cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਨੂਰਾਂ ਭੈਣਾਂ
ਬਾਲੀਵੁੱਡ
ਫਿਲਮ ਹਾਈਵੇ 2014 ਨਾਲ ਉਨਹਾਂ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਏ. ਆਰ ਰਹਿਮਾਨ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਸੰਗੀਤਕ ਸਫਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੁਲਤਾਨ, ਮਿਰਜ਼ਿਆ, ਦੰਗਲ ਅਤੇ ਜਬ ਹੈਰੀ ਮੀਟ ਸੈਜਲ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਉਸਤਾਦ ਗੁਲਸ਼ਨ ਮੀਰ, ਜੋ ਬੀਬੀ ਨੂਰਾਨ ਦੇ ਪੋਤੇ ਅਤੇ ਸਵਰਨ ਨੂਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਨੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸੂਫੀ ਗਾਇਕ ਵਜੋਂ ਦਸ ਸਾਲ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਮੀਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਵਰਨ ਨੂਰਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਰਿਵਾਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਅਤੇ ਮੀਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸਬਕ ਦਿੱਤੇ. [1]
ਜਦੋਂ ਸੁਲਤਾਨਾ ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋਤੀ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਮੀਰ ਨੇ ਗਾਉਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਕੁਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਹੇਠ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ 'ਕੁੱਲ੍ਹੀ' ਸੀ. ਉਹ ਖੇਡ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਮਜ਼ਾਕ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਕਲਾਮ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਾਦੀ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਬੀਟ ਨਹੀਂ ਗੁਆਈ ਅਤੇ ਤਬਲੇ ਅਤੇ ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਾਇਆ. ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮੋਟਰ ਇਕਬਾਲ ਮਹਿਲ ਨੇ ਸਾਲ 2010 ਵਿੱਚ ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਕੋਦਰ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਮੁਰਾਦ ਸ਼ਾਹ ਦਰਗਾਹ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗਾਣਾ "ਅੱਲ੍ਹਾ ਹੂ" ਇੱਕ ਯੂਟਿ YouTubeਬ ਹਿੱਟ ਰਿਹਾ. ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ "ਤੇਰਾ ਰਬ ਟੋਨ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਦੀਦਾਰ" ਅਤੇ "ਮੈਂ ਕੀਨੂ ਕੀਨੂ ਦਾਸਨ" ਵਰਗੇ ਗਾਣਿਆਂ ਨੇ ਜੋੜੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ. [ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ]
ਕਰੀਅਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਰਪਾਲ ਟਿਵਾਣਾ ਸੈਂਟਰ ਆਫ ਪਰਫਾਰਮਿੰਗ ਆਰਟਸ (ਐਚਟੀਸੀਪੀਏ) ਵਿਖੇ ਮਰਹੂਮ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ 72 ਵੇਂ ਜਨਮਦਿਨ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਐਮ ਟੀ ਵੀ ਟੇਲੈਂਟ ਹੰਟ ਲੜੀ 'ਚ ਇੰਡੀਆ ਐਮ ਟੀ ਵੀ ਸਾ Triਂਡ ਟ੍ਰਿਪਿਨ' ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਾਣੇ "ਤੁੰਗ ਤੁੰਗ" ਨਾਲ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਐਮ ਟੀ ਵੀ ਅਨਪਲੱਗਡ ਅਤੇ ਕੋਕ ਸਟੂਡੀਓ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਲਈ.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ andਾਕਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੋਕ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ 2016 ਅਤੇ 2017 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ.
ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਬਰੇਕ 2014 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਹਾਈਵੇ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ, ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਏ.ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ ਨਾਲ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਲਤਾਨ, ਮਿਰਜ਼ਿਆ, ਦੰਗਲ, ਜਬ ਹੈਰੀ ਸੇਜਲ ਅਤੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਸਨ.
ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ ਨੂਰਾਨ ਸਿਸਟਰਜ਼ ਦਾ ਸੂਫੀ ਮੈਜਿਕ (ਸਿੱਧਾ) ਯਾਰ ਗਰੀਬਾਂ ਦਾ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਬੈਸਟ ਆਫ਼ ਦੁਰਗਾ ਮਾਤਾ ਜਾਗਰਣ ਭੈਂਟਸ ਅਤੇ ਭਜਨਾਂ ਵਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਫਿਲਮਗ੍ਰਾਫੀ ਹਾਈਵੇਅ (2014) ਸਿੰਘ ਇਜ਼ ਬਲਿੰਗ (2015) ਦਮ ਲਗਾ ਕੇ ਹਾਇਸ਼ਾ (2015) ਤਨੁ ਵੇਡਜ਼ ਮੈਨੂ: ਰਿਟਰਨਜ਼ (2015) ਪਯੁਮ ਪੁਲੀ (2015 ਫਿਲਮ) (2015) ਸੁਲਤਾਨ (2016) ਮਿਰਜ਼ਿਆ (2016) ਚੜ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ: ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦਾ ਵਾਧਾ (2016) ਦੰਗਲ (2016) ਜਬ ਹੈਰੀ ਮੈਟ ਸੇਜਲ (2017) ਕਰਿਬ ਕਾਰਿਬ ਸਿੰਗਲ (2017) ਬੋਗਨ (2017) ਟਾਈਗਰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਹੈ (2017) ਸਾਹਬ, ਬੀਵੀ Gangਰ ਗੈਂਗਸਟਰ 3 (2018) ਮਨਮਰਜ਼ੀਆਨ (2018) ਜ਼ੀਰੋ (2018) ਭਰਤ (2019) ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਗਿਮਾ ਅਵਾਰਡ [2] 2015 ਸਕ੍ਰੀਨ ਅਵਾਰਡ ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨਾਮਜ਼ਦ ਸੌਂਗ ਐਲਬਮ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਰੈਫ਼ਰ ਮਿਰਚੀ ਸੰਗੀਤ ਅਵਾਰਡ ਸਾਲ 2014 ਦੀ Femaleਰਤ ਵੋਕਲਿਸਟ "ਪਟਾਖਾ ਗੁੱਡੀ" ਹਾਈਵੇ ਵਨ ਸਾਲ ਦੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ Vਰਤ ਵੋਕਲਿਸਟ 2015 ਦਾ ਇੰਡੀ ਪੌਪ ਸੌਂਗ ਆਫ ਦਿ ਈਅਰ "ਟੇਰਿਆਨ ਤੁ ਜਾਨ" ਕੋਕ ਸਟੂਡੀਓ @ ਐਮਟੀਵੀ - ਐਸ04 ਈ01 ਨਾਮਜ਼ਦ [5] 2017 "ਕਮਲੀ" - [6] ਮਿਰਚੀ ਸੰਗੀਤ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪੰਜਾਬੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕਾਵਾਂ
ਬੀੜ ਬਹਿਮਣ
ਬੀਰ ਬਹਿਮਨ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਤਹਿਸੀਲ ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕੇਵਲ ਧਾਲੀਵਾਲ
ਕੇਵਲ ਧਾਲੀਵਾਲ (ਜਨਮ 7 ਅਕਤੂਬਰ 1964) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਚੰਡੀਗੜ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ।
ਜੀਵਨ
ਕੇਵਲ ਧਾਲੀਵਾਲ ਦਾ ਜਨਮ ਪਿੰਡ ਧਾਲੀਵਾਲ ਨੇੜੇ ਅਜਨਾਲਾ ਜਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਹਿੰਦਰ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ।
ਮੰਚ ਰੰਗਮੰਚ
ਕੇਵਲ ਧਾਲੀਵਾਲ ਨੇ ਮੰਚ ਰੰਗਮੰਚ ਨਾਮ ਦਾ ਨਾਟ ਗਰੁੱਪ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੇਵਲ ਧਾਲੀਵਾਲ ਨੇ ਐਨ.ਐਸ.ਡੀ. ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਕੀਤੀ। ਕੇਵਲ ਧਾਲੀਵਾਲ ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਲਗਭਗ 250 ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ 150 ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਬੈਨਰ ਹੇਠ ਕੇਵਲ ਧਾਲੀਵਾਲ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਚਲਦੇ ਆ ਰਹੇ ਰੰਗਮੰਚ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਬਦਲਾਵ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ;
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੰਗਕਰਮੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1964
ਬਲਨੌ
ਬਲਨੌ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਸ਼ਾਹਕੋਟ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਦੁਨੀਆ ਮੀਖ਼ਾਈਲ
ਦੂਨੀਆ ਮਿਖਾਇਲ (ਜਨਮ 1965) ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਇੱਕ ਇਰਾਕੀ ਕਵਿਤਰੀ ਹੈ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਬਗਦਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।
ਮਿਖਾਇਲ ਨੇ  ਬਗਦਾਦ ਆਬਜ਼ਰਵਰ  ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਲੇਖਣੀ ਕਰ ਕੇ ਇਰਾਕੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਅਤੇ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ 1996 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਇਰਾਕ ਤੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਉਹ ਵੇਨ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇੜ ਪੂਰਬ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈ। 2001 ਵਿੱਚ, ਲਿਖਣ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕਾਵਿ ਨਮੂਨਾ
—ਮੂਲ ਅਰਬੀ ਵਿੱਚ-- لو كانَ العالمُ مستوياً مثل بساط الريح لكانَ للأسى بداية ونهاية.
لو كانَ العالمُ مربعاً لاختبأنا في احدى الزوايا كلما لعبت الحربُ لعبة الغميضة.
لو كان العالمُ مدوراً لدارت أحلامُنا بالتعاقب في دولاب الهواء ولتساوينا جميعاً
ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ
ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸ਼ਕਲ
ਦੁਨੀਆ ਅਗਰ ਚਪਟੀ ਹੁੰਦੀ ਜਾਦੂ ਦੀ ਦਰੀ ਵਰਗੀ, ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕੋਈ ਆਦਿ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਅੰਤ ਵੀ।
ਦੁਨੀਆ ਅਗਰ ਚੌਰਸ ਹੁੰਦੀ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਦੁਬਕ ਜਾਂਦੇ, ਜਦ ਜੰਗ ਲੁਕਣਮੀਟੀ ਖੇਡਦੀ।
ਦੁਨੀਆ ਅਗਰ ਗੋਲ ਹੁੰਦੀ ਸਾਡੇ ਸੁਪਨੇ, ਚੰਡੋਲ ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਆਪਣੀ ਵਾਰੀ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਸਭ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਰਾਕੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਰਾਕੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1965
ਜੈਰੀ ਗੋਲਡਸਮਿੱਥ
ਜੈਰਲਡ ਕਿੰਗ ਗੋਲਡਸਮਿੱਥ (10 ਫਰਵਰੀ, 1929 –  21 ਜੁਲਾਈ, 2004) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਕੰਡਕਟਰ ਸੀ ਜੋ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸਕੋਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸਟਾਰ ਟ੍ਰੈਕ: ਦਿ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰ ਅਤੇ ਚਾਰ ਹੋਰ ਫਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਟਾਰ ਟ੍ਰੇਕ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ, ਦਿ ਸੈਂਡ ਪੇਬਲਜ਼, ਲੋਗਨਜ਼ ਰਨ, ਪਲੇਨ ਆਫ ਦਿ ਐਪਸ, ਪੈਟਨ, ਪੈਪੀਲਨ, ਚਾਈਨਾਟਾਉਨ, ਦਿ ਵਿੰਡ ਐਂਡ ਦਿ ਸ਼ੇਰ, ਦਿ ਓਮਾਨ, ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਅੰਕਿਤ ਕੀਤੇ। ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਮਕਰ ਵਨ, ਏਲੀਅਨ, ਆਉਟਲੈਂਡ, ਪੋਲਟਰਜਿਸਟ, ਦਿ ਸੀਕ੍ਰੇਟ ਆਫ ਐਨਆਈਐਮਐਚ, ਗ੍ਰੀਮਲਿਨਸ, ਹੂਸੀਅਰਜ਼, ਟੋਟਲ ਰੀਕਲ, ਬੇਸਿਕ ਇੰਸਿੰਕਟ, ਰੂਡੀ, ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਵਨ, ਐਲਏ ਗੁਪਤ, ਮੁਲਾਣ, ਦਿ ਮੰਮੀ, ਤਿੰਨ ਰੈਂਬੋ ਫਿਲਮਾਂ, ਅਤੇ <i id="mwQA">ਐਕਸਪਲੋਰਰ</i> ਫਿਲਮਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਮਈ 1997 ਵਿੱਚ, ਸਟੀਵਨ ਸਿਲਬਰਗ ਦੇ ਦਿ ਲੌਸਟ ਵਰਲਡ: ਜੂਰਾਸਿਕ ਪਾਰਕ ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ 1997 ਦੇ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਸਟੂਡੀਓਜ਼ ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਵਾਲੇ ਲੋਗੋ ਦੀ ਆਪਣੀ ਧੂਮਧਾਮ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਟੂਡੀਓ ਲੋਗੋ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋਵੇਗੀ।
ਮੁਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਸੋਲਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਗੋਲਡਸਮਿੱਥ ਨੇ 1945 ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਫਿਲਮ ਸਪੈਲਬੋਂਡ ਨੂੰ ਥਿਏਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬਜ਼ਰੁਗ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਮਿਕਲਸ ਰਾਜ਼ ਦੀ ਸਾਉਂਡਟ੍ਰੈਕ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਇਆ। ਗੋਲਡਸਮਿੱਥ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਰਜ਼ਸਾ ਦੁਆਰਾ ਕੋਰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਸਿਟੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ "ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ" ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਥੇ ਉਹ ਗਾਇਕਾਂ ਦਾ ਕੋਚ, ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਕੋਰਲ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ, ਪਿਆਨੋ ਦਾ ਸਾਥੀ ਖੇਡਣ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਕੰਡਕਟਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2004 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1929
ਦਿਉਣ
ਦਿਓਂਣ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਤਹਿਸੀਲ ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਦਿਉਣ ਬਠਿੰਡਾ ਤੋਂ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸੜਕ ਤੋਂ ਇਕ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪਿੱਛੇ ਹਟਵਾਂ ਪੱਛਮ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਹੈ। ਮਹਿਮਾ ਸਰਜਾ ,ਭਗਵਾਨਾ ਮਹਿਮਾ ,ਬੁਰਜ ਮਹਿਮਾ, ਬਹਿਮਣ ਦੀਵਾਨਾ, ਬੁਲਾਡੇਵਾਲਾ, ਸਿਵੀਆਂ ਪਿੰਡ ਗੁਆਂਡੀ ਹਨ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਮਹਿਮੇ ਤੇ ਭੂਆ ਕੋਟਲੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਬੱਝਾ ਦਿਉਣ ਪਿੰਡ 1400 ਈ: ਤੋਂ ਵਸ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੋਢੀ ਬਾਬਾ ਭੰਗੂ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਦਿਉਣ ਅਤੇ ਜਿਉਣ ਸਨ ਜਿਓਣ ਬੇ ਔਲਾਦਾ ਸੀ। ਦਿਉਣ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਸਨ ਮਿਰਜ਼ਾ, ਹਰਦਿੱਤਾ, ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਉਰਫ ਰਾਮੂੰ, ਫਤੂਹੀ ਸਿੰਘ ਉਰਫ ਰੂਪਾ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਪੱਤੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਮਿਰਜ਼ਾ, ਰਾਮੂੰ ,ਹਰਦਿੱਤਾ, ਰੂਪਾ ਪੱਤੀ, ਰਾਊ ਠੁਲਾ ਹਨ।
ਸਨਮਾਨਯੋਗ ਸ਼ਖਸਿਅਤਾਂ
ਮੇਜਰ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ 1967 ਵਿਚ ਇੰਡੀਅਨ ਆਰਮੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਪਦ ਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1968 ਵਿਚ ਆਈ ਐਮ ਏ ਚੋਂ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਮਿਲਿਆ,ਡਾ: ਤਰਸੇਮ ਮੋਂਗਾ ਜੋ ਮਸ਼ਹੂ੍ਰ ਸਰਜਨ ਹਨ। ਸੂਬੇਦਾਰ ਹਰਮੇਲ ਸਿੰਘ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਐਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਨ। ਸਾਲ 2013 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਿਆਂ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨਾਲ ਲੋਹਾ ਲੈਂਦਿਆਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਲਾਂਸ ਨਾਇਕ ਜਗਦੀਸ਼ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਗਾਇਕ ਕੁਲਦੀਪ ਮਾਣਕ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਗੀਤਕਾਰ ਅਲਬੇਲ ਬਰਾੜ ਦੀ ਕਲਮ ਵਿੱਚੋਂ ਛੱਡੀਏ ਨਾ ਵੈਰੀ ਨੂੰ, ਕੁੱਖ ਤਾਂ ਸੁਲੱਖਣੀ ਹੋਈ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਲੰਘਿਆ ਵੇਲਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਸੈਂਕੜੇ ਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਗਾਇਕ ਗੀਤਕਾਰ ਇਕਬਾਲ ਪੰਜੂ, ਤਾਰਾ ਬਰਾੜ ਦਿਓਣ, ਨਾਵਲਕਾਰ ਕਾਲਾ ਮੁਟਿਆਰ, ਉੱਘੀ ਕਵਿੱਤਰੀ ਕਰਮਜੀਤ ਕੰਮੋ ਦਿਓਣ ਵਾਸੀ ਹਨ। ਬੀਬੀ ਰਾਜਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਬਠਿੰਡਾ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਰਹਿ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ
ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਛੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਹਿਬ ,ਬਾਬਾ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਅਤੇ ਵਾਲਮੀਕ ਮੰਦਰ,ਜੌੜੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦਰਵੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ, ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਸਿੱਧ ਤਿਲਕ ਰਾਓ, ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਬਰਮਾ, ਡੇਰਾ ਜਲਾਲ, ਬਾਬਾ ਨਾਥਾ ਦੀਆਂ ਸਮਾਧਾਂ ਮਾਤਾ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਲੀ ਦੇ ਮੰਦਿਰ ਹਨ।
ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਸੰਸਥਾ ਦਿਓਣ ਬਠਿੰਡਾ ,ਫਾਰਮੇਸੀ ਕਾਲਜ, ਮਾਲਵਾ ਕਾਲਜ ,ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਦਿਉਣ, ਪੰਜ ਆਂਗਣਵਾੜੀ ਸੈਂਟਰ, ਦੋ ਸਰਕਾਰੀ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਗਰੁੱਪ ਆਫ਼ ਇੰਸਟੀਚਿਊਸ਼ਨਜ਼ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਗਿਆਨ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਖਿਡਾਰੀ
ਸਾਲ 1992 ਚ ਜਗਰੂਪ ਸਿੰਘ ਬਰਾਡ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਕਬੱਡੀ ਖਿਡਾਰੀ ਬਲਜਿੰਦਰ ਬਚੀ ਤੇ ਕੁਲਵਿੰਦਰ ਕਿੰਦਾ, ਸੁਖਦੇਵ ਸੁੱਖਾ, ਜਸਵੀਰ ਬਿੱਲੀ,ਬਲਜੀਤ ਬੀਤਾ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਂ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਕਲੱਬ
ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਯੂਥ ਐਂਡ ਸਪੋਰਟਸ ਕਲੱਬ, ਯੁਵਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਭਲਾਈ ਕਲੱਬ, ਗੁਰਧਿਆਨ ਯਾਦਗਾਰੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ, ਸ਼ਹੀਦ ਜਗਦੀਸ਼ ਸਿੰਘ ਕਲੱਬ ਅਤੇ ਆਰਮੀ ਵੈੱਲਫੇਅਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦਿਓਣ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰਵੀਸ਼ ਸਿੱਦੀਕੀ
ਰਵੀਸ਼ ਸਿੱਦੀਕੀ (, 1911-1971) 11 ਜੁਲਾਈ 1911 ਨੂੰ ਆਗਰਾ ਅਤੇ ਅਵਧ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਹਾਰਨਪੁਰ ਦੇ ਜਵਾਲਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹਿਦ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਰਦੂ ਗ਼ਜ਼ਲ ਅਤੇ ਨਜ਼ਮ ਲੇਖਕ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਗੁਣ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਵਾਲੀ ਕਵਿਤਾ ਸੀ।
ਕਰੀਅਰ
ਰਵੀਸ਼ ਸਿੱਦੀਕੀ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਥ ਡਾਰ, ਸਾਗ਼ਰ ਨਿਜ਼ਾਮੀ ਅਤੇ ਸਲਾਮ ਮਛਲੀਸ਼ਹਾਰੀ ਵੀ ਇਸੇ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਰਵੀਸ਼ ਸਿੱਦੀਕੀ ਨੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ਭਗਤੀ ਦੋਵੇਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਵਾਲੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ 'ਤੇ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਇਹਨਾਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, "ਖਯਾਬਾਨ ਖਯਾਬਾਨ" 1970 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮਹਿਰਾਬ-ਏ-ਗ਼ਜ਼ਲ ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲਾ ਉਸਦਾ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 1956 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਮੌਤ
24 ਜਨਵਰੀ 1971 ਨੂੰ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂਪੁਰ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1911 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1971
ਵਿਰਾਥੂ
ਵਿਰਾਥੂ (ဝီရသူ; ਜਨਮ 10 ਜੁਲਾਈ 1968) ਬਰਮਾ ਦਾ ਇੱਕ ਬੋਧੀ ਭਿਕਸ਼ੂ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ-ਵਿਰੋਧੀ ਤਹਿਰੀਕ ਦਾ ਮੋਢੀ ਹੈ। ਉਸ ਉੱਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਦੰਗੇ ਭੜਕਾਉਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਹਨ, ਪਰ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਉਹ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤੀ-ਪਸੰਦ ਧਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ 'ਦੁਸ਼ਮਣ' ਤੱਕ ਕਿਹਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1968 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਧਰਤੀ ਕੇ ਲਾਲ
ਧਰਤੀ ਕੇ ਲਾਲ ਇੱਕ 1946 ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਖ਼ਵਾਜਾ ਅਹਿਮਦ ਅੱਬਾਸ (ਕੇ ਏ ਅੱਬਾਸ) ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਸੀ। ਇਹਦੀ ਪਟਕਥਾ ਬਿਜੋਨ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਦੇ ਦੋ ਨਾਟਕਾਂ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਚੰਦਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ 'ਅੰਨਦਾਤਾ' ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਖ਼ਵਾਜਾ ਅਹਿਮਦ ਅੱਬਾਸ ਅਤੇ ਬਿਜੋਨ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਨੇ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲਿਖੀ ਸੀ।
1949 ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦੇ ਲਾਲ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵੰਡੀ ਗਈ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਬਣ ਗਈ।
ਜਿਸਮ-2
ਪਟਕਥਾ
ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੀ ਟਾਪਲੇਸ (ਬੈਕਸਾਇਡ ਵਲੋਂ) ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਲੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਨੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵਲੋਂ ਉੱਗਦੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰ ਰਹੀ ਹਨ। ਤੀਸਰੇ ਸੀਨ ਵਿੱਚ ਸਾਨੀ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਅਧੋਵਸਤਰ ਵਿੱਚ ਅਰੁਣੋਦਏ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਬੇਡਸੀਨ ਕਰਦੀ ਵਿੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਿਰਫ਼ 10 ਮਿੰਟ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ 3 ਵਲੋਂ 4 ਹਾਟ ਸੀਨ ਵੇਖ ਕਰ ਅਂਦਾਜਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ‘ਜਿਸਮ 2’ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਅਤੇ ਕਿਸਦੇ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਹੇਸ਼ ਭੱਟ ਹੁਣ ਚੀਖ - ਚੀਖ ਕਰ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਵਲੋਂ ਇੱਕ ਸੁਨੇਹਾ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੁਕਮਰਾਨਾਂ ਦੀ ਨੀਂਦ ਉੱਡ ਜਾਵੇਗੀ।
ਧਰਤੀ ਕੇ ਲਾਲ
ਸਮੀਖਿਆ
ਇਹ ਫਿਲਮ ਇਸ ਅਕਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਇੱਕ ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਤਬਾਹੀ ਦੀ ਹਿਲਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਦਾਸਤਾਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿੰਦਾ ਰਹਿਣ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮਨੁੱਖਤਾ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਜਿਸਮ-2
ਪਟਕਥਾ
ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਸੇਕਸ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਵੀ ਲਿਆ ਹੈ। ਉੱਤੇ ਭੱਟ ਕੈਂਪ ਇਸ ਗੱਲ ਵਲੋਂ ਅੱਖਾਂ ਕਿਉਂ ਫੇਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ‘ਜਿਸਮ 2’ ਸਾਨੀ ਲਯੋਨੀ ਦੇ ਕਹਿਰ ਵਲੋਂ ਬਾਹਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲ ਪਾਈ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਕਬੀਰ (ਰਣਦੀਪ ਹੁੱਡਾ) ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਅਫਸਰ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਤੰਕਵਾਦੀ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਤੇ ਕਹਾਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਅਤੇ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਇਜਨਾ (ਸਾਨੀ ਲਯੋਨੀ) ਉੱਤੇ, ਜੋ ਇੱਕ ਪਾਰਨਸਟਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਕਬੀਰ ਵਲੋਂ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਜਨਾ ਅਤੇ ਕਬੀਰ ਦੇ ਜਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂੱਜੇ ਦੀ ਆਦਤ ਹੈ। ਉਹ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਲੋਂ ਇੱਕ ਦੂੱਜੇ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਖੁਫਿਆ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਇੱਕ ਅਫਸਰ ਅਯਾਨ (ਅਰੁਣੋਦਏ ਸਿੰਘ) ਇਜਨਾ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਰਾਜੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਜਨਾ ਨੂੰ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਭੇਤੀ ਬੰਨ ਕਰ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਕਬੀਰ ਤੱਕ ਪੁੱਜਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਕੁੱਝ ਜਰੂਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹਾਸਲ ਕਰਣ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਇਨ੍ਹੇ ਨਾਟਕੀ ਢੰਗ ਵਲੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਚੱਲਦਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਾਰਨਸਟਾਰ ਖੁਫਿਆ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਜਾਸੂਸ ਬੰਨ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਧਰਤੀ ਕੇ ਲਾਲ
ਸਮੀਖਿਆ
1943 ਦੇ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਅਕਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਇਪਟਾ (ਇੰਡੀਅਨ ਪੀਪੁਲਜ ਥੀਏਟਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ) ਦੇ ਮੈਬਰਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਭਰ ਵਿੱਚ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਨਾਟਕ ਖੇਡਦੇ ਅਤੇ ਅਕਾਲ-ਪੀੜਿਤਾਂ ਲਈ ਫੰਡ ਇਕੱਤਰ ਕਰਦੇ। ਇਸ ਅਕਾਲ ਨੇ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨ ਪਰਵਾਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਇਪਟਾ ਦੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਅੱਬਾਸ ਡੂੰਘੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਬਿਜੋਨ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਦੇ ਇਪਟਾ ਲਈ ਲਿਖੇ ਦੋ ਨਾਟਕਾਂ, 'ਨਾਬੰਨਾ' (ਵਾਢੀ) ਅਤੇ 'ਜਬਾਨਬੰਦੀ', ਅਤੇ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਚੰਦਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ 'ਅੰਨਦਾਤਾ' ਦੇ ਅਧਾਰ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਸਕਰਿਪਟ ਲਈ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ​​ਕਿ ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰ ਵੀ ਇਪਟਾ ਦੇ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਲਏ ਸੀ।
ਜਿਸਮ-2
ਪਟਕਥਾ
ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸਾਨੀ ਇੱਕ ਸੰਵਾਦ ਬੋਲਦੀਆਂ ਹਨ, ‘ਮੈਂ ਕੱਪੜੇ ਉਤਾਰ ਕਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ। ’ ਤਾਂ ਉੱਧਰ ਵਲੋਂ ਅਰੁਣੋਦਏ ਸਿੰਘ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ‘ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਣਾ ਚਾਹਿਏ ਕਿ ਜਿਸਮ ਦੀ ਵੀ ਏਕਸਪਾਇਰੀ ਡੇਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ’ ਸੀਟੀਆਂ ਪਾਉਣ ਲਈ ਇਹ ਸੰਵਾਦ ਚੰਗੇ ਹਨ, ਲੇਕਿਨ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹੇਸ਼ ਭੱਟ ਕੈਂਪ ਦੀ ਛਾਪ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਚੰਗੇ ਸੰਵਾਦ ਰਣਦੀਪ ਹੁੱਡਾ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਨ। ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਤੇਜਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵੀ ਸਾਨੀ ਅਤੇ ਰਣਦੀਪ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹਨ। ਫ਼ਿਲਮ ਪੂਜਾ ਭੱਟ ਦੀ ਪਿੱਛਲੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਹੌਲੀ ਹੈ। ਡਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸਾਨੀ ਦੇ ਸੇਕਸੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਕੁੱਝ ਦੇਰ ਲਈ ਤਾਂ ਬਾਂਧਤੇ ਹਨ, ਲੇਕਿਨ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਵੀ ਕਰਾਂਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਕੰਮ ਕੋਈ ਦੇਸੀ ਮਾਡਲ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਸਾਨੀ ਹੀ ਕਿਉਂ, ਜਿਨੂੰ ਅਭਿਨਏ ਦਾ ਕ ਖ ਗ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ? ਸੇਕਸ ਸੀਂਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪੱਖ ਹੈ ਇਸ ਦਾ ਸੰਗੀਤ। ਇਸ ਬਾਰ ਭੱਟ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਸੰਗੀਤਗਿਆਵਾਂ ਦੀ ਤੀਕੜੀ ਨੇ ਕਮਾਲ ਕਰ ਵਖਾਇਆ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2012 ਦੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਧਰਤੀ ਕੇ ਲਾਲ
ਸਮੀਖਿਆ
ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਸ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸਿਦਕੀ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਡਰਾਮਾ ਕਿਹਾ ਸੀ।
ਪੂਰਬੀ ਘਾਟ
ਪੂਰਬੀ ਘਾਟ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿੰਦਰਾ ਪਰਬਤ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ ਦੇ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ ਪੈਂਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਟੁੱਟਵੀਂ ਲੜੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਾੜ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਓਡੀਸ਼ਾ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ 'ਚੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ ਤੱਕ ਪਸਰੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਲੰਘਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਟਾਪੂਨੁਮਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਦਰਿਆ, ਗੋਦਾਵਰੀ, ਮਹਾਂਨਦੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਕਾਵੇਰੀ, ਲੰਘਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੂਰਬੀ ਘਾਟ
ਬੈਕਗੈਮਨ
ਬੈਕਗੈਮਨ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Backgammon) ਦੋ ਖਿਲਾੜੀਆਂ ਦੇ ਖੇਡਣ ਲਈ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਬੋਰਡ ਗੇਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਖਿਲਾੜੀ ਡਾਈਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚਾਲ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਮੁਹਰੇ ਬਿਸਾਤ ਤੇ ਇੱਕ ਤਰਫ਼ ਤੋਂ ਦੂਸਰੀ ਤਰਫ਼ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਹਮਣੇ ਬੋਰਡ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰੇ ਮੁਹਰੇ ਫੈਲਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਖਿਲਾੜੀ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।﻿ ਇਹ ਤਕਰੀਬਨ 5,000 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਖੇਲ ਹੈ।
ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੇਲ 15 ਤੋਂ 30 ਮਿੰਟ ਤੱਕ ਖੇਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ
ਲਹੌਰ
ਲਹੌਰ (ਉਰਦੂ: ‎لاہور; ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ: لہور) ਰਾਵੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ’ਤੇ ਵਸਿਆ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ’ਤੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਅਬਾਦੀ ਪੱਖੋਂ ਕਰਾਚੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਹੌਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਿਆਸੀ, ਸਨਅਤੀ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਗੜ੍ਹ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਦਿਲ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਹੀ ਕਿਲਾ, ਸ਼ਾਲਾਮਾਰ ਬਾਗ਼, ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਮਸਜਿਦ, ਮਕਬਰਾ ਜਹਾਂਗੀਰ ਅਤੇ ਮਕਬਰਾ ਨੂਰਜਹਾਂ ਮੁਗ਼ਲ ਦੌਰ ਦੀਆਂ ਯਾਦਗਾਰ ਇਮਾਰਤਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਲਹੌਰ ’ਚ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਦੌਰ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਅਬਾਦੀ
1998 ਦੀ ਮਰਦਮ ਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 6,318,745 ਸੀ। 2006 ’ਚ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਅਬਾਦੀ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। 2017 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਜਨਗਨਣਾ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਅਬਾਦੀ11,126,285 ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਏਸ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ 26ਵਾਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਲਹੌਰ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਚੀਨ ਦੇ ਵਾਸੀ ਸੋਜ਼ੋ ਜ਼ੀਨਗ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਜਿਹੜਾ 630 ਈ. ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਲਿਖਤ ਆਰੰਭਿਕ ਤਾਰੀਖ਼ ਦੇ ਮੁਤੱਲਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਏ ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਤਾਰੀਖ਼ੀ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਲੱਭਿਆ ਕਿ ਰਾਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਲੌਹ ਨੇ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਆਬਾਦ ਕੀਤਾ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਲੋਹੋਪੋਰ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਜਿਹੜਾ ਵਕਤ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਵਿਗੜਦਾ ਹੋਇਆ ਪਹਿਲੇ ਲਹਾਵਰ ਤੇ ਫਿਰ ਲਹੌਰ/ਲਾਹੌਰ ਬਣਿਆ।
ਕਦੀਮ ਹਿੰਦੂ ਪੁਰਾਣਾਂ ’ਚ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ " ਲੋਹ ਪੁਰ" ਯਾਨੀ ਲੋਹੇ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਰਾਜਪੂਤ ਦਸਤਾਵੇਜਾਂ ’ਚ "ਲੋਹ ਕੋਟ" ਯਾਨੀ ਲੋਹ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਲਿਖਿਆ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। 9ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਿਆਹ ਅਲਾਦਰੀਸੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਲਹਾਵਰ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮੋਸੋਮ ਕੀਤਾ। ਲਹੌਰ ਰਾਵੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਡੇ ’ਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਵਾਕਿਅ ਹੋਣ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਤੋਂ ਬੈਰੁਨੀ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪੜਾਉ ਦਾ ਕੰਮ ਦਿੰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ’ਤੇ ਹਮਲੇ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਹਿਮੀਅਤ ਸੀ। "ਫ਼ਤਿਹ ਅਲਬਲਾਦਨ" ਚ ਸੁਣਾ 664 ਈ. ਦੇ ਵਾਕਿਆਤ ’ਚ ਲਹੌਰ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। 7ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ’ਚ ਲਹੌਰ ਇੱਕ ਰਾਜਪੂਤ ਚੌਹਾਨ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦਾ ਪਾਆ ਤਖ਼ਤ ਸੀ। ਫ਼ਰਿਸ਼ਤਾ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਸੁਣਾ 662ਈ. ਕਰਮਾਂ ਤੇ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪਠਾਣ ਕਬਾਇਲ ਇਸ ਰਾਜਾ ਤੇ ਹਮਲਾਵਰ ਹੋਏ, 5 ਮਹੀਨੇ ਲੜਾਈ ਜਾਰੀ ਰਹੀ ਤੇ ਗੱਖੜ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ਼ ਉਹ ਰਾਜਾ ਕੋਲੋਂ ਕੁੱਝ ਇਲਾਕਾ ਖੋਹਣ ’ਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਏ। 9ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਲਹੌਰ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜਪੂਤ ਚਿਤੌੜ ਦੇ ਦਫ਼ਾ ਲਈ ਮੁਕਾਮੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨੂੰ ਗਏ। ਦਸਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ’ਚ ਖ਼ਰਾਸਾਨ ਦੇ ਸੂਬੇਦਾਰ ਸੁਬਕਤਗੀਨ ਲਹੌਰ ਤੇ ਹਮਲਾਵਰ ਹੋਇਆ। ਲਹੌਰ ਦਾ ਰਾਜਾ ਜੈ ਪਾਲ ਜਿਸਦੀ ਸਲਤਨਤ ਸਰਹਿੰਦ ਤੋਂ ਲਮਘਾਨ ਤੱਕ ਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੋਂ ਮੁਲਤਾਨ ਤੱਕ ਵਸੀ ਸੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਈ ਆਇਆ। ਇੱਕ ਭੱਟੀ ਰਾਜਾ ਦੇ ਮਸ਼ਵਰੇ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਜੈ ਪਾਲ ਨੇ ਪਠਾਣਾਂ ਨਾਲ ਇਤਹਾਦ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਸਤ ਦੇਣ ਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਇਆ। ਗ਼ਜ਼ਨੀ ਦੇ ਤਖ਼ਤ ’ਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਬਕਤਗੀਨ ਇੱਕ ਦਫ਼ਾ ਫਿਰ ਹਮਲਾਵਰ ਹੋਇਆ। ਲਮਘਾਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਘਮਸਾਨ ਦੀ ਲੜਾਈ ਹੋਈ ਤੇ ਰਾਜਾ ਮਗ਼ਲੂਬ ਹੋਕੇ ਅਮਨ ਦਾ ਤਾਲਿਬ ਹੋਇਆ। ਤੈਅ ਇਹ ਪਾਇਆ ਕਿ ਰਾਜਾ ਤਾਵਾਨ ਜੰਗ ਭਰੇਗਾ, ਇਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਸਬਕਤਗੀਨ ਦੇ ਹਰਕਾਰੇ ਰਾਚਾ ਨਾਲ ਲਹੌਰ ਆਏ। ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਰਾਜਾ ਮੁਆਹਦੇ ਤੋਂ ਮੁੱਕਰ ਗਇਆ ਤੇ ਹਰਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਇੱਤਲਾਅ ਤੇ ਸਬਕਤਗੀਨ ਨੇ ਗ਼ਜ਼ਬ ਹੈਬਤ ਹੋ ਕੇ ਲਹੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਦਫ਼ਾ ਫਿਰ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਸ ਦਫ਼ਾ ਵੀ ਰਾਜਾ ਜੈ ਪਾਲ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਸਤ ਹੋਈ ਤੇ ਦਰਿਆ ਸਿੰਧ ਦੇ ਪਾਰ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਇਸ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਨਿਕਲ ਗਏ। ਦੂਜੀ ਸ਼ਿਕਸਤ ਤੋਂ ਦਲਬਰਦਾਸ਼ਾ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜਾ ਜੈ ਪਾਲ ਨੇ ਲਹੌਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਹੀ ਖ਼ੁਦਕਸ਼ੀ ਕਰ ਲਈ।
ਲਹੌਰ ਨੂੰ ਘੇਰਾ
ਨਵੰਬਰ 1760 ਵਿੱਚ ਮੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਖ਼ਾਨ, ਲਹੌਰ ਦਾ ਨਾਜ਼ਮ ਸੀ। 7 ਨਵੰਬਰ, 1760 ਦੇ ਦਿਨ ਸਰਬੱਤ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀ ਇੱਕ ਬੈਠਕ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋਈ। ਇਸ ਇਕੱਠ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਲਹੌਰ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦਾ ਗੁਰਮਤਾ ਕੀਤਾ। ਖ਼ਾਲਸਾ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਇਸ ਗੁਰਮਤੇ ਨੂੰ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਦਾ। ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ, ਚੇਤ ਸਿੰਘ ਘਨਈਆ, ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਭੰਗੀ, ਗੁੱਜਰ ਸਿੰਘ ਭੰਗੀ ਤੇ ਲਹਿਣਾ ਸਿੰਘ ਭੰਗੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ 10 ਹਜ਼ਾਰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਲਹੌਰ ਵਲ ਕੂਚ ਕਰ ਦਿਤਾ। ਮੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬੰਦ ਕਰਵਾ ਦਿਤੇ। ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਲਹੌਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਸ਼ਹਿਰ ਸਾਰੇ ਮੁਲਕ ਤੋਂ ਕਟਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਘੇਰਾ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਹ ਘੇਰਾ 11 ਦਿਨਾਂ ਤਕ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ। ਸਿੱਖ, ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸਨ ਪਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਘੇਰਾ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਨਾਜ਼ਮ ਮੁਹੰਮਦ ਖ਼ਾਨ, ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ 30000 ਰੁਪਏ ਨਜ਼ਰਾਨਾ ਦੇਵੇ ਤੇ ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੂੰ ਕੜਾਹ ਵਰਤਾਵੇ। ਮੁਹੰਮਦ ਖ਼ਾਨ ਕੋਲ ਏਨੀ ਰਕਮ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਸਰੂਰ ਤੋਂ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਰਕਮ ਲਹੌਰ ਵਿੱਚ ਪੁੱਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਰਕਮ ਤਾਰੀ ਗਈ ਤੇ ਕੜਾਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਵੀ ਵਰਤਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਫ਼ੌਜਾਂ ਵਾਪਸ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ।
ਮੌਸਮ
ਇੱਥੇ ਸਾਲ ’ਚ ਦੋ ਵੱਡੇ ਮੌਸਮ ਹੁੰਦੇ ਨੇ, ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਸਰਦੀ। ਗਰਮੀ ਦਾ ਮੌਸਮ ਅਪਰੈਲ ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ ਅਤੇ ਸਰਦੀ ਦਾ ਮੌਸਮ ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ ਮਾਰਚ ਤੱਕ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਮਈ, ਜੂਨ ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ ’ਚ ਸਖ਼ਤ ਗਰਮੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦਰਜ ਹਰਾਰਤ (ਤਾਪਮਾਨ) 40 ਤੋਂ 50 ਦਰਜੇ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੱਕ ਜਦਕਿ ਸਰਦੀ ’ਚ 0 ਤੋਂ 1 ਦਰਜੇ ਤੱਕ ਅੱਪੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਨਵਰੀ ਅਤੇ ਫ਼ਰਵਰੀ ਵਿੱਚ ਸਖ਼ਤ ਸਰਦੀ ਪੈਂਦੀ ਏ।
ਇੰਤਜ਼ਾਮੀ ਢਾਂਚਾ
ਇੰਤਜ਼ਾਮੀ ਨੁਕਤਾ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਲਹੌਰ ਨੂੰ ਨੌਂ (9) ਹਿੱਸਿਆਂ ਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ “ਟਾਊਨ” ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਟਾਊਨ ’ਚ ਯੂਨੀਅਨ ਕੌਂਸਿਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅੰਦਰੂਨ ਲਹੌਰ
ਅੰਦਰੂਨ ਲਹੌਰ ਲਹੌਰ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜੀਹਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਕੰਧ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਲਹੌਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਇਹ ਨੂੰ ਸਾਂਭਣ ਆਸਤੇ ਵਰਲਡ ਬੈਂਕ ਨਾਲ ਰਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਮਕਸਦ ਅੰਦਰੂਨ ਲਹੌਰ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਿਕ, ਮੁਆਸ਼ੀ ਅਤੇ ਭੂਗੋਲ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲੇ ਇਹਦੀ ਤਰੱਕੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ। ਲਹੌਰ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਖੇਤਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਪੂਰੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਕਈ ਸਲਤਨਤ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਾਹੀ, ਗਜ਼ਨਵੀਡ, ਘੁਰੀਡ ਅਤੇ ਮੱਧਯੁਗ ਯੁੱਗ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ. ਲਹੌਰ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਅਤੇ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਨ ਦੀ ਸਿਖਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਇਸਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ 1739 ਵਿਚ ਅਫਸ਼ਰੀਦ ਸ਼ਾਸਕ ਨਾਦੇਰ ਸ਼ਾਹ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਭਿਆਨਕ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ। ਲਹੌਰ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗੁਆਚੀ ਸ਼ਾਨ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਲਹੌਰ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਨਾਲ ਜੋੜ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਲਹੌਰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਕੇਂਦਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਅਤੇ ਮਤੇ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ। ਲਹੌਰ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਵੰਡ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਦੰਗਿਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ। 1947 ਵਿਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਹੌਰ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਬਸੰਤ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਤਿਉਹਾਰ ਏ ਤੇ ਏ ਜਸ਼ਨ ਵਾਂਗੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਏ। ਬਸੰਤ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਏ। ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਚ ਫ਼ਰਵਰੀ ਦੇ ਅੰਤ ਜਾਂ ਮਾਰਚ ਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਏ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚ ਬਸੰਤ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਦਾ ਮਰਕਜ਼ ਲਹੌਰ ਏ ਤੇ ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਣ ਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਦੂਜੇ ਦੇਸਾਂ ਤੋਂ ਲੋਕੀ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਲਹੌਰ ਆਂਉਦੇ ਨੇ। ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਚ ਸ਼ਹਿਰੀ ਤੇ ਪਰਾਹੁਣੇ ਕੋਠਿਆਂ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਗੁੱਡੀਆਂ (ਪਤੰਗ) ਉਡਾਉਂਦੇ ਤੇ ਪੇਚੇ ਲਾਂਉਦੇ ਨੇ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹੋਰਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਚ ਵੀ ਬਸੰਤ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਏ ਪਰ ਲਹੌਰ ਚ ਤਿਆਰੀਆਂ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕੀ ਲਹੌਰ ਦੀ ਬਸੰਤ ਦਾ ਮਜ਼ਾ ਲੈਣ ਜ਼ਰੂਰ ਆਂਉਦੇ ਨੇਂ। ਇਸ ਪਤੰਗ ਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਈ ਮਾਂਵਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਪਣੀ ਹਯਾਤੀ ਛੱਡ ਗਏ ਤੇ ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਲਹੌਰ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਬਸੰਤ ਉੱਤੇ ਰੋਕ ਲਾਈ ਐ। 2007 ਚ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਰੋਕ ਹਟਾਈ ਗਈ ਪਰ ਹਾਦਸੇ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਹੁਣ ਪੱਕੀ ਰੋਕ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜੇ।
ਮੇਲਾ ਚਿਰਾਗ਼ਾਂ ਵੀ ਲਹੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਤੇ ਰੰਗ ਬਰੰਗ ਤਿਉਹਾਰ ਏ। ਏ ਬਸੰਤ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਚ ਈ ਮਾਰਚ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਜੁਮੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਲਾਮਾਰ ਬਾਗ਼ ਦੇ ਬਾਹਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਏ।
ਲਹੌਰੀ ਆਪਣੇ ਸੋਹਣੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੇ ਸ਼ੌਕ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਤੋਂ ਪੂਰੇ ਜੱਗ ਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨੇ। ਇੱਥੇ ਵਣ ਸੋਹਣੇ ਦੇਸੀ ਵਲਾਇਤੀ ਹੋਟਲ ਤੇ ਖਾਣੇ ਲੱਭਦੇ ਨੇ।
ਤਾਲੀਮ
ਲਹੌਰ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਤਲੀਮੀ ਰਾਜਕਾਰ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਏ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਥੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਿਸੀ ਵੀ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਹੁਤੇ ਸਕੂਲ, ਕਾਲਜ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਤਲੀਮੀ ਅਦਾਰੇ ਨੇਂ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੇ ਜੱਗ ਦੇ ਦੇਸਾਂ ਚੋਂ ਨਿੱਕੇ ਵੱਡੇ ਇੱਥੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਆਂਦੇ ਨੇਂ ਤੇ ਇਥੋਂ ਦੇ ਅਦਾਰੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪੜ੍ਹਾਕੂ ਦੂਜੇ ਦੇਸਾਂ ਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਘੱਲਦੇ ਨੇਂ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਲਹੌਰ ਨੂੰ ਤਲੀਮ ਦੀ ਮਦ ਚ ਬਹੁਤੇ ਫ਼ੰਡ ਦਿੰਦੀ ਏ ਏਸ ਕਰ ਕੇ ਲਹੌਰ ਨੂੰ ਜੱਗ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਤਲੀਮੀ ਮਰਕਜ਼ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਲਹੌਰ ਮੁਲਕ ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਬਹੁਤੇ ਡਾਕਟਰ, ਇੰਜੀਨੀਅਰ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਤੇ ਸਾਇੰਸ ਤੇ ਟਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਫ਼ਰਾਹਮ ਕਰਨ ਆਲ਼ਾ ਸ਼ਹਿਰ ਏ। ਏਥੋਂ ਜੱਗ ਦੇ ਹਰ ਸ਼ੋਅਬੇ ਤੇ ਇਲਮ ਬਾਰੇ ਤਲੀਮ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਏ। ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਲਹੌਰ ਦੀ ਤਲੀਮੀ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਸ਼ੁਮਾਰ 64% ਹੈਗਾ ਏ ਤੇ ਈਨੂੰ ਵਿਧਾਨ ਲਈ ਬਹੁਤੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਰਲ਼ ਕੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਨੇਂ। ਲਹੌਰ ਚ ਜੱਗ ਦੇ ਮਨੇ ਪ੍ਰਮੰਨੇ ਤੇ ਬੈਨ-ਉਲ-ਅਕਵਾਮੀ ਮਿਆਰ ਦੇ ਤਲੀਮੀ ਅਦਾਰੇ ਹੈਗੇ ਨੇਂ ਜਿਥੋਂ ਦੇ ਪੜ੍ਹਾਕੂ ਜੁੱਗ ਚ ਚੰਗੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਨੇਂ। ਲਹੌਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਤੇ ਮਨੇ ਹੋਏ ਤਲੀਮੀ ਅਦਾਰਿਆਂ ਚੋਂ ਗੌਰਮਿੰਟ ਕਾਲਜ ਲਹੌਰ (1864ਈ.) ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (1882ਈ.) ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (1921ਈ.) ਤੇ ਫ਼ਾਰਮੀਨ ਕਰਿਸਚਨ ਕਾਲਜ (1865ਈ.) ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨੇਂ। ਇਥੋਂ ਦੇ ਪੜ੍ਹਾਕੂ ਅੱਜ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵੱਖੋ ਵੱਖ ਕੰਮਾਂ ਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਨੇਂ। ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਭੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਆਰਟ (ਕਲਾ) ਦਾ ਕਾਲਜ ਏ। ਇੱਥੇ ਜੱਗ ਦੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਆਰਟ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਹੁੰਦੀ ਏ।
ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਲਹੌਰ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਗ਼ੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਤਲੀਮੀ ਅਦਾਰਾ ਏ। ਏਸ ਅਦਾਰੇ ਵਿੱਚ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ, ਟਕਨਾਲੋਜੀ, ਸੈਂਸ, ਬਿਜ਼ਨਸ, ਤੇ ਬਾਈਵ ਟਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਤਲੀਮ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਏ।
ਖੇਡਾਂ
ਗਦਾਫੀ ਸਟੇਡੀਅਮ ਲਹੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮਾਹਿਰ ਤਾਮੀਰਾਤ ਨੀਰ ਅਲੀ ਦਾਦਾ ਨੇ ਬਣਾਇਆ। ਇਹ ਮੈਦਾਨ 1959ਈ. ਚ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ ਤੇ ਇਹ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਵੱਡੇ ਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੈਦਾਨਾਂ ਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। 1996ਈ. ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਇਸਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਤੋਂ ਹੁਣ ਇੱਥੇ 60,000 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ।
ਇਸਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਐਥੀਲੀਟਕ ਦਾ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਪਿੱਚ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਾਕੀ ਸਟੇਡੀਅਮ(ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਾਕੀ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਲਹੌਰ) ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਇਸ ਸਪੋਰਟਸ ਕੰਪਲੈਕਸ ਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਬੋਰਡ ਦਾ ਦਫ਼ਤਰ ਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਵੀ ਹੈ।
ਸੈਲਾਨੀ ਕੇਂਦਰ(ਸਿੱਖ)
ਅਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਲਿਸਟ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਯਾਤਰੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਹੌਰ
ਬਾਵਰੀ ਸਿੱਖ
ਬਾਵਰੀ ਸਿੱਖ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਬਿਰਾਦਰੀ ਏ,ਜਿਹੜੀ ਆਪਣੇ ਵੱਖਰੇ ਰਹਿਤਲ(CULTURE) ਅਤੇ ਬੋਲੀ ਕਾਰਨ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਏ।
ਸੰਬਧਤ ਇਲਾਕਾ
ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ 'ਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਬਾਵਰੀ ਜਾਤੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਏ,ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੀ ਪਿਛੋਕੜ ਰਾਜਪੂਤ ਜਾਤੀ ਤੋਂ ਦਸਦੇ ਨੇ।ਬਾਵਰੀ ਸਿੱਖ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ,ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਨੇ।
ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਇਹ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਨੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਖਾਸ ਬੋਲੀ ਬਾਵਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੇ ਨੇ।ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਚੱ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਦੇ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਦ ਹਰਮੀਟੇਜ
ਦ ਸਟੇਟ ਹਰਮੀਟੇਜ (Госуда́рственный Эрмита́ж, Gosudarstvenny Ermitazh) ਇੱਕ ਅਜਾਇਬਘਰ ਹੈ ਜੋ ਰੂਸ ਦੇ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਨਿਆ ਦੇ ਸਬ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਅਜਾਇਬਘਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੈਥੇਰੀਨ ਮਹਾਨ ਨੇ 1764 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1852 ਵਿੱਚ ਇਹ ਜਨਤਾ ਲਈ ਖੋਲਿਆ ਗਿਆ।
ਟਾਈਨਕਾਸਲ ਸਟੇਡੀਅਮ
ਟਾਈਨਕਸਿਲ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਇਸ ਨੂੰ ਐਡਿਨਬਰਾ, ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਹਾਟ ਓਫ ਮਿਡਲੋਥੀਅਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 17,529 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ
ਲਾਭ ਹੀਰਾ
ਲਾਭ ਹੀਰਾ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ-ਗੀਤਾਕਰ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਜਨਮ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਅਚਾਨਕ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸੇਂਗਲੀ ਕੋ ਝੀਲ
ਸੇਂਗਲੀ ਕੋ ਜਾਂ ਸੇਨਲੀਕੁਓ ( 森里错 ) ਦੱਖਣੀ ਤਿੱਬਤ, ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਝੋਂਗਬਾ ਕਾਉਂਟੀ, ਸ਼ਿਗਾਤਸੇ ਦੀ ਇੱਕ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਐਲਪਾਈਨ ਝੀਲ ਹੈ।
ਟਿਕਾਣਾ
ਝੀਲ ਦੀ ਉਚਾਈ 5386 m ਹੈ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ, ਕੁੱਲ ਸਤਹ ਖੇਤਰਫਲ 78 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ.ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਾਣੀ ਯਾਰਲੁੰਗ ਜ਼ੈਂਗਬੋ ਨਦੀ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾਂਗਕੇਜ਼ਾਂਗਬੋ ( ਮਕਵਾਨ ਨਦੀ ) ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਾਈਵੁਜ਼ਾਂਗਬੋ ਰਾਹੀਂ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਵਗਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਬੁਡੂਓ ਟਾਊਨ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਜਿਮਾ ਟਾਊਨ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 70 km ਹੈ। ਪਯਾਂਗ ਟਾਊਨ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਿੱਬਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਨਮੀਬ ਮਾਰੂਥਲ
ਨਮੀਬ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿਚਲਾ ਇੱਕ ਤਟਵਰਤੀ ਮਾਰੂਥਲ ਹੈ। ਨਮੀਬ ਨਾਂ ਮੂਲ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਨਾਮਾ ਬੋਲੀ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ "ਵਿਸ਼ਾਲ ਥਾਂ" ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਉਦਾਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਮੁਤਾਬਕ ਨਮੀਬ ਅੰਗੋਲਾ, ਨਮੀਬੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ 2000 ਕਿ.ਮੀ. ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। T
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰੂਥਲ
ਅਮਰ ਲਾਲ
ਅਮਰ ਲਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਮੁਹੰਮਦ ਮੀਆਂ ਸੂਮਰੂ ਦੁਆਰਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮਦਰੱਸਿਆਂ ਦੇ ਕਾਬੂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਹੈ।
ਇਵਾਨ ਜ਼ੈੈਤਸੇਵ (ਵਾਲੀਬਾਲ)
ਇਵਾਨ ਜ਼ੈੈਤਸੇਵ ਇਟਾਲੀਅਨ ਵਾਲੀਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਜਨਮ 02 ਅਕਤੂਬਰ 1988 ਨੂੰ ਹੋਇਆ, ਇਟਲੀ ਦੀ ਪੁਰਸ਼ ਕੌਮੀ ਵਾਲੀਬਾਲ ਟੀਮ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਲੰਡਨ 2012 ਦਾ ਕਾਂਸੀ ਤਮਗਾ ਜੇਤੂ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦਾ ਸਿਲਵਰ ਮੈਡਲ ਜੇਤੂ( 2011, 2013 ),ਵਿਸ਼ਵ ਲੀਗ ਦੇ ਕਾਂਸੀ ਤਮਗਾ ਜੇਤੂ ( 2013, 2014 ), ਇਟਾਲੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨ (2014) ਅਤੇ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਰਿਲੀਜ਼ 2016 ਦੇ ਸਿਲਵਰ ਮੈਡਲ ਜੇਤੂ ਹੈ।thumb| 8 ਜਨਵਰੀ, 2014 ਨੂੰ [[ਵਾਲੀ ਲਿਊਬ|ਲਊਬ ਬਾਂਕਾ ਮੈਕਰਾਟਾ ਖਿਡਾਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮੈਚ ਦੌਰਾਨ ]] thumb| ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਵਾਨ ਜ਼ੈੈਤਸੇਵ (# 9), [[ਕਰਾਕੋਵ|ਕ੍ਰਾਕ੍ਵ, ਪੋਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਯੂਐਸਏ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਕੋਰਿੰਗ ]]
ਕਲੱਬ
ਉਸਨੇ 2004 ਵਿੱਚ ਸੈਟਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬਾਹਰ ਵਿੱਛੜਵੀਂ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਹ 16 ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਖੇਡਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ 2007/2008 ਵਿੱਚ ਐਂਡਰਿਓਲੀ ਲਾਤੀਨਾ ਲਈ ਖੇਡਿਆ, ਫਿਰ ਉਹ ਐਮ ਰੋਮਾਂ ਵਾਲੀ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 2012 ਤੱਕ ਉੱਥੇ ਖੇਡਿਆ। 2012 ਵਿਚ, ਜ਼ੈੈਤਸੇਵ ਨੇ ਲੂਬ ਬਾਂਕਾ ਮੈਕਰਾਟਾ ਨਾਲ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਟੀਮ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਇਤਾਲਵੀ ਸੁਪਰ ਕੱਪ ਅਤੇ ਇਤਾਲਵੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 2013/2014 ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ। 9 ਮਈ, 2014 ਨੂੰ ਲੂਬ ਤੋਂ ਰਵਾਨਗੀ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਫਿਰ ਦੋ ਸੀਜ਼ਨਾ ਲਈ, ਉਹ ਰੂਸੀ ਕਲੱਬ ਡਾਇਨਾਮੋ ਮਾਸਕੋ ਦੇ ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ। ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਲੀਗ ਫਾਈਨਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਜ਼ੈਨਿਤ ਕਜ਼ਨ ਤੋਂ ਹਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟੀਮ ਨੇ ਕਾਂਸੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਜ਼ੈੈਤਸੇਵ ਅਗਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਨੂੰ ਮੋਡੇਨਾ ਵਾਲੀ ਲਈ ਭੇਜਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਪਰਾਗ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਵਿਲਫ੍ਰੇਡੋ ਲਿਓਨ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਕੇ। ਜ਼ੈਤਸੇਵ ਨੇ ਮੁੜ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਦੇ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਕੌਮੀ ਟੀਮ
ਉਸਨੇ ਇਟਲੀ ਦੀ ਪੁਰਸ਼ ਕੌਮੀ ਵਾਲੀਬਾਲ ਟੀਮ ਵਿੱਚ 2008 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਯੂਰੋਪੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 2013 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ "ਬੈਸਟ ਸਰਵਰ" ਵਜੋਂ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਵ ਲੀਗ 2014 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਜ਼ੈਤਸੇਵ ਮੁੱਖ ਸਕੋਰਰ ਅਤੇ ਟੀਮ ਲੀਡਰ ਸਨ ਅਤੇ ਇਟਲੀ ਨੇ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਵ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ 2013 ਅਤੇ 2014 ਦੇ ਐਡੀਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਦੋ ਕਾਂਸੀ ਤਗਮੇਂ ਜਿੱਤੇ ਅਤੇ ਫੇਰ ਇਟਲੀ ਦੇ ਫਲੋਰੈਂਸ ਵਿੱਚ ਖੇਡੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੂੰ 2014 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਸੀ, ਪਰ ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਗਿੱਟਾ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਜ਼ੈੈਤਸੇਵ ਆਪ ਨਾ ਖੇਡਿਆ। 2015 ਵਿੱਚ ਜ਼ੈੈਤਸੇਵ ਅਤੇ ਇਟਾਲਵੀ ਟੀਮ ਨੇ ਯੂਰੋਪੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੇ ਸਿਲਵਰ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤੇ ਅਤੇ ਜ਼ੈੈਤਸੇਵ ਨੂੰ ਬੈਸਟ ਬਾਹਰੀ ਸਪਾਈਕਰ (ਅਟੈਕਰ) ਰੱਖਿਆ। ਜ਼ੈੈਤਸੇਵ ਨੇ 2016 ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਸਿਲਵਰ ਮੈਡਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਜ਼ੈੈਤਸੇਵ ਓਲੰਪਿਕ ਚੈਂਪੀਅਨ ਵਾਲੀਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਸਪਲਿਟੋ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਤੇ ਖੇਡ ਰਹੇ ਸਨ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ, ਇਰੀਨਾ ਪੋਜ਼ਡਨੀਕੋਵਾ, ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ ਅਤੇ ਤੈਰਾਕ ਹੈ।
ਪਿੱਪਲੀਆਂ
ਪਿੱਪਲੀਆ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਬੁਢਲਾਡਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 2001 ਵਿੱਚ ਪਿੱਪਲੀਆ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 1061 ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫ਼ਲ 3.32 ਕਿ. ਮੀ. ਵਰਗ ਹੈ।
ਇਵਾਨ ਜ਼ੈੈਤਸੇਵ (ਵਾਲੀਬਾਲ)
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
12 ਮਈ 2008 ਨੂੰ, ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ 10 ਸਾਲ ਨਿਰਵਿਘਨ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜ਼ੈੈਤਸੇਵ ਨੇ ਇਤਾਲਵੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 1993 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਟਾਲੀਅਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੀ ਭੈਣ ਵੀ ਇਤਾਲਵੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
18 ਮਈ 2013 ਨੂੰ, ਜ਼ੈੈਤਸੇਵ ਨੇ ਐਸ਼ਲਿੰਗ ਸਿਰੋਕ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2014 ਵਿੱਚ ਜੋੜੇ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। 31 ਅਕਤੂਬਰ 2014 ਨੂੰ ਜ਼ੈੈਤਸੇਵ ਦੀ ਪਤਨੀ ਐਸ਼ਲਿੰਗ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸਿਕੰਦਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਜੁਲਾਈ 2017 ਵਿੱਚ ਜੋੜੇ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੂਜੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫੇਰ 4 ਜਨਵਰੀ 2018 ਨੂੰ ਐਸ਼ਲਿੰਗ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ (ਸਿਨੇਨਾ) ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਪਿੱਪਲੀਆਂ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਇਵਾਨ ਜ਼ੈੈਤਸੇਵ (ਵਾਲੀਬਾਲ)
ਵਾਲੀਬਾਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ
ਜ਼ੈੈਤਸੇਵ ਰੈੱਡ ਬੁੱਲ, ਡੀ.ਐਚ.ਐਲ.ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਅਤੇ ਟੋਇਟਾ ਨਾਮਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਭੋਜਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਰਾਜਦੂਤ ਵੀ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਟਲੀ ਦੇ ਵਾਲੀਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ
ਬਹਿਲ
ਬਹਿਲ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਬਹਿਲ ਪਿੰਡ ਭੁਨਰਹੇੜੀ ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮੁਹੰਮਦ ਅਜਰੂਦੀਨ
ਮੁਹੰਮਦ ਅਜਰੂਦੀਨ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 30 ਸਤੰਬਰ 2018 ਨੂੰ 2018-19 ਵਿਜੇ ਹਜ਼ਾਰੇ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਲਈ ਆਪਣੇ ਲਿਸਟ ਏ ਮੈਚ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮਸਲੇ
ਮੁਸਲਮਾਨ ਧਰਮ ਸਾਧਕਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਕੁਝ ਮਸਲੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।
(ੳ)	ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
1.	ਪ੍ਰੋ. ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਜੱਗੀ ਅਨੁਸਾਰ “ਮਸਲਾ” ਅਰਬੀ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਭਾਵ ਹੈ (ਧਰਮ ਸੰਬੰਧੀ) ਵਿਚਾਰ ਯੋਗ ਗੱਲ।
2.	ਡਾ. ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੋਹਲੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਸਲਾ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਅਰਬੀ ਦੇ “ਮਸਲਹ ਸ਼ਬਦ” ਵਿਚੋਂ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਧਾਰਮਿਕ ਸਿਧਾਂਤ। ਕਿਸੇ ਮਾਮਲੇ ਜਾਂ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਮਸਲਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਪੁਰਾਤਨ ਵਾਰਤਕ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਧਾਰਮਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਸਿਧਾਂਤ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਾਖੀ ਜਾਂ ਬਚਨ ਨੂੰ ਵੀ ਮਸਲੇ ਦਾ ਨਾਂੲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
3.	ਡਾ. ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਸਲੇ ਅਰਬੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ “ਮਸਲਾ” ਤੋਂ ਵਿਉਂਤਪਤ ਸ਼ਬਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੋਸੀ ਅਰਥ ਹਨ “ਮਾਨਦ, ਮਿਸਾਲ, ਕਹਾਵਤ, ਵਸਫ, ਹਾਲ, ਦਾਸਤਾਨ, ਕਿੱਸਾ।”
ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਵਿਚ ਮਸਲੇ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਹਾਵਤਾਂ ਅਥਵਾ ਵਾਰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠ ਲਈ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।
(ਅ)	ਉਦੇਸ਼
ਮਸਲਿਆਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵੀ ਸਾਖੀਆਂ ਵਾਲਾ ਹੀ ਹੰੁਦਾ ਹੈ। ਅਰਥਾਤ ਸਧਾਰਨ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਅਥਵਾ ਜੀਵਨ-ਜਾਚ ਦੀ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਵਿਆਖਿਆ। ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਜੀਵਨ ਜਾਚ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਮੱਧ ਕਾਲੀਨ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿਧਾ ਮਸਲਿਆਂ ਵਾਲੀ ਹੀ ਵਰਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਕੁਝ ਕੁ ਮੁੱਖ ਫਕੀਰਾਂ, ਪੈਗ਼ੰਬਰਾਂ, ਇਮਾਂਮਾ ਆਦਿ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਕੁਝ ਕੁ ਵਾਰਤਾਵਾਂ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨੈਤਿਕ, ਧਾਰਮਿਕ, ਅਧਿਆਤਮਕ, ਸਦਾਚਾਰਕ ਜਾਂ ਚਰਿੱਤਰ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਹੰੁਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਮਸਲਿਆਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਧਾਰਮਿਕ, ਸਦਾਚਾਰਕ, ਅਧਿਆਤਮਕ ਜਾਂ ਚਰਿੱਤਰ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣਾ ਵੀ ਹੈ।
(ੲ)	ਉੱਪਲਬਧ ਮਸਲੇ
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਡਾ. ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੋਹਲੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਪੁਰਾਤਨ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਸਰੂਪ ਸਿਧਾਂਤ ਤੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਮਸਲਾ “ਬੀਬੀ ਬਸਰੀ ਕਾ” ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹਵਾਲੇ: 1.	 2.	 3.
ਗਰੇਨਾਈਟ
ਗਰੇਨਾਈਟ ਜਾਂ ਗਰੈਨਿਟ ਫ਼ੈਲਸਿਕ ਦਖ਼ਲਦਾਰ ਆਤਸ਼ੀ ਪੱਥਰ ਦੀ ਇੱਕ ਆਮ ਕਿਸਮ ਹੈ ਜੋ ਬੁਣਤੀ ਪੱਖੋਂ ਦਾਣੇਦਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਏਸ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰੂਪ "granite" ਲਾਤੀਨੀ granum, ਇੱਕ ਦਾਣੇ, ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ।
ਕੁਲਾਰ, ਜਲੰਧਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸੰਗਤਪੁਰਾ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪਟਿਆਲਾ)
ਸੰਗਤਪੁਰਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਨਾਭਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਗੋਆ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ
ਗੋਆ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਡੈਬੋਲਿਮ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੋਆ ਰਾਜ ਦਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ।
ਘਸਾਨ ਕਨਫਾਨੀ
ਘਸਾਨ ਕਨਫਾਨੀ (غسان كنفاني, 8 ਅਪ੍ਰੈਲ 1936 ਵਿੱਚ ਏਕੜ, ਮੈਡੇਟਰੀ ਫਲਸਤੀਨ – 8 ਜੁਲਾਈ 1972 ਵਿੱਚ ਬੈਰੂਤ, ਲਿਬਨਾਨ) ਇੱਕ ਫਲਸਤੀਨੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪਾਪੂਲਰ ਫਰੰਟ ਆਫ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਫਿਲਸਤੀਨ (ਪੀ.ਐਫ.ਐਲ.ਪੀ) ਦਾ ਮੋਹਰੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ  8 ਜੁਲਾਈ 1972 ਨੂੰ, ਲੋਦ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਕਤਲੇਆਮ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਜੋਂ ਮੋਸਾਦ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਘਸਾਨ ਫੈਇਜ਼ ਕਨਫਾਨੀਦਾ ਜਨਮ 1936 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੱਧ-ਵਰਗ ਫਿਲੀਸਤੀਨੀ ਸੁੰਨੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਏਕੜ (ਅੱਕਾ) ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫ਼ਲਸਤੀਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ। ਉਹ ਮੁਹੰਮਦ ਫੈਇਜ਼ ਅਬਦ ਅਲ ਰਜ਼ਾਗ ਦਾ ਤੀਜਾ ਬੱਚਾ ਸੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਕੌਮੀ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਸੀ ਜੋ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਬਜ਼ੇ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਗ਼ੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਕੈਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਘਸਾਨ ਅਜੇ ਬੱਚਾ ਸੀ। ਘਸਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜੱਫਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਕੈਥੋਲਿਕ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਮਈ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ 1948 ਵਿੱਚ ਅਰਬ-ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕੋਪ ਏਕੜ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਿਆ, ਕਨਫਾਨੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਫ਼ਲਸਤੀਨੀ ਕੂਚ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਲਿਖੇ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 10 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮਰਦ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਬਣਨ ਲਈ ਆਤਮ ਸਮਰਪਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ 17 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (11 ਮੀਲ) ਉੱਤਰ ਪੂਰਬੀ ਲਿਬਨਾਨ ਤੋਂ ਭੱਜਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਫਿਲਸਤੀਨੀ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਵਜੋਂ ਡੈਮਾਸਕਸ, ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉੱਥੇ, ਕਨਫਾਨੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1952 ਵਿੱਚ ਫਿਲਸਤੀਨ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਹਤ ਅਤੇ ਵਰਕਸ ਏਜੰਸੀ ਦਾ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 1,200 ਵਿਸਥਾਪਿਤ ਫਿਲਸਤੀਨੀ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਲਾ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੌਕਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਗਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1936 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1972 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਮੁਲਤਾਨੀਆ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਭਗਵਾਨਪੁਰ ਜੱਟਾਂ
ਭਗਵਾਨਪੁਰ ਜੱਟਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਭਗਵਾਨਪੁਰ ਜੱਟਾਂ ਪਿੰਡ ਭੁਨਰਹੇੜੀ ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸਾਇਮਾ ਅਕਰਮ ਚੌਧਰੀ
ਸਾਇਮਾ ਅਕਰਮ ਚੌਧਰੀ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਚੌਧਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਰਹੀਮ ਯਾਰ ਖਾਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਸਾਦਿਕਾਬਾਦ ਤਹਿਸੀਲ, ਪੰਜਾਬ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬਹਾਉਦੀਨ ਜ਼ਕਰੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਮਾਸ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ
ਕਰੀਅਰ
ਚੌਧਰੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੀਰੀਅਲ 2014 ਵਿੱਚ ਐਚਯੂਐਮ ਟੀਵੀ ਲਈ ਮੁਹੱਬਤ ਅਬ ਨਹੀਂ ਹੁਗੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਜੀਓ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਲਈ 2015 ਵਿੱਚ ਅਨਾਇਆ ਤੁਮਹਾਰੀ ਹੂਈ ਲਿਖੀ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਕਈ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਲਿਖੀਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2015 ਵਿੱਚ ARY ਡਿਜੀਟਲ ਲਈ ਮੇਰੀ ਅਜਨਬੀ, ਹਮ ਟੀਵੀ ਲਈ 2015 ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਦਰਦ ਨਾ ਜਾਣੇ ਕੋਈ, ਹਮ ਟੀਵੀ ਲਈ 2017 ਵਿੱਚ ਅਧੀ ਗਵਾਹੀ, 2020 ਵਿੱਚ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਲਈ ਗੁਸਤਾਖ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।, ਅਤੇ 2019 ਵਿੱਚ ਛੋਟੀ ਛੋਟੀ ਬਾਟੇਨ।
ਸਨੇ ਜੀਓ ਟੀਵੀ ਲਈ 2020 ਵਿੱਚ ਲਵ ਸਿਆਪਾ ਅਤੇ ਦਿਲ ਤੇਰਾ ਹੋਗਿਆ ਵਰਗੀਆਂ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਫਿਲਮਾਂ ਲਿਖੀਆਂ। ਉਸਦੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ ਸੀਰੀਅਲ ਸੁਨੋ ਚੰਦਾ ਨੇ ਉਸਦੀ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਸੁਨੋ ਚੰਦਾ, <i id="mwRQ">ਸੁਨੋ ਚੰਦਾ</i> ਸੀਜ਼ਨ 2 ਦਾ ਸੀਕਵਲ ਵੀ ਲਿਖਿਆ।
2021 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਰਮਜ਼ਾਨ ਦੇ ਦੋ ਨਾਟਕ ਇਸ਼ਕ ਜਲੇਬੀ ਅਤੇ ਚੁਪਕੇ ਚੁਪਕੇ ਲਿਖੇ। 2022 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋ ਹੋਰ ਰਮਜ਼ਾਨ ਨਾਟਕ ਹਮ ਤੁਮ ਅਤੇ ਚੌਧਰੀ ਐਂਡ ਸੰਨਜ਼ ਕੀਤੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1985 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
969 ਤਹਿਰੀਕ
969 ਤਹਿਰੀਕ (၉၆၉ သင်္ကေတ) ਬੋਧੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਾਲੇ ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵਧਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਤਹਿਰੀਕ ਹੈ। 969 ਦਾ ਹਿੰਦਸਾ ਬੁੱਧ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੀ ਚੰਗਿਆਈ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।
ਕਈ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਇਸ ਤਹਿਰੀਕ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮ ਵਿਰੋਧੀ ਗਰਦਾਨਿਆ ਹੈ।  ਇਸ ਤਹਿਰੀਕ ਦੇ ਮੋਢੀ ਵਿਰਾਥੂ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਇਸਦੇ ਇਸਲਾਮ ਵਿਰੋਧੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਬੰਗਾਲੀਆਂ ਦੀ ਦਹਿਸ਼ਤ ਤੋਂ ਖੌਂਗ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਹੈ।
ਟੂੰਮਾਂ
ਟੂਮਾਂ ਜਾਂ ਜ਼ੇਵਰ ਜਾਂ ਗਹਿਣੇ (ਕਈ ਵਾਰ ਜਿਊਲਰੀ ) ਉਹਨਾਂ ਸਜਾਵਟੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਨਿੱਜੀ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਖ਼ਾਤਰ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਛਾਪਾਂ-ਛੱਲੇ, ਕੰਠੇ, ਮੁੰਦਰਾਂ, ਜੜਾਊ ਸੂਈਆਂ ਆਦਿ। ਔਰਤ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਟੂੰਮਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੂਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਹਿਣੇ
ਸਮੋਆ
ਸਮੋਆ (ਸਮੋਈ: Sāmoa), ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮੋਆ ਦਾ ਸੁਤੰਤਰ ਮੁਲਕ (ਸਮੋਈ: Malo Sa'oloto Tuto'atasi o Sāmoa), ਜਿਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਪੱਛਮੀ ਸਮੋਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦ ਸੀ, ਦੱਖਣੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਸਮੋਈ ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਤੋਂ ੧੯੬੨ ਵਿੱਚ ਅਜ਼ਾਦ ਹੋਇਆ। ਇਸਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਟਾਪੂ ਹਨ ਊਪੋਲੂ ਅਤੇ ਪਾਲੀਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਟਾਪੂਆਂ 'ਚੋਂ ਇੱਕ ਸਾਵਾਈ। ਇਸਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਆਪੀਆ ਅਤੇ ਫ਼ਾਲਿਓਲੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ-ਅੱਡਾ ਊਪੋਲੂ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਸ਼ੇਨੀਆ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਬੈਤਾਲ ਪਚੀਸੀ
thumb|right| ਦਰਖਤ ਉੱਤੇ ਲਮਕਦਾ ਬੈਤਾਲ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਵਿਕਰਮ ਬੈਤਾਲ ਪਚੀਸੀ ਜਾਂ ਬੇਤਾਲ ਪੱਚੀਸੀ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: बेतालपञ्चविंशतिका - ਬੇਤਾਲਪੰਚਾਵਿੰਸ਼ਤਿਕਾ) ਪੱਚੀ ਕਥਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਪੁਸਤਕ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਰਚਣਹਾਰ ਬੇਤਾਲ ਭੱਟ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਨਿਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਾ ਵਿਕਰਮ ਦੇ ਨੌਂ ਰਤਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ। ਉਹ ਜਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਮੂਲ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਦੀ ਸਮਝ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਦੀ ਸੋਝੀ ਪੱਚੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਕਰਵਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਕਥਾਵਾਂ ਰਾਜਾ ਵਿਕਰਮ ਦੀ ਨਿਆਂ-ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਵੀ ਬੋਧ ਕਰਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਤੀ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਪਤਨੀ ਕੌਣ ਹੰਦੀ ਹੈ? ਵਫਾਦਾਰੀ ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਲਾਲਚ ਕਿਵੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਖਾਂਦਾ ਹੈ? ਰਾਜ ਧਰਮ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਆਦਿ ਸਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਇੱਕ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬੇਤਾਲ ਨਿੱਤ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ ਹੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸ਼ਰਤ ਲਗਾ ਰੱਖੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਰਾਜਾ ਬੋਲੇਗਾ ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਰੁੱਸ ਕੇ ਫਿਰ ਤੋਂ ਦਰਖਤ ਉੱਤੇ ਜਾ ਲਮਕੇਗਾ। ਲੇਕਿਨ ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਸਵਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਉੱਤੇ ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਚੁਪ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਜਾਂਦਾ।
ਵੇਤਾਲ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਐਡੀਸ਼ਨ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ, ਤਾਮਿਲ, ਬੰਗਾਲੀ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਕਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਸ਼ਾਇਦ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਸੰਸਕਰਣ ਸਰ ਰਿਚਰਡ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਬਰਟਨ ਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇੱਕ ਅਨੁਵਾਦ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤ
ਰਾਮਾਵਤਾਰ
ਰਾਮਾਵਤਾਰ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਚ ਸੰਕਲਿਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਰਚਨਾ ਹੈ । ਇਹ 864 ਛੰਦਾਂ ਦੀ ਇਸ ਰਚਨਾ ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਦੇ ਚਰਿਤਰ ਨੂੰ 'ਬਾਲਮੀਕੀ ਰਮਾਇਣ' ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ । ਕਿਉਂਕਿ ਕਵੀ ਦੀ ਰੁਚੀ ਯੁੱਧ-ਵਰਣਨ ਵਲ ਅਧਿਕ ਹੈ।ਯੁੱਧ-ਵਰਣਨ ਦੇ ਮੋਹ-ਵਸ ਕਵੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਸੰਗ ਛਡ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੇਵਲ ਉਲੇਖ ਹੀ ਕੀਤਾ ਹੈ ।ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ 'ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ-ਕਾਂਡ ਅਤੇ 'ਸੁੰਦਰ-ਕਾਂਡ' ਦੀ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਕਥਾ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਢਾਈ ਛੰਦਾਂ(364-66) ਵਿਚ ਨਿਬੇੜਿਆ ਹੈ।ਇਸ ਰਚਨਾ ਵਿਚ ਰਾਮ-ਕਥਾ ਨੂੰ ਦਸਣਾ ਕਵੀ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਰਾਮ ਦੇ ਵੀਰ-ਚਰਿਤ੍ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਅਰਿ-ਸੰਘਾਰਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦੇਣੀ ਹੈ।'ਰਾਮਾਇਣ' ਦੀ ਕਥਾ ਦਾ ਜੋ ਅੰਸ਼ ਇਥੇ ਆਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਮੂਲ ਕਾਰਣ ਕੇਵਲ ਕਥਾ-ਨਿਰਵਾਹ ਅਤੇ ਪ੍ਸੰਗ-ਪੂਰਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਯੁੱਧ-ਵਰਣਨ ਵੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ 'ਯੁੱਧ-ਕਾਂਡ' ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਵਿਚ ਕੇਵਲ ਪਾਤਰ 'ਰਾਮਾਇਣ' ਵਾਲੇ ਹਨ, ਪਰ ਯੁੱਧ ਦਾ ਵਿਧਾਨ, ਵਿਵਰਣ ਅਤੇ ਸਰੂਪ ਸਾਮਿਅਕ ਪੱਧਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿੱਤ ਦਾ ਸਰੋਤ-ਮੂਲਕ ਇਤਿਹਾਸ ਡਾ. ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਜੱਗੀ, ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ , ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਪੰਨਾ 144
ਮਿਸ ਪੂਜਾ
ਮਿੱਸ ਪੂਜਾ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸੁਰੀਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਪੱਖੋਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਮਿਸ ਪੂਜਾ ਦਾ ਜਨਮ 4 ਦਸੰਬਰ, 1979 ‘ਚ ਰਾਜਪੁਰਾ ਵਿਖੇ ਇੰਦਰਪਾਲ ਕੈਂਥ ਅਤੇ ਸਰੋਜ ਦੇਵੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਅਸਲ ਨਾਂ ਗੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਕੈਂਥ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਦਾ ਨਾਂ ਪੂਜਾ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਨਾਂ ਵੀ ਪੂਜਾ ਰੱਖਣਾ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਮਿਸ ਪੂਜਾ ਦਾ ਜਨਮ ਇੰਦਰਪਾਲ ਕੈਂਥ ਅਤੇ ਸਰੋਜ ਦੇਵੀ, ਰਾਜਪੁਰਾ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਵੋਕਲ ਅਤੇ ਇੰਸਟਰੂਮੈਂਟਲ ਸਕਿੱਲ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਏ. ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਪੀ.ਜੀ.ਜੀ.ਸੀ.ਜੀ. ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਐੱਡ. ਕੀਤੀ। ਪੂਜਾ ਨੇ ਪਟੇਲ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਰਾਜਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
31 ਅਕਤੂਬਰ, 2021 ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਆਪਣੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਪਤੀ ਰੋਮੀ ਟਾਹਲੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬੇਟਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਅਲਾਪ ਸਿੰਘ ਟਾਹਲੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ 2010 ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਗਾਇਕੀ ਦਾ ਸਫ਼ਰ
ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਗਾਉਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਲੱਗ ਪਿਆ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ। ਆਪ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ-ਗਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਤੇ ਬੀ.ਐੱਡ. ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਆਪ ਨੇ ਰਾਜਪੁਰਾ ‘ਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਜਨਵਰੀ 2006 ‘ਚ ਸੰਗੀਤ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਲਾਲ ਕਮਲ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਤੇ ‘ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਜੱਟ’ ਪਹਿਲੀ ਐਲਬਮ ਆਈ। ਐਲਬਮ ‘ਜਾਨ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀ’ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਐਲਬਮ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਵੀ ਮਿਲਿਆ। ਉਹ 2000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੋਗਾਣੇ ਗਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਤੇ 350 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੈਸੇਟਾਂ ਕੱਢ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਗਾਣੇ ‘ਪਾਣੀ ਹੋਗੇ ਡੂੰਘੇ ਝੋਨਾ ਲਾਉਣਾ ਹੀ ਛੱਡ ਦੇਣਾ’ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਤੋ-ਰਾਤ ਸਿਖ਼ਰਾਂ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਿਤ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕਾਵਾਂ
ਸਮਸ਼ਪੁਰ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪਟਿਆਲਾ)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅਵਿਕਾ ਗੋਰ
ਅਵਿਕਾ ਗੋਰ (ਜਨਮ 30 ਜੂਨ 1997) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਸੋਪ ਓਪੇਰਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੀ ਲੜੀ ਬਾਲਿਕਾ ਵਧੂ ਵਿੱਚ ਅਨੰਦੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਸਫ਼ਲ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਇਯਲਾ ਜੰਪਾਲਾ (2013), ਸਿਨੇਮਾ ਚੋਪਿਸਥਾ ਮਾਵਾ (2015) ਅਤੇ ਰਾਜੂ ਗੜੀ ਗਧੀ 3 (2019) ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਕਰੀਅਰ
ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਾਲ 2008 ਵਿੱਚ ਬਾਲਿਕਾ ਵਧੂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਟਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2013 ਵਿੱਚ ਉਇਯਲਾ ਜੰਪਾਲਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਅਵਿਕਾ ਨੇ ਤੀਜੀ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਡੈਬਿਉ (ਤੇਲਗੂ) ਲਈ ਫ਼ਿਲਮ ਉਇਯਲਾ ਜੰਪਾਲਾ (2013) ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਸਾਈਮਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਬਾਲ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1997 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਗੀਗਾਬਾਟ ਤਕਨਾਲੋਜੀ
ਗੀਗਾਬਾਈਟ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਕੰਪਨੀ, ਲਿਮਟਿਡ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲ਼ੀ ਇੱਕ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਇਨਾਮ-ਜੇਤੂ ਮਦਰਬੋਰਡਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਪਬਲਿਕ ਹੈ ਅਤੇ ਬਤੌਰ ਤਾਈਵਾਨ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਵਪਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਗੀਗਾਬਾਈਟ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਕੰਪਨੀ, ਲਿਮਟਿਡ 1986 ਵਿੱਚ ਪੇਈ-ਚਿਨ ਯੇਹ ਨੇ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਉਤਪਾਦ
ਗੀਗਾਬਾਈਟ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਦਰਬੋਰਡ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਹ ਗ੍ਰਾਫ਼ਿਕ ਕਾਰਡ, ਸਰਵਰ ਮਦਰਬੋਰਡ, ਨੈੱਟਵਰਕ ਯੰਤਰ, ਪਾਵਰ ਸਪਲਾਈ ਯੂਨਿਟਾਂ, ਕੂਲਿੰਗ ਸਿਸਟਮ, ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰ, ਮੋਬਾਇਲ ਫ਼ੋਨ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਮਨੀਟਰ, ਕੀਬੋਰਡ ਆਦਿ ਵੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਮਦਰਬੋਰਡਾਂ ਦੇ ਨਾਮ
ਗੀਗਾਬਾਈਟ ਆਪਣੇ ਮਦਰਬੋਰਡਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਤਕਨੀਕ ਨਾਲ ਨਾਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਮਿਸਾਲ ਲਈ GA-P35-DS3R ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਹਿੱਸਾ GA ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਗੀਗਾਬਾਈਟ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਹਿੱਸਾ ਵਰਤੇ ਗਏ ਚਿੱਪਸੈੱਟ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ।ntel P35 ਹੈ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ ਮਦਰਬੋਰਡ ਦੇ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸੀਅਤਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਿਊਟਰ
ਪੰਧੇਰ, ਜਲੰਧਰ
ਪੰਧੇਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਸ਼ਾਹਕੋਟ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰੱਲੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅਮਹਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ
ਅਮਹਾਰੀ ਇੱਕ ਸਾਮੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਇਥੋਪੀਆ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਰਬੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਾਮੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। 2007 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਥੋਪੀਆ ਵਿੱਚ ਅਮਹਾਰੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਮੂਲ ਬੁਲਾਰੇ 2.2 ਕਰੋੜ ਸਨ।
ਲਿਪੀ
ਅਮਹਾਰੀ ਲਿਪੀ ਇੱਕ ਆਬੂਗੀਦਾ ਲਿਪੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਿਦੇਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਬੂਗੀਦਾ ਲਿਪੀਆਂ
ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ
ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਬਾਦੀ ਦੇ ਜੀਆਂ ਬਾਬਤ ਸੂਚਨਾ ਨੂੰ ਇਕੱਠਿਆਂ ਕਰਕੇ ਪੱਕੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਵਸਥਤ ਕਾਰਜ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਅਬਾਦੀ ਦੀ ਨੇਮਪੂਰਵਕ ਵਾਪਰਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਗਿਣਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਆਮ ਵਰਤੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਬਾਦੀ ਅਤੇ ਮਕਾਨਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਹੋਰ ਆਮ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਸੰਨ 1872 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਕੌਮੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ’ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਗਿਣਤੀਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸੁਪਰਵਾਈਜ਼ਰਾਂ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਕੇ ਘਰੋ-ਘਰੀ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਲੋੜੀਂਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਣ। ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਕਰਾ ਰਹੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹਰ ਗਿਣਤੀਕਾਰ ਅਤੇ ਸੁਪਰਵਾਈਜ਼ਰ ਨੂੰ ਪਹਿਚਾਣ ਪੱਤਰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਗਿਣਤੀਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰ
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਧਿਨਿਯਮ 1948 ਤਹਿਤ ਗਿਣਤੀਕਾਰਾਂ ਤੇ ਸੁਪਰਵਾਈਜ਼ਰਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਅਧਿਕਾਰ ਹਨ। ਇਹ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਘਰ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਕਾਨਾਂ ਦੇ ਨੰਬਰ ਲਗਾਉਣ ਜਾਂ ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਅਨੁਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛੇ ਗਏ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ
ਮੋਹਨ ਗਿੱਲ
ਮੋਹਨ ਗਿੱਲ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਹਾਇਕੂ ਲੇਖਕ ਹੈ ਜੋ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸਰੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਵਿਤਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਸ ਨੇ ਵਾਰਤਕ ਅਤੇ ਹਾਸ-ਵਿਅੰਗ ਲਿਖਣ 'ਤੇ ਵੀ ਹੱਥ ਅਜਮਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਲਿਖਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਹ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਜੀਵਨ ਵੇਰਵਾ
ਮੋਹਨ ਗਿੱਲ ਦਾ ਜਨਮ 3 ਮਈ 1953 ਨੂੰ ਲੁਧਿਆਣੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਡੇਹਲੋਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸ. ਜਗੀਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਸੀ।
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਚਪਨ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੀ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਭੈਣ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਹਨ। ਮੋਹਨ ਗਿੱਲ ਦੇ ਮਾਪੇ ਬੇਸ਼ਕ ਅਾਪ ਅਨਪੜ੍ਹ ਸਨ ਿਫਰ ਵੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆ ਨੂੰ ਪੜਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦਾ ਿਗਅਾਨ ਸੀ। ਮੋਹਨ ਗਿੱਲ ਅੱਠਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ, ਡੇਹਲੋਂ, ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੇ, ਿਫਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦਸਵੀਂ ਮੰਡੀ ਬਹਾਦਰ ਗੜ੍ਹ ਦੇ ਖਾਲਸਾ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਬੀ ਏ ਗੋਬਿੰਦ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਲਜ ਨਾਰੰਗਵਾਲ ਤੋਂ ਅਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਐੱਮ ਏ ਗੋਰਮਿੰਟ ਕਾਲਜ ਲੁਧਿਆਣੇ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਨਾਗਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਇਕ ਸਾਲ ਦਾ ਡੀ. ਪੀ. ਡੀ. ਦਾ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕੀਤਾ।
ਮੋਹਨ ਗਿੱਲ ਸੰਨ 1977 ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਆ ਗਏ। ਕੈਨੇਡਾ ਆ ਕੇ ਸੰਨ 1986 ਤੱਕ ਉਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਪ੍ਰਿੰਸ ਜਾਰਜ ਵਿੱਚ ਰਹੇ ਅਤੇ ਸੰਨ 1987 ਵਿੱਚ ਸਰੀ ਆ ਗਏ। ਹੁਣ ਮੋਹਨ ਗਿੱਲ ਸਰੀ, ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਮਨਜੀਤ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇਕ ਬੇਟੀ ਕਮਲਪ੍ਰੀਤ ਹੈ ਜੋ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸਾਹਿਤਕ ਸਫਰ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਕੂਲ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਹੀ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਕਾਲਜ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਇਹ ਲਿਖਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਹੋਰ ਵੀ ਤਿੱਖਾ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਕਾਲਜ ਦੇ ਕਵਿਤਾ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਲੱਗੇ। ਕਾਲਜ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹ ਅਖਬਾਰਾਂ, ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਛਪਣ ਲੱਗੇ। ਗੋਬਿੰਦ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਲਜ ਨਾਰੰਗਵਾਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ ਉਹ ਸੰਨ 70-72 ਤੱਕ ਕਾਲਜ ਦੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਸੰਨ 72-73 ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਇਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਰਹੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੁਸਤਕ "ਗਿਰਝਾਂ ਦੀ ਹੜਤਾਲ" 1995 ਵਿੱਚ ਛਪੀ। ਇਹ ਇਕ ਕਾਵਿ-ਨਾਟ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਤੱਕ ਉਹ ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਛੇਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਛਪਵਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਕਾਫੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਹ ਕੈਨੇਡਾ ਤੋਂ ਛਪਦੇ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਅਖਬਾਰ "ਇੰਡੋਕੈਨੇਡੀਅਨ ਟਾਈਮਜ਼" ਲਗਾਤਾਰ ਕਾਲਮ ਲਿਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਚੈਨਲ ਪੰਜਾਬੀ ਤੇ 'ਕਲਾ ਦੇ ਅੰਗ ਸੰਗ ' ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵੀ ਹੋਸਟ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ
ਸੱਜਰੀ ਹਵਾ ਦੇ ਬੁੱਲੇ ਵਰਗਾ ਸ਼ਾਇਰ: ਮੋਹਨ ਗਿੱਲ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਾਰੀ ਸਭਾ ਕੈਲਗਰੀ ਦਾ 15ਵਾਂ ਸਾਲਾਨਾ ਸਮਾਗਮ 31 ਮਈ ਨੂੰ ਮੋਹਨ ਗਿੱਲ ਨਾਲ ਇਕ ਮੁਲਾਕਾਤ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1953 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਤ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਹਾਇਕੂ ਲੇਖਕ
ਅਲੀ ਅਕਬਰ ਨਾਤਿਕ
ਅਲੀ ਅਕਬਰ ਨਾਤਿਕ (ਜਨਮ 15 ਅਗਸਤ 1976) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਅਤੇ ਕਥਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਗੁੱਸਾ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਉਹ ਗੁੱਸਾ ਨਾਹਰੇ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਜੀਵਨੀ
ਨਾਤਿਕ ਦਾ ਜਨਮ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਕੋਲ ਓਕਾੜਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਾਲ 1976 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ. ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਉਸਾਰੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਹੋਰ
ਨੌਲੱਖੀ ਕੋਠੀ (ਨਾਵਲ)
ਲੋਹਾਰ ਜਾਨਤਾ ਨਹੀਂ
ਹਮਾਰੇ ਗਾਂਵ ਲੁਹਾਰ ਅਬ ਦਰਾਂਤੀਆਂ ਬਨਾ ਕੇ ਬੇਚਤਾ ਨਹੀਂ ਤੋ ਜਾਨਤਾ ਹੈ ਫਸਲ ਕਾਟਨੇ ਕਾ ਵਕਤ ਕਟ ਗਯਾ ਸਰੋਂ ਕਾ ਕਾਟਨੇ ਕੇ ਸ਼ਕਲ ਮੇਂ ਸ਼ਰਲ ਮੇਂ ਵੋ ਜਾਨਤਾ ਹੈ ਬਾਂਝ ਹੋ ਗਈ ਜਮੀਨ ਜਬ ਸੇ ਲੇ ਗਏ ਨਕਾਬ ਪੋਸ਼ ਗਾਂਵ ਕੇ ਮਵੇਸ਼ੀਓਂ ਕੋ ਸ਼ਹਰ ਮੇਂ ਜੋ ਬਰਮਾਲਾ ਸਦਾਏਂ ਕੇ ਖੁਸ਼ਕ ਖੂਨ ਬੇਚਤੇ ਹੈ ਬੇ-ਯਕੀਨ ਬਸਤੀਓਂ ਕੇ ਦਰਮਿਆਂ ਉਦਾਸ ਦਿਲ ਖਮੋਸ਼ ਔਰ ਬੇ-ਜਬਾਂ ਕਬਾੜ ਕੇ ਹਿਸਾਰ ਮੇਂ ਸਿਯਾਹ ਕੋਇਲੋਂ ਸੇ ਗੁਫ਼ਤਗੂ ਤਮਾਮ ਦਿਨ ਗੁਜ਼ਾਰਤਾ ਹੈ ਸੋਚਤਾ ਹੈ ਕੋਈ ਬਾਤ ਰੂਹ ਕੇ ਸਰਾਬ ਮੇਂ ਕੁਰੇਦਤਾ ਹੈ ਖ਼ਾਕ ਔਰ ਢੂੰਢਤਾ ਹੈ ਚੁਪ ਕੀ ਵਾਦਿਯੋਂ ਸੇ ਸੁਰਖ਼ ਆਗ ਪਰ ਵੋ ਜ਼ਰਬ ਜਿਸ ਕੇ ਸ਼ੋਰ ਸੇ ਲੁਹਾਰ ਕੀ ਸਮਾਅਤੇਂ ਕ਼ਰੀਬ ਥੀਂ ਬਜਾਏ ਆਗ ਕੀ ਲਪਕ ਕੇ ਸਰਦ ਰਾਖ ਉੜ ਰਹੀ ਹੈ ਧੂੰਕਨੀ ਕੇ ਮੁੰਹ ਸੇ ਰਾਖ ਜਿਸ ਕੋ ਫਾਂਕਤੀ ਹੈ ਝੋਂਪੜੀ ਕੀ ਖ਼ਸਤਗੀ ਸਿਯਾਹ-ਛਤ ਕੇ ਨਾ-ਤਵਾਂ ਸੁਤੂਨ ਅਪਨੇ ਆਂਕੜੋਂ ਸਮੇਤ ਪੀਟਤੇ ਹੈ ੰਸਰ ਹਰਾਰਤੋਂ ਕੀ ਭੀਕ ਮਾਂਗਤੇ ਹੈਂ ਝੋਂਪੜੀ ਕੇ ਬਾਮ ਓ ਦਰ ਜੋ ਭੱਠੀਓਂ ਕੀ ਆਗ ਕੇ ਹਰੀਸ ਥੇ ਧੁਏਂ ਕੇ ਦਾਇਰੋਂ ਸੇ ਖੇਂਚਤੇ ਥੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮਗਰ ਅਜੀਬ ਬਾਤ ਹੈ ਹਮਾਰੇ ਗਾਂਵ ਕਾ ਲੁਹਾਰ ਜਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਵੋ ਜਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਬੜ ਗਈ ਹੈਂ ਸਖ਼ਤ ਔਰ ਤੇਜ਼ ਧਾਰ ਖ਼ੰਜ਼ਰੋਂ ਕੀ ਕ਼ੀਮਤੇਂ ਸੋ ਜਲਦ ਭੱਠੀਓਂ ਕਾ ਪੇਟ ਭਰ ਦੇ ਸੁਰਖ਼ ਆਗ ਸੇ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਡਾਰਟਮਾਊਥ ਕਾਲਜ
ਡਾਰਟਮਾਊਥ ਕਾਲਜ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Dartmouth College), ਹੈਨਵਰ, ਨਿਊ ਹੈਮਪਸ਼ਾਈਰ, ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਆਈਵੀ ਲੀਗ ਖੋਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ। ਏਲੀਜਾਰ ਵੀਲੌਕ ਦੁਆਰਾ 1769 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ, ਇਹ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਨੌਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰੈਵੋਲਿਊਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨੌਂ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੂਲਵਾਦੀ ਅਮਰੀਕਨਾਂ ਨੂੰ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਡਾਰਟਮਾਊਥ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਗਠਿਤ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੋੜ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ।
ਇੱਕ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਆਰਟ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ 40 ਵਿਦਿਅਕ ਵਿਭਾਗਾਂ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਤਾ, ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ, ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ 57 ਮੁੱਖੀਆਂ ਸਮੇਤ ਅੰਡਰਗਰੈਜੂਏਟ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕੇਂਦ੍ਰਿਯਨ ਬਣਾਉਣ ਜਾਂ ਡੁਅਲ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਡਾਰਟਮੌਥ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸੰਘਟਕ ਸਕੂਲ ਹਨ: ਮੂਲ ਅੰਡਰਗਰੈਜੂਏਟ ਕਾਲਜ, ਗੀਜ਼ਲ ਸਕੂਲ ਆਫ ਮੈਡੀਸਨ, ਥੈਅਰ ਸਕੂਲ ਆਫ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਟੱਕ ਸਕੂਲ ਆਫ ਬਿਜਨਸ, ਅਤੇ ਗਾਰਾਣੀ ਸਕੂਲ ਆਫ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਅਤੇ ਐਡਵਾਂਸਡ ਸਟੱਡੀਜ਼। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਡਾਰਟਮਾਊਥ-ਹਿਚਕੌਕ ਮੈਡੀਕਲ ਸੈਂਟਰ, ਰੌਕੀਫੈਲਰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫਾਰ ਪਬਲਿਕ ਪਾਲਿਸੀ, ਅਤੇ ਹੌਪਿਕਸ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਦਿ ਆਰਟਸ ਨਾਲ ਵੀ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਲਗਭਗ 6,400 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਦਾਖਲੇ ਦੇ ਨਾਲ, ਡਾਰਟਮਾਊਥ ਆਈਵੀ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ। ਅੰਡਰਗਰੈਜੂਏਟ ਦਾਖਲੇ ਬਹੁਤ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹਨ, 2022 ਦੀ ਕਲਾਸ ਲਈ 8.7% ਦੀ ਸਵੀਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ।
ਡਾਰਟਮਾਊਥ ਦੇ 269 ਏਕੜ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕੈਂਪਸ, ਨਿਊ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਉਪ ਵੈਲੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਕਨੈਕਟਾਈਕਟ ਨਦੀ ਦੇ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਚੌਥਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਚਾਰ-ਦਸ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸ਼ਰਤਾਂ' ਤੇ ਸਾਲ ਭਰ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਡਾਰਟਮਾਊਥ ਆਪਣੇ ਅੰਡਰਗਰੈਜੂਏਟ ਫੋਕਸ, ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਯੂਨਾਨੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਅਤੇ ਸਥਾਈ ਕੈਂਪਸ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ 34 ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਸਪੋਰਟਸ ਟੀਮਾਂ ਐਨਸੀਏਏ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਆਈਵੀ ਦੇ ਆਈਵੀ ਲੀਗ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਕਲੀ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਡਾਰਟਮਾਊਥ ਨੂੰ ਕਈ ਸੰਸਥਾਗਤ ਰੈਂਕਿੰਗਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਉੱਚ-ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਯੂ.ਐਸ ਨਿਊਜ ਐਂਡ ਵਰਲਡ ਰਿਪੋਟ ਦੁਆਰਾ ਅੰਡਰਗਰੈਜੂਏਟ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਖੋਜ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 2018 ਵਿੱਚ, ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਸੰਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨੇਗੀ ਵਰਗੀਕਰਣ ਨੂੰ ਡਾਰਟਮੌਥ ਨੂੰ "ਬਹੁ-ਅੰਡਰਗਰੈਜੂਏਟ", "ਕਲਾ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ", "ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ" ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ "ਕੁਝ ਗਰੈਜੂਏਟ ਸਹਿਜਤਾ" ਅਤੇ "ਬਹੁਤ ਉੱਚ ਖੋਜ" ਸਰਗਰਮੀ।"