cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਏਸ਼ੀਆ-ਜਾਪਾਨ ਮਹਿਲਾ ਸਰੋਤ ਕੇਂਦਰ
ਸਮੂਹ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ " ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਆਦਰ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਜਮਹੂਰੀ ਜਾਪਾਨੀ ਸਮਾਜ ਵੱਲ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਿਰਪੱਖ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਵਿਸ਼ਵ ਸਮਾਜ ਵੱਲ, ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਵਿਤਕਰੇ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।"
ਜੁਆਏ ਸਟਿੱਕ
ਜੁਆਏ ਸਟਿੱਕ ਇੱਕ ਹੈਂਡਲ ਵਰਗਾ ਯੰਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਗੇਮਾਂ ਖੇਡਣ ਦੇ ਵਿੱਚ ਅਸਾਨੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਜੈਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹਾ
ਜੈਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹਾ ਅਰਾਵਲੀ ਰੇਂਜ ਦੇ ਚੀਲ ਕਾ ਟੀਲਾ ਨਾਮਕ ਅੰਤਰੀਪ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ; ਇਥੋਂ ਜੈਪੁਰ, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਮੇਰ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਆਮੇਰ ਕਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਮਾਓਤਾ ਝੀਲ ਵਿਖਾਈ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਿਲ੍ਹਾ ਸਵਾਈ ਜੈ ਸਿੰਘ ਨੇ 1726 ਵਿੱਚ ਅਮੇਰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਮਹਿਲ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਜੁਆਏ ਸਟਿੱਕ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ
ਬਸਰਾਏ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜੈਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹਾ
ਕਿਲ੍ਹਾ, ਪੱਕਾ ਅਤੇ ਢਾਂਚਾਗਤ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿਚ ਆਮੇਰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨਾਲ਼ ਮਿਲ਼ਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਜੈਗੜ੍ਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਲੰਬਾਈ ਉੱਤਰ-ਦੱਖਣੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਲ  3 ਕਿਮੀ ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ ਇੱਕ ਕਿਮੀ ਹੈ। ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ "ਜੈਵਾਨਾ" ( ਜੈਵਾਨਾ ਤੋਪ ) ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਤੋਪ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਹਾਤੇ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਹੀਆਂ ਉੱਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤੋਪ ਸੀ। ਜੈਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਆਮੇਰ ਕਿਲ੍ਹਾ ਭੂਮੀਗਤ ਰਾਹਾਂ ਨਾਲ਼ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕੋ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ।
ਇਤਿਹਾਸ
left|thumb| [[ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ|ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਨੇ 1658 ਵਿੱਚ ਮੁਗ਼ਲ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਜੈਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਉੱਚੀ ਅਭੇਦ ਮੁਗ਼ਲ ਤੋਪ ਨਾਲ਼ ਚੌਕੀ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ।]]
ਦਿਘਾਲੀਪੁਖੁਰੀ
ਦਿਘਾਲੀਪੁਖੁਰੀ ; ਦਿਘਾਲੀਪੁਖਰੀ ਗੁਹਾਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਇਤਾਕਾਰ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਤਲਾਬ ਹੈ, ਲਗਭਗ ਅੱਧਾ ਮੀਲ ਲੰਬਾ। ਦਿਘਾਲੀਪੁਖੁਰੀ 17-18 ਵਿੱਘੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਾਗ ਅਤੇ ਛੱਪੜ ਦੇ ਪੂਰੇ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
16ਵੀਂ ਜਾਂ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਯੋਗਿਨੀ ਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੰਡਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਕਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਦੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਰਾਜਾ ਭਗਦੱਤ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੌਰਾਨ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਕੌਰਵਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਸਰੋਵਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਭਾਨੂਮਤੀ ਦੇ ਸਵੈਯਮਵਰਾ ਦੌਰਾਨ ਪੁੱਟਿਆ ਸੀ। thumb|Dighalipukhuri
ਇਤਿਹਾਸ
thumb| ਅਸਾਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ 15 ਅਗਸਤ 2016 ਨੂੰ ਦਿਘਾਲੀਪੁਖੁਰੀ ਟੈਂਕ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਜੰਗੀ ਯਾਦਗਾਰ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਹੋਮਸ ਵੱਲੋਂ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੇ ਡੌਕਯਾਰਡ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਤੱਕ ਇਸਦੀ ਪਹੁੰਚ ਆਖਰਕਾਰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਹੋਰ ਭਰ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ 'ਤੇ ਸਰਕਟ ਹਾਊਸ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਦਿਘਾਲੀਪੁਖੁਰੀ ਦੀ ਵੀਆਈਪੀ ਸੜਕ ਨੂੰ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਡਰਾਉਣੀ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਇਕੱਲਾ ਸਫ਼ਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦੇਰ ਰਾਤ ਦੀ ਸੈਰ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦਿਘਾਲੀਪੁਖੁਰੀ ਪਾਰਕ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਭੂਤਾਂ ਨੂੰ ਬੈਠੇ ਦੇਖਿਆ ਹੈ।
ਦਿਘਾਲੀ ਪੁਖੁਰੀ ਪਾਰਕ ਸਵੇਰੇ 8:30 ਵਜੇ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ 5.30 ਵਜੇ ਬੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1">
ਬਿਬਲੀਓਗ੍ਰਾਫੀ
<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"> ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਸਾਮ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਰਾਇਲ ਸੁਸਾਇਟੀ
ਰਾੲਿਲ ਸੁਸਾੲਿਟੀ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Royal Society) ਵਿਦਿਅਾ ਦੇ ਖ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿਧ ਸੰਸਥਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="lower-alpha"/>
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਇਲ ਸੁਸਾਇਟੀ
ਰੈਮਨ ਲਗੁਆਰਟਾ
ਰੈਮਨ ਲਾਗੁਆਰਟਾ (ਜਨਮ 1963 ) ਇੱਕ ਸਪੇਨੀ ਵਪਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਪੈਪਸੀਕੋ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ। ਇੰਦਰਾ ਨੂਈ ਦੇ ਅਹੁਦਾ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ੩ ਅਕਤੂਬਰ ੨੦੧੮ ਨੂੰ ਸੀਈਓ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਹ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਛੇਵੇਂ ਸੀਈਓ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਅਮਰੀਕੀ ਬਹੁ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਸੀਈਓ ਹਨ।
ਨਿਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਲਾਗੁਆਰਟਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਕੈਤਾਲਾਨ, ਸਪੈਨਿਸ਼, ਫਰੈਂਚ, ਜਰਮਨ ਅਤੇ ਯੂਨਾਨੀ ਬੋਲਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1963 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪਾਠ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਲੇਖ
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਦਵਾਈ
[[ਤਸਵੀਰ:Hippocrates rubens.jpg|thumb|Hippocrates ruben - ਹਿਪੋਕ੍ਰੇਟਸ: ਇਸਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮੈਡੀਕਲ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਪਿਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। - Healthfitness]] ਯੂਨਾਨੀ ਦਵਾਈ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਅਕਤੀ ਹਿਪੋਕ੍ਰੇਟਸ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ 'ਦਵਾਈ ਦਾ ਪਿਤਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਿਪੋਕ੍ਰੇਟਸ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੇ ਇਸਲਾਮਿਕ ਦਵਾਈ ਅਤੇ ਮੱਧਕਾਲੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਦਵਾਈ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁਰਾਣੀ ਹੋ ਗਈ।
ਜਾਣ-ਪਛਾਣ
‘ਯੂਨਾਨੀ’ ਸ਼ਬਦ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ‘ਯਵਾਨੀ’ ਦਾ ਹੀ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ‘ਯਵਨ’ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਪਾਣਿਨੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਯਵਨ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਲਈ ‘ਯਵਾਨੀ’ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਯਵਨਾਂ ਦੀ ਲਿਪੀ ਅਤੇ ਯਵਨਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਗ੍ਰੀਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਸੀਰੀਆ ਨੂੰ ਯੂਨਾਨੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਧਰਮੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਯਵਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਇਸਲਾਮ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਨਾਮੋ-ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਅੱਜ ਦਵਾਈ ਦੀ ਯੂਨਾਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਅਰਬੀ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਲਿਖਤਾਂ ਯੂਨਾਨੀ ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਅਰਬਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਅਰਬਾਂ ਨੇ ਦਵਾਈ ਦਾ ਗਿਆਨ ਯੂਨਾਨ ਤੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਾਨ, ਪੁਰਾਤਨਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਵਾਈ ਦੀ ਵਿਧੀ ਵਿਚ ਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ਬਦ ਜੋੜ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਅਰਬ ਲੋਕ ਅੱਜ ਇਸ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਢੰਗ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਹੇਲੇਨਿਸਟਿਕ ਵਿਧੀ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯੂਨਾਨੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਸਕਲੇਪਸ, ਹਿਪੋਕ੍ਰੇਟਸ, ਪਾਇਥਾਗੋਰਸ, ਪਲੈਟੋ, ਅਰਸਤੂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰੀਆ ਦੇ ਹੀਰੋਫਿਲਸ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਨਾਲ ਗ੍ਰੀਸ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਇਰਾਸਿਸਟ੍ਰੈਟਸ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਗੈਲੇਨਸ ਦਾ ਸਹਿਯੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਯੂਨਾਨੀ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਪਤਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਰੋਮੀਆਂ ਨੇ ਯੂਨਾਨੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਪਣਾ ਲਈ, ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਉਭਰਿਆ। ਮੁਸਲਿਮ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਯੂਨਾਨੀ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਨੂੰ ਅਰਬੀ ਢਾਂਚੇ ਵਿਚ ਢਾਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਭੰਡਾਰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਅਰਬ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਜੋ ਡਾਕਟਰੀ ਲਿਖਤਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਇੰਨੇ ਉੱਚੇ ਮਿਆਰ ਦੇ ਸਿੱਧ ਹੋਏ ਕਿ ਸਾਰੇ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਨੂੰ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।
ਮਿਸਰ ਅਤੇ ਫੀਨੀਸ਼ੀਆ ਦੁਆਰਾ ਗ੍ਰੀਸ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੀ ਗਿਆਨ ਫੈਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਆਯੁਰਵੇਦ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਗਿਆਨ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਮਿਸਰ ਤੱਕ ਬੋਧੀ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਦੁਆਰਾ, ਜਾਂ ਸੀਰੀਆ ਅਤੇ ਬੈਬੀਲੋਨੀਆ ਦੁਆਰਾ, ਮਿਸਰ ਤੋਂ ਗ੍ਰੀਸ, ਜਾਂ ਈਰਾਨ ਦੁਆਰਾ ਗ੍ਰੀਸ ਤੱਕ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਅਰਬ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ। ਆਧੁਨਿਕ ਪੱਛਮੀ ਚਿਕਿਤਸਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਆਧਾਰ ਭਾਰਤੀ ਆਯੁਰਵੇਦ ਹੈ ਅਤੇ ਐਲੋਪੈਥੀ ਦਾ ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਹੀ ਗਿਆ ਸੀ। ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ, ਆਧੁਨਿਕ ਐਲੋਪੈਥੀ ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਨੀ ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਚਿਕਿਤਸਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਅਤੇ ਉੱਨਤ ਸੀ। ਚੀਨੀ ਦਵਾਈ 'ਤੇ ਵੀ ਇਸਦਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਯੂਨਾਨੀ ਚਿਕਿਤਸਾ ਦੇ ਮੂਲ ਸਿਧਾਂਤ, ਅਰਕਨ ਅਰਬਾ ਅਤੇ ਅਰਬਲਤਾ ਅਰਬਾ ਆਦਿ, ਆਰਿਆ ਵੈਦਯਕ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚਤੁਰਮਹਾਭੂਤ, ਜਾਂ ਪੰਚਮਹਾਭੂਤ ਅਤੇ ਚਤੁਰਦੋਸ਼, ਜਾਂ ਤ੍ਰਿਦੋਸ਼ ਆਦਿ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਪਰੋਕਤ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬੁਕਰਾਤ, ਡਾਇਸਕੋਰਾਈਡਸ ਅਤੇ ਜਾਲੀਨਸ ਆਦਿ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੁਵਸ਼ਸ਼ੀਰ ਇਵਾਨਫਾਤੀਕੀ ਮੁਖਤਾਰੁਲ ਹੁਕਮ ਵਿਚ ਲਿਖਦਾ ਹੈ: ਜਦੋਂ ਸਿਕੰਦਰ ਨੇ ਦਾਰਾ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਈਰਾਨੀਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਸਿਰਫ ਜੋਤਿਸ਼, ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਦਵਾਈ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਯੂਨਾਨੀ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਕੋਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਡਾਕਟਰੀ ਗਿਆਨ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸਿਕੰਦਰ ਦੇ ਹਮਲੇ ਨੇ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਰਿਸ਼ਤਾ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸਾਂਝ ਦਾ ਅਟੱਲ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਨਿਕਲਿਆ ਕਿ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਤੋਂ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਸਿੱਖੇ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਵੀ ਇਹ ਸਬੰਧ ਈਰਾਨ, ਸੀਰੀਆ ਅਤੇ ਇਸਕੰਦਰੀਆ ਨਾਲ ਰਹੇ। ਡਾ: ਹੌਰਨਲ ਅਤੇ ਡਾ: ਨਿਊਬਰਗ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਈਸਾ ਤੋਂ 4 ਸਦੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੈਟੀਸੀਅਸ ਅਤੇ ਮੇਗਾਸਥੀਨੀਜ਼ ਨਾਮ ਦੇ ਦੋ ਯੂਨਾਨੀ ਡਾਕਟਰ ਗਿਆਨ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਆਏ ਸਨ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਬਾਅਦ ਦੇ ਯੂਨਾਨੀ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਨਪੁਰਾਣ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਯੂਰਪ, ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਕਈ ਜਾਤੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਗਿਆਨ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਤੋਂ ਯੂਨਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਹਰ ਥਾਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਯੂਨਾਨੀ-ਰੂਸੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪਤਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਿਆਨ-ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦਵਾਈ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਵੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਬਲਖ, ਬੋਖਾਰਾ, ਤੁਰਕਿਸਤਾਨ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੰਦਾਲੁਸ (ਸਪੇਨ) ਤੱਕ ਫੈਲਾਇਆ। ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਦੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਦੂਜੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਿਹਾ। ਈਸਾਈ, ਯਹੂਦੀ, ਤਾਰਾ ਪੂਜਕ, ਈਰਾਨੀ, ਕੁਲਦਾਨੀਆਂ (ਕੇਲਟਸ), ਮਿਸਰੀ ਅਤੇ ਸੂਰਯਾਨੀ ਆਦਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਈ ਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਡੇਢ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦਾ ਅਰਬੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਗਿਆਨ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਰਾਜੀ ਅਤੇ ਸ਼ੇਖ ਵਰਗੇ ਕਈ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਕੀਮ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ।
ਬੁਨਿਆਦ
ਯੂਨਾਨੀ ਦਵਾਈ ਦੇ ਮੂਲ ਸਿਧਾਂਤ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ:
ਇਲਮਾਤਿਬ (ਮੈਡੀਕਲ) ਵਿਗਿਆਨ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਸਿਹਤਮੰਦ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਸਿਹਤਮੰਦ ਸਥਿਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਗਿਆਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਵਿਗਿਆਨ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੋਗੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸਿਹਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਕੁਦਰਤੀ ਸਥਿਤੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਯੂਨਾਨੀ ਡਾਕਟਰ ਉਮੂਰ ਮੁਕਾਵਵੇਮਾ ਜਾਂ ਅਜ਼ਈ ਮੁਕਾਵਵੇਮਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮਨੁੱਖੀ ਹੋਂਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੱਤਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਇਹ ਤੱਤ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖੀ ਸੁਭਾਅ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੂਲ ਤੱਤਾਂ 'ਤੇ ਹੀ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਇਨ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ ਇਕ ਵੀ ਤੱਤ ਰਹਿ ਗਿਆ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਸੰਭਵ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।
ਉਮੂਰ ਤਬੀਆ ਨੂੰ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼-ਧਤੁਮਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਐਲੋਪੈਥੀ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਵਿਗਿਆਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਮੂਰ ਤਬੀਯਾਹ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਤੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ:
1. ਅਰਕਨ (ਚਤੁਰਮਹਾਭੂਤ);
2. ਸੁਭਾਅ, ਜਾਂ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦਾ ਸੁਭਾਅ;
3. ਅਖਲਾਤ, ਜਾਂ ਚਤੁਰਦੋਸ਼ (ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਤਰਲ ਹਿੱਸੇ);
4. ਅਜਾ, ਜਾਂ ਧਾਤ ਅਤੇ ਅੰਗ ਤੱਤ ਅਤੇ ਸਰੋਤ;
5. ਅਰਵਹਾ, ਜਾਂ ਓਜਸ ਅਤੇ ਵਾਯੂ;
6. Quwa, ਜ ਫੋਰਸ ਅਤੇ
7. ਅਫਲ (ਸਰੀਰ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਜਾਂ ਕਿਰਿਆ)।
ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਠੰਢੇ ਹਿੱਸੇ ਜਾਂ ਪਦਾਰਥ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਲਮ ਮਨਫੇਡਲ ਆਜਾ (ਐਕਸ਼ਨ ਬਾਡੀ ਟੈਕਸਟ) ਵਿੱਚ, ਇਹਨਾਂ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਨੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਰੂਪ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੈ:
1. ਹਵਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਅਰਵਾਹ;
2. ਤਰਲ ਰੂਪ ਸਾਰੇ ਭਾਗ, ਬਰਕਰਾਰ ਅਤੇ
3. ਠੋਸ ਰੂਪ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ, ਅਜ਼ਾ।
ਸ਼ੇਖੁਰਾਈਸ ਨੇ ਯੂਨਾਨੀ ਦਵਾਈ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਵਰਣਨ ਆਪਣੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਿਤਾਬ ਅਲ ਕਾਨੂਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਧਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਡਾਕਟਰ ਲਈ ਕਿਹੜੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾ, ਤਜ਼ਰਬਾ ਅਤੇ ਟੈਸਟਿੰਗ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਸ਼ੇਖ ਕੁਲੀਅਤ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਦੂਜੀ ਫਸਲ, ਮੌਜਾਤ ਤਿਬ (ਦਵਾਈ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ) ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ:
'ਕਿਉਂਕਿ ਯੂਨਾਨੀ ਦਵਾਈ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਮਾੜੀ ਸਿਹਤ (ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਲਾਟ ਦੀ ਸਿਹਤ) ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਗਿਆਨ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਬਸ਼ਰਤੇ ਕਿ ਉਸ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਕਾਰਨ ਉੱਥੇ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਯੂਨਾਨੀ ਦਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਅਰੋਗਤਾ (ਬਿਮਾਰੀ) ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਿਦਾਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਈ ਵਾਰ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਅਪ੍ਰਤੱਖ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਲਈ ਲੱਛਣਾਂ ਦੀ ਗੜਬੜ ਅਤੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਯੂਨਾਨੀ ਚਿਕਿਤਸਾ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਕਾਰ ਅਤੇ ਲੱਛਣਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ (ਬਿਮਾਰੀ) ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਸੀਂ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ, ਯਾਨੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਉਲੂਮ ਹਕੀਕਾ (ਸੈਕੂਲਰ ਅਤੇ ਜਾਤੀ) ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਗਿਆਨ ਉਸ ਦੇ ਨਿਦਾਨ ਕਾਰਨਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਸ ਦੇ ਨਿਦਾਨ ਦਾ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਲੱਛਣਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦੁਆਰਾ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਇਸ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਯੂਨਾਨੀ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਬਾਗ (ਹੈਤੁਕੀ) ਦੇ ਚਾਰ ਭੇਦ ਵਰਨਣ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਹਨ: ਅਸਬਾਬ ਮਾਦੀਆ, ਅਸਬਾਬ ਫੈਲੀਆ, ਅਸਬਾਬ ਸੂਰੀਆ ਅਤੇ ਅਸਬਾਬ ਤਮੀਆ, ਜਾਂ ਗੀਆ। ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਰੋਗਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਬਾਸਬਾਬ ਮਾਦੀਆ (ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਉਪ-ਕਿਸਮਾਂ ਵੀ ਹਨ: 1. ਸਨੀਕ੍ਰਿਸ਼ਟ (ਮੌਜਾ ਕਰੀਬ) ਅਤੇ ਵਿਪ੍ਰਕ੍ਰਿਸ਼ਟ (ਮੌਜਾ ਬਡਾਈ)। ਸਨੀਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਨਿਦਾਨ ਅੰਗ ਹਨ ਪ੍ਰਤਯਾਂਗ, ਓਜਸ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਅਤੇ ਵਿਪ੍ਰਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਨਿਦਾਨ ਚਤੁਰਦੋਸ਼ (ਅਖਲਾਤ) ਅਤੇ ਚਤੁਰਮਹਾਭੂਤ (ਅਰਕਨ) ਹਨ। ਫਰਨੀਚਰ ਫਿਲੀਆ ਉਹ ਕਾਰਕ ਹਨ ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਪੋਲਸਟਰੀ ਸੂਰੀਆ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ: 1. ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ (ਸੁਭਾਅ), ੨. ਬਲ (ਕੁਵਾ) ਅਤੇ ੩. ਸੰਗਠਨ (ਤਰਾਕੀਬ)। ਬਾਹਰੀ ਸਿਹਤ ਕੁਦਰਤ, ਬਲ ਅਤੇ ਸੰਗਠਨ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖ ਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦਾ ਵਿਗਾੜ ਰੋਗ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਅਪਹੋਲਸਟ੍ਰੀ ਤਮਾਮੀਆ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਾਰਜ (ਅਫਕਲ) ਹੈ।
ਸੂਤਰ ਯੂਨਾਨੀ ਚਿਕਿਤਸਾ ਵਿੱਚ ਨਿਮਨਲਿਖਤ ਵਿਸ਼ੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ: ਮਹਾਭੂਤ (ਅਰਕਨ), ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ (ਮਿਜਾਜਤ), ਦੋਸ਼ (ਅਖਲਾਤ), ਅਭਿਸ਼੍ਰਾਵਯਵ (ਆਜੇ ਬਸਿਤਾ, ਮੁਫਰਦਾ), ਸੰਮਿਸ਼੍ਰਾਵਯਵ (ਆਜੇ ਮੁਰੱਕਬਾ), ਪ੍ਰਾਣ ਅਤੇ ਓਜਸ (ਅਰਵਾਹ), ਬਲ (ਕੁਵੈ) ਤਬੀਯਾ, ਹਵਾਨੀਆ ਅਤੇ ਨਫਸਾਵੀਆ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਜਾਂ ਕਿਰਿਆ (ਅਫਲ), ਸਿਹਤਮੰਦ ਅਤੇ ਅਸਿਹਤਮੰਦ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਸਥਿਤੀਆਂ (ਸਥਿਤੀ ਸਾਲਸਾ), ਅਸਿਹਤਮੰਦ ਜਾਂ ਸਰੀਰਕ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਨਿਮਨਲਿਖਤ ਨਿਦਾਨ ਕਾਰਨ ਭੋਜਨ, ਪੀਣ, ਹਵਾ, ਪਾਣੀ, ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਸਥਾਨ, ਸਰੋਤ, ਨਿਰਮਾਣ, ਕਿੱਤਾ, ਸੁਭਾਅ, ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਕੰਮ, ਵਿਕਾਰ, ਵਿਭਿੰਨ ਹਵਾ, ਲਿੰਗ ਭਿੰਨਤਾ, ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਸ਼ਿਆਂ (ਮਾੜੀ ਉਮਰ), ਸਿਹਤ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਹਰੇਕ ਰੋਗ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਵਿਧੀ, ਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਕਿਰਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ। ਅਨੁਮਾਨ, ਦਵਾਈ, ਹੱਥੀਂ ਕੰਮ ਅਤੇ ਸਰਜਰੀ ਤੋਂ ਲਾਭ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਹਨ ਜੋ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਤਰਕ ਦੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਹਨ ਜੋ ਤਰਕ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤੀ ਦੁਆਰਾ ਸਾਬਤ ਕਰਨੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।
ਚਿਕਿਤਸਾ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਤੋਂ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਡਾਕਟਰ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਤਰਕ ਅਤੇ ਤਰਕ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਅੰਗ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜ (ਅਫਲ) ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਇੰਦਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਭਾਜਨ ਅਤੇ ਸਰਜਰੀ (ਤਸ਼ਰੀਹ) ਦੁਆਰਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੇਖ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਦਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਤਰਕ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਦੁਆਰਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਅਤੇ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਉਹ ਹਨ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ (ਅਸਬਬ ਜੂਜ਼ ਇਯਾ) ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣ, ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਵਿਸ਼ੇ ਅਜਿਹੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਸਪੱਸ਼ਟ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਸਬੂਤਾਂ ਨਾਲ, ਤਰਕ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਾਬਤ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਸ਼ੇਖ ਦੇ ਵਰਣਨ ਤੋਂ ਜਿੱਥੇ ਸਾਨੂੰ ਯੂਨਾਨੀ ਚਿਕਿਤਸਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੰਕਲਪਾਂ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਬਾਰੇ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਤੱਥ ਬਾਰੇ ਵੀ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਪੁਰਾਤਨ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਗਿਆਨ ਲਈ ਉਸ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਤੇ ਸਰਲ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਯੰਤਰਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਨਅਤਕਾਰਾਂ (ਜਾਫਕਾਂ) ਨੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮੁੱਦਾ ਨਹੀਂ ਉਠਾਇਆ।
ਕਪਿਤਾਯ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਿਆਂ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਿੱਟਿਆਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦਾ ਬਦਲਣਾ ਇੱਕ ਅਟੱਲ ਨਿਯਮ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਅਟੱਲ ਸੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਕਈ ਵਾਰ ਨਵੇਂ ਸਾਧਨਾਂ, ਯੰਤਰਾਂ ਅਤੇ ਖੋਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਝੂਠਾ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪ੍ਰਤੱਖ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਭੂ-ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਗਲਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਪੁਰਾਤਨ ਵਿਦਵਾਨ ਵੀ ਇਸ ਨਿਯਮ ਤੋਂ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਨੇ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੇਖਿਆ। ਕੁਝ ਸਿੱਟੇ ਸਿੱਧੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਜਾਂ ਤਜਰਬੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਅਤੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਝੂਠਾ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਠਹਿਰਾ ਸਕਦੇ। ਸ਼ੇਖੁਰਾਈਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਉਲਟ (ਬਿਜਿਦ) ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਇਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਵਿਜਿਦ ਕੀਤ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਿਧਾਂਤ ਹੋਰ ਮੈਡੀਕਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ 'ਤੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਨਿੱਬਲ
ਨਿੱਬਲ ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਮੈਮਰੀ ਸੰਖਿਆ ਹੈ। 4 ਬਿਟਾਂ ਜਾਂ ਅੱਧੀ ਬਾਈਟ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਿੱਬਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੈਮਰੀ ਯੂਨਿਟ
ਸੋਨ ਬੀਲ ਝੀਲ
ਸੋਨ ਬੀਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਅਸਾਮ ਰਾਜ ਦੇ ਕਰੀਮਗੰਜ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਝੀਲ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਸਾਮ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ
ਕੂਬਰ ਪੇਡੀ
thumb| ਡੈੱਡ ਹਾਰਸ ਗਲੀ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਉੱਚ-ਗੁਣਵੱਤਾ ਕੂਬਰ ਪੇਡੀ ਮੋਟਾ ਓਪਲ ਕੂਬਰ ਪੇਡੀ ਉੱਤਰੀ ਦੱਖਣੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, 846 km ਸਟੂਅਰਟ ਹਾਈਵੇ 'ਤੇ ਐਡੀਲੇਡ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ। ਕਸਬੇ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ "ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਓਪਲ ਰਾਜਧਾਨੀ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਖਨਨ ਵਾਲੇ ਕੀਮਤੀ ਓਪਲਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੂਬਰ ਪੇਡੀ ਇਸਦੇ ਹੇਠਾਂ-ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਨਿਵਾਸਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ " ਡੁਗਆਉਟਸ " ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦਿਨ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਗਰਮੀ ਕਾਰਨ ਇਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ।  ਕੂਬਰ ਪੇਡੀ" ਦਾ ਨਾਮ ਆਦਿਵਾਸੀ ਸ਼ਬਦ ਕੂਪਾ-ਪਿਟੀ'' ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਵਾਈਟਫੇਲਸ ਦਾ ਮੋਰੀ", ਪਰ ੧੯੭੫ ਵਿੱਚ ਕਸਬੇ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਆਦਿਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਮੂਨਾ ਨਾਮ ਅਪਣਾਇਆ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਲੰਬੀ ਉਮਰ" ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਮੁਲਗਾ ਦੇ ਰੁੱਖ ਲਈ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਆਦਿਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸਬੰਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੂਬਰ ਪੇਡੀ ਨੂੰ ਸੀਨੀਅਰ ਪੱਛਮੀ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਰਬਾਨਾ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਭੂਮੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੋਕਾਥਾ ਅਤੇ ਯੈਂਕੁਨਿਤਜਾਤਜਾਰਾ ਲੋਕ ਵੀ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਰਸਮੀ ਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਕਸਬੇ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ (1920 ਵਿੱਚ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ) ਕੋਕਾਠਾ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਕੂਪਾ ਪਿਟੀ, ਜਿਸਦਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਵਾਈਟਫੇਲਾ - ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਛੇਕ", ਜਾਂ ਗੁਬਾ ਬਿੱਡੀ, "ਵਾਈਟ ਮੈਨਜ਼" ਵਜੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਲਜ਼", ਗੋਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਈਨਿੰਗ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ (ਕੁਝ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ "ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੇ ਵਾਟਰਹੋਲ" ਦੇ ਅਰਥ ਵਜੋਂ ਵੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ )।
ਕੂਬਰ ਪੇਡੀ ਦੀ ਸਾਈਟ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤੋਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਯੂਰਪੀਅਨ ਖੋਜੀ 1858 ਵਿੱਚ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਜੌਨ ਮੈਕਡੌਲ ਸਟੂਅਰਟ ਸੀ। ਇਹ ਕਸਬਾ 1915 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਸਥਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਸਾਲ 1 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਵਿਲੇ ਹਚੀਸਨ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਲੇ ਓਪਲ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 1916 ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਓਪਲ ਮਾਈਨਰਾਂ ਨੇ ਜਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਕੂਬਰ ਪੇਡੀ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਫੈਸਲਾ 1920 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਡਾਕਘਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਜੁਲਾਈ 1975 ਵਿੱਚ ਕੂਬਰ ਪੇਡੀ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਆਦਿਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਮੂਨਾ ਨਾਮ ਅਪਣਾਇਆ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਲੰਬੀ ਉਮਰ" ਅਤੇ ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਅਕੇਸ਼ੀਆ ਐਨੀਉਰਾ, ਜਾਂ ਮੁਲਗਾ ਦੇ ਰੁੱਖ ਲਈ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਮ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਕਸਬੇ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਥਾਪਨਾਵਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਜ
ਵਰਣਨ
ਕੂਬਰ ਪੇਡੀ ਐਡੀਲੇਡ ਅਤੇ ਐਲਿਸ ਸਪ੍ਰਿੰਗਜ਼ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅੱਧੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਸਟੂਅਰਟ ਰੇਂਜਾਂ ਦੇ ਇਰੋਸ਼ਨਲ ਸਕਾਰਪ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ 'ਤੇ, ਰੇਤ ਦੇ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਸਿਲਟਸਟੋਨ ਦੇ ਬਿਸਤਰਿਆਂ 'ਤੇ 30 m ਸਥਿਤ ਹੈ। ਡੂੰਘਾ ਅਤੇ ਪੱਥਰੀਲੇ, ਰੁੱਖ ਰਹਿਤ ਮਾਰੂਥਲ ਨਾਲ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਹੈ। ਖੇਤਰ ਦੀ ਘੱਟ ਵਰਖਾ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਉੱਚ ਕੀਮਤ, ਅਤੇ ਉਪਰਲੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। thumb| ਕੂਬਰ ਪੇਡੀ - ਬਰੇਕਵੇਅ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣਾ ਕਠੋਰ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਮਾਰੂਥਲ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਸਨੀਕ ਪਹਾੜੀ ਕਿਨਾਰਿਆਂ (" ਡੱਗਆਉਟਸ ") ਵਿੱਚ ਬੋਰ ਹੋਈਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਲੌਂਜ, ਰਸੋਈ ਅਤੇ ਬਾਥਰੂਮ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਮਿਆਰੀ ਤਿੰਨ-ਬੈੱਡਰੂਮ ਗੁਫਾ ਘਰ ਨੂੰ ਪਹਾੜੀ ਕਿਨਾਰੇ ਵਿੱਚ ਚੱਟਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਇੱਕ ਘਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਡਗਆਉਟ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਤਾਪਮਾਨ 'ਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਤ੍ਹਾ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ, ਜਦੋਂ ਤਾਪਮਾਨ ਅਕਸਰ 40 C ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। । ਇਹਨਾਂ ਗਰਮ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਪੇਖਿਕ ਨਮੀ ਘੱਟ ਹੀ 20% ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਸਮਾਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਔਸਤ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ 30 - 32 C ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਠੰਡਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਕਸਬੇ ਦੀ ਜਲ ਸਪਲਾਈ, ਜਿਲ੍ਹਾ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਬੋਰ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਟ੍ਰੀਟਮੈਂਟ ਪਲਾਂਟ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਗ੍ਰੇਟ ਆਰਟੇਸ਼ੀਅਨ ਬੇਸਿਨ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਪਾਈਪਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਉੱਚ ਘਾਟ, ਅਤੇ ਸਬਸਿਡੀਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਦੱਖਣੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਖਰਚੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਓਪਲ
1999 ਤੱਕ, ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 250,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਈਨ ਸ਼ਾਫਟ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਸਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨ ਨੇ ਹਰੇਕ ਪ੍ਰਾਸਪੈਕਟਰ ਨੂੰ 165 sqft ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਕੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਾਈਨਿੰਗ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ ਕੀਤਾ।  ਦਾਅਵਾ। ਕੂਬਰ ਪੇਡੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਤਨ-ਗੁਣਵੱਤਾ ਓਪਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ 70 ਤੋਂ ਵੱਧ ਓਪਲ ਫੀਲਡ ਹਨ।
ਹੋਰ ਖਣਿਜ
right|thumb| ਕੂਬਰ ਪੇਡੀ ਖਾਨ ਤੋਂ ਓਪਲਾਈਜ਼ਡ [[ਮੋਲਸਕਾ|ਮੋਲਸਕ ਸ਼ੈੱਲ]] ਮਈ ੨੦੦੯ ਵਿੱਚ, ਦੱਖਣੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਮਾਈਕ ਰੈਨ ਨੇ 130 km ੧.੧੫ ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਿੱਲ ਮਾਈਨ ਖੋਲ੍ਹੀ। ਕੂਬਰ ਪੇਡੀ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪੂਰਬ. ਤਾਂਬੇ-ਸੋਨੇ ਦੀ ਖਾਣ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ OZ ਮਿਨਰਲਸ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਗਸਤ 2010 ਵਿੱਚ ਰਣ ਨੇ ਕੂਬਰ ਪੇਡੀ ਦੇ ਨੇੜੇ IMX ਸਰੋਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕੇਰਨ ਹਿੱਲ ਲੋਹੇ/ਤਾਂਬਾ/ਸੋਨੇ ਦੀ ਖਾਨ ਖੋਲ੍ਹੀ। ਇਹ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੱਖਣੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਪਹਿਲਾ ਨਵਾਂ ਲੋਹੇ ਦਾ ਖਣਨ ਖੇਤਰ ਸੀ। ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਘੱਟ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਕੇਰਨ ਹਿੱਲ ਦੀ ਖਾਣ ਨੂੰ ਜੂਨ 2014 ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਇਹ ਕਿਊ-ਰਿਵਰ ਮਾਈਨਿੰਗ ਨੂੰ ਵੇਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ 2016 ਵਿੱਚ ਖਾਨ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਸੀ
ਤੇਲ ਦੇ ਭੰਡਾਰ
2013 ਵਿੱਚ, ਆਰਕਰਿੰਗਾ ਬੇਸਿਨ ਵਿੱਚ ਕੂਬਰ ਪੇਡੀ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਸੰਭਾਵੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੰਗ ਤੇਲ (ਤੇਲ-ਬੇਅਰਿੰਗ ਸ਼ੈਲ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਤੇਲ) ਸਰੋਤ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਸਰੋਤ 3.5 and 223 Goilbbl       ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਸੀ।   ਦਾ ਤੇਲ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਲਈ ਸ਼ੁੱਧ ਤੇਲ ਨਿਰਯਾਤਕ ਬਣਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ
ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਟਾਪਓਵਰ ਪੁਆਇੰਟ ਅਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ 1987 ਤੋਂ, ਜਦੋਂ ਸਟੂਅਰਟ ਹਾਈਵੇਅ ਦੀ ਸੀਲਿੰਗ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। thumb| ਭੂਮੀਗਤ ਮੋਟਲ, ਕੂਬਰ ਪੇਡੀ, 2007 ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ thumb| ਕੂਬਰ ਪੇਡੀ ਭੂਮੀਗਤ ਮੋਟਲ ਰੂਮ, 2007। ਛੱਤ ਵਿੱਚ ਉਲਟੀ ਛੱਤਰੀ ਢਿੱਲੀ ਗੰਦਗੀ ਨੂੰ ਫੜਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਤ੍ਹਾ ਤੋਂ ਹਵਾਦਾਰੀ ਸ਼ਾਫਟ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗਦੀ ਹੈ। ਕੂਬਰ ਪੇਡੀ ਅੱਜ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਸਥਿਰਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਓਪਲ ਮਾਈਨਿੰਗ ਉਦਯੋਗ ਵਾਂਗ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਕੂਬਰ ਪੇਡੀ ਵਿੱਚ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਖਾਣਾਂ, ਕਬਰਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਭੂਮੀਗਤ ਚਰਚ ( ਸਰਬੀਅਨ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਚਰਚ ਅਤੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਕਈ ਮੋਟਲ ਹਨ ਜੋ ਭੂਮੀਗਤ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਕਮਰਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੂਰੇ ਮੋਟਲ ਤੱਕ ਪੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਕੂਬਰ ਪੇਡੀ ਸੋਲਰ ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਆਫ-ਗਰਿੱਡ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਉਮੂਨਾ ਓਪਲ ਮਾਈਨ ਐਂਡ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹੈ।
ਵਿਰਾਸਤੀ ਸਥਾਨ
ਕੂਬਰ ਪੇਡੀ ਕੋਲ ਕਈ ਵਿਰਾਸਤੀ-ਸੂਚੀਬੱਧ ਸਾਈਟਾਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ
Umoona Tjutagku Health Service Aboriginal Corporation (UTHSAC) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 2005 ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਆਦਿਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਸਥਾਨਕ ਮੀਡੀਆ
ਕੂਬਰ ਪੇਡੀ ਕੂਬਰ ਪੇਡੀ ਰੀਜਨਲ ਟਾਈਮਜ਼ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਇੱਕ ਮੁਫਤ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ 15 ਮਾਰਚ 2001 ਤੋਂ ਪੰਦਰਵਾੜੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇੱਕ ਪਿਛਲੇ ਨਾਮ ਹੇਠ, ਇਹ ਕੂਬਰ ਪੇਡੀ ਟਾਈਮਜ਼ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਨਿਊਜ਼ਲੈਟਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅਗਸਤ 1982 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ " ਓਪਲ ਚਿਪਸ " ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਵਿੱਤੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਟਾਈਮਜ਼ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਸੰਪਾਦਕ, ਮਾਰਗਰੇਟ ਮੈਕਕੇ, ਦੁਆਰਾ 2006 ਵਿੱਚ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਸ ਵਿੱਚ ਔਨਲਾਈਨ ਸੰਸਕਰਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਖੇਡ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ
ਸਥਾਨਕ ਗੋਲਫ ਕੋਰਸ - ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਚਮਕਦਾਰ ਗੇਂਦਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦਿਨ ਦੀ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ - ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਾਹ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੋਲਫਰ ਟੀਅ ਆਫ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਣ ਲਈ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ "ਟਰਫ" ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਟੁਕੜਾ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੋਵਾਂ ਕਲੱਬਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪੱਤਰ-ਵਿਹਾਰ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਕੂਬਰ ਪੇਡੀ ਗੋਲਫ ਕਲੱਬ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਕਲੱਬ ਹੈ ਜੋ ਸੇਂਟ ਐਂਡਰਿਊਜ਼ ਦੇ ਦ ਰਾਇਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗੋਲਫ ਕਲੱਬ ਵਿਖੇ ਪਰਸਪਰ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਰਾਈਵ-ਇਨ ਥੀਏਟਰ ਹੈ। ਇਹ 1965 ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ 1980 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਘੱਟ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ 1984 ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸਨੂੰ 1996 ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕਲਾ ਕੇਂਦਰ
ਉਮੂਨਾ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਆਰਟ ਸੈਂਟਰ ਲਈ ਇੱਕ ਬੋਰਡ 2021 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਸਥਾਨ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਫੰਡਿੰਗ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ APY ਆਰਟ ਸੈਂਟਰ ਕਲੈਕਟਿਵ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਲਈ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਤੰਬਰ 2021 ਵਿੱਚ ਸਮੂਹਿਕ ਦੀ ਐਡੀਲੇਡ ਗੈਲਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 24 ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਫਿਲੇਟਲੀ ਵਿੱਚ
ਕੂਬਰ ਪੇਡੀ ਪੋਸਟਮਾਸਟਰ ਐਲਫ੍ਰੇਡ ਪੀ. ਨੌਰਥ ਦੁਆਰਾ ਹਸਤਾਖਰਿਤ ਇੱਕ ਦੁਰਲੱਭ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਕੈਚੇਟ, 3 ਫਰਵਰੀ 2016 ਨੂੰ ਫਿਲੇਟਲਿਸਟ ਡੇਵਿਡ ਸਾਕਸ ਦੁਆਰਾ ਮੈਮਫ਼ਿਸ, ਟੈਨੇਸੀ ਵਿੱਚ ਖੋਜੀ ਗਈ ਸੀ। ਅੱਜ ਤੱਕ, ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕੈਚੇਟ ਦੀ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਜਾਣੀ-ਪਛਾਣੀ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ
thumb| ਕੂਬਰ ਪੇਡੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੂਮੀਗਤ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਕਸਬਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਖੇਤਰ ਦੋਵੇਂ ਫੋਟੋਜੈਨਿਕ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਸਬਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਲਈ ਸੈਟਿੰਗ ਸੀ:
ਇਸਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਇਹਨਾਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਏ ਗਏ ਹਨ:
ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ 2016 ਦੀ ਰੇਸਿੰਗ ਗੇਮ ਫੋਰਜ਼ਾ ਹੋਰੀਜ਼ਨ 3 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਹੋਰੀਜ਼ਨ ਆਉਟਬੈਕ ਫੈਸਟੀਵਲ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ।
ਜਲਵਾਯੂ
thumb| ਮਾਰਚ 2005 ਵਿੱਚ ਕੂਬਰ ਪੇਡੀ ਕੂਬਰ ਪੇਡੀ ਬਹੁਤ ਗਰਮ, ਖੁਸ਼ਕ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਗਰਮ ਮਾਰੂਥਲ ਜਲਵਾਯੂ ( ਕੋਪੇਨ: BWh, Trewartha: BWhl ) ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਗਰਮ, ਸੁੱਕੇ ਝਰਨੇ ਅਤੇ ਪਤਝੜ; ਅਤੇ ਹਲਕੇ, ਖੁਸ਼ਕ ਸਰਦੀਆਂ। ਮਾਰੂਥਲ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਦੀ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਰੇਂਜ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਚੌੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਔਸਤ ਉੱਚ 27.8 C ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ 14.2 C ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਔਸਤ ਘੱਟ ਹੈ । ਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ 35 C ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਛਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਧੂੜ ਦੇ ਤੂਫਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ। ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ ਵਰਖਾ ਘੱਟ ਹੈ ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ, ਲਗਭਗ 141 mm । ਵਰਖਾ ਸਾਲ ਭਰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੰਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
1921 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 30.6 mm ਤੱਕ ਸਾਲਾਨਾ ਬਾਰਿਸ਼ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ 1929 ਵਿੱਚ 427.2 mm 1973 ਵਿੱਚ।
ਕੂਬਰ ਪੇਡੀ ਉਦੋਂ ਹੜ੍ਹ ਆਇਆ ਜਦੋਂ 115 mm 10 ਅਪ੍ਰੈਲ 2014 ਨੂੰ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ (ਜੋ ਕਿ ਔਸਤ ਸਾਲਾਨਾ ਵਰਖਾ ਦੇ ਤਿੰਨ-ਚੌਥਾਈ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ) ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ
ਆਵਾਜਾਈ
thumb| ਓਡਨਾਦੱਤਾ ਨੂੰ ਮੇਲ ਟਰੱਕ, 2007 ਗ੍ਰੇਹਾਊਂਡ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੁਆਰਾ ਐਡੀਲੇਡ ਤੋਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕੋਚ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਘਨ ਰੇਲਗੱਡੀ 42 km ਮੰਗੂਰੀ ਸਾਈਡਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ Coober Pedy ਤੋਂ, ਜੋ ਕਿ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਘਾਨ ਦੇ ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੰਗੂਰੀ ਤੋਂ ਉਤਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸਾਈਡਿੰਗ ਦੇ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਹੋਣ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਬਹੁਤ ਠੰਡੇ ਤਾਪਮਾਨ ਕਾਰਨ, ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਾ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ।
ਕੂਬਰ ਪੇਡੀ ਓਡਨਾਦੱਤਾ ਅਤੇ ਵਿਲੀਅਮ ਕ੍ਰੀਕ ਦੇ ਆਊਟਬੈਕ ਕਮਿਊਨਿਟੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਗੇਟਵੇ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਓਡਨਾਦੱਤਾ ਟਰੈਕ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਕੂਬਰ ਪੇਡੀ ਤੋਂ ਇਹਨਾਂ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਊਟਬੈਕ ਹੋਮਸਟੇਡਾਂ ਨੂੰ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਇੱਕ ਮੇਲ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਡਾਕ, ਆਮ ਮਾਲ ਅਤੇ ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ।
ਰੀਜਨਲ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਕੋਲ ਕੂਬਰ ਪੇਡੀ ਏਅਰਪੋਰਟ ਤੋਂ ਐਡੀਲੇਡ ਲਈ ਸਿੱਧੀਆਂ ਉਡਾਣਾਂ ਵੀ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="0">
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਜਮੇ ਨੂੰ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ
ਰੋਮ (ਮੈਮਰੀ)
ਰੋਮ "Read Only Memory" ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਹੈ।ਅਸੀਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਤਬਦੀਲੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।ਇਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਪੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਟੋਹਾਣਾ
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> ਟੋਹਾਣਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਦੇ ਫਤਿਹਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਨਗਰ ਕੌਂਸਲ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ 'ਤੌਸ਼ਯਨਾ' ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਨਹਿਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ (ਨਹਿਰੋਂ ਕੀ ਨਗਰੀ) ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭੂਗੋਲ
ਟੋਹਾਣੇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ 29.7°N, 75.9°W ਹੈ। ਇਸਦੀ ਔਸਤ ਉਚਾਈ 225 ਮੀਟਰ (734 ਫੁੱਟ) ਹੈ।
ਭਾਈਚਾਰੇ
ਟੋਹਾਣਾ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਲੋਕ ਹਿੰਦੂ, ਸਿੱਖ ਜਾਂ ਜੈਨ ਹਨ। ਜਾਟ, ਜੱਟ ਸਿੱਖ, ਦਲਿਤ, ਅਗਰਵਾਲ, ਭਾਟੀਆ ਅਤੇ ਅਰੋੜਾ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਆਬਾਦੀ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਣੀ, ਜੰਗੀਰ ਅਤੇ ਜੈਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਲੋਕ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ, ਹਰਿਆਣਵੀ, ਮੁਲਤਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ।
ਜਨਸੰਖਿਆ
2011 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਟੋਹਾਣਾ ਵਿੱਚ 12,642 ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ 63,871 ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਸੀ। ਮਰਦ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 52.65% ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ 47.35% ਹਨ। ਟੋਹਾਣਾ ਦੀ ਔਸਤ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 67.81% ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਸਤ 74.5% ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ; ਮਰਦ ਸਾਖਰਤਾ 72% ਹੈ, ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ 62.54% ਹੈ। ਟੋਹਾਣਾ ਵਿੱਚ, 11.99% ਆਬਾਦੀ 6 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੀ ਹੈ। 6 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਮਰਦ-ਔਰਤ ਅਨੁਪਾਤ 55.48:44.52 ਹੈ।
ਟੋਹਾਣਾ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਤੋਂ ਦੋ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਗੁਆਂਢੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਹਿਸਾਰ, ਜੋ ਕਿ ਟੋਹਾਣਾ ਤੋਂ 72 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਹਿਸਾਰ 1997 ਤੱਕ ਟੋਹਾਣੇ ਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਸੀ। ਫਤਿਹਾਬਾਦ ਨੂੰ ਹਿਸਾਰ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਟੋਹਾਣੇ ਨੂੰ ਉਸ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਫਤਿਹਾਬਾਦ ਵਿਚ ਗਿਆ ਸੀ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਰਕ ਨਹਿਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਟੋਹਾਣਾ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਮਾਰੂਥਲ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਭਾਖੜਾ ਨੰਗਲ ਸਬ-ਬ੍ਰਾਂਚ ਨਹਿਰ ਨੇ ਕਸਬੇ ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਲਈ ਸਿੰਚਾਈ ਦਾ ਸਰੋਤ ਨਹੀਂ ਲਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਟੋਹਾਣਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਹੱਬ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਰਾਏ ਬਹਾਦਰ ਕੰਵਰ ਸੇਨ ਗੁਪਤਾ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 1899 ਵਿੱਚ ਟੋਹਾਣਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਰੇਲਵੇ
ਟੋਹਾਣਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਉੱਤਰੀ ਰੇਲਵੇ ਜ਼ੋਨ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਰੇਲਵੇ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਡਬਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਲਾਈਨ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਕੁੱਲ 47 ਟਰੇਨਾਂ ਰੁਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਰੇਲਗੱਡੀ ਅਵਧ ਅਸਾਮ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਵੀ ਟੋਹਾਣਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਰੁਕਦੀ ਹੈ।
ਸੜਕ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ
ਟੋਹਾਣਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ 148ਬੀ (ਭਾਰਤ) ਨਾਲ ਨਾਰਨੌਲ, ਹਾਂਸੀ, ਮੂਨਕ, ਬਠਿੰਡਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਟੋਹਾਣਾ ਭੂਨਾ ਅਤੇ ਰਤੀਆ ਰਾਹੀਂ ਇਸਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਫਤਿਹਾਬਾਦ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਤਿਆਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਕੱਚਾ ਅੰਕੜਾ
ਕੱਚਾ ਅੰਕੜੇ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:Raw Data) ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਇੰਨਪੁਟ ਯੰਤਰ ਰਾਹੀ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਅੰਕੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਫਿਰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਾ ਸੀ.ਪੀ.ਯੂ ਇਸਨੂੰ ਵਰਤਨਯੋਗ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਡਾਟਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਕੜੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨ
ਸਈਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਬਾਨੋ
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ
ਸੈਯਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਬਾਨੂ ਚੌਧਰੀ ਦਾ ਜਨਮ 1914 ਵਿੱਚ, ਜਗਨਨਾਥਪੁਰ, ਸੁਨਾਮਗੰਜ ਸਬ-ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸਯਦਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸਈਅਦ ਦੇ ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਸਈਅਦ ਅਬੁਲ ਬਸ਼ਰ ਚੌਧਰੀ, ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਕਵੀ ਸਈਦ ਅਸ਼ਹਰ ਅਲੀ ਚੌਧਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਂਦਾਰ ਦੀਵਾਨ ਸਈਦ ਅਜਮਲ ਅਲੀ ਚੌਧਰੀ ਦੇ ਪੋਤੇ ਸਨ। ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਪੂਰਵਜ ਦੀਵਾਨ ਸਈਦ ਵਸਿਲ ਅਲੀ ਚੌਧਰੀ ਤੋਂ ਖ਼ਿਤਾਬ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਵਾਬੀ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸਦਰ-ਏ-ਆਲਾ ਅਤੇ ਦੀਵਾਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਸਰਗਰਮੀ
ਸ਼ਹਿਰ ਬਾਨੋ ਦਾ ਸਮਾਜਿਕ ਸਰਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਅਬੂ ਅਹਿਮਦ ਅਬਦੁਲ ਹਾਫਿਜ਼ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਵਕੀਲ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸਿਲਹਟ ਵੂਮੈਨ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ, ਆਲ-ਇੰਡੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ, ਅਤੇ 1945 ਤੋਂ 1948 ਤੱਕ ਇਸਦੀ ਸਹਿ-ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਿਲਹਟ ਵੂਮੈਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੀ।
ਗੰਡੀਵਿੰਡ ਸਰਾਂ
ਗੰਡੀਵਿੰਡ ਸਰਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਤਰਨਤਾਰਨ-ਅਟਾਰੀ ਰੋਡ ’ਤੇ ਸਥਿਤ ਝਬਾਲ ਤੋਂ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 4173 ਦੇ ਲਗਭਗ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਿਵਲ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ, ਪਸ਼ੂ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ, ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਤਿੰਨ ਆਂਗਨਵਾੜੀ ਸੈਂਟਰ ਤੇ ਇੱਕ ਜੰਝਘਰ ਹੈ।
ਸਈਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਬਾਨੋ
ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ
1947 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਹਿਰ ਬਾਨੋ ਨੇ ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਬੰਗਾਲੀ ਨੂੰ ਰਾਜ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਿਲਹਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਰਬੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਖਵਾਜਾ ਨਜ਼ੀਮੁਦੀਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੰਗ ਪੱਤਰ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ। ਸ਼ਹਿਰ ਬਾਨੋ ਚੌਧਰੀ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੈਮੋਰੰਡਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਹਸਤਾਖਰਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਹ ਸਿਲਹਟ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਸਾਰੇ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਜ਼ੋਬੇਦਾ ਖਾਨੋਮ ਚੌਧਰੀ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾ ਕਾਰਕੁਨ, ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਮਰਥਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਨਾਮੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਾਜਿਕ ਕਲੰਕਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ।
ਗੰਡੀਵਿੰਡ ਸਰਾਂ
ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਥਾਨ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਹੀਰਾ ਦਾਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੰਤਪੁਰੀ ਹੈ। ਬਾਬਾ ਹੀਰਾ ਦਾਸ ਦਾ ਜਨਮ ਅਬਦੁਲ ਦੇ ਘਰ ਪਿੰਡ ਸੁਰ ਸਿੰਘ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਗੰਡੀਵਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ’ਤੇ ਸੁਰ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਗੰਡੀਵਿੰਡ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆ ਬੈਠੇ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥੀ ਸੰਤਾ ਸਿੰਘ ਕੋਲੋਂ ਸੰਤ ਹੀਰਾ ਦਾਸ ਦੀ ਵਿਦਵਤਾ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਆਪ ਆ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਤੇ ਗੁਰ ਇਤਿਹਾਸ ਸੁਣਾਉਣ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ। ਸੰਤ ਹੀਰਾ ਦਾਸ ਨੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਕਥਾ-ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਡੇਰੇ ਦੇ ਨਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਲਗਾਈ। ਸੰਤ ਹੀਰਾ ਦਾਸ ਇੱਥੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਪੜਾਉਣ ਲਈ ਟਕਸਾਲ ਵੀ ਚਲਾਈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਾਗ਼ ਵੀ ਲਵਾਇਆ। ਜਿੱਥੇ ਸੰਤ ਦਾ ਅੰਗੀਠਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਹਰ ਸਾਲ ਪੌਦੇ ਵੰਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਈਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਬਾਨੋ
ਮੌਤ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ
ਸਈਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਬਾਨੋ ਦੀ ਮੌਤ 21 ਅਕਤੂਬਰ 1983 ਨੂੰ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਅਬੂ ਅਹਿਮਦ ਅਬਦੁਲ ਹਾਫਿਜ਼ ਨਾਲ ਕਈ ਬੱਚੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਬੂ ਅਹਿਮਦ ਅਬਦੁਲ ਮੁਹਸੀ, ਅਬੁਲ ਮਾਲ ਅਬਦੁਲ ਮੁਹਿਤ (ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ), ਏ ਕੇ ਅਬਦੁਲ ਮੁਬੀਨ, ਏ ਕੇ ਅਬਦੁਲ ਮੋਮਨ (ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਲਈ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ) ਅਤੇ ਡਾ ਸ਼ਹਲਾ ਖਾਤੂਨ
ਗੰਡੀਵਿੰਡ ਸਰਾਂ
ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਥਾਨ
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ, ਉਦਾਸੀ ਸੰਤ ਪੁੂਰਨ ਦਾਸ ਦਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ ਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿੰਡ ਨੌਸ਼ਹਿਰਾ ਦੇ ਚੌਧਰੀ ਸਾਹਿਬ ਰਾਏ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨਾਲ ਟਾਕਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਭਾਈ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਸ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ 18 ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਭਾਈ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਇਸ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਥੇ ਹੁਣ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸਈਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਬਾਨੋ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1914 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1983
ਗੰਡੀਵਿੰਡ ਸਰਾਂ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਦਰੌਪਦੀ ਅੰਮਾ
ਦਰੌਪਦੀ ਅੰਮਾ ਹਿੰਦੂ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਅਰਥਾਤ ਦਰੌਪਦੀ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ, ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਤਾਮਿਲ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦਰੌਪਦੀ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਦੇ ਪੰਜ ਪਾਂਡਵ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ ਮਾਰਿਅੰਮਾ ਅਵਤਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਗਨੀ 'ਤੇ ਤੁਰਨ ਦੀ ਰਸਮ
right|thumb| ਸਲਾਨਾ ਹਿੰਦੂ ਤਿਉਹਾਰ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਪਿਤਾ ਆਪਣੀ ਬੱਚੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅੱਗ 'ਤੇ ਤੁਰਦੇ ਹੋਏ। ਦੁਰੌਪਦੀ ਅੰਮਾ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਬੰਨ੍ਹਣਾ ਜਾਂ ਥੀਮੀਥੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਸਮ ਹੈ।
ਸਥਾਨ
ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਦਰੌਪਦੀ ਅੰਮਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੰਦਰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਤਰ
ਮਿਥੁਨ ਚੱਕਰਵਰਤੀ
thumb|ਮਿਥੁਨ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਗੌਰੰਗ ਚੱਕਰਵਰਤੀ (ਜਨਮ 16 ਜੂਨ 1950), ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸਟੇਜੀ ਨਾਂ ਮਿਥੁਨ ਚੱਕਰਵਰਤੀ (ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਿਥੁਨ ਦਾ) ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰ, ਗਾਇਕ, ਨਿਰਮਾਤਾ, ਲੇਖਕ, ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ, ਉੱਦਮੀ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪੇਸ਼ਕਾਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਰਾਜ ਸਭਾ ਹੈ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਦੋ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਰਟ ਹਾ ਊਸ ਡਰਾਮਾ ਮ੍ਰਿਗਯਾ (1976) ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਦੇ ਲਈ ਉਸਨੇ ਸਰਬੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰ ਲਈ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ।
ਮਿਥੁਨ ਨੂੰ 1982 ਵਿੱਚ ਆਈ ਫਿਲਮ ਡਿਸਕੋ ਡਾਂਸਰ ਵਿੱਚ ਜਿੰਮੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਅਤੇ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਫਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਰੂਸ ਵਿਚ, ਮਿਥੁਨ ਅਤੇ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ ਹਨ।
ਡਿਸਕੋ ਡਾਂਸਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮਿਥੁਨ ਨੂੰ ਸੁਰਕਸ਼ਾ, ਸਾਹਸ, ਵਾਰਦਾਤ, ਵਾਂਟੇਡ, ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼, ਪਿਆਰ ਝੁਕਤਾ ਨਹੀਂ, ਪਿਆਰੀ ਬਹਨਾ, ਅਵਿਨਾਸ਼, ਡਾਂਸ ਡਾਂਸ, ਪ੍ਰੇਮ, ਮੁਜਰਿਮ, ਅਗਨੀਪਥ, ਡੌਨ ਅਤੇ ਜੱਲਾਦ ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1991 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ ਅਗਨੀਪਥ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਅਈਅਰ ਨਰਿਆਲ ਪਾਣੀਵਾਲਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰ ਦਾ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ।
ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਮਿਥੁਨ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕਲਕੱਤਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 16 ਜੂਨ 1950 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਚਰਚ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਪੁਣੇ ਦੇ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਤੋਂ ਭਾਗ ਲਿਆ ਅਤੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਇਆ। ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਇੱਕ ਨਕਸਲਵਾਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਦੁਖਾਂਤ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਝਟਕਾ ਦਿੱਤਾ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਭਰਾ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਦੁਰਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਅਤੇ ਨਕਸਲੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਖਤਰਾ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਨਕਸਲਵਾਦੀ, ਰਵੀ ਰੰਜਨ ਉਸਦਾ ਮਿੱਤਰ ਬਣ ਗਿਆ ਉਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਕਸਲ ਸ਼ਖਸੀਅਤ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਵਿੱਚ "ਭਾ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਭਾਅ ਆਪਣੀ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਦੇ ਹੁਨਰ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1950
ਸਿਗਨੇਚਰ ਬੈਂਕ
ਸਿਗਨੇਚਰ ਬੈਂਕ ਨਿਊਯਾਰਕ, ਕਨੈਕਟੀਕਟ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ, ਨੇਵਾਡਾ, ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਕੈਰੋਲੀਨਾ ਵਿੱਚ 40 ਨਿੱਜੀ ਗਾਹਕ ਦਫਤਰਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਨਿਊਯਾਰਕ-ਅਧਾਰਤ ਫੁੱਲ-ਸਰਵਿਸ ਵਪਾਰਕ ਬੈਂਕ ਸੀ। ਬੈਂਕਿੰਗ ਉਤਪਾਦਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਨੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਪਾਰਕ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ, ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਇਕੁਇਟੀ, ਮੌਰਗੇਜ ਸਰਵਿਸਿੰਗ, ਅਤੇ ਉੱਦਮ ਬੈਂਕਿੰਗ; ਬੈਂਕ ਦੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਉਪਕਰਨ ਵਿੱਤ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ। 2022 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਬੈਂਕ ਕੋਲ $110.4 ਬਿਲੀਅਨ ਦੀ ਕੁੱਲ ਸੰਪੱਤੀ ਅਤੇ $82.6 ਬਿਲੀਅਨ ਦੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਕਮ ਸੀ; 2021 ਤੱਕ, ਇਸ 'ਤੇ $65.25 ਬਿਲੀਅਨ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਸੀ।
ਸਿਗਨੇਚਰ ਬੈਂਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 2001 ਵਿੱਚ ਰਿਪਬਲਿਕ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੈਂਕ ਆਫ ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਐਗਜ਼ੈਕਟਿਵਾਂ ਅਤੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ HSBC ਦੁਆਰਾ ਇਸਦੀ ਖਰੀਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਅਮੀਰ ਗਾਹਕਾਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨਿੱਜੀ ਸਬੰਧ ਬਣਾਏ। ਇਸਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਤਿਹਾਸ ਲਈ, ਇਸਦੇ ਦਫਤਰ ਸਿਰਫ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਨ। 2010 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਕ੍ਰਿਪਟੋਕੁਰੰਸੀ ਉਦਯੋਗ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੇ 2018 ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2021 ਤੱਕ, ਕ੍ਰਿਪਟੋਕਰੰਸੀ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਨੇ ਇਸਦੀ 30 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਕਮਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਨਿਊਯਾਰਕ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕਿੰਗ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸਿਲੀਕਾਨ ਵੈਲੀ ਬੈਂਕ (SVB) ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਦੋ ਦਿਨ ਬਾਅਦ, 12 ਮਾਰਚ, 2023 ਨੂੰ ਬੈਂਕ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। SVB ਦੇ ਅਸਫਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਪਟੋਕੁਰੰਸੀ-ਅਨੁਕੂਲ ਸਿਲਵਰਗੇਟ ਬੈਂਕ ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ ਗਾਹਕਾਂ ਨੇ $10 ਬਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਕਮਾਂ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਈਆਂ। ਇਹ ਯੂਐਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਤੀਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਬੈਂਕ ਅਸਫਲਤਾ ਸੀ।
ਦੇਵ ਸਮਾਜ ਕਾਲਜ ਫ਼ਾਰ ਵੁਮੈਨ (ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ)
ਦੇਵ ਸਮਾਜ ਕਾਲਜ ਫ਼ਾਰ ਵੂਮੈਨ 1934 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਕਾਲਜ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਵਸਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਨੈਕ (NAAC) ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਕਾਲਜ ਨੂੰ 2013-14 ਵਿੱਚ "ਏ" ਗਰੇਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਲਜ ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਦੇਵ ਸਮਾਜ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਦੇਵ ਸਮਾਜ ਕਾਲਜ ਫ਼ਾਰ ਵੁਮੈਨ (ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ) ਨੂੰ 1934 ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਦੇਵ ਆਤਮਾ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਵਿਭਾਗ
(ਨੋਟ:ਵਧੇਰੇ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ http://www.dscwfzr.org/ ਦੇਖੋ)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਕਾਲਜ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਲਜ
ਸਿਲਵਰਗੇਟ ਬੈਂਕ
ਸਿਲਵਰਗੇਟ ਬੈਂਕ ਇੱਕ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਬੈਂਕ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1988 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਕੰਪਨੀ ਨੇ 2016 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਪਟੋਕਰੰਸੀ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਲਈ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ, ਅਤੇ 2019 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਈਪੀਓ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕੀਤਾ। ਨਵੰਬਰ 2022 ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਪਟੋਕਰੰਸੀ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਅਤੇ FTX ਦੇ ਦੀਵਾਲੀਆਪਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਿਲਵਰਗੇਟ ਦੀ ਸਿਹਤ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਉਠਾਈਆਂ ਗਈਆਂ।   ਮਾਰਚ 2023 ਵਿੱਚ, ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਜੀਵ ਜੰਤੂ
alt=|thumb| [[ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰ]] thumb| ਭਾਰਤੀ ਹਾਥੀ alt=|thumb| [[ਏਸ਼ੀਆਈ ਬੱਬਰ ਸ਼ੇਰ|ਏਸ਼ੀਆਈ ਸ਼ੇਰ]] thumb| ਭਾਰਤੀ ਗੈਂਡਾ thumb| ਗੌਰ thumb| ਭਾਰਤੀ ਮੋਰ thumb| ਭਾਰਤੀ ਕੋਬਰਾ left|thumb| ਐਲੀਫਾਸ ਗਨੇਸਾ, ਸ਼ਿਵਾਲਿਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਜੈਵਿਕ ਹਾਥੀ left|thumb|200x200px| [[ਏ ਓ ਹਿਊਮ|ਏਓ ਹਿਊਮ ਦੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਬਟੇਰ ਦਾ ਚਿੱਤਰ। ਆਖਰੀ ਵਾਰ 1876 ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ]] thumb| ਨੀਲਗਿਰੀ ਲੰਗੂਰ thumb| ਭਾਰਤੀ ਗਿਰਝ thumb| [[ਲਾਲ ਪਾਂਡਾ]] thumb| ਜੈਤੂਨ ਦਾ ਰਿਡਲੇ ਕੱਛੂ ਭਾਰਤ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਸੂਚਕਾਂਕ 'ਤੇ 0.46 ਬਾਇਓਡੀ ਸਕੋਰ, 102,718 ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ 2020 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ ਦਾ 23.39% ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਦੇ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਦਾ 8ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੈਵ- ਵਿਵਿਧ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਇਓਮ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ: ਮਾਰੂਥਲ, ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ, ਉੱਚੇ ਭੂਮੀ, ਗਰਮ ਅਤੇ ਤਪਸ਼ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ, ਦਲਦਲ ਦੇ ਮੈਦਾਨ, ਮੈਦਾਨੀ ਮੈਦਾਨ, ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨ, ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਟਾਪੂ ਦੀਪ ਸਮੂਹ। ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ 36 ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਹੌਟਸਪੌਟਸ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ: ਹਿਮਾਲਿਆ, ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ, ਇੰਡੋ-ਬਰਮਾ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਸੁੰਡਲੈਂਡ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰਬਨ ਅਤੇ ਟੇਰਾਈ-ਡੁਆਰ ਸਵਾਨਾ ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਲੱਖਣ ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਲਈ ਜੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਹੌਟਸਪੌਟਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਥਾਨਕ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰ ਦਾ ਲਗਭਗ 5% ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਭਾਰਤ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸੇ ਲਈ, ਇੰਡੋਮਾਲੀਅਨ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਨਾਲ ਪਲੇਅਰਟਿਕ ਖੇਤਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦੇ ਹਨ; 2000 ਤੋਂ 2500 ਮੀਟਰ ਦੇ ਕੰਟੋਰਸ ਨੂੰ ਇੰਡੋ-ਮਲਿਆਨ ਅਤੇ ਪਲੇਅਰਕਟਿਕ ਜ਼ੋਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉੱਚਾਈ ਸੀਮਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਤਾਰਾਂ ਮੇਗਾਡਾਇਵਰਸ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਥਣਧਾਰੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ 7.6%, ਸਾਰੇ ਏਵੀਅਨ ਦਾ 12.6%, ਸਾਰੇ ਸੱਪਾਂ ਦਾ 6.2%, ਸਾਰੇ ਉਭੀਬੀਆਂ ਦਾ 4.4% ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਦਾ 11.7% ਦਾ ਘਰ ਹੈ।
ਇਹ ਖੇਤਰ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਮਾਨਸੂਨ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀਆਂ ਮੌਸਮੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਇੰਡੋਮਾਲੀਅਨ ਜੀਵ-ਭੂਗੋਲਿਕ ਜ਼ੋਨ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫੁੱਲਦਾਰ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ ਰੂਪ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤਰ ਲਈ ਵਿਲੱਖਣ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਟੈਕਸਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਲਯਾਨ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਲੱਖਣ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸੱਪ ਪਰਿਵਾਰ ਯੂਰੋਪੇਲਟੀਡੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਕ੍ਰੀਟੇਸੀਅਸ ਤੋਂ ਫਾਸਿਲ ਟੈਕਸਾ ਸੇਸ਼ੇਲਸ ਅਤੇ ਮੈਡਾਗਾਸਕਰ ਟਾਪੂਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਨਾਲ ਲਿੰਕ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕ੍ਰੀਟੇਸੀਅਸ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸੱਪ, ਉਭੀਵੀਆਂ ਅਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਜੋ ਇਸ phylogographical ਲਿੰਕ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਾਮਨੀ ਡੱਡੂ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਮੈਡਾਗਾਸਕਰ ਦੇ ਵੱਖ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਗਭਗ 88 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਜਿਹੇ ਸੁਝਾਅ ਹਨ ਕਿ ਮੈਡਾਗਾਸਕਰ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਲਿੰਕ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਟੈਕਸਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ ਇੱਕ ਜਹਾਜ਼ ਵਜੋਂ ਸੁਝਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਟੈਕਸਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਡੱਡੂ ਪਰਿਵਾਰ ( ਮਾਇਓਬੈਟਰਾਚੀਡੇ ਸਮੇਤ), ਤਿੰਨ ਕੈਸੀਲੀਅਨ ਪਰਿਵਾਰ, ਇੱਕ ਲੇਸਰਟਿਡ ਕਿਰਲੀ ਅਤੇ ਪੋਮੈਟੀਓਪਸੀਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਘੋਗੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਮੱਧ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਬੁਗਤੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਤੀਹ ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਓਲੀਗੋਸੀਨ -ਯੁੱਗ ਦੇ ਜੀਵਾਸ਼ਮ ਦੰਦ ਦੀ ਪਛਾਣ ਇੱਕ ਲੀਮਰ-ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਾਈਮੇਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ ਕਿ ਲੀਮਰ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਲੈਮੂਰ ਦੇ ਜੀਵਾਸ਼ਮ ਨੇ ਲੇਮੂਰੀਆ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਗੁੰਮ ਹੋਏ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਡ੍ਰਾਇਫਟ ਅਤੇ ਪਲੇਟ ਟੈਕਟੋਨਿਕ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।
ਭਾਰਤ ਕਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵੱਡੇ ਥਣਧਾਰੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਅਨ ਹਾਥੀ, ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰ, ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਸ਼ੇਰ, ਭਾਰਤੀ ਚੀਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਗੈਂਡਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਜਾਨਵਰ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਕਸਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਵੱਡੇ ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ, ਕਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਅਸਥਾਨ ਇਹਨਾਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਮਈ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਬਾਘ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਟਾਈਗਰ, 1972 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਬਾਘ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਯਤਨ ਸੀ। ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਐਲੀਫੈਂਟ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਘੱਟ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 1992 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗੈਂਡੇ ਅੱਜ ਕਾਜ਼ੀਰੰਗਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਜਿਉਂਦੇ ਹਨ।
ਕੁਝ ਹੋਰ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਵੱਡੇ ਭਾਰਤੀ ਥਣਧਾਰੀ ਜਾਨਵਰ ਅਨਗੁਲੇਟ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮੱਝ, ਨੀਲਗਾਈ, ਗੌਰ ਅਤੇ ਹਿਰਨ ਅਤੇ ਹਿਰਨ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ। ਕੁੱਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਕੁਝ ਮੈਂਬਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਬਘਿਆੜ, ਬੰਗਾਲ ਲੂੰਬੜੀ, ਗੋਲਡਨ ਗਿੱਦੜ ਅਤੇ ਢੋਲ ਜਾਂ ਜੰਗਲੀ ਕੁੱਤੇ ਵੀ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੰਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਧਾਰੀਦਾਰ ਹਾਇਨਾ ਦਾ ਘਰ ਵੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਛੋਟੇ ਜਾਨਵਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਕਾਕ, ਲੰਗੂਰ ਅਤੇ ਮੰਗੂਸ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਂ ਅੰਦਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਕਾਰਨ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਜੀਵ ਜੰਤੂ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਸਰਵੇਖਣ (ZSI), ਕੋਲਕਾਤਾ ( ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ) ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਅਤੇ 16 ਖੇਤਰੀ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ। ਜਲਵਾਯੂ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 89,451 ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਜੀਵ- ਜੰਤੂਆਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ।
\ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਲਤੂ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣਾ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ। ਬੋਵਾਈਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ੇਬੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਅਲੋਪ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਭਾਰਤੀ ਔਰੋਚ, ਘਰੇਲੂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮੱਝ, ਗਾਇਲ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਪਾਲਤੂ ਗੌਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਯਾਕ, ਜੋ ਕਿ ਦੇਸੀ ਜੰਗਲੀ ਯਾਕ ਤੋਂ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਡਰੋਮੇਡਰੀ ਊਠ ਰੇਗਿਸਤਾਨੀ ਰਾਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਜਸਥਾਨ, ਗੁਜਰਾਤ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਲੱਭੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਗਰੇਲ ਕੁੱਤੇ ਇੱਕ ਆਮ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਛੋਟੇ ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵ ਮੂੰਗੀ ਅਤੇ ਚਿੱਟੀ ਪੂਛ ਵਾਲੇ ਤਿਲ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ। ਇਹ ਮੰਗੂਸ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਲਾਲ ਮੂੰਗੂਜ਼, ਇੰਡੀਅਨ ਗ੍ਰੇ ਮੂੰਗੂਜ਼, ਇੰਡੀਅਨ ਬਰਾਊਨ ਮੂੰਗੂਜ਼, ਛੋਟਾ ਇੰਡੀਅਨ ਮੰਗੂਜ਼, ਧਾਰੀਦਾਰ ਮੰਗੂਜ਼, ਅਤੇ ਕੇਕੜਾ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਮੰਗੂਸ ਹਨ। ਟਿੱਡੀ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਲਈ ਬਦਨਾਮ ਹੈ।
ਦਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ ਵਿਚ ਮਗਰਮੱਛ ਮਗਰਮੱਛ ਅਤੇ ਘੜਿਆਲ ਹਨ । ਖਾਰੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਮਗਰਮੱਛ ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ ਦੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਗਰਮੱਛਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ, ਜੋ 1974 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਮਗਰਮੱਛਾਂ ਨੂੰ ਅਲੋਪ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿੰਗ ਕੋਬਰਾ, ਇੰਡੀਅਨ ਕੋਬਰਾ, ਮੋਨੋਕਲੇਡ ਕੋਬਰਾ, ਇੰਡੀਅਨ ਰੌਕ ਪਾਈਥਨ, ਜਾਲੀਦਾਰ ਪਾਇਥਨ, ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾਈ ਗ੍ਰੀਨ ਵਾਈਨ ਸੱਪ, ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਅੰਨ੍ਹਾ ਸੱਪ, ਗ੍ਰੀਨ ਪਿਟ ਵਾਈਪਰ, ਸਲਾਜ਼ਾਰਜ਼ ਪਿਟ ਵਾਈਪਰ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਕ੍ਰੇਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕੋਬਰਾ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਡੱਡੂਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਮਨੀ ਡੱਡੂ, ਚੁਨਮ ਟ੍ਰੀ ਡੱਡੂ, ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਦੇ ਡੱਡੂ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਹਰੇ ਡੱਡੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਿਊਟ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਨਿਊਟ ਹੈ; ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਸੈਲਮੈਂਡਰ ਹੈ। ਪੀਲੀ-ਧਾਰੀਦਾਰ ਕੈਸੀਲੀਅਨ ਵਰਗੀਆਂ ਕੈਸੀਲੀਅਨ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਵੀ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਤੱਟ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੱਛੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈਦਰਬੈਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੱਛੂ, ਗ੍ਰੀਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੱਛੂ, ਹਾਕਸਬਿਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੱਛੂ, ਲਾਗਰਹੈੱਡ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੱਛੂ ਅਤੇ ਓਲੀਵ ਰਿਡਲੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੱਛੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ. ਭਾਰਤੀ ਸਾਫਟ ਸ਼ੈੱਲ ਕੱਛੂ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਫਲੈਪਸ਼ੈਲ ਕੱਛੂ ਮੈਂਗਰੋਵ ਬਨਸਪਤੀ, ਝੀਲਾਂ, ਅਤੇ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਖਾਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਏਸ਼ੀਅਨ ਵਾਟਰ ਮਾਨੀਟਰ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਮਾਨੀਟਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਿਗਰਾਨ ਕਿਰਲੀਆਂ ਹਨ; ਗੋਲਡਨ ਗੀਕੋ ਵਰਗੀਆਂ ਕਈ ਗੀਕੋ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਵੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਕਲੌਤਾ ਗਿਰਗਿਟ, ਭਾਰਤੀ ਗਿਰਗਿਟ।
ਮੱਛੀ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਮੱਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਿਲਪੀਆ, ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਪੋਮਫ੍ਰੇਟ, ਹਿਲਸਾ, ਬੈਰਾਮੁੰਡੀ, ਰੋਹੂ, ਵੱਡੀ ਦੰਦ ਆਰਾ ਮੱਛੀ, ਪੀਅਰਸ ਮਡਸਕੀਪਰ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੈਂਟਾ ਰੇ, ਚੀਤਾ ਟਾਰਪੀਡੋ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਰਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਥਰੈਸ਼ਰ ਸ਼ਾਰਕ, ਮਹਾਨ ਚਿੱਟੀ ਸ਼ਾਰਕ, ਮਾਕੋ ਸ਼ਾਰਕ, ਹੈਮਰਹੈੱਡ ਸ਼ਾਰਕ, ਟਾਈਗਰ ਸ਼ਾਰਕ, ਅਤੇ ਸੈਂਡ ਟਾਈਗਰ ਸ਼ਾਰਕ । ਬਲਦ ਸ਼ਾਰਕ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਸ਼ਾਰਕ ਵੀ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਰੇਮੋਰਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਰਕਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਰਲ ਰੀਫ ਮੱਛੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਂਜਲਫਿਸ਼, ਕਲੋਨਫਿਸ਼, ਪਾਊਡਰ ਬਲੂ ਟੈਂਗ, ਪਫਰਫਿਸ਼, ਤੋਤਾ ਮੱਛੀ, ਮੋਰੇ ਈਲ, ਚਾਈਨੀਜ਼ ਟ੍ਰੰਪਟਫਿਸ਼, ਰੈੱਡਟੂਥਡ ਟ੍ਰਿਗਰਫਿਸ਼ ਅਤੇ ਬਟਰਫਲਾਈ ਮੱਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਤੱਟ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਡਾਲਫਿਨ ਵਿੱਚ ਬੋਤਲਨੋਜ਼ ਡਾਲਫਿਨ, ਆਮ ਡਾਲਫਿਨ, ਅਤੇ ਪੈਨਟ੍ਰੋਪਿਕਲ ਸਪਾਟਡ ਡਾਲਫਿਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਫਿਨਲੇਸ ਪੋਰਪੋਇਸ ਤੱਟ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲੀ ਇਰਾਵਦੀ ਡਾਲਫਿਨ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚਿਲਿਕਾ ਝੀਲ, ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਡਾਲਫਿਨ ਅਤੇ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਡਾਲਫਿਨ ਦੇ ਨਾਲ। ਬਲੂ ਵ੍ਹੇਲ, ਹੰਪਬੈਕ ਵ੍ਹੇਲ, ਸਪਰਮ ਵ੍ਹੇਲ, ਡਵਾਰਫ ਸਪਰਮ ਵ੍ਹੇਲ, ਓਰਕਾਸ, ਕੁਵੀਅਰਜ਼ ਬੀਕਡ ਵ੍ਹੇਲ ਅਤੇ ਪਿਗਮੀ ਕਿਲਰ ਵ੍ਹੇਲ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਵ੍ਹੇਲ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਰਧ-ਜਲ ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵ ਓਟਰਸ ਹਨ। ਓਟਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਏਸ਼ੀਅਨ ਛੋਟੇ-ਪੰਜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਓਟਰ, ਯੂਰੇਸ਼ੀਅਨ ਓਟਰ, ਅਤੇ ਨਿਰਵਿਘਨ-ਕੋਟੇਡ ਓਟਰ ਹਨ। ਵਧਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲੇ ਡੂਗੋਂਗ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟੀ ਮੁਹਾਵਰਿਆਂ ਅਤੇ ਖਾਰੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਡਰੈਗਨਫਲਾਈ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਰੀਲੀਕਟ ਡਰੈਗਨਫਲਾਈ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਆਪਣੀਆਂ ਤਿਤਲੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਘੱਟ ਘਾਹ ਨੀਲਾ, ਆਮ ਨੀਲਾ ਅਪੋਲੋ, ਆਮ ਮਾਈਮ, ਆਮ ਮਾਰਮਨ ਅਤੇ ਆਮ ਪਿਅਰੋਟ । ਆਰਕਿਡ ਮੈਂਟਿਸ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਘਾਟਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੈਂਟਿਸ ਹੈ। ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਸਟਿੱਕ ਦੇ ਕੀੜੇ ਅਤੇ ਪੱਤੇ ਦੇ ਕੀੜੇ ਭਰਪੂਰ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਟੀਗੋਡਨ ਹਾਥੀ, ਇੰਡੋਸੌਰਸ, ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਬਟੇਰ, ਅਤੇ ਗੁਲਾਬੀ ਸਿਰ ਵਾਲੀ ਬਤਖ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਲੋਪ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਜਾਨਵਰ ਹਨ। ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਬਟੇਰ ਅਤੇ ਗੁਲਾਬੀ ਸਿਰ ਵਾਲੀ ਬਤਖ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਅਲੋਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰੇਨ ਬਟੇਰ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਬਟੇਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਗੁਲਾਬੀ-ਸਿਰ ਵਾਲੀ ਬਤਖ ਦੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਭਾਰਤੀ ਸਪਾਟ-ਬਿਲਡ ਬਤਖ ਹੈ।
ਖੇਤੀ ਦੇ ਪਸਾਰ, ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਤਬਾਹੀ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ, ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ, ਭਾਈਚਾਰਕ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਅਸੰਤੁਲਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਮਹਾਂਮਾਰੀ, ਹੜ੍ਹ, ਸੋਕੇ ਅਤੇ ਚੱਕਰਵਾਤ, ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ 39 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸਮਾਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ 72 ਕਿਸਮਾਂ, ਰੀਂਗਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦੀਆਂ 17 ਕਿਸਮਾਂ, ਉਭੀਵੀਆਂ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ, ਮੱਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ, ਅਤੇ ਤਿਤਲੀਆਂ, ਕੀੜਾ ਅਤੇ ਬੀਟਲ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ
ਭਾਰਤ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਸੂਚਕਾਂਕ 'ਤੇ 0.46 ਦੇ ਬਾਇਓਡੀ ਸਕੋਰ ਦੇ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਮੈਗਾ-ਬਾਇਓਡਾਇਵਰਸ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 12ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਗਣਨਾ ਹਰੇਕ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਲੋਬਲ ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਇਸ ਦੇ 23.39% ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਢੱਕਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਭਾਰਤ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਵਿੱਚ ਅਮੀਰ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਜ਼ੂਲੋਜੀਕਲ ਸਰਵੇ (ZSI) ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਦੇ 2020 ਦੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 102,718 ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 557 ਨਵੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 407 ਨਵੀਆਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ 150 ਨਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਰਿਕਾਰਡ ਹਨ। ਨਵੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, 486 ਸਪੀਸੀਜ਼ ਇਨਵਰਟੇਬਰੇਟਸ (ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੀੜੇ) ਸਨ, ਅਤੇ 71 ਰੀੜ੍ਹ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਸਨ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੱਛੀਆਂ ਅਤੇ ਰੀਂਗਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ। ਕਰਨਾਟਕ (66 ਕਿਸਮਾਂ), ਕੇਰਲ (51), ਰਾਜਸਥਾਨ (46) ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ (30) ਤੋਂ ਨਵੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। 2010 ਤੋਂ 2020 ਤੱਕ, 4,112 ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 2,800 ਨਵੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ 1,312 ਨਵੇਂ ਰਿਕਾਰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਜੀਵ ਜੰਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਨਵਰਟੇਬ੍ਰੇਟ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਬਾਰੇ ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ, ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮ ਸਿਰਫ਼ ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਕੁਝ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿਤਲੀਆਂ, ਓਡੋਨਾਟਾ ਅਤੇ ਹਾਈਮੇਨੋਪਟੇਰਾ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਜੀਵ ਜੰਤੂਆਂ ਵਿੱਚ, ਸੀਲੋਨ ਅਤੇ ਬਰਮਾ ਲੜੀ ਸਮੇਤ।
ਭਾਰਤੀ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ 2,546 ਕਿਸਮਾਂ (ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਲਗਭਗ 11%) ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉਭੀਬੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ 197 ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ (ਕੁੱਲ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ 4.4%) ਅਤੇ 408 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੱਪ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ (ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਕੁੱਲ ਦਾ 6%) ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਅੰਡੇਮਿਜ਼ਮ ਉਭੀਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ 1361 ਕਿਸਮਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਕੁਝ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਟੈਕਸੋਨੋਮਿਕ ਇਲਾਜਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ 12% ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ 410 ਕਿਸਮਾਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਲਗਭਗ 8.86% ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਿੱਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ।
ਵਰਲਡ ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਮਾਨੀਟਰਿੰਗ ਸੈਂਟਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲਦਾਰ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ 15,000 ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ
ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕਿਨਾਰੇ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨੇੜਤਾ ਅਤੇ ਓਰੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੁਆਰਾ, ਉਹ ਉੱਚ ਬਾਰਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮੀਦਾਰ ਪਤਝੜ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਦੇ ਜੰਗਲ ਹਨ । ਇਹ ਖੇਤਰ ਉੱਚ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਅੰਤਮਵਾਦ ਦੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਪਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਲਗਭਗ 77% ਉਭੀਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ 62% ਸੱਪ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀਆਂ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਮਲਯਾਨ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਜੀਵ-ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਲਾਲ ਹੋਰਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਸਤਪੁਰਾ ਪਰਿਕਲਪਨਾ ਤੋਂ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੱਧ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀ ਲੜੀਵਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ-ਮਲਾਯਾਨ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਬੰਧ ਬਣਾਇਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹੋਰਾ ਨੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਟੋਰੈਂਟ ਸਟ੍ਰੀਮ ਮੱਛੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ ਫੜਨ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਦੇ ਅਧਿਐਨਾਂ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਹੋਰਾ ਦੀਆਂ ਮੂਲ ਮਾਡਲ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸਨ।