰਕ ਨੂੰ ਅਤੇ ਇਸ ਸੰਪਰਕ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਸਿੱਟਿਆਂ ਨੂੰ ਸੱਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।” 'ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਸਕਾਲਰ 'ਐਰਿਕ ਮਾਰਕ ਨੇ 1990 ਈ: 'ਚ ਮਿਸ਼ਿਗਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ 'ਚ ਜੋ ਥੀਸਿਜ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਉਸ 'ਚ ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਇਉਂ ਹੈ ਕਿ, 'ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਭਕਆਚਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਅਧੀਨ ਆਏ ਸਭਿਆਚਾਰ 'ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਫ਼ੌਜ ਜਾਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਜਿੱਤ ਉਪਰੰਤ ਕੀਤੇ ਬਦਲਾਅ ਨੂੰ ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।' ਸੋ, ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਜਨ-ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਵੱਡੇ-ਪੈਮਾਨੇ ਉਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਅਰਸੇ ਤੱਕ ਸੰਪਰਕ ਨੂੰ ਅਤੇ ਇਸ ਸੰਪਰਕ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਸਿੱਟਿਆਂ ਨੂੰ ਸੱਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3. ਪੱਛਮੀਕਰਨ: ਕਿਸੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਹੋਂਦ 'ਤੇ ਸਿੱਧੇ ਜਾਂ ਅਸਿੱਧੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ਼ ਪੱਛਮੀਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਜ਼ਰੂਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਰੁਪਾਂਤਰਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਇਹ ਬਹਿਰੂਨੀ ਕਾਰਕ ਹੈ। ਪਿਛਲੇਰੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਪੱਛਮ ਨਾਲ਼ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।ਇਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ਼ ਸਾਡੇ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ। ਇਸ ਨਾਲ਼ ਸਭਿਆਚਾਰ 'ਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ। ਯੂਰਪ ਵਿੱਚੋਂ ਫਰਾਂਸੀਸੀ, ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਤੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀਕਰਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਭਾਰਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, 1650 ਈ: ਦੇ ਕਰੀਬ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਐਲੋਪੈਥਿਕ(Alopathic) ਦਵਾਈਆਂ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਈਸਾਈ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਆਏ, ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰ 'ਚ ਪਿਰੋਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਢਾਂਚਾ ਪੱਛਮੀਕਰਨ ਦੀ ਹੀ ਦੇਣ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ ਹੈ। ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਭਾਵ ਯੂਰਪ 'ਤੇ ਵੀ ਪਿਆ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ ਯੂਰਪ ਨੂੰ ਬਹੁ-ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ 80-85 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਯੂਰਪ 'ਚ ਦਿਸਣ ਲੱਗਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ, ਢੋਆ-ਢੁਆਈ 'ਚ ਸੁਖਾਲ਼ਾਪਣ,ਮਸ਼ੀਨੀਕਰਨ ਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਵਿਕਾਸ ਪੱਛਮੀਕਰਨ ਦੀ ਦੇਣ ਹੈ। ਡਾ. ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ "ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਦਾ ਇਹ ਅਮਲ ਇਤਨਾ ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਡੂੰਘਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਪਹਿਰਾਵੇ, ਬੋਲੀ, ਸਾਹਿਤ, ਜੀਵਨ ਕੀਮਤਾਂ, ਵਿਹਾਰਕ ਪੈਟਰਨ ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਰਿਸ਼ਤੇ ਬਦਲ ਗਏ ਹਨ।"
4. ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ: ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ, ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਇੱਕ ਦੂਸਰੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇੱਕ ਦੂਸਰੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਵੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਸੰਬੰਧੀ ਬਹੁ-ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਆਪਸੀ ਸਹਿ-ਸੰਬੰਧ, ਸੁਚੱਜਾ ਤਾਲਮੇਲ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਮੱਤ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਰੁਪਾਂਤਰਨ
ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਦੌਰ ਉਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਮੁਖ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਨਾਲ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਵਿਭਿੰਨ ਪੜਾਅ ਤਹਿ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਅਜੋਕੀ ਅਵਸਥਾ ਤਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਸਮੇਤ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਆਏ ਇਸ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਦਾ ਮੂਲ ਸਾਰ ‘ਤੀਸਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁਚੇ ਖਿੱਤੇ ਨਾਲ ਰਲਵਾਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ‘ਪਛੜੇ ਤੀਸਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਬਣਤਰ, ਰਾਜਸੀ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਦੇ ਅਮਲ ਆਪਸ ਵਿਚ ਡੂੰਘੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਂਝੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਵਿਚ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਪਹਿਲੂਆਂ, ਧਰਾਤਲਾਂ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਵਖਰੇਵੇਂ ਵੀ ਹਨ। ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ, ਆਰਥਿਕ ਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਜੀਵਨ-ਢੰਗ ਦੇ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਨਿਵੇਕਲੇ ਪਾਸਾਰ ਵੀ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਨਿਖੜਵੇਂ ਪਹਿਲੂ ਅਤੇ ਰੂਪ ਵੀ। ਪੰਜਾਬ ਵਿਚਲੇ ਇਸ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਦੇ ਸਾਰ । ਪਿੱਛੇ ਮਧਯੁਗ ਵਿਚ ਪਨਪੀ ਸਿਖ ਲਹਿਰ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਸਰ ਵੀ ਹਾਜ਼ਰ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਕਟੜ ਜਾਤਪਾਤਵਾਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨੂੰ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਢਿਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਨੁਖੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦਾ ਸਾਪੇਖਕ ਪੁਨਰ-ਨਿਰਮਾਣ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਿਵੇਕਲੇ ਰਾਜਸੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿਛਕੋੜ ਦੇ ਕਾਰਣ ਵੀ ਇਸਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਅਤੇ ਸਰੂਪ ਵੱਖਰਾ ਹੈ।
ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਵਿਚ ਇਕ ਵਰਣਨਯੋਗ ਪਹਿਲੂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁਗ ਵਿਚ ਇਸ ਅਮਲ ਦਾ ਮੂਲ ਸੋਮਾ ਅਤੇ ਗਤੀਕਾਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਹਿਜ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਬਹਿਰੂਨੀ ਰਾਜਸੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਆਰਥਿਕ ਪਰਿਸਥਿਤੀਆਂ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਲੱਭਤਾਂ, ਤਕਨੀਕੀ ਉੱਨਤੀ ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਬੇਪਨਾਹ ਦਬਾਵਾਂ-ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਉਪਜ ਹੈ। ਭਾਵ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਅਜੋਕੇ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਦੇ ਮੂਲ ਕਾਰਣ ਅੰਦਰਲੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵਿਕਸਿਤ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਪੱਛਮੀ ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਸੀ ਗਲਬੇ ਅਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਬਹੁਪੱਖੀ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਪਰਿਣਾਮ ਹਨ। ਇਹੀ ਕਾਰਣ ਹੈ ਕਿ ਅਜੋਕੇ ਯੁਗ ਵਿਚ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਇਕ-ਧਰੁਵੀਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਭਾਰੂ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਦਾ ਇਕ ਵਰਨਣਯੋਗ ਪਹਿਲੂ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਦਖਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਭਾਵੇਂ ਲੇਟ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਜੇ ਪਿੱਛਲੀ ਇਕ ਸਦੀ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜੀਵਨ ਢੰਗ ਦੇ ਮੁਖ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਦਾ ਅਮਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਖਿੱਤਿਆਂ ਖਾਸ ਕਰ ਮੱਧ ਭਾਰਤ ਨਾਲੋਂ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸੇ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਤੇ ਸਾਇੰਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਨਵੀਨ ਸੰਦ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨੀਕਰਨ ਦਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਇਕ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਕੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਤਬਦੀਲੀ ਵਾਪਰੀ ਹੈ। ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਉਪਰੰਤ ਉਸਰੀ ਸਾਡੀ ਨਵੀਂ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਰਾਜਸੀ ਬਣਤਰ ਨੇ ਵੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਬਣਤਰ, ਹੋਂਦ ਅਤੇ ਹੋਣੀ ਨੂੰ ਵਧ ਬਦਲਾਇਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਅਜੋਕੇ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਦੇ ਅਮਲ ਦੀ ਤਹਿ ਵਿਚ ਸੰਨ 1947 ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਵੰਡ, ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ, ਨੀਲਾ ਸਾਕਾ ਆਦਿ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਜਿਹੇ ਵਰਤਾਰੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਅਮਲ ਦੇ ਰੂਪ, ਸਰੂਪ ਅਤੇ ਸੇਧ ਨੂੰ ਢਾਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਟੱਕਰਾਅ, ਸੰਕਟ ਅਤੇ ਦੁਖਾਂਤ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹਨ।ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਦੌਰ ਉਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਮੁਖ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਨਾਲ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਵਿਭਿੰਨ ਪੜਾਅ ਤਹਿ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਅਜੋਕੀ ਅਵਸਥਾ ਤਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਸਮੇਤ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਆਏ ਇਸ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਦਾ ਮੂਲ ਸਾਰ ‘ਤੀਸਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁਚੇ ਖਿੱਤੇ ਨਾਲ ਰਲਵਾਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ‘ਪਛੜੇ ਤੀਸਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਬਣਤਰ, ਰਾਜਸੀ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਦੇ ਅਮਲ ਆਪਸ ਵਿਚ ਡੂੰਘੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਂਝੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਵਿਚ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਪਹਿਲੂਆਂ, ਧਰਾਤਲਾਂ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਵਖਰੇਵੇਂ ਵੀ ਹਨ। ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ, ਆਰਥਿਕ ਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਜੀਵਨ-ਢੰਗ ਦੇ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਨਿਵੇਕਲੇ ਪਾਸਾਰ ਵੀ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਨਿਖੜਵੇਂ ਪਹਿਲੂ ਅਤੇ ਰੂਪ ਵੀ। ਪੰਜਾਬ ਵਿਚਲੇ ਇਸ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਦੇ ਸਾਰ । ਪਿੱਛੇ ਮਧਯੁਗ ਵਿਚ ਪਨਪੀ ਸਿਖ ਲਹਿਰ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਸਰ ਵੀ ਹਾਜ਼ਰ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਕਟੜ ਜਾਤਪਾਤਵਾਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨੂੰ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਢਿਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਨੁਖੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦਾ ਸਾਪੇਖਕ ਪੁਨਰ-ਨਿਰਮਾਣ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਿਵੇਕਲੇ ਰਾਜਸੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿਛਕੋੜ ਦੇ ਕਾਰਣ ਵੀ ਇਸਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਅਤੇ ਸਰੂਪ ਵੱਖਰਾ ਹੈ।
ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਵਿਚ ਇਕ ਵਰਣਨਯੋਗ ਪਹਿਲੂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁਗ ਵਿਚ ਇਸ ਅਮਲ ਦਾ ਮੂਲ ਸੋਮਾ ਅਤੇ ਗਤੀਕਾਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਹਿਜ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਬਹਿਰੂਨੀ ਰਾਜਸੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਆਰਥਿਕ ਪਰਿਸਥਿਤੀਆਂ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਲੱਭਤਾਂ, ਤਕਨੀਕੀ ਉੱਨਤੀ ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਬੇਪਨਾਹ ਦਬਾਵਾਂ-ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਉਪਜ ਹੈ। ਭਾਵ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਅਜੋਕੇ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਦੇ ਮੂਲ ਕਾਰਣ ਅੰਦਰਲੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵਿਕਸਿਤ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਪੱਛਮੀ ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਸੀ ਗਲਬੇ ਅਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਬਹੁਪੱਖੀ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਪਰਿਣਾਮ ਹਨ। ਇਹੀ ਕਾਰਣ ਹੈ ਕਿ ਅਜੋਕੇ ਯੁਗ ਵਿਚ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਇਕ-ਧਰੁਵੀਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਭਾਰੂ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਦਾ ਇਕ ਵਰਨਣਯੋਗ ਪਹਿਲੂ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਦਖਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਭਾਵੇਂ ਲੇਟ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਜੇ ਪਿੱਛਲੀ ਇਕ ਸਦੀ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜੀਵਨ ਢੰਗ ਦੇ ਮੁਖ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਦਾ ਅਮਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਖਿੱਤਿਆਂ ਖਾਸ ਕਰ ਮੱਧ ਭਾਰਤ ਨਾਲੋਂ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸੇ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਤੇ ਸਾਇੰਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਨਵੀਨ ਸੰਦ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨੀਕਰਨ ਦਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਇਕ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਕੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਤਬਦੀਲੀ ਵਾਪਰੀ ਹੈ। ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਉਪਰੰਤ ਉਸਰੀ ਸਾਡੀ ਨਵੀਂ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਰਾਜਸੀ ਬਣਤਰ ਨੇ ਵੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਬਣਤਰ, ਹੋਂਦ ਅਤੇ ਹੋਣੀ ਨੂੰ ਵਧ ਬਦਲਾਇਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਅਜੋਕੇ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਦੇ ਅਮਲ ਦੀ ਤਹਿ ਵਿਚ ਸੰਨ 1947 ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਵੰਡ, ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ, ਨੀਲਾ ਸਾਕਾ ਆਦਿ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਜਿਹੇ ਵਰਤਾਰੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਅਮਲ ਦੇ ਰੂਪ, ਸਰੂਪ ਅਤੇ ਸੇਧ ਨੂੰ ਢਾਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਟੱਕਰਾਅ, ਸੰਕਟ ਅਤੇ ਦੁਖਾਂਤ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹਨ।
'ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਪੈਸ਼ੇ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਆਲੋਪ ਹੋਣਾ'
ਨਵੇਂ ਸੰਦ, ਨਵੇਂ ਢੰਗ, ਨਵੀਂ ਸੋਚ ਮਸ਼ੀਨੀਕਰਨ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਚਲੀ ਆ ਰਹੀ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਮੂਲੋਂ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਕਈ ਪੇ ਸ਼ੇ ਜੋ ਪੇਂਡੂ ਪੰਜਾਬੀ ਆਰਥਿਕ-ਸਭਿਆਚਾਰ ਬਣਤਰ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੰਗ ਸਨ, ਨਵੇਂ ਸੰਦਾਂ, ਨਵੀਂ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਖ਼ਾਸਕਰ ਪਿੰਡਾਂ ਜਾਂ ਕਸਬਿਆਂ ਵਿਚ ਪਲਰੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪੇਸ਼ੇ ਜਿਵੇਂ ਲੁਹਾਰਾ, ਤਰਖਾਣਾ, ਮੋਚੀ, ਨਾਈ ਆਦਿਕ। ਇਸ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਦੇ ਦੋ ਪਰਿਣਾਮ ਨਿਕਲੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਪੇਂਡੂ ਦਸਤਕਾਰਾਂ ਦਾ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰ ਬਣਨਾ ਅਤੇ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਵਾਧਾ। ਦੂਸਰਾ ਪਿੰਡਾਂ ਵਲੋਂ ਕੰਮ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਲ ਪ੍ਰਵਾਸ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮਸ਼ੀਨੀਕਰਨ ਨੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਸੰਦ, ਢੰਗ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧ ਮੂਲੋਂ ਬਦਲ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਜੀਵਨ-ਜਾਚ ਦਾ ਸਮੁੱਚਾ ਚਿਹਰਾ-ਵਿਹਾਰ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇਸ ਆਰਥਿਕ ਵਿਵਸਥਾ ਤੇ ਉਸਰਿਆ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਤਾਣਾ-ਪੇਟਾ ਅਲੋਪ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਿਆਪਕ ਪੱਧਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸੰਦ ਬਦਲ ਗਏ ਹਨ: ਜਿਵੇਂ ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਟਰੈਕਟਰ, ਹੱਲ ਦੀ ਥਾਂ ਅਧਿਕਤਰ ਟਿਲਰ-ਡਿਸਕਾਂ, ਗੱਡੇ ਦੀ ਥਾਂ ਟਰਾਲੀ, ਖੂਹ ਟਿੰਡਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਖੁਹ ਭਾਗਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਮੋਟਰ-ਪੰਪ, ਇੰਜਣ ਪੰਪ, ਨਹਿਰਾਂ, ਫਲ੍ਹੇ ਦੀ ਥਾਂ ਥਰੈਸਰ, ਕੰਬਾਈਨ, ਕੀਟ-ਨਾਸ਼ਕ ਦਵਾਈਆਂ ਤੇ ਨਦੀਨ-ਨਾਸ਼ਕ ਦਵਾਈਆਂ, ਕੱਚੇ ਮਕਾਨਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਅਧਿਕਤਰ ਪੱਕੇ ਮਕਾਨ, ਦੀਵਿਆਂ ਲੰਘਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਬਲੱਬ, ਟਿਊਬਾਂ, ਖੂਹੀਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਨਲਕੇ, ਟੂਟੀਆਂ, ਮੋਟਰਾਂ ਮਧਾਣੀਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਦੁੱਧ ਰਿੜਕਣ ਦੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ, ਧੁਲਾਈ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਆਦਿ ਆ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਹੁਣ ਕੋਈ ਮੁਟਿਆਰ ਆਪਣੇ ਬਾਬਲ ਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦੀ :
- ਨੌਕਰ ਨਾ ਦਈਂ ਬਾਬਲਾ, ਹਾਲੀ ਪੁੱਤ ਬਥੇਰੇ...
ਇਹ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨਿਰੀ ਸੰਦਾਂ, ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਸਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੁਹਾਂਦਰੇ ਦੇ ਅਹਿਮ ਨਕਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਇਕ ਪਹਿਲੂ ਬਾਰੇ, ਸੂਬਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਇਹ ਕਥਨ ਅਤਿਅੰਤ ਢੁਕਵਾਂ ਹੈ: “ਕਪੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮਿਲਾਂ ਨੇ ਤ੍ਰਿਝੰਣ ਹੂੰਝ ਛੱਡੇ ਨੇ, ਹੁਣ ਨਾ ਚਰਖੇ ਦਾ ਬੈੜ ਖਰਾਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਮਾਹਲ ਟੁਟਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਚਰਮੁਖਾਂ ਨਿਕਲ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਤਕਲੇ ਨੂੰ ਵੱਲ ਪੈ ਕੇ ਤੰਦਾਂ ਟੁਟ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਾ ਹੀ ਚਰਖੇ ਦੀਆਂ ਘੁਕਾਂ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਲੋਕ ਕਵੀ ਇਹ ਕਹੇ ਕਿ-ਜੋਗੀ ਉਤਰ ਪਹਾੜੋਂ ਆਇਆ, ਚਰਖੇ ਦੀ ਘੂਕ ਸੁਣ ਕੇ। ਨਾ ਹੀ ਹੁਣ ਕੋਈ ਬੁਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਚਰਖੇ ਥਾਂਣੀ ਰੁਹਾਨੀ ਰਮਜ਼ਾਂ ਸਮਝਾਏ।
ਹੋਰ ਕਾਰਕ
1. ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛੜੇਂਵਾ: ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਅੰਗ ਵੱਖੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ 'ਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਤੀ ਨਾਲ ਪਰਿਵਰਤਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਪੱਖ ਵਧੇਰੇ ਵਿਕਾਸ ਕਰ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਾਕੀ ਪੱਖ ਪ੍ਰਗਤੀ ਨਾ ਕਰ ਸਕਣ ਤਾਂ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਅਸੰਤੁਲਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਬਣ ਜਾਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛੜੇਂਵਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛੜੇਵਾਂ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੇ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛੜੇਵਾਂ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ 'ਚ ਮੁਕਾਬਲੇ 'ਤੇ ਹੀ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅੰਗ ਜਾਂ ਅੰਸ਼ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਹੋਂਦ ਲਈ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਵੇਂ ਹੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਅੰਗ ਪਦਾਰਥਕ ਸਭਿਆਚਾਰ, ਬੋਧਾਤਮਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਮਾਨਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਝੇ ਹੋਏ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਹੋਂਦ ਲਈ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹਨ। ਸਭਿਆਚਾਰ ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਦੀ ਬਾਹਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੋਰਾਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਵਾਪਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੋਰਾਨ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹਰੇਕ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਹੰਦੀ। ਪਦਾਰਥਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਬੋਧਾਤਮਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਮਾਨਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਪਦਾਰਥਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਬੋਧਾਤਮਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਮਾਨਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਤਟ-ਫਟ ਤੇ ਮਕਾਨਕੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਪਦਾਰਥਕ ਸਭਿਆਚਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਫੌਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੂਸਰੇ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੀ। ਇਸ ਲਈ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰੰਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਦਲਦਾ ਹੈ ਪਰ ਦੂਸਰੇ ਅੰਗ ਤਬਦੀਲੀ ਪੱਖੋਂ ਪਹਿਲੇ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਿੱਛੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛੜੇਵਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਵੀ ਵਾਜਿਬ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਸਭਿਆਚਰਕ ਪਛੜੇਵਾਂ ਦੋ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਅੱਗੜ-ਪਿੱਛੜ ਰਹਿ ਜਾਣ ਦੀ ਸਥੀਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਅੰਗਾ ਵਿੱਚ ਆਈ ਤਬਦੀਲੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅੰਗ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਦਲਣ 'ਤੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਅੰੰਗਾਂ ਦੇ ਕਾਫ਼ੀ ਪਿਛੇ ਰਹਿ ਜਾਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛੜੇਵੇਂ ਦੀ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖਿਅਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਪਦਾਰਥਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸੰਸਥਾਗਤ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਤਾਂ ਹੋਈਆਂ ਪਰ ਬੋਧਾਤਮਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਮਾਨਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਪੈਟਰਨ ਲਗਭਗ ਉਸੇ ਤਰਾਂ ਹੀ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਸਿਖਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਮਸਜਿਦ, ਮੰਦਰ, ਜਾਂ ਗੁਰੂਦਵਾਰੇ ਭਾਵੇਂ ਅਜੋਕੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ, ਕਾਲਜ ਜਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਏ ਹਨ ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਗਿਆਨ ਬਾਰੇ ਸਾਡਾ ਬੋਧ ਵੀ ਬਦਲ ਚੱਕਿਆ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਵਜੋਂ ਡਿਗਰੀ ਤਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਜਿਸ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਨਾ ਮਾਤਰ ਹੋਈ, ਉਹ ਹੈ ਪ੍ਰਤੀਮਾਨਕ ਸਭਿਆਚਾਰ। ਸੰਸਥਾਗਤ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਸਾਡੇ ਲਈ ਗੁਰੂ-ਸ਼ਿਸ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿਮਾਨ ਜਾਂ ਕਦਰਾਂ ਉਹ ਹੀ ਹਨ, ਜੋ ਪੁਰਾਤਨ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦੂਸਰੇ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੋਰਾਨ ਹੋਈ ਹੈ।
2. ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਖਿੰਡਾਓ: ਸਮਾਜ ਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਸ਼-ਪਾਸਾਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਥਾਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਸਮਾਜ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਾਢ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਸਮਾਜ ਆਪਣਾ ਲੈਣ ਤਾਂ ਇਸ ਅਮਲ ਨੂੰ ਖਿੰਡਾਅ ਜਾਂ ਅੰਸ਼-ਪਸਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੀਆਂ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਢਾਂ ਇੱਕ ਥਾਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਥੋਂ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਬਾਕੀ ਖਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ੈਲੀਆਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਭਿਆਚਾਰਕ-ਖਿੰਡਾਓ ਅਧਿਨ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅੰਸ਼ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਸਨੇ ਬਹੁਤੇ ਅੰਸ਼ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਫਿੱਟ ਕੀਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਭਾਵ
ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਰੁਪਾਂਤਰਣ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਪਸੀ ਮੇਲ-ਮਿਲਾਪ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ(Globalization) ਦੇ ਪਸਾਰ ਨਾਲ ਤਕਨਾਲੌਜੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਮੇਲ ਮਿਲਾਪ 'ਤੇ ਪਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਸੱਥਾਂ ਨਹੀਂ ਜੁੜਦੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮੇਲੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਲੋਕ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਰਾਹੀਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਰਾਬਤਾ ਕਾਇਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਜ਼ਰੀਏ ਲੋਕ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਇੱਕ ਦੂਸਰੇ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਾਇਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸੋ, 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਤਕਨੀਕੀ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਉੱਨਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ਼ ਸਭਿਆਚਾਰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਰੁਪਾਂਤਰਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸੋ, ਇਹ ਤੱਤ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਰੁਪਾਂਤਿਰਤ ਕਰਨ 'ਚ ਰੋਲ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਰੁਪਾਂਤਰਣ ਨਿੱਕੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਵੀ ਅਤੇ ਧੀਮੀ ਗਤੀ ਨਾਲ ਵੀ ਭਾਵ ਦੋਹਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ਼ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਮਸਲਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਰੁਪਾਂਤਰਣ ਉਸਾਰੂ ਹੈ ਜਾਂ ਨਿਘਾਰੂ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਨਬਜ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ਼ ਜੁੜੀ ਲੋਕਾਈ ਦੀ ਹੋਂਦ ਸਥਾਪਿਤ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ ਤੇ ਵਿਕਾਸ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸਿੱਟਾ
ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਰੁਪਾਂਤਰਣ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦਾ ਹੀ ਦੂਜਾ ਨਾਂ ਕਿਸੇ ਹੱਦ ਤੱਕ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਭਿਆਚਾਰ ਬਦਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਕ਼ੁਦਰਤ ਜਾਂ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸੋ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਰੁਪਾਂਤਰਣ ਇੱਕ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਰਹਿਣ ਵਾਲ਼ੇ ਸਦੀਵੀ ਵਰਤਾਰਿਆਂ 'ਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਭਿਆਚਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ
ਪਾਵਰ ਰੇਂਜਰਸ (ਫ਼ਿਲਮ)
ਸੇਬਾਨ ਦੀ ਪਾਵਰ ਰੇਂਜ਼ਰਸ  ਇੱਕ 2017 ਅਮਰੀਕੀ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਡੀਨ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸਿਤ ਉਹੀ ਨਾਮ ਦੀ ਫਰੈਂਚਾਈਜ਼ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋਹਨ ਗੈਟਿਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਤੀਜੀ ਪਾਵਰ ਰੇਂਜਰਾਂ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਰੀਬੂਟ ਹੈ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਕਾਮੇ ਦੇ ਨਾਲ ਮੋਟੀ ਮੋਰਫਿਨ ਪਾਵਰ ਰੇਂਜਰਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਡੈਕ੍ਰੇ ਮੋਂਟਗੋਮਰੀ, ਨਾਓਮੀ ਸਕਾਟ, ਆਰਜੇ ਸਾਈਲਰ, ਬੇਕੀ ਜੀ, ਲੂਡੀ ਲਿਨ, ਬਿੱਲ ਹਾਡਰ, ਬ੍ਰੈਨ ਕ੍ਰੈਨਸਟਨ, ਅਤੇ ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਬੈਂਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਮੁੱਢਲੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਫਲ ਰਹੀ ਹੈ. ਸਾਲ 2019 ਤਕ, ਪਾਵਰ ਰੇਂਜਰਸ ਵਿੱਚ 20 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥੀਮਡ ਲੜੀ ਦੇ 26 ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਜ਼ਨ ਅਤੇ 1995, 1997 ਅਤੇ 2017 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਤਿੰਨ ਥੀਏਟਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਸਾਲ 2010 ਵਿੱਚ, ਲੜੀ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈਮ ਸਬਨ ਨੇ ਵਾਲਟ ਡਿਜ਼ਨੀ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 2018 ਵਿੱਚ ਹਸਬਰੋ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਮਾਸਟਰ ਖਿਡੌਣਾ ਲਾਇਸੰਸਧਾਰਕ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ. ਇਸ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਸਾਨਾਨ ਬ੍ਰਾਂਡਜ਼ ਅਤੇ ਹੈਸਬਰੋ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਾਲਾ the 522 ਮਿਲੀਅਨ ਦੇ ਸੌਦੇ ਵਿੱਚ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਸਾਬਕਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ। ਹਸਬਰੋ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਉਤਪਾਦ 2019 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣਗੇ।
ਕਿਉਂਕਿ ਪਾਵਰ ਰੇਂਜਰਸ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਫੁਟੇਜ ਸੁਪਰ ਸੇਨਟਾਈ ਲੜੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਲੜੀ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ. ਹਰ ਲੜੀਵਾਰ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਟੀਮ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਾਵਰ ਰੇਂਜਰਜ਼ ਨੂੰ ਰੂਪ ਦੇਣ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪਾਇਲਟ ਬੇਅੰਤ ਅਸਾਲਟ ਮਸ਼ੀਨਾਂ, ਜੋ ਜ਼ੌਰਡਜ਼, ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ. ਮੁ seriesਲੀ ਲੜੀ ਮਾਈਟੀ ਮੋਰਫਿਨ ਵਿੱਚ, ਵਿਜ਼ਰਡ ਜ਼ੋਰਡਨ ਰੀਟਾ ਰਿਪੁਲਸਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ "ਅੱਲੜਵਾਨ ਨੌਜਵਾਨ" ਨੂੰ ਭਰਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ "ਮੋਰਫਡ" ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਰੇਂਜਰ ਰੰਗਦਾਰ ਕੋਡ ਵਾਲੀ ਚਮੜੀ ਦੇ ਤੰਗ ਸਪੈਨਡੇਕਸ ਸੂਟ ਅਤੇ ਧੁੰਦਲੇ ਵਿਸਰਾਂ ਨਾਲ ਹੈਲਮੇਟ ਪਹਿਨੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਰੇਂਜਰਾਂ ਦੇ ਰੰਗ, ਹੈਲਮਟ ਡਿਜ਼ਾਈਨ, ਅਤੇ ਨਾਬਾਲਗ ਸਟਾਈਲਿੰਗ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਸਕਰਟ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ. ਮੋਰਫਡ ਰੇਂਜਰਸ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵਧੀਆਂ ਤਾਕਤ, ਹੰ।ਣਸਾਰਤਾ, ਚੁਸਤੀ ਅਤੇ ਲੜਾਈ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ. ਕਈਆਂ ਕੋਲ ਅਲੌਕਿਕ ਜਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਰ-ਸਪੀਡ, ਐਲੀਮੈਂਟ ਹੇਰਾਫੇਰੀ, ਵਧੇਰੇ ਸੰਵੇਦਨਾਤਮਕ ਧਾਰਣਾ ਜਾਂ ਅਦਿੱਖਤਾ. ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਰੇਂਜਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਹਥਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਲੜਾਈ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਆਮ ਹਥਿਆਰ. [ਨੋਟ 1] ਜਦੋਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗ ਅਕਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਧਦੇ ਹਨ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਕਰਦੇ ਹਨ), ਰੇਂਜਰ ਇਕੱਲੇ ਜ਼ੋਰਡਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵੱਡੇ ਮੇਗਾਜ਼ੋਰਡ ਵਿੱਚ ਜੋੜਦੇ ਹਨ.
ਪੰਜ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰੇਂਜਰਸ ਟੀਮਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਰੇਂਜਰਸ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ. ਕੁਝ ਅਪਵਾਦਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਰੇਂਜਰਾਂ ਦੀ ਹਰੇਕ ਟੀਮ ਸੰਮੇਲਨ ਦੇ ਇੱਕ ਆਮ ਸਮੂਹ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਾਈਟੀ ਮੌਰਫਿਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਲੜੀਵਾਰ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਕੇਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ: ਪਾਵਰ ਰੇਂਜਰ ਆਪਣੀ ਰੇਂਜਰ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿੱਜੀ ਲਾਭ ਜਾਂ ਇੱਕ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਵਰਤ ਸਕਦੇ. ਲੜੋ (ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਦੁਸ਼ਮਣ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ), ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪਾਵਰ ਰੇਂਜਰ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸ ਸਕਦੇ ਹਨ. [ਨੋਟ 2] ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੁਪਰ ਸੇਨਟਾਈ ਵਿਚ, ਹਰ ਪਾਵਰ ਰੇਂਜਰਸ ਟੀਮ ਦਾ ਰੰਗ ਪੈਲਅਟ ਹਰ ਲੜੀ ਨੂੰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ. ਨੋਟ ਹਰ ਰੇਂਜਰ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਲਾਲ ਅਤੇ ਨੀਲਾ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੀਲਾ ਰੇਂਜਰ ਹਰ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪਾਵਰ ਰੇਂਜਰਸ ਡਿਨੋ ਚਾਰਜ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਐਲਜੀਬੀਟੀਕਿਊ ਅਤੇ ਆਟੀਸਟਕ ਸੁਪਰਹੀਰੋਜ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਫ੍ਰੈਂਚਾਈਜ਼ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈਮ ਸਬਨ ਆਪਣੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਫਰਮ ਦੇ ਅਧੀਨ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਆਏ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ 22 ਮਾਰਚ 2017 ਨੂੰ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਦੇ ਰਿਜੇਂਸੀ ਪਿੰਡ ਥਿਏਟਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 24 ਮਾਰਚ 2017 ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ ਹੋਈ ਸੀ। ਰਿਲੀਜ਼ 'ਤੇ ਮਿਕਸ ਰਿਲੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ' ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਅਸਮਾਨ ਟੋਨ, ਪ੍ਰੋਡਕਟ ਪਲੇਸਮੈਂਟ ਅਤੇ ਡਿਵਾਈਰਗੈਂਸ ਇਸਦੇ ਸਰੋਤ ਸਮੱਗਰੀ ਤੋਂ, ਪਾਵਰ ਰੇਂਜਰਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ $ 142 ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਦਾ ਲੇਬਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਫ਼ਿਲਮਿੰਗ
ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜਨਵਰੀ 2016 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਲੇਕਿਨ ਇਸ ਦਾ ਮੁੜ ਨਿਯਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 29 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਵੈਨਕੂਵਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 28 ਮਈ, 2016 ਨੂੰ, ਫਿਲਿੰਗ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।  ਅਡੀਸ਼ਨਲ ਫਿਲਨਿੰਗ ਅਕਤੂਬਰ 2016 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।  ਇੱਕ ਕਾਸਟ ਮੈਂਬਰ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਲੰਬਾ ਵਾਇਰ ਜੰਪ ਲਈ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਇਸਦਾ ਸੁਤੰਤਰ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਫ਼ਿਲਮ ਡੋਲਬੀ ਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਡੌਬੀ ਐਟਮਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਰਿਲੀਜ਼
ਅਸਲ ਵਿੱਚ 22 ਜੁਲਾਈ, 2016 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸੀ, ਲੈਨਜਗੇਟ ਨੇ 24 ਮਾਰਚ, 2017 ਨੂੰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ 17 ਮਾਰਚ, 2017 ਨੂੰ ਬਰਲਿਨ, ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਮਿਲਿਆ। ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਰੇਂਜਰਜ਼ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ ਮਾਰਚ 22, 2017 ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ। ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1995 ਤੋਂ ਇਕੱਠੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2017 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਆਤੀ ਲੋਕ
ਆਤੀ (Ati) ਇੱਕ ਨੇਗਰਿਟੋ ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਹੈ ਜੋ ਦੱਖਣ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਫ਼ਿਲਪੀਨਜ਼ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਸਾਇਆ ਪਰ ਭਾਗ ਦੇ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ।
ਫਿਲਿਪੀਨਜ ਵਿੱਚ ਕਈ ਹੋਰ ਨੇਗਰਿਟੋ ਜਾਤੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ - ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੂਜੋਨ ਦੇ ਆਏਤਾ ਲੋਕ, ਪਲਾਵਨ ਦੇ ਬਤਕ ਲੋਕ ਅਤੇ ਮਿੰਦਨਾਓ ਦੇ ਮਮਨਵਾ ਲੋਕ - ਜਿਹਨਾਂ ਨਾਲ ਆਤੀ ਜੇਨੇਟਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਲ ਤੋਂ 20,000 ਤੋਂ 30,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹਿਮ ਯੁਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਤਾ ਹੇਠਾਂ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤਾ ਪਾਣੀ ਬਰਫ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਮਾਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਭੂਵਿਗਿਆਨਿਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤਦ ਬੋਰਨਿਓ ਦੇ ਟਾਪੂ ਅਤੇ ਫਿਲਿਪੀਨਜ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੁੱਲ ਅਸਤਿਤਵ ਵਿੱਚ ਸੀ ਜੋ ਹਿਮ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਤੀ, ਆਏਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਫਿਲਿਪੀਨੀ ਨੇਗਰਿਟੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਇਸ ਪੁੱਲ ਉੱਤੇ ਚਲਕੇ ਹਜ਼ਾਰਹਾ ਸਾਲ ਪੂਰਵ ਫਿਲਿਪੀਨਜ ਦੇ ਵਿਸਾਇਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਜ਼ਬਾਨੀ ਰਵਾਇਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਵਿਸਾਇਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਬਿਸਾਇਆ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਇਥੋਂ ਦੇ ਵਾਸੀ ਹਨ।
ਦਸ ਬੋਰਨੀਆ ਦਾਤੂ ਅਤੇ ਬਿਨੀਰਾਇਨ ਫੈਸਟੀਵਲ ਬਾਰੇ ਦੰਤ ਕਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ 12ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਭਾਰਤੀਕ੍ਰਿਤ ਮੂਲਵਾਸੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਨ, ਬਿਸਾਇਆ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪੁਰਖੇ ਰਾਜਾ ਮਾਕਾਤੂਨੋ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮਾਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਬੋਰਨੀਓ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਨਿਕਲ ਤੁਰੇ ਸਨ। ਦਾਤੂ ਪੁਤੀ ਅਤੇ ਦਾਤੂ ਸੁਮਾਕਵੇਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬਲਾਨਗੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤੀਆ ਤੇ ਸਫ਼ਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪਨਾਏ (ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਐਨਿਨੀਪੇ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ)ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਤਟ ਤੇ ਸੁਆਰਾਗਨ ਕਹਾਉਂਦੀ ਇੱਕ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉਤਰੇ ਅਤੇ ਪੋਲਪੋਲਾਂ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਆਤੀ ਸਰਦਾਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰੀਕੂਦੋ ਕੋਲੋਂ ਇੱਕ ਹਾਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੋਨੇ ਦਾ ਸਲਾਕੋਟ (ਰਤਨ ਜੜਿਆ ਵੱਡਾ ਟੋਪ) ਕੀਮਤ ਦੇ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਲਈ ਸੀ। ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਆਤੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਮੈਦਾਨ ਅਤੇ ਦਰਿਆ ਮਲਾਇਆਂ ਨੂੰ। ਇਸ ਮੀਟਿੰਗ ਦੀ ਯਾਦ ਆਤੀ-ਆਤੀਹਨ ਤਿਉਹਾਰ ਦੁਆਰਾ ਤਾਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਦੰਤ ਕਥਾ ਨੂੰ ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਚੁਣੌਤੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਸਪੇਨੀ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਮਹਿੰਮ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕਬੀਲੇ ਨੇ ਸਪੇਨੀ ਧਾੜਵੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਪਨਾਏ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੋਲੋਨਾਈਜੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹੋਏ।
ਹੁਣ, ਇਸ ਕਬੀਲੇ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੇ ਕਬਜ਼ਿਆਂ, ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਬੋਰਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਕਾਰਨ ਖਤਰਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਮੱਸਿਆ ਵਿਤਕਰੇ ਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਪੀਨਜ਼ ਦੇ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਸੰਥਾਲੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ
ਸੰਥਾਲੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸੰਥਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਵਰਜਨ ਹੈ। ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਸਾਈਟ 2 ਅਗਸਤ 2018 ਨੂੰ ਆਰੰਭ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਵਜੋਂ  ਸੰਤਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਆਪਣੇ ਵਰਣਮਾਲਾ, ਓਲ ਚੀਕੀ, ਵਰਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸੰਥਾਲੀ, ਮੁੰਡਾ ਉਪ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਰਗ ਜੋ ਕਿ ਆਸਟਰੋਏਸ਼ੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ( ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ, ਭੂਟਾਨ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ) ਵਿੱਚ 74 ਲੱਖ ਲੋਕ ਬੋਲਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਫਿਰ ਸਤੰਬਰ 2017 ਵਿਚ, ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਨੇ ਢਾਕਾ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੀਟਅਪ ਵਿਚ ਸੰਥਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਨਾਲ ਇਕ ਹੋਰ ਬੈਠਕ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਜਿੱਥੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿਚ ਤੇਜ਼ੀ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਕਮੀਡੀਆ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੁਆਰਾ 30 ਦਸੰਬਰ, 2017 ਨੂੰ ਸੰਥਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਢਾਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਆਨਲਾਈਨ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਸੰਥਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉੜੀਸਾ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨ ਯੂਜਰ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ 11 ਮਾਰਚ, 2018 ਨੂੰ ਓਡੀਸ਼ਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੰਥਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਭਾਸ਼ਾ ਕਮੇਟੀ ਨੇ 28 ਜੂਨ 2018 ਨੂੰ ਸੰਥਾਲੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਆਖਿਰਕਾਰ ਸੰਥਾਲੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸਾਈਟ ਨੂੰ 2 ਅਗਸਤ 2018 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ 20ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਅਧੀਨ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਵਧਾਏ ਲੇਖ
ਬੰਬਰ
thumb|ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਤੋਂ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਬੀ -2 ਆਤਮਾ ਬੰਬਰ ਜਾਂ ਬੌਮਬਰ ਇੱਕ ਲੜਾਕੂ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਹਵਾ-ਟੂ-ਭੂਮੀ ਹਥਿਆਰਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੰਬਾਂ) ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਟਾਰਪੇਡੋ ਅਤੇ ਗੋਲੀਆਂ ਫਾਇਰਿੰਗ ਜਾਂ ਏਅਰ-ਲਾਂਚ ਕਰੂਜ਼ ਮਿਸਲਾਂ ਦੀ ਤਾਇਨਾਤੀ ਕਰਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਰਗੀਕਰਨ
right|thumb|ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਟੂਪੋਲਵ ਟੂ-160 ਰਣਨੀਤਕ ਬੰਬਰ
ਰਣਨੀਤਕ
ਰਵਾਇਤੀ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਪਲਾਈ ਆਧਾਰ, ਬਲਾਂ, ਫੈਕਟਰੀਆਂ, ਸ਼ਿਪਯਾਰਡ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਆਦਿ ਦੇ ਨਾਲ ਰਣਨੀਤਕ ਟੀਚਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੁਆਰਾ ਲੁੱਟ-ਮਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਸੀਮਿਤ ਕਰਕੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਜਾਂ ਉਦਯੋਗਿਕ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਮੌਜੂਦਾ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਣਨੀਤਕ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਰਣਨੀਤਕ ਬੰਬ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਬੀ -2 ਆਤਮਾ, ਬੀ -52 ਸਟ੍ਰੋਟੋਫੋਰਟੇਸ਼ਨ, ਤੁਪੋਲਵ ਟੂ -95 'ਬੇਅਰ', ਤੁਪੋਲਵ ਟੂ -22 ਐਮ 'ਬੈਕਫਾਇਰ'; ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਦਾਹਰਣ ਹਨ: ਗੋਥਾ ਜੀ.ਆਈ.ਵੀ., ਆਵਰੋ ਲੈਨਕੈਸਟਰ, ਹੀਿੰਕਲ ਹੀ-111, ਜੰਕਰਜ਼ ਜੁ 88, ਬੋਇੰਗ ਬੀ -17 ਫਲਾਇੰਗ ਕਿਲੇ, ਕੰਸੋਲਿਡੇਟਿਡ ਬੀ -24 ਲਿਬਰੇਟਰ, ਬੋਇੰਗ ਬੀ -29 ਸੁਪਰਫ਼ੈਸ਼ਰ ਅਤੇ ਤੁਪੋਲਵ ਟੂ -16 'ਬੈਜ਼ਰ'.
ਟੇਕਟੇਕਲ
ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਰੇਸਾਂ' ਤੇ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਛੋਟੇ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ' ਇਹ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿਹਾਰਕ ਬੰਕਰ ਕਲਾਸ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਈ ਹੋਰ ਹਵਾਈ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਧੁੰਦ ਮਾਰਦੀ ਹੈ: ਲਾਈਟ ਬੰਬਰਰ, ਮਾਡਰਨ ਬੰਬਾਰ, ਡਾਇਵ ਬੰਬਾਰ, ਇੰਟਰਡੱਕਟਰ, ਲੜਾਕੂ ਬੰਬ, ਹਮਲੇ ਦੇ ਜਹਾਜ਼, ਮਲਟੀਰੋਲ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼, ਅਤੇ ਹੋਰ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਸ ਵੇਲੇ, ਯੂਐਸ ਅਤੇ ਰੂਸ ਆਪਣੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਬੰਬ ਫਲੀਟਾਂ, ਯੂਐਸਐਫ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀਓਪ ਗ੍ਰੁੰਮੈਨ ਬੀ 21 ਅਤੇ ਪਾਕ ਡੀਏ ਨਾਲ ਰੂਸੀ ਹਵਾਈ ਫੋਰਸ ਦੇ ਨਾਲ ਬਦਲਣ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 1 999 ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਐੱਫ ਐੱਸ ਐੱਫ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ 2030 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ - 2040 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਬੌਬੋਰ ਫਲੀਟ ਲਈ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ 20 -20 ਦੇ ਵਿੱਚ ਬੀ -21 ਦੀ ਤੈਨਾਤੀ ਲਈ ਨਿਯਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ 2037 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਬੌਬਰ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ. ਹਾਲਾਂਕਿ ਬੀ -21 ਨੇ ਪੰਜਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਏ.ਏ.-21 ਗ੍ਰੋਲਕਰਾਂ, ਬਿਸਟਿਕ ਰਾਡਾਰ ਅਤੇ ਸਰਗਰਮ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਿਕਲੀ ਸਕੈਨ ਐਰੇ ਰਾਡਾਰ) ਦਾ ਜਵਾਬ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਇਹ ਵਧ ਰਹੀ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਅਰਧ-ਵਿਕਸਤ ਫੌਜੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੇ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਦੇ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਤੀਜਾ ਕਾਰਨ ਘੱਟ ਖਤਰੇ ਦੇ ਪੱਧਰ (ਇਰਾਕ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ) ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਹਵਾ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦ (GWOT ਲਈ ਸੀਏਸ) ਲਈ ਗਲੋਬਲ ਯੁੱਧ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਵਾਈ ਹਮਾਇਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੀ -21 ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕੋ ਥਾਂ 'ਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰਹਿਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ (ਜਿਸਨੂੰ ਸਬਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਬਰ ਜਹਾਜ਼
ਅਕਾਲਗੜ੍ਹ (ਕਪੂਰਥਲਾ)
ਅਕਾਲਗੜ੍ਹ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਸੰਬੰਧੀ ਅੰਕੜੇ
2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਅਕਾਲਗੜ੍ਹ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਵੋਡਕਾ
alt=Vodka bottles on display|thumb|300x300px|ਸੇਨੋਕ, ਪੋਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਟੋਰ ਵਿੱਚ ਵੋਡਕਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਲਕੋਹਲਾ ਦੀ ਵੱਡੀ ਚੋਣ ਵੋਡਕਾ (ਪੋਲਿਸ਼ ਤੋਂ: wódka, ਰੂਸੀ: водка [votkə]) ਇੱਕ ਡਿਸਟਿਲਿਡ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਦਾਰਥ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਈਥਾਨੋਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਅਸ਼ੁੱਧੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁਆਦਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਵੋਡਕਾ ਅਨਾਜ ਜਾਂ ਆਲੂਆਂ ਦੀ ਸਪੁਰਦਗੀ ਰਾਹੀਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਫਰਮੈਂਟਡ ਕੀਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਆਧੁਨਿਕ ਬ੍ਰਾਂਡ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਰਰੋਕ, ਕੁਯਾਰਾਨਬੌਂਗ ਅਤੇ ਬਮੋਰਾਰਾ, ਫਲਾਂ ਜਾਂ ਖੰਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
1890 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ, ਮਿਆਰੀ ਪੋਲਿਸ਼, ਰੂਸੀ, ਬੇਲਾਰੂਸੀਅਨ, ਯੂਕਰੇਨੀ, ਐਸਟੋਨੀਅਨ, ਲੈਟਵੀਅਨ, ਲਿਥੁਆਨੀਅਨ ਅਤੇ ਚੈੱਕ ਵੋਡਕਾ 40% ਏਬੀਵੀ ਜਾਂ ਅਲਕੋਹਲ ਹਨ (80 ਯੂ ਐਸ ਪ੍ਰੋਟ), ਜੋ ਕਿ ਰੂਸੀ ਕੈਮਿਸਟਮ ਦਮਿਤਰੀ ਮੈਂਡੇਲੀਵ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ' ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਯੂਰੋਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਕਿਸੇ ਵੀ "ਯੂਰਪੀਅਨ ਵੋਡਕਾ" ਲਈ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 37.5% ਏਬੀਵੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ "ਵੋਡਕਾ" ਵਜੋਂ ਵੇਚੇ ਜਾਂਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 40% ਦੀ ਅਲਕੋਹਲ ਸਮੱਗਰੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਬੇਸੁਰਤੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵੋਡਕਾ ਦੀਆਂ ਵੇਚੀਆਂ ਵਿੱਚ 40% ਏ ਬੀ ਵੀ ਹੈ।
ਵੋਡਕਾ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ"ਸਾਫ਼" (ਪਾਣੀ, ਬਰਫ਼ ਜਾਂ ਹੋਰ ਮਿਕਸਰ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ)ਪੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਅਕਸਰ ਰੂਸ, ਬੇਲਾਰੂਸ, ਪੋਲੈਂਡ, ਯੂਕਰੇਨ, ਲਿਥੁਆਨੀਆ, ਲਾਤਵੀਆ, ਐਸਟੋਨੀਆ, ਸਵੀਡਨ, ਨਾਰਵੇ ਦੇ ਵੌਡਕਾ ਬੈਲਟ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਠੰਢੇ ਫਰੀਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਸੇਵਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਨਲੈਂਡ ਅਤੇ ਆਈਸਲੈਂਡ ਇਸਨੂੰ ਕਾਕਟੇਲ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਤ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੋਡਕਾ ਮਾਰਟਿਨਿ, ਕੌਸਮੋਪੋਲਿਟਨ, ਵੋਡਕਾ ਟੌਨੀਕ, ਸਕ੍ਰਡ੍ਰਾਈਵਰ, ਗਰੇਹਾਉਂਡ, ਬਲੈਕ ਜਾਂ ਵਾਈਟ ਰੂਸੀ, ਮਾਸਕੋ ਮੁਲੇ ਅਤੇ ਬਲੱਡ ਮਰੀ।
ਅੱਜ
ਦਿ ਪੈਂਗੁਅਨ ਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਸਪਿਰਟ ਐਂਡ ਲੀਕੁਅਰਜ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਇਸ ਦੇ ਘੱਟ ਪੱਧਰ ਦੇ ਫੁਸਲ ਤੇਲ ਅਤੇ ਕਨਜਨਰ-ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਜਿਹੜੀਆਂ ਸੁਆਦ ਆਤਮਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਜੋ ਭਾਰੀ ਖਪਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ-ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਨੂੰ 'ਸੁਰੱਖਿਅਤ' ਰੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਨਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।"
ਸਾਲ 2000 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਗਾਹਕਾਂ ਅਤੇ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਬਦਲਾਵ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਕਈ 'ਆਰਟਿਸੀਨਲ ਵੋਡਕਾ' ਜਾਂ 'ਅਲਟਰਾ ਪ੍ਰਿਮਿਅਮ ਵੋਡਕਾ' ਬ੍ਰਾਂਡ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਲਕੋਹਲ
ਪੰਜਾਬੀ ਸਕੈੱਚਸ
ਪੰਜਾਬੀ ਸਕੈੱਚਸ,(ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:Punjabi Sketches), ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਬਾਰੇ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਹੈ ਜੋ ਸੰਨ 1890 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਸੀ।ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਛਪਣ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤੇੜੇ ਦੇ ਕਾਲ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਸੁਚਿਤਰ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਹੁਣ ਡਿਜੀਟਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਫਟ ਕਾਪੀ ਵਜੋਂ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਤੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਲਿੰਕ ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹੈ:
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਬਾਰੇ ਡਿਜੀਟਲ ਪੁਸਤਕਾਂ
ਢੰਡਵਾੜ
ਢੰਡਵਾੜ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਫਿਲੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਗਰਾੰਸ਼ ਜ਼ਿਲਾ
ਇਹ ਅਲਬਾਨਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਗ ਹੈ।
ਭੂੰਦੜ, ਬਠਿੰਡਾ
ਭੂੰਦੜ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਰਾਮਪੁਰਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸਾਵਿਤਰੀ ਬ੍ਰਤਾ
ਵਿਆਹੁਤਾ ਹਿੰਦੂ ਔਰਤਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਜਿੰਦਾ ਹਨ, ਇਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਮਰਪਣ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੁੱਖਣਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਲਈ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਵਟ-ਸਾਵਿਤਰੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਮੂਲ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਵਰਤ ਸਾਵਿਤਰੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਸਤਿਆਵਾਨ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਦੁਆਰਾ ਲਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਸੀ।
ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੰਤਕਥਾ
ਵ੍ਰਤ ਦਾ ਨਾਂ ਮਦਰਾ ਦੇਸਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਅਸਵਪਤੀ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਧੀ ਸਾਵਿਤਰੀ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸੱਤਿਆਵਾਨ, ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਪਿਤਾ ਦਯੂਮਤਸੇਨ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ। ਉਹ ਮਹਿਲ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਸਹੁਰੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗੀ। ਇੱਕ ਸਮਰਪਿਤ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਨੂੰਹ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਲੱਕੜਾਂ ਕੱਟਦੇ ਸਮੇਂ ਸਤਿਆਵਾਨ ਦਾ ਸਿਰ ਮੁੜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਦਰੱਖਤ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਤਦ ਯਮ, ਮੌਤ ਦੇਵਤਾ, ਸਤਿਆਵਾਨ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਖੋਹਣ ਲਈ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ, ਸਾਵਿਤਰੀ ਨੇ ਯਮਰਾਜ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਜੇ ਕੁਝ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਚਲਦੀ ਸੀ। ਸਾਵਿਤਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਯਮਰਾਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਜਾਨ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਜਲਦੀ ਹੀ ਸਤਿਆਵਾਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਗੁਆਚਿਆ ਰਾਜ ਮੁੜ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ।
ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ
ਸਾਰੀਆਂ ਹਿੰਦੂ ਔਰਤਾਂ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ਸਾਵਿਤਰੀ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਵਜੋਂ ਪੂਜਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ ਮਨਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਵੇਰੇ-ਸਵੇਰੇ, ਔਰਤਾਂ ਸ਼ੁੱਧ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਨਵੇਂ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਚੂੜੀਆਂ ਪਹਿਨਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਸਿੰਦੂਰ ਲਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਨੌਂ ਕਿਸਮ ਦੇ ਫਲ ਅਤੇ ਨੌਂ ਕਿਸਮ ਦੇ ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗਿੱਲੀਆਂ ਦਾਲਾਂ, ਚੌਲ, ਅੰਬ, ਕਟਹਲ, ਖਜੂਰ ਦੇ ਫਲ, ਕੇਂਦੂ, ਕੇਲੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਫਲ ਭੋਗ (ਭੇਂਟ) ਵਜੋਂ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਵਿਤਰੀ ਵ੍ਰਤ ਕਥਾ ਨਾਲ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਰਤ ਖ਼ਤਮ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬੀਬੀਆਂ ਨੇ ਭੋਗ ਪਾਇਆ। ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ, ਜਦੋਂ ਪੂਜਾ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਮੱਥਾ ਟੇਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਓਹਾਰ
ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ
ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ (1908–1997) ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਗਲਪ ਲੇਖਕ ਸਨ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜੋ ਵੰਡ ਦੇ ਦੁਖਾਂਤ ਤੋਂ ਦੁਖੀ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਸੇਖੋਂ ਦਾ ਜਨਮ ਲਾਇਲਪੁਰ, ਪੰਜਾਬ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ (ਮੌਜੂਦਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਨੇੜੇ ਦਾਖਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ ਪਰ ਅੰਤਰਮੁਖੀ ਸਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਵਧੇਰੇ ਵਿਹਾਰਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸੀ, ਸਿੱਖ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵਿਆਹੁਤਾ ਵਿਵਾਦ ਸੀ ਜੋ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਰੰਗਦਾ ਹੈ। ਸੇਖੋਂ ਨੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀਆਂ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਸਾਂਝੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਬਲਯੂ.ਐਚ. ਔਡੇਨ ਅਤੇ ਸਟੀਫਨ ਸਪੈਂਡਰ। ਪਰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਸਰੋਤਿਆਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਟਕਕਾਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਈ। ਆਪਣੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਕਈ ਦੱਖਣ-ਏਸ਼ੀਅਨ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ (ਫੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਫੈਜ਼, ਹਰੀਵੰਸ਼ ਰਾਏ ਬੱਚਨ, ਬੁੱਧਦੇਵ ਬੋਸ) ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਿਖਾਈ ਪਰ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ।
ਸਾਹਿਤਕ ਜੀਵਨ
ਉਸਦੇ ਇੱਕ-ਐਕਟ ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਛੇ ਘਰ (1941) ਇੱਕ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸਫਲਤਾ ਸੀ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਟਕ ਭਾਵੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਇੱਕ ਧੀ-ਮਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦੁਖਦਾਈ ਅੰਤਰ-ਸੰਬੰਧ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਆਪਣੇ ਸਮਕਾਲੀ ਮੁਲਕ ਰਾਜ ਆਨੰਦ ਵਾਂਗ ਸੇਖੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ। ਉਹ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਖਤਮ ਹੋਣ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਨੇ ਚਾਰ ਵਾਰ, ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਸੰਸਦ ਲਈ ਚੋਣ ਲੜੀ, ਪਰ ਕਦੇ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕੀ।
ਉਸਦੀ ਬਹੁਤੀ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਮਾਜਿਕ ਸਰਗਰਮੀ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਹੈ, ਪਰ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਦੁਬਿਧਾਵਾਂ ਸੂਖਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਨਾਟਕਾਂ ਨੂੰ ਸਟੇਜ 'ਤੇ ਬਹੁਤੀ ਸਫਲਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਕਵਿਤਾ ਵੀ ਲਿਖੀ, ਅਤੇ ਕਈ ਪੂਰੇ-ਲੰਬਾਈ ਵਾਲੇ ਨਾਟਕ ਵੀ ਲਿਖੇ, ਜਿਆਦਾਤਰ ਆਧੁਨਿਕ ਥੀਮਾਂ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਰਦ-ਔਰਤ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਟਕ ਵਾਰਿਸ ਕਵੀ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਮ-ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਿੱਖ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਉਭਾਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ। ਵਧੇਰੇ ਸਮਕਾਲੀ ਮਿੱਤਰ ਪਿਆਰਾ (ਪਿਆਰਾ ਦੋਸਤ), ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦੀ ਧਾਰਨਾ 'ਤੇ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਲੈਨਿਨ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਉਸਦਾ ਨਾਟਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦਸ ਪੂਰੀ-ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਨਾਟਕਾਂ ਅਤੇ ਚਾਰ ਇੱਕ-ਐਕਟ ਨਾਟਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਚਲਦਾ ਹੈ।
ਉਸ ਨੇ ਪੰਜ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵੀ ਲਿਖੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤੀਜਾ ਪਹਿਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ ਦੋ ਨਾਵਲ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਨਾ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਈ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਲਿਖੇ। ਉਸਦੀਆਂ ਵਿਦਵਤਾ ਭਰਪੂਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਆਰਥ, ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੰਮ, ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ (ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
1972 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਮਿੱਤਰ ਪਿਆਰਾ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਨੂੰ 1987 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਰਵਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਹ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਉੱਘੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਨ; ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਇਕ ਚੇਅਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ
ਗੀਤ-ਮਈ ਕਵਿਤਾ ਤੇ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਦੋਵੇਂ ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਲ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਹਨ,ਉਸ ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਲ ਦੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਮੁੱਲ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ,ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਸਾਰਵਜਨਿਕ,ਲੋਕਤੰਤਰਿਕ ਜੁਗ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਪਿਛਲੇ ਪੰਜਾਹ ਕੁ ਵਰਿਆਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਖ਼ਿਆਲ ਚਲਿਆ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਅਜੋਕੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵਿਹਲ ਘੱਟ ਮਿਲਣ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿੱਟਾ ਹੈ। ਇਸ ਖ਼ਿਆਲ ਅਨੁਸਾਰ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ,ਜਾਂ ਮਸ਼ੀਨੀ,ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਜੁਗ ਵਿੱਚ,ਆਰਥਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਦੀ ਲੋੜ ਇਤਨੀ ਵਧ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਸਧਾਰਨ ਵਿਅਕਤੀ ਕੋਲ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਰੂਪ, ਮਹਾਂ- ਕਾਵਿ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਰੂਪਾਂਤਰ ਨਾਵਲ ਪੜਨ ਦੀ ਵਿਹਲ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਜਾਂ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਉਪਰੰਤ ਵਿਹਲਾ ਸਮਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਅਜਿਹਾ ਸਮਾਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਨਿਸੰਗ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਨ -ਪ੍ਰਚਾਵੇ ਜਾਂ ਆਤਮਕ ਚੇਸ਼ਟਾ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਛੋੋੋੋੋੋੋੋਟੀ ਕਹਾਾਣੀ ਘੱੱਟ ਸਮੇੇਂ ਵਿੱਚ ਪੜੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈੈ।।
ਕਵਿਤਾ
ਕਵਿਤਾ ਜਾਂ ਕਲਾ ਕੇਵਲ ਜਾਤੀ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਤੇ ਪਰੰਪਰਾ ਉਤੇ ਆਧਾਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀ, ਇਸ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਪਾਂਉਦੀ ਹੈ। ਕਲਾ, ਸਾਹਿਤ, ਕਵਿਤਾ ਸਮਾਜਕ ਕਰਮ ਹਨ, ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਬਾਹਰੇ ਕਰਮ ਨਹੀਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਸਤੂ ਸਮਾਜਕ ਆਲੋਚਨਾ, ਸਮਾਜਕ ਭਾਵਾਂ ਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਢਾਣ ਤੇ ਉਸਾਰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਥੋਥਾ ਰਹੇਗਾ। ਇਹ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿ ਕਲਾ, ਸਾਹਿਤ ਜਾਂ ਕਵਿਤਾ ਇਹ ਸਮਾਜਕ ਢਾਈ ਤੇ ਉਸਾਰੀ ਸੁਚੱਜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰੇ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਢਾਈ,ਢਾਈ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ, ਉਸਾਰੀ, ਉਸਾਰੀ ਤਾਂ ਕੀ ਹੋਣੀ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਸੁਚੱਜ ਨੂੰ ਜ਼ਰਾ ਦੁਰਗਮ ਤੇ ਮਹਿੰਗੀ ਵਸਤੂ ਸਮਝ ਕੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਸਾਹਿਤ ਜਾਂ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਕ ਢਾਈ ਤੇ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੀ ਨਾ ਜਾਵੇ, ਜਾਂ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਭਾਂਤ ਦੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਅੱਜ ਕੱਲ ਸੰਭਾਵਨਾ ਤੇ ਲੋੜ ਘਟ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਚੱਜ ਅਚਾਰ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਕੁਝ ਸੌਖੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਆਲੋਚਨਾ
ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸ-ਰੇਖਾ ਵਿੱਚ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ ਦੀ ਆਮਦ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ, ਮਾਕਸਵਾਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਧਾਰਮਿਕ, ਅਧਿਆਤਮਕ, ਪ੍ਰਸੰਸਾਮਈ ਅਤੇ ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਬਿਰਤੀ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਕੇ ਸਾਹਿਤ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਇਤਹਾਸਿਕ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਵਾਚਣ ਦਾ ਪੈਗਾਮ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਪੜਾਅ ਉਪਰ ਨਿੱਜੀ ਪ੍ਰਤਿਕਰਮਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਦਾਰਥਵਾਦੀ ਦਿ੍ਸ਼ਟੀਕੋਣ ਅਤੇ ਦਵੰਦਵਾਦੀ ਪਦਾਰਥਵਾਦ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਸਿਧਾਂਤਕ ਧਰਾਤਲ ਉਪਰ ਉਸਨੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਉਦਮ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1908 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1997
ਚੂੜੀ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਚੂੜੀ ਪਹਿਨਣ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਹੈ। ਕਿਤੇ ਹਾਥੀਦੰਦ ਦੀ, ਕਿਤੇ ਲੱਖ ਦੀ, ਕਿਤੇ ਪਿੱਤਲ ਦੀ, ਕਿਤੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀ, ਕਿਤੇ ਕੱਚ ਦੀ, ਆਦਿ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਸੋਨੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਚੂੜੀ ਪਹਿਨਣ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਵੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਚੂੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗ ਰੂਪਾਂ ਅਤੇ ਚਮਕ ਦਮਕ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੱਚ ਦੀਆਂ ਚੂੜੀਆਂ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਗੁੱਟ 'ਚ ਇੱਕ ਚੂੜੀ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੜਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵੰਗਾਂ
ਚੂੜੀਆਂ ਤੇ ਵੰਗਾਂ ਇੱਕ ਹੀ ਗਹਿਣੇ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ ਪਹਿਲਾ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵੰਗਾਂ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤਦੇ ਸਨ ਤੇ ਅੱਜਕਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚੂੜੀਆਂ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲੇਕਿਨ, ਸਕੈਕੀ 'ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਵੰਗ ਲਫ਼ਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਚ
ਸੌਹਰੇ ਕੋਲੋ ਸੰਗਾ ਨੀ, ਪਤਿਓਰੇ ਕੋਲੋ ਸੰਗਾ ਜੇਠਾ ਵੇ ਦੇਦੇ ਪੰਜ ਰੂਪਏ, ਮੈ ਚੜਾਉਨੀਆਂ ਵੰਗਾਂ, ਜੇਠਾ ਵੇ .........|
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਹਿਣੇ
1591
1591 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1590 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਫ਼ਰਾਂਸਿਸ ਫ਼ੁਕੋਯਾਮਾ
ਯੋਸ਼ੀਹਿਰੋ ਫ਼ਰਾਂਸਿਸ ਫ਼ੁਕੋਯਾਮਾ (ਜਨਮ 27 ਅਕਤੂਬਰ 1952), ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸਿਆਸੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਸਿਆਸੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਫ਼ੁਕੋਯਾਮਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਅੰਤ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਮਨੁੱਖ (1992) ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਦਲੀਲ ਹੈ ਕਿ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਲੋਕਤੰਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਦੇ ਫਰੀ ਮਾਰਕੀਟ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣਾ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਸਮਾਜੀ-ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿਕਾਸਵਾਦ ਦੇ ਅੰਤ ਬਿੰਦੂ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਫਾਈਨਲ ਰੂਪ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਉਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਾਲੀ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਟਰੱਸਟ: ਸਮਾਜਿਕ ਗੁਣ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ  (1995) ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਪਿਛਲੀ ਪੋਜੀਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸੋਧਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫ਼ੁਕੋਯਾਮਾ ਨੂੰ ਨਵਰੂੜੀਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਉਭਾਰ ਨਾਲ ਵੀ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਬਾਅਦ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।
1591
ਮਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਫ਼ਰਾਂਸਿਸ ਫ਼ੁਕੋਯਾਮਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ
ਏਅਰਬੱਸ ਏ 330
ਏ 3030० ਦਾ ਮੁੱਢ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਤਕ ਹੈ, ਏਅਰਬੱਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼, ਏ 300 ਦੇ ਕਈ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ। ਏ 330 ਚਾਰ ਇੰਜਨ ਏ 340 ਦੇ ਸਮਾਨਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਮ ਏਅਰਫ੍ਰੇਮ ਹਿੱਸੇ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ ਸਨ ਪਰ ਇੰਜਣਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਸਨ। ਦੋਵੇਂ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਫਲਾਈ-ਬਾਈ-ਵਾਇਰ ਫਲਾਈਟ ਕੰਟਰੋਲ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਏਅਰਬੱਸ ਏ 320 'ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਏ 320 ਦੇ ਛੇ-ਡਿਸਪਲੇਅ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦਾ ਕਾੱਕਪਿੱਟ ਸ਼ਮਲ ਹੈ। ਜੂਨ 1987 ਵਿਚ, ਵੱਖ ਵੱਖ ਗਾਹਕਾਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਏਅਰਬੱਸ ਨੇ ਏ 330 ਅਤੇ ਏ340 ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ। ਏ 330 ਏਅਰਬੱਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਤਿੰਨ ਇੰਜਨ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ: ਜਨਰਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਸੀ.ਐੱਫ .6, ਪ੍ਰੈਟ ਐਂਡ ਵਿਟਨੀ ਪੀ ਡਬਲਯੂ 400, ਅਤੇ ਰੋਲਸ ਰਾਇਸ ਟ੍ਰੇਂਟ 700 ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
A330-300, ਪਹਿਲਾ ਰੂਪ, ਨਵੰਬਰ 1992 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਉਡਾਣ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਜਨਵਰੀ 1994 ਵਿੱਚ ਏਅਰ ਇੰਟਰ ਦੇ ਨਾਲ ਯਾਤਰੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਏਅਰਬੱਸ ਨੇ 1998 ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਛੋਟੇ ਏ 330-200 ਵੇਰੀਐਂਟ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਕਸਿਤ ਏ 330 ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਰਪਿਤ ਮਾਲ, ਏ330-200 ਐਫ, ਇੱਕ ਮਿਲਟਰੀ ਟੈਂਕਰ, ਏ 330 ਐਮਆਰਟੀਟੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਜੈੱਟ, ਏ ਸੀ ਜੇ 330 ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। A330 MRTT ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਦੇ ਆਧਾਰ ਕੇ.ਸੀ.-45, ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਕੇ.ਸੀ.-X ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲੇ Northrop Grumman ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਿ ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜਿੱਤ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਅਪੀਲ 'ਤੇ ਬੋਇੰਗ ਦਾ tanker ਦਾ ਹਾਰ ਗਈ।