cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਡਾਇਆਮੈਗਨੇਟਿਜ਼ਮ
ਲੇਵੀਟੇਸ਼ਨ
ਰੇਡਬਡ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਨਿਜਮੇਗਨ, ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਨੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੇ ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਨ ਉੜਾਇਆ ਗਿਆ । ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਦੇਖਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼, ਇੱਕ ਜਿੰਦਾ ਡੱਡੂ ਦਾ ਉੜਾਇਆ ਜਾਣਾ ਸੀ।
2009 ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ, ਪਾਸਾਡੇਨਾ, ਕੈਲਫੋਰਨੀਆ ਵਿਖੇ ਨਾਸਾ ਦੀ ਜੈੱਟ ਪ੍ਰੋਪਲਸ਼ਨ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਸੁਪਰਸੁਚਾਲਕ ਚੁੰਬਕ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਚੂਹੀ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਉੜਾਈ ਸੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਚੂਹੇ ਡੱਡੂਆਂ ਨਾਲੋਂ ਜੈਵਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਜਿਆਦਾ ਕਰੀਬੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸੂਖਮ-ਗਰੈਵਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਕ੍ਰਿਸਟਲਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਕੀਤੇ ਤਾਜ਼ਾ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਨੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਚੁੰਬਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਤਕਨੀਕ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੀ ਗਰੈਵਿਟੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਥਿਊਰੀ
ਕਿਸੇ ਪਦਾਰਥ ਅੰਦਰਲੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਆਮਤੌਰ ਤੇ ਕਰੰਟ ਲੂਪਾਂ ਵਾਂਗ ਅਤੇ 0 ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਔਰਬਿਲਟਲਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਇਸਤਰਾਂ ਇਹ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਆਮਤੌਰ ਤੇ ਡਾਇਮੈਗਨੇਟਿਜ਼ਮ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਾਂਝਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਲਾਗੂ ਚੁੰਬਕੀ ਫੀਲਡ ਇਹਨਾਂ ਲੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰੰਟ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੋਵੇਗੀ ਜੋ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਪੂਰਣ ਡਾਇਮੈਗਨਟ ਸੁਪਰਕੰਡਕਟਰਾਂ ਵਾਂਗ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰੇਗੀ । ਫੇਰ ਵੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਾਂ ਨੂੰ ਔਰਬਿਟਲਾਂ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰੋਟੌਨਾਂ ਦਾ ਚਾਰਜ ਠੋਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬੰਨ ਕੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਪੌਲੀ ਐਕਸਕਲੂਜ਼ਨ ਸਿਧਾਂਤ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਕਈ ਪਦਾਰਥ ਡਾਇਮੈਗਨੇਟਿਜ਼ਮ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤ ਤੌਰ ਤੇ ਲਾਗੂ ਫੀਲਡ ਪ੍ਰਤਿ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਬੋਹਰ-ਵਾਨ ਲੀਊਵਾਨ ਥਿਊਰਮ ਸਾਬਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਿਸਟਮ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਵੀ ਡਾਇਮੈਗਨੇਟਿਜ਼ਮ ਜਾਂ ਪੈਰਾਮੈਗਟਿਜ਼ਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਵੀ, ਲਾਂਗੈਵਿਨ ਡਾਇਮੈਗਨੇਟਿਜ਼ਮ ਲਈ ਕਲਾਸੀਕਲ ਥਿਊਰੀ ਕੁਆਂਟਮ ਥਿਊਰੀ ਦੀ ਤਰਾਂ ਹੀ ਅਨੁਮਾਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਕਲਾਸੀਕਲ ਥਿਊਰੀ ਥੱਲੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਲਾਂਗੈਵਿਨ ਡਾਇਮੈਗਨੇਟਿਜ਼ਮ
ਡਾਇਮੈਗਨੇਟਿਜ਼ਮ ਦੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਥਿਊਰੀ ਬੰਦ ਸ਼ੈੱਲਾਂ (ਡਾਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਦੇਖੋ) ਵਾਲੇ ਐਟਮਾਂ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚਾਰਜ
ਅਤੇ ਪੁੰਜ
m
ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਗਈ
B
ਤਾਕਤ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਫੀਲਡ,
ω = eB / 2m
ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ ਵਾਲੇ ਲਾਰਮਰ ਪ੍ਰੀਸੈਸ਼ਨ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਕਾਈ ਵਕਤ ਵਾਲੇ ਚੱਕਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
ω / 2π
ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸਲਈ
Z
ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਾਂ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਐਟਮ ਵਾਸਤੇ ਕਰੰਟ (SI ਯੂਨਿਟਾਂ ਅੰਦਰ) ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ;
ਕਿਸੇ ਕਰੰਟ ਲੂਪ ਦੀ ਚੁੰਬਕੀ ਮੋਮੈਂਟ ਲੂਪ ਦੇ ਖੇਤਰਫਲ ਅਤੇ ਕਰੰਟ ਦੇ ਗੁਣਨਫਲ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੰਨ ਲਓ ਫੀਲਡ ਨੂੰ
z
ਧੁਰੇ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਔਸਤਨ ਲੂਪ ਖੇਤਰਫਲ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿੱਥੇ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਾਂ ਦੀ
ਧੁਰੇ ਪ੍ਰਤਿ ਸਮਕੋਣ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਦਾ ਔਸਤ ਵਰਗ ਹੈ। ਇਸਲਈ ਚੁੰਬਕੀ ਮੋਮੈਂਟ ਇਹ ਬਣੇਗੀ;
ਜੇਕਰ ਚਾਰਜ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ-ਵੰਡ ਗੋਲਾਈ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮਰੂਪ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਮੰਨ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ
x,y,z
ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂਕਾਂ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ-ਵੰਡ ਸੁਤੰਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਵੰਡੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਫੇਰ;
,
ਜਿੱਥੇ ਨਿਊਕਲੀਅਸ ਤੋਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਾਂ ਦੀ ਦੂਰੀ ਦਾ ਔਸਤਨ ਵਰਗ ਹੈ। ਇਸਲਈ,
.
ਜੇਕਰ N ਇਕਾਈ ਘਣਫਲ਼ ਵਿੱਚ ਐਟਮਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ S I ਇਕਾਈਆਂ ਅੰਦਰ ਡਾਇਮੈਗਨੈਟਿਕ ਸਸਕੈਪਟੀਬਿਲਟੀ ਇਹ ਹੋਵੇਗੀ;
ਧਾਤਾਂ ਅੰਦਰ
ਲਾਂਗੈਵਿਨ ਥਿਊਰੀ ਧਾਤਾਂ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਗੈਰ-ਸਥਾਨਬੱਧ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਸੁੰਤਤਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਗੈਸ ਦੇ ਡਾਇਮੈਗਨੈਟਿਜ਼ਮ ਲਈ ਥਿਊਰੀ ਨੂੰ ਲਾਨਦਾਓ ਡਾਇਮੈਗਨੇਟਿਜ਼ਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਥਾਂ ਲੌਰੰਟਜ਼ ਫੋਰਸ ਕਾਰਣ ਵਕਰਿਤ ਹੋਏ ਵਕਰਿਤ ਰਸਤਿਆਂ ਕਰਕੇ ਬਣੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਵਿਰੋਧੀ-ਕ੍ਰਿਆ ਫੀਲਡ ਉੱਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਵੀ, ਲਾਨਦਾਓ ਚੁੰਬਕਤਾ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਗੈਰਸਥਾਨਬੱਧ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਾਂ ਦੇ ਸਪਿੱਨਾਂ ਦੇ ਧਰੁਵੀਕਰਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੌਲੀ ਪੈਰਾਮੈਗਨੇਟਿਜ਼ਮ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਜੀ. ਕੇ. ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ
'''ਜੀ. ਕੇ. ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਰ''' (ਜਨਮ 17 ਜੂਨ, 1957) ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਸੇਵਾ ਦਾ ਅਫਸਰ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਬਤੌਰ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਹੈ। ਜੀ ਕੇ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਮਾਤਾ ਗੁਰਦਿਆਲ ਕੌਰ ਦੀ ਸੁਲੱਖਣੀ ਕੁੱਖੋ ਪਿੰਡ ਜਲਵਾਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੰਗਰੁਰ ਵਿੱਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ 1986 ਬੈਚ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਸਿਵਲ ਸਰਵਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ ਦਿੱਤੀ। ਆਪ ਪੇੰਡੂ ਵਿਕਾਸ ਸੰਸਥਾਨ ਜਲਵਾਨਾ ਦਾ ਮੌਢੀ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਹਨ। ਆਪ ਨੇ ਪੱਛੜਿਆ ਇਲਾਕਿਆ ਵਾਸਤੇ ਬਹਤੁ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ ਆਪ ਨੇ ਸਰਵੱਤ ਦਾ ਭਲਾ ਟਰਸ ਵੀ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਪ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੋੜਾ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਾਸਤੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਲੇਖਕ ਆਪ ਲਗਾਤਾਰ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਸਲਿਆ ਬਾਰੇ ਰੋਜ਼ਾਨ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ
ਕੁੜ
ਦੁੱਧ ਰਿੜਕਣ ਵਾਲੀ ਚਾਟੀ ਦੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਢੱਕਣ ਨੂੰ ਕੁੜ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੁੜ ਦਾ ਜੋ ਹਿੱਸਾ ਚਾਟੀ ਦੇ ਗਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਥੋੜਾ ਗੋਲ ਤੇ ਟੇਪਰ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਹਿੱਸਾ ਚਾਟੀ ਦੇ ਗਲ ਦੇ ਬਾਹਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਟੇਪਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੁੜ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਚਾਟੀ ਦੇ ਗਲ ਦੇ ਵਿਆਸ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਲੰਬਾਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਲੰਬਾਈ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਅੱਧ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਿੱਸੇ ਤੱਕ ਚੀਰ/ਵਾਢਾ ਪਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੁੜ ਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਲੋਹੇ ਦੀ ਸੰਗਲੀ ਲਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਗਲੀ ਨਾਲ ਹੀ ਕੁੜ ਨੂੰ ਨੇਹੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁੜ ਦੇ ਚੀਰ ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਹੋ ਕੇ ਹੀ ਮਧਾਣੀ ਚਾਟੀ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਹੈ ਪੁਰਾਣੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕੁੜ ਦੀ ਬਣਤਰ
ਜੋ ਕੁੜ ਹੁਣ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚਾਟੀ ਦੇ ਗਲ ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਫਿੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਤੱਕ ਵਾਢਾ ਪਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਵਾਢੇ ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਹੀ ਖੜ੍ਹੀ ਮਧਾਣੀ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ। ਕੁੜ ਦਾ ਇਕੋ ਇਕ ਕੰਮ ਰਿੜਕੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਣ ਰਹੇ ਮੱਖਣ ਨੂੰ ਚਾਟੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਾਮਨੀ ਸਲਤਨਤ
ਸਾਮਨੀ ਸਲਤਨਤ ਦੀ ਹਕੂਮਤ, ਮਾਵਰਾ-ਏ-ਅਲਨਹਰ ਅਤੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ਤ ਅੱਬਾਸਿਆ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 819ਈ. ਮਾਵਰਾ-ਏ-ਅਲਨਹਰ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕਾਇਮ ਹੋਈ। ਆਪਣੇ ਮੋਰਿਸ ਆਲੀ ਸਾਮਾਨ ਖ਼ੁਦਾ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਇਹ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਸਾਮਾਨੀ ਅਖਵਾਉਣ ਲੱਗਾ। ਜਿਹੜਾ ਪਾਰਸੀ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਅਸ਼ਰਾਫ਼ੀਆ ਚੋਂ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਇਸਲਾਮ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਿਆ। ਨਸਰ ਬਿਨ ਅਹਿਮਦ ਬਣ ਅਸਦ ਸਾਮਾ ਨਿਆਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦ ਹਕੂਮਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਹੁਕਮਰਾਨ ਸੀ। ਮਾਵਰਾ-ਏ-ਅਲਨਹਰ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਮੌਜੂਦਾ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਤੇ ਖ਼ੁਰਾਸਾਨ ਵੀ ਇਸ ਹਕੂਮਤ ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਉਸਦਾ ਰਾਜਘਰ ਬੁਖ਼ਾਰਾ ਸੀ। ਸਾਮਾ ਨਿਆਂ ਨੇ 999ਈ. ਤਕ ਯਾਨੀ 180 ਸਾਲ ਹਕੂਮਤ ਕੀਤੀ ਤੇ ਇਸ ਅਰਸੇ ਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਸ ਹੁਕਮਰਾਨ ਹੋਏ।
ਸਾਮਾ ਨਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਦੀ ਤਨਜ਼ੀਮ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ਤ ਅੱਬਾਸਿਆ ਦੀ ਤਰਜ਼ ਤੇ ਕੀਤੀ ਤੇ ਖ਼ਲੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਾਂਗ ਦਰਬਾਰ ਤੇ ਦੂਜੇ ਇੰਤਜ਼ਾਮੀ ਅਦਾਰੇ ਕਾਇਮ ਕੀਤੇ। ਸਾਮਾ ਨਿਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ਤ ਅੱਬਾਸਿਆ ਦੀ ਮਾਵਰਾ-ਏ-ਅਲਨਹਰ ਤੇ ਖ਼ੁਰਾਸਾਨ ਚ ਹਿਮਾਇਤ ਕਰਨ ਦੇ ਸਿਲੇ ਚ ਕੁੱਝ ਇਲਾਕੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜਘਰ ਬੁਖ਼ਾਰਾ, ਸਮਰਕੰਦ, ਬਲਖ਼ ਤੇ ਹਰਾਤ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਸਫਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਸਤ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੀ ਹਕੂਮਤ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਰੱਖੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦੇਸ਼
ਵਿਸ਼ਵ ਪੁਸਤਕ ਮੇਲਾ (ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ)
ਵਿਸ਼ਵ ਪੁਸਤਕ ਮੇਲਾ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਪ੍ਰਗਤੀ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਪੁਸਤਕ ਮੇਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1972 ਵਿੱਚ 18 ਮਾਰਚ ਤੋਂ 4 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੱਕ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਮੇਲਾ ਫਰਵਰੀ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਟਰਸਟ(NBT) ਵੱਲੋਂ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਲ 2015 ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੇਲਾ 14 ਤੋਂ 22 ਫਰਵਰੀ ਤੱਕ ਲੱਗੇਗਾ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁਸਤਕ ਮੇਲੇ
ਮੰਜੀਰਾ
ਮੰਜੀਰਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਵਾਜਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਛੋਟੀਆਂ ਡੂੰਘਦਾਰ ਗੋਲ ਮਿਸ਼ਰਤ ਧਾਤ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਕਟੋਰੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਭਾਗ ਗਹਿਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਖੱਡੇ ਦੇ ਛੇਦ ਵਿੱਚ ਡੋਰੀ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਨਾਂ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬਜਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਦੋਨਾਂ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਇੱਕ - ਇੱਕ ਮੰਜੀਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਖੜਕਾਉਣ ਉੱਤੇ ਆਵਾਜ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਤਾਲ ਅਤੇ ਲੈ ਦੇਣ ਲਈ ਢੋਲਕ ਅਤੇ ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕਾਵਿਆ ਮਾਤਾ
ਕਾਵਿਆ ਮਾਤਾ - ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਨਾਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਭ੍ਰਿਗੁ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਰ, ਸ਼ੁੱਕਰ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਜਾਂ ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਕ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ। ਉਹ ਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਵਤਾਰ ਲੈਣ ਲਈ ਸਰਾਪਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਦੰਤਕਥਾ
ਦੇਵੀ ਭਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਉਸ ਦੀ ਕਥਾ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦੋਂ ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਜੰਗ ਲੜੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਸ਼ੁਕਰ ਨੇ ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਲਈ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਮਦਦ ਮੰਗਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਕੈਲਾਸ਼ ਪਰਬਤ ਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਆਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਸ਼ੁਕਰ ਦੇ ਇਰਾਦਿਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਫਿਰ ਤੋਂ ਜੰਗ ਲੜੀ। ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਕਾਵਿਆਮਾਤਾ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਕਾਵਿਆਮਾਤਾ ਨੇ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਗੂੜ੍ਹੀ ਨੀਂਦ ਸੁਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਕਵਿਆਮਾਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਇੰਦਰ ਦੇਵ ਨੂੰ ਡਰਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਧਰੰਗ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਕਵਯਮਤਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਡੂੰਘੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੰਕੇਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਸਦੀਵੀ ਹਫੜਾ-ਦਫੜੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਔਰਤ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਡਿਸਕਸ ਹਥਿਆਰ - ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਕੱਢਿਆ ਅਤੇ ਕਾਵਿਆਮਾਤਾ ਦਾ ਸਿਰ ਧੜ ਤੋਂ ਅੱਡ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ੁਕਰ ਦਾ ਪਿਤਾ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਭਿਗੂ ਇਸ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪਾਪ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਵਜੋਂ ਸ਼ਰਾਪ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਅਵਤਾਰ ਧਾਰੇਗਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਵਜੋਂ ਦੁੱਖ ਹੰਢਾਵੇਗਾ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਇਸ ਸ਼ਰਾਪ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਰਮਾਇਣ ਵਿੱਚ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਔਰਤ-ਹੱਤਿਆ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਗੁਰੂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਯਕੀਨ ਦਵਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਬੁਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਗਲਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ, ਰਿਸ਼ੀ ਕਾਵਿਮਾਤਾ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ "ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਦੇ ਰਾਜ ਲਈ ਵਾਜਿਬ" ਹੋਣ ਦੀ ਸਾਜਿਸ਼ ਰਚ ਰਹੀ ਸੀ ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਦੁਸ਼ਟ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਦੇ ਕੰਮਾਂ (ਧਰਮ ) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਵਿਤਕਰਾ
ਵਿਤਕਰਾ ਅਜਿਹੀ ਹਰਕਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪੱਖਪਾਤ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਉੱਤੇ ਕੁਝ ਵਰਗ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜਕ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਏਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਇਨਸਾਨ ਜਾਂ ਟੋਲੀ ਨਾਲ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਅਜਿਹਾ ਸਲੂਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਟੋਲੀ ਵਿਚਲੀ ਅਸਲ ਜਾਂ ਸਮਝੀ ਹੋਈ ਮੈਂਬਰੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ "ਆਮ ਨਾਲ਼ੋਂ ਭੱਦਾ" ਹੋਵੇ।
ਕਾਵਿਆ ਮਾਤਾ
ਨੋਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸ ਦੇ ਪਾਤਰ
ਵਿਤਕਰਾ
ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਤਕਰਾ
ਅਗਲੌਰ
ਅਗਲੌਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 214 ਪਰਿਵਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 2011 ਦੇ ਆਂਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 993 ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 517 ਮਰਦ ਅਤੇ 476 ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਔਸਤ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 921 ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ 895 ਔਸਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਧ ਹੈ। ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖਰੇ ਲਏ ਬਾਲ ਲਿੰਗ ਦੀ ਅਨੁਪਾਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 846 ਦੇ ਔਸਤ ਤੋਂ ਵਧ, 959 ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 75.84% ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 84.84% ਸੀ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 88.68% ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 80.65% ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹੁਥੀਸਿੰਗ
right|thumb|374x374px|1958 ਨੂੰ, ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹੁਥੀਸਿੰਗ ਡੇਵਿਡ ਬੇਨ-ਗੁਰਿਅਨ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹੋਏ (ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ) ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਹਿਰੂ ਹੁਥੀਸਿੰਗ (1907–1967) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਹਿਕਾ, ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਅਤੇ ਵਿਜੈ ਲਕਸ਼ਮੀ ਪੰਡਿਤ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ, ਅਤੇ ਨਹਿਰੂ-ਗਾਂਧੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।
ਜੀਵਨੀ
right|thumb|240x240px|ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ [[ਮੋਤੀਲਾਲ ਨਹਿਰੂ|Motilal ਨਹਿਰੂ, ਹੈ, ਜੋ ਬੈਠੇ center ਵਿੱਚ. ਸਥਾਈ (L ਕਰਨ ਲਈ R) ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ, Vijaya Lakshmi ਸਿੱਖਿਅਤ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ Hutheesing, ਇੰਦਰਾ ਅਤੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੱਖਿਅਤ; ਬੈਠੇ: ਸਵਰੂਪ ਰਾਣੀ, Motilal ਨਹਿਰੂ ਅਤੇ ਕਮਲਾ ਹੇਠ ਨਹਿਰੂ (circa 1927).]] ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਹਿਰੂ, ਦਾ ਜਨਮ ਮੀਰਗੰਜ, ਅਲਾਹਾਬਾਦ ਵਿੱਖੇ ਮੋਤੀਲਾਲ ਨਹਿਰੂ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਕਾਰਕੁੰਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਨੇਤਾ, ਅਤੇ ਸਵਰੂਪ ਰਾਣੀ ਦੇ ਕੋਲ ਹੋਇਆ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਗੁਨੂਤੱਮ (ਰਾਜਾ) ਹੁਥੀਸਿੰਗ, ਜੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਜੈਨ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਹੁਥੀਸਿੰਗ ਜੈਨ ਮੰਦਰ ਬਣਵਾਇਆ। ਗੁਨੂਤੱਮ ਹਿੱਤੀਜਿੰਗ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁੱਝ ਐਲੀਟ ਸਮਾਜਿਕ ਸਰਕਲਸ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਨਾਂ ਸੀ।
ਉਹ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਲੜੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਹਰਸ਼ਾ ਹੁਥੀਸਿੰਗ ਅਤੇ ਅਜੀਤ ਹੁਥੀਸਿੰਗ ਵੱਡੇ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।
ਅਜੀਤ, ਇੱਕ ਮੋਹਰੀ ਵਾਲ ਸਟਰੀਟ ਉੱਦਮ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ, ਦਾ ਵਿਆਹ ਅਮਰੀਕੀ ਵਾਇਲਨਿਸਟ ਹੈਲਨ ਆਰਮਸਟਰੋਂਗ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਜੋ 1996 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 2006 ਤੱਕ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਰਿਹਾ।
ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ, ਦਾ ਜਨਮ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ  20 ਕਾਰਮਾਇਕਲ ਰੋਡ ਉੱਤੇ ਹੁਥੀਸਿੰਗਸ ਦੇ ਨਿਵਾਸ-ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਮਾਰਤ, ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮੈਨਸ਼ਨ ਬਲਾਕ, ਇਕਾਗਰਤਾ ਦੁਆਰਾ, ਅਨੰਦ ਭਵਨ ਵੀ ਸੀ, ਜੋ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਦੇ ਨਹਿਰੂ ਦੇ ਪੁਰਾਤਨ ਮਹੱਲ ਦਾ ਨਾਮ ਸੀ। (ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਅਨੰਦ ਭਵਨ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਚੀਆਂ ਉਚਾਈਆਂ ਲਈ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।)
ਮਈ ਮਹੀਨੇ ਆਖਿਰ ਵਿੱਚ, 1958 ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ। ਉਸ ਦਾ ਹੋਸਟ ਯਿਗਲ ਏਲੋਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋਵਾਂ ਰਾਜਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਸਿੱਧੀ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ 'ਇਜ਼ਰਾਈਲ-ਇੰਡੀਆ ਫ੍ਰੈਂਡਸ਼ਿਪ ਲੀਗ' ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਹੁਥੀਸਿੰਗ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਭਾਣਜੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਦਸਤਾਵੇਜਾਂ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਤਖ਼ੱਲਸ ਦੇ ਨਾਲ ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹਿਰੂਸ, ਨੋ ਰੀਗਰੇਟਸ, ਨਹਿਰੂ'ਜ਼ ਲੈਟਰਸ ਟੂ ਹਿਜ਼ ਸਿਸਟਰ ਅਤੇ ਡੀਅਰ ਟੂ ਬੀਹੋਲਡ ਹਨ।
ਉਸਦੇ ਪਤੀ, ਰਾਜਾ ਹੁਥੀਸਿੰਗ, ਨੇ ਵੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ: ਦ ਗ੍ਰੇਟ ਪੀਸ: ਐਨ ਏਸ਼ੀਅਨ'ਸ ਕੈਨਡਿਡ ਰਿਪੋਰਟ ਆਨ ਰੈਡ ਚਾਈਨਾ (1953), ਵਿੰਡੋ ਆਨ ਚੀਨ (1953), ਅਤੇ ਤਿੱਬਤ ਫ਼ਾਇਟਸ ਫ਼ਾਰ ਫ੍ਰੀਡਮ: ਦੀ ਸਟੋਰੀ ਆਫ਼ ਦ ਮਾਰਚ 1959 ਅਪਰਾਇਜ਼ਿੰਗ (1960) ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ।
ਉਹ "ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਆਵਾਜ਼" ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ ਅਤੇ ਕਈ ਗੱਲਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਡੀ.ਸੀ ਵਿੱਖੇ 1967 ਵਿੱਚ ਹੋਈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1907 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1967 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਪੂਨਮ ਦਾਸਗੁਪਤਾ
ਪੂਨਮ ਦਾਸਗੁਪਤਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Poonam Dasgupta) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਬੀ-ਗ੍ਰੇਡ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਅਤੇ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਰਾਹੁਲ ਰਾਏ ਦੇ ਸਹਿ-ਅਦਾਕਾਰ ਬੇਗਮ ਸਾਹਿਬਾ ਨਾਟਕ ਨਾਲ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1993 ਅਤੇ 1999 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜ਼ੀ ਹਾਰਰ ਸ਼ੋਅ ਐਪੀਸੋਡਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੀ ਅਦਲਾ-ਬਦਲੀ
thumb|ਜੂਨ 2001 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਸ ਵਿੱਚ ਸਰਕੂਲਰ ਫਸਲ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਦਾ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਚਿੱਤਰ। ਸਿਹਤਮੰਦ ਅਤੇ ਵਧੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਹਰੀਆਂ ਹਨ। ਮੱਕੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਵਾਰ ਦੀ ਤਰਾਂ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਕਣਕ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਵਾਢੀ ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਭੂਰੇ ਖੇਤਾਂ ਨੂੰ ਕਣਕ ਦੇ ਕਟਾਈ ਕਰ ਕੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। thumb|ਸੋਜੇਕ ਪ੍ਰਯੋਗਾਮੈਂਟਲ ਫਾਰਮ, ਫਰੋਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਐਨਵਾਇਰਮੈਂਟਲ ਐਂਡ ਲਾਈਫ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ ਵਿਖੇ ਫਸਲ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮੋਨੋਕਚਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ। ਫਰੰਟ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ, "ਨਾਰਫੋਕ" ਫਸਲ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਕ੍ਰਮ (ਆਲੂ, ਓਟਸ, ਮਟਰ, ਰਾਈ) ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਵਾਪਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਰਾਈ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ 58 ਸਾਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਬਹੁ-ਫਸਲੀ ਚੱਕਰ (ਕ੍ਰੌਪ ਰੋਟੇਸ਼ਨ) ਲੜੀਵਾਰ ਸੀਜ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉਸੇ ਖੇਤਰ ਚ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਜਾਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਨੂੰ ਉਗਾਉਣ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਇਸਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਖੇਤਾਂ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਤੱਤ ਹੀ ਨਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਕਟੌਤੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਫਸਲ ਉਪਜ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀਬਾੜੀ
ਰੇਯੋਂਗ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
ਇਤਿਹਾਸ
ਅਯੁਤਹਾਯਾ ਦੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜਾ ਤਕਸਿਨ ਰੇਯੋੰਗ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਰੇਯੋੰਗ ਰਹਿਣ ਦੌਰਾਨ ਜਲ-ਸੈਨਾ ਤਿਆਰ ਕਿੱਤੀ ਅਤੇ ਬਰਮੀ ਦੇ ਹਮਲੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਨ ਲਈ ਫ਼ੌਜ ਇਕੱਠੇ ਕਰਣ ਲਈ ਛੰਤਾਬਰੀ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਰੇਯੋੰਗ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਤਕਸਿਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ਅਸਥਾਨ ਹੈ ਜਿਥੇ ਲੋਕ ਤਕਸਿਨ ਨੂੰ ਸਜਦਾ ਕਰਦੇ ਹੈ।
ਭੂਗੋਲ
ਇਥੇ ਦਾ ਉੱਤਰ ਪਹਾੜੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਜਿਆਦਾਤਰ ਘੱਟ ਤੱਟ ਵਾਲਾ ਮੈਦਾਨੀ ਖੇਤਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਥਾਈਲੈਂਡ
ਗਰੈਂਡ ਪੈਲਸ
ਗਰੈਂਡ ਪੈਲਸ ਬੈਂਕਾਕ, ਥਾਈਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਕੰਪਲੈਕਸ ਹੈ । ਇਹ ਥਾਂ ਲਗਭਗ 1782 ਤੋਂ ਥਾਈਲੈਂਡ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਰਹਿਣ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਉਸਦੀ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਕੋਰਟ ਇਸ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣੇ ਫੈਸਲੇ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਭੂਮੀਬੋਲ ਅਦੁਲਿਦੇਜ ਚਿਤਰਾਲਿਆਦੇਜ ਪੈਲਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਗਰੈਂਡ ਪੈਲਸ ਨੂੰ ਦਫ਼ਤਰੀ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹਰ ਸਾਲ ਕਈ ਸ਼ਾਹੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਥਾਂ ਥਾਈਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਖਿਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਸ ਪੈਲਸ ਦੀ ਉਸਾਰੀ 6 ਮਈ 1782 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਰਾਜਾ ਬੁੱਧ ਯੋਦਫਾ ਚੁਲਾਲੋਕਾ (ਰਾਮਾ ਪਹਿਲਾ) ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਥੋਨਬਰੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਤਕਸ਼ਿਨ ਤੋਂ ਰਾਜਭਾਗ ਖੋਹਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਮਾ ਪਹਿਲਾ ਆਪਣੇ ਚਕਰੀ ਵੰਸ਼ ਲਈ ਇੱਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਸੀਟ ਥੋਨਬਰੀ ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ ਚਾਓ ਫਰਾਇਆ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਡੇ ਤੇ ਲੈ ਆਇਆ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਬੈਂਕਾਕ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਜ਼ਰਕੋਨੀਅਮ
ਜ਼ਰਕੋਨੀਅਮ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Zirconium) ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਰਮਾਣੂ-ਅੰਕ 40 ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ Zr ਨਾਲ ਨਿਵੇਦਨ ਕਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਰਮਾਣੂ-ਭਾਰ 91.224(2) amu ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ 24 ਨਵੰਬਰ 1969 ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੁ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ 500 ਸਾਲਾ ਅਵਤਾਰ ਪੁਰਬ ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਨਵੀਨਤਮ ਯੁਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਅੱਜ ਇਹ ਯੁਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੂਸਰੀਆਂ ਯੁਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਅੱਗੇ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਮੱਲਾਂ ਮਾਰੀਆਂ ਹਨ।ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਐਕਟ 1969 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪਰਚਾਰ ਪਰਸਾਰ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਛੜੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਪਰਸਾਰ ਦੇ ਮੁਖ ਮੰਤਵ ਦਾ ਪ੍ਰਾਵਿਧਾਨ ਹੈ। ਪਰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਸਭ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਆਪਣੇ ਮੁਖ ਮੰਤਵ ਨੂੰ ਜੋ ਕਿ ਟੈਕਸ ਅਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਬੜੀ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਭੁਲ ਜਾਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਹੀ ਤੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਨੈਟ ਦੀ ਸਾਈਟ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਬਣਾਂਦੀਆਂ ਜੋ ਕਿ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਂ ਪਰਚਾਰ ਪਰਸਾਰ ਦਾ ਮੁਖ ਸਾਧਨ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਵਿਹਾਰਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦਿ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਪਰਸਾਰ ਜੋ ਇਸ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਮੁਖ ਮੰਤਵ ਹੈ ਇਸ ਪਾਸੇ ਇਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਕਾਫੀ ਨਾਮ ਕਮਾਇਆ ਹੈਤੇ ਕਾਮਯਾਬ ਵਿਸਤਰਿਤ ਵਿਦਿਆ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖਿਆ ਅਦਾਰੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ
ਚੰਡੇਲ ਜ਼ਿਲਾ
ਚੰਡੇਲ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਮਨੀਪੁਰ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਲੇ ਦਾ ਹੈਡਕੁਆਰਟਰ ਚੰਡੇਲ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੀਪੁਰ ਦੇ ਜ਼ਿਲੇ
ਲੈਸਲੀ ਜੋਹਨਸਨ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ)
ਲੈਸਲੀ ਜੋਹਨਸਨ (16 ਜੂਨ, 1942 –  17 ਜਨਵਰੀ, 2009) ਜੈਜ਼ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦ ਮਿੱਸੀਸੀਪੀ ਰੈਗ  ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਸੀ।
1973 ਵਿੱਚ ਜੋਹਨਸਨ ਨੇ ਦ ਮਿੱਸੀਸੀਪੀ ਰੈਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਜੈਜ਼ ਅਖ਼ਬਾਰ ਜੋ 2007 ਤੱਕ ਇਕ ਅਖਬਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇਹ ਇਕ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।
ਜੋਹਨਸਨ ਦੀ ਮੌਤ ਮਿੰਨੇਪੋਲਿਸ, ਮਿਨੇਸੋਟਾ ਵਿੱਚ, 17 ਜਨਵਰੀ, 2009 ਨੂੰ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਜੂਝਦਿਆਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਹੋਈ। ਮਿਸਸੀਿਪੀ ਰੈਗ ਹੁਣ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1942 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2009 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਨੀ ਖੋਜੀ ਔਰਤਾਂ
ਜੋਰਗੋਸ ਸੇਫ਼ੇਰਿਸ
ਜੋਰਗੋਸ ਜਾਂ ਜਾਰਜ ਸੇਫ਼ੇਰਿਸ  ,  ਜਿਓਰਗੋਸ ਸੇਫ਼ੇਰਿਆਡੇਸ (Γεώργιος Σεφεριάδης) ਦਾ ਕਲਮੀ ਨਾਮ (13 ਮਾਰਚMarch 13 1900O. S.March 13 1900 – 20 ਸਤੰਬਰ, 1971) ਇੱਕ ਯੂਨਾਨੀ ਕਵੀ-ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਸੀ। ਉਹ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੂਨਾਨੀ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਅਤੇ ਨੋਬਲ ਐਵਾਰਡ ਜੇਤੂ ਸੀ। ਯੂਨਾਨ ਵਿਦੇਸ਼ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੈਰੀਅਰ ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਸੀ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਹ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਰਾਜਦੂਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਅਤੇ 1957 ਤੋਂ 1962 ਤਕ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਤੇ ਰਿਹਾ।
ਜੀਵਨੀ
ਸੇਫੇਰਿਸ ਦਾ ਜਨਮ ਏਸ਼ੀਆ ਮਾਈਨਰ ਆਟਮਨ ਸਾਮਰਾਜ (ਹੁਣ ਇਜ਼ਮੀਰ, ਤੁਰਕੀ) ਵਿੱਚ ਸਮੁਰਨੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਉਰਲਾ (ਯੂਨਾਨੀ: Βουρλά) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਸਟੇਲਿਓਸ ਸੇਫ਼ੇਰਿਆਡੇਸ, ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਐਥਨਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰਿਹਾ। ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਇੱਕ ਕਵੀ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਕੱਟੜ ਵੈਨਿਆਜਲਿਸਟ ਸੀ ਅਤੇ ਰਸਮੀ, ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ (ਕੈਥਰੇਵਾਊਜ਼) ਦੀ ਥਾਂ ਅਤੇ ਬੋਲਚਾਲ ਵਾਲੀ ਯੂਨਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸਮਰਥਕ ਵੀ ਸੀ।  ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨੋਂ ਗੱਲਾਂ ਨੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ।1914 ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਐਥਨਜ਼ ਚਲੇ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਸੇਫ਼ੇਰੀਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1918 ਤੋਂ 1925 ਤੱਕ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੋਰਬੋਨ ਵਿਖੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਥੇ ਸੀ, ਸਤੰਬਰ 1922 ਵਿਚ, ਐਨਾਤੋਲੀਅਨ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਯੂਨਾਨੀ ਫੌਜੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਸਮਿਰਨਾ / ਇਜ਼ਮੀਰ ਨੂੰ ਹਥਿਆ ਲਿਆ ਤਾਂ ਸੇਫੇਰਿਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਕਈ ਯੂਨਾਨ ਪਰਿਵਾਰ, ਏਸ਼ੀਆ ਮਾਈਨਰ ਤੋਂ ਭੱਜ ਗਏ। ਸੇਫੇਰਿਸ 1950 ਤੱਕ ਫਿਰ ਸਮਿਰਨਾ ਨਹੀਂ ਗਿਆ; ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਜਲਾਵਤਨ ਹੋਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਸੇਫੇਰਿਸ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਓਡੀਸੀਅਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸੇਫੇਰਿਸ ਕਾਵਾਫਿਸ, ਟੀ. ਐਸ. ਈਲੀਅਟ ਅਤੇ ਐਜ਼ਰਾ ਪਾਉਂਡ ਤੋਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ। Βουρλά
ਉਹ 1925 ਵਿੱਚ ਐਥਿਨਜ਼ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਰਾਇਲ ਗ੍ਰੀਕ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਸਫ਼ਲ ਕੂਟਨੀਤਕ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਇੰਗਲੈਂਡ (1931-19 34) ਅਤੇ ਅਲਬਾਨੀਆ (1936-1938) ਵਿੱਚ ਅਹੁਦਿਆਂ ਤੇ ਰਿਹਾ। ਯੂਨਾਨ ਤੇ ਦੇ ਜਰਮਨ ਹਮਲੇ ਦੀ ਪੂਰਵ ਸੰਧਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ 10 ਅਪ੍ਰੈਲ 1941 ਨੂੰ ਮਾਰੀਆ ਜ਼ੈਨੋ ('ਮਾਰੋ') ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ, ਸੇਫੇਰਿਸ ਨੇ ਕਰੀਟ, ਮਿਸਰ, ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਜਲਾਵਤਨ ਆਜ਼ਾਦ ਯੂਨਾਨੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ 1944 ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦ ਐਥਨਸ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਅੰਕਾਰਾ, ਤੁਰਕੀ (1948-1950) ਅਤੇ ਲੰਡਨ (1951-1953) ਵਿੱਚ ਸਫਾਰਤੀ ਅਹੁਦਿਆਂ ਤੇ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਲੇਬਨਾਨ, ਸੀਰੀਆ, ਜੌਰਡਨ ਅਤੇ ਇਰਾਕ ਲਈ ਮੰਤਰੀ (1953-1956) ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਐਥਨਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦਾ ਆਖਰੀ ਅਹੁਦਾ 1957 ਤੋਂ 1961 ਤੱਕ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹੀ ਯੂਨਾਨੀ ਰਾਜਦੂਤ ਸੀ। ਸੇਫੇਰਿਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ (1960), ਆਕਸਫੋਰਡ (1964), ਥੈਸਾਲੋਨਿਕੀ (1964), ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ (1965) ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਤੋਂ ਆਨਰੇਰੀ ਡਾਕਟਰੀ ਡਿਗਰੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ
right|thumb|ਜਾਰਜ Seferis 1963 ਵਿਚ
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1900 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1971 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਸਾਹਿਤਕਾਰ
ਹਾਜੀ ਮੁਰਾਦ
ਹਾਜੀ ਮੁਰਾਤ (ਜਾਂ ਹਾਜੀ ਮੁਰਾਦ, ਪਹਿਲੇ ਹਿੱਜੇ ਰੂਸੀ ਉਚਾਰਨ ਦੇ ਜਿਆਦਾ ਨੇੜੇ ਹਨ Хаджи-Мурат [Khadzhi-Murat])ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ ਦਾ 1896 ਤੋਂ 1904 ਤੱਕ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਦੀ ਮੌਤ ਉਪਰੰਤ 1912 (ਪਰ ਪੂਰਾ 1917) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਛੋਟਾ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਤਾਲਸਤਾਏ ਦੀ ਆਖਰੀ ਲਿਖਤ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਲਸਤਾਏ ਦੇ ਨਾਵਲ
ਚੌਪਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਚੌਪਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ 68 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਸ਼ਿਮਲਾ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਇਹ ਹਲਕਾ ਜਨਰਲ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 65,811 ਵੋਟਰ ਸਨ।
ਵਿਧਾਇਕ
2012 ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਵਰਮਾ ਇਸ ਹਲਕੇ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ।
!ਸਾਲ !colspan="2" align="center"|ਪਾਰਟੀ !align="center" | ਵਿਧਾਇਕ !ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ !ਵੋਟਰ % !ਜੇਤੂ ਦਾ ਵੋਟ ਅੰਤਰ !ਸਰੋਤ
ਸਿਲਿਸਲੇਵਾਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਪਾਲ ਕੌਰ
'''ਡਾ. ਪਾਲ ਕੌਰ''' (15 ਮਈ 1957) ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦੀ ਧਾਰਨੀ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਰੀ ਹੈ।
ਜੀਵਨ ਵੇਰਵੇ
ਪਾਲ ਕੌਰ ਦਾ ਜਨਮ ਪਿੰਡ ਕਾਲੌਮਾਜਰਾ ਜਿਲਾ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਪਿਤਾ ਸੁਰੈਣ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਪਾਲ ਕੌਰ ਨੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਐਮ ਸੀ ਐਮ ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਬੀ ਏ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੋਸਟ ਗਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੇਟ। ਪਾਲ ਕੌਰ ਐਸ ਏ ਜੈਨ ਕਾਲਜ, ਅੰਬਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਅਧਿਆਪਕਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਕਈ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਵਲੋਂ ਉਸ ਦੀ ਨਵੀਨਤਮ ਕਾਵਿ-ਕਿਤਾਬ ਬਾਰਿਸ਼ ਅੰਦਰੇ-ਅੰਦਰ ਲਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਾਲ ਕੌਰ ਇਸੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਹੀ ਉਹ ਔਰਤ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਦੀ, ਨਾਰੀ ਦੇ ਮਨੋਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਸਗੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਸ਼ਾਵਾਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਕਾਵਿ ਵੰਨਗੀ
1.ਨਾਪ-ਅਨਾਪ
ਮਿਲਿਆ ਕੋਈ ਤਾਂ ਕਤਰ ਦਿੱਤਾ ਉਸ ਚੋਲੇ ਦਾ ਵਾਫ਼ਰ ਆਕਾਰ ਕਰ ਦਿਤਾ ਉਸ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਜਿਸਮ ਦੇ ਨਾਪ
ਪਰ ਹਿੱਲ ਗਿਆ ਏ ਹੁਣ ਫਿਰ ਨਾਪ ਘੁਟ ਰਹੀ ਹਾਂ ਇਸ ਲਿਬਾਸ ਵਿਚ ਤੇ ਘਿਰ ਗਈ ਹਾਂ ਇਸ ਲਿਬਾਸ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਤਰਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ !
ਹੁਣ ਤਾਂ ਇਹੋ ਜੀਅ ਕਰਦਾ ਏ ਲਾਹ ਸੁਟਾਂ ਇਹ ਲਿਬਾਸ ਤੇ ਮਾਰ ਕੇ ਲੋਈ ਦੀ ਬੁੱਕਲ ਕਰ ਦਿਆਂ ਜਿਸਮ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਾਪ ਤੋਂ ਪਾਰ 2.ਖੱਬਲ
ਸੁਣਿਆ ਏ ਕਿ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਜੰਮੀ ਸਾਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ‘ਕਿਸੇ’ ਨੇ ਮੂੰਹ ਫੇਰ ਲਿਆ ਸੀ ਤੇ ‘ਕਿਸੇ’ ਨੇ ਪਿੱਠ ਕਰ ਲਈ ਸੀ
ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਕਿ ਬੱਚਾ ਇੱਕੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਪਿਓ ਦੀ ਪੱਗ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਮੈਂ ਪਿੱਠ ਪਛਾਣ ਲਈ ਸੀ !
ਉਦੋਂ ਹੀ ਮੈਂ, ਪਿੱਠਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਤੇ ਜਰਨ ਦੀ ਆਦੀ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਜਦੋਂ ਵੀ ਅੱਖਾਂ ’ਚ ਰੋਹ ਭਰਿਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਿੱਠਾਂ ਉਪਰ ਆਪਣੀ ਉਦਾਸ ਇਬਾਰਤ ਲਿਖ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਪਿੱਠਾਂ ਵਾਲੇ ਕਦੇ ਵੀ ਪੜ੍ਹ ਨਹੀਂ ਸਕੇ ! ਮੈਂ ਤਾਂ ਕਿਆਰੀ ਵਿਚ, ਹੋਰਨਾਂ ਪੌਦਿਆਂ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਖੱਬਲ ਵਾਂਗ ਉੱਗ ਪਈ ਸਾਂ ਤੇ ਖੱਬਲ ਵਾਂਗ ਹੀ ਪਲ ਗਈ ਹਾਂ !
ਮਾਲੀ ਨੇ ਜਦੋਂ ਵੀ ਚਾਹਿਆ, ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਟ ਕੇ ਸੁੱਟਣ ਦੀ ਕੋਈ ਕਸਰ ਨਹੀਂ ਛੱਡੀ ! ਪਰ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ, ਮੁੜ ਉੱਗ ਪਈ !
ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਗੋਡੀ ਹੁੰਦੀ ਮੇਰੇ ਅੰਗ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਮੂਕ ਰਹਿੰਦੀ, ਮੇਰੀਆਂ ਬਿਮਾਰ ਤਿੜਾਂ ਪੀੜ ਨਾਲ ਕੁਰਲਾਉਂਦੀਆਂ ਪਰ ਮੈਂ ਦੰਦਾਂ ਥੱਲੇ ਜੀਭ ਦੇ ਕੇ ਅੱਥਰੂ ਅੱਥਰੂ ਹੋਈ ਪਈ ਰਹਿੰਦੀ !
ਮੈਂ ਛਾਂ ਦੇ ਇਕ ਇਕ ਕਤਰੇ ਲਈ ਉਡਦੇ ਬਾਜ਼ਾਂ ਮਗਰ ਵੀ ਭੱਜੀ ਹਾਂ ਤੇ ਦਰੋਂ ਬੇਦਰ ਹੋ ਕੇ ਕਈ ਵਾਰ ਬੇਆਬਰੂ ਵੀ ਹੋਈ ਹਾਂ !
ਫੇਸਬੁੱਕ ਖਾਤਾ
https://www.facebook.com/paul.kaur
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1957
ਲੋਹਾਰ ਮਾਜਰਾ ਕਲਾਂ
ਲੋਹਾਰ ਮਾਜਰਾ ਕਲਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬੱਸੀ ਪਠਾਣਾਂ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਨਾਇਓਬੀਅਮ
ਨਿਓਬੀਅਮ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Niobium) ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਰਮਾਣੂ-ਅੰਕ 41 ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸੰਕੇਤ Nb ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਰਮਾਣੂ-ਭਾਰ 92.90638(2) amu ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ
ਅੱਡੋ ਚੱਕ
ਅੱਡੋ ਚੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 57 ਪਰਿਵਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 2011 ਦੇ ਆਂਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 253 ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 121 ਮਰਦ ਅਤੇ 132 ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਔਸਤ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 1091 ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ 895 ਔਸਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਧ ਹੈ। ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖਰੇ ਲਏ ਬਾਲ ਲਿੰਗ ਦੀ ਅਨੁਪਾਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 846 ਦੇ ਔਸਤ ਤੋਂ ਵਧ, 1267 ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 75.84% ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 84.47% ਸੀ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 85.85% ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 83.19% ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ
ਮਾਹੀ ਦਰਿਆ
ਮਾਹੀ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਦਰਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫੇਰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਵਾਗੜ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਵਗਦਾ ਹੋਇਆ ਗੁਜਰਾਤ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਕੇ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ।
ਮਾਹੀ ਨਦੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਸਥਾਨ ਹਨ। ਨਦੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਹ  ਮਾਹੀਸਾਗਰ  ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਮਾਹੀਸਾਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਨਾਮ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਿਆ ਦੋ ਵਾਰ ਕਰਕ ਰੇਖਾ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਬਾਂਸਵਾੜਾ ਡੈਮ
ਮਾਹੀ ਬਜਾਜ ਸਾਗਰ ਡੈਮ ਮਾਹੀ ਨਦੀ ਤੇ ਇੱਕ ਡੈਮ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਜਸਥਾਨ, ਬਾਂਸਵਾੜਾ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਬਾਂਸਵਾੜਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 16 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਡੈਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਹਾਈਡ੍ਰੋ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ 1972 ਅਤੇ 1983 ਦਰਮਿਆਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਡੈਮ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਸ਼੍ਰੀ ਜਮਨਾਲਾ ਬਜਾਜ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਗਰਮੱਛ ਅਤੇ ਕੱਛੂ ਹਨ। ਡੈਮ ਦੇ ਕੈਚਮੈਂਟ ਏਰੀਆ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਟਾਪੂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਬਾਂਸਵਾੜਾ ਨੂੰ "ਸੌ ਟਾਪੂਆਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ" ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਡੈਮ ਸੜਕ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਹੈ। ਡੈਮ ਦੀ ਸਥਾਪਿਤ ਸਮਰੱਥਾ 140 ਮੈਗਾਵਾਟ ਹੈ। ਖੰਭਾਤ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀ ਮਾਹੀ ਨਦੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਖਾਰੇਪਣ ਕਾਰਨ ਅਲੋਪ ਹੋਣ ਦੀ ਕਗਾਰ ਤੇ ਹੈ। ਵਡੋਦਰਾ, ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਮਾਹੀਗੀਰ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨ (ਐਨਜੀਓਆਂ) ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਵਡੋਦਰਾ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੁਆਰਾ ਮਾਹੀ 'ਤੇ ਬਣਾਏ ਬੰਨ੍ਹਾਂ ਠਹਿਰਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਐਨਜੀਓਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ “ਪਾਣੀ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਏ ਗਏ ਬੰਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਦੀ ਦੀ ਸਤਹ ਦੇ ਵਹਾਅ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।” ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਨਦੀ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਖਾਰੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘੁਸਪੈਠ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜਵਾਰਭਾਟੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਆਏ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਧੱਕਣ ਲਈ ਕੋਈ ਸਤਹ ਦਾ ਵਹਾਅ ਨਹੀਂ ਹੈ। "ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲਾ ਪਾਣੀ ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਖਾਰਾ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। 2016 ਵਿੱਚ 600-800 ਦੇ ਕਰੀਬ ਕੱਛੂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੂਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮਰ ਗਏ ਸਨ। ਮਾਹੀ ਨਦੀ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਬੁਰੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹੈ।"
ਕਡਾਨਾ ਡੈਮ
ਇਹ 1979 ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕਡਾਨਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਕਡਾਨਾ, ਅਤੇ ਮਾਹੀਸਾਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਤਾਲ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਸਿੰਜਾਈ, ਪਣ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਦਰਿਆ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਦਰਿਆ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਦਰਿਆ
ਖੰਡ
ਖੰਡ ਜਾਂ ਸ਼ੱਕਰ (C12H22O11) ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਮਿੱਠਾ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡ੍ਰੇਟ ਪਦਾਰਥ ਹੈ। ਚੀਨੀ ਗੰਨੇ ਜਾਂ ਸ਼ਕਰਕੰਦੀ ਦੇ ਰਸ ਤੋਂ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਖੰਡ ਗਲੂਕੋਸ (ਸ਼ੱਕਰ) ਇੱਕ ਰਵੇਦਾਰ ਹੈ। ਖੰਡ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸੁਕਰੋਜ਼, ਲੈਕਟੋਜ਼, ਅਤੇ ਫਰੈਕਟੋਜ਼ ਆਦਿ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਸੁਆਦ ਗ੍ਰਰੰਥੀਆਂ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਮਿੱਠਾ ਸੁਆਦ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਚੀਨੀ ਗੰਨੇ (ਕਮਾਦ) ਅਤੇ ਚਕੁੰਦਰ ਤੋ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਰੈਕਟੋਜ਼ ਖੰਡ, ਫ਼ਲਾ, ਸ਼ਹਿਦ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੇਈ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਖੰਡ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਖਾਣ ਨਾਲ ਟਾਈਪ -2 ਸ਼ੱਕਰ ਰੋਗ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬਹੁਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋ ਇਲਾਵਾ ਮੋਟਾਪਾ ਅਤੇ ਦੰਦ ਖ਼ਰਾਬ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖਪਤ ਹੈ। ਜਦਕਿ ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖੰਡ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਬਾਥੂ
ਬਾਥੂ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਨਾਮ: Chenopodium album) ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਨਦੀਨ ਬੂਟੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੌਦਾ ਹਿੰਦ-ਉਪ-ਮਹਾਦੀਪ ਵਿੱਚ ਆਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ ਬਾਥੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੇ ਸਾਗ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਲਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬਾਥੂ ਦੇ ਪੱਤੇ ਉਬਾਲ ਅਤੇ ਨਿਚੋੜ ਕੇ ਦਹੀਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਰਾਇਤਾ ਵੀ ਬਣਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਤਸੀਰ ਠੰਢੀ ਅਤੇ ਇਹ ਔਸ਼ਧੀ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਬੂਟੀ ਹੈ।
ਨਦੀਨ ਵਜੋਂ
ਇਹ ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਨਦੀਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਔਸਤ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਵੰਡ 'ਤੇ ਮੱਕੀ ਵਿੱਚ 13%, ਸੋਇਆਬੀਨ ਵਿੱਚ 25%, ਅਤੇ ਸ਼ੂਗਰ ਬੀਟ ਵਿੱਚ 48% ਤੱਕ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪੌਦੇ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਗੂੜ੍ਹੇ ਵਾਢੀ, ਰੋਟਰੀ ਹੋਇੰਗ, ਜਾਂ ਫਲੇਮਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਛੋਟੇ ਦਾਣਿਆਂ ਦਾ ਫਸਲੀ ਚੱਕਰ ਇੱਕ ਲਾਗ ਨੂੰ ਦਬਾ ਦੇਵੇਗਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਕਈ ਪੂਰਵ-ਉਭਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਨਾਲ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਪਰਾਗ ਤਾਪ ਵਰਗੀ ਐਲਰਜੀ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਭੋਜਨ
ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਕੱਚੀਆਂ ਕੋਮਲ ਤਣੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਕਾ ਕੇ ਖਾਧੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਾਂ ਪਾਲਕ ਵਰਗੇ ਖਾਣੇ ਵਿੱਚ ਰਲਾ ਕੇ ਪਕਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਆਕਸੀਲਿਕ ਐਸਿਡ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਜਮ ਵਿੱਚ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਪੌਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਾਲੀ ਬੀਜ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਟੀਨ, ਵਿਟਾਮਿਨ ਏ, ਕੈਲਸੀਅਮ, ਫਾਸਫੋਰਸ, ਅਤੇ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਹਨ। ਕਉਨੋਆ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਬੰਧਿਤ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਹਨ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਲਈ ਵਧੀਆਂ ਹਨ। ਜ਼ੂਨੀ ਲੋਕ ਛੋਟੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪਕਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਬਾਥੂ ਦਾ ਬੀਜ ਵੀ ਚੌਲ ਅਤੇ ਦਾਲ ਲਈ ਦੁੱਗਣਾ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਵਾਰ ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਬੋਨਾਪਾਰਟ ਨੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਖਾਣ ਲਈ ਬਾਥੂ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ ਸੀ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ, ਇਸ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਥੂ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਲਾਂਟ ਦੇ ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਜੜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਸੂਪ, ਕਰੌਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪਰਰਾ-ਸਫੈਦ ਬ੍ਰੇਡ ਵਰਗੇ ਵਿਅੰਜਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਜਾਨਵਰ ਫੀਡ
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਾਂ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਨੂੰ ਚਿਕਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੋਲਟਰੀ ਲਈ ਫੀਡ (ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਬੀਜ ਦੋਨੋ) ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਔਸ਼ਧੀ ਪੌਦੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੌਦੇ
ਚਾਓ ਫਰਾਇਆ ਨਦੀ
ਚਾਓ ਫਰਾਇਆ ਨਦੀ ਥਾਈਲੈਂਡ ਦੀ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਨਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਹੜ ਵਾਲੇ ਮੈਦਾਨ ਥਾਈਲੈਂਡ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਬੈਂਕਾਕ ਦੇ ਵਿੱਚੋਂ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਥਾਈਲੈਂਡ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਥਾਈਲੈਂਡ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਆਲੋਵਾਲ
ਆਲੋਵਾਲ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਨਾਭਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲਾ ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ 18 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਭਾ ਤੋਂ 16 ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 67 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਪਿਨ ਕੋਡ 147001 ਹੈ। ਆਲੋਵਾਲ ਪਿੰਡ ਦਾ ਡਾਕ-ਘਰ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁਲ 345 ਘਰ ਹਨ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁਲ ਵਸੋ 1791 ਹੈ। ਆਲੋਵਾਲ ਨਾਲ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਪਿੰਡ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਤੋਂ 13 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਭਾਦਸੋਂ ਹੈ। ਆਲੋਵਾਲ ਤੋਂ ਕਨਸੂਹਾ ਕਲਾਂ ਪਿੰਡ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ, ਖੇੜੀ ਜੱਟਾਂ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਅਤੇ ਲੌਟ ਪਿੰਡ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਆਲੋਵਾਲ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਅਮਲੋਹ ਤਹਿਸੀਲ ਅਤੇ ਸਰਹਿੰਦ ਤਹਿਸੀਲ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਦਖਣ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਪਟਿਆਲਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜਨਤਾ ਵਲੋਂ ਚੁਣੇ ਸਰਪੰਚ ਵਲੋਂ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਚੁਰਾਚਾਂਦਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਚੁਰਾਚਾਂਦਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਮਨੀਪੁਰ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਲੇ ਦਾ ਹੈਡਕੁਆਰਟਰ ਚੁਰਾਚਾਂਦਪੁਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੀਪੁਰ ਦੇ ਜ਼ਿਲੇ
ਮੌਲਿਬਡੀਨਮ
ਮੌਲਿਬਡੀਨਮ ਜਾਂ ਮੌਲਿਬਡਨਮ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Molybdenum) ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਰਮਾਣੂ-ਅੰਕ 42 ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ Mo ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਰਮਾਣੂ-ਭਾਰ 95.94(2) amu ਹੈ।
ਬੋਨਸਾਈ
ਬੋਨਸਾਈ (盆栽) ਗਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਰੁੱਖ ਉਗਾਉਣ ਦੀ ਇੱਕ ਜਾਪਾਨੀ ਕਲਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਪੇਂਜਿੰਗ ਨਾਂ ਦੀ ਚੀਨੀ ਪਰੰਪਰਾ ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਹ ਕਲਾ ਆਰੰਭ ਹੋਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਛੋਟੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਧਰਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਕਲਾ ਹਾਨ ਨੋਨ ਬੋ ਨਾਲ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਸਾਂਝ ਹੈ। ਜਾਪਾਨੀ ਪਰੰਪਰਾ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੁਹਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਹੈ।
ਬੋਨਸਾਈ ਮੁੱਢਲਾ ਚੀਨੀ ਸ਼ਬਦ ਪੇਂਜ਼ਾਈ ਦਾ ਜਾਪਾਨੀ ਉੱਚਾਰਨ ਹੈ। ਬੋਨ ਬੋਨਸਾਈ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਥਾਲੀ ਵਰਗੇ ਗਮਲੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬੋਨਸਾਈ ਸੁਹਜ ਸ਼ਾਸਤਰ
ਬੋਨਸਾਈ ਰੁੱਖ ਉਗਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੁਹਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਜ਼ੈਨ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਅਤੇ ਵਾਬੀ-ਸਾਬੀ ਨਾਲ ਡੂੰਘੀ ਸਾਂਝ ਹੈ। ਪੇਂਜਿੰਗ ਅਤੇ ਸਾਕੇਈ ਦੇ ਸੁਹਜਾਮਤਿਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦਾ ਵੀ ਬੋਨਸਾਈ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਲਾ
ਪੈਰਾਗੁਏਵੀ ਜੰਗ
ਪੈਰਾਗੁਏਵੀ ਜੰਗ (Guerra del Paraguay; Guerra do Paraguai), ਜਿਹਨੂੰ ਤੀਹਰੇ ਗੱਠਜੋੜ ਦੀ ਜੰਗ (Guerra de la Triple Alianza; Guerra da Tríplice Aliança), ਅਤੇ ਪੈਰਾਗੁਏ ਵਿੱਚ "ਮਹਾਨ ਜੰਗ" (Guerra Grande, Ñorairõ Guazú), ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਲਾ ਇੱਕ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਫ਼ੌਜੀ ਟਾਕਰਾ ਸੀ ਜੋ 1864 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1870 ਤੱਕ ਅਰਜਨਟੀਨਾ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਅਤੇ ਉਰੂਗੁਏ ਦੇ ਤੀਹਰੇ ਗੱਠਜੋੜ ਬਨਾਮ ਪੈਰਾਗੁਏ ਹੋਇਆ। ਇਹਦੇ 'ਚ ਲਗਭਗ 400,000 ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ ਜੋ ਅਜੋਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜੰਗ ਵਿਚਲੀ ਮੌਤ ਅਤੇ ਲੜਾਕਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਨੁਪਾਤ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪੈਰਾਗੁਏ ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਜੀਹਦੀ ਅਬਾਦੀ ਨੂੰ ਤਬਾਹਕਾਰੀ ਹਾਨੀ ਪੁੱਜੀ ਅਤੇ ਜਿਹਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਆਪਣਾ ਕੁਝ ਇਲਾਕਾ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਜੁੰਮੇ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।
ਐਫ਼ੀ
ਐਫ਼ੀ ਇਤਾਲਵੀ ਖੇਤਰ ਵੈਨੇਤੋ ਦੇ ਵੇਰੋਨਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਇੱਕ ਕਮਿਉਨ (ਮਿਊਂਸਿਪਲ) ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵੈਨਿਸ ਤੋਂ 120 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (75 ਮੀਲ) ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਵੇਰੋਨਾ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (12 ਮੀਲ) ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਐਫ਼ੀ ਦੀ ਮਿਊਂਸਪੈਲਿਟੀ ਨੂੰ ਐਫ਼ੀ, ਇੰਕਾਫੀ ਅਤੇ ਕੋਰਸਾ ਦੇ ਫਰੇਜ਼ਿਓਨੀ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੰਕਾਫੀ ਇਤਾਲਵੀ ਡਾਕਟਰ ਗਿਰੋਲਾਮੋ ਫਰਕਾਸਟੋਰੋ ਦਾ ਨਿਵਾਸ (ਅਤੇ ਮੌਤ ਸਥਾਨ) ਸੀ।
ਐਫ਼ੀ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾਵਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ: ਬਾਰਡੋਲੀਨੋ, ਕੈਵੇਸਨ ਵੇਰੋਨੀਸ, ਕੋਸਟਰਮੈਨੋ ਅਤੇ ਰਿਵੋਲੀ ਵੇਰੋਨੀਸ ਆਦਿ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੈਨੇਤੋ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੇਰੋਨਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਕਮਿਉਨ
ਲੋਕ ਕਿੱਤਿਆਂ ਦੀ ਕੱਚੀ ਸਮੱਗਰੀ
(ੳ) ਧਰਤੀ, ਮਿੱਟੀ, ਸੀਮਿੰਟ, ਚੂਨਾ ਆਦਿ
(ਅ) ਧਾਤਾਂ
(ੲ) ਰੂੰ
(ਸ) ਲੱਕੜ
(ਹ) ਚਮੜਾ
(ਕ) ਕਾਗਜ਼
(ਖ) ਫੁਟਕਲ
(ੳ)ਧਰਤੀ
ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਧਰਤੀ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘੁਮਿਆਰ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਬਰਤਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੋਏਆਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨਿਆ ਦੀ ਹਰ ਵਸਤੂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਹੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਕਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਜੁੜਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸਾਡਾ ਭਾਵ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸਿੱਧਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਤੋਂ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਮਿੱਟੀ, ਸਿਮਿੰਟ, ਪੱਥਰ, ਚੂਨਾ ਆਦਿ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਭਾਂਡੇ, ਮੂਰਤੀਆਂ, ਸੰਦ ਆਦਿ ਬਣਾਉਣਾ; ਪੱਥਰ, ਜਾਂ ਚੀਨੀ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ, ਜਾਲੀਆਂ, ਝਰਨੇ, ਖਰਲ, ਚੱਕੀ ਦੇ ਪੁੜ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਦੇ ਬਰਤਨ ਆਦਿ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇੰਞ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਿਰਸਾਣੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਿੱਤੇ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਬਹੁ-ਭਾਂਤੀ ਲੋਕ-ਕਿੱਤੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਆਰਥਿਕ-ਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਗ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੋਟੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਕਸਬੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲਗ-ਪਗ ਸਾਰੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਸਥਾਨਿਕ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਇਕਾਈਆਂ ਸਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਭਿਆਚਾਰਿਕ ਸਾਂਝ ਦਾ ਮੁੱਖ ਆਧਾਰ ਇਸ ਦੀ ਇਹ ਕਿੱਤਾ-ਮੁੱਖੀ ਵਿਵਸਥਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸਰਬ ਸਾਂਝਾ ਭਾਈਚਾਰਾ ਹੈ। ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਕਿੱਤੇ ਭਾਵੇਂ ਪਦਾਰਥਿਕ ਲੋੜਾਂ ਦੀ ਉਪਜ ਹੀ ਹਨ ਤਾਂ ਵੀ ਇਹ ਮਾਨਵੀ ਮੇਲ ਜੋਲ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਿੱਤਾਕਾ੍ਰਾਂ ਦਾ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਗਾਹਕਾਂ, ਜਜਮਾਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਜਾਣਾ ਜਾਂ ਕਿਰਸਾਣਾਂ ਆਦਿ ਦਾ ਆਪਣੇ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਦੇ ਘਰ ਜਾਣਾ, ਕਿਸੇ ਮੰਡੀ ਦੇ ਵਿਉਪਾਰ ਨਾਲੋਂ ਇੱਕ ਸਭਿਆਚਾਰਿਕ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸਾਂਝ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਸੂਚਕ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇਹ ਦੁਪਾਸੀ ਸਾਂਝ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਪੁਸ਼ਤ-ਦਰ-ਪੁਸ਼ਤ ਚਲਦੇ ਆਏ ਹਨ।
ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਤਕਨੀਕੀ ਸਾਧਨਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਕਈ ਕਿੱਤੇ ਲੋਕ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਕਿੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਾਰੀਗਰ ਹੋਰ ਧੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਰਹੇ ਹਨ ਜਾਂ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਬਦਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਜੇ ਚੁਫੇਰੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀਏ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਲੋਕ ਨਵੀਂ ਭਾਂਤ ਦੇ ਹੋਰ ਨਿੱਕੇ-ਮੋਟੇ ਕੰਮਾਂ-ਕਿੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਉਪਜੀਵਕਾ ਦਾ ਸਾਧਨ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ।
(ਅ) ਧਾਤਾਂ
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚੋਂ ਭਾਵੇਂ ਧਾਤਾਂ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲੀਆਂ ਫਿਰ ਵੀ ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਿੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ-ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਗਹਿਣੇ; ਸੋਨੇ-ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਵਰਕ; ਲੋਹਾ, ਤਾਂਬਾ, ਕੈਂਹ ਅਤੇ ਪਿੱਤਲ ਦੇ ਸੰਦ; ਸਜਾਵਟੀ ਵਸਤੂਆਂ, ਬਰਤਨ, ਸ਼ਸਤਰ ਆਦਿ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇੰਞ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਿਰਸਾਣੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਿੱਤੇ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਬਹੁ-ਭਾਂਤੀ ਲੋਕ-ਕਿੱਤੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਆਰਥਿਕ-ਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਗ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੋਟੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਕਸਬੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲਗ-ਪਗ ਸਾਰੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਸਥਾਨਿਕ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਇਕਾਈਆਂ ਸਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਭਿਆਚਾਰਿਕ ਸਾਂਝ ਦਾ ਮੁੱਖ ਆਧਾਰ ਇਸ ਦੀ ਇਹ ਕਿੱਤਾ-ਮੁੱਖੀ ਵਿਵਸਥਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸਰਬ ਸਾਂਝਾ ਭਾਈਚਾਰਾ ਹੈ। ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਕਿੱਤੇ ਭਾਵੇਂ ਪਦਾਰਥਿਕ ਲੋੜਾਂ ਦੀ ਉਪਜ ਹੀ ਹਨ ਤਾਂ ਵੀ ਇਹ ਮਾਨਵੀ ਮੇਲ ਜੋਲ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਿੱਤਾਕਾ੍ਰਾਂ ਦਾ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਗਾਹਕਾਂ, ਜਜਮਾਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਜਾਣਾ ਜਾਂ ਕਿਰਸਾਣਾਂ ਆਦਿ ਦਾ ਆਪਣੇ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਦੇ ਘਰ ਜਾਣਾ, ਕਿਸੇ ਮੰਡੀ ਦੇ ਵਿਉਪਾਰ ਨਾਲੋਂ ਇੱਕ ਸਭਿਆਚਾਰਿਕ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸਾਂਝ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਸੂਚਕ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇਹ ਦੁਪਾਸੀ ਸਾਂਝ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਪੁਸ਼ਤ-ਦਰ-ਪੁਸ਼ਤ ਚਲਦੇ ਆਏ ਹਨ।
ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਤਕਨੀਕੀ ਸਾਧਨਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਕਈ ਕਿੱਤੇ ਲੋਕ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਕਿੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਾਰੀਗਰ ਹੋਰ ਧੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਰਹੇ ਹਨ ਜਾਂ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਬਦਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਜੇ ਚੁਫੇਰੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀਏ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਲੋਕ ਨਵੀਂ ਭਾਂਤ ਦੇ ਹੋਰ ਨਿੱਕੇ-ਮੋਟੇ ਕੰਮਾਂ-ਕਿੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਉਪਜੀਵਕਾ ਦਾ ਸਾਧਨ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ।
(ੲ) ਰੂੰ
ਦਰੀ ਬੁਣਦੀਆਂ ਹੋਇਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਪੇਂਡੂ ਔਰਤਾਂ ਰੂੰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਿੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿੱਤਾਕਾਰ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਧਾਗੇ ਤੋਂ ਬੜੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਮੁੱਲਵਾਨ ਵਸਤੂਆਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹਦੇ ਵਿੱਚ ਬੁਣਾਈ, ਕਢਾਈ ਅਤੇ ਸਿਲਾਈ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਕਿੱਤਾਕਾਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਨਿੱਤ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਲੋੜ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਖੇਸ, ਖੇਸੀਆ, ਦਰੀਆਂ, ਨਾਲੇ, ਨਵਾਰ, ਆਮ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਖੱਦਰ, ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਗੁੱਡੇ-ਗੁੱਡੀਆਂ, ਖਿੱਦੋ, ਖੇਹਨੂੰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖਿਡਾਉਣੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਿੱਤਾਕਾਰ ਆਪਣੀ ਉਪਜੀਵਕਾ ਕਮਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਇੰਞ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਿਰਸਾਣੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਿੱਤੇ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਬਹੁ-ਭਾਂਤੀ ਲੋਕ-ਕਿੱਤੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਆਰਥਿਕ-ਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਗ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੋਟੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਕਸਬੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲਗ-ਪਗ ਸਾਰੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਸਥਾਨਿਕ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਇਕਾਈਆਂ ਸਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਭਿਆਚਾਰਿਕ ਸਾਂਝ ਦਾ ਮੁੱਖ ਆਧਾਰ ਇਸ ਦੀ ਇਹ ਕਿੱਤਾ-ਮੁੱਖੀ ਵਿਵਸਥਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸਰਬ ਸਾਂਝਾ ਭਾਈਚਾਰਾ ਹੈ। ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਕਿੱਤੇ ਭਾਵੇਂ ਪਦਾਰਥਿਕ ਲੋੜਾਂ ਦੀ ਉਪਜ ਹੀ ਹਨ ਤਾਂ ਵੀ ਇਹ ਮਾਨਵੀ ਮੇਲ ਜੋਲ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਿੱਤਾਕਾ੍ਰਾਂ ਦਾ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਗਾਹਕਾਂ, ਜਜਮਾਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਜਾਣਾ ਜਾਂ ਕਿਰਸਾਣਾਂ ਆਦਿ ਦਾ ਆਪਣੇ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਦੇ ਘਰ ਜਾਣਾ, ਕਿਸੇ ਮੰਡੀ ਦੇ ਵਿਉਪਾਰ ਨਾਲੋਂ ਇੱਕ ਸਭਿਆਚਾਰਿਕ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸਾਂਝ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਸੂਚਕ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇਹ ਦੁਪਾਸੀ ਸਾਂਝ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਪੁਸ਼ਤ-ਦਰ-ਪੁਸ਼ਤ ਚਲਦੇ ਆਏ ਹਨ।
ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਤਕਨੀਕੀ ਸਾਧਨਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਕਈ ਕਿੱਤੇ ਲੋਕ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਕਿੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਾਰੀਗਰ ਹੋਰ ਧੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਰਹੇ ਹਨ ਜਾਂ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਬਦਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਜੇ ਚੁਫੇਰੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀਏ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਲੋਕ ਨਵੀਂ ਭਾਂਤ ਦੇ ਹੋਰ ਨਿੱਕੇ-ਮੋਟੇ ਕੰਮਾਂ-ਕਿੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਉਪਜੀਵਕਾ ਦਾ ਸਾਧਨ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ।
(ਸ) ਲੱਕੜ
ਲੱਕੜੀ ਦੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਇਕ ਤਰਖਾਣ ਲੱਕੜ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆਸਾਰੇ ਕਿੱਤੇ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਲੱਕੜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇਮਾਰਤਸਾਜ਼ੀ, ਫ਼ਰਨੀਚਰ, ਬਰਤਨ, ਸਾਜ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਘਰੋਗੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ। ਕਿਰਸਾਣੀ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸੰਦ ਲੱਕੜੀ ਦੇ ਹੀ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਲੱਕੜੀ ਦੇ ਕਿੱਤੇ ਨੂੰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਤਰਖਾਣ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਤਰਖਾਣ ਸ਼ਬਦ ਲੱਕੜੀ ਨੂੰ ਤਰਾਸ਼ਣ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਲੱਕੜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਧੰਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਲੱਕੜੀ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਮਿਲ ਵੀ ਸੌਖਿਆਂ ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਕਿਰਸਾਣ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਸੰਦ ਬਣਾਉਣ ਜੋਗੀ ਲੱਕੜੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲੱਕੜੀ ਦੇ ਸੰਦ ਜਾਂ ਖੇਡ ਸਮੱਗਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਬੜੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਨ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਜਨਮ ਵੇਲੇ ਤਰਖਾਣ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਰਸਮ ਵਜੋਂ ਮੁੰਡੇ ਲਈ ਖੇਡ ਦੇ ਸਮਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੁੱਲੀ-ਡੰਡੇ ਦਾ ਤੋਹਫ਼ਾ ਜਾਂ ਢੋਹਾ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਾਰੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਲੱਕੜੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਬੱਚਾ ਕੁਝ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ ਪੰਘੂੜੇ, ਗਡੀਰੇ, ਖੁਡੀਆਂ, ਉਸ ਦੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸਣ ਲਈ ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਦਾਜ ਲਈ ਕੰਘੀਆਂ, ਕੰਘੇ, ਨਿੰਮ ਦੇ ਘੋਟਣੇ, ਪਲੰਘ, ਪੀੜ੍ਹੇ, ਸੰਦੂਕ, ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਪਟਾਰੀਆਂ, ਰੰਗਲੇ ਚਰਖੇ, ਮਧਾਣੀਆਂ ਆਦਿ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿੱਤਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਕਲਾ ਦਾ ਝਲਕਾਰਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਮਰਨ ਵੇਲੇ ਵੀ ਨੜੋਆ ਲੱਕੜੀ ਦਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
(ਹ) ਚਮੜਾ
ਮਨੁੱਖੀ ਪੰਜਾਬੀ ਜੁੱਤੀਵਿਕਾਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਪੜਾਅ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਚਮੜਿਆਂ ਨਾਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਲਿਬਾਸ, ਢਾਲਾਂ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਅਗਲੇ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਚਮੜੇ ਨੂੰ ਜਿੱਥੇ ਸਜਾਵਟੀ ਵਸਤਾਂ ਅਤੇ ਹਾਰ-ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਚਮੜੇ ਉੱਪਰ ਲਿਖਾਈ ਕਰਕੇ ਕਈ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਭਣ ਦਾ ਯਤਨ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਅਜੋਕੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਚਮੜੇ ਤੋਂ ਜੁੱਤੀਆਂ, ਬੈਗ, ਬਟੂਏ, ਸੂਟਕੇਸ, ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਸਮਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਅਨੇਕ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦਿਆਂ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਉਪਯੋਗਤਾ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਹਿਲੂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕਿੱਤਾਕਾਰ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਮੂਨੇ ਪਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸੁਹਜ ਬਿਰਤੀ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰੀ ਦੇ ਗੁਣ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਇੰਞ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਿਰਸਾਣੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਿੱਤੇ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਬਹੁ-ਭਾਂਤੀ ਲੋਕ-ਕਿੱਤੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਆਰਥਿਕ-ਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਗ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੋਟੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਕਸਬੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲਗ-ਪਗ ਸਾਰੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਸਥਾਨਿਕ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਇਕਾਈਆਂ ਸਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਭਿਆਚਾਰਿਕ ਸਾਂਝ ਦਾ ਮੁੱਖ ਆਧਾਰ ਇਸ ਦੀ ਇਹ ਕਿੱਤਾ-ਮੁੱਖੀ ਵਿਵਸਥਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸਰਬ ਸਾਂਝਾ ਭਾਈਚਾਰਾ ਹੈ। ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਕਿੱਤੇ ਭਾਵੇਂ ਪਦਾਰਥਿਕ ਲੋੜਾਂ ਦੀ ਉਪਜ ਹੀ ਹਨ ਤਾਂ ਵੀ ਇਹ ਮਾਨਵੀ ਮੇਲ ਜੋਲ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਿੱਤਾਕਾ੍ਰਾਂ ਦਾ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਗਾਹਕਾਂ, ਜਜਮਾਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਜਾਣਾ ਜਾਂ ਕਿਰਸਾਣਾਂ ਆਦਿ ਦਾ ਆਪਣੇ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਦੇ ਘਰ ਜਾਣਾ, ਕਿਸੇ ਮੰਡੀ ਦੇ ਵਿਉਪਾਰ ਨਾਲੋਂ ਇੱਕ ਸਭਿਆਚਾਰਿਕ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸਾਂਝ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਸੂਚਕ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇਹ ਦੁਪਾਸੀ ਸਾਂਝ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਪੁਸ਼ਤ-ਦਰ-ਪੁਸ਼ਤ ਚਲਦੇ ਆਏ ਹਨ।
ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਤਕਨੀਕੀ ਸਾਧਨਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਕਈ ਕਿੱਤੇ ਲੋਕ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਕਿੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਾਰੀਗਰ ਹੋਰ ਧੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਰਹੇ ਹਨ ਜਾਂ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਬਦਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਜੇ ਚੁਫੇਰੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀਏ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਲੋਕ ਨਵੀਂ ਭਾਂਤ ਦੇ ਹੋਰ ਨਿੱਕੇ-ਮੋਟੇ ਕੰਮਾਂ-ਕਿੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਉਪਜੀਵਕਾ ਦਾ ਸਾਧਨ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ।
(ਕ) ਕਾਗਜ਼
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਕਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਿੱਤੇ ਅਜਿਹੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਕਾਗਜ਼ ਜਾਂ ਗੱਤੇ ਨਾਲ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਦੀ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਗਾਲ ਕੇ ਗੋਹਲੇ ਆਦਿ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਨੇਕਾਂ ਕਿੱਤਾਕਾਰ ਇਸੇ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਮੂਰਤੀਆਂ, ਖਿਡੌਣੇ ਅਤੇ ਸਜਾਵਟੀ ਵਸਤੂਆਂ ਬਣਾ ਕੇ ਉਪਜੀਵਕਾ ਕਮਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਕਿੱਤਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਕਾਗਜ਼ ਦੇ ਫੁੱਲ ਜਾਂ ਗੁੱਡੀਆਂ ਬਣਾਉਂਣ ਦਾ ਕਿੱਤਾ ਵੀ ਅਪਣਾਇਆਂ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਤਕਨੀਕੀ ਸਾਧਨਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਕਈ ਕਿੱਤੇ ਲੋਕ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਕਿੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਾਰੀਗਰ ਹੋਰ ਧੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਰਹੇ ਹਨ ਜਾਂ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਬਦਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਜੇ ਚੁਫੇਰੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀਏ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਲੋਕ ਨਵੀਂ ਭਾਂਤ ਦੇ ਹੋਰ ਨਿੱਕੇ-ਮੋਟੇ ਕੰਮਾਂ-ਕਿੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਉਪਜੀਵਕਾ ਦਾ ਸਾਧਨ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਨਖ਼ਲਿਸਤਾਨ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਖ਼ਲਿਸਤਾਨ
ਵਣ
ਵਣ  ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਝਾੜਨੁਮਾ ਰੁੱਖ ਹੈ।ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਤੂਚ (توچ) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਿੰਦ ਉੱਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ Vann, ون/ਵਣ (ਪੰਜਾਬੀ) ਜਾਲ/ਪੀਲੂ (ਹਿੰਦੀ), ਆਦਿ ਨਾਮ ਇਸ ਰੁੱਖ ਲਈ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਵੇਰਵਾ ਵਿਸਤਾਰ
ਵਣ ਸਦਾਬਹਾਰ ਰੁੱਖ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੱਤੇ ਨਿੱਕੇ ਨਿੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮੋਟੇ ਪੱਤੇ ਦੇ ਉੱਪਰ ਬਹੁਤ ਪਤਲੀ ਝਿੱਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਣ ਦੇ ਪੱਤੇ ਅਤਿ ਦੀ ਗਰਮੀ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਆਪਣੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸੰਜਮ ਨਾਲ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ ਸੋਕਾ ਝੱਲ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਟਾਹਣੀਆਂ ਅਤੇ ਪੱਤੇ ਤੇਜ਼ ਤਿੱਖੜ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਰੇ ਕਚੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਪੱਤੇ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਇੰਚ ਲੰਮੇ ਅਤੇ 1/3 ਇੰਚ ਚੌੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਟਾਹਣੇ ਘੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਪੱਤੇ ਸੰਘਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਰੁੱਖ 12-15 ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਤੇ ਚੁਫੇਰੇ ਫੈਲਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਕੰਡੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਇਸ ਦੇ ਟਾਹਣੇ ਸਿੱਧੇ ਉੱਪਰ ਨੂੰ ਜਾਣ ਦੀ ਥਾਂ ਵਿੰਗੇ-ਟੇਢੇ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਫੈਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਵਣ ਦਾ ਰੁੱਖ ਆਪਣੇ ਪੌਰੇ ਉੱਪਰ ਛਤਰੀਦਾਰ ਅਕਾਰ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਵਣਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪੀਲੂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਬੇਰ ਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਾਣੀ 'ਬਾਰਹ ਮਾਹ ਤੁਖਾਰੀ' ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਜਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ: 'ਬਨ ਫੁਲੇ ਮੰਝ ਬਾਰਿ ਮੈ ਪਿਰੁ ਘਰਿ ਬਾਹੁੜੈ॥' ਬਾਰ (ਗੈਰ ਅਬਾਦ) ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰੁਖ ਬਹੁਤਾਤ ਵਿੱਚ ਉਗਦਾ ਹੈ।
ਫਾਲਤੂ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਵਣ ਸਣ ਪੀਲਾਂ ਪੱਕੀਆਂ ਨੀਂ ਮੇਰੀ ਰਾਣੀਏ ਮਾਏ, ਹੋਈਆਂ ਲਾਲੋ ਲਾਲ ਨੀ ਭਲੀਏ। ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸਹੁਰੇ ਤੋਰ ਕੇ, ਉੱਤੇਰਾ ਕੇਹਾ ਲਗਦਾ ਜੀਅ ਨ੍ਹੀਂ ਭਲੀਏ।'
ਤਮੇਂਗਲਾਂਗ ਜ਼ਿਲਾ
ਤਮੇਂਗਲਾਂਗ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਮਨੀਪੁਰ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਲੇ ਦਾ ਹੈਡਕੁਆਰਟਰ ਤਮੇਂਗਲਾਂਗ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੀਪੁਰ ਦੇ ਜ਼ਿਲੇ
ਸਮੇਂ ਦਾ ਤੀਰ
ਸਮੇਂ ਦਾ ਤੀਰ, ਜਾਂ ਟਾਈਮ ਦਾ ਐਰੋ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਇੱਕ-ਪਾਸੜ ਦਿਸ਼ਾ ਜਾਂ ਅਸਮਰੂਪਤਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਖਗੋਲਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਰਥ੍ਰ ਐਡਿੰਗਟਨ ਦੁਆਰਾ 1927 ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇੱਕ ਸੰਕਲਪ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਸ਼ਾ, ਐਡਿੰਗਟਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਐਟਮਾਂ, ਮੌਲੀਕਿਊਲਾਂ, ਅਤੇ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਕੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਚਾਰ-ਅਯਾਮੀ ਸਾਪੇਖਿਕ ਨਕਸ਼ੇ (ਪੇਪਰ ਦਾ ਇੱਕ ਠੋਸ ਬਲੌਕ) ਉੱਤੇ ਵਾਹੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸੂਖਮ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਭੌਤਿਕੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਨਾਲ ਜਾਂ ਜਿਆਦਾਤਰ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਾਂ-ਸਮਰੂਪ ਹੁੰਦੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ: ਜੇਕਰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਉਲਟਾ ਦਿੱਰਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਿਧਾਂਤਿਕ ਸਟੇਟਮੈਂਟਾਂ (ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਆਦਿ) ਸੱਚ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਫੇਰ ਵੀ ਮੈਕ੍ਰੋਸਕੋਪਿਕ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਅਕਸਰ ਦਿਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਇੰਝ ਨਹੀਂ ਹੈ: ਟਾਈਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸਪੱਸ਼ਟ ਪ੍ਰਵਾਹ (ਦਿਸ਼ਾ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਮੇਂ ਦਾ ਕੁਆਂਟਮ ਸੋਮਾ
ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੁਆਂਟਮ ਅਨਸਰਟਨਟੀ ਇੰਟੈਂਗਲਮੈਂਟ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਤੀਰ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੋਮਾ ਹੈ। ਵਿਚਾਰ ਕਿ ਇੰਟੈਂਗਲਮੈਂਟ ਜਰੂਰ ਹੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਤੀਰ ਨੂੰ ਸਮਝਾ ਸਕਦੀ ਹੈ 1980ਵੇਂ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸੇਥ ਲੌਇਡ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਲੌਇਡ ਨੇ ਤਰਕ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੁਆਂਟਮ ਅਨਸਰਟਨਟੀ (ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਿਤਾ), ਅਤੇ ਜਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਫੈਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਕਣ ਹੋਰ ਜਿਆਦਾ ਇੰਟੈਗਲਡ ਹੁੰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਤੀਰ ਦੇ ਇੱਕ ਸਹੀ ਸਾਧਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਬੂਤਾ਼ ਅੰਦਰ ਇਨਸਾਨੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਿਤਾ ਦੀ ਜਗਹ ਲੈ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਲੌਇਡ ਮੁਤਾਬਿਕ; “ਸਮੇਂ ਦਾ ਤੀਰ ਵਧ ਰਹੇ ਸਹਿਸਬੰਧਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਤੀਰ ਹੈ।”
ਮੋਰਾਂ ਸਰਕਾਰ
ਮੋਰਾਂ ਸਰਕਾਰ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਲਕਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ-ਦੇ-ਸ਼ੇਰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ 1802 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਨਿਕਾਹ ਰਚਾਇਆ। ਮਹਾਰਾਣੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੋਰਾਂ ਸਰਕਾਰ ਇੱਕ ਤਵਾਇਫ਼ ਸੀ, ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਨਿਕਾਹ ਰਚਾਉਣ ਬਦਲੇ ਅਕਾਲੀ ਫੂਲਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਜਥੇਦਾਰ ਹੋਰਾਂ ਨੇ, ਤਨਖ਼ਾਹ (ਸਜ਼ਾ) ਲਗਾਉਣ ਲਈ, ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਾਂ ਬੰਨੀਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਗ਼ਲਤ ਸੂਚਨਾ ਹੈ । ਅਕਾਲੀ ਫੂਲਾ ਸਿੰਘ ਵਾਲੀ ਸਾਖੀ ਮਾਈ ਮੋਰਾਂ ਨਾਲ ਨਿਕਾਹ ਕਰਵਾਉਣ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ । ਇਹ ਸਾਖੀ ਪੰਥਕ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਪਿੱਛੋਂ ਗੁਲ ਬਦਨ ਨਾਚੀ ਨਾਲ ਨਿਕਾਹ ਕਰਵਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1819 ਵਿੱਚ ਘੜੀ ਹੈ । ਮਾਈ ਮੋਰਾਂ ਨਾਲ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਿਕਾਹ 1802 ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।
ਜੀਵਨ
ਲਹੌਰ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚਕਾਰ ਮਖਣਪੁਰ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ) ਦੇ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਮੋਰਾਂ (ਮੋਰਨੀ ਜਿਹੀ) ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਹੋਈ ਸੀ। ਨਾਚ-ਗਾਣਾ ਇਸ ਟੱਬਰ ਦਾ ਪੇਸ਼ਾ ਸੀ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਿਸ ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਥੋਂ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਵੰਡਦੀ ਰੇਖਾ ਲੰਘਦੀ ਹੈ। ਮੁਜ਼ਾਹਰਾ-ਏ-ਰਕਸ ਲਈ ਉਹ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਜਿਸ ਬਾਰਾਦਰੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਉਹ ਸ਼੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਐਨ ਦਰਮਿਆਨ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਹੀ ਇਹ ਸਥਾਨ ਪੁਲ-ਕੰਜਰੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਪੁਲ-ਮੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਿਖਰ ਜਵਾਨੀ, 21ਵੇਂ ਵਰੇ "ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ" ਵਜੋਂ ਤਖ਼ਤਪੋਸ਼ੀ ਦੇ ਅਗਲੇ ਹੀ ਸਾਲ ਜਦੋਂ ਮੋਰਾਂ ਨੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਰਚਾਇਆ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਦਰਬਾਰੀ ਤੌਰ ਉੱਪਰ "ਮਹਾਰਾਣੀ ਸਾਹਿਬਾ" ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਹਾਸਿਲ ਹੋਇਆ। ਮਹਾਰਾਜੇ ਨੇ ਰਾਣੀ ਸਾਹਿਬਾ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੱਕਾ ਵੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ। ਮਹਾਰਾਣੀ ਸਾਹਿਬਾ ਨੂੰ ਵਿਦਵਤਾ ਅਤੇ ਕਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰ ਤਸਲੀਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਆਪਜੀ ਦੇ ਨਰਮ ਦਿਲ ਦਾ ਉੱਚਾ ਨਾਮ ਸੀ, ਦਾਨ-ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਲੋੜਵੰਦ ਗਰੀਬ-ਗੁਰਬੇ ਦੀ ਇਮਦਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਈ ਅਣਗੋਲੇ ਝੰਝਟਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੇ ਤਹਿਤ-ਏ-ਤਵੱਜੋ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ ।
ਮੋਰਾਂ ਦੀ ਦਰਖ਼ਾਸਿਤ ਉੱਪਰ ਮਹਾਰਾਜੇ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸੀਤ ਤਾਮੀਰ ਕਰਵਾਈ, 'ਮਸਜਿਦ-ਏ-ਤਵਾਇਫ਼' ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਪਿਆ; 1998 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ "ਮਾਈ ਮੋਰਾਂ ਦੀ ਮਸਜਿਦ" ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਰਾਣੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਰਾਇਲਟੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਬਚਪਨ (ਨਾਵਲ)
ਬਚਪਨ (Детство, ਦੇਤਸਤਵੋ) ਲਿਓ ਤਾਲਸਤਾਏ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਨਾਵਲ ਹੈ, ਜੋ ਲ. ਨ. ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰੂਸੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਸਮਕਾਲੀ ਦੇ 1852 ਵਾਲੇ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ।
ਇਹ ਤਿੰਨ ਨਾਵਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਲੜਕਪਣ ਅਤੇ ਜੁਆਨੀ ਇਸ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਲਿਖੇ ਗਏ। ਤਾਲਸਤਾਏ ਸਿਰਫ਼ ਤੇਈ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦਾ ਸੀ, ਜਦ ਇਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਤੁਰੰਤ ਸਫਲਤਾ ਨਸੀਬ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ ਸਮੇਤ ਹੋਰਨਾਂ ਵੱਡੇ ਰੂਸੀ ਨਾਵਲਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਤਾਲਸਤਾਏ ਦੀ ਰੂਸੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਉਭਰਦੇ ਵੱਡੇ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਲਸਤਾਏ ਦੇ ਨਾਵਲ
ਜੀਂਦ
ਉਥਾਨ ਅਤੇ ਨਿਰੁਕਤੀ
ਜੀਂਦ ਨਾਮ ਦਾ ਉਥਾਨ ਜੈਨਤਾਪੁਰੀ ਤੋਂ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ। ਪੁਰਾਣੀ ਮਿੱਥ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਂਡਵਾ ਨੇ ਜੈਨਤੀ ਦੇਵੀ ਮੰਦਰ, ਜੈਨਤੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਲਈ ਬਣਵਾਇਆ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਵਾਸਤੇ ਕਾਮਨਾ ਕਰੇ ਏਸ ਤੋਂ ਉਪਰੰਤ ਪਾਂਡਵਾ ਨੇ ਕੋਰਵਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜੰਗ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਮੰਦਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਕਸਬਾ ਵੱਧਣ ਲੱਗਿਆ ਜਿਸਨੂੰ ਜੈਨਤਾਪੁਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੀਂਦ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋਇਆ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਰਾਜਾ ਗਜਪਤ ਸਿੰਘ ,ਫੂਲ ਦਾ ਪੜਪੋਤਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਫੁਲਕਿਆ ਮਿਸਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ,ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਭਾਗ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਉੱਤੇ ਕਬਜਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1763 ਵਿੱਚ ਸਮਕਾਲੀ ਜਿਲ੍ਹਾ ਜੀਂਦ ਨੂੰ ਅਫਗਾਨ ਦੇ ਜਰਨਲ ਜੈਨ ਖਾਨ ਤੋਂ ਜਿਤਿਆ ਅਤੇ 1776 ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਰਿਆਸਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਇਆ । ਉਸਨੇ 1775 ਵਿਚ ਇਥੇ ਇਕ ਕਿਲ੍ਹਾ ਬਣਵਾਇਆ,ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਰਾਜਾ ਸੰਗਤ ਸਿੰਘ(1822-1834) ਨੇ ਸੰਗਰੂਰ ਨੂੰ ਜੀਂਦ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਇਆ।ਜੀਂਦ ਸਟੇਟ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ 15 ਜੁਲਾਈ 1948 ਵਿਚ ਪਟਿਆਲਾ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਪੰਜਾਬ ਸਟੇਟਸ ਯੂਨੀਅਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੰਗਰੂਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ । ਜਦੋਂ 1 ਨਵੰਬਰ 1966 ਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਸੰਗਰੂਰ ਜਿਲ੍ਹਾ ਵਿੱਚੋਂ ਜੀਂਦ ਤੇ ਨਿਰਵਾਨਾ ਤਹਿਸੀਲ ਨੂੰ ਇੱਕਠਾ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਜਿਲ੍ਹਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਜੋ ਕਿ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਦੇ 7 ਜ਼ਿਲਿਆਂ ਵਿਚੋ ਇਕ ਵੱਖਰਾ ਜਿਲ੍ਹਾ ਬਣਿਆ। ਜੀਂਦ ਦੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ 1967 ਵਿੱਚ ਦੋ ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਜਿਹਨਾ ਦੇ ਨਾਮ ਜੀਂਦ ਅਤੇ ਸਫਿਡਨ ਸੀ।
ਭੂਗੋਲਿਕਤਾ
ਜੀਂਦ 29.32_N_76.32_E_ ਸਥਿਤ ਹੈ।ਇਸਦੀ ਉਚਾਈ ਲਗਭਗ 227 ਮੀਟਰ (774 ਫੁੱਟ)ਹੈ।
ਜਨ ਸਰਵੇਖਣ
1.	2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਂਦ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 166,225 ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 53.3% ਆਬਾਦੀ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਅਤੇ 46.7% ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਹੈ। ਜੀਂਦ ਦਾ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 887 ਹੈ 0 ਤੋਂ6  ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ 831 ਹੈ। ਇਥੇ ਦੀ ਔਸਤਨ ਸਾਖਰਤਾ 74% ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਔਸਤਨ 64.3% ਤੋ ਵੱਧ ਹੈ ।ਇਥੇ ਦੇ 80% ਮਰਦ ਅਤੇ 67% ਔਰਤਾਂ ਸਾਖਰਿਤ ਹਨ। ਜੀਂਦ ਵਿੱਚ ਛੇ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ੱਬਚਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 18,825 ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 11.3% ਹੈ।, ਇਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕ ਹਰਿਆਣਵੀ,ਹਿੰਦੀ,ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ । ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਂਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਂਦ
ਸਿਖਿਆ
ਜੀਂਦ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਾਰੇ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਹਨ।ਜਿਵੇਂ ਕਿ:-
ਕਰਟਨੀ ਲਵ
ਕਰਟਨੀ ਮਿਸ਼ੇਲ ਲਵ ( ਨੀ ਹੈਰਿਸਨ; ਦਾ ਜਨਮ 9 ਜੁਲਾਈ, 1964) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕ, ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਪੰਕ ਅਤੇ ਗ੍ਰੰਜ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਕਰੀਅਰ ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਅਲਟਰਨੇਟਿਵ ਰਾਕ ਬੈਂਡ ਹੋਲ ਦੀ ਮੁੱਖ ਗਾਇਕਾ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਨੇ 1989 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਲਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਲਾਈਵ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਟਕਰਾਅ ਵਾਲੇ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਨਿਰਵਾਨਾ ਦੇ ਫਰੰਟਮੈਨ ਕਰਟ ਕੋਬੇਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ। 2020 ਵਿੱਚ ਐਨਐਮਈ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ "ਪਿਛਲੇ 30 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਵਿਕਲਪਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਗਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ" ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।