cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
C-ਪੇਅਰਟੀ
ਫਾਰਮੂਲਾ ਸੂਤਰੀਕਨ
ਜਿਸਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ \mathcal C ਯੂਨਾਇਟਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,
\mathcal{C} ਓਪਰੇਟਰ ਨਾਲ ਕਣ ਉੱਤੇ ਦੋ ਵਾਰ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਨ ਤੇ
ਅਸੀਂ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਅਤੇ  | ਇਸ ਸਭ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਅਸੀਂ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ
ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਚਾਰਜ ਕੰਜਗਸ਼ਨ ਓਪਰੇਟਰ ਹਰਮਿਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਇੱਕ ਭੌਤਿਕੀ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਰੀਖਣਯੋਗ ਮਾਤਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਆਈਗਨਮੁੱਲ
ਚਾਰਜ ਕੰਜਗਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਆਈਗਨ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਲਈ
ਜਿਵੇਂ ਪੇਅਰਟੀ ਟਰਾਂਸਫੋਰਮੇਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, \mathcal{C} ਨੂੰ ਦੋ ਵਾਰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਤੇ ਕਣ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਤਬਦੀਲ ਹੋਏ ਬਗੈਰ ਰਹਿ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ,
ਜੋ ਸਿਰਫ ਆਈਗਨਮੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਕਣ ਦੀ C-ਪੇਅਰਟੀ ਜਾਂ ਚਾਰਜ ਪੇਅਰਟੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਈਗਨਅਵਸਥਾਵਾਂ
ਉੱਪਰ ਦਰਸਾਈਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਨਤੀਜਾ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਤੇ  ਦਾ ਇੰਨਬਿੰਨ ਮਿਲਦੇ ਕੁਆਂਟਮ ਚਾਰਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਚਾਰਜ ਪੇਅਰਟੀ ਦੀਆਂ ਆਈਗਨਅਵਾਸਥਾਵਾਂ ਹਨ, ਇਹੀ ਸਿਰਫ ਵਾਸਤਵਿਕ ਨਿਊਟ੍ਰਲ ਸਿਸਟਮਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ- ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੁਆਂਟਮ ਚਾਰਜ ਅਤੇ ਮੈਗਨੈਟਿਕ ਮੋਮੈਂਟ ਜ਼ੀਰੋ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਯਾਨਿ ਕਿ, ਫੋਟੌਨ ਅਤੇ ਪਾਰਟੀਕਲ-ਐਂਟੀਪਾਰਟੀਕਲ ਬੌਂਡ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਨਿਊਟ੍ਰਲ ਪਾਈਔਨ, η ਜਾਂ ਪੌਜ਼ੀਟ੍ਰੋਨੀਅਮ।।
ਬਹੁਕਣ ਸਿਸਟਮ
ਸੁਤੰਤਰ ਕਣਾਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਸਿਸਟਮ ਲਈ, C-ਪੇਅਰਟੀ, ਹਰੇਕ ਕਣ ਵਾਸਤੇ C-ਪੇਅਰਟੀਆਂ ਦਾ ਗੁਣਨਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਬਾਊਂਡ ਬੋਸੌਨਾਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਜੋੜੇ (ਪੇਅਰ) ਵਿੱਚ, ਔਰਬਿਟਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮਕੈਨਿਕਸ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਅਤਿਰਿਕਤ ਕੰਪੋਨੈਂਟ (ਹਿੱਸਾ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਇੱਕ ਔਰਬਿਟਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ L ਵਾਲੇ ਦੋ ਪਾਈਔਨਾਂ π+ π− ਦੀ ਕਿਸੇ ਬਾਊਂਡ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ, π+ ਅਤੇ π− ਦਾ ਤਬਾਦਲਾ ਕਰਨ ਤੇ ਸਾਪੇਖਿਕ ਪੁਜੀਸ਼ਨ ਵੈਕਟਰ ਉਲਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੇਅਰਟੀ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਅਧੀਨ, ਸਪੈਸ਼ੀਅਲ (ਸਥਾਨਿਕ) ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਐਂਗੁਲਰ ਹਿੱਸਾ ਇੱਕ ਫੇਜ਼ ਫੈਕਟਰ (−1)L ਜਿੰਨਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ L, L ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਐਂਗੁਲਰ ਮਕੈਨਿਕਸ ਕੁਆਂਟਮ ਨੰਬਰ ਹੈ।
ਕਿਸੇ ਦੋ-ਫਰਮੀਔਨ ਸਿਸਟਮ ਨਾਲ, ਦੋ ਅਤਿਰਿਕਤ ਫੈਕਟਰ (ਹਿੱਸੇ) ਦਿਸਦੇ ਹਨ: ਇੱਕ ਫੈਕਟਰ, ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੇ ਸਪਿੱਨ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਫੈਕਟਰ, ਇਸਦੇ ਐਂਟੀਫਰਮੀਔਨ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਫਰਮੀਔਨ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਬੰਨੀਆਂ ਹੋਈਆਂ (ਬਾਊਂਡ) ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਸਪੈਕਟ੍ਰੋਸਕੋਪਿਕ ਚਿੰਨ੍ਹ 2S+1LJ ਨਾਲ ਦਰਸਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ S ਕੁੱਲ ਸਪਿੱਨ ਕੁਆਂਟਮ ਨੰਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, L ਕੁੱਲ ਔਰਬਿਟਲ ਮਕੈਨਿਕਸ ਕੁਆਂਟਮ ਨੰਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ J ਕੁੱਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਕੁਆਂਟਮ ਨੰਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ: ਪੌਜ਼ੀਟ੍ਰੋਨੀਅਮ ਇੱਕ ਬਾਊਂਡ ਸਟੇਟ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ-ਪੌਜ਼ੀਟ੍ਰੌਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਐਟਮ ਵਾਂਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੈਰਾਪੌਜ਼ੀਟ੍ਰੋਨੀਅਮ ਅਤੇ ਔਰਟੋਪੌਜ਼ੀਟ੍ਰੋਨੀਅਮ ਦਾ ਸਬੰਧ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 1S0 ਅਤੇ 3S1 ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
C-ਪੇਅਰਟੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤਾ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਯੋਗਿਕ ਪਰਖਾਂ
ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹਰੇਕ ਅਤਿਰਿਕਤ γ ਪਾਈਔਨ ਦੀ ਸਾਰੀ ਦੀ ਸਾਰੀ C-ਪੇਅਰਟੀ ਪ੍ਰਤਿ ਇੱਕ -1 ਦਾ ਫੈਕਟਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। 3γ ਦੀ ਡਿਸੇਅ (ਵਿਕੀਰਣ) C-ਪੇਅਰਟੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤਾ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰੇਗਾ। ਰੀਐਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪਾਈਔਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋ ਨਾਲ ਇਸ ਡਿਸੇਅ ਲਈ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਬੋਸਨੀਆ ਅਤੇ ਹਰਜ਼ੇਗੋਵੀਨਾ
ਬੋਸਨੀਆ ਅਤੇ ਹਰਜ਼ੇਗੋਵੀਨਾ (ਲਾਤੀਨੀ: Bosna i Hercegovina ; ਸਰਬੀਆਈ ਸਿਰੀਲਿਕ: Босна и Херцеговина) ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਯੁਰਪ ਵਿੱਚ ਬਾਲਕਨ ਪਰਾਇਦੀਪ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉੱਤਰ, ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਕਰੋਏਸ਼ੀਆ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਰਬੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੋਂਟੇਨੇਗਰੋ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਬੋਸਨੀਆ ਅਤੇ ਹਰਜ਼ੇਗੋਵੀਨਾ ਲਗਭਗ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਏਡਰਿਆਟਿਕ ਸਾਗਰ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀ 26 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਮੀ ਤਟਰੇਖਾ ਨੂੰ ਛੱਡਕੇ, ਜਿਸ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਨਿਊਮ ਸ਼ਹਿਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੱਧ-ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸਾ ਪਹਾੜੀ, ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸਾ ਪਹਾੜੀ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸਾ ਮੈਦਾਨੀ ਹੈ। ਮੁਲਕ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਬੋਸਨੀਆ ਵਿੱਚ ਮੱਧ-ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਜਲਵਾਯੂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਗਰਮ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਸਰਦੀ, ਬਰਫ਼ੀਲੀ ਸਰਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਛੋਟਾ ਹਰਜ਼ੇਗੋਵੀਨਾ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਾਗਰੀ ਜਲਵਾਯੂ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਬੋਸਨੀਆ ਅਤੇ ਹਰਜ਼ੇਗੋਵੀਨਾ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸੰਸਾਧਨਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਚੁਰ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਹਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸਾਰਾਯੇਵੋ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਐ ਮੇਰੇ ਵਤਨ ਕੇ ਲੋਗੋ
ਐ ਮੇਰੇ ਵਤਨ ਕੇ ਲੋਗੋ (ऐ मेरे वतन के लोगो) ਕਵੀ ਪ੍ਰਦੀਪ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ ਦੇਸਭਗਤੀ ਦਾ ਹਿੰਦੀ ਗੀਤ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਸੀ ਰਾਮਚੰਦਰ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਗੀਤ 1962 ਦੇ ਚੀਨੀ ਹਮਲੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ਸੀ। ਇਹ ਗੀਤ ਉਦੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਦੇ ਮੌਕੇ ਤੇ, ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਜੰਗ ਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਸਿਰਫ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ 27 ਜਨਵਰੀ 1963 ਵਿੱਚ ਰਾਮਲੀਲਾ ਮੈਦਾਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਸਮਕਾਲੀਨ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਪੰਡਿਤ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਸ ਗੀਤ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਨਹਿਰੁ ਜੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਭਰ ਆਈਆਂ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਵਿਤਾਵਾਂ
ਰਾਥਿਕਾ ਰਾਮਸਾਮੀ
ਜੀਵਨੀ
right|thumb|ਮਾਲਾਬਾਰ ਗ੍ਰੇ ਹਾਰਨਬਿਲ (Ocyceros griseus'), ਇੱਕ [[ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ|ਪੱਛਮੀ Ghat ਖਤਰੇ ਪੰਛੀ]]
ਰਾਥਿਕਾ ਆਪਣੀ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1999 ਤੋਂ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਰਹਿ ਰਹੀ ਹੈ ।  ਉਸ ਕੋਲ ਕੰਪਿਊਟਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਐਮ ਬੀ ਏ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਬਣਨ ਤੋਂ ਕਈ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਰਥਿਕਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਕੈਮਰਾ ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਖੁਦ ਇੱਕ ਸ਼ੁਕੀਨ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਖਿੱਚਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ। 2003 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਭਰਤਪੁਰ ਵਿੱਚ ਕੇਓਲਾਦੇਓ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਖਿੱਚੀਆਂ। ਉਸ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਕੰਮ ਹੁਨਰਮੰਦ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਅਤੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਓਖਲਾ ਬਰਡ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਰੁਚੀ ਵਜੋਂ ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਲਈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ, ਕੀਨੀਆ ਅਤੇ ਤਨਜ਼ਾਨੀਆ ਦੇ ਕਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ।
ਉਸ ਦੀ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਦੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਸਤੰਬਰ 2005 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਆ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ "ਸਾਫ਼ ਗੰਗਾ ਮੁਹਿੰਮ" ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 2007 ਵਿੱਚ, ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਲਾਨਾ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਖਿੱਚੀਆਂ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਸਨ। "ਬਰਡਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ" ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 2008 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ 20 ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਚੁਣਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਮਾਣ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਕਲੌਤੀ ਔਰਤ ਸੀ। ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਨ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ 'ਤੇ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਰਥਿਕਾ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਆਰਟਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਬਾਨੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਕੰਮ
Rathika ਸਵੈ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ, ਦੇ ਵਧੀਆ ਜੰਗਲੀ ਪਲ, 2014 ਵਿਚ.
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਗਾਇਤਰੀ ਈਸਰ ਕੁਮਾਰ
ਗਾਇਤਰੀ ਈਸਰ ਕੁਮਾਰ (ਜਨਮ 20 ਜੂਨ 1962) 1986 ਬੈਚ ਦੀ ਇੱਕ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਸੇਵਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਆਖਰੀ ਪੋਸਟਿੰਗ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਵਜੋਂ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਨੇ ਬੈਲਜੀਅਮ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਅਤੇ ਲਕਸਮਬਰਗ ਵਿੱਚ ਰਾਜਦੂਤ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਦੂਤਾਵਾਸ ਵਿੱਚ ਡਿਪਟੀ ਚੀਫ਼ ਆਫ਼ ਮਿਸ਼ਨ, ਅਤੇ ਜਨੇਵਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਥਾਈ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਕੌਂਸਲਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਜਨਮ 20 ਜੂਨ 1962 ਨੂੰ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸੋਫੀਆ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਇਤਿਹਾਸ, ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ।
ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕਰੀਅਰ
ਉਹ 1986 ਦੇ ਅਫਸਰਾਂ ਦੇ ਬੈਚ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ। 2012 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਕੱਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਈ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ 14 ਜੂਨ 2017 ਨੂੰ ਬੈਲਜੀਅਮ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਰਾਜਦੂਤ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਪੂਰਵਜ ਰੁਚੀ ਘਣਸ਼ਿਆਮ ਦੀ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੁਮਾਰ ਜੂਨ 2020 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਬਣ ਗਈ। ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਬ੍ਰੈਕਸਿਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ-ਯੂਕੇ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ।
ਨੈਣ ਕਲਾਂ
ਨੈਣ ਕਲਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਭੁਨਰਹੇੜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ਼੍ਰੀ ਛੱਤਰਪਤੀ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਸਪੋਰਟਸ ਕੰਮਪਲੈਕਸ
ਸ਼੍ਰੀ ਛੱਤਰਪਤੀ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਸਪੋਰਟਸ ਕੰਮਪਲੈਕਸ ਬਾਲੇਵਾੜੀ, ਪੁਣੇ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਸਟੇਡੀਅਮ 2008 ਦੀਆਂ ਯੂਥ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਅਧਿਕਾਰਿਕ ਦਫਤਰ ਸੋਮਵਾਰ ਤੋਂ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ 10am–5pm ਵੱਜੇ ਤੱਕ ਖੁੱਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨੌਰੰਗ ਸਿੰਘ
thumb|ਨੌਰੰਗ ਸਿੰਘ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਸਰਵਰਕ ਨੌਰੰਗ ਸਿੰਘ (1910 - 1963 ) ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਅਤੇ ਅਣਗੌਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗਲਪ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਪਣੇ ਪਾਤਰ ਲਏ। ਉਸਨੇ ਚਾਰ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਮੁਰਕੀਆਂ ਅਤੇ ਹਾਰ ਜਿੱਤ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿਧ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ।
ਨੌਰੰਗ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪਿੰਡ ਸਵਾੜਾ (ਨੇੜੇ ਖਰੜ) ਸੀ। ਜੀਭ ਤੇ ਕੈਂਸਰ ਹੋ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਪੀ.ਜੀ.ਆਈ. ਦਾਖਲ ਰਿਹਾ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਸਿਰਫ 53 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1910 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1963
ਡੇਵਿਡ ਕੈਟੋ
ਡੇਵਿਡ ਕੈਟੋ ਕਿਸੂਲ (c. 1964 - 26 ਜਨਵਰੀ 2011) ਯੁਗਾਂਡਾ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ ਅਤੇ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਅਧਿਕਾਰ ਐਕਟਵਿਸਟ ਸੀ, ਉਹ ਯੁਗਾਂਡਾ ਦੇ ਗੇਅ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਪਿਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ "ਯੁਗਾਂਡਾ ਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਗੇਅ ਆਦਮੀ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸੈਕਸੁਅਲ ਮੀਨੋਰਟੀਜ ਯੂਗਾਂਡਾ (ਐਸ.ਐਮ.ਯੂ.ਜੀ.) ਦੇ ਵਕੀਲ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।
ਕੈਟੋ ਦਾ ਕਤਲ 2011 ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਘਰ 'ਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਮੁਕੱਦਮਾ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਅਤੇ ਫੋਟੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਗੇਅ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜਿੰਦਗੀ
ਕੈਟੋ ਦਾ ਜਨਮ ਉਸਦੇ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਨੱਕਾਵਾਲਾ, ਨਮਤਾਬਾ ਟਾਊਨ ਕੌਂਸਲ, ਮੁਕੋਨੋ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕਿਸੂਲ ਕਬੀਲੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ “ਕੈਟੋ” ਨਾਮ ਮਿਲਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜੁੜਵਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਿੰਗ'ਜ ਕਾਲਜ ਬੂਡੋ ਅਤੇ ਕਯਮਬੋਗੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਕੂਲਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਜਿਨਸੀ ਰੁਝਾਨ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ 1991 ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਲਾਭ ਦੇ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਜੁੜਵਾਂ ਭਰਾ ਜੋਨ ਮਲੂੰਬਾ ਵਾਸਵਾ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ।
ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਜੋਹਾਨਸਬਰਗ, ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਨਸਲੀ ਰੰਗ-ਬਿਰਤੀ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋਇਆ। 1998 ਵਿੱਚ ਯੂਗਾਂਡਾ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਿਆਂ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਰਾਹੀਂ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੇਅ ਵਜੋਂ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ; ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਲਈ ਪੁਲਿਸ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਪੱਖੀ ਕਾਰਕੁੰਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਬਣਾਉਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਐਲ.ਜੀ.ਈ.ਪੀ.ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਫੂਮਜ਼ਾਈਲ ਐਸ. ਮਟੇਟਵਾ ਨੇ 1999 ਦੇ ਆਈ.ਐਲ.ਜੀ.ਏ. ਵਰਲਡ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਕੈਟੋ ਨਾਲ ਹੋਏ ਇਨਕਾਊਂਟਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ।
ਜਦੋਂ ਸੇਂਟ ਹਰਮਨ ਨਕੋਨੀ ਬੁਆਏਜ਼ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਮਸਾਕਾ (ਮਸਾਕਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ) ਦੇ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਡਾਇਸੀਸੀ ਵਿੱਚ 2002 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਤਾਂ ਕੈਟੋ ਫੈਕਲਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਕ਼ਤਲ
26 ਜਨਵਰੀ 2011 ਨੂੰ ਦੁਪਹਿਰ ਕਰੀਬ 2 ਵਜੇ (11:00 ਯੂ.ਟੀ.ਸੀ.), ਸਮੱਗ ਮੈਂਬਰ ਜੂਲੀਅਨ ਪੇਪੇ ਓਨਜ਼ੀਏਮਾ ਨਾਲ ਫੋਨ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਕੁਝ ਘੰਟੇ ਬਾਅਦ ਕੈਟੋ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਘਰ ਬੁਕੂਸਾ, ਮੂਕੋਨੋ ਟਾਊਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਨੇ ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਹਥੌੜਾ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਉਹ ਆਦਮੀ ਪੈਦਲ ਭੱਜ ਗਿਆ। ਕੈਟੋ ਨੂੰ ਕਾਵੋਲੋ ਜਨਰਲ ਹਸਪਤਾਲ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਕੈਟੋ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੈਟੋ ਨੇ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕੇਸ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਧਮਕੀਆਂ ਮਿਲਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦਾ ਲਿੰਗਕ ਰੁਝਾਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਹੀ ਕਤਲ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਸੀ।
ਜੋਓ ਓਲੋਕਾ-ਓਨਯਾਂਗੋ, ਜਿਸ ਨੇ ਕੋਰਟ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਕੈਟੋ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ, "ਇਸ ਹਮਲੇ ਦਾ ਦੁਪਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਨਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰੀ-ਮੈਡੀਟੇਸ਼ਨ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" ਦ ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਅਤੇ ਸਿਡਨੀ ਮਾਰਨਿੰਗ ਹੇਰਾਲਡ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਤਲ ਨੂੰ ਕੈਟੋ ਦੀ ਲਿੰਗਕਤਾ ਸਬੰਧੀ ਸਵਾਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਵਾਚ ਅਤੇ ਐਮਨੇਸਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਕੇਸ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਅਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਗੇਅ ਕਾਰਕੁੰਨਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਯੁਗਾਂਡਾ ਦੇ ਨੈਤਿਕਤਾ ਅਤੇ ਇਕਸਾਰਤਾ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ, ਜੇਮਜ਼ ਨਸਾਬਾ ਬੁਟੂਰੋ ਰਿਕਾਰਡ 'ਤੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ "ਸਮਲਿੰਗੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਸਕਦੇ ਹਨ"।
ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਕੈਟੋ ਦਾ ਯੂ.ਐਸ. ਦੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਕੈਥਰੀਨ ਫੇਅਰਫੈਕਸ ਰਾਈਟ ਅਤੇ ਮਲਿਕਾ ਜ਼ੌਹਾਲੀ-ਵੌਰਲ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਕਾਲ ਮੀ ਕੁਛੂ' ਬਣਾਉਣ ਸਬੰਧੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਲਈ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ 11 ਫ਼ਰਵਰੀ 2012 ਨੂੰ ਬਰਲਿਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਫੁਟੇਜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮ, ਦੇ ਵਿਲ ਸੇ ਵੀ ਆਰ ਨੋਟ ਹੇਅਰ, ਨੂੰ ਕੈਟੋ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ 'ਤੇ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੀ ਵੈਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਪੋਸਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਕੈਟੋ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਪਹਿਲਾਂ ਰੋਜਰ ਰੌਸ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਗੌਡ ਲਵਜ਼ ਯੂਗਾਂਡਾ (2013), ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਬਣਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਹੈ ਜੋ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਗਾਂਡਾ ਵਿੱਚ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2011 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1964 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ
ਪਿੰਡ ਗੁੱਜਰਵਾਲ ਦਾ ਮੇਲਾ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਛੇਵੀਂ ਗੁੱਜਰਵਾਲ (ਲੁਧਿਆਣਾ) ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸਲਾਨਾ ਜੋੜ-ਮੇਲਾ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਧੂਮ ਧਾਮ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਸ਼ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ, ਤੇ ਲੋਕਲ ਕਮੇਟੀ, ਨਗਰ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਜ਼ੋਰਾਂ ਤੇ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨਗਰ - ਕੀਰਤਨ:-
ਮੇਲੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਸੱਤ ਵਜੇ ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਕੋਟ ਆਗਾ, ਫ਼ੱਲੇਵਾਲ, ਦੋਨੋਂ ਨੰਗਲ, ਪੱਖੋਵਾਲ, ਡਾਗੋਂ, ਸ਼ਾਹਪੁਰ, ਗੁੱਜਰਵਾਲ, ਚਮਿੰਡਾ, ਬੱਲੋਵਾਲ, ਜੋਧਾਂ, ਨਾਰੰਗਵਾਲ, ਲੋਹਗੜੵ, ਮਹਿਮਾ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ, ਜੜਤੋਲੀ, ਘੁੰਗਰਾਣਾ, ਕਾਲਖ, ਮਾਰਜੀ ਆਦਿ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਸਰੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ 9 ਵਜੇ ਰਾਗੀ, ਢਾਡੀ, ਕਵੀਸ਼ਰੀ ਜੱਥੇ ਹਾਜਰੀ ਲਵਾਉੁਣਗੇ ਤੇ ਇਸੇ ਦਿਨ 3 ਵਜੇ ਸ਼ਾਮ ਕੁਸ਼ਤੀਆਂ ਕਰਵਾਈਆਂ ਜਾਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਗੁਰੂ ਕਾ ਲੰਗਰ ਵੀ ਅਤੁਟ ਵਰਤਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ
ਗੁਰੂਸਰ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਛੇਵੀਂ ਗੁੱਜਰਵਾਲ (ਲੁਧਿਆਣਾ) ਸਾਡੇ ਮਹਾਨ ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਜਿਥੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚਰਨ ਪਾਏ, ਉਹੀ ਜਗਾੵ ਪੂਜਣਯੋਗ ਬਣ ਗਈ। ਉਂਝ ਵੀ ਵਿਦਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂਆਂ, ਪੀਰਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਸਹੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲਣਾ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਪੀੜੀੵ ਨੂੰ ਉਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣੀ ਹਰ ਜਾਗਦੀ ਜ਼ਮੀਰ ਵਾਲੀ ਕੌਮ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਫ਼ਰਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਵਿਸਮਾਦੀ ਪਲਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਆਲੌਕਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਆਲੌਕਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਇੱਕ ਸੁਨਹਿਰੀ ਪੰਨਾ ਗੁੱਜਰਵਾਲ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਸਿਰਜਿਆ ਗਿਆ। ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ 6 ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਗੁੱਜਰਵਾਲ ਰਹਿ ਕੇ ਇਲਾਕੇ ਦੀਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ (1) ਨਾਮ ਜਪੋ (2) ਵੰਡ ਛਕੋ (3)ਕਿਰਤ ਕਰੋ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ ਗੁਰਦੁਆਰਾ
ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਤੇ ਅੱਜ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂਸਰ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਇਮਾਰਤ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂਸਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਛਪੇ ਗ੍ੰਥਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਤੋਂ ਜੋ ਤੱਥ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂੵ ਅਨੁਸਾਰ ਜਦੋਂ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ-ਵਾਰ ਪੁਰਾਣੀ ਢਾਬ ਤੇ ਸੑੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ 2200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫ਼ੌਜੀ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਸਮੇਤ ਚੌਧਰੀ ਫਤੂਹੀ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰਨਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਸਭ ਪਾਸੇ ਰੌਣਕਾਂ ਲੱਗ ਗਈਆਂ। ਸੰਗਤਾਂ ਦੂਰੋਂ - ਦੂਰੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣਨ ਆਉਣ ਲੱਗੀਆਂ।
ਪੁਰਾਣੀ ਢਾਬ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂਸਰ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਤਲਾਬ ਵਾਲੇ ਅਸਥਾਨ ਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਢਾਬ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਜਿਸਦੇ ਕੰਢੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਉਤਰੇ ਸਨ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂਸਰ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਮੱਸਿਆ ਤੇ ਸੰਗਰਾਂਦ ਦਾ ਦਿਹਾੜਾ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਕਿ ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਮਾਗਮ ਚੇਤਰ ਚੌਦੇਂ ਦੀ ਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਲੱਗਣ ਵਾਲਾ ਸਾਲਾਨਾ ਜੋੜ ਮੇਲਾ ਹੁੰਦਾਂ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਇਹ ਸਾਲਾਨਾ ਜੋੜ ਮੇਲਾ ਇਲਾਕੇ ਦੀਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕਲ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਸੋ੍ਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਮਾਰਚ ਦੀਆਂ ਮਿਥੀਆਂ ਤਰੀਕਾਂ ਤੇ ਇਲਾਕੇ ਦੀਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਧੂਮ-ਧਾਮ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਧਾਂਦਰਾ
ਧਾਂਦਰਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਲੁਧਿਆਣਾ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਲੁਧਿਆਣਾ-1 ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੱਛਮੀ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬੈਂਗਲੌਰ ਕਵੀਅਰ ਫ਼ਿਲਮ ਫ਼ੈਸਟੀਵਲ
ਬੈਂਗਲੌਰ ਕਵੀਅਰ ਫ਼ਿਲਮ ਫ਼ੈਸਟੀਵਲ ਇੱਕ ਸਲਾਨਾ "ਐਲਜੀਬੀਟੀ" ਈਵੈਂਟ ਹੈ ਜਿਸ ਬੈਂਗਲੋਰ ਵਿੱਚ 2008 ਤੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਈਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਦੀਆਂ "ਕਵੀਅਰ" ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਬੈਂਗਲੋਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਿਛੋਕੜ
ਬੈਂਗਲੌਰ ਕਵੀਅਰ ਫ਼ਿਲਮ ਫ਼ੈਸਟੀਵਲ, 2008 ਵਿੱਚ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਤਮ ਸਨਮਾਨ ਮਹੀਨਾ ਜੂਨ 2016 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
ਗੁਲਾਕ
ਗੁਲਾਕ (ਰੂਸੀ: гулаг) ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਦੀ ਉਸ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਨਾਂਅ ਸੀ ਜੋ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਵਿੱਚ ਮਿਹਨਤ-ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਚਲਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਮਿਹਨਤ-ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਦੀਆਂ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਮਿਹਨਤ ਕਰਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੀਲ ਦੂਰ ਸਾਈਬੇਰੀਆ ਦੇ ਨਿਰਜਨ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਮਿਹਨਤ-ਜੇਲ੍ਹ ਉਹੀ ਸਜ਼ਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਪੁਰਾਣੀ ਭਾਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕ਼ੈਦ-ਏ-ਬਾਮੁਸ਼ੱਕਤ ਅਤੇ ਅਣਉਪਚਾਰਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰ ਤੋੜਨ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਗੁਲਾਗ ਵਿੱਚ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਂਡੇ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੱਡੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ ਜਿੱਥੇ ਬੰਦੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਕੈਦੀ ਛੋਟੇ-ਮੋਟੇ ਚੋਰਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਬੰਦੀ ਹੋਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਗੁਲਾਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਿਰੋਧ ਕੁਚਲਣ ਲਈ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਕੁੱਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਚੁਟਕੁਲਾ ਸੁਣਾਉਣ ਜਾਂ ਕੰਮ ਤੋਂ ਕਦੇ ਗੈਰ-ਹਾਜਰ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤੋਂ ਵੀ ਗੁਲਾਕ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗੁਲਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਲਗਭਗ 1.4 ਕਰੋੜ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ। ਦੂਸਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਭੋਜਨ ਘੱਟ ਪੈਣ 'ਤੇ 5 ਲੱਖ ਅਤੇ ਜਿਆਦਾ ਕੈਦੀਆਂ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਗੁਲਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਦਮ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ 1929-1953 ਦੇ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਗੁਲਾਕਾਂ ਵਿੱਚ 16 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ।
ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਗੁਲਾਕ ਨਾਂਅ ਰੂਸੀ ਦੇ ਗਲਾਵਨੋਏ ਉਪ੍ਰਾਵਲਿਏਨਿਏ ਇਸਪ੍ਰਾਵਿਤਿਏਲਨੋ - ਤਰੁਦੋਵਿਹ ਲਾਗਿਏਰਿਏਏ ਇ ਕੋਲੋਨੀਏ (гла́вное управле́ние исправи́тельно - трудовы́х лагере́й и коло́ний) ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਹੈ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਦੀ ਪੂਰੀ ਮਿਹਨਤ-ਜੇਲ੍ਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਗੁਲਾਕ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਸੰਸਥਾਨ 1960 ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਸੰਸਥਾਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈ ਲਈ। ਐਲਗਜ਼ੈਂਡਰ ਸੋਲਝਨੀਤਸਿਨ (ਜੀਵਨਕਾਲ: 1918-2008, 1970 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ) ਨਾਮਕ ਸੋਵੀਅਤ ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗੁਲਾਕ ਵਿੱਚ ਕ਼ੈਦ ਕਰਕੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸਦਾ ਵਰਣਨ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਗੁਲਾਕ ਦੀਪ ਸਮੂਹ (ਰੂਸੀ: архипелаг гулаг, ਆਰਖਿਪੇਲਾਗ ਗੁਲਾਕ; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: The gulag archipelago; ਦ ਗੁਲਾਗ ਆਰਕਿਪਲੇਗੋ) ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜੋ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 1973 ਵਿੱਚ ਛੱਪੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗੁਲਾਕ ਸਜ਼ਾ ਅੱਡਿਆਂ ਦੀ ਤੁਲਣਾ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਬਿਖਰੇ ਹੋਏ ਟਾਪੂਆਂ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਰਵਾਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਅੰਡੇਮਾਨ ਟਾਪੂ ਭੇਜ ਕੇ ਕਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਸੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੇਖਕ ਨੇ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਗੁਲਾਕ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਟਾਪੂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਗੁਲਾਕ ਸ਼ਬਦ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਸਥਾ
ਮਹਾਨ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲ
"ਮਹਾਨ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲ", ਨਾਵਲ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਸੰਕਲਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਹਿਤ ਕਲਾ ਅਤੇ ਥੀਮ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇਸ ਦੇ ਲਿਖਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਨਾਵਲੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਦੌਰ ਦੀ ਆਤਮਾ ਦੀ ਐਨ ਸਹੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕ ਦੀ ਸਥਿਤੀ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਬਾਰੇ ਚੰਗਾ ਗਿਆਨ ਹੋਵੇ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲ
ਨਾਗਮਣੀ (ਪਰਚਾ)
ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੇ 1966 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੰਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਹਿਤਕ ਪਰਚਾ ਨਾਗਮਣੀ ਕੱਢਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਅਤੇ ਚਿਤਰਕਾਰ ਇਮਰੋਜ਼ ਲਿਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। 35 ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਵਰ੍ਹੇ ਉਸ ਨੇ ਇਮਰੋਜ਼ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਨਾਗਮਣੀ ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਰੱਖਿਆ। ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ-ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਰੂ-ਬਰੂ ਕੀਤਾ। ਨਾਗਮਣੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਅੰਕ ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, ਕਾਮੇ:- ਅੰਮਿ੍ਤਾ ਤੇ ਇਮਰੋਜ਼।
ਤਰੁਣੀ ਸਚਦੇਵ
ਤਰੁਣੀ ਸਚਦੇਵ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Taruni Sachdev; 14 ਮਈ 1998 – 14 ਮਈ 2012) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਬਾਲ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2004 ਵਿੱਚ ਵੇਲੀਨਾਕਸ਼ਤਰਮ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮਲਿਆਲਮ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸੇ ਸਾਲ, ਉਹ ਸਥਿਅਮ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 2009 ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਪਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ 50+ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਦੀ ਆਖਰੀ ਫਿਲਮ ਇੱਕ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮ ਵੇਤਰੀ ਸੇਲਵਨ (2014) ਸੀ, ਜੋ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ। 2012 ਵਿੱਚ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਜੋਮਸੋਮ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਨੇੜੇ ਅਗਨੀ ਏਅਰ ਡੋਰਨਿਅਰ 228 ਦੇ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਵੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਤਰੁਣੀ ਸਚਦੇਵ ਦਾ ਜਨਮ 14 ਮਈ 1998 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਹਰੇਸ਼ ਸਚਦੇਵ ਅਤੇ ਗੀਤਾ ਸਚਦੇਵ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬਾਈ ਅਵਾਬਾਈ ਫਰਾਮਜੀ ਪੇਟਿਟ ਗਰਲਜ਼ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਨੌਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
ਮੌਤ
ਤਰੁਣੀ ਸਚਦੇਵ ਦੀ ਮੌਤ 14 ਮਈ 2012 ਨੂੰ ਉਸਦੇ 14ਵੇਂ ਜਨਮ ਦਿਨ 'ਤੇ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਜੋਮਸੋਮ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਨੇੜੇ ਅਗਨੀ ਏਅਰ ਡੋਰਨੀਅਰ 228 ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਫਲਾਈਟ 'ਚ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਗਈ ਤਰੁਣੀ ਦੀ ਮਾਂ ਗੀਤਾ ਸਚਦੇਵ ਦੀ ਵੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਤਰੁਣੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਦੇਹ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 16 ਮਈ 2012 ਨੂੰ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਸੁਪਰ ਸੀਡਰ
ਇੱਕ ਸੁਪਰ ਸੀਡਰ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Super Seeder) ਇੱਕ ਨੋ-ਟਿਲ ਪਲਾਂਟਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਟਰੈਕਟਰ ਨਾਲ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਣਕ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਪੂਰਵ ਬੀਜਣ ਜਾਂ ਵਾਹੁਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੀਜਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਟਰੈਕਟਰ ਦੇ PTO ਨਾਲ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨ-ਪੁਆਇੰਟ ਲਿੰਕੇਜ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੁਪਰ ਸੀਡਰ, ਹੈਪੀ ਸੀਡਰ ਨਾਲੋਂ ਇੱਕ ਉੱਨਤ ਖੇਤੀ ਮਸ਼ੀਨ ਹੈ, ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਖੇਤੀ ਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਕੁਸ਼ਲ, ਸਮਾਂ-ਬਚਤ ਹੱਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਝੋਨੇ ਦੀ ਵਾਢੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਣਕ ਦੇ ਬੀਜ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰਾਲੀ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਦੀ ਲੋੜ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਬੀਜਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਝੋਨੇ ਦੀ ਵਾਢੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਣਕ ਦੇ ਬੀਜ ਬੀਜਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵ
ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਕਣਕ ਦੀ ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਦਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਚੀ ਹੋਈ ਪਰਾਲੀ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ ਵਾਢੀ ਕੀਤੇ ਝੋਨੇ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ, ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਵਾਹੁਣਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਬੀਜ ਨੂੰ ਬੀਜਣਾ। ਇਹ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਨਾ ਸਿਰਫ ਸਮਾਂ-ਬਰਬਾਦ ਅਤੇ ਮਿਹਨਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਲਈ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੈ। ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨ ਨਾਲ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ, ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਲਈ ਸਿਹਤ ਖਤਰੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸੁਪਰ ਸੀਡਰ ਕਣਕ ਦੇ ਬੀਜ ਬੀਜਣ ਲਈ ਇੱਕ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਹੱਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਕੇ ਇਹਨਾਂ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਸ਼ੀਨ ਝੋਨੇ ਦੀ ਪਰਾਲੀ ਨੂੰ ਕੱਟਦੀ ਅਤੇ ਪੁੱਟਦੀ ਹੈ, ਕਣਕ ਦੇ ਬੀਜ ਬੀਜਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਰਾਲੀ ਨੂੰ ਬੀਜੇ ਹੋਏ ਰਕਬੇ ਵਿੱਚ ਮਲਚ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੀ ਪਾਸਿਓਂ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰ ਸੀਡਰ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਲਈ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਵੀ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀਬਾੜੀ
ਮਸਾਬਾ ਗੁਪਤਾ
ਮਸਾਬਾ ਗੁਪਤਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਇਨਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਲਈ ਕਪੜੇ ਡਿਜਾਈਨ ਕੀਤੇ.
ਜੀਵਨ
ਮਸਾਬਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਖਿਡਾਰੀ ਵਿਵਿਅਨ ਰਿਚਰਡਸ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਨੀਨਾ ਗੁਪਤਾ ਦੀ ਬੇਟੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਬਚਪਨ ਮੁੰਬਈ ਤੇ ਵੇਸਟ ਇੰਡੀਸ ਵਿੱਚ ਬੀਤਿਆ. ਉਸਨੇ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਇਨਿੰਗ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਨਾਥੀਬਾਈ ਠਾਕਰਸੇ ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵਵਿਧਿਆਲਿਆ ਤੋਂ ਕੀਤੀ. ਉਹ ਸ਼ਾਮਕ ਦਾਵਰ ਤੋਂ ਡਾਂਸ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈਣੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਇਸ ਲਈ ਅਨੁਮਤੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ. ਫੇਰ ਉਸਨੇ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਦਾਖਲਾ ਲਇਆ ਪਰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਬਿਨਾ ਪੂਰੀ ਕੀਤੇ ਵਾਪਸ ਭਾਰਤ ਮੁੜ ਆਈ.
ਕੈਰੀਅਰ
ਉਸਨੇ 19 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਲੈਕਮੇ ਫੈਸ਼ਨ ਵੀਕ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਲਾਹਿਆ ਗਿਆ. ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਿਹਲੀ ਪਰਦਰਸ਼ਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਕਤਰਾਂ ਰਖਿਆ.
ਉਸ ਦੀ ਸਗਾਈ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਮਧੂ ਮਨਟੇਨਾ ਨਾਲ ਹੋਈ.
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988
ਰਵਿੰਦਰ ਕੇਲਕਰ
ਰਵਿੰਦਰ ਕੇਲਕਰ (7 ਮਾਰਚ 1925 – 27 ਅਗਸਤ 2010) ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਕੋਂਕਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਮਰਾਠੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿਚ ਵੀ ਲਿਖਿਆ।  ਇੱਕ ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਕਾਰਕੁਨ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਕੋਂਕਣੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਪਾਇਨੀਅਰ, ਉਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੋਂਕਣੀ ਵਿਦਵਾਨ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਵਿਚਾਰਕ ਸੀ। ਕੇਲਕਰ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ, ਗੋਆ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਗੋਆ ਦੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਵਿਲੀਨ ਹੋਣ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਘੁਲਾਟੀਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕੋਂਕਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਮੰਡਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਕੋਂਕਣੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਲਈ ਅਤੇ ਗੋਆ ਦੀ ਰਾਜ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਇਸ ਦੀ ਬਹਾਲੀ ਲਈ ਸਾਹਿਤਕ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਮਚੀ ਭਾਸ ਕੋਂਕਣੀਚ, ਸ਼ਾਲੈਂਟ ਕੋਂਕਣੀ ਕਿਟਿਯਾਕ, ਬਹੁ-ਭਾਸ਼ਿਕ ਭਾਰਤੰਤ ਭਾਸ਼ੇਨਚੇ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲਯੰਤ ਸਮੇਤ ਕੋਂਕਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਲੱਗਪਗ 100 ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ, ਅਤੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਜਾਗ ਨਾਮ ਦੇ ਮੈਗਜੀਨ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ ਕੀਤੀ।
ਕੇਲਕਰ ਗੋਆ ਦੇ ਮਰਾਗਾਓ ਵਿਖੇ ਅਪੋਲੋ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ 27 ਅਗਸਤ 2010 ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 11.30 ਵਜੇ ਦਮ ਤੋੜ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ 85 ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਦਾਹ ਸਸਕਾਰ ਉਸ ਦੇ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਪਰੀਓਲ ਵਿਖੇ ਸਟੇਟ ਆਨਰਜ਼ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਕੇਲਕਰ ਨੇ 1949 ਵਿਚ ਗੋਦਬੂਏ ਸਰਦਸੇਈ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ; ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਗਿਹਰੀਸ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ।  ਕੇਲਕਰ ਨੇ ਕੇਂਦਰੀ ਗੋਆ ਦੇ  ਪਿੰਡ ਪਿਓਲ ਵਿਚ, 1937 ਵਿਚ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਹੋਏ "ਕੇਲੇਕਰ ਹਾਊਸ" ਨਾਮ ਦੇ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਘਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਇਸ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ਤੇ Casa Dos Kelekars ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ  ਗੋਆਈ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਮਿਸਾਲੀ  ਘਰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1925 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2010 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਿਆਨਪੀਠ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਗੋਗੜ
180px|right ਅਗੇ ਵਲ ਨੂੰ ਵਧਿਆ ਹੋਇਆ ਪੇਟ ਗੋਗੜ ਅਖਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਹਤ ਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਅਸਰ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦਾ ਲਖਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੋਟਾਪੇ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੇ ਰੋਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨੇੜੇ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਟਾਪਾ
ਜੌਨੀ ਡੈੱਪ
ਜੌਨੀ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫ਼ਰ "ਜੌਨੀ" ਡੈੱਪ II (ਜਨਮ 9 ਜੂਨ 1963) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕਾ ਅਦਾਕਾਰ, ਫ਼ਿਲਮ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸਰ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਬਿਹਤਰੀਨ ਅਦਾਕਾਰ ਲਈ ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਇਨਾਮ ਅਤੇ ਸਕਰੀਨ ਐਕਟਰਸ ਗਿਲਡ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਾਈਰੇਟਸ ਆਫ਼ ਦ ਕੈਰੀਬੀਅਨ ਫ਼ਿਲਮ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਿਰਦਾਰ ਜੈਕ ਸਪੈਰੋ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
1980ਵਿਆਂ ਦੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀਵਾਰ 21 ਜੰਪ ਸਟਰੀਟ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਦਿਵਾਈ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਡੈੱਪ ਚੁਣੌਤੀ ਭਰੇ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ 1986 ਵਿੱਚ ਔਲੀਵਰ ਸਟੋਨ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪਲੈਟੂਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਐਡਵਰਡ Scissorhands (1990) ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਲੀਪੀ ਹੌਲੋ (1999), ਪਾਈਰੇਟਸ ਆਫ਼ ਦ ਕੈਰੀਬੀਅਨ: ਦ ਕਰਸ ਆਫ਼ ਦ ਬਲੈਕ ਪਰਲ (2003) ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਅਗਲੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਚਾਰਲੀ ਐਂਡ ਦ ਚੌਕਲੇਟ ਫ਼ੈਕਟਰੀ (2005), ਐਲਿਸ ਇਨ ਵੰਡਰਲੈਂਡ (2010) ਅਤੇ ਰੈਂਗੋ (2011) ਨਾਲ਼ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸਲੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਮਿਲੀ।
ਡੈੱਪ ਕਈ ਵੱਡੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਇਨਾਮਾਂ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਬਿਹਤਰੀਨ ਅਦਾਕਾਰ ਲਈ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਲਈ ਸਨ।
75 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ਸਦਕਾ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੇ ਅਦਾਕਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਗਿਨੀਜ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1963 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪਰਨਾਮੀ ਮੰਦਿਰ , ਮਲਿਕਾ ਹਾਂਸ ਪਾਕਪਤਨ
ਪਰਨਾਮੀ ਮੰਦਿਰ, ਮਲਿਕਾ ਹਾਂਸ ਪਾਕਪਤਨ
ਮਲਿਕਾ ਹਾਂਸ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸ਼ਹਿਰ  ਪਾਕਪੱਟਨ  ਸੇ ਸਿਰਫ਼ 18 ਕਿਮੀ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ । ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਉਹ ਹੁਜਰਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ  ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ  ਨੇ ਹੀਰ ਲਿਖਿਆ ਸੀ । ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਕ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਲਿਕਾ ਹਾਂਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਇਮਾਰਤ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨਤਾ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਕਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਉਪਮਹਾਦਵੀਪ ਦੀ ਸਭਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਜਗ੍ਹਾ ਸੀ । ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਮਲਿਕਾ ਹਾਂਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਹੀਰਾ ਲਿਖ ​​ਰਹੇ ਸਨ , ਉਸ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੰਦਿਰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੀ ਉਚਾਈ ਉੱਤੇ ਸੀ । ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਹਾਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ , ਮਲਿਕਾ ਹਾਂਸ ਦੀ ਕਈ ਜੀਰਣ - ਸ਼ੀਰਣ ਇਮਾਰਤੇਂ ਹੈ ਜੋ ਕਦੇ ਅਲਪ ਸੰਖਿਅਕ ਪੂਜਾ ਜਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਕਾਰੋਂ ਲਈ ਵਰਤੋ ਦੀ ਜਾਂਦੀ ਸਨ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੰਦਿਰ ਹੈ ਜੋ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਮਸਜਦ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੀ ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ । ਮਸਜਦ ਦੇਖਣ ਦੇ ਬਾਅਦ , ਅਸੀ ਸੜਕਾਂ ਸੇ ਗੁਜਰੇ ਅਤੇ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ । ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਪੁਰਾਣੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਲੱਕੜੀ ਦਾ ਦਰਵਾਜਾ ਸੀ । ਜੋ ਬੰਦ ਸੀ ਦਰਵਾਜੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਦਸਤਕ ਦੇ ਬਾਅਦ , ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਮੁੰਡਾ ਆਇਆ ਜੋ ਘੁੰਮਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ । ਉਨ੍ਹਾਂਨੇ ਪਿਆਰ ਸੇ ਸਮੱਝਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੂਰੋਂ ਆਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂਨੂੰ ਕੇਲੇ ਦੇ ਮੰਦਿਰ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਕੁੱਝ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਆਣਾ ਸੀ । ਅੰਦਰ ਸੇ ਇੰਨੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜਾਂ ਆਈਆਂ ਕਿ ਅੰਦਰ ਆਣਾ ਮਨਾ ਹੈ । ਇੱਕ ਮਕਾਮੀ ਦੋਸਤ ਨੇ ਭਿੱਛਿਆ ਮੰਗੀ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਸ਼ਰਤਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੇ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ , ਨਹੀਂ ਕਿ ਤਸਵੀਰੇਂ ਲਿੱਤੀ ਅਤੇ ਨਹੀਂ ਹੀ ਉਸਦੀ ਹਾਲਤ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਸੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ । ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਹੋਸਟ ਸੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕਿਉਂ , ਉਨ੍ਹਾਂਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੰਦਰ ਘਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂਨੇ ਮੰਦਿਰ ਨੂੰ ਬਰਬਾਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ । ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਤਸਵੀਰੇਂ ਲੈਣ ਸੇ ਮਨਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ । ਖੈਰ , ਉਹ ਅੰਦਰ ਗਏ ।
ਦਸ਼ਕਾਂ ਸੇ ਬੰਦ ਪਏ ਪ੍ਰਣਾਮੀ ਮੰਦਿਰ ਆਪਣੇ ਅਸਤੀਤਵ ਦੀ ਲੜਾਈ ਲੜ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਮੰਦਿਰ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਕਬਜਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਮੰਦਿਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਭਵਨ, ਜਿਨੂੰ ਕਦੇ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ , ਹੁਣ ਬੰਦੋਬਸਤੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਸੇ ਇੱਕ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਕੱਬਜਾ ਵਿੱਚ ਹੈ । ਜਿਸਦੀ ਮੱਝ ਅਤੇ ਬਕਰੀ ਵੀ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ । ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਵਨ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਜਾਰੀ ਹੈ । ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ , ਜਦੋਂ ਪਰਯਟਨ ਆਉਂਦੇ ਸਨ , ਤਾਂ ਪਰਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂਨੂੰ ਮੰਦਿਰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਸੀ । ਲੇਕਿਨ ਹੁਣ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪਰਿਆਟਕੋਂ ਨੂੰ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਣ ਸੇ ਰੋਕ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਪਰਵਾਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਮੰਜਿਲ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਦੇਵੀ - ਦੇਵਤਰਪਣ ਨੂੰ ਹੌਲੀ - ਹੌਲੀ ਧਵਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਭਵਨ ਦੀ ਛਵੀ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ । ਅਤੇ ਮੰਦਿਰ ਦੀ ਬਰੀਕ ਟਾਇਲੇਂ ਉਖਾੜੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹਨ ਅਤੇ ਆਸਪਾਸ ਦੇ ਕਮਰੋਂ ਦੀ ਮਰੰਮਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ । ਲੋਕ ਹੁਣ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ ਹਨ । ਇਸਤੋਂ ਮੁੱਖ ਭਵਨ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਪੰਜ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਸੀ । ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਮਾਰਤ ਜਿਆਦਾ ਖੰਡਹਰ ਲੱਗ ਰਹੀ ਹੈ । ਜੇਕਰ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਚੱਲਦਾ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਅਗਲੇ ਪੰਜ ਸੇ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੰਦਿਰ ਕੇਵਲ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜਿੰਦਾ ਰਹਿ ਪਾਵੇਗਾ । ਪੁਰਾਤਤਵ ਵਿਭਾਗ , ਬੰਦੋਬਸਤੀ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਬੰਦੋਬਸਤੀ ਵਿਭਾਗ ਇਸ ਬਰਬਾਦ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਸੱਕਦੇ ਹਾਂ । ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਪਰਵਾਰ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣੇ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਤੱਤਕਾਲ ਲੋੜ ਹੈ । ਸ਼੍ਰੇਣੀ : ਮੰਦਿਰ
ਇੰਟਰ ਲਿੰਗੂਆ
ਇੰਟਰ ਲਿੰਗੁਆ 'ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਦਦਗਾਰ ਭਾਸ਼ਾ ਸੰਗਠਨ' ਦੁਆਰਾ 27 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ 'ਬਿਨਾ-ਇਲਾਕਾਈ ਅਗਜ਼ਲਰੀ ਬੋਲੀ ਹੈ। ਇੰਟਰ ਲਿੰਗੁਆ ਨਾਮ ਦੋ ਲਾਤਿਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾ -inter- ਅਤੇ -lingua- ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। Inter ਦਾ ਮਤਲਬ "ਅੰਤਰ ਜਾ ਵਿਚਕਾਰ" ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ lingua ਤੋਂ ਭਾਵ "ਜ਼ੁਬਾਨ" ਹੈ।
ਇੰਟਰ ਲਿੰਗੁਆ ਦੇ ਸ਼ਬਦ, ਵਿਆਕਰਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖ਼ਾਸਿਅਤਾਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਤਿਨੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਿਰਦਾਰ ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੰਟਰ ਲਿੰਗੁਆ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇੱਕ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਿੱਖੀ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉੁੱਪਰ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤੀਆ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਣਾ ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਿਨਾ-ਇਲਾਕਾਈ ਅਗਜ਼ਲਰੀ ਬੋਲੀ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ
ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਰਮਨ-ਅਮਰੀਕੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਐਲੇਗਜ਼ੈਨਡਰ ਗੋਡ ਨੂੰ ਇੰਟਰ ਲਿੰਗੂਆ ਦਾ ਬਾਨੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਨ ਗੋਡ ਨੇ ਇੰਟਰ ਲਿੰਗੂਆ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੱਹਤਵਪੂਰਨ ਕਿਰਦਾਰ ਅਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਪਰ ਇੰਟਰ ਲਿੰਗੂਆ ਦਾ ਆਧਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਨ ਗੋਡ ਦੇ ਮੁਹਿੰਮ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਤਿਆਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ।
1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਐਲਿਸ ਵਾਨਡਰਬਿਲਟ ਸ਼ੈਪਰਡ ਮੋਰਿਸ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਦਦਗਾਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਗੀ। ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਲੀਵਾਰਸ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਪੀਟਰ ਗੋਪਸਿਲ ਦੀ ਕਿਤਾਬ 'ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਃ ਇੰਟਰ ਲਿੰਗੂਆ ਦਾ ਇੱਕ ਜਾਇਜ਼ਾ' ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ, ਇਸ ਸ਼ੌਕ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਉਸ ਵਕਤ ਹੋਈ ਜੱਦ ਸ਼੍ਰੀ ਮਤੀ ਮੋਰਿਸ ਨੂੰ ਏਸਪੇਰਾਨਤੋ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ। ਏਸਪੇਰਾਨਤੋ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੋਲੈਂਡ ਦੇ ਇੱਕ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਡਾਕਟਰ ਲਾਜ਼ਾਰੁਸ ਜ਼ਾਮੇਨਹੋਫ ਨੇ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਚਾਰ ਨੂੰ ਆਸਾਨ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਈਜਾਦ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪਰ 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਏਸਪੇਰਾਨਤੋ ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਰ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਈਜਾਦ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ। ਈਦੋ, ਲਾਤੀਨੋ ਸੀਨੇ ਫਲਾਕਸਿਅੋਨੇ ਅਤੇ ਓਕਸੀਦੇਨਤਲ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਨ।
ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਚਾਰ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉਮਦਾ ਭਾਸ਼ਾ ਚੁਣਨ ਲਈ ਸ਼੍ਰੀ ਮਤੀ ਮੋਰਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਡੇਵ ਹੈਨਨ ਮੋਰਿਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ 1924 ਈ0 ਵਿੱਚ 'ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਦਦਗਾਰ ਭਾਸ਼ਾ ਸੰਗਠਨ' ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਵਪਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਦਦਗਾਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਮੁਤਾਲਿਆ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਸੀ।
ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਦਦਗਾਰ ਭਾਸ਼ਾ ਸੰਗਠਨ ਵਿੱਚ ਅੋਟੋ ਜੈਸਪੇਰਸਨ, ਐਡਵਰਡ ਸਪੀਰ ਅਤੇ ਵਿਲਿਅਮ ਐਡਵਰਡ ਕੋਲਿਨਸਨ ਵਰਗੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਸ਼ਾ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਸ਼੍ਰੀ ਮਤੀ ਮੋਰਿਸ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਲੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਸੀ। ਸਪੀਰ ਅਤੇ ਕੋਲਿਨਸਨ ਦੀਆਂ 1930 ਅਤੇ 1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਕਈ ਖੋਜਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਕਾਰਨੇਜੀ ਕੋਰਪੋਰੇਸ਼ਨ, ਫੋਰਡ ਫਾਊਨਡੇਸ਼ਨ, ਰੋਕਫੇਲਰ ਫਾਊਨਡੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਰਿਸਰਚ ਕੋਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਵਰਗੇ ਨਾਮੀ ਸੰਸਥਾਨਾ ਤੋਂ ਵੀ ਮਾਲੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਅੱਗੇ ਆਏ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਦਦਗਾਰ ਭਾਸ਼ਾ ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਤਿੰਨ ਟੀਚੇ ਮਿੱਥੇਃ
ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੇ ਕਈ ਵਿਦਵਾਨਾ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਦਦਗਾਰ ਭਾਸ਼ਾ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਸ਼ੋਧਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਦਦਗਾਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਮਸ਼ਹਦ
ਮਸ਼ਹਦ ਇਰਾਨ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲ਼ਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਰਜ਼ਵੀ ਖ਼ੁਰਾਸਾਨ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਤੁਰਕਮੇਨਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਕੋਲ਼ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਇਹਦੀ ਅਬਾਦੀ 2,772,287 ਸੀ। ਇਹ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਰੇਸ਼ਮ ਸੜਕ ਉਤਲਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਨਖ਼ਲਿਸਤਾਨ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਰਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਅੱਲਾਪੁੜਾ
ਆਲਪੁੜਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਲੈਪੀ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਅੰਦਰ ਆਲਪੁੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਸਬਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਰਾਮਟਟਵਾਲੀ
ਰਾਮਟਟਵਾਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੀ ਦਸੂਹਾ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ 28 ਕਿਮੀ, ਬੰਗਾ ਤੋਂ 10 ਕਿਮੀ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ ਤੋਂ 166 ਕਿਮੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ। ਰਾਮਟਟਵਾਲੀ ਦਾ ਪਿੰਨ ਕੋਡ 144206 ਹੈ ਅਤੇ ਡਾਕਖਾਨਾ ਢੋਲਬਾਹਾ ਹੈ।
ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ 2011 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਵਿਚ ਕੁਲ 233 ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਸਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 1104 ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 553 ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ 551 ਔਰਤਾਂ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਨੈਣ ਖੁਰਦ
ਨੈਣ ਖੁਰਦ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਭੁਨਰਹੇੜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅਕਾਸ਼ਦੀਪ ਸਿੰਘ
ਅਕਾਸ਼ਦੀਪ ਸਿੰਘ (ਜਨਮ 2 ਦਸੰਬਰ 1994) ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਫਾਰਵਰਡ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਅਕਾਸ਼ਦੀਪ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ 2013 ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕਡ਼ੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1994 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਐਂਗੁਈਲਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਥਾਜ ਦੇਸ਼
ਬਿਸਮਾਹ ਮਾਰੂਫ਼
ਬਿਸਮਾਹ ਮਾਰੂਫ਼ (18 ਜੁਲਾਈ 1991 ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ) ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਦੀ ਹੈ।
2009
ਉਹ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦਾ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਰਹੀ ਸੀ।
2010
ਮਾਰੂਫ਼ ਦੀ ਚੋਣ 2010 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1991 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਕੌਫੀ
ਜੀਵਨੀ
ਕੌਫੀ ਦਾ ਜਨਮ 1948 ਵਿੱਚ ਬਰੁਕਲਿਨ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਉਸਨੂੰ ਡ੍ਰੀਮਲੈਂਡਰਜ਼, ਵਾਟਰਸ ਦੇ ਨਿਯਮਤ ਕਾਸਟ ਅਤੇ ਚਾਲਕ ਦਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਹ ਵਾਟਰਸ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ, ਫੀਮੇਲ ਟ੍ਰਬਲ ( 1974 ) ਵਿੱਚ, ਡਾਨ ਡੇਵਨਪੋਰਟ ( ਡਿਵਾਈਨ ) ਦੀ ਦੁਖੀ ਮੌਤ ਦੀ ਕਤਾਰ ਦੇ ਸੈਲਮੇਟ ਅਰਨਸਟਾਈਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦਿ ਫੋਰ ਸੀਜ਼ਨਜ਼ ਦੇ ਡਿਵਾਇਨ ਦੇ ਕਵਰ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ "ਵਾਕ ਲਾਈਕ ਏ ਮੈਨ" ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।
ਕੌਫੀ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਇੱਕ ਗੋਦ ਲਏ ਬੱਚੇ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਵਾਟਰਸ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਏਡਜ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਚੈਰਿਟੀਜ਼ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਫਿਲਾਡੇਲਫੀਆ ਦੇ ਜੌਨ ਸੀ. ਐਂਡਰਸਨ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ.ਕਿਉ.-ਅਨੁਕੂਲ ਸੀਨੀਅਰ ਲਿਵਿੰਗ ਕਮਿਊਨਿਟੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਟਰਾਂਸਵੇਅ, ਇੱਕ ਟਰਾਂਸ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਗੈਰ-ਅਨੁਕੂਲ ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੂਹ ਦੀ ਸਹਿ-ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਵਾਰ ਰੌਕਫੋਰਡ, ਇਲੀਨੋਇਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2020 ਵਿੱਚ ਜੋ ਬਿਡੇਨ ਨੂੰ ਵੋਟ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਦਾੜ੍ਹੀ
thumb|ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਦਾੜ੍ਹੀਆਂ: 1) ਇੰਸਾਪੇਇੰਟ 2) ਮੁੱਛਾਂ 3) ਗੋਟੇ ਜਾਂ ਮੈਂਡਰਿਨ 4) ਸਪੈਨਿਸ਼ ਸ਼ੈਲੀ 5) ਲੰਬੇ ਲੰਮੇ ਛਿਲਕੇ 6) ਸਾਈਡ ਆਪਣੀ ਮੁੱਛਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ 7) ਵੈਨ ਡਾਇਕ ਸ਼ੈਲੀ 8) ਪੂਰੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਇੱਕ ਦਾੜ੍ਹੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਠੋਡੀ ਤੇ ਗਲੇ ਤੇ ਉੱਗਣ ਵਾਲੇ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਹੈ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿਰਫ ਪਤਨ ਜਾਂ ਬਾਲਗ ਪੁਰਸ਼ ਦਾੜੀ ਵਧਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਵਿਕਾਸਵਾਦ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ, ਦਾੜ੍ਹੀ ਐਂਡਰੋਜਿਕ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਖਾਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਨਸਾਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਵਾਲ ਸਨ ਅਤੇ ਗੋਰਿਲੇ' ਤੇ ਵਾਲਾਂ ਵਰਗੇ ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਸਨ। ਕੁੱਝ ਆਬਾਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਦਿਵਾਸੀ ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਜਨਸੰਖਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਵਾਲ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਯੂਰਪੀ ਜਾਂ ਦੱਖਣ ਏਸ਼ੀਅਨ ਮੂਲ ਦੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਐਨੂ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਵਾਲ ਹਨ।
ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰਕ-ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਯੁੱਗ ਦੇ ਫੈਸ਼ਨ ਰੁਝਾਨਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਮਰਦਾਂ ਦੀਆਂ ਦਾੜ੍ਹੀਆਂ ਵੱਲ ਸਮਾਜਿਕ ਰਵੱਈਆ ਭਿੰਨਤਾਪੂਰਵਕ ਬਦਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਧਰਮਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿੱਖ ਧਰਮ) ਨੇ ਇੱਕ ਪੂਰਨ ਦਾੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਨਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸਮਝਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਇੱਕ ਦਾੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਕੁੱਝ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਵੇਖਣਾ, ਬੁੱਧੀ, ਸ਼ਕਤੀ, ਜਿਨਸੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਉੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਰੁਤਬੇ ਵਜੋਂ ਅਜਿਹੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਨਿਖਾਰਨਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਜਿਹੇ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਵਾਲ ਆਮ ਹਨ (ਜਾਂ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਫੈਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ), ਦਾੜ੍ਹੀ ਗਰੀਬਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਨਾਲ ਜਾਂ ਇੱਕ "ਅਸੱਭਯ", ਅਸੰਭਾਵੀ, ਜਾਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਦਾੜ੍ਹੀ
ਕੁਝ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਥਿਹਾਸ ਅਤੇ ਕਲਾ ਵਿਚ, ਦਿਔਸ ਅਤੇ ਪੋਸੀਦੋਨ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਾੜ੍ਹੀ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਪੋਲੋ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। 5 ਵੀਂ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਾੜ੍ਹੀ ਵਾਲਾ ਹਰਮੇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਜਾਣਿਆ ਬੇਰੋਕਗਾਰ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜ਼ੋਰਾੈਸਟਰ, ਜੋ 11 ਵੀਂ ਦਸਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਈਸਵੀ ਪੂਰਵ ਦੇ ਜ਼ੋਰਾਸਟਰੀਅਨਵਾਦ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹਨ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਾੜ੍ਹੀ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨੋਰਸ ਮਿਥਿਹਾਸ ਵਿੱਚ, ਥੋਰ ਗਰਜਨਾ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਇੱਕ ਲਾਲ ਦਾੜ੍ਹੀ ਰੱਖੇ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਿੱਖ ਧਰਮ
thumb|ਇਕ ਪੂਰੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਵਾਲਾ ਸਿੱਖ। ਸਿਖਾਂ ਦੇ 10ਵੇਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, ਇਸ ਨੂੰ ਸਰਵਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੁਆਰਾ ਸਰੀਰ ਦੇ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਜਾਵਟ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਇੱਕ ਲਾਜਮੀ ਲੇਖ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ। ਸਿਖਾਂ ਦਾ ਦਾੜ੍ਹੀ ਆਪਣੀ ਮਰਦਾਨਗੀ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਅਤੇ ਮਾਣ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਵੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਆਪਣੇ ਵਾਲਾਂ ਅਤੇ ਦਾੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਤੋਂ ਗੁਰੇਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੇਸ਼ (ਅਣਕੱਟੇ ਵਾਲ), ਇੱਕ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਸਿੱਖ ਲਈ ਪੰਜ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕੱਕੇ ਵਿੱਚੋ ਇੱਕ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਪੱਗ ਅਤੇ ਅਣਕੱਟੇ ਵਾਲਾਂ ਅਤੇ ਦਾੜ੍ਹੀ ਦੁਆਰਾ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਗਰਿਕ ਪਾਬੰਦੀਆਂ
ਨੌਕਰੀਆਂ ਜੋ ਕਿ ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਮਾਸਕ ਪਹਿਨਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਏਅਰ ਪਾਇਲਟ, ਅੱਗ ਬੁਝਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਉਦਯੋਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਤੇ ਵਰਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸਾਸਕੀ ਦੀ ਜਾਪਾਨੀ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ, ਗਨਮਾ ਨੇ ਮਈ 19, 2010 ਨੂੰ ਪੁਰਸ਼ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਲਈ ਦਾੜ੍ਹੀਆਂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
ਅਠਵੀਂ ਸਰਕਟ ਦੇ ਲਈ ਯੂ. ਐਸ. ਕੋਰਟ ਆਫ ਅਪੀਲਜ਼ ਨੇ ਪਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਚੰਗੇ ਕਾਰਨ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਸਾਫ ਸੁਗੰਧ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਕਾਲੇ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਭੇਦਭਾਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਰੇਜ਼ਰ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹਨ।
ਖੇਡਾਂ
ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਅਚਾਨਕ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਾੜ੍ਹੀ ਰੱਖਣ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਐਮੇਚੁਅਲ ਬਾਕਸਿੰਗ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਗਲੈਂਡ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਸ਼ਰਾਰਤ' ਤੇ ਅਪਵਾਦ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਦਾੜੀ ਨੂੰ ਜੁਰਮਾਨਾ ਜਾਲ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਜਾਵੇ।
ਮਜਾਰਾ ਢੱਕ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸਟੂਅਰਟ ਬਿੰਨੀ
ਸਟੂਅਰਟ ਟੈਰੇਂਸ ਰੌਜ਼ਰ ਬਿੰਨੀ,ਜੋ ਕਿ ਆਮ-ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਟੂਅਰਟ ਬਿੰਨੀ(ਜਨਮ 3 ਜੂਨ, 1984) ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਸਟੂਅਰਟ ਬਿੰਨੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਤਿੰਨੋਂ ਭਾਗਾਂ ਦੇ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1984
ਪ੍ਰੀਤੀ ਸਰਨ
ਪ੍ਰੀਤੀ ਸਰਨ, ਜਨਮ 5 ਸਤੰਬਰ 1958, ਭਾਰਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਸੇਵਾ ਕਾਡਰ 1982 ਬੈਚ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਕ ਹੈ। ਦਸੰਬਰ 2018 ਵਿੱਚ, ਸਰਨ ਨੂੰ 1 ਜਨਵਰੀ 2019 ਤੋਂ 31 ਦਸੰਬਰ 2022 ਤੱਕ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਆਰਥਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਕਮੇਟੀ ਲਈ ਨਿਰਵਿਰੋਧ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਪ੍ਰੀਤੀ ਸਰਨ ਨੇ ਲੇਡੀ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ, ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਬੀਏ (ਆਨਰਸ) ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਅਤੇ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਪੰਕਜ ਸਰਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਵੀ ਸਬੰਧਤ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਲਾਹਕਾਰ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।
ਕਰੀਅਰ
ਉਹ ਅਗਸਤ 1982 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ। ਉਸਨੇ ਮਾਸਕੋ, ਢਾਕਾ, ਕਾਹਿਰਾ, ਜਨੇਵਾ, ਟੋਰਾਂਟੋ ਅਤੇ ਵੀਅਤਨਾਮ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸਰਨ ਟੋਰਾਂਟੋ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੌਂਸਲ ਜਨਰਲ ਅਤੇ ਵੀਅਤਨਾਮ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਦੂਤ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਮਾਰਚ 2016 ਤੋਂ 30 ਸਤੰਬਰ 2018 ਤੱਕ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਕੱਤਰ (ਪੂਰਬ) ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1958 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਇਰਾਨ ਦੇ ਸੂਬੇ
ਇਰਾਨ ਨੂੰ ਇਕੱਤੀ ਸੂਬਿਆਂ ( ਉਸਤਾਨ, ਬਹੁ-ਵਚਨ استان‌ها ਉਸਤਾਨਹਾ) ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਸ ਸੂਬੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਹਨੂੰ ਰਾਜਧਾਨੀ (ਫ਼ਾਰਸੀ: ਮਰਕਜ਼) ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਬਾਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਇੱਕ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ (ਫ਼ਾਰਸੀ: ਉਸਤਾਨਦਾਰ) ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨੂੰ ਅੰਦੂਰਨੀ ਮੰਤਰਾਲਾ ਕੈਬਨਿਟ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ਼ ਚੁਣਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਰਾਨ ਦੇ ਸੂਬੇ
ਸ਼ੇਖ਼ ਬਹਾਉ ਉੱਦ ਦੀਨ ਜ਼ਕਰੀਆ ਮੁਲਤਾਨੀ
ਸ਼ੇਖ਼ ਬਹਾਉ ਉੱਦ ਦੀਨ ਜ਼ਕਰੀਆ (ਫ਼ਾਰਸੀ: بہاؤ الدین زکریا‎) (1170-1267) ਸੁਹਰਾਵਰਦੀ ਸੰਪਰਦਾ ਦੇ ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤ ਸਨ। ਉਹ ਸਾਹਿਬ-ਏ-ਕਮਾਲ ਬਜ਼ੁਰਗ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਮ ਅਲ-ਸ਼ੇਖ਼ ਉਲ-ਕਬੀਰ ਸ਼ੇਖ਼-ਉਲ-ਇਸਲਾਮ ਬਹਾ-ਉਦ-ਦੀਨ ਅਬੂ ਮੁਹੰਮਦ ਜ਼ਕਰੀਆ ਅਲਕੁਰੈਸ਼ੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇਰੇ ਮੱਕੇ ਤੋਂ ਖ਼ਵਾਰਜ਼ਮ ਤੇ ਫਿਰ ਮੁਲਤਾਨ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਸਤਾਦ ਮਸ਼ਹੂਰ ਆਲਮ ਸ਼ੇਖ਼ ਸ਼ਹਾਬ-ਉਦ-ਦੀਨ ਸੁਹਰਾਵਰਦੀ ਸਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤ
ਸੁਬੋਧ ਸਰਕਾਰ
ਸੁਬੋਧ ਸਰਕਾਰ (সুবোধ সরকার) (ਜਨਮ 1958) ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਕਵੀ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ, ਅਤੇ ਸਿਟੀ ਕਾਲਜ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰੀਡਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਵਕਾਰੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਕਵੀ
ਜਿਆਂਗਕੂ ਸਰੋਵਰ
ਜਿਆਂਗਕੂ ਸਰੋਵਰ (੦ ਵੁਲੋਂਗ ਕਾਉਂਟੀ, ਚੋਂਗਕਿੰਗ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ, ਪੀਪਲਜ਼ ਰੀਪਬਲਿਕ ਆਫ਼ ਚਾਈਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਹੈ ਜੋ ਪਣ-ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਰੋਵਰ ਦਾ ਕੰਕਰੀਟ ਹਾਈਪਰਬੋਲਿਕ ਆਰਕ ਡੈਮ, ਇੱਕ ਹਾਈਡ੍ਰੋਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਐਨੀ ਮਾਸਕਰੇਨ
ਐਨੀ ਮਾਸਕਰੇਨ (6 ਜੂਨ 1902 - 19 ਜੁਲਾਈ 1963) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮੀ ਅਤੇ ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਤੋਂ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।
ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਮਾਸਕਰੇਨ ਇੱਕ ਲਾਤੀਨੀ ਕੈਥੋਲਿਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਗੈਬਰੀਅਲ ਮਾਸਕਰੇਨ ਤਰਾਵਣਕੋਰ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1925 ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਦੋਹਰਾ ਐਮ.ਏ. ਮਹਾਰਾਜਾ ਕਾਲਜ ਤਰਾਵਣਕੋਰ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੇ ਕਲਾ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ, ਤ੍ਰਿਵੇਂਦਰਮ ਦੇ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਲੋਨ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਰਾਜਨੀਤੀ
ਪਾਰਟੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਪਿਲਾਈ ਨਾਲ ਇੱਕ ਰਾਜ ਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ, ਮਸਾਕਰਿਨ ਉਸ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ, ਦੀਵਾਨ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਬਿਆਨਾਂ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਚੋਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਪੁਲਿਸ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਇਸ ਘਟਨਾ ਦਾ ਲੇਖਾ ਜੋਖਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ। ਅਈਅਰ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਮਾਸਕਰੇਨ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ ਜੋ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਟੈਕਸਾਂ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਨਾ ਕਰਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਪੁਲਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਖਤਰਨਾਕ ਸੀ ਅਤੇ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਕਾਰਨ 1939-1947 ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕੈਦੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।
1938 ਅਤੇ 1939 'ਚ, ਮਾਸਕਰੇਨ ਨੇ ਤ੍ਰਾਵਣਕੋਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਪੀਕਰ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਨੀਤੀ ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। 1942 ਵਿਚ, ਮਾਸਕਰੀਨ ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਤ੍ਰਾਵਣਕੋਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਸਕੱਤਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। 21 ਫਰਵਰੀ 1946 ਨੂੰ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਬੰਬੇ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਆਪਣੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਮਾਸਕਰੇਨ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ, "ਹੋਰ ਤਾਂ ਵੀ, ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਜੀਭ ਉੱਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਕੋਈ ਕੰਟਰੋਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਬੋਲਣ ਲਈ ਖੜੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ ਨੂੰ ਧੱਕਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਣ ਵੀ ਇਕ ਨਮੂਨਾ ਹੈ, ਜੇ ਅਖਬਾਰ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਸਹੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਭਾਈ ਥਾਨੂ ਪਿਲਾਈ ਨੂੰ ਭੇਜੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਬੇਵਕੂਫ਼ੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਤ੍ਰਾਵਣਕੌਰ ਦੇ ਗਰੀਬ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਭਲਾ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ. ਐਕਟ ਕਰੋ ਤੁਸੀਂ ਪੂਰੇ ਨਿਰਪੱਖ ਸੈਕਸ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮਸਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋ।" ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਇਕ ਸਹਿਯੋਗੀ ਨੂੰ ਵੀ ਲਿਖਿਆ, ਪਿਲੈ ਨੇ ਆਸ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਮਸਕਰੇਨ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਵਿਚ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰੇਗੀ।
ਸੰਸਦੀ ਕੈਰੀਅਰ
ਮਾਸਕਰੇਨ 1951 'ਚ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਪਹਿਲੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਕੇਰਲਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਲਈ ਚੁਣੇ ਸਿਰਫ 10 ਮੈਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਸੰਸਦ ਲਈ ਆਪਣੀ ਚੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮਾਸਕਰੇਨ 1948—52 ਤੱਕ ਤਰਾਵਣਕੋਰ-ਕੋਚਿਨ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ 1949-1950 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪਾਰੂਰ ਟੀ ਕੇ ਨਾਰਾਇਣ ਪਿਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਚਾਰਜ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚੋਣ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿਸਨੇ ਹਿੰਦੂ ਕੋਡ ਬਿੱਲ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ।  1957 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਦੂਜੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ ਵਿੱਚ ਐਸ ਈਸਵਰਨ ਨੇ ਹਰਾਇਆ, ਇੱਕ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਚੌਥੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਰਹੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਾਵਨਕੋਰ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਸਹਿਯੋਗੀ, ਪੱਤੋਮ ਥਾਨੂ ਪਿਲਈ ਵੀ ਸੀ।
ਯਾਦਗਾਰੀ
ਐਨੀ ਮਸਕਰੇਨ ਦੀ ਇੱਕ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਬੁੱਤ ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ ਦੇ ਵਾਜੁਥਾਕਾਡ ਵਿਖੇ ਐਨੀ ਮਸਕਰੇਨ ਚੌਕ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸਤੰਬਰ 2013 ਵਿੱਚ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹਾਮਿਦ ਅੰਸਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1963 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1902 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਬ੍ਰਿਸ਼ ਭਾਨ
ਬਾਬੂ ਬ੍ਰਿਸ਼ ਭਾਨ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ ਅਤੇ ਪੈਪਸੂ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਉਪ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸੀ।
ਉਸਨੇ 1932 ਵਿੱਚ ਲਾਅ ਕਾਲਜ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਵਕਾਲਤ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। 1951 ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਫਿਰ 1954 ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਿੱਚ ਉਪ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਰਿਹਾ। ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ 1955 ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣਿਆ।
1 ਨਵੰਬਰ 1956 ਨੂੰ ਰਾਜ ਪੁਨਰਗਠਨ ਐਕਟ ਦੇ ਤਹਿਤ ਪੈਪਸੂ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰਲੇਵੇਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ 1962 ਵਿੱਚ ਸੁਨਾਮ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਅਤੇ ਫਿਰ 1967 ਵਿੱਚ ਲਹਿਰਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣਿਆ।
29 ਅਪ੍ਰੈਲ 1988 ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮੂਨਕ ਵਿਖੇ ਬਾਬੂ ਬ੍ਰਿਸ਼ ਭਾਨ ਡੀਏਵੀ ਸਕੂਲ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1988 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1908
ਮਿਸੀਸਿੱਪੀ ਦਰਿਆ
ਮਿੱਸੀਸਿੱਪੀ ਦਰਿਆ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਡਰੇਨੇਜ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਰਿਆ ਹੈ।
ਉਸਮਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ
ਸਲਤਨਤ ਉਸਮਾਨੀਆ ਇੱਕ ਸਲਤਨਤ ਸੀ ਜੋ 1299 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1923 ਤੱਕ ਰਹੀ। ਇਹ 1923 ਨੂੰ ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਈ। 16ਵੀਂ ਤੇ ਸਤਾਰਵੀਂ ਸਦੀ 'ਚ ਇਹ ਸਲਤਨਤ 3 ਬਰ-ਇਹ-ਆਜ਼ਮਾਂ ਇਸ਼ੀਆ, ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਸ਼ੁਮਾਲੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਮਗ਼ਰਿਬੀ ਇਸ਼ੀਆ ਤੇ ਜਨੂਬੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ ਇਹਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ। ਸਲਤਨਤ ਉਸਮਾਨੀਆ ਚ 29 ਸੂਬੇ ਤੇ ਕਈ ਨਾਲ਼ ਮਿਲੇ ਦੇਸ ਸਨ। ਦੂਰ ਦੇ ਥਾਵਾਂ ਜਿੰਨਾਂ ਚ ਆਚੇ ਲੰਡੀ ਮੀਡੀਰਾ ਲੌਰਾਜ਼ ਉੱਨਤੀ ਹੈਗੇ ਨੇ ਉਹ ਵੀ ਇਸਦੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਸਨ।
ਤਾਰੀਖ਼
ਉਸਮਾਨ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਵਾਲੀ ਸਦੀ ਚ ਇਹ ਸਲਤਨਤ ਤੁਰਕੀ ਤੇ ਬਲਕਾਨ ਦੇ ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧਦੀ ਗਈ। 1387 ਚ ਵੀਨਸ ਕੋਲੋਂ ਸਾਲੂ ਨੇਕਾ ਦਾ ਨਗਰ ਖੋ ਲਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਕੌਸਵੋ ਦੀ ਲੜਾਈ ਚ 1389 ਚ ਸਰਬੀਆ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਬਲਕਾਨ ਚ ਮੁੱਕ ਗਿਆ ਤੇ ਤੁਰਕਾਂ ਦੇ ਯੂਰਪ ਚ ਵੜਨ ਦਾ ਰਾਹ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ। 1396 ਚ ਨੱਕੋ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵੀ ਤੁਰਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾਂ ਰੋਕ ਸਕੀ। ਬੇਜ਼ਨਟਾਇਨੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਸੇ ਇਸਤਾਂਬੁਲ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਤੁਰਕਾਂ ਕੋਲ਼ ਸਨ। ਬੇਜ਼ਨਟਾਇਨੀ ਸਲਤਨਤ ਨੂੰ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਸਹਾਰਾ ਉਦੋਂ ਮਿਲਿਆ ਜਦੋਂ ਤੁਰਕਾਂ ਨੂੰ ਤੈਮੂਰ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਅਨਕਰਾ ਦੀ ਲੜਾਈ ਚ 1402 ਨੂੰ ਹਾਰ ਹੋਈ। ਬਲਕਾਨ ਚ 1402 ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਕਜ ਪਾਸੇ ਸਾਲੂ ਨੇਕਾ, ਕੌਸਵੋ ਤੇ ਮਕਦੂਨੀਆ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਨਿਕਲ ਗਏ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁਰਾਦ ਨੇ 1430 ਤੋਂ ਨਗਰੋਂ ਲੈ ਲਿਆ।
ਬਾਯਜ਼ੀਦ ਦੇ ਬੰਦੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਚ ਰਾਜ ਲਈ ਲੜਾਈ ਹੋਈ ਜਿਹੜੀ ਕਿ 1413 ਚ ਮੁਹੰਮਦ ਦੀ ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋਈ। ਉਸਦੇ ਪੋਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਤੇ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ 21 ਵਰਿਆਂ ਦਾ ਸੀ ਤੇ 29 ਮਈ 1453 ਨੂੰ ਇਸਤਾਂਬੁਲ ਤੇ ਮਿਲ ਮਾਰ ਲਿਆ। 1480 ਨੂੰ ਤਰਕ ਫ਼ੌਜਾਂ ਤੇ ਇਟਲੀ ਤੇ ਹੱਲਾ ਬੋਲਿਆ ਪਰ ਸੁਲਤਾਨ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਤਰਕ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜਨਾ ਪਿਆ।
ਸੁਲਤਾਨ ਸਲੀਮ (1512 1520) ਨੇ ਸਲਤਨਤ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਦੇ ਤੇ ਲਹਿੰਦੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਵਧਾਇਆ। 1514 ਨੂੰ ਚਲਡਰਾਨ ਦੀ ਲੜਾਈ ਚ ਸਫ਼ਵੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਸ਼ਾਹ ਇਸਮਾਈਲ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਤੇ ਨਾਲ ਈ ਚੜ੍ਹਦੇ ਅਨਾਤੋਲਿਆ ਸ਼ਾਮ ਤੇ ਮਿਸਰ ਤੇ ਵੀ ਮਿਲ ਮਾਰ ਲਿਆ। ਲਾਲ਼ ਸਮੁੰਦਰ ਚ ਉਸਮਾਨੀ ਫ਼ੌਜ ਭੇਜੀ। ਜਿੱਤੇ ਇਸਦਾ ਟਾਕਰਾ ਪੁਰਤਗੇਜ਼ੀ ਸਲਤਨਤ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਸਲੀਮ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਸੁਲੇਮਾਨ ਨੇ ਯੂਰਪ ਚ ਸਲਤਨਤ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ। 1521 ਚ ਇਸਨੇ ਬਲਗ਼ਰਾਦ ਤੇ ਮਿਲ ਮਾਰਿਆ। 1526 ਨੂੰ ਮੋਹਾਕਸ ਦੇ ਲੜਾਈ ਚ ਹੰਗਰੀ ਤੇ ਵੀ ਮਿਲ ਮਾਰ ਲਿਆ। 1529 ਨੂੰ ਉਸਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਵੀ ਆਨਾ ਦਾ ਘੇਰਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਪਰ ਠੰਡ ਮਗਰੋਂ ਇਹ ਘੇਰਾ ਚੁੱਕਣਾ ਪਿਆ। 1532 ਚ ਇਸਨੇ ਫਿਰ ਹੱਲਾ ਬੋਲਿਆ ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜਨਾ ਪਿਆ। ਟਰਾਨਸਲਵੀਨਿਆ ਵਲਾਚਿਆ ਤੇ ਮੋਲਡਾਵਿਆ ਵੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਨਾਲ ਰਲ਼ ਗਏ। 1535 ਚ ਇੰਨੇ ਬਗ਼ਦਾਦ ਈਰਾਨ ਕੋਲੋਂ ਖੋਹ ਲਿਆ, ਇਰਾਕ ਤੇ ਮਿਲ ਮਾਰ ਲਿਆ ਤੇ ਖ਼ਲੀਜ-ਇਹ-ਫ਼ਾਰਿਸ ਤੱਕ ਟੁਰ ਗਿਆ। ਉਸਮਾਨੀ ਐਡਮਿਰਲ ਬਾਰਬਾਰੋਸਾ ਨੇ ਟਿਊਨਸ ਤਿਸ ਅਲਜਜ਼ਾਇਰ ਤੇ ਮਿਲ ਮਾਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਸਲਤਨਤ ਨੇ ਫ਼ਰਾਂਸ ਨਾਲ ਜੁੱੱਟ ਬਣਿਆ ਸੀ ਤੇ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦਾ ਮਾਲ ਟੈਕਸ ਦਿੱਤੇ ਬਿਨਾ ਸਲਤਨਤ ਜ ਵਿਕਦਾ ਸੀ।
1683 ਚ ਉਸਮਾਨੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਵੀ ਆਨਾ ਦਾ ਫ਼ਿਰ ਘੇਰਾ ਪਾਇਆ ਪਰ ਐਤਕੇ ਫ਼ਿਰ ਉਨਾਣ ਨੂੰ ਮੁੜਨਾ ਪਿਆ ਤੇ ਇਥੋਂ ਸਲਤਨਤ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਟੁੱਟਣ ਦੀ ਨਿਊ ਪਈ।
1683 - 1827
ਇਸ ਵੇਲੇ ਚ ਸਲਤਨਤ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਚੋਖੀ ਵੱਡੀ ਥਾਂ ਆਸਟਰੀਆ ਨੂੰ ਦੇਣੀ ਪਈ। ਅਲਜੀਰੀਆ ਤੇ ਮਿਸਰ ਇਹਦੇ ਤੋਂ ਅਜ਼ਾਦ ਹੋਗੇ-ਇਹ। ਰੋਸ ਦੇ ਨਾਲ ਲੰਮੇ ਵੇਲੇ ਤੱਕ ਲੜਾਈਆਂ ਹੋਇਆਂ ਜੀਦੇ ਚ ਸਲਤਨਤ ਦਾ ਚੋਖਾ ਸਾਰਾ ਥਾਂ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਗਿਆ। 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਵਸ਼ਕਾਰ ਚ ਯੂਰਪੀ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਰੋਗੀ ਸਲਤਨਤ ਕਹਿਣ ਲੱਗ ਗਏ।
ਇਸੇ ਵੇਲੇ ਚ ਸਲਤਨਤ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਤੇ ਹੋਇਆਂ ਪਰ ਸਲਤਨਤ ਤਕੜੀ ਨਾਂ ਹੋ ਸਕੀ। ਯੂਰਪ ਚ ਜਿਹੜੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਸਾਈਨਸੀ ਈਜਾਦਾਂ ਹੂਰਿਆਂ ਸਨ ਉਹਨਾਂ ਨਾਂ ਨੂੰ ਸਲਤਨਤ ਜਲਿਆਂ ਜ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਿਆਂ। ਗਟਨਬਰਗ ਨੇ 1450 ਚ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਪ੍ਰੈੱਸ ਬਣਾ ਲਈ ਸੀ ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਇਹ ਕਿ ਕੇ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਇਹ ਸ਼ੈਤਾਨ ਦੀ ਈਜਾਦ ਹੈ। ਫ਼ਿਰ 50 ਵਰਿਆਂ ਮਗਰੋਂ 1493 ਚ ਯਹੂਦੀ ਇਸਨੂੰ ਕੁਸਤੁਨਤੁਨੀਆ ਚ ਲੀਇਹ-ਇਹ-। 1718 ਤੂੰ 1730 ਤੱਕ ਅਮਨ ਦਾ ਵੇਲਾ ਸੀ ਇਸਨੂੰ ਲਾਲ਼ਾ ਵੇਲਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਇਹ ਜੇ ਸੁਲਤਾਨ ਅਮਿਦ ਤੀਜੇ ਨੂੰ ਇਸ ਫੁੱਲ ਦਾ ਬਾਵਤ ਸ਼ੌਕ ਯੀ। ਰੋਸ ਨੂੰ ਹਰਾਨ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਸਲਤਨਤ ਦੀ ਬਿਹਤਰੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਗਏ ਟੀਕੇ ਕਾਟਇਹ-ਇਹ-ਗਏ ਕਲਈਂ ਨੂੰ ਤਕੜਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਕੋਝ ਨੂੰ ਤਕੜਾ ਕਰਨ ਵੱਲ ਵੀ ਸੋਚਿਆ ਗਿਆ ਪਰ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਯਨੀਚਰੀ ਨੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਪਾਇਆਂ।
1804 ਚ ਸਰਬੀਆ ਦੇ ਇਨਕਲਾਬ ਨਾਲ ਬਲਕਾਨ ਤੇ ਯਵਨਾਂ ਚ ਵੱਖ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ ਉਠ ਕਜ਼ੜੇ ਹਵੇ-ਇਹ-।
1828 - 1908
ਇਹ ਵੇਲ ਸਲਤਨਤ ਚ ਪਲਟੇ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ। ਸਲਤਨਤ ਨੂੰ ਲੜਾਈਆਂ ਨਾਲ ਪਾਲ਼ਾ ਪਿਆ। ਬਾਰੋਂ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਆਈ ਤਰਕ ਸਲਤਨਤ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਮਾਂਗ ਕਰ ਰੇਅ ਸਨ। ਉਹ ਸਲਤਨਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਈਨੀ ਬਾਦ ਸ਼ਾਈ ਚ ਪਲ਼ਟਣਾ ਚਾਨਦੇ ਸਨ ਤੇ ਇਹਦੇ ਚ ਉਹ ਕਜ ਜਿੱਤ ਵੀਗੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੈਨ ਤੇ ਦੋ ਸੁਲਤਾਨ ਬਦਲੇ ਗਏ।
ਇਸ ਵੇਲੇ ਚ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਉਹ ਲੋਕ ਜਿਹੜੇ ਤਰਕ ਨੈਣ ਸਨ ਉਹਨਾਂ ਚ ਸਲਤਨਤ ਨਾ ਲੋਨ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹੋਣ ਤੇ ਆਪਣੀ ਨਸਲੀ ਰਿਆਸਤ ਬਨਾਣ ਦੀ ਮਾਣਕ ਅੱਗੇ ਵਦੀ। 1821 ਚ ਯੂਨਾਨ ਨੇ ਨੇ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹੋਣ ਦੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। 1829 ਚ ਇਹ ਵੱਖਰੀ ਹੋ ਗਈ। ਸਦੀ ਦੇ ਮੁੱਕਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਲਕਾਨ ਦੇ ਹੋਰ ਦੇਸਾਂ ਨੇ ਵੀ ਵੱਖ ਹੋਣ ਦੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।। ਰੋਸ ਤਰਕ ਲੜਾਈ ਬਾਝੋਂ ਹੋਰ ਬਲਕਾਨੀ ਦੇਸ ਵੀ ਵੱਖਰੇ ਹੋਗੇ-ਇਹ-। 1878 ਚ ਕਬਰਸ ਬਰਤਾਨੀਆ ਨੂੰ ਪੁੱਟੇ ਤੇ ਦੇਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 1912 ਜ ਬੋਸਨੀਆ ਵਕਰਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਲਜਜ਼ਾਇਰ ਤੇ ਟਿਊਨਸ ਫ਼ਰਾਂਸ ਕੋਲ਼ ਚਲੇ ਕੀਅ। ਲਿਬੀਆ ਤੇ ਇਟਲੀ ਨੇ 1912 ਚ ਮੱਲ ਮਾਰ ਲਿਆ। ਆਸਟਰੀਆ ਤੇ ਰੋਸ ਸਲਤਨਤ ਤੇ ਮਿਲ ਮਾਰ ਲੈਣਾ ਚਾਨਦੇ ਸਨ ਪਰ ਬਰਤਨੀਹ ਨੀਂ ਸੀ ਚਾਂਦਾ ਜੇ ਇਹ ਇਸ ਥਾਨ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵਦਨ ਤੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਲਤਨਤ ਲਈ ਕੋਈ ਮਸਲਾ ਬਣਨ।
1908 - 1922
ਇਹ ਵੇਲਾ ਜਵਾਨ ਤੁਰਕਾਂ ਦੇ 1908 ਦੇ ਇਨਕਲਾਬ ਮਗਰੋਂ ਟੁਰਿਆ। 1876 ਦੇ ਆਈਨ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਫ਼ਰਾਤਫ਼ਰੀ ਤੋਂ ਫ਼ਾਇਦਾ ਚੁਕਦਿਆ ਹੋਇਆਂ ਆਸਟਰੀਆ ਨੇ ਬੋਸਨੀਆ ਤੇ ਮਿਲ ਮਾਰ ਲਿਆ। 1911-12 ਚ ਇਟਲੀ ਤੇ ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਲੜਈ ਹੁੰਦੀ ਇਹ ਜੀਦੇ ਚ ਲਿਬੀਆ ਤੇ ਇਟਲੀ ਮੱਲ ਮਾਰ ਲੈਂਦਾ ਇਹ। ਬਲਕਾਨ ਦੇ ਦੇਸ ਵੀ ਸਲਤਨਤ ਤੇ ਹੱਲਾ ਬੋਲਦੇ ਨੇਂ। ਥ੍ਰੀਸ ਦੇ ਕਈ ਪਾਸਿਆਂ ਤੇ ਤ ਤੇ ਉਦਰਨਾ ਤੇ ਤੇ ਵੈਰੀ ਮਲਲ ਮਾਰ ਲੈਂਦੇ ਨੇਂ।
ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ 1914-1918
ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ ਚ ਤਰਕ ਜਰਮਨੀ ਵੱਲ ਹੋਗੇ-ਇਹ। ਲੜਾਈ ਦੇ ਟੁਰਨ ਤੇ ਤੁਰਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਾਂ ਵੀ ਹੋਇਆਂ। ਗੈਲੀਪੋਲੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਬਾਵਤ ਵੱਡੀ ਹਾਰ ਸੀ। ਅਸਟਰੇਲੀਆ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਕੈਨੇਡਾ ਤੇ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਫ਼ੌਜੀ ਵੀ ਅਨਗਰੀਜ਼ਾਨ ਨਾਲ ਤੁਰਕਾਂ ਨਾਲ ਲੜੇ। ਕੱਤ ਚ ਵੀ ਅਨਗਰੀਜ਼ਾਨ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਹਥਿਆ ਰਸਟਨੇ ਪੇਅ। ਪਰ ਤੁਰਕਾਂ ਨੂੰ ਰੋਸ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਚ ਚੋਖਾ ਸਾਰਾ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਦਿੱਕ ਕਾਟਾ ਪਿਆ। ਰੂਸੀ ਫ਼ੌਜ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਹੀ ਸੀ। ਆਰਮੀਨੀਆ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਰੂਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸਨ।
ਇਸ ਵੇਲੇ ਸਲਤਨਤ ਉਸਮਾਨੀਆ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਸੱਯਦ ਹੁਸੈਨ ਬਣ ਗ਼ਲੀ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਮੱਕਾ ਨੇ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੁਰਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। 1916 ਚ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਮਾਹ ਨੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ਤ ਉਸਮਾਨੀਆ ਨਾਲ ਗ਼ੱਦਾਰੀ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਲੜਾਈ ਦੇ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਸਾਥ ਛੱਡ ਕੇ ਅਨਕਰੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਰਲ਼ ਗਿਆ। ਮੱਕਾ ਤੁਰਕਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। ਤਾਇਫ਼ ਤੇ ਵੀ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਅੰਗੁਰੀਵਾਂ ਨਾਲ ਰਲ਼ ਕੇ ਮੱਲ ਮਾਰ ਲਿਆ। ਮਦੀਨਾ ਤੇ ਮਿਲ ਮਾਰਨਾ ਔਖਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇੱਥੇ ਤਰਕ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਫ਼ਖ਼ਰੀ ਪਾਸ਼ਾ ਨੇ ਹਥਿਆਰ ਸੁੱਟਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਦੀ ਕਬਰ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਸੌਂ ਖਾਦੀ ਜੇ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਮਦੀਨ ਛੱਡ ਕੇ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ। ਸ਼ਰੀਫ਼ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਮਦੀਨਾ ਦਾ ਕਈਰਾ ਕਰਲੀਆ। ਇਹ ਕਈਰਾ 1916 ਤੋਂ ਟੁਰਿਆ 1918 ਆ ਗਈ ਲੜਾਈ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸਲਤਨਤ ਉਸਮਾਨੀਆ ਨੇ ਹਥਿਆ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ ਪਰ ਫ਼ਖ਼ਰੀ ਪਾਸ਼ਾ ਨੇ ਹਥਾਰ ਨਾਨ ਸਿੱਟੇ। ਅਖ਼ੀਰ ਸੁਲਤਾਨ ਦੇ ਕੈਨ ਤੇ ਲੜ੍ਹਾਈ ਮੁੱਕਣ ਦੇ ਕਈ ਮੁਈਨਾਂ ਮਗਰੋਂ ਉਨੇ ਮਦੀਨ ਨੂੰ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤਾ। ਤੁਰਕਾਂ ਹੱਥੋਂ ਅਰਬ ਦੇਸ ਨਿਕਲ ਗਏ ਉਹ ਬਰਤਾਨੀਆ ਤੇ ਫ਼ਰਾਂਸ ਨੇ ਆਪਸ ਚ ਵੰਡ ਲੈਅ।
ਯੂਰਪੀ ਤਾਕਤਾਂ ਨੇ ਨੇ ਤੁਰਕੀ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਸ ਚ ਵੰਡ ਲਿਆ। ਲੁਕਦਾ ਸੀ ਚ ਤੁਰਕੀ ਹੁਣ ਮੁੱਕ ਗਿਆ ਇਹ। ਪਰ ਅਨਕਰਾ ਜ ਇੱਕ ਤਰਕ ਕੋਝ ਨੇ ਹਥਾਰ ਨਾਂ ਸਿੱਟੇ ਐਂਜ ਇੱਕ ਨਵੀਨ ਲੜ੍ਹਾਈ ਦਿੱਕ ਮਦ ਪਿਆ। ਮੁਸਤਫ਼ਾ ਕਮਾਲ ਵੀ ਇਸ ਫ਼ੌਜ ਨਾਲ ਰਲ਼ ਗਿਆ। ਲੜਾਈ ਚੱਲਦੀ ਰਹੀ। ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਤੁਰਕਾਂ ਨੇ ਨੇ ਬਾਰਲੀਆਂ ਨੌਜਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰਕੀ ਤੋਂ ਬਾਰ ਕਢ ਦਿੱਤਾ।
ਤੁਰਕਾਂ ਨੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ਤ ਮੁਕਾ ਦਿੱਤੀ। ਤੁਰਕੀ ਇੱਕ ਲੋਕ ਰਾਜ ਬਣ ਗਿਆ।
ਬਾਰਲੇ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਕੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਲਤਨਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਸਮਾਨੀ ਸਲਤਨਤ
ਸ੍ਵਰ ਇਕਸੁਰਤਾ
ਭਾਸ਼ਾ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਸ੍ਵਰ ਇਕਸੁਰਤਾ ਕੁਝ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਅਜਿਹੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਸ੍ਵਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਕੋਲ ਪਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਨਹੀਂ। ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੁਰਕੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸ੍ਵਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਦੇ ਸ੍ਵਰ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਦੇ ਸ੍ਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਅੱਗੇ ਦੇ ਜਾਂ ਪਿੱਛੇ ਦੇ ਸ੍ਵਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ