cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਕੋਨਾਰਕ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ
ਕੋਨਾਰਕ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਇੱਕ ਕਲਾਸਲੈਸ ਸੁਪਰ ਫਾਸਟ ਟਰੇਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ੀ੍ ਮਧੂ ਦੰਡਾਵੇਤ ਦੁਆਰਾ ਸਾਲ 1978 ਵਿੱਚ (ਐਸ ਸੀ)ਸਿਕੰਦਰਾ ਬਾਦ ਅਤੇ ਭੁਵਨੇਸ਼੍ਵਰ(ਬੀ ਬੀ ਐਸ) ਵਿੱਚ ਕਾਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸੇਵਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਟਰੇਨ ਨੰਬਰ 2119/2120 ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਤੇ 2101/2102 ਮੀਨਰ ਸੁਪਰ ਫ਼ਾਸਟ ਐਕਸ ਪ੍ਰੈਸ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਰੇਕ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੋਕਿ ਸਿਕੰਦਰਾ ਬਾਦ ਅਤੇ ਮੁਮਬਈ ਵੀਟੀ (ਹੁਣ ਸੀ ਐਸ ਟੀ ਐਮ) ਵਿਚਕਾਰ ਦੌੜਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਟਰੇਨ ਦੀ ਲੀਵਰੀ ਪਹਿਲਾਂ ਗੂੜ੍ਹੇ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਜੋਕਿ ਖਿੜਕੀ ਤੇ ਰੇਕੀ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਦੇ ਪ੍ਬੰਧਨ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਮੁਮਬਈ ਅਤੇ ਭੁਵਨੇਸ਼੍ਵਰ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਰ ਟਰੇਨ ਦੀ ਵਧਦੀ ਹੋਈ ਮੰਗ ਕਾਰਨ, ਇਸਨੂੰ ਸਾਲ 1994 ਵਿੱਚ ਮੁਮਬਈ ਵੀ ਟੀ ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸਨਾਲ 2101/2102 ਮੀਨਰ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਥਾਂ 2701/02 ਹੁਸੈਨ ਸਾਗਰ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਨੇ ਲੈ ਲਈ) ਵਿੱਚਕਾਰ ਰੇਕ ਸਾਂਝੇ ਦਾਰੀ ਦੇ ਪ੍ਬੰਧਨ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਇਆ। ਵਿਸਤਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਾਲ 1994 ਵਿੱਚ ਇਸ ਟਰੇਨ ਦਾ ਨੰਬਰ ਬਦਲ ਕੇ 1019/1020 ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਟਰੇਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਪਛੱਮੀ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ 11019/11020 ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਚਾਲਿਤ, ਇਹ ਮੁਮਬਈ ਛਤ੍ਰਪਤੀ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਟਰਮਿਨਸ (ਸੀ ਐਸ ਟੀ ਐਮ) ਨੂੰ ਭੁਵਨੇਸ਼੍ਵਰ(ਬੀ ਬੀ ਐਸ) ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ।
ਰੂਟ
ਰਾਹ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਨ – ਦਾਦਰ, ਕਲਯਾਣ, ਪੂਨੇ, ਦੌਉਂਦ, ਸੋਲਾਪੁਰ, ਗੁਲਬਰਗਾ, ਸਿਕੰਦਰਾਬਾਦ, ਤਾਨਦੁਰ, ਕਾਜ਼ੀਪੇਟ, ਵਾਰੰਗਲ, ਮਹਿਬੂਬਾਬਾਦ, ਵਿਜੇਵਾੜਾ, ਰਾਜਾਮੁੰਦਰੀ, ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਤਨਮ, ਸ੍ਰੀਕਾਕੁਲਮ, ਪਾਲਾਸਾ ਅਤੇ ਬਹਿਰਮਪੁਰ ਅਤੇ ਖੁਰਦਾ ਰੋਡ।
ਕੁੱਲ ਦੂਰੀ 1932 ਕਿਮੀ ਤੈਅ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਦੇਸ਼ ਸਾਬਕਾ ਰਾਜ (ਜੋਕਿ ਹੁਣ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਦੇਸ਼ ਹੈ) ਦਾ ਤਕਰੀਬਨ 1066ਕਿਮੀ ਤੈਅ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਘਟਨਾ
31 ਜੁਲਾਈ 2008 ਨੂੰ, ਦੋ ਲੋਕ ਜਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਏ ਜਦੋਂ ਟਰੇਨ ਦੇ ਦੋ ਡੱਬੇ ਅਤੇ ਕੋਨਾਰਕ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਦਾ ਇੰਜਨ ਗੁਲਬਰਗਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗੰਗਾਪੁਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੇ ਪਟਰੀ ਤੋਂ ਉਤੱਰ ਗਏ। ਟਰੇਨ ਦੇ ਡੱਬਿਆਂ ਦਾ ਪਟੱਰੀ ਤੋਂ ਉਤਰਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਅੱਜ ਤੱਕ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਚਲਿਆ।
ਹਵਾਲੇ-
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਾਂ
ਟੀਪੂ ਸੁਲਤਾਨ
ਟੀਪੂ ਸੁਲਤਾਨ (20 ਨਵੰਬਰ 1750 – 4 ਮਈ 1799), ਨੂੰ ਮੈਸੂਰ ਦਾ ਚੀਤਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਮੈਸੂਰ ਸਲਤਨਤ ਤੇ 1782 ਤੋਂ 1799 ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈਦਰ ਅਲੀ ਅਤ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਫਖਰ-ਅਲ-ਨਿਸ਼ਾ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਪਸੀ ਫੁੱਟ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਧ੍ਰੋਹੀਆਂ ਸਦਕਾ ਬਹਾਦਰ ਟੀਪੂ ਸੁਲਤਾਨ ਮੈਸੂਰ ਯੁੱਧ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਕੋਲੋਂ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਾਰ ਗਿਆ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਕਾਰਨ ਵਾਲਿਸ ਨੇ ਉਸ ਕੋਲ ਸੰਧੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣਾ ਦੂਤ ਭੇਜਿਆ। ਸੰਧੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਚਾਲਾਕ ਤੇ ਸਵਾਰਥੀ ਕਾਰਨ ਵਾਲਿਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਵੀ ਬੜੀ ਨਵੀਂ ਤੇ ਅਜੀਬ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਸਨ। ਸ਼ਰਤਾਂ ਮੁਤਾਬਿਕ ਯੁੱਧ ਦੇ ਖਰਚ ਹੋਏ ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੁੰਰਤ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਹ ਵੀ ਸ਼ਰਤ ਸੀ ਕਿ ਯੁੱਧ ’ਚ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਧਨ ਨਹੀਂ ਵਾਪਿਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਕੰਪਨੀ ਕੋਲ ਬੰਦੀ ਰਹਿਣਗੇ। ਟੀਪੂ ਸੁਲਤਾਨ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਬਿਲਕੁੱਲ ਖਾਲੀ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ਰਤਾਂ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਭਰ ਆਇਆ।
ਬਚਪਨ
ਟੀਪੂ ਸੁਲਤਾਨ ਦਾ ਜਨਮ 20 ਨਵੰਬਰ 1750 (ਸ਼ੁਕਰਵਾਰ, 20 ਧੂ ਅਲ-ਹਿੱਜਾ, 1163 ਹਿਜਰੀ ਨੂੰ ਦੇਵਨਹਾਲੀ, ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਬੰਗਲੌਰ, ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਬੇਗਮ ਹਜ਼ਰਤ ਮਹਲ
ਬੇਗਮ ਹਜ਼ਰਤ ਮਹਲ ( ਜਨਮ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 1820 - ਮੌਤ 7 ਅਪਰੈਲ 1879), ਅਵਧ ਦੇ ਨਵਾਬ ਵਾਜਿਦ ਅਲੀ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬੇਗਮ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ 1857 ਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਨਬਾਲਿਗ ਪੁੱਤ ਬਿਰਜਿਸ ਕਾਦਰ ਨੂੰ ਗੱਦੀ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫੌਜ ਦਾ ਆਪ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਕੋਲ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਕਮਾਲ ਸਮਰੱਥਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਕਾਰਨ ਅਯੁੱਧਿਆ ਦੇ ਜਿੰਮੀਦਾਰ, ਕਿਸਾਨ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਉਸਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵੱਧਦੇ ਰਹੇ।
ਟੀਪੂ ਸੁਲਤਾਨ
ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ
like Tipu Sultan
ਬੇਗਮ ਹਜ਼ਰਤ ਮਹਲ
ਜੀਵਨ
ਮਹਿਲ ਦਾ ਨਾਮ ਮੁਹੰਮਦੀ ਖਾਨੂਮ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਫੈਜ਼ਾਬਾਦ, ਅਵਧ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਪੇਸ਼ੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦਰਬਾਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੁਆਰਾ, ਫਿਰ ਰਾਇਲ ਏਜੰਟਾਂ ਕੋਲ ਵੇਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਵਾਸੀਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹੀ ਹਰਮ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਰੀ ਵਜੋਂ ਆਖਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਕ ਪਰੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਅਵਧ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਸ਼ਾਹੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਇੱਕ ਬੇਗਮ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਬੀਰਜਿਸ ਕਾਦਰਾ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ 'ਹਜ਼ਰਤ ਮਹਿਲ' ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਟੀਪੂ ਸੁਲਤਾਨ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ
ਬੇਗਮ ਹਜ਼ਰਤ ਮਹਲ
ਜੀਵਨ
ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਤਾਜਦਾਰ-ਏ-ਅਵਧ, ਵਾਜਿਦ ਅਲੀ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਜੂਨੀਅਰ ਸੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ 1856 ਵਿੱਚ ਅਵਧ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਵਾਜਿਦ ਅਲੀ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਕਲਕੱਤਾ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਕਲਕੱਤੇ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਨਵਾਬ ਤੋਂ ਤਲਾਕ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅਵਧ ਰਾਜ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਈ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੌਜੂਦਾ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।
1857 ਦਾ ਇੰਡੀਅਨ ਬਗਾਵਤ
1857 ਤੋਂ 1858 ਦੇ ਇੰਡੀਅਨ ਬਗਾਵਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, 1857 ਤੋਂ 1858 ਤੱਕ, ਰਾਜਾ ਜਲਾਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਬੇਗਮ ਹਜ਼ਰਤ ਮਹਿਲ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗਾਵਤ ਕੀਤੀ; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਖਨਊ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਬੀਰਜਿਸ ਕਾਦਰ ਨੂੰ ਅਵਧ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।
ਬੇਗਮ ਹਜ਼ਰਤ ਮਹਿਲ ਦੀ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਸੜਕਾਂ ਦਾ ਰਸਤਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮੰਦਿਰਾਂ ਅਤੇ ਮਸਜਿਦਾਂ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਢਾਹਿਆ ਸੀ।
ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਹੇਠ ਬਲਾਂ ਨੇ ਲਖਨਊ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਵਧ 'ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਗਈ। ਹਜ਼ਰਤ ਮਹਿਲ ਨਾਨਾ ਸਾਹਬ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹਜਹਾਨਪੁਰ ਉੱਤੇ ਹੋਏ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਫੈਜ਼ਾਬਾਦ ਦੇ ਮੌਲਵੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ।
ਬਾਅਦ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਨੇਪਾਲ ਵਾਪਸ ਆਉਣਾ ਪਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਣਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਜੰਗ ਬਹਾਦੁਰ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। 1879 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਠਮਾਂਡੂ ਦੀ ਜਾਮਾ ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਗਰਾਉਂਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਣਜਾਣ ਕਬਰ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਹਾਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ (1887) ਦੀ ਜੁਬਲੀ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਬਿਰਜਿਸ ਕਾਦਰ ਨੂੰ ਮੁਆਫ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਯਾਦਗਾਰ
ਬੇਗਮ ਹਜ਼ਰਤ ਮਹਿਲ ਦੀ ਕਬਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦਰਬਾਰ ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਦੂਰ ਜਾਮਾ ਮਸਜਿਦ, ਘੰਤਾਘਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਾਠਮਾਂਡੂ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਜਾਮਾ ਮਸਜਿਦ ਕੇਂਦਰੀ ਕਮੇਟੀ ਇਸ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦੀ ਹੈ।
15 ਅਗਸਤ 1962 ਨੂੰ ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਵਿਦਰੋਹ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਦਲੇ ਲਖਨਊ ਦੇ ਹਜ਼ਰਤਗੰਜ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪਾਰਕ ਦੇ ਨਾਮ ਬਦਲਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਗੋਲ ਪਿੱਤਲ ਦੀਆਂ ਤਖ਼ਤੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਅਵਧ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ-ਕੋਟਾਂ ਦੇ ਸਨ। ਪਾਰਕ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਹਿਰਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਰਾਮਲੀਲਾ ਅਤੇ ਬੋਨਫਾਇਰਜ਼, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਲਖਨਊ ਮਹਾਂਉਤਸਵ (ਲਖਨਊ ਐਕਸਪੋਜ਼ਨ) ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
10 ਮਈ 1984 ਨੂੰ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮਹਿਲ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਯਾਦਗਾਰੀ ਡਾਕ ਟਿਕਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ। ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਦਾ ਕਵਰ ਸੀਆਰ ਪਕਰਾਸ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਰੱਦ ਅਲਕਾ ਸ਼ਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 15,00,000 ਸਟਪਸ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।
ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰਾਲੇ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੋਣਹਾਰ ਕੁੜੀਆਂ ਲਈ ਬੇਗਮ ਹਜ਼ਰਤ ਮਹੱਲ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਮੌਲਾਨਾ ਆਜ਼ਾਦ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਰਾਇਲਟੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1820 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ੴ
thumb|200px|right|ਏਕੰਕਾਰ [[ਯੂਨੀਕੋਡ: ੴ]] ੴ (ਇੱਕ ਓਅੰਕਾਰ) ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਖੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਨੀਂਹ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਕਰਨਵਾਲਾ (ਕਰਤਾਰ) ਹੈ। ਇਹ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਸਿੱਖੀ ਬਾਰੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰਦਵਾਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਨ (ੴ) ਆਮ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਅਦੁੱਤੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਕੇ ਸਿਖ ਪੰਥ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ। ਇਸ ਦਾ ਪਾਠ (ਉਚਾਰਨ ਜਾਂ ਬੋਲ) ਇੱਕ ਓਅੰਕਾਰ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ 13 ਵਾਰ ਆਪਣੀ ਸਵੈ-ਰਚਿਤ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਮਹਲਾ 1 ਹੇਠ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ। ਇੱਕ ਓਅੰਕਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਬੋਲ ਹੈ। ਇੱਕ ਓਅੰਕਾਰ ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੰਕ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਬੇਅੰਤ ਪਸਾਰੇ ਤੇ ਇਸਦੇ ਇਕੋ ਇੱਕ ਕਰਤਾ (ਭਾਵ ਇੱਕ ਕਰਤਾਰ) ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੇ ਸੂਚਕ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਹੈ। 'ਓਅੰ' ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸੂਚਕ ਹੈ ਅਤੇ 'ਕਾਰ' ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਪਿਛੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਅਰਥ ਹਨ ਇਕ-ਰਸ। ਓਅੰਕਾਰ ਅੱਗੇ 'ਇਕ' ਲਾਉਣਾ ਅਦਵੈਤਵਾਦੀ ਸਿੱਖ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਸੂਚਕ ਹੈ।
ਗੁਰਬਾਣੀ
ੴ ਸਤਿ ਨਾਮੁ ਕਰਤਾ ਪੁਰਖੁ ਨਿਰਭਉ ਨਿਰਵੈਰੁ ਅਕਾਲ ਮੂਰਤਿ ਅਜੂਨੀ ਸੈਭੰ ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥ ਜਪੁ।। ਆਦਿ ਸਚੁ ਜੁਗਾਦਿ ਸਚੁ ਹੈ ਭੀ ਸਚੁ।। ਨਾਨਕ ਹੋਸੀ ਭੀ ਸਚੁ।।:
ਇਕ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਸੱਚ ਅਤੇ ਸਦੀਵੀ ਨਾਮ ਹੈ, ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਜੀਵ, ਬਿਨਾ ਡਰ, ਬਿਨਾਂ ਦੁਸ਼ਮਣ, ਅਕਾਲ ਅਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸਰੂਪ, ਜਨਮ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ - ਅਣਜੰਮੇ, ਸਵੈ-ਹੋਂਦ ਵਾਲਾ, ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚਾ ਅਤੇ ਸਦੀਵੀ ਗੁਰੂ ਜਿਸ ਕੋਲ ਸਾਨੂੰ ਚਾਨਣ ਦੇਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚਿੰਨ੍ਹ
ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ
ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦ ਭਾਰਤ-ਆਰੀਆ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਨਸਲੀ ਗਰੁੱਪ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਿੰਧ ਸੂਬੇ ਦਾ ਨਾਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਹੀ ਪਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਤਭਾਸ਼ਾ ਸਿੰਧੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਉਹ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ (ਉਰਦੂ-ਹਿੰਦੀ) ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ।
1947 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਤਕਸੀਮ ਦੌਰਾਨ ਸਿੰਧੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ, ਸਿੱਖ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਏ ਸਨ। ਬਹੁਤੇ ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ, ਆਬਾਦੀ ਦਾ 94 ਫੀਸਦੀ ਮੁਸਲਿਮ ਹਨ ਜਦਕਿ 6% ਹੋਰ ਧਰਮਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ।
ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ 35 ਕਰੋੜ ਸਿੰਧੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਸਾਢੇ ਤੇਤੀ (33.5) ਲੱਖ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਿੰਧ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਡੇਢ-ਦੋ ਲੱਖ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ
1928 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ
1928 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਜਾਂ IX ਓਲੰਪੀਆਡ 1928 ਵਿੱਚ ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਮਸਤੱਰਦਮ ਵਿੱਖੇ ਹੋਈਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ
ਮਕਾਉ
thumb|ਮਕਾਊ ਦਾ ਝੰਡਾ thumb|ਮਕਾਊ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ
ਮਕਾਊ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਖ਼ਾਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਸਤਰ, ਇਲੇਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਸਮੱਗਰੀ, ਖਿਡੌਣੇ ਅਤੇ ਸੈਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ, ਇਹ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਇਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਧਨੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਲੋਂ ਇੱਕ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਵਿਆਪਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਹੋਟਲ, ਰਿਜ਼ਾਰਟ, ਸਟੇਡੀਅਮ, ਰੇਸਤਰਾਂ ਅਤੇ ਜਊਆਘਰ ਹਨ।
ਖ਼ਾਸ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਕਾਊ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕਨੂੰਨੀ ਵਿਵਸਥਾ, ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ ਕੋਡ ਅਤੇ ਪੁਲਸ ਬਲ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ ਆਪਣੀ ਮੁਦਰਾ ਵੀ ਹੈ।
ਮਕਾਊ ਚੀਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਯੂਰਪੀ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ ਹੈ। ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਵਪਾਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਥੇ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਵਸੇ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 20 ਦਸੰਬਰ 1999 ਤੱਕ, ਜਦੋਂ ਇਸਨੂੰ ਚੀਨ ਨੂੰ ਸਪੁਰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਮਕਾਊ ਦਾ ਰਾਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਪੁਰਤਗਾਲੀਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਿਹਾ। ਇੱਕ ਚੀਨੀ-ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਸਾਂਝੇ ਐਲਾਨ ਦੇ ਹਤਾਰੇਖਾ ਦੇ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਤੱਕ ਯਾਨੀ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ 2049 ਤੱਕ ਮਕਾਊ ਨੂੰ ਇੱਕ ਉੱਚੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਸਵਾਇੱਤਤਾ ਹਾਸਲ ਰਹੇਗੀ। ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਦੋ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਮਕਾਊ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਚੀਨ ਦੀ ਹੋਵੇਗੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਕਾਊ ਆਪਣਾ ਵਿਧੀਤੰਤਰ, ਪੁਲਿਸ ਬਲ, ਆਰਥਕ ਤੰਤਰ, ਸੀਮਾਸ਼ੁਲਕ ਨੀਤੀ, ਆਪ੍ਰਵਾਸਨ ਨੀਤੀ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਅਤੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਨੁਮਾਇੰਦਾ ਅਜ਼ਾਦ ਤੌਰ ’ਤੇ ਭੇਜੇਗਾ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਐਂਗ ਲੀ
ਐਂਗ ਲੀ ਓਬੀਐਸ  (ਜਨਮ 23 ਅਕਤੂਬਰ, 1954) ਇੱਕ ਤਾਈਵਾਨੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਸਕ੍ਰੀਨਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ।
ਜੀਵਨ
ਐਂਗ ਲੀ ਦਾ ਜਨਮ 1954 ਵਿੱਚ ਚਿਆਚੋਊ, ਪਿੰਗਟੁੰਗ, ਤਾਈਵਾਨ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਲੀ ਉਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਪੜ੍ਹਾਈ-ਲਿਖਾਈ ਉੱਪਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੈਸ਼ਨਲ ਤਾਈਨਾਨ ਫ਼ਰਸਟ ਸੀਨੀਅਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸਨ। ਲੀ ਦੋ ਵਾਰ ਦਾਖ਼ਲਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚੋਂ ਫ਼ੇਲ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਤਾਈਵਾਨ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਦਾਖ਼ਲਾ ਨਾ ਸਕਿਆ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸਦੇ ਤੰਗ ਆਏ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਟਸ ਸਕੂਲ ਵਿਖੇ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਉਸਨੇ 1975 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੂੁਰੀ ਕੀਤੀ। 1979 ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਇਲੀਆਨਾ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਥੀਏਟਰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਨਿਊਯਾਰਕ ਯੂੁਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਪਾਈਕ ਲੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਵੀ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਜੀਵਨ
ਲੀ ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੀ ਵੈਸਟਚੈਸਟਰ ਕਾਊਂਟੀ ਦੇ ਲਾਰਚਮਾਊਂਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਜੇਨ ਲਿਨ ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਇੱਕ ਮਾਈਕ੍ਰੋਬਾਇਓਲੋਜਿਸਟ ਹੈ, ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਨ ਲਿਨ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ 1983 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ, ਹਾਨ (ਜਨਮ 1984) ਅਤੇ ਮੇਸਨ ਲੀ (ਜਨਮ 1990)। ਲੀ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਉੱਥੋਂ ਦੀ ਕੱਚੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਹਾਸਿਲ ਹੈ, ਪਰ ਲੀ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਉੱਥੋਂ ਦੀ ਪੱਕੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਹੈ।    ਲੀ ਇੱਕ ਬੋਧੀ ਹੈ।
ਸ੍ਰੀਲੰਕਨ ਏਅਰਲਾਇਨਜ
ਸ੍ਰੀਲੰਕਨ ਏਅਰਲਾਇਨਜ (ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾਈ ਦੇ ਤੋਰ 'ਤੇ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ) ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਅਰ ਲਾਇਨਜ ਹੈ। ਇਹ ਏਅਰ ਲੰਕਾ ਦੇ ਤੌਰ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੇਰੀਅਰ ਏਅਰ ਸੀਲੋਨ ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ 1979 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 1998 'ਚ ਅਮੀਰਾਤ ਦੁਆਰਾ ਅੱਧੀ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਏਅਰ ਲਾਇਨ ਦਾ ਅਧਿਗ੍ਰਹਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਫਿਰ ਇਸ ਏਅਰ ਲਾਇਨਜ ਦੀ ਮੁੜ ਕੇ ਕਾਯਾ ਕਲਪ (ਰੀ ਬ੍ਰਾਂਡਿਗ) ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਇਹ ਆਪਣੇ ਹੁਣ ਵਾਲੇ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਈ। ਜਦੋਂ ਅਮੀਰਾਤ ਦੀ ਸਾਂਝ ਇਸ ਵਿਚੋਂ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ, ਤਾਂ ਵੀ ਇਸ ਨੇ ਆਪਣੇ (ਰੀ ਬ੍ਰਾਂਡਿਗ) ਵਾਲਾ ਲੋਗੋ ਤੇ ਨਾਮ ਦੀ ਵਰਤੋ ਕਰਨੀ ਜਾਰੀ ਰਖੀ।
ਇਹ ਏਅਰਲਾਈਨ ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਧੁਰੇ ਬਾਂਦਰਾ ਨਾਇਕੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ, ਕੋਲੰਬੋ ਤੋ 33 ਨਿਸ਼ਾਨੇ/ਡੇਸਟੀਨੇਸ਼ਨ ਵਾਸਤੇ ਉਡਾਨਾ ਭਰਦੀ ਹੈ। 1 ਮਈ 2014, ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਏਅਰਲਾਇਨਜ ਵਨ ਵਰਲਡ ਏਅਰਲਾਈਨ ਗਠਜੋੜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ।
ਏਅਰ ਲੰਕਾ
28 ਮਾਰਚ 1980, ਏਅਰ ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਨੇ ਦੋ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੁਨਿਆ ਦੇ ਸਬ ਤੋ ਵੱਧ ਤਕਨੀਕੀ ਤੋਰ ਤੇ ਉਨਤ ਤੋ ਲੋਕਹਿਡ ਏਲ1011-1 ਟਰਾਈ ਸਟਾਰ ਖਰੀਦਣ ਦਾ ਸੰਜੋਤਾ ਕੀਤਾ ਸੀ. ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਲਾ ਲੋਕਹਿਡ ਏਲ1011-500 (4R-ULA) ਪਾਲਮਡੇਲ, ਕੇਲੇਫੋਰ੍ਨਿਆ ਵਿੱਚ 26 ਅਗਸਤ 1982 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ. ਇਸ ਨੇ ਏਮਸਟਰਡੇਮ ਨੂੰ UL ਉੜਾਨ 566P ਦੇ ਤੋਰ ਤੇ ਉੜਾਨ ਭਰੀ. 28 ਅਗਸਤ 4R-ULA “ਸਿਟੀ ਓਫ ਕੋਲੋਮ੍ਬੋ” ਨੇ ਆਪਣੀ ਏਮਸਟਰਡੇਮ ਤੋ ਕੋਲੋਮਬੋ ਤਕ ਦੀ ਪੇਹਲੀ ਉੜਾਨ UL566 ਦੇ ਤੋਰ ਤੇ ਭਰੀ. ਇਹ ਕੋਲੋਮਬੋ 29 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੀ. ਇਹ ਤੋ ਬਾਦ ਲੋਕਹਿਡ ਏਲ1011-500 (4R-ULA) ਦੀ “ਸਿਟੀ ਓਫ ਜੇਵਰਦਨਾਪੁਰਮ” ਦੇ ਤੋਰ ਤੇ ਦੂਸਰੀ ਉੜਾਨ ਭਰੀ. 8 ਜੂਨ 1984, ਨੂੰ ਏਅਰ ਲਾਇਨਜ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਲ ਬੋਇੰਗ 747-200B “ਕਿੰਗ ਵਿਜਯ” ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੂਸਰਾ ਕੁਛ ਸਮੇਂ ਬਾਦ. ਇਹ ਜਹਾਜ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋ ਯੂਰੋਪ ਵਾਸਤੇ ਅਤੇ ਕੁਛ ਸਾਉਥ ਇਸਟ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆ ਉਡਾਨਾ ਵਾਸਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ
ਫ਼ੇਬੀਅਨ ਸੁਸਾਇਟੀ
ਫ਼ੇਬੀਅਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਮਕਸਦ ਜਮਹੂਰੀ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਜਮਹੂਰੀ ਸਮਾਜਵਾਦ ਦੇ ਅਸੂਲਾਂ ਨੂੰ ਇਨਕਲਾਬੀ ਰਾਜਪਲਟੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰਵਾਦੀ ਜਤਨਾਂ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ।
1900 ਵਿੱਚ ਕਿਰਤ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਕਮੇਟੀ ਦੀਆਂ ਬਾਨੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਭਰੀ ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ ਉੱਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸੰਸਥਾ ਵਜੋਂ, ਫ਼ੇਬੀਅਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜਨੀਤੀ ਉੱਤੇ ਤਕੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਫ਼ੇਬੀਅਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸਾ ਰਹੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਨੇਤਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, (ਜਿਵੇਂ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ) ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਫ਼ੇਬੀਅਨ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ। ਫ਼ੇਬੀਅਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਨੇ 1895 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਐਂਡ ਪੋਲੀਟੀਕਲ ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
ਅੱਜ, ਇਹ ਸੁਸਾਇਟੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਥਿੰਕ ਟੈਂਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ 21 ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ (ਆਸਟਰੇਲੀਅਨ ਫ਼ੇਬੀਅਨ ਸੁਸਾਇਟੀ), ਕਨੇਡਾ (ਡਗਲਸ ਕੋਲਡਵੈਲ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਭੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਸੋਸ਼ਲ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਲੀਗ), ਸਿਸਲੀ (ਸਿਸੀਲੀਅਨ ਫ਼ੇਬੀਅਨ ਸੁਸਾਇਟੀ) ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ (ਦ ਐਨਜ਼ੈਡ ਫ਼ੇਬੀਅਨ ਸੋਸਾਇਟੀ) ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਸਥਾਪਨਾ
left|thumb| 17 ਓਸਨਾਬਰਗ ਸੇਂਟ ਵਿਖੇ ਨੀਲੀ ਤਖ਼ਤ, ਜਿਥੇ 1884 ਵਿੱਚ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ thumb|ਉਪਰ ਫਰੈਂਕ ਪੋਡਮੋਰ, ਜਿਸ ਦੇ ਸੁਝਾਅ ਤੇ ਫ਼ੇਬੀਅਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦਾ ਨਾਮ " ਫੈਬੀਅਸ ਦਿ ਡੀਲੇਅਰ " ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ left|thumb|203x203px| ਭੇਡ ਦੇ ਕਪੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਘਿਆੜ, ਮੌਲਿਕ ਕੋਟ ਆਫ਼ ਆਰਮਜ਼ ਫ਼ੇਬੀਅਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 4 ਜਨਵਰੀ 1884 ਨੂੰ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਸੁਸਾਇਟੀ, ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਆਫ਼ ਦ ਨਿਊ ਲਾਈਫ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੈਤਿਕ ਅਤੇ ਮਾਨਵਵਾਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਦੀ ਜਨਮਦਾਤਾ ਸੀ। ਅਰੰਭਕ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੂਰਅੰਦੇਸ਼ੀ ਵਿਕਟੋਰੀਅਨ ਕੁਲੀਨ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਐਡਵਰਡ ਕਾਰਪੈਂਟਰ ਅਤੇ ਜੌਨ ਡੇਵਿਡਸਨ, ਸੈਕਸੋਲੋਜਿਸਟ ਹੈਵਲੋਕ ਐਲਿਸ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਐਡਵਰਡ ਆਰ ਪੀਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਉਹ ਸਵੱਛ ਸਰਲ ਜੀਵਨ ਜਿਉਣ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਬਣ ਕੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਮੈਂਬਰ ਸਮਾਜ ਦੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਸਮਾਜ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਫ਼ੇਬੀਅਨ ਸੁਸਾਇਟੀ। ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰ ਦੋਵੇਂ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸੁਤੰਤਰ ਸਨ।ਫ਼ੇਬੀਅਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਰੇਨੇਸੈਂਸ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੇ ਨਵੀਨੀਕਰਣ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ।
ਨਵੀਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ 1899 ਵਿੱਚ ਭੰਗ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਫ਼ੇਬੀਅਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਵਧਦੀ ਹੋਈ ਐਡਵਰਡੀਅਨ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੀ ਇੱਕ ਮੋਹਰੀ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸੁਸਾਇਟੀ ਬਣ ਗਈ। ਇਸਨੂੰ ਇਸਦੇ ਮੋਹਰੀ ਦਸਤੇ ਕੋਐਫੀਸੀਐਂਟ ਕਲੱਬ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਮਾਣ ਹਾਸਲ ਸੀ। ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀਆਂ ਪਬਲਿਕ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਏਸੇਕਸ ਹਾਲ ਵਿਖੇ ਹੋਈਆਂ, ਜੋ ਕਿ ਕੇਂਦਰੀ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਸਟ੍ਰੈਂਡ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਥਾਨ ਹੈ।
ਫ਼ੇਬੀਅਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦਾ ਨਾਮ ਰੋਮਨ ਜਰਨਲ ਕੁਇੰਟਸ ਫਾਬੀਅਸ ਮੈਕਸੀਮਸ ਵੇਰੂਕੋਸਸ (ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਰੱਖਿਆ ਨਾਮ ਕਨੈਕਟੇਟਰ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਦੇਰੀ") ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਫਰੈਂਕ ਪੋਡਮੋਰ ਦੇ ਸੁਝਾਅ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਫੈਬੀਅਨ ਰਣਨੀਤੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜਨਰਲ ਹੈਨੀਬਲ ਦੇ ਅਧੀਨ ਉੱਤਮ ਕਾਰਥਾਜੀਨੀਅਨ ਫੌਜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸਿਖਰੀ ਆਹਮੋ ਸਾਹਮਣੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਹਰਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਥਕਾ ਕੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਕ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੇਬੀਅਨ ਸੁਸਾਇਟੀ
ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਅਹਿਸਨ ਰੰਧਾਵਾ
ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਅਹਿਸਨ ਰੰਧਾਵਾ (1 ਸਤੰਬਰ 1937-19 ਸਤੰਬਰ 2017 ) ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਦੋਆਬਾ ਸਹਿਤ ਕਈ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਲਿਖੇ ਹਨ। 1986 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰੋ. ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਅਤੇ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ/ਕਲਾਕਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਜੀਵਨ ਬਿਓਰਾ
ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਅਹਿਸਨ ਰੰਧਾਵਾ ਦਾ ਜਨਮ 1 ਸਤੰਬਰ 1937 ਨੂੰ ਹੁਸੈਨਪੁਰਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ (ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਅਸਲ ਨਾਮ ਮੁਹੰਮਦ ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਹੈ। ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਅਹਿਸਨ ਰੰਧਾਵਾ ਉਸ ਦਾ ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਕਿਆਮਪੁਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਿਆਲਕੋਟ (ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ) ਵਿੱਚ ਹੈ।ਅਜਕਲ ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰਹੇ। 19 ਸਤੰਬਰ 2017 ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ,ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਲੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਸਿੱਖਿਆ
ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਅਹਿਸਨ ਰੰਧਾਵਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਮਿਸ਼ਨ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਨਾਰੋਵਾਲ ਤੋਂ ਦੱਸਵੀਂ ਕਰਨ ਉੱਪਰੰਤ, ਮੱਰੇ ਕਾਲਜ ਸਿਆਲਕੋਟ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੁਏਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਲਾਅ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਲਈ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਅਹਿਸਨ ਰੰਧਾਵਾ ਪਹਿਲਾਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਖੇਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਕਰਮਚਾਰੀ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ ਵਕੀਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੱਕਾ ਪੇਸ਼ਾ ਚੁਣ ਲਿਆ ਅਤੇ ਨਾਲ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਿਆ। 1970 ਵਿੱਚ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਬਾਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ, ਲਾਇਲਪੁਰ ਦਾ ਵਾਈਸ-ਚੇਅਰਮੈਨ, ਅਤੇ 1972 ਵਿੱਚ ਉਹ ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਕੌਮੀ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਜਮਹੂਰੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਤਸ਼ਕੀਲ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ ਦੀ ਬਾਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਵਾਈਸ-ਚੇਅਰਮੈਨ, ਅਜ਼ਾਦ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਕੌਂਸਲ ਦਾ ਮੈਂਬਰ, ਕੇਂਦਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸੈਂਸਰ ਬੋਰਡ ਦਾ ਮੈਂਬਰ, ਰੇਡੀਓ ਤੇ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਅਹੁਦਿਆਂ ਤੇ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਅਦਬੀ ਸਫ਼ਰ
ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਅਹਿਸਨ ਰੰਧਾਵਾ ਨੇ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ, ਜੋ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਰਸਾਲਿਆਂ 'ਇਕਦਾਮ' ਔਰ 'ਕੰਦੀਲ' ਵਿੱਚ ਛਪੀਆਂ। ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਉਰਦੂ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਉਸਨੇ ਬਾਦ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਤਰਜਮਾ ਕੀਤਾ ਜੋ ਰੰਨ, ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਘੋੜਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਈ। ਇਸ ਨੂੰ ਆਸਿਫ਼ ਖ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਬਾਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਰਸਾਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਬ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਣਵੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ 'ਅਜੋਕੀ ਕਹਾਣੀ' ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਰੰਧਾਵਾ ਨੇ 1958 ਤੋਂ ਬਾਕਾਇਦਾ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਅਹਿਸਨ ਰੰਧਾਵਾ ਹੁਣ ਤੱਕ ਪੂਰੀ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਲਿਖਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।
ਫੇਸਬੁੱਕ ਰਾਹੀਂ ਅਦਬੀ ਯੋਗਦਾਨ
ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਅਹਿਸਨ ਰੰਧਾਵਾ ਉਹਨਾ ਚੰਦ ਕੁ ਬਜੁਰਗ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਨ ਜੋ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਲਈ ਆਧੁਨਿਕ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਉਹ ਸੋਸਲ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਫੇਸਬੁੱਕ ਸਾਈਟ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਕਸਰ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਪਾਠਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਾਫੀ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇਹ ਯੋਗਦਾਨ ਉਹਨਾ ਦੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਫੇਸਬੁੱਕ ਖਾਤੇ ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕਾਵਿ ਵੰਨਗੀ
ਨਵਾਂ ਘੱਲੂਘਾਰਾ
ਸੁਣ ਰਾਹੀਆ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲਿਆ ! ਮੈਂ ਬੇਕਰਮੀ ਦੀ ਬਾਤ। ਮੇਰਾ ਚੜ੍ਹਦਾ ਸੂਰਜ ਡੁਬਿਆ ਮੇਰੇ ਦਿਨ ਨੂੰ ਖਾ ਗਈ ਰਾਤ।
ਮੇਰੀ ਸਾਵੀ ਕੁੱਖ ਜਨਮਾ ਚੁੱਕੀ ਜਿਹੜੀ ਗੁਰੂ ਸਿਆਣੇ ਵੀਰ। ਅੱਜ ਤਪਦੀ ਭੱਠੀ ਬਣ ਗਈ ਤੇ ਉਹਦੀ ਵੇਖ ਅਸੀਰ।
ਅੱਜ ਤਪਦੀ ਭੱਠੀ ਬਣ ਗਈ ਮੇਰੀ ਸਾਵੀ ਕੁੱਖ ਅਖ਼ੀਰ। ਵਿਚ ਫੁਲਿਆਂ ਵਾਂਗੂੰ ਖਿੜ ਪਏ ਮੇਰੇ ਸ਼ੇਰ ਜਵਾਨ ਤੇ ਪੀਰ।
ਅੱਜ ਤਪਦੀ ਭੱਠੀ ਬਣ ਗਈ ਮੇਰੀ ਮਹਿਕਾਂ ਵੰਡਦੀ ਕੁੱਖ। ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਥਣਾਂ 'ਚੋਂ ਚੁੰਘਦੇ ਮੇਰੇ ਬਚੇ ਲਹੂ ਤੇ ਦੁੱਖ।
ਅੱਜ ਤਪਦੀ ਭੱਠੀ ਬਣ ਗਿਆ ਮੇਰਾ ਸਗਲੇ ਵਾਲਾ ਪੈਰ। ਅੱਜ ਵੈਰੀਆਂ ਕੱਢ ਵਿਖਾਲਿਆ ਹੈ ਪੰਜ ਸਦੀਆਂ ਦਾ ਵੈਰ।
ਮੇਰੇ ਬੁਰਜ ਮੁਨਾਰੇ ਢਾਹ ਦਿੱਤੇ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ ਤਖਤ ਅਕਾਲ। ਮੇਰਾ ਸੋਨੇ ਰੰਗ ਰੰਗ ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਲਹੂ ਨਾ' ਲਾਲੋ ਲਾਲ।
ਮੇਰੀਆਂ ਖੁੱਥੀਆਂ ਟੈਂਕਾਂ ਮੀਢੀਆਂ ਮੇਰੀ ਲੂਹੀ ਬੰਬਾਂ ਗੁੱਤ। ਮੇਰੇ ਕੁੱਛੜ ਅੰਨ੍ਹੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਭੁੰਨ ਸੁੱਟੇ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤ।
ਮੇਰਾ ਚੂੜਾ ਰਾਤ ਸੁਹਾਗ ਦਾ ਹੋਇਆ ਏਦਾਂ ਲੀਰੋ ਲੀਰ। ਜਿੱਦਾਂ ਕਿਰਚੀ ਕਿਰਚੀ ਹੋ ਗਈ ਮੇਰੀ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੀ ਤਸਵੀਰ।
ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਸਾਗਰ ਜ਼ੋਰ ਦਾ ਹਰ ਹਰ ਬਾਂਹ ਇੱਕ ਇੱਕ ਲਹਿਰ। ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਪਿੰਡੋ ਪਿੰਡ ਨੇ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਹਿਰੋ ਸ਼ਹਿਰ।
ਮੇਰੀ ਉਮਰ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਵੇਖ ਲੈ ਤੂੰ ਹਰ ਹਰ ਵਰਕਾ ਪੜ੍ਹ। ਜਦੋਂ ਭਾਰੀ ਬਣੀ ਹੈ ਮਾਂ 'ਤੇ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਆਏ ਚੜ੍ਹ।
ਪੜ੍ਹ ! ਕਿੰਨੀ ਵਾਰੀ ਮਾਂ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਵਾਰੀ ਆਪਣੀ ਜਾਨ। ਪੜ੍ਹ ! ਕਿਸ ਦਿਨ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦਾ ਉਹਨਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰੱਖਿਆ ਮਾਣ।
ਸੁਣ ਰਾਹੀਆ ਰਾਹੇ ਜਾਂਦਿਆ ! ਤੂੰ ਲਿਖ ਰੱਖੀਂ ਇਹ ਬਾਤ। ਮੇਰਾ ਡੁੱਬਿਆ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹੇਗਾ ਓੜਕ ਮੁੱਕੇਗੀ ਇਹ ਰਾਤ।
ਕੀਤਾ ਕਿੰਜ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਮਾਂ
ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਡੰਗ ਟਪਾਏ, ਕੀਤਾ ਕਿੰਜ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਮਾਂ ਕਿਹੜਾ ਕਿਹੜਾ ਸੁੱਖ ਪਾਇਆ ਏ, ਛੱਡ ਕੇ ਤਖ਼ਤ ਹਜ਼ਾਰਾ ਮਾਂ
ਜੰਮਪਲ ਮੈਂ ਬਸੰਤਰ ਤੇ ਰਾਵੀ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਾਂ ਜਿੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਉਮਰ ਗੁਜ਼ਾਰੀ, ਓਥੇ ਪਾਣੀ ਖਾਰਾ ਮਾਂ
ਜਿਹੜੀ ਜੂਹ ਦਾ ਮੈਂ ਲਾੜ੍ਹਾ ਸਾਂ, ਜਦ ਉਹ ਜੂਹ ਮੈਂ ਛੱਡੀ ਲੱਖੋਂ ਕੱਖ ਤੇ ਕੱਖੋਂ ਹੌਲਾ, ਹੋਇਆ ਸਾਂ ਦੁਖਿਆਰਾ ਮਾਂ
ਭਲਾ ਹੋਇਆ ਏ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਕਿੰਜ ਰੁਲਿਆ ਏ ਤੇਰੇ ਬਾਦ ਤੇਰਾ ਹੀਰਾ, ਲਾਲ, ਜਵਾਹਰ, ਤੇਰੀ ਅੱਖ ਦਾ ਤਾਰਾ ਮਾਂ
ਤੂੰ ਕੀਹ ਘੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੈਂ, ਤੇ ਕਿਸ ਸਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਢਲਿਆ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਅਕਬਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਣ ਗਿਆ, ਹਾਵਾਂ ਦਾ ਵਣਜਾਰਾ ਮਾਂ
ਕਿਆਮਪੁਰ ਦੇ ਘੱਟੇ, ਮਿੱਟੀ, ਮੇਰੀ ਦੇਹ ਨੂੰ ਰੰਗਿਆ ਇੰਜ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵੇਖੀ ਵਾਚੀ, ਕਿਤੇ ਨਾ ਰੰਗ ਹਮਾਰਾ ਮਾਂ
ਮੈਂ ਤੇ ਹੱਸ ਕੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਤੇਰੇ ਨਾਵੇਂ ਲਾ ਦੇਂਦਾ ਤੇਰੀ ਘਟੀ ਜੇ ਵਧ ਸਕਦੀ, ਤੇ ਕਰਦਾ ਕੋਈ ਚਾਰਾ ਮਾਂ
ਬੁੱਢੇ ਵਾਰੇ ਤੱਕ ਮਾਪੇ ਕਦ ਸਾਥ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਬੁੱਢੇ ਵਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਜਾਪੇ, ਏਹੋ ਇੱਕ ਦੁੱਖ ਭਾਰਾ ਮਾਂ
ਬੱਸ ਕਰ ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਅਹਸਨ! ਮਾਂ ਤੋਂ ਕਦ ਇਹ ਸੁਣਿਆਂ ਜਾਣਾ ਸਭ ਏਹੋ ਆਖ ਮੈਂ ਖੈਰੀਂ ਵੱਸਨਾਂ, ਚੰਗਾ ਬਹੁਤ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਮਾਂ
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1937 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2017
ਯਥਾਰਥਵਾਦ
ਯਥਾਰਥਵਾਦ ਸ਼ਬਦ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅਰਥ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ:
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯਥਾਰਥਵਾਦ
ਸ੍ਰੀਰੰਗਪਟਨ
ਸ੍ਰੀਰੰਗਪਟਨ ਜਾਂ ਸ਼੍ਰੀਰੰਗਾਪਟਨਮ (ਕੰਨੜ: ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ) ਟੀਪੂ ਸੁਲਤਾਨ ਦੀ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ਼੍ਰੀਰੰਗਾਪਟਨਮ ਮੈਸੂਰ ਤੋਂ 20 ਕੁ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਹ ਬੰਗਲੌਰ ਤੋਂ ਮੈਸੂਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦਿਆਂ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹਟ ਕੇ ਕਾਵੇਰੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸੁੰਦਰ ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਉਸ ਦਾ ਸਮਰ ਪੈਲੇਸ, ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਮੀਨਾਕਾਰੀ ਦਾ ਅਦਭੁੱਤ ਨਮੂਨਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਭਵਨ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਉਰ੍ਹੇ ਡਿਉੜੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਉਤਰ ਕੇ ਬਾਗ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੈਲੇਸ ਦੀ ਦੁਮੰਜ਼ਿਲੀ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਚਟਾਈਆਂ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਗਰਮੀ ਅੰਦਰ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਵਰਾਂਡਾ ਹੈ। ਮਹਿਲ ਅੰਦਰ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਦੀਵਾਰਾਂ ’ਤੇ ਮੀਨਾਕਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਬੜੀ ਬਾਰੀਕੀ ਅਤੇ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤੀ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਟੀਪੂ ਸੁਲਤਾਨ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਇਸ ਮਹੱਲ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਮਹੱਲ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਖਿੱਚਣ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਹੈ। ਮਹੱਲ ਦੇ ਆਸੇ-ਪਾਸੇ ਸੁੰਦਰ ਬਾਗ਼ ਬੜਾ ਮਨਮੋਹਕ ਨਜ਼ਾਰਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੋ ਪਾਸੇ ਰਸਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਸਜਾਵਟ ਤਾਜ ਮਹੱਲ ਦੀ ਤਰਜ਼ ’ਤੇ ਹੈ।
ਧਾਰਮਿਕ ਅਹਿਮੀਅਤ
thumb|ਰੰਗਾਨਾਥਸਵਾਮੀ ਮੰਦਰ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰੰਗਾਨਾਥਸਵਾਮੀ ਮੰਦਰ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਮ ਤੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮ ਪਿਆ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਾਹਿਦ
ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਾਹਿਦ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ 'ਚ ਇੱਕ ਆਪਣਾ ਹੀ ਥਾਂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ 1980 ਮਾਸਕੋ, 1984 ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ, 1988 ਸਿਓਲ ਉਲੰਪਿਕ ਹਾਕੀ ਖੇਡਣ ਵਾਲੇ, ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ, ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਹਾਕੀ, ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ 'ਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ।
ਵਧੀਆ ਖਿਡਾਰੀ
1980 ਵਾਲੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਦੇ ਇਸ ਮਹਾਨ 'ਇਨਸਾਈਡ ਲੈਫਟ ਫਾਰਵਰਡ' ਖਿਡਾਰੀ 'ਚ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਖਿਡਾਰੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਉਸ ਦਾ ਹਮਲਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਾਰਤੀ ਝੋਲੀ 'ਚ ਜਾਂ ਤਾਂ ਗੋਲ ਪਾ ਦਿੰਦਾ ਜਾਂ ਪਲੈਨਟੀ ਕਾਰਨਰ ਜਾਂ ਸਟਰੋਕ। ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖੇਡ ਕੈਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਬੁਲੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1960
ਮੋਦਕ
ਮੋਦਕ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਖਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਡੰਪਿਲਗ ਹੈ. ਇਸਨੂੰ ਮਰਾਠੀ, ਗੁਜਰਾਤੀ ਅਤੇ ਕੋਂਕਣੀ ਵਿੱਚ ਮੋਦਕ ਆਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਵਿੱਚ ਕੋਜ਼ਹਾਕਤਾ, ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ ਕਾਦੂਬੂ ਆਖਦੇ ਹਨ. ਮੋਦਕ ਦੀ ਪਰਤ ਨੂੰ ਨਾਰੀਅਲ ਅਤੇ ਗੁੜ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਬਾਹਰੇ ਖੋਲ ਨੂੰ ਚਾਵਲ ਦੇ ਆਟੇ ਨੂੰ ਖੋਏ ਵਿੱਚ ਪਾਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਡੰਪਲਿੰਗ ਨੂੰ ਭੁੰਨਕੇ ਜਾਂ ਤਲਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਾਣਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖੁਰਾਕ
ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ
ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚੇ ਵਾਧੇ ਦਰ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਸਮਰਥ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਿਸਦਾ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਨ $80.591 ਬਿਲੀਅਨ (2015) ($233.637 ਬਿਲੀਅਨ (ਪੀਪੀਪੀ))ਡਾਲਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮਦਨ 11,068.996 ਡਾਲਰ (ਪੀਪੀਪੀ) ਸੀ। ਸਾਲ 2003 ਤੋਂ 2012 ਤੱਕ ਇਥੋਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੀ ਵਾਧਾ ਦਰ 6.4 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਰਹੀ ਹੈ।ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮਦਨ ਬਾਕੀ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਦੇਸਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸੈਕਟਰ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ, ਚਾਹ ਨਿਰਯਾਤ, ਟੈਕਸਟਈਲ ਉਦਯੋਗ ,ਹਨ।
ਆਰਥਿਕ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ 1948 ਬਰਤਾਨੀਆ ਤੋਂ ਅਜ਼ਾਦੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਮਨੁਖੀ ਸੰਕਟਾਂ ਵਿਚੋਂ ਗੁਜਰਿਆ ਹੈ।2004 ਇਥੇ ਸੁਨਾਮੀ ਆਈ ਸਾਲ 1971 ਵਿੱਚ ਜੰਗ 1987-89 ਅਤੇ 1983-2009 ਵਿੱਚ ਸਿਵਲ ਵਾਰ ਤੋਂ ਇਹ ਦੇਸ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋਇਆ। 1948-1955 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਏ ਉਦਯੋਗ ਬੰਦ ਹੋ ਗਏ। ਇਸਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਸ ਨੇ ਕਾਫੀ ਆਰਥਿਕ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।ਇਥੇ ਜਮੀਨੀ ਸੁਧਾਰ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਗੇ ਅਤੇ ਆਯਾਤ ਨਿਰਯਾਤ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਹੁਲਾਰਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।
ਮੈਕਰੋ ਆਰਥਿਕ ਰੁਝਾਨ
ਇਸ ਸਾਰਣੀ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਚਾਲੂ ਕੀਮਤਾਂ ਤੇ ਅਨੁਮਾਨ (2015)ਪੇਸ਼ ਹਨ ਜੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਦਰਾ ਕੋਸ਼ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ:
ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ
ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਉਦਯੋਗ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਮੁਖ ਆਰਥਿਕ ਸੈਕਟਰ ਹੈ।ਇਥੋਂ ਦੀਆਂ ਸਾਫ਼ ਸ਼ਫਾਫ਼ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ, ਬੀਚਾਂ, ਵਿਰਾਸਤੀ ਥਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖਿਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹਨ।
ਕੂਬੁੰਟੂ
ਕੂਬੁੰਟੂ ਜਾਂ ਕੂਬੂੰਟੂ ਊਬੁੰਟੂ
ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ
ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ
ਸਾਲ 2004 ਆਈ ਸੁਨਾਮੀ ਨਾਲ ਇਥੋਂ ਦੇ ਸਿਰ ਸਪਾਟਾ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਕੁਝ ਧੱਕਾ ਲੱਗਾ ਸੀ ਕਿਓਂਕਿ ਇਥੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘਟ ਗਈ ਸੀ।
ਕੂਬੁੰਟੂ
ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ ਜੋ ਯੂਨਿਟੀ ਦੀ ਬਜਾਇ KDE ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਡੈਸਕਟਾਪ ਵਰਤਦਾ ਹੈ। ਊਬੁੰਟੂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ, ਕੂਬੁੰਟੂ ਵੀ ਓਹੀ
ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਿਸਮ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਕੂਬੁੰਟੂ ਦਾ ਹਰ ਪੈਕੇਜ ਊਬੁੰਟੂ ਵਾਲ਼ੇ ਭੰਡਾਰ ਹੀ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਊਬੁੰਟੂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਬਾਕਾਇਦਾ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕੋ ਮਸ਼ੀਨ ਉੱਤੇ ਦੋਵੇਂ, KDE ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਡੈਸਕਟਾਪ ਅਤੇ ਯੂਨਿਟੀ ਡੈਸਕਟਾਪ  ਸਥਾਪਤ (install) ਕਰਨਾ ਵੀ ਮੁਮਕਿਨ ਹੈ।
ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ
ਚਾਹ ਉਦਯੋਗ
ਚਾਹ ਉਦਯੋਗ ਵੀ ਇਥੋਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦਾ ਮੁਖ ਸਰੋਤ ਹੈ। 1995 ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੇਸ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ 23% ਚਾਹ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਹਿਮ ਦੇਸ ਸੀ। ਇਥੇ ਚਾਹ ਉਦਯੋਗ 1867 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਰਤਾਨਵੀ ਨਾਗਰਿਕ ਜੇਮਸ ਟੇਲਰ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਉਦਯੋਗ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬੀ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ ਸਹਾਈ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। .
ਕੂਬੁੰਟੂ
2012 ਤੱਕ ਕੂਬੁੰਟੂ ਦਾ ਖ਼ਰਚਾ ਕੈਨੋਨੀਕਲ ਲਿਮਿਟਡ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੋਂ ਬਲੂ ਸਿਸਟਮਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਦੌਰਾਨ ਕੂਬੁੰਟੂ ਨੇ ਊਬੁੰਟੂ ਸਰਵਰ ਅਤੇ ਉੱਨਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ
ਜਾਰੀ ਰਖੀ।
ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ
ਕਪੜਾ ਅਤੇ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਉਦਯੋਗ
ਕਪੜਾ ਅਤੇ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਉਦਯੋਗ ਵੀ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਉਦਯੋਗ ਹਨ।ਇਹ ਉਤਪਾਦ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਦੇ ਦੇਸਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। .
ਕੂਬੁੰਟੂ
ਨਾਮ
“ਕੂਬੁੰਟੂ” ਕੈਨੋਨੀਕਲ ਦਾ ਇੱਕ ਦਰਜਸ਼ੁਦਾ ਟਰੇਡਮਾਰਕ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਊਬੁੰਟੂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਇੱਕ ਕ (K) ਲਾਉਣ ਤੇ ਆਇਆ
ਹੈ ਜੋ ਕਿ KDE ਭਾਈਚਾਰੇ ਅਤੇ KDE ਪਲੇਟਫ਼ਾਰਮ ਦੀ ਤਰਜਮਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਪਰ ਕੂਬੁੰਟੂ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ
ਖੇਤੀਬਾੜੀ
ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਧੀਨ ਮੁਖ ਫਸਲਾਂ ਹਨ:ਚਾਵਲ,ਨਾਰੀਅਲ, ਅਨਾਜ,ਜੋ ਜਿਆਦਾਤਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਨਿਰਯਾਤ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੂਬੁੰਟੂ
ਨਾਮ
ਊਬੁੰਟੂ ਇੱਕ ਬਾਂਟੂ ਲਫ਼ਜ਼ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮੋਟਾ ਜਿਹਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਅਤੇ ਬਾਂਟੂ ਵਿਆਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਗੇਤਰ ਲਾ ਕੇ ਨਾਵ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, [[ਬੇਂਬਾ
ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ
ਸੂਚਨਾ ਤਕਨੀਕ ਉਦਯੋਗ
ਸੂਚਨਾ ਤਕਨੀਕ ਉਦਯੋਗ ਦੇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਉਭਰ ਰਿਹਾ ਖੇਤਰ ਹੈ।2013 ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੋਂ ਲਗਪਗ 720 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਦੇਸ ਨੂੰ ਆਮਦਨ ਹੋਈ।
ਕੂਬੁੰਟੂ
ਨਾਮ
ਭਾਸ਼ਾ|ਬੇਂਬਾ]] ਵਿੱਚ ਅਗੇਤਰ ਕੂ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਦੇ ਵੱਲ। ਬੇਂਬਾ ਵਿੱਚ ਕੂਬੁੰਟੂ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਦੇ ਵੱਲ। ਇਤਫ਼ਾਕਨ, ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸੇ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਕਿਰੁੰਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਮੁਫ਼ਤ।
ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਰਥਿਕਤਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਰਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਆਰਥਿਕਤਾ
ਕੂਬੁੰਟੂ
ਊਬੁੰਟੂ ਨਾਲ਼ ਮੁਕਬਲਾ
ਊਬੁੰਟੂ ਅਤੇ ਕੂਬੁੰਟੂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਵਖਰੇਂਵਾਂ ਗ੍ਰਾਫ਼ਿਕਲ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਸੰਦ ਹਨ।
ਜਿਹਾ ਕਿ ਊਬੁੰਟੂ ਅਤੇ ਕੂਬੁੰਟੂ ਇੱਕੋ ਸਰੋਤ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਕੋਈ ਵੀ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਜੋ ਇੱਕ ਤੇ ਚਲਦਾ ਹੋਵੇ ਉਹ ਦੂਜੇ ਤੇ ਵੀ ਚੱਲੇਗਾ।
ਸਿਸਟਮ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ
ਕੂਬੁੰਟੂ ਦਾ ਡੈਸਕਟਾਪ ਵਰਜਨ ਹਾਲ ਦੀ ਘੜੀ ਇਨਟੈੱਲ x86 ਅਤੇ AMD64 ਬਣਤਰਾਂ ਦੀ ਹਿਮਾਇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਰੀਲੀਜ਼ਾਂ ਹੋਰ ਬਣਤਰਾਂ ਦੀ ਵੀ ਹਿਮਾਇਤ ਕਰਦਿਆਂ ਹਨ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ SPARC, ਪਾਵਰਪੀਸੀ, IA-64 (Itanium), ਅਤੇ ਪਲੇਸਟੇਸ਼ਨ 3 (ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਪਰੈਲ 2010 ਵਿੱਚ ਸੋਨੀ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਅਪਡੇਟ ਨੇ ਅਦਰOS ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਪਲੇਸਟੇਸ਼ਨ 3 ਕੋਈ ਹੋਰ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਨਹੀਂ ਚਲਾ ਸਕਦਾ।
ਇੱਕ ਡੈਸਕਟਾਪ ਇੰਸਟਾਲ ਲਈ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਹਨ: ਇੱਕ 700 ਮੈਗਾਹਰਟਜ਼ x86 ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ, 512 ਮੈਗਾਬਾਈਟ ਦੀ ਰੈਮ, 5 ਗੀਗਾਬਾਈਟ ਹਾਰਡ ਡ੍ਰਾਈਵ ਥਾਂ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਕਾਰਡ ਜੋ 640×480 ਦੇ ਸਕਰੀਨੀ ਚਾਰ-ਚੁਫੇਰੇ ਉੱਤੇ VGA ਦੀ ਹਿਮਾਇਤ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ। ਡੈਸਕਟਾਪ ਇੰਸਟਾਲ ਲਈ ਸਿਫ਼ਾਰਿਸ਼ਸ਼ੁਦਾ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਹਨ: 1 ਗੀਗਾਹਰਟਜ਼ ਜਾਂ ਬਿਹਤਰ x86 ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ, 1 ਗੀਗਾਬਾਈਟ ਦੀ ਰੈਮ, 15 ਗੀਗਾਬਾਈਟ ਹਾਰਡ ਡ੍ਰਾਈਵ ਥਾਂ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਕਾਰਡ ਜੋ 1024×768 ਦੇ ਸਕਰੀਨੀ ਚਾਰ-ਚੁਫੇਰੇ ਉੱਤੇ VGA ਦੀ ਹਿਮਾਇਤ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਹੋ ਸਕੇ ਤਾਂ ਵਿਖਾਲਾ ਪ੍ਰਭਾਵ (visual effects) ਦੀ ਵੀ ਹਿਮਾਇਤ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੀਨਕਸ
ਅਪਟਨ ਸਿੰਕਲੇਅਰ
ਆਪਟਨ ਸਿੰਕਲੇਅਰ (20 ਸਤੰਬਰ 1878 –25 ਨਵੰਬਰ 1968), ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ 100 ਦੇ ਕਰੀਬ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ। ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਨਾਵਲ ਜੰਗਲ (1906) ਦੇ ਰਚੇਤਾ ਹੋਣ ਨਾਤੇ ਉਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਹੋਈ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਨੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਅਮਰੀਕਾ ਅੰਦਰ ਮੀਟ ਦੀ ਪੈਕਿੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ੇ ਉਦਯੋਗ ਦੀਆਂ ਮਾੜੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਦੀ ਬੇਨਕਾਬੀ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ‘ਪਿਉਰ ਫੂਡ ਐਂਡ ਡਰੱਗ ਐਕਟ’ ਅਤੇ ‘ਮੀਟ ਇੰਪੈਕਸ਼ਨ ਐਕਟ’ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਜੀਵਨੀ
ਆਪਟਨ ਸਿੰਕਲੇਅਰ ਦਾ ਜਨਮ 20 ਸਤੰਬਰ 1878 ਨੂੰ ਬਾਲਟੀਮੋਰ, ਮੈਰੀਲੈਂਡ ਵਿੱਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਬਚਪਨ ਬੇਹੱਦ ਗਰੀਬੀ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਿਆ। 10 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਨਿਊਯਾਰਕ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਹੀ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ, ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖ ਕੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਚਲਾਉਂਦਾ ਸੀ।
7 ਫ਼ਰਵਰੀ
7 ਫ਼ਰਵਰੀ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਸਾਲ ਦਾ 38ਵਾਂ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 327 (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 328) ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ। ਅੱਜ ਦਿਨ 'ਵੀਰਵਾਰ' ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਜੰਤਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਅੱਜ '25 ਮਾਘ' ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਦਿਹਾਂਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਵਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਚਿਤਰਾ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ
ਚਿਤਰਾ  ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ਼  ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1963 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਸੌਂਧ
ਜੀਵਨ
ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਛੱਜਲਵੱਡੀ, ਪੰਜਾਬ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀ ਹਿਸਾਬ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ 1919 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਸਿੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1899 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1973 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਮੂਲ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ
ਰਾਬਰਟ ਫਰਾਂਸਿਸ ਕੈਨੇਡੀ ਜੂਨੀਅਰ
ਅਮਰੀਕੀ ਐਂਟੀ-ਟੀਕਾ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਅਟਾਰਨੀ ਰੌਬਰਟ ਐੱਫ. ਕੈਨੇਡੀ ਜੂਨੀਅਰ (ਜਨਮ 17 ਜਨਵਰੀ, 1954) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਐਂਟੀ-ਟੀਕਾ ਵਕੀਲ, ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਸਿਧਾਂਤਕ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦਾ ਵਕੀਲ ਹੈ। ਉਹ ਚਿਲਡਰਨ ਹੈਲਥ ਡਿਫੈਂਸ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਟੀਕਾ ਵਿਰੋਧੀ ਐਡਵੋਕੇਸੀ ਗਰੁੱਪ ਹੈ। ਕੈਨੇਡੀ ਰੌਬਰਟ ਐੱਫ ਕੈਨੇਡੀ ਦਾ ਬੇਟਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਾਟਰਕੀਪਰ ਅਲਾਇੰਸ, ਇੱਕ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸਮੂਹ, ਜਿਸ ਦੀ ਕਿ ਉਸਨੇ 1999 ਵਿੱਚ ਕਾਇਮ ਕਰਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ, ਦੇ ਬੋਰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਹਨ।
1986 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 2017 ਤੱਕ, ਕੈਨੇਡੀ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਸਥਾ, ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ (ਐਨਆਰਡੀਸੀ) ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਵਕੀਲ ਰਹੇ। 1984 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 2017 ਤੱਕ, ਉਹ ਹਡਸਨ ਰਿਵਰਕੀਪਰ ਲਈ ਮੁੱਖ ਵਕੀਲ ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਬੋਰਡ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਤੀਹ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਕੈਨੇਡੀ ਪੇਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਲਾਅ ਵਿਖੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਬੰਧੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਗਸਤ, 2017 ਤੱਕ, ਉਹ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਟਾਰਨੀ ਅਤੇ ਪੇਸ ਲਾਅ ਸਕੂਲ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਬੰਧੀ ਲਿਟੀਗੇਸ਼ਨ ਕਲੀਨਿਕ ਦੇ ਸਹਿ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਵੀ ਰਿਹਾ, ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਉਸਨੇ 1987 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਫਿਲਹਾਲ ਉਹ ਪੇਸ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਇਮੇਰਿਟਸ ਹੈ।
ਪੇਸ ਇਨਵਾਇਰਮੈਂਟਲ ਲਿਟੀਗੇਸ਼ਨ ਕਲੀਨਿਕ
1987 ਵਿਚ, ਕੈਨੇਡੀ ਨੇ ਪੇਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਲਾਅ ਵਿਖੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਬੰਧੀ ਲਿਟੀਗੇਸ਼ਨ ਕਲੀਨਿਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤਕ ਉਹ ਕਲੀਨਿਕ ਦਾ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਟਾਰਨੀ ਅਤੇ ਸਹਿ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਕਨੂੰਨੀ ਦੇ ਕਲੀਨੀਕਲ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਰਿਹਾ। ਕੈਨੇਡੀ ਨੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਟੇਟ ਕੋਰਟ ਆਫ਼ ਅਪੀਲਜ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਰਡਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਉਸਨੇ  ਕੈਨੇਡੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਹਿ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਕਾਰਲ ਕੋਪਲਾਨ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਆਪਣੇ 10 ਕਲੀਨਿਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ - ਦੂਜੇ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਸਾਲ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਅਤੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਸੰਘੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹਡਸਨ ਨਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਕਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੇਸ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਰਿਵਰਕੀਪਰ ਅਤੇ ਲੋਂਗ ਆਈਲੈਂਡ ਸਾਊਂਡਕੀਪਰ  ਕਲੀਨਿਕ ਦੇ ਪੂਰੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਗਾਹਕ ਹਨ।
ਚੁਣੇ ਲੇਖ
ਕੈਨੇਡੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਆਮ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਾਲੇ ਲੇਖਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਤੇਲ, ਕੋਲਾ, ਹਰੀ ਐਨਰਜਾ, ਚੁਨਾਵੀ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧਤਾ, ਰਾਜਨੀਤੀ, ਮੀਡੀਆ, ਸ਼ੁਤਰੀਬਾਜ਼ੀ,ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ, ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਲੇਖ ਵੀ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਿਖਤ ਦ ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼, ਦਿ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਪੋਸਟ, ਟਾਈਮ ਮੈਗਜ਼ੀਨ, ਨਿਊਰਜਾ ਜ਼ਵੀਕ, ਰੋਲਿੰਗ ਸਟੋਨ, ਦ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਮਾਸਿਕ, ਅਤੇ ਵੈਨਿਟੀ ਫੇਅਰ ਸਮੇਤ ਹੋਰਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਕੈਨੇਡੀ ਅਕਸਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਟ੍ਰੈਵਲ ਲੇਖਕ ਵੀ ਹੈ।
ਛੱਜ
‘‘ਛੱਜ ਦੀ ਵੀ ਕਦੇ ਸਰਦਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ’’ ਸੁਖਵੀਰ ਸਿੰਘ ਕੰਗ ਪੰਜਾਬ ਇੱਕ ਖੇਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੂਬਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਪੇਂਡੂ ਪੰਜਾਬੀ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਢ ਤੋਂ ਹੀ ਖੇਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸੰਦਾਂ, ਸਾਧਨਾਂ ਅਤੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਨੂੰ ਬੜੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਵਰਤਿਆ ਅਤੇ ਸਾਂਭਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਛੱਜ ਵੀ ਖੇਤੀ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸੰਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਖੇਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਸਨਮਾਨ ਹਾਸਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਛੱਜ ਕਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਬੜੇ ਕਲਾਤਮਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਖਾਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਤਾਰ ਨਾਲ ਪਰੋ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਨਿਆਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੌਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਿਲਕਣਾ ਤਲ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨਾਲ ਅਨਾਜ ਜਾਂ ਫੂਸ ਚਿਪਕਦਾ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੱਥ ਮਾਰ ਕੇ ਇਸਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਝਾੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਛੱਜ ਬੋਹਲ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਕਣਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੇ ਪੱਕ ਜਾਣ ਤੇ ਵੱਢਣ ਤੋ ਬਾਅਦ ਬਲਦਾਂ ਨਾਲ ਗਾਹਿਆ (ਦਰੜਿਆ) ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਫਿਰ ਅਨਾਜ ਵਿੱਚੋਂ ਫੂਸ ਆਦਿ ਵੱਖ ਕਰਨ ਲਈ ਛੱਜ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਹਵਾ ਦੇ ਰੁੱਖ ਅਨੁਸਾਰ ਉਚਾਈ ਤੋਂ ਸੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਫੂਸ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉੱਡ ਕੇ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਧਰਤੀ ਦੀ ਗੁਰੂਤਾ ਅਤੇ ਵਜਨ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਛੱਜ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗਦਾ ਜਾਂਦਾ। ਅਨਾਜ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕਿਸਮਾਂ ਛੱਜ ਨਾਲ ਛੰਡ ਕੇ ਭਾਵ ਉਛਾਲ ਕੇ ਸਾਫ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਛੱਜ ਧਰਤੀ ਦੀ ਗੁਰੂਤਾ ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਅਨਾਜ ਦੀ ਸਫਾਈ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਾਧਨ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾਤਰ ਅਨਾਜ ਛੱਜ ਕੇ ਮੂੰਹ ਰਾਹੀਂ ਹੋ ਕੇ ਹੀ ਘਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਛੱਜ ਬਰਕਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਛੱਜ ਪੁਰਾਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਵਰਤੋ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਸੁੱਟਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਬਲਕਿ ਛੱਜ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਰਸਮ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸੀ। ਪੁਰਾਣੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਛੱਜ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਬਲਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਅਨਾਜ ਪਾ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਦਰ ਤੇ ਕੋਈ ਮੰਗਣ ਆਉਂਦਾ ਤਾਂ ਛੱਜ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਅਨਾਜ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਖੇਤੀ ਸੰਦਾਂ ਦੇ ਮਸ਼ੀਨੀ ਕਰਨ ਹੋ ਜਾਣ ਨਾਲ ਛੱਜ ਦੀ ਸਰਦਾਰੀ ਅਲੋਪ ਹੁੰਦੀ ਗਈ। ਪਹਿਲਾਂ ਜਿਆਦਾ ਖਰਚਾ ਕਰਕੇ ਵਿਆਹੀ ਨੂੰਹ ਧੀ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਛੱਜ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦਾ ਪਾ ਕੇ ਵਿਆਹ ਕੇ ਲਿਆਂਦੀ ਸੀ ਜਾਂ ਤੋਰੀ ਸੀ। ਅੱਜ ਛੱਜ ਸਿਰਫ ਨਾਨਕ ਛੱਕ ਦੀ ਰਸਮ ਵਜੋਂ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲੀ ਰਾਤ ਜਾਗੋ ਵੇਲੇ ਤੋੜਨ ਸਮੇਂ ਹੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਵੀ ਛੱਜ ਬਰਕਤ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਨਾਨਕ ਛੱਕ ਅਤੇ ਸੰਧਾਰਾ ਔਰਤ ਦੀ ਪੇਕਿਆਂ ਵੱਲ ਛੱਡੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਹੱਕ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਘਰ ਦੀ ਧੀ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਤੇ ਨਾਨਕ ਛੱਕ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ ਸਮਾਨ ਛੱਜ ਭਰਕੇ ਭਾਵ ਖੁੱਲੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾਨ ਕੀਤੇ ਸਮਾਨ ਦੇ ਬਦਲੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਲੈਣ ਅਤੇ ਖਾਲੀ ਛੱਜ ਵਾਪਸ ਨਾ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਹੀ ਇਸਨੂੰ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਰਾਤ ਨੱਚ ਗਾ ਕੇ ਤੋੜਨ ਦੀ ਰਸਮ ਅੱਜ ਵੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਰਸਮ ਦੌਰਾਨ ਬੋਲੀ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ‘‘ਤੋੜ ਦਿਓ ਨੀ ਇਸ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਛੱਜ ਨੂੰ’’
ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਵਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਛੱਜ ਨੂੰ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਝੂਠੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਟੋਕਣ ਅਤੇ ਚੁੱਪ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ‘‘ਛੱਜ ਤਾਂ ਬੋਲੇ ਛਾਨਣੀ ਕੀ ਬੋਲੇ’’ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਨੂੰ ਜਿਆਦਾ ਉਛਾਲਣ ਤੇ ‘‘ਛੱਜ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਛੱਟਣਾ’’ਕਹਾਵਤ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਛੱਜ ਅੱਜ ਖਲਵਾੜਿਆਂ ਦਾ ਸੁਲਤਾਨ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਪਰ ਅੱਜ ਵੀ ਕਾਫੀ ਪੰਜਾਬੀ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰਕਤ, ਭਾਗ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵੱਜੋਂ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਜ ਦਾ ਅੱਜ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਵਜੂਦ ਕਾਇਮ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਵੀ ਰਹੇਗਾ।
ਸੁਖਵੀਰ ਸਿੰਘ ਕੰਗ, ਪਿੰਡ ਤੇ ਡਾਕ: ਕੋਟਲਾ ਸਮਸ਼ਪੁਰ, ਤਹਿ: ਸਮਰਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਮੋਬਾ: 85678-72291
ਛੱਜ ਕਾਨਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤੀਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਂਸ ਨੂੰ ਚਮੜੇ ਨਾਲ ਗੰਢ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਛੱਜ ਨੂੰ ਦਾਣੇ ਛੰਡ ਕੇ ਸਾਫ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਦਾਣਿਆਂ ਦੀ ਕਢਾਈ ਵਿੱਚ ਛੱਜ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਥਾਂ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਛੱਜ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਜ ਘਾੜੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕਧਾਰਾ
ਧਰਤੀ ਦਾ ਢਾਂਚਾ
thumb|ਧਰਤੀ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਢਾਂਚੇ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ: Interior structure of the Earth) ਗੋਲਾਕਾਰ ਸ਼ੈੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ: ਇੱਕ ਬਾਹਰੀ ਸਿਲੀਕੇਟ ਠੋਸ ਕਰੱਸਟ, ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਗਾੜਾ ਅਸਥੀਨੋਸਪੀਹਰ ਅਤੇ ਮੈੰਟਲ, ਇੱਕ ਤਰਲ ਬਾਹਰੀ ਕੋਰ ਜੋ ਮੈਂਟਲ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਗਾੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਠੋਸ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕੋਰ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਮਝ ਭੂਗੋਲਿਕ ਅਤੇ ਬਾਥਮੀਟਰੀ ਦੀ ਨਜ਼ਰਸਾਨੀ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਚਹਿਲਕਦੇ ਚਟਾਨਾਂ ਦੀ ਨਿਰੀਖਣ, ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਜਾਂ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਡੂੰਘਾਈ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲਿਆਂਦੇ ਨਮੂਨੇ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਾਸ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਭੁਚਾਲਾਂ ਦੇ ਤਾਰਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ, ਮਾਪ ਧਰਤੀ ਦੇ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਅਤੇ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰਾਂ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਗੁਣਾਂ 'ਤੇ ਕ੍ਰਿਸਟਾਲਿਨ ਸੋਲਡ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਮਾਸ
ਧਰਤੀ ਦੀ ਗ੍ਰੈਵਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਲਾਗੂ ਹੋਈ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਪੁੰਜ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਖਗੋਲਕ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰੀਆ ਦੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦੇਖ ਕੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪੁੰਜ ਦੀ ਗਣਨਾ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਦੀ ਔਸਤ ਘਣਤਾ ਗ੍ਰੈਵਿਮੇਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਰਾਹੀਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪੰਡੰਡਮ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਢਾਂਚਾ
ਧਰਤੀ ਦੀ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਦੋ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ: ਮਕੈਨੀਕਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਰਾਇਓਲੋਜੀ ਜਾਂ ਰਸਾਇਣਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮਕੈਨੀਕੀ ਤੌਰ ਤੇ, ਇਸਨੂੰ ਲਿਥੋਸਫੀਹਰ, ਅਸਥੀਨੋਸਫੀਹਰ, ਮੇਸੋਫੀਹਰਕ ਮੈੰਟਲ, ਬਾਹਰੀ ਕੋਰ, ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕੋਰ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰਸਾਇਣਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਛਾਤੀ, ਉਪਰਲੇ ਮੰਤਰ, ਹੇਠਲੇ ਮੰਤਰ, ਬਾਹਰੀ ਕੌਰ ਅਤੇ ਅੰਦਰਲੀ ਕੋਹ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਰਸਟ
ਕਰੱਸਟ 5-70 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (3.1 - 43.5 mi) ਡੂੰਘਾਈ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਹਰਲੀ ਪਰਤ ਹੈ। ਪਤਲੇ ਹਿੱਸੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਰੱਸਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੌਣਾਂ (5-10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਤੋਂ ਉਪਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਘਣੇ (ਮੈਫਿਕ) ਲੋਹੇ ਦੇ ਮੈਗਨੇਜਿਅਮ ਦੇ ਅਣਗਿਣਤ ਅੱਗ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੇਸਲਟ। ਮੋਟੇ ਛਾਲੇ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਛਾਲੇ ਹਨ, ਜੋ ਘੱਟ ਸੰਘਣੀ ਹੈ ਅਤੇ (ਫਲੇਸਿਕ) ਸੋਡੀਅਮ ਪੋਟਾਸੀਅਮ ਅਲੂਮੀਨੀਅਮ ਸਿੰਲਕ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗ੍ਰੈਨਾਈਟ। ਪਰਤ ਦੀਆਂ ਚਟਣੀਆਂ ਦੋ ਮੁੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ - ਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਸਿਮਾ (ਸੁਏਸ, 1831-1914) ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਿਮਾ ਕੈਨਰੈਡ ਦੀ ਬੰਦੋਬਸਤ ਤੋਂ 11 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ (ਦੂਜੀ ਕ੍ਰਮ ਖੜੋਤ)। ਛੱਤ ਦੇ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰਲਾ ਪਰਤ lithosphere ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਭ੍ਰਾਂਤੀ-ਮੰਤਰ ਦੀ ਸੀਮਾ ਦੋ ਸ਼ਰੀਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਭਿਆਨਕ ਰਫ਼ਤਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮੋਹਰੋਵੀਸੀਕ ਦੀ ਬੰਦੋਬਸਤ ਜਾਂ ਮੋਹੋ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੋਹ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਪਲਾਇਓਕੋਲੇਜ ਫਲੇਡਪਾਰ (ਉਪਰ) ਵਾਲੇ ਚਟਾਨਾਂ ਤੋਂ ਚੱਟਾਨ ਦੀ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਬਦੀਲੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫਾਲਡ ਸਪਾਰਸ (ਹੇਠਾਂ) ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਦੂਸਰਾ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਛਾਲੇ ਵਿੱਚ, ਅਤਿ-ਆਧੁਨਿਕ ਕੰਮੀਉੰਟ ਅਤੇ ਟੈਕਿਕੋਟਾਈਜ਼ਡ ਹਾਰਜ਼ਬਰਗਿਟੀਜ਼ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਬੰਦਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਛਾਲੇ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਛਾਲੇ ਤੇ ਅਪਾਹਜ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਓਥੀਓਲਾਟ ਕ੍ਰਮ ਵਜੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ।
ਕੋਰ
ਧਰਤੀ ਦੀ ਔਸਤ ਘਣਤਾ 5,515 ਕਿਲੋ / ਮੀ 3 ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਸਤ੍ਹਾ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਔਸਤਨ ਘਣਤਾ ਸਿਰਫ 3,000 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ / ਐਮ 3 ਹੈ, ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਘਟੀਆ ਸਮੱਗਰੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਭੂਮੀ ਮਾਪ ਇਹ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਰ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇੱਕ "ਠੋਸ" ਅੰਦਰੂਨੀ ਕੇਂਦਰ, ਜੋ ਕਿ ≈1,220 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਰੇਡੀਅਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ 3,400 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤਕ ਇੱਕ ਤਰਲ ਬਾਹਰੀ ਕੂਲ ਹੈ। ਘਣਤਾ 9, 9 00 ਅਤੇ 12,200 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ / ਮੀ 3 ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕੋਰ ਵਿੱਚ 12,600-13,000 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ / ਐਮ 3 ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਰਤੀ ਦੀ ਬਣਤਰ
ਸਰਲਾ ਦੇਵੀ ਚੋਧਰਾਣੀ
ਸਰਲਾ ਦੇਵੀ ਚੋਧਰਾਣੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚਲੀ ਪਹਿਲੀ ਬੰਗਾਲੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਇਸਤਰੀ ਨੇਤਾ ਸੀ। ਅਨੁਸ਼ੀਲਾਨ ਸਮਿਤੀ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਮੋਢਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ। framed|right|ਸਰਲਾ ਦੇਵੀ ਚੋਧਰਾਣੀ
ਸਤੀਸ਼ ਕੌਲ
ਸਤੀਸ਼ ਕੌਲ (ਜਨਮ 8 ਸਤੰਬਰ 1954 - 10 ਅਪ੍ਰੈਲ 2021) ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸੀ, ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਦੇਵ ਆਨੰਦ, ਦਲੀਪ ਕੁਮਾਰ, ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ ਵਰਗੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਦੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਚ ਸੱਸੀ ਪੰਨੂ , ਇਸ਼ਕ ਨਿਮਾਣਾ, ਸੁਹਾਗ ਚੂੜਾ ਅਤੇ ਪਟੋਲਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਸਤੀਸ਼ ਕੌਲ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਚ ਆਪਣੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ 'ਉਮਰ ਭਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ' ਪੁਰਸਕਾਰ ਪੀਟੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ 2011 ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਸਤੀਸ਼ ਕੌਲ ਨੂੰ ਅੱਜ ਤੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਖੇਤਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ 'ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦਾ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ' ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2021 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਿਨੇਮਾ
ਫੇਅਰਮੌਂਟ ਰੌਇਲ ਯੌਰਕ
ਫੇਅਰਮੌਂਟ ਰਾਇਲ ਯੌਰਕ, ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਇਲ ਯਾਰਕ, ਡਾਊਨਟਾਊਨ ਟੋਰੰਟੋ, ਓਨਟਾਰੀਓ, ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ, 100 ਫਰੰਟ ਸਟਰੀਟ ਵੈਸਟ ਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਇਤਿਹਾਸਕ ਹੋਟਲ ਹੈ। ਇਹ 11 ਜੂਨ, 1929 ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੋਟਲ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਇਲ ਫੈਮਲੀ ਠਹਿਰਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਗਿਆਰਾਂ ਮੰਜ਼ਿਲ੍ਹਾਂ ਹਨ, 898 ਲਗਜਰੀ ਰੂਮ ਅਤੇ 1363 ਮਹਿਮਾਨ ਕਮਰੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੋਰੰਟੋ ਵਿੱਚ ਹੋਟਲ
ਸਨੇਹਾ ਖਾਨਵਲਕਰ
ਸਨੇਹਾ ਖਾਨਵਲਕਰ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ ਜੋ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਫਿਲਮ ਓਏ ਲੱਕੀ ਲੱਕੀ ਓਏ ਅਤੇ ਗੈਂਗਸ ਆਫ ਵਾਸੇਪੁਰ 1, 2 ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਇੰਦੌਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਸਨੇਹਾ ਖਾਨਵਲਕਰ ਨੂੰ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਲੇਡੀ ਰਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਨੇਹਾ ਨੇ ਗਵਾਲੀਅਰ ਘਰਾਣੇ ਨਾਲ ਸੰਬਧਤ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਕੋਲੋਂ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ। ਬਤੌਰ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸਨੇਹਾ ਨੇ 2004 ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਆਸ਼ਾ’ ਦੇ ਟਾਈਟਲ ਟਰੈਕ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸਲੀ ਬ੍ਰੇਕ ਰਾਮ ਗੋਪਾਲ ਵਰਮਾ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਸਰਕਾਰ ਰਾਜ’ ਦੇ ਇੱਕ ਗੀਤ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲੀ। ਸਨੇਹਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ‘ਓਏ ਲੱਕੀ ਲੱਕੀ ਓਏ’ ਗੀਤ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਸਨੇਹਾ ਨੂੰ ਫੋਕ ਸੰਗੀਤ ਨੇੜਿਓਂ ਸੁਣਨ ਤੇ ਮਾਨਣ ਦਾ ਨਿਵੇਕਲਾ ਸ਼ੌਕ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਮੇਲਿਆ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਹਾਜ਼ਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਰੰਗ ਉਸ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਝਲਕਦਾ ਹੈ। ‘ਲਵ ਸੈਕਸ ਔਰ ਧੋਖਾ’, ‘ਭੇਜਾ ਫਰਾਈ’, ‘ਗੈਂਗਸ ਆਫ਼ ਵਾਸੇਪੁਰ-1,2’ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨਾਮੀ ਸੰਗੀਤ ਚੈਨਲ ਐਮ ਟੀ.ਵੀ. ਦੀ ਥੀਮਟੋਨ ਵੀ ਸਨੇਹਾ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਆਸ਼ਾ ਵਿਚਲਾ ਉਸ ਦਾ ਗੀਤ ਜਰਮਨ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਲਵ ਸ਼ਵ ਚਿਕਨ ਖੁਰਾਨਾ’ ਦੇ ਗੀਤ ਨੂੰ ਸੂਫ਼ੀ ਭੈਣਾਂ ਜੋਤੀ ਸੁਲਤਾਨਾ ਕੋਲੋਂ ਗਵਾਇਆ।
ਸ਼ੂਰੁਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਸਨੇਹਾ ਇੰਦੌਰ ਦੀ ਜੰਮਪਲ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਗਵਾਲੀਅਰ ਘਰਾਨਾ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰੰਨ ਉਸ ਨੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖ ਲਿਆ।
ਆਪਣੀ ਐਚ.ਐਸ.ਸੀ. ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੇ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ ਕੋਰਸ ਅਤੇ ਆਰਟ ਦਿਸ਼ਾ ਕੋਰਸ ਕੀਤਾ। 2001 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਦਿਵਾਉਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਮੁੰਬਈ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਪਰੰਤੂ ਉਸ ਨੇ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ 'ਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ।
ਕੈਰੀਅਰ
2004 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ 'ਹੋਪ' ਬਣਾਈ ਜਿਸ ਨੇ ਜਰਮਨ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨੇਲਸ ਫਿਲਮਫੇਸਟ ਐਡਮਨ ਵਿਖੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੇ ਰੁਚੀ ਨਰਾਇਣ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ, ਕਾਲ - ਯਸਟਰਡੇ ਔਰ ਟੂਮੌਰੋ (2005) ਲਈ ਟਾਈਟਲ ਟਰੈਕ ਵੀ ਕੀਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਬਰੇਕ ਉਦੋਂ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਗੋਪਾਲ ਵਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ 2007 ਵਿੱਚ ਆਈ ਫ਼ਿਲਮ ਗੋ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਰਾਜ (2008) ਲਈ ਵੀ ਇੱਕ ਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ।
2008 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਓਏ ਲੱਕੀ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਕੋਰ ਲਈ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਲੱਕੀ ਓਏ! ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਪੇਂਡੂ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਹਰਿਆਣੇ ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਰਾਗਿਨੀ ਸੰਗੀਤ ਉਤਸਵ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ, ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਿਆਂ, ਆਖਰਕਾਰ ਉਸ ਨੇ ਹਰਿਆਣਵੀ ਸੰਗੀਤਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹਿੱਟ ਸਾਊਂਡਟ੍ਰੈਕ ਬਣਾਇਆ।
ਉਹ ਅਨੁਰਾਗ ਕਸ਼ਪ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫ਼ਿਲਮ ਗੈਂਗਸ ਆਫ ਵਾਸਸੀਪੁਰ (ਭਾਗ 1 ਅਤੇ ਭਾਗ 2) ਦੀ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ 58ਵੇਂ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬਿਹਾਰ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ
੨੦੧੬ ਬਿਹਾਰ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਲੂ ਪ੍ਰਸਾਦ ਯਾਦਵ ਅਤੇ ਨਿਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਬਣੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਲਈ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਰਾਹੀ ਚੋਣ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸਨੇਹਾ ਖਾਨਵਲਕਰ ਦਾ ਵੀ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਹਾ-ਗਠਜੋੜ ਦੇ ਚੋਣਾਵੀ ਕੈਂਪਨ ਦੀ ਜਾਨ ਬਣਿਆ ਗੀਤ, ਫਿਰ ਸੇਂ ਏਕ ਬਾਰ ਹੋ ਬਿਹਾਰ ਮੇਂ ਬਹਾਰ ਹੋ, ਫਿਰ ਸੇਂ ਏਕ ਬਾਰ ਹੋ, ਨਿਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਹੋ ਦਾ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਸਨੇਹਾ ਖਾਨਵਲਕਰ ਨੇ ਹੀ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਅਰੇ ਨੇ ਮਹਾ ਗਠਜੋੜ ਦੀ ਜਿੱਤ 'ਚ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਿਤ ਲੋਕ
ਭਾਰਤੀ ਮੁਖਰਜੀ
ਭਾਰਤੀ ਮੁਖਰਜੀ (27 ਜੁਲਾਈ, 1940 – 28 ਜਨਵਰੀ, 2017) ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬਰਕਲੇ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ-ਅਮਰੀਕੀ -ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਐਮਰੀਟਾ ਸੀ। ਉਹ ਕਈ ਨਾਵਲਾਂ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਗੈਰ-ਗਲਪ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਲੇਖਕ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੂ ਬੰਗਾਲੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੂਲ ਦੇ, ਮੁਖਰਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਮੌਜੂਦਾ ਕੋਲਕਾਤਾ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਯੂਰਪ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ, ਸਿਰਫ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕਲਕੱਤਾ ਵਾਪਸ ਆਈ। ਉੱਥੇ ਉਸਨੇ ਲੋਰੇਟੋ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਲੋਰੇਟੋ ਕਾਲਜ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਜੋਂ 1959 ਵਿੱਚ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਬੀ.ਏ. ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1961 ਵਿੱਚ ਬੜੌਦਾ ਦੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਯਾਜੀਰਾਓ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਐਮ.ਏ ਕੀਤੀ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਆਇਓਵਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਗਈ। ਉਸਨੇ 1963 ਵਿੱਚ ਆਇਓਵਾ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਐਮਐਫਏ ਅਤੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿਭਾਗ ਤੋਂ 1969 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਪੀਐਚ.ਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਕਰੀਅਰ
ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਮਾਂਟਰੀਅਲ ਅਤੇ ਟੋਰਾਂਟੋ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੁਖਰਜੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਤੀ, ਕਲਾਰਕ ਬਲੇਜ਼ ਅਮਰੀਕਾ ਵਾਪਸ ਪਰਤੇ। ਉਸਨੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਰਾਤ ਦੇ 1981 ਦੇ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ "ਐਨ ਵਿਜ਼ਬਲ ਵੂਮੈਨ" ਵਿੱਚ ਫੈਸਲੇ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ। ਮੁਖਰਜੀ ਅਤੇ ਬਲੇਜ਼ ਨੇ ਕਲਕੱਤਾ ਵਿੱਚ ਡੇਜ਼ ਐਂਡ ਨਾਈਟਸ (1977) ਦੇ ਸਹਿ-ਲੇਖਕ ਕੀਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1987 ਦੀ ਰਚਨਾ, ਦ ਸੌਰੋ ਐਂਡ ਦ ਟੈਰਰ: ਦਿ ਹੌਂਟਿੰਗ ਲੀਗੇਸੀ ਆਫ ਦਿ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਟ੍ਰੈਜੇਡੀ (ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਫਲਾਈਟ 182) ਵੀ ਲਿਖੀ।
ਗਲਪ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਗਲਪ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮੁਖਰਜੀ ਨੇ ਯੂਸੀ ਬਰਕਲੇ ਵਿੱਚ ਫੈਕਲਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਕਗਿਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਸਕਿਡਮੋਰ ਕਾਲਜ, ਕੁਈਨਜ਼ ਕਾਲਜ, ਅਤੇ ਸਿਟੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ।
1988 ਵਿੱਚ ਮੁਖਰਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦ ਮਿਡਲਮੈਨ ਐਂਡ ਅਦਰ ਸਟੋਰੀਜ਼ ਲਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਕ੍ਰਿਟਿਕਸ ਸਰਕਲ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। 1989 ਵਿੱਚ ਅਮੀਨਾ ਮੀਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਮੁਖਰਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਮੰਨਦੀ ਸੀ, ਨਾ ਕਿ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਲੇਖਕ।
ਮੁਖਰਜੀ ਦੀ 28 ਜਨਵਰੀ 2017 ਨੂੰ ਮੈਨਹਟਨ ਵਿੱਚ 76 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਰਾਇਮੇਟਾਇਡ ਗਠੀਏ ਅਤੇ ਟਾਕੋਟਸੁਬੋ ਕਾਰਡੀਓਮਿਓਪੈਥੀ ਦੀਆਂ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਰਹਿ ਗਏ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਔਰਤ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਮਹਿਲਾ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਰੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2017 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1940
ਬੂਟ ਪਾਲਿਸ਼ (ਫ਼ਿਲਮ)
ਬੂਟ ਪਾਲਿਸ਼ 1954 ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਜਿਸਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਰੋੜਾ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਹਨ। ਇਸਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਜੰਗਲ (ਨਾਵਲ)
ਜੰਗਲ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਪਟਨ ਸਿੰਕਲੇਅਰ (1878–1968) ਦਾ 1906 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਨੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਅਮਰੀਕਾ ਅੰਦਰ ਮੀਟ ਦੀ ਪੈਕਿੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ੇ ਉਦਯੋਗ ਦੀਆਂ ਮਾੜੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਦੀ ਬੇਨਕਾਬੀ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ‘ਪਿਉਰ ਫੂਡ ਐਂਡ ਡਰੱਗ ਐਕਟ’ ਅਤੇ ‘ਮੀਟ ਇੰਪੈਕਸ਼ਨ ਐਕਟ’ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਖੁਲਾਸਾ
‘ਜੰਗਲ਼’ ਨਾਵਲ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਇੱਕ ਲਿਥੂਆਨੀਆਈ ਪਰਵਾਸੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਯੂਰਗਿਸ ਰੂਦਕਸ ਹੈ ਜੋ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਅਮੀਰ ਬਣਨ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਅਤੇ ਓਨਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਦੀ ਦਾਵਤ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਸਟਾਕਯਾਰਡ ਅਤੇ ਮੀਟਪੈਕਿੰਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਬਹੁਤ ਪਰਵਾਸੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਬਹੁਤੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਯੂਰਗਿਸ ਰੂਦਕਸ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸਟਾਕਯਾਰਡ ਦੇ ਬ੍ਰਾਊਨ ਸਲਾਟਰਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਸੀ ਅਮਰੀਕਾ ਉਸਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇਵੇਗਾ, ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਵਾਹ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਅਤਿ ਕਠੋਰ ਹਾਲਤਾਂ ਨਾਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਨੌਜਵਾਨ ਪਤਨੀ ਜਿਉਣ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਮਾਰੂਤੀ ਸੁਜ਼ੂਕੀ ਜਿਪਸੀ
ਮਾਰੂਤੀ ਸੁਜ਼ੂਕੀ ਜਿਪਸੀ ਇੱਕ ਚਾਰ-ਪਹੀਆ-ਡਰਾਈਵ ਵਾਹਨ ਹੈ ਜੋ ਲੰਬੇ ਵ੍ਹੀਲਬੇਸ ਸੁਜ਼ੂਕੀ ਜਿਮਨੀ SJ40/410 ਸੀਰੀਜ਼ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਹ 1985 ਤੋਂ ਮਾਰੂਤੀ ਸੁਜ਼ੂਕੀ ਦੇ ਗੁੜਗਾਓਂ, ਇੰਡੀਆ ਪਲਾਂਟ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਆਫ-ਰੋਡ ਵਾਹਨ ਵਜੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਮਾਡਲਾਂ ਨੂੰ ਚੋਣਯੋਗ 4WD ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬਲਾਂ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਨਿਕਾਸ ਅਤੇ ਕਰੈਸ਼ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਨੂੰ ਸਖਤ ਕਰਨ ਕਾਰਨ ਅਧਿਕਾਰਤ ਉਤਪਾਦਨ 2018 ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ।
ਮਾਰੂਤੀ ਜਿਪਸੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਦਸੰਬਰ 1985 ਵਿੱਚ 970 ਦੇ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ cc F10A ਸੁਜ਼ੂਕੀ ਇੰਜਣ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਕਰੀ ਕਦੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸਦਾ ਕੋਡਨੇਮ MG410 ਸੀ, ਜੋ "ਮਾਰੂਤੀ ਜਿਪਸੀ 4-ਸਿਲੰਡਰ 1.0-ਲੀਟਰ ਇੰਜਣ" ਲਈ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਨਰਮ-ਚੋਟੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਸੀ; ਪਰ ਹਾਰਡਟੌਪ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਬੋਲਟ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹਾਰਡਟੌਪ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਨੇ ਆਪਣੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ, ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ, ਟਿਊਨੇਬਿਲਟੀ ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਜਾਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਪਦਮਿਨੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਭਾਰਤੀ ਰੈਲੀ ਕਾਰ ਵਜੋਂ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ।
ਕਾਰਬੋਰੇਟਿਡ F10A ਇੰਜਣ ਨੇ 45 bhp ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਚਾਰ-ਸਪੀਡ ਗਿਅਰਬਾਕਸ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਸੀ। 4WD ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕੇਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸਪੀਡ ਸਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ 4WD ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਹੱਬ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਐਕਸਲਜ਼ ਨੂੰ ਅਨਲੌਕ ਕਰਨ ਲਈ ਆਈਸਿਨ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਅਗਲੇ ਐਕਸਲਜ਼ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਫ੍ਰੀ ਵ੍ਹੀਲਿੰਗ ਵਿਧੀ ਸੀ; ਇਸਨੇ ਰੋਲਿੰਗ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਾਲਣ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਿਪਸੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਲਕ ਜੋ ਲਗਾਤਾਰ ਗਰੀਬ ਬਾਲਣ ਦੀ ਖਪਤ ਬਾਰੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਦੇ ਵੀ ਇਸ ਨਵੀਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਸਨ। right|thumb|250x250px| 1993 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੈਲੀ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕੀਤੀ ਮਾਰੂਤੀ ਜਿਪਸੀ ਵਿੱਚ ਛੇ ਵਾਰ INRC ਰੈਲੀ ਚੈਂਪੀਅਨ ਐਨ. ਲੀਲਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ
ਸ਼ਰਲੌਕ ਹੋਮਜ਼
ਸ਼ਰਲੌਕ ਹੋਮਜ਼ ਆਰਥਰ ਕੋਨਨ ਡੋਆਇਲ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਇੱਕ ਗਲਪੀ ਪਾਤਰ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਜਸੂਸ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਬੌਧਿਕ ਕੁਸ਼ਲਤਾ, ਕੋਈ ਵੀ ਭੇਸ ਅਖਤਿਆਰ ਕਰ ਲੈਣ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਣ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਘੋਖ-ਪੜਤਾਲ, ਮੰਤਕੀ ਤਰਕ ਅਤੇ ਅੰਦਾਜਿਆਂ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਹੋਮਜ਼ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1887 ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਪਾਤਰ ਵਜੋਂ ਆਇਆ।
ਹੋਮਜ਼ ਦੇ ਪਾਤਰ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ
ਡੋਆਇਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਹੋਮਜ਼ ਦੇ ਪਾਤਰ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਡਾ. ਜੋਸਫ ਬੈਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਮਿਲੀ।
ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ
ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ (28 ਅਕਤੂਬਰ, 1911 - 23 ਮਾਰਚ, 2002) ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਭਾਰਤੀ ਨਾਭਿਕੀ ਭੌਤਿਕ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸਨ ਜੋ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਕਿਰਨ ਨਾਭਿਕੀ ਭੌਤਿਕੀ ਵਿੱਚ ਆਗੂ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਮੈਨਹੱਟਨ ਪਰਿਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਪਰਿਯੋਜਨਾ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪਰਮਾਣੂ ਬੰਬ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਾਧਨ ਸੰਗਠਨ (ਸੀ ਐਸ ਆਈ ਓ) ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸਨ। ਉਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਵਿੱਚ 1940 ਵਿੱਚ ਖੋਜਾਰਥੀ ਸਨ। ਉਹ ਟਾਟਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਫੰਡਾਮੈਂਟਲ ਰਿਸਰਚ (ਟੀ.ਆਈ. ਐਫ. ਆਰ.) (1947) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਸਰਸ਼ਿਪ ਫੈਲੋ ਸਨ। ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਆਫਿਸਰ-ਆਨ-ਸਪੈਸ਼ਲ ਡਿਊਟੀ (ਓਐਸਡੀ) ਸਨ। ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (1949) ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਸੈਂਟਰਲ ਸਾਇੰਟਿਫਿਕ ਇੰਸਟਰੂਮੈਂਟਸ ਸੰਗਠਨ (ਸੀ.ਆਈ.ਓ.ਓ.) (1959) ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਐਰਮਿਟਸ ਪੰਜਾਬ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (1971) ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸਨ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 28 ਅਕਤੂਬਰ 1911 ਨੂੰ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਹਿਲਪੁਰ (ਖ਼ਾਲਸਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ) ਵਿੱਚ ਮੁੱਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। 1929 ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੇ ਗੲੇ। ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਆਰਥਰ ਕੌਮਪਟਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਫਿਜ਼ਿਕਸ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਪੀਐੱਚ.ਡੀ. ਕੀਤੀ। ਮਾਰਚ 1940 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਹੋਮੀ ਭਾਭਾ ਦੇ ਇੱਕ ਚੰਗੇ ਮਿੱਤਰ ਸਨ।
ਉਹ ਨਹਿਰੂ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਮਿੱਤਰ ਸਨ ਤੇ ਨਹਿਰੂ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਨਾਲ ਕਾਫੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋੲੇ ਸਨ। ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਅਫਸਰ-ਆਨ-ਸਪੈਸਲ ਡਿਊਟੀ (ਓਐਸਡੀ) ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਇੰਸਟਰੂਮੈਂਟਸ ਸੰਗਠਨ (ਸੀ ਐਸ ਆਈ ਓ) ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬਣਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਵੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ 1950-1960 ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਸੰਬੰਧੀ ਨਹਿਰੂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾਕਾਰ ਸਨ।
ਰਾਬਰਟ ਓਪਨਹੈਮਰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਦੋਸਤ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਨਹਟਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਓਪਨਹੈਂਮਰ ਨੇ ਹੀ ਗਿੱਲ ਨੂੰ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰੌਬਰਟ ਮਿਲ ਕੇਨ (ਜੋ 1928 ਦੇ ਫਿਜ਼ਿਕਸ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਸਨ) ਦੇ 80 ਵੇਂ ਜਨਮ ਦਿਹਾੜੇ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੇਪਰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਇੰਸਦਾਨ
ਮੂਣਕ
ਮੂਣਕ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 23 ਪਰਿਵਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 2011 ਦੇ ਆਂਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 113 ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 63 ਮਰਦ ਅਤੇ 50 ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਔਸਤ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 794 ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ 895 ਔਸਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਹੈ। ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖਰੇ ਲਏ ਬਾਲ ਲਿੰਗ ਦੀ ਅਨੁਪਾਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 846 ਦੇ ਔਸਤ ਤੋਂ ਘੱਟ, 714 ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 75.84% ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 94.06% ਸੀ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 96.43% ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ  91.11% ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ