cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਵੀ. ਐਸ. ਚੰਦਰਲੇਖਾ
ਸਿਵਲ ਸੇਵਕ ਵਜੋਂ
ਚੰਦਰਲੇਖਾ 1971 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਅਤੇ 1973 ਤੋਂ 1975 ਤੱਕ ਚੇਂਗਲਪੱਟੂ ਅਤੇ ਚੇਰਨਮਹਾਦੇਵੀ ਦੇ ਉਪ-ਕੁਲੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਅਤੇ 1976 ਤੋਂ 1980 ਤੱਕ ਜਨਰਲ ਮੈਨੇਜਰ, ਸਿਵਲ ਸਪਲਾਈ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਡਿਪਟੀ ਸੈਕਟਰੀ, ਫੂਡ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। 1980 ਤੋਂ 1985 ਤੱਕ, ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ, ਦੱਖਣੀ ਅਰਕੋਟ ਅਤੇ ਫਿਰ, ਮਦੁਰਾਈ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕੁਲੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 1985 ਤੋਂ 1988 ਤੱਕ ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, 1988 ਤੋਂ 1990 ਤੱਕ ਮਹਿਲਾ ਵਿਕਾਸ ਨਿਗਮ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੀ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ 1991 ਤੋਂ 1992 ਤੱਕ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨਿਗਮ ਦੀ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ 1992 ਵਿੱਚ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਤੇਜ਼ਾਬੀ ਹਮਲਾ
TIDCO ਦੇ ਐਮਡੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਤਤਕਾਲੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਜੇ. ਜੈਲਲਿਤਾ ਦੀਆਂ ਵਿਨਿਵੇਸ਼ ਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਚੰਦਰਲੇਖਾ ਨੂੰ 1992 ਵਿੱਚ ਏਗਮੋਰ, ਚੇਨਈ ਵਿਖੇ ਤੇਜ਼ਾਬੀ ਹਮਲੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।
ਨਿਊ ਲਲੋਛੀ
ਨਿਊ ਲਲੋਛੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਪਟਿਆਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।[1]
ਵੀ. ਐਸ. ਚੰਦਰਲੇਖਾ
ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਵਜੋਂ
ਚੰਦਰਲੇਖਾ ਤੇਜ਼ਾਬੀ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1992 ਵਿੱਚ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1992 ਤੋਂ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਇਕਾਈ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। 1996 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਚੇਨਈ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਮੇਅਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਦ੍ਰਵਿੜ ਮੁਨੇਤਰ ਕੜਗਮ ਦੇ ਐਮਕੇ ਸਟਾਲਿਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖੜ੍ਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਹਾਰ ਗਈ। ਉਸਨੇ 2006 ਦੀਆਂ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਈਲਾਪੁਰ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਿਰਫ 2,897 ਵੋਟਾਂ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ ਪੰਜਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹੀ। ਉਹ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਕਰੀਬੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਹੈ। ਉਹ ਹੁਣ ਵਿਰਾਟ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਸੰਗਮ (VHS) ਦੀ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 2015 ਵਿੱਚ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਸਵਾਮੀ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ।
ਨੋਟਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1947
ਦਿਲਵਾਲੇ ਦੁਲਹਨੀਆ ਲੇ ਜਾਏਂਗੇ
ਦਿਲਵਾਲਾ ਦੁਲਹਨੀਆ ਲੇ ਜਾਏਂਗੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਡੀਡੀਐਲਜੇ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰੋਮਾਂਸ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਆਦਿਤਿਆ ਚੋਪੜਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਯਸ਼ ਚੋਪੜਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਜਾਵੇਦ ਸਿਦੀਕੀ ਅਤੇ ਆਦਿੱਤਿਆ ਚੋਪੜਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ ਅਤੇ ਕਾਜੋਲ ਮੁੱਖ ਸਿਤਾਰੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ 20 ਅਕਤੂਬਰ 1995 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਰਾਜ ਅਤੇ ਸਿਮਰਨ, ਦੋ ਨੌਜਵਾਨ ਗੈਰ-ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਭਾਰਤੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਯੂਰਪ ਦੀ ਛੁੱਟੀ ਦੌਰਾਨ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ। ਰਾਜ ਸਿਮਰਨ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਦਿਲ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਸਿਮਰਨ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕੇ, ਪਰ ਸਿਮਰਨ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਦੇ ਬੇਟੇ ਨਾਲ ਸਿਮਰਨ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਸਤੰਬਰ 1994 ਤੋਂ ਅਗਸਤ 1995 ਤੱਕ ਭਾਰਤ, ਲੰਡਨ ਅਤੇ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਭਾਰਤੀ ਦੀ ₹ 1.06 ਬਿਲੀਅਨ ਦੀ ਕਮਾਈ ਅਤੇ ₹160 ਮਿਲੀਅਨ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕਮਾਈ ਨਾਲ ਦਿਲਵਾਲੇ ਦੁਲਹਨੀਆ ਲੇ ਜਾਏਂਗੇ ਸਾਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣ ਗਈ, ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਈ। ਇਸਨੇ 10 ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤੇ - ਇਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਹੀ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਸਨ। ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਸਰਵਉੱਚ ਸਰਵਉੱਚ ਮਨੋਰੰਜਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਰਵਉੱਤਮ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ। ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸਾਊਂਡਟ੍ਰੈਕ ਐਲਬਮ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਈ।
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਹੜੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੇ ਦੂਸਰੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਵਸਨੀਕ ਭਾਰਤੀ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਨਕਲਾਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮਾਇਆ। ਦਿਲਵਾਲੇ ਦੁਲਹਨੀਆ ਲੇ ਜਾਏਂਗੇ, ਫ਼ਿਲਮ ਸੰਦਰਭ ਕਿਤਾਬ 1001 ਮੂਵੀਜ਼ ਯੂ ਮਸਟ ਸੀ ਬਿਫੋਰ ਡਾਈ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਿੰਨ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫ਼ਿਲਮ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੀ ਸਰਬੋਤਮ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। 2019 ਤਕ, ਇਸਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਤੋਂ 20 ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਮਰਾਠਾ ਮੰਦਰ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ
ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ ਅਤੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸਨ। ਉਹ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਸਰਗਰਮ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ
ਜ਼ੋਇਆ ਹਸਨ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਿਤ ਲੋਕ
ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ
ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਕੇ ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਅਰਧਗੋਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਹੱਦ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ, ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ, ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਆਰਕਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ, ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਨਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਵਜੋਂ ਵੰਡ ਇਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮਾਜਿਕ ਘਾੜਤ ਹੈ, ਜਦ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਸਪਸ਼ਟ ਭੌਤਿਕ ਵੰਡੀ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ, ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਛੇ, ਪੰਜ, ਜਾਂ ਚਾਰ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਐਪਰ, ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ ਦੀ ਸਖ਼ਤਾਈ ਬਾਰੇ ਪਾਲੀਓਮੈਗਨੈਟਿਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਬਹਿਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਫਿਜ਼ੀਓਗ੍ਰਾਫਿਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ ਇਕੋ ਮਹਾਂਦੀਪ ਹੈ। ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮਨਮਾਨੀਆਂ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕਾਲਾ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਮਾਰਮਾਰ ਦਾ ਸਾਗਰ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਟਰੇਟਾਂ ਨੂੰ, ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਦੀਆਂ ਹੱਦ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਅੱਜ ਉਰਲ ਅਤੇ ਕਾਕੇਸਸ ਦੀਆਂ ਪਰਬਤੀ ਲੜੀਆਂ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਮੁੱਖ ਸੀਮਾ ਵਜੋਂ ਵਧੇਰੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ ਸੁਏਜ਼ ਨਹਿਰ 'ਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਅਫਰੀਕਾ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਧਰਤੀ' ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜੁੜਵਾਂ ਧਰਤ-ਪੁੰਜ ਬਣਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਐਫਰੋ-ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੂਮੀ ਅਤੇ ਵਿਥਕਾਰ ਦੇ ਅੰਤਰਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ ਕਪੇਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀਵੰਡ ਦੇ ਤਹਿਤ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜਲਵਾਯੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਰਮ ਅਤੇ ਠੰਡੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦੀਆਂ ਅਤਿਕਠੋਰ ਕਿਸਮਾਂ, ਉੱਚ ਅਤੇ ਘੱਟ ਵਰਖਾ ਅਤੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਈਕੋਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਭਕਤੀ ਰਸ
ਰੱਬ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਭਕਤੀ ਜਾਂ ਆਸਥਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਆਚਾਰੀਆਂ ਨੇ ‘ਭਕਤੀ’ ਨੂੰ ਵੀ ਰਸ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ’ਚ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਮੰਮਟ ਆਦਿ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਆਚਾਰੀਆਂ ਨੇ ‘ਭਕਤੀ’ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਾ ਸੰਬੰਧੀ ‘ਰਤੀ’ ’ਚ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਪਰੰਤੂ ਆਚਾਰੀਆ ਰੂਪਗੋ ਸੁਆਮੀ ਨੇ ‘ਭਕਤੀ’ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਰਸ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ, “ਭਗਵਾਨ ਭਕਤੀ ਰਸ ਦਾ ਆਲੰਬਨ ਵਿਭਾਵ; ਤੁਲਸੀ, ਚੰਦਨ, ਧੂਪ ਆਦਿ ਉੱਦੀਪਨ ਵਿਭਾਵ: ਵਿਭਾਵ: (ਭਕਤੀ ’ਚ ਮਗਨ ਹੋ ਕੇ) ਨੱਚਣਾ, ਭਜਨ ਗਾਉਣਾ, ਹੁੰਝੂ ਗਿਰਾਨਾ, ਰੋਮਾਂਚ ਆਦਿ ਅਨੁਭਾਵ; ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਵੈਰਾਗ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਆਦਿ ਵਿਅਭਿਚਾਰਿਭਾਵ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਭਿਵਿਅਕਤ ਭਗਵਾਨਸੰਬੰਧੀ ‘ਰਤੀ’ ਰੂਪ ਸਥਾਈਭਾਵ ਹੀ ‘ਭਕਤੀ’ ਰਸ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪਰਮ-ਆਨੰਦ ਦਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਗਿਆਨ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕਾਲਵਾ
ਕਾਲਵਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਪਟਿਆਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।[1]
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਔਲਾ (ਪੌਦਾ)
ਔਲਾ ਜਾਂ ਆਂਵਲਾ (ਲਾਤੀਨੀ: Phyllanthus emblica ਜਾਂ Emblica officinalis) ਇੱਕ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਰੁੱਖ ਹੈ। ਇਹ ਕਰੀਬ 20 ton 25 ਫੁੱਟ ਤੱਕ ਲੰਮਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਿਮਾਲਾ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਲੇ ਦੇ ਬੂਟੇ ਬਹੁਤਾਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਉਤਪਾਦਕ ਸੂਬਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਫੁਲ ਟੱਲੀ ਵਰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਫਲ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਲੇਕਿਨ ਸਾਧੇ ਹੋਏ ਬੂਟੇ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੇ ਵੱਡੇ ਫਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਫਲ ਹਰੇ, ਚੀਕਨੇ ਅਤੇ ਗੁੱਦੇਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਵਾਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਫਲ ਕੁਸੈਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ,ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਫਲ, ਆਮਲਕੀ, ਪੰਚਰਸਾ ਆਦਿ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅੰਬੀਲਿਕ ਮਾਇਰੀਬਾਲਨ ਜਾਂ ਇੰਡੀਅਨ ਗੂਜਬੈਰੀ (Indian gooseberry) ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਵਿੱਚ ਫਿਲੈਂਥਸ ਅੰਬੀਲਿਕਾ (Phyllanthus emblica) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਛਾਲ ਰਾਖ ਦੇ ਰੰਗ ਦੀ, ਪੱਤੇ ਇਮਲੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੇ, ਪਰ ਕੁੱਝ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਫੁਲ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਛੋਟੇ - ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਗੋਲ, ਚਮਕੀਲੇ, ਹਲਕੇ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਫਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਔਲੇ ਜਾਂ ਆਂਵਲੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਿੱਖ
ਔਲੇ ਦਾ ਬੂਟਾ ਛੋਟੇ ਤੋਂ ਦਰਮਿਆਨੇ ਕੱਦ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ 'ਤਏ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਦੌਰਾਨ ਫੁੱਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਜਦਕਿ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਫਲ ਲੱਗ ਕੇ ਲਾਹੁਣਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ 1.25 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਤੋਂ 2.5 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਵਿਆਸ ਦਾ ਗੋਲ, ਹਲਕਾ, ਹਰੀ-ਪੀਲੀ ਭਾਅ ਮਾਰਦਾ ਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਗੁੱਦਾ ਫਾੜੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਅੰਦਰ ਮੌਜੂਦ ਗਿਟਕ ਦੁਆਲੇ ਚਿਪਕਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਖੁਰਾਕੀ ਤੱਤ
ਪ੍ਰਤੀ 100 ਗ੍ਰਾਮ ਔਲੇ ਵਿੱਚ 48 ਕਿਲੋਕੈਲਰੀ ਊਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 80 ਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਕਰੀਬ ਪਾਣੀ, 13.7 ਗ੍ਰਾਮ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟਸ, 3.4 ਗ੍ਰਾਮ ਖੁਰਾਕੀ ਰੇਸ਼ੇ, 0.1 ਗ੍ਰਾਮ ਚਰਬੀ ਅਤੇ 0.5 ਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 700 ਮਿਃ ਗ੍ਰਾਃ ਵਿਟਾਮਿਨ 'ਸੀ', 50 ਮਿਃ ਗ੍ਰਾਃ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ, 20 ਮਿਃ ਗ੍ਰਾਃ ਫਾਸਫੋਰਸ, 1.2 ਮਿਃ ਗ੍ਰਾਃ ਲੋਹਾ, ਵਿਟਾਮਿਨ 'ਬੀ' ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖਣਿਜ ਅੰਸ਼ਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸੁਕਾਏ ਗਏ ਔਲੇ ਵਿੱਚ 2500 ਤੋਂ 3000 ਮਿਃ ਗ੍ਰਾਃ ਵਿਟਾਮਿਨ 'ਸੀ' ਪ੍ਰਤੀ 100 ਗ੍ਰਾਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਵਰਤੋਂ
ਔਲੇ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਫਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖਾਧੇ ਜਾਣ ਦੀ ਥਾਂ (ਕੁਸੈਲਾ ਹੋਣ ਕਾਰਕੇ) ਅਚਾਰ, ਮੁਰੱਬੇ, ਮਿੱਠੇ 'ਚ ਸੁਖਾਏ ਗਏ ਫਲ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਵਧੇਰੇ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਅਚਾਰ ਵਧੇਰੇ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੁਰੱਬੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਨਰਮ ਔਲੇ ਦੀ ਸਬਜ਼ੀ ਬਣਾ ਕੇ ਇਸਨੂੰ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਲਾਭ
ਔਲੇ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਲਾਭ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਵਤ ਅਨੁਸਾਰ, "ਸਿਆਣਿਆ ਦੇ ਕਹੇ ਦਾ ਅਤੇ ਔਲਿਆ ਦੇ ਖਾਧੇ ਦਾ ਸਵਾਦ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ।"
1) ਔਲੇ ਦਾ ਮੁਰੱਬਾ ਹਰ ਰੋਜ ਖਾਣ ਨਾਲ ਯਾਦ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1/2 ਚਮਚਾ ਸੁੱਕੇ ਔਲੇ ਦਾ ਪਾਓਡਰ ਲੇਣ ਨਾਲ ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਬਜ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
2) ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਿੰਨਾ ਲੋਕਾ ਨੂੰ ਗਰਮੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਚੱਕਰ ਆਓਦੇ ਹੋਣ ਤੇ ਦਿਲ ਘਬਰਾਓਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਓਨਾਂ ਨੂੰ ਔਲੇ ਦਾ ਮੁਰੱਬਾ ਹਰ ਰੋਜ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਚੱਕਰ ਆ ਕੇ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਹਨੇਰਾ ਆਓਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਔਲੇ ਦੇ ਰਸ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਮਿਲਾ ਕੇ ਸਵੇਰੇ ਸਾਮ ਪੀਓ ਬਹੁਤ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
3)ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤਾਜ਼ੇ ਔਲੇ ਦਾ ਰਸ ਔਸ ਕੁ ਰੋਜ ਪੰਜ -ਸੱਤ ਦਿਨ ਪੀਣ ਨਾਲ ਪੇਟ ਦੇ ਕੀੜੇ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
4) ਔਲੇ ਦੀ ਵਰਤੋ ਉਮਰ ਭਰ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਇਸ ਨਾਲ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜ ਸਕਦਾ ਹੈ।
5) ਔਲਾ ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪਰੇਸ਼ਰ ਲਈ ਵੀ ਠੀਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਔਲੇ ਦਾ ਮੁਰੱਬਾ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ
6) ਬਲਗਮ ਤੋਂ ਵੀ ਸੁੱਕੇ ਔਲਿਆ ਦਾ ਪਾਓਡਰ ਠੀਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੁੱਕੇ ਔਲਿਆਂ ਦਾ ਪਾਓਡਰ ਤੇ ਮਲੱਠੀ ਬਰਾਬਰ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਸਵੇਰੇ ਸਾਮ ਕੋਸੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਲੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ
ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ 1975 ਅਤੇ 1977 ਦੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਸਮੇਂ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਵਿੱਚ ਆਈ। ਇਹ ਸਟੇਟ ਐਮਰਜੰਸੀ, ਜੋ ਕਿ 1975 ਅਤੇ 1977 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਦੀਆਂ ਵਿਰੋਧੀ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸੀ ਧਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਚ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 1977 ਦੇ ਸਮੇਂ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਗੈਰ ਕਾਂਗਰਸੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀ ਮੋਰਾਰਜੀ ਡੇਸਾਈ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ।
ਔਲਾ (ਪੌਦਾ)
ਲਾਭ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਲ
ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਦਲ
ਸਵਰਾਜ ਪਾਲ, ਬੈਰਨ ਪਾਲ
ਸਵਰਾਜ ਪਾਲ, ਬੈਰਨ ਪਾਲ, ਪੀਸੀ (18 ਫਰਵਰੀ 1931) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੇ, ਬਰਤਾਨੀਆ ਆਧਾਰਿਤ ਦਿੱਗਜ ਉਦਯੋਗਪਤੀ, ਸਮਾਜਸੇਵੀ, ਅਤੇ ਲੇਬਰ ਰਾਜਨੀਤੀਵੇਤਾ ਹਨ। 1996 ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਲਾਇਫ ਪੀਅਰ ਬਣੇ, ਉਹ ਸਿਟੀ ਆਫ ਵੈਸਟਮਿਨਿਸਟਰ ਵਿੱਚ ਬੈਰਨ ਪਾਲ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਾਲੇਬਨ ਦੇ ਹਾਉਜ ਆਫ ਲਾਰਡਸ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ। ਦਸੰਬਰ 2008 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਾਰਡਸ ਦਾ ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਅਕਤੂਬਰ 2009 ਵਿੱਚ ਉਹ ਪ੍ਰਿਵੀ ਕੌਂਸਲ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ; ਉਸਦੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵ ਪਦ ਤੋਂ ਹੱਟਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਈ ਜਿਸਦਾ ਕਾਰਨ ਸੀ ਯੁਨਾਇਟਡ ਕਿੰਗਡਮ ਸੰਸਦੀ ਖਰਚ ਘੁਟਾਲੇ, ਵਿੱਤੀ ਬੇਨੇਮੀਆਂ ਦਾ ਇਲਜਾਮ, ਅਤੇ ਓੜਕ ਅਚਾਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਗਾਰਡਨ ਬਰਾਉਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸਾਰਾ ਦੇ ਕਰੀਬੀ ਹਨ।
ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਸਵਰਾਜ ਪਾਲ ਉਸ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਿਤ ਜੀਵਨੀ ਅਨੁਸਾਰ 1931 ਨੂੰ ਜਲੰਧਰ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ, ਸਟੀਲ ਦੀਆਂ ਬਾਲਟੀਆਂ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਦਾ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਮਾਨ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਪਾਲ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਕਾਲਜ ਲਾਹੌਰ, ਦੁਆਬਾ ਕਾਲਜ ਜਲੰਧਰ, ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਮੁਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਐਸ.ਸੀ, ਐਮ.ਐਸ.ਸੀ ਅਤੇ MechE ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ (ਐਮਆਈਟੀ) ਤੋਂ ਮਕੈਨੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਡੋਈਵਾਲਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਡੋਈਵਾਲਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ 70 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇਹ ਹਲਕਾ ਜਨਰਲ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 107015 ਵੋਟਰ ਸਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਮੁਸਲਿਮ ਲੋਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਦੇਸ਼ ਵੰਡ ਸਮੇਂ ਬਹੁ-ਗਿਣਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਿਜਰਤ ਕਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕੁਝ ਸ਼ਹਿਰਾਂ,ਕਸਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ -ਨਾਲ ਮੁਸਲਿਮ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ /ਵਸੋਂ ਵੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਲੋਕਧਾਰਾਈ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨਤਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਲੋਕ ਦਾਇਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਰੀਤਾਂ ਦੀ ਅੰਤਰ ਸੰਬੰਧਿਤਾ ਨੂੰ ਉਭਾਰਨ ਹਿੱਤ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਖੋਜ ਨਿਬੰਧ ਦੇ ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਰਸਮਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਆਹ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਰਸਮਾਂ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦੇਂ ਹੋਏ,ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਤਾ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਾਂਗੇ। ਇਸ ਮਕਸਦ ਨੂੰ ਸਨਮੁੱਖ ਰੱਖਦਿਆਂ ਅਸੀਂ ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹਦੀਸ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ,ਅਸੂਲਾਂ,ਰਸਮਾਂ ਤੇ ਰੀਤਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।ਅਸੀਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਰ ਇੱਕ ਉਪ-ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਚੋਣਵੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਮੁਸਲਿਮ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ।ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚਲੇਂ ਇਸਲਾਮੀ ਵਿਆਹ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਰਸਮਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਾਕੀ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਮਿਲਦੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਰੱਖ ਕੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰਿਆਂ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੁਸਲਿਮ ਵਿਆਹ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਰੀਤਾਂ ਅਤੇ ਰਸਮਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਡੇ ਲਈ ਵਿਆਹ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੇ ਰੀਤਾਂ ਰਸਮਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣ ਲੈਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ।
ਕਰਮਗੜ
ਕਰਮਗੜ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਪਟਿਆਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।[1]
ਪੰਜਾਬੀ ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪਿਛੋਕੜ-:
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮੀ ਰਾਜ ਵੇਲੇ ਧਾਰਮਿਕ ਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਿਕ ਪੱਖੋਂ ਕਈ ਵੱਡੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਆਈਆਂ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਰੈਕਟਰ 'ਤੇ ਗਹਿਰੀ ਛਾਪ ਛੱਡ ਗਈਆਂ।ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਜਨਮ ਅਰਬ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਮਜ਼ਹਬ ਦੀ ਆਮਦ ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਆਮਲ ਵਿੱਚ ਆਈ।ਸੂਫ਼ੀ ਪੀਰ ਭਾਵੇਂ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਸਨ ਅਤੇ ਅਮਨ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਲਾ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਦੇ ਸਨ ਪਰ ਅਮਲੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵੀ ਇਸਲਾਮ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆਂ ਨਾਲ ਬੱਝੇ ਹੋਏ ਸਨ।ਇਸਲਾਮੀ ਸਿੱਖਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਨ,ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ।ਇਨਸਾਨੀ ਬਰਾਬਰਤਾ,ਰੰਗ,ਨਸਲ ਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਤਕਰੇ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਉੱਠ ਕੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਭਰਾ ਸਮਝਣਾ,ਇੱਕ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸੋਚ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਜਿਹੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਨੇ ਹੀ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਹਿੰਦੂ ਸਮਾਜ ਜਾਤ -ਪਾਤ ਦੀ ਵੰਡ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆਂ ਪਿਆ ਸੀ।ਸ਼ੂਦਰ ਤੇ ਅਛੂਤ ਲੋਕ ਗੁਲਾਮਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਜਿਉਂਦੇ ਸਨ।ਉਹਨਾਂ ਹਿੰਦੂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪੁੱਛ ਪ੍ਰਤੀਤ ਨਹੀਂ ਸੀ।ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਕੋਈ ਨਿੱਜੀ ਹੱਕ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉੱਚੇ ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਕੋਈ ਆਸ ਸੀ। ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਪੱਛੜੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਧਿਰਕਾਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੁੱਕਲ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾਇਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀ ਜਮੂਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਜੀਵਨ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆਂ।ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੀ ਸਾਦੀ ਕਵਿਤਾ ਰਚ ਕੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਰੌਣਕ ਲੈ ਆਂਦੀ।ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮੀ ਦੇਸ਼ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਜਿਹੜੇ ਸੁਪਨੇ ਲਏ ਸਨ,ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇਹ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਨ ਨਾ ਹੋਇਆਂ।ਮੁਗ਼ਲ ਰਾਜ ਨੂੰ ਪਕਿਆਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦੋਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਹੀ ਸਨ।ਅਕਬਰ ਤੇ ਸ਼ਾਹਜਹਾਨ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜ ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਏ।ਔਰੰਗਜੇਬ ਭਾਵੇਂ ਜਾਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਈਮਾਨਦਾਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸੀ ਪਰ ਜਨਤਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਹਰਮਨ-ਪਿਆਰਾ ਨਾ ਬਣ ਸਕਿਆ।ਉਸ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮੁਗ਼ਲ ਹਾਕਮ ਬਹੁਤਾਂ ਕਰਕੇ "ਤਾਊਸ-ਓ-ਰਬਾਬ" ਦੇ ਆਸ਼ਕ ਸਾਬਤ ਹੋਏ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੁਗ਼ਲ ਰਾਜ ਦਾ ਚਿਰਾਗ ਗੁਲ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤਾਂ ਸਮਾਂ ਨਾ ਲੱਗਿਆ। ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਹਮਲਾਵਾਰਾਂ ਕੋਲ ਕੋਈ ਅਜਿਹੀ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਨਹੀਂ ਸੀ,ਜਿਸਦੇ ਜੋਰ 'ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਰਾਜਸੀ ਤਾਕਤ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਰੱਖ ਸਕਦੇ।ਅਰਬੀ,ਈਰਾਨੀ,ਟਰਕੀ ਅਤੇ ਮਿਸਰ ਦੇ ਇਸਲਾਮੀ ਰਾਜ ਆਰਥਿਕ ਪੱਖੋਂ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਵਜ਼ਨ ਨਹੀਂ ਸਨ ਰੱਖਦੇ।ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਚੈਲੰਜ ਕਰਕੇ,ਇਸਲਾਮੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਫਾਇਆਂ ਹੋਇਆਂ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਖ਼ਲੀਫਿਆਂ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਤਾਕਤ ਪੱਛਮ ਦੇ ਦਬਾਓ ਹੇਠ ਛੋਟੀ ਰਾਜਸੀ ਤਾਕਤ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਈ।
ਡੋਈਵਾਲਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਵਿਧਾਇਕ
2012 ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਰਮੇਸ਼ ਪੋਖਰਿਆਲ ਨਿਸ਼ਂਾਕ ਇਸ ਹਲਕੇ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ।
ਕਰਮਗੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪੰਜਾਬੀ ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪਿਛੋਕੜ-:
ਹਜ਼ਰਤ ਇਬਰਾਹੀਮ,ਮੂਸਾ ਤੇ ਈਸਾ ਜੀ ਦੀ ਮ੍ਰਿਤੂ ਤੋਂ ਕੋਈ ੬੦੦ਵਰ੍ਹੇ ਪਿੱਛੋਂ ਅਰਬ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਹਜ਼ਰਤ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਵੀ ਰੱਬ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆਂ ਸੁਣੀ।ਉਹ ਸਿੱਖਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਰਬ ਦੇ ਹੋਰ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸੀ।ਉਸਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਿਆਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਜਾਂ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਜ਼ਰਤ ਇਬਰਾਹੀਮ,ਯਕੂਬ,ਮੂਸਾ ਤੇ ਈਸਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪੈਗੰਬਰ ਮੰਨਿਆਂ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਅੰਤਲੇ ਪੈਗੰਬਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਪੈਗੰਬਰ ਹੋਏ,ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੱਬ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਵਾਸਤੇ ਪੈਗ਼ਾਮ ਦਿੱਤੇ ਪਰ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਕੋਈ ਪੈਗੰਬਰ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆਂ,ਨਾ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਈਮਾਨਦਾਰ ਤੇ ਨੇਕ ਸਨ।
ਡੋਈਵਾਲਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਵਿਧਾਇਕ
!ਸਾਲ !colspan="2" align="center"|ਪਾਰਟੀ !align="center" | ਵਿਧਾਇਕ !ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ !ਵੋਟਰ % !ਜੇਤੂ ਦਾ ਵੋਟ ਅੰਤਰ !ਸਰੋਤ
ਪੰਜਾਬੀ ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪਿਛੋਕੜ-:
ਅਰਬ ਦੇਸ਼ ਮਾਰੂਥਲ,ਖਜੂਰਾਂ,ਉਠਾਂ ਤੇ ਝਾੜੀਆਂ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ।ਇਹ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ੨੦੦੦ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਪਸਰਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਹੈ।ਇਸ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਹੈ।ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਫਾਰਸ ਦੀ ਖਾੜੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਹਿੰਦ ਸਾਗਰ।ਦਜਲਾ ਤੇ ਫਰਾਤ ਦੋ ਦਰਿਆ ਇਸ ਦੇ ਉਤਰ ਵਿੱਚ ਹਨ ਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਸਭਿਅਤਾ ਵੱਧੀ।ਉਸੇ ਇਲਾਕੇ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਬੇਬੀਲੋਨ(ਬਾਬਲ) ਤੇ ਸੀਰੀਆ ਆਦਿ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜਾ ਰੱਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਜ਼ਰਤ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਅਰਬ ਤੇ ਈਰਾਕ ਦੇ ਲੋਕ ਵੱਖ -ਵੱਖ ਕਬੀਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਸੀ।ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਦਾ ਇਹ ਹਾਲ ਸੀ ਕਿ ਲੋਕੀ ਰੁੱਖਾਂ,ਪੱਥਰਾਂ,ਦੈਂਤਾਂ,ਚੰਨ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਪੂਜਦੇ ਸਨ।ਉਹ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਹਿਮਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਸਨ,ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੇਵੀਆਂ ਸਨ।ਉਹ ਰੁੱਤਾਂ ਜਾਂ ਮੀਹਾਂ,ਹਨੇਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਨ।ਜਦ ਕੋਈ ਲੜਾਈ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਇੱਕ ਕਬੀਲਾ ਦੂਜੇ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਮਿੱਟੀ ਜਾਂ ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲੈ ਜਾਦੇ ਸੀ ਜਾਂ ਤੋੜ ਦਿੰਦੇ ਸੀ।ਮੱਕੇ ਵਿੱਚਲੇ ਪੂਜਾ ਸਥਾਨ (ਕਾਅਬੇ) ਵਿੱਚ ਉਸ ਵੇਲੇ ੩੬੦ ਮੂਰਤੀਆਂ ਸਨ,ਜਦ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ।
ਡੋਈਵਾਲਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਵਿਧਾਇਕ
ਸਿਲਿਸਲੇਵਾਰ
ਪੰਜਾਬੀ ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪਿਛੋਕੜ-:
ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਧਰਮ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਿਧਾਂਤ-:
ਡੋਈਵਾਲਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਪੰਜਾਬੀ ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪਿਛੋਕੜ-:
ਰੋਜ਼ੇ- ਰੋਜ਼ਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਇਬਾਦਤ ਹੈ,ਹਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਮਰਦ,ਔਰਤ ਨ੍ ਮਹੀਨਾ ਰਮਜ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ੇ ਰੱਖਣੇ ਹਨ। ਸਵੇਰੇ ਸੁਬਹ ਸਾਦਿਕ ਵੇਲੇ 'ਸਹਰੀ'ਖਾਂ ਕੇ ਰੋਜ਼ਾ ਰੱਖਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਛਿਪਣ ਵੇਲੇ ਤੱਕ ਜੋ ਵਕਤ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,ਉਸ ਸਮੇਂ ਰੋਜ਼ਾ ਖੋਲਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,ਜਿਸਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾ ਇਫ਼ਤਾਰ ਕਰਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜ਼ਕਾਤ- ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਚੌਥਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਰੁਕਨ ਜ਼ਕਾਤ ਹੈ, ਜੋ ਮਾਲਦਾਰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਫਰਜ਼ ਹੈ।ਆਪਣੀ ਆਮਦਨ ਦਾ ਢਾਈ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹਿੱਸਾ,ਉਸ ਆਮਦਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਜਿਸ ਤੇ ਜ਼ਕਾਤ ਫਰਜ਼ ਹੈ,ਦਾਨ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਹ ਸਮਾਜ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ,ਖਿਦਮਤੇ ਖ਼ਲਕ ਲਈ ਅਤੇ ਗ਼ਰੀਬਾਂ,ਮਸਕੀਨਾਂ ਅਤੇ ਗ਼ਰੀਬ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਵਰਤਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹੱਜ਼- ਹੱਜ਼ ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਅਹਿਮ ਰੁਕਨ ਹੈ। ਹੱਜ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਮੱਕਾ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਤੇ ਆਪਸੀ ਮੇਲ ਮਿਲਾਪ ਦਾ ਇਹ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਨਮੂਨਾ ਪੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਐਸੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਹੱਜ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਜੋ ਸੱਚੇ ਦਿਲੋਂ ਹੱਜ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਅੱਲਾਹ ਤਆਲਾ ਸਭ ਗੁਨਾਹ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਖਾਣ-ਪੀਣ-:
ਮੁਸਲਮਾਨ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਤੇ ਕੁੱਝ ਕੁ ਸਾਕਾਹਾਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗਊ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੁੁਆਰਾ ਮਾਸ ਨੂੰ ਹਲਾਲ ਕਰਕੇ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬੁੱਧੀ ਮੁਤਾਬਿਕ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਪਾਪ ਅਤੇ ਪੁੁੰਨ ਮੰਨ ਲਿਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਗਉ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਣਾ ਹਿੰੰਦੂਆਂ ਵਾਾਸਤੇ ਪਾਪ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਾਸਤੇ ਹਰਾਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਿੱੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਝਟਕਾ ਖਾਣ ਨੂੰੰ ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁਸਲਮਾਨ ਲੋਕ ਵਧੇਰੇ ਕਰਕੇ, ਮੁਰਗੇ, ਗਉ, ਮੱੱਝ ਆਦਿ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਦੇ ਹਨ।
ਮੁਸਲਮਾਨ ਲੋਕ ਬੱਕਰੇ, ਮੁਰਗੇ, ਗਉ, ਮੱੱਝ ਦੀ ਸਾਹ ਰਗ ਨੂੰ ਛੁਰੀ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦੇਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾਾਲ ਹੀ ਲਫਜ਼ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। 'ਬਿਸਮਿਲਾਹ' ਦਾ ਭਾਵ ਇਹ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਕੁੁੁਰਬਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਾਹ ਰਗ ਕੱਟ ਜਾਣ ਨਾਲ ਜਾਨਵਰ ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂਂ ਇਕਦਮ ਮਰਦਾਂ ਨਹੀਂ ਉਸਦਾ ਖੂਨ ਬਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਾਫੀ ਸਮਾਂ ਤੜਫਦਾ ਰਹਿੰੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਾਨਵਰ ਤੜਫ਼ ਤੜਫ਼ ਕੇ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕੇ ਅਸੀਂ ਜਾਨਵਰ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਅਸਾਂਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰਿਆਂਂ। ਇਹ ਤਾਂ ' ਬਿਸਮਿਲਾਹ' ਹੋੋਇਆ ਹੈ, ਭਾਵ ਖੁਦ ਹੀ ਅੱਲਾ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਕੁਰਬਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਮਾਸ ਸਾਡੇ ਖਾਣ ਲਈ ਹਲਾਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਰੀਤਾਂ:
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਸੋਂ ਪੱਖੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਮੁਸਲਿਮ ਮਜ਼ਹਬ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।ਹੋਰ ਧਰਮ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਸਲਿਮ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਆਹ ਜਿਹੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਰਸਮਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਜਾਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਦਿ੍ਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ ਅਤੇ ਜਾਤਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਰਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖਰਤਾਵਾਂ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਮੁਸਲਿਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਆਹ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਰੀਤਾਂ-ਰਸਮਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਮੁਸਲਿਮ ਸਮਾਜ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਰੀਤਾਂ-ਰਸਮਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਖੇਤਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਚਾਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਆਹ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਰੀਤਾਂ-ਰਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕੁਝ ਰਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਵੀ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਿਮ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਰੀਤਾਂ-ਰਸਮਾਂ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ-ਪੂਰਵਕ ਵਰਣਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।
ਈਦ ਦਾ ਸੰਧਾਰਾ ਦੇਣਾ:
ਮੁਸਲਿਮ ਪਰਿਵਾਰਾ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਈਦ ਦਾ ਸੰਧਾਰਾ ਭੇਜਣਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਸਮ ਹੈ। ਇਸਲਾਮੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਈਦ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਤਿਉਹਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੀਆਂ ਦਾ ਸੰਧਾਰਾ ਦਿੱਤਾਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸਲਤਮ ਵਿੱਚ ਮੰਗਣੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਈਦ ਦਾ ਸੰਧਾਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਫ਼ਰਵਾਹੀ ਅਤੇ ਭੈਣੀ ਕੰਬੋਆ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਮੰਗਣੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 'ਮਿੱਠੀ ਈਦ' ਅਤੇ 'ਬੱਕਰਾ ਈਦ' ਦੇ ਦੋ ਸੰਧਾਰੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਮਾਝੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਭਾਮ ਵਿਚਲੇ ਮੁਸਲਿਮ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਕਰਾਈਦ ਦਾ ਕੋਈ ਸੰਧਾਰਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹੀ ਸੰਧਾਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਈਦ ਦੇਣਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
2. ਕੜਾਹੇ ਪਾਣੀ ਪਾਉਣਾ:
ਇਹ ਰਸਮ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਫ਼ਰਵਾਹੀ ਵਿਚਲੇ ਹਿੰਦੂਆਂ, ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿਭਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਪੰਜ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਾਂ ਵਿਆਹ ਵਾਲੇ ਘਰ ਮਠਿਆਈ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੜਾਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਲਵਾਈ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਭੱਠੀ ਪੁੱਟਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਠਿਆਈ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਇਸਲਾਮੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਠਿਆਈ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੜਾਹੇ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਪਾਉਣ ਦੀ ਰਸਮ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਰਸਮ ਸਮੇਂ ਵਿਆਂਹਦੜ ਦੀ ਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਿਰ ਉੱਪਰ ਦੋਸੜ ਲੈ ਕੇ ਕੜਾਹੇ ਨੂੰ ਸੁੱਚਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3. ਤੇਲ ਚੜਾਉਣਾ, ਚੌਕ ਪੂਰਨਾ ਅਤੇ ਚੌਕ ਵਧਾਉਣਾ:
4. ਕੁਰਾਨ ਪਾਕ ਦੀ ਰਸਮ:
ਇਸਲਾਮ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੇਲ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਕੁਰਾਨ ਪਾਕ ਦੀ ਰਸਮ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਰਸਮ ਸਮੇਂ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ ਦੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵੱਕ-ਵ!ਖ ਖਿੱਤਿਆਂ ਵਿਚਲੇ ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਰਸਮ ਸਮੇਂ ਵਿਆਹ ਵਾਲੇ ਘਰ ਮੌਲਵੀ ਵੱਲੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਕੁਰਾਨ ਸ਼ਰੀਫ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਆਇਤਾਂ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਰਾਨ ਪਾਕ ਦੀ ਇਸ ਰਸਮ ਦਾ ਇਸਲਾਮੀ ਮਜ਼ਹਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਸਥਾਨ ਹਾਸਿਲ ਹਦੀਸ ਤੇ ਕੁਰਾਨ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਇਹ ਰਸਮ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਅਖੰਡ-ਪਾਠ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹਵਨ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮੇਲ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਕੁਰਾਨ ਪਾਕ ਦੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਇਹ ਰਸਮ ਮੁਸਲਿਮ ਵਿਆਹ ਪ੍ਰਬੰਧ ਉੱਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਹਿੰਦੈ ਵਿਆਹ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀਆਂ ਰੀਤਾਂ-ਰਸਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
5.ਮਿਹਰ:
ਇਸਲਾਮੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਨਿਭਾਈ ਜਾਂਦੀ ਇਹ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਸਮ ਹੈ। ਮੁਸਲਿਮ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਕਾਹ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿਹਰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਾਰਜ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫ਼ਾਰਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕੋਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ "ਉਹ ਰਕਮ ਜੋ ਖਾਵੰਦ ਨਿਕਾਹ ਦੇ ਬਦਲੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਹਰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਮਿਹਰ ਮੌਲਵੀ ਦੁਆਰਾ ਮੁੰਡੇ ਅਤੇ ਕੁੜੀ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਦੋ ਵਕੀਲਾਂ ਅਤੇ ਰੱਖਿਅਕ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਨਿਕਾਹਨਾਮੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਰਕਮ ਲੜਕੇ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲੜਕੇ ਦੀ ਹੈਸੀਅਤ ਤੋਂ ਘੱਟ ਜਾਂ ਵੱਧ ਮਿਹਰ ਤੇਅ ਕਰਨਾ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚਚ ਗ਼ਗੁਾਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਿਕਾਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿਹਰ ਦੀ ਰਕਮ ਲੜਕੇ ਵੱਲੋਂ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨਿਕਾਹ:
ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਨਿਕਾਹ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਬੰਧਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋਨਾਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨਿਕਾਹ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੋਵੇਂ ਇਸਤਰੀ ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ ਕਾਜ਼ੀ ਦੇ ਅੱਗੇ ਦੋ ਗ਼ਵਾਹਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਿਹਰ ਦੇ ਬਦਲੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਿਆਂਹ ਦੇ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਣ ਲਈ ਇਸਤਰੀ ਪੁਰਸ਼ ਦੋਨਾਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਜ਼ਰੁਰੀ ਹੈ। ਇਸਲਾਮ ਪੁਰਸ਼ ਇਸਤਰੀ ਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਪੁਰਸ਼ ਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਤੀਵੀਆਂ ਨਾਲ ਨਿਕਾਹ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਤੀਵੀਆਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਬਾਂਦੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਹੈ। ਮੁਸਲਮਾਨ ਜੇ ਚਾਹੁੰਣ ਤਦ ਆਪੋ ਵਿੱਚ ਤੀਵੀਆਂ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਤਲਾਕ:
ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ ਲਈ ਹਲਾਲ ਕਾਰਜਾਂ ਵੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਨਾ-ਪਸੰਦ ਕਾਰਜ ਤਲਾਕ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਜੇ ਆਦਮੀ-ਔਰਤ ਦੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਬਿਲਕੁਲ ਨਾ ਬਣੇ ਤਾਂ ਤਲਾਕ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਸ਼ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਔਰਤ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਖਿਲ੍ਹਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਧਵਾ ਹੋਣ ਦੀ ਹੈਸੀਅਤ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਵਿਆਹ ਵੀ ਕਰਵਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਦੇਣਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੌਖਾ ਕੰਮ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਤਲਾਕ, ਤਲਾਕ, ਤਲਾਕ ਕਹਿਣ 'ਤੇ ਤਲਾਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਤਲਾਕ ਦੇਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਦਤ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਉਹ ਮਰਦ ਔਰਤ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਣ ਤਾਂ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪਰ ਜੇ ਪਤੀ ਤਿੰਨ ਤਲਾਕ ਦੇ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਇੱਦਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅੰਦਰ ਤਲਾਕ ਵਾਪਿਸ ਲੈ ਲੈਣ ਦਾ ਉਸ ਦਾ ਹੱਕ ਖੁੱਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੜ ਨਿਕਾਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਨਿਕਾਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪੁਰਸ਼ ਨਾਲ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਨਾ ਦੇ ਦੇਵੇ। ਹਵਾਲੇ:-
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ
ਰਸ ਦੀ ਮਾਨਣ ਪ੍ਰੀਕਿਰਿਆ
ਰਸ ਦੇ ਮਾਨਣ ਦੀ ਪ੍ਰਿਕਿਰਿਆ
ਰਸ ਦੇ ਮਾਨਣ ਦੀ ਪ੍ਰਿਕਿਰਿਆ ਰਸ ਨੂੰ ਮਾਨਣ ਦੀ ਪ੍ਰਿਕਿਰਿਆ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਾਵਿ-ਸਾਸਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਭੇਦ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਨ। ਇਹ ਵਾਦ ਭਰਤ ਮੁਨੀ ਦੇ ਉਸੇ ਸੁਤ੍ਰ ਉਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਉਹ ਸੂਤਰ ਹੈ:
ਵਿਆਖਿਆਕਾਰਾ ਨੇ ਇਸ ਸੂਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਆਏ ਸ਼ਬਦ ਨਿਸਪੱਤੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮੱਤ ਦਰਸਾਏ ਹਨ।ਡਾ ਰਾਮ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵੇਖਣ ਯੋਗ ਹਨ। ਕਿ ਵਿਭਾਵ ,ਅਨੁਭਾਵ, ਅਤੇ ਸੰਚਾਰੀ ਦੇ ਸੰਜੋਗ ਤੋ ਰਸ ਦੀ ਨਿਸਪੱਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਇਸ ਸੂਤ੍ਰ ਨਾਲ ਕਈ ਸਵਾਲ ਖੜ ਉਠਦੇ ਹਨ। ਸੰਜੋਗ ਕਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਰਸ ਦੀ ਨਿਸਪੱਤੀ ਤੋ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ? ਰਸ ਦੀ ਨਿਸਪੱਤੀ ਕਿਸ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਉ? ਸੰਜੋਗ ਤੇ ਨਿਸਪੱਤੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨੀ ਗੂੜਤਾ ਲੁੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਈ ਅਰਥ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।ਸੂਤ੍ਰ ਵਾਲੀ ਇਸ ਗੂੜਤਾ ਕਰਕੇ ਰਸ ਮਗਰੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਆਚਾਰਿਆ ਨੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਕਈ ਦਰਸ਼ਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰਿਸਠ ਭੂਮੀ ਅਧੀਨ ੳਪਰੋਕਤ ਸਵਾਲਾ ਦੇ ਉਤਰ ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਕਾਵਾ ਦਾ ਸਾਸਤ੍ਰੀਯ ਤੇ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਰਥਾਤ ਰਸ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਲਗਭਗ ਸਾਰਾ ਵਿਕਾਸ ਭਰਤ ਮੱਨੀ ਇਸੇ ਸੂਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਮੰਨ ਕੇ ਹੋਇਆਂ ਹੈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚੋ ਚਾਰ ਧ੍ਰਸਿਧ ਹਨ। 1. ਭੱਟ ਲੋਲਟ ਦਾ ਆਰੋਪਵਾਦ ਜਾਂ ਉਤਪੱਤੀਵਾਦ 2.ਸ਼ੰਕੁਕ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨਵਾਦ 3.ਭੱਟ ਨਾਯਕ ਦਾ ਭੋਗਵਾਦ 4.ਸਾਧਾਰਨਿਕਰਣ 1.ਭੱਟ ਲੋਲਟ ਦਾ ਆਰੋਪਵਾਦ ਜਾਂ ਉਤਪੱਤੀਵਾਦ= ਭੱਟ ਲੋਲਟ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਵਿਭਾਵ ,ਅਨੁਭਾਵਤੇ ਸੰਚਾਰੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾ ਨਾਲ ਰਸ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਲੋਲਟ ਦੀ ਨਿਸਪੱਤੀ ਦਾ ਅਰਥ ਉਤਪੱਤੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਤੇ ਸੰਜੋਗ ਦਾ ਅਰਥ ਸੰਬਧ ਜਿਵੇਂ ਰਾਮ ਸੀਤਾ ਜਾਂ ਰਾਂਝਾ ਹੀਰ ਉਸੇ ਦੀ ਨਕਲ(ਐਕਟਰ)ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਤੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੇ ਜੋਰ ਨਾਲ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਸੀਂ ਮੰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਾ ਕਿ ਨੱਟ ਵਿੱਚ ਰਸ ਹੈ।ਭੱਟ ਲੋਲਟ ਨੇ ਸੰਜੋਗ ਦਾ ਅਰਥ ਦਸ ਕੇ ਇਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਭੇਦ ਦਸੇ ਹਨ। ਵਿਭਾਵਾ ਨੂੰ ਰਸ ਉਤਪੱਤੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵਿਭਾਵ ,ਅਨੁਭਾਵ ਤੇ ਸੰਚਾਰੀ ਤਿਨੋ ਰਸ ਉਤਪਨ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਹਖਦੇ ਹਨ।ਤਿੰਨ ਨਾ ਦੇ ਸੰਜੋਗ ਨਾਲ ਰਸ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਭੱਟ ਲੋਲਕ ਇਤਿਹਾਸ ਪਾਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਾਵਿ ਪੜ੍ਹਨ ਵੇਲੇ ਜਾਂ ਡਰਾਮਾ ਵੇਖਣ ਵੇਲੇ ਹੀ ਰਸ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਪਾਠਕਾਂ ਜਾਂ ਦਰਸਕਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਮੱਤ ਨੂੰ ਉਤਪੱਤੀਵਾਦ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 2.ਸੰਕੁਕ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨਵਾਦ ਸੰਕੁਕ ਜਿਹੇ ਆਚਾਰਿਆ ਨੂੰ ਭੱਟ ਲੋਲਟ ਦੇ ਪੂਰਵੋਕਤ ਮੱਤ ਵਿੱਚ ਉਕਾਈ ਮਿਲੀ ਸਭ ਤੋ ਵਡੀ ਉਕਾਈ ਈਹ ਹੈ ਕਿ ਭੱਟ ਦਰਸਕਾ ਪਾਠਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰਸ ਦੀ ਹੋਦ ਨਹੀ ਮੰਨਦਾ ਤਾਂ ਫੇਰ ਦਰਸਕਾ ਨੂੰ ਨਾਟਕ ਵੇਖਣ ਦੀ ਚਾਹਨਾ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦੀ?ਜਦੋ ਨ ਰਾਮ ਹਾਜਰ ਹੈ ਨ ਸੀਤਾ ਤਾਂ ਫੇਰ ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਰਸ ਉਤਪਨ ਹੋਣ ਦਾ ਪ੍ਰੰਸਗ ਹੀ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਸਾ ਦੇ ਹੁੰ ਦਿਆ ਹੋਇਆਂ ਆਪਣਾ ਮੱਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। 3.ਭੱਟ ਨਾਯਕ ਦਾ ਭਕਤੀਵਾਦ ਜਾ ਭੋਗ ਵਾਦ ਭੱਟ ਨਾਯਕ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਹੇ ਉਤਪੱਤੀਵਾਦ ਤੇ ਅਨੁਮਾਨਵਾਦ ਦਾ ਖੰਡਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ।ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮੱਤ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਭੱਟ ਨਾਯਕ ਨੇ ਨਿਸਪੱਤੀ ਦਾ ਆਰਥ ਭਗਤੀ ਅਰਥਾਤ ਮਾਨਣ ਦੀ ਕ੍ਰਿਆ ਲਿਆ ਹੈ।ਅਤੇ ਸੰਯੋਗ ਦਾ ਭੋਜਯ ਭੋਜਕ ਸੰਬਧ ।ਉਸ ਦੇ ਮੱਤ ਦਾ ਸਾਰੰਸ ਇਹ ਹੈ ਕਾਵਿ ਜਾ ਨਾਟਕ ਸਾਬਦਿਕ ਹੈ।ਸਾਬਦਿਕ ਕਾਵਿ ਦਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਕ੍ਰਿਆਵਾ ਹਨ। ਉਹ ਹੀ ਰਸ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਹਨ ਅਭਿਦਾ,ਭਾਵਨਾ ਤੇ ਭੋਗ ਰਸ ਦੇ ਪ੍ਰਗੋਟ ਲਈ ਇਹ ਤਿੰਨ ਸਕਤੀਆ ਹਨ। ਅਭਿਦਾ ਉਹ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਾਵਿ ਦਾ ਅਰਥ ਸਮਝਿਆ ਜਾਦਾ ਹੈ। ਭਾਵਨਾ ਹੈ ਅਰਥ ਦਾ ਮੁੜ ਮੁੜ ਚਿੰਤਨ ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਵਕਤ ਸਕਤੀ ਆਖਦੇ ਹਨ।ਅਤੇ ਭਾਵਕਤ 4.ਸਾਧਾਰਨਿਕਰਣ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸੁਹਜ ਸੁਆਦ ਮਾਨਣ ਦੀ ਰੁਚੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਸਾਧਾਰਨਿ ਕਰਣ ਦੀ ਕਾਢ ਨੇ
ਲਿਥ ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਕ ਨਵੀਂਨ ਤੇ ਚਿਰ ਸਥਾਈ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।ਕਲਾ ਜਾ ਕਾਵਿ ਦੀ ਸੁਹਜ ਅਨੁਭੂਤੀ ਸੰਬੰਧੀ ਮਾਨਸਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਇਹ ਮੁਢਲੀ ਤੇ ਵਿਸਵ ਵਿਆਪੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੈ। ਜਿਸਦੀ ਰੂਪ ਰੇਖਾ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਾਰੇ ਇਥੇ ਹੋਰ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਆਵਸਕ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸ ਦੀ ਮਾਨਣ ਪ੍ਰੀਕਿਰਿਆ /uma rani/ਕਚਾ ਖਾਕਾ
ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਰੱਖਿਆ ਸੈਨਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ
ਬੇਨੇ ਇਜ਼ਰਾਇਲ
ਬੇਨੇ ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਯਹੂਦੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜੋ 19ਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਵਿੱਚ ਕੋਂਕਣ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਕੇ ਕੋਲ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਵਸ ਗਏ ਸਨ। ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਘਰ ਬਣਾਇਆ ਪਰ ਕਈ ਪੂਨਾ ਅਤੇ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਰਗੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾ ਕੇ ਵਸ ਗਏ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾ ਮਰਾਠੀ ਹੈ। ਜਿਆਦਾਤਰ ਬੇਨੇ ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਹੁਣ ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਨੂੰ ਪਰਵਾਸ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜਯੰਤੀ
ਇਹ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀ ਵੈਸ਼ਨਵ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ। ਭਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਅਨੁਸਾਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਨਾਚ-ਨਾਟਕ, ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਤੱਕ ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਭਗਤੀ ਗਾਉਣ, ਵਰਤ (ਉਪਵਾਸ) ਰੱਖਣਾ, ਰਾਤ ਦਾ ਜਾਗਰਣ (ਰਾਤਰੀ ਜਾਗਰਣ) ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਦਿਨ ਤੇ ਮਹਾਂਉਸਤਵ (ਮਹੋਤਸਵ) ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਥੁਰਾ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵੈਸ਼ਨਵ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਸੰਪਰਦਾਇਕ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਲੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜਨਮ ਅਸ਼ਟਮੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨੰਦੋਤਸਵ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੜ੍ਹੇ ਉਸ ਮੌਕੇ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਨੰਦਾ ਨੇ ਜਨਮ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਤੋਹਫੇ ਵੰਡੇ ਸਨ।
ਮਹੱਤਵ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇਵਕੀ ਅਤੇ ਵਸੁਦੇਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਜਨਮਦਿਨ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਜਨਮ ਅਸ਼ਟਮੀ ਦੇ ਮੌਕੇ ਤੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੌੜੀਆ ਵੈਸ਼ਨਵ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵੱਲੋਂ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਰੱਬ ਦਾ ਸਰਬਉੱਚ ਰੂਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਨਮ ਅਸ਼ਟਮੀ ਉਦੋਂ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਜਨਮ ਹਿੰਦੂ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ, ਭਾਦਰਪਦ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਦਿਨ ਦੀ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ।.
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਜਨਮ ਹਫੜਾ-ਦਫੜੀ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਉਹ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਅਤਿਆਚਾਰ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਬੁਰਾਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਚਾਚਾ ਰਾਜਾ ਕੰਸ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੀ ਜਾਨ ਨੂੰ ਖਤਰਾ ਸੀ। ਮਥੁਰਾ ਵਿਖੇ ਉਸਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਫੌਰਨ ਬਾਅਦ, ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਯਮੁਨਾ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਗੋਕੁਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਭਾਭੀ ਨੰਦਾ ਅਤੇ ਯਸ਼ੋਦਾ ਦੇ ਘਰ ਲੈ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਹੋਇਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੱਪ ਸ਼ੇਸ਼ਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਬਲਰਾਮ ਵਜੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਵਤਾਰਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿੜ੍ਹੇ ਵਸੁਦੇਵ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਰੋਹਿਣੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਜਨਮ ਅਸ਼ਟਮੀ 'ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਲਈ ਪਿਆਰ ਦੇ ਭਗਤੀ ਗੀਤ ਗਾ ਕੇ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਗ ਕੇ ਇਹ ਕਥਾ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਬੁੱਤ ਨੂੰ ਨਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਇੱਕ ਪੰਘੂੜੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਮਠਿਆਈਆਂ ਵੰਡ ਕੇ ਆਪਣਾ ਵਰਤ ਤੋੜਦੇ ਹਨ। ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਰਸੋਈ ਦੇ ਬਾਹਰ ਛੋਟੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਖਿੱਚਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਦਾਖੇਲੇ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਤਿਉਹਾਰ
ਅਲੀਪੁਰ ਜੱਟਾਂ
ਅਲੀਪੁਰ ਜੱਟਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਸਨੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।[1]
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮੋਮ ਦੇ ਲੋਕ
ਮੋਮ ਦੇ ਲੋਕ 'ਡਾ.ਜਗਤਾਰ' ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਜਿਸਨੂੰ 2006 ਈ: 'ਚ "ਲੋਕ ਗੀਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ" ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਜਗਤਾਰ ਨੇ ਇਹ ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਮਹਾਨ ਨਾਵਲਿਸਟ ਸ. ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਭੇਂਟ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਨਾਂ ਇਸ ਵਿਚਲੀ ਇੱਕ ਗ਼ਜ਼ਲ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ-
ਮੇਰਾ ਨਜ਼ਰੀਆ
ਇਸ 'ਚ ਭੂਮਿਕਾ ਵਜੋਂ ਡਾ. ਜਗਤਾਰ ਦੇ ਗ਼ਜ਼ਲ ਰਚਨਾ ਸੰਬੰਧੀ ਵੀਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ 'ਚ ਜਗਤਾਰ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਾਇਰਾ "ਨੋਸ਼ੀ ਗੀਲਾਨੀ" ਦੇ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ 'ਮਹੱਬਤੇ ਜਬ ਸ਼ੁਮਾਰ ਕਰਨ' ਦੇ ਸੰਦਰਭ 'ਚ ਚਰਚਿਤ ਸ਼ਾਇਰ "ਅਮਜਦ ਇਸਲਾਮ ਅਮਜਦ" ਦੇ ਨਜ਼ਮ ਤੇ ਗ਼ਜ਼ਲ ਸੰਬਧੀ ਪ੍ਰਗਟਾਏ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਚ ਨਜ਼ਮ ਤੇ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦਾ ਆਪਸੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਤੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾਂ ਟੈਸਟ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਲੈਮਰ ਅਤੇ ਕਸ਼ਿਸ਼ "One Day Match"ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ, ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗ਼ਜ਼ਲ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਅੰਦਰ ਮਕਬੂਲੀਅਤ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਮ ਨਾਲ਼ ਅੱਗੇ ਹੈ। ਗ਼ਜ਼ਲ ਲਈ ਜਗਤਾਰ ਵਧੇਰੇ 'ਸ਼ਿਲਪ-ਪਰਵੀਣਤਾ' ਦੀ ਦੇ ਹੁਨਰ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮਝਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜਗਤਾਰ ਨੇ ਹੋ ਰਹੀ ਗ਼ਜ਼ਲ-ਰਚਨਾ ਸੰਬੰਧੀ ਬਣਤਰ ਤੇ ਬੁਣਤਰ ਪੱਖੋਂ ਆ ਰਹੀ ਗਿਰਾਵਟ ਸੰਬੰਧੀ ਫ਼ਿਕਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਪਰ ਜਗਤਾਰ ਮਾਯੂਸ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਰਚਨਾ-ਵਿਧਾਨ
ਜਗਤਾਰ ਨੇ ਮੇਰਾ ਨਜ਼ਰੀਆ ਭੂਮਿਕਾ 'ਚ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਪਿੰਗਲ ਤੇ ਆਰੂਜ਼ ਦੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਲੋੜ ਤੇ ਜ਼ਰੂਰਤ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤਿਆ ਹੈ। ਕਈ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਤਤਸਮ ਰੂਪ 'ਚ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਹੈ ਤੇ ਤਦਭਵ ਰੂਪ 'ਚ ਵੀ ਜਿਵੇਂ ਸ+ਮਝ-ਸਮ-ਝ, ਤ+ੜਪ-ਤੜ+ਪ ਆਦਿ। ਜਗਤਾਰ ਨੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ 'ਚ ਪਿਆਰ, ਪ੍ਰੀਤ ਬਾਰੇ ਸ਼ੇਅਰ ਘੱਟ ਤੇ ਔਰਤ ਦੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤੀ, ਕ਼ੁਦਰਰ ਦੇ ਅਦਭੂਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਤੇ ਅਕੱਥੇ ਧਰਤ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਅ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਔਰਤ ਸੰਬੰਧੀ ਇਸ ਸੰਗ੍ਹਹਿ 'ਚ ਦੋ ਸਰਾਪੇ" ਹਨ, ਜਿਵੇਂ- ਸਰਾਪਾ-ਪੰਨਾ-41 ਤਿਰਾ ਭਿੱਜਾ ਬਦਨ ਲਗਦੈ, ਗ਼ਜਲ ਦੇ ਸ਼ਿਅਰ ਦਾ ਮਿਸਰਾ। ਤਨਾ ਹਰ ਅੰਗ ਦਾ ਹੈ ਐਨ ਟੇਢੇ ਕਾਫ਼ੀਏ ਵਰਗਾ।  ਤਿਰੇ ਨੈਣਾਂ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਹੈ 'ਗ਼ਾਲਿਬ' ਦੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਵਰਗੀ, ਸਲੀਕਾ ਗੁਫ਼ਤਗੂ ਦਾ 'ਮੀਰ' ਦੇ ਸ਼ਿਅਰਾਂ ਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ।  ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਪਿੱਛੋਂ ਧੜਕਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛਾਤੀ, ਗ਼ਜ਼ਲ ਮੇਰੀ ਦਾ ਵੀ ਉਤਰਾ-ਚੜ੍ਹਾ ਹੈ ਐਨ ਏਦਾਂ ਦਾ।
ਸਰਾਪਾ-ਪੰਨਾ-46 ਸਬਜ਼ ਅੱਖਾਂ ਉਸਦੀਆਂ ਨੇ ਖ਼ੁਸ਼ਕ ਹੈ ਪਰ ਬੇਹਿਸਾਬ। ਉਸਦਾ ਦਿਲ ਪੱਥਰ ਹੈ ਚਿਹਰਾ ਹੈ ਮਗਰ ਰੱਤਾ ਗੁਲਾਬ। ਜਿਸਮ ਦੇ ਉਤਰਾ ਚੜ੍ਹਾ ਨੇ 'ਆਜ਼ਰੀ' ਬੁੱਤਾਂ ਦੇ ਵਾਂਗੂ, ਇੱਕ ਤੋਂ ਇੱਕ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਇੱਕ ਤੋਂ ਇੱਕ ਲਾਜਵਾਬ। ਉਹ ਹੈ ਗੰਗਾ, ਉਹ ਹੈ ਮੱਕਾ, ਉਹ ਬਨਾਰਸ, ਸੋਮਨਾਥ, ਉਹ ਹਰੀਮੰਦਰ ਹੈ ਮੇਰਾ ਉਹ ਮੁਤਬੱਰਿਕ ਕਿਤਾਬ।
ਗ਼ਜ਼ਲ ਨਮੂਨਾ
ਜਗਤਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ 'ਮੋਮ ਦੇ ਲੋਕ' 'ਚੋਂ ਜਗਤਾਰ ਦੀ ਕਾਵਿ-ਸਮਰੱਥਾ ਤੇ ਵਿਲੱਖਣਾ ਦੇ ਨਮੂਨੇ 'ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ' 'ਚੋਂ ਚੁਣੇ ਕੁਝ ਸੇ਼ਅਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜੋ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋ ਦਰਜ਼ ਹਨ, ਵਾਚ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਵੇ'- -ਤੂੰ ਏਨਾਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਤੜਪੀ ਜੁਦਾ ਹੋ ਕੇ ਜੁਦਾ ਕਰ ਕੇ। ਕਿ ਜਿੰਨੀ ਤੜਪਦੀ ਹੈ ਛਾਂ ਮੁਸਾਫ਼ਿਰ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ। ਬੜਾ ਟੁੱਟੇ, ਜਲੇ, ਤੜਪੇ, ਸਿਤਾਰੇ ਮੈਂ ਅਤੇ ਦੀਵੇ, ਨਾ ਜਾਣੇ ਕਿਉਂਂ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਕਿਸ ਖ਼ਤਾ ਕਰਕੇ। ਦੁਆ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਪਰਤ ਆਇਆ ਖ਼ਾਨਗਾਹ 'ਚੋਂ ਮੈਂ, ਜਾਂ ਵੇਖੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਰਗੀ ਕੁੜੀ ਮੁੜਦੀ ਦੁਆ ਕਰਕੇ
-ਤੁਸੀਂ ਦਸੋਂ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਵੱਖਰੀ ਸਦੀ ਹੈ। ਅਜੇ ਵੀ ਕੈਦ ਹੈ ਔਰਤ ਅਜੇ ਵੀ ਸੁਲਗਦੀ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ ਕਿਸ ਕ਼ਦਰ ਹੈ ਦੇਵਤਾ ਲਗਦੈ ਪਤਾ ਤਦ, ਜਾਂ ਅੰਦਰਲੀ ਹਕੀਕਤ ਸੰਖ ਰਾਹੀਂ ਗੂੰਜਦੀ ਹੈ। ਬੁਝਾਵੇ ਪਿਆਸ ਨਾ ਉਹ ਪਾਰ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣ ਦੇਵੇ, ਬੜੀ ਹੀ ਸੰਗਦਿਲ ਰਸਤੇ 'ਚ ਮੇਰੇ ਇੱਕ ਨਦੀ ਹੈ।
-ਅਜੇ ਕਰਨਾ ਹੈ ਪਿੱਛਾ ਮੌਤ ਦਾ ਮੈਂ ਉਮਰ ਭਰ ਯਾਰੋ। ਤੁਸੀਂ ਜੇ ਪਰਤਣਾ ਤਾਂ ਪਰਤ ਜਾਓ ਹਮਸਫ਼ਰ ਯਾਰੋ। ਮੈਂ ਰਸਤੇ ਦੀ ਕਿਸੇ ਕਠਨਾਈ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਨਹੀਂ ਰੋਇਆ, ਸਫ਼ਰ ਵਿੱਚ ਆ ਹੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਦੇ ਤਾਂ ਯਾਦ ਘਰ ਯਾਰੋ। ਉਤਰਿਆ ਚੰਦ ਰਾਤੀ ਮੋਮਬੱਤੀ ਦੇ ਬਦਨ ਅੰਦਰ, ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਰਹੇ ਸੁੱਤੇ ਤੁਸੀਂ ਪਰ ਬੇਖ਼ਬਰ ਯਾਰੋ। ੳਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕੀ ਲੜਨਾ ਚੰਗੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਖ਼ਾਤਰ, ਜੋ ਚੁੱਕੀ ਫਿਰਨ ਸਿਰ 'ਤੇ ਮੌਤ ਦਾ ਹਰ ਪੈਰ ਡਰ ਯਾਰੋ। ਮਿਰੇ ਪੈਰਾਂ 'ਚ ਖੁੱਭੇ ਕੰਡਿਆਂ 'ਤੇ ਫੁੱਲ ਆ ਚੱਲੇ, ਕਦੋਂ ਮੁਕੱਗੇ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਪਰ ਸਫ਼ਰ ਯਾਰੋ।
-ਨਾ ਗ਼ਮ ਲਿਖਿਆ ਤੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਾ ਸ਼ਾਹਾਂ ਦਾ ਜ਼ਬਰ ਲਿਖਿਆ। ਤੂੰ ਕੀ ਲਿਖਿਆ ਜੇ ਜ਼ੁਲਫ਼ਾ ਦਾ ਕਸੀਦਾ ਉਮਰ ਭਰ ਲਿਖਿਆ। ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਫਿਰ ਪਛਾੜਾਂਗੀ ਹਨੇਰਾ ਮੈਂ, ਪਿਘਲਦੀ ਮੋਮਬੱਤੀ ਨੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਬੇਖ਼ਤਰ ਲਿਖਿਆ। ਚਿਰਾਗ਼ਾਂ ਨਾਲ ਵਗਦੇ ਪਾਣਿ 'ਤੇ ਜੀਕੂੰ ਲਿਖੀ ਕਵਿਤਾ, ਲਿਖੀਂ ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ-ਨਾਮਾ ਅਗਰ ਲਿਖਿਆ।
-ਨਾ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਸੀ ਨਾ ਉਸਦੇ ਪਾਸ ਚਿਹਰਾ ਸੀ। ਸੀ ਸਾਡੇ ਦਰਮਿਆਂ ਇੱਕ ਫ਼ਾਸਲਾ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸੀ। ਡਬੋ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਲਹਿਰਾਇਆ, ਉਛਲਿਆ, ਗਰਜਿਆ, ਹੱਸਿਆ, ਸਮੁੰਦਰ ਦਿਲ ਦਾ ਕਮਜ਼ੋਰਾ ਸੀ ਪਰ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ 'ਚ ਗਹਿਰਾ ਸੀ।
-ਮੇਰੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਬੜੇ ਹੀ ਰਸਤਿਆਂ ਦੇ ਜਾਲ ਨੇਂ। ਸੰਗ-ਮੀਲਾਂ ਦੇ ਵੀ ਭੁਚਲਾਵੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨੇਂ। ਜਦ ਵੀ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹ ਪਿਆ ਇਹ ਰਾਜ਼ ਰਹਿਣਾ ਰਾਜ਼ ਨਾ ਮੋਮ ਦੇ ਇਹ ਲੋਕ ਨੇਂ ਜੋ ਸਾਰੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਨੇਂ। ਟੁੱਟਦੇ ਤਾਰੇ, ਲਰਜ਼ ਦੇ ਅਸ਼ਕ, ਯਾਦਾਂ ਦੇ ਚਰਾਗ਼, ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੁਝ ਹਮਸਫ਼ਰ ਵੀ ਨਾਲ ਨੇਂ। ਯਾਦ ਹੁਣ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਤੁਰਿਆ ਸਾਂ ਕਿੱਥੋਂ, ਕਿਸ ਸਮੇਂ, ਨਾਮ ਤਕ ਅਪਣਾ ਭੁਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਤੇਰੀ ਭਾਲ ਨੇਂ।
ਲੇਖਕ/ਸ਼ਾਇਰ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ
ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਹੋਰ ਰਚਨਾ ਲੇਖਕ/ਸ਼ਾਇਰ ਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ-
ਹਵਾਲਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਵਿਤਾ
ਆਲੀਆਂਸ ਆਰੇਨਾ
ਅਲਾਇੰਜ ਅਰੀਨਾ, ਇਸ ਨੂੰ ਮਿਊਨਿਖ, ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਬੇਯਰ੍ਨ ਮਿਊਨਿਖ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 75,024 (ਲੀਗ ਮੈਚ) ਅਤੇ 69,344 (ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ) ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ
ਹੂਸੈਨਪੁਰ ਜ਼ੋਲਾ
ਹੂਸੈਨਪੁਰ ਜ਼ੋਲਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਸਨੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।[1]
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਵਿਕਰਮ ਸੇਠ
ਵਿਕਰਮ ਸੇਠ (ਜਨਮ: 20 ਜੂਨ, 1952) ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਣਿਆ-ਪਛਾਣਿਆ ਨਾਮ ਹੈ। ਮੂਲ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਹ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਕਵੀ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਦੂਨ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਟਾਨਬਰਿਜ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹੋਈ। ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਤਥਾ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਨਾਨਜਿੰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਕਲਾਸਿਕਲ ਚੀਨੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਵੀ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਸੇਠ ਦਾ ਜਨਮ 20 ਜੂਨ 1952 ਨੂੰ ਕਲਕੱਤਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਥ ਸੇਠ, ਬਾਟਾ ਸ਼ੂਜ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਲੀਲਾ ਸੇਠ, ਸਿਖਲਾਈ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਬੈਰਿਸਟਰ, ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਜੱਜ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਰਾਜ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੀ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਬਣੀ।
ਨਾਵਲ
ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਾਵਲਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਰਵ-ਉੱਚ ਨਿਆਂ-ਆਲਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਮੁੱਖ ਨਿਆਂ-ਆਧੀਸ਼ ਲੀਲਾ ਸੇਠ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।
ਬਾਹਰੀ ਸੂਤਰ
The Literary Encyclopedia's article on Vikram Seth
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਐਲਬੀਜੀਟੀ ਲੇਖਕ
ਕੁਲੇਮਾਜਰਾ
ਕੁਲੇਮਾਜਰਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਸਨੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।[1]
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪਾਦੂਕੋਣ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪਾਦੂਕੋਣ (ਜਨਮ 10 ਜੂਨ 1955) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ 1980 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਨੰਬਰ 1 'ਤੇ ਸੀ, ਉਸੇ ਸਾਲ ਉਹ ਆਲ ਇੰਗਲੈਂਡ ਓਪਨ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਬਣ ਗਿਆ।. ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ 1972  ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ 1982 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਓਲੰਪਿਕ ਗੋਲਡ ਕੁਐਸਟ ਦੇ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ
ਪਾਦੁਕੋਣ ਦਾ ਜਨਮ 10 ਜੂਨ 1955 ਨੂੰ ਬੰਗਲੌਰ, ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਉਪਨਾਮ ਪਾਦੁਕੋਣ, ਉਸਦੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪਾਦੁਕੋਣ ਨੇ ਉਜਵਲਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਦੋ ਪੁੱਤਰੀਆਂ, ਦੀਪਿਕਾ ਪਾਦੁਕੋਣ, ਇੱਕ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਦਾਕਾਰਾ  ਅਤੇ ਅਨੀਸ਼ਾ ਪਾਦੁਕੋਣ, ਨੂੰ ਇੱਕ ਗੋਲਫਰ  ਹੈ   ਪਾਦੁਕੋਣ, ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਬੇਟੀ ਅਨੀਸ਼ਾ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਦੀਪਿਕਾ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਹੋਰ ਸੇਵਾਵਾਂ
1991 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਖੇਡਾਂ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਦੁਕੋਨ ਨੇ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸ ਨੇ  1993 ਤੋਂ 1996 ਤਕ ਭਾਰਤੀ ਕੌਮੀ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਟੀਮ ਦੇ ਕੋਚ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1955 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਬਾਘਾ ਜਤਿਨ
ਬਾਘਾ ਜਤਿਨ (7 ਦਸੰਬਰ 1879 – 10 ਸਤੰਬਰ 1915), ਜਨਮ ਜਤਿੰਦਰਨਾਥ ਮੁਖਰਜੀ, ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਯੁਗਾਂਤਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।
ਡਾਇਨਾ ਅਬਲਾ
ਡਾਇਨਾ ਅਬਲਾ (ਜਨਮ 29 ਜੁਲਾਈ 1995) ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਵਾਟਰ ਪੋਲੋ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ।
ਉਹ 2015 ਵਿਸ਼ਵ ਐਕੁਆਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੀ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1995 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਟਿਮ ਪੇਨ
ਟਿਮਥੀ ਡੇਵਿਡ ਪੇਨ (ਜਨਮ 8 ਦਸੰਬਰ 1984) ਆਸਟਰੇਲਿਆਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਸਮੇਂ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦਾ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਅਤੇ ਵਿਕਟਕੀਪਰ ਹੈ। ਉਹ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਸਟੇਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਤਸਮਾਨੀਅਨ ਟਾਈਗਰਜ਼ ਲਈ ਖੇਡਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 2017-18 ਦੀ ਐਸ਼ੇਜ਼ ਸੀਰੀਜ਼ ਦੀ ਟੀਮ ਲਈ ਉਸਦੀ ਚੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਹੋਬਾਰਟ ਹਰੀਕੇਨਜ਼ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1984 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕਪਤਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਗੁਆਦੀਆਨਾ ਰੋਮਨ ਪੁਲ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਪੁਲ
ਵੀ. ਐੱਸ. ਸੁਰੇਖਾ
'''ਵੀ. ਐੱਸ. ਸੁਰੇਖਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: V. S. Surekha;''' വി.എസ്. സുരേഖ) (ਜਨਮ: 1984-08-14) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੋਲ ਵਾਲਟਰ ਹੈ। ਉਸ ਕੋਲ 2014 ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਨੈਸ਼ਨਲ ਓਪਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ 4.15 ਮੀਟਰ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ। ਸੁਰੇਖਾ 4.00 ਮੀਟਰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਪੋਲ ਵਾਲਟਰ ਹੈ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਸੁਰੇਖਾ ਦਾ ਜਨਮ ਕੇਰਲ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਛਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ। ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਈਮ ਸਪੋਰਟਸ ਅਕੈਡਮੀ ਦੇ ਕੋਚ ਨਾਗਰਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਪੋਲ ਵਾਲਟ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਪੋਲ ਵਾਲਟਰ ਮਾਨਿਕ ਰਾਜ ਦੀ ਤਕਨੀਕੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਈ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਉਸਨੇ 28 ਸਤੰਬਰ 2003 ਨੂੰ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ 43ਵੀਂ ਓਪਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਥਲੈਟਿਕ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ 3.51 ਮੀਟਰ ਦਾ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਨਵੰਬਰ 2014 ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਓਪਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ 4.15 ਮੀਟਰ ਕਲੀਅਰ ਕਰਕੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਇਆ।
ਉਸਨੇ 2006 ਵਿੱਚ ਦੋਹਾ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਨਵੰਬਰ 2009 ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਗੁਆਂਗਜ਼ੂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਐਥਲੀਟ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਸਾਰ ਸਾਰਣੀ 1 ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਟ੍ਰਿਪਲ ਜੰਪਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਧਾਰਕ ਰੇਨਜੀਤ ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਦੋ ਧੀਆਂ ਜੀਆ ਅਤੇ ਸਪਰਸ਼ਾ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2014 ਵਿੱਚ 4.15 ਮੀਟਰ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਚਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਧੀ ਦੀ ਮਾਂ ਸੀ।
ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1984
ਰਿਚਾ ਸਿੰਘ
thumb|
ਰਿਚਾ ਸਿੰਘ ਅਜਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਸੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦੀ ਔਰਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਹੈ ਜੋ ਅਲਾਹਾਬਾਦ ਯੂਨਿਵਰਸਿਟੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ  ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਯੂਨੀਅਨ ਵਲੋਂ ਚੁਣੀ ਗਈ ਹੈ । ਉਸਨੂੰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ਮੌਕੇ ਰਾਣੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਬਾਈ ਬਹਾਦਰੀ ਸਨਮਾਨ (2016) ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ  ਗਿਆ ਹੈ ।
ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ
http://www.youthkiawaaz.com/2016/03/richa-singh-allahabad-university-interview/
ਡਿੰਪਲ ਯਾਦਵ
ਡਿੰਪਲ ਯਾਦਵ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਸਾਬਕਾ ਉਹ ਅਖਿਲੇਸ਼ ਯਾਦਵ ਦੇ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਮੁਲਾਇਮ ਸਿੰਘ ਯਾਦਵ ਦੀ ਨੂੰਹ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਹੈ।
ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਡਿੰਪਲ ਦਾ ਜਨਮ 1978 ਈ. ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਦੇ ਰਿਟਾਇਰਡ ਕਰਨਲ ਆਰ.ਸੀ.ਐਸ. ਰਾਵਤ ਦੇ ਘਰ ਅਲਮੋਰਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਬੇਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੂਜੀ ਬੇਟੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਪੁਣੇ, ਬਠਿੰਡਾ ਅਤੇ ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਟਾਪੂ ਅਤੇ ਆਰਮੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਨਹਿਰੂ ਰੋਡ, ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਲਖਨਊ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕਾਮਰਸ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।
ਡਿੰਪਲ ਦੀ ਅਖਿਲੇਸ਼ ਯਾਦਵ ਨਾਲ ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਖਿਲੇਸ਼ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਅਖਿਲੇਸ਼ ਦੀ ਦਾਦੀ ਮੂਰਤੀਦੇਵੀ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਏ। ਘਰਦਿਆਂ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਜੋੜੀ ਨੇ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਵਿਆਹ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਹ 21 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮੀ ਸਿਤਾਰੇ, ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਅਤੇ ਰਾਜੇਸ਼ ਖੰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੇਟਾ ਹੈ।
ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕੈਰੀਅਰ
ਯਾਦਵ ਨੇ ਅਦਾਕਾਰ ਬਣੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਰਾਜ ਬੱਬਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ 2009 ਵਿੱਚ ਫਿਰੋਜ਼ਾਬਾਦ ਦੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਲਈ ਉਪ-ਚੋਣ ਲੜੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ। ਉਪ-ਚੋਣ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਡਿੰਪਲ ਦੇ ਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਮਈ 2009 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਹਲਕੇ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਨਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੀਟ ਜਿੱਤਣ ਅਤੇ ਉਥੋਂ ਆਪਣੀ ਸੀਟ ਸੰਭਾਲਨੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸੀਟ ਖਾਲੀ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਉਪ-ਚੋਣ ਕਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 2012 ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੰਨਜ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੁਕਾਬਲਾ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।
ਡਿੰਪਲ ਦੇਸ਼ ਦੀ 44ਵੀਂ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਿਨਾਂ ਮੁਕਾਬਲਾ ਚੁਣੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇਹ ਚੌਥੀ ਵਿਅਕਤੀ ਬਣ ਗਈ। ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਦੋ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦਸ਼ਰਥ ਸਿੰਘ ਸ਼ੰਕਵਰ (ਸੰਯੁਕਤ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਦਲ) ਅਤੇ ਸੰਜੂ ਕਟਿਆਰ (ਇੰਡੇਪੈਂਨਡੈਂਟ) ਨੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਈ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਉਪ-ਚੋਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੂੰ ਨਾਮਜ਼ਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਆਪਣੀ ਰੇਲ-ਗੱਡੀ ਤੋਂ ਖੁੰਝ ਗਿਆ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣਾ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਪੱਤਰ ਦਾਖਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫ਼ਲ ਰਿਹਾ।
ਲੋਕ ਸਭਾ ਉਪ-ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਮੁਕਾਬਲਾ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਅਤੇ 1952 ਵਿੱਚ ਅਲਾਹਾਬਾਦ ਪੱਛਮੀ ਤੋਂ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਦਾਸ ਟੰਡਨ ਦੀ ਚੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੀ ਵਿਅਕਤੀ ਬਣ ਗਈ। ਉਹ ਇਕੋ ਇੱਕ ਔਰਤ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਈ ਜਿਸ ਦਾ ਪਤੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਹੁਰਾ ਵੀ ਉਸੇ ਸਦਨ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।
ਡਿੰਪਲ ਨੇ ਸਾਲ 2019 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਚੋਣ ਲੜੀ ਸੀ, ਪਰ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਸੁਬਰਤ ਪਾਠਕ ਤੋਂ 10,000 ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਤ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਜੀਆ ਮਾਨੇਕ
ਜੀਆ ਮਾਨੇਕ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੇ 2010 ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਨਾ ਘਰ ਕੇ ਨਾ ਘਾਟ ਕੇ' ਵਿਚ ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਦੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਸਾਥੀ ਨਿਭਾਨਾ ਸਾਥੀਆ ਅਤੇ ਸਬ ਟੀਵੀ ਦੇ 'ਜੈਨੀ ਔਰ ਜੁਜੂ' ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਡਾਂਸ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ 'ਝਲਕ ਦਿਖਲਾ ਜਾ 5' ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਮਾਨੇਕ ਦਾ ਜਨਮ 18 ਫ਼ਰਵਰੀ 1986 ਨੂੰ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ, ਗੁਜਰਾਤ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਗੁਜਰਾਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ।
ਕਰੀਅਰ
ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਾਲ 2010 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਸਾਥੀ ਨਿਭਾਨਾ ਸਾਥੀਆ ਵਿਚ ਗੋਪੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। 2012 ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਇਕ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ਝਲਕ ਦਿਖਲਾਜਾ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਸ਼ੋਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ 'ਜੈਨੀ ਔਰ ਜੁਜੂ' ਵਿਚ ਜੈਨੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। 2019 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ ਦੇ "ਮਾਹਮੋਹਨੀ" ਵਿਚ ਗੋਪਿਕਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਮਿਲੀ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਅਨਿਲਦਾ ਥਾਮਸ
ਅਨਿਲਦਾ ਥਾਮਸ (ਜਨਮ 6 ਮਈ 1993) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਥਲੀਟ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ 400 ਮੀਟਰ ਈਵੈਂਟਸ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਅਨਿਲਦਾ ਦੀ ਚੋਣ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ 2016 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਮਹਿਲਾ 4×100 ਮੀਟਰ ਰੀਲੇਅ ਈਵੈਂਟ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਜੁਲਾਈ 2016 ਵਿੱਚ ਬੰਗਲੋਰ ਵਿਖੇ 4 × 400 ਮੀਟਰ ਰੀਲੇਅ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹੋਏ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਨਿਲਦਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨਿਰਮਲਾ ਸ਼ੋਰਾਂ, ਐੱਮ.ਆਰ. ਪੂਵੱਮਾ ਅਤੇ ਟਿੰਟੂ ਲੁੱਕਾ ਨੇ 3:27.88 ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੈ ਕੇ ਰਿਓ ਡੀ ਜਨੇਰੋ ਵਿਖੇ ਹੋ ਰਹੀਆਂ 2016 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਜਨਮ
ਅਨਿਲਦਾ ਥਾਮਸ ਦਾ ਜਨਮ 6 ਮਈ 1993 ਨੂੰ ਕੋਠਾਮੰਗਲਮ, ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਕਡ਼ੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1993 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਿਤ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖਿਡਾਰੀ
ਆਦਿਲ ਹੁਸੈਨ
ਆਦਿਲ ਹੁਸੈਨ (আদিল হুছেইন, ਦਾ ਜਨਮ 5 ਅਕਤੂਬਰ 1963) ਅਸਾਮ ਰਾਜ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮੰਚ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਨਾਲ ਆਰਟ ਹਾਊਸ ਸਿਨੇਮਾ ਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਹੋਟਲ ਸਾਲਵੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮੇਜਰ ਰਤੀ ਕੇਟੇਕੀ ਲਈ 2017 ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ (ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਿਊਰੀ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਉਸਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਹਿੰਦੀ, ਆਸਾਮੀ, ਬੰਗਾਲੀ, ਤਾਮਿਲ, ਮਰਾਠੀ, ਮਲਿਆਲਮ, ਨਾਰਵੇਜੀਅਨ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿਖਿਆ
ਆਦਿਲ ਹੁਸੈਨ 1963 ਵਿੱਚ ਗੋਲਪਾਰਾ, ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਸਾਮੀ ਮੁਸਲਿਮ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਸਨ, ਹੁਸੈਨ ਸੱਤ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਸੀ। ਹੁਸੈਨ ਨੇ ਸਕੂਲੀ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬੀ ਬੋਰੂਆਹ ਕਾਲਜ, ਗੁਹਾਟੀ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਘਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।  ਉਸਨੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਟੈਂਡ-ਅੱਪ ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰ
ਕਰਨਪੁਰ
ਕਰਨਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਸਨੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।[1]
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪੀ.ਟੀ. ਊਸ਼ਾ
thumb
ਪਿਲਾਵੁਕੰਦੀ ਤੇਕੇਪਰਰੰਬਿਲ ਊਸ਼ਾ (ਮਲਿਆਲਮ: പിലാവുള്ളകണ്ടി തെക്കേ പറമ്പിൽ ഉഷ; ਜਨਮ 27 ਜੂਨ 1964)), ਪੀ.ਟੀ. ਊਸ਼ਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ। ਪੀ. ਟੀ. ਊਸ਼ਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਥਲੈਟਿਕ ਦੀ ਸਰਵ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਖਿਡਾਰਨ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਡਣ ਪਰੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੀ. ਟੀ. ਊਸ਼ਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡ ਸਫਰ ਦੌਰਾਨ 101 ਮੈਡਲ ਹਾਸਿਲ ਕਿੱਤੇ।
ਖੇਡ ਜੀਵਨ
ਪੀ.ਟੀ. ਊਸ਼ਾ ਦਾ ਜਨਮ 27 ਜੂਨ 1964 ਨੂੰ ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਪੀ. ਟੀ. ਊਸ਼ਾ ਦੀ ਖੇਡ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿਯੋਗੀਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਧੀਆ ਖੇਡ ਅਤੇ ਜਿੱਤੇ ਹੋਏ ਮੈਡਲਾਂ ਤੋਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਨਮਾਨ
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੰਨ 1984 ਵਿੱਚ ਪੀ.ਟੀ. ਊਸ਼ਾ ਨੂੰ ਪਦਮ ਸ੍ਰੀ ਐਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੀ.ਟੀ. ਊਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸੰਨ 1984, 1985, 1986, 1987 ਅਤੇ 1989 ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਬੈਸਟ ਅਥਲੀਟ ਚੁਣੀ ਜਾਂ ਦਾ ਮਾਨ ਹਾਸਿਲ ਹੋਇਆ। ਸੰਨ 1985-1986 ਵਿੱਚ ਪੀ.ਟੀ.ਊਸ਼ਾ ਨੂੰ ਵਰਡ ਟਰਾਫੀ ਨਾਲ ਵੀ ਨਿਵਾਜਿਆ ਗਿਆ। ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਚਿਰਾਗ ਪਟੇਲ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਸਦਕਾ 2012 ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਪੀਡ ਸਟਾਰ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਦੀ ਬ੍ਰਾਂਡ ਅੰਬੈਸਡਰ ਪੀ.ਟੀ. ਊਸ਼ਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1964
ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਮਾਧਿਅਮ
ਹਵਾਲੇ
↑ ਪ੍ਰੋ.ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਫਰੈਂਕ, ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ, ਪੰਨਾ -ਨੰ 36
ਟ੍ਰਿਸਟ ਵਿਦ ਡੈਸਟਿਨੀ
ਟ੍ਰਿਸਟ ਵਿਦ ਡੈਸਟਿਨੀ ਉਸ ਤਕਰੀਰ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ, ਜੋ ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਸੰਸਦ 'ਚ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਨੂੰ, 14 ਅਗਸਤ 1947 ਦੀ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਪੂਰਬਲੀ ਸੰਧਿਆ ਤੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਫ਼ੋਕਸ ਉਹ ਪਹਿਲੂ ਹਨ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਪਾਰ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਮਿਆਂ ਦੇ ਸਭ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਰੁੱਧ ਜਿਹਾ ਗੈਰ-ਹਿੰਸਕ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਜਿੱਤ ਖਾਤਮਾ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਭਾਸ਼ਣ ਹੋਣ ਲਈ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।<ref name="Great_Speeches">
ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਮਾਧਿਅਮ
ਹਵਾਲੇ
↑ ਡਾਂ ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼ੀ, ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਮੂਲ ਸਰੋਕਾਰ, ਪੰਨਾ -176
↑ ਗੁਰਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ (ਸੰਪਾਦਕ) ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਵਚਨ ਆਰਥਿਕ, ਰਾਜਸੀ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਰਿਪੇਖ ਪੰਨਾ -ਨੰ 66
↑ ਪ੍ਰੋ.ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ, ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ, ਪੰਨਾ -ਨੰ 60
↑ ਡਾਂ ਸੁਰਜੀਤ ਬਰਾੜ, ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਅਤੇ ਬਦਲਾਵ, ਆਲੋਚਨਾ ਪੰਨਾ-ਨੰ 159
↑ ਪ੍ਰੋ.ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਫਰੈਂਕ, ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ, ਪੰਨਾ -ਨੰ 64
↑ ਗੁਰਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ (ਸੰਪਾਦਕ) ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਵਚਨ ਆਰਥਿਕ, ਰਾਜਸੀ, ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਰਿਪੇਖ, ਪੰਨਾ-ਨੰ 69
↑ ਡਾਂ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ, ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਬਦਲਾਵ, ਆਲੋਚਨਾ, ਪੰਨਾ -ਨੰ 162
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਘਲੋੋੜੀ
ਘਲੋੋੜੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਸਨੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।[1]
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬੈਂਂਗਟ ਹੌਮਸਟਰਮ
thumb|316x316px|ਬੈਂਂਗਟ ਹੌਮਸਟਰਮ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ, ਸ੍ਟਾਕਹੋਲ੍ਮ, ਸਵੀਡਨ, ਦਸੰਬਰ 2016 ਬੈਂਂਗਟ ਰਾਬਰਟ ਹੌਮਸਟਰਮ (ਜਨਮ 18 ਅਪ੍ਰੈਲ 1949) ਇੱਕ ਫ਼ਿਨਲੈਂਡੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਵੇਲੇ, ਮੈਸਾਚੂਸਟਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿਖੇ ਪੌਲ ਏ ਸੈਮੂਅਲਸਨ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ।ਓਲੀਵਰ ਹਾਟ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ 2016 ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਵਿਗਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਂਟਰਲ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਸਵੀਡਨ ਨੋਬਲ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ
ਹੌਮਸਟਰਮ, ਹੇਲਸਿੰਕੀ, ਫ਼ਿਨਲੈਂਡ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਥੋਂ ਦੀ ਸਵੀਡਨੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਸਾਇੰਸ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਹੈਲਸਿੰਕੀ ਤੋਂ ਬੀਐਸਸੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ 1975 ਵਿੱਚ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ, ਪੀਐਚ. ਡੀ. ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਬਿਜਨੈਸ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਹ 1994 ਤੋਂ ਐਮ.ਆਈ.ਟੀ. ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਉੱਤਰੀ ਪੱਛਮੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕੈਲੋਗ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸਕੂਲ ਆਫ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਸੋਸੀਏਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ (1979-1982) ਅਤੇ ਯੇਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਕੂਲ ਆਫ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ (1983-1994) ਵਿੱਚ ਐਡਵਿਨ ਜੇ. ਬਾਇਨਕੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਆਫ਼ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸੀ। ਹੌਮਸਟਰਮ ਨੂੰ 2010 ਦੇ ਹੈਲਸਿੰਕੀ ਅਲੂਮਨੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਸਾਲ ਦਾ ਅਲੂਮਨਸ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹੌਮਸਟਰਮ, ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਏਜੰਟ ਥਿਊਰੀ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਸਨੇ ਠੇਕਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਕਾਂ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਫਰਮ ਦੀ ਥਿਊਰੀ, ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸੰਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਤਰਲਤਾ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 2007-2008 ਦੇ ਵਿੱਤੀ ਸੰਕਟ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅਮਰੀਕੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਟੈਕਸਦਾਤਾ ਅਧਾਰਿਤ ਬੇਲਆਉਟਾਂ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਓਪੈਸਿਟੀ ਦੇ ਫਾਇਦਿਆਂ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ।