cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਸ਼ਹਿਬਾਜ ਭੱਟੀ
ਸ਼ਹਬਾਜ ਭੱਟੀ (9 ਸਤੰਬਰ 1968 – 2 ਮਾਰਚ 2011), ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ, ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪੀਪਲਜ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਅਤੇ ਘੱਟਗਿਣਤੀਆਂ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਨਵੰਬਰ 2008 ਤੋਂ 2 ਮਾਰਚ 2011 ਨੂੰ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਤੱਕ ਸੰਘੀ ਮੰਤਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਕੁਫ਼ਰ ਕਨੂੰਨ ਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਕੈਬਿਨੇਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਇਸਾਈ ਸੀ। ਤਹਿਰੀਕ-ਇ-ਤਾਲਿਬਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਉਸਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੀ ਜ਼ੁੰਮੇਵਾਰੀ ਲਈ।
ਮੁਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1968
ਇਸਲਾਮ ਸ਼ਾਹ ਸੂਰੀ
ਇਸਲਾਮ ਸ਼ਾਹ ਸੂਰੀ ਸੂਰ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਮ ਜਲਾਲ ਖਾਨ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ੇਰ ਸ਼ਾਹ ਸੂਰੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸੱਤ ਸਾਲ (1545–53) ਦਿੱਲੀ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ। ਇਸਲਾਮ ਸ਼ਾਹ ਸੂਰੀ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਫਿਰੋਜ ਸ਼ਾਹ ਸੂਰੀ ਉਸਦਾ ਵਾਰਿਸ ਸੀ। ਪਰ ਗੱਦੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠਣ ਤੋਂ ਕੁੱਝ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਸ਼ੇਰ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਭਤੀਜੇ ਮੁਹੰਮਦ ਮੁਬਰੀਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਉਸਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਮੁਬਰੀਜ਼ ਨੇ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਾਹ ਆਦਿਲ ਨਾਂਅ ਰੱਖ ਕੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਰ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1554
ਟਿਫ਼ਨੀ ਬਰਾੜ
ਟਿਫ਼ਨੀ ਬਰਾੜ (ਜਨਮ 1988) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਸਰਵਿਸ ਵਰਕਰ ਹੈ ਜੋ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਅੰਨ੍ਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫਾ ਸੰਸਥਾ, ਜੋਤੀਰਗਮਯਾ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਮੰਤਵ ਸਫ਼ਲਤਾਪੂਰਵਕ ਅਤੇ ਨਿਰਵਿਘਨ ਹਸਤੀ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਹੁਨਰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਜੀਵਨੀ
ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਟਿਫਨੀ ਬਰਾੜ ਦਾ ਜਨਮ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਰੇਟੀਨਾ ਦੀ  ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਉਹ ਅੰਨ੍ਹੀ ਹੋ ਗਈ। ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਅਫਸਰ ਦੀ ਧੀ, ਬਰਾੜ ਨੂੰ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅੰਨ੍ਹੀ ਸੀ, ਜ਼ਬਾਨੀ ਸੰਚਾਰ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੀ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਹ ਬਹੁਭਾਸ਼ਾਈ ਬਣ ਗਈ।  ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਦੌਰਾਨ ਬਰਾੜ ਨੇ ਪੰਜ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਣਾ ਸਿੱਖ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਉਥੇ ਤਾਇਨਾਤ ਸਨ। ਉਹ ਫਿਰ ਭਾਰਤ ਪਰਤ ਆਈ ਅਤੇ ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਲਈ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ, ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਜੋ ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਸਨ।  ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੁਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਸ ਨੇ ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਲਈ ਮੈਰੀ ਸਕੌਟ ਹੋਮਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੀ।
ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸੀ।  ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਅੰਨ੍ਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਜੋਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਲਾਸ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਬੈਠਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਬ੍ਰੇਲ ਨੋਟ ਜਾਂ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਸਨ ਜਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਪੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਦਿੰਦੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ 20 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਟੱਪ ਜਾਣ ਤੱਕ ਉਹ ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਆਪ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਸੁਜਾਖੇ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਸਕੂਲ, ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਨਾਲ ਜਾਂਦੇ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਬਰਾੜ ਨੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਨਾਲ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਗੁਰ ਸਿੱਖੇ। ਇਹ ਉਸ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਸੀ।
ਉਸਦੇ ਸਹਿਪਾਠੀਆਂ ਵਲੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਭੇਦਭਾਵ ਅਤੇ ਇਕੱਲਤਾ ਅਤੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅੰਨ੍ਹੀ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਭੇਦਭਾਵਾਂ ਨੇ ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤਾਂਘ ਤਕੜੀ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੀ ਹੈ, ਬਰਾੜ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੀ ਬਾਕੀ ਦੀ ਹੋਣੀ ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਉਸਨੇ ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ, ਆਪਣੇ 12 ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਸੁਜਾਖਿਆਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਰਹੀ।
ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ 2006 ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਵੇਦਰਮ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਮਹਿਲਾ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। 2009 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨੀ ਪੈਈ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੱਬੇ ਹੋਏ ਅੰਨ੍ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੀ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੀਮਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਹਨਾਂ ਕੋਲ ਢੁਕਵੀਂ ਸਿਖਲਾਈ ਦੀ ਘਾਟ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਜਯੋਤਰੀਗਮਯਾ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਉਕਸਾਇਆ।
ਦੋ ਸਾਲ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਬਰਾੜ ਕੋਇੰਬਟੂਰ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਿਸ਼ਨ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਿੱਖਿਆ (ਦਿੱਖ ਵਿਕਾਰ) ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੀ.ਐਡ ਕੀਤੀ। 2012 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਲਈ ਜਯੋਤਿਰਗਾਮਯਾ (ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ "ਰੋਸ਼ਨੀ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ") ਮੋਬਾਈਲ ਸਕੂਲ ਚਲਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਕਰੀਅਰ
ਟਿਫਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਰਿਸੈਪਸ਼ਨਿਸਟ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਿਸ਼ਨ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਐਡ ਕਰਨ ਲਈ ਗਈ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਜੁਲਾਈ 2012 ਵਿੱਚ ਜਯੋਤਰੀਗਮਯਾ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਲੱਭਣ ਲਈ ਹੁਨਰ ਅਤੇ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਕੇਰਲ ਦੀ ਖੋਜ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਅੰਨ੍ਹੇ ਬੱਚੇ ਸਕੂਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਅੰਨ੍ਹੇ ਬਾਲਗ ਨੌਕਰੀ ਧਾਰਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹੁਨਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅੰਨ੍ਹੇ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਦੀਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਛੁਪੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰੰਤਰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਕੱਲੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਚਾ ਸਕਦੇ।
ਮੋਬਾਈਲ ਬਲਾਇੰਡ ਸਕੂਲ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਗਰੀਬੀ, ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਘਾਟ, ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤਾਂ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਕਾਰਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਲੋਕ ਜੋ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਹਨ ਸਕੂਲ ਜਾਂ ਸਿਖਲਾਈ ਕੇਂਦਰ ਮੋਬਾਈਲ ਬਲਾਇੰਡ ਸਕੂਲ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਬਰਾੜ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ "ਜੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਸਕੂਲ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ ਤਾਂ ਸਕੂਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾਵੇਗਾ।" ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਔਰਤ ਸਾਬਰੀਏ ਟੈਨਬਰਕਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਡੱਚ ਦੀ ਭਾਈਵਾਲ, ਪਾਲ ਕ੍ਰੋਨੇਨਬਰਗ, ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਕੰਠਾਰੀ ਵਿਖੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਸਿਖਲਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਈ।
ਟਿਫਨੀ ਜਯੋਤਰੀਗਮਯਾ ਨੂੰ 2012 ਤੋਂ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰੇਲ, ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਵਰਤੋਂ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਕੁਸ਼ਲਤਾਵਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਇਲਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ, ਰੋਡ ਟੂ ਇੰਡੀਪੈਂਡੈਂਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਕੈਂਪ ਲਗਾਉਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਉਹ ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ, ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਕ ਸਪੀਕਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਅਪੰਗਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਅਤਿਅੰਤ ਤਬਦੀਲੀ ਲਈ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਸੈਸ਼ਨ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਲ 2016 'ਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਐਫ ਅਰਥ ਆਵਰ ਮੁਹਿੰਮ ਲਈ ਰਾਜਦੂਤ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਸਾਲ 2020 ਵਿੱਚ ਉਹ ਲਾਈਟ ਹਾਊਸ ਤੋਂ ਬਲਾਇੰਡ, ਯੂਐਸਏ ਤੋਂ ਹੋਲਮਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਬਣੀ। ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਰ ਸਾਲ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਤਿੰਨ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਾਲ ਦੀ ਟਿਫਨੀ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ 25,000 ਡਾਲਰ (18.28 ਲੱਖ ਰੁਪਏ) ਦੀ ਇਨਾਮੀ ਰਾਸ਼ੀ ਭੇਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹੇਪਨ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਹੀਣਤਾ ਬਾਰੇ ਵਧੇਰੇ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਭਰਮ-ਭੁਲੇਖੇ ਭੰਡਾਰਨ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰੇਗੀ।
ਸਾਲ 2019 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਨੇਤਰਹੀਣ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਤਿਰੂਵੰਤਪੁਰਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਿਆਰੀ ਸਕੂਲ/ਕਿੰਡਰਗਾਰਟਨ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੇਰਲ ਦੇ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਕੇ. ਕੇ. ਸ਼ੈਲਾਜਾ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਵੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਕਾਰਜ ਕਰਤਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਕਾਰਕੁਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਕਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰੀ ਦੇ ਹੱਕ ਤੇ ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਲਹਿਰ
ਅਕਾਲੀ ਅਖਬਾਰ,ਜੋ ਕਿ ੨੧ ਮਈ ੧੯੨੦ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨੇ ਆਪਣੀ ਨੀਤੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਗੁਰਦਵਾਰੇ ਮਹੰਤਾਂ ਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਦਖਲੰਦਾਜ਼ੀ ਤੌਂ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕੰਮ-ਕਾਰ ਜਮਹੂਰੀ ਤੋਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦ੍ਵਾਰਾ ਹੀ ਚਲਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ|ਯਾਦ ਰਹੇ ਕਿ ਅਕਾਲੀ ਪਾਰਟੀ ਤੇ ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਵਰਗੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਇਸੇ ਸੋਚ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਹੋਇਆ ਹੈ|ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਜਿਥੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਮਝਣ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਪਰੀਤ ਸਿੱਖ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਜਗੀਰੂ ਜਮਾਤੀ ਸੋਚ ਅਧੀਨ ਇਹਨਾਂ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਤੇ ਹੁਕਮਾਂ ਦੀ ਅਕਸਰ ਅਣਦੇਖੀ ਵੀ ਕੀਤੀ|੨੩ ਫਰਵਰੀ ੧੯੨੧ ਨੂੰ ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਤੇਜਾਕਲਾਂ ਗੁਰਦਵਾਰੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਮਹੰਤ ਨੂੰ ਹਟਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕਬਜੇ ਵਿੱਚ ਲਿਆ|ਇਹ ਕਾਰਜ ਰਾਮਦਾਸ ਅਕਾਲੀ ਜਥੇ ਨੇ ਸਿਰੇ ਚਾੜਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੀ ਅਜਨਾਲਾ ਤਹਿਸੀਲ ਤੇ ਪੂਰੇ ਗੁਰਦਾਸ੍ਪੁਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੀ ਮੁੱਖ ਜਥੇਬੰਦੀ ਸੀ|ਰਾਮਦਾਸ ਅਕਾਲੀ ਜੱਥੇ ਨੇ ਮਾਰਚ ੧੯੨੧ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਫਤੇ ਆਪਣੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ,ਮੋਟੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਤਾਂ ਆਮ ਸਹਿਮਤੀ ਸੀ ਪਰ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਦਕਿਆਨੂਸੀ ਸੋਚ ਦਾ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕੀਤਾ|ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਭੈੜੀਆਂ ਲਾਹਨਤਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਣ ਲਈ ਕੁੱਝ ਚੰਗੇ ਨਿਯਮ ਵੀ ਬਣਾਏ,ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਦੇ ਵਿਵਾਹ,ਦਾਜ ਦੀ ਮਨਾਹੀ,ਵਿਵਾਹ ਸਮੇਂ ਘੁੰਡ ਕੱਢਣ ਦੀ ਮਨਾਹੀ,ਗਹਿਣੇ-ਗੱਟੇ ਪਹਿਨਣ ਦਾ ਵਿਰੋਧ,ਮੁੰਡੇ ਜਾਂ ਕੁੜੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਲੋਂ ਬੈੰਡ-ਵਾਜੇ ਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀਆਂ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਆਦਿ|ਪਰ ਇਸੇ ਹੀ ਮੀਟਿੰਗ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੇ ਬਰਾਬਰੀ ਦੇ ਹੱਕ ਖੋਹਣ ਵਾਲੇ ਬੜੇ ਮਾੜੇ ਨਿਯਮ ਵੀ ਬਣਾਏ|(ਓ)-ਜੇ ਮਰਦ-ਔਰਤ ਚੋਂ ਇੱਕ ਜਣਾ ਅਮ੍ਰਿਤ-ਧਾਰੀ ਹੋਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ ਤੇ ਦੂਜਾ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰਕ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਬੰਧ ਫੌਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਖਤਮ ਸਮਝੇ ਜਾਣਗੇ,ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਵਿਵਾਹਿਕ ਜੀਵਣ ਦਾ ਅੰਤ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ|(ਅ)--ਜੇ ਔਰਤ ਅਮ੍ਰਿਤ ਛਕਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਪਗੜੀ ਬੰਨੇ ਤੇ ਕਿਰਪਾਨ ਪਾਵੇ|(ਇ)--ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੁੜੀ ਦੀ ਮੰਗਣੀ ਜਾਂ ਵਿਵਾਹ ਪੰਜ-ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੀ ਮਨਜੂਰੀ ਬਗੈਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੇਗਾ|(ਸ)--ਜੇ ਕਿਸੇ ਸਿੱਖ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਨਪੜ ਹੈ ਤੇ ਸਵੇਰੇ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ ਦਾ ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਤਾਂ ਉਹ ਸਿੱਖ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਅਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾਉਣ ਦੀ ਰਸਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ|(ਹ)--ਔਰਤ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਅਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪੰਜ-ਪਿਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ,ਕਿਓਂਕਿ ਜੇ ਉਸਨੂਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੋਰਾਣ ਮਾਹਵਾਰੀ ਆ ਗਈ ਤਾਂ ਅਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾਉਣ ਦੀ ਸਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਹੀ ਅਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ|ਜਥੇਦਾਰ ਸੋਹਨ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼ ਇੱਕਲੇ ਹੀ ਉਹ ਸਿੱਖ ਆਗੂ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਪੂਰੇ ਜੋਰ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਔਰਤ ਵਿਰੋਧੀ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਵਿਰੋਧਤਾ ਕੀਤੀ|
ਨੇਗੇਵ
thumb|300x300px| ਨੇਗੇਵ ਸਿਨ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਏਈਨ ਅਵਦਾਤ ਨੇਗੇਵ (, على النقب an-Naqab) ਦੱਖਣੀ ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਦਾ ਇੱਕ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬੇਐਰ ਸ਼ੇਵਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਏਲਾਤ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਦੇ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਵਰਤਾਉ
ਵਰਤਾਓ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਇਨਸਾਨ ਦਾ ਆਪਣੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ, ਤਮੀਜ਼ ਅਤੇ ਸੁਭਾਅ। ਅੱਜਕਲ ਦੀ ਪਰਿਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਕਿ ਇਨਸਾਨ ਦਾ ਵਰਤਾਉ ਦਿਨੋ ਦਿਨ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਤੇ ਹੀ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਲੋਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਚੰਗਾ ਵਰਤਾਉ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਲੋਕਾ ਤੋ ਚੰਗਾ ਵਰਤਾਉ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜੀਵ ਜਾਂ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਕਸਾਹਟ ਜਾਂ ਸੁਝਾਅ ਕਰਕੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਜਾਂ ਬਾਹਰੀ, ਸੁਚੇਤ ਜਾਂ ਅਚੇਤ, ਗੁਪਤ ਜਾਂ ਪ੍ਰਕਟ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜਾਂ ਅਣਇੱਛਤ ਜਵਾਬਾਂ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ।
ਹੁਲਦਰਿਚ ਜ਼ਵਿੰਗਲੀ
ਹੁਲਦਰਿਚ ਜ਼ਵਿੰਗਲੀ (1 ਜਨਵਰੀ 1484 - 11 ਅਕਤੂਬਰ 1531) ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਲੀਡਰ ਸੀ।
1519 ਵਿੱਚ, ਜ਼ਵਿੰਗਲੀ ਜ਼ੁਰਿਕ ਦੇ ਗਰਾਸਮੁੰਸਟਰ ਗਿਰਜਾਘਰ ਦਾ ਧਰਮ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਲੱਗਿਆ। 1522 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਜਨਤਕ ਵਿਵਾਦ ਵਿਚ, ਲੈਂਟ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵਰਤ ਦੇ ਰਵਾਜ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੇ ਸਾਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ, ਧਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਨੋਟ ਕੀਤਾ, ਪਾਦਰੀ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਉਤਸਾਹਿਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਦੇ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਮੂਰਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।
ਸੁਧਾਰ ਸਵਿਸ ਕਨਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਹੋਰਨਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਿਆ, ਪਰ ਕਈਆਂ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਬਣੇ ਰਹਿਣ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ। ਜ਼ਿਵਿੰਗਲੀ ਨੇ ਸੁਧਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਛਾਉਣੀਆਂ ਦਾ ਗਠਜੋੜ ਬਣਾਇਆ ਜਿਸ ਨੇ ਕਨਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਲੀਹਾਂ 'ਤੇ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ। 1529 ਵਿੱਚ, ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਆਖਰੀ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਲੜਾਈ ਟਲ ਗਈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਜ਼ੁਇੰਗਲੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਮਾਰਟਿਨ ਲੂਥਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੁਧਾਰਕਾਂ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਉਹ ਮਾਰਬਰਗ ਕੋਲੌਕੀ ਵਿਖੇ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੁਕਤਿਆਂ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ, ਪਰ ਉਹ ਯੂਕੇਰਿਸਟ ਵਿੱਚ ਮਸੀਹ ਦੀ ਅਸਲ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕੇ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲ (1484–1518)
ਹੁਲਡਰਿਚ ਜ਼ਿਵਿੰਗਲੀ ਦਾ ਜਨਮ 1 ਜਨਵਰੀ 1484 ਨੂੰ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦੀ ਟੋਗਨਬਰਗ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ, ਵਾਈਲਡਹੌਸ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਕਿਰਸਾਨੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਂ-ਪਿਉ ਦੇ ਨੌ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ, ਅਲੀਰੀਚ ਨੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ (ਅਮਟਮੈਨ ਜਾਂ ਮੁੱਖ ਸਥਾਨਕ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ) ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਜ਼ਿਵਿੰਗਲੀ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਵਿੱਦਿਆ ਉਸ ਦੇ ਚਾਚੇ, ਬਰਥੋਲੋਮਿਯੂ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਦਸ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਜ਼ੁਇੰਗਲੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬਾਸੇਲ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਬੈਨਜ਼ਲੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖੀ। ਬਾਸੇਲ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮਾਨਵਵਾਦੀ, ਹੈਨਰੀ ਵਾਲਫਲਿਨ ਨਾਲ ਬਾਰਨ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਮਾਂ ਰਹੀ। ਬਾਰਨ ਵਿੱਚ ਡੋਮਿਨਿਕਾਂ ਨੇ ਜ਼ਿਵਿੰਗਲੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਹ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨੌਵਾਨੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਚਾਚੇ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਰਸ ਤੋਂ ਮਨ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਲਾਤੀਨੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਬਾਰਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ 1498 ਦੇ ਸਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਵਿਏਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਪਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ੁਇੰਗਲੀ ਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ 1500 ਦੀ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਸਮੈਸਟਰ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਵਿਸ ਲੋਕ
ਕਾਜ਼ਿਮ ਅਲੀ
ਕਾਜ਼ਿਮ ਅਲੀ (ਜਨਮ 5 ਅਪ੍ਰੈਲ 1971) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਕਵੀ, ਨਾਵਲਕਾਰ, ਨਿਬੰਧਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ। ਉਸਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਕਿਤਾਬਾਂ ਇਨਕਿਊਜ਼ੀਸ਼ਨ (ਵੇਸਲੀਅਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ, 2018) ਅਤੇ ਆਲ ਵਨਜ਼ ਬਲੂ (ਹਾਰਪਰ ਕੋਲਿਨਜ਼ ਇੰਡੀਆ, 2016) ਹਨ। ਉਸਦੇ ਸਨਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਓਹੀਓ ਆਰਟਸ ਕਾਉਂਸਿਲ ਤੋਂ ਇੱਕ ਇਨਡਿਵੀਜੁਅਲ ਐਕਸਲੈਂਸ ਅਵਾਰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦ ਅਮਰੀਕਨ ਪੋਇਟਰੀ ਰਿਵਿਊ, ਬੋਸਟਨ ਰਿਵਿਊ, ਬੈਰੋ ਸਟ੍ਰੀਟ, ਜੁਬਿਲਾਟ, ਦ ਆਇਓਵਾ ਰਿਵਿਊ, ਵੈਸਟ ਬ੍ਰਾਂਚ ਅਤੇ ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਰਿਵਿਊ ਅਤੇ ਦ ਬੈਸਟ ਅਮਰੀਕਨ ਪੋਇਟਰੀ 2007 ਸਮੇਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਜੀਵਨ
ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਯੂ.ਕੇ. ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕਾਜ਼ਿਮ ਅਲੀ ਨੇ ਐਲਬਾਨੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਏ. ਅਤੇ ਐਮ.ਏ. ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਰਚਨਾਤਮਕ ਲੇਖਣ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਐਫ.ਏ. ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
2003 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸੁਤੰਤਰ ਪ੍ਰੈਸ ਨਾਈਟਬੋਟ ਬੁਕਸ ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, 2004 ਤੋਂ 2007 ਤੱਕ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਲੀ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਸੈਨ ਡਿਏਗੋ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਲੇਖਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਦੱਖਣੀ ਮੇਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਰਚਨਾਤਮਕ ਲੇਖਣ ਵਿੱਚ ਸਟੋਨਕੋਸਟ ਐਮ.ਐਫ.ਏ. ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਕਲਨਰੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੇ ਲਿਬਰਲ ਆਰਟਸ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਦੀ ਸ਼ਿਪਨਸਬਰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ, ਮੋਨਰੋ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਓਬਰਲਿਨ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਸੀ।
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਰਚਨਾਵਾਂ
ਕਵਿਤਾ
ਗਲਪ
ਗੈਰ-ਗਲਪ
ਅਨੁਵਾਦ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਮੁਸਲਿਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1971 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਜੂਲੀਆ ਸੇਰਾਨੋ
ਜੂਲੀਆ ਮਿਸ਼ੇਲ ਸੇਰਾਨੋ (ਜਨਮ 1967) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ, ਸਪੋਕਨ-ਵਰਡ ਪ੍ਰਫਾਮਰ, ਟਰਾਂਸ-ਬਾਇ ਕਾਰਕੁੰਨ ਅਤੇ ਜੀਵ -ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਟਰਾਂਸਫ਼ੇਮੀਨਿਸਟ ਕਿਤਾਬਾਂ 'ਵੀਪਿੰਗ ਗਰਲ','ਐਕਸਕਲੂਡਡ' ਅਤੇ 'ਆਉਟਸਪੋਕਨ' ਕਰਕੇ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਕੂਈਰ, ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਪੌਪ-ਕਲਚਰ ਮੈਗਜ਼ੀਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ੀਚਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਕੰਮ
right|thumb| ਸੇਰੇਨੋ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਆਉਟਸਪੋਕਨ 2017 ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੀ ਹੈ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1967 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੁਲਿੰਗੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪਰਮਾਣੂ ਬਿਜਲੀ ਘਰ
ਪਰਮਾਣੂ ਬਿਜਲੀ ਘਰ ਇੱਕ ਬਿਜਲੀ ਪੈਂਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਾਪ ਦਾ ਸੋਮਾ ਪਰਮਾਣੂ ਰਿਐਕਟਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਾਂਗ ਤਾਪ ਨੂੰ ਭਾਫ਼ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਜਨਰੇਟਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਭਾਫ਼ ਟਰਬਾਈਨ ਨੂੰ ਘੁਮਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਏਜੰਸੀ (International Atomic Energy Agency) ਨੇ 2004 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ 31 ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ 31 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 450 ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਪਾਵਰ ਰਿਐਕਟਰ ਹਨ।
ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਪਲਾਂਟ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਬੇਸ ਲੋਡ ਪਲਾਂਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲਾਗਤ ਵਿੱਚ ਬਾਲਣ ਦਾ ਖਰਚ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਅਤੇ ਇੱਕਦਮ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਰਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਬਾਲਣ ਦਾ ਖਰਚ, ਹਾਈਡ੍ਰੋਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
27 ਜੂਨ, 1954 ਨੂੰ ਪਾਵਰ ਗਰਿੱਡ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਓਬਨਿੰਸਕ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਓਬਨਿੰਸਕ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਸੀ। ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵੱਡੇ ਦਰਜੇ ਵਾਲਾ ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਕਾਲਡਰ ਹਾਲ ਵਿਖੇ 17 ਅਕਤੂਬਰ 1956 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸਿਰਫ਼ ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਗਰਿੱਡ ਨਾਲ 18 ਦਸੰਬਰ 1957 ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸਿਸਟਮ
ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲਈ ਊਰਜਾ ਦਾ ਪਰਿਵਰਤਨ ਅਸਿੱਧੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਅਲੱਗ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਰਿਐਕਟਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਫ਼ਿਸ਼ਨ ਰਿਐਕਟਰ ਕੂਲੈਂਟ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੂਲੈਂਟ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਗੈਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, (ਜਾਂ ਕੋਈ ਦ੍ਰਵ ਧਾਤੂ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ), ਇਹ ਰਿਐਕਟਰ ਦੀ ਕਿਸਮ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੱਛੋ ਰਿਐਕਟਰ ਕੂਲੈਂਟ ਭਾਫ਼ ਜਨਰੇਟਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਕੇ ਭਾਫ਼ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਬਾਅ ਵਾਲੀ ਭਾਫ਼ ਅੱਗੋਂ ਭਾਫ਼ ਟਰਬਾਈਨਾਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਭਾਫ਼ ਟਰਬਾਈਨ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਭਾਫ਼ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਸੰਘਣਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਬਚੀ ਠੰਢੀ ਹੋ ਰਹੀ ਭਾਫ਼ ਨੂੰ ਕੰਡੈਂਸਰ ਵਿੱਚ ਸੰਘਣਾ ਕਰਕੇ ਪਾਣੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੰਡੈਂਸਰ ਇੱਕ ਹੀਟ ਐਕਚੇਂਚਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਅੱਗੇ ਕਿਸੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸੋਮੇ ਜਾਂ ਕੂਲਿੰਗ ਟਾਵਰ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਭਾਫ਼ ਜਨਰੇਟਰ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਤੋਂ ਪੰਪ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਇਹ ਚੱਕਰ ਚਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਣੀ-ਭਾਫ਼ ਵਾਲਾ ਚੱਕਰ ਰੈਂਕਿਨ ਸਾਈਕਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਰਿਐਕਟਰ ਇਸ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਦਾ ਦਿਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਰਿਐਕਟਰ ਕੋਰ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਫ਼ਿਸ਼ਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤਾਪ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਾਪ ਨਾਲ ਕੂਲੈਂਟ ਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਰਿਐਕਟਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਹੜਾ ਰਿਐਕਟਰ ਵਿੱਚੋਂ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਫ਼ਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਤਾਪ ਨੂੰ ਭਾਫ਼ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਭਾਫ਼ ਟਰਬਾਈਨਾਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਗੋਂ ਟਰਬਾਈਨਾਂ ਜਨਰੇਟਰਾਂ ਨੂੰ ਘੁਮਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਰਿਐਕਟਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਚੇਨ ਰਿਐਕਸ਼ਨ ਲਈ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਉੱਪਰ ਨਿਰਭਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਾਰਾ ਧਾਤੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਧਰਤੀ ਉੱਪਰ ਕਾਫ਼ੀ ਭੰਡਾਰ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਚੱਟਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਦੋ ਵੱਖਰੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਈਸੋਟੋਪਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ: ਯੂਰੇਨੀਅਮ-238 (ਯੂ-238), ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਧਰਤੀ ਉੱਪਰ ਕੁੱਲ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਦਾ 99.3% ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂੁਜਾ ਯੂਰੇਨੀਅਮ-235 (ਯੂ-235), ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਧਰਤੀ ਉੱਪਰ ਕੁੱਲ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਦਾ 0.7% ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਆਈਸੋਟੋਪ ਇੱਕੋਂ ਹੀ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਐਟਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਊਟਰੌਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਯੂ-238 ਵਿੱਚ 146 ਨਿਊਟਰੌਨ ਅਤੇ ਯੂ-235 ਵਿੱਚ 143 ਨਿਊਟਰੌਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਵੱਖਰੇ ਆਈਸੋਟੋਪਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਵੀ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਯੂ-235 ਫਟਣਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਬਿਖਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਪਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਯੂ-238 ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਹੀ ਪਦਾਰਥ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਇਹ ਗੁਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਈਸੋਟਪਾਂ ਦੀ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੀ ਅੱਧ-ਉਮਰ (half-lives) ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅੱਧ-ਉਮਰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਉਹ ਮਿਆਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਨਮੂਨੇ ਵਾਲੇ ਰੇਡੀਓਐਕਟਿਵ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਅੱਧਾ ਗਲਣ ਲਈ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਯੂ-238 ਦੀ ਅੱਧ-ਉਮਰ ਯੂ-235 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਗਲਣ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਸਮਾਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਯੂ-238, ਯੂ-235 ਤੋਂ ਘੱਟ ਰੇਡੀਓਐਕਟਿਵ ਹੈ।
ਕਿਉਂਕਿ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਫ਼ਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਰੇਡੀਓਐਕਟੀਵਿਟੀ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਰਿਐਕਟਰ ਕੋਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਕ ਸ਼ੀਲਡ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ੀਲਡ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਨੂੰ ਜਜ਼ਬ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਰੇਡੀਓਐਕਟਿਵ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਿਐਕਟਰਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਕੰਕਰੀਟ ਦੀ ਮੋਟੀ ਕੰਧ ਉਸਾਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਿਐਕਟਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਦੁਰਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਫ਼ ਟਰਬਾਈਨ ਦਾ ਕੰਮ ਅੰਦਰ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਭਾਫ਼ ਨੂੰ ਯੰਤਰਿਕ ਊਰਜਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਫ਼ ਟਰਬਾਈਨ ਵਾਲਾ ਇੰਜਣ ਕਮਰਾ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਰਿਐਕਟਰ ਵਾਲੀ ਬਿਲਡਿੰਗ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਟਰਬਾਈਨ ਟੁੱਟਣ ਤੇ ਉਸਦਾ ਮਲਬਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਿਐਕਟਰ ਵੱਲ ਨਾ ਜਾਵੇ।
ਦਬਾਅ ਅਧੀਨ ਪਾਣੀ ਰਿਐਕਟਰ ਦੀ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਭਾਫ਼ ਟਰਬਾਈਨ ਨੂੰ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਸਿਸਟਮ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਫ਼ ਜਨਰੇਟਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੀਕ ਦਾ ਪਤਾ ਲਾਉਣ ਲਈ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਰੇਡੀਓਐਕਟਿਵ ਪਾਣੀ ਦੇ ਲੰਘਾਅ ਨੂੰ ਜਾਂਚਣ ਦੇ ਲਈ ਭਾਫ਼ ਜਨਰੇਟਰ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾ ਰਹੀ ਭਾਫ਼ ਨੂੰ ਪਰਖਣ ਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਐਕਟੀਵਿਟੀ ਮੀਟਰ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉੱਬਲ ਰਿਹਾ ਪਾਣੀ ਰਿਐਕਟਰ, ਭਾਫ਼ ਟਰਬਾਈਨ ਦੇ ਵਿੱਚੋਂ ਰੇਡੀਓਐਕਟਿਵ ਪਾਣੀ ਲੰਘਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਨੂੰ ਟਰਬਾਈਨ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਕਾਬੂ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਿਜਲਈ ਜਨਰੇਟਰ ਟਰਬਾਈਨ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਯੰਤਰਿਕ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਬਿਜਲਈ ਪਾਵਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਘੱਟ ਪੋਲਾਂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਵੱਧ ਰੇਟਡ ਪਾਵਰ ਵਾਲੇ ਏਸੀ ਸਿੰਕਰੋਨਸ ਜਨਰੇਟਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੂਲਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਰਿਐਕਟਰ ਕੋਰ ਵਿੱਚ ਤਾਪ ਨੂੰ ਜਜ਼ਬ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਦੂਜੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਤਾਪ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਬਣਾਉਣ ਜਾਂ ਹੋਰ ਉਪਯੋਗੀ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਗਰਮ ਕੂਲੈਂਟ ਨੂੰ ਬਾਇਲਰ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਬਾਇਲਰ ਤੋਂ ਬਣੀ ਭਾਫ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਾਂ ਇੱਕ ਵੱਧ ਭਾਫ਼ ਵਾਲੀਆਂ ਟਰਬਾਈਨਾਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਚੱਕਰ ਲਗਾਤਾਰ ਚਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਪਾਈਪਾਂ ਜਾ ਰਿਐਕਟਰ ਨੂੰ ਫਟਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸੇਫ਼ਟੀ ਵਾਲਵ ਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਾਲਵ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦਬਾਅ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰਾ ਜਿੰਨੇ ਵਾਧੇ ਤੇ ਇਹ ਭਾਫ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਪਰੈਸ਼ਨ ਚੇਂਬਰ (suppression chamber) ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਦਿੰਦੇ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਠੰਡੀ ਹੋ ਕੇ ਪਾਣੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪਰਮਾਣੂ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਡੈਂਸਰ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸ਼ੈੱਲ ਅਤੇ ਟਿਊਬ ਹੀਟ ਐਕਸਚੇਂਚਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਗਰਮ ਵਾਸ਼ਪ (ਤਰਲ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਭਾਫ਼ ਦਾ ਮੇਲ) ਨੂੰ ਟਰਬਾਈਨ-ਜਨਰੇਟਰ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਤੋਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਕੇ ਪਾਣੀ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਕੰਡੈਂਸਰ ਵਿੱਚ ਟਰਬਾਈਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲੇ ਵਾਧੂ ਗਰਮ ਵਾਸ਼ਪ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਟਿਊਬਾਂ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਠੰਡਾ ਪਾਣੀ ਵਹਿ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ) ਨਾਲ ਠੰਡਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਠੰਡਾ ਪਾਣੀ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤ ਜਿਵੇਂ ਨਦੀ ਜਾਂ ਝੀਲ ਤੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਲੋ ਵਰਦੇ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਜਨਰੇਟਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਫੀਨਿਕਸ, ਐਰੀਜ਼ੋਨਾ ਤੋਂ 60 ਮੀਲ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਮਾਰੂਥਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਕੁਦਰਤੀ ਜਲ ਸਰੋਤ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਇਸਦੇ ਬਜਾਏ ਇਸ ਵਿੱਚ ਫੀਨਿਕਸ ਮਹਾਂਨਗਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਾਫ਼ ਕੀਤੇ ਸੀਵਰੇਜ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਠੰਡਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚੋਂ ਠੰਡਾ ਹੋ ਕੇ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ (ਇਸਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ) ਜਾਂ ਤਾਂ ਜਲ ਸਰੋਤ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇਸਨੂੰ ਕੂਲਿੰਗ ਟਾਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਕੇ ਇਸਨੂੰ ਹੋਰ ਠੰਡਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਫ਼ ਜਨਰੇਟਰ ਅਤੇ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਰਿਐਕਟਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਲਈ ਫ਼ੀਡਵਾਟਰ ਸਿਸਟਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫ਼ੀਡਵਾਟਰ ਪੰਪ ਦਾ ਕੰਮ ਕੰਡੈਂਸਰ ਸਿਸਟਮ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ, ਇਸਦੇ ਦਬਾਅ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਕੇ ਇਸਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਭਾਫ਼ ਜਨਰੇਟਰ ਵੱਲ ਭੇਜਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ (ਦਬਾਅ ਅਧੀਨ ਪਾਣੀ ਰਿਐਕਟਰਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ) ਜਾਂ ਫਿਰ ਇਸਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਰਿਐਕਟਰ ਵਿੱਚ ਭੇਜਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ (ਉੱਬਲਦੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਰਿਐਕਟਰਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ।
ਰਿਐਕਟਰ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਹਿਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦੋ ਅਜਿਹੇ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਸਟੈਂਡ-ਬਾਏ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਟਰਾਂਸਫਾਰਮਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਅੱਗੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਟਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ ਲਾਈਨਾਂ ਤੋਂ ਬਿਜਲੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੁਝ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਟੇਸ਼ਨ ਚਾਲੂ ਹੋਣ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਟਰਬਾਈਨ ਜਨਰੇਟਰ ਹੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਬਾਹਰੀ ਬਿਜਲੀ ਸੋਮੇ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਰਨ ਲਈ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਟਰਾਂਸਫਾਰਮਰਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਜਨਰੇਟਰ ਦੀ ਆਊਟਪੁੱਟ ਪਾਵਰ ਨੂੰ ਸਟੈਪ-ਅੱਪ ਟਰਾਂਸਫਾਰਮਰਾਂ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਿਜਲੀ ਲੈ ਲੈਂਦੈ ਹਨ।
ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪਲਾਂਟ
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਪਰਮਾਣੂ ਬਿਜਲੀ ਪਲਾਂਟ ਕੁੱਡੂਕੁਲਮ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜੈਤਾਪੁਰ (ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ), ਚੁਟਕਾ (ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼), ਗੋਰਖਪੁਰ (ਹਰਿਆਣਾ), ਮਿੱਠੀ ਵਿਰਦੀ (ਗੁਜਰਾਤ) ਅਤੇ ਕੋਵੱਡਾ (ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਣੂ ਬਿਜਲੀ ਪਲਾਂਟ ਲਾਉਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।
ਹਾਦਸੇ
ਰੂਸ ਦੇ ਚੇਰਨੋਬਿਲ ਹਾਦਸਾ ਸੰਨ 1986 ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਿਆ। ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਫੂਕੁਸ਼ੀਮਾ ਪਰਮਾਣੂ ਬਿਜਲੀ ਪਲਾਂਟ ਵਿੱਚ ਹਾਦਸਾ ਵਾਪਰਿਆ। ਫੂਕੁਸ਼ੀਮਾ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਹਾਦਸੇ ਨਾਲ 240 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਜਪਾਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵੀ ਇਸ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰੂਸ ਦੇ ਚੇਰਨੋਬਿਲ ਹਾਦਸੇ ਨਾਲ ਅੱਧੀ ਦੁਨੀਆ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਪਰਮਾਣੂ ਬਿਜਲੀ ਪਲਾਂਟਾਂ ਦੇ ਘਾਤਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੱਗਣ ਦੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਹਲਕਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਵਿਰੋਧਤਾ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਰਮਾਣੂ ਵਿਗਿਆਨੀ ਡਾ. ਸੁਰਿੰਦਰ ਗਾਡੇਕਰ ਅਤੇ ਡਾ. ਐੱਸ.ਪੀ. ਉਦੇ ਕੁਮਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ’ਚੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਰਮਾਣੂ ਬਿਜਲੀ ਪਲਾਂਟਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਤਿੱਖਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕਿਸਮਾਂ
ਇਹ ਪਰਮਾਣੂ ਬਿਜਲੀ ਪਲਾਂਟ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਤਾਂ ਉਹ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਬਹੁਕੌਮੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰਢਿਆਂ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਉਣਗੀਆਂ ਜਦੋਂ ਕਿ ਗੋਰਖਪੁਰ (ਹਰਿਆਣਾ) ਤੇ ਚੁਟਕਾ (ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਵਿੱਚ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਪਲਾਂਟ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੀ ਅਦਾਰੇ ‘ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਪਾਵਰ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ’ ਵੱਲੋਂ ਲਗਾਏ ਜਾਣੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਲਾਂਟ ਸਮੁੰਦਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਪਲਾਂਟਾਂ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਛੋਟੇ ਹਨ।
ਵਿਕਿਰਣ
ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਰਮਾਣੂ ਬਿਜਲੀ ਪਲਾਂਟ ਦੇ ਚੌਗਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵਿਕਿਰਣ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਲੀਕ ਹੋਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਹਵਾ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੌਰਾਨ ਗੈਸਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡੀ ਜਾਂਦੀ ਭਾਫ਼ ਰਾਹੀਂ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵਿੱਚ ਖਿਲਰਦੇ ਹਨ। ਅਸਲੀਅਤ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਲਾਂਟਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਪੱਧਰ ਤਕ ਵਿਕਿਰਣਾਂ ਚੌਗਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਛੱਡਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਸਥਿਤ ਹਰ ਜੀਵਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਾਣੀ, ਪੌਦੇ, ਪਸ਼ੂ, ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸਿਹਤ ’ਤੇ ਨਾਂਹਪੱਖੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਨੂੰਨ
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਰਮਾਣੂ ਜੁਆਬਦੇਹੀ ਬਾਰੇ ਕਾਨੂੰਨ ਵੀ ਪਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਪਰਮਾਣੂ ਹਾਦਸਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਰਿਐਕਟਰ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕੰਪਨੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 1500 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਊਰਜਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ
ਸੁਹਾਨਾ ਥਾਪਾ
ਸੁਹਾਨਾ ਥਾਪਾ (सुहाना थापा) ਇੱਕ ਨੇਪਾਲੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਹੋਮ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਦੀ ਫਿਲਮ ਏ ਮੇਰੋ ਹਜੂਰ 3 ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਥਾਪਾ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਭਗਤ ਹੈ।
ਫਿਲਮ ਉਤਪਾਦਨ
ਉਸਨੇ ਏ ਮੇਰੋ ਹਜੂਰ (2002), ਏ ਮੇਰੋ ਹਜੂਰ 2 (2017), ਏ ਮੇਰੋ ਹਜੂਰ 3 (2019) ਅਤੇ ਏ ਮੇਰੋ ਹਜੂਰ 4 (2022) ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਕਰੀਅਰ
ਥਾਪਾ ਏ ਮੇਰੋ ਹਜੂਰ (2002) ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਏ, ਉਹ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ, "ਹਾਂ, ਏ ਮੇਰੋ ਹਜੂਰ ਮੇਰੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਸੀ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਸੀ।" ਏ ਮੇਰੋ ਹਜੂਰ (2002) ਦੇ ਪ੍ਰੀਕਵਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਨਮੋਲ ਕੇਸੀ ਦੇ ਉਲਟ ਏ ਮੇਰੋ ਹਜੂਰ 3 (2019) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1996 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤੋਂ ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ
ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ
ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ ਜਾਂ ਸ਼ੈਤਾਨੀ ਤਿਕੋਣ: ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ ਅਜਿਹਾ ਤਿਕੋਣਾ ਮਹਾਂਸਾਗਰੀ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ੈਤਾਨੀ ਤਿਕੋਣ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਭਾਵਤ ਤਿਕੋਣ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਿਖਰ ਫ਼ਲੌਰਿਡਾ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਦਾ ਨਗਰ ਮਿਆਮੀ, ਦੂਜਾ ਸੇਨ ਜੁਆਨ ਪੁਇਰਤੋ ਰੀਕੋ ਤੇ ਤੀਜਾ ਸਿਖਰ ਬਰਮੂਡਾ ਦੀਪ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਮਹਾਂਸਾਗਰੀ ਤਿਕੋਣ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 15 ਲੱਖ ਵਰਗ ਮੀਲ ਦੇ ਨੇੜ-ਤੇੜ ਹੈ।
ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਲੋਪ ਹੋਣਾ
ਇਸ ਤਿਕੋਣੇ ਮਹਾਂਸਾਗਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਵੀ ਅਸਾਧਾਰਨ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲੋਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸ਼ੈਤਾਨੀ ਖੇਤਰ ਨੇ ਉੱਪਰੋਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਰਹੱਸਮਈ ਢੰਗ ਨਾਲ ਗਾਇਬ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਐਡਵਰਡ ਵੇਨ ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਕਾਲਮ ਐਸੋਸੀਏਟਿਡ ਪ੍ਰੈਸ ਲਈ 16 ਸਤੰਬਰ 1950 ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤਿਕੋਣੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਭੇਦਾਂ ਬਾਰੇ ਫੇਟ ਰਸਾਲੇ ’ਚ ‘ਸਾਡੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਪਿਛਵਾੜੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਹੱਸ’ ਸਿਰਲੇਖ ਅਧੀਨ ਜਾਰਜ ਐਕਸ ਸੈਂਡ ਵੱਲੋਂ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਯੂ.ਐੱਸ. ਨੇਵੀ ਫਲਾਇਟ-19 ਭੇਦ ਭਰੇ ਹਾਲਾਤ ’ਚ ਇਸ ਤਿਕੋਣੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਜਜ਼ਬ ਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਫਲਾਈਟ ਲੀਡਰ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਅਸੀਂ ਚਿੱਟੇ ਪਾਣੀ ’ਚ ਹਾਂ, ਕੁਝ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਤੇ ਫਿਰ ਇਹ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਾਣੀ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਹੈ ਚਿੱਟਾ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਯੂ.ਐੱਸ. ਨੇਵੀ ਬੋਰਡ ਦੀ ਪੜਤਾਲੀਆ ਟੀਮ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ’ਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਫਲਾਈਟ ਦਾ ਰੁਖ਼ ਸ਼ੁੱਕਰ (ਗ੍ਰਹਿ) ਵੱਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਵੇਂ ਹੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਨਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਬੋਰਡ ਵੱਲੋਂ ‘ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ’ ਦੇ ਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਪਰ ਇਹ ਖੁੰਢ ਚਰਚਾ ਜ਼ਰੂਰ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਮਹਾਂਸਾਗਰੀ ਤਿਕੋਣੇ ਖੇਤਰ ’ਚ ਕੁਝ ਗੈਬੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਜਹਾਜ਼ਾਂ, ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਤੇ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਜਜ਼ਬ ਕਰਨ ਜਾਂ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਭਟਕਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਗਵਾਹੀਆਂ ਜਹਾਜ਼ ਗੁੰਮ ਜਾਣਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ। ਜਿਆਦਾਤਰ ਖ਼ਬਰਾਂ ਬੇਬੁਨਿਆਦ ਅਫਵਾਹਾਂ ਹਨ। ‘ਅਰਗੋਸੀ ਜਹਾਜ਼’ ਦੁਰਘਟਨਾ ਨੇ ਇਸ ਤਿਕੋਣ ਨੂੰ ਮਾਰੂ ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ (The deadly Bermuda Triangle) ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਵਿਨਸੈਂਟ ਗਾਦੀਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ ਸੰਬੰਧੀ ਲਿਖੇ ਕਾਲਮਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ ਕਰ ਕੇ ‘ਅਦਿੱਖ ਦਿਗ-ਮੰਡਲ’ ਨਾਮੀ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸੱਚ ਮੰਨਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਤਿਕੋਣ ਨੇ ਹੁਣ ਤਕ ਅਣਗਿਣਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼, ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਤੇ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਜਜ਼ਬ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਲੋਪ ਹੋਏ ਅਟਲਾਂਟਿਸ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਦੁਰਪ੍ਰਭਾਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਦੇ ਧਰੁਵੀ ਤੂਫ਼ਾਨ ਵੀ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮੈਕਸੀਕੋ ਖਾੜੀ ’ਚੋਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲੀ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਦੀ ਧਾਰਾ ਕਾਰਨ ਇਸ ਤਿਕੋਣੇ ਖੇਤਰ ’ਚ ਅਚਨਚੇਤੀ ਮੌਸਮੀ ਬਦਲਾਓ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਜਗ੍ਹਾ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਦੀ ਧਾਰਾ ਤੇ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਧਾਰਾ ਦਾ ਮਿਲਣ ਸਥਾਨ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਚਾਨਕ ਧੁੰਦ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਿਕੋਣੇ ਖੇਤਰ ’ਚ ਚੁੰਬਕੀ ਸੂਈ ’ਚ ਵੀ ਅਸਾਧਾਰਨਤਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਚੁੰਬਕੀ ਸੂਈ ‘ਚੁੰਬਕੀ ਉੱਤਰ’ ਅਤੇ ‘ਭੂਗੋਲਿਕ ਉੱਤਰ’ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਗ੍ਹਾ ’ਤੇ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਹੱਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮੁੰਦਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਂਦੀਪ
ਏਮਾ ਦਾਤਸੀ
ਏਮਾ ਦਾਤਸੀ (ਜੌਗਖਾ: ཨེ་མ་དར་ཚིལ་; ਵਾਇਲੀ: ਈ-ਮਾ ਦਾਰ-ਤਸ਼ਿਲ ) ਭੂਟਾਨੀ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਕਵਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਕੌਮੀ ਪਕਵਾਨ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਮਿਰਚ ਅਤੇ ਪਨੀਰ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਜੌਗਖਾ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ "ਏਮਾ" ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਮਿਰਚ" ਅਤੇ "ਦਾਤਸੀ" ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਪਨੀਰ"।
ਏਮਾ ਵਾਤਸੀ ਲਈ ਪਨੀਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਗਾਂ ਜਾਂ ਪਹਾੜੀ ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਮੱਖਣ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਦਹੀ ਵਿਚੋਂ ਚਰਬੀ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਚਰਬੀ ਦੇ ਦਹੀ ਨੂੰ ਪਨੀਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਨੀਰ ਬਣ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਚੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਚਾਵਲਾਂ ਨਾਲ ਖਾਣ ਲਈ ਸੂਪ ਬਣਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਭਾਵ ਦਹੀ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਬੇਕਾਰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਕੇਵਾ ਦਾਤਸੀ
ਇਸ ਵਰਗਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਕਵਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੇਵਾ ਦਾਤਸੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਿਰਚ ਦੀ ਥਾਂ ਆਲੂ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਏਮਾ ਦਾਤਸੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤਰੀਕਿਆ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਿਰਚ ਦੀ ਥਾਂ ਬੀਨ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਬੀਨ ਦਾਤਸੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਮਸ਼ਰੂਮ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਮਸ਼ਰੂਮ ਦਾਤਸੀ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਲਮਾ (ਲੇਖਕ)
ਰੱਕਈਆ (ਵਿਕਲਪਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੋਕੀਆ, 1968 ਵਿੱਚ ਰਾਜਾਥੀ ਸਮਸੂਦੀਨ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਤਮਿਲ ਲੇਖਕ, ਕਾਰਕੁਨ, ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਕਲਮ ਨਾਮ ਸਲਮਾ ਅਤੇ ਉਪਨਾਮ ਰਾਜਾਥੀ, ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਰਜਥੀ ਸਲਮਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਮਿਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸਮਕਾਲੀ ਤਾਮਿਲ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਵੇਦਨਾ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਉਹ ਦ੍ਰਵਿੜ ਮੁਨੇਤਰ ਕੜਗਮ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। 2007 ਅਤੇ 2011 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਸਨੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਰਾਜ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਬੋਰਡ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਸਲਮਾ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ "ਤੁਹਾਡੀ ਉਮੀਦ ਬਾਕੀ ਹੈ" ਹੈ।
ਅਰਮੀਨੀ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ
ਅਰਮੀਨੀ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ  (Հայոց ցեղասպանություն Hayots tseghaspanutyun),ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਰਮੀਨੀ ਹਾਲੋਕਾਸਟ, ਅਰਮੀਨੀ ਘਲੂਘਾਰਾ ਅਤੇ, ਅਰਮੀਨੀ ਰਵਾਇਤ ਅਨੁਸਾਰ Medz Yeghern (Armenian: Մեծ Եղեռն, "ਅਜ਼ੀਮ ਆਫ਼ਤ"), ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਹਿਲੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸਲਤਨਤ ਉਸਮਾਨੀਆ ਦੁਆਰਾ ਅਰਮੀਨੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਕਤਲਾਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ 10 ਲੱਖ ਤੋਂ 15 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਜਨਸੰਹਾਰ 24 ਅਪਰੈਲ 1915 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਉਥੋਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ 250 ਆਰਮੀਨੀ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਨੂੰ, ਦਰਅਸਲ ਕੁਸਤੁਨਤੁਨੀਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਰਸੂਖ ਵਾਲੇ ਆਰਮੀਨੀ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਕੇ ਵਿੱਚ ਬੰਦੀ ਬਣਾ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਤੱਕ ਇਹ ਕਤਲਾਮ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ। ਇਸਨੂੰ ਦੋ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ: ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਹਤਿਆਵਾਂ, ਫੌਜ ਦੁਆਰਾ ਜਬਰਨ ਗੁਲਾਮੀ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਬੁੱਢਿਆਂ ਨੂੰ ਸੀਰਿਆ ਦੇ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦੀ ਪਦਯਾਤਰਾ (ਡੈਥ ਮਾਰਚ) ਉੱਤੇ ਭੇਜਣਾ। ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖਦੇੜੇ ਜਾ ਰਹੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਾਰ ਵਾਰ ਲੁੱਟ-ਖਸੁੱਟ, ਭੁੱਖੇ ਰੱਖੇ ਜਾਣ, ਬਲਾਤਕਾਰ, ਮਾਰ ਕੁੱਟ ਅਤੇ ਹਤਿਆ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਹੋਈਆਂ।
ਸਲਮਾ (ਲੇਖਕ)
1968-1994: ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ
ਸਲਮਾ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਤਿਰੂਚਿਰਾਪੱਲੀ ਨੇੜੇ ਥੁਵਾਰਨਕੁਰੀਚੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਮੁਸਲਿਮ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਵਿਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਦਮਨਕਾਰੀ ਨਿਯਮਾਂ ਕਾਰਨ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰੁਚੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਸੀਮਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਇੱਕ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਉਹ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਮਲਿਆਲਮ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਇੱਕ ਫਿਲਮ, ਅਵਲੁਡੇ ਰਵੁਕਲ, ਦੇਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਰਦ ਦੋਸਤ ਨਾਲ ਘੁਸਪੈਠ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ; ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਸ਼ੋਰ ਵੇਸਵਾ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਲਮਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਸੀ। ਸਾਹਸ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਸਨ। 15 ਸਾਲ ਦੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਕੂਲੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿਚ ਇਕੱਲਿਆਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਦੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਉਸਦੇ ਦੋਸਤ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਚੋਰੀ ਕਰਨੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਆਪਣੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸਲਮਾ ਇੱਕ ਸ਼ੌਕੀਨ ਪਾਠਕ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਬਣ ਗਈ। ਫਿਓਦਰ ਦੋਸਤੋਵਸਕੀ ਅਤੇ ਲੀਓ ਟਾਲਸਟਾਏ ਦੀਆਂ ਅਨੁਵਾਦਿਤ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਹ ਰੂਸੀ ਸਾਹਿਤ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਆਈਕਨ ਫਿਲਮੀ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਨੈਲਸਨ ਮੰਡੇਲਾ ਅਤੇ ਚੀ ਗਵੇਰਾ ਵਰਗੇ ਚਿੱਤਰ ਬਣ ਗਏ ਸਨ।
13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਸਲਮਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਮਲਿਕ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਪਰ ਉਹ 19 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਦਾ ਝਾਂਸਾ ਦੇ ਕੇ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਲਈ ਮਨਾ ਲਿਆ। ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਲਮਾ ਨੂੰ ਰੋਕੀਆ ਬੇਗਮ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਸਨ। ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਰੁਚੀ ਉਸਦੇ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪਾਗਲਪਣ ਦੇ ਸਮਾਨ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ। 22 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਸਲਮਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਨਾਲ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਆਊਟਲੈੱਟ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਵਿਤਾ, ਓਪੰਧਮ ਲਿਖੀ। ਆਪਣੇ ਜਨੂੰਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਛੁਪਾਉਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ, ਉਹ ਟਾਇਲਟ 'ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਕੈਲੰਡਰਾਂ ਅਤੇ ਨੋਟਬੁੱਕਾਂ ਤੋਂ ਫਟੇ ਹੋਏ ਕਾਗਜ਼ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ 'ਤੇ ਲਿਖਦੀ ਸੀ।  ਉਸ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਅਕਸਰ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਬਰਬਾਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, ਜੇਕਰ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਆਖਰਕਾਰ ਉਸਦੇ ਘਰੋਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਤਸਕਰੀ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤਾਮਿਲ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾ ਕੇ ਉਸਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।
1994-2006: ਸਾਹਿਤਕ ਕਰੀਅਰ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ
1994-98 ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ, ਸਲਮਾ ਤਾਮਿਲ ਸਾਹਿਤਕ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਸਤੀ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਲਾਚੁਵਾਡੂ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਹਾਊਸ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਕਈ ਸਾਹਿਤਕ ਸੰਮੇਲਨਾਂ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਹ ਡਾਕਟਰੀ ਦੌਰੇ ਦੀ ਆੜ ਹੇਠ ਗਈ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਕੱਲੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਰਹੀ ਇਕ ਔਰਤ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਹੌਲ ਵਿਚ ਨਿਰਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਚੇਨਈ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਸਮਾਗਮ ਵਿਚ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਗਈ ਸੀ।
ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਸਮਝਦੇ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਰਵਾਇਤੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਲਿੰਗਕਤਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਗੁਰੇਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਆਂਢ-ਗੁਆਂਢ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਰਾਜਾਤੀ ਦਾ ਉਪਨਾਮ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਕਾਰਨ ਉਸਨੇ ਸਲਮਾ ਦਾ ਕਲਮ ਨਾਮ ਅਪਣਾਇਆ, ਜੋ ਕਿ ਖਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ ਦੇ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਤਰ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2000 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨਾਮ ਹੇਠ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਓਰੂ ਮਲਾਇਯੁਮ, ਇਨੋਰੂ ਮਲਾਇਅਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਉਸੇ ਸਾਲ, ਉਸਨੂੰ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਵਿਸ਼ਵ ਤਮਿਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਸਾਹਿਤਕ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਹਾਜ਼ਰੀ ਭਰੀ, ਪਰ ਇਸ ਡਰੋਂ ਸਟੇਜ 'ਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਤਸਵੀਰ ਪ੍ਰੈਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਵਾਦ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਲਿਖਣਾ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਨੇ 2001 ਤੱਕ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਪਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਝਿਜਕਦੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1968
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਦਰਾ ਕੋਸ਼
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਲੀ ਪੂੰਜੀ (ਆਈ.ਐੱਮ.ਐੱਫ਼.) ਇੱਕ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਜੱਥੇਬੰਦੀ ਹੈ ਜਿਹਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1944 'ਚ ਬ੍ਰੈਟਨ ਵੁੱਡਸ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ 'ਚ ਹੋਈ ਸੀ ਪਰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ 1945 ਵਿੱਚ 29 ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਿੱਢਿਆ ਗਿਆ। ਇਹਦਾ ਮਿੱਥਿਆ ਟੀਚਾ ਦੂਜੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਮਗਰੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਦਾਇਗੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ ਮੁੜ-ਉਸਾਰੀ ਵਿੱਚ ਹੱਥ ਵਟਾਉਣਾ ਸੀ। ਦੇਸ਼ ਕੋਟਾ ਪ੍ਰਨਾਲੀ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸਰਮਾਇਆ (ਫ਼ੰਡ) ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜੀਹਦੇ ਤੋਂ ਅਦਾਇਗੀ ਦੇ ਕੁਮੇਲ ਵਾਲ਼ੇ ਦੇਸ਼ ਆਰਜ਼ੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪੈਸੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਸੀਲੇ ਉਧਾਰ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ। 2010 ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ 'ਚ ਹੋਈ ਕੋਟਿਆਂ ਦੀ 14ਵੀਂ ਆਮ ਪੜਚੋਲ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਰਮਾਇਆ ਉਦੋਂ ਦੀਆਂ ਮੌਜੂਦਾ ਵਟਾਂਦਰਾ ਦਰਾਂ ਉੱਤੇ 476.8 ਅਰਬ ਦੇ ਖ਼ਾਸ ਕਢਾਈ ਹੱਕ ਜਾਂ 755.7 ਅਰਬ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਡਾਲਰ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਟਾਈਗਰ ਵੁਡਜ਼
ਐਲਡਰਿਕ ਟੋਂਟ "ਟਾਈਗਰ" ਵੁਡਜ਼ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਗੌਲਫ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਅੱਜ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਕਾਮਯਾਬ ਗੌਲਫ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ ਦਾ ਗੌਲਫ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਪੈਸੇ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਾਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1975 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਕਾਲੀ ਮੱਛਰੀ
ਕਾਲੀ ਮੱਛਰੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ (Minute pirate bug) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ 400 ਤੋਂ 600 ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ‘ਐਨਥੋਕੌਰੀਡੇਈ’ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਪਰਜਨਣ
ਮਾਦਾ ਸਹਿਵਾਸ ਦੇ 2 ਤੋਂ 3 ਦਿਨ ਮਗਰੋਂ ਆਪਣੇ ਅੰਡੇ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਤਿੱਖੇ ਅੰਗ ਨਾਲ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇੱਕ ਕਰ ਕੇ ਰੋਜ਼ 2 ਤੋਂ 4 ਅੰਡੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 80 ਤੋਂ 100 ਅੰਡੇ ਦੇ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਬੱਚੇ ਜੰਮਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਤਕਰੀਬਨ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਹੀ ਦੂਰੋਂ ਦਿਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਬੱਚੇ ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਦਿੱਖ ਵਾਲੇ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪੰਜ ਵਾਰ ਆਪਣਾ ਚੋਲਾ ਬਦਲ ਕੇ 2 ਤੋਂ 3 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋੜ੍ਹ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰੋੜ੍ਹ ਵੀ 2 ਤੋਂ 3 ਹਫ਼ਤੇ ਹੀ ਜਿਊਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਬੱਗ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਚੱਕਰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਲਫਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿੱਤਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੀਟ ਪਤੰਗੇ
ਡਾ. ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ
'''ਡਾ. ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ''' (ਸੰਨ 1924 ਈ:-7 ਮਈ 2019 ) ਦਾ ਜਨਮ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਆਪ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵੱਲ ਵਧੇਰੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਆਪ ਦਾ ਨਾਂਅ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਕਲਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਹੈ।
ਅਕਾਦਮਿਕ ਜੀਵਨ
'''ਡਾ. ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ''' ਨੇ ਆਪਣਾ ਅਕਾਦਮਿਕ ਜੀਵਨ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਆਫ ਰਿਸਰਚ ਵਜੋਂ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਸੰਨ 1950 ਈ: ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਦੇ ਕਰੀਬ ਪੰਜਾਬੀ ਪੁਸਤਕਾਂ ਲੋਕ ਅਰਪਨ ਕੀਤੀਆਂ। ਡਾ. ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ-ਪ੍ਰਮੰਨੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਏਸ਼ੀਐਟਿਕ ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਫ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਆਰਕੀਆਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸੈਕਟਰੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਭਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮੈਂਬਰ ਆਫ ਗਵਰਨਿੰਗ ਕੌਾਸਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।
ਬਾਇਰ ਨਾਮ
ਬਾਇਰ ਨਾਮਾਂਕਨ ਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਮ ਦੇਣ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਤਾਰੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਯੂਨਾਨੀ ਅੱਖਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਦੇ ਯੂਨਾਨੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਇਰ ਨਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਦੇ ਯੂਨਾਨੀ ਨਾਮ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਰੂਪ੨ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਿਸਾਲ ਦੇ ਲਈ, ਪਰਣਿਨ ਘੋੜਾ ਤਾਰਾਮੰਡਲ (ਪਗਾਸਸ ਤਾਰਾਮੰਡਲ) ਦੇ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ - α ਪਗਾਸਾਏ (α Pegasi), β ਪਗਾਸਾਏ (β Pegasi) ਅਤੇ γ ਪਗਾਸਾਏ (γ Pegasi)।
ਚੌਵ੍ਹੀ ਤਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਵਾਲੇ ਤਾਰਾਮੰਡਲ
ਯੂਨਾਨੀ ਵਰਨਮਾਲਾ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਚੌਵ੍ਹੀ ਅੱਖਰ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤਾਰਾਮੰਡਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਪੰਜਾਹ ਤੋਂ ਵੀ ਜਿਆਦਾ ਤਾਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਨੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਅੱਖਰ (ω, ਓਮੇਗਾ) ਦੇ ਬਾਅਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਰਨਮਾਲਾ ਦੇ ਛੋਟੇ ਅੱਖਰ (a, b, c, ਵਗ਼ੈਰਾ) ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਢੰਗ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਹਵੇਂ ਤਾਰੇ ਦਾ ਨਾਮ z ਹੋਵੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਪੰਜਾਹ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਾਰੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਫਿਰ ਇਕਵੰਜਾਵੇਂ ਤਾਰੇ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਅੱਖਰਾਂ (A, B, C, ਵਗ਼ੈਰਾ) ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ੭੬ ਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਮ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਰਾ ਵਿਗਿਆਨ
ਕਾਵਿਗਤ ਗੁਣ
ਕਾਵਿਗਤ ਗੁਣ
ਕਾਵਿ ਸਾ਼ਸਤਰ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚਾਣਕਯ ਨੇ 400 ਈਸਵੀ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰੰਥ "ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ" ਵਿਚ ਰਾਜਕੀ ਆਦੇਸ਼ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸੰਬੰਧ,ਪਰਿਪੂਰਣਤਾ,ਮਾਧੁਰਣ,ਔਦਾਰਯ ਅਤੇ ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਆਦਿ ਛੇ ਗੁਣ ਹੋਣੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਮੰਨੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮਾਧੁਰਯ ਅਤੇ ਔਦਾਰਯ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਕਾਵਿ ਨਾਲ ਵੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿਰਨਾਰ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਰੁਦ੍ਰਦਾਮਨ ਨੇ ਪ੍ਰਸਾਦ,ਮਾਧੁਰਯ,ਓਜ,ਕਾਂਤੀ,ਉਦਾਰਤਾ ਆਦਿ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਗੱਦਕਾਰ ਬਾਣਭੱਟ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਖਿੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਵੀ ਵੱਖ ਵੱਖ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਕਾਵਿ-ਭਾਸਾ਼ ਦੀਆਂ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਆਚਾਰੀਆ ਗੁਣ ਦੇ ਅਲੰਕਾਰ, ਰੀਤੀ ਅਤੇ ਰਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਨਿਖੇੜਿਆ ਬਾਰੇ ਇੱਕਮਤ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਤਾ ਦੇ ਹਿਮਾਇਤੀ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਰੀਤੀ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੇਵੇਂ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਲਝੇਵਾਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਗੁਣ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਪੂਰਕ ਜਾਪਦੇ ਹਨ।
ਗੁਣ ਦੇ ਭੇਦ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਟਯਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਲੇਖਕ ਭਰਤਮੁਨੀ ਨੇ ਸਲੇਸ਼,ਪ੍ਰਸਾਦ,ਸਮਤਾ,ਸਮਾਧੀ,ਮਾਧੁਰਯ,ਓਜ,ਪਦਸੁਕੁਮਾਰਤਾ,ਅਰਥਵਿਅਕਤੀ, ਉਦਾਰਤਾ ਅਤੇ ਕਾਂਤੀ ਆਦਿ 10 ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤੱਤ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਭਰਤਮੁਨੀ ਨੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਰਸ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਤੱਤ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਭਰਤਮੁਨੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਚਾਰੀਆ ਭਾਮਹ ਨੇ ਪ੍ਰਸਾਦ,ਮਾਧੁਰਯ, ਅਤੇ ਓਜ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਪਰਿਚੈ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਦੰਡੀ ਨੇ ਭਰਤਮੁਨੀ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਏ ਗਏ 10 ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਵਿ ਦੇ ਦੋ ਮਾਰਗ ਵੈਧਰਭ ਅਤੇ ਗੌੜ ਦੱਸ ਕੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਕਿਸਮ ਦੇ ਮਾਰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਕਾਵਿ ਦੀ ਜਿੰਦਜਾਨ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਅਗਨੀਪੁਰਾਣਕਰਤਾ ਨੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਦਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੱਤ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਤੱਤ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ,ਉਹੀ ਗੁਣ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਅਲੰਕਾਰ ਆਦਿ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪ੍ਰਸਾਦ ਆਦਿ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਸੱਖਣਾ ਕਾਵਿ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਅਗਣੀਪੁਰਾਣਕਰਤਾ ਨੇ ਸ਼ਬਦਗੁਣ,ਅਰਥਗੁਣ,ਉਭਯਗੁਣ, ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਦੱਸ ਕੇ ਅੱਗੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਈ ਭੇਦ ਵੀ ਦਰਸਾਏ ਹਨ।ਕਾਵਿ ਨੂੰ ਬਾਹਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਭਾਵ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਬਦ-ਕਾਇਆ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਗੁਣ ਸਲੇਸ਼,ਲਾਲਿਤਯ,ਗਾਂਭਿਰਯ,ਸੌਕੁਮਾਰਯ, ਉਦਾਰਤਾ,ਸਤੀ ਅਤੇ ਯੌਗਿਕੀ ਆਦਿ ਸੱਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਨ। ਸਰਸਵਤੀਕੰਠਾਭਰਣ ਦੇ ਲੇਖਕ ਭੋਜ ਨੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਭੇਦ ਸ਼ਬਦ,ਅਰਥ ਅਤੇ ਵੈਸੇ਼ਸਿਕ ਦੱਸੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਉਪਭੇਦ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹੋਏ 72 ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਗੁਣਾਂ ਬਾਰੇ ਇਹ ਚਰਚਾ ਬਹੁਤ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੈ।
ਗੁਣਾਂ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚਰਚਾ ਆਚਾਰੀਆ ਵਾਮਹ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਣ ਅਤੇ ਅਲੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਭੇਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਗੁਣ ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਦੇ ਅੰਤਰੰਗ ਅਤੇ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬਹਿਰੰਗ ਜਾ ਬਾਹਰੀ ਅੰਗ ਕਿਹਾ।ਵਾਮਹ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਨੁਸਾਰ"ਕਾਵਿ ਦੀ ਸੋ਼ਭਾ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਧਰਮ ਗੁਣ ਹਨ।ਇਹ ਕਾਵਿ ਦੇ ਸੁਤੰਤਰ ਧਰਮ ਅਤੇੇ ਕਾਵਿ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ।" ਆਨੰਦਵਰਧਨ ਨੇ ਕਾਵਿਗਤ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਰਸ ਦਾ ਸਥਾਈ ਧਰਮ ਕਹਿ ਕੇ ਇਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਭੇਦ ਮਾਧੁਰਯ,ਓਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਹੀ ਕੀਤੇ ਹਨ।ਮੰਮਟ,ਹੇਮਚੰਦ੍, ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰ ਨੇ ਗੁਣਾਂ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦਿਆਂ ਆਨੰਦਵਰਧਨ ਦਾ ਹੀ ਅਨੁਕਰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।ਮੰਮਟ ਨੇ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਗੁਣ ਅਤੇ ਅਲੰਕਾਰ ਦਾ ਸਥਾਨ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਣ ਕਾਵਿ ਦੀ ਆਤਮਾ ਰਸ ਦੇ ਨਿੱਤ ਧਰਮ ਹਨ ਅਤੇ ਅਲੰਕਾਰ ਕਾਵਿ ਦੇ ਸਰੀਰਰੂਪ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਹਨ। ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਜਿਥੇ ਰਸ ਹੈ, ਉਥੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ਤੇ ਗੁਣ ਵੀ ਹੋਵੇਗਾ ਪਰ ਰਸ ਦਾ ਅਲੰਕਾਰ ਨਾਲ ਇਹ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ।ਰਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਅਲੰਕਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਲੰਕਾਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਰਸ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਦਭੱਟ ਨੇ ਗੁਣ ਅਤੇ ਅਲੰਕਾਰ ਦਾ ਭੇਦ ਦਸਦੇ ਹੋਏ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਅਭਿੰਨ ਮੰਨਿਆ ਹੈ।ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਵੇਂ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਕਾਵਿ ਦੀ ਆਤਮਾ ਰਸ ਨਾਲ ਅਟੁੱਟ ਸਬੰਧ ਹੈ ਅਤੇੇ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਦਾ ਰਸ ਨਾਲ ਸੰਯੋਗੀ ਸੰਬੰਧ ਹੈ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭਿੰਨਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਆਚਾਰੀਆ ਮੰਮਟ, ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਅਤੇ ਜਗਨਨਾਥ ਦਾ ਮੱਤ ਹੈ ਕਿ ਭਰਤਮੁਨੀ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਏ 10ਗੁਣ ਅਤੇ ਵਾਮਨ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਏ 20 ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਧੁਰਯ,ਓਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਗੁਣ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਦੇ ਅਭਾਵ ਵੱਲ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਵੱਡੀ ਲਿਖਤ ਅਤੇ ਕੁਝ ਤਾਂ ਕਦੇ ਕਦੇ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਏਡੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਕਾਵਿ ਦੇ ਮੂਲ ਗੁਣਾਂ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
1.‌‍ਮਾਧੁਰਯ:
ਭਾਮਹ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ ਉਹ ਮਾਧੁਰਯ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਾਵਿ ਨੂੰ ਸੁਣਦਿਆਂ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਸਹ੍ਰਿਦਯ ਅਤੇ ਪਾਠਕ ਦਾ ਮਨ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਧੁਰਯ ਗੁਣ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗੁਣ ਮਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈਅ਼ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤੀ ਸ੍ਰਿੰਗਾਰ ਰਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ (ਸੰਭੋਗ,ਸ੍ਰਿੰਗਾਰ,ਕਰੁਣ ਸ੍ਰਿੰਗਾਰ,ਵਿਪ੍ਰਲੰਭ ਸ੍ਰਿੰਗਾਰ) ਅਤੇ ਸਾ਼ਤ ਰਸ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਗੁਣ ਵਾਲੇ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਟ,ਠ,ਡ,ਢ ਆਦਿ ਧੁਨੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਕ ਤੋਂ ਮ ਤਕ ਕਵਰਗ,ਚਵਰਗ,ਤਵਰਗ ਅਤੇ ਪਵਰਗ ਤਕ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਰਣਾਂ ਦੀ ਭਰਪੂਰ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਭਾਮਹ ਨੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਮਾਸ ਪਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਰਜਿਤ ਮੰਨੀ ਹੈ।ਪਰ ਮੰਮਟ ਅਨੁਸਾਰ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮਾਸਾ ਜਾ ਮੱਧਮ ਸਮਾਸਾਂ ਵਾਲੀ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਕੋਮਲ ਵਰਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਾਲਾ ਕਾਵਿ ਮਾਧੁਰਯ ਗੁਣ ਵਾਲਾ ਕਾਵਿ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਗਲ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਹਾਰ ਪਾਇਆ ਤੇਰੇ ਲੱਕ ਨੂੰ ਪਏ ਕੜਵੱਲ ਮੋਈਏ। ਜੇ ਤੂੰਂ ਹੱਥਾਂ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਲਾਈ ਮਹਿੰਦੀ ਭਾਰ ਨਾਲ ਨਾ ਸ਼ੱਕੀ ਤੂੰ ਹੱਲ ਮੋਈਏ! ( ਪ੍ਰੋ਼.ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ) ਉਪਰੋਕਤ ਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸ਼ਬਦ ਸਮਾਸ ਰਹਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਟਵਰਗ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਰਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਥੇ ਮਾਧੁਰਯ ਗੁਣ ਹੈ।
2.ਓਜ ਗੁਣ:
ਭਾਮਹ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਮਾਸੀ ਪਦਾਂਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਤੇਜ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਚਿਤ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਓਜ ਗੁਣ ਵਾਲੀ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਣ ਵੀਰਰਸ, ਵੀਭਤਸ ਰਸ ਅਤੇ ਰ੍ਰੌਦ ਰਸ ਵਾਲੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ (ਕ,ਚ,ਟ,ਤ,ਪ) ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਅੱਖਰਾਂ (ਗ,ਜ,ਡ,ਦ,ਬ) ਅਤੇ ਦੂਜੇ (ਖ,ਛ,ਠ,ਥ,ਫ) ਅਤੇ ਚੌਥੇ ਅੱਖਰਾਂ (ਘ,ਝ,ਢ,ਧ,ਭ)ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਨਾਲ ਬਣੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਓਜ ਗੁਣ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਦੋ ਤੁੱਲ ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਸੰਯੋਗ (ਹਰ ਵਰਗ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪਹਿਲੇ, ਦੂਜੇ ਦੂਜੇ, ਤੀਜੇ ਤੀਜੇ, ਅਤੇ ਚੌਥੇ ਚੌਥੇ)ਟਵਰਗ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ,ਤਾਲਵੀ ਸ਼ ਅਤੇ ਮੂਰਧਨੀ ਸ਼ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਮੇਲ ਲੰਬੇ ਲੰਬੇ ਸਮਾਸਾਂ ਵਾਲੀ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਓਜ ਗੁਣ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਾਮਹ ਅਨੁਸਾਰ ਰਚਨਾ ਦੀ ਗਾੜ੍ਹਤਾ ਜਾਂ ਤਿੱਖਾਪਣ ਵੀ ਓਜ ਦਾ ਲੱਛਣ ਹੈ। ਘੋੜੇ ਮਰਦ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਢਹਿ ਪੈਣ ਉਤਾਣਾ। ਜਿਵੇਂ ਮੋਛੇ ਕਰ ਕਰ ਸੁਟੀਆਂ ਗਨੀਆਂ ਤਰਖਾਣਾਂ। (ਨਜਾਬਤ) ਉਪਰੋਕਤ ਸਤਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀਰ ਰਸੀ ਵਰਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਥੇ ਓਜ ਗੁਣ ਹੈ।
3.ਪ੍ਰਸਾਦ: ਜਿਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਪਾਠਕ ਜਾਂ ਸਾਮਾਜਿਕ ਬਿਨਾਂ ਉਚੇਤ ਤੋਂ ਸਮਝ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤੀ ਸੁਭਾਵਿਕ-ਸਹਿਜ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋ ਜਾਵੇ ਉਥੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਗੁਣ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ,ਸੁੱਕੀ ਲੱਕੜੀ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਣੀ,ਸਾਫ਼ ਕੱਪੜੇ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਵੇਂ ਕਾਵਿਦਾ ਪਾਠਕ ਪ੍ਰਸਾਦ ਗੁਣ ਵਾਲੇ ਕਾਵਿ ਨੂੰ ਤਤਕਾਲ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।ਪ੍ਰਸਾਦ ਗੁਣ ਸਾਰੇ ਰਸਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਰਣਾਂ, ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਸਾਂ ਅਤੇ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਦੇ ਸਾਰ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਗੁਣ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਭਾਮਹ ਨੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਮਾਸ ਪਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਰਜਿਤ ਮੰਨੀ ਹੈ।ਜੋ ਕਾਵਿ ਸੁਣਨ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਝ ਆ ਜਾਵੇ ਉਹ ਪ੍ਰਸਾਦ ਗੁਣ ਦਾ ਧਾਰਣੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਹਸਨ ਅਬਦਾਲ ਬੈਠੇ, ਲੋਕਾਂ ਆ ਹਜ਼ੂਰ ਫ਼ਰਿਆਦ ਕੀਤੀ, ਪਾਣੀ ਬਾਝ ਮੱਛੀ ਵਾਂਗ ਤੜਫਦੇ ਹਾਂ, ਆ ਨਾ ਕਿਸੇ ਸਾਰ ਲੀਤੀ।' (ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ) ਉਪਰੋਕਤ ਸਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹਸਨ ਅਬਦਾਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਫ਼ਰਿਆਦ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤੀ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਥੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਗੁਣ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ 1.ਸ਼ਰਮਾ, ਸੁ਼ਕਦੇਵ ਪ੍ਰੋ਼:(2017) ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ, ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ ISBN 978-81-302-0462-8 2.ਸ਼ਰਮਾ, ਸੁਖਦੇਵ ਪ੍ਰੋ:(2017) ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ, ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋISBN 978-81-302-0462-8
ਵੜਿੰਗ ਸੂਬਾ ਸਿੰਘ
ਵੜਿੰਗ ਸੂਬਾ ਸਿੰਘ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਵਰਨਰ ਸੋਮਬਾਰਟ
ਵਰਨਰ ਸੋਮਬਾਰਟ (19 ਜਨਵਰੀ 1863 – 18 ਮਈ 1941) ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ  ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੀ। ਉਹ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤਿਮਾਹੀ ਦੌਰਾਨ "ਯੰਗੈਸਟ ਹਿਸਟੋਰੀਕਲ ਸਕੂਲ" ਦਾ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੌਂਟੀਨੈਂਟਲ ਯੂਰਪੀਨ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ।
ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੰਮ
thumb|Wirtschaftsleben im Zeitalter des Hochkapitalismus, 1928
ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ, ਸਮਾਜਵਾਦ ਅਤੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ
ਵਰਨਰ ਸੋਮਬਾਰਟ ਦਾ ਜਨਮ ਏਰਮਸਲੇਬੇਨ, ਹਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਮਾਲਕ, ਐਂਟਰ ਲੂਡਵਿਗ ਸੋਮਬਰਟ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਪੀਸਾ, ਬਰਲਿਨ, ਅਤੇ ਰੋਮ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। 1888 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਬਰਲਿਨ ਤੋਂ ਉਦੋਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜਰਮਨ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਗੁਸਟਾਵ ਵਾਨ ਸਕਮੋਲਰ ਅਤੇ ਐਡੋਲਫ ਵੈਗਨਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਆਪਣੀ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਕੀਤੀ।
ਸਮਕਾਲੀ ਸਮਾਜਿਕ ਨੀਤੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਅਕਾਦਮਿਕ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, 1888 ਦੇ ਆਸਪਾਸ, ਸੋਮਬਾਰਟ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਸਾਥੀ ਮੈਕਸ ਵੇਬਰ ਨਾਲ  ਮਿਲ ਕੇ  Verein für Socialpolitik   (ਸੋਸ਼ਲ ਪਾਲਿਸੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਕੂਲ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਜਰਮਨ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਹੱਲ ਲੱਭਣ ਲਈ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਰਥਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਅੰਕੜਾ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਸੋਮਬਬਾਰਟ ਪਹਿਲੀ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨਹੀਂ ਸਨ ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸ ਨੇ 1896 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਆਪਣੀ Sozialismus und soziale Bewegung ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸਮਾਜਿਕ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਬਾਰੇ ਉਸਦੀ ਸਮਝ ਨੂੰ ਮਾਰਕਸ ਨੇ ਅਤੇ ਲੋਰਨਜ਼ ਵੌਨ ਸਟੇਨ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਨੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਲਈ, ਵਧਦਾ ਮਜ਼ਦੂਰ ਅੰਦੋਲਨ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਦੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਿਰੋਧਤਾਈਆਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸੀ। ਪ੍ਰੋਲਤਾਰੀਆ ਹਾਲਾਤ ਨੇ "ਜਨਤਾ ਲਈ ਪਿਆਰ" ਸਿਰਜਿਆ, ਜੋ ਸਮਾਜਿਕ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ "ਕਮਿਊਨਿਸਟਿਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜੀਵਨ" ਦੇ ਰੁਝਾਣ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੁਣ ਸੀ।
1902 ਵਿਚ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਾਹਕਾਰ, ਆਧੁਨਿਕ ਪੂੰਜੀਵਾਦ (ਸਰਬ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਆਰਥਿਕ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀਕਰਨ, ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਵਰਤਮਾਨ ਤਕ) (ਮੂਲ: Der moderne Kapitalismus (Historisch-systematische Darstellung des gesamteuropäischen Wirtschaftslebens von seinen Anfängen bis zur Gegenwart), ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ (ਉਸ ਨੇ 1916 ਵਿੱਚ ਇਸ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ 1927 ਵਿੱਚ ਤੀਜੀ ਜਿਲਦ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ ਕੁੱਲ ਛੇ ਪੁਸਤਕਾਂ ਲਈ ਅਰਧ-ਖੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ)।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1863 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1941 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ
ਰਾਜੇਸ਼ ਵਿਵੇਕ
ਰਾਜੇਸ਼ ਵਿਵੇਕ ਉਪਾਧਿਆ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਲਗਾਨ ਅਤੇ ਸਵਦੇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਨਿਭਾਈ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਦਾਕਾਰ
ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸੇਖਾ
ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸੇਖਾ ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ-ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਚਾਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 1988 ਤੋਂ ਉਹ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਰਵਾਰ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਹਹਿ 'ਪ੍ਰਿਜ਼ਮ' ਲਈ ਸਾਲ 2018 ਦੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਕਨੇਡੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ਦੇ 'ਢਾਹਾਂ ਇਨਾਮ' ਦਾ ਜੇਤੂ ਹੈ।
ਜੀਵਨ
ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸੇਖਾ ਦਾ ਜਨਮ 18 ਨਵੰਬਰ 1967 ਵਿੱਚ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸੇਖਾਂ ਕਲਾਂ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਮਕੈਨੀਕਲ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਦਾ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਆ ਕੇ, ਬੀ ਸੀ ਆਈ ਟੀ ਤੋਂ ਮਸ਼ੀਨਿਸਟ ਦਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਲਿਆ। ਹਰਪ੍ਰੀਤ 1988 ਵਿੱਚ 20 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ। ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਉਹ 1989 ਤੋਂ ਮਸ਼ੀਨਿਸਟ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਟਾਇਮ ਟੈਕਸੀ ਵੀ ਚਲਾਈ। ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਸੈਂਡਵਿੱਚ ਪੈਕਿੰਗ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਪੋਸਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਕੈਨੇਡਾ ਪੋਸਟ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਜੋਬ ਕਲਰਕ ਦੀ ਸੀ। ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਦੇ ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕੈਨੇਡਾ ਆਉਣ ਤੋਂ ਸੱਤ-ਅੱਠ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ। ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਲੜਕਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਲੜਕੀ।
ਸਾਹਤਿਕ ਜੀਵਨ
ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਲਿਖਤ 1988 ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ। ਉਸ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਹਰਭਜਨ ਮਾਨ ਦਾ ਸ਼ੋਅ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸ਼ੋਅ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਲਿਖਣ ਦਾ ਸ਼ੋਂਕ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ। ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਉਸ ਬਾਰੇ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਲਿਖੀ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ 'ਵਧਦੇ ਕਦਮ' ਹੈ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ 1989 ਵਿੱਚ ਵਤਨ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਛਪੀ। ਜਦੋਂ ਵਤਨ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਲਿਖਣ ਦਾ ਸ਼ੋਕ ਵੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ। 1994 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਲਿਖਣ ਪੜਣ ਦਾ ਕੰਮ ਹੀ ਮੁੱਕ ਗਿਆ। 1998 ਜਾ 1999 ਦੀ ਗਲ ਹੈ, ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਨੇ ਟੀ ਵੀ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਵਲਕਾਰ ਜਸਵੰਤ ਕੰਵਲ ਦਾ ਇੰਟਰਵਊ ਵੇਖੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਟਰਵਊ ਦੀਆਂ ਗਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਦੋਬਾਰਾ ਲਿਖਣ ਦੀ ਸੋਚ ਆਈ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਦੋਰੰਗੀ ਕਹਾਣੀ ਲਿਖੀ। ਹੁਣ ਤਕ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਨੇ ਤਿੰਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ 'ਬੀ ਜੀ ਮੁਸਕਰਾ ਪਏ' ਅਤੇ 'ਬਾਰਾਂ ਬੂਹੇ' ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰਤਕ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ 'ਟੈਕਸੀਨਾਮਾ' ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨਵੇਂ ਆਏ ਅਵਾਸੀਆਂ ਬਾਰੇ ਹਨ। ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਦੀ ਕਿਤਾਬ 'ਬੀ ਜੀ ਮੁਸਕਰਾ ਪਏ' 2006 ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨਾ ਵਿੱਚ ਛਪਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ
ਪੰਡਤ ਕਿਸ਼ੋਰ ਚੰਦ
ਪੰਡਤ ਕਿਸ਼ੋਰ ਚੰਦ (2 ਅਕਤੂਬਰ 1890 -) ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿਧ ਕਿੱਸਾਕਾਰ ਅਤੇ ਕਵੀਸਰ ਸਨ।
ਜੀਵਨ
ਪੰਡਤ ਕਿਸ਼ੋਰ ਚੰਦ ਦਾ ਜਨਮ 2 ਅਕਤੂਬਰ 1890 ਨੂੰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਨੇੜੇ ਪਿੰਡ ਬੱਦੋਵਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਗੰਗਾ ਰਾਮ ਸੀ।
ਰਚਨਾਵਾਂ
ਕਿਸ਼ੋਰ ਚੰਦ ਦੀਆਂ 180 ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 105 ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 80 ਮੋਗੇ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫ਼ਰਮ 'ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਕਰਮ ਸਿੰਘ' ਨੇ ਛਾਪੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ
ਰੂਸੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਵਲਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਅ
{| class="wikitable" style="width:90%;" ! width=15%|ਪੋਰਟਰੇਟ ! width=23%|ਲੇਖਕ ! width=32%|ਉਘੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ! width=15%|ਚਿੱਤਰ ! width=15%|ਚਿੱਤਰ
ਅਕੇਵਾਂ
ਅਕੇਵਾਂ ਜਾਂ ਬੇਜ਼ਾਰੀ ਉਹ ਵਲਵਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹਦਾ ਤਜਰਬਾ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਸ ਕੋਲ਼ ਕਰਨ ਨੂੰ ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਨਾ ਰਹਿ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਆਲ਼ੇ-ਦੁਆਲ਼ੇ ਵਿੱਚ ਉਹਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਮੁੱਕ ਜਾਵੇ।
ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਨੀਰ
ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਨੀਰ (ਜਨਮ 13 ਮਈ 1935) ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਹੈ।
ਅਕੇਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਲਵਲੇ
ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਨੀਰ
ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 13 ਮਈ 1935 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਛੱਜਾਵਾਲ, ਲੁਧਿਆਣਾ (ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸੰਜੂ ਯਾਦਵ
ਸੰਜੂ ਯਾਦਵ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫੁੱਟਬਾਲਰ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਗੋਕੁਲਮ ਕੇਰਲ ਐਫ.ਸੀ. ਲਈ ਫਾਰਵਰਡ ਵਜੋਂ ਖੇਡਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।