cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਕੋਫ਼ੀ ਅੰਨਾਨ
ਆਰੰਭਕ ਕੈਰੀਅਰ
1976 ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਲਈ ਜਨੇਵਾ ਪਰਤ ਗਿਆ। 1980 ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਉੱਚਾਯੋਗ ਦਾ ਉਪ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਇਆ। 1984 ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਬਜਟ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਵਾਪਸ ਆਇਆ। 1987 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਅਤੇ 1990 ਵਿੱਚ ਬਜਟ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਸਹਾਇਕ ਮਹਾਸਚਿਵ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਮਾਰਚ 1992 ਤੋਂ ਫਰਵਰੀ 1993 ਤੱਕ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਭਿਆਨਾਂ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਮਹਾਸਚਿਵ ਰਿਹਾ। ਮਾਰਚ 1993 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਅਵਰ ਮਹਾਸਚਿਵ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਦਸੰਬਰ 1996 ਤੱਕ ਇਸ ਪਦ ਉੱਤੇ ਰਿਹਾ।
ਭਾਸ਼ਣ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1938 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2018
ਐਮ. ਐਸ. ਸੁੱਬਾਲਕਸ਼ਮੀ
ਮਦੁਰਾਏ ਸ਼ੰਮੁਖਵਡਿਵੁ ਸੁੱਬਾਲਕਸ਼ਮੀ ( 16 ਸਤੰਬਰ 1916 – 11 ਦਸੰਬਰ 2004), ਉਰਫ '''ਐਮ. ਐਸ.''', ਕਰਨਾਟਕ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸੀ। ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ, ਪੰਡਤ ਜਵਾਹਰਲਾਲ ਨਹਿਰੂ, ਸਰੋਜਨੀ ਨਾਇਡੂ ਅਤੇ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਸਮੇਤ ਕਈ ਵੱਡੀਆਂ ਹਸਤੀਆਂ ਉਸ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਜੀਵਨੀ
ਸੁੱਬਾਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਜਨਮ ਮਦੁਰਾਏ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ 16 ਸਤੰਬਰ, 1916 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਬਚਪਨ ਦਾ ਨਾਂ ਕੁੰਜਮਾ ਸੀ। ਉਹ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਜੰਮੀ-ਪਲੀ। ਐਮ. ਐਸ. ਸੁੱਬਾਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਨ, ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕੈਡਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਨ, ਕਾਲੀਦਾਸ ਸਨਮਾਨ, ਸੰਗੀਤ ਕਲਾਨਿਧੀ ਅਤੇ ਮੈਗਸੇਸੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
1996 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਰਬ-ਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਸਨਮਾਨ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਜਗਤ ਦੀ ਉਹ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਹੈ। 11 ਦਸੰਬਰ, 2004 ਨੂੰ 87 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੰਘ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਐਮ. ਐਸ. ਸੁੱਬਾਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਜਨਮ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦੇ ਸਮੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਅਗਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਇੱਕ ਡਾਕ ਟਿਕਟ ਜਾਰੀ ਕਰੇਗਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ
ਬੇਕੋ ਡੀ ਮੇਜ਼ੋਡੀ
ਬੇਕੋ ਡੀ ਮੇਜ਼ੋਡੀ (2,603 ਮੀਟਰ) ਕ੍ਰੋਡਾ ਡਾ ਲਾਗੋ ਲੜੀ ਦਾ ਪਰਬਤ ਹੈ, ਜੋ ਕੇਂਦਰੀ ਡੋਲੋਮਾਈਟਸ ਵਿੱਚ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪਹਾੜੀ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਇਤਾਲਵੀ ਬੇਲੁਨੋ ਵਿੱਚ ਕੋਰਟੀਨਾ ਡੀ ਅਮਪੈਜ਼ੋ ਦੇ ਰਿਜੋਰਟ ਉਪਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਅਰਥ ਸਥਾਨਕ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਮਿਡਡੇ ਪੀਕ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੂਰਜ ਸਿਖਰ ਤੋਂ ਉਪਰ ਸਿੱਧੇ ਕੋਰਟਿਨਾ ਤੋਂ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਚੜ੍ਹਾਈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੀਆਓ ਦੇ ਰਾਹ' ਤੇ ਰਿਫਿਉਜੀ ਕ੍ਰੋਡਾ ਡਾ ਲਾਗੋ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚੜ੍ਹਨ ਸਮੇਂ ਗੀਅਰ ਅਤੇ ਸਲਿੰਗਸ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੈਨੇਤੋ ਦੇ ਪਰਬਤ
ਗਲੋਟਾ
ਪੁਣੀ ਨੂੰ ਚਰਖੇ ਦੇ ਤੱਕਲੇ ’ਤੇ ਕੱਤ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਧਾਗੇ ਦਾ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪਿੰਨਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਬਣਤਰ ਕੁਝ ਕੁਝ ਲਾਟੂ ਨਾਲ/ਆਂਡੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਜਿਹੀ ਖਾਂਦੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਗਲੋਟਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਗਲੋਟੇ ਦੇ ਧਾਗੇ ਤੋਂ ਹੀ ਕੱਪੜਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗਲੋਟਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਰੂੰ ਦੀ ਪੂਣੀ ਨੂੰ ਚਰਖੇ ਦੇ ਤੱਕਲੇ ਦੇ ਸਿਰੇ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਪੂਣੀ ਵਿਚੋਂ ਧਾਗਾ ਕੱਤਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਏਸ ਕੱਤੇ ਧਾਗੇ ਨੂੰ ਫੇਰ ਤਕਲੇ ਦੇ ਸਿਰੇ ਨਾਲੋਂ ਲਾਹ ਕੇ ਤਕਲੇ ਵਿਚ ਪਾਏ ਦਮਕੜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਤਕਲੇ ਉਪਰ ਵਲ੍ਹੇਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਪੂਣੀ ਕੱਤਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੱਤੀ ਪੂਣੀ ਦੇ ਧਾਗੇ ਨੂੰ ਫੇਰ ਪਹਿਲਾਂ ਦਮਕੜੇ ਦੇ ਕੋਲ ਵਲ੍ਹੇਟੇ ਧਾਗੇ ਉਪਰ ਵਲ੍ਹੇਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਣੀਆਂ ਕੱਤ ਕੱਤ ਕੇ ਧਾਗੇ ਉਪਰ ਧਾਗੇ ਨੂੰ ਵਲੇਟ ਕੇ ਗਲੋਟਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਲੋਟੇ ਦੇ ਅਗਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਗੁਲਾਈ ਵਾਲੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਕਾਫੀ ਮੁਟਾਈ ਤੇ ਗੁਲਾਈ ਵਾਲੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦਮਕੜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਗੁਲਾਈ ਫੇਰ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਣੇ ਗਲੋਟੇ ਨੂੰ ਫੇਰ ਦਮਕੜੇ ਸਮੇਤ ਤਕਲੇ ਤੋਂ ਲਾਹ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਮਕੜੇ ਨੂੰ ਫੇਰ ਤਕਲੇ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਲੋਟਾ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹੁਣ ਖੱਦਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਕੋਈ ਕੋਈ ਜਨਾਨੀ ਹੀ ਚਰਖਾ ਕੱਤਦੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਤਾਂ ਤੰਦ ਵੀ ਪਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਕੱਤ ਕੇ ਗਲੋਟਾ ਕਿਥੋਂ ਬਣਾਉਣਗੀਆਂ ?
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਬਗ਼ਦਾਦ ਪ੍ਰਾਂਤ
ਬਗਦਾਦ ਪ੍ਰਾਂਤ (ਅਰਬੀ: ਮੁਹਾਫਜਾਤ ਬਗਦਾਦ محافظة بغداد‎) ਇਰਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਂਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਇਰਾਕ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਇਰਾਕ ਦੇ 18 ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰਫਲ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੀ ਆਬਾਦੀ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਰਾਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਪ੍ਰਾਂਤ ਹੈ। ਦਜਲਾ ਨਦੀ (ਟਿਗਰਿਸ ਨਦੀ) ਇਸ ਪ੍ਰਾਂਤ ਚੋਂ ਗੁਜਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਘੱਟ-ਤੋਂ-ਘੱਟ 12 ਪੁੱਲ ਹਨ।
ਭੂਗੋਲ
ਬਗਦਾਦ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 12 ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਹਨ।
ਓਸਾਕਾ
ਜਪਾਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਟਾਪੂ ਹੋਂਸ਼ੂ ਦੇ ਕਾਂਸਾਈ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਸਥਾਨਕ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰੀ ਕਨੂੰਨ ਤਹਿਤ ਇੱਕ ਮਿਥਿਆ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਓਸਾਕਾ ਪ੍ਰੀਫੈਕਟੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਕਾਈਹਾਂਸ਼ਿਨ ਮਹਾਂਨਗਰ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਪਾਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਕਿਓਟੋ, ਓਸਾਕਾ ਅਤੇ ਕੋਬੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਓਸਾਕਾ ਖਾੜੀ ਲਾਗੇ ਯੋਦੋ ਦਰਿਆ ਦੇ ਦਹਾਨੇ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਅਬਾਦੀ ਪੱਖੋਂ ਟੋਕੀਓ ਅਤੇ ਯੋਕੋਹਾਮਾ ਮਗਰੋਂ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਬਗ਼ਦਾਦ ਪ੍ਰਾਂਤ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਰਾਕ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਓਸਾਕਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ ਤਸਵੀਰ
ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਅੰਦਰ, ਇੰਟ੍ਰੈਕਸ਼ਨ ਤਸਵੀਰ (ਜਿਸਨੂੰ ਡੀਰਾਕ ਤਸਵੀਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ), ਸ਼੍ਰੋਡਿੰਜਰ ਤਸਵੀਰ ਅਤੇ ਹੇਜ਼ਰਬਰਗ ਤਸਵੀਰ ਦਰਮਿਆਨ ਇੱਕ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਕਿ ਬਾਕੀ ਦੋਵੇਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅੰਦਰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਅਵਸਥਾ ਵੈਕਟਰ ਜਾਂ ਓਪਰੇਟਰ ਵਕਤ ਨਿਰਭਰਤਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ ਤਸਵੀਰ ਅੰਦਰ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਔਬਜ਼ਰਵੇਬਲਾਂ ਦੀ ਵਕਤ ਨਿਰਭਰਤਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ ਤਸਵੀਰ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਕਾਰਣ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਔਬਜ਼ਰਵੇਬਲ ਪ੍ਰਤਿ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨਾਲ ਨਿਬਟਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਆਦਾਤਰ ਫੀਲਡ ਸਿਧਾਂਤਿਕ ਕੈਲਕੁਲੇਸ਼ਨਾਂ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਵਰਤਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸੁਤੰਤਰ ਕਣ ਸਮੱਸਿਆ ਸਮੇਤ ਕੁੱਝ ਅਗਿਆਤ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਹੱਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਈ ਸਰੀਰ ਸ਼੍ਰੋਡਿੰਜਰ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਪ੍ਰਤਿ ਹੱਲ ਰਚਦੀ ਹੈ।
ਜਿਹੜੀਆਂ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਵਕਤਾਂ ਉੱਤੇ ਓਪਰੇਟਰਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਆ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ ਤਸਵੀਰ ਅੰਦਰ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਜਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਸ਼੍ਰੋਡਿੰਜਰ ਜਾਂ ਹੇਜ਼ਨਬਰਗ ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੋਣ। ਅਜਿਹਾ ਇਸਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਵਕਤ-ਨਿਰਭਰ ਯੂਨਾਇਟ੍ਰੀ ਪਰਿਵਰਤਨ ਓਪਰੇਟਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਓਪਰੇਟਰਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਟੋਭਾ ਟੇਕ ਸਿੰਘ
ਟੋਭਾ ਟੇਕ ਸਿੰਘ (ਉਰਦੂ: ٹوبہ ٹیک سنگھ) ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਦੇ ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੇ ਜ਼ਿਲੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਤਹਿਸੀਲ ਹੈ। 1982 ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਲਾ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਤੋਂ ਅਲਹਿਦਾ ਕਰਕੇ ਵੱਖ ਜ਼ਿਲਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਟੇਕ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਗੁਜਰਨ ਵਾਲੇ ਮੁਸਾਫ਼ਰਾਂ ਦੀ ਚਾਹੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਧਰਮ ਜਾਤ ਦੇ ਹੋਣ ਰੋਟੀ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੇਵਾ ਕਰਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵਾਬਸਤਾ ਹੈ। ਟੋਬਾ ਟੇਕ ਸਿੰਘ ਦਾ ਰਕਬਾ 3252 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। 1998 ਦੀ ਮਰਦੁਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇੱਥੇ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 1,621,593 ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਤਹਸੀਲਾਂ ਕਮਾਲਿਆ, ਗੋਜਰਾ ਅਤੇ ਟੋਬਾ ਟੇਕ ਸਿੰਘ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਕ਼ਰੀਬੀ ਅਹਿਮ ਕਸਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੀਰਮਹਲ ਅਤੇ ਰਜਾਨੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਟੋਬਾ ਟੇਕ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਖੂਬਸੂਰਤ ਅਤੇ ਦਿਲਕਸ਼ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਦੇ ਰੇਲਵੇ ਵਿਭਾਗ ਨੇ 1896 ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ ਵਿਛਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਟੇਕ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦਾ ਨਾਮ ਟੋਬਾ ਟੇਕ ਸਿੰਘ ਰੱਖਿਆ। ਇਹ ਸਟੇਸ਼ਨ ਟੋਬਾ ਟੇਕ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਰਾਚੀ, ਲਾਹੌਰ, ਲਾਇਲਪੁਰ ਅਤੇ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੇ ਇਕ ਕ੍ਰਾਸਿੰਗ ਪੁੱਲ ਹੈ ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਹਾਰੇ ਤੋਂ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਖੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਕਾਵਿ ਗੁਣ
ਕਾਵਿ ਗੁਣ, ਜਿਸਨੂੰ ਰੀਤੀ ਦੀ ਆਤਮਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੇ ਸਰੂਪ ਬਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ‘ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ’ ਦੇ ਲੇਖਕ ‘ਚਾਣਕਯ’ ਨੇ ਸੰਬੰਧ (ਵਾਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਸੀ ਸੰਬੰਧ ਹੋਵੇ), ਪਰਿਪੁਰਣਤਾ (ਵਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨਤਾ ਹੋਵੇ), ਮਾਧੁਰਯ, ਔਦਾਰਯ, ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਆਦਿ ਗੁਣ ਜ਼ਰੂਰੀ ਮੰਨੇ ਹਨ।
ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ ਸੁਭਾਅ, ਧਰਮ, ਸਿਫ਼ਤ, ਨਿਪੁਣਤਾ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੱਲ, ਦੋਸ਼ ਦਾ ਅਭਾਵ। ਗੁਣ ਨਿੱਤ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਕਵਿ ਵਿੱਚ ਸੌਂਦਰਯ ਕਾਇਮ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ। ਰਾਜਾ ਰੁਦ੍ਰਦਾਮਨ ਨੇ ਪ੍ਰਸਾਦ, ਮਾਧੁਰਯ, ਓਜ, ਕਾਂਤੀ, ਉਦਾਰਤਾ ਆਦਿ ਕੁੱਝ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਿਵੇਚਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਰਤ ਨੇ ਨਾਟਯਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿਗਤ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਿਵੇਚਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ਲੇਸ਼, ਪ੍ਰਸਾਦ, ਸਮਤਾ, ਸਮਾਧੀ, ਮਾਧੁਰਯ, ਓਜ, ਪਦਸੁਕੁਮਾਰਤਾ, ਅਰਥ ਵਿਅਕਤੀ, ਉਦਾਰਤਾ, ਕਾਂਤੀ ਨਾਮ ਦੇ ਦਸ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਭਰਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਮਹ ਨੇ ਮਾਧੁਰਯ, ਓਜ, ਪ੍ਰਸਾਦ ਸਿਰਫ਼ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਿਵੇਚਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਆਚਾਰੀਆ ਦੰਡੀ ਨੇ ਭਾਵੇਂ ਸਪਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੁਣ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਉੱਪਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਦਾ ਵਿਵੇਚਨ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸਨੇ ਅਲੰਕਾਰ ਵਾਂਗ ਗੁਣ ਨੂੰ ਵੀ ਕਾਵਿ ਦਾ ਸ਼ੋਭਾਕਾਰਕ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਦੰਡੀ ਨੇ ਭਰਤ ਦੁਆਰਾ ਦੱਸੇ ਦਸ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦੰਡੀ ਨੇ ਕਾਵਿ ਦੇ ਵੈਦਰਭ ਤੇ ਗੌੜ ਦੋ ਮਾਰਗ ਮੰਨੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗੁਣ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਮਾਰਗਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦ-ਜਾਨ ਮੰਨਿਆ ਹੈ।
ਆਗਨੀਪੁਰਾਣ ਦੇ ਲੇਖਕ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਤੱਤ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸੌਂਦਰਯ ਉਤਪੰਨ ਕਰੇ ਉਹ ‘ਗੁਣ’ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ‘ਸੁਹਪੱਣ’ ਅਦਿ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਮੁਟਿਆਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ‘ਹਾਰ’ ਆਦਿ ਗਹਿਣੇ ਭਾਰ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਉਸੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਲੰਕਾਰ ਆਦਿ ਭਰਪੂਰ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵੀ ਕਾਵਿ-ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਕਾਵਿ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।
ਵਾਮਨ ਅਜਿਹਾ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਗੁਣ ਦਾ ਅਤਿਅੰਤ ਸਪਸ਼ਟ ਅਤੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਵਿਵੇਚਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਣ ਕਾਵਿ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ (ਚਮਤਕਾਰ) ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਧਰਮ ਹਨ। ਗੁਣ ਰਸ ਉੱਤੇ ਆਸ਼੍ਰਿਤ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ, ਰਸ ਹੀ ਗੁਣ ਦਾ ਅੰਗ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਮਨ ਨੇ ਗੁਣ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦੇ ਧਰਮ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਉੱਲਟ, ਧ੍ਵਨੀਵਾਦੀ ਆਚਾਰੀਆਂ ਆਨੰਦਵਰਧਨ, ਮੰਮਟ, ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਆਦਿ ਨੇ ਗੁਣ ਨੂੰ ਰਸ ਉੱਤੇ ਆਸ਼੍ਰਿਤ ਦੱਸ ਕੇ ਇਸਨੂੰ ਰਸ ਧਰਮ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਨੁਸਾਰ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਰਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਗੌਣ ਹੈ। ਧ੍ਵਨੀਵਾਦੀ ਆਚਾਰੀਆਂ ਨੇ ਗੁਣ ਦਾ ਕਾਰਜ ਸਦਾ ਰਸ ਦਾ ਉਤਕਰਸ਼ ਕਰਨਾ ਮੰਨਿਆ ਹੈ।
ਗੁਣ ਅਤੇ ਅਲੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਭੇਦ
ਆਚਾਰੀਆ ਵਾਮਨ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਵਿ-ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਸਰੂਪ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਦਾ ਆਪਸੀ ਭੇਦ ਦੱਸਿਆ। ਵਾਮਨ ਦੇ ਆਨੁਸਾਰ ਗੁਣ ਕਾਵਿ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅੰਗ ਹਨ ਅਤੇ ਅਲੰਕਾਰ ਕਾਵਿ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਅੰਗ ਹਨ। ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਭਾ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੱਤ (ਓਜ, ਪ੍ਰਸਾਦ ਆਦਿ) ਗੁਣ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਸ਼ੋਭਾ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੱਤ (ਉਪਮਾ, ਰੂਪਕ ਆਦਿ) ਅਲੰਕਾਰ ਹਨ। ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਵਿਦਮਾਨ ਹੋਣ 'ਤੇ ਹੀ ਅਲੰਕਾਰ ਉਸਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪਰ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਨਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਣ ਕਾਵਿ ਦੇ ਨਿੱਤ (ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ) ਧਰਮ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਸੁਹਪੱਣ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।
ਗੁਣ ਦੇ ਭੇਦ
ਭਾਰਤੀ ਸਮੀਖਿਆਕਾਰ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ, ਸਰੂਪ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਮਤ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਹਰ ਆਚਾਰੀਆ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਤ ਆਨੁਸਾਰ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਆਚਾਰੀਆ ਵਾਮਨ ਨੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਿਵੇਚਨ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕਾਵਿ-ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤਾਂ ਆਚਾਰੀਆ ਭਰਤ ਮੁਨੀ ਵਾਲੀ ਹੀ ਮੰਨੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਗਤ ਅਤੇ ਅਰਥਗਤ ਦੋ ਭੇਦਾਂ ਅਧੀਨ ਦੋ ਵਾਰ ਗਿਣਾ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀਹ (20) ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਭੋਜ ਰਾਜ ਨੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਚੌਵੀ (24) ਭੇਦ ਮੰਨੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਭੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦਸ ਭੇਦ ਤਾਂ ਭਰਤ ਮੁਨੀ ਵਾਲੇ ਹੀ ਹਨ ਅਤੇ ਚੌਦਾਂ (14) ਭੇਦ ਨਵੇਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੇ ਹਨ- ਉਦਾਰਤਾ, ਅਰਜਿਤਤਾ, ਪ੍ਰੇਯ, ਸੁਸ਼ਬਦਤਾ, ਸੂਖਮਤਾ, ਗੰਭੀਰਤਾ, ਵਿਸਥਾਰ, ਸੰਖੇਪ, ਸੰਮਿਤਤਾ, ਭਾਵਿਕਤਾ, ਗਤਿ, ਰੀਤਿ, ਉਕਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋੜੀ। ਉਸਨੇ ਅੱਗੋਂ ਹਰ ਗੁਣ ਦਾ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਬਾਹਰਲੇ, ਅੰਦਰਲੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ-ਯੁਕਤ ਵਿੱਚ ਵਿਵੇਚਨ ਕਰਕੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਹਤੱਰ (72) ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
‘ਅਗਨੀਪੁਰਾਣ’ ਦੇ ਲੇਖਕ ਨੇ ਕਾਵਿ-ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਉੰਨੀ (19) ਮੰਨੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਅੱਗੋਂ ਤਿੰਨ ਵਰਗ ਬਣਾਏ ਹਨ- ਸ਼ਬਦ ਗੁਣ, ਅਰਥ ਗੁਣ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਰਥ ਗੁਣ।
ਆਚਾਰੀਆ ਕੁੰਤਕ ਨੇ ਕਾਵਿ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਿਵੇਚਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਵਰਗਾਂ- ਸਾਧਾਰਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਾਧਾਰਨ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਔਚਿਤਯ ਅਤੇ ਸੌਭਾਗਯ ਗੁਣ ਹਨ ਜਦਕਿ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਰਗ ਅਧੀਨ ਮਾਧੁਰਯ, ਪ੍ਰਸਾਦ, ਲਾਵਣਯ ਅਤੇ ਅਭਿਜਾਤਯ ਗੁਣ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਆਚਾਰੀਆ ਮੰਮਟ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਸਰੂਪ ਅਤੇ ਭੇਦਾਂ ਬਾਰੇ ਸਿਰਫ਼ ਆਚਾਰੀਆ ਵਾਮਨ ਦਾ ਹੀ ਮਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸੀ, ਪਰ ਮੰਮਟ ਨੇ ਵਾਮਨ ਦੇ ਦਸ ਸ਼ਬਦ-ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਮਾਧੁਰਯ, ਓਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਦ- ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅੰਤਰਭਾਵ ਕਰਕੇ ਦਸ ਅਰਥ-ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਮੰਮਟ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵਾਮਨ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਏ ਕੁੱਝ ਗੁਣ ਦੋਸ਼ਭਾਵ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਕਿਤੇ ਗੁਣ ਨਾ ਹੋ ਕੇ ਦੋਸ਼ਰੂਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜਗਨਨਾਥ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਨੇ ਵੀ ਮੰਮਟ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਾਮਨ ਦੇ ਵੀਹ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ- ਓਜ, ਮਾਧੁਰਯ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਆਚਾਰੀਆ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਵਾਮਨ ਦੁਆਰਾ ਕਹੇ ਸ਼ਬਦ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ- ਸ਼ਲੇਸ਼, ਸਮਾਧੀ, ਉਦਾਰਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਓਜ ਗੁਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅੰਤਰਭਾਵ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਰਥ-ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ਬਦ ਗੁਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਗੁਣ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਬੋਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸੁਕੁਮਾਰਤਾ ਸ਼ਬਦ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਨੇ ਗ੍ਰਾਮਯਤਵ ਦੋਸ਼ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਸਮਤਾ ਨਾਮਕ ਸ਼ਬਦ ਗਣ ਕਿਤੇ ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਗੁਣ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਵਾਮਨ ਦੇ ਅਰਥ ਗੁਣਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਵੇਚਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਦਸ ਅਰਥ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਓਜ, ਪ੍ਰਸਾਦ, ਮਾਧੁਰਯ, ਸੁਕੁਮਾਰਤਾ ਅਤੇ ਉਦਾਰਤਾ ਦੋਸ਼ ਮਾਤ੍ਰ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਅਰਥ-ਵਿਅਕਤੀ ਅਰਥ ਗੁਣ ਨੂੰ ਸੁਭਾਵੋਕਤੀ ਅਲੰਕਾਰ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਕਾਂਤੀ ਨਾਮਕ ਅਰਥ ਗੁਣ ਵਿਅੰਗ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਧੀ ਅਤੇ ਸ਼ਲੇਸ਼ ਅਰਥ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਗੁਣ ਨਾ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਉਸਨੇ ਸਮਤਾ ਅਰਥ ਗੁਣ ਨੂੰ ਵੀ ਦੋਸ਼ ਮਾਤ੍ਰ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਨੇ ਅਰਥ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਕਾਵਿ-ਗੁਣ ਨਾ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਦਸ ਸ਼ਬਦ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ- ਓਜ, ਮਾਧੁਰਯ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਮੇਟ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਿਵੇਚਨ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ-
1 ਮਾਧੁਰਯ ਗੁਣ-
ਮਾਧੁਰਯ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ ਮਿਠਾਸ। ਚਿੱਤ ਦਾ ਪੰਘਰਨਾ ਹੀ ਮਾਧੁਰਯ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਣ ਉਥੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਮਧੁਰਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਚਿੱਤ ਪੰਘਰ ਜਾਏ। ਆਚਾਰੀਆ ਭਰਤ ਮੁਨੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖਾਵਾਂ ਲਗਣਾ, ਆਚਾਰੀਆ ਦੰਡੀ ਅਨੁਸਾਰ ਰਸਮਇਤਾ, ਆਚਾਰੀਆ ਵਾਮਨ ਅਨੁਸਾਰ ਪਦਾਂ ਦੀ ਵਖਰਤਾ ਜਾਂ ਸਮਾਸ ਰਹਿਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਆਚਾਰੀਆ ਮੰਮਟ ਅਨੁਸਾਰ ਚਿੱਤ ਨੂੰ ਪੰਘਾਰਨ ਵਾਲੇ ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਮਾਧੁਰਯ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਧੁਰਯ ਗੁਣ ਵਾਲੀ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਟਵਰਗ ਵਰਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਕਵਰਗ, ਚਵਰਗ, ਤਵਰਗ, ਪਵਰਗ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਰਣਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਦ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਨਾਲ ਕੋਮਲ ਵਰਣਾਂ ਵਾਲੀ ਰਚਨਾ ਮਾਧੁਰਯ ਗੁਣ ਦੀ ਵਿਅੰਜਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ਾਂਤ ਰਸ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ-
ਓਪਰੋਕਤ ਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸ਼ਬਦ ਸਮਾਸ ਰਹਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਟਵਰਗ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਰਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਥੇ ਮਾਧੁਰਯ ਗੁਣ ਹੈ।
2 ਓਜ ਗੁਣ-
ਓਜ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ ਤੇਜ, ਪ੍ਰਤਾਪ। ਇਹ ਗੁਣ ਉਥੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਕਾਵਿ ਦੇ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਪਾਠਕ ਜਾਂ ਸਹ੍ਰਿਦਯ ਦੇ ਚਿੱਤ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਤੇਜ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇ। ਆਚਾਰੀਆ ਭਰਤ ਮੁਨੀ, ਆਚਾਰੀਆ ਦੰਡੀ ਆਦਿ ਨੇ ਇਸ ਲਈ ਸਮਾਸਾਂ ਅਧਿਕ ਵਰਤੋਂ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਆਚਾਰੀਆ ਵਾਮਨ ਨੇ ਰਚਨਾ ਦੀ ਗਾੜ੍ਹਤਾ ਨੂੰ ਹੀ ਓਜ ਗੁਣ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਆਚਾਰੀਆ ਆਨੰਦਵਰਧਨ ਨੇ ਓਜ ਗੁਣ ਨੂੰ ਚਿੱਤ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰਕ ਜਾਂ ਉਤੇਜਕ ਮੰਨਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਗੁਣ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਲਈ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਟਵਰਗ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ (ਟ, ਠ, ਡ, ਢ) ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵਰਣਾਂ ਦਾ ਤੀਜੇ ਵਰਣ ਨਾਲ ਤੇ ਦੂਜੇ ਵਰਣਾਂ ਦਾ ਚੌਥੇ ਵਰਣ ਨਾਲ ਸੰਯੋਗ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀਰ ਰਸ, ਬੀਭਤਸ ਰਸ ਅਤੇ ਰੌਦਰ ਰਸ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਕਿ ਆਚਾਰੀਆ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਨੇ ਵਾਮਨ ਦੁਆਰਾ ਕਹੇ ਦਸ ਸ਼ਬਦ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ- ਸ਼ਲੇਸ਼, ਸਮਾਧੀ, ਉਦਾਰਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਓਜ ਗੁਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅੰਤਰਭਾਵ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ-
ਓਪਰੋਕਤ ਸਤਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀਰ ਰਸੀ ਵਰਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਥੇ ਓਜ ਗੁਣ ਹੈ।
3 ਪ੍ਰਸਾਦ ਗੁਣ-
ਪ੍ਰਸਾਦ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਜਾਂ ਖੇੜਾ। ਜਿਹੜੀ ਰਚਨਾ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਵਿਅਪਤ ਹੋ ਜਾਏ ਜਾਂ ਸਹ੍ਰਿਦਯ ਦੇ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਖੇੜਾ ਲਿਆ ਦੇਵੇ ਉਸ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਗੁਣ ਵਾਲੀ ਰਚਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਗੁਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਾਰੇ ਰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਆਚਾਰੀਆ ਭਰਤ ਮੁਨੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਵੱਛਤਾ ਅਤੇ ਸਹਿਜ ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਸਮਝ ਆ ਜਾਣਾ ਹੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਗੁਣ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੱਤ ਹਨ। ਦੰਡੀ ਅਤੇ ਮੰਮਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜਿਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਅਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤੀ ਹੋ ਜਾਏ, ਪ੍ਰਸਾਦ ਗੁਣ ਅਖਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਆਚਾਰੀਆ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਅਤੇ ਆਚਾਰੀਆ ਮੰਮਟ ਨੇ ਵਾਮਨ ਦੇ ਅਰਥ-ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ਬਦ ਗੁਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਗੁਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ-
ਓਪਰੋਕਤ ਸਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹਸਨ ਅਬਦਾਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਫ਼ਰਿਆਦ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤੀ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ,ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਥੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਗੁਣ ਹੈ।
ਅੰਕਿਤਾ ਰੈਨਾ
ਅੰਕਿਤਾ ਰਵਿੰਦਰਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਰੈਨਾ (ਜਨਮ 11 ਜਨਵਰੀ 1993) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ  ਇਸ ਸਮੇਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੇ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਅਤੇ ਡਬਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ  ਇੱਕ ਨੰਬਰ ’ਤੇ ਹੈ।
ਕਾਵਿ ਗੁਣ
ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਸਿਧਾਂਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ
ਅੰਕਿਤਾ ਰੈਨਾ
ਅਪ੍ਰੈਲ 2018 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉਪਰਲੇ 200 ਸਿੰਗਲਜ਼ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਇਹ ਉਪਲਬਧੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪੰਜਵੀਂ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰਨ ਬਣ ਗਈ। ਰੈਨਾ ਨੇ 2016 ਦੀਆਂ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਅਤੇ ਮਿਕਸਡ ਡਬਲਜ਼ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ ਅਤੇ 2018 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ।
ਉਸ ਨੇ 2018 ਦੇ ਫੇਡ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਜ਼ੂ ਲਿਨ (ਚੀਨ) ਅਤੇ ਯੂਲੀਆ ਪੁਤਿਨਤਸੇਵਾ ਕਜ਼ਾਖ਼ਸਤਾਨ  ਵਿਰੁੱਧ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜਿੱਤਾਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। thumb
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ
ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ  ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਅੰਕੁਰ ਰੈਨਾ ਸੀ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਟੈਨਿਸ ਖੇਡਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਵੀ ਇੱਕ ਖੇਡ ਪ੍ਰੇਮੀ ਸੀ ਅਤੇ ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ ਖੇਡਦੀ ਸੀ। ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੈਨਾ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹਲਚਲ ਮਚਾ ਦਿੱਤੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਟੈਨਿਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਏ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਹੰਟ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਇੱਕ 14 ਸਾਲਾ ਚੋਟੀ ਦੀ ਰੈਂਕਿੰਗ ਖਿਡਾਰਨ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਰੈਨਾ 8 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ।
2007 ਵਿੱਚ ਰੈਨਾ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਅਗਲੀ ਸਿਖਲਾਈ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੁਣੇ ਸ਼ਿਫਟ ਹੋ ਗਏ ਤਾਂ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੋਚ ਹੇਮੰਤ ਬੈਂਦਰੇ ਨਾਲ ਹੋਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਖੇਡ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ
2012 ਵਿੱਚ ਰੈਨਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਖ਼ਿਤਾਬ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਡਬਲਜ਼ ਜਿੱਤੇ।
ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੇ 2017 ਅਤੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 2018 ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਓਪਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮੈਚ ਜਿੱਤੇ, ਉਹ ਨਿਰੂਪਮਾ ਸੰਜੀਵ, ਸਾਨੀਆ ਮਿਰਜ਼ਾ, ਸ਼ਿਖਾ ਉਬੇਰੋਈ ਅਤੇ ਸੁਨੀਤਾ ਰਾਓ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ 197ਵੇਂ ਨੰਬਰ ਦੀ ਰੈਂਕਿੰਗ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਖਰਲੀ 200 ਮਹਿਲਾ ਸਿੰਗਲ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀ ਪੰਜਵੀਂ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਬਣ ਗਈ।
ਅਗਸਤ 2018 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਜਕਾਰਤਾ ਵਿਖੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਰੈਨਾ ਅਤੇ ਸਾਨੀਆ ਮਿਰਜ਼ਾ ਇਕਲੌਤੀਆਂ ਖਿਡਾਰਨਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੇ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ  ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਰੈਨਾ ਨੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿਖੇ ਫਾਈਨਲ ’ਚ ਅਰਾਂਟਕਸਾ ਰਸ ਤੋਂ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਈ.ਟੀ.ਐੱਫ. ਡਬਲਿਊ 25 ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ। 2019 ਕਨਮਿੰਗ ਓਪਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜਿੱਤ ਮਿਲੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਯੂਐੱਸ ਓਪਨ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਚੈਂਪੀਅਨ ਅਤੇ ਚੋਟੀ ਦੀ-10 ਨੰਬਰ ਖਿਡਾਰਨ ਸਮੰਥਾ ਸਟੋਸੁਰ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।
ਅੰਕਿਤਾ ਰੈਨਾ, ਰੋਸਾਲੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ 2020 ਥਾਈਲੈਂਡ ਓਪਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਡਬਲਯੂਟੀਏ ਟੂਰ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਰੈਨਾ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਕਰੀਅਰ ਮਿਲਿਆ - ਡਬਲਜ਼ ਵਿੱਚ 119ਵੇਂ ਨੰਬਰ ਦੀ ਰੈਂਕਿੰਗ। ਉਸ ਨੇ 2020 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਖ਼ਿਤਾਬ ਵੀ ਜਿੱਤੇ ਸਨ।
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ 2020 ਫਰੈਂਚ ਓਪਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਦੂਜੇ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੀ, ਪਰ ਕੁਰੂਮੀ ਨਾਰਾ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੀਬੀਸੀ ਹੈਕਾਥਾਨ 2021 ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਏ ਜਾਂ ਸੁਧਾਰੇ ਗਏ ਲੇਖ
ਜੋਤੀ ਰਾਓ ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਓ ਫੂਲੇ
ਜਯੋਤੀ ਰਾਓ ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਓ ਫੂਲੇ (ਮਰਾਠੀ: जोतिराव गोविंदराव फुले) (11 ਅਪਰੈਲ 1827 – 28 ਨਵੰਬਰ 1890), ਜ‍ਯੋਤੀਬਾ ਫੂਲੇ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਵਿਚਾਰਕ, ਜਾਤ ਵਿਰੋਧੀ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ, ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ, ਲੇਖਕ, ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਕਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸਮਾਜਕ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ ਛੂਤ-ਛਾਤ ਅਤੇ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਦੇ ਖਾਤਮੇ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ, ਸਾਵਿਤਰੀਬਾਈ ਫੂਲੇ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਮੋਢੀ ਸਨ। ਫੁਲੇ ਨੇ 1848 ਵਿੱਚ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਤਾਤਿਆ ਸਾਹਿਬ ਭਿੜੇ ਦੇ ਨਿਵਾਸ, ਭਿਦੇਵਾੜਾ ਵਿੱਚ ਲੜਕੀਆਂ ਲਈ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸਕੂਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ, ਆਪਣੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਨੀਵੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਮਾਨ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੱਤਿਆਸ਼ੋਧਕ ਸਮਾਜ (ਸੱਚ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਮਾਜ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਅਤੇ ਜਾਤਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਇਸ ਸੰਘ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਉਥਾਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਫੂਲੇ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਸਤੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ 1888 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਵਿੱਠਲ ਰਾਓ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਜੀ ਵਾਂਡੇਕਰ ਦੁਆਰਾ ਮਹਾਤਮਾ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: "ਮਹਾਨ-ਆਤਮ", "ਪੂਜਨੀਕ") ਖਿਤਾਬ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਜੋਤੀਰਾਓ ਗੋਵਿੰਦਰਾਓ ਫੂਲੇ ਦਾ ਜਨਮ 1827 ਵਿੱਚ ਪੂਨੇ ਵਿੱਚ ਮਾਲੀ ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਮਾਲੀ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫਲਾਂ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਜਾਤਾਂ ਦੀ ਵਰਣ ਆਸ਼ਰਮ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਦਰਜੇ ਵਾਲੇ ਸਮੂਹ ਜਾਂ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਫੂਲੇ ਦਾ ਨਾਂ ਭਗਵਾਨ ਜੋਤੀਬਾ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਜੋਤੀਬਾ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਮੇਲੇ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਫੂਲੇ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਪਹਿਲਾਂ ਗੋਰਹੇ ਸੀ, ਦਾ ਉਦਭਵ ਸਤਾਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਟਗੁਨ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।ਫੂਲੇ ਦਾ ਪੜਦਾਦਾ ਨੇ ਉੱਥੇ ਚੌਗੁਲਾ (ਨੀਵੇਂ ਦਰਜੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਅਧਿਕਾਰੀ) ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਪੂਨੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਖਾਨਵਾੜੀ ਚਲੇ ਗਏ। ਉੱਥੇ, ਉਸਦੇ ਇਕਲੌਤੇ ਪੁੱਤਰ, ਸ਼ੇਤੀਬਾ ਨੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਗਰੀਬੀ ਵਿੱਚ ਵਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਲ਼ੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ, ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਪੂਨਾ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲ਼ੇ ਕੋਲ ਕੰਮ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਪਾਰ ਦੇ ਭੇਦ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਫੁੱਲ ਉਗਾਉਣ ਅਤੇ ਸਜਾਉਣ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਚੰਗੀ ਹੋਣ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੋਰਹੇ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਫੂਲੇ (ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲ਼ਾ) ਦਾ ਨਾਮ ਅਪਣਾ ਲਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਹੀ ਦਰਬਾਰ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਲਈ ਗੁਲਦਸਤੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਨ ਭੇਜਣ ਵੇਲ਼ੇ ਪੇਸ਼ਵਾ, ਬਾਜੀ ਰਾਓ II ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 35 ਏਕੜ (14 ਹੈਕਟੇਅਰ) ਜ਼ਮੀਨ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ 'ਤੇ ਕੋਈ ਟੈਕਸ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ।
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੇ ਸੰਪੱਤੀ 'ਤੇ ਇਕੱਲੇ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਛੋਟੇ ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ, ਜੋਤੀਰਾਓ ਫੂਲੇ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਗੋਵਿੰਦਰਾਓ, ਨੂੰ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ। ਗੋਵਿੰਦਰਾਓ ਨੇ ਚਿਮਨਾਬਾਈ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋਤੀਰਾਓ ਛੋਟਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤਾਂ ਚਿਮਨਾਬਾਈ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਮਾਲੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਵੱਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਨ, ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਦੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਗੱਲਾਂ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੋਤੀਰਾਓ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਹਟਾ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਦੁਕਾਨ ਅਤੇ ਖੇਤ ਦੋਵਾਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਫੂਲੇ ਦੀ ਹੀ ਮਾਲੀ ਜਾਤੀ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਉਸਦੀ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਅਤੇ ਫੂਲੇ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਫੂਲੇ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਮਿਸ਼ਨ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਮਨਾ ਲਿਆ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸਿੱਖਿਆ
1848 ਵਿੱਚ, 21 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਫੂਲੇ ਨੇ ਅਹਿਮਦਨਗਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੜਕੀਆਂ ਦਾ ਸਕੂਲ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਈਸਾਈ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 1848 ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸਨੇ ਥਾਮਸ ਪੇਨ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਰਾਈਟਸ ਆਫ਼ ਮੈਨ ਪੜ੍ਹੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਅੰਦਰ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਭਾਵਨਾ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈ। ਉਸਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਸ਼ਿਤ ਜਾਤਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਇੱਕ ਕਾਫੀ ਘਾਟੇ ਵਿੱਚ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਰਗਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਸੇ ਸਾਲ, ਫੂਲੇ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਾਵਿਤਰੀਬਾਈ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਅਤੇ ਲਿਖਣਾ ਸਿਖਾਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਜੋੜੇ ਨੇ ਪੂਨੇ ਵਿੱਚ ਲੜਕੀਆਂ ਲਈ ਪਹਿਲਾ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਸਕੂਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਪੂਨੇ ਦੇ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਸਮਾਜ ਨੇ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ। ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਪੂਨੇ ਵਿੱਚ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬੇਦਖਲ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋਸਤ ਉਸਮਾਨ ਸ਼ੇਖ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੈਣ ਫਾਤਿਮਾ ਸ਼ੇਖ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਨਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲ਼ੇ ਥਾਂ 'ਤੇ ਸਕੂਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਿਚ ਵੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਫੂਲੇ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਅਛੂਤ ਜਾਤੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਹਾਰ ਅਤੇ ਮਾਂਗ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸਕੂਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ। ਸੰਨ 1852 ਵਿੱਚ ਫੂਲੇ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਕੂਲ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 273 ਲੜਕੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਪਰ 1858 ਤੱਕ ਇਹ ਸਾਰੇ ਬੰਦ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਐਲੇਨੋਰ ਜ਼ੈਲੀਅਟ ਨੇ 1857 ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਦਰੋਹ ਕਰਨ ਤੇ ਨਿੱਜੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਦਾਨ ਬੰਦ ਹੋਣ, ਸਰਕਾਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਅਤੇ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਅਸਹਿਮਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜੋਤੀਰਾਓ ਦੁਆਰਾ ਸਕੂਲ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਮੇਟੀ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇਣ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਸੀ।
ਕਾਰਜ
ਜੋਤੀਬਾ ਫੂਲੇ ਨੇ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਵੀ ਯਤਨ ਕੀਤਾ। ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਸੁਧਾਰਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ 1854 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਖੋਲ੍ਹਿਆ। ਇਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਕੂਲ ਸੀ। ਅਧਿਆਪਕ ਨਾ ਮਿਲਿਆ ਤਾਂ ਕੁਝ ਦਿਨ, ਉਸ ਨੇ ਆਪ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਾਵਿਤਰੀਬਾਈ ਨੂੰ ਇਸ ਕੰਮ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਇਆ।
ਸਤਿਆਸ਼ੋਧਕ ਸਮਾਜ
ਸਤਿਆਸ਼ੋਧਕ ਸਮਾਜ 24 ਸਤੰਬਰ 1873 ਵਿੱਚ ਜੋਤੀਬਾ ਫੁਲੇ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਇੱਕ ਪੰਥ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਅਤੇ ਅਛੂਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਸਤਿਆਸ਼ੋਧਕ ਸਮਾਜ ਨੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੋਚ ਦੇ ਪਰਸਾਰ ਦੇ ਲਈ ਪ੍ਰਚਾਰ-ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁਰੋਹਿਤ ਦੀ ਲੋੜ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਾਵਿਤਰੀਬਾਈ ਇਸ ਦੇ ਇਸਤਰੀ ਵਿੰਗ ਦੀ ਮੁਖੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੱਬੇ ਔਰਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਲਿਖਤਾਂ
thumb|ਸਵਿਤਰੀਬਾਈ ਫੂਲੇ ਅਤੇ ਜੋਤੀਬਾ ਫੂਲੇ ਦੇ ਬੁੱਤ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਲਿਤ ਆਗੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਲਿਤ ਇਤਿਹਾਸ
ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ
ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਜਾਂ ਕੁਲ ਨਾਸ ਕਿਸੇ ਸਮੁੱਚੇ ਨਸਲੀ, ਜਾਤੀ, ਧਾਰਮਿਕ ਜਾਂ ਕੌਮੀ ਵਰਗ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਸਿਲਸਲੇਵਾਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਉਜਾੜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਕਹੇ ਜਾਣ ਵਾਸਤੇ ਕਿੰਨਾ ਕੁ ਹਿੱਸਾ ਚੋਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਬਾਰੇ ਬਹਿਸ ਅਜੇ ਵੀ ਕਨੂੰਨੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਦੀ ਪੂਰੀ-ਪੂਰੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਸ਼ਗਿਰਦਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਬਦਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਪਰ 1948 ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਦੇ ਜੁਰਮ ਦੀ ਰੋਕ ਅਤੇ ਸਜ਼ਾ ਉੱਤੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ (ਸੀ.ਪੀ.ਪੀ.ਸੀ.ਜੀ.) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਨੂੰਨੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਦੀ ਧਾਰਾ 2 ਵਿੱਚ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ "ਕਿਸੇ ਕੌਮੀ, ਜਾਤੀ, ਨਸਲੀ ਜਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਵਰਗ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ਼ ਕੀਤਾ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਕਾਰਜ ਹੈ"(1948 ਦੀ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹਵਾਲਾ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ: ‘ਇਕ ਨਾਗਰਿਕ, ਨਸਲ, ਨਸਲੀ ਜਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਗਰੁੱਪ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਂ ਅੰਸ਼ਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਾਰਜ’) ਜਿਵੇਂ ਕਿ: ਉਸ ਸਮੂਹ ਦੇ ਜੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ; ਉਸ ਸਮੂਹ ਦੇ ਜੀਆਂ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਜਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਦੁੱਖ ਦੇਣਾ; ਉਸ ਸਮੂਹ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਜਾਂ ਅੰਸ਼ਕ ਤਬਾਹੀ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ਼ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਉਸ ਸਮੂਹ ਉੱਤੇ ਜਿਊਣ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਥੋਪਣੀਆਂ; ਉਸ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਜਨਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਉਪਾਅ ਮੜ੍ਹਨੇ; [ਅਤੇ] ਧੱਕੇ ਨਾਲ਼ ਇਸ ਸਮੂਹ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਦੇਣਾ।" thumb|Armenian Genocide in the Petit Journal
ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਸ਼ਬਦ
ਸ਼ਬਦ ‘ਜੈਨੋਸਾਈਡ’(Genocide) ਗਰੀਕ ਸ਼ਬਦ ‘ਜੈਨੋਸ’ (ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਕਬੀਲਾ ਜਾਂ ਨਸਲ ਹੈ) ਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਸ਼ਬਦ ‘ਸਾਈਡ’ (ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਕਤਲ ਹੈ) ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਬਣਿਆ ਹੈ।ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਰਫੈਲ ਲੈਮਕਿਨ ਨੇ 1943-44 ਦੇ ਲਾਗੇ ਵੱਡੇ ਕਤਲੇਆਮ ਵਾਸਤੇ ਵਰਤਿਆ। ਰਫੈਲ ਲੈਮਕਿਨ ਪੋਲੈਂਡ ਦਾ ਯਹੂਦੀ ਵਸਨੀਕ ਸੀ। ਇਹ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ‘ਹੋਲੋਕਾਸਟ’ ਜਾਂ ‘ਛੋਆਹ’ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ
ਬਹੁਸਭਿਆਚਾਰਵਾਦ
right|thumb|[[ਟੋਰਾਂਟੋ, ਉਂਟਾਰੀਓ, ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਪੈਰੀਲੀ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਸੱਭਿਆਚਾਰਵਾਦ ਦਾ ਸਮਾਰਕ। ਚਾਰ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਬੱਫੌਲੋ ਸ਼ਹਿਰ, ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ; ਚੰਗਚੂਨ, ਚੀਨ; ਸਾਰਜੇਵੋ, ਬੋਸਨੀਆ ਅਤੇ ਸਿਡਨੀ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ। ]] ਮਲਟੀਕਲਚਰਿਜ਼ਮ ਸਮਾਜ ਸਾਸ਼ਤਰ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬੋਲਚਾਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਰਥਾਂ ਦਾ ਲਖਾਇਕ ਇੱਕ ਪਦ ਹੈ। ਸਮਾਜ ਸਾਸ਼ਤਰ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ "ਨਸਲੀ ਬਹੁਲਵਾਦ" ਦਾ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਦੋਨੋਂ ਪਦ ਅਦਲ ਬਦਲ ਦੇ ਨਾਲ ਵਰਤ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਇੱਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਿਕ ਬਹੁਲਵਾਦ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਮੂਹ ਆਪਸੀ ਭਿਆਲੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਛਾਣ ਦਾ ਬਲੀਦਾਨ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਇੱਕ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮਿਸ਼ਰਤ ਨਸਲੀ ਭਾਈਚਾਰਕ ਖੇਤਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਬਹੁ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਦੇਸ਼ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਆਦਿਵਾਸੀ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸਮੂਹ ਅਕਸਰ ਧਿਆਨ ਦਾ ਫ਼ੋਕਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਮਲਟੀਕਲਚਰਿਜ਼ਮ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਜਾਂ ਨਕਲੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ) ਦੀ ਅਖੀਰਲੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਮੁਦਾਇਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੌਮੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ ਜਾਂ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ ਇਹ ਬਣਾਵਟੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਦੋਂ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਅਧਿਕਾਰਖੇਤਰ ਨੂੰ ਦੋ ਜਾਂ ਦੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫ੍ਰਾਂਸੀਸੀ ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਕੈਨੇਡਾ) ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਜਾਂ ਵਿਸਥਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ, ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਧਿਕਾਰਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਜਾਂ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪਰਵਾਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਵਾਪਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਹੁਸੱਭਿਆਚਾਰਵਾਦ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨੀਤੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਵੰਨ ਸੁਵੰਨਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ,  ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਹੁਸੱਭਿਆਚਾਰਵਾਦ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨੀਤੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਵੰਨ ਸੁਵੰਨਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਨਮਾਨ ਦੀ ਵਕਾਲਤ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ, ਉਹ ਨੀਤੀਆਂ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਸਲੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ, ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪਛਾਣ ਨਾਲ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਹੁਸੱਭਿਆਚਾਰਵਾਦ ਜੋ ਕਿ ਅੱਡ ਅੱਡ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਅਕਸਰ ਸਮਾਜਕ ਏਕਤਾ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਆਤਮਸਾਤੀਕਰਨ ਅਤੇ ਨਸਲੀ ਵੰਡਾਂ ਅਤੇ ਨਫਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਨੀਤੀਆਂ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਹੁਸੱਭਿਆਚਾਰਵਾਦ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਿਘਲਉਣ ਵਾਲੇ ਕੜਾਹੇ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ "ਸਲਾਦ ਦੇ ਕਟੋਰੇ" ਅਤੇ "ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮੋਜ਼ੇਕ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰ
ਗੜਵੀ
ਗੜਵੇ ਦਾ ਛੋਟਾ ਰੂਪ ਗੜਵੀ ਹੈ। ਪਿੱਤਲ ਦੀ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਿੱਤ ਵਰਤੋਂ ਵਾਲਾ ਬਰਤਨ ਸੀ। ਪਾਣੀ, ਦੁੱਧ, ਲੱਸੀ, ਚਾਹ ਆਦਿ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਗੜਵੀ ਦੇ ਗਲ ਵਿਚ ਲੋਹੇ ਦੇ ਸਰੀਏ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਇਕ ਲੰਮਾ ਹੈਂਡਲ ਪਾ ਕੇ ਰਾਹੀਆਂ, ਪਾਂਧੀਆਂ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਿਆਉਣ ਲਈ ਪਿਆਉ ਤੇ ਵੀ ਗੜਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਗੜਵੀ ਦੇ ਥੱਲੇ ਦੀ ਗੁਲਾਈ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਢਿੱਡ ਦੀ ਗੁਲਾਈ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਮੂੰਹ ਦੀ ਗੁਲਾਈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਥੱਲੇ ਜਿੰਨੀ ਕੁ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਪਿੱਤਲ ਦੀਆਂ ਗੜਵੀਆਂ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀਆਂ। ਸਟੀਲ ਦੀਆਂ ਗੜਵੀਆਂ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸ਼ਤਰੰਜ
thumb right|thumb ਸ਼ਤਰੰਜ (ਚੈਸ) ਦੋ ਖਿਲਾੜੀਆਂ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਖੇਡੀ ਜਾਂਦੀ ਇੱਕ ਖੇਡ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਤਰੰਜ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਥੋਂ ਅਰਬ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੁੰਦੀ ਯੂਰਪ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਅਤੇ ੧੬ ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਲੱਗ-ਭੱਗ ਪੁਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਈ। 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਤੋਂ, ਸ਼ਤਰੰਜ ਨੂੰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਉੱਤੇ ਖੇਡਣ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਉੱਤਮ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਖੇਡਦੇ ਹਨ। 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨੇ ਸ਼ਤਰੰਜ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਆਈਬੀਐਮ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀਪ ਬਲੂ ਪਹਿਲੀ ਮੈਚ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਇੱਕ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ਤਰੰਜ ਚੈਂਪੀਅਨ ਨੂੰ ਪਛਾੜਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇਸਨੇ 1997 ਵਿੱਚ ਗੈਰੀ ਕਾਸਪਾਰੋਵ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਸੀ। ਹੱਥ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਯੰਤਰਾਂ ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸ਼ਤਰੰਜ ਇੰਜਣਾਂ ਦੇ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਦੌਰਾਨ ਧੋਖਾਧੜੀ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾ ਵਧ ਗਈ ਹੈ।
ਸਮਾਂ ਸੀਮਾਂ
ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ, ਸ਼ਤਰੰਜ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਨਾਲ ਖੇਡੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇ ਗੇਮ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਖੇਡ ਆਪਣੇ ਆਪ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ (ਬਸ਼ਰਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਕੋਲ ਚੈੱਕਮੇਟ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਟੁਕੜੇ ਬਚੇ ਹੋਣ)। ਇੱਕ ਗੇਮ ਦੀ ਮਿਆਦੀ ਲੰਬਾਈ 20 ਮਿੰਟ ਅਤੇ ਦੋ ਘੰਟੇ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਮਾਂ ਇੱਕ ਸ਼ਤਰੰਜ ਦੀ ਘੜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਡਿਸਪਲੇ ਹਨ, ਹਰੇਕ ਖਿਡਾਰੀ ਦੇ ਬਾਕੀ ਸਮੇਂ ਲਈ। ਐਨਾਲਾਗ ਸ਼ਤਰੰਜ ਘੜੀਆਂ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਨਾਲ ਡਿਜੀਟਲ ਘੜੀਆਂ ਨੇ ਲੈ ਲਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਪੱਤਰ ਪ੍ਰੇਰਕ ਸ਼ਤਰੰਜ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵੀ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਆਮ ਸਮਾਂ ਨਿਯੰਤਰਣ ਹਰ 10 ਚਾਲਾਂ ਲਈ 50 ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਥਾਪਨਾ
ਸੰਮੇਲਨ ਦੁਆਰਾ, ਸ਼ਤਰੰਜ ਦੀ ਖੇਡ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਚਿੱਟੇ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਸੈੱਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ 16 ਟੁਕੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਟੁਕੜੇ ਫੋਟੋ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਸੈੱਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਸੈੱਟਾਂ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਵ੍ਹਾਈਟ ਅਤੇ ਬਲੈਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਾਲਾਂ
ਸ਼ਤਰੰਜ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਮੋਹਰੇ ਦੀ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਚਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਥੇ X ਹੈ, ਉਥੇ-ਉਥੇ ਮੋਹਰੇ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਮੋਹਰੇ ਉਸ ਥਾਂ ਦੇ ਇਚਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਤਾਂ। ਜੇ ਦੁਸ਼ਮਨ ਦਾ ਮੋਹਰਾ ਉਸ X ਉਤੇ ਹੈ, ਤਾਂ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਮੋਹਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਿਆਦੇ ਸਿਰਫ ਅਗੇ ਜਾ ਕੇ ਅਤੇ ਵਿਕਰਣ ਪਾਸੇ ਜਾ ਕੇ ਹੀ ਦੁਸ਼ਮਨ ਦੇ ਮੋਹਰੇ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ
ਬਸੀ ਨੌ
ਬਸੀ ਨੌ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਕਾਪੀਸਾ
ਕਾਪੀਸਾ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ 34 ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰ- ਪੂਰਵੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਕਾਪੀਸਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਮਹਿਮੂਦ-ਏ-ਰਾਕੀ ਨਾਮਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 364,900 ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 1,842 ਕਿਮੀ² ਹੈ।
ਡੌਬਿਗਨੀ ਦਾ ਬਾਗ
ਡੌਬਿਗਨੀ ਦਾ ਬਾਗ (Daubigny's Garden), ਚਿੱਤਰ ਵਿਨਸੈਂਟ ਵਾਨ ਗਾਗ ਨੇ ਤਿੰਨ ਦਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਚਾਰਲਸ ਡੌਬਿਗਨੀ ਇੱਕ ਪੇਂਟਰ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਵਾਨ ਗਾਗ ਉਮਰ ਭਰ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਰਿਹਾ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਨਸੈਂਟ ਵਾਨ ਗਾਗ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਾਨ ਗਾਗ ਦੇ ਚਿੱਤਰ
ਵਿਸ਼ਣੂ ਖਰੇ
ਜਾਣ ਪਛਾਣ
ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਖਰੇ ਨੇ ਜੀਵਨ ਚਲਾਣ ਦਾ ਜੋ ਜਰੀਆ ਚੁਣਿਆ ਸੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਇਸਦੇ ਲਈ ਨਾਕਾਫੀ ਰਿਹਾ। ਜੀਵਨ ਭਰ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਜੁਟੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਸਖਸ਼ ਦੀ ਆਪਣੀ ਵੱਖ ਪਛਾਣ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਖਰੇ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਸਮਕਾਲੀ ਸਿਰਜਣ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਚਿੰਤਕ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਛਿੰਦਵਾੜਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ 9 ਫਰਵਰੀ 1940 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਾਲਜ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਇੰਦੌਰ ਆ ਗਏ। ਉੱਥੇ 1963 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਗਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਲਈ। ਕੁੱਝ ਸਮਾਂ ਉਹ ਇੰਦੌਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਦੈਨਿਕ ਇੰਦੌਰ ਵਿੱਚ ਉਪ-ਸੰਪਾਦਕ ਵੀ ਰਹੇ। ਫਿਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੱਧਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਵੀ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਖਰੇ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕਵੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਜਰੀਏ ਅੰਤਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਤਿਭਾਵਾਨ ਕਵੀਆਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸਵਰ ਅਤੇ ਮਰਮ ਭਾਰਤੀ ਪਾਠਕ ਸਮੂਹ ਤੱਕ ਆਸਾਨ ਹੋਇਆ।
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਣੂ ਖਰੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਵਿੱਚ ਉਪਸਚਿਵ ਦੇ ਪਦ ਤੇ ਵੀ ਰਹੇ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਕਵੀ, ਸਮੀਖਿਅਕ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੁੰਦੇ ਗਏ। ਉਸ ਦੀ ਚਾਰ ਦਹਾਕੇ ਪੁਰਾਣੀ ਸਿਰਜਣ-ਸਰਗਰਮੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟੀਰੀ ਪਛਾਣ ਦਿਲਾਈ ਹੈ। ਇਸ ਦਰਮਿਆਨ ਸ਼੍ਰੀ ਖਰੇ ਨਵਭਾਰਤ ਟਾਈਮਜ਼, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜੇ। ਨਵਭਾਰਤ ਟਾਈਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਭਾਰੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਪੱਤਰ ਦੇ ਲਖਨਉੂ ਅਤੇ ਜੈਪੁਰ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਉਹ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਸੀਨੀਅਰ ਸਹਾਇਕ ਸੰਪਾਦਕ ਵੀ ਰਹੇ। ਸ਼੍ਰੀ ਖਰੇ ਨੇ ਜਵਾਹਿਰਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਸਮਾਰਕ ਅਜਾਇਬ-ਘਰ ਅਤੇ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਾਲ ਸੀਨੀਅਰ ਫੈਲੋ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਰਚਨਾਵਾਂ
1960 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਣੁ ਖਰੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਟੀ ਐਸ ਏਲੀਅਟ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ‘ਮਰੁ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਵਿਤਾਵਾਂ’ ਹੋਇਆ। ਲਘੂ ਪਤ੍ਰਿਕਾ "ਵਯਮ" ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਰਹੇ। "ਇੱਕ ਗੈਰ ਰੂਮਾਨੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ" ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਵਿਤਾ ਸੰਕਲਨ ਸੀ ਜਿਸਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਪਹਚਾਨ ਸੀਰੀਜ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕਿਤਾਬਚੇ "ਵਿਸ਼ਣੂ ਖਰੇ ਕੀ ਕਵਿਤਾਏਂ" ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈਆਂ। "ਖੁਦ ਅਪਨੀ ਆਂਖ ਸੇ", "ਸਬਕੀ ਆਵਾਜ਼ ਕੇ ਪਰਦੇ ਮੇਂ", "ਆਲੋਚਨਾ ਕੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ" ਉਸ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਖਰੇ ਨੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕਵੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਜਰੀਏ ਅੰਤਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਵੀਆਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸਵਰ ਅਤੇ ਮਰਮ ਭਾਰਤੀ ਪਾਠਕ ਸਮੂਹ ਤੱਕ ਆਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। "ਦ ਪੀਪੁਲਸ ਐਂਡ ਦ ਸੇਲਫ" ਸ਼੍ਰੀ ਖਰੇ ਦੀਆਂ ਸਮਕਾਲੀ ਹਿੰਦੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਦਾ ਨਿਜੀ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਹੈ। ਲੋਠਾਰ ਲੁਤਸੇ ਦੇ ਨਾਲ ਹਿੰਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਜਰਮਨ ਅਨੁਵਾਦ "ਡੇਅਰ ਓਕਸੇਨ ਕਰੇਨ"  ਦੇ ਸੰਪਾਦਨ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਦੇ ਇਲਾਵਾ "ਯਹ ਚਾਕੂ ਸਮਯ" /ਅੰਤੀਲਾ ਯੋਝੇਫ/, "ਹਮ ਸਪਨੇ ਦੇਖਤੇ ਹੈਂ" /ਮਿਕਲੋਸ਼ ਰਾਟਨੋਤੀ/,  "ਕਾਲੇਵਾਲਾ" /ਫਿਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰ ਕਵਿਤਾ/ ਉਸ ਦੇ ਉਲੇਖਨੀ ਅਨੁਵਾਦ ਹਨ।  ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਖਰੇ ਵਿਸ਼ਵਕਵੀ ਗੋਇਥੇ ਦੀ ਕਾਲਜਈ ਰਚਨਾ "ਫਾਉਸਟ" ਦੀ ਅਨੁਵਾਦ ਪਰਿਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੈ।   ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦੈਨਿਕ ਪਾਇਨਿਅਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਨੇਮ ਨਾਲ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਬਾਰੇ ਲਿਖ ਰਹੇ ਹਨ।"
ਖੋਸਤ ਸੂਬਾ
ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਂਤ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੂਬੇ
ਪਰਾਗ
ਪਰਾਗ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਹਾ (Praha ) ਚੈੱਕ ਗਣਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਦਾ ਚੌਦਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਢੁਕਵੇਂ ਬੋਹੀਮੀਆ ਦੀ ਵੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵਲਤਾਵਾ ਦਰਿਆ ਕੰਢੇ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਅਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 13 ਲੱਖ ਹੈ ਜਦਕਿ ਇਸ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 20 ਲੱਖ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਜਲਵਾਯੂ ਸੰਜਮੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਨਿੱਘੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ ਅਤੇ ਠੰਡੀਆਂ ਸਰਦੀਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪ੍ਰਾਗ ਦਾ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਤੋਲੇਮੇਓਸ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਕਸੂਰਗਿਸ, ਇੱਕ ਜਰਮੇਨੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਵਜੋਂ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਬੋਨੀ ਰਾਈਟ
ਬੋਨੀ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਾ ਰਾਈਟ (ਜਨਮ 17 ਫਰਵਰੀ 1991) ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਪਰਦਾ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲੇਖਿਕਾ ਜੇ. ਕੇ. ਰਾਓਲਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਹੈਰੀ ਪੋਟਰ ਨਾਵਲ ਦੀ ਲੜੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈਰੀ ਪੋਟਰ ਫਿਲਮ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਗਿੰਨੀ ਵਿਜ਼ਲੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਬੋਨੀ ਦਾ ਜਨਮ ਲੰਡਨ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਰਾਈਟ ਐਂਡ ਟੇਗਿਊ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸ਼ੀਲਾ ਟੇਗਿਊ ਅਤੇ ਗੈਰੀ ਰਾਈਟ ਦੀ ਧੀ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਲੇਵਿਸ ਹੈ। ਰਾਈਟ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਪਰਾਇਰ ਵੈਸਟਨ ਪ੍ਰਾਈਮਰੀ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਾਰਥ ਲੰਡਨ ਦੇ ਕਿੰਗ ਅਲਫ੍ਰੇਡ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਸੀ।
ਹੈਰੀ ਪੌਟਰ ਐਂਡ ਦ ਡੈਥਲੀ ਹੈਲੋਜ਼ - ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਲੰਡਨ ਕਾਲਜ ਆਫ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਮੈਨੇਜਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਅਤੇ 2012 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਡਿਗਰੀ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1991
ਸੁਫ਼ਨਾ (ਫ਼ਿਲਮ)
ਸੁਫਨਾ 2020 ਵਿੱਚ ਆਈ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਜਗਦੀਪ ਸਿੱਧੂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪੰਜ ਪਾਣੀ ਫ਼ਿਲਮਜ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਐਮੀ ਵਿਰਕ ਅਤੇ ਤਾਨੀਆ ਨੇ,ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਪਿੰਡ ਪਹੁੰਚੀ ਇੱਕ ਕਪਾਹ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੀ ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ। ਸੁਫਨਾ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਾਕੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਗਜੀਤ ਸੰਧੂ, ਜੈਸਮੀਨ ਬਾਜਵਾ ਅਤੇ ਸੀਮਾ ਕੌਸ਼ਲ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਹ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਤਾਨੀਆ ਲਈ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 14 ਫਰਵਰੀ 2020 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਮਿਊਜਿਕ ਬੀ ਪ੍ਰਾਕ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਾਣੇ ਜਾਨੀ ਨੇ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਕੰਪੋਜ਼ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਸ਼ਨਿੱਚਰਵਾਰ
ਸ਼ਨਿੱਚਰਵਾਰ ਹਫਤੇ ਦਾ ਸਤਵਾਂ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਐਤਵਾਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਦਿਨ
ਹੁਮਾ ਕੁਰੈਸ਼ੀ
ਹੁਮਾ ਸਲੀਮ ਕੁਰੈਸ਼ੀ (ਜਨਮ 28 ਜੁਲਾਈ 1986) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਤਿੰਨ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਹਾਸਿਲ ਹੋਈ।
ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸ ਆਨਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ  ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਥੀਏਟਰ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਰੰਗ ਮੰਚ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਮੁੰਬਈ  ਚਲੀ ਗਈ ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਯੂਨੀਲੀਵਰ ਟੈਲੀਵੀਯਨ ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਨਾਲ ਦੋ ਸਾਲ ਦੇ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਉੱਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ। ਸੈਮਸੰਗ ਮੋਬਾਈਲ ਦੀ ਵਪਾਰਕ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਕੇ ਅਨੁਰਾਗ ਕਸ਼ਿਅਪ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕੰਪਨੀ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਤਿੰਨ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਉੱਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕਰਵਾਏ।
ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫਿਲਮ ਦੌਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੋ-ਹਿੱਸਾ ਅਪਰਾਧ ਡਰਾਮਾ ਗੈਂਗ ਆਫ ਵਾਸੇਪੁਰ (2012) ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਹਿ-ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ।  ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਦੀ ਕਮਾਈ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਵੀਂ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸਨਮਾਨ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਵਰ੍ਹੇ ਉਸਨੂੰ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਾਲੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਫਿਲਮ ਲਵ ਸ਼ਵ ਤੇ ਚਿਕਨ ਖੁਰਾਨਾ  ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਏਕ ਥੀ ਡਾਇਨ  ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਾਰਟਸ (2013), ਕਾਮੇਡੀ ਫਿਲਮ ਡੇਢ ਇਸ਼ਕਿਆ (2014), ਡਰਾਮਾ ਫਿਲਮ ਬਾਦਲਪੁਰ (2015) ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਡਰਾਮਾ ਹਾਈਵੇ (2015) ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਏਕਸ:  ਪਾਸਟ ਇਜ ਪ੍ਰੇਜੰਟ (2015) ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਕਰੀਅਰ
ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਦਾ ਜਨਮ 28 ਜੁਲਾਈ 1986 ਇੱਕ ਮੁਸਲਿਮ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਲੀਮ ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਦੇ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾ ਵਿੱਚ ਰੇਸਤਰਾਂ ਹਨ। ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ ਅਮੀਨਾ ਕੁਰੈਸ਼ੀ (ਇੱਕ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਔਰਤ) ਗ੍ਰਹਣੀ ਹੈ।  ਉਸਦੇ ਤਿੰਨ ਭਰਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਕੀਬ ਸਲੀਮ ਫਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ। ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਗਗਰੀ ਕਾਲਜ—ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ  ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਦਾਕਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਹ ਕਈ ਏੱਨ.ਜੀ.ਊ. ਨਾਲ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ
2008 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਫ਼ਿਲਮ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਦੇ ਆਡੀਸ਼ਨ ਲਈ ਮੁੰਬਈ ਚਲੀ ਗਈ, ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ, ਜੰਕਸ਼ਨ ਦੇ ਆਡੀਸ਼ਨ ਲਈ, ਜੋ ਬਣਾਈ ਨਹੀਂ ਗਈ ਸੀ: "ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਮੁੰਬਈ ਆਉਣ ਜਾਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਬਣਨ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਸੋਚਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ, ਜੰਕਸ਼ਨ ਦੇ ਆਡੀਸ਼ਨ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ, ਇਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸੋਚਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਅਫ਼ਸੋਸ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਫ਼ਿਲਮ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਬਣੀ। ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਹੋਣ ਲਈ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਯੂਨੀਲੀਵਰ ਨਾਲ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਸੈਮਸੰਗ ਮੋਬਾਈਲ (ਆਮਿਰ ਖਾਨ ਦੇ ਨਾਲ), ਨੇਰੋਲਾਕ (ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ ਦੇ ਨਾਲ), ਵੀਟਾ ਮੈਰੀ, ਸੈਫੋਲਾ ਆਇਲ, ਮੇਡਰਮਾ ਕਰੀਮ ਅਤੇ ਪੀਅਰਸ ਸਾਬਣ ਸਮੇਤ ਕਈ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਸੈਮਸੰਗ ਮੋਬਾਈਲ ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਨੁਰਾਗ ਕਸ਼ਪ ਉਸ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸਾਇਨ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ। ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ: "ਉਦੋਂ ਮੈਂ ਉਸ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਦੇ ਹੋ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ।" ਕਸ਼ਪ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕੰਪਨੀ ਅਨੁਰਾਗ ਕਸ਼ਪ ਫਿਲਮਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਸੌਦੇ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਪਣਾ ਵਾਅਦਾ ਨਿਭਾਇਆ।
ਘੜੇਸਣੀ
ਲੱਕੜ ਦੀ ਉਸ ਚਗਾਠ ਨੂੰ ਜਿਸ ਦੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਖੜੇ ਰੁੱਖ ਲੰਮੀ ਲੱਕੜ ਲੱਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਉਪਰ ਦੁੱਧ/ਦਹੀਂ ਵਾਲੀ ਚਾਟੀ ਨੂੰ ਰੱਖ ਕੇ ਦੁੱਧ ਰਿੜਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਘੜੇਸਣੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਘੜੇਥਨੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਈਆਂ ਵਿਚ ਨੇਹੀ। ਘੜੇਸਣੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ 12 ਕੁ ਫੁੱਟ ਲੰਮੇ 22 ਕੁ ਇੰਚ ਚਪਟੇ ਦੋ ਲੱਕੜ ਦੇ ਟੋਟੇ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੋ ਟੋਟੇ 14 ਕੁ ਫੁੱਟ ਲੰਮੇ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਚੂਲਾਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। 12 ਕੁ ਫੁੱਟ ਵਾਲੇ ਟੋਟਿਆਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੈੱਲ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫੇਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰੇ ਟੋਟਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿਚ ਜੋੜ ਕੇ ਚੁਗਾਠ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹੁਮਾ ਕੁਰੈਸ਼ੀ
ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਸਫਲਤਾ
ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ 700 ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਆਡੀਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਚਕਰੀ ਟੋਲੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਅਤੇ ਨਿਰਮਿਤ, ਤਾਮਿਲ ਗੈਂਗਸਟਰ-ਥ੍ਰਿਲਰ, ਬਿੱਲਾ II ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਔਰਤ ਲੀਡ ਵਜੋਂ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੋਈ, ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਨੇ ਕੰਮ ਦੇ ਹੋਰ ਵਾਅਦੇ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਕੀ ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਪਛਤਾਵਾ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ: "ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਪਛਤਾਵਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ, ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਮੈਂ ਉਹ ਨਹੀਂ ਹਾਂ ਜੋ ਬੈਠ ਕੇ ਚੀਜਾਂ 'ਤੇ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਦੱਖਣ ਦੀਆਂ ਕਈ ਹੋਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲਈ ਵੀ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਉਹ ਨਹੀਂ ਸਨ ਜਿਸ ਦੀ ਮੈਂ ਭਾਲ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।"
ਘੜੇਸਣੀ
12 ਕੁ ਫੁੱਟ ਵਾਲੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਦੇ ਟੋਟੇ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਸੈੱਲ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਕ 8 ਕੁ ਇੰਚ ਦਾ ਚਪਟਾ ਟੋਟਾ ਹੋਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਟੋਟੇ ਦੇ ਇਕ ਕਿਨਾਰੇ 'ਤੇ ਚੂਲ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਕ ਕਿਨਾਰੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੱਲ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਇਸ ਟੋਟੇ ਦੀ ਚੂਲ ਨੂੰ ਚੁਗਾਠ ਵਿਚ ਬਣੀ ਸੱਲ ਵਿਚ ਠੋਕ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਇਕ 22/3 ਕੁ ਫੁੱਟ ਲੰਮਾ ਗੁਲਾਈਦਾਰ ਡੰਡਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਗੁਲਾਈਦਾਰ ਡੰਡੇ ਦੇ ਇਕ ਸਿਰੇ ਵਿਚ ਚੂਲ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਚੂਲ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਚੁਗਾਠ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਟੋਟੇ ਦੇ ਸੈੱਲ ਵਿਚ ਠੋਕ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੜੇਸਣੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਏਸ ਘੜੇਸਣੀ ਉਪਰ ਦੁੱਧ ਜਮਾਉਣ ਤੇ ਰਿੜਕਣ ਲਈ ਚਾਟੀ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਹੁਣ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਧਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਦੁੱਧ ਰਿੜਕਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਘੜੇਸਣੀ ਦੀ ਥਾਂ ਹੁਣ ਬਹੁਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲੱਕੜ ਦੀ ਚੌਖਟ ਦੀ ਹੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਹੁਮਾ ਕੁਰੈਸ਼ੀ
ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਸਫਲਤਾ
ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਨੇ ਅਨੁਰਾਗ ਕਸ਼ਪ ਦੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੇ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਦੇ ਅਪਰਾਧ ਨਾਟਕ ਗੈਂਗਸ ਆਫ ਵਾਸੇਪੁਰ-ਭਾਗ 1 (2012) ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਪਰਾਧੀ (ਨਵਾਜ਼ੂਦੀਨ ਸਿੱਦੀਕੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਈ ਗਈ) ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਪਤਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਿਰਦਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਏਅਰਹੈੱਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜੋ ਸੋਚਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਖੂਬਸੂਰਤ ਲੜਕੀ ਹੈ: "ਮੋਹਸੀਨਾ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਪਰਦੇ 'ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਵੇਖਦੀ ਹੈ ਉਸ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੈ" ਫਿਲਮ ਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ 65ਵੇਂ ਕਾਨਸ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਆਲੋਚਕਾਂ ਤੋਂ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ। ਗੋਵਿੰਦ ਨਿਹਲਾਨੀ ਨੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੀ ਸਮਿਤਾ ਪਾਟਿਲ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਸਕ੍ਰੀਨ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨੂੰ ਨੋਟ ਕੀਤਾ: "ਇੱਕ ਸੁਹਿਰਦਤਾ, ਇਮਾਨਦਾਰੀ, ਤੀਬਰਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੀ ਨਿੱਘ, ਗੁਣ ਜੋ ਸਮਿਤਾ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਤੱਥ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਧੀਆ ਅਤੇ ਸੁਭਾਵਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ। ਹੁਮਾ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ, ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਭੀੜ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ।" ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਹੰਗਾਮਾ ਦੇ ਤਰਨ ਆਦਰਸ਼ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ: "ਹੁਮਾ ਕੁਰੈਸ਼ੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ... ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਹੈ।" ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ: "ਜਦੋਂ ਦਿੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, [ਹੁਮਾ] ਆਮ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ।" 2012 ਵਿੱਚ, ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਨੂੰ Rediff.com ਦੀ "ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਟੌਪ ਟੇਨ ਡੈਬਿਊਟੈਂਟਸ" (ਮਰਦ ਅਤੇ ਔਰਤ) ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਤੀਜੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਔਰਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਗੈਂਗਸ ਆਫ ਵਾਸੇਪੁਰ ਸੀਰੀਜ਼, ਗੈਂਗਸ ਆਫ ਵਾਸੇਪੁਰ - ਭਾਗ 2 ਦੀ ਦੂਜੀ ਕਿਸ਼ਤ ਵਿੱਚ ਮੋਹਸੀਨਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਦੁਹਰਾਇਆ। ਇਹ ਵਿਆਪਕ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਚਿੱਤਰਨ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ। ਦਿ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਮਧੁਰਿਤਾ ਮੁਖਰਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੁਮਾ ਕੁਰੈਸ਼ੀ, ਆਪਣੇ ਖੂਬਸੂਰਤ ਕੱਪੜਿਆਂ, ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਐਨਕਾਂ ਅਤੇ ਵਾਸੇਪੁਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਆਕਰਸ਼ਕ ਚੀਜ਼ ਹੈ।" ਦੋਵਾਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨੇ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਮਾਰੋਹਾਂ (ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਸਮੇਤ) ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸਰਬੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਨੇ ਗੈਂਗਸ ਆਫ ਵਾਸੇਪੁਰ ਨੂੰ "ਜੀਵਨ ਬਦਲਣ ਵਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ" ਦੱਸਿਆ।
ਘੜੇਸਣੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਹੁਮਾ ਕੁਰੈਸ਼ੀ
ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਸਫਲਤਾ
ਉਸੇ ਸਾਲ, ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਨੇ ਅਨੁਰਾਗ ਕਸ਼ਪ ਫਿਲਮਜ਼ ਨਾਲ 'ਲਵ ਸ਼ਵ ਤੇ ਚਿਕਨ ਖੁਰਾਣਾ', ਇੱਕ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਤਿੰਨ-ਫ਼ਿਲਮੀ ਕਰਾਰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪਕਵਾਨ ਦੀ ਖੋਜ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਮੀਰ ਸ਼ਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੜਕੀ, ਹਰਮਨ (ਸਟਾਰ ਕੁਨਾਲ ਕਪੂਰ ਦੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਰੁਚੀ) ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਇੱਕ ਵਿੱਤੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ Rediff.com ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ "ਹੁਮਾ ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਸਹੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ" ਡੇਲੀ ਨਿਊਜ਼ ਐਂਡ ਐਨਾਲਿਸਿਸ ਦੇ ਅਨਿਰੁੱਧ ਗੁਹਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: "[ਕੁਰੈਸ਼ੀ], ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਅਗਨੀਵਾਨ ਪੰਜਾਬਣ, ਹਰਮਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਨਮੋਹਕ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਤਾਜ਼ਗੀ ਭਰਪੂਰ ਕੁਦਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਗੈਂਗਸ ਆਫ਼ ਵਾਸੇਪੁਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਦੇ ਰੰਗ ਹਨ।" ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਨੁਪਮਾ ਚੋਪੜਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ "ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ" ਲੱਗੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਆਲੋਚਨਾ
ਨਾਰੀਵਾਦੀ:-
ਆਦਿ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਔਰਤ ਤੇ ਮਰਦ ਦਾ ਅਨਿਖੜਵਾਂ ਸੰਬੰਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਰਦ ਅਤੇ ਔਰਤ ਦਾ ਵਾਹ ਕੁਦਰਤੀ ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਵੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਜਗਤ ਨਾਲ ਵੀ, ਲਿੰਗ ਅਧਾਰਿਤ ਪੱਖੋਂ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਵਾਹ ਵੱਖਰਾ ਵੱਖਰਾ ਸਮਾਜਕ ਜਗਤ ਨਾਲ ਪੈਂਦਾ ਪਰ ਔਰਤ ਦੀ ਸਮਾਜਕਤਾ ਤੋਂ ਯਥਾਰਥਕਤਾ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿ਼ਸ਼ਟੀਗੋਚਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਾਜ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਔਰਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਮਰਦ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਰਹੀ ਅਤੇ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਮਾੜੀ ਰਹੀ।
ਨਾਰੀਵਾਦ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਉਤਪਤੀ:-
ਨਾਰੀਵਾਦ ਸ਼ਬਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ Feminism ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਹੈ ਜੋ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਫਰੈਂਚ ਭਾਸ਼ਾ ਰਾਹੀਂ ਆਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਫਰੈਂਚ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਲਾਤੀਨੀ ਸ਼ਬਦ Feminia. (women) ਤੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋੋੋੋੋਇਆ ਹੈ।
ਵੱਖ ਵੱਖ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ
ਯਾਸਿਰ ਅਰਾਫ਼ਾਤ
thumb|ਯਾਸਰ ਅਰਾਫ਼ਾਤ ਮੁਹੰਮਦ ਅਬਦੁਲ ਰਹਿਮਾਨ ਅਬਦੁਲ ਰਊਫ ਅਰਾਫਾਤ ਅਲਕੁਵਦਾ ਅਲ ਹੁਸੈਨੀ (محمد ياسر عبد الرحمن عبد الرؤوف عرفات; 24 ਅਗਸਤ 1929 – 11 ਨਵੰਬਰ 2004),ਆਮ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਨਾਮ ਯਾਸਿਰ ਅਰਾਫ਼ਾਤ (ياسر عرفات, Yāsir `Arafāt) ਜਾਂ ਉਸਦਾ ਕੁਨਿਆ ਅਬੂ ਅਮਾਰ (أبو عمار , 'Abū `Ammār), ਫ਼ਲਸਤੀਨੀ ਆਗੂ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਨੂੰ ੧੯੯੪ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।
ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਲਸਤੀਨੀ ਲੋਕ
ਪ੍ਰਵੀਨਾ
ਪ੍ਰਵੀਨਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Praveena) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਡਬਿੰਗ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਤਾਮਿਲ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਉਸਨੇ 1992 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਗੋਰੀ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1998 ਵਿੱਚ ਅਗਨੀਸਾਕਸ਼ੀ ਅਤੇ 2008 ਵਿੱਚ ਓਰੂ ਪੇਨਮ ਰੰਦਾਨੁਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਦੂਜੀ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਸਮੇਤ ਕਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।  ਉਸਨੇ 2010 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਂ <i id="mwJQ">ਇਲੈਕਟਰਾ</i> ਅਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ਇਵਾਨ ਮੇਘਰੂਪਨ ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਡਬਿੰਗ ਕਲਾਕਾਰ ਲਈ ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਪ੍ਰਵੀਨਾ ਦਾ ਜਨਮ 11 ਅਪ੍ਰੈਲ 1978 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਰਾਮਚੰਦਰਨ ਨਾਇਰ ਅਤੇ ਲਲਿਤਾਬਾਈ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਕਾਲਜ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹਨ। ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਪ੍ਰਮੋਦ ਨਾਇਰ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਮੋਦ ਕੁਮਾਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਤੋਂ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਵਿਰਾਮ ਲਿਆ। ਜੋੜੇ ਦੀ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਹੈ।
ਅਵਾਰਡ
ਕੇਰਲ ਸਟੇਟ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ
ਕੇਰਲ ਫਿਲਮ ਕ੍ਰਿਟਿਕਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਅਵਾਰਡ
ਸੁਨ ਕੁਡੰਬਮ ਵਿਰੁਥੁਗਲ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1978 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਜਮਾਂਦਰੂ ਦਿਲ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ
ਜਮਾਂਦਰੂ ਦਿਲ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ (ਸੀ.ਐਚ.ਡੀ ; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: congenital heart defect), ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਮਾਂਦਰੂ ਦਿਲ ਦੀ ਅਨਿਯਮਿਤਾ ਜਾਂ ਨੁਕਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦਿਲ ਦੀ ਬਣਤਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਜਨਮ ਵੇਲੇ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਲੱਛਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਲਈ ਖਤਰਨਾਕ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਾਹ ਲੈਣ, ਨੀਲੀ ਚਮੜੀ, ਮਾੜੀ ਵਜ਼ਨ, ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਛਾਤੀ ਦਾ ਦਰਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜਮਾਂਦਰੂ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੂਜੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਵਾਪਰਦੀਆਂ। ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਦਿਲ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ (ਹਾਰਟ ਫੇਲੀਅਰ) ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜਮਾਂਦਰੂ ਦਿਲ ਦੇ ਨੁਕਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਅਜੇ ਅਕਸਰ ਅਣਜਾਣਿਆ ਹੈ।
ਮਯੰਕ ਅਗਰਵਾਲ
ਮਯੰਕ ਅਨੁਰਾਗ ਅਗਰਵਾਲ (ਜਨਮ 16 ਫਰਵਰੀ 1991) ਭਾਰਤੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਜੋ ਕਰਨਾਟਕ ਲਈ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੇ ਸਲਾਮੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਵਜੋਂ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ 26 ਦਸੰਬਰ 2018 ਨੂੰ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਲਈ ਆਪਣੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਜਮਾਂਦਰੂ ਦਿਲ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ
ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਲਾਗਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੂਬੇੈਲਾ, ​​ਅਲਕੋਹਲ ਜਾਂ ਤੰਬਾਕੂ ਜਿਹੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਵਾਈਆਂ ਜਾਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਮਾਂ-ਬਾਪ ਨੂੰ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜਾਂ ਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਜਾਂ ਮੋਟਾਪੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਜਮਾਂਦਰੂ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵਾਲੀ ਮਾਂ ਹੋਣ ਨਾਲ ਵੀ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਖਤਰਾ ਇੱਕ ਕਾਰਕ ਹੈ। ਕਈ ਜੈਨੇਟਿਕ ਹਾਲਤਾਂ ਡਾਊਨ ਸਿੰਡਰੋਮ, ਟਰਨਰ ਸਿੰਡਰੋਮ ਅਤੇ ਮਾਰਫਨ ਸਿੰਡਰੋਮ ਸਮੇਤ ਦਿਲ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ। ਕੌਨਜੈਨੀਅਲ ਦਿਲ ਦੇ ਨੁਕਸ ਦੋ ਮੁੱਖ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਸਾਇਆੋਨੀਟਿਕ ਦਿਲ ਦੇ ਨੁਕਸ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਸਾਇਆਓਨੌਟਿਕ ਦਿਲ ਦੇ ਨੁਕਸ, ਇਹ ਇਸ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਬੱਚੇ ਦੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਹਲਕੇ ਰੰਗ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕੰਧਾਂ, ਦਿਲ ਦੇ ਵਾਲਵ, ਜਾਂ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਵਾਲਵਸ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਖੂਨ ਨੂੰ ਦਿਲ ਤੱਕ ਅਤੇ ਦਿਲ ਤੋਂ ਵਾਪਿਸ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਦਿਲ ਦੇ ਨੁਕਸ, ਜਨਮ ਵੇਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਮ ਹੈ।
ਮਯੰਕ ਅਗਰਵਾਲ
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੈਰੀਅਰ
ਉਹ ਸਾਲ 2008-09 ਦੀ ਅੰਡਰ-19 ਕੂਚ ਬਿਹਾਰ ਟਰਾਫੀ ਅਤੇ 2010 ਦੇ ਆਈਸੀਸੀ ਅੰਡਰ -19 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਾਰਤ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ 2010 ਵਿੱਚ ਕਰਨਾਟਕ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਮੈਨ ਆਫ ਦਿ ਸੀਰੀਜ਼ ਵੀ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇਸ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੈਂਕੜਾ ਵੀ ਲਗਾਇਆ ਸੀ।
ਜਮਾਂਦਰੂ ਦਿਲ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ
2015 ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 48.9 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਿਦਾਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀ 1,000 ਜੀਵਤ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ 4 ਤੋਂ 75 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਮਯੰਕ ਅਗਰਵਾਲ
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੈਰੀਅਰ
ਉਹ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿਚਲੇ ਬਿਸ਼ਪ ਕਾਟਨ ਲੜਕਿਆਂ ਦਾ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਜੈਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੈ।
ਜਮਾਂਦਰੂ ਦਿਲ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ
1,000 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 6 ਪ੍ਰਤੀ 1,000 ਦੇ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਮੱਧਮ ਤੋਂ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜਮਾਂਦਰੂ ਦਿਲ ਦੇ ਨੁਕਸ ਕਾਰਨ ਜਨਮ ਦੀ ਘਾਟ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਸਾਲ 2015 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 1990 ਵਿੱਚ 366,000 ਮੌਤਾਂ ਤੋਂ 303,300 ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ।
ਮਯੰਕ ਅਗਰਵਾਲ
ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟ
ਨਵੰਬਰ 2017 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਤੀਹਰਾ ਸੈਂਕੜਾ ਲਗਾਇਆ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ 2017-18 ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਕਰਨਾਟਕ ਲਈ ਖੇਡਦਿਆਂ ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਰੁੱਧ ਬੱਲਬਾਜ਼ੀ ਕਰਦਿਆਂ ਨਾਬਾਦ ਰਹਿ ਕੇ 304 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਦਰਜਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ 50ਵਾਂ ਤੀਹਰਾ ਸੈਂਕੜਾ ਸੀ। ਉਸੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ 1000 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਉਹ 2017-18 ਦੀ ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ 'ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਨੂੰ 1,160 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਖਤਮ ਕੀਤਾ।
ਜਮਾਂਦਰੂ ਦਿਲ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ
ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਲੱਛਣ
thumb|Tetralogy of Fallot ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਬਾਲਗ ਵਿੱਚ ਸਾਇਆਓਨੋਟਿਕ ਨਹੁੰਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਕਲੱਬਿੰਗ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਲੱਛਣ ਦਿਲ ਦੇ ਰੋਗ ਦੀ ਕਿਸਮ ਅਤੇ ਤੀਬਰਤਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਲੱਛਣ ਅਕਸਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਸੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਪੂਰੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਖੋਜੇ ਨਾ ਜਾਣ।
ਮਯੰਕ ਅਗਰਵਾਲ
ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟ
ਜਨਵਰੀ 2018 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਨੇ 2018 ਆਈਪੀਐਲ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦਿਆ ਸੀ। ਫਰਵਰੀ 2018 ਵਿੱਚ ਉਹ ਅੱਠ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 723 ਦੌੜਾਂ ਦੇ ਕੇ 2017-18 ਦੀ ਵਿਜੇ ਹਜ਼ਾਰੇ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸਾਰੇ ਫਾਰਮੈਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 2,141 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਘਰੇਲੂ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਜੂਨ 2018 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ (ਬੀ.ਸੀ.ਸੀ.ਆਈ.) ਦੁਆਰਾ ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਕਰਕੇ ਲਈ ਮਾਧਵ ਰਾਓ ਸਿੰਧੀਆ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਜਮਾਂਦਰੂ ਦਿਲ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ
ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਲੱਛਣ
ਕੁਝ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਕੋਈ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਦਕਿ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਸਾਹ, ਕਸਰਤ, ਬੇਹੋਸ਼, ਦਿਲ ਦੀ ਬੁੜ-ਬੁੜ ਕਰਨਾ, ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ, ਮਾੜੀ ਖ਼ੁਰਾਕ ਜਾਂ ਵਿਕਾਸ ਜਾਂ ਸਾਹ ਦੀ ਲਾਗ ਦੇ ਲੱਛਣ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਮਯੰਕ ਅਗਰਵਾਲ
ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟ
ਉਹ ਕਰਨਾਟਕ ਲਈ 2018–19 ਵਿਜੇ ਹਜ਼ਾਰੇ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 251 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਸਨ। ਅਕਤੂਬਰ 2018 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਇੰਡੀਆ ਬੀ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ 2018–19 ਦੇਵਧਰ ਟਰਾਫੀ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ ਉਸਨੂੰ 2018–19 ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਗਾਹ ਰੱਖੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਅੱਠ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਜਮਾਂਦਰੂ ਦਿਲ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ
ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਲੱਛਣ
ਜਮਾਂਦਰੂ ਦਿਲ ਦੇ ਨੁਕਸ ਕਾਰਨ ਅਸਧਾਰਨ ਦਿਲ ਦੇ ਸੁੱਰਖਿਆ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਬੁੜਬੁੜਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਆਊਸਕੈਂਟ ਦੁਆਰਾ ਖੋਜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਾਰੇ ਦਿਲ ਦੀ ਬੁੜ-ਬੁੜ ਕਰਨਾ ਜਮਾਂਦਰੂ ਦਿਲ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਮਯੰਕ ਅਗਰਵਾਲ
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ
ਸਤੰਬਰ 2018 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਖਿਲਾਫ ਲੜੀ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਟੈਸਟ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਖੇਡਿਆ। ਦਸੰਬਰ 2018 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਲੜੀ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਟੈਸਟ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਸ਼ਾਅ ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਟੀਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 26 ਦਸੰਬਰ 2018 ਨੂੰ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਆਪਣਾ ਟੈਸਟ ਖੇਡਿਆ। ਮੈਲਬਰਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪਾਰੀ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 76 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਇਹ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਖੇਡਦਿਆਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਵੱਲੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਕੋਰ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 1947 ਵਿੱਚ ਸਿਡਨੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ (ਐਸ.ਸੀ.ਜੀ.) ਵਿੱਚ ਦੱਤੂ ਫਡਕਰ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ 51 ਦੌੜਾਂ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ। ਉਸਨੇ ਚੌਥਾ ਟੈਸਟ ਵੀ ਖੇਡਿਆ ਅਤੇ 195 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਸੀਰੀਜ਼ ਖਤਮ ਕੀਤੀ।