cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਰੇਖਾ ਚਿੱਤਰ
ਨਿਬੰਧ ਜਾਂ ਲੇਖ
ਪਹਿਲਾਂ ਰੇਖਾ-ਚਿੱਤਰ ਲਈ ਨਿਬੰਧ ਜਾਂ ਲੇਖ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਪਰ ਹੁਣ ਇਸ ਵਿਧਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਥਾਪਿਤ ਰੂਪ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਵਾਰਤਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਰੇਖਾ ਚਿੱਤਰ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਮਿਸ਼ਰਤ ਕਲਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਜੀਵਨੀ, ਨਿਬੰਧ, ਸੰਸਮਰਣ, ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਆਦਿ ਵਾਰਤਕ ਵੰਨਗੀਆਂ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਅਨੇਕਾਂ ਅਭੇਦ ਵੀ ਪਾਏ ਮਿਲਦੇ ਹਵ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਵੱਖਰੀ ਵਿਧਾ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਰੇਖਾ ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਰੂਪੀ ਤਸਵੀਰ ਦੇ ਕੁਝ ਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਅਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਚਿਤਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕ ਦ੍ਰਿਸ਼,ਇੱਕ ਪਾਤਰ ਅਤੇ ਇਕਹਿਰੀ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਰੇਖਾ ਚਿਤਰ ਦਾ ਅਧਾਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਥੇ ਲੇਖਕ ਚਰਿਤ੍ਰ,ਨਾਇਕ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਉਘਾੜਨ ਦੇ ਨਾਲ -ਨਾਲ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੇ ਕਮੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅੰਕਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸ਼ਖਸ਼ੀਅਤ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਮਹਤਵਪੂਰਨ ਘਟਨਾ ਜਾਂ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਅੰਕਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜਦੋਂ ਓਸ ਪੱਖ ਦਾ ਸੰਪੂਰਨ ਵੇਰਵਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਰੇਖਾ ਚਿਤਰ ਕਹਿਲਾਓਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਮਕਰਣ
ਰੇਖਾ ਚਿੱਤਰ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਰੇਖਾ+ਚਿੱਤਰ ਦੇ ਜੋੜ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਸ਼ਬਦੀ ਅਰਥ ਰੇਖਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਚਿੱਤਰ ਹੈ। ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਰੇਖਾ ਚਿੱਤਰ ਲਈ ਸਕੈੱਚ(Sketch) ਸ਼ਬਦ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਾਰਤਕ ਰੂਪ
ਰੇਖਾ ਚਿੱਤਰ ਵਾਰਤਕ ਰੂਪ ਦੇ ਨਾਮਕਰਣ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਹਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਲਿਖਦੇ ਹਨ: ਰੇਖਾ-ਚਿੱਤਰ ਸਾਹਿਤ ਰੂਪ ਦੀ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਚਰਚਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਨਾਮਕਰਣ ਬਾਰੇ ਅੱਜ ਤਕ ਮਤਭੇਦ ਚੱਲਿਆ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਸਾਹਿਤ ਰੂਪ ਲਈ ਰੇਖਾ-ਚਿੱਤਰ, ਸ਼ਬਦ-ਚਿੱਤਰ, ਕਲਮੂੀ-ਚਿੱਤਰ, ਸੁਭਾ-ਚਿੱਤਰ, ਵਿਅਕਤੀ-ਚਿੱਤਰ, ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਨਿਗਾਰੀ, ਨਕਸ਼:ਨਿਗਾਰੀ ਅਤੇ ਖਾਕਾ ਨਿਗਾਰੀ ਆਦਿ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਰੂਪ
ਸੇਨ ਡਿਆਗੋ ਚਾਰਜਰਜ਼
ਸੇਨ ਡਿਆਗੋ ਚਾਰਜਰਜ਼ (San Diego Chargers) ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕਨ ਫੁਟਬਾਲ ਦੀ ਟੀਮ ਹੈ ਅਤੇ ਏਨ ਏਫ ਏਲ (NFL) ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਟੀਮ ਸੇਨ ਡਿਆਗੋ, ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਟੀਮ ਨੂੰ 1960 ਵਿੱਚ ਲੋਸ ਏੰਜਲਿਸ, ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕਿਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਖੇਡ ਕੇ 1961 ਨੂੰ ਸੇਨ ਡਿਆਗੋ ਆ ਗਈ।
ਯਾਕਲੀਨ ਮੂਦੀਨਾ
ਯਾਕਲੀਨ ਮੂਦੀਨਾ (ਜਨਮ 1957) ਛਾਦ ਦੀ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ, ਜੋ ਕਿ ਹੀਸੇਨ ਹਾਬਰੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮਨੁੱਖਤਾ ਵਿਰੁੱਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਪਰਾਧਾਂ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਬਣਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜੀਵਨ
ਯਾਕਲੀਨ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਛਾਦ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਪਰ 1979 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਾਅਦ ਸਿਵਲ ਜੰਗ ਛਿੜ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸਨੇ ਛਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਹੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕਾਂਗੋ ਚਲੀ ਗਈ। ਉੱਥੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ 13 ਸਾਲ ਰਹੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਾਪਿਸ ਛਾਦ ਆਏ। ਜਦ ਇਹ ਕਾਂਗੋ ਸੀ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਇਸਨੇ ਬਰਾਜ਼ਾਵਿਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਨਿੱਜੀ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ  ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1957 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮਾਰਟਿਨ ਨੀਮੋਲਰ
ਫਰੈਡਰਿਕ ਗੁਸਤਾਵ ਐਮਿਲ ਮਾਰਟਿਨ ਨੀਮੋਲਰ (14 ਜਨਵਰੀ 1892 – 6 ਮਾਰਚ 1984) ਜਰਮਨ ਨਾਜ਼ੀ-ਵਿਰੋਧੀ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਲੂਥਰਵਾਦੀ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਕਤੀ "ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਆਏ ..." ਕਰ ਕੇ ਅੱਜ ਵੀ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਭਾਵੇਂ, ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਸੀ ਅਤੇ ਅਡੋਲਫ ਹਿਟਲਰ ਦਾ ਸਮਰਥਕ ਸੀ, ਉਹ ਕਨਫੈਸ਼ਨਲ ਚਰਚ, ਜਿਸਨੇ ਜਰਮਨ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਚਰਚ ਦੇ ਨਾਜ਼ੀਕਰਨ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ,ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਉਹ ਨਾਜੀਆਂ ਦੇ ਆਰੀਅਨ ਪੈਰਾਗਰਾਫ਼ ਦਾ ਕੱਟੜ ਆਲੋਚਕ ਸੀ, ਲੇਕਿਨ ਯਹੂਦੀਆਂ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਕਾਲਰ ਯਹੂਦੀ-ਵਿਰੋਧਵਾਦ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਨਾਜੀਆਂ ਵਲੋਂ ਚਰਚ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕੰਟਰੋਲ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਕਰ ਕੇ, ਨੀਮੋਲਰ ਨੂੰ 1937 ਤੋਂ 1945 ਤੱਕ ਤਸੀਹਾ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਦੀ ਰਖਿਆ ਗਿਆ। ਜੰਗ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਉਹ ਫਾਂਸੀ ਤੋਂ ਬਾਲ ਬਾਲ ਬਚਿਆ। ਜੰਗ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਨੀਮੋਲਰ ਅਮਨ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਦੇਣ ਲਈ ਤੁਰ ਪਿਆ। ‘ਦੋਸ਼ ਦੇ ਸਟਟਗਾਰਟ ਇਕਬਾਲੀਆ ਬਿਆਨ’, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਰਮਨ ਪ੍ਰੋਟੇਸਟੇਂਟ ਚਰਚ ਨੇ ਹਿਟਲਰ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਜੁਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਿਲੀਭੁਗਤ ਲਈ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋਸ਼ ਕਬੂਲ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਨੀਮੋਲਰ ਨੇ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨ ਦੇ ਅਮਨ ਘੁਲਾਟੀਏ
ਬੈਰਿੰਗ ਸਮੁੰਦਰ
ਬੈਰਿੰਗ ਸਾਗਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦਾ ਇੱਕ ਹਾਸ਼ੀਆਈ ਸਾਗਰ ਹੈ। ਇਹਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਚਿਲਮਚੀ ਹੈ ਜੋ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ-ਆਉਂਦੇ ਕਛਾਰ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ
ਫ਼ਾਰਸੀ (فارسی), ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਇਰਾਨ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ, ਤਾਜਿਕਸਤਾਨ ਅਤੇ ਉਜਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 7.5 ਕਰੋੜ ਲੋਕ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਲਿਹਾਜ ਨਾਲ ਇਹ ਹਿੰਦ-ਯੂਰਪੀ ਭਾਸ਼ਾ-ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਹਿੰਦ-ਈਰਾਨੀ ਸ਼ਾਖਾ ਦੀ ਈਰਾਨੀ ਉਪਸ਼ਾਖਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਰਿਆ ਵਾਕ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਕਾਫੀ ਮਿਲਦੀ-ਜੁਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਰਦੂ (ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ) ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅਰਬੀ-ਫ਼ਾਰਸੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਫਾਰਸੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਰਬਾਰੀ ਕੰਮਾਂ ਅਤੇ ਲਿਖਾਈ ਦੀ ਬੋਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਦਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਰਗੀਕਰਨ
ਇਸਨੂੰ ਹਿੰਦ-ਯੂਰਪੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਹਿੰਦ-ਈਰਾਨੀ ਸ਼ਾਖਾ ਦੀ ਈਰਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਉਪਸ਼ਾਖਾ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਫਾਰਸੀ ਨੂੰ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੱਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਇਹ ਅਰਬੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਭਿੰਨ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਫਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਿਲਦੇ - ਜੁਲਦੇ ਸਜਾਤੀ ਸ਼ਬਦ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦੋਨਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਅਮਾਨਤ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਫ਼ਤਾ/ਹਫਦਾ, ਨਰ/ਨਰ (ਪੁਰਖ), ਦੂਰ/ਦੂਰ, ਹਸਤ/ਦਸਤ (ਹੱਥ), ਸ਼ਤ/ਸਦ (ਸੌ), ਆਪ/ਆਬ (ਪਾਣੀ), ਹਰ/ਜ਼ਰ (ਫਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਪੀਲਾ-ਸੁਨਹਿਰਾ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਪੀਲਾ-ਹਰਾ), ਮੈਯ/ਮਦ/ਮਧੂ (ਸ਼ਰਾਬ/ਸ਼ਹਿਦ), ਅਸਤੀ/ਅਸਤ (ਹੈ), ਰੋਚਨ/ਰੋਸ਼ਨ (ਚਮਕੀਲਾ), ਇੱਕ/ਯੇਕ, ਕਪਿ/ਕਪਿ (ਬਾਂਦਰ), ਦੰਤ /ਦੰਦ (ਦੰਦ), ਮਾਤਾ/ਮਾਦਰ, ਪਿਤ੍ਰ/ਪਿਦਰ, ਭਰਾਤ੍ਰ/ਬਰਾਦਰ (ਭਰਾ), ਦੁਹਿਤ੍ਰ/ਦੁਖ਼ਤਰ (ਧੀ), ਵੰਸ਼/ਬੱਚ/ਬੱਚਾ, ਸ਼ੁਕਰ/ਖ਼ੂਕ (ਸੂਰ), ਅਸਵ/ਅਸਬ (ਘੋੜਾ), ਗੌ/ਗਊ (ਗਾਂ), ਜਨ/ਜਾਨ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀ/ਜੀਵ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ), ਭੂਤ/ਬੂਦ (ਸੀ, ਅਤੀਤ), ਦਦਾਮਿ/ਦਾਦਨ (ਦੇਣਾ), ਯੁਵਨ/ਜਵਾਨ, ਨਵ/ਨਵ (ਨਵਾਂ) ਅਤੇ ਸਮ/ਹਮ (ਬਰਾਬਰ)।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ
ਯੂਕੋਨ ਦਰਿਆ
ਯੂਕੋਨ ਦਰਿਆ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਰਿਆ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਸਰੋਤ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ, ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਅਗਲਾ ਹਿੱਸਾ ਯੂਕੋਨ ਰਾਜਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜਿਹਨੂੰ ਇਹਨੇ ਇਹ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੇਠਲਾ ਹਿੱਸਾ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜ ਅਲਾਸਕਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਿਆ 3,190 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਮਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਯੂਕੋਨ-ਕੁਸਕੋਕਵਿਮ ਡੈਲਟਾ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਬੇਰਿੰਗ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਦਰਿਆ
ਫ੍ਰਾਂਕੋਸਿਜ ਰਾਬੇਲੀਸ
ਫ੍ਰਾਂਕੋਸਿਜ ਰਾਬੇਲੀਸ (1490-1953) ਫਰਾਂਸ ਦਾ ਲੇਖਕ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਪੰਚਤੰਤਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨਘੜਤ ਸਿੱਖਿਆਦਾਇਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ "ਗਰਗੰਤਾਅ ਅਤੇ ਪੰਨਤਾਗਰਲ" ਉਸ ਦਾ 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਵਲ ਹੈ |ਗਰਗੰਤਾਆ ਇੱਕ ਦੋਸਤਾਨਾ ਦਿਓ ਕਿਨੋਨਿਨ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਓਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਗ੍ਰਾਦਗੋਸੀਅਰ ਯੂਟੋਪਿਆ ਇੱਕ ਆਦਰਸ ਟਾਪੂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਸ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਟਾਪੂ ਦਾ ਉਹ ਰਾਜਾ ਹੈ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਸਮਤਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਗਰਗੰਤਾਆ ਦੂਜੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਓਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੈਰਿਸ਼ ਦੇ ਪੋਨੋਕ੍ਰਤੇਸ ਨਾਂ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਕੋਲ ਟਿਉਸ਼ਨ ਲਈ ਭੇਜਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਅਕਤੀਵਾਦ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ |
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪੀਅਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਨਵੀਕਰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਟੋਪੀਅਨਸਾਹਿਤ
ਸੇਰਪੁਰ ਖਾਮ
ਸੇਰਪੁਰ ਖਾਮ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ਼ਾਹਪੁਰ (ਅਮਲੋਹ)
ਸ਼ਾਹਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਮਲੋਹ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦਾ ਭਾਰਤ ਦੌਰਾ 2019–20
ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਸਤੰਬਰ ਅਤੇ ਅਕਤੂਬਰ 2019 ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਟੈਸਟ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਟੀ20ਆਈ ਮੈਚ ਖੇਡਣ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਟੈਸਟ ਲੜੀ ਪਹਿਲੀ 2019-21 ਆਈਸੀਸੀ ਵਿਸ਼ਵ ਟੈਸਟ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਦੌਰੇ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਦੋਬਾਰਾ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰੇਗੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਤਿੰਨ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਰੀ ਮੈਚ ਖੇਡੇਗੀ।
ਅਗਸਤ 2019 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਨੇ ਇਹ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਦੌਰੇ ਤੇ ਟੈਸਟ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਫ਼ ਡੂ ਪਲੈਸੀ ਕਪਤਾਨ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਟੀ20ਆਈ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਇੰਟਨ ਡੀ ਕੌਕ ਟੀਮ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਕਰੇਗਾ।
ਇਸੇ ਮਹੀਨੇ ਝਾਰਖੰਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਰਾਂਚੀ ਵਿੱਚ ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਦੂਜੇ ਮਹੀਨੇ ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ ਦਾ ਤਿਓਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੂਜੇ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਟੈਸਟ ਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਹ ਬੇਨਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੇ ਮੰਨ ਕੇ ਦੂਜੇ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਪੂਨੇ, ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੀਜਾ ਟੈਸਟ ਖੇਡਿਆ ਜਾਣਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਉੱਥੇ ਦੂਜਾ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਰਾਂਚੀ ਵਿੱਚ ਤੀਜਾ ਟੈਸਟ ਖੇਡਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਟੀਮਾਂ
ਇਸ ਦੌਰੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰੂਡੀ ਸੈਕੰਡ ਨੂੰ ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਟੈਸਟ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਹੈਨਰਿਸ਼ ਕਲਾਸੇਂ ਨੂੰ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਜੇ.ਜੇ. ਸਮਟਸ ਨੂੰ ਵੀ ਫਿਟਨੈਸ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਟੀ20ਆਈ ਦਲ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਜੌਰਜ ਲਿੰਡੇ ਨੂੰ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2019 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2019 ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2020 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2020 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2020 ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2019-20 ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ
25 ਜੁਲਾਈ
25 ਜੁਲਾਈ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 206ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 207ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 159 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ।
ਜਨਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੁਲਾਈ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਸਿਰਮੌਰ ਰਾਜ
ਸਿਰਮੌਰ ਰਾਜ ਜਾਂ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਮੁਲਕ (ਭਾਵ ਉਹ ਮੁਲਕ ਜਿਸਦੀ ਮੁਖ਼ਤਿਆਰੀ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਹੋਵੇ) ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕਨੂੰਨ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਗ਼ੈਰ-ਭੌਤਕੀ ਕਨੂੰਨੀ ਇਕਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੋਈ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਸਰਕਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੋਵੇ ਜਿਹਦੇ ਕੋਲ਼ ਕਿਸੇ ਭੂਗੋਲਕ ਇਲਾਕੇ ਉੱਤੇ ਅਜ਼ਾਦ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਇਖ਼ਤਿਆਰ (ਹੱਕ) ਹੋਵੇ। ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕਨੂੰਨ ਮੁਤਾਬਕ ਸਿਰਮੌਰ ਮੁਲਕ ਉਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਕੋਲ਼ ਸਥਾਈ ਅਬਾਦੀ, ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਇਲਾਕਾ, ਇਕਹਿਰੀ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਿਰਮੌਰ ਮੁਲਕਾਂ ਨਾਲ਼ ਰਿਸ਼ਤੇ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਉਹਨਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਖ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਤਾਕਤ ਜਾਂ ਮੁਲਕ ਦੇ ਗ਼ੁਲਾਮ ਜਾਂ ਪਰਵੱਸ ਨਾ ਹੋਣ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕਨੂੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰੀ
ਯਾਊ ਐਸਾਤਾਊ
ਯਾਊ ਐਸਾਤਾਊ (ਜਨਮ 28 ਨਵੰਬਰ 1951) ਕੈਮਰੂਨ ਦੇ ਕੌਮੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਨਿਗਮ (SNI) ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਹੈ। ਇਹ ਕੈਮਰੂਨ ਦੇ ਮਹਿਲਾ ਮਾਮਲੇ ਮੰਤਰਾਲਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੰਤਰੀ ਸੀ।
ਇਹ ਕੈਮਰੂਨ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਚੇਬੋਆ ਵਿਖੇ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਇੱਥੇ ਹੀ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਇਹ ਲੀਸੇ ਤਕਨੀਕ, ਦੂਆਲਾ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਚਲੀ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਇਸਨੇ 1971 ਵਿੱਚ ਡੀਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਨੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1975 ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੀ ਰੂਇਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਬੀ. ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸਨੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਕੌਮੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਨਿਗਮ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਜਾਰਜਟਾਊਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਕਲੇਅਰਮੌਂਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਐਮ.ਬੀ.ਏ. ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1951 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰੀ ਨਾਰੀ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਨਾਰੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਫਰਾਂਸਿਸ ਮੇਰੀਅਨ ਕਰੋਫੋਰਡ
ਫਰਾਂਸਿਸ ਮੇਰੀਅਨ ਕਰੋਫੋਰਡ (2 ਅਗਸਤ 1854 - 9 ਅਪ੍ਰੈਲ 1909) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਵਲਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਟਕਸਾਲੀ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਅਤੇ ਅਜਬ ਕਹਾਣੀਆ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਕਰੋਫੋਰਡ ਦਾ ਜਨਮ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਥਾਮਸ ਕਰੋਫੋਰਡ (ਮੂਰਤੀਕਾਰ) ਅਤੇ ਲੂਇਸਾ ਕੁਟਲਰ ਵਾਰਡ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਉਹ ਲੇਖਿਕਾ, ਮੈਰੀ ਕਰੋਫੋਰਡ ਫਰੇਜ਼ਰ  ਉਰਫ  ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਹਿਊਗ ਫਰੇਜ਼ਰ) ਦਾ ਭਰਾ, ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਕਵਿਤਰੀ ਜੂਲੀਆ ਵਾਰਡ ਹੌਵ ਦਾ ਭਤੀਜਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਰਮਵਾਰ ਸੇਂਟ ਪੌਲੁਸ ਦੇ ਸਕੂਲ (ਕੋਨਕੋਰਡ, ਨਿਊ ਹੈਮਪਸ਼ਾਇਰ); ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ; ਹਾਇਡੇਲਬਰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ; ਅਤੇ ਰੋਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
1879 ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਾਰਤ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਵਿੱਚ  ਇੰਡੀਅਨ ਹੇਰਾਲਡ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ। ਫਰਵਰੀ 1881 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਮੁੜ ਆਇਆ ਅਤੇ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਦੋ ਸਾਲ ਦੇ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੈਗਜ਼ੀਨਾਂ ਲਈ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦ ਕ੍ਰਿਟਿਕ (The Critic) ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1882 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇੱਸਾਬੇਲਾ ਸਟੀਵਰਟ ਗਾਰਡਨਰ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨ ਭਰ ਲਈ ਗੂੜ੍ਹੀ ਦੋਸਤੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
ਇਸ ਅਰਸੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਬਹੁਤਾ ਸਮਾਂ ਆਪਣੀ ਮਾਸੀ ਜੂਲੀਆ ਵਾਰਡ ਹੌਵ ਦੇ ਘਰ ਅੰਕਲ ਸੈਮ ਵਾਰਡ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਬੋਸਟਨ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਅੰਕਲ ਸੈਮ ਵਾਰਡ ਨੇ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਚ ਬਿਤਾਏ ਆਪਣੇ ਵਕਤ ਦੇ ਬਾਰੇ ਲਿਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ ਕਰਨ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ
ਗਡੇ ਰੁਥਵਿਕਾ ਸ਼ਿਵਾਨੀ
ਗਡੇ ਰੁਥਵਿਕਾ ਸ਼ਿਵਾਨੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Gadde Ruthvika Shivani; ਜਨਮ 26 ਮਾਰਚ 1997) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਗੋਪੀਚੰਦ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਕਟ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਨੇ 2010 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਬ-ਜੂਨੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਚੀਬਾ, ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਏਸ਼ੀਆ ਯੂਥ U17 ਅਤੇ U15 ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਡਬਲਜ਼ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜੇਤੂ ਸੀ, ਜੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਤਗਮਾ ਸੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਉਹ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਲੀ-ਨਿੰਗ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਯੂਥ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਡਬਲਜ਼ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜੇਤੂ ਸੀ। 2011 ਵਿੱਚ, ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਚੀਬਾ, ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਏਸ਼ੀਆ ਯੂਥ U17 ਅਤੇ U15 ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਸਿੰਗਲ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜੇਤੂ ਸੀ। ਉਹ DJARUM SIRNAS REG ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਡਬਲਜ਼ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜੇਤੂ ਵੀ ਸੀ। ਸੂਰਾਬਾਯਾ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ IV ਫਲਾਈ ਪਾਵਰ ਪਰਟਾਮਿਨਾ ਜਾਤੀਮ ਓਪਨ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
2011
2011 ਵਿੱਚ, ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਨੇ ਰਮੇਂਸਕੋਏ, ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਰਮੇਂਸਕੋਏ ਜੂਨੀਅਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜੂਨੀਅਰ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਰੂਸੀ ਖਿਡਾਰਨ ਇਵਗੇਨੀਆ ਕੋਸੇਤਸਕਾਇਆ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਸਿੰਗਲ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਹ ਮਹਿਲਾ ਡਬਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗ਼ਮਾ ਜੇਤੂ ਸੀ। ਏਸ਼ੀਅਨ ਜੂਨੀਅਰ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਿਸ਼ਰਤ ਟੀਮ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜੇਤੂ ਸੀ।
2013
2013 ਇੰਡੀਅਨ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਲੀਗ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਅਵਧੇ ਵਾਰੀਅਰਜ਼ ਦੀ ਟੀਮ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਟੀਮ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਹੌਟਸ਼ੌਟਸ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਈ ਅਤੇ ਉਪ ਜੇਤੂ ਰਹੀ। ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਨੇ ਪੁਣੇ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਸੁਸ਼ਾਂਤ ਚਿਪਲਕੱਟੀ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਇੰਡੀਆ ਜੂਨੀਅਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ। ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਗ ਜ਼ਿਆਓਯੂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ। ਉਸਨੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਵੈਂਕੀਨਾ ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸੀਨੀਅਰ ਰੈਂਕਿੰਗ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਡਬਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
2014
ਦਸੰਬਰ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਨੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਵਿਰੋਧੀ ਅਰੁੰਧਤੀ ਪੰਤਾਵਨੇ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਟਾਟਾ ਓਪਨ ਇੰਡੀਆ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਮਹਿਲਾ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਮੁੰਬਈ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਇਹ ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਲੰਜ ਖਿਤਾਬ ਸੀ। 7 ਸਤੰਬਰ 2014 ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਪੁਣੇ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਸੁਸ਼ਾਂਤ ਚਿਪਲਕੱਟੀ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਇੰਡੀਆ ਜੂਨੀਅਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਵਿੱਚ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਰਤਿਕ ਰੇਸ਼ਮਾ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਲਗਾਤਾਰ ਤੀਜੇ ਸਾਲ ਮਹਿਲਾ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ। ਗਾਂਧੀਧਾਮ, ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸੀਨੀਅਰ ਰੈਂਕਿੰਗ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਜੇਤੂ।
2015
ਦਸੰਬਰ 2015 ਵਿੱਚ, ਯੋਨੇਕਸ-ਸਨਰਾਈਜ਼ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਓਪਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਢਾਕਾ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਚੋਟੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਖਿਡਾਰਨ ਆਈਰਿਸ ਵਾਂਗ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਮਹਿਲਾ ਸਿੰਗਲ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ। ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ, ਸੋਫੀਆ, ਬੁਲਗਾਰੀਆ, ਉਹ ਬਾਬੋਲਾਟ ਬੁਲਗਾਰੀਆਈ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜੇਤੂ ਸੀ। ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ, ਪੁਣੇ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਸੁਸ਼ਾਂਤ ਚਿਪਲਕੱਟੀ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਇੰਡੀਆ ਜੂਨੀਅਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣਾ। ਉਸਨੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਖਿਡਾਰਨ ਸੁਪਾਮਾਰਟ ਮਿੰਗਚੂਆ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਚੌਥੇ ਸਾਲ ਮਹਿਲਾ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ। ਬਰੇਲੀ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਰਾਧੇ ਸ਼ਿਆਮ ਗੁਪਤਾ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸੀਨੀਅਰ ਰੈਂਕਿੰਗ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਹਿਲਾ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਜੇਤੂ ਰਹੀ।
2016
ਗੁਹਾਟੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ 2016 ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਮਹਿਲਾ ਟੀਮ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸੋਨ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ। ਉਭਰਦੀ ਸਟਾਰ ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਨੇ ਪੀਵੀ ਸਿੰਧੂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਗੇਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰਾ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਲਟਫੇਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਹ 2016 ਉਬੇਰ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਟੀਮ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਅਤੇ ਕੁਨਸ਼ਾਨ, ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ 2016 ਥਾਮਸ ਅਤੇ ਉਬੇਰ ਕੱਪ ਵਿਸ਼ਵ ਟੀਮ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਥਾਈਲੈਂਡ ਦੀ ਚੋਟੀ ਦੀ ਖਿਡਾਰਨ ਨਿਚੌਨ ਜਿੰਦਾਪੋਲ ਨੂੰ 21-18, 21-16 ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ ਇਸ ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਟੀਮ ਨੇ ਉਬੇਰ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਚੀਨ ਤੋਂ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਏ। 2016 ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਲੀਗ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਮੁੰਬਈ ਰਾਕੇਟਸ ਦੀ ਟੀਮ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਦਿੱਲੀ ਏਸਰਜ਼ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਹਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੀ ਟੀਮ ਉਪ ਜੇਤੂ ਰਹੀ। 9 ਅਕਤੂਬਰ 2016 ਨੂੰ, ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਨੇ ਰਸ਼ੀਅਨ ਓਪਨ ਮਹਿਲਾ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ, ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਦੀ ਏਵਗੇਨੀਆ ਕੋਸੇਤਸਕਾਯਾ ਦੀ ਆਪਣੀ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। ਇਹ ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰੀ ਖਿਤਾਬ ਹੈ ਜੋ ਰੂਸ ਦੇ ਵਲਾਦੀਵੋਸਤੋਕ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਸੈਟਸ-ਯੋਨੇਕਸ ਸਨਰਾਈਜ਼ ਇੰਡੀਆ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜੇਤੂ ਸੀ। ਪੁਣੇ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵੀਵੀ ਨਟੂ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸੀਨੀਅਰ ਰੈਂਕਿੰਗ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਜੇਤੂ ਰਹੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਰੁਤਵਿਕਾ ਸ਼ਿਵਾਨੀ 23 ਨਵੰਬਰ 2015 ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲਿਮਿਟੇਡ (BPCL) ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਹ ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦਫਤਰ ਵਿਖੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ (ਸਪੋਰਟਸ) ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1997 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਗੰਗਾਧਰ ਗੋਪਾਲ ਗਾਡਗਿਲ
ਗੰਗਾਧਰ ਗੋਪਾਲ ਗਾਡਗਿਲ (25 ਅਗਸਤ 1923 - 15 ਸਤੰਬਰ 2008) ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਮਰਾਠੀ ਲੇਖਕ ਸੀ।
ਉਹ 1923 ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮੁੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਸਿਡਨਹੈਮ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਤੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ 1964-71 ਤੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਰਸੀ ਮੋਨਜੀ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ ਅਤੇ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸੀ। ਗਡਗਿਲ ਨੇ 1988-93 ਤੱਕ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਜਨਰਲ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ 1983-1999 ਤੱਕ ਮੁੰਬਈ ਮਰਾਠੀ ਸਾਹਿਤ ਸੰਘ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਗਾਡਗਿਲ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਅਤੇ ਬਹੁਪੱਖੀ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਸਾਹਿਤ, ਜੀਵਨੀ, ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਨਾ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾ ਲੇਖਣੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਰਚਨਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਅਨ ਲਿਟਰੇਰੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਜ਼ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਛੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀਆਂ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਾਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਲਈ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪੈਂਹਠ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।
ਸਾਹਿਤਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ
ਗਡਗਿਲ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਬੁੱਧੀ, ਉਸਦੀ ਬੇਚੈਨੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਚਨਮੂਲਕ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਧਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ।ਗਾਡਗਿਲ ਨੇ ਨਾਵਲ, ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ, ਨਾਟਕ, ਸਾਹਿਤਕ ਅਲੋਚਨਾ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ। ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਹਿੰਦੀ, ਗੁਜਰਾਤੀ, ਉਰਦੂ, ਕੰਨੜ, ਮਾਲੇਈ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਸਮੇਤ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਧਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ, ਉਹ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰਾਠੀ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਅਤੇ ਮਰਾਧੇਕਰ ਵਰਗੇ ਉੱਘੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਨਵਕਥਾ ਜਾਂ ਸਾਹਿਤਕ ਯਥਾਰਥਵਾਦ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਪਰੰਪਰਾ ਜਾਂ ਨਵੀਂ ਮਰਾਠੀ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀ ਸਿਰਜਣਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਉਸਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੂਝਬੂਝ, ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਡੂੰਘਾਈ ਵਾਲੇ ਸਧਾਰਨ ਮੱਧਵਰਗੀ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਚਿਤਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ, ਪ੍ਰਿਆ ਅਣੀ ਮੰਝਰ 1941 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਉਸਨੇ 300 ਜਿਆਦਾ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਕਈ ਖੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2008 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1923 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ
ਦੁਰਗਾ ਬਾਈ ਵਯੋਮ
ਦੁਰਗਾਬਾਈ ਵਯੋਮ (ਜਨਮ 1972 ) ਭੂਪਾਲ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਤ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮਹਿਲਾ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਟ੍ਰਾਈਬਲ ਆਰਟ ਦੀ ਗੋਂਡ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਦੁਰਗਾ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਜਨਮ ਭੂਮੀ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੰਡਲਾ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਬੁਰਬਸਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਤੋਂ ਦਿਗਨਾ ਦੀ ਕਲਾ ਸਿੱਖੀ। ਇਹ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੌਰਾਨ ਘਰ ਦੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਦੀਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਫਰਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਜਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪੈਟਰਨ ਚਿੱਤਰਣ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਕਲਾ ਹੈ। ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਗਨਾ ਕਲਾਕਾਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਆਪਣੀ ਦਾਦੀ ਤੋਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਰਗਾਬਾਈ ਦੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਦੁਰਗਾਬਾਈ ਵਯੋਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1996 ਵਿਚ ਭੋਪਾਲ ਦੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਨਵ ਸੰਗ੍ਰਹਿਆਲਿਆ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਕੈਂਪ ਨਾਲ਼ ਹੋਈ। 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਦੁਰਗਾਬਾਈ ਨੇ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਮੂਰਤੀਕਾਰ ਸੁਭਾਸ਼ ਵਿਯਾਮ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਦੁਰਗਾਬਾਈ ਦਾ ਕਲਾਤਮਕ ਜੀਵਨ ਨਾ ਸਿਰਫ ਸੁਭਾਸ਼ ਵਿਆਮ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਸਦਕਾ, ਬਲਕਿ ਆਪਣੀ ਚਚੇਰੀ ਭੈਣ ਗੌਡ ਆਰਟਿਸਟ, ਜੰਗਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ਿਆਮ ਕਰਕੇ ਵੀ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੋਇਆ। ਦੁਰਗਾਬਾਈ ਅਤੇ ਸੁਭਾਸ਼ ਮਿਲ ਕੇ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਗੋਂਡ ਪੇਂਟਿੰਗ ਦੇ ਅਨਿੱਖੜ ਤੱਤ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੇਂਟਿੰਗ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਵਿਚ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਰਾਹੀਂ ਆਈਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
== ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ ==
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1973
ਅਨੀਤਾ ਦਾਤੇ-ਕੇਲਕਰ
ਅਨੀਤਾ ਦਾਤੇ-ਕੇਲਕਰ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਰਾਠੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਮਾਝੇ ਨਵਰਿਆਚੀ ਬੇਕੋ ਵਿੱਚ ਰਾਧਿਕਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਅਨੀਤਾ ਦਾ ਜਨਮ 31 ਅਕਤੂਬਰ 1980 ਨੂੰ ਨਾਸਿਕ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਐਮਆਰ ਸ਼ਾਰਦਾ ਕੰਨਿਆ ਵਿਦਿਆ ਮੰਦਰ, ਨਾਸਿਕ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਕੇਂਦਰ, ਪੁਣੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਕੀਤੀ।
ਕਰੀਅਰ
ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2008 ਵਿੱਚ ਮਰਾਠੀ ਫਿਲਮ ਸਨਾਈ ਚੌਗੜੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਰਾਠੀ ਫਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਫੀ ਆਨੀ ਬਾਰਚ ਕਹੀ, ਅਜੋਬਾ, ਪੋਪਟ, ਸੀਮਾ, ਗਾਂਧਾ, ਮਾਈਨਾ, ਏ ਪੇਇੰਗ ਘੋਸਟ, ਜੋਗਵਾ, ਅਦਗੁਲਾ ਮਦਗੁਲਾ, ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। 2012 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਆਈਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। 2019 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਤੁਮਬਾਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਚਿਨਮਯ ਕੇਲਕਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਜੋ ਇੱਕ ਅਦਾਕਾਰ ਵੀ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਲਿਵ ਇਨ ਰਿਲੇਸ਼ਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1">
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਐਚ.ਨਾਰਾਇਣ ਮੂਰਤੀ
ਹੋਸੂਰ ਨਾਰਾਇਣ ਮੂਰਤੀ (ਐਚ.ਐਨ.ਮੂਰਤੀ) ( ಎಚ್. ಎನ್. ಮೂರ್ತಿ) (1924–2011) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਲੀਨਿਕਲ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ, ਲੇਖਕ, ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ ਜੋ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿਖੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਯੂਟ ਆਫ ਮੈਂਟਲ ਹੈਲਥ ਐਂਡ ਨਿਯੂਰੋ ਸਾਇੰਸਜ਼ ( ਨਿਮਹੰਸ ) ਦੇ ਕਲੀਨਿਕਲ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਮੁਖੀ ਸੀ। ਉਹ ਬੰਗਲੌਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ 1924 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਾਪਿਆਂ ਹੋਸੂਰ ਰਾਮਸਵਾਮਈਆ ਸੁੱਬਾ ਰਾਓ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਰਾਜਮਾ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਐਚ.ਐਨ.ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਭਦਰਵਤੀ ਕਸਬੇ ਵਿਖੇ "ਆਇਰਨ ਅਤੇ ਸਟੀਲ ਪਲਾਂਟ" ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਨ।
ਸਿੱਖਿਆ
left|thumb| ਡਾ: ਐਚ.ਨਾਰਾਇਣ ਮੂਰਤੀ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਮੂਰਤੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਆਪਣੇ ਕਾਲਜ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਮੈਸੂਰ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਦਰਵਤੀ ਵਿਖੇ ਕੀਤੀ। ਮੈਸੂਰ ਵਿੱਚ, ਐਚ.ਐਨ.ਮੂਰਤੀ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੇ ਕਾਲਜ, ਮੈਸੂਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ, ਡਾ. ਐਮ.ਵੀ.ਗੋਪਲਾਸਵਾਮੀ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰਸ਼ਿਪ ਅਧੀਨ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀ (ਬੀ.ਏ.) ਕਰਨ ਲਈ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਕਾਲਜ, ਮੈਸੂਰ ਵਿਖੇ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਖੋਜ-ਪੱਤਰ "ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੇਰੀਓਟਾਈਪਸ" ਸੀ - ਇਸਦਾ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕਿਵੇਂ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ (ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਅੜੀਅਲ ਪ੍ਰਭਾਵ)। 1952 ਵਿੱਚ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਤੇ, ਐਚ ਐਨ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਵਿਦਵਾਨ ਦੇ ਲਈ "ਭਾਭਾ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ" ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਐਮ.ਵੀ. ਗੋਪਾਲਸਵਾਮੀ
ਡਾ. ਐਮ.ਵੀ.ਗੋਪਲਾਸਵਾਮੀ, ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਤੇ ਐਚ.ਐਨ.ਮੂਰਥੀ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਮੈਸੂਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (1924) ਦੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਬਾਨੀ ਪਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਡਾ. ਚਾਰਲਸ ਸਪੀਅਰਮੈਨ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜਿਸਦੇ ਤਹਿਤ ਉਸਨੇ ਲੰਦਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੀਐਚਡੀ ਕੀਤੀ, ਐਮਵੀ ਗੋਪਾਲਸਵਾਮੀ ਇਕੱਲੇ ਇਕੱਲੇ ਟਰਾਂਸਪੌਂਡਰ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਪਰਤਿਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ੁਕੀਨ ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੂੰ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਲਈ ਸ਼ਬਦ " ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ " ਦੀ ਸ਼ਨਾਖਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।,   ਇੱਕ ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ ਪਾਠਕ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ, ਗੋਪਾਲਾਸਵਾਮੀ ਦੇ " ਤੰਤ੍ਰ ਫ਼ਿਲਾਸਫੀ" ਅਤੇ "ਮਾਡਰਨ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ" ਦੀਆਂ ਰੁਚੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਘੰਟਿਆਂ ਬਤੀਤ ਕਰਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ। ਮੈਸੂਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਉੱਘੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਨਾਲ - ਐਸ. ਸ਼੍ਰੀਕਾਂਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ (ਫੋਟੋ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ)। ਇਤਫਾਕਨ, ਐਚ. ਨਾਰਾਇਣ ਮੂਰਤੀ ਐਸ. ਸ਼੍ਰੀਕਾਂਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦਾ ਭਤੀਜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। alt=Group Photo at Maharaja's College, Mysore|left|thumb| ਹੇਠਲੀ ਕਤਾਰ (ਬੈਠੀ) ਐਲਆਰ: ਤੀਜੀ-ਐਮਵੀ ਗੋਪਾਲਸਵਾਮੀ, ਚੌਥੀ- ਐੱਸ. ਸ਼੍ਰੀਕਾਂਤਾ ਸਾਸਤਰੀ ਐਚ.ਐਨ.ਮੂਰਤੀ ਨੇ 1954 ਵਿੱਚ ਮੈਸੂਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਐਮ.ਵੀ.ਗੋਪਲਾਸਵਾਮੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ (ਐਮ.ਏ.) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟੋਰਲ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ " ਰਾਂਚੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਲੂਨੈਟਿਕ ਪਨਾਹ " ਅਤੇ "ਮੈਸੂਰ ਸਟੇਟ ਮੈਂਟਲ ਹਸਪਤਾਲ" ਅਹੁਦੇ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ ਸਨ।
ਡਾਕਟੋਰਲ ਅਧਿਐਨ
ਮਾਇਸੂਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਐਚ.ਐਨ.ਮੂਰਤੀ ਨੇ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਦੇ ਐਵਾਰਡ ਲਈ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟੋਰਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਲਈ, "ਕੈਥੋਲਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਲੂਵੇਨ " ਜਾਂ ਬੈਲਜੀਅਮ ਵਿੱਚ "ਕੈਥੋਲਿਕ ਯੂਨਾਈਟਿਸੀਟ ਲਿuਵਨ" ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। ਉਸਦਾ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਵਿਸ਼ਾ "ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ" ਸੀ। ਇੱਕ ਪੀਐਚਡੀ ਦੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, "ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਐਕਸਲਸੀਅਰ" ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਡਾ. ਯੂਰਪ ਵਿਚ, ਡਾ. ਐਚ.ਐਨ. ਮੂਰਤੀ ਨੇ " ਵਿਵਹਾਰ ਸੰਬੰਧੀ ਥੈਰੇਪੀ " ਦੀ ਸੂਖਮਤਾ ਨੂੰ ਸੰਪੂਰਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਘਰ ਵਾਪਸ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ। ਮੈਨਿਕ ਡਿਪਰੈਸਿਵ ਸਾਈਕੋਸਿਸ ਅਤੇ ਸਕਿਜ਼ੋਫਰੇਨੀਆ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਡੂੰਘੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਸ਼ਾਇਦ ਲਿuਵੈਨ ਵਿਖੇ ਹੋਣ ਤੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਗਈ।
ਯੋਗਦਾਨ
right|thumb| ਡਾ: ਐਚ. ਨਾਰਾਇਣ ਮੂਰਤੀ (ਨਿਮਹੰਸ ਵਿਖੇ) ਬੈਲਜੀਅਮ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣ ਸਮੇਂ, ਡਾਕਟਰ ਐਚ. ਨਾਰਾਇਣ ਮੂਰਤੀ, ਬੰਗਲੌਰ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਯੂਟ ਆਫ ਮੈਂਟਲ ਹੈਲਥ ਐਂਡ ਨਿਯੂਰੋ ਸਾਇੰਸਜ਼ ( ਨਿਮਹੰਸ ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ, ਜਿਥੇ ਅਗਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤਕ, ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰਕ ਇਲਾਜ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ।, ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਲੀਨਿਕਲ ਨਿਯੂਰੋਸਾਈਕੋਲੋਜੀ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਸੰਬੰਧੀ ਦਵਾਈ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਵਿਗਾੜਾਂ ਦੇ ਵਰਗੀਕਰਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਡਾਇਗਨੌਸਟਿਕ ਸਕੇਲ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ। 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਨਜ਼ਰੀਆ, ਵਿਵਹਾਰ ਸੰਬੰਧੀ ਇਲਾਜ ਭਾਰਤ ਲਈ ਨਵਾਂ ਸੀ ਅਤੇ ਐਚ.ਐਨ.ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸਿਕ ਰੋਗ ਪ੍ਰਤੀ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨ ਪਹੁੰਚ ਦਿਖਾਈ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਲਾਹ ਮਸ਼ਵਰੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਸਿਰਫ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ, ਬਲਕਿ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਐਚ.ਐਨ.ਮੂਰਤੀ ਅਜਿਹੀ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇ ਦਾਖਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਵੇਖੀ। ਨੂੰ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਿਚ੍ਚਕੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਵਲੀ ( ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਵਲੀ ) ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਜਾਇਜ਼ਾ ਅਤੇ ਮਰੀਜ਼ ਦੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਰਾਜ ਦੇ ਮਾਤਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਜੇ ਵੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਐੱਨ.ਐੱਨ. ਮੂਰਤੀ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ "ਮਲਟੀਫਾਸਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਵਲੀ" ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੁਝ ਨਿਦਾਨ ਸਕੇਲ ਇੱਥੇ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹਨ:
"ਸਾਈਕਲੋਥਿਮੀਆ-ਸਕਿਜ਼ੋਥੈਮੀਆ ਦਾ ਐਕਸਟ੍ਰੋਜ਼ਨ-ਇਨਟ੍ਰੋਵਰਜ਼ਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ" ਤੇ ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਯੋਟੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸਿਲੇਬਸ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। "ਜੈਵਿਕ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਨਪੁੰਸਕਤਾ" ਪ੍ਰਤੀ ਉਸ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ "ਜੈਵਿਕ ਦਿਮਾਗੀ ਨਪੁੰਸਕਤਾ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਟੈਸਟਾਂ ਦੀ ਬੈਟਰੀ" ਸੰਬੰਧੀ ਇੱਕ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ "ਕਲੀਨਿਕਲ ਸਾਈਕੋਲੋਜੀ ਦੇ ਜਰਨਲ" ਦੇ ਜਨਵਰੀ ਦੇ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਹੋਰ, ਕੁਝ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਪਰ ਦਿਲਚਸਪ ਪਹਿਲੂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਐਚ. ਨਾਰਾਇਣ ਮੂਰਤੀ ਨੇ ਮੁਆਇਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਾਂ ਕੱਟਿਆ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਿਆਂ ਪੁਨਰ ਜਨਮ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਸਨ। ਇਸਦੀ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਰਿਪੋਰਟ ਇੰਡੀਅਨ ਜਰਨਲ ਆਫ ਕਲੀਨਿਕਲ ਸਾਈਕੋਲੋਜੀ ਦੇ ਸਤੰਬਰ 1978 ਦੇ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਸੀ।  ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ “ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼” ਨਾਲ ਉਸਦਾ “ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ” ਦਾ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਅਧਿਐਨ 1983 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਜਰਨਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।ਐਚ. ਨਾਰਾਇਣ ਮੂਰਤੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਮੈਡੀਸਨ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਆਰਥਿਕ ਹਕੀਕਤ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ। ਡਾ ਇੱਕ ਲੇਖ ਦਾ ਮੁਆਇਨਾ ਸਹਾਇਤਾ ਈਟੀਓਲੌਜੀ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸਿਕ ਰੋਗ ਦੇ (Nidana) ਆਯੁਰਵੈਦ ਅਤੇ ਐਲੋਪੈਥਿਕ ਦਵਾਈ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਮੈਡੀਸਨ ( "Apasmara" -Epilepsy) ਦੀ ਉਮਰ ਪੁਰਾਣੇ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਅਟੁੱਟ ਧਾਰਨਾ ਬ੍ਰਿਜ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। "ਯੋਗੀਆਂ" ਅਤੇ "ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿਸ਼ਿਆਂ" ਦੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਸਵੈ-ਇੱਛੁਕ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਵਸਥ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ 1987 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਫਿਜ਼ੀਓਲੋਜੀ ਐਂਡ ਫਾਰਮਾਸੋਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਦਾਅਵਿਆਂ ਦੇ ਯੋਗਿਕ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਮੋੜ ਸੀ। ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਅਤੇ ਸਵੈ ਅਭਿਆਸ ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਣ।
ਵਿਰਾਸਤ
ਡਾ: ਐਚ.ਐਨ. ਮੂਰਥੀ ਇੱਕ ਬੈਚਲਰ ਰਿਹਾ. ਉਸਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਅੱਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਸਕੋਰਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਡਾ. ਐਚ.ਐਨ. ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਡਾ. ਪਦਮ ਮੂਰਤੀ ਦੁਆਰਾ "ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ" 'ਤੇ ਡਾਕਟੋਰਲ ਰਚਨਾ ਲਈ ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਦੂਸਰਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਡਾ ਐਮ.ਐਸ.ਟੀਮੱਪਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਉਪ ਕੁਲਪਤੀ ਦੀ ਕੁਰਸੀ ਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੋਵੇਗਾ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਾਲੀ ਉਸਦੀ ਨਿੱਜੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਉਸਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਸੀ। ਡੂੰਘੀ ਅਧਿਆਤਮਕ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਉਹ "ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮੁਤ" ਦੇ ਪ੍ਰਬਲ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਅਤੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਸਨ। ਡਾ. ਐਚ. ਐਨ ਮੂਰਤੀ ਦੀ 22 ਅਗਸਤ 2011 ਨੂੰ 87 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ. ਉਸਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ, "ਡਾ. ਐਚ.ਐਨ. ਮੂਰਤੀ ਓਰਿਸ਼ਨ" ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹਰ ਸਾਲ "ਇੰਡੀਅਨ ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਕਲੀਨਿਕਲ ਸਾਈਕੋਲੋਜੀ" ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਉਭਰ ਰਹੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਵਹਾਰ ਸੰਬੰਧੀ ਦਵਾਈ ਅਤੇ ਬਾਇਓ-ਫੀਡਬੈਕ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਗਜ਼ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ। ਡਾ. ਐਚ.ਐਨ. ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਮੌਤ 'ਤੇ, ਉਸ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਡਾ. ਐਚ.ਐਨ. ਮੂਰਤੀ (ਬੰਗਲੌਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਉਪ ਕੁਲਪਤੀ) ਆਪਣੇ ਉਸਤਾਦ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਜਲੀ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਇੱਥੇ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ: Dr. H. N. Murthy was a man of great character with unrelenting resolve and firm determination in his pursuit. He remained a bachelor, had deep philosophical interest, ever eager to see or make fresh interpretation of our ancient scriptures in tune with modern scientific discoveries, which we had umpteen number of occasions to discuss forgetting time and space, in and outside the classroom. We were drawn so close together, hours of debate on vexing topic done with such cordial, intimate and intense manner as equal friends than teacher-student relationship would enjoin.
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2011 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1924 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ
ਬਾਬਾਜੀ ਸਿੰਘ
ਬਾਬਾਜੀ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ (15 ਅਗਸਤ 1947 – 19 ਨਵੰਬਰ 2006) ਇੱਕ ਮੈਕਸੀਕਨ ਸਿੱਖ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਾਠ ਸਪੇਨੀ ਵਿੱਚ ਉਲਥਾ ਕਰਨ ਦਾ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੈਕਸੀਕਨ ਸਿੱਖ
ਮਨੁੱਖੀ ਬਲੀ
thumb|354x354px|ਏਚੀਲਿਸ ਦੀ ਕਬਰ ਉਤੇ ਨੀ ਅੋਪਟੋਲੇਮਸ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਪਾਲੀਜਿਨਾ ਦੀ ਮੌਤ (ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਚਿੱਤਰ) ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮ (ਰਸਮ ਲਈ ਕੀਤੀ ਹੱਤਿਆ) ਲਈ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਬਲੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮਾਂ ਲਈ ਵੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ/ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂ ਬਲੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਬਲੀ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਦੇਵਤੇ ਖੂਸ਼ ਅਤੇ ਸਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਣ ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮ੍ਰਿਤਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਲਈ ਭੇਟ ਕਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਰਾਜੇ ਦੇ ਗ਼ੁਲਾਮਾਂ ਦੀ ਬਲੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਸਵਾਮੀ (ਦੇਵਤੇ ਦੀ) ਦੀ ਸੇਵਾ ਰਾਜੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਰ ਸਕੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਝ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀਆਂ ਜੁਲਦੀਆਂ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਚਲਦੀਆਂ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸਿਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਆਦਿ। ਲੋਹਾ ਯੁੱਗ ਤੱਕ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੇ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਣ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਨਾਲੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਬਲੀ ਦਾ ਚਲਨ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਇਹ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਪਰ ਕਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਬਲੀ ਦੀ ਖਬਰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
ਆਧਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂ ਬਲੀ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਜੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਸੁਤੰਤਰ ਸੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਬ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਭਾਵ ਹੁਣ ਖਾਸ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਉਤੇ ਪਸ਼ੂ ਬਲੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਨੁੱਖੀ ਬਲੀ ਜੋ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਦੁਰਲਭ  ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਨੂੰਨ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਰੂਪ ਹੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।
ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਹਵਾਲੇ
ਮਨੁੱਖੀ ਬਲੀ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਪੂਰਵ-ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ, ਮਨੁੱਖੀ ਵਤੀਰੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀਆਂ ਜੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਇਸ ਦੇ ਹਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਉੱਭਾਰ ਦੇ ਮੋੜਾਂ ਤੇ, ਨਵ-ਪੱਥਰ ਜੁੱਗ ਜਾਂ ਘੁਮੰਤਰੂ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੌਕਿਆਂ ਤੇ ਕਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਬਲੀ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਮਨੁੱਖੀ ਬਲੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖ ਤਰਕ ਉਹੀ ਹਨ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇ ਪ੍ਰੇਰਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮਨੁੱਖੀ ਬਲੀ ਦਾ ਮਕਸਦ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਲਿਆਉਣਾ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਮਿਸਾਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮੰਦਿਰ ਜਾਂ ਪੁਲ ਵਰਗੀ ਕਿਸੇ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਣ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਮਰਪਣ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿਚ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਚੀਨੀ ਪੌਰਾਣਿਕ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਚੀਨ ਦੀ ਮਹਾਨ ਦੀਵਾਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਦਫ਼ਨ ਹਨ ਭਾਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਲੀ ਦਿਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਜਾਪਾਨ ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ "ਹੀਤੋਬਸ਼ੀਰਾ" (ਮਨੁੱਖੀ ਥੰਮ) ਦੇ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਕਿ ਦੁਰਘਟਨਾਵਾਂ ਜਾਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨੀਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕੁਆਰੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਦਫਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਧਰਨਾ ਸੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਹਾਪੁਰਸ਼ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਾਉਣ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਾਥਨਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਕੁਆਰੀ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦਾ ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਨਾਲ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦੁਰਘਟਨਾ ਜਾਂ ਬਾਹਰੀ ਦੁਸ਼ਮਨ ਤੋਂ ਕੋਈ ਖਤਰਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਅਤੇ ਬਾਲਕਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ (ਸਕਾਡਰ ਬਿਲਡਿੰਗ ਅਤੇ ਆਰਟਾ ਪੁਲ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਲਗਪਗ ਮਿਲਦੀਆਂ ਜੁਲਦੀਆਂ ਮਿਥਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। 1487 ਵਿੱਚ ਟੇਨੋਕਿੱਟਲਾਨ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪਿਰਾਮਿਡ ਦੀ ਸ਼ੁਧੀ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਐਜ਼ਟੈਕਾਂ ਨੇ ਚਾਰ ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਲਗਭਗ 80,400 ਕੈਦੀਆਂ ਦੀ ਬਲੀ ਦਿਤੀ ਸੀ। 'ਐਜ਼ਟੈਕ ਵਾਰਫੇਅਰ' ਦੇ ਲੇਖਕ ਰੌਸ ਹੇਸੀਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "10,000 ਅਤੇ 80,400 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ " ਦੀ ਰਸਮ ਵਿੱਚ ਬਲੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਮਨੁੱਖੀ ਬਲੀ ਦਿੱਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹੋਮਰ ਦੇ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਵਿੱਚ, ਇਫੀਜੀਨੀਆ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਅਗਮੈਮਨੋਨ ਨੇ ਆਰਟਿਮਿਸ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਰਬਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਸੀ ਤਾਂ ਕਿ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਯੁਨਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਟਰੋਜਨ ਜੰਗ ਲਾਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮਿਲ ਸਕਦੀ।
ਮੌਤ ਉਪਰੰਤ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਮ੍ਰਿਤਕ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਅੰਤਿਮ-ਸੰਸਕਾਰ ਵੇਲੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਪੀੜਤਾਂ ਤੋਂ ਲਾਭ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਮੰਗੋਲ, ਸਿਥੀਅਨਜ਼, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਸਰ ਦੇ ਅਤੇ ਕਈ ਮੇਸੋਅਮਰੀਕੀ ਸਰਦਾਰ ਸੋਚਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਟੱਬਰ, ਨੌਕਰਾਂ ਅਤੇ ਬਾਂਦੀਆਂ ਸਣੇ, ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਅਗਲੇ ਸੰਸਾਰ ਲੈ ਜਾ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ "ਲਾਗੀ ਕੁਰਬਾਨੀ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਨੇਤਾ ਦੇ ਲਾਗੀ ਲਾਣੇ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਅਗਲੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਸੇਵਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖ ਸਕਣ।
ਇਕ ਹੋਰ ਮੰਤਵ ਪੀੜਿਤ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਭਵਿੱਖਗਿਆਨ ਹੈ। ਸਟ੍ਰਾਬੋ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੈਲਟ ਲੋਕ ਇੱਕ ਪੀੜਿਤ ਦੇ ਤਲਵਾਰ ਖੋਭ ਦਿੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀਆਂ ਕੜਵੱਲਾਂ ਤੋਂ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਸਿਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਇੱਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਵੈਰੀ ਦਾ ਸਿਰ ਕਰਮਕਾਂਡ ਜਾਂ ਜਾਦੂਟੂਣੇ ਦੇ ਮਕਸਦ ਲਈ, ਜਾਂ ਵੱਕਾਰ ਦੇ ਕਾਰਣਾਂ ਕਰਕੇ ਲਿਆਏ ਜਾਣ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਈ ਪੂਰਵ-ਆਧੁਨਿਕ ਕਬਾਇਲੀ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਚਲਤ ਸੀ।
ਮਨੁੱਖੀ ਬਲੀ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਜਿਕ ਬੰਧਨਾਂ (ਧਰਮ ਦੇ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ) ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਸੰਚਾਲਕ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਕੰਮ ਇਹ ਦੋ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ: ਇੱਕ ਬਲੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸਮਾਜਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਾਲਾ ਬੰਧਨ ਹੋਣ ਰਾਹੀਂ, ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਮਨੁੱਖੀ ਬਲੀ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ (ਅਪਰਾਧੀ, ਧਰਮ ਵਿਰੋਧੀ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਗੁਲਾਮ ਅਤੇ ਜੰਗੀ ਕੈਦੀ) ਨੂੰ ਹਟਾ ਦੇਣ ਰਾਹੀਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮਾਜਕ ਸਥਿਰਤਾ ਉੱਤੇ ਮਾੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਿਵਲ ਧਰਮ ਦੇ ਬਾਹਰ, ਮਨੁੱਖੀ ਬਲੀ ਦਾ ਨਤੀਜਾ "ਖੂਨ ਖਰਾਬੇ" ਅਤੇ ਕਤਲਾਮ ਦੇ ਵਿਸਫੋਟ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਅਸਥਿਰਤਾ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਯੂਰਪੀ ਵਿਚ-ਹੰਟ (ਚੁੜੇਲਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ) ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਕਰਾਂਤੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੀਆਂ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਹੜ੍ਹ ਜਿਹਾ ਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਇਹੀ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਪੈਟਰਨ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੇ।
ਕਈ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਵ-ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਨੁੱਖੀ ਬਲੀ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਲੇਕਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਹ ਪ੍ਰਥਾ ਬੰਦ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਇਬ੍ਰਾਹੀਮ ਅਤੇ ਇਸਹਾਕ ਦੀ ਕਥਾ (ਉਤਪਤੀ 22) ਮਨੁੱਖ ਬਲੀ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਜਿਹੇ ਮਿਥਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੈਦਿਕ ਪੁਰੁਸ਼ਮੇਧ (ਸ਼ਬਦੀ ਅਰਥ ਮਨੁੱਖ ਕੁਰਬਾਨੀ), ਵੀ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪ੍ਰਮਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਪ੍ਰਥਾ ਸੀ। ਪਲਾਇਨੀ ਦ ਐਲਡਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਬਲੀ 97 ਈਪੂ ਵਿੱਚ ਸੈਨੇਟ ਦੀ ਇੱਕ ਘੋਸ਼ਣਾ ਦੁਆਰਾ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇਹ ਪ੍ਰਥਾ ਉਂਜ ਹੀ ਇਤਨੀ ਘੱਟ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਸਿਰਫ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮਾਤਰ ਸੀ। ਖ਼ਤਮ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮਨੁੱਖ ਬਲੀ ਦਾ ਸਥਾਨ ਜਾਂ ਤਾਂ ਪਸ਼ੂ ਦੀ ਬਲੀ ਨੇ ਲੈ ਲਿਆ ਜਾਂ ਫਿਰ ਪੁਤਲਿਆਂ ਦੀ ਸੰਕੇਤਕ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਅਰਜੇਈ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ।
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਸਰ
ਅਬੈਡੋਰ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਆਰੰਭਿਕ ਸ਼ਾਸਨ ਕਾਲ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰ/ਸੇਵਾਦਾਰਾਂ ਦੀ ਬਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਮੌਤ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੇ ਨੌਕਰ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਬਲੀ ਦੀ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿਤੇ ਜਾਂਦੇ ਜਾਂ ਖੁਦ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜੇ ਲਈ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗਣੇ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 2800 ਈ.ਪੂ. ਵਿੱਚ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰੰਪਰਾ ਦੇ ਪਰਮਾਣ ਮਿਲਣੇ ਬੰਦ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
ਲੇਵਾਂਤ
ਬਾਈਬਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਬਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਬੰਧੀ ਸੰਕੇਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਜਰਾਇਲਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮੋਆਬ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ  ਨੂੰ ਜਲਾ ਕੇ ਬਲੀ ਚੜਾਉਣ ਦੀ ਕਥਾ ਹੈ।
ਯੁਨਾਨ-ਰੋਮਨ
ਪੌਰਾਣਿਕ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਬਲੀ ਦਿ ਕਈ ਉਲੇਖ ਮਿਲਦੇ ਨ। ਏਫੀਜੇਨੀਆ ਦੇ ਕੂਝ ਸੰਸਕਰਣਾਂ  ਵਿਚ ਡਉਸ ਐਕਸ ਮਸ਼ੀਨ  ਦੀ ਮੁਕਤੀ (ਜਿਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਏਗਮੇਮਨਾਨ ਦੁਆਰਾ ਬਲੀਤਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ) ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਆਰਟੇਮਿਸ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਇੱਕ ਜਿਰਨ ਦੀ ਬਲੀ ਦੇਣਾ ਯੁਨਾਨ ਦੇ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਬਲੀ ਉਤੇ ਲੱਗੀ ਰੋਕ ਦੀ ਯਾਦ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਬਲੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਕਈ ਵਿਦਵਾਨ ਇਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਬਾਈਬਲ ਵਿਚ ਪਿਤਾ ਅਬਰਾਹਮ ਦੁਆਰਾ ਇਸਹਾਕ ਦੀ ਬਲੀ ਸਮੇਂ ਸੂਝਵਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਲੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਰੋਕ ਲਗਾ ਦੇਣ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਬਲੀ ਦੇ ਕਈ ਰੂਪ ਪ੍ਰਚਿਲਤ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਬੰਧਕਾਂ  ਨੂੰ ਸੌਂਹ ਤੋੜਨ ਜਾਂ ਧੋਖਾ ਦੇਣ ਤੇ "ਇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਭੇਟ" ਕਰ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਯੁੱਧ ਦੇ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਮੇਂਸ ਅਤੇ ਅਧੋਲੋਕ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਨੂੰ ਬਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਿਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਦਫ਼ਨਾ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀ ਨੀਂਹ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚਿਣਾ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। right|thumb|281x281px|ਸੀਜ਼ਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਵਿਕਰ ਮੈਨ ਭਾਵ ਲੱਕੜੀ ਨਾਲ ਬਣੇ ਮਨੁੱਖੀ ਪੁਤਲੇ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਬਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਚੀਨ
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਚੀਨੀ ਨਦੀ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨੌਜਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਬਲੀ ਦੇਣ ਲਈ  ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ  ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਿਸੇ ਮਾਲਕ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਗ਼ੁਲਾਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦਫ਼ਨਾ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ
ਤਿੱਬਤ
ਮੱਧਲਾਕ ਵਿੱਚ ਲਾਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਕਾਰਣ ਖੂਨ/ਰਕਤ ਬਲੀ ਨਹੀਂ ਹਨ ਦੇ ਸਕਦੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪ੍ਰਥਾ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਆਟੇ ਦਾ ਬਣਿਆ ਪੁਤਲਾ ਜਲਾ ਕੇ ਇਸ ਰਸਮ ਨੂੰ ਨਿਭਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਥਾਂ ਪੁਤਲੇ ਦੀ ਹੀ ਬਲੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਪਦਮਸਮਭਾਵਾ ਦੇ ਸਿਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ 8ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਤਿੱਬਤੀ ਸੰਤ ਹੈ।
ਭਾਰਤ
ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਬਲੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਂਸੀ ਯੁਗ ਵਿਚ ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਨਾਲ ਜਾ ਜੂੜਦਾ ਹੈ।ਹੜੱਪਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਇੱਕ ਮੋਹਰ ਵਿੱਚ ਉਲਟੀ ਲਟਕਾਈ ਨਗਨ ਔਰਤ ਦੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਬਣੀ ਹੈ,ਜਿਸ ਦੇ ਪੈਰ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਗਰਭ ਵਿਚੋਂ ਪੌਦਾ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੋਹਰ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਅਤੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਦਾਤਰੀ ਫੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਕਈ ਵਿਦਵਾਨ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਮਾਨਵ ਬਲੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਬਲੀਆਂ ਦੀ ਮਨਾਂਹੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਅਹਿੰਸਾ ਹੀ ਧਰਮ ਦੀ ਮੁੱਖ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਸੀ।
ਕੋਲਬਰੂਕ ਦੁਆਰਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰਾਣ ਕਾਲ ਵਿੱਚ, ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਕਾਲਿਕਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਲਿਖੇ ਜਾਣ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਬਲੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਾਲਿਕਾ ਪੁਰਾਣ 11ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਕਤ/ਖੂਨ ਬਲੀਦਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਸਮੇਂ ਹੀ ਦੇਣ ਦੀ ਇਜਾਜਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
right|thumb|250x250px|ਇਕ ਹਿੰਦੂ ਵਿਧਵਾ ਔਰਤ ਨੂੰ ਜਲਾਉਣ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਕੋਂਡ ਜਿ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਆਦਿ ਵਾਸੀ ਜਨਜਾਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਓਡੀਸ਼ਾ ਅਤੇ  ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ 1835 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿਉਂ ਕਿ ਇਸ਼ ਜਾਤੀ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਬਲੀ ਜਿਹਾ ਕਰੂਰ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਕੁਝ ਹਿੰਦੂ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸਤੀ ਪ੍ਰਥਾ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵੀ ਰਹੀ ਹੈ ਇਸ ਪ੍ਰਥਾ ਵਿੱਚ ਵਿਧਵਾ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਚਿਖਾ ਉਪਰ ਖੁੱਦ ਹੀ ਸੜ ਕੇ ਆਪਣੀ ਬਲੀ ਦੇ ਦਿੰਦੀ ਸੀ ਜਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਜ਼ਬਰੀ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਚਿਖਾ ਉਤੇ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਦੋਵੇਂ ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਮਿਲ ਜਾਣਗੇ। ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸਤੀ ਆਯੋਗ(ਨਿਰਵਾਣ) ਨਿਯਮ 1829 ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਬ੍ਰਿਟਸ਼ ਈਸ਼ਟ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਬੰਗਾਲ ਪ੍ਰੈਜੀਡੈਂਸੀ ਦੇ ਰਿਕਤਰਡ ਵਿੱਚ 1813 ਤੋਂ 1828 ਤੱਕ 8,135 ਸਤੀ ਪ੍ਰਥਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਮਾਮਲੇ ਦਰਜ਼ ਹਨ।
thumb|250x250px|ਮਾਂਟੋ ਏਲਬਨ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਬਲੀ ਦਾ ਸਥਾਨ right|thumb|237x237px| ਐਜ਼ਟੈਕ ਬਲੀ, ਕੋਡੇਕਸ ਮੇਂਡੋਜ਼ਾ
right|thumb|225x225px|ਲੇਟਲੋਲਕੋ ਵਿੱਚ ਬਲੀ ਵਿੱਚ ਚੜਾਏ ਬੱਚੇ  ਦਾ ਦਫ਼ਨ ਐਜ਼ਟੈਕ
ਅਰਜਨਟੀਨੀ ਸਮੁੰਦਰ
ਅਰਜਨਟੀਨੀ ਸਮੁੰਦਰ (Mar Argentino) ਅਰਜਨਟੀਨੀ ਮੁੱਖਦੀਪ ਦੇ ਤਟ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਨੁੱਖੀ ਬਲੀ
ਪੈਰ-ਟਿਪਣੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੁੱਖਤਾ
ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਯੋਗ ਦਿਵਸ
ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਯੋਗ ਦਿਵਸ, ਜਾਂ ਯੋਗ ਦਿਵਸ, 21 ਜੂਨ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮਹਾਂਸਭਾ ਵਿੱਚ 11 ਦਸੰਬਰ 2014 ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮਹਾਸਭਾ ਦੀ 2014 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ. ਯੋਗਾ ਇੱਕ ਸਰੀਰਕ, ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਅਭਿਆਸ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ. ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ, ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ 21 ਜੂਨ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਗੋਲਿਸਫਾਇਰ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਦਿਨ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ।
ਮਹੱਤਤਾ
ਯੋਗ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: ਜੈਯੰਤ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼।  'ਮਿਲਾਪ' (ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨਾਲ) ਜੋ 'ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸਵੈ' (ਜੀਵਤ ਪ੍ਰਾਣੀ) ਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੇ ਢੰਗ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਯੋਗ ਦਾ ਜਨਮਦਾਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਦਿਯੋਗੀ, ਪਹਿਲਾ ਯੋਗੀ (ਆਦਿ ="ਪਹਿਲਾ") ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯੋਗ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗਰਾਂਦ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਨੂੰ ਯੋਗਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯੋਗ ਨੂੰ "ਸਪਤਰਿਸ਼ੀਆਂ" ਦੁਆਰਾ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਿਵ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਅਨੰਦਮਈ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਉਤਸੁਕਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸ ਕੋਲ ਆਏ, ਪਰ ਚਲੇ ਗਏ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਸੱਤ ਲੋਕ ਰਹੇ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਇੰਨੇ ਦ੍ਰਿੜ ਸੰਕਲਪ ਸਨ ਕਿ ਉਹ 84 ਸਾਲ ਤੱਕ ਸਥਿਰ ਬੈਠੇ ਰਹੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗਰਾਂਦ ਦੇ ਦਿਨ, ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਦੱਖਣੀ ਦੌੜ ਵੱਲ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ 7 ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ- ਉਹ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ, 28 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਿਵ ਆਦਿਗੁਰੂ (ਪਹਿਲੇ ਅਧਿਆਪਕ) ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਏ, ਅਤੇ ਸਪਤਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਯੋਗ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਕੀਤਾ।
ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ
2015 ਵਿੱਚ ਐਸੋਸੀਏਟਿਡ ਪ੍ਰੈਸ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪਹਿਲੇ "ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯੋਗ ਦਿਵਸ" ਵਿੱਚ "ਲੱਖਾਂ ਯੋਗਾ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ" ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ "ਖਿੱਚ-ਧੂਹ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮਰੋੜਿਆ" ਸੀ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਸੜਕ ਇਸ ਮੌਕੇ ਲਈ ਇੱਕ ਅਭਿਆਸ ਖੇਤਰ ਬਣ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਮੋਦੀ "ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸਦਭਾਵਨਾ" ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਯੋਗਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਪੱਖਪਾਤੀ ਹਿੰਦੂ ਕਾਰਵਾਈ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਯੋਗਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਪੱਖਪਾਤੀ ਹਿੰਦੂ ਕਾਰਵਾਈ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸੂਰਜ ਨਮਸਕਾਰ (ਸੂਰਜ ਨਮਸਕਾਰ) ਦਾ ਇੱਕ ਕ੍ਰਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਭਾਵ 'ਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਸੂਰਜ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤਾ ਸੀ, ਸੂਰਜ; ਹਿੰਦੂ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਖਰ "ਓਮ" ਦਾ ਜਾਪ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਈਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਸਮਾਗਮ 'ਤੇ ਖਰਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪੈਸਾ ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ 'ਤੇ ਬਿਹਤਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਖਰਚ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
MyHighInfo
ਵਿਦਾਰਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚਿੱਥੀਆਂ ਸੱਟਾਂ
ਚਿੱਥੀਆਂ ਸੱਟਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਖੁੰਢੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਵੱਜੀਆਂ ਸੱਟਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੱਟ ਜਾਂ ਤਾਂ ਕੋਈ ਖੁੰਢੀ ਚੀਜ਼ ਜੋਰ ਨਾਲ ਸ਼ਰੀਰ ਤੇ ਵੱਜਣ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਜਾਂ ਇੱਕ ਖੁੰਢੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਜੋਰ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਪੈਣ ਨਾਲ ਵੱਜਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੜਕ ਹਾਦਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਉੱਪਰੋਂ ਕੋਈ ਭਾਰੀ ਵਾਹਨ ਲੰਘ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਅਕਸਰ ਓਹ ਜੋਰ ਚਮੜੀ ਦੀ ਲਚਕ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਹਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਸ ਫਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਫਲੈਪ ਜਿਹਾ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਹੀ ਸੱਟਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾਰਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚਿੱਥੀਆਂ ਸੱਟਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ Avulsion Lacerations ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼ੇਖ਼ੂਪੁਰਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਦੇ ਜਿਲੇ
ਮੇਨ ਦੀ ਖਾੜੀ
ਮੇਨ ਦੀ ਖਾੜੀ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਤਟ ਉੱਤੇ ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖਾੜੀ ਹੈ। ਮੈਸਾਚੂਸਟਸ ਖਾੜੀ ਅਤੇ ਫ਼ੁੰਡੀ ਦੀ ਖਾੜੀ ਦੋਵੇਂ ਇਸੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਅਨਮੋਲ ਕੇ. ਸੀ.
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1994 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੇਪਾਲੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਠਮੰਡੂ ਦੇ ਲੋਕ
ਤਲਵੰਡੀ ਕਾਨੂੰਗੋ
ਤਲਵੰਡੀ ਕਾਨੂਗੋਈਆਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਗਹਿਣ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਸਤਹੀ ਬਣਤਰ
ਗਹਿਣ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਸਤਹੀ ਬਣਤਰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸੰਕਲਪ ਹਨ ਜੋ ਚੌਮਸਕੀ ਦੀ ਰੂਪਾਂਤਰੀ ਵਿਆਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਵਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਵਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਰਿਆ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਕਰਤਾ ਨਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦੋ ਵਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਰਿਆ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਕਰਮ ਨਾਲ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਜੇ ਕਰਤਾ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧਕ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਿਰਿਆ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਕਰਤਾ ਨਾਲ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਦੋ ਵਾਕਾਂ ਨੂੰ ਚੌਮਸਕੀ ਦੇ ਗਹਿਣ ਬਣਤਰ ਸੰਕਲਪ ਰਾਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਗਹਿਣ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਾਕ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ:
ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਵਾਕ "ਨੇ" ਸੰਬੰਧਕ ਨਾਲ ਹੀ ਲਿਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦੋ ਵਾਕਾਂ ਦੀ ਗਹਿਣ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ "ਨੇ" ਸੰਬੰਧਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਸਤਹੀ ਬਣਤਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਸਿੱਧੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦਿਖਦੀ।
ਮਦੀਨਾ
ਮਦੀਨਾ (اَلْمَدِينَة اَلْمَنَوَّرَة, ਅਲ-ਮਦੀਨਾਹ ਅਲ-ਮੁਨਾਵੱਰਾਹ, “ਉੱਜਲ ਸ਼ਹਿਰ” (ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ), ਜਾਂ اَلْمَدِينَة ਅਲ-ਮਦੀਨਾਹ), ਪੱਛਮੀ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਹਿਜਜ਼ ਖੇਤਰ ਵਿਚਲਾ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਅਲ ਮਦੀਨਾ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਾਂ ਮਦੀਨਤ ਅਲ-ਨਬੀ ("ਹਜ਼ਰਤ ਭਾਵ ਮੁਹੰਮਦ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ") ਵੀ ਹੈ। ਅਰਬੀ ਸ਼ਬਦ ਮਦੀਨਾਹ ਦਾ ਅਰਥ "ਸ਼ਹਿਰ" ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਂ ਯਥਰਿਬ ਸੀ ਪਰ ਇਹ ਨਾਂ ਮੁਹੰਮਦ ਵੱਲੋਂ ਖ਼ੁਦ ਬਦਲਿਆ ਦਿਆ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਘੜੀਆਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਘੜੀ-ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਵਿਕਾਸਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਭੱਜਿਆ ਵਿੱਚ ਵਿਭਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:
1. ਅਰੰਭ ਦਾ ਕਾਲ (ਈਸਾ ਦੀਆਂ 10ਵੀਆਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਵਲੋਂ ਲੈ ਕੇ 18ਵੀਆਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਤੱਕ ਦਾ ਕਾਲ), ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰਾ ਅੰਵੇਸ਼ਕੋਂ ਨੇ ਘੜੀ ਉਸਾਰੀ ਦੀ ਨਵੀਂ ਨਵੀਂ ਵਿਧੀਆਂ ਬਤਲਾਈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਤਰੀਕੇ ਵਲੋਂ ਘੜੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਦਾ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਉਸਾਰੀ ਕਰਣ ਦਾ ਜਤਨ ਕੀਤਾ। ਕੁੱਝ ਆਰੰਭਕ ਘੜੀਆਂ ਕੇਵਲ ਸਿੰਧਾਤੋਂ ਦੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਵਲੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸਨ; ਵਪਾਰਕ ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਉਸਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਅਜਿਹੇ ਕੋਸ਼ਸ਼ਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ੋਰ ਯੂਰੋਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੀ।
2. ਮਧਿਅਕਾਲ (ਸੰਨ‌ 1800 ਵਲੋਂ 1900 ਤੱਕ) ਵਿੱਚ ਘੜੀ ਉਸਾਰੀ ਉਦਯੋਗ ਅਰੰਭ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਘੜੀ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਪੁਰਜੇ ਹੱਥ ਵਲੋਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯੰਤਰਸ਼ਾਲਾ (ਫੈਕਟਰੀ) ਵਿੱਚ ਲਿਆਕੇ ਥਾਂ ਸਿਰ ਜੋੜ ਸੰਵਾਰਕੇ ਘੜੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
3. 24ਵੀਆਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਵਿੱਚ ਘੜੀਆਂ ਦਾ ਉਸਾਰੀ ਪੂਰਾ ਜੰਤਰਿਕ ਵਿਧੀਆਂ ਵਲੋਂ ਵਪਾਰਕ ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ ਹੋਣ ਲਗਾ ਅਤੇ ਯੂਰੋਪ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਘੜੀ ਉਸਾਰੀ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਦਯੋਗੋਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਲੱਗੀ। ਇਸ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ‌ ਘੜੀਆਂ, ਦਾਬ-ਬਿਜਲੀ‌-ਘੜੀਆਂ (piezzo-electric clocks) ਇਤਆਦਿ ਅਨੇਕ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਘੜੀਆਂ ਦਾ ਖੋਜ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਹੁਣ ਘੜੀ ਦਾ ਸਬਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਉੱਨਤ ਰੂਪ, ਪਰਮਾਂਵੀਏ ਘੜੀ, ਵੀ ਪਰਿਕਲਿਪਤ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।
ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਘੜੀ ਉਦਯੋਗ
250px|thumbnail|ਜਰਮਨ- ਗੋਲਾਕਾਰ ਤਾਲਿਕਾ ਘੜੀ (Melanchthon ਘੜੀ) -ਵਾਲਟਰਸ 5817 ਰਪ ਵਿੱਚ ਘੜੀ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਪਹਿਲਾਂ (17ਵੀਆਂ ਅਤੇ 18ਵੀਆਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ 'ਚ) ਗਰੇਟ ਬਰੀਟੇਨ ਅਤੇ ਫ਼ਰਾਂਸ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜਰਮਨੀ ਵਲੋਂ ਘੱਟ ਮੂਲਿਅਵਾਲੀ ਘੜੀਆਂ ਦੇ ਆਯਾਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਘੜੀ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਧੱਕਾ ਲਗਾ। ਦੂਸਰਾ ਵਿਸ਼ਵਿਉੱਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵਿੱਚ ਬਰੀਟੇਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉੱਥੇ ਦੇ ਮ੍ਰਤਪ੍ਰਏ ਘੜੀ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਜੁਆਇਆ ਕੀਤਾ। ਅਨੇਕ ਨਵੇਂ ਘੜੀ ਉਸਾਰੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਠਾਨ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ ਉਸਾਰੀ ਕਾਰਜ ਅਰੰਭ ਕਰਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਸੀ ਸਮੇਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ, ਅਮਰੀਕਾ, ਵਿੱਚ ਕਾਢ ਕਢੀ ਬਿਜਲੀ‌ ਘੜੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਲਨ ਵਧਣ ਲਗਾ। ਬਰੀਟੇਨ ਨੇ ਇਸ ਵੱਲ ਵੀ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਵਧਾਇਆ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਹੀ ਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ‌ ਘਡੀਆਂ ਦੇ ਉਸਾਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਥਾਨ ਸਰਵਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਸੰਪ੍ਰਤੀ ਲੰਦਨ, ਕਵੇਂਟਰੀ, ਲਿਵਰਪੂਲ, ਮੈਨਚੇਸਟਰ, ਬਰਮਿੰਘਮ, ਪ੍ਰੇਸਟਨ, ਗਲਾਸਗੋ ਅਤੇ ਡੰਡੀ ਘੜੀ ਨਿਰਮਣ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਹਨ।
ਬਰੀਟੇਨ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਸਵਿਟਜਰਲੈਂਡ, ਫ਼ਰਾਂਸ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਘੜੀ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਹਨ। ਘੜੀ ਦੇ ਪੁਰਜੀਆਂ ਦੇ ਉਸਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸਵਿਟਜਰਲੈਂਡ ਦਾ ਸਥਾਨ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਰਵਪ੍ਰਥਮ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਦੀ ਬਣੀ ਘੜੀਆਂ ਸੱਬਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਮ ਤੌਰ: ਸਾਰੇ ਘੜੀ ਉਦਯੋਗ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਜੀਆਂ ਦਾ ਨਿਰਿਆਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ, ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਘੜੀ ਉਦਯੋਗ
ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ, ਅਮਰੀਕਾ, ਵਿੱਚ ਘੜੀ ਉਦਯੋਗ ਦਾ ਜਨਮ ਕਨੇਕਟਿਕਟ (Connecticut) ਦੇ ਏਲ ਟੇਰੀ (El Terry, ਸੰਨ‌ 1772-1852) ਦੁਆਰਾ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਲੱਕੜੀ ਦੀ ਘੜੀਆਂ ਬਣਾ ਕੇ ਆਸਪਾਸ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵੇਚਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਜੰਤਰਿਕ ਵਿਧੀਆਂ ਵਲੋਂ ਘੜੀ ਦਾ ਉਸਾਰੀ ਸਰਵਪ੍ਰਥਮ ਉਸੀ ਨੇ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਸਹਾਇਕ ਸੇਠ ਟੌਮਸ (Seth Thomas) ਦੂਜਾ ਘੜੀ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਹੋਇਆ। ਲਗਭਗ ਉਸੀ ਸਮੇਂ ਚਾਂਸੀ ਜੇਰੋਮ (Chauncey Jerome) ਨੇ ਘੜੀ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਅਵਇਵੋਂ ਦੇ ਉਸਾਰੀ ਵਿੱਚ ਲੱਕੜੀ ਦੇ ਬਦਲੇ ਪਿੱਤਲ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਘੜੀਆਂ ਜਿਆਦਾ ਟਿਕਾਊ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜਲਦੀ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਸਫਲਤਾ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਕੇ, ਜੇਰੋਮ ਨੇ ਈ.ਡੀ.ਬਰਾਇੰਟ (E.D.Bryant) ਅਤੇ ਐਂਸੋਨਿਆ ਬਰਾਸ ਐਂਡ ਕਪੜਾ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਵਲੋਂ ਘੜੀ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਨਮਿਤ ਪਹਿਲਾਂ ਵਪਾਰਕ ਸੰਸਥਾਨ, ਐਂਸੋਨਿਆ ਕਲਾਕ ਕੰਪਨੀ, ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
ਘੜੀ ਉਦਯੋਗ ਦਾ ਤੀਜਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੁੱਗ ਇੰਗਰਸੋਲ ਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ (ਸੰਨ‌ 1892) ਵਲੋਂ ਅਰੰਭ ਹੋਇਆ ਹੁਣ ਸਰਵਸਾਧਰਣ ਦੇ ਵਰਤੋ ਲਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕਰਇਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਘੜੀਆਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ ਉਸਾਰੀ ਹੋਣ ਲਗਾ। ਉਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਤਾਂ ਬਿਜਲੀ‌ ਅਤੇ ਦਾਬ ਬਿਜਲੀ‌ ਘੜੀਆਂ ਦਾ ਖੋਜ ਹੋ ਜਾਣ ਵਲੋਂ ਘੜੀ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਪਰਕਾਸ਼ ਹੋਇਆ। ਏਧਰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ, ਅਮਰੀਕਾ, ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬਿਊਰੋ ਆਵ ਸਟੈਂਡਡਸਂ ਨੇ ਪਰਮਾਂਵੀਏ ਘੜੀਆਂ ਦੇ ਉਸਾਰੀ ਦੀ ਵੀ ਸੂਚਨਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਅਰੰਭ ਹੋਣ ਦੀ ਆਸ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਘੜੀ ਉਦਯੋਗ ਕੇਂਦਰ ਕਨੇਕਟਿਕਟ (ਬਰਿਸਟਲ, ਨਿਊਹੈਵੇਨ ਅਤੇ ਪਲਾਇਮਾਉਥ), ਮੈਸੈਚੁਸੇਟਸ (ਬੋਸਟਨ) ਅਤੇ ਇਲਿਨਾਇਂ (ਪ੍ਰਿਟੋਰਿਆ) ਹਨ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜਿਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਘੜਿਆਂ
ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ
{{Infobox military conflict
{{IND}}
{{small|(ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਸਥਾਈ ਸਰਕਾਰ)}}
{{flagicon|Bangladesh|1971}} ਤਾਜੁਦੀਨ ਅਹਿਮਦ {{small|(ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਸਥਾਈ ਸਰਕਾਰ)}} ਐੱਮ ਏ ਓ ਓਸਮਾਨੀ {{small|(Cdr-in-C, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਬਲ)}} ਮੇਜਰ ਕੇ ਐਮ ਸ਼ਫੀਉੱਲਾ {{small|(ਕਮਾਂਡਰ, ਐਸ ਫੋਰਸ)}}  ਮੇਜਰ ਜ਼ਿਆਉਰ ਰਹਿਮਾਨ {{small|(ਕਮਾਂਡਰ, ਜੈਡ ਫੋਰਸ)}} {{flagicon image|Flag of the Mukti Bahini-DeFacto.png}}ਮੇਜਰ ਖਾਲਿਦ ਮੁਸ਼ੱਰਫ {{small|(ਕਮਾਂਡਰ, ਕੇ ਫੋਰਸ)}}
{{flagicon|India}} ਵੀ ਵੀ ਗਿਰੀ {{small|(ਭਾਰਤ ਦਾਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ)}} {{Flagicon|India}} ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ {{small|(ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ)}} {{flagicon|India}} ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ {{small|(ਵਿਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ (ਭਾਰਤ) - ਭਾਰਤ ਦਾ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ)}} ਜਨਰਲ ਸੈਮ ਮਾਣਕਸ਼ਾਹ {{small|(ਸੈਨਾ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੇ ਮੁਖੀ)}} ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਰੋੜਾ {{small|(ਜੀਓਸੀ-ਇਨ-ਸੀ, ਪੂਰਬੀ ਕਮਾਨ)}} ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਸਗਤ ਸਿੰਘ {{small|(GOC-in-C, IV Corps)}} ਮੇਜਰ ਜਨਰਲ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ {{small|(Dir., Military Operations)}} ਮੇਜਰ ਜਨਰਲ ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ ਮਲਹੋਤਰਾ {{small|(ਸੀਓਐਸ, IV ਕੋਰ)}} ਮੇਜਰ ਜਨਰਲ ਜੇ. ਐੱਫ. ਆਰ. ਜੇ. ਜੇਕੈਬ {{small|(ਸੀਓਐਸ, ਪੂਰਬੀ ਕਮਾਨ)}} ਮੇਜਰ ਜਨਰਲ ਸੁਬੇਗ ਸਿੰਘ {{small|(ਜੀਓਸੀ, ਗੜਵਾਲ ਰਾਈਫਲਜ਼ / ਸਿਖਲਾਈ ਮੁਕਤੀ ਬਾਹਿਨੀ)}}  ਵਾਈਸ ਐਡਮਿਰਲ ਨੀਲਕਾਂਤ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ {{small | (ਫਲੈਗ ਅਫਸਰ, ਪੂਰਬੀ ਨੇਵਲ ਕਮਾਂਡ)}}  ਐੱਮ ਹਰੀ ਚੰਦ ਦੀਵਾਨ {{small| | (ਏ.ਓ.ਸੀ.- ਇਨ-ਸੀ, ਪੂਰਬੀ ਹਵਾਈ ਕਮਾਂਡ)}}  ਕੇ. ਸੰਕਰਨ ਨਾਇਰ {{small|| (ਡਿਪਟੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਆਰ ਏ ਐਂਡ ਡਬਲਯੂ}}}
ਯਾਹੀਆ ਖ਼ਾਨ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ]]|undefined ਨੁਰੁਲ ਅਮੀਨ > (ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ) ਜਨਰਲ ਏ.ਐਚ. ਖ਼ਾਨ (ਚੀਫ ਆਫ ਸਟਾਫ, ਆਰਮੀ ਜੀ.ਏਚ.ਕਿਊ) ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ.ਜੈਨ ਏ.ਏ.ਕੇ. ਨਿਆਜ਼ੀ (ਕਮਾਂਡਰ, ਪੂਰਬੀ ਕਮਾਨ) ਐਮ ਜੀਏਨ ਰਾਓ ਫਾਰਮਾਨ ਅਲੀ (ਮਿਲ. ਐਡ., ਸਰਕਾਰ. 14 ਵੀਂ ਇੰਫੈਂਟਰੀ ਡਿਵੀਜ਼ਨ) ਰਾਡਮ ਮੋਹੱਢ ਸ਼ਰੀਫ਼ (ਸੀ ਡੀ ਆਰ, ਪੂਰਬੀ ਨੇਵਲ ਕਮਾਂਡ) ਕੈਪਟਨ ਅਹਮਦ ਜ਼ਮੀਰ (ਸੀਓ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮਰੀਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮਰੀਨ ਈਸਟ ਸੀ ਡੀ ਆਰ ਜਫਰ ਮੁਹੱਮਦ (ਸੀਓ, ਪੀਐਨਐਨ ਗਾਜ਼ੀ)  ਏਅਰ ਸੀਡਰ ਇਨਾਮੂਲ ਹਕ (ਏ.ਓ.ਸੀ., ਪੂਰਬੀ ਹਵਾਈ ਕਮਾਂਡ)  ਏਅਰ ਸੀਡਰ ਮਟੀ ਮਸੂਦ (ਏਓਸੀ, ਪੂਰਬੀ ਏਅਰ ਸੀ.ਐੱਮ.ਐਂਡ. (1969-71)) 250,000 ~25,000 ਮਿਲੀਸ਼ੀਆਮੈਨ 1,426–1,525 ਮਾਰੇ ਗਏ 3,611–4,061 ਜਖ਼ਮੀ ~10,000 ਜਖ਼ਮੀ 90,000—93,000 ਫੜੇ ਗਏ (ਸਮੇਤ 79,676 troops and 10,324—12,192 ਲੋਕਲ ਮਿਲੀਸ਼ੀਆਮੈਨ) }}
ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਮੁਕਤੀ ਸੰਗਰਾਮ (মুক্তিযুদ্ধ Muktijuddho), ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਜੰਗ, ਜਾਂ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਸ ਮੁਕਤੀ ਜੰਗ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਇਨਕਲਾਬ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੰਘਰਸ਼ ਸੀ ਜੋ 1971 ਦੀ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਨਿਰਣੇ ਦੇ ਹੱਕ ਲਈ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਫੜਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਥੇ ਲੋਕ ਗਣਤੰਤਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋ ਗਈ। ਜੰਗ ਉਦੋਂ ਲੱਗੀ ਜਦੋਂ ਪੱਛਮੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਲੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜੀ ਜੁੰਡਲੀ ਨੇ 25 ਮਾਰਚ 1971 ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਸਰਚਲਾਈਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਸਦੇ ਤਹਿਤ ਕੌਮਵਾਦੀ ਬੰਗਾਲੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ, ਧਾਰਮਿਕ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਢੰਗ ਨਾਲ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜੁੰਡਲੀ ਨੇ 1970 ਦੇ ਚੋਣ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ-ਨਾਮਜ਼ਦ ਸ਼ੇਖ਼ ਮੁਜੀਬੁਰ ਰਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਪੱਛਮੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਮਰਪਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 16 ਦਸੰਬਰ 1971 ਨੂੰ ਇਹ ਯੁੱਧ ਖ਼ਤਮ ਹੋਇਆ।
ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਨੇ 1970 ਦੇ ਚੋਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਣੀ ਸਿਵਲ ਨਾਫਰਮਾਨੀ ਦੇ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਫੌਜੀ ਅਪਰੇਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ ਦੇਖੇ ਸਨ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮਵਾਦੀਆਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਸੀ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਛਾਪੇਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਮਦਦ ਲੈਣ ਲਈ ਧਾਰਮਿਕ ਦਸਤੇ -ਰਜ਼ਾਕਾਰ, ਅਲ-ਬਦਰ ਅਤੇ ਅਲ-ਸ਼ਮਸ਼ ਬਣਾ ਲਏ ਸਨ।       ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ (ਨਸਲੀ ਘੱਟਗਿਣਤੀ) ਉਰਦੂ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਬਿਹਾਰੀ ਵੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਮਿਲਸ਼ੀਆ ਸਮੂਹਿਕ ਕਤਲਾਂ, ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲੇ ਅਤੇ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਬਲਾਤਕਾਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਰਾਜਧਾਨੀ ਢਾਕਾ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਸਰਚਲਾਈਟ ਅਤੇ ਢਾਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਸਮੇਤ ਅਨੇਕਾਂ ਕਤਲਾਮਾਂ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸੀ। ਅੰਦਾਜ਼ਨ 1ਕਰੋੜ ਬੰਗਾਲੀ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਭੱਜ ਗਏ, ਜਦ ਕਿ 3 ਕਰੋੜ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ ਉਜਾੜੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਸਨ।   ਬੰਗਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਇਮੀਗ੍ਰੈਂਟਸ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਪਰਦਾਇਕ ਹਿੰਸਾ ਭੜਕ ਉੱਠੀ। ਇੱਕ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਹਿਮਤੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਸਨ।