cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਮੋਚੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ
ਮੋਚੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸੁੱਕੇ ਮੇਵੇ, ਪਤੰਗਾਂ ਅਤੇ ਆਤਿਸ਼ਬਾਜ਼ੀ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਇਹ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਲੇਹ ਕੰਬੋਹ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਸਜਿਦ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਮੁਹੱਲਾ ਸ਼ੀਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਸ਼ੀਆ ਅਜੇ ਵੀ ਹਰ ਸਾਲ ਮੁਹੱਰਮ ਨੂੰ ਮਜਾਲਿਸ ਅਤੇ ਮਾਤੁਮ (ਆਪਣੀ ਛਾਤੀ ਨੂੰ ਪਿੱਟਣਾ) ਅਤੇ ਇਵੇਂ ਇਮਾਮ ਹੁਸੈਨ, ਇਸਲਾਮੀ ਪੈਗੰਬਰ ਮੁਹੰਮਦ ਦਾ ਪੋਤੇ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੀ ਯਾਦ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਹਵੇਲੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕਈ ਇਮਾਮ ਬਾਰਗਾਹਾਂ ਇੱਥੇ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਮਹੱਤਵ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੁਝ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੇ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਹਨ। ਮੁਬਾਰਕ ਹਵੇਲੀ, ਨਿਸਾਰ ਹਵੇਲੀ ਅਤੇ ਲਾਲ ਹਵੇਲੀ ਕੁਝ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ। ਸਾਈਂ ਕਬਾਬ ਵਾਲਾ, ਫਜ਼ਲ ਸਵੀਟਸ ਅਤੇ ਰਫੀਕ ਸਵੀਟਸ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਖੂਹ  (ਲਾਲ ਖੂ) ਮੁਹੱਲਾ ਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ। ਲਾਲ ਹਵੇਲੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੋਚੀ ਬਾਗ ਹੈ। ਇਹ, ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਛਾਂਦਾਰ ਦਰਖਤਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹਰਾ-ਭਰਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।  ਹੁਣ ਇਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ "ਸਪੀਕਰਜ਼ ਕੋਰਨਰ" ਬਣ ਜਾਣ ਕਾਰਨ (ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਮਵਰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ  ਤਕਰੀਰਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ) ਇਹ ਵੀਰਾਨ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਸ ਬਾਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ  ਵਿਆਹ ਸਮਾਗਮਾਂ ਲਈ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਮੁੰਡੇ  ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਣ ਲਈ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ
ਉਰਫ਼ੀ ਜਾਵੇਦ
ਉਰਫ਼ੀ ਜਾਵੇਦ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਬੜੇ ਭਈਆ ਕੀ ਦੁਲਹਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅਵਨੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ, ਮੇਰੀ ਦੁਰਗਾ ਵਿੱਚ ਆਰਤੀ ਅਤੇ ਬੇਪਨਾਹ ਵਿੱਚ ਬੇਲਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਓਟੀਟੀ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ 1 ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਜਾਵੇਦ ਆਪਣੀ ਅਸਾਧਾਰਨ ਡਰੈਸਿੰਗ ਸੈਂਸ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਉਰਫ਼ੀ ਜਾਵੇਦ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਅਕਤੂਬਰ 1997 ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਭਿਆਸੀ ਮੁਸਲਿਮ ਪਰਿਵਾਰ ਲਖਨਊ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸਿਟੀ ਮੋਂਟੇਸਰੀ ਸਕੂਲ, ਲਖਨਊ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਐਮਿਟੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲਖਨਊ ਤੋਂ ਮਾਸ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਜਾਵੇਦ ਨੇ 2017 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮੇਰੀ ਦੁਰਗਾ ਸਹਿ-ਅਦਾਕਾਰ ਪਾਰਸ ਕਾਲਨਾਵਤ ਨੂੰ ਡੇਟ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਪਰ 2018 ਵਿੱਚ ਇਹ ਜੋੜੀ ਟੁੱਟ ਗਈ।
ਕਰੀਅਰ
ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਜਾਵੇਦ ਸੋਨੀ ਟੀਵੀ ਦੀ ਬੜੇ ਭਈਆ ਕੀ ਦੁਲਹਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅਵਨੀ ਪੰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। 2016 ਤੋਂ 2017 ਤੱਕ ਉਸਨੇ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਦੇ ਚੰਦਰ ਨੰਦਿਨੀ ਵਿੱਚ ਛਾਇਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਦੀ ਮੇਰੀ ਦੁਰਗਾ ਵਿੱਚ ਆਰਤੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ
2018 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸਬ ਟੀਵੀ ਦੇ ਸਾਤ ਫੇਰੋ ਕੀ ਹੇਰਾ ਫੇਰੀ ਵਿੱਚ ਕਾਮਿਨੀ ਜੋਸ਼ੀ , ਕਲਰਜ਼ ਟੀਵੀ ਦੇ ਬੇਪਨਾਹ ਵਿੱਚ ਬੇਲਾ ਕਪੂਰ, ਸਟਾਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਜੀਜੀ ਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਆਲੀ ਐਂਡ ਟੀਵੀ ਦੇ ਦਯਾਨ ਵਿੱਚ ਨੰਦਿਨੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
2020 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਯੇਹ ਰਿਸ਼ਤਾ ਕਯਾ ਕਹਿਲਾਤਾ ਹੈ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਭਾਟੀਆ ਵਜੋਂ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਈ। ਅੱਗੇ ਉਸਨੇ ਕਸੌਟੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੀ ਵਿੱਚ ਤਨੀਸ਼ਾ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1996 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਵਿਸ਼ਣੂੰਧਰਮੋਤਰ ਪੁਰਾਣ
ਵਿਸ਼ਣੂਧਰਮੋਤਰ ਪੁਰਾਣ
ਵਿਸ਼ਨੂੰਧਰਮੋਤਰ ਪੁਰਾਣ ਇੱਕ ਉਪਪੁਰਾਣ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡਿਕ ਹੈ। ਕਹਾਣੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ, ਭੂਗੋਲ, ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ, ਜੋਤਿਸ਼, ਸਮਾਂ-ਵਿਭਾਗ, ਭੈੜੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਅਤੇ ਤਾਰਾਮੰਡਲਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜ, ਤਪੱਸਿਆ, ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਦੇ ਕਰਤੱਵ, ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ, ਯੁੱਧ, ਮਨੁੱਖੀ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਇਲਾਜ, ਭੋਜਨ, ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਵਿਆਕਰਣ, ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ, ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼, ਭਾਸ਼ਣ, ਨਾਟਕ, ਨ੍ਰਿਤ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਅੰਤਿਕਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਿਧਧਰਮ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ 18 ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਣੁਧਰਮੋਤਰ ਪੁਰਾਣ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਨੂੰਧਰਮੋਤਰ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ‘ਚਿੱਤਰਸੂਤਰ’ ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਅਧਿਆਏ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕਲਾਨਾ ਪ੍ਰਵਰਮ ਚਿਤ੍ਰਮ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਕੰਮ ਮੋਕਸ਼ਦਮ। ਮੰਗਲ੍ਯ ਪ੍ਰਥਮ ਦੋਤਾਦ ਗ੍ਰਿਹਿ ਯਤ੍ਰ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਠਾਮ ੩੮॥[੧] (ਅਰਥ: ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਕਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਮੋਕਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜਿਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਉੱਚੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਸਦਾ ਹੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੰਗਲ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)
ਸੰਰਚਨਾ
ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਭਾਗ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ 269 ਅਧਿਆਏ, ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ 183 ਅਧਿਆਏ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ 118 ਅਧਿਆਏ ਹਨ।
ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਣੁਧਰਮੋਤਰਪੁਰਾਣ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੁਰਾਣ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 16 ਹਜ਼ਾਰ ਛੰਦ ਹਨ, ਜੋ 650 ਈਸਵੀ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਸੰਕਲਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਭਾਗ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ 269 ਅਧਿਆਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਉਤਪਤੀ, ਭੂਗੋਲ, ਜੋਤਿਸ਼, ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ-ਮੁਨੀਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਆਦਿ, ਹੋਰ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਗੀਤਾ, ਪੁਰੂਰਵ, ਉਰਵਰਸ਼ੀ, ਸ਼ਰਾਧ ਆਦਿ ਦੇ ਸਰੋਤ ਵਿਸ਼ੇ ਹਨ। ਆਦਿ
ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਦੇ 183 ਅਧਿਆਏ ਵਿਚ ਧਰਮ, ਰਾਜਨੀਤੀ, ਆਸ਼ਰਮ, ਪੈਤਮਹ-ਜੋਤਿਸ਼, ਚਿਕਿਤਸਾ ਆਦਿ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਹਨ।
ਤੀਜੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ 118 ਅਧਿਆਏ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਵਿਸ਼ੇ, ਵਿਆਕਰਣ, ਛੰਦ, ਕਾਵਿ ਆਦਿ ਹਨ, ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਨ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਵਰਗੀਆਂ ਲਲਿਤ ਕਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਸਤੂ ਵਰਗੀਆਂ ਲਲਿਤ ਕਲਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਮਹੱਤਵ
ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪੁਰਾਣ ਨੇ ਇੰਨੇ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਇੰਨੇ ਸੂਖਮ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰਧਰਮੋਤਰਪੁਰਾਣ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣਾਂ ਅਤੇ ਉਪਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਗ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਿਲਪ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ। ਲਲਿਤ ਕਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜੋ ਸਮੱਗਰੀ ਇਸ ਵਿਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਲਲਿਤ ਕਲਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਚਿੱਤਰ-ਸੂਤਰ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੁੱਲ-ਸਬੂਤ, ਰੂਪ ਅਤੇ ਲੱਛਣ, ਸੁਆਦ, ਭਾਵਨਾ, ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਸੜਨ-ਵਿਕਾਸ ਵੀ ਮੂਰਤੀ-ਵਿਗਿਆਨ ਲਈ ਮਨੋਰਥ ਹਨ। ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 650 ਈਸਵੀ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਵਿਸ਼ਨੂੰ-ਧਰਮੋਤਰ-ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਲਲਿਤ ਕਲਾਵਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਿਆਂ ਵਿਦਵਾਨ ਨੇ ਕਲਾਵਾਂ ਵਿਚਲੇ ਮੂਲ ਫਲਸਫੇ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ। ਦੋਹਾਂ ਜਹਾਨਾਂ ਵਿਚ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਨਾਚ ਧਰਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਧੀਨ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਧਾਰਮਿਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਲਿਤ ਕਲਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਪਰਿਪੱਕਤਾ ਧਰਮ ਦੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਹੇਠ ਹੋਈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਕੋਈ ਬਾਹਰੀ ਅਭਿਆਸ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਧਰਮ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇੱਕ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਹੈ ।
ਨਾਜਾਇਜ਼ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਨਿਆਂ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ, ਨਜਾਇਜ਼ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਅਹੁੱਦੇ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰ ਕੇ ਦੂਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਕੋਈ ਨਜਾਇਜ਼ ਕੰਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਂ-ਬਰਾਬਰੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਅਧੀਨ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵਰਤ ਕੇ ਦੂਜੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਜਾਂ ਰਜ਼ਾਮੰਦੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਪਾਰਟੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਵਰਤ ਸਕਦੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿਆਂ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਧਾਂਤਕ ਫਿਲਾਸਫੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਧਾਂਤ
ਗਿਆਨੀ ਦਿੱਤ ਸਿੰਘ
ਗਿਆਨੀ ਦਿੱਤ ਸਿੰਘ (21 ਅਪ੍ਰੈਲ 1850 - 6 ਸਤੰਬਰ 1901) ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਮਹਾਨ ਵਿਦਵਾਨ, ਉੱਚ-ਕੋਟੀ ਦੇ ਕਵੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ, ਉੱਤਮ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਟੀਕਾਕਾਰ ਅਤੇ ਸਰਬੋਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ਕ, ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ, ਖਾਲਸਾ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੇ ਬਾਨੀ ਸੰਪਾਦਕ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਸਿੰਘ ਸਭਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਬਾਨੀ, ਖਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ (ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ) ਦੇ ਮੋਢੀ ਸਨ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 21 ਅਪ੍ਰੈਲ 1850 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਨੰਦਪੁਰ ਕਲੌੜ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਪਿਤਾ ਬਾਬਾ ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਰਾਮ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਜਿਸਦਾ ਨਾਂਅ ਦਿੱਤਾ ਰਾਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਸਿਖਿਆ
ਨਿਕੀ ਉਮਰੇ ਦਿਤਾ ਰਾਮ ਨੇੇ ਗੁਲਾਬਦਾਸੀ ਮਹਾਤਮਾ ਸੰਤ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਦੇੇ ਡੇਰੇ ਤੋਂ ਸ੍ਵੈ ਅਧਿਐਨ ਸਦਕਾ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਗਿਆਨੀ ਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਜੀ 9 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਤਿਊੜ ਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਥੇ ਉਸ ਨੇ 10 ਸਾਲ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਾਧੂ ਸੰਤਾਂ ਪਾਸੋਂ ਪੰਜਾਬੀ, ਊਰਦੂ, ਫ਼ਾਰਸੀ, ਅਰਬੀ, ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਿੱਖੀਆਂ  ਅਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਅਧਿਆਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਭਾਈ ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਭਾਵੇਂ ਇਕ ਗ਼ਰੀਬ ਜੁਲਾਹਾ ਪਰਵਾਰ ਤੋਂ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਵਾੳੇਣ ਦੀ ਬਹੁਤ ਤਾਂਘ  ਸੀ ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1862 ਵਿੱਚ  ਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਤਿਓੜ (ਖਰੜ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ) ਦੇ ਗੁਲਾਬਦਾਸੀ ਡੇਰੇ ’ਤੇ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ; ਇਥੇ ਉਸ ਨੇ ਵੇਦਾਂਤ, ਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ ਦੀਆਂ ਕਈ ਹੋਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ। ਉਸ ਦੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਲਾਬਦਾਸੀਆਂ ਦੇ ਮੁਖ ਡੇਰੇ ਚੱਠਿਆਂਵਾਲਾ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਸੂਰ) ਵਿਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਏਥੇ ਉਸ ਨੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵੀ ਪੜ੍ਹਿਆ ਤੇ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਤੇ ਹੋਰ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੀ ਪੜ੍ਹੀਆਂ। ਇਹੀ ਬਾਲਕ ਵੱਡਾ ਹੋ ਕੇ ਗਿਆਨੀ ਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ।  ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਤਪੋ ਸਰ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ ਗਿਆਨੀ ਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਕਲੌੌੜ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। 1880 ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ 1872 ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰੰਤ ਭਾਗ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਪੁੱਤਰੀ ਬਿਸ਼ਨ ਕੌਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਪਤਨੀ ਸਮੇੇਤ ਪਿੰਡ ਚੱਠਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲਹੌੌੌਰ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਸੰਤ ਦੇਸਾ ਸਿੰਘ ਪਾਸੋਂ ਵਿਦਿਆ ਪਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।  ਲਹੌਰ ਦੇ ਪਰੋਫੈਸਰ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਰੇੇੇੇੇਰਨਾ ਨਾਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕ ਕੇ ਸਿਿੰਘ ਸਜੇ ਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਯੂੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਹੌਰ ਤੋਂ ਗਿਿਆਨੀ ਦਾ ਇਮਤਹਾਨ ਪਾਸ ਕੀਤਾ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ ਬੀਬਾ ਵਿਦਿਆਵੰਤੀ ਕੌਰ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ।  ਭਾਵੇਂ ਗਿਆਨੀ ਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਵੀ ਦਿਨ ਸਕੂਲ ਨਹੀਂ ਗਏ ਸਨ ਪਰ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਣੇ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 25 ਨਵੰਬਰ 1888 ਦੇ ਲਹੌਰ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ ਦੇ 11ਵੇੇਂ ਇਜਲਾਸ ਦੌਰਾਨ ਹੋਏ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇੇ ਨਿਰਾਦਰ ਕਾਰਨ ਵਖਰੇਵਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦਾ ਮੋਢੀ ਬਣਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਆਪਣੀ ਵਿਦਵਤਾ ਦੇ ਬਲਬੂਤੇ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ ਦੇ ਮੁਖੀ ਸਵਾਮੀ ਦਯਾਨੰਦ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਧਾਰਮਿਕ ਬਹਿਸਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਤ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।  ਸਿੱਖੀ ਦੀ ਡਿੱਗ ਰਹੀ ਸਾਖ਼ ਨੂੰ ਮੁੜ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਗਿਆਨੀ ਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਬੁਰਾਈਆਂ ਨੂੰ ਜੜ੍ਹੋਂ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿਰਤੋੜ ਯਤਨ ਕੀਤੇ।
ਅੰਧ-ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ
ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਖ਼ਾਲਸਾ ਅਖ਼ਬਾਰ ਲਾਹੌਰ, ਲਿਖਤਾਂ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵਹਿਮਾਂ-ਭਰਮਾਂ,ਫੋਕੇ ਕਰਮਕਾਂਡਾਂ, ਟੂਣੇ-ਟਾਮਣਾਂ, ਮੜੀ-ਮਸਾਣਾਂ, ਨੜੀਮਾਰਾਂ, ਕੁੜੀਮਾਰਾਂ, ਝਾੜ-ਫੂਕ, ਪਖੰਡ ਅਤੇ ਅੰਧ-ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦਾ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ’ਤੇ ਪੂਰਨ ਭਰੋਸਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ।
ਖਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ
37 ਸਿੰਘ ਸਭਾਵਾਂ ਜੋੜ ਕੇ ਭਾਈ ਜਵਾਹਰ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
ਜਾਤ ਪਾਤ ਦਾ ਵਿਰੋਧ
ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਸੀ ਕਿ ਜਿਸ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਰੰਗ, ਨਸਲ, ਜਾਤ-ਪਾਤ, ਪਖੰਡਵਾਦ, ਵਹਿਮ-ਭਰਮ ਅਤੇ ਅੰਧ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੋਣ, ਉਹ ਕਦੇ ਤਰੱਕੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਗਿਆਨੀ ਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਅਜਿਹੇ ਅਡੰਬਰਾਂ ਨੂੰ ਬੜੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕਈ ਸਮਕਾਲੀ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਲਈ।
ਦਰਬਾਰ ਸਹਿਬ ਵਿੱਚ ਮੂਰਤੀਆਂ ਹਟਵਾਉਣਾ
ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਗੱਦੀ ਲਾ ਕੇ ਬੈਠਦੇ ਬਾਬਾ ਖੇਮ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ ਦੀ ਗੱਦੀ ਖਿੱਚ ਕੇ ਸੜਕ ’ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨੀ ਦਿਊਢੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਮੂਰਤੀਆਂ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਪ੍ਰੋ. ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਮਨਾਵਾ
ਮਨਾਵਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਵਲਟੋਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਵਲਟੋਹਾ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਗਿਆਨੀ ਦਿੱਤ ਸਿੰਘ
ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ
ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਇਹ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਦੀ ਦਲੇਰੀ ਰੱਖਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਤਰਕ ਤੇ ਦਲੀਲਾਂ ਸਹਿਤ ਆਪਣੀ ਹਰ ਗੱਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੇ ਸਨ।  ਗਿਆਨੀ ਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਸਮਾਜ-ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਲੇਖੇ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।  ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਲਮ ਰਾਹੀਂ ਸਮਾਜਿਕ ਕੁਰੀਤੀਆਂ ਦਾ ਡੱਟ ਕੇ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ।  6 ਸਤੰਬਰ 1901 ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਿੱਥੇ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਤੋਰਿਆ।
ਸਬੰਧਿਤ ਚਿੱਠੇ
ਸ੍ਰੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਦੁਆਲ ਲਿਖੀ ਗਈ "ਗਿਆਨੀ ਦਿੱਤ ਸਿੰਘ" ਸਿੰਘ, ਸਰਦਾਰ ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ. ਸਿੱਖਜ਼ਮ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰ "ਗਿਅਆਨੀ, ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਲਾਹੋਰ ਦੇ ਉੱਘੇ ਸੰਚਾਲਕ ਗਿਆਨੀ ਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ (1902) ਸਿੰਘ, ਦਲਿਤ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਦੇ ਮੋਢੀ ਗਿਆਨੀ ਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ (1951) ਸਿੰਘ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਲਹੌਰ, ਲੁਧਿਆਣਾ (1974)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਰੀਆ ਸਮਾਜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1850 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1901 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਚਿਤਰਾ
ਚਿਤਰਾ ਜਾਂ ਸਪਾਇਕਾ, ਜਿਸਦਾ ਬਾਇਰ ਨਾਮ ਅਲਫਾ ਵਰਜਿਨਿਸ (α Virginis ਜਾਂ α Vir) ਹੈ, ਕੰਨਿਆ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਦਾ ਸਭ ਵਲੋਂ ਰੋਸ਼ਨ ਤਾਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਵਿੱਖਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਰੋਸ਼ਨ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਦ੍ਹਰਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਰੋਸ਼ਨ ਤਾਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 260 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਲ ਦੀ ਦੂਰੀ `ਤੇ ਹਨ। ਚਿਤਰਾ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਵਿਤਾਰਾ ਹੈ ਜੋ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਤਾਰੇ ਵਰਗਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਤਾਰਾ ਇੱਕ ਨੀਲਾ ਦਾਨਵ ਤਾਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਛੋਟਾ ਤਾਰਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਅਨੁਕ੍ਰਮ ਤਾਰਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਰਾਮੰਡਲ
ਭਾਸ਼ਾਈ ਸਹਿਜ ਬਿਰਤੀ
ਭਾਸ਼ਾਈ ਸਹਿਜ ਬਿਰਤੀ (ਮੂਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: The Language Instinct) 1994 ਦੀ ਸਟੀਵਨ ਪਿੰਕਰ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ, ਜੋ ਆਮ ਸਰੋਤਿਆਂ ਲਈ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਿੰਕਰ ਦੀ ਦਲੀਲ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਜਨਮਜ਼ਾਤ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਨੋਮ ਚੌਮਸਕੀ ਦੇ ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਨਾਲ ਹਮਦਰਦੀ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਰਬਵਿਆਪਕ ਵਿਆਕਰਣ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਚੌਮਸਕੀ ਦੇ ਸੰਦੇਹ ਕਿ ਵਿਕਾਸਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤ ਮਨੁੱਖੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਥੀਸਿਸ
ਪਿੰਕਰ ਭਾਸ਼ਾ ਬਾਰੇ ਕਈ ਆਮ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਇਹ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵਿਆਕਰਣ ਮਾੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕਿ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨਿਰੰਤਰ ਘਟ ਰਹੀ ਹੈ, ਕਿ ਭਾਸ਼ਾ ਜਿਸ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, (ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਕੁਝ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਨਣ ਅਤੇ ਹਨੇਰੇ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਬਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਰੰਗਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ) ਉਸ ਦਾ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵੀ ਰੇਂਜ (ਸਪਿਰ-ਵੋਰਫ ਪਰਿਕਲਪਨਾ) ਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਗ਼ੈਰਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿਖਾਈ ਗਈ ਹੈ (ਵੇਖੋ ਮਹਾਨ ਏਪ ਭਾਸ਼ਾ)। ਪਿੰਕਰ, ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਯੋਗਤਾ ਵਜੋਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਕਾਸਵਾਦ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਿਕਾਰੀ-ਕਬੀਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਚਾਰ ਦੀ ਖਾਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਦੂਸਰੀਆਂ ਸਪੀਸੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਨੁਕੂਲਤਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਮੱਕੜੀਆਂ ਦੀ ਜਾਲ਼ਾ ਬੁਣਨ ਅਤੇ ਊਦਬਿਲਾਵ ਦੀ ਬੰਨ੍ਹ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ "ਸਹਿਜ ਬਿਰਤੀਆਂ " ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸਹਿਜ ਬਿਰਤੀ ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਪਿੰਕਰ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਉਸ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖੀ ਕਾਢ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਮੈਟਲਵਰਕਿੰਗ ਅਤੇ ਲਿਖਣਾ ਹਨ। ਜਦ ਕਿ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਮਨੁੱਖੀ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਕੋਲ ਹੀ ਇਹ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਭਾਸ਼ਾ ਸਾਰੇ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਕੋਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸਰਬਵਿਆਪਕਤਾ ਦੇ ਹੋਰ ਸਬੂਤ ਵਜੋਂ, ਪਿੰਕਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡੇਰੇਕ ਬਿਕਰਟਨ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਨੋਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚੇ ਆਪ ਮੁਹਾਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕਸਾਰ ਵਿਆਕਰਣ-ਮੂਲਕ ਬੋਲੀ (ਕ੍ਰੀਓਲ) ਦੀ ਕਢ ਕਢ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਇਕਸਾਰ ਨਿਯਮਾਂ ਤੋਂ ਕੋਰੀ, ਇੱਕ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਵਪਾਰਕ ਪਿਜਿਨ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਮਿਸ਼ਰਤ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਪਲ਼ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਬੋਲ਼ੇ ਬੱਚੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਜਦ ਕਿ ਦੂਸਰੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ "ਤੋਤਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ" ਹਨ, ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕੱਚਘਰੜ "ਮੈਂ ਟਾਰਜ਼ਨ, ਤੂੰ ਜੇਨ" ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਚਮੁੱਚ ਸਹੀ ਵਿਆਕਰਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਕੇਤਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਆਪਮੁਹਾਰੇ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਭਾਸ਼ਾ (ਬੋਲੀ) ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਵਿਆਕਰਣ ਨੂੰ ਦਰੁਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਰਸਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਜਾਂ ਮਾਪਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਰਗਰਮ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਕਾਢ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਭਾਸ਼ਾ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਹੈ। ਪਿੰਕਰ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਆਮ ਤਰਕ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਖਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਉਨਤ ਬੁੱਧੀ ਦਾ ਲਛਣ ਨਹੀਂ ਹੈ ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ "ਮਾਨਸਿਕ ਮੋਡਿਊਲ" ਹੈ। ਉਹ ਭਾਸ਼ਾ- ਵਿਗਿਆਨੀ ਦੇ ਵਿਆਕਰਣ ਦੇ ਵਿਚਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਲਾਉਣ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਨਿਯਮਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲਿਖਣ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਗਾਈਡ ਵਿੱਚ ਹਨ - ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਦਲੀਲ ਹੈ ਕਿ ਕਿਉਂਜੋ "ਸੰਬੰਧਕ ਇੱਕ ਵਾਕ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨਾ ਲਈ ਇੱਕ ਉਚਿਤ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ", ਇਸ ਵਰਗੇ ਨਿਯਮ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿਖਾਏ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਸਲ ਸੰਚਾਰ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਨਿਯਮ ਅਪ੍ਰਸੰਗਿਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਰਘੂਪਤੀ ਰਾਘਵ ਰਾਜਾਰਾਮ
ਰਘੂਪਤੀ ਰਾਘਵ ਰਾਜਾਰਾਮ (रघुपति राघव राजाराम) ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਹਿੰਦੀ ਭਜਨ (ਹਿੰਦੂ ਗੀਤ) ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਚਹੇਤਾ ਗੀਤ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਿਗੰਬਰ ਪਲੂਸਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਗੀਤ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਦਿੱਤਾ। ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮੁਰੀਦਾਂ ਨੇ ਇਹ ਭਜਨ ਡੰਡੀ ਮਾਰਚ ’ਤੇ ਗਾਇਆ ਸੀ।
ਰਘੁਪਤਿ ਰਾਘਵ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ॥
ਪਤਿਤ ਪਵਨਾ ਸੀਤਾਰਾਮ ਸੁੰਦਰਾ ਵਿਗ੍ਰਹ ਮੇਘਾ ਸ਼ਿਆਮ ਗੰਗਾ ਤੁਲਸੀ ਸ਼ਾਲਾਗ੍ਰਾਮ ਭਦ੍ਰ ਗਿਰੀਸ਼ਵਰ ਸੀਤਾਰਾਮ ਭਗਤ ਜਨਾ ਪ੍ਰਿਯਾ ਸੀਤਾਰਾਮ ਜਾਨਕੀ ਰਮਣਾ ਸੀਤਾ ਰਾਮ ਜਯਾ ਜਯਾ ਰਾਘਵ ਸੀਤਾਰਾਮ
ਹਲ਼ ਸਿਟੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਹਲ਼ ਸਿਟੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਇਹ ਕਿੰਗਸਟਨ ਅਪਓਨ ਹਲ਼, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਕੇ ਸੀ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਕਿੰਗਸਟਨ ਅਪਓਨ ਹਲ਼ ਅਧਾਰਤ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਤੋਤਲਾਪਣ
ਤੋਤਲਾਪਣ ਜਾਂ ਤੁਤਲਾਹਟ ਇੱਕ ਬੋਲਚਾਲੀ ਰੁਕਾਵਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਊਸ਼ਮ ਧੁਨੀਆਂ ਨਹੀਂ ਉੱਚਾਰ ਸਕਦਾ। ਇਹਨਾਂ ਗ਼ਲਤ ਉੱਚਾਰਨਾਂ ਕਰ ਕੇ ਉਹਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕਣਾ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੋਗ
ਤੇਜੀ ਬੱਚਨ
ਤੇਜੀ ਹਰੀਵੰਸ਼ ਰਾਏ ਬੱਚਨ (ਜਨਮ ਤੇਜਵੰਤ ਕੌਰ ਸੂਰੀ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ। ਉਹ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਵੀ ਹਰੀਵੰਸ਼ ਰਾਏ ਬੱਚਨ ਦੇ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਬਾਲੀਵੁਡ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਭਿਨੇਤਾ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਦੀ ਮਾਂ ਸੀ।
ਜੀਵਨੀ
ਤੇਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਲਾਇਲਪੁਰ, ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ (ਮੌਜੂਦਾ ਫੈਸਲਾਬਾਦ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖ ਖੱਤਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਲਹੌਰ ਦੇ ਖੂਬ ਚੰਦ ਡਿਗਰੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਲਈ। ਉਹ ਹਰੀਵੰਸ਼ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਨੂੰ ਮਿਲੀ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਲੈਕਚਰਾਰ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਲਜ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਸਨ। ਦੋਨਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ 1941 ਵਿੱਚ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤੇਜੀ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਨਿਰਮਾਤਾ ਬਣ ਗਈ। ਉਹ ਸਟੇਜ ਦਾ ਸ਼ੌਕੀਨ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਦਬਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਸਮਾਜਿਕ ਇਕੱਠਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਾਉਂਦਾ। ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਹਰੀਵੰਸ਼ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੁੱਝਿਆ ਰਿਹਾ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਸਮਾਜਿਕ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਕਵੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਿਲਜੁਲ ਪਤਨੀ ਲਈ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮਾਮੂਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਬੱਚਨ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ: ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਅਤੇ ਅਜਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਸਨ। ਬੱਚਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸਰਕਟ ਅਤੇ ਉੱਚ ਸਮਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ। ਜੋੜੇ ਨੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ। ਤੇਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਮੈਕਬੈਥ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਰੂਪਾਂਤਰ ਵਿੱਚ ਲੇਡੀ ਮੈਕਬੈਥ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯਸ਼ ਚੋਪੜਾ ਦੀ 1976 ਦੀ ਫਿਲਮ, ਕਭੀ ਕਭੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੂੰ 1973 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਫਾਈਨੈਂਸ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਵਿੱਤ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ (ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਵਿਕਾਸ ਨਿਗਮ), ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਉਪਕਰਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਉਦੇਸ਼ਪੂਰਨ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਵਿੱਤ ਦੇਣਾ ਸੀ। ਮਾਧਿਅਮ ਦੇ ਆਮ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਚੰਗੀ ਕੁਆਲਿਟੀ ਦਾ। ਬੱਚਨ ਲਗਭਗ ਪੂਰੇ ਸਾਲ 2007 ਤੱਕ ਲੀਲਾਵਤੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਰਹੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਗੜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਵੰਬਰ 2007 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਈਸੀਯੂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਫਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਲੰਬੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 21 ਦਸੰਬਰ 2007 ਨੂੰ 93 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1917 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਹਫ਼ਤਾ 2022 ਵਿੱਚ ਸੋਧੇ ਗਏ ਲੇਖ
ਲਾਇਡਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਲਾਇਡਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਸੰਖੇਪ LEI; Universiteit Leiden)  ਸ਼ਹਿਰ ਲਾਇਡਨ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ, ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ।  ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1575 ਵਿਚ ਵਿਲੀਅਮ, ਪ੍ਰਿੰਸ ਆਫ ਔਰੇਂਜ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਅੱਸੀ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਡਚ ਵਿਦਰੋਹ ਦਾ ਨੇਤਾ ਸੀ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1575 ਵਿਚ ਵਿਲੀਅਮ, ਪ੍ਰਿੰਸ ਆਫ ਔਰੇਂਜ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਅੱਸੀ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਡਚ ਵਿਦਰੋਹ ਦਾ ਨੇਤਾ ਸੀ। ਡਚ ਰਾਇਲ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਲਾਇਡਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਅਜੇ ਵੀ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ; ਕੁਈਨਜ਼ ਜੂਲੀਆਨਾ ਅਤੇ ਬੀਟ੍ਰਿਕਸ ਅਤੇ ਕਿੰਗ ਵਿਲੀਅਮ-ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਨ। ਡਚ ਗੋਲਡਨ ਏਜ ਦੌਰਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਆਈ ਜਦੋਂ ਯੂਰਪ ਭਰ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਬੌਧਿਕ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਲੀਡੇਨ ਦੀ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਡਚ ਗਣਰਾਜ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੋਏ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਲਾਇਡਨ ਰੇਨੇ ਡੇਕਾਰਤ, ਰੈਮਬਰਾਂ, ਕ੍ਰਿਸਟੀਆਨ ਹਿਊਜੈਨਸ, ਹਿਊਗੋ ਗਰੋਸ਼ੀਅਸ, ਬਾਰੂਚ ਸਪਿਨੋਜ਼ਾ ਅਤੇ ਬੈਰੋਨ ਡੀ'ਹੋਲਬੈਕ ਵਰਗੀਆਂ ਹਸਤੀਆਂ ਦਾ ਘਰ ਸੀ।
ਲਾਇਡਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਫੈਕਲਟੀਆਂ (ਲਾਇਡਨ ਵਿੱਚ ਛੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੇਗ ਵਿੱਚ) ਅਤੇ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਭਾਗ ਹਨ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕੋਇਮਬਰਾ ਗਰੁੱਪ, ਯੂਰੋਪੀਅਮ ਐਂਡ ਲੀਗ ਆਫ ਯੂਰਪੀਅਨ ਰਿਸਰਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਜ਼ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਲਾਇਡਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ 40 ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਨ।
ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ 10 ਨੇਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮਾਰਕ ਰੱਟ ਸਮੇਤ ਨੌਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਆਗੂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜੌਹਨ ਕੁਵਿੰਸੀ ਐਡਮਜ਼, ਨਾਟੋ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਜਨਰਲ, ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕੋਰਟ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਜਸਟਿਸ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ 16 ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ (ਮਸ਼ਹੂਰ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਐਲਬਰਟ ਆਇਨਸਟਾਈਨ   ਅਤੇ ਐਨਰੀਕੋ ਫ਼ੇਅਰਮੀ ਸਮੇਤ) ਵੀ ਹਨ।
ਫਾਊਡੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮੁਢਲਾ ਇਤਿਹਾਸ
left|thumb|ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਬਾਨੀ, ਵਿਲੀਅਮ, ਪ੍ਰਿੰਸ ਆਫ ਔਰੇਂਜ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ. thumb| ਲਾਇਡਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਅਕੈਡਮੀ  ਇਮਾਰਤ 1614 ਵਿੱਚ thumb|ਅਨੈਟਮੀਕਲ ਥੀਏਟਰ ਲਾਇਡਨ. 1575 ਵਿੱਚ ਉਭਰ ਰਹੇ ਡਚ ਰੀਪਬਲਿਕ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਾਰਟਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਹੇਬਸਬਰਗ ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਵਿਚ ਇਕੋ ਇਕ ਹੋਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਪੇਨ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਹੇਠ ਦੱਖਣੀ ਲਿਊਵਨ ਵਿੱਚ ਲਿਊਵਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸੀ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਪੁਨਰਜਾਗਰਣ ਨੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰਿੰਸ ਵਿਲੀਅਮ ਨੇ ਲਾਇਡਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਡਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਉੱਤਰੀ ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ ਜੋ ਕਿ ਆਪਣੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੋਵੇ, ਸਗੋਂ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਲੋਕ ਵੀ ਦੇ ਸਕੇ।  ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਚੋਣ ਲੀਡੇਨ 'ਤੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਲੀਡੇਨ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇਨਾਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਵਿਡੰਬਨਾ ਇਹ ਕਿ ਵਿਲੀਅਮ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਸਪੇਨ ਦੇ ਫਿਲਿਪ ਦੂਜਾ ਦਾ ਨਾਮ ਅਧਿਕਾਰਿਕ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਹਾਲੈਂਡ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਕਾਊਂਟ ਸੀ। ਫਿਲਪ ਦੂਜੇ ਨੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਲੀਡੇਨ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਜਵਾਬ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੇਂਟ ਬਾਰਬਰਾ ਦੇ ਕਾਨਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀ, ਫਿਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ 1577 ਵਿੱਚ ਫਲੀਡੀ ਬਾਗੀਜਨ ਚਰਚ (ਹੁਣ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਅਜਾਇਬਘਰ ਦਾ ਸਥਾਨ) ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ 1581 ਵਿੱਚ ਵਾਈਟ ਨੰਨਸ ਦੇ ਕਾਨਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ, ਇਹ ਥਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਇਸ ਕੋਲ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਸਲ ਇਮਾਰਤ 1616 ਵਿਚ ਅੱਗ ਨਾਲ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇਵ ਰਾਏ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇਵ ਰਾਏ (ਕੰਨਡ: ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ, ਤੇਲੁਗੁ: శ్రీకృష్ణదేవరాయ ;) (ਰਾਜ 1509 - 1529 CE) ਵਿਜੈਨਗਰ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ ਜਿਸਨੇ 1509 ਤੋਂ ਲੈਕੇ 1529 ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਤੁਲਵ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਤੀਜਾ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਬੀਜਾਪੁਰ ਤੇ ਗੋਲਕੁੰਡਾ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨਾਂ ਅਤੇ ਊੜੀਸਾ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਮੁੱਖ ਦਰਬਾਰੀ ਰਾਜਪੁਰੋਹਿਤ ਤਥਾਚਾਰਿਆ, ਤੇਨਾਲੀ ਰਾਮਾ ਤੇ ਮਹਾਮਂਤ੍ਰੀ ਤਿੱਮਾਰਸੁ ਸਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇਵ ਰਾਏ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਚਿੱਨਾਦੇਵੀ ਤੇ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਤਿਰੂਮਾਲਾਦੇਵੀ ਸੀ।
ਪੁਰਤਗੇਜੀ ਯਾਤਰੀ ਡੋਮਿੰਗੋ ਪੇਸ ਅਤੇ ਫਰਨਾਓ ਨੂਨੀਜ਼ ਵਿਜੇਨਗਰ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਆਏ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਜੈਨਗਰ ਸਾਮਰਾਜ
ਸੁਖਨਾ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਰੱਖ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ
ਸੁਖਨਾ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਰੱਖ ਚੰਡੀਗੜ੍, ਸੁਖ਼ਨਾ ਝੀਲ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਦੀਆਂ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀਆਂ ਸ਼ਿਵਲਿਕ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਰੱਖ 2600 ਹੈਕਟੇਅਰ ਰਕਬੇ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਰਕਬਾ
ਇਹ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਰੱਖ 2600 ਹੈਕਟੇਅਰ ਰਕਬੇ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਰੱਖ ਸੁਖ਼ਨਾਂ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਸਿਧਾ ਬਰਸਾਤੀ ਪਾਣੀ ਰੋਕਣ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਤਾਂ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪਧਰ ਤੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦੀ ਗਾਰ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ 25.42 ਕਿਮੀ² ਜ਼ਮੀਨ ਲੈਕੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫੌਰੈਸਟ ਸਰਵੇ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (ਐਫਐਸਆਈ) ਵੱਲੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਰਿਪੋਰਟ 2013 ਮੁਤਾਬਕ ਰੁੱਖਾਂ ਅਧੀਨ ਰਕਬੇ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਪੱਖੋਂ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇਸ਼ ਭਰ ’ਚੋਂ ਤੀਜੇ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਖਨਾ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਰੱਖ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ (8 ਮਾਰਚ 2020)
ਸੁਖਨਾ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਰੱਖ ਚੰਡੀਗੜ੍, ਸੁਖਨਾ ਝੀਲ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਦੀਆਂ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀਆਂ ਸ਼ਿਵਲਿਕ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਰੱਖ 2600 ਹੈਕਟੇਅਰ ਰਕਬੇ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਹੋਈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਸਿੰਗਾ,ਨੀਲ ਗਾਂ, ਬਾਂਦਰ, ਖਰਗੋਸ਼, ਗਿਲਹਰੀ,, ਸਾਂਭਰ, ਭੇੜੀਏ, ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ, ਜੰਗਲੀ ਬਿੱਲੀ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਅਨੇਕ ਕਿਸਮਾਂ ਵੀ ਇੱਥੇ ਵੇਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਰੱਖ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਕੀਤ ਪਤੰਗਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵੰਨਸੁਵੰਨੀਆਂ ਨਸਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਰੱਖ ਦੀ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ
ਇਸ ਰੱਖ ਦੀ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਨ ਦੇ ਵਣ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਰੱਖਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਰੱਖਾਂ
ਮਨਮੋਹਿਨੀ ਜ਼ੁਤਸ਼ੀ ਸਹਿਗਲ
ਮਨਮੋਹਿਨੀ ਸਹਿਗਲ (née Zutshi, 1909–1994) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਨਹਿਰੂ-ਗਾਂਧੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।
ਜੀਵਨੀ
ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਮੋਤੀ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੇ ਭਤੀਜੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਚਚੇਰੀ ਭੈਣ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਮੋਤੀ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੇ ਘਰ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਹੋਈ। ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਭਾਗੀਦਾਰ ਸੀ। 1930 ਅਤੇ 1935 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਸਹਿਗਲ ਨੇ ਕਾਲਜ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣ ਗੲੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। 1935 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ, ਉਹ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਸਰਗਰਮ ਸਾਂਝ ਵੀ ਛੱਡਣੀ ਪਈ। ਆਪਣੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਅਪਣਾਉਣ, ਵਧ ਰਹੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਜਨਤਕ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਅਸਫਲ ਦੌੜ ਬਣਾਈ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1"> ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1994 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1909 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਹਿਰੂ-ਗਾਂਧੀ ਪਰਿਵਾਰ
-ਸਤਾਨ
thumb|Map of countries with the suffix -stan
ਪਿਛੇਤਰ -ਸਤਾਨ (Persian: ـستان ‎‎ -stān) ਸਥਾਨ ਜਾਂ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਫ਼ਾਰਸੀ ਮੂਲ ਦਾ   ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਇਹ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮੱਧ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ, ਕਾਕੇਸ਼ਸ ਅਤੇ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਮਗਰ ਲੱਗਿਆ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਿਛੇਤਰ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਵਿਆਪਕ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ, ਰੇਗਸਤਾਨ ( ریگستان ), ਪਾਕਿਸਤਾਨ , ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ, ਗੁਲਸਤਾਨ( گلستان ), ਆਦਿ।
ਨਿਰੁਕਤੀ
ਇਹ ਪਿਛੇਤਰ, ਜੋ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਨਾਂਵ ਹੈ, ਪਰ ਨਾਂਵਮੂਲਕ ਸੰਯੁਕਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਤੌਰ ਅਕਸਰ ਆਉਣ ਦੇ ਗੁਣ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਪਿਛੇਤਰ ਬਣ ਗਿਆ, ਭਾਰਤ-ਈਰਾਨੀ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ-ਯੂਰਪੀ ਮੂਲ ਦਾ ਹੈ: ਇਹ Sanskrit sthā́na (Devanagari: स्थान <span class="IPA" title="Representation in the International Phonetic Alphabet (IPA)">[st̪ʰaːna] ) ਨਾਲ ਸਗਵਾਂ ਹੈ।
The Proto-Indo-European root from which this noun is derived is *steh₂- (older reconstruction *stā-) "to stand" (or "to stand up, to step (somewhere), to position (oneself)"), which is also the source of English to stand, Latin  stāre , and Ancient Greek histamai ( ἵσταμαι ), all meaning "to stand" and ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ стан (stan, meaning "settlement" or "semi-permanent camp"). In ਪੋਲਿਸ਼ ਅਤੇ ਯੂਕਰੇਨੀ,  stan  means "state" or "condition", while in Serbo-Croatian it translates as "apartment" (a Slovenian word "stanovanje" means apartment or other closed space of living is an obvious derivative of stan) in its modern usage, while its original meaning was "habitat". In Czech and Slovak, it means "tent" or, in military terms, "headquarters". Also in Germanic languages, the root can be found in Stand ("place, location"), and in Stadt (German), stad/sted (Dutch/Scandinavian), stêd (West Frisian) and stead (English), all meaning either "place" or "city". The suffix -stan is analogous to the suffix -land, present in many country and location names.
ਇਰਾਨ
ਕੁਝ ਇਰਾਨ ਦੇ ਸੂਬੇ:
ਰੂਸ
ਰੂਸ ਦੇ ਕੁਝ ਸੂਬੇ:
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿਛੇਤਰ
ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ
ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਸਾਲ 2002 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਹੋਣ ਨਾਲ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਮੂਲ ਦੇ ਹੋਰਨਾ ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਮਾਲੀ ਵਸੀਲਿਆਂ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ।ਹੋਰਨਾ ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਲੀ ਵਸੀਲੇ ਸਹਾਇਤਾ ਵਜੋਂ ਇਥੇ 2000 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਤਾਲੀਬਾਨ ਵਰਗੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਪਤਨ ਤੋਂ ਬਾਦ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਆਸਾਰ ਬਣਨ ਨਾਲ ਵਧੀ। ਇਹ ਸੁਧਾਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਅਤੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਅਕਾਲ ਖਤਮ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਵੀ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾ ਦੇ ਦੇਸ ਕੋਲ $3 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਦੇਅਜੇ ਅਣਛੋਹੇ ਖਣਿਜ ਭੰਡਾਰ ਹਨ ਜੋ ਦੇਸ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਖਣਿਜਾਂ ਵਾਲੇ ਖਿਤਿਆਂ ਚੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਅਮੀਰ ਖਿੱਤਾ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।ਹਾਲਾਂ ਕਿ ਇਹ ਦੇਸ ਕਲਾ ਕਲੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਵਿਕਸਤ ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਮਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਪੱਖੋ 175ਵੇਂ ਦਰਜੇ ਤੇ ਹੈ।ਦੇਸ ਦਾ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਨ 34 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਸੀ। $19.85 ਬਿਲੀਅਨ ਦੀ ਤਬਾਦਲਾ ਦਰ ਨਾਲ, ਅਤੇ [[ਪ੍ਰਤੀ ਜੀਅ ਆਮਦਨ(ਪੀਪੀਪੀ) $1,150
ਦੇਸ ਦੀ ਲਗਪਗ 35% ਵੱਸੋਂ (2008) ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰ ਹੈ ਅਤੇ 36% ਲੋਕ ਗਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ ਜੋ ਪਾਣੀ,ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਮਕਾਨਾਂ ਦੀ ਥੁੜ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਸਨ।
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਮਦਨ ਲੇਖੇ
ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਜਿਆਦਾਤਰ ਸੂਚਨਾ ਵਿਸ਼ਵ ਅੰਕੜਾ ਪੁਸਤਕ (The World Factbook) ਵਿਚੋਂ ਲਈ ਗਈ ਹੈ
ਜੀਡੀਪੀ: ਖਰੀਦ ਸ਼ਕਤੀ ਸਮਾਨਤਾ (ਪੀਪੀਪੀ) $19.85 ਬਿਲੀਅਨ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ
ਜੀਡੀਪੀ - ਅਸਲ ਵਾਧਾ ਦਰ :
ਜੀਡੀਪੀ- ਪ੍ਰਤੀ ਜੀਅ : ਖਰੀਦ ਸ਼ਕਤੀ ਸਮਾਨਤਾ (ਪੀਪੀਪੀ) - $1,000 (2011 est.)
ਜੀਡੀਪੀ - ਸੈਕਟਰ ਵਾਰ : ਨੋਟ :ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਫੀਮ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਗਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਵੱਸੋਂ :
ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਜਾਂ ਉਪਭੋਗ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ :
ਮੁਦਰਾ ਸਫੀਤੀ ਦਰ : 13.8% (2011 est.) ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਹੋਰਨਾ ਦੇਸਾਂ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ : 19
ਕਿੱਤਾਵਾਰ ਕਿਰਤ ਸ਼ਕਤੀ : ਖੇਤੀਬਾੜੀ 78.6%, ਉਦਯੋਗ 5.7%, ਸੇਵਾਵਾਂ 15.7% (2009)
ਬੇਰੁਜਗਾਰੀ ਦਰ : 35% (2009) ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਹੋਰਨਾ ਦੇਸਾਂ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ: 180
ਬਜਟ :
ਉਦਯੋਗ : ਛੋਟੇ ਉਦਯੋਗ ਜਿੰਵੇਂ ਕਪੜਾ,ਸਾਬਣ ,ਫਰਨੀਚਰ,ਜੁੱਤੇ,ਖਾਦਾਂ,ਵਸਤਰ,ਖਾਧ ਪਦਾਰਥ,ਖਣਿਜ-ਪਾਣੀ,ਸੀਮੇਂਟ ਅਫਗਾਨੀ ਗਲੀਚੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ,ਕੋਲਾ ,ਅਤੇ ਤਾਂਬਾ ਆਦਿ
ਬਿਜਲੀ - ਉਤਪਾਦਨ: 913.1 ਮਿਲੀਅਨ ਕਿਲੋਵਾਟ (2009 est.) ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਹੋਰਨਾ ਦੇਸਾਂ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ: 150
ਬਿਜਲੀ - ਉਤਪਾਦਨ - ਸਰੋਤਵਾਰ:
ਬਿਜਲੀ - ਉਪਭੋਗ : 2.226 ਬਿਲੀਅਨ ਕਿਲੋਵਾਟ (2009 est.) ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਹੋਰਨਾ ਦੇਸਾਂ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ: 137
ਬਿਜਲੀ - ਨਿਰਯਾਤ : 0 kWh (2010 est.)
ਬਿਜਲੀ - ਆਯਾਤ : 1.377 ਬਿਲੀਅਨ ਕਿਲੋਵਾਟ (2009 est.)
ਤੇਲ - ਉਤਪਾਦਨ: 1,950 oilbbl/d (2012 est.) ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਹੋਰਨਾ ਦੇਸਾਂ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ: 210
ਤੇਲ - ਉਪਭੋਗ: 4229 oilbbl/d (2011 est.) ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਹੋਰਨਾ ਦੇਸਾਂ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ: 165
ਤੇਲ - ਜਾਹਰ ਭੰਡਾਰ : 1600000000 oilbbl (2006)
ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ - ਉਤਪਾਦਨ: 220 million m³ (2001)
ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ - ਉਪਭੋਗ: 220 million m³ (2001)
ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ - ਜਾਹਰ ਭੰਡਾਰ: 15.7 trillion cubic feet (2006 est.)
ਖੇਤੀਬਾੜੀ - ਫਸਲਾਂ : ਅਫੀਮ ਡੋਡੇ, ਕਣਕ, ਫਲ, ਮੇਵੇ, ਭੇਡਾਂ
ਨਿਰਯਾਤ : $376 ਮਿਲੀਅਨ (2012 est.) ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਹੋਰਨਾ ਦੇਸਾਂ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ: 164
ਨਿਰਯਾਤ - ਵਸਤਾਂ : ਅਫੀਮ, ਫਲ ਅਤੇ ਮੇਵੇ,ਅਫਗਾਨੀ ਹੱਥ ਬੁਣੇ ਗਲੀਚੇ, ਉੰਨ, ਕਪਾਹ , ਖੱਲਾਂ
ਨਿਰਯਾਤ - ਹਿੱਸੇਦਾਰ : ਪਾਕਿਸਤਾਨ 48%, ਭਾਰਤ 19%, ਰੂਸ 9%, ਇਰਾਨ 5% (FY11/12 est.)
ਆਯਾਤ - ਵਸਤਾਂ : ਮਸ਼ਨੀਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੂੰਜੀ ਨਿਰਮਾਣ ਵਸਤਾਂ,ਖਾਧ ਪਦਾਰਥ,ਕਪੜਾ, ਪੇਟ੍ਰੋਲੀਅਮ ਵਸਤਾਂ
ਆਯਾਤ - ਹਿੱਸੇਦਾਰ: ਪਾਕਿਸਤਾਨ 13.7%, ਰੂਸ 12.6%, ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ 11.5%, ਇਰਾਨ 9.1% (FY11/12 est.)
ਬਾਹਰੀ - ਕਰਜਾ : $1.28 to $2.3 ਬਿਲੀਅਨ (2011)
ਤੁਰੰਤ ਖਾਤਾ ਬਕਾਇਆ : -$743.9 ਮਿਲੀਅਨ (2011 est.) ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਹੋਰਨਾ ਦੇਸਾਂ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ: 132
ਕਰੰਸੀ : ਅਫਗਾਨੀ
ਤਬਾਦਲਾ ਦਰ : ਅਫਗਾਨੀ (AFA) ਪ੍ਰਤੀ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ - 62 = $1
ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ : 21 ਮਾਰਚ - 21 ਮਾਰਚ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਰਕ ਦੇਸ
ਗਿੱਟਾ
ਗਿੱਟਾ ਸਰੀਰ ਦਾ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪੈਰ ਅਤੇ ਲੱਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਗਿੱਟੇ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਜੋੜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਗਿੱਟੇ ਦਾ ਅਸਲੀ ਜੋੜ, ਉੱਪਟੇਲਰ ਜੋੜ ਅਤੇ ਨਿਚਲਾ ਟੀਬੀਓਫ਼ਾਈਬੂਲਰ ਜੋੜ
ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੈਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੋੜ
ਵਾੜਾ ਠੱਠੀ
ਵਾੜਾ ਠੱਠੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਵਲਟੋਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਮੱਸਿਆ
ਮੱਸਿਆ (अमावस्या) ਜਾਂ ਅਮਾਵਸਿਆ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਨਵਾਂ ਚੰਨ। ਅਮਾਵਸਿਆ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਨੇੜਤਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ।
ਮੱਸਿਆ
ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦ ਅਮਾਵਸਿਆ ਵਿੱਚ "ਅਮਾ" ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਮਿਲਕੇ" ਸਾਰੇ "ਵਸਿਆ" ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਰਹਿਣਾ" ਜਾਂ "ਰਲ ਮਿਲ ਰਹਿਣਾ".
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਮਦਰਾਸ
ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਮਦਰਾਸ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Indian Institute of Technology Madras) ਇੱਕ ਪਬਲਿਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਹੈ, ਜੋ ਚੇਨਈ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ (ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ.) ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦੇ ਇੱਕ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। 1959 ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਤਕਨੀਕੀ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਇਹ ਤੀਜੀ ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਸੀ ਜੋ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਮਦਰਾਸ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾਗਤ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਫਰੇਮਵਰਕ ਦੁਆਰਾ ਲਗਾਤਾਰ ਚਾਰ ਸਾਲ (2016-2019) ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸੰਸਥਾ ਵਜੋਂ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਮਦਰਾਸ ਇੱਕ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2.5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਵਰਗ (617 ਏਕੜ) ਦਾ ਕੈਂਪਸ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਆਂਢੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਸੀ। ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ 550 ਫੈਕਲਟੀ, 8,000 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਤੇ 1,250 ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਸਟਾਫ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੋਂ 1961 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਚਾਰਟਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਵੱਧਦਾ ਹੋਇਆ, ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਕੈਂਪਸ ਇੱਕ ਗੁੰਡੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਦੇ ਬਾਹਰ ਬਣਿਆ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜੰਗਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਚਿਟਲ (ਦਾਗ਼ੀ ਹਿਰਨ), ਕਾਲਾ ਹਿਰਨ, ਬੋਨਟ ਮੱਕਾਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਹਨ। ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਝੀਲ, 1988 ਅਤੇ 2003 ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀ ਹੋਈ, ਇਸ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਰਸਾਤੀ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਨਿਕਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
1956 ਵਿਚ, ਪੱਛਮੀ ਜਰਮਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਕਨੀਕੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ। 1959 ਵਿੱਚ ਮਦਰਾਸ ਵਿਖੇ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਪੱਛਮੀ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਬੋਨ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤ-ਜਰਮਨ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਮਦਰਾਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪੱਛਮੀ ਜਰਮਨੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਤਕਨੀਕੀ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੱਛਮੀ ਜਰਮਨ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸਪਾਂਸਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਿਦਿਅਕ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਜਰਮਨੀ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਅਦਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕਈ ਸਹਿਯੋਗੀ ਖੋਜ ਯਤਨ ਹੋਏ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਜਰਮਨ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਹਾਇਤਾ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਡੀ.ਏ.ਏ.ਡੀ. ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਹੰਬਲਟ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਈ ਖੋਜ ਯਤਨ ਅਜੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਸੰਸਥਾਨ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਮੰਤਰੀ ਨੇ 1959 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪਹਿਲੇ ਬੈਚ ਵਿੱਚ ਸਮੁੱਚੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 120 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਨ। 1961 ਵਿਚ, ਆਈਆਈਟੀਜ਼ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹੱਤਵ ਦੇ ਸੰਸਥਾਨ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਹਿਲਾ ਕਨਵੋਕੇਸ਼ਨ ਸਮਾਰੋਹ 11 ਜੁਲਾਈ, 1964 ਨੂੰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਡਾ. ਐਸ. ਰਾਧਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ 1966 ਦੇ ਬੀ.ਟੈਕ ਬੈਚ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਮਦਰਾਸ ਨੇ 2009 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸੁਨਹਿਰੀ ਜੁਬਲੀ ਮਨਾਈ।
ਕੈਂਪਸ
ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਮਦਰਾਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਸਰਦਾਰ ਪਟੇਲ ਰੋਡ 'ਤੇ ਹੈ, ਜੋ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਅਯਾਰ ਅਤੇ ਵੇਲਾਚੇਰੀ ਨਾਲ ਲਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕੈਂਪਸ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸੀਟ ਰਾਜ ਭਵਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਹੋਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਵੇਲਾਚੇਰੀ (ਅੰਨਾ ਗਾਰਡਨ ਐਮਟੀਸੀ ਬੱਸ ਅੱਡੇ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਵੇਲਾਚੇਰੀ ਮੇਨ ਰੋਡ), ਗਾਂਧੀ ਰੋਡ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਹੋਸਟਲ ਦੇ ਗੇਟ ਜਾਂ ਟੋਲ ਗੇਟ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ) ਅਤੇ ਤਾਰਾਮਣੀ ਗੇਟ (ਅਸੈਂਡੇਸ ਟੇਕ ਪਾਰਕ ਦੇ ਨੇੜੇ) ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ।
ਕੈਂਪਸ ਚੇਨਈ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੋਂ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ, ਚੇਨਈ ਕੇਂਦਰੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ 12 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ' ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਬੱਸਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕਸਤੂਰਬਾ ਨਗਰ ਚੇਨਈ ਐਮਆਰਟੀਐਸ ਲਾਈਨ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਬਲਾਕ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਗਜੇਂਦਰ ਸਰਕਲ ਵਿਖੇ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋ ਸਮਾਨ ਸੜਕਾਂ, ਬੋਨ ਐਵੀਨਿਊ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਐਵੇਨਿਊ, ਫੈਕਲਟੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘੀਆਂ। ਬੱਸਾਂ ਨਿਯਮਤ ਰੂਪ ਨਾਲ ਮੇਨ ਗੇਟ, ਗਜੇਂਦਰ ਸਰਕਲ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਜ਼ੋਨ ਅਤੇ ਹੋਸਟਲ ਜ਼ੋਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ
ਸੀਲਵਾ ਕਾਪੂਤੀਕਿਆਨ
ਸੀਲਵਾ ਕਾਪੂਤੀਕਿਆਨ (ਆਰਮੇਨੀਆਈ: Սիլվա Կապուտիկյան; 20 ਜਨਵਰੀ 1919 – 25 ਅਗਸਤ 2006) ਇੱਕ ਆਰਮੇਨੀਆਈ ਕਵੀ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ। ਇਹ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਆਰਮੇਨੀਆਈ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ "ਆਰਮੇਨੀਆ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਵਿੱਤਰੀ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ "20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਆਰਮੇਨੀਆਈ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਨੁੱਕੜ ਦਾਦੀ" ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1919 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2006 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਰਮੇਨੀਆਈ ਨਾਰੀ ਕਵੀ
ਰਾਈਟਿੰਗ ਡਿਗਰੀ ਜੀਰੋ
ਰਾਈਟਿੰਗ ਡਿਗਰੀ ਜੀਰੋ (ਮੂਲ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਟਾਈਟਲ: Le degré zéro de l'écriture) ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਸਾਹਿਤ-ਚਿੰਤਕ, ਆਲੋਚਕ, ਅਤੇ ਚਿਹਨ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਰੋਲਾਂ ਬਾਰਥ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ-ਚਿੰਤਨ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1953 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਬਾਰਥ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੂਰੀ ਕਿਤਾਬ ਸੀ। ਇਹਦੇ ਲਿਖਣ ਦੇ ਪਿਛੇ ਉਹਦਾ ਇਰਾਦਾ ਲਿਖਾਈ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਦੀ ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਕਰਵਾਉਣਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੋਲਾਂ ਬਾਰਥ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਵਿਲੀਅਮ ਫ਼ਾਕਨਰ
ਵਿਲੀਅਮ ਫਾਕਨਰ (1897 – 1962) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਸਾਹਿਤਕਾਰ
ਗੋਤਾਖੋਰੀ (ਖੇਡ)
ਗੋਤਾਖੋਰੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ diving ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਖੇਡ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਛਾਲ ਮਾਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਖਿਡਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਆ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਉੱਚਾਈ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਘੁਮਾਉਣਾ ਜਾਂ ਮੋੜਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡਿਗਣਾ ਇਸ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਖਿਡਾਰੀ ਜੇਤੂ ਐਲਾਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ
ਕੇਸ਼ਵਨੰਦ ਭਾਰਤੀ ਬਨਾਮ ਕੇਰਲ ਰਾਜ
ਕੇਸ਼ਵਨੰਦ ਭਾਰਤੀ ਸ਼੍ਰੀਪਾਦਾਗਾਲਾਵਾਰੁ ਬਨਾਮ ਕੇਰਲ ਰਾਜ (case citation: (1973) 4 SCC 225) ਭਾਰਤੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦਾ ਇੱਕ ਬੜਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੇਸ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ। ਜਸਟਿਸ ਹੰਸ ਰਾਜ ਖੰਨਾ ਨੇ ਇਸ ਕੇਸ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸੰਰਚਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕੁਝ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਅਸੂਲ ਅਤੇ ਮੁੱਲ ਹਨ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਵਿਧਾਨਿਕ ਸੋਧਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਸ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਰੂਪ ਨੂੰ ਕੋਈ ਠੇਸ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਵਿਧਾਨਿਕ ਕਾਨੂੰਨ
ਕਾਲਾਢੁੰਗੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਕਾਲਾਢੁੰਗੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ 70 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਨੈਨੀਤਾਲ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਇਹ ਹਲਕਾ ਜਨਰਲ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 113,325 ਵੋਟਰ ਸਨ।
ਵਿਧਾਇਕ
!ਸਾਲ !colspan="2" align="center"|ਪਾਰਟੀ !align="center"| ਵਿਧਾਇਕ !ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ !ਵੋਟਰ % !ਜੇਤੂ ਦਾ ਵੋਟ ਅੰਤਰ !ਸਰੋਤ
ਸਿਲਿਸਲੇਵਾਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਫਿਲੌਰ ਕਿਲ੍ਹਾ
ਫਿਲੌਰ ਕਿਲ੍ਹਾ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: Phillaur Fort) ਜਾਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਮ: Maharaja Ranjit Singh Fort) ਫਿਲੌਰ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜੀ.ਟੀ. ਰੋਡ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ (1628-1658) ਦੇ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਇਥੇ ਇੱਕ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਸਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 1809 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ (1780– 1839) ਦੇ ਰਾਜ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਜੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਦੀਵਾਨ ਮੋਹਕਮ ਚੰਦ ਨੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਤੇ ਇਟਾਲੀਅਨ ਜਰਨੈਲਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਜੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਨੇੜੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਸੀ। 1846 ਵਿਚ ਅਲੀਵਾਲ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਲੈ ਲਿਆ। ਇਹ ਕਿਲ੍ਹਾ 1890 ਤਕ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਿਵਲ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਸਿਖਲਾਈ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ। 6 ਅਪ੍ਰੈਲ 1973 ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ 'ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਿਲ੍ਹਾ' ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। 1981 ਤੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਅਕੈਡਮੀ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਮਾਰਕਾਂ ਅਤੇ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ
ਪੋਖਰਾ ਘਾਟੀ ਦਾ ਝੀਲ ਕਲੱਸਟਰ
ਝੀਲ ਕਲੱਸਟਰ ਪੱਛਮੀ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਪੋਖਰਾ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਨੌਂ ਝੀਲਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹਿਕ ਨਾਮ ਹੈ। 9 ਝੀਲਾਂ ਜੋ ਝੀਲ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਉਹ ਹਨ ਫੇਵਾ, ਬੇਗਨਾਸ, ਰੂਪਾ, ਖਸਤੇ, ਦੀਪਾਂਗ, ਮੈਡੀ, ਗੁੰਡੇ, ਨਿਉਰਾਨੀ, ਕਮਲਪੋਖਰੀ ਅਤੇ ਪੋਖਰਾ ਸੇਤੀ ਕੈਚਮੈਂਟ। ਝੀਲਾਂ ਨੇਪਾਲੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਹਨ। ਝੀਲਾਂ ਕਾਸਕੀ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਪੋਖਰਾ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਫੇਵਾ ਅਤੇ ਕਮਲਪੋਖਰੀ ਝੀਲਾਂ ਪੋਖਰਾ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਕੀ ਝੀਲਾਂ ਲੇਖਨਾਥ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਹਨ।
2 ਫਰਵਰੀ 2016 ਨੂੰ, ਇਸ ਨੂੰ 261.1 km2 ਕਵਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਮਸਰ ਸਾਈਟ ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਕੈਚਮੈਂਟ ਖੇਤਰ ਸਮੇਤ। ਝੀਲ ਕਲੱਸਟਰ ਦੇ ਜਲ ਗ੍ਰਹਿਣ ਖੇਤਰ ਦਾ 3.5% ਬਣਦਾ ਹੈ। ਪੋਖਰਾ ਵੈਲੀ ਲੇਕ ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 2008 ਵਿੱਚ ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਫਲੋਰਾ
ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 60 ਜਲ-ਪੌਦੇ ਅਤੇ 300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੌਦੇ ਹਨ। ਦੁਰਲੱਭ ਮਾਰਸ਼ ਜੰਗਲੀ ਚੌਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਓਰੀਜ਼ਾ ਰੁਫੀਪੋਗਨ ਇੱਥੇ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਪਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ ਅਪੋਸਟਾਸੀਆ ਵਾਲੀਚੀ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ੇਲੀਆ ਚੈਂਪਾਕਾ, ਐਸਪੈਰਾਗਸ ਰੇਸਮੋਸਸ, ਬੁਲਬੋਫਿਲਮ ਪਲਾਈਰਾਈਜ਼ਾ, ਸਿਮਬੀਡੀਅਮ ਇਰੀਡੀਓਇਡਜ਼, ਡੈਂਡਰੋਬੀਅਮ ਡੇਂਸੀਫਲੋਰਮ, ''ਡੀ. ਫਿਮਬੀਆਟਮ ਅਤੇ ਅਲਸੋਫਿਲਾ ਸਪਿਨੁਲੋਸਾ, ਡਾਈਓਸੀਡੇਰੋਨੀਆ, ਓਬਾਇਡੇਰੋਨੀਆ, ਓਬਾਡੈਰੋਡੀਆ, ਓਰਫੋਲੀਏਨਿਆ, ਓਰਫੋਲੀਆ ਸਪੀਸੀਜ਼ Tinospora ਕੋਰਡੀਫੋਲੀਆ ਅਤੇ ਮੋਨੋਜੇਨੇਰਿਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਸੇਰਾਟੋਫਿਲਮ ਡੀਮਰਸਮ'', ਟ੍ਰੈਪਾ ਨੈਟਨਜ਼ ਅਤੇ ਟਾਈਫਾ ਐਂਗਸਟੀਫੋਲੀਆ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸਬ-ਸਰਫੇਸ ਡਰੇਨੇਜ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਹਨ। ਫੇਵਾ ਮੇਸੋ-ਯੂਟ੍ਰੋਫਿਕ ਹੈ, ਬਗਨਾਸ ਝੀਲ ਮੇਸੋ-ਯੂਟ੍ਰੋਫਿਕ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਝੀਲਾਂ ਯੂਟ੍ਰੋਫਿਕ ਹਨ।
ਜੀਵ
ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ 168 ਕਿਸਮਾਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੰਛੀ ਵੈਟਲੈਂਡ ਦੇ ਪੰਛੀ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੰਛੀ ਹਨ ਸਪਾਈਨੀ ਬੈਬਲਰ (ਟਰਡੋਇਡਜ਼ ਨੇਪਾਲੇਨਸਿਸ), ਨੇਪਾਲ ਵੇਨ ਬੈਬਲਰ ( ਪਨੋਪੀਗਾ ਇਮੇਕੁਲੇਟ ), ਕੰਬ ਡੱਕ ( ਸਰਕੀਡਿਓਰਨੀਸ ਮੇਲਾਨੋਟੋਸ ), ਬੇਅਰਜ਼ ਪੋਚਾਰਡ ( ਐਥਿਆ ਬੇਰੀ ), ਫੇਰੂਗਿਨਸ ਡਕ (ਐਥਿਆ ਨਾਈਰੋਕਾ)।
ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀਆਂ ਦੀਆਂ 28 ਕਿਸਮਾਂ, 11 ਉਭੀਵੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ, 28 ਸੱਪ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ 32 ਥਣਧਾਰੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਹਨ। ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਓਟਰਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਘਟ ਰਹੀ ਹੈ। ਝੀਲ ਦਾ ਖੇਤਰ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਨਸਲਾਂ ਦਾ ਘਰ ਵੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੱਦਲ ਵਾਲਾ ਚੀਤਾ ( ਨਿਓਫੇਲਿਸ ਨੇਬੁਲੋਸਾ ), ਆਮ ਚੀਤਾ ( ਪੈਂਥੇਰਾ ਪਾਰਡਸਫੁਸਕਾ ), ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਪੈਂਗੋਲਿਨ ( ਮੈਨਿਸ ਕ੍ਰਾਸਿਕਾਉਡਾਟਾ )।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੰਡਕੀ ਸੂਬੇ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੇਪਾਲ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਜਮੇ ਨੂੰ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ
ਰਮਾਨਡਾ ਕਾਰਾਵੇਲਾ ਬੀਚ, ਗੋਆ
ਰਮਾਨਡਾ ਕਾਰਾਵੇਲਾ ਬੀਚ ਗੋਆ, ਰਮਾਨਡਾ ਇੰਟਰ ਨੇਸ਼ਨਲ ਦਾ ਗੋਆ ਸਥਿਤ ਪੰਜ ਤਾਰਾ ਹੋਟਲ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਵਾਯਨਧਾਮ ਗਰੁਪ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
ਲੋਕੈਸ਼ਨ
ਰਮਾਨਡਾ ਕਾਰਾਵੇਲਾ ਬੀਚ, ਗੋਆ ਵਿੱਚ ਚਿੱਟੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰੇਤ ਤੇ ਵਰੇਕਾ ਬੀਚ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ. ਇਹ ਰਿਸੋਰਟ ਫਾਤੋਰਦਾ ਸਟੇਡਿਯਮ ਅਤੇ ਮਾਦਗਾਓ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋ ਸਿਰਫ 10 ਕਿਲੋ ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ.
ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ
ਇਸ ਰਿਸੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕੁਲ ਮਿਲਾ ਕੇ 199 ਕਮਰੇ ਹਨ ਅਤੇ 24 ਏਕੜ ਦੇ ਖੁਲੇ ਅਤੇ ਹਰੇ ਭਰੇ ਪਾਰਕ ਹਨ. ਇਹਨਾ 199 ਕਮਰੇਆ ਨੂੰ 5 ਸ਼੍ਰੇਣਿਆ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ. ਸਟੈਂਡਰਡ ਰੂਮ, ਸੁਪਿਰੀਅਰ ਰੂਮ, ਡੀਲਕ੍ਸ, ਸਿਉਟ ਅਤੇ ਦੋ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵਿਲਾ. ਸਾਰੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਕਮਰੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਨਜ਼ਾਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ. ਰਮਾਨਡਾ ਕਾਰਾਵੇਲਾ ਬੀਚ ਰਿਸੋਰਟ ਦੀਆ ਦੋ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੁਵਿਧਾਵਾ ਇਸ ਦਾ ਆਯੁਰਵੇਦਕ ਸੇਟਰ ਅਤੇ ਡਿਸਕੋ ਹਨ. ਰਮਾਨਡਾ ਕਾਰਾਵੇਲਾ ਦਾ ਇਹ ਡਿਸਕੋ (Discotheque) “Saturdays” ਦੇ ਨਾਮ ਜਾਣਿਆ ਜਾਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੋਆ ਦੇ ਇੱਕ ਜਾਣਿਆ ਮਾਨਿਆ ਸਪਾਟ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੋਰ ਤੇ ਰਾਤੀ 9.30 ਤੋ ਹਰ ਰਾਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
ਭੋਜਨ ਦਾ ਤਲਾਬ
ਇਸ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ 7 ਤਰਹ ਦੇ ਡਾਇਨਿੰਗ ਦੇ ਵਿਕਲਪ ਵੀ ਮੋਜੂਦ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿਚ ਹਰ ਇੱਕ ਦੀ ਆਪਣੀ ਖਾਸੀਅਤ ਹੈ
- ਕੇਫੇ ਕਾਸ੍ਕੇਡ ਅਤੇ ਲਨਾਈ ਇੱਕ ਕੋਫ਼ੀ ਸ਼ੋਪ ਹੈ ਜੋ ਤਿਨ ਵਾਰ ਪਕਵਾਨ ਆਪਣੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਸਮੇ ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ - ਕਾਰਨਵਲ ਇੱਕ ਸੀ ਫੂਡ ਰੇਸਤਰਾ ਹੈ - ਬੀਚ ਸੇਕ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਮੋਸਮੀ ਰੇਸਤਰਾ ਇਸ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਤਾਜੇ ਪਕਵਾਨ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਦਾ ਹੈ. - ਸਨ ਸੇਟ ਬਾਰ 24 ਘੰਟੇ ਡ੍ਰਿੰਕ੍ਸ ਦੀ ਸੁਵਿਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ. - ਆਇਸਲੇਡ ਇੱਕ ਮੋਸਮੀ ਰੇਸਤਰਾ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਪੂਲ ਸਾਇਡ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਖਾਸ ਸਮਾਰੋਹ ਵਾਸਤੇ ਇੱਕ 4700 ਸਕੇਅਰ ਫੁਟ ਦਾ ਇਵੇੰਟ ਪੁਆਇਟ ਵੀ ਮੋਜੂਦ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 200 ਮੇਹਮਾਨਾ ਵਾਸਤੇ ਬੇਨਕਿਉਟ ਹਾਲ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ. ਇਸ ਤੋ ਇਲਾਵਾ ਆਧੁਨਿਕ ਸੁਵਿਧਾਵਾ ਨਾਲ ਸੁਸ੍ਜਿਤ ਦੋ ਮੀਟਿੰਗ ਰੂਮ/ਕੋਨ੍ਫ੍ਰੇੰਸ ਹਾਲ ਵੀ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 400 ਮੇਹਮਾਨਾ ਦੀ ਮੇਜਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ
ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਿਕਲਪ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਇੰਟਰ ਨੇਸ਼ਨਲ ਪਕਵਾਨ ਅਤੇ ਵਿਕਲਪ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ. ਇਸ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਮੇਹਮਾਨ 9 ਹੋਲ ਦੇ ਗੋਲ੍ਫ਼ ਕੋਰਸ ਅਤੇ ਵਾਟਰ ਸਪੋਰਟ ਦੀਆ ਸੁਵਾਧਾਵਾ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਸਕਦੇ ਹਨ. ਰਮਾਨਡਾ ਕਾਰਾਵੇਲਾ ਬੀਚ ਰਿਸੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਿਟਨੇਸ ਸੇੰਟਰ, ਟੇਬਲ ਟੇਨਿਸ ਦੀਆ ਸਹੂਲਤਾ ਅਤੇ ਟੇਨਿਸ ਕੋਰਟ ਵੀ ਮੋਜੂਦ ਹੈ. ਇਹ ਹੋਟਲ ਮੇਹਮਾਨਾ ਵਾਸਤੇ ਫਾਟ੍ਰੇਡ ਬੀਚ ਤੇ ਸਪਾ ਅਤੇ ਯੋਗਾ ਸੇਸ਼ਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੋਟਲ
ਅਨਮੋਲ ਗਗਨ ਮਾਨ
ਅਨਮੋਲ ਗਗਨ ਮਾਨ ਪੰਜਾਬ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਗਾਇਕਾਾ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਖਰੜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵਿਧਾਇਕ ਹੈ। ਉਹ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ 2022 ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਇਕ ਵਜੋਂ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਅਨਮੋਲ ਗਗਨ ਮਾਨ ਨੂੰ ਗਗਨਦੀਪ ਕੌਰ ਮਾਨ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਅਤੇ ਭੰਗੜੇ ਗੀਤਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉਹ 2020 ਵਿੱਚ 'ਆਪ' ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ 'ਆਪ' ਲਈ ਪ੍ਰਚਾਰ ਗੀਤ ਗਾਇਆ, "ਭਗਤ ਸਿੰਘ, ਕਰਤਾਰ ਸਰਾਭਾ ਸਾਰੇ ਹੀ ਬਨ ਚਲੇ, ਭਾਈ ਹੂੰ ਜਾਗੋ ਅਈਆਂ, ਸਰਕਾਰ ਬਦਲਾਂ ਚਲੀ, ਭਾਈ ਹੂੰ ਜਾਗੋ ਅਈਆਂ"। ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਨੇ ਗਾਣੇ ਨੂੰ "ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਹਿੱਟ" ਕਿਹਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1990 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with hCards
ਰਾਣੀ ਰਣਦੀਪ
ਰਾਣੀ ਰਣਦੀਪ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕਾ ਹੈ।
ਹਿਟ ਗੀਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ
ਕੇ.ਸੀ. ਸਟੇਡੀਅਮ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ
ਮੀਰਾ ਦਿਓਸਥੇਲ
ਮੀਰਾ ਦਿਓਸਥੇਲ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਕਲਰਜ਼ ਟੀਵੀ ਦੇ ਉਡਾਨ ਵਿੱਚ ਚਕੋਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਿਓਸਥੇਲ ਇੱਕ ਰਾਜ-ਪੱਧਰੀ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ ਜੋ ਖੇਡਾਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਸੀ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਮੁੰਬਈ ਚਲੀ ਗਈ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਬਣਨ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਦਿਖਾਈ।
ਕਰੀਅਰ
2016 ਤੋਂ 2019 ਤੱਕ ਉਸਨੇ ਕਲਰਜ਼ ਟੀਵੀ ਦੇ ਉਡਾਨ ਵਿੱਚ ਚਕੋਰ ਰਾਜਵੰਸ਼ੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ ਮਾਰਚ 2019 ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ੋਅ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਤੋਰਲ ਰਸਪੁੱਤਰਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈ ਲਈ।
ਸਤੰਬਰ 2019 ਵਿੱਚ ਦਿਓਸਥੇਲ ਨੇ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਲਈ ਕਲਰਜ਼ ਟੀਵੀ ਦੇ ਸ਼ੋਅ ਵਿਦਿਆ ਲਈ ਅਪ੍ਰੈਲ 2020 ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਬਾਈਆ ਲੇਵਾਕੂਜ਼ਨ
ਬੇਅਰ ਲਿਵਰਕੁਸੇਨ, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜਰਮਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਇਹ ਲਿਵਰਕੁਸੇਨ, ਜਰਮਨੀ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਬੇਅਰੇਨਾ, ਲਿਵਰਕੁਸੇਨ ਅਧਾਰਤ ਕਲੱਬ ਹੈ , ਜੋ ਬੁੰਡਸਲੀਗਾ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਟੋਰਾਂਟੋ
ਲੋਕਾਂ ਨੇ 10,000 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਢਲਾਣ ਪਠਾਰ ਤੇ ਸਥਿਤ ਨਦੀਆਂ, ਡੂੰਘੀਆਂ ਖੱਡਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਜੰਗਲ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਟੋਰਾਂਟੋ ਖੇਤਰ ਦਾ ਸਫਰ ਅਤੇ ਨਿਵਾਸ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਟੋਰਾਂਟੋ ਖਰੀਦ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਵਿਵਾਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਮਿਸੀਸਾਗਾ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਤਾਜ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ 1793 ਵਿੱਚ ਯੌਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਅੱਪਰ ਕਨੇਡਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ। 1812 ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਯਾਰਕ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦਾ ਸਥਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਸੀ। ਯਾਰਕ ਦਾ ਨਾਂ ਬਦਲ ਕੇ 1834 ਵਿੱਚ ਟੋਰਾਂਟੋ ਸ਼ਹਿਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ 1867 ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਕਨਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਓਨਟਾਰੀਓ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਾਮਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਆਪਣੀਆਂ ਅਸਲ ਸਰਹੱਦਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਅਨੈਕਸੀਨੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸੰਮੇਲਨ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਖੇਤਰ 630.2 ਕਿਮੀ 2 (243.3 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਟੋਰਾਂਟੋ ਦੀ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨਤਾ ਅਬਾਦੀ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਜ਼ਿਲ ਵਜੋਂ ਇਸਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਭੂਮਿਕਾ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। 50 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਿਵਾਸੀ ਇੱਕ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਆਬਾਦੀ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ, ਅਤੇ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੱਖਰੀਆਂ ਨਸਲਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਇਸ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਹੁਤੇ ਟੋਰਾਂਟੋਨੀਅਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਬੋਲਦੇ ਹਨ ਇਸਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ 160 ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਨੇਡਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੇਸ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਹਿਕਾਇਤਾਂ
ਹਿਕਾਇਤਾਂ (ਹਿਕਾਇਤਾਂ), ਹਿਕਾਇਤ ਦਾ ਬਹੁਵਚਨ, ਦਸਮ ਗਰੰਥ ਅੰਦਰ ਜ਼ਫਰਨਾਮੇ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਫਾਰਸੀ ਦੇ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚੀਆਂ 11 ਹਿਕਾਇਤਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਬੋਲ-ਚਾਲ ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀਆਂ ਜਾਂ ਪ੍ਰਸੰਗ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ‘ਹਿਕਾਇਤ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਚਨਾਕਾਰ ਕੁਝ ਟੀਕਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ। ਐਪਰ ਇਹ ਰਵਾਇਤੀ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਹੈ।
ਕੋਲਨ ਵਰਗੀਕਰਣ
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਕੈਟਾਲੌਗਿੰਗ ਅਤੇ ਵਰਗੀਕਰਣ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਵਾਂ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ
ਵਾਂ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਵਲਟੋਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਵਾਂ ਹੀ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ’ਚ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪਾ ਜਾਣ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਂ ‘ਵਾਂ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ’ ਪੈ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਵਲਟੋਹਾ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰਤਨ ਚੌਂਕ
ਰਤਨ ਚੌਂਕ ਹੱਥ ਦੇ ਪੁੱਠੇ ਪਾਸੇ ਪੰਜੇ ਉਂਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਗਹਿਣਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੰਗੂਠੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜੰਜੀਰੀ ਨਾਲ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਮੁੰਦਰੀਆਂ ਤੇ ਜੰਜੀਰੀ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਰਤਨ ਭਾਵ ਹੀਰੇ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਔਰਤ ਇਸਨੂੰ ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹੀ ਪਹਿਨਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਗਹਿਣਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਹਰਕੇਸ਼ ਸਿੰਘ ਕਹਿਲ, ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼, ਯੂਨੀਸਟਾਰ ਬੁੱਕਸ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 2013, ਪੰਨਾ 335-336
ਪਿੰਡ ਕੋਟਦੁਨਾ
ਪਿੰਡ ਕੋਟ ਦੁਨਾ ਬਰਨਾਲੇ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇਕ ਪਿੰਡ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਵੀ ਬਰਨਾਲਾ ਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਬੁੱਢਲਾਢਾ-ਬਰਨਾਲਾ ਰੋਡ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 5000 ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਧੰਦਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਿੱਤੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਮੀਨ ਡਾਕਰ ਅਤੇ ਰੇਤਲੇ ਟਿੱਬਿਆਂ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਪਿੰਡ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਪਿੰਡ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਰਿਆਸਤ ਪਟਿਆਲਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਰਿਆਸਤੀ ਰਾਜ ਵੇਲੇ ਇਹ ਪਿੰਡ ਦੁਨੇ ਨਾਮਕ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਸੀ। ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੁਆਲੇ ਕੋਟ ਮਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਦੁਨੇ ਦਾ ਕੋਟ ਅਤੇ ਕੋਟਦੁਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ।
ਪਿੰਡ ਦੀ ਦਿੱਖ
ਪਿੰਡ ਕੋਟਦੁਨਾ ਬੁੱਢਲਾਢਾ-ਬਰਨਾਲਾ ਰੋਡ ਉੱਪਰ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਵੜਦਿਆਂ ਹੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਪੱਕੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਮੰਡੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਹਾੜ੍ਹੀ ਸੌਣੀ ਦੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਵੇਚਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਮਲਾਟ ਦਰਖਤਾਂ ਉੱਤੇ ਤਿਰੰਗੇ ਝੰਡੇ ਵਾਲਾ ਪੇਂਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਪਿੰਡ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪਿੰਡ ਦੀ ਵਸੋਂ
ਕੋਟਦੁਨੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ 1000 ਦੇ ਕਰੀਬ ਘਰ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਤਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਮੁੱਖ ਵਸੋਂਂ ਜੱਟ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤਰਖਾਣ, ਛੀਂਬੇ, ਨਾਈ, ਘੁਮਿਆਰ, ਰਮਦਾਸੀਏ ਅਤੇ ਮਜ੍ਹਬੀ ਸਿੱਖ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਧੰਦਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਮਜਦੂਰੀ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਕਿੱਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਵਸੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਤੀਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ
ਬੱਲੋ ਕੀ ਪੱਤੀ
ਬਰੈੜਾਂ ਦੀ ਪੱਤੀ
ਭਾਈਕਿਆਂ ਦੀ ਪੱਤੀ
ਸੰਧੂਆਂ ਦੀ ਪੱਤੀ
ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ
ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਕਈ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਹੀਦਾਂ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਅਕਾਲ ਬੁੰਗਾ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦਸ਼ਮੇਸ਼ ਸਾਗਰ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਇਕ ਮੰਦਿਰ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਦਾ ਡੇਰਾ ਹੈ। ਸਿੱਧਾਂ ਉੱਤੇ ਸਾਲ ਦੋ ਵਾਰ ਵਿਚ ਮਾਘੀ ਅਤੇ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਮੇਲਾ ਭਰਦਾ ਹੈ।
ਵਿੱਦਿਅਕ ਅਤੇ ਖੇਡ ਸਹੂਲਤਾਂ
ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਕੂਲ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਇਕ ਖੇਡ-ਮੈਦਾਨ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਸਾਲ ਕਬੱਡੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਿਲ੍ਹੇ ਬਰਨਾਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਲਵਾ
ਰੂਪਾ ਝੀਲ
ਰੂਪਾ ਝੀਲ ਜਾਂ ਰੂਪਾ ਤਾਲ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ ਜੋ ਪੋਖਰਾ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਅਤੇ ਕਾਸਕੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਰੂਪਾ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਇਹ ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਪੋਖਰਾ ਘਾਟੀ ਦੀ ਤੀਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਹੈ ਅਤੇ 600 m ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਹੈ ਕਵਰਿੰਗ ਖੇਤਰ ਲਗਭਗ 1.35 km2 ਔਸਤ ਪਾਣੀ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ 3 ਮੀਟਰ ਅਤੇ ਅਧਿਕਤਮ ਡੂੰਘਾਈ 6 ਮੀਟਰ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਲੰਮੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਦੀਵੀ ਧਾਰਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖੁਆਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਕਈ ਫੁੱਲਦਾਰ ਅਤੇ ਫੌਨਲ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੁੱਲ 36 ਕਿਸਮਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਜੋ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕੁੱਲ 193 ਵੈਟਲੈਂਡ-ਨਿਰਭਰ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 19 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਹ ਨੇਪਾਲ ਵਿਚ ਇੱਕ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ। left|thumb|245x245px| ਰੂਪਾ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਪਿੰਜਰੇ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੰਡਕੀ ਸੂਬੇ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੇਪਾਲ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਨੀਲ ਆਰਮਸਟਰਾਂਗ
ਨੀਲ ਆਰਮਸਟਰਾਂਗ (5 ਅਗਸਤ 1930 - 25 ਅਗਸਤ 2012) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਐਸਟਰੋਨਾਟ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੰਦ ਤੇ ਕਦਮ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਇਨਸਾਨ ਹੋਣ ਦਾ ਸ਼ਰਫ਼ ਹਾਸਲ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਇੱਕ ਏਰੋਸਪੇਸ ਇੰਜਨੀਅਰ, ਅਮਰੀਕੀ ਨੇਵੀ ਦੇ ਪਾਇਲਟ, ਤਜਰਬਾਤੀ ਪਾਇਲਟ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਅਮਰੀਕੀ ਨੇਵੀ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਸਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕੋਰੀਆ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਜੰਗ ਦੇ ਬਾਦ ਉਸਨੇ ਏਰੋਨੌਟਿਕਸ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ (National Advisory Committee for Aeronautics) ਵਿੱਚ ਤਜਰਬਾਤੀ ਪਾਇਲਟ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿੱਥੇ ਇੰਤਹਾਈ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਪਰਵਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀ