cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਗੋਪੀਨਾਥ ਬੌਰਡੋਲੋਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ
ਕਾਰਾਂ
ਰਾਈਡ ਐਗਰੀਗੇਟਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਉਬਰ ਅਤੇ ਓਲਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਸਫ਼ਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਨੂੰ ਕੈਬਾਂ ਬੁੱਕ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਟੈਕਸੀ ਅਪਰੇਟਰ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀ-ਪੇਡ ਅਤੇ ਪੋਸਟ-ਪੇਡ ਟੈਕਸੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ
ਚੰਦਰਕਲਾ ਮੋਹਨ
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਚੰਦਰਕਲਾ ਦਾ ਜਨਮ ਮਾਂਡਿਆ ਦੇ ਹੋਸਾਹੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੋਹਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਗੀਤਾਂਜਲੀ ਮਿਸ਼ਰਾ (ਅਭਿਨੇਤਰੀ)
ਗੀਤਾਂਜਲੀ ਮਿਸ਼ਰਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕ੍ਰਾਈਮ ਪੈਟਰੋਲ, ਕੁੰਡਲੀ ਭਾਗਿਆ, ਬਾਲਿਕਾ ਵਧੂ, ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਾਗਿਨ, ਰੰਗਰਸੀਆ, ਸਾਵਧਾਨ ਭਾਰਤ, ਅਘੋਰੀ. 2020 ਵਿੱਚ, ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ ਅਨੁਰਾਗ ਬਾਸੂ ਦੀ ਫਿਲਮ ਲੂਡੋ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ।
ਕਰੀਅਰ
2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਵੱਲਭ ਵਿੱਚ ਰਾਣੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈਅਤੇ ਨਾਗਿਨ 3
2022 ਵਿੱਚ, ਗੀਤਾਂਜਲੀ ਨੇ MD ਦੇਸੀ ਰੌਕਸਟਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ "ਜੋੜੀ" ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਲੀਡ ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਈ, ਜੋ ਸੇਲੇਬ ਕਨੈਕਸ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਨਾਲ ਹੀ, ਉਸਨੇ ਛੋਟੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ਾਂ ਰਾਹੀਂ OTT ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਅਜ਼ਮਾਉਣ ਲਈ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਬ੍ਰੇਕ ਲਿਆ।
ਅਵਾਰਡ
ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਫਿਲਮ ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ - ਲਿਵਿੰਗ ਆਈਡਲ ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਭੂਟਾਨ ਵਿਚ ਧਰਮ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ
ਭੂਟਾਨ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ 2008 ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਕਾਨੂੰਨ ਭੂਟਾਨ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਗੈਰ-ਬੋਧ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਗ਼ੈਰ-ਬੋਧ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ, ਗੈਰ- ਬੋਧ ਧਾਰਮਿਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਗੈਰ-ਬੋਧ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਮਨਾਉਣ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਦ੍ਰੁਕਪਾ ਕਾਗਯੁ (ਮਹਾਯਾਨਾ) ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਰਾਜ ਧਰਮ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੱਖਣੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਗਰਿਕ ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਾਲ 2015 ਤੋਂ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਧਰਮ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਸਾਲ ਰਾਜਾ ਨੇ ਦਸਹਿਨ (ਹਿੰਦੂ ਤਿਉਹਾਰ) ਮਨਾਇਆ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਬੁਰਾਈਆਂ ਉੱਤੇ ਭਲਾਈ ਦੀ ਜਿੱਤ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. 2007 ਤੋਂ, ਮਹਾਂਯਾਨਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦਬਾਅ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਿੰਸਾ ਦੀਆਂ ਕੋਈ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀਆਂ. ਨਾ ਹੀ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਜਾਂ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਜਾਂ ਵਿਤਕਰੇ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਹਨ. ਹਾਲਾਂਕਿ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਅਰੰਭ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਅਨੁਕੂਲ ਵਧੀਕੀਆਂ ਦੇ ਦੁਹਰਾਉਣ ਦੀਆਂ ਕੋਈ ਖ਼ਬਰਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀਆਂ ਸਨ, ਦ੍ਰੁੱਕਪਾ ਕਾਗਯੁਪ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਦਬਾਅ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸੀ।
ਧਾਰਮਿਕ ਜਨਸੰਖਿਆ
ਲਗਭਗ ਦੋ ਤਿਹਾਈ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਤਿਹਾਈ ਆਬਾਦੀ ਦ੍ਰੁੱਕਪਾ ਕਾਗਯੁ ਜਾਂ ਨਿਇੰਗਾ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਯਾਨ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਹਨ. ਲਗਭਗ ਇਕ-ਚੌਥਾਈ ਆਬਾਦੀ ਨਸਲੀ ਨੇਪਾਲੀ ਹਨ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ. ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ੈਵ, ਵੈਸ਼ਨਵ, ਸ਼ਕਤਾ, ਘਨਪਤੀ, ਪੁਰਾਣਿਕ ਅਤੇ ਵੈਦਿਕ ਸਕੂਲ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ. ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਮੂਹ ਦੋਨਾਂ ਈਸਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਆਬਾਦੀ ਹੈ. ਬਾਨ, ਦੇਸ਼ ਦੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮਵਾਦੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਨਾਗਰਿਕ ਇਸ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ.
ਧਾਰਮਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ
2007 ਦੁਆਰਾ, ਕਾਨੂੰਨ ਨੇ ਧਰਮ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਸੀਮਿਤ ਕੀਤਾ. ਮਹਾਯਾਨ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਰਾਜ ਧਰਮ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਗੈਰ-ਬੋਧੀਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਦੋਵਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਇਕੱਠਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ ਕੀਤਾ, ਗੈਰ-ਬੋਧੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਗੈਰ-ਬੋਧ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਦਿੱਤਾ। ਕੋਈ ਵੀ ਇਮਾਰਤਾਂ, ਨਵੀਆਂ ਪੂਜਾ ਸਥਾਨਾਂ ਸਮੇਤ, ਲਾਇਸੈਂਸਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕੀਆਂ. ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨੇ ਧਰਮ ਬਦਲਣ ਜਾਂ ਧਰਮ ਬਦਲਣ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ ਲਗਾਈ ਸੀ, ਰਾਇਲ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਫੈਸਲੇ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਧਾਰਮਿਕ ਸਮੱਗਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨ ਨਹੀਂ ਸਨ.
ਜਬਲਪੁਰ
ਜਬਲਪੁਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਨਰਮਦਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਮੂਹ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ 38ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਜਬਲਪੁਰ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਹ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਨਿਆਂਇਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਜਬਲਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਨੂਕਰ ਦੀ ਖੇਡ ਜਬਲਪੁਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ। ਜਬਲਪੁਰ, ਜਬਲਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ (ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਦੂਜਾ-ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ) ਅਤੇ ਜਬਲਪੁਰ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿੱਖਿਆ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਬੇਦਾਘਾਟ ਵਿਖੇ ਨਰਮਦਾ ਨਦੀ 'ਤੇ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੀਆਂ ਚੱਟਾਨਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਬਲਪੁਰ
ਦਿੱਲੀ-ਲਾਹੌਰ ਬੱਸ
ਦਿੱਲੀ – ਲਾਹੌਰ ਬੱਸ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸਦਾ-ਏ-ਸਰਹਦ ) ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਯਾਤਰੀ ਬੱਸ ਸੇਵਾ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਵਾਇਆ ਵਾਹਗਾ ਬਾਡਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਲਾਹੌਰ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਰੂਟਮਾਸਟਰ ਬੱਸ ਦਾ ਨੰਬਰ 10 ਦੋਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਨਾ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦੇ ਯਤਨਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਮਹੱਤਤਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। 19 ਫਰਵਰੀ 1999 ਵਿੱਚ ਬੱਸ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨੀ ਸਫ਼ਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ, ਜੋ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਵਾਗਤ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹਮਰੁਤਬਾ ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ ਨੇ ਵਾਹਗਾ ਵਿਖੇ ਪਹੁੰਚੇ।
16 ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਰੰਭ ਕਰਦੀ ਇਸ ਬੱਸ ਨੂੰ ਕਾਰਗਿਲ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਬੱਸ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਸੀ. ਪਰੰਤੂ 2001 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੱਸ ਸੇਵਾ ਰੋਕ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਦੋਵਾਂ ਗੁਆਂਢੀ ਮੁਲਖ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਗੰਭੀਰ ਟੱਕਰ ਹੋ ਗਈ।
ਬੱਸ ਸੇਵਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ
1947 ਦੀ ਭਾਰਤ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਪਰ 1976 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਮਝੌਤਾ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਬੱਸ ਸੇਵਾ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਬੱਸ ਸੇਵਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਲੇ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁੱਖਤੱਤ ਸੀ, ਖ਼ਾਸਕਰ 1998 ਦੇ ਪੋਖਰਨ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੀਖਣ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਦੀ ਚਾਗਈ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਟੈਸਟਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਵਿਚ। ਬੱਸ ਨੇ 8 ਅਤੇ 14 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਵਾਜਪਾਈ ਦੀ ਬੱਸ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਨੇ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਮੀਡੀਆ ਕਵਰੇਜ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਪੈਦਾ ਕਿਤਾ। ਉਦਘਾਟਨੀ ਸਫ਼ਰ ਦੌਰਾਨ ਬੱਸ ਵਿੱਚ ਦੇਵ ਆਨੰਦ, ਸਤੀਸ਼ ਗੁਜਰਾਲ, ਜਾਵੇਦ ਅਖਤਰ, ਕੁਲਦੀਪ ਨਾਇਰ, ਕਪਿਲ ਦੇਵ, ਸ਼ਤਰੂਘਨ ਸਿਨਹਾ ਅਤੇ ਮੱਲਿਕਾ ਸਾਰਾਭਾਈ ਵਰਗੇ ਅਨੇਕਾਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਿਅਕਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਹਸਤੀਆਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਦੋਵਾਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ 1999 ਦੇ ਲਾਹੌਰ ਐਲਾਨਨਾਮੇ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਲੇ ਵਿਵਾਦਾਂ ਖ਼ਾਸਕਰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਹੱਲ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਨਾ ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਗੁਆ ਸੀ।
ਮੁਅੱਤਲ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਬੱਸ ਸੇਵਾ 1999 ਦੇ ਕਾਰਗਿਲ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਚੱਲਦੀ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ 13 ਦਸੰਬਰ 2001 ਨੂੰ ਹੋਏ ਸੰਸਦ ਦੇ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਸੀ। ਬੱਸ ਸੇਵਾ ਮੁੜ 16 ਜੁਲਾਈ 2003 ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਸੀ.
ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ
ਦੋਤਰਫ਼ੇ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਮੁਅੱਤਲ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਦਿੱਲੀ-ਲਾਹੌਰ ਬੱਸ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਦੋਸਤੀ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬੱਸ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਦੀ ਅਕਸਰ ਹੀ ਵਪਾਰਕ ਨੁਮਾਇਂਦਿਆਂ, ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਸਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। 2004 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੌਰੇ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 10,000 ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚ ਦੇਖਣ ਲਈ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੇ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੱਸ ਰਾਹੀਂ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ; ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਜਦੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਇਸ ਭਾਰਤ ਨੇ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ।
ਬੱਸ ਸੇਵਾ ਦੇ ਵੇਰਵੇ
ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਚੱਲਦੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮਾਨ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਜਾਂਚ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਖਤਰਨਾਕ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਅਤੇ ਕੀਮਤੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ. ਕਸਟਮਜ਼ ਅਤੇ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਜਾਂਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਸਬਾ ਵਾਹਗਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਅੱਡੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ' ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਾਸਪੋਰਟ, ਇੱਕ ਜਾਇਜ਼ ਵੀਜ਼ਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀਆਂ ਟਿਕਟਾਂ ਅਤੇ ਰਵਾਨਗੀ ਤੋਂ 2 ਘੰਟੇ ਪਹਿਲਾਂ ਅੱਡੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ. ਟਿਕਟਾਂ ਦੇ ਗੁੰਮ ਜਾਣ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਡੀਟੀਸੀ ਸੰਚਾਲਿਤ ਬੱਸ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਵੋਲਵੋ ਬੀ 9 ਆਰ ਹੈ. ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡੀਟੀਸੀ ਕੋਲ ਅਸ਼ੋਕ ਲੇਲੈਂਡ ਵਾਈਕਿੰਗ ਬੱਸ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਜ਼ਾਦ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਬੱਸ ਪਾਕ ਵਿੱਚ ਵਾਹਗਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਰਤਾਰਪੁਰ, ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ, ਸਰਹਿੰਦ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਣੇ ਅਤੇ ਥਕੇਵਾਂ ਲਾਹੁਣ ਲਈ ਰੁਕਦੀ ਹੈ। ਬੱਸ 8 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ 530 km ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੈਅ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਬੱਸ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਡ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜ ਲਈ ਫਿਲਮਾਂ, ਵੀਡੀਓ ਅਤੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਸੁਭਿਧਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਮੋਬਾਈਲ ਸੇਵਾ ਵੀ ਉਪਲਭਧ ਹੈ.
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿ ਸੰਬੰਧ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਹੱਦੀ ਲਾਂਘੇ
ਮੋਨੀਸ਼ਾ ਉਨੀ
ਮੋਨੀਸ਼ਾ ਉਨੀ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Monisha Unni; 24 ਜਨਵਰੀ 1970 – 5 ਦਸੰਬਰ 1992) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ, ਜੋ ਮਲਿਆਲਮ, ਤਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਮੋਨੀਸ਼ਾ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ ਨਖਕਸ਼ਥੰਗਲ (1986) ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਬਣੀ। ਸ਼ਾਰਦਾ, ਸ਼ੋਭਨਾ, ਮੀਰਾ ਜੈਸਮੀਨ, ਸੁਰਭੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਸ਼ੋਭਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੋਨੀਸ਼ਾ ਉਨੀ ਛੇ ਮਲਿਆਲਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਮੋਨੀਸ਼ਾ ਊਨੀ ਦਾ ਜਨਮ 1971 ਵਿੱਚ ਪੰਨਯੰਕਾਰਾ, ਕੋਝੀਕੋਡ ਵਿੱਚ ਨਰਾਇਣਨ ਊਨੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀ ਊਨੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸੇਂਟ ਚਾਰਲਸ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਬੰਗਲੌਰ ਅਤੇ ਬਿਸ਼ਪ ਕਾਟਨ ਗਰਲਜ਼ ਸਕੂਲ, ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਮਾਉਂਟ ਕਾਰਮਲ ਕਾਲਜ, ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਸਜੀਤ ਉਨੀ ਸੀ।
ਮੌਤ
ਮੋਨੀਸ਼ਾ ਊਨੀ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮ ਚੇਪਾਦਿਵਿਦਿਆ ' ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਕਾਰ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। 5 ਦਸੰਬਰ 1992 ਨੂੰ, ਮੋਨੀਸ਼ਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀ ਊਨੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਰਹੀ ਇੱਕ ਕਾਰ ਅਲਾਪੁਝਾ ਵਿੱਚ ਚੇਰਥਲਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੁਰਘਟਨਾ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਈ। ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਫਰੈਕਚਰ ਅਤੇ ਸੱਟਾਂ ਨਾਲ ਬਚ ਗਈ, ਮੋਨੀਸ਼ਾ ਨੇ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਦੀ ਤਾਬ ਨਾ ਝੱਲਦਿਆਂ ਦਮ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਮਲਿਆਲਮ ਨਾਵਲਕਾਰ ਐਮਟੀ ਵਾਸੂਦੇਵਨ ਨਾਇਰ, ਜੋ ਇੱਕ ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵੀ ਹਨ, ਮੋਨੀਸ਼ਾ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮਿੱਤਰ ਸਨ। ਮੋਨੀਸ਼ਾ ਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਐਂਟਰੀ ਲਈ ਐਮ.ਟੀ. ਉਸਨੇ ਨਖਕਸ਼ਥੰਗਲ (1986) ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਐਮਟੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਹਰੀਹਰਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਮ ਤਿਕੋਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਕਿਸ਼ੋਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਮੋਨੀਸ਼ਾ ਦੁਆਰਾ ਫਿਲਮ ਦੀ ਨਾਇਕਾ ਗੋਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੇ 1987 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1992 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1971 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਵੀ. ਅਨੁਸੂਯਾ ਬਾਈ
'''ਵੀ. ਅਨੁਸੂਯਾ ਬਾਈ''' (ਜਨਮ 23 ਅਗਸਤ 1953) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਾਬਕਾ ਟਰੈਕ ਅਤੇ ਫੀਲਡ ਐਥਲੀਟ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1975 ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ 1976 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਮੀਟ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਸੋਨ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਚੇਨਈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1973 ਦੇ ਸਮਰ ਯੂਨੀਵਰਸੀਆਡ ਮਾਸਕੋ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ, ਦੌੜਾਕ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਅਤੇ ਡਿਸਕਸ ਥਰੋਅ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਅਗਸਤ, 2013 ਵਿੱਚ ਚੇਨਈ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਚੀਫ਼ ਪਰਸੋਨਲ ਅਫ਼ਸਰ (ਵੈਲਫੇਅਰ) ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਈ
ਦ ਹਿੰਦੂ ਨੇ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਸਨੇ 1977 ਵਿੱਚ ਡਸੇਲਡੋਰਫ, ਪੱਛਮੀ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ 1983 ਤੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਬਾਈ ਨੇ 1977 ਦੇ ਆਈਏਏਐਫ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਇਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਨਤੀਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1953 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਜਮੇ ਨੂੰ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ
ਸਰਦਾਰ ਸਮੰਦ
ਪਿੰਡ
ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ-2 ਦੇ ਤਹਿਤ, ਰਾਜ ਮਾਰਗ 61 ਜੋਧਪੁਰ ਨੂੰ ਮਾਰਵਾੜ ਜੰਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਜੋਜਾਵਰ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰ ਸਮੰਦ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਸਬੇ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਸੰਪਰਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸਰਦਾਰ ਸਮੰਦ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗ੍ਰੇਟਰ ਫਲੇਮਿੰਗੋਜ਼, ਗ੍ਰੇਟ ਵ੍ਹਾਈਟ ਪੈਲੀਕਨ, ਬਾਰ-ਹੈੱਡਡ ਗੀਜ਼, ਕੁਰਜਾਨ (ਡੈਮੋਇਸੇਲ ਕ੍ਰੇਨ) ਅਤੇ ਬੱਤਖਾਂ ਅਤੇ ਹੰਸ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਕਾਲੇ ਹਿਰਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪੰਛੀ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਦੇ ਸ਼ੌਕੀਨਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਨਾਨਕ-ਪੰਥੀ
ਨਾਨਕ-ਪੰਥੀ ਸਤਿਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਦੇ ਦੱਸੇ ਰਾਹ ਤੇ ਤੁਰਨ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਗੁਰਸਿੱਖ ਨਾਨਕ-ਪੰਥੀ ਅਖਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਨਕ-ਪੰਥੀਆਂ ਦੇ ਅਨੇਕ ਫਿਰਕਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਤਿੰਨ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ-(1)ਉਦਾਸੀ (2)ਸਹਜਧਾਰੀ ਅਤੇ(3) ਸਿੰਘ (ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਿਹੰਗ,ਨਿਰਮਲੇ ਤੇ ਕੂਕੇ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ)। 1699 ਈ: ਦੀ ਵਿਸਾਖੀ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਘ ਜਾਂ ਖਾਲਸਾ ਸਾਜਣ ਮਗਰੋਂ ਸਿੱਖ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥੀ ਹੋ ਗਏ। ਹਰ ਖਾਲਸਾ ਨਾਨਕ-ਪੰਥੀ ਅਖਵਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਪਰੰਤੂ ਹਰ ਨਾਨਕ-ਪੰਥੀ ਖਾਲਸਾ ਨਹੀਂ ਕਹਿਲਵਾ ਸਕਦਾ ਕਿਉਂਜੋ ਹਰ ਨਾਨਕ-ਪੰਥੀ ਪੰਜ ਕਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।ਇਹੀ ਕਾਰਣ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫਾਰਸੀ ਪੁਸਤਕ 'ਦਬਿਸਤਾਨੇ-ਮਜਾਹਿਬ' ਦਾ ਕਰਤਾ ਮੁਹਸਨ ਫਾਨੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਤਕ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਸੰਖਿਪਤ ਇਤਿਹਾਸ ਲਿਖਦੇ ਸਮੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ(ਕਬੀਰ ਪੰਥੀਆਂ ਤੇ ਦਾਦੂ ਪੰਥੀਆਂ ਵਾਂਗ) ਨਾਨਕ-ਪੰਥੀ ਹੀ ਆਖਦਾ ਹੈ।
ਮੇੜਾ
ਮੇੜਾ
ਖੇਤ ਦੀ ਵਾਹੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਖੇਤ ਵਿਚ ਜਿਹੜੇ ਡਲੇ, ਰੋੜੇ ਉਠਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੋਰਨ ਲਈ, ਭੰਨਣ ਲਈ, ਤੋੜਨ ਲਈ ਲੱਕੜੀ ਦੇ ਬਣੇ ਇਕ ਰੋਲਰ ਜਿਹੇ ਖੇਤੀ ਸੰਦ ਨੂੰ ਮੇੜਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੇੜਾ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਲੱਕੜ ਦਾ ਗੋਲ ਸੁਹਾਗਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੇੜੇ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਕ 5/6 ਕੁ ਫੁੱਟ ਲੰਮੀ ਗੇਲੀ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਗੇਲੀ ਦੇ ਲੰਬਾਈ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ, ਸਾਰੀ ਗੇਲੀ ਉਪਰ, ਹਰ 5/6 ਕੁ ਇੰਚ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੋਂ 3/4 ਕੁ ਇੰਚ ਚੌੜਾਈ ਤੇ ਮੋਟਾਈ ਵਾਲੇ ਡੰਡੇ ਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਡੰਡੇ ਹੀ ਡਲਿਆਂ, ਰੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਭੰਨਦੇ, ਤੋੜਦੇ ਸਨ।
ਗੇਲੀ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਸਿਰਿਆਂ ਦੇ ਮੱਥਿਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਇਕ ਪਤਲਾ ਜਿਹਾ ਧੁਰਾ ਫਿੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਧੁਰਿਆਂ ਵਿਚ 4 ਕੁ ਇੰਚ ਚੌੜੀ, 4 ਕੁ ਇੰਚ ਮੋਟੀ ਤੇ 3 ਕੁ ਫੁੱਟ ਲੰਮੀਆਂ ਲੱਕੜਾਂ ਦੇ ਇਕ ਸਿਰੇ ਨੂੰ ਲੋਹੇ ਦੀ ਪੱਤੀ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਪਰ ਲੱਗੀ ਲੱਕੜ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਇਕ 7 ਕੁ ਫੁੱਟ ਲੰਮੀ ਲੱਕੜ ਨੂੰ ਪੱਤੀਆਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਿੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਲੱਕੜ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਏਸ ਹੱਲ ਨੂੰ ਬਲਦਾਂ ਦੇ ਗਲ ਪਾਈ ਪੰਜਾਲੀ ਦੇ ਨਾੜਕੇ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੋੜ੍ਹਾ ਬਣਦਾ ਸੀ। ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਮੋੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦੀ ਸੀ। ਮੇੜ੍ਹੀ ਦੇ ਘੁੰਮਣ ਨਾਲ ਡਲੇ, ਰੋੜੇ, ਮੇੜ੍ਹੀ ਹੇਠਾਂ ਆ ਟੁੱਟਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਇਹ ਮੇੜਾ ਸਾਡੀ ਖੇੜੀ ਵਿਚੋਂ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲਾ
ਬਰਕਤ ਅਲੀ ਲੁਧਿਆਣਵੀ
ਅਬੂ ਅਨੀਸ ਮੁਹੰਮਦ ਬਰਕਤ ਅਲੀ (ابو انیس محمد برکت علی لودھیانوی) (27 ਅਪ੍ਰੈਲ 1911 – 26 ਜਨਵਰੀ 1997) ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੂਫ਼ੀ ਸੀ ਜੋ ਕਾਦਰੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸੀ। ਉਹ ਗੈਰ-ਸਿਆਸੀ, ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ, ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾ, ਦਾਰ-ਉਲ-ਅਹਿਸਾਨ ਦਾ ਬਾਨੀ ਸੀ। ਅਬੂ ਅਨੀਸ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਏ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਜੀਵਨ ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਕੁਰਾਨ ਮਹਿਲ ਬਣਾਇਆ। ਸੂਫੀ ਬਰਕਤ ਅਲੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਦਾਰੁਲ ਅਹਿਸਾਨ ਵਿੱਚ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਅਤੇ ਅਫਸਰਾਂ ਸਮੇਤ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਕਬਰ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਤੋਂ 16 ਕਿਮੀ ਦੂਰ ਦਸੂਹਾ ਨੇੜੇ ਫੈਸਲਾਬਾਦ-ਸਮੁੰਦਰੀ ਰੋਡ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਦਾਰੁਲ ਅਹਿਸਾਨ ਵਿਖੇ ਹਰ ਸਾਲ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਕੈਂਪ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਮਾਰਚ ਅਤੇ ਅਕਤੂਬਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ  ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਮੁਫ਼ਤ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ
ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਨਿਗਾਹੀ ਬਖ਼ਸ਼, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਆਰਮੀ ਵਿੱਚ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸਨ।
ਮੌਤ
ਸੂਫੀ ਬਰਕਤ ਅਲੀ ਲੁਧਿਆਣਵੀ (QSA) ਦੀ ਮੌਤ 26 ਜਨਵਰੀ 1997, 16ਵੀਂ ਰਮਜ਼ਾਨ ਉਲ ਮੁਬਾਰਿਕ 1417 (ਏ.ਐਚ.) ਨੂੰ 85 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਉਹ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1997 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1911
ਬ੍ਰੂਨੇਈ ਵਿਚ ਧਰਮ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ
ਗ਼ੈਰ-ਮੁਸਲਿਮ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਅਭਿਆਸੀਾਂਆਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ ਮੁਸਲਿਮ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਵੈਇੱਛੁਕ ਇਸਲਾਮੀ ਹਿਦਾਇਤਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਲੇਈ ਮੁਸਲਿਮ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੇ ਕੋਰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਸਕੂਲਾਂ ਨੂੰ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਸਿਖਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ. ਸਰਕਾਰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਇਸਲਾਮ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਮਿਉਂਸਿਪਲ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ. ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮੂਹ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਵਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ. ਕਾਨੂੰਨ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਧਰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖਣ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਇਸਲਾਮਿਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਇਸਲਾਮ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਅਤੇ ਮਕਾਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ. ਸਰਕਾਰ ਮਸਜਿਦਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਵੀ ਫੰਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਧਾਰਮਿਕ ਜਨਸੰਖਿਆ
2011 ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰੂਨੇਈ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 422,700 ਸੀ, ਆਰਜ਼ੀ ਵਸਨੀਕਾਂ ਸਮੇਤ. ਇਸ ਆਬਾਦੀ ਵਿਚੋਂ, 83% ਮੁਸਲਮਾਨ, 7% ਬੋਧੀ, ਅਤੇ 4% ਤੋਂ ਘੱਟ ਦੂਸਰੇ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਬਾਕੀ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੇ.
ਧਾਰਮਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ
1990 ਵਿਆਂ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੋਂ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਦੀ ਜਾਇਜ਼ਤਾ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੂੰ ਮਲੇਯੂ ਇਸਲਾਮ ਬੇਰਾਜਾ (ਐਮ.ਆਈ.ਬੀ.) ਜਾਂ ਮਾਲੇਈ ਇਸਲਾਮਿਕ ਰਾਜਤੰਤਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਉਤਪਤੀ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮਿਲਦੀ ਹੈ 15 ਵੀਂ ਸਦੀ. ਐਮਆਈਬੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਧਾਰ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਬੈਠਕਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਨਾਲ ਅਰੰਭ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ. ਸਰਕਾਰ ਚੀਨੀ ਮੰਦਰਾਂ 'ਤੇ ਮੌਸਮੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਕੋਈ ਪਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ ਲਗਾਉਂਦੀ ਬਸ਼ਰਤੇ ਮੰਦਰ ਸੰਬੰਧਿਤ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਲੈਣ। ਸਾਲ 2005 ਤੋਂ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਚੀਨੀ ਮੰਦਰ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਬਾਹਰ ਚੀਨੀ ਚੰਦਰ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣਾ ਅਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸ਼ੇਰ ਨਾਚ ਜੋ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਅਟੁੱਟ ਅੰਗ ਹਨ, ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਅਵਧੀ ਦੌਰਾਨ ਆਮ ਸਨ. ਪੰਜ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜਨਤਕ ਅਸੈਂਬਲੀ ਨੂੰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਉਦੇਸ਼, ਧਾਰਮਿਕ ਜਾਂ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਪੁਹਾਨ
ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਪੁਹਾਨ (ਜਨਮ 27 ਅਗਸਤ 1991 ਕਟਕ, ਓਡੀਸ਼ਾ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰੋਵਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2010 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੀ ਪ੍ਰਮਿਲਾ ਪ੍ਰਵਾ ਮਿੰਜ ਨਾਲ ਮਹਿਲਾ ਕੋਕਸਲੇਸ ਜੋੜੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1991
ਤਨੁਸ਼੍ਰੀ ਦੱਤਾ
ਤਨੁਸ਼੍ਰੀ ਦੱਤਾ (ਜਿਸਦਾ ਤਰਜਮਾ [t̪ənriri], ITRANS: ਤਨੁਸ਼ਰੀ; ਜਨਮ 19 ਮਾਰਚ 1984) ਇੱਕ ਭਾਰਤ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। 2004 ਵਿੱਚ ਦੱਤਾ ਨੇ ਫੈਮੀਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਸੇ ਸਾਲ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ 10 ਫਾਈਨਲਿਸਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।
ਗੁਹਾਰਾ
thumb|ਗੁਹਾਰਾ ਲਿੱਪਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚਿਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਪਾਥੀਆਂ ਗੁਹਾਰਾ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਅਸਮਾਨ ਥੱਲੇ ਇਕ ਨਿਸਚਿਤ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਗੋਲ ਘੇਰੇ ਵਿਚ ਸੁੱਕੀਆਂ ਪਾਥੀਆਂ ਦੇ ਉਪਰ ਖੜਵੇਂ ਲੋਟ ਪਾਥੀਆਂ ਲਾ ਕੇ ਕੁੱਪ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਦੇ ਬਣਾਏ ਆਕਾਰ ਨੂੰ ਗੁਹਾਰਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤਨੁਸ਼੍ਰੀ ਦੱਤਾ
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਦੱਤਾ ਦਾ ਜਨਮ ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਡੀ.ਬੀ.ਏਮ. ਇੰਗਲਿਸ਼ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪੁਣੇ ਦੇ ਜੂਨੀਅਰ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਗਈ ਇਸ ਨੇ ਬੀ.ਸੀ.ਐਮ. ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣਾ ਮਾਡਲ ਕੈਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਾਲਜ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਦੀ ਭੈਣ, ਇਸ਼ਿਤਾ ਦੱਤਾ, ਵੀ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਵੀ ਹੈ।
ਗੁਹਾਰਾ
ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਅਸਮਾਨ ਥੱਲੇ ਇਕ ਨਿਸਚਿਤ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਗੋਲ ਘੇਰੇ ਵਿਚ ਸੁੱਕੀਆਂ ਪਾਥੀਆਂ ਦੇ ਉਪਰ ਖੜਵੇਂ ਲੋਟ ਪਾਥੀਆਂ ਲਾ ਕੇ ਕੁੱਪ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਦੇ ਬਣਾਏ ਆਕਾਰ ਨੂੰ ਗੁਹਾਰਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਰੋਟੀ ਟੁੱਕ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪਾਥੀਆਂ ਦੀ ਕਾਫੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਹਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਦੁੱਧ ਕਾੜ੍ਹਨ ਲਈ, ਹਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਖਿਚੜੀ, ਦਾਲਾਂ ਧਰਨ ਲਈ, ਚੁੱਲ੍ਹਿਆਂ 'ਤੇ ਸਾਗ ਧਰਨ ਲਈ ਪਾਥੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਪਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਲੋਹੜੀ ਬਾਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਲੋਹੜੀ ਮੰਗਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵੀ ਗੁੜ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਥੀਆਂ ਮੰਗਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ।
ਤਨੁਸ਼੍ਰੀ ਦੱਤਾ
ਕੈਰੀਅਰ
2003 ਵਿੱਚ, ਤਨੁਸ਼੍ਰੀ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਫੇਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਿਤਾ ਜਿੱਤੀ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਉਸਨੇ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ 2004 ਪੇਜੈਂਟ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਜੋ ਕਿ ਕਿਟੋ, ਇਕਵਾਡੋਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ਛੇਵੀਂ ਰਨਰ-ਅੱਪ ਰਹੀ।
ਗੁਹਾਰਾ
ਪਾਥੀਆਂ ਗੋਹੇ ਦੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਘਰ ਵਿਚ ਜਿੰਨੀਆਂ ਵੀ ਮੱਝਾਂ, ਗਾਈਆਂ, ਬਲਦ, ਕੱਟੀਆਂ, ਵੱਛੀਆਂ ਪਸ਼ੂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੁਝ ਗੋਹਾ ਪਾਥੀਆਂ ਪੱਥਣ ਲਈ ਇਕ ਥਾਂ ਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਬਾਕੀ ਦੇ ਗੋਹੇ ਤੇ ਕੂੜਕਵਾੜ ਨੂੰ ਰੂੜੀ ਉਪਰ ਖਾਦ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਿੱਟ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਸਾਉਣ, ਭਾਦੋਂ ਦੇ ਬਾਰਸ਼ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਗੋਹਾ ਹੀ ਰੂੜੀ ਉਪਰ ਸਿੱਟਦੇ ਸਨ। ਪਾਥੀਆਂ ਪੱਥਣ ਲਈ ਜਿਸ ਥਾਂ ਗੋਹਾ ਸਿੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਥਵਾੜਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਗੋਹਾ ਕਾਫੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਕੱਠਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਘਰ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ, ਬਹੂਆਂ, ਬੁੜੀਆਂ ਆਪ ਹੀ ਪਾਥੀਆਂ ਪੱਥ ਲੈਂਦੀਆਂ ਸਨ।ਜਾਂ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਜਾਂ ਲਾਗਨਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਪਾਥੀਆਂ ਪੱਥ ਲੈਂਦੀਆਂ ਸਨ।
ਤਨੁਸ਼੍ਰੀ ਦੱਤਾ
ਕੈਰੀਅਰ
ਉਸਨੇ ਕੋਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਡੈਬਿਊ ਥੀਰਥ ਵਿਲਯਤੂ ਪਿੱਲਈ ਅਤੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਡੈਬਿਊ 2005 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ, ਚਾਕਲੇਟ ਅਤੇ ਆਸ਼ਿਕ ਬਨਾਇਆ ਆਪਨੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ। 2006 ਵਿੱਚ ਉਹ 36 ਚਾਈਨਾ ਟਾਊਨ ਵਿੱਚ "ਜਬ ਕਭੀ" ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਹਫ਼ਤਾ 2022 ਵਿੱਚ ਸੋਧੇ ਗਏ ਲੇਖ‎ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1984 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਹਾਰ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਗੁਹਾਰਾ
ਪਾਥੀਆਂ ਪੱਥਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜਨਾਨੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗੋਹੇ ਦੇ ਢੇਰ ਵਿਚੋਂ ਕਈ ਪਾਥੀਆਂ ਪੱਥਣ ਜੋਗਾ ਗੋਹਾ ਲੈ ਕੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਕਸ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਫੇਰ ਦੋਵਾਂ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਜਿੰਨਾ ਗੋਹਾ ਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਉਸ ਗੋਹੇ ਦੀ ਪਾਥੀ ਬਣਾ ਕੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੋਹੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਢੇਰ ਦੀਆਂ ਪਾਥੀਆਂ ਪੱਥ ਲੈਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਚਾਰ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਧੁੱਪ ਲੱਗਣ ਪਿਛੋਂ ਜਦ ਪਾਥੀਆਂ ਉਪਰੋਂ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਲਟਾ ਕੇ ਇਕ ਪਾਥੀ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਾਥੀ ਨਾਲ ਪਿੱਠ ਜੋੜ ਕੇ, ਜੋਟੇ ਬਣਾ ਕੇ ਸੁੱਕਣ ਲਈ ਖੜੀਆਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੇਰ ਪਾਥੀਆਂ ਦਾ ਹੇਠਲਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਸੁੱਕੀਆਂ ਪਾਥੀਆਂ ਦਾ ਗੁਹਾਰਾ ਲਾਉਣ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਪਾਥੀ ਪੁੱਠੀ ਕਰ ਕੇ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਫੇਰ ਉਸ ਪਾਥੀ ਉਪਰ ਗੁੜ, ਚੌਲ, ਹਲਦੀ, ਤੇਲ ਆਦਿ ਪਾ ਕੇ ਸ਼ਗਨ ਕਰ ਕੇ ਗੁਹਾਰਾ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਫੇਰ ਸ਼ਗਨ ਵਾਲੀ ਪਾਥੀ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਗੋਲ ਦਾਇਰੇ ਵਿਚ ਓਨੇ ਕੁ ਗੇੜ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਜਿੰਨੀਆਂ ਕੁ ਪਾਥੀਆਂ ਦਾ ਗੁਹਾਰਾ ਬਣਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 8 ਤੋਂ 10 ਕੁ ਗੇੜਿਆਂ ਦੇ ਗੁਹਾਰੇ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਫੇਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੇੜਿਆਂ ਉਪਰ ਖੜਵੇਂ ਲੋਟ ਪਾਥੀਆਂ ਦੇ ਗੇੜੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।ਜਿੰਨੇ ਕੁ ਗੇੜੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਣੇ ਗੁਹਾਰੇ ਨਾਲ ਪੌੜੀ ਲਾ ਕੇ ਹੋਰ ਗੇੜੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਗੁਹਾਰਿਆਂ ਦੀ 5 ਕੁ ਫੁੱਟ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਲਾਈ ਘੱਟ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਇਹ ਗੁਲਾਈ ਘੱਟ ਕੇ ਟੀਸੀ 'ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਸਿਰਫ ਇਕ ਪਾਥੀ ਦੀ ਗੁਲਾਈ ਜੋਗੀ ਗੁਲਾਈ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੁਹਾਰੇ 6 ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 8 ਕੁ ਫੁੱਟ ਤੱਕ ਉੱਚੇ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਬਣੇ ਗੁਹਾਰੇ ਨੂੰ ਫੇਰ ਗੋਹੇ ਨਾਲ ਹੀ ਲਿੱਪ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਗੁਹਾਰੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ, ਸੱਪ-ਸਲੂੰਡੀ ਨਾ ਵੜ ਸਕੇ। ਨਾ ਹੀ ਮੀਂਹ ਦਾ ਪਾਣੀ ਅੰਦਰ ਜਾਵੇ। ਕਈ ਜਨਾਨੀਆਂ ਗੁਹਾਰੇ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਗੁਹਾਰੇ ਦੇ ਸਿਰ ਉਪਰ ਬਣੀ ਤਿੱਖੀ ਨੋਕ ਉਪਰ ਕਾਲੀ ਤੌੜੀ ਮੂਧੀ ਮਾਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਜਾਂ ਟੁੱਟਾ ਛਿੱਤਰ ਟੰਗ ਦਿੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਹਾਰਾ ਬਣਦਾ ਸੀ।
ਹੁਣ ਗੋਹੇ ਦੀਆਂ ਪਾਥੀਆਂ ਪੱਥਣ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਖਾਦ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜਿਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹਰ ਪਿੰਡ ਦੁਆਲੇ ਲੱਗੇ ਗੁਹਾਰਿਆਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਉਥੇ ਹੁਣ ਪਿੰਡਾਂ ਦੁਆਲੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਗੁਹਾਰੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ।
ਵਰਤੋਂ
ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਰੋਟੀ ਟੁੱਕ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪਾਥੀਆਂ ਦੀ ਕਾਫੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਹਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਦੁੱਧ ਕਾੜ੍ਹਨ ਲਈ, ਹਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਖਿਚੜੀ, ਦਾਲਾਂ ਧਰਨ ਲਈ, ਚੁੱਲ੍ਹਿਆਂ 'ਤੇ ਸਾਗ ਧਰਨ ਲਈ ਪਾਥੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਪਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਲੋਹੜੀ ਬਾਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲੋਹੜੀ ਮੰਗਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵੀ ਗੁੜ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਥੀਆਂ ਮੰਗਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਅਤੇ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ
ਪਾਥੀਆਂ ਗੋਹੇ ਦੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਘਰ ਵਿਚ ਜਿੰਨੀਆਂ ਵੀ ਮੱਝਾਂ, ਗਾਈਆਂ, ਬਲਦ, ਕੱਟੀਆਂ, ਵੱਛੀਆਂ  ਪਸ਼ੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੁਝ ਗੋਹਾ ਪਾਥੀਆਂ ਪੱਥਣ ਲਈ ਇਕ ਥਾਂ ਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਦੇ ਗੋਹੇ ਤੇ ਕੂੜ ਕਵਾੜ ਨੂੰ ਰੂੜੀ ਉਪਰ ਖਾਦ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਿੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਉਣ, ਭਾਦੋ ਦੇ ਬਾਰਸ਼ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਗੋਹਾ ਹੀ ਰੂੜੀ ਉਪਰ ਸਿੱਟਦੇ ਹਨ। ਪਾਥੀਆਂ ਪੱਥਣ ਲਈ ਜਿਸ ਥਾਂ ਗੋਹਾ ਸੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਥਵਾੜਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਗੋਹਾ ਕਾਫੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਕੱਠਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਘਰ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ, ਬਹੂਆਂ, ਬੁੜੀਆਂ ਆਪ ਹੀ ਪਾਥੀਆਂ ਪੱਥ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਾਂ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਜਾ ਲਾਗਨਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਪਾਥੀਆਂ ਪੱਥ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।ਪਾਥੀਆਂ ਪੱਥਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜਨਾਨੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗੋਹੇ ਦੇ ਢੇਰ ਵਿਚੋਂ ਕਈ ਹਾਥੀਆਂ ਪੱਥਣ ਜੋਗਾ ਗੋਹਾ ਲੈ ਕੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਕਸ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਫੇਰ ਦੋਵਾਂ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਜਿੰਨਾ ਗੋਹਾ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਸ ਗੋਹੇ ਦੀ ਪਾਥੀ ਬਣਾ ਕੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੋਹੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਢੇਰ ਦੀਆਂ ਪਾਥੀਆਂ ਪੱਥ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਚਾਰ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਧੁੱਪ ਲੱਗਣ ਪਿੱਛੋਂ ਜਦੋਂ ਪਾਥੀਆਂ ਉਪਰੋਂ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ  ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਲਟਾ ਕੇ ਇਕ ਪਾਥੀ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਾਥੀ ਨਾਲ ਪਿੱਠ ਜੋੜ ਕੇ, ਜੋੜੇ ਬਣਾ ਕੇ ਸੁੱਕਣ ਲਈ ਖੜੀਆਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੇਠਲਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁੱਕੀਆਂ ਪਾਥੀਆਂ ਦਾ ਗੁਹਾਰਾ ਲਾਉਣ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਪਾਥੀ ਪੁੱਠੀ ਬੜ ਕੇ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫੇਰ ਉਸ ਪਾਥੀ ਉਪਰ ਗੁੜ, ਚੌਲ, ਹਲਦੀ, ਤੇਲ ਆਦਿ ਪਾ ਕੇ ਸ਼ਗਨ ਕਰ ਕੇ ਗੁਹਾਰਾ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਸ਼ਗਨ ਵਾਲੀ ਹਾਥੀ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਗੋਲ ਦਾਇਰ ਵਿਚ ਓਨੇ ਕੁ ਗੇੜ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿੰਨੀਆਂ ਤੋਂ ਪਾਥੀਆਂ ਦਾ ਗੁਹਾਰਾ ਬਣਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 8 ਤੋਂ 10 ਕੁ ਗੇੜਿਆਂ ਦੇ ਗੁਹਾਰੇ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫੇਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੇੜਿਆਂ ਉਪਰ ਖੜਵੇਂ ਲੋਟ ਪਾਥੀਆਂ ਦੇ ਗੇੜੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿੰਨੇ ਕੁ ਗੇੜੇ ਖੜ ਕੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਉਹ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਣੇ ਗੁਹਾਰੇ ਨਾਲ ਪੌੜੀ ਲਾ ਕੇ ਹੋਰ ਗੇੜੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗੁਹਾਰਿਆਂ ਦੀ 5 ਕੁ ਫੁੱਟ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਲਾਈ ਘੱਟ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਇਹ ਗੁਲਾਈ ਘੱਟ ਕੇ ਟੀਸੀ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਪਾਥੀ ਦੀ ਗੁਲਾਈ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਗੁਹਾਰੇ 6- 8 ਕੁ ਫੁੱਟ ਤਕ ਉੱਚੇ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਣੇ ਗਹਾਰੇ ਨੂੰ ਫੇਰ ਗੋਹੇ ਨਾਲ ਲਿੱਪ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਜੀਵ ਜੰਤੂ, ਸੱਪ-ਸਲੁੰਡੀ ਨਾ ਵੜ ਸਕੇ। ਨਾ ਹੀ ਮੀਂਹ ਦਾ ਪਾਣੀ  ਜਾਵੇ । ਕਈ ਜਨਾਨੀਆਂ ਗੁਹਾਰੇ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਦੇ ਸਿਰ ਉਪਰ ਕਾਲੀ ਤੋੜੀ ਮੂਧੀ ਮਾਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਹਾਰਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਲੋਕ ਕਲਾ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਯੁੱਗ
ਲੋਕ ਕਲਾ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਯੁੱਗ
ਲੋਕ ਕਲਾ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਹਿਜ ਚਾਲ ਵਿੱਚੋਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਆਪ ਮੁਹਾਰੇ ਉਪਜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ ਸਾਡੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਹੀ ਮੁਢਲਾ ਅੰਸ਼ ਹਨ। ਇਹ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਹਿਜ ਅੰਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਟ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਕਾਰੀ, ਨਿਰਤਕਾਰੀ, ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਦੂਜੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਪਯੋਗੀ ਕਲਾ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਉਂ ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਟ ਕਲਾ ਤੇ ਲੋਕ-ਕਲਾ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਬਿਲਕੁਲ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਧਰਮ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਧਰਮ, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ, ਧੰਦੇ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਧੰਦੇ ਆਦਿ। ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਲੋਕ-ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦੇ ਧਾਰਨੀ ਸਰਲ ਚਿੱਤ ਅਤੇ ਸਰਲ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਮਾਨਵ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਕਲਾ ਸਿਰਜਨ ਦੀ ਉਚੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ। ਕਥਕ ਨਾਚ ਨੱਚਣਾ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਵੱਸ ਦਾ ਰੋਗ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਗਿੱਧੇ ਦੀ ਬੋਲੀ ਤੇ ਹਰ ਕੁੜੀ ਆਪ-ਮੁਹਾਰੇ ਨੱਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਢੋਲ ਦੇ ਡੱਗੇ ਉੱਤੇ ਜੋੜ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹਰ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੱਥ-ਪੈਰ ਮਾਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਕਲਾ, ਘਰਾਂ ਦਾ ਸੁਹਜ-ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਖੇਸ, ਦਰੀਆਂ, ਗਲੀਚੇ, ਫੁਲਕਾਰੀਆਂ, ਚਾਦਰਾਂ, ਸਿਰਹਾਣੇ ਖੂਬਸੂਰਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੱਢੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੁੜੀ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਉਸ ਦੇ ਕਲਾਤਮਿਕ ਗੁਣਾਂ ਤੇ ਵੀ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਜਿਹੜੀ ਕੁੜੀ ਕੱਢਣਾ, ਕੱਤਣਾ, ਸੀਣਾ, ਪਰੋਣਾ ਤੇ ਪਕੌਣਾ ਜਾਣਦੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਲੋਕ-ਕਲਾ ਮਾਨਵੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇੱਕ ਅਨਿੱਖੜ ਅੰਗ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੰਧ ਚਿੱਤਰ, ਤੀਲਾਂ ਜਾਂ ਕਾਗਜ਼ ਦੇ ਬੋਹਟੇ, ਬੋਹਟੀਆਂ, ਮੂਹੜੇ, ਗੋਹਲੇ, ਛਿੱਕੂ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਿਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਪੀਪੇ, ਹਾਰੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ਿਲਪੀ ਅੰਦਾਜ ਵਿੱਚ ਵਾਹੇ ਮੋਰ-ਘੁੱਗੀਆਂ ਵੀ ਇਸ ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਰਹੇ ਹਨ।
ਲੋਕ ਕਲਾ ਅਜਿਹੀ ਕਲਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਸਮਾਨ ਪਰੰਪਰਾ ਵਾਲੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮੂਹ ਦੀਆਂ ਮਾਨਸਿਕ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟਾਉਂਦੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਵਿਰਸੇ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੋਵੇ, ਲੋਕ-ਕਲਾ ਹੈ। ਸਰਲਤਾਂ ਅਤੇ ਸਾਦਗੀ ਲੋਕ-ਕਲਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੁਣ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਲੋਕ-ਕਲਾ ਭਾਵੇਂ ਨਿਰੰਤਰ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਸਦਾ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ, ਸਾਦੀ ਅਤੇ ਮਾਨਵੀ ਮੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਲੋਕ-ਕਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੀ ਅਤੇ ਅਹੋਈ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ। ਇਵੇਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਲੋਕ-ਕਲਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕ ਰੂਪ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪੀੜੀ ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਕੇ ਜੀਵਿਤ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਲੋਕ-ਕਲਾਵਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ, ਚੁਗਿਰਦੇ ਵਿੱਚੋਂ ਸੌਖੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਛਿੱਕੂ, ਕੱਤਣੀ ਆਦਿ ਲਈ ਖਜੂਰ ਦੇ ਪੌਂਗ (ਪੱਤਰ) ਅਤੇ ਦੁੱਤ (ਘਾਹ) ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪਾਂਡੂ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਨੀਲ ਆਦਿ ਦੇ ਰੰਗ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਣ। ਇਹ ਸਾਧਾਰਨ ਵਸਤਾਂ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਲੋਕ ਕਲਾ ਦੀ ਵੰਨਗੀ ਵਿੱਚ ਢਲ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਲੋਕ-ਕਲਾ ਦੇ ਗਰਵ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਕਲਾ ਵੀ ਸਮਾਜਿਕ ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੇ ਤਬਦੀਲ ਹੋਣ ਨਾਲ ਅਕਸਰ ਬਦਲਦੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਉੱਤੇ ਚੰਨ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤਾਂ ਉਕਰੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਦੰਦ ਖੰਡ ਦੇ ਖਿਡੌਣੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਬਕਸੇ ਦਾਜ ਬਰੀ ਲਈ ਆਮ ਢੋਏ ਜਾਂਦੇ ਸੀ। ਪਰ ਅੱਜ ਕੱਲ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁੱਝ ਲਗਾਤਾਰ ਅਲੋਪ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਪਯੋਗੀ ਕਲਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸੂਖਮ ਤੇ ਭਾਵਾਤਮਕ ਲੋਕ-ਕਲਾ ਦਾ ਵੀ ਬੋਲਬਾਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਪਾਰਕ ਰੁਚੀ ਅਧੀਨ ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਦਾ ਰੇਖਾ ਚਿੱਤਰ, ਸਾਂਝੀ ਮਾਈ ਦੀ ਛਵੀ, ਅਹੋਈ ਮਾਤਾ ਦੇ ਨਕਸ਼ ਚਿਤਰਨੇ ਵੀ ਲੋਕ-ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਡਾ. ਸੋਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਕਲਾ ਜਿਸਨੂੰ ਆਦਿ ਕਲਾ ਤੋਂ ਅਨੇਕਾਂ ਕਿਰਤੀਆਂ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਨਾਲ ਸਿੰਜ ਕੇ ਰਸਾਇਆ, ਪਕਾਇਆ ਤੇ ਨਿਖਾਰਿਆ ਅਤੇ ਜੋ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਧਾਰਾ ਦਾ ਅੰਗ ਬਣਕੇ ਵਿਗਸੀ ਲੋਕ-ਕਲਾ ਅਖਵਾਈ। ਅੱਜ ਦਾ ਯੁੱਗ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਯੁੱਗ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨ ਨੇ ਲੋਕ-ਕਲਾਵਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਹੀ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੋਚ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੀ ਚਮਕ-ਦਮਕ ਨੇ ਲੋਕ-ਕਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਰੁਚੀ ਕਾਫ਼ੀ ਘਟਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਮਸ਼ੀਨੀਕਰਨ ਦੇ ਯੁੱਗ ਨੇ ਵਸਤਾਂ ਬੇਸ਼ਕ ਸਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਇਹਨਾਂ ਮਸ਼ੀਨੀ ਵਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੱਥੀਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਕਲਾਤਮਕ ਵਸਤਾਂ ਵਾਲਾ ਸੁਹਜ ਅਲੋਪ ਹੈ। ਹੱਥੀਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਕਲਾ ਦਾ ਮੁੱਲ ਮਸ਼ੀਨੀ ਕਲਾ ਕਿਰਤ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਘਾਟੇ ਵਾਲਾ ਸੌਦਾ ਜਾਪਣ ਲੱਗ ਗਈ ਹੈ। ਅੱਜ ਕੱਲ ਦੀਆਂ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਫੁਲਕਾਰੀਆਂ, ਚਾਦਰਾਂ, ਦਰੀਆਂ, ਪੱਖੀਆਂ, ਖੇਸ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਮੋਰ, ਤੋਤੇ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਚਿੜੀਆਂ ਦਾ ਚੰਬਾ ਉਸਾਰਦੀਆਂ ਹਨ ਸਗੋਂ ਹੁਣ ਉਹ ਦਫਤਰਾਂ, ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕਰਕੇ ਘਰ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੱਜ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਯੁੱਗ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਹੀ ਬਦਲ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ : -
ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਰਤਨ ਅਤੇ ਕਲਾ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘੁਮਿਆਰ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸੀ। ਉਹੀ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛਾਣ ਕੇ ਫਿਰ ਗੁੰਨ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਹੀ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਭਾਂਡੇ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਔਜ਼ਾਰ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਇੱਕ ਕਲਾ ਦਾ ਰੂਪ ਦਿੰਦੇ ਸੀ। ਘੁਮਿਆਰ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਲਗਾ ਕੇ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਦੇ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ-ਮੂਰਤੀਆਂ, ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਾਂਡੇ। ਪਰ ਅੱਜ ਦਾ ਯੁੱਗ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਯੁੱਗ ਹੈ, ਵਿਗਿਆਨ ਨੇ ਇੰਨੀ ਤਰੱਕੀ ਕਰ ਲਈ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਕੰਮ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੱਥ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਉਹੀ ਹੁਣ ਮਸ਼ੀਨੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ੀਨ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਂਡੇ ਹੁਣ ਵੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਣਦੇ ਹਨ ਪਰ ਅੱਜ ਕੱਲ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਬਜਾਏ ਮਸ਼ੀਨ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਫੁਲਕਾਰੀ ਅਤੇ ਕਢਾਈ
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਢਾਈ ਬੁਣਾਈ ਤੇ ਛਪਾਈ ਦਾ ਹੁਨਰ ਸਿਖਰਾਂ ਤੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਦਰੀਆਂ, ਲਾਚੇ, ਨਾਲੇ, ਨਮਾਰ, ਝੋਲੇ, ਪੱਖੀਆਂ ਦੀ ਬੁਣਾਈ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਹੁਨਰ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਫੁਲਕਾਰੀ ਸਾਡੀ ਲੋਕ ਕਲਾ ਦਾ ਉਹ ਨਮੂਨਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਕਾਰੀ ਦੀ ਜਿੰਦ ਜਾਨ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ‘ਫੁਲਕਾਰੀ’ ਸ਼ਬਦ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਕਾਰੀ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਕਸਬ ਅਰਥਾਤ ਵੱਲ ਪਾਉਣਾ, ਕੱਢਣਾ ਜਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਂਗ ਸਜਾਉਣਾ। ਕਢਾਈ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਫੁਲਕਾਰੀ ਦੇ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੇ ਰੂਪ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਨ ਜਿਵੇਂ- ਛੋਪ, ਸੂਬਰ, ਤਿਲ ਪੱਤਰਾ, ਨੀਲਕ, ਘੁੰਗਟ ਬਾਗ ਅਤੇ ਛਮਾਸ ਆਦਿ। ਫੁਲਕਾਰੀ ਦੀ ਕਢਾਈ, ਇਕ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਪੁੱਠੇ ਪਾਸਿਉਂ ਕੱਢੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਧਾਰਨ ਖੱਦਰ ਦੇ ਚੰਗੇ ਕਪੜੇ ਤੇ ਸਾਧਾਰਨ ਸੂਈ ਨਾਲ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕਲਾ ਨਮੂਨੇ ਦੇ ਹੁਨਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ :
"ਫੁਲਕਾਰੀ ਸਾਡੀ ਰੇਸ਼ਮੀ, ਉੱਤੇ ਚਮਕਣ ਮੋਰ
ਗੱਲਾਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਅੰਦਰੋਂ ਦਿਲ ਨੇ ਹੋਰ"
ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਇਸ ਕਾਰਜ ਵੱਲ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ 'ਕੱਢ ਕਸੀਦਾ ਪਹਿਨੇ ਚੋਲੀ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਜਾਣਹਿ ਨਾਰੀ' ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀ ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ ਨੇ ਵੀ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਕੱਤਣ-ਤੁੰਬਣ ਦੇ ਕਾਰਜ ਵੱਲਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਲਿਖਿਆ ਹੈ :
ਕੁੱਝ ਕੱਤ ਕੁੜੇ ਕੁੱਝ ਵੱਤ ਕੁੜੇ,
ਛੱਲੀ ਲਾਹ ਭਰੋਟੇ ਘਤਿ ਕੁੜੇ।
ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਹੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਨਾਮ ਜਪਣ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ‘ਕਿਰਤ ਕਰੋ' ਤੇ ‘ਵੰਡ ਛਕੋ’ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਢਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸੁਖਾਲਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਦਾ ਯੁੱਗ ਮਸ਼ੀਨ ਦਾ ਯੁੱਗ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਅਨੁਸਾਰ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਸੌਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਕਢਾਈ, ਬੁਣਾਈ, ਸਿਲਾਈ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਮਸ਼ੀਨ ਨਾਲ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੈ। ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨਾਲ ਫੁਲਕਾਰੀਆਂ, ਚਾਦਰਾਂ, ਨਾਲੇ, ਸੂਟ, ਦਰੀਆਂ, ਗਲੀਚੇ ਆਦਿ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਕੰਮ ਵੀ ਜਲਦੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਟਾਈਮ ਦੀ ਵੀ ਬੱਚਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਕਲਾ ‘ਫਰਿੱਜ' (ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਹੀ ਸੰਭਾਲ)
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਕੱਚੇ ਘੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਪਾ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਫਿਰ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਪਾ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਰੇਤੇ ਉਪਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਪਾਣੀ ਠੰਢਾ ਰਹੇ। ਸਬਜੀਆਂ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਕੇ ਰਸੋਈ ਦੀ ਖਿੜਕੀ ਅੱਗੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਖਰਾਬ ਨਾ ਹੋ ਸਕਣ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਕੱਚੇ ਘੜਿਆਂ ਦੀ ਜਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਘੜੇ ਘੁਮਿਆਰ ਦੇ ਹੱਥ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਘੁਮਿਆਰ ਮਿੱਟੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗੁੰਨ ਕੇ ਇਕ ਭਾਂਡੇ ਦਾ ਆਕਾਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਫਿਰ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਘੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਭਰ ਕੇ ਰੱਖਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਜੋ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ ਮਿਲ ਸਕੇ। ਪਰ ਅਜੋਕਾ ਯੁੱਗ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਯੁੱਗ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਕਾਫੀ ਕਾਢਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੌਖਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਘੜਿਆਂ ਦੀ ਜਗਾਂ ‘ਫਰਿੱਜ’ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਈ ਹੈ। ਫਰਿੱਜ਼ ਵਿੱਚ ਚੀਜਾਂ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਗੈਸ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ ‘ਸੀ ਐੱਫ ਐਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ (CFL:Chlorofluorocarbons) ਮਤਲਬ “ਕਲੋਰ ਫਲੋਰੋ ਕਾਰਬਨ ਗੈਸ"। ਜੋ ਕਿ ਫਰਿੱਜ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੱਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖੂਹਾਂ ਦੀ ਬੜੀ ਮਹੱਤਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਲੋਕ ਖੂਹਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕ ਖੂਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਾਣੀ ਕੱਢਣ ਲਈ ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਮੱਦਦ ਲੈਂਦੇ ਸੀ। ਖੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿੰਡਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪਾਣੀ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਲੋਕੀਂ ਪਾਣੀ ਭਰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸੀ। ਪਰ ਅੱਜ ਦਾ ਯੁੱਗ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਯੁੱਗ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਢਾਂ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮਸ਼ੀਨੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਖੂਹਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਮੋਟਰਾਂ, ਪੰਪਾਂ, ਨਲਕੇ ਆਦਿ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਕੱਢਣਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਸਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਸ਼ੀਨੀ ਯੁੱਗ ਨੇ ਸਾਡੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੌਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਕਲਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਹੱਥੀਂ ਸੂਤ ਵੱਟ ਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗ ਦੇ ਕੇ ਦਰੀਆਂ, ਖੇਸ ਅਤੇ ਨਾਲੇ ਆਦਿ ਬੁਣਨ ਸਮੇਂ ਵੱਖਰੇ-ਵੱਖਰੇ ਨਮੂਨੇ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਪਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਅਤੇ ਮਨ-ਦੀ ਸੁਹਜ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਆਪਣੀਆਂ ਘਰੇਲੂ ਲੋੜਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਨ ਲਈ ਹੱਥੀ ਸੂਤ ਨੂੰ, ਵੱਟ ਕੇ ਮੰਜੇ ਪੀੜੀਆਂ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਪਰ ਅਜੋਕੇ ਯੁੱਗ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸੰਦਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਹੀ ਬਦਲ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਦਾ ਯੁੱਗ ਮਸ਼ੀਨ ਦਾ ਯੁੱਗ ਹੈ। ਅੱਜ ਕੱਲ ਲੋਕ ਹੱਥੀਂ-ਸੂਤ ਨਹੀਂ ਵਟਦੇ ਸਗੋਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਮਸ਼ੀਨੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੱਜ ਕੱਲ ਦਰੀਆਂ, ਖੇਸ, ਨਾਲੇ ਮਸ਼ੀਨ ਨਾਲ ਬਣਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹੁਣ ਵੀ ਸੂਤ ਦੀਆਂ ਹੀ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਲੋਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਵੱਟ ਕੇ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮਸ਼ੀਨੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਪਰੋਕਤ ਕਲਾ ਕਿਰਤਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪਰਾਈਆਂ ਗੁਠਈਆਂ, ਤਾਰਾਂ ਦੇ ਪਰਮ ਅਤੇ ਟੋਕਰੀਆਂ ਆਦਿ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਸਭ ਕਲਾਵਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਬਣਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸੀ। ਪਰੰਤੂ ਅੱਜ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਯੁੱਗ ਨੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਲਾਵਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨੇ ਲੈ ਲਈ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਕਲਾਵਾਂ ਅੱਜ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ੀਨੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਆਰਥਿਕਤਾ ਤੇ ਲੋਕ-ਕਲਾ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਮਰਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲੋਕ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਯੋਗਦਾਨ ਵੀ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ-ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕ ਤੂਤ ਦੀਆਂ ਛਟੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਟੋਕਰੇ ਟੋਕਰੀਆਂ ਜੁਲਾਹੇ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਖੇਸ, ਲੁਹਾਰ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਖੇਤੀ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸੰਦ ਜਿਵੇਂ ਹਲ, ਰੰਬਾ, ਦਾਤਰੀ, ਕੁਹਾੜੀ, ਲੱਕੜ ਦੇ ਮੰਜੇ ਅਤੇ ਚੁਗਾਠਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਰੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਟਣਾ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਮੂੰਹਾਂ ਤੇ ਪਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਛਿਕੱਲੀਆਂ ਆਦਿ ਵੀ ਲੋਕ-ਕਲਾਵਾਂ ਦਾ ਹੀ ਇੱਕ ਨਮੂਨਾ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨ ਨੇ ਕਈ ਕਾਢਾਂ ਕੱਢ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸੁਖਾਲਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਸੰਦ ਬਣਾ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਕਈ ਕਲਾਵਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਦਿੰਦੇ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪ ਮਿਹਨਤ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਕਮਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਅਜੋਕੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਮਸ਼ੀਨੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨ ਨੇ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਕਾਢਾਂ ਕੱਢ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸੌਖਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਕੱਲ ਦੇ ਲੋਕ ਹੱਥੀਂ-ਕੰਮਕਾਰ ਕਰਨ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੇਂਡੂ ਔਰਤਾਂ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਘੜੇ ਨੂੰ ਪੁੱਠਾ ਕਰਕੇ ਆਟੇ ਦਾ ਪੇੜਾ ਲੈ ਕੇ ਫਿਰ ਸੇਵੀਆਂ ਵੱਟੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੰਜੇ ਤੇ ਸੁੱਕਣਾ ਪਾ ਕੇ ਧੁੱਪ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਪਰ ਅੱਜ ਕੱਲ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਮਸ਼ੀਨ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਸ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਸਾਰਾ ਸਮਾਨ ਪਾਓ ਤੇ ਖੁਦ ਬਣ ਕੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵੀ ਬੱਚਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਪੁਰਾਤਨ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਡੰਡਾ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾ ਲੈਂਦੇ ਸੀ। ਅਗਰ ਧੁੱਪ ਡੰਡੇ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਸਿਰੇ ਤੇ ਹੈ ਤਾਂ ਇੰਨੇ ਵੱਜ ਗਏ। ਵਿਚਕਾਰ ਤਾਂ ਦੁਪਹਿਰ ਹੋ ਗਈ। ਸੂਰਜ ਚੜਦਾ ਤੇ ਡੁੱਬਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾ ਲੈਂਦੇ ਸੀ। ਪਰ ਅੱਜ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿਚੋਂ ਮਸ਼ੀਨੀ ਕਾਢ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਕੰਮ ਵੀ ਸੌਖਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੇ ਮਸ਼ੀਨੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਹਰ ਇੱਕ ਦੇ ਘਰ ਘੜੀਆਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਣਾ ਸੌਖਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਸੂਰਜ ਚੜਦੇ ਤੇ ਡੁੱਬਦੇ ਦਾ ਇੰਤਜਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਨਾ ਹੀ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਡੰਡਾ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੱਚੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਦੀ ਲਿਖਾਈ, ਪੁਤਾਈ ਗੋਹੇ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਲੇਪ ਬਣਾ ਕੇ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਗੇਰੂ, ਨੀਲ, ਹਿਰਮਚੀ, ਕਲੀ, ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਆਟੇ ਨਾਲ ਇਸ ਲੋਕ ਕਲਾ ਤੋਂ ਕੋਰੀਆਂ ਤੇ ਅਨਪੜ੍ਹ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਉਹ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਅਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਹਜਮਈ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰ ਦੇਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਹੁੰਆਂ ਨਾਲ ਲਕੀਰਾਂ, ਖਾਨੇ ਤੇ ਨੈਣ ਨਕਸ਼ ਘੜਨ ਦੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁਹਾਰਤ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਟੇਡੀਆਂ ਤੇ ਪਤਲੀਆਂ ਲੀਕਾਂ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਤੇ ਕੜਛੀ ਨੁਮਾ ਆਕਾਰ ਵਾਹੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਪਰੰਤੂ ਅੱਜ ਦੇ ਮਸ਼ੀਨੀ ਯੁੱਗ ਨੇ ਇਹ ਕਲਾਵਾਂ ਬਦਲ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮਸ਼ੀਨੀ ਯੁੱਗ ਆਉਣ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਹੱਥੀਂ ਕਲਾਵਾਂ ਘੱਟਦੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਬੁਣਾਈ, ਰੰਗਾਈ ਅਤੇ ਕਸੀਦਾਕਾਰੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 5000 ਵਰ੍ਹੇ ਤੋਂ ਵੀ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਹੜੱਪਾ ਅਤੇ ਮਹਿੰਜੋਦੜੋ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਤਾਂਬੇ ਦੀਆਂ ਸੂਈਆਂ, ਬੁੱਤਾਂ ਤੇ ਤਰਾਸ਼ੇ ਵਸਤਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ-ਅਕਾਰਾਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਕਲਾ ਦੇ ਨਮੂਨੇ, ਰੇਸ਼ਮੀ, ਸੂਤੀ, ਉੱਨੀ, ਮਖਮਲ, ਚਮੜੇ ਆਦਿ ਤੋਂ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਕਲਾ ਦਾ ਰੂਪ ਦਿੰਦੇ ਸੀ। ਪਰ ਅੱਜ ਕੱਲ ਮਸ਼ੀਨੀ ਯੁੱਗ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ, ਖਾਣ ਪੀਣ, ਉਠਣ ਬੈਠਣ ਦਾ ਢੰਗ ਬਦਲ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਕੱਲ ਦੀਆਂ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਖੋਜਾਂ ਨੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਸੋ ਸਾਨੂੰ ਲੋਕ-ਕਲਾਵਾਂ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖ ਕੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਹਰ ਸੰਭਵ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਕਰਨੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਵਿਰਾਸਤ ਸਮੋਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਅਸੀਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਮੇਲੇ ਜਾਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਲਗਾ ਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਚਰਖਾ ਕੱਤਣਾ, ਸੇਵੀਆਂ ਵੱਟਣਾ, ਮੀਢੀਆਂ ਗੁੰਦਣਾ, ਫੁਲਕਾਰੀਆਂ ਕੱਢਣਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਪੰਜਾਬਣ ਦੇ ਖਿਤਾਬ ਦੇਣ ਵਰਗੇ ਯਤਨ ਵਧੇਰੇ ਸਲਾਹੁਣਯੋਗ ਹਨ ਪਰ ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਘੇਰੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇਹ ਯਤਨ ਸੀਮਤ ਹੀ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।
ਸਹਾਇਕ ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ
1.ਡਾ.ਕਵਲਜੀਤ ਕੌਰ(ਸੰਪਾਦਕ) ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸੰਚਾਰਨ ਸਾਧਨ: ਦਸ਼ਾ ਤੇ ਦਿਸ਼ਾ
ਮਜਾਜ਼: ਐ ਗ਼ਮ-ਏ-ਦਿਲ ਕਯਾ ਕਰੂੰ
ਮਜਾਜ਼ - ਐ ਗ਼ਮ-ਏ-ਦਿਲ ਕਯਾ ਕਰੂੰ ਇੱਕ 2017 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੀ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਜੀਵਨੀ-ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਕੀਲ ਅਖ਼ਤਰ ਇਸਦਾ ਨਿਰਮਾਤਾ  ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿਯਾਂਸ਼ੂ ਚੈਟਰਜੀ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਉਰਦੂ  ਸ਼ਾਇਰ ਮਜਾਜ਼, ਦਾ ਅਤੇ ਰਸ਼ਮੀ ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਨਾਜ਼ੀਆ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ ਹੈ। ਇਹ 20 ਜਨਵਰੀ 2017 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2017 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਤਲਵਾੜਾ ਝੀਲ
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> ਇਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ 1191 ਦੀ ਤਰੈਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਚੌਹਾਨ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਘੋਰੀ ਵਿਚਕਾਰ 1192 ਦੀ ਤਰੈਨ ਦੀ ਦੂਜੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। .ਟਿੱਬੀ (ਤਹਿਸੀਲ) ਵਿਖੇ ਤਲਵਾੜਾ ਝੀਲ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੌਸਮੀ ਝੀਲ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦੇ ਹਨੂੰਮਾਨਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਘੱਗਰ-ਹਕੜਾ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇੱਕ ਦਬਾਅ ਵਿੱਚ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਤਲਵਾੜਾ ਝੀਲ ਹਨੂੰਮਾਨਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਸੁੱਕੇ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਵਿਚ ਇਕਲੌਤੀ ਝੀਲ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਹਰ ਸਾਲ ਮੌਨਸੂਨ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਘੱਗਰ-ਹਕੜਾ ਨਦੀ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਹੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਏਲਨਾਬਾਦ ਅਤੇ ਹਨੂੰਮਾਨਗੜ੍ਹ ਕਸਬੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਓਟੂ ਬੈਰਾਜ ਅਤੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰ (ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ) ਤੋਂ ਲਗਭਗ 40 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੇਠਾਂ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 15000 ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ ਅਤੇ ਹਨੂੰਮਾਨਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸਬ-ਤਹਿਸੀਲ ਹੈ
ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਤਾ
1398-99 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਤੈਮੂਰ ਨੇ ਅਜੋਕੇ ਹਨੂੰਮਾਨਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਭਟਨੇਰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਝੀਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਡੇਰਾ ਲਾਇਆ।
ਜੈਅੰਤੀ ਬੇਹਰਾ
ਜੈਅੰਤੀ ਬੇਹਰਾ ਇੱਕ ਟ੍ਰੈਕ ਐਂਡ ਫੀਲਡ ਪੈਰਾਲੰਪਿਕ ਅਥਲੀਟ ਹੈ ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਦੇ 200 ਮੀਟਰ, 400 ਮੀਟਰ ਅਤੇ 800 ਮੀਟਰ ਈਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ TR 400m ਈਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁਵਾ ਚੈਂਪੀਅਨ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਪੰਚਕੂਲਾ ਵਿੱਚ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੈਰਾ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 2018 ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਪੈਰਾ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਰਾਹੀਂ ਗੋਸਪੋਰਟਸ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।
ਬਚਪਨ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ
ਜੈਅੰਤੀ ਬੇਹਰਾ ਦਾ ਜਨਮ 11 ਜੂਨ 1999 ਨੂੰ ਉੜੀਸਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਖੀਗੋਪਾਲ ਦੇ ਅਧੀਨ ਮਨੀਤੀਲਾਸਾਹੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਅਸਮਾਨੀ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ, ਕੁੰਜ ਬਹੇਰਾ ਸਖੀਗੋਪਾਲ ਦੇ ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਹਾੜੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਤਿੰਨ ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਖੀਗੋਪਾਲ ਦੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਚੰਦਰਪੁਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੀ ਹੈ
ਸੱਟ
ਜੈਅੰਤੀ ਬੇਹੜਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਅੱਗ ਨਾਲ ਜਗਦੇ ਇੱਟਾਂ ਦੇ ਭੱਠੇ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਗਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਬਾਹਰ ਖਿੱਚ ਲਿਆ, ਇਸ ਹਾਦਸੇ ਨੇ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਗੰਭੀਰ ਸੈਕਿੰਡ ਡਿਗਰੀ ਬਰਨ ਅਤੇ ਖੱਬੀ ਕੂਹਣੀ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਉਂਗਲਾਂ 'ਤੇ ਸੜਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਜਯੰਤੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਦੌੜਦੇ ਅਤੇ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸੱਤਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਦੌੜ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖੇਡ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦੀ ਸੀ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਉਸਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਦਰਦਨਾਕ ਅਨੁਭਵ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਹੁਨਰ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕੋਚ ਬਿਸ਼ਨੂ ਪ੍ਰਸਾਦ ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ ਸਕੂਲ ਦੀ ਐਥਲੈਟਿਕ ਮੀਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਦੇਖਿਆ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਿਆ। ਮਿਸ਼ਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਸਖੀਗੋਪਾਲ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂਕੁਲ ਐਥਲੈਟਿਕ ਸਿਖਲਾਈ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਲੈ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਦੀ ਮੁਫ਼ਤ ਸਿਖਲਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਜੈਅੰਤੀ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਉਸਦੀ ਕੋਚਿੰਗ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਦਾ ਖਰਚਾ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1999 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਜਮੇ ਨੂੰ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ
ਬੂੜੀਏ
ਹਲਟ ਦੇ ਚਕਲੇ ਤੋਂ ਚਵੱਕਲੀ ਵਿਚ ਜੋ 2-3 ਕੁ ਇੰਚ ਲੰਮੇ 1-2 ਕੁ ਇੰਚ ਵਿਆਸ ਵਾਲੇ ਗੁਲਾਈਦਾਰ ਛੋਟੇ ਗੁੱਲੇ/ਪੁਰਜੇ 2 ਕੁ ਇੰਚ ਦੀ ਦੂਰੀ ਰੱਖ ਰੱਖ ਕੇ ਲਾਏ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੁਰਜਿਆਂ ਨੂੰ ਬੂੜੀਏ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ।ਬੂੜੀਏ ਹਲਟ ਦਾ ਇਕ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ  ਪੁਰਜਾ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਚਕਲੇ ਤੇ ਚਵੱਕਲੀ ਦੇ ਬੂੜੀਆਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਮੇਲ ਹੀ ਹਲਟ ਦੀ ਲੱਠ ਨੂੰ ਘੁਮਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਲੱਠ ਦੇ ਘੁੰਮਣ ਨਾਲ ਬੈੜ ਘੁੰਮਦਾ ਸੀ। ਬੈੜ ਦੇ ਘੁੰਮਣ ਨਾਲ ਬੈੜ ਉਪਰ ਪਾਈ ਟਿੰਡਾਂ ਦੀ ਮਾਲ੍ਹ ਚੱਲ ਕੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਟਿੰਡਾ ਲਿਆਕੇ ਪਾੜਛੇ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਉਲੱਦ ਦਿੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਫੇਰ ਖਾਲੀ ਹੋਈ ਮਾਲ ਬੈੜ ਦੇ ਉਪਰੋਂ ਦੀ ਹੋ ਕੇ ਖੂਹ ਵਿਚੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਪਾਣੀ ਭਰਨ ਲਈ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਸੀ ਬੂੜੀਆਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ। ਹੁਣ ਨਾ ਖੂਹ ਰਹੇ ਹਨ। ਨਾ ਹਲਟ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਬੂੜੀਏ ਕੀ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਸ਼ਬਦ ਕੋਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਭਾਲਣੇ ਪਿਆ ਕਰਨਗੇ।
ਹਵਾਲਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸ਼ਾਂਤਾ ਰਾਓ
ਸ਼ਾਂਤਾ ਰਾਓ (1930 - 28 ਦਸੰਬਰ 2007) ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਡਾਂਸਰ ਸੀ। ਉਹ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਕਰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕਥਕਲੀ ਅਤੇ ਕੁਚੀਪੁੜੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਵੀ ਕਰਦੀ ਸੀ।
ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ 1971 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇ ਕੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਉਹ 1930 ਵਿੱਚ ਮੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਰਹੀ ਸੀ। 28 ਦਸੰਬਰ 2007 ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਮਲੇਸ਼ਵਰਮ, ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਵਿਖੇ ਹੋਈ।
ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ
ਸ਼ਾਂਤਾ ਰਾਓ ਨੇ ਮੀਨਾਕਸ਼ੀ ਸੁੰਦਰਮ ਪਿੱਲਈ ਤੋਂ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਸਿੱਖਿਆ। ਉਸਨੇ 1942 ਵਿੱਚ ਮਦਰਾਸ ਦੀ ਸੰਗੀਤ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਰਾਓ ਨੇ ਵੇਮਪਤੀ ਚਿਨਾ ਸਤਿਅਮ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੁਚੀਪੁੜੀ ਡਾਂਸ ਫਾਰਮ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਉਹ 50 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਭਾਮ ਨਾਟਿਅਮ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਵੈਂਕਟਚਲਪਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਭਾਮਸੂਤਰਮ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ। ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਲਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਸੌਂਪੀ ਅਤੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ।
ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ
ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਦਾ ਸਵਰਨ ਜੈਅੰਤੀ ਮਹੋਤਸਵ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ 50ਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਣ ਲਈ, 1997 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਅਸ਼ਟ ਮਹਿਸ਼ੀ, ਇੱਕ ਦੋ ਘੰਟੇ ਦੀ ਭਾਮ ਨਾਟਿਅਮ ਰਚਨਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਪਤਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2007 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1930 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀ ਲਵਸ ਵੂਮੈਨ 2020
ਮੂਨ ਬੈਨਰਜੀ
ਮੂਨਮੂਨ ਬੈਨਰਜੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Moonmoon Banerjee), ਜਿਸਨੂੰ ਮਹੂਆ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਲਈ ਏਕਤਾ ਕਪੂਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਾਬਣ ਕਸੌਟੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੇ ਵਿੱਚ ਸੰਪਦਾ ਬਾਸੂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੇ ਸਸੁਰਾਲ ਗੇਂਦਾ ਫੂਲ ਤੋਂ ਪੰਨਾ, ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ ਰਾਹੀਂ ਸੋਨੀ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲਈ ਕੁਛ ਰੰਗ ਪਿਆਰ ਕੇ ਐਸੇ ਭੀ  ਵਿੱਚ ਆਸ਼ਾ ਬੋਸ ਅਤੇ ਏਕ ਥਾ ਰਾਜਾ ਏਕ ਥੀ ਰਾਣੀ ਵਿੱਚ ਦਮਯੰਤੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਬੈਨਰਜੀ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸਟਾਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮੁਸਕਾਨ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਗਾਇਤਰੀ ਸਿੰਘ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।  ਉਸਨੇ ਮੁਸਕੁਰਾਣੇ ਕੀ ਵਜਹ ਤੁਮ ਹੋ ਵਿੱਚ ਉਮਾ ਰਾਵਤ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਮੂਨਮੂਨ ਬੈਨਰਜੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਨਿਰਮਾਤਾ ਨੀਰਜ ਸ਼ਰਮਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਾਰ ਸਾਲ ਦਾ ਬੇਟਾ ਰੁਮੀਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਲਾਸ
ਖੂਹ ਵਿਚੋਂ ਫਸਲ ਦੀ ਸਿੰਜਾਈ ਲਈ ਪਾਣੀ ਕੱਢਣ ਲਈ ਕੋਹ/ਚਰਸ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਮੋਟੇ ਲੰਮੇ ਰੱਸੇ ਨੂੰ ਲਾਸ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ/ਹਨ। ਲਾਸ ਸਣ/ਸੁਣਕੱਕੜੇ ਦੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਲਾਸ ਨੂੰ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਲੱਜ ਤੇ ਕਈਆਂ ਵਿਚ ਲਾ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ/ਹਨ। ਖੂਹ ਦੇ ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਲਾਹੁਣ ਸਮੇਂ ਮਹਿਲ ਦੇ ਹੇਠੋਂ ਜਿਸ ਕਹੇ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਕੱਢੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਕਹੇ ਨੂੰ ਵੀ ਲਾਸ ਬੰਨ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਸਾਰੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦਾ ਲਾਂਗਾ ਜਦ ਗੱਡਿਆਂ ਨਾਲ ਪਿੜਾਂ ਵਿਚ ਢੋਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਲਾਂਗੇ ਉਪਰ ਵੀ ਲਾਂਗੇ ਨੂੰ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਲਾਸ ਬੰਨ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਤੂੜੀ ਦੀਆਂ ਪੰਡਾਂ ਨੂੰ ਜਦ ਗੱਡੇ ਉਪਰ ਲੱਦ ਕੇ ਘਰ ਢੋਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੰਡਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਪੰਡਾਂ ਉਪਰ ਦੀ ਲਾਸ ਬੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਬੰਨਿਆਂ, ਜੰਗਲਾਂ, ਨਹਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪਟੜੀਆਂ ਦੁਆਲਿਓਂ ਤੇ ਸੜਕਾਂ ਦੁਆਲਿਓ ਸਰਕੜਾ/ਸਲਵਾੜ ਵੱਢਕੇ ਜਦ ਘਰੀਂ  ਢੋਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ,ਉਸ ਪਰ ਵੀ ਲਾਸ ਬੰਨ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਤੀਆਂ ਸਮੇਂ ਪਿੱਪਲ, ਬਰੋਟੇ ਅਤੇ ਨਿੰਮਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਉਪਰ ਪੀਂਘ ਵੀ ਲਾਸ ਨਾਲ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਰੱਸਾ-ਕਸ਼ੀ ਦੀ ਖੇਡ ਵੀ ਲਾਸ ਨਾ ਖੇਡੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਲਾਸ ਸੁਣਕੁੱਕੜੇ ਸਣ ਦੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਲਾਸ ਉਸ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਬਣਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਰੱਸਾ ਬਣਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਲਾਸ ਦੀ ਬਣਤਰ ਸਬੰਧੀ ਰੱਸਾ ਵੇਖ। ਕੋਈ ਵੀ ਜਿਮੀਂਦਾਰ ਹੁਣ ਲਾਸ ਘਰ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦਾ। ਲਾਸ ਹੁਣ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਖਰੀਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਮਾਗਹੀ ਨਾਵਲ
ਮਾਗਹੀ (ਮਾਗਧੀ) ਵਿਚਲਾ ਕਾਵਿ ਸਾਹਿਤ ਜਿੰਨਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਅਮੀਰ ਹੈ ਓਨਾ ਗੱਦ ਸਾਹਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਮਾਗਹੀ ਵਿਚ ਵੀ ਗੱਦ ਸਾਹਿਤ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਪਰ ਮਾਗਹੀ ਸਾਹਿਤਕ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਗਹੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ ਜਾਂ ਲੰਮੀ ਕਹਾਣੀ ‘ਸੁਨੀਤਾ’ (1928) ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਤੀਜੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਛਪੀ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਤਿੰਨ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਗਹੀ ਨਾਵਲ ਲਿਖੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਾਗਹੀ ਨਾਵਲ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸਮਕਾਲੀ ਮਾਗਹੀ ਨਾਵਲ
ਮਾਗਹੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਾਵਲ ਹਨ: ਸਾਂਵਲੀ (ਸ਼ਸ਼ੀਭੂਸ਼ਣ ਉਪਾਧਿਆਏ 'ਮਧੁਕਰ, 1977), ਚੁਟਕੀ ਭਰ ਸੇਨੂਰ (ਸਤੇਂਦਰ ਜਮਾਲਪੁਰੀ, 1978), ਅਛਰਾਂਗ (ਪ੍ਰੋ. ਰਾਮਨਰੇਸ਼ ਪ੍ਰਸਾਦ ਵਰਮਾ, 1980), ਬਸ ਏਕੇ ਰਾਹ (ਕੇਦਾਰ 'ਅਜੇਯਾ', 1983), ਨਰਕ ਸਰਗਾ ਧਰਤੀ (ਡਾ. ਰਾਮ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸਿੰਘ, 1987), ਧੂਮੇਲ ਧੋਤੀ (ਰਾਮਵਿਲਾਸ 'ਰਾਜਕਨ', 1995), ਜ਼ੂਲੋਜੀਕਲ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ (ਮੁਨੀਲਾਲ ਸਿਨਹਾ 'ਸਿਸਮ', 1995), ਅਲਗੰਥਵਾ (ਬਾਬੂਲਾਲ ਮਧੂਕਰ, 2001), ਤਾਰਾ, ਰਮਨਾਰਾਯਨ 2011) ਅਤੇ ਖਾਂਟੀ ਕਿਕਟੀਆ (ਅਸ਼ਵਨੀ ਕੁਮਾਰ ਪੰਕਜ, 2018) ਆਦਿ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਨਾਵਲ ਹਨ- ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਸ਼ਰਮਾ ਦਾ 'ਹਾਇ ਰੇ ਊ ਦਿਨ', 'ਸਿਧਾਰਥ' ਅਤੇ 'ਸਾਕਲਿਆ', ਉਪਮਾ ਦੱਤ ਦਾ 'ਪਿਆਕੜ', ਡਾ: ਰਾਮ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸਿੰਘ ਦਾ 'ਬਾਰ ਕੇ ਤਰਤੀ ਮੈਂ', 'ਸਰਦ ਰਾਜਕੁਮਾਰ' ਅਤੇ 'ਮੇਧਾ', ਆਚਾਰੀਆ ਸਚਿਦਾਨੰਦ ਦੀ 'ਬਾਬੂਆਨੀ ਅੰਤਾਂਨ ਛੋੜ' (2004), ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ ਸਿੰਘ 'ਅਨਪੜ੍ਹ' ਦਾ 'ਬਾਬਾ ਮਾਟੋਖਰ ਦਾਸ', ਮੁਨੀਲਾਲ ਸਿਨਹਾ ਦਾ 'ਗੋਚਰ ਕੇ ਰੰਗ ਗੋਰੂ-ਗੋਰਖੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗ', ਮੁਨੀਲਾਲ ਸਿਨਹਾ ਦਾ 'ਸੀਸਮ', ਰਾਮਬਾਬੂ ਸਿੰਘ 'ਲਮਗੋਡਾ' ਦਾ ‘ਉਨੱਤੀਸਵਾਂ ਵਿਆਸ’ ਅਤੇ ‘ਟੁਨ-ਟੁਨਮੇ-ਟੁਨ’ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ ਸਿੰਘ ‘ਅਨਪੜ੍ਹ’ ਦੀ ‘ਸ਼ਾਲੀਸ’ (2006) ਆਦਿ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਵਲ
ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ
ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਹਵਾਈਅੱਡਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: Swami Vivekananda Airport; ਵਿਮਾਨਖੇਤਰ ਕੋਡ: RPR),  ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਏਪੁਰ ਏਅਰਪੋਰਟ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਰਾਜ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੁੱਢਲਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ। ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਮਾਨਾ ਵਿਖੇ ਰਾਏਪੁਰ (15 ਕਿਮੀ (9.3 ਮੀਲ)) ਅਤੇ ਨਾਇਆ ਰਾਏਪੁਰ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (6.2 ਮੀਲ) ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ 28 ਵਾਂ ਵਿਅਸਤ ਅੱਡਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਦੁਆਰਾ 29 ਵਾਂ ਵਿਅਸਤ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ।
24 ਜਨਵਰੀ, 2012 ਨੂੰ, ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦਾ ਨਾਮ ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਤ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋ ਅੱਲ੍ਹੜ ਉਮਰ ਰਾਏਪੁਰ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ।
ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ
ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੀ ਇਕੋ ਰਨਵੇ — ਰਨਵੇ 06/24 — ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਲੰਬਾਈ 2,286 ਮੀਟਰ (7,500 ਫੁੱਟ) ਹੈ ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ 45 ਮੀਟਰ (148 ਫੁੱਟ) ਹੈ।
ਏਅਰਫੀਲਡ ਨਾਈਟ ਲੈਂਡਿੰਗ ਸਹੂਲਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਨਵੇਅ 24 ਵਿਖੇ ਸੀਏਟੀ -1 ਇੰਸਟਰੂਮੈਂਟ ਲੈਂਡਿੰਗ ਸਿਸਟਮ (ਆਈ.ਐਲ.ਐਸ.), ਅਤੇ ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨਲ ਏਡਜ਼ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡੀ.ਵੀ.ਓ.ਆਰ., ਡੀ.ਐਮ.ਈ., ਐਨ.ਡੀ.ਬੀ., ਅਤੇ ਪੀ.ਏ.ਪੀ.ਆਈ. ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੈ।
ਅਪ੍ਰੋਨ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਪਾਰਕਿੰਗ ਬੇਸ ਹਨ, ਜੋ ਏ 320 / ਬੀ 737 ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੈਲੀਪੈਡ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ 'ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ VI ਦੀ ਅੱਗ ਬੁਝਾਉਣ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਸਮਰੱਥਾ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੈ, ਮੰਗ' ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ VII ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਨਾਲ।
ਨਵਾਂ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਟਰਮੀਨਲ
ਨਵੇਂ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਟਰਮੀਨਲ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ 7 ਨਵੰਬਰ 2012 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪ੍ਰਣਬ ਮੁਖਰਜੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਲਗਭਗ ਦੀ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ. 8 158 ਕਰੋੜ (US million 23 ਲੱਖ), ਇਮਾਰਤ 20,000 m2 (4.9 ਏਕੜ) ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇਕ ਵਾਰ ਵਿਚ 1300 ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, 400 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ।
ਨਵੇਂ ਟਰਮੀਨਲ ਵਿਚ 2 ਏਅਰ ਬ੍ਰਿਜ, 8 ਬੋਰਡਿੰਗ ਗੇਟ, 20 ਚੈੱਕ-ਇਨ ਕਾਊਂਟਰ, 8 ਐਕਸ-ਰੇ ਬੈਗੇਜ ਮਸ਼ੀਨ, 4 ਸਿਕਿਓਰਟੀ ਕਾਊਂਟਰ ਅਤੇ ਸਮਾਨ ਲਈ 2 ਕਨਵੇਅਰ ਬੈਲਟ ਹਨ।
ਕਾਰਗੋ ਟਰਮੀਨਲ
ਕਾਮਨ ਯੂਜ਼ਰ ਘਰੇਲੂ ਕਾਰਗੋ ਟਰਮੀਨਲ (ਸੀ.ਯੂ.ਡੀ.ਸੀ.ਟੀ.) ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ 4 ਜੂਨ 2016 ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਰਾਜ ਦੀ ਹਵਾਈ ਮਾਲ ਕਾਰੋਬਾਰ ਚਾਲੂ ਕਰਨ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲਟਕਦੀ ਆ ਰਹੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਏ.ਏ.ਆਈ. ਨੇ ਪੁਰਾਣੀ ਟਰਮੀਨਲ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਮਾਲ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ CUDCT ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ। ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਸਥਿਤ ਜੀ.ਐੱਸ.ਈ.ਸੀ. ਲਿਮਟਿਡ ਨੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਵਧੀ ਲਈ ਸੀ.ਯੂ.ਡੀ.ਟੀ.ਟੀ. ਚਲਾਉਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦਾ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:All articles with unsourced statements ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ
ਝਲਾਰ
ਨੀਵੇਂ ਥਾਂ ਵਗਦੀ ਕੱਸੀ ਦਾ ਜਾਂ ਨਹਿਰੀ ਖਾਲੇ ਦਾ ਪਾਣੀ ਜਦ ਜਿਮੀਂਦਾਰ ਦੇ ਖਾਲੇ ਵਿਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਥਾਂ ਸੁੱਟ ਕੇ ਫਸਲ ਦੀ ਸੇੰਜੀ  ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੱਡੀਆਂ ਟਿੰਡਾਂ ਵਾਲੇ ਹਲਟ ਨੂੰ ਝਲਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ `ਤੇ ਕੱਸੀ/ਖਾਲੇ ਦਾ ਪਾਣੀ ਹਰ ਖੇਤ ਨੂੰ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਕੁਝ ਖੇਤ ਉੱਚੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਜਿੱਥੇ ਕੱਸੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉੱਚੇ ਖੇਤਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇਣਲਈ  ਝਲਾਰ ਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ | ਝਲਾਰ ਦੀ ਬਣਤਰ ਇੰਨ-ਬਿੰਨ ਹਲਟ ਵਰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਫਰਕ ਸਿਰਫ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਝਲਾਰ ਦਾ ਬੇੜ ਖੂਹ ਦੇ ਬੇੜ ਨਾਲੋਂ ਗੁਲਾਈ ਵਿਚ ਛੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਬੈੜ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਖੂਹ ਦੇ ਬੈੜ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਟਿੰਡਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਮਾਲ੍ਹ ਛੋਟੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿਉਂ ਜੋ ਟਿੰਡਾਂ ਨੇ ਪਾਣੀ ਤਾਂ 5/6 ਕੁ ਫੁੱਟ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਤੋਂ ਹੀ ਚੱਕਣਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਜਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਟਿੱਬੇ ਹੀ ਚੁੱਕ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਖੇਤ ਪੱਧਰ ਕਰ ਲਏ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਝਲਾਰ ਹੁਣ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕਿਸੇ ਖੇਤ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਮਿਲੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਜਬਲਪੁਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਜਬਲਪੁਰ ਮੱਧ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚ 29 ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਜਬਲਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਬਲਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਉਦੈਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਝੀਲਾਂ
right|thumb|250x250px| [[ਉਦੈਪੁਰ ਵਿਖੇ ਪਿਚੋਲਾ ਝੀਲ ਮਹਿਲ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼]] ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦੇ ਉਦੈਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਝੀਲਾਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੇਠਾਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੀਲ ਸੰਭਾਲ ਯੋਜਨਾ (NLCP) ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਫੰਡਾਂ ਨਾਲ ਬਹਾਲੀ ਅਧੀਨ ਹਨ। ਇਹ ਝੀਲਾਂ ਦੁਨਿਆ ਭਰ ਦੇ ਸੈਲਾਨਾਇਆਂ ਦਾ ਮੁਖ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹੈ।
center|thumb|800x800px| [[ਜਗ ਮੰਦਿਰ|ਜਗ ਮੰਦਰ ਟਾਪੂ ਤੋਂ ਉਦੈਪੁਰ ਪੈਨੋਰਾਮਾ]] center|thumb|800x800px| ਸੁੱਕੀ [[ਪਿਛੋਲਾ ਝੀਲ|ਝੀਲ ਪਿਚੋਲਾ ਦੇ ਨਾਲ ਉਦੈਪੁਰ ਪਨੋਰਮਾ]]
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1">
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਦੈਪੁਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਜਬਲਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਜਬਲਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੱਧ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਜਬਲਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ।