cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਹਾਰਡੀ ਬੋਆਏਜ਼
ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ
ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਐਡਵਰਡ ਸਟਰੇਟੇਮੇਅਰ ਨੇ 1926  ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਬੁੱਕ-ਪੈਕਜਿੰਗ ਫਰਮ ਸਟਰਾਟੇਮੇਅਰ ਸਿੰਡੀਕੇਟ ਦਾ ਬਾਨੀ ਸੀ। ਸਟਰੇਟੇਮੇਅਰ ਨੇ ਗਰੋਸੈਟ ਐਂਡ ਡਨਲਪ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਲੜੀ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਕੀਨ ਬੁਆਏਜ਼, ਸਕੌਟ ਬੁਆਏਜ਼, ਹਾਟ ਬੁਆਏਜ਼, ਜਾਂ ਬਿਕਸਬੀ ਬੁਆਏਜ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ। ਗਰੋਸੈਟ ਐਂਡ ਡਨਲਪ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਨੇ  ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਪਰ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਕਰਨ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ  "ਹਾਰਡੀ ਬੁਆਏਜ਼" ਨਾਮ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ। ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਟਾਈਟਲ 1927 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਤੁਰੰਤ ਸਫਲ ਰਹੇ ਸਨ: 1929 ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ115,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਕ ਗਈਆਂ ਸਨ।, ਇਹ ਲੜੀ ਏਨੀ ਸਫਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਲੜੀ ਸੀ, ਕਿ ਸਟਰੇਟੇਮੇਅਰ ਨੇ ਨੈਂਸੀ ਡਰਿਊ ਨੂੰ ਹਾਰਡੀਆਂ ਦੇ ਮਹਿਲਾ ਹਮਰੁਤਬਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿਰਜਿਆ।
ਭੂਤਲੇਖਕ
thumb|ਐਡਵਰਡ ਸਟਰੇਟੇਮੇਅਰ,  ਹਾਰਡੀ ਬੁਆਏਜ਼ ਦੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਅਤੇ ਸਟਰੇਟੇਮੇਅਰ ਸਿੰਡੀਕੇਟ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਫਰੈਂਕਲਿਨ ਡਬਲਯੂ ਡਿਕਸਨ ਦੇ ਫ਼ਰਜ਼ੀ ਨਾਮ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਹਰ ਇੱਕ ਜਿਲਦ ਇੱਕ ਭੂਤ ਲੇਖਕ ਦੀ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਹੈ।ਸਟਰੇਟੇਮੇਅਰ ਸਿੰਡੀਕੇਟ ਲੜੀ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀਆਂ ਰਵਾਇਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਿੰਡੀਕੇਟ ਲਈ ਭੂਤ-ਲੇਕਾਂ ਇਕਰਾਰਨਾਮਿਆਂ ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ, ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਈ ਵਾਰ ਲੇਖਕਾਂ ਵਲੋਂ ਬਤੌਰ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਰਾਇਲਟੀਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅਧਿਕਾਰ ਤਿਆਗ ਦੇਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  ਇਕਰਾਰਨਾਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਲੇਖਕ ਆਪਣੇ ਸਟਰੇਟੇਮੇਅਰ ਸਿੰਡੀਕੇਟ ਫ਼ਰਜ਼ੀ ਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਡੀਕੇਟ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਸਿੰਡੀਕੇਟ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਭੂਤ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ 125 ਡਾਲਰ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, "ਇੱਕ ਆਮ ਅਖ਼ਬਾਰ ਰਿਪੋਰਟਰ, ਜੋ ਕਿ ਸਿੰਡੀਕੇਟ ਭੂਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਦਿਨ ਦਾ ਕੰਮ ਸੀ ਨੌਕਰੀ, ਦੀ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਦੇਮੋਟੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ।  ਮਹਾਂ ਮੰਦੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਫੀਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਘੱਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਪਹਿਲਾਂ 100 ਡਾਲਰ   ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 75 ਡਾਲਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸਾਰੀਆਂ ਰਾਇਲਟੀਆਂ ਸਿੰਡੀਕੇਟ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ; ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪੱਤਰ-ਵਿਹਾਰ ਇੱਕ ਸਟਰੇਟੇਮੇਅਰ ਸਿੰਡੀਕੇਟ ਦਫਤਰ ਵਲੋਂ ਸੰਚਾਲਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਿੰਡੀਕੇਟ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਣ ਵਿੱਚ ਲਾਇਬਰੇਰੀਆਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਲੈਣ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਲਪੀ ਪਾਤਰ
ਇਮਾ ਬਾਇਰੀ
ਇਮਾ ਬਾਇਰੀ (ਜਨਮ ਪਾਲੇਰਮੋ ਵਿੱਚ, 11 ਜੁਲਾਈ, 1942) ਇੱਕ ਸਿਕੀਲੀਅਨ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਬੰਧਕਾਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸਿਆਸੀ ਗਤੀਵਿਧੀ 'ਚ ਸਰਗਰਮ ਹੈ ਅਤੇ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਵੱਜੋ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ।
ਜੀਵਨ
ਏਮਾ ਬੈਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਅਰਨੇਸਟੋ ਬੇਰੀ, ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰ, ਅਤੇ ਮਾਰੀਆ ਪੈਰਸੀ ਦੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਐਗਰੀਜੈਂਟੋ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਪਿਆਜ਼ਾ ਆਰਮਰੀਨਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਸੰਬੰਧ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਜੇ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ 1951 ਵਿੱਚ ਕੈਟੇਨੀਆ ਚਲੀ ਗਈ।
1960 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਮਾਰਟਿਓ ਕੂਟਲੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਲਾਇਸੀਅਮ ਕੈਟੇਨੀਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਡਿਪਲੋਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। 1968 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਅਠਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਸਿਸਲੀ 'ਚ ਸਿੱਖਿਆ ਸੁਧਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਥੀਸਿਸ ਨਾਲ ਕੇਟਾਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ 1972 ਤੋਂ 2007 ਤੱਕ ਉਸੇ ਫੈਕਲਟੀ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਖੋਜਕਰਤਾ ਅਤੇ ਇੰਸਟ੍ਰਕਟਰ ਸੀ।
ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਨਿੱਜੀ ਸਰਗਰਮੀ
ਨਾਰੀਵਾਦ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ, ਬੌਧਿਕ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਜਲ ਪ੍ਰਵਾਹ ਕੀਤਾ। ਦਸੰਬਰ 1975 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ: “ਵੂਮੈਨ ਡਿਫਰੈਂਸ” ਸਮੂਹਿਕ (ਡਿਫਰੇਂਜ਼ਾ ਡੋਨਾ) ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਪ੍ਰਤੀ ਚੇਤੰਨ ਹੋ ਗਈ; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ - ਕਾਨੂੰਨ 194 ਦੇ ਗਰਭਪਾਤ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਪਨਾਹਗਾਹ, ਜਿਨਸੀ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ, ਇਕਪਾਸੜ ਨਿਹੱਥੇਕਰਨ ਲਈ ਕੋਟੇਡੀਨੇਸ਼ਨ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ ਸਵੈ-ਨਿਰਧਾਰਣ ਕੇਟਾਨੀਆ ਦੁਆਰਾ ਜਨਤਕ ਨੀਤੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਨੂੰ ਕਾਮੋਸੋ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ, ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਰਾਜਨੀਤਕ ਸੰਬੰਧ ਪਾਇਆ ਜੋ ਵੀਹ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਚੱਲਿਆ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, 2011 ਤੱਕ, ਉਸ ਨੇ ਵੋਲਟੈਪਜੀਨਾ (ਪੇਜ ਟਰਨਰਜ਼) ਸਾਹਿਤਕ ਕੈਫੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਬਾਇਰੀ ਦੀ ਵਿਆਹ ਬਾਅਦ ਦੋ ਕੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਮਾਰੀਆ ਅਤੇ ਪਾਓਲਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੋਤੇ-ਪੋਤੀਆਂ ਹਨ ਗਬ੍ਰਿਏਲਾ, ਲੋਰੇਂਜੋ ਅਤੇ ਅੰਨਾ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1942 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਯੁਗੇਸ਼ਵਰ ਦੱਤ
ਯੋਗੇਸ਼ਵਰ ਦੱਤ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਭਲਵਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਭਲਵਾਨ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਓਲੰਪਿਕ ਪਿੜ ‘ਚ ਜੌਹਰ ਦਿਖਾਉਣ ਦਾ ਮਾਣ ਹਾਸਲ ਹੈ। ਐਤਕੀਂ ਤੀਜੇ ਲੰਡਨ ਓਲੰਪਿਕ ਪਿੜ ਵਿੱਚੋਂ ਇਸ ਪਹਿਲਵਾਨ ਨੇ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤ ਕੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਝੋਲੀ ਭਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦਾ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਕੱਦ ਹੋਰ ਬੁਲੰਦ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਆਪ ਦਾ ਜਨਮ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਬੈਂਸਵਾਲ ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ 2 ਨਵੰਬਰ 1982 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਫੌਲਾਦੀ ਸਰੀਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਕਣਕਵੰਨੇ ਰੰਗ ਵਾਲਾ ਪੰਜ ਫੁੱਟ ਪੰਜ ਇੰਚ ਕੱਦ ਦਾ ਨੌਜਵਾਨ ਓਲੰਪਿਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲ ਹੋਣ ‘ਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਕੌਮੀ ਖੇਡ ਸੰਸਥਾ ਪਟਿਆਲਾ
ਯੋਗੇਸ਼ਵਰ ਦੱਤ ਦੇ ਓਲੰਪਿਕ ‘ਚੋਂ ਜਿੱਤੇ ਤਗਮੇ ਨਾਲ ਕੌਮੀ ਖੇਡ ਸੰਸਥਾ ਪਟਿਆਲਾ ਦਾ ਸੀਨਾ ਐਤਕੀਂ ਵੀ ਮਾਣ ਨਾਲ ਚੌੜਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਇਸ ਖਿਡਾਰੀ ਦੀ 2004 ਵਿੱਚ ਏਥਨਜ਼ ਵਿਖੇ ਹੋਈ ਓਲੰਪਿਕ ਲਈ ਚੋਣ ਹੋਈ ਸੀ। ਮੁੜ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਓਲੰਪਿਕ ‘ਚ ਮਘਣ ਲਈ ਵੀ ਇਸ ਖਿਡਾਰੀ ਨੇ 2008 ਵਿੱਚ ਪੇਇਚਿੰਗ ਓਲੰਪਿਕ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਚਾਰ ਸਾਲ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਹੀ ਕੋਚਿੰਗ ਲਈ ਸੀ। ਲੰਡਨ ਓਲੰਪਿਕ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਖਿਡਾਰੀ ਨੇ ਪਿਛਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਰੜਕਾਂ ਕੱਢਦਿਆਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਝੋਲੀ ਤਗਮਾ ਪਾਉਣ ‘ਚ ਕਾਮਯਾਬੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ। ਭਾਰਤੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਪੀ.ਆਰ.ਸੋਂਧੀ ਜਿਸ ਕੋਲ ਕਈ ਸਾਲ ਐਨ.ਆਈ. ਐਸ.ਪਟਿਆਲਾ ‘ਚ ਯੋਗੇਸ਼ਵਰ ਦੱਤ ਨੇ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਸ਼ਤੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1982 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਤ ਲੋਕ
ਸੰਘਾ
ਸੰਘਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 2001 ਵਿੱਚ ਸੰਘਾ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 4808 ਸੀ। ਇਸਦਾ ਖੇਤਰਫ਼ਲ 27.05 ਕਿ. ਮੀ. ਵਰਗ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜੇਮਜ਼ ਜਾਰਜ ਫਰੇਜ਼ਰ
ਸਰ ਜੇਮਜ਼ ਜਾਰਜ ਫਰੇਜ਼ਰ (1 ਜਨਵਰੀ 1854 - 7 ਮਈ 1941) ਇੱਕ ਸਕੌਟਿਸ਼ ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਨਵ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਮਿਥਿਹਾਸ ਅਤੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਧਰਮ ਦੇ ਅਜੋਕੇ ਅਧਿਐਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਚਿੰਤਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਉਸਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਮਾਨਵ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਸਥਾਪਿਤ ਪਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕੰਮ 'ਦ ਗੋਲਡਨ ਬੋਫ' (1890) ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਜਾਦੂ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਰੇਜ਼ਰ ਨੇ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤਿੰਨ ਪੜਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰਿਆ ਹੈ ਪੁਰਾਣਾ ਜਾਦੂ, ਧਰਮ  ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਸਕੌਟਲੈਂਡ ਦੇ ਗਲਾਸਗੋ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਕੈਮਿਸਟ ਡੈਨੀਏਲ ਫਰੈਂਕਜ਼ ਫਰੇਜ਼ਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕੈਥਰੀਨ ਬਰਾਊਨ ਸੀ।
ਫਰੇਜ਼ਰ ਨੇ ਸਪੋਰਟਿੰਗ ਅਕੈਡਮੀ ਅਤੇ ਹੇਲਨਸਬਰਗ ਵਿੱਚ ਲਾਰਚਫ੍ਰਿਡ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿਖੇ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਗਲਾਸਗੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਕੈਲੀਬ੍ਰਿਜ ਦੇ ਟਰਿਨਿਟੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
ਚਾਰ ਵਾਰ ਟਿਰਨਿਟੀ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਐਲਫਾ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਉਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਆਪਣੇ ਕਾਲਜ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੇ।1930 ਤੋਂ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੇਤਰਹੀਣ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ਵੀ ਹੋ ਗਈ।ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੈਂਬਰਿਜ ਵਿੱਚ ਦਫਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਫਰੇਜਰ ਦੀ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸਦੀ ਈਸਾਈਅਤ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਧਰਮ ਦੀ ਗੋਲਡਨ ਬੋ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਲੋਚਨਾ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਨਾਸਤਿਕ ਵਜੋਂ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਧਿਐਨ ਕਾਰਜ
ਮਿੱਥ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਉਸ ਦੇ ਮਹਾਰਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਬਣ ਸਨ।  ਉਸ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਈ.ਬੀ. ਟਾਇਲਰ ਦੀ ਪਰਿਮਿਟਿਵ ਕਲਚਰ (1871) ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਬਣੀ। ਉਸਦੇ ਮਿੱਤਰ ਵਿਲੀਅਮ ਰੌਬਰਟਸਨ ਸਮਿਥ ਨੇ ਵੀ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਓਲਡ ਟੇਸਟਾਮੈਂਟ ਦੇ ਤੱਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਇਬਰਾਨੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਫਰੇਜ਼ਰ ਪਹਿਲਾ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਮਿਥਿਹਾਸ ਅਤੇ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ ਦਰਮਿਆਨ ਸੰਬੰਧਾਂ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਇਟਲੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਫਰੇਜਰ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਆਪਕ ਯਾਤਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਪੁਰਾਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਪ੍ਸਨ ਪੱਤਰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਮਿਸਨਰੀਆ ਅਤੇ ਸਾਮਰਾਜੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਭੇਜੇ ਗਏ ਸਨ। ਫਰੇਜ਼ਰ ਪਹਿਲਾ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਮਿਥਿਹਾਸ ਅਤੇ ਰਸਮਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਸਬੰਧਾਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਮੁੱਖ ਕੰਮ
ਗੋਲਡਨ ਬੋ ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਧਰਮਾਂ, ਰੀਤਾਂ ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਤੇ ਮਿਥਿਹਾਸਕ  ਕਥਨਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਹੈ।ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਆਧੁਨਿਕ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਦੁਆਰਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ।ਗੋਲਡਨ ਬੋ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਤਿੰਨ ਖੰਡ ਹਨ। ਜਿਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਗ (ਦੋ ਖੰਡ),1890 ਵਿੱਚ ਪ੍ਕਾਸਿਤ ਹੇਇਆ।ਦੂਜਾ ਭਾਗ (ਤਿੰਨ ਖੰਡ)1900 ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਤੀਸਰਾ ਭਾਗ 1915 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ।
ਧਰਮ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਈਵੇਲੂਸ਼ਨ ਤੇ ਮਨਮਤ
ਗੋਲਡਨ ਬੋ ਦੇ ਤੀਜੇ ਸੰਸਕਰਣ ਦੇ ਸਭ ਤੋ ਪ੍ਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਫਰੇਜ਼ਰ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਜੋ ਫਰੇਜ਼ਰ ਉਸ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਅਤੇ ਜਾਦੂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਫਰੇਜ਼ਰ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਜਾਦੂ ਤੋਂ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਹੋਏ ਤਿੰਨ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਿਆਂ।ਫਰੇਜ਼ਰ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਸੀ ਕਿ ਜਾਦੂ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ।ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰਿਕਤਾ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਰਿਸਤੇ ਤੇ ਉਸਦਾ ਜ਼ੋਰ ਇੰਨਾਂ ਵਿਸਾਲ ਹੈ ਕਿ ਤਕਰੀਬਨ ਕੋਈ ਅਸਹਿਤ ਵਿਗਿਆਨਕ ਧਾਰਣਾ ਉਸਦੀ ਪ੍ਣਾਲੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਦੂ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਜਾਦੂ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਫਰੇਜ਼ਰ ਨੇ ਨਿੱਜੀ, ਅਲੌਕਿਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸਵਾਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ।
ਫਰੇਜ਼ਰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਕਿ ਜਾਦੂ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੋਵੇਂ ਕਾਇਮ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ ਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ।ਉਸਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜਾਦੂ ਕੲਈ ਵਾਰ ਵਿਗਿਆਨ ਬਣਨ ਲਈ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਰੇਜ਼ਰ ਨੇ ਜਾਦੂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬਾਰੇ ਡੂੰਘੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਪ੍ਗਟਾਵਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਹੇਠਲੇ ਵਰਗ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਡਰ ਅਤੇ ਪੱਖਪਾਤ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1941 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਰਮ ਦੇ ਮਾਨਵਵਿਗਿਆਨੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1854
ਦਿਵਯਵਾਦਨ
ਦਿਵਯਵਾਦਨ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮ ਬਿਰਤਾਂਤ ਬੋਧੀ ਅਵਦਾਨ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਵਦਾਨ ਕਥਾਵਾਂ  ਦੇ ਸ੍ਰੋਤ ਮੂਲਸਰਵਾਸਤਿਵਾਦਿਨ ਵਿਨਯ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿਚ ਮਿਲਦੇ  ਹਨ। ਇਹ ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਹਨ ਅਤੇ ਖਿਆਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪਹਿਲੀਆਂ ਬੋਧੀ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣ ਲੇਖਣੀ  ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸਤਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਨਹੀਂ  ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਬੁੱਧ ਨੂੰ ਚੇਲਿਆਂ ਦੇ ਇਕ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਅਕਤੀ, ਪਿਛਲੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਵਰਤਮਾਨ ਵਿਚ ਇਕ ਖਾਸ ਕਰਮ ਵਜੋਂ ਨਤੀਜੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੁੱਧ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਕਈ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਰਮਿਕ ਵਸਤਾਂ ਵੀ ਜੋੜੀਆਂ ਗਈਆ ਹਨ।
ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਇਹ ਦਿਵਯਵਾਦਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੈ: {{columns-list|# {{IAST|ਕੋਟੀਕਰਨ-ਅਵਦਾਨ}}
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
ਏਡੀ ਰਾਮਾ
ਏਡੀ ਰਾਮਾ, 4 ਜੁਲਾਈ 1964 ਵਿੱਚ ਅਲਬਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ, ਇੱਕ ਅਲਬਾਨਿਆਈ ਰਾਜਨੇਤਾ, ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ 2013 ਤੋਂ ਅਲਬਾਨੀਆ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਹੈ। ਉਹ 2005 ਤੋਂ ਅਲਬਾਨੀਆ ਦਾ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਨੇਤਾ ਵੀ ਹੈ। ਰਾਮਾ ਨੇ 1998 ਤੋਂ 2000 ਨੂੰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਯੂਥ ਅਤੇ ਖੇਡ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ 2000 ਤੋਂ 2011 ਤੱਕ ਟਿਰਨਾ ਦਾ ਮੇਅਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਅਤੇ ਖੱਬੇ-ਪੱਖੀ ਧਿਰਾਂ ਦੇ ਗੱਠਜੋੜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੇ ਜੂਨ 2013 ਦੀ ਸੰਸਦੀ ਚੋਣ ਉਦੋਂ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸਾਲੀ ਬਰੀਸ਼ਾ ਦੇ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਬਲਾਕ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਜਿੱਤ ਲਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਲਬਾਨੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ
ਚਬਾਹਰ ਬੰਦਰਗਾਹ
ਚਬਾਹਰ ਬੰਦਰਗਾਹ ਇਰਾਨ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੈ। ਇਹ ਓਮਾਨ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਖਾੜੀ 1982ਈ. ਵਿੱਚ ਇਰਾਨ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਬੰਦਰਗਾਹ ਰਾਹੀਂ ਜਮੀਨ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ (ਲੈਂਡਲਾਕਡ) ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਕਰਨਾ ਅਸਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਇਸਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ 2003 ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਪਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 2016 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਇੱਕ ਸੰਧੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਤਹਿਤ ਉਹ ਜਮੀਨੀ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਚਬਾਹਰ ਬੰਦਰਗਾਹ ਨੂੰ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਕਰੇਗਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਰਾਨ ਦੀਆਂ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ
ਈਸ਼ਰਹੇੜੀ
ਈਸ਼ਰਹੇੜੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਭੁਨਰਹੇੜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਲਾਡਲੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਯੋਜਨਾ
ਲਾਡਲੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਯੋਜਨਾ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਯੋਜਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਕੜੀਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਤ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਲਕੜੀਆਂ ਦੇ ਜਨਮ ਪ੍ਰਤੀ ਇੱਕ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸੋਚ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਕੀਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੁਆਤ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਿਵਰਾਜ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਨ ਨੇ 2007 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਛੇ ਰਾਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਇਹ ਸਕੀਮ ਇਸ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਸਥਿਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਢਾਂਚਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕੰਨਿਆ ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਅੰਤਰੀਵ ਟੀਚੇ ਵਿੱਚ ਬੱਚੀਆਂ ਦੇ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਬਾਰੇ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਭਾਰਤੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਇਸ ਸਕੀਮ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਹਰ ਸਾਲ ₹6,000 ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੱਚਤ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਖਰੀਦਣੇ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਨਵਿਆਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਛੇਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲੈਣ ਸਮੇਂ ਲੜਕੀ ਨੂੰ 2,000 ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਨੌਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲੇ ਸਮੇਂ 4,000 ਰੁਪਏ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਜਦੋਂ ਉਹ 11ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ 7,500 ਰੁਪਏ ਮਿਲਣਗੇ। ਆਪਣੀ ਉੱਚ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਹਰ ਮਹੀਨੇ 200 ਰੁਪਏ ਮਿਲਣਗੇ। 21 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਕੀ ਬਚੀ ਰਕਮ ਮਿਲੇਗੀ, ਜੋ ਕਿ ਲਗਭਗ ₹1 ਲੱਖ ਹੋਵੇਗੀ।
ਇਹ ਸਕੀਮ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟੈਕਸ ਨਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਜਾਂ ਅਨਾਥਾਂ, ਜੋ 1 ਜਨਵਰੀ 2006 ਨੂੰ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ।
ਸਕੀਮ ਦਾ ਫੋਕਸ
ਇਹ ਸਕੀਮ ਬੱਚੀ ਦੇ ਜਨਮ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਤੀ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਰਵੱਈਆ ਬਣਾਉਣ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ।
ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਤੀ
ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ, ਮਾਇਆ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 14 ਮਈ 2015 ਤੱਕ 20 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੜਕੀਆਂ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਲਾਭ ਲੈ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ, "ਮਹਿਲਾ ਪੰਚਾਇਤ ਵਿੱਚ 2006 ਵਿੱਚ, 'ਲਾਡਲੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਯੋਜਨਾ' ਸਮੇਤ ਕੁੱਲ 14 ਘੋਸ਼ਣਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਜਿਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼, ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਤਿੱਖੇ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਹੈ, ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਹੁਣ ਪੂਰੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਗਰੀਬੀ ਰੇਖਾ, ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਫਲ ਰਹੀ ਹੈ।
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਧਰਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਦਿਆਂ, ਜੋ ਨੁਕਤਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹਰੇਕ ਸੰਸਥਾ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਕੀਮ ਆਪਣੇ ਅਮਲ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਵਿਤਕਰੇ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦੇਵੇਗੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਆਸ਼ਾਵਾਦੀ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਦੇਵੇਗੀ। ਇਸ ਝੁਕਾਅ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਿ ਲੜਕੀ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਬੋਝ ਹੈ, ਔਰਤਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਉਣਗੀਆਂ।
ਇਹ ਸਕੀਮ ਨੌਜਵਾਨ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇਗੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਸਕੀਮ ਦਾ ਪੂਰਾ ਲਾਭ ਮਿਲੇਗਾ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੰਭਾਵਿਤ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੇਗਾ। ਬੱਚੀਆਂ ਦੀ ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਘਰੇਲੂ ਵਿਤਕਰੇ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਘੱਟ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦਾ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚੋਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਸੰਖੇਪ
ਲਾਡਲੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਕੀਮ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਗਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਗੋਦ ਲਏ ਅਨਾਥ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਯੋਗ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਵਿਦਿਅਕ ਖਰਚਿਆਂ ਲਈ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਹ 20 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਲੜਕੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਰਵੱਈਏ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਨੇ 6 ਹੋਰ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਖੰਭ ਫੈਲਾਏ ਹਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਨੀਂਹ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਸਕੀਮ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਗਠਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਂਬਰ ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਹੋਰ ਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ
ਪਰੀ ਮੈਟਰਿਕ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਸਕੀਮ (ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ)
ਦਰਖ਼ਾਸਤਾਂ ਦੇਣ ਦੀ ਵਿਧੀ
ਸਾਲ 2016-17 ਤੋਂ ਸਭ ਜਮਾਤਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆ ਨੇ ਕੇਵਲ ਔਨ-ਲਾਈਨ ਹੀ ਦਰਖ਼ਾਸਤਾਂ ਭੇਜਣੀਆਂ ਹਨ।
ਵਜ਼ੀਫ਼ੇ ਦੀ ਦਰ
ਪਹਿਲੀ ਤੋਂ ਪੰਜਵੀਂ ਤੱਕ - ਲਗਭਗ 1000 ਰੁਪਏ ਸਲਾਨਾ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਛੇਵੀਂ ਤੋਂ ਦਸਵੀਂ ਤੱਕ- ਲਗਭਗ 5700 ਰੁਪਏ ਸਲਾਨਾ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ
ਤਾਰਿਕ ਖ਼ਾਨ (ਅਦਾਕਾਰ)
ਤਾਰਿਕ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ (ਜਨਮ 9 ਨਵੰਬਰ 1951) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਯਾਦੋਂ ਕੀ ਬਾਰਾਤ (1973), ਜ਼ਖਮੀ (1975), ਅਤੇ ਹਮ ਕਿਸੀਸੇ ਕਮ ਨਹੀਂ (1977) ਸਮੇਤ 16 ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਖਾਨ ਦਾ ਜਨਮ 9 ਨਵੰਬਰ 1951 ਨੂੰ ਲਖਨਊ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ (ਅਜ਼ਹਰ ਅਲੀ ਖਾਨ, ਮਾਂ ਅਨੀਜ਼ ਖਾਨ) ਜਿਸ ਨੇ ਨਾਸਿਰ ਹੁਸੈਨ ਦੀ ਭੈਣ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਅਦਾਕਾਰ ਆਮਿਰ ਖਾਨ ਅਤੇ ਫੈਜ਼ਲ ਖਾਨ ਦਾ ਚਚੇਰਾ ਭਰਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ
=== ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ===
ਬਰਸਾਲਪੁਰ
ਬਰਸਾਲਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਐੱਸ.ਏ.ਐੱਸ.ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮਾਜਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬ੍ਰਿਕਸਟਨ
ਬ੍ਰਿਕਸਟਨ, ਲੈਬੇਨਥ ਦੇ ਲੰਡਨ ਬੋਰੋ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੱਖਣੀ ਲੰਡਨ ਦੀ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਲੰਡਨ ਯੋਜਨਾ ਗ੍ਰੇਟਰ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ 35 ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਨਾਖਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਬ੍ਰਿਕਸਟਨ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਟਰੀਟ ਮਾਰਕੀਟ ਅਤੇ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਪ੍ਰਚੂਨ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁ-ਨਸਲੀ ਭਾਈਚਾਰਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਕੈਰੀਬੀਅਨ ਮੂਲ ਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਦਰੂਨੀ ਦੱਖਣ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਟਾਕਵੈੱਲ, ਕਲੈਪਹੈਮ, ਸਟਰੀਟਹੈਮ, ਕੈਂਪਬੈਲ, ਤੁਲਸੇ ਹਿਲ ਅਤੇ ਹੇਰਨੇ ਹਿਲ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਲੈਬੇਨਥ ਦੇ ਲੰਡਨ ਬੋਰੋ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਹਨ।
ਸਲੀ ਕੇਲਮੇਂਦੀ
ਸਲੀ ਕੇਲਮੇਂਦੀ ਦਾ ਜਨਮ ਤੀਰਾਨਾ ਵਿੱਚ 31 ਮਈ 1947 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਇੰਜਨੀਅਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨ ਹੈ। 1990 ਵਿੱਚ ਅਲਬਾਨਿਆ ਲੋਕਤਾਂਤਰਿਕ ਦਲ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਸਲੀ ਕੇਲਮੇਂਦੀ ਜੁਲਾਈ 1992 ਦੇ ਲੋਕਤਾਂਤਰਿਕ ਚੁਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤੀਰਾਨਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਲੋਕਤਾਂਤਰਿਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਮੇਅਰ ਹੈ। 1992 - 1996 ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਲੱਗਪਗ 90 % ਅਦਾਰਿਆਂ ਅਤੇ 100 % ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਅਰਾਸ਼ਟਰੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਰਾਜਨੀਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਤਾੜਿਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਸਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸਲੀ ਕੇਲਮੇਂਦੀ ਨੇ ਤੀਰਾਨਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਨਿਯੋਜਿਤ ਅਰਥਵਿਅਸਥਾ ਤੋਂ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਕਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਮੁਖੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਸਲੀ ਕੇਲਮੇਂਦੀ ਨੂੰ 7 ਫ਼ਰਵਰੀ 2015 ਨੂੰ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1947 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਨਾਜ਼ੀ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਕੈਂਪ
ਦੂਜੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਨਾਜ਼ੀ ਜਰਮਨੀ ਅਧੀਨ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਕੈਂਪ (Konzentrationslager, KZ ਜਾਂ KL) ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਨਾਜ਼ੀ ਕੈਂਪ ਮਾਰਚ 1933 ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਹਿਟਲਰ ਦੇ ਕੁਲਪਤੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਨਾਜ਼ੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਰੀਕ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਵਿਲਹੇਮ ਫ਼ਰਿਕ ਅਤੇ ਪਰੂਸ਼ੀਆ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਹਰਮਨ ਗੋਰਿੰਗ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਦਿੱਤਾ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿਆਸੀ ਵਿਰੋਧੀ ਅਤੇ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿਵਸਥਾਪਕਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਅਤੇ ਤਸੀਹੇ ਦੇਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 45,000 ਕੈਦੀ ਸਨ।
ਹਾਈਨਰਿਖ਼ ਹਿਮਲਰ ਦੀ ਸ਼ਕੂਟਜ਼ਸਟਾਫ਼ਲ(ਐਸ. ਐਸ.) ਨੇ 1934-35 ਵਿੱਚ ਸਾਰੀ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਕੈਂਪਾਂ ਉੱਤੇ ਸੰਪੂਰਨ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰ ਲੀਆ। ਹਿਮਲਰ ਨੇ ਕੈਂਪਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ "ਗੈਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਸਲਾਂ" ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਯਹੂਦੀ, ਰੋਮਾਨੀ, ਸਰਬੀਆਈ, ਧਰੁੱਵਵਾਸੀ, ਅਪਾਹਜ ਲੋਕ, ਅਤੇ ਅਪਰਾਧੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਜੋ ਕਿ ਗਿਰ ਕੇ 7,500 ਤੱਕ ਆ ਗਈ ਦੁਬਾਰਾ ਫਿਰ ਵੱਧ ਗਈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ 21,000 ਲੋਕ ਸਨ ਅਤੇ ਜਨਵਰੀ 1945 ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਿਣਤੀ 715,000 ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਯਹੂਦੀ ਘੱਲੂਘਾਰੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਕੈਂਪਾਂ (ਜਿਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਹੈ) ਅਤੇ ਮਰਗ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਾਜ਼ੀ ਜਰਮਨੀ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਮਰਗ ਕੈਂਪ ਯਹੂਦੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਮਾਰਨ ਲਈ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗੈਸ ਚੇਂਬਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਜੰਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਕੈਂਪ
thumb ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ "concentration" ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਅਜਿਹੇ ਕੈਂਪਾਂ ਦਾ ਕਾਰਜ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1897 ਵਿੱਚ ਕਿਊਬਾ ਦੇ ਜਰਨੈਲ ਵਾਲੇਰੀਆਨੋ ਵੇਲਰ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ "reconcentration camps" ਲਈ ਹੋਈ। ਅਮਰੀਕੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵੀ ਮੂਲ ਅਮਰੀਕੀ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਕੈਂਪ ਬਣਾਏ ਸਨ ਅਤੇ ਬਰਤਾਨੀਆ ਨੇ ਵੀ ਦੂਜੀ ਬੋਈਅਰ ਜੰਗ ਵੇਲੇ ਅਜਿਹੇ ਕੈਂਪ ਬਣਾਏ ਸਨ।।1904 ਅਤੇ 1908 ਦਰਮਿਆਨ, ਸ਼ਾਹੀ ਜਰਮਨ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਸਕੂਟਜ਼ਟਰੂਪ ਨੇ ਵੀ ਜਰਮਨ ਦੱਖਣੀ-ਪੱਛਮੀ ਅਫਰੀਕਾ (ਹੁਣ ਨਾਮੀਬੀਆ) ਵਿੱਚ ਹੇਰੇਰੋ ਅਤੇ ਨਾਮਾਕੂਆ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਲਈ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਕੈਂਪ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਲੁਡਰਿਟਜ਼ ਵਿਖੇ ਸ਼ਾਰਕ ਟਾਪੂ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਕੈਂਪ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਜਿਹਾ ਕੈਂਪ ਸੀ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾੜੇ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਜ਼ੀ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਕੈਂਪ
ਸਰਦੂਲੇਵਾਲਾ
ਸਰਦੂਲੇਵਾਲਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 2001 ਵਿੱਚ ਸਰਦੂਲੇਵਾਲਾ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 2310 ਸੀ। ਇਸਦਾ ਖੇਤਰਫ਼ਲ 7.62 ਕਿ. ਮੀ. ਵਰਗ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਨਹਿਤ ਯਾਚਿਕਾ
ਇਤਿਹਾਸ
1979ਈ. ਵਿੱਚ ਕਪਿਲਾ ਹਿੰਗੋਰੇ ਨੇ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰ ਜੇਲ ਦੇ ਕੈਦੀਆਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ
ਰੋਡ ਟਾਪੂ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਜ
ਛਾਉਣੀ ਚਰਚ ਟਾਵਰ
ਛਾਉਣੀ ਚਰਚ ਟਾਵਰ(ਮੀਨਾਰ) ਚਰਚ ਦੀ ਇੱਕ ਮੀਨਾਰ ਹੈ ਜੋ ਹਰਿਆਣਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਰਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਰਗ 1 (N H 1)ਦੇ ਲਾਗੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਮੀਨਾਰ 35 ਫੂੱਟ ਉਚੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗੋਲਾਕਾਰ ਕਰਾਸ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਹੋਈ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਨ
ਇਸ ਮੀਨਾਰ ਦਾ ਰੱਖ ਰਖਾਓ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁਰਾਤਤਵ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਰਵ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਸਚਨ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਧੀਨ ਹੈ।
ਕਬਰਾਂ
ਛਾਉਣੀ ਚਰਚ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਬਰਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਜੇ ਪਾਸੇ ਭਾਰਤੀ ਈਸਾਈਆਂ ਦੀਆਂ ਕਬਰਾਂ ਹਨ।
ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ
http://punjabitribuneonline.com/2015/04/%E0%A8%95%E0%A8%B0%E0%A8%A8%E0%A8%BE%E0%A8%B2-%E0%A8%A6%E0%A8%BE-%E0%A8%9C%E0%A9%87%E0%A8%AE%E0%A9%9B-%E0%A8%9A%E0%A8%B0%E0%A8%9A-%E0%A8%9F%E0%A8%BE%E0%A8%B5%E0%A8%B0/
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਰਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਚਰਚਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਰਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਸੈਲਾਨੀ ਥਾਂਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਾਤਤਵ ਥਾਂਵਾਂ
ਕਲਾੳੁਡੀਅਾ ਸਿਜ਼ਲਾ
ਕਲਾਉਡੀਆ ਸਿਜ਼ਲਾ (ਜਨਮ 12 ਫਰਵਰੀ 1987) ਇਕ ਪੋਲਿਸ਼-ਜਰਮਨ ਮੂਲ ਦੀ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਈ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਹ ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਦੇ ਤੀਜੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰਤੀਣੋਗੀ ਰਹੀ ਸੀ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਵੌਡਜ਼ਿਸੌਵ ਸਲੈਸਕੀ, ਪੋਲੈਂਡ (ਸਿਲੇਸਿਆ ਦਾ ਹਿੱਸਾ) ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਪੋਲਿਸ਼ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ ਜਰਮਨ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਵੱਡੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਹਨ।
ਫਿਲਮੋਗਰਾਫੀ
right|thumb|ਇਕ ਫੋਟੋਸ਼ੂਟ ਦੌਰਾਨ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਲੜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸੁਨੀਲ ਗਾਵਸਕਰ
ਸੁਨੀਲ ਮਨੋਹਰ ਗਾਵਸਕਰ (ਮਰਾਠੀ ਉਚਾਰਨ: [suniːl ɡaːʋəskəɾ]; ; ਜਨਮ 10 ਜੁਲਾਈ 1949) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ ਜਿਸਨੇ 1971 ਤੋਂ 1987 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਬੰਬਈ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। ਗਾਵਸਕਰ ਨੂੰ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਸਲਾਮੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗਾਵਸਕਰ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਉਸਦੀ ਤਕਨੀਕ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਵੈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ 65.45 ਦੀ ਉੱਚ ਔਸਤ ਨਾਲ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਚਾਰ-ਪੱਖੀ ਤੇਜ਼ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਹਮਲਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਟੈਸਟ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਖਤਰਨਾਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਗਾਵਸਕਰ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੈਂਕੜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਟ੍ਰਿੰਗ ਟੀਮ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸਨ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਾਰ-ਪੱਖੀ ਹਮਲੇ ਇਕੱਠੇ ਨਹੀਂ ਖੇਡ ਰਹੇ ਸਨ, ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਨੇ 1984 ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।, ਅਤੇ 1985 ਵਿੱਚ ਬੈਨਸਨ ਐਂਡ ਹੇਜਸ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਆਫ਼ ਕ੍ਰਿਕਟ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਗਾਵਸਕਰ ਅਤੇ ਕਪਿਲ ਦੇਵ ਵਿਚਕਾਰ ਕਪਤਾਨੀ ਦੇ ਕਈ ਅਦਲਾ-ਬਦਲੀ ਹੋਏ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਪਿਲ ਨੇ 1983 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਦਿਵਾਉਣ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਸ਼ੈਰਿਫ ਵੀ ਹੈ।
ਗਾਵਸਕਰ ਅਰਜੁਨ ਅਵਾਰਡ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਖੇਡ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ 2009 ਵਿੱਚ ਆਈਸੀਸੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2012 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਸੀ.ਕੇ. ਨਾਇਡੂ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਨਮਾਨ ਭਾਰਤੀ ਬੋਰਡ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1949 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕਪਤਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਲੋਕ
ਸੁਹਾਗਾ
ਸੁਹਾਗੇ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਮੋਟੇ ਫੱਟੇ ਵਰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ 10 ਕੁ ਫੁੱਟ ਲੰਮਾ ਤੇ 14 ਕੁ ਫੁੱਟ ਚੌੜਾ ਤੇ 8/10 ਕੁ ਇੰਚ ਮੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 2/3 ਫੱਟਿਆਂ ਨੂੰ ਲੋਹੇ ਦੇ ਕਾਬਲਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਫੱਟਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ 3 ਕੁ ਇੰਚ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਜਿਹੀਆਂ ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਟੁੱਕੜੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਟੁਕੜੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁਜੰਨੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁਕੰਨਿਆਂ ਦੇ ਪੈਣ ਨਾਲ ਫੱਟਿਆਂ ਦੇ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਵਿਚ 3 ਕੁ ਇੰਚ ਦੀਆਂ ਵਿਰਲਾਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੁਹਾਗਾ ਦੇਣ ਸਮੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰਲਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਡਲੇ ਫਸ ਕੇ ਟੁੱਟਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸੁਹਾਗੇ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਸਿਰਿਆਂ ਤੋਂ 12 ਕੁ ਫੁੱਟ ਅੰਦਰ ਕਰ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਸੁਹਾਗੇ ਉੱਪਰ 14 ਕੁ ਫੁੱਟ ਦੇ ਡੰਡੇ ਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਡੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਕੰਨੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕੰਨੇ ਸੁਹਾਗੇ ਦੇ ਫੱਟੇ ਨਾਲੋਂ 6 ਕੁ ਇੰਚ ਅੱਗੇ/ਮੂਹਰੇ ਵਧੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਧੇ ਹੋਏ ਕੰਨਿਆਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਵਾਢੇ ਪਾਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਢਿਆਂ ਵਿਚ ਹੀ ਬਲਦਾਂ ਦੀਆਂ ਜੋੜੀਆਂ ਦੇ ਗਲ ਪਾਈਆਂ ਪੰਜਾਲੀਆਂ ਦੇ ਰੱਸੇ/ਊਠ ਦੀ ਬੀਂਡੀ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਰੱਸਾ ਸੁਹਾਗੇ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣ ਲਈ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਹਾਗਾ ਬਣਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸੁਹਾਗੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹੁਣ ਸਾਰੀ ਖੇਤੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸੁਹਾਗੇ ਹੁਣ ਲੱਕੜ ਦੇ ਵੀ ਬਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਵੀ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਟਰੈਕਟਰ ਨਾਲ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਲਦਾਂ ਦੀਆਂ ਜੋੜੀਆਂ ਅਤੇ ਊਠਾਂ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਸੁਹਾਗੇ ਅੱਜ ਦੀ ਖੇਤੀ ਵਿਚੋਂ ਅਲੋਪ ਹੋਣ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸਾਬਿਤ੍ਰੀ ਹੀਸਨਮ
ਸਾਬਿਤਰੀ ਹੀਸਨਮ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰੰਗਮੰਚ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੀਪੁਰੀ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਥੀਏਟਰ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਲਘੂ ਫਿਲਮ, ਸਕ੍ਰਿਬਲਜ਼ ਆਨ ਅੱਕਾ (2000), ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਮਧੂਸ਼੍ਰੀ ਦੱਤਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ IDPA ਅਵਾਰਡ, ਸ਼ੰਘਾਈ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਫਿਲਮ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਉਹ 1991 ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਹੈ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮਨੀਪੁਰੀ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ 2008 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਚੌਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।
ਜੀਵਨੀ
ਹੀਸਨਮ ਸਾਬਿਤਰੀ ਦਾ ਜਨਮ 5 ਜਨਵਰੀ 1946 ਨੂੰ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਮਨੀਪੁਰ ਵਿੱਚ ਮੇਯਾਂਗ ਇੰਫਾਲ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੀਤੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਗੌਰਮਣੀ ਦੇਵੀ, ਉਸਦੀ ਮਾਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਰੰਗਮੰਚ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਨੇ ਸਾਬਿਤਰੀ ਨੂੰ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਰੰਗਮੰਚ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਨਿਮਈ ਸੰਨਿਆਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ 'ਨਿਮਈ' ਅਤੇ ' ਸ਼੍ਰੀ ਵਸਤ-ਚਿੰਤਾਮਣੀ ' ਵਿੱਚ 'ਰਾਣੀ ਚਿੰਤਾਮਣੀ' ਵਜੋਂ ਦੋ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ। ਉਸ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਨੇ 1961 ਵਿੱਚ ਹੇਸਨਮ ਕਨਹੈਲਾਲ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਲੇਏਂਗ ਅਹੰਬਾ (ਪਹਿਲਾ ਇਲਾਜ) ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮੋੜ ਲੈ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਕਨਹੈਲਾਲ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ 1969 ਵਿੱਚ ਕਲਾਕਸ਼ੇਤਰ ਮਨੀਪੁਰ ਨੂੰ ਲੱਭਿਆ ਸੀ
ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ
ਮਨੀਪੁਰ ਰਾਜ ਕਲਾ ਅਕਾਦਮੀ ਨੇ ਸਾਬਿਤਰੀ ਨੂੰ 1988 ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸਲਾਨਾ ਅਵਾਰਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ 1991 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਉਸੇ ਸਾਲ, ਉਸਨੇ ਮਿਗੀ ਸ਼ਾਰੰਗ (ਮਨੁੱਖੀ ਪਿੰਜਰੇ) ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਸਮਕਾਲੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਥੀਏਟਰ ਲਈ III ਕਾਇਰੋ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰ ਲਈ ਆਲੋਚਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। 2001 ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ, ਡੇਥ ਆਫ ਟੂ ਵੂਮੈਨ, ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮਜਲਿਸ ਕਲਚਰ, ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਅੰਤਰ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਕਲਾਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਅਵਾਰਡ-ਵਿਜੇਤਾ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸਦੀ ਸਾਹ ਲੈਣ ਦੀ ਤਕਨੀਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਾਰੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ। 2002 ਵਿੱਚ, ਨੰਦੀਕਰ, ਇੱਕ ਕੋਲਕਾਤਾ-ਅਧਾਰਤ ਥੀਏਟਰ ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਬਾਲ ਅਤੇ ਔਰਤ ਵਿਕਾਸ ਵਿਭਾਗ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਨੰਦੀਕਰ ਅਵਾਰਡ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ 2006 ਵਿੱਚ ਨਾਟਯ ਰਤਨ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਮਿਲਿਆ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ 2008 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ
ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1946 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਟੀਕਾ ਸਾਹਿਤ
ੳ.ਮੁੱਖ ਬਾਣੀਆਂ ਦੇ ਟੀਕੇ
ਟੀਕਾ ਜਪੁਜੀ ਟੀਕਾ ਆਸਾ ਦੀ ਵਾਰ ਟੀਕਾ ਸਿੱਧ ਗੋਸ਼ਟੀ, ਟੀਕਾ ਪਟੀ ਆਸਾ ਮਹੱਲਾ 1 ਜਪੁ ਪ੍ਰਮਾਰਥ
ਅ.ਗੁਰਬਾਣੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰਲੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਟੀਕੇ
ਟੀਕਾ ਸਪਤ ਸਲੋਕੀ ਗੀਤਾ ਟੀਕਾ ਵਿਵੇਕ ਦੀਪਕਾ
ੲ.ਸੁਤੰਤਰ ਟੀਕੇ
ਗਿਆਨ ਰਤਨਾਵਲੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ ਵਾਰਤਮ ਟੀਕਾ ਭਗਤ ਮਾਲ ਨਾਭਾ ਜੀ ਇਹ ਟੀਕੇ ਗਿਆਨੀ ਸੰਧਰਦਾਏ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਸੁਰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੀਤੇ ਸਨ।
ਟੀਕਾ ਜਪੁਜੀ
ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗਿਆਨ ਰਤਨਾਵਲੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਪੰਨਾ ਨੰ: 158 ਤੋਂ 183 ਉੱਤੇ। ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜਪੁ ਦਾ ਉੱਚਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਜਪੁ ਉੱਚਾਰਦੇ ਗਏ ਟੀਕਾਕਾਰ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਟੀਕਾ ਵਾਰਤਕ ਵਿੱਚ ਕਰਦਾ ਜਾਂਦਾ। ਇਹ ਰਚਨਾ ਗੋਸ਼ਟੀ ਰੂਪ ਟੀਕਾ ਕਹੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਟੀਕਾ ਵੀ ਗਿਆਨ ਰਤਨਾਵਲੀ ਦੇ 31 ਤੋਂ 51 ਪੰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਆਸਾ ਦੀ ਵਾਰ ਦੀਆ ਪਹਿਲੀਆਂ ਨੌਂ ਪਉੜੀਆਂ ਪਾਕਪਟਨ ਦੇ ਸ਼ੇਖ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਹੋਈ ਗੋਸ਼ਟੀ ਸਮੇਂ ਉੱਚਾਰੀਆਂ ਗਈਆਂ ਤੇ ਪਿਛਲੀਆਂ ਛੇ ਪਉੜੀਆਂ ਰਾਏ ਬੁਲਾਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉੱਚਾਰੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਇਹ ਟੀਕਾ ਵੀ ਗਿਆਨ ਰਤਨਾਵਲੀ ਦੇ 223 ਤੋਂ 242 ਤੱਕ ਦੇ ਪੰਨਿਆਂ ਉੱਤੇ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਗੋਸ਼ਟੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਅਚਲ ਵਟਲ ਸ਼ਿਵਰਾਤ੍ਰੀ ਦੇ ਮੇਲੇ ਤੇ ਸਿਧਾਂ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ। ਸਿਧਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਰਾਮਾਤਾਂ ਵਖਾ ਕੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਮੰਤਵ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ। ਫਿਰ ਉਹ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸ਼ੋਨਤਰੀ ਢੰਗ ਵਿੱਚ ਵਾਦ ਵਿਵਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਧ ਗੋਸ਼ਟੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿ ਬੱਧ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਟੀਕਾ ਵੀ ਗਿਆਨ ਰਤਨਾਵਲੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ (ਪੰਨਾ 24 ਤੋਂ 28) ਟੀਕਾਕਾਰ ਦਸਦਾ ਹੈ ਇਹ ਬਾਦੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਪੰਡਿਤ ਬ੍ਰਿਜਨਾਥ ਨੂੰ ਪੜਾਉਣ ਸਮੇਂ ਰਚੀ ਸੀ, ਜਦ ਪੰਡਿਤ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਪੱਟ ਲਿਖਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਆਪ ਅਗੋਂ ਇਹ ਪਟੀ ਲਿਖੀ ਬਾਣੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਗਿਆਨ ਰਤਨਾਵਲੀ ਵਿੱਚ 21 ਤੋਂ 22 ਨੰ ਪੰਨੇ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ। ਜਦ ਗੁਰੂ ਮਿਤੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਘਰ ਦੀਆਂ ਵਹੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਗਤਾਂ ਦੀਆਂ ਪੋਥੀਆਂ ਬਣਾ ਕੇ ਉੱਤੇ ਚੰਗੇ ਰੁਮਾਲ ਚੜਾਕੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ
‘ਮੈਂ` ਪੋਥੀ ਪੜਦਾ ਹਾਂ। ਮਾਤਾ ਪੁੱਛਣ ਪੁਤ ਕਿ ਬਚਾ ਤੂੰ ‘ਕਉਨ ਸੀ ਪੋਥੀ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।` ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕਿਹਾ ਮੈਂ ਸਪਤ ਸਲੋਕੀ ਗੀਤਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹਾਂ। ਟੀਕਾਕਾਰ ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਟੀਕਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਟੀਕੇ ਦੀ ਹੱਥ-ਲਿਖਤ ਭਾਸ਼ਾਂ ਵਿਭਾਗ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ 143 ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਕਰਣ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦਾਸ ਦੇ ਹੱਥ ਲਿਖਤੀ ਗ੍ਰੰਥ ਨਿਰਬਾਣ ਗੰਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਟੀਕਾਕਾਰ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਆਮੀ ਰਾਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਇਹ ਟੀਕਾ ਸੰਮਤ 1768 ਮੁਤਾਬਕ 1711 ਵਿੱਚ ਸੰਪੂਰਨ ਕੀਤਾ। ਟੀਕਾਕਾਰ ਸ੍ਰੀ ਸ਼ੰਕਰਾਨੰਦ ਦਾ ਸੇਵਕ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਹੈ।2
ਪਰਮਾਰਥ
ਪਰਮਾਰਥ ਜਨਮਸਾਖੀਆਂ ਸਾਖੀਆਂ ਗੋਸ਼ਟਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜਿਥੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਵਲੋਂ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਉੱਚਾਰਣ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਦਿਆ ਦੇ ਸਾਖੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਰਮਾਰਥ ਅੰਕਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਪਰਮਾਰਥ ਅਤੇ ਟੀਕੇ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਬਾਦੀਆ ਦੇ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜਨਮਸਾਖੀ ‘ਗਿਆਨ ਰਤਨਾਵਲੀ` ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਦਾ ਟੀਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਖੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ‘ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ` ਗਿਆਰਵੀਂ ਵਾਰ ਦਾ। ਇਸ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਮਿਹਰਬਾਨ ਦੇ ਲਿਖੇ ਜਪੁਜੀ ਦੇ ਕੁਝ ਪਰਮਾਰਥ ਦਿਤੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਜਪੁ ਪ੍ਰਮਾਰਥ ਦੀ ਕੁਝ ਸਤਰਾਂ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ-
ਜਪੁ ਪਰਮਾਰਥ
ਰਾਗ ਆਸਾ ਗੁਜਰੀ ਮਹਲਾ1 ੴ ਸਤਿਗੁਰਪ੍ਰਸਾਦਿ ਜਪੁ ਅਰਥ ਨਾਲਿ ਲਿਖੀ।
ਤਬ ਫੇਰਿ ਸਿਖੀ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਪਾਸ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਜੋ ਜੀ ਤੂੰ ਗੁਰੂ ਬਾਬੇ ਦਾ ਹਜੂਰੀ ਨਿਕਟਵਰਤੀ ਮਹਲੀਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀ ਤੁਧੁ ਉੱਤੇ ਗੁਰੂ ਬਾਬੇ ਦੀ ਮਿਹਰ ਹੈ ਜੇ ਜੀ ਤੁਧੁ ਭਾਵੈ ਤਾਂ ਮਿਹਰਿ ਕਰਿ ਕਰਿ ਏਸ ਕਪ ਦਾ ਅਰਥ ਅਸਾਨੋ ਸਮਝਾਈਐ ।ਜੋ ਜੀ ਅਸੀਂ ਅਰਥੁ ਸਮਝੇ ਹੋਏ ਸੁਧੁ ਭੀ ਪੜਹਗੇ ਅਤੇ ਜੀ ਅਰਥ ਸਮਝੇ ਬਿਨਾਂ ਚਿਤੁ ਭੀ ਨਾਹੀ ਠਹਰਦਾ ਜੀ। ਚਿਤੁ ਉਸੈ ਵਸਤੁ ਨਾਲਿ ਲਗਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਸਮਝੀਦਾ ਹੈ ਜੀ.........।3
ਹਵਾਲੇ
<1.ਪ੍ਰੋ.ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਕਸੇਲ,ਡਾ.ਪਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ,ਡਾ.ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ,ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ,ਲਾਹੋਰ ਬੁਕ ਸ਼ਾਪ ਲੁਧਿਆਣਾ,2000,ਪੰਨਾਂ 797> <2.ਡਾ.ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸ਼ੀਤਲ,ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਇਤਿਹਾਸ (1700-1900),ਪੈਪਸੂ ਬੁਕ ਡਿੱਪੋ,ਪੰਨਾ 354,> <3.ਡਾ. ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੋਹਲੀ,ਪੁਰਾਤਨ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ,ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ,ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ,1973,ਪੰਨਾ 113>
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਰੂਪ
ਆਊਟਲਾਇਰਸ (ਕਿਤਾਬ)
ਆਊਟਲਾਇਰਸ: ਦ ਸਟੋਰੀ ਆਫ਼ ਸਕਸੈਸ  ਮੈਲਕਮ ਗਲੈਡਵੈਲ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਤੀਜੀ ਗੈਰ-ਗਲਪ ਕਿਤਾਬ ਹੈ ਅਤੇ 18 ਨਵੰਬਰ, 2008 ਨੂੰ ਲਿਟਲ, ਬ੍ਰਾਊਨ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਆਊਟਲਾਇਰਸ ਵਿੱਚ, ਗਲੈਡਵੈਲ ਉਹਨਾਂ ਕਾਰਕਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਫਲਤਾ ਦੇ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਥੀਸਿਸ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਆਈਸ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕੈਲੰਡਰ ਸਾਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਮਾਈਕਰੋਸਾਫਟ ਦੇ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਬਿਲ ਗੇਟਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਤਿ ਅਮੀਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਕਿਵੇਂ ਬੀਟਲਜ਼ ਮਨੁੱਖੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਸੰਗੀਤਕ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਏ, ਕਿਵੇਂ ਜੋਸਫ਼ ਫਲੌਮ ਨੇ ਸਕੈਡੇਨ, ਆਰਪਸ, ਸਲੇਟ, ਮੀਘਰ ਐਂਡ ਫਲੌਮ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਕਾਨੂੰਨੀ ਫਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ, ਕਿਵੇਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅੰਤਰ ਬੁੱਧੀਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਵੇਂ ਅਸਾਧਾਰਨ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਵਾਲੇ ਦੋ ਬੰਦੇ, ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਲੇਗਨ ਅਤੇ ਜੇ. ਰਾਬਰਟ ਓਪਨਹਾਈਮਰ, ਅਜਿਹੇ ਬੜੀ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਗਲੇਡਵੈਲ ਨੇ "10,000-ਘੰਟੇ ਦੇ ਨਿਯਮ" ਦਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੁਨਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਮਹਾਰਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੁੰਜੀ, ਬਹੁਤ ਹੱਦ ਤਕ, ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲਗਭਗ 10,000 ਘੰਟੇ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਦੀ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੂਲ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦਾ ਅਧਾਰਤ, ਗਲੈਡਵੈਲ ਦੀ ਵਿਵਾਦਤ ਵਰਤੋਂ ਸੀ।
ਇਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਦ ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਅਤੇ ਦ ਗਲੋਬ ਐਂਡ ਮੇਲ ਲਈ ਬੈਸਟ ਸੈਲਰ ਸੂਚੀਆਂ ਤੇ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ ਤੇ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਲਗਾਤਾਰ 11 ਹਫਤਿਆਂ ਲਈ ਇਸੇ ਸਥਿਤੀ 'ਤੇ ਰਿਹਾ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦਾ ਵਧੀਆ ਹੁੰਗਾਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਗਲੈਡਵੇਲ ਦੇ ਹੋਰ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲੋਂ ਆਊਟਲਾਇਰਸ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਨਿੱਜੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਆਊਟਲਾਇਰਸ ਕਿਵੇਂ ਇੱਕ ਆਤਮਕਥਾ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਗਲੇਡਵੇਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਛੋਕੜ ਅਤੇ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਤਕ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਬਾਕੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਮੀਖਿਅਕਾਂ ਨੇ ਆਊਟਲਾਇਰਸ ਦੇ ਪੁੱਛੇ ਗਏ ਸਵਾਲਾਂ ਦੀ ਵੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ, ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਜ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸੰਭਾਵਨਵਾਂ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਿੱਖੇ ਗਏ ਸਬਕਾਂ ਨੂੰ ਐਂਟੀਕਲਾਈਮੈਕਟਿਕ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾਜਨਕ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਲਿਖਣ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨ ਸਮਝੀ ਗਈ ਸੀ, ਨੂੰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸਮਾਜਿਕ ਘਟਨਾਕਰਮ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਪਿਛੋਕੜ
alt=A man holds a piece of paper while he gives a speech|left|thumb|ਆਊਟਲਾਇਰਸ  ਲੇਖਕ ਮੈਲਕਮ ਗਲੈਡਵੈਲ ਆਊਟਲਾਇਰਸ ਦੇ ਲੇਖਕ ਮੈਲਕਮ ਗਲੈਡਵੈਲ, ਦ ਨਿਊਯਾਰਕਰ ਲਈ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਪੋਸਟ ਦਾ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਲੇਖਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੈਰ-ਗਲਪ, "ਰੋਂ ਪੋਪਿਲ ਦੇ ਇੰਫੋਮੇਰਸੀਅਲ ਐਂਪਾਇਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੌਪ ਗਾਣਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਤੱਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।"  ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਾਮੱਗਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਵਾਕਫੀਅਤ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ "ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਿਕ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ, ਸਮਾਜਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਕਾਨੂੰਨ ਸੰਬੰਧੀ ਲੇਖਾਂ, ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਹਾਦਸਿਆਂ ਬਾਰੇ ਅੰਕੜਾ-ਮੁਖੀ ਸਰਵੇਖਣ ਅਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੇ ਅੰਕੜਾ ਸਰਵੇਖਣ" ਬਾਰੇ ਲਿਖਣ ਦੀ ਸੌਖ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਮਗਰੀ ਨੂੰ ਉਹ ਗਦ ਵਿੱਚ ਰੂਪਾਂਤਰ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਆਮ ਦਰਸ਼ਕ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਲੈ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਕਦੇ ਕਦੇ ਆਮ ਲੋਕ ਕਲਪਨਾ ਵਿੱਚ ਮੀਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਆਊਟਲਾਇਰਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗਲੈਡਵੈਲ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਉਲਟ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਲਿਖਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਦੋ ਵਧੀਆ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ: ਦ ਟਿਪਿੰਗ ਪੁਆਇੰਟ (2000) ਅਤੇ ਬਲਿੰਕ (2005) ਲਿਖੀਆਂ। ਦੋਵਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ "ਪੌਪ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ" ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਟਿਪਿੰਗ ਪੁਆਇੰਟ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਿਟੀਕਲ ਪੁੰਜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਹੱਸ਼ ਪੱਪੀ ਜੁੱਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਏ। ਬਲਿੰਕ ਦੱਸਦਾ ਹੈ "ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਸਕਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸੋਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੀਏ"।  ਗਲੈਡਵੈਲ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਇਕਹਿਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ: ਦ ਟਿਪਿੰਗ ਪੁਆਇੰਟ ਵਿੱਚ ਇਕਹਿਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ, ਬਲਿੰਕ ਵਿੱਚ ਇਕਹਿਰੇ ਪਲਾਂ, ਅਤੇ ਆਊਟਲਾਇਰਸ ਵਿੱਚ ਇਕਹਿਰੇ ਲੋਕ। ਗਲੈਡਵੈਲ ਨੂੰ ਇਕਹਿਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਣ ਲਈ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ "ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਧੀਆ ਕਹਾਣੀਆਂ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ"।  ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਿ ਅਸਾਧਾਰਣ ਕਹਾਣੀਆਂ ਕੋਲ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੰਨੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੌਕਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ "ਛੇਤੀ ਹੀ ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਤੋਂ ਕਿਨਾਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ [ਉਸ ਨੂੰ] ਦੁਨਿਆਵੀ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ"।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਚਨਾਤਮਕਤਾ ਬਾਰੇ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਦ ਕਾਨਵੈਂਟ
300px|thumbnail|right|ਦ ਕਾਨਵੇਂਟ ਦ ਕਾਨਵੈਂਟ (The Convent) ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪਰਵਾਸੀ ਖੇਤਰ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਦਾ 1728 ਤੋਂ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਮੂਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਫਰਾਂਸੀਸਕਨ ਸੰਨਿਆਸੀਆਂ ਦਾ ਕਾਨਵੈਂਟ ਸੀ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਇਹ ਨਾਮ ਵੀ ਮਿਲਿਆ। ਇਸਦਾ ਨਿਰਮਾਣ 1531 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮਕਾਮੀ ਦੰਦਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਇੱਕ ਕੈਥੋਲਿਕ ਨਨ ਦੀ ਆਤਮਾ ਦਾ ਵਾਸ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਗਿਰਜਾ ਘਰ ਨੇ ਦੀਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜਿੰਦਾ ਦਫਨ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਫਰਾਂਸੀਸਕਨ ਸੰਨਿਆਸੀ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਵਿੱਚ ਸਪੇਨ ਦੇ ਚਾਰਲਸ ਪਹਿਲਾ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਆਏ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਮੀਨ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਲਾ ਟਰਬਾ ਨਾਮਕ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਲਾ ਟਰਬਾ ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਦੇ ਗਰੀਬ ਵਰਗ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਸੀ। 1531 ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਗਿਰਜਾ ਘਰ ਅਤੇ ਮੱਠ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਹੋਇਆ। ਮੱਠ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਰਸਤਾ ਪਿੱਛੇ ਤੋਂ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਹੁਣ ਗਵਰਨਰ ਲੇਨ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਉਸ ਖੇਤਰ ਤੱਕ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਅੱਜ ਜਾਨ ਮੈਕਿੰਟੌਸ਼ ਹਾਲ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ‘ਤੇ ਏਂਗਲੋ-ਡੱਚ ਬੇੜੇ ਨੇ ਆਰਚਡਿਊਕ ਚਾਰਲਸ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਤਦ ਫਰਾਂਸੀਸਕਨ ਸੰਨਿਆਸੀਆਂ ਨੇ ਸਪੇਨ ਦੀ ਜਨਤਾ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ 1712 ਤੱਕ (ਇਸ ਸਾਲ ਤੱਕ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਵਿੱਚ ਹਾਜਰੀ ਅਭਿਲਿਖਿਤ ਹੈ)। 1728 ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸਿਸਕਨ ਮੱਠ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਗਵਰਨਰ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਇਹ ਇਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰੇਤ ਆਤਮਾ ਦਾ ਵਾਸ
ਕਾਨਵੈਂਟ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਤ ਥਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਨਨ ਦੇ ਭੂਤ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ। ਇਹ ਨਨ ਲੇਡੀ ਇਨ ਗਰੇ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸਦੀ ਆਤਮਾ ਇੱਕ ਮਹਿਮਾਨ ਕਮਰੇ ਦੇ ਬਾਹਰ ਦੇ ਗਲਿਆਰੇ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਕਮਰੇ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕਮਰਾ ਮੰਨਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਜੋ ਉਸਨੂੰ ਇਸਦੀ ਇੱਕ ਦੀਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜਿੰਦਾ ਦਫਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। "ਗਰੇ ਲੇਡੀ" ਦੇ ਭੂਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਕਈ ਰੂਪ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰੂਪ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਇੱਕ ਮਾਲਦਾਰ ਸਪੇਨੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਧੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਕਾਨਵੇਂਟ ਆਫ ਸੇਂਟ ਕਲੈਰਾ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਮੇਨ ਸਟਰੀਟ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਜਿੱਥੇ ਮਦਰ ਸੁਪੀਰੀਅਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਜਬਰਦਸਤੀ ਧਾਰਮਿਕ ਕਸਮ ਦਵਾਈ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਨਨ ਬਣਨ ਉੱਤੇ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੇ ਹਾਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸੀਸਕਨ ਮੱਠ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਕੇ ਕਾਂਵੇਂਟ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਗਾ। ਅਜਿਹਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋੜਾ ਕਿੰਗਸ ਚੈਪਲ ਦੇ ਸਵੀਕਾਰੋਕਤੀ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭੱਜਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਤਿਆਰ ਕਰੀ।
ਜਿਸ ਰਾਤ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭੱਜਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਸੀ ਉਸ ਰਾਤ ਨੂੰ ਦੋਨ੍ਹੋਂ ਬੰਦਰਗਾਹ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਕਿਸ਼ਤੀ ਇੰਤਜਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਪਰ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਰੌਲਾ ਪੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਲੋਕੀਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਗਰ ਦੌੜੇ। ਭੱਜਦੇ ਵਕਤ ਪ੍ਰੇਮੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਕੇ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਸਮ ਤੋੜਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਗਿਰਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕਾਨਵੈਂਟ ਦੇ ਇੱਕ ਕਮਰੇ ਦੀ ਦੀਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜਿੰਦਾ ਦਫਨਾਣ ਦੀ ਸਜਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
{{ਅੰਤਕਾ|1=|2=
ਹਵਾਲੇ
}}
ਬੂਦਾਈ
ਬੂਦਾਈ, ਹੋਤੇਈ ਜਾਂ ਪੂ -ਤਾਈ  ਇੱਕ ਚੀਨੀ ਲੋਕਧਰਾਈ ਦੇਵਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਂ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ “ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਬੋਰੀ”, ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਥੈਲੇ ਤੋਂ ਪਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲਈ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਬੁੱਧ ਮੈਤਰਿਆ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੋਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕਮਿਕਤਾ ਇਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਹੈ ਕਿ ਬਦਾਈ ਚਿੱਤਰ ਉਹਨਾਂ ਮੁੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਤੇਰੇਆ ਨੂੰ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਲਗਭਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੱਸਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਜਾਂ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਚੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਉਪਨਾਮ, ਹੱਸਦਾ ਬੁੱਧ ਹੈ।
ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਬੂਦਾਈ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ ਸਮਝ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਮੋਟਾ ਬੁੱਧ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਚੀਨੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਨੁਸਾਰ, ਬੂਦਾਈ ਇੱਕ ਜਨੂੰਨੀ ਚਾਨ ਭਿਕਸ਼ੂ ਸੀ  ਜੋ ਮਗਰਲੇ ਲਿਆਂਗ (907-923) ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ  ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਮੂਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਜ਼ੀਆਗਨ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਬੋਧੀ ਨਾਂ ਸੀ ਕਾਈਸੀ ਸੀ ( ਅਰਥ) ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ  ਚੰਗੇ ਅਤੇ ਪਿਆਰੇ ਚਰਿਤਰ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬੁੱਧ ਮੱਤ
right|thumb|519x519px|Hotei painted by Utagawa Kuniyoshi ਕੁਝ ਬੋਧੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬੁੱਧ ਜਾਂ ਇੱਕ ਬੋਧੀਸਤਵ ਸਮਝਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਕਸਰ ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਤਰਿਆ (ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਬੁੱਧ) ਨਾਲ ਇੱਕਮਿੱਕ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਮੈਤਰਿਆ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਇੱਕਮਿੱਕਤਾ ਦਾ ਅਧਾਰ ਇੱਕ ਬੋਧੀ ਭਜਨ ਹੈ ਜੋ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਚਾਰਿਆ ਸੀ। ਮੈਤਰਿਆ, ਸੱਚੇ ਮੈਤਰਿਆ ਦੇ ਅਰਬਾਂ ਅਵਤਾਰ ਹਨ ਉਹ ਅਕਸਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਕਈ ਵਾਰ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦੇ।
ਲੋਕਧਾਰਾ
ਬੂਦਾਈ ਦੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਹਸਮੁਖ ਸੁਭਾ, ਬਹੁਤਾਤ ਅਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸਿਆਣਪ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਢਿੱਡ ਨੂੰ ਰਗੜਣ ਨਾਲ ਦੌਲਤ, ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ, ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਤੇਈ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਲੱਕੀ ਦੇਵਤਿਆਂ (  ਸ਼ੀਚੀ ਫੁਕੂਜਿਨ  ) ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਲਿਆ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੁੱਧ
ਯੇਕਤੇਰੀਨਾ ਸਮੁਤਸੇਵਿਚ
alt=A woman with brown hair and a floral shirt. The view of Samutsevich is obstructed by two uniformed officers standing in front of her.|right|thumb|250x250px| ਯੇਕਤੇਰੀਨਾ ਸਮੁਤਸੇਵਿਚ
ਯੇਕਤੇਰੀਨਾ ਸਟੈਨਸਲਾਵੋਵਨਾ ਸਮੁਤਸੇਵਿਚ ( Екатери́на Станисла́вовна Самуце́вич   ; ਜਨਮ 9 ਅਗਸਤ 1982)  ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਾਰਕੁੰਨ ਹੈ। ਉਹ ਐਂਟੀ-ਪੁਤਨਿਸਟ, ਪੰਕ ਰੋਕ ਗਰੁੱਪ ਪੂਸੀ ਰੀਓਟ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।
ਜੀਵਨੀ
17 ਅਗਸਤ 2012 ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਹੂਲੀਗਾਨਿਜ਼ਮ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਸਕੋ ਦੇ ਮਸੀਹ ਮੁਕਤੀਦਾਤਾ ਦੇ ਗਿਰਜਾਘਰ ਵਿਚ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ। ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕੈਦੀਆਂ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਦੀ ਯੂਨੀਅਨ ਦੁਆਰਾ ਉਸਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤਕ ਕੈਦੀ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਐਮਨੈਸਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਨੇ "ਰੂਸੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਕਾਰਨ" ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਰ ਦਾ ਕੈਦੀ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਉਸ ਨੂੰ 10 ਅਕਤੂਬਰ 2012 ਨੂੰ ਮਾਸਕੋ ਦੀ ਅਪੀਲ ਜੱਜ ਨੇ ਮੁਅੱਤਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਜ਼ਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਿਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਵਕੀਲ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਗਿਰਜਾਘਰ ਦੇ ਗਾਰਡਾਂ ਨੇ ਰੋਕ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੁਤਸੇਵਿਚ ਜਨਤਕ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣਾ ਈਮੇਲ ਪਤਾ ਅਤੇ ਫੋਨ ਨੰਬਰ ਬਦਲ ਲਿਆ।
ਰੋਡਚੇਂਕੋ ਸਕੂਲ ਆਫ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ੀ ਐਂਡ ਮਲਟੀਮੀਡੀਆ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੇਜੁਏਸ਼ਨ ਕਲਾਸ ਵਿਚ ਟੋਪਰ ਸੀ, ਸਮੁਤਸੇਵਿਚ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਸਕੋ ਪਾਵਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿਚ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਰ ਵਜੋਂ ਖੋਜ ਸੇਂਟਰ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਮਲੇ ਦੀ ਪਣਡੁੱਬੀ ਕੇ -152 ਨੇਰਪਾ ਲਈ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਗੁਪਤ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਫ੍ਰੀਲਾਂਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਟੈਨਿਸਲਾਵ ਸਮੁਤਸੇਵਿਚ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਏ ਸਨ,, ਜਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ’ਤੇ ਮਾਣ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੀ ਧੀ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਜ਼ਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿੰਨੀ ਦ੍ਰਿੜ ਅਤੇ ਤਿਆਰ ਹੈ।”.
ਸਮੁਤਸੇਵਿਚ 2007 ਤੋਂ ਵੋਇਨਾ ਸਮੂਹਕ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਰਹੀ ਹੈ। 2010 ਵਿੱਚ ਸਮੁਤਸੇਵਿਚ  ਵੋਇਨਾ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਟੈਗਸਕੀ ਕੋਰਟਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਲਾਈਵ ਕਾਕਰੋਚ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ; ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਿਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸਫਲ ਹੋਏ, ਇਹ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸ ਉੱਤੇ ਉਸੇ ਇਮਾਰਤ ਵਿਚ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮਾਰਚ 2011 ਵਿਚ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਕਿਸ ਗਾਰਬੇਜ, ਦੀਆਂ ਕਈ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1982 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ
ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿ ਧਾਰਾ
ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ
ਜੀਵਨ : ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਦੂਜੇ ਗੁਰੂ ਹੋਏ। ਗੁਰੂ ਗੱਦੀ ਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ‘ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਸਾਹਿਬ` ਦਾ ਨਾਂ ‘ਲਹਿਣਾ` ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 31 ਮਾਰਚ 1504 ਈ: ਨੂੰ ‘ਮੱਤੇ ਦੀ ਸਹਾਇ` ਨਾਮੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਲਹਿਣਾ ਜੀ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੇਤੀ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ‘ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ` ਮੱਤੇ ਦੀ ਸਹਾਇ` ਛੱਡ ਕੇ ਪਹਿਲਾ ਹਰੀਕੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਖਡੂਰ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਬਚਪਨ ਹਰੀਕੇ ਅਤੇ ਖਡੂਰ ਵਿਖੇ ਹੀ ਬੀਤਿਆ। 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਲਹਿਣਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ‘ਮੱਤੇ ਦੀ ਸਰਾਇ` ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ ਸ੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਚੰਦ ਦੀ ਸਪੁੱਤਰੀ ਬੀਬੀ ਖੀਵੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ ‘ਦਾਤੂ ਅਤੇ ਦਾਸੂ` ਅਤੇ ਦੋ ਲੜਕੀਆਂ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ ‘ਬੀਬੀ ਅਨੋਖੀ ਅਤੇ ਬੀਬੀ ਅਮਰੋ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿ-ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ” ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਰਚੀ ਹੋਈ ਬਾਣੀ ‘ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ` ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਸਭ ਗੁਰੂਆਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹੈ। ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਰਚੇ ਹੋਏ 63 ਸ਼ਲੋਕ ਦਾ ਮੂਲ ਵਿਸ਼ਾ ਨਿਰਮਾਣਤਾ, ਗੁਰੂ ਭਗਤੀ, ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਜਾਂ ਤਾਂ ਬਾਕੀ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ‘ਵਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵਧੀਕ` ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਬੜੀ ਸਾਦੀ ਤੇ ਸਰਲ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਧਰਮ ਸਚਿਆਈਆਂ ਪ੍ਰਗਟਾਈਆਂ ਹਨ। ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦੇ ਕੁਝ ਵੇਰਵੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ:- •	1. ਜੇ ਸਉ ਚੰਦਾ ਉਗਵਹਿ, ਸੂਰਜ ਚੜਹਿ ਹਜ਼ਾਰ। •	3. ਜੋ ਸਿਰਿ ਸਾਂਈ ਨਾ ਨਿਵੇ ਸੋ ਸਿ ਦੀਜੈ ਡਾਰ। •	2. ਨਾਨਕ ਚਿੰਤ ਮਤੁ ਕਰੋ ਚਿੰਤਾ ਤਿਸਿ ਹੀ ਹੈ। ਕਾਲਿ ਮੈਂ ਜੋਤਿ ਉਪਾਇਕਾ, ਤਿਨਾ ਭੀ ਰੋਜੀ ਦੇ ਨਾਨਕ ਜਿਸ ਪਿੰਜਰ ਮੈਂ, ਬ੍ਰਿਹਾ ਸੋ ਪਿੰਜਰ ਲੈ ਜਾਣ ਆਪ ਜੀ ਦੇ 63 ਸ਼ਲੋਕ ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਨਾਂ ਅਧੀਨ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀਂ 9 ਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ।
ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ
ਜੀਵਨ : ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੇ ਤੀਜੇ ਗੁਰੂ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਅਕਬਰ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਸਭ ਗੁਰੂਆਂ ਤੋਂ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਬਤੀਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਤੋਂ ਕੇਵਲ ਦਸ ਵਰ੍ਹੇ ਹੀ ਛੋਟੇ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 5 ਮਈ 1479 ਈਸਵੀ (ਵਿਸਾਖ ਸੁਦੀ 14 ਸੰਮਤ 1536) ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਬਾਸਰਕੇ ਨਾਮੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਸੁਲੱਖਣੀ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਆਪ ਦੇ ਪਿਤਾ ਤੇਜ ਭਾਨ, ਭੱਲਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਵਪਾਰੀ ਸਨ। 24 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਤੀਜੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਮੋਹਣ ਤੇ ਮੋਹਰੀ ਅਤੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਸੇਵਾ ਤੇ ਸਿਮਰਨ ਇੱਕ ਦਿਨ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਬੀਬੀ ਅਮਰੋ ਜੋ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਭਰਾ ਦੀ ਨੂੰਹ ਸੀ, ਦੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦੇ ਕੁਝ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣੇ। ਇਹ ਮਿੱਠੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਮਨ ਉੱਤੇ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੀਬੀ ਅਮਰੋ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਪਾਸ ਲੈ ਚੱਲੇ। ਬੀਬੀ ਅਮਰੋ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਥੇ ਲਿਜਾਣ ’ਤੇ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨੀ ਪੈ ਗਏ ਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੱਕੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਬਣ ਗਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਉਮਰ ਤਕਰੀਬਨ 62 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕੋਲ ਖਡੂਰ ਸਾ¬¬¬ਹਿਬ ਵਿਖੇ ਨਿਵਾਸ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਗਿਆਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਨ-ਮਨ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ¬¬¬ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪ੍ਰਭਾਤ ਵੇਲੇ ਬਿਆਸ ਨਦੀ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪਾਣੀ ਲਿਆਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਕਈ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਨੌਕਰ, ਪਾਗਲ, ਕਹਾਰ’ ਭਾਵ ਪਾਣੀ ਢੋਣ ਵਾਲਾ ਆਦਿ ਕਹਿ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਖੌਲ ਉਡਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਰਾਦਰੀ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ ਕਾਰਜ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਗੱਦੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠਣ ਸਮੇਂ ਅਨੇਕਾਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨੂੰ ਚੀਰਦੇ ਹੋਏ ਆਪ ਨੇ ਸਿੱਖ ਮੱਤ ਦੇ ਸੰਗਠਨ ਤੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਅਨੇਕਾਂ ਕੰਮ ਵੀ ਕੀਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਵਿੱਚ ਬਉਲੀ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ, ਲੰਗਰ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ, ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਤੇ ਸੰਗਠਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰ ਵੀ ਕੀਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਾਤੀ ਭੇਦਭਾਵ ਅਤੇ ਛੂਤਛਾਤ ਦਾ ਖੰਡਨ ਕੀਤਾ, ਸਤੀ ਪ੍ਰਥਾ ਦੀ ਨਿਖੇਧੀ ਕੀਤੀ। ਪਰਦੇ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਦੀ ਮਨਾਹੀ, ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਨਿਖੇਧੀ, ਮੌਤ, ਵਿਆਹ ਤੇ ਜਨਮ ਸਬੰਧੀ ਰੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ। ਲੰਗਰ ਅਤੇ ਪੰਗਤ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਦੇਣ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੰਗਰ ਵਿੱਚ ਸਮਰਾਟ ਅਕਬਰ ਨੇ ਵੀ ਲੰਗਰ ਛਕਿਆ।
ਬਾਣੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਸਿੱਖ ਮੱਤ ਦੇ ਸੰਗਠਨ ਤੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਆਪਣੇ 22 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮ ਕੀਤੇ। ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਆਦਿ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ 907 ਸ਼ਬਦ, 19 ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਕਿਤ ਹਨ।
ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ 1 ਸਤੰਬਰ 1574 ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗੱਦੀ ਸੌਂਪੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾ ਗਏ
ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ
ਜੀਵਨ : ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਚੌਥੇ ਗੁਰੂ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ 24 ਸਤੰਬਰ ਸੰਨ 1534 ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਹਰੀਦਾਸ ਜੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਇਆ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਚੂਨਾ ਮੰਡੀ ਲਾਹੌਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ ਭਾਈ ਜੇਠਾ ਜੀ ਸੀ। ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਅਕਲਾ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ। ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨਾਨੀ ਜੀ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਬਾਸਰਕੇ ਲੈ ਆਏ। ਆਪ ਜੀ ਕੁੱਝ ਸਾਲ ਪਿੰਡ ਬਾਸਕਰੇ ਵਿੱਚ ਰਹੇ। ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਭਾਈ ਗੋਂਦੇ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਤੇ ਗੋਵਿੰਦਵਾਲ ਸਾਹਿਬ ਨਗਰ ਵਸਾਇਆ ਤਾਂ ਬਾਸਰਕੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕਾਫੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ । ਭਾਈ ਜੇਠਾ ਜੀ ਵੀ ਗੋਵਿੰਦਵਾਲ ਸਾਹਿਬ ਆ ਗਏ। ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਬੀਬੀ ਭਾਣੀ ਜੀ ਦਾ ਵਿਹਾਅ ਜੇਠਾ ਜੀ ਨਾਲ ਕਰਵਾਇਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੇਠਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤੀ। ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਨਗਰ ਵਸਾਇਆਂ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਗੁਰੂ ਕਾ ਚੱਕ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਰਾਮਦਾਸਪੁਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਅੱਜ ਇਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਤੰਬਰ 1574 ਇਸਵੀ ਵਿੱਚ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰਗੱਦੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਸੰਭਾਲੀ। ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਤਿੰਨ ਸਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਗੁਰਬਾਣੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਰਚਿਤ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਲਈ ਅਥਾਂਹ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਪੇ੍ਰਮ ਹੈ। ਆਪ ਨੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ 31 ਰਾਗਾਂ ਵਿਚੋਂ 29 ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਣੀ ਰਚੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁਲ 56 ਦੁਪਦੇ, 2 ਪੰਚਪਦੇ, 2 ਛਿਪਦੇ, 12 ਪੜਤਾਲ ਦੁਪਦੇ, 38 ਛੰਦ। ਛੰਤਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਲੋਕ, ਇੱਕ ਪਹਿਰਾ, ਇੱਕ ਵਣਜਾਰਾ, 2 ਕਰਹਲੇ, 2 ਘੋੜੀਆਂ, 2 ਸੋਲਹੇ, 30 ਸਲੋਕ, ਵਾਰਾਂ ਤੇ ਵਧੀਕ, 105 ਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਲੋਕ ਅਤੇ 183 ਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪਉੜੀਆਂ। ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਾਣੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਵਾਰਾਂ, ਘੋੜੀਆਂ, ਲਾਵਾਂ, ਕਰਹਲੇ, ਮਾਰੂ ਸੌਲਹੇ, ਵਣਜਾਰਾ ਅਤੇ ਛਕੇ ਛੰਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਣਨ ਯੋਗ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸਤਰਿਤ ਵੇਰਵਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਹੇਠ ਦਰਜ ਹੈ । ਘੋੜੀਆਂ ਰਾਗ ਵਡਹੰਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਲੋਕ-ਕਾਵਿ ਰੂਪ ‘ਘੋੜੀਆਂ` ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਾਣੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਪੰਨਾ ਨੰਬਰ 575 ਅਤੇ 576 ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਇਸ ਬਾਣੀ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਆਵੱਸ਼ਕ ਹੈ। ਸਾਡੀ ਜਾਚੇ ‘ਘੋੜੀਆਂ` ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਗਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਲਾੜਾ ਸਜੀ ਹੋਈ ਘੋੜੀ ਤੇ ਚੜਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਘੋੜੀ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀ ਰੀਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਰੀਤ ਸਮੇਂ ਜਿਹੜੇ ਗੀਤ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਘੋੜੀਆਂ` ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸੰਸਾਰੀ ਰੀਤ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਇੱਕ ਅਧਿਆਤਮਕ ਅਰਥ ਅਤੇ ਮੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਅਰਥਾਤ ਸਰੀਰ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਘੋੜੀ ਦੀ ਨਿਆਈਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਹੈ। ਨਾਮ ਰੂਪੀ ਜੀਨ ਪਾ ਕੇ, ਗਿਆਨ ਰੂਪੀ ਕੰਡਿਆਰਾ ਪਾ ਕੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ-ਪ੍ਰੇਭ ਰੂਪੀ ਚਾਬਕ ਮਾਰ ਕੇ ਨਾਮ ਦ੍ਰਿੜ ਕਰਨ ਦੀ ਰੀਤ ਦਰਸਾਈ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਘੋੜੀ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਛੇਤੀ ਹੀ ਅਕਾਲਪੁਰਖ ਨਾਲ ਮੇਲ ਕਰਵਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਲਾਵਾਂ •	ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਪੰਨਾ 773-774 ਉਤੇ ਸੂਹੀ ਰਾਗ ਦੇ ਛੰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲਾਵਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਛੰਤ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਲਾਂਵ ਦਰਅਸਲ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਲੰਬੀ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਅਟੁੱਟ ਰੱਸੀ ਦਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਸ਼ੂ ਨੂੰ ਨੂੜ ਕੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰਮਤਿ ਦੇ ਪੂਰੇ ਰਹੱਸਵਾਦ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਚਾਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੜਾਵਾਂ ਦਾ ਉਲੇਖ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕਾਵਿ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੁਰ ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਭਾਵਨਾ ਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਜੀਵ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਲਾਂਵ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਅਵਸਥਾ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਹੋਣ ਦੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਪਕਿਆਈ ਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ: ਹਰਿ ਪਹਿਲੜੀ ਲਾਵ ਪਰਵਿਰਤੀ ਕਰਮ ਦ੍ਰਿੜਾਇਆ ਬਲਿਰਾਮ ਜੀਉ॥ ਬਾਣੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੇਦੁ ਧਰਮੁ ਦ੍ਰਿੜਹੁ ਪਾਪ ਤਜਾਇਆ ਬਲਿਰਾਮ ਜੀਉ॥ ਧਰਮ ਦ੍ਰਿੜਹੁ ਹਰਿ ਨਾਮ ਧਿਆਵਹੁ ਸਿਮ੍ਰਤਿ ਨਾਮ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਾਇਆ॥ ਸਤਿਗੁਰੂ ਗੁਰੁ ਪੂਰਾ ਅਰਾਧਹੁ ਸਭਿ ਕਿਲ ਵਿਖ ਪਾਪ ਗਵਾਇਆ॥15 ਸ਼ੈਲੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦੀ ਪ੍ਰਥਮ ਸ਼ੈਲਗਤ ਖੂਬੀ ਅਰੁਕ ਵਹਾ, ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਰਵਾਨਗੀ ਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦੀ ਕਥਨ ਵਿਧੀ ਗ੍ਰਾਮੀਨ ਨਹੀਂ ਸ਼ਹਿਰੀ ਹੈ।ਵਿਅੰਗ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਇਹ ਹੋਰ ਅਦੁੱਤੀ ਗੁਣ ਹੈ। ਦਰ-ਬ-ਦਰ ਭਟਕਦੇ ਅਤੇ ਅਟੁੱਟ ਬੰਧਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਝੇ ਮਨਮੁਖਾਂ, ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਅਤੇ ਨਿੰਦਕਾਂ ਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਬਾਹਰੋਂ ਮਿੱਠਾ ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਵਿਅੰਗ ਕੱਸਦੇ ਹਨ। ਪਾਖੰਡ, ਕੁਕਰਮ ਅਤੇ ਛਲਕਪਟ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਲਘੂ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਤਾਂ ਸੁਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਕਟਾਖਸ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਾਜਵਾਬ ਵਡਿਆਈ ਹੈ।
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ
ਜੀਵਨ : ਤੇ ਵਿਅਾਹ ਗੁਰੂ ਅਰਜੁਨ (15 ਅਪਰੈਲ 1563 – 30 ਮਈ 1606) ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਪੰਜਵੇ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਸਿੱਖ ਸ਼ਹੀਦ ਸਨ। ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਚੌਥੇ ਗੁਰੂ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਮਾਤਾ ਬੀਬੀ ਭਾਨੀ ਜੀ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ 19 ਵੈਸਾਖ, ਸੰਮਤ 1620 (15 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1563 ਈ.) ਨੂੰ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ।ਬਚਪਨ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ 11 ਸਾਲ ਆਪਣੇ ਨਾਨਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਹੇਠ ਗੁਜ਼ਾਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਨਾਨਾ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਗੁਰਮੁਖੀ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਪਿੰਡ ਦੀ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਤੋਂ ਸਿੱਖੀ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਗਿਆਨ ਪੰਡਿਤ ਬੇਣੀ ਕੋਲੋਂ, ਗਣਿਤ ਵਿੱਦਿਆ ਮਾਮਾ ਮੋਹਰੀ ਜੀ ਤੋਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਮਾਮਾ ਜੀ, ਬਾਬਾ ਮੋਹਨ ਜੀ ਨੇ ਸਿਖਾਈ।ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦਾ ਸੱਚਖੰਡ ਵਾਪਸੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨੇੜੇ ਆ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਤੀਜੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ 1 ਸਤੰਬਰ, 1574 ਚੌਥੇ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਗੁਰਗੱਦੀ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰਿਆਈ ਤਿਲਕ ਦੀ ਰਸਮ ਅਦਾ ਕੀਤੀ, ਉਸੇ ਦਿਨ ਹੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਜੋਤੀ ਜੋਤਿ ਸਮਾਏ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਲ 1574 ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਆਸ਼ੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਤਿੰਨੋਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਪ੍ਰਿਥੀ ਚੰਦ, ਸ੍ਰੀ ਮਹਾਂਦੇਵ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ (ਗੁਰੂ) ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਚੱਕ (ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ) ਆ ਗਏ; ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਸੇਵਾ ਜੋ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸੰਤੋਖਸਰ ਦੀ ਚਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਰੰਭਿਆ ਅਤੇ ਜਿਸ ਟਾਹਲੀ ਹੇਠ ਬੈਠ ਕੇ ਆਪ ਜੀ ਸੇਵਾ ਕਰਵਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਉਥੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਟਾਹਲੀ ਸਾਹਿਬ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ।ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਵਿਆਹ 23 ਹਾੜ ਸੰਮਤ 1636 ਨੂੰ ਮੌ ਪਿੰਡ (ਤਹਿਸੀਲ ਫਿਲੌਰ) ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਸ੍ਰੀ ਕਿਸ਼ਨ ਚੰਦ ਜੀ ਦੀ ਸਪੁੱਤਰੀ ਮਾਤਾ ਗੰਗਾ ਜੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਉਮਰ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ।ਜਦ ਮਾਤਾ ਗੰਗਾ ਜੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਲੈ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਲਈ ਹੱਥੀਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦਾ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ,ਬੀੜ ਸਾਹਿਬ ਪੁੱਜੇ ਤਾਂ ਪਰਸ਼ਾਦ ਛਕਣ ਲਗਿਆਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿਤ ਮੁਦਰਾ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਬਾਬਾ ਜੀ ਦੇ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ ਮਾਤਾ ਗੰਗਾ ਜੀ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ 21 ਹਾੜ ਸੰਮਤ 1652 (19 ਜੂਨ 1595) ਨੂੰ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਯੋਧਾ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ।ਇਧਰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਿੱਕੇ ਸਪੁੱਤਰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਧਰਮ ਪ੍ਰਤੀ ਲਗਨ, ਪਿਆਰ, ਸਤਿਕਾਰ, ਸੁਭਾਅ ਵਿੱਚ ਨਿਮਰਤਾ ਆਦਿ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ 1 ਸਤੰਬਰ 1581 ਨੂੰ ਜੋਤੀ ਜੋਤਿ ਸਮਾਉਣ ਵੇਲੇ ਸ੍ਰੀ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ, ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਹੱਥੋਂ ਗੁਰਿਆਈ ਦਾ ਤਿਲਕ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪ ਚੌਥੇ ਗੁਰੂ ਉਸੇ ਦਿਨ ਹੀ ਜੋਤੀ ਜੋਤਿ ਸਮਾ ਗਏ। ਉਸ ਵਕਤ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਉਮਰ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ। ਦਸਤਾਰਬੰਦੀ ਦੀ ਰਸਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪ ਜੀ ਅਕਤੂਬਰ ਮਹੀਨੇ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਆ ਗਏ।