cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜੋਆਣਾ
ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜੋਆਣਾ, 31 ਅਗਸਤ 1995 ਨੂੰ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ (ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ) ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਲਈ ਦੋਸ਼ੀ ਪਾਏ ਗਏ ਮੁਲਜਮਾਂ ਵਿੱਚੋ ਮੁੱਖ ਦੋਸ਼ੀ ਹੈ।
1 ਅਗਸਤ 2007 ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੀ.ਬੀ.ਆਈ. ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਰਾਜੋਆਣਾ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਸੀ।
ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਦਿਲਾਵਰ ਸਿੰਘ ਬੱਬਰ ਅਤੇ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਬੈਕਅੱਪ ਮਨੁੱਖੀ ਬੰਬ ਸੀ, ਜੇ ਦਿਲਾਵਰ ਆਪਣੇ ਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲ
ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ 23 ਅਗਸਤ 1967 ਨੂੰ ਜੱਟ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਰਾਏਕੋਟ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਾਜੋਆਣਾ ਕਲਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ। ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਗ਼ਜ਼ਲ, ਨਾਵਲ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਪੜ੍ਹਨਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਹੱਤਿਆ
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 1992 ਤੋਂ 1995 ਦੌਰਾਨ, ਜਦੋਂ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਵੱਖਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਅੰਦੋਲਨ ਨਾਲ ਇਸ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਹ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ, 25 ਹਜ਼ਾਰ ਸਿੱਖ ਨਾਗਰਿਕ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ਜਾਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਪੱਖ ਫਾਂਸੀਆਂ ਦੇ ਕੇ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਸਸਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਹਰਦੋਥਾਲਾ
ਹਰਦੋਥਾਲਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜੋਆਣਾ
ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਹੱਤਿਆ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੁਲਿਸ ਕਾਂਸਟੇਬਲ ਰਾਜੋਆਣਾ ਨੇ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਅਫਸਰ ਦਿਲਾਵਰ ਸਿੰਘ ਜੈਸਿੰਗਵਾਲਾ ਨਾਲ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸਿੱਕਾ ਟੌਸ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਦਿਲਾਵਰ ਸਿੰਘ ਜੈਸਿੰਘਵਾਲਾ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਬੰਬ ਅਤੇ ਰਾਜੋਆਣਾ ਨੂੰ ਬੈਕਅੱਪ ਵਜੋਂ ਆਤਮਘਾਤੀ ਹਮਲਾਵਰ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। 31 ਅਗਸਤ 1995 ਨੂੰ ਹੋਏ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ 17 ਹੋਰਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ 25 ਦਸੰਬਰ 1997 ਨੂੰ ਰਾਜੋਆਣਾ ਨੇ ਇਸ ਹੱਤਿਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਨੂੰ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਿਆ।
ਹਰਦੋਥਾਲਾ
ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 147 ਪਰਿਵਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 2011 ਦੇ ਆਂਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 741 ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 374 ਮਰਦ ਅਤੇ 367 ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਔਸਤ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 981 ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ 895 ਔਸਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਧ ਹੈ। ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖਰੇ ਲਏ ਬਾਲ ਲਿੰਗ ਦੀ ਅਨੁਪਾਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 846 ਦੇ ਔਸਤ ਤੋਂ ਵਧ, 1243 ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 75.84% ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 83.74% ਸੀ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 86.94% ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 80.37% ਹੈ।
ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜੋਆਣਾ
ਫੈਸਲਾ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ
ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ "ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਕਬੂਲ" ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਵਿਖਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਵਕੀਲ ਲੈਣ ਤੋਂ ਵੀ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਅਦਾਲਤਾਂ ਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਦੋਹਰਾ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਅਤੇ 1984 ਦੇ ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਦੰਗਿਆਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦਾ ਆਰੋਪ ਲਗਾਇਆ। "ਰਾਜੋਆਣਾ" ਨੇ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਚਿੱਠੇ ਚ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਉਹਨਾਂ (ਭਾਰਤੀ ਕੋਰਟਾਂ) ਤੋਂ ਦਇਆ ਦੀ ਮੰਗ, ਮੇਰੇ ਦੂਰ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।"
ਆਪਣੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਿਆਂ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ 1984 ਦੇ ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਦੰਗਿਆਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਦੋਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ 25 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਚੀਫ ਜਸਟਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚਿੱਠੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਭੇਦਭਾਵ ਬਾਰੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ।
1984 ਦੇ ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਦੰਗਿਆਂ ਵੇਲੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ 1984 ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਬਲਿਊ ਸਟਾਰ ਜਿਹੇ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਹਵਾਲੇ ਦੇ ਕੇ ਰਾਜੋਆਣਾ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦਾ ਬਚਾਅ ਪੱਖ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਰਾਜੋਆਣਾ ਨੂੰ ਸੀ.ਬੀ.ਆਈ. ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਫਾਂਸੀ 31 ਮਾਰਚ 2012 ਨੂੰ ਹੋਣੀ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਵਸੀਅਤ ਵਿਚ, ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਲਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ (ਗੋਲਡਨ ਟੈਂਪਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਗੀ) ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਗੁਰਦੇ, ਦਿਲ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਲੋੜਵੰਦ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਦਾਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣ। 28 ਮਾਰਚ 2012 ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਜਥੇਬੰਦੀ ਐਸ.ਜੀ.ਪੀ.ਸੀ ਦੁਆਰਾ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਪੀਲ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਫਾਂਸੀ' ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ।
ਆਪਣੀ ਫਾਂਸੀ ਤੇ ਰੋਕ ਲੱਗਣ 'ਤੇ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਪੰਥ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਸਮਰਪਣ ਕੀਤਾ ਹੈ (ਜਿਸਨੂੰ ਖਾਲਸਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ) ਅਤੇ ਕੋਈ ਪਛਤਾਵਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ।" ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੇ ਹਰੇਕ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਤੇ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਜਿੱਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਖਾਲਸਾ ਧਰਮ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਫਾਂਸੀ ਚੜ੍ਹਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ ਅਤੇ ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਹੈ ਜਿਊਂਗਾ। ਰਹਿਣ 'ਤੇ ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਸਿੱਖ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ 'ਤੇ ਧੱਕਾ ਲਾਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮੇਰੀ ਫਾਂਸੀ ਟਾਲੀ ਗਈ ਹੈ। "ਐਨਡੀਪੀ ਜਸਟਿਸ ਕ੍ਰਿਟਿਕ ਅਤੇ ਜਗਮੀਤ ਸਿੰਘ ਓਨਟਾਰੀਓ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਓਨਟਾਰੀਓ ਆਪਣੇ ਵਪਾਰਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਆਤਮਘਾਤੀ ਹਮਲਾਵਰ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦਾ ਹੈ।
ਅਵਾਰਡ
23 ਮਾਰਚ 2012 ਨੂੰ, ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੁਆਰਾ ਖਾਲਸਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਸੀਟ ਦੁਆਰਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ "ਲਿਵਿੰਗ ਮਾਰਟਿਅਰ" ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਰਾਜੋਆਣਾ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਖ਼ਿਤਾਬ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਪਰੰਤੂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 27 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਖਿਤਾਬ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਟੀਚਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ "ਹੋਰ ਪੱਕਾ" ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ।
ਦਿਲਾਵਰ ਸਿੰਘ ਬੱਬਰ ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਤੋਂ ਉਸੇ ਆਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ "ਨੈਸ਼ਨਲ ਮਾਰਟਰ" ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with citations lacking titles ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with citations having bare URLs ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1967 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸਾਊਂਡਟਰੈਕ
ਸਾਊਂਡਟਰੈਕ ਉਹ ਅੰਕਿਤ ਜਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੰਗੀਤ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਫ਼ਿਲਮ, ਪੁਸਤਕ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਜਾਂ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ (synchronize) ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿਸੇ ਫ਼ਿਲਮ ਜਾਂ ਟੀਵੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਸਾਊਂਡਟਰੈਕ ਐਲਬਮ ਉਸ ਫ਼ਿਲਮ ਜਾਂ ਟੀਵੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਮੂਲ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਉਹ ਭੌਤਿਕ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਜੋੜੇ ਗਏ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗੀਤ
ਪੀ ਵੀ ਸ਼ਾਜੀਕੁਮਾਰ
ਪੀ ਵੀ ਸ਼ਾਜੀਕੁਮਾਰ ਇੱਕ ਮਲਿਆਲਮ ਲੇਖਕ, ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦਾ ਯੁਵਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਕੇਰਲ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦਾ ਗੀਤਾ ਹੀਰਨਯਾਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਜੀਵਨੀ
ਪੀ ਵੀ ਸ਼ਾਜੀਕੁਮਾਰ ਦਾ ਜਨਮ 21 ਮਈ 1983 ਨੂੰ ਕਾਲੀਚਮਪੋਤੀ, ਕਸਰਗੌਡ, ਕੇਰਲਾ (ਭਾਰਤ) ਵਿੱਚ ਕਲੇਨਕਿਲ ਕੁੰਹੀਕਨਨ ਅਤੇ ਤੰਕਮਨੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਨਹਿਰੂ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਸਾਇੰਸ ਕਾਲਜ ਕਨਹੰਗਦ ਤੋਂ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਅੰਕੜਾ ਵਿਗਿਆਨ (ਡਬਲ ਮੇਨ) ਵਿੱਚ ਬੀ ਐਸ ਸੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਐਮ ਬੀ ਸੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਐਲ ਬੀ ਐਸ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ, ਕਾਸਰਾਗੋਡ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਮਨੀਸ਼ਾ ਨਾਰਾਇਣ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਲਿਖਤ ਵੱਲ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਦਮ ਪੁੱਟਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ ਅਤੇ 23 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ‘ਜਨਮ’ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਕਨਯਕਾ ਟਾਕੀਜ਼ ਲਈ ਸਕ੍ਰੀਨ ਪਲੇਅ ਲਿਖਿਆ ਜਿਸਦਾ ਅਧਾਰ ਉਸ ਦੀ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ 18+ ਸੀ ਅਤੇ ਰੰਜਨੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਅਤੇ ਕੇ ਆਰ ਮਨੋਜ ਉਸ ਦੇ ਸਹਿ ਲੇਖਕ ਸਨ। ਇਸ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਕਈ ਫਿਲਮ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ 14 ਵੇਂ ਸਲਾਨਾ ਨਿਊਯਾਰਕ ਇੰਡੀਅਨ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਸਕ੍ਰੀਨ ਪਲੇਅ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਕੇਰਲ ਦੇ 18 ਵੇਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਉਤਸਵ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਲੋਚਕ ਪੁਰਸਕਾਰ (ਐਫ ਆਈ ਪੀ ਆਰ ਸੀ ਸੀ ਆਈ ਪੁਰਸਕਾਰ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਫੋਰਬਸ ਇੰਡੀਆ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ 2014 ਵਿੱਚ ਵੇਖਣ ਯੋਗ ਪੰਜ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਸੀ। ਕੇਂਦਰ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਯੁਵਾ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਐਸਬੀਟੀ ਅਵਾਰਡ, ਕੇਰਲਾ ਰਾਜ ਯੁਵਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਯੂਥ ਆਈਕਨ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਕੇਰਲਾ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਗੀਤਾ ਹਿਰਨਯਾਨ ਐਂਡੋਮੈਂਟ, ਸਰਬੋਤਮ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇ ਲਈ ਸ਼ੰਘਾਈ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਆਂਗਨਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸਨਮਾਨ ਹਨ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਉਸਨੇ ਕਾਲੀਚੈਂਪੋਤੀਈਲੇਕ ਓਰੂ ਹਾਫ ਟਿਕਟ ਅਤੇ ਇਤਾ ਇੰਨੂੰ ਮੂਤਲ ਇਤਾ ਇੰਨੂੰ ਵਾਰੇ ਸਿਰਲੇਖ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ।
ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਐਬੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਾ, ਸ਼੍ਰੀਕਾਂਤ ਮੁਰਲੀ ਆਪਣੀ ਅਗਲੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਫਿਲਮ 'ਕਥਾ' ਨਾਮ ਦੀ ਪੀ ਵੀ ਸ਼ਜੀਕੁਮਾਰ ਦੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੋਵੇਗੀ।
ਲਿਥੀਅਮ
thumb|ਲਿਥੀਅਮ ਲਿਥੀਅਮ (ਅੰਗਰੇਜੀ:: Lithium) ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਰਮਾਣੂ-ਅੰਕ 3 ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ Li ਸਿੰਬਲ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਰਮਾਣੂ-ਭਾਰ 6.941 amu ਹੈ। ਇਸ ਤੱਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਥਰ (LiAlSi4O10) petalite ਵਿੱਚੋਂ ਦਰਿਆਫ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਨਾਖਤ ਕਿਸੇ ਅਲਕਲੀ (alkali) ਖਾਸੀਅਤ ਵਾਲੀ ਵਸਤੂ ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ lithion ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਇਸ ਤੋਂ ਅਲਕਲੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਧਾਤ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਥੀਅਮ(lithium) ਨਿਸਚਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ium ਇੱਕ ਪਿਛੇਤਰ ਹੈ ਤੱਤ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਲਿਥੀਅਮ ਨਾਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਹਿੱਸਾ ਯੂਨਾਨੀ lithos ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਅਰਥ ਪੱਥਰ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ petalite ਪੱਥਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲਭਿਆ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ
ਬੇਰਿਲੀਅਮ
ਬੇਰਿਲੀਅਮ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Beryllium) ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਰਮਾਣੂ-ਅੰਕ 4 ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸੰਕੇਤ Be ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਰਮਾਣੂ-ਭਾਰ 9.012182 amu ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ
ਤੂਤ, ਪਿੰਡ
ਤੂਤ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਵਲਟੋਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਵਲਟੋਹਾ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਵਰੁਨਾ ਸ਼ੈਟੀ
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਵਰੁਣਾ ਸ਼ੈੱਟੀ ਦਾ ਜਨਮ ਦੁਬਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ "ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਭਾਰਤੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ", ਦੁਬਈ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮਨੀਪਾਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਬਈ ਤੋਂ ਐਮਬੀਏ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੂੰ ਦੁਬਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਡੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ "ਨਿਰੇਲ" ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਰਾਨੀਖੇਤ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਰਾਨੀਖੇਤ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ 70 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਅਲਮੋੜਾ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਇਹ ਹਲਕਾ ਜਨਰਲ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 74031 ਵੋਟਰ ਸਨ।
ਵਿਧਾਇਕ
2012 ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜੈ ਭੱਟ ਇਸ ਹਲਕੇ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ।
!ਸਾਲ !colspan="2" align="center"|ਪਾਰਟੀ !align="center" | ਵਿਧਾਇਕ !ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ !ਵੋਟਰ % !ਜੇਤੂ ਦਾ ਵੋਟ ਅੰਤਰ !ਸਰੋਤ
ਸਿਲਿਸਲੇਵਾਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਬਹੁ ਫ਼ਸਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ
ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਵਿਚ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਸੁੱਕੇ ਮੌਸਮ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ, ਬਹੁਤੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਿੰਚਾਈ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਪੈਣ ਵਾਲੀ ਬਾਰਸ਼ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਾਲ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਵਿਚ, ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਚਾਵਲ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨੇ ਚੌਲਾਂ ਦੀਆਂ ਉੱਚ ਝਾੜ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, 100 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਕਾਫ਼ੀ ਛੋਟਾ ਵਧਣ ਦਾ ਮੌਸਮ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਲਈ 150 ਤੋਂ 185 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮਲਟੀਪਲ ਫਸਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਗਈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਸਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀਬਾੜੀ
ਤਾਬਿਸ਼ ਦੇਹਲਵੀ
ਮਸਊਦ ਅਲਹਸਨ ਤਾਬਿਸ਼ ਦੇਹਲਵੀ (ਜਨਮ 11 ਸਤੰਬਰ 1911 - 23 ਸਤੰਬਰ 2004 )), ਉਰਦੂ ਗ਼ਜ਼ਲਗ਼ੋ ਸ਼ਾਇਰ, ਦਾਨਿਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਬਰਾਡਕਾਸਟਰ ਸਨ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਤਮਗ਼ਾ-ਏ-ਇਮਤਿਆਜ਼ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਤਾਬਿਸ਼ ਦੇਹਲਵੀ ਦਾ ਜਨਮ 9 ਨਵੰਬਰ 1910 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਿਅਰ ਤੇਰਾ ਬਰਸ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਨਜ਼ਮ ਜਾਂ ਗ਼ਜ਼ਲ 1931 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਸਾਲੇ ਸਾਕੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਬੇਟੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਕਵੀ
ਐਲਗਰ ਮੌਰਟਿਸ
ਐਲਗਰ ਮੌਰਟਿਸ (ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ: algor—ਠੰਡੇ ਪੈਣਾ ; mortisਮੌਤ) ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰੀਰ ਦੇ ਠੰਡੇ ਪੈ ਜਾਣ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਐਲਗਰ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਠੰਡੇ ਪੈਣਾ ਅਤੇ ਮੌਰਟਿਸ ਡਾ ਮਤਲਬ ਮੌਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1849 ਵਿੱਚ ਬੇਨੇਟ ਡਾਉਲਰ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮਿਲਦੇ ਵਿਆਪਕ ਤਾਪਮਾਨ ਤੱਕ ਤਾਪਮਾਨ ਦੀ ਸਿਥਰ ਗਿਰਾਵਟ ਹੈ ਪਰ ਇਸਤੇ ਬਾਹਰਲੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੌਸਮ, ਜਗ੍ਹਾ, ਹਵਾ ਦੀ ਨਮੀ, ਲਾਸ਼ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਗੀ ਆਦਿ ਦਾ ਵੀ ਕਾਫੀ ਅਸਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਾਰਨ
ਮੌਤ ਵੇਲੇ ਸਰੀਰ ਕਿਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਸਤੇ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕਈ ਹੋਰ ਕਾਰਨਾਂ ਤੇ ਇਹ ਤਾਪਮਾਨ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਬਹੁਤ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ-
ਬਣਤਰ
ਸਰੀਰ ਦੀ ਬਣਤਰ ਜੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਤਾਪਮਾਨ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਹੌਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਮੋਟੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚਰਬੀ ਵੱਧ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਹਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਡਾ ਸਤਹ ਖੇਤਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਗਰਮੀ ਜਲਦੀ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉਮਰ
ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਬੁੱਢ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਂਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਘੱਟ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਗਰਮੀ ਤਾ ਫੈਲਾਅ ਛੇਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਛੇਤੀ ਠੰਡੀਆਂ ਪੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤਾਪਮਾਨ
ਜੇ ਬਾਹਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਠੰਡਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਤਾਪਮਾਨ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਜੇ ਗਰਮ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਤਾਪਮਾਨ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਲਾਸ਼ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਥਾਂ
ਜੇ ਲਾਸ਼ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਤਾਪਮਾਨ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਜੇ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਤਾਪਮਾਨ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਲਾਸ਼ ਦੀ ਸਥਿਤੀ
ਜੇਕਰ ਲਾਸ਼ ਢਕੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਗਰਮੀ ਦਾ ਫੈਲਾਅ ਹੌਲੀ ਅਤੇ ਜੇ ਨੰਗੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਗਰਮੀ ਦਾ ਫੈਲਾਅ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਮੌਤ ਕਿਸੇ ਬਿਮਾਰੀ ਕਰ ਕੇ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਹਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਹੌਲੀ ਜਾਂ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਤਿਹਾੜ ਜੇਲ
ਤਿਹਾੜ ਜੇਲ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿ ਤਿਹਾੜ ਆਸ਼ਰਮ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਇੱਕ ਜੇਲ ਹੈ। ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜੇਲ ਹੈ। ਇਹ ਦਿੱਲੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਜੇਲ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ। ਇਸ ਜੇਲ ਅਧੀਨ ਕੇਂਦਰ ਦੀਆਂ ਨੌ ਜੇਲਾਂ ਹਨ। ਇਹ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਪਿੰਡ ਤਿਹਾੜ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਜਨਕਪੁਰੀ ਤੋਂ 7 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹਰੀ ਨਗਰ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਇਮਾਰਤਾਂ
ਐਲਗਰ ਮੌਰਟਿਸ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਮਾਦੁਰਾ ਭਾਸ਼ਾ
right|thumb|ਮਾਦੁਰੀਸ ਜਾਵਾ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਮਾਦੁਰੀਸ ਭਾਸ਼ਾ ਮਾਦੁਰਾ ਟਾਪੂ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਜਾਵਾ, Indonesia ਦੇ ਮਾਦੁਰੀਸ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ; ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਗੁਆਂਢ ਦੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਕਾਂਗੀਅਨ ਟਾਪੂਆਂ ਅਤੇ ਸਾਪੁਦੀ ਟਾਪੂਆਂ ਅਤੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਅਰਥਾਤ ਲਾਗਲੇ ਜਾਵਾ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤਪਾਲ ਕੁਡਾ ("ਘੋੜੇ ਦੀ ਖੁਰੀ") (ਅਧਾਰਿਤ ਪਾਸੂਰੂਆਂ, ਸੂਰਬਯਾ, ਮਲੰਗ ਅਤੇ Banyuwangi), ਮਾਸਾਲੇਮਬੂ ਟਾਪੂਆਂ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਕੁ ਕਾਲਿਮੰਤਨ ਵਾਸੀ ਵੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ ਕਾਂਗੀਅਨ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਵਾਈ ਸਕਰਿਪਟ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਲਾਤੀਨੀ ਲਿਪੀ ਅਤੇ ਪੇਗੋਨ ਸਕਰਿਪਟ (ਅਰਬੀ ਲਿਪੀ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ) ਹੁਣ ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ, ਭਾਵੇਂ ਸੁੰਗੜ ਰਹੀ ਹੈ, 8-13 ਲੱਖ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਆਪਕ ਬੋਲੀ ਹੈ ਮਾਡੂਰੀਸ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਰੂਪ ਬਾਵੀਅਨ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਬਾਵੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਵਲੋਂ ਵੀ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਸਵਤੰਤਰ ਪਾਰਟੀ
ਸਵਤੰਤਰ ਪਾਰਟੀ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸੀ. ਰਾਜਗੁਪਾਲਚਾਰੀ ਨੇ 4 ਜੂਨ 1959 ਕੀਤੀ। ਇਸ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੀ ਸਮਾਜਵਾਦ ਨੀਤੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਜਮੀਂਦਾਰ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਦੀ ਪੱਖੀ ਪਾਰਟੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਦਲ
ਰਾਬਟ ਬ੍ਰਾਉਨਿੰਗ
ਰਾਬਟ ਬ੍ਰਾਉਨਿੰਗ (7 ਮਈ 1812 – 12 ਦਸੰਬਰ 1889) ਇੱਕ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਨਾਟਕਕਾਰ ਸਨ। ਨਾਟਕੀ ਕਵਿਤਾ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਕਰ ਇੱਕ ਪਾਤਰੀ ਨਾਟਕ ਜਾਂ ਰੂਪਕ ਕਾਰਨ ਬ੍ਰਾਉਨਿੰਗ ਨੂੰ ਵਿ਼ਕਟੋਰੀਅਨ ਸਮੇਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਵੀ ਮਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵੀ
ਮਲੋਟ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ
ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਨਬਰਾਸਕਾ
ਨਬਰਾਸਕਾ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਮੱਧ-ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਿੰਕਨ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਓਮਾਹਾ ਹੈ ਜੋ ਮਿਜ਼ੂਰੀ ਦਰਿਆ ਕੰਢੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਜ
ਦਿਲਾਵਰ ਸਿੰਘ ਬੱਬਰ
thumb|ਦਿਲਾਵਰ ਸਿੰਘ ਬੱਬਰ ਦਿਲਾਵਰ ਸਿੰਘ ਬੱਬਰ (ਜੈ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ) ਨੇ ਮਨੁੱੱਖੀ ਬੰਬ ਬਣ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਦੌਰਨ ਹੀ ਖਾਲਿਸਤਾਨੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਬੱਬਰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਵਿੱੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 31 ਅਗਸਤ 1995 ਨੂੰ  ਸ਼ਾਮ 5 ਵਜੇ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਸੀਵਲ ਸੈਕਟਰੀਏਟ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਗੋਲੀ ਰੋਕੂ ਕਾਰ ਸਣੇ ਹੀ ਬੰਬ ਨਾਲ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ
ਟੱਬਰ
ਦਿਲਾਵਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮਾਤਾ ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ ਤੇ ਪਿਤਾ ਹਰਨੇਕ ਸਿੰਘ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨਗਰ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਦਿਲਾਵਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਚਮਕੌਰ ਸਿੰਘ ਜਵਾਨੀ ਸੇਵਾਵਾ ਮਹਿਕਮਾ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਵੱਡਾ ਬਾਬੂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਿਕੇ ਭਰਾ ਦਾ ਨਾਂ ਹਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਹੈ।
ਮਾਣ ਸਨਮਾਨ
23 ਮਾਰਚ 2012, ਦਿਲਾਵਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਵੱਲੋਂ ਕੌਮੀ ਸ਼ਹੀਦ ਦਾ ਖਾਲਸੇ ਪੰਥ ਵਿਚਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉਚਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਦਿਲਾਵਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਸਮਗਾਮ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹੋਰ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਖਾਲਸਾ ਐਕਸ਼ਨ ਕਮੇਟੀ ਜੋ ਕਿ ਕਈ ਸਿੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਧਿਰ ਹੈ, ਵੱਲੋਂ ਦਿਲਾਵਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਾਤਾ ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ ਤੇ ਪਿਤਾ ਹਰਨੇਕ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਕੌਮ ਦਾ ਮਾਣ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1995 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਮੁਕੰਦਪੁਰ
ਮੁਕੰਦਪੁਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
2001 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 3785 ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਪਿੰਡ ਫ਼ਿਰੋਜਪੁਰ, ਤਲਵੰਡੀ ਫੱਤੂ, ਝਿੰਗੜਾ, ਗੁਣਾਚੌਰ, ਸ਼ੁਕਾਰ, ਹਕੀਮਪੁਰ, ਅਤੇ ਜਗਤਪੁਰ ਹਨ।
ਸਕੂਲ
ਮੁਕੰਦਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸੀ.ਬੀ.ਐਸ.ਈ. ਬੋਰਡ ਨਾਲ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਸਕੂਲ ਦੇ ਸਮੇਤ 5 ਸਕੂਲ ਹਨ।
ਅਮਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਕਾਲਜ, ਮੁਕੰਦਪੁਰ
ਅਮਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਕਾਲਜ ਮੁਕੰਦਪੁਰ (ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ) ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸਮੈਦਿਕ ‘ਚ ਵਸੇ ਪਰਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ ਨੇ ਦਸ ਏਕੜ ਤੋਂ ਵਧ ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਕਰੋੜਾਂ ਰੁਪਏ ਦੇ ਕੇ ਮੁੱਖ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਵਿਛੜ ਗਏ ਪੁੱਤਰ ਅਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ ਦੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਇਹ ਕਾਲਜ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ 'ਅਮਰਦੀਪ ਮੇਲਾ' ਵੀ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਵਿਸ਼ਵ ਪੁਸਤਕ ਦਿਵਸ
ਵਿਸ਼ਵ ਪੁਸਤਕ ਦਿਵਸ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਪੁਸਤਕ ਅਤੇ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਦਿਵਸ ਹਰ ਸਾਲ 23 ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਗਠਨ 'ਯੂਨੈਸਕੋ' ਵੱਲੋਂ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਸੰਪਤੀ ਨੂੰ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਰਾਹੀਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਇਹ ਦਿਨ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਨ 'ਯੂਨੈਸਕੋ' ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1995 ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ।
ਮਹਾਨ ਲੇਖਕਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧ
23 ਅਪਰੈਲ ਵਿਸ਼ਵ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕਈ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਦੀ ਜਨਮ ਅਤੇ ਮੌਤ (1564-1616 ਈ:) ਵੀ ਇਸੇ ਦਿਨ ਹੋਈ ਸੀ। ਮਿਗੈਲ ਦੇ ਸਰਵਾਂਤੇਸ, ਇੰਕਾ ਗਾਰਸੀਲਾਸੋ ਡੀ ਲਾ ਵੇਗਾ, ਜੌਸੇਪ ਪਲਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਉਸਤਾਦ ਬੜੇ ਗੁਲਾਮ ਅਲੀ ਖਾਂ ਦੇ ਦਿਹਾਂਤ ਦਾ ਵੀ ਇਹੋ ਦਿਨ ਹੈ। ਮਾਰੀਸ ਦਰੂਓਂ, ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਨਾਬੋਕੋਵ, ਮੈਨੁਇਲ ਮੇਜ਼ੀਆ ਵਲੇਜ਼ੋ ਅਤੇ ਹਾਲਦਾਰ ਲੈਕਸਨੈਸ ਜਿਹੇ ਕਈ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਲੇਖਕਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਇਸੇ ਦਿਨ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਉਦੇਸ਼
'ਯੂਨੈਸਕੋ' ਦੀ ਆਮ ਸਭਾ ਵੱਲੋਂ ਪੁਸਤਕ ਅਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਿਨ ਉੱਤੇ ਯਾਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ, ਖਾਸ ਕਰ ਕੇ ਯੁਵਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਸਤਕ ਪੜ੍ਹਨ ਨੂੰ ਅਨੰਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵੀ ਇਸ ਦਿਵਸ ਨੂੰ ਪੁਸਤਕ ਦਿਵਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ। ਅੱਜ ਵਿਸ਼ਵ ਪੁਸਤਕ ਦਿਵਸ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ, ਪੁਸਤਕ ਵਿਕਰੇਤਾ ਅਤੇ ਪੁਸਤਕ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 'ਪੁਸਤਕ ਤਿਉਹਾਰ' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ ਹੈ। 'ਵਿਸ਼ਵ ਪੁਸਤਕ ਦਿਵਸ' ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਪੁਸਤਕ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਹੁਣ ਜਾਣਿਆ-ਪਛਾਣਿਆ ਦਿਵਸ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਨ ਇੱਕ ਸੌ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਮੌਕੇ ਪੁਸਤਕਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਆਯੋਜਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਦਿਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਾਂ, ਵਿਕਰੇਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੱਖਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਆਪਸੀ ਮੇਲਜੋਲ ਅਤੇ ਸੰਪਰਕ ਪੁਲ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਮੰਤਵ ਪੁਸਤਕ ਪ੍ਰਗਤੀ ਅਤੇ ਪੁਸਤਕ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਰੁਚੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸਥਾਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪੁਸਤਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਕਰਨਾ ਵੀ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਘਟਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਦਾ ਯੁੱਗ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਦਾ ਯੁੱਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਪੁਸਤਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਦਾ ਉਹ ਸਥਾਨ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਪੁਸਤਕ ਰਾਜਧਾਨੀ
ਯੂਨੈਸਕੋ ਹਰ ਸਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ 'ਯੂਨੈਸਕੋ ਵਿਸ਼ਵ ਪੁਸਤਕ ਰਾਜਧਾਨੀ' ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਉਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਾਲ, ਜੋ 23 ਅਪਰੈਲ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਸਾਲ 22 ਅਪਰੈਲ ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਿਛਲੇ ਵਰ੍ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੁਸਤਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸਲੋਵਾਨੀਆ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਲੁਬਜ਼ਾਨਾ ਸੀ। ਇਸ ਸਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਪੁਸਤਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਿਊਨਸ ਆਇਰਜ਼ (ਅਰਜਨਟੀਨਾ) ਹੈ। ਭਾਰਤ ਸਥਿਤ ਦਿੱਲੀ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ 2005 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਪੁਸਤਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਨ ਦਾ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਸਤਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਿਨ
ਨੋ ਲੋਗੋ
ਨੋ ਲੋਗੋ (No Logo: Taking Aim at the Brand Bullies) ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਲੇਖਕ ਨੈਓਮੀ ਕਲੇਨ ਦੀ ਦਸੰਬਰ 1999 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਪੁਸਤਕ ਹੈ। 1999 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਸੀਐਟਲ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਮਨਿਸਟਰੀਅਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਸਮੇਂ ਰੋਸ ਮੁਜਾਹਰਿਆਂ ਨੇ ਕੁਝ ਮੁੱਦਿਆਂ ਵੱਲ ਵਿਆਪਕ ਧਿਆਨ ਖਿਚਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਤਾਬਾਂ
ਅਲੀਤੇਤ ਨੇਮਤੁਸ਼ਕਿਨ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1939
ਬਾਸਕਟਬਾਲ
ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਪੰਜ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੇ ਦੋ ਜੁੱਟਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਿਸੇ ਚੌਭੁਜੀ ਮੈਦਾਨ ਉੱਤੇ ਖੇਡੀ ਜਾਣ ਵਾਲ਼ੀ ਇੱਕ ਖੇਡ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਦੋਹੇਂ ਸਿਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਗੱਡੇ ਇੱਕ ਖੰਭੇ ਉੱਤੇ ਲੱਗੀ 10 ਫੁੱਟ (3 ਮੀ.) ਉੱਚੀ ਅਤੇ 18 ਇੰਚ (46 ਸੈ.ਮੀ.) ਦੇ ਵਿਆਸ ਵਾਲ਼ੀ ਬਿਨਾਂ ਤਲੇ ਵਾਲ਼ੀ ਜਾਲ਼ੀਦਾਰ ਟੋਕਰੀ ਵਿੱਚ ਗੇਂਦ ਮਾਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਦੇ ਗ੍ਰਾਉੰਡ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 28 ਮੀ: ਤੇ ਚੌੜਾਈ 15 ਮੀ: ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਤੇ ਮਕਬੂਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੁਟਬਾਲ ਗੇਂਦ ਨਾਲ ਖੇਡੀ ਗਈ ਸੀ। "ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁਟਬਾਲ" ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੋਲ ਗੇਂਦਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਗੇਂਦ ਦੇ ਢੱਕਣ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਿਲਾਈ-ਇਕੱਠੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਬਾਹਰ-ਅੰਦਰ ਪਲਟ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਨਫਲਾਟੇਬਲ ਬਲੈਡਰ ਨੂੰ ਪਾਉਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਮੋਰੀ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਲੇਸ ਦੇ ਇੱਕ ਸੈੱਟ ਦੇ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪਾਸ ਅਤੇ ਡ੍ਰਾਈਬਲਿੰਗ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਆਖਰਕਾਰ ਇੱਕ ਕਿਨ-ਮੁਕਤ ਬਾਲ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਧੀ ਕੱਟੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਨੈਮਿਸਥ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। (ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਵਿਚ, ਲੇਸ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਪਕੜ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਸਾਬਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਅੱਜ ਤਕ ਬਣੀ ਹੈ.) ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਣੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਗੇਂਦਾਂ ਭੂਰੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਿਰਫ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਟੋਨੀ ਹਿਕਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੇਂਦ ਦੀ ਭਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਵਧੇਰੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿਓ, ਸੰਤਰਾ ਰੰਗ ਦੀ ਗੇਂਦ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਜੋ ਹੁਣ ਆਮ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਹੈ।ਡ੍ਰਿਬਲਿੰਗ ਅਸਲ ਖੇਡ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਿਵਾਏ ਪਾਸ" ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ. ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਪਾਸ ਕਰਨਾ ਬਾਲ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਸਾਧਨ ਸੀ. ਡ੍ਰਾਇਬਲਿੰਗ ਨੂੰ ਆਖਰਕਾਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਗੇਂਦਾਂ ਦੀ ਅਸਮੈਟਿਕ ਸ਼ਕਲ ਦੁਆਰਾ ਸੀਮਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਆੜੂ ਦੀਆਂ ਟੋਕਰੀਆਂ 1906 ਤੱਕ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਬੈਟਬੋਰਡਾਂ ਨਾਲ ਮੈਟਲ ਹੂਪਸ ਦੁਆਰਾ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਲਦੀ ਹੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਤਬਦੀਲੀ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਇਸ ਲਈ ਗੇਂਦ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘੀ. ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਟੋਕਰੀ ਵਿੱਚ ਪਾ ਲੈਂਦਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਟੀਮ ਇੱਕ ਅੰਕ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦੀ। ਜਿਸ ਵੀ ਟੀਮ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅੰਕ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ, ਉਹ ਮੈਚ ਜਿੱਤੇ. ਟੋਕਰੀ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਮੇਜਨੀਨ ਬਾਲਕੋਨੀ ਵਿੱਚ ਠੋਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਬਾਲਕੋਨੀ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਕ ਸ਼ਾਟ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾਉਣ ਲੱਗੇ। ਇਸ ਦਖਲ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਬੈਕਬੋਰਡ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ 'ਤੇ ਵਾਪਸੀ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਾਟਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣ ਦਾ ਵਾਧੂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ। 2006 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਪੋਤੀ ਦੁਆਰਾ ਲੱਭੀ ਨੈਮਸਿਥ ਦੀਆਂ ਹੱਥ ਲਿਖਤ ਡਾਇਰੀਆਂ, ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਨਵੀਂ ਗੇਮ ਤੋਂ ਘਬਰਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਖੇਡ ਦੇ ਚੱਟਾਨ ਤੇ ਡਕ ਨਾਮਕ ਖੇਡ ਤੋਂ ਨਿਯਮ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਸਫਲ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।
ਫਰੈਂਕ ਮਹਾਂ, ਮੁੱਢਲੀ ਪਹਿਲੀ ਗੇਮ ਦੇ ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ, 1892 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਸਮਿਸ ਦੇ ਬਰੇਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨੈਮਿਸਥ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਨਵੀਂ ਗੇਮ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਕੀ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਨੈਮਿਸਥ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਸੋਚਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ ਖੇਡ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਸੀ। ਮਹਾਂ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਸਨੂੰ "ਨੈਸਿਮਿਥ ਗੇਂਦ" ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਉਹ ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਕਿਸੇ ਖੇਡ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਮਹਾਨ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ, "ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦੇ?" ਨੈਮਿਸਿਥ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਟੋਕਰੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਾਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਚੰਗਾ ਨਾਮ ਹੋਵੇਗਾ।” ਪਹਿਲੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਖੇਡ 20 ਜਨਵਰੀ, 1892 ਨੂੰ ਅਲਬਾਨੀ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਵਾਈਐਮਸੀਏ ਜਿਮਨੇਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਖੇਡੀ ਗਈ ਸੀ। ਨੌ ਖਿਡਾਰੀ. ਖੇਡ 1-0 ਤੇ ਖਤਮ ਹੋਈ। ਸ਼ਾਟ 25 ਫੁੱਟ (7.6 ਮੀਟਰ) ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਅੱਜ ਦੀ ਸਟ੍ਰੀਟਬਾਲ ਜਾਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬਾਸਕਿਟਬਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਐਨਬੀਏ) ਦੇ ਕੋਰਟ ਦੇ ਅੱਧੇ ਅਕਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਕੋਰਟ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਫੁੱਟਬਾਲ 10 ਨਾਲ ਇੱਕ ਟੀਮ ਨਾਲ ਖੇਡਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ 11 ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ)। ਜਦੋਂ ਸਰਦੀਆਂ ਦਾ ਮੌਸਮ ਫੁਟਬਾਲ ਖੇਡਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਬਰਫੀਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਸੌਖਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਪਾਸੇ ਪੰਜ ਹੋਵੇ. 1897–1898 ਤਕ ਪੰਜ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਸਟੈਂਡਰਡ ਬਣ ਗਈਆਂ।
ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਸਕਟਬਾਲ
ਬੋਰਾਨ
ਬੋਰਾਨ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Boron) ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਰਮਾਣੂ-ਅੰਕ 5 ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ B ਨਾਲ ਨਿਵੇਦਨ ਕਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਰਮਾਣੂ-ਭਾਰ 10.811 amu ਹੈ। ਇਹ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਥੋੜੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤਾਪਮਾਨ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਾਰਨ ਇਹ ਪਦਾਰਥ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਇਸਨੂੰ ਆਮ ਕਰ ਕੇ ਬੋਰੈਕਸ ਅਤੇ ਕਰਮਾਈਟ ਦੀਆਂ ਕੱਚੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਤੋਂ ਜਲਵਾਸ਼ਪ ਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਰਕੀ ਦੀਆਂ ਖਾਂਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਭੰਡਾਰ ਹਨ।
ਫ਼ਲੋਰੀਨ
ਫਲੋਰੀਨ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Fluorine) ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਰਮਾਣੂ-ਅੰਕ 9 ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸੰਕੇਤ F ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਰਮਾਣੂ-ਭਾਰ 18.9984032 amu ਹੈ।
ਹਰਿਆਣਾ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਹਰਿਆਣਾ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਜੰਤ-ਪਾਲੀ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਦੇ ਜਿਲ਼੍ਹਾ ਮਹੇਂਦਰਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ 500 acre ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਐਕਟ, 2009 ਅਧੀਨ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖਿਆ ਅਦਾਰੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਰਿਆਣਾ
ਲੁਆਂਦਾ
ਲੁਆਂਦਾ ਜਾਂ ਲੋਆਂਦਾ, ਪਹਿਲੋਂ ਸਾਓ ਪਾਊਲੋ ਦਾ ਆਸੁੰਸਾਓ ਦੇ ਲੋਆਂਦਾ, ਅੰਗੋਲਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਅੰਗੋਲਾ ਦੇ ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਉਤਲੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਸਥਿੱਤ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਅੰਗੋਲਾ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਅਬਾਦੀ 50 ਲੱਖ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਇਅ ਲੁਆਂਦਾ ਸੂਬੇ ਦੀ ਵੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ (ਸਾਓ ਪਾਊਲੋ ਅਤੇ ਰੀਓ ਦੇ ਹਾਨੇਈਰੋ ਮਗਰੋਂ) ਪੁਰਤਗਾਲੀ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗੋਲਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਟੀ ਸੈੱਲ
ਟੀ ਸੈੱਲ ਜਾਂ ਟੀ ਲਿੰਫੋਸਾਈਟਾਂ  ਲਿੰਫੋਸਾਈਟ (ਖੁਦ ਸਫੈਦ ਖੂਨ ਸੈੱਲ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ) ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹਨ ਜੋ ਸੈੱਲ-ਵਿਚੋਲਗੀ ਵਾਲੀ ਰੋਗ-ਨਿਰੋਧਤਾ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਰੋਲ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੈੱਲ ਸਤਹ ਤੇ ਇੱਕ  ਟੀ ਸੈੱਲ ਰਿਸੈਪਟਰ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੁਆਰਾ, ਬੀ ਸੈੱਲਾਂ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਕਿੱਲਰ ਸੈੱਲਾਂ (ਐਨ ਕੇ ਸੈੱਲਾਂ) ਵਰਗੇ, ਹੋਰ ਲਿੰਫੋਸਾਈਟਾਂ, ਤੋਂ ਵੱਖਰਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਟੀ ਸੈੱਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਥਾਈਮਸ (thymus) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੌਢ ਹੁੰਦੇ ਹਨ (ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਟੌਂਸਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰੌਢ ਹੁੰਦੇ ਹਨ)।
ਵਾਕ
1.ਦਿਲਗੀਰ ਹੋਵੇ ਬਲੂਮਫੀਲਡ ਅਨੁਸਾਰ, “ਵਾਕ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਭਾਸ਼ਕ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਵਾਕ ਵਿਆਕਰਨਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਇਕਾਈ ਹੈ।”
2. ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਚੀਮਾ ਅਨੁਸਾਰ, “ਵਿਆਕਰਨਕ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਵੱਡੀ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਇਕਾਈ ਨੂੰ ਵਾਕ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਾਕ ਆਪਣੀ ਸੰਰਚਨਾਤਮਕ ਬਤਰ ਕਰਕੇ ਕਿਸੇ ਦੂਜੀ ਇਕਾਈ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।”
3. ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪੁਆਰ ਅਨੁਸਾਰ, “ਵਾਕ ਸ਼ਬਦਾਂ/ ਵਾਕੰਸ਼ਾਂ/ ਉਪਵਾਕਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ/ ਵਾਕੰਸ਼/ ਉਪਵਾਕ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਤਰਤੀਬ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ ਹਨ।” ਕੋਈ ਸ਼ਬਦ ਲੜੀ ਵਾਕ ਤਦ ਹੀ ਬਣਦੀ ਹੈ ਜਦ ਉਹ ਕਿਸੇ ਕੜੀਦਾਰ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਝ ਕੇ ਕਿਸੇ ਕਾਰਜ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਕਰੇ। ਰਵਾਇਤੀ ਵਿਆਕਰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਵਾਕ ਉਦੇਸ਼ ਤੇ ਵਿਧੇ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਾਲ਼ਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ। ਉਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਵਿਧੇ ਦੋਵੇਂ ਵਾਕ ਦੇ ਕਾਰਜੀ ਅੰਗ ਹਨ। ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਕੁੱਝ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਉਦੇਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਕੁੱਝ ਉਦੇਸ਼ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਵਿਧੇ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ: ਕੁੜੀ ਖੇਡ ਰਹੀ ਹੈ।
ਉਦੇਸ਼	ਵਿਧੇ
ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਉਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਵਿਧੇ ਦੀ ਥਾਂ ਉੱਪਰ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ ਅਤੇ ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਜੋਕੇ ਵਿਆਕਰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਵਾਕ ਦੇ ਵਰਗੀਕਰਨ ਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਆਧਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਬਣਤਰ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਵਰਗੀਕਰਨ
ਬਣਤਰ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਵਾਕਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਣਤਰ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਾਕ ਦੀ ਬਾਹਰੀ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਣਤਰ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲ਼ੇ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਵਿਚਰਨ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਮਹੱਤਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚਲੀ ਜੜ੍ਹਤ ਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਆਧਾਰ ਤੇ ਵਾਕਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:-
ਇੱਕ ਕਿਰਿਆਵੀ ਵਾਕ
ਇੱਕ ਕਿਰਿਆਵੀ ਵਾਕ ਇਕਹਿਰੀ ਬਣਤਰ ਵਾਲ਼ਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਉਦੇਸ਼ ਤੇ ਇੱਕ ਵਿਧੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਵਾਕੰਸ਼ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਕਿਰਿਆਵੀ ਵਾਕ ਨੂੰ ਸਧਾਰਨ ਵਾਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਹੁ-ਕਿਰਿਆਵੀ ਵਾਕ
ਜਿਸ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਹੋਣ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁ-ਕਿਰਆਵੀ ਵਾਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁ-ਕਿਰਿਆਵੀ ਵਾਕ ਦੋ ਜਾਂ ਦੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਪਵਾਕਾਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਤੋਂ ਬਣੀ ਵਾਕ ਸੰਰਚਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬਹੁ- ਕਿਰਿਆਵੀ ਵਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਤੇ ਮਿਸ਼ਰਤ ਵਾਕਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਧਾਰਨ ਵਾਕ ਦੀ ਬਣਤਰ ਦੇ ਪੈਟਰਨ
ਸਧਾਰਨ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਸਵਾਧੀਨ ਉਪਵਾਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਵਾਧੀਨ ਉਪਵਾਕ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ,ਜਿਸਦਾ ਰੂਪ ਕਾਲਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼ ਨਾਲ਼ ਹੋਰ ਬਾਕੀ ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ:- ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਵਾਕੰਸ਼, ਕਿਰਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਵਾਕੰਸ਼ ਆਦਿ ਜੁੜ ਕੇ ਉਪਵਾਕ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਧਾਰਨ ਵਾਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਵਾਕੰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਾਕੰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਸਧਾਰਨ ਵਾਕਾਂ ਦੇ ਕੁੱਝ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਪੈਟਰਨ ਵੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ:-
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਵਾਕਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਵਾਕ ਦਾ ਕਰਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਾਕਾਂ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਅਕਰਮਕ ਹੰਦੀ ਹੈ ਕੁੜੀ (ਕਰਤਾ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼) ਹੱਸਦੀ ਹੈ (ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼)।
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਵਾਕਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ ਵਾਕ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ ਪਹਿਲੇ ਵਾਕ ਦਾ ਹੀ ਪੂਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਇਕ ਕਿਰਿਆ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦਾ ਮੁੰਡਾ (ਕਰਤਾ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼) ਡਾਕਟਰ (ਪੂਰਕ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼) ਬਣ ਗਿਆ (ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼)। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਵਾਕਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੋ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ ਵਾਕ ਦਾ ਕਰਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ ਵਾਕ ਦਾ ਕਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਾਕਾਂ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਸਕਰਮਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੁੜੀ (ਕਰਤਾ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼) ਰੋਟੀ (ਕਰਮ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼) ਖਾਂਦੀ ਹੈ (ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼)। ਇਸ ਪੈਟਰਨ ਦੇ ਵਾਕਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ ਕਰਤਾ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਦੋਵੇਂ ਕਰਮ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕਰਮ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਪ੍ਰਧਾਨ ਕਰਮ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅਪ੍ਰਧਾਨ ਕਰਮ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼, ਪ੍ਰਧਾਨ ਕਰਮ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਪ੍ਰਧਾਨ ਕਰਮ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ ਨਾਲ਼ /ਨੂੰ/ ਸੰਬੰਧਕ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਪਿਤਾ ਨੇ (ਕਰਤਾ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼) ਧੀ ਨੂੰ (ਅਪ੍ਰਧਾਨ ਕਰਮ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼) ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ (ਪ੍ਰਧਾਨ ਕਰਮ ਨਆਂਵ ਵਾਕੰਸ਼) ਬਣਾਇਆ (ਕਿਰਿਆ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼)।
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਵਾਕਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਵਾਕੰਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕਿ ਨਾਂਵ ਦੀ ਹੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦਸਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਾਕੰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਇਕ ਕਿਰਿਆ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਕੁੜੀ (ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼) ਗੋਰੀ (ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਵਾਕੰਸ਼) ਹੈ (ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼)।
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਵਾਕਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਵਾਕੰਸ਼ ਦੀ ਥਾਂ ਕਿਰਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਵਾਕੰਸ਼ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੇ ਵਾਕਾਂ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਅਕਾਲਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ ਵਾਕ ਦਾ ਕਰਤਾ ਜਾਂ ਉਦੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੁੰਡਾ (ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼) ਗੱਡੀਓਂ (ਕਿਰਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਵਾਕੰਸ਼) ਉੱਤਰਿਆ (ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼)।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਕਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਕਰਮ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ ਅਤੇ ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਾਕਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਕਰਮਣੀਵਾਚੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਰਦਾਸ (ਕਰਮ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼) ਕੀਤੀ ਗਈ (ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼)।
ਸੰਯੁਕਤ ਵਾਕਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਦੇ ਪੈਟਰਨ
ਜਿਹਨਾਂ ਵਾਕਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਜਾਂ ਦੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਵਾਧੀਨ ਉਪਵਾਕ ਆਉਣ ਉਹਨਾਂ ਵਾਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਵਾਕਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਪਵਾਕ ਇਕੱਲੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਚਰ ਸਕਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੋ ਜਾਂ ਦੋ ਵਧੇਰੇ ਸਵਾਧੀਨ ਉਪਵਾਕਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਕਾਮੇ, ਤੇ, ਅਤੇ, ਪਰ ਆਦਿ ਯੋਜਕਾਂ ਨਾਲ਼ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁੜੀ ਖੜੀ ਹੈ(ਸਵਾਧੀਨ ਉਪਵਾਕ),(ਯੋਜਕ) ਮੁੰਡਾ ਬੈਠਾ ਹੈ(ਸਵਾਧੀਨ ਉਪਵਾਕ)। ਮੁੰਡਾ ਲਿਖਦਾ ਹੈ(ਸਵਾਧੀਨ ਉਪਵਾਕ) ਤੇ(ਯੋਜਕ) ਕੁੜੀ ਪੜਦੀ ਹੈ(ਸਵਾਧੀਨ ਉਪਵਾਕ)।
ਮਿਸ਼ਰਤ ਵਾਕਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਦੇ ਪੈਟਰਨ
ਮਿਸ਼ਰਤ ਵਾਕਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਸਵਾਧੀਨ ਉਪਵਾਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਰਾਧੀਨ ਉਪਵਾਕ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਵਾਧੀਨ ਉਪਵਾਕ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲ਼ਾ ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼ ਕਾਲਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਰਾਧੀਨ ਉਪਵਾਕਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਅਕਾਲਕੀ ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਵਾਧੀਨ ਇਕੱਲੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਾਕ ਵਜੋਂ ਵਿਚਰ ਸਕਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਪਰਾਧੀਨ ਉਪਵਾਕ ਇਕੱਲੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਵਿਚਰ ਸਕਦਾ ਕਿਸੇ ਮੁੱਖ ਉਪਵਾਕ ਨਾਲ਼ ਵਿਚਰ ਕੇ ਮਿਸ਼ਰਤ ਵਾਕਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪਰਾਧੀਨ ਉਪਵਾਕਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲ਼ੇ ਅਧੀਨ ਯੋਜਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰਾਧੀਨ ਉਪਵਾਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਿ, ਜੋ, ਜਿਵੇਂ, ਜਦੋਂ, ਜੇ, ਜਿਹੜੇ, ਜਿਹਨਾਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨਵਾਚੀ ਵਾਕ
ਪ੍ਰਸ਼ਨਵਾਚੀ ਵਾਕ ਦੁਆਰਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਵਾਚਕ ਵਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਸੂਚਕ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜੀ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਵਾਚਕ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਾਜਮੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਦੂਜੀ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਵਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਕਤੇ ਦੇ ਲਹਿਜੇ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਹੀ ਪ੍ਰਸਨਵਾਚਕ ਵਾਕਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਹੁੰਜੀ ਹੈ।
ਆਗਿਆਵਾਚੀ ਵਾਕ
ਆਗਿਆਵਾਚੀ ਵਾਕ ਉਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਕਿਸੇ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਤਾ ਦੀ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅਣਹੋਂਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਆਗਿਆਬੋਧਕ ਤੇ ਇੱਛਾਬੋਧਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਾਰਜੀ ਪੱਖੋਂ ਇਹਨਾਂ ਵਾਕਾਂ ਦੀ ਸੁਰ ਹੁਕਮੀਆਂ ਜਾਂ ਬੇਨਤੀਵਾਚਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬੇਨਤੀ ਜਾਂ ਹੁਕਮ ਦਾ ਵਕਤਾ ਦੇ ਉਚਾਰਨ ਲਹਿਜੇ ਜਾਂ ਵਕਤਾ / ਸਰੋਤਾ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਵਾਕਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਤੋਂ ਹੁਕਮ ਜਾਂ ਬੇਨਤੀ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰਸੂਚਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਆਦਰਬੋਧਕ ਆਗਿਆਵਾਚੀ ਕਿਰਿਆ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵਾਕਾਂ ਦਾ ਬੇਨਤੀਵਾਚਕ ਸਰੂਪ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਿਆਨੀਆ ਵਾਕ
ਬਿਆਨੀਆ ਵਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਹਾਂ ਵਾਚਕ ਜਾਂ ਨਾਂਹ ਵਾਚਕ ਸੂਚਨਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਕ ਵਰਣਨਮੁੱਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਤੱਥ ਜਾਂ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਘਟਨਾ ਵਸਤ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ:-
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਆਕਰਨ
ਮਹਿਮਾ ਮਕਵਾਨਾ
ਮਹਿਮਾ ਮਕਵਾਨਾ (ਜਨਮ 5 ਅਗਸਤ 1999) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 'ਸਪਨੇ ਸੁਹਾਨੇ ਲੜਕਪਨ ਕੇ' ਵਿਚ ਰਚਨਾ ਕਬੀਰ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ, ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਦੇ 'ਰਿਸ਼ਤੋਂ ਕਾ ਚੱਕਰਵਿਊ' ਵਿੱਚ ਅਨਾਮੀ ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ, ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਦੇ 'ਮਰੀਅਮ ਖਾਨ-ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਲਾਇਵ' ਵਿੱਚ ਮਰੀਅਮ ਖਾਨ, ਕਲਰਜ਼ ਟੀਵੀ ਦੇ 'ਸ਼ੁਭਆਰੰਭ' ਵਿੱਚ ਰਾਣੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜੀਵਨੀ
ਮਕਵਾਨਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਉਸਾਰੀ ਕਿਰਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੰਜ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜੋ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਮਕਵਾਨਾ ਦੀ ਮੈਨੇਜਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਸੰਭਾਲਦੀ ਹੈ। ਮਕਵਾਨਾ ਨੇ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮੈਰੀ ਇਮੈਕਲੇਟ ਗਰਲਜ਼ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ।
2019 ਵਿਚ ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਠਾਕੁਰ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਕਮਰਸ ਤੋਂ ਮਾਸ ਮੀਡੀਆ ਵਿਚ ਬੀ.ਏ. ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਕਰੀਅਰ
thumb| 2015 ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾ ਮਕਵਾਨਾ
ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ
ਮਕਵਾਨਾ ਨੇ 10 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਆਡੀਸ਼ਨ ਦੇਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਵਿਗਿਆਪਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਲਰਜ਼ ਟੀਵੀ ਦੇ 'ਮੋਹੇ ਰੰਗ ਦੇ' ਤੋਂ ਹੋਈ ਸੀ। ਸਾਲ 2009 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕਲਰਜ਼ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਬਾਲਿਕਾ ਵਧੂ ਵਿੱਚ ਗੁਡੀਆ/ ਗੌਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸੀ.ਆਈ.ਡੀ., ਆਹਟ, ਮਿਲੇ ਜਬ ਹਮ ਤੁਮ ਅਤੇ ਝਾਂਸੀ ਕੀ ਰਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਹੈ।
ਉਸਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ 2011 ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਈ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਇਮੇਜਿਨ ਟੀਵੀ ਦੇ ਸ਼ੋਅ 'ਸਵਾਰੇ ਸਬਕੇ ਸਪਨੇ...ਪ੍ਰੀਤੋ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਬਰੇਕਿੰਗ ਪੁਆਇੰਟ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ ਬਲਾਕਬਸਟਰ ਸੋਪ ਓਪੇਰਾ 'ਸਪਨੇ ਸੁਹਾਨੇ ਲੜਕਪਨ ਕੇ' ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਮਹਿਮਾ ਨੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਦੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਮੁਕਾਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਸਪਨੇ ਸੁਹਾਨੇ ਲੜਕਪਨ ਕੇ  ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਡੀਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਸੀ।
ਸਪਨੇ ਸੁਹਾਨੇ ਲੜਕਪਨ ਕੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਕਵਾਨਾ ਨੇ ਦਿਲ ਕੀ ਬਾਤੇਂ ਦਿਲ ਹੀ ਜਾਨ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਫਿਰ 'ਅਧੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਹਮਾਰੀ' ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।
2015 ਵਿਚ ਉਹ ਜ਼ਿੰਗ ਦੇ ਯੂਥ ਸ਼ੋਅ 'ਪਿਆਰੇ ਤੁਨੇ ਕਆ ਕੀਆ' ਵਿਚ ਨਿਖਿਲ ਚੱਡਾ ਦੀ ਵਿਰੋਧੀ ਭੂਮਿਕਾ ਮੰਦਿਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।
2017 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਦੇ ਸ਼ੋਅ 'ਰਿਸ਼ਤੋਂ ਕਾ ਚੱਕਰਵਿਊ' ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਅਨਾਮੀ ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
2018 ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਸ਼ੋਅ ਮਰੀਅਮ ਖਾਨ - ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਲਾਈਵ ਵਿਚ ਵੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।
ਦਸੰਬਰ 2019 ਤੋਂ ਨਵੰਬਰ 2020 ਤੱਕ ਉਸਨੇ ਕਲਰਜ਼ ਟੀਵੀ ਦੇ ਸ਼ੁਭਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਰਾਣੀ ਦਵੇ ਰੇਸ਼ਮਈਆ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ ਹੈ।
ਫ਼ਿਲਮਾਂ
2017 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਵੈਂਕਟਾਪੁਰਮ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਉਹ ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮ ਟੇਕ 2 ਵਿਚ ਨਤਾਸ਼ਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ 27 ਸਤੰਬਰ 2019 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ 10 ਵੇਂ ਜਾਗਰਣ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ 2019, 10 ਵੇਂ ਜ਼ੂਬਾ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ 'ਬੈਸਟ ਫੋਰੈਗਨ ਫ਼ਿਲਮ', ਰੀਅਲ ਟਾਈਮ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ, ਨਾਈਜੀਰੀਆ, 2020 ਅਤੇ 'ਬੈਸਟ ਫੈਸਟੀਵਲ ਥੀਮਡ ਫ਼ਿਲਮ' ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ, ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ, ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿਖੇ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਹੁਣ ਉਸਨੇ ਸਲਮਾਨ ਖਾਨ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਨਵੀਂ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਅੰਤਿਮ: ਦ ਫਾਇਨਲ ਟਰੂਥ' ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਲੇਵ ਵਿਗੋਤਸਕੀ
ਲੇਵ ਸੇਮਿਓਨੋਵਿੱਚ ਵਿਗੋਤਸਕੀ (17 ਨਵੰਬਰ 1896 – 11 ਜੂਨ 1934) ਰੂਸੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ-ਇਤਹਾਸਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਰੱਖੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਵਿਗੋਤਸਕੀ ਸਰਕਲ ਦਾ ਆਗੂ ਸੀ।ਉਹ ਨੇੜਲੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਜ਼ੋਨ (ਜ਼ੈਡਪੀਡੀ) ਦੇ ਆਪਣੇ ਸੰਕਲਪ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ (ਅਪ੍ਰੈਂਟਿਸ, ਨਵਾਂ ਕਰਮਚਾਰੀ, ਆਦਿ) ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਜੋ ਵਧੇਰੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਵਿਗੋਤਸਕੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਵਿਕਾਸਮਈ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਚੇਰੇ ਸੰਗਿਆਨ ਪ੍ਰਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਤਰਕਸ਼ੀਲਤਾ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਸਮਾਜਿਕ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ ਵਿਵਹਾਰਕ ਸਰਗਰਮੀ ਦੌਰਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਜੀਵਨੀ
ਲੇਵ ਵਿਗੋਤਸਕੀ ਓਰਸ਼ਾ, ਬੇਲਾਰੂਸ (ਉਦੋਂ ਰੂਸੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ) ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਧਾਰਮਿਕ ਮੱਧ ਵਰਗ ਰੂਸੀ ਯਹੂਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਇਕ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਗੋਮੇਲ ਸ਼ਹਿਰ, ਬੇਲਾਰੂਸ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਜਨਤਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।  1913 ਵਿਚ ਵਿਗੋਤਸਕੀ ਨੇ ਮਾਸਕੋ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਜ਼ਬਰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਫੀਸਦੀ ਯਹੂਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕੋਟਾ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ " ਯਹੂਦੀ ਲਾਟਰੀ" ਰਾਹੀਂ ਮਾਸਕੋ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਨਵ ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ ਤੇ ਉਸਨੇ ਮਾਸਕੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਮੈਡੀਕਲ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲੈ ਲਿਆ। ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਮੈਸਟਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਲਾਅ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲੀ  ਕਰਵਾ ਲਈ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਧਿਕਾਰਿਤ, ਪਰ ਨਿੱਜੀ ਫੰਡ ਅਤੇ ਗੈਰ ਡਿਗਰੀ ਸ਼ਾਨੀਆਵਸਕੀ  ਮਾਸਕੋ ਸਿਟੀ ਪੀਪਲਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ" ਵਿਖੇ ਲੈਕਚਰ ਲਏ। ਉਸ ਦੀ ਮੁਢਲੀ ਰੁਚੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ  ਰੂਪਵਾਦ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਕ ਬਣਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਉਸਨੂੰ "ਨਵੇਂ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ" ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਕਾਰਨ ਕਮਿਨਿਸਟ ਭਵਿੱਖ ਦੇ "ਸੁਪਰਮੈਨ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਸੀ। ਵਿਯਗੋਟਸਕੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਵਿਕਾਸ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਵੀਅਤ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ
ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ
ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ.
ਮਿਖਾਇਲ ਗੋਰਬਾਚੇਵ
ਮਿਖਾਇਲ ਸਰਗੇਏਵਿਚ ਗੋਰਬਾਚੇਵ (2 ਮਾਰਚ 1931 – 30 ਅਗਸਤ 2022) ਇੱਕ ਸੋਵੀਅਤ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਰਾਜਨੇਤਾ ਸੀ ਜਿਸਨੇ 1985 ਤੋਂ 1991 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਘਨ ਤੱਕ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। 1985 ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 1988 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਰਾਜ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ, 1988 ਤੋਂ 1989 ਤੱਕ ਸੁਪਰੀਮ ਸੋਵੀਅਤ ਦੇ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੀਅਮ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ, 1989 ਤੋਂ 1990 ਤੱਕ ਸੁਪਰੀਮ ਸੋਵੀਅਤ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ 1990 ਤੋਂ 1991 ਤੱਕ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਦੇ ਇਕਲੌਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਜੋਂ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਗੋਰਬਾਚੇਵ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕਸਵਾਦ-ਲੈਨਿਨਵਾਦ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ ਪਰ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਲੋਕਤੰਤਰ ਵੱਲ ਵਧਿਆ।
ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ
ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਆਧੁਨਿਕ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਰਥਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਅੰਤਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਬਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਚਾਰ ਜਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਹਨ। ਸਕਾਟਿਸ਼ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਐਡਮ ਸਮਿਥ (1776) ਉਦੋਂ ਸਿਆਸੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ "ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਅਤੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਪੜਤਾਲ" ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਖ਼ਾਸ ਕਰ:
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ
ਮਿਖਾਇਲ ਗੋਰਬਾਚੇਵ
ਗੋਰਬਾਚੇਵ ਦਾ ਜਨਮ ਪ੍ਰਿਵੋਲਨੋਏ, ਰੂਸੀ SFSR ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਅਤੇ ਯੂਕਰੇਨੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜੋਸਫ਼ ਸਟਾਲਿਨ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਸਮੂਹਿਕ ਫਾਰਮ ਵਿੱਚ ਕੰਬਾਈਨ ਵਾਢੀ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਨੇ ਫਿਰ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਨੂੰ ਇੱਕ-ਪਾਰਟੀ ਰਾਜ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ। ਮਾਸਕੋ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਨੇ 1953 ਵਿੱਚ ਸਾਥੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਰਾਇਸਾ ਟਿਟਾਰੇਂਕੋ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1955 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਸਟਾਵਰੋਪੋਲ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਕੋਮਸੋਮੋਲ ਯੁਵਾ ਸੰਗਠਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ, ਸਟਾਲਿਨ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਡੀ-ਸਟਾਲਿਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਡੂੰਘਾ ਸਮਰਥਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਸੋਵੀਅਤ ਨੇਤਾ ਨਿਕਿਤਾ ਖਰੁਸ਼ਚੇਵ ਉਸ ਨੂੰ 1970 ਵਿੱਚ ਸਟਾਵਰੋਪੋਲ ਖੇਤਰੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪਾਰਟੀ ਸਕੱਤਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਸਟੈਵਰੋਪੋਲ ਨਹਿਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦਾ ਸੀ। 1978 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਸਕੱਤਰ ਬਣਨ ਲਈ ਮਾਸਕੋ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ, ਅਤੇ 1979 ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਗਵਰਨਿੰਗ ਪੋਲਿਟ ਬਿਊਰੋ (25ਵੀਂ ਮਿਆਦ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਸੋਵੀਅਤ ਨੇਤਾ ਲਿਓਨਿਡ ਬ੍ਰੇਜ਼ਨੇਵ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ - ਯੂਰੀ ਐਂਡਰੋਪੋਵ ਅਤੇ ਕੋਨਸਟੈਂਟਿਨ ਚੇਰਨੇਨਕੋ ਦੇ ਸੰਖੇਪ ਕਾਰਜਕਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ - 1985 ਵਿੱਚ, ਪੋਲਿਟ ਬਿਊਰੋ ਨੇ ਗੋਰਬਾਚੇਵ ਨੂੰ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ, ਡੀ ਫੈਕਟੋ ਲੀਡਰ ਚੁਣਿਆ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੋਵੀਅਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ-ਲੈਨਿਨਵਾਦੀ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ, ਗੋਰਬਾਚੇਵ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਬਚਾਅ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੁਧਾਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਸੋਵੀਅਤ-ਅਫਗਾਨ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸ਼ੀਤ ਯੁੱਧ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰੋਨਾਲਡ ਰੀਗਨ ਨਾਲ ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਘਰੇਲੂ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਗਲਾਸਨੋਸਟ ("ਖੁੱਲ੍ਹੇਪਣ") ਦੀ ਉਸਦੀ ਨੀਤੀ ਨੇ ਬੋਲਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰੈਸ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਦੀ ਪੇਰੇਸਟ੍ਰੋਇਕਾ ("ਪੁਨਰਗਠਨ") ਨੇ ਇਸਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਆਰਥਿਕ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦਾ ਵਿਕੇਂਦਰੀਕਰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀਕਰਨ ਦੇ ਉਪਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪੀਪਲਜ਼ ਡਿਪਟੀਜ਼ ਦੀ ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਗਠਨ ਨੇ ਇੱਕ-ਪਾਰਟੀ ਰਾਜ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਗੋਰਬਾਚੇਵ ਨੇ ਫੌਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਖਲ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਦੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੂਰਬੀ ਬਲਾਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ 1989-1992 ਵਿੱਚ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ-ਲੈਨਿਨਵਾਦੀ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਵਧ ਰਹੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੇ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ-ਲੈਨਿਨਵਾਦੀ ਕੱਟੜਪੰਥੀਆਂ ਨੇ 1991 ਵਿੱਚ ਗੋਰਬਾਚੇਵ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਅਸਫ਼ਲ ਅਗਸਤ ਤਖਤਾਪਲਟ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਤਖਤਾਪਲਟ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਗੋਰਬਾਚੇਵ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਭੰਗ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਗੋਰਬਾਚੇਵ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਰੂਸੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀਆਂ ਬੋਰਿਸ ਯੇਲਤਸਿਨ ਅਤੇ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਪੁਤਿਨ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਆਲੋਚਕ ਬਣ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਰੂਸ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ-ਜਮਹੂਰੀ ਲਹਿਰ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ। ਗੋਰਬਾਚੇਵ ਦੀ ਮੌਤ 91 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 2022 ਵਿੱਚ ਮਾਸਕੋ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।
ਗੋਰਬਾਚੇਵ ਨੂੰ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ, ਸ਼ੀਤ ਯੁੱਧ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ, ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ-ਲੈਨਿਨਵਾਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਪਤਨ ਨੂੰ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਮੁੜ ਏਕੀਕਰਨ। ਰੂਸ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਦੇ ਵਿਘਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦੇਣ ਲਈ ਅਕਸਰ ਮਖੌਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਘਟਨਾ ਜਿਸ ਨੇ ਰੂਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਰੂਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਪਤਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ।
ਬਚਪਨ
ਗੋਰਬਾਚੇਵ ਦੱਖਣ ਰੂਸ ਦੇ ਪਿੰਡ ਪ੍ਰਿਵੋਲਨੋਏ, ਸਤਾਵਰੋਪੋਲ ਕਰਾਈ, ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ 2 ਮਾਰਚ 1931 ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਦਾਦਾ ਅਤੇ ਨਾਨਾ ਦੋਨੋਂ ਸਟਾਲਿਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਮਨ ਚੱਕਰ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਦਾਦਾ ਨੌਂ ਸਾਲ ਸਾਇਬੇਰੀਆ ਕੈਦ ਵਿੱਚ ਰਹੇ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸਨ ਅਤੇ ਦੂਸਰੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ।
ਸਿੱਖਿਆ
ਭੈੜੇ ਹਾਲਾਤ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੰਗੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਨ। 1950 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਮਾਸਕੋ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਿਥੋਂ ਉਸ ਨੇ 1955 ਵਿੱਚ ਕਨੂੰਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਲਈ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਭਵਿੱਖੀ ਪਤਨੀ ਰਾਇਸਾ ਗੋਰਬਾਚੇਵਾ ਮਿਲੀ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1931 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2022 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਖਾਇਲ ਗੋਰਬਾਚੇਵ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ੍ਰੈਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਦਸੰਬਰ
ਦਸੰਬਰ ਸਾਲ ਦਾ ਅਖੀਰੀ ਮਹੀਨਾ ਹੈ।
ਛੁੱਟੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹੀਨੇ
ਵਾਸੁ ਮਲਾਲੀ
'''ਡਾ. ਐਮ.ਵੀ. ਵਾਸੂ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Dr. M.V. Vasu), ਵਾਸੂ ਮਲਾਲੀ''' ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਇੱਕ ਕੰਨੜ ਲੇਖਕ, ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਕਾਲਮਨਵੀਸ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਨ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ 7 ਫਰਵਰੀ 1967 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਕੰਨੜ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੇਖਕ ਡਾ. ਮਲਾਲੀ ਵਸੰਤ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਸ਼ਾਂਤਾ ਵਸੰਤ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਧੀ ਸੀ।
ਪ੍ਰਾਪਤੀ
ਉਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚੰਗੀ ਅਕਾਦਮੀਸ਼ੀਅਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਚਿੰਤਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਓਰਲ ਹਿਸਟਰੀ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਮੌਖਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਜੋ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਤੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੀਤ ਦੀ ਅਸਲ ਤਸਵੀਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਸਲ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਚੰਗਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਉਥਾਨ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਭਾਸ਼ਣਕਾਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਏ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਦਾ ਕੋਰਸ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਲਘੂ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਕੰਨੜ ਫਿਲਮ 'ਸ਼ਾਸਤਰ' ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਾ ਕਿਸ਼ੋਰ ਅਤੇ ਯਾਜਨਾ ਸ਼ੈੱਟੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨ।
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ
ਉਹ ਕਰਨਾਟਕ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕੰਨੜ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪ੍ਰਜਾਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਲਮ "ਕੱਲੂ ਬੱਲੀ" ਲਿਖ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਲਮ ਦੇ ਲੇਖਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਾਜਿਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਬਾਰੇ ਨਵੀਂ ਸਮਝ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਸਥਾਨਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਸਨ ਬਲਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ "ਮੌਖਿਕਾ ਇਤਿਹਾਸਾ" ਸਮੇਤ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ ਜੋ ਮੌਖਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮੌਤ
ਵਾਸੂ ਮਲਾਲੀ ਦੀ ਮੌਤ 3 ਫਰਵਰੀ 2015 ਨੂੰ ਹੋਈ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1967
ਜੋਸ਼ ਮਲਸੀਆਨੀ
ਜੋਸ਼ ਮਲਸੀਆਨੀ (1883-1976) ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਲੱਭੂ ਰਾਮ, ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਿਰਕੱਢ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਜਲੰਧਰ ਨੇੜੇ ਮਲਸੀਆਂ ਕਸਬੇ ਦੇ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਪਰ 1913 ਵਿੱਚ ਨਕੋਦਰ ਵਿੱਚ ਪੱਕੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਸ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਬਾਕੀ ਸਾਲ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਤੇ ਉਭਰਦੇ ਉਰਦੂ ਕਵੀਆਂ ਨੂੰ ਅਗਵਾਈ ਦੇਣ ਤੇ ਬਤੀਤ ਕੀਤੇ। ਆਪ ਉਸ ਨੇ ਅੱਠ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਉਸਤਾਦ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੇ ਥੰਮ ਦਾਗ਼ ਦਿਹਲਵੀ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਕਵੀ
ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ
ਗ਼ੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਜੱਥੇਬੰਦੀ (ਐੱਨ.ਜੀ.ਓ.) ਅਜਿਹੀ ਜੱਥੇਬੰਦੀ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲ਼ਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜੋ ਨਾ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋਵੇ ਉੱਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਰਵਾਇਤੀ ਮੁਨਾਫ਼ਾਖ਼ੋਰ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦਾ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕ ਹੀ ਥਾਪਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਸਰਕਾਰਾਂ, ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਜਾਂ ਨਿੱਜੀ ਲੋਕ ਭਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਤਾਂ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਇਕੱਠਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਮੁਕੰਮਲ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸਵੈ-ਸੇਵਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਮੁਤਾਬਕ 15 ਲੱਖ ਅਜਿਹੀਆਂ ਜੱਥੇਬੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਿਣਤੀ 227,000 ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ 20 ਲੱਖ ਗ਼ੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਜੱਥੇਬੰਦੀਆਂ ਹਨ ਮਤਲਬ ਹਰੇਕ 600 ਭਾਰਤੀਆਂ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਜੱਥੇਬੰਦੀ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਮੁੱਢਲੇ ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰਾਂ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਹੈ।
ਅਗਾਂਹ ਪੜ੍ਹੋ
The de facto reference resource for information and statistics on।nternational NGOs (INGOs) and other transnational organisational forms is the Yearbook of।nternational Organizations, produced by the Union of।nternational Associations.
ਮਸਤਗੜ੍ਹ
ਮਸਤਗੜ੍ਹ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਵਲਟੋਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਵਲਟੋਹਾ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਆਲ ਮਾਈ ਸਨਜ
ਆਲ ਮਾਈ ਸਨਜ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਟਕਕਾਰ ਆਰਥਰ ਮਿਲਰ ਦਾ 1947 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਨਾਟਕ ਹੈ। ਦੋ ਵਾਰ ਇਸ ਨਾਟਕ ਦਾ ਫਿਲਮ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਇੱਕ ਵਾਰ 1948 ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਫੇਰ 1987 ਵਿੱਚ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਟਕ
ਸਿਲੀਕਾਨ
ਸਿਲੀਕੋਨ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Silicon) ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਰਮਾਣੂ-ਅੰਕ 14 ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸੰਕੇਤ Si ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਰਮਾਣੂ-ਭਾਰ 28.0855 amu ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ
ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਮੁਨੇਤਰ ਕੜਗਮ
ਦ੍ਰਵਿੜ ਮੁਨੇਤਰ ਕੜਗਮ (ਅਰਥ."ਦ੍ਰਵਿੜ ਪ੍ਰਗਤੀ ਸੰਘ") ਜਿਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਨਾਮ ਡੀਐਮਕੇ ਵੀ ਹੈ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਾਰਟੀ ਹੈ। ਐਮ ਕੇ ਸਟਾਲਿਨ ਇਸ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਦਲ
ਯੂਰੇਨੀਅਮ-ਪਾਰ ਤੱਤ
ਯੂਰੇਨੀਅਮ-ਪਾਰ ਤੱਤ (ਜਾਂ ਟਰਾਂਸਯੂਰੇਨਿਕ ਐਲੀਮੈਂਟ) ਅਜਿਹੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪਰਮਾਣੂ ਸੰਖਿਆਵਾਂ 92 (ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਦੀ ਪਰਮਾਣਵੀ ਸੰਖਿਆ) ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸੇ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਮਿਆਦੀ ਪਹਾੜੇ 'ਚ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹੇ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਤੱਤ ਅਸਥਾਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਰਨਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰ ਤੱਤਾਂ 'ਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ ਕਾਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ
ਆਚਾਰੀਕਰਨ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ Accultration ਦੇ ਸਮਾਨਾਰਥਕ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਸਭਿਆਚੀਰਕਰਨ ਦੀ ਜੁਗਤ ਅਮਰੀਕਨ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜੋ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਮੇਲ ਕਾਰਨ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਇਨਸਾਇਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ ਸੋਸ਼ਲ ਸਾਇਂਸਿਜ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਇਕਾਈਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਆਦਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰੀਆ ਹੈ।ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਰਪੰਚਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਲਾਵੇ ਵਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਸਮੂਹ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋਹਾਂ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਰੂਪ ਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਵਾਪਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਰੀਆ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਕੌਮਾਂ ਜੋ ਬਾਹਰੋਂ ਆਈਆਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰਾਰ ਉੱਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆਂ ਹਨ।
ਆਰੀਆ ਕਾਲ ਨੇ ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ
1920 ਈ. ਤੱਕ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਆਰੀਆ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਭਿਅਕ ਮੂਲ ਜਾਤੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਲਗਭਗ 3000 ਸਾਲ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਪਰ ਵੇਦਾਂ ਦ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਪਰ 1921 ਈ. ਸਿੰਧ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮੁਹਿੰਨਜੋਦੜੋ ਅਤੇ ਹੜੱਪਾ ਆਦਿ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਨੇ ਆਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉੰਨਤ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਨਸਾਨ ਦੱਸੇ। ਇਸ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਸਿੰਧ ਕਿਨਾਰੇ ਲੱਭੇ ਗਏ ਤਾਂ ਕਰਕੇ ਇਸਨੂੰ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਰੀਆ ਜਾਤੀ ਦੇ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਦਸਿਊ ਅਖਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਇਹ ਪਹਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੈਸੋਪੋਟਾਮੀਆਂ ਤੇ ਸੁਮੇਰੀਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਗੂੜ੍ਹਾ ਮੇਲ ਮਿਲਾਪ ਸੀ।
ਆਰੀਆ ਵਿੱਚ ਦਰਾਵੜ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਉਭਰਦੇ ਅੰਸ਼
ਭਾਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦਰਾਵੜ ਸਭਿਅਤਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਦਸਿਊ ਦੀ ਹੋਂਦ ਆਰੀਆ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੇ ਜ਼ਰੂਰ ਅਸਰਦਾਰ ਹੋਈ ਹੋਵੇਗੀ। ਦਸਿਊ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭਿਅਤਾ ਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਜਾਃ ਆਰੀਆਂ ਨੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਲੋਕ ਆਰੀਆ ਦੇ ਦਾਸ ਬਣਕੇ ਏਥ ਹੀ ਵਸ ਗਏ। "ਕੋਈ ਬਾਹਰੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਕਿਸੇ ਗੈਰ ਕੌਮ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਕੇ ਅਸਰਦਾਰ ਹੋਏ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਹਾਕਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੇ ਵਿੱਚ ਗੁਲਾਮ ਕੌਮ ਨੂੰ ਦਾਸ ਬਣਾ ਕੇ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਰੱਖੇ।" ਪੂਜਾ ਆਰੀਆ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਦਾ ਅਟੁੱਟ ਅੰਗ ਹੈ। ਭਗਵਤਸ਼ਰਣ ਉਪਾਧਿਆਇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਆਰੀਆ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੌਲੇ ਤੇ ਕਾਲੇ ਰਂਗ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਨੇ ਆਰੀਆ ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਅਸਰ ਪਾਇਆ।
ਮੁਸਲਮਾਨ ਕਾਲ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ
ਮੁਸਲਮਾਨ ਹਮਲਾਵਰ ਬਣਕੇ ਆਏ ਸਨ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਸ ਗਏ। ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਲਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਵਾਲੀ, ਗਜ਼ਲ, ਸਾਰੰਗੀ, ਸਿਤਾਰ ਆਦਿ। ਹਿੰਦੂ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਲਾੜੇ ਨੂੰ ਸਿਹਰੇ ਲਾਉਣੇ, ਲਾੜੀ ਨੂੰ ਨੱਥ ਪਾਉਣੇ ਆਦਿ ਮੁਸਲਿਮ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਤੁਰਕ ਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸੰਪਰਕ ਨਾਲ ਨਿਰੋਲ ਇਸਲਾਮ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਜ਼ਰੂਰ ਬਦਲ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮੁਸਲਮਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ
ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਕ ਕੁਸ਼ਾਣ ਹੂਣ ਆਦਿ ਕਈ ਜਾਤੀਆਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ ਪਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਅਸਰ ਹੇਠ ਉਹ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਿਸ਼ਰਤ ਹੋ ਗਏ ਪਰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧਾਰਮਿਕ ਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮੌਲਿਕਤਾ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ।ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਜਸੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਗਈ ਹੈ।ਮੁਸਲਮਾਨਾ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਜਾਤੀ ਭੇਦ ਭਾਵ ਤੇ ਰਾਜਸੀ ਲਾਲਚ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਪ੍ਰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਸਹੂਲਤ ਮਿਲੀ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਪਾਸਨ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸ਼ਕਤੀ ਨਿਰਬਲ ਤੇ ਨਿਢਾਲ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਤੇ ਉਸਦਾ ਧਿਆਨ ਅੰਤਰਮੁੱਖਤਾ ਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਧਰਮ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕੁਝ ਚਿਰ ਮਹਿਮੂਦ ਗਜ਼ਨਵੀ ਨੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਪਰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਰਾਜ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਫਾਰਸੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਤੇ ਦੂਜੀਆਂ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇ ਆਪਣਾ ਅਸਰ ਪਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।ਪੰਜਾਬੀ ਕੌਮ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹਿੰਦਵੀ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਡੰਗੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਧਰਮ, ਸਾਹਿਤ, ਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਲੋੋਂ ਦੱਬੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਉਹ ਪ੍ਰਕ੍ਰੀਆ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਦੋ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਮੇਲ ਤੇ ਟਕਰਾ ਕਰਕੇ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੂਜੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਕੁਝ ਲੈਂਦਾ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਕੁਝ ਦੇਂਦਾ ਵੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ
ਨੌਆਖਾਲੀ ਫ਼ਸਾਦ
ਨੌਆਖਾਲੀ ਦੰਗੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੌਆਖਾਲੀ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਜਾਂ ਨੌਆਖਾਲੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਕਤੂਬਰ-ਨਵੰਬਰ 1946 ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਚਿਟਾਗਾਂਗ ਡਵੀਜਨ ਦੇ ਨੌਆਖਾਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੁਆਰਾ ਵਿੱਢੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਜਬਰੀ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ, ਬਲਾਤਕਾਰ, ਅਗਵਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੁੱਟ ਖੋਹ ਅਤੇ ਅੱਗਜ਼ਨੀ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੇ ਨੌਆਖਾਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਰਾਮਗੰਜ, ਬੇਗਮਗੰਜ, ਰਾਏਪੁਰ, ਲਕਸ਼ਮੀਪੁਰ, ਛਗਲਨਈਆ ਅਤੇ ਸੰਦੀਪ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਟਿੱਪਰੇਯਾ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਹਾਜੀਗੰਜ, ਫਰੀਦਗੰਜ, ਚਾਂਦਪੁਰ, ਲਕਸ਼ਮ ਅਤੇ ਚੌਡਾਗਰਾਮ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ 2,000 ਵਰਗਮੀਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ।
ਹਿੰਦੂਆਂ ਦਾ ਕਤਲੇਆਮ 10 ਅਕਤੂਬਰ, ਕੋਜਾਗੀਰੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਦਿਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਹਫ਼ਤਾ ਭਰ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ। ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 5000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੰਦੂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਸਬੰਧ
ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਸਬੰਧ (ਜਰਮਨ: Produktionsverhältnisse) ਅਕਸਰ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ ਦੁਆਰਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਦਾਰਥਵਾਦ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦਾਸ ਕੈਪੀਟਲ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਇੱਕ ਸੰਕਲਪ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਸੰਕਲਪ ਜਰਮਨ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਹਦੀ ਸਪਸ਼ਟ ਵਰਤੋਂ, ਮਾਰਕਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਿਤਾਬ ਫਲਸਫੇ ਦੀ ਕੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ
ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ 70 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਇਹ ਹਲਕਾ ਜਨਰਲ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 119646 ਵੋਟਰ ਸਨ।
ਵਿਧਾਇਕ
2012 ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ ਅਗਰਵਾਲ ਇਸ ਹਲਕੇ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ।
!ਸਾਲ !colspan="2" align="center"|ਪਾਰਟੀ !align="center" | ਵਿਧਾਇਕ !ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ !ਵੋਟਰ % !ਜੇਤੂ ਦਾ ਵੋਟ ਅੰਤਰ !ਸਰੋਤ
ਸਿਲਿਸਲੇਵਾਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ