cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਗਣੇਸ਼ ਵਾਸੁਦੇਵ ਮਾਵਲੰਕਰ
ਸਿਆਸੀ ਜੀਵਨ
ਮਾਵਲੰਕਰ ਅਸਹਿਯੋਗ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 1921-22 ਦੌਰਾਨ ਗੁਜਰਾਤ ਸੂਬਾਈ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਸਕੱਤਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਵਰਾਜ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ 1930 ਵਿੱਚ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਨਮਕ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ ਸੀ। 1934 ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਵੱਲੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਬਾਈਕਾਟ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਾਵਲੰਕਰ ਬੰਬਈ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ 1937 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਸਪੀਕਰ ਬਣ ਗਏ ਸਨ। ਮਾਵਲੰਕਰ 1937 ਤੋਂ 1946 ਤੱਕ ਬੰਬਈ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਸਪੀਕਰ ਰਹੇ। 1946 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਵੀ ਚੁਣੇ ਗਏ।
ਮਾਵਲੰਕਰ 14-15 ਅਗਸਤ 1947 ਦੀ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਤੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੇ ਜਦੋਂ, ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਐਕਟ 1947 ਦੇ ਤਹਿਤ, ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਹੋਂਦ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਨੇ ਸ਼ਾਸਨ ਲਈ ਪੂਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਲਈਆਂ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਠੀਕ ਬਾਅਦ, ਮਾਵਲੰਕਰ ਨੇ 20 ਅਗਸਤ 1947 ਨੂੰ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਸੰਵਿਧਾਨ-ਨਿਰਮਾਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਵਿਧਾਨਕ ਭੂਮਿਕਾ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ 'ਤੇ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇਣ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇੱਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਕਮੇਟੀ ਦੀਆਂ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ, ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨਕ ਅਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨਿਰਮਾਤਾ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੌਰਾਨ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਸਪੀਕਰ ਰੱਖਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਮਾਵਲੰਕਰ ਨੂੰ 17 ਨਵੰਬਰ 1947 ਨੂੰ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ (ਵਿਧਾਨਕ) ਦੇ ਸਪੀਕਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 26 ਨਵੰਬਰ 1949 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ (ਵਿਧਾਨਕ) ਦਾ ਨਾਮਕਰਨ ਆਰਜ਼ੀ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਾਵਲੰਕਰ 26 ਨਵੰਬਰ 1949 ਨੂੰ ਅਸਥਾਈ ਸੰਸਦ ਦੇ ਸਪੀਕਰ ਬਣੇ ਅਤੇ 1952 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਗਠਨ ਤੱਕ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਰਹੇ।
15 ਮਈ 1952 ਨੂੰ, ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਾਵਲੰਕਰ, ਜੋ ਕਾਂਗਰਸ ਲਈ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ, ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦਾ ਸਪੀਕਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਸਦਨ ਨੇ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ 55 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 394 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਪਾਸ ਕੀਤਾ। ਜਨਵਰੀ 1956 ਵਿੱਚ ਮਾਵਲੰਕਰ ਨੂੰ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। 27 ਫਰਵਰੀ 1956 ਨੂੰ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ 67 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਮਾਵਲੰਕਰ, 1956 ਵਿੱਚ ਜੀ ਵੀ ਮਾਲਵੰਕਰ ਦੀ ਮੌਤ ਕਾਰਨ ਹੋਈ ਚੋਣ ਬਿਨਾਂ ਮੁਕਾਬਲਾ ਜਿੱਤ ਗਈ। ਪਰ ਉਸਨੇ 1957 ਵਿੱਚ ਚੋਣ ਨਹੀਂ ਲੜੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਮਾਵਲੰਕਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨੇ 1972 ਵਿੱਚ ਚੋਣ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਸੀਟ ਜਿੱਤੀ।
ਵਿੱਦਿਅਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ
ਮਾਵਲੰਕਰ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਵਿੱਦਿਅਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਟੇਲ ਦੇ ਨਾਲ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਅਤੇ ਕਸਤੂਰਭਾਈ ਲਾਲਭਾਈ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਲਾਲ ਹਰਗੋਵਿੰਦਾਸ ਦੇ ਨਾਲ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੇ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਗਾਂਧੀ, ਪਟੇਲ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ 1920 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਰਗੀ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1949 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਸਪੀਕਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1888 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1956 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਲੋਕ
ਹੇਠਲਾ ਸਿਆਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਹੇਠਲਾ ਸਿਆਂਗ (Pron:/ˈsjæŋ or ˈsɪæŋ/) ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ 25 ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਨਵਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਛਮੀ ਸਿਆਂਗ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਸਿਆਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 22 ਸਤੰਬਰ 2017 ਨੂੰ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ 22ਵਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।
References
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੇਠਲਾ ਸਿਆਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
ਨਮਾਜ਼ ਮਗ਼ਰਿਬ
ਨਮਾਜ਼ ਮਗ਼ਰਿਬ ਨੂੰ ਦਿਨ ਦਾ ਵਿਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਮਾਜ਼ ਮਗ਼ਰਿਬ ਦਾ ਆਗਾਜ਼ ਸੂਰਜ ਦੇ ਡੁੱਬਦੇ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਝ ਦੀ ਲਾਲੀ ਦੇ ਗਾਇਬ ਹੋਣ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਨ ਦੀ ਚੌਥੀ ਨਮਾਜ਼ ਹੈ।
ਹਰ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਲਈ ਹਰ ਦਿਨ ਪੰਜ ਵਕਤ ਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਹੈ।
ਭਾਈ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ
ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ (1948 – 6 ਜੂਨ, 1984) ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ। ਉਹ 6 ਜੂਨ 1984 ਨੂੰ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੌਰਾਨ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ
ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਦੇ 13ਵੇਂ ਆਗੂ ਗਿਆਨੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਉਹ ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੂ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਜੀਵਨ ਸਿੱਖ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਥੀਸਿਸ
ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦੇ ਨਾਲ ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਗੂ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਵਾਲੀ 1979 ਦੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ (ਐਸਜੀਪੀਸੀ) ਦੀ ਚੋਣ ਲੜੀ, ਪਰ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਉਮਰਾਨੰਗਲ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਏ।
26 ਅਪ੍ਰੈਲ 1982 ਨੂੰ, ਉਸਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਨੂੰ "ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਹਿਰ" ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਅੰਦੋਲਨ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੂੰ 19 ਜੁਲਾਈ 1982 ਨੂੰ ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਦੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਸਮੇਤ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਨੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਮਤੇ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਧਰਮ ਯੁੱਧ ਮੋਰਚਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਇਹ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਇਸ 'ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਅਤੇ ਬੇਇਨਸਾਫੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਮੋਰਚੇ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਉਸਨੇ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਮੰਗ ਵੀ ਕੀਤੀ।
ਬੰਬੇਲੀ
ਬੰਬੇਲੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਫਗਵਾੜਾ ਤੋਂ 12 ਕਿ.ਮੀ. ਉਤਰ ਵਲ ਸਥਿਤ ਇਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਭਾਈ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ
ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ
ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 1948 ਵਿੱਚ ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਦੇ 13ਵੇਂ ਆਗੂ ਗਿਆਨੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਉਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਸੀ।
ਬੰਬੇਲੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਭਾਈ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ
ਸਿੱਖਿਆ
ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਨੇ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਐੱਮ.ਏ. ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਪੀ.ਐੱਚ.ਡੀ. ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।
ਏ.ਆਈ.ਐਸ.ਐਸ.ਐਫ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰੋ
ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 2 ਜੁਲਾਈ, 1978 ਨੂੰ ਟੈਗੋਰ ਥੀਏਟਰ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਹੋਈ ਏ.ਆਈ.ਐਸ.ਐਸ.ਐਫ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ AISSF ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
1978 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਸਿੱਖ ਕਤਲੇਆਮ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ਼ਹੀਦ ਗੰਜ ਦੀ ਉਸਾਰੀ
thumb| ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ਼ਹੀਦ ਗੰਜ ਸਾਹਿਬ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸੰਤ ਨਿਰੰਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ਼ਹੀਦ ਗੰਜ, ਬੀ-ਬਲਾਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਨਿਰੰਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ 13 ਸਿੱਖ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸੰਸਥਾ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਈ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਏਆਈਐਸਐਸਐਫ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਵੇਚਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਏ.ਆਈ.ਐਸ.ਐਸ.ਐਫ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਕੰਧ ਬਣਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਜਬਰਦਸਤੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰ ਸਕਣ। ਸਿੱਖ ਨੌਜਵਾਨ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਕੰਧ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਉਣਗੇ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਪੁਲਿਸ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਨੂੰ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਏ.ਆਈ.ਐਸ.ਐਸ.ਐਫ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਖੜੋਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਹ ਸਾਈਟ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦੇਣਗੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ਹੀਦ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰਨਗੇ। ਅਖ਼ੀਰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਮੰਨ ਲਈਆਂ ਅਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਉਥੇ ਹੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ
1979 ਦੀਆਂ ਜਨਰਲ ਹਾਊਸ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ (ਐਸ.ਜੀ.ਪੀ.ਸੀ.) ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, 13 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ, ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਜੀਵਨ ਉਮਰਮੰਗਲ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜਿਆ ਅਤੇ ਹਾਰ ਗਿਆ। ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਦਲ ਖਾਲਸਾ ਅਤੇ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਗਰੁੱਪ (ਜਿਸ ਨੇ 40 ਦੇ ਕਰੀਬ ਉਮੀਦਵਾਰ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ ਸਨ) ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਚੋਣ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਬਿਆਸ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਲ ਖਾਲਸਾ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਕੁਝ ਤੱਤਾਂ ਨੇ ਦਲ ਖਾਲਸਾ ਅਤੇ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਅਤੇ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਅਕਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਸਕਣ।
ਹੜਤਾਲਾਂ ਅਤੇ ਅੰਦੋਲਨ
ਏ.ਆਈ.ਐਸ.ਐਸ.ਐਫ ਨੇ 25 ਅਕਤੂਬਰ, 1980 ਨੂੰ ਹੜਤਾਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 14 ਨਵੰਬਰ, 1980 ਨੂੰ ਉੱਚ ਬੱਸ ਕਿਰਾਏ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਮੁੱਦਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ, ਜਲੰਧਰ, ਪਟਿਆਲਾ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਦੇ ਚੱਲਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਹੜਤਾਲ ਕੀਤੀ।. ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ-ਪੁਲਿਸ ਝੜਪਾਂ ਹੋਈਆਂ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਦਸੂਹਾ ਅਤੇ ਝਬਾਲ ਵਿਖੇ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕਰਨੀ ਪਈ। 14 ਨਵੰਬਰ, 1980 ਨੂੰ ਏ.ਆਈ.ਐੱਸ.ਐੱਸ.ਐੱਫ. ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਬੱਸ ਕਿਰਾਏ ਦੇ ਵਾਧੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੜਤਾਲ ਦੌਰਾਨ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜਾਈ ਜਾਮ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਇਲਾਕਾ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਸਹਿਯੋਗ ਦਿੱਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਬੱਸ ਕਿਰਾਏ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। ਕੁਝ ਥਾਣਿਆਂ 'ਤੇ ਹਮਲੇ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਹਨ।
ਏ.ਆਈ.ਐਸ.ਐਸ.ਐਫ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਕਈ ਅੰਦੋਲਨ, ਹੜਤਾਲਾਂ, ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਦੰਗੇ ਕੀਤੇ। ਬੱਸ ਕਿਰਾਇਆ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਏ.ਆਈ.ਐਸ.ਐਸ.ਐਫ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਕਈ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਕੀਤੇ। ਦਸੰਬਰ 1980 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਘੇਰਾ ਪਾਉਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਫਤਰਾਂ ਜਾਂ ਰਿਹਾਇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਾਲਾਬੰਦ ਕਰਨ ਸਮੇਤ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਦੋਲਨ। ਜਿੰਮੇਵਾਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਕੇ ਤਸ਼ੱਦਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਲਈ ਹੋਰ ਵੀ ਅੰਦੋਲਨ ਛੇੜਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਦਾ ਇੰਨਾ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਵਿਰੋਧ ਹੋਇਆ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਹਨਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਰਿਹਾਅ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਏ.ਆਈ.ਐੱਸ.ਐੱਸ.ਐੱਫ. ਦੀ ਸਫਲਤਾ, ਜਿਸਦੀ ਇਸ ਵਾਰ 300,000 ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਸੀ, ਨੇ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਸੂਬਾ ਸਕੱਤਰੇਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਨਵਰੀ 1981 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਏ.ਆਈ.ਐਸ.ਐਸ.ਐਫ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਲੰਟੀਅਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਅੱਥਰੂ ਗੈਸ ਦੇ ਗੋਲੇ ਛੱਡੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਲਾਠੀਚਾਰਜ ਵੀ ਕੀਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਏ.ਆਈ.ਐਸ.ਐਸ.ਐਫ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਰਿਹਾ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਵਾਰਤਾਲਾਪ
ਤੰਬਾਕੂ ਵਿਰੋਧੀ ਮਾਰਚ
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਤੰਬਾਕੂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੇ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੇ ਸਿੱਖ ਮਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਵੀ ਰਾਹ ਪੱਧਰਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਮਈ 1981 ਵਿੱਚ ਏ.ਆਈ.ਐਸ.ਐਸ.ਐਫ ਨੇ ਦਲ ਖਾਲਸਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਤੰਬਾਕੂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਬਿੱਲ ਪਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਤੰਬਾਕੂ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਮਨਾਹੀ ਹੈ, ਇਹ ਬਿੱਲ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵੱਲੋਂ 1977 ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ 400 ਸਾਲਾ ਸਥਾਪਨਾ ਦਿਵਸ ਮੌਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਏ.ਆਈ.ਐਸ.ਐਸ.ਐਫ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ 30 ਮਾਰਚ ਤੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਤੰਬਾਕੂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਅਲਟੀਮੇਟਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਅੰਦੋਲਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਜਾਪਦੀ ਸੀ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਜਿਹੀ ਪਾਬੰਦੀ ਨੂੰ ਪਾਸ ਕਰਨਾ ਗੈਰ-ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਏ.ਆਈ.ਐਸ.ਐਸ.ਐਫ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤੰਬਾਕੂ ਵੇਚਣ ਤੋਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਰੋਕਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਹਰਚੰਦ ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਨੇ ਵੀ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕੀਤਾ।
ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦਾ ਤੰਬਾਕੂ ਵਿਰੋਧੀ ਮਾਰਚ
29 ਮਈ, 1981 ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੇ ਤੰਬਾਕੂ ਦੀ ਮੰਗ ਲਈ AISSF ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸਿਗਰਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਡੰਡੇ ਲੈ ਕੇ ਗਏ, ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਕੁੱਟਮਾਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਭੜਕਾਊ ਨਾਅਰੇ ਲਗਾਏ।
ਨਤੀਜਾ
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਦਰਜਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਹਾਲਾਂਕਿ 27 ਫਰਵਰੀ, 1983 ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਦੁਰਗਿਆਣਾ ਮੰਦਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੀਟ, ਸ਼ਰਾਬ ਅਤੇ ਤੰਬਾਕੂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕਾਨੂੰਨ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਸੀ। 10 ਸਤੰਬਰ, 2016 ਨੂੰ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨੇਤਾ ਅਰਵਿੰਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ 'ਪਵਿੱਤਰ-ਸ਼ਹਿਰ' ਦਾ ਦਰਜਾ ਦੇਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਰਾਬ, ਤੰਬਾਕੂ, ਸਿਗਰਟ ਅਤੇ ਮੀਟ 'ਤੇ ਪੂਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਇਸ ਸਮੇਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਜ਼ੋਰਾਂ 'ਤੇ ਹੈ।
ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ
19 ਜੁਲਾਈ, 1982 ਨੂੰ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਰਕਰਾਂ ਦੇ ਕੇਸ ਦੀ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਅਪੀਲ ਕਰਨ ਲਈ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੇਨਾ ਰੈਡੀ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗਵਰਨਰ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ 'ਤੇ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵਿਤ ਸਬੰਧ ਸਨ। ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਆਗੂ।
ਸਕਰੂਲੀ
ਸਕਰੂਲੀ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਭਾਈ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ
ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ
ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਭਾਈ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਦੀ ਤੁਰੰਤ ਰਿਹਾਈ ਲਈ 19 ਜੁਲਾਈ 1982 ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੋਰਚਾ (ਐਜੀਸ਼ਨ) ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਸਮਰਥਨ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲੀ ਦਲ, ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ, ਅਤੇ ਮਾਝੇ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਆਗੂ ਹਰਚਰਨ ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੋਰਚਾ ਵੀ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਅਤੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ 45 ਮੂਲ ਮੰਗਾਂ ਲਈ ਹੋਵੇਗਾ। ਭਾਈ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਲਈ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮੋਰਚੇ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ 'ਤੇ, ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਆਪਣਾ ਅੰਦੋਲਨ ਬੰਦ ਕਰਨ ਅਤੇ 4 ਅਗਸਤ, 1982 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਧਰਮ ਯੁੱਧ ਮੋਰਚੇ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸਕਰੂਲੀ
ਭੂਗੋਲ
ਵਿਥਕਾਰ 31.3271903 ਅਤੇ ਲੰਬਕਾਰ 76.0225084 ਸਕਰੂਲੀ ਦੇ ਭੂ-ਕੋਆਰਡੀਨੇਟ ਹਨ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸਕਰੂਲੀ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 96.6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਭਾਈ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ
ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ
ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 1983 ਦੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾਅ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਵਿਖੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਮਾਲਾ ਦੇ ਸਰੋਪਾ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸਕਰੂਲੀ
ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ
ਸਕਰੂਲੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਮਹਿੰਗਰਵਾਲ ਦੁਆਬਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਲਗਭਗ 6.5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ।
ਭਾਈ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1">
ਸਕਰੂਲੀ
ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
ਸਕਰੂਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 25ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਖੁਸ਼ਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਦ
ਖੁਸ਼ਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਦ (ਉਰਦੂ: خوشبیر سنگھ شاد) (ਹਿੰਦੀ: ਖੁਸ਼ਬੀਰ ਸਿੰਘ 'ਸ਼ਾਦ') ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰ (ਕਵੀ) ਹੈ। ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਗਜਲ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹਨ।  ਉਹ ਕ੍ਰਾਈਸ਼ਟ ਚਰਚ ਕਾਲਜ, ਸਿਟੀ ਮੋਂਟੇਸਰੀ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕੇਕੇਵੀ ਲਖਨਊ ਦਾ ਪੂਰਵ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੈ।
ਕਵਿਤਾ
ਆਪਣੇ 'ਉਸਤਾਦ' ਵਲੀ ਆਸੀ ਦੇ ਸੁਝਾਅ ਤੇ ਅਮਲ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ (ਜਾਨੇ ਕਬ ਯੇਹ ਮੌਸਮ ਬਦਲੇ) ਦੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ ਦੇ ਲਾਗੇ ਚਾਗੇ ਉਰਦੂ ਲਿਪੀ ਸਿੱਖ ਲਈ। ਸ਼ਾਦ ਨੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਮਹੇਸ਼ ਭੱਟ ਦੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ਧੋਖਾ ਦਾ ਟਾਈਟਲ ਗੀਤ ਵੀ  ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਜਸ਼ਨ-ਏ-ਬਹਾਰ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੋਸਤੀ ਮੁਸ਼ਾਇਰਾ (ਰਿਆਂ), ਡੱਲਾਸ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਮੁਸ਼ਾਇਰੇ, 7 ਵੀਂ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਉਰਦੂ ਕਾਨਫਰੰਸ (ਕਰਾਚੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ), ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਉਰਦੂ ਮੁਸ਼ਾਇਰਾ (ਅਬੂ ਧਾਬੀ) ਵਰਗੇ ਅਨੇਕ  ਮੁਸ਼ਾਇਰਿਆਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਰਿਹਾ  ਹੈ।
ਅਵਾਰਡ
ਯਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਅਵਾਰਡ (2014)
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1"> ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਰਦੂ ਕਵੀ
ਪ੍ਰਮਿਲਾ ਨੇਸਰਗੀ
ਪ੍ਰਮਿਲਾ ਨੇਸਰਗੀ (ਜਨਮ 25 ਮਾਰਚ 1938) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਵਕੀਲ, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਕਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੈ। ਪ੍ਰਮਿਲਾ ਨੇਸਰਗੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਜ਼ੇਦਾਰ ਵਕੀਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੈ। ਉਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਕੰਨੜ ਅਨੁਵਾਦ ਲਈ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਪਿਛਲੇ 50 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਕਰਨਾਟਕ ਬਾਰ ਕੌਂਸਲ ਲਈ ਚੁਣੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਹਾਈ-ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਤੱਕ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਸਖਤ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਹੈ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਪ੍ਰਮਿਲਾ ਨੇਸਰਗੀ ਦਾ ਜਨਮ 25 ਮਾਰਚ 1938 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਮੈਸੂਰ, ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਸਵੈ-ਬਣਾਇਆ ਆਦਮੀ ਸੀ। ਉਹ ਹੁਣ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੈ। ਪ੍ਰਮਿਲਾ ਨੇਸਰਗੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਖਸ ਹੈ ਜੋ ਕਾਲਜ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਸਾਲ 1958 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ (ਬੀ.ਐਸ.ਸੀ.), ਸਾਲ 1960 ਵਿੱਚ ਐਲਐਲਬੀ ( ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਲਾਅਜ਼ ) ਦੀ ਡਿਗਰੀ, ਅਤੇ 1963 ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਐਮ.ਐਲ.
ਕਰੀਅਰ
ਪ੍ਰਮਿਲਾ ਨੇਸਰਗੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ (ਐੱਮ.ਐੱਲ.) ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਦੇ ਲੈਕਚਰਾਰ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਰਿੱਟ ਦਾਇਰ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਅੰਡਰ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ (LLB) ਸੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕਲਾਸਾਂ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਕਈ ਸਨਸਨੀਖੇਜ਼ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਕੇਸ ਲੜਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਨਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਦਹਾਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਕੀਲ ਦਾ ਪੇਸ਼ਾ ਮਰਦ ਪੇਸ਼ਾ ਸੀ; ਉਸਨੇ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਇੱਕ ਚੁਣੌਤੀ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਕੀਲ ਬਣਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਰਹੀ। ਉਸਨੇ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਲੜੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਦਕਿਸਮਤਾਂ ਨੂੰ ਨਿਆਂ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ, ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਲੜਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਜਨਤਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੀ ਇਮਾਨਦਾਰੀ 'ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਮਿਲਾ ਨੇਸਰਗੀ ਨੇ ਸਾਲ 1978 ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਾਲ 1978-1983 ਦੌਰਾਨ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਤੋਂ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਸੈਨੇਟ ਮੈਂਬਰ (ਵਿਧਾਇਕ) ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਚਮਰਾਜਪੇਟ ਹਲਕੇ, ਬੰਗਲੌਰ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜੀ ਅਤੇ ਜਿੱਤੀ।
ਨੇਸਰਗੀ ਨੇ ਕਰਨਾਟਕ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਮੁੱਦਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ, ਮਕਾਨ ਅਤੇ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ, ਕੰਮ 'ਤੇ ਜਿਨਸੀ ਹਿੰਸਾ, ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਕੈਦੀਆਂ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸੌਂਪਿਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੈਰ-ਸੰਗਠਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਈ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਅਪਮਾਨਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕਰਨ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਵੀ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਕ੍ਰਿਮੀਨਲ ਪ੍ਰੋਸੀਜਰ ਕਾਨੂੰਨ, ਸਬੂਤ ਐਕਟ, ਸਾਈਬਰ ਐਕਟ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਐਕਟ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਸਿੱਖਿਆ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ, ਉਸਨੇ ਸੁਝਾਅ ਅਤੇ ਨੀਤੀਆਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਤਕਨੀਕੀ ਸਿੱਖਿਆ (ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ), ਮੈਡੀਕਲ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਆਮ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਸਿੱਖਿਆ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਸਬੰਧਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਹਨ। ਵਿਧਾਇਕ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਮਰਾਗਨੀ ਸਵਾ ਉਦਯੋਗ ਟਰੱਸਟ ਦੀ ਮੁਖੀ ਹੈ; ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁਨਰ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਣਾ ਹੈ। ਨੇਸਰਗੀ ਦਾ ਸਾਹਿਤਕ ਖੇਤਰ - ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕਰਨਾਟਕ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸਾਹਿਤਕ ਹਸਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਕਾਰਕੁਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਕਾਰਜ ਕਰਤਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1938
ਬਲੂ ਵ੍ਹੇਲ (ਖੇਡ)
ਬਲੂ ਵ੍ਹੇਲ ਇੱਕ ਸ਼ੋਸ਼ਲ ਨੈਟਵਰਕ ਗੇਮ ਹੈ। ਬਲੂ ਵ੍ਹੇਲ ਉਹ ਖੇਡ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਹਰ ਵਰਗ ਦੇ ਸਕੂਲੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਮੀਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗ਼ਰੀਬ, ਹਰ ਬੱਚਾ ਇਸ ਖੇਡ ਦੀਆਂ ਬਾਰੀਕੀਆਂ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੀ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਜਾਨ ਦਾ ਖਤਰਾ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਆਨਲਾਈਨ ਗੇਮ 'ਬਲੂ ਵ੍ਹੇਲ' ਗੇਮ ਦੇ ਚੁੰਗਲ 'ਚ ਬਹੁਤ ਬੱਚ ਫਸ ਗਏ ਹਨ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਡ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਰੂਸ 'ਚ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਡ ਨੂੰ ਬਲੂ ਵ੍ਹੇਲ ਚੈਲਜ਼ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਡ 'ਚ ਬਹੁਤ ਲੜੀਵਾਰ ਕੰਮ ਜਾਂ ਚੈਲਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਸਮਾਂ 50 ਦਿਨ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਡ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਚੈਲਜ਼ ਖੁਦਕਸ਼ੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਡ ਮਈ, 2016 ਵਿੱਚ ਰੁਸ ਦੇ ਇੱਕ ਅਖਵਾਰ 'ਚ ਛਪਣ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ।
ਮੌਤਾਂ
ਬਲੂ ਵ੍ਹੇਲ ਚੈਲੰਜ ਹੀ ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਗਭਰੇਟਾਂ ਦੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਅਜੇ ਆਜ਼ਾਦਾਨਾ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਬਹੁਤੀਆਂ ਮੌਤਾਂ, ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਲੂ ਵ੍ਹੇਲ ਚੈਲੰਜ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਕਰਕੇ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬੱਚੇ ਬਲੂ ਵ੍ਹੇਲ ਖੇਡਣ ਦੇ ਆਦੀ ਸਨ। ਪਰ ਇਸ ਤੱਥ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਸਾਰਿਆ ਜਾਂ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਸਾਡੇ ਮੁਲਕ ਸਮੇਤ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੱਚੇ ਅਣਿਆਈ ਮੌਤ ਮਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਰੂਸ ਤੇ ਚੀਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਅਰਜਨਟੀਨਾ, ਬੁਲਗਾਰੀਆ, ਇਟਲੀ ਤੇ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ 73 ਸਾਲਾ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਬਲੂ ਵ੍ਹੇਲ ਖੇਡ ਸਬੰਧਿ ਪਟੀਸ਼ਨ 'ਤੇ ਸੁਣਵਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਅਟਾਰਨੀ ਜਨਰਲ ਕੇ. ਵੇਣੂਗੋਪਾਲ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਮੈਂਬਰੀ ਬੈਂਚ ਨੇ ਐਡਵੋਕੇਟ ਐਨ.ਐੱਸ. ਪੋਨੀਆ ਦੀ ਪਟੀਸ਼ਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰ ਨੂੰ ਨੋਟਿਸ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕੇਂਦਰ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨੋਟਿਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਟਰਨੈਟ ਖੇਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖ਼ਤਰਨਾਖ ਖੇਡਾਂ
ਨਾਦੀਆ ਬੋਲੈਂਜਰ
ਜੂਲਿਅਟ ਨਾਦੀਆ ਬੋਲੈਂਜਰ (16 ਸਤੰਬਰ 1887 – 22 ਅਕਤੂਬਰ 1979) ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਕੰਡਕਟਰ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ। ਉਹ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੰਪੋਜ਼ਰਾਂ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਇੱਕ ਪਿਆਨੋ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਆਰਗੈਨਿਸਟ ਵਜੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੀਕੀਆਂ ਤੋਂ ਨੂੰ ਵਾਕਿਫ ਕਰਾਇਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਸਿਆਣਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਹ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਪੈਰਿਸ ਸੰਗੀਤ ਵਿਦਿਆਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਜੋਂ ਜਲਦੀ ਸਨਮਾਨ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਪਰ, ਉਸਨੇ ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸੰਗੀਤ ਲਿਖਣਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣ ਗਈ। ਇਸ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਜਵਾਨ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ, ਕਈ ਪੀੜੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। ਨਾਦੀਆ ਦੇ ਸ਼ਗਿਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਓਨਾਰਡ ਬਰਨਸਟਾਇਨ, ਆਰੋਨ ਕਾਪਲੈਂਡ, ਕਵਿੰਸੀ ਜੋਂਸ, ਏਸਟਰ ਪਿਆਜਜੋਲਾ, ਫਿਲਿਪ ਗਲਾਸ, ਜਾਨ ਇਲਿਅਟ ਗਾਰਡੀਨਰ ਵਰਗੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਨਾਦੀਆ ਨੇ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਬਰਤਾਨੀਆ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੰਗੀਤ ਵਿਦਿਆਲਿਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜੂਲਿਅਟ ਸਕੂਲ, ਯਹੂਦੀ ਮੋਇਨੋਹਿਨ ਸਕੂਲ, ਰਾਇਲ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਮਿਊਜਿਕ ਅਤੇ ਰਾਇਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਮਿਊਜਿਕ ਵਰਗੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ, ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਅਧਿਆਪਨ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਧਾਰ ਉਸ ਦੇ ਪਰਵਾਰ ਦਾ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚਲਾ ਫਲੈਟ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ 92 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਸੱਤ ਦਹਾਕੇ ਸੰਗੀਤ ਸਿਖਾਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।
ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਰਕੇਸਟ੍ਰਾ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬੀਬੀਸੀ ਸਿੰਫਨੀ, ਬੋਸਟਨ ਸਿੰਫਨੀ, ਹਾਲੇ ਆਰਕੇਸਟਰਾ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਫਿਲਹਾਰਮੋਨਿਕ ਵਰਗੇ ਮਿਊਜਿਕ ਕਾਂਸਰਟ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਕੋਪਲੈਂਡ ਅਤੇ ਸਟਰਾਵਿੰਸਕੀ ਦੁਆਰਾ ਕੰਮਾਂ ਸਹਿਤ, ਕਈ ਸੰਸਾਰ ਪ੍ਰੀਮਿਅਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ।
ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਅਰਨੇਸਟ ਬਾਬੋਲੈਂਜਰ ਨੇ ਪੈਰਿਸ ਕਨਜ਼ਰਵੇਟਾਇਰ ਵਿਖੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ 1835 ਵਿੱਚ 20 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ 'ਚ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋੰਪੋਜਿਸ਼ਨ ਲਈ "ਪ੍ਰਿੰਸ ਡੀ ਰੋਮ" ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਨਾਟਕਾਂ ਲਈ ਕਾਮਿਕ ਓਪੇਰਾ ਅਤੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਸੰਗੀਤ ਲਿਖਿਆ, ਪਰੰਤੂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਆਪਕ ਆਪਣੇ ਕੋਰਲ ਸੰਗੀਤ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕੋਰਲ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਅਤੇ ਕੋਰਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀਆਂ ਸਭਾਵਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਵਿਸੇਸਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਰੱਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 1872 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਪੈਰਿਸ ਕਨਜ਼ਰਵੇਟਾਇਰ 'ਚ ਗਾਇਕੀ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਰਾਇਸਾ ਨੇ 1873 ਵਿੱਚ ਹੋਮ ਟਿਊਟਰ (ਜਾਂ ਗਵਰਨੈਂਸ) ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ। ਅਰਨੈਸਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਦੀ ਅਤੇ ਰਾਇਸਾ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ 1873 ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਵਿਖੇ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਮਗਰ ਪੈਰਿਸ ਆ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ 1876 ਵਿੱਚ ਕੰਜ਼ਰਸੈਟੋਅਰ 'ਚ ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਲਾਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ 1877 'ਚ ਰੂਸ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਅਰਨੇਸਟ ਅਤੇ ਰਾਇਸਾ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ, ਅਰਨੇਸਟਾਈਨ ਮੀਨਾ ਜੂਲੀਅਟ, ਸੀ ਜੋ ਨਾਦੀਆ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ 72ਵੇਂ ਜਨਮਦਿਨ 'ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਨਵ ਜਨਮੇ ਸ਼ਿਸ਼ੂ ਵਜੋਂ ਮਰ ਗਈ ਸੀ।
ਉਸ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਸੰਗੀਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਰਗਰਮ ਸਨ। ਨਾਦੀਆ ਸੰਗੀਤ ਸੁਣ ਕੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਓਹਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਗਾਉਣਾ ਰੁਕ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ। 1892 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਨਾਦੀਆ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਹੋਈ, ਰਾਇਸਾ ਦੁਬਾਰਾ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋ ਗਈ। ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ, ਨਾਦੀਆ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰਤੀ ਹੁੰਗਾਰਾ ਬਹੁਤ ਬਦਲ ਗਿਆ। "ਇਕ ਦਿਨ ਮੈਨੂੰ ਅੱਗ ਦੀ ਘੰਟੀ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਚੀਕਣ ਅਤੇ ਲੁਕਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਮੈਂ ਪਿਆਨੋ ਵੱਲ ਭੱਜੀ ਅਤੇ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਮੇਰੇ ਮਾਪੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ।" ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬੋਲੈਂਜਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਬਕ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਮੈਰੀ – ਜੂਲੀਅਟ ਓਲਗਾ ਸੀ ਪਰ ਲਿਲੀ ਬੋਲੈਂਜਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਦਾ ਜਨਮ 1893 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਨਾਦੀਆ ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਅਰਨੈਸਟ ਨਾਦੀਆ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਵਾਪਿਸ ਲਿਆਇਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਤੇ ਲੀਲੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਵਾਅਦਾ ਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਨਵੇਂ ਬੱਚੇ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ।
ਸੰਨ 1896 ਵਿੱਚ, ਨੌਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਨਦੀਆ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਾਇਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੇ ਫੌਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਉਥੇ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ 1897 ਦੇ ਸਲਫੇਜ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਤੀਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਆਈ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1898 'ਚ ਪਹਿਲਾ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਸਖਤ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਲੂਈਸ ਵੀਰਨੇ ਅਤੇ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰੇ ਗਿਲਮੈਂਟ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਬਕ ਲਿਆ। ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਬਣਨ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਹਿਦਾਇਤ ਵੀ ਮਿਲੀ ਅਤੇ 4 ਮਈ 1899 ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ। ਕੈਥੋਲਿਕ ਧਰਮ ਉਸ ਦੀ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਉਸ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਰਿਹਾ।
1900 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਰਨੇਸਟ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਪੈਸਾ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣ ਗਿਆ। ਰਾਇਸਾ ਦੀ ਅਸਾਧਾਰਣ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਅਰਨੇਸਟ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਰਾਇਲਟੀ ਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੀਉਣ ਲਈ ਨਾਕਾਫੀ ਸੀ। ਨਾਦੀਆ ਕਨਜ਼ਰਵੇਟਾਇਰ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕਾ ਬਣਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਦੀ ਰਹੀ।
1904 ਦੀ ਪਤਝੜ ਵਿੱਚ, ਨਾਦੀਆ ਨੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਤੋਂ, 36 ਕਪਤਾਨ ਬੱਲੂ ਤੋਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਉਥੇ ਰੱਖੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਬਕਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬੋਲੈਂਗਰ ਨੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਸਮੂਹ ਦੀ ਕਲਾਸ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਤੇ ਦੇਖਣ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਇਹ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਇਸ ਕਲਾਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ "ਘਰ ਤੇ, ਸੈਲੂਨ ਸਨ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਬੋਲੈਂਸਰ ਦੇ ਹੋਰ ਦੋਸਤਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਗੋਰ ਸਟ੍ਰਾਵਿਨਸਕੀ, ਪਾਲ ਵਲੈਰੀ, ਫੌਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕਲਾ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਬਣ ਸਕਦੇ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ
ਸਿਰਪੁਰ ਝੀਲ
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
thumb ਸਿਰਪੁਰ ਝੀਲ ਇੰਦੌਰ ਵਿੱਚ ਇੰਦੌਰ-ਧਾਰ ਰੋਡ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਝੀਲ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰ ਦਾ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰਫਲ 800 ਏਕੜ (ਲਗਭਗ 3.6 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਇੰਦੌਰ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। 07-01-2022 ਨੂੰ ਰਾਮਸਰ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਤਹਿਤ ਵੈੱਟਲੈਂਡ ਨੂੰ ਰਾਮਸਰ ਸਾਈਟ ਵਜੋਂ ਮਨੋਨੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਝੀਲ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਏਵੀਅਨ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਘਰ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰੱਡੀ ਸ਼ੈਲਡਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਮੰਗੋਲੀਆ ਅਤੇ ਸਾਇਬੇਰੀਆ ਤੋਂ ਸਰਪੁਰ ਵਿਖੇ ਸਰਦੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਿਤਾਬ, ਸਿਰਪੁਰ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 130 ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਸਿਰਪੁਰ ਝੀਲ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੰਦੌਰ ਰਾਜ ਦੇ ਹੋਲਕਰਾਂ ਨੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਘਰਾਣਿਆਂ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਝੀਲ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਉੱਗਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ । ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜਨਾ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨਾ, ਪਸ਼ੂ ਚਰਾਉਣਾ, ਕੂੜਾ ਡੰਪ ਕਰਨਾ, ਆਦਿ ਨੇ ਝੀਲ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਝੀਲ ਨੂੰ ਬਰਡਲਾਈਫ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਨੇ 2015 ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ 19 ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੰਛੀ ਖੇਤਰਾਂ (IBAs) ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਇੰਦੌਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇਕ ਹੋਰ ਆਈ.ਬੀ.ਏ. ਯਸ਼ਵੰਤ ਸਾਗਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਗਸਤ, 2022 ਵਿਚ ਰਾਮਸਰ ਸਾਈਟ ਵੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ
ਕੈਥੇਰੀਨਾ ਲਾਇਸ਼ੋਲਮ
ਕੈਥੇਰੀਨਾ ਲਾਇਸ਼ੋਲਮ (1744 - 9 ਦਸੰਬਰ 1815), ਇੱਕ ਨਾਰਵੇਈ ਜਹਾਜ਼-ਮਾਲਕ ਸੀ।
ਐਡ ਬੇਅਰਡ
ਫਿਲਿਪ ਐਡਵਰਡ "ਐਡ" ਬੇਅਰਡ (ਜਨਮ 17ਮਈ, 1958) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਮਲਾਹ ਹੈ। ਉਹ 1995 ਅਮਰੀਕਾ ਕੱਪ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦਾ ਕੋਚ ਸੀ ਅਤੇ 2007 ਅਮਰੀਕਾ ਕੱਪ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਅਲਿੰਗੀ ਸਿੰਡੀਕੇਟ ਲਈ ਹੈਲਮਮੈਨ ਸੀ।
ਕੈਥੇਰੀਨਾ ਲਾਇਸ਼ੋਲਮ
ਕੈਥੇਰੀਨਾ ਮਇਨਕੇ ਲਾਇਸ਼ੋਲਮ ਦਾ ਜਨਮ ਸੋਰ-ਤ੍ਰੋਂਦੇਲਗ, ਨਾਰਵੇ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰੋਂਧਇਮ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਵਪਾਰੀ ਅਤੇ ਦਫਤਰ ਧਾਰਕ ਹਿਲਮਰ ਮਇਨਕੇ (1710-71) ਅਤੇ ਕੈਥੇਰੀਨਾ ਮੋਲਮਨ (1720-48) ਦੀ ਧੀ ਸੀ। 1763 ਵਿੱਚ, ਇਸਨੇ ਵਪਾਰੀ ਬ੍ਰੌਡਰ ਬ੍ਰੌਡਰਸਨ ਲਾਇਸ਼ੋਲਮ (1734-1772) ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ, ਉਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਾ ਤ੍ਰੋਂਦੇਲਗ ਦਾ ਇੱਕ ਸਫਲ ਵਪਾਰੀ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਪਤੀ ਦੋਨੋਂ ਫਲੇਂਸਬਰਗ, ਦੱਖਣੀ ਸ਼ਲੇਸਵਿਗ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
ਐਡ ਬੇਅਰਡ
ਫਲੋਰੀਡਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋ ਕੇ, ਬੇਅਰਡ ਨੇ ਹੋਰ ਡੰਗੀਆਂ 'ਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜੂਨੀਅਰ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਆਪਟੀਮਿਸਟ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ ਦੌੜ ਲਗਾਈ। ਉਸਨੇ 1980 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਲੇਜ਼ਰ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਅਤੇ 1983 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਜੇ/24 ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ।
ਕੈਥੇਰੀਨਾ ਲਾਇਸ਼ੋਲਮ
ਉਸਨੇ ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਦੌਲਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਲੋਕਨੇਨ ਅਤੇ ਰੋਰੋਸ ਵਿਖੇ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਸਹਿ-ਮਾਲਕ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਵੈਸਟ ਇੰਡੀਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਅਤੇ ਤੰਬਾਕੂ ਫੈਕਟਰੀ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਉਪਰੰਤ, ਕੈਥਿਰੀਨਾ ਨੇ ਵਿਰਾਸਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 1772 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਹੰਸ ਕੇਲ ਨੁਤਟਸਨ ਨਾਲ ਭਾਈਵਾਲੀ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਹਿੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਪਾਇਆ, ਜੋ ਉੱਤਰੀ ਫ੍ਰੀਜ਼ਿਆ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰੈਡਸਟੇਡ ਤੋਂ ਟ੍ਰੋਂਡਹੇਮ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ।
ਐਡ ਬੇਅਰਡ
ਕੋਚਿੰਗ ਕੈਰੀਅਰ
ਬੇਅਰਡ 1995 ਦੇ ਅਮਰੀਕਾ ਕੱਪ ਲਈ ਟੀਮ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਕੋਚ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕੱਪ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਸਿੰਡੀਕੇਟ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ, ਉਸਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਮੈਚ ਰੇਸਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਯੂਐਸ ਦਾ ਸਾਲ ਦਾ ਯਾਚਸਮੈਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।
ਕੈਥੇਰੀਨਾ ਲਾਇਸ਼ੋਲਮ
ਇਸਨੇ ਤ੍ਰੋਂਦੇਲਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਇਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸ਼ਿਪ ਕੰਪਨੀ, 1772-1779 ਤੋਂ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸਦਾ  ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਫਰੁ ਅਗੇਨਤੀਨਦੇ ਲਾਇਸ਼ੋਲਮ ਅਤੇ ਕੋ. (Fru Agentinde Lysholm & Co.) ਰਖਿਆ। 1779 ਤੱਕ, ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸ਼ਿਪਯਾਰਡ ਦੇ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਅਤੇ ਮਾਲਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਕੰਪਨੀ ਤੋਂ ਖੁਦ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਖਿੱਚ ਲਿਆ ਅਤੇ ਨੁਡਟਸਨ ਇਕੱਲੇ ਮਾਲਕ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੋਜੀ ਔਰਤਾਂ
ਐਡ ਬੇਅਰਡ
ਕੋਚਿੰਗ ਕੈਰੀਅਰ
1999 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕੱਪ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਲੂਈ ਵਿਟਨ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਯੰਗ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਸਿੰਡੀਕੇਟ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਉਦੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਹੋ ਗਈ ਜਦੋਂ ਇਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਯਾਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਜਾਪਾਨੀ ਟੀਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਡੁੱਬ ਗਈ।
ਰੇਸਿੰਗ ਹਾਈਲਾਈਟਸ
ਬੇਅਰਡ ਨੇ 1997-98 (ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਕਵਾਰਨਰ ਲਈ) ਅਤੇ 2001-02 (ਡਜੂਸ ਡ੍ਰੈਗਨਜ਼ ਲਈ) ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀਆਂ ਰਾਊਂਡ ਰੇਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਓਪਨ ਵਾਟਰ ਰੇਸਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉੱਦਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਆਫਸ਼ੋਰ ਰੇਸਿੰਗ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਬੇਅਰਡ ਮੈਕਸੀ ਯਾਟ, ਨਿਕੋਰੇਟ II 'ਤੇ ਸਵਾਰ, 2000 ਵਿੱਚ ਸਿਡਨੀ ਤੋਂ ਹੋਬਾਰਟ ਰੇਸ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ, ਜੇਤੂ ਟੀਮ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।
2007 ਦੇ ਅਮਰੀਕਾ ਕੱਪ ਲਈ ਅਲਿੰਗੀ ਟੀਮ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਬਕਾ ਟੀਮ, ਟੀਮ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਖਿਲਾਫ 5-2 ਨਾਲ ਸੀਰੀਜ਼ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਸਿੰਡੀਕੇਟ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2007 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸੇਲਿੰਗ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਸਾਲ ਦਾ ਪੁਰਸ਼ ਵਿਸ਼ਵ ਮਲਾਹ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। 5 ਵਿੱਚੋਂ 4 ਈਵੈਂਟਸ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਬੇਅਰਡ ਨੇ 2008 ਵਿੱਚ ਆਈਸ਼ੇਅਰਜ਼ ਐਕਸਟ੍ਰੀਮ-40 ਕੈਟਾਮਰਾਨ ਸਰਕਟ ਉੱਤੇ ਅਲਿੰਗੀ ਦੇ ਐਕਸਟ੍ਰੀਮ 40 ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਟੀਮ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਅਰਨੇਸਟੋ ਬਰਟਾਰੇਲੀ ਨੂੰ ਕੋਚ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਨੇ 2010 ਦੇ ਅਮਰੀਕਾ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕੈਟਾਮਰਾਨ, ਅਲਿੰਗੀ 5 ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ।
2011 ਤੋਂ 2016 ਤੱਕ, ਬੇਅਰਡ ਨੇ ਔਡੀ ਮੇਡਕਪ /52 ਸੁਪਰ ਸੀਰੀਜ਼ ਦੇ ਚਾਰ ਸੀਜ਼ਨ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਟੀਪੀ 52 ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਯੂਐਸ-ਝੰਡੇ ਵਾਲੇ, ਕੁਆਂਟਮ ਰੇਸਿੰਗ TP 52 ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਕੀਤੀ। ਬੇਅਰਡ ਇਸ ਸਮੇਂ TP 52 ਅਤੇ RC 44 ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਕਟਾਂ 'ਤੇ ਦੌੜਦਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਚੈਂਪੀਅਨ ਮੈਚ ਰੇਸਰ ਅਤੇ ਫਲੀਟ ਰੇਸਿੰਗ ਹੈਲਮਸਮੈਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬੇਅਰਡ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਅਤੇ ਓਲੰਪਿਕ ਚੈਂਪੀਅਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੰਨਾ ਟਨੀਕਲਿਫ, ਸੈਲੀ ਬਾਰਕੋ ਅਤੇ ਕੇਵਿਨ ਮਹਾਨੇ ਨੂੰ ਵੀ ਕੋਚ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ-ਯੂ ਦੇ ਟੈਕਟੀਕਲ ਅਤੇ ਸਪੀਡ ਕਲੀਨਿਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਇੰਸਟ੍ਰਕਟਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਹਿਦਾਇਤੀ ਕਿਤਾਬ (ਲੇਜ਼ਰ ਰੇਸਿੰਗ) ਅਤੇ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਣਨੀਤਕ ਕਿਵੇਂ-ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੇਖ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਬੇਅਰਡ ਨੇ ਈਐਸਪੀਐਨ, ਆਊਟਡੋਰ ਲਾਈਫ ਨੈੱਟਵਰਕ, ਵਰਸਸ, ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਨਾਲ ਸੈਲਬੋਟ ਰੇਸਿੰਗ ਬਾਰੇ ਸ਼ੋਅ ਲਈ ਇੱਕ ਮਾਹਰ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਬੇਅਰਡ ਨੂੰ 2016 ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸੇਲਿੰਗ ਹਾਲ ਆਫ਼ ਫੇਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ 2021 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕੱਪ ਹਾਲ ਆਫ਼ ਫੇਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1958 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations
ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸੰਚਾਰਾਤਮਿਕ ਵੰਡ (ਲੋਕ ਕਾਵਿ)
(ੳ ) ਮੌਖਿਕ (ਪ੍ਰਵਚਨ ਮੁੱਖ)
ਲੋਕ ਕਾਵਿ ਦਾ ਇਹ ਰੂਪ ਲਚਕੀਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਸਮੂਹਕ ਹੁੰਗਾਰਾ ਵੀ ਵਰਨ ਨੂੰ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ । ਵਿਅਕਤੀ ਸਮੇਂ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਬਹੁਤ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਵਰਗ ਦਾ ਕਈ ਵਾਰ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਵਚਨ ਸਿਰਜ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇਹਨਾਂ ਕਾਵਿ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜਜਬਿਆ ਦਾ ਖੁੱਲਕੇ ਪ੍ਰਗਟਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਵਿਅਕਤੀ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ' ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ । ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਇਸ ਮਰਜ਼ੀ ਨੂੰ ਲੋਕ ਕਾਵਿ ਦੀ ਇਹ ਵੰਨਗੀ ਆਪਣੇ ਵਿਚ ਸਮੇਂ ਲੈਂਦੀ ਹੈ । ਭਾਵ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖ ਕੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਵੰਨਗੀਆਂ ਵਿਚ ਨਿਖੇੜਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
(1)ਕੋਮਲ ਕਾਵਿ
ਇਸ ਕਾਵਿ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਮਲਵਈ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਟੋਟਾ ਇਸ ਕਾਵਿ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰੂਪ ਹਨ । ਇਹ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਗਿੱਧੇ ਭੰਗੜੇ ਨਾਲ ਰਲਕੇ ਹੋਰ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿਚ ਭਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦੇ ਹਨ । ਬੋਲੀ ਦੋ ਤੁਕੀ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅੱਠ ਤੁਕਾਂ ਦੀ । ਇਸ ਤੋਂ ਲੰਮੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਪ੍ਰਚਲਤ ਨਹੀਂ ਹਨ । ਇਹ ਬੋਲੀਆ ਛੰਦ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚ ਤਾਲ ਦੀ ਖ਼ਾਸ —ਅਹਿਮੀਅਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਗਿੱਧੇ ਵਿਚ ਤਾਲ ਹੱਥਾਂ ਦੀਆਂ ਤਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਭੰਗੜੇ ਵਿਚ ਢਲ ਕੱਟੇ ਅਤੇ ਛਾਪੇ ਨਾਲ । ਬੋਲੀ ਦੀ ਆਪਣੀ ਤੁਕ ਆਪਣੇ ਭਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਗਿੱਧੇ ਦੇ ਕਰਮ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ । ਇਹਨਾਂ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿਤ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ । ਇਹਨਾਂ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿਚ ਹੱਸਦੇ ਦੰਦ, ਫਰਕਦੇ ਬੁੱਲ੍ਹ, ਵੱਜਦੀਆਂ ਅੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਡੁੱਲ੍ਹਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਦੀ ਝਲਕ ਦਿਖਾਈ ਪੈਂਦੀ ਹੈ । ਉਹ ਗਿਲੇ ਸ਼ਿਕਵੇ ਅਤੇ ਅਦਾਵਾ ਵੀ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਵਿਅਕਤ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ । ਜਿਹੜੀਆਂ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਉਪਜ ਹੋਣ।
1.ਇੱਕ ਤੁਕੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ
ਦਿਉਰਾ ਤੈਨੂੰ ਧੁਪ ਲੱਗਦੀ, ਮੱਚਦਾ ਕਾਲਜਾ ਮੇਰਾ
ਪੁਛਦਾ ਦਿਉਰ ਖੜਾ, ਤੇਰਾ ਕੀ ਦੁਖਦਾ ਭਰਜਾਈਏ।
ਮੇਰੀ ਬੱਕਰੀ ਚਾਰ ਲਿਆ ਦਿਉਰਾ ਮੈਂ ਨਾ ਤੇਰਾ ਹੱਕ ਰੱਖਦੀ
ਪਿੰਡ ਲੰਘ ਕੇ ਕੰਘਲੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਦਿਉਰ ਭਾਬੀ ਮੇਲੇ ਨੂੰ ਚਲੇ ।
2.ਚਾਰ ਤੁਕੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ:-
ਨੌਕਰ ਨੂੰ ਨਾ ਦਈਂ ਬਾਬਲਾ, ਹਾਲੀ ਪੁੱਤ ਬਥੇਰੇ,
ਨੌਕਰ ਪੁੱਤ ਤਾਂ ਘਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ ਵਿਚ ਪਰਦੇਸਾ ਡੇਰੇ
ਨੌਕਰ ਨਾਲੋਂ ਐਵੇਂ ਚੰਗੀ ਦਿਨ ਕੱਟ ਲਊ ਘਰ ਤੇਰੇ
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਰਜ ਰਹੀ ਦਈਂ ਨਾ ਬਾਬਲਾ ਫੇਰੇ ।
ਜਾਂ
ਬੁੜੀਏ ਸਮਝਾ ਲੈ ਪੁੱਤ ਆਪਣੇ ਨੂੰ ਗਈ ਰਾਤ ਘਰ ਆਵੇ,
ਘਰ ਦੀ ਨਾਰੀ ਬੁਰਛੇ ਵਰਗੀ, ਨਿੱਤ ਝਿਉਰੀ ਦੇ ਜਾਵੇ,
ਘਰ ਦੀ ਸ਼ੱਕਰ ਬੂਰੇ ਵਰਗੀ ਗੁੜ੍ਹ ਚੋਰੀ ਦਾ ਖਾਵੇ,
3.ਛੇ ਤੁਕੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ
ਛਿੰਦੋ ਮਿੰਦੇ ਉਠ ਗਈਆਂ ਸਹੁਰੀਂ, ਕੀਹਨੂੰ ਹਾਲ ਸੁਣਾਵਾ,
ਬਿਨਾ ਬਸੰਤਰ ਭੁੱਜ ਗਈਆਂ ਹੱਡੀਆਂ, ਚਰਖੇ ਤੰਦ ਨਾ ਪਾਵਾਂ,
ਚਿੱਠੀਆਂ ਬਰੰਗ ਭੇਜਦਾ ਕਿਹੜੀ ਛਾਉਣੀ ਲੁਆ ਲਿਆ ਨਾਮਾ,
ਚੜਦੇ ਛਿਪਦੇ ਸੋਚਾਂ ਸੋਚਦੀ, ਗ਼ਮ ਪੀਵਾ ਗ਼ਮ ਖਾਵਾਂ,
ਜਾਂਦਾ ਹੋਇਆ ਦਸ ਨਾ ਗਿਆ ਚਿੱਠੀਆਂ ਕਿੱਧਰ ਨੂੰ ਪਾਵਾਂ।
4.ਅੱਠ ਤੁਕੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ
ਛੜੇ ਛੜੇ ਨਾ ਆਖੋ ਲੋਕੋ, ਛੜੇ ਵਕਤ ਨੂੰ ਫੜੇ ।
ਅੱਧੀ ਰਾਤੀ ਪੀਹਣ ਲੱਗੇ, ਪੰਜ ਸੇਰ ਛੋਲੇ ਦਲੇ ।
ਖਾਣ ਛੂਣ ਕੇ ਠਣ ਲੱਗੇ, ਆਟਾ ਲੇਸ ਨਾ ਛੜੇ ।
ਅੱਗ ਬਾਲਣ ਦੀ ਜਾਂਚ ਨਾ ਆਵੇ, ਦਾੜੀ ਅਗੇ ਸੜੇ।
ਝਾੜ ਝੜ ਕੇ ਰੱਖੀਆਂ ਪੱਕੀਆਂ, ਚਾਰ ਪ੍ਰਾਹੁਣੇ ਖੜੇ ।
ਆਓ ਭਰਾਵੋ ਇਹੋ ਖਾ ਲਓ ਏਹੋ ਅਸਾਥੋਂ ਸਰੇ
ਬਾਝੋਂ ਤੀਵੀਆਂ ਦੇ ਛੜੇ ਰੜੇ ਵਿੱਚ ਮਰੇ
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬੋਲੀ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿੰਨ ਤੁਕੀ, ਪੰਜ ਤੁਕੀ ਅਤੇ ਸੱਤ ਤੁਕੀ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ । ਇਹ ਕੋਈ ਬੰਧਨ ਨਹੀਂ । ਪਰ ਜਿੱਥੋ ਤੱਕ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿਤ ਦੀ ਹੀ ਅਵਿਵਿਅੰਜਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਜੇਕਰ ਕਿਤੇ ਗਿਲਾ ਸ਼ਿਕਵਾ ਆਵੇ ਵੀ ਤਾਂ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਹੋ ਕੇ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈ । ਜੇਕਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਨਾਚ ਦਾ ਐਕਸ਼ਨ ਇਸ ਘਾਟ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ।
(2) ਨਖ਼ਸ਼ਕ ਕਾਵਿ
ਇਹ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਨਖਸ਼ਕ ਵਰਣਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਕਾਵਿ ਬੋਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਛੰਦ ਵਿਧਾਨ ਵਿਚ ਵੀ । ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਜਨਸਧਾਰਨ ਦੇ ਨਖਸਕਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਅਜਿਹਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਮਨ ਦੀ ਅਭਿਵਿਅੰਜਨਾ ਹੋਣ ਸਦਕਾ ਉਸ ਵੰਨਗੀ ਦਾ ਹੀ ਭਾਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੁੰਡ ਸੁਣਲੋ ਹੈਗੇ ਬੜੇ ਇਨਾਮੀ।
ਨਾ ਉਹ ਮਾੜੀ ਬੈਠਕ ਕਰਦੇ, ਨਾ ਖੱਟਦੇ ਬਦਨਾਮੀ ।
ਮੁੰਡਿਆ ਦੇ ਸੋਹਦੀ, ਟਸਰੀ, ਗਲ ਵਿਚ ਕਾਲੀ ਗਾਨੀ
ਹਰੀ ਸ਼ੈਲ ਦਾ ਸੋਹਦਾ ਕੁੜਤਾ, ਧੋਤੀ ਮਛਰਦਾਨੀ ।
ਦੋ ਸਿਰ ਜੁੜਦਿਆਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਚੰਦਰਾ ਮਾਰ ਗਿਆ ਭਾਨੀ ।
ਵਾਰ, ਕਲੀ ਅਤੇ ਭੇਟਾ ਇਸ ਕਾਵਿ ਦੇ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੂਪ ਹਨ । ਕਲੀ ਵਿਚ ਟਾਕਰਾ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਤ ਦਾ ਬਿਆਨ ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਸਾਰਥਕ ਅਭਿਵਿਅੰਜਨਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕੁੜੀਆ ਪੰਜ ਚਾਰ ਇੱਕਠੀਆ ਹੋ ਕੇ, ਜੋਗੀ ਪਾਸ ਜਾਂਦੀਆਂ ।
ਪਹਿਲੀ ਕਹਿੰਦੀ ਮੈਂ ਤਾਂ ਵਿਆਹ ਲਈ ਰੰਗ ਦੇ ਕਾਲੇ ਨੇ,
ਖੋਟੀਆ ਲਿਖੀਆ ਬਾਬਾ ਮੇਰੀਆ ਕਮਾਈਆਂ ।
ਦੂਜੀ ਕਹਿੰਦੀ ਮੈਂ ਤਾਂ ਵਿਆਹ ਲਈ ਅਫੀਮ ਖਾਣੇ ਨੇ,
ਟੂੰਮਾਂ ਮੇਰੀਆਂ ਦੇ ਬਾਬਾ ਗਹਿਣੇ ਪਾਈਆਂ।
ਇਹ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਵਧੇਰੇ ਮਾਲਵੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੈ । ਇਸ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕਈ ਕਿੱਸੇ ਵੀ ਲਿਖੇ ਗਏ ਹਨ । ਵਾਰ ਵਿਚ ਸੂਰਮਗਤੀ ਅਤੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦੋਵੇਂ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਪਰ ਵਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੱਤ ਕਥਾ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਚਲਦਾ ਹੈ । ਮਾਤਾ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਵਿਚ ਮਾਤਾ ਦੀ ਉਸਤਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਦੀ । ਪਰ ਵਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੱਤ ਕਥਾ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਚਲਦਾ ਹੈ । ਮਾਤਾ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਵਿਚ ਮਾਤਾ ਦੀ ਉਸਤਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਨ ਉਕਰਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਜੋਗੀਆਂ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੀਆਂ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੈ । ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਜਿਆਦਾਤਰ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਲੀ ਸਾਈ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹਨ । ਸਮੁੱਚਾ ਵਾਰ ਸਾਹਿਤ ਇਸ ਵੰਨਗੀ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਕਲੀ ਦੇ ਵਾਂਗ ਹੀ ਮਾਤਾ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਵੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ ਕਾਵਿ ਹੈ । ਇਹ ਵੀ ਕਲੀ ਵਾਂਗ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਬਹਿਰ ਤੇ ਤੁਰਦਾ ਹੈ।
(3) ਚੰਚਲ-ਕਾਵਿ
ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਚੰਚਲ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਅਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਕਠੋਰ ਤੇ ਕਰੁਣਾ ਭਰਪੂਰ ਭਾਵ ਇਸ ਕਾਵਿ-ਰੂਪ ਦੀ ਅਭਿਵਿਅੰਜਨਾ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦੇ । ਚੰਚਲ ਕਾਵਿ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰੂਪ ਟੱਪਾ ਹੈ । ਟੱਪਾ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ:
ਇੱਕ ਵਾਰ ਮਿਲ ਸੋਹਣੀਏ, ਦੁਖ ਜਾਣ ਬੀਮਾਰਾ ਦੇ ।
ਇਸ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜਿੰਦੂਆ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ।
(4) ਤ੍ਰਾਸ਼ਦ ਕਾਵਿ
ਇਸ ਵੰਨਗੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰੂਪ ਹਨ । ਇੱਕ ਕਰੁਣਾ ਰੂਪ ਅਤੇ ਦੂਸਰਾ ਸੋਂਗ ਰੂਪ । ਕਰੁਣਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਹੇਅਰਾ ਹੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ । ਪੰਜਾਬੀ ਮਨ ਸੰਬੋਧਨੀ ਲਹਿਜ਼ੇ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰ ਕੇ ਕਾਵਿ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚਲੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਨੂੰ ਸਿਰਜਦਾ ਹੈ । ਖੁਸ਼ੀ ਸਮੇਂ ਗਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਸੰਬੋਧਨ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ‘ਸੁਣ ਨੀ ਕੁੜੀਏ', ਸੁਣ ਵੇ ਮੁੰਡਿਆ, ਆਦਿ । ਕਰੁਣਾਮਈ ਰੂਪਾ ਅਤੇ ਵਿਯੋਗਮਈ ਰੂਪਾ ਵਿਚ ਸੰਬੋਧਨ ਵਿਚਕਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ।
(ੳ) ਵਿਯੋਆਹ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹੇਅਰੇ
ਜਦੋਂ ਕੁੜੀ ਦੀ ਵਿਦਾਇਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਹੇਅਰੇ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਇਹਨਾਂ ਹੇਅਰਿਆਂ ਵਿਚ ਮਨ ਮਧੁਲੇ ਸੰਬੋਧਨ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਬੋਧਨ ਹਲਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।
ਛੰਨਾ ਵੇ ਭਰਿਆ ਮਾਸੜਾ ਦੁੱਧ ਦਾ ਕੋਈ ਘੁੱਟੀਂ ਘੁੱਟੀ ਪੀਂ। ਜੇ ਥੋਡਾ ਪੁੱਤ ਹੈ ਲਾਡਲਾ, ਸਾਡੀ ਪੁੱਤਾ ਬਰਾਬਰ ਧੀ।
ਜਦੋਂ ਹੇਅਰੇ ਵਿਚ ਸੰਬੋਧਨ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਵਿਅੰਗ ਜਾਂ ਠਿੱਠ ਕਾਵਿ ਦਾ ਭਾਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਹੇਅਰੇ ਦਾ ਸੰਬੋਧਨ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਬੁੱਢਿਆ ਵੇ ਬੁੱਢ ਕੰਜਰਾ ਤੇਰੀ ਥਰ ਥਰ ਕੰਬੇ ਦੇਹ। ਜਾ ਤੂੰ ਰੱਬਾ ਚੁੱਕ ਲੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਜੁਆਨੀ ਦੇਹ।
ਕੋਈ ਅਖੌਤ ਜਾਂ ਬੋਲੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਰੁਣਾ ਹੋਵੇ, ਦੋ ਤੁਕੀ ਹੋਵੇ ਸੰਬੋਧਨ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆ ਕੇ ਹੇਅਰੇ ਵਿਚ ਬਦਲੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ: ਸਖੀਓ ਸਾਵਣ ਗਰਜਿਆ, ਮੇਰਾ ਥਰ ਥਰ ਕੰਬਿਆ ਜੀਅ।
ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਵਨ ਕੀ ਕਰੇ ਜਿਸ ਘਰ ਬੋਲ ਨਾ ਬੀਅ । ਸਖੀਉ ਸਾਵਣ ਗਰਜਿਆ ਨੀ ਮੇਰਾ ਥਰ ਥਰ ਕੰਬਿਆ ਜੀ। ਉਸਨੂੰ ਸਾਵਣ ਕੀ ਕਰੇ ਨੀ ਜਿਸ ਘਰ ਬੈਲ ਨਾ ਬੀ ।
(ਅ) ਕੀਰਨਾ
ਸੋਗ ਰੂਪ ਦੇ ਦੋ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਹਨ । ਇੱਕ ਕੀਰਨਾ ਅਤੇ ਦੂਸਰਾ ਅਲਾਉਣੀ । ਕੀਰਨੇ ਵਿਚ ਸੰਬੋਧਨ ਅੰਤ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਅਤੇ ਸੰਬੋਧਨ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਲੰਮੀ ਆਸਾਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਕੀਰਨੇ ਦੇ ਬੋਲ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਘੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਕੀਰਨਾ ਆਪਣੀ ਵਿਲੱਖਣ ਪਹਿਚਾਣ ਅੰਤਲੇ ਬੋਧਨ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ । ਸ਼ਾਇਦ ਕੀਰਨਾ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਪੜਾਅ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਸੰਬੋਧਨ ਇਸ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇ।ਇਹ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਕੋਈ ਸਕਾ ਸਬੰਧੀ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵਰਤਦਾ ਹੈ; ਕੀਰਨੇ ਦਾ ਇਹ ਰੂਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਵਸਦਾ ਨਗਰ ਖੇੜਾ ਅੱਜ ਸੁੰਨਾ ਹੋ ਗਿਆ ਰੋਂਦੀ ਧੀ ਆ ਵੜੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਮੇਰਿਆ ਪੈਚਾ ਦਿਆ ਮੋਹਰੀ ਬਾਬਲਾ ਵੇ ... ਹਾਏ ..
(ੲ) ਅਲਾਹੁਣੀ
ਅਲਾਹੁਣੀ ਕਿੱਤਾਕਾਰ ਸਿਆਪਾਕਾਰਾ ਦਾ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਹੈ । ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ । ਅਲਾਹੁਣੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹਾਏ ਹਾਏ ਦੇ ਦੁਹਰਾਉ ਤੋਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਦੁਹਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ । ਬੁਢੜਾ ਤਾਂ ਬਹਿੰਦਾ ਕੁਰਸੀ ਡਾਹ
ਹਾਏ ਨੀ ਬੁਢੜਾ ਮਰ ਨੀ ਗਿਆ
ਬੁਢੜੀ ਰੰਡੀ ਕਰ ਨੀ ਗਿਆ ।
ਬੁਢੜਾ ਤਾਂ ਪੀਂਦਾ ਲਿਪਟਨ ਦੀ ਚਾਹ
ਮਾਸੀ ਰੰਡੀ ਕਰ ਨੀ ਗਿਆ।‌‌
ਧੀ ਦੇ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਅਲਾਹੁਣੀ:
ਸੋਹਣੀ ਸ਼ੈਲ ਛਬੀਲੀ, ਧੀਏ ਮੋਰਨੀਏ
ਹਾਏ ਹਾਏ ਧੀਏ ਮੋਰਨੀਏ
ਤੇਰੇ ਲੰਮੇ ਲੰਮੇ ਵਾਲ ਧੀਏ ਮੋਰਨੀਏ
ਹਾਏ ਹਾਏ ਧੀਏ ਮੋਰਨੀਏ ।
(5) ਠਿੱਠ ਕਾਵਿ
ਇਸ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਿੱਠਣੀਆਂ, ਹੇਅਰੇ ਅਤੇ ਛੰਦ ਰੱਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ । ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਰੂਪ ਵਰਤੇ ਹੀ ਇੱਕ ਦੂਸਰੇ ਨੂੰ ਠਿੱਠ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਲੋਕ ਕਾਵਿ ਦੇ ਹੋਰ ਵਿਅੰਗ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵੀ ਇਸ ਵੰਨਗੀ ਵਿਚ ਹੀ ਰੱਖੇ ਸਕਦੇ ਹਨ । ਜੇਕਰ ਕਾਵਿ ਦਾ ਵਿਅੰਗ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਵੰਨਗੀ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ । ਇਹ ਰੂਪ ਪੁੱਤ ਵਾਲੀ ਧਿਰ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਸੰਬੋਧਨ ਦੁਆਰਾ ਠਿੱਠ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਜਦੋਂ ਹੇਅਰਾ ਠਿੱਠ ਕਾਵਿ ਵਜੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਮੱਧਲੇ ਸੰਬੋਧਨ ਦੀ ਥਾਂ ਮੁੱਢਲੇ ਸੰਬੋਧਨ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਸਿੱਠਣੀ ਦਾ ਸੰਬੋਧਨ ਵੀ ਮੁੱਢ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਦੀ ਗਤੀ ਹੇਅਰੇ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ :
(ੳ) ਸਿੱਠਣੀ
ਵੇ ਤੂੰ ਕਾਲਾ, ਪਿਉ ਦਾ ਸਾਲਾ ।
ਮੇਰੀ ਮਾਉ ਰਈ ਲੌਂਗਾਂ ਹੇਠ
ਮਹੀਨਾ ਸੀ ਜੇਠ, ਸੀ ਮੈਂ ਮਾਉਂ ਦੇ ਪੇਟ
ਕਾਲਾ ਏਸ ਗੁਣੇ । ਵੇ ਤੂੰ ਪੀਲਾ, ਮਾਂ ਦਿਆ ਵੇ ਵਕੀਲਾ
ਵੇ ਪੀਲਾ ਕਿਸ ਗੁਣੇ।
ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਗਈ ਹਲਦੀ ਹੇਠ
ਮਹੀਨਾ ਸੀ ਜੇਠ, ਸੀ ਮਾਉਂ ਦੇ ਪੇਟ
ਮੈਂ ਪੀਲਾ ਏਸ ਗਣੇ।
ਵੇ ਤੂੰ ਗੋਰਾ ਮੱਖਣ ਦਿਆ ਚੋਰਾ
ਵੇ ਤੂੰ ਗੋਰਾ ਕਿਸ ਗੁਣੇ?
ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਗਈ ਚੰਬੇ ਹੇਠ,
ਮੈਂ ਗੋਰਾ ਏਸ ਗੁਣੇ ।
ਮੇਰੀ ਮਾਓਂ ਗਈ ਮਿਰਚਾਂ ਹੇਠ
ਮੈਂ ਤਿੱਖਾਂ ਏਸ ਗੁਣੇ । ਇਸ ਸਿਠਣੀ ਵਿਚੋਂ ਜੇਕਰ ਸੰਬੋਧਨੀ ਸ਼ਬਦ ‘ਵੇ’ ‘ਤੂੰ’ ‘ਮੇਰੀ’ ਕੱਢ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਵਿਅੰਗ ਲੁਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਸ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਾਰਾ ਜ਼ੋਰ ਮੁਢਲੇ ਸੰਬੋਧਨ ਤੇ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਨ ਹੋਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਨੀ ਮੈਂ ਅੱਜ ਸੁਣਿਆ ਕੀ
ਬਾਰੀ ਦੇ ਓਹਲੇ ਵਜ਼ੀਰ ਖੜਾ
ਲਾੜੇ ਦੀ ਅੰਮਾ ਦਾ ਯਾਰ ਖੜਾ
ਲਾੜੇ ਦੀਏ ਮਾਏ ਨੀ
ਸੁਨਿਆਰ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਪਿਆਰ
ਨੀ ਸੁਨਿਆਰ ਲਿਆਵੇ ਚੂੜੀਆਂ
ਸੁਨਿਅਰ ਲਿਆਵੇ ਹਾਰ
ਨੀ ਪਹਿਨ ਲੈ ਪਿਆਰੀਏ ਨੀ
(ਅ) ਹੇਅਰਾ
ਠਿੱਠ ਕਾਵਿ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਹੇਅਰਾ ਵਰਤਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਸੰਬੋਧਨ ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।ਮਧਲਾ ਸੰਬੋਧਨ ਹਲਕਾ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇ: ਹਰੇ ਵੇ ਚੀਰੇ ਵਾਲਿਆ, ਤੇਰੇ ਸਾਫ਼ੇ ਤੇ ਬੈਠੀ ਜੂੰ
ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਛੱਡੀਆਂ ਗੋਰੀਆਂ, ਵੇ ਸਮਝ ਗਿਆਨੀਆਂ
ਤੇਰੀ ਗੋਰੀ ਨੇ ਛੱਡਿਆ ਤੂੰ ।
ਨੀ ਹਾਥੀ ਵਰਗੀ ਪਤਲੀਏ, ਕੋਇਲ ਵਰਗੀਏ ਲਾਲ
ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਭੌਂਕਣੀ ਗੱਧਰੇ ਦੀ ਤੇਰੀ ਚਾਲ ।
ਜਦੋਂ ਹੇਅਰਾਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਸੰਬੋਧਨ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਅਰਥ ਵਿਆਪਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ:
ਉਚਾ ਬੁਰਜ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਵਿਚ ਤੋਤੇ ਦੀ ਖੋੜ।
ਰੰਨਾ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਝਾਕ ਨਾ ਹੋਰ ।
(ੲ) ਪੱਤਲ
ਠਿੱਠ ਕਾਵਿ ਵਿਚ ਪੱਤਲ ਨੂੰ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਪੱਤਲ ਜੰਝ ਬੰਨ੍ਹਣ ਤੇ ਛਡਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਾਵਿ ਦੀ ਵੰਨਗੀ ਹੈ । ਇਹ ਕਾਵਿ ਛੰਦ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਜੰਞ ਛੁਡਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਛੰਦ ਦੀ ਵੰਨਗੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ:
ਜੱਟੀਆ ਮੈਂ ਬੰਨ੍ਹੀਆ ਅਕਲ ਦੀਆ ਅੰਨ੍ਹੀਆਂ
ਜੋ ਜੰਝ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹਮਾਰੇ ਸੂਤ ਔਣ ਨੀ
ਬੰਨੀਆ ਲਵਾਰਣਾ ਮਰੀ ਗੀਤ ਗੌਣ ਨੀ ।
ਬੰਨ੍ਹ ਦੇਵਾ ਬਾਮਣੀਆਂ ਖ਼ਸਮਾਂ ਨੂੰ ਸਾਮਣੀਆਂ
ਖ਼ਸਮਾਂ ਦੀ ਦਾੜੀ ਫੜ ਵੇਹੜੇ 'ਚ ਘਮਾਉਣ ਨੀ
ਆਪ ਦੀ ਕੁਲ੍ਹੀ ਵਿਚ ਚਤਰ ਕਹੋਣ ਨੀ।
(ਅ) ਕਿਰਿਆਤਮਕ(ਪਾਠ-ਮੁੱਖ)
ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਹ ਵਰਗ ਪਾਠ ਮੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਠੋਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਮਰਜੀ ਨਾਲ ਇਸ ਵਿਚ ਫੇਰ ਉਸ ਦੇ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ । ਇਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਵੰਨਗੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ ।
(ੳ) ਗਾਥਾ
ਇਸ ਵਿਚ ਵਾਰ ਅਤੇ ਗਾਉਣ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗਾਥਾ ਵੀ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ । ਇਸ ਕਾਵਿ ਵੰਨਗੀ ਵਿਚ ਗੁੱਗਾ ਜਾਹਰ ਪੀਰ, ਯਾਨੀ ਚੋਰ, ਹੀਰ ਵਾਰਿਸ, ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ, ਜਿਉਣਾ ਮੋੜ, ਜੱਗਾ ਡਾਕੂ, ਪੂਰਨ ਭਗਤ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਵਾਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
(ਅ) ਲੋਕ ਗੀਤ
ਇਹ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪਰਪੱਕ ਵੰਨਗੀ ਹੈ । ਲੋਕ ਗੀਤ ਕਿਸੇ ਰਸਮ ਜਾਂ ਰੀਤ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਲਈ ਸਬੰਧਤ ਰਸਮ ਜਾ ਰੀਤ ਦੀ ਚਾਦੂਮਈ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਭਾਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਵੰਨਗੀ ਵਿਚ ਘੋੜੀਆਂ ਸੁਹਾਗ, ਰੀਤਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੋਰ ਗੀਤ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ । ਇਸ ਵੰਨਗੀ ਬਾਰੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਚਰਚਾ ਕਿਰਿਆਤਮਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ । ਲੋਕ ਕਾਵਿ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਜਨਸਮੂਹ ਸਿਰਜ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰਥਕ ਹੁੰਗਾਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ । ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਹੁਨਰ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਅਮੀਰੀ ਦੋਵੇ, ਵਿਅਕਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ । ਇਹ ਜਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸਾਰੇ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਸਮੂਹਕ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦੇ ਹੋਣ ਪਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਰੰਪਰਾ ਤੇ ਸੋਚਣੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਕੇ ਚਲਦੇ ਹਨ ।
ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੀ ਹੈ । ਲੋਕ ਕਾਵਿ ਦਾ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਹੋਣਾ ਜਰੂਰੀ ਨਹੀਂ । ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੋਕ ਕਾਵਿ ਕੋਈ ਪ੍ਰਬੀਨ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ । ਲੋਕ ਕਾਵਿ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਲ ਕੇਂਦਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਵਿਚ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਵਿਕਲਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ । ਲੋਕ ਕਾਵਿ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਪਰਪੱਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ । ਲੋਕ ਕਾਵਿ ਬਹੁਤ ਲਚਕੀਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਲੋਕ ਕਾਵਿ ਸਮੂਹ ਵਿਚ ਜਾਂਦੂਮ‌ਈ ਭਰਮ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ, ਸਮੂਹ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰਤੀ ਦਾ ਦਾਰਸ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ । ਲੋਕ ਕਾਵਿ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਸੰਪੂਰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਹੁਣ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਰਜ਼ਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਪੂਰਨ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ । ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਕਾਵਿ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਕੋਈ ਬਹੁਤੀ ਪੁਰਾਣੀ ਨਹੀਂ। ਲੋਕ ਕਾਵਿ ਛੰਦ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਚਨਾ ਹੈ । ਲੋਕ ਕਾਵਿ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਲੋਕ ਕਾਵਿ ਜਜ਼ਬਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕਾਵਿ ਹੈ ।ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਕਾਵਿ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਬਹੁਤ ਅਮੀਰ ਹੈ
ਫੂਲ ਮਾਤਾ
ਫੂਲ ਮਾਤਾ ਬੀਮਾਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨਾਲ ਸੱਤ ਭੈਣ ਦੇਵੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਸੀਤਲਾ ਮਾਤਾ, ਬੜੀ ਮਾਤਾ, ਪੰਨਸਾਹੀ ਮਾਤਾ, ਗੁਸੁਲੀਆ ਮਾਤਾ, ਕੰਕਰ ਮਾਤਾ, ਅਤੇ ਮਾਲਬਲ ਹਨ। ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ' ਸਨ, ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਮਿੱਟੀ ਦੀਆਂ ਗੇਂਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਫੂਲ ਮਾਤਾ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਟਾਈਫਾਈਡ ਬੁਖਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਫੂਲ ਮਾਤਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਿਕ ਹਿੰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਪਰ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਬੁਰੇ ਇਰਾਦਿਆਂ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੱਤਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ’ਤੇ ਬੀਮਾਰੀ ਦਾ ਅਸਰ ਹੋਵੇਗਾ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1">
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations
ਚਾਵੜੀ ਬਾਜ਼ਾਰ
right|thumb|447x447px| ਚਾਵੜੀ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਦਸੰਬਰ 2006 ਵਿੱਚ ਪਿੱਤਲ ਦੀ ਦੁਕਾਨ। thumb| ਚਾਵੜੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨ ਚਾਵੜੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਪਿੱਤਲ, ਤਾਂਬੇ ਅਤੇ ਕਾਗਜ਼ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਥੋਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੈ। 1840 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ, ਇੱਕ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਮਾਰਕੀਟ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਥੋਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸੀ ਇਹ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਜਾਮਾ ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਜਾਮਾ ਮਸਜਿਦ ਦੀ ਪੱਛਮੀ (ਪਿਛਲੀ) ਕੰਧ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਪ੍ਰੋਜੇਕਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਵਾਲ਼ੀ ਗਲੀ ਲੈ ਕੇ ਇਸ ਤੱਕ ਜਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਦੇ ਚਾਵੜੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਭੂਮੀਗਤ ਸਟੇਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਸੀ। thumb|420x420px| ਚਾਵੜੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਰਿਕਸ਼ਾ ਜਾਮ
ਇਤਿਹਾਸ
ਇੱਕ ਵਾਰ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਨੱਚਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਅਤੇ ਵੇਸ਼ਵਾਵਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਇਹ ਕੁਲੀਨ ਅਤੇ ਅਮੀਰਾਂ ਦੇ ਮਨਪ੍ਰ੍ਚਾਵੇ ਦਾ ਸਥਾਨ ਸੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਤਵਾਇਫ ਕਲਚਰ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਨੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀਆਂ ਉਪਰਲੀਆਂ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਅਪਰਾਧ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਦਿੱਲੀ ਮਿਉਂਸਪਲ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ, ਗਲੀ ਦਾ ਨਾਮ ਇੱਕ ਮਰਾਠੀ ਸ਼ਬਦ ਚਾਵੜੀ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਮਿਲਣ ਦੀ ਥਾਂ। ਗਲੀ ਦਾ ਇਹ ਨਾਮ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਲਈ ਪਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ' ਸਭਾ ' ਜਾਂ ਮੀਟਿੰਗ ਕਿਸੇ ਰਈਸ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਝਗੜਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਪਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਦੂਜਾ ਕਾਰਨ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਇਕੱਠ ਉਦੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਤਵਾਇਫ਼ ਆਪਣੇ ਹੁਨਰ ਦੀ ਕਮਾਲ ਦਾ ਨਜ਼ਾਰਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਐਪਰ ਗਲੀ ਦਾ ਸਾਰਾ ਮਾਹੌਲ 1857 ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਦਲ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਅਹਿਲਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਵੱਡੀਆਂ ਕੋਠੀਆਂ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਅੱਜ, ਚਾਵੜੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਬਹੁਤ ਵਿਅਸਤ ਸੜਕ ਹੈ। ਲੱਦੇ ਹੋਏ ਮਜ਼ਦੂਰ, ਕਾਰਾਂ, ਰਿਕਸ਼ੇ, ਸਕੂਟਰ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸਵਾਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰਨ ਦੌਰਾਨ ਖਾਹਿ ਖਾਹਿ ਕੇ ਲੰਘਣ ਲਈ ਲੜਦੇ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ  ਇਹ ਇੱਕ ਥੋਕ ਬਾਜ਼ਾਰ  ਹੈ ਪਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਬੁੱਧ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਪਿੱਤਲ ਜਾਂ ਤਾਂਬੇ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਵੀ ਮਿਲ਼ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਦੁਕਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੇ ਡੱਬੇ, ਫੁੱਲਦਾਨ, ਬਰਤਨ ਅਤੇ ਤੇਲ ਦੇ ਦੀਵੇ ਵਰਗੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਉਪਯੋਗੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੀ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਚਾਵੜੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤਾਂਬੇ ਜਾਂ ਪਿੱਤਲ ਨਾਲੋਂ ਕਾਗਜ਼ੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਥੋਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੁੰਦਰ ਵਿਆਹ ਦੇ ਕਾਰਡਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਵਾਲਪੇਪਰਾਂ ਤੱਕ ਚੰਗੇ ਸ਼ੁਭਕਾਮਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕਾਗਜ਼ ਤੱਕ, ਸਭ ਕੁਝ ਇੱਥੇ ਮਿਲ਼ਦਾ ਹੈ।
ਚਾਵੜੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਇੱਕ ਸੜਕ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਇੱਕ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਜਾਮਾ ਮਸਜਿਦ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਹੌਜ਼ ਕਾਜ਼ੀ ਹੈ। ਹੁਣ, ਚਾਵੜੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਹੌਜ਼ ਕਾਜ਼ੀ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ। ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਈ ਸੜਕ, ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬੁੱਲਾ ਵਿਖੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀ ਹੈ। ਨਈ ਸੜਕ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬੱਲੀਮਾਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਕ ਹੋਰ ਰਸਤਾ ਹੈ ਜੋ ਚਾਵੜੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਕ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਪਰਚੂਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਜ਼ਾਰ
ਧੇਮਾਜੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਧੇਮਾਜੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ (ਉਚਾਰਨ:deɪˈmɑ:ʤi or di:ˈmɑ:ʤi) ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਸਾਮ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਧੇਮਾਜੀ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਸਿਲਾਪਾਥਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 3237 km² ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਆਬਾਦੀ 686,133 ਹੈ (2011 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ)। ਮੁੱਖ ਧਰਮ ਹਿੰਦੂ 548,780, ਮੁਸਲਮਾਨ 10,533, ਈਸਾਈ 6,390 ਹਨ।
ਵ੍ਯੁਪੱਤੀ
ਜ਼ਿਲੇ ਦਾ ਨਾਮ ਧੇਮਾਜੀ ਦੇਵਰੀ-ਚੁਟੀਆ ਸ਼ਬਦ ਧੇਮਾ-ਜੀ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਣੀ ਇਸ ਨੂੰ ਹੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧੇਮਾਜੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਸਾਮ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
ਅਨੀਤਾ ਮਾਰਕਸ
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਅਨੀਤਾ ਦੱਖਣ ਡੇਡ ਕਾਉਂਟੀ, ਫਲੋਰੀਡਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ 1988 ਵਿੱਚ ਮਿਆਮੀ ਸਨਸੈਟ ਸੀਨੀਅਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
ਖੇਡਣ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ
ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਦੱਖਣੀ ਫਲੋਰੀਡਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਲਈ ਕਾਲਜੀਏਟ ਫਲੈਗ ਫੁੱਟਬਾਲ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਅਨੀਤਾ ਨੇ 1992 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਡਿਗਰੀ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।
ਅਨੀਤਾ ਨੇ 2000 ਤੋਂ 2004 ਤੱਕ ਮਹਿਲਾ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖੇਡਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਮਿਆਮੀ ਫਿਊਰੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਬਾਰ ਖੇਡੀ ਅਤੇ ਡਬਲਿਓ.ਪੀ.ਐੱਫ਼.ਐੱਲ. ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਫਲੋਰਿਡਾ ਸਟਿੰਗਰੇਜ਼ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਆਖਰੀ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਖੇਡੀ।
ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ
ਅਨੀਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਪੋਰਟਸ ਟੂਅਲ ਰੇਡੀਓ ਉੱਤੇ 105.7 ਹੈ। ਉਸਦੇ ਬਾਲਟਿਮੋਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਸਕ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸ਼ੋ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਐਮ.ਐਸ.ਐਨ-ਟੀਵੀ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸਮਰੂਪ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ "ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਬਲਿਜ਼" ਨਾਂ ਦੇ ਐਮ.ਏ.ਐਸ.ਐੱਨ ਤੇ ਆਪਣਾ ਖੁਦ ਦਾ ਫੈਨੈਂਸੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸ਼ੋਅ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕੀ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਫੁੱਟਬਾਲ ਲੀਗ ਲਈ ਇੱਕ ਖਰੜਾ ਰਿਪੋਰਟਰ ਸੀ ਜੋ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹੋਰ ਮੌਕਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ 25 ਜਨਵਰੀ, 2010 ਨੂੰ ਸੀ.ਬੀ.ਐਸ. ਰੇਡੀਓ ਬਾਲਟੀਮੋਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅਨੀਤਾ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਜਾਇੰਟਸ ਪ੍ਰਸਾਰਨ ਟੀਮ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹੋਸਟਿੰਗ ਐਮ.ਐਸ.ਜੀ ਨੈਟਵਰਕ, ਡਬਲਿਓ.ਡਬਲਿਓ.ਓ.ਆਰ.-ਟੀਵੀ ਮਾਈ9, ਅਤੇ ਵੇਰੀਜੋਨ ਫਿਓਜ਼' ਉਤੇ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਡਬਲਿਊ.ਐਫ.ਐਨ ਸਪੋਰਟਸ ਰੇਡੀਓ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰੀ-ਐਂਡ ਪੋਸਟਗਮ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸਿਰਿਉਸ ਏਕਸ.ਐਮ. ਅਤੇ ਐੱਨ.ਬੀ.ਸੀ। ਸਪੋਰਟਸ ਰੇਡੀਓ ਉੱਤੇ ਸ਼ੋਅ ਵੀ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਲੂਮਬਰਗ ਸਪੋਰਟਸ ਲਈ ਇੱਕ ਕਲਪਨਾ ਫੁੱਟਬਾਲ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਸੀ। ਉਹ ਹੁਣ ਈ.ਐਸ.ਪੀ.ਐਨ ਨਿਊਯਾਰਕ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵੀਨਤਮ ਐਂਕਰ ਅਤੇ ਟੋਲੀ ਸ਼ੋਅ ਹੋਸਟ ਹੈ।