cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਗਿਆਨੀ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ
ਜੀਵਨ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣਾ ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦਾ ਸਫ਼ਰ 15 ਅਗਸਤ 1948 ਵਿੱਚ ‘ਪ੍ਰਕਾਸ਼’ ਅਖ਼ਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੇ। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਦੋ ਹੋਰ ਪੱਤਰ ‘ਜੀਵਨ ਸਾਂਝਾਂ’ ਅਤੇ ‘ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਪੱਤ੍ਰਿਕਾ’ ਵੀ ਆਰੰਭ ਕਰ ਕੇ ਚਲਾਏ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1923 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2007 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਲੇਖਕ
ਨਿਕਿਤਾ ਓਲੀਵਰ
'''ਨਿਕਿਤਾ ਆਰ. ਓਲੀਵਰ''' (ਜਨਮ 11 ਫਰਵਰੀ, 1986) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਵਕੀਲ, ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ, ਸਿੱਖਿਅਕ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਾਰਕੁੰਨ ਹਨ। ਉਹ 2017 ਦੀਆਂ ਮੇਅਰ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀਏਟਲ ਦੇ ਮੇਅਰ ਲਈ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸਨ ਅਤੇ 17% ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਵਿੱਚ ਤੀਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਸੀਏਟਲ ਵਿੱਚ ਬਲੈਕ ਲਾਈਵਜ਼ ਮੈਟਰ, ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧਿਕ ਨਿਆਂ ਸੁਧਾਰ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਗੂ ਹਨ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਓਲੀਵਰ ਦਾ ਜਨਮ ਇੰਡੀਆਨਾਪੋਲਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੋਰੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।
2017 ਮੇਅਰ ਅਭਿਆਨ
left|thumb| ਓਲੀਵਰ ਆਪਣੀ 2017 ਦੀ ਮੇਅਰ ਚੋਣ ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ ਓਲੀਵਰ ਨੇ ਮਾਰਚ 2017 ਵਿੱਚ ਸੀਏਟਲ ਦੇ ਮੇਅਰ ਲਈ ਆਪਣੀ ਉਮੀਦਵਾਰੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, ਮੌਜੂਦਾ ਮੇਅਰ ਐਡ ਮਰੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਚੋਣ ਲੜਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਚੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਕਈ ਦੋਸ਼ਾਂ ਕਾਰਨ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਓਲੀਵਰ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ "ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ ਆਫ ਸੀਏਟਲ" ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨਗੇ, ਜੋ ਕਿ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਨੇਤਾਵਾਂ, ਵਕੀਲਾਂ, ਕਲਾਕਾਰਾਂ, ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ ਜੋ 2016 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਗਠਿਤ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਓਲੀਵਰ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਫਰੈਂਕਲਿਨ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਰਟ-ਟਾਈਮ ਅਧਿਆਪਕ ਸਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਟਾਰਨੀ ਵਜੋਂ ਜਿਆਦਾਤਰ ਪ੍ਰੋ-ਬੋਨੋ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਓਲੀਵਰ ਨੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਨਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਕੈਦ ਦਾ ਇੱਕ ਕਲਾ-ਆਧਾਰਿਤ ਵਿਕਲਪ ਹੈ। ਓਲੀਵਰ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ "ਅਪਰਾਧਿਕ ਨਿਆਂ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਪੁਨਰ-ਵਿਚਾਰ, ਕਿਫਾਇਤੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਲਈ ਡਿਵੈਲਪਰਾਂ ਤੋਂ ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਹਾਊਸਿੰਗ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ 'ਤੇ ਮੁੜ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ' 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ। ਓਲੀਵਰ ਨੇ ਬੇਘਰੇ, ਸੰਸਥਾਗਤ ਨਸਲਵਾਦ ਅਤੇ ਗਰੀਬੀ ਵਰਗੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਵੱਲ ਵੀ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ।
ਅਪਰਾਧਿਕ ਨਿਆਂ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਯਤਨ
ਓਲੀਵਰ ਨੇ ਸੀਏਟਲ ਦੇ ਨੋ ਯੂਥ ਜੇਲ ਅਤੇ ਬਲੈਕ ਲਾਈਵਜ਼ ਮੈਟਰ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਰੀਏਟਿਵ ਜਸਟਿਸ ਨੌਰਥਵੈਸਟ ਦੇ ਸਹਿ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਜੋ ਸਕੂਲ-ਤੋਂ-ਜੇਲ੍ਹ ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਦੁਆਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮਿਨੀਆਪੋਲਿਸ, ਮਿਨੀਸੋਟਾ ਵਿੱਚ ਜਾਰਜ ਫਲਾਇਡ ਦੇ ਕਤਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਓਲੀਵਰ ਨੇ ਸੀਏਟਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।  ਮੇਅਰ ਜੈਨੀ ਡਰਕਨ, ਪੁਲਿਸ ਮੁਖੀ ਕਾਰਮੇਨ ਬੈਸਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਬੰਦ ਕਮਰਾ ਮੀਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ, ਓਲੀਵਰ ਨੇ ਚਰਚਾ ਨੂੰ ਲਾਈਵ-ਸਟ੍ਰੀਮ ਕੀਤਾ। ਓਲੀਵਰ ਕਮਿਊਨਿਟੀ-ਆਧਾਰਿਤ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਡੀ-ਫੰਡਿੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਰਹੇ ਹਨ।
ਓਲੀਵਰ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮੁਹਿੰਮਾਂ 'ਤੇ ਬਾਹਰੀ ਖਰਚਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। 2017 ਵਿੱਚ ਓਲੀਵਰ ਨੂੰ ਸੀਏਟਲ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੁਆਰਾ ਸੀਏਟਲ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੀਏਟਲਲਾਈਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਓਲੀਵਰ ਨੇ 2017 ਵਿੱਚ ਡਕੋਟਾ ਐਕਸੈਸ ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਤੋਂ ਸੀਏਟਲ ਦੇ ਵਿਨਿਵੇਸ਼ ਲਈ ਇੱਕ ਮਤਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ।
ਜਨਵਰੀ 2020 ਵਿੱਚ, ਓਲੀਵਰ ਨੂੰ ਐਡਮੰਡਸ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਮਾਰਟਿਨ ਲੂਥਰ ਕਿੰਗ ਜੂਨੀਅਰ ਦਿਵਸ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਲਈ ਮੁੱਖ ਬੁਲਾਰੇ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਰੀਡ ਕਾਲਜ, ਸਟੈਨਲੇ ਐਨ ਡਨਹੈਮ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਫੰਡ, ਕੇ.ਟੀ.ਸੀ.ਐਸ. 9, ਪੋਡ ਸੇਵ ਦਿ ਪੀਪਲ ਅਤੇ ਟਾਊਨ ਹਾਲ ਸੀਏਟਲ ਵਿਚ ਵੀ ਬੁਲਾਰੇ ਵਜੋਂ ਫ਼ੀਚਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
2021 ਸਿਟੀ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ
ਮਾਰਚ 2021 ਵਿੱਚ ਓਲੀਵਰ ਨੇ ਸੀਏਟਲ ਸਿਟੀ ਕਾਉਂਸਿਲ ਦੀ ਸਥਿਤੀ 9 ਲਈ ਆਪਣੀ ਉਮੀਦਵਾਰੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਓਲੀਵਰ ਕੁਈਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ/ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਪਨਾਮਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਗੈਰ ਬਾਇਨਰੀ ਹਨ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986
ਅਯਾਲੀ ਕਲਾਂ
ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ
ਪਿੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਿਤਾ ਸਰਪੰਚ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਚੁਣੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
੪੦੮
408 (4 ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਨਿਵੇਦਿਤਾ ਅਰਜੁਨ
ਨਿਵੇਦਿਤਾ ਅਰਜੁਨ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਡਾਂਸਰ ਹੈ। ਐੱਸ. ਰਾਜਾਸ਼ੇਕਰ ਦੀ ਰੱਤਾ ਸਪੱਤਾਮੀ (1986) ਤੋਂ ਆਸ਼ਾ ਰਾਣੀ ਦੇ ਮੰਚਨ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਡਾਂਸਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਜਨੂੰਨ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਫਿਲਮਾਂ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਅਭਿਨੇਤਾ ਰਾਜੇਸ਼ ਦੀ ਬੇਟੀ, ਨਿਵੇਦਿਤਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਅਭਿਨੇਤਾ ਅਰਜੁਨ ਸਰਜਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਨਿਵੇਦਿਤਾ ਕੰਨੜ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰ ਰਾਜੇਸ਼ ਦੀ ਧੀ ਹੈ। ਨਿਵੇਦਿਤਾ ਨੇ ਅਦਾਕਾਰ ਅਰਜੁਨ ਸਰਜਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਜੋੜੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਬੇਟੀਆਂ ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਅਰਜੁਨ ਅਤੇ ਅੰਜਨਾ ਅਰਜੁਨ ਹਨ। ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਨੇ ਤਾਮਿਲ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅੰਜਨਾ ਅਰਜੁਨ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਕਾਰੋਬਾਰ
ਨਿਵੇਦਿਤਾ, ਆਸ਼ਾ ਰਾਣੀ ਦੇ ਸਟੇਜ ਨਾਮ ਨਾਲ ਕੰਨੜ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਰਥ ਸਪੱਤਾਮੀ (1986) ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਐਮ. ਰਾਜੇਸ਼ੇਕਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਫਿਲਮ ਵਪਾਰਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਅਰਜੁਨ ਸਰਜਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਨਿਵੇਦਿਤਾ ਨੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਛੱਡਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਪਾਲਣ ਲਈ ਚੇਨਈ ਚਲੀ ਗਈ। ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਸਟੂਡੀਓ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਫਿਲਮਜ਼ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਰਮਾਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਕੰਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਤੋਂ ਦੂਰ, ਨਿਵੇਦਿਤਾ ਅਕਸਰ ਕਲਾਸਿਕ ਡਾਂਸਰ ਵਜੋਂ ਸਟੇਜ 'ਤੇ ਵੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਦਿਵਾਲੀ (ਜੈਨ ਧਰਮ)
ਜੈਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾਲੀ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਰਵਾਣ (ਅੰਤਮ ਰਿਲੀਜ਼) ਜਾਂ ਮਹਾਂਵੀਰ ਦੀ ਆਤਮਾ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਵਰ੍ਹੇਗੰਡ ਤੇ, ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਲ ਚੱਕਰ ਦੇ ਚੌਵੀਵਾ ਅਤੇ ਅਖੀਰਲਾ ਜੈਨ ਤੀਰਥੰਕਰ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਵਾਲੀ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੀਵਾਲੀ ਜੈਨਾਂ ਲਈ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ 24 ਵੇਂ ਤੀਰਥੰਕਰਾ ਮਹਾਂਵੀਰ ਦੀ ਲੰਘੀ ਯਾਦਗਾਰ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮੋਕਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਮਹਾਂਵੀਰ ਨੇ 15 ਅਕਤੂਬਰ 527 ਸਾਲ ਬੀ. ਸੀ. ਨੂੰ ਇਸ ਦਿਨ ਪਾਵਪੁਰੀ ਵਿਖੇ ਕਾਰਤਿਕ ਦੀ ਚਤੁਰਦਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਯਤਵਸਭਾ ਦੇ ਤਿਲਯਾਪਨੱਤੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।ਇਸ ਯੁੱਗ ਦੇ 24 ਵੇਂ ਤੀਰਥੰਕਰ, ਮਹਾਵੀਰ ਨੇ ਜੈਨ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ। ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਹਾਂਵੀਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਚੇਲੇ, ਗਾਨਾਧਾਰ ਗੌਤਮ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਦਿਨ ਸਰਵਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਰਥਾਤ ਸੰਪੂਰਨ ਜਾਂ ਸੰਪੂਰਨ ਗਿਆਨ (ਕੇਵਾਲਾ ਗਿਆਨ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਵਾਲੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜੈਨ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਅਮਾਵਸਯ (ਨਵਾਂ ਚੰਦਰਮਾ) ਦੀ ਸਵੇਰ ਵੇਲੇ ਮਹਾਂਵੀਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਿਰਵਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਅਵਾਤੰਬਾਰਾ ਪਾਠ ਕਲਪਸੂਤਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਅਗਲੀ ਰਾਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਜਾਂ ਚੰਨ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਕਾਲੀ ਸੀ. ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਜੋਤ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਹੈ 16 ਗਾਨ-ਰਾਜਿਆਂ, 9 ਮੱਲਾ ਅਤੇ 9, ਕਾਸੀ ਅਤੇ ਕੋਸਲ ਦੇ ਲਛਛਵੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਕੀਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਕਿਉਂਕਿ ਗਿਆਨ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਸਧਾਰਣ ਪਦਾਰਥ ਦਾ ਚਾਨਣ ਪਾਵਾਂਗੇ" ("गये से भवुज्जोये, दव्वुज्जोयं करिस्समो").
ਦੀਪਵਾਲੀ ਨੂੰ ਜੈਨ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿਚ ਮਹਾਂਵੀਰ ਦੇ ਨਿਰਵਾਣ ਦੀ ਮਿਤੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ, ਦੀਵਾਲੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਹਵਾਲਾ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸ਼ਬਦ, ਦੀਪਾਲੀਕਾਯ ਹੈ, ਜੋ ਹਰਿਵੰਸਾ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਚਾਰੀਆ ਜਿਨਾਸੇਨਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕ ਸੰਵਤ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਸੰਨ 705 ਵਿੱਚ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ततस्तुः लोकः प्रतिवर्षमादरत् प्रसिद्धदीपलिकयात्र भारते | समुद्यतः पूजयितुं जिनेश्वरं जिनेन्द्र-निर्वाण विभूति-भक्तिभाक् |२० | ਤਤਸਤੁ ਲੋਕ ਪ੍ਰਤਿਵਰ੍ਯਮ੍ ਆਦਾਰਤ
ਪ੍ਰਸਿਧ-ਦਪਾਲਿਕਾ - ਅੰਤਰ ਭਰਤ
ਸਮੁਦਾਯਤ ਪਜੇਯਿਤੁ ਜਿਨੇਵਰਾ ਜਿਨੇਂਦਰ
ਨਿਰਵਤ ਵਿਭਤਿ-ਭਗਤੀਭਕ
ਲਾਲ ਬੱਤੀ ਏਰੀਆ
right|thumb|350x350px|ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿਚ ਵੇਸਵਾਗਮਨੀ ਅਤੇ ਕੋਠਿਆਂ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ:ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾ ਵਿਚ ਵੇਸ਼ਵਾਗਿਰੀ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਿਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਉਪਰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਣ ਕੀਤਾ ਗਿਅਾ ਹੈ। ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਾਂ ਹੈ ਪਰ ਅਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਰੂਪ ਵਿਚ ਅਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਉਪਰ ਪਾਬੰਧੀ ਹੈ। ਸੱਭਿਅਤਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਵੇਸ਼ਵਾਗਿਰੀ ਵੀ ਪੂਰੀ ਦੂਨੀਆਂ ਵਿਚ ਚਰਮ ਸੀਮਾ ਉਪਰ ਹੈ। ਉਤਰ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿਚ ਵੇਸ਼ਵਾਗਿਰੀ ਦੇ ਕਈ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਰੂਪ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ। ਲਾਲ ਬੱਤੀ ਏਰੀਆ ਤੋਂ ਨਿਕਲਕੇ ਹੁਣ ਵੇਸ਼ਵਾਗਿਰੀ ਪਾਰਲਰਾਂ ਅਤੇ ਏਸਕਰਟ ਸਰਵਿਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੱਧ ਫੁਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਦੇਹ ਵਪਾਰ ਦਾ ਧੰਦਾ ਹੁਣ ਕਮਾਈ ਦਾ ਸਾਧਨ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਗਰੀਬ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ ਜਿਵੇਂ ਭਾਰਤ, ਥਾਈਲੈਂਡ, ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਆਦਿ ਦੇਸ਼ਾ ਵਿਚ ਸੈਕਸ ਲਈ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੇਹ ਵਪਾਰ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ  ਵਿਚ ਪੁਰਾਣੇ ਧੰਦਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ। ਦੇਵਦਾਸੀ ਪ੍ਰਥਾ ਵੇਸ਼ਵਾਵ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਅਾਦਿਮ ਰੂਪ ਹੈ। ਗੁਲਾਮ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿਚ ਮਾਲਿਕ ਵੇਸ਼ਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮ ਵਜੋਂ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਅਾੳੁਣ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਸਵਰੂਪ ਬਦਲਦਾ ਗਿਆ। ਰਾਜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਤੌਹਫ਼ੇ ਵਜੋਂ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ੲਿਹ ਧੰਦਾ ਕੋਠਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਵੈਬਸਾਇਟਾਂ ਉਪਰ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਥੇ ਸਕੂਲ, ਕਾਲਜ, ਮਾਡਲਾਂ ਅਤੇ ਟੀ.ਵੀ. ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ੳੁਪਲਬਦ ਕਰਾਉਣ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਲਕੱਤਾ
ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਲਾਲ ਬੱਤੀ ਏਰੀਆ ਕਲਕੱਤੇ ਦੇ ਸੋਨਾਗਾਚੀ ਵਿਚ ਹੈ। ਇਕ ਅਨੁਮਾਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਥੇ ਲਗਭਗ 11 ਹਜ਼ਾਰ ਸੈਕਸ ਵਰਕਰ ਕੲੀ ਸੌ ਬਹੁ-ਮੰਜਿਲਾ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿਚ ਦੇਹ ਵਪਾਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। 1956 ਵਿਚ ਪੀਟਾ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵੇਸ਼ਵਾਗਿਰੀ ਦਾ ਧੰਦਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿਤਾ ਪਰ 1986 ਵਿਚ ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਨਾਲ ਕਈ ਸ਼ਰਤਾਂ ਜੋੜੀਆਂ ਗਈਆਂ।
ਦਿੱਲੀ
ਜੀ. ਬੀ. ਰੋਡ ਜਾਂ ਗਾਰਸਟਿਨ ਬਾਸਟਨ ਰੋਡ, ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਹੈ, ਪੰਜ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਲਾਲ ਬੱਤੀ ਏਰਏ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ। ਇਸ ਬਹੁ ਮੰਜਿਲੇ ਏਰੀਏ ਵਿਚ 100 ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਕੋਠੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 1000 ਸੈਕਸ ਵਰਕਰ ਹਨ। ਜੀ.ਬੀ ਰੋਡ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਮੁਗਲ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਥੇ ਪੰਜ ਲਾਲ ਬੱਤੀ ਏਰੀਏ ਜਾਂ ਕੋਠੇ ਸਨ। ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਂ ਕੋਠਿਆਂ ਨੂੰ ੲਿਕੱਠਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਕੁੜੀਆਂ ਤਸਕਰੀ ਕਰਕੇ ਇਥੇ ਲਿਆਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਰੇਸ਼ਮਪੁਰਾ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਦੇਹਵਪਾਰ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿੰਧੀਆ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਇਸ ਜਮੀਨ ਉਪਰ ਇਸ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮਾਡਲਾਂ, ਕਾਲਜ ਦੀਆਂ ਲੜਕੀਆਂ ਅਤੇ ਬਹੁਤਾ ਪੈਸਾ ਕਮਾਉਣ ਦੀਆਂ ਚਾਹਵਾਨ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਦਲਾਲਾਂ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋ ਗਈ। ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਅਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਰਾਹੀ ਵੇਸਵਾਗਮਨੀ ਦੀ ਬੁਕਿੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੈਕਸ ਵਰਕਰਾਂ ਨੂੰ ਠੇਕੇ ਉਤੇ ਜਾਂ ਤਨਖ਼ਾਹ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
ਯੂਪੀ ਦੇ ਮੇਰਠ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਕਬਾੜੀ ਬਜ਼ਾਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪੁਰਾਣਾ ਲਾਲ ਬੱਤੀ ਏਰੀਆ ਹੈ। ਇਥੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਦੇਹ ਵਪਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਹੁਣ ਇਥੇ ਇਹ ਧੰਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗ਼ਲਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਪਤ ਸੂਚਨਾ ਤੇ ਪੁਲਿਸ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਛਾਪੇਮਾਰੀ ਵਿਚ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ ਕਿ ਇਥੇ ਨੇਪਾਲੀ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਲਮਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਵਿਕਾਸ ਵਿਭਾਗ ਦੀ 2007 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਸਮੇਂ 30 ਲੱਖ ਔਰਤਾਂ ਦੇਹ ਵਪਾਰ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 36% ਨਾਬਾਲਿਗ ਹਨ।
ਮੁੰਬਈ
ਮੁੰਬਈ ਦਾ ਕਾਮਥੀਪੁਰਾ ਲਾਲ ਬੱਤੀ ਏਰੀਆ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿਚ ਚਰਚਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਲਾਲ ਬੱਤੀ ਏਰੀਆ ਹੈ। 1795 ਵਿਚ ਪੁਰਾਣੇ ਬੰਬੇ ਦੇ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਆਂਧਰਾ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋ ਇਹ ਦੇਹ ਵਪਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਥੇ 2 ਲੱਖ ਸੈਕਸ ਵਰਕਰਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿਚ  ਦਾਲਮੰਡੀ, ਸਹਾਰਪੁਰ (ਯੂਪੀ), ਮੁਜ਼ਫ਼ਰਪੁਰ (ਬਿਹਾਰ) ਵਿਚ  ਛਤਰਭੁਜ ਸਥਾਨ , ਮੇਰਠ ਦੇ ਕਬਾੜੀ ਬਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਨਾਗਪੁਰ ਵਿਚ ਗੰਗਾ-ਜਮਨਾ ਵਿਚ ਲਾਲ ਬੱਤੀ ਏਰੀਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਵੇਸਵਾਗਿਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਲ ਬੱਤੀ ਏਰੀਏ
ਫ਼ੋਰਵੋ
ਫ਼ੋਰਵੋ ਡਾਟ ਕਾਮ ਇੱਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਹੈ ਜੋ ਸੌਖੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਉੱਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਭਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਪਹਿਲਾ ਖ਼ਿਆਲ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਕ ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਰੋਨਦੋਨ ਨੂੰ 2007 ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਈਟ ਵਜੋਂ 2008 'ਚ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈ। ਇਹਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਸਾਨ ਸੇਬਾਸਤੀਆਨ, ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਤ ਫ਼ੋਰਵੋ ਮੀਡੀਆ ਐੱਸ.ਐੱਲ. ਕੋਲ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਉਤਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਉੱਚਾਰਨ ਰਹਿਨੁਮਾ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਹੈ। ਇਹ ਟਾਈਮ ਵੱਲੋਂ 2013 ਦੀਆਂ 50 ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ 'ਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਫ਼ੋਰਵੋ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਜ਼ਬਾਨ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਈਬਰ ਸੰਸਾਰ
ਕੁਰਨੂਲ
ਕੁਰਨੂਲ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਤੁੰਗਭੱਦਰਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵਸਿਆ ਹੈ। ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਵਰਤਣ ਦੇ ਪੂਰਵ ਕੁਰਨੂਲ 1 ਨਵੰਬਰ,1956 ਤੱਕ ਆਂਧ੍ਰ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ।
ਅਜੇ ਜਡੇਜਾ
ਅਜੇ ਜਡੇਜਾ (ਜਨਮ 1 ਫਰਵਰੀ 1971, ਜਮਨਾਨਗਰ) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਅਜੇ ਨੇ 1992 ਤੋਂ 2000 ਵਿਚਕਾਰ 15 ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਅਤੇ 196 ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
ਅਜੇ 'ਤੇ ਮੈਚ ਘਪਲੇਬਾਜ਼ੀ ਤਹਿਤ 5 ਸਾਲ ਦਾ ਬੈਨ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ 27 ਜਨਵਰੀ 2003 ਨੂੰ ਅਜੇ ਨੂੰ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਣ ਦੀ ਇਜਾਜਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਅਜੇ ਜਡੇਜਾ ਨੂੰ 1990 ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਆਖ਼ਰੀ ਓਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜਿੰਦਗੀ
ਅਜੇ ਜਡੇਜਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਜਯਾ ਜੇਤਲੀ ਦੀ ਲਡ਼ਕੀ ਅਦਿਤੀ ਜੇਤਲੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ, ਏਮਾਨ ਅਤੇ ਅਮੀਰਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1971 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਹੁਲੁਨ ਝੀਲ
ਹੁਲੁਨ ਝੀਲ (hölön nuur  Хөлөн нуур, lit. ਫੁੱਟ ਝੀਲ ) ਜਾਂ ਦਲਾਈ ਨੋਰ ( Dalai nuur   ਡੈਲਾਇ ਨੂਰ, ਲਿਟ. ਸਮੁੰਦਰੀ ਝੀਲ ), ਉੱਤਰੀ ਚੀਨ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮੰਗੋਲੀਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਹੈ।
ਗਰਮੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਝੀਲ ਅਤੇ ਝੀਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਇੱਕ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਹੋਰ ਮੌਸਮਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸੈਲਾਨੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹੁਲੁਨ ਝੀਲ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਚੀਨ ਦਾ ਬਾਇਓਸਫੀਅਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਹਨ।
ਇਹ ਪੂਰੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਲਗਭਗ 2,339 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਝੀਲ ਮੰਝੌਲੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਯਾਤਰੀ ਰੇਲ ਲਾਈਨ 'ਤੇ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਕਈ ਪਿੰਡ ਹਨ, ਮੰਝੌਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
right|thumb|265x265px| ਹੁਲੁਨ ਝੀਲ ਬੱਦਲਾਂ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। right|thumb|265x265px| ਝੀਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਚਿੱਕੜ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ਤੀ.
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਨਰ ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼
ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਗੁਰਪ੍ਰਤਾਪ ਸੂਰਜ ਹੈ, ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੇ 10 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਕਰੜੀ ਮਿਹਨਤ ਕਰਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਏਨੀ ਵੱਡੀ ਪੁਸਤਕ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਲਿਖਾਰੀ ਨੇ ਨਹੀਂ ਲਿਖੀ। ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਕੁੱਲ 1152 ਅਧਿਆਏ ਹਨ। 64 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਛੰਦ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਗਪਗ ਢਾਈ ਲੱਖ ਸਤਰਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀਆਂ ਕੁੱਲ 14 ਜਿਲਦਾਂ ਹਨ ਅਤੇ 6 ਹਜ਼ਾਰ ਪੰਨੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਹ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਬੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਗਏ ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਚਲੇ ਸਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਸੰਗ ਆਪੋ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ। ਵਰਤਮਾਨ ਸਦੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਆਧਾਰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਮਹਾਂਕਵੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਪੰਡਤ, ਬਜ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਵਡ-ਆਕਾਰੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਵੇਦਨਾ ਦੇ ਗੂੜ੍ਹ-ਗਿਆਤਾ ਸਨ।
ਹੋਰ ਦੋਖੋ
ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਤਾਬਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਮਾਸ ਮੀਡੀਆ
ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ
ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਮਹਾਂਕਵੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਪੰਡਤ, ਬ੍ਰਜ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਵਡ-ਆਕਾਰੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਵੇਦਨਾ ਦੇ ਗੂੜ੍ਹ-ਗਿਆਤਾ ਸਨ।
ਵਿਦਿਆਕ ਜੀਵਨ
ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਹਿੰਦੀ, ਪੰਜਾਬੀ, ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ, ਵੇਦਾਂਤ ਅਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਆਦਿ ਦਾ ਭਰਪੂਰ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਗਿਆਨੀ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅੱਖਰ ਗੁਰੂ ਮੰਨਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਵਿੱਦਿਆ ਵਿੱਚ ਬੜੇ ਚਤੁਰ ਅਤੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਸਨ। ਆਪ ਮਹਾਰਾਜਾ ਉਦੈ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦਰਬਾਰੀ ਕਵੀ ਬਣੇ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਪਟਿਆਲਾ ਅਤੇ ਕੈਥਲ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜ ਉਦੈ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਉੱਤੇ ਉਹਨਾਂ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਆਪ ਉੱਤੇ ਨਿਰਮਲਾ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਅਸਰ ਸੀ।
ਗੁਰਪ੍ਰਤਾਪ ਸੂਰਜ
ਗੁਰਪ੍ਰਤਾਪ ਸੂਰਜ ਇਤਿਹਾਸ, ਸਾਹਿਤ, ਕਾਵਯ, ਕੋਸ਼ ਆਦਿਕ ਸਰਬ ਵਿੱਦਿਆ, ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਦਿਆ, ਗਿਆਨ, ਵਿਗਿਆਨ, ਸ਼ਾਸ਼ਤਰ, ਮੀਰੀ, ਪੀਰੀ, ਭਗਤੀ, ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਰਤਨਾਕਰ ਹੈ। ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਕਾਵਯ ਦੇ ਤਮਾਮ ਗੁਣਾਂ, ਨਵ ਰਸ, ਅਲੰਕਾਰ, ਛੰਦ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਨਾਮ ਕੋਸ਼
ਇਹ ਅਮਰ ਕੋਸ਼ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਹੈ। ਇਹ ਗ੍ਰੰਥ ਬ੍ਰਜ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 2000 ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਛੰਦ ਹਨ। ਇਹ ਗ੍ਰੰਥ ਅਕਾਸ ਵਰਗ, ਪਤਾਲ ਵਰਗ, ਭੂਮੀ ਵਰਗ ਆਦਿਕ ਕਈ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਆਪ ਨੇ 1821 ਈ. ਨੂੰ ਇਹ ਗ੍ਰੰਥ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤਾ।
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਮਨੋਹਰ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰੀਯ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੂਂ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਪੂਰਬਾਰਧ ਵਿੱਚ 73 ਆਧਿਆਇ ਹਨ। ਦੂਸਰੇ ਉਤਰਾਰਧ ਵਿੱਚ 57 ਅਧਿਆਇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ 9700 ਛੰਦ ਹਨ।
ਬਾਲਮੀਕ ਰਮਾਇਣ
ਇਹ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਬ੍ਰਜ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੈ। ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਅਨੁਵਾਦ 71 ਦਿਨ ਘਟ ਦੋ ਵਰਸ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ। ਕਵੀ ਨੇ ਅਨੁਵਾਦ ਵੇਲੇ ਮੰਗਲ ਦਸਾਂ ਗੁਰੂਆਂ ਦਾ ਹੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। 4000 ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਛੰਦ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਆਤਮ ਪੁਰਾਨ
ਇਹ ਗ੍ਰੰਥ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਅਨੁਵਾਦਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰ੍ਹਮ੍ਸੂਤਰ, ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ, ਯੋਗ ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦਾ ਤੱਤਮੂਲਕ ਵਰਣਨ ਹੈ।
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਬਾਰੇ
ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਉੱਚਪਾਏ ਦੀ ਰਵਾਨਗੀ ਹੈ। ਦਸਮੇਸ਼ ਪਿਤਾ ਬਾਰੇ ਉਹ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਦਸਮ ਪਿਤਾ ਅਵਤਾਰ ਨਾ ਧਾਰਦੇ ਤਾਂ ਹਿੰਦੂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਮਿਟ ਜਾਣੀ ਸੀ।
ਮਹਾਨ ਰਚਨਾ ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼
ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੇ 10 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਕਰੜੀ ਮਿਹਨਤ ਕਰ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਏਨੀ ਵੱਡੀ ਪੁਸਤਕ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਲਿਖਾਰੀ ਨੇ ਨਹੀਂ ਲਿਖੀ। ਵਰਤਮਾਨ ਸਦੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਆਧਾਰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਕੁੱਲ 115 ਅਧਿਆਏ ਹਨ। 64 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਛੰਦ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਲਗਪਗ ਢਾਈ ਲੱਖ ਸਤਰਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀਆਂ ਕੁੱਲ 14 ਜਿਲਦਾਂ ਹਨ ਅਤੇ 6 ਹਜ਼ਾਰ ਪੰਨੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਹ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਬੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਗਏ ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਚਲੇ ਸਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਸੰਗ ਆਪੋ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ।
ਅੰਤਮ ਸਮਾਂ
ਕੈਥਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲਗਭਗ 56 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ। ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਵਰਗੇ ਵਿਦਵਾਨ ਕਿਸੇ ਕੌਮ ਵਿੱਚ ਕਦੀ-ਕਦੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਇਸ ਮਹਾਨ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਚਾਰਨਾ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਹਲਦਵਾਨੀ
ਹਲਦਵਾਨੀ (हल्द्वानी) ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਨੈਨੀਤਾਲ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਇਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਠਗੋਦਾਮ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਹਲਦਵਾਨੀ-ਕਾਠਗੋਡਾਮ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਲਦਵਾਨੀ ਕੁਮਾਊਂ ਡਵੀਜ਼ਨ ਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀਆਂ ਤਲਹਟੀ ਵਿੱਚ ਭਾਭਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਗੌਲਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ "ਕੁਮਾਊਂ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਿਕਾਰਡ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸਥਾਨ 1834 ਵਿਚ ਇਕ ਮੰਡੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਭਾਭਰ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਸਨ।
ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤਕ, ਹਲਦਵਾਨੀ ਭਾਭਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਮਾਉਂ ਡਵੀਜ਼ਨ ਅਤੇ ਨੈਨੀਤਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵੀ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। 2011 ਵਿੱਚ 156,078 ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਹਲਦਵਾਨੀ ਕੁਮਾਉਂ ਖੇਤਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ एते ਉਤਰਾਖੰਡ ਦਾ ਤੀਸਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਹਲਦਵਾਨੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ (ਯੂ. ਏ.) ਵਿੱਚ 232,095 ਲੋਕ ਬਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਹਰਾਦੂਨ, ਹਰਿਦੁਆਰ ਅਤੇ ਰੁੜਕੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਹ ਉਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਹ ਖੇਤਰ, ਜਿੱਥੇ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਮਾਓਂ ਦੇ ਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੁਗ਼ਲ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ 14 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਸ਼ਾਸਕ ਗਿਆਨ ਚੰਦ, ਦਿੱਲੀ ਸੁਲਤਾਨੇ ਪਧਰਾ, ਅਤੇ ਭਾਭ-ਤਰਾਈ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ ਤੋਂ ਤੋਹਫ਼ੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਨੇ ਪਹਾੜੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯਤਨ ਅਸਫਲ ਹੋ ਗਏ।
ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ
1816 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ ਗੋਰਖਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਸੁਗੌਲੀ ਦੀ ਸੰਧੀ ਦੁਆਰਾ ਕੁਮਾਓਂ ਉੱਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਗਾਰਡਨਰ ਨੂੰ ਕੁਮਾਉਂ ਦੇ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1834 ਵਿੱਚ ਜਾਰਜ ਵਿਲਿਅਮ ਟ੍ਰਾਈਲ ਨੇ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ ਅਤੇ ਹਲਦੁ ਵਨੀ ਨੂੰ ਹਲਦਵਾਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਥਾਨ 1834 ਵਿਚ ਪਹਾੜੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਕ ਮਾਰਕੀਟ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਭਭਾਰ (ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਤਲਹ) ਖੇਤਰ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਸ਼ਹਿਰ ਪਹਿਲਾਂ ਮੋਟਾਹਲਦੂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਿਰਫ ਘਾਹ ਘਰਾਂ ਹੀ ਸਨ. 1850 ਦੇ ਬਾਅਦ ਹੀ ਇੱਟ ਦੇ ਘਰ ਬਣਾਏ ਜਾਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਰਕੀਟ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵੱਲ ਉੱਤਰੀ ਵੱਲ ਵਧਾਇਆ। ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾੰ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ 1831 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
1857 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਰੋਲਿਲਖੰਡ ਦੇ ਬਾਗੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹਲਦਵਾਨੀ ਨੂੰ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਛੇਤੀ ਹੀ ਸਰ ਹੈਨਰੀ ਰਾਮਸੇ (ਕੁਮਾਊਣ ਦੇ ਕਮਿਸ਼ਨਰ) ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਸ਼ਲ ਲੌ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ 1858 ਤੱਕ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਬਾਗ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਰੋਹਿਲਸ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਲਦਵਾਨੀ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਊਨਾ ਨੂੰ ਨੈਨੀਤਾਲ ਵਿਚ ਫਾਂਸੀ ਗੜ੍ਹੇਰਾ ਵਿਖੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਰਾਮਸੇ ਦੁਆਰਾ ਹੀ 1885 ਵਿੱਚ ਨੈਨੀਤਾਲ ਅਤੇ ਕਾਠਗੋਦਮ ਸੜਕ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ। 1883-84 ਵਿੱਚ, ਬਰੇਲੀ ਅਤੇ ਕਾਠਗੋਦਮ ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਟਰੈਕ ਫੈਲਾਆ ਗਿਆ. ਪਹਿਲੀ ਗੱਡੀ 24 ਅਪ੍ਰੈਲ 1884 ਨੂੰ ਲਖਨਊ ਤੋਂ ਹਲਦਵਾਨੀ ਪਹੁੰਚੀ।
1891 ਵਿਚ ਨੈਨੀਤਾਲ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਗਠਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ ਕੁਮਾਓਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਅਲੋਮੋਰਾ ਜ਼ਿਲੇ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 1885 ਵਿਚ ਇਥੇ ਟਾਊਨ ਐਕਟ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ 1 ਫਰਵਰੀ 1897 ਨੂੰ ਹਲਦਵਾਨੀ ਨੂੰ ਮਿਊਂਸਪੈਲਟੀ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1899 ਵਿਚ ਇੱਥੇ ਤਹਿਸੀਲ ਦਫਤਰ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਭਾਭਰ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਦਫਤਰ ਬਣਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਨੈਨੀਤਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੀ। 1,279 ਵਰਗ ਮੀਲ ਤੱਕ ਫੈਲੇ ਭਾਭਰ ਵਿਚ 4 ਕਸਬੇ ਅਤੇ 511 ਪਿੰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਅਤੇ 1901 ਵਿਚ ਇਸਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 93,445 ਸੀ।
20 ਵੀਂ ਅਤੇ 21 ਵੀਂ ਸਦੀ
1901 ਵਿਚ, 6,624 ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਹਲਦਵਾਨੀ, ਆਗਰਾ ਅਤੇ ਅਵਧ ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਨੈਨੀਤਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਭਾਭਰ ਖੇਤਰ ਦਾ ਹੈੱਡਕੁਆਟਰ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਕੁਮਾਊਂ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਅਤੇ ਨੈਨੀਤਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਸਰਦੀਆਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਵਨਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ ਭਵਨ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ 1901 ਵਿਚ, ਅਤੇ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਸਭਾ ਦਾ ਭਵਨ 1902 ਵਿਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 1909 ਵਿੱਚ ਹਲਦਵਾਨੀ ਦੀ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਹਲਦਵਾਨੀ ਨੂੰ ਨੋਟੀਫਾਈਡ ਖੇਤਰ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਹਸਪਤਾਲ 1912 ਵਿਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ।
ਹਲਦਵਾਨੀ ਨੇ 1918 ਵਿਚ ਕੁਮਾਊਂ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸੈਸ਼ਨ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ।  1920 ਵਿੱਚ ਪੰਡਤ ਤਾਰਾ ਦੱਤਾ ਗਾਰੋਲਾ ਰਾਏ ਬਹਾਦੁਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਰਾਇਲੈਟ ਐਕਟ ਅਤੇ ਕੁਲੀ-ਬੇਗਾਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਰੋਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।  ਸਿਵਲ ਨਾ-ਫੁਰਮਾਨੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ 1930 ਅਤੇ 1934 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਲੂਸ ਕੱਢੇ ਗਏ ਸਨ। ਕੁਮਾਊਂ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੀ 1940 ਦੀ ਹਲਦਵਾਨੀ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਵਿਚ ਹੀ ਬਦਰੀ ਦੱਤ ਪਾਂਡੇ ਨੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਪ੍ਰੋਵਿੰਸਾਂ ਵਿਚ ਕੁਮਾਊਂ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਰਜਾ ਦੇਣ ਲਈ ਆਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ 1947 ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਹਲਦਵਾਨੀ ਇਕ ਮੱਧ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਆਬਾਦੀ ਲਗਪਗ 25000 ਸੀ। 1950 ਵਿਚ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੇ ਨਾਗਾ ਰਜੀਮੈਂਟ ਦੀ ਦੂਜੀ ਬਟਾਲੀਅਨ ਨੂੰ 11 ਫਰਵਰੀ 1985 ਨੂੰ ਹਲਦਵਾਨੀ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਲਦਵਾਨੀ ਨੇ ਉਤਰਾਖੰਡ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿਚ ਵੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਹਲਦਵਾਨੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੋਂ 4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ 'ਗੋਰਾ ਪੜਾਵ' ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਖੇਤਰ ਹੈ। 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਇਥੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੈਂਪ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਗੋਰਾ-ਪੜਾਵ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਵਿਸਤਾਰ
thumb|300px|ਹਲਦਵਾਨੀ ਦੇ ਗੌਲਾ ਪੁਲ ਤੋਂ ਗੌਲਾ ਨਦੀ ਅਤੇ ਗੌਲਾਪਾਰ ਖੇਤਰ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹਲਡਵਾਨੀ ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਨੈਨੀਤਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਗੌਲਾ ਨਦੀ ਦੇ ਸੱਜੇ ਕਿਨਾਰੇ ਉੱਤੇ 29.22° ਐਨ 79.52° ਈ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਹਲਦਵਾਨੀ ਇੱਕ ਪੀੜਮੌਂਟ ਗ੍ਰੇਡ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, (ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਭਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਜਿੱਥੇ ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਭੂਮੀਗਤ ਹੋਕੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਮੈਦਾਨੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਉਭਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਲਦਵਾਨੀ ਦਾ ਭਾਭਾਰ ਖੇਤਰ ਰਾਮਨਗਰ ਅਤੇ ਟਨਕਪੁਰ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਪਹਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਰੁਦਰਪੁਰ ਦਾ ਤਾਰਾਈ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ ਹਾਲਦ੍ਵਾਨੀ ਦੀ ਔਸਤਨ ਉਚਾਈ 424 ਮੀਟਰ (1,391 ਫੁੱਟ) ਹੈ। ਬਿਊਰੋ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਸਟੈਂਡਰਡ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਲਡਵਾਨੀ ਸੀਸਮਿਕ ਜ਼ੋਨ 4 ਦੇ ਭੂਚਾਲ ਖੇਤਰ ਕੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ 44.11 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (17.03 ਸਕਿੰਟ ਮੀਲ) ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੈਦਾਨੀ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਦੋਨੋ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਹਲਦਵਾਨੀ ਭਾਰਤੀ ਸਟੈਂਡਰਡ ਟਾਈਮ ਜ਼ੋਨ (ਯੂ ਟੀ ਸੀ -5: 30) ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਜਦੋਂ 1837 ਵਿਚ ਹਲਡਵਾਨੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਤਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੁਢਲੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਮੋਟਾ ਹਲਦੂ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਸਨ। ਸ਼ਹਿਰ ਨੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਮੌਜੂਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵੱਲ ਉੱਤਰੀ ਵੱਲ ਵਧਾਇਆ। ਵਿਕਾਸ ਅਥਾਰਿਟੀ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਕਾਰਨ ਸ਼ਹਿਰ ਉੱਤੇ ਅਤੀਤ ਵਿਚ ਬੇਤਰਤੀਬ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ। 2000 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਤੰਗ ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕਈ ਕਲੋਨੀਆਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਆਵਾਜਾਹੀ ਕਾਫੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ। ਸਵੱਛ ਸਰਵੇਖਣ 2017 ਵਿੱਚ 435 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਲਦਵਾਨੀ ਨੂੰ 557 ਦੇ ਕੁੱਲ ਸਕੋਰ ਨਾਲ 395 ਵਾਂ ਨੰਬਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਜਲਵਾਯੁ
ਹਲਦਵਾਨੀ ਦੀ ਜਲਵਾਯੂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਗਰਮ ਅਤੇ ਸਮਾਈ ਵਾਲਾ ਮਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਥੇ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਾਰਸ਼ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਕੋਪੇਨ ਅਤੇ ਗੀਗਰ ਵਰਗੀਕਰਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ "Cwa" ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੰਿਡਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਲਦਵਾਨੀ ਵਿਚ ਸਾਲ ਦਾ ਔਸਤ ਤਾਪਮਾਨ 22.79 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ (73.05 ਡਿਗਰੀ ਫਾਰਨਹਾਈਟ) ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਮਹੀਨਾ ਜੂਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਔਸਤਨ ਤਾਪਮਾਨ 29.6 ਡਿਗਰੀ ਸੈਂਟੀਗਰੇਡ (85.3 ਡਿਗਰੀ ਫਾਰਨਹਾਈਟ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਠੰਢਾ ਮਹੀਨਾ ਜਨਵਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਔਸਤ ਤਾਪਮਾਨ 13.9 ਡਿਗਰੀ ਸੈਂਟੀਗਰੇਡ (57 ਡਿਗਰੀ ਫਾਰਨਹਾਈਟ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਲਦਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਲਈ ਔਸਤਨ 82.47" (2095 ਮਿਲੀਮੀਟਰ) ਵਰਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੀਂਹ ਵਾਲਾ ਮਹੀਨਾ 25.55"(649 ਮਿਲੀਮੀਟਰ) ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਜੁਲਾਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਮਹੀਨਾ ਨਵੰਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ 0.2" (5 ਮਿਲੀਮੀਟਰ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ
ਹਲਦਵਾਨੀ ਮੇਅਰ-ਕੌਂਸਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਿਤ ਇਕ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਹੈ। ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਖੇਤਰ ਨੂੰ 60 ਖੇਤਰੀ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਵਾਰਡਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਇੱਕ ਵਾਰਡ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਰੇਕ ਵਾਰਡ ਦੀ ਇਕ ਸੀਟ ਹੈ। ਕੌਂਸਲਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਮੈਂਬਰ, ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਵਾਰਡ ਕਮੇਟੀ ਲਈ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ 74 ਵੀਂ ਸੋਧ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 'ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਹਲਦਵਾਨੀ' ਇਕ ਵਿਵਹਾਰਕ ਵਿਧਾਨਿਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਚਾਲੀ ਕੌਂਸਲਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਅਰ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ। ਚੁਣੇ ਗਏ ਕੌਂਸਿਲਰਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤੇ 13 ਕੌਂਸਿਲਰ ਅਤੇ ਦੋ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਅਤੇ ਸਾਂਸਦ।
ਹਲਦਵਾਨੀ ਵਿਚ ਟਾਊਨ ਐਕਟ ਨੂੰ 1885 ਵਿਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1 ਫਰਵਰੀ 1897 ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਹਲਦਵਾਨੀ ਦੀ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਛੇਤੀ ਹੀ ਅਸੰਬਲੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 1904 ਵਿਚ ਹਲਦਵਾਨੀ ਨੂੰ 'ਨੋਟੀਫਾਈਡ ਏਰੀਆ' ਵਜੋਂ ਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1907 ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨੂੰ ਕਸਬੇ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲਿਆ। ਹਲਦਵਾਨੀ-ਕਾਠਗੋਡਾਮ ਮਿਉਂਸਪਲ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 21 ਸਤੰਬਰ 1942 ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ 21 ਮਈ 2011 ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਲਈ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਅਤੇ ਹਰਿਦਵਾਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਤਰਾਖੰਡ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸਿੰਬਲ ਰੁੱਖ
ਸਿੰਬਲ  (Bombax ceiba), ਬੌਮਬੈਕਸ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਵਾਂਗ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਪਾਹ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਲਾਲ ਰੇਸ਼ਮ-ਕਪਾਹ ਜਾਂ ਲਾਲ ਕਪਾਹ ਦਾ ਦਰਖ਼ਤ ਜਾਂ ਮੋਟੇ ਜਿਹੇ ਤੌਰ ਤੇ ਰੇਸ਼ਮ-ਕਪਾਹ ਜਾਂ ਕਾਪੋਕ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ;  ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਸੇਬਾ ਪੈਂਟਾਡਰਾ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਏਸ਼ੀਆਈ ਤਪਤਖੰਡੀ ਰੁੱਖ ਸਿੱਧਾ ਉੱਚਾ ਲੰਮਾ ਰੁੱਖ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪੱਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਝੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਪੱਤੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜ ਪੱਤੀਆਂ ਵਾਲੇ ਲਾਲ ਫੁੱਲ ਖਿੜਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਟੀਂਡੇ ਜਿਹੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਪੱਕਦੇ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਪਾਹ ਵਰਗੀ ਸਫੈਦ ਰੂੰ ਜਿਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਤਣੇ ਨੂੰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉ ਲਈ ਕੰਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।  ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਤਕੜੇ ਮੋਟੇ  ਤਣੇ ਤੋਂ ਇਹ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇਮਾਰਤੀ ਲੱਕੜ ਵਜੋਂ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਲੱਕੜ ਬਹੁਤ ਨਰਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਬਹੁਤੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।
ਸਿੰਬਲ ਦੇ ਫੁੱਲ  (งิ้ว) ਦੀਆਂ ਸੁੱਕਾਈਆਂ ਤੂਈਆਂ ਸ਼ਾਨ ਰਾਜ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਥਾਈਲੈਂਡ ਦੇ ਨਾਮ ਨਗਿਆ ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਨੂਡਲ ਸੂਪ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਾਏਨ ਖਾਈ ਕਰੀ ਦੀਆਂ ਵੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੱਤ ਹਨ।
ਵੇਰਵਾ
ਸਿੰਬਲ ਦਾ ਰੁੱਖ ਔਸਤ 20 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤਕ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਕਿ  ਗਰਮ ਤਪਤ-ਖੰਡੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ 60 ਮੀਟਰ ਤਕ ਲੰਮੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦਰਖ਼ਤ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਤਣੇ ਅਤੇ ਟਾਹਣੀਆਂ ਨਾਲ ਕਈ ਸ਼ੰਕੂ ਨੁਮਾ ਕੰਡੇ ਉੱਗਦੇ ਹਨ; ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਰੁੱਖ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਹ ਕੰਡੇ ਝੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਪੱਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਤੀਲੇ  ਵਿੱਚ 6 ਪੱਤੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਬਿੰਦੂ (ਤੀਲੇ ਦੇ ਟਿਪ) ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਔਸਤਨ 7 ~ 10 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਚੌੜਾਈ, 13 ~ 15 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੱਤੇ ਦਾ ਲੰਬਾ ਲਚਕੀਲਾ ਤੀਲਾ 20 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਤੱਕ ਲੰਬਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕੱਪ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਜਾਂ ਗੁੱਛੇਦਾਰ, ਸਹਾਇਕ ਜਾਂ ਸਬ-ਟਰਮੀਨਲ, ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਦੇ ਸਿਰੇ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਜਾਂ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਰੁੱਖ ਦੇ ਪੱਤੇ ਝੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਔਸਤਨ 7~11 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਚੌੜਾਈ, ਚੌੜਾਈ 14 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ, 12 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਤੱਕ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੀਆਂ ਪੰਖੜੀਆਂ, ਕੈਲੇਕਸ ਕੱਪ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ 3 ਪੱਤੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਵਿਆਸ ਵਿੱਚ ਔਸਤਨ 3 ~ 5 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ। ਸਟੇਮਿਨਲ ਟਿਊਬ 5 ਬੰਡਲਾਂ ਵਿੱਚ 60 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੀ ਛੋਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਟਿਗਮਾ ਹਲਕਾ ਲਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਲੰਬਾਈ 9 ਸੈਟੀਮੀਟਰ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅੰਡਕੋਸ਼ ਗੁਲਾਬੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਲੰਬਾਈ 1.5 ਤੋਂ 2 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ, ਅਤੇ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਦੀ ਚਮੜੀ 1 ਮਿਮੀ ਲੰਬੇ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਢਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬੀਜ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ, ਲੰਬੇ, ਅੰਡਾਕਾਰੀ। ਸਿਆਹ ਜਾਂ ਸਲੇਟੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਚਿੱਟੀ ਕਪਾਹ ਵਿੱਚ ਪੈਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। right|thumb|270x270px| Immature fruits of Bombax ceiba in [[ਹਾਂਗਕਾਂਗ|Hong Kong.]] ਫਲ, ਜੋ ਕਿ ਔਸਤਨ 13 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਕੱਚੇ ਫਲ ਹਲਕੇ-ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਅਤੇ ਪੱਕੇ ਫਲ ਵਿੱਚ ਭੂਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਤਨੇ ਉਪਰਲੇ ਸਪਾਈਕਸ ਨੂੰ ਪੀਸਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਹਾਂਸਿਆਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕਾਸ਼ਤ
ਦੱਖਣੀ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਦੇਸ਼ਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੀਅਤਨਾਮ, ਮਲਾਇਆ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ, ਦੱਖਣੀ ਚੀਨ ਅਤੇ ਤਾਈਵਾਨ ਆਦਿ) ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਰੱਖ਼ਤ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੀਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਿਕਾਰਡ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਾਮ ਯਿਊਤ (ਅੱਜ ਦੱਖਣੀ ਚੀਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਵਿਅਤਨਾਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ) ਦੇ ਰਾਜਾ ਜ਼ਾਓ ਤੁਓ, ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਹਾਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੇ ਸਮਰਾਟ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਇਸ ਦਰੱਖ਼ਤ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿਮਲ  ਜਾਂ ਸ਼ਿਮੁਲ (শিমুল, Assamese:শিমলু) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਸੁੰਦਰ ਲਾਲ ਫੁੱਲ ਮਾਰਚ/ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ ਖਿੜਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਪਾਰਕਾਂ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰੁੱਖ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਆਮ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਇਹ 60 ਮੀਟਰ ਦੇ ਪੂਰੇ ਆਕਾਰ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ। ਸ਼ੁਰੂ ਮਈ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਰਖ਼ਤ ਦੇ ਕਪਾਹ ਦੇ ਫੰਬੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਤੈਰਦੇ ਦੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਰੁੱਖ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮੌਕਿਆਂ ਤੇ ਖਾਸ ਵਿਗਸਦਾ  ਦਿਸਦਾ ਹੈ: ਬਸੰਤ ਅਤੇ ਮੌਨਸੂਨ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ। ਸ਼ਾਇਦ ਸਬ ਟ੍ਰਾਪੀਕਲ ਜਲਵਾਯੂ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਮੀਂਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੰਘਣੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਰੁੱਖ
ਡਮੁੰਡਾ
ਡਮੁੰਡਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਆਦਮਪੁਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜੈਰੇਡ ਕੁਸ਼ਨਰ
ਜੈਰੇਡ ਕੁਸ਼ਨਰ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਵਪਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਹੈ। ਉਹ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਕੰਪਨੀ ਕੁਸ਼ਨਰ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀਜ਼ ਅਤੇ ਦਾ ਨਿਊਯਾਰਕ ਓਬਜ਼ਰਵਰ ਅਖਬਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਨਿਰਮਾਤਾ ਚਾਰਲਸ ਕੁਸ਼ਨਰ ਦਾ ਬੇਟਾ ਅਤੇ ਇਵਾਂਕਾ ਟਰੰਪ, ਜੋ ਕੀ ਡੋਨਲਡ ਟਰੰਪ ਦੀ ਬੇਟੀ ਹੈ, ਦਾ ਪਤੀ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਤ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰੰਪ ਪਰਿਵਾਰ
ਕੁਰਸਿਆਂਗ
ਕੁਰਸਿਆਂਗ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
੪੦੯
409 (4 ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਸ਼ੇਰਪੁਰ ਸੱਦਾ
ਸ਼ੇਰਪੁਰ ਸੱਦਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਨੋਸਾ ਸੇਨਿਓਰਾ ਦਾਸ ਆਰਿਆਸ ਗਿਰਜਾਘਰ
ਨੋਸਾ ਸੇਨਿਓਰਾ ਦਾਸ ਆਰਿਆਸ ਗਿਰਜਾਘਰ ਫਿਨਿਸਤੋਰਾ, ਆ ਕਰੂਨੀਆ, ਗਾਲੀਸੀਆ, ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਗਿਰਜਾਘਰ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਗਿਆਰਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਸਥਾਨ
ਨੋਸਾ ਸੇਨਿਓਰਾ ਦਾਸ ਆਰਿਆਸ ਗਿਰਜਾਘਰ ਇਬੇਰੀਆਈ ਟਾਪੂਨੁਮਾ ਦੇ ਪਛਮੀ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ, ਫਿਨਿਸਤੇਰੇ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਬਾਈਕਾਲ ਝੀਲ
ਬਾਈਕਾਲ ਝੀਲ (ਰੂਸੀ: о́зеро Байка́л) ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ (2.5 ਕਰੋੜ ਸਾਲ) ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ ਜੋ ਰੂਸ ਦੇ ਸਾਈਬੇਰੀਆ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਡੂੰਘੀ (1,642 ਮੀਟਰ) ਝੀਲ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ 20% ਤਾਜ਼ੇ ਵਗਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸਮਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸ
ਅਰੇਥਾ ਫਰੈਂਕਲਿਨ
ਅਰੇਥਾ ਫਰੈਂਕਲਿਨ (25 ਮਾਰਚ, 1942 – 16 ਅਗਸਤ, 2018) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਪਿਆਨੋਵਾਦਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਦੇ ਡਿਟਰੋਇਟ ਵਿੱਚ ਨਿਊ ਬੇਥਲ ਬੈਪਟਿਸਟ ਚਰਚ ਵਿੱਚ ਭਜਨ ਗਾਇਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਸੀ. ਐਲ ਫਰੈਂਕਲਿਨ ਮਨਿਸਟਰ ਸੀ। 1960 ਵਿੱਚ, 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਾਸਤੇ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਨਾਲ਼ ਦੁਨਿਆਵੀ ਕੈਰੀਅਰ ਤੇ ਚੱਲ ਪਈ, ਪਰ ਸਿਰਫ ਆਮ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕੀ। 1966 ਵਿੱਚ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹਸਤਾਖ਼ਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਫ੍ਰੈਂਕਲਿਨ ਨੇ "ਰਸਪੈਕਟ", "ਚੈਨ ਆਫ ਫੂਲਜ਼", "ਥਿੰਕ", "(ਯੂ ਮੇਕ ਮੀ ਫੀਲ ਲਾਈਕ) ਅ ਵਿਮੈਨ" ਵਰਗੇ ਗਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਸ਼ੋਭਾ ਅਤੇ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, "ਡੌਂਂਟ ਪਲੇ ਦੈਟ ਸੌਂਗ (ਯੂ ਲਾਈਡ)" ਅਤੇ "ਸਪੈਨਿਸ਼ ਹਾਰਲੇਮ "ਵਪਾਰਕ ਸ਼ੋਭਾ ਅਤੇ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1942
ਕਿੰਗਸਟਨ, ਜਮੈਕਾ
ਕਿੰਗਸਟਨ ਜਮੈਕਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਟਾਪੂ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਤਟ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਲਿਸਾਡੋਸ, ਇੱਕ ਰੇਤੀਲੀ ਥਾਂ ਜੋ ਪੋਰਟ ਰਾਇਲ ਨਗਰ ਅਤੇ ਨਾਰਮਨ ਮੈਨਲੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ-ਅੱਡੇ ਨੂੰ ਬਾਕੀ ਦੇ ਟਾਪੂ ਨਾਲ਼ ਜੋੜਦੀ ਹੈ, ਨਾਲ਼ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਦੇਸ਼ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਮੈਕਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
1985 ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ਿਆਈ ਖੇਡਾਂ
1985 ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ਿਆਈ ਖੇਡਾਂ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਢਾਕਾ ਵਿਖੇ 1985 ਵਿੱਚ ਹੋਈਆ।
ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸ਼ੂਚੀ
ਇਹਨਾਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ 7 ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ
ਪਿਸ਼ਾਬ
ਪਿਸ਼ਾਬ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਗੁਰਦਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮੂਤ-ਤਿਆਗ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ਼ ਸਰੀਰ 'ਚੋਂ ਅਲੱਗ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਮੂਤਰ ਨਾਲੀ ਰਾਹੀਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢੇ ਅਫਲ ਤਰਲ ਗੌਣ-ਉਪਜ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਕੋਸ਼ਾਣੂਆਂ ਦੀ ਉਸਾਰੂ ਕਿਰਿਆ ਮੌਕੇ ਕਈ ਵਾਧੂ ਦੇ ਪਦਾਰਥ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਬਣਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਕਰ ਕੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਕਰਨ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਸੋਬਤੀ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਸੋਬਤੀ (कृष्णा सोबती; 18 ਫਰਵਰੀ 1925 - 25 ਜਨਵਰੀ 2019) ਹਿੰਦੀ ਗਲਪਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਬੰਧਕਾਰ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀਨਾਮਾ ਲਈ 1980 ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1996 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਅਕੈਡਮੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਵਾਰਡ, ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਮਿਲਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਸੋਬਤੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲੇਖਣੀ ’ਚ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਭਾਰਿਆ ਜਦੋਂ ਕੁਝ ਹੀ ਲੇਖਕ ਅਜਿਹਾ ਜ਼ੋਖ਼ਮ ਉਠਾਉਣ ਦਾ ਹੀਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨਪੀਠ ਇਨਾਮ ਵੀ ਮਿਲਿਆ। ਸੋਬਤੀ ਆਪਣੇ 1966 ਦੇ ਨਾਵਲ  ਮਿਤ੍ਰੋ ਮਰਜਾਣੀ  ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਵਿਆਹੁਤਾ ਔਰਤ ਦੀ ਕਾਮੁਕਤਾ ਦਾ ਨਿਸੰਗ ਚਿੱਤਰਣ ਹੈ। ਉਹ 1999 ਵਿੱਚ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਲਿਟਰੇਰੀ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਪਹਿਲਾ ਕਥਾ ਚੂੜਾਮਣੀ ਅਵਾਰਡ, 1981 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, 1982 ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ, ਹਿੰਦੀ ਅਕੈਡਮੀ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਸ਼ਲਾਕਾ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਅਤੇ ਸਾਲ 2008 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਵਲ ਸਮੇ ਸਰਗਮ  ਨੂੰ ਕੇ.ਕੇ. ਬਿਰਲਾ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ, ਵਿਆਸ ਸਨਮਾਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਮਹਾਨ ਨਾਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਸੋਬਤੀ ਦਾ ਜਨਮ ਗੁਜਰਾਤ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬ, ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਉਹ 'ਹਾਸ਼ਮਤ' ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਲਿਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਕਲਮ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹਮ ਹਾਸ਼ਮਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੇ ਹੋਰ ਨਾਵਲ ਹਨ: ਡਾਰ ਸੇ ਬਿਛੂਰੀ, ਸੂਰਜਮੁਖੀ ਅੰਧੇਰੇ ਕੇ,  ਯਾਰੋਂ ਕੇ ਯਾਰ , ਜ਼ਿੰਦਾਗੀਨਾਮਾ । ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਮਸ਼ਹੂਰ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ ਨਫੀਸਾ, ਸਿੱਕਾ ਬਦਲ ਗਿਆ, ਬਾਦਲੋਂ ਕੇ ਘੇਰੇ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਚੋਣਵੀਂ ਪੁਸਤਕ ਸੋਬਤੀ ਏਕਾ ਸੋਹਬਤਾ  ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹੁਣ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।
2005 ਵਿਚ,  ਦਿਲ-ਓ-ਦਾਨਿਸ਼ , ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕਥਾ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਰੀਮਾ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਮੀਨਾਕਸ਼ੀ ਸਵਾਮੀ ਦੁਆਰਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ  ਦ ਹਾਰਟ ਹੈਜ਼ ਇਟਸ ਰੀਜਨ  ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਗਲਪ ਅਨੁਵਾਦ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਕਰਾਸਵਰਡ ਐਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ। ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਕਈ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਵੀਡਿਸ਼, ਰਸ਼ੀਅਨ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
੪੧੦
410 (4 ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਸੋਬਤੀ
ਜੀਵਨੀ
ਸੋਬਤੀ ਦਾ ਜਨਮ 18 ਫਰਵਰੀ 1925 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਗੁਜਰਾਤ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ(ਗੁਜਰਾਤ, ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ)। ਉਸਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਮਲਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਿੰਨ ਭੈਣਾਂ-ਭਰਾਵਾਂ ਸਹਿਤ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਉੱਚ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਫਤਿਹਚੰਦ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਹੋਈ ਤਾਂ ਉਹ ਭਾਰਤ ਚਲੀ ਗਈ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਰਾਜਸਥਾਨ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿਰੋਹੀ ਦੇ ਬਾਲ-ਮਹਾਰਾਜਾ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਤੇਜ ਸਿੰਘ (ਜਨਮ 1943) ਦੀ ਆਇਆ ਵਜੋਂ ਦੋ ਸਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੀ ਬੁਢੇਪੇ ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ 70 ਵੇਂ ਜਨਮਦਿਨ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਈ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਡੋਗਰੀ ਲੇਖਕ ਸ਼ਿਵਨਾਥ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਇੱਕ ਕਮਾਲ ਦੇ ਇਤਫਾਕ ਨਾਲ ਉਸੇ ਸਾਲ ਉਸੇ ਦਿਨ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਜੋੜਾ ਪੂਰਬੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਪਤਪਰਗੰਜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮਿਊਰ ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਫਲੈਟ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਸ਼ਿਵਨਾਥ ਦੀ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਉਸੇ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੇ ਰਹਿੰਦੀ ਰਹੀ।
੪੧੦
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਸੋਬਤੀ
ਲਿਖਤਾਂ
ਸੋਬਤੀ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੇ ਹੋਏ ਮੁਹਾਵਰੇਦਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਰਦੂ, ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਨੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਨਵੀਆਂ ਲਿਖਣ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਪਾਤਰ 'ਦਲੇਰ', 'ਸਾਹਸੀ' ਅਤੇ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ। ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਢਾਲਣ ਦੀ ਉਸਦੀ ਯੋਗਤਾ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਉਹ ਲਿਖ ਰਹੀ ਹੈ, ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਦੇਣ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੋਬਤੀ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਲਿੰਗਕਤਾ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਨਜਿੱਠਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ 'ਔਰਤ ਲੇਖਿਕਾ' ਵਜੋਂ ਲੇਬਲ ਹੋਣ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਮਰਦਾਨਾ ਅਤੇ ਨਾਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣਾਂ ਦੋਵਾਂ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਲਿਖਣ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਮੁਹਾਵਰੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਨੇ ਵੀ ਕੁਝ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਲਿਖਣ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ "ਅਣਪਛਾਤੀ" ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਇੱਕ ਔਰਤ ਪਾਤਰ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਗਲਪ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਕੰਮ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਤੀਬਰ ਜਿਨਸੀ ਸੰਬੰਧਤ ਔਰਤ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਚੋਣ ਸੋਬਤੀ ਏਕਾ ਸੋਹਬਤਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਵੀਡਿਸ਼, ਰੂਸੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀਨਾਮਾ
ਸੋਬਤੀ ਨੇ 1952 ਵਿੱਚ ਅਲਾਹਾਬਾਦ ਦੇ ਲੀਡਰ ਪ੍ਰੈਸ ਨੂੰ ਚੰਨਾ ਨਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਨਾਵਲ, ਦਾ ਖਰੜਾ ਸੌਂਪਿਆ। ਖਰੜੇ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸੋਬਤੀ ਨੂੰ ਸਬੂਤ ਮਿਲੇ ਕਿ ਪ੍ਰੈਸ ਨੇ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਮ ਭੇਜਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ F@! Ke = ": 0" /> ਛਾਪਣਾ ਬੰਦ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਸ਼ਾਈ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਜਿਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ।
ਉਸ ਨੇ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਛਪੀਆਂ ਕਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜਕਮਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਸ਼ੀਲਾ ਸੰਧੂ ਨੇ ਖਰੜੇ ਦੀ ਦੁਬਾਰਾ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ, ਅਤੇ ਰਾਜਕਮਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਨੂੰ ‘ਜ਼ਿੰਦਗੀਨਾਮਾ: ਜ਼ਿੰਦਾ ਰੂਖ’ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਪੁਨਰ ਲਿਖਣ ਦੇ ਬਾਅਦ 1979 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸੋਬਤੀ ਨੇ 1980 ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀਨਾਮਾ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਜ਼ਿੰਦਗੀਨਾਮਾ: ਜ਼ਿੰਦਾਗੁਨਾ 1900 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪੇਂਡੂ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇੱਕ ਬਿਰਤਾਂਤ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ ਤ੍ਰਿਸ਼ਾ ਗੁਪਤਾ ਨੇ "ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਹਿੱਸਾ" ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
'ਜ਼ਿੰਦਗੀਨਾਮਾ' ਦੇ ਮੁੜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਕਵੀ, ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਬੰਧਕਾਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੇ ਹਰਦੱਤ ਕਾ ਜ਼ਿੰਦਾਗਿਨਾਮਾ ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ। ਸੋਬਤੀ ਨੇ 1984 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਨੁਕਸਾਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁਕੱਦਮਾ ਦਾਇਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੇ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਉਪਯੋਗ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੇ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਮੁਕੱਦਮਾ 26 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ 2011 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਛੇ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਦੇਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਅਦਾਲਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰੀਤਮ ਅਤੇ ਸੋਬਤੀ ਦੇ ਨਾਵਲਾਂ, ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਖਰੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਸਬੂਤਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਡੱਬੇ ਦੇ ਗਾਇਬ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ। ਸੋਬਤੀ ਨੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ 'ਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਇਹ ਨੋਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਤ੍ਰਿਲੋਜੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀਨਾਮਾ ਲਿਖਣ ਦੀ ਮੂਲ ਯੋਜਨਾ ਮੁਕੱਦਮੇਬਾਜ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣ ਗਈ ਸੀ।
ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ
ਸੋਬਤੀ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਹੋਰ ਨਾਵਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ। ‘ਡਾਰ ਸੇ ਬਿਛੜੀ’ (ਘਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੋਂ ਅਲੱਗ), ਜੋ 1958 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ, ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਬੱਚੇ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਸੀ ਜੋ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਹੱਦਾਂ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1966 ਵਿੱਚ ਮਿੱਤਰੋ ਮਰਜਾਨੀ (ਟੂ ਹੈਲ ਵਿਦ ਯੂ ਮਿੱਤਰੋ!) ਨੇ ਪੇਂਡੂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਵਿਆਹੁਤਾ ਔਰਤ ਦੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕਾਮੁਕਤਾ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾ ਸੀ। ਮਿੱਤਰੋ ਮਰਜਾਨੀ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਗੀਤਾ ਰਾਜਨ ਅਤੇ ਰਾਜੀ ਨਰਸਿਮ੍ਹਾ ਨੇ ਟੂ ਹੈਲ ਵਿਦ ਯੂ, ਮਿੱਤਰੋ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੋਬਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ ਨਿਖਿਲ ਗੋਵਿੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਮਿੱਤਰੋ ਮਰਜਾਨੀ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਣ ਦਿੱਤਾ।
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਸੋਬਤੀ ਦਾ ਰਚਨਾ ਸੰਸਾਰ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਸੋਬਤੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਜਨਜੀਵਨ ਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ।ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਸੋਬਤੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਲਿਖੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਢਾਲਿਆ ਹੈ। ਦੇਸ਼ਵੰਡ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਤੋਂ ਦੇਖਿਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਈ ਤਬਦੀਲੀ ਸਮੇਤ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਨਿਰੂਪਣ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਸੋਬਤੀ ਦੇ ਵੱਡਆਕਾਰੀ ਨਾਵਲ ‘ਜ਼ਿੰਦਗੀਨਾਮਾ’ ਵਿੱਚ ਅਣਵੰਡੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਅੰਕਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਨਾਮ ਵਾਪਸੀ
ਕਹਿਣੀ ਤੇ ਕਰਨੀ ਦੀ ਇਕਮਿਕਤਾ ਦਿਖਾਉਂਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ 2010 ਵਿੱਚ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਨ ਲੈਣ ਤੋਂ ਨਾਂਹ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, ‘‘ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਮੇਰਾ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਵਿੱਥ ਰੱਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।’’ ਤੇ ਜਦੋਂ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਆਸੀ ਲਾਹੇ ਲਈ ਦੇਸ ਅੰਦਰ ਗਿਣ-ਮਿਥ ਕੇ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, 2015 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਲੇਖਕਾਂ ਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਿਆਂ 1980 ਵਿੱਚ ਨਾਵਲ ‘ਜ਼ਿੰਦਗੀਨਾਮਾ’ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਮੋੜ ਦਿੱਤਾ ਤੇ 1996 ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦੀ ਫ਼ੈਲੋਸ਼ਿਪ ਵੀ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1925 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2019 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਟਰੈਕ ਅਤੇ ਫ਼ੀਲਡ
ਟਰੈਕ ਅਤੇ ਫ਼ੀਲਡ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਦੌੜਨ, ਕੁਦਣਾ ਅਤੇ ਸੁਟਣਾ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਖੇਡਾਂ ਨੂੰ ਟਰੈਕ ਅਤੇ ਫ਼ੀਲਡ ਖੇਡਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਮ ਖੇਡ ਦੇ ਮੈਂਦਾਨ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਆਂਡੇ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਘਾਹ ਦਾ ਮੈਂਦਾਨ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਦੌੜਨ ਵਾਲੇ ਟਰੈਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਵਿੱਚਕਾਰ ਮੈਂਦਾਨ ਵਿੱਚ ਕੁਦਣ ਅਤੇ ਸੁਟਣ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਹਨਾਂ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਆਰੰਭ ਕਾਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਖਤਾ ਸਬੂਤ ਬਣੀ ਪੁਰਾਤਤਵ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਉਲੰਪੀਆਡ ਦੇ ਖੰਡਰਾਤ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਦੌਰਾਨ ਕਰੋਈਬੋਸ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਐਥਲੀਟ ਦੀ ਤਾਂਬੇ ਤੋਂ ਬਣੀ ਮੂਰਤੀ।ਏਲਿਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਇਸ ਐਥਲੀਟ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬਾਇਓ ਡਾਟਾ ਸਮੇਤ ਉਲੰਪਿਕ ਚੈਂਪੀਅਨ 776 ਬੀਸੀ ਉਕਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਹ ਐਥਲੀਟ ਸਿਰਫ 192 ਮੀਟਰ (600 ਫੁੱਟ) ਲੰਬੀ ਫਰਾਟਾ ਦੌੜ ਜਿੱਤ ਕੇ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬਣਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਟੇਡ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸਟੇਡੀਅਮ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਇਸੇ ਸਟੇਡ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੋ ਸਕਦਾ ਇਹ ਖੇਡਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਆਰੰਭ ਹੋਈਆਂ ਹੋਣ। 776 ਬੀ ਸੀ ਤੋਂ ਇਹਨਾਂ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਲਿਖਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਮਿਲਣ ਦੇ ਵੀ ਪ੍ਰਮਾਣ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।ਇਹਨਾਂ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਦੌਰ ਲੱਗ ਭੱਗ 12 ਸਦੀਆਂ ਤੱਕ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ।ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਇਹਨਾਂ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਤਾ ਦਾ ਪਤਾ ਇੱਥੋਂ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਲਈ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਕੋਨੇ ਕੋਨੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਰੋਮ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਆਦਿ ਤੋਂ ਖਿਡਾਰੀ ਆਉਂਦੇ ਸਨ।ਖੇਡਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਬੰਦੀ ਦੀ ਰਵਾਇਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਰੀਕੀ ਵਿੱਚ olympia Truce ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।ਤਕਰੀਬਨ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਦੂਜੀ ਰਿਆਸਤ ਖਿਲਾਫ਼ ਚਲਦੀਆਂ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਮੁਅਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੌਤ ਦੀਆਂ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਤੱਕ ਨੂੰ ਮੁਆਫ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।ਇਸ ਰਵਾਇਤ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਵਾਪਸੀ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਸੀ।
ਈਵੈਂਟਸ
ਮਰਦਾਂ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼, ਮਿਡਲ ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਦੂਰੀ ਦੀਆਂ ਈਵੈਂਟਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ 100, 200, 400, 800, 1500, 5000, 10,000 ਮੀਟਰ ਦੌੜ, 110 ਤੇ 400 ਮੀਟਰ ਅੜਿੱਕਾ ਦੌੜ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। 3000 ਮੀਟਰ ਸਟੈਪਲ ਚੇਜ਼, 4&100 ਮੀਟਰ ਰਿਲੇਅ ਤੇ 4&400 ਮੀਟਰ ਰਿਲੇਅ, ਡੀਕੈਥਲਨ ਮੈਰਾਥਨ, 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੈਦਲ ਦੌੜ, 50 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੈਦਲ ਦੌੜ ਤੇ ਲੰਮੀ ਛਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾ ਤੇਜ਼ ਦੌੜਨ ਵਾਲੇ ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਜੇਤੂ ਐਲਾਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਈਵੈਂਟਸ ਵਿੱਚ ਉੱਚੀ ਛਾਲ, ਪੋਲ ਵਾਲਟ, ਟਰਿਪਲ ਜੰਪ, ਗੋਲਾ, ਡਿਸਕਸ, ਨੇਜਾਬਾਜ਼ੀ, ਹੈਮਰ ਹਨ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾ ਦੂਰੀ ਵਾਲੇ ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਜੇਤੂ ਐਲਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਈਵੈਂਟਸ ਵਿੱਚ ਖਿਡਾਰੀ ਆਪਣੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਭਾਗ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਕੁਝ ਕੁ ਹੀ ਈਵੈਂਟਸ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਜਾਂ ਵੱਧ ਖਿਡਾਰੀ ਭਾਗ ਲੈ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਮੁਕਾਬਲੇ ਮਰਦ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੋਨਾ ਲਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ
ਨਿਸ਼ਿਤਾ ਗੋਸਵਾਮੀ
ਨਿਸ਼ਿਤਾ ਗੋਸਵਾਮੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Nishita Goswami) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਸਾਮੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਅਸਾਮੀ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਸਟੇਜ ਡਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਗੋਸਵਾਮੀ ਅਸਾਮੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਮੋਲੋਆ ਗੋਸਵਾਮੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੀਪ ਗੋਸਵਾਮੀ ਦੀ ਬੇਟੀ ਹੈ। ਉਹ ਗੁਹਾਟੀ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2011 ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਦੇ ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸਯਾਨ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਗੋਸਵਾਮੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਪ੍ਰੇਮ ਰਤੀ ਫੂਲਾ ਫੂਲ ਨਾਲ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 2002 ਵਿੱਚ ਅਸਾਮੀ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਸੋਮ ਅਤੇ 2003 ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ( ਰਵੀ ਸਰਮਾ ਅਤੇ ਕੋਪਿਲ ਬੋਰਾ ਦੇ ਉਲਟ) ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਜੋਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬੰਗਾਲੀ ਫਿਲਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਫਿਲਮ. ਫਿਲਮ ਬਹੁਤ ਸਫਲ ਰਹੀ ਅਤੇ ਉਹ ਅਸਾਮੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀ ਸਟਾਰ ਬਣ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਗਰਭਪਾਤ
ਗਰਭਪਾਤ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਵੈ-ਸੰਚਾਰ ਗਰਭਪਾਤ ਅਤੇ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਰਭ ਜਾਂ ਗਰੱਭਸਥ ਸ਼ੀਸ਼ੂ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਮੌਤ ਹੈ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਆਜ਼ਾਦ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਿਉਂਦਾ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ  |ਕੁਝ ਬੱਚੇ ਗਰਭ ਦੇ 20 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਕੱਟੋ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਰੱਭਸਥ ਸ਼ੀਸ਼ੂ ਦੀ ਮੌਤ ਇੱਕ ਮਰੇ ਹੋਏ ਬੱਚੇ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ |ਗਰਭਪਾਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਲੱਛਣ ਯੋਨੀ ਰਾਹੀਂ ਖੂਨ ਨਿਕਲਣਾ ਜਾਂ ਦਰਦ, ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ |  ਉਦਾਸੀ, ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਦੋਸ਼ ਅਕਸਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ ਟਿਸ਼ੂ ਅਤੇ ਗਤਲਾ-ਵਰਗੇ ਸਾਮੱਗਰੀ ਗਰੱਭਾਸ਼ਯ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਯੋਨੀ ਵਿਚੋਂ  ਬਾਹਰ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ||
ਗਰਭਪਾਤ ਲਈ ਜਿੰਮੇਵਾਰ ਕਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਮਾਪੇ, ਪਿਛਲੀ ਗਰਭਪਾਤ, ਤੰਬਾਕੂ ਦੇ ਧੂੰਏਂ, ਮੋਟਾਪਾ, ਸ਼ੱਕਰ ਰੋਗ, ਥਾਈਰੋਇਡਜ਼ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ, ਅਤੇ ਨਸ਼ੇ ਜਾਂ ਅਲਕੋਹਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ | ਲਗਭਗ 80% ਗਰਭਪਾਤ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ 12 ਹਫ਼ਤਿਆਂ (ਪਹਿਲੇ ਤ੍ਰਿਮਤਰ) ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦੀਆਂ ਹਨ|  | ਲਗਭਗ ਅੱਧੇ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰੀਵ ਕਾਰਨ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਮੋਸੋਮ ਸਬੰਧੀ ਅਸਧਾਰਨਤਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ|  ਗਰਭਪਾਤ ਦਾ ਨਿਦਾਨ ਇਹ ਵੇਖਣ ਲਈ ਕਿ ਸਰਵਾਈਕਸ ਖੁੱਲੇ ਜਾਂ ਬੰਦ ਹੈ, ਮਨੁੱਖੀ ਕੋਰੀਓਨੀਕ ਗੋਨਾਡੋਟ੍ਰੋਪਿਨ (ਐਚਸੀਜੀ) ਦੇ ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ ਦਾ ਟੈਸਟ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਲਟਰਾਸਾਊਂਡ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ | ਅਜਿਹੀਆਂ ਲੱਛਣ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਹੋਰ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਕਟੋਪਕ ਗਰਭ ਅਤੇ  ਇਮਪਲਾਂਟੇਸ਼ਨ ਖੂਨ ਨਿਕਲਣਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ |
ਚੰਗੀ ਪ੍ਰੈਗਨੇਨਟਲ ਦੇਖਭਾਲ ਨਾਲ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਰੋਕਥਾਮ ਸੰਭਵ ਹੁੰਦੀ ਹੈ   | ਦਵਾਈਆਂ, ਸ਼ਰਾਬ, ਛੂਤ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਚਣ ਨਾਲ ਗਰਭਪਾਤ ਦੇ ਜੋਖਮ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ  | ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਹਿਲੇ 7 ਤੋਂ 14 ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਇਲਾਜ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ | ਵਧੇਰੇ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗਰਭਪਾਤ ਪੂਰੇ ਹੋਣਗੇ   |ਕਦੇ-ਕਦੇ ਦਵਾਈ ਮਿਸੋਪਰੋਸਟੋਲ ਜਾਂ ਵੈਕਿਊਮ ਐਸਿਪੇਸ਼ਨ ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਬਚੇ ਹੋਏ ਟਿਸ਼ੂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ  |ਜਿਹਨਾਂ ਔਰਤਾਂ ਕੋਲ ਖੂਨ ਦੀ ਕਿਸਮ ਰੀਸਸ ਨੈਗੇਟਿਵ (ਆਰ.ਏ. ਨੈਗੇਟਿਵ) ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋ (ਡੀ) ਇਮਿਊਨ ਗਲੋਬੂਲਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ      ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਦਵਾਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ  |ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਸਹਾਇਤਾ ਨਿਰਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ |
ਗਰਭਪਾਤ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਉਲਝਣ ਹੈ   |ਉਹਨਾਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਗਰਭਵਤੀ ਹਨ, ਗਰਭਪਾਤ ਦੀ ਦਰ ਲਗਪਗ 10% ਤੋਂ 20% ਹੈ, ਜਦਕਿ ਸਾਰੇ ਗਰੱਭਧਾਰਣ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ 30% ਤੋਂ 50% ਹੁੰਦੀ ਹੈ | |  35 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ 10% ਜੋਖਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ 40 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ 45% ਹੈ | ਜੋਖਮ 30 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵਧਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ |ਲਗਭਗ 5% ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਗਰਭਪਾਤ ਹਨ | ਕੁਝ ਲੋਕ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਿਪਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰਭਪਾਤ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਵਿੱਚ "ਗਰਭਪਾਤ" ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ |
References
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ
ਕੁਨਾਲ ਮੂਨ
ਕੁਨਾਲ ਮੂਨ (ਜਨਮ 20 ਅਕਤੂਬਰ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਨਾਚ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਰਹੀ ਦਰਸੋਣ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਸ਼ੈਲੀ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਭੰਬਲਭੂਸੇ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਮੂਨ ਦਾ ਜਨਮ 20 ਅਕ੍ਟੋਬਰ 1989 ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰਾ ਵਿੱਚ ਹੋਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਹ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਪੁਣੇ ਅਤੇ ਆਈ ਆਈ ਐਮ ਕਲਕੱਤਾ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੈ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਭਾਰਤੀ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਾਰਜਕਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਸਾਲ ੨੦੧੭ ਵਿਚ, ਕੁਨਾਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੇਂਟਿੰਗਜ਼ ਆਈਜ਼ ਟੂ ਸਪੀਕ ਅਤੇ ਸੋਲ ਆਫ਼ ਦ ਮੋਨਕ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰੈਚ ਕੈਂਡੀ ਸੜਕ ਦੀ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੈਲਰੀ ਸਾਇਮਰੋਜ਼ਾ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਆਰਟ ਸ਼ੋਅ ਅਕਰਿਟੀ ਆਰਟ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮਨਮੋਹਨ ਜੈਸਵਾਲ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਗਲੇ ਹੇ ਸਾਲ ਜਨਵਰੀ ੨੦੧੮ ਵਿਚ, ਆਈਜ਼ ਟੂ ਸਪੀਕ ਪੇਂਟਿੰਗ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਇੰਡੀਆ ਆਰਟ ਫੈਸਟੀਵਲ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਮਾਰਚ 2018 ਵਿੱਚ ਅਲਫਲਾਜ਼ੀ ਆਰਟਜ਼ ਗੈਲਰੀ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਇਕਵੈਸਟਰਿਅਨ ਈਵੈਂਟ, ਦੁਬਈ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਰਸ ਫੇਅਰ ਵਿੱਚ ਮੂਨ ਦੀਆਂ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਜ਼ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੁਬਈ ਵਰਲਡ ਟ੍ਰੇਡ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸਦੀਆਂ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਆਇਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਅਲਬਾਨੀਅਨ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਜੋਸ਼ ਦੇਣ ਲਈ ਸਾਬਤ ਹੋਈਆਂ। ਕੁਨਾਲ ਨੇ ਇੰਡੀਆ ਆਰਟ ਫੈਸਟੀਵਲ ਅਤੇ ਦੁਬਈ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਰਸ ਫੇਅਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
ਡੀਂਗਰੀਆਂ
ਡੀਂਗਰੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਆਦਮਪੁਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਭਾਗੋ ਰਾਈਆਂ
ਭਾਗੋ ਰਾਈਆਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬੱਗਾ ਕਲਾਂ
ਬੱਗਾ ਕਲਾਂ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੱਛਮੀ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ,ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ
ਪਿੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਿਤਾ ਸਰਪੰਚ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਚੁਣੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਅਲੀਪੁਰ ਸਿੱਖਾਂ
ਅਲੀਪੁਰ ਸਿੱਖਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਭੁਨਰਹੇੜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕੈਪਟਨ ਮਾਰਵਲ (ਫ਼ਿਲਮ)
ਕੈਪਟਨ ਮਾਰਵਲ 2019 ਦੀ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸੂਪਰਹੀਰੋ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਮਾਰਵਲ ਕੌਮਿਕਸ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਕੈਰਲ ਡੈਨਵਰਜ਼ / ਕੈਪਟਨ ਮਾਰਵਲ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਮਾਰਵਲ ਸਟੂਡੀਓਜ਼ ਵਲੋਂ ਸਿਰਜੀ ਗਈ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਵਾਲਟ ਡਿਜ਼ਨੀ ਸਟੂਡੀਓਜ਼ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰਜ਼ ਵਲੋਂ ਵੰਡੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਰਵਲ ਸਿਨੇਮੈਟਿਕ ਯੁਨੀਵਰਸ (ਐੱਮ.ਸੀ.ਯੂ.) ਦੀ 21ਵੀਂ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਐਨਾ ਬੋਡਨ ਅਤੇ ਰਾਇਅਨ ਫਲੈੱਕ ਨੇ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਕਰੀਨਪਲੇਅ ਜਿਨੇਵਾ ਰੌਬਰਟਸਨ-ਡਵੋਰੈੱਟ ਨਾਲ ਰਲ਼ ਕੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰੀ ਲਾਰਸਨ ਨੇ ਕੈਰਲ ਡੈਨਵਰਜ਼ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸੈਮਿਊਲ ਐੱਲ. ਜੈਕਸਨ, ਬੈੱਨ ਮੈਨਡੈੱਲਸ੍ਹਨ, ਜਿਮਨ ਹੌਨਸੌ, ਲੀ ਪੇਸ, ਲੈਸ਼ਨਾ ਲਿੰਚ, ਜੈੱਮਾ ਚਾਨ, ਐਨੈੱਟ ਬੈਂਨਿੰਗ, ਕਲਾਰਕ ਗਰੈੱਗ, ਅਤੇ ਜਿਊਡ ਲੌਅ ਵੀ ਹਨ। ਫ਼ਿਲਮ 1995 ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਡੈਨਵਰਜ਼, ਕੈਪਟਨ ਮਾਰਵਲ ਬਣੀ ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਦੋ ਏਲੀਅਨ ਸੱਭਿਅਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚਕਾਰ ਕਲੇਸ਼ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣ ਗਈ ਸੀ।
ਕੈਪਟਨ ਮਾਰਵਲ ਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ 27 ਫਰਵਰੀ, 2019 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 8 ਮਾਰਚ, 2019 ਮਾਰਵਲ ਸਿਨੇਮੈਟਿਕ ਯੁਨੀਵਰਸ ਦੇ ਫੇਜ਼ 3 ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵੱਜੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ 1.1 ਬਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣ ਗਈ ਜਿਸਨੇ 1 ਬਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਇੱਕ ਔਰਤ ਸੂਪਰਹੀਰੋ ਹੋਵੇ। ਇਸਦਾ ਅਗਲਾ ਭਾਗ, ਦ ਮਾਰਵਲਜ਼ 17 ਫਰਵਰੀ, 2023 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਦੀ ਤਾਕ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਸਾਰ
ਇੱਕ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ੀ ਜਹਾਜ਼ ਕਰੈਸ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਦੀ ਪਾਇਲਟ ਕੈਰਲ ਡੈਨਵਰਜ਼ ਕ੍ਰੀ ਦੇ ਹੱਥ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਮੁਰਸ਼ਦ ਯੌਨ-ਰੌਗ ਦੇ ਹੁਕਮ ਹੇਠ ਇਲੀਟ ਸਟਾਰਫੋਰਸ ਮਿਲਟਰੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵੱਜੋਂ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। 6 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਬਾਅਦ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਮੁੜ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੋ ਕਿ ਸਕਰੱਲਜ਼ ਦੇ ਹਮਲੇ ਹੇਠ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਡੈਨਵਰਜ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਤੀਤ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੀਲਡ ਦੇ ਮੁੱਖਤਿਆਰ ਨਿੱਕ ਫਿਊਰੀ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਉਹ ਸੱਚ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਜੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸੰਗੀਤ
ਪਿਨਾਰ ਟੌਪਰੈਕ ਨੇ ਜੂਨ 2018, ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਹਾਂ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਮਾਰਵਲ ਸਿਨੇਮੈਟਿਕ ਯੁਨੀਵਰਸ (ਐੱਮ.ਸੀ.ਯੂ.) ਦੀ ਕਿਸੀ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਬਣ ਗਈ।
ਅਗਲਾ ਭਾਗ
ਦ ਮਾਰਵਲਜ਼ 17 ਫਰਵਰੀ, 2023 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਹੋਣ ਦੀ ਤਾਕ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਿਆ ਦਾਕੋਸਤਾ ਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਮੇਗਨ ਮੈੱਕਡੌਨੈੱਲ ਵੱਲੋਂ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੋਵੇਗੀ। ਲਾਰਸਨ ਫਿਰ ਮੁੜਕੇ ਕੈਰਲ ਡੈਨਵਰਜ਼ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਕਰੂਗੀ ਅਤੇ ਇਸ ਬਾਰ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਇਮਾਨ ਵੇਲਾਨੀ, ਕਮਲਾ ਖਾਂ / ਮਿਸ. ਮਾਰਵਲ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਕਰੂਗੀ ਅਤੇ ਟਿਓਨਾਹ ਪੈਰਿਸ ਵੱਡੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਮੌਨਿਕਾ ਰੈਂਬੌ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਕਰੂਗੀ। ਜ਼ੇਵ ਐਸ਼ਟਨ ਇੱਕ ਖਲਨਾਇਕ ਦੇ ਵੱਜੋਂ ਵਿਖੇਗਾ। ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2019 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਰੱਸੀ ਦਾ ਟੋਟਾ
ਰੱਸੀ ਦਾ ਟੋਟਾ (La Ficelle) ਮੋਪਾਸਾਂ ਦੀ 25 ਨਵੰਬਰ 1883 ਵਿੱਚ ਗੋਲੋਆ ਅਖਬਾਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।.
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਪਾਸਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਲਾ ਬੀਰਖ਼ਿਨ ਦੇ ਲਾ ਗੀਆ ਗਿਰਜਾਘਰ (ਯਾਨਿਸ)
ਲਾ ਵੇਰਗੇਨ ਦੇ ਲਾ ਗੁਇਆ ਗਿਰਜਾਘਰ ਲਿਆਨੇਸ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਇੱਕ ਗਿਰਜਾਘਰ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਗਿਰਜਾਘਰ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਗਿਰਜਾਘਰ
ਉਲਨਸੁਹਾਈ ਨੂਰ
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> ਉਲਨਸੁਹਾਈ ਨੂਰ ਜਾਂ ਵੁਲੀਆਂਗਸੁਹਾਈ (    ） ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ, ਇਹ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜੋ ਪੀਲੀ ਨਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਤੱਕ ਉੱਤਰੀ ਕਿਨਾਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਝੀਲ ਮੱਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਉਲਾਂਸੁਹਾਈ ਨੂਰ ਇਸ ਉਜਾੜ ਅਤੇ ਸੋਕੇ ਵਾਲੇ ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੁਰਲੱਭ ਵੱਡੀ ਬਹੁ-ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਝੀਲ ਹੈ। ਬੁੱਲਰਸ਼ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 150 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਝੀਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ 200 ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਦੀਆਂ 20 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਝੀਲ 'ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਕਈ ਸੈਲਾਨੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਨੋਟਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਨਰ ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ