cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਔਰਤ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਕਾਰਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧ
ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਰਾਜਸਥਾਨ ਹੈ, 52.66% ਨਾਲ। ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ 20.8% ਪੁਰਸ਼ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਘੱਟ 14.9% ਔਰਤਾਂ ਅੱਗੇ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੇਰਲਾ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਜਟਿਲਤਾ ਜੀਡੀਪੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਉੱਚ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 9ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੈ, ਕੇਰਲ 11ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੇਰਲ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਬਿਨੈਕਾਰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਹਨ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਜੀਡੀਪੀ ਉੱਚ ਦਰਜੇ 'ਤੇ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰੀ ਵਿਰੋਧਤਾਈਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਔਰਤ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਭਾਸ਼ਣ ਦੀ ਗੁੰਝਲਤਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਸਥਾਨ ਦਾ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਪ੍ਰਤੀ 1000 ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 800-900 ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਮੁੱਲ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੇਰਲ ਦਾ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਪ੍ਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ 1000 ਔਰਤਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸਤਰੀ ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਕਾਰਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕਪਾਹ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਅਜੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮੁੱਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਕੂਲ ਜਾਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਘੱਟ ਸਾਖਰਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਆਰਥਿਕ ਕਾਰਨ ਪੂਰੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੱਚੇ ਸਿੱਖਿਆ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਜੋ ਗਰੀਬ ਸਹੂਲਤਾਂ ਕਾਰਨ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਵਿਰੋਧਾਭਾਸੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ, ਵਿਦਿਅਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਗਰੀਬੀ ਦੇ ਦੁਸ਼ਟ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਲ, ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨਾ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਅਤੇ ਗਰੀਬੀ ਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਦੀਆਂ ਕੁੰਜੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਜਮੇ ਨੂੰ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ
ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲਾ (ਭਾਰਤ)
ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲਾ (IAST: Gṛha Maṃtrālaya), ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮੰਤਰਾਲਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਜੋਂ, ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਨੀਤੀ ਦੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ। ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੇਂਦਰੀ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲਾ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਿਸ ਸੇਵਾ (IPS), DANIPS ਅਤੇ DANICS ਲਈ ਕਾਡਰ ਕੰਟਰੋਲਿੰਗ ਅਥਾਰਟੀ ਵੀ ਹੈ। ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਪੁਲਿਸ-1 ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਿਸ ਸੇਵਾ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕਾਡਰ ਕੰਟਰੋਲਿੰਗ ਅਥਾਰਟੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਕਿ, UT ਡਿਵੀਜ਼ਨ DANIPS ਲਈ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਸੰਯੁਕਤ)
ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਸੰਯੁਕਤ) ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਇਕ ਸੱਜੇ-ਪੱਖੀ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸਾਬਕਾ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਢੀਂਡਸਾ ਅਤੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬ੍ਰਾਹਮਪੁਰਾ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਸਿੱਖ-ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ ਹੈ।
ਇਬਨ ਤੁਫ਼ੈਲ
ਇਬਨ ਤੁਫ਼ੈਲ (ਸੀ. 1105 – 1185) (ਪੂਰਾ ਅਰਬੀ ਨਾਮ : أبو بكر محمد بن عبد الملك بن محمد بن طفيل القيسي الأندلسي ਅਬੂ ਬਕਰ ਮੁਹੰਮਦ ਇਬਨ ਅਲ-ਮਲਿਕ ਇਬਨ ਮੁਹੰਮਦ ਇਬਨ ਤੂਫ਼ੈਲ ਅਲ-ਕਾਇਸੀ ਅਲ- ਅੰਦਾਲੂਸੀ; ਲਾਤੀਨੀਆਈ ਰੂਪ: Abubacer Aben Tofail ; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀਕ੍ਰਿਤ ਰੂਪ: Abubekar ਜਾਂ Abu Jaafar Ebn Tophail) ਇੱਕ ਸੀ ਅਰਬ ਆਂਦਾਲੂਸੀਅਨ ਮੁਸਲਿਮ ਪੋਲੀਮੈਥ: ਇੱਕ ਲੇਖਕ, ਨਾਵਲਕਾਰ, ਇਸਲਾਮੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਇਸਲਾਮੀ ਧਰਮਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਵੈਦ, ਖਗੋਲਵਿਗਿਆਨੀ, ਵਜੀਰ, ਅਤੇ ਅਦਾਲਤੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀ।
ਇਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਨਾਵਲ, ਹੇਯ ਇਬਨ ਯਕਜ਼ਾਨ ਲਿਖਣ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਵਜੋਂ, ਉਹ ਚੀਰਫਾੜ ਅਤੇ ਪੋਸਟਮਾਰਟਮ ਦਾ ਅਰੰਭਕ ਸਮਰਥਕ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਉਸਦੇ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਗ੍ਰੇਨਾਦਾ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਗੁਆਡਿਕਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਇਬਨ ਬਜਾਹ ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਗ੍ਰੇਨਾਡਾ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਲਮੋਹਾਦ ਖ਼ਲੀਫ਼ਾ ਅਬੂ ਯਾਕੂਬ ਯੂਸਫ਼ ਦੇ ਵਜ਼ੀਰ ਅਤੇ ਵੈਦ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਨੇ 1169 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਇਬਨ ਰਸ਼ਦ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ। ਇਬਨ ਰਸ਼ਦ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਘਟਨਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇਬਨ ਤੁਫੈਲ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਰਸਤੂਲੀ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਲਿਖਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ: ਅਬੂ ਬਕਰ ਇਬਨ ਤੂਫ਼ੈਲ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸਨੇ ਮੋਮਿਨਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਅਰਸਤੂ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਓ ਢੰਗ ਦੀਆਂ - ਜਾਂ ਅਨੁਵਾਦਕਾਂ ਦੀਆਂ ਉਕਤਾਈਆਂ - ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ - ਉਸਦੇ ਇਰਾਦਿਆਂ ਦੀ ਅਸਪਸ਼ਟਤਾ ਬਾਰੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਦੇ ਸੁਣਿਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਆਪ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਸਕੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰ ਸਕੇ, ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਸੌਖ ਰਹੇਗੀ। “ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਤਾਕਤ ਹੈ,” ਇਬਨ ਤੁਫ਼ੈਲ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਕਰੋ। ਮੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਅਤੇ ਸਮਰਪਿਤ ਕਿਰਦਾਰ ਕਿੰਨਾ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕਲਾ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿੰਨੇ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਸਿਰਫ ਮੇਰੀ ਵੱਡੀ ਉਮਰ, ਮੇਰੇ ਅਹੁਦੇ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ - ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਾਰਜ, ਜਿਸਨੂੰ ਮੈਂ ਹੋਰ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਮੇਰੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਹੀ ਹੈ- ਕਿ ਮੈਂ ਆਪ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।"
1182 ਵਿੱਚ ਇਬਨ ਤੁਫ਼ੈਲ ਦੇ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਬਨ ਰਸ਼ਦ ਉਸ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣਿਆ; ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ 1185 ਵਿੱਚ ਇਬਨ ਤੁਫ਼ੈਲ ਦੀ ਮੋਰਾਕੋ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਨੂਰ ਉਦ-ਦੀਨ ਅਲ-ਬਿਤਰੂਜੀ ਵੀ ਇਬਨ ਤੁਫ਼ੈਲ ਦਾ ਚੇਲਾ ਸੀ।
ਹੇਯ ਇਬਨ ਯਕਜ਼ਾਨ
ਇਬਨ ਤੁਫ਼ੈਲ ਹੇਯ ਇਬਨ ਯਕਜ਼ਾਨ ( حي بن يقظان ) ਦਾ ਲੇਖਕ ਸੀ , ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੀ ਲਾਤੀਨੀ ਵਿੱਚ Philosophus Autodidactus, ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਰੁਮਾਂਸ ਨਾਵਲ ਹੈ ਅਤੇ ਐਵੇਸਿਨਿਜ਼ਮ ਅਤੇ ਸੂਫ਼ੀਵਾਦ, ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਪੇ ਸਿੱਖੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਜਜ਼ੀਰੇ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਭੂ ਮੱਧ ਰੇਖਾ ਦੇ ਕ਼ਰੀਬ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਜ਼ਹਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਰੀਲੰਕਾ ਸੀ। ਉਸ ਜਜ਼ੀਰੇ ਵਿੱਚ ਮੌਸਮ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ, ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਨਮੀ ਦਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਮਾਂ ਬਾਪ ਦੇ ਬਗੈਰ ਇਨਸਾਨ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਬਨ ਤੁਫ਼ੈਲ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਹੀਰੋ ਕਿਸੇ ਜੀਨਆਈ ਸਿਲਸਿਲੇ ਦਾ ਨੁਮਾਇੰਦਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉੱਕਾ ਆਜ਼ਾਦ ਵਜੂਦ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਖ਼ਦਸ਼ਾ ਸੀ ਕਿ ਕਿਤੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਲੋਕ ਇਤਰਾਜ਼ ਨਾ ਕਰਨ। ਇਸ ਲਈ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਹੇਯ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿਛੋਕੜ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:ਇੱਕ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਟਾਪੂ ਤੇ ਇੱਕ ਹੰਕਾਰੀ, ਜ਼ਾਲਮ ਅਤੇ ਈਰਖਾਲੂ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਰਾਜ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਬੇਅੰਤ ਸੁੰਦਰ ਭੈਣ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਪਹਿਰੇਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸਦੇ ਸੂਰਬੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜੋ ਉਸਦੇ ਯੋਗ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ ਵੀ ਉਸਦਾ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਯਕਜ਼ਾਨ, ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦਾ ਪਿਆਰ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਨਾਲ ਚੋਰੀ ਛੁਪੇ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਦੇਰ ਉਹ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਖਾਤਰ ਉਸਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੇ ਸੰਦੂਕ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਬਹੁਤ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਸੇਵਕਾਂ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਲੈ ਗਈ ਅਤੇ ਰੱਬ ਦਾ ਨਾਂ ਲੈ ਕੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਠੇਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਸੰਦੂਕ ਕਥਿਤ ਟਾਪੂ ਦੇ ਤੱਟ ਨਾਲ ਜਾ ਲੱਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਇੱਕ ਹਿਰਨੀ ਉਸਨੂੰ ਟੋਕਰੀ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪਾਲਦੀ ਹੈ, ਆਪਣਾ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬੱਚਾ ਜੰਗਲ ਦੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਬਦਨ ਨਾਲ ਖੰਭ ਜੋੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਲੱਕੜੀ ਦੇ ਸਿੰਗ ਲਗਾ ਕੇ ਜਾਨਵਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੱਤ ਸਾਲ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਹਿਰਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਹੈਰਾਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮੌਤ ਕੀ ਹੈ, ਇਹ ਮਰ ਕਿਉਂ ਗਈ ਹੈ, ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਕਰਣ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਦੇਹ ਦੀ ਚੀਰਫਾੜ ਕਰਨ ਰਾਹੀਂ ਅਨਾਟਮੀ ਦਾ ਇਲਮ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਾਕਿਫ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦਿਲ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਹ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਦੇ ਇੱਕ ਖਾਨੇ ਵਿੱਚ ਖ਼ੂਨ ਦਾ ਲੋਥੜਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜਾ ਖਾਨਾ ਬਿਲਕੁਲ ਖ਼ਾਲੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਨਤੀਜੇ ਉੱਤੇ ਪੁੱਜਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਸੀ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰੱਖਦੀ ਸੀ ਜੋ ਰੁਖ਼ਸਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਯਾਨੀ ਰੂਹ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਫਿਜ਼ਿਕਸ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਭਾਫ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦਾ ਹੈ, ਚੀਜ਼ਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਅੱਗ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਉੱਪਰ ਆਸਮਾਨ ਵੱਲ ਸਫ਼ਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿਰਜਨਹਾਰ ਉੱਥੇ ਹੈ। ਉਹ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਗਰਦਸ਼ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕਰ ਗ਼ੌਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਸਭ ਕੁੱਝ ਇੱਕਦਮ ਬੇਵਜਾਹ ਵਜੂਦ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਜਾਂ ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸੀ।
ਇਬਨ ਤੁਫ਼ੈਲ ਦਾ ਇਹ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਸ ਆਟੋਡਿਡੈਕਟਸ ਅਲ ਗਜ਼ਾਲੀ ਦੇ ਇਨਕੋਹੇਰੈਂਸ ਆਫ਼ ਦ ਫਿਲਾਸਫਰ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਜੋਂ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਇਬਨ-ਅਲ-ਨਫੀਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਲ-ਰਿਸਾਲਹ-ਅਲ-ਕਮਿਲਿਯਹ ਫਿਲ ਸੀਰਾ ਅਲ-ਨਬਾਵਿਆਹ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਥੀਲੋਸ ਆਟੋਡਿਡੈਕਟਸ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਇਬਨ ਤੁਫੈਲ ਦੇ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਸ ਆਟੋਡੀਡੈਕਟਸ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਜੋਂ ਲਿਖਿਆ।
ਹੇਯ ਇਬਨ ਯਕਜ਼ਾਨ ਦਾ ਅਰਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸਾਹਿਤ ਦੋਵਾਂ ਉੱਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ 17 ਵੀਂ ਅਤੇ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀ ਬਣ ਬਣ ਗਿਆ। ਕਲਾਸਿਕ ਇਸਲਾਮਿਕ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਪੱਛਮੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੋਵਾਂ ਉੱਤੇ ਇਸ ਕੰਮ ਦਾ “ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ” ਸੀ। ਇਹ " ਵਿਗਿਆਨਕ ਇਨਕਲਾਬ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਯੁਗ ਦੀਆਂ ਸਿਰਮੌਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ" ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਵਿਚਾਰ "ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਡਿਗਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਥੌਮਸ ਹੋਬਜ਼, ਜੌਨ ਲੌਕ, ਆਈਜ਼ੈਕ ਨਿਊਟਨ ਅਤੇ ਇਮੈਨੁਅਲ ਕਾਂਤ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ।"
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਬੀ ਸਾਹਿਤ
ਬਸੀਰਾ ਜੋਇਆ
ਅਰੰਭਕਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਬਸੀਰਾ ਜੋਇਆ ਦਾ ਜਨਮ 1998 ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਤਖਾਰ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਪੁਲਿਸ ਅਫ਼ਸਰ ਸਨ। ਬਸੀਰਾ ਨੇ ਕਾਬੁਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਜੋਯਾ ਨੇ ਏਰੀਆਨਾ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨੈੱਟਵਰਕ ' ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲ਼ੇ ਜ਼ੈਨ ਟੀਵੀ ' ਤੇ ਨਿਊਜ਼ ਐਂਕਰ ਰਹੀ। ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ 2021 ਵਿੱਚ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਦ ਇੰਡੀਪੈਂਡੈਂਟ ਅਖਬਾਰ ਨਾਲ ਯੂਰਪੀਅਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੁਆਰਾ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਕੱਢਣ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ, ਉਸਨੂੰ ਧਮਕੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਡੇਟਨ, ਓਹੀਓ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਈ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਭੱਜਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਰੂਪੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1990 ਦਾ ਦਹਾਕਾ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੰਡਿਤ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੰਡਿਤ ਇੱਕ ਸ਼ਾਇਰ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰੀ ਨੂੰ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਵਿੱਚ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਦੀ ਮਕਬੂਲੀਅਤ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।
ਕਿਤਾਬਾਂ
ਉਰਦੂ ਸੰਪਾਦਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੰਡਿਤ ਨੇ ਇਹ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਦੇ ਸੰਕਲਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਿਹੜੇ ਉਰਦੂ ਲਿਪੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਉਸਨੇ ਕਵੀ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਲਿਖਤ ਵਿਚੋਂ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਵੀ ਨਾਲ ਨਾਲ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਸ਼ਾਇਰ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਦਿਲਚਸਪ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਰਾਜਪਾਲ ਐਂਡ ਸੰਨਜ਼ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਸ਼ਾਇਰ ਔਰ ਉਨਕੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬਾਂ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰੀ
ਵੈਸ਼ਨੋ ਦੇਵੀ
ਵੈਸ਼ਨੋ ਦੇਵੀ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਰਾਣੀ, ਤ੍ਰਿਕੁਟਾ, ਅੰਬੇ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਨਵੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਹਿੰਦੂ ਮਾਂ ਦੇਵੀ ਦੁਰਗਾ ਜਾਂ ਆਦਿ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ " ਮਾਂ " ਅਤੇ " ਮਾਤਾ " ਸ਼ਬਦ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਕਸਰ ਦੇਵੀ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵੈਸ਼ਨੋ ਦੇਵੀ ਨੇ ਮਹਾਕਾਲੀ, ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਮਹਾਸਰਸਵਤੀ ਦੀਆਂ ਸੰਯੁਕਤ ਊਰਜਾਵਾਂ ਤੋਂ ਅਵਤਾਰ ਲਿਆ।
ਦੰਤਕਥਾ
thumb|150x150px| 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਸ਼ਰਾਈਨ ਬੋਰਡ ਟੋਕਨ, ਵੈਸ਼ਨੋ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ 3 ਪਿੰਡੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਲੇਖਕ ਆਭਾ ਚੌਹਾਨ ਵੈਸ਼ਨੋ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਨਾਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਲੇਖਕ ਪਿੰਚਮੈਨ ਮਹਾਨ ਦੇਵੀ ਮਹਾਦੇਵੀ ਨਾਲ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੈਸ਼ਣੋ ਦੇਵੀ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਦੇਵੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਪਿਂਚਮੈਨ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ, "ਤੀਰਥ ਯਾਤਰੀ ਵੈਸ਼ਣੋ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦੁਰਗਾ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ — ਜਿਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ (ਅਤੇ ਹੋਰ) ਸ਼ੇਰਾਂਵਾਲੀ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਸ਼ੇਰ-ਸਵਾਰ" — ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਦੇਵੀ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ"।
ਮੂਲ
ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਤ੍ਰਿਕਾਲਾ ਮਾਹਾਤਮਿਆ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਤ੍ਰਿਕਾਲ (ਦੇਵੀ ਜੋ ਤ੍ਰਿਮੂਰਤੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ) ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਮਹਿਸ਼ਾ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਅਸੁਰ ਦਾ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਪੂਜਾ
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤਾਂਤਰਿਕ ਭੈਰਵ ਨਾਥ ਨੇ ਇੱਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨ ਵੈਸ਼ਨੋ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪਾਗਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਵੈਸ਼ਨੋ ਦੇਵੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਮਨਮੋਹਕ ਤਰੱਕੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਤ੍ਰਿਕੁਟਾ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭੱਜ ਗਈ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਮਹਾਕਾਲੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਵੱਢ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਟਰੇਸੀ ਪਿੰਚਮੈਨ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, "ਲਗਭਗ ਨੌ ਸੌ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵੈਸ਼ਨੋ ਦੇਵੀ ਇੱਕ ਮੁਟਿਆਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਪਿੰਡ ਹੰਸਾਲੀ (ਅਜੋਕੇ ਕਟੜਾ ਤੋਂ ਅੱਗੇ) ਦੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਾਵਤ ( ਭੰਡਾਰਾ ) ਰੱਖਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਭੂਮਿਕਾ ਧਾਰਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਲਈ। ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਗੋਰਖਨਾਥ ਦਾ ਇੱਕ ਚੇਲਾ ਭੈਰਵ ਨਾਥ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਮਾਸ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਵੈਸ਼ਨੋ ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਸਿਰਫ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਭੋਜਨ ਮਿਲੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਭੈਰਵ ਨਾਥ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ, ਉਹ ਤ੍ਰਿਕੁਟਾ ਪਹਾੜ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਰੁਕ ਕੇ ਭੱਜ ਗਈ। ਉੱਥੇ ਹੁਣ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬਾਣਗੰਗਾ (ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਤੀਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀ), ਚਰਨ ਪਾਦੁਕਾ (ਪਵਿੱਤਰ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ), ਅਰਧ ਕੁੰਵਾਰੀ — ਉਹ ਸਥਾਨ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਇੱਕ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਨੌਂ ਮਹੀਨੇ ਰਹੀ — ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਭਵਨ ਵਿਖੇ, ਗੁਫਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਚਾਮੁੰਡੀ (ਕਾਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ) ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਭੈਰਵ ਨਾਥ ਦਾ ਸਿਰ ਕਲਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਗੁਫਾ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਪਹਾੜ ਦੇ ਉੱਪਰ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਉਤਰਿਆ ਜਿੱਥੇ ਹੁਣ ਭੈਰਵ ਨਾਥ ਮੰਦਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਭੈਰਵ ਨਾਥ ਨੇ ਫਿਰ ਤੋਬਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਹੋਰ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਜਿਹਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸਨੇ ਇਹ ਸ਼ਰਤ ਰੱਖੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਸਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਵੀ ਉਸਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ — ਭਾਵ ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ — ਤਦ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਫਲਦਾਇਕ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਵੈਸ਼ਨੋ ਦੇਵੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 3 ਛੋਟੀਆਂ ਚੱਟਾਨਾਂ (ਪਿੰਡਿਕਾ) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਅਤੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਉੱਥੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਨੇ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡਿਕਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਅੱਜ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਕਰਦੇ ਹਨ" alt=|thumb| ਵੈਸ਼ਨੋ ਦੇਵੀ ਭਵਨ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਮਨੋਹਰ ਸਜਨਾਨੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਹਿੰਦੂ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵੈਸ਼ਨੋ ਦੇਵੀ ਦਾ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸ ਅਰਧਾ ਕੁੰਵਾਰੀ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਕਟੜਾ ਕਸਬੇ ਅਤੇ ਗੁਫਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅੱਧਾ ਰਸਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ 9 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਸਿਮਰਨ ਕੀਤਾ ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਬੱਚਾ 9 ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਭੈਰਵ ਨਾਥ ਵੈਸ਼ਨੋ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਫੜਨ ਲਈ ਮਗਰ ਭੱਜਿਆ ਸੀ। ਦੇਵੀ ਪਹਾੜੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੁਫਾ ਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੀ, ਉਸਨੇ ਹਨੂੰਮਾਨ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਮੈਂ ਇਸ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਨੌਂ ਮਹੀਨੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਾਂਗੀ, ਤਦ ਤੱਕ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭੈਰਵ ਨਾਥ ਨੂੰ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।" ਹਨੂੰਮਾਨ ਨੇ ਮਾਂ ਦਾ ਹੁਕਮ ਮੰਨ ਲਿਆ। ਭੈਰਵਨਾਥ ਨੂੰ ਇਸ ਗੁਫਾ ਦੇ ਬਾਹਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਜ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਗੁਫਾ ਨੂੰ 'ਅਰਧ ਕੁੰਵਾਰੀ' ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀਆਂ
ਗਣਿਤਿਕ ਸਥਿਰਾਂਕ ਅਤੇ ਫੰਕਸ਼ਨ
ਇੱਕ ਗਣਿਤਿਕ ਕੌਂਸਟੈਂਟ ਜਾਂ ਸਥਿਰਾਂਕ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਨੰਬਰ (ਸੰਖਿਆ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਕੈਲਕੁਲੇਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਖਾਸ ਅਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸਥਿਰਾਂਕ π (ਪਾਈ) ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿਸੇ ਚੱਕਰ ਦੇ ਘੇਰੇ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦਾ ਇਸਦੇ ਡਾਇਆਮੀਟਰ (ਅਰਧ-ਵਿਆਸ) ਪ੍ਰਤਿ ਅਨੁਪਾਤ (ਰੇਸ਼ੋ)। ਇਹ ਮੁੱਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਚੱਕਰ ਲਈ ਇਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸਥਿਰਾਂਕਾਂ ਅਤੇ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਸਾਰਣੀ
ਨਾਮ, ਮੁੱਲ, OEIS ਅਦਿ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਸੂਚੀ ਦੇ ਔਰਡਰ ਨੂੰਚੁਣ ਸਕਦੇ ਹੋ..
Site OEIS Wiki
* ਸਥਿਰਾਂਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles containing video clips
ਅੱਟਾਰੀ
ਅੱਟਾਰੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਰਾਮ ਮੰਦਰ
ਦੇਵਤਾ
ਰਾਮ ਲੱਲਾ ਵਿਰਾਜਮਾਨ, ਰਾਮ ਦਾ ਬਾਲ ਰੂਪ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਅਵਤਾਰ, ਮੰਦਰ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇਵਤਾ ਹੈ। ਰਾਮ ਲੱਲਾ ਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਨੂੰ ਦਰਜ਼ੀ ਭਗਵਤ ਪ੍ਰਸਾਦ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਲਾਲ ਦੁਆਰਾ ਸਿਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਸ਼ੰਕਰ ਲਾਲ ਰਾਮ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦਾ ਚੌਥੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਦਰਜ਼ੀ ਹੈ।
ਰਾਮ ਲੱਲਾ 1989 ਤੋਂ ਵਿਵਾਦਿਤ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅਦਾਲਤੀ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁਕੱਦਮੇਬਾਜ਼ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ "ਨਿਆਇਕ ਵਿਅਕਤੀ" ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਤ੍ਰਿਲੋਕੀ ਨਾਥ ਪਾਂਡੇ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ VHP ਆਗੂ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਮ ਲੱਲਾ ਦਾ ਅਗਲਾ 'ਮਨੁੱਖੀ' ਮਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਮੰਦਿਰ ਟਰੱਸਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅੰਤਿਮ ਖਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮੰਦਰ ਦੇ ਪਰਿਸਰ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ, ਗਣੇਸ਼, ਸ਼ਿਵ, ਦੁਰਗਾ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਮੰਦਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ
ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਦਾ ਮੂਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨ 1988 ਵਿੱਚ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਦੇ ਸੋਮਪੁਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੋਮਪੁਰਾ, ਸੋਮਨਾਥ ਮੰਦਿਰ ਸਮੇਤ, ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 15 ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੋਂ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੰਦਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਚੰਦਰਕਾਂਤ ਸੋਮਪੁਰਾ ਹਨ। ਉਸਦੀ ਮਦਦ ਉਸਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਨਿਖਿਲ ਸੋਮਪੁਰਾ ਅਤੇ ਆਸ਼ੀਸ਼ ਸੋਮਪੁਰਾ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਵੀ ਹਨ।
ਵਾਸਤੂ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਪਾ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 2020 ਵਿੱਚ ਸੋਮਪੁਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮੂਲ ਤੋਂ ਕੁਝ ਬਦਲਾਅ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਮੰਦਰ 235 ਫੁੱਟ ਚੌੜਾ, 360 ਫੁੱਟ ਲੰਬਾ ਅਤੇ 161 ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਪੂਰਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਮੰਦਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਿੰਦੂ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਮੰਦਰ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੀ ਗੁਜਾਰਾ-ਚੌਲੁਕਿਆ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 2019 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯਾਗ ਕੁੰਭ ਮੇਲੇ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਮੰਦਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮੰਦਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਢਾਂਚਾ ਇੱਕ ਉੱਚੇ ਥੜ੍ਹੇ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਮੰਜ਼ਲਾਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਗਰਭਗ੍ਰਹਿ (ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ) ਅਤੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਮੰਡਪ ਹੋਣਗੇ - ਤਿੰਨ ਮੰਡਪ ਕੁਡੂ, ਨ੍ਰਿਤਿਆ ਅਤੇ ਰੰਗ; ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕੀਰਤਨ ਅਤੇ ਅਰਦਾਸ ਲਈ ਦੋ ਮੰਡਪ। ਨਗਾਰਾ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ, ਮੰਡਪਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਖਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸ਼ਿਖਰ ਗਰਭਗ੍ਰਹਿ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 366 ਕਾਲਮ ਹੋਣਗੇ। ਕਾਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਅਵਤਾਰਾਂ, 10 ਦਸ਼ਾਵਤਾਰਾਂ, 64 ਚੌਸਠ ਯੋਗਿਨੀਆਂ, ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ 12 ਅਵਤਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ 16-16 ਮੂਰਤੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਪੌੜੀਆਂ ਦੀ ਚੌੜਾਈ 16 ਫੁੱਟ ਹੋਵੇਗੀ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਾਵਨ ਅਸਥਾਨ ਅਸ਼ਟਭੁਜ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਮੰਦਰ 10 ਏਕੜ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ 57 ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਹਾਲ, ਇੱਕ ਲੈਕਚਰ ਹਾਲ, ਇੱਕ ਵਿਦਿਅਕ ਸਹੂਲਤ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੈਫੇਟੇਰੀਆ ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਰ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਾਲੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਉਸਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਤੀਰਥ ਖੇਤਰ ਟਰੱਸਟ ਨੇ ਮਾਰਚ 2020 ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੜਾਅ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਮਾਰੀ ਲੌਕਡਾਊਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2020 ਵਿੱਚ ਚੀਨ-ਭਾਰਤ ਝੜਪਾਂ ਕਾਰਨ ਉਸਾਰੀ ਨੂੰ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਾਰੀ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਪੱਧਰੀ ਅਤੇ ਖੁਦਾਈ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ, ਥੰਮ੍ਹ ਅਤੇ ਟੁੱਟੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ। 25 ਮਾਰਚ 2020 ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਯੋਗੀ ਆਦਿਤਿਆਨਾਥ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਅਸਥਾਈ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਵ ਹਿੰਦੂ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਨੇ ਇੱਕ 'ਵਿਜੇ ਮਹਾਮੰਤਰ ਜਾਪ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ' ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 6 ਅਪ੍ਰੈਲ 2020 ਨੂੰ ਵਿਜੇ ਮਹਾਮੰਤਰ - ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ, ਜੈ ਰਾਮ, ਜੈ ਜੈ ਰਾਮ, ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣਗੇ। ਮੰਦਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ "ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ" ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ।
ਲਾਰਸਨ ਐਂਡ ਟੂਬਰੋ ਨੇ ਮੰਦਰ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਮੁਫ਼ਤ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਠੇਕੇਦਾਰ ਹੈ। ਸੈਂਟਰਲ ਬਿਲਡਿੰਗ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਜੀਓਫਿਜ਼ੀਕਲ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਬੰਬਈ, ਗੁਹਾਟੀ ਅਤੇ ਮਦਰਾਸ) ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਜਾਂਚ, ਕੰਕਰੀਟ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ ਹਨ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਸੰਗਠਨ (ਇਸਰੋ) ਨੇ ਸਰਯੂ ਦੀ ਇੱਕ ਧਾਰਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜੋ ਮੰਦਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਵਗਦੀ ਹੈ। ਟਾਟਾ ਕੰਸਲਟਿੰਗ ਇੰਜੀਨੀਅਰਜ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਰਾਜਸਥਾਨ ਤੋਂ 600 ਹਜ਼ਾਰ ਘਣ ਫੁੱਟ ਰੇਤ ਦੇ ਪੱਥਰ ਬੰਸੀ ਪਹਾੜੀ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਤੀਹ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 'ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ' ਨਾਲ ਨੱਕੜੀ ਵਾਲੀਆਂ ਦੋ ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇੱਟਾਂ ਆਈਆਂ ਸਨ; ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਅਸਥਾਨ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਰਵਾਇਤੀ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ ਕਿ ਅਸਥਾਨ ਭੁਚਾਲ ਵਰਗੀਆਂ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤਾਂ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਵੇ। ਮੰਦਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਲੋਹੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਪੱਥਰ ਦੇ ਬਲਾਕਾਂ ਨੂੰ ਫਿਊਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਤਾਂਬੇ ਦੀਆਂ ਪਲੇਟਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਪਵੇਗੀ।
ਭੂਮੀ ਪੂਜਨ ਸਮਾਰੋਹ
5 ਅਗਸਤ 2020 ਨੂੰ ਭੂਮੀ ਪੂਜਨ ਸਮਾਰੋਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੰਦਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ 40 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਇੱਟ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਦੇ ਸਮਾਰੋਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਲੰਬੇ ਵੈਦਿਕ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ। 4 ਅਗਸਤ ਨੂੰ, ਰਾਮਰਚਨ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਭੂਮੀ-ਪੂਜਾ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਭਰ ਦੇ ਕਈ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਤੋਂ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ, ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ ਵਿਖੇ ਗੰਗਾ, ਯਮੁਨਾ, ਸਰਸਵਤੀ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਸੰਗਮ, ਤਾਲਕਾਵੇਰੀ ਵਿਖੇ ਕਾਵੇਰੀ ਨਦੀ, ਅਸਮ ਦੇ ਕਾਮਾਖਿਆ ਮੰਦਿਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਇਕੱਠ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇਣ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰਾਂ, ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਅਤੇ ਜੈਨ ਮੰਦਰਾਂ ਤੋਂ ਮਿੱਟੀ ਵੀ ਭੇਜੀ ਗਈ ਸੀ। ਕਈਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ਾਰਦਾ ਪੀਠ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਚਾਰ ਧਾਮ ਦੇ ਚਾਰ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨਾਂ ਲਈ ਮਿੱਟੀ ਵੀ ਭੇਜੀ ਗਈ ਸੀ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ, ਕੈਨੇਡਾ, ਤ੍ਰਿਨੀਦਾਦ ਅਤੇ ਟੋਬੈਗੋ, ਗੁਆਨਾ ਅਤੇ ਸੂਰੀਨਾਮ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਮੌਕੇ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਰਚੁਅਲ ਸੇਵਾ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ। ਟਾਈਮਜ਼ ਸਕੁਏਅਰ 'ਤੇ ਰਾਮ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਦਿਖਾਈ ਗਈ। ਹਨੂੰਮਾਨਗੜ੍ਹੀ ਦੇ 7 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ 7,000 ਮੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੀਵੇ ਜਗਾ ਕੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਯੁੱਧਿਆ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੂਰਵਜ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਵੀ ਭੂਮੀ-ਪੂਜਾ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
5 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਨੇ ਦਿਨ ਦੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਲਈ ਹਨੂੰਮਾਨ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਨੂੰਮਾਨਗੜ੍ਹੀ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਰਸਮ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਯੋਗੀ ਆਦਿਤਿਆਨਾਥ, ਮੋਹਨ ਭਾਗਵਤ, ਨ੍ਰਿਤਿਆ ਗੋਪਾਲ ਦਾਸ ਅਤੇ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤੇ। ਮੋਦੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਜੈ ਸੀਆ ਰਾਮ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਾਜ਼ਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜੈ ਸੀਆ ਰਾਮ ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਜੈ ਸੀਆ ਰਾਮ ਦਾ ਨਾਹਰਾ ਅੱਜ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਸਗੋਂ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਹੈ" ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ "ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਸਾਡੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣੇਗਾ"। ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਲਈ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦਿੱਤੀ। ਮੋਹਨ ਭਾਗਵਤ ਨੇ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਐਲ ਕੇ ਅਡਵਾਨੀ ਦਾ ਵੀ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ। ਮੋਦੀ ਨੇ ਪਾਰੀਜਾਤ ਦੇ ਦਰੱਖਤ (ਰਾਤ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀ ਚਮੇਲੀ) ਦਾ ਬੂਟਾ ਵੀ ਲਗਾਇਆ। ਦੇਵਤੇ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ, ਮੋਦੀ ਨੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਵਿਚ ਹੱਥ ਫੈਲਾ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਝੁਕੇ ਹੋਏ ਦੰਡਵਤ ਪ੍ਰਣਾਮ/ਸਾਸ਼ਟਾਂਗ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ। ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰੀਨ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 175 ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਸੀ। alt=2021 ਵਿੱਚ ਰਾਜਪਥ 'ਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਝਾਕੀ।|thumb|2021 ਵਿੱਚ ਰਾਜਪਥ 'ਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਝਾਕੀ।
ਦਾਨ
ਮੰਦਰ ਟਰੱਸਟ ਨੇ 55-60 ਕਰੋੜ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਵਿਆਪੀ "ਜਨ ਸੰਪਰਕ ਅਤੇ ਯੋਗਦਾਨ ਮੁਹਿੰਮ" ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ₹10 (13¢ US) ਅਤੇ ਵੱਧ ਦੇ ਸਵੈ-ਇੱਛਤ ਦਾਨ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। 15 ਜਨਵਰੀ 2021 ਨੂੰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਾਮ ਨਾਥ ਕੋਵਿੰਦ ਨੇ ₹501,000 (US$6,300) ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਪਹਿਲਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਕਈ ਨੇਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉੱਘੀਆਂ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2021 ਤੱਕ, ਦੇਸ਼ ਭਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ₹5,000 ਕਰੋੜ (US$630 ਮਿਲੀਅਨ) ਦਾਨ ਵਜੋਂ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਲਗਭਗ 1.50 ਲੱਖ ਵਿਸ਼ਵ ਹਿੰਦੂ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੇ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਨੇ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਫੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ। ਮੰਦਿਰ ਟਰੱਸਟ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਤੋਂ ਬਲਕਿ ਈਸਾਈ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਕਈ ਮੈਂਬਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਦਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। alt=ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਇੱਕ ਮਾਲ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾਲੀ 2020 ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਮਾਡਲ।|thumb|ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਇੱਕ ਮਾਲ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾਲੀ 2020 ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਮਾਡਲ। ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਐਚਡੀ ਕੁਮਾਰਸਵਾਮੀ ਅਤੇ ਸਿੱਧਰਮਈਆ ਸਮੇਤ ਕੁਝ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ ਫੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਸਵਾਲ ਉਠਾਏ। ਫੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵੈਮ ਸੇਵਕ ਸੰਘ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਕੂਲ ਨੇ ਇੱਕ ਹੈੱਡਮਿਸਟ੍ਰੈਸ ਦੀ ਧੱਕੇਸ਼ਾਹੀ ਦੇਖੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਬਲੀਆ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਇੱਕ ਮਾਮਲਾ ਹੈ। ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਟਾਟਾ ਕੰਸਲਟੈਂਸੀ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਨੂੰ ਖਾਤਿਆਂ ਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਤੀਰਥ-ਅਸਥਾਨ
ਸੀ-ਟਾਈਪ ਲੈਕਟਿਨ
ਸੀ-ਟਾਈਪ ਲੈਕਟਿਨ (ਸੀ ਐਲ ਸੀ ਸੀ) ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ-ਬਾਈਡਿੰਗ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਡੋਮੇਨ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੈਕਟਿਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਸੀ-ਕਿਸਮ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਬਾਈਡਿੰਗ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੈਲਸੀਅਮ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਤੋਂ ਹੈ. ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀ-ਟਾਈਪ ਲੈਕਟਿਨ ਡੋਮੇਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਵਿੱਚ ਸੈੱਲ-ਸੈੱਲ ਦੀ ਆਡਿਸ਼ਨ, ਜਰਾਸੀਮਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਇਮਿਉਨ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਅਤੇ ਐਪੋਪਟੋਸਿਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
ਇਬਰਾਨੀ ਸਾਹਿਤ
ਇਬਰਾਨੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਇਬਰਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ, ਮੱਧਕਾਲੀ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਲਿਖਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ. ਇਹ ਯਹੂਦੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਮੁਢਲੇ  ਰੂਪ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਗ਼ੈਰ-ਯਹੂਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਬਰਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਲਿਖੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵੀ ਹਨ। ਇਬਰਾਨੀ ਸਾਹਿਤ ਮੱਧਕਾਲੀ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ  ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਸਮਕਾਲੀ ਇਬਰਾਨੀ ਸਾਹਿਤ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਸਾਹਿਤ ਹੈ । 1966 ਵਿਚ, ਅਗਨੋਨ ਨੇ ਨਾਵਲਾਂ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਜਿਸ ਵਿਚ ਬਾਈਬਲ, ਤਾਲਮੂਦਿਕ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਇਬਰਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਅਨੌਖਾ ਮੇਲ ਮਿਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਹ ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਇਬਰਾਨੀ ਲੇਖਕ ਬਣਿਆ।
ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਯੁੱਗ
ਮੱਧਯੁਗ ਦੇ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਯਹੂਦੀ ਅਤੇ ਇਬਰਾਨੀ ਸਾਹਿਤ ਇਸਲਾਮੀ ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਸਪੇਨ, ਫਿਲਸਤੀਨ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੱਧਯੁਗੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਮੋਨਾਈਡਜ਼ ਦੀ ਗਾਈਡ ਟੂ ਦ ਪਰਪਲੈਕਸਡ ਅਤੇ ਦ ਕੁਜ਼ਰੀ, ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਗਲਪ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ, ਜੂਡੋ-ਅਰਬੀ ਵਿਚ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।  ਰੱਬੀਨੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਕਸਰ ਇਬਰਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਲਿਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ: ਇਹਨਾਂ ਵਿਚ: ਅਬਰਾਹਾਮ ਇਬਨ ਅਜ਼ਰਾ, ਰਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤੋਰਾਹ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ; ਯਹੂਦੀ ਕਨੂੰਨ ਦੇ ਕੋਡਿਫਿਕੇਸ਼ਨਜ਼, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਮੋਨਾਈਡਜ਼ ਦੀ ਮਿਸ਼ਨੇਹ ਤੋਰਾਹ, ਅਰਬਾ'ਆ ਤੁਰਿਮ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਲਚਨ ਅਰੂਚ ; ਅਤੇ ਮੁਸਾਰ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ  ਰਚਨਾਵਾਂ (ਪ੍ਰਸੰਗਿਕ ਨੈਤਿਕ ਸਾਹਿਤ) ਜਿਵੇਂ ਬਹਿਆ ਇਬਨ ਪਾਕੌਡਾ ਦੀ ਚੋਵੋਟ ਹਾ-ਲੇਵੋਵੋਟ (ਦਿਲ ਦੇ ਫਰਜ਼ ) ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਗਲਪ ਦਾ ਇੱਕ ਕੰਮ ਜੋ ਇਬਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਉਹ ਸੀ ਬੇਰੇਚਿਯਾ ਬੇਨ ਨਟਰੋਨਈ ਹਾ-ਨਕਦਾਨ ਦੀਆਂ " ਲੂੰਬੜੀ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ "  ਇਬਰਾਨੀ ਕਹਾਣੀਆਂ  ਈਸੋਪ ਦੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ।
ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ
ਹਿਬਰੂ ਵਿਚ ਰਵਾਇਤੀ ਰੱਬੀ ਸਾਹਿਤਕ ਸਾਹਿਤ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਆਧੁਨਿਕ ਯਹੂਦੀਆਂ ਨੇ ਗਲਪ, ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਲੇਖ-ਲੇਖਣ ਦੇ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਮਾਡਰਨ ਇਬਰਾਨੀ ਸਾਹਿਤ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਹਿਤ
ਜੌਨ ਡੇਵਿਡ ਜੈਕਸਨ
ਜੌਨ ਡੇਵਿਡ ਜੈਕਸਨ (19 ਜਨਵਰੀ, 1925 - 20 ਮਈ, 2016) ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬਰਕਲੇ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ-ਅਮਰੀਕੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ ਅਤੇ ਲਾਰੈਂਸ ਬਰਕਲੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲੈਬਾਰਟਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੈਕਲਟੀ ਸੀਨੀਅਰ ਵਿਗਿਆਨੀ ਐਮਰੀਟਸ ਸੀ। ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਉਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਅਤੇ ਕਣ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਗਰਮੀਆਂ-ਸਕੂਲ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕਲਾਸੀਕਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਪਾਠ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਤਾਬ ਆਪਣੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਲਈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਗੈਰ-ਸਪਸ਼ਟ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਝਣ ਲਈ ਬਦਨਾਮ ਹੈ. ਜੈਕਸਨ ਦੇ ਉੱਚੇ ਮਿਆਰ ਅਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਉਸਦੇ ਬੇਟੇ ਇਆਨ ਜੈਕਸਨ ਦੁਆਰਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਵਾਲੀ ਯਾਦਗਾਰ ਵਾਲੀਅਮ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1925 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2016
ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਢੀਂਡਸਾ
ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਢੀਂਡਸਾ (ਜਨਮ 9 1936) ਜੋ ਕਿ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ  ਪਦਮਾ ਭੂਸ਼ਣ  ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ 26 ਜਨਵਰੀ 2019 ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਆ ਗਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦਿਸੰਬਰ 2020 'ਚ ਕਿਸਾਾਨੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਅਵਾਰਡ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਇਹ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਕੈਮੀਕਲ ਫਰਟੀਲਾਈਜ਼ਰ ਦੇ 2000 ਤੋੰ 2004 ਤੱਕ ਵਾਜਪੇਈ ਦੀ ਤੀਜੀ ਕੈਬਨਿਟ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਵੀ ਰਹੇ। ਇਹ 1998 ਤੋਂ 2004 ਤੱੱ ਰਾਜ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਰਹੇ।
ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਢੀਂਡਸਾ 2017 ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਮੰਤਰੀ ਵੀ ਰਹੇ।
ਡਹੀਆਂ
ਹੁਣ ਗੱਡੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹੇ। ਗੱਡਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਡਹੀਆਂ ਵੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਉਰੁਭੰਗ
ਉਰੁਭੰਗ ( ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ : ਉਰੁਭੰਗਮ), (ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ- "ਗੋਡਿਆਂ ਦਾ ਟੁੱਟਨਾ"), ਭਾਸ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਟਕ ਹੈ। ਇਹ ਦੂਜੀ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਮਹਾਂਭਾਰਤ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਉਰੂਭੰਗ ਭੀਮ ਅਤੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਉਰੂਭੰਗ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਪਟਕਥਾ ਮਹਾਭਾਰਤ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਭਾਸ ਦੇ ਕੁਝ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਰੂਪ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਸ ਦੁਆਰਾ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦਾ ਚਿੱਤਰਣ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਲਨਾਇਕ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਰੂਭੰਗ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਮਾਨਵਵਾਦੀ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਦੁਖਾਂਤਕ ਨਾਟਕ ਦੁਰਲੱਭ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸੋ ਭਾਸ ਦੁਆਰਾ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਪੱਖ ਦਾ ਚਿੱਤਰਣ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੁਖਾਂਤਕ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।
ਸਾਰ
ਉਰੂਭੰਗ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੁਰਯੋਧਨ ਮੂਲ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਖਲਨਾਇਕ ਹੈ, ਉਰੂਭੰਗ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਮੂਲ ਬੁਰੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਬਖਸ਼ਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਬਹਾਦਰੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਪਾਤਰ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਾਟਕ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਦੁਰਯੋਧਨ ਆਪਣੇ ਅਤੀਤ 'ਤੇ ਪਛਤਾਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਹਮਦਰਦੀ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਦੀ ਵਿਅਰਥਤਾ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨਾਟਕ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਸਿਪਾਹੀ ਹਨ, ਜੋ ਕੌਰਵਾਂ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਏ ਯੁੱਧ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਗੁਣਗਾਨ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਯੁੱਧ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੱਧ ਪਾਂਡਵ ਭੀਮ ਅਤੇ ਕੌਰਵ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/13/Duryodana-kl.jpg/220px-Duryodana-kl.jpg|right|thumb| ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਫਿਰ ਉਹ ਸਿਪਾਹੀ ਭੀਮ-ਦੁਰਯੋਧਨ ਯੁੱਧ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਵਰਣਨ ਰਾਹੀਂ ਦਰਸ਼ਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਜੰਗ ਨੂੰ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਆਖਰਕਾਰ ਭੀਮ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਝਟਕਿਆਂ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੁਰਯੋਧਨ ਭੀਮ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਇਸ ਲਈ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਭੀਮ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਗੋਡੇ ਤੋੜਵਾ ਬੈਠਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਟਕ
ਬੱਗੇਵਾਲਾ
ਬੱਗੇਵਾਲਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬਲੈਕ ਸਵਾਨ (ਫ਼ਿਲਮ)
ਬਲੈਕ ਸਵਾਨ 2010 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਹੌਰਰ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਡੈਰਨ ਅਰੋਨੋਫ਼ਸਕੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸਕ੍ਰੀਨਲੇਖਕ ਮਾਰਕ ਹੇਅਮੈਨ, ਐਂਡਰਸ ਹੀਨਜ਼ ਅਤੇ ਜੌਨ ਮਕਲਾਫ਼ਲਿਨ ਹਨ। ਇਸਦੀ ਕਹਾਣੀ ਐਂਡਰਸ ਹੀਨਜ਼ ਨੇ ਲਿਖੀ ਹੈ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰ ਨਤਾਲੀ ਪੋਰਟਮੈਨ, ਵਿਨਸੈਂਟ ਕਾਸਲ, ਮੀਲਾ ਕੂਨਿਸ, ਬਾਰਬਰਾ ਹਰਸ਼ੀ ਅਤੇ ਵਿਨੋਨਾ ਰਾਈਡਰ ਹਨ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਚੈਕੋਵਸਕੀ ਦੀ ਸੰਗੀਤਕ ਕਿਰਤ ਸਵਾਨ ਲੇਕ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬੈਲੇ ਨ੍ਰਿਤਕੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਵ੍ਹਾਈਟ ਸਵਾਨ ਦੇ ਸਰਲਚਿੱਤ ਅਤੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਕਿਰਦਾਰ ਨੂੰ ਨਿਭਾ ਸਕੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦ੍ਰਿੜ ਡਾਂਸਰ ਨੀਨਾ (ਪੋਰਟਮੈਨ) ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਢੁਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਬਲੈਕ ਸਵਾਨ ਦੇ ਕਾਲੇ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਰੋਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਢੁਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਲਿਲੀ (ਮੀਲਾ ਕੂਨਿਸ) ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਵਧੀਆ ਡਾਂਸਰ ਹੈ। ਨੀਨਾ ਦੇ ਉੱਪਰ ਇਸ ਰੋਲ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਭਾਉਣ ਦਾ ਬੇਹੱਦ ਦਬਾਅ ਹਾਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਦੇ ਉੱਪਰ ਆਪਣੀ ਪਕੜ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਗਵਾ ਬੈਠਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਉਂਦੇ-ਜਾਗਦੇ ਵੇਲੇ ਵੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਦੀ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਿਕ ਹੌਰਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਲੈਕ ਸਵਾਨ ਦੀ ਕਲਾਤਮਕ ਪੂਰਨਤਾ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨ ਦੇ ਮੈਟਾਫ਼ਰ ਵੱਜੋਂ ਵੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਚੁਨੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਜਨਮ ਤੇ ਉੱਚ ਰੂਪਕ ਅਲੰਕਾਰ ਵੱਜੋਂ ਵੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹੀ ਕਲਾਤਮਕ ਪੂਰਨਤਾ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨ ਲਈ ਨੀਨਾ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਲਝ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇਸਦੀ ਭਾਰੀ ਕੀਮਤ ਚੁਕਾਉਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
ਅਰੋਨੋਫ਼ਸਕੀ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲਈ ਫ਼ਿਓਦੋਰ ਦੋਸਤੋਯੇਵਸਕੀ ਦੇ ਨਾਵਲ ਦ ਡਬਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਰੋਨੋਫ਼ਸਕੀ ਬਲੈਕ ਸਵਾਨ ਨੂੰ ਉਸਦੀ 2008 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦ ਰੈਸਲਰ ਦੀ ਜੋੜੀਦਾਰ ਫ਼ਿਲਮ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਹੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਕਲਾ ਦੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਅਤੇ ਪੋਰਟਮੈਨ ਨੇ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਬਾਰੇ 2000 ਵਿੱਚ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਪਿੱਛੋਂ ਬਲੈਕ ਸਵਾਨ ਨੂੰ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਕਸ ਸਰਚਲਾਈਟ ਪਿਕਚਰਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਪੋਰਟਮੈਨ ਅਤੇ ਕੂਨਿਸ ਨੇ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਬੈਲੇ ਸਿੱਖਣ ਵਿੱਚ ਲਾਏ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਣ ਵਿੱਚ ਬੈਲੇ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।
ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ 1 ਸਤੰਬਰ, 2010 ਨੂੰ 67ਵੇਂ ਵੈੈਨਿਸ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਫ਼ੈਸਟੀਵਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵੱਜੋਂ ਵਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ 17 ਦਿਸੰਬਰ, 2010 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੋਰਟਮੈਨ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਅਤੇ ਅਰੋਨੋਫ਼ਸਕੀ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸ਼ਲਾਘਾ ਹੋਈ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚੋਂ 329 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰਾਂ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ 5 ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ ਅਤੇ ਪੋਰਟਮੈਨ ਨੇ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫ਼ੈਸਟੀਵਲਾਂ ਅਤੇ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵੱਜੋਂ ਨਵਾਜਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਲਈ ਅਰੋਨੋਫ਼ਸਕੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਮਿਲੀ।
ਕਥਾਨਕ
ਨੀਨਾ ਸੇਅਰ 28 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਕੁੜੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਇੱਕ ਬੈਲੇ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਡਾਂਸਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਚੈਕੋਵਸਕੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸਵਾਨ ਲੇਕ ਦੇ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਮੁੱਖ ਬੈਲੇ ਨਾਚੀ ਬੈਥ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਰਿਟਾਇਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਲਾਤਮਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਥੌਮਸ ਲੇਰੋਏ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਸਰਲਚਿੱਤ ਵ੍ਹਾਈਟ ਸਵਾਨ ਅਤੇ ਕਾਮੁਕ ਬਲੈਕ ਸਵਾਨ ਦੇ ਦੋਹਰੇ ਰੋਲ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਡਾਂਸਰ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਨੀਨਾ ਇਸ ਰੋਲ ਲਈ ਆਡੀਸ਼ਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵ੍ਹਾਈਟ ਸਵਾਨ ਦੇ ਰੋਲ ਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਬਲੈਕ ਸਵਾਨ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਨੂੰ ਸਾਕਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫ਼ਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਨੀਨਾ ਥੌਮਸ ਨੂੰ ਉਹ ਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਥੌਮਸ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਉਸਨੂੰ ਚੁੰਮਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਕੱਟ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਭੱਜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਿੱਛੋਂ ਉਸੇ ਦਿਨ ਉਸਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਫ਼ਿਕਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਇਸ ਰੋਲ ਲਈ ਚੁਣ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਵੀਂ ਲੜੀ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਨੀਨਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਚੂਰ ਬੈਥ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਉਸਤੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਹ ਰੋਲ ਪਾਉਣ ਲਈ ਥੌਮਸ ਨਾਲ ਹਮਬਿਸਤਰ ਹੋਈ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਨੀਨਾ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੈਥ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੈਥ ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਜਾਂਦਿਆਂ ਇੱਕ ਕਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਜੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਟੁੱਟ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਥੌਮਸ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਇਹ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਰਿਹਰਸਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਥੌਮਸ ਨੀਨਾ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਡਾਂਸਰ ਲਿਲੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਖ਼ਾਸੀਅਤ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਨੀਨਾ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਨੀਨਾ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਆਪਣੇ ਵਰਗੀ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਦੇ ਭਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੀ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਉਹ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿੱਠ ਤੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਖੁਰਚਣ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਰਾਤ ਉਹ ਲਿਲੀ ਦੇ ਰਾਤ ਦੇ ਖਾਣੇ ਦੇ ਬੁਲਾਵੇ ਨੂੰ ਮੰਨ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਇਸਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਡਿਨਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲਿਲੀ ਨੀਨਾ ਨੂੰ ਐਕਸਟੈਸੀ ਕੈਪਸੂਲ ਖਾਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਥੋੜ੍ਹੀ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਸਕੇ। ਨੀਨਾ ਉਸਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀ ਪਰ ਮਗਰੋਂ ਉਹ ਐਕਸਟਸੀ ਪਾਊਡਰ ਮਿਲੀ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਲਈ ਮੰਨ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਨਾਈਟਕਲੱਬ ਵਿਖੇ ਨੱਚਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਨੀਨਾ ਦੇ ਘਰ ਵਾਪਿਸ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਪਿੱਛੋਂ, ਨੀਨਾ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲਿਲੀ ਨਾਲ ਸੈਕਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ, ਨੀਨਾ ਇਕੱਲੀ ਉੱਠਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਰਿਹਰਸਲ ਲਈ ਲੇਟ ਹੈ। ਰਿਹਰਸਲ ਸੈਂਟਰ ਵਿਖੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੇ ਉਹ ਵੇਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਲਿਲੀ ਬਲੈਕ ਸਵਾਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੱਚ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿਛਲੀ ਰਾਤ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
ਇਹ ਜਾਣਨ ਪਿੱਛੋਂ ਕਿ ਥੌਮਸ ਨੇ ਲਿਲੀ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਬਦਲ ਵੱਜੋਂ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਨੀਨਾ ਦੇ ਭਰਮ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸ਼ੋਅ ਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਬਹੁਤ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਫ਼ੋਨ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਨੀਨਾ ਦੀ ਦਿਮਾਗੀ ਹਾਲਤ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਨੀਨਾ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੈਂਟਰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲਿਲੀ ਉਸਦੀ ਥਾਂ ਲੈਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਉਹ ਥੌਮਸ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਉਸਦੇ ਆਤਮਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ੋਅ ਕਰਨ ਲਈ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਦੂਜੇ ਐਕਟ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਵਿੱਚ, ਨੀਨਾ ਫਿਰ ਭਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ੋਅ ਦੌਰਾਨ ਹੇਠਾਂ ਡੇਗਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਡ੍ਰੈਸਿੰਗ ਰੂਮ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵੇਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਲਿਲੀ ਬਲੈਕ ਸਵਾਨ ਦੇ ਰੋਲ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਲਿਲੀ ਨੀਨਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਲੜਨ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੀਨਾ ਆਪਣੇ ਦੂਜੇ ਰੂਪ ਦੇ ਢਿੱਡ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਖੋਭ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਛੁਪਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਟੇਜ ਉੱਪਰ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਗਵਾ ਕੇ ਬਲੈਕ ਸਵਾਨ ਦੀ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਨੀਨਾ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਾਹ-ਵਾਹ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਥੌਮਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚੁੰਮਣ ਵੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਡ੍ਰੈਸਿੰਗ ਰੂਮ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੱਪੜੇ ਬਦਲਦੇ ਵੇਲੇ, ਨੀਨਾ ਬੂਹੇ ਤੇ ਆਹਟ ਸੁਣਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੂਹਾ ਖੋਲ੍ਹਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੇਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਲਿਲੀ ਜ਼ਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਵਧਾਈਆਂ ਦੇਣ ਆਈ ਹੈ। ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਣ ਤੇ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਝੜਪ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਅਜੇ ਵੀ ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਮਾਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਚੁੱਪ ਕਰਕੇ ਕੱਪੜੇ ਬਦਲਦੀ ਰਹੀ।
ਆਖ਼ਰੀ ਐਕਟ ਵਿੱਚ ਨੱਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਿੱਥੇ ਕਿ ਵ੍ਹਾਈਟ ਸਵਾਨ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਸੁੱਟ ਕੇ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਨੀਨਾ ਇੱਕ ਲੁਕਵੇਂ ਗੱਦੇ ਤੇ ਛਾਲ ਮਾਰਦੀ ਹੈ। ਥੀਏਟਰ ਤਾੜੀਆਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਥੌਮਸ ਅਤੇ ਲਿਲੀ ਸਾਰੇ ਪਾਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਨੀਨਾ ਨੂੰ ਵਧਾਈਆਂ ਦੇਣ ਲਈ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਵੇਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨੀਨਾ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚੋਂ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ੂਨ ਵਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨੀਨਾ ਇਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੋਈ ਕਿ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸੰਪੂਰਨ ਸੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੋਸ਼ ਗਵਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਪਾਤਰ
ਅੰਤਲੇ ਕਰੈਡਿਟਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਮੁੱਖ ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਫ਼ਿਲਮ ਪਾਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸਵਾਨ ਲੇਕ ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ।
ਅਰਾਧਨਾ ਸੇਠ
ਅਰਾਧਨਾ ਸੇਠ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਕਲਾਕਾਰ, ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੇਸ ਐਂਡਰਸਨ ਦੀ ਦ ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਲਿਮਿਟੇਡ, ਲੰਡਨ ਹੈਜ਼ ਫਾਲਨ ਅਤੇ ਦ ਬੋਰਨ ਸੁਪ੍ਰੀਮੈਸੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸੇਠ ਨੇ ਕੈਮੋਲਡ ਪ੍ਰੈਸਕੋਟ ਰੋਡ ਗੈਲਰੀ, ਗ੍ਰੋਸਵੇਨਰ ਗੈਲਰੀ, KHOJ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਸੇਠ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ, ਵਿਕਰਮ ਸੇਠ ਦੇ ਨਾਵਲ A Suitable Boy ਦਾ 2020 BBC ਰੂਪਾਂਤਰ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ।  ਉਹ ਗੋਆ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਤ ਹੈ।
ਚੁਣੀ ਗਈ ਫਿਲਮਗ੍ਰਾਫੀ
ਸੇਠ ਇਹਨਾਂ ਲਈ ਕਲਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਜਾਂ ਉਤਪਾਦਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਰਿਹਾ ਹੈ:
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸਾੲੀਨ (ਗਣਿਤ)
ਸਾਇਨ ਜਾਂ ਜਯਾ ਜਾਂ ਜੀਵਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਉਲੇਖ ੫੦੦ਈ: ਵਿੱਚ ਆਰੀਆਭੱਟ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਪੁਸਤਕ ਆਰੀਆਭਟੀਯਮ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਅਰਧ ਜਯਾ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਅਰਧ ਜੀਵਾ ਦੇ ਲਈ ਕੀਤਾ ਸੀ ਉਹ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਨਾਲ ਜਯਾ ਜਾਂ ਜੀਵਾ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਲੈ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਾ ਸ਼ਬਦ ਜੀਵਾ ਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾ ਹੀ ਰੱਖ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਸ਼ਬਦ ਜੀਵਾ ਨੂੰ ਸਾਈਨਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਵਕਰ। ਜਦੋਂ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਅਰਬੀ ਤੋਂ ਲਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਤਰੁੰਤ ਬਾਦ ਸਾਈਨਸ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਸਾਈਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਲੱਗਾ। ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਏਡਮਂਡ ਗੁੰਟਰ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਸੰਖੇਪ ਸ਼ਬਦ ਸਾਈਨ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਲੰਭ ਕੋਣੀ ਤ੍ਰਿਭੁਜ ਵਿੱਚ \sin \theta ਕਰਨ ਅਤੇ ਲੰਭ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ ਹੈ।
ਬਾਕੀ ਤਿਕੋਣਮਿਤੀ ਦੀ ਕੀਮਤਾ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ
ਸਮਿਤਾ ਬਖਸ਼ੀ
ਸਮਿਤਾ ਬਖਸ਼ੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Smita Bakshi) ਕੋਲਕਾਤਾ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਵਿਧਾਇਕ ਸੀ। 165, ਜੋਰਾਸਾਂਕੋ (ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ) ਦੀ ਦੋ ਵਾਰ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ (ਅਵਧੀ 2011 ਅਤੇ 2016)। ਉਹ ਜੋਰਾਸਾਂਕੋ ਦੀ ਵਿਧਾਇਕ, ਕੇਐਮਸੀ ਵਾਰਡ 25 ਦੀ ਕੌਂਸਲਰ ਅਤੇ ਬੋਰੋ IV ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਮਹਿਲਾ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ।
ਸਾੲੀਨ (ਗਣਿਤ)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਣਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਿਕੋਣਮਿਤੀ
ਸਮਿਤਾ ਬਖਸ਼ੀ
ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ 2016
2016 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸਮਿਤਾ ਬਖਸ਼ੀ ਨੇ ਭਾਜਪਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਰਾਹੁਲ ਸਿਨਹਾ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਫਰਕ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹੀ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1951 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਬਸੰਤੀ ਦੇਵੀ (ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਗਿਆਨੀ)
ਬਸੰਤੀ ਦੇਵੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਣਵਾਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ 2016 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸਰਵਉੱਚ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਜੀਵਨ
ਉਹ ਵਾਤਾਵਰਨ ਪ੍ਰੇਮੀ ਬਣ ਗਈ। ਉਹ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ।
ਵਹੀਦਾ ਫੈਜ਼ੀ
ਵਹੀਦਾ ਫੈਜ਼ੀ (ਫ਼ਾਰਸੀ:وحیده فیضی) ਇੱਕ ਅਫ਼ਗਾਨ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ।
ਬਸੰਤੀ ਦੇਵੀ (ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਗਿਆਨੀ)
ਜੀਵਨ
ਕੋਸੀ ਨਦੀ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਨਦੀ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਹੜ੍ਹਾਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ ਜੋ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੈਕਟੇਅਰ ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ 10 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਨੇ ਇੱਕ ਲੇਖ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਦਰਖਤਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਮੌਜੂਦਾ ਦਰ ਨਾਲ ਜਾਰੀ ਰਹੀ ਤਾਂ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਨਦੀ ਦੀ ਹੋਂਦ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਉਹ ਸਥਾਨਕ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਗਈ ਕਿ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁੱਛ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਨਦੀ ਸੁੱਕ ਜਾਵੇਗੀ ਤਾਂ ਉਹ ਕੀ ਕਰਨਗੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਹੋਣ ਲੱਗਾ।
ਵਹੀਦਾ ਫੈਜ਼ੀ
ਜੀਵਨ
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਨ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2013 ਵਿੱਚ ਮਰੀਅਮ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਾਬੁਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਅੱਠਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸਨੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਰੇਡੀਓ ਅਮੁਜ਼ਗਰ 'ਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਪੀਕਰ ਰਹੀ। ਫੈਜ਼ੀ ਨੂੰ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਓਪਨ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਨਾਈ (ਸੋਮਾ) ਨੇ 2015 ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਰਿਪੋਰਟਰ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਸੀ।
ਬਸੰਤੀ ਦੇਵੀ (ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਗਿਆਨੀ)
ਜੀਵਨ
ਉਸਨੇ ਗੱਲਬਾਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਸਹਿਮਤੀ ਬਣੀ ਕਿ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਅਤੇ ਲੱਕੜ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨਵੀਂ ਲੱਕੜ ਕੱਟਣੀਆਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਣਗੀਆਂ। ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਮੰਨ ਗਏ ਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਲੱਕੜਾਂ ਹੀ ਸਾੜਨਗੇ। ਦੇਵੀ ਨੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਦੌਲਤ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਸਵੈਸੇਵੀ ਹੋਣਗੇ। ਇਸ ਦੇ ਅਸਰ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕਣ ਵਾਲੇ ਝਰਨੇ ਹੁਣ ਸਾਰਾ ਸਾਲ ਚੱਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜੰਗਲ ਵਧੇਰੇ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਚੌੜੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਓਕ, ਰ੍ਹੋਡੋਡੈਂਡਰਨ ਅਤੇ ਮਾਈਰਿਕਾ ਐਸਕੁਲੇਂਟਾ ਪੌਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਵਹੀਦਾ ਫੈਜ਼ੀ
ਜੀਵਨ
ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ 4 ਸਾਲ ਨਿਊਜ਼ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਕੀਤੀ। ਫੈਜ਼ੀ ਨੇ ਅਫਗਾਨ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਬਾਰੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ 2016 ਵਿੱਚ, ਮਹਿਲਾ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਅਫਗਾਨ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ। ਤਾਲਿਬਾਨ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਜੋ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹੇਲੀਆ ਨਾਮ ਹੇਠ ਆਪਣੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣੀਆਂ ਪਈਆਂ।
ਬਸੰਤੀ ਦੇਵੀ (ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਗਿਆਨੀ)
ਜੀਵਨ
ਮਾਰਚ 2016 ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸਰਵਉੱਚ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਵਹੀਦਾ ਫੈਜ਼ੀ
ਜੀਵਨ
26 ਅਗਸਤ, 2021 ਨੂੰ ਉਹ ਇਸ ਡਰ ਤੋਂ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਭੱਜ ਗਈ ਕਿ ਤਾਲਿਬਾਨ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਮਾਰ ਦੇਣਗੇ।
ਬਸੰਤੀ ਦੇਵੀ (ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਗਿਆਨੀ)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ (ਭਾਰਤ)
ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ (ਛੋਟਾ-ਰੂਪ HM) ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਹੈ; ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੱਡੀ ਪੁਲਿਸ ਫੋਰਸ ਇਸਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਗ੍ਰਹਿ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਹੇਠਲੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਉਪ ਮੰਤਰੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ, ਸਰਦਾਰ ਵੱਲਭ ਭਾਈ ਪਟੇਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਇਹ ਦਫ਼ਤਰ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੀਨੀਆਰਤਾ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਟੇਲ ਵਾਂਗ, ਕਈ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀਆਂ ਕੋਲ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਵਾਧੂ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਹੈ। ਫਰਵਰੀ 2020 ਤੱਕ, ਤਿੰਨ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣ ਗਏ ਹਨ: ਲਾਲ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਪੀ.ਵੀ. ਨਰਸਿਮਹਾ ਰਾਓ। ਐਲ.ਕੇ. 19 ਮਾਰਚ 1998 ਤੋਂ 22 ਮਈ 2004 ਤੱਕ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਅਡਵਾਨੀ ਨੇ ਫਰਵਰੀ 2020 ਤੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਗ੍ਰਹਿ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਦੀਪੰਕਰ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ
ਦੀਪੰਕਰ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੇਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਲੈਨਿਨਵਾਦੀ) ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਜਨਰਲ ਸੱਕਤਰ ਹੈ। ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਨੇ 1998 ਵਿੱਚ ਵਿਨੋਦ ਮਿਸ਼ਰਾ ਤੋਂ ਬਾਦ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਨੇਤਾ ਬਣਿਆ।
ਰਾਜਨੀਤੀ
ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਸੀਪੀਆਈ (ਐਮਐਲ) ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਏ। ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਹ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਇਨਕਲਾਬੀ ਬਣ ਗਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਐਮ ਸਟੈਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਨਿਯਮਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੰਡੀਅਨ ਪੀਪਲਜ਼ ਫਰੰਟ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸੱਕਤਰ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੰਗ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸੈਂਟਰਲ ਕੌਂਸਲ ਆਫ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨਾਂ (ਏਆਈਸੀਸੀਟੀਯੂ) ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਦਸੰਬਰ 1987 ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਸੀ ਪੀ ਆਈ (ਐਮ ਐਲ) ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਬਿਊਰੋ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 1998 ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ - ਵਿਨੋਦ ਮਿਸ਼ਰਾ ਦੇ ਅਚਾਨਕ ਦਿਹਾਂਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੀਪੰਕਰ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1960 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਕੁਈਰ ਫੈਸ਼ਨ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/aa/Genderqueer_person.jpg/220px-Genderqueer_person.jpg|thumb| ਕੁਈਰ ਫੈਸ਼ਨ ਸ਼ੈਲੀ ਕੁਈਰ ਫੈਸ਼ਨ ਕੁਈਰ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਬਾਈਨਰੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੈਸ਼ਨ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਸੰਮੇਲਨਾਂ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਹੈ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਝ ਰੰਗਾਂ ਅਤੇ ਆਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਬਾਈਨਰੀ ਲਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਕੁਈਰ ਫੈਸ਼ਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਖ਼ਪਤਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਫੈਸ਼ਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮਝਣਾ ਹੈ ਜੋ ਲਿੰਗੀ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੇ ਵਰਗੀਕਰਨ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਾਰਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ।
ਕੁਈਰ ਸਟਾਇਲ
ਕੁਈਰ ਸ਼ੈਲੀ ਇੱਕ ਪਛਾਣ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ ਜੋ ਫੈਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੁਆਰਾ ਲਿੰਗ ਦੇ ਖਾਸ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ (ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਹੀਂ) ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਦੁਆਰਾ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ/ਜਾਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਫੈਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਕੁਈਰ ਜਾਂ ਗੈਰ-ਬਾਇਨਰੀ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਸਵੈ-ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਕਿਰਿਆ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਈਰ ਵਿਅਕਤੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਲਿੰਗ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲਿੰਗਾਂ ਲਈ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਕੱਪੜੇ, ਟ੍ਰਿਮਸ ਅਤੇ ਉਸਾਰੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੁਆਰਾ ਅੰਤਰ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਅਤੇ ਮਹੱਤਤਾ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਇਹ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਮਰਦਾਨਾ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵਿਹਾਰਕ ਹੋਣਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਾਦਾ ਫੈਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਹਜ ਵਜੋਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਫੈਸ਼ਨ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਪਛਾਣ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅੱਜ ਲਿੰਗ ਸਮੀਕਰਨ ਨੂੰ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਵਿਵਹਾਰ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਕੁਵੀਰ ਸ਼ੈਲੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਛਾਣ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੁਹਜ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਫੈਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿੰਗ ਦੇ ਇਸ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਨੂੰ ਸਵੈ-ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਪਹਿਲੂ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੱਪੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਅਕਸਰ ਇਸ ਅਨੁਭਵ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਈਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੈਸ਼ਨ
ਜਮੁਨਾ ਸੇਨ
ਜਮੁਨਾ ਸੇਨ (ਨੀ ਬੋਸ) (ਬੰਗਾਲੀ: যমুনা সেন ) (7 ਅਕਤੂਬਰ 1912- 10 ਫਰਵਰੀ 2001) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ, ਜੋ ਬਾਟਿਕ ਅਤੇ ਅਲਪੋਨਾ ਸਮੇਤ ਕਈ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਤੋਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਵਾਇਤੀ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ। ਉਹ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਟਿਕ (ਮੋਮ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧੀ ਮਰਨ) ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਸੀ। ਨੰਦਲਾਲ ਬੋਸ ਦੀ ਧੀ, ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ ਦੀ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ, ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ ਦੇ ਕਲਾਤਮਕ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਸੀ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਜਮੁਨਾ ਸੇਨ ਦਾ ਜਨਮ 1912 ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਮੁੰਗੇਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹਵੇਲੀ ਖੜਗਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਨੰਦਲਾਲ ਬੋਸ ਅਤੇ ਸੁਧੀਰਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਤੀਜੀ ਸੰਤਾਨ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੰਦਲਾਲ ਬੋਸ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਕਲਾ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਸਨ। ਦਰਅਸਲ, ਉਹ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ: ਉਸਦੇ ਵੱਡੇ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਗੌਰੀ ਭਾਨਜਾ (ਨੀ ਬੋਸ) ਅਤੇ ਬਿਸਵਰੂਪ ਬੋਸ ਦੋਵੇਂ ਕਲਾਕਾਰ ਸਨ। ਸਾਬਕਾ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ ਦੇ ਅਲਪੋਨਾ ਕਲਾ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਅਤੇ ਸੰਪੂਰਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਗੋਰਾਚੰਦ ਬੋਸ ਵੀ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਪੇਸ਼ੇ ਤੋਂ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਸੀ। indian women artists left|thumb|178x178px| [[ਅਵਨਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ|ਅਬਨਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੁਆਰਾ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਜਮਨਾ ਬੋਸ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੇਨ) ਦਾ ਚਿੱਤਰ, 1926। ਫੋਟੋ ਸ਼ਿਸ਼ਟਤਾ: ਸੁਪਰਬੁੱਧ ਅਤੇ ਦੀਪਾ ਸੇਨ]] ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੇ ਸੱਦੇ 'ਤੇ, ਨੰਦਲਾਲ ਬੋਸ ਨੇ 1921 ਵਿੱਚ ਨਵੀਨਤਮ ਕਲਾ ਸਕੂਲ ਕਲਾ ਭਵਨ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਵਜੋਂ ਚਾਰਜ ਸੰਭਾਲਿਆ ਉਸ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਅਤੇ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਦੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਕਲਾ ਭਵਨ ਜਲਦੀ ਹੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਲਾ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ ਆਪਣੀਆਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਹਜ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰੇਗਾ ਜੋ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਲਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਆਦਰਸ਼. ਇਹ ਉਹ ਮਾਹੌਲ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਮਨਾ ਪਲਿਆ ਸੀ।
ਪਰਿਵਾਰ
ਜਮੁਨਾ ਨੇ 1936 ਵਿੱਚ ਕੇਸ਼ਬ ਚੰਦਰ ਸੇਨ (ਸੇਬਕ ਸੇਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ) ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਿਤਿਮੋਹਨ ਸੇਨ ਦੇ ਜੀਜਾ ਸਨ। ਕੇਸ਼ਬ ਚੰਦਰ ਸੇਨ ਪੇਸ਼ੇ ਤੋਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੁਪ੍ਰਬੁੱਧ ਸੇਨ ਦਾ ਜਨਮ 1938 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਨਾਚ
ਜਮੁਨਾ ਸੇਨ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਇੱਕ ਨਿਪੁੰਨ ਡਾਂਸਰ ਸੀ। ਉਹ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਡਾਂਸ ਸਿੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੋਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਟੈਗੋਰ ਨੇ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਤ 'ਤੇ ਨੱਚਣ ਲਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ। ਰਬਿੰਦਰ-ਨ੍ਰਿਤਿਆ ਦੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਨ੍ਰਿਤ ਸ਼ੈਲੀ ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ ਵਿੱਚ ਟੈਗੋਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈ, ਜਮੁਨਾ ਨੇ ਉੱਤਮਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਦਿਆਲੀ ਲਹਿਰੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਬਿਰਤਾਂਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ: "“ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੁਦ ਕਵੀ ਤੋਂ ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਮਿਲਿਆ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨੱਚਦਿਆਂ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਅਕਸਰ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਨੱਚਣਾ ਉਸਦਾ ਦੂਜਾ ਸੁਭਾਅ ਸੀ। ਉਹ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨ੍ਰਿਤ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਡਾਂਸ ਗਰੁੱਪ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਮਾ ਬੈਲੇਰੀਨਾ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। …ਉਹ, ਹੋਰ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਟੈਗੋਰ ਦੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਕਲਕੱਤੇ ਦੀਆਂ ਸਟੇਜਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।thumb| ਜਮਨਾ ਬੋਸ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੇਨ) ਟੈਗੋਰ ਦੇ ਨ੍ਰਿਤ ਨਾਟਕ ਚਿਤਰਾਂਗਦਾ ਵਿੱਚ ਨਾਮਵਰ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ: ਫੋਟੋ ਸ਼ਿਸ਼ਟਤਾ: ਈਸ਼ਾ ਦੱਤਾ ਉਹ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਸੀਲੋਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਟੈਗੋਰ ਦੇ ਨਾਲ ਫੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੇ ਕਈ ਦੌਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਨ। ਇਸ ਨੇ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਜਿਤ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ ਜੋ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਸਟੇਜ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਮਨ੍ਹਾ ਕਰਦਾ ਸੀ... ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਮੁਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਟਰੇਲਬਲੇਜ਼ਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਨੱਚਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ... ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬੋਲਡ ਚਿੱਤਰਣ ਸਨ। 1930 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਟੇਜ 'ਤੇ। ਚਿਤਰਾਂਗਦਾ ਵਿਚ ਅਜਿਹੇ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ, ਚੰਡਾਲਿਕਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਚ ਅਜਿਹੀ ਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਭਾਵਪੂਰਤ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਸ਼ਪਮੋਚਨ ਵਿਚ ਕਮਲਿਕਾ ਵਿਚ ਸਰੀਰਕ ਖਿੱਚ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਪਿਆਰ ਦੇ ਟਕਰਾਅ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਮੰਚ 'ਤੇ ਕਰਨ ਲਈ, ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਹੁਨਰ ਅਤੇ ਯੋਗਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਵੀ. ਹਿੰਮਤ ਨਾਰੀ ਦੇ ਇਸ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਪੁਨਰ-ਨਿਰਮਾਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਜਮਨਾ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨ ਸਾਧਨ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਨੱਚਣ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ, ਸੁਭਾਵਿਕ ਭਾਵਪੂਰਤ ਅੰਦੋਲਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ, ਉਸਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਹਨ। 'ਟੈਗੋਰ ਡਾਂਸ ਸਟਾਈਲ' ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਰਾਜ ਅਕਾਦਮੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਾਲ 1997-98 ਲਈ ਇੱਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ।"
ਜਿਉ ਜਿਤਸੁ
left|thumb|168x168px| ਜਿਉ ਜਿਤਸੂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਜੱਥਾ: ਜਮੁਨਾ ਬੋਸ - ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਮੂਹਰਲੀ ਕਤਾਰ। ਫੋਟੋ ਸ਼ਿਸ਼ਟਤਾ: ਸੁਪ੍ਰਦੀਪਤਾ ਸੇਨ 1929 ਵਿੱਚ ਟੈਗੋਰ ਨੇ ਜਾਪਾਨ ਤੋਂ ਜੀਊ ਜਿਤਸੂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਸ਼ਿੰਜੋ ਤਾਕਾਗਾਕੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ ਆਉਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਸਮਾਜਿਕ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਨਾਲ, ਟੈਗੋਰ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਜਮਨਾ, ਉਸਦੇ ਹਮਵਤਨ ਅਮਿਤਾ ਸੇਨ, ਨਿਵੇਦਿਤਾ ਬੋਸ (ਨੀ ਘੋਸ਼) ਦੇ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਟੈਗੋਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ ਦੇ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਨਿਊ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਜਿਉ ਜਿਤਸੂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਕੀਤਾ।
ਕਲਾ ਭਾਵਨਾ
thumb|187x187px| ਜਮਨਾ ਸੇਨ ਦੁਆਰਾ ਕਢਾਈ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ 'ਤੇ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਕਵਰ। ਫੋਟੋ ਸ਼ਿਸ਼ਟਤਾ: ਈਸ਼ਾ ਦੱਤਾ ਜਮਨਾ 1931 ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਹਦਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਮਿਤੀ ਸੀ। 1936 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਮਨਾ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਕਲਾ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਰਹੀ, 1943 ਵਿੱਚ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫੈਕਲਟੀ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਦਾ ਡਿਪਲੋਮਾ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਦੀ ਇੱਕ ਸਮਝ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੰਧ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ, ਸਜਾਵਟੀ ਅਤੇ ਸਜਾਵਟੀ ਕੰਮ, ਬਾਟਿਕ, ਸੂਈ-ਵਰਕ, ਮਨੀਪੁਰੀ ਹੈਂਡਲੂਮ ਵਿੱਚ ਬੁਣਾਈ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਟੇਜ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦੀ ਸਜਾਵਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ।
1951 ਵਿੱਚ, ਕਲਾ ਭਾਵਨਾ ਨੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਕੋਰਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਨਾਨੀਗੋਪਾਲ ਘੋਸ਼ ਨਾਲ ਇਸ ਕੋਰਸ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਜਮਨਾ ਸੇਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਾਟਿਕ, ਟਾਈ-ਡਾਈ, ਕਢਾਈ, ਚਮੜੇ ਦੇ ਕੰਮ, ਅਲਪੋਨਾ ਅਤੇ ਬੁਣਾਈ ਸਮੇਤ ਕਈ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਰੁਸਾਂਘਾ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਹ 1975 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਰਹੀ। 1951 ਵਿੱਚ ਜਮੁਨਾ ਸੇਨ ਨੇ ਕਢਾਈ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ। ਇਹ 1984 ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਵਧੇ ਹੋਏ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਆਪਣੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਵਿੱਚ, ਨੰਦਲਾਲ ਬੋਸ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ ਫਿਲਟਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਲਾਕਾਰ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਧਾਰਨਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।