cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਅੰਜਲੀ ਗੋਪਾਲਨ
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਅੰਜਲੀ ਗੋਪਾਲਨ ਦਾ ਜਨਮ 1957 ਵਿੱਚ ਚੇਨਈ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਗਰੁੱਪ ਕੈਪਟਨ ਡਾ. ਕੇ.ਆਰ. ਗੋਪਾਲਨ, ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਂ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਸੀ। ਅੰਜਲੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਾ ਮਾਰਟੀਨੀਅਰ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਲੇਡੀ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਕਾਲਜ ਫ਼ਾਰ ਵੂਮੈਨ ਤੋਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ, ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਪਲੋਮਾ, ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੱਡੀਜ਼, ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ (ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਦੇ ਨਾਲ) ਕੀਤੀ।
1990
ਜਦੋਂ ਅੰਜਲੀ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆਈ, ਉਸ ਨੇ 1994 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ HIV ਕਲੀਨਿਕ ਅਤੇ ਨਾਜ਼ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ (ਇੰਡੀਆ) ਟਰੱਸਟ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ HIV/AIDS ਸੇਵਾ ਸੰਸਥਾ ਜੋ ਰੋਕਥਾਮ ਅਤੇ ਦੇਖਭਾਲ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਇਸ ਸਮੇਂ ਲਿੰਗਕਤਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਲਈ ਅੰਜਲੀ ਗੋਪਾਲਨ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪੁਰਸਕਾਰ
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਮਦੁਰਾਈ ਦੀ ਅਕਾਦਮਿਕ ਕਮੇਟੀ ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਟ ਸਮਾਜਿਕ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਲਈ ਅੰਜਲੀ ਗੋਪਾਲਨ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ. ਮੇਇਲਵਗਨਨ ਅਤੇ ਵੀ. ਨਰਾਇਣਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਤੋਂ ਲਿੰਗਕਤਾ ਅਤੇ ਸਾਂਤੀ ਸੁੰਦਰਰਾਜਨ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ
ਜੂਲੀਅਟ
ਜੂਲੀਅਟ ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਦੇ ਨਾਟਕ ਰੋਮੀਓ ਜੂਲੀਅਟ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੇ ਜੋੜਾ ਪਾਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਅਤੇ ਨਾਇਕਾ ਹੈ। ਜੂਲਿਅਟ ਕੈਪੂਲੇਟ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਮੁਖੀ ਕੈਪੂਲੇਟ ਦੀ ਇੱਕਲੌਤੀ ਧੀ ਸੀ। ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਇਤਹਾਸ ਹੈ ਜੋ ਖੁਦ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਤੋਂ ਕਾਫੀ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਚਲੀ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੋਕਪ੍ਰਿਅ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਲੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਅਤੇ ਹੈਮਲਟ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੇਡੇ ਗਏ ਡਰਾਮਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਅਜੋਕੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਰੋਮੀਓ ਜੂਲੀਅਟ ਨੂੰ ਮਿਸ਼ਾਲੀ ਆਦਿਪ੍ਰੇਮੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਦੇ ਪਾਤਰ
ਸ਼ਾਰਲਟਟਾਊਨ
ਸ਼ਾਰਲਟਟਾਊਨ ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਆਈ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਿੰਸ ਐਡਵਰਡ ਟਾਪੂ ਦੀ ਸੂਬਾਈ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਕਵੀਨਜ਼ ਕਾਊਂਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਟਿਕਾਣਾ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਨਾਂ ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦੀ ਰਾਣੀ ਮੈਕਲਨਬਰਗ-ਸ਼ਟੱਰਲਿਟਸ ਦੀ ਸ਼ਾਰਲਟ ਪਿੱਛੋਂ ਪਿਆ ਹੈ।
ਜੈਫਰੀ ਰਿਚਮੈਨ
ਜੈਫਰੀ ਰਿਚਮੈਨ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ, ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਰਿਚਮੈਨ ਓਪਨਲੀ ਗੇਅ ਹੈ।   2003 ਤੋਂ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਜੋ ਸਟੇਜ, ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰ ਜੌਨ ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਹਿਕੀ 'ਤੇ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਵਾਰ (ਫ਼ਿਲਮ)
ਵਾਰ ੨੦੧੩ ਵਰ੍ਹੇ ਦੀ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਤੇ ਆਤੰਕੀ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਫਿਲਮ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਅੱਜ ਤੱਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ ਹੈ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਅਸਲ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਸੀ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਉੱਪਰ ਆਤੰਕਵਾਦ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਫਿਲਮ ਵਿਚ ਸਾਫ਼ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਆਤੰਕਵਾਦ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਮੰਨਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿਚ ਆਪ ਅਜਿਹੇਆਂ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪਲਾਟ
ਮੇਜਰ ਮੁਜਤਬਾ ਰਿਜ਼ਵੀ ਇੱਕ ਰਿਟਾਇਰਡ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਆਰਮੀ ਅਫ਼ਸਰ ਹੈ| ਫਿਲਮ ਦਾ ਪਲਾਟ ਇੱਕ ਆਤੰਕੀ ਹਮਲੇ ਉੱਪਰ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਖੂਫੀਆ ਏਜੰਸੀ “ਰਾਅ” ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਅਫ਼ਸਰ ਰਮਲ ਰਾਹੀਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਕਬੀਲਾਈ ਇਲਾਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਹੈ| ਇਸ ਹਮਲੇ ਦੀ ਖਬਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਖੂਫੀਆ ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਅਫਸਰ ਅਹਿਤਸ਼ਾਮ ਖੱਤਕ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਭੈਣ ਜਾਵੇਰਿਆ ਖੱਤਕ ਨੂੰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ| ਅਹਿਤਸ਼ਾਮ ਖੱਤਕ ਅਤੇ ਜਾਵੇਰਿਆ ਖੱਤਕ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਸਿਰਫ ਮੁਜਤਬਾ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਹੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ| ਰਮਲ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਚੋੰਕੀ ਉੱਪਰ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂਕਿ ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਭਟਕ ਜਾਵੇ| ਮੁਜਤਬਾ ਰਿਜ਼ਵੀ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਰਮਲ ਦੁਆਰਾ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ| ਮੁਜਤਬਾ ਰਿਜ਼ਵੀ ਹੁਣ ਉਸ ਤੋਂ ਬਦਲਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ| ਰਮਲ ਦੀ ਮਦਦ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਅਨਸਰ ਮੁੱਲਾ ਸਿਰਾਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ| ਮੁੱਲਾ ਉਸਨੂੰ ਦੋ ਬੰਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਰਮਲ ਇੱਕ ਵਾਹਨ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਜਿੰਨਾਹ ਕਨਵੈਂਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਵਿਚ ਲਗਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ| ਆਖਿਰਕਾਰ ਬੰਬਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ| ਅਹਿਤਸ਼ਾਮ ਵਾਹਨ ਨੂੰ ਆਬਾਦੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਦੇ ਧਮਾਕੇ ਵਿਚ ਖੁਦ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਬੰਬ ਨੂੰ ਮੁਜਤਬਾ ਰੋਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਮਲ ਨੂੰ ਮਾਰ ਉਸਤੋਂ ਬਦਲਾ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ| ਫਿਲਮ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸੰਵਾਦ ਹਨ, “ਸੱਚਾਈ ਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਿੱਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ” ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਵਿਚ ਵੀ ਇਸੇ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸੱਚ ਹੁੰਦੇ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ|
ਉਰਵਸ਼ੀ ਵੈਦ
ਉਰਵਸ਼ੀ ਵੈਦ (ਜਨਮ 8 ਅਕਤੂਬਰ 1958) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ ਹੈ।
ਕਰੀਅਰ
ਉਹ 2011 ਤੋਂ 2015 ਤੱਕ ਕੋਲੰਬੀਆ ਲਾਅ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਸੈਕਸੂਅਲਟੀ ਲਾਅ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਪਰੰਪਰਾ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸੀ। ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰੰਪਰਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਲਿੰਗਕਤਾ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਚਿਤ ਕਰਨ, ਯੋਗ ਕਰਨ ਜਾਂ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਸੀਮਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵੈਦ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਦਸ ਸਾਲ ਆਰਕਸ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ (2005-220) ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਫੋਰਡ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ (2000-2005) ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਗਵਰਨੈਂਸ ਅਤੇ ਸਿਵਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਯੂਨਿਟ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਬਿਤਾਏ ਹਨ।
ਵੈਦ ਐਲ.ਪੀ.ਏ.ਸੀ. ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ, ਪਹਿਲਾ ਲੈਸਬੀਅਨ ਸੁਪਰ ਪੀ.ਏ.ਸੀ., ਜੋ ਜੁਲਾਈ 2012 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਗਿੱਲ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਬੋਰਡ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਜਿਨਸੀ ਰੁਝਾਨ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਪਛਾਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਬਰਾਬਰ ਅਵਸਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਉਹ 'ਦ ਵੈਦ ਗਰੁੱਪ' ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ, ਜੋ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਵਿਆਪਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
10 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਵੈਦ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ.ਕਿਉ. ਟਾਸਕ ਫੋਰਸ (ਐਨ.ਜੀ.ਐਲ.ਟੀ.ਐਫ.), ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਗਠਨ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਦੇ ਮੀਡੀਆ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ, ਫਿਰ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨੀਤੀ ਸੰਸਥਾਨ ਥਿੰਕ-ਟੈਂਕ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। 1983 ਤੋਂ 1986 ਤੱਕ ਵੈਦ ਅਮਰੀਕੀ ਸਿਵਲ ਲਿਬਰਟੀਜ਼ ਯੂਨੀਅਨ (ਏ.ਸੀ.ਐਲ.ਯੂ.) ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਜੇਲ੍ਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਸਟਾਫ ਅਟਾਰਨੀ ਰਹੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਐਚਆਈਵੀ / ਏਡਜ਼ ਦੇ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1958 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ
ਟਰਾਈਨਾਈਟਰੋਟੌਲਵੀਨ
ਟਰਾਈਨਾਈਟਰੋਟੌਲਵੀਨ (ਟੀ.ਐੱਨ.ਟੀ.), ਜਾਂ ਹੋਰ ਬਿਰਤਾਂਤ ਵਿੱਚ 2,4,6-ਟਰਾਈਨਾਈਟਰੋਟੌਲਵੀਨ, ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਯੋਗ ਹੈ ਜੀਹਦਾ ਫ਼ਾਰਮੂਲਾ C6H2(NO2)3CH3 ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੀਲ਼ਾ ਠੋਸ ਪਦਾਰਥ ਕਈ ਵਾਰ ਰਸਾਇਣਕ ਸੰਜੋਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮਕ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਰਤੋਂ ਸਫੋਟਕ ਪਦਾਰਥ ਵਜੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਉਦਾਯਾ ਚੰਦ੍ਰਿਕਾ
ਉਦਾਯਾ ਚੰਦ੍ਰਿਕਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Udaya Chandrika) 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮੱਧ ਤੋਂ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮੱਧ ਤੱਕ ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਤਾਮਿਲ, ਮਲਿਆਲਮ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।
ਟਰਾਈਨਾਈਟਰੋਟੌਲਵੀਨ
ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਫੋਟਕ ਰਸਾਇਣ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਈਟਰੋਟੌਲਵੀਨਾਂ
ਉਦਾਯਾ ਚੰਦ੍ਰਿਕਾ
ਕੈਰੀਅਰ
ਉਦੈ ਚੰਦਰਿਕਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1966 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਕਟਾਰੀ ਵੀਰਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਉਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਕਲਿਆਣ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਨਾਲ 1979 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ, ਉਦੁਗੋਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਆਖਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਤੱਕ ਕੰਨੜ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ।
ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡਾ. ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਕਲਿਆਣ ਕੁਮਾਰ, ਉਦੈ ਕੁਮਾਰ, ਰਾਜੇਸ਼, ਵਿਸ਼ਨੂੰਵਰਧਨ, ਸ੍ਰੀਨਾਥ, ਰਜਨੀਕਾਂਤ, ਆਦਿ। ਉਸਨੇ ਸਿਵਾਜੀ ਗਣੇਸ਼ਨ, ਐਮਜੀਆਰ, ਪ੍ਰੇਮ ਨਜ਼ੀਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੀਆਂ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ।
ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਬੈਨਰ ਚੰਦਰਿਕਾ ਫਿਲਮਜ਼, ਆਸਧਿਆ ਆਲੀਆ, ਵਿਸ਼ਨੂੰਵਰਧਨ ਅਤੇ ਕਿਲਾੜੀ ਆਲੀਆ, ਸ਼ੰਕਰ ਨਾਗ ਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੀਤ ਦੋ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫਿਲਮਾਂ ਥਿਲਨਾ ਮੋਹਨੰਬਲ, ਕਟਾਰੀ ਵੀਰਾ, ਧੂਮਕੇਥੂ, ਭੂਪਤੀ ਰੰਗਾ, ਅੰਚੁਸੁੰਦਰੀਕਲ, ਪੱਟੂਕੁੰਟੇ ਲਕਸ਼ ਆਦਿ ਹਨ।
ਨਿਜ਼ਾਮੁੱਦੀਨ ਔਲੀਆ
ਸੁਲਤਾਨ-ਉਲ-ਸ਼ੇਖ ਮਹਿਬੂਬ-ਏ-ਇਲਾਹੀ, ਹਜਰਤ ਖਵਾਜਾ ਸ਼ੇਖ ਸਯਦ ਮੁਹੰਮਦ ਨਿਜਾਮੁੱਦੀਨ ਔਲੀਆ ਆਰ ਏ (1238 - 3 ਅਪ੍ਰੈਲ 1325) (ਉਰਦੂ: حضرت شیخ خواجہ سید محمد نظام الدین اولیاء), ਹਜਰਤ ਨਿਜਾਮੁੱਦੀਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਦੀਪ ਦੇ ਵਿੱਚ ਚਿਸ਼ਤੀ ਸੰਪਰਦਾ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤ ਸਨ। ਇਸ ਸੰਪਰਦਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਤਿਆਗ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ ਕਰੀਬ ਜਾਣਾ ਸੰਭਵ ਹੈ।
ਜੀਵਨ
ਹਜਰਤ ਖਵਾਜਾ ਨਿਜਾਮੁੱਦੀਨ ਔਲੀਆ ਦਾ ਜਨਮ 1238 ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਦਾਯੂੰਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਅਹਮਦ ਬਦਾਇਨੀ, ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ, ਬੀਬੀ ਜੁਲੈਖਾ ਦੇ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਦਾ ਚਰਚਾ ਆਈਨ-ਇ-ਅਕਬਰੀ, ਇੱਕ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਲਿਖਤੀ ਪ੍ਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਅੰਕਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਅਕਬਰ ਦੇ ਨੌਂ ਰਤਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੇ ਲਿਖੀ ਸੀ।.
ਨਿਜਾਮੁੱਦੀਨ, ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕੋਲ, ਗਿਆਸਪੁਰ ਵਿੱਚ ਬਸਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹੇ। ਗਿਆਸਪੁਰ, ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕੋਲ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਰੌਲੇ ਰੱਪੇ ਅਤੇ ਭੀੜ-ਭੜੱਕੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਆਪਣਾ ਇੱਕ “ਖਾਨਕਾਹ” ਬਣਾਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਮੁਦਾਏ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਖਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, “ਖਾਨਕਾਹ” ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣ ਗਈ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਸਭ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ, ਚਾਹੇ ਅਮੀਰ ਹੋਣ ਜਾਂ ਗਰੀਬ, ਦੀ ਭੀੜ ਜਮਾਂ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁਰੀਦਾਂ ਨੂੰ ਆਤਮਕ ਉਚਾਈ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਖ ਨਸੀਰੁੱਦੀਨ ਮੋਹੰਮਦ ਚਿਰਾਗ-ਏ-ਦਿੱਲੀ ,ਨਸੀਰੁੱਦੀਨ ਚਿਰਾਗ ਦੇਹਲਵੀ ਅਤੇ “ਅਮੀਰ ਖੁਸਰੋ” ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਦਵਾਨ, ਖਿਆਲ/ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਕਵੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨ।
ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ 3 ਅਪਰੈਲ 1325 ਨੂੰ ਹੋਈ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਦਰਗਾਹ, ਨਿਜਾਮੁੱਦੀਨ ਦਰਗਾਹ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੂਫ਼ੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚਿਸ਼ਤੀ ਸੰਪਰਦਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤ
ਏਕਲਾ ਚਲੋ ਰੇ
"ਜੋਦੀ ਤੋਰ ਡਾਕ ਸ਼ੁਨੇ ਕੇਉ ਨਾ ਆਸੇ ਤਬੇ ਏਕਲਾ ਚਲੋ ਰੇ" (যদি তোর ডাক শুনে কেউ না আসে তবে একলা চলো রে, Jodi tor đak shune keu na ashe tôbe êkla chôlo re, "ਸੁਣੇ ਨਾ ਅਗਰ ਕੋਈ ਵੀ ਤੇਰੀ ਪੁਕਾਰ, ਤਾਂ ਵੀ ਚਲਦਾ ਜਾ 'ਕੱਲਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਰਾਹ" ), ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਕਰ ਕੇ ਏਕਲਾ ਚਲੋ ਰੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਦੇਸ਼ਭਗਤੀ ਗੀਤ ਹੈ ਜਿਹੜਾ 1905 ਵਿੱਚ ਰਬਿੰਦਰ ਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ।
ਇਹ ਗੀਤ ਹੋਰਨਾਂ ਦਾ ਸਾਥ ਜਾਂ ਸਮਰਥਨ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੀ ਤਾਕੀਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਸਿਆਸੀ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ, ਇਸ ਗੀਤ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਸੰਦੀਦਾ ਗੀਤ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਗੀਤ ਦੇ ਬੋਲ
ਏਕਲਾ ਚਲੋ ਰੇ ਦਾ ਮੂਲ ਪਾਠ:
ਬੰਗਾਲੀ ਲਿਪੀ
যদি তোর ডাক শুনে কেউ না আসে তবে একলা চলো রে। একলা চলো, একলা চলো, একলা চলো, একলা চলো রে॥
যদি সবাই ফিরে যায়, ওরে ওরে ও অভাগা, যদি গহন পথে যাবার কালে কেউ ফিরে না চায়— তবে পথের কাঁটা ও তুই রক্তমাখা চরণতলে একলা দলো রে॥
যদি আলো না ধরে, ওরে ওরে ও অভাগা, যদি ঝড়-বাদলে আঁধার রাতে দুয়ার দেয় ঘরে- তবে বজ্রানলে আপন বুকের পাঁজর জ্বালিয়ে নিয়ে একলা জ্বলো রে।।
ਗੁਰਮੁਖੀ
ਜੋਦੀ ਤੋਰ ਡਾਕ ਸ਼ੁਨੇ ਕੇਊ ਨ ਆਸੇ ਤਬੇ ਏਕਲਾ ਚਲੋ ਰੇ। ਏਕਲਾ ਚਲੋ, ਏਕਲਾ ਚਲੋ, ਏਕਲਾ ਚਲੋ ਰੇ!
ਜੋਦਿ ਕੇਊ ਕਥਾ ਨਾ ਕੋਯ, ਓਰੇ, ਓਰੇ, ਓ ਅਭਾਗਾ, ਜੋਦਿ ਸਬਾਈ ਥਾਕੇ ਮੁਖ ਫਿਰਾਯ, ਸਬਾਈ ਕਰੇ ਭਯ- ਤਬੇ ਪਰਾਨ ਖੁਲੇ ਓ, ਤੁਈ ਮੁਖ ਫੂਟੇ ਤੋਰ ਮਨੇਰ ਕਥਾ ਏਕਲਾ ਬੋਲੋ ਰੇ!
ਯਦਿ ਸਬਾਈ ਫਿਰੇ ਜਾਯ, ਓਰੇ, ਓਰੇ, ਓ ਅਭਾਗਾ, ਯਦਿ ਗਹਨ ਪਥੇ ਜਾਬਾਰ ਕਾਲੇ ਕੇਊ ਫਿਰੇ ਨ ਜਾਯ- ਤਬੇ ਪਥੇਰ ਕਾਂਟਾ ਓ, ਤੁਈ ਰਕਤਮਾਲਾ ਚਰਨ ਤਲੇ ਏਕਲਾ ਦਲੋ ਰੇ!
ਜੋਦਿ ਆਲੋ ਨਾ ਘਰੇ, ਓਰੇ, ਓਰੇ, ਓ ਅਭਾਗਾ- ਜੋਦਿ ਝੜ ਬਾਦਲੇ ਆਧਾਰ ਰਾਤੇ ਦੁਯਾਰ ਦੇਯ ਧਰੇ- ਤਬੇ ਵਜ੍ਰਾਨਲੇ ਆਪੁਨ ਬੁਕੇਰ ਪਾਂਜਰ ਜਾਲਿਯੇਨਿਯੇ ਏਕਲਾ ਜਲੋ ਰੇ!
ਏਕਲਾ ਚਲੋ ਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਰੂਪਾਂਤਰ
ਗਾ ਇਕੱਲਾ ਹੋਅ..........
ਕਿਸੇ ਨਾ ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀਂ ਜੇ ਹੂਕ ਜਾਵੇ ਅਣਸੁਣੀ ਤੂੰ ਗਾ ਇਕੱਲਾ ਹੋਇ....... ਤੁਰਿਆ ਜਾ ਇਕੱਲਾ ਹੋਇ|
ਜੇ ਸਭ ਨੇ ਹੋਂਠ ਸੀਅ ਲਏ,ਸਾਹਾਂ ਦੇ ਤਾਣ ਪੀ ਲਏ, ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਠਰ ਗਏ ਸੁਰਾਂ ਦੇ ਕਾਗ਼ ਡਰ ਗਏ ਫ਼ਾੜ ਕੰਠ ਹੱਲਾ ਬੋਲ ਕੜੀਆਂ ਤੋੜ ਦਿਲ ਦੀ ਬੋਲ ਤੂੰ ਗਾ ਇਕੱਲਾ ਹੋਇ....... ਤੁਰਿਆ ਜਾ ਇਕੱਲਾ ਹੋਇ|
ਅੱਖੀਆਂ ਨੂੰ ਜੇ ਚੁਰਾ ਮੁੜਣ ਸਿਰਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਝੁਕਾ ਮੁੜਣ ਕਾਲਖਾਂ ਦੀ ਹੋ ਸ਼ਰਣ ਚਿਰਾਗ਼ ਬਾਰ ਢੋਅ ਲਵਣ ਝੱਖੜਾਂ ’ਚ ਤਾਣ ਤੇਰਾ, ਪੱਤਿਆਂ ’ਚ ਰੱਤ ਜਗੇ ਤੂੰ ਗਾ ਇਕੱਲਾ ਹੋਇ....... ਤੁਰਿਆ ਜਾ ਇਕੱਲਾ ਹੋਇ|
ਜੁਗਨੂੰ ਜਗਣ ਤੋਂ ਜੇ ਡਰਣ,ਨੈਣਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਲਵੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਹਨ੍ਹੇਰੀ ਰਾਤ ਸ਼ੂਕਦੀ ਟਟਿਹਣੀ ਵੀ ਨਾ ਕੂਕਦੀ ਦਰਦ ਦੀ ਮਸ਼ਾਲ ਕਰ ਤੂੰ ਦਿਲ ਜਲਾ ਓ ਦਿਲਜਲੇ ਤੂੰ ਗਾ ਇਕੱਲਾ ਹੋਇ....... ਤੁਰਿਆ ਜਾ ਇਕੱਲਾ ਹੋਇ| (ਅਨੁਵਾਦ ਬਲਰਾਮ)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੈਗੋਰ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ
ਰਾਜਮਹਲ ਪਹਾੜੀਆਂ
ਰਾਜਮਹਲ ਪਹਾੜੀਆਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਝਾਰਖੰਡ ਰਾਜ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਇਹ ਪਹਾੜੀਆਂ ਜਰਾਸਿਕ ਕਾਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ 25°N 87°E ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਝਾਰਖੰਡ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ
ਲਾਤਵੀਆ
ਲਾਤਵੀਆ ਜਾਂ ਲਾਤਵਿਆ ਲੋਕ-ਰਾਜ (ਲਾਤਵਿਆਈ: Latvijas Republika) ਉੱਤਰਪੂਰਵੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਬਾਲਟਿਕ ਗਣਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਦੂਸਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਬਾਅਦ ਭੂਤਪੂਰਵ ਸੋਵਿਅਤ ਸੰਘ ਵਿੱਚ ਵਿਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੀ ਸੀਮਾਵਾਂ ਲਿਥੁਆਨਿਆ, ਏਸਟੋਨਿਆ, ਬੇਲਾਰੂਸ, ਅਤੇ ਰੂਸ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਰੂਪ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਲੋਂ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਕੁਲ ਖੇਤਰਫਲ 64,589 ਵਰਗ ਕਿਃ ਮੀਃ ਅਤੇ ਜਨਸੰਖਿਆ 22,31,500 (2009) ਹੈ।
ਲਾਤਵਿਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ਰੀਗਾ ਜਿਸਦੀ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਜਨਸੰਖਿਆ ਹੈ 8,26,000। ਕੁਲ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦਾ 60 % ਲਾਤਵਿਆਈ ਮੂਲ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਪਗ 30 % ਲੋਕ ਰੂਸੀ ਮੂਲ ਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਲਾਤਵਿਆਈ, ਜੋ ਬਾਲਟਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਲੋਂ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਿਕ ਮੁਦਰਾ ਹੈ ਲਾਤਸ।
ਏਜਕਰੌਕਲ
ਏਜਕਰੌਕਲ ਲਾਤਵੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਤਵੀਆ
ਲਾਤਵੀਆ
ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਵੰਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਸੁੰਨੜ ਖੁਰਦ
ਸੁੰਨੜ ਖੁਰਦ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਰੁੜਕਾ ਕਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰੀਜਿਕਨ
ਰੀਜਿਕਨ ਲਾਤੀਵੀਆ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਲਾਤਗਾਲੀਆ ਖੇਤਰ ਦੀ ਰੀਜਿਕਨ ਨਦੀ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਐੱਸ. ਸੀ. ਬ੍ਰਾਗਾ
'''ਐੱਸ. ਸੀ। ਬ੍ਰਾਗਾ''', ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ। ਇਹ ਬ੍ਰਾਗਾ, ਪੁਰਤਗਾਲ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਇਸ਼ਤਾਦਿਊ ਮੁਨਸਿਪਲ ਡੀ ਬ੍ਰਾਗਾ, ਬ੍ਰਾਗਾ ਅਧਾਰਿਤ ਕਲੱਬ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰਾ ਲੀਗਾ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਰਤਗਾਲ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਢਕਰੱਬਾ
ਢੱਕੜਬਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਪਟਿਆਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਲਿਪਿਕਾ ਸਿੰਘ ਦਰਾਈ
ਲਿਪਿਕਾ ਸਿੰਘ ਦਰਾਈ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ, ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਚਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1">
ਕਰਾਸਲਾਵਾ
ਕਰਾਸਲਾਵਾ ਪੂਰਬੀ ਲਾਤਵੀਆ ਦੇ ਲਤਗਲਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਰਾਸਲਾਵਾ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਸਬਾ ਹੈ।
ਪੈਂਗੁਇਨ ਬੁਕਸ
ਪੈਂਗੁਇਨ ਬੁਕਸ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਘਰ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1935 ਵਿੱਚ ਐਲਨ ਲੇਨ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਰਿਚਰਡ ਅਤੇ ਜੌਹਨ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਪੇਂਗੁਇਨ ਨੇ 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਸਤੇ ਪੇਪਰਬੈਕਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਇਹ ਉੱਚ-ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੀ ਗਲਪ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਗਲਪ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਲਿਆਇਆ। ਇਸਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਗੰਭੀਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਈ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸਰੋਤੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਇਸਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ, ਕਲਾ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਧੁਨਿਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੱਭਿਆਚਾਰ (ਪਾਪੂਲਰ ਕਲਚਰ) ਨੂੰ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ।
ਰਿਤੁਪਰਣੋ ਘੋਸ਼
ਰਿਤੁਪਰਣੋ ਘੋਸ਼ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Rituparno Ghosh, 31 ਅਗਸਤ 1963-30 ਮਈ 2013) ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਨ। ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਉੱਪਰਾਂਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਏਜੰਸੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਚਨਾਤਮਕ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਸਾਲ 1994 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਹੀਰੇਰ ਅੰਗਤੀ ਰਿਲੀਜ ਹੋਈ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਪਰਦੇ ਉੱਤੇ ਆਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਲੀ ਫਿਲਮ ਉਨੀਸ਼ੇ ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਇਨਾਮ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਘੋਸ਼ ਸੱਤਿਆਜੀਤ ਰੇ ਦਾ ਫੈਨ ਸੀ। ਲੱਗਪਗ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਫਿਲਮੀ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁਲ 12 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਅੰਤਰਾਸ਼ਟਰੀ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। 30 ਮਈ 2013 ਨੂੰ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਨਾਲ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਐਲਬੀਜੀਟੀ ਲੇਖਕ
ਪੰਧੇਰ ਖੇੜੀ
'ਪੰਧੇਰ ਖੇੜੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਡੇਹਲੋਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਵਰੋਲਾ ਇਥੋਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿਧ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀ ਹੋਏ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਡੇਹਲੋਂ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜੁਗਾਂਤਰ
ਯੁਗਾਂਤਰ (ਬੰਗਾਲੀ: যুগান্তর) ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਸੰਗਠਨ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਕਾਰਬੀ ਅੰਗਲੋਂਗ ਪਠਾਰ
ਕਾਰਬੀ ਅੰਗਲੋਂਗ ਪਠਾਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਪਲੇਟ ਦਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸਤਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਜੂਨ ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ ਦੌਰਾਨ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਗਰਮ ਮਾਨਸੂਨ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਵਰਖਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਠਾਰ ਦੀ ਔਸਤ ਉੱਚਾਈ 300ਮੀ. ਤੋਂ 400ਮੀ. ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਠਾਰ
ਲੋਕਧਾਰਾ ਸਮੱਗਰੀ
'ਲੋਕ' ਦੀ ਪ੍ਰੀਭਾਸ਼ਾ ਤਾਂ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਐਲਨ ਡੰਡੀਜ਼ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵਧੇਰੇ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਣ ਵਾਲੇ ਹਨ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਥਨ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀ ਕਿਸੇ ਉਸ ਜਨ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਲੋਕ ਦੀ ਸੰਗਿਆ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਰਮ ਭਾਸ਼ਾ ਜਾਂ ਖਿੱਤੇ ਦੀ ਆਪਸੀ ਸਾਂਝ ਹੋਵੇ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸਾਝਾਂ ਹੋਵੇ, ਇਸੇ ਸਾਂਝ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਰੀਗਾ
ਇਹ ਲਾਤਵੀਆ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਆਸਤ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਤਵੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਚੇਰੂਕਾਡ
ਚਲੂਕਾਡ ਗੋਵਿੰਦ ਪਿਸ਼ਾਰੋਡੀ (26 ਅਗਸਤ 1914 – 28 ਅਕਤੂਬਰ 1976), ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਚਲੂਕਾਡ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਇੱਕ ਮਲਿਆਲਮ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਨਾਟਕਕਾਰ, ਨਾਵਲਕਾਰ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ।
ਜੀਵਨੀ
ਚਲੂਕਾਡ ਦਾ ਜਨਮ ਚੇਮਲਸੇਰੀ ਦੇ ਪੇਰਿੰਤਲਮਨਾ ਤਾਲੁਕ ਵਿੱਚ ਕਿੜੀਟਲ ਪਿਸ਼ਾਰਤ ਕਰੁਣਾਕਾਰਾ ਪਿਸ਼ਾਰੋਡੀ ਅਤੇ ਚਲੂਕਾਡਦ ਪਿਸਾਰਤ ਨਾਰਾਇਣੀ ਪਿਸ਼ਾਰੋਡੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੀ ਮੁਢਲੀ ਸਿਖਲਾਈ ਗੁਰੂ ਗੋਪਾਲਾਨਲੂਤਚਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਚੈਮਲਾ ਏਡਡ ਮੈਪਿਲਾ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਮਦਰਾਸ ਤੋਂ ਵਿਦਵਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪਟੰਬੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਸੰਨ 1936 ਵਿੱਚ, ਚਲੂਕਾਡ ਨੇ ਕਿੜੀਟਲ ਪਿਸਾਰਤ ਲਕਸ਼ਮੀ ਪਿਸ਼ਰਾਸੀਅਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਬੇਟਾ ਕੇਪੀ ਮੋਹਨਨ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ ਹੈ।
ਚਲੂਕਾਡ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਰੰਗਤ ਵਿੱਚ ਰੰਗੀ ਲੇਖਣੀ ਪੰਜਾਹਵਿਆਂ ਅਤੇ ਸੱਠਵਿਆਂ ਦੇ ਮਲਿਆਲਮ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹਾਵੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਜੀਵਨ ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਜਨੇਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਚਲੂਕਾਡ ਕੇਰਲਾ ਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਲਹਿਰ, ਦੇਸ਼ਾਭਿਮਾਨੀ ਅਧਿਐਨ ਸਰਕਲ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰ, ਅਤੇ ਪੁਰੋਗਮਾਨ ਕਲਾ ਸਾਹਿਤ ਸੰਗਮ ਦਾ ਪੂਰਵਜ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਹਨ: ਜੀਵੀਤਾਪਤਾ, ਤਰਵਦਿੱਤਮ, ਮਾਨੁਸ਼ਿਯਬੰਦਧੰਗਲ, ਨਮਲ ਓਨੂੰ, ਮਾਨੁਸ਼ਿਆ ਹਿਰਦੇਅੰਗਲ, ਜਨਮ ਭੂਮੀ, ਦੇਵਾਲੋਕਮ, ਮੰਨਿਤੇ ਮਾਰਿਲ (ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਹਿੱਕ ਉੱਤੇ), ਮੁਤਾਸੀ ਅਤੇ ਸਨਿਦਾਸਾ। ਉਸ ਦੀ ਸਵੈ ਜੀਵਨੀ ਜੀਵਿਤਾਪਤਾ (1974) ਨੂੰ 1975 ਵਿੱਚ ਕੇਰਲ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ 1977 ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।
ਚਲੂਕਾਡ ਦੀ ਮੌਤ 28 ਅਕਤੂਬਰ 1976 ਨੂੰ ਹੋਈ। ਚਲੂਕਾਡ ਅਵਾਰਡ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਇੱਕ ਸਲਾਨਾ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੈ।
ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਚਲਕਾਡੂ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਸਾਹਿਤਕ ਲਹਿਰ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਰਵਾਇਤੀ ਸਿਧਾਂਤ "ਸਮਾਜ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨਾ" ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਆਸਪਾਸ ਦੇ ਅਕਸ ਵਜੋਂ ਲਿਆ। ਉਹ ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਕ ਲੇਖਕ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਰਾਹੀਂ ਮਲਿਆਲਮ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਵੱਖਰਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1976 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1914
ਜੋਜ਼ਿਫ ਕੋਨਰਾਡ
ਜੋਜ਼ਫ਼ ਕੋਨਰਾਡ (ਜਨਮ ਸਮੇਂ: ਜੋਜ਼ਫ਼ ਥਿਓਡਰ ਕੋਨਰਾਡ ‪ਨਾਲੇਜ਼ ਕਰਜੀਨੀਓਵਸਕੀ ; 3 ਦਸੰਬਰ 1857 – 3 ਅਗਸਤ 1924) ਪੋਲਿਸ਼ ਲੇਖਕ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵੱਸਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਗਲਪ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। 1886 ਵਿੱਚ 28 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਮਿਲ ਗਈ ਸੀ। ਐਪਰ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੋਲ ਸਮਝਦਾ ਸੀ,ਅਤੇ ਕੁਝ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰੂਸੀ ਨਾਵਲਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਲਾਵ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਜੋੜੇ ਜਾਣ ਤੇ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਕੋਨਰਾਡ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦਾ ਮਹਾਨ ਨਾਵਲਕਾਰ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਗੀਤਾ ਫੋਗਾਟ
ਗੀਤਾ ਫੋਗਾਟ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ੍ਰੀ ਸਟਾਇਲ ਔਰਤ ਵਰਗ ਦੀ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ। 2010 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ।ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਗੀਤਾ ਓਲੰਪਿਕ ਲਈ ਖੇਡਣ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕੁਸਤੀ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ।
ਗੀਤਾ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਖੇਡ ਸੁਧਾਰਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਉਸਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਜੇ.ਏਸ.ਡਵਲਿਓ ਵਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ.
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ
ਗੀਤਾ ਹਿੰਦੂ ਜੱਟ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਭਿਵਾਨੀ, ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਮਹਾਵੀਰ ਸਿੰਘ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕੋਚ ਸਨ।
2010 ਰਸਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ
ਗੀਤਾ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਟਰੇਲਿਆ ਦੀ ਏਮਿਲੀ ਬੇਨਸਟੇਡ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ।
ਲੋਕਪ੍ਰੀਅਤਾ
ਆਮਿਰ ਖਾਨ ਦੀ 2016 ਦੀ ਫਿਲਮ ਦੰਗਲ ਗੀਤਾ ਦੇ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਿਤ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੋਗਾਟ ਭੈਣਾਂ
ਕੁਲਡਿਗਾ
ਲਾਤਵੀਆ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਆਸਤ।
ਸਾਲਦੁਸ
ਸਾਲਦੁਸ ਲਾਤਵੀਆ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਆਸਤ ਹੈ।
ਧੁੱਗਾ ਕਲਾਂ
ਧੁੱਗਾ ਕਲਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਬਲਾਕ ਦਸੂਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ:- ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨੀ ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਜੋ ਪਿੱਛੋਂ ਰਾਮਪੁਰ ਖੇੜਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਵਿਰਾਜੇ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕੀਤੀ।
ਸਿੱਖਿਅਕ ਅਦਾਰੇ :- 1. ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਧੁੱਗਾ ਕਲਾਂ। 2. ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸਕੈਂਡਰੀ ਸਕੂਲ ਧੁੱਗਾ ਕਲਾਂ। 3. ਅਕਾਲ ਅਕੈਡਮੀ ਧੁੱਗਾ ਕਲਾਂ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ
ਅਰਸਤੂ ਦਾ ਵਿਰੇਚਣ ਸਿਧਾਂਤ
ਅਰਸਤੂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ
ਅਰਸਤੂ ਦਾ ਜਨਮ ਏਸ਼ੀਆ ਮਾਈਨਰ ਦੀ ਕੈੈੈੈਲਕੀਦਿਸ ਨਾਮਕ ਯੂੂਨਾਨੀ ਬਸਤੀ ਵਿੱਚ,ਸਤੈਗਿਰਾ ਨਾਮਕ ਸਥਾਨ ਤੇ, ਈਸਾ ਤੋਂ 384 ਸਾਲ ਪੂਰਵ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨਿਕੋਮੈਕਸ ਦੇ ਪੂਰਵਜ, ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਅਠਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਮਾਈਸਿਨੀ ਤੋਂ ਆਕੇ ਉਕਤ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਏ ਸਨ। ਅਰਸਤੂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਪੂਰਵਜ ਕੈਨਕੀਦਿਸ ਦੇ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਰਸਤੂ ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਨੀ ਅਤੇ ਏਸ਼ਿਆ ਮਾਈਨਰ ਦੇ ਖੂਨ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਮਿਸ਼ਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ-ਖੇਤਰ ਉਸਦੇ ਦੋ-ਮੁੱਖ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਝਲਕਦਾ ਹੈ।ਉਹ ਸਤ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ ਅਤੇ ਭੌਤਕ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵੀ।
ਅਰਸਤੂ ਦਾ ਪਿਤਾ ਨਿਕੋਮੈਕਸ ਮਕਦੂਨੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਸਿਕੰਦਰ ਮਹਾਨ ਦੇ ਦਾਦੇ ਅਮਿੰਤਸ ਦੂਜੇ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਚਕਿਤਸਕ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਅਰਸਤੂ ਦੀ ਬਾਲ ਅਵਸਥਾ ਰਾਜ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੁਖਪੂਰਨ ਬੀਤੀ। ਪਰ ਅਜਿਹੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਅਰਸਤੂ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਤੱਕ ਨਾ ਰਹਿ ਸਕਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਬਚਪਨ  ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਕਜ਼ੇਨਸ ਨਾਮਕ ਕਿਸੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਕੋਲ ਬਿਤਾਉਣਾ ਪਿਆ। ਪ੍ਰਾਕਜ਼ੇਨਸ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਅਰਸਤੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਠਾਰਾਂ ਸਾਲ ਬਿਤਾਏ।
ਵਿਰੇਚਨ ਸਿਧਾਂਤ
ਅਰਸਤੂ ਦੇ ਵਿਰੇਚਨ (catharsis) ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਦੋ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੇ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ।ਪਲੈਟੋ ਇਹ ਮੰਨਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕਵਿਤਾ ਸਾਡੀਆਂ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਦਾ ਦਮਨ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸਣ ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਂਦੀ ਹੈ।ਅਰਸਤੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਪਲੈਟੋ ਦੀ ਇਸ ਮਾਨਤਾ ਦਾ ਖੰਡਨ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਇਹ ਧਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕਿ ਕਾਵਿ ਤਾਂ ਆੰਨਦ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਹੀ ੳਸ ਨੇ ਵਿਰੇਚਨ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤਿਆ ਹੈ। ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਚਿਕਿਤਸਾ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਅਤੇ ਅਰਸਤੂ ਨੂੰ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਪਰੰਪਰਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਚਿਕਿਤਸਾ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਰੇਚਨ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਰੇਚਕ ਦਵਾਈ ਨਾਲ ਸਰੀਰਕ ਵਿਕਾਰਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮਿਹਦੇ ਵਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ। ਮਿਹਦੇ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰਲੇ ਜਾਂ ਬੇਲੋੜੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਆ ਜਾਣ ਨਾਲ ਜਦੋਂ ਅੰਦਰਲਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਗੜਬੜ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਯੂਨਾਨੀ ਚਕਿਤਸਰ ਦਵਾਈ ਦੇ ਕੇ ਉਸ ਬਾਹਰਲੇ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਕੇ ਰੋਗੀ ਦਾ ਉਪਚਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਵੈਦ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਅਰਸਤੂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਇਲਾਜ ਬਾਰੇ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੀ। ਅਰਸਤੂ 'ਵਿਰੇਚਣ' ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਲਿਖਦਾ ਹੈ, ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਕਿਸੇ ਗੰਭੀਰ,ਮੁਕੰਮਲ ਅਤੇ  ਨਿਸਚਿਤ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ ਕਾਰਜ ਦੀ ਅਨਕਿਰਤੀ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਰੁਣਾ ਅਤੇ ਤ੍ਰਾਸ ਰਾਹੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਨੋਵਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਉਚਿਤ ਵਿਰੇਚਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਕਰੁਣਾ ਤੇ ਭੈ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦੂਜੇ ਭਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਕੁਦਰਤੀ ਦਾਤਾਂ ਹਨ।ਕਹਾਣੀ ਜਾਂ ਨਾਟਕ ਦਾ ਉਦਸ਼ ਮਨੋਰੰਜਨ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਸੁਖਾਂਤ ਹੋਵੇ ਭਾਵੇਂ ਦੁਖਾਂਤ । ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵੀ ਇਹੋ ਹੀ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਰਾਗ, ਗੀਤ, ਚਿੱਤਰ, ਮੂਰਤੀ ਜਾਂ ਸ਼ਿਲਪ ਕਲਾ ਹੋਵੇ । ਅਜਿਹੀ ਕਲਾ ਤੋਂ ਜੋ ਖੁਸ਼ੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਉਹ ਸੂਖਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸਥੂਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖਾਣ, ਪੀਣ ਜਾਂ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਣ ਤੋਂ ਸਥੂਲ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਇਸ ਸੂਖਮ ਖੁਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਅਰਸਤੂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁਖਾਂਤ ਤੋਂ ਦੁਖਾਂਤਕ ਅਨੰਦ (Tragic pleasure) ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ,ਪਰ ਪੁੱਛਣ ਵਾਲੀ ਗਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦੁਖਾਂਤ ਵਿਚ ਆਨੰਦ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇਸ ਵਿਚ ਮੌਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਮੌਤ ਵਰਗਾ ਦੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਇਕ ਨੇਕ ਆਦਮੀ ਦੀ ਕੇਵਲ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਉਤੇ ਭਾਰੀ ਮੁਸੀਬਤ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, The hero "is more sinned against than sinning" Lamb) ਜੇ ਦੁਖਾਂਤ ਤਬਾਹੀ ਤੇ ਪੀੜਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਤਾਂ ਆਨੰਦ ਕਿਥੋਂ ਮਿਲੇਗਾ ? ਇਸ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ
1.ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ ਇੱਕ ਰਸ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਦੁਖ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੋਵੇ ਭਾਵ ਸੁੱਖ ਦੀ । ਬਿਕਰਮਾ ਜੀਤ ਦੀਆਂ ਹਿਤੋਪਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ, ਸਿੰਦਬਾਦ ਜਾਂ ਅੱਲਾਦੀਨ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਖ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਸੱਸੀ- ਪੁਨੂੰ, ਹੀਰ -ਰਾਂਝਾ, ਸੁਹਣੀ-ਮਹੀਵਾਲ, ਮਿਰਜ਼ਾ -ਸਾਹਿਬਾਂ ਤੇ ਪੂਰਨ ਭਗਤ ਦੇ ਕਿੱਸੇ ਦੁਖਾਂਤ ਹਨ । ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਕਿੱਸ ਬਹੁਤ ਹੀ ਰੋਚਕ ਹਨ।
2.ਦੂਜਾ ਕਾਰਣ ਦੁਖਾਂਤ ਵਿਚ ਸੰਗੀਤ (melody) ਦਾ ਆਨੰਦ ਹੈ ।3. ਤੀਜਾ ਕਾਰਣ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਦੀ ਚੁਸਤੀ ਤੇ ਕੋਚੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਝਰਨਾ ਡਿਗ ਰਿਹਾ ਹੈ।
4.ਚੌਥਾ ਕਾਰਣ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਸੁੰਦਰਤਾ ਹੈ ।
5.ਪੰਜਵਾਂ ਕਾਰਣ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੇ ਭਾਵਾਂ ਦੇ ਹਲਣੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਖਾਂਤ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ।
ਅਰਸਤੂ ਕੇਵਲ ਆਨੰਦ ਲਈ ਦੁਖਾਂਤ ਨੂੰ ਇਕ ਮਹਾਨ ਸਾਹਿਤਕ ਰੂਪ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ । ਪਰ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਨੰਦ ਲਈ ਵੀ, ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸ਼ਕ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਾਵਾਂ ਦਾ ਕਥਾਰਸਿਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਪਰ ਕਥਾਰਸਿਸ ਕੀ ਹੈ ?
(ੳ)ਅਰਸਤੂ ਦਾ ਪਿਤਾ ਤੇ ਦਾਦਾ ਸ਼ਾਹੀ ਹਕੀਮ ਸਨ। ਅਰਸਤੂ ਦਾ ਵਰਤਿਆ ਸ਼ਬਦ 'ਕੈਂਥਾਰਾਸ' ਹਿਕਮਤ, ਹਕੀਮੀ ਜਾਂ ਯੂਨਾਨੀ ਡਾਕਟਰੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ‘ਮਨ ਦਾ ਜੁਲਾਬ ਜਾਂ ਪਰਗਟਿਵ ਲੈਣਾ ਹੈ । ਜਦ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਕਈ ਵਿਕਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਾਰਣ ਆਦਮੀ ਬਿਮਾਰ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਯੂਨਾਨੀ ਤੋ ਵੈਦਕ ਰੀਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪਹਿਲਾ ਇਲਾਜ ਰੇਚਨ(ਵਿਰੇਚਨ) ਜਾਂ ਜੁਲਾਬ ਦੇਣਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਖ਼ੂਨ ਵਿਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਵਿਕਾਰ ਦਸਤ ਦੁਆਰਾ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸਲੀ ਇਲਾਜ ਲਈ ਪੇਟ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਆਮ ਤੌਰ ' ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਹਕੀਮ ਜਾਂ ਵੇਦ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਜ ਕਲ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਇਸ ਰੋਚਨ ਦਾ ਭਾਵ ਅਰਥ ਲਈਏ । ਜੋ ਕਿਸੇ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕਰੁਣਾ ਤੇ ਭੈ ਦੇ ਵਿਕਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਣ ਤਾਂ ਦੁਖਾਂਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ੋਧਨ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ । ਉਸ ਦਰਸ਼ਕ ਦਾ ਮਨ ਜੋ ਦੁਖਾਂਤ ਵੇਖੇਗਾ ਜਾਂ ਪੜੇਗਾ, ਕਰੁਣਾ ਤੇ ਭੈ ਦੇ ਵਿਕਾਰਾ ਤੋ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਏਗਾ।
(ੲ) ਤੀਜੀ ਵਿਆਖਿਆ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ (Psychological) ਹੈ। ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਆਖਿਆ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭੈ ਤੋਂ ਕਰੁਣਾ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਭਾਵ ਤਦ ਵਿਕਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦ ਭੈ ਤੋਂ ਕਰੁਣਾ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਬਾਹਰਲੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਕਾਰਣ ਘਟ ਵਧ ਹੁੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ । ਦੁਖਾਂਤ ਦੇ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵਿਚ ਡਰ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਧ ਤੋਂ ਨਾਰਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵਿਚ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਵੀ ਨਾਰਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਖਾਂਤ ਦੇ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਕਰੁਣਾ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਧ ਤੋਂ ਜਾਂ ਘੱਟ ਤੋਂ ਨਾਰਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਦੁਖਾਂਤ ਦਾ ਅਸਰ ਜਾਂ ਕਥਾਰਸਿਸ ਭਾਵੁਕ ਸੰਤੁਲਣ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਮਾਨਸਿਕ ਸੰਤੁਲਣ ਹੈ ਤੇ ਕਰੁਣਾ ਦੇ ਭਾਵਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਅਰੰਸਥਾ ਦੇ ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ ਇਕ ਕਦਮ ਅੱਗੇ ਚਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਤੁਲਣ ਨ ਕੇਵਲ ਭੈ ਤੇ ਕਰੁਣਾ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਹੋਰ ਭਾਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਅਰਥਾਤ ਕਥਾਰਸਿਸ ਜਾਂ ਦੁਖਾਂਤ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਹੁਪੱਖੀ ਤੇ ਭਾਵੁਕ ਹੈ ਜਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਸੰਤੁਲਣ ਹੈ ।ਇਕ ਗਲ ਹੋਰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਨੀ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੈ ਜਾਂ ਕਰੁਣਾ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਵਧ-ਘਟ ਹੋਣ ਨਾਲ ਮਨ ਵਿਚ ਵਿਕਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ? ਤੁਸੀਂ ਦੇਖਿਆ ਹੋਏਗਾ ਕਿ ਕਈ ਆਦਮੀ ਡਰਪੋਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਡਰਪੋਕਾ ਵਿਚ ਭੈ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨਾਰਮਲ ਤੋਂ ਵਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਦਮੀ ਤਾਂ ਆਦਮੀ ਕੁੱਝ ਤੇ ਬਿੱਛੂ ਤੋਂ, ਕੁੱਤੇ ਤੋਂ ਵੀ ਭੈਭੀਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਨ ਲਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਖਾਂਤ ਵੇਖਣ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਲਾਭ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਦੂਜੀ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਉਹ ਲੋਕ ਹਨ ਜੋ ਨਿਡਰ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਜਕਲ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੋ ਨਾ ਮਾਂ-ਪਿਉ ਤੋਂ ਨਾ ਅਧਿਆਪਕ ਤੋਂ, ਨ ਹੈਡਮਾਸਟਰ ਜਾਂ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ। ਦੂਜੀ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੋ ਨਿਡਰ ਲੋਕ ਜੇਬ ਕਤਰੇ, ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਡਾਕੂ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਕੱਤਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ । ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜੇ ਅਜਕਲ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੁਖਾਂਤ ਦਿਖਾਏ ਜਾਣ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਤੁਲਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਅਰਥਾਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾਨਸਿਕ ਇਲਾਜ ਵੀ ਕੀਤਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ।ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਈ ਹੋਰ ਆਦਮੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕਰੁਣਾ ਭਾਵ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਅਥਰੂਆਂ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਭਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਠੰਡੇ ਸਾਹ ਭਰਨ ਲਗ ਜਾਂਦੇ ।ਅਜਿਹੇ ਵਿਚ ਕਰੁਣਾ ਭਾਵ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨਾਰਮਲ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਵਧ ਹੈ। ਚੌਥੀ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਆਦਮੀ ਵਿਚ ਕਰਣਾ ਭਾਵ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨਾਰਮਲ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਉਹ ਆਦਮੀ ਨਿਰਦਈ ਜਾਂ ਜ਼ਾਲਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਮਾਂ ਪਿਉ, ਭਰਾ ਜਾਂ ਭੈਣ ਨੂੰ ਵੀ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ । ਸਰਕਾਰੀ ਡਾਕਟਰ ਮਰੀਜ਼ ਪ੍ਰਤੀ ਅਕਸਰ ਹਮਦਰਦੀ ਤੋਂ ਵਿਹੂਣੇ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਦਿਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੀਜੀ ਤੇ ਚੌਥੀ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਆਦਮੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਰਥਾਤ ਭਾਵੁਕ ਤੇ ਪੱਥਰ ਦਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵੀ ਦੁਖਾਂਤ ਸੰਤੁਲਣ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾਰਮਲ ਆਦਮੀ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ।
ਅਰਸਤੂ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅਨੁਭਵ ਇੱਕ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਅਨੁਭਵ ਹੈ।ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਕਰੁਣਾ ਤੇ ਭੈ ਸਾਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ,ਪਰ ਅਸਲ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ -ਦਰਦ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।ਕਥਾਰਸਿਸ ਨੂੰ ਅਰਸਤੂ ਗਿਆਨ ਤੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ,ਭਾਵ ਮਨੁੱਖੀ ਜਿੰਦਗੀ ਤੇ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਗਿਆਨ ਤੇ ਸਮਝ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇਇਸ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਦਰਸਕ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਉਦਾ ਹੈ। ਅਰਸਤੂ ਹਰ ਇੱਕ ਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਕਾਰਨਾਂ(agent,matter,form,cause)ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਨਾ ਕੁੱਝਹੋਰ ਸ਼ੈਅ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ,ਇਹ ਹੋਰ ਹੋਣਾ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਹੋਰ ਹੋਣਾ ਵੀ ਹੈ,ਭਾਵ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹਪੈ ਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਅਰਸਤੂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੰਗਾ ਮਨੁੱਖ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀਆ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ,ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਚੰਗੇ ਉਦੇਸ਼ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰੇ,ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਸੰਜਮ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈਕਿ ਕਥਾਰਸਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੰਜਮ ਭਾਵ ਭਾਵਨਾਵਾਂ  ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਚ  ਮੱਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਖਿਲਾਫ ਏ ਦਬਾ (Emotional tension and strain) ਪੈਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ । ਦਰਸ਼ਕ ਕਦੇ ਹੱਸਦਾ ਤੇ ਕਦੇ ਰੋਂਦਾ ਹੈ,ਕਦੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਨਫ਼ਰਤ ਨਾਲ ਵੱਟ ਖਾਂਦਾ ਹੈ । ਕਦੇ ਗੁੱਸੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮਾਰਨ ਲਈ ਉਠਦਾ ਲਗਦਾ ਹੈ।ਕਦੇ ਦਰਿਆ 'ਤ ਕਦ ਤਰਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਡਰਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਗਾਲਾ ਕਢਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ । ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੇ ਭਾਵਾਂ ਦਾ ਮੰਥਨ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ । ਫਲਸਰੂਪ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਥੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਦੁਖਾਂਤ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਸੰਗੀਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵਾਕਾਂ ਵਿਚ ਕਾਵਿ ਰਸ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਾਨਵੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿਚ ਮਾਣ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅੰਤਿਮ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਜਦ ਦਰਸ਼ਕ ਉਠਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਗੰਭੀਰ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਰੂਪ ਲੱਗਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਤੋਂ ਹਲੂਣੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ । ਇਸ ਲਈ ਦੁਖਾਂਤ ਦਾ ਸੰਸੂਚਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਗੰਭੀਰ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਸ਼ਾਂਤੀ (tranquility) ਭਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਤੁਲਣ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭਨਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਰਤੀ ਸੁੰਨੀ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤ ਰਸ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਭਾਵ ਸੰਚਾਰਣ ਦੁਆਰ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਰਸ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਭਾਵਾਂ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਸਿਧਾਂਤ ਨਹੀਂ । ਪਰ ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਦੇ ਦੁਖਾਂਤ ਦਾ ਸਮੁੱਚਾ ਅੰਤਿਮ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 'ਕਿੰਗ ਲੀਅਰ' ਤੇ 'ਹੈਮਲਟ' ਦਾ । ਕਈ ਗੱਲਾਂ ' ਅਜਿਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਦਰਸ਼ਕ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਕਈ ਗੱਲਾਂ ਹੋਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਜੋ ਦਰਸ਼ਕ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਕਈ ਗੱਲਾਂ ਦਰਸ਼ਕ ਨੂੰ ਦੁਖਦਾਇਕ ਲਗਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਰੁਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀਆਂ। ਕਈ ਗੱਲਾਂ ਹੋਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਾਪਰਨਾ ਅਕਰਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਤੇ ਸਮੁਚਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਵੀਕ੍ਰਿਤੀ (Surrender, resignation) ਵਿਚ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਰੇਚਨ ਦੀਆਂ  ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਜੋ ਇਹ ਹਨ- ਧਰਮ ਸੰਬੰਧੀ ਅਰਥ,ਨੀਤੀ ਸੰਬੰਧੀ ਅਰਥ ਅਤੇ ਕਲਾ ਸੰਬੰਧੀ ਅਰਥ।
ਧਰਮ ਸੰਬੰਧੀ ਅਰਥ
ਉਜੈਨੀ ਮੁਖਰਜੀ
ਉਜੈਨੀ ਮੁਖਰਜੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Ujjaini Mukherjee) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕਾ ਹੈ।
ਅਰਸਤੂ ਦਾ ਵਿਰੇਚਣ ਸਿਧਾਂਤ
ਵਿਰੇਚਨ ਸਿਧਾਂਤ
ਪ੍ਰੋ਼਼ ਗਿਲਬਰਟ ਮਰੇ ਨੇ ਵਿਰੇਚਨ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰਿਵੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਯੂਨਾਨ ਵਿੱਚ ਡਾਵਿਨੀਸ਼ਿਅਸ ਨਾਮਕ ਦੇਵਤਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਉਤਸਵ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੀ। ਹਾਲ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਆਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਯੂਨਾਨ ਵਿੱਚ ਭੜਕੀਲੇ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਉਪਯੋਗ ਹੂੰਦਾ ਸੀ। ਬਾਹਰਲੇ ਵਿਕਾਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅੰਦਰਲੇ ਵਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਇਹ ਉਪਾਅ ਅਰਸਤੂ ਦੇ ਵੇਲੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰੋ.ਗਿਲਬਰਟ ਮਰੇ ਅਨੁਸਾਰ 'ਵਿਰੇਚਣ' ਦਾ ਅਰਥ ਹੋਇਆ, ਬਾਹਰਲੀ ਉਤੇਜਨਾ ਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਰਾਹੀਂ ਆਤਮਿਕ ਬੁਧੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ।
ਉਜੈਨੀ ਮੁਖਰਜੀ
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲ
10 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਜੈਨੀ ਨੇ ਵਿਜੇ ਕਿਚਲੂ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਹ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਿਸ਼ੋਰ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰ ਬਣਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਦੇਬੋਜਯੋਤੀ ਮਿਸ਼ਰਾ ਲਈ ਸੀ।
ਅਰਸਤੂ ਦਾ ਵਿਰੇਚਣ ਸਿਧਾਂਤ
ਵਿਰੇਚਨ ਸਿਧਾਂਤ
ਨੀਤੀ ਸੰਬੰਧੀ ਅਰਥ
ਉਜੈਨੀ ਮੁਖਰਜੀ
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲ
16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸਾ ਰੇ ਗਾ ਮਾ ਪਾ ਚੈਲੇਂਜ 2005 ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਸਿਖਰ 10 ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਸਫਲਤਾ ਦੇ ਇਸ ਟੁਕੜੇ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਵੱਡਾ, ਸਾ ਰੇ ਗਾ ਮਾ ਪਾ ਏਕ ਮੈਂ ਔਰ ਏਕ ਤੂ, ਜਿੱਥੇ ਉਜੈਨੀ ਨੇ ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਨਿਗਮ ਦੇ ਨਾਲ ਜੇਤੂ ਟਰਾਫੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਉਸ ਕੋਲ ਆਏ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਉਜੈਨੀ ਨੇ ਹਿੰਦੀ, ਬੰਗਾਲੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਭੋਜਪੁਰੀ, ਮਰਾਠੀ, ਕੰਨੜ, ਤੇਲਗੂ, ਅਸਾਮੀ, ਉੜੀਆ ਵਰਗੀਆਂ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਗਾਏ ਹਨ।.
ਅਰਸਤੂ ਦਾ ਵਿਰੇਚਣ ਸਿਧਾਂਤ
ਵਿਰੇਚਨ ਸਿਧਾਂਤ
ਕਲਾ ਸੰਬੰਧੀ ਅਰਥ
ਉਜੈਨੀ ਮੁਖਰਜੀ
ਸੁਤੰਤਰ ਸਿੰਗਲਜ਼
ਯੂਟਿਊਬ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਉਜੈਨੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਹਨ "ਆਏ ਸ੍ਰਾਬੋਂ" 2013 "ਸਾਜਨ ਗਏ ਪਰਦੇਸ" 2014 ਅਤੇ "ਨਿਸ਼ੀ ਰਾਤ ਬਾਂਕਾ ਚੰਦ" 2016, ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਹਾਲੀਆ ਹਿੱਟ ਜੋ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦੇਣ ਲਈ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਾਇਕਾ ਗੀਤਾ ਦੱਤ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ 86ਵੇਂ ਜਨਮ ਦਿਨ 'ਤੇ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, "ਸਾਜਨ ਗਏ ਪਰਦੇਸ" ਉਜੈਨੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਚਨਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਖੁਦ ਗੀਤ ਲਿਖਿਆ, ਰਚਿਆ ਅਤੇ ਗਾਇਆ।
ਅਰਸਤੂ ਦਾ ਵਿਰੇਚਣ ਸਿਧਾਂਤ
ਵਿਰੇਚਨ ਸਿਧਾਂਤ
ਪ੍ਰੋ. ਬੁੱਚਰ ਨੇ ਵਿਰੇਚਨ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਅਰਥ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇੜ੍ਹਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਜਿਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਰਸਤੂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਅਰਥ ਹੈ। ਇਹ ਕੇਵਲ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਜਾਂ ਚਕਿਤਸਾ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਇੱਕ ਤੱਥ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਾ ਵਾਚਕ ਨਾ ਹੋ ਕੇ ਇੱਕ ਕਲਾ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਲਖਾਇਕ ਹੈ।
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਅਸਰ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਅਰਸਤੂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸਾਡਾ ਇਹ ਮਤ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਈ  ਮੰਤਵਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ,ਯਾਨੀ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਲਈ, ਵਿਰੇਚਨ ਦੇ ਲਈ ਤੇ ਬੌਧਿਕ ਆਨੰਦ ਲਈ। ਇਉਂ ਵਿਰੇਚਨ ਰਾਗ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਆਨੰਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਉਜੈਨੀ ਮੁਖਰਜੀ
ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ
ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਲਮ ਤਨੂ ਵੈਡਸ ਮਨੂ ਦੇ ਗੀਤ "ਮੰਨੂ ਭਈਆ ਕਾ ਕਰਿਹਨ" ਲਈ 'ਆਗਾਮੀ ਮਹਿਲਾ ਗਾਇਕਾ' ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਮਿਰਚੀ ਸੰਗੀਤ ਅਵਾਰਡਾਂ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅਰਸਤੂ ਦਾ ਵਿਰੇਚਣ ਸਿਧਾਂਤ
ਸਿੱਟਾ :-
ਅਰਸਤੂ ਨੇ  ਵਿਰੇਚਨ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਪਲੈਟੋ ਦੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਹੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪਲੈਟੋ ਨੇ ਕਾਵਿ ਉਪਰ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਾਇਆ ਕਿ ਵਾਰਤਾਵਾਂ ਦਬਾਉਣ ਦੀ ਥਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਦੀ ਅਤੇ ਸਿੰਜਦੀ ਹੈ, ਅਰਸਤੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਚਕਿਤਸਾ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਤੋਂ ਸੰਕੇਤ ਗ੍ਰਾਹਿਣ ਕਰਕੇ, 'ਵਿਰੇਚਨ' ਦੇ ਲਾਕਸ਼ਣਿਕ ਪ੍ਰਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਇਲਜ਼ਾਮ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਵਿੱਚ ਕਰੁਣਾ ਅਤੇ ਤ੍ਰਾਸ ਦੇ ਉਦ੍ਰੇਕ ਰਾਹੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਨੋਵਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਉਚਿਤ ਵਿਰੇਚਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਨਾਇਕ ਦੀ ਨੇਕੀ ਉਸ ਦੀ ਭਲ ਕਰਕੇ ਬਰਬਾਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਓਸ ਦੀ ਉਚਤਾ ਤੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟਤਾ ਉਸ ਨੂੰ ਬਚਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ। ਉਸ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਉਸ ਦੀ ਭਲੇ ਤਾਂ ਕਿਤਨੀ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਇਸ ਕਾਰਣ ਉਸ ਲਈ ਹਮਦਰਦੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਪਰ ਚੂੰਕਿ ਉਹਦਾ ਪਤਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹਮਦਰਦੀ ਕਰਣਾ ਵਿਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਕਰਣ ਤੇ ਕਾਰਜ ਵਿਚ ਅਨੀਵਾਰਤਾ ਹੈ । ਇਸ ਤਰਾਂ ਦਰਸ਼ਕ ਭਲਾਈ 'ਤ ਬੁਰਾਈ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਅਨੀਵਾਰੀ (inevitable) ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਉਜੈਨੀ ਮੁਖਰਜੀ
ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ
ਉਸਨੂੰ ਫਿਲਮ ਅਬੋਰਟੋ (2014) ਤੋਂ "ਅਮੀ ਆਕਾਸ਼ ਖੋਲਾ" ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਈਸਟ ਲਈ ਵੀ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ "ਬੈਸਟ ਫੀਮੇਲ ਪਰਫਾਰਮਰ" ਵਜੋਂ "ਕਲਾਕਾਰ ਅਵਾਰਡਜ਼ 2015" ਦੀ ਜੇਤੂ ਸੀ।
ਮਾਊਂਟ ਆਬੂ
ਮਾਊਂਟ ਆਬੂ ਅਰਾਵਲੀ ਪਰਬਤ ਲੜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਸਿਰੋਹੀ ਜਿਲੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਅਰਾਵਲੀ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ ਗੁਰੂ ਸ਼ਿਖਰ ਦੇ ਕੋਲ ਵਸੇ ਮਾਊਂਟ ਆਬੂ ਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਮਾਹੌਲ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਭਿੰਨ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮਾਊਂਟ ਆਬੂ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਤੀਰਥ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤੀ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵੱਲ ਖਿੱਚਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਚੌਹਾਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਿਰੋਹੀ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜੇ ਨੇ ਮਾਊਂਟ ਆਬੂ ਨੂੰ ਰਾਜਪੂਤਾਨਾ ਦੇ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲੀਜ ਉੱਤੇ ਦੇ ਦਿੱਤੇ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੀ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਇਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਪਸੰਦੀਦਾ ਥਾਂ ਸੀ।
ਅਰਸਤੂ ਦਾ ਵਿਰੇਚਣ ਸਿਧਾਂਤ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ
ਉਜੈਨੀ ਮੁਖਰਜੀ
ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ
ਮਿਰਚੀ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਅਵਾਰਡਸ ਬੰਗਲਾ ਦੇ 2017 ਐਡੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਬਿਓਮਕੇਸ਼ ਪੌਰਬੋ ਦੇ ਉਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੀਤ "ਦਿਲ ਰਸੀਆ" ਲਈ "ਸਾਲ ਦੀ ਸਰਵੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਗਾਇਕਾ - ਫਿਲਮਾਂ" ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਤਨੂ ਵੇਡਸ ਮਨੂ ਦੇ ਗੀਤ "ਮੰਨੂ ਭਈਆ" ਲਈ 2011 ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਮਹਿਲਾ ਗਾਇਕਾ ਲਈ ਮਿਰਚੀ ਸੰਗੀਤ ਅਵਾਰਡਸ ਵਿੱਚ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਅਬੋਰਟੋ ਲਈ ਪਹਿਲੇ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਈਸਟ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆਆ।
ਮਾਊਂਟ ਆਬੂ
ਇਤਿਹਸ
thumb|ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ ਨੱਕੀ ਝੀਲ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਮਾਊਂਟ ਆਬੂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਤੋਂ ਹੀ ਸਾਧੂ-ਸੰਤਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਤੇਤੀ ਕਰੋੜ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਾ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਹਾਨ ਸੰਤ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਖ਼ਾਤਮੇ ਲਈ ਇੱਥੇ ਯੱਗ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੇ ਚੌਵ੍ਹੀਵੇਂ ਤੀਥਕਰ ਭਗਵਾਨ ਮਹਾਂਵੀਰ ਵੀ ਇੱਥੇ ਆਏ ਸਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਜੈਨੀ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ ਵੀ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਪੂਜਨੀਕ ਤੀਰਥ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਕਹਾਵਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਆਬੂ ਨਾਂਅ ਹਿਮਾਲਾ ਦੇ ਪੁੱਤ ਆਰਬੁਆਦਾ ਦੇ ਨਾਂਅ ਉੱਤੇ ਪਿਆ। ਆਰਬੁਆਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੱਪ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹੇ ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਵਾਹਨ ਨੰਦੀ ਬੈਲ ਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾਈ ਸੀ।
ਉਜੈਨੀ ਮੁਖਰਜੀ
ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ
2018 ਦੇ ਮਿਰਚੀ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਅਵਾਰਡਸ ਵਿੱਚ ਬੰਗਲਾ ਉਜੈਨੀ ਦੀ ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਐਲਬਮ 2017 ਵਿੱਚ "ਮੁਹੂਰਤੋ" (ਮੋਮੈਂਟਸ) ਨੇ "ਆਧੁਨਿਕ" (ਆਧੁਨਿਕ) ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਦਾ ਗੀਤ, ਸਾਲ ਦਾ ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਸਾਲ ਦਾ ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ, ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਇਬੋਂਗ ਕਿਰੀਟੀ ਦੇ ਉਜੈਨੀ ਦੇ ਫਿਲਮੀ ਗੀਤ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਲ ਦੀ ਸਰਵੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਗਾਇਕਾ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਮਾਊਂਟ ਆਬੂ
ਦਰਸ਼ਨੀ ਥਾਂਵਾਂ
ਇਹ ਸਿਹਤਮੰਦ ਆਬੋਹਵਾ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪਰਿਪੂਰਣ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਥਿਹਾਸਿਕ ਪਰਿਵੇਸ਼ ਵੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਵਾਸਤੁਕਲਾ ਦੀ ਕਲਾਤਮਕਤਾ ਵੀ ਵੇਖਣਯੋਗ ਹੈ।
ਉਜੈਨੀ ਮੁਖਰਜੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮਾਊਂਟ ਆਬੂ
ਨੱਕੀ ਝੀਲ ਅਤੇ ਗੋਮੁਖ ਮੰਦਰ
ਇਹ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਬਣਾਈ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਡੱਡੂ ਦੇ ਦਿੱਖ ਵਾਲੀ ਚੱਟਾਨ ਟੋਡ ਰੋਕ ਅਤੇ ਨੱਨ ਰੋਕ ਬੜਾ ਦਿਲਕਸ਼ ਨਜ਼ਾਰਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਗੋਮੁੱਖ ਮੰਦਰ ਕੋਲ ਗਾਂ ਦੀ ਦਿੱਖ ਵਾਲਾ ਝਰਨਾ ਹੈ।
ਗੁਰੂ ਸ਼ਿਖਰ ਅਤੇ ਸੰਨਸੇਟ ਪੁਆਇੰਟ
ਗੁਰੂ ਸ਼ਿਖਰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਪਹਾੜੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ 1727 ਮੀਟਰ ਉੱਚੀ ਹੈ। ਸੰਨਸੇਟ ਪੁਆਇੰਟ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਛਿਪਣਾ ਵੇਖਣਾ ਦਿਲ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਦਿਲਵਾੜਾ ਮੰਦਰ
ਦਿਲਵਾੜਾ ਮੰਦਰ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖਿੱਚ ਹਨ। ਮਾਊਂਟ ਆਬੂ ਤੋਂ 15 ਕਿ.ਮੀ. ਦੂਰ ਗੁਰੂ ਸਿਖਰ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਇਸ ਮੰਦਿਰਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਗਿਆਰ੍ਹਵੀਂ ਅਤੇ ਤੇਰ੍ਹਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਮੰਦਿਰ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੇ ਤੀਰਥੰਕਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ਹਨ। ਦਿਲਵਾੜਾ ਦੇ ਮੰਦਿਰ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਗੀਰੀ ਕਲਾ ਦਾ ਉੱਤਮ ਉਦਾਹਰਣ ਹਨ।
ਅਚਲਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹਾ
ਦਿਲਵਾੜਾ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਅਚਲਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਮੰਦਰ ਸਥਿਤ ਹਨ।
ਕਾਬਲੀਵਾਲਾ (1961 ਫ਼ਿਲਮ)
ਕਾਬਲੀਵਾਲਾ (काबुलीवाला) ਬੰਗਾਲੀ ਲੇਖਕ ਰਾਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਕਾਬਲੀਵਾਲਾ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ 1961 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ । ਇਸ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨਾ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਦੇ ਨਿਜੀ ਸਕੱਤਰ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ, ਹੇਮਨ ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ ਦੀ ਸਟਾਰ ਭੂਮਿਕਾ ਵਾਲੀ ਟਕਸਾਲ (1956), ਅਤੇ ਨੇਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਵਜੋਂ ਨੇਤਾਜੀ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ (1966), ਸਮੇਤ ਅਨੇਕ ਹੋਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।
ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ, ਉਸ਼ਾ ਕਿਰਨ, ਸੱਜਣ, ਸੋਨੂ ਅਤੇ ਬੇਬੀ ਫਰੀਦਾ ਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ।
ਪਿੱਠਭੂਮੀ
ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਬਾਹਰ ਟੈਗੋਰ ਦੀ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਫ਼ਿਲਮੀ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਹੇਮੇਨ ਗੁਪਤਾ ਦਾ ਕਾਬਲੀਵਾਲਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਮਾਤਾ ਬਿਮਲ ਰਾਏ ਸੀ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵੀ ਅਭਿਨੇਤਾ ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ ਨੇ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਸਧਾਰਨ ਕਹਾਣੀ, ਕਲਕੱਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕੇ-ਮੇਵੇ-ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਅਫ਼ਗਾਨੀ ਆਵਾਸੀ ਅਬਦੁਰ ਰਹਿਮਾਨ ਖਾਨ, ਅਤੇ ਮਿੰਨੀ (ਸੋਨੂੰ), ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਗਈ ਆਪਣੇ ਧੀ, ਅਮੀਨਾ ਦੀ ਝਲਕ ਨਜ਼ਰ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਵਿਚਕਾਰ ਸਨੇਹ ਦੇ ਬਾਰੇ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1961 ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਯੂਨਾਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਲੋਕ ਈਸਾਪੂਰਵ 1500 ਇਸਵੀ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਇਸ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਆਏ ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਆਦਿਮ ਲੋਕ ਰਿਹਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਲੋਕ ਹਿੰਦ-ਯੂਰੋਪੀ ਸਮੂਹ ਦੇ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 1100 ਈਸਾਪੂਰਵ ਤੋਂ 800 ਈਸਾਪੂਰਵ ਤੱਕ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਹਨੇਰ ਯੁੱਗ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਗਰੀਕ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਉਦੈ ਹੋਇਆ। ਏਥੇਂਸ, ਸਪਾਰਟਾ, ਮੇਸੀਡੋਨੀਆ (ਮਕਦੂਨੀਆ) ਇੰਹੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਸੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਗਰੀਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਭੂਤਪੂਵ ਰਚਨਾਏ ਹੋਈ। ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਵੀ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਫਾਰਸ ਵਿੱਚ ਹਖਾਮਨੀ (ਏਕੇਮੇਨਿਡ) ਉਦਏ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰੋਮ ਵੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸੰਨ 500 ਈਸਾਪੂਰਵ ਵਲੋਂ ਲੈ ਕੇ 448 ਈਸਾਪੂਰਵ ਤੱਕ ਫਾਰਸੀ ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ ਯੂਨਾਨ ਉੱਤੇ ਚੜਾਈ ਕੀਤੀ । ਯਵਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਤਾਂ ਹਾਰ ਦਾ ਮੂੰਹ ਵੇਖਣਾ ਪਿਆ ਜਾਂ ਪਿੱਛੇ ਹੱਟਣਾ ਪਿਆ । ਉੱਤੇ ਈਸਾਪੂਰਵ ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਗਰੀਕ ਨਗਰਾਂ ਨੇ ਫਾਰਸੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਰਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਪ੍ਰਾਗੈਤੀਹਾਸਿਕ ਸਭਿਅਤਾ
ਯੂਨਾਨ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਟਾਪੂ ਲੱਗਭੱਗ 4000 ਸਾਲ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਬਸ ਚੁੱਕੇ ਸਨ । ਈ. ਪੂ. ਦੂਜੀ ਸਹਸਤਰਾਬਦੀ ਤੱਕ ਈਜਿਆਈ ਸਭਿਅਤਾ ਸੀ ਜਿੱਥੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਿਸਰ ਅਤੇ ਏਸ਼ਿਆ ਮਾਇਨਰ ਵਲੋਂ ਸੰਬੰਧ ਸੁਗਮ ਸਨ ।  ਲੱਗਭੱਗ 17ਵੀਆਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਈ. ਪੂ. ਵਿੱਚ ਬਾਲਕਨ ਖੇਤਰ ਵਲੋਂ ਗਰੀਸ ਅਤੇ ਪੇਲੋਪੋਨਸਸ‌ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਹੋਏ । ਸਾਰੇ ਆਕਰਮਣਕਾਰੀ ਜਾਤੀਆਂ -  ਏਕਿਆਈ,  ਆਰਕੇਡੀ ,  ਇਪੋਲਿਅਨ ,  ਅਪੋਲੀ ਅਤੇ ਆਯੋਨੀ -  ਗਰੀਕਭਾਸ਼ਾਵਾਂਵਲੋਂ ਵਾਕਫ਼ ਸਨ ।  ਈ. ਪੂ. 1500 ਸਾਲ ਤੱਕ ਮਿਨੋਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿੱਚ ਏਕਿਆਈ ਜਾਤੀ ਨੇ ਗਰੀਸ ਵਲੋਂ ਸਭਿਅਤਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ । ਮਾਇਸੀਨੀ ਯੁੱਗ,  ਹੀਰੋ ਯੁੱਗ ਅਤੇ ਹੋਮਰ ਯੁੱਗ ਵੀ ਇਸ ਕਾਲ  ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ ।  ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਟਰੋਜਨ ਲੜਾਈ ,  ਜਿਸਦੀ ਕਥਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹੋਮਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਵਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵਿਤਾ ਇਲਿਅਡ ਅਤੇ ਓਡਿਸੀ ਲਿਖੇ ,  ਏਕਿਆਈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗਰੀਸਵਾਸੀਆਂ  ਦੇ ਵਿੱਚ ਈ. ਪੂ. 12ਵੀਆਂ ਸ਼ਤੀ ਵਿੱਚ ਲੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ । ਈ. ਪੂ. 1100 ਵਿੱਚ ਡੋਰਿਆਈ ਜਾਤੀ ਨੇ ਗਰੀਸ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਪੁਰਾਣੀ ਸਭਿਅਤਾ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਕੇਂਦਰ ਪੇਲੋਪੋਨੇਸਸ‌ ਬਣਾਇਆ । ਏਕਿਆਈ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁੱਝ ਉੱਤਰੀ ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਯੂਰੋਪ  ਦੇ ਵੱਲ ਭੱਜੇ,  ਕੁੱਝ ਨੇ ਦਾਸਵ੍ਰੱਤੀ ਅਪਣਾ ਲਈ ।  ਆਯੋਨੀ ਅਤੇ ਅਪੋਲੀ ,  ਈਜਿਆਈ ਦਵੀਪਸਮੂਹ ਅਤੇ ਏਸ਼ਿਆ ਮਾਇਨਰ  ਦੇ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ ।  ਈ. ਪੂ. 1000 ਤੱਕ ਸੰਪੂਰਣ ਈਜਿਆਈ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਗਰੀਕ ਭਾਸ਼ੀ ਲੋਕ ਬਸ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ।
ਹੇਲੇਨਿਕ ਰਾਜ
1000 - 499 ਈ. ਪੂ. ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਗਰੀਕ ਨਗਰ - ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ ਅਤੇ ਜਾਤੀਭੇਦ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਉਤਪੱਤੀ ਹੋਇਆ । ਪ੍ਰਾਂਰਭਿਕ ਹੇਲੇਨਿਕ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਸ਼ਾਸਨ ਰਾਜਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ।  ਸ਼ਨੈ :  ਸ਼ਨੈ :  ਰਾਜਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਹੋਇਆ ।  ਕੁਲੀਨਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਮਾਨਤਾ ਆਮਤੌਰ :  ਨਹੀਂ ਸੀ ।  ਲੱਗਭੱਗ 650 ਈ. ਪੂ. ਵਿੱਚ ਸਾਮਾਜਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨਤੀਕ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਨੇ ਇਸ ਕੁਲੀਨ ਤੰਤਰ ਨੂੰ ਉਖਾੜ ਸੁੱਟਿਆ ਅਤੇ ਅਧਿਨਾਇਕਵਾਦੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ । ਕੇਵਲ ਸਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕੁਲੀਨ ਤੰਤਰ ਬੰਨ ਸਕਿਆ ।  ਕੁੱਝ ਅਧਿਨਾਇਕਵਾਦੀ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਜ਼ਰੂਰ ਹੀ ਕਲਾ,  ਸਾਹਿਤ ,  ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਉੱਨਤੀ ਕੀਤੀ ,  ਪਰ ਜਦੋਂ ਅਧਿਨਾਇਕਵਾਦ ਜਨਪੀੜਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਅੱਪੜਿਆ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਵੀ ਅਸਤੀਤਵ ਈ. ਪੂ. 500 ਤੱਕ ਮਿਟ ਗਿਆ । ਈ. ਪੂ. 750 - 500 ਤੱਕ ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਕਾਰਣਾਂ ਵਲੋਂ ਇਟਲੀ ਅਤੇ ਸਿਸਲੀ ਦੇ ਕਈ ਭੱਜਿਆ ਵਿੱਚ ਗਰੀਕਾਂ ਨੇ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ ਬਸਾਏ ।  ਇਨ੍ਹਾਂ   ਦੇ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ ਵਪਾਰ  ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਲੋਂ ਸਪੇਨ ਅਤੇ ਫ਼ਰਾਂਸ ਤੱਕ ਵੀ ਫੈਲੇ ।  ਕੁੱਝ ਦਿਨ ਤੱਕ ਗਰੀਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰ ਮਿਸਰ  ਦੇ ਵੱਲ ਰੁਕਿਆ ਰਹਿਕੇ,  ਪਰ ਲੱਗਭੱਗ 7ਵੀਆਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਈ. ਪੂ. ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਦੀ ਸਮਸਿਅ ਵਲੋਂ ਸੁਗਮ ਹੋ ਗਿਆ । ਉੱਥੇ ਗਰੀਕਾਂ ਨੇ ਨਾਕਰੇਤੀਸ ਨਗਰ ਬਸਾਇਆ ।  ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਥਰੋਸ ਆਦਿ ਅਨੇਕ ਸਥਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ ਬਸੇ ।  ਇਹ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ ਆਪਣੇ ਮੁੱਖ ਰਾਜ ਵਲੋਂ ਕੇਵਲ ਭਾਵਾਤਮਕ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ,  ਰਾਜਨੀਤਕ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਆਜਾਦ ਸਨ ।  ਕੇਵਲ ਕੁੱਝ ,  ਜਿਵੇਂ ਏਪਿਡਾੰਨਸ ,  ਪੇਲੋਪੋਨਿਆ ,  ਅੰਬਰਾਸਿਅ ਆਦਿ ਕੋਰਿੰਥ  ਦੇ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ ,  ਰਾਜਨੀਤਕ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਆਜਾਦ ਨਹੀਂ ਸਨ ।  ਸਿਰਾਕਿਊਜ ਅਤੇ ਬੈਜੰਟਿਅਮ ਅਤਿਅੰਤ ਸੰਪੰਨ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨ ।  ਸਮਾਨਿਏ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਵਨਾ   ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਸਾਰੇ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ ਕਾਇਮ ਰਹੀ ।  ਡੇਲਫੀ ਵਿੱਚ ਅਪੋਲੋ ਗਰੀਕਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਕੇਂਦਰ ਸੀ ।  ਵਾਕਈ :  7ਵੀਆਂ ਅਤੇ 6ਠੀ ਸ਼ਤੀ ਈ. ਪੂ. ਦਾ ਕਾਲ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤੀਕ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਜਗਰਾਤਾ ਦਾ ਕਾਲ ਸੀ ।
ਸਪਾਰਟਾ
500 ਈ. ਪੂ. ਤੱਕ ਸਪਾਰਟਾ ਅਤੇ ਏਥੇਂਸ ਗਰੀਸ ਦੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਨਗਰਰਾਜ ਬਣੇ ।  ਸਪਾਰਟਾ ਦਾ ਸ਼ਾਸਨ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪਰਿਪਾਟੀਵਾਲੇ ਕੁਲੀਨਾਂ  ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸੀ ।  ਏਥੇਂਸ  ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਮਧਿਅਵਰਗੀਏ ਅਤੇ ਪਰਜਾਤੰਤਰੀ ਸਨ ।  ਈ. ਪੂ. 7ਵੀਆਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਤੱਕ ਸਪਾਰਟਾ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ, ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਕਲਾ ਦੀ ਪ੍ਰਚੁਰ ਉੱਨਤੀ ਹੋਈ ,  ਪਰ ਉੱਥੇ ਦੀ ਸ਼ਾਸਨਪੱਧਤੀ ਅਤਿਅੰਤ ਕਠੋਰ ਸੀ ।  ਬੱਚੇ ਦੇ ਪੈਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ,  ਰਾਜ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਫਾਜ਼ਤ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਲੜਾਈ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ।  ਲਾਇਕਰਗਸ ਸਪਾਰਟਾ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ ।  ਸ਼ਾਸਨਸੂਤਰ  ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਲਈ ਦੋ ਅਰਾਮ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ,  ਜਿਨ੍ਹਾਂ  ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੋ ਰਾਜਾ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ।  ਅੰਤਮ ਫ਼ੈਸਲਾ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਿਮਨ ਅਰਾਮ ਨੂੰ ਸੀ ।  ਪੰਜ ਨਿਆਯਾਧੀਸ਼ੋਂ ਦੁਆਰਾ ਕਾਰਿਆਕਾਰਿਣੀ ਕਮੇਟੀ ,  ਨੀਆਂ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ।  ਉਹ ਰਾਜਾਵਾਂ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਉੱਤੇ ਵੀ ਕਾਬੂ ਰੱਖਦੇ ਸਨ ।  ਫੌਜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਸਪਾਰਟਾ ਨੇ ਪੇਲੀਪੋਨੇਸਸ‌  ਦੇ ਸੰਪੂਰਣ ਨਗਰ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਪੇਲੋਪੋਨੇਸ਼ਿਆਈ ਸੰਘ  ਦੇ ਨੇਤਾ  ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨਗਰ ਨੇ ਅਧਿਕ੍ਰਿਤ ਨਗਰਰਾਜੋਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕੁਲੀਨ ਤੰਤਰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਣ ਨੂੰ ਬਾਧਯ ਕੀਤਾ ।
ਏਥੇਂਸ
ਈ. ਪੂ. 683 ਵਿੱਚ ਏਥੇਂਸ ਵਲੋਂ ਰਾਜਤੰਤਰ ਦਾ ਸਮੂਲੋੱਛੇਦਨ ਹੋਇਆ । ਸੋਲਨ ਪਿਸਿਸਟਰਾਟਸ ਨੇ ਕੁੱਝ ਸੀਮਾ ਤੱਕ ਜਨਮਤ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ,  ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਇਸਾਗੋਰਸ  ( ਅਭਿਜਾਤਤੰਤਰਵਾਦੀ )  ਅਤੇ ਕਲੇਇਸਥੇਨੀਜ  ( ਜਨਤੰਤਰਵਾਦੀ )   ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸੰਘਰਸ਼  ਦੇ ਬਾਅਦ ਜਨਤਾਂਤਰਿਕ ਪੱਧਤੀ ਦੀ ਫਤਹਿ ਹੋਈ ।  ਸਪਾਰਟਾ ਨੇ ਏਥੇਂਸ  ਦੇ ਪਰਜਾਤੰਤਰ ਨੂੰ ਉਖਾੜ ਸੁੱਟਣ  ਦੇ ਅਨੇਕ ਜਤਨ ਕੀਤੇ ,  ਪਰ ਏਥੇਂਸ ਜਿਵੇਂ ਦਾ ਤਿਵੇਂ ਰਿਹਾ ।   (  ਦੇ . ਏਥੇਂਸ )
499 - 638 ਈ. ਪੂ. ਵਿੱਚ ਫਾਰਸ ਵਲੋਂ ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਨਗਰਰਾਜੋਂ ਵਿੱਚ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸੰਘਰਸ਼ ਆਦਿ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਘਟਨਾਵਾਂ ਹੋਈ । ਗਰੀਸ  ਦੇ ਕਈ ਨਗਰਰਾਜੋਂ ਨੇ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਥਾਨ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾ ਲਿਆ ।
ਫਾਰਸ ਵਲੋਂ ਲੜਾਈ
ਏਸ਼ਿਆ ਮਾਇਨਰ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਨਗਰ ਲੀਡਿਆ  ਦੇ ਸੰਮ੍ਰਿਾਟ ਕਰਿਸਸ  ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਸਨ ।  ਉਹ ਹੇਲੇਨਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਪਾਲਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਊ ਸ਼ਾਸਕ ਸੀ ।  ਉਸਨੇ ਨਗਰਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਆਰਥਕ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਉੱਨਤੀ ਵਿੱਚ ਯੋਗ ਦਿੱਤਾ ।  546 ਈ. ਪੂ. ਵਿੱਚ ਫਾਰਸ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀਨ ਭਰਾਸਟ ਸਾਇਰਸ ਨੇ ਕਰਿਸਸ  ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਲੋਂ ਸਾਰੇ ਗਰੀਕ ਨਗਰ ਖੌਹ ਲਈ ।  512 ਈ. ਪੂ. ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਵਾਰਿਸ ਦਾਰਾਯੁਸ਼ ( Darius )  ਏਸ਼ਿਆ ਮਾਇਨਰ  ਦੇ ਹੋਰ ਨਗਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਦਾ ਹੋਇਆ ਗਰੀਸ  ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਤੱਕ ਚੜ੍ਹ ਆਇਆ ।  ਲੇਕਿਨ ਏਰਿਟਰੀਆ ਅਤੇ ਏਟਿਕਾ  ( ਵੱਡੀ ਭੈਣ )  ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ  ਦੇ ਬਾਅਦ‌ ਏਥੇਂਸ ਦੀ ਫੌਜ ਵਲੋਂ ਮਰਾਥਨ  ਦੇ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਹੋਇਆ । ਲੱਗਭੱਗ 480 ਈ. ਪੂ. ਵਿੱਚ ਪਾਰਸੀ ਸੰਮ੍ਰਿਾਟ ਜਰਕਸੀਜ ਨੇ ਪੁੰਨ : ਗਰੀਸ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ।   ( ਵੇਖੀਏ,  ਈਰਾਨ ਦਾ ਇਤਹਾਸ )  ਏਥੰਸ ,  ਸਪਾਰਟਾ ਅਤੇ ਪੇਲੋਪੋਨੇਸ਼ਿਆਈ ਸੰਘ  ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ  ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਗਰੀਸ ਹਾਰ ਗਿਆ ।  ਪਰ ਗਰੀਸ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਫੌਜ ਵਲੋਂ ਫਾਰਸ ਦੀਆਂ ਸੇਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਪਰਤਣ ਨੂੰ ਬਾਧਯ ਕੀਤਾ ।  ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ‌ 479 ਈ. ਪੂ. ਵਿੱਚ ਗਰੀਕਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਤਿਆਕਰਮਣਕਰ ਫਾਰਸ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸੇਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੀਛਰ ਖਦੇੜ ਦਿੱਤਾ । ਇਹ ਲੜਾਈ ਦੀਰਘਕਾਲ ਤੱਕ ਚੱਲਦਾ ਰਿਹਾ ।  ਇਸਦੀ ਅੰਤ ਚੌਥਾ ਸ਼ਤੀ ਈ. ਪੂ. ਵਿੱਚ ਸਿਕੰਦਰ ਦੀ ਫਾਰਸ ਉੱਤੇ ਫਤਹਿ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਈ ।
ਏਥੇਨੀ ਰਾਜ
ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਏਥੇਂਸ ਨਗਰ ਗਰੀਕ ਸਭਿਅਤਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬੰਨ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ । ਆਯੋਨੀ ਗਰੀਕਾਂ ਨੇ ਸਪਾਰਟਾ  ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਲੋਂ ਅਜ਼ਾਦ ਹੋਕੇ ਏਥੇਂਸ ਦਾ ਅਗਵਾਈ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ।  461 ਈ. ਪੂ. ਵਿੱਚ ਪੇਰਿਕਲੀਜ ਨੇ ਗਣਰਾਜ ਨੂੰ ਬੜਾਵਾ ਦਿੱਤਾ । ਪਰ ਇਹ ਗਣਰਾਜ ਵੀ ਮੂਲ ਯੂਨਾਨੀ ਜਨਤਾ ਲਈ ਸੀਮਿਤ ਸੀ ।  ਬਾਕੀ ਲੋਕ ਦਾਸਾਂ ਦੀ ਕੋਟਿ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ।  ਪੇਰਿਕਲੀਜ  ਦੇ ਨੇਤ੍ਰਤਵਕਾਲ ਵਿੱਚ ਏਥੇਂਸ ਦੀ ਰਾਜਨਤੀਕ ਅਤੇ ਆਰਥਕ ਹਾਲਤ ਸੁਦ੍ਰੜ ਹੋ ਗਈ ।
ਪੇਲੋਪੋਨੇਸ਼ਿਆਈ ਲੜਾਈ
ਸਪਾਰਟਾ ਅਤੇ ਏਥੇਂਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਭੇਦ ਸੀ ।  ਏਥੇਂਸ ਮੂਲਤ :  ਵਪਾਰਕ ਸ਼ਕਤੀਸੰਚਏ ਦੀ ਪ੍ਰਵ੍ਰੱਤੀਵਾਲਾ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ਵਾਦੀਸਾੰਮ੍ਰਿਾਜਵਾਦੀ ਰਾਜ ਸੀ ਅਤੇ ਸਪਾਰਟਾ ਗਰੀਸ  ਦੇ ਸਾਰੇ ਨਗਰਰਾਜੋਂ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਗਵਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ।  ਫਲਤ :  ਅਗਵਾਈ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸਬੰਧਤ ਨਗਰਰਾਜੋਂ ਵਿੱਚ ਲੜਾਈ ਛਿੜ ਗਿਆ ।  ਲੜਾਈ 10 ਸਾਲ ਵਲੋਂ ਵੀ ਜਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ ।  ਦੋਨਾਂ ਵੱਲ ਪੈਸਾ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਬੇਹੱਦ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਈ ।  421 ਈ. ਪੂ. ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਕਾਲ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤੀਸੰਧਿ ਹੋਈ, ਪਰ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਦੋਨਾਂ ਪੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁੰਨ :  ਲੜਾਈ ਹੋਇਆ ।  ਇਸ ਵਾਰ ਏਥੇਂਸ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਹਾਰ  ਹੋਈ ,  ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਉਸਦਾ ਅਸਤੀਤਵ ਵੀ ਮਹਤਵਹੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ।  ਕੋਰਿੰਥ ਅਤੇ ਥੀਬੀਜ ਜਿਵੇਂ ਨਗਰਰਾਜ ਸਪਾਰਟਾ ਵਲੋਂ ਮਿਲ ਗਏ ।  ਕੁੱਝ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ ਸਪਾਰਟਾ ਦੀ ਨੀਤੀ ਵਲੋਂ ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੋਕੇ ਕੋਰਿੰਥ ,  ਥੀਬੀਜ ,  ਅਤੇ ਅਰਗਸਿ ਨੇ ਏਥੇਂਸ ਵਲੋਂ ਮਿਲਕੇ ਸਪਾਰਟਾ  ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੁਲਾਹ ਕੀਤੀ ।  ਪਰ ਸਪਾਰਟਾ  ਦੇ ਫਾਰਸ ਵਲੋਂ ਸੁਲਾਹ ਕਰਣ  ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਏਥੇਂਸ ਦੀ ਸੁਲਾਹ ਭੰਗ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਏਸ਼ਿਆ ਮਾਇਨਰ  ਦੇ ਗਰੀਕ ਨਗਰ ਫਾਰਸ  ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ ।  371 ਈ. ਪੂ. ਵਿੱਚ ਸਪਾਰਟਾ ਨੇ ਥੀਬੀਜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਛੇੜਿਆ,  ਪਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਪਾਰਟਾ ਦੀ ਹਾਰ ਹੋਈ ,  ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਅਗਵਾਈ ਗਰੀਕ ਇਤਹਾਸ ਵਲੋਂ ਮਿਟ ਗਿਆ ।  ਹੁਣ ਥੀਬੀਜ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਣ ਲੱਗੀ ਸੀ ।  ਉਸਨੇ ਵੀ ਹੋਰ ਨਗਰਾਂ  ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਕਠੋਰ ਨੀਤੀ ਵਲੋਂ ਕੰਮ ਲਿਆ ।  ਇਸ ਵਾਰ ਸਪਾਰਟਾ ਅਤੇ ਏਥੇਂਸ  ਦੇ ਵਿੱਚ ਸੁਲਾਹ ਹੋਈ ।  362 ਈ. ਪੂ. ਦੇ ਬਾਅਦ ਥੀਬੀਜ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਖ਼ਤਮ ਜਿਹਾ ਹੋ ਗਿਆ ।
ਯੂਨਾਨ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ
ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਅਸ਼ਾਂਤਿ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਈ. ਪੂ. 5ਵੀਆਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਵਿੱਚ ਏਥੇਂਸ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਗਰੀਸ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾਯੋਗ ਉੱਨਤੀ ਹੋਈ ।  ਪਾਥੇਂਨਾਨ,  ਪ੍ਰੋਲਿਆ ਅਤੇ ਹੇਫਿਸਟਸ  ਦੇ ਮੰਦਿਰ  ਆਦਿ ਬਖ਼ਤਾਵਰ ਵਾਸਤੁਕਲਾ  ਦੇ ਉੱਤਮ ਨਮੂਨੇ ਉਸੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਹੋਏ ।   (  ਦੇ .  ਲਲਿਤ ਕਲਾ ,  ਯੂਨਾਨੀ ਵਾਸਤੁਕਲਾ )  ਫਿਦਿਅਸ ,  ਮਿਰਨ ,  ਅਤੇ ਪਾਲੀਕਟਸਿ ਆਦਿ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਾਸਤੁਕਲਾਕਾਰ ਸਨ ।  ਚਿਕਿਤਸਾਜਗਤ‌ ਵਿੱਚ ਹਿਪਾਕਰਿਟਸ  ਦੇ ਅੰਵੇਸ਼ਣੋਂ ਨੇ ਅਨੇਕ ਚਿਕਿਤਸਾਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਦਾ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਇਆ ।  ਹਿਰੈਕਲਿਟਸ ,  ਏੰਪਿਡਾਕਲੀਜ ਅਤੇ ਡਿਮਾਕਰਿਟਸ  ( ਦਿਮੋਕਰਿਤਸ )  ਆਦਿ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕੋਂ ਨੇ ਤਤਵਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਯੋਗ ਦਿੱਤਾ ।  ਸ਼ਤਾਬਦੀ  ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ  ਦੇ ਮਹਾਨ‌ ਦਾਰਸ਼ਨਕ ਸੁਕਰਾਤ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ।  ਕ੍ਰਾਂਤੀਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਾਂ  ਦੇ ਕਾਰਨ ਏਥੇਂਸਵਾਲੋਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂਨੂੰ 399 ਈ. ਪੂ. ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਿੱਤੇ  (  ਦੇ .  ਸੁਕਰਾਤ )  । ; ਹਿਰੋਡੋਟਸ ਨੂੰ ਇਤਹਾਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।  ਥਿਊਸੀਦਾਇਦੀਜ ਦੂਜਾ ਮਹਾਨ‌ ਇਤੀਹਾਸਕਾਰ ਸੀ,  ਉਸਨੇ ਪੇਲੋਪੋਨੇਸ਼ਿਅਨ ਲੜਾਈ ਦਾ ਫੈਲਿਆ ਸਮਾਚਾਰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਲਿਖਿਆ ।  ਏਕਲਿਜ ,  ਸੋਫੋਕਲੀਜ ,  ਯੂਰੀਪਿਦੀਜ ਅਤੇ ਅਰਿਸਤਾਫੇਨੀਜ  ਦੇ ਦੁ : ਖਾਂਤ ਅਤੇ ਸੁਖਾਂਤ ਡਰਾਮਾ ਇਸ ਸਮੇਂ ਲਿਖੇ ਗਏ  (  ਦੇ .  ਗਰੀਕ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ )  । ; ਪਿੰਡਾਰ ਅਤੇ ਬਕਾਇਲਿਦੀਜ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਨਾਇਕੋਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਸਤੀ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿਅਗਰੰਥ ਲਿਖੇ ।  ਇਸ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਏਥੇਂਸ ਨਿ : ਸ਼ੱਕ ਗਰੀਸ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਨੇਤਾ ਸੀ ।
ਦਾਸਪ੍ਰਥਾ
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗਰੀਸ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਵਿੱਚ,  ਮੁੱਖਤ :  ਏਥੇਂਸ  ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਵਿੱਚ ਦਾਸਪ੍ਰਥਾ ਉਲੇਖਨੀਯ ਹੈ ।  ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਪਰਜਾਤੰਤਰੀ ਪੱਧਤੀ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਸ਼ਾਸਨਪੱਧਤੀਯੋਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭੇਦ ਨਹੀਂ ਸੀ ।  ਵਰਤਮਾਨ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਿੱਧਾਂਤ ਵਿੱਚ ਮਿਹਨਤ  ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਨ ।  ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਿੱਧਾਂਤੋਂ ਵਿੱਚ ਮਿਹਨਤ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਅਯੋਗਤਾ ਦਾ ਪਰਿਚਾਯਕ ਸੀ ।  ਕ੍ਰਿਛ ਕਾਲ ਤੱਕ ਤਾਂ ਹਸਤਕਲਾਵਿਦੋਂ ਦੀ ਵੀ ਦਾਸਾਂ ਦੀ ਕੋਟਿ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ।  ਫਿਰ ਵੀ ਅੰਨਿਰਾਜੋਂ ਦੀ ਆਸ਼ਾ ਏਥੇਂਸ ਵਿੱਚ ਦਾਸਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਚੰਗੀ ਸੀ ।  ਏਥੇਂਸ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ   ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਕੁੱਝ ਨੀਆਂ ਵੀ ਸੀ  (  ਦੇ .  ਦਾਸ ਅਤੇ ਦਾਸਪ੍ਰਥਾ ਸੀ )
ਮਕਦੂਨਿਆ ਦਾ ਉੱਨਤੀ
ਇਸ ਸਮੇਂ ਜਵਾਬ ਗਰੀਸ ਵਿੱਚ ਮਕਦੂਨਿਆ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜ ਉੱਭਰ ਰਿਹਾ ਸੀ । ਈ. ਪੂ. 359 ਵਿੱਚ ਫਿਲਿਪ ਉੱਥੇ ਦਾ ਸੰਮ੍ਰਿਾਟ ਹੋਇਆ (  ਦੇ .  ਫਿਲਿਪ ਦੂਸਰਾ )  ।  .ਹੋਰ ਗਰੀਕੀ ਨਗਰਰਾਜੋਂ ਵਲੋਂ ਮਕਦੂਨਿਆ ਜੇਤੂ ਹੋਇਆ ।  ਕੋਰਿੰਥ ਅਤੇ ਥੀਬੀਜ ਫੌਜੀ ਅੱਡੇ ਬੰਨ ਗਏ ।  ਫਿਲਿਪਕੀ ਹੱਤਿਆ  ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤ ਸਿਕੰਦਰ ਮਹਾਨ‌ ਮਕਦੂਨਿਆ ਦਾ ਸੰਮ੍ਰਿਾਟ ਹੋਇਆ ।
ਸਿਕੰਦਰ ਅਤੇ ਹੇਲੇਨੀ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਅਭਿਉਦਏ ( 338 - 145 ਈ . ਪੂ . )
ਸਿਕੰਦਰ ਨੇ ਸਾਰੇ ਬਿਖਰੇ ਹੋਏ ਗਰੀਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਝੰਡੇ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਲਿਆ  (  ਦੇ .  ਸਿਕੰਦਰ ।  )  ਇਹ ਹੋਰ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤਦਾ ਹੋਇਆ ਪੰਜਾਬ  ( ਭਾਰਤ )  ਆਕੇ ਪਰਤ ਗਿਆ ।  323 ਈ. ਪੂ. ਵਿੱਚ ਬੈਬਿਲੋਨ ( ਪਿਤਾ )  ਵਿੱਚ ਉਸੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ।  ਉਹ ਸੰਪੂਰਣ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇਖਣ ਦਾ ਇੱਛਕ ਸੀ ।  ਉੱਤੇ ਸਿਕੰਦਰ ਦੀ ਮੌਤ ਉੱਤੇ ਉਸਦਾ ਫੈਲਿਆ ਸਾਮਰਾਜ ਛਿੰਨ ਭਿੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ।  ਸੰਘਰਸ਼ੋ ਦੀ ਲੰਮੀ ਸ਼ਰ੍ਰਖੰਲਾ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੇਲੇਨੀ ਰਾਜ -  ਐਂਟੋਗੋਨਸ‌  ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਮਕਦੂਨਿਆ,  ਸੇਲਿਊਕਿਦੋਂ  ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ਿਆ ਮਾਇਨਰ ਅਤੇ ਸੀਰਿਆ ਅਤੇ ਤੋਲਮੀਆਂ  ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਮਿਸਰ ਉੱਨਤ ਹੋਏ ।  ਈ. ਪੂ. ਦੂਜੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਏਪਿਸਰ ਦੇ ਸੰਮ੍ਰਿਾਟ ਪਾਇਸਰ ਨੇ ਰੋਮਨਾਂ  ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇਟਲੀ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ।  ਮਕਦੂਨਿਆ  ਦੇ ਸੰਮ੍ਰਿਾਟ ਫਿਲਿਪ ਨੇ ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹਸਤੱਕਖੇਪ ਕੀਤਾ ਸੀ ।  ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਮਕਦੂਨਿਆਈ ਲੜਾਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।  ਦੂਸਰਾ ਮਕਦੂਨਿਆਈ ਲੜਾਈ  ( 201 - 197 ਈ . ਪੂ .  )  ਵਿੱਚ ਫਿਲਿਪ ਦੀ ਹਾਰ  ਹੋਈ ।  ਗਰੀਸ  ਦੇ ਹੋਰ ਰਾਜ ਰੋਮਨਾਂ ਨੇ ਫਿਲਿਪ  ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਲੋਂ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੇ ।  ਈ. ਪੂ. 192 ਵਲੋਂ 189 ਤੱਕ ਹਾਲਤ ਬਦਲ ਗਈ । ਇਤਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਰੋਮਨਾਂ  ਦੇ ਵਿੱਚ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਫਿਲਿਪ ਨੇ ਰੋਮਨਾਂ ਦਾ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ।  ਪਰ ਪਰਿਸਥਿਤੀਆਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਗਈਆਂ ਕਿ ਮਕਦੂਨੀਆਂ ਨੇ ਦੋ ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਲੜੇ ।  ਈ. ਪੂ. 146 ਵਿੱਚ ਇਹ ਰੋਮ ਵਲੋਂ ਵੀ ਹਾਰ ਹੋਇਆ । ਰੋਮ ਵਲੋਂ ਸਾਰੇ ਗਰੀਸ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰ ਮਕਦੂਨਿਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਕ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ।
ਰੋਮਨ ਕਾਲ ( 146 ਈ . ਪੂ . )
ਰੋਮ ਨੇ ਗਰੀਸ ਅਤੇ ਮਕਦੂਨਿਆ ਉੱਤੇ ਆਧਿਪਤਿਅ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿਕੰਦਰ ਦੁਆਰਾ ਵਿਜਿਤ ਪੂਰਵੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ੋਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਅਧਿਕਾਰ ਜਮਾਂ ਲਿਆ ।  ਏਥੇਂਸ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਉੱਨਤੀ ਰੋਮਨਾਂ  ਦੇ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਦੀ ਤਿਵੇਂ ਰਹੀ ।  ਜਸਤੀਨਿਅਨ ਨੇ ਏਥੇਂਸ  ਦੇ ਬੌਧਿਕ ਉਂਨਇਨ ਵਿੱਚ ਹਸਤੱਕਖੇਪ ਕਰ ਸਿਕੰਦਰਿਆ ਨੂੰ ਦਾਰਸ਼ਨਕਸ਼ਿਕਸ਼ਾਵਾਂਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਇਆ ।  ਇਸਤੋਂ ਰੋਮ ਨੇ ਵੀ ਗਰੀਸ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਲੋਂ ਬਹੁਤ ਕੁੱਝ ਲਿਆ ।  ਕੁਸਤੁੰਤੁਨਿਆ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣੀ ।  ਥਿਡੋਸਿਅਸ ਦੀ ਮੌਤ  ਦੇ ਬਾਅਦ‌ ਪੂਰਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੋ ਭੱਜਿਆ ਵਿੱਚ ਬੰਟਾ ।  ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਗਰੀਸ  ਦੇ ਪਤਨ  ( 176 )   ਦੇ ਬਾਅਦ‌ ਪੂਰਵਾਰਧ ਭਾਗ ਬੈਜੰਟਾਇਨ ਸਾਮਰਾਜ  ਦੇ ਨਾਮ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ।  ਪਰ ਜਦੋਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਕੁਸਤੁੰਤੁਨਿਆ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਇਹ ਰਾਜ ਵੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ।
ਬੈਂਜੰਟਾਇਨ ਸਾਮਰਾਜ
ਇਹ ਰਾਜ ਨੌਕਰਸ਼ਾਹੀ ਵਲੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ । ਇਸ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਪੂਰਾ ਇਤਹਾਸ,  ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਬਾਲਕਨ ,  ਦੱਖਣ ਇਟਲੀ ਅਤੇ ਏਸ਼ਿਆ ਮਾਇਨਰ ਵਲੋਂ ਹੋਏ ਯੁੱਧਾਂ ਦਾ ਇਤਹਾਸ ਹੈ ।  ਵਿਜੀਗੋਥਿਕ ,  ਗੋਥਿਕ  (  ਦੇ .  ਗੋਥ )  ਅਤੇ ਬਲਗੋਰਿਅਨ ਜਾਤੀਆਂ  ਦੇ ਵੀ ਹਮਲਾ ਹੋਏ ।  ਸੰਮ੍ਰਿਾਟ ਜਸਤੀਨਿਅਨ ਨੇ ਉਸ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਪੁੰਨ :  ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਣ ਦਾ ਜਤਨ ਕੀਤਾ ।  ਅੱਗੇ ਚਲਕੇ ਧਾਰਮਿਕ ਮੱਤਭੇਦਾਂ  ਦੇ ਕਾਰਨ ਸੰਨ‌ 800 ਵਿੱਚ ,  ਜਦੋਂ ਕਿ ਚਾਰਲਮੈਨ ਰੋਮ ਦਾ ਸੰਮ੍ਰਿਾਟ ਹੋਇਆ ,  ਕੁਸਤੁੰਤੁਨਿਆ ਅਤੇ ਰੋਮ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ  (  ਦੇ .  ਰੋਮ ਦਾ ਇਤਹਾਸ )  ।  .ਨਵੀਆਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ  ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਮਰਾਟ ਨਿਕੇਫੋਰਸ ਫੋਕਾਸ ਦੂਸਰਾ ਅਤੇ ਜੋਨ ਜਿਮਿਸੇਸ ਨੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਕੀਤੀ  (  ਦੇ .  ਬੈਜੰਟਾਇਨ ਸਾਮਰਾਜ )  ।  .ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਸੇਲਜੁਕ ਤੁਰਕਾਂ  ਦੇ ਆਕਰਮਣਾਂ ਨੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਅਧਿਕਤਾ ਸ਼ਕਤੀਹੀਨ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ।  13ਵੀਆਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਵਲੋਂ ਲੈ ਕੇ 15ਵੀਆਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ  ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੱਕ ਇਸ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਉਥੱਲ ਪੁਥਲ ਹੋਈ ।  ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਆਟੋਮਨ  ( ਉਸਮਾਨੀ )  ਤੁਰਕਾਂ ਨੇ 1453 ਵਿੱਚ ਕੁਸਤੁੰਤੁਨਿਆ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ।  ਸ਼ਨੈ :  ਸ਼ਨੈ :  ਸੰਪੂਰਣ ਗਰੀਸ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੋ ਗਿਆ  (  ਦੇ. ਤੁਰਕ ) ।
ਆਧੁਨਿਕ ਯੂਨਾਨ
ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਅਤੇ ਤੁਰਕ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਕਰਮਿਕ ਪਤਨ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਲੋਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬਸੇ ਗਰੀਕੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬਖ਼ਤਾਵਰੀ ਵਲੋਂ ਗਰੀਸ  ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਰਕਾਂ ਵਲੋਂ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਉੱਠੀ ।  ਰੂਸ,  ਬਰੀਟੇਨ ਅਤੇ ਫ਼ਰਾਂਸ  ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਣ ਉੱਤੇ ਉੱਥੇ ਦੀ ਜਨਤਾ ਨੇ ਤੁਰਕਾਂ  ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੰਨ‌ 1821 ਵਲੋਂ 1829 ਤੱਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਗਰੀਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਜਾਦ ਰਾਸ਼ਟਰ ਬਣਾ ਲਿਆ ।  ਬਵਾਰਿਆ ਦਾ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਆਥੋ ਸੰਨ‌ 1832 ਵਿੱਚ ਓਟਾਂ ਪਹਿਲਾਂ  ਦੇ ਨਾਮ ਵਲੋਂ ਸੰਮ੍ਰਿਾਟ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ।  ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ‌ ਏਥੇਂਸ ਨਗਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾ ।  ਸੰਮ੍ਰਿਾਟ ਓਟਾਂ ਦੀ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਨੀਤੀਆਂ ਵਲੋਂ ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੋਕੇ ਉੱਥੇ ਦੀ ਜਨਤਾ ਨੇ ਸੰਨ‌ 1843 ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅੰਦੋਲਨ ਕਰਕੇ ਸੰਸਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ ।  20 ਮਾਰਚ ,  1844 ਨੂੰ ਜਨਤੰਤਰਵਾਦੀ ਗਰੀਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਬਣਾ ।  ਇਸਵਿੱਚ ਸੰਮ੍ਰਿਾਟ ਪਦ ਦੀ ਪੂਰਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ।  ਡੇਨਮਾਰਕ ਦਾ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਵਿਲਿਅਮ ਜਾਰਜ 1863 ਵਿੱਚ ਓਟਾਂ ਦਾ ਵਾਰਿਸ ਹੋਇਆ ।  ਦੂਜੀ ਵਾਰ  ਦੇ ਬਣੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸ਼ਕਤੀ ਸੰਮ੍ਰਿਾਟ  ਦੇ ਹੱਥ ਵਲੋਂ ਨਿਕਲਕੇ ਵਿਅਕਤੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਆਂ  ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੋ ਗਈ ।  1869 ਵਿੱਚ ਬਰੀਟੀਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਯੋਨੀ ਟਾਪੂਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਗਰੀਸ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮਾਨ ਮਾਨ ।  1897 ਵਿੱਚ ਗਰੀਸ ,  ਕਰੀਟ ਉੱਤੇ ਆਧਿਪਤਿਅ ਜਮਾਣ  ਦੇ ਲੋਭ ਵਿੱਚ ਟਰਕੀ ਵਲੋਂ ਹਾਰ ਹੋਇਆ ।  ਕੁੱਝ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ  ਦੇ ਹਸਤੱਕਖੇਪ ਵਲੋਂ ਕਰੀਟ ਨਿੱਜੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਇਕਾਈ ਬਣਾ ਅਤੇ ਟਰਕੀ ਦਾ ਆਧਿਪਤਿਅ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ।  ਕੁੱਝ ਫੌਜੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ  ਦੇ ਗਰੀਸ ਦੀ ਸਾੰਮ੍ਰਿਾਜਵ੍ਰੱਧਿ ਦੀ ਨੀਤੀ  ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗ਼ਾਵਤ ਨੂੰ ਤਤਕਾਲੀਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ  ਏਲੂਥੀਰਿਥਸ ਬੇਨੀਜੇਲਾਸ ਨੇ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵਲੋਂ ਦਬਿਆ ਦਿੱਤਾ ।