cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਡੋਮੀਨਿਕ ਏਵਨਜ਼
ਫ਼ਿਲਮ
2013 ਵਿੱਚ ਏਵਨਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਟਰਿੱਪ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ 2015 ਇੰਡੀਫੇਸਟ ਅਵਾਰਡ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਹੋਰ ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨੈਂਸ + ਸਿਡਨੀਲਈ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਫ਼ਿਲਮ ਇਨਅਮੋਰਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰੀ-ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜੋ 2018 ਦੇ ਅਖੀਰ 'ਚ ਸ਼ੂਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸਨੂੰ 2019 ਵਿੱਚ ਵਿਖਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਸਰਗਰਮੀਆਂ
ਏਵਨਜ਼ ਬਾਲ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਅਪੰਗ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦਾ ਆਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਟਰਾਂਸ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਬਣੀ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਅਪੰਗਤਾ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਹੁੰਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਵਿਆਹ ਸਬੰਧੀ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਵੀ ਦੋਵੇਂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਉਸਨੂੰ ਜੂਨ 2014 ਵਿੱਚ ਅਪੰਗਤਾ ਅਤੇ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲੀ ਫੋਰਮ ਲਈ ਵਾਇਟ-ਹਾਉਸ ਵਿੱਚ ਸੱਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸਨਮਾਨ
'ਟਾਈਮ ਆਊਟ ਨਿਊਯਾਰਕ' ਦੁਆਰਾ 2016 ਦੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਏਵਨਜ਼ ਨੂੰ '' ਅੱਠ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ.ਕਿਊ. ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਜਾਨਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ  ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਏਵਨਜ਼ 2016 ਵਿੱਚ ਨਿਊਮੋਬਲਿਟੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਬਣਿਆ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਏਵਨਜ਼ ਮਿਡਵੇਸਟ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੰਮ ਲਈ ਓਹਿਉ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਦਰਮਿਆਨ ਸਫਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਸਾਥੀ ਐਸ਼ਟਨ ਲਾਅ ਨਾਲ ਪਿਛਲੇ 16 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ
ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼ਾਸ਼ਨ
ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼ਾਸ਼ਨਜਾਂ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਤੋਂ ਭਾਵ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਹੈ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਹੈ। ਇਹ ਉਦੋਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਭੰਗ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਧਾਰਾ 356 ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਨੂੰਨ
ਬੋਰਿਸ ਪੋਲੇਵੋਈ
ਬੋਰਿਸ ਨਿਕੋਲਾਏਵਿੱਚ ਪੋਲੇਵੋਈ (ਜਾਂ ਪੋਲੇਵੋਈ) (ਰੂਸੀ: Бори́с Никола́евич Полево́й; 17 ਮਾਰਚ 1908 – 12 ਜੁਲਾਈ 1981) ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਬਾਰੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਵਲ 'ਅਸਲੀ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ' (ਮੂਲ ਰੂਸੀ: Повесть о настоящем человеке, ਪੋਵੇਸਤ' ਓ ਨਾਸਤੋਯਾਸ਼ਚੇਮ ਚੇਲੋਵੇਕੇ) ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਮਨੁੱਖੀ ਸੂਰਬੀਰਤਾ ਦਾ ਬਿੰਬ ਸੰਸਾਰ ਪ੍ਰਸਿਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਇਲਟ, ਅਲੇਕਸੀ ਮਾਰਸਿਏਵ ਦੀ ਸੱਚੀ ਕਥਾ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ‘ਅਸਲੀ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ’ ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸਚੇ ਵਿਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਅਣਹੋਣੀ ਨੂੰ ਹੋਣੀ ਕਰ ਸਕਣ ਵਾਲੀ ਅਥਾਹ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਬੋਰਿਸ ਪੋਲੇਵੋਈ ਦਰਅਸਲ ਬੋਰਿਸ ਨਿਕੋਲਾਏਵਿੱਚ ਕੈਮਪੋਵ ਦਾ ਉਪਨਾਮ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ 1908 ਵਿੱਚ ਮਾਸਕੋ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਯਹੂਦੀ ਡਾਕਟਰ ਨਿਕੋਲਾਏ ਪੇਤਰੋਵਿੱਚ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਦੀਆ ਕੈਮਪੋਵ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਟਵੇਰ ਇੰਡਸਟਰੀਅਲ ਟੈਕਨੀਕਲ ਕਾਲਜ (ਹੁਣ ਕਲੀਨਿਨ ਇੰਡਸਟਰੀਅਲ ਕਾਲਜ) ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਨੇ ਕਲੀਨਿਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੱਪੜਾ ਫੈਕਟਰੀ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਟੈਕਨੌਲੋਜਿਸਟ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਜਦ 1928 ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਹੁਨਰ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਤਹਿਤ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਵੀਅਤ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਵੀਅਤ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1908 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1981
ਰਟੌਲ
ਰਟੌਲ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਨੇੜਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸਪੂਤਨਿਕ-1
ਸਪੂਤਨਿਕ-1 ਸਪੂਤਨਿਕ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ‘ਸਾਥੀ’ ਤੇ ਨੰਬਰ 1 ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਹੋਰ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਵੀ ਪੁਲਾੜ ਵੱਲ ਦਾਗੇ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਹੈ। ਗੋਲਾਕਾਰ ਸ਼ਕਲ ਦੇ ਇਸ ਬਣਾਉਟੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਭਾਰ 83 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਅਤੇ 600 ਗ੍ਰਾਮ ਸੀ। ਬਣਤਰ ਪੱਖੋਂ ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਸਿਰਜਣਾ ਦੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਕਿਰਤ ਸੀ। ਸਪੂਤਨਿਕ-1 ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਪੁਲਾੜ ਵੱਲ ਯਾਤਰਾ ਬੜੀ ਦਿਲਚਸਪ ਘਟਨਾ ਸੀ।
ਕੁਦਰਤੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਬਣਾਉਟੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਕੰਮ
ਚੰਦਰਮਾ ਸਾਡੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦੁਆਲੇ ਲਗਾਤਾਰ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਸੂਰਜ-ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਅਜਿਹੇ 32 ਹੋਰ ਚੰਦਰਮਾ ਹਨ। ਮਨੁੱਖੀ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਪਰ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਰਾਤ ਸਮੇਂ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਤੱਕਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਤਨ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੋਚਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਵਰਗੇ ਬਣਾਉਟੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਕਦੇ ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਟਿਮਟਿਮਾ ਰਹੇ ਹੋਣਗੇ। ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਬਣਾਉਟੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਜਾਂ ਚੰਦਰਮਾ, ਧਰਤੀ ਦੁਆਲੇ ਚੱਕਰ ਲਗਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੋਨੇ-ਕੋਨੇ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਣਾਉਟੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਇਹ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਧਰਤੀ ਉੱਪਰਲੇ ਮੌਸਮ ਦੇ ਹਾਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹਰ ਪਲ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਆਪਣੇ ਕੈਮਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਇਹੋ ਸੂਚਨਾ ਤੇ ਚਿੱਤਰ ਸਾਡੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਤਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਸਾਡੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਤੋਂ ਚੱਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਮੋਬਾਈਲ ਟਾਵਰ ਤੋਂ ਹੋ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਣਾਉਟੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿਆਂ ਤਕ ਹੁੰਦੀ ਹੋਈ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਦੂਜੇ ਕੋਨਿਆਂ ਤਕ ਜਾ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ। ਪੁਲਾੜ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਫਰੋਲ ਕੇ ਦੇਖੀਏ ਤਾਂ ਬਣਾਉਟੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁਲਾੜ ਤਕ ਭੇਜਣ ਦਾ ਦੌਰ ਕੋਈ ਬਹੁਤਾ ਪੁਰਾਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅੱਜ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਅੱਧੀ ਕੁ ਸਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਬਣਾਉਟੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁਲਾੜ ਵੱਲ ਦਾਗਣ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਪੁਲਾੜੀ ਯੁੱਗ
ਪੁਲਾੜੀ ਯੁੱਗ ਦਾ ਆਰੰਭ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ। ਗੈਲੀਲੀਓ, ਕੋਪਰਨੀਕਸ ਅਤੇ ਨਿਊਟਨ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਵਿਗਿਆਨੀ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਨੂੰ ਲੱਗੇ ਫਲ ਹੀ ਸਨ। ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਵਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਮਿਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੁਲਾੜ ਵਿਗਿਆਨੀ ਫੁੱਲੇ ਨਹੀਂ ਸਮਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਯੁੱਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰ ਦਿਖਾਈ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੁਲਾੜ ਨੂੰ ਸਰ ਕਰਨ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਯੋਜਨਾ ਕਾਰਗਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਰਾਕੇਟ
ਇਸ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਪੁਲਾੜ ਤਕ ਧੱਕ ਕੇ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਰਾਕੇਟ ‘ਸੋਪਾਨ’ ਬੜਾ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਸੀ। ਤਿੰਨ ਪੜਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਇਸ ਰਾਕੇਟ ਨੇ ਇਸ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ 8000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸਕਿੰਟ ਦੀ ਗਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਰਾਕੇਟ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਦੀ ਮੋਟਰ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ 264000 ਪੌਂਡ ਦਾ ਧੱਕਾ ਦਿੱਤਾ। ਦੂਜੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਰਾਕੇਟ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ 79 ਹਜ਼ਾਰ ਪੌਂਡ ਦਾ ਧੱਕਾ ਦਿੱਤਾ। ਤੀਜੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਣਾਉਟੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ। ਧਰਤੀ ਦੀ ਖਿੱਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਇਹ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਧਰਤ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਸਪੂਤਨਿਕ-1 ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਤੋਂ 900 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਪਰ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰਹਿ ਪੰਧ ਉੱਪਰ ਪਿਆ ਸੀ।
ਧਰਤੀ ਦੇ ਚੱਕਰ
ਸਪੂਤਨਿਕ-1 ਧਰਤੀ ਦੁਆਲੇ ਬੜੇ ਮਲਕੜੇ ਜਿਹੇ ਚੱਕਰ ਕੱਟਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਇਹ ਨਿਕਚੂ ਜਿਹਾ ਬਣਾਵਟੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦੁਆਲੇ ਬਗੈਰ ਕਿਸੇ ਇੰਜਣ ਦੀ ਮਦਦ ਤੋਂ 18 ਹਜ਼ਾਰ ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਗੌਰਤਲਬ ਹੈ ਕਿ 4 ਅਕਤੂਬਰ 1957 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨੁੱਖ ਵੱਲੋਂ ਈਜਾਦ ਕੀਤੀ ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਫ਼ਤਾਰ ਪੌਣੇ ਕੁ ਸੱਤ ਹਜ਼ਾਰ ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੁਆਲੇ ਪੁਲਾੜੀ ਪੰਧ ਉੱਪਰ ਪੈ ਚੱਕੇ ਸਪੂਤਨਿਕ-1 ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ 18 ਹਜ਼ਾਰ ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਸੀ। ਪੁਲਾੜ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਬੜੀ ਸ਼ਿੱਦਤ ਨਾਲ ਇਸ ਬਣਾਵਟੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਧਰਤੀ ਦੁਆਲੇ ਪਰਿਕਰਮਾ ਪੰਧ ਅੰਡਾਕਾਰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ। ਆਪਣੇ ਇਸ ਅੰਡਾਕਾਰ ਪੱਥ ਉੱਪਰ ਚਲਦਾ-ਚਲਦਾ ਸਪੂਤਨਿਕ-1 ਕਦੇ-ਕਦੇ ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਤੋਂ 588 ਮੀਲ ਦੂਰ ਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕਦੇ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ 142 ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸਿਰਫ਼ ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹਵਾ-ਮੰਡਲ ਜਾਂ ਏਟਮੋਸਫੀਅਰ ਦੀਆਂ ਸੰਘਣੀਆਂ ਵਾਯੂ ਪਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹਵਾ-ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਲਈ ਹੀ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਪਰ ਇੱਥੇ ਰਗੜਾਂ ਖਾਣ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਹੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ।
ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਸਪੂਤਨਿਕ-1 ਜਿੰਨੀ ਦੇਰ ਤਕ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਇਸ ਨੇ ਬੜੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਵੱਲ ਭੇਜਦਾ ਰਿਹਾ। ਜਿਉਂ ਹੀ ਇਹ ਪੁਲਾੜ ਪੰਧ ਉੱਪਰ ਪਿਆ ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਬਾਹਰ ਲੱਗੇ ਐਨਟੀਨਾ ਜਾਂ ਏਰੀਅਲ ਕੜਿੱਕ ਕਰ ਕੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਏ। ਇਸ ਬਣਾਉਟੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਬਾਹਰ ਚਾਰ ਏਰੀਅਲ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 2.9 ਮੀਟਰ ਅਤੇ ਦੋ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 2.4 ਮੀਟਰ ਸੀ। ਤਕਰੀਬਨ 83 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਅਤੇ 600 ਗ੍ਰਾਮ ਭਾਰੇ ਇਸ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਫਿੱਟ ਕੀਤੇ ਦੋ ਟਰਾਂਸਮੀਟਰ ਲਗਾਤਾਰ ਧਰਤੀ ਵੱਲ ਸੰਕੇਤ ਭੇਜਦੇ ਰਹੇ। ਪੁਲਾੜ ਦੇ ਅਨਜਾਣ ਕੋਨਿਆਂ ਤੋਂ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਿਰੰਤਰ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਵੱਲ ਪਹੁੰਚ ਰਹੀ ਸੀ।
ਸਪੂਤਨਿਕ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦਾ ਸਮਾਂ
ਸਪੂਤਨਿਕ-1 ਲਗਾਤਾਰ ਧਰਤੀ ਦੁਆਲੇ ਚੱਕਰ ਕੱਟੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦੇ 15 ਚੱਕਰ ਕੱਢ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਮਾਂ ਤਾਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਸੂਰਜ ਦੀ ਟਿੱਕੀ ਦੇ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਫਿਰ ਇਸ ਦੇ ਛਿਪਣ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਬਾਅਦ। ਦਿਨ ਸਮੇਂ ਸੂਰਜ ਦਾ ਤੇਜ਼ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਡੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਤੋਂ ਛੁਪਾ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਸਿਰਫ਼ ਸਵੇਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਇੱਕ ਟਿਮਟਿਮਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਲਾਲ ਤਾਰੇ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।
ਸਮਾਂ
ਤਕਰੀਬਨ 94 ਦਿਨਾਂ ਤਕ ਸਪੂਤਨਿਕ-1 ਨੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦੁਆਲੇ ਪਰਿਕਰਮਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਨੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦੁਆਲੇ 1440 ਚੱਕਰ ਕੱਟੇ ਅਤੇ 6 ਕਰੋੜ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕੀਤਾ। 4 ਜਨਵਰੀ 1958 ਨੂੰ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਬਣਾਉਟੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਵਾਯੂ ਮੰਡਲ ਦੀਆਂ ਤਹਿਆਂ ਨਾਲ ਰਗੜਾਂ ਖਾ ਕੇ ਸੁਆਹ ਹੋ ਗਿਆ।
ਭਾਰਤੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ
ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਪੁਲਾੜ ਵੱਲ ਛੱਡੇ ਉਪਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਕੁ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਆਰੀਆ ਭੱਟ, ਭਾਸਕਰ-1, ਭਾਸਕਰ-2, ਰੋਹਿਨੀ, ਇਨਸੈੱਟ, ਆਈ.ਆਰ.ਐੱਸ. ਅਤੇ ਜੀ.ਐੱਸ.ਐੱਲ.ਵੀ. ਸੀਰੀਜ਼।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਣਾਉਟੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਬਣਾਉਟੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ
ਅਰਾਧਿਆ ਖਾਨ
ਅਰਾਧਿਆ ਖ਼ਾਨ (ਜਨਮ: c.1998) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਕਰ ਹੈ, ਜੋ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਾਸ਼ੀਏ 'ਤੇ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਅਬੂ ਧਾਬੀ, ਯੂਏਈ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਖ਼ਾਨ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਉਹ ਅਖੁਵਤ ਖਵਾਜਾਸੀਰਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਵਜੋਂ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾ 'ਅਖੁਵਤ' ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਲਿੰਗ-ਆਧਾਰਿਤ ਗੱਲਬਾਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸਰਗਰਮੀ
ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਸਵੈ-ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕਈ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੇਚਰਾ ਸੰਗਠਨ ਸਿੰਧ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਵੈਲਫੇਅਰ ਨੈੱਟਵਰਕ, ਹਾਈਪ ਨੈੱਟਵਰਕ, ਸਬ ਰੰਗ ਸੁਸਾਇਟੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2018 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਲਈ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ) ਅਤੇ (ਫਾਫ਼ੇਨ) ਫਰੀ ਐਂਡ ਫੇਅਰ ਇਲੈਕਸ਼ਨ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ ਚੋਣ ਅਬਜ਼ਰਵਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। 2018 ਵਿੱਚ ਉਹ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ ਬਿੱਲ ਲਈ ਸਲਾਹਕਾਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।
ਜੁਲਾਈ 2019 ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਨ ਇੱਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਵੇਸ਼ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸੰਸਥਾ ਅਖੁਵਤ ਅਤੇ ਯੂਨੀਲੀਵਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮਝੌਤਾ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਯੋਗਦਾਨੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਬਹੁ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਅਕਤੂਬਰ 2019 ਵਿੱਚ ਲੀਡਰ ਟੀ.ਵੀ. ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਇਸ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਟਰਾਂਸ-ਔਰਤ  ਨੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਭਾਸ਼ਣ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੀਡੀਆ ਫੋਰਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ, ਡਾਨ ਨਿਊਜ਼, ਜੀਓ ਨਿਊਜ਼, ਅਲ ਜਜ਼ੀਰਾ, ਏਸ਼ੀਆ ਟਾਈਮਜ਼, ਵੀਓਏ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਉਰਦੂ 'ਤੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਖ਼ਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਦਿੱਖ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਮਾਸਟਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ
ਮਾਸਟਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਧੂਤ (1902) ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ, ਕਿਸਾਨ ਆਗੂ ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਸਨ। ਉਹ ਸੀ ਪੀ ਆਈ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੌਂਸਲ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। Communism in India, By Marshall Windmiller</।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1902
ਯਾਂ ਪਾਲ ਸਾਰਤਰ
ਯਾਂ ਪਾਲ ਸਾਰਤਰ (1905 - 1980) ਫ਼ਰਾਂਸ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਂਦਵਾਦੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੀ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਨਾਵਲਕਾਰ, ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ, ਰਾਜਨੀਤਕ ਆਗੂ, ਜੀਵਨੀਕਾਰ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਕ ਸੀ। ਉਹ ਹੋਂਦਵਾਦ ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੀਆਂ ਅਹਿਮ ਹਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅਤੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਅਤੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਦੀਆਂ ਆਗੂ ਹਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਨੇ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਕ੍ਰਿਟੀਕਲ ਥਿਉਰੀ, ਉੱਤਰ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸਿੱਧਾਂਤ, ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਜ਼ਮੂਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਾਰਤਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕ ਸਿਮੋਨ ਦ ਬੋਵੁਆਰ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਲਈ ਵੀ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਉਸ ਨੂੰ 1964 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਉਸਨੇ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਇਨਾਮ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪਲਟਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।"
ਜੀਵਨ
ਸਾਰਤਰ ਦਾ ਜਨਮ 1905 ਵਿੱਚ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ, ਜ਼ਾਂ ਬਪਤਿਸਤੇ ਸਾਰਤਰ, ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਸਰ ਸੀ ਪਰ ਹਾਲੇ ਸਾਰਤਰ ਦੋ ਵਰ੍ਹੇ ਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਐਨੀ ਮੇਰੀ ਸਵੇਤਜ਼ਰ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਉਸਦਾ ਬਚਪਨ ਆਪਣੇ ਨਾਨੇ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਲੰਘਿਆ ਜਿਥੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਸੀ। ਉਥੇ ਉਹ ਸਾਰਾ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮੌਜ਼ੂਆਂ ਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਜਾਂ ਮਜ਼ਮੂਨ ਲਿਖਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜਿੰਦਗੀ
ਜੀਨ ਪਾਲ ਸਾਰਤਰ ਦਾ ਜਨਮ 21 ਜੂਨ 1905 ਨੂੰ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਨੇਵੀ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਜੀਨ-ਬੈਪਟਿਸਟ ਸਾਰਤਰ ਅਤੇ ਐਨ-ਮੈਰੀ (ਸਵਿੱਟਜ਼ਰ) ਦੇ ਇਕਲੌਤੇ ਬੱਚੇ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਅਲਸੈਟਿਅਨ ਮੂਲ ਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਜੇਤੂ ਐਲਬਰਟ ਸਵਿੱਟਜ਼ਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਚਚੇਰੀ ਭੈਣ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਪਿਤਾ ਲੂਈ ਥੀਓਫਾਈਲ ਐਨ-ਮੈਰੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਸਾਰਤਰ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸਦਾ ਸੰਭਾਵਨਾ ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਡੋਚਿਨਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਐਨ-ਮੈਰੀ ਵਾਪਸ ਮੇਡਨ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਸਾਰਟਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਚਾਰਲਸ ਸਵਿਟਜ਼ਰ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ, ਜੋ ਜਰਮਨ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਸਨ ਜੋ ਸਾਰਤਰ ਨੂੰ ਗਣਿਤ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਾਹਿਤ ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਸਨ।
ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ, ਸਾਰਤਰ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਾ ਰੋਸ਼ੇਲ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੀ ਅੰਨ੍ਹੀ ਸੱਜੀ ਅੱਖ (ਸੰਵੇਦਨਾਤਮਕ ਐਕਸਟਰੋਪਿਆ) ਦੇ ਭਟਕਣ ਕਾਰਨ ਉਸਦਾ ਅਕਸਰ ਧੱਕਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਇਕ ਕਿਸ਼ੋਰ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਸਾਰਤਰ ਹੈਨਰੀ ਬਰਗਸਨ ਦੇ ਲੇਖ ਟਾਈਮ ਐਂਡ ਫ੍ਰੀ ਵਿਲ: ਐਨ ਚੇਅਰਮੈਨ ਦੇ ਤਤਕਾਲ ਅੰਕੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਇਕ ਲੇਖ ਪੜ੍ਹਨ ਤੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਪੈਰਿਸ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ ਕੋਰਸ ਹੈੱਟਰ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ।
ਉਸਨੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ, ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਤਰਕ, ਆਮ ਦਰਸ਼ਨ, ਨੈਤਿਕਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਡਿਪਲਾਮੇ ਡੀ 'ਅਟੁਡਜ਼ ਸੁਪਰੀਰੀਅਸ [ਫਰਬਰੀ] (ਲਗਭਗ ਇਕ ਐਮ.ਏ.  ਸੁਪਰਿਅਰ, ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਇਕ ਸੰਸਥਾ ਜੋ ਕਿ ਕਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫ੍ਰੈਂਚ ਚਿੰਤਕਾਂ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਲਈ ਅਲਮਾ ਮਟਰ ਸੀ।
ਸਾਰਤਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਭਰ, ਕਈ ਵਾਰ ਖਿਆਲੀ, ਰੇਮੰਡ ਆਰਨ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਸਾਰਤਰ ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਫੈਸਲਾਕੁੰਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਐਲੇਗਜ਼ੈਂਡਰੇ ਕੋਜਵੇ ਦੇ ਸੈਮੀਨਾਰਾਂ ਵਿਚ ਉਸਦੀ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਸੀ, ਜੋ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ। ਇਕੋਲੇ ਨੌਰਮਲੇ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ, ਸਾਰਤਰ ਇਸ ਦੀ ਇਕ ਅਜੀਬੋ ਜਿਹੀ ਪ੍ਰੰਪਰਾ ਸੀ।   1927 ਵਿਚ, ਸਕੂਲ ਦੀ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤੀ ਵਿਚ ਉਸ ਦਾ ਐਂਟੀਮਿਲਿਟਰਵਾਦੀ ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਕਾਰਟੂਨ, ਜੋਰਜਸ ਕਨਗੁਲੀਹੇਮ ਦੇ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਸੀ, ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਗੁਸਤਾਵੇ ਲੈਨਸਨ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕੀਤਾ।
ਉਸੇ ਸਾਲ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਿਜ਼ਾਨ, ਲਾਰੌਟਿਸ, ਬੈਲੋ ਅਤੇ ਹਰਲੈਂਡ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ ਚਾਰਲਸ ਲਿੰਡਬਰਗ ਦੀ ਸਫਲ ਨਿਉ ਯਾਰਕ ਸਿਟੀ - ਪੈਰਿਸ ਦੀ ਉਡਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਮੀਡੀਆ ਪੈਨਕ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ;  ਸਾਰਤਰ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਅਖਬਾਰ ਬੁਲਾਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਲਿੰਡਬਰਗ ਨੂੰ ਆਨਰੇਰੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।  ਲੇ ਪੈਟਿਟ ਪੈਰਸੀਅਨ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਨੇ 25 ਮਈ ਨੂੰ ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਉਤਸੁਕ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਸਮੇਤ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਜੋ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ ਉਹ ਇਕ ਸਟੈਂਡ ਸੀ ਜੋ ਇਕ ਲਿੰਡਰਬਰਗ ਵਰਗਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਜਨਤਾ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਪੁਕਾਰ [ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਲਈ ਹਵਾਲੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ] ਨੇ ਲੈਨਸਨ ਨੂੰ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ।
ਨੌਰਮਾਲੇ ਵਿਖੇ 1929 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਸਿਮੋਨ ਡੀ ਬਿਓਵੋਇਰ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਸੋਰਬਨੇ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਅਟੁੱਟ ਅਤੇ ਉਮਰ ਭਰ ਦੇ ਸਾਥੀ ਬਣ ਗਏ, ਇੱਕ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਏਕਾਵਧਾਰੀ ਨਹੀਂ ਸਨ।ਸਾਰਤਰ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਖੇਤੀ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ।  ਉਸਨੇ ਇਸਨੂੰ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਬਿਓਵੋਇਰ ਨਾਲ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਾਰਤਰ ਨੂੰ ਆਖਰਕਾਰ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਬਿਓਵੋਇਰ ਦੂਜੇ ਨਾਲ।
ਵਿਚਾਰ
ਸਾਰਤਰ ਦਾ ਮੁਢਲਾ ਵਿਚਾਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਣਾ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਭਾਗ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਉਸਦੇ ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੈ ਕੀ ਕੋਈ ਸਿਰਜਨਹਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪੇਪਰ ਕਟਰ ਦੀ ਉਦਾਹਰਨ ਨਾਲ ਇਸ ਥਾਪਨਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ। ਸਾਰਤਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਬੰਦਾ ਪੇਪਰ ਕਟਰ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਬੰਦਾ ਸੋਚਦਾ ਕਿ ਸਿਰਜਨਹਾਰ ਦੀ ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਕੋਈ ਯੋਜਨਾ: ਸਾਰਤੱਤ ਸੀ। ਸਾਰਤਰ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਵਜੂਦ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਈ ਸਾਰਤੱਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਈ ਸਿਰਜਨਹਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸਤਰ੍ਹਾਂ: "ਵਜੂਦ, ਸਾਰਤੱਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ "। ਇਹ ਧਰਨਾ ਉਸਦੇ ਇਸ ਦਾਹਵੇ ਦਾ ਅਧਾਰ ਬਣਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਉਂਕਿ ਬੰਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਵਿਹਾਰ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਨੁੱਖੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਖੁਦ ਜੁੰਮੇਵਾਰ ਹਨ।
ਸਾਹਿਤ
ਸਾਰਤਰ ਨੇ ਕਈ ਸਾਹਿਤਕ ਅੰਗਾਂ ਵਿਚ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਅਲੋਚਨਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਜੀਵਨੀ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਉਸ ਦੇ ਨਾਟਕ ਬਹੁਤ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟਾਉਣ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਹੁਈਸ-ਕਲੋਜ਼ (ਕੋਈ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ), ਵਿਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲਾਈਨ "ਲਾਂਫਰ, ਸੀ 'ਲੇਸ ਆਟਰੇਸ" ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ "ਨਰਕ ਹੋਰ ਲੋਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।"
ਨੋਸੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਾਰਤਰ ਦਾ ਗਲਪ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਦਿ ਰੋਡਜ਼ ਟੂ ਫਰੀਡਮ ਟ੍ਰਾਇਲੌਜੀ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਨੇ ਸਾਰਤਰ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।ਇਸ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਰੋਡਜ਼ ਟੂ ਫਰੀਡਮ ਅਸਤਿਤਵਵਾਦ ਪ੍ਰਤੀ ਇੱਕ ਘੱਟ ਸਿਧਾਂਤਕ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਵਿਵਹਾਰਕ ਪਹੁੰਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਜੌਹਨ ਹਸਟਨ ਨੇ ਸਾਰਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮ ਫ੍ਰਾਇਡ: ਦਿ ਸੀਕਰੇਟ ਪੈਸ਼ਨ ਦੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਕਰਨ ਲਈ ਮਿਲੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਲੰਬਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਰਤਰ ਨੇ ਫਿਲਮ ਦੇ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ।  ਫਿਰ ਵੀ, ਸਾਰਤਰ ਦੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁੱਖ ਤੱਤ ਮੁਕੰਮਲ ਫਿਲਮ ਵਿਚ ਬਚੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਪੋਲੀਮਿਸਟ, ਨਾਵਲਕਾਰ, ਅਡੈਪਟਰ ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸਾਰਤਰ ਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਲਪਨਾ ਵਿਚ ਕਾਮੁਸ ਵਾਂਗ ਅਕਸਰ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ ਰਹੀ ਹੈ।  1948 ਵਿਚ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਨੇ ਸਾਰਤਰ ਦੇ ਓਵਰ ਨੂੰ ਇੰਡੈਕਸ ਲਿਬਰੋਰਮ ਪ੍ਰੋਹਿਬਿਟ੍ਰਮ (ਨਿਬੰਧਿਤ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ) 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਸਾਹਿਤਕਾਰ
ਢੇਪੁਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪਹਿਲੂਵਾਲਾ
ਪਹਿਲੂ ਵਾਲਾ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 700ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 1650ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇਨੇੜੇ ਦਾਡਾਕਘਰ ਰਾਜੋਵਾਲਾ 6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151203ਹੈ।ਇਹ ਪਿੰਡ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਸੜਕ ਤੋਂ6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਗੋਲੇਵਾਲਾ6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਗੁਰਮੀਤ ਕੌਰ
ਗੁਰਮੀਤ ਕੌਰ ਰਾਏ (ਜਨਮ 20 ਜੂਨ 1970) ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਰਿਟਾਇਰਡ ਜੈਵਲਿਨ ਸੁੱਟਣ ਵਾਲੀ ਖਿਡਾਰਣ ਹੈ। ਉਸਨੇ 17 ਜੁਲਾਈ 2000 ਨੂੰ ਬੰਗਲੌਰ ਮੀਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ (58.64 ਮੀਟਰ) ਸੈੱਟ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ 2014 ਤੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਅੰਨੂ ਰਾਣੀ ਨੇ ਹਰਾਇਆ ਸੀ।
ਕਰੀਅਰ
ਗੁਰਮੀਤ ਕੌਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਜੈਵਲਿਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿਡਨੀ ਓਲੰਪਿਕਸ 2000 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਟੁਕੜੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਦੁਖਦਾਈ ਅਤੇ ਛੇਤੀ ਹੋਈ ਮੌਤ ਕਾਰਨ 2004 ਦੀਆਂ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕੀ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਬੀਮਾ ਕੰਪਨੀ, ਜੀਵਨ ਬੀਮਾ ਨਿਗਮ ਦੀ ਇੱਕ ਕਰਮਚਾਰੀ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਐਲਆਈਸੀ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਉਲੰਪਿਕ ਅਥਲੀਟ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1970
੩੭੩
373 (37 ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਵਹੀਦਾ ਰਹਿਮਾਨ
ਵਹੀਦਾ ਰਹਿਮਾਨ (ਜਨਮ 3 ਫ਼ਰਵਰੀ 1938  ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਪਿਆਸਾ, ਸਾਹਿਬ ਬੀਵੀ ਔਰ ਗੁਲਾਮ, ਕਾਗਜ਼ ਕੇ ਫੂਲ, ਗਾਈਡ, ਤੀਸਰੀ ਕਸਮ ਆਦਿ ਇਸ ਦੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਹਨ। ਉਹ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਯਾਨਰਾਂ ਅਤੇ 1950, 1960 ਅਤੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਵਾਰਡ, ਅੱਠ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ, ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਲਈ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਅਵਾਰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੀਆਂ "ਸਭ ਤੋਂ ਖੂਬਸੂਰਤ" ਖ਼ਿਤਾਬ ਵਾਲੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲੀ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਰਹਿਮਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮ ਰੋਜੂਲੂ ਮਰਾਯੀ (1955) ਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਦੱਤ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਿਆਸਾ (1957), ਕਾਗਜ਼ ਕੇ ਫੂਲ (1959), ਚੌਧਵੀ ਕਾ ਚੰਦ (1960) ਅਤੇ ਸਾਹਿਬ ਬੀਬੀ ਔਰ ਗੁਲਾਮ (1962) ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ, ਸਫਲ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਲਾਸਿਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੋਹਰੀ ਔਰਤ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਰਹਿਮਾਨ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਬਲਾਕਬਸਟਰ ਗਾਈਡ (1965) ਅਤੇ ਨੀਲ ਕਮਲ (1968) ਲਈ ਦੋ ਵਾਰ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਰਾਮ ਔਰ ਸ਼ਿਆਮ (1967) ਅਤੇ ਖਾਮੋਸ਼ੀ (1970) ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ।
ਵਪਾਰਕ ਅਸਫ਼ਲਤਾ ਰੇਸ਼ਮਾ ਔਰ ਸ਼ੇਰਾ (1971) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਕਬੀਲਾਈ ਔਰਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਰੁਕਾਵਟ ਆ ਗਈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਾਂ ਬਣ ਗਈ। 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿਮਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕਭੀ ਕਭੀ (1976), ਨਮਕੀਨ (1982) ਅਤੇ ਲਮਹੇ (1991) ਸਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਗਲੇ 12 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 2002 ਤੱਕ ਉਸ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਬਣ ਗਈ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਫ਼ਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਪਰਤੀ।
ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਰਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਅਭਿਨੈ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਰਹਿਮਾਨ ਇੱਕ ਮਾਨਵਤਾਵਾਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬੀ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੰਸਥਾ "ਰੰਗ ਦੇ" ਦੀ ਰਾਜਦੂਤ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਵਹੀਦਾ ਰਹਿਮਾਨ ਦਾ ਜਨਮ 3 ਫਰਵਰੀ 1938 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਚੇਂਗਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਾਖਿਨੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਆਮ ਗਲਤ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਰਹਿਮਾਨ ਦਾ ਜਨਮ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਮੁਹੰਮਦ ਅਬਦੁਰ ਰਹਿਮਾਨ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਬੇਗਮ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਚਾਰ ਧੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਸੀ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਜੋਸੇਫ ਕਾਨਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਉੱਥੇ ਮਦਰਾਸ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਦੀ 1951 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਵਾਨ ਸੀ।
ਰਹਿਮਾਨ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਬਣਨਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਠੀਕ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਟੀਚਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀਆਂ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਈਆਂ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਨ੍ਰਿਤ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਕਾਰਨ ਮਿਲੀ ਸੀ।
ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਡਾਂਸਰ ਵਜੋਂ ਸਟੇਜ 'ਤੇ ਵਹੀਦਾ ਰਹਿਮਾਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਬ੍ਰਹਮਪੁਰ ​​ਦੀ ਗੰਜਮ ਕਲਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਵਿੱਚ ਸੀ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਚਾਚੇ ਡਾ. ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਅਲੀ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਪੁਰ ​​ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਡਾਕਟਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਸੀ।
ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਦਾ ਇਹ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ। ਗੁਰੂ ਦੱਤ ਨੇ ਉਹ ਫ਼ਿਲਮ ਸੇਖੀ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੇਵ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੱਤ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ.ਆਈ.ਡੀ. ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਬਣ ਗਈ।
External links
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1938 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਤ ਲੋਕ
ਰਜਾਈ
ਰਜਾਈ ਜਾਂ ਲੇਫ਼ ਜਾਂ ਤੁਲਾਈ ਇੱਕ ਤਰਾਂ ਦਾ ਬਿਸਤਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਕੂਲ਼ਾ ਅਤੇ ਪੱਧਰਾ ਥੈਲੀਨੁਮਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੂੰ, ਨਰਮ ਖੰਭ, ਉੱਨ, ਰੇਸ਼ਮ ਜਾਂ ਹੋਰ ਬਣਾਉਟੀ ਸਮਾਨ ਭਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਸਿਰ੍ਹਾਣੇ ਵਾਙ ਇੱਕ ਲਾਹੁਣਯੋਗ ਗਲਾਫ਼ ਨਾਲ਼ ਢਕੀ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪੇਂਡੂ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਜਿੱਥੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈਡਰ ਬੱਤਖ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਨਾਲ਼ ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਨਿੱਘ ਰੱਖਣ ਦੇ ਕੰਮ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਜੈਪੁਰੀ ਰਜਾਈ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਪੈ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਰੂੰ ਵਾਲੀ ਰਜਾੲੀ ਦੇ ਨਿੱਘ ਤੇ ਅਾਨੰਦ ਦਾ ਕੋਈ ਮੁਕਾਬਲਾ ਨਹੀਂ।
ਢੰਗ
ਰਜਾਈ ਵਿੱਚ ਰੂੰ ਪਿੰਜ ਕੇ ਭਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰੂੰ ਦੀ ਪਿੰਜਾਈ ਮਸ਼ੀਨੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਜਾਈ ਦੇ ਗਿਲਾਫ ਨੂੰ ਪੁੱਠਾ ਰੱਖ ਕੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਪਿੰਜੀ ਹੋਈ ਰੂੰ ਨੂੰ ਸੋਟੀਆਂ ਸਹਾਰੇ ਰੱਖ ਗੋਲ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੋਲ ਹੋਣ ’ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਸਿਰਾ ਸੂਈ ਜਾਂ ਕੰਧੂਈ ਜ਼ਰੀਏ ਸਿਉਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਤਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸੋਟੀ ਨਾਲ ਕੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਰੂੰ ਰਜਾਈ ਦੇ ਚਾਰਾਂ ਕੋਨਿਆਂ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਦਾ। ਨਗੰਦੇ ਪਾਉਣ ਦੀ ਵੀ ਅਲੱਗ ਕਲਾ ਹੀ ਹੈ। ਨਗੰਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਜਾਂ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਸਿੱਧੀ ਕਢਾਈ, ਸਿੰਘੜਾ ਕਢਾਈ, ਕੈਚੀਗਾ ਕਢਾਈ, ਸਾਂਤ ਟਿੱਪੀ ਵਾਲੀ ਕਢਾਈ ਆਦਿ। ਇਹ ਰਜਾਈ ਦੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤੀ ਨੂੰ ਚਾਰ ਚੰਨ ਲਗਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਰਜਾਈ ਨੂੰ ਨਗੰਦੇ ਪਾਉਣ ਸਮੇਂ ਸੂਈ (ਕੰਧੂਈ) ਤੇ ਰੰਗਦਾਰ ਅੱਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਗੰਦੇ ਪਾਉਣ ਵੇਲੇ ਉਂਗਲ ਵਿੱਚ ਚਮੜੇ ਦਾ ਛੱਲਾ ਵੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਂਗਲ ਵਿੱਚ ਸੂਈ ਨਾ ਲੱਗ ਸਕੇ ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਮਾਹਰ ਔਰਤਾਂ ਬਿਨਾ ਹੀ ਚਮੜੇ ਦੇ ਛੱਲੇ ਦੇ ਨਗੰਦੇ ਪਾ ਦਿਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਰਜਾਈ ਵਿੱਚ ਸਾਢੇ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਚਾਰ ਕਿਲੋਗਰਾਮ ਦੇ ਕਰੀਬ ਰੂੰ ਪਾੲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਬਲ
ਗਾਜ਼ੀਆਬਾਦ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਗਾਜ਼ੀਆਬਾਦ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ 80 ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਹਲਕਾ ਜਨਰਲ ਹੈ। ਇਹ ਹਲਕਾ 2008 ਦੇ ਪਰਿਸੀਮਨ ਦੌਰਾਣ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ।
ਸਾਂਸਦ
2014 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਜੈ ਕੁਮਾਰ ਸਿੰਘ ਇਸ ਹਲਕੇ ਦੇ ਸਾਂਸਦ ਚੁਣੇ ਗਏ। 2009 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਸਾਂਸਦਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ।
!ਸਾਲ !colspan="2" align="center"|ਪਾਰਟੀ !align="center"| ਸਾਂਸਦ !ਸਰੋਤ
ਗੰਗਾ ਪੂਜਾ
ਗੰਗਾ ਪੂਜਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਰਾਜ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਕਬਾਇਲੀ ਤ੍ਰਿਪੁਰੀ ਲੋਕ ਨਦੀ ਦੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਹਾਮਾਰੀ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਅਤੇ ਗਰਭਵਤੀ ਔਤਾਂ ਦੀ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਲਈ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦਰਿਆ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਧਾਰਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਾਂਸ ਦਾ ਮੰਦਰ ਉਸਾਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਗੰਗਾ ਨਦੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪੂਜਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਚੌਦਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਮਾਰਚ, ਅਪ੍ਰੈਲ ਜਾਂ ਮਈ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਤਰੀਕ ਹਿੰਦੂ ਲੂਨੀਸੋਲਰ ਕੈਲੰਡਰ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 2018 ਦੀ ਤਰੀਕ 24 ਮਈ ਹੈ।
ਪ੍ਰਥਾ
ਗੰਗਾ ਪੂਜਾ ਚਾਵਲਾਂ ਦੀ ਵਾਢੀ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਨਵੰਨਾ ਤਿਉਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਬਦਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਮਾਰਚ ਜਾਂ ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਵਿੱਚਗੰਗਾ ਦੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਚੌਦਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਮੌਕੇ, ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਲੋਕ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ "ਬਾਂਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਟੁਕੜਿਆਂ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਫੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ"। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਧਾਰਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਅਸਥਾਈ ਮੰਦਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਬਾਂਸ ਤੋਂ ਵੀ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਬਾਲਗ ਨਰ ਰਤਨ, ਬੱਕਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮੱਝਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।  ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੂਰੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਨਾਚ ਪੂਜਾ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਓਹਾਰ
ਨਰੇਣਗੜ
ਨਰੇਣਗੜ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 225ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 300ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇਨੇੜੇ ਦਾਡਾਕਘਰ ਫਰੀਦਕੋਟ 6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151203 ਹੈ।ਇਹ ਪਿੰਡ ਬਠਿੰਡਾਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਸੜਕ ਤੇਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸੰਧਵਾ6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।
ਸਾਂਤਾ ਮਾਰੀਆ ਗਿਰਜਾਘਰ (ਨੋਰੈਞੋ)
ਸਾਂਤਾ ਮਾਰੀਆ ਗਿਰਜਾਘਰ (ਨੋਰੇਨੀਓ) ਆਸਤੂਰੀਆਸ, ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਗਿਰਜਾਘਰ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਸਤੂਰੀਆਸ ਦੇ ਗਿਰਜਾਘਰ
ਜੋ ਬਾਈਡਨ
ਯੂਸੁਫ਼ ਰੋਬਨਟ ਬਾਈਡਨ ਜੂਨੀਅਰ (ਜਨਮ 20 ਨਵੰਬਰ, 1942) ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ 46ਵਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ 2009 ਤੋਂ 2017 ਤੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ 47 ਵੇਂ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਡਾਲਵੇਆਰ ਵਿਚ ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਨੇਟ ਨੇ 1973 ਤੱਕ 2009 ਨੂੰ ਬਿਡੇਨ ਨੇ ਵੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ, ਬਿਡੇਨ 2020 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਲਈ ਉਮੀਦਵਾਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।
ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ (1942–1965)
ਬਿਡੇਨ ਦਾ ਜਨਮ 20 ਨਵੰਬਰ, 1942 ਨੂੰ, ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਦੇ ਸਕ੍ਰੈਂਟਨ ਦੇ ਸੇਂਟ ਮੈਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਕੈਥਰੀਨ ਯੂਗੇਨੀਆ ਬਿਡੇਨ (ਨੇ ਫਿਨਗਨ) ਅਤੇ ਜੋਸਫ਼ ਰੋਬਨੇਟ ਬਿਡੇਨ ਸੀਨੀਅਰ ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਸਨ। ਉਹ ਚਾਰ ਭੈਣਾਂ-ਭਰਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ।ਉਸਦਾ ਇਕ ਕੈਥੋਲਿਕ ਪਰਿਵਾਰ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸਦੇ ਇਕ ਭੈਣ ਅਤੇ ਦੋ ਭਰਾ ਸਨ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਆਇਰਿਸ਼ ਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕਾਉਂਟੀ ਲੂਥ ਜਾਂ ਕਾਉਂਟੀ ਲੰਡਨਡੇਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਨਾ-ਨਾਨੀ, ਮੈਰੀ ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ (ਰੋਬਿਨੈੱਟ) ਅਤੇ ਜੋਸੇਫ ਐਚ ਬਿਡਨ, ਬਾਲਟੀਮੋਰ, ਮੈਰੀਲੈਂਡ ਦੇ ਤੇਲ ਕਾਰੋਬਾਰੀ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਤੇ ਆਇਰਿਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਵਾਦੀ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਤੀਸਰੇ ਦਾਦਾ, ਵਿਲੀਅਮ ਬਿਡੇਨ, ਦਾ ਜਨਮ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਸਸੇਕਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਨਾ-ਦਾਦਾ, ਐਡਵਰਡ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਬਲਿਵਿਟ, ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਸਟੇਟ ਸੀਨੇਟ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ।
ਬਿਡੇਨ ਦੇ ਪਿਤਾ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਅਮੀਰ ਸਨ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੇਟੇ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਕਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਿੱਤੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਝੱਲਣੀਆਂ ਪਈਆਂ ਸਨ। ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ, ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਬਿਡੇਨ ਦੇ ਨਾਨਾ-ਨਾਨੀ, ਫਿਨਨੇਗਨਜ਼ ਨਾਲ ਰਹਿਣਾ ਪਿਆ। ਜਦੋਂ ਸਕੈਨਟੋਨ ਖੇਤਰ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਆਰਥਿਕ ਗਿਰਾਵਟ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਬਿਡੇਨ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਿਆ। 1953 ਵਿਚ, ਬਿਡੇਨ ਪਰਿਵਾਰ ਡੈਲੇਵਰ ਦੇ ਕਲੇਮੌਂਟ ਵਿਚ ਇਕ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਡੇਲਾਵੇਅਰ ਦੇ ਵਿਲਮਿੰਗਟਨ ਵਿਚ ਇਕ ਘਰ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਸਾਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਜੋਅ ਬਿਡੇਨ ਸੀਨੀਅਰ ਇੱਕ ਸਫਲ ਵਰਤੀ ਕਾਰ ਸੇਲਜ਼ਮੈਨ ਬਣ ਗਏ, ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਮੱਧਵਰਗੀ ਸਨ। alt=|thumb| ਬਾਈਡਨ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਆਰਚਮੇਅਰ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜਦਕਿ. ਬਿਡੇਨ ਨੇ ਕਲੈਮੌਂਟ ਵਿੱਚ ਆਰਕਮੇਅਰ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੱਧਾ ਹਾਫਬੈਕ / ਵਾਈਡ ਰਸੀਵਰ ਸੀ।ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਹਾਰਨ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਾੜੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਬੇਸਬਾਲ ਟੀਮ 'ਤੇ ਵੀ ਖੇਡਿਆ।  ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਵਿਲਮਿੰਗਟਨ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਅਕਾਦਮਿਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਉਹ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਨੇਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਜੂਨੀਅਰ ਅਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕਲਾਸ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1961 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1942 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ
ਚਾਰ
ਪੰਜਾਬੀ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਚੌਥਾ ਅੰਕ, ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਲਈ '੪' ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਅੱਜ ਕੱਲ ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ '4' ਵਧੇਰੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ |
ਰਾਸ-ਲੀਲਾ
thumb| [[ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ|ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਅਤੇ ਰਾਧਾ ਰਸਾਲਿਲਾ ਨੱਚਦੇ ਹੋਏ, 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪੇਂਟਿੰਗ, ਰਾਜਸਥਾਨ]] ਰਾਸ-ਲੀਲਾ ( ਆਈਏਐਸਟੀ ਰਸ rāsa-līlā ) ਜਾਂ ਰਾਸ ਨਾਚ ਜਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤਾਂਡਵ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਰਾਧਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਖੀਆਂ (ਗੋਪੀਆਂ) ਨਾਲ ਨੱਚਦਾ ਹੈ, ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ  ਭਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਅਤੇ ਗੀਤਾ ਗੋਵਿੰਦਾ ਜਿਹੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨਾਚ ਦੇ ਕਥਕ ਦੇ ਰਾਸਲੀਲਾ ਤੱਕ ਸ਼ਾਮਿਲ ਬ੍ਰਜ ਅਤੇ ਮਣੀਪੁਰੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਨਾਚ ( ਵਰਿੰਦਾਵਨ ) ਵੀ ਨਟਵਰੀ ਨ੍ਰਿਤ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ 1960 ਵਿੱਚ ਕੱਥਕ ਨ੍ਰਿਤਕੀ, ਉਮਾ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਸ਼ਬਦ, ਰਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਸੁਹਜ" ਅਤੇ ਲੀਲਾ ਦਾ ਅਰਥ "ਕਾਰਜ," "ਖੇਡਣਾ" ਜਾਂ "ਨ੍ਰਿਤ" ਹੈ ਜੋ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਕ ਧਾਰਣਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੋਟੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁਹਜ (ਰਸ) ਦੇ "ਖੇਡਣ (ਲੀਲਾ)" ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਵਿਆਖਿਆ ਨਾਲ "ਬ੍ਰਹਮ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਨ੍ਰਿਤ" ਵਜੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਰਾਸ-ਲੀਲਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਵਰਿੰਦਾਵਨ ਦੀਆਂ ਗੋਪੀਆਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਬੰਸਰੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਨੇ ਘਰ-ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਬੰਸਰੀ 'ਤੇ ਨ੍ਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਦਭੁੱਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਵਧਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਇਕਾਈ ਜਿਸ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲਗਭਗ 4.32 ਅਰਬ ਸਾਲ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਭਗਤੀ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਰਾਸ-ਲੀਲਾ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰਚਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਪਦਾਰਥਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਰੂਹਾਨੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਰੂਹ ਦੇ ਅਸਲ, ਪ੍ਰਗਟ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਪਿਆਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਨਾਲ ਰਸ ਲੀਲਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇਸ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧ ਪਿਆਰ ਭਗਤ ( ਸ਼ੁੱਧ-ਭਗਤੀ ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਨਾਲ ਖੇਡਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਯੋਗਮੀ ਭਗਵਾਨ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਗੋਪੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਰੂਪ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਸਨ।
ਸ਼ਬਦ-ਨਿਰੁਕਤੀ
ਉਪਰੋਕਤ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦ ਰਸ ਅਤੇ ਲੀਲਾ ਤੋਂ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਰਸ ਦਾ ਅਰਥ "ਰਸ" (ਜੂਸ), "ਅੰਮ੍ਰਿਤ", "ਭਾਵਨਾ" ਜਾਂ "ਮਿੱਠਾ ਸੁਆਦ" ਅਤੇ ਲੀਲਾ  ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਕਿਰਿਆ" ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਵਿਗਾੜ ਲੈ ਕੇ, "ਰਾਸ ਲੀਲਾ" ਦਾ ਅਰਥ "ਮਿੱਠਾ ਕਾਰਜ" ( ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ) ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਪਿਆਰ ਦਾ ਨਾਚ" ਵਜੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ
ਕਥਕ, ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ, ਓਡੀਸੀ, ਮਨੀਪੁਰੀ, ਅਤੇ ਕੁਚੀਪੁੜੀ ਆਈਟਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਸ ਲੀਲਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਥੀਮ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰਾਸਾ ਲੀਲਾ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮਥੁਰਾ, ਵਰਿੰਦਾਵਾਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜਨਮ ਅਸ਼ਟਮੀ ਅਤੇ ਹੋਲੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੌਰਾਨ ਤੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਗੌਡੀਆ ਵੈਸ਼ਨਵ ਧਰਮ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਨਾਟਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰੂਪ ਹੈ। ਰਾਸ ਲੀਲਾ (ਰਾਕਸ ਮਹੋਤਸਵ) ਨੂੰ ਅਸਾਮ ਦੇ ਰਾਜ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਜੋਂ ਵੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਦਸੰਬਰ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਸ ਮਹੋਤਸਵ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਕਈ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਹਰ ਸਾਲ ਅਸਾਮ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਸਤਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਾਜੁਲੀ, ਨਲਬਾਰੀ ਅਤੇ ਹੋਲੀ ਦਾ ਰਸ ਮਹਾਂਉਤਸਵ ਇਸ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹਨ। left|thumb| ਮਨੀਪੁਰੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਭਾਰਤੀ ਨਾਚ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚਰਾਸਾ ਲੀਲਾ ਮਨੀਪੁਰ ਦੀ ਵੈਸ਼ਨਵ ਧਰਮ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਰਾਸ ਲੀਲਾ ਨੂੰ ਮਨੀਪੁਰੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਭਾਰਤੀ ਨਾਚ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਚਰਵਾਹ ਕੁੜੀਆਂ ਵਿਚਲੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਇਕੋ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਬ੍ਰਹਮ ਪਿਆਰ, ਸਵੈਯਮ ਭਾਗਵਣ ਅਤੇ ਰਾਧਾ ਦੀ ਬ੍ਰਹਮ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਚ ਦਾ ਰੂਪ ਭਾਗਿਆ ਚੰਦਰ ਦੁਆਰਾ 1779 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਹਰ ਸਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਜਨਮ ਅਸ਼ਟਮੀ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦੇ ਜਨਮਦਿਨ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ) ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਸ-ਲੀਲਾ ਜਾਂ ਤਾਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਕੁੜੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਾਚ ਨੂੰ ਦਾਂਡੀਆਂ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਲੋਕ ਗੀਤ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਰੰਦਾਵਨ ਵਿਚ ਰਵਾਇਤੀ ਰਸ ਲੀਲਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵੈਸ਼ਨਵ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ. ਰਸ ਲੀਲਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸਵਾਮੀ ਸ੍ਰੀ dਧਵਗਾਮੰਦਾ ਦੇਵਚਾਰੀਆ ਦੁਆਰਾ 15 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿਚ ਮਥੁਰਾ ਦੇ ਵਰਿੰਦਾਵਨ ਦੇ ਵਾਮਸ਼ੀਵਟਾ ਵਿਖੇ ਸੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਨਿੰਬਰਕਾ ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਵਾਮੀ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਵਿਆਸ ਦੇਵਚਾਰਿਆ ਦੇ ਚੇਲੇ ਸਨ। ਵਰਾਜਾ ਦਾ ਵਾਣੀ ਸਾਹਿਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਲਿਪੀ ਹੈ ਜੋ ਸਵਾਮੀ ਹਰਿਵਿਆਸ ਦੇਵਚਾਰਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਗੁਰੂ, ਸਵਾਮੀ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼੍ਰੀਭੱਟ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਧਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਨਿਤਿਆ ਲੀਲਾ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਗਾਣੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਧਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਸਖੀਆਂ ਅਤੇ ਨਿਤਿਆ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਧਾਮ - ਜਾਂ ਨਿਕੰਜਾ ਧਾਮ ਦੇ ਸਦੀਵੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਨਿਵਾਸ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਵੇਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਵ੍ਰਜਾ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਸਵਾਮੀ ਉਦਦਾਵਗਾਮੰਦਾ ਦੇਵਚਾਰਿਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬ੍ਰਹਮਾਚਾਰੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਲੀਲਾ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਗਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਖੇਡਣ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸ਼ੰਕਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਅਸਫਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪਹਿਲੇ ਰਸ ਰਸਾਲੇ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ 'ਤੇ, ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਪ੍ਰਭੂ ਆਪ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਤਾਜ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਯੋਗ ਅਦਾਕਾਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਪਲ ਤੋਂ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਤਾਜ ਪਾਉਣਾ, ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਲੀਲਾ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਧਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਧਾ ਰਸਵਿਹਾਰੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਣਗੇ।
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਰਵਾਇਤੀ ਰੂਪ ਇਹ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਅਭਿਨੇਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾਚਾਰੀ ਹਨ ਉਹ ਸਮੂਹ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੇ। ਸੰਗੀਤ ਵਰਜਾ ਆਚਾਰੀਆ ਦੀ ਖਾਸ ਧ੍ਰੁਪਦਾ ਸ਼ੈਲੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿਤਾਰ ਅਤੇ ਪਖਾਵਾਜ 'ਤੇ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਗਾਣੇ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਗਾਣੇ ਵ੍ਰਾਜਾ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਗਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਅਜੋਕੀ ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਮਾਪੇ ਹਨ।
ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰਵਾਇਤੀ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਸਮਰਪਿਤ ਲੋਕ ਹਨ ਜੋ ਰਾਸ ਲੀਲਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਭਗਤੀ ਕਲਾ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਰੂਪ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਸਾਮ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਸਾਮ ਦੇ ਨਾਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਤਿਉਹਾਰ
ਪ੍ਰੈਗਮੈਟਿਜ਼ਮ
ਪ੍ਰੈਗਮੈਟਿਜ਼ਮ ਇੱਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 1870 ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ।  ਇਸ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਅਕਸਰ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਵਿਲੀਅਮ ਜੇਮਸ, ਜੌਨ ਡੇਵੀ ਅਤੇ ਚਾਰਲਸ ਸੈਂਡਰਜ਼ ਪਅਰਸ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਅਰਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੈਗਮੈਟਿਕ ਮੈਗਜ਼ਿਮ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ: "ਆਪਣੀ ਧਾਰਨਾ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰਕ ਸਿਟਿਆਂ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ, ਫਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਿਟਿਆਂ ਦੀ ਤੁਹਾਡੀ ਧਾਰਨਾ ਹੀ ਵਸਤ ਦੀ ਤੁਹਾਡੀ ਸਮੁਚੀ ਧਾਰਨਾ ਹੈ।"
ਪ੍ਰੈਗਮੈਟਿਜ਼ਮ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ, ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਅਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਔਜਾਰ ਜਾਂ ਸੰਦ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਕਾਰਜ ਅਸਲੀਅਤ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨਾ, ਮੁੜ-ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।  ਪ੍ਰੈਗਮੈਟਿਸਟ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ - ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਿਆਨ, ਭਾਸ਼ਾ, ਸੰਕਲਪਾਂ, ਅਰਥ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ - ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਮਲੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਸਫਲਤਾਵਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰੈਗਮੈਟਿਜ਼ਮ ਦਾ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ "ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਨੁੱਖੀ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਪਰਖ ਕਰਨ ਦੁਆਰਾ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲ ਵਰਤੋਂ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" ਪ੍ਰੈਗਮੈਟਿਜ਼ਮ ਇੱਕ "ਬਦਲ ਰਹੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਤੇ ਫ਼ੋਕਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਅਬਦਲ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ, ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਅਤੇ ਥੋਮਵਾਦੀ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।"
ਆਰੰਭ
right|thumb|Charles Peirce ( / p <span title="/ɜːr/: 'ur' in 'fur'">ɜːr s / like "purse"): the American polymath who first identified pragmatism 1870 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਦਾਰਸ਼ਨਕ ਲਹਿਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰੈਗਮੈਟਿਜ਼ਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ। ਚਾਰਲਸ ਸੈਂਡਰਜ਼ ਪਅਰਸ (ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰੈਗਮੈਟਿਕ ਮੈਕਜ਼ਿਮ) ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,   ਜਿਸ ਵਿੱਚ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰਾਂ, ਵਿਲੀਅਮ ਜੇਮਸ ਅਤੇ ਜੌਹਨ ਡੇਵੀ ਨੇ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।  ਇਸ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਮੈਟਾਫਿਜ਼ੀਕਲ ਕਲੱਬ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਚਾਰਲਸ ਸੈਂਡਰਜ਼ ਪਅਰਸ, ਵਿਲੀਅਮ ਜੇਮਜ਼ ਅਤੇ ਚੌਂਸੀ ਰਾਈਟ, ਨਾਲ ਨਾਲ ਜੌਹਨ ਡੇਵੀ ਅਤੇ ਜੌਰਜ ਹਰਬਰਟ ਮੀਡ ਨੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਸ਼ੇਖ ਅਬਦੁੱਲਾ ਲਹੌਰੀ
'ਸ਼ੇਖ ਅਬਦੁਲਾ ਲਹੌਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸੀ।
ਪ੍ਰੈਗਮੈਟਿਜ਼ਮ
ਆਰੰਭ
ਨਾਮ ਪ੍ਰੈਗਮੈਟਿਜ਼ਮ ਦਾ ਪ੍ਰਿੰਟ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਉਪਯੋਗ 1898 ਵਿੱਚ ਜੇਮਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਅਰਸ ਨੂੰ 1870 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ।  ਜੇਮਸ ਨੇ ਪਅਰਸ ਦੇ "ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਤਰਕ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ" ("Illustrations of the Logic of Science") ਲੜੀ ("ਦ ਫਿਕਸ਼ੇਸ਼ਨ ਆਫ ਬਿਲੀਫ" ਸਮੇਤ), ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ "ਸਾਡੇ ਵਿਚਾਰ ਕਿਵੇਂ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤੇ ਜਾਣ" (How to Make Our Ideas Clear) (1878) ਨੂੰ ਪ੍ਰੈਗਮੈਟਿਜ਼ਮ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਸਮਝਦਾ ਸੀ। ਪਅਰਸ ਨੇ 1906 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਨਿਕੋਲਸ ਸੇਂਟ ਜੌਨ ਗ੍ਰੀਨ ਨੇ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਬਾਇਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ, ਇਹ ਸੀ " ਉਹ ਜਿਸ ਤੇ ਬੰਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।"। ਪਅਰਸ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਉਸਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪ੍ਰੈਗਮੈਟਿਜ਼ਮ ਦਾ ਦਾਦਾ ਸੀ।" ਜੌਨ ਸ਼ੁਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ, " ਚੌਂਸੀ ਰਾਈਟ ਵੀ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਦਾ ਖਾਸਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ,ਜਿਵੇਂ ਪਅਰਸ ਅਤੇ ਜੇਮਜ਼ ਦੋਵੇਂ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਰਾਈਟ ਹੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਅਟਕਲਪਨਾ ਦੇ ਵਿਕਲਪ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਵਰਤਾਰਾਵਾਦੀ ਅਤੇ ਖ਼ਤਾਵਾਦੀ ਅਨੁਭਵਵਾਦ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।"
ਸ਼ੇਖ ਅਬਦੁੱਲਾ ਲਹੌਰੀ
ਜੀਵਨ
ਆਪ ਦਾ ਜਨਮ ਹਾਂਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਲਾ ਮਿੰਟਗੁਮਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਪਰ ਆਪ ਨੇ ਪਿੰਡ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਆਪ ਲਹੌਰ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ।ਫਿਰ ਆਪ ਵਧੇਰੇ ਸਮਾ ਇਕ ਪ੍ਸਿੱਧ ਫ਼ਕੀਰ ਹਸੂ ਤੇਲੀ ਦੇ ਮੁਰੀਦ ਬਣ ਕੇ ਰਹੇ। ਆਪ ਨੇ ਰਹੁਰੀਤ ਦੇ ਰਸਾਲੇ ਤੇ ਬਾਰਾਂ ਅਨੁਵਾਹ ਲਿਖੇ। ਇਹਨਾਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪ ਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਮਸਲਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਪੂਰਵਕ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ।ਉਹਨਾ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਫਿ਼ਕਾ ਅਸਲ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਲਿਖੀ ਨਜ਼ਮ ਦਰਗਾਹ ਵਿੱਚ ਕਬੂਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ :- ਨਜ਼ਮ ਜਿਸਦਾ ਨਾਓੁਂ ਹੈ ਜੋ ਬਾਝੋਂ ਫਿੱਕਾ ਅਸੂਲ ਅੱਲਾ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਵਿੱਚ ਉਹ ਨਾਹੀ ਨਜਮ ਕਬੂਲ ਮੁੱਲਾ ਸੋਈ ਬੁੱਝ ਤੂੰ ਜੋ ਜਾਨਣ ਫਿੱਕਾ ਅਸੂਲ ਨਹੀਂ ਅੱਲਾ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਮਲ ਸਥਲ ਕਬੂਲ...
ਰਚਨਾਵਾਂ
ਇਹ ਬਾਰਾਂ ਅਨੁਵਾਹ 1030 ਤੋਂ ਹਿ. ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਗਏ। ਖਲਾਸਾ ਆਮਲਾਤ 1034 ਹਿ. ਸਰਾਜੀ 1058 ਹਿ.ਤਹਿਫਤਾ ਅਲਫਿਕਾ, ਹਿਸਾਰ ਅਲਾਇਮਾਨ,ਖੈਰ ਅਲਾਸਕੀਨਚਲਾ 1030 ਹਿ. ਅਨੁਵਾਹ ਆਲੂਮ 1044 ।ਖੈਰ ਅਲਾਸ਼ਕੀਨ ਖੁਰਦ 1058 ਹਿ.ਸਕੀਲ ਅਵਲ ਤੇ ਦੋਇਮ ਆਦਿ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵੀ ਆਪ ਦੀਆਂ ਦੱਸੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।ਆਪ ਆਪਣਾ ਤਖੱਲਸ ਅਬਦੀ ਲਿਖਦੇ ਸਨ।
ਪ੍ਰੈਗਮੈਟਿਜ਼ਮ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅੰਦੋਲਨ
ਐਨੀ ਬੇਸੈਂਟ
'''ਡਾ. ਐਨੀ ਬੇਸੈਂਟ''' (1 ਅਕਤੂਬਰ 1847 - 20 ਸਤੰਬਰ 1933) ਆਗੂ ਥੀਓਸੋਫਿਸਟ, ਇਸਤਰੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸਮਰਥਕ, ਲੇਖਕ, ਵਕਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ-ਪ੍ਰੇਮੀ ਮਹਿਲਾ ਸੀ। 1917 ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਬਣੀ। ਆਪ ਜੰਮੀ-ਪਲੀ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੀ ਪਰ ਭਾਰਤ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰਤ ਦੀ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿ ਗਈ। ਉਹ ਆਇਰਿਸ਼ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਪੈਂਫਲਿਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਲੇਖਕ ਵੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਵਜੋਂ, ਉਸ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਵਿੱਚ ਬਨਾਰਸ ਹਿੰਦੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ, ਬੇਸੈਂਟ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਨਾਸਤਿਕਤਾ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪਦਾਰਥਵਾਦ ਦਾ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਸਮਰਥਕ ਸੀ। ਬੇਸੈਂਟ ਦਾ ਟੀਚਾ ਗਰੀਬਾਂ ਲਈ ਰੁਜ਼ਗਾਰ, ਬਿਹਤਰ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਚਿਤ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਸੀ।
ਬੇਸੈਂਟ ਫਿਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਕੂਲਰ ਸੋਸਾਇਟੀ (ਐਨਐਸਐਸ) ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬੁਲਾਰਾ, ਨਾਲ ਹੀ ਇੱਕ ਲੇਖਕ, ਅਤੇ ਚਾਰਲਸ ਬ੍ਰੈਡਲਾਫ ਦਾ ਇੱਕ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਦੋਸਤ ਹੈ। 1877 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਜਨਮ ਨਿਯੰਤਰਣ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਚਾਰਲਸ ਨੌਲਟਨ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਕੈਂਡਲ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਬ੍ਰੈਡਲੌਫ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1880 ਵਿੱਚ ਨੌਰਥੈਂਪਟਨ ਲਈ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ (ਐਮਪੀ) ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬੇਸੈਂਟ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1888 ਦੀ ਖੂਨੀ ਐਤਵਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਮੈਚ ਗਰਲਜ਼ ਹੜਤਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਉਹ ਫੈਬੀਅਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਅਤੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸੋਸ਼ਲ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ (SDF) ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬੁਲਾਰਾ ਸੀ। ਉਹ ਲੰਡਨ ਸਕੂਲ ਬੋਰਡ ਫਾਰ ਟਾਵਰ ਹੈਮਲੇਟਸ ਲਈ ਵੀ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ, ਪੋਲ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਸਨ।
1890 ਵਿੱਚ ਬੇਸੈਂਟ ਦੀ ਹੇਲੇਨਾ ਬਲਾਵਤਸਕੀ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਥੀਓਸਫੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਧਦੀ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਘੱਟ ਗਈ। ਉਹ ਥੀਓਸੋਫਿਕਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲੈਕਚਰਾਰ ਬਣ ਗਈ। ਆਪਣੇ ਥੀਓਸਫੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਕੰਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। 1898 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕੇਂਦਰੀ ਹਿੰਦੂ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1922 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਬੰਬਈ (ਅੱਜ ਦੇ ਮੁੰਬਈ), ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੈਦਰਾਬਾਦ (ਸਿੰਧ) ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਲਜੀਏਟ ਬੋਰਡ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। 1902 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਡਰ ਆਫ ਕੋ-ਫ੍ਰੀਮੇਸਨਰੀ, ਲੇ ਡਰੋਇਟ ਹਿਊਮੈਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਲਾਜ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਅਗਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾਇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। 1907 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਥੀਓਸੋਫਿਕਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣ ਗਈ ਜਿਸ ਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ, ਅਡਯਾਰ, ਮਦਰਾਸ, (ਚੇਨਈ) ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀ।
ਬੇਸੈਂਟ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਕੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ 1914 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲੋਕਤੰਤਰ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਹੋਮ ਰੂਲ ਲੀਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਨਾਲ 1917 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੀ ਚੋਣ ਹੋਈ। 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਬੇਸੈਂਟ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਮਰਥਕ ਅਤੇ ਗੋਦ ਲਏ ਪੁੱਤਰ ਜਿੱਡੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਮੂਰਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਸਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਨਵਾਂ ਮਸੀਹਾ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਸੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਮੂਰਤੀ ਨੇ 1929 ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ 1933 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ, ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਥੀਓਸਫੀ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਐਨੀ ਬੇਸੈਂਟ ਦਾ ਜਨਮ ਕਲੈਫਮ (ਲੰਡਨ) ਦੇ ਮੱਧਵਰਗੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ 1 ਅਕਤੂਬਰ, 1847 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ ਕਿ ਪਿਤਾ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਮਾਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਲਈ ਬੋਰਡਿੰਗ ਹਾਊਸ ਚਲਾਉਂਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਦੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਨ ਜੋ ਡਬਲਿਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਟ੍ਰਿਨਿਟੀ ਕਾਲਜ ਡਬਲਿਨ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਡਾਕਟਰੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਐਨੀ ਉਨੀਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਹੋਈ ਤਾਂ ਮਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਫਰੈਂਕ ਨਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਧਾਰਮਿਕ ਵਖਰੇਵਿਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਸੁੱਖ ਨਸੀਬ ਨਾ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੇਟੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ।
1867 ਵਿੱਚ, ਵੀਹ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਵਾਲਟਰ ਬੇਸੈਂਟ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ, 26 ਸਾਲਾ ਪਾਦਰੀ ਫਰੈਂਕ ਬੇਸੈਂਟ (1840-1917) ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਇੱਕ ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ ਵਾਲਾ ਐਂਗਲਿਕਨ ਸੀ ਜੋ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦਾ ਜਾਪਦਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਪੂਰਵ ਸੰਧਿਆ ਤੇ, ਉਹ ਮਾਨਚੈਸਟਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰਕੇ ਵਧੇਰੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕੱਟੜਪੰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਆਇਰਿਸ਼ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਫੇਨੀਅਨ ਬ੍ਰਦਰਹੁੱਡ ਦੇ ਮਾਨਚੈਸਟਰ ਦੋਵਾਂ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਲਿਆਇਆ ਸੀ।
ਜਲਦੀ ਹੀ ਫ੍ਰੈਂਕ ਲਿੰਕਨਸ਼ਾਇਰ ਵਿੱਚ ਸਿਬਸੀ ਦਾ ਵਿਕਾਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਐਨੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਸਿਬਸੀ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਆਰਥਰ ਅਤੇ ਮੇਬਲ ਸਨ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਿਆਹ ਇੱਕ ਤਬਾਹੀ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਨੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, "ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਬੇਮੇਲ ਜੋੜੀ ਸੀ"। ਪਹਿਲਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਪੈਸੇ ਅਤੇ ਐਨੀ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹੋਇਆ। ਐਨੀ ਨੇ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖ ਲਿਖੇ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਆਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਕੋਲ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਫਰੈਂਕ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਕਮਾਇਆ ਸਾਰਾ ਪੈਸਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ। ਰਾਜਨੀਤੀ ਨੇ ਜੋੜੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੰਡਿਆ। ਐਨੀ ਨੇ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਯੂਨੀਅਨ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਸਥਿਤੀਆਂ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ। ਫਰੈਂਕ ਇੱਕ ਟੋਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਤਣਾਅ ਉਦੋਂ ਵੱਧ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਐਨੀ ਨੇ ਕਮਿਊਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 1873 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ। ਉਹ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਐਨੀ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਗਈ ਸੀ।
ਬੇਸੈਂਟ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਚਰਚ ਆਫ਼ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਕਸਫੋਰਡ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਐਡਵਰਡ ਬੋਵੇਰੀ ਪੁਸੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ, ਸਲਾਹ ਲਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਚਰਚ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲ ਮੁੜਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜੋ ਉਸਦੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦੇਣ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਹਨ। ਬੇਸੈਂਟ ਵਿਆਹ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਖਰੀ ਅਸਫਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਫਰੈਂਕ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ। ਆਖਰਕਾਰ ਉਹ ਲੰਡਨ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਈ।
ਮੁਢਲੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ
ਉਹਨਾਂ ਵੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹੁਤਾ ਔਰਤ ਨੂੰ ਜਾਇਦਾਦ ਤੇ ਧਨ ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਰੱਖਣ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਐਨੀ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਲੇਖ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਰਚਨਾ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਜਿਹੜੀ ਆਮਦਨ ਹੁੰਦੀ ਉਸ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੱਕਦਾਰ ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਹੁੰਦਾ। ਐਨੀ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਹ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰਦਾ। ਪਾਦਰੀ ਪਤੀ ਤੋਂ ਉਹ ਅਜਿਹੀ ਤਵੱਕੋ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰੱਖਦੀ। ਸਮਾਜ ਦੇ ਮਿਹਨਤੀ ਵਰਗ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਪੱਖਪਾਤੀ ਰਵੱਈਏ ਦੀ ਉਹ ਵਿਰੋਧੀ ਸੀ। ਉਹ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਤੇ ਅਜਿਹਾ ਸਮਾਜ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ। ਸਮਾਜ ਵਿਚਲੀ ਅਸਮਾਨਤਾ, ਨਸਲੀ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਤੇ ਊਚ-ਨੀਚ ਦੇ ਵਖਰੇਵਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਉੱਚਾਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਗ੍ਰਹਿਸਥ-ਮੋਹ ਤਿਆਗ ਕੇ ਉਹ ਯੂਰਪ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ‘ਤੇ ਨਿਕਲ ਗਈ। ਪਤੀ ਤੋਂ ਤਲਾਕ ਲੈ ਉਹ 1893 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਆ ਗਈ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਚਾਲੀ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਸੀ। ਸੱਚ ਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਭੁੱਖ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਧਰਤੀ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਆਈ। ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ।
ਭਾਰਤ ਸੱਭਿਅਤਾ ਬਾਰੇ ਗਿਆਨ
ਐਨੀ ਨੇ ਸਮੂਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ‘ਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੱਕਿਆ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ, ਵਿਰਸੇ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀ ਉਪਾਸ਼ਕ ਬਣ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪਣੱਤ ਤੇ ਮੋਹ ਦਿੰਦਿਆਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਦੀ ਵਿਰੋਧਤਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ।
ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ
ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਜੀਵਨ-ਜੁਗਤ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਥਾਂ ਮਹਾਨ ਵਿਰਾਸਤ ਨਾਲ ਜੋੜਨ, ਅੰਧ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਬਾਲ ਵਿਆਹ, ਛੂਤ-ਛਾਤ ਅਤੇ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉਠਾਉਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯਤਨ ਕੀਤੇ। ਇੱਕ ਔਰਤ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਆਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ ਕਰਨੀ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਬੁਰੇ ਵਿਹਾਰ/ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨਾ ਕੋਈ ਸੌਖਾ ਕਾਰਜ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਅਸਰਦਾਇਕ ਬਣਾਉਣ ਤੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸਲੋਕਾਂ ਦਾ ਬੇਰੋਕ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਉੱਚਾਰਨ ਕਰਦੀ।
ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ
ਉਹ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਦੀ ਕਰਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਦੀ ਮੁੱਖ ਆਗੂ ਬਣ ਗਈ। ਸੂਰਤ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਜੋ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਗਈ ਸੀ, ਵਿੱਚ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਵਾਕੇ ਉਸ ਨੇ 1907 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਆ ਹੋਮ ਰੂਲ ਲੀਗ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ। ਉਸ ਨੇ 1913 ਵਿੱਚ ‘ਕਾਮਨ ਵੀਲ’ ਨਾਂ ਦਾ ਸਾਹਿਤਕ ਪਰਚਾ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖ਼ਬਾਰ ‘ਨਿਊ ਇੰਡੀਆ’ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਵਿਰੋਧਤਾ ਵਾਲੇ ਇਸ ਅਖ਼ਬਾਰ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਵੀ ਜਾਣਾ ਪਿਆ। ਉਹ ਮਹਿਲਾ ਸਿੱਖਿਆ, ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਅਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਵੀ ਸੀ। ਐਨੀ ਨੇ ਸਰੋਜਨੀ ਨਾਇਡੂ ਨਾਲ ਰਲ ਕੇ ਮਹਿਲਾ ਮੱਤ ਅਧਿਕਾਰ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ।
ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਦਿਆ ਦਾ ਗਿਆਨ
ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਰਹੱਸ ਜਾਣਨ ਲਈ ਐਨੀ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਦਿਆ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਉੱਪਰੰਤ ਉਹ ਅਧਿਆਤਮਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨੀ ਬਣ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਦਾ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦਿਆਂ ਥੀਓਸੋਫੀਕਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਕੇ ਰੰਗ-ਨਸਲ ਦੇ ਭੇਦ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਜੀਵ ਹੱਤਿਆ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਅੰਦੋਲਨ ਚਲਾਏ।
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ
1917 ਦੇ ਕਲਕੱਤਾ ਇਜਲਾਸ ਵਿੱਚ ਐਨੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸਕਾਊਟ ਅਤੇ ਗਰਲਜ਼ ਗਾਈਡ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। 1921 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਸਕਾਊਟ ਮੁਖੀ ਬੇਡੇਨ ਪਾਵੇਲ ਨੇ ਐਨੀ ਬੇਸੈਂਟ ਨੂੰ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਬੁਆਇ ਸਕਾਊਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਇਸੇ ਵਰ੍ਹੇ ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਨਵੈਂਸ਼ਨ ਅੰਦੋਲਨ ਚਲਾਇਆ ਜਿਸ ਦੀ ਬਦੌਲਤ 1925 ਵਿੱਚ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਬਿਲ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਬਨਾਰਸ ਵਿਖੇ ਐਨੀ ਨੇ ਸੈਂਟਰਲ ਹਿੰਦੂ ਕਾਲਜ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੰਡਿਤ ਮਦਨ ਮੋਹਨ ਮਾਲਵੀਆ ਨੇ ਬਨਾਰਸ ਹਿੰਦੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ।
ਸਿਆਸੀ ਸਰਗਰਮੀ
ਬੇਸੈਂਟ ਲਈ, ਰਾਜਨੀਤੀ, ਦੋਸਤੀ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਸਮਾਜਵਾਦ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਫੈਸਲਾ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਇੱਕ ਸੰਘਰਸ਼ਸ਼ੀਲ ਨੌਜਵਾਨ ਆਇਰਿਸ਼ ਲੇਖਕ ਜੌਰਜ ਬਰਨਾਰਡ ਸ਼ਾਅ ਦੇ ਨਾਲ ਨੇੜਲੇ ਸਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਫੈਬਿਅਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਚਾਨਣ ਦੁਆਰਾ ਹੋਇਆ ਜਿਸਨੇ ਬੇਸੈਂਟ ਨੂੰ "ਇੰਗਲੈਂਡ ਦਾ ਮਹਾਨ ਵਕਤਾ" ਮੰਨਿਆ। ਐਨੀ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਅਤੇ 1880 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਹੋ ਗਈ। ਇਹ ਬੇਸੈਂਟ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਸ਼ਾਅ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦੇ ਕੇ ਪਹਿਲੀ ਚਾਲ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਇਹ ਸ਼ਾਅ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਬੇਸੈਂਟ ਨੂੰ ਫੈਬਿਅਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸਪਾਂਸਰ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਮਾਜ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ, ਵਿਕਲਪਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਅਧਿਆਤਮਕ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਇਕੱਠ ਸੀ।
ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਾ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਮੁੱਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ 1887 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਦੇ ਕੁਝ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰਾਂ ਨੇ ਟ੍ਰੈਫਲਗਰ ਸਕੁਏਅਰ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਬੇਸੈਂਟ 13 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਪੀਕਰ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਹੋਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਅਸੈਂਬਲੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਲੜਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ, ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਬੇਸੈਂਟ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਜਿਸਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ।
ਅੰਤਿਮ ਸਮਾਂ
ਪਚਾਸੀ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਭੋਗ ਕੇ ਸੁਯੋਗ ਆਗੂ, ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ, ਪਰਉਪਕਾਰੀ, ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਲੇਖਿਕਾ ਤੇ ਲੋਕ ਸੇਵਕ ਐਨੀ ਬੇਸੈਂਟ ਅਡਿਆਰ (ਮਦਰਾਸ) ਵਿਖੇ 20 ਸਤੰਬਰ, 1933 ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਈ। ਐਨੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਮੁਤਾਬਕ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਵਿਖੇ ਜਲ ਪ੍ਰਵਾਹ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1847
ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਫੂਡ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਉਦਯੋਗ
ਭਾਰਤ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 1988 ਵਿੱਚ ਫੂਡ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਉਦਯੋਗ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦਾ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁਖ ਮੰਤਵ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗ ਲਗਾਉਣ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਨਵੀਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨਾਲ ਕਰ ਕੇ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਐਕਸਪੋਰਟ ਕਰਨ ਤੱਕ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕਰਨ ਤੱਕ ਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਕਿ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨੀ 'ਚ ਵਾਧਾ ਹੋ ਸਕੇ। ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਖੇਤੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦਾ ਵਾਧੂ ਮੁੱਲ ਪੁਆਉਣ, ਫ਼ਸਲ ਨੂੰ ਘੱਟ ਘੱਟ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ, ਉਸਦੀ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਸਟੋਰੇਜ 'ਚ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ, ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਖੇਤੀ ਆਧਾਰਤ ਇੰਡਸਟਰੀ ਲਗਾਉਣ, ਖੇਤੀ ਦੀ ਰਹਿੰਦ ਖੂੰਹਦ ਦੀ ਸਹੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦਾ ਵੱਧ ਮੁੱਲ ਲੈਣ ਲਈ ਹਰ ਯੋਗ ਕਦਮ ਪੁੱਟਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨਾ ਵੀ ਸੀ। ਇੰਜ ਇਸ ਮਹਿਕਮੇ ਵੱਲੋਂ ਫਲਾਂ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਆਧਾਰਤ ਉਦਯੋਗ ਲਗਾਉਣ, ਦੁੱਧ ਦੇ ਨਵੇਂ ਉਤਪਾਦਨ ਬਣਾਉਣ, ਮੀਟ, ਅੰਡੇ, ਮੱਛੀ ਦੀ ਸਹੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਡਬਲਰੋਟੀ, ਬੀਜ, ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਪਦਾਰਥ ਬਣਾਉਣ, ਬੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਫੂਡ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਉਪਰੰਤ ਇਸ ਦੀ ਪੈਕਜਿੰਗ ਕਰਨਾ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਮੰਤਵ ਮਿਥਿਆ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਾਪਤ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਫੂਡ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਵਾਸਤੇ ਮਹਿਕਮੇ ਵੱਲੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿਤੀ ਗਈ ਕਿਉਂਕਿ ਪੰਜਾਬ ਭਾਰਤ ਦਾ ਮਸਾਂ 1.5% ਖੇਤਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੁਲ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵਿੱਚ ਝੋਨਾ 11% (10.8 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ), ਦੁਧ 7.5% (9.5 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ) ਕਪਾਹ 10%(1.7 ਮਿਲੀਅਨ ਬੇਲੱਜ) ਸੰਗਤਰਾ ਕੀਨ 75% ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ) ਖੁੰਬਾਂ(45% (70,000 ਟਨ) ਸ਼ਹਿਦ 26% (14000 ਟਨ) ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ 2008-09 ਦੀ ਸਕੀਮ ਤਹਿਤ ਮੈਗਾ ਫੂਡ ਪਾਰਕ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਮਿਥੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਅਧੀਨ 42 ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ 25 ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਪਾਸ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ 17 ਮੈਗਾ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਜਲਦੀ ਹੀ ਆਰੰਭ ਹੋਣਗੇ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ (ਪੰਜਾਬ) 'ਚ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਮੈਗਾ ਫੂਡ ਪਾਰਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਨਵੀਂ ਫੂਡ ਇੰਡਸਟਰੀਲਗਾਉਣ ਲਈ ਉਦਯੋਗ ਉੱਤੇ ਕੁਲ ਲਾਗਤ ਦਾ 50% ਜੋ ਕਿ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 50 ਕਰੋੜ ਹੋਵੇਗਾ ਦੇਣ ਦਾ ਪ੍ਰਾਵਾਧਾਨ ਮਿਥਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ 'ਚ ਭਾਰਤ 'ਚ 17 ਫੂਡ ਪਾਰਕਾਂ ਉੱਤੇ 2000 ਕਰੋੜ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ।
ਸਥਿਤੀ
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਬੀਬੀ ਹਰਸਿਮਰਤ ਕੌਰ ਬਾਦਲ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਸ ਮਹਿਕਮੇ ਦਾ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ, ਭਾਰਤ ਦੀਨਵੀਂ ਬਣੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖੇਤੀ ਆਧਾਰਿਤ ਅਰਥਚਾਰੇ ਨੂੰ ਥਾਂ ਸਿਰ ਕਰਨ ਦਾ ਵੱਡਾ ਚੈਲੰਜ ਹੈ। ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜ਼ੁੰਮੇ ਸਮੁੱਚੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਫੂਡ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਉਦਯੋਗ ਮਹਿਕਮੇ ਦਾ ਭਾਰ ਹੈ, ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਵਰਗਾ ਸੂਬਾ, ਜਿਹੜਾ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖ਼ੁਰਾਕ ਦੀ ਲੋੜ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਮੋਹਰੀ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਕਿਸਾਨੀ ਤਾਣਾ-ਬਾਣਾ, ਖੇਤੀ ਆਧਾਰਤ ਇੰਡਸਟਰੀ, ਖੇਤੀ ਆਧਾਰਤ ਛੋਟੇ ਕੰਮਕਾਜ ਅਤੇ ਅਰਥਚਾਰਾ ਡਗਮਗਾਇਆ ਪਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਂਜ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕਿਸਾਨੀ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਮਾਰ ਹੇਠ ਆਕੇ ਆਰਥਿਕ ਤੰਗੀਆਂ ਤੁਰਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਕੇ ਮਾਨਸਿਕ ਪੀੜਾ ਹੰਡਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਦਾ ਜ਼ੁੰਮਾ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 33 ਮੈਗਾ ਐਗਰੋ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਯੂਨਿਟ ਲਗਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਉੱਤੇ 2762 ਕਰੋੜ ਦਾ ਖਰਚਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਜਲਦੀ ਚਾਲੂ ਹੋਣਗੇ। ਬੇਬੀ ਫੂਡ, ਸਿਹਤ ਖ਼ੁਰਾਕ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ 2680 ਕਰੋੜ ਦੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹਨ ਅਤੇ 1258 ਕਰੋੜ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਛੋਟੇ ਖੇਤੀ ਆਧਾਰਤ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਵੀ ਦਿਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁੱਝ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਉਪ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਪ੍ਰੋਗਰੈਸਿਵ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਹਿਤ ਨਵੇਂ ਉਦਯੋਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਦਯੋਗਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਉਦਯੋਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਲਈ ਸਿੰਗਲ ਵਿੰਡੋ ਸਿਸਟਮ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਬੀਤਣ ਬਾਅਦ ਹੀ ਕੁੱਝ ਫੂਡ ਉਦਯੋਗ ਗਲੈਕਸੋ ਸਮਿੱਥਕਿਲਨ, ਨੈਸਲੇ, ਪੈਪਸੀ, ਮਿਲਕਫੈੱਡ, ਅਲ ਕੈਮਿਸਟ ਕਰੈਮਿਕਾ, ਦੁਨਾਰ ਬਾਸਮਤੀ, ਐਲ ਟੀ ਫੂਡ ਖੋਹਲੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਨਾ ਕਾਫੀ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਖੇਤੀ ਆਧਾਰਤ ਛੋਟੇ ਮੋਟੇ ਕੰਮ ਜੋ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਬਹੁਤੀ ਸਰਕਾਰੂ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੋਲਟਰੀ, ਮੱਛੀ ਫਾਰਮਿੰਗ, ਖੁੰਬਾਂ ਉਗਾਉਣਾ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ ਪਾਲਣਾ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਬਸਿਡੀਆਂ ਦੀ ਨਹੀਂ ਨਵੀਂ ਤਕਨੀਕੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਚੰਗੇ ਬੀਜਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਤਕਨੀਕੀ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਮੇ ਜੇਕਰ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਸਪਿਰਿਟ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਸੰਗ ਜੁੜ ਜਾਣ ਤਾਂ ਘਰੇਲੂ ਫੂਡ ਇੰਡਸਟਰੀ 'ਚ ਇੱਕ ਇਨਕਲਾਬ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਆਲੂ ਉਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕਿਸਾਨ ਕੋਲ ਥੋੜ੍ਹੀ ਰਕਮ ਨਾਲ ਚਿਪਸ ਜਾਂ ਆਲੂਆਂ ਤੋਂ ਬਣਨ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਣਾ ਸਕਣਾ, ਅਚਾਰ ਮੁਰੱਬੇ ਬਣਾ ਕੇ ਪੇਂਡੂ ਕਾਮਿਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਕਰ ਸਕਣਾ, ਆਪਣੇ ਸਬਜ਼ੀ ਫਲ ਉਸ ਮੰਡੀ 'ਚ ਲਿਜਾ ਸਕਣਾ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਧ ਭਾਅ ਮਿਲਦਾ ਹੋਵੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਫੂਡ ਪਾਰਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸੰਭਵ ਹੈ। ਕੌਰਨਫਲੈਕਸ, ਚਿਪਸ ਆਦਿ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਤਿਜਾਰਤ ਕੀਤੀਆਂ ਇਹ ਵਸਤੂਆਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਿਆਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿਆਰ ਹੋਣੀਆਂ ਸੰਭਵ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ