cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
24 ਮਈ
24 ਮਈ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 144ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 145ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 221 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ।
ਮੌਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਈ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਬਾਸੜੀਆਂ
ਬਾਸੜੀਆ ਇੱਕ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਸੀਤਲਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਚੇਚਕ/ਮਾਤਾ ਨਾ ਨਿਕਲੇ। ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਫੱਗਣ, ਚੇਤ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਪੱਖ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਾਸੜੀਆ ਨੂੰ ਬਹਿੜਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਸੜੀਆ ਇਸ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪੂਜਾ ਸਮੱਗਰੀ ਸੋਮਵਾਰ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ ਮੱੱਥਾ ਟੇਕਣ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਖਾਧੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਾਸੀ ਜਾਂ ਬੇਹੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਹੀ ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਸੜੀਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਸੜੇ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੇਂਡੂ ਲੋਕ ਵੱਸੜੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਵੈਹੜੇ ਭਾਵ ਵਹਿਕੜੇ ਹੀ ਕਹਿ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਬਾਸੀ ਜਾਂ ਬਾਸੇ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਚੇਤ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਜੇਠੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਰਚ-ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਖਸਰਾ ਤੇ ਚੇਚਕ ਨੂੰ ਛੋਟੀ ਮਾਤਾ ਤੇ ਬੜੀ ਮਾਤਾ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਨਿਕਲੇ ਜੇ ਨਿਕਲ ਆਵੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਕਰੇ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਸੀਤਲਾ ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਏਸ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਬਾਸੀਆਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਏਸ ਨੂੰ ਪੂਜਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਸਾਂਝੇ ਥਾਂ ਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਜਿਹੀਆਂ ਕਈ ਮਟੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਧੀ
ਸੋਮਵਾਰ ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਗੁਲਗਲੇ, ਮੱਠੀਆਂ, ਮਿੱਠੀਆਂ ਰੋਟੀਆਂ, ਖਿਚੜੀ, ਮਿੱਠੇ ਚੌਲ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੋਠ, ਮੂੰਗੀ, ਮਾਂਹ, ਕਣਕ, ਛੋਲੇ, ਜੌਂ ਆਦਿ ਰਾਤ ਨੂੰੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਭਿਉਂਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਮਾਤਾ ਸੀਤਲਾ ਨੂੰ ਬਣਾਏ ਪਕਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਭਿਉਂਤੇ ਅਨਾਜ ਦਾ ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੀਤਲਾ ਮਾਤਾ ਦੇ ਸਥਾਨ ਭਾਵ ਮਟੀਆਂ ਤੇ ਇਹ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੀਤਲਾ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਖੋਤੇ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਪਕਵਾਨ ਖਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਬਾਕੀ ਹੋਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੱਥਾ ਟੇਕਣ ਵੇਲੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਤਾ ਰਾਣੀ ਏ, ਗੁਲਗਲੇ ਖਾਣੀ ਏ, ਬਾਲ ਬੱਚਾ ਰਾਜ਼ੀ ਰੱਖਣਾ।
ਹਵਾਲੇ
2. ਹਰਕੇਸ਼ ਸਿੰਘ ਕਹਿਲ, ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼, ਯੂਨੀਸਟਾਰ ਬੁੱਕਸ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 2013, ਪੰਨਾ 487-488
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੇਲੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਿਓਹਾਰ
ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਮਹਿਲਾ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਜਾਂ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਉਸ ਕੌਮ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਓਲੀਵਰ ਟਵਿਸਟ
thumb|upright| "The Adventures of Oliver Twist" ਟਾਈਟਲ ਵਾਲੇ ਸੀਰੀਅਲ ਦੇ ਜਨਵਰੀ 1846 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਡੀਸ਼ਨ ਦਾ ਕਵਰ, ਡਿਜਾਈਨ:[[ਜਾਰਜ ਕਰਿਊਕਸ਼ੈਂਕ]] ਓਲੀਵਰ ਟਵਿਸਟ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕ ਚਾਰਲਜ਼ ਡਿਕਨਜ਼ ਦਾ ਦੂਜਾ ਨਾਵਲ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ 1838 ਵਿੱਚ ਰਿਚਰਡ ਬੈਨਟਲੇ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਓਲੀਵਰ ਟਵਿਸਟ ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਅਨਾਥ ਬੱਚੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਰਜਸ਼ਾਲਾ (ਵਰਕਹਾਊਸ) ਤੋਂ ਭੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਲੰਦਨ ਵਿੱਚ ਜੇਬਕਤਰਿਆਂ ਦੇ ਗਰੋਹ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਡਿਕਨਜ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਰੂਪਾਂਤਰਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਪਿੱਠਭੂਮੀ
ਓਲਿਵਰ ਟਵਿਸਟ ਡਿਕਨਜ ਦੇ ਉਲੀਕੇ ਮੁਲਜਮਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਿਣਾਉਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਰੋਮਾਂਸਰਹਿਤ ਚਿਤਰਣ ਲਈ ਉਲੇਖਣੀ ਹੈ। ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਲੰਦਨ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਯਤੀਮ ਬਾਲਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਕਰੂਰ ਵਰਤਾਉ ਨੂੰ ਵੀ ਪਰਗਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚਿੰਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਕਦੇ-ਕਦੇ 'ਦ ਗਰੇਟ ਲੰਦਨ ਵੇਫ ਕਰਾਈਸਿਸ' ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਡਿਕਨਜ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਲੰਦਨ ਵਿੱਚ ਅਨਾਥਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭਾਰੀ ਸੰਖਿਆ। ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਉਪ-ਸਿਰਲੇਖ, 'ਦ ਪੈਰਿਸ਼ ਬੁਆਏਜ ਪ੍ਰੋਗਰੈਸ' ਬੁਆਨਿਨ ਦੀ ਦ ਪਿਲਗਰਿਮਜ ਪ੍ਰੋਗਰੈਸ ਅਤੇ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਅਮ ਹੋਗਾਰਥ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਏ ਰੇਕ'ਜ ਪ੍ਰੋਗਰੈਸ ਅਤੇ ਏ ਹਾਰਲੋਟ'ਜ ਪ੍ਰੋਗਰੈਸ ਦੀ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹਾਸਭਰੀ ਲੜੀ ਵੱਲ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਮਾਜਕ ਨਾਵਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਉਦਾਹਰਣ, ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ, ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਵਜੋਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਭਰਤੀ, ਅਤੇ ਗਰੀਬ ਅਵਾਰਾ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਸਮੇਤ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਮਕਾਲੀ ਬੁਰਾਈਆਂ ਦੀ ਤਰਫ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿਚਦੀ ਹੈ। ਡਿਕਨਜ ਨੇ ਨਾਵਲ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਮਜ਼ਮੂਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਅੰਗ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਹਾਸੇ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਜਬਰ ਜੁਲਮ ਦੀ ਖਿੱਲੀ ਉੜਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਵਲ 1830ਵਿਆਂ ਦੇ ਉਸ ਜਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਖੂਬ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਰਾਬਰਟ ਬਲਿਨਕੋ ਦੀ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਪਾਹ ਮਿਲ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਕਰਦੇ ਇੱਕ ਯਤੀਮ ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦੀਆਂ ਕਠਿਨਾਈਆਂ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਸੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਡਿਕਨਜ ਦੇ ਆਪਣੇ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ (ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਾਸੂਮ ਅਤੇ ਬਾਲ ਮਜਦੂਰ ਸੀ) ਅਨੁਭਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਵਾਂ
ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਮੂਲ ਤੌਰ ਤੇ ਬੇਂਟਲੇ ਮਿਸਲੈਨੀ ਵਿੱਚ ਸੀਰੀਅਲ ਵਜੋਂ ਮਾਸਿਕ ਕਿਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ ਜੋ 1839 ਵਿੱਚ ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ 1837 ਦੀ ਫਰਵਰੀ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੀ। ਮੂਲ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਡਿਕਨਜ ਦੇ ਸੀਰੀਅਲ ਦ ਮਡਫੋਗ ਪੇਪਰਜ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਗ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਮਨਸ਼ਾ ਸੀ। 1846 ਤੱਕ ਇਹ ਉਸਦੇ ਮਾਸਿਕ ਧਾਰਾਵਾਹਿਕ ਵਜੋਂ ਜ਼ਾਹਰ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਾਰਜ ਕਰਿਊਕਸ਼ੈਂਕ ਹਰ ਇੱਕ ਕਿਸਤ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਇੱਕ ਇਸਪਾਤ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਪਹਿਲਾ ਕਿਤਾਬੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਧਾਰਾਵਾਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੇ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਦੇ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ ਬੇਂਟਲੇ ਮਿਸਲੈਨੀ ਦੇ ਮਾਲਿਕ, ਰਿਚਰਡ ਬੇਂਟਲੇ ਨੇ ਤਿੰਨ ਖੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਦਾ ਫ਼ਰਜ਼ੀ ਨਾਮ ਬੋਜ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਰਿਊਕਸ਼ੈਂਕ ਦੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ 24 ਇਸਪਾਤ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਪਲੇਟਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਾਤਰ
* ਸ਼੍ਰੀ ਗਿਲਸ - ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਮੇਲੀ ਦੀ ਬਟਲਰ * ਸ਼੍ਰੀ ਬ੍ਰਿਟਲਜ - ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਮੇਲੀ ਦੀ ਅਪ੍ਰੇਂਟਿਸ * ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਮਾਨ - ਓਲੀਵਰ ਕਰਮਸ਼ਾਲਾ ਪ੍ਰਧਾਨ * ਸ਼੍ਰੀ ਗੇਮਫ਼ੀਲਡ - ਇੱਕ ਚਿਮਨੀ ਸਵੀਪ * ਬੈੱਟ - ਇੱਕ ਵੇਸ਼ਵਾ * ਸ਼੍ਰੀ ਫੇਂਗ - ਇੱਕ ਮਜਿਸਟਰੇਟ * ਬਾਰਨੀ - ਫੇਗਿਨ ਦਾ ਇੱਕ ਯਹੂਦੀ ਆਪਰਾਧੀ ਸਾਥੀ * ਡੱਫ਼ ਅਤੇ ਬਲਾਥਰ - ਦੋ ਨਿਕੰਮੇ ਪੁਲਸਕਰਮੀ * ਟਾਮ ਚਿਟਲਿੰਗ - ਫੇਗਿਨ ਦੇ ਗਰੋਹ ਮੈਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚਾਰਲਸ ਡਿਕਨਜ਼ ਦੇ ਨਾਵਲ
ਸੁਰੇਸ਼ ਰਤਨ
thumb|
ਸੁਰੇਸ਼ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਤਨ (ਪੂਰਾ ਨਾਮ: ਸੁਰੇਸ਼ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਤਨ; ਜਨਮ 1955 ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਭਾਰਤ) ਬੁਢਾਪੇ ਭਾਵ ਵਧਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲਾਂ ਇੱਕ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ। ਖੋਜ ਦੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਨੂੰ biogerontologist ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਹ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਫੀ ਰੁਚੀ ਰਖਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਇੰਸਦਾਨ
ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ
ਸਰ ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ (ਉਰਦੂ: محمد اقبال ; ਜ. 9 ਨਵੰਬਰ 1877 - 21 ਅਪ੍ਰੈਲ 1938) ਅਵਿਭਾਜਿਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀ, ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਕ ਸਨ। ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਫਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਕਬਾਲ ਦੇ ਦਾਦੇ ਸਹਿਜ ਸਪਰੂ ਹਿੰਦੂ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਤ ਸਨ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਿਆਲਕੋਟ ਆ ਗਏ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ: ਅਸਰਾਰ-ਏ-ਖੁਦੀ, ਰੁਮੂਜ-ਏ-ਬੇਖ਼ੁਦੀ, ਅਤੇ ਬਾਂਗ-ਏ-ਦਾਰਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਪੂਰਣ ਤਰਾਨਾ-ਏ-ਹਿੰਦੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਇਰਾਨ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਉਥੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕਬਾਲ-ਏ-ਲਾਹੌਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਦਰਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਲਿਖਿਆ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕਬਾਲ ਨੇ ਹੀ ਉਠਾਇਆ ਸੀ। 1930 ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਭਾਜਨ ਦੀ ਮੰਗ ਚੁੱਕੀ। ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜਿਨਾਹ ਨੂੰ ਵੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰ ਕਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਲਾਮਾ ਇਕਬਾਲ  (ਵਿਦਵਾਨ ਇਕਬਾਲ), ਮੁੱਫਕਿਰ-ਏ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਵਿਚਾਰਕ), ਸ਼ਾਇਰ-ਏ-ਮਸ਼ਰਿਕ (ਪੂਰਬ ਦਾ ਸ਼ਾਇਰ) ਅਤੇ ਹਕੀਮ-ਉਲ-ਉਂਮਤ (ਉਂਮਾ ਦਾ ਵਿਦਵਾਨ) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਰਦੂ ਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ ਸ਼ਾਇਰ ਸਨ। ਉਹ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਤੇ ਵਕੀਲ ਵੀ ਸਨ। ਪੜ੍ਹਾਈ ਸਿਆਲਕੋਟ, ਲਹੌਰ,ਜਰਮਨੀ ਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੋਂ ਕੀਤੀ।
ਜੀਵਨ
1908 ਵਿੱਚ ਇਕਬਾਲ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਤੇ ਗੌਰਮਿੰਟ ਕਾਲਜ ਲਹੌਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਪਰ ਇੱਕ ਵਰੇ ਮਗਰੋਂ ਹੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਕੇ ਤੇ ਵਕਾਲਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਵਕਾਲਤ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ  ਸ਼ਾਇਰੀ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਅੰਜਮਨ ਹਿਮਾਇਤ ਇਸਲਾਮ ਦੇ  ਜਲਸਿਆਂ ਉਹ ਨਜ਼ਮਾਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਸੀ। ਇਕਬਾਲ ਨੇ ੧੨੦੦੦ ਸ਼ਿਅਰ ਲਿਖੇ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ੭੦੦੦ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਨ।
ਖੁਦੀ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ
ਅੱਲਾਮਾ ਇਕਬਾਲ ਦੇ ਕੁਲ ਵਿਚਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੁਦੀ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ ਹਨ। ਸਪੱਸ਼ਟ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦੇ ਮੂਲ ਬਿੰਦੂ ਅਰਥਾਤ ਖੁਦੀ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਤੱਦ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮੁੱਚਤਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਪੈਗੰਬਰੇ ਇਸਲਾਮ ਸੱਲਾਹੋ ਅਲੈਹੇ ਵ ਆਲੇਹੀ ਵ ਸਲਲਮ ਦਾ ਇਹ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਥਨ ਕਿ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਹਿਚਾਣ ਲਿਆ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਾਲਣਹਾਰ ਨੂੰ ਪਹਿਚਾਣ ਲਿਆ, ਇਕਬਾਲ ਦੇ ਖੁਦੀ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਗੁਣ ਦੋਸ਼ ਪਛਾਣਨਾ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੁਦੀ  ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਖੁਦੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂ ਛੂਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸਗੋਂ ਆਂਤਰਿਕ ਅਨੁਭਵਾਂ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਇਸਦਾ ਆਭਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅੱਲਾਮਾ ਇਕਬਾਲ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ, ਖੁਦੀ ਦੇ ਅਟਲ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਵਰਣਨ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਖੁਦੀ ਇੱਕ ਮਾਨਵੀ ਅਤੇ ਸਾਮਾਜਕ ਸੰਕਲਪ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਦਾਰਸ਼ਨਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਕ਼ਬਾਲ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਖੁਦੀ, ਆਤਮ-ਗਿਆਨ, ਆਪ ਦੇ ਅੰਦਰ ਝਾਕਣ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰਿਕ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਦੀ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਸਾਮਾਜਕ ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਕਬਾਲ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਚੋਗਾ ਪੁਆਇਆ। ਅੱਲਾਮਾ ਇਕਬਾਲ ਨੇ ਖੁਦੀ ਦਾ ਸਥਾਨ, ਇਸਲਾਮੀ ਸਮਾਜਾਂ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਪਾਇਆ। ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਾਹਸ, ਸੂਰਮਗਤੀ ਅਤੇ ਈਮਾਨ ਦੀ ਰੂਹ ਫੂਕਣ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੁਣ ਦੋਸ਼ ਪਛਾਣਨੇ  ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉੱਤੇ ਹੀ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਕ਼ਬਾਲ ਦੀ ਖੁਦੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਸੰਕਲਪ ਅਤੇ ਉਸਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਆਧਾਰਸ਼ਿਲਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਸੁਦ੍ਰਿੜਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਕਬਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਅਣਭਿੱਜ ਨਾ ਰਹਿਣਾ, ਬਾਹਰੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਦੀ ਮੂਲ ਸ਼ਰਤ ਹੈ। ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅਵਸ਼ ਮੁਕਤ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਸਰਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੱਥ ਫੈਲਾਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਖੁਦੀ ਜਾਂ ਉਸਦਾ ਅਹਮ ਤੁੱਛ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖੁਦੀ ਦੀ ਆਧਾਰਸ਼ਿਲਾ,‍ਆਤਮਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਪ੍ਰੇਮ, ਸੰਕਲਪ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਉੱਤੇ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਾਰੇ ਗੁਪਤ ਅਤੇ ਜ਼ਾਹਰ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਕਬਾਲ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਖੁਦੀ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਖੁਦੀ,ਜੀਵਨ ਦਾ ਧਰੁਵ ਹੈ, ਖੁਦੀ,ਕਲਪਨਾ ਅਤੇ ਭੁਲੇਖਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਅਟਲ ਅਸਲੀਅਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਨ ਅਤੇ ਚੰਗਿਆਈ,ਬੁਰਾਈ,ਜੋਰ ਅਤੇ ਕਮਜੋਰੀ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਹਨ। ਖੁਦੀ, ਜਿੰਨੀ ਸੁਦ੍ਰਿੜ ਹੋਵੇਗੀ, ਅਸਤਿਤਵ ਦੇ ਨਿਯਮ ਵੀ ਓਨੇ ਹੀ ਬਲਵਾਨ ਅਤੇ ਜੀਵਨਦਾਇਕ ਹੋਣਗੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਾਰਸੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ
ਗੀਗਨਵਾਲ
ਗੀਗਨਵਾਲ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨਾਲ ਇਸਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਹਨ: ਪੰਡੋਰੀ ਖਜੂਰ, ਸੇਖੂਪੁਰ, ਪੰਡੋਰੀ ਭਾਵਾ, ਨੰਗਲ ਮਾਰੋਫ, ਬਹਾਦ, ਧੜੇ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ, ਦੋਸਾਰਕਾ ਅਤੇ ਫ਼ਤਿਹਪੁਰ।
ਇਹ ਪਿੰਡ ਇੱਕ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੂਜੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੈ।
ਰਾਏਪੁਰ ਚੋਬਦਾਰਾਂ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਈ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ 73% ਭਾਰਤੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲ਼ੀਆਂ ਹਿੰਦ-ਆਰੀਆਈ ਬੋਲੀਆਂ ਅਤੇ 24% ਭਾਰਤੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਦ੍ਰਾਵਿੜੀ ਬੋਲੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹੋਰ ਬੋਲੀਆਂ ਆਸਟਰੋ-ਏਸ਼ੀਆਈ, ਤਿੱਬਤੋ-ਬਰਮੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਛੁਟੇਰੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਅਲਹਿਦਾ ਬੋਲੀਆਂ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਭਾਸ਼ਾ ਹੀ ਅਜਿਹਾ ਮਾਧਿਅਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਸਮੂਹਿਕ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ, ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਜੀਵਿਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 70,000 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸਿਰਫ਼ 4000 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ। ਇਸ ਲਈ ਬਹੁਤੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਨਹੀਂ ਗਈਆਂ। ਜਿਹਨਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਲਿਪੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਦਰਜੇ ਤੋਂ ਖ਼ਾਰਜ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਵੀ ਆਪਣੀ ਕੋਈ ਲਿਪੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਮਨ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਰਦੂ ਨੂੰ ਅਰਾਬਿਕ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ। ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ 6000 ਹਨ, ਜਦੋਂਕਿ ਲਿਪੀਆਂ ਸਿਰਫ਼ 300। ਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹੀ ਸ਼ਰਤ ਬਹੁਤ ਹੈ- ਬਾਕੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਉਸ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਵਿਆਕਰਣ ਹੋਣਾ। ਭਾਰਤ 'ਚ 22 ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ, 480 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਘੁਮੱਕੜ ਆਦਿਵਾਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। 80 ਤੱਟੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ‘ਹੋਰ ਸਮੂਹਾਂ’ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ। ਹਿੰਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ 40 ਕਰੋੜ ਲੋਕ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਪੰਜ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ 37 ਕਰੋੜ ਲੋਕ ਹਿੰਦੀ ਬੋਲਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ 14 ਕਰੋੜ ਬੋਲਦੇ ਸਨ। ਸਾਲ1952 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾਵਾਰ ਰਾਜ ਬਣੇ, ਭਾਵ ਹਰ ਰਾਜ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਰਾਜ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਅਨੁਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 22 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਰੱਖੀਆਂ ਹਨ। ਸਿਰਫ਼ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇਣ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਭੇਦਭਾਵ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਜਿਹਾ ਰਾਜ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ 66 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਲੋਪ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਭਾਰਤ ਦੇਸ਼ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੂਗੋਲਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਚਾਰ ਮੀਲ ਬਾਅਦ ਬੋਲੀ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ, ਓਨੀਆਂ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਹੋਣ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਕਰੀਬ 220 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤਾਂ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋਪ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਵਧੇਰੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਣਜਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਖਾਨਾਬਦੋਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਸਾਲ 1961 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਵਕਤ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 1651 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਅੰਕੜੇ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰ ਕੇ 1100 ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਸਾਲ 1971 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੌਰਾਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਹੀ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਹੋਣ। ਇਸ ਨੀਤੀ ਦੇ ਚਲਦਿਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੋ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕੀ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇਹ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਸਾਲ 1971 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 108 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਾਕੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਖਾਨੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 880 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਜਾਤੀ ਅਤੇ ਕਬੀਲਾ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਚਾਰ ਫ਼ੀਸਦ ਭਾਰਤੀਆਂ ਭਾਕਰੀਬ ਪੰਜ ਕਰੋੜ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। 1961 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 1100 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਮਿਲਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਸਨ ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ 880 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹੀ ਮਿਲੀਆਂ। ਭਾਵ ਕਰੀਬ 220 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈਆਂ।
ਕਾਰਨ
ਤੱਟੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੀ ਤਕਨੀਕ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਓ ਆਉਣ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਛੁੱਟ ਗਈਆਂ। ਅਜਿਹੀਆਂ 190 ਖਾਨਾਬਦੋਸ਼ ਜਾਤੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਲੋਪ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਹਰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਗਿਆਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਪੂਰੇ ਸਮੂਹ ਦਾ ਗਿਆਨ ਲੋਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਮਨੁੱਖੀ ਹਾਨੀ ਹੈ।
ਗਰਮੀ
ਹੀਟ ਜਾਂ ਗਰਮੀ, ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਇੱਕ ਵਸਤੂ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਦੂਜੀ ਤੱਕ ਦੋਵਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਤਾਪਮਾਨ ਅੰਤਰ ਕਾਰਨ ਵਹਿ ਰਹੀ ਊਰਜਾ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅੰਦਰ ਧਾਰਨਾਵਾਂ
ਸੁਨ ਯਾਤ ਸਨ
ਸੁਨ ਯਾਤ-ਸਨ (ਚੀਨੀ ਉਚਾਰਨ:ਸੁਨ ਯੀ ਸ਼ੀਐਂ; 12 ਨਵੰਬਰ 1866 – 12 ਮਾਰਚ 1925) ਇੱਕ ਚੀਨੀ ਇਨਕਲਾਬੀ, ਮੈਡੀਕਲ ਅਭਿਆਸੀ ਅਤੇ ਚੀਨ ਗਣਰਾਜ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਤੇ ਬਾਨੀ ਸੀ। ਚੀਨ ਗਣਰਾਜ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮੋਢੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸੁਨ ਨੂੰ ਤਾਈਵਾਨ ਵਿੱਚ "ਕੌਮ ਦਾ ਪਿਤਾ" ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ "ਲੋਕਰਾਜੀ ਇਨਕਲਾਬ ਦਾ ਮੋਹਰੀ" ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨੇ ਸ਼ਿਨਹਾਈ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਛਿੰਙ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੀ ਤਖ਼ਤਾ-ਪਲਟੀ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। 1912 ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਗਣਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਮਗਰੋਂ ਇਹਨੂੰ ਇਹਦਾ ਆਰਜ਼ੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹਨੇ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਰਲ਼ ਕੇ ਕਵੋਮਿਨਤਾਂਙ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਹਦਾ ਪਹਿਲਾ ਆਗੂ ਬਣਿਆ। ਚਿਆਂਗ ਕਾਈ ਸ਼ੇਕ
ਰਾਜਨਕਾ ਭੂਮੀ ਚੰਦ
ਰਾਜਨਕਾ (ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ) ਭੂਮੀ ਚੰਦ ਸਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਗਰਤਾ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ। ਉਹ ਖੱਤਰੀ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਦੇ ਚੰਦਰਵੰਸ਼ੀ ਸਮੂਹ (ਉਪ-ਸਮੂਹ ਕਟੋਚ) ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਪੁਰਾਣ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਵੀ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨਾਲ, ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਅਪ੍ਰੈਲ ਜਾਂ ਮਈ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਿਨ 'ਚੇਤਰਮਾਸ ਕੀ ਅਸ਼ਟਮੀ' ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਦੇਵੀ ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸ (ਸ਼ੈਤਾਨਾਂ) ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੇਵੀ ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਗਰਤਾ ਦਾ ਇਲਾਕਾ, ਸਤਲੁਜ, ਬਿਆਸ ਅਤੇ ਰਾਵੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਸੌਂਪਿਆ। ਰਾਜਨਕਾ ਭੂਮੀ ਚੰਦ ਨੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਵਾਲਾਜੀ ਮੰਦਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
ਤ੍ਰਿਗਰਤਾ ਰਾਜੇ ਵੰਸ਼ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਹਨ:
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਰਾਣ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਰਾਜੇ
ਮੰਦਨਾ ਕਰੀਮੀ
ਮਾਨਿਜ਼ੇ ਕਰੀਮੀ, (ਜਿਆਦਾ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਨਾਂ : ਮੰਦਨਾ ਕਰੀਮੀ), ਮੁੰਬਈ (ਭਾਰਤ) ਦੀ ਇਰਾਨੀ ਮੂਲ ਦੀ ਇੱਕ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ। ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਡਲਿੰਗ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਉਹ ਬੌਲੀਵੁੱਡ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮ ਭਾਗ ਜੌਨੀ ਵਿੱਚ ਨਾਇਕਾ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਰਿਆਲਟੀ ਸ਼ੋਅ ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਦੇ ਨੌਵੇਂ ਸੀਜ਼ਨ ਬਿੱਗ ਬੌਸ 9 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਭਾਗੀ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਈ।
ਨਜਫ਼
ਨਜਫ਼ (النجف ਇਰਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਗਦਾਦ ਦੇ 160 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸੁੰਨੀਆਂ ਦੇ ਚੌਥੇ ਖਲੀਫਾ ਯਾਨੀ ਸ਼ਿਆ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਇਮਾਮ ਅਲੀ ਦੀ ਮਜ਼ਾਰ ਦੇ ਇੱਥੇ ਸਥਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਇਹ ਇਸਲਾਮ ਅਤੇ ਸ਼ੀਆ ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦੀ ਕਬਰਗਾਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕਬਰਗਾਹ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਜਫ਼ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਆਬਾਦੀ 2008 ਵਿੱਚ ਸਾਢੇ ਪੰਜ ਲੱਖ ਸੀ।
ਮੰਦਨਾ ਕਰੀਮੀ
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਉ ਵਿੱਚ, ਮੰਦਨਾ ਕਰੀਮੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, "ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਸ਼ੋਅਲੇ ਦੇਖੀ ਸੀ ਜਦ ਉਹ 8 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਨ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਵੀਡੀਓ ਕੈਸੇਟ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ।" ਉਸਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ, "ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੈਂ ਈਰਾਨੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇਖਦੀ ਹੋਈ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਮਨਪਸੰਦ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਮਾਜਿਦ ਮਜੀਦੀ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਮਨਪਸੰਦ ਅਦਾਕਾਰਾ ਗੁਲਸ਼ਿਫ਼ਤੇ ਫ਼ਰਾਹਾਨੀ ਹੈ।"
ਨਜਫ਼
ਇਤਿਹਾਸ
ਅਲੀ ਇਬਨ ਅਬੂਤਾਲਿਬ, ਯਾਨੀ ਅਬਿ ਤਾਲਿਬ ਦੇ ਬੇਟੇ ਅਲੀ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁੰਨੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਚੌਥੇ ਖਲੀਫਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ੀਆ ਪਹਿਲੇ ਇਮਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜਾਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋ ਖਲੀਫ਼ਿਆਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ - ਆਪਣੀ ਕਬਰ ਦੇ ਨਾਲ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਸੰਦੇਹ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਦਫਨਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਸੰਨ 661 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਭਰੋਸੇ ਯੋਗ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਊਠ ਉੱਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਰਥੀ ਲਦ ਕੇ ਇੱਕ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਲੈ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਊਠ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਮਜ਼ਾਰ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਦਫਨਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਅਠਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਵਾਗਡੋਰ ਅੱਬਾਸੀ ਖਲੀਫ਼ਿਆਂ ਦੇ ਹੱਥ ਗਈ ਤਾਂ ਹਾਰੁਨ ਰਸ਼ੀਦ ਨੂੰ ਇਸ ਸਥਾਨ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਚਲਾ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਮਜ਼ਾਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਮਾਮ ਅਲੀ ਮਸਜਦ ਸ਼ੀਆ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਲਈ ਕਰਬਲਾ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਥਾਂ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਮਾਮ ਅਲੀ ਮਸਜਦ ਨੂੰ ਸ਼ੀਆ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਲਈ ਤੀਜੀ ਪਵਿਤਰਤਮ ਇਸਲਾਮੀ ਸਾਈਟ ਹੈ।
ਸੰਨ 2003 ਦੇ ਬਾਅਦ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜਾਂ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਿਰੋਧ ਅੰਦੋਲਨ ਚੱਲਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਆ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਸੀ।
ਨਜਫ਼ ਖੇਤਰ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਬਾਬਲ 30&nbspਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਸਥਿਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਬਾਈਬਲੀ ਸ਼ਹਿਰ ਉਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ 400&nbsp ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਅੱਬਾਸੀ ਖ਼ਲੀਫ਼ਾ ਹਰੂਨ ਅਰ-ਰਾਸ਼ਿਦ ਵਲੋਂ ਅਲੀ ਇਬਨ ਅਬੀ ਤਾਲਿਬ ਲਈ ਇੱਕ ਅਸਥਾਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ 791 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਪੂਰਵ-ਇਸਲਾਮੀ
ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਜਫ਼ ਸੱਚਮੁੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਵਜੂਦ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਖੋਜਾਂ ਤੋਂ ਇਥੇ ਵਸੇਵੇ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਯਿਸੂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਹੋਣ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਜਫ ਸੂਬੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਰਾਕ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਮੰਦਨਾ ਕਰੀਮੀ
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਮੰਦਨਾ ਕਰੀਮੀ ਫ਼ਾਰਸੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਬੋਲਦੀ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਿਤ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਈਰਾਨੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਲੜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਈਰਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਯੂਲੀਸਸ (ਨਾਵਲ)
1998 ਵਿੱਚ ਮੌਡਰਨ ਲਾਈਬ੍ਰੇਰੀ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ 100 ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਨਾਵਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ
ਧਨਬਾਦ
ਧਨਬਾਦ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਝਾਰਖੰਡ ਦਾ ਕੋਲੇ ਦੀਆਂ ਖਾਨਾ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਟਾਟਾ, ਬੀਸੀਸੀਐਲ, ਈਸੀਐਲ, ਇੰਡੀਅਨ ਆਇਰਨ ਐੰਡ ਸਟੀਲ ਕੰਪਨੀ ਦੀਆਂ ਇਥੇ ਕੋਲੇ ਦੀਆਂ ਖਾਨਾਂ ਹਨ। ਇਥੇ ਇੰਡੀਅਨ ਸਕੂਲ ਆਫ ਮਾਈਨਜ਼, ਰੇਲਵੇ ਡਵੀਜਨ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈਡਕੁਆਟਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਇੱਕ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਅਤੇ ਛੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਹਨ।
ਦੇਖਣਯੋਗ ਸਥਾਨ
ਮੈਥਨ ਝੀਲ ਜੋ ਕਿ 65 km2 ਦੇ ਖੇਤਰਫਲ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਹਿਰਨ ਸੈਂਚਰੀ ਵੀ ਹੈ। ਇਥੇ 15 ਦਸੰਬਰ ਤੋਂ 20 ਜਨਵਰੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਥਾਨ ਦੀ ਸੈਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਟੋਪਚੰਚੀ ਝੀਲ, ਕਲਿਆਨੇਸ਼ਵਾਰੀ ਮੰਦਰ, ਰਾਮ ਮੰਦਰ, ਸ਼ਕਤੀ ਮੰਦਰ, ਭਾਟਿੰਡਾ ਝਰਨਾ, ਪੰਚੇਤ ਡੈਮ ਦੇਖਣਯੋਗ ਸਥਾਨ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਆਈਫ਼ੋਨ
ਆਈਫੋਨ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:iPhone) ਇੱਕ ਬਹੁ-ਮੰਤਵੀ ਸੰਚਾਰ ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਚੇਨ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਵੇਚਿਆ ਐਪਲ ਦੁਆਰਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਐਪਲ ਦੇ ਆਈ.ਓ.ਐਸ ਨਾਮਕ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਤੇ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੀੜੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਆਈਫ਼ੋਨ 29 ਜੂਨ, 2007 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਪੀੜੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਆਈਫ਼ੋਨ 5ਸੀ ਅਤੇ ਆਈਫ਼ੋਨ 5ਐੱਸ, 10 ਸਤਬੰਰ, 2010 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਵਿੱਚ ਰੀਲਿਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਆਈਫੋਨ 7 ਸਭ ਤੋ ਨਵੀਂ ਪੀੜੀ ਦਾ ਫੋਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਤੰਬਰ 7, 2016 ਨੂੰ ਇੱਕ ਖਾਸ ਮੋਕੇ ਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
ਇਸ ਫੋਨ ਦਾ ਉਪਭੋਗਤਾ ਇੰਟਰਫੇਸ ਇੱਕ ਵੁਰਚੁਅਲ ਕੀਬੋਰਡ ਸਮੇਤ, ਡਿਵਾਈਸ ਦੀ ਮਲਟੀ-ਟੱਚ ਸਕਰੀਨ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ. ਫੋਨ ਵਿੱਚ ਵਾਈ ਫਾਈ ਦੀ ਸੁਵਿਦਾ ਵੀ ਮੋਜੂਦ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਫੋਨ ਸੈਲੂਲਰ ਨੈਟਵਰਕ ਨਾਲ ਜੁੜ ਸਕਦੇ ਹਨ. ਆਈਫੋਨ ਵਿੱਚ ਵੀਡਿਓ ਸ਼ੂਟ(ਭਾਵੇ ਇਹ ਆਈ ਫੋਨ 3 ਜੀਏਸ ਪੀੜੀ ਦੇ ਫੋਨਾ ਤੱਕ ਇੱਕ ਮਿਆਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ),, ਫੋਟੋ ਖਿਚਣ, ਸੰਗੀਤ, ਈਮੇਲ ਦਾ ਆਦਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ, ਵੇਬ ਬ੍ਰਾਉਸ, ਟੇਕ੍ਸਟ ਮੈਸੇਜ ਦਾ ਆਦਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ, ਜੀ ਪੀ ਏਸ ਨੇਵਿਗ੍ਸ਼ੇਨ, ਨੋਟ੍ਸ ਰਿਕਾਰਡ, ਗਣਿਤ ਦੀਆ ਗਣਨਾ ਅਤੇ ਵਿਸੁਅਲ ਵੁਆਇਸ ਮੇਲ ਦੀਆ ਵਿਸੇਸ਼ਤਾਵਾ ਮੋਜੂਦ ਹਨ. ਇਸ ਤੋ ਇਲਾਵਾ ਵੀਡਿਓ ਗੇਮਜ,ਰੇਫ਼ਰੇਨ੍ਸ ਕੰਮ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਨੇਟਵੋਰਕਿੰਗ ਮੋਬਾਇਲ ਏਪ੍ਸ ਵਿੱਚੋਂ ਡਾਉਨਲੋਡ ਕੀਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦੀਆ ਹਨ. ਜਨਵਰੀ 2017 ਤੱਕ ਐਪਲ ਏਪ ਸਟੋਰ ਵਿੱਚ 2.2 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋ ਵੱਧ ਏਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਆਈਫੋਨ ਅਤੇ ਦੂਸਰਿਆ ਆਈਓਏਸ ਡੀਵਾਈਸ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਉਪਲਬਧ ਸਨ.
ਪਹਿਲੀ ਪੀੜੀ ਦਾ ਆਈ ਫੋਨ ਇੱਕ ਜੀ ਏਸ ਏਮ ਫੋਨ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਅਗਲੀ ਪੀੜੀ ਦੇ ਫੋਨਾ ਦੀ ਇੱਕ ਮਿਸਾਲ ਸੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੀ ਬਟਨ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਹਰ ਇੱਕ ਪੀੜੀ ਦੇ ਫੋਨ ਵਿੱਚ ਮੋਜੂਦ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਪਹਿਲੀ ਪੀੜੀ ਦੇ ਆਈ ਫੋਨ ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨ ਦਾ ਸਾਇਜ ਅਗਲੇ ਤਿੰਨ ਪੀੜਿਆ ਦੇ ਆਈਫੋਨਾ ਵਿੱਚ ਉਪਯੋਗ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਕਨਾਲੋਜੀ
ਗੁਲਿੰਡ
ਗੁਲਿੰਡ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਭੌਤਿਕੀ ਸੂਚਨਾ
ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅੰਦਰ, ਭੌਤਿਕੀ ਸੂਚਨਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਓਸ ਸੂਚਨਾ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਭੌਤਿਕੀ ਸਿਸਟਮ ਅੰਦਰ ਰੱਖੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ| ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ (ਯਾਨਿ ਕਿ ਕੁਆਂਟਮ ਸੂਚਨਾ)ਅੰਦਰ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਕੁਆਂਟਮ ਇੰਟੈਂਗਲਮੈਂਟ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟ ਵੱਖਰੇ ਜਾਂ ਸਥਾਨਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੁਦਾ ਕਣਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਸਿੱਧੇ ਜਾਂ ਕਾਰਣਾਤਮਿਕ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਸਤੇ |
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਡਲਹੌਜ਼ੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਡਲਹੌਜ਼ੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ 68 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਚੰਬਾ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਲਕਾ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 60,828 ਵੋਟਰ ਸਨ।
ਵਿਧਾਇਕ
2012 ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਮਾਰੀ ਇਸ ਹਲਕੇ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ।
!ਸਾਲ !colspan="2" align="center"|ਪਾਰਟੀ !align="center" | ਵਿਧਾਇਕ !ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ !ਵੋਟਰ % !ਜੇਤੂ ਦਾ ਵੋਟ ਅੰਤਰ !ਸਰੋਤ
ਿਸਲਿਸਲੇਵਾਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਚੰਦਰਘੰਟਾ
ਮਾਂ ਦੁਰਗਾਜੀ ਦੀ ਤੀਜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਨਾਮ ਚੰਦਰਘੰਟਾ ਹੈ। ਨਰਾਤੇ ਉਪਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਮਹੱਤਵ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਿਨ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਪੂਜਨ-ਆਰਾਧਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਸਾਧਕ ਦਾ ਮਨ ਮਣਿਪੂਰ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮਾਂ ਚੰਦਰਘੰਟਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਨਿਰਾਲੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸੁੰਦਰ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਵਿਧ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਧੁਨੀਆਂ ਸੁਣਾਈਆਂ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਪਲ ਸਾਧਕ ਲਈ ਅਤਿਅੰਤ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਕਥਾ
ਸ਼ਿਵ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਚੰਦਰਘੰਟਾ, ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ "ਸ਼ਕਤੀ" ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਹਰ ਪਹਿਲੂ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਅਰਧਨਾਰੀਸ਼ਵਰ ਹਨ।
ਚੰਦਰਘੰਟਾ ਦੇ ਦਸ ਹੱਥ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਗਦਾ, ਕਮਾਨ-ਤੀਰ, ਖੜਕ, ਕਮਲ, ਘੰਟਾ ਅਤੇ ਕਮੰਡਲ ਹਨ, ਇੱਕ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਅਸੀਸ ਆਸਣ ਜਾਂ ਅਭੈਮੁਦ੍ਰ ਵਿੱਚ (ਡਰ ਦੂਰ ਹੋਣ ਤੋਂ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਾਹਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਗ ਜਾਂ ਸ਼ੇਰ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਹਿੰਮਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਅੱਧੇ ਚੰਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਘੰਟੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮੱਥੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤੀਜੀ ਅੱਖ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਰੰਗ ਸੁਨਹਿਰੀ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਚੰਦਰਘੰਟਾ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਸੁਹਜ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦਾ ਹੈ।
ਚੰਦਰਘੰਟਾ ਬਹਾਦਰੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਾਹਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਪਹਿਲੂ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ 'ਚ ਗਰਜਦਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਦੁਰਗਾ ਦਾ ਇਹ ਰੂਪ ਪਹਿਲੇ ਰੂਪਾਂ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਭੜਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਬਦਸਲੂਕੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਗੜਿਆ ਰੂਪ ਚੰਡੀ ਜਾਂ ਚਮੁੰਡਾ ਦੇਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਤਾਂ ਸਹਿਜਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਮੂਰਤ ਹੈ।
ਉਹ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਜੋ ਚੰਦਰਘੰਟਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਵਡਿਆਈ ਦੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਅਦਿੱਖ ਸ਼ਕਤੀ-ਲਹਿਰਾਂ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਚੰਦਰਘੰਟਾ ਦੁਸ਼ਟ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ ਉਹ ਇੱਕ ਦਿਆਲੂ ਮਾਂ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਦੂਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਦੀ ਘੰਟੀ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਭਿਆਨਕ ਆਵਾਜ਼ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੁਸ਼ਟ ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੇ ਘਰ ਭੇਜਿਆ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਲੜਾਈ ਭਰੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਜੀ ਸਕਣ। ਬ੍ਰਹਮ ਦਰਸ਼ਨ ਉਸ ਦੀ ਮਿਹਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਬ੍ਰਹਮ ਖੁਸ਼ਬੂ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਖਸ਼ਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਘਰ ਮਨੀਪੁਰਾ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਮੰਤਰ
ॐ देवी चंद्रघण्टायै नम:
Oṃ Devī Chandraghantaye Namaḥ
ਧਿਆਨ ਮੰਤਰ
Pindaj Pravarārudha Chandakopastrakairyutā Prasādam Tanute Mahyām Chandraghanteti Vishrutā.
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੌਦੁਰਗਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀਆਂ
25 ਮਈ
25 ਮਈ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 145ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 146ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 220 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ।
ਸ਼ਾਹ ਜਹਾਨ
ਮਿਰਜ਼ਾ ਸ਼ਿਹਾਬ-ਉਦ-ਦੀਨ ਮੁਹੰਮਦ ਖ਼ੁਰਮ (5 ਜਨਵਰੀ 1592 – 22 ਜਨਵਰੀ 1666), ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ I ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਜਨਵਰੀ 1628 ਤੋਂ ਜੁਲਾਈ 1658 ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਮੁਗਲ ਆਪਣੀਆਂ ਇਮਾਰਤਸਾਜ਼ੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸ਼ਾਨ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
ਜਹਾਂਗੀਰ ((r. 1605 – 1627)) ਦਾ ਤੀਜਾ ਪੁੱਤਰ,ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਨੇ ਮੇਵਾੜ ਦੇ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਦੇ ਲੋਦੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਫੌਜੀ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਅਕਤੂਬਰ 1627 ਵਿੱਚ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਸ਼ਹਿਰਯਾਰ ਮਿਰਜ਼ਾ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਆਗਰਾ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਣਾਇਆ। ਸ਼ਹਰਯਾਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਨੇ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਬੈਠਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਿਰੋਧੀ ਦਾਅਵੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਲਾਲ ਕਿਲਾ, ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਮਸਜਿਦ ਅਤੇ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਮਾਰਕ ਬਣਾਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੀ ਮਨਪਸੰਦ ਪਤਨੀ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਮਹਿਲ ਦਾ ਸਮਾਧ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਨੇ ਦੱਖਣ ਸਲਤਨਤਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹਮਲਾਵਰ ਮੁਹਿੰਮਾਂ, ਪੁਰਤਗਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾਅ ਅਤੇ ਸਫਾਵਿਡਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਸਥਾਨਕ ਬਗਾਵਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦਬਾਇਆ, ਅਤੇ 1630-32 ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਡੇਕਨ ਕਾਲ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਿਆ।
ਸਤੰਬਰ 1657 ਵਿੱਚ, ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਇੱਕ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਿਮਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਕਾਰਨ ਉਸਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਸੰਕਟ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦਾ ਤੀਜਾ ਪੁੱਤਰ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ (ਸ਼. 1658-1707) ਜੇਤੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਛੇਵਾਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੇ ਕ੍ਰਾਊਨ ਪ੍ਰਿੰਸ ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਜੁਲਾਈ 1658 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਜੁਲਾਈ 1658 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜਨਵਰੀ 1666 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਆਗਰਾ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਰੱਖਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਕੋਲ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਸਦਾ ਰਾਜ ਅਕਬਰ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਨਕਸਬੰਦੀ ਵਰਗੀਆਂ ਇਸਲਾਮੀ ਪੁਨਰ-ਸੁਰਜੀਤੀ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨੇ ਮੁਗਲ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਰੂਪ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ
ਉਸਦਾ ਜਨਮ 5 ਜਨਵਰੀ 1592 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ, ਮੌਜੂਦਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਜਗਤ ਗੋਸੈਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਿੰਸ ਸਲੀਮ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 'ਜਹਾਂਗੀਰ' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦੇ ਨੌਵੇਂ ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਖੁਰਮ ਨਾਮ ਨੌਜਵਾਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਲਈ ਉਸਦੇ ਦਾਦਾ, ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਨੌਜਵਾਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦਾ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸੀ। ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਕਬਰ ਖੁਰਰਮ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸ਼ੌਕੀਨ ਸੀ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਉਸਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ "ਉਸ ਦੀ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਦੂਜੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਤੁਲਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸੱਚਾ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।"
ਜਦੋਂ ਖੁਰਮ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਅਕਬਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਸਲੀਮ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਸਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਾਲਣ ਲਈ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੂੰ ਰੁਕਾਇਆ ਸੁਲਤਾਨ ਬੇਗਮ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਲਈ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ। ਰੁਕਈਆ ਨੇ ਖੁਰਮ ਦੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਈ ਅਤੇ ਖੁਰਰਮ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਰੁਕਈਆ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਖੁਰਰਮ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਸੀ, "ਜੇਕਰ ਉਹ ਉਸਦਾ ਆਪਣਾ [ਪੁੱਤ] ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਵੱਧ।"
ਹਾਲਾਂਕਿ, 1605 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦਾਦਾ ਅਕਬਰ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ, ਜਗਤ ਗੋਸਾਈਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ ਜਿਸਦੀ ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਦੇਖਭਾਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਉਸ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਦਾਲਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਹਜ਼ਰਤ ਕਹਿ ਕੇ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 8 ਅਪ੍ਰੈਲ 1619 ਨੂੰ ਅਕਬਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਜਗਤ ਗੋਸਾਈਂ ਦੀ ਮੌਤ 'ਤੇ, ਉਹ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੁਆਰਾ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋਣ ਅਤੇ 21 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਸੋਗ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੋਗ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਇਹਨਾਂ ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਲਈ, ਉਸਨੇ ਕੋਈ ਜਨਤਕ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਹੀਂ ਭਰੀ ਅਤੇ ਸਾਦਾ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਭੋਜਨ ਖਾਧਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਮਾਹਲ ਨੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਵੰਡਣ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਹਰ ਸਵੇਰ ਕੁਰਾਨ ਦੇ ਪਾਠ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਬਕ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਉਦਾਸ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ।
ਸਮਰਾਟ
ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮਰਾਟ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮੁਗਲ ਸਿੰਹਾਸਨ ਦੇ ਵਾਰਿਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1627 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਗੱਦੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ। ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਮੁਗਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਣਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸੋਨਾ ਮੁਗਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਬਖ਼ਤਾਵਰ ਉਮਰ ਦੇ ਇੱਕ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਕਬਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਣ ਲਈ ਵਿਆਕੁਲ ਸੀ। 1658 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਬੀਮਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ 1666 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਆਗਰਾ ਫੋਰਟ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੇਟੇ ਔਰੰਗਜੇਬ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰਾਜੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ
ਧੱਮਪਦ
ਧੱਮਪਦ (ਪਾਲੀ; ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ: धम्मपद ; ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: धर्मपद ਧਰਮਪਦ) ਬੋਧੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਸਿਖਰਲਾ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਗਰੰਥ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਨੈਤਿਕ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਯਮਕ, ਅੱਪਮਾਦ, ਚਿੱਤ ਆਦਿ 26 ਵੱਗਾਂ (ਵਰਗਾਂ) ਵਿੱਚ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ 423 ਪਾਲੀ ਬੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਤਰਿਪਿਟਕ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਸਥਾਨ ਸੁੱਤਪਿਟਕ ਦੇ ਪੰਜਵੇ ਵਿਭਾਗ ਖੁੱਦਕਨਿਕਾਏ ਦੇ ਖੁੱਦਕਪਾਠਾਦਿ 15 ਉਪਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਹੈ। ਗਰੰਥ ਦੀਆਂ ਅੱਧੀਆਂ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਕਹਾਵਤਾਂ ਤਰਿਪਿਟਕ ਦੇ ਨਾਨਾ ਸੁੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਗਬੱਧ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ। ਕੁੱਝ ਅਜਿਹੀਆਂ ਵੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਮੂਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀਆਂ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਪਰ ਭਾਰਤੀ ਗਿਆਨ ਦੇ ਉਸ ਬੇਹੱਦ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਜਿੱਥੋਂ ਉਹ ਉਪਨਿਸ਼ਦ, ਗੀਤਾ, ਮਨੂੰ ਸਮ੍ਰਤੀ, ਮਹਾਂਭਾਰਤ, ਜੈਨਾਗਮ ਅਤੇ ਪੰਚਤੰਤਰ ਆਦਿ ਕਥਾ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਟ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਧੰਮਪਦ ਦੀ ਰਚਨਾ ਉਪਲੱਬਧ ਪ੍ਰਮਾਣਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਈ ਪੂ 300 ਅਤੇ 100 ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਅਜਿਹਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਟਾਈਟਲ
ਧੱਮਪਦ, ਧੱਮ ਅਤੇ ਪਦ ਦੇ ਮੇਲ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਸੰਯੁਕਤ ਪਦ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਧੱਮ (ਧਰਮ ਲਈ ਪਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦ) ਬੁੱਧ ਦੇ ਸਦੀਵੀ ਸਚ ਜਾਂ ਸਚ ਧਰਮ (righteousness) ਜਾਂ ਸਾਰੇ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ; ਅਤੇ, ਇਸ ਦੇ ਮੂਲ, ਪਦਾ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਪੈਰ" ਅਤੇ ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ "ਮਾਰਗ" ਜਾਂ ਪੈੜ ਜਾਂ "ਪਦ" (ਪਿੰਗਲ ਵਾਲੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਇਕਾਈ) ਹੈ। ਜਾਂ ਫਿਰ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਅਰਥ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸੰਗਠਨ
ਪਾਲੀ ਧੱਮਪਦ ਵਿੱਚ 26 ਵੱਗਾਂ (ਵਰਗਾਂ) ਵਿੱਚ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ 423 ਪਾਲੀ ਬੰਦ ਹਨ (ਹੇਠਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਨਾਲ ਬਰੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ)।
ਹੋਰ ਦੇਖੋ
ਤ੍ਰਿਪਿਟਕ, ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੋਧੀ ਸਾਹਿਤ
ਕਲਾਇਤ
ਕਲਾਇਤ, ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਕੈਥਲ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ​​ਇੱਕ ਨਗਰ ਕਮੇਟੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿਛੋਕੜ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਕਾਲ ਦੇ ਦੋ ਅਹਿਮ ਮੰਦਿਰ ਹਨ ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ "ਬਰਿਕਸ ਟੇਂਪਲ" (Bricks Temple) ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ। ਇਹ ਮੰਦਰ ਪੁਰਾਤਨ ਇਮਾਰਤਸਾਜੀ ਦਾ ਅਨੋਖਾ ਨਮੂਨਾ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਮੰਦਰਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਚਿਣਾਈ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੀਮੇਂਟ ਜਾਂ ਚੂਨੇ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸਗੋਂ ਇੱਟਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਕੱਟ ਤਰਾਸ਼ ਕੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਫਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਮੰਦਰਾਂ ਦੀ ਪੁਰਾਤਨ ਮਹਤਤਤਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰਖਦੇ ਹੋਏ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਾਤਤਵ ਵਿਭਾਗ ਵਲੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੁਰਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਰਿਆਣੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ
ਸਿੱਖ ਰਾਜਪੂਤ
ਸਿੱਖ ਰਾਜਪੂਤ ਰਾਜਪੂਤ ਜਾਤੀ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਸਾਥੀ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੇ 1901 ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 20,000 ਰਾਜਪੂਤ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਧਰਮਾਂਤਰਿਤ ਸਨ। ਮੁਗਲ ਕਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਕਈ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਵਾਰਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਖਿਆਵਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛੱਕ ਕੇ ਖਾਲਸੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਢਲ ਅਤੇ ਅਨੁਆਈਆਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਪੰਥ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਏ। ਕਈ ਪੰਜਾਬੀ ਰਾਜਪੂਤ ਪਰਵਾਰ ਵੀ ਗੁਰੂ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਏ, ਜਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛੱਕ ਕੇ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ, ਅਤੇ ਖਾਲਸਾ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਢਲੇ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਿੱਖ ਰਾਜਪੂਤ ਹਨ: ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦੁਰ, ਸੰਗਤ ਸਿੰਘ ਮਿਨਹਾਸ, ਭਾਈ ਬਚਿੱਤਰ ਸਿੰਘ ਮਿਨਹਾਸ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਜਨ ਅੱਜ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਸਾਥੀ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਪੂਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ
ਤੰਦਾ ਬੱਦਾ ਕਲਾਂ
ਤੰਦਾ ਬੱਦਾ ਕਲਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਮਲੋਹ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਹੁਸੈਨਪੁਰ ਗੁਰੂ
ਹੁਸੈਨਪੁਰ ਗੁਰੂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਕਸ਼ਕਾਦਾਰਯੋ ਖੇਤਰ
ਕਸ਼ਕਾਦਾਰਯੋ ਖੇਤਰ (Qashqadaryo viloyati, Қашқадарё вилояти, قەشقەدەريا ۋىلايەتى; old spelling Kashkadarya Region) ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੱਖਣੀ-ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਕਾਦਾਰਿਓ ਨਦੀ ਦੀ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਪਾਮੀਰ-ਅਲੇ ਪਰਬਤਾਂ ਦੀਆਂ ਪੱਛਮੀ ਢਲਾਣਾਂ ਤੇ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਤਾਜੀਕਿਸਤਾਨ, ਤੁਰਕਮੇਨੀਸਤਾਨ, ਸਮਰਕੰਦ ਖੇਤਰ, ਬੁਖਾਰਾ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਸੁਰਖਾਨਦਰਿਆ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰਫਲ 28,400 km² ਹੈ। ਇਸਦੀ ਅਬਾਦੀ 2007 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ 2,067,000 ਹੈ। ਇਸਦਾ ਅਬਾਦੀ ਦਾ 73% ਹਿੱਸਾ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਵਿਭਾਗ
ਇਸਦੀ ਖੇਤਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਾਰਸ਼ੀ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਅਬਾਦੀ ਤਕਰੀਬਨ 177,000 ਹੈ। ਹੋਰ ਮੁੱਖ ਕਸਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੇਸ਼ਕੰਤ, ਚਿਰਾਕਚੀ, ਗੁਜ਼ੋਰ, ਕਿਤਾਬ, ਕੋਸੋਨ, ਮਿਰੀਸ਼ਕੋਰ, ਮੁਬੋਰਕ, ਕਾਮਾਸ਼ੀ, ਸ਼ਾਹਰੀਸਬਜ਼, ਸ਼ੁਰਬਾਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਯੱਕਾਬੋਗ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਸ਼ਕਾਦਰਯੋ ਖੇਤਰ ਇਸ ਵੇਲੇ 13 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਭੂਗੋਲ
ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਜਲਵਾਯੂ ਮਾਰੂਥਲੀ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਜਲਵਾਯੂ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ-ਕੁਝ ਅਰਧ-ਖੰਡੀ ਹੈ।
ਆਰਥਿਕਤਾ
ਕੁਦਰਤੀ ਸੋਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁਬਾਰੇਖ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਪਲਾਂਟ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਦਯੋਗ ਹੈ। ਹੋਰ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਨ ਉਦਯੋਗ, ਕੱਪੜਾ, ਲਘੂ ਉਦਯੋਗ, ਖਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਮਾਨ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਧੰਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਪਾਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਫ਼ਸਲਾਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਪਾਲਣ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਸਿੰਜਾਈ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੋਲੀਮਾਰਜੋਨ ਸਰੋਵਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸੋਮਾ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਆਵਾਜਾਈ ਢਾਂਚਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 350 km ਰੇਲਵੇ ਲਾਇਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ 4000 km ਸੜਕਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਸਦਰਿੱਦੀਨ ਆਇਨੀ
ਸਦਰਿੱਦੀਨ ਆਇਨੀ (ਤਾਜਿਕ: Садриддин Айнӣ, ਫ਼ਾਰਸੀ: صدرالدين عيني, ਜਾਂ ਸਦਰਿੱਦੀਨ ਐਨੀ; 27 ਅਪਰੈਲ 1878 - 15 ਜੁਲਾਈ 1954) ਇੱਕ ਤਾਜਿਕ ਦਾਨਸ਼ਮੰਦ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਕਵਿਤਾ, ਗਲਪ ਰਚਨਾ, ਪੱਤਰਕਾਰੀ, ਇਤਹਾਸ ਅਤੇ ਕੋਸ਼ਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਜਿਕ ਕਵੀ
ਬੀੜ ਰਾਉਕੇ
ਬੀੜ ਰਾਉਕੇ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਮੋਗਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਬਾਘਾ ਸੜਕ ਤੇ ਸਥਿੱਤ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰਾਮਾਦਾ ਏਸ਼ੀਆ ਪੈਸਿਫ਼ਿਕ
ਰਾਮਾਦਾ ਏਸ਼ੀਆ ਪੈਸਿਫ਼ਿਕ ਰਾਮਾਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹੋਟਲ ਲੜੀ ਦੀ ਇੱਕ ਖੇਤਰੀ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ, ਇਹ ਹੋਟਲ ਲੜੀ ਵਨਧਾਮ ਹੋਟਲ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਨਧਾਮ ਹੋਟਲ ਸਮੂਹ, ਹੋਟਲ ਦੀ ਫ੍ਰੈਨਚਾਇਜ਼ੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ (ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ) ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿੱਚ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਰਾਮਾਦਾ ਏਸ਼ੀਆ ਪੈਸਿਫ਼ਿਕ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਟਲ ਗੁਆਂਗਯੋਂਗ, ਚੀਨ ਵਿੱਚ 1991 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਰਾਮਾਦਾ ਪਰਲ ਗੁਆਂਗਯੋਂਗ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਵਧ ਕੇ 79 ਹੋਟਲ ਹੋ ਗਏ ਜੋ ਕਿ 12 ਦੇਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਏਸ਼ੀਆ ਪੈਸਿਫ਼ਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮੂਹ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਨਵੀਆਂ ਸੰਪਤੀਆਂ ਅਗਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹਿਆ ਹਨ।
ਏਸ਼ੀਆ ਪੈਸਿਫ਼ਿਕ ਵਿੱਚ ਜਾਇਦਾਦਾਂ
ਰਾਮਾਦਾ ਹੋਟਲ ਏਸ਼ੀਆ ਪੇਸਿਫਿਕ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਮੱਧ-ਵਰਗ ਦੇ ਲਈ ਐਸ਼ ਆਰਾਮ ਅਤੇ ਵਪਾਰਿਕ ਦੌਰਿਆ ਵਾਸਤੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹਨ।  ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਟਲ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ, ਵਪਾਰਿਕ ਸੁਵਿਧਵਾਂ ਅਤੇ ਸਿਹਤ-ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਸਬੰਧੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਰਾਮਾਦਾ ਏਸ਼ੀਆ ਪੇਸਿਫਿਕ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ।
ਸਿੰਗਾਪੁਰ
ਵਨਧਾਮ ਹੋਟਲ ਗਰੁਪ ਹੋਟਲ ਗਰੁਪ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕੀ ਇਹ ਸਿੰਗਾਪੋਰ ਹੋਟਲ ਅਤੇ ਲੋਜਿੰਗ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀ ਸੰਪਤੀ 2014, ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੀ ਇੱਕ 391 ਕਮਰੇ ਦਾ ਰਾਮਾਦਾ ਸਿਗਾਪੋਰ ਨਾ ਦਾ ਹੋਟਲ ਹੈ, ਇਹ Balestier Park area ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੋਵੇਗਾ.
ਰੁੱਤ
ਰੁੱਤ ਸਾਲ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੌਸਮ, ਆਬੋਹਵਾ ਅਤੇ ਦਿਨ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਸਾਫ਼ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਰੁੱਤਾਂ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸੂਰਜ ਦੁਆਲ਼ੇ ਚੱਕਰ ਕੱਟਣਾ ਅਤੇ ਚੱਕਰ ਕੱਟਣ ਦੇ ਇਸ ਰਾਹ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਧੁਰੇ ਦਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਝੁਕੇ ਹੋਣਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੌਣਪਾਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੁੱਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ
ਗਲੂਔਨ ਫੀਲਡ
ਸਿਧਾਂਤਿਕ ਕਣ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਗਲੂਔਨ ਫੀਲਡ ਕੁਆਰਕਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਤਾਕਤਵਰ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ ਅੰਦਰ ਗਲੂਔਨਾਂ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਨੂੰ ਲੱਛਣਬੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਫੋਰ ਵੈਕਟਰ ਫੀਲਡ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕੁਆਂਟਮ ਕ੍ਰੋਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਅੰਦਰ ਉਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕੁਆਂਟਮ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ –  ਅੰਦਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫੋਰ-ਪੁਟੈਂਸ਼ਲ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਗਲੂਔਨ ਫੀਲਡ ਗਲੂਔਨ ਫੀਲਡ ਸ਼ਕਤੀ ਟੈਂਸਰ ਰਚਦੀ ਹੈ।
ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਅੰਦਰ, ਚਾਰ-ਅਯਾਮੀ ਵੈਕਟਰਾਂ ਅਤੇ ਟੈਂਸਰਾਂ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਰਾਹ, ਅੱਠ ਗਲੂਔਨ ਕਲਰ ਚਾਰਜਾਂ ਲਈ, ਲੈਟਿਨ ਸੂਚਕਾਂਕ 1, 2, …, 8 ਤੱਕ ਦੇ ਮੁੱਲ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂਕਿ ਗਰੀਕ ਸੂਚਕਾਂਕ ਟਾਈਮਲਾਈਕ ਪੁਰਜਿਆਂ ਵਾਸਤੇ 0 ਅਤੇ ਸਪੇਸਲਾਈਕ ਪੁਰਜਿਆਂ ਵਾਸਤੇ 1, 2, 3 ਦੇ ਮੁੱਲ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੀਆਂ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਹਾ ਨਾ ਜਾਵੇ, ਸਾਰੇ ਕਲਰ ਅਤੇ ਟੈਂਸਰ ਸੂਚਕਾਂਕਾਂ ਉੱਤੇ ਜੋੜ ਪ੍ਰੰਪਰਾ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜਾਣ ਪਛਾਣ
ਗਲੂਔਨ ਅੱਠ ਕਲਰ ਚਾਰਜ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਫੋਟੌਨਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਫੀਲਡਾਂ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਨਿਊਟ੍ਰਲ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸਿਰਫ ਇੱਕੋ ਫੋਟੌਨ ਫੀਲਡ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਹਰੇਕ ਕਰ ਚਾਰਜ ਲਈ ਗਲੂਔਨ ਫੀਲਡ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪੁਟੈਂਸ਼ਲ ਦੇ ਸਮਾਨ ਇੱਕ ਟਾਈਮਲਾਈਕ ਕੰਪੋਨੈਂਟ, ਅਤੇ ਚੁੰਬਕੀ ਵੈਕਟਰ ਪੁਟੈਂਸ਼ਲ ਦੇ ਤੁੱਲ ਤਿੰਨ ਸਪੇਸਲਾਈਕ ਕੰਪੋਨੈਂਟ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਮਿਲਦੇ ਜੁਲਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ:
ਜਿੱਥੇ
ਐਕਸਪੋਨੈਂਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਪਰ ਅੱਠ ਗਲੂਔਨ ਚਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਆਤੇ ਸਾਰੇ ਪੁਰਜੇ ਗਲੂਔਨ ਦੇ ਪੁਜੀਸ਼ਨ ਵੈਕਟਰ
r
ਅਤੇ ਵਕਤ t ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਰੇਕ, ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਦੇ ਕੁੱਝ ਪੁਰਜਿਆਂ ਅਤੇ ਗਲੂਔਨ ਕਲਰ ਚਾਰਜ ਲਈ, ਇੱਕ ਸਕੇਲਰ ਫੀਲਡ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਗੈਲ-ਮਨ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ
λa
, ਅੱਠ 3 × 3 ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ SU(3) ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਰਚਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਅਤੇ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ ਦੇ ਸੰਦ੍ਰਭ ਵਿੱਚ SU(3) ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਜਨਰੇਟਰ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇੱਕ ਜਨਰੇਟਰ ਕਿਸੇ ਸਮਿੱਟਰੀ ਟ੍ਰਾਂਸਫੋਰਮੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਓਪਰੇਟਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਝੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ (ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਵਿੱਚ ਸਮਰੂਪਤਾ ਦੇਖੋ)। ਇਹ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ, ਕੁਆਂਟਮ ਕ੍ਰੋਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਆਂਟਮ ਕ੍ਰੋਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ, ਇੱਕ ਸਥਾਨਿਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਲਰ ਚਾਰਜ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ SU(3) ਗੇਜ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਇੱਕ ਗੇਜ ਥਿਊਰੀ ਹੈ: ਹਰੇਕ ਗੈਲ-ਮਨ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਇੱਕ ਖਾਸ ਗਲੂਔਨ ਕਲਰ ਚਾਰਜ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ, ਕਲਰ ਚਾਰਜ ਓਪਰੇਟਰਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਜਨਰੇਟਰ ਕਿਸੇ ਵੈਕਟਰ ਸਪੇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਬੇਸਿਸ (ਰੇਖਿਕ ਅਲਜਬਰਾ)|ਅਧਾਰ]] ਵੀ ਰਚਦੇ ਹਨ, ਇਸਲਈ ਕੁੱਲ ਗਲੂਔਨ ਫੀਲਡ ਸਾਰੀਆਂ ਕਲਰ ਫੀਲਡਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੁਪਰਪੁਜੀਸ਼ਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਗੈਲ-ਮਨ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸਾਂ (ਅਸਾਨੀ ਲਈ 2 ਨਾਲ ਤਕਸੀਮ ਕਰਕੇ) ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਵਿੱਚ,
ਗਲੂਔਨ ਫੀਲਡ ਦੇ ਕੰਪੋਨੈਂਟ 3 × 3 ਮੈਟ੍ਰਿਕਸਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ:
ਜਾਂ ਫੇਰ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰ 3 × 3 ਮੈਟ੍ਰਿਕਸਾਂ ਦੇ ਇੱਕੋ ਵੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਕਰਦੇ ਹੋਏ:
ਗਲੂਔਨ ਫੀਲਡ ਇਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ:
ਕੁਆਂਟਮ ਕ੍ਰੋਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਗੇਜ ਕੋਵੇਰੀਅੰਟ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵ
ਹੇਠਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ (ਅਤੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਚਿੰਨ-ਧਾਰਨਾਵਾਂ) ਕੇ. ਯਾਗੀ., ਟੀ. ਹਟਸੁਦਾ, ਵਾਈ. ਮਿਆਕ ਅਤੇ ਗ੍ਰੇਨਰ, ਸ਼ਾਫਰ ਮੁਤਾਬਿਕ ਹਨ।
ਮੈਨੀਫੈਸਟ ਕੋਵੇਰੀਅੰਸ ਅੰਦਰ ਕੁਆਰਕ ਫੀਲਡਾਂ ਦੇ ਰੂਪਾਂਤ੍ਰਨ ਵਾਸਤੇ ਗੇਜ ਕੋਵੇਰੀਅੰਟ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵ
Dμ
ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਅੰਸ਼ਿਕ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵ ਜੋ ਫੋਰ-ਗ੍ਰੇਡੀਅੰਟ
∂μ
ਰਚਦੇ ਹਨ, ਇਕੱਲਿਆਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸਰਦਾ। ਕਲਰ ਟ੍ਰਿਪਲੈਟ ਕੁਆਰਕ ਫੀਲਡਾਂ ਉੱਤੇ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੰਪੋਨੈਂਟ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ:
ਜਿਸ ਵਿੱਚ
ਕਾਲਪਨਿਕ ਇਕਾਈ ਹੈ, ਅਤੇ
ਅਯਾਮਹੀਣ ਕੁਆਂਟਮ ਕ੍ਰੋਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਲਈ ਕਪਲਿੰਗ ਸਥਿਰਾਂਕ ਹੈ। ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵਿਦਵਾਨ ਵੱਖਰੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਚੁਣਦੇ ਹਨ। ਅੰਸ਼ਿਕ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵ ਰਕਮ ਇੱਕ 3 × 3 ਪਛਾਣ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਰਲਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰੰਪਰਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਟ੍ਰਿਪਲੈਟ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਵਿੱਚ ਕੁਆਰਕ ਫੀਲਡਾਂ ਨੂੰ ਕਾਲਮ ਵੈਕਟਰਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇੰਝ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
ਕੁਆਰਕ ਫੀਲਡ
ψ
ਬੁਨਿਆਦੀ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ (3) ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਐਂਟੀਕੁਆਰਕ ਫੀਲਡ
ਕੰਪਲੈਕਸ ਕੰਜੂਗੇਟ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ (3*) ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਕੰਪਲੈਕਸ ਕੰਜੁਗੇਟ ਨੂੰ
ਗੇਜ ਰੂਪਾਂਤ੍ਰਨਾਂ
ਜਿੱਥੇ
ਇੱਕ 3 × 3 ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈਜੋ ਉੱਪਰ ਲਿਖੇ
ਮੈਕਸ ਸ਼ੈਲਰ
ਮਿਊਨਿਖ਼ ਤੋਂ ਕੋਲੋਨ ਤੱਕ (1874-1919)
ਮੈਮੈਕਸ ਸ਼ੈਲਰ ਦਾ ਜਨਮ 22 ਅਗਸਤ 1874 ਨੂੰ ਮਿਊਨਿਖ਼, ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੂਥਰਨ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਆਰਥੋਡਕਸ ਯਹੂਦੀ ਮਾਤਾ ਤੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਕ ਚੜ੍ਹਦੀ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਧਰਮ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਲਿਆ ਸੀ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਹ 1921 ਦੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਵਧੇਰੇ ਹੀ ਵਧੇਰੇ ਗ਼ੈਰ-ਵਚਨਬੱਧ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। 1921 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ  ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੈਥੋਲਿਕ ਅਤੇ ਜੂਡੋ-ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਰੱਬ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ,   ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲ ਵਚਨਬੱਧ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸ਼ੈਲਰ ਨੇ ਮਿਊਨਿਖ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਮੈਡੀਸ਼ਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਬਰਲਿਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਿਲਹੇਲਮ ਡਿਲਥੀ, ਕਾਰਲ ਸਟੈਂਪ ਅਤੇ ਜੌਰਜ ਸਿੰਮਲ ਦੇ ਅਧੀਨ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ 1897 ਵਿਚ ਮਿਊਨਿਖ਼ ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਡਾਕਟਰੇਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ 1899 ਵਿਚ ਜੇਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਇਸਤਗੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1901 ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਡੋਜੈਂਟ ਬਣ ਗਿਆ। ਪੂਰੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ, ਸ਼ੈਲਰ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਵਹਾਰਵਾਦ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿਚ ਤਕੜੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲਈ (ਯੂਕੇਨ ਨੇ ਵਿਲੀਅਮ ਜੇਮਸ ਨਾਲ ਪੱਤਰਾਚਾਰ ਕੀਤਾ)।
ਗਲੂਔਨ ਫੀਲਡ
ਗੇਜ ਰੂਪਾਂਤ੍ਰਨਾਂ
tn
ਮੈਕਸ ਸ਼ੈਲਰ
ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ (1924)
ਸ਼ੈਲਰ ਨੇ 1929 ਵਿਚ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ 1928 ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਅਚਨਚੇਤ ਮੌਤ ਕਰਕੇ ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਿਆ। ਅਜਿਹੇ ਕੰਮ ਦੇ ਕੁਝ ਟੁਕੜੇ ਨਾਚਲਸ (Nachlass) ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।  1924 ਵਿਚ, ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ (ਮੇਨਸਚ ਐਂਡ ਗੈਸਚੀਚਟੇ), ਸ਼ੈਲਰ ਨੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਮਾਨਵ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਸੀਮਾ ਅਤੇ ਟੀਚਿਆਂ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਮੁੱਢਲੇ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤੇ।
ਗਲੂਔਨ ਫੀਲਡ
ਗੇਜ ਰੂਪਾਂਤ੍ਰਨਾਂ
ਮੈਟ੍ਰਿਕਸਾਂ ਤੋਂ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ
ਮੈਕਸ ਸ਼ੈਲਰ
ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ (1924)
ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੈਲਰ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਿਲੇ ਵਿਰਾਸਤ ਵਾਲੇ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਦੇ ਤਬੁਲਾ ਰਸ (ਕੋਰਾ ਕਾਗਜ਼) ਦੇ ਲਈ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਸੂਤਰਬੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ: ਧਰਮ, ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ।   ਸ਼ੈਲਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦੇਣਾ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਨੀਤਸ਼ੇ ਨੇ ਯਹੂਦੀ-ਮਸੀਹੀ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਕਿ "ਰੱਬ ਮਰ ਗਿਆ"; ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੇ ਸਾਡੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕਰ ਰੱਖਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਅਜੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵੀ ਸੋਚਣ ਦੇ ਢੰਗ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਈਸਾਈ ਰੱਬ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।   ਅਜਿਹੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਸਚਮੁਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਡੀਕਨਸਟਕਟ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ (ਹਸਰਲ ਦਾ ਸ਼ਬਦ Abbau)।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1874 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਗਲੂਔਨ ਫੀਲਡ
ਗੇਜ ਰੂਪਾਂਤ੍ਰਨਾਂ
, ਅੱਠ ਗੇਜ ਫੰਕਸ਼ਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਥਾਨਿਕ ਪੁਜੀਸ਼ਨ
ਅਤੇ ਵਕਤ t ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਦੇ ਹਨ। ਰੂਪਾਂਤ੍ਰਨ ਵਿੱਚ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਐਕਸਪੋਨੈਂਸ਼ੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗੇਜ ਕੋਵੇਰੀਅੰਟ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਰੂਪਾਂਤ੍ਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫੰਕਸ਼ਨ
θn
ਇੱਥੇ ਗੇਜ ਫੰਕਸ਼ਨ
ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਪੁਰਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫੋਰ ਪੁਟੈਂਸ਼ਲ
A
ਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
ਜੋ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਟੈਂਸਰ
F
ਨੂੰ ਇਨਵੇਰੀਅੰਟ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਗੇਜ ਟਰਾਂਸਫੋਰਮੇਸ਼ਨ ਅਧੀਨ ਕੁਆਰਕ ਫੀਲਡਾਂ ਇਨਵੇਰੀਅੰਟ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਣ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਆਂਟਮ ਕ੍ਰੋਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਫੀਲਡ
ਅਰੁੰਧਤੀ ਦੇਵੀ
ਅਰੁੰਧਤੀ ਦੇਵੀ (ਅਰੁੰਧਤੀ ਮੁਖੋਪਾਧਿਆਏ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਗਾਇਕਾ ਸੀ, ਜੋ ਬੰਗਾਲੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਰੁੰਧਤੀ ਦੇਵੀ ਵਿਸ਼ਵ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਇਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ ਜਿਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੈਲਾਸਰੰਜਨ ਮਜੂਮਦਾਰ ਦੁਆਰਾ ਰਬਿੰਦਰ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1940 ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਵਿਖੇ ਰਬਿੰਦਰ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਗਾਇਕਾ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਰੁੰਧਤੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫ਼ਿਲਮ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਾਰਤਿਕ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ ਦੀ ਬੰਗਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਮਹਾਂਪ੍ਰਸਥਾਨਰ ਪਾਠੇ (1952) ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਯਾਤਰਿਕ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਹਿੰਦੀ ਰੂਪ ਵੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ  ਨਾਭਾਜਨਮਾ  ਵਿਚ ਦੇਵਕੀ ਕੁਮਾਰ ਬੋਸ (1956), ਚਲਾਚਲ ਵਿਚ ਅਸਿਤ ਸੇਨ (1956) ਅਤੇ ਪੰਚਤਾਪਾ (1957), ਮਾਂ (1956) ਵਿਚ ਪ੍ਰਭਾਤ ਮੁਖੋਪਾਧਿਆਏ, ਮਮਤਾ (1957), ਬਿਚਾਰਕ (1959) ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ਪਤਾਲ (1960),  1963 ਵਿੱਚ ਆਦਿ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਤਪਨ ਸਿਨਹਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਬਿਜੌਏ ਬੋਸ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਵਾਰਡ ਜੇਤੂ ਬੰਗਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਭਾਗੀਨੀ ਨਿਵੇਦਿਤਾ (1962) ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਬੀ.ਐਫ.ਜੇ.ਏ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 1967 ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ 14ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿਚ ਉਸਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਛੂਤੀ  ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਫ਼ਿਲਮ ਅਧਾਰਿਤ ਉੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਕਾਰਜ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਅਰੁੰਧਤੀ ਦਾ ਜਨਮ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ (ਹੁਣ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼) ਵਿੱਚ ਪੂਰਬੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਬਾਰਿਸਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1955 ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਪ੍ਰਭਾਤ ਮੁਖਰਜੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਕਾਇਮ ਰਹਿ ਸਕਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ 1957 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਬਰਲਿਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਉਤਸਵ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਤਪਨ ਸਿਨਹਾ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੇਟਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਨਿੰਦਿਆ ਸਿਨਹਾ ਹੈ। 1 ਜਨਵਰੀ 1990 ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ
ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ (ਮੁਢ ਵਿੱਚ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਫ਼ਿਲਾਲੋਜੀ) ਇਤਿਹਾਸਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੰਬੰਧ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ।
ਜਿਨੈਟਿਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਮੂਲ ਜਾਂ ਪ੍ਰੋਟੋ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਟੀਚਾ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਪ੍ਰੋਟੋ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਤ ਕਰਨਾ। ਤਸਦੀਕ ਅਤੇ ਪੁਨਰ-ਗਠਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਪਸ਼ਟ ਅੰਤਰ ਰੱਖਣ ਲਈ, ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਭਾਸ਼ਾ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਬਚੇ ਹੋਏ ਟੈਕਸਟਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਸਟਾਰ ਲਗਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸੌਖੀ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕੰਪਿਊਟਰਾਈਜ਼ਡ ਹਾਇਪੈਸਿਸਿਸ ਟੈਸਟਿੰਗ ਤਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵਰਗੀਕਰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਤਰੀਕੇ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਤਰੀਕੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਲੰਮੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਢੰਗ ਤਰੀਕੇ
ਤੁਲਨਾਤਮਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤਕਨੀਕ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਵਿਧੀ ਜਿਹੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦੋ ਜਾਂ ਵੱਧ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਤਮਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਵਾਕ ਵਿਉਂਤਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਸਿਧਾਂਤਕ ਵਿੱਚ, ਦੋ ਸੰਬੰਧਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਫਰਕ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਵਿਵਸਥਤ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਲਈ ਸਮਝਣ ਯੋਗ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਧੁਨੀਆਤਮਕ ਜਾਂ ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਨਿਯਮਿਤ (ਯਾਨੀ ਸਾਬਤਕਦਮ) ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਅਮਲ ਵਿੱਚ, ਤੁਲਨਾ ਜਿਆਦਾ ਸੀਮਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਕੇਵਲ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਤੱਕ। ਕੁਝ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰੋਟੋ-ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਮੁੜ-ਨਿਰਮਾਣ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਤੁਲਨਾਤਮਿਕ ਵਿਧੀ ਦੁਆਰਾ ਮੁੜ-ਨਿਰਮਿਤ ਪ੍ਰੋਟੋ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਨੁਮਾਨਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਇੱਕ ਪੁਨਰ-ਨਿਰਮਿਤ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਉਦਾਹਰਨ ਸੌਸਿਊਰ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਹੈ ਕਿ ਇੰਡੋ-ਯੂਰਪੀ ਵਿਅੰਜਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਕੰਠੀ-ਵਿਅੰਜਨ ਸਨ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਇੰਡੋ-ਯੂਰੋਪੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵਿਅੰਜਨ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮਿਲਦੀ। ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਹਿੱਟਾਈਟ ਦੀ ਖੋਜ ਨਾਲ ਸਾਬਤ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਐਨ ਉਹੀ ਵਿਅੰਜਨ ਉਸ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਵਾਤਾਵਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਮਾਨ ਸਾਉਸੂਰ ਨੇ ਲਗਾਇਆ ਸੀ।
ਜਿੱਥੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਤੋਂ ਆਈਆਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੋਰ ਜਿਆਦਾ ਦੂਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਥੇ ਤੁਲਨਾਤਮਿਕ ਵਿਧੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਸੰਭਵ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦੋ ਮੁੜ ਨਿਰਮਾਣ ਪ੍ਰੋਟੋ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਨਤੀਜੇ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਦੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਿਲੀ ਹੋਵੇ। ਉਪ-ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟਭਾਂਤ  ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਟਕਰਾਉਂਦੇ ਨਤੀਜੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਇੰਡੋ-ਯੂਰੋਪੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ। ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੇ ਅੰਕੜਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਸੀਮਾ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੈਕਸੀਕੋਸਟੈਟਿਸਕਸ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਤੁਲਨਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਤਰੀਕਾ ਸਜਾਤੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਲਈ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਢੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਸਮਾਨਤਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤਕ ਆਧਾਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਨੂੰ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਕਾਫ਼ੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਮੱਦਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਸ਼ੁੱਧੀਆਂ ਨੂੰ ਨਕਾਰ ਦੇਵੇਗੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੰਧ ਸਬੰਧਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਪ੍ਰੋਟੋ-ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਢੰਗ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤਰੀਕਾ ਸੀ, ਜੋ ਬੜੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰ ਤੇ ਪੁੱਜਾ ਸੀ। ਇਹ ਲੰਮੀ ਸ਼ਬਦ ਸੂਚੀ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਰਿਤ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਲੇਕਿਨ, ਇਸਦੀ ਨੁਕਤਾਚੀਨੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਅੰਤਰਮੁਖੀ ਹੋਣ, ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਹੋਣ ਅਤੇ ਪਰਖਣਯੋਗਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਦੇ ਨਾਤੇ। ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਢੰਗ ਦੋ ਜਾਂ ਦੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਰਵਜ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅੰਦਰੂਨੀ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸ਼ਬਦ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਤੁਲਣਾ ਨਾਲ ਉਹੀ  ਫੰਕਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਅੰਦਰੂਨੀ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਦਖ਼ਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਵਧੇਰੇ ਰੋਧਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਣ ਯੋਗ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੀਮਿਤ ਉਪਲਬਧ ਅਧਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਕੁਝ ਖਾਸ ਪਰਿਵਰਤਨ (ਉਹ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੂਪ-ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਰੂਪਾਂਤਰਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਛੱਡੇ ਹਨ) ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮਿਲੀਅਨ
ਇੱਕ ਮਿਲੀਅਨ (1,000,000) ਜਾਂ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਨੰਬਰ ਹੈ ਜੋ 999,999 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ 1,000,001 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਮੁਢਲੇ ਇਤਾਲਵੀ ਸ਼ਬਦ millione (milione ਆਧੁਨਿਕ ਇਤਾਲਵੀ ਵਿੱਚ) ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਛੋਟੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ m ਜਾਂ M ਵਾਂਗੂ ਲਿੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਮਿਲੀਮੀਟਰ ("ਹਜ਼ਾਰ ਹਜ਼ਾਰ", ਲਾਤੀਨੀ "Mille" ਤੋਂ; ਰੋਮਨ ਅੰਕ MM = 2,000 ਨਾਲ ਉਲਝਾਇਆ ਨਾਂ ਜਾਵੇ), mm, ਜਾਂ mn  ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਤੀ ਵਿਚ। <sup class="noprint Inline-Template noprint Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[<span title="This claim needs references to better sources. (June 2015)">ਬਿਹਤਰ ਸਰੋਤ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ]
"ਮਿਲੀਅਨ" ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਛੋਟੇ ਪੈਮਾਨੇ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਪੈਮਾਨੇ ਨੰਬਰਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਹੀ ਹੈ, ਜਦ ਕੀ ਕਈ ਵੱਡੇ ਨੰਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੋਨੋ ਸਿਸਟਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ।
thumb|600x600px|1 ਤੋਂ 1 ਮਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਦਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਵਿਜ਼ੁਅਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ
ਇੱਕ ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਵਿਜ਼ੁਅਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕੇ ਮਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਗਿਣਤੀ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਕੰਮ ਹੈ। ਇੱਕ ਮਿਲੀਅਨ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਤਰੀਕੇ ਹਨ: ਭਾਰਤੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ 10 ਲੱਖ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। thumb|1,000,000 ਪਿਕਸਲ (ਮੁੜ-ਅਕਾਰ; ਵੱਡਾ ਕਰਕੇ ਅਸਲੀ ਆਕਾਰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ)
ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕ
ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਜਾਂ ਜ਼ਨਾਨਾ ਹੱਕ ਉਹ ਹੱਕ ਅਤੇ ਖ਼ਿਤਾਬ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਕਈ ਸਮਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਲਈ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਈ ਥਾਂਵਾਂ ਉੱਤੇ ਇਹਨਾਂ ਹੱਕਾਂ ਦਾ ਅਦਾਰਾਕਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕਨੂੰਨ, ਸਥਾਨੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਤੇ ਵਤੀਰਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਹਿ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ਜਦਕਿ ਕੁਝ ਹੋਰ ਥਾਂਵਾਂ ਉੱਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਣਗੌਲਿਆ ਜਾਂ ਦਬਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਦੇ ਮੋਕਲੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਅੱਡਰੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਹੱਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਉਲਟ ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਪੱਖੋਂ ਤਰਫ਼ਦਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ।
ਜ਼ਨਾਨਾ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਵਿਚਲੇ ਆਮ ਮੁੱਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਅਗਾਂਹ-ਲਿਖੇ ਹੱਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਸਰੀਰਕ ਨੇਕ-ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰੀ ਦਾ ਹੱਕ; ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਦਾ ਹੱਕ; ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦਾ ਹੱਕ; ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕ; ਵਾਜਬ ਉਜਰਤ ਜਾਂ ਬਰਾਬਰ ਤਨਖ਼ਾਹਾਂ ਦਾ ਹੱਕ; ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਦਾ ਹੱਕ; ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਹੱਕ; ਫ਼ੌਜ ਜਾਂ ਜ਼ਬਰੀ ਭਰਤੀ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਹੱਕ; ਕਨੂੰਨੀ ਇਕਰਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕ ਅਤੇ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜਾਂ ਪਿਤਰੀ ਹੱਕ।