cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਅਸਤਿਤ੍ਵਵਾਦ
ਅਸਤਿਤਵ ਹਮੇਸਾ ਗਤੀਸ਼ੀਲ
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਤੇ ਮਨੋਰੋਗ ਚਿਕਿਤਸਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਸਤਿਤਵਵਾਦੀ ਚਿੰਤਨ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪ੍ਰਤੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗੋਚਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਾਲ ਜੈਸਪਰਜ਼ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਇੱਕ ਮਨੋਰੋਗ ਚਕਿਤਸਕ ਦੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਰਤ ਸਮਾਨਾਯ ਮਨੋਰੋਗੀਆਂ ਚਿਕਿਤਸਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸੀ। ਕੁਝ ਮਨੋਰੋਗ ਚਕਿਤਸਕ ਇਹ ਮੰਨਣ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਫਰਾਇਡੀਅਨ ਮਾਡਲ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਅਸਤਿਤਵਵਾਦ ਸਵੈ ਅਤੇ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨੂੰ ਡੁੰਘਾਈ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਸਮਝਣ ਦੀ ਬਿਹਤਰ ਵਿਧੀ ਹੈ। ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਸਤਿਤਵਾਦ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਨ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਡੇਵਨ ਹਿਊਬਨਰ ਦਾ ਉਲੇਖ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਨਿਬੰਧ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸਾਮਿਅਕਤਾ ਦਾ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਹੋਂਦਸ਼ੀਲ ਪ੍ਰਾਣੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਰਗਾਮਤਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜੋ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਿਊਬਨਰ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਇਸ ਪਾਰਗਮਤਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਹੀ ਸਿਲੇਬਸ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹਿਊਬਨਰ ਦੀਆਂ ਇਹ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵੱਲ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹੜੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰ ਉੱਤੇ ਅਸਤਿਤਵਵਾਦੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਨਿਹਿਤ ਹਨ।
ਅਸਤਿਤਵਵਾਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨ ਤੇ ਕਲਾਵਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਲੇਖਯੋਗ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਏ। ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ, ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਸਾਹਿਤ, ਦਰਸ਼ਨੀ ਕਲਾਵਾਂ, ਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਡੂੰਘੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੁਆਰਾ ਅਸਤਿਤਵਵਾਦ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪ੍ਰਤੱਖ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸਤਿਤਵਵਾਦ ਦੀਆਂ ਕਮੀਆਂ
ਅਸਤਿਤਵਾਦ ਜੋ ਕਿ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਆਧਾਰਤ ਵਾਦ ਹੈ, ਦਾ ਸਬੰਧ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੁਝ ਕਮੀਆਂ ਕੱਢੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ-
1.     ਅਸਤਿਤਵਵਾਦ ਅਤਾਰਕਿਕ ਹੈ। ਇਸ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸੱਚਾਈ ਹੈ। ਕਿਰਕੇਗਾਰਦ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤਿਅੰਤ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਤਰਕ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤਾਂ ਵੀਤਾਂ ਵੀ ਅਸਤਿਤਵਵਾਦ ਨਾ ਤਾਂ ਤਾਰਕਿਕ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਤਰਕ ਵਿਰੋਧੀ ਹੈ।
2.     ਅਸਤਿਤਵਵਾਦ ਤੇ ਲੋੜ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਨਵਵਾਦੀ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਵੀ ਇਤਰਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਤਰਾਜ਼ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹੀ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ ਲੈਣ ਲਈ ਮਾਪਦੰਡ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਮਾਨਵੀ ਰੂਪ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸਤਿਤਵਵਾਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਜਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਬਿੰਦੂ ਨਹੀਂ।
3.     ਅਸਤਿਤਵਵਾਦ ਨੂੰ ਅਤਿਅੰਤ ਨਿਰਾਸ਼ਾਵਾਦੀ ਅਤੇ ਰੋਗਗ੍ਰਸਤ ਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸਤਿੱਤਵਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਕੇਵਲ ਹਨੇਰੇ ਪੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਬਿੰਦੂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਮਕਾਲੀਨ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਭਵਿੱਖਮਈ ਇਕਰਾਰ ਵਲੋਂ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਸੱਚਾਈ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ।
ਅਸਤਿਤਵਵਾਦ, ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਅਰਸ਼ੀ, ਪੰਨਾ-157-159
ਅੰਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਸਿਧਾਂਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਲੋਚਨਾਤਮਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਲੋਚਨਾ
ਜਹਾਜ਼ਪੁਰ
ਜਹਾਜ਼ਪੁਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਭੀਲਵਾੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਹਾਜ਼ਪੁਰ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਤਹਿਸੀਲ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੈਨ ਮੰਦਿਰ ਸਵਾਸਤੀਧਾਮ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਮੰਦਰ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਦੰਤਕਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਹਾਜ਼ਪੁਰ ਦਾ ਕਿਲਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਮੌਰੀਆ ਸਮਰਾਟ ਅਸ਼ੋਕ ਦੀ ਪੋਤੀ ਸੰਪ੍ਰਤੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦਾ ਅਨੁਯਾਈ ਸੀ। ਇਹ ਕਿਲ੍ਹਾ ਹਡੋਤੀ ਬੰਦੀ ਅਤੇ ਮੇਵਾੜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਗਿਰਦੁਆਰ ਵਾਂਗ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਦਸਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਰਾਣਾ ਕੁੰਭਾ ਨੇ ਜਹਾਜ਼ਪੁਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਇਆ।
ਜਹਾਜ਼ਪੁਰ ਬੂੰਦੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹਪੁਰਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਸਬਾ ਹੈ, ਭੀਲਵਾੜਾ ਦੇ ਕਸਬੇ (ਪੋਲਰ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟ: 25 ° 37'7 "N 75 ° 16'32" E), ਅਤੇ ਟੋਂਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਦੇਉਲੀ ਦਾ ਕਸਬਾ, 96 ਮੀਲ (154 ਕਿ.ਮੀ.). ਜਹਾਜ਼ਪੁਰ ਵਿਖੇ ਕਈ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਜੈਨ ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਖੰਡਰ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਖਣਿਜ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।
ਭੂਗੋਲ
ਜਹਾਜ਼ਪੁਰ 25.62°N 75.28°E 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਔਸਤ ਉਚਾਈ 334 ਮੀਟਰ (1,096 ਫੁੱਟ) ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਜਹਾਜ਼ (ਜਹਾਜ਼) ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਦਾ ਇੱਕ ਜੈਨ ਮੰਦਰ ਹੈ ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਮੁਨੀਸੁਵਰਤ ਨਾਥ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਅਤਿਸ਼ਯ ਖੇਤਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਦਰ ਜਹਾਜ਼ਪੁਰ-ਸ਼ਾਹਪੁਰਾ (ਭਿਲਵਾੜਾ) ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਨੰਬਰ 39 'ਤੇ ਹੈ ਜੋ ਲਗਭਗ 24 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ। ਜਬਲਪੁਰ ਤੋਂ ਜੈਪੁਰ ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ 'ਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਟੋਂਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇੱਕ ਕਸਬੇ ਦੇਓਲੀ ਤੋਂ।
ਜਨਸੰਖਿਆ
2001 ਦੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਹਾਜ਼ਪੁਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 18,816 ਸੀ। ਮਰਦ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 51% ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ 49% ਹਨ। ਜਹਾਜ਼ਪੁਰ ਦੀ ਔਸਤ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 59% ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਸਤ 59.5% ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ: ਮਰਦ ਸਾਖਰਤਾ 72% ਹੈ, ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ 45% ਹੈ। ਜਹਾਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ, 16% ਆਬਾਦੀ 6 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀ 1008 ਮੁਨੀਸੁਵਰਤਨਾਥ ਜੈਨ ਮੰਦਰ
thumb| ਤੀਰਥੰਕਰ ਮੁਨੀਸੁਵਰਤਨਾਥ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਹਸਤੇਦਾ ਦੇ ਨਾਲ ਜਹਾਜ਼ਪੁਰ ਮੁਨੀਸੁਵਰਤਨਾਥ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੂਰਤੀਆਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਹਾਜ਼ਪੁਰ ਅਤੇ ਹੈਸਟੇਡ ਦਾ ਮੰਦਰ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੇ ਵੀਹਵੇਂ ਤੀਰਥੰਕਰ ਮੁਨੀਸੁਵਰਤ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਜਹਾਜ਼ਪੁਰ ਵਿਖੇ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਜਹਜ (ਜਹਾਜ) ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਮੂਲਨਾਇਕ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਮੁਨੀਸੁਵਰਤ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਦਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਸ਼੍ਰੀ 105 ਸਵਾਸਤੀ ਭੂਸ਼ਣ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਜੈਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਚਮਤਕਾਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੁਨੀਸੁਵਰਤ ਨਾਥ ਦੀ ਮੂਰਤੀ 2013 ਵਿੱਚ ਜਹਾਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਪੁੱਟੀ ਗਈ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢੀ ਗਈ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੀ 1008 ਭੂਤੇਸ਼੍ਵਰ ਮਹਾਦੇਵ
ਲੁਹਾਰੀ-ਕਲਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤਾ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੰਦਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਜਹਾਜ਼ਪੁਰ ਰਿਆਸਤ
ਜਹਾਜ਼ਪੁਰ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1572 ਵਿੱਚ ਜਗਮਾਲ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਬਾਦਸ਼ਾਹਤ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਇਸਲਈ ਉਹ ਮੁਗਲ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਜਹਾਜ਼ਪੁਰ ਜਾਗੀਰ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀ, ਉਸਨੇ ਰਾਓ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰਲੇਖ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ; ਜਹਾਜ਼ਪੁਰ ਰਾਜ 1758 ਤੱਕ ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਹਮਲਾਵਰ ਮਰਾਠਾ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਜਹਾਜ਼ਪੁਰ ਕਿਲ੍ਹੇ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੂੰ ਅੰਜਾਰ ਜਾਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ
ਹੋਮ ਰੂਲ ਅੰਦੋਲਨ
ਹੋਮ ਰੂਲ ਅੰਦੋਲਨ ਜਾਂ ਕੁੱਲ ਹਿੰਦ ਹੋਮ ਰੂਲ ਲੀਗ, ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸੰਗਠਨ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1916 ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਗੰਗਾਧਰ ਤਿਲਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਵਰਾਜ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੰਗ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਮ ਰੂਲ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡੋਮੀਨੀਅਨ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਜਿਹਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਕਨੇਡਾ, ਦੱਖਣ ਅਫਰੀਕਾ, ਨਿਊਜੀਲੈਂਡ ਅਤੇ ਨਿਊਫਾਉਂਡਲੈਂਡ ਡੋਮੀਨੀਅਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਸਨ।
ਪਿਛੋਕੜ
ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੀ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਹੋਮ ਰੂਲ ਲੀਗ ਦੀ ਲਹਿਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਐਕਟ (1909) ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫ਼ਲ ਰਿਹਾ। ਪਰ, ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਫੁੱਟ ਅਤੇ ਤਿਲਕ ਵਰਗੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਗੈਰ-ਹਾਜ਼ਰੀ, ਜੋ ਕਿ ਮਾਂਡਲੇ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਸੀ, ਦਾ ਮਤਲਬ ਸੀ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਜਵਾਬ ਮੱਠਾ ਸੀ।
1915 ਤਕ, ਕਈ ਕਾਰਕਾਂ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਨਵੇਂ ਪੜਾਅ ਲਈ ਪਿੜ ਬੰਨ੍ਹਿਆ। ਐਨੀ ਬੇਸੈਂਟ ਦੇ ਉਭਾਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ (ਜੋ ਆਇਰਿਸ਼ ਮੂਲ ਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਆਇਰਿਸ਼ ਹੋਮ ਰੂਲ ਲਹਿਰ ਦੀ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿੜ ਸਮਰਥਕ ਸੀ), ਜਲਾਵਤਨੀ ਤੋਂ ਤਿਲਕ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ ਵਧ ਰਹੀ ਮੰਗ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿਆਸੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਗਰਮਾਇਆ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਦਬਾਅ ਦੇਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1914 ਵਿੱਚ ਹੀ ਐਨੀ ਬੇਸੈਂਟ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਅਤੇ ਆਇਰਿਸ਼ ਹੋਮ ਰੂਲ ਲੀਗ ਦੀ ਤਰਜ਼ ਤੇ ਹੋਮ ਰੂਲ ਲਈ ਅੰਦੋਲਨ ਖੜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ
ਪਰੀ ਕਥਾ
ਪਰੀ ਕਥਾ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:fairy tale; ਉੱਚਾਰਨ/ˈfeəriˌteɪl/) ਇੱਕ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕਕਥਾਈ ਬਾਤਾਂ ਵਾਲੇ ਫੈਂਟਸੀ ਪਾਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਰੀਆਂ, ਭੂਤ, ਰਾਖਸ, ਜਾਦੂਗਰ, ਦਿਓ ਅਤੇ ਗਿਠਮੁਠੀਏ, ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਜਾਦੂ ਟੂਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਦੰਤ ਕਥਾ, (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਨੂੰ ਸੱਚ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ) ਨੀਤੀ ਕਥਾ ਅਤੇ ਜਨੌਰ ਕਹਾਣੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸਮਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਲੰਬੇ ਕਾਲ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰੀ ਕਥਾਵਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਆਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਲੇ ਪਾਤਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਧੂਹ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਕੁਝ ਲੋਕਧਾਰਾ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਪਰੀ ਕਥਾ ਦੀ ਥਾਂ ਜਰਮਨ ਸ਼ਬਦ Märchen ਯਾਨੀ "ਅਦਭੁੱਤ ਕਥਾ" ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਥਾਮਪਸਨ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਦ ਫੋਕਟੇਲ ਦੀ 1977 [1946] ਵਾਲੀ ਅਡੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ' ਨੇ ਹੋਰ ਬਲ ਬਖਸਿਆ: "ਲੰਮੀ ਕਹਾਣੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੋਟਿਫ਼ ਜਾਂ ਉੱਪ-ਕਥਾਵਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਨਿਸਚਿਤ ਸਥਾਨ ਜਾਂ ਨਿਸਚਿਤ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਬਗੈਰ ਆਵਾਸਤਵਿਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਚਮਤਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਅਣਹੋਏ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਿਮਾਣੇ ਨਿਤਾਣੇ ਨਾਇਕ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਮੁਕਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਹਕੂਮਤਾਂ ਦੇ ਵਾਰਸ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ।"
ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਦੌਰ
ਇਹ ਦੌਰ ਸਮਕਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ ਦਾ ਦੌਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਦਾਰੀਕਰਨ, ਨਿੱਜੀਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਣੀ ਜਿਸਨੇ ਸਮੁੱਚੇ ਜੀਵਨ ਤੇ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ, ਉੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਤੇ ਉੱਤਰ ਬਸਤੀਵਾਦ ਜਿਹੇ ਨਵੇਂ ਸੰਕਲਪ ਉੱਭਰੇ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਨੇ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਸੰਕਲਪਾਂ ਨੂੰ ਅੰਗੀਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਚੌਥੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਨਾਟਕਕਾਰ ਡਾ. ਸਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਵਰਮਾ, ਸਵਰਾਜਬੀਰ, ਮਨਜੀਤਪਾਲ ਕੌਰ, ਪਾਲੀ ਭੁਪਿੰਦਰ, ਦੇਵਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ, ਵਰਿਆਮ ਮਸਤ ਤੇ ਜਤਿੰਦਰ ਬਰਾੜ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਅਧੀਨ ਬਹੁਮੁਖੀ ਪਹੁੰਚ ਵੱਲ ਅਗਰਸਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਇਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਗੁਆਚ ਰਹੀਂ ਆਪੇ ਦੀ ਪਛਾਣ, ਬਦਲ ਰਹੀ ਨੈਤਿਕਤਾ, ਨਾਰੀ ਸੰਵੇਦਨਾ ਅਤੇ ਦਲਿਤ ਵਰਗ ਆਦਿ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵਾਬਸਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚਾਰੇ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੇ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਇਸ ਦੌਰ ਦੀ ਇਹੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਚਾਰੇ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ, ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ, ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਖੋਸਲਾ, ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ, ਦੂਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚੋਂ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੇਠੀ, ਹਰਸਰਨ ਸਿੰਘ, ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਜਸੂਜਾ, ਪਰਿਤੋਸ਼ ਗਾਰਗੀ, ਤੀਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚੋਂ ਆਤਮਜੀਤ, ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਔਲਖ, ਚਰਨ ਦਾਸ ਸਿੱਧੂ, ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ, ਰਵਿੰਦਰ ਰਵੀ, ਅਜਾਇਬ ਕਮਲ, ਦੇਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਦਰਸ਼ਨ ਮਿਤਵਾ ਆਦਿ ਚੌਥੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਨਵੇਂ ਨਾਟਕਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸਮਵਿਥ ਨਾ ਕੇਵਲ ਨਾਟ-ਰਚਨਾ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਸਗੋਂ ਨਿੱਤ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਨਾਟਕਕਾਰੀ ਦੇ ਨਵੇਂ ਵਿਸਤਾਰ ਉਲੀਕਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਨੈਤਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਗੁਆਚ ਰਹੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਸਤਿਤਵ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਕੈਮਲੂਪਸ ਦੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ (ਆਤਮਜੀਤ), ਫਾਸਲੇ (ਜਤਿੰਦਰ ਬਰਾੜ) ਪਿੰਜਰੇ ਦੇ ਆਰ ਪਾਰ (ਦੇਵਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ) ਅਤੇ ਦਾਇਰੇ (ਸਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਵਰਮਾ) ਨਾਟਕਾਂ ਨੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਨਾਰੀ ਸੰਵੇਦਨਾ ਪੱਖੋਂ ਇਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਨਾਟਕਕਾਰ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੇਠੀ ਦਾ 'ਤੇਰੇ ਨਾਚ ਨਚਾਇਆ', ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਜਸੂਜਾ ਦਾ 'ਪਰੀਆਂ', ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਦਾ 'ਅਨੀਤਾ ਦਾ ਫੈਸਲਾ' ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਡਾ. ਸਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਵਰਮਾ ਦਾ 'ਦਾਇਰੇ' ਅਤੇ ਪਾਲੀ ਭੁਪਿੰਦਰ ਦਾ 'ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ੳਮਪ; ਔਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹਾਂ' ਵੀ ਇਸੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਨਾਟਕ ਹਨ। ਦਲਿਤ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਇਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਸੈਮੂਅਲ ਦਾ ਨਾਟਕ 'ਘਸਿਆ ਹੋਇਆ ਆਦਮੀ', ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਦਾ 'ਨਵਾਂ ਜਨਮ' ਅਤੇ ਸੋਮਪਾਲ ਹੀਰਾ ਦਾ 'ਦਾਸਤਾਨ-ਏ-ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਦਿਲ' ਮਹੱਤਵ ਹਾਸਿਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ, ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਪਸੀ ਰੰਗਮੰਚੀ ਅਤੇ ਨਾਟਕੀ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਗਿਆ। ਇਸ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਮਦੀਹਾ ਗੌਹਰ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਸ਼ਾਹਿਦ ਨਦੀਮ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਨਾਟਕ 'ਬੁੱਲ੍ਹਾ' 'ਅਜੋਕਾ ਥੀਏਟਰ ਲਾਹੌਰ' ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਖੇਡੇ ਜਾਣ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਮਕਬੂਲੀਅਤ ਹਾਸਿਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਸਵਰਾਜਬੀਰ ਦੇ ਨਾਟਕ 'ਸ਼ਾਇਰੀ' ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਰੰਗਕਰਮੀ ਖੇਡਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਤਮਜੀਤ ਵੱਲੋਂ ਪਰਵਾਸੀ ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ 'ਕੈਮਲੂਪਸ ਦੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ' ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰੰਗਮੰਚ 'ਤੇ ਖੇਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਡਾ. ਸਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਵਰਮਾ ਅਤੇ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਲਈ ਨਾਟਕ ਖਿਡਵਾਏ ਗਏ। ਇਉਂ ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਮੰਚੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ, ਕਸਬਿਆਂ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮਹਾਂਨਗਰਾਂ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ, ਅਮਰੀਕਾ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੱਕ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇ, ਤਕਨੀਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਵਿਰੋਧੀ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸੰਤੋਖਜਨਕ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਪਰੀ ਕਥਾ
ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
ਲੋਕ-ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਪਰੀ ਕਹਾਣੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ, ਪਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਜੋ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪਰੀ ਕਹਾਣੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਾਫੀ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਸ੍ਰੋਤ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਖੁੁੁਦ ਮੈਡਮ ਡਲੌਨਯ ਦੇ 'ਕੌੰਟੇ ਡੇ ਫਾਈਸ' ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ 1697 ਈ: ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਧਾਰਨ ਪ੍ਰਸੰੰਗ ਵਿੱਚ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪਰੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਇਸ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਵੱਖਰੇ ਹੁੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਰੀਆਂ ਜਾਂ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਜੀਵ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਣਕ, ਗਬਲੀਨਜ਼, ਦੈੈਂਤਾਂ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਾਖ਼ਸਾਂ ਜਾਂ ਮਰਮਾਡਾਂ) ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲੈੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਵੱਖਰੇਵੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਪ੍ਰੋਪ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨ ਫੋਕਟੇਲ ਵਿਚ, "ਪਰੀ ਕਥਾਵਾਂ" ਅਤੇ "ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ" ਵਿਚਕਾਰ ਸਾਂਝੇ ਅੰਤਰ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਤੱਤ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਦਿਲਚਸਪ ਕਿਸਮ ਪਰੀ- ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਅਮਾਨਵੀ ਪਾਤਰਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰੀ ਤੋਂ ਭਾਵ ਜੋ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਹੈ ਅੱਤ ਸੁੰਦਰ ਔਰਤ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਰਾਂ ਨਾਲ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਡ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਫੇਬਰੀ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪੌਲਿੰਗ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੌਣੇ (ਗਿਠ-ਮੁਠੀਏ) ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਫੇੲਰੀ ਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਇਸਤਰੀ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਡਾ. ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਮੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਪਰੀ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਰੂਹ ਦੀ ਸਾਦ੍ਰਿਸ਼ਤਾ ਉਤੇ ਸਿਰਜਿਆ ਗਿਆ ਹੀ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਦੌਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਟਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਪਰੀ ਕਥਾ
ਇਤਿਹਾਸ
ਜੈਕ ਜ਼ਿਪਸ 'ਵਿਨ ਡ੍ਰਿਮਜ ਕਮ ਟਰੂ' ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, ਕਿ "ਚੌਸਰਜ਼ ਦੇ 'ਦ ਕੈਂਟਰਬਰੀ ਟੇਲਜ਼', ਐਡਮੰਡ ਸਪੈਨਸਰ ਦੇ 'ਦਿ ਫੈਰੀ ਕੁਈਨ' ਅਤੇ ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਤੱਤ ਹਨ।" ਕਿੰਗ ਲੀਅਰ ਨੂੰ ਪਰੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ 'ਵਾਟਰ ਐਂਡ ਸਾਲਟ' ਅਤੇ 'ਕੈਪ ਓ ਰੱਸ਼ਜ਼' ਦਾ ਸਾਹਿਤਕ ਰੂਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈੈ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ 16 ਵੀਂ ਅਤੇ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਉੱਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ। ਕਾਰਲੋ ਗੋਜ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਾਮੇਡੀਆ ਡੇਲ ਆਰਟ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪਰੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਲਵ ਫਾਰ ਥ੍ਰੀ ਓਰੈਂਜ (1761) 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਚੀਨ ਵਿੱਚ, ਪਿ ਸੋਨਲਿੰਗ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਪਰੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ, ਇੱਕ ਚੀਨੀ ਸਟੂਡੀਓ ਤੋਂ ਅਜੀਬ ਕਹਾਣੀਆ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ (ਬਾਅਦ 1766) ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ।
ਬਾਅਦ ਵਿਚਲਾ ਕੰਮ
ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਪਲਾਟ ਅਤੇ ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਜਿਸ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਗ੍ਰੀਮ, ਜਰਮਨ ਪਰੀ ਕਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਸਕਰਣ (1812 ਅਤੇ 1815) ਲੋਕਧਾਰਾਵਾਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਖਜ਼ਾਨਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਐਡੀਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾ ਸਕਣ।
ਅਜਿਹੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸਰੂਪ ਕੇਵਲ ਲੋਕਧਾਰਾ ਤੋਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਆਏ ਬਲਕਿ ਬਦਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਗ੍ਰੀਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਲਈ ਕਈ ਕਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਰਮਨ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪੇਰਾਓਲਟ ਤੋਂ ਆਈਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੀਆਂ ਸਨ ਨਾ ਕਿ ਜਰਮਨ ਕਹਾਣੀਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਲਿਊਬਰਡ ਦੇ ਮੌਖਿਕ ਰੂਪ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਪੈਰਲਟ ਦੀ 'ਦਿ ਸਲੀਪਿੰਗ ਬਿਊਟੀ' ਨਾਲ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਲਿਟਲ ਬ੍ਰਾਈਅਰ ਰੋਜ਼ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਜੈਕਬ ਗਰਿਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਦਿਵਾਇਆ ਕਿ ਬ੍ਰੀਨਹਿਲਡਰ ਦਾ ਚਿੱਤਰ, ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੇ ਨੌਰਸ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਤੋਂ, ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ, 'ਸੁੱਤੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ' ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​ਤੌਰ ਤੇ ਜਰਮਨਿਕ ਲੋਕਗੀਤ ਸੀ।
ਸਲੀਪਿੰਗ ਬਿਊਟੀ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਲੋਕ ਪਰੰਪਰਾ ਨੇ ਪਰੀ-ਕਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਵ-ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲਿਆ ਸੀ, ਸਿਵਾਏ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਰੂਪਾਂ ਦੁਆਰਾ "ਦੂਸ਼ਿਤ" ਹੋਣ ਨਾਲ, ਲੋਕ ਅਣਮਨੁੱਖੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਉਣ ਲਈ ਮੋਹਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੇਂਡੂ, ਅਨਪੜ੍ਹ ਅਤੇ ਅਨਪੜ੍ਹ ਕਿਸਾਨ, ਜੇ ਉਚਿੱਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਲੱਗ ਥਲੱਗ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਲੋਕ ਸਨ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਉਹ ਪਰੀ ਕਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜੈਵਿਕ ਰੂਪ ਦਾ ਰੂਪ ਮੰਨਦੇ ਸਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹੋਰ ਖੋਜ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਰੀ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਕਦੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਦੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਬਦਲਿਆ.
ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਗ੍ਰੀਮ ਦੇ ਕੰਮ ਨੇ ਦੂਜੇ ਕੁਲੈਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ, ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ, ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ, ਕਿ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਪਰੀ ਕਥਾਵਾਂ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਸਨ, ਅੰਤਰ-ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਲਈ. ਪ੍ਰਭਾਵ. ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਅਫਨਾਸਯੇਵ (ਪਹਿਲਾਂ 1866 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ), ਨਾਰਵੇਜੀਅਨ ਪੀਟਰ ਕ੍ਰਿਸਟੀਨ ਅਸਬਜੋਰਨਸਨ ਅਤੇ ਜਰਗੇਨ ਮੋ (ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1845 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਏ), ਰੋਮਾਨੀਅਨ ਪੈਟਰੇ ਇਸਪਾਇਰਸਕੂ (ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1874 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ), ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ ਜੋਸਫ਼ ਸਨ। ਜੈਕਬਜ਼ (ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1890 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਏ), ਅਤੇ ਯਿਰਮਿਅਨ ਕੌਰਟਿਨ, ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਜਿਸ ਨੇ ਆਇਰਿਸ਼ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤੀਆਂ (ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1890 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ)।
ਨਸਲੀ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪਰੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤੀਆਂ, ਇਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਫਰੀਕਾ, ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ। ਐਂਡਰਿਉਲਾਂਗ ਉਸਦੀ "ਰੰਗੀਨ" ਪਰੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਨੂੰ ਭਰਨ ਲਈ ਨਾ ਸਿਰਫ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਬਲਕਿ ਨਸਲੀ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਰੀ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਸੰਗ੍ਰਹਿਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯੀ ਥੀਓਡੋਰਾ ਓਜ਼ਾਕੀ ਨੇ ਲੰਗ ਤੋਂ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਜਾਪਾਨੀ ਪਰੀ ਕਹਾਣੀਆਂ (1908) ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਬਣਾਇਆ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਹੰਸ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚਨ ਐਂਡਰਸਨ ਅਤੇ ਜਾਰਜ ਮੈਕਡੋਨਲਡ ਵਰਗੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਸਾਹਿਤਕ ਪਰੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਰਵਾਇਤ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਐਂਡਰਸਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕਈ ਵਾਰ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਕਸਰ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਰੂਪਾਂਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪਰੀ ਕਥਾਵਾਂ
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪਰੀ ਸ਼ਬਦ ਸਾਮੀ ਲੋਕ ਧਾਰਾ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਆਇਆ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਰੂਪ ਅਪਛਰਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸਾਮੀ ਲੋਕ ਧਾਰਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪਰੀਆਂ ਦਾ ਸਥਾਨ ਕੋਹਕਾਫ ਹੈ ਪਰ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੰਦਰਾ ਲੋਕ ਦੀਆਂ ਵਾਸੀ ਹਨ। ਪਰੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਲਪਨਾ ਅਤੇ ਅਸਚਰਤਾ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੋੰਦ ਬੜੀ ਦਿਲਚਸਪ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤਰਕ ਦੀ ਫੁਰਸਤ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਅੰਦਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਖਾਸ ਖਿੱਚ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਪਰੀ ਕਥਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਵੀ ਕਈ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਹਨ। ਡਾ. ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਨਮੂਨੇ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਉਹ ਸਾਮੀ ਭਾਰਤੀ ਤੇ ਲੌਕਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹਨ। ਸ਼ਬਜ ਪਰੀ, ਲਾਲ ਪਰੀ, ਸ਼ਾਹ ਪਰੀ, ਅਨਾਰਾ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੀ, ਵੈਗਣ ਸ਼ਹਿਜਾਦੀ, ਮਿਰਚਾਂ ਸ਼ਹਿਜਾਦੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪਸ਼ੂ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਾਂਦਰੀ ਪਰੀ, ਬਿੱਲੀ ਪਰੀ, ਹੰਸ ਪਰੀ, ਮੋਰਨੀ ਪਰੀ, ਕੁੱਤਾ ਰਾਜਾ, ਮਗਰਮੱਛ ਰਾਜਾ, ਸਪ ਰਾਜਾ, ਪਤਾਲ ਦਾ ਰਾਜਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਰੀ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਨਮੂਨੇ ਹਨ।
ਅੰਤਰ-ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਚਾਰ
ਮੁੱਢਲੇ ਦੋ ਸਿਧਾਂਤ ਦੁਆਰਾ, ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀਆਂ ਪਰੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੁੱਢਲੇ ਇੱਕ ਬਿੰਦੂ ਨੇ ਕੋਈ ਦਿੱਤੀ ਕਥਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਫਿਰ ਸਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਈ। ਦੂਸਰਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਪਰੀ ਕਥਾਵਾਂ ਆਮ ਮਨੁੱਖੀ ਅਨੁਭਵ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਕਈਂ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਮੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਮਾਨ ਪਲਾਟ, ਪਾਤਰ ਅਤੇ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਪਰੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੋਜਕਰਤਾ ਇਸ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਫੈਲਣ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੌਖਿਕ ਸੁਭਾਅ ਇਸ ਨੂੰ ਅਸੰਭਵ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਫੋਕਲੋਰਿਸਟਾਂ ਨੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਬੂਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮੂਲ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ; ਜੋਸਫ ਜੈਕੋਬਜ਼, ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਰਾਈਡਰ ਆਫ਼ ਰਾਈਡਲਜ਼ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਗ੍ਰੀਮ, ਦਿ ਰਡਲ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੰਸਕਰਣ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਰਾਈਡਰ ਆਫ਼ ਰਾਈਡਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੀਰੋ ਦਾ ਵਿਆਹ ਬਹੁਵੰਨੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਰੀਤੀ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਰਿਸਲ ਵਿਚ, ਸਧਾਰਨ ਬੁਝਾਰਤ ਵਧੇਰੇ ਪੁਰਾਤਨਤਾ ਬਾਰੇ ਬਹਿਸ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ
ਫਿਨਿਸ਼" (ਜਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ-ਭੂਗੋਲਿਕ) ਸਕੂਲ ਦੇ ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਪੱਕੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪਰੀ ਕਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂਲ 'ਤੇ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਕਈ ਵਾਰ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਸੀਮਤ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਵਧੇਰੇ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਗ੍ਰੀਮ ਦੁਆਰਾ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪੇਰੌਲਟ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਦਿਆਂ ਲਿਟਲ ਬਰਿਅਰ-ਰੋਜ਼ ਪੈਰਾੌਲਟ ਦੀ ਦਿ ਸਲੀਪਿੰਗ ਬਿਊਟੀ ਤੋਂ ਉੱਭਰਦਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਗ੍ਰਿਮਜ਼ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਇਕੱਲੇ ਸੁਤੰਤਰ ਜਰਮਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲਿਟਲ ਰੈਡ ਰਾਈਡਿੰਗ ਹੁੱਡ ਦੇ ਗਰਿਮਜ਼ ਦੇ ਸੰਸਕਰਣ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਅਤੇ ਪੈਰੌਲਟ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਮਝੌਤਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਗ੍ਰਿਮਜ਼ ਦਾ ਸੰਸਕਰਣ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਅੰਤ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਗਰਿਮ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਯੂਰਪੀਅਨ ਪਰੀ ਕਥਾਵਾਂ ਸਭਨਾਂ ਹਿੰਦ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਪੁਰਾਣੇ ਲਿਖਤ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਕਿਤੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਜੈਮੀ ਤੇਹਰਾਨੀ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਕਥਾ ਵਾਚਕ ਸਾਰਾ ਗ੍ਰਾਕਾ ਡਾ ਸਿਲਵਾ ਦੁਆਰਾ ਫਾਈਲੋਜੇਨੈਟਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਖੋਜ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਵਿਕਾਸਵਾਦੀ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਇੱਕ ਤਕਨੀਕ ਰਾਹੀਂ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਜੈਕ ਅਤੇ ਬੀਨਸਟਾਲਕ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ 5000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਇੰਡੋ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਦੇ ਫੁੱਟ ਪਾਉਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਲਪ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤਕ ਤਕਨੀਕਾਂ
ਪੀ. ਯੂ. ਚਿਤਰਾ
ਕੈਰੀਅਰ
ਚਿਤਰਾ ਨੇ ਰਾਜ-ਪੱਧਰੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ-ਪੱਧਰ ਦੇ ਸਕੂਲ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਈ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ 2009 ਕੇਰਲਾ ਰਾਜ ਸਕੂਲ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਮੀਟ ਵਿੱਚ 3,000 ਮੀਟਰ ਈਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸੋਨਾ ਅਤੇ 1,500 ਮੀਟਰ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤ ਕੇ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ। ਪੁਣੇ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ 2011 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਕੂਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ 1,500 ਮੀਟਰ, 3,000 ਮੀਟਰ, 5,000 ਮੀਟਰ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਅਤੇ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਕਰਾਸ ਕੰਟਰੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਚਿਤਰਾ ਨੇ 2012 ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਸਕੂਲ ਖੇਡਾਂ, ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ ਵਿੱਚ ਪੁਣੇ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਦੁਹਰਾਇਆ ਅਤੇ 1,500 ਮੀਟਰ, 3,000 ਮੀਟਰ ਅਤੇ 5,000 ਮੀਟਰ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੋਡੀਅਮ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਰਿਹਾ। 2013 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਰਾਜ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਪੱਧਰਾਂ 'ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ। ਏਰਨਾਕੁਲਮ ਵਿੱਚ ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਸਕੂਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ, ਚਿਤਰਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸੋਨ ਤਗਮਿਆਂ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕੀਤਾ ਜੋ ਉਸਨੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਜਿੱਤੇ ਸਨ। ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਇਟਾਵਾ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਕੂਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਫਿਰ 1,500 ਮੀਟਰ, 3,000 ਮੀਟਰ, 5,000 ਮੀਟਰ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ। ਉਸਨੇ 3 ਵਿੱਚ ਜਿੱਤੇ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਤਮਗੇ ਨੂੰ ਵੀ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਕ੍ਰਾਸ ਕੰਟਰੀ 2011 ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਲਈ. ਉਸੇ ਸਾਲ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸਕੂਲ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਮੀਟ ਵਿੱਚ, ਪਲੱਕੜ ਦੀ ਕੁੜੀ ਨੇ 3,000 ਮੀਟਰ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਰਾਂਚੀ ਵਿਖੇ 2016 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਕੂਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 1,500 ਮੀਟਰ, 3,000 ਮੀਟਰ, 5,000 ਮੀਟਰ ਈਵੈਂਟਸ ਅਤੇ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਕਰਾਸ ਕੰਟਰੀ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮੇ ਨਾਲ 2013 ਦਾ ਦੁਹਰਾਓ ਸੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ, ਚਿਤਰਾ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ 1500 ਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਸੀਨੀਅਰ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ।
ਵਿਵਾਦ
ਚਿੱਤਰਾ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਵਿੱਚ 2017 ਏਸ਼ੀਅਨ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ 1500 ਮੀਟਰ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਪੋਡੀਅਮ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਰਹੀ, ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (AFI) ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 4:07:50 ਦੇ ਕੁਆਲੀਫਾਇੰਗ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸੀ। ਚਿਤਰਾ ਦੇ ਕੋਚ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਲਈ ਕੇਰਲ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦਾ ਰੁਖ ਕੀਤਾ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਚਿਤਰਾ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ, ਪਰ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਘ ਨੇ ਅਥਲੀਟ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੀ ਏਐਫਆਈ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਚਿਤਰਾ ਨੇ ਸਤੰਬਰ 2017 ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਅਨ ਇਨਡੋਰ ਅਤੇ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟਸ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ 1500 ਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2018 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ 1500 ਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੋਹਾ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਅਨ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਖਿਤਾਬ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕੀਤਾ। 1500 ਮੀਟਰ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਨਿੱਜੀ ਸਰਵੋਤਮ ਰਿਕਾਰਡ 4:11:10 ਦੋਹਾ ਵਿੱਚ 2019 ਵਿਸ਼ਵ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਨੇ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ 2019 ਅੰਤਰ-ਰਾਜੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਵਿੱਚ 800 ਮੀਟਰ ਵਿੱਚ 2:02:96 ਦਾ ਆਪਣਾ ਨਿੱਜੀ ਸਰਵੋਤਮ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1995 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Webarchive template wayback links
ਡਾਟਾ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ
ਜਦੋ ਦੋ ਜਾਂ ਦੋ ਤੋ ਵੱਧ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕਿਸੇ ਸੰਚਾਰ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀ ਡਾਟਾ ਟ੍ਰਾਂਸਫ਼ਰ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ ਉਸਨੂੰ ਡਾਟਾ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁਸ਼ਤੀ
thumb|ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਪਹਿਲਵਾਨ ਕੁਸ਼ਤੀ ਇੱਕ ਅਤਿ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਖੇਡ, ਕਲਾ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਦੋ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਦਾਅਪੇਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਖਿਡਾਰੀ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਤੀਦਵੰਦੀ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਜਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲਵਾਨ ਨੂੰ 'ਚਿੱਤ ਹੋ ਗਿਆ' ਜਾਂ 'ਢਹਿ ਗਿਆ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
2000 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ
ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸਿਡਨੀ ਵਿੱਖੇ ਹੋਏ '''2000 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ
ਜਥੇਦਾਰ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਸਿੰਘ
ਜਦੋਂ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਿਹੰਗ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿੱਕਲੇ ਤਾਂ ਉਹ ਨੰਦੇੜ ਵੱਲ ਵਧਣ ਲੱਗੇ। ਆਲਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਆਲਾ ਸਿੰਘ ਵੀ ਇਸੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੰਦਗੜ੍ਹ
ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੰਦਗੜ੍ਹ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਜਥੇਦਾਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ
ਲਖਨਊ ਪੈਕਟ
ਲਖਨਊ ਪੈਕਟ (लखनऊ का मुआहिदा, — Muʿāhidah-yi Lakhnaʾū; ) ਦਸੰਬਰ 1916 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਹਿੰਦ ਮੁਸਲਮਾਨ ਲੀਗ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸਮਝੌਤਾ ਹੈ, ਜੋ 29 ਦਸੰਬਰ 1916 ਨੂੰ ਲਖਨਊ ਅਜਲਾਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ 31 ਦਸੰਬਰ 1916 ਨੂੰ ਕੁੱਲ ਹਿੰਦ ਮੁਸਲਮਾਨ ਲੀਗ ਦੁਆਰਾ ਪਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸੰਧੀਆਂ
ਸੂਰਜ ਦਾ ਪੁੱਤਰ
ਸੂਰਜ ਦਾ ਪੁੱਤਰ (A Son of the Sun) ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਜੈਕ ਲੰਡਨ ਦਾ ਇੱਕ 1912 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੈਕ ਲੰਡਨ ਦੇ ਨਾਵਲ
3 ਮਾਰਚ
3 ਮਾਰਚ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 62ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 63ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 303 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ।
ਮੌਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਪੀਟ ਸੀਗਰ
ਪੀਟਰ ਪੀਟ ਸੀਗਰ (3 ਮਈ 1919 – 27 ਜਨਵਰੀ 2014) ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਲੋਕ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਕਾਰਕੁਨ ਸਨ। ਛੇ ਦਹਕੇ ਲੰਬੇ ਆਪਣੇ ਕਰਿਅਰ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ 1948 ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਸਮੂਹ ਦ ਵੀਵਰਸ ਦੇ ਰੁਕਨ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਖੱਟੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਟਰਨ, ਟਰਨ, ਟਰਨ ਅਤੇ ਵਹੇਅਰ ਆਰ ਦ ਫਲਾਵਰਸ ਗਾਨ ਵਰਗੇ ਗਾਣੇ ਗਾਏ ਸਨ। 1950ਵਿਆਂ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੀ ਗਾਣੇ ਹਿੱਟ ਹੋਏ ਖਾਸ ਕਰ ਲੀਡ ਬੇਲੀ ਦੇ "ਗੁੱਡਨਾਈਟ, ਇਰੀਨ" ਦੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ, ਜੋ 13 ਹਫਤੇ ਚਾਰਟਾਂ ਤੇ ਟਾਪ ਤੇ ਰਿਹਾ। ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਅੰਦੋਲਨ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਲਹਿਰਾਂ, ਅਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਵਾਲ ਸਟਰੀਟ ਕਬਜੇ, ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਕਲਾਕਾਰ ਨੇ ਸੱਤ ਦਹਾਕੇ ਸਰਗਰਮ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਬਿਤਾਏ। ਖੱਬੇਪੰਥੀ ਰੁਝਾਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ 50 ਦੇ ਦਹਕੇ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਲੈਕਲਿਸਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਉੱਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਪਰ ਸੀਗਰ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕਾਲਜਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸੁਨੇਹਾ ਉਹਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਲੋਕ ਗਾਇਕ
ਪੋਬਲੈੱਤ ਮੱਠ
ਪੋਬਲੇਤ ਮਠ (ਕਾਤਾਲਾਨ ਭਾਸ਼ਾ: Reial Monestir de Santa Maria de Poblet) ਇੱਕ ਸਿਸਤਰਸੀਅਨ ਮਠ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਨੀਹ 1151 ਈਪੂ. ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਗਈ। ਇਹ ਪਾਰਦੇਸ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਾਤਾਲੋਨੀਆ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਸਤਰਸੀਅਨਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿਹੜੇ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾ ਨੇ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਮੂਰਾਂ ਤੋਂ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਹ ਮਠ ਉਹਨਾ ਤਿੰਨ ਸਿਸਤਰਸੀਅਨ ਮਠਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਜਿਹਨਾ ਨੂੰ ਸਿਸਤਰਸੀਅਨ ਤਿਕੋਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਹੱਤਤਾ
ਅਰਗੋਨ ਦੇ ਜੇਮਸ ਪਹਿਲੇ ਤੋਂ ਪੋਬਲੇਤ ਮਠ' ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ਾਹੀ ਮਠ ਰਿਹਾ।
ਪ੍ਰਜਨਨ ਅਧਿਕਾਰ
ਪ੍ਰਜਨਨ ਅਧਿਕਾਰ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੱਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨ  ਤੇ ਜਣਨ ਸਿਹਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ 'ਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਪ੍ਰਜਨਨ ਦੇ ਹੱਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ: ਸਾਰੇ ਜੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਾਲ ਗਿਣਤੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਾਧਨ ਹੋਣ ਦਾ ਹੱਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਚਤਮ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਜਿਨਸੀ ਅਤੇ ਜਣਨ ਸਿਹਤ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕ।ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਤਕਰਾ, ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਪ੍ਰਜਨਨ ਸੰਬੰਧੀ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਲਈ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਹੱਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਦਰਜ ਕੁਝ ਜਾਂ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ: ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਗਰਭਪਾਤ ਦੇ ਹੱਕ; ਜਨਮ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦਾ ਹੱਕ; ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਨਿਰਵਿਘਨ ਅਤੇ ਗਰਭ ਨਿਰੋਧ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ; ਚੰਗੀ-ਕੁਆਲਿਟੀ ਦੇ ਜਣਨ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕ; ਅਤੇ ਮੁਫ਼ਤ ਅਤੇ ਸੂਚਿਤ ਅਨੁਭਵੀ ਚੋਣਾਂ ਕਰਨ ਲਈ ਪਰਿਵਾਰਕ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਵਿਕਲਪ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹਨ। ਪ੍ਰਜਨਨ ਹੱਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਕਸ ਰਾਹੀਂ ਫੈਲਣ ਵਾਲੀ ਲਾਗ ਅਤੇ ਲਿੰਗਕਤਾ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਹਿਲੂਆਂ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਔਰਤ ਜਣਨ ਅੰਗ ਕੱਟ-ਵੱਢ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਨਾਨਾ ਹੱਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਧ-ਪਤਨੀ
ਮਾਣਕ ਮਾਜਰਾ (ਲੁਧਿਆਣਾ)
ਪਿੰਡ ਬਾਰੇ
ਮਾਣਕ ਮਾਜਰਾ ਦਾ ਕੁੱਲ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ 234 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ 1839 ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ 44.9%(881) ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ 66.6% (958) ਮਰਦ ਹਨ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜਨਸੰਖਿਆ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਲਗਭਗ 87.2% ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 369 ਘਰ ਹਨ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਨੇੜਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਖੰਨਾ ਹੈ। ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਲਈ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸਕੇੰਡਰੀ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਸਹਿਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਲਈ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਪਿੰਡ ਭੱਦਲਾ ਉੱਚਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸਰਕਾਰੀ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਵਿਕਤੋਰ ਖਾਰਾ
ਜੀਵਨੀ
ਵਿਕਟੋਰ ਜਾਰਾ ਚਿੱਲੀ ਦੇ ਇੱਕ ਦਿਹਾਤੀ ਗਰੀਬ 'ਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਿਤਾ ਉੱਕਾ ਅਨਪੜ੍ਹ ਸੀ ਅਤੇ ਜਾਰਾ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਈ ਜਲਦੀ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਕੰਮ ਤੇ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜਾਰਾ ਨੂੰ ਖੇਤੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਵਿਕਟੋਰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਝਿੰਜੋੜ ਦਿਤਾ। ਉਹ ਅਕਾਉਂਟੈਂਟ ਬਣਬੰਨਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਪਰ ਮਾਨਸਿਕ ਅਸ਼ਾਂਤੀ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਾਦਰੀ ਬਣਨ ਵੱਲ ਲੈ ਗਈ। ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਪਾਸਿਓਂ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਉਚਾਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਿਆ।
ਬਾਸੂ ਚੈਟਰਜੀ
ਬਾਸੂ ਚੈਟਰਜੀ (বাসু চ্যাটার্জ্জী; 10 ਜਨਵਰੀ 1927 - 4 ਜੂਨ 2020) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ 1970ਵਿਆਂ ਅਤੇ 80ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਮੁਖਰਜੀ ਅਤੇ ਬਾਸੂ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਵਰਗੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਮੱਧ ਸਿਨੇਮਾ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ। ਤੀਸਰੀ ਕਸਮ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਬਾਸੂ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸੈਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਮੱਧ-ਵਰਗ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਆਹੁਤਾ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਹਲਕੀਆਂ ਫੁਲਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਗੀਆਂ ਸਨ। ਐਪਰ ਉਸਨੇ ਏਕ ਰੁਕਾ ਹੂਆ ਫੈਸਲਾ (1986) ਅਤੇ ਕਮਲਾ ਕੀ ਮੌਤ (1989) ਵਰਗੀਆਂ ਕੁਝ ਗੰਭੀਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵੀ ਬਣਾਈਆਂ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਮੁੱਦੇ ਲਏ ਗਏ। ਉਹਦੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀ ਸੀ ਬਾਤ (1975), ਚਿਤਚੋਰ (1976), ਰਜਨੀਗੰਧਾ (1974), ਪੀਆ ਕਾ ਘਰ  (1972), ਬਾਤੋਂ ਬਾਤੋਂ ਮੇਂ (1979) ਅਤੇ ਸ਼ੌਕੀਨ (1982) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਅਰੂੜ ਸਿੰਘ ਨੌਸ਼ਹਿਰਾ
ਅਰੂੜ ਸਿੰਘ ਨੌਸ਼ਹਿਰਾ (1865-1926) ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦਾ ਸਰਬਰਾਹ ਸੀ।
ਅਰੂੜ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਨੌਸ਼ਹਿਰਾ ਨੰਗਲੀ ਵਿੱਚ ਸ. ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ, ਡੀ.ਐਸ.ਪੀ. ਦੇ ਘਰ ਸੰਨ 1865 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਵਿਵਾਦ
1919 ਵਿੱਚ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦਾ ਸਰਬਰਾਹ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਅਰੂੜ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ਼ ਹੱਤਿਆਕਾਂਡ ਲਈ ਜਿੰਮੇਵਾਰ ਮਾਈਕਲ ਓ'ਡਵਾਇਰ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਅਰੂੜ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦੋਹਤੇ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਨੇ 2002 ਵਿੱਚ ਇਸ ਲਈ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਲੇਖਕ
ਡਾ. ਰਾਜਵੰਤ ਕੌਰ ਪੰਜਾਬੀ
"ਡਾ. ਰਾਜਵੰਤ ਕੌਰ ਪੰਜਾਬੀ" (ਜਨਮ 1 ਜੁਲਾਈ 1968) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹਨ।
ਜੀਵਨ
ਡਾ. ਰਾਜਵੰਤ ਕੌਰ ਦਾ ਜਨਮ 1 ਜੁਲਾਈ 1968 ਵਿੱਚ ਮਨਜੀਤ ਕੌਰ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ, ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਵਿਖੇ ਪਿੰਡ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਸਹਾਏ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। 12 ਅਗਸਤ 1989 ਆਪ ਦਾ ਵਿਆਹ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਲੇਖਕ ਡਾ. ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਸ਼ਟ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਡਾ. ਰਾਜਵੰਤ ਕੌਰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਚਿਤਰਕਾਰ ਸੋਭਾ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਤੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ੀ ਦੇ ਗੁਰ ਸਿੱਖੇ।
ਸਿੱਖਿਆ
ਡਾ. ਰਾਜਵੰਤ ਕੌਰ ਨੇ ਮੁਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਆਪ ਨੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਆਪ ਨੇ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਕੋਰਸ ਇਨ ਉਰਦੂ, ਫ਼ਾਰਸੀ, ਬੀ.ਏ. ਐਡੀਹਨਲ, ਬੀ ਐੱਡ. ਐਮ.ਏ. (ਪੰਜਾਬੀ), ਐਮ.ਏ. (ਧਰਮ ਅਧਿਐਨ), ਨੈੱਟ (ਯੂ.ਜੀ.ਸੀ.), ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਡਾ. ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਕੀਤੀ। ਆਪ ਦਾ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ ਖੋਜ ਕਾਰਜ “ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਦੇ ਲੋਕਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਵ ਸੰਚਾਰ ਹੈ"। ਡਾ. ਰਾਜਵੰਤ ਕੌਰ ਇੱਕ ਯੋਗ ਅਧਿਆਪਕ ਹੀ ਨਹੀਂ ਇੱਕ ਮੇਹਨਤਕਸ਼ ਇਨਸਾਨ ਵੀ ਹਨ। ਆਪ ਨੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਇੰਟਰਵਿਊ ਦਿੱਤੇ। ਆਪ ਨੇ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਸ਼ਿਫਾਰਸੀ ਨੌਕਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਉਨਾਂ ਨੇ 1988 ਵਿੱਚ ਦਿਹਾੜੀਦਾਰ ਕਲਰਕ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਸਫ਼ਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਅੱਜ ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਵਜੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹਨ।
ਸਭਿਆਚਾਰ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ
“ਸਭਿਆਚਾਰ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼, ਕੌਮ ਦਾ ਕੀਮਤੀ ਸਰਮਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਮੁੱਲ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀਆਂ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਵੱਲ ਤੋਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੌਮਾਂ ਹੀ ਜਿਉਂਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਗੁਲ਼ਦਸਤੇ ਵਿੱਚ ਭਾਂਤ-ਸੁਭਾਂਤੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਫੁੱਲ-ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਬਿਖੇਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਸਲਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਆਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਇਹ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ "ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਚਿੰਨ੍ਹ" ਵੀ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਇਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਮੂਲ ਲੋਕਾਈ ਉੱਪਰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਦੋ ਸਭਿਆਚਾਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਸਿੱਧੇ ਜਾਂ ਅਸਿੱਧੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਉੱਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਲਈ ਪੰਜਾਬ "ਰੰਗਲਾ ਪੰਜਾਬ" ਹੈ। ਇੱਥੇ ਏਕਤਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਨੇਕਤਾ ਵਸਦੀ ਹੈ।
ਲੋਕਧਾਰਾ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ
“ਲੋਕਗੀਤ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮੂਹ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾ ਮਾਧਿਅਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭਿਅਤਾ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੋਵੇਂ ਨਿਹਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਭਿਅਤਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਭੌਤਿਕ ਉੱਨਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਦੀ ਭੁੱਖ ਮਿਟਦੀ ਹੈ।ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਕਾਰਜ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਨਸਿਕ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਲਈ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੋਕਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਸੰਮਿਲਿਤ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਭੌਤਿਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਡਾ. ਰਾਜਵੰਤ ਕੌਰ ਵਿਆਹ ਦੀ ਰਸਮ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਕਾਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, “ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਆਹ ਅਜੇ ਵੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਕਾਰ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਕਾਰ ਤੋਂ ਮੇਰੀ ਮੁਰਾਦ ਹੈ ਕਿ ਵਿਆਹ ਦੀ ਮੁੱਖ ਰਸਮ ਲਾਵਾਂ, ਫੇਰਿਆਂ ਜਾਂ ਸੀਗੇ ਦੀ ਤਿਲਾਵਤ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਕੀ ਰਸਮਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਗੌਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਡਾ. ਰਾਜਵੰਤ ਕੌਰ ਵਹਿਮਾਂ ਭਰਮਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਆਪ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਸਮਾਨ ਵੇਚਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਸੋਚ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਲਈ ਕਿਹੜੀ ਚੀਜ਼ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੈ। ਆਪ ਦੀ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਹੈ, ਕਵਿਤਾ ਕਰਦੇ ਨੇ ਪਾਖੰਡ ਇਹ ਪੂਰੇ,ਖੁਦ ਨਾ ਕੁਝ ਵੀ ਜਾਣਨ, ਬੱਸ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਿਰਤ ਕਮਾਈ, ਤੇ ਹੀ ਮੌਜਾਂ ਮਾਣਨ। ਕਈ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਏਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੈ, ਤਾਂਡਵ ਨਾਚ ਨਚਾਇਆ। ਵਹਿਮਾਂ ਭਰਮਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਠੇ ਰਸਤੇ ਪਾਇਆ, ਏਨਾਂ ਨੇ ਨੁਕਸਾਨ ਕੌਮ ਦਾ ਬੇਹੱਦ ਹੈ ਕਰਵਾਇਆ। ਡਾ. ਰਾਜਵੰਤ ਕੌਰ ਪੰਜਾਬੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੁਪਤ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਜਾਂ ਲੁਪਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਅੱਜਕਲ ਡਾ. ਰਾਜਵੰਤ ਕੌਰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹਨ।
ਪੁਸਤਕਾਂ
ਡਾ. ਰਾਜਵੰਤ ਕੌਰ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਿਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਪੁਸਤਕਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਚਾਰ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 12 ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਪੁਸਤਕਾਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ,
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਕ
ਮਹਾਯਾਨ
ਮਹਾਯਾਨ (महायान) ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਮੌਜੂਦਾ ਤਿੰਨ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
2010 ਦੇ ਆਂਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਵਿੱਚ 56% ਬੋਧੀ ਮਹਾਯਾਨ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ, 38% ਬੋਧੀ ਥੇਰਵਾਦ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ ਅਤੇ 6% ਬੋਧੀ ਵਜ੍ਰਯਾਨ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ।
ਅਰੀਫ਼ ਦੀ ਜੰਨਤ
ਆਰਿਫ਼ ਦੀ ਜੰਨਤ (ਅਰਬੀ: جَنَّة الْعَرِيف‎ Jannat al-‘Arīf, literally, "Architect's Garden") ਇੱਕ ਮਹਿਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਆਂਦਾਲੁਸੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਗਰਾਨਦਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਅਲਾਮਬਰਾ ਮਹਿਲ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਹ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਹ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਮਹਿਲ ਮੁਹਮਦ ਤੀਜੇ ਦੇ ਸਮੇਂ (1302–1309) ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਬੂ ਏ-ਵਾਲਿਦ ਇਸਮਾਇਲ (1313–1324) ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕਾਰਵਾਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ
ਨਰੈਣਗੜ੍ਹ
ਨਰੈਣਗੜ੍ਹ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਐੱਸ.ਏ.ਐੱਸ.ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਡੇਰਾ ਬਸੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਹਦੀਜ਼ਾ ਜ਼ਕਾਰੀ
ਹਦੀਜ਼ਾ ਜ਼ਕਾਰੀ (ਜਨਮ 10 ਸਤੰਬਰ 1987) ਇੱਕ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਮਚਾਰੀ ਅਤੇ ਵੇਟਲਿਫਟਰ ਹੈ।
ਕਰੀਅਰ
ਉਸਨੇ 2011 ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਵਿੱਚ 75 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸਨੈਚ ਵਿੱਚ ਗਿਆਰਾਂ, ਕਲੀਨ ਐਂਡ ਜਰਕ ਵਿੱਚ ਛੇ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਗਿਆਰਾਂ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987
ਕਾਰਬੌਕਸਿਲੀ ਤਿਜ਼ਾਬ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਰਬੌਕਸਿਲੀ ਤਿਜ਼ਾਬ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਸਮੂਹ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਰਬਨੀ ਰਸਾਇਣਕ ਯੋਗ
ਪੰਜਾਬ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ
ਇਤਿਹਾਸ
alt=|thumb|256x256px| ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਪੀ.ਈ.ਸੀ. ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1921 ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਇਕ ਉਪਨਗਰ ਖੇਤਰ ਮੁਗਲਪੁਰਾ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਮੁਗਲਪੁਰਾ ਟੈਕਨੀਕਲ ਕਾਲਜ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1923 ਵਿਚ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਰਾਜਪਾਲ ਸਰ ਐਡਵਰਡ ਮੈਕਲਗਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਰੱਖਿਆ ਸੀ, ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਲਈ ਇਹ ਨਾਮ ਮੈਕਲੈਗਨ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
1994 ਵਿਚ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਰਬੋਤਮ ਤਕਨੀਕੀ ਕਾਲਜ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ 146 ਏਕੜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। 1962 ਤਕ, ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਸਿਵਲ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਅਤੇ ਮਕੈਨੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵਿਭਾਗ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਾਲਜ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿਚ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।
ਹਾਈਵੇਅ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪਹਿਲਾ ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕੋਰਸ ਸੀ, 1957 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਇੱਥੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਦੇ 11 ਕੋਰਸ ਹਨ ਜੋ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਅਧਿਐਨ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨਿਯਮਤ ਅਤੇ ਪਾਰਟ-ਟਾਈਮ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਕੁਝ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ. ਕਾਲਜ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿਚ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕੋਰਸ
thumb| ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਇਕ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿਚ ਬੈਚਲਰ  :
ਸੰਸਥਾ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ: ਸਾਈਬਰ ਸਿਕਿਓਰਟੀ ਹਾਈਵੇਅ, ਢਾਂਚੇ, ਹਾਈਡ੍ਰੌਲਿਕਸ ਅਤੇ ਸਿੰਚਾਈ, ਰੋਟੋਡਾਇਨਾਮਿਕ ਮਸ਼ੀਨਾਂ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕਲ ਪਾਵਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ (ਇੰਟਰ ਡਿਸਪਲਨਰੀ), ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਮੈਟਲੋਰਜੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, TQM, VISI, ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ।
ਸੰਸਥਾ ਆਪਣੇ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟਾਂ ਨੂੰ ਮਾਮੂਲੀ ਡਿਗਰੀਆਂ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੰਗਠਨ
ਤਕਨੀਕੀ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ
ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਕਾਉਂਸਲ
ਕਲੱਬ
ਸੈੱਲ
ਹੋਸਟਲ
ਮੁੰਡਿਆਂ ਲਈ ਚਾਰ ਹੋਸਟਲ ਅਤੇ ਲੜਕੀਆਂ ਲਈ ਦੋ ਹੋਸਟਲ ਹਨ। ਹਰ ਹੋਸਟਲ ਸਵੈ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੀਡਿੰਗ ਰੂਮ / ਇਨਡੋਰ ਗੇਮਜ਼ / ਟੀਵੀ ਕਮਰਾ, ਡਾਇਨਿੰਗ ਹਾਲ ਅਤੇ ਮੈੱਸ। ਹਰੇਕ ਹੋਸਟਲ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਲਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਚੇਅਰਮੈਨ (ਹੋਸਟਲ ਸੀਨੀਅਰ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਲੜਕਿਆਂ ਦੇ ਹੋਸਟਲ:
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਇੰਜੀਨੀਰਿੰਗ ਕਾਲਜ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੇ ਤਕਨੀਕੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਧਾਰੇ
ਹਰਸ਼ਦ ਚੋਪੜਾ
ਹਰਸ਼ਦ ਚੋਪੜਾ (ਜਨਮ 17 ਮਈ, 1983) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ।   ਉਸਨੇ ਹਮਸਫਰ, ਧਰਮਪਤਨੀ, ਲਿਫਟ ਰਾਈਟ ਲੈਫਟ, ਕਿਸ ਦੇਸ਼ ਮੇਂ ਹੈ ਮੇਰਾ ਦਿਲ, ਤੇਰੇ ਲਿੲੇ, ਮਮਤਾ, ਬੇਪਨਾਹ ਅਤੇ ਅੰਬਰ ਧਾਰਾ ਵਰਗੇ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1983 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰ
ਕਾਰਬੋਨਿਲ
ਕਾਰਬਨੀ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਾਰਬੋਨਿਲ ਸਮੂਹ ਇੱਕ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਸਮੂਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੀਹਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਰਬਨ ਪਰਮਾਣੂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਆਕਸੀਜਨ ਪਰਮਾਣੂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ਼ ਦੂਹਰੇ ਜੋੜ ਰਾਹੀਂ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: C=O।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਅਬੋਹਰ
ਅਬੋਹਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਤਹਿਸੀਲ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਸੀਮਾ ਦੇ ਜੰਕਸ਼ਨ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਵੀ ਨੇੜੇ ਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਸ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਹੈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਸਦਭਾਵਨਾ ਮਿਲੇਗੀ
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੇ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਥਾਂ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸੰਘਣੀ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਕਾਰਨ ਸ਼ਹਿਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸੋ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 12 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਹਿਰਾਵੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਨਹਿਰੂ ਪਾਰਕ ਇਹ ਪਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਨੋਰੰਜਨ ਪਾਰਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਨਹਿਰੂ ਪਾਰਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰਿਆਲੀ ਦੀ ਲੰਮੀ ਖਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਫੁੱਲ ਲਗਾਏ ਹੋਏ ਹਨ। ਅਰਤੀਫ਼ਿਸ਼ਲ ਲਗਾਏ ਗਏ ਰੁੱਖ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਫ਼ਰਸ਼ਾਂ, ਸਦਾਬਹਾਰ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਖ-ਭਾਲ ਵਾਲੇ ਲਾਅਨ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਘੰਟਿਆਂ ਬੱਧੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਪਾਰਕ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਕਈ ਹੋਰ ਮਨੋਰੰਜਨ ਵੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਅਬੋਹਰ ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨ ਅਬੋਹਰ ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਹੈ। ਬਿਸ਼ਨੋਈ ਸਮੁਦਾਏ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਹ ਸੈੰਕਚੂਰੀ, ਬਲੈਕਬੱਕ, ਨੀਲਗਾਈ, ਪੋਰਕੁਪਾਈਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਭ ਕੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਚੂਰੀ ਹਰਿਆਲੀ ਦੇ ਹਰੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਜੋ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਥੇ ਆਉਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਜੋਹੜੀ ਮੰਦਰ ਅਬੋਹਰ ਦਾ ਜੋਹੜੀ ਮੰਦਰ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਗਵਾਹ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤੇ ਸ੍ਰੀ ਹਨੂੰਮਾਨ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੰਦਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਅਨੌਖੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਲੋਕ ਇਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਥੇ ਜਾਤ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵਿਤਕਰਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜ ਪੀਰ ਟਿੱਬਾ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਾਂਝ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਇਹ ਮੁਸਲਿਮ ਸੰਤਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਅਬੋਹਰ ਪੂਰੇ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਕਿੰਨੂ ਅਤੇ ਕਪਾਹ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੱਟੀ ਬਣਨ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਇਹ NH10 ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ-ਸ੍ਰੀ ਗੰਗਾਨਗਰ - ਦਿੱਲੀ ਰੇਲਵੇ ਮਾਰਗ ਅਤੇ NH15 ਪਠਾਨਕੋਟ-ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਉਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਅਬੋਹਰ ਖੇਤਰ ਦਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਥਾਨ ਹੈ।
ਤਨਵੀਰ ਜ਼ਹੂਰ
ਤਨਵੀਰ ਜ਼ਹੂਰ ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਹੈ।
ਕਿਤਾਬਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਲੇਖਕ
ਬੌਖ਼ੂਸੀਆ ਮੋਨਛੇਨਗਲਾਡਬਾਛ
ਬੌਖ਼ੂਸੀਆ ਮੋਨਛੇਨਗਲਾਡਬਾਛ, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜਰਮਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ , ਇਹ ਮੋਨਛੇਨਗਲਾਡਬਾਛ, ਜਰਮਨੀ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਬੌਖ਼ੂਸੀਆ-ਪਾਰਕ, ਮੋਨਛੇਨਗਲਾਡਬਾਛ ਅਧਾਰਤ ਕਲੱਬ ਹੈ , ਜੋ ਬੁੰਡਸਲੀਗਾ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਸੋਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼
ਸੋਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਵੀ ਹਨ। ਉਹ ਜਲੰਧਰ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਕੈਡਰ ਵਿੱਚ 1988 ਦੇ ਬੈਚ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਆਈਏਐਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 3 ਅਪ੍ਰੈਲ 1949 ਨੂੰ ਹੋਇਆ।
ਆਲਟਨਿਊਜ਼.ਇਨ
ਆਲਟਨਿਊਜ਼.ਇਨ (AltNews.in) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਤਥ  ਪੜਤਾਲ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਸੰਚਾਲਕ ਸਾਬਕਾ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸਿਨਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੈਬਸਾਈਟ ਜਾਅਲੀ ਖ਼ਬਰਾਂ ਦੇ ਵਰਤਾਰੇ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ 9 ਫਰਵਰੀ 2017 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ,   ਅਤੇ ਸਿਨਹਾ ਨੇ 40 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ੍ਰੋਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਉਸਨੇ ਜਾਅਲੀ ਖਬਰਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰੋਤਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੱਜੇ-ਪੱਖੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਕ ਹਨ।
ਪ੍ਰਤੀਕ ਸਿਨਹਾ ਮੁਕੁਲ ਸਿਨਹਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਵਕੀਲ, ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫਿਰਕੂ ਦੰਗਾ ਪੀੜਤਾਂ ਦੇ ਲਈ ਲੜਦਾ ਸੀ।  2017 ਵਿਚ, ਜਾਅਲੀ ਖਬਰਾਂ ਦੇ ਸੰਭਾਵੀ ਹੱਲ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸਿਨਹਾ ਨੂੰ ਗੂਗਲ ਨਿਊਜ਼ਲੈਬ ਏਸ਼ੀਆ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਸੰਮੇਲਨ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।    ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਨੋਂ ਮਾਰ ਦੇਣ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਉਸ ਤੋਂ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿ ਉਹ ਕੰਟੈਂਟ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਵੇ।
ਆਲਟਨਿਊਜ਼ ਪਰਦਾਫ਼ਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਕਵਰੇਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਹੈ।  ਆਲਟਨਿਊਜ਼ ਨੇ   ਹਿੰਦੂ ਸੱਜੇ-ਪੱਖੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ਦੈਨਿਕਭਾਰਤ.ਔਰਗ ਚਲਾ ਰਹੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਨਾਖਤ ਕੀਤੀ।  ਸਿਨਹਾ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਸੀ ਕਿ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੇ  ਜਾ ਰਹੇ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਆਦਮੀ ਦੀ ਵੀਡੀਓ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਤੋਂ  ਸੀ।  ਉਸਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਬੁਰਕਾ ਨਾ ਪਹਿਨਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹੀ ਇੱਕ ਮਾਰਵਾੜੀ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਜਲਾ ਕੇ ਮਾਰ ਦੇਣ ਦੀ ਕਥਿਤ ਵੀਡੀਓ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਗੁਆਟੇਮਾਲਾ ਦੀ ਸੀ।   ਬੀਬੀਸੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੂਨ 2017 ਵਿੱਚ ਅਲਟਨੀਜ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਸਪੈਨਿਸ਼-ਮੋਰੋਕੋਨ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਤੇ ਫਲੱਡ ਲਾਈਟਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੂੰ ਆਨਲਾਈਨ ਮਜ਼ਾਕ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ
ਰਾਈਲੈਂਡ ਐਡਮਜ਼
ਰਿਆਨ ਐਡਮਜ਼ (ਜਨਮ 14 ਮਈ, 1991), ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਈਲੈਂਡ ਐਡਮਜ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਯੂਟਿਊਬਰ, ਇੰਟਰਨੈਟ ਸ਼ਖਸੀਅਤ, ਲੇਖਕ, ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ। 2014 ਵਿੱਚ ਐਡਮਜ਼ ਇੱਕ ਔਨਲਾਈਨ ਪੌਪ ਕਲਚਰ ਮੀਡੀਆ ਕੰਪਨੀ, ਕਲੀਵਰ ਲਈ ਇੱਕ ਆਨ-ਏਅਰ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਐਡਮਜ਼ ਨੇ 2017 ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਤਜੁਰਬੇ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਲੀਵਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਐਡਮਜ਼ ਨੇ 2016 ਵਿੱਚ ਸਾਥੀ ਯੂਟਿਊਬ ਸ਼ੇਨ ਡੌਸਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਰਿਸ਼ਤਾ ਜੋੜਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਅਕਸਰ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਐਡਮਜ਼ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਯੂਟਿਊਬ ਵਲੌਗਸ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਕਤੂਬਰ 2020 ਵਿੱਚ ਐਡਮਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਹਿ-ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਲਿਜ਼ੇ ਗੋਰਡਨ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪੋਡਕਾਸਟ 'ਦ ਸਿਪ' ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਐਪੀਸੋਡ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ। ਫ਼ਰਵਰੀ 2019 ਤੱਕ ਉਸਦੇ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਨੂੰ ਔਸਤਨ 3.8 ਮਿਲੀਅਨ ਵਾਰ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
2019 ਵਿੱਚ ਐਡਮਜ਼ ਨੂੰ 'ਵਲੌਗਰ ਆਫ ਦ ਯੀਅਰ' ਲਈ ਸ਼ੋਰਟੀ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਐਡਮਜ਼ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕੋਲੋਰਾਡੋ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।
ਸ਼ਬਨਮ ਮੌਸੀ
ਸ਼ਬਨਮ "ਮੌਸੀ" ਬਾਨੋ (शबनम मौसी) ("ਮੌਸੀ" ਨਾਮ - ਹਿੰਦੀ) ਪਬਲਿਕ ਆਫਿਸ ਲਈ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲਾ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਭਾਰਤੀ ਜਾਂ ਹਿਜੜਾ ਹੈ। ਉਹ 1998 ਤੋਂ 2003 ਤੱਕ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਟੇਟ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ। (ਹਿਜਰਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 1994 ਵਿੱਚ ਵੋਟਿੰਗ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ)।
ਰਾਈਲੈਂਡ ਐਡਮਜ਼
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਐਡਮਸ 2016 ਤੋਂ ਯੂਟਿਊਬਰ ਸ਼ੇਨ ਡੌਸਨ ਨੂੰ ਡੇਟ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਾਰਚ 2019 ਵਿੱਚ ਡੌਸਨ ਦੁਆਰਾ ਐਡਮਸ ਨੂੰ ਪਰਪੋਜ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੰਗਣੀ ਹੋ ਗਈ। ਐਡਮਜ਼ ਅਤੇ ਡੌਸਨ, ਪਾਰਕਰ, ਕੋਲੋਰਾਡੋ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਂਝੇ ਘਰ ਵਿਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੋ ਕੁੱਤੇ, ਹਨੀ ਅਤੇ ਉਨੋ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਿੱਲੀ ਚੀਟੋ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸਦੇ ਪੋਡਕਾਸਟ 'ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਬੁਰਾ ਯਾਤਰੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਬਨਮ ਮੌਸੀ
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਪੁਲਿਸ ਚ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਡਰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਸਮਾਜ 'ਚ ਸਨਮਾਨ ਗੁਆ ​​ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਨੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ
ਸ਼ਬਨਮ ਮੌਸੀ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਹਦੋਲ-ਅਨੂਪਪੁਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਸੋਹਾਗਪੁਰ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ। ਸ਼ਬਨਮ ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੇ 12 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੇ ਏਜੰਡੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ, ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ, ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਲੜਨਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਸ਼ਬਨਮ ਮੌਸੀ ਹਿਜੜਿਆਂ ਦੇ ਭੇਦਭਾਵ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬੋਲਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਐਚ.ਆਈ.ਵੀ. ਏਡਜ਼ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਦਵੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਇਰਾਦਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਸਰਗਰਮੀ
ਸ਼ਬਨਮ ਮੌਸੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 'ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ' ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ, ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਰਹਿ ਰਹੇ ਡਾਂਸਰਾਂ, ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਭਿਖਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਰਵਾਇਤੀ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ; ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਉਹ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਵਿਆਹਾਂ ਜਾਂ ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਮਾੜੀ ਕਿਸਮਤ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਜੀਤੀ ਜਿਤਾਈ ਰਾਜਨੀਤੀ (ਜੇਜੇਪੀ)
2003 ਵਿੱਚ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਿਜੜਿਆਂ ਨੇ "ਜੀਤੀ ਜਿਤਾਈ ਰਾਜਨੀਤੀ" (ਜੇਜੇਪੀ) ਨਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ 'ਰਾਜਨੀਤੀ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜਿੱਤੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ' ਹੈ। ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਸਿਆਸੀ ਮਤਭੇਦਾਂ ਦੀ ਰੂਪਰੇਖਾ ਦੇਣ ਲਈ ਅੱਠ ਪੰਨਿਆਂ ਦਾ ਚੋਣ ਮਨੋਰਥ ਪੱਤਰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ।
ਪਾਪੂਲਰ ਸਭਿਆਚਾਰ
2005 ਵਿੱਚ 'ਸ਼ਬਨਮ ਮੌਸੀ' ਨਾਂ ਦੀ ਫ਼ਿਕਸ਼ਨ ਫ਼ੀਚਰ ਬਣੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਮੌਸੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਯੋਗੇਸ਼ ਭਾਰਦਵਾਜ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਬਨਮ ਮੌਸੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਆਸ਼ੁਤੋਸ਼ ਰਾਣਾ ਨੇ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।
ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਪਬਲਿਕ ਆਫ਼ਿਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਏਡਜ਼ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨ ਲਈ ਐਨ.ਜੀ.ਓ ਨਾਲ ਸਰਗਰਮ ਰਹੀ। "ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਜਿਨਸੀ ਰੁਝਾਨ ਕਰਕੇ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਅਕਸਰ ਝਗੜੇ ਅਤੇ ਵਿਤਕਰੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਏਡਜ਼ ਬਾਰੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।" - ਸ਼ਬਨਮ ਮੌਸੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਵਰਗ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਹਿਲਾ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਹਿੰਦੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਜੜਾ (ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ) ਲੋਕ
ਜਥੇਦਾਰ ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਭੌਰਾ
ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਭੌਰਾ (ਜੂਨ 6, 1905 – ਮਾਰਚ 7, 1984) ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ 1964 ਤੋਂ 1980 ਤੱਕ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੇ 21ਵੇਂ ਜਥੇਦਾਰ ਵੱਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।
ਪੰਡਵਾਲਾ
ਪੰਡਵਾਲਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਐੱਸ.ਏ.ਐੱਸ.ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਡੇਰਾ ਬਸੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬੁੱਧਦੇਵ ਬਸੂ
ਬੁੱਧਦੇਵ ਬਸੂ  (বুদ্ধদেব বসু) (1908–1974) 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਕਵੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਬੁੱਧਦੇਵ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਨਾਵਲ, ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ, ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪਰਭਾਵੀ ਲੇਖਕ ਸੀ।
ਜੀਵਨੀ
ਬੁੱਧਦੇਵਾ ਬੋਸ (ਬੀਬੀ) ਦਾ ਜਨਮ ਕੋਮਿਲਾ, ਬੰਗਾਲ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ (ਹੁਣ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼)) ਵਿੱਚ 30 ਨਵੰਬਰ 1908 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਜੱਦੀ ਘਰ ਬਿਕਰਮਪੁਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਲਖਾਨਗਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਭੂਦੇਬ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਸੀ ਅਤੇ ਮਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਬੇਨੋਈ ਕੁਮਾਰੀ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ ਉਸਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਬਾਅਦ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਇੱਕ ਸੋਗ ਵਿੱਚ ਪਾਗਲਾਂਹਾਰ ਫਿਰਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਬੁੱਧਦੇਵਾ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਉਸ ਦੇ ਨਾਨਾ-ਨਾਨੀ ਚਿੰਤਹਾਰਨ ਸਿਨਹਾ ਅਤੇ ਸਵਰਨਲਤਾ ਸਿਨ੍ਹਾ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕੋਮਿਲਾ ਅਤੇ ਨੋਆਖਲੀ ਦੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਢਾਕਾ ਦੇ ਢਾਕਾ ਕਾਲਜੀਏਟ ਸਕੂਲ ਵਿਖੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1925 ਵਿੱਚ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਦੂਸਰਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਦਾ ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ ਢਾਕਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਥੇ ਉਹ 47 ਪੁਰਾਣਾ ਪਲਟਨ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਬੀ ਬੀ ਨੇ ਢਾਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਜਗਨਨਾਥ ਹਾਲ ਦਾ ਵਸਨੀਕ ਸੀ। ਢਾਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਜੋਂ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਮੱਲ ਇਹ ਮਾਰੀ ਕਿ ਉਸਨੇ, ਡੀਯੂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਥੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਨੂਰੂਲ ਮੋਮੈਨ (ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਾਟਿਆਗੁਰ ਬਣ ਗਿਆ) ਦੇ ਨਾਲ, ਪਹਿਲੇ ਬਿਨੇਟ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਟੈਸਟ (ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਈ ਕਿਊ ਟੈਸਟ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ) ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਭਵ ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਸਿਰਫ ਇਹ ਦੋ ਜਣੇ ਹੀ ਇਹ ਮੱਲ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਥੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਅੰਕਾਂ ਨਾਲ ਐਮ.ਏ. ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਕਲਕੱਤਾ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਲਈ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਟਿਊਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਗਾ।
ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੋਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵਿਤਾ ਰਸਾਲੇ  ਕੱਲੋਲ  ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ ਸੀ। 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਆਧੁਨਿਕਵਾਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਕੱਲੋਲ ਯੁੱਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸਾਹਿਤਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ  ਪ੍ਰਗਤੀ  (1926 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ) ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 1934 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਬਾਸੂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਬਾਸੂ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਪੁੰਨ ਗਾਇਕਾ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਵੱਲ ਰੁਚਿਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ ਬਣ ਗਈ। ਬੁੱਧਦੇਵਾ ਬੋਸ ਨੇ ਰਿਪਨ ਕਾਲਜ (ਹੁਣ ਸੁਰੇਂਦਰਨਾਥ ਕਾਲਜ) ਵਿਖੇ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। 1956 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਜਾਦਵਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿਭਾਗ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਇਸ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਕਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਜ਼ਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵੀ ਰਿਹਾ।
ਬੰਗਾਲੀ ਸਾਹਿਤਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਯੋਗਦਾਨ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਵਿ-ਰਸਾਲੇ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸੀ। ਬੀ ਬੀ ਨੇ 25 ਸਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਪਾਦਿਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ।
ਨਬਨੀਤਾ ਦੇਵ ਸੇਨ ਨੇ ਬੀ ਬੀ ਇੱਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ, ਲਗਪਗ ਜਨੂੰਨੀ ਵਰਕਰ ਕਿਹਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ
ਨੋਮੀਤਾ ਚਾਂਦੀ
ਨੋਮੀਤਾ ਚਾਂਦੀ, ਬੰਗਲੌਰ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਕਰ ਸੀ, ਉਜੜੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਲਈ ਉਸਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਾਂਦੀ ਅਸ਼੍ਰਿਆ ਦੀ ਸਕੱਤਰ ਸੀ, ਇੱਕ ਗੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੇਸਹਾਰਾ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 2011 ਵਿੱਚ ਨੋਮੀਤਾ ਚਾਂਦੀ ਨੂੰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।
ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਮੌਤ 2015 ਨੂੰ ਬੈਂਗਲੌਰ ਵਿੱਖੇ ਹੋਈ।
ਕਾਰਾਮਾਜ਼ੋਵ ਭਰਾ
ਕਾਰਾਮਾਜੋਵ ਭਰਾ (Братья Карамазовы, Brat'ya Karamazovy), ਉੱਚਾਰਨ ) ਰੂਸੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਫਿਉਦਰ ਦੋਸਤੋਵਸਕੀ ਦਾ ਆਖਰੀ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਦ ਰਸੀਅਨ ਮੈਸੇਂਜਰ ਵਿੱਚ ਲੜੀਵਾਰ ਛਪਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1880 ਵਿੱਚ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦੋਸਤੋਵਸਕੀ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਹਾਕਾਵਿਕ ਗਾਥਾ ਮਹਾਂਪਾਪੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਗ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਹਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਅਜੇ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਵੀ ਪੂਰੇ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਸਨ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਸਾਰ
ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ: ਇੱਕ ਨਿੱਕਾ ਜਿਹਾ ਸੁਹਣਾ ਪਰਿਵਾਰ'' ਕਰਮਾਜੋਵ ਪਰਵਾਰ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਿਤਾ – ਕਰਮਾਜੋਵ, ਸਨਕੀ ਅਤੇ ਕਾਮੀ ਬੁਢਾ – ਮਸਖਰਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਪਿਛਲੀ ਅਤੇ ਹਾਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸੀ ਹੈ। ਫਿਓਦਰ ਦੇ ਦੋ ਵਿਆਹਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਆਪਣੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਦੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਪ੍ਰਤੀ ਅਣਗੌਲੇ ਰਹਿਣਾ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਬਿਰਤਾਂਤਕਾਰ ਤਿੰਨ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਦਾ ਖਾਕਾ ਉਲੀਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫ਼ਿਓਦਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਇਸਾਈ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਉਸ ਰਹੱਸਮਈ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਪਰਦਾ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦੇ ਕੇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਪ੍ਰਤੀ ਅਲਯੋਸ਼ਾ ਸਮਰਪਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਾਸਤੋਵਸਕੀ ਦੇ ਨਾਵਲ
ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ
ਪਦ "ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਾਤਮਕ ਦਰਸ਼ਨ" ਕਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਲਖਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਰਸਲ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੈਰਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ: ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣੀ ਅਨੁਭਵਵਾਦ [...] ਲੌਕ, ਬਰਕਲੀ, ਅਤੇ ਹਿਊਮ ਨਾਲੋਂ ਗਣਿਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਲਾਜ਼ੀਕਲ ਤਕਨੀਕ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਕਰਕੇ ਭਿੰਨ ਹੈ। ਇਹ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕੁਝ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਫਾਇਦਾ, ਸਿਸਟਮ-ਬਿਲਡਰਾਂ ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ਿਆਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਸਮੁੱਚੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਿਧਾਂਤ ਘੜਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਸਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਇੱਕ ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਹੱਲ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਤਰੀਕੇ, ਇਸ ਪੱਖ ਤੋਂ, ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹਨ।
ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣੀ ਦਰਸ਼ਨ ਅਕਸਰ ਦੂਜੀਆਂ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੋਂਦਵਾਦ ਅਤੇ ਵਰਤਾਰਾ ਵਿਗਿਆਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਥੌਮਵਾਦ ਅਤੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦ, ਦੇ ਵੀ ਟਾਕਰੇ ਤੇ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।