cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਪਰਾਸ਼ਰ ਝੀਲ
ਵੇਰਵੇ
ਇਹ ਝੀਲ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ 2730 m ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਵੱਲੋਂ ਇੱਥੇ ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਦੇ ਕਰਕੇ ਇਸ ਡੂੰਘੇ ਨੀਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਰਫ਼ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਝੀਲ ਜਿੱਥੋਂ ਤੇਜ਼ ਵਗਦਾ ਬਿਆਸ ਦਰਿਆ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਝੀਲ ਮੰਡੀ ਤੋਂ ਜਾਂ ਕੁੱਲੂ ਘਾਟੀ ਦੇ ਬਜੌਰਾ ਤੋਂ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਰਸਤੇ 49 ਕਿ.ਮੀ (30 ਮੀਲ) ਹਨ । ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੋਲ, ਤੈਰਦਾ ਟਾਪੂ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਆਮ ਕੁਦਰਤੀ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ। ਤੈਰਦਾ ਟਾਪੂ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਤੈਰਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਝੀਲ ਦੇ 7% ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a7/Prashar_Lake%2CMandi_%2CHimachal_Pardesh.jpg/200px-Prashar_Lake%2CMandi_%2CHimachal_Pardesh.jpg|left|thumb|200x200px| ਮੰਦਰ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼, ਪਰਾਸ਼ਰ ਝੀਲ ਮੰਦਰ ਤੇਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦੰਤਕਥਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕੋ ਦਰੱਖਤ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਝੀਲ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲਗਾਇਆ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੋਤਾਖੋਰ ਇਸ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲਗਾ ਪਾਏ।
ਮਿਥਿਹਾਸ
ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਿਸ਼ੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਇਸ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਪਰਾਸ਼ਰ ਝੀਲ ਰੱਖਿਆ ਪੈ ਗਿਆ। ਇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭੀਮ, ਪਾਂਡਵ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੇ ਇਹ ਝੀਲ ਬਣਾਈ ਸੀ। ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ/ਮਹਾਭਾਰਤ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਂਡਵ ਭਗਵਾਨ ਕਾਮਰੁਨਾਗ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਕਮਰੁਨਾਗ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤ ਮਾਹੌਲ ਨਾਲ਼ ਪਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਲਈ, ਭੀਮ ਨੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਕੂਹਣੀ ਮਾਰੀ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਟੋਆ ਪੈ ਗਿਆ। ਇਹ ਟੋਆ ਫਿਰ ਪਰਾਸ਼ਰ ਝੀਲ ਬਣ ਗਿਆ।
ਭੂਗੋਲ
ਪਰਾਸ਼ਰ ਝੀਲ ਸੜਕ ਰਾਹੀਂ ਮੰਡੀ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 49 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਝੀਲ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਅਜੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਝੀਲਾਂ
ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ (ਫ਼ੀਲਡ ਹਾਕੀ)
ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਕੁਲਾਰ (ਜਨਮ 12 ਅਗਸਤ 1933) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੀਲਡ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰਪੁਰ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਮੈਲਬੌਰਨ ਵਿੱਚ 1956 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੀਲਡ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੋਨ ਤਮਗ਼ਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਉਹ 1958 ਟੋਕੀਓ ਅਤੇ 1962 ਜਕਾਰਤਾ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਫ਼ੀਲਡ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦਾ ਵੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਉਹ ਕਪਤਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਉਸੇ ਸਾਲ ਭੋਪਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਾਕੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜੇਤੂ ਪੰਜਾਬ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਵੀ ਸੀ। 1964 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਕਪਤਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਲਈ ਇੱਕ ਟੀਮ ਦੇ ਦੌਰੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1933
ਛਾਨ, ਭੋਪਾਲ
ਛਾਨ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਦੇ ਭੋਪਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਹੁਜ਼ੂਰ ਤਹਿਸੀਲ ਅਤੇ ਫਾਂਡਾ ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਜਨਸੰਖਿਆ
ਭਾਰਤ ਦੀ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਛਾਨ ਵਿੱਚ 415 ਪਰਿਵਾਰ ਹਨ। ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ (ਭਾਵ 6 ਸਾਲ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ) 85.78% ਹੈ।
ਰੋਨਾਲਡ ਰੌਸ
ਸਰ ਰੋਨਾਲਡ ਰੌਸ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Sir Ronald Ross; 13 ਮਈ 1857 - 16 ਸਤੰਬਰ 1932) ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਡਾਕਟਰ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਮਲੇਰੀਆ ਦੇ ਸੰਚਾਰਨ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ 1902 ਵਿੱਚ ਫਿਜ਼ੀਓਲੌਜੀ ਜਾਂ ਮੈਡੀਸਨ ਲਈ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਬਣਿਆ ਜੋ ਯੂਰਪ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸੰਨ 1897 ਵਿਚ ਇਕ ਮੱਛਰ ਦੇ ਗੈਸਟਰੋਇੰਟੇਸਟਾਈਨਲ ਟ੍ਰੈਕਟ ਵਿਚ ਮਲੇਰੀਅਲ ਪਰਜੀਵੀ ਦੀ ਉਸਦੀ ਖੋਜ ਨੇ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮਲੇਰੀਆ ਮੱਛਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਫੈਲਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੇ ਢੰਗ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ। ਉਹ ਇਕ ਪੌਲੀਮੈਥ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖਦਾ ਸੀ, ਕਈ ਨਾਵਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਸ਼ੁਕੀਨ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗਣਿਤ ਵਿਦਵਾਨ ਵੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 25 ਸਾਲ ਇੰਡੀਅਨ ਮੈਡੀਕਲ ਸਰਵਿਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਉਸਦੀ ਸੇਵਾ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਉਸਨੇ ਮੈਡੀਕਲ ਖੋਜ ਦਾ ਅਧਾਰ ਬਣਾਇਆ। ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਲਿਵਰਪੂਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਟ੍ਰੋਪਿਕਲ ਮੈਡੀਸਨ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ 10 ਸਾਲ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਟ੍ਰੋਪਿਕਲ ਮੈਡੀਸਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਰਿਹਾ। 1926 ਵਿਚ ਉਹ ਰੌਸ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਫ੍ਰੋਪਿਕਲ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ-ਇਨ-ਚੀਫ਼ ਬਣੇ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤਕ ਉਥੇ ਰਿਹਾ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਮੌਤ
ਰੋਨਾਲਡ ਰਾਸ ਨੂੰ ਅਨੌਖਾ ਅਤੇ ਹਉਮੈੰਕ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ "ਆਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਆਦਮੀ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਜੀਵਨ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਸਹਿਕਰਮੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਥੀ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨਾਲ ਨਿਰੰਤਰ ਝਗੜੇ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਜੀਬੀ ਗ੍ਰੈਸੀ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਨਿੱਜੀ ਬਦਲਾ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹਾਨ ਕਹਾਣੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਹ ਖੁੱਲੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਅਭਿਆਸੀ ਪੈਟਰਿਕ ਮੈਨਸਨ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਅਭਿਆਸਾਂ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਹੋਣ ਦਾ ਈਰਖਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਹੋਰ ਚਿਕਿਤਸਕਾਂ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਅਯੋਗਤਾ ਸੀ। ਉਸਦੀ "ਯਾਦਾਂ ਦੀ ਸਰ ਪੈਟਰਿਕ ਮੈਨਸਨ" (1930) ਮਾਨਸਨ ਦੇ ਮਲੇਰੀਆ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਘੱਟ ਤਨਖਾਹ ਲੈਣ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਦਿਆਂ ਲਿਵਰਪੂਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਟ੍ਰੋਪਿਕਲ ਮੈਡੀਸਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਚੰਗੇ ਸੰਬੰਧ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਦੋ ਵਾਰ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਉਸਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਪੈਨਸ਼ਨ ਤੋਂ ਛੁੱਟੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਹਿਸਾਬਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਹਿਸਾਬਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1932
ਮਾਰੀਆ ਰੇਬੈਲੋ
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕੈਰੀਅਰ
ਕਰਟੋਰਿਮ, ਗੋਆ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਰੇਬੈਲੋ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖੇਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਅਸਥਾਈ ਟੀਚਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤਸੱਲੀਬਖਸ਼ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਘੱਟ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖੇਡੀ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ "ਖਰਾਬ ਅਤੇ ਔਖਾ" ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲਰ ਬਣਨਾ ਆਸਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਫਿਰ ਉਸਨੇ 2001 ਏਐਫਸੀ ਮਹਿਲਾ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਟੀਮ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਆਪਣੇ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਆਖਰੀ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਖੇਡ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ।
ਬੰਡਾਲਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ
ਬੰਡਾਲਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅੰਮਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ 1 ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਮਾਰੀਆ ਰੇਬੈਲੋ
ਆਈ-ਲੀਗ
ਰੇਬੈਲੋ ਨੂੰ ਫਿਰ 22 ਜੁਲਾਈ 2013 ਨੂੰ 2013-14 ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਰੈਫਰੀ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਰੈਫਰੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਆਈ-ਲੀਗ ਮੈਚ 8 ਮਾਰਚ 2014 ਨੂੰ ਪੁਣੇ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਲਾਜੋਂਗ ਵਿਚਕਾਰ ਖੇਡਿਆ। ਮੈਚ 2-2 ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋਣ 'ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਪੀਲੇ ਕਾਰਡ ਦਿੱਤੇ।
ਬੰਡਾਲਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ
ਕਰਨੈਲ ਦੇ ਮਹਿਲ
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵੜਦਿਆਂ ਹੀ ਕਰਨੈਲ ਦੇ ਢੱਠੇ ਮਹੱਲ ਨਜ਼ਰੀਂ ਪੈਣਗੇ। ਮਹਿਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਦਰਵਾਜਾ ਤੇ ਕੁਝ ਬਚੀਆਂ ਦੀਵਾਰਾਂ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਰਹੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਕਹਿ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਮਹਿਲ ਦੇ ਖੰਡਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਵੇਖਕੇ ਭੁਲੇਖਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਰਾਜੇ-ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੇ ਹੋਣਗੇ। ਕਰਨੈਲ ਸਹਿਬ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ਼ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਰਨਲ ਜਵਾਲਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਮਹਿਲਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਜਵਾਲਾ ਸਿੰਘ ਘਰੋਂ ਹਲ਼ ਵਾਹੁਣ ਗਿਆ ਤੇ ਕਿਸੇ ਗੱਲੋਂ ਵਿਯੋਗ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਸਿੱਧਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਕਾਰਨ ਭਰਤੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਸੀ। ਜਵਾਲਾ ਸਿੰਘ ਅਸਾਧਾਰਣ ਸ਼ਖਸ਼ੀਅਤ ਦਾ ਮਾਲਿਕ ਸੀ। ਜੋ ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਕਾਰਨ ਅਫ਼ਸਰ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਅਫ਼ਸਰ ਦੇ ਬੰਗਲੇ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲੱਗ ਗਈ। ਬੰਗਲੇ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਦੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਵੀ ਸਨ। ਅੰਗਰੇਜ਼ ਦੁਹਾਈ ਪਾਵੇ ਪਰ ਡਰਦਾ ਕੋਈ ਲਾਗੇ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਚਤੁਰ ਦਿਮਾਗ ਜਾਵਾਲਾ ਸਿੰਘ ਚਾਰ-ਪੰਜ ਕੰਬਲ਼ ਭਿਉਂ ਕੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਛਾਲ ਮਾਰੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਫੇਰੇ ਦੋਵੇਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਲਿਆਇਆ ਤੇ ਦੂਜੇ ਫੇਰੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ। ਅਫਸਰ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਜਵਾਲਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਦੀ ਸਿਫਾਰਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਤੇ ਜਵਾਲਾ ਸਿੰਘ ਕਰਨਲ ਬਣ ਗਿਆ। ਜਵਾਲਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪਿੰਡ ਆ ਕੇ ਇਹ ਮਹਿਲ ਬਣਵਾਏ।ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਧੂ ਦਾ ਸਰਾਪ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਪਿੰਡ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ।ਅਜਕਲ ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਕਪੂਰਥਲੇ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਮਾਰੀਆ ਰੇਬੈਲੋ
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1"> ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਬੰਡਾਲਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ
ਜੋਗੀ ਆਸਣ
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਕਰਸ਼ਣ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਨਾਥਾਂ ਦਾ ਡੇਰਾ ਹੈ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਜੋਗੀ ਆਸਣ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ਼ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਆਸਣ ਵਿੱਚ ਲੰਮੀ ਗੁਫਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਪੀਰਾਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੁ ਗੋਰਖ ਨਾਥ ਗੁਫਾ ਵਿਂਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗੁਫਾ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕੱਚੀ ਸੀ। ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਬਾਬਾ ਮਰਤਕ ਨਾਥ ਏਥੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਗੁਫਾ ਜੋਗੀਆਂ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਠੰਡੀ ਗੁਫਾ ਹੈ। ਗੁਫਾ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਵੱਡਾ ਟੱਲ ਲਟਕ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਸਣ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆ ਮੂਰਤੀਆਂ ਰੱਖੀਆਂ ਹਨ।
ਮੰਦਰ ਦੀ ਇੱਕ ਨੁੱਕਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਥਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮਾਧੀਆਂ ਹਨ। ਮੰਦਰ ਦੀ ਇੱਕ ਨੁਕਰੇ ਖੁਦਾਈ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹੇਠੋਂ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਇੱਟਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਖੂਹ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੀਵਾਰ ਮਿਲ਼ੇ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਪਿੰਜਰ ਵੀ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਨੂੰ ਦਫਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਮੰਦਰ ਦੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਦਫਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਾਥ ਮ੍ਰਿਤਕ ਨੂੰ ਅਗਨੀਦਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਲਖ਼-ਬੂਖ਼ਾਰੇ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨਾਥਾਂ ਦਾ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸੀ। ਜੋ ਅਕਸਰ ਨਾਥਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਆਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਮੰਦਰ ਤੇ ਗੁਫਾ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਹਨ।
ਇਰਾ ਰੋਸ਼ਨ
thumb|ਇਰਾ ਰੋਸ਼ਨ ਇਰਾ ਨਾਗਰਥ (ਮੌਤ 22 ਜਨਵਰੀ 2005), ਜਿਸਨੂੰ ਇਰਾ ਰੋਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਰੋਸ਼ਨ ਲਾਲ ਨਾਗਰਥ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਰਾਜੇਸ਼ ਰੋਸ਼ਨ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਰਾਕੇਸ਼ ਰੋਸ਼ਨ ਦੀ ਮਾਂ ਸੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਇਰਾ ਮੋਇਤਰਾ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ' ਤੇ ਸੁਣੀ ਗਈ ਇੱਕ ਗਾਇਕਾ ਸੀ।  ਉਸ ਕੋਲ ਅਨੋਖੀ ਰਾਤ (1968), ਸ਼ੱਕ (1981), ਆਪ ਮੁਝੇ ਅੱਛੇ ਲਗਨੇ ਲਗੇ (2002), ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਸ਼ਾ (2006) ਸਮੇਤ ਕਈ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤਕ (ਆਫ਼-ਸਕ੍ਰੀਨ) ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ ਅਨੋਖੇ ਪਿਆਰ (1948) ਲਈ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਗਾਣਾ ਗਾਇਆ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਸਕੋਰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨਾ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਪਤੀ ਦੀ ਅਚਾਨਕ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
1948 ਵਿੱਚ, ਇਰਾ ਮੋਇਤਰਾ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਰੋਸ਼ਨ ਲਾਲ ਨਾਗਰਥ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਬੰਬਈ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜੇਸ਼ ਰੋਸ਼ਨ (ਜਨਮ 1955) ਅਤੇ ਰਾਕੇਸ਼ ਰੋਸ਼ਨ (ਜਨਮ 1949) ਸਨ। ਉਹ ਵਿਧਵਾ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਰੋਸ਼ਨ ਦੀ 1967 ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਅਚਾਨਕ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ; 2005 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਅਦਾਕਾਰ ਰਿਤਿਕ ਰੋਸ਼ਨ ਉਸ ਦਾ ਪੋਤਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਪੋਤੀ, ਸੁਨੈਨਾ ਰੋਸ਼ਨ, ਨੇ ਮੋਇਤਰਾ ਅਤੇ ਰੋਸ਼ਨ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਕਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਟੂ ਡੈਡ ਵਿਦ ਲਵ (2014) ਸਿਰਲੇਖ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। 2008 ਵਿੱਚ, ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਨਾਨਾਵਤੀ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਅਤੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਵਿੰਗ ਦਾ ਨਾਮ ਈਰਾ ਰੋਸ਼ਨ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਗਾਇਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2005
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੈ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਤਿਉਹਾਰ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਿਵਸ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਾਗਮ 23 ਮਾਰਚ 1940 ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਿੰਟੋ ਪਾਰਕ (ਹੁਣ ਇਕਬਾਲ ਪਾਰਕ), ਲਾਹੌਰ ਵਿਖੇ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮਤੇ ਦੀ ਬਰਸੀ ਮੌਕੇ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਮਤਾ ਏ ਕੇ ਫਜ਼ਲੂਲ ਹੱਕ ਨੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਕੌਮ ਇਸ ਦਿਹਾੜੇ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਜੋਸ਼ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਮਨਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਜਿਸਨੇ ਕੁਏਦਾ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜਿਨਾਹ ਦੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ; ਇਹ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਦੇਸ਼, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸਦਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿਉਹਾਰ
ਪ੍ਰਿਆ ਵਾਲ
ਪ੍ਰਿਆ ਵਾਲ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਵਾਲ ਨੇ ਸਟਾਰ ਵਨ ਤੇ ਰੀਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਅਨਵੇਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ 'ਤੇ ਕਹਾਣੀ ਘਰ ਘਰ ਕੀ ਵਿੱਚ ਅਦਿਤੀ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ। ਉਹ ਸਟਾਰ ਵਨ ਦੀ ਹਿੱਟ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ਪਿਆਰ ਕੀ ਯੇ ਏਕ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮੀਸ਼ਾ ਡੋਬਰਿਆਲ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਰੀਅਰ
ਵਾਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਟਾਰ ਵਨ 'ਤੇ ਨੌਜਵਾਨ-ਅਧਾਰਤ ਸ਼ੋਅਰੀਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਅੰਵੇਸ਼ਾ ਬੈਨਰਜੀ (ਪ੍ਰਿਆ ਵਾਲ) ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ। ਲਾਲ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੇ ਟੌਮ ਬੁਆਏ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ, ਅੰਵੇਸ਼ਾ ਬੈਨਰਜੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ 'ਆਸ਼ੀ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦਿੱਤੀ।
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਕਈ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੀਤੇ ਹੈ ਜਿਸਕੇ ਲੀਏ ਆਇਸ਼ਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਸੋਨੀ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ (ਇੰਡੀਆ) 'ਤੇ ਡਾ. ਨਿਆਲਾ ਰਾਜਧਕਸ਼ਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ.ਆਈ.ਡੀ, ਬਿੰਦਾਸ 'ਤੇ ਸੁਨ ਯਾਰ ਚਿਲ ਮਾਰ, " ਯੈਸ ਬੌਸ " ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਹੀ। ਇਮਰਤੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀ ਘਰ ਘਰ ਕੀ ਵਿੱਚ ਅਦਿਤੀ ਅਗਰਵਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।
2010 ਅਤੇ 2011 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸਟਾਰ ਵਨ ਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਅਧਾਰਤ ਅਲੌਕਿਕ ਸ਼ੋਅ, ਪਿਆਰ ਕੀ ਯੇ ਏਕ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮੀਸ਼ਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਰੀਆ ਓਬਰਾਏ ਤੁਮ ਦੇਨਾ ਸਾਥ ਮੇਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪਿਆਰ ਕੀ ਯੇ ਏਕ ਕਹਾਨੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਹਤ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਬ੍ਰੇਕ ਲਿਆ ਅਤੇ 2013 ਵਿੱਚ ਚੈਨਲ [ਵੀ] ਦੇ ਵੀ ਦ ਸੀਰੀਅਲ ਨਾਲ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ, ਉਹ ਐਮ.ਟੀ.ਵੀ. ਵੈੱਬਡ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਈ, ਇੱਕ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ, ਸਾਈਬਰ ਕ੍ਰਾਈਮ ਅਵੇਅਰਨੈਸ ਸੋਸਾਇਟੀ (CCAS) ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਸਾਈਬਰ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਆਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਸ਼ੋਅ ਸੀ।
2015 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਵਸੀਮ ਸਾਬਿਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ "ਓ ਮੇਰੀ ਜਾਨ" ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਟੀਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਸਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬੱਚੀਆਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸੇ ਸਾਲ, ਉਸਨੇ ਐਂਡਟੀਵੀ ਦੀ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਬਰਖਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਕਾਰਨ ਸ਼ੋਅ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸੁਕੀਰਤੀ ਕੰਦਪਾਲ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਫਿਲਮ "ਕੋਈ ਕੁਛ ਕਰਦਾ ਕਿਓਂ ਨਹੀਂ" ਵੀ ਬਣਾਈ ਹੈ। 2016 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਸ਼ੋਅ ਸੁਪਰ ਗਰਲਜ਼ ਦੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਲਿਖੀ, ਇੱਕ ਸ਼ੋਅ ਗਲੈਮਰ ਵਰਲਡ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਅਤੇ ਜੀਟੀਵੀ (ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼) 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਯੂਟਿਊਬ ਚੈਨਲ 'ਤੇ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰ ਦੀ ਆਪਣੀ ਛੋਟੀ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ ਮਿਸਡਵੈਂਚਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਜਮੇਰ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਵੇਟਿੰਗ ਫ਼ਾਰ ਅ ਵੀਜ਼ਾ
ਵੇਟਿੰਗ ਫ਼ਾਰ ਅ ਵੀਜ਼ਾ 1935-36 ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਬੀ.ਆਰ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੀ ਇੱਕ 20 ਪੰਨਿਆਂ ਦੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੇ ਵੱਲੋਂ ਹੰਢਾਏ ਛੂਤ-ਛਾਤ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਹੱਥੀਂ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਮੱਗਰੀ
ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਸ਼ੁਰੁਆਤ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਨਾਲ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਇਸਦੇ ਛੇ ਭਾਗ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਬੇਡਕਰ ਨਾਲ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਆਏ ਛੂਤ-ਛਾਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਗ 1,2,3 ਅਤੇ 4 ਵਿੱਚ ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੇ ਖ਼ੁਦ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਭਾਗ 5 ਅਤੇ 6 ਵਿੱਚ ਹੋਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਛੂਤ-ਛਾਤ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਸੰਖੇਪ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ
ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪੈਰੇ ਦੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਵਿੱਚ, ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਲਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਸ਼ਾਇਦ ਛੂਤ-ਛਾਤ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਭਾਗ 1: ਕੋਰੇਗਾਂਵ ਦੀ ਬਚਪਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਜੋ ਇੱਕ ਡਰਾਉਣਾ ਸੁਪਨਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਦਸ ਸਾਲਾ ਦੇ ਅੰਬੇਡਕਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ 1901 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸਤਾਰਾ ਤੋਂ ਗੋਰੇਗਾਂਵ ਤੱਕ ਕੀਤੀ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਮਸੂਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਿਤਕਰੇ ਭਰੇ ਵਿਵਹਾਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਅਸੰਭਵ ਅਤੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੰਬੇਡਕਰ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨਾਲ ਹੋਏ ਵਿਤਕਰੇ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਅਹਿ। ਉਸਨੂੰ ਯਾਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਲਈ ਸਕੂਲ ਦੇ ਚਪੜਾਸੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ "ਚਪੜਾਸੀ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ" ਵਜੋਂ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸੈਕਸ਼ਨ 2: ਪੱਛਮ ਤੋਂ ਵਾਪਸੀ, ਅਤੇ ਬੜੌਦਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨਾ ਮਿਲਣੀ
ਇਹ ਭਾਗ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਬੜੌਦਾ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਡੂੰਘੇ ਪਾੜੇ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਜਾਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੀ ਸੀ ਸਗੋਂ ਧਰਮਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੀ ਸੀ। 1918 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆਉਣ 'ਤੇ (3 ਸਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ), ਅੰਬੇਡਕਰ ਅਕਾਊਂਟੈਂਟ ਜਨਰਲ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਬੇਸ਼ਨਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਬੜੌਦਾ ਰਾਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬੜੌਦਾ ਪਹੁੰਚਣ 'ਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਹਿੰਦੂ ਹੋਟਲ ਉਸਦੀ ਨੀਵੀਂ ਜਾਤ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਠਹਿਰਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਾਰਸੀ ਸਰਾਂ ਮਿਲੀ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਗੈਰ-ਪਾਰਸੀਆਂ ਨੂੰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਅਤੇ ਪਾਰਸੀ ਸਰਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ, ਅੰਬੇਡਕਰ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਪਾਰਸੀ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮਿਲ ਗਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਧੋਖੇ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਨੁਸਾਰ) ਦਾ ਪਤਾ ਦੂਜੇ ਪਾਰਸੀਆਂ ਨੂੰ ਲੱਗ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਠਹਿਰਨ ਦੇ ਗਿਆਰ੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਏ ਪਾਰਸੀ ਬੰਦਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ, ਸੋਟੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰਾਂ ਤੋਂ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸੇ ਦਿਨ ਸਰਾਂ ਛੱਡਣੀ ਪਈ, ਅਤੇ ਠਹਿਰਨ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਬੜੌਦਾ ਛੱਡ ਕੇ ਕੰਮ ਲੱਭਣ ਲਈ ਬੰਬਈ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਗਏ। ਅੰਬੇਡਕਰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੀ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਸਿੱਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹਿੰਦੂ ਲਈ ਅਛੂਤ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਰਸੀ ਲਈ ਵੀ ਅਛੂਤ ਹੈ।"
ਭਾਗ 3: ਮਾਣ, ਭੱਦਾਪਣ ਅਤੇ ਚਾਲੀਸਗਾਓਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹਾਦਸਾ
ਇਸ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਅੰਬੇਡਕਰ ਇੱਕ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਹਾਦਸੇ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ 1929 ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਚਾਲੀਸਗਾਂਵ (ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ) ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੰਬਈ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਅਛੂਤਾਂ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦੇ ਜ਼ੁਲਮ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇੱਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬੰਬਈ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਖਾਨਦੇਸ਼ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਉਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਅਛੂਤਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਮਾਜਿਕ ਬਾਈਕਾਟ ਦੇ ਇੱਕ ਕੇਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਚਾਲੀਸਗਾਂਵ ਗਏ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਅਛੂਤਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰਾਤ ਬਿਤਾਉਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਤਾਂਗੇ ਵਾਲੇ ਨੇ ਇੱਕ ਅਛੂਤ (ਅੰਬੇਦਕਰ) ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੱਡੀ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾਉਣ ਆਪਣੀ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਸਮਝੀ, ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਤਾਂਗਾ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਲਿਆਂਦਾ ਅਤੇ ਅੰਬੇਦਕਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ਼; ਲੈਕੇ ਗਏ। ਤਾਂਗਾ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਅਛੂਤ ਨਵਾਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਪੁਲੀ 'ਤੇ ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ਼ ਇੱਕ ਹਾਦਸਾ ਵਾਪਰਿਆ। ਅੰਬੇਡਕਰ ਗੱਡੀ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗ ਗਏ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਪਹੀਆ ਪੁਲੀ ਦੇ ਪੱਥਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਫਸ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੂੰ ਕਈ ਸੱਟਾਂ ਲੱਗੀਆਂ ਅਤੇ ਫਰੈਕਚਰ ਹੋਇਆ। ਘੋੜਾ ਅਤੇ ਗੱਡੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਗਈ।
ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪਿੰਡ ਦੇ ਅਛੂਤਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ (ਉਹ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਹਿਮਾਨ ਪਿੰਡ ਪੈਦਲ ਚੱਲ ਕੇ ਆਉਣਾ ਪਵੇ) ਮਾਣ ਅਤੇ ਅਣਖ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਮਹਿਮਾਨ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਬੇਲੋੜਾ ਜੋਖਮ ਉਠਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਇੱਕ ਤਾਂਗੇ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਬੈਰਿਸਟਰ ਅਛੂਤ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਨੀਵਾਂ ਹੈ।
ਭਾਗ 4: ਦੌਲਤਾਬਾਦ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ
ਇਹ ਭਾਗ 1934 ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੀ ਇੱਕ ਘਟਨਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵੀ ਅਛੂਤਾਂ ਨੂੰ ਨੀਵੀਂ ਜਾਤ ਦੇ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਅੰਬੇਡਕਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਔਰੰਗਾਬਾਦ (ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਨਿਜ਼ਾਮ ਰਾਜ ਵਿੱਚ) ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਦੌਲਤਾਬਾਦ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਿਲ੍ਹੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ 'ਤੇ, ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ-ਹੱਥ ਧੋਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਮਿੰਟਾਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਬੁੱਢਾ ਮੁਸਲਮਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਗਰ ਭੱਜਣ ਲੱਗਾ, "ਢੇਡਾਂ (ਅਛੂਤਾਂ) ਨੇ ਸਾਡਾ ਪਾਣੀ ਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ" ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਹੰਗਾਮਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਸਮੂਹ ਨੇ ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਅਛੂਤਾਂ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਉੱਤੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕੀਤੀ।
ਅੰਬੇਡਕਰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਇਹ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹਿੰਦੂ ਲਈ ਅਛੂਤ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਰਸੀ ਲਈ ਵੀ ਅਛੂਤ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹਿੰਦੂ ਲਈ ਅਛੂਤ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਸਲਮਾਨ ਲਈ ਵੀ ਅਛੂਤ ਹੈ।
ਭਾਗ 5: ਡਾਕਟਰ ਦੁਆਰਾ ਇਲਾਜ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੀ ਮੌਤ
ਇਸ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜੋ ਯੰਗ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਐਮ.ਕੇ.ਗਾਂਧੀ ਦੁਆਰਾ 12 ਦਸੰਬਰ 1929 ਦੇ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕਾਠੀਆਵਾੜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਰੀਜਨ ਦੇ ਦੁਖਦ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਪਤਨੀ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਹਿੰਦੂ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਨ ਜਾਂ ਘਰ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਡਾਕਟਰ ਆਖਰਕਾਰ ਬਿਮਾਰ ਔਰਤ ਨੂੰ ਹਰੀਜਨ ਕਲੋਨੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਲੈ ਕੇ ਆਉਣ ਅਤੇ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਨੂੰ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਲਗਾ ਕੇ, ਇਲਾਜ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਦਵਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਗੜ ਗਈ ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਭਾਗ 6: ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਕਲਰਕ ਨਾਲ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਅਤੇ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦੇਣ ਤੱਕ ਮਿਲਦੀ ਰਹੀ ਧਮਕੀ
ਇਸ ਭਾਗ ਵਿੱਚ 6 ਮਾਰਚ 1938 ਨੂੰ ਦਾਦਰ, ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੰਗੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੰਗੀ ਲੜਕੇ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਤਲਾਟੀ, ਬੋਰਸਦ, ਖੇੜਾ ਹੁਣ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਅਛੂਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉੱਥੇ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਾ ਹੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਅਛੂਤਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਭੰਗੀ ਲੜਕਾ ਅਜਿਹੀ ਨੌਕਰੀ ਦੇ ਲਾਇਕ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰੀ ਦਫਤਰ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਤਕਰਾ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਨਾਲ ਮਾੜਾ ਸਲੂਕ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪਿਆਸ ਲੱਗਣ 'ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦੂਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਦੇ ਡਰੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਪੀਣ ਦਿੱਤਾ। ਆਖਰਕਾਰ, ਮਾਮਲਾ ਵਿਗੜ ਗਿਆ, ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੀੜ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਕੇ ਘਰ ਪਰਤ ਆਇਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਲਿਤ ਸਾਹਿਤ
ਲੈਂਥਾਨਾਈਡ
ਲੈਂਥਾਨਾਈਡ ਪੰਦਰਾਂ ਧਾਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਹੈ ਜੋ ਮਿਆਦੀ ਪਹਾੜਾ 'ਚ ਪਰਮਾਣੂ ਸੰਖਿਆ 57 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕਿ 71 ਤੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਤੱਤ ਲੈਂਥਨਮ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਲੁਟੀਸ਼ੀਅਮ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਅੰਜੂ ਮਖੀਜਾ
ਅੰਜੂ ਮਖੀਜਾ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Anju Makhija) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਅਨੁਵਾਦਕ ਅਤੇ ਕਾਲਮਨਵੀਸ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਲਈ ਕਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ ਹਨ।
ਜੀਵਨੀ
ਅੰਜੂ ਮਖੀਜਾ ਦਾ ਜਨਮ ਪੂਨੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕਈ ਸਾਲ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ ਸਨ। ਉਸ ਕੋਲ ਕੋਨਕੋਰਡੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਮਾਂਟਰੀਅਲ ਤੋਂ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸਿੱਖਿਆ, ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਦੀ ਹੈ, ਨਾਟਕ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਡੀਓ-ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਮਲਟੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਆਲ ਟੂਗੈਦਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਉਂਸਿਲ, ਦ ਪੋਇਟਰੀ ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਅਤੇ ਬੀਬੀਸੀ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਲੇਖਣ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤੇ ਹਨ। ਮਾਖੀਜਾ "ਵਿਊ ਫ੍ਰਾਮ ਵੈਬ" ਦੇ ਲੇਖਕ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੰਡੀਅਨ ਵੂਮੈਨ ਪੋਇਟਸ 1990-2007 ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਸੰਪਾਦਕ ਵੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਸਮਕਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਦ ਡਾਂਸ ਆਫ਼ ਦਾ ਪੀਕੌਕ : ਐਨਥੋਲੋਜੀ ਆਫ਼ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਪੋਇਟਰੀ ਫਰਾਮ ਇੰਡੀਆ, 151 ਭਾਰਤੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ, ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਝਾਅ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਅਤੇ ਹਿਡਨ ਬਰੁੱਕ ਪ੍ਰੈਸ, ਕੈਨੇਡਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈਆਂ।
ਉਹ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਲੇਖਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: "ਸੀਕਿੰਗ ਦਾ ਬੀਲਵਡ", 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ, ਸੂਫ਼ੀ ਪੋਏਟ, ਸ਼ਾਹ ਅਬਦੁਲ ਲਤੀਫ਼; ਪਿਕਲਿੰਗ ਸੀਜ਼ਨ ਅਤੇ ਵਿਊ ਫ੍ਰਾਮ ਵੈੱਬ (ਕਵਿਤਾਵਾਂ); ਦ ਲਾਸਟ ਟ੍ਰੇਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ। ਉਸਨੇ ਵੰਡ, ਔਰਤਾਂ/ਯੁਵਾ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਟਕ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ 4 ਸੰਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦਾ ਸਹਿ-ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਉਸਨੇ ਕਈ ਨਾਟਕ ਲਿਖੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਇਫ ਵਾਈਸ ਵੇਰ ਹਾਰਸਜ਼, ਦ ਲਾਸਟ ਟ੍ਰੇਨ (ਬੀਬੀਸੀ ਵਰਲਡ ਪਲੇਅ ਰਾਈਟਿੰਗ ਅਵਾਰਡ '09 ਲਈ ਸ਼ਾਰਟਲਿਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ), ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਦ ਲਾਰਡ ਯਾਮਾ, ਅਨਸਪੋਕਨ ਡਾਇਲਾਗਜ਼ (ਅਲੇਕ ਪਦਮਸੀ ਨਾਲ) ਅਤੇ ਟੋਟਲ ਸਲੈਮਰ ਮਸਾਲਾ (ਮਾਈਕਲ ਲੌਬ ਨਾਲ)।
ਮਖੀਜਾ 5 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬੋਰਡ 'ਤੇ ਰਹੇ। ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰੈਸ ਕਲੱਬ ਲਈ 'ਕਲਚਰ ਬੀਟ' ਦਾ ਸਹਿ-ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਨਫਲੂਏਂਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ, ਲੰਡਨ ਲਈ ਇੱਕ ਕਾਲਮ ਲਿਖਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਲਿਟਰੇਰੀ ਫੈਸਟੀਵਲ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਨੌਜਵਾਨ ਕਵਿਤਾ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਜਿਊਰੀ ਵਿੱਚ ਸੀ।
ਅਵਾਰਡ
ਅੰਜੂ ਮਖੀਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ "ਏ ਫਾਰਮਰਜ਼ ਗੋਸਟ" ਲਈ 1994 ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਪੋਇਟਰੀ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ '' ਕੈਨ ਯੂ ਅਨਸ੍ਵ੍ਰ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ? '' ਲਈ ਚੌਥੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਵਿਤਾ ਮੁਕਾਬਲੇ 1993 ਵਿੱਚ ਤਾਰੀਫ ਇਨਾਮ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਮਖੀਜਾ ਨੇ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ ਹਨ: ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕਵਿਤਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ('94); ਬੀਬੀਸੀ ਵਿਸ਼ਵ ਖੇਤਰੀ ਕਵਿਤਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ('02); ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਇਨਾਮ ('11)। ਉਹ ਚਾਰਲਸ ਵੈਲੇਸ ਟਰੱਸਟ ਅਵਾਰਡ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ (ਯੂਕੇ), ਮਾਂਟਰੀਅਲ (ਕੈਨੇਡਾ) ਦਿੱਲੀ, ਜੈਪੁਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸੈਮੀਨਾਰਾਂ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵੀ
ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ 2 (ਭਾਰਤ, ਪੁਰਾਣੀ ਨੰਬਰਿੰਗ)
thumb|300x300px| ਦਿੱਲੀ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਸਕਾਈਵੇ, ਦਿੱਲੀ ਐਨ.ਸੀ.ਆਰ. ਦਾ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼। thumb|300x300px| ਦੁਰਗਾਪੁਰ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਵੇਅ, ਐਨ.ਐਚ. 2 ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਓਲਡ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇ 2 ਜਾਂ ਓਲਡ NH 2, (ਇਸ ਵੇਲੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇ 19, ਭਾਰਤ) ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਦਿੱਲੀ, ਹਰਿਆਣਾ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਬਿਹਾਰ, ਝਾਰਖੰਡ, ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਰਾਜਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਐਨ.ਐਚ. 91 ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਐਨ.ਐਚ. 1 ਦੇ ਨਾਲ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗ੍ਰੈਂਡ ਟਰੰਕ ਰੋਡ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਹਾਈਵੇਅ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਫਰੀਦਾਬਾਦ, ਮਥੁਰਾ, ਆਗਰਾ, ਕਾਨਪੁਰ, ਇਲਾਹਾਬਾਦ, ਵਾਰਾਣਸੀ, ਧਨਬਾਦ, ਆਸਨਸੋਲ, ਦੁਰਗਾਪੁਰ ਅਤੇ ਬਰਧਮਾਨ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।
ਰੀਨੰਬਰਿੰਗ (ਮੁੜ-ਨਾਮਕਰਣ)
ਸਾਲ 2010 ਵਿੱਚ ਸੜਕ ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਰਾਜਮਾਰਗਾਂ ਦੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਸਾਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਐਨ.ਐਚ. ਨੂੰ ਐਨਐਚ 19 ਅਤੇ ਐਨਐਚ 44 ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਐਨ.ਐਚ. 2 ਨੰਬਰ ਹੁਣ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹੁਣ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਆਗਰਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਐਨ.ਐਚ. 44 ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਗਰਾ ਤੋਂ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਐਨ.ਐਚ. 19 ਹੈ।
ਰਸਤਾ ਅਤੇ ਲੰਬਾਈ
ਇਹ ਸੜਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਦੇ ਨੈਟਵਰਕ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ਤੇ 1,465 ਕਿੱਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚੱਲਣ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਹਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਿੱਲੀ (12), ਹਰਿਆਣਾ (74), ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ (752), ਬਿਹਾਰ (202), ਝਾਰਖੰਡ (190), ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ (235) ਸੀ।
ਹਰਿਆਣੇ ਵਿੱਚ
ਐੱਨ.ਐੱਚ. 2 ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਸਕਾਈਵੇ 'ਤੇ ਬਦਰਪੁਰ ਸਰਹੱਦ ਰਾਹੀਂ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਦੇ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਲਾਂਘੇ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੀ ਚਲਿਆ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਲਵਲ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਲੰਘਿਆ।
ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ
ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ 2 ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਮਥੁਰਾ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਮਥੁਰਾ ਰੋਡ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਥੁਰਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਪਲਵਲ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣੇ ਦੇ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਥੁਰਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਆਗਰਾ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਲਗਭਗ 200 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (120 ਮੀਲ) ਹੈ ਆਗਰਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਕਰੀਬਨ 16 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (9.9 ਮੀਲ) ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਗਰਾ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਫਿਰੋਜ਼ਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਟਾਵਾ ਜਿਥੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਬਾਈਪਾਸ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਟਾਵਾ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਕਾਨਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਜਿਥੇ 23 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (14 ਮੀਲ) ਅਤੇ 12 ਲੇਨ ਵਾਲਾ ਕਾਨਪੁਰ ਓਵਰ ਬ੍ਰਿਜ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਓਵਰ ਬ੍ਰਿਜ ਵੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ
ਗੁਰਮੇਲ ਸਿੰਘ (ਫ਼ੀਲਡ ਹਾਕੀ, ਜਨਮ 1959)
ਗੁਰਮੇਲ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਮਾਸਕੋ ਵਿਖੇ 1980 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਸਰ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਅਰਜੁਨ ਅਵਾਰਡ ਜੇਤੂ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਰਾਜਬੀਰ ਕੌਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਕਪਤਾਨ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮਹਾਦੇਵ ਮੰਦਰ, ਤੰਬੜੀ ਸੁਰਲਾ
ਮਹਾਦੇਵ ਮੰਦਿਰ, ਤੰਬੜੀ ਸੁਰਲਾ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਦੰਬ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ 12ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਸ਼ੈਵ ਮੰਦਰ ਹੈ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਪੂਜਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਗੋਆ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹੱਤਵ ਦਾ ਇੱਕ ASI ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਮਾਰਕ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
thumb| ਮਹਾਦੇਵ ਮੰਦਿਰ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਰਵੇਖਣ
ਇਹ ਮੰਦਰ ਬੇਸਾਲਟ ਤੋਂ ਕਦੰਬ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਦੱਖਣ ਦੇ ਪਠਾਰ ਤੋਂ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਪਾਰ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉੱਕਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਗੋਆ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਉਪਲਬਧ ਬੇਸਾਲਟ ਪੱਥਰ ਵਿੱਚ ਕਦੰਬਾ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਨਮੂਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਜੰਗਲ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਸਫਾਈ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਸਥਾਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੰਦਰ ਅਛੂਤ ਬਚਿਆ ਹੈ ਜੋ ਸਾਈਟ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਹੈ। [[ਤਸਵੀਰ:Tambdi_Surla_Mahadev_temple.JPG|thumb| ਮਹਾਦੇਵ ਮੰਦਰ,
ਤੰਬੜੀ ਸੁਰਲਾ]]
ਧਾਰਮਿਕ ਮਹੱਤਤਾ ਅਤੇ ਸਜਾਵਟ
ਇਹ ਮੰਦਰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਆਂਢੀ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਆਇਹੋਲ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਦਰਲੇ ਅਸਥਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਚੌਂਕੀ 'ਤੇ ਇੱਕ ਲਿੰਗ (ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ) ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਕਥਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਿੰਗ ਕੋਬਰਾ ਮੱਧਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਾਲੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਾਈ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਗਰਭਗ੍ਰਹਿ, ਅੰਤਰਾਲ ਅਤੇ ਬੇਸਾਲਟ ਦਾ ਬਣਿਆ ਇੱਕ ਥੰਮ ਵਾਲਾ ਨੰਦੀ ਮੰਡਪ ਹੈ। ਚਾਰ ਥੰਮ੍ਹ, ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਜੰਜ਼ੀਰਾਂ ਦੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਹੋਏ, ਬਾਰੀਕ ਉੱਕਰੀ ਹੋਈ ਐਸ਼ਟੋਕਨ ਕਮਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਪੱਥਰ ਦੀ ਛੱਤ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਹੁਨਰਮੰਦ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਅਤੇ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿੰਗਾਰਦੀ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮੂਲ-ਰਾਹਤ ਚਿੱਤਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੰਦਰ ਦੇ ਪਾਸਿਆਂ 'ਤੇ ਪੈਨਲਾਂ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਸਧਾਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਮੰਡਪ (ਖੰਭਿਆਂ ਵਾਲਾ ਹਾਲ) ਸਾਦੇ ਸਲੇਟੀ ਢਲਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਲੈਬਾਂ ਦੀ ਛੱਤ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੰਦਰ ਦਾ ਮੂੰਹ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਦੇਵਤੇ 'ਤੇ ਚਮਕਣ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਮੰਡਪ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਦਰਲਾ ਪਾਵਨ ਅਸਥਾਨ ਇੱਕ ਤਿੰਨ-ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਬੁਰਜ ਦੁਆਰਾ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸਿਖਰ ਅਧੂਰਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦੂਰ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮੰਡਪ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿਰ ਰਹਿਤ ਨੰਦੀ (ਬਲਦ, ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਵਾਹਨ) ਹੈ, ਜੋ ਚਾਰ ਮੇਲ ਖਾਂਦੇ ਕਾਲਮਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕਦੰਬ ਰਾਜ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ, ਇੱਕ ਹਾਥੀ ਜੋ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਲਤਾੜਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਕਾਲਮ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਉੱਕਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਰਾਗਾਡੋ ਨਦੀ, (ਪਿੰਡ ਕੇਰੀ, ਸੱਤਰੀ ਰਾਹੀਂ) ਨੇੜੇ ਵਗਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਦੀ ਉਡਾਣ ਦੁਆਰਾ ਰਸਮੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਲਈ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮਹਾਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਧੂਮਧਾਮ ਅਤੇ ਧੂਮਧਾਮ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਦਿਰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਬਸਤੀਆਂ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਦੂਰ ਅਤੇ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ। ਔਸਤ ਗੋਆ ਦੇ ਮੰਦਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਹ ਮੰਦਰ ਛੋਟਾ ਹੈ।
ਟਿਕਾਣਾ
thumb| ਭਗਵਾਨ ਮਹਾਵੀਰ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਅਤੇ ਮੋਲੇਮ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ, ਤੰਬਡੀ ਸੁਰਲਾ ਦਿਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਮੰਦਿਰ ਵਿਖੇ ਹੈ15.43889°N, 74.25222°W 13 km ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਤੰਬਡੀ ਸੁਰਲਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬੋਲਕੋਰਨਮ ਪਿੰਡ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਭਗਵਾਨ ਮਹਾਵੀਰ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਅਤੇ ਮੋਲੇਮ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ। ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਮੋਲੇਮ ਹੈ।
ਮਹਾਦੇਵ ਮੰਦਰ ਲਗਭਗ 65 km ਰਾਜਧਾਨੀ ਪਣਜੀ ਤੋਂ। ਇਹ ਉੱਤਰ ਤੋਂ 22 km ਛੋਟੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਹੈ ਸੱਤਰੀ ਤਾਲੁਕਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਸਬੇ ਵਾਲਪੋਈ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ। ਇਹ ਮੰਦਰ ਅਨਮੋਦ ਘਾਟ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਹੈ, ਜੋ ਗੋਆ ਨੂੰ ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।
ਐੱਮ14 ਮਾਈਨ
right|thumb| ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਲਿੱਪ ਫਿੱਟ ਦੇ ਨਾਲ M14 ਖਾਨ. ਯੂ-ਆਕਾਰ ਵਾਲੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਲਿੱਪ (ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੀ ਪੁੱਲ-ਕਾਰਡ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ) ਅਤੇ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਪਲੇਟ 'ਤੇ ਪੀਲੇ ਤੀਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਖਾਨ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਐਮ14 ਮਾਈਨ ( 56 mm ਵਿਆਸ) ਵਾਲੀ ਐਂਟੀ-ਪਰਸਨਲ ਲੈਂਡ ਮਾਈਨ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੁਆਰਾ ਲਗਭਗ 1955 ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਦਬਾਅ ਪੈਦਾ ਹੈ। ਤਾਂ `ਫਾਇਰਿੰਗ ਪਿੰਨ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਟੈਬ ਡੈਟੋਨੇਟਰ ਵਿੱਚ ਫਲਿਪ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਬੇਲੇਵਿਲ ਸਪਰਿੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਤੈਨਾਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, M14 ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਧਾਤੂ ਦੀ ਬਣੀ ਹੈ, ਭਾਵ ਇਸਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਕਾਰਨ, ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਟੀਲ ਵਾਸ਼ਰ ਦੇ ਨਾਲ ਮਾਈਨ ਕਲੀਅਰੈਂਸ ਨੂੰ ਸੌਖਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸੋਧਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਮਾਈਨ ਦੇ ਥੱਲੇ ਉੱਤੇ ਚਿਪਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।।
ਤੈਨਾਤੀ
M14 ਨੂੰ ਐਕਟੀਵੇਟ ਕਰਨ ਲਈ, ਬੇਸ ਪਲੱਗ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੀਪਿੰਗ ਪਲੱਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ M46 ਸਟੈਬ ਡੈਟੋਨੇਟਰ ਨੂੰ ਮਾਈਨ ਦੇ ਥੱਲੇ ਵਿੱਚ ਪੇਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਮਾਈਨ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੱਡਾ ਪੁੱਟ ਕੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਸਤਹ ਨਾਲ ਫਲੱਸ਼) ਅਤੇ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਪਲੇਟ ਨੂੰ ਮਾਈਨਾਂ ਦੇ ਹਰੇਕ ਕਰੇਟ ਵਿੱਚ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਰਮਿੰਗ ਰੈਂਚ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਇਸਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਥਿਤੀ ਤੋਂ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸਥਿਤੀ ਤੱਕ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਘੁੰਮਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਯੂ-ਆਕਾਰ ਵਾਲੀ ਧਾਤੂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਲਿੱਪ (ਯੂ ਕਲਿਪ) ਨੂੰ ਨੱਥੀ ਕੋਰਡ 'ਤੇ ਖਿੱਚ ਕੇ ਦਬਾਅ ਪਲੇਟ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਮਾਈਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਹੈ. ਜਦੋਂ ਯੂਐਸਏ ਦੁਆਰਾ ਤੈਨਾਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਐਮ 14 ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਸਤੂ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀਆਂ ਮਾਈਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ M16, M15 ਜਾਂ M19 । ਇੱਕ "ਮਿਕਸਡ ਮਾਈਨਫੀਲਡ" ਵਿੱਚ ਐਂਟੀ-ਟੈਂਕ ਮਾਈਨਾਂ ਐਂਟੀ-ਪਰਸਨਲ ਮਾਈਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਉਲਟ। ਐਮ 14 ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਹੋਰ ਮਾਈਨ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ PMA-2, VS-50, ਵਾਲਮਾਰਾ 69 ਜਾਂ TM-62 ਦੇ ਨਾਲ। thumb| ਇੱਕ M14 ਖਾਨ, ਇੱਕ ਕੱਟਵੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਯੂ-ਆਕਾਰ ਵਾਲੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਲਿੱਪ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਅਤੇ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਪਲੇਟ 'ਤੇ ਤੀਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਖਾਨ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਹੈ। ਐਮ 14 ਮਾਈਨਦੇ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਆਰਮਿੰਗ ਇੰਡੀਕੇਟਰ (ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਪਲੇਟ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਤੀਰ ਉਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ) ਹੈ ਜੋ ਕਿ A ARM ਮਤਲਬਕ ਵਿਸਫੋਟ ਵਾਸਤੇ ਤਿਆਰ ਜਾਂ S(afe)ਸੁਰਖਿਅਤ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਸਪਸ਼ਟ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੀਰ "A" ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਐਮ 14 ਵਿਸਫੋਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਜੇਕਰ ਇਸ 'ਤੇ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ। ਐਮ 14 ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਸਤਰ ਕਰਨ ਲਈ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਕਦਮ ਉਲਟੇ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬੂਬੀ ਟ੍ਰੈਪ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਐਂਟੀ-ਹੈਂਡਲਿੰਗ ਯੰਤਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਫਿੱਟ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਥਾਂ-ਥਾਂ 'ਤੇ ਬਾਰੂਦੀ ਸੁਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਅਕਸਰ ਮਿਆਰੀ ਡੀਮਾਈਨਿੰਗ ਅਭਿਆਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ VS-MK2 (33 ਗ੍ਰਾਮ ਵਿਸਫੋਟਕ ਚਾਰਜ), SB-33 (35 ਗ੍ਰਾਮ ਚਾਰਜ) ਜਾਂ PMA-3 (35 ਗ੍ਰਾਮ ਚਾਰਜ) ਦੇ ਨਾਲ, ਇੱਕ M14 ਮਾਈਨ ਵਿੱਚ 29 ਗ੍ਰਾਮ ਉੱਚ ਵਿਸਫੋਟਕ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਅਯੋਗ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਕ M14 ਤੋਂ ਧਮਾਕੇ ਦਾ ਜ਼ਖ਼ਮ ਘਾਤਕ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ (ਇਹ ਮੰਨ ਕੇ ਕਿ ਤੁਰੰਤ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਡਾਕਟਰੀ ਦੇਖਭਾਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੀੜਤ ਦੇ ਪੈਰ ਦੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸਥਾਈ ਤੌਰ ਤੇ ਅਪੰਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤੱਥ ਕਿ ਇੱਕ M14 ਵਿੱਚ ਵਿਸਫੋਟਕ ਚਾਰਜ ਥੋੜਾ ਕੋਨ ਆਕਾਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ ਚਾਰਜ ) ਧਮਾਕੇ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਨੈਟਫਲਿਕਸ
ਨੈਟਫਲਿਕਸ, ਇੰਕ. ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਮੀਡੀਆ-ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਸਕਾਟਸ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਰੀਡ ਹੇਸਟਿੰਗਜ਼ ਅਤੇ ਮਾਰਕ ਰੈਂਡੋਲਫ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਲੋਸ ਗੇਟਸ,ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿਖੇ ਹੈ,। ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਪ੍ਰਾਮੁਢਲਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਉਸਦੀ ਗਾਹਕੀ-ਅਧਾਰਿਤ ਸਟਰੀਮਿੰਗ ਓ.ਟੀ.ਟੀ. ਸੇਵਾ ਹੈ ਜੋ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੇ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੀ ਆਨਲਾਈਨ ਸਟ੍ਰੀਮਿੰਗ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵੱਲੋਂ ਨਿਰਮਿਤ ਉਤਪਾਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਅਕਤੂਬਰ 2018 ਦੇ ਤੱਕ, ਨੈਟਫਲਿਕਸ ਦੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 137 ਮਿਲੀਅਨ ਗ੍ਰਾਹਕ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 58.46 ਮਿਲੀਅਨ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਚੀਨ, ਸੀਰੀਆ, ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਮਮੀਆ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਭਾਰਤ, ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਵਿਖੇ ਵੀ ਦਫਤਰ ਹਨ।
2012 ਦੇ ਬਾਅਦ ਨੈਟਫਲਿਕਸ ਨੇ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਵੰਡ (ਡਿਸਟਰੀਬਿਊਸ਼ਨ) ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਬਹੁਤ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਆਨਲਾਈਨ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਕਈ "ਨੈਟਫਲਿਕਸ ਓਰਿਜਿਨਲ" ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਨਵਰੀ 2016 ਤੱਕ, 190 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਨੈਟਫਲਿਕਸ ਸੇਵਾਵਾਂ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਨੈਟਫਲਿਕਸ ਨੇ 2016 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 126 ਅਸਲੀ ਲੜੀ (ਓਰਿਜਿਨਲ ਸੀਰੀਜ਼) ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਨੈੱਟਵਰਕ ਜਾਂ ਕੇਬਲ ਚੈਨਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਨ। ਨਵੀਂ ਸਮੱਗਰੀ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਵਾਧੂ ਸਮੱਗਰੀ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਅਤੇ 190 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਰਬਾਂ ਡਾਲਰ ਦੀ ਛਾਂਟੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ: ਸਤੰਬਰ 2017 ਤਕ 21.9 ਅਰਬ ਡਾਲਰ, ਜੋ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ 16.8 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ. ਇਸਦੇ 6.5 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਕੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਹਨ। ਅਕਤੂਬਰ 2018 ਵਿੱਚ, ਨੈਟਫਲਿਕਸ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਨਵੀਂ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਫੰਡ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਉਹ ਹੋਰ $ 2ਬਿਲੀਅਨ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਣਗੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:All articles containing potentially dated statements ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੈਟਫਲਿਕਸ
ਅਰੋਹਣਮ (ਨਾਵਲ)
ਅਰੋਹਣਮ (ਭਾਵ, ਚੜ੍ਹਾਈ) ਇੱਕ ਮਲਿਆਲਮ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸਿਆਸੀ ਵਿਅੰਗਮਈ ਨਾਵਲ ਹੈ, ਜੋ 1969 ਵਿੱਚ ਵੀ.ਕੇ.ਐਨ. ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਵੀ.ਕੇ.ਐਨ. ਨੇ ਖੁਦ ਨਾਵਲ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਬੋਵਾਈਨ ਬੁਗਲਸ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ। ਲੇਖਕ ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਟ੍ਰੇਡਮਾਰਕ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੀਤੀ 'ਤੇ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਨੇ 1970 ਵਿੱਚ ਕੇਰਲ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ।
16ਵੀਂ ਸਦੀ
16ਵੀਂ ਸਦੀ 1 ਜਨਵਰੀ 1501 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕਿ 31 ਦਸੰਬਰ 1600 ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
1531
1531 53 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1530 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਮਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਚਾਹਤ ਪਾਂਡੇ
ਚਾਹਤ ਮਨੀ ਪਾਂਡੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਹਮਾਰੀ ਬਾਹੂ ਸਿਲਕ ਵਿੱਚ ਪਾਖੀ ਪਾਰੇਖ, ਦੁਰਗਾ - ਮਾਤਾ ਕੀ ਛਾਇਆ ਵਿੱਚ ਦੁਰਗਾ ਅਨੇਜਾ ਅਤੇ ਨਥ - ਜ਼ੇਵਰ ਯਾ ਜੰਜੀਰ ਵਿੱਚ ਮਹੂਆ ਮਿਸ਼ਰਾ ਵਜੋਂ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਚਾਹਤ ਪਾਂਡੇ ਦਾ ਜਨਮ ਚੰਡੀ ਚੋਪੜਾ ਪਿੰਡ ਦਮੋਹ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਭਾਵਨਾ ਪਾਂਡੇ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਚੰਡੀ ਚੋਪੜਾ ਵਿੱਚ 5ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੋਟੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।  ਉਸਨੇ ਜਬਲਪੁਰ ਨਾਕਾ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ ਸਕੂਲ ਤੋਂ 10ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਅਤੇ ਦਮੋਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਜੇਪੀਬੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ 12ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਬਾਲਾਜੀ ਗਰੁੱਪ ਨਾਲ ਇੰਦੌਰ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਵੀ ਲਈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਐਕਟਿੰਗ ਕਰੀਅਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਮੁੰਬਈ ਚਲੀ ਗਈ।
ਜੂਨ 2020 ਵਿੱਚ, ਪਾਂਡੇ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਚਾਚੇ ਦੇ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਭੰਨ-ਤੋੜ ਕਰਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਭੰਨਤੋੜ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕਰੀਅਰ
ਪਾਂਡੇ ਨੇ 2016 ਵਿੱਚ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੋਪ ਓਪੇਰਾ ਪਵਿੱਤਰ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਗਿਰੀਸ਼ ਦੀ ਛੋਟੀ ਧੀ ਮਿਸ਼ਤੀ ਰਾਏ ਚੌਧਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜੋ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਵਾਪਸ ਪਰਤੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਅਪਰਾਧ ਨਾਟਕੀ ਲੜੀ ਸਾਵਧਾਨ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਐਪੀਸੋਡਿਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵੀ ਨਿਭਾਈਆਂ ਸਨ। 2017 ਵਿੱਚ, ਪਾਂਡੇ ਨੇ ਸੋਪ ਓਪੇਰਾ ਰਾਧਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਟੀਜ਼ਰ ਟ੍ਰੇਲਰ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਰਾਧਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਲਿਕਾ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਪਾਂਡੇ ਨੇ 2019 ਦੇ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲ ਹਮਾਰੀ ਬਹੂ ਸਿਲਕ ਵਿੱਚ ਪਾਖੀ ਪਾਰੇਖ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਅਵਾਜ਼ ਕਲਾਕਾਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜੋ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਡਬ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਈ ਸੰਵੇਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਅਸਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਉੱਚੀ ਹੈ। 2020 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਅਤੇ ਸ਼ੋਅ ਦੇ ਹੋਰ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਭੁਗਤਾਨ ਦੇ ਬਕਾਏ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਿਰਾਇਆ ਨਾ ਦੇਣ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ ਦੁਆਰਾ ਛੱਡਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਅਫਵਾਹਾਂ ਵੀ ਸਨ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ  ਪਰ ਉਸਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਬਿਆਨ ਨੂੰ ਗਲਤ ਸਮਝਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 2021 ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਭੁਗਤਾਨ ਦੇ ਬਕਾਏ ਬਾਰੇ ਮੁੱਦਾ ਆਖਰਕਾਰ ਹੱਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ
ਫਰਵਰੀ 2020 ਵਿੱਚ, ਮੇਰੀ ਸਾਈਂ - ਸ਼ਰਧਾ ਔਰ ਸਬੁਰੀ ਲਈ ਇੱਕ ਐਪੀਸੋਡ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਪਾਂਡੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਨੰਗੇ ਪੈਰੀਂ ਕੱਚ ਦੇ ਇੱਕ ਟੁਕੜੇ 'ਤੇ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਟਾਈਟਲ ਪਾਤਰ ਦੁਰਗਾ ਅਨੇਜਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ, ਜੋ ਕਿ ਦੇਵੀ ਦੁਰਗਾ ਤੋਂ ਵਰਦਾਨਾਂ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਰੱਬ ਦਾ ਤੋਹਫ਼ਾ ਬੱਚਾ ਹੈ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ਦੁਰਗਾ - ਮਾਤਾ ਕੀ ਛਾਇਆ, ਵਿੱਚ ਜੋ ਦਸੰਬਰ 2020 ਤੋਂ ਮਾਰਚ 2021 ਤੱਕ ਸਟਾਰ ਭਾਰਤ 'ਤੇ ਚੱਲਿਆ। ਅਗਸਤ 2021 ਤੋਂ, ਪਾਂਡੇ ਦੰਗਲ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਨਾਥ ਜ਼ੇਵਰ ਯਾ ਜੰਜੀਰ ਵਿੱਚ ਮਹੂਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ,  ਜਿੱਥੇ ਮਹੂਆ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਪੇਂਡੂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਨਾਥ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜ ਰਹੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1999 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਫ਼ੇ ਉਤੇ ਹਿੰਦੀ ਹਵਾਲੇ ਵਰਤੇ ਹਨ
ਪਿੰਕੀ ਪ੍ਰਮਾਨਿਕ
ਪਿੰਕੀ ਪ੍ਰਮਾਨਿਕ (ਪੁਰੂਲੀਆ ਵਿੱਚ 10 ਅਪ੍ਰੈਲ 1986 ਨੂੰ ਜਨਮ ਹੋਇਆ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟਰੈਕ ਅਥਲੀਟ ਹੈ ਜੋ 400 ਮੀਟਰ ਅਤੇ 800 ਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰ ਹੈ। ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਨੇ ਕੌਮੀ 4 × 400 ਮੀਟਰ ਰਿਲੇ ਟੀਮ ਨਾਲ ਸਫਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, 2006 ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਮਗਾ, 2006 ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਅਤੇ 2005 ਏਸ਼ੀਅਨ ਇਨਡੋਰ ਗੇਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਨੇ 2006 ਦੇ ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਅਨ ਗੇਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤ ਲਏ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 400 ਅਤੇ 800 ਮੀਟਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਰਿਲੇ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਪ੍ਰਮਾਨਿਕ ਨੇ ਜੂਨੀਅਰ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਬਣਾ ਲਈ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ 2002 ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਜੂਨੀਅਰ ਸਟੇਟ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਏ।ਉਸਨੇ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਦੇ 2003 ਵਿਸ਼ਵ ਯੂਥ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਹ 800 ਮੀਟਰ ਦੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪੁੱਜ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਓਪਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ 400 ਮੀਟਰ ਦੌੜ ਜਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 400 ਮੀਟਰ ਵਿੱਚ 54.92 ਸਕਿੰਟ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਜੂਨੀਅਰ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਉਲਝਣ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਉਹ 1986 ਜਾਂ 1987 ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼ਵੇਤਾ ਸਾਲਵੇ
ਸ਼ਵੇਤਾ ਸਾਲਵੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ, ਜੋ ਡਾਂਸ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ਝਲਕ ਦਿਖਲਾ ਜਾ 1 ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਨਰ-ਅੱਪ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਰੀਅਰ
right|thumb| 2007 ਵਿੱਚ ਸ਼ਵੇਤਾ ਸਾਲਵੇ ਸ਼ਵੇਤਾ 1998 ਅਤੇ 2001 ਵਿੱਚ ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲ, ਹਿਪ ਹਿਪ ਹੁਰੇ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਸ਼ਵੇਤਾ ਨੇ ਲਿਪਸਟਿਕ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਵਰਗੇ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਹ ਸਬ ਟੀਵੀ ਤੇ ਲੇਫਟ ਰਾਇਟ ਲੇਫਟ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਰਿਤੂ ਮਿਸ਼ਰਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਪਿਆਰ ਮੇਂ ਕਭੀ ਕਭੀ (1999) ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਰਿੰਕੇ ਖੰਨਾ, ਸੰਜੇ ਸੂਰੀ, ਡੀਨੋ ਮੋਰੀਆ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ਦੀਪ ਸਹਿਗਲ ਸਮੇਤ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਫਿਲਮ ਨੇ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਿਟੀ ਪਾਰਟੀ, ਸਰਕਾਰ, ਕਹੀਂ ਕਿਸੀ ਰੋਜ਼ ਅਤੇ ਜੱਸੀ ਜੈਸੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।
ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਡਾਂਸ ਸ਼ੋਅ ਝਲਕ ਦਿਖਲਾ ਜਾ (2006) ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਲੋਂਗੀਨਸ ਫਰਨਾਂਡਿਸ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਉਪ ਜੇਤੂ ਰਹੀ। 2007 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਟੀਵੀ ਸਪੋਰਟਸ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸੀਰੀਜ਼, ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਟਾਰ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਮੈਕਸਿਮ ਇੰਡੀਆ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 2008 ਦੇ ਅੰਕ ਦੇ ਕਵਰ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।
ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਖ਼ਤਰੋਂ ਕੇ ਖਿਲਾੜੀ' (ਸੀਜ਼ਨ 2) ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਭਾਗੀਦਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫੀਅਰ ਫੈਕਟਰ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
ਸਾਧਨਾ ਸਿੰਘ (ਸਿਆਸਤਦਾਨ)
ਸਾਧਨਾ ਸਿੰਘ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ 17ਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਚੰਦੌਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲਸਰਾਏ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ
ਸਾਧਨਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਲੜੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਵਿਰੋਧੀ ਬਾਬੂਲਾਲ ਨੂੰ 13,243 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।
ਸ਼ਵੇਤਾ ਸਾਲਵੇ
ਕਰੀਅਰ
ਉਸਨੇ 2011 ਦੀ ਫਿਲਮ ਦਿਲ ਤੋ ਬੱਚਾ ਹੈ ਜੀ ਅਤੇ 2011 ਦੀ ਫਿਲਮ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਈਟਮ ਨੰਬਰ ਵੀ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਸਾਧਨਾ ਸਿੰਘ (ਸਿਆਸਤਦਾਨ)
ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ
ਉਸਨੇ 1993 ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਦੋ ਵਾਰ ਭਾਜਪਾ ਮਹਿਲਾ ਮੋਰਚਾ ਚੰਦੌਲੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੀ ਅਤੇ ਉਹ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਭਾਜਪਾ ਯੂਪੀ ਵਰਕਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਬਣੀ।
ਸ਼ਵੇਤਾ ਸਾਲਵੇ
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਉਸਨੇ 24 ਅਪ੍ਰੈਲ 2012 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੁਆਏਫ੍ਰੈਂਡ ਹਰਮੀਤ ਸੇਠੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਬੱਚੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਜਨਮ 2016 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
ਸਾਧਨਾ ਸਿੰਘ (ਸਿਆਸਤਦਾਨ)
ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ
ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੁਗਲਸਰਾਏ (ਦੀਨਦਿਆਲ ਉਪਾਧਿਆਏ ਨਗਰ) ਚੰਦੌਲੀ ਤੋਂ ਵਿਧਾਇਕ ਹੈ, ਉਹ ਜਿਲਾ ਉਦਯੋਗ ਵਪਾਰ ਮੰਡਲ ਚੰਦੌਲੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼ਵੇਤਾ ਸਾਲਵੇ
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="0">
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਹਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ
ਹਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ (28 ਨਵੰਬਰ 1928 – 17 ਅਗਸਤ 2018) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ ਜੋ ਅੱਜ ਵਾਲ਼ੇ  ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜਿਸਨੇ 1956 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਮੈਲਬੌਰਨ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਮਗ਼ਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। 17 ਅਗਸਤ 2018 ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2018 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1928
1869
ਮਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਰਾਧਾ ਸਲੂਜਾ
ਰਾਧਾ ਸਲੂਜਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੇ ਤਮਿਲ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਲਈ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੰਸਥਾ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਕਰਕੇ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਾਰ ਜੀਤ (1972) ਅਤੇ ਏਕ ਮੁੱਠੀ ਆਸਮਾਨ (1973)। 1972 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਮੋਰਨੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਬੇਖੁਦ ਦੇਹਲਵੀ
ਬੇਖੁਦ ਦੇਹਲਵੀ (21 ਮਾਰਚ 1863 - 2 ਅਕਤੂਬਰ 1955), ਸੈਯਦ ਵਾਹਿਦ-ਉਦ-ਦੀਨ ਅਹਿਮਦ, ਸੈਯਦ ਸ਼ਮਸ-ਉਦ-ਦੀਨ "ਸਲੀਮ" ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜੋ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਕਵੀ ਵੀ ਸੀ। ਬੇਖੁਦ ਦਾ ਜਨਮ ਭਰਤਪੁਰ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਅਲਤਾਫ ਹੁਸੈਨ ਹਾਲੀ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਲੀ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ੧੮੯੧ ਵਿੱਚ ਬੇਖੁਦ ਨੂੰ ਦਾਗ ਦੇਹਲਵੀ ਦਾ ਚੇਲਾ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਉਰਦੂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ - ਗੁਫਤਾਰ ਏ ਬੇਖੁਦ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹਸਵਾਰ ਏ ਬੇਖੁਦ, ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। 2 ਅਕਤੂਬਰ 1955 ਨੂੰ 92 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1955 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀ ਲਵਸ ਲਿਟਰੇਚਰ 2022
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼ਾਸਤਰ : ਚਿੰਤਨ ਸੰਵਾਦ
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼ਾਸਤਰ : ਚਿੰਤਨ ਸੰਵਾਦ ਸਰਬਜੀਤ ਕੌਰ ਬਾਵਾ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ। ਲੇਖਕ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਖੋਜਾਰਥੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਤੇ ਚਿੰਤਕਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀਆਂ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਵਿਧੀਵਤ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ
ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਸਕਰਣ ਸਪਤਰਿਸ਼ੀ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵੱਲੋਂ 2020 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਕੁੱਲ ਪੰਨਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 228 ਹੈ। ਕਿਤਾਬ ਸਜਿਲਦ ਰੂਪ ਵਿਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।
ਤਤਕਰਾ
ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਖ਼ੁਦ ਸਰਬਜੀਤ ਕੌਰ ਬਾਵਾ ਨੇ ਲਿਖੀ ਹੈ। ਭੂਮਿਕਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਵਿਚ ਸੱਤ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਦਰਜ ਹਨ। ਕਿਤਾਬ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ :-
ਵਿਧਾ
ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਵਿਧਾ 'ਮੁਲਕਾਤ' ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ‘ਮੁਲਾਕਾਤ’ ਨੂੰ ਬਾਕਾਇਦਾ ਇਕ ਵਿਧਾ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਕੁੱਲ ਸੱਤ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਵਿਧਾ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਇਸ ਵਿਚ ਕਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦਿਆਂ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਮੁੱਖ ਸੁਰ ਇਸਦੀ ਸੰਵਾਦੀ ਬਿਰਤੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੀ ਵਿਧਾ ਰਾਹੀਂ ਧੜਕਦੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਬਜਾਇ ਇਸ ਵਿਚ ਕਈ ਕੁਝ ਨਵਾਂ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਨੁਕਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਵਿਚ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵੇਰਵਿਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਅਕਾਦਮਿਕ ਤੇ ਖੋਜ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਇਕੋ ਬੈਠਕ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇਕ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਬੈਠਕਾਂ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਹਨ। ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੁਝ ਸੁਆਲਾਂ ਦੇ ਜੁਆਬ ਬੈਠਕਾਂ ਵਿਚ ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਇ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਪਿਛਲਾ ਮਕਸਦ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਸੁਆਲ ਬਾਰੇ ਇਕ ਵਿਦਵਾਨ ਸਪਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿਚ ਉੱਤਰ ਦੇ ਸਕੇ। ਇਸ ਕਾਰਜ ਹਿਤ ਸੁਆਲ ਬੈਠਕ ਵਿਚ ਪੁੱਛਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੀ ਭੇਜੇ ਗਏ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਬਣਦੇ ਸੁਆਲ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਸਕਣ ਤੇ ਠੋਸ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵਧ ਸਕਣ। ਕਿਤਾਬ ਵਿਚਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਬਾਕੀ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਡਾ. ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਥਿੰਦ ਨਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵਾਸਤਵਿਕ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਅਧਿਐਨ/ਖੋਜ ਕਾਰਜ ’ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਦੂਰ ਵਸੇਬੇ ਅਤੇ ਤਬੀਅਤ ਨਾਸਾਜ਼ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਵਾਸਤਵਿਕ ਮੁਲਾਕਾਤ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣਵੇਂ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਡਾ. ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਥਿੰਦ ਨੂੰ ਜ਼ਿਕਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖਣਾ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਅਧੂਰਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਅਧਿਐਨ/ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾਉਂਦਿਆਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਢਾਲ਼ਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਭਨਾਂ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਉਪਲਬਧ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਵਿਚ ਪੁੱਛੇ ਗਏ ਸੁਆਲਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਪੁੱਛਣ ਤੋਂ ਗੁਰੇਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਸਭਨਾਂ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਾਂਝੇ ਸੁਆਲ ਵੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਇੱਕੋ ਸੁਆਲ ਨੂੰ ਮੁਖ਼ਾਤਿਬ ਹੁੰਦਿਆਂ ਮਿਲਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਜੁਆਬਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਆਧਾਰ ਤਲਾਸ਼ੇ ਜਾ ਸਕਣ। ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛੇ ਗਏ ਕੁੱਲ ਸੁਆਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 192 ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਅਧਿਐਨ/ਖੋਜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੀ ਵਿਧਾ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵਧੀਆਂ ਹਨ।
ਪਹਿਲੀ ਮੁਲਾਕਾਤ
ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਦਰਜ ਪਹਿਲੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਡਾ. ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਥਿੰਦ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ 18 ਸੁਆਲ ਜੁਆਬ ਦਰਜ ਹਨ। ਇਹ ਇਕ ਨਿੱਜੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁੱਲ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਚ ਮਿਲਦੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ’ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਸੁਆਲਾਂ ਜੁਆਬਾਂ ਦੇ ਪੈਟਰਨ ਵਿਚ ਢਾਲ਼ੀ ਗਈ ਕਲਪਿਤ ਮੁਲਕਾਤ ਹੈ। ਇਸ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵਿਚ ਡਾ. ਥਿੰਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਆਉਣ ਦੇ ਸਬੱਬ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਮੁਤਾਬਿਕ ‘ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਤੇ ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਸਾਹਿਤ’ ਵਿਚਲੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਮੂਲ ਅੰਤਰਾਂ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੁਸਤਕ ‘ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਲੋਕ ਵਿਰਸਾ’ ਦੀ ਹੋਂਦ ਵਿਧੀ, ਪੱਖੀਵਾਸ ਕਬੀਲਿਆਂ ’ਤੇ ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਕਰਦਿਆਂ ਦਰਪੇਸ਼ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ, ਲੋਕਯਾਨ ਅਧਿਐਨ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਵਿਧੀਆਂ/ਢੰਗਾਂ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਦਿਆਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਭ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਾਪੂਲਰ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾਈ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਦੂਜੀ ਮੁਲਾਕਾਤ
ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਦਰਜ ਦੂਜੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵਿਚ ਕੁੱਲ 30 ਸੁਆਲ ਪੁੱਛੇ ਗਏ ਹਨ। ਸੁਆਲਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਜਾਣੇ ਗਏ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਆਉਣ, ਹੋਰਨਾਂ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਚਰਨ ਬਾਰੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੁਆਲ ਪੁੱਛੇ ਗਏ ਹਨ। ਮੁਲਾਕਾਤ ਵਿਚ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਅਕਾਦਮਿਕ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਖੇਤਰੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਧਾਰਣ ਵਿਅਕਤੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਮੁਲਾਕਾਤ ਵਿਚ ਉਹ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਲੋਕ ਖੇਡਾਂ, ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਤੇ ਲੋਕ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸੰਚਾਰ ਸਾਧਨਾਂ ਦੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ’ਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਅਸਰਾਂ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵਿਚ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਪ੍ਰਤੀ ਆਸਵੰਦ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਸੁਹਿਰਦਤਾ ਤੇ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਕਰੇਗੀ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਹੋਏ ਖੋਜ ਕਾਰਜ/ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਚਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਵੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਖੇਤਰੀ ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਨੂੰ ਅਸਲ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਧਿਐਨ ਕਾਰਜ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਵਿਰੋਧ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਇਕ ਪਾਸੇ ਬਿਜਲਈ ਸੰਚਾਰ ਸਾਧਨਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਿੰਟ ਮੀਡੀਏ ਨੂੰ ਲੋਕਧਾਰਾ ’ਤੇ ਮਾਰੂ ਅਸਰ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਉਹ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਣ ਨੂੰ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦਾ ਅੰਗ ਸੰਗ ਹੋਣਾ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਹ ਭਾਰੂ ਵਿਚਾਰ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਲੋਕਧਾਰਾ ਨਾਲ ਜੋੜਨ, ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਵਿਗੜਨ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਲੋਕਧਾਰਾ ਬੀਤੇ ਵੇਲੇ ਦੀ ਕੋਈ ਗੁੰਮ ਗੁਆਚ ਰਹੀ ਸ਼ੈਅ ਹੋਵੇ। ਜਦਕਿ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਗੱਲਾਂ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਜ਼ਾਵੀਏ ਤੋਂ ਮੁਕੰਮਲ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਤੀਜੀ ਮੁਲਾਕਾਤ
ਤੀਜੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਡਾ. ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵਿਚ ਡਾ. ਖਹਿਰਾ ਤੋਂ 24 ਸੁਆਲ ਪੁੱਛੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵਿਚ ਡਾ. ਖਹਿਰਾ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ, ਭਾਸ਼ਾ ਜਾਂ ਮਾਨਵਵਿਗਿਆਨ ਆਦਿ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋਣ ਦੀ ਥਾਂ ਸੁਤੰਤਰ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹਾਏ ਜਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਧਿਐਨ ਨਾਲੋਂ ਅਲੱਗ ਕਿਸਮ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪੜ੍ਹਤ ਵਖਰਿਆ ਕੇ ਵੇਖਣ ਦੇ ਹਮਾਇਤੀ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਦੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਚਿੰਤਨ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇਵਲ ਵੇਖਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੁਲਾਕਾਤ ਇਸ ਕਰਕੇ ਅਹਿਮ ਹੈ ਕਿ ਡਾ. ਖਹਿਰਾ ਲੋਕਧਾਰਾਈ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਇਕੱਤਰੀਕਰਨ ਨਾਲੋਂ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰੀ ਨਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਮੁਲਾਕਾਤ ਵਿਚ ਡਾ. ਖਹਿਰਾ ਨੇ ਡਾ. ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਬਾਰੇ ਅਹਿਮ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਚਿੰਤਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਡਾ. ਖਹਿਰਾ ਦੀ ਅਲਹਿਦਗੀ ਇਸ ਕਰਕੇ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅੱਜ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਕਈ ਚਿੰਤਕਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੁਲਾਕਾਤ ਵਿਚ ਕੁਝ ਸੁਆਲ ਦੁਬਾਰਾ ਪੁੱਛਣ ਦੀ ਲੋੜ ਪਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਡਾ. ਖਹਿਰਾ ਦੇ ਜੁਆਬ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਤਾਂ ਹਨ ਪਰ ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਸੁਆਲ ਤੋਂ ਪਾਸੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਚੌਥੀ ਮੁਲਾਕਾਤ
ਕਿਤਾਬ ਵਿਚਲੀ ਚੌਥੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਡਾ. ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੈਰੋਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਡਾ. ਕੈਰੋਂ ਤੋਂ ਇਸ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵਿਚ ਕੁੱਲ 30 ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੇ ਗਏ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵਿਚ ਲੋਕ ਬਿਰਤਾਂਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਆਧਾਰ ਸੰਰਚਨਾਤਮਕ ਮਾਡਲ ਬਣਾਉਣ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਲਿਖਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ, ਇਸ ਕੰਮ ਵਿਚਲੀਆਂ ਦਿੱਕਤਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਹੋਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ‘ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਲੋਕਧਾਰਾਈ ਪਿਛੋਕੜ’, ‘ਨਾਦ-ਬਿੰਦ’, ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਧਿਐਨ ਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ’ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਆਰੋਪਣ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲੱਗਣ ਦੇ ਸੁਆਲ ਨੂੰ ਮੁਖ਼ਾਤਿਬ ਹੁੰਦਿਆਂ ਇਸਨੂੰ ਮਾੜੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ। ਉਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਕੱਲੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਸਾਹਿਤ, ਤੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਹੋਰਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਵੀ ਪੱਛਮ ਦੀਆਂ ਅਧਿਐਨ ਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਗਿਆਨ ਉੱਪਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ, ਸੋ ਜੇ ਪੱਛਮ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਅਧਿਐਨ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਮਤ ਦੇ ਹਮਾਇਤੀ ਹਨ ਕਿ ਲੋਕਧਾਰਾ ਹਰ ਯੁਗ ਵਿਚ ਸਿਰਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਮੁਤਾਬਿਕ ਲੋਕਧਾਰਾਈ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਇਕੱਤਰੀਕਰਨ ਅਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਧਿਐਨ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਕਾਰਜ ਹਨ। ਮੁਲਾਕਾਤ ਵਿਚ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਅਧਿਆਪਕਾਂ, ਖੋਜੀਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਪਬਲਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੀ ਸੰਕਟਮਈ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸਮਾਨੰਤਰ ਰੱਖਦਿਆਂ ਚਿੰਤਾਤੁਰ ਦਿਸਦੇ ਹਨ। ਨਵੇਂ ਖੋਜਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਉਹ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਪਰਾਪ, ਗਰੇਮਾਸ, ਹੇਡਾ ਜੇਸਨ, ਦਮਿਤ੍ਰੀ ਸੇਗਾਲ ਆਦਿ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਪੰਜਵੀਂ ਮੁਲਾਕਾਤ
ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਦਰਜ ਪੰਜਵੀਂ ਮੁਲਾਕਾਤ ਡਾ. ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਹੋਈ ਹੈ। ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਦਰਜ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੁਆਲ ਇਸ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵਿਚ ਪੁੱਛੇ ਗਏ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 34 ਹੈ। ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੇ ਸੁਆਲ ਤੋਂ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦਾ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੁਲਾਕਾਤ ਵਿਚੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪਛਾਣਾਂ ਉਭਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਕ ਦੁਆਬੀ ਹੋਣਾ ਤੇ ਦੂਜਾ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਹੋਣਾ। ਇਲਾਕਾਈ ਖੇਤਰੀ ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਬਾਬਤ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸੁਚੇਤ ਹੋਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਲਾਕਵਾਦ ਅਧਿਐਨ ਤੇ ਅਧਿਐਨ ਕਰਤਾ ਦੋਹਾਂ ’ਚੋਂ ਇਕ ’ਤੇ ਵੀ ਭਾਰੂ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਤੇ ਡਾ. ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਬਾਰੇ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸਨ ਇਸ ਕਰਕੇ ਨਾ ਡਾ. ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ‘ਮਾਲਵੇਵਾਦ’ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਏ ਤਾਂ ਨਾ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ‘ਦੁਆਬੇਵਾਦ’ ਦਾ। ਡਾ. ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰਸੰਗ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਲੋਕਗੀਤ ਉਸੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਾਕਾਰ ਤੇ ਸੰਚਾਰਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਪਾਉਂਦੇ ਪਰ ਇਕੱਤਰੀਕਰਨ ਦਾ ਆਪਣਾ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹੱਦਬੰਦੀਆਂ ਲੋਕਧਾਰਾ ਉੱਤੇ ਸਿੱਧੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਅਸਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਲੁਕਵਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਜ਼ਰੂਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਾਨਵਵਿਗਿਆਨ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ, ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਆਦਿ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਸੰਕਲਪਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣੇ ਬਿਨਾਂ ਲੋਕਧਾਰਾ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਡਾ. ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ੱਗਾਂ ਨੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਹੋਰਨਾਂ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਤੋਂ ਅਲਹਿਦਾ ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਹੋਰਨਾਂ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨਾਂ ਮੁਕਾਬਲੇ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਮਾਡਲ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਵੱਧ ਮੌਲਿਕ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਤੇ ਇਕੱਤਰੀਕਰਨ ਨਾਲ਼ੋ-ਨਾਲ਼ ਚੱਲਦੇ ਹਨ। ਖੇਤਰੀ ਕਾਰਜ ਦੇ ਅਧਾਰ ’ਤੇ ਹੀ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸਿਧਾਂਤ ਬਣਦਾ ਹੈ ਪਰ ਖੇਤਰੀ ਕਾਰਜ ’ਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਸਮਝ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।