cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਮੌਰੀਨ ਸੀਟਨ
ਪਿਛੋਕੜ
ਸੀਟਨ ਨੇ ਵਰਮੰਟ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਫਾਇਨ ਆਰਟਸ ਤੋਂ  ਰਚਨਾਤਮਕ ਲਿਖਣ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਐਫ.ਏ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1947 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਨੈਨਤਾਰਾ ਸਹਿਗਲ
ਨੈਨਤਾਰਾ ਸਹਿਗਲ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾ ਹੈ ਜੋ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ 10 ਮਈ 1927 ਨੂੰ ਨਹਿਰੂ ਗਾਂਧੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਲੇਖਿਕਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਣੀ ਲਈ ਪਹਿਚਾਣ ਮਿਲੀ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੀ ਭੈਣ ਵਿਜੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਪੰਡਤ ਦੀ ਪੁਤਰੀ ਹੈ। ਨਹਿਰੂ ਗਾਂਧੀ ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਸ ਦੀ ਲੇਖਣੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਰਪੇਖ ਰਹੀ। ਫਿਲਹਾਲ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਉਹ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੀ ਹੈ।
ਉਸਨੂੰ 1986 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ ਰਿੱਚ ਲਾਈਕ ਅਸ (1985), ਵਾਸਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਵਕਾਰੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।
ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਰਣਜੀਤ ਸੀਤਾਰਾਮ ਪੰਡਿਤ ਸੀ। ਉਹ ਕਾਠੀਆਵਾੜ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਫਲ ਬੈਰਿਸਟਰ ਅਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਕਾਲਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਕਲਹਣ ਦੇ ਐਪਿਕ ਇਤਿਹਾਸ \ਰਾਜਤ੍ਰੰਗਣੀ ਦਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਵਾਸਤੇ ਖੜਨ ਲਈ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 1944 ਵਿੱਚ ਲਖਨਊ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ ਚੰਦਰਲੇਖਾ ਮਹਿਤਾ, ਨੈਨਤਾਰਾ ਸਹਿਗਲ ਅਤੇ ਰੀਟਾ ਦਾਰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਹਿਰੂ-ਗਾਂਧੀ ਪਰਿਵਾਰ
ਕੜਛਾ
ਕੜਛੀ ਦਾ ਬੜਾ ਰੂਪ ਕੜਛਾ ਹੈ। ਕੜਛੀ ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਪਿੱਤਲ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਕੜਛਾ ਤਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੀ ਲੋਹੇ ਦਾ ਸੀ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਕੜਛੇ ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਜਾਂ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਅੱਗ ਲਿਆਉਣ ਜਾਂ ਧੁਪ ਦੇਣ ਦਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਜਦ ਅੱਗ ਬਾਲਣ ਵਾਲੀ ਤੀਲਾਂ ਦੀ ਡੱਬੀ ਆਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਜਨਾਨੀਆਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਣ ਸਮੇਂ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਗੋਹੇ ਦੀ ਪਾਥੀ ਰੱਖ ਦਿੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਪਾਥੀ ਸਾਰੀ ਧੁਖਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਸਵੇਰੇ ਉੱਠਕੇ ਜਨਾਨੀਆਂ ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗ ਬਾਲ ਲੈਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਜਨਾਨੀਆਂ ਦੇ ਘਰ ਸਵੇਰੇ ਨੂੰ ਅੱਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਉਹ ਜਨਾਨੀਆਂ ਗੁਆਂਢ ਵਾਲੇ ਘਰੋਂ ਕੜਛੇ ਵਿਚ ਅੱਗ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਕੜਛੇ ਵਿਚ ਅੱਗ ਪਾ ਕੇ, ਵਿਚ ਧੂਪ ਪਾ ਕੇ, ਕੜਛੇ ਦੀ ਡੰਡੀ ਨੂੰ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜ ਕੇ ਸਾਰੇ ਘਰ ਵਿਚ ਫਿਰ ਕੇ ਧੂਪ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਗੁੱਗਾ ਨੌਮੀ, ਸਾਂਝੀ, ਬਾਸੀਅੜਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਸਮੇਂ ਧੁਪ ਕੜਛੇ ਵਿਚ ਹੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਹੁਣ ਅੱਗ ਬਾਲਣ ਵਾਲੀ ਤੀਲਾਂ ਵਾਲੀ ਡੱਬੀ ਆਮ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਧੂਪ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਬੱਤੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਧੂਪ ਨੂੰ ਧੂਪਦਾਨੀ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਕੌਲੀ ਵਿਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾ ਧੂਪ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਅਗਰਬੱਤੀਆਂ ਦੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਹੁਣ ਪੜ੍ਹ ਗਏ ਹਨ। ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਗੁੱਗਾ ਨੌਮੀ, ਸਾਂਝੀ, ਬਾਸੀਅੜਾ ਆਦਿ ਤਿਉਹਾਰ ਘੱਟ ਹੀ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਕੜਛੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁਣ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਨਾ-ਮਾਤਰ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਬੁਸੀ ਖੇਸਵਾ
ਬੁਸੀ ਖੇਸਵਾ ਇੱਕ ਮੌਖਿਕ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਤੋਂ ਲੈਸਬੀਅਨ, ਗੇਅ, ਦੁਲਿੰਗੀ, ਅਤੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ (ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ) ਕਾਰਕੁੰਨ ਹੈ। ਉਹ ਔਰਤ ਦੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਣ (ਐੱਫ.ਈ.ਡਬਲਯੂ) ਦੇ ਫੋਰਮ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਅੱਲੂ ਅਰਜੁਨ
ਅੱਲੂ ਅਰਜੁਨ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਾ ਹੈ ਜੋ ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੱਲੂ ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਅਪਰੈਲ, 1982 ਨੂੰ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਸਨੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਬੇਸਟ ਤੇਲਗੂ ਐਕਟਰ ਅਵਾਰਡ, ਪਰੁਗੂ ਅਤੇ ਵੇਦਮ ਅਤੇ ਰੇਸ ਗੁਰਾਮ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲਈ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸਨੂੰ ਨੰਦੀ ਸਪੈਸ਼ਲ ਜਿਉਰੀ ਅਵਾਰਡ, ਆਰਿਆ ਤੇ ਪਰੁਗੂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲਈ ਅਤੇ ਸਿਨੇਮਾ ਅਵਾਰਡ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਗੰਗੋਤਰੀ ਤੇ ਰੇਸ ਗੁਰਾਮ ਲਈ ਬੇਸਟ ਮੇਲ ਐਕਟਰ ਲਈ ਮਿਲਿਆ।
ਬੁਸੀ ਖੇਸਵਾ
ਕਰੀਅਰ
ਖੇਸਵਾ 'ਗੇਅ ਐਂਡ ਲੈਸਬੀਅਨ ਆਰਕਾਈਵਜ਼' (ਜੀ.ਏ.ਐਲ.ਏ.) ਅਤੇ 'ਲੈਸਬੀਅਨ ਐਂਡ ਗੇਅ ਏਕੁਅਲੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ' (ਐਲ.ਈ.ਜੀ.ਈ.ਪੀ.) ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ 'ਐੱਫ.ਈ.ਡਬਲਯੂ.' ਜਿਹੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਜੋ ਸਾਊਥ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਸਰਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਜੀ.ਏ.ਐਲ.ਏ. ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਲਈ ਵਰਤਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਮਲਿੰਗੀ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹੈ ਅਤੇ ਗੇਅ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਖੇਸਵਾ ਜੀ.ਏ.ਐਲ.ਏ. ਦੁਆਰਾ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਲਈ ਇਤਿਹਾਸ ਲਿਖਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਜਨਤਕ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਦੀ ਇੰਚਾਰਜ ਸੀ। ਐਲ.ਈ.ਜੀ.ਈ.ਪੀ..ਇੱਕ ਕਾਰਜਕਰਤਾ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜੋ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅੱਲੂ ਅਰਜੁਨ
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਅੱਲੂ ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਜਨਮ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅੱਲੂ ਅਰਵਿੰਦ ਅਤੇ ਨਿਰਮਲਾ ਅੱਲੂ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਕਮੇਡੀਅਨ ਅੱਲੂ ਰਾਮਾ ਲਿੰਗਾਇਹ ਦਾ ਪੋਤਰਾ ਅਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਐਕਟਰ ਚਿਰੰਜੀਵੀ ਦਾ ਭਾਣਜਾ ਹੈ। 6 ਮਾਰਚ 2011 ਨੂੰ ਅੱਲੂ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਸਨੇਹਾ ਰੇਡੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ 2014 ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬੇਟਾ ਵੀ ਹੋਇਆ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਫਿਲਮ ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1983
ਬੁਸੀ ਖੇਸਵਾ
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਖੇਸਵਾ ਹੋਪ ਐਂਡ ਯੂਨਟੀ ਮੈਟ੍ਰੋਪੋਲੀਟਨ ਕਮਿਊਨਟੀ ਚਰਚ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਈਵਾਲ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਸਮਲਿੰਗੀ ਮੰਡਲੀ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ
ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੁਰਗਾਬੀ (ਨਾਟਕ)
ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੁਰਗਾਬੀ (Чайка, ਚਾਇਕਾ), (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:The Seagull, ਸੀਗਲ) ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ ਚਾਰ ਮਹਾਨ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਹੈ। ਇਹ 1895 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 1896 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਅਤੇ ਕਲਾਤਮਿਕ ਵਿਵਾਦਾਂ ਨੂੰ ਨਾਟਕੀ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਪਾਤਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਬੋਰਿਸ ਟ੍ਰਿਗੋਰਿਨ ਹੈ; ਦੂਜੀ, ਸਰਲ ਸਿਧੀ, ਨੀਨਾ; ਫਿਰ ਢਲਦੀ ਉਮਰ ਦੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਇਰੀਨਾ ਅਰਕਾਦਿਨਾ, ਅਤੇ ਚੌਥਾ ਉਹਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰੂਸੀ ਪ੍ਰਤੀਕਵਾਦੀ ਨਾਟਕਕਾਰ, ਕੋਂਸਤਾਂਤਿਨ ਤਰੈਪਲੋਵ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਟਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਨਾਟਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੈਖਵ ਦੇ ਨਾਟਕ
ਸਤੀਸ਼ ਕੌਸ਼ਿਕ
ਸਤੀਸ਼ ਕੌਸ਼ਿਕ (13 ਅਪ੍ਰੈਲ 1956 – 9 ਮਾਰਚ 2023) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ, ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੀ। ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਥੇਟਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਮਿਸਟਰ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ "ਕੈਲੇਂਡਰ" ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਗਾਵਰੋਨ ਦੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫਿਲਮ ਬਰਿਕ ਲੇਨ ਵਿੱਚ ਚਾਨੂ ਅਹਿਮਦ ਵੱਜੋਂ ਨਿਭਾਏ ਰੋਲ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਉਸਨੂੰ ਰਾਮ ਲਖਨ ਫਿਲਮ ਲਈ 1990 ਅਤੇ ਸਾਜਨ ਚਲੇ ਸੁਸਰਾਲ ਲਈ 1997 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਬੇਸਟ ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1956 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2023 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ
ਜਗਤਪੁਰ, ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ
ਜਗਤਪੁਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਡਾਕ ਘਰ ਦੇ ਮੁਕਤ ਮੁਕੰਦਪੁਰ ਤੋਂ 2.2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (1.4 ਮੀਲ) ਦੂਰ, ਬੰਗਾ ਤੋਂ 9.3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (5.8 ਮੀਲ), ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 113 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (70 ਮੀਲ) ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਤੋਂ 12 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (7.5 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਰਪੰਚ ਪਿੰਡ ਦੇ ਚੁਣੇ ਗਏ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਿੰਡ ਜਗਤਪੁਰ ਬਾਰੇ ਜੋ ਪੁਰਾਤਨ ਵੇਰਵੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਉਹ ਕੋਈ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ’ਚ ਭਾਵੇਂ ਨਹੀਂ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਪਿੰਡ ਵਾਲੇ ਜੁਬਾਨੀ ਕਾਫੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਚ ਸਾਂਭ ਕੇ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਇਹ ਜੋ ਜਗਤਪੁਰ ਅਤੇ ਮੁਕੰਦਪੁਰ ਹੈ, ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ ਜਗਤਾ ਅਤੇ ਮੁੰਕਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ। ਸਿਆਣੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਇਹਨਾਂ ਦੋਹਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਇੱਥੇ ਵਸੇਰਾ ਕੀਤਾ ਇੱਕ ਨੇ ਗੱਡੀ ਮੁਕੰਦਪੁਰ ਵੱਲ ਮੋੜੀ ਤੇ ਦੂਜੇ ਨੇ ਜਗਤਪੁਰ ਵੱਲ ਮੋੜੀ ਫਿਰ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਰੱਖੇ ਗਏ। ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵੱਧੇ ਫੁੱਲੇ, ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਤਕਰੀਵਨ ਵਸੇਵਾਂ 500 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋ ਪੁਰਾਤਨ ਅਸਥਾਨ ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਚੰਦ ਜੀ ਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਲਗਭਗ 350 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਬੁਜੁਰਗਾ ਦੀਆਂ ਦੰਦ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਪੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਸਿੱਖਾਂ ਪੱਤੀ, ਧੁੰਮਾ ਪੱਤੀ, ਲਾਭਾ ਪੱਤੀ (ਮਸੰਦਾ ਪੱਤੀ) ਅਤੇ ਆਦਿਧਰਮੀ ਪੱਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡ ਦੀ ਬਣਤਰ ਹੋ ਸਿੱਖਾਂ ਪੱਤੀ ਦੇ ਬਜੁਰਗ ਜਿਆਦਾ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸਬੰਦਿੱਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਸਿੱਖਾਂ ਪੱਤੀ ਪਿਆ ਗੁਰੂਦਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵੀ ਸਿੱਖਾਂ ਪੱਤੀ ਚ ਹੀ ਪਹਿਲਾ ਸੋਸ਼ਬਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਹੈ। ਇੱਕ ਪੱਤੀ ਧੁੱਮਾ ਪੱਤੀ ਹੈ ਜੋ ਪੁਰਾਤਨ ਦੰਦ ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਧੁੱਮਾਂ ਬਜ਼ੁਰਗ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਹੈ।
ਮਸੰਦਾਂ ਪੱਤੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ ਲਾਭਾ ਪੱਤੀ ਹੈ। ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਚੰਦ ਜੀ ਦੇ ਮਸੰਦਾ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਕਰਨ ਲਾਭਾ ਪੱਤੀ ਨਾਮ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਮਸੰਦਾ ਪੱਤੀ ਪੈ ਗਿਆ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ‘ਚ’ ਲਾਭਾ ਹੀ ਪੱਤੀ ਹੈ।ਅਤੇ ਚੌਥੀ ਪੱਤੀ ‘ਚ’ ਜਿਆਦਾ ਵੱਸੋ ਆਦਿ ਧਰਮੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਆਦਿ ਧਰਮੀ ਪੱਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਿੰਡ ‘ਚ’ ਧਾਰਮਿਕ ਆਸਥਾਨ:-
ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਚੰਦ ਜੀ, ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਚੰਦ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ ਨਾਭਾ ਪੱਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੋਸਬਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਨੂੰ ਹੀ ਪਿੰਡ ਸਭ ਤੋ ਪੁਰਾਤਕ ਅਸਥਾਨ ਮੰਨਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਚੰਦ ਦੇ ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦਾ ਪੁਰਾਤਨ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਹਾਸਿਲ ਹੈ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਿੰਘ ਸਭਾ, ਇਹ ਅਸਥਾਨ ਕੋਈ 150 ਸਾਲ ਤੋ ਪੁਰਾਣਾ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਹਾਸਿਲ ਹੈ।ਇਹ ਅਸਥਾਨ ਤੇ ਗੁਰੁ ਨਾਨਕ ਦੇਵ,ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਆਗਮਨ ਪੂਰਬ ਬੜੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਮਨਾਏ ਜਾਦੇ ਹਨ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਧੁੱਮਾ ਪੱਤੀ, ਇਸ ਗੁਰੁ ਘਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1948 ‘ਚ’ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸ਼ਖਸ਼ੀਅਤਾਂ ਬਾਬਾ ਪੂਰਨ ਦਾਸ ਜੀ, ਬਾਬਾ ਮਿਲਖਾ ਸਿੰਘ (ਸੁੰਤਤਰਤਾ ਸੈਨਾ ਜੀ) ਲੰਮਾ ਸਮਾ ਬਤੌਰ ਗ੍ਰੰਥੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਤੇ ਗੁਰੁ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਅਗਮਨ ਪੁਰਬ ਬੜੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਮਨਾਏ ਜਾਦੇ ਹਨ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਸਤਿਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ। ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਤੇ ਵੀ ਗੁਰੁ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਗੁਰੁ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਮਾਹਾਰਾਜ ਜੀ ਦੇ ਅਗਮਨ ਪੁਰਬ ਮਨਾਏ ਜਾਦੇ ਹਨ।ਅਤੇ ਰਵਿਦਾਸ ਮਾਹਾਰਾਜ ਦੇ ਆਗਮਨ ਪੁਰਬ ਤੇ ਅਨੇਕ ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ ਵੀ ਸਜਾਏ ਜਾਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ‘ਚ’ ਹੋਰ ਵੀ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਾਬਾ ਰੋੜੀਆਂ ਜੀ ਦਾ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਿਰ, ਲੱਖ ਦਾਤੇ ਦਾ ਅਸਥਾਨ, ਮਾਤਾ ਦਾ ਮੰਦਿਰ ਵੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ, ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਦੋਆਬਾ ਪਾਬਿਲਕ ਸਕੂਲ ਵੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਕੋਲ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੀ ਗਰਾਉਡ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪਿੰਡ ‘ਚ’ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੇ ਬਹੁਤ ਖਿਡਾਰੀ ਹਨ। ਪਿੰਡ ‘ਚ’ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਡਿਸਪੈਸਰੀ ਹੈ।ਜੋ ਕਿ ਹਰ ਤਰਾਂ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾ ਨੂੰ ਮੁੱਢਲੀ ਸਾਹਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ‘ਚ’ ਇੱਕ ਸਹਿਕਾਰੀ ਬੈਕ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਹਰ ਤਰਾਂ੍ਹ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਨੂੰ ਸਹੁਲਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਥੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਡਾਇਰੀ ਦੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ‘ਚ’ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਡ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵੀ ਹੈ।
ਜਨਸੰਖਿਆ
ਸਾਲ 2011 ਤੱਕ, ਜਗਤਪੁਰ ਵਿੱਚ ਕੁਲ 462 ਮਕਾਨ ਹਨ ਅਤੇ 2,151 ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1,084 ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਮਰਦ ਅਤੇ 1,067 female ਹਨ 2011 ਵਿੱਚ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਭਾਰਤ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ. ਜਗਤਪੁਰ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 80.35 ਹੈ, ਰਾਜ ਦੀ ਔਸਤ 75.84 % 6 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 207 ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਜਗਤਪੁਰ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 9.62% ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਲ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 984 ਹੈ ਜਦਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 846 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਔਸਤ. [4] ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਜਗਤਪੁਰ ਵਿੱਚ ਕੁਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 36.12% ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੋਈ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲੇ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। [1]
2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 671 ਲੋਕ ਜਗਤਪੁਰ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਵਿਚੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 594 ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ 77 ਔਰਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਸਰਵੇਖਣ 2011 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 74.52% ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ 25.48% ਕਰਮਚਾਰੀ 6 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਾਉਣ ਵਾਲੀ ਮਾਰਜਰੀਨ ਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। [1] ਵੈੱਬ ਸਾਈਟ: www.jagatpur.org
ਸਿੱਖਿਆ
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਧਿਅਮ ਹੈ, ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ (ਜਗਤਪੁਰ ਸਕੂਲ) ਦੇ ਨਾਲ ਸਹਿ-ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ. [5] ਸਕੂਲ ਭਾਰਤੀ ਮਿਡ ਡੇ ਮੀਲ ਸਕੀਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿਡ-ਡੇ ਮੀਲ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ [6] ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਭੋਜਨ. ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮੁਫਤ ਅਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਐਕਟ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ 6 ਤੋਂ 14 ਸਾਲ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮੁਫਤ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਮਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਕਾਲਜ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲੇ ਕਾਲਜ ਹੈ।
ਆਵਾਜਾਈ
ਬੰਗਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ, ਪਰ ਫਗਵਾੜਾ ਜੰਜਨ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਪਿੰਡ ਤੋਂ 21 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (13 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਹੈ। ਸਾਹਨੇਵਾਲ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਨੇੜੇ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ ਜੋ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ 52 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (32 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ 138 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (86 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਹੈ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ
ਸਮਾਧ ਧੰਨ ਧੰਨ ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਚੰਦ ਜੀ
thumb thumb ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਚੰਦ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਮੁਢਲਾ ਵੇਰਵਾ ਬਹੁਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਪਰ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਵੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਸੰਗਤ ਦਾ ਕੰਮ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਏ. ਬਾਬਾ ਜੀ ਜਗਤਪੁਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ ਸਨ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ ਕਬੀਲੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ. ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਨਾਂ ਕਾਜਾਲੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, 'ਰਾਜਾਜੀ', 'ਭਗਾ ਜੀ', 'ਜਾਗਾ ਜੀ'.
ਜਦੋਂ ਵੀ ਚੱਕ ਮੇਲਾ ਦੀ ਚਰਚਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਲਖਦਾਤਾ ਜੀ ਦੇ ਨੌਕਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਰਵਰ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ. ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਭਾਈ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਜਿਸ ਦਾ ਤੁਸੀਂ ਨਾਂ ਪੁੱਛਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਲੱਖਾਂ ਗਵਰਨਿੰਗ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਸੇਵਕ ਹਾਂ. ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਪੁਕਾਰਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਕੁਝ ਦਿਲੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਉਹ ਲੱਖਾਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਵਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹਰੇਕ ਲਈ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਲੱਖਾਂ ਦਾ ਦਾਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਪੁੱਛਾਂਗਾ, ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਕੀ ਹਨ? ਬਾਬਾ ਜੀ - ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਕੁਝ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਲੱਖਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵਾਧੂ ਵਾਈਨ ਦਿਆਂਗਾ. ਨੌਕਰ ਨੇ ਛੇ ਨਮਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਦਿਲੋਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦਾਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ.
ਅਜਿਹੇ ਕਿਰਤ ਕਰਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਸਾਲ ਲੰਘ ਗਏ. ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਹੀਨੇ ਬੀਤ ਗਏ, ਭਾਈ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਮਾਂ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ. ਤਦ, ਜਦੋਂ ਸਮਾਂ ਆਇਆ, ਘੋੜੇ ਨੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਦਿੱਖ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਮਨ ਆਪ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਸੀ., ਕਿ ਲੱਖਾਂ ਦਾਨਾਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਫਿਰ ਉਹ ਦਿਨ ਠੱਗਾਂ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਸੇਵਕ ਆਪਣੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਚਦੇ ਅਤੇ ਕਹਿਣਗੇ: "ਜੱਟ ਬਹੁਤ ਚੰਗੇ ਦਿਲ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਤੋਹਫ਼ਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ।".
ਜਦੋਂ ਭਗਵਾਨ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਸਰਦਾਰ ਜੀ ਛੋੜੀ ਨੇ ਕੀ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੇਰਾ ਦਾਨੀ ਜੀ ਨੇ ਸੁਣ ਲਿਆ ਸੀ, ਜੋਧੜੀ ਨੇ ਵਾਧੂ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਨੌਕਰਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਕੋਈ ਸੀਮਾ ਨਹੀਂ ਸੀ. ਕੋੱਟੀ-ਕੋਟੀ ਨੇ ਤੁਹਾਡਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਡੀ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਤੂੰ ਧੰਨਵਾਦੀ ਹਾਂ. ਪਰ ਫਿਰ ਬਾਬਾ ਜੀ ਬੋਲੇ ​​ਭਰਾ ਸੇਵਕ ਅਜਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਈ ਲੱਖਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ ਪਰ ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਮਨੂ ਨੂੰ ਥੋੜਾ ਹੋਰ ਦੇ ਦੇਵਾਂ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਅਨੰਦਪੁਰ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇਵੇ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਫਿਰ ਨੌਕਰ ਨੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ, ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸਾਡੇ ਗਰੀਬਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਮਸਾਰ ਕਰ ਦਿਓ. ਅਜਿਹੀਆਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਨੌਕਰਾ ਅਗਲੇ ਪਿੰਡ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਚੌਕੀ ਨੂੰ ਭਰ ਗਏ ਅਤੇ ਪੀਰ ਜੂਸਾ ਦੀਆਂ ਫਲੀਆਂ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਮੁਲਤਾਨ ਪੰਚਾਇਤ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਝੁਕੇ. ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਫਰਕ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਲੱਖਾਂ ਦੇ ਸੇਵਕ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਕੋਈ ਸੀਮਾ ਨਹੀਂ ਸੀ. ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਮਦਦ ਕੀਤੀ. ਤੁਹਾਡੀ ਪਤਨੀ ਕਾਜਾਲੀ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ. ਉਸਨੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੰਘ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਦਾ ਸਾਰਾ ਪਿੰਡ ਬਾਡਾ ਵਿਖੇ ਸੀ. ਪਹਿਲੀ ਲਕਤਾੱਟਾ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਬਦਲ ਕੇ ਬਾਡਾ ਪਿੰਡ ਵਿਖੇ ਮੰਗਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਘੋੜੇ ਦੀ ਤੁਹਾਡੀ ਬੇਨਤੀ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਥੰਮ੍ਹ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਮੁਮਕਿਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਭੂਟ ਦੀ ਅਗਲੀ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ. ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਾਡਾ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਬੋਪਾਰਾਓ, ਰੋੜਕਾ ਕਲਾਂ, ਵਾਦਲਸ, ਜੰਡਿਆਲਾ ਮੰਜਕੀ, ਬੋਪਾਰਾਯਾ ਡੋਨਾ, ਹੇਰਨ, ਖਾਨਪੁਰ ਖੰਡਪੁਰ, ਖੌਂਦਪੁਰ, ਖੌਂਦਪੁਰ, ਖੌਂਦਪੁਰ ਤੋਂ.) ਅਤੇ ਅਗਲਾ ਪੜਾਅ ਤਲਵੰਡੀ ਚੌਧਰੀ ਹੈ।
ਲੱਖਾਂ ਦਾਦਾ ਜੀ ਨੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਆਪਣਾ ਚਿਹਰਾ ਬਦਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੀਰ ਖੁਦ ਆਇਆ ਅਤੇ ਚੀਤ ਚੁਕੇ. ਇੱਕ ਵਾਰ ਪੀਰ ਨੇ ਪਛਾਣ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਬਦਲਿਆ ਅਤੇ ਰੋਹਬ ਨਾਲ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਪਰ ਉਹ ਡਰੇ ਹੋਏ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੀਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਆ ਕੇ ਚੀਕਿਆ ਜਾਵੇਗਾ. ਸੰਗਤ ਨੇ ਵੀ ਬਿਆਸ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਚੌੜੀਆਂ ਨੂੰ ਭਰ ਕੇ ਅਗਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਭਰਿਆ. ਨਹਿਰ ਬਿਆਸ ਤੋਂ ਗੋਇੰਦਵਾਲ, ਫਤਿਹਾਬਾਦ, ਨੌਰੰਗਾਬਾਦ, ਕੋਟ ਧਰਮਚੰਦ, ਸਰਾਏ ਅਮਾਨਤ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਪੀਰ ਰਜ਼ਾ ਤਲ ਅਤੇ ਪਰੇਲ ਤੋਂ ਮੁਲਤਾਨ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬਾਬਾ ਜੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਗਤਾਂ ਨੇ ਵੀ ਮੁਲਤਾਨ ਪੰਚ, ਸਾਜਦਾ ਸਲਾਮ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁੱਖਾਂ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਲਈ ਕਿਹਾ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਦੇ ਨਾਲ ਘੋੜੇ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਪੀਰ ਜੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ. ਉਡੀਕ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਕੁੱਤਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੀਰ ਜੀ ਵੀ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਆਏ ਸਨ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ. ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਮੁਲਤਾਨ ਦੇ ਮੁਲਤਾਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਖੀ ਸੁਲਤਾਨ, ਮਾਤਾ ਮੁਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੁਲਤਾਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਹਰ ਕੋਈ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀਆਂ ਜੇਬਾਂ ਭਰੀਆਂ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਨੌਕਰ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਅੱਗੇ ਇੱਕ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ. ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਦਾਨ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ. ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਕੀਤਾ ਪਰ ਪੀਰ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਜੇ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੇ. ਇਸ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਲਓ, ਅਸੀਂ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਆਵਾਂਗੇ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਲੈ ਲਵਾਂਗੇ. ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਨੰਦਪੁਰ ਮਿਲਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰਕੇ ਆਪ ਪਿੰਡ ਮੁੜ ਆਏ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਵਾਰਤਾ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ।
ਕਿੱਸਾ ਅਨੰਦਪੁਰ ਦਾ
ਬਾਬਾ ਜੀ ਵਾਪਿਸ ਪਿੰਡ ਜਗਤਪੁਰ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਕੰਮਾ ਕਾਰਾਂ ਚ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਬਾੜੀ ਚ ਰੁੱਝ ਗਏ।ਪੀਰ ਜੀ ਦੱਸੇ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ ਮਹੀਨਾ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਆਇਆ। ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਜਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ, ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਸਫ਼ਰ ਲਈ ਜਰੂਰੀ ਸਮਾਨ ਦੋਵੇਂ ਵਛੇਰੇ ਲੈ ਕੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਵੱਲ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਏ, ਰਸਤੇ ਚ ਆਰਾਮ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਪੜਾਅ ਕਰਦੇ ਥੋੜੇ ਦਿਨਾਂ ਚ ਹੀ ਆਪ ਅਨੰਦਪੁਰ ਪਹੁੰਚ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਸਮਿਆਂ ‘ਚ ਕੱਚੇ ਰਸਤੇ ਪੱਗ-ਡੰਡੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ।ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਚ ਅੱਜ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਅੰਤਰ ਹੈ।ਅੱਜ ਭਾਵੇਂ ਅਨੰਦਪੁਰ ਨੂੰ ਪੈਦਲ ਸਫਰ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦਿਨ, ਇੱਕ ਰਾਤ ਚ ਮੰਜਿਲ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸੀ। ਬਾਬਾ ਜੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਪਹੁੰਚੇ। ਜੋ ਅਨੁੰਦਪੁਰ ਆਪਾਂ ਅੱਜ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਇਸ ਤਰਾਂ ਦਾ ਅਨੁੰਦਪੁਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਨਹੀਂ ਸੀ।ਇਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਝੱਲਕੀਆਂ ਦਾ ਪੁਰਾਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ।
ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਜਾ ਕੇ ਵਛੇਰੇ ਇੱਕ ਦਰਖੱਤ ਨਾਲ ਬੰਨ ਦਿੱਤੇ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਮਾ ਅਰਾਮ ਕੀਤਾ।ਆਪ ਕੀ ਦੇਖਦੇ ਹਨ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਅਜੀਬ ਕੋਤਕ, ਜਿਵੇਂ ਪੀਰ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਆਸਮਾਨ ਚ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲ ਹੋਣਗੇ, ਹਲਕੀ ਹਲਕੀ ਬਰਸਾਤ ਹੋਵੇਗੀ, ਮਿੱਠੀ ਮਿੱਠੀ ਹਵਾ ਚੱਲੇਗੀ।ਅਸੀਂ ਸਿਰਫ ਤੇ ਸਿਰਫ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੀ ਨਜਰ ਆਂਵਾਂਗੇ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਨਾਲ ਬੈਠਿਆ।ਉਹ ਸੁਭਾਗ ਭਰਿਆ ਸਮਾਂ ਆਇਆ, ਆਪ ਦਰਬਾਰ ਚ ਹਾਜ਼ਿਰ ਹੋਏ।ਆਪਨੇ ਅਦਬ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਗੁਰੁ ਜੀ ਨੂੰ ਅਤੇ ਪੀਰ ਜੀ ਨੂੰ ਨਾਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ।ਗੁਰੁ ਜੀ ਅਤੇ ਪੀਰ ਜੀ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕੇ ਆਪ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਚ ਵਛੇਰੇ ਲੈ ਕੇ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਇਆ ਹਾਂ.. ਬਾਬਾ ਜੀ ਅਤੇ ਪੀਰ ਜੀ ਦੀ ਵਾਰਤਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਈ:-
ਬਾਬਾ ਜੀ …ਪੀਰ ਜੀ ਆਪ ਆਪਣਾ ਵਛੇਰਾ ਲੈ ਲਉ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਵਾਲਾ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੳ। ਪੀਰ ਜੀ…ਅਗਰ ਵਛੇਰਾ ਲੈਣਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾ ਮੁਲਤਾਨ ਹੀ ਲੈ ਲੇਣਾ ਸੀ। ਬਾਬਾ ਜੀ…ਮੈ ਹੋਰ ਕੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ
ਪੀਰ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇੱਕਲਾ ਵਛੇਰਾ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਆਪ ਦਾ ਸਿੱਖ ਵੀ ਲੈਣਾ ਹੈ।ਇੱਹ ਸੁਣਕੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਘਬਰਾ ਗਏ ਤੇ ਕਿਹਾ ਇਹ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪੀਰ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸਾਨੂੰ ਆਪਦਾ ਸਿੱਖ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਸਭ ਰੱਮਜਾਂ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਆਪ ਜਾਣੀ ਜਾਣ ਸਨ, ਬਸ ਦੇਖਕੇ ਮੁਸਕੁਰਉਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਦਾ ਸਿੱਦਕ ਦੇਖਦੇ ਰਹੇ। ਬਾਬਾ ਜੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨੇ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਪੀਰ ਜੀ ਆਪ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਤੇ ਬੱਕਰੇ ਵੱਢੇ ਜਾਦੇਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਪਦੇ ਸੇਵਾਦਾਰ ਸਿਰ ਹਲਾਉਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਕਈ ਮਨਮੱਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਪੀਰ ਜੀ ਆਪਨੂੰ ਹਰ ਸੂਰਤ ਅਤੇ ਹਰ ਸ਼ਰਤ ਤੇ ਲੈਣਾ ਚਹੂੰਦੇ ਸਨ।ਪੀਰ ਜੀ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ ਕਿ ਤੂੰ ਸਾਡਾ ਪੱਕਾ ਸੇਵਕ ਹੈ ਅਤੇ ਰਹਿੰਦੀ ਦੁਨੀਆ ਤੱਕ ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਰਹੇਗਾ।ਅਸੀ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹਰ ਵਕਤ ਰਾਹਾਂਗੇ, ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਦਰਬਾਰ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਹੀਂ ਲੱਖਾਂ ਹੀ ਲੋਕ ਸੱਜਦੇ ਕਰਨਗੇ ਤੇਰੇ ਦਰਬਾਰ ਤੇ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਫੈਸਲੇ ਹੋਇਆ ਕਰਨਗੇ।ਤੇਰੇ ਦਰਬਾਰ ਤੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਵੀ ਸਿਰ ਨਹੀਂ ਹਿੱਲੇਗਾ ਤੇਰੇ ਦਰਬਾਰ ਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਬੱਕਰੇ ਵੱਡ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ, ਤੇਰੇ ਦਰਬਾਰ ਤੇ ਬੱਕਰੇ ਦੀ ਥਾਂ ਮਿੱਠਾ ਚੂਰਮਾ(ਮੱਕੀ ਦੀ ਰੋਟੀ ਦਾ ਚੂਰਾ ਕਰਕੇ ਦੇਸੀ ਘਿੳ ‘ਚ ਗੁੱੜ ਰਲਾਕੇ) ਚੱੜੇਗਾ, ਤੇਰੇ ਦਰਬਾਰ ਤੇ ਕੋਈ ਮੱਨਮੱਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।ਪੀਰ ਜੀ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਖੁਸ਼ ਹੋਕੇ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਵੱਚਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤੇ।ਪੀਰ ਲੱਖ ਦਾਤਾ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਅਤੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰਾਜ਼ੀ ਕਰ ਲਿਆ।ਫਿਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਡੇ ਸਿੱਖ ਦੇ ਬਦਲੇ ਸਾਨੂੰ ਕੀ ਦਿੳਗੇ।ਤਾਂ ਪੀਰ ਜੀ ਨੇ ਆਪਨੂੰ ਭਾਈ ਰਾਮੂ ਦੇ ਬਦਲੇ ਤਿੰਨ ਪਿੰਡ ਦਿੱਤੇ।ਢੇਸੀਆਂ, ਦੁਸ਼ਾਝਾਂ ਮਸੰਦਾਂ ਅਤੇ ਪੁਆਦੜਾ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਅਤੇ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਭਾਈ ਰਾਮੂ ਦਾ ਹੱਥ ਪੀਰ ਲੱਖ ਦਾਤਾ ਜੀ ਦੇ ਹੱਥ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।ਆਪ ਜੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੋ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਪੀਰ ਜੀ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਜਗਤ ਪੁਰ ਆ ਗਏ।ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਵਾਰਤਾ ਘਰ ਦਿਆ ਨੂੰ ਦੱਸੀ ਅਤੇ ਆਪਦਾ ਪ੍ਰੀਵਾਰ ਇਹ ਸੁਣਕੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ।
ਇਹ ਜੋ ਵੀ ਲੇਖ ਹਨ,ਇਹ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਸ਼੍ਰੀ ਲਾਹੌਰੀ ਰਾਮ ਸ਼ੌਕੀ, ਪਿੰਡ ਦੇ ਹੋਰ ਸਿਆਣੇ ਬੰਦਿਆਂ ਤੋਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ. ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ, ਸ. ਸਵਰਾਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ (ਬੱਲੀ) ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਵੀ ਇਤਿਹਾਸ ਚੌਕੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾ ਦੀ ਜੁਬਾਨੀ ਸੁਣਕੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ।ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲੋ ਕੋਈ ਵੀ ਆਪਣਾ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਹੈ।ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ ਸਭ ਜੁਬਾਨੀ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।ਇਹ ਲੇਖ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਨਵੀਂ ਪੀੜੀ ਲਈ ਹੈ। ਜੋ ਕਿ ਇਹ ਪੜ੍ਹਕੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਵਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਿਲ ਕਰ ਸਕਣ……….
ਜੈਕਾਰਾ ….ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਚੰਦ ਜੀ ਦਾ ਬੋਲ ਸਾਚੇ ਦਰਬਾਰ ਕੀ ਜੈ ਜੈਕਾਰਾ ….ਲੱਖ ਦਾਤਾ ਜੀ ਦਾ ਬੋਲ ਸਾਚੇ ਦਰਬਾਰ ਕੀ ਜੈ
ਲੱਖ ਦਾਤਾ ਪੀਰ ਜੀ
thumb ਹਜ਼ਰਤ ਸੱਯਦ ਅਹਿਮਦ ਸੁਲਤਾਨ, ਜੋ ਸਖੀ ਸਰਵਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਦੇ 12 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸੂਫੀ ਸੰਤ ਸਨ। ਉਹ ਕਈ ਹੋਰ ਅਪੀਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੁਲਤਾਨ (ਰਾਜਾ), ਲਖਦਾਤਾ (ਲੱਖਾਂ ਦਾ ਦਾਤਾਰ), ਲਲਾਂਵਾਲਾ (ਰੂਬੀਜ਼ ਦਾ ਮਾਸਟਰ), ਨਿਗਾਹੀਆ ਪੀਰ (ਨਿਗਾਹਾ ਦਾ ਸੰਤ) ਅਤੇ ਰੋਹੀਆਂਵਾਲਾ (ਜੰਗਲਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ) ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਉਸਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਸੁਲਤਾਨੀਆਂ ਜਾਂ ਸਰਵਾਇਆਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
ਜਦੋਂ ਸਖੀ ਸਰਵਰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਈਦ ਜਨੇਲ ਅਬੀਦੀਨ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ 1126 ਵਿੱਚ ਬਗਦਾਦ ਸ਼ਰੀਫ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੁਲਤਾਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸ਼ਾਹਕੋਟ ਵਿਖੇ ਬਗਦਾਦ ਸ਼ਰੀਫ ਛੱਡ ਗਏ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਅਮੀਨਾ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਸ਼ਾਹਕੋਟ ਦਾ ਦੋ ਸਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਅਈਰਹਾਨ ਦੋ ਬੇਟੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਆਇਸ਼ਾ ਦਾ ਵਿਆਹ 5 ਵੀਂ 20 ਵੀਂ ਹਿਜਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਯਦ ਜਨੇਲ ਅਬੀਦੀਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਇਸ਼ਾ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ. 5 ਵੀਂ ਚੌਵੀ ਹਿਜਰੀ ਨੂੰ, 1130 ਸਯਦ ਅਹਿਮਦ ਦਾ ਜਨਮ ਹੈ। ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਅਬਦੁੱਲ ਗਨੀ ਖਾਨ ਧੌਧਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਸ਼ਾਹਕੋਟ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਪੀਰ ਪੈੱਗ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਪੀਰ ਲਖ ਦਾਨੀ ਜੀ ਅਤੇ ਖਾਨ ਦੀ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਚਾਰੇ ਭਾਈ ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾਧੀ। ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੋਹਫ਼ੇ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ, ਮੁਲਤਾਨ ਦੇ 60 ਕੋਸ ਸੋਹਲੇਮਾਨ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਉਸ ਵਕਤ ਵਹਾਏ ਇਲਾਕਿਆਂ 'ਤੇ 1181 ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਾਦਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਬਗਦਾਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਗੱਲਾ-ਉਲ-ਆਜ਼ਮ, ਸ਼ੇਖ ਸ਼ਹਾਬ-ਉਦ-ਦੀਨ ਸੁਹਰਾਵਰਦੀ ਅਤੇ ਖਵਾਜਾ ਮੌਦੂਦ ਚਿਸ਼ਤੀ: ਤਿੰਨ ਉੱਘੇ ਸੰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖ਼ਿਲਾਫ ਦੀ ਦਾਤ ਦੇ ਨਾਲ.
ਸੰਤ ਨੇ ਨਿਗਾਹਾ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ. ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਕਾਰਨ ਇਸਨੂੰ ‘ਆਖਰੀ ਜਗ੍ਹਾ’ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਰੋਜ਼ (1970) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਖੀ ਸਰਵਰ ਦੀ ਕਬਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਅਸਥਾਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ. ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਹੈ ਜੋ ਸਖੀ ਸਰਵਰ ਦੀ ਮਾਂ, ਮਾਈ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦੀ ਟੱਟੀ ਅਤੇ ਕਤਾਈ ਵਾਲਾ ਚੱਕਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ. ਨੇੜੇ ਹੀ ਇੱਕ ਠਾਕੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਭੈਰੋਂ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਹੈ. ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਸਖੀ ਸਰਵਰ, ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਬੀਬੀ ਬਾਈ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿੰਨਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾਇਆ ਸੀ, ਦੀਆਂ ਕਬਰਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਉਸਦੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚਮਤਕਾਰ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਸਨ। ਨਿਗਾਹਾ ਦੇ ਅਸਥਾਨ ਦੇ ਕੋਲ ਦੋ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ਹਨ ਜੋ ਚੋਮ ਅਤੇ ਮੋਜ਼ਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਦੋਵੇਂ ਸਖੀ ਸਰਵਰ ਦੇ ਜਵਾਈ ਮੁਰਤਜ਼ਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ. ਚੋਮ ਵਿਖੇ, ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਦੀ ਛਾਪ ਉਦੋਂ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਗੁਫ਼ਾ ਵਿੱਚ ingਹਿਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪਨਾਹ ਲਈ ਸੀ। ਵਿਹੜੇ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਅਤੇ ਅਸਥਾਨ ਦੀਵਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੋ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦਰੱਖਤ ਹਨ ਜੋ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਖੰਭਿਆਂ ਤੋਂ ਉੱਗਦੇ ਸਨ ਜੋ ਸੰਤ ਦੀ ਬਾਂਹ ਕਾਕੀ ਦੇ ਸਿਰ ਅਤੇ ਅੱਡੀ ਰੱਸੀਆਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ.
ਨਿਗਾਹਾ ਵਿਖੇ ਪੀਰ ਦੇ ਅਸਥਾਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਸਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਸੰਗਤ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਭੈਰਾਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ. ਡਰੰਮਿੰਗ ਬੋਰਡ ਜੋ ਸਥਾਨਕ ਅਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਗਾਈਡਾਂ ਅਤੇ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੀਰਖਾਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪੀਰਭਾਈਅਰ ਅਤੇ ਪੀਰਬਾਹਿਨ (ਭਰਾ ਜਾਂ ਭੈਣ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ. ਮਾਰਗਾਂ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੁਕੇ ਬਿੰਦੂ ਚੌਕੀਆਂ (ਚੌਕੀਆਂ) ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਥੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ' ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਸੌਂਦੇ ਸਨ. ਨਿਗਾਹਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇੱਕ ਚੌਂਕੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੇ. ਜੇ ਉਹ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਇੱਕ ਰਾਤ ਲਈ ਰਸਤੇ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਗਏ. ਉਹ ਜੋ ਕਿਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ ਸਨ ਉਹ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇੱਕ ਰਾਤ ਘਰ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਸੌਂਦੇ ਸਨ. ਬਿਸਤਰੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਸੌਣ ਦੇ ਇਸ ਰਸਮ ਨੂੰ ਚੌਕੀ ਭਾਵਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮੇਲੇ ਲਗਦੇ ਹਨ. ਨਿਗਾਹਾ ਵਿਖੇ ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਦਾ ਅਪ੍ਰੈਲ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਫਤਾ ਭਰ ਵਿਸਾਖੀ ਦਾ ਮੇਲਾ ਲਗਦਾ ਹੈ. ਜੂਨ / ਜੁਲਾਈ ਦੌਰਾਨ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਧੌਂਕਲ, ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਵਿਖੇ ਝੰਡਾ ਮੇਲਾ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿਖੇ ਕੱਦਮੋਂ ਕਾ ਮੇਲਾ (ਮੇਲਿਆਂ ਦਾ ਮੇਲਾ) ਵੀ ਮੇਲੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਆਮ ਰਸਮ ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਕ ਸ਼ੌਂਕ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਨਾ ਹੈ, (ਇਕ 18 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਕਣਕ ਦੇ ਆਟੇ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਰੋਟੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਧੇ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਭਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿੱਠੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ. ਰੱਤਾ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਭਾਰਾਈ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਰੋਟਾ ਦੀ ਭੇਟ ਦਾ ਇੱਕ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਬਾਕੀ ਦਾਨਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਖਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਥੀ ਸੁਲਤਾਨੀਆਂ (ਸਾਖੀ ਸਰਵਰ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ) ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ. "ਚਾਉਕੀਆਂ ਦਾ ਮੇਲਾ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੇਲਾ ਮੁਕੰਦਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸਖੀ ਸਰਵਰ ਦੇ ਦੌਰੇ ਬਲਾਚੌਰ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ, ਰੱਤੇਵਾਲ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦਿਆਂ ਮੁਕੰਦਪੁਰ ਪਹੁੰਚੀ ਜਿਥੇ ਉਹ ਨੌਂ ਦਿਨ ਇਥੇ ਰਿਹਾ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਇਹ ਮੇਲਾ ਮੁਕੰਦਪੁਰ ਵਿੱਚ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨੌਂ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਚਲਦਾ ਹੈ. ਇੱਕ "ਸੰਗ" ਰੱਤੇਵਾਲ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਕੰਦਪੁਰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ. "ਸੰਗ" ਦੇ ਨੇਤਾ ਨੇ ਇੱਕ ਝੰਡਾ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ "ਟੌਗ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜੀਨ ਕੌਕਟੋ
ਜੀਨ ਮੌਰਿਸ ਇਊਜੀਨ ਕਲੇਮੈਂਟ ਕੌਕਟੋ (5 ਜੁਲਾਈ 1889 – 11 ਅਕਤੂਬਰ 1963) ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਕਵੀ, ਲੇਖਕ, ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮਕਾਰ ਸੀ। ਕੌਕਟੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ ਲੈਸ ਇਨਫ਼ੈਂਟਸ ਟੈਰੇਬਲਸ (1929), ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਦ ਬਲੱਡ ਔਫ ਏ ਪੋਏਟ (1930), ਲੈਸ ਪੇਰੈਂਟਸ ਟੈਰੇਬਲਸ (1948), ਬਿਊਟੀ ਐਂਂਡ ਦ ਬੀਸਟ (1946) ਅਤੇ ਔਰਫੀਅਸ (1949) ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਉਸਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਮ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ,ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੈਨੇਥ ਐਂਗਰ, ਪਾਬਲੋ ਪਿਕਾਸੋ, ਜੋਆਨ ਮੀਰੋ, ਸਾਲਵੇਦਰ ਦਾਲੀ, ਗਰਟਰੂਡ ਸਟੀਨ, ਜੀਨ ਹਿਊਗੋ, ਜੀਨ ਮਰਾਇਸ, ਹੈਨਰੀ ਬਰਨਸਟੀਨ, ਯੁਲ ਬਰਾਈਨਰ, ਮਾਰਲੀਨ ਡੀਟਰਿਚ, ਕੋਕੋ ਸ਼ਨੈੱਲ, ਐਰਿਕ ਸੇਟੀ, ਐਲਬਰਟ ਗਲੀਜ਼ਿਸ, ਆਈਗੋਰ ਸਟ੍ਰਾਵਿੰਸਕੀ, ਮੇਰੀ ਲੌਰੈਨਸਿਨ, ਮਾਰਿਆ ਫ਼ੈਲਿਕਸ, ਐਡਿਥ ਪਿਆਫ਼, ਪਨਾਮਾ ਅਲ ਬ੍ਰਾਊਨ, ਕੋਲੈੱਟ, ਜੀਨ ਜੀਨੇਟ ਅਤੇ ਰੇਅਮੰਡ ਰਾਡੀਗੁਏਟ।
ਜੌਨ ਕੌਕਟੋ ਨੇ ਪਾਬਲੋ ਪਿਕਾਸੋ ਨਾਲ ਵੀ ਕੁਝ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਉੱਪਰ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਯੂਰਪੀ ਕਲਾ ਵਰਗ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਦੋਸਤ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਕੰਮ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦੀ ਸੀ। 1955 ਵਿੱਚ ਕੌਕਟੋ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਅਕੈਡਮੀ ਅਤੇ ਬੈਲਜੀਅਮ ਦੀ ਰੌਇਲ ਅਕੈਡਮੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਜੀਵਨਕਾਲ ਵਿੱਚ ਕੌਕਟੋ ਨੂੰ ਲੀਜਨ ਔਫ਼ ਆਨਰ ਦਾ ਕਮਾਂਡਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਕੌਕਟੋ ਦਾ ਜਨਮ ਮੇਸਨਸ-ਲੇਫ਼ੀਟ, ਯੁਈਲਾਈਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਪੈਰਿਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਜੌਰਜਸ ਕੌਕਟੋ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਇਊਜੀਨ ਲੈਕੌਮਟੇ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਪਾਰਸੀ ਪਰਿਵਾਰ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਵੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕੌਕਟੋ ਨੌਂ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਕਰ ਲਈ ਸੀ। 1900 ਤੋਂ 1904 ਤੱਕ ਕੌਕਟੋ ਲੀਸੀ ਕੌਂਡੋਰਸੇਟ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਪੀਅਰੀ ਡਾਰਗੇਲਸ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਸਬੰਧ ਬਣ ਗਏ, ਮਗਰੋਂ ਇਹੀ ਕੁੜੀ ਉਸਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਰਹੀ। ਉਸਨੇ ਪੰਦਰਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਘਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਵਿਤਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਲਾਦੀਨਸ ਲੈਂਪ 19 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ। ਕੌਕਟੋ ਆਪਣੀ 22 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਦ ਫ਼ਰਿਵਲਸ ਪਰਿੰਸ ਦੇ ਕਰਕੇ ਬੋਹੇਮੀਆਈ ਕਲਾਕਾਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਐਡਿਥ ਵ੍ਹਾਰਟਨ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ "ਜਿਸ ਲਈ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਹਰੇਕ ਮਹਾਨ ਸਤਰ ਇੱਕ ਪਹੁ-ਫ਼ੁਟਾਲਾ ਸੀ, ਹਰੇਕ ਸ਼ਾਮ ਸਵਰਗੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਨੀਂਹ ਸੀ....."
ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1889 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1963 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਐਨ.ਆਈ.ਟੀ. ਇਲਾਹਾਬਾਦ
ਮੋਤੀ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਅਲਾਹਾਬਾਦ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Motilal Nehru National Institute of Technology Allahabad) ਜਾਂ '''ਐਨ.ਆਈ.ਟੀ. ਇਲਾਹਾਬਾਦ (NIT Allahabad'''), ਪਹਿਲਾਂ ਮੋਤੀ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਖੇਤਰੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਿਆਗਰਾਜ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਰੇ ਐਨ.ਆਈ.ਟੀ. (ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ) ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਵੀ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹੱਤਵ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਾਲਜ ਨੂੰ 1976-77 ਵਿੱਚ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਮੋਤੀ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਖੇਤਰੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1961 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਅਲਾਹਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਵਿਭਾਗ (ਜੇ ਕੇ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਅਪਲਾਈਡ ਫਿਜ਼ਿਕਸ ਐਂਡ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ) ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ ਵੀ ਸੀ, ਪਰ ਐਮ.ਐਨ.ਆਰ.ਈ.ਸੀ. ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੋ ਹੋਰ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਸਿਵਲ ਅਤੇ ਮਕੈਨੀਕਲ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੁਆਰਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ ਮੋਤੀ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਾਲਜ ਦੇ ਬਾਨੀ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੋਪਾਲ ਕਿਸ਼ੋਰ ਅਗਰਵਾਲ ਸਨ।
ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਹੀ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਸਿਵਲ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਅਤੇ ਮਕੈਨੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਜੋ 1976 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1982-83 ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ।
1970-71 ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਕੋਰਸਾਂ ਨਾਲ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸੰਸਥਾ ਹੁਣ ਐਮ ਟੈਕ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਐਮ.ਸੀ.ਏ., ਐਮ.ਸੀ. ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਕੋਰਸ ਅਤੇ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਡਿਗਰੀ ਲਈ ਉਮੀਦਵਾਰ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਿਵਲ ਅਤੇ ਮਕੈਨੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਗੁਣਵੱਤਾ ਸੁਧਾਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਈ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਸੰਸਥਾ ਨੇ 1996 ਵਿੱਚ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਾਲ / ਚਾਰ ਸਮੈਸਟਰ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਗਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਸੰਸਥਾ ਨੇ 2006 ਵਿੱਚ ਕੈਮੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਵਿੱਚ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ।
2010 ਵਿਚ, ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸੁਨਹਿਰੀ ਜੁਬਲੀ ਸਾਲ ਮਨਾਇਆ।
ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਤਕਨੀਕੀ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸੁਪਰ ਕੰਮਪਿਊਟਰ, ਪਰਮ 8000 ਅਤੇ ਪਰਾਮ 10000, ਸੁਪਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਵਿਭਾਗ
thumb|ਲੈਕਚਰ ਹਾਲ ਕੰਪਲੈਕਸ thumb|ਅਕਾਦਮਿਕ ਬਲਾਕ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਵਿਭਾਗ ਹਨ:
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ
ਸੂਕਰੇ
ਸੂਕਰੇ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਾਰਕਾਸ, ਲਾ ਪਲਾਤਾ ਅਤੇ ਚੂਕੀਸਾਕਾ (੨੦੦੬ ਵਿੱਚ ਅਬਾਦੀ ੨੪੭,੩੦੦), ਬੋਲੀਵੀਆ ਦੀ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਚੂਕੀਸਾਕਾ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਬੋਲੀਵੀਆ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੱਧ-ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਉਚਾਈ ਲਗਭਗ ੨੭੫੦ ਮੀਟਰ (੯,੦੦੦ ਫੁੱਟ) ਹੈ। ਇੰਨੀ ਉਚਾਈ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਜਲਵਾਯੂ ਨੂੰ ਸਾਲ-ਭਰ ਠੰਡਾ ਸੰਜਮੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੋਲੀਵੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਇਰੀਨ ਜੋਲੀਓ-ਕੂਰੀ
ਇਰੀਨ ਜੋਲੀਓ-ਕੂਰੀ (12 ਸਤੰਬਰ 1897 - 17 ਮਾਰਚ 1956) ਇੱਕ ਫ੍ਰੇਚ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਮੈਰੀ ਕਿਊਰੀ ਅਤੇ ਪੀਅਰੇ ਕਿਊਰੀ ਦੀ ਧੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫ੍ਰੇਡੇਰੀਕ ਜੋਲੀਓ-ਕਿਊਰੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕਿਊਰੀ ਨੇ ਨਲਕੀ ਰੇਡਿਓ ਤਰੰਗਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। ਜਿਸ ਲਈ 1935 ਵਿੱਚ ਜੋਲੀਓ-ਕੂਰੀ ਨੂੰ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਇਰੀਨ ਦਾ ਜਨਮ 1897 ਵਿੱਚ ਪੈਰਿਸ, ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਮੈਰੀ ਅਤੇ ਪੀਅਰੇ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੀ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਭੈਣ ਈਵ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ 1906 ਵਿੱਚ ਘੋੜੇ ਨਾਲ ਖਿੱਚੀ ਗੱਡੀ ਦੀ ਘਟਨਾ ਕਾਰਨ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਮੈਰੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਮੈਰੀ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੀ ਅਤੇ ਇਰੀਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪੈਰਿਸ ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਇਹ ਸਕੂਲ ਇਸ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਊਰੀ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਸਕੂਲ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਸੀ। 1906 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੀ ਕਿ ਇਰੀਨ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਸ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਨਾ ਚੁਣਿਆ। ਮੈਰੀ ਨੇ "ਦਿ ਕੋਆਪਰੇਟਿਵ" ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਪੌਲ ਲੈਂਗੇਵਿਨ ਸਮੇਤ ਕਈ ਉੱਘੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਫੌਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੌਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਇਕੱਠ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਜੋ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਕਾਦਮਿਕ ਦੇ ਬੱਚੇ ਸਨ। ਹਰੇਕ ਨੇ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਕੋਆਪਰੇਟਿਵ ਦਾ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਸਗੋਂ ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀ ਕਲਾ ਵਰਗੇ ਵਿਭਿੰਨ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਅਤੇ ਖੇਡ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਰੀਨ ਨੇ ਇਸ ਮਾਹੌਲ ਵਿਚ ਲਗਭਗ ਦੋ ਸਾਲ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ।
ਇਰੀਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਭੈਣ ਈਵੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਸੀ ਬਰੋਨੀਆ (ਮੈਰੀ ਦੀ ਭੈਣ) ਨਾਲ ਗਰਮੀਆਂ ਬਿਤਾਉਣ ਲਈ ਪੋਲੈਂਡ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇਰੀਨ ਤੇਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ। ਇਰੀਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਇੰਨੀ ਸਖਤ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਅਜੇ ਵੀ ਉਸ ਬਰੇਕ ਦੇ ਹਰ ਦਿਨ ਜਰਮਨ ਅਤੇ ਤਿਕੋਣਮਿਤੀ ਦਾ ਪਾਠ ਪੜ੍ਹਿਆ ਸੀ। ਇਰੇਨ ਨੇ 1914 ਤੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਲਜ ਸੇਵਿਗਨੇ ਦੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਜਾ ਕੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਸੋਰਬੋਨ ਵਿਖੇ ਸਾਇੰਸ ਫੈਕਲਟੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੈਕਲੈਰੀਏਟ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਗਈ, 1916 ਤੱਕ ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੁਆਰਾ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਈ ਗਈ।
ਪਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ
ਈਰੀਨ ਨੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੀ ਮਾਂ, ਮੈਰੀ ਕਿਊਰੀ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਵਜੋਂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਨਰਸਿੰਗ ਕੋਰਸ ਕੀਤਾ। ਫੋਟੋ ਗੈਲਰੀ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਰਸ ਰੇਡੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਬੈਲਜੀਅਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੇਡੀਓਲੋਜੀਕਲ ਸਹੂਲਤ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ ਕਿ ਰੇਡੀਓਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰੈਪਨੇਲ ਕਿਵੇਂ ਲੱਭਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ ਕਿ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਲੜਾਈ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਬੰਬ ਸਾਈਟਾਂ, ਫਰਨੇਸ ਅਤੇ ਯਪ੍ਰੇਸ ਅਤੇ ਐਮੀਅਨਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਫਰਾਂਸ ਅਤੇ ਬੈਲਜੀਅਮ ਵਿੱਚ ਐਕਸ-ਰੇ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਮੈਡਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਰੀਨ 1918 ਵਿੱਚ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ ਬੈਕਲੋਰੇਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਸੋਰਬੋਨ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ। ਇਰੀਨ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਚਲੀ ਗਈ, ਰੇਡੀਅਮ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿਚ ਰੇਡੀਓਲੋਜੀ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।.
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿਹਾੜਾ 2016 ਐਡੀਟਾਥਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1897 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਹਫ਼ਤਾ 2022 ਵਿੱਚ ਸੋਧੇ ਗਏ ਲੇਖ
ਜਸੋਧਰਾ ਬਾਗਚੀ
ਜਸੋਧਰਾ ਬਾਗਚੀ (ਜਨਮ 1937 ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ - 9 ਜਨਵਰੀ 2015) ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ।
ਜੀਵਨੀ
ਜਸੋਧਰਾ ਬਾਗਚੀ ਦਾ ਜਨਮ 1937 ਵਿੱਚ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਪ੍ਰੈਸੀਡੈਂਸੀ ਕਾਲਜ (ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੋਲਕਾਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੀ ), ਸੋਮਰਵਿਲ ਕਾਲਜ, ਆਕਸਫੋਰਡ ਅਤੇ ਨਿਊ ਹਾਲ, ਕੈਂਬਰਿਜ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਜਸੋਧਰਾ ਬਾਗਚੀ ਨੇ ਲੇਡੀ ਬ੍ਰਾਬਰਨ ਕਾਲਜ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿਖੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1964 ਵਿਚ ਜਾਧਵਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਈ ਸੀ।
1988 ਵਿਚ ਉਹ ਜਾਧਵਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਸਕੂਲ ਆਫ ਵੂਮਨ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੀ ਬਾਨੀ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਬਣੀ, ਜਿਸਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ 1997 ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤਕ ਕੇਂਦਰ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਐਸ.ਡਬਲਯਉ.ਐਸ. ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮਸਲਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਵਿਚ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਸਾਇੰਸ ਫੈਕਲਟੀ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਵੀ ਵੇਖੀ ਗਈ ਜਿਹੜੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਦਬਦਬੇ ਵਜੋਂ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨ ਸਚੇਤਨ ਦੀ ਬਾਨੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵੀ ਹੈ।
ਉਸਦੀ ਖੋਜ ਦੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ, ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ, 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਸਾਹਿਤ, ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੱਖਵਾਦ ਦਾ ਸਵਾਗਤ, ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ।
ਉਸ ਨੇ ਜਾਧਵਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਕੂਲ ਆਫ ਵੂਮਨ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਬੰਗਾਲੀ ਮਹਿਲਾ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਰੀਪ੍ਰਰਿੰਟ ਸੀਰੀਜ਼ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਜੋਤੀਰਮੋਈ ਦੇਵੀ ਵਰਗੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸੰਸਕਰਣ ਜਾਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਉਹ ਅਕਤੂਬਰ 2001 ਤੋਂ ਅਪ੍ਰੈਲ 2008 ਤੱਕ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਲਈ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਵੀ ਰਹੀ। ਜਾਧਵਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ("ਬੰਗਾਲੀ ਵਿਚ" ਬਹੁਪੱਖੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ) ਵਿਚ ਬਾਗਚੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਮਰਥਨ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਨੇ ਜਾਧਵਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਔਰਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨਾਲ ਛੇੜਛਾੜ ਦੀ ਨਿਰਪੱਖ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਜਾਂਚ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।
ਉਹ ਐਮਰੀਟਸ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰਾਂ ਦੀ ਪੰਜ ਮੈਂਬਰੀ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜੋ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਰਾਜਪਾਲ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਚਾਂਸਲਰ ਕੇਸ਼ਰੀ ਨਾਥ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਅਤੇ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਕਿ ਹੋਰ “ਕਾਬਲ” ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
ਸਾਲ 2014 ਵਿਚ ਕੋਲਕਾਤਾ ਕਿਤਾਬ ਮੇਲੇ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਾਂਝ ਕਾਰਨ ਪਰਵਾਸੀ ਔਰਤ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਉਸ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਆਪਣੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਕਈ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਵਿਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਅਤੇ ਜਾਧਵਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਭਾਗ ਨਾਲ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸੰਪਰਕ ਵਿਚ ਰਹੀ।
ਬਾਗਚੀ ਦੀ 9 ਜਨਵਰੀ, 2015 ਦੀ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਪੁੰਨਾਰਨਾਬਾ, ਇੱਕ ਸਵੈ-ਸੇਵੀ ਸੰਸਥਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਾਗਚੀ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਸਾਲ 2015 ਤੋਂ ਹਰ ਸਾਲ ਇੱਕ ਜਸੋਧਰਾ ਬਾਗਚੀ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਆਯੋਜਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਾਗਚੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਣ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿਚ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਜਾਧਵਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿਖੇ ਬਾਗਚੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਜਸੋਧਰਾ ਬਾਗਚੀ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਹਾਰਡਸ਼ਿਪ ਫੰਡ, 2019 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1937
ਗੋਲਡਨ ਗੇਟ ਪੁਲ
ਗੋਲਡਨ ਗੇਟ ਪੁਲ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਸੈਨਤ ਫ਼ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਖਾੜੀ ਦੇ ਦੋਨ੍ਹੋਂ ਕੰਧਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਾਲਾ ਝੂਲਿਆ ਪੁਲ ਹੈ। ਇਹ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਮਹਾਮਾਰਗ 101 ਅਤੇ ਰਾਜ ਮਾਰਗ 1 ਦਾ ਭਾਗ ਹੈ। ਸਾਲ 1937 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਇਹ ਪੁਲ ਬਣਕੇ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤਦ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਝੂਲਿਆ ਪੂਲ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਸੈਨ ਫ਼ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਅਤੇ ਕੈਲਿਫੋਰਨੀਆ ਦੋਨ੍ਹੋਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅਕਸਾਰਾਏ
ਤੁਰਕੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਂਤ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਸੂਬੇ
ਰਸੂਲਪੁਰ (ਬਲਾਕ ਫਿਲੌਰ)
ਰਸੂਲਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਫਿਲੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰਾਏ ਕੇ ਖੁਰਦ
ਰਾਈਕੇ ਖੁਰਦ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਸੰਗਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕਮਲਾ ਨਹਿਰੂ
ਕਮਲਾ ਕੌਲ ਨਹਿਰੂ  (1 ਅਗਸਤ 1899 - 28 ਫਰਵਰੀ 1936) ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਗੂ ਅਤੇ ਆਜਾਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਜਵਾਹਰਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਮਾਂ ਸੀ। ਉਹ ਗੰਭੀਰ ਸੁਹਿਰਦ, ਗੂੜ ਦੇਸ਼ਭਗਤ, ਅਤੇ ਬੇਹੱਦ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਔਰਤ ਸੀ।
ਜੀਵਨ ਵੇਰਵੇ
ਕਮਲਾ ਨਹਿਰੂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਪਾਰੀ ਪੰੜਿਤ ਜਵਾਹਰਲਾਲਮਲ ਅਤੇ ਸਮਰਾਟ ਕੌਲ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਬਾਹਮਣ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ 1 ਅਗਸਤ 1899 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕਮਲਾ ਕੌਲ ਦੇ ਦੋ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਸੀ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਕ੍ਰਮਵਾਰ: ਚੰਦਬਹਾਦੁਰ ਕੌਲ, ਕੈਲਾਸ਼ਨਾਥ ਕੌਲ ਅਤੇ ਸਵਰੂਪ ਕਾਟਜੂ ਸੀ। ਕਮਲਾ ਕੌਲ ਦਾ ਸਤਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ 8 ਫਰਵਰੀ,1916 ਨੂੰ ਜਵਾਹਰਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਮ ਕਮਲਾ ਕੌਲ ਨਹਿਰੂ ਸੀ।
ਵਿਆਹ
ਕਮਲਾ ਨੇ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਜਵਾਹਰਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਵੈ ਜੀਵਨੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਤਕਰੀਬਨ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।” ਕਮਲਾ ਨੇ ਨਵੰਬਰ 1917 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੁੜੀ, ਇੰਦਰਾ ਪ੍ਰਿਆਦਰਸ਼ਿਨੀ, ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੀ। ਕਮਲਾ ਨੇ ਨਵੰਬਰ 1924 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਉਹ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਲਈ ਜੀਉਂਦਾ ਰਿਹਾ।
ਭਾਰਤ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ‘ਚ ਯੋਗਦਾਨ
ਕਮਲਾ ਨਹਿਰੂਆਂ ਨਾਲ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਆ ਗਈ। 1921 ਦੇ ਅਸਹਿਯੋਗਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਅਲਾਹਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਵੇਚਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਵਾਇਆ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ "ਦੇਸ਼-ਧ੍ਰੋਹੀ" ਜਨਤਕ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਗਈ। ਬਰਤਾਨਵੀਆਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਖ਼ਤਰੇ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਕਮਲਾ ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਦੋ ਮੌਕਿਆਂ ‘ਤੇ, ਸਰੋਜਨੀ ਨਾਇਡੂ, ਨਹਿਰੂ ਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਦੋਸਤ
ਕਮਲਾ ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਕਸਤੂਰਬਾ ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ ਬਿਤਾਇਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ ਜੈਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਪ੍ਰਭਾਵਤੀ ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਨੇੜਤਾ ਬਣਾਈ। ਉਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ ਵੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਹਿਰੂ-ਗਾਂਧੀ ਪਰਿਵਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1899
ਨਛੱਤਰ ਗਿੱਲ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1968
ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ
thumb|ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ (6 ਸਤੰਬਰ1838 – 22 ਅਕਤੂਬਰ 1893), ਦਾ ਜਨਮ 6 ਸਤੰਬਰ, 1838 ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਣੀ ਜਿੰਦ ਕੌਰ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਹੋਇਆ ਜੋ ਬਾਅਦ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਬਲੈਕ ਪ੍ਰਿੰਸ ਆਫ਼ ਪੇਰਥਸ਼ਿਰ ਵੀ ਕਹਿਲਾਇਆ, ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦੇ ਆਖਰੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਰਾਣੀ ਜਿੰਦ ਕੌਰ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਸੀ।
ਸੰਨ 1849 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਦੂਸਰੀ ਜੰਗ ਪਿੱਛੋਂ ਜਿਸ ਚਲਾਕੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਤਰਾਨਾ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਹੈ ਉਹ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦਾ ਮੁਹਤਾਜ ਨਹੀਂ। ਲਾਰਡ ਡਲਹੌਜ਼ੀ ਨੇ ਕੁਟਲਨੀਤੀ ਵਰਤਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦੇ ਕੌਲ-ਇਕਰਾਰਾਂ ਨੂੰ ਛਿੱਕੇ ਟੰਗ ਕੇ ਨਾਬਾਲਗ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਜਿੰਦ ਕੌਰ ਨਾਲ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤੀਆਂ ਵਾਲਾ ਸਲੂਕ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਪੰਨਿਆਂ ’ਤੇ ਇੱਕ ਬਦਨੁਮਾ ਦਾਗ਼ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਹਿਦਨਾਮਾ ਭਰੋਵਾਲ ਨਾਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਬੇਵਫਾਈ
ਅਹਿਦਨਾਮਾ ਭਰੋਵਾਲ ਮੁਤਾਬਕ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਦਰਬਾਰ ਮਹਾਰਾਣੀ ਜਿੰਦ ਕੌਰ ਅਤੇ ਨਾਬਾਲਗ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਜੋ ਕੌਲ-ਇਕਰਾਰ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਉਸ ਮੁਤਾਬਿਕ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਇੱਕ ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਹੈਸੀਅਤ ਵਿੱਚ ਨਾਬਾਲਗ ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਹਾਲਾਤ ਦੇ ਸਾਜ਼ਗਾਰ ਹੋਣ ਤਕ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਆਏ ਸਨ ਤੇ ਇਸੇ ਹੈਸੀਅਤ ਵਿੱਚ ਦਰਬਾਰ ਦਾ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਸੰਭਾਲਿਆ ਸੀ ਪਰ ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਸਿਤਮ-ਜ਼ਰੀਫ਼ੀ ਦੇਖੋ, ਰਾਖਾ ਮਿੱਤਰ ਆਪ ਹੀ ਰਕੀਬ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਇਸ ਅਹਿਦਨਾਮੇ ਦੀ ਸਿਆਹੀ ਵੀ ਅਜੇ ਖੁਸ਼ਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਈ ਕਿ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਸ਼ਾਤਰ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਮ-ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਵਿਧਵਾ ਮਹਾਰਾਣੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾ ਮਾਸੂਮ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦੀ ਬਣਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਸਭ ਹੱਕ ਅਖਤਿਆਰ ਖੋਹ ਲਏ। ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਜਕੜ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਲਈ ਬੜੀ ਚਲਾਕੀ ਤੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰੀ ਨਾਲ ਮਾਸੂਮ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਲਈ ਨਫ਼ਰਤ ਭਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਆਖਰ ਵਿੱਚ ਮਾਂ-ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਕਰ ਕੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਝੂਠੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਜਿੰਦ ਕੌਰ ਨੂੰ ਸ਼ੇਖੂਪੁਰੇ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਮਾਸੂਮ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਉਹਦੇ ਆਪਣਿਆਂ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਯੂ.ਪੀ. ਵਿੱਚ ਫਤਹਿਗੜ੍ਹ ਦੇ ਮੁਕਾਮ ’ਤੇ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਲਾਗਨ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਹਦਾਇਤ ਦੀਤੀ ਗਈ ਕਿ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵਰਗਲਾ ਕੇ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਕਾਰਜ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਪਿੱਛੋਂ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਇੰਗਲੈਂਡ ਰਵਾਨਗੀ
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਦੇ ਇਸ ਅਨਿਆਂ ਅਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਵਿਰੁੱਧ ਮਹਾਰਾਣੀ ਜਿੰਦ ਕੌਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜਿਹਨਾਂ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਕੁਝ ਧਰਮੀ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਹ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਇੱਕ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਸ. ਠਾਕਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧਾਵਾਲੀਏ ਦਾ ਨਾਮ ਵਰਣਨਯੋਗ ਹੈ।
ਠਾਕਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧਾਵਾਲੀਏ ਦੇ ਜਤਨ
ਸ. ਠਾਕਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧਾਵਾਲੀਆ ਬੜਾ ਤੀਖਣ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਤੇ ਰੌਸ਼ਨ-ਦਿਮਾਗ ਇਨਸਾਨ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਪੱਕੀ ਰਾਏ ਸੀ ਕਿ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਦੇ ਦਰਸਾਏ ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਥਿੜਕਣ ਕਰਕੇ ਹੀ ਮੰਦ ਭਾਗਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕੌਮ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਤੇ ਨਵੀਂ ਜਾਗ੍ਰਿਤੀ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਪੰਥ ਦੀਆਂ ਉਂਚੀਆਂ ਹਸਤੀਆਂ, ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ ਕਰ ਕੇ 1872 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਸਿੰਘ ਸਭਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਰੱਖ ਕੇ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਸਰੂਪ ਅਤੇ ਵਜੂਦ ਦੀ ਕਾਇਮੀ ਲਈ ਜਬਰਦਸਤ ਲਹਿਰ ਚਲਾਈ।
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਦੀ ਕਾਇਮੀ ਮਗਰੋਂ ਸੰਧਾਵਾਲੀਆ ਸਰਦਾਰ ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਕਾਰਜ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜੁਟ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਆਪਣੇ ਕੁਝ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਖੁਫ਼ੀਆ ਪਾਰਟੀ ਬਣਾਈ ਜਿਸ ਦਾ ਮੰਤਵ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕੱਢ ਕੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀ ਛਤਰ-ਛਾਇਆ ਹੇਠ ਖਾਲਸਾ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਸ. ਠਾਕਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਸਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਗਿਆਨੀ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ ਰੀਟਾਇਰਡ ਕੈਪਟਨ, ਸਰਦਾਰ ਦੀ ਜਗੀਰ ਦੇ ਮੈਨੇਜਰ ਜੋਹਲੇ ਮੱਲ, ਸੋਹਨ ਲਾਲ ਤੇ ਪੋਹਲੀ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਮ ਵਰਣਨਯੋਗ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੀ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਵੇਸਲੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਸੰਧਾਵਾਲੀਏ ਸਰਦਾਰ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ’ਤੇ ਕੜੀ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਹੀ ਸੀ। ਸ. ਠਾਕਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਐਕਸਟਰਾ ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਲਈ ਚੱਲ ਨਾ ਸਕੀ ਤੇ ਆਖਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਨਿਯੁਕਤੀ ਨੂੰ ਮਨਸੂਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਸਰਦਾਰ ਦੀ ਸਾਰੀ ਜਾਇਦਾਦ ਸਰਕਾਰੀ ਕਬਜ਼ੇ ਹੇਠਾਂ ਲੈ ਆਂਦੀ। ਸੰਧਾਵਾਲੀਆ ਸਰਦਾਰ ਡੋਲਿਆ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਕਾਜ ਵਿੱਚ ਜੁੱਟ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਉਸ ਨੇ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਵੀ ਵਲੈਤ ਵਿੱਚ ਸੰਪਰਕ ਕਾਇਮ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਮਹਾਰਾਜੇ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ ਅਤੇ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ-ਪੁਰਖੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਦਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਮਹਾਰਾਣੀ ਜਿੰਦ ਕੌਰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਦਾਸੀ ਮੰਗਲਾ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਚੁਨਾਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚੋਂ ਫਰਾਰ ਹੋ ਕੇ ਇੱਕ ਭਿਖਾਰਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਨੇਪਾਲ ਪੁੱਜਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਰਾਣਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਹੀ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਪਿੱਛੋਂ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਰਾਣਾ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਰਜ਼ਾਮੰਦ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਮਹਾਰਾਣੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਵੱਸਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਦੇਵੇ ਤੇ ਮਾਂ-ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਮਨਾ ਲਿਆ।
ਮਹਾਰਾਣੀ ਜਿੰਦਾਂ ਤੇ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਮਿਲਾਪ
ਮਹਾਰਾਣੀ ਜਿੰਦ ਕੌਰ ਨੇਪਾਲ ਤੋਂ ਕਲਕੱਤੇ ਪੁੱਜ ਗਈ, ਉਧਰੋਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵੀ ਵਲੈਤ ਤੋਂ ਕਲਕੱਤੇ ਲੈ ਆਂਦਾ ਗਿਆ। ਦੁੱਖਾਂ ਤੇ ਗ਼ਮਾਂ ਦੀ ਮਾਰੀ ਜਿੰਦ ਕੌਰ ਦੀ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਜੋਤ ਵੀ ਹੁਣ ਜਵਾਬ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ। ਰਾਜ-ਭਾਗ ਖੁੱਸੇ ਹੋਏ ਜਲਾਵਤਨ ਮਾਂ-ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮਿਲਣੀ ਕਲਕੱਤੇ ਦੇ ਹੋਟਲ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਮੁੱਦਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਵਿੱਛੜਿਆਂ ਨੂੰ। ਨਜ਼ਰ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਕਾਰਨ ਮਾਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਹਿਚਾਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵੀ ਅਸਮਰੱਥ ਸੀ। ਜੱਫੀ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਜਦ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸਿਰ ’ਤੇ ਹੱਥ ਫੇਰਿਆ ਤਾਂ ਅੰਤਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਖਿੜੇ-ਮੱਥੇ ਸਹਾਰਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ੇਰ-ਦਿਲ ਮਹਾਰਾਣੀ ਭੁੱਬਾਂ ਮਾਰ ਕੇ ਰੋ ਪਈ। ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸਿਰ ’ਤੇ ਕੇਸ ਨਾ ਦੇਖ ਕੇ ਮਹਾਰਾਣੀ ਨੂੰ ਇਉਂ ਜਾਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਜ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਰਾਜ-ਭਾਗ ਖੁੱਸਿਆ ਹੋਵੇ। ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪਿਤਾ-ਪੁਰਖੀ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਾ ਦੇਖ ਕੇ ਗਸ਼ ਖਾ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਈ। ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦਿਲਾਸਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ ਤੇ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰੇਗਾ।
ਦੋਹਾਂ ਮਾਂ-ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮਿਲਣੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਹਲਚਲ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ’ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵੀ ਕੰਨ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ। ਦੋਖੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕੰਨ ਭਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਿਸ ’ਤੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਸਮੇਤ ਵਾਪਸ ਵਲੈਤ ਜਾਣ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਦਿੱਤੇ। ਵਲੈਤ ਪੁੱਜ ਕੇ ਮਾਂ-ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਇਨਸਾਫ ਕਰਨ ਲਈ ਮਲਕਾ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੜਕਾਇਆ, ਬਥੇਰੀਆਂ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ, ‘ਵੱਡੀ ਸਰਕਾਰ’ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਇਕਰਾਰਾਂ ਦਾ ਵਾਸਤਾ ਪਾਇਆ ਪਰ ਸਭ ਵਿਅਰਥ ਆਖਰ ਮਹਾਰਾਣੀ ਨੇ ਵਲੈਤ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਪਾਸ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪਿਤਾ-ਪੁਰਖੀ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਸ. ਠਾਕਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧਾਵਾਲੀਏ ਨੂੰ ਇਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਹੋਰ ਸਿੰਘਾਂ ਸਮੇਤ ਆਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਰਕਾਰ ਮੁੱਢ ਤੋਂ ਹੀ ਸੰਧਾਵਾਲੀਏ ਸਰਦਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਦੀ ਨਿਗ੍ਹਾ ਨਾਲ ਦੇਖਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਵਲੈਤ ਆਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਪਰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ ’ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇਹ ਕੌੜਾ ਘੁੱਟ ਭਰਨਾ ਪਿਆ। ਸ. ਠਾਕਰ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਦੋ ਸਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਭਾਈ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਗਿਆਨੀ ਸਮੇਤ 1884 ਵਿੱਚ ਵਲੈਤ ਪੁੱਜ ਗਏ।
ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਾਠ ਸੁਣਾਉਂਦੇ, ਨਿੱਤਨੇਮ ਕੰਠ ਕਰਾਉਂਦੇ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਲੋੜੀਂਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦੇ, ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵੀ ਦਿੰਦੇ। ਸ. ਠਾਕਰ ਸਿੰਘ ਮਹਾਰਾਜੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਖੁਫ਼ੀਆ ਕਾਜ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸਾਰੀ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ। ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਹੁਣ ਮੁੜ ਪਿਤਾ-ਪੁਰਖੀ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਹੋਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਕਰ ਕੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ-ਬਰ-ਤਿਆਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸ. ਠਾਕਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਭਰੋਸਾ ਦਿਵਾਇਆ ਸੀ ਕਿ ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਹ ਮੁੜ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਣੇਗਾ। 1885 ਵਿੱਚ ਸ. ਠਾਕਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਪੱਕੀ ਕਰ ਕੇ ਵਾਪਸ ਭਾਰਤ ਪਰਤ ਆਏ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਇਹ ਬਣਾਇਆ ਕਿ ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੇ ਭਾਰਤ ਪੁੱਜਣ ’ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾਉਣ ਦੀ ਰਸਮ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਸ. ਠਾਕਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜੇ ਨੂੰ ਬੰਬਈ ਵਿਖੇ ਮਿਲਣਾ ਸੀ।
ਅਦਨ ਵਿਖੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਣਾ ਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ
31 ਮਾਰਚ, 1886 ਨੂੰ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਲੰਦਨ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਲਈ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਵਾਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਵਾਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌੜ ਗਈ। ਬੜਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਪੰਥ ਦੇ ਦੋਖੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਨਾ ਭਾਈ, ਉਹਨਾਂ ਝੂਠੀਆਂ ਸੱਚੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕੰਨ ਭਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਉਧਰ ਜਦੋਂ ਮਹਾਰਾਜੇ ਦਾ ਜਹਾਜ਼ ਅਦਨ ਦੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ’ਤੇ ਪੁੱਜਾ ਤਾਂ ਉਥੇ ਮੁਕੀਮ ਸਿੱਖ ਫੌਜੀਆਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਮਹਾਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸਲਾਮੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾਤੁਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਮਹਾਰਾਜੇ ਨੂੰ ਫੌਰਨ ਅਦਨ ਤੋਂ ਵਾਪਸੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇਸ ਹਰਕਤ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਾੜਾ ਸਮਝਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਰੋਸ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਖਰਚੇ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਵਲੈਤ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਅੱਗੇ ਰੋਸਮਈ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟ ਕੀਤਾ। 3 ਜੂਨ, 1886 ਨੂੰ ਅਦਨ ਤੋਂ ਪੈਰਿਸ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਥੇ ਅਦਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ. ਠਾਕਰ ਸਿੰਘ, ਸ. ਰੂੜ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਦੋ ਹੋਰ ਸਿੰਘਾਂ ਪਾਸੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਦਾਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ।
ਹੁਣ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਆਪਣੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਜੂਝ ਪਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਰੂਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਸਰਬਰਾਹਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਰਾਬਤਾ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ। ਰੂਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਾਜ ਲਈ ਆਪ ਵੀ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਵਤਨ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਬੜੇ ਦਰਦਮੰਦ ਲਹਿਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਤੇ ਮਾਲੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਅਪੀਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਚਿੱਠੀਆਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਬੜੇ ਕਰੁਣਾਮਈ-ਰਸ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ। “ਮੈਂ ਹਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਆਪਣਾ ਲਹੂ ਤੇ ਮਾਸ”।
ਹੁਣ ਸ. ਠਾਕਰ ਸਿੰਘ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜੁੱਟ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕਈ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦਾ ਖੁਫ਼ੀਆ ਤੌਰ ’ਤੇ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ, ਰਾਜਿਆਂ-ਨਵਾਬਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ, ਤਖਤ ਸਾਹਿਬਾਨ ’ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਬੇਨਤੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਫੌਜੀ ਮੇਜਰ ਈਵਨਜ ਨੇ ‘ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਲਹਾਕ ਅਤੇ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ’ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਪੁਸਤਕ ਉਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਵਧੀਕੀਆਂ ਦਾ ਪਰਦਾ ਫਾਸ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸੰਧਾਵਾਲੀਏ ਸਰਦਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਗਿਆਨੀ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਪਾਸੋਂ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ-ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਤਰਜ਼ਮਾ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਬਣਾ ਕੇ ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ।
ਸੰਧਾਵਾਲੀਆ ਸਰਦਾਰ ਹੁਣ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੱਕੀ ਤੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਇਨਸਾਨ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਸਰਦਾਰ ਦੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੱਥੇ ਪਈਆਂ ਤਿਉੜੀਆਂ ਨੂੰ ਭਾਂਪ ਗਈਆਂ ਤੇ ਉਹ ਹੁਸ਼ਿਆਰੀ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਪਾਂਡੀਚਰੀ ਪੁੱਜਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਸ ਸੀ ਕਿ ਇੱਕ ਦਿਨ ਮਹਾਰਾਜਾ ਵੀ ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰ ਕੇ ਪਾਂਡੀਚਰੀ ਪੁੱਜ ਜਾਣਗੇ। 6 ਨਵੰਬਰ, 1886 ਨੂੰ ਸ. ਠਾਕਰ ਸਿੰਘ ਪਾਂਡੀਚਰੀ ਵਿੱਚ ਪੁੱਜ ਗਏ ਤੇ ਉਥੋਂ ਆਪਣੀ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਆਪਣੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਉਹ ਉਥੋਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਹਕੂਮਤਾਂ ਨਾਲ ਰਾਬਤਾ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਥੋਂ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਖੁਫ਼ੀਆ ਤੌਰ ’ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਸੀਲਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਬਣਾਇਆ। ‘ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ ਇੰਡੀਆ’ ਅਤੇ ‘ਮਦਰਾਸ ਟਾਈਮਜ਼’ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੀ ਹਰਕਤ ਵਿੱਚ ਆ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਗਿਆਨੀ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸੰਧਾਵਾਲੀਏ ਸਰਦਾਰ ਦੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਪੋਹਲੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਕੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਥੋੜ੍ਹੇ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਬੜੀ ਹੁਸ਼ਿਆਰੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਹੀ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚੋਂ ਫਰਾਰ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਉਸ ਪਿੱਛੋਂ ਕਈ ਸਾਲ ਉਹ ਅੰਡਰ ਗਰਾਉਂਡ ਰਹਿ ਕੇ ਇਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਰਹੇ।
ਜੋਂਗੁਲਡਕ ਪ੍ਰਾਂਤ
ਜੋਂਗੁਲਡਕ ਸੂਬਾ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕਾਲੇ ਸਾਗਰ ਤੱਟ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਲਗਦਾ, ਇੱਕ ਸੂਬਾ ਹੈ। ਸੂਬੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਇਸਦਾ ਆਕਾਰ 3,481 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਖੇਤਰ 6,19.703 ਹੈ। ਇਸ ਸੂਬੇ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਬੋਲੁ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਕਰਬੁਕ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਬਰਟਿਨ ਹੈ। ਇਸ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਜੋਂਗੁਲਡਕ ਹੈ। ਸੂਬਾ ਕੋਲੇ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋਂਗੁਲਡਕ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੋਲਾ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ
ਅਦਨ ਵਿਖੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਣਾ ਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ
ਉਧਰ ਮਹਾਰਾਜੇ ਨੇ ਸੰਧਾਵਾਲੀਏ ਸਰਦਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮੁੱਖ-ਮੰਤਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ ਕੇ ਸ਼ਾਹੀ ਮੋਹਰ ਵੀ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀ। ਹੁਣ ਸੰਧਾਵਾਲੀਆ ਸਰਦਾਰ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਜਲਾਵਤਨ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੁੱਖ-ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਹੈਸੀਅਤ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਵੀ ਸਰਦਾਰ ਨੂੰ ਪਾਂਡੀਚਰੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਰਹੇ। ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਕੂਕਾ ਲਹਿਰ ਨੇ ਵੀ ਸਰਦਾਰ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਸਮਰਥਨ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਕਿਸਮਤ ਨੇ ਹਾਰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਸਰਦਾਰ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੇ ਸਾਥ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਕੁਝ ਦਿਨ ਬਿਮਾਰ ਰਹਿਣ ਪਿੱਛੋਂ 18 ਅਗਸਤ, 1887 ਨੂੰ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ।
ਜੋਂਗੁਲਡਕ ਪ੍ਰਾਂਤ
ਜਿਲ੍ਹੇ
ਜੋਂਗੁਲਡਕ ਰਿਆਸਤ ਛੇ ਜਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀਆਂ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਦੇਖਣ ਯੋਗ ਥਾਵਾਂ
ਕਸੁ, ਕਪੂਜ, ਗੋਬੂ ਬੀਚ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਕੂਮਤ ਜੰਗਲਾਤ, ਲਾਕੇ (ਗੋਲ) ਪਹਾੜੀ, ਪਠਾਰ, ਕੋਕੈਮਾਂ, ਬੋਸਤਾਨੋਜੁ, ਕੈਮਲਿਕ, ਬਕਲੈਬੋਸਟਾਂ ਤੇ ਗੁਰਲੇਇਕ ਜੰਗਲ ਮਨੋਰੰਜਨ ਖੇਤਰ, ਕੁਮਾਯਾਨੀ, ਕਿਜ਼ੀਲੇਲਮ ਅਤੇ ਮੇਂਸਿਲਿਸ ਹਨ।
ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਸਲਤਨਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1838 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1893 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜੇ
ਜੋਂਗੁਲਡਕ ਪ੍ਰਾਂਤ
ਖੁਦਾਈ ਨਾਲ ਤਬਾਹੀ
ਜੋਂਗੁਲਡਕ ਦੀਆਂ ਖਾਣਾ ਵਿੱਚ ਖੁਦਾਈ ਨਾਲ ਕਈ ਵਾਰ ਤਬਾਹੀ ਹੋਈ। 1992 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੈਸ ਧਮਾਕੇ ਵਿੱਚ 270 ਮਜ਼ਦੂਰ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਇਹ ਤੁਰਕੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਖਤਰਨਾਕ ਹਾਦਸਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਰਾਜ
ਅੰਕਾਰਾ
ਅੰਕਾਰਾ ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਕੀ
ਨਸਤਾਲੀਕ ਲਿਪੀ
ਨਸਤਾਲੀਕ (نستعلیق), ਇਸਲਾਮੀ ਕੈਲੀਗਰਾਫੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲਿਖਣ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ। ਇਹ ਇਰਾਨ, ਦੱਖਣ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਦੇ ਕਦੇ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਅਰਬੀ ਲਿਖਣ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਲੇਖ ਆਦਿ ਲਿਖਣ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਖੂਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।