cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਡੱਲਾ, ਪੰਜਾਬ
ਮਹੱਤਵ ਦੇ ਸਥਾਨ
ਪਿੰਡ ਛਹੂੜਾ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਜਠੇਰੇ ਬੀਬੀ ਜੀ ਮੰਦਰ ਵਿਖੇ (ਬੀਬੀ ਜੀ ਕਾ (ਮੇਲਾ)) ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਤੋਂ ਲੋਕ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸਜਿਤਾ ਆਰ. ਸ਼ੰਕਰ
ਜੀਵਨ
ਸਜਿਤਾ.ਆਰ. ਸ਼ੰਖਰ ਦਾ ਜਨਮ 1967 ਵਿੱਚ ਕੁਮਾਰਨੱਲੂਰ, ਕੋਟਾਯਮ, ਕੇਰਲ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਆਰਟ ਐਂਡ ਕਰਾਫਟ, ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ ਤੋਂ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਬੀਐਫਏ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਅਕਾਦਮੀ ਚੇਨਈ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਕੇਂਦਰ ਸਟੂਡੀਓ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, 1989-2004 ਤੱਕ, ਉਹ ਚੋਲਾਮੰਡਲ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਲਾ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ, ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ, ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀਆਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸੋਲੋ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ 1987 ਵਿੱਚ, 20 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਸਜਿਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਿਲਪੀ ਆਰ ਸ਼ੰਕਰ ਹੈ।
ਡੱਲਾ, ਪੰਜਾਬ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸਜਿਤਾ ਆਰ. ਸ਼ੰਕਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1967 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਚਿੱਤਰਕਾਰ
ਮਿਸ਼ਟੀ ਚੱਕਰਵਰਤੀ
ਇੰਦਰਾਨੀ ਚੱਕਰਵਰਤੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Indrani Chakraborty; ਜਨਮ 20 ਦਸੰਬਰ 1987), ਉਸਦੇ ਸਟੇਜ ਨਾਮ ਮਿਸ਼ਤੀ ਦੁਆਰਾ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੇਲਗੂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕਾਂਚੀ: ਦਿ ਅਨਬ੍ਰੇਕੇਬਲ (2014), ਚਿੰਨਦਾਨਾ ਨੀ ਕੋਸਮ (2014), ਐਡਮ ਜੋਨ (2017), ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ (2018), ਅਤੇ ਬੁਰਾ ਕਥਾ (2019) ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਮਿਸ਼ਰੀ ਦਾ ਜਨਮ 20 ਦਸੰਬਰ 1987 ਨੂੰ ਇੰਦਰਾਣੀ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੋਲਕਾਤਾ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਬੀਨਾ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਉਸਾਰੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।
ਉਸਨੇ 2014 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿਸ਼ਤੀ ਨਾਮ ਦੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ
ਮਿਸ਼ਰੀ ਵਿੱਕੋ ਹਲਦੀ ਦੀ ਬ੍ਰਾਂਡ ਅੰਬੈਸਡਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਭੋਪਾ
ਭੋਪਾ ਲੋਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀ-ਗਾਇਕ ਹਨ। ਉਹ ਇੱਕ ਸਕਰੋਲ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ( ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕ ਦੇਵਤੇ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦੇ ਕਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੋਰਟੇਬਲ ਮੰਦਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭੋਪਾ ਲੋਕ ਇਸ ਫੇਡ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਿਮਾਰੀ ਅਤੇ ਮੁਸੀਬਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ,  ਨੂੰ ਆਵਾਜਾਈ ਵਿੱਚ ਰੋਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਪਿੰਡ ਜਾਂ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭੋਪਾ ਰਾਤ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਢੁਕਵੀਂ ਜਨਤਕ ਥਾਂ 'ਤੇ ਦੋ ਖੰਭਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨੂੰ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਚਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਵੇਰੇ ਹੀ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਭੋਪਾ ਦੁਆਰਾ ਫਡ ਵੈਕਨੋ ਐੱਸ (ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ)
ਭੋਪਾ ਕਈ ਜਾਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। (ਰਾਤ ਜਾਗਣ) ਦੌਰਾਨ ਭੋਪਾ ਦੁਆਰਾ ਲੋਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ  ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਲੋਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ  (ਮੌਜੂਦਗੀ) ਨੂੰ ਜਗਾਉਣਾ ਹੈ। ਫਾਡ ਵੈਕਨੋ (ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ) ਜਿਸ ਕ੍ਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਸ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਪਾਬੂਜੀ ਦਾ ਭੋਪਾ
ਭੋਪਾ ਪਾਬੂਜੀ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਤੋਂ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਕਿੱਸੇ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਭੋਪੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤੇਲ ਦਾ ਦੀਵਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਭੋਪੀ ਵੀ ਕਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮੋਹਨ ਭੋਪਾ (ਜਿਸਨੇ - 2011 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੱਕ - ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਬਤਾਸੀ ਭੋਪੀ ਦੇ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ) ਪਾਬੂਜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਜੋਕੇ ਗਾਇਕ-ਪੁਜਾਰੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਵਿਲੀਅਮ ਡੈਲਰਿਮਪਲ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਿਤਾਬ ਨਾਈਨ ਲਾਈਵਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਤਾਸੀ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਵੀਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਦੇਵਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਭੋਪਾ
ਦੇਵਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਭੋਪਾ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ ਅਰਥਾਤ ਮੰਦਰ ਭੋਪਾ, ਜਮਾਤ ਭੋਪਾ ਅਤੇ ਪਾਰ ਭੋਪਾ। ਦੇਵੀ ਦੇਵਨਰਾਇਣ ਦੀ ਜਮਾਤ ਭੋਪਾ ਕੇਵਲ ਗੁਰਜਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜਮਾਤ ਦੇਵਜੀ ਸੰਪਰਦਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਾਰ ਭੋਪਾ ਅਤੇ ਮੰਦਰ ਭੋਪਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਤਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰਜਰ, ਕੁੰਭੜ ਅਤੇ ਬਾਲੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਜੰਤਰ (ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਫਰੇਟਡ ਵੀਨਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਗੂੰਜਦੇ ਲੌਕੀ ਜਾਂ ਲੱਕੜ ਦੇ ਨਾਲ) ਵਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋ ਭੋਪਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਭੋਪਾ, ਪਟਵੀ, ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਉਸਦਾ ਸਹਾਇਕ, ਦਿਆਲਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪਟਵੀ ਭੋਪਾ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਦਾ ਇੱਕ ਖਾਸ ਕਿੱਸਾ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਜੂਨੀਅਰ ਸਾਥੀ, ਦਿਆਲਾ ਭੋਪਾ ਇੱਕ ਤੇਲ ਦਾ ਦੀਵਾ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫੇਡ ਦੇ ਖਾਸ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਗਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਖਾਸ ਕਿੱਸੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਕਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਵੀ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤੈਸੀਆ ਅਫੋਨੀਨਾ
ਤੈਸੀਆ ਕਿਰੀਲੋਵਨਾ ਅਫੋਨੀਨਾ (Таи́сия Кири́лловна Афо́нина; 13 ਮਈ, 1913 ਵਿਚ, ਰੂਸੀ ਸਾਮਰਾਜ – 19 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1994 ਵਿੱਚ ਸੰਤ ਪੀਟਰ ਜਬ੍ਰਗ, ਰੂਸ) ਇੱਕ ਸੋਵੀਅਤ, ਰੂਸੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਜਲ-ਰੰਗਕਾਰਾ ਸੀ। ਉਹ ਲੇਨਿੰਗਗਾਰਡ ਰਹਿੰਦੀ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸੈਂਟ ਪੀਟਰਜ਼ਬ੍ਰਗ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਯੂਨੀਅਨ  ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।.
ਜੀਵਨੀ
ਅਫੋਨੀਨਾ ਦਾ ਜਨਮ 13 ਮਈ, 1913 ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਨੀਕੋਲੇਵ, ਖੇਰਸਨ ਗਵਰਨਰੇਟ (Kherson Governorate) ਰੂਸੀ ਸਾਮਰਾਜ (ਮੌਜੂਦਾ-ਦਿਨ ਯੂਕਰੇਨ), ਮਾਸਟਰ ਸ਼ਿਪਯਾਰਡ "ਨਾਵੇਲ" ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ (ਬਾਅਦ ਅਕਤੂਬਰ ਇਨਕਲਾਬ ਸ਼ਿਪਯਾਰਡ ਨਾਮ 'ਮਾਰਟੀ') ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। thumb|350x350px|At the Old Tuchkov Bridge. 1959 1931 ਵਿੱਚ ਤੈਸੀਆ ਅਫੋਨੀਨਾ ਨੇ ਨੌ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਲਾ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਲੇਨਿੰਗਗਾਰਡ ਆ ਗਈ।1932-1936 'ਚ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੰਗਨੀ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਨੌਜਵਾਨ, ਜੋ ਰੂਸੀ ਅਕੈਡਮੀ ਆਰਟਸ  ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੀ,ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਈ।
ਤੈਸੀਆ ਕਿਰੀਲੋਵਨਾ ਅਫੋਨੀਨਾ ਦੀ ਮੌਤ  19 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1994 ਵਿੱਚ Saint Petersburg ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੱਸੀਵੇਂ ਵਰ੍ਹੇ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਦੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਨੂੰ ਰੂਸ,  ਦੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕਲਾ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੋਰ. ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਰੂਸ, ਅਮਰੀਕਾ, ਇੰਗਲਡ, ਜਰਮਨੀ,  ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਗਏ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1913 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚਿੱਤਰਕਾਰ
ਪੱਟਿਨੀ
ਪੱਟਿਨੀ (පත්තිනි දෙවියෝ ' ਪੱਟਿਨੀ ਦੇਵੀਓ ', கண்ணகி அம்மன், 'ਕੰਨਾ ਕੀ ਅਮਾਨ ') ਨੂੰ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਿਨਹਾਲੀ ਲੋਕਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਦੇਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਤਾਮਿਲ ਹਿੰਦੂ ਦੁਆਰਾਕੰਨਕੀ ਅੰਮਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪੂਜਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਜਣਨ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦੀ ਸਰਬੋਤਮ ਦੇਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਖ਼ਾਸਕਰ ਚੇਚਕ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਪੁੱਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿੰਹਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀਯਨਜ ਲੇਡ ('ਬ੍ਰਹਮ ਕਸ਼ਟ') ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿੰਹਾਲਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬੋਧੀਸਤਵ ਪੱਟਿਨੀ ਨੂੰ ਕੰਨਾਗੀ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਅੰਬ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਸਕਰਾ ਨੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਦੇਵੀ ਪੱਟਿਨੀ ਕੰਨਾਗੀ ਦਾ ਦੈਵੀਕਰਨ ਹੈ, ਜੋ ਦੇ ਮੱਧ ਅੱਖਰ ਹੈ ਤਾਮਿਲ ਮਹਾਕਾਵਿ ਸਿਲਾਪਧਿਕਰਮ ਦੇ ਇਲੰਗੋ ਅਡੀਗਲ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾਕਵਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਰਸਮਾਂ
ਪੱਟਿਨੀ ਨੂੰ ਸਾਲਾਨਾ ਜਣਨ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles containing Sinhala-language text ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles containing Tamil-language text ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੇਵੀ ਦੇਵਤੇ
ਕੈਸੀਨ
ਕੈਸੀਨ ਦੇ ਪਨੀਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਹਨ। ਮਲਾਈ ਲਾਹੇ ਦੁੱਧ ਵਿਚ ਚਿੱਟਾ ਮੈਲਾਪਨ ਕੈਲਸੀਅਮ ਕੇਸੀਨੇਟ ਅਤੇ ਕੈਲਸੀਅਮ ਫ਼ਾੱਸਫ਼ੇਟ ਦੇ ਕੌਲਾਇਡੀ ਕਣਾਂ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕੈਸੀਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਰੂਪ ਸੋਡੀਅਮ ਕੇਸੀਨੇਟ ਹੈ। thumb| ਮਾਈਕਲ ਕੈਸੀਨ ਭੋਜਨ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ, ਕੈਸੀਨ ਅਮੀਨੋ ਐਸਿਡ, ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ ਅਤੇ ਦੋ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੱਤ, ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਫਾਸਫੋਰਸ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਰਚਨਾ
ਕੈਸੀਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਲਾਈਨ ਅਮੀਨੋ ਐਸਿਡ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੇ ਆਮ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸੰਰਚਨਾਤਮਕ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਗਠਨ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਡਾਈਸਲਫਾਈਡ ਪੁਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਇਸਦੀ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਘੱਟ ਤੀਜੀ ਬਣਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਹਾਈਡ੍ਰੋਫੋਬਿਕ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕਣਾਂ ਦੇ  ਨਿਲੰਬਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲ਼ਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਕੇਸੀਨ ਮਾਈਕਲਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਰਫੈਕਟੈਂਟ-ਟਾਈਪ ਮਾਈਕਲਸ ਨਾਲ ਸਿਰਫ ਸੀਮਤ ਸਮਾਨਤਾ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਇਸ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਕਿ ਹਾਈਡ੍ਰੋਫਿਲਿਕ ਹਿੱਸੇ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਗੋਲਾਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਰਫੈਕਟੈਂਟ ਮਾਈਕਲਸ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ, ਕੈਸੀਨ ਮਾਈਕਲ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਾਈਡਰੇਟਿਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਾਈਕਲਸ ਵਿੱਚ ਕੈਸੀਨ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਆਇਨਾਂ ਅਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਫੋਬਿਕ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਕੱਠੇ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਅਣੂ ਮਾਡਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਮਾਈਕਲਸ ਵਿੱਚ ਕੈਸੀਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਚਨਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਈਕਲਰ ਨਿਊਕਲੀਅਸ ਕਈ ਸਬਮਾਈਕਲਸ ਦੁਆਰਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਬਾਹਰੀ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ κ-ਕੇਸੀਨ ਦੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਵੇਲੋਸਿਟੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।  ਇਕ ਹੋਰ ਮਾਡਲ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿਊਕਲੀਅਸ ਕੇਸੀਨ-ਇੰਟਰਲਿੰਕਡ ਫਾਈਬਰਲਾਂ ਤੋਂ  ਬਣਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਮਾਡਲ ਗੈਲਿੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਕੇਸੀਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੋਹਰੇ ਲਿੰਕ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਤਿੰਨ ਮਾਡਲ ਮਾਈਕਲਾਂ ਨੂੰ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ κ-ਕੇਸੀਨ ਅਣੂਆਂ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟ ਕੇ ਕੈਸੀਨ ਸਮੂਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਕੋਲੋਇਡਲ ਕਣਾਂ ਵਜੋਂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੁੱਧ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ
ਅਨੁਰਾਧਾ ਅੰਨਾਸਵਾਮੀ
ਕੈਰੀਅਰ
ਅੰਨਾਸਵਾਮੀ ਨੇ 1979 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਤੋਂ ਬੀਈ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ 1985 ਵਿੱਚ ਯੇਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।
2014 ਵਿੱਚ, ਅੰਨਾਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਨਿਟਲ ਅਤੇ ਇਗਨਾਸੀਓ ਪੇਰੇਜ਼-ਅਰੀਗਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਵਿੱਚ "ਬਿਜਲੀ-ਗੈਸ ICI ਦੇ ਲਚਕੀਲੇ ਕੰਪਿਊਟੇਸ਼ਨਲ ਮਾਡਲਾਂ ਵੱਲ" ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਾਇੰਸ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਤੋਂ £1,783,855 ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਗ੍ਰਾਂਟ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਅੰਨਾਸਵਾਮੀ ਨੇ 500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਕਾਦਮਿਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 18,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਵਾਲੇ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਉਸ ਕੋਲ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 56 ਅਤੇ 210 ਦਾ ਐਚ-ਇੰਡੈਕਸ ਅਤੇ i10-ਇੰਡੈਕਸ ਹੈ। ਅੰਨਾਸਵਾਮੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ (5,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ), ਸਥਿਰ ਅਨੁਕੂਲਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਅਨੁਕੂਲਿਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਗਲੋਬਲ ਸਥਿਰਤਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਅੰਨਾਸਵਾਮੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਮੰਡਯਮ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1"> ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
G-ਫੋਰਸ
g-ਫੋਰਸ (ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਤੋਂ g ਨਾਲ) ਐਕਸਲ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਇੱਕ ਨਾਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰ ਦੀ ਸਮਝ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, g-ਫੋਰਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਬਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੈਣਾ ਗਲਤ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ "g-ਫੋਰਸ" (ਛੋਟੀ ਵਰਣਮਾਲ਼ਾ ਦੇ ਅੱਖਰ ਨਾਲ) ਇੱਕ ਐਕਸਲ੍ਰੋਮੀਟਰ ਨਾਲ ਨਾਪੀ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀ ਐਕਸਲ੍ਰੇਸ਼ਨ ਕਿਸਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ g-ਫੋਰਸ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ g-ਫੋਰਸ ਨੂੰ ਇੱਕ "ਵਜ਼ਨ ਪ੍ਰਤਿ ਯੂਨਿਟ ਪੁੰਜ" (ਦੇਖੋ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ ਸ਼ਬਦ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਜ਼ਨ) ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ g-ਫੋਰਸ ਐਕਸਲ੍ਰੇਸ਼ਨ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਸਤਹਿ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੂਜੀ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਸਤਹਿ ਦੁਆਰਾ ਧੱਕੇ ਜਾਣ ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਧੱਕੇ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿ-ਕ੍ਰਿਆ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਫੋਰਸ ਇਸ ਧੱਕੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਅਤੇ ਉਲਟ ਵਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਪੁੰਜ ਦੀ ਹਰੇਕ ਯੂਨਿਟ ਵਾਸਤੇ ਰੀਐਕਸ਼ਨ-ਫੋਰਸ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਮਿਲ ਫੋਰਸਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅੰਦ੍ਰੁਣੀ ਮਕੈਨੀਕਲ ਸਟ੍ਰੈੱਸਾਂ (ਦਬਾਓ) ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਰਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। g-ਫੋਰਸ ਐਕਸਲ੍ਰੇਸ਼ਨ (ਕੁੱਝ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫੋਰਸ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ) ਸੁਤੰਤਰ-ਡਿੱਗਣ ਪ੍ਰਤਿ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਐਕਸਲ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਕਸਲ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ੍ਰੈਵੀਮੀਟਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਕਸਲ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਯੂਨਿਟਾਂ
ਵੀਡੀਓ ਗੇਮ
ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਾਂ,  ਕੰਪਿਊਟਰ ਗੇਮਾਂ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਗੇਮਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉਪਭੋਗਤਾ ਇੰਟਰਫੇਸ ਜਾਂ ਇਨਪੁਟ ਡਿਵਾਈਸ – ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਾਇਸਟਿਕ, ਕੰਟਰੋਲਰ, ਕੀਬੋਰਡ, ਜਾਂ ਮੋਸ਼ਨ ਸੈਂਸਿੰਗ ਡਿਵਾਈਸ – ਨਾਲ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਫੀਡਬੈਕ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੰਟਰੈਕਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਫੀਡਬੈਕ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਡਿਸਪਲੇ ਡਿਵਾਈਸ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਟੀਵੀ ਸੈੱਟ, ਮਾਨੀਟਰ, ਟੱਚਸਕ੍ਰੀਨ, ਜਾਂ ਵਰਚੁਅਲ ਰਿਐਲਿਟੀ ਹੈੱਡਸੈੱਟ 'ਤੇ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਕੰਪਿਊਟਰ ਗੇਮਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗ੍ਰਾਫਿਕਸ ਡਿਸਪਲੇ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਟੈਕਸਟ ਐਡਵੈਂਚਰ ਗੇਮਾਂ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸ਼ਤਰੰਜ ਟੈਲੀਟਾਈਪ ਪ੍ਰਿੰਟਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਖੇਡੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਸਪੀਕਰਾਂ ਜਾਂ ਹੈੱਡਫੋਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਆਡੀਓ ਫੀਡਬੈਕ ਨਾਲ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਹੈਪਟਿਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਸਮੇਤ, ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਫੀਡਬੈਕ ਨਾਲ ਵਧਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਰਕੇਡ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਾਂ, ਕੰਸੋਲ ਗੇਮਾਂ, ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰ (ਪੀਸੀ) ਗੇਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਉਦਯੋਗ ਨੇ ਸਮਾਰਟਫ਼ੋਨਾਂ ਅਤੇ ਟੈਬਲੈੱਟ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ, ਵਰਚੁਅਲ ਅਤੇ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸਿਸਟਮਾਂ, ਅਤੇ ਰਿਮੋਟ ਕਲਾਉਡ ਗੇਮਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਮੋਬਾਈਲ ਗੇਮਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵਿਸਤਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗੇਮਪਲੇ ਦੀ ਕਿਸਮ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
1950 ਅਤੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ ਵੱਡੇ ਕਮਰੇ-ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀਡੀਓ-ਵਰਗੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਗੇਮਾਂ ਦੇ ਸਧਾਰਨ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ ਸਨ। ਪਹਿਲੀ ਖਪਤਕਾਰ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮ 1971 ਵਿੱਚ ਆਰਕੇਡ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਪੇਸ ਸੀ। 1972 ਵਿੱਚ ਆਈਕੋਨਿਕ ਹਿੱਟ ਆਰਕੇਡ ਗੇਮ ਪੌਂਗ, ਅਤੇ ਪਹਿਲਾ ਘਰੇਲੂ ਕੰਸੋਲ, ਮੈਗਨਾਵੋਕਸ ਓਡੀਸੀ ਆਇਆ। 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੋਂ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੱਕ ਆਰਕੇਡ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਾਂ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ ਉਦਯੋਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਿਆ, ਪਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟ ਦੀ ਸੰਤ੍ਰਿਪਤਾ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਕਾਰਨ 1983 ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕੀ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮ ਮਾਰਕੀਟ ਦੇ ਕਰੈਸ਼ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਕਰੈਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਦਯੋਗ ਪਰਿਪੱਕ ਹੋ ਗਿਆ, ਨਿਨਟੈਂਡੋ, ਸੇਗਾ ਅਤੇ ਸੋਨੀ ਵਰਗੀਆਂ ਜਾਪਾਨੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰੈਸ਼ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਵਿਡੀਓ ਗੇਮਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਵੰਡ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਅਤੇ ਢੰਗਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈਆਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਜਾਰੀ ਹੈ।. ਅੱਜ, ਵੀਡੀਓ ਗੇਮ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗੇਮ ਨੂੰ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੁਨਰਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਡਿਵੈਲਪਰ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ, ਵਿਤਰਕ, ਰਿਟੇਲਰ, ਕੰਸੋਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤੀਜੀ-ਧਿਰ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਮੂਲ
thumb|[[ਦੋ ਲਈ ਟੈਨਿਸ|ਟੈਨਿਸ ਫਾਰ ਟੂ (1958), ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਐਨਾਲਾਗ ਕੰਪਿਊਟਰ ਗੇਮ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਡਿਸਪਲੇ ਲਈ ਔਸਿਲੋਸਕੋਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।]] ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਡਿਸਪਲੇ ਫਾਰਮੈਟਾਂ ਨਾਲ ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਉਦਾਹਰਨ 1947 ਦੀ ਹੈ—ਇੱਕ " ਕੈਥੋਡ-ਰੇ ਟਿਊਬ ਅਮਿਊਜ਼ਮੈਂਟ ਡਿਵਾਈਸ " ਨੂੰ 25 ਜਨਵਰੀ 1947 ਨੂੰ ਥਾਮਸ ਟੀ. ਗੋਲਡਸਮਿਥ ਜੂਨੀਅਰ ਅਤੇ ਐਸਟਲੇ ਰੇ ਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਪੇਟੈਂਟ ਲਈ ਦਾਇਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ 14 ਦਸੰਬਰ 1948 ਨੂੰ US ਪੇਟੈਂਟ 2455992 ਵਜੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਾਡਾਰ ਡਿਸਪਲੇਅ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਨਾਲਾਗ ਯੰਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਪਭੋਗਤਾ ਨੂੰ ਸਕਰੀਨ 'ਤੇ ਇੱਕ ਬਿੰਦੀ ਦੇ ਪੈਰਾਬੋਲਿਕ ਚਾਪ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਟੀਚੇ 'ਤੇ ਦਾਗੀ ਜਾ ਰਹੀ ਇੱਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਦੀ ਨਕਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ, ਜੋ ਕਿ ਸਕਰੀਨ 'ਤੇ ਫਿਕਸਡ ਪੇਪਰ ਡਰਾਇੰਗ ਹਨ। ਹੋਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਸਟ੍ਰਾਚੀ ਦੀ ਡਰਾਫਟ ਗੇਮ, 1951 ਦੇ ਫੈਸਟੀਵਲ ਆਫ਼ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਨਿਮਰੋਡ ਕੰਪਿਊਟਰ; OXO, 1952 ਵਿੱਚ EDSAC ਲਈ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਐਸ. ਡਗਲਸ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਟਿਕ-ਟੈਕ-ਟੋ ਕੰਪਿਊਟਰ ਗੇਮ; ਟੈਨਿਸ ਫਾਰ ਟੂ, 1958 ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਅਮ ਹਿਗਿਨਬੋਥਮ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਗੇਮ; ਅਤੇ ਸਪੇਸ ਵਾਰ!, 1961 ਵਿੱਚ ਇੱਕ DEC PDP-1 ਕੰਪਿਊਟਰ ਉੱਤੇ MIT ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਮਾਰਟਿਨ ਗ੍ਰੇਟਜ਼, ਸਟੀਵ ਰਸਲ, ਅਤੇ ਵੇਨ ਵਿਟੈਨੇਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ। ਹਰੇਕ ਗੇਮ ਵਿੱਚ ਡਿਸਪਲੇ ਦੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਸਾਧਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਨਿਮਰੋਡ ਵਿੱਚ ਨਿਮ ਦੀ ਖੇਡ ਖੇਡਣ ਲਈ ਲਾਈਟਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪੈਨਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, OXO ਵਿੱਚ ਟਿਕ-ਟੈਕ-ਟੋ ਖੇਡਣ ਲਈ ਇੱਕ ਗ੍ਰਾਫਿਕਲ ਡਿਸਪਲੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਦੋ ਲਈ ਟੈਨਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਔਸਿਲੋਸਕੋਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਟੈਨਿਸ ਕੋਰਟ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼, ਅਤੇ ਸਪੇਸਵਾਰ! ਦੋ ਸਪੇਸਸ਼ਿਪਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ DEC PDP-1 ਦਾ ਵੈਕਟਰ ਡਿਸਪਲੇਅ ਹੈ।
ਇਹਨਾਂ ਮੁੱਢਲੀਆਂ ਕਾਢਾਂ ਨੇ ਅੱਜ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲਈ ਰਾਹ ਪੱਧਰਾ ਕੀਤਾ। ਰਾਲਫ਼ ਐਚ. ਬੇਅਰ, 1966 ਵਿੱਚ ਸੈਂਡਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਟਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸਕ੍ਰੀਨ ਤੇ ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ ਦੀ ਇੱਕ ਮੁੱਢਲੀ ਖੇਡ ਖੇਡਣ ਲਈ ਇੱਕ ਨਿਯੰਤਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ। ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ, ਬੇਅਰ ਨੇ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ "ਬ੍ਰਾਊਨ ਬਾਕਸ" ਬਣਾਇਆ। ਸੈਂਡਰਸ ਨੇ ਬੇਅਰ ਦੀਆਂ ਕਾਢਾਂ ਨੂੰ ਪੇਟੈਂਟ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੈਗਨਾਵੋਕਸ ਲਈ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਸਨੂੰ 1972 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੇ ਪਹਿਲੇ ਘਰੇਲੂ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮ ਕੰਸੋਲ, ਮੈਗਨਾਵੋਕਸ ਓਡੀਸੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ। ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਨੋਲਨ ਬੁਸ਼ਨੇਲ ਅਤੇ ਟੇਡ ਡੈਬਨੀ, ਸਪੇਸਵਾਰ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਏ! ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ, ਇੱਕ ਘੱਟ ਮਹਿੰਗਾ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਸਿੱਕੇ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਆਰਕੇਡ ਕੈਬਿਨੇਟ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦਾ ਸਮਾਨ ਸੰਸਕਰਣ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਇਹ 1971 ਵਿੱਚ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਪੇਸ, ਪਹਿਲੀ ਆਰਕੇਡ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਬੁਸ਼ਨੇਲ ਅਤੇ ਡੈਬਨੀ ਨੇ ਅਟਾਰੀ, ਇੰਕ., ਅਤੇ ਐਲਨ ਅਲਕੋਰਨ ਦੇ ਨਾਲ, 1972 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ ਆਰਕੇਡ ਗੇਮ ਬਣਾਈ, ਹਿੱਟ ਪਿੰਗ ਪੋਂਗ -ਸਟਾਈਲ ਪੋਂਗ, ਜੋ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਓਡੀਸੀ 'ਤੇ ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ ਗੇਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ। ਸੈਂਡਰਸ ਅਤੇ ਮੈਗਨਾਵੋਕਸ ਨੇ ਬੇਅਰ ਦੇ ਪੇਟੈਂਟਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਅਟਾਰੀ 'ਤੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਅਟਾਰੀ ਨੇ ਪੇਟੈਂਟਾਂ ਦੇ ਸਥਾਈ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਦਾਲਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸੈਟਲ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਅਟਾਰੀ ਨੇ ਪੌਂਗ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਸੰਸਕਰਣ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸਮਸ 1975 ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਓਡੀਸੀ ਅਤੇ ਪੋਂਗ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੇ, ਇੱਕ ਆਰਕੇਡ ਗੇਮ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਮਸ਼ੀਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਵੀਡੀਓ ਗੇਮ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਬੇਅਰ ਅਤੇ ਬੁਸ਼ਨੇਲ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ "ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਾਂ ਦਾ ਪਿਤਾ" ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1">
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਾਂ
ਹੈਂਡਰਿਕ ਲੌਰੈਂਜ਼
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਹੈਂਡਰਿਕ ਦਾ ਜਨਮ ਅਰਨਹੈਮ, ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਗੈਰਿਤ ਫ਼ਰੈਡਰਿਕ ਲੌਰੈਂਜ਼ (1822–1893) ਸੀ। 1862 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਲੁਬਰਟਾ ਹੁਪਕਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਸੀ।
ਲੌਰੈਂਜ਼ ਅਤੇ ਸਪੈਸ਼ਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ
1905 ਵਿੱਚ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਡਾਈਨਮਿਕ ਉੱਪਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਸਪੈਸ਼ਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਲੌਰੈਂਜ਼ ਨੇ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਸੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸਨੂੰ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੌਰੈਂਜ਼-ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਸਿਧਾਂਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਲੌਰੈਂਜ਼ ਅਤੇ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ
ਲੌਰੈਂਜ਼ ਉਹਨਾਂ ਕੁਝ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੀ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨਾਲ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ਤੇ ਅਤੇ ਖ਼ਤਾਂ ਜ਼ਰੀਏ ਉਸਦੀ ਖੋਜ ਬਾਰੇ ਕਾਫ਼ੀ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਉਸਨੇ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੇ ਰੂਪਵਾਦ ਨੂੰ ਹੈਮਿਲਟਨ ਸਿਧਾਂਤ (1915) ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਕੀਤੀ।
ਮੌਤ
15 ਜਨਵਰੀ 1928 ਨੂੰ ਲੌਰੈਂਜ਼ ਇੱਕਦਮ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬੀਮਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ 4 ਫ਼ਰਵਰੀ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਕਲਪਨਾ ਰਾਵਲ
ਕਲਪਨਾ ਹਸਮੁਖਰਾਏ ਰਾਵਲ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Kalpana Hasmukhrai Rawa; ਜਨਮ 15 ਜਨਵਰੀ 1946 ਭੁਜ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ) ਇੱਕ ਕੀਨੀਆ-ਏਸ਼ੀਅਨ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਕੀਨੀਆ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਡਿਪਟੀ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਅਤੇ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ। ਉਸਨੇ 3 ਜੂਨ, 2013 ਨੂੰ ਕੀਨੀਆ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਤੇ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਕੀਨੀਆ ਦੀ ਡਿਪਟੀ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਵਜੋਂ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ। ਕੀਨੀਆ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਜੱਜਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਸਵਾਲ 'ਤੇ ਲੰਬੇ ਕੇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਇੱਕ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਜਿਸ ਨੇ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਦੀ ਉਮਰ 70 ਸਾਲ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ, ਡਿਪਟੀ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਜੱਜ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ। ਜੋ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ 'ਤੇ 70 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਸਨ।
ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ
ਜਨਵਰੀ 1946 ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਲੇਡੀ ਜਸਟਿਸ ਕਲਪਨਾ ਰਾਵਲ ਨੂੰ ਕੀਨੀਆ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਆਰਟੀਕਲ 167(1) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜਨਵਰੀ 2016 ਵਿੱਚ 70 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ 'ਤੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਦੋਂ ਨਿਆਂਇਕ ਸੇਵਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਦਾ ਨੋਟਿਸ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਕੇਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ 74 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਅਹੁਦਾ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕੀਨੀਆ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਜੱਜ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੱਜਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਦੀ ਉਮਰ 74 ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਅਤੇ ਅਪੀਲ ਕੋਰਟ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਦੀ ਉਮਰ 70 ਸਾਲ ਹੋਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਪੀਲ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਦੀ ਉਮਰ 70 ਸਾਲ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ 14 ਜੂਨ 2016 ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ 40 ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਰਾਵਲ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ  ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਰਾਹ ਪੱਧਰਾ ਕੀਤਾ। ਰਾਵਲ ਦੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਕਿਸੇ ਦਾ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਗਈ ਹੈ  ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਉਹੁਰੂ ਕੇਨਿਆਟਾ ਦੁਆਰਾ ਐਲਡਰ ਆਫ਼ ਦ ਆਰਡਰ ਆਫ਼ ਬਰਨਿੰਗ ਸਪੀਅਰ (ਈਬੀਐਸ) ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਜੱਜ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਦੇ ਦਾਦਾ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1946
ਪਦਮਾ ਰਾਘਵਨ
ਪਦਮਾ ਰਾਘਵਨ ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ ਜੋ ਵੈਂਡਰਬਿਲਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਲਈ ਉਪ ਪ੍ਰੋਵੋਸਟ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਰਾਘਵਨ ਨੇ 1985 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਖੜਗਪੁਰ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. 1991 ਵਿੱਚ ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਐਲੇਕਸ ਪੋਥਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕੀਤੇ ਮੈਟਰਿਕਸ ਸੜਨ ਲਈ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਐਲਗੋਰਿਦਮ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਖੋਜ-ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੇ ਨਾਲ। ਉਸਨੇ ਟੈਨੇਸੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਓਕ ਰਿਜ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲੈਬਾਰਟਰੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ 2000 ਵਿੱਚ ਪੈਨ ਸਟੇਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੈਕਲਟੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ। ਪੇਨ ਸਟੇਟ ਵਿਖੇ, ਉਹ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਖੋਜ ਲਈ ਐਸੋਸੀਏਟ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬਣ ਗਈ। ਉਹ 2016 ਵਿੱਚ ਵਾਈਸ ਪ੍ਰੋਵੋਸਟ ਵਜੋਂ ਵੈਂਡਰਬਿਲਟ ਚਲੀ ਗਈ।
2002 ਵਿੱਚ, ਰਾਘਵਨ ਨੇ ਮਾਰੀਆ ਗੋਏਪਰਟ ਮੇਅਰ ਡਿਸਟਿੰਗੂਇਸ਼ਡ ਸਕਾਲਰ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ, ਉਸਨੂੰ ਅਰਗੋਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲੈਬਾਰਟਰੀ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਫੰਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ 2010 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਰਿਸਰਚ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਸੀਆਰਏ-ਡਬਲਯੂ ਡਿਸਟਿੰਗੂਇਸ਼ਡ ਲੈਕਚਰਾਰ ਸੀ। ਉਹ 2013 ਵਿੱਚ ਆਈ.ਈ.ਈ.ਈ. ਦੀ ਫੈਲੋ ਬਣੀ। ਉਹ ਅਮਰੀਕਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫਾਰ ਦ ਐਡਵਾਂਸਮੈਂਟ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ (ਏਏਏਐਸ) ਦੇ ਫੈਲੋਜ਼ ਦੀ 2022 ਕਲਾਸ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।
ਰਾਘਵਨ ਦਾ ਪਤੀ, ਗਣਿਤ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸਟੀਵ ਸਿੰਪਸਨ, ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਪੇਨ ਸਟੇਟ ਤੋਂ ਵੈਂਡਰਬਿਲਟ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1">
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਵੈਨੇਸਾ ਹਜਿਨਸ
ਵੈਨੇਸਾ ਐਨੀ ਹਜਿਨਸ (ਜਨਮ 14 ਦਸੰਬਰ 1988) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। ਥਰਟੀਨ (2003) ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹਜਿਨਸ ਨੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਮਿਊਜ਼ੀਕਲ ਫਿਲਮ ਸੀਰੀਜ਼ (2006–2008) ਵਿੱਚ ਗੈਬਰੀਏਲਾ ਮੋਂਟੇਜ਼ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੇ ਹਜਿਨਸ ਨੂੰ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਰਿਕਾਰਡਸ ਨਾਲ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਦੋ ਸਟੂਡੀਓ ਐਲਬਮਾਂ, ਵੀ (2006) ਅਤੇ ਆਈਡੈਂਟੀਫਾਈਡ (2008) ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀਆਂ।
ਉਸਦੀਆਂ ਸਟੂਡੀਓ ਐਲਬਮਾਂ ਅਤੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਮਿਊਜ਼ੀਕਲ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਦੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹਜਿਨਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਬੈਂਡਸਲੈਮ (2009), ਬੀਸਟਲੀ, ਸਕਰ ਪੰਚ (ਦੋਵੇਂ 2011), ਜਰਨੀ 2: ਦਿ ਮਿਸਟਰੀਅਸ ਆਈਲੈਂਡ, ਸਪਰਿੰਗ ਬ੍ਰੇਕਰਸ (ਦੋਵੇਂ 2012), ਸੈਕਿੰਡ ਐਕਟ (2018), ਬੈਡ ਬੁਆਏਜ਼ ਫਾਰ ਲਾਈਫ (2020), ਅਤੇ ਟਿਕ ਟਿਕ...ਬੂਮ! (2021) ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਉਸਨੇ ਨੈੱਟਫਲਿਕਸ ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਫਿਲਮਾਂ ਦ ਪ੍ਰਿੰਸੇਸ ਸਵਿਚ (2018) ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸੀਕਵਲ (2020 ਅਤੇ 2021) ਅਤੇ ਦ ਨਾਈਟ ਬਿਫੋਰ ਕ੍ਰਿਸਮਸ (2019) ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨਾਂ ਦਾ ਸਹਿ-ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ।
ਹਜਿਨਜ਼ ਨੇ ਐਨਬੀਸੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਪਾਵਰਲੈੱਸ (2017) ਵਿੱਚ ਐਮਿਲੀ ਲਾਕ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ ਬ੍ਰੌਡਵੇ ਸੰਗੀਤਕ ਗੀਗੀ (2015) ਵਿੱਚ ਸਿਰਲੇਖ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਫੌਕਸ ਦੇ ਦੋ ਲਾਈਵ ਸੰਗੀਤਕ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ: ਗ੍ਰੀਸ ਲਾਈਵ ਵਿੱਚ ਰਿਜ਼ੋ! (2016) ਅਤੇ ਮੌਰੀਨ ਜੌਨਸਨ ਰੈਂਟ: ਲਾਈਵ (2019) ਵਿੱਚ। 2022 ਵਿੱਚ, ਹਜਿਨਸ ਨੇ ਮੈਨਹਟਨ ਵਿੱਚ ਮੇਟ ਗਾਲਾ ਦੀ ਸਹਿ-ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ।
ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰ ਦੀ ਅਮੀਰੀ ਦੀ ਚਮਕ-ਦਮਕ ਇਧਰਲੇ ਪੰਜਾਬ ਵਾਸਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅਲਾਮਤਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੋਡਾਂ, ਡਾਲਰਾਂ ਦੀ ਚਕਾਚੋਂਧ ਨਾਲ ਇਧਰਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਇੱਕ ਹੱਦ ਤੱਕ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਹਰ ਤਰਤੀਬ ਵਰਤ ਕੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਦੁਸ਼ਵਾਰੀਆਂ ਝੱਲ ਕੇ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਲਈ ਉਤਾਵਲੇ ਹਨ। ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਦੀ ਇਸ ਮੂੰਹ ਜ਼ੋਰ ਇੱਛਾ ਨੇ ਵੱਡੇ ਫਰਾਡਾਂ, ਸਕੈਂਡਲਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਅਫਸਰਸ਼ਾਹੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਅਫਸਰਸ਼ਾਹੀ ਦੀ ਮਿਲੀ ਭੁਗਤ ਨਾਲ ਟਰੈਵਲ ਏਜੰਟਾਂ ਦੇ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਗਰੋਂਹ ਪੈਦਾ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਭੋਲੇ ਭਾਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੋਹੀਂ ਹੱਥੀਂ ਲੁੱਟ ਰਹੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਪੇ ਹਰ ਹੀਲਾ ਵਰਤ ਕੇ ਜਮੀਨ ਵੇਚ ਕੇ, ਗਹਿਣਾ ਗੱਟਾ ਵੇਚ ਕੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਭੇਜਣ ਲਈ ਬੇਚੈਨ ਹੋਏ ਫਿਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਦਾ ਟਰੈਵਲ, ਏਜੰਟ, ਅਫਸਰਸ਼ਾਹੀ ਤੇ ਪੁਲਿਸ ਪੂਰਾ ਲਾਭ ਉਠਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹਾਂ ਦੇ ਬਿਆਨੋ ਬਾਹਰ ਤਰੀਕੇ ਲੱਭੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਕੇ ਬਾਹਰ ਜਾਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਸਾਨ, ਸੌਖਾ ਤੇ ਪੱਕਾ ਤਰੀਕਾ ਹੋ ਨਿਖੜਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਤ ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਨਿੱਘਰ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਭੂਆ-ਭਤੀਜਾ, ਪਿਉ-ਧੀ, ਭੈਣ-ਭਾਈ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕਾਗਜ਼ੀ ਵਿਆਹ ਕਰਾ ਕੇ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਜਗ ਜਿੰਨੀ ਵੀ ਝਿਜਕ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ
ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਅੱਜ ਦਾ ਅਹਿਮ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਹਰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਸਮਾਜ ਜਾਂ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ, ਜਿਸਦਾ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਨਾਲ ਸਰੋਕਾਰ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਯਹੂਦੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇ। ਭਾਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਯੂਨਾਨੀ ਤੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਬੀਜ ਦਾ ਬੀਜਿਆ ਜਾਣਾ ਤੇ ਉਸਦਾ ਖਿਲਾਰਾ। ਪਰ ਇਸਨੇ ਸਮਾਜਿਕ ਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਰਥ ਯਹੂਦੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਸਮੇਂ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ। ਜਦੋਂ 5886 ਪੂਰਵ ਈਸਵੀਂ ਵਿੱਚ ਯਹੂਦੀਆਂ ਨੂੰ ਜੂਡੀਆਂ ਤੋਂ ਉਜਾੜਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਆਸ ਪਾਸ ਦੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਤੇ ਖਿਲੱਰ ਗਏ ਜਾਂ 135 ਈਸਵੀਂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੇਰੂਸਲਮ ਤੋਂ ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਤੇ ਉਜਾੜਿਆ ਉਹ ਹੋਰ ਖਿੱਲਰ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮ ਸਹਿਣੇ ਪਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੰਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗੁਲਾਮ ਬਣਾ ਕੇ ਵੇਚਿਆ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬੇਬੀਲੋਨ, ਸਪੇਨ, ਪੋਲੈਂਡ, ਅਮਰੀਕਾ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਖਿੱਲਰ ਗਏ। 1948 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਯਹੂਦੀ ਹੋਮਲੈਂਡ ਇਮਰਾਈਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ ਤਾਂ ਯਹੂਜੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਇਸਰਾਈਨ ਪਰਤੇ। ਹੁਣ ਜੋ ਯਹੂਦੀ ਇਸਰਾਈਲ ਪਰਤੇ ਹਨ, ਉਹਨਾ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਪਰ ਬਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਯਹੂਦੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸ਼ਬਦ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ
thumb| [[ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ 'ਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ (ਵਿਵਾਦਿਤ ਨਕਸ਼ਾ)]] ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਲਾਤਮਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਜੀਵਨ ਢੰਗ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਰਾਜਸਥਾਨ ਨੂੰ "ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਧਰਤੀ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਆਕਰਸ਼ਣ ਅਤੇ ਸਹੂਲਤਾਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਾਜ ਆਪਣੇ ਅਮੀਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਪਰੰਪਰਾ, ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਸਮਾਰਕਾਂ ਨਾਲ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਛੁੱਟੀਆਂ ਮਨਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਅਸਥਾਨ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਵੀ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ
ਸ਼ਬਦ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਬਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸੀਆਂ ਹੋਰ ਕੌਮਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮਾਜਕ ਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਰਥ ਧਾਰਨ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਪਰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਦਾ ਮਸਲਾ ਨਹੀਂ। ਕਈ ਹੋਰ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਸ਼ਬਦ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਧਰਤੀਆਂ ਤੇ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਵਿਹਾਰ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਆਪਣੀ ਧਰਤੀ ਬਾਰੇ ਨਾਸਟਾਲਜੀਆ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਨਸਵਾਦ, ਨੌਕਰੀ, ਵਿਦਿਆ ਤੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਆਪਣੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਾਂਗ ਰਹਿਣਾ, ਮੋਨੋਲਾਗ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਹੋਰ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ 'ਚੋ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ ਉਹਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ, ਉੱਥੋਂ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣੀਆਂ, ਰਿਸ਼ਤੇ ਨਾਤਿਆਂ ਤੇ ਉਥੋਂ ਦੇ ਸਮਾਜ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਰਸਮੋਂ ਰਿਵਾਜ, ਢੋਲ ਢਮੱਕੇ, ਮਿਸ਼ਰਤ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣਾ, ਪੌਪ ਸੰਗੀਤ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮਿਲ ਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ
ਰਾਜਸਥਾਨ ਦਾ 70% ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਰਾਜ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ
ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰਕ ਸਮੱਸਿਆਕਾਰਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਹੋਰ ਗੱਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਦੋ ਗੱਲਾਂ ਜਾਂ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਬਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਭਾਰਤ ਜਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਗਏ ਸਨ। 1947 ਦੀ ਵੰਡ ਤੱਕ ਦੋਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਇਕੋ ਸੀ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਹੁਣ ਵੀ ਸਾਂਝਾ ਹੈ। ਜਿਥੇ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੋਕਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਮੂਲ ਤੌਰ ਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਹੀ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ
ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਨਾਚ
ਜੋਧਪੁਰ ਦੇ ਘੂਮਰ ਨਾਚ ਅਤੇ ਜੈਸਲਮੇਰ ਦੇ ਕਾਲਬੇਲੀਆ ਨਾਚ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਭੋਪਾ, ਚਾਂਗ, ਤੇਰਾਤਾਲੀ, ਘਿੰਡਰ, ਕੱਚੀਘੋਰੀ, ਤੇਜਾਜੀ, ਪਾਰਥ ਨਾਚ ਰਵਾਇਤੀ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ। ਲੋਕ ਗੀਤ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੋਕ ਗੀਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਬਹਾਦਰੀ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਜਾਂ ਭਗਤੀ ਗੀਤ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਜਨ ਅਤੇ ਬਾਣੀਆਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਅਕਸਰ ਢੋਲਕ, ਸਿਤਾਰ, ਸਾਰੰਗੀ ਆਦਿ ਵਰਗੇ ਸੰਗੀਤਕ ਸਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ) ਵੀ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ
ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਦੇ ਅੰਤਰ ਸੰਵਾਦ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਅਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਸਕਦੇ ਹਾਂ:
1. ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਨ-ਜੀਵਨ ਉਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ:
ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ
ਕਠਪੁਤਲੀ
ਕਠਪੁਤਲੀ, ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਮੂਲ ਦੀ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਕਠਪੁਤਲੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਮੇਲਿਆਂ, ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਇਕੱਠਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨ ਕਠਪੁਤਲੀ ਦੀ ਕਲਾ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਪੁਰਾਣੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।ਕਠਪੁਤਲੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ, ਲੋਕ ਗਾਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਡੰਡੇ-ਕਠਪੁਤਲੀਆਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ
ਪੰਜਾਬ ਵਸਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਅਮੀਰ ਮੁਲਕਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਦਮਕ ਹੀ ਚਕਾਚੋਂਧ ਕਰੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਵਲੈਤੀਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਅਮੀਰੀ ਦਾ ਭਰਪੂਰ ਬਿੰਬ ਉਸਨੂੰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਕਸਾਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਚਕਾਚੌਂਧ ਨੂੰ ਵਲੈਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਦੀਆਂ ਭਲਵਾਨੀ ਗੇੜੀਆਂ ਸਮੇਂ ਵਿਖਾਦੇ ਦੇ ਖਰਚੇ, ਵਸਤਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਪਤਵੰਤੀਆਂ ਫਹਿਬਰਾਂ ਮੂਲੌਂ ਅਸਮਾਨੇ ਚਾੜ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਜਿਹਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਲੈਤੀ ਖੱਟੀਆਂ ਕਮਾਈਆਂ ਆਈਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਹਵਾਲੇ ਅਥਵਾ ਦੋ ਨੰਬਰ ਰਾਹੀਂ ਆਈਆਂ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਗਿਣਤੀ ਮਿਣਤੀ ਸਭੰਵ ਨਹੀਂ ਪਰ ਪੈਸੇ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰ ਦੁਆਬੇ ਤੇ ਕੁਝ ਕੁਝ ਮਾਝੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਖਰੀਦੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਬਹੁਮੰਜ਼ਲੀ ਕੋਠੀਆਂ ਉਸਾਰੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਕਾਰਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਖੱਪਤਕਾਰੀ ਵਸਤਾਂ ਹੀ ਖਰੀਦੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਪੈਸਾ ਖੱਪਤਕਾਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਪੈਸਾ ਸਾਂਝੇ ਜਾਂ ਚੰਗੇ ਸਮਾਜਕ ਖੇਤਰਾਂ ਭਾਵ ਸਿੱਖਿਆ, ਸਿਹਤ ਜਾਂ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਹੀ ਸਮਾਜਿਕ, ਆਰਥਿਕ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ। ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਦੇ ਇਸ ਡਾਲਰ, ਪੌਂਡ ਦੇ ਵਹਾੳ ਨੇ ਸਾਡੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ
ਕਠਪੁਤਲੀ
ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਠਪੁਤਲੀ 1500 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਆਦਿਵਾਸੀ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਭੱਟ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੁਆਰਾ ਖੋਜੀ ਗਈ ਇੱਕ ਸਟਰਿੰਗ ਮੈਰੀਓਨੇਟ ਕਲਾ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ।ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਕਬਾਇਲੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਠਪੁਤਲੀ ਕਲਾ ਅਜੋਕੇ ਨਾਗੌਰ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੋਵੇ। ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਅਹਿਲਕਾਰਾਂ ਨੇ ਕਠਪੁਤਲੀ ਦੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ; ਪਿਛਲੇ 500 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਠਪੁਤਲੀ ਨੂੰ ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਅਮੀਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਠਪੁਤਲੀ ਪ੍ਰੇਮੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਗਾਉਣ ਦੇ ਬਦਲੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨਗੇ। ਭੱਟ ਭਾਈਚਾਰਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਤੋਂ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ
ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰੀ, ਬੇਰੋਜ਼ਗਾਰੀ, ਫਿਰਕੂਪੁਣੇ ਹੋਰ ਮਾੜੇ ਦਬਾਵਾਂ ਸਦਕਾ ਔਖੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਇਹ ਪਰੀ ਮੁਲਕ ਸਵਰਗ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਖੁਲੱਣ ਵਾਂਗ ਹਨ ਤੇ ਨਾਲੋ ਨਾਲ ਪਹਾੜਾਂ ਜਿਡੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦਾ ਫੌਰੀ ਤੇ ਸੌਖਾ ਬਦਲ ਵੀ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਮੰਦਹਾਲੀਆ, ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਉਮੰਗ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਆਮ ਪੰਜਾਬੀ ਬੰਦੇ ਲਈ ਬਾਹਰੋਂ ਆਇਆ ਹਰੇਕ ਵਲੈਤੀਆਂ ਵੀ.ਆਈ.ਪੀ. ਹੋ ਨਿਬੜਦਾ ਹੈ। ਅਮੀਰ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸਿਕ ਘਟਨ ਭੋਗ ਰਹੇ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲਈ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਵੱਡੇ ਰੁਤਬੇ ਤੇ ਦੱਬੇ ਕੁਚਲੇ ਚਾਵਾਂ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਬੜੇ ਦਿਲਚਸਪ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਸਨਮੁਖ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਿਖਾਵੇ ਤੇ ਖੱਪਤਕਾਰੀ ਜਲੋਅ ਸਨਮੁਖ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਸਾਦਗੀ, ਸਬਰ,ਸਹਿਜ, ਸੰਜਮ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮੁੱਲ ਖੋਟੀ ਕਰੰਸੀ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅਹਿਮ ਪੁੱਠੇ ਸਿੱਧੇ ਅਸਰ ਪਾਏ ਹਨ। ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ ਇਹ ਤਿੰਨ ਨਿਵੇਕਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਜਿਕਰਯੋਗ ਹਨ
ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ
ਕਲਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ
thumb| ਜੈਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਰਪੇਟ ਵਿਕਰੇਤਾ ਰਾਜਸਥਾਨ ਟੈਕਸਟਾਈਲ, ਅਰਧ-ਕੀਮਤੀ ਪੱਥਰਾਂ ਅਤੇ ਦਸਤਕਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਰਵਾਇਤੀ ਅਤੇ ਰੰਗੀਨ ਕਲਾ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਫਰਨੀਚਰ ਆਪਣੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਰੰਗਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਲਾਕ ਪ੍ਰਿੰਟ, ਟਾਈ ਅਤੇ ਡਾਈ ਪ੍ਰਿੰਟ, ਬਾਗਰੂ ਪ੍ਰਿੰਟ, ਸੰਗਨੇਰ ਪ੍ਰਿੰਟ ਅਤੇ ਜ਼ਰੀ ਕਢਾਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ। ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਉਤਪਾਦਾਂ, ਦਸਤਕਾਰੀ, ਰਤਨ ਅਤੇ ਗਹਿਣੇ, ਅਯਾਮੀ ਪੱਥਰ, ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ। ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਨਿਰਯਾਤ ਵਸਤੂਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਤੋਂ ਨਿਰਯਾਤ ਦੇ ਦੋ-ਤਿਹਾਈ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ, ਟੈਕਸਟਾਈਲ (ਤਿਆਰ ਕੱਪੜੇ ਸਮੇਤ) ਰਤਨ ਅਤੇ ਗਹਿਣੇ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਸਤੂਆਂ, ਰਸਾਇਣਕ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਉਤਪਾਦ ਹਨ। ਜੈਪੁਰ ਦੇ ਨੀਲੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਰਤਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੋਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਰਵਾਇਤੀ ਕਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਪਾਂ ਦੇ ਪੁਨਰ ਸੁਰਜੀਤੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਦਸਤਕਾਰੀ ਨੀਤੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਹੱਥੀ ਸ਼ਿਲਪ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸੰਭਾਵਨਾ 'ਤੇ ਨਕਦੀ ਲਈ ਸੰਗਮਰਮਰ, ਲੱਕੜ, ਚਮੜਾ ਵਰਗੇ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ
1) ਬਾਹਰ ਜਾਦ ਦੀ ਮੂੰਹ ਜੋਰੀ ਰੂਚੀ: ਇਸ ਰੂਚੀ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨਨ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨਨ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਚਕਰਵਿਊ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ,। ਜਿਸ ਨੇ ਅੱਗੋਂ ਕਈ ਅਜੀਬ ਵਰਤਾਰੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਮਸਲਨ ਪੈਸੇ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ, ਏਜੰਟਾਂ ਟਾਉਟਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ (ਸਮੇਤ ਪੁਲਿਸ ਤੇ ਹੋਰ ਅਫ਼ਸਰ ਸ਼ਾਹੀ ਦੇ) ਤੇ ਗੈਰ ਸਮਾਜੀ ਅਫਸਰਾਂ ਦੀ ਚਾਂਦੀ, ਦੋ ਨੰਬਰ ਦੇ ਪੈਸੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਫਜੂਲ ਖਰਚੀ, ਵਿਖਾਵੇ ਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਮੰਦ ਰੂਚੀਆਂ, ਸਮਾਜਕ ਟੁੱਟ ਭੱਜ।
ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ
ਕਲਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ
ਹੈਂਡ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਦਾ ਅਨੋਖੀ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਕੱਪੜੇ 'ਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਲੱਕੜ ਦੀ ਛਪਾਈ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ
2) ਆਪਣੀ ਭੂਮੀ, ਸਮਾਜਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨੂੰ ਸਵਾਰਨ/ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਟਾਲਾ ਆਦਿ।
ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ
ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ
ਰਾਜਸਥਾਨ ਆਪਣੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ, ਮੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾਂ (ਹਵੇਲੀਆਂ) ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਰੋਤ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ
3) ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਾਕਾਦਾਰੀ ਵਿਗਾੜ: ਇਸ ਅਨੈ ਪਰਵਾਸ ਦੀ ਰੂਚੀ ਕਰਕੇ ਸਾਡੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਾਕਾਦਾਰੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀਆਂ ਬੇਹੁ ਰਮਤੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਣਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਦੂਸਰੇ ਮੁਲਕੀ ਪਰਵਾਸ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਨੂੰਨੀ, ਉੱਤਮ, ਪੱਕਾ ਤੇ ਫੋਰੀ ਢੰਗ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਪਰਵਾਸ ਦੇ ਮੰਤਵ ਹਿਤ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਕਰਵਾਉਣ ਦੇ ਵਰਤਾਰੇ ਦੇ ਪਸੰਦੀਦਾ ਢੰਗ ਬਣ ਜਾਣ / ਰਹਿ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਵਿਆਹ ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਚੌਖੇ ਰੋਚਕ ਬਦਲਾਵ ਆਏ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਖਾਸ ਵਿਆਹਾਂ ਲਈ ਏਨੇ ਜੋੜ ਤੋੜ, ਏਨੀ ਖਿਚ ਧੂਹ ਤੇ ਏਨੇ ਅਨਰਥ ਵਾਪਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਡੇ ਅਤਿ ਪਵਿੱਤਰ ਰਿਸ਼ਤੇ ਇਸ ਹੇਠ ਆ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਨਵੀਂ ਪਰਵਾਸੀ ਵਿਆਹ ਵਿਧੀ ਦੇ ਰੌਚਕ ਪੈਟਰਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ਿਕਰ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ
ਮੰਦਰ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ
ਜਦੋਂ ਕਿ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗੁਪਤ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਗੁਪਤ ਯੁੱਗ ਦੇ ਮੰਦਰ ਹਨ, 7ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਇਆ ਜਿਸਨੂੰ ਗੁਰਜਾਰਾ-ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ਸ਼ੈਲੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਓਸੀਅਨ ਦੇ ਮੰਦਰ, ਚਿਤੌੜ ਦਾ ਕੁੰਭਸ਼ਿਆਮਾ ਮੰਦਰ, ਬਰੋਲੀ ਦੇ ਮੰਦਰ, ਕਿਰਾਡੂ ਵਿਖੇ ਸੋਮੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਰ, ਸੀਕਰ ਵਿੱਚ ਹਰਸ਼ਨਾਥ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਨਾਗਦਾ ਦਾ ਸਹਸਰਾ ਬਾਹੂ ਮੰਦਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ
1) ਵਲੈਤੀ ਲਾੜਾ ਲਾੜੀ
ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ
ਮੰਦਰ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ
10ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 13ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ, ਮੰਦਿਰ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ, ਜਿਸਨੂੰ ਸੋਲੰਕੀ ਸ਼ੈਲੀ ਜਾਂ ਮਾਰੂ-ਗੁਰਜਾਰਾ ਸ਼ੈਲੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਿਤੌੜ ਵਿਖੇ ਸਮਾਧੀਸ਼ਵਰ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਚੰਦਰਵਤੀ ਵਿਖੇ ਖੰਡਰ ਮੰਦਰ ਇਸ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ
2) ਕਾਗ਼ਜੀ ਰਜ਼ਾਮੰਦੀ ਵਿਆਹ
ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ
ਮੰਦਰ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ
ਇਹ ਸਮਾਂ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਜੈਨ ਮੰਦਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਸੁਨਹਿਰੀ ਕਾਲ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲਵਾੜਾ ਮੰਦਿਰ, ਸਿਰੋਹੀ ਦਾ ਮੀਰਪੁਰ ਮੰਦਰ ਹੈ। ਪਾਲੀ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਸੇਵਾੜੀ, ਨਡੋਲ, ਘਨੇਰਾਓ ਆਦਿ ਵਿਚ ਇਸ ਕਾਲ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜੈਨ ਮੰਦਰ ਵੀ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ
3) ਫਰਾਡ ਵਿਆਹ
ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ
ਮੰਦਰ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ
14ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਵੇਂ ਮੰਦਰ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਕਾਲੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਰ ਉਦੈਪੁਰ, ਜਗਦੀਸ਼ ਮੰਦਰ ਉਦੈਪੁਰ, ਏਕਲਿੰਗਜੀ ਮੰਦਰ, ਅਮਰ ਦਾ ਜਗਤ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਰਣਕਪੁਰ ਜੈਨ ਮੰਦਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਧਰਮ
ਰਾਜਸਥਾਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ। ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 90% ਹੈ; ਮੁਸਲਮਾਨ (7.10%), ਸਿੱਖ (1.27%), ਜੈਨ (1%) ਅਤੇ ਸਿੰਧੀ ਬਾਕੀ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਦੀ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਮਾਤ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਦੂਸਰੇ ਮੂਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਅਜਮਾਈ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਅਤੇ ਹੋਣੀ ਦੇ ਦੋਹਰੇ ਪਾਸਾਰ ਵੱਡੀਆਂ ਹਕੀਕਤਾਂ ਬਣਦੇ ਗਏ। ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਵਚੇਤਨ ਦੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੱਕੀ ਤੇ ਪੀਡੀ ਸਾਂਝ ਆਪਣੀ ਮਾਤਭੂਮੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਤਾਸੀਰ ਨਾਲ ਵੀ ਬਣੀ ਰਹੀ, ਪਰ ਮੇਜਬਾਨ ਸਭਿਆਚਾਰ, ਆਰਥਕਤਾ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਲੋੜਾਂ, ਮੂਸ਼ਕਲਾਂ ਤੇ ਨਵੇਂ ਅਨੁਭਵਾਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸਿਰਿਉ ਵਿਉਂਤਿਆਂ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਸੌਖਾ ਬਦਲਾਇਆ। ਇਹੀ ਸਥਿਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੋਹਰੇ ਅਨੂਭਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰਦਿਆਂ ਵਿਭਿੰਨ ਪੀੜੀਆਂ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਦੇ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਬਾਰੇ ਨਜ਼ਰੀਆ, ਰੁਵੱਈਆ ਵਿਭਿੰਨ, ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਕਈ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਗਾਰਿਆ ਰਾਹੀਂ ਸਨਮੁਖ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ
ਤਿਉਹਾਰ
ਮੁੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰ ਦੀਪਾਵਲੀ, ਹੋਲੀ, ਗੰਗੜ, ਤੀਜ, ਗੋਗਾਜੀ, ਮਕਰ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ, ਅਤੇ ਜਨਮ ਅਸ਼ਟਮੀ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਮੁੱਖ ਧਰਮ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਦੀ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ
ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਵਚੇਤਨ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੌਸਮ,ਪ੍ਰਾਕਿਰਤਕ ਨਿਹਮਤਾਂ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸਮੂਹਕ ਸਾਂਝਾ, ਚਾਵਾਂ ਤੇ ਮਸਤੀ-ਮੇਲਿਆਂ ਦੇ ਆਪਣੇਪਨ ਦੀਆਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਤੇ ਚਿਰੰਜੀਵ ਯਾਦਾਂ ਡੂੰਘੀਆ ਵਸੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮੂਲੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਸਗੋਂ ਉਥੋਂ ਦੇ ਬੇਗਾਨੇ ਬਰਫੀਲੇ ਮੌਸਮਾਂ, ਨਵੀਆਂ ਪ੍ਰਾਕਿਰਤਕ ਹਾਲਤਾਂ ਅਤੇ ਨਿਰੋਲ ਨਿਜਵਾਦੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਕਰਕੇ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁਖੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਕਰਕੇ ਵੱਡੀਆਂ ਸਾਝਾਂ ਅਤੇ ਭਾਵਕ ਵਿਗੋਚਿਆਂ ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ
ਤਿਉਹਾਰ
ਜੈਸਲਮੇਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦਾ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਤਿਉਹਾਰ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਰੂਥਲ ਦੇ ਲੋਕ ਨੱਚਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰੀ, ਰੋਮਾਂਸ ਅਤੇ ਦੁਖਾਂਤ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਸ਼ੌਕੀਨ, ਕਠਪੁਤਲੀ, ਐਕਰੋਬੈਟ ਅਤੇ ਲੋਕ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮੇਲੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਵਿੱਚ ਊਠ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਸਿੱਖ ਡਾਇਸਪੋਰਾ, ਪੰਜਾਬ ਸੰਕਟ ਅਤੇ ਸਾਈਬਰਸਪੇਸ
ਸਾਈਬਰਸਪੇਸ ਤੇ ਸਿਰਜਿਆ/ਕਲਪਿਆ ਵਰਚੂਅਲ ਸੰਸਾਰ ਸਮਕਾਲੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬਣਤਰ ਹੈ। ਸਮਕਾਲੀ ਸਿੱਖ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਸਾਈਬਰਸਪੇਸ ਦੇ ਵਰਚੂਅਲ ਯਥਾਰਥ ਨਾਲ ਗੂੜੇ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਈਬਰਸਪੇਸ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮਾਧਿਅਮ ਅਤੇ ਸ੍ਰੋਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਸਾਰਥਕਤਾ ਨੂੰ 'ਈਮੈਜਿਨ', ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਅਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਛਾਣ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਪਾਸਾਰ ਹਨ, ਜਿਸ ਪਾਸਾਰ ਦੀ ਚਰਚਾ ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਉਹ ਸਿੱਖ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸੇ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ 84 ਦੇ ਸੰਕਟਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਅਤੇ ਸਾਈਬਰਸਪੇਸ' ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਯੂਟਿਊਬ ਦੀ ਆਮਦ ਨੇ ਇਸ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਅਸਲੋਂ ਹੀ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਯੂਟਿਊਬ ਦੇ ਖਿੱਚ ਪਾਊ ਵੀਡੀਓ ਮਾਧਿਅਮ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਸੁਚੇਤ ਅਚੇਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਨ 84 ਦੇ ਮਸਲੇ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਹਿੱਤ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਵਰਤ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਪਰੇਸ਼ਨ ਬਲਿਊ ਸਟਾਰ ਤੇ ਦਿੱਲੀ ਕਤਲੇਆਮ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ/ਵੇਰਵਿਆਂ ਦੀ ਯੂਟਿਊਬ ਤੇ ਕੀਤੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ 84 ਦੇ ਦੁਖਾਂਤ ਦੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਨਾ ਕੇਵਲ ਜਿਉਂਦਾ ਰੱਖ ਰਹੀ ਹੈ ਸਗੋਂ ਇਸ ਮਸਲੇ ਪ੍ਰਤਿ ਲੋਕ-ਮਨ ਨੂੰ ਉਤੇਜਿਤ ਭਾਵੁਕ ਵੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ
ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਰੂਪਤਾ
ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਿੰਦੂ ਸੰਤ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਗਤੀ ਯੁੱਗ ਦੇ।
ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਸਿੱਖ ਡਾਇਸਪੋਰਾ, ਪੰਜਾਬ ਸੰਕਟ ਅਤੇ ਸਾਈਬਰਸਪੇਸ
ਹੁਣ ਸਮਝਣ ਵਾਲਾ ਮਸਲਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਸੰਨ 84 ਦੇ ਸਦਮਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਕੀ ਹੈ? ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਕਿਹੜੇ ਸਰੋਕਾਰ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਕੀ ਹੈ? ਇਸ ਦੀ ਪੁਣਛਾਣ ਕੇਵਲ ਇਸ ਕਰਕੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਦਾ ਵਰਤਮਾਨ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਸਗੋਂ ਇਸਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਮਸਲੇ ਦੀਆਂ ਸਾਈਬਰਸਪੇਸ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਵਰਚੂਅਲ ਯਥਾਰਥ ਏਧਰਲੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਕਲੇਵਕ ਵਿੱਚ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਦੁਆਰਾ ਸਾਈਬਰਸਪੇਸ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਹੋਮਲੈਂਡ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਦਖਲ-ਅੰਦਾਜ਼ੀ ਏਧਰਲੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਮਾਲਕ ਹੈ। ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਸੰਨ 84 ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹਰੇਕ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰਾ ਡਰ, ਸੰਤਾਪ, ਸਦਮੇ ਅਤੇ ਰੋਹ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਪੱਚੀ ਸਾਲ ਬੀਤ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਇਧਰਲੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮੁਖ ਧਾਰਾ ਸੰਨ 84 ਦੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਭੁਲਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਭੁਲਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਭੁਲਾ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣਾ ਭਲਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਉਦੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਦਾ ਸਿੱਖ ਡਾਇਸਪੋਰ ਇਸ ਯਾਦ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਨਾ ਕੇਵਲ ਜਿਉਂਦਾ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ ਸਗੋਂ ਇਸਦੇ ਰਾਹੀਂ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਦੇ ਨਕਸ਼ਾਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਵੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਸੰਨ 84 ਦੇ ਸਦਮਿਆਂ ਨੂੰ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਗਲਤ ਹਨ ਜਾਂ ਠੀਕ, ਪਰ ਇਹ ਸਿੱਖ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਕਾਰਨ ਵਜੋਂ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ
ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਰੂਪਤਾ
ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਸੰਤ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਹਨ; ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਨਵਲ ਰਾਮ ਅਤੇ ਉਮੈਦ ਲਕਸ਼ਮਣ ਮਹਾਰਾਜ ਭੰਗੀ ਸਨ, ਕਰਤਾ ਰਾਮ ਮਹਾਰਾਜ ਸ਼ੂਦਰ ਸਨ, ਸੁੰਦਰਦਾਸਾ ਵੈਸ਼ ਸਨ, ਅਤੇ ਮੀਰਾਬਾਈ ਅਤੇ ਰਾਮਦੇਓਜੀ ਰਾਜਪੂਤ ਸਨ। ਪਛੜੀ ਜਾਤੀ ਦੇ ਨਾਇਕ ਬਾਬਾ ਰਾਮਦੇਵ ਜੀ ਸੰਪਰਦਾ ਲਈ ਕਥਾਵਾਚਕ ਜਾਂ ਭਗਤੀ ਸੰਗੀਤ (ਜਾਂ " ਭਜਨ ") ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਸਿੱਖ ਡਾਇਸਪੋਰਾ, ਪੰਜਾਬ ਸੰਕਟ ਅਤੇ ਸਾਈਬਰਸਪੇਸ
ਅਜੋਕੇ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਅਤੇ ਪਛਾਣ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਸਲੇ ਸਾਹਿਤ, ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਜ੍ਹਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਜੋਕਾ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਰਵਾਇਤੀ ਘੇਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਰਿਹਾਹੈਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਉਣ-ਜਾਣ,ਅਵਾਸ ਅਤੇ ਪਰਵਾਸ ਆਮ ਵਰਤਾਰਾ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਅਗਰ ਸਿੱਖ ਪਛਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੋ ਗੰਭੀਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਖੜ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਕਿ ਡਾਇਸਪੋਰਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਪਛਾਣ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਸਲਿਆਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੰਕੋਚਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਧਿਐਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਬਹੁਤੇ ਚਿੰਤਕ ਵੀ ਸਿੱਖ ਪਛਾਣ ਦੇ ਮਸਲੇ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਨਾ ਕੇਵਲ ਪਾਸਾ ਵੱਟਦੇ ਹਨ ਸਗੋਂ ਉਹ ਇਸ ਉੱਤੇ ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਥੋਪਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਅਤੇ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਪਛਾਣ ਜਾਂ ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਦੀ ਚਰਚਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ ਮੁਬਾਰਕ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਿੱਖ ਪਛਾਣ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਨਾਲ ਕੋਈ ਟਕਰਾਅ ਨਹੀਂ ਪਰ ਪੰਜਾਬੀ ਪਛਾਣ ਦਾ ਅੰਗ ਹੁੰਦੀਆਂ ਵੀ ਸਿੱਖਾਂ ਵੀ ਵਿਲੱਖਣ ਪਛਾਣ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਛਾਣ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵਿਭਿੰਨ ਪਛਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜੋੜ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖ ਪਛਾਣ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮਸਲੇ ਅਤੇ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵੀ ਸਾਹਿਤ ਚਿੰਤਨ ਅਤੇ ਖੋਜ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਦੇ ਹਵਾਲੇ, ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਵਾਏ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਖਤਰਾ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਲੱਖਣ ਸਰੂਪ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਦੀ ਸਥਾਪਤੀ ਕਰਨ ਲਈ ਜਦੋਂ -ਜਹਿਦ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਥੇ ਇਹ ਜਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਅਖਬਾਰਾਂ, ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਟੀ.ਵੀ. ਦੀਆਂ ਖਬਰਾਂ, ਲੇਖਾਂ, ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਪਛਾਣ ਬਾਰੇ ਖੁੱਲ ਕੇ ਚਰਚਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ
ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਰੂਪਤਾ
ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ-ਦਿਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਤ ਕਿਰਿਆ ਯੋਗਾ ਦੇ ਪਰਮਯੋਗੇਸ਼ਵਰ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇਵਪੁਰੀਜੀ ਅਤੇ ਸਵਾਮੀ ਸਤਿਆਨੰਦ ਕਿਰਿਆ ਯੋਗ, ਕੁੰਡਲਨੀ ਯੋਗ, ਮੰਤਰ ਯੋਗ ਅਤੇ ਲਯਾ ਯੋਗਾ ਦੇ ਮਾਸਟਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਰਾਜਸਥਾਨ ਨੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਰੱਬ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੰਦੋਲਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਰਾਮਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਜਿੰਨਾ ਉਹ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਸਨ।
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਲੋਕ ਮਾਰਵਾੜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੇ ਹਨ।
ਸੰਤ ਦਾਦੂ ਦਿਆਲ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਸਤੀ ਸਨ ਜੋ ਰਾਮ ਅਤੇ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੀ ਏਕਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਗੁਜਰਾਤ ਤੋਂ ਰਾਜਸਥਾਨ ਆਏ ਸਨ। ਸੰਤ ਰਜਜਬ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਇੱਕ ਸੰਤ ਸਨ ਜੋ ਦਾਦੂ ਦਿਆਲ ਦੇ ਚੇਲੇ ਬਣ ਗਏ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ ਦੇ ਫਲਸਫੇ ਨੂੰ ਫੈਲਾਇਆ।
ਸੰਤ ਕਬੀਰ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਿਆਂ ਲਿਆਉਣ ਅਤੇ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ ਕਿ ਰੱਬ ਦੇ ਕਈ ਰੂਪ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਮ ਜਾਂ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ। )
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਜਮੇ ਨੂੰ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ
ਐਂਟੀਵਾਇਰਸ
ਐਂਟੀਵਾਇਰਸ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Antivirus) ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਯੂਟਿਲੀਟੀ ਪਰੋਗ੍ਰਾਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਸਿਸਟਮ (ਕੰਪਿਊਟਰ) ਨੂੰ ਹੈਕ ਹੋਣ ਤਾਂ ਜਾ ਫਿਰ ਵਾਇਰਸ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤਨੁਜਾ ਚੰਦਰਾ
ਤਨੁਜਾ ਚੰਦਰਾ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਯਸ਼ ਚੋਪੜਾ ਦੀ ਹਿੱਟ 'ਦਿਲ ਤੋ ਪਾਗਲ ਹੈ' (1997) ਦੀ ਸਹਿ-ਲੇਖਕ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਅਕਸਰ ਔਰਤ ਅਧਾਰਤ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਔਰਤ ਅਭਿਨੇਤਾ ਉਸ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਦੁਸ਼ਮਨ (1998) ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ (1999) ਆਦਿ।
ਪਰਿਵਾਰ
ਚੰਦਰਾ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਲੇਖਕ ਵਿਕਰਮ ਚੰਦਰਾ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਆਲੋਚਕ ਅਨੁਪਮਾ ਚੋਪੜਾ ਦੀ ਭੈਣ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਫ਼ਿਲਮ ਲੇਖਕ ਕਾਮਨਾ ਚੰਦਰਾ ਹੈ।
ਕਰੀਅਰ
ਚੰਦਰਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1995 ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਲੜੀਵਾਰ ਜ਼ਮੀਨ ਆਸਮਾਨ (ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਜ਼) ਨਾਲ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਤਨਵੀ ਆਜ਼ਮੀ ਨੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। 1996 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸ਼ਬਨਮ ਸੁਖਦੇਵ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲ ਡਾਇਰੈਕਟ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਮੁਮਕਿਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1997 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਯਸ਼ ਚੋਪੜਾ ਦੀ ਦਿਲ ਤੋ ਪਾਗਲ ਹੈ ਲਈ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇਅ ਲਿਖਿਆ, ਜੋ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਸਫ਼ਲਤਾ ਸੀ।
ਉਹ ਮਹੇਸ਼ ਭੱਟ ਨਾਲ ਅਕਸਰ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਜ਼ਖਮ (1998) ਦਾ ਸਕ੍ਰੀਨ ਪਲੇਅ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਸਿਨਮੇ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿਚ ਕਾਜੋਲ ਸੀ, ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਦਰਮਿਆਨੇ ਢੰਗ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਰਿਹਾ।
ਉਸ ਦੀ ਅਗਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸੰਘਰਸ਼ (1999) ਵੀ ਮਹੇਸ਼ ਭੱਟ ਨੇ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਅਕਸ਼ੈ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਤੀ ਜ਼ਿੰਟਾ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨ।
ਉਦੋਂ ਤੋਂ, ਚੰਦਰਾ ਨੇ ਕਈ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈਆਂ ਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਖਿਚਿਆ। ਫਿਰ ਵੀ ਸੁਰ - ਦ ਮੇਲਡੀ ਆਫ ਲਾਈਫ (2002) ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਸਟਾਰ (2005) ਵਰਗੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਚੰਦਰਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੂੰ ਢੁਕਵੀਂਆਂ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਹਾਲੀਆ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿਚ ਸੁਸ਼ਮਿਤਾ ਸੇਨ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਰੌਕਸ (2006) ਸੀ, ਚੰਦਰਾ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇਅ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੋਪ ਐਂਡ ਅ ਲਿਟਲ ਸ਼ੂਗਰ (2008) ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਪੂਰੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸਾਲ 2016 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਜ਼ੀ ਟੈਲੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸਿਲਵਾਟ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਰਤਿਕ ਆਰਯਨ ਹੈ।
ਤਨੁਜਾ ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਫ਼ਿਲਮ ਕਰੀਬ ਕਰੀਬ ਸਿੰਗਲ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਰਫਾਨ ਖਾਨ ਅਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਟਾਰ ਲਈ ਇਕ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਦੇ ਵਿਕਾਸ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰੇਗਾ। ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ "ਬਿਜਨਸ ਵੂਮਨ" ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਪੇਂਗੁਇਨ ਰੈਂਡਮ ਹਾਉਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਫ਼ਿਲਮੀ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1969
ਬਠਿੰਡਾ ਜੰਕਸ਼ਨ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ
ਬਠਿੰਡਾ ਜੰਕਸ਼ਨ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਠਿੰਡਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਬਠਿੰਡਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ (206.654 m )ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਬੀ ਟੀ ਆਈ (BTI) ਕੋਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬਠਿੰਡਾ ਨੂੰ ਅੰਬਾਲਾ ਰੇਲਵੇ ਡਵੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ "ਏ ਸ਼੍ਰੇਣੀ" ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਠਿੰਡਾ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਜਲੰਧਰ, ਅੰਬਾਲਾ ਛਾਉਣੀ, ਪਾਣੀਪਤ, ਕੋਲਕਾਤਾ, ਲਖਨਊ, ਜੈਪੁਰ, ਪਟਨਾ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ, ਗੁਹਾਟੀ, ਜੰਮੂ, ਊਧਮਪੁਰ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਡਿਬਰੂਗੜ੍ਹ, ਝਾਂਸੀ, ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ, ਨਾਲ ਰੇਲ ਰਾਹੀਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਭੋਪਾਲ, ਮੁੰਬਈ, ਲੁਧਿਆਣਾ, ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਤਾ ਵੈਸ਼ਨੋ ਦੇਵੀ ਕਟੜਾ, ਜੋਧਪੁਰ, ਹਰਿਦੁਆਰ, ਬੀਕਾਨੇਰ, ਲੁਮਡਿੰਗ, ਰਾਮਪੁਰ, ਪਟਿਆਲਾ, ਇਲਾਹਾਬਾਦ, ਰਤਲਾਮ, ਕੋਟਾ। ਬਠਿੰਡਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਉੱਤਰੀ ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਦਿੱਲੀ-ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਮੁੱਖ ਲਾਈਨ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜੰਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਟਰਮੀਨਲ ਹੈ। ਅਗਸਤ 2018 ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਜਲੀ ਵਾਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਠਿੰਡਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਹੁਣ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਟਰੇਨਾਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਰਾਜਪੂਤਾਨਾ-ਮਾਲਵਾ ਰੇਲਵੇ ਨੇ 1,000 ਮਿਲੀਮੀਟਰ (3 ਫੁੱਟ 3+3⁄8 ਇੰਚ)- ਚੌੜੀ ਮੀਟਰ ਗੇਜ ਦਿੱਲੀ-ਰੇਵਾੜੀ ਲਾਈਨ ਨੂੰ 1884 ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡਾ ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ। ਬਠਿੰਡਾ-ਰੇਵਾੜੀ ਮੀਟਰ ਗੇਜ ਲਾਈਨ ਨੂੰ 1994 ਵਿੱਚ 1,676 ਮਿ.ਮੀ. (5 ਫੁੱਟ 6 ਇੰਚ) ਚੌੜੀ 5 ਫੁੱਟ 6 ਇੰਚ (1,676 ਮਿ.ਮੀ.) ਬਰੌਡ ਗੇਜ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਠਿੰਡਾ 2003 ਤੱਕ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਪਾਰਕ ਮੀਟਰ-ਗੇਜ ਰੇਲਵੇ ਜੰਕਸ਼ਨ ਸੀ
ਦੱਖਣੀ ਪੰਜਾਬ ਰੇਲਵੇ ਕੰਪਨੀ ਨੇ 1897 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ-ਬਠਿੰਡਾ-ਸਮਸਤ ਲਾਈਨ ਖੋਲ੍ਹੀ।
1901-1902 ਵਿੱਚ, ਜੋਧਪੁਰ-ਬੀਕਾਨੇਰ ਰੇਲਵੇ ਦੁਆਰਾ ਮੀਟਰ-ਗੇਜ ਜੋਧਪੁਰ-ਬੀਕਾਨੇਰ ਲਾਈਨ ਨੂੰ ਬਠਿੰਡਾ ਤੱਕ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਰਾਡ ਗੇਜ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ
ਬਠਿੰਡਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਦੋ ਡਬਲ-ਬੈੱਡ ਵਾਲੇ ਨਾਨ-ਏਸੀ ਰਿਟਾਇਰਿੰਗ ਰੂਮ ਹਨ ਜੋ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਲਈ 100 ਰੁਪਏ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਚਾਰਜ ਹੋਣ ਯੋਗ ਹਨ. ਬਠਿੰਡਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਹੋਰ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਨਹਾਉਣ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਾਲੇ ਵੇਟਿੰਗ ਰੂਮ (ਉੱਪਰੀ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਲਈ ਵੱਖਰੇ, ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ), ਰਿਫਰੈਸ਼ਮੈਂਟ ਰੂਮ, ਕਲੋਕ ਰੂਮ, ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮਾਨ ਦੇ ਸਟਾਲ, ਜਨਤਕ ਫੋਨ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈਟ ਸਹੂਲਤਾਂ, ਵਾਟਰ ਕੂਲਰ, ਅਤੇ ਪਖਾਨੇ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰੋ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1884 ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਅੰਬਾਲਾ ਰੇਲਵੇ ਡਿਵੀਜ਼ਨਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹੀ ਗਈ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡੈਟਾ 'ਤੇ ਅਣਜਾਣ ਟਰਮੀਨੀਕੋਰਡੀਨੇਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ
ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਇੰਦਰਾਣੀ ਮੁਖਰਜੀ
ਇੰਦਰਾਣੀ ਮੁਖਰਜੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਬਕਾ ਐਚਆਰ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਪੀਟਰ ਮੁਖਰਜੀ, ਇੱਕ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ। 2007 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਬਕਾ ਪਤੀ ਨਾਲ INX ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ CEO ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। 2009 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਕੰਪਨੀ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਵੇਚ ਦਿੱਤੀ। ਅਗਸਤ 2015 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਪੁਲਿਸ ਦੁਆਰਾ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਧੀ, ਸ਼ੀਨਾ ਬੋਰਾ ਦੇ ਕਥਿਤ ਕਤਲ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਦੋਸ਼ੀ ਵਜੋਂ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਇੰਦਰਾਣੀ ਮੁਖਰਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 1972 ਵਿੱਚ ਗੁਹਾਟੀ ਵਿੱਚ ਉਪੇਂਦਰ ਕੁਮਾਰ ਬੋਰਾ ਅਤੇ ਦੁਰਗਾ ਰਾਣੀ ਬੋਰਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਪੋਰੀ ਬੋਰਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਬਚਪਨ ਗੁਹਾਟੀ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਰਿਕਾਰਡ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਸਾਲ 1972 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਪਰ ਇੰਦਰਾਣੀ ਮੁਖਰਜੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪਤੀ ਸਿਧਾਰਥ ਦਾਸ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸਦੀ ਅਸਲ ਉਮਰ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਦੱਸੀ ਗਈ ਉਮਰ ਤੋਂ 7 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਲੇਡੀ ਕੀਨ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਚਲੀ ਗਈ। 1986 ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਿਧਾਰਥ ਦਾਸ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਫਰਵਰੀ 1987 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਧੀ, ਸ਼ੀਨਾ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ, ਮਿਖਾਇਲ, ਸਤੰਬਰ 1988 ਵਿੱਚ ਸੀ  1990 ਵਿੱਚ ਇੰਦਰਾਣੀ ਗੁਹਾਟੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਚਲੀ ਗਈ। ਉੱਥੇ ਉਸਨੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੇਇੰਗ ਗੈਸਟ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਹੀ। ਕੋਲਕਾਤਾ ਜਾਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਸੰਜੀਵ ਖੰਨਾ ਨੂੰ ਮਿਲੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ 1993 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 1997 ਵਿੱਚ ਵਿੱਧੀ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਹੋਈ। 2001 ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਚਲੇ ਗਏ।
2002 ਵਿੱਚ, ਇੰਦਰਾਣੀ ਪੀਟਰ ਮੁਖਰਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਸੰਜੀਵ ਖੰਨਾ ਤੋਂ ਤਲਾਕ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਨਵੰਬਰ 2002 ਵਿੱਚ ਇੰਦਰਾਣੀ ਨੇ ਪੀਟਰ ਮੁਖਰਜੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਧੀ ਖੰਨਾ ਮੁਖਰਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਮੁਖਰਜੀ ਨਾਮ ਰੱਖ ਲਿਆ। 2005 ਵਿੱਚ ਇੰਦਰਾਣੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ, ਸ਼ੀਨਾ ਬੋਰਾ ਅਤੇ ਮਿਖਾਇਲ ਬੋਰਾ ਨੂੰ ਪੀਟਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। 2006 ਵਿੱਚ ਸ਼ੀਨਾ ਬੋਰਾ ਵੀ ਮੁਖਰਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2012 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੀਨਾ ਦੁਬਾਰਾ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1972 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਉਰਦੂ ਅਕੈਡਮੀ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
ਉਰਦੂ ਅਕੈਡਮੀ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਇੱਕ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸਾਲ 1982 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਅਕੈਡਮੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਧੀਨ ਵੀ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਸਾਬਕਾ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਅਕੈਡਮੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ। ਅਕੈਡਮੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿਜੇਵਾੜਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ
ਐਸ਼ਲੇ ਗ੍ਰਾਹਮ (ਮਾਡਲ)
ਐਸ਼ਲੇ ਗ੍ਰਾਹਮ ਏਰਵਿਨ (ਜਨਮ ਅਕਤੂਬਰ 30, 1987) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਪਲੱਸ-ਸਾਈਜ਼ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪੇਸ਼ਕਾਰ ਹੈ। ਮਾਡਲਿੰਗ ਦੇ ਜੀਵਨ ਭਰ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਗ੍ਰਾਹਮ ਨੇ 2016 ਵਿੱਚ ਸਪੋਰਟਸ ਇਲਸਟ੍ਰੇਟਿਡ ਸਵਿਮਸੂਟ ਇਸ਼ੂ ਦੇ ਕਵਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ, ਏ ਨਿਊ ਮਾਡਲ: ਵ੍ਹਟ ਕਨਫੀਡੈਂਸ, ਬਿਊਟੀ, ਐਂਡ ਪਾਵਰ ਰੀਅਲ ਲੁੱਕ ਲਾਇਕ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਇਸ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਕਾਰਾਤਮਕਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਵਕਾਲਤ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਜ਼ਾਹਰਾ ਜੋਯਾ
ਜ਼ਾਹਰਾ ਜੋਯਾ (ਫ਼ਾਰਸੀ : زهرا جویا) ਇੱਕ ਅਫ਼ਗਾਨ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਰੁਖਸ਼ਾਨਾ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਫ਼ਾਰਸੀ (ਜਾਂ " ਦਰੀ " ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਉਟਲੈਟ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਜਲਾਵਤਨੀ ਤੋਂ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਆਰੰਭਕ ਜੀਵਨ
ਜ਼ਾਹਰਾ ਜੋਯਾ ਦਾ ਜਨਮ 1992 ਵਿੱਚ ਬਾਮਿਯਾਨ ਸੂਬੇ ਦੇ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪੇਂਡੂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ 5 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਤਾਲਿਬਾਨ ਨੇ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸੱਤਾ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। 1996 ਤੋਂ 2001 ਤੱਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁੜੀਆਂ ਲਈ ਲਗਭਗ ਸਾਰੀ ਸਿੱਖਿਆ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ। ਜੋਯਾ ਇੱਕ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਰੱਖਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਮੁਹੰਮਦ ਕਹਾਉਂਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਜਾਣ ਲਈ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦੋ ਘੰਟੇ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਚਾਚੇ ਦੇ ਨਾਲ ਤੁਰਦੀ ਸੀ। 2022 ਵਿੱਚ TIME ਲਈ ਐਂਜਲੀਨਾ ਜੋਲੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਮੇਤ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਮਰਦ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਅਤੇ 2001 ਵਿੱਚ ਤਾਲਿਬਾਨ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਡੇਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਭੇਸ ਛੱਡਣ ਅਤੇ ਕਾਬੁਲ ਦੇ ਲਾਅ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲੈਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਈ, ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਕਦਮਾਂ 'ਤੇ ਚੱਲਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਰਿਪੋਰਟਰ ਹੋਣ ਦੇ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਸਹਿਪਾਠੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅਣਕਹੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਬਣਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
ਕਰੀਅਰ
ਜੋਯਾ ਨੇ ਕਾਬੁਲ ਮਿਉਂਸਪਲ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਕਦੇ-ਕਦੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕੱਲੀ ਔਰਤ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਕੋਲ ਨੌਕਰੀ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਯੋਗਤਾ ਜਾਂ ਹੁਨਰ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ।