cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜਿੰਨਾਹ
ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜਿੰਨਾਹ ਦਾ ਜਨਮ ਬੰਬਈ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ, ਹੁਣ ਸਿੰਧ ਪ੍ਰਾਂਤ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਦੇ ਕਰਾਚੀ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਵਜੀਰ ਮੈਂਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਸਰੋਜਿਨੀ ਨਾਇਡੂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਜਿੰਨਾਹ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਿੰਨਾਹ ਦਾ ਜਨਮ 25 ਦਸੰਬਰ 1876 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਜਿੰਨਾਹ ਦੀ ਦਫ਼ਤਰੀ ਜਨਮ ਮਿਤੀ ਮੰਨ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿੰਨਾਹ, ਮਿਠੀਬਾਈ ਅਤੇ ਜਿੰਨਾਭਾਈ ਪੁੰਜਾ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਸੰਤਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1876 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1948
ਗ਼ਦਰੀ ਬਾਬਿਆਂ ਦਾ ਸਾਹਿਤ
=ਗ਼ਦਰੀ ਬਾਬਿਆਂ ਦਾ ਸਾਹਿਤ=
ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਨੂੰ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਉਣ ਦੇ ਦੋ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪਹਿਲੂ ਸਨ।ਭਾਵੇਂ ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਦੇ ਬੀਜ 1907 ਵਿੱਚ ਕਨੇਡਾ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਬੋਏ ਗਏ ਸਨ,ਪਰ ਸਗੰਠਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲਹਿਰ 1912 ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ 1917 ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਖ਼ਤਮ ਹੌਣ ਤੱਕ ਚੱਲਦੀ ਰਹੀ।ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਦਾ ਨਾਂ ਪੱਕੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ‘ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ’ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ ਗ਼ਦਰੀ ਬਾਬਿਆਂ ਨੇ ਅਖ਼ਵਾਰਾਂ,ਪਰਚਿਆਂ ਅਤੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅਹਿਮ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਇਆ ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਕੇਨੇਡਾ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ‘ਸੁਦੇਸ ਸੇਵਕ’ ਅਤੇ'ਸੰਸਾਰ’ ਨਾਮੀ ਪਰਚੇ ਕੱਢੇ।1913 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸਾਨ ਫ਼ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਬਣਾਈ ਗਈ,ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ'ਹਿੰਦੀ ਐਸੋਸ਼ੀਅੇਸਨ ਆਫ਼ ਪੈਸਿਫਿਕ ਕੋਸਟ’ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਵੱਲੋਂ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ‘ਗ਼ਦਰ’ ਨਾਮੀ ਅਖ਼ਵਾਰ ਕੱਢਿਆ ਜਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਗ਼ਦਰ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਮੀਰੀ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਕਵਿਤਾ ਦਿਲਾਂ ਤੇ ਅਸਰ ਕਰਦੀ ਇਸ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗ਼ਦਰੀਆਂ ਨੇ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚੰਡ ਕਰਨ ਲਈ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖੀ।ਲੇਖਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ‘ਗ਼ਦਰ’ ਦੇ ਹਰ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਢੇਰ ਸਾਰੀ ਕਵਿਤਾ ਛਪਦੀ ਸੀ।ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਸਥਾਨਕ ਇਕੱਠਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਅਤੇ ‘ਗ਼ਦਰ’ ਵਿੱਚ ਛਾਪ ਕੇ ਕਈ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆ ਸਨ।ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਕੋਈ ਅਤਿਕਥਨੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਗ਼ਦਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚੰਡ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।
ਨਸਲੀ ਘ੍ਰਿਣਾ ਅਤੇ ਹੇਰਵਾ
ਪੈਸੇ ਜੁੜੇ ਨਾ ਨਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀਆਂ ਦੇ,
ਝਿੜਕਾਂ ਖਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਕਈ ਸਾਲ ਹੋ ਗਏ।
ਕੀ ਕੁੱਝ ਖੱਟਿਆ ਮਿਰਕਣ ਵਿੱਚ ਆਕੇ,
ਦੇਸ਼ ਛੱਡਿਆ ਕਈ ਸਾਲ ਹੋ ਗਏ।
ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਜਾਗਰੂਕਤਾ
ਜਦ ਨੀਂਦ ਹਿੰਦ ਨੂੰ ਘੋਰਾਂ ਦੀ,
ਤਦ ਫੇਰੀ ਪੈਗੀ ਚੋਰਾਂ ਦੀ।
ਪਾੜੋ ਤੇ ਰਾਜ ਕਰੋ
ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੜਾਕੇ ਸਭ ਲੋਕੀ ਮਾਰੇ,
ਮੱਲੇ ਮੁਲਕ ਫਾਰੰਗੀਆਂ ਅੱਜ ਕਹਿਣ ਹਮਾਰੇ।
ਗ਼ਦਰ ਦਾ ਬਿਗਲ
ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਦੇ ਬੱਚਿੳ ਕਰੋ ਛੇਤੀ,
ਚਲੋ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਗ਼ਦਰ ਮਚਾਣ ਬਦਲੇ।
ਹੀਰਾ ਹਿੰਦ ਬੇ-ਕੀਮਤੀ ਪਿਯਾ ਰੁਲਦਾ,
ਸਿੱਖ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ
ਪਰ ਉਪਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗੁਰਾਂ ਸਾਜਿਆ ਸੀ,
ਹੱਥੀ ਕੀਤੇ ਸੀ ਜੰਗ ਕਮਾਲ ਸਿੰਘੋ॥
ਭਾਰਤ ਵਰਸ਼ ਤੋਂ ਜ਼ੁਲਮ ਹਟਾਇਆ ਸੀ,
ਭਹੁਤ ਕਰ ਕੇ ਜੰਗ ਜਮਾਲ ਸਿੰਘੋ॥
ਜਥੇਦਾਰ ਭਾਈ ਟਹਿਲ ਸਿੰਘ ਧੰਜੂ
ਜਥੇਦਾਰ ਭਾਈ ਟਹਿਲ ਸਿੰਘ ਧੰਜੂ (1875 - 20 ਫਰਵਰੀ 1921) ਨੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਚੁਥਾਈ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਮਹੰਤਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਲਈ ਚਲੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਸਮੇਂ, ਸਿੱਖ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਜਾਗ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹੋਰ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ 20 ਫਰਵਰੀ, 1921 ਨੂੰ ਮਹੰਤ ਨਰਾਇਣ ਦਾਸ ਦੇ ਕਬਜੇ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਅਹਿਮ ਰੋਲ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੀਤੇ ਮਹਾਨ ਬਲੀਦਾਨ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਰਦਾਸ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ
ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਨਾਗੋਕੇ
ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਨਾਗੋਕੇ (1894 - 16 ਜਨਵਰੀ 1966 ), 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਸਿੱਖ ਆਗੂ ਸੀ।
ਜੀਵਨੀ
ਉਸ ਨੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਬਾਗ ਦਾ ਮੋਰਚਾ ਵਿਖੇ ਅਟਕ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਕੈਦ ਕੱਟੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਜੈਤੋ ਮੋਰਚੇ ਸਮੇਂ 9 ਫਰਵਰੀ 1924 ਨੂੰ 500 ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਜੱਥੇ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦਿਆਂ  8 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਹੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਦੋ ਸਾਲ ਲਈ ਮੁਲਤਾਨ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
1925 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਬਣ ਗਈ। ਊਧਮ ਸਿੰਘ 1926 ਤੋਂ 1954 ਤੱਕ 28 ਸਾਲ ਇਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਰਹੇ ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਦੋ ਵਾਰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਬਣਿਆ।
ਮਾਰਚ, 1942 'ਚ ਉਹ "ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ" ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਲਈ ਜੇਲ ਰਿਹਾ। ਦੂਜੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਹੋਈ। ਜਥੇਦਾਰ ਨਾਗੋਕੇ 1946 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਉਹ 1952 ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਇੱਕ ਸੰਗਠਨ, ਭਾਰਤ ਸੇਵਕ ਸਮਾਜ ਦਾ ਮੁਖੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 1953 ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਵਜੋਂ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣਿਆ ਅਤੇ 1960 ਤੱਕ ਇਸ ਪਦਵੀ ਤੇ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਅਰਸੇ ​​ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਗਰਸ ਕਾਰਜਕਾਰਨੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1894
ਸਵੀਤਾ ਬਹਿਨ
ਸਵੀਤਾ ਬਹਿਨ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਸੋਸ਼ਲ ਵਰਕਰ, ਸਿੱਖਿਆਰਥੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਭਾ, ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਚੈਂਬਰ ਦਾ ਉਪਰਲਾ ਸਦਨ, ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਸਦੱਸ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਮਹਿਲਾ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਸਮਾਨਤਾ ਦੀ ਵਕੀਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 1990 ਵਿੱਚ ਕੌਂਟੀਲ ਫਾਰ ਪੈਰੀਟੀ ਡੈਮੋਕਰੇਸੀ ਦੁਆਰਾ ਦੁਨੀਆ ਦੇ 3300 ਪ੍ਰਤੱਖ ਸਜੀਵ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1971 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ,ਚੌਥੀ ਉੱਚਤਮ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਜੀਵਨੀ
ਸਵੀਤਾ ਬਹਿਨ ਦਾ ਜਨਮ 23 ਜਨਵਰੀ 1919 ਨੂੰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਜੇਹਲਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ, ਰੋਹਤਾਸ ਵਿੱਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ, ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਪੀ. ਐਲ. ਕਾਲਜ, ਸ਼ਿਮਲਾ ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਕਾਲਜ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਈੋ, ਉਸਨੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 1944 ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਸੇਵਿਕਾ ਦਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹਰੀਜਨ ਅਡਲਟ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਅਤੇ ਸਿਲਾਈ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸੈਂਟਰ ਸੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਹਰੀਜਨਾ ਅਤੇ ਦਲਿਤ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਤਿੰਨ ਸਕੂਲਾਂ ਦੀ ਵੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
ਸਵੀਤਾ ਬੇਨ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਾਰੰਗਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੁਮਾਰਸ ਵਿਸ਼ਵ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਰਾਜਯੋਗਾ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਖੋਜ ਫਾਊਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਬਿਜਨਸ ਅਤੇ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੰਗ ਲਈ ਜ਼ੋਨਲ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ 1971 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ 10 ਮਾਰਚ 2009 ਨੂੰ 90 ਸਾਲਾ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।
ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1919 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2009 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਕਰ
ਹਰਜਿੰਦਰ ਕੰਗ
ਹਰਜਿੰਦਰ ਕੰਗ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਹੈ।
ਮੈਗਨੀਟਿਊਡ
ਖਗੋਲਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਖਗੋਲੀ ਮੈਗਨਿਟਿਊਡ ਜਾਂ ਖਗੋਲੀ ਕਾਂਤੀਮਾਨ ਕਿਸੇ ਖਗੋਲੀ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਚਮਕ ਦਾ ਮਾਪ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਲਘੁਗਣਕ (ਲਾਗਰਿਦਮ) ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਗਨਿਟਿਊਡ ਦੇ ਆਂਕਡੇ ਪਰਖਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਧਿਆਨ - ਲਾਇਕ ਚੀਜ ਇਹ ਹੈ ਦੇ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਮੈਗਨਿਟਿਊਡ ਜਿਹਨਾਂ ਘੱਟ ਹੋ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਓਨੀ ਹੀ ਅਧਿਕ ਰੋਸ਼ਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਦਰਸ਼ਕ ਲਈ -
Størrelsesklasse fa:قدر ظاهری Magnitudi (tähtitiede) खगोलीय मैग्निट्यूड Magnituda (astronomija) കാന്തിമാനം Magnitude Wielkość gwiazdowa ความส่องสว่าง (ดาราศาสตร์) 星等
ਸੋਨੀ ਵਾਹ
ਸੋਨੀ ਵਾਹ ਸੋਨੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁਫ਼ਤ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ  ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਚੈਨਲ ਹੈ|ββ ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 8 ਮਈ 2016 ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ 'ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਨੁਵਾਦਿਤ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵੀ ਦਿਖਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ|
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੀ.ਵੀ. ਚੈਨਲ
ਥਣਧਾਰੀ
ਥਣਧਾਰੀ (ਵਰਗ Mammalia ) ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਉਹ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਥਣਾਂ 'ਚੋਂ ਨਿੱਕਲਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਭੁਜੰਗੀਆਂ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਵਾਲਾਂ, ਕੰਨ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਹੱਡੀਆਂ, ਥਣਾਂ ਅਤੇ ਨਿਓਕੌਰਟੈਕਸ (ਦਿਮਾਗੀ ਹਿੱਸਾ) ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਦਿਮਾਗ ਸਰੀਰ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਦਿਲ ਸਮੇਤ ਲਹੂ ਦੇ ਦੌਰੇ ਨੂੰ ਦਰੁਸਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਥਣਧਾਰੀ
ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ
ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ ਨੇ ਨਾਵਲ,ਕਹਾਣੀ,ਆਲੋਚਨਾ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਆਦਿ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਨਰੂਲਾ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਦੀ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਧਾਰਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸੰਚਾਲਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਅਨੇਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਲੋਂ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ,ਪੰਜਾਬ ਵਲੋਂ 1981 ਨੂੰ ਸ਼ਿਰਮੋਣੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।
ਜੀਵਨ
ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ' ਦਾ ਜਨਮ 8 ਨਵੰਬਰ [[1917 ਨੂੰ ਜਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਪਿਤਾ ਜਵਾਹਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਮਾਤਾ ਜਸਵੰਤ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਦਸਵੀਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਿੰਦੂ ਕਾਲਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰਤੋਂ 1936 ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। 1938 ਵਿੱਚ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਬੀ.ਏ. ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਬੀ.ਏ. ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਰੂਲਾ ਨੇ 1942 ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ.(ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ) ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ।
ਰਚਨਾਵਾਂ
ਪਿਉ ਪੁੱਤਰ
ਜਗ ਬੀਤੀ
ਸਿਲ ਅਲੂਣੀ
ਦੀਨ ਦੁਨੀਆਂ
ਦਿਲ ਦਰਿਆ
ਲੋਕ ਦੁਸ਼ਮਣ
ਨੀਲੀ ਬਾਰ
ਸਨਮਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਕ
ਕੇਦਾਰਨਾਥ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਕੇਦਾਰਨਾਥ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ 70 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਰੂਦਰਪਰਿਆਗ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇਹ ਹਲਕਾ ਜਨਰਲ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 75489 ਵੋਟਰ ਸਨ।
ਵਿਧਾਇਕ
2012 ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੈਲਾ ਰਾਣੀ ਰਾਵਤ ਇਸ ਹਲਕੇ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ।
!ਸਾਲ !colspan="2" align="center"|ਪਾਰਟੀ !align="center"| ਵਿਧਾਇਕ !ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ !ਵੋਟਰ % !ਜੇਤੂ ਦਾ ਵੋਟ ਅੰਤਰ !ਸਰੋਤ
ਸਿਲਿਸਲੇਵਾਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਨਿਊਯਾਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਨਿਊਯਾਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (NYU), ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਖੋਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ  ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1831 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੈਂਪਸ ਮੈਨਹਟਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਕੋਰ ਗ੍ਰੀਨਵਿਚ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੈਂਪਸ ਸਾਰੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਹਨ।  ਐਨ.ਵਾਈ.ਯੂ. ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਐਨ.ਵਾਈ.ਯੂ. ਅਬੂ ਧਾਬੀ ਅਤੇ ਐਨ.ਵਾਈ.ਯੂ. ਸ਼ੰਘਾਈ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀਆਂ ਸਾਖਾਵਾਂ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਕਰਾ, ਬਰਲਿਨ, ਬੁਏਨਸ ਆਇਰਸ, ਫਲੋਰੈਂਸ, ਲੰਡਨ, ਮੈਡ੍ਰਿਡ, ਪੈਰਿਸ, ਪ੍ਰਾਗ, ਸਿਡਨੀ, ਤਲ ਅਵੀਵ ਅਤੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਸੈਂਟਰ ਹਨ।
2017 ਤਕ, ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ 36 ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ, 7 ਟਿਉਰਿੰਗ ਐਵਾਰਡ ਜੇਤੂ ਅਤੇ 4 ਫੀਲਡਜ਼ ਮੈਡਲਿਸਟਸ ਨਿਊਯਾਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਸ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ ਅਤੇ ਐਲੂਮਨੀ ਵਿੱਚ 30 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਲਿਤਜ਼ਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ, 30 ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਜੇਤੂ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀਜ਼ ਆਫ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਮੈਂਬਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਅਲੂਮਨੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਣਿਤਕਾਰ, ਖੋਜਕਰਤਾ, ਮੀਡੀਆ ਹਸਤੀਆਂ, ਓਲੰਪਿਕ ਮੈਡਲਿਸਟ, ਫਾਰਚੂਨ 500 ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਸੀ.ਈ.ਓ., ਅਤੇ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
thumb|ਐਲਬਰਟ ਗਾਲਾਟਿਨ (1761-1849) ਥਾਮਸ ਜੈਫਰਸਨ ਅਤੇ ਜੇਮਜ਼ ਮੈਡੀਸਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਰਹੇ ਖਜ਼ਾਨਾ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਐਲਬਰਟ ਗਾਲਾਟਿਨ (1761-1849) ਨੇ "ਇਸ ਵੱਡੇ ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ..., ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰਕ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਇੱਕ ਢੁਕਵੀਂ ਅਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਸਦਭਾਵਨਾ ਭਰਪੂਰ ਵਿਵਸਥਾ ਖੋਲ੍ਹੇ ਜਾਣ" ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। 1830 ਵਿੱਚ ਸਿਟੀ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਦੇ "ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੰਮੇਲਨ" ਅਤੇ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਡੈਲੀਗੇਟਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਈ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾ ਦੀਆਂ ਮੱਦਾਂ ਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸੀ ਜੋ ਜਮਾਂਦਰੂ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਦਾਖਲ ਕਰੇ।
18 ਅਪ੍ਰੈਲ 1831 ਨੂੰ ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੇ ਵਪਾਰੀਆਂ, ਬੈਂਕਾਂ ਅਤੇ ਸੌਦਾਗਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਐਲਬਰਟ ਗਾਲਾਟਿਨ ਨੂੰ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।   21 ਅਪ੍ਰੈਲ 1831 ਨੂੰ, ਨਵੀਂ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਚਾਰਟਰ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਨੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਪੁਰਾਣੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਅਕਸਰ ਇਸ ਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1896 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  1832 ਵਿੱਚ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਨੇ ਸਿਟੀ ਹਾਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਚਾਰ-ਮੰਜਲੀ ਕਲਿੰਟਨ ਹਾਲ ਦੇ ਕਿਰਾਏ ਦੇ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਲਗਾਉਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ।  1835 ਵਿਚ, ਸਕੂਲ ਆਫ ਲਾਅ, ਐਨ.ਵਾਈ.ਯੂ. ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸਕੂਲ, ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਸਕੂਲ ਲੱਭਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਵੈਂਜਲੀਕਲ ਪ੍ਰੈਸਬਾਈਟੇਰੀਅਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਕੋਲੰਬੀਆ ਕਾਲਜ ਦੀ ਐਪਿਸਕੋਪਾਲੀਅਨਵਾਦ ਮੰਨਦੇ ਸਨ, ਐਨ.ਵਾਈ.ਯੂ. ਨੂੰ ਗ਼ੈਰ-ਧਾਰਮਿਕ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।  ਅਮਰੀਕੀ ਰਸਾਇਣ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1876 ਵਿੱਚ ਐੱਨ.ਵਾਈ.ਯੂ. ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੈਨਹੈਟਨ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜ
ਇਲੀਨਾਏ
ਇਲੀਨਾਏ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਮੱਧ-ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ 5ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਅਤੇ 25ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਛੋਟਾ ਨਮੂਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੂਮਾ
ਦੂਮਾ (дума) ਸਲਾਹਕਾਰ ਜਾਂ ਵਿਧਾਨਿਕ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਲਈ ਰੂਸ ਦੀ ਇੱਕ ਅਸੈਂਬਲੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਰੂਸੀ ਕਿਰਿਆ думать (ਦੁਮਤ) ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ "ਸੋਚਣਾ" ਜਾਂ "ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ"। ਪਹਿਲਾ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੂਮਾ ਰਾਜ ਦੂਮਾ ਸੀ, ਜੋ 1906 ਵਿੱਚ ਜ਼ਾਰ ਨਿਕੋਲਸ II ਦੁਆਰਾ ਰੂਸੀ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਰੂਸੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੌਰਾਨ 1917 ਵਿੱਚ ਭੰਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1993 ਤੋਂ, ਰਾਜ ਦੂਮਾ ਰੂਸੀ ਸੰਘ ਦਾ ਵਿਧਾਨਿਕ ਸਦਨ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸੰਤਾ ਦੇਵੀ
ਦਮਯੰਤੀ (1927 – 20 ਨਵੰਬਰ 2010), ਉਸ ਦੇ ਸਟੇਜ ਨਾਮ ਕੋਝੀਕੋਡ ਸੰਥਾ ਦੇਵੀ ਦੁਆਰਾ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਲਿਆਲਮ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਸਟੇਜ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸੀ। ਲਗਭਗ ਸੱਠ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ 1000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾਟਕਾਂ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 480 ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਥੀਓਡਰ ਅਡੌਰਨੋ
ਅਡੌਰਨੇ ਦੀ 'ਹੋਰਖੇਮਰ' ਨਾਲ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਮੰਡੀਕਰਨ ਦੇ ਵਰਤਾਰੇ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੋਨੋਂ ਵਿਦਵਾਨ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਮੰਡੀ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱੱਖ ਸਿਰਫ ਆਂਕੜੇ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਮੰਡੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੱਖ (ਫ਼ਿਲਮਾਂ, ਕਾਰਟੂਨ, ਚੁਟਕਲੇ, ਇਮਾਰਤਾਂ, ਕਾਰਾਂ, ਰੇਡੀਉ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਆਦਿ) ਦੀ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਭਰਪੂਰ ਚਰਚਾ ਹੈ।
ਸੰਤਾ ਦੇਵੀ
ਜੀਵਨੀ
ਸੰਤਾ ਦੇਵੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕੋਝੀਕੋਡ ਵਿੱਚ 1927 ਵਿੱਚ ਥੋਟਾਥਿਲ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਥਰਵਾਡੂ ਵਿੱਚ ਥੋਟਾਥਿਲ ਕੰਨਕਕੁਰੁੱਪੂ ਅਤੇ ਕਾਰਥਿਆਨੀ ਅੰਮਾ ਦੀ ਧੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ 10 ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੱਤਵੀਂ ਧੀ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜਾਈ ਸਭਾ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬੀ.ਈ.ਐਮ. ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਕੀਤੀ।
ਥੀਓਡਰ ਅਡੌਰਨੋ
ਅਡੌਰਨੋ ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਦਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਅਧਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਵਾਲ ਉੱਠਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ ਉਸਦੀ ਚਿੰਤਕ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮਾਨਤਾ ਬਰਕਰਾਰ ਹੈ। ਜਰਮਨ ਦੀ ਫਰੈਂਕਫਰਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਅਡੌਰਨੋ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਨਾਮ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹੀ ਇਨਾਮ ਦਰਸ਼ਨ, ਸੰਗੀਤ, ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਰੰਗਮੰਚ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਚਿੰਤਕ ਨੂਂਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਕੀਮਤ 50,000 ਯੂਰੋ ਹੈ। ਇਹ ਹਰ ਤੀਜੇ ਵਰ੍ਹੇ 11 ਸਤੰਬਰ ਨੂਂਂ ਅਡੌਰਨੋ ਦੀ ਜਨਮਦਿਨ ਉੱਤੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਮਾਗਮ ਉੱਤੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੱਕ 13 ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਾਨ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।
ਸੰਤਾ ਦੇਵੀ
ਜੀਵਨੀ
ਉਸ ਨੇ 1954 ਵਿੱਚ ਵਾਸੂ ਪ੍ਰਦੀਪ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਕੁੰਦਨਾਰੀ ਅਪੂ ਨਾਇਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਨਾਟਕ ਸਮਾਰਕਮ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਮੂ ਕਰਿਆਤ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਮਿਨਾਮਿਨੁੰਗੂ (1957) ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ 480 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੂਡੁਪਦਮ, ਕੁੱਟੀਕੁਪਯਮ, ਕੁੰਜਲੀਮਾਰਯੱਕਰ, ਇਰੁਤਿੰਟੇ ਅਥਮਾਵੂ, ਸਥਲਥੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਪਯਾਨਸ ਅਤੇ ਅਦਵੈਥਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕੇਰਲਾ ਕੈਫੇ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਰੰਜੀਤ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ, ਉਸ ਦੀ ਆਖਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਦੁਖੀ ਦਾਦੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਯਾਦਗਾਰ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਮਾਨਸੀ ਅਤੇ ਮਿਨੁਕੇਤੂ ਦੀਆਂ ਹਨ।
ਥੀਓਡਰ ਅਡੌਰਨੋ
ਅਡੌਰਨੋ ਫਰੈਂਕਫਰਟ ਸਕੂਲ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਮ ਹਸਤਾਖਰ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਜਰਮਨੀ ਵਿਚੋਂ ਵੀਹਮੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪੰਜਮੇ ਛੇਵੇਂ ਦਹਾਕੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਰਚਿਤ ਅਤੇ ਨਾਮੀ ਚਿੰਤਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। 1963 ਵਿੱਚ ਜਰਮਨੀ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ 1966 ਤੋਂ 1969 ਤੱਕ ਉਹ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰਿਆ ਰਿਹਾ।
ਸੰਤਾ ਦੇਵੀ
ਜੀਵਨੀ
ਸੰਤਾ ਦੇਵੀ ਦੀ 20 ਨਵੰਬਰ 2010 ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਕੋਝੀਕੋਡ ਦੇ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਪਰਿਵਾਰ
ਉਸ ਦੇ ਪੰਜ ਭਰਾ ਅਤੇ ਚਾਰ ਭੈਣਾਂ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਭਰਾ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਅਤੇ ਮਿਲਟਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨ। 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ ਦੇ ਬੇਟੇ, ਬਾਲਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ, ਇੱਕ ਰੇਲਵੇ ਗਾਰਡ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਪਰ ਇਹ ਰਿਸ਼ਤਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇਰ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਸਕਿਆ। ਜੋੜੇ ਦੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਸੰਤਾ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਕੋਝੀਕੋਡ ਅਬਦੁਲ ਕਾਦਰ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਲਿਆਲਮ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਸੁਰੇਸ਼ ਬਾਬੂ ਅਤੇ ਮਰਹੂਮ ਸੱਤਿਆਜੀਤ ਹਨ।
ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ
ਸੰਤਾ ਦੇਵੀ ਕੇਰਲ ਸੰਗੀਤਾ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ (1978) ਅਤੇ ਕੇਰਲਾ ਸੰਗੀਤਾ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ (2003) ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਭਰਤ ਗੋਪੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਯਮਨਮ (1992) ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਡੂਕੁਕਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ 1968 ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸਟੇਜ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। 1968 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਸੂਰ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਸੋਸਾਇਟੀ ਤੋਂ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ 1973 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸਰਵੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। 1978 ਵਿੱਚ, ਇਥੂ ਭੂਮੀਅਨੁ ਅਤੇ ਇਨਕਿਲਾਬਿੰਟੇ ਮੱਕਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੇਰਲ ਸੰਗੀਤਾ ਨਡਾਕਾ ਅਕੈਡਮੀ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ 1979 ਵਿੱਚ ਕੇਰਲਾ ਫ਼ਿਲਮ ਕ੍ਰਿਟਿਕਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ 1983 ਵਿੱਚ ਦੀਪਸਤੰਭਮ ਮਹਾਸ਼ਚਰਿਅਮ ਲਈ ਰਾਜ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ।
1992 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਫ਼ਿਲਮ ਆਲੋਚਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। ਸੰਤਾ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮਜੀ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2005 ਵਿੱਚ ਕੇਰਲਾ ਸੰਗੀਤਾ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਵੱਲੋਂ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਕਰਨਾਟਕ ਤੋਂ ਅਟੀਮਬੇ ਇਨਾਮ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ।
ਵਿਨੋਦ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ੁਕਲ
ਵਿਨੋਦ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ੁਕਲ (विनोद कुमार शुक्ल) (ਜਨਮ 1 ਜਨਵਰੀ 1937) ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀ ਅਤੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਹਨ। 1979 ਵਿੱਚ ਨੌਕਰ ਕੀ ਕਮੀਜ ਨਾਮ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਵਲ ਆਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਫ਼ਿਲਮਕਾਰ ਮਨੀ ਕੌਲ ਨੇ ਇਸੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਫਿਲਮ ਵੀ ਬਣਾਈ। ਵਿਨੋਦ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ੁਕਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ ਦੀਵਾਰ ਮੇਂ ਏਕ ਖਿੜਕੀ ਰਹਤੀ ਥੀ ਲਈ ਸਾਲ 1999 ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀ ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾ
ਇਹ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀ ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ, ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਆਂਟਮ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰਤਿ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਦਮ, ਪੂਰਵਜ ਅਤੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ
ਗ੍ਰੰਥ-ਸੂਚੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ
ਸਭਿਆਚਾਰ ਲੈਂਗ
'ਲੈਂਗ:-' ਲੈਂਗ ਦਾ ਅਰਥ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਲੈਂਗ ਕਿਸੇ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਸਿਸਟਮ ਹੈ। ਲੈਂਗ ਕਿਸੇ ਵਿਆਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਗਿ੍ਹ ਕੀਤੇ ਭਾਸ਼ਿਕ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਸਮੂਹ ਸਮੱਗਰੀ ਹੈ ਜੋ ਉਹ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਸਮੇਂ ਗਹਿਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ (ਲੈਂਗ) ਇੱਕ ਵਿਆਕਰਨਕ ਪ੍ਣਾਲੀ ਹੈ ਜੋ ਵਕਤਾ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਸਭਿਆਚਾਰ ਲੈਂਗ:-
ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਗ ਦੂਜੇ ਅੰਗ ਨਾਲ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪੱਛੜ ਜਾਵੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਲੈਂਗ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ:- ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਖੂਬਸੂਰਤ,ਸਰਬੋਤਮ, ਪ੍ਤੱਖ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਮਾਨਵੀ ਜਗਤ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂ ਜਗਤ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਤੇ ਵਿਕਾਸ ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਕਿਰਿਆ ਹੈ। ਸੈਨਤਾਂ ਤੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਤੇ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਮੁਢਲਾ ਮਨੁੱਖ ਜੀਵਨ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਰਾਹ ਪਿਆ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਰੀਰਕ, ਬੌੌਧਿਕ ਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦਾ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੜਾਅ ਉੱਤੇ ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚਲੇ ਉਚਾਰਨ ਅੰਗ ਤੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿਚਲੇ ਸਵਣ ਅੰਗ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਜਿਥੇ ਧੁਨੀਆਂ ਉਚਾਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਇਆ ਉਥੇ ਉਹ ਇਹਨਾਂ ਧੁਨੀਆਂ ਉਚਾਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਇਆ ਉਥੇ ਉਹ ਇਹਨਾਂ ਧੁਨੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਤੇ ਸਮਝਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਵੀ ਹੋਇਆ। ਸੁਣਨ, ਬੋਲਣ ਤੇ ਸਮਝਣ ਦੀ ਬੌੌਧਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਸਿਖਾਈ। ਬੱਸ, ਇਹੀ ਜਾਂਚ ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣੀ। ਫਲਸਰੂਪ ਭਾਸ਼ਾ ਮਨੁੱਖੀ ਹਾਵਾਂ- ਭਾਵਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸੰਚਾਰ ਵੱਜੋਂ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਹਾਰ ਵੱਜੋਂ ਸਾਕਾਰ ਹੋਇਆ।
'''ਉਤਪੱਤੀ:-' ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨ ਤੇ ਚਿਤਕ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰੰਗ ਮਨਦੇ ਹਨ  ਤਾਂ ਉਹ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੀ ਭਾਸਾ ਦੇ ਮੁੁੁਕਾਬਲੇੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਪਰਥਮ ਹੋਦ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲੈੈਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨ ਤੇ ਮਨੋੋੋਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਦਿ੍ਸ਼ਟੀ  ਤੋਂ ਇਹ ਤੱਥ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ ਬੱਚਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਸਮੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚੀਕ ਜਾਂ ਕਿਲਕਾਰੀ ਮਾਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਧੁਨੀਆਤਮਕ ਪੱਧਰ ਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਜੇ ਅਸੀਂ ਭਾਸ਼ਾ ਜਾਂ ਭਾਸ਼ਾਈ ਧੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਹਾਵਾਂ- ਭਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਗਟਾ ਮੰਨਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰੀ ਗਈ ਚੀਕ ਉਸ ਦੇ ਭਾਵਾਂ ਦਾ ਹੀ ਪ੍ਗਟਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਮਝਣਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਚੀਕ ਨਿਰੀ ਸਰੀਰਕ ਪੀੜ ਦੀ ਉਪਜ  ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸਗੋਂ ਬੱਚੇ ਦਾ ਨਾੜੂਆਂ ਕੱਟਣ ਸਮੇਂ ਬੱਚੇ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਭਾਵ-ਜਗਤ ਵਿੱਚੋਂ ਫੁੱਟਦੀ ਹੈ। ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਜੀਵਨ ਜਾਂਚ  ਨੂੰ ਤਾਂ ਬੱਚਾ ਆਪਣੀ ਹੋਸ਼ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਵਿਰਸੇ ਤੇ ਚੁਗਿਰਦੇ ਵਿੱਚੋਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਗ੍ਹਹਿਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਤੇ ਸਾਰਥਕਤਾ ਦੋਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਪਸੀ ਸਾਝਾਂ ਤੇ ਹੀ ਆਧਾਰਤ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਸਾਝਾਂ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਵੇਰਵਾ ਨਿਮਨ- ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ:-
(ੳ) ''ਦੋਵੇਂ ਮਾਨਵੀ ਤੇ ਮਾਨਵਵਾਦੀ ਸਿਰਜਨਾਵਾਂ ਹਨ:- ਭਾਸ਼ਾ  ਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਮਨੁੱਖ ਸਿਰਜਤ ਮਾਨਵਵਾਦੀ ਸਿਰਜਨਾਵਾਂ ਹਨ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਆਪਣੇ ਜਨਸਮੂਹ ਨੂੰ ਸਹੀ ਸੇਧ ਤੇ ਸਮਝ ਪ੍ਦਾਨ ਕਰ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸੰਚਾਰ ਤੇ ਜੀਵਨ ਜਾਾਂਚ ਨੂੰ ਸੁੁਚੱੱਜਾ, ਸੁੁਹੇੇਲਾ ਤੇੇੇੇ ਸੋੋਹਣਾ ਬਣਾਉਣ ਵਿਿੱਚ ਪਰੇੇਰਣਾ ਮਈ ਭੂੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਦੀਆਂ ਹਨ। (ਅ) ਯਥਾਰਥਕ ਤੇ ਸਾਰਥਕ ਹੋਂਦ:- ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨਿਰੋੋਲ ਕਲਪਤ ਪੱਧਰ ਤੇ ਕਿਸੇ ਖਲਾਅ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਦੈੈਵੀ ਵਰਦਾਨ ਵੱੱਜੋੋਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਨ ਸਗੋਂ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਯਥਾਾਰਥ ਪੱੱਧਰ ਤੇ ਸਾਰਥਕ ਰੂੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਜਨਸਮੂਹ ਦੇ ਸਾਝੇਂ ਅਨੁਭਵ ਤੇ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਉਪਜ ਹਨ। (ੲ) ਦੋਵੇਂ ਸੰਚਾਰ ਮੁਖੀ ਹਨ:- ਜਨਸਮੂਹ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਹਾਵਾਂ-ਭਾਵਾਂ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸਗੋਂ ਉਹ ਸਮੁੱਚ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਰੀਤਾਂ,ਰਸਮਾਂ,ਰਿਵਾਜਾਂ ਦਾ ਵੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਦਾਨ ਹੀ ਸੰਚਾਰ ਮੁਖਤਾ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ। ਦੂਸਰੀ ਗੱਲ,ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸੋਚਾਂ,ਭਾਵਨਾਵਾਂ,ਕਲਪਨਾਵਾਂ,ਸੰਸਕਾਰ ਆਦਿ ਅਮੂਰਤ ਪੱਧਰ ਤੇ ਯਥਾਰਥਕ ਤਾਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਸਾਰਥਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। (ਸ)ਦੋਵੇਂ ਚਿੰਨ੍ਮਈ ਪ੍ਣਾਲੀਆਂ ਹਨ:- ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਇਹ ਸਾਝਾ ਲੱਛਣ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੰਚਾਰ ਮੁਖਤਾ ਤੇ ਸੰਚਾਰ-ਯੋਗਤਾ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਚਿਹਨ-ਵਿਗਿਆਨ ਨੇ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਹਰ ਵਸਤੂ ਤੇ ਵਰਤਾਰਾ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਚਿਹਨ ਦਾ ਲਖਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਚਿਹਨ ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ ਜਾਂ ਵਰਤਾਰੇ ਦਾ ਨਾਮ ਹੀ ਨਹੀਂ ਉਸਦਾ ਸੰਕਲਪ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਉਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਰਥ ਤੇ ਪਛਾਣ ਪ੍ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। (ਹ) ਦੋਵੇਂ ਵਿਉਤਬੱਧ ਤੇ ਸੰਗਠਤ ਸਿਸਟਮ ਹਨ:- ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸਿਰਜਨਾ ਤੇ ਸੰਚਾਰ ਸਮੇਂ ਭਾਸ਼ਾ ਇਕਾਈਆਂ ਇੱਕ ਵਿਉਂਤਬੱਧ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਸੰਗਠਤ ਹੋ ਕੇ ਹੀ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।ਕਹਿਣ ਦਾ ਭਾਵਅੰਸ਼,ਭਾਵਅੰਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ਬਦ ਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਵਾਕ ਬਣਾਉਣ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਵਿਉਂਤਬੱਧ ਜੁਗਤ ਨੂੰ ਵਰਤ ਕੇ ਇੱਕ ਸੰਗਠਨ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਸੇ ਤਰਾ੍ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਸਿਰਜਨਾ ਵਿੱਚ ਰਿਸਤਾ-ਨਾਤਾ ਸਿਸਟਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਹਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਿਸਟਮ ਜਿਵੇਂ ਕਾਰ-ਵਿਹਾਰ, ਖਾਣ-ਪੀਣ,ਪਹਿਰਾਵਾ-ਸ਼ਿਗਾਰ,ਰੀਤਾਂ-ਰਸਮਾਂ ਆਦਿ ਇੱਕ ਵਿਉਤਬੱਧ ਤੇ ਸੰਗਠਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। (ਕ)ਦੋਵੇ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਹੋਦਾਂ ਹਨ:- ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੋਵੇਂ ਮਾਨਵੀ ਸਿਰਜਨਾਵਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਵਰਤਾਰੇ ਵੀ ਹਨ। ਇਹ ਵਰਤਾਰੇ ਕਦੇ ਵੀ ਇੱਕ ਸਾਰ ਜਾਂ ਸਥਿਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ।  ਇਤਿਹਾਸਕ ਵੇਗ ਇਹੱਨਾਂ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਭਾਵਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਤੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਤੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀ ਇਹ ਕਿਰਿਆ ਹੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਜੀਵਤ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। (ਖ) ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਪੂਰਕ ਹਨ:- ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ  ਸੰਘੀ-ਸਾਥੀ ਬਣ ਕੇ ਹੀ ਪਰਵਾਨ ਚੜੇ੍ ਹਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿਰਜਨ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣ,ਮਾਣਨ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰਨ ਦਾ ਵਸੀਲਾ ਬਣੀ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਰਤਾਰਾ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਉਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਬੰਧਤ ਜਨਸਮੂਹ ਉਸ ਸਬੰਧੀ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਲਈ ਭਾਸ਼ਾ ਹੀ ਵਰਤਦਾ ਹੈ,ਉਸ ਦਾ ਨਿਰਣਾ ਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਉਂ ਭਾਸ਼ਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਅੰਗ ਵਜੋਂ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਉਂਦੀ ਹੈ।
ਲੋਪੇ ਦੇ ਵੇਗਾ
ਲੋਪੇ ਦੇ ਵੇਗਾ (25 ਨਵੰਬਰ 1562 – 27 ਅਗਸਤ 1635) ਇੱਕ ਸਪੇਨੀ ਸੁਨਹਿਰੀ ਯੁਗ ਦੇ ਬਰੌਕ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਸਪੇਨੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਸਿਰਫ਼ ਮੀਗੇਲ ਦੇ ਸਰਵਾਂਤਿਸ ਨਾਲੋਂ ਹੀ ਘੱਟ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਸਾਹਿਤ ਅਨਮੋਲ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਉਤਪਾਦਕ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਰਵਾਂਤਿਸ ਦੁਆਰਾ ਹੋਰ ਨਾਮ ਵੀ ਰੱਖੇ ਗਏ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਾਜ਼ਰਜਵਾਬੀ ਦਾ ਕੁਕਨੂਸ ਅਤੇ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਸ਼ੈਤਾਨ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਮੈਡਿਰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘੱਟ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਕੈਂਟਾਬ੍ਰੀਆ ਦੇ ਵਾਲੇ ਦੇ ਕਾਰੀਦੋ ਤੋਂ ਉੱਥੇ ਆਏ ਸਨ। ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਫ਼ੇਲਿਕਸ ਦੇ ਵੇਗਾ ਕਢਾਈ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਲੋਪੇ ਦੇ ਵੇਗਾ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਪੇਨੀ ਥੀਏਟਰ ਦਾ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਇਹ ਵੱਡੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਰਤਾਰਾ ਬਣ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇਸਦੇ ਮੁੱਖ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਕਾਲਡੇਰਨ ਦੇ ਲਾ ਬਾਰਗਾ ਅਤੇ ਤਿਰਸੋ ਦੇ ਮੋਲੀਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸਪੇਨੀ ਥੀਏਟਰ ਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਉਚਾਈਆਂ ਤੇ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਸਦੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦੀ ਅੰਤਰਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਡੂੰਘਾਈ ਅਤੇ ਸੌਖ ਕਰਕੇ ਉਸਨੇ ਪੱਛਮੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਨਾਟਕਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਨਾਟਕ ਅੱਜ ਵੀ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਖੇਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੂੰ ਸਪੇਨੀ ਜ਼ਬਾਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗੀਤਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਾਵਲਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਬਹੁਤਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ 1660 ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਕੁਝ ਨਾਟਕਾਂ ਨੂੰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਡਾਇਰੀ ਲੇਖਕ ਸੈਮੂਅਲ ਪੇਪਿਸ ਨੇ ਉਸਦੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਰੂਪਾਂਤਰ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਲਿਖ ਲਏ ਭਾਵੇਂ ਉਸਨੇ ਲੇਖਕ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
ਲਗਭਗ 3000 ਸੌਨੇਟ, 3 ਨਾਵਲ, 4 ਲਘੂ ਨਾਵਲ, 9 ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਅਤੇ ਤਕਰੀਬਨ 500 ਨਾਟਕ ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠਾਂ ਦਰਜ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੀ ਪਹਿਲ ਵਿੱਚ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਆਲੋਚਨਾ ਹੋਈ ਸੀ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਸਦੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 80 ਨਾਵਲਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਲੇਖਕਾਂ ਕੁਵੇਦੋ ਅਤੇ ਜੁਆਨ ਰੁਈਜ਼ ਦੇ ਅਲਾਰਕਨ ਦਾ ਦੋਸਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਭਾਰੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਸਾਹਿਤ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਲੇਖਕ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਰਵਾਂਤਿਸ ਅਤੇ ਗੌਂਗੋਰਾ ਈਰਖਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਗੇਟੇ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਇਹ ਇੱਛਾ ਜ਼ਾਹਿਰ ਕੀਤੀ ਕਿ ਕਾਸ਼ ਉਹ ਇੰਨਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਰੰਗਦਾਰ ਸਾਹਿਤ ਰਚ ਸਕਦਾ ਹੁੰਦਾ।
ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1562 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1635 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨੀ ਨਾਟਕਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਟਾਈਗਰ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਏ ਜਾਂ ਸੁਧਾਰੇ ਗਏ ਲੇਖ
ਨੌਰਮਨ ਲਿਊਈਸ (ਵਿਆਕਰਨਕਾਰ)
ਨੌਰਮਨ ਲਿਊਈਸ (30 ਦਸੰਬਰ 1912 – 8 ਸਤੰਬਰ 2006) ਇੱਕ ਲੇਖਕ, ਵਿਆਕਰਨਕਾਰ,ਕੋਸ਼ਕਾਰ, ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਨਿਰੁਕਤਕਾਰ ਸੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਕਾਰਨ ਇਸਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਰਮਾਣਿਕ ਵਿਦਵਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1971 ਵਿੱਚ ਪੌਕਿਟ ਬੁਕਸ ਦੁਆਰਾ ਛਾਪੀ ਇਸ ਦੀ ਪੁਸਤਕ 30 ਡੇਜ਼ ਟੂ ਅ ਪਾਵਰਫੁੱਲ ਵੋਕੈਬੁਲੇਰੀ(30 Days to a More Powerful Vocabulary) ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਪੰਦਰਾਂ ਮਿੰਟ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੁਲਾਮ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਲਿਊਈਸ ਦਾ ਜਨਮ ਬਰੁੱਕਲਿਨ, ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਵਿੱਚ 1912 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਹ 5 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਯਤੀਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਤੇ ਜੀਜੇ ਨੇ ਪਾਲਿਆ। 11 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾਂ ਲੇਖ ਲਿਖਿਆ।
ਚੱਪੜ ਚਿੜੀ
ਚਪੜਚਿੜੀ ਖੁਰਦ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਐੱਸ.ਏ.ਐੱਸ.ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਖਰੜ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਚੱਪੜ ਚਿੜੀ ਬਨੂੜ-ਖਰੜ ਮੁੱਖ ਸੜਕ ਤੋਂ ਕੁਝ ਕੁ ਵਿੱਥ 'ਤੇ ਲਾਂਡਰਾਂ ਨੇੜੇ, ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸੜਕ ਹੁਣ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।,ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਜਿਸ ਟਿੱਬੇ 'ਤੇ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਵੱਲੋਂ ਬੈਠ ਕੇ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪੁੱਟ ਕੇ ਮੈਦਾਨ ਨੇੜੇ ਲੈ ਆਂਦਾ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸਬੂਤ ਮਿਟਦੇ ਚਲੇ ਗਏ। 12 ਮਈ 1710 ਦੇ ਲਗਭਗ ਇੱਥੇ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦੇ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਸਰਹੰਦ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਫ਼ੌਜਦਰ ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੜਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਫ਼ੌਜ਼ ਨੂੰ ਭਾਜੜਾ ਪੈ ਗਈਆਂ। 14 ਮਈ 1710 ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਸਰਹਿੰਦ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਜ਼ਾਲਮ ਵਜ਼ੀਰ ਖਾਨ ਨੂੰ ਸੋਧਣ ਮਗਰੋਂ ਉਸ ਜੰਡ ਨਾਲ ਪੁੱਠਾ ਟੰਗਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਅਤੇ ਚਾਰ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨਾਲ ਤਾਂ ਜੋ ਗੁਜ਼ਰੀ ਸੋ ਗੁਜ਼ਰੀ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਬਹਾਦਰ ਦੀ ਦ੍ਰਿਤੜਾ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਨਿਰਮਾਣ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਦੇਵ ਕੱਦ ਜਰਨੈਲ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ। ਇਹ ਯਾਦਗਾਰ ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੀ ਸਰਹੰਦ ਦੇ ਨਵਾਬ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰਣ ਤੌਂ ਬਾਦ ਹੋਈ ਜਿੱਤ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਏਸ ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ ਬੰਦਾ ਬਹਾਦਰ ਵਲੋਂ ਇਸਦੀ ਚੋਣ ਗੁਰੀਲਾ ਯੁੱਧ ਲੜਨ ਹਿੱਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਚੱਪੜ ਚਿੜੀ ਵਿਖੇ ਸੂਬਾ ਸਰਹਿੰਦ ਨਾਲ ਲੜੀ ਗਈ ਫੈਸਲਾਕੁੰਨ ਲੜਾਈ ਦੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਫਤਿਹ ਬੁਰਜ ਵੀ ਉਸਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਚੱਪੜ ਚਿੜੀ ਦੇ ਯੁੱਧ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰਹੰਦ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੂਬੇਦਾਰ ਭਾਈ ਬਾਜ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ
12 ਮਈ, 1710 ਦੀ ਸਵੇਰ ਤਕ ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਸੋਮੇ ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਇੱਕ ਲੱਖ ਦੇ ਕਰੀਬ ਦਸਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇੱਕ ਮੁਸਲਿਮ ਸੋਮੇ ਮੁਤਾਬਕ ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ ਕੋਲ ਕੁਲ 5-6 ਹਜ਼ਾਰ ਘੋੜ ਸਵਾਰ, 7-8 ਹਜ਼ਾਰ ਬੰਦੂਕਚੀ, 8 ਹਜ਼ਾਰ ਗ਼ਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਪੈਦਲ ਫ਼ੌਜ ਵੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹਾਥੀ ਸਨ। ਲੜਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਜਦੋਂ ਹਾਥੀ, ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਤੋਪਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਤਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਇਕਦੰਮ ਗੋਲੇ ਵਰਸਾ ਕੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਖਦੇੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਕੁੱਝ ਹਾਥੀ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਕੇ ਚਿੰਘਾੜਦੇ ਹੋਏ ਪਿੱਛੇ ਨੂੰ ਦੌੜੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਕਰ ਗਏ। ਇਸ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਜੋਂ ਸਰਹੰਦ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਦੀਆਂ ਤੋਪਾਂ ਵੀ ਵਰ੍ਹਨ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਝਿੜੀ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਸਨ, ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਦੀ ਓਟ ਮਿਲ ਗਈ। ਉਧਰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਤੋਪਾਂ ਨੇ ਸਰਹੰਦੀ ਤੋਪਚੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਰ ਹੇਠ ਲੈ ਆਂਦਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਤੋਪਾਂ ਦੀ ਗੋਲਾਬਾਰੀ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ। ਹੁਣ ਕਈ ਸਿੱਖ ਘੋੜ ਸਵਾਰ, ਸਰਹੰਦੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵੜੇ ਅਤੇ ਵੱਢ-ਟੁੱਕ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ। ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਰਹੰਦ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਦੇ ਹਾਕਮਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਸਿਰ ਤਲੀ ‘ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਜੂਝ ਰਹੇ ਸਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਮੁਗ਼ਲ ਅਤੇ ਪਠਾਣ ਫ਼ੌਜੀ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਤਨਖ਼ਾਹਦਾਰ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਬਹੁਤ ਮਾਰੋ-ਮਾਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਾੜੇ ਦੇ ਸਰਹੰਦੀ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਨੇ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਖਿਸਕਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ। ਜੇਹਾਦ ਦੇ ਨਾਂ ‘ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਪਠਾਣ ਤੇ ਮੁਗ਼ਲ ਵੀ, ਜੰਗ ਦੇ ਤੌਰ-ਤਰੀਕਿਆਂ ਤੋਂ ਅਨਜਾਣ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ, ਬਹੁਤੀ ਦੇਰ ਲੜਾਈ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਜਾਂ ਮੈਦਾਨ ਛੱਡ ਕੇ ਭੱਜ ਗਏ। ਇਹ ਲੜਾਈ 12 ਮਈ ਦੀ ਸਵੇਰ ਤੋਂ ਦੁਪਹਿਰ ਤਕ ਹੀ ਚਲੀ ਸੀ।
ਛੱਪੜਾਂ ਵਾਲੀ ਝਿੜੀ
ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ 'ਚ ਇਸ ਇਲਾਕੇ 'ਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਛੱਪੜ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰਾ ਪਾਣੀ ਸੀ। ਤਰਾਈ ਵਾਲੇ ਇਸ ਖੇਤਰ 'ਚੋਂ ਕਈ ਬਰਸਾਤੀ ਨਦੀਆਂ-ਨਾਲੇ ਗੁਜ਼ਰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਨੇੜੇ ਹੀ 'ਪਟਿਆਲਾ ਕੀ ਰਾਓ' ਨਦੀ ਵੀ ਵਗਦੀ ਸੀ। ਉੱਚੇ-ਨੀਵੇਂ ਟਿੱਬਿਆਂ 'ਚੋਂ ਦੀ ਲੰਘਦਾ ਨਿਰਮਲ ਜਲ ਇਸ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਖੂਬਸੂਰਤ ਬਣਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ-ਛੋਟੇ ਛੱਪੜਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਕਾਰਨ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਲੋਕ ਬੋਲੀ 'ਚ 'ਛੱਪੜਾਂ ਵਾਲੀ ਝਿੜੀ' ਜਾਂ ਛੱਪੜਾਂ ਵਾਲਾ ਜੰਗਲ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਮੂੰਹੋਂ-ਮੂੰਹੀਂ ਲੋਕਧਾਰਾਈ ਵਰਤਾਰੇ 'ਚ ਸ਼ਬਦ 'ਛੱਪੜ-ਛਿੜੀ' ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਮਾਂ ਗੁਜ਼ਰਦਾ ਗਿਆ, ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਟਿੱਬਿਆਂ ਦਾ ਰੇਤਾ ਲੋਕ ਹੂੰਝ ਕੇ ਲੈ ਗਏ, ਪੁਰਾਤਨ ਛੱਪੜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰ ਕੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖੇਤਾਂ 'ਚ ਰਲਾ ਲਿਆ ਤੇ ਕਿਧਰੇ ਮਿੱਟੀ ਭਰ ਕੇ ਛੱਪੜ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਧਰਮ-ਅਸਥਾਨ' ਬਣ ਗਏ।
ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ
ਚੱਪੜ ਚਿੜੀ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕਾਫੀ ਛੱਪੜ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਥੇ ਜੰਗਲੀ ਜੇਵ੍ਵਾਂ ਦੀ ਵੀ ਕਾਫੀ ਵੰਨ ਸੁਵੰਨਤਾ ਰਹੀ ਹੈ।ਭਾਂਵੇ ਘਣੀ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਰੀਕਰਣ ਨਾਲ ਇਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫੀ ਤਬਦੀਲੀ ਆ ਗਈ ਹੈ ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਅਤੇ ਰੰਗ ਬਰੰਗੇ ਪੰਛੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਹੋਰ ਦੇਖੋ
ਫਤਿਹ ਬੁਰਜ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੇਖਣਯੋਗ ਸਥਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ
ਸਰਪਿਲ ਆਕਾਸ਼ਗੰਗਾ
ਦੋ - ਤਿਹਾਈ ਸਰਪਿਲਆਕਾਸ਼ਗੰਗਾਵਾਂਵਿੱਚ ਭੁਜਾਵਾਂ ਕੇਂਦਰ ਵਲੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਸਗੋਂ ਕੇਂਦਰ ਦਾ ਰੂਪ ਇੱਕ ਖਿਚੇ ਮੋਟੇ ਡੰਡੇ ਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀਏ ਗੋਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭੁਜਾਵਾਂ ਫਿਰ ਇਸ ਡੰਡੇ ਵਲੋਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਸ਼ੀਰਮਾਰਗ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਅਸੀਂ ਪੂਰੇ ਕਸ਼ੀਰਮਾਰਗ ਦੇ ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਭੁਜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ੨੦੦੮ ਤੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਦੇ ਕਸ਼ੀਰਮਾਰਗ ਦਾ ਇੱਕ ਗੋਲ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਲੋਂ ਭੁਜਾਵਾਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਾਂ, ਲੇਕਿਨ ਹੁਣ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਇਹ ਸੋਚਣਾ ਹੈ ਦੇ ਸਾਡੇ ਕਸ਼ੀਰਮਾਰਗ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਡੰਡੀਏ ਸਰਪਿਲਆਕਾਸ਼ਗੰਗਾਵਾਂਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸੰਘੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਸੰਘੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਿਸੇ ਸੰਘ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸੰਘੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੇਠ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸੰਘੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਮਾਰੀਲਿਨ ਸਟਰੈਥਰਨ
ਡੇਮ ਐਨ ਮੋਨੀਕਾ ਸਟਰੈਥਰਨ, (ਜਨਮ 6 ਮਾਰਚ, 1941) ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਗਿਆਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਾਪੂਆ ਨਿਊ ਗਿਨੀ ਦੇ ਮਾਊਂਟ ਹੇਗਨ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯੂ.ਕੇ ਦੀ ਪ੍ਰਜਨਕ ਤਕਨੀਕ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਿਆ ਹੈ। ਉਹ 1993 ਤੋਂ 2008 ਤੱਕ ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸੋਸ਼ਲ ਐਂਥਰੋਪੌਲੋਜੀ ਦੀ ਵਿਲੀਅਮ ਵਾਇਸ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ
ਮਾਰਿਲਿਨ ਸਟਰੈਥਰਨ ਦਾ ਜਨਮ ਇਰਿਕ ਇਵਨਸ ਅਤੇ ਜੋਇਸ ਇਵਨਸ ਦੇ ਘਰ 6 ਮਾਰਚ, 1941 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲੀ ਰਸਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਨੁਭਵ ਕਰਫਟੋਨ ਲੇਨ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰੋਮਲੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1941 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਾਨਵੀ ਮਾਨਵਵਿਗਿਆਨੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਹਰਸ਼ਦ ਮਹਿਤਾ
ਹਰਸ਼ਦ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਾਲ ਮਹਿਤਾ (29 ਜੁਲਾਈ 1954 - 31 ਦਸੰਬਰ 2001) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਟਾਕ ਬ੍ਰੋਕਰ ਸੀ। 1992 ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਤੀਭੂਤੀਆਂ ਦੇ ਘੁਟਾਲੇ ਵਿੱਚ ਹਰਸ਼ਦ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਮਾਰਕੀਟ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਬਦਨਾਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਹਰਸ਼ਦ ਉੱਤੇ ਲਗਾਏ ਗਏ 27 ਅਪਰਾਧਿਕ ਦੋਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਉਸਨੂੰ 2001 ਵਿੱਚ 47 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ (ਅਚਾਨਕ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਨਾਲ) ਸਿਰਫ ਚਾਰ ਲਈ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਹਰਸ਼ਦ ਨੇ ਥੋਥੀਆਂ ਬੈਂਕ ਰਸੀਦਾਂ ਨਾਲ ਪੈਸੇ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕਰਕੇ ਸਟਾਕਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਦੀ ਫਰਮ ਨੇ ਬੈਂਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ "ਰੈਡੀ ਫਾਰਵਰਡ" ਲੈਣ-ਦੇਣ ਲਈ ਦਲਾਲੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਹਰਸ਼ਦ ਨੂੰ ਬੰਬੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ 100 ਬਿਲੀਅਨ ਰੁਪਏ (US$1.3 ਬਿਲੀਅਨ) ਦੇ ਵਿੱਤੀ ਘੁਟਾਲੇ ਲਈ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਬੰਬੇ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ (BSE) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਘੁਟਾਲੇ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਬੈਂਕਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਬਾਂਬੇ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ (ਬੀਐਸਈ) ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਖਾਮੀਆਂ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਸੇਬੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਖਾਮੀਆਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਲਈ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਉੱਤੇ 9 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚੱਲਿਆ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ 2001 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਹਰਸ਼ਦ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਾਲ ਮਹਿਤਾ ਦਾ ਜਨਮ 29 ਜੁਲਾਈ 1954 ਨੂੰ ਪਨੇਲੀ ਮੋਤੀ, ਰਾਜਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੁਜਰਾਤੀ ਜੈਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਬਚਪਨ ਬੋਰੀਵਲੀ ਵਿੱਚ ਬੀਤਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸਨ।
ਪੜ੍ਹਾਈ
ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਨਤਾ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਕੈਂਪ 2 ਭਿਲਾਈ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਕ੍ਰਿਕਟ ਦਾ ਸ਼ੌਕੀਨ, ਹਰਸ਼ਦ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤਾ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੰਮ ਲੱਭਣ ਲਈ ਮੁੰਬਈ ਆ ਗਿਆ। ਹਰਸ਼ਦ ਨੇ 1976 ਵਿੱਚ ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤਰਾਏ ਕਾਲਜ, ਬੰਬਈ ਤੋਂ ਬੀ.ਕਾਮ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਅੱਠ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਕਈ ਨੌਕਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ।
1964 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ
1964 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਜਾਂ XVIII ਓਲੰਪੀਆਡ |第十八回オリンピック競技大会|Dai Jūhachi-kai Orinpikku Kyōgi Taikai}} 10 ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ 24 ਅਕਤੂਬਰ, 1964 ਤੱਕ ਜਪਾਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਟੋਕੀਓ ਵਿੱਖੇ ਹੋਈਆ। ਜਾਪਾਨ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ 1940 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਕਾਰਨ ਇਹ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿਤਾ ਗਿਆ। 1964 ਦੇ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਨੂੰ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀਆ ਖੇਡਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਟੋਕੀਓ ਨੂੰ ਮਹਿਮਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ 26 ਮਈ, 1959 ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਓਲੰਪਿਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ 55ਵੇਂ ਸ਼ੈਸ਼ਨ 'ਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਇਹਨਾਂ ਖੇਡਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੀਓਸਟੇਸ਼ਨਰੀ ਉਪਗ੍ਰਿਹ ਨਾਲ ਸੰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ 'ਚ ਕੁਝ ਖੇਡ ਈਵੈਂਟ ਨੂੰ ਰੰਗਦਾਰ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ
ਸੰਤਨਗਰ
ਸੰਤਨਗਰ ਪਿੰਡ ਸਿਰਸਾ, ਹਰਿਆਣਾ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਸਿਰਸਾ ਤੋਂ ਇਸਦੀ ਦੂਰੀ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਗੁਆਂਢ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਨਗਰ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਨਾਮਧਾਰੀਆਂ ਦੇ ਗਡ਼੍ਹ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਹੁਣ ਕਸਬੇ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਤਨਗਰ ਦਾ ਨਾਮ ਜਗਮਲੇਰਾ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਧਾਰਮਿਕ ਬਿਰਤੀ ਵਾਲੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ 1952 ਵਿੱਚ ਸਤਿਗੁਰੂ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਸੰਤਨਗਰ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ।
ਧਾਰਮਿਕ ਇਮਾਰਤਾਂ
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਾਪ ਮੰਦਰ, ਤਿੰਨ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੰਦਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ। ਪ੍ਰਤਾਪ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਦੁੱਖ-ਸੁੱਖ ਵੇਲੇ ਇੱਕਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸਹਿਕਾਰੀ ਇਮਾਰਤਾਂ
ਸੰਤਨਗਰ ਵਿੱਚ ਭਗਤ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਬੇਅੰਤ ਵਿੱਦਿਆ ਭਵਨ, ਨਿਊ ਏਰਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ, ਮਿਨਰਵਾ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਸਤਿਗੁਰੂ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਅਕੈਡਮੀ ਤੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵਿੱਦਿਆ ਦਾ ਚਾਨਣ ਵੰਡ ਰਹੇ ਹਨ।
ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ
ਸੰਤਨਗਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੁਣ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਜੋਂ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਹਾਕੀ ਓਲੰਪੀਅਨ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਸਰਦਾਰਾ ਸਿੰਘ ਸੰਤਨਗਰ ਦਾ ਜੰਮਪਲ ਹੈ।
ਪਿੰਡ ਦੀਆ ਮੁੱਖ ਸਖਸ਼ੀਅਤਾਂ
ਦੀਦਾਰ ਸਿੰਘ ਸੀਨੀਅਰ, ਹਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਤੇ ਸਰਦਾਰ ਸਿੰਘ ਓਲੰਪੀਅਨ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦੀਦਾਰ ਸਿੰਘ ਜੂਨੀਅਰ, ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ, ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਚੰਨਾ, ਹਰਵਿੰਦਰ ਸੇਠ, ਹਰਵਿੰਦਰ ਸੋਨੀ, ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ, ਕਾਬਲ ਸਿੰਘ, ਮਾਲਕ ਸਿੰਘ, ਗੁਰਮੇਲ ਸਿੰਘ, ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਤੇ ਦਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਖੇਡ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉੱਘੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕ ਕਾਮਰੇਡ ਨਰਭਿੰਦਰ, ਲੇਖਕ (ਮਰਹੂਮ) ਗੁਰਦਾਸ ਸਿੰਘ ਘਾਰੂ (ਲੋਕ ਕਵੀ ਸੰਤ ਰਾਮ ਉਦਾਸੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ) ਲੇਖਕ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮੁਕਤਾ, ਕਾਮਰੇਡ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼, ਕਾਮਰੇਡ ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਨਾਥ, ਖੇਤੀ ਮਾਹਿਰ ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਭੰਗੂ, ਮਾਸਟਰ ਮਨਸਾ ਸਿੰਘ, ਕਾਮਰੇਡ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਰਾਏਸਰੀ, ਹਰਵੱਲਭ ਸੰਗੀਤ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗ਼ਮਾ ਜੇਤੂ ਤਾਰ ਸ਼ਹਿਨਾਈਵਾਦਕ ਮਹਿਲ ਸਿੰਘ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਬੇਰ ਸਾਹਿਬ
ਗੁਰੁਦਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਬੇਰ ਸਾਹਿਬ, ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ (ਕਪੂਰਥਲਾ, ਪੰਜਾਬ) ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਨਵਾਬ ਦੌਲਤ ਖਾਂ ਲੋਦੀ ਦੇ ਮੋਦੀਖਾਨੇ ਵਿੱਚ ਮੋਦੀ ਵਜੋਂ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਧਰਤ ਉਤੇ ਵੇਈਂ ਨਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਰੱਬੀ ਚਿੰਤਨ ਤੇ ਸਾਧਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਪਰੰਤ ਜਗਤ ਉਧਾਰ ਲਈ ਉਦਾਸੀਆਂ ਦਾ ਆਰੰਭ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਈ ਨੂੰ ਸੋਧਣ ਲਈ ਉਦਾਸੀਆਂ ਆਰੰਭ ਕੀਤੀਆਂ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦੁਆਰਾ
ਮਾਸਟਰ ਮੋਤਾ ਸਿੰਘ
ਮਾਸਟਰ ਮੋਤਾ ਸਿੰਘ (28 ਫਰਵਰੀ 1888 - 9 ਜਨਵਰੀ 1960) ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਠੀ ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਬਾਨੀਆ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।
ਜੀਵਨੀ
ਮੋਤਾ ਸਿੰਘ, ਮਾਸਟਰ ਦਾ ਜਨਮ 28 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ 1888, ਜਲੰਧਰ ਦੇ 7 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੂਰਬ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਦਾਦਾ, ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਸਿਪਾਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜੇ ਸੀ। ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਦਾ ਇਮਤਿਹਾਨ ਪਾਸ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਮੋਤਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇੱਕ ਜੂਨੀਅਰ ਅੰਗਰੇਜ਼-ਵਰਨੈਕੁਲਰ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਜਲੰਧਰ ਅਤੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ 'ਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਕੂਲਾ ਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਫਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਮੁਨਸ਼ੀ ਫਾਜਿਲ ਗਿਆਨੀ (ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਆਨਰਜ਼) ਕੀਤੀ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਮਾਝੇ ਆਲੇ ਦੀਵਾਨ ਨਾਲ ਜੁੜ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਕਈ ਥਾਂਵਾਂ ਤੇ ਮੁੰਡੇ ਕੁੜੀਆਂ ਲਈ ਖਾਲਸਾ ਸਕੂਲ ਵੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਵੀ।
ਸੰਘਰਸ਼
ਮਾਸਟਰ ਜੀ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਹੋਇਆ। 1919 ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਕੀਤੀ ਤਕਰੀਰ ਬਦਲੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਸ਼ਲ ਲਾਅ ਥੱਲੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜੇਲ ਵਿੱਚ ਪੱਗ ਬੰਨਣ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਇਹਨਾਂ ਇਸ ਵਿਰੁੱਧ ਭੁਖ ਹੜਤਾਲ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜ਼ੇ ਵਜੋਂ ਮਾਸਟਰ ਜੀ ਦੀ ਦਸੰਬਰ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾਈ ਹੋਈ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਤੇ ਅਕਾਲੀ ਤਹਿਰੀਕ ਦੇ ਮੋਢੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋਣ ਕਰਕੇ , ਤਰਤਾਰਨ ਤੇ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਵਾਪਰੇ ਸਾਕੇ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਝੰਜੋੜ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।ਮਾਸਟਰ ਜੀ ਨੇ 1921 ਵਿੱਚ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਹੋਈ ਸਿੱਖ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹੀ ਭਾਈ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਰਲ ਕੇ ਇੱਕ ਦਸਤਾ ਬਣਾਇਆ ,ਤਾਂ ਕਿ ਤਰਨਤਾਰਨ ਅਤੇ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਾਕਿਆਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸੋਧਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸੱਜਣ ਫੜੇ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੂ-ਪੋਸ਼ ਹੋਣਾ ਪਿਆ।
ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ
ਮਾਸਟਰ ਮੋਤਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਜੱਥੇ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ। ਆਪ ਪਹਿਲਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਮੈਂ ਫਲਾਣੇ ਦਿਨ, ਫਲਾਣੀ ਸਟੇਜ ਤੇ ਬੋਲਾਂਗਾ ਆਪ ਨੇ ਭਾਸ਼ਣ ਕਰਕੇ ਨਿਕਲ ਜਾਣਾ ਤੇ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਹਥ ਮਲਦੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ। ਆਪ ਦੇ ਸਬੰਧ ਕਾਬੁਲ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਘਰਾਣੇ, ਰੂਸੀ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਨੇਤਾਵਾਂ ਤਕ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਲਏ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰੀ ਮੁਜ਼ਰਮ ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਲਈ ਦੋ ਮੁਰੱਬੇ ਦਾ ਇਨਾਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। 15 ਜੂਨ, 1922 ਨੂੰ ਮਾਸਟਰ ਜੀ ਤੇ ਦਫ਼ਾ 124 ਅਤੇ 153 ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਲਾ ਕੇ ਨੂ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਕੇ  ਕੀਤਾ, ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੇ ਇਕ ਸਾਲ ਦੀ ਸਜਾ ਸੁਣਾ ਕੇ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਜੇਲ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ । ਫਿਰ ਪੂਨਾ ਜੇਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਆਪ ਨੇ ਕੈਦ ਸਮੇਂ ਕਿਰਪਾਨ ਰੱਖਣ ਦੇ ਮਸਲੇ ਤੇ 105 ਦਿਨ ਦੀ ਭੁਖ ਹੜਤਾਲ ਕੀਤੀ ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਦਿਖਾਇਆ। ਝੰਗ ਵਿਖੇ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸੀ ਭਾਸ਼ਣ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ ਫਿਰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਏ ਗਏ ਤੇ 1942-45 ਤੱਕ ਗੁਜਰਾਤ ਜੇਲ ਵਿੱਚ ਰਹੇ।
ਦਿਹਾਂਤ
ਅਧਰੰਗ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਕਰਕੇ ਆਪ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਸਿਵਲ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ 9 ਜਨਵਰੀ 1960 ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਆਗੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1888
ਰੁਕਣਾ ਜੰਗਲ ਦੀ ਨਿਆਈਂ ਬਰਫ਼ੀਲੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ
"ਰੁਕਣਾ ਜੰਗਲ ਦੀ ਨਿਆਈਂ ਬਰਫ਼ੀਲੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ " ( ਮੂਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ :Stopping by Woods on a Snowy Evening) ਅਮਰੀਕੀ ਕਵੀ ਰੌਬਰਟ ਫ਼ਰੌਸਟ ਦੀ 1922 ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਅਤੇ 1923 ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਵਿਤਾ ਹੈ। ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਵਕਤ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਆਖਰੀ ਪੈਰੇ ਦੀ ਨਕਲ ਉਤਾਰੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ
ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਫਰੀਦਕੋਟ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ-ਹਲਕਾ) 'ਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਗਿਦੜਬਾਹਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਹਲਕਾ ਨੰ: 84 ਹੈ। ਇਹ ਹਲਕਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ਼੍ਹਾ ਸ਼੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਲਕਾ ਜਨਰਲ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
ਫਰੀਦਕੋਟ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ-ਹਲਕਾ)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਖਟੀਮਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਖਟੀਮਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ 70 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਊਧਮ ਸਿੰਘਨਗਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇਹ ਹਲਕਾ ਜਨਰਲ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 91104 ਵੋਟਰ ਸਨ।
ਵਿਧਾਇਕ
2012 ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਸ਼ਕਰ ਸਿੰਘ ਧਾਮੀ ਇਸ ਹਲਕੇ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ।
!ਸਾਲ !colspan="2" align="center"|ਪਾਰਟੀ !align="center"| ਵਿਧਾਇਕ !ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ !ਵੋਟਰ % !ਜੇਤੂ ਦਾ ਵੋਟ ਅੰਤਰ !ਸਰੋਤ
ਸਿਲਿਸਲੇਵਾਰ
ਆੜੂ
ਆੜੂ (ਪਰੂਨਸ ਪਰਸਿਕਾ) ਇੱਕ ਮੌਸਮੀ ਰੁੱਖ ਹੈ ਜੋ ਜੱਦੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਚੀਨ ਦੇ ਤਰੀਮ ਬੇਟ ਅਤੇ ਕੁਨਲੁਨ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਉੱਤਰੀ ਢਲਾਣਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪੈਂਦੇ ਇਲਾਕੇ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹਦਾ ਘਰੋਗੀਕਰਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਏਸ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਖਾਣਯੋਗ ਰਸੀਲਾ ਫਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜੀਹਨੂੰ ਆੜੂ ਹੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਖਟੀਮਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਆੜੂ
ਆੜੂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੈਦਾਵਾਰ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆੜੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਲ
ਅਬੁਲ ਖੁਰਾਣਾ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਵਾਨੀ ਭੋਜਨ
ਵਾਨੀ ਭੋਜਨ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Vani Bhojan; ਜਨਮ 28 ਅਕਤੂਬਰ 1988) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2019 ਵਿੱਚ ਮੀਕੂ ਮਾਥਰਾਮੇ ਚੇਪਥਾ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 2020 ਵਿੱਚ ਓ ਮਾਈ ਕਦਾਵੁਲੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ
ਭੋਜਨ ਦਾ ਜਨਮ 28 ਅਕਤੂਬਰ 1988 ਨੂੰ ਊਟੀ, ਨੀਲਗਿਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਡਾਗਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲਿੰਗ ਬੋਰਡਿੰਗ ਸਕੂਲ, ਊਟੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਆਰਟਸ ਕਾਲਜ, ਸਟੋਨ ਹਾਊਸ ਹਿੱਲ, ਊਟੀ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਭੋਗਨ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕਿੰਗਫਿਸ਼ਰ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਰਾਊਂਡ ਸਟਾਫ਼ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਿਗਰੀ ਲਈ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਦੀ ਦਿ ਚੇਨਈ ਸਿਲਕਸ ਲਈ ਇੱਕ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀਆਂ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ।
ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ
ਭੋਜਨ ਨੂੰ 2017 ਵਿੱਚ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਟਾਈਮਜ਼ ਮੋਸਟ ਡਿਜ਼ਾਇਰੇਬਲ ਵੂਮੈਨ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ 1 ਅਤੇ 2018 ਅਤੇ 2019 ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ 3 ਵਿੱਚ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ 2020 ਵਿੱਚ ਟਾਈਮਜ਼ ਮੋਸਟ ਡਿਜ਼ਾਇਰੇਬਲ ਵੂਮੈਨ ਵਿੱਚ ਵੀ 16ਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਹ ਜ਼ੀ ਥਿਰਾਈ ਦੀ ਬ੍ਰਾਂਡ ਅੰਬੈਸਡਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988
ਬੰਕੋ ਕਾਨਾਜ਼ਵਾ
ਬੰਕੋ ਕਾਨਜ਼ਾਵਾ (ਜਾਪਾਨੀ: 金 沢 文 子 ਹੈਪਬੋਰਨ: ਕਾਨਾਜ਼ਵਾ ਬਿੰਕੋ) ਇੱਕ ਜਪਾਨੀ ਬਾਲਗ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ "ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਏ.ਵੀ. ਹਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਡੈਬਿਉਟ-ਕੋਸਮੋਸ ਪਲੈਨ
ਉਸਦਾ ਜਨਮ 4 ਅਪਰੈਲ 1979 ਨੂੰ ਕਾਨਾਗਵਾ ਪਰਫੈਕਚਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਸੀ ਪਰ ਜਪਾਨੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ। ਉਸਨੂੰ ਰਸੋਈ, ਸਨੋਬੋਰਡਿੰਗ ਅਤੇ ਕਰਾਓਕੇ ਪਸੰਦ ਹਨ।
ਕਾਨਾਜ਼ਵਾ ਨੂੰ ਏ.ਵੀ. ਜਗਤ ਵਿਚ ਇਕ ਦੋਸਤ ਲੈ ਕੇ ਆਈ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਸਟੇਜੀ ਨਾਂ ਕਾਨਾਜ਼ਵਾ ਬੰਕੋ, ਇੱਕ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨ ਕਾਨਾਜ਼ਵਾ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਪਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕਾਨਾਗਵਾ ਪਰਫੈਕਚਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਸਟੇਜੀ ਨਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਕਾਨਾਬੁਨ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸਨੇ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ। ਕਾਨਾਜ਼ਵਾ ਨੇ ਮੀਡੀਆ ਸਟੇਸ਼ਨ ਕੋਸਮੋਸ ਪਲੈਨ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਵੀਡੀਓ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ ਜਦ ਉਹ ਮਹਿਜ਼ 18 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ। ਕਾਨਾਜ਼ਵਾ ਦੀ ਦੂਜੀ ਵਿਡੀਓ ਆਈ। ਇਹ ਵਿਗਿਆਨਕ ਗਲਪ ਅਧਾਰਿਤ ਸੈਕਸ ਡਰਾਮਾ ਸੀ। ਕਾਸਮੋ ਪਲੈਨ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਕੰੰਮ ਕੀਤਾ।
Notes
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1979 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼ੀਲਾ ਦੀਕਸ਼ਤ
ਸ਼ੀਲਾ ਦੀਕਸ਼ਤ (ਜਨਮ ਸ਼ੀਲਾ ਕਪੂਰ ) ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ ਦਿੱਲੀ ਰਾਜ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 17 ਦਸੰਬਰ 2008 ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਦਿੱਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਦੂਜੀ ਇਸਤਰੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਲਕਾ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਹੈ। ਨਵੀਂ ਹੱਦਬੰਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਲਕਾ ਗੋਲ ਮਾਰਕੀਟ ਸੀ ਜੋ ਹੁਣ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 2008 ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੀਲਾ ਦੀਕਸ਼ਿਤ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ 70 ਵਿੱਚੋਂ 43 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ 1998 ਤੋਂ 2013 ਤੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਦਿੱਲੀ ਰਾਜ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਰਹੀ। ਪਰ ਦਸੰਬਰ 2013 ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੀਲਾ ਦੀਕਸ਼ਿਤ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਾਰ ਗਈ। ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸੀਟ ਵੀ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਾਰ ਗਈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਸ਼ੀਲਾ ਕਪੂਰ ਦਾ ਜਨਮ 31 ਮਾਰਚ 1938 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਖੱਤਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸੰਜੇ ਕਪੂਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਜੀਸਸ ਤੇ ਮੈਰੀ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਕਾਨਵੈਂਟ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਮਿਰਾਂਡਾ ਹਾਊਸ ਤੋਂ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਜੀਵਨ
1984 ਵਿੱਚ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੀਲਾ ਦੀਕਸ਼ਤ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਚੁਣਿਆ। 1984 ਅਤੇ 1989 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੰਨੋਜ ਸੰਸਦੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ, ਉਸ ਨੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਅਨੁਮਾਨ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਦੀਕਸ਼ਤ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਚਾਲ੍ਹੀ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਸਥਾਪਨਾ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਪੰਜ ਸਾਲ (1984–1989) ਔਰਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ 1986–1989 ਦੌਰਾਨ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਸਦੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਲਈ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ 82 ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਅਗਸਤ 1990 ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 23 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ’ਤੇ ਹੋ ਰਹੇ ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਯੰਗ ਵੁਮੈਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਸੀ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫ਼ਲ ਹੋਸਟਲ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਟਰੱਸਟ ਦੀ ਸੈਕਟਰੀ ਵੀ ਸੀ।
1998 ਦੀਆਂ ਸੰਸਦੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਦੀਕਸ਼ਤ ਨੂੰ ਪੂਰਬੀ ਦਿੱਲੀ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਲਾਲ ਬਿਹਾਰੀ ਤਿਵਾੜੀ ਨੇ ਹਰਾਇਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲ 'ਚ, ਦੀਕਸ਼ਿਤ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣ ਗਈ, ਇਹ ਅਹੁਦਾ ਉਸ ਨੇ 2013 ਤੱਕ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਦੀਕਸ਼ਤ ਨੇ 1998 ਅਤੇ 2003 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਅਤੇ 2008 ਤੋਂ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ।
2009 ਅਤੇ 2013 ਵਿੱਚ, ਦੀਕਸ਼ਤ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਫੰਡਾਂ ਦੀ ਕਥਿਤ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਲਈ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਪਰ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ।
2013 ਦੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਸਫਾਇਆ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਰਵਿੰਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਨੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ 25,864 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 8 ਦਸੰਬਰ 2013 ਨੂੰ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਨਵੀਂ ਸਰਕਾਰ ਦੇ 28 ਦਸੰਬਰ 2013 ਨੂੰ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕਣ ਤੱਕ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਰਹੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਚ 2014 ਵਿੱਚ ਕੇਰਲਾ ਦੀ ਰਾਜਪਾਲ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਪੰਜ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬੀ ਦਿੱਲੀ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਲਈ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ 2019 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਲੜੀਆਂ ਪਰ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮਨੋਜ ਤਿਵਾੜੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਆਈ।
ਨਿਜੀ ਜੀਵਨ
ਦੀਕਸ਼ਤ ਦਾ ਵਿਆਹ ਵਿਨੋਦ ਦੀਕਸ਼ਤ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਉਨਾਓ ਤੋਂ ਸਾਬਕਾ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਉਮਾ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀਕਸ਼ਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀ।
ਦੀਕਸ਼ਤ ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ: ਇੱਕ ਬੇਟਾ, ਸੰਦੀਪ ਦੀਕਸ਼ਤ, ਜੋ ਪੂਰਬੀ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ 15ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਲੜਕੀ ਲਤਿਕਾ ਸੱਯਦ ਹੈ।
ਦੀਕਸ਼ਤ ਦਾ ਨਵੰਬਰ 2012 ਵਿੱਚ ਐਂਜੀਓਪਲਾਸਟੀ ਹੋਇਆ। 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੇ ਲਿਲ, ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦੀ ਸਰਜਰੀ ਹੋਈ।
ਮੌਤ
ਦੀਕਸ਼ਤ ਨੂੰ 19 ਜੁਲਾਈ 2019 ਨੂੰ ਫੋਰਟਿਸ ਐਸਕੋਰਟਸ ਹਾਰਟ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿੱਚ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਲਈ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦਾਖਲੇ ਦੇ ਕੁਝ ਹੀ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੈਂਟੀਲੇਟਰ 'ਤੇ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਥਿਰ ਹੋ ਗਈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਕਈ ਦਿਲ ਦੇ ਰੋਗ ਤੋਂ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਗੜ ਗਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ 20 ਜੁਲਾਈ 2019 ਨੂੰ ਦੁਪਹਿਰ 3:55 ਵਜੇ 81 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਦਿੱਲੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 'ਤੇ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਸੋਗ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਰਾਜ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਵਨੁਆਤੂ
ਵਨੁਆਤੂ (ਬਿਸਲਾਮਾ: ਵਾਨੂਆਤੂ), ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਨੁਆਤੂ ਦਾ ਗਣਰਾਜ (République de Vanuatu, ਬਿਸਲਾਮਾ: ਰਿਪਾਬਲਿਕ ਬਲੋਂਗ ਵਾਨੂਆਤੂ) ਦੱਖਣੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਟਾਪੂਨੁਮਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਹ ਟਾਪੂ-ਸਮੂਹ, ਜੋ ਕਿ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਬੁਨਿਆਦ ਦਾ ਹੈ, ਉੱਤਰੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਤੋਂ ਕੁਝ 1750 ਕਿਮੀ ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਨਿਊ ਕੈਲੇਡੋਨੀਆ ਤੋਂ 500 ਕਿਮੀ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਫ਼ਿਜੀ ਦੇ ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਸੋਲੋਮਨ ਟਾਪੂ-ਸਮੂਹ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਨਿਊ ਗਿਨੀ ਕੋਲ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਵਨੁਆਤੂ ਵਿੱਚ ਮੇਲਾਨੇਸ਼ੀਆਈ ਲੋਕ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਕੇ ਬਸੇ ਸਨ। ਯੂਰਪ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ 1605 ਵਿੱਚ ਕਿਊਰਾਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸਪੇਨਿਸ਼ ਅਭਿਆਨ ਦੇ ਏਸਪਿਰਟੂ ਸੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਟਾਪੂਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਸੀ। 1880 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਾਂਸ ਅਤੇ ਯੁਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁੱਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1906 ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਬਰਤਾਨਵੀ-ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਸਾਂਝੀ ਮਾਲਕੀ ਦੇ ਜਰੀਏ ਨਿਊ ਹੇਬਰੀਡਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸ ਟਾਪੂਸਮੂਹ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਉੱਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ। 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ ਅਤੇ 1980 ਵਿੱਚ ਵਾਨੂਅਤੂ ਗਣਰਾਜ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਸ਼ੇਨੀਆ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਮਾਹੀਨ ਰਿਜ਼ਵੀ
ਮਾਹੀਨ ਰਿਜ਼ਵੀ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ। ਉਹ 2013 ਡਰਾਮਾ ਸੀਰੀਅਲ ਬਸ਼ਰ ਮੋਮਿਨ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਰਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਉਹ ਬਿਲਕਿਸ ਕੌਰ (2011), ਅਧੂਰੀ ਔਰਤ (2013), ਜਿੰਦਗੀ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਹੈ (2013), ਡਾਈਜੈਸਟ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਇਕਰਾਰ (2015) ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਹੋਈ ਹੈ। ਡਾਇਜੈਸਟ ਲੇਖਕ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਉਸਨੇ ਤੀਜੀ ਹਮ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਹਤਰੀਨ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰਾ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਕਰੋੜ ਸਿੰਘੀਆ ਮਿਸਲ
[[ਤਸਵੀਰ:NORTHERN_INDIA_1780_by_hellbat.jpg|thumb|250x250px|ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਦਾ 1780 ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਸਿੱਖ ਮਿਸਲਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।
]] ਸਿੰਘ ਕਰੋੜਾ ਮਿਸਲ, ਜਾਂ ਪੰਜਗੜੀਆ ਮਿਸਲ, ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ,  ਸਰਦਾਰ ਕਰੋੜਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਤਾਕਤ 10,000 ਰੈਗੂਲਰ ਘੋੜਸਵਾਰ ਸੀ।
ਕਰੋੜ ਸਿੰਘੀਆ ਮਿਸਲ ਦਾ ਨਾਂ ਲਾਹੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਰਕੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਕਰੋੜਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਥੇ ਦਾ ਬਾਨੀ ਜਿਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਿਸਲ ਦਾ ਰੂਪ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਲਈ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਨਾਰਲੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਨਾਰਲਾ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਗੁਰੂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਵੱਡੇ ਨਿੱਕੇ ਘੱਲੂਘਾਰੇ ਪਿੰਡੇ ਉੱਤੇ ਹੰਢਾਏ ਅਤੇ ਖਾਲਸੇ ਨੂੰ ਦਿਲੀ ਤਖ਼ਤ ਉੱਤੇ ਝੰਡਾ ਝੁਲਾਓਂਦਿਆ ਤੱਕਿਆ । ਜਥੇਦਾਰ ਬਾਬਾ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਨਾਰਲਾ ਨੇ ਸੁੱਖਾ ਸਿੰਘ ਕੰਬੋਕੇ ਨੂੰ ਮਿਸਲ ਦੀ ਜ਼ਿਮੇਵਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸਦੀ ਮੌਤ ਮਗਰੋਂ ਕਰਮ ਸਿੰਘ, ਜਿਲ੍ਹਾ ਤਰਨਤਾਰਨ ਦੇ ਪਿੰਡ ਨਾਰਲੀ ਦਾ ਸੰਧੂ ਜੱਟ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਜਨਵਰੀ 1748 ਵਿੱਚ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦੁੱਰਾਨੀ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ ਵਾਰਿਸ ਬਣਿਆਂ ਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਿਆ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਮਗਰੋਂ ਉਸਦਾ ਵਾਰਸ ਸਰਦਾਰ ਕਰੋੜਾ ਸਿੰਘ ਪੈਜਗੜ੍ਹ ਬਣਿਆ ਜਿਸਦੇ ਚਲਾਣੇ ਮਗਰੋਂ ਇਸਦੀ ਵਾਗਡੋਰ ਬਘੇਲ ਸਿੰਘ ਝਬਾਲ ਕੋਲ ਆਈ ਜਿਸਨੇ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਫਤਹਿ ਕੀਤਾ।
ਹਰੀਸ਼ ਚੌਧਰੀ
ਹਰੀਸ਼ ਚੌਧਰੀ (ਜਨਮ- 13 ਮਈ 1970) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਇੰਚਾਰਜ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾੜਮੇਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬੈਤੁਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।  ਉਹ 2018 ਤੋਂ 2021 ਤੱਕ ਲਗਭਗ 3 ਸਾਲ ਰਾਜਸਥਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮਾਲ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।  ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਬਾੜਮੇਰ-ਜੈਸਲਮੇਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ 2009 ਦੀ ਚੋਣ ਜਿੱਤੀ ਸੀ।  ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਟੀਮ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਰੀਸ਼ 2014 ਤੋਂ 2019 ਤੱਕ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਕੱਤਰ ਰਹੇ।
ਬਾਬਰਬਾਣੀ
ਬਾਬਰਬਾਣੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦਰਜ਼ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦੇ ਇੱਕ ਭਾਗ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਸ਼ਬਦ ਹਨ, ਜੋ 1521 ਵਿੱਚ ਏਮਨਾਬਾਦ ਤੇ ਬਾਬਰ ਦੇ ਹਮਲੇ ਦੇ ਹਾਲ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਸ਼ਬਦ ਆਸਾ ਰਾਗ ਦੇ ਤੇ ਇੱਕ ਤਿਲੰਗ ਰਾਗ ਦਾ ਹੈ।
ਸਿਰਲੇਖ
ਇਸ ਬਾਣੀ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਜਾਂ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਨਹੀਂ ਦਿਤਾ ਬਲਕਿ ਸ਼ਬਦਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਬਾਬਰ ਪ੍ਰਤੀ ਉਲੇਖ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰਖ ਕੇ ਸਿਖ ਵਿਦਵਾਨਾ ਅਤੇ ਸੰਪਰਦਾਈ ਵਿਗਿਆਨੀਆ ਨੇ ਦਿਤਾ ਉੰਜ ਇਹ ਸਿਰਲੇਖ ਸ੍ਰੀ ਗੂਰੁ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੈ। ਸਾਹਾਂ ਸੁਰਤਿ ਗਵਾਈਆ ਰੰਗਿ ਤਮਾਸੈ ਚਾਇ|| ਬਾਬਰਵਾਣੀ ਫਿਰਿ ਗਈ ਕੁਇਰੁ ਨ ਰੋਟੀ ਖਾਇ|| ('ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ (ਅੰਗ ੪੧੭))
ਦਰਦ
ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹਤਵ
ਬਾਬਰ ਦੇ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਅਖੀ ਵੇਖਿਆ|ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਦਾ ਵਰਣਨ ਇਸ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਬਾਬਰ ਨੇ ਐਮਨਾਬਾਦ ਨੂੰ ਮਾਸਪੁਰੀ ਬਣਾ ਦਿਤਾ| ਬਾਬਰ ਬਾਣੀ ਦੇ ਚਾਰੇ ਸ਼ਬਦਾ ਨੂੰ ਬਾਬਰ ਦੇ ਹਮਲੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਕਰਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਬੜੇ ਕਲਾਤਮਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ ਕੀਤਾ ਹੈ| ਸ਼ਬਦ ਬੜੇ ਨਾਟਕੀ ਅਤੇ ਸਜੀਵ ਹਨ|ਸ਼ਬਦਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬੜੇ ਨਾਟਕੀ ਦਿ੍ਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ|ਨਾਟਕੀ ਆਰੰਭ ਤੋ ਬਾਅਦ ਕਤਲੇਆਮ ਦੇ ਦਿ੍ਸ਼ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ| ਕਿਧਰੇ ਸ਼ੇਰ ਨੇ ਬੇਬਸ ਗਊਆ ਉਪਰ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ,ਕਿਧਰੇ ਸਜ ਵਿਆਹੀਆ ਦੇ ਸਿੰਗਾਰ ਮਿਟਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ| ਇਸਤੋ ਬਿਨਾ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਸਿਧਾ ਸੰਵਾਦ ਰਚਾਇਆ ਹੈ।ਜੋ ਪੀੜ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸੰਘਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ:
ਹਰ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ 'ਨੈਰੇਟਿਵ' ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼ ਕਢਿਆ ਗਿਆ ਹੈ| ਹਰ ਘਟਨਾ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਇਛਾ ਦਾ ਝਲਕਾਰਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ|
ਰਸ ਨਿਰੁਪਣ
1 ਕਰੁਣਾ ਰਸ ਕਹਾ ਸੁ ਤੇਗਬੰਦ ਗਾਡੇਰੜਿ ਕਹਾ ਸੁ ਲਾਲ ਕਵਾਈ॥ 2 ਰੋਦਰ ਰਸ ਆਵਨ ਅਠਤਰੈ ਜਾਨਿ ਸਤਾਨਵੈ ਹੋਰੁ ਭੀ ਉਠਸੀ ਮਰਦ ਕਾ ਚੇਲਾ॥ 3 ਵੀਰ ਰਸ ਓਨੑੀ ਤੁਪਕ ਤਾਣਿ ਚਲਾਈ ਓਨੑੀ ਹਸਤਿ ਚਿੜਾਈ॥
ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਸ਼ੈਲੀ
ਇਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸਟੀਕ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਹੈ| ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਵਾਂਗ ਸਰਲ ਸਪਸ਼ਟ ਅਤੇ ਠੇਠ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਰਤੀ ਹੈ| ਇਸ ਬਾਣੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਾਕ ਅਖੋਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਚਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ| ਜਿਵੇਂ: ਏਤੀ ਮਾਰ ਪਈ ਕਰਲਾਣੇ, ਏਹ ਜਗੁ ਤੇਰਾ ਤੂ ਗੋਸਾਈ|
ਇਸ ਬਾਣੀ ਦੇ ਕਿਰਿਆ ਰੂਪ ਅਪਭ੍ਰੰਸ਼ਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋ ਮੁਕਤ ਹਨ ਅਤੇ ਅਜ ਕਲ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਗਏ ਹਨ| ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਈ ਵਾਰ ਹੋਇਆ ਜਿਥੋ ਗੁ੍ਰੂ ਜੀ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਚੇਤੰਨਤਾ ਦਾ ਵੀ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ| ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦਾ ਦੀ ਇਹ ਵਿਲਖਣਤਾ ਹੈ ਕਿ ਰਹਾੳ ਵਾਲੀਆ ਪੰਕਤੀਆ "ਦੋ" ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਰਖੀਆ ਗਈਆ ਹਨ | ਪਹਿਲੀ ਪੰਕਤੀ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਾਰਨ,ਦੂਜੀ ਤੋ ਅਧੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ| ਕਰਤਾ ਤੂੰ ਸਭਨਾ ਕਾ ਸੋਈ॥ ਜੇ ਸਕਤਾ ਸਕਤੇ ਕੋ ਮਾਰੇ ਤਾਂ ਮਨਿ ਰੋਸੁ ਨ ਹੋਏ॥ ਰਹਾਉ॥ (ਰਹਾਉ ਤੋ ਬਿਨਾ ਵਾਲੀਆ ਪੰਕਤੀਆ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਤਿੰਨ ਪੰਕਤੀਆ ਦੇ ਜੁਟ ਬਣੇ ਹਨ|) ਧਨ ਜੋਬਨ ਦੁਇ ਵੈਰੀ ਹੋਏ ਜਿਨੀ ਰਖੇ ਰੰਗ ਲਾਇ॥ ਦੂਤਾ ਨੇ ਫੁਰਮਾਇਆ ਲੈ ਚਲੇ ਪਤਿ ਗਵਾਇ॥ ਜੇ ਤਿਸੁ ਭਾਵੈ ਦੇ ਵਡਿਆਈ ਜੇ ਭਾਵੈ ਦੇਇ ਸਜਾਇ॥
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਬਾਬਰਵਾਣੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਕਲਾਤਮਕ ਪਖ ਦੋਵਾ ਦੀ ਧਨੀ ਹੈ| <ref_name= "ਹਵਾਲਾ 2"/>
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਬਾਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿ
ਰਿੱਕੀ ਕੇਜ
ਰਿੱਕੀ ਕੇਜ (Ricky Kej) ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਗ੍ਰੈਮੀ ਐਵਾਰਡਜ਼-2015 ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਬੰਗਲੌਰ ਸ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਰਿੱਕੀ ਕੇਜ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਯੁਗ ਦੀ ਐਲਬਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਵਿੰਡਜ਼ ਆਫ਼ ਸਮਸਾਰਾ ਲਈ ਗ੍ਰੈਮੀ ਐਵਾਰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਿੱਕੀ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਬੰਸਰੀ ਵਾਦਕ ਵੌਟਰ ਕੈਲਰਮੈਨ ਨਾਲ ਰਲ ਕੇ ਐਲਬਮ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਿੱਕੀ ਕੇਜ ਕੰਨੜ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ 'ਵਿੰਡਜ਼ ਆਫ਼ ਸਮਸਾਰਾ' ਉਸ ਦੀ 14ਵੀਂ ਸਟੂਡੀਓ ਐਲਬਮ ਹੈ।