cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਲੁਮਾਜਾਂਗਡੋਂਗ ਕੋ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਿੱਬਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਉਮਰ
ਉਮਰ, (, ਅੰ. 584 CE - 3 ਨਵੰਬਰ 644 CE), ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖਲੀਫ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਹ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਹਾਬਾ ਸੀ। ਉਹ ਹਜਰਤ ਅਬੁ ਬਕਰ (632–634) ਦੇ ਬਾਅਦ 23 ਅਗਸਤ 634 ਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਦੂਜੇ ਖਲੀਫਾ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅਲ ਫ਼ਾਰੂਕ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਸੱਚੀ ਅਤੇ ਝੂਠੀ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਕਰਨ ਵਾਲਾ। ਉਸਨੂੰ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਉਮਰ ਪਹਿਲਾ ਵੀ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਜੋ ਬਾਅਦ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਉਮਯਾਦ ਖਲੀਫ਼ਾ ਵੀ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ, ਉਮਰ ਦੂਜਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸੁੰਨੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਮਰ, ਅਬੂ ਬਕਰ ਬਾਅਦ ਦੂਜਾ ਵੱਡਾ ਖਲੀਫ਼ਾ ਹੈ।  ਯਰੋਪੀ ਲੇਖਕਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਰੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਮਰ ਨੂੰ ਮਹਾਨ (Umar The Great) ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ ਮਾਈਕਲ ਐਚ. ਹਾਰਟ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਹੰਡ੍ਰੇਡ The 100: A Ranking of the Most Influential Persons in History, ( ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਰਭਾਵਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ) ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਰਤ ਉਮਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾਂ ਹੈ।
ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਹਜ਼ਰਤ ਉਮਰ ਦਾ ਜਨਮ ਮੱਕਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਯੇ ਕੁਰੇਸ਼ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਵਿਚੋਂ ਸਨ। ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦਾ ਦੌਰ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲਿਖਣਾ ਪੜ੍ਹਨਾ ਸਿੱਖ ਲਿਆ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਅਰਬ ਲੋਕੀ ਲਿਖਣਾ ਪੜ੍ਹਨਾ ਬੇਕਾਰ ਦਾ ਕੰਮ ਸਮਝਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੱਦ ਉੱਚਾ, ਚਿਹਰਾ ਰੋਹਬਦਾਰ ਅਤੇ ਗਠੀਲਾ ਸ਼ਰੀਰ ਸੀ। ਉਮਰ ਮੱਕਾ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੂਰੇ ਮੱਕੇ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਦਬਦਬਾ ਸੀ। ਉਮਰ ਸਾਲਾਨਾ ਪਹਿਲਵਾਨੀ ਮੁਕਾਬਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਸੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਰਤ ਉਮਰ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਕੱਟਰ ਵਿਰੋਧੀ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਜਾਨ ਤੋਂ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਉਮਰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਬੁੱਤ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਸਨ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਇਸਲਾਮ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਬੁੱਤਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਜੀਵਨ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਲੇਖੇ ਲਾ ਦਿੱਤਾ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 584 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 544
ਦ ਈਵਿਲ ਡੈੱਡ
thumb|ਦ ਈਵਿਲ ਡੈੱਡ ਦ ਈਵਿਲ ਡੈੱਡ 1981 ਦੀ ਇੱਕ ਅਲੋਕਿਕ ਅਲੌਕਿਕ ਦਹਿਸ਼ਤ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਸੈਮ ਰਾਇਮੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਈਮੀ ਅਤੇ ਬਰੂਸ ਕੈਂਪਬੈਲ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਐਲੇਨ ਸੈਂਡਵੀਅਸ ਅਤੇ ਬੈਟੀ ਬੇਕਰ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਰਿਮੋਟ ਜੰਗਲ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਕੈਬਿਨ ਵਿੱਚ ਛੁੱਟੀ ਵਾਲੇ ਪੰਜ ਕਾਲਜ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ[ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਡੀਓ ਟੇਪ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਖੇਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭੂਤਾਂ ਅਤੇ ਆਤਮੇ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਛੱਡਦਾ ਹੈ। ਸਮੂਹ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸ਼ੈਤਾਨ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਗ੍ਰਸਤ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤਬਾਹੀ ਮਚਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਇਮੀ ਅਤੇ ਪਲੱਸਤਰ ਨੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਵੁੱਡਜ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ' ' ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ  ਦੇ ਤੌਰ ' ਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣਾਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਦਿ ਈਵਿਲ ਡੈੱਡ'' ਬਣਾਉਣ ਲਈ 90,000 ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਮੌਰਿਸਟਾਉਨ, ਟੇਨੇਸੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਰਿਮੋਟ ਕੈਬਿਨ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮਾਂਕਣ ਅਤੇ ਅਮਲੇ ਲਈ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਸਹਿਜਸ਼ੀਲਤਾ ਸਾਬਿਤ ਹੋਈ।
ਘੱਟ ਬਜਟ ਵਾਲੀ ਦਹਿਸ਼ਤ ਵਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਇਰਵਿਨ ਸ਼ਾਪੀਰੋ ਦੀ ਰੁਚੀ ਨੂੰ ਖਿੱਚਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ 1982 ਦੇ ਕਾਨਸ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਡਰਾਉਣੇ ਲੇਖਕ ਸਟੀਫਨ ਕਿੰਗ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਬੇਲੋੜੀ ਸਮੀਖਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਨਿਊ ਲਾਈਨ ਸਿਨੇਮਾ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਵਿਤਰਕ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਯਕੀਨ ਦਿਵਾਇਆ। ਇਸ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 2.4 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕੁਲ 2.7 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ। ਅਰੰਭਕ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ ਦੋਵੇਂ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਦਿ ਈਵਿਲ ਡੈੱਡ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪੰਥ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ, ਹਰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਦਹਿਸ਼ਤ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਸੁਤੰਤਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਈਵਿਲ ਡੈੱਡ ਨੇ ਕੈਂਪਬੈਲ ਅਤੇ ਰਾਇਮੀ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਕਈ ਫ਼ਿਲਮਾਂ 'ਤੇ ਰਾਇਮੀ ਦੀ <i id="mwMg">ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ</i> ਟ੍ਰੋਲੋਜੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ।
ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਫੈਲਿਆ ਮੀਡੀਆ ਵੋਟ, ਦੋ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ sequels ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਇਮੀ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਬੁਰਾਈ ਮ੍ਰਿਤ II (1987) ਅਤੇ ਹਨੇਰੇ ਦੀ ਫ਼ੌਜ (1992), ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਜ਼, ਕਾਮਿਕ ਬੁੱਕ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵੀਯਨ ਦੀ ਲੜੀ. ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਐਸ਼ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ (ਕੈਂਪਬੈਲ) ਨੂੰ ਕਲਾਈਟ ਆਈਕਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੀਬੂਟ, ਰੀਮੇਕ ਅਤੇ ਸੀਕਵਲ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੀ ਚੌਥੀ ਫ਼ਿਲਮ ਈਵਿਲ ਡੈੱਡ ਦਾ ਨਾਮ ਸੀ ਅਤੇ 2013 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ। ਰਾਇਮੀ ਨੇ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਸਹਿ-ਨਿਰਮਾਣ ਕੈਂਪਬੈਲ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਰੌਬਰਟ ਟੇਪਰਟ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਗਾਮੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ਐਸ਼ ਬਨਾਮ ਈਵਿਲ ਡੈਡ ਸੈਮ ਅਤੇ ਇਵਾਨ ਰਾਇਮੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਕੈਮਪੈਲ ਦੁਆਰਾ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਮਾਣ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਪਲਾਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਰਾਣਾ ਉਦਏ ਸਿੰਘ ੨
ਮੇਵਾੜ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ੋਦੀਆ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਸਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਿਸ਼ੋਦੀਆ ਰਾਜਵੰਸ਼
ਦੁਲੱਦੀ
ਦੁਲੱਦੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਨਾਭਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅਭੀਜੀਤ ਦੇਸ਼ਮੁਖ (ਅੰਪਾਇਰ)
ਅਭੀਜੀਤ ਦੇਸ਼ਮੁਖ (ਜਨਮ 24 ਦਸੰਬਰ 1970) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਹੈ। ਉਹ ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮਾਰਚ 2019 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਗੁਹਾਟੀ ਦੇ ਬਾਰਸਾਪਾਰਾ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦਰਮਿਆਨ ਪਹਿਲੇ ਮਹਿਲਾ ਟੀ-20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ (ਡਬਲਿਊ.ਟੀ.20 ਆਈ.) ਲਈ ਦੋ ਆਨ-ਫੀਲਡ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1970
ਅਰੁਣ ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ
ਅਰੁਣ ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ (ਜਨਮ 4 ਜੂਨ 1951) ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ, ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਆਲੋਚਕ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਤੇ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਹੈ।
ਜੀਵਨ
ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਕੋਲਕਾਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਨੂੰਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਹੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ-ਅੰਦੋਲਨ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੀਪੀਆਈ (ਐਮ) ਦੇ ਮੁਖ ਪਤਰ ‘ਸਵਾਧੀਨਤਾ’ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ ਸਾਹਿਤਕ ਪਤ੍ਰਿਕਾ ‘ਕਲਮ’ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ।
ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਸੰਸਥਾਨ ਬਾਣੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦਾ ਮਾਲਿਕ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ ਮਹੇਸ਼ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ
ਦਘੋੜ
ਦਘੋੜ
ਪਿੰਡ ਦਘੋੜ ਜ਼ਿਲਾ ਰੂਪਨਗਰ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਨੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 180 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 700 ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਡਾਕਘਰ ਸੁਖਸਾਲ 1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 140126 ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਨੰਗਲ ਭਲਾਣ ਸੜਕ ਤੋਂ 8 ਕਿਲੋ ਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨੰਗਲ ਡੇਮ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਰਾਣਾ ਅਮਰ ਸਿੰਘ
ਮੇਵਾੜ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ੋਦਿਆ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਸਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਿਸ਼ੋਦਿਆ ਰਾਜਵੰਸ਼
ਚੂੰਗਥਾਂਗ
ਚੂੰਗਥਾਂਗ, ਉਤਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਿੱਕਿਮ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ 8 ਪਿੰਡਾਂ  ਦਾ ਸਮੂਹ ਇੱੱਕ ਸਬ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਹੈ । ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨਾਲ ਸੰਬਧਿਤ ਇੱਕ ਗੁਰੂਦਵਾਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਤੀਜੀ ਉਦਾਸੀ ਵੇਲੇ ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਨੂੰ ਭਾਗ ਲਾਏ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਥੇ ਆਪਣੀ ਪੈਦਲ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਸੋਟੀ ਗੱਡ ਦਿੱਤੀ  ਜੋ ਹੁਣ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਉੱਥੇ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਰਾਣਾ ਸੁਗਰ
ਮੇਵਾੜ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ੋਦਿਆ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਸਨ।
ਬੁਲੇ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਰਚਨਾਵਾਂ
ਜਨਮ
ਬੁਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਜਨਮ ਲਾਹੌਰ ਜਿਲੇ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਪੰਡੋਕੀ ਵਿਖੇ 1680 ਈ. ਵਿੱਚ ਸ਼ਖੀ ਮਹੁੰਮਦ ਦਰਵੇਸ਼ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਬੁਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਅਸਲ ਨਾਮ ਅਬਦੁੱਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪਿਛੋ ਉਸਨੂੰ ਸਾਈਂ ਬੁਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ, ਬਾਬਾ ਬੁਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਂਹ ਜਾਂ ਕੇਵਲ ਬੁਲ੍ਹਾ ਕਹਿ ਕੇ ਸੱਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (‘ਨਾਫ਼ਿਅ-ਉਲ ਸਾਲਕੀਨ’ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦਾ ਅਸਲ ਨਾਮ ‘ਅਬਦੁੱਲਾ ਸ਼ਾਹ’ ਸੀ) ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਨਾਮ ਵੱਲ ਬੁਲ੍ਹੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਲਾਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਈ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਚਾਲੀਸਵੀ ਗੰਢ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਪਰ ਇਹ ਇਉਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ:-
“ਹੁਣ ਇਨ ਅੱਲਾਹ ਆਖ ਕੇ ਤੁਮ ਕਰੋ ਦੁਆਈਂ,
ਪੀਆਂ ਹੀ ਸਭ ਹੋ ਗਿਆ ‘ਅਬਦੁੱਲਾ’ ਨਾਹੀਂ।”
ਸਤਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇਸ ਮਹਾਨ ਕਵੀ ਦਾ ਜਨਮ ਪੱਛਮੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ,ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਗਰ ਕਸੂਰ ਦੇ ਪਾਂਡੋਕੇ ਨਾਮੀਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇੱਕ ਰਵਾਇਤ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਰਿਆਸਤ ਬਹਾਵਲਪੁਰ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਿੰਡ ਉੱਚ ਗੀਲਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਅਜੇ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਉੱਚ ਗੀਲਾਨੀਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਲਕਵਾਲ ਤੇ ਫਿਰ ਉੱਥੇ ਕੁਝ ਦਿਨ ਠਹਿਰ ਕੇ ਪਾਂਡੋਕੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲਾਹੌਰ ਆ ਗਏ। ਉਹ ਸੱਯਦ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। “ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ ਦੇ ਕਥਨ ਅਨੁਸਾਰ ਬੁਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਵਾਲਿਦ ਸਖੀ ਮੁਹੰਮਦ ਦਰਵੇਸ਼ ਉੱਚ ਸਰੀਫ਼ ਗੀਲਾਨੀਆਂ ਜੀਲਾਨੀ(ਬਹਾਵਲਪੁਰ) ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਰਵਾਇਤ ਮੁਤਾਬਿਕ ਬੁਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਉੱਚ ਗੀਲਾਨੀਆਂ(ਜੀਲਾਨੀਆ) ਵਿੱਚ ਹੋਈ।”
ਵਿੱਦਿਆ
ਬੁਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਮੁਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆਂ ਦੂਜੇ ਬਾਲਕਾਂ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਸ਼ਖੀ ਮਹੁੰਮਦ ਦਰਵੇਸ਼ ਪਾਸੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਵਾਂਗ ਬੁਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਵੀ ਘਰ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਸੁਖ ਨਸੀਬ ਨਾ ਹੋਇਆ। ਬੁੱਲੇਸ਼ਾਹ ਬਾਲਪੁਣੇ ਤੋਂ ਹੀ ਰੱਬ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਭਗਤ ਅਤੇ ਕਰਨੀ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਉੱਚ ਆਸ਼ਿਆਂ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਾਣੀ ਸੀ। ਬੁੱਲੇ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਸ਼ਾਹ ਅਨਾਇਤ ਕਾਦਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਗੁਰੂ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ। ਕੇਵਲ ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਹੀਂ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਝਿਆ। ਉਹ ਵੀ ਬੁਲ੍ਹੇ ਵਾਂਗ ਪੱਕੀ ਸੂਫ਼ੀ ਸੀ। ਉਹ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਕੰਵਾਰੀ ਰਹੀ।
ਆਤਮਿਕ ਗਿਆਨ
ਮੁਢਲੀ ਵਿੱਦਿਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਪਿੱਛੋਂ ਕਸੂਰ ਆ ਗਏ। ਕਰਤਾ ‘ਨਾਫ਼ਿਅ-ਉਲ ਸਾਲਕੀਨ’ ਅਨੁਸਾਰ ਬੁਲ੍ਹੇ ਨੇ ਗੁਲਾਮ ਮੁਰਤਸਾ ਦੇ ਚਰਨਾ ਵਿੱਚ ਬਹਿ ਕੇ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਮੌਲਵੀ ਸਾਹਿਬ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਰਬੀ ਦੇ ਆਲਿਮ ਸਨ। ਆਪ ਨੇ ਸੇਖ਼ ਸਾਅਦੀ ਦੀ “ਗੁਲਿਸਤਾਨ “ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜ਼ਾਹਰੀ ਇਲਮ ਸਿੱਖਣ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਰੂਹਾਨੀ ਇਲਮ ਦੀ ਭੁੱਖ ਚਮਕੀ, ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਧਰਿਆ ਤੇ ਕੁਝ ਮਜਜੂਬ ਹੋ ਗਏ। ਰੱਬੀ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ। “ ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਸੂਰ ਪਿੱਛੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰਦੇ ਫਿਰਾਂਦੇ ਬਟਾਲਾ(ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ) ਪਹੁੰਚੇ। ਮਨਸੂਰ ਵਾਂਝੂੰ ਮੂੰਹੋ ਨਿਕਲਿਆਂ ‘ਮੈਂ ਅੱਲ੍ਹਾ ਹਾਂ’(ਮਨਸੂਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਅਲਲੱਹਕ)।” ਲੋਕ ਬੁਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਦਰਬਾਰ ਫ਼ਾਜਲਾ ਦੇ ਮੋਢੀ ਸ਼ੇਖ ਫ਼ਾਜਿਲ-ਉਦ-ਦੀਨ ਕੋਲ ਲੈ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਫ਼ਰਮਾਇਆਂ, ਇਹ ਸੱਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਇਹ ‘ਅੱਲ੍ਹਾ’(ਅਰਥਾਤ ਕੱਚਾ,ਅੱਲ੍ਹੜ) ਹੈ; ਏਸਨੂੰ ਆਖੋ ਸ਼ਾਹ ਅਨਾਇਤ ਕੋਲ ਜਾ ਤੇ ਪੱਕ ਆਵੇ।
ਗੁਰੂ
ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਪਿੱਛੋਂ ਮੁਰਸ਼ਦ ਜਾਂ ਗੁਰੂ ਦੀ ਭਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਮੁਰਸ਼ਿਦ ਦੀ ਤਾਲਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਹ ਲਾਹੌਰ ਪੁੱਜਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੀਰ ਅਨਾਇਤ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਮੁਰਸ਼ਿਦ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਜਾਤ ਦਾ ਅਰਾਈ ਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਚੰਗੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਅਨਾਇਤ ਸ਼ਾਹ ‘ਹਜ਼ਰਤ ਰਜ਼ਾ ਸ਼ਾਹ ਸ਼ੱਤਾਰੀ ਦੇ ਮੁਰੀਦ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਵੱਡਾ ਤਪ ਤੇ ਜ਼ੁਹਦ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕਰਨੀ ਵਾਲੇ ਪੀਰ ਸਨ। ਅਨਾਇਤ ਸ਼ਾਹ ਪਹਿਲਾਂ ਕਸੂਰ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਉੱਥੇ ਨਵਾਬ ਨਾਲ ਮਤਭੇਦ ਹੋ ਜਾਣ ਉੱਤੇ ਕਸੂਰ ਛੱਡ ਕੇ ਲਾਹੌਰ ਆ ਵੱਸਿਆ। ਮੁਰਸ਼ਿਦ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਪਿੱਛੋਂ ਪੀਰ ਅਨਾਇਤ ਸ਼ਾਹ ਕਾਦਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ-ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਬੁੱਲ੍ਹਾ ਮਸਤ ਮਲੰਗ ਹੋ ਕੇ ਗਾਉਣ ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਪੀਰ ਨੇ ਰੱਬ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ:-
ਬੁਲ੍ਹਿਆ! ਰੱਬ ਦਾ ਕੀ ਪਾਉਣਾ,
ਬੁਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੁਰਸ਼ਦ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਕਲਿਆਣ ਦੀ ਦਾਰੂ ਉਸੇ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਅਨਾਇਤ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੈ:-
“ਬੁਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਸੁਣੋ ਹਕਾਇਤ, ਹਾਦੀ ਪਕੜਿਆ ਹੋਗ ਹਦਾਇਤ।
ਮੇਰਾ ਮੁਰਸ਼ਦ ਸ਼ਾਹ ਅਨਾਇਤ, ਉਹ ਲੰਘਾਇ ਪਾਰ।”
ਹੁਣ ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਮਸਤ ਫ਼ਕੀਰ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਜਾਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ, ਸਾਕਾਂ ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਤਾਅਨੇ-ਮੇਹਣਿਆਂ ਦੀ ਵੀ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਬੁੱਲ੍ਹਾ ਸੱਯਦ ਘਰਾਣੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਸੀ ਉਸਨੇ ਅਰਾਈਂ ਜਾਤ ਦੇ ਦਰਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਗੁਰੂ ਧਾਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੇ ਸਾਕ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਛਿੜ ਪਈ ਅਤੇ ਜਦ ਬੁੱਲ੍ਹਾ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਚਾਚੀਆ ਤਾਈਆਂ ਤੇ ਭੈਣਾਂ-ਭਰਾਜਾਈਆਂ ਉਸ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਆ ਜੁੜੀਆਂ ਤੇ ਬੁਰਾ ਭਲਾ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀਆਂ ਕਿ ਉਸਨੇ ਕੁੱਲ ਨੂੰ ਸੱਯਦ ਹੋ ਕੇ ਲੀਕਾਂ ਲਾਈਆਂ ਹਨ। ਬੁਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਇੱਕ ਕਾਫ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗੱਲ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
“ਬੁਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਆਈਆਂ,
ਭੈਣਾਂ ਤੇ ਭਰਜਾਈਆਂ,
ਆਲ ਨਬੀ ਔਲਾਦ ਅਲੀ ਦੀ,
ਬੁਲ੍ਹਿਆ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਲੀਕਾਂ ਲਾਈਆਂ?
ਛੱਡ ਦੇ ਪੱਲਾ ਰਾਈਆਂ।”
ਪਰ ਬੁੱਲ੍ਹਾ ਆਪਣੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੇ ਪੁੱਜ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਹੁਣ ਨਾ ਸ਼ੁਹਰਤ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਸੀ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਨਾਮੋਸ਼ੀ ਦਾ ਫਿਕਰ। ਉਸਨੂੰ ਹੁਣ ਸੱਯਦ ਹੋਣ ਦਾ ਵੀ ਕੋਈ ਮਾਣ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਤਾਂ ਅਰਾਈਂ ਦਾ ਮੁਰੀਦ ਹੋਣ ਦਾ ਵੱਡਾ ਫ਼ਖ਼ਰ ਸੀ।
“ਜਿਹੜਾ ਸਾਨੂੰ ਸੱਯਦ ਆਖੇ, ਦੋਜ਼ਖ ਮਿਲਣ ਸਾਈਆਂ,
ਜਿਹੜਾ ਸਾਨੂੰ ਅਰਾਈਂ ਆਖੇ,ਭਿਸ਼ਤੀ ਪੀਘਾਂ ਪਾਈਆ।
ਮੂਡ (ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ)
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ
ਦਬਖੇੜਾ
ਦਬਖੇੜਾ ਜ਼ਿਲਾ ਰੂਪਨਗਰ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਨੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 230 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 1200 ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਡਾਕਘਰ ਬੇਹਰਾਮਪੁਰ 1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 140205 ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਰੂਪਨਗਰ ਨੰਗਲ ਸੜਕ ਤੋਂ 1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਭਨੁਪਲੀ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।
ਬੁਲੇ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਰਚਨਾਵਾਂ
ਗੁਰੂ
ਜੇ ਤੂੰ ਲੋੜੇਂ ਬਾਗ਼ ਬਹਾਰਾਂ, ਬੁਲ੍ਹਿਆ,
ਦਬਖੇੜਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਬੁਲੇ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਰਚਨਾਵਾਂ
ਗੁਰੂ
ਤਾਲਬ ਹੋ ਜਾ ‘ਰਾਈਆਂ’।”
ਰਾਜ ਭਵਨ, ਪੰਜਾਬ
ਰਾਜ ਭਵਨ (ਅਨੁਵਾਦ: ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਘਰ) ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਹੈ। 1985 ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਨੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਬੁਲੇ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਰਚਨਾਵਾਂ
ਮੁਰਸ਼ਿਦ ਦਾ ਵਿਛੋੜਾ
ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਮੁਰਸ਼ਿਦ ਸ਼ਾਹ ਅਨਾਇਤ ਨੇ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਕੇ ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਡੇਰੇ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਵਿਛੋੜਾ ਭਾਵੇਂ ਬਹੁਤ ਲੰਮੇਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਬੁੱਲ੍ਹਾ ਅਜਿਹਾ ਵਿਛੋੜਾ ਸਹਾਰ ਨਾ ਸਕਿਆ, ਬੁੱਲ੍ਹਾ ਇਸ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਕੁਠਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸੜਕੇ ਕੁੰਦਨ ਬਣ ਗਿਆ।
ਰਾਜ ਭਵਨ, ਪੰਜਾਬ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਦੀ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਸ਼ਿਮਲਾ ਦੇ ਛਾਬੜਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਹੇਮਕੁੰਜ ਵਿਖੇ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ
ਬੁਲੇ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਰਚਨਾਵਾਂ
ਮੁਰਸ਼ਿਦ ਦਾ ਵਿਛੋੜਾ
“ਬਹੁੜੀ ਵੇਂ ਤਬੀਬਾ, ਮੈਂਢੀ ਜਿੰਦ ਗਈਆ,
ਕੁਬੇਰ ਨਾਥ ਰਾਏ
ਕੁਬੇਰ ਨਾਥ ਰਾਏ (26 ਮਾਰਚ 1933 - 5 ਜੂਨ 1996) ਹਿੰਦੀ ਲਲਿਤ ਨਿਬੰਧ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਸਤਾਖਰ, ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਕ ਨਿਬੰਧਕਾਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਚਿੰਤਕ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਆਚਾਰੀਆ ਹਜ਼ਾਰੀਪ੍ਰਸਾਦ ਦਿਵੇਦੀ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਨਿਵਾਸ ਮਿਸ਼ਰਾ ਵਰਗੇ ਨਾਮਵਰ ਨਿਬੰਧਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਲੇਖਣੀ ਭਾਰਤੀਅਤਾ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ਰਹੀ ਹੈ।
ਮੂਰਤੀ (ਪਾਤਰ)
ਮੂਰਤੀ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਸਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਦੂਰ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡ ਤੇ ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਆਈਡੀਅਲ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਦੇ ਰਾਜਾ ਰਾਓ ਦੇ ਨਾਵਲ ਕਾਂਤਾਪੁਰਾ, ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਉੱਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦੇ ਚਮਤਕਾਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਪਰ ਮਹਾਤਮਾ ਖੁਦ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਵਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਉਸ ਦਾ ਬੁਲਾਰਾ, ਉਸ ਦਾ ਚੇਲਾ ਮੂਰਤੀ ਹੈ ਜੋ ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ ਅਤੇ ਜਾਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਰੁੱਧ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਉਸਤਾਦ ਦੇ ਪੂਰਨਿਆਂ ਤੇ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕੀ ਮੂਰਤੀ ਖੁਦ ਰਾਜਾ ਰਾਓ ਹੀ ਹੈ।
ਬੁਲੇ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਰਚਨਾਵਾਂ
ਮੁਰਸ਼ਿਦ ਦਾ ਵਿਛੋੜਾ
“ਮੈਂ ਨ੍ਹਾਤੀ ਧੋਤੀ ਰਹਿ ਗਈ
ਮੂਰਤੀ (ਪਾਤਰ)
ਮੂਰਤੀ ਇੱਕ ਮਾਣਯੋਗ, ਕਾਲਜ-ਪੜ੍ਹਿਆ ਨੌਜਵਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਆਪਣੀ ਮਾਤਰ ਭੂਮੀ ਦੇ ਲਈ ਲੜਨ ਵਾਲੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ, ਉਹ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪਬਲਿਕ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰ ਸੀ ਅਤੇ ਮੰਚ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਜਾਣ ਦੀ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ।
ਬੁਲੇ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਰਚਨਾਵਾਂ
ਮੁਰਸ਼ਿਦ ਦਾ ਵਿਛੋੜਾ
ਕਾਈ ਗੰਢ ਮਾਹੀ ਦਿਲ ਪੈ ਗਈ।”
ਮੂਰਤੀ (ਪਾਤਰ)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ
ਬੁਲੇ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਰਚਨਾਵਾਂ
ਮੁਰਸ਼ਿਦ ਦਾ ਪੁਨਰ-ਮਿਲਾਪ
ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਨੇ ਜਨਾਨੇ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਕੇ, ਪੈਰੀ ਘੁੰਘਰੂ ਬੱਨ੍ਹ ਕੇ ਸਾਰਿਆ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਨੱਚ ਕੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਮੁਰਸ਼ਿਦ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਸੀ ਉਹ ਕਲੇਜਾ ਧੂਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਲੈਅ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਗਾ ਰਿਹਾ ਸੀ-
“ਆਓ ਸਈਓ। ਰਲ ਦਿਓ ਨੀ ਵਧਾਈ
ਮੈਂ ਵਰ ਪਾਇਆ ਰਾਝਾਂ ਮਾਹੀ।”
ਪਾਵੇ ਬਣ ਨਾ ਪੈਜੇ ਕੰਜਰੀ ਮੈ ਤੇ ਰੁਸੀਆ ਮੁਰਸ਼ਦ ਮਨਾਉਣਾ, ਮੁਰਸ਼ਦ ਮਿਲੀਆਂ ਰੱਬ ਵਰਗਾ ਸੋਹਣਾ ਮੈ ਰੱਬ ਨਈਂ ਹੱਥੋ ਗਵਾਉਣਾ, ਮੁਰਸ਼ਦ ਦੇ ਕੱਦਮੀ ਸਿਰ ਰੱਖ ਮੈ ਭੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਬਖਸ਼ਾਉਣਾ,,,,,,,, ਦਿਲਰਾਜ ਖਾਨ ਜੇਹੜਾ ਪਾਵੇ ਮੁਰਸ਼ਦ ਨੂੰ ਉਹਨੇ ਹੋਰ ਕੀ ਜੱਗ ਤੇ ਪਾਉਣ,,,,,।।
ਰਚਨਾਵਾਂ
ਬੁੱਲੇ ਸ਼ਾਹ ਨੇ 156 ਕਾਫ਼ੀਆਂ, 1 ਬਾਰਾਮਾਂਹ, 40 ਗੰਢਾਂ, 1 ਅਠਵਾਰਾ, 3 ਸੀਹਰਫ਼ੀਆਂ ਤੇ 49 ਦੋਹੜੇ ਆਦਿ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਸਿਧੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਾਫ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਆਪ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਧੇਰੇ ਠੇਠ, ਸਾਦਾ ਅਤੇ ਲੋਕ ਪੱਧਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੀ ਹੈ। ਬੁੱਲੇ ਦੀ ਰਚਨਾ ਲੈਅਬੱਧ ਅਤੇ ਰਾਗਬੱਧ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਅਲੱਕਾਰਾਂ, ਮੁਹਾਵਰਿਆਂ, ਲੋਕ-ਅਖਾਣਾਂ ਤੇ ਛੰਦ-ਤਾਲਾਂ ਨਾਲ ਸਿੰਗਾਰ ਦੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਾਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਂਈ ਬੁੱਲੇ ਸ਼ਾਹ ਸੂਫ਼ੀ ਕਾਵਿ ਦਾ ਸਿਖ਼ਰ ਸੀ।
ਕਾਫ਼ੀਆਂ
ਉੱਠ ਜਾਗ ਘੁਰਾੜੇ ਮਾਰ ਨਹੀਂ,
ਇਹ ਸੌਣ ਤੇਰੇ ਦਰਕਾਰ ਨਹੀਂ।
ਉੱਠ ਗਏ ਗਵਾਂਢੋ ਯਾਰ,
ਰੱਬਾ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰੀਏ।
ਆਓ ਸਈਓ ਰਲ ਦਿਉ ਨੀ ਵਧਾਈ,
ਮੈਂ ਵਰ ਪਾਇਆ ਰਾਂਝਾ ਮਾਹੀ।
ਇੱਕ ਰਾਂਝਾ ਮੈਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦਾ
ਕੁਨ-ਫਅਕੁਨੋਂ ਅੱਗੇ ਦੀਆਂ ਲੱਗੀਆਂ
ਨੇਹੁੰ ਨਾ ਲਗੜਾ ਚੋਰੀ ਦਾ।
ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਨਵੀਓਂ ਨਵੀਂ ਬਹਾਰ
ਜਾਂ ਮੈਂ ਸਬਕ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਪੜਿਆ, ਮਸਜਦ ਕੋਲੋਂ ਜੀਉੜਾ ਡਰਿਆ
ਇਲਮੋਂ ਬਸ ਕਰੀਂ ਓ ਯਾਰ।
ਹਾਜੀ ਲੋਕ ਮੱਕੇ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ,
ਮੇਰਾ ਰਾਂਝਾ ਮਾਹੀ ਮੱਕਾ
ਨੀ ਮੈਂ ਕਮਲੀ ਹਾਂ।
ਕਰ ਕੱਤਣ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਕੁੜੇ
ਘੁੰਘਟ ਚੁੱਕ ਓ ਸੱਜਣਾ
ਹੁਣ ਸ਼ਰਮਾਂ ਕਾਹਨੂੰ ਰੱਖੀਆਂ ਵੇ।
ਰਾਣਾ ਕਰਣ
ਮੇਵਾੜ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ੋਦਿਆ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਸਨ।
ਬੁਲੇ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਰਚਨਾਵਾਂ
ਕਾਫ਼ੀਆਂ
ਘੜਿਆਲੀ ਦਿਉ ਨਿਕਾਲ ਨੀ
ਰਾਣਾ ਕਰਣ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਿਸ਼ੋਦਿਆ ਰਾਜਵੰਸ਼
ਬੁਲੇ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਰਚਨਾਵਾਂ
ਕਾਫ਼ੀਆਂ
ਅੱਜ ਪੀ ਘਰ ਆਇਆ ਲਾਲ ਨੀ।
ਰਚਨਾ
ਬੁਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਰਚਨਾ ਕਾਫ਼ੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਬੁਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਦੀਆਂ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ 156 ਕਾਫ਼ੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਗੱਲ ਸਾਫ਼ ਕਰਨੀ ਬਣਦੀ ਹੈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਬੁਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਕਾਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਬੁਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ-
ਕਾਫ਼ੀ
ਬੁਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਫ਼ੀ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਾਫ਼ੀ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਰਾਗਨੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ”ਪਿੰ: ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਕਾਫ਼ੀ ਬਾਰੇ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, ਕਈ ਲੋਕ ਕਾਫ਼ੀ ਨੂੰ ਰਾਗਨੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਗੱਲ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸੱਚੀ ਹੈ । ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਿੱਥੇ ‘ਆਸਾ’,ਸੂਹੀ, ਤਿਲੰਗ ਤੇ ਮਾਰੂ ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਨਾਲ ਸ਼ਬਦ ‘ਕਾਫ਼ੀ’ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਸਪੱਸਟ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਗਾਂ ਦੀ ਰਾਗਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਸੰਪੂਰਣ ਰਾਗ ਨਹੀਂ।
“ ਬੁਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਸੁਣਕੇ, ਤ੍ਰਟਦਾ ਕੁਫ਼ਰ ਅੰਦਰ ਦਾ
ਵਹਦਤ ਦੇ ਦਰਿਆਏ ਅੰਦਰ, ਉਹ ਭੀ ਵਤਿਆ ਤਰਦਾ”
ਸੀ-ਹਰਫ਼ੀ
ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਹੈ। ਯਹੂਦੀ ਇਸਨੂੰ “ਐਲਫ਼ਾਬੈਟ ਪੋਇਮ” ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਸੀ-ਹਰਫ਼ੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਜ਼ਬਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਈ। ਇਸ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਰੂਪ ਬਾਵਨ ਅੱਖਰੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਰੂਪ ਪੈਂਤੀ ਜਾਂ ‘ਪੱਟੀ’ ਹੈ। ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਜ਼ਰਗਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਬੁਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਸੀ-ਹਰਫ਼ੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਤੀਜੀ ਅਧੂਰੀ ਹੈ। ਲਾਹੌਰਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ‘ਕੁਲੀਅਤ-ਏ-ਬੁਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ’ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹੋ ਸੀ-ਹਰਫ਼ੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆ ਹਨ। ਬੁਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸੀ-ਹਰਫ਼ੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ-
“ਅਲਫ਼-ਆਂਵਦਿਆਂ ਤੋਂ ਮੈਂ ਸਦਕੜੇ ਹਾਂ,
ਅਠਵਾਰਾ
ਅਠਵਾਰਾ ਜਾਂ ਸਤਵਾਰਾ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਹ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਸੱਤਾਂ ਦਿਹਾੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖ ਕੇ ਰਚਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੁਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਅਠਵਾਰਾ ਛਨਿਛਰਵਾਰ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੁਮਾ ਤੇ ਮੁਕਦਾ ਹੈ।
“ਛਨਿਛਰ ਵਾਰ ਉਤਵਾਲੇ ਵੇਖ ਸਜਨ ਦੀ ਸੋ।
ਬਾਰਾਮਾਹ
ਬਾਰਾਮਾਹ’ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਆਮ ਖਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵੀ ਮਸਊਦ ਸਾਅਦ ਸੁਲਤਾਨ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਾਰਾਮਾਹ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਰਚਿਆ। ਬੁਲ੍ਹੇ ਦਾ ਬਾਰਾਮਾਹ ‘ਅੱਸੂ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
“ਅੱਸੂ ਲਿਖੂੰ ਸੰਦੇਸਵਾਂ ਵਾਚੇ ਮੋਰਾ ਪੀ,
ਗਮਨ ਕੀਆ ਤੁਮ ਕਾਹੇ ਕੋ ਕਲਮਲ ਆਇਆ ਜੀ।”
ਗੰਢਾਂ
ਵਿਆਹ ਦੇ ਸ਼ਗਨ ਵਜੋਂ ਗੰਢਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਜ ਰਚਾਉਣ, ਸਾਹਾ ਸੋਧਣ ਤੇ ਵਹੁਟੀ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ ਵਹੁਟੀ ਦੇ ਸ਼ਹੁ ਨਾਲ ਸਿਧਾਉਣ ਬਾਰੇ ਸੰਕੇਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬੁਲ੍ਹੇ ਨੇ 40 ਗੰਢਾਂ ਰਚਆ ਹਨ ਜਿਸ ਵਲ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਗੰਢ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਚਾਰ-ਚਾਰ ਤੁਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਇੱਕ ਬੰਦ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਤੇ ਅਖਰੀਲੀ ਗੰਢ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਅੱਠ ਤੁਕਾਂ ਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਗੰਢ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ-
“ਕਹੋ ਸੁਰਤੀ ਗਲ ਕਾਜ ਦੀ, ਮੈਂ ਗੰਢਾਂ ਕੀਤੀਆ ਪਾਊਂ।
ਸਾਰੇ ਤੇ ਜੰਜ ਆਵਾਸੀ, ਹੁਣ ਚਾਲਸੀ ਗੰਢ ਘਤਾਊਂ।”
ਠਾਕੁਰ ਦੁਆਰ ਠੱਗ।
ਵਿੱਚ ਮਸੀਤਾਂ ਕੁਸੱਤੀਏ ਰਹਿੰਦੇ,
ਮੌਤ
ਬੁਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਮ੍ਰਿਤੂ ਬਾਰੇ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਤਭੇਦ ਹਨ। ਲਾਜਵੰਤੀ ਰਾਮਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਬੁਲ੍ਹੇ ਦਾ ਸਮਾਂ 1680 ਤੋਂ 1758 ਈ. ਸਹੀ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। “ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ ਨੇ ਦੇਹਾਂਤ ਦਾ ਸਾਲ ਗ਼ਲਤੀ ਨਾਲ 1743 ਈ. ਦਿੱਤਾ ਹੈ।” ਹਿਜਰੀ ਮੁਤਾਬਕ 1680 ਈ. ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਅਤੇ 1758 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋਈ ਇਹ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿ ਕਿਉਂਕਿ ਬੁਲ੍ਹਾ ਨੇ ਕੁੱਲ 78 ਸਾਲ ਉਮਰ ਭੋਗੀ। “ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਚੇਰੇ ਮਨੁੱਖੀ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਅੱਜ ਵੀ ਬੁਲ੍ਹੇਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਕਲਾਮ ਅਮਰ ਹੈ।” ਬੁਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਮਜ਼ਾਰ ਅਜਵੀ ਕਸੂਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪੂਰਬ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਇਨਕਲਾਬੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ
ਇਨਕਲਾਬੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਦੀ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਥਾਪਨਾ ਟੀ.ਪੀ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰਨ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀਆਂ ਕਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਯੂਨਿਟਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਦਾਵਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਸਲੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲ ਦੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ
ਦਯਾਪੁਰ
ਪਿੰਡ ਦਯਾਪੁਰ ਜ਼ਿਲਾ ਰੂਪਨਗਰ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਨੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 120 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 450 ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਡਾਕਘਰ ਭਲੜਈ 1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 140126 ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਨੰਗਲ ਭਲਾਣ ਸੜਕ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨੰਗਲ ਡੇਮ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਆਨੰਦ ਗਰੋਵਰ
ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਕੇਸ
ਵਕੀਲਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਗਰੋਵਰ ਨੇ ਨਾਜ਼ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਦੰਡਾਵਲੀ ਦੀ ਧਾਰਾ 377 ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕੇਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਮਲਿੰਗਤਾ ਨੂੰ ਅਪਰਾਧ ਸਮਝਣ ਵਾਲਾ ਕਾਨੂੰਨ ਸੀ।
ਗਰੋਵਰ ਨੇ ਨੋਵਰਟਿਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵੌਇਕਲਚੁਅਲ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ ਰਾਈਟਸ ਦੇ ਵਪਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਬਾਰੇ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਸੰਬੰਧੀ ਵਕੀਲਾਂ ਦੀ ਸਮੂਹਕ ਅਦਾਲਤ 'ਚ ਕੇਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਐਂਟੀਟ੍ਰੋਵਾਈਰਲ ਡਰੱਗਜ਼ ਦੀ ਪੇਟੈਂਟ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰੇਗੀ। ਕੇਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਵਕੀਲ ਸਮੂਹਕ ਪ੍ਰਬਲ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਕੁਝ ਦਵਾਈਆਂ ਪੇਟੈਂਟ ਕਰਨ ਲਈ ਅਯੋਗ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਨੂੰ ਸਧਾਰਨ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਖਰਚਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਗਰੋਵਰ ਨੇ ਇੱਕ ਅਟਾਰਨੀ ਵਜੋਂ ਕੈਂਸਰ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਸਬੰਧੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਦਵਾਈ ਗਲਾਈਵੈਕ ਦੇ ਪੇਟੈਂਟ ਦੇ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਡਰੱਗ ਨਿਰਮਾਤਾ ਨੋਵਰਟਿਸ ਖਿਲਾਫ ਕਾਨੂੰਨੀ ਲੜਾਈ ਜਿੱਤੀ। ਯਾਕੂਬ ਮੇਮਨ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਇੱਕ ਰਾਤ ਪਹਿਲਾਂ, ਆਨੰਦ ਗਰੋਵਰ ਨੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਹੋਰ ਸੀਨੀਅਰ ਵਕੀਲਾਂ ਨਾਲ, ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ, ਐਚ ਐਲ ਦੱਤੂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ 'ਤੇ ਨਿਯੁਕਤੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਦੇ 3 ਜੱਜਾਂ ਦੇ ਬੈਂਚ ਦੇ ਗਠਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗਰੋਵਰ ਨੇ ਇੱਕ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਕੈਦੀ ਦੀ ਰਹਿਮ ਦੀ ਅਪੀਲ ਨੂੰ ਖਾਰਜ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਵਾਰੰਟ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਲਾਜ਼ਮੀ 14 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ। ਸ਼ਤਰੂਘਨ ਚੌਹਾਨ ਬਨਾਮ ਯੂਨੀਅਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਗਰੋਵਰ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਪਹਿਲਾਂ ਰਹਿਮ ਦੀ ਅਪੀਲ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਕੈਦੀ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਹੇ ਸਾਰੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਉਪਚਾਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉਪਚਾਰੀ ਪਟੀਸ਼ਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਤਹਿ ਕੀਤੇ ਫਾਂਸੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਥੱਕ ਗਈ ਸੀ, ਸਿਰਫ ਅੰਤਮ ਰਹਿਮ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ 14 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਵੇਲੇ ਯਾਕੂਬ ਨੂੰ ਖੁਦ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਇਹ ਦਲੀਲ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਯਾਕੂਬ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਰਹਿਮ ਦੀ ਅਪੀਲ ਨੂੰ ਰੱਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਬੈਂਚ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਯਾਕੂਬ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਨੂੰ ਹੁਣ ਅੰਜ਼ਾਮ ਦੇਣਾ ਇਨਸਾਫ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਗਰੋਵਰ ਨੇ ਫ਼ੈਸਲੇ 'ਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਨਾਖੁਸ਼ੀ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਦੁਖਦਾਈ ਗ਼ਲਤੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਕੰਮ
ਗਰੋਵਰ ਐਚਆਈਵੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਯੂ.ਐਨ.ਏਡਜ਼ ਰੈਫਰੈਂਸ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕੌਂਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੈਪੋਰਟਰ ਹੈ। ਇਸ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ
ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਦਿਵਸ
ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਦਿਵਸ ਹਰ ਸਾਲ 20 ਜੂਨ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣਾ ਘਰ ਬਾਰ ਛੱਡ ਕੇ ਅਸਥਾਈ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ‘ਤੇ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੰਘ ਦੀ ਜਰਨਲ ਅਸੈਬਲੀ ਨੇ 4 ਦਸੰਬਰ, 2000 ਨੂੰ ਮਤਾ ਨੰ: 55/76 ਪਾਸ ਕਰ ਕੇ ਸਾਲ 2001 ਜੋ ਜਰਨਲ ਅਸੈਬਲੀ ਦੀ 50ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇ ਗੰਢ ਹੈ ਤੇ 20 ਜੂਨ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਦਿਵਸ ਮਨਾਉਂਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਬੇਘਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ, ਸ਼ਰਨ ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਘਰੇਲੂ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਬੇਘਰ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇੱਕ ਕਰੋੜ 67 ਲੱਖ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਗਰੀਬ ਮੁਲਕ ਹੀ ਪਨਾਹ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਮਾਨਵੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਤੇ ਐਮਨੈਸਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਵੱਲੋਂ ਅਮੀਰ ਮੁਲਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਮਾਰਚ 2011 ਵਿੱਚ ਛਿੜੀ ਜੰਗ ਨੇ 25 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਅਤੇ 65 ਲੱਖ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬੇਘਰ ਹੋਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਅਮੁੱਕ ਜੰਗਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚੁਕਾਉਣਾ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਇਹ ਦੁਖਾਤ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ 1947 ਨੂੰ ਝੱਲਿਆ। ਪੰਜਾਬ, ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਕਾਲੇ ਦਿਨਾ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਦੂਸਰੇ ਰਾਜੇ ਵਿੱਚ ਪਲਾਨ ਕਰ ਗਏ।
ਪਿਛੋਕੜ
ਇੱਕ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਯੁੱਧ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ, ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਅੱਤਿਆਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਦੇਸ਼ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੁਆਰਾ, ਕੁਝ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਸਿਰਫ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਭ ਕੁਝ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕਿਸੇ ਵਿਭਿੰਨ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪਨਾਹਗਾਹ ਲੱਭਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣਾ ਘਰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
1951 ਦੀ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਇੱਕ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਨਸਲ, ਧਰਮ, ਕਿਸੇ ਸਮਾਜਕ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਜਾਂ ਵਿਭਿੰਨ ਰਾਜਨੀਤਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦੇ ਅਯੋਗ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਅਫਰੀਕੀ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਦਿਵਸ ੨੦ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਆਰਗੇਨਾਈਜੇਸ਼ਨ ਆਫ ਅਫਰੀਕਨ ਯੂਨਿਟੀ (ਓਏਯੂ) ਨੇ 20 ਜੂਨ ਨੂੰ ਅਫਰੀਕਾ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਦਿਵਸ ਦੇ ਨਾਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਦਿਵਸ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵ ਦਿਵਸ
ਕਜੋਲੀ
ਕਜੌਲੀ  ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮੋਰਿੰਡਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜੋਸ਼ਨਾ ਚਿਨੱਪਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਰਾਣਾ ਜਗਤ ਸਿੰਘ
ਮੇਵਾੜ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ੋਦਿਆ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਸਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਿਸ਼ੋਦਿਆ ਰਾਜਵੰਸ਼
ਪ੍ਰੀਖਿਆ (ਮੁਲਾਂਕਣ)
right|thumb|280x280px|ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਸੇਵਾ ਆਸ਼ਰਮ, ਜੌਰਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। right|thumb|280x280px|ਸਿਓਨੋਕਵਿਲੇ ਦੇ ਡੌਨ ਬੋਸਕੋ ਟੈਕਨੀਕਲ ਸਕੂਲ ਲਈ 2008 ਵਿੱਚ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਲਈ ਕੰਬੋਡੀਅਨ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। thumb|280x280px|ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰ ਅਧਾਰਿਤ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕੰਪਿਊਟਰ-ਅਧਾਰਤ ਟੈਸਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਟੈਸਟ ਜਾਂ ਇਮਤਿਹਾਨ (ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ) ਵਿੱਚ ਟੈਸਟ-ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਗਿਆਨ, ਹੁਨਰ, ਕੁਸ਼ਲਤਾ, ਸਰੀਰਕ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਲਾਸੀਫਿਕੇਸ਼ਨ (ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ) ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਟੈਸਟ, ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰ ਤੇ, ਜਾਂ ਪੂਰਵ ਨਿਰਧਾਰਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਟੈਸਟ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਹੁਨਰ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਜਾਂ ਕਾਬਲੀਅਤ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਟੈਸਟ ਸਟਾਈਲ, ਕਠੋਰਤਾ ਅਤੇ ਲੋੜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਇੱਕ ਬੰਦ ਬੁੱਕ ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਟੈਸਟ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਖਾਸ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਮੈਮੋਰੀ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਟੈਸਟ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਪੂਰਕ ਸੰਦਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਸੰਦਰਭ ਪੁਸਤਕ ਜਾਂ ਕੈਲਕੁਲੇਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਟੈਸਟ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਂ ਅਨੌਪਚਾਰਿਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਨੌਪਚਾਰਕ ਟੈਸਟ ਦਾ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਮਾਪਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੁਆਰਾ ਪਾਲਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪੜਣ ਦਾ ਟੈਸਟ ਹੋਵੇਗਾ। ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਪਰੀਖਿਆ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਕਲਾਸਰੂਮ ਜਾਂ ਆਈ.ਕਿਊ. ਕਲੀਨਿਕ ਵਿੱਚ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਟੈਸਟ। ਆਮ ਟੈਸਟਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਗ੍ਰੇਡ ਜਾਂ ਟੈਸਟ ਸਕੋਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇੱਕ ਟੈਸਟ ਅੰਕ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਜਾਂ ਮਾਪਦੰਡ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਦੋਵੇਂ ਹੀ।
ਆਦਰਸ਼ ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਅੰਕੜਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੁਆਰਾ। ਇੱਕ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦਾ ਮਤਲਬ ਬੱਚੇ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਾਂ ਉਸ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਸੋਧਣ ਲਈ ਸਮਾਂ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਕੋਈ ਵੀ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਨੂੰ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕਸਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਟੈਂਡਰਡਾਈਜ਼ਡ ਟੈਸਟ ਅਕਸਰ ਵਿਦਿਆ, ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਨਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ (ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਐੱਮ ਐੱਮ ਪੀ ਆਈ), ਫੌਜੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਗੈਰ-ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਟੈਸਟ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਕੋਪ ਅਤੇ ਫੌਰਮੈਟ ਵਿੱਚ ਲਚਕਦਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਅਤੇ ਮਹੱਤਤਾ ਵਿੱਚ ਵੇਰੀਏਬਲ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਟੈਸਟ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਇੰਸਟ੍ਰਕਟਰ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਹਨਾਂ ਟੈਸਟਾਂ ਦੀ ਫਾਰਮੇਟ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨੂੰ ਦੂਜੀਆਂ ਇੰਸਟ੍ਰਕਟਰਾਂ ਜਾਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਅਪਣਾਇਆ ਜਾਂ ਵਰਤਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਫੀਡਬੈਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਵੀਨਤਾ ਦੇ ਪੱਧਰ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਸਟੈਂਡਰਡ ਟੈਸਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕੁੱਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਗੈਰ-ਪ੍ਰਮਾਣੀਕ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਲਈ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਸਕੋਪ, ਫੌਰਮੈਟ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਵਰਗੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਅਤੇ ਸੈਟਿੰਗ, ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਗ਼ੈਰ-ਸਟੈਂਡਰਡ ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਵੇਰੀਏਬਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਲਾਸ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਤੀਬੰਧਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਕਲਾਸ ਇੰਸਟ੍ਰਕਟਰ ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਇੱਕ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਟੈਸਟ ਕਰਵਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇੱਕ ਸੈਮੈਸਟਰ ਤੋਂ ਸਿਰਫ ਦੋ ਵਾਰ। ਇੰਸਟ੍ਰਕਟਰ ਜਾਂ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਨੀਤੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਹਰੇਕ ਟੈਸਟ ਦੀ ਮਿਆਦ ਪੂਰੀ ਕਲਾਸ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਸਿਰਫ ਪੰਜ ਮਿੰਟ ਲਈ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਗੈਰ-ਪ੍ਰਮਾਣੀਕ੍ਰਿਤ ਟੈਸਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਿਆਰੀ ਟੈਸਟਾਂ ਦਾ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਕੋਪ, ਮੁਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਫਾਰਮੇਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਟੈਂਡਰਡਾਈਜ਼ਡ ਟੈਸਟ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟੈਸਟ ਡਿਵੈਲਪਰ, ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾ ਜਾਂ ਗਵਰਨਿੰਗ ਬਾਡੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਮਿਤੀਆਂ ਤੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਲਾਸਰੂਮ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੰਸਟ੍ਰਕਟਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਜਾਂ ਕਲਾਸਰੂਮ ਦੀ ਅਵਧੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸੀਮਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਕੋ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਟੈਸਟ (ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, SAT ਜਾਂ GRE) ਦੀ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਾਪੀਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਤਬਦੀਲੀ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਪਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਟੈਸਟਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਹੈ।
ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਟੈਸਟ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੀ ਟੈਸਟ ਉੱਚ-ਸਟੈਕ ਟੈਸਟ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਿਸੇ ਟੈਸਟ ਨੂੰ ਇੱਕ ਇੰਸਟ੍ਰਕਟਰ, ਇੱਕ ਡਾਕਟਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਸੰਸਥਾ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਜਾਂਚ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਟੈਸਟ ਦੇ ਡਿਵੈਲਪਰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਲਈ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਟੈਸਟਿੰਗ ਸਰਵਿਸ (ਈ.ਟੀ.ਐੱਸ), ਇੱਕ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਵਿਦਿਅਕ ਟੈਸਟਿੰਗ ਅਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਸੰਸਥਾ, ਸਟੀਲ ਵਰਗੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਟੈਸਟਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਜਾਂ ਪ੍ਰੋਕਟਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਵਿਦਿਅਕ ਟੈਸਟਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਟੈਸਟਾਂ ਦੀ ਮੁਢਲੀ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦੇ ਪੱਧਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ ਅਤੇ ਟੈਸਟ ਫਾਰਮੈਟਾਂ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਆਮ ਸਹਿਮਤੀ ਜਾਂ ਅਨਿਯਮਤਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਕਸਰ, ਟੈਸਟ ਦੀ ਫਾਰਮੇਟ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ, ਇੰਸਟ੍ਰਕਟਰ ਦੇ ਵਿਦਿਅਕ ਦਰਸ਼ਨ, ਵਿਸ਼ਾ ਵਸਤੂ, ਕਲਾਸ ਦਾ ਆਕਾਰ, ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਣ ਜਾਂ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਇੰਸਟ੍ਰਕਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਟੈਸਟ ਗੈਰ-ਮਿਆਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਟੈਸਟਿੰਗ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਟੈਸਟ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਕਿਸਮਾਂ
thumb|180x180px|Indonesian Students taking a written test ਲਿਖਤੀ ਟੈਸਟ ਉਹ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਹਨ ਜੋ ਕਾਗਜ਼ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰ ਤੇ (ਇੱਕ ਈਐਕਸਐਮ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ) ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਟੈਸਟ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਜੋ ਲੇਖਤੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਟੈਸਟ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਰੂਪ ਜਾਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਤੇ ਲਿਖ ਕੇ ਜਾਂ ਟਾਈਪ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਮੇਲਿੰਗ ਆਈਟਮ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਹੀ ਪਦ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਨਾਲ ਮੇਲਣ ਲਈ ਇੱਕ ਟੈਸਟ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਛੋਟੀਆਂ ਉੱਤਰਾਂ ਜਾਂ ਲੇਖਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਟੈਸਟ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਲਿਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਲੇਖਾਂ ਦੇ ਸਾਜ਼-ਸਾਮਾਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਘੱਟ ਸਮਾਂ ਲਗਦਾ ਹੈ।
ਖੁਦਾਈ ਖਿਦਮਤਗਾਰ
ਖੁਦਾਈ ਖਿਦਮਤਗਾਰ (خدايي خدمتگار), ਯਾਨੀ ਰੱਬ ਦੀ ਬਣਾਈ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸੇਵਕ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮ ਉੱਤਰ ਸੀਮਾਂਤ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਪਸ਼ਤੂਨ ਕਬੀਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਨ ਅਬਦੁਲ ਗੱਫਾਰ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਇਤਹਾਸਕ ਅਹਿੰਸਕ ਅੰਦੋਲਨ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ "ਸੁਰਖ ਪੋਸ਼" ਜਾਂ "ਲਾਲ ਕੁੜਤੀ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਮੂਲ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਸੰਗਠਨ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਮਕਸਦ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਪਸਾਰ ਅਤੇ ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਝਗੜਿਆਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਇਹ ਸਿਆਸੀ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਢਲਦੀ ਗਈ ਅਤੇ ਕਈ ਬਾਰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਦੇ ਜ਼ੇਰ ਅਤਾਬ ਆਈ। 1929 ਤੱਕ ਇਸ ਤਹਿਰੀਕ ਦੇ ਸਾਰੇ ਆਗੂ ਸੂਬਾ ਬਦਰ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਆਗੂ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਏ ਗਏ। ਸਿਆਸੀ ਹਿਮਾਇਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਤਹਿਰੀਕ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਨਾਲ ਰਾਬਤੇ ਭੀ ਕਾਇਮ ਕੀਤੇ। ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦੀ ਹਿਮਾਇਤ ਨਾ ਮਿਲਣ ਤੇ ਇਸ ਤਹਿਰੀਕ ਨੇ ਬਾਕਾਇਦਾ ਤੌਰ ਪਰ 1929 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਨਾਲ ਇਲਹਾਕ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਹਿਮਾਇਤ ਦੇ ਬਾਦ ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਤੇ ਸਿਆਸੀ ਦਬਾਉ ਵਧ ਗਿਆ, ਦੂਸਰੀ ਤਰਫ਼ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਨੇ ਵੀ ਇਖ਼ਲਾਕੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿਆਸੀ ਕੈਦੀਆਂ ਦੀ ਹਿਮਾਇਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਦ ਖ਼ਾਨ ਅਬਦੁਲ ਗ਼ੱਫ਼ਾਰ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਰਿਹਾ ਕਰ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਤਹਿਰੀਕ ਤੇ ਆਇਦ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦਾ ਖ਼ਾਤਮਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਤਾਜ਼ੀਰਾਤ-ਏ-ਹਿੰਦ 1935 ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਸੂਬਾ ਖ਼ੈਬਰ ਪਖ਼ਤੂਨਖ਼ਵਾ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ ਚੋਣ ਅਮਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ 1937 ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਨ ਅਬਦੁਲ ਗ਼ੱਫ਼ਾਰ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਭਾਈ ਡਾਕਟਰ ਖ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਸੂਬਾ ਖ਼ੈਬਰ ਪਖ਼ਤੂਨਖ਼ਵਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਚੁਣੇ ਗਏ।
ਖ਼ੁਦਾਈ ਖ਼ਿਦਮਤਗਾਰ ਤਹਿਰੀਕ ਨੂੰ 1940ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਾਰ ਫਿਰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਦੇ ਅਤਾਬ ਹੇਠ ਆਉਣਾ ਪਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਤਹਿਰੀਕ ਨੇ ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਨਿਹਾਇਤ ਸ਼ਿੱਦਤ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਦਾਈ ਖ਼ਿਦਮਤਗਾਰ ਤਹਿਰੀਕ ਨੂੰ ਖ਼ੈਬਰ ਪਖ਼ਤੂਨਖ਼ਵਾ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦੀ ਸ਼ਦੀਦ ਮੁਖ਼ਾਲਫ਼ਤ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। 1946 ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਦਾਈ ਖ਼ਿਦਮਤਗਾਰ ਤਹਿਰੀਕ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਇਤਿਹਾਦੀ ਵਜੋਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਤਹਿਰੀਕ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤਹਿਰੀਕ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਦੀ ਇੰਤਹਾਈ ਤਿੱਖਾ ਵਿਰੋਧ ਪੇਸ਼ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮੀ ਮੁਕਤੀ ਅੰਦੋਲਨ
ਵਿਜ਼ਕਾਇਆ ਪੁੱਲ
ਵਿਜ਼ਕਾਇਆ ਪੁੱਲ (ਬਾਸਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ: Bizkaiko Zubia, ਸਪੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ  ਵਿੱਚ: Puente Colgante) ਇੱਕ ਆਵਾਜਾਈ ਵਾਲਾ ਪੁੱਲ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਪੁਰਤੁਗਾਲੇਤ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਲਾਸ ਅਰੇਨਸ (ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਬਿਸਕੇ ਸੂਬੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ) ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੁੱਲ ਅਬੈਜ਼ਾਬੇਲ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 13 ਜੁਲਾਈ 2006 ਵਿੱਚ ਯੂਨੇਸਕੋ ਵੱਲੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਵਿਜ਼ਕਾਇਆ ਪੁੱਲ ਨੇਰਵਿਓਂ ਨਦੀ ਦੇ ਮੁਹਾਨੇ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਆਵਾਜਾਈ ਵਾਲੇ ਪੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਉਸਾਰੀ 1893 ਈ. ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਇਸਨੂੰ ਅਲਬਰਟ ਪਾਲਾਕੀਓ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਫੇਰਦੇਨਦ ਜੋਸਪ ਅਰਨੋਦੀਨ ਇਸ ਦਾ ਇੰਚਾਰਜ ਸੀ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੇਕਟ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਯੋਗਦਾਨ ਸਾਂਤੋਸ ਲੋਪੇਜ਼ ਦੇ ਲੇਤੋਨਾ ਨੇ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਪੁੱਲ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਸਪੇਨੀ ਘਰੇਲੂ ਜੰਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਬੰਦ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਦਾ ਉੱਪਰਲਾ ਹਿੱਸਾ ਬਾਰੂਦ ਨਾਲ ਉੱਡਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਪੁੱਲ
ਰਾਜੇਸ਼ ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ
ਰਾਜੇਸ਼ ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ (ਜਨਮ 22 ਅਕਤੂਬਰ 1961) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ 19 ਨਵੰਬਰ 2000 ਨੂੰ ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਉੜੀਸਾ ਵਿਚਕਾਰ ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਅੰਪਾਇਰ ਵਜੋਂ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ 7 ਆਈ.ਪੀ.ਐਲ. ਮੈਚਾਂ ਅਤੇ 59 ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1961
ਹਰੀਸੇਨਾ
ਹਰੀਸੇਨਾ ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਦਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਵੀ, ਪੈਨੇਗਰਿਸਟ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਮੰਤਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਗੁਪਤਾ ਸਮਰਾਟ, ਸਮੁੰਦਰਗੁਪਤ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਵਿਤਾ, ਲਿਖੀ ਗਈ c. 345 C.E., ਸਮੁੰਦਰਗੁਪਤ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਦੇ ਥੰਮ੍ਹ ਉੱਤੇ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਪੈਨੇਜੀਰਿਕ ਵਜੋਂ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਗਿਆਨੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ
ਵਿੱਦਿਆ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੁਢਲੀ ਵਿੱਦਿਆ ਪਿੰਡ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਚੋਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਖਾਲਸਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਚੱਕ ਨੰਬਰ 41 ਤੋਂ 1921 ਵਿੱਚ ਦਸਵੀਂ ਦਾ ਇਮਤਿਹਾਨ ਪਾਸ ਕੀਤਾ।
ਦਰਦਨਾਕ ਸਾਕਿਆਂ
ਜੱਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ਼ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਵਾਪਰੇ ਦਰਦਨਾਕ ਸਾਕਿਆਂ ਦਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਗਹਿਰਾ ਅਸਰ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਰਾਜਸੀ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲੱਗ ਪਏ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨੇਤਾਵਾਂ ਡਾ: ਸੈਫ਼ ਉੱਦੀਨ ਕਿਚਲੂ, ਬਾਬਾ ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਸਟਰ ਮੋਤਾ ਸਿੰਘ ਆਦਿ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ।
ਸਿਵਲ ਨਾ-ਫਰਮਾਨੀ ਲਹਿਰ
1926 ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਹੋਈ ਪਹਿਲੀ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣੇ ਗਏ ਅਤੇ ਅਕਤੂਬਰ 1927 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਐਗਜ਼ੈਕਟਿਵ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਸਾਈਮਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਭਾਰਤ ਪਹੁੰਚਣ ਉੱਤੇ ਗਿਆਨੀ ਜੀ ਇਸ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਨਿੱਤਰ ਆਏ। ਉਹ 1930 ਵਿੱਚ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਈ ਸਿਵਲ ਨਾ-ਫਰਮਾਨੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਮੁਲਤਾਨ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਭੁਗਤੀ।
ਪੰਜਾਬ ਅਸੈਂਬਲੀ
1937 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨੀ ਜੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪੰਜਾਬ ਅਸੈਂਬਲੀ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ। 1940 ਅਤੇ 50 ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਗਿਆਨੀ ਜੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਿੱਖ ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰੇ। 1946 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਕੈਬਨਿਟ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਤਜਵੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਡਟ ਕੇ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ। 1946 ਵਿੱਚ ਗਿਆਨੀ ਜੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਦੇਸ਼ ਵੰਡ ਪਿੱਛੋਂ ਮਾਰਚ, 1948 ਵਿੱਚ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਵਰਕਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਲਏ ਫ਼ੈਸਲੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਥਕ ਮੈਂਬਰ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਏ ਤਾਂ ਗਿਆਨੀ ਜੀ ਵੀ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਏ।
ਵਜ਼ੀਰ
ਗਿਆਨੀ ਜੀ ਭੀਮ ਸੈਨ ਸੱਚਰ ਦੀ ਵਜ਼ਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਜ਼ੀਰ ਵੀ ਬਣੇ। 1951 ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਤੋਂ ਮਾਯੂਸ ਹੋ ਕੇ ਗਿਆਨੀ ਜੀ ਫਿਰ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਏ ਪਰ 1957 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਗਿਆਨੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ, ਸ: ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਕੈਰੋਂ ਦੀ ਕਾਂਗਰਸੀ ਵਜ਼ਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਲ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ। ਉਹ 1963 ਤੱਕ ਕੈਰੋਂ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਵਜ਼ੀਰ ਰਹੇ। ਮਾਰਚ 1970 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸ: ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਗਏ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਸੰਬੰਧੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਪਰ ਨਤੀਜਾ ਕੁਝ ਨਾ ਨਿਕਲਿਆ।
ਮਹਾ ਦਾਨੀ
ਗਿਆਨੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ 30 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਰਹੇ, 20 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਧਾਇਕ ਅਤੇ ਕਈ ਮਹਿਕਮਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਰਹੇ। ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਸਰਕਾਰ ‘ਚ ਵੀ ਮੰਤਰੀ ਰਹੇ । ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਰਹੇ। ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਮਿਲਿਆ ਅਹੁਦਾ ਆਪਣੇ ਗਲੋਂ ਹਾਰ ਲਾਹ ਕੇ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਸਰਕਾਰੀ ਘਰ ਖਾਲੀ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆਂ ਸਮਾਨ ਇੱਕ ਟਰੰਕ ‘ਚ ਹੀ ਪੈਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਜ਼ਮੀਨ ਸਾਰੀ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਟਾਂਡਾ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਅੰਤਮ ਸਮਾਂ
ਅੰਤ ਉਹ 10 ਜੂਨ, 1974 ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਬਿਰਾਜੇ।
ਰਾਜਾ ਮਹਿੰਦਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ
ਰਾਜਾ ਮਹੇਂਦਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ  (1 ਦਸੰਬਰ, 1886 – 29 ਅਪਰੈਲ 1979) ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਸੈਨਾਪਤੀ, ਸੰਪਾਦਕ, ਲੇਖਕ, ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਸਨ, ਜਿਸ ਨੇ 1915 ਵਿੱਚ ਕਾਬੁਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਜਲਾਵਤਨੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਗਣਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰਵਾਦੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ 1940 ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਬੋਰਡ ਦਾ ਗਠਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਐਮ.ਏ.ਓ. ਕਾਲਜ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਲ 1911 ਵਿੱਚ ਬਾਲਕਨ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਡਾਕ ਟਿਕਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ "ਆਰੀਅਨ ਪੇਸ਼ਵਾ" ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਰਾਜਾ ਮਹੇਂਦਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਦਾ ਜਨਮ ਮੁਰਸਾਨ ਨਰੇਸ਼ ਰਾਜਾ ਬਹਾਦੁਰ ਘਨਸ਼ਿਆਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ 1 ਦਸੰਬਰ ਸੰਨ 1886 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਘਨਸ਼ਿਆਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਸਨ - ਦੱਤਪ੍ਰਸਾਦ ਸਿੰਘ, ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਖੜਗ ਸਿੰਘ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦੱਤਪ੍ਰਸਾਦ ਸਿੰਘ ਰਾਜਾ ਘਨਸ਼ਿਆਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮੁਰਸਾਨ ਦੀ ਗੱਦੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਅਤੇ ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਬਲਦੇਵਗੜ ਦੀ ਜਾਗੀਰ ਦੇ ਮਾਲਿਕ ਬਣ ਗਏ। ਖੜਗ ਸਿੰਘ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਸਨ ਉਹੀ ਰਾਜਾ ਮਹੇਂਦਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਜੀ ਹਨ। ਮੁਰਸਾਨ ਰਾਜ ਨੂੰ ਹਾਥਰਸ ਗੋਦ ਆਉਣ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਖੜਗ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਮਹੇਂਦਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੁੰਵਰ ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਦਾ ਰਾਜਾ ਮਹੇਂਦਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਜੀ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਗੂੜ੍ਹਾ ਪਿਆਰ ਸੀ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਾਰੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਅਤੇ ਕੁੰਵਰ ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਦਾਦਾਜੀ ਕਹਿਕੇ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1886
ਰਾਣਾ ਰਾਜ ਸਿੰਘ
ਮੇਵਾੜ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ੋਦਿਆ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਸਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਿਸ਼ੋਦਿਆ ਰਾਜਵੰਸ਼
ਦਿਓਦਾਰ
ਦਿਓਦਾਰ ਇੱਕ ਸਿੱਧੇ ਤਣੇ ਵਾਲਾ ਉੱਚਾ ਸ਼ੰਕੂਨੁਮਾ ਦਰਖਤ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਪੱਤੇ ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਗੋਲਾਈਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਸਦੀ ਲੱਕੜੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪਰ ਹਲਕੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਸ਼ੰਕੁ ਦਾ ਸਰੂਪ ਸਨੋਬਰ (ਫਰ) ਨਾਲ ਕਾਫ਼ੀ ਮਿਲਦਾ-ਜੁਲਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੂਲ ਸਥਾਨ ਪੱਛਮੀ ਹਿਮਾਲਾ ਦੇ ਪਰਬਤ ਅਤੇ ਭੂਮਧਸਾਗਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਮੂਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਦਰੱਖ਼ਤ
ਦੁਹਨਾਲ
ਪਿੰਡ ਦੁਹਨਾਲ ਜ਼ਿਲਾ ਰੂਪਨਗਰ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਨੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 150 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 700 ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਡਾਕਘਰ ਭਨੁਪਲੀ 1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 140133 ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਰੂਪਨਗਰ ਨੰਗਲ ਸੜਕ ਤੋਂ 1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਭਨੁਪਲੀ 1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਕਿਲਮਾਰਨਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਕਿਲਮਰਨੋਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਇਹ ਕਿਲਮਰਨੋਕ, ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਰਗਬੀ ਪਾਰਕ, ਕਿਲਮਰਨੋਕ ਅਧਾਰਤ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਜੋ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਈਫਾ ਬਰਾਊਨ
ਈਫਾ ਅੰਨਾ ਪੌਲਾ ਹਿਟਲਰ (née Braun; 6 ਫਰਵਰੀ 1912 - 30 ਅਪ੍ਰੈਲ 1945) ਐਡੋਲਫ ਹਿਟਲਰ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਾਥੀ ਸੀ ਅਤੇ 40 ਘੰਟਿਆਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਲਈ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਰਹੀ। ਬਰੂਨ ਦੀ ਮਿਊਨਿਚ ਵਿੱਚ ਹਿਟਲਰ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਲਈ ਸਹਾਇਕ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਅਕਸਰ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਦੋ ਵਾਰ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। 1936 ਤਕ, ਉਹ ਬੇਰਚਟਸਗਾਡਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬਰਗਫ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਘਰਬਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀਉਂਦੀ ਰਹੀ। ਬ੍ਰੌਨ ਇੱਕ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਹਿਟਲਰ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਬਚੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਰੰਗਦਾਰ ਫੋਟੋਆਂ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਹਿਟਲਰ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਮਾਜਿਕ ਹਲਕੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਸਤੀ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ 1944 ਦੇ ਅੱਧ ਤੱਕ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਗ੍ਰੇਟਲ ਨੇ ਉਸਦੇ ਸਟਾਫ ਤੇ ਐੱਸ ਐੱਸ ਤਾਲਮੇਲ ਅਫ਼ਸਰ ਹਰਮਨ ਫੇਜਲੀਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਉਹ ਹਿਟਲਰ ਦੇ ਨਾਲ ਜਨਤਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾਂਦੀ।
ਜਦੋਂ ਨਾਜ਼ੀ ਜਰਮਨੀ ਯੁੱਧ ਦੇ ਅੰਤ ਵੱਲ ਟੁੱਟ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਬਰਾਊਨ ਨੇ ਹਿਟਲਰ ਦੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾਧੀ ਅਤੇ ਬਰਲਿਨ ਜਾ ਕੇ ਰਾਇਕ ਚਾਂਸਲੇਰੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਵੱਡੇ ਪਧਰ ਤੇ ਸੁਰਖਿਆ ਤੈਨਾਤੀ ਤਹਿਤ ਫਿਊਹਰਬੰਕਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਚਲੀ ਗਈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ 29 ਅਪ੍ਰੈਲ 1945 ਨੂੰ ਰੈੱਡ ਆਰਮੀ ਦੇ ਸੈਨਿਕ ਲੜਦੇ ਲੜਦੇ ਗੁਆਂਢ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਸਿਵਲ ਰਸਮ ਦੌਰਾਨ ਹਿਟਲਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ; ਉਹ 33 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਹਿਟਲਰ 56 ਸਾਲ ਦਾ। 40 ਘੰਟਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਬੰਕਰ ਦੀ ਇੱਕ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਸਾਇਨਾਈਡ ਦੇ ਇੱਕ ਕੈਪਸੂਲ ਨੂੰ ਚੱਖ ਕੇ ਅਤੇ ਹਿਟਲਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਦਾਗ ਕੇ। ਜਰਮਨ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ
left|thumb|Eva's mother, Franziska Braun ਈਫਾ ਬਰਾਊਨ ਦਾ ਜਨਮ ਮਿਊਨਿਚ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਫ਼ਰੀਡ੍ਰਿਕ "ਫਰੀਟਜ" ਬਰਾਊਨ (1879-19 64) ਅਤੇ ਫ੍ਰਾਂਜ਼ਿਸਕਾ "ਫੈਨੀ" ਕਰਾਨਬਰਗਰ (1885–1976) ਦੀ ਦੂਜੀ ਧੀ ਸੀ; ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੈਣ, ਇਲਸੇ (1909-1979) ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਭੈਣ, ਮਾਰਗਰੇਟ (ਗ੍ਰੇਟਲ)  (1915–1987)ਸੀ। ਬਰਾਊਨ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਅਪ੍ਰੈਲ 1921 ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਲੇਕਿਨ ਨਵੰਬਰ 1922 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ, ਸ਼ਾਇਦ ਵਿੱਤੀ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ (ਉਸ ਸਮੇਂ ਜਰਮਨ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਹਾਈਪਰਿਨਫਲੇਸ਼ਨ ਨੇ ਗ੍ਰਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ)।  ਬਰਾਊਨ ਨੂੰ ਮਿਊਨਿਚ ਦੇ ਇੱਕ ਕੈਥੋਲਿਕ ਲਿਸੀਅਮ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਲਈ ਸਿਮਬਾਕ ਐਮ ਇੰਨ ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਸਿਸਟਰਸ ਦੇ ਕਾਨਵੈਂਟ ਦੇ ਇੱਕ ਬਿਜ਼ਨਸ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਔਸਤਨ ਗ੍ਰੇਡ ਲਏ ਅਤੇ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਲਈ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦਰਸਾਈ।  17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਨਾਜ਼ੀ ਪਾਰਟੀ (ਐਨਐਸਡੀਏਪੀ) ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਕ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ, ਹੇਨਰਿਕ ਹਾਫਮੈਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਨੌਕਰੀ ਲੈ ਲਈ।  ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੁਕਾਨ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਅਤੇ ਵਿਕਰੀ ਕਲਰਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਕੈਮਰੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨਾ ਸਿੱਖ ਗਈ। ਅਕਤੂਬਰ 1929 ਨੂੰ ਉਹ ਮਿਊਨਿਚ ਵਿੱਚ ਹੋਫਮੈਨ ਦੇ ਸਟੂਡੀਓ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ 23 ਸਾਲ ਆਪਣੇ ਸੀਨੀਅਰ ਹਿਟਲਰ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ। ਉਸ ਦਾ ਤੁਆਰਫ਼ "ਹਰ ਵੋਲਫ" ਵਜੋਂ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਈਫਾ ਦੀ ਭੈਣ, ਗਰੇਟ, ਨੇ ਵੀ 1932 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੌਫਮੈਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਇੱਕ ਘਰ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਰਾਏ ਲਿਆ ਸੀ। ਗੈਟਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਮਗਰਲੇ ਸਫ਼ਰਾਂ ਦੌਰਾਨ ਹਿਟਲਰ ਨਾਲ ਓਬਰਸਲਜ਼ਬਰਗ ਗਈ ਸੀ।
ਹਿਟਲਰ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ
ਹਿਟਲਰ ਆਪਣੀ ਅੱਧੀ-ਮਾਸਾਲੀ, ਗੀਲੀ ਰਾਊਬਾਲ ਨਾਲ 1929 ਤੋਂ ਮਿਊਨਿਚ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿੰਜ਼ਰੇਗੈਨਟੇਪਲਾਟਜ਼ 16 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤਕ ਰਿਹਾ।  18 ਸਤੰਬਰ 1931 ਨੂੰ ਰੌਬਲ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੇ ਨਾਲ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਮ੍ਰਿਤਕ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਿਟਲਰ ਦੇ ਪਿਸਤੌਲ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਪਸ਼ਟ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ। ਹਿਟਲਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਨਿਊਰੂਮਬਰਗ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉਸ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ—ਸ਼ਾਇਦ ਉਸ ਲਈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੀਖਣ ਰਿਸ਼ਤਾ— ਉਸ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸੀ।  ਰੌਬਲ ਦੀ ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ ਮਗਰੋਂ ਹਿਟਲਰ ਬਰਾਊਨ ਨੂੰ ਵੱਧ ਮਿਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
Citations
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1912 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1945
ਰਾਣਾ ਜੈ ਸਿੰਘ
ਮੇਵਾੜ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ੋਦੀਆ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਸਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਿਸ਼ੋਦੀਆ ਰਾਜਵੰਸ਼
ਮਲਸੀਆਂ
ਮਲਸੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਸ਼ਾਹਕੋਟ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਦੁਭੇਟਾ
ਪਿੰਡ ਦੁਭੇਟਾ ਜ਼ਿਲਾ ਰੂਪਨਗਰ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਨੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 360 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 1800 ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਿੱਚ ਡਾਕਘਰ ਵੀ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 140124 ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਨੰਗਲ ਭਲਾਣ ਸੜਕ ਤੋਂ 2 ਕਿਲੋ ਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨੰਗਲ ਡੇਮ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਕੈਮਿਲ ਕਲੌਡੇਲ
ਕੈਮਿਲ ਕਲੌਡੇਲ (8 ਦਸੰਬਰ 1864       –  19 ਅਕਤੂਬਰ 1943) ਇੱਕ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਮੂਰਤੀਕਾਰ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ ਉਸ ਦੀ ਗੁੰਮਨਾਮੀ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਮੌਲਿਕਤਾ ਸਦਕਾ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ।   ਉਹ ਕਵੀ ਅਤੇ ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਪਾਲ ਕਲੌਡੇਲ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂ ਦੇ ਸਾਲ
ਕੈਮਿਲ ਕਲੌਡੇਲ ਦਾ ਜਨਮ ਉੱਤਰ-ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਫੈਰੇ-ਏ-ਤਰਡੇਨੋਈਸ, ਆਇਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਸਾਨ ਅਤੇ ਕੁਲੀਨ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਦੂਜਾ ਬੱਚਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਲੂਈਸ ਪ੍ਰੋਸਪਰ, ਮਾਰਟਗੇਜਾਂ ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ, ਸਾਬਕਾ ਲੁਈਸ ਆਥਾਨਾਸ ਸੇਜ਼ੀਲ ਸੇਵਰੌਕਸ ਕੈਥੋਲਿਕ ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੈਂਪੇਨ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਆਈ ਸੀ। ਕੈਮਿਲ ਅਜੇ ਇੱਕ ਬੱਚੀ ਹੀ ਸੀ ਜਦ ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਲੇਨੇਵਾ-ਸੁਰ-ਫੇਰੇ ਚਲੇ ਗਿਆ ਜਦਕਿ ਉਸਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਪਾਲ ਕਲੌਡੇਲ ਦਾ ਜਨਮ 1868 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬਾਰ-ਲੇ-ਡੂਕ (1870), ਨੋਗੇਂਟ-ਸੁਰ-ਸੇਨ (1876) ਅਤੇ ਵੈਸੀ-ਸੁਰ-ਬਲੇਸ (1879) ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਲੇਨੇਵਾ-ਸੁਰ-ਫੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਤੀਤ ਕਰਦੇ, ਅਤੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਨਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਉੱਤੇ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ। ਕੈਮਿਲ ਆਪਣੀ ਮਾਂ, ਭਰਾ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਨਾਲ 1881 ਵਿੱਚ ਪੈਰਿਸ ਦੇ ਮਾਂਟਪਾਰਨਸੈਸੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿਣਾ ਪਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕੇ।
ਰਚਨਾਤਮਕ ਅਰਸਾ
left|thumb|[[ਆਗਸਤ ਰੋਡਿਨ|ਔਗਸਟ ਰੋਡਿਨ, ਇੱਕ  ਬੋਨਟ ਨਾਲ ਕੈਮਿਲ ਕਲੌਡੇਲ ਦੀ ਤਸਵੀਰ, 1886]] ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮੋਹਕ, ਇੱਕ ਮੁਟਿਆਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਜਿਸਨੇ ਅਕਡੀਮੇਮੀ ਕੋਲੋਰਸੀ, ਕੁੱਝ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਜੋ ਨਾਰੀ ਵਿਦਿਆਰਥਆਂ ਲਈ ਖੁੱਲੀ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ,  ਜਿਥੇ ਮੂਰਤੀਕਾਰ ਅਲਫਰੇਡ ਬਾਉਚਰ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ (ਉਸ ਸਮੇਂ, ਐਕਲੇ ਡੇਸ ਬੌਕਸ-ਆਰਟਸ ਨੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।) 1882 ਵਿੱਚ, ਕਲੌਡੇਲ ਨੇ ਹੋਰਨਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ, ਜਿਆਦਾਤਰ ਅੰਗਰੇਜ਼, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੈਸੀ ਲਿਪਸਕਾਮ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਲਗਾਈ। ਐਲਫ੍ਰਡ ਬਾਊਚਰ ਉਸ ਦੇ ਉਸਤਾਦ ਬਣੇ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਲੌਰੇ ਕਾਟਨ ਅਤੇ ਕਲੌਡੇਲ ਵਰਗਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਅਤੇ ਹੌਸਲਾ ਅਫਜਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਬਾਊਚਰ ਦੁਆਰਾ "ਕੈਮਿਲ ਕਲੌਡੇਲ ਲਿਜੰਟ" ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ  ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਖੁਦ ਆਪਣੇ ਉਸਤਾਦ ਦੀ ਇੱਕ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ।ਫਲੋਰੈਂਸ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਕਲੌਡੇਲ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਾਊਚਰ ਨੇ ਔਗਸਟ ਰੋਡਿਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਉਸਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਡਿਨ ਅਤੇ ਕਲੌਡੇਲ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਅਤੇ ਭਾਵੁਕ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ।
1884 ਦੇ ਲਾਗੇ, ਉਸ ਨੇ ਰੋਡਿਨ ਦੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਕਲੌਡਲ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਾ ਸਰੋਤ ਬਣ ਗਈ, ਉਸ ਦਾ ਮਾਡਲ, ਉਸ ਦੀ ਰਾਜਦਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ। ਉਹ ਰੋਡਿਨ ਨਾਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਜੋ ਰੋਸ ਬੇਉਰੇਟ ਨਾਲ ਆਪਣੇ 20 ਸਾਲ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਝਿਜਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਸ ਨਾਲ ਮੁੰਡਾ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ (ਜਿਸ ਨੇ ਉਸਦੇ ਪਹਿਲੇ ਜਨਮੇ ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਲੈਣੀ ਸੀ) ਨਾਰਾਜ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਕਲੌਡਲ ਦੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਪ੍ਤ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਕਦੇ ਵੀ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਸੀ।   ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਉਸਨੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਘਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। 1892 ਵਿੱਚ, ਗਰਭਪਾਤ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਕਲੌਡਲ ਨੇ ਰੋਡਿਨ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਕਰੀਬੀ ਪਹਿਲੂ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਹ 1898 ਤੱਕ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਬਾਕਾਇਦਗੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਰਹੇ। thumb|ਕੈਮਿਲ ਕਲੌਡੇਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ (1930 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ) 1903 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਨੇ ਸੇਲੋਨ ਡੈਸ ਆਰਟਿਸਟਸ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਵਿਖੇ ਜਾਂ ਸੈਲੂਨ ਡੀ ਆਟੋਮਨੇ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।
ਇਹ ਸੋਚਣਾ ਇੱਕ ਗ਼ਲਤੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਕਲੌਡਲ ਦਾ ਨਾਮ ਰੋਡਿਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਾਰ ਬਦਨਾਮ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਕਲਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਆਕਤੇਵ ਮਿਰਬੇਊ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ "ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਦਰੋਹ: ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ" ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਮੁਢਲਾ ਕੰਮ ਭਾਵਨਾ ਪੱਖੋਂ ਰੋਡਿਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਾਂਸੀ ਵਾਲਟਜ਼ (1893) ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀ ਕਲਪਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗੀਤਕਤਾ ਦਰਸਾਈ ਜੋ ਨਿਰੋਲ ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਹੈ। The Mature Age (1900) ਨੂੰ ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੇ ਰੋਡਿਨ ਨਾਲੋਂ ਉਸਦੇ ਟੁੱਟਣ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰੂਪਕ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਚਿੱਤਰ ਇੰਪਲੋਰਰ ਦੇ ਨਾਲ ਜਿਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਐਡੀਸ਼ਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਦੀ ਮਨੁੱਖ ਦਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼  ਦੀ ਹੋਰ ਵੀ ਜਿਆਦਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤਰਜਮਾਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘੱਟ ਸ਼ੁੱਧ ਆਤਮਕਥਾਤਮਕ ਮੋਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।  1898 ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ 1905 ਵਿੱਚ ਕਾਸਟ ਕਰਕੇ, ਕਲੌਡਲ ਨੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਆਪਣੀ ਹੀ ਕਾਂਸੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਢਾਲਿਆ ਸਗੋਂ ਇਸਦੇ ਉਲਟ ਯੂਪੀਨ ਬਲਾਟ ਦੁਆਰਾ ਇਮੇਪਲੋਰਰ ਨੂੰ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਢਾਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।  ਲੂਈ ਵੋਸੇਲੈਲਸ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਲੌਡਲ ਇਕੋ ਮੂਰਤੀਕਾਰ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਮੱਥੇ ਤੇ ਸਦੀ ਦੀ ਇਕੋ-ਇਕ ਮਾਦਾ ਚਿੱਤਰਕਾਰ, ਬੇਰਥ ਮੋਰਿਸੋਟ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਹਸਤੀ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਿਸ਼ਕਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਰਸ਼ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੀ।  ਮੋੋਰਹਾਰਡ ਅਤੇ ਕਾਰਾਨਫਾ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਟਾਈਲ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰੋਡਿਨ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਹਿਜ ਅਤੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਸੀ ਅਤੇ ਕਲੌਡਲ ਜੋਰਦਾਰ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਥ ਟੁੱਟ ਗਿਆ, ਉਹ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਵਿਰੋਧੀ ਬਣ ਗਈ। [./ਕੈਮਿਲ_ਕਲੌਡੇਲ#cite_note-FOOTNOTEVollmer2007-1 [1] ] thumb|ਵਾੱਲਟਜ਼ (1889 ਵਿੱਚ ਚਿਤਵਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 1905 ਵਿੱਚ ਢਾਲਿਆ) ਉਸਦਾ ਓਨਿਕਸ ਅਤੇ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਛੋਟੇ-ਪੈਮਾਨੇ ਦੀ ਵੇਵ (1897) ਉਸ ਦੀ ਰੋਡਿਨ ਪੀਰੀਅਡ ਦੇ ਨਾਲੋਂ ਸੁਚੇਤ ਬ੍ਰੇਕ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਸਜਾਵਟੀ ਗੁਣ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ "ਨਾਇਕਮੂਲਕ" ਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਵੱਖ ਸੀ। right|thumb|ਕੈਮਿਲ ਕਲੌਡਲ, ਸਕੁੰਤਲਾ, ਮੂਰਤੀ (ਸੰਗਮਰਮਰ), 1905, ਮਿਊਜੇ ਰੋਡਿਨ, ਪੈਰਿਸ। ਐਂਜੇਲੋ ਕਾਰਾਨਫਾ ਦੁਆਰਾ ਸਕੁੰਤਲਾ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਦਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਰੋਡਿਨ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਆਪਣੀ ਕਲਾਤਮਕ ਪਛਾਣ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਜੀਵਨ ਭਰ ਦੀ ਖੋਜ ਦਾ ਫਲ ਸੀ। ਕਾਰਾਨਫਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਰੋਡਿਨ ਦੇ ਉਸ ਨਾਲ ਛਲ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ, ਜੋ ਉਸਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਆਗਿਆਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਅੰਦਰ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਗਲਤ ਨਹੀਂ ਸੀ।ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਕੁੰਤਲਾ ਉਸ ਦੀ ਇਕੱਲੀ ਹੋਂਦ, ਅੰਦਰਲੀ ਖੋਜ, ਅੰਦਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਸਪਸ਼ਟ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ। thumb|ਲਾ ਵੇਗ (1897) ਲੀ ਕੋਰਨਕ ਅਤੇ ਪੋਲੋਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੈਂਡਰ ਸੈਂਸਰਸ਼ਿਪ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਕਲੌਡੇਲ ਆਪਣੇ ਜਿਨਸੀ ਤੱਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਪਣੇ ਦਲੇਰ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਫੰਡ ਨਹੀਂ ਜੁਟਾ ਸਕਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਂ ਤਾਂ ਰੋਡਿਨ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ ਸੀ ਜਾਂ ਫਿਰ ਰੋਡਿਨ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ ਉਸ ਨੂੰ ਫ੍ਰੈਂਚ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਹਸਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਲੈਣ ਦੇਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਉਸ ਤੇ ਵਿੱਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਨਿਰਭਰ ਸੀ (ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਮੀਰ, ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਭਰਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਸੀ, ਨੂੰ ਪੈਸਾ ਰੱਖਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਭਿਖਾਰੀ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰੁਲਦੇ ਫਿਰਨ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।) thumb|The Age of Maturity (between 1898 and 1913)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1943
ਰਾਣਾ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ੨
ਮੇਵਾੜ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ੋਦੀਆ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਸਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਿਸ਼ੋਦੀਆ ਰਾਜਵੰਸ਼
ਕਕਰਾਲੀ
ਕਕਰਾਲੀ  ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮੋਰਿੰਡਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅਲਕਾਈਨ
ਕਾਰਬਨੀ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਲਕਾਈਨ ਇੱਕ ਅਤ੍ਰਿਪਤ ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕਾਰਬਨ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਕਾਰਬਨ-ਕਾਰਬਨ ਤੀਹਰਾ ਜੋੜ ਹੋਵੇ। ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਸਮੂਹ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਦੂਹਰੇ ਜੋੜ ਵਾਲੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸਾਦੀਆਂ ਅਚੱਕਰੀ ਅਲਕੀਨਾਂ, ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸਜਾਤੀ ਲੜੀ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਆਮ ਫ਼ਾਰਮੂਲਾ n2n-2ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰਿਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਅਲਕਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਐਸੀਟਲੀਨਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਐਸੀਟਲੀਨ ਨਾਂ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ C2H2 ਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨੂੰ ਆਈਯੂਪੈਕ ਨਾਮਕਰਨ ਵਰਤ ਕੇ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਥਾਈਨ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨਾਂ ਵਾਂਗ ਅਲਕਾਈਨਾਂ ਜਲ-ਤਰਾਸ (ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹਾਂ ਭੱਜਦੀਆਂ ਹਨ) ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਵਧੇਰੇ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਸਮੂਹ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਲਕਾਈਨਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣਕ ਯੋਗ