cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਪ੍ਰਕਾਸ਼
ਤਰੰਗ ਥਿਊਰੀ
ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਜੜ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ, ਰੌਬਰਟ ਹੂਕ (1635-1703) ਨੇ ਇੱਕ ਪਲਸ ਥਿਊਰੀ (ਨਬਜ਼ ਥਿਊਰੀ) ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਖਿੰਡਾਅ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਪਾਣੀ ਅੰਦਰ ਤਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਅਪਣੇ 1665 ਦੇ ਕੰਮ ਮਾਈਕ੍ਰੋਗ੍ਰਾਫੀਆ[[ (ਔਬਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ IX) ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ । 1672 ਵਿੱਚ ਹੂਕ ਨੇ ਸੁਝਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨਾਂ ਸੰਚਾਰ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਤੋਂ [[ਪਰਪੈਂਡੀਕਿਊਲਰ (ਸਮਕੋਣ ਉੱਤੇ) ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਹੂਜੀਨ (1629-1695) ਨੇ 1678 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਗਣਿਤਿਕ ਵੇਵ ਥਿਊਰੀ ਕੱਢੀ, ਅਤੇ 1690 ਵਿੱਚ ਅਪਣੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਉੱਤੇ ਨਿਬੰਧ (ਲੇਖ) ਵਿੱਚ ਛਾਪਿਆ । ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਿਆ ਕਿ ਲਿਉਮਿਨੀਫੇਰਸ ਈਥਰ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੰਚਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ) ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਮਾਧਿਅਮ ਅੰਦਰ ਤਰੰਗਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਤਰੰਗਾਂ ਗਰੈਵਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਇਸਲਈ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਸੰਘਣੇ ਮਾਧਿਅਮ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ ਧੀਮੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। Young Diffraction.png ਦਾ ਇੱਕ ਡਬਲ-ਸਲਿਟ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦਾ ਇੱਕ ਸਕੈੱਚ ਜੋ ਡਿਫ੍ਰੈਕਸ਼ਨ ਦਿਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਯੰਗ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨੇ ਓਸ ਥਿਊਰੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਤਰੰਗਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ]]
ਵੇਵ ਥਿਊਰੀ ਨੇ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਕਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਤਰੰਗਾਂ ਅਵਾਜ਼ ਤਰੰਗਾਂ ਵਾਂਗ ਇੱਕ ਦੂਜੀ ਨਾਲ ਇੰਟ੍ਰਫੇਅਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ (ਜਿਵੇਂ 1800 ਦੇ ਲੱਗਪਗ ਥੌਮਸਨ ਯੰਗ ਦੁਆਰਾ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ) । ਯੰਗ ਨੇ ਇੱਕ ਡਿੱਫ੍ਰੈਕਸ਼ਨ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੇ ਵੀ ਤਰੰਗਾਂ ਦੀ ਤਰਾਂ ਵਰਤਾਓ ਕੀਤਾ । ਉਸਨੇ ਇਹ ਵੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਿਆ ਕਿ ਵੱਖਰੇ ਰੰਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਤਰੰਗਲੰਬਾਈਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅੱਖ ਅੰਦਰਲੇ ਤਿੰਨ-ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਰਿਸੈਪਟਰਾਂ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ੇ) ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰੰਗ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸਮਝਾਏ ।
ਵੇਵ ਥਿਊਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਮਰਥਕ ਲੀਓਨਹਾਰਡ ਇਲੁਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ “ਨੋਵਾ ਥਿਓਰੀਆ ਲਿਉਕਿਸ ਇਟ ਕਲਰਮ” (1746) ਵਿੱਚ ਤਰਕ ਕੀਤਾ ਕਿ ਡਿਫ੍ਰੈਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੇਵ ਥਿਊਰੀ ਰਾਹੀਂ ਜਿਆਦਾ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਮਝਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
1816 ਵਿੱਚ ਆਂਦ੍ਰੇ-ਮੈਰੀ ਐਂਪੀਅਰ ਨੇ ਅਗਸਟਿਨ-ਜੀਨ ਫ੍ਰੈਸਨਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਈਡੀਆ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਧਰੁਵੀਕਰਨ ਨੂੰ ਵੇਵ ਥਿਊਰੀ ਰਾਹੀਂ ਤਾਂ ਸਮਝਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੋਈ ਟਰਾਂਸਵਰਸ ਤਰੰਗ ਹੋਵੇ ।
ਬਾਦ ਵਿੱਚ, ਫ੍ਰੈਸਨਲ ਨੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਅਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਵੇਵ ਥਿਊਰੀ ਕੱਢੀ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ 1817 ਵਿੱਚ ਅਕੈਡਮੀ ਡੇਸ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ । ਸਾਇਮੀਅਨ ਡੈਨਿਕਸ ਪੋਆਇਸ਼ਨ ਨੇ ਫ੍ਰੈਸਨਲ ਦੇ ਗਣਿਤਿਕ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਜੁੜ ਕੇ ਵੇਵ ਥਿਊਰੀ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਨਾ ਲੈਣ ਵਾਲ਼ਾ ਤਰਕ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਨੇ ਨਿਊਟਨ ਦੀ ਕੌਰਪਸਕਿਊਲਰ ਥਿਊਰੀ ਨੂੰ ਪਲਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮੱਦਦ ਕੀਤੀ । 1821 ਤੱਕ, ਫ੍ਰੈਸਨਲ ਗਣਿਤਿਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪੋਲਰਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਵੇਵ ਥਿਊਰੀ ਰਾਹੀਂ ਸਮਝਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਜੇਕਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਟਰਾਂਸਵਰਸ (ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਆਰਪਾਰ ਸਥਿਤ ਜਾਂ ਫੈਲਿਆ ਹੋਣਾ) ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਲੌਂਗੀਚਿਊਡਨਲ (ਦੇਸ਼ਾਂਤਰ) ਕੰਪਨ ਵਗੈਰਾਹ ਨਾ ਹੋਵੇ ।
ਵੇਵ ਥਿਊਰੀ ਦੀ ਕਮਜੋਰੀ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਤਰੰਗਾਂ, ਅਵਾਜ਼ ਤਰੰਗਾਂ ਵਾਂਗ, ਸੰਚਾਰ ਲਈ ਕਿਸੇ ਮਾਧਿਅਮ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਮੰਗਦੀਆਂ ਸਨ। 1678 ਵਿੱਚ ਹੂਜੀਨ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਪਰਿਕਲਪਿਤ ਪਦਾਰਥ ਲਿਉਮਿਨੀਫੇਰੁਸ ਇਥਰ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਮਾਈਕਲ-ਮੋਰਲੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਬਾਦ ਦੀ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਤਾਕਤਵਰ ਸ਼ੱਕ ਵਿੱਚ ਪਾ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਨਿਊਟਨ ਦੀ ਕੌਰਪਸਕਿਊਲਰ ਥਿਊਰੀ ਤੋਂ ਭਾਵ ਸੀ। ਕਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਿਸੇ ਸੰਘਣੇ ਮਾਧਿਅਮ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਦੋਂਕਿ ਹੂਜੀਨ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਵੇਵ ਥਿਊਰੀ ਦਾ ਅਰਥ ਉਲਟਾ ਸੀ। ਉਸ ਵਕਤ ਤੇ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਸਪੀਡ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਾਲ ਨਾਪ ਕੇ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕਿਹੜੀ ਥਿਊਰੀ ਸਹੀ ਹੈ। 1850 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਸਪੀਡ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਜਰੂਰਤ ਜਿੰਨਾ ਸ਼ੁੱਧ ਨਾਪ ਲੈਣ ਵਾਲ਼ਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਲੀਓਨ ਫੋਕਾਲਟ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਨਤੀਜਾ ਵੇਵ ਥਿਊਰੀ ਦਾ ਸਮਰਥਮਨ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਵੇਵ ਥਿਊਰੀ ਅੰਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਫ ਕੁੱਝ ਹਿੱਸਾ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪੁਨਰ-ਸੁਰਜੀਤ ਹੋਇਆ ।
ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਦਿਸਣਯੋਗ ਰੋਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਲਈ ਵਿਆਖਿਆ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਥਿਊਰੀ
1845 ਵਿੱਚ, ਮਾਈਕਲ ਫੈਰਾਡੇਅ ਨੇ ਖੋਜਿਆ ਕਿ ਰੇਖਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪੋਲਰਾਇਜ਼ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਪੋਲਰਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸਤਹਿ ਉਦੋਂ ਘੁੰਮ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਕਿਸੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ (ਟਰਾਂਸਪੇਰੈਂਟ) ਡਾਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਚੁੰਬਕੀ ਫੀਲਡ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਹੁਣ ਫੈਰਾਡੇਅ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਗਵਾਹੀ ਸੀ ਕਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨਟਿਜ਼ਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 1846 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਜਰੂਰ ਹੀ ਚੁੰਬਕੀ ਫੀਲਡ ਰੇਖਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸੰਚਾਰਿਤ ਹੋ ਰਹੀ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਡਿਸਟਰਬੈਂਸ (ਹਲਚਲ) ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੋਵੇਗਾ । ਫੈਰਾਡੇਅ ਨੇ 1847 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਿਆ ਕਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਇੱਕ ਉੱਚ-ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਕੰਪਨ (ਵਾਈਬ੍ਰੇਸ਼ਨ) ਹੈ, ਜੋ ਇਥਰ ਵਰਗੇ ਕਿਸੇ ਮਾਧਿਅਮ ਦੀ ਗੈਰ-ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੰਚਾਰਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਫੈਰਾਡੇਅ ਦੇ ਕੰਮ ਨੇ ਜੇਮਸ ਕਲੇਰਕ ਮੈਕਸਵੈਲ ਨੂੰ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ । ਮੈਕਸਵੈਲ ਨੇ ਖੋਜਿਆ ਕਿ ਸਵੈ-ਸੰਚਾਰਿਤ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਤਰੰਗਾਂ ਸਪੇਸ ਰਾਹੀਂ ਕਿਸੇ ਸਥਿਰ ਸਪੀਡ ਉੱਤੇ ਗੁਜ਼ਰਦੀਆਂ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਪੂਰਵ ਨਾਪੀ ਗਈ ਸਪੀਡ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਿਕਲੀ । ਇਸ ਤੋਂ, ਮੈਕਸਵੈਲ ਨੇ ਨਤੀਜਾ ਕੱਢਿਆ ਕਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਸ ਨਤੀਜੇ ਨੂੰ 1862 ਵਿੱਚ “ਔਨ ਫਿਜ਼ੀਕਲ ਲਾਈਨਜ਼ ਔਫ ਫੋਰਸ” (ਬਲ ਦੀਆਂ ਭੌਤਿਕੀ ਰੇਖਾਵਾਂ ਉੱਤੇ) ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ । 1872 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਚੁੰਬਕਤਾ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਲੇਖ ਛਾਪਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਅਤੇ ਚੁੰਬਕੀ ਫੀਲਡਾਂ ਦੇ ਵਰਤਾਓ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਣ ਗਣਿਤਿਕ ਵੇਰਵਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਹੁਣ ਤੱਕ ਮੈਕਸਵੈੱਲ ਦੀਆਂ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਤੋਂ ਬਾਦ ਛੇਤੀ ਹੀ, ਹੈਨਰਿਚ ਹਰਟਜ਼ ਨੇ ਪ੍ਰਯੋਗਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮੈਕਸਵੈੱਲ ਦੀ ਥਿਊਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਰੇਡੀਓ ਤਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ, ਅਤੇ ਇਹ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹ ਤਰੰਗਾਂ ਇੰਨਬਿੰਨ ਦਿਸਣਯੋਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਵਰਤਾਓ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ।, ਜੋ ਰਿਫਲੈਕਸ਼ਨ (ਪ੍ਰਤਿਬਿੰਬਤਾ ਪਰਿਵਰਤਨ), ਰਿਫ੍ਰੈਕਸ਼ਨ (ਅਪਰਵਰਤਨ), ਡਿੱਫ੍ਰੈਕਸ਼ਨ (ਖਿੰਡਾਅ) ਅਤੇ ਇੰਟ੍ਰਫੇਰੈਂਸ (ਦਖਲ-ਅੰਦਾਜ਼ੀ) ਵਰਗੇ ਗੁਣ ਦਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਮੈਕਸਵੈੱਲ ਦੀ ਥਿਊਰੀ ਅਤੇ ਹਰਟਜ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਨੇ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਜੋਕੇ ਰੇਡੀਓ, ਰਾਡਾਰ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਇਮੇਜਿੰਗ, ਅਤੇ ਤਾਰਹੀਣ (ਵਾਇਰਲੈੱਸ) ਦੂਰਸੰਚਾਰ (ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ) ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵੱਲ ਲਿਜਾਂਦਾ ।
ਕੁਆਂਟਮ ਥਿਊਰੀ ਅੰਦਰ, ਫੋਟੌਨਾਂ ਨੂੰ ਮੈਕਸਵੈੱਲ ਦੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਥਿਊਰੀ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਈਆਂ ਤਰੰਗਾਂ ਦੇ ਤਰੰਗ ਪੈਕਟਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਆਂਟਮ ਥਿਊਰੀ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਦਿਸਣਯੋਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ ਜਰੂਰੀ ਸੀ। ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੈਕਸਵੈੱਲ ਦੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਥਿਊਰੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਾ ਸਕਦੀ ਸੀ। (ਜਿਵੇਂ ਸਪੈਕਟ੍ਰਲ ਰੇਖਾਵਾਂ)।
ਕੁਆਂਟਮ ਥਿਊਰੀ
1900 ਵਿੱਚ, ਮੈਕਸ ਪਲੈਂਕ, ਜੋ ਬਲੈਕ ਬਾਡੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰ ਰਹਾ ਸੀ।, ਨੇ ਸੁਝਾਇਆ ਕਿ ਬੇਸ਼ੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਇੱਕ ਤਰੰਗ ਸੀ।, ਫੇਰ ਵੀ ਇਹ ਤਰੰਗਾਂ ਅਪਣੀ ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸਿਰਫ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਊਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਜਾਂ ਨਿਸ਼ਕਾਸਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਲੈਂਕ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨੂੰ ਕੁਆਂਟਾ (ਜਿਸਨੂੰ ਲੈਟਿਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ “ਕਿੰਨਾ ਜਿਆਦਾ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਕਿਹਾ । 1905 ਵਿੱਚ, ਅਲਬਰਟ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੁਆਂਟੇ ਦੇ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਫੋਟੋਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਵਰਤਿਆ, ਅਤੇ ਸੁਝਾਇਆ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੁਆਂਟੇ ਇੱਕ ਵਾਸਤਵਿਕ ਹੋਂਦ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। 1923 ਵਿੱਚ ਅਰਥੁਰ ਹੌੱਲੀ ਕੌਂਪਟਨ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਾਂ ਤੋਂ ਖਿੰਡੀਆਂ ਘੱਟ ਤੀਬਰਤਾ ਵਾਲੀਆਂ X-ਕਿਰਨਾਂ (ਕੌਂਪਟਨ ਸਕੈਟ੍ਰਿੰਗ) ਵੇਲੇ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਤਰੰਗਲੰਬਾਈ ਖਿਸਕਾਅ (ਸ਼ਿਫਟ) X-ਕਿਰਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਣ-ਥਿਊਰੀ ਰਾਹੀਂ ਸਮਝਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਕਿਸੇ ਵੇਵ ਥਿਊਰੀ ਰਾਹੀਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ । 1926 ਵਿੱਚ ਗਿਲਬ੍ਰਟ ਐੱਨ. ਲੇਵਿਸ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੁਆਂਟਾ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਫੋਟੌਨ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ।
ਅੰਤ ਨੂੰ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀ ਅਜੋਕੀ ਥਿਊਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਤਸਵੀਰ (ਕਿਸੇ ਸਮਝ ਮੁਤਾਬਿਕ) ਦੋਵੇਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਇੱਕ ਕਣ ਅਤੇ ਇੱਕ ਤਰੰਗ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬਣਾ ਕੇ ਆਈ, ਅਤੇ (ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਮਝ ਮੁਤਾਬਿਕ), ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਵਰਤਾਰੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜੋ ਨਾ ਕੋਈ ਕਣ ਹੈ ਨਾ ਤਰੰਗ (ਜੋ ਦਰਅਸਲ ਅਸਥੂਲਿਕ ਵਰਤਾਰੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਬੇਸਬਾਲ ਜਾਂ ਸਾਗਰੀ ਤਰੰਗਾਂ) । ਸਗੋਂ, ਅਜੋਕੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਝਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਕਦੇ ਕਦੇ ਸਥੂਲਿਕ ਮੈਟਾਫਰ (ਰੂਪਕ/ਕਣਾਂ) ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਪ੍ਰਤਿ ਢੁਕਵੇਂ ਗਣਿਤ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਦੇ ਕਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਸਥੂਲਿਕ ਮੈਟਾਫਰ (ਰੂਪਕ/ਪਾਣੀ-ਤਰੰਗਾਂ) ਦੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਨਾਲ, ਪਰ ਇਹ ਦਰਅਸਲ ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਕਲਪਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ । ਜਿਵੇਂ ਕੌਂਪਟਨ ਸਕੈਟ੍ਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਰੇਡੀਓ ਤਰੰਗਾਂ ਅਤੇ X-ਕਿਰਨਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਘੱਟ ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਤਰੰਗ ਵਾਂਗ ਜਿਆਦਾ ਵਰਤਾਓ ਕਰਨ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉੱਚ-ਫ੍ਰਿਕੁਐਂਸੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਕਣ ਵਾਂਗ ਜਿਆਦਾ ਵਰਤਾਓ ਕਰਨ ਵੱਲ ਮਜਬੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕਦੇ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਰੂਪ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਨਹੀਂ ਗੁਆਉਂਦੀ । ਦਿਸਣਯੋਗ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਜੋ ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ ਮੁਤਾਬਿਕ ਇੱਕ ਮੱਧ ਅਧਾਰ ਘੇਰਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਤਰੰਗ ਜਾਂ ਕਣ ਮਾਡਲ ਜਾਂ, ਕਦੇ ਕਦੇ ਦੋਹੇ ਮਾਡਲ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ ਦਰਸਾਓਣਯੋਗ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
• 3
ਨੋਟਸ
{Reflist|30em}}
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
Harmeen Kaur
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਗੁਰਮੀਤ ਚੌਧਰੀ
ਗੁਰਮੀਤ ਸੀਤਾਰਾਮ ਚੌਧਰੀ ਕਿੱਤੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਗੁਰਮੀਤ ਚੌਧਰੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰ, ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਨਚਾਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਖਾਮੋਸ਼ੀਆਂ ਫਿਲਮ ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨਾਲ ਅਲੀ ਫ਼ਜ਼ਲ ਅਤੇ ਸਪਨਾ ਪੱਬੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਝਲਕ ਦਿੱੱਖਾ ਜਾ ਡਾਂਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਸੀਜ਼ਨ ਜਿੱਤ ਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
2008 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਰਾਮਾਇਣ ਵਿੱਚ ਗੁਰਮੀਤ ਨੇ ਰਾਮ ਅਤੇ ਡੇਬੀਨਾ ਬੋਨਰਜੀ ਨੇ ਸੀਤਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮੰਗੇਤਰ ਨਾਲ ਪਤੀ ਪਤਨੀ ਔਰ ਵੋ ਰਿਐਲਿਟੀ  ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।ਇਸ ਸ਼ੋਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਗੀਤ-ਹੁਈ ਸਬਸੇ ਪਰਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਖੁਰਾਨਾ ਅਤੇ ਪੁਨਰ ਵਿਵਾਹ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਲੋਕ
ਡੋਲੀ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਅਤੇ ਗੀਤ
ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸਮਾਗਮ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਹੀ ਰਸਮ-ਰਿਵਾਜ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਕ ਗੀਤ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੋਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਆਹ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਰੀਤਾਂ ਵਧੇਰੇ ਕਰ ਕੇ ਜੋੜੀ ਦੀ ਚਿਰੰਜੀਵਤਾ, ਸਦੀਵੀਂ ਤੁਲਨਾ, ਸਦੀਵੀ ਹੁਲਾਸ, ਵੰਸ਼ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਤੁਰਦੇ ਰੱਖਣ ਤੇ ਚੰਦਰੀਆਂ ਰੂਹਾਂ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।1 ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਨਿਭਾਉਣ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਰੀਕੇ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕੁੜੀ ਦੇ ਘਰ ਵਿਆਹ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਡੋਲੀ ਦੀ ਵਿਦਾਇਗੀ ਅਤੇ ਆਉਣ ਸਮੇਂ ਅਨੇਕਾਂ ਰਸਮ-ਰਿਵਾਜ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਕਗੀਤ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ
ਮੁਕਲਾਵੇ ਦੀ ਰਸਮ
ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਮੁਕਲਾਵਾ ਪੰਜ ਜਾਂ ਸੱਤ ਸਾਲ ਕੁੜੀ ਦੇ ਮੁਟਿਆਰ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਤੋਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਮੁਕਲਾਵੇ ਦੀ ਰਸਮ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ। ਪਰ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਮੁਕਲਾਵਾ ਇਕੋ ਦਿਨ ਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁੰਡਾ-ਕੁੜੀ ਤੇ ਹੋਰ ਨੇੜਲੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜੂਹ 'ਚੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾ ਕੇ ਫੇਰਾ ਪਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਕਈ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਡੋਲੀ ਤੋਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਡਾ. ਰੁਪਿੰਦਰਜੀਤ ਗਿੱਲ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੁਕਲਾਵੇ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀ ਤੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਕੁੜੀ ਦੇ ਮਾਂ-ਪਿਉ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਨਕਦ ਰੁਪਏ ਸ਼ਗਨ ਵਜੋਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।2
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿੱਚ
ਬਾਰੀ ਬਰਸੀ ਖੱਟਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਖਟ ਕੇ ਲਿਆਂਦਾ ਡੰਡਾ ਡੇਕ ਦਾ, ਹੁਣ ਮੁਕਲਾਵਾ ਦੇ ਨੀ ਮਾਏ, ਰਾਂਝਾ ਮੱਥਾ ਟੇਕਦਾ, ਹੁਣ ਮੁਕਲਾਵਾ .....,
ਘਰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਰਸਮ
ਇਸ ਰਸਮ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹੁਲੀ ਕੁੜੀ ਡੋਲੀ ਵਿੱਚ ਬੈਠਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਰੀ ਜਾਂਦੀ ਇੱਕ ਥਾਲੀ ਵਿਚੋਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੇਵੇ, ਚਾਵਲ ਅਤੇ ਜੌਂ ਰਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਬੁੱਕਾ ਭਰ-ਭਰ ਕੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਸੁੱਟਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਰਸਮ ਦਾ ਭਾਵ ਪੇਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸੁੱਖ ਮੰਗਣਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਐਨ ਕੌਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਧੀ ਦਾ ਪੇਕੇ ਘਰ ਵਿਚੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਦਾਅਵਾ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਪਰਾਈ ਬਣਕੇ ਤੁਰ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।3 ਚੌਲ ਵਿੜ ਕਲਈਆਂ, ਹੁਣ ਹੋਈਓ ਪਰਾਈ, ਬਾਬਲ ਬੇਟੜੀਏ! ਹੁਣ ਹੋਈਓ ਪਰਾਈ। ਕਈ ਗੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹੁਲੀ ਕੁੜੀ ਦੀਵਾ ਬਾਲ ਕੇ ਘਰੋਂ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਪਿਛੋਂ ਘਰ ਵਧੇ-ਫੁੱਲੇ।
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿੱਚ
ਲਾਡੋ ਛੱਡ ਨੀ ਪੀੜੀ ਦਾ ਪਾਵਾ, ਸਾਡਾ ਨਹੀਂਓ ਦਾਵਾ, ਦਾਵੇ ਵਾਲੇ ਲੈ ਨੀ ਚੱਲੇ,
ਫੁੱਲੀਆਂ ਪਾਉਣ ਦੀ ਰਸਮ
ਇਸ ਰਸਮ ਵਿੱਚ ਭਰਾ ਡੋਲੀ ਚੜ੍ਹ ਰਹੀ ਭੈਣ ਦੀ ਝੋਲੀ ਵਿੱਚ ਚੌਲਾਂ ਦੀਆਂ ਫੁੱਲੀਆਂ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਹਦੇ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਤੇ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤਾ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ ਭੈਣ ਆਪਣੇ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਜੁਗ-ਜੁਗ ਚੜ੍ਹਦੀਆਂ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਸ ਰਸਮ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਲਗਭਗ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਫੁੱਲੀਆਂ ਪਾਂਵਦੇ ਨੀ! ਮੇਰੀ ਅੰਮੜੀ ਦੇ ਜਾਏ ਫੁੱਲੀਆਂ ਪਾਂਵਦੇ ਨੀਂ! ਮੇਰੀ ਅੰਮੜੀ ਦੇ ਜਾਏ ਜੁਗ ਜੁਗ ਪਾਵੋ ਫੁੱਲੀਆਂ, ਵੇ ਥੋਡਾ ਰਾਜ ਸਵਾਇਆ ਜੁਗ ਜੁਗ ਪਾਵੇ ਫੁੱਲੀਆਂ, ਵੇ ਥੋਡਾ ਰਾਜ ਸਵਾਇਆ।
ਵਿਦਾਈ ਦੀ ਰਸਮ
ਧੀ ਨੂੰ ਰੋਂਦੀ ਕੁਰਲਾਉਂਦੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ-ਮਾਮਾ ਡੋਲੀ ਵਾਲੀ ਕਾਰ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਧੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਦੀਆਂ ਚਾਬੀਆਂ ਸੌਂਪਦੀ ਹੈ। ਆਹ ਲੈ ਮਾਏ ਸਾਂਭ ਕੁੰਜੀਆਂ, ਧੀਆਂ ਕਰ ਚੱਲੀਆਂ ਸਰਦਾਰੀ। ਡੋਲੀ ਵਾਲੀ ਕਾਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਧੀ-ਜਵਾਈ ਦਾ ਮਾਂ ਲੱਡੂਆਂ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਜਠਾਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮਾਂ-ਪਿਊ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵਲੋਂ ਪੈਸੇ ਸ਼ਗਨ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਮਾਂ ਡੋਲੀ ਵਾਲੀ ਕਾਰ ਦੇ ਚਾਰੇ ਟਾਇਰਾਂ ਤੇ ਪਾਣੀ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਧੀ ਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਬਾਬਲ ਘਰੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਅੱਜ ਦੀ ਦਿਹਾੜੀ ਰੱਖ ਡੋਲੀ ਨੀ ਮਾਂ। ਰਹਾਂ ਬਾਬਲ ਦੀ ਬਣਕੇ ਗੋਲੀ ਨੀ ਮਾਂ।
ਪੈਸੇ ਸੁੱਟਣ ਦੀ ਰਸਮ
ਡੋਲੀ ਦੀ ਵਿਦਾਇਗੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁੜੀ ਦੇ ਭਰਾ ਡੋਲੀ ਵਾਲੀ ਕਾਰ ਨੂੰ ਧੱਕਾ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਡੋਲੀ ਤੁਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਲਾੜੇ ਦਾ ਪਿਉ ਡੋਲੀ ਉੱਤੋਂ ਪੈਸੇ ਸੁੱਟਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਸਮ ਨੂੰ ਸੋਟ ਦੀ ਰਸਮ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨੈਣ ਤੇ ਭਰ ਦਾ ਨਾਲ ਜਾਣ ਦੀ ਰਸਮ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹੁਲੀ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਸਹੁਰੇ ਘਰ ਨੈਣ ਜਾਂ ਭਰਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਅੱਜ ਨੈਣ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲਿਜਾਣ ਦੀ ਰਸਮ ਤਾਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਪਰ ਭਰਾ ਅੱਜ ਵੀ ਭੈਣ ਨਾਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਡੋਲੀ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਆਦ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ
ਧੀ ਦਾ ਡੋਲਾ ਤੋਰ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਔਤ ਦਾ ਧੀ ਵਜੋਂ ਜੀਵਨ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਆਹੁਤਾ ਤਾਰ ਵਜੋਂ ਜੀਵਨ ਸਫਰ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਧੀ ਤੋਂ ਨੂੰਹ ਦਾ ਪਰਿਵਰਤਨ ਔਰਤ ਦੇ ਸੰਪੂਰਨ ਅਸਤਿਤਵ ਦਾ ਪਰਿਵਰਤਨ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਔਰਤ ਦੀ ਕੁੱਖ ਦੇ ਸਦਾ ਸਲਾਮਤ ਹਰੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਦਬਆ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹਨ। ਵਿਅਹੁਤਾ ਮੁਟਿਆਰ ਨੂੰ ਧੀਏ, ਦੁੱਧੀ, ਪੁੱਤੀ ਫਲੇ, ਜਾਂ ਦੁੱਧੀ ਨਾਵੇਂ, ਪੁੱਤੀ ਫਲੇ, ਜਾਂ ਧੀਏ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਮੂੰਹ ਧੋਮੇ ਜਾਂ ਧੀਏ! ਬੁੰਦ ਸੁਹਾਗਣ ਜਾਂ ਸਦਾ ਸੁਹਾਗਣ ਰਹੇ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਅਸੀਸਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਪੇਕੇ ਘਰ ਦੀ ਧੀ ਧਿਆਣੀ ਨੂੰ ਸੌਹਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਬਹੂ ਰਾਣੀ ਵਜੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ[1]
ਡੋਲੇ ਦਾ ਸੁਆਗਤ
ਪੁੱਤ ਵਾਲੇ ਘਰ ਡੋਲੀ ਪਹੁੰਚਣ ਉੱਪਰੰਤ ਲਾੜਾ ਅਤੇ ਲਾੜੀ ਉਹਨਾਂ ਚਿਰ ਕਾਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਚਿਰ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਝੁਰਮਟ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈਣ ਨਹੀਂ ਆ ਜਾਂਦਾ। ਘਰੋਂ ਤੁਰਨ ਵੇਲੇ ਮੇਲਣਾਂ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀਆਂ ਸਵਾਣੀਆਂ ਦਾ ਇਹ ਕਾਫਲਾ ਡੋਲੇ ਦੇ ਸੁਆਗਤ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਅੰਬਾਂ ਤੇ ਤੂੰਤਾਂ ਦੀ ਵਾੜ ਕਰੋ ਨੀ ਡੋਲਾ ਨੇੜੇ, ਨੇੜੇ ਆ ਲੱਗਾ ਲੋਗਾਂ ਲੈਚੀਆਂ ਦੀ ਵਾੜ ਕਰੋ ਨੀ ਡੋਲਾ ਨੇੜੇ, ਨੇੜੇ ਆ ਲੱਗਾ3
ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਜੋੜੀ ਦਾ ਮੂੰਹ ਮਿੱਠਾ ਕਰਾ ਕੇ ਡਰਾਈਵਰ ਨੂੰ ਲਗ/ਸ਼ਗਗਨ ਦੇਣ ਉੱਪਰੰਤ ਜੋੜੀ ਨੂੰ ਗੱਡੀ ਵਿਚੋਂ ਉਤਾਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਘਰ ਦੀ ਡਿਉਢੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖੀ ਫੱਟੀ ਉੱਤੇ ਜੋੜੀ ਨੂੰ ਖੜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੱੱਟੀ ਤੇ ਖੜ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ ਕੁੜੀ ਦੇ ਕਦ-ਕਾਠ ਦਾ ਪਤਾ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁੜੀ, ਮੁੰਡੇ ਨਾਲੋਂ ਮਧਰੀ ਹੈ ਜਾਂ ਲੰਮੀ। ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਜੋੜੀ ਵਿਚੋਂ ਜਿਹੜਾ ਪਹਿਲਾਂ ਫੱਟੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਤੇ ਉਤਰਦਾ ਹੈ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਹਿਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਨਣਦ ਆਪਣੀ ਭਾਬੀ ਨੂੰ ਫੱਟੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਲਈ ਆਖਦੀ, ਉਸਨੂੰ ਲੰਮੇ ਲੇਖ ਲਿਖਾਉਣ ਦੀ ਅਸੀਸ ਦਿੰਦੀ ਹੈ:
ਚੰਨਣ ਚੌਕੀ ਮੈਂ ਡਾਈ, ਵਿੱਚ ਸਿਉਨੇ ਦੀ ਮੇਖ ਮੇਰੇ ਪੇਕੀ ਆਇਕੇ, ਕਿਤੋਂ ਲੰਮੇ ਲਿਖਾਈ........ਨੀ ਭਾਬੋ ਮੇਰੀਏ ਨੀ ਲੇਖ[2]
ਘਰ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਮੈਂਬਰ ਦੀ ਆਂਵਦ ਉੱਤੇ ਘਰ ਦੇ ਬੂਹੇ ਦੇ ਦੋਹੀਂ ਪਾਸੀ ਤੇਲ ਚੋਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਮਾਂ ਮਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਤਾਈ। ਚਾਚੀ, ਬੂਹੇ ਵਿੱਚ ਖਲੋ ਕੇ ‘ਪਾਣੀ ਵਾਰ ਕੇ ਪੀਣ’ ਦੀ ਰਸਮ ਅਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਥਾਲ ਵਿੱਚ ਗੁੜੀ ਲੱਡੂ, ਚੌਲ, ਹਲਦੀ, ਮੌਲੀ, ਦੱਡ, ਮਧਾਣੀ ਦਾ ਨੇਤਰਾ, ਇੱਕ ਗੜਵੀ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਪਿੱਪਲ ਦੀ ਫਾਹਣੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।5 ਮਾਂ ਵਲੋਂ ਜੋੜੀ ਦੇ ਸਿਰ ਉਤੋਂ ਗੜਵੀ ਵਾਰਾ ਮਿੱਠਾ ਪਾਣੀ ਸੱਤ ਵਾਰੀ ਵਾਰ ਕੇ ਪੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਿਆਂ ਛੇ ਗੇੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਜਦੋਂ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਲਗਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਪੁੱਤ ਮਾਂ ਦਾ ਹੱਕ ਰੋਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਸਤਵੀਂ ਵਾਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲੈਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਸਮ ਪਿੱਛੇ ਮਾਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਨੂੰਹ-ਪੁੱਤ ਤੇ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸੰਕਟ ਨਾ ਆਵੇ, ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਲਾਵਾਂ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਹੀ ਆਉਣ। ਮਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣਾ ਇਸ ਗੱਲ ਵੱਲ ਸੰਗੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਲਾਵਾਂ ਨਾ ਲਏ। ਕੁੜੀਆਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਰਸਮ ਦੇ ਹੋਅਰੇ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ: ਪਾਣੀ ਵਾਰ ਬੰਨੇ ਦੀਏ ਮਾਏ, ਬੰਨਾ ਬੰਨੀ ਬਾਹਰ ਖੜੇ।
ਪਿਆਲਾ ਦੇਣ ਦੀ ਰਸਮ ਅਤੇ ਘੁੰਢ ਚੁਕਾਈ
ਲਾੜੇ ਅਤੇ ਲਾੜੀ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਲਿਜਾ ਕੇ ਰਾਂਗਲੇ ਪੀੜ੍ਹਿਆਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਰਦੇ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਵਾ ਕੇ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਮਾਂ ‘ਪਿਆਲਾ ਦੇਣ’ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਦੇਸੀ ਘਿਉ ਵਿੱਚ ਖੰਡ ਮਿਲਾ ਕੇ ਘੋਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੱਸ, ਇਹ ਪਿਆਲਾ ਨੂੰਹ ਦੇ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੁਹਾ ਕੇ ਮੂੰਹ ਮਿੱਠਾ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੱਸ ਵੱਲੋਂ ਨੂੰਹ ਨੂੰਹ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਇਸ ਮਿੱਠੇ ਪਿਆਲੇ ਦੀ ਸਾਂਝ ਕਾਰਨ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਉਮਰ ਭਰ ਲੲ. ਮਿਠਾਸ ਘੁਲੀ ਰਹੇਗੀ। ਕੁੜੀਆਂ ‘ਪਿਆਲਾ ਦੇਣ’ ਦੇ ਹੇਅਰੇ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ:
ਪਿਆਲਾ ਵੀ ਤੇਰੀ ਸੱਸ ਦੇਣੇ
ਪਿਆਲਾ ਦੇਣ ਉੱਪਰੰਤ ਨੂੰਹ ਦੀ ਘੁੰਡ ਚੁਕਾਈ ਦੀ ਰਸਮ ਵੀ ਸੱਸ ਵੱਲੋੱ ਸੰਪੰਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੱਸ ਆਪਣੀ ਨਵੀਂ ਨੂੰਹ ਦੀ ਝੋਲੀ ਵਿੱਚ ਖੋਪੇ ਦਾ ਗੁੱਟ, ਲੱਡੂਆਂ ਦਾ ਜੋੜਾ, ਮੌਲੀ ਅਤੇ ਘੁੰਡ ਚੁਕਾਈ ਦਾ ਸ਼ਗਗਲ ਪਾ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਮਿੱਠਾ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰ ਪਲੋਸ ਕੇ ਅਸੀਸਾਂ ਦਿੰਦੀ ਹੋਈ ਨੂੰਹ ਦੇ ਮੁਖੜੇ ਤੋਂ ਘੁੰਡ ਚੁੱਕ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਮੀ, ਭੂਆ, ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਤੇ ਸ਼ਰੀਕੇ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਸ਼ਵਾਣੀਆਂ ‘ਸ਼ਵਾਣੀਆਂ’ ‘ਘੁੰਡ ਚੁਕਾਈ’ ਜਾਂ ‘ਮੂੰਹ ਦਿਖਾਈ’ ਦਾ ਇੱਕ ਇੱਕ ਰੁਪਈਆ ਪਾ ਕੇ ਸਿਰ ਪਲੋਸ ਕੇ ਅਸੀਸਾਂ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।7 ਨੂੰਹ ਨਾਲ ਆਈ ਨਾਇਣ ਨੂੰ ਸਿੱਠਣੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਨੂੰਹ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਸੂਰਤ ਅਤੇ ਕੱਦ ਕਾਠ ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਲਣਾ ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ:[3] ਦੂਰੋਂ ਆਈ ਚੱਲ ਕੇ, ਭਾਬੋ ਨੀ
ਕੋਈ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇਰੀ ਨੀ ਸੋਅ
ਮੁੱਖ ਤੋਂ ਪੱਲਾਂ ਚੱਕ ਦੇ ਤੂੰ ਤਾਂ ਬੁੱਢ ਸੁਹਾਗਣ
== ਨੀ ਨਮੀਏ ਵਿਆਹੁਲੀਏ ਨੀ ......ਹੋ।[4] ਗੋਦ ਬਿਠਾਈ == ਮੂੰਹ ਦਿਖਾਲੇ ਉੱਪਰੰਤ ਲਾੜੀ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਨਿੱਕਾ ਦਿਉਰ ਬਿਠਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।10 ਇੱਕ ਰੁਪਈਆ ਮੂੰਹ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਕੇ ਚੁਕ ਭਾਬੀ ਘੁੰਢ ਮੂੰਹ ਦੇਖਾ ਜਦੋਂ ਆਖਦਾ ਹੈ ਸਾਰੇ ਹਾਸੇ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਉਭਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਠੀਕ ਕਿਹਾ ਹੈ।
ਛੋਟਾ ਦਿਉਰ ਚਾਂਭੜਾ ਪਾਵੇ ਭਾਬੀ ਮੈਨੂੰ ਘੁੰਡ ਚੁੱਕ ਦੇ। ਜੇ ਦਿਉਰ ਛੋਟਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਮਲਕੜੇ ਜਿਹੇ ਭਾਬੀ ਦੀ ਬੁੱਕਲ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵੜਦਾ ਹੈ ਜੇ ਦਿਉਰ ਦੀ ਉਮਰ ਛੋਟੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਬਹੁ ਆਪੇ ਭੀ ਬੁੱਕਲ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲੈੱਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੁਝ ਉਡਾਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾ ਛੇੜ-ਛਾੜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ-“ਘੁੰਢ ਚੁਕਾਈ ਦਾ ਚਿੜੀ ਦੀ ਜੀਭ ਵਰਗਾ ਰੁਪਈਆ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਮੈਂ ਹੁਣ ਗੋਦੀ `ਚ ਬੈਠ ਕੇ ਮੂੰਹ ਦੇਖੇ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਹੱਟਣਾ।”[5] ਲਾੜੀ ਕੋਲੋਂ ਸ਼ਗਨ ਲੈਣ ਉੱਪਰੰਤ ਹੀ ਦਿਉਰ ਗੋਦੀ ਵਿਚੋਂ ਉਠਦਾ ਹੈ। ਲਾੜੀ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਗਨ ਦੀ ਰਕਮ ਤੋਂ ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲਾੜੀ ਕੰਜੂਸ ਹੋਵੇਗੀ ਜਾਂ ਖੁੱਲੇ੍ਹ ਦਿਲ ਵਾਲੀ। ਇਸ ਰਸਮ ਪਿਛੇ ਇਹ ਭਾਲਾ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਹੁਟੀ ਦੀ ਗੋਦ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁੰਡਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।12
ਗਰਾਹੀਆਂ ਦੇਣੀਆਂ
‘ਗਰਾਹੀਆਂ ਦੇਣ ਦੀ ਰਸਮ’ ਆਰਤੀ ਉਤਾਰਨ ਵਰਗੀ ਭਾਲਾ ਨਾਲ ਨਿਭਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲਾੜੇ ਦੀ ਮਾਂ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਵਿਆਹੁਲੇ ਪੁੱਤ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਮਠਿਆਈ ਪਾ ਕੇ ਮੂੰਹ ਮਿੱਠਾ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਗਰਾਹੀਆਂ ਲੈ ਲਾ ਵੇ ਲੈ ਲਲਾ ਮਾਂ ਦਿਆ ਪੁੱਤਾਂ।
ਗਰਾਹੀਆਂ ਲੈ ਲਾ ਵੇ ਲੈ ਲਾ ਮਾਂ ਦਿਆ ਪੁੱਤਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਾੜੀ-ਭਾਬੋ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਚੇਚੇ ਵਜੋਂ ਨਣਦ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਟੀ ਖਵਾਉਣ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਬੁਰਕੀਆਂ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ:
ਤੇਰੇ ਚੀਚੀ ਸੋਹੇ ਨੀ ਛਾਪ
ਸਾਰੀ ਰੋਟੀ ਤਾਂ ਖਾਈ
ਜੇ ਲਿਆਂਦੀ ਭੈਣ ਦਾ
ਨੀ ਭਾਬੋ ਮੇਰੀਏ ਨੀ....ਧਾਕ13
ਸਿੱਟਾ
ਡੋਲੀ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਨੂੰ ਜੇ ਗਹੁ ਨਾਲ ਵਾਚੀਏ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਰਸਮਾਂ ਰਿਵਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਰਨ ਦਾ ਮੂਲ ਮੰਤਵ ਨਵ-ਵਿਆਹੀ ਜੋੜੀ ਨੂੰ ਬਦਨਜ਼ਰ ਜਾਂ ਬਦਰੂਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੋਕਗੀਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਤਸਵੀਰ ਉਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।।ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਇਹਨਾਂ ਰਸਮਾਂ ਨੂੰ ਜੇ ਗਹੁ ਨਾਲ ਵਾਚੀਏ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਮਨ ਨੇ ਔਰਤ ਅਤੇ ਮਰਦ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਰਸਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅਹਿਮ ਕਾਰਜ ਸੌਂਪੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਨੁੱਖੀ ਨਸਲ ਨੂੰ ਜਿੰਦਾ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਸਮਾਜ ਨੇ ਇਹ ਫਰਜ਼ ਮਾਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆਦਰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਨੂੰਹ ਲਿਆਵੇ ਤਾਂ ਕਿ ਪੀੜ੍ਹੀ ਅੱਗੇ ਚਲਦੀ ਰਹੇ। ਨੂੰਹ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਸਮੇਂ ਉਹ ਜੋੜੀ ਦੇ ਸਿਰ ਉਤੋਂ ਪਾਣੀ ਵਾਰ ਕੇ ਪੀਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਲਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਰਸਮਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੋਕਗੀਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦਾ ਪਤਾ ਵੀ ਲਗਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਤਸਵੀਰ ਵੀ ਉਭਰਦੀ ਹੈ
ਡਾ. ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਮਾਂ ਸੁਹਾਗਣ ਸ਼ਗਨ ਕਰੇ, ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ, ਪੰਨਾ ਨੰ: 281-282.
3) ਉਹੀ, ਪੰਨਾ ਨੰ: 284.
4) ਡਾ. ਰਾਜਵੰਤ ਕੌਰ ਪੰਜਾਬੀ, ਪਾਣੀ ਵਾਰ ਬੰਨੇ ਦੀਏ ਮਾਏ, ਲੋਕਗੀਤ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਪੰਨਾ ਨੰ: 85 . 5) ਡਾ. ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਮਾਂ ਸੁਹਾਗਣ ਸ਼ਗਨ ਕਰੇ, ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ, ਪੰਨਾ ਨੰ: 289.
6) ਡਾ. ਰਾਜਵੰਤ ਕੌਰ ਪੰਜਾਬੀ, ਪਾਣੀ ਵਾਰ ਬੰਨੇ ਦੀਏ ਮਾਏ, ਲੋਕਗੀਤ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਪੰਨਾ ਨੰ: 85.
7) ਡਾ. ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਮਾਂ ਸੁਹਾਗਣ ਸ਼ਗਨ ਕਰੇ, ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ, ਪੰਨਾ ਨੰ: 291.
8) ਡਾ. ਰਾਜਵੰਤ ਕੌਰ ਪੰਜਾਬੀ, ਪਾਣੀ ਵਾਰ ਬੰਨੇ ਦੀਏ ਮਾਏ, ਲੋਕਗੀਤ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਪੰਨਾ ਨੰ: 87.
9) ਡਾ. ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਮਾਂ ਸੁਹਾਗਣ ਸ਼ਗਨ ਕਰੇ, ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ, ਪੰਨਾ ਨੰ: 292.
10) ਡਾ. ਰਾਜਵੰਤ ਕੌਰ ਪੰਜਾਬੀ, ਪਾਣੀ ਵਾਰ ਬੰਨੇ ਦੀਏ ਮਾਏ, ਲੋਕਗੀਤ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਪੰਨਾ ਨੰ: 87.
11) ਗਿਆਨੀ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ, ਮੇਰਾ ਪਿੰਡ, ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, 56, ਸੈਕਟਰ-4, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਪੰਨਾ ਨੰੰ: 435-36.
12) ਡਾ. ਰਾਜਵੰਤ ਕੌਰ ਪੰਜਾਬੀ, ਪਾਣੀ ਵਾਰ ਬੰਨੇ ਦੀਏ ਮਾਏ, ਲੋਕਗੀਤ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਪੰਨਾ ਨੰ: 87.
13) ਡਾ. ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਮਾਂ ਸੁਹਾਗਣ ਸ਼ਗਨ ਕਰੇ, ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ, ਪੰਨਾ ਨੰ: 295.
14) ਡਾ. ਰਾਜਵੰਤ ਕੌਰ ਪੰਜਾਬੀ, ਪਾਣੀ ਵਾਰ ਬੰਨੇ ਦੀਏ ਮਾਏ, ਲੋਕਗੀਤ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਪੰਨਾ ਨੰ: 93-94.
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਹ
ਆਵਾਜਾਈ
ਸੜਕਾਂ ਉਤਲੀ ਆਵਾਜਾਈ ਵਿੱਚ ਪੈਦਲ ਜਾਂਦੇ ਲੋਕ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਵੱਗ, ਗੱਡੀਆਂ, ਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਬਲਿਕ ਸਾਧਨ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿੱਖ ਰੱਖਣ ਵਾਸਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਜ਼ਾਬਤਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਖੜੋਤ ਤੋਂ ਬਚਣ ਵਾਸਤੇ ਕਈ ਤਰਾਂ ਦੇ ਰਸਮੀ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਰਸਮੀ ਅਸੂਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਅਗਾਂਹ ਪੜ੍ਹੋ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੜਕ ਸੁਰੱਖਿਆ
ਡੋਨਡ ਰਾਜ
ਡੋਨਡ ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੇ 21 ਏਮਗਾਂ (ਰਾਜ) ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਏਮਗ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੋਇਬਲਸਾਨ ਹੈ।
ਜਨਸੰਖਿਆ
ਹਾਲਹ ਲੋਕ ਡੋਨਡ ਏਮਗ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤਾਂਤ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਬੁਰਜਾਦ ਲੋਕ ਕੁੱਲ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦਾ 22.8% ਹਨ ਤੇ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬਾਰਗਾ, ਯੁਜਮਚਿਨ ਤੇ ਹਾਮਨਿਜਨ ਲੋਕ ਵੀ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਆਵਾਜਾਈ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੇ ਏਮਗ
ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ
ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦਾ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਘਰੇਲੂ ਮੈਚ ਦੀ ਗਰਾਂਜ ਕਲੱਬ ਵਿਖੇ ਖੇਡਦੀ ਹੈ।
ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ. ਦਾ ਸਹਾਇਕ ਮੈਂਬਰ 1994 ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਦੋ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇੰਗਲੈਂਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ, ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ 1999, 2007 ਅਤੇ 2015) ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ. ਵਿਸ਼ਵ ਟਵੰਟੀ-20 (2007, 2009 ਅਤੇ 2016) ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਖੇਡੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰਤਿਯੋਗਤਾ ਵਿੱਚ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਹਾਸਲ ਹੋਈ। ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਦੀ ਟੀਮ ਨੂੰ 2016 ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ. ਵਿਸ਼ਵ ਟਵੰਟੀ-20 ਵਿੱਚ ਹਰਾਇਆ ਸੀ। ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮਾਂ
ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਪੁਡੂਚੇਰੀ
ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਪੁਡੂਚੇਰੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: National Institute of Technology, Puducherry; ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ: NITPY), ਇਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਪਬਲਿਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪੁਡੂਚੇਰੀ, ਕੈਰਿਕਲ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ 31 ਕੌਮੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਐਨ.ਆਈ.ਟੀ. ਐਕਟ, 2007 ਦੇ ਅਧੀਨ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦੇ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸਾਲ 2010 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਇਸਦਾ ਸੇਵਨ ਵਿਦਿਅਕ ਵਰ੍ਹੇ 2010-11 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਦਾਖਲਾ
ਕੁਲ ਉਪਲਬਧ ਸੀਟਾਂ ਦੀ 50% ਸੀਟਾਂ ਪੁਡੂਚੇਰੀ ਰਾਜ (ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੁਡੂਚੇਰੀ, ਕੈਰਿਕਲ, ਮਹੇ, ਯਾਨਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ) ਅਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ / ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵੀਂਆਂ ਹਨ (ਅੰਡਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਆਈਲੈਂਡਜ਼ (ਭਾਵ, ਗ੍ਰਹਿ ਰਾਜ)। ਬਾਕੀ 50% ਸੀਟਾਂ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕੋਟੇ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਭਰੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੰਯੁਕਤ ਸੀਟ ਅਲੋਕੇਸ਼ਨ ਅਥਾਰਟੀ UG ਦਾਖਲਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਵਜ਼ੀਫ਼ੇ ਰਾਹੀਂ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਵਸਨੀਕ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕ ਸੁਤੰਤਰ ਯੋਜਨਾ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਸਿੱਧਾ ਦਾਖਲਾ (DASA) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ
ਨਿੱਟ ਪੁਡੂਚੇਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪੰਜ ਡਸਿੱਪਲਨ ਵਿਚ 4 ਸਾਲ ਦੀ B.Tech ਡਿਗਰੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ:
ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ
ਇੰਸਟੀਚਿਟ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਸਟ੍ਰੀਮ, ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮਸ (ਈ.ਸੀ.ਈ.) ਅਤੇ ਪਾਵਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ (ਈ.ਈ.ਈ.) ਵਿੱਚ 2 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਮਾਸਟਰ ਕੋਰਸ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ.
ਸੰਸਥਾ ਵੱਖ ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਲਈ ਡਾਕਟਰੇਲ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਦੀ ਹੈ।
ਕੈਂਪਸ
ਐਨ.ਆਈ.ਟੀ. ਪੁਡੂਚੇਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਕੈਂਪਸ ਲਗਭਗ 256 ਏਕੜ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਪਿੰਡ ਪੂਵਮ ਅਤੇ ਕਰਾਈਕਲ ਦੇ ਤਿਰੂਵੇਟਾਕੁੜੀ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਲੜਕੇ ਹੋਸਟਲ, ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਹੋਸਟਲ, ਸਾਇੰਸ ਬਲਾਕ, ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਬਲਾਕ, ਗੈਸਟ ਹਾਊਸ, ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਨਿਵਾਸ, ਸਟਾਫ ਨਿਵਾਸ ਅਤੇ ਖੇਡ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[  <span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2017)">ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ  ]
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ
ਬੁਰਾਣਾ
ਬੁਰਾਣਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਐੱਸ.ਏ.ਐੱਸ.ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮਾਜਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਵੰਦਨਾ ਵਿਠਲਾਨੀ
ਵੰਦਨਾ ਵਿਠਲਾਨੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Vandana Vithlani) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ ਜੋ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ 'ਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸੋਪ ਓਪੇਰਾ ਸਾਥ ਨਿਭਾਨਾ ਸਾਥੀਆ (2010-2017) ਵਿੱਚ ਉਰਮਿਲਾ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 2020 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸਾਥ ਨਿਭਾਨਾ ਸਾਥੀਆ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਉਰਮਿਲਾ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਇਆ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਵਿਥਲਾਨੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਅਭਿਨੇਤਾ ਵਿਪੁਲ ਵਿਠਲਾਨੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਵਿਠਲਾਨੀ ਨੇ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸੋਪ ਓਪੇਰਾ, ਸਾਥ ਨਿਭਾਨਾ ਸਾਥੀਆ (2010-2017) ਨਾਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬੰਦ ਹੋਣ ਤੱਕ ਲਗਾਤਾਰ 7 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਉਰਮਿਲਾ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ।
2020 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ' ਤੇ ਸਾਥ ਨਿਭਾਨਾ ਸਾਥੀਆ 2 ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਸੀਕਵਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੈਮਿਓ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਮਾਰਚ 2021 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਦੇ ਪੰਡਯਾ ਸਟੋਰ ਵਿੱਚ ਕਾਮਿਨੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਅਗਸਤ 2021 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਰਮੀਲਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਮੇਰਾ ਸਾਥ ਰਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਭੁਗਤਾਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ
ਵਿਥਲਾਨੀ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਚੈਨਲ ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ ਨੇ 2019 ਵਿੱਚ ਹਮਾਰੀ ਬਾਹੂ ਸਿਲਕ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਭੁਗਤਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1979 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰ
੨੦੦੮ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ
ਮੈਡਲ ਸੂਚੀ
Retrieved from Beijing Olympics 2008 Official Website.
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:੨੦੦੮ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ
ਕਪਕੋਟ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਕਪਕੋਟ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ 70 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਬਾਗੇਸ਼ਵਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇਹ ਹਲਕਾ ਜਨਰਲ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 85489 ਵੋਟਰ ਸਨ।
ਵਿਧਾਇਕ
2012 ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਲਲਿਤ ਫਸਵਾਰਣ ਇਸ ਹਲਕੇ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ।
!ਸਾਲ !colspan="2" align="center"|ਪਾਰਟੀ !align="center"| ਵਿਧਾਇਕ !ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ !ਵੋਟਰ % !ਜੇਤੂ ਦਾ ਵੋਟ ਅੰਤਰ !ਸਰੋਤ
ਸਿਲਿਸਲੇਵਾਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਪੱਛਮੀ ਕਾਵਿ ਸਿਧਾਂਤ
thumb|alt=| ਪੁਸਤਕ ਸਰਵਰਕ, ਪੰਨੇ 200, ਕੀਮਤ 100ਰੁ.
ਪੱਛਮੀ ਕਾਵਿ-ਸਿਧਾਂਤ ਨਾਮੀ ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਡਾ. ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਡਾ. ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਭਾਟੀਆ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਤ ਪੁਸਤਕ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਚਰਚਿਤ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗਏ ਕੁੱਲ ਤੇਰਾਂ ਆਲੇਖ, ਜੋ ਪੱਛਮੀ ਕਾਵਿ-ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਸੰਕਲਪਾਂ ਨੂੰ ਕਲੇਵਰ ਵਿੱਚ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਐਮ. ਏ. ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਧਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁਸਤਕਾਂ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਉਣ ਦੇ ਆਛੇ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਕਸਦ ਅਧੀਨ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦੇਣਾ ਇੱਥੇ ਗ਼ੈਰ-ਵਾਜ਼ਿਬ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ,
ਕਾਵਿ ਸਿਧਾਂਤ
ਨਾਟ ਸਿਧਾਂਤ
ਗਲਪ ਸਿਧਾਂਤ
ਵਾਰਤਕ ਸਿਧਾਂਤ
ਮੱਧਕਾਲੀ ਕਾਵਿ-ਸਿਧਾਂਤ
ਪੱਛਮੀ ਕਾਵਿ-ਸਿਧਾਂਤ
ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿ-ਸਿਧਾਂਤ।
ਪੱਛਮੀ ਕਾਵਿ-ਸਿਧਾਂਤ
ਪੁਸਤਕ ਵਿਚਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਬਾਬਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਸਿਰਨਾਵੇਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣੂ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਪੁਸਤਕ ਸਿਰਨਾਵਾਂ ਤਿੰਨ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ 'ਪੱਛਮੀ', 'ਕਾਵਿ' ਅਤੇ 'ਸਿਧਾਂਤ' ਦੇ ਮੇਲ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਯਾਨੀ 'ਪੱਛਮ ਦਾ'। ਸਾਡੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ, ਆਸਟਰੇਲੇਸ਼ੀਆ (ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਨਿਊਜੀਲੈਂਡ ਤੇ ਹੋਰ ਗੁਆਂਢੀ ਟਾਪੂ) ਤੇ ਅਮਰੀਕਾਜ਼ (ਉੱਤਰੀ ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ) ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ, ਨੂੰ ਪੱਛਮ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਸਰਾ ਲਫ਼ਜ਼ ਹੈ ਕਾਵਿ, ਇੱਥੇ ਕਾਵਿ ਦੇ ਮਾਅਨੇ ਇਕੱਲੀ ਕਵਿਤਾ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਸਮੁੱਚੇ ਸਾਹਿਤ ਤੋਂ ਹਨ। ਤੀਸਰਾ ਲਫ਼ਜ਼ ਹੈ ਸਿਧਾਂਤ, ਕਿਸੇ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਚਾਰ ਜਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਸਿਧਾਂਤ ਅਖਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਝ ਅਸੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਤੇ ਇਸਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਲਈ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਵਿਚਾਰ ਜਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ 'ਪੱਛਮੀ ਕਾਵਿ ਸਿਧਾਂਤ' ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਕਾਵਿ-ਸਿਧਾਂਤ
19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਉੱਪਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਕਾਬਜ਼ ਹੋਣ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤ 'ਤੇ ਵਸਦੇ ਬਾਸ਼ਿੰਦੇ ਵਾਇਆ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪੱਛਮ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਰੂ ਬ ਰੂ ਹੋਏ। ਇਸ ਵਰਤਾਰੇ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਉੱਪਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਮਰਾਜੀ ਸ਼ਾਸਨ ਸਦਕਾ ਬਦਲੀਆਂ ਵਸਤੂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੀ ਲੋਅ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਮੁੱਢ ਬੱਝਦਾ ਹੈ। ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਲਗਭਗ ਦੂਜੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਤਰਜ਼ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਪਸਾਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਅਕਾਦਮਿਕ ਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਆਲੋਚਨਾਂ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀਆਂ ਲੀਹਾਂ ਉੱਪਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਪਰਖਣਾ ਤੇ ਉਸਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨਾ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ। ਇਸਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਮੋਨੋਵਿਗਿਆਨ, ਸੰਰਚਨਾਵਾਦ, ਅਸਤਿਤ੍ਵਵਾਦ, ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਜਿਹੇ ਅਨੇਕ ਸਕੰਲਪ ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਵਿੱਚ ਹੋਂਦਮਾਨ ਹੋਏ। ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ, ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਰਜ ਸੰਬੰਧੀ ਨਜ਼ਰੀਏ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤਬਦੀਲੀ ਵਾਪਰੀ। ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਕਲਪਾਂ, ਸਾਹਿਤ ਅਧਿਐਨ ਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਮਾਡਲਾਂ ਬਾਬਤ ਪੁਸਤਕਾਂ ਰਚੀਆਂ। ਇਹਨਾਂ ਪੱਛਮੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੀਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਰਸਾਈ ਕਰ ਸਕਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਫ਼ਲ ਹੈ ਇਹ ਪੁਸਤਕ 'ਪੱਛਮੀ ਕਾਵਿ ਸਿਧਾਂਤ'। ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਅਨੁਸਾਰ 'ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਮਕਸਦ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਖੋਜਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਸਿਧਾਂਤ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਕਰ ਪੱਛਮੀ ਕਾਵਿ ਸਿਧਾਂਤ ਸੰਬੰਧੀ ਮਿਆਰੀ ਸਾਮੱਗਰੀ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੈ।' ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਐੱਮ. ਏ. ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਸਿਲੇਬਸ ਵਿੱਚ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਸਮੇਂ ਸਿਲੇਬਸ ਅਧੀਨ ਥੀਮਾਂ ਜੀਕਣ ਅਨੁਕਰਣ ਸਿਧਾਂਤ, ਅਸਤਿਤ੍ਵਵਾਦ, ਨਾਰੀਵਾਦ, ਸੰਰਚਨਾਵਾਦ, ਉੱਤਰ ਸੰਰਚਨਾਵਾਦ, ਉੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਤੇ ਮੈਟਾ ਆਲੋਚਨਾ ਆਦਿ ਸੰਬੰਧੀ ਆਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਆਲੇਖ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਜਾਣਨ, ਪੱਛਮੀ ਕਾਵਿ ਦੇ ਸਿਧਾਤਾਂ ਬਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਮੁੱਢਲੀ ਵਾਕਫ਼ੀ ਕਰਵਾਉਣ ਤੇ ਇਸਦੇ ਸਹਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕ ਕਿਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਸਮਝਣ ਤੇ ਵਿਵੇਚਨ ਕਰ ਸਕਣ ਦੀ ਸੋਝੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹਨ।
ਆਲੇਖਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਨੋਟ: ਆਲੇਖ ਦੀ ਪੀਡੀਐੱਫ* ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਜਾਂ ਰਚਨਾਕਾਰ ਬਾਬਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਸੰਬੰਧਿਤ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਪਰ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।
ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕੀ
ਡਾ. ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਰਚੇਤਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਅਧਿਐਨ ਨਾਲ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵਾਬਸਤਾ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਕ ਹਨ। ਨਾਵਲ 'ਮਾਤ ਲੋਕ' ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ 35 ਵਰ੍ਹੇ ਅਧਿਆਪਨ ਦਾ ਤਜ਼ਰਬਾ ਹਾਸਿਲ ਹੈ ਤੇ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਉਹ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਸੰਪਾਦਕੀ ਨੂੰ 'ਮੁੱਢਲੀ ਗੱਲ' ਸਿਰਲੇਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ 'ਮੁੱਢਲੀ ਗੱਲ' ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਗੱਲ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਮਕਸਦ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਪ੍ਰੈੱਸ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਵਿਭਾਗਾਂ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਤੇ ਖੋਜਾਰਥੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਤੇ ਮਿਆਰੀ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕਾਂ ਨੂੰ ਛਾਪਿਆ ਹੈ। ਅਜੋਕੇ ਮੰਡੀ ਤੇ ਮੁਨਾਫੇ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਨਵੀਆਂ, ਮੌਲਿਕ ਤੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਤੇ ਖੋਜਾਰਥੀਆਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਤੀਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਹੈ। ਸੰਪਾਦਕੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠਕਾਂ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਤੇ ਖੋਜਾਰਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੱਛਮੀ ਸੰਕਲਪਾਂ, ਅਧਿਐਨ ਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਮਾਡਲਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਦਾ ਕਥਨ ਹੈ ਕਿ "ਇਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਅੰਤਰ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਦੂਸਰੇ ਮਨੁੱਖ ਦੂਸਰੇ ਮਨੁੱਖ ਸਿਰਜਤ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਹੋਣੀ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਛੋਹਾਂ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਸਮਝ ਲਈ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਨੇ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਮਨੋਵਿਹਾਰ ਦੀ ਹੋਣੀ ਲਈ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਆਦਿ ਨੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਘੁੰਡੀਆਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਪਾਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਚੋਖੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।" ਸੰਪਾਦਕੀ ਅਧੀਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਧਿਐਨ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਨਕਲਚੂ ਬਿਰਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਕਾਂਟੇ ਹੇਠ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਾਕੌਲ ਸੰਪਾਦਕ "ਸਿਧਾਂਤਕਾਰੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਚਿੰਤਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮੌਲਿਕ ਸਾਮੱਗਰੀ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਬਹੁਤੀ ਸਾਮੱਗਰੀ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਰਗੀ ਹੈ।" ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਅਰਬੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਡੀ ਬੇਗਾਨਗੀ ਵਾਲੀ ਪਹੁੰਚ 'ਤੇ ਵੀ ਕਿੰਤੂ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਕਸਦ ਪੰਜਾਬੀ ਚਿੰਤਨ ਤੇ ਚਿੰਤਕਾਂ ਦਾ ਰੁਖ਼ ਇਸ ਤਰਫ਼ ਮੋੜਨਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਤਕ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚਲੇ ਗਿਆਨ/ਸਮਝ ਦੀ ਰਸਾਈ ਸਮੇਂ ਇਸ ਗਿਆਨ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਿਤੀ ਤੇ ਸਮਾਜਕ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਸੰਗ, ਜਮਾਤੀ ਖਸਲਤ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਸਿਧਾਂਤ ਤੇ ਸੰਕਲਪ ਪਿਛਲੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਜੀਵਨ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨਾਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨੂੰ ਵੀ ਉਭਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੰਪਾਦਕੀ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਦੇ ਮਾਇਆ ਅਤੇ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਦੇ ਵਰਤਾਰੇ ਦੇ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਬੰਧ ਉਪਰ ਪਏ ਮਾਰੂ ਅਸਰ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਦਿਆਂ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਲੋਕ ਪੱਖੀ ਚਰਿੱਤਰ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਧੰਦਾ ਜਾਂ ਮੰਡੀ ਦੀ ਵਸਤ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਿਅਕਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਆਲੇਖਾਂ ਦੀ ਟੋਹ
ਪਹਿਲਾ ਆਲੇਖ ਪ੍ਰਿੰ. ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ  'ਕਵਿਤਾ ਤੇ ਸਮਾਜਕ ਆਲੋਚਨਾ ' ਹੈ। ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ ਮੁੱਢਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਆਲੋਚਕ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਆਲੇਖ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਕਵਿਤਾ ਤੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਨੁਕਤਾ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਵਿਤਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਤੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰ ਹਿੱਸਾ ਪਾਉਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਵਿਤਾ ਪੁਰਾਤਨ ਦਾ ਨਿਖੇਧ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਪੁਰਾਤਨਮਤੀਏ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਇਸ ਕਰਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਹਿ ਕੇ ਨਿੰਦਦੇ ਹਨ। ਉਹ (ਪ੍ਰੋ. ਸੇਖੋਂ) ਸਾਹਿਤ ਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੋੜਕੇ ਦੇਖਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਦਰਜਾ ਕਦੰਤ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਬਲਕਿ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਪਰੁਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ' ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ' ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਦੂਜਾ ਆਲੇਖ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰੂਪਵਾਦੀ ਤੇ ਸੰਰਚਨਾਵਾਦੀ ਆਲੋਚਕ ਡਾ. ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੰਘ ਇਸ ਆਲੇਖ ਦੇ ਲੇਖਕ ਹਨ। ਇਸ ਆਲੇਖ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਧਰਾਤਲਾਂ ਲੇਖਕ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ, ਸਿਰਜਣ-ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਪਾਠਕ ’ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਸੰਚਾਰ ਉਪਰ ਵਿਚਾਰਿਆ ਹੈ। ਆਲੇਖ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀਆਂ - ਸਿਗਮੰਡ ਫ਼ਰਾਇਡ, ਕਾਰਲ ਜੁੰਗ ਅਤੇ ਅਲਫ਼ਰੈਡ ਐਡਲਰ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੋਂ ਅੰਤਰਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਿਆਂ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਆਲੇਖ ' ਸਾਹਿਤ: ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ, ਪ੍ਰਕਾਰਜ ਤੇ ਕਰਤੱਵ' ਡਾ. ਟੀ. ਆਰ. ਵਿਨੋਦ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਹੈ। ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਰਜ ਸੰਬੰਧੀ ਡਾ. ਵਿਨੋਦ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਹਿਤ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਸਥੂਲ ਵਰਣਨ ਸਦਕਾ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਦੇ ਸਥਾਈ ਅੰਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਵ ਵਾਸਤਵ ਦੇ ਕਿਸੇ ਅੰਗ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਰੱਖਣ ਜਾਂ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਡਾ. ਵਿਨੋਦ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਕਰਤੱਵ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਚੇਤੰਨ ਕਰਕੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਨਿਹਿਤ ਹੈ ਤੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰ ਸਕਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਸਾਹਿਤ ਹੀ ਮਹਾਨ ਸਾਹਿਤ ਹੈ। ਇੰਝ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਪਹੁੰਚ ਇਸ ਆਲੇਖ ਵਿੱਚ ਆਰਪਾਰ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਡਾ. ਰਵਿੰਦਰ ਰਵੀ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਆਲੇਖ 'ਨਵੀਨ ਆਲੋਚਨਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ' ਉਸ ਆਲੋਚਨਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਾਰੇ ਹੈੈ, ਜਿਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪੱਛਮੀ ਆਲੋਚਕ ਜੇ. ਸੀ. ਰੈਨਸਮ ਦੀ 1941 ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਪੁਸਤਕ 'The New Criticism' ਨਾਲ ਹੋਈ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਡਾ. ਈਲੀਅਟ ਨੇ ਇਸ ਆਲੋਚਨਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਪੱਛਮੀ ਚਿੰਤਕਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੰਕਲਪਾਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਇਸ ਆਲੋਚਨਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਅਗਲਾ ਆਲੇਖ  'ਅਸਤਿਤ੍ਵਵਾਦ ' ਡਾ. ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਅਰਸ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਇੱਕ ਵਿਸਥਾਰਤ ਆਲੇਖ ਹੈ। ਡਾ. ਅਰਸ਼ੀ ਨੇ ਅਸਤਿਤ੍ਵਵਾਦ ਦੇ ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਿਆਂ ਇਸਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੀਕ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਉਲੀਕਿਆ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਅਜੋਕੇ ਦੌਰ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਅਸਤਿਤ੍ਵਵਾਦੀ ਨੁਕਤੇ ਤੋਂ ਸਮਝਣ ਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਰਸਤੂ 384-322 ਪੂਰਵ ਈਸਵੀ ਦੌਰਾਨ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਗ੍ਰੀਕ ਫ਼ਿਲਾਸਫਰ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਚਿੰਤਨ ਸਦਕਾ ਅਨੁਕਰਣ, ਵਿਰੇਚਨ ਆਦਿ ਜਿਹੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਲਾ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਪਾਦਨ ਕੀਤਾ। ਡਾ. ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਪੂਨੀ ਰਚਿਤ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਆਲੇਖ  'ਅਨੁਕਰਣ ਸਿਧਾਂਤ: ਇੱਕ ਪਰਿਪੇਖ' ਅਰਸਤੂ ਦੇ ਅਨੁਕਰਣ ਸਿਧਾਂਤ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਡਾ. ਪੂਨੀ ਨੇ ਇਸ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਲਾ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਬੜੀ ਹੀ ਸਰਲਤਾ ਤੇ ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠਕ ਦੇ ਸਨਮੁੱਖ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਅਗਲੇ ਆਲੇਖ 'ਸੰਰਚਨਾਵਾਦ ' ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਬੁੱਧ ਪੰਜਾਬੀ ਚਿੰਤਕ ਡਾ. ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਸੰਕਲਪ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਕਾਸ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਚਿੰਤਕਾਂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਥਾਪਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸ ਸੰਕਲਪ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਤੇ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਭਾਰਿਆ ਹੈ।  'ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸਾਹਿਤ ਅਧਿਐਨ' ਨਾਮੀ ਆਲੇਖ ਦੂਸਰੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਆਲੋਚਕ ਡਾ. ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਭੱਟੀ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਨੁਕਤਾ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵਿਵੇਚਨ ਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੀ ਲੋੜ ਤੇ ਮਾਰਕਾਸਵਾਦੀ ਸਾਹਿਤ ਅਧਿਐਨ ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਡਾ. ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਭਾਟੀਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਲੇਖ  'ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ' ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਮੁੱਢ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਵਾਪਰੇ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਲੇਖਕ ਆਲੋਚਨਾ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਤੇ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਸਮਝਦਾ ਹੋਇਆ ਹਰੇਕ ਪੜਾਅ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੀਆਂ ਤਰੁੱਟੀਆਂ ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦਾ ਪਿਛਲੇਰੇ ਪੜਾਅ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਸਮਾਂਤਰ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹਨਾਂ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਨਕਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਭਾਰਿਆ ਹੈ। ਡਾ. ਭਾਟੀਆ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਰਚਿਤ ਅਗਲਾ ਆਲੇਖ 'ਪੰਜਾਬੀ ਮੈਟਾ ਆਲੋਚਨਾ: ਅਤੀਤ ਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ' ਆਲੋਚਨਾ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਆਲੇਖ ਵਾਂਗ ਉਹਨਾਂ ਇਸ ਆਲੇਖ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਮੈਟਾ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਾਰਖੂ ਅੱਖ ਰਾਹੀਂ ਦੇਖਦਿਆਂ ਕਮੀਆਂ ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਸਮੇਤ ਉਲੀਕਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਡਾ. ਧਨਵੰਤ ਕੌਰ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਆਲੇਖ ' ਨਾਰੀਵਾਦ'  ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸੰਕਲਪ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਪੱਖਾਂ ਜੀਕਣ ਇਤਿਹਾਸ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਚਿੰਤਕਾਂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹਨਾਂ ਨਾਰੀਵਾਦ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਤੇ ਲੋੜ ਨੂੰ ਵੀ ਬਿਆਨਿਆ ਹੈ। ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਅਗਲਾ ਆਲੇਖ 'ਪੰਜਾਬੀ ਸਮੀਖਿਆ ਸੰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰ- ਸੰਰਚਨਾਵਾਦ' ਡਾ. ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਚਿੰਤਨਧਾਰਾ ਦੀ ਪੱਛਮ ਤੋਂ ਅਨੁਕਰਣ ਦੀ ਬਿਰਤੀ ਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਸੰਕਲਪਾਂ (ਮਾਰਕਸਵਾਦ, ਸੰਰਚਨਾਵਾਦ, ਚਿਹਨ ਵਿਗਿਆਨ ਆਦਿ) ਦੇ ਆਪੋ ਵਿਚਲੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿਹੂਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ-ਸੰਰਚਨਾਵਾਦ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹਨਾਂ ਪੱਛਮੀ ਸਾਹਿਤ ਚਿੰਤਕਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਉੱਤਰ-ਸੰਰਚਨਾਵਾਦ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਆਖਰੀ 'ਉੱਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ' ਨਾਮੀ ਆਲੇਖ ਡਾ. ਕੁਲਵੀਰ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਹੈ। ਉੱਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਤੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਨਿਖੇੜੇ ਤੇ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੂੰ ਵਿਭਿੰਨ ਪੱਛਮੀ ਚਿੰਤਕਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਦੇ ਨਾਲੋ ਨਾਲ ਹੋਰਨਾਂ ਸੰਕਲਪਾਂ ਜੀਕਣ ਉੱਤਰ-ਸੰਰਚਨਾਵਾਦ ਨਾਲ ਇਸਦੇ ਸੰਵਾਦ ਨੂੰ ਪੜਚੋਲਣ ਦੀ ਚੇਸ਼ਟਾ ਇਸ ਆਲੇਖ ਦੇ ਆਰ ਪਾਰ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਲਿੰਡਸੇ ਵੋਨ
ਲਿੰਡਸੇ ਕੈਰੋਲੀਨ ਵੋਨ ( ਜਨਮ 18 ਅਕਤੂਬਰ 1984 ) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸਕੀ ਟੀਮ ਦੀ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਅਲਪਾਈਨ ਸਕੀ ਰੇਸਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਚਾਰ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਦੂਜੀ ਔਰਤ ਐਨੀਮੇਰੀ ਮੋਸੇਰ-ਪ੍ਰੋਲ ਹੈ। ੳੁਸਨੇ 2008, 2009, ਅਤੇ 2010 ਵਿਚ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਖ਼ਿਤਾਬ, ਅਤੇ 2012 ਵਿਚ ਇਕ ਹੋਰ ਖਿਤਾਬ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ। ਵੋਨ ਨੇ 2010 ਵਿੰਟਰ ਓਲੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚ ਡਾਊਨਹਿਲ ਵਿਚ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ  ਤੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਅਮਰੀਕੀ ਔਰਤ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਡਾਊਨਹਿਲ (2008-2013, 2015, 2016) ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ 8 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਖਿਤਾਬ ਵੀ ਜਿੱਤੇ। ਸੁਪਰ-ਜੀ (2009-2012, 2015) ਵਿੱਚ 5 ਟਾਈਟਲ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ (2010-2012) ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਖ਼ਿਤਾਬ ) ਜਿੱਤੇ।  ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ 20 ਵੇਂ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਗਲੋਬਲ ਟਾਈਟਲ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ, ਜੋ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਜਾਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ।
ਅਲੋਪਾਈਨ ਸਕੀਇੰਗ-ਡਾਊਨਹਿੱਲ, ਸੁਪਰ-ਜੀ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਲੈਲੋਮ, ਸਲੇਟੋਮ ਅਤੇ ਸੁਪਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੀ ਦੌੜ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ 6 ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਹੈ। 3 ਫਰਵਰੀ 2018 ਤੱਕ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ 82 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੌੜਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ 82 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਜੇਤੂਆਂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਜਿਸਨੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਐਨੀਰਮਰੀ ਮੋਜ਼ਰ-ਪ੍ਰੋਲ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਪਾਸ ਕਰਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਸੀ ।ਉਸ ਦੇ ਓਲੰਪਿਕ ਸੋਨ ਅਤੇ ਕਾਂਸੀ ਤਮਗੇ ਦੇ ਨਾਲ, 2009 ਵਿਚ 2 ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਸੁਨਿਹਰੀ ਮੈਡਲ (2007 ਅਤੇ 2011 ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਤਮਗੇ ਨਾਲ) ਅਤੇ 4 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤੇ। ਵੋਨ ਮਹਾਨ ਅਮਰੀਕੀ ਸਕਾਈ ਰੇਸਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
2010 ਵਿੱਚ, ਵੌਨ ਨੇ ਲੌਰੀਅਸ ਸਪੌਡਲਸ ਆਫ ਦ ਈਅਰ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਓਲੰਪਿਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਸਪੋਰਟਸਵੂਮੈਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਰਹੀ।
ਕਈ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਕਾਰਨ ਵੋਨ ਨੂੰ ਕਈ ਸੀਜ਼ਨਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਛੱਡਣੇ ਪਏ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 2014 ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੀਜ਼ਨ ਅਤੇ 2013 ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੀਜਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਸੱਟ ਤੋਂ ਠੀਕ ਹੋਣ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਸਨੇ ਐਨਬੀਸੀ ਨਿਊਜ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਰੂਸ 2014 ਦੇ ਸੋਚੀ ਦੀਆਂ 2014 ਵਿੰਟਰ ਓਲੰਪਿਕ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। thumb|ਵੋਨ ਮਾਰਚ 2008 ਵਿੱਚ
right|thumb|2018 ਵਿੰਟਰ ਓਲੰਪਿਕਸ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1984 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ
ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ (ਸੈਲੂਲਰ ਫ਼ੋਨ, ਚਲੰਤ ਫ਼ੋਨ, ਹੈਂਡ ਫ਼ੋਨ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਫ਼ੋਨ,ਮਬੈਲ ਵੀ ਆਖ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਫ਼ੋਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਲੰਮੇ-ਚੌੜੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਕਿਸੇ ਰੇਡੀਓ ਜੋੜ ਰਾਹੀਂ ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ ਕਾਲਾਂ ਨੂੰ ਕਰ ਜਾਂ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੋਵੇ।
ਕੁੱਝ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੋਬਾਇਲ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਦੇ ਨਾਮ:-
ਅਜੋਕੇ ਫੋਨ (ਸਮਾਰਟ-ਫੋਨ):
ਅੱਜ-ਕੱਲ ਦੇ ਫੋਨ ਇਹਨੇ ਕੁ ਸਮਰਥ ਹਨ  ਕੀ ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਲਗਭਗ ਹਰੇਕ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਆਪਣੀ ਦਿਨਚਰਿਆ ਵੀ ਸੌਖੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਬਿੱਲ ਭਰਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਖਾਣ-ਪਿਣ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮੰਗਵਾਉਣਾ, ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਚਿਜ਼ਾਂ ਅਸੀਂ ਬੱਸ ਕੁਝ ਹੀ ਟੱਚਾਂ ਨਾਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
ਅੱਜ ਫੋਨ ਇੱਕ ਚੀਜ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਮਨੁਖ ਦਾ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਗੁਜਾਰਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੀ ਮਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੰਮ ਕਾਜ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਆਮ ਘਰੇਲੂ ਜੀਵਨ, ਹਰ ਥਾਂ ਫੋਨ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਇਹ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਕਿਸੇ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਮੋਬਾਇਲ ਹੁੰਦਾ ਹੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਰਿਕਸ਼ਾ ਚਾਲਕ ਹੈ ਜਾਂ ਕੋਈ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਵਪਾਰੀ।
ਕੀ-ਬੋਰਡ
ਮੋਬਾਈਲ ’ਤੇ ਇਨਪੁਟ ਦੇਣ ਲਈ ਭੌਤਿਕ ਕੀ-ਬੋਰਡ ਅਤੇ ਆਨ-ਸਕਰੀਨ ਕੀ-ਬੋਰਡ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 12 ਬਟਨਾਂ ਵਾਲਾ ਕੀ-ਬੋਰਡ (ਬਟਨ ਪੈਡ) ਅਤੇ ਕਵਰਟੀ (QWERTY) ਕੀ-ਬੋਰਡ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਭੌਤਿਕ ਕੀ-ਬੋਰਡ ਹਨ। 12 ਬਟਨਾਂ ਵਾਲੀ (ਟੀ-9) ਕੀਪੈਡ ਵਿੱਚ ਸਿਫ਼ਰ (0) ਤੋਂ ਨੌਂ (9) ਤਕ ਅਤੇ ਦੋ ਵਾਧੂ (ਸਟਾਰ ਅਤੇ ਹੈਸ਼) ਬਟਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਵਰਟੀ (ਮਿੰਨੀ ਕਵਰਟੀ) ਕੀ-ਬੋਰਡ ਵੱਡੇ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਟਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੱਧ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਟੀ-9 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੇਜ਼ ਗਤੀ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਆਨ-ਸਕਰੀਨ ਜਾਂ ਵਰਚੂਅਲ ਕੀ-ਬੋਰਡ ਮੋਬਾਈਲ ਦੀ ਸਕਰੀਨ ਉੱਤੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਂਗਲ ਦੀ ਛੋਹ ਜਾਂ ਸਟਾਈਲਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਟਾਈਪ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਬਾਇਲ ਫ਼ੋਨ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਚਾਰ
ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਖੜੋਤ
ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਖੜੋਤ ਜਾਂ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਭੀੜ-ਭੜੱਕਾ (ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਜਾਮ) ਸੜਕਾਂ ਦੀ ਉਹ ਹਾਲਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਵਰਤੋਂ ਵਧਣ ਉੱਤੇ ਗੱਡੀਆਂ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਫ਼ਰ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੰਮਾ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੱਡੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੰਮੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੜਕ ਆਵਾਜਾਈ
ਦਾਸੂਵਾਲ
ਦਾਸੂਵਾਲ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਵਲਟੋਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਵਲਟੋਹਾ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਖਪਸੇ
ਖਪਸੇ ਤਿੱਬਤੀ ਬਿਸਕੁਟ ਹਨ ਜੋ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿਬਤਨ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਲਈ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਖਪਸੇ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਆਟਾ, ਅੰਡੇ, ਮੱਖਣ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਮਿਸ਼ਰਨ ਨੂੰ ਫੇਰ ਵੱਖ ਵੱੱਖ ਰੂਪ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਇਤ ਦਾ ਆਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਇਸਨੂੰ ਤੱਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਿਬਤਨ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਤਿਬਤਨ ਰੈਸਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸੋਨਾਰਿਕਾ ਭਦੌਰੀਆ
ਸੋਨਾਰਿਕਾ ਭਦੌਰੀਆ (ਜਨਮ 3 ਜਨਵਰੀ 1992) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਮਾਡਲ, ਨ੍ਰਤਕੀ, ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁੰਨ ਹੈ ਜੋ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸੋਨਾਰਿਕਾ ਦੇਵੋਂ ਕੇ ਦੇਵ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਪਾਰਵਤੀ ਅਤੇ ਆਦਿ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਸੋਨਾਰਿਕਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਉਸਾਰੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸੋਨਾਰਿਕਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਯਸ਼ੋਧਾਮ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਮਗਰੋਂ ਡੀ.ਜੀ. ਰੂਪਰੇਲ ਕਾਲਜ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ (2011–ਵਰਤਮਾਨ)
ਭਦੌਰੀਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਡੈਬਿਊ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2011 ਵਿੱਚ ਲਾਇਫ਼ ਓਕੇ ਦੇ ਤੁਮ ਦੇਨਾ ਸਾਥ ਮੇਰਾ (ਲਾਇਫ਼ ਓਕੇ)।ਤੁਮ ਦੇਨਾ ਸਾਥ ਮੇਰਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਇਸ ‘ਚ ਉਸ ਨੇ ਆਗੂ ਅਭਿਲਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ “ਦੇਵੋਂ ਕੇ ਦੇਵ...ਮਹਾਦੇਵ ‘ਚ ਪਾਰਵਤੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਸੋਨੀ ਟੀ.ਵੀ ਦੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਵਲੱਭ- ਇਤਿਹਾਸ ਭੀ, ਰਹਸਿਆ ਭੀ।ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਵਲੱਭ ‘ਚ ਅਸ਼ੀਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਅਕਤੂਬਰ 2018 ਤੋਂ ਜਨਵਰੀ 2019, ਭਦੌਰੀਆ ਨੇ ਕਲਰਜ਼ ਦੇ ਦਾਸਤਾਂ-ਏ-ਮਹੁਬੱਤ ਸਲੀਮ ਅਨਾਰਕਲੀ।ਦਾਸਤਾਂ-ਏ-ਮਹੁਬੱਤ: ਸਲੀਮ ਅਨਾਰਕਲੀ ‘ਚ ਅਨਾਰਕਲੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। 2019 ਵਿੱਚ, ਕਲਰਜ਼ ਟੀ.ਵੀ. ਦੇ ਇਸ਼ਕ ਮੇਂ ਮਰਜਾਵਾਂ ‘ਚ ਨੇਤ੍ਰਾ ਸ਼ਰਮਾ ਦਾ ਚਰਿੱਤਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।'
ਫ਼ਿਲਮਾਂ ‘ਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ (2015–ਵਰਤਮਾਨ)
2015 ਵਿੱਚ, ਭਦੌਰੀਆ ਨੇ ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਫ਼ਿਲਮ “ਜਾਦੂਗਾਦੂ ‘ਚ ਪਾਰਵਤੀ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ”ਸਪੀਡੂਨੋਡੂ ‘ਚ ਭੀਮਨੇਨੀ ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਰਾਓ ਨੇ ਵੀ ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਇੱਕ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ ਜੋ 2012 ਦਾ ਤੇਲਗੂ ਰੀਮਾਰਕ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਫਰਵਰੀ 2016 ਵਿੱਚ ਰੀਲਿਜ਼ ਹੋਈ ਜਿਸ ‘ਚ ਭਦੌਰੀਆ ਦੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਸ਼ਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਉਸ ਦੀ ਦੂਜੀ ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮ “ਇਦੋ ਰਾਕਮ ਆਦੋ ਰਾਕਮ ਸੀ ਜੋ 2016 ‘ਚ ਰੀਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਅਤੇ ਬਾਕਸ ਆਫ਼ਿਸ ‘ਤੇ ਸਫ਼ਲ ਰਹੀ।
ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸਾਂਸੇ ‘ਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਜੀਵ ਐਸ ਰੁਈਆ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰਜਨੀਸ਼ ਦੁਗੱਲ ਉਸ ਦਾ ਸਹਿ-ਅਦਾਕਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ‘ਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਜੀ. ਕਾਰਤਿਕ ਰੇੱਡੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਮੰਚੂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਸਾਰਦਾ ‘ਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਭਦੌਰੀਆ ਨੇ ਤਾਮਿਲ ਭਾਸ਼ਾ।ਤਾਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮ ਇੰਦਰਜੀਤ ‘ਚ ਗੌਤਮ ਕਾਰਤਿਕ ਦੀ ਸਹਿ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਤਾਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
2017 ਵਿੱਚ, ਭਦੌਰੀਆ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਇੱਕ ਫੈਨ ਨੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਫੋਨ ‘ਤੇ ਅਸ਼ਲੀਲ ਸੰਦੇਸ਼ ਭੇਜੇ। ਉਹ ਵਿਕਾਸ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨਾਲ ਰਿਲੇਸ਼ਨਸ਼ਿਪ ‘ਚ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1992 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਚਾਹੜ ਮਾਜਰਾ
ਚਾਹੜ ਮਾਜਰਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਐੱਸ.ਏ.ਐੱਸ.ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮਾਜਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕੰਢੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
2014 ਪ੍ਰੋ ਕਬੱਡੀ ਲੀਗ
2014 ਪ੍ਰੋ ਕਬੱਡੀ ਲੀਗ ਸਟਾਰ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਲੋਂ ਕਾਰਵਾਈ ਗਈ ਇੱਕ ਕੱਬਡੀ ਲੀਗ ਸੀ ਜੋ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਦੀ ਤਰਜ਼ 'ਤੇ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੱਬਡੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਲੀਗ 26 ਜੁਲਾਈ 2014 ਤੋਂ 31 ਅਗਸਤ 2014 ਤੱਕ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 60 ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਗਏ। ਪਹਿਲਾ ਮੈਚ ਯੂ ਮੁੰਬਾ ਅਤੇ ਜੈਪੁਰ ਪਿੰਕ ਪੈਂਥਰਸ ਵਿੱਚਾਲੇ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਯੂ ਮੁੰਬਾ ਨੇ ਜੈਪੁਰ ਪਿੰਕ ਪੈਂਥਰਸ ਨੂੰ 14 ਅੰਕਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ ਪਰ ਫ਼ਾਇਨਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਜੈਪੁਰ ਪਿੰਕ ਪੈਂਥਰਸ ਨੇ ਯੂ ਮੁੰਬਾ ਨੂੰ 11 ਅੰਕਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾ ਕੇ ਲੀਗ ਜਿੱਤ ਲਈ।
ਅੰਕ ਤਾਲਿਕਾ
ਸਰੋਤ:prokabaddi.com
ਪਲੇਆਫ ਮੁਕਾਬਲੇ
ਸਾਰੇ ਮੈਚ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਛੱਤਰਪਤੀ ਸਪੋਰਟਸ ਕੰਪਲੈਕਸ, ਪੁਨੇ ਵਿੱਚ ਖੇਡੇ ਜਾਣਗੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਬੱਡੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰੋ ਕਬੱਡੀ ਲੀਗ ਸੀਜਨ
ਦਾਰ ਅਸ ਸਲਾਮ
ਦਾਰ ਅਸ ਸਲਾਮ (دار السلام) ਤਨਜ਼ਾਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖੇਤਰੀ ਆਰਥਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਹ ਤਨਜ਼ਾਨੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਸੂਬਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰੀ ਖੇਤਰ ਜਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਵਿਭਾਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਕਿਨੋਂਦੋਨੀ, ਮੱਧ-ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਲਾਲਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਤਮੇਕੇ। ਦਾਰ ਅਸ ਸਲਾਮ ਖੇਤਰ ਦੀ 2002 ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਅਬਾਦੀ 2,497,940 ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਦਾਰ ਅਸ ਸਲਾਮ ਨੇ 1974 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੋਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਕ ਦਰਜਾ ਦੋਦੋਮਾ ਹੱਥੀਂ ਗੁਆ ਲਿਆ ਸੀ (ਇੱਕ ਹਰਕਤ ਜੋ 1996 ਤੱਕ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਸੀ), ਪਰ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਸਥਾਈ ਕੇਂਦਰੀ ਸਰਕਾਰੀ ਅਫ਼ਸਰਸ਼ਾਹੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਅਤੇ ਲਾਗਲੇ ਦਾਰ ਅਸ ਸਲਾਮ ਖੇਤਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਨਜ਼ਾਨੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਰਾਸਮਸ ਲਰਡੋਰਫ
ਰਾਸਮਸ ਲਰਡੋਰਫ (ਜਨਮ 22 ਨਵੰਬਰ 1968) ਡੈਨਿਸ਼-ਕਨੇਡੀਅਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪੀ.ਐਚ.ਪੀ. ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਸੰਸਕਰਣ ਬਣਾਏ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਜਿਮ ਵਿੰਸਟੱਡ, ਸਟਿੱਗ ਬੈਕਨ, ਸ਼ੇਨ ਕਾਰਾਵੀਓ, ਐਂਡੀ ਗੁਟਮਨਜ਼ ਅਤੇ ਜ਼ੀਵ ਸੁਰਾਸਕੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਉਹ ਹੁਣ ਵੀ ਇਸੇ ਪਰਿਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
1980 ਵਿੱਚ ਲਰਡੋਰਫ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਡੈਨਮਾਰਕ ਤੋਂ ਕਨੇਡਾ ਆ ਕੇ ਵਸ ਗਿਆ ਅਤੇ 1983 ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਿੰਗ ਸਿਟੀ, ਓਂਟਾਰੀਓ 'ਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ। 1988 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕਿੰਗ ਸਿਟੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਅਤੇ 1993 ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਵਾਟਰਲੂ ਤੋਂ ਸਿਸਟਮ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਅਪਲਾਈਡ ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਅਪਾਚੀ ਐਚ.ਟੀ.ਟੀ.ਪੀ ਸਰਵਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਐਮ.ਐਸ.ਕਿਊ.ਐਲ ਡੀ.ਬੀ.ਐਮ.ਐਸ ਵਿੱਚ LIMIT ਕਾਰਕ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ।
ਕਰੀਅਰ
ਸਤੰਬਰ 2002 ਤੋਂ ਨਵੰਬਰ 2009 ਤੱਕ ਲਰਡੋਰਫ ਯਾਹੂ! ਇੰਕ ਵਿੱਚ ਇੰਨਫ੍ਰਾਸਟਰਕਚਰ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। 2010 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਵੀਪੇਅ ਵਿੱਚ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਇੰਟਰਫੇਸ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਟੰਮ ਕੀਤਾ। 22 ਫਰਵਰੀ 2012 ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਟਵਿੱਟਰ 'ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਹੁਣ ਇਟਸੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। 2013 ਵਿੱਚ ਰਾਸਮਸ ਨੇ ਜੈਲਾਸਟਿਕ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਸੀਨੀਅਰ ਸਲਾਹਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਲਰਡੋਰਫ ਓਪਨ ਸੋਰਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦਾ ਬੁਲਾਰਾ ਵੀ ਹੈ।
ਸਨਮਾਨ
2003 ਵਿੱਚ ਲਰਡੋਰਫ ਦਾ ਨਾਮ ਐਮ.ਆਈ.ਟੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਰਿਵਿਊ ਟੀ.ਆਰ.100 ਦੀ 35 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ 100 ਉੱਦਮੀਆਂ ਦੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਦੇਸ਼ਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1968
ਸੱਥ
ਸੱਥ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸਥਾਨ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਮਨ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਖੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸੱਥ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਰਹੀ ਹੈ ਹਰ ਗੱਲ ਪਤਾ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਤਿਊਹਾਰ, ਖੇਡਾਂ, ਜੰਞ ਦਾ ਉਤਰਨਾ, ਮਸਲੇ, ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਗੁੱਲੀਘਟ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੰਬੰਧੀ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ, ਪੰਚਾਇਤੀ ਮਾਸਲੇ ਆਦਿ ਸੱਥ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਹਨ| ਮੌਸਮ ਦਾ ਸੱਥ ਦਾ ਨਾਲ ਡੂੰਘਾ ਸੰਬੰਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸੱਥ ਵਿੱਚ ਦੁਪਾਹਿਰ ਵੇਲੇ ਜਾਂ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਕ ਬਰੋਟੇ ਦੇ ਹੇਠ ਆ ਕੇ ਦਿਨ ਭਰ ਗੁਜਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਧੂਣੀ ਲਾ ਕੇ ਬੈਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦਾ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕਠੇ ਬੈਠਣ ਦਾ ਉਹ ਸਥਾਨ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਸਲੇ, ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ, ਮਨ ਦੀ ਗੁੱਝੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦਾ ਸਥਾਨ ਸੱਥ ਸੀ। ਸੱਥ ਦੇ ਵਿੱਚ ਮਹਿਫਲਾਂ ਲੱਗੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਸੱਥ ਦਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨਾਲ ਗੁੜ੍ਹਾ ਸੰਬੰਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਅਧੂਰੇ ਸੀ। ਜਿਸ ਨੇ ਵੀ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਪਤਾ ਕਰਨੀ ਹੋਵੇ ਉਹ ਜੇ ਹੋਰ ਕਿਧਰੋਂ ਨਾ ਪਤਾ ਚਲੇ ਉਹ ਸੱਥ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਚਲ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼
ਸੱਥ ਦਾ ਨਾਰੀ ਨਾਲ ਵੀ ਗੂੜ੍ਹਾ ਸੰਬੰਧ ਰਿਹਾ ਹੈ ਔਰਤਾਂ ਸੱਥ ਵਿਚੋਂ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੀਆਂ ਹਨ। ਤੀਆਂ, ਤ੍ਰਿੰਝਣਾ, ਔਰਤਾਂ ਸੱਥ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬੈਠ ਕੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਆਰੀ ਕੁੜੀਆਂ ਵਿਆਹੀਆਂ ਹੋਈਆ, ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਬਜੁਰਗ ਔਰਤਾਂ ਇੱਕਠੇ ਮਿਲ ਕੇ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਆਵਦੇ ਮਨ ਦੇ ਰੋਸ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਾਣਦੀਆਂ ਸਨ। ਮੁੰਡਾ ਕੁੜੀ ਜੰਮਣ ਵੇਲੇ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸੱਥ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਨਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਬੁੱਢੇ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਸਭ ਇੱਕਠੇ ਮਿਲ ਕੇ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਤਾਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਨੌਜਵਾਨ ਬੁੱਢਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਅਤੇ ਬਜੁਰਗ ਉਹਨਾ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾ ਦਾ ਉਠਣ ਨੂੰ ਦਿਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਮੇਰੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਅਮੈਂਬਲੀ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਚੁੰਝਾ ਦੇ ਭੇਦ ਹੋ ਕੇ ਹਰ ਇੱਕ ਬੋਲਦਾ-ਚਾਲਦਾ ਬੰਦਾ ਆਪਣੀ ਰਾਇ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਕੇ ਸਰਬ ਸਧਾਰਨ ਨੂੰ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਦਿਮਾਗੀ ਚਤਰਾਈ ਨਾਲ ਜਮੀਨ ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਉਹ ਕੁੰਡੇ ਮੇਲਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਲਪਣਾ ਡਿੱਗ ਪੈਦੀ ਹੈ।
ਮੇਰਾ ਪਿੰਡ ਗਿਆਨੀ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਮੇਰੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੂੰਹ ਮੱਥਾ
ਪੰਚਾਇਤ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਥਾਂ ਉਹ ਥਾਂ ਜਿੱਥੇ ਪਸ਼ੂ ਸਵੇਰ ਵੇਲੇ ਇੱਕਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। (ਪਰਮਾਣਿਤ ਪੰਜਾਬੀ ਕੋਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ) ਸੱਥ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਇਥੇ ਲੋਕ ਉਹ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਰਕਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਹੋਰ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ। ਗੱਲ ਨੂੰ ਵੀ ਮਜਾਕ ਹੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਂਝੀ ਲਾਉਂਦੀਆਂ ਤਦ ਉਹ ਆਦਮੀ ਵਾਂਗ ਹੀ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਅੰਦਰਲੀ ਬਾਤ ਨੂੰ ਦੱਸ ਕੇ ਸੱਥ ਸਮਝਕੇ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਜਜਬਿਆਂ ਦੀ ਕੋਈ ਜਾਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਜਿਥੇ ਜਜਬੇ ਬੈਠ ਗਏ, ਮੁਹੱਬਤ ਜਾਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਅਲਵਈ ਸੱਥ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨੀ ਡਿਊਡੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। (ਉਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਗਾਸੋ ਮਲਵਈ ਸਭਿਆਚਾਰ ਮਲਵਈ ਸੱਥਾ ਵਿਚੋਂ) ਸੱਥ ਦਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਵੱਡਾ ਹੱਥ ਹੈ। ਸੱਥ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭੇਦ ਭਾਵ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸਭ ਜਾਤ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਲੋਕ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਘ ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਸੱਥ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕਧਾਰਾ
ਕੈਂਬਰਿਜ
ਕੈਂਬਰਿਜ ਇੱਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕੈਂਬਰਿਜਸ਼ਾਇਰ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਦਾ ਕਾਊਂਟੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਲੰਡਨ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 50 ਮੀਲ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਪੂਰਬੀ ਐਂਗਲੀਆ ਵਿੱਚ ਕੈਮ ਦਰਿਆ ਕੰਢੇ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਦਿਲਦਾਰੀਆਂ
ਦਿਲਦਾਰੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਅਮਰਿੰਦਰ ਗਿੱਲ ਦੀ ਇੱਕ ਸਟੂਡੀਓ ਐਲਬਮ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਐਲਬਮ ਏਕ ਵਾਅਦਾ ਬਾਅਦ ਅਮਰਿੰਦਰ ਦੀ ਦੂਜੀ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਸੀ। ਐਲਬਮ "ਸੰਗੀਤ ਆਦਮੀ", ਸੁਖਸ਼ਿੰਦਰ ਸ਼ਿੰਦਾ ਨੇ ਕੰਪੋਜ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜ ਕਾਕੜਾ, ਦੇਵ ਰਾਜ ਜੱਸਲ, ਅਮਰਜੀਤ ਸੰਧਰ, ਜੱਸੀ ਜਲੰਧਰੀ, ਅਮਰਦੀਪ ਗਿੱਲ ਅਤੇ ਸੱਤੀ ਖੋਖੇਵਾਲੀਆ ਦੇ ਲਿਖੇ ਗੀਤ ਹਨ।
ਟ੍ਰੈਕ ਲਿਸਟਿੰਗ
ਸਾਰਾ ਸੰਗੀਤ ਸੁਖਸ਼ਿੰਦਰ ਸ਼ਿੰਦਾ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਨਾਮ
ਇਸ ਐਲਬਮ ਨੂੰ 2006 ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਅਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਿੰਨ ਐਵਾਰਡ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ:
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2005 ਐਲਬਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰਿੰਦਰ ਗਿੱਲ
ਜੀਤੇਂਦਰ
ਜੀਤੇਂਦਰ (ਜਨਮ ਦਾ ਨਾਂ ਰਵੀ ਕਪੂਰ, ਜਨਮ 7 ਅਪ੍ਰੈਲ 1942) ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਪ੍ਰਡਿਉਸਰ, ਬਾਲਾਜੀ ਟੈਲੀਫ਼ਿਲਮਜ, ਬਾਲਾਜੀ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰ ਅਤੇ ਏਐਲਟੀ ਐਟਰਟ੍ਰੇਨਮੈਂਟ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਹਨ। ਜਿਤੇਂਦਰ ਡਾਂਸ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਵਧੇਰੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੁੰ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਪੁਰਸਕਾਰਨਾਲ 2003 ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸਕਰੀਨ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਪੁਰਸਕਾਰ 2005 ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ।
ਪੇਸ਼ਾ
ਜੀਤੇਂਦਰ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੇ ਵਿੱਚ 1960 ਤੋਂ ਲੈਕੇ 1990 ਤੱਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰਗਰਮ ਰਿਹਾ। ਜੀਤੇਂਦਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤਾਰਾਮ (1964) ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਗੀਤ ਗਾਇਆ ਪੱਥਰੋਂ ਨੇ  ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਫ਼ਰਜ਼ (1967) ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਸਾਬਿਤ ਹੋਈ।
ਜੀਤੇਂਦਰ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮੇ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ 200 ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਕਸਰ ਜੋੜੀ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇਵੀ, ਜੈਯਾ ਪ੍ਰਧਾ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਜੀਤੇਂਦਰ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।