cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਸਾਈਮਨ ਜੇ. ਬ੍ਰੋਨਰ ਦਾ ਲੋਕਧਾਰਾ ਚਿੰਤਨ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਅੰਤਰ ਹੈ । ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹੇ ਹਨ।  ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ਼ੋਂ ਕੁਝ ਵੱਖਰੀ ਇਸ ਕਰਕੇ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਵਿਭਿੰਨ ਤਾਕਤਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਅੰਗਰੇਜ਼ ਬਸਤੀਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਲੋਕ-ਧਾਰਾ ਦਾ ਇਕੱਤਰੀਕਰਨ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੰਤਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਹਿੱਤ ਕੀਤਾ । ਇਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਉਤੇ ਭਾਰਤ/ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚਲੇ ਮੁੱਢਲੇ ਲੋਕ-ਧਾਰਾ ਸਾਸਤਰੀਆਂ ਨੇ ਲੋਕ-ਧਾਰਾ ਦਾ ਇਕੱਤਰੀਕਰਨ ਇਸ ਮੰਤਵ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦਾ ਇਕੱਤਰੀਕਰਨ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਾ ਸੰਭਾਲ਼ਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਇਹ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨਸਟ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਅਮੀਰ ਵਿਰਸਾ ਗੁੰਮ-ਗੁਆਚ ਜਾਵੇਗਾ । ਹਾਲਾਂਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਬਸਤੀਵਾਦੀਆਂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਪਹੁੰਚ ਨਿਵੈਲ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਕੋਈ ਵੱਖਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ । ਦੋਵੇਂ ਸਥਾਨਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੀਣੀਆਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਸਿੱਧ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਯਤਨਸੀਲ ਹਨ । ਇਸ ਸਾਰੇ ਵਰਤਾਰੇ ਪਿੱਛੇ ਇੰਨਾਂ ਦੇ ਮੰਤਵ ਲੁਕਵੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਸਨ । ਇਹ ਗੱਲ ਸਰਵ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਹੈ ਕਿ ਚਾਹੇ ਇੰਨਾਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਇਕਤਰੀਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਜ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਪਹਿਲਾਂ ਬੜੀ ਹੋਂਦ ਧਾਰਨ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਪਰ ਇਕ ਸੰਕਲਪ ਵਜੋਂ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਯਤਨ ਬਹੁਤ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆਂ । ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆਂ ਜਾਏ ਤਾਂ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਨਿਰੋਲ ਸੰਕਲਪ ਵਜੋਂ ਸਿਧਾਤਕਾਰੀ ਦੀ ਚਰਚਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੋਈ ਹੈ । ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਦੇ ਲੋਕ-ਧਾਰਾ ਵਿਸਵਕੋਸ ਵਿੱਚ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਲੋਕ-ਧਾਰਾ ਦੇ ਤੱਤ ਵਜੋਂ ਕੋਈ ਇਤਰਾਜ਼ ਹੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ।
ਇਕ ਸੰਕਲਪ ਵਜੋਂ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸਵਾਲ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਰੰਪਰਾ ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ? ਪਰੰਪਰਾ ਦੀਆ ਸੀਮਾਵਾਂ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ? ਕੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਸਵਾਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ? ਕੀ ਪਰੰਪਰਾ (ਵਿਧਾ ਦੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ) ਸਹੀ ਜਾਂ ਗਲਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ? ਕੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਵਰਤਮਾਨ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ?
ਲੋਕ-ਧਾਰਾ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨਿਸਚਿਤ ਕਰਦਿਆਂ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਲੋਕ-ਧਾਰਾ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਅਹਿਮ ਤੱਤ ਮੰਨਿਆਂ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਬਾਰੇ ਇਹ ਮੰਨ ਕੇ ਕਿ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਪਰੰਪਰਾ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ/ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਇਕ ਸੰਕਲਪ ਵਜੋਂ ਕੋਈ ਵਿਧੀਵਤ ਅਧਿਐਨ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ । ਸਾਈਮਨ ਜੇ ਬ੍ਰੋਨਰ ਦੇ ਲੋਕ-ਧਾਰਾ ਚਿੰਤਨ ਨੂੰ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਸਮਝਦਿਆਂ ਇਹ ਤੱਥ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ? ਕੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਇਕ ਸੰਕਲਪ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਉਪਰਾਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ? ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਬਦ ਕੋਸ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਇਦਰਾਜ ਅਧੀਨ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਅਰਥ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸ ਨੂੰ ਲੋਕਧਰਾਈ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਇਕ ਪੀੜੀ ਦੁਆਰਾਂ ਦੂਜੀ ਪੀੜੀ ਨੂੰ ਮੌਖਿਕ ਸਾਧਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸੌਂਪਣਾ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ । ਵਿਭਿੰਨ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਣਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦਿਆਂ ਬ੍ਰੋਨਰ ਦਾ ਮੰਨਣ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵਿਦਵਾਨ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਲੋਕ-ਧਾਰਾ ਦਾ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਤੱਤ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕ-ਧਾਰਾ ਇਕ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਪੀੜੀ ਤੱਕ ਸੌਂਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਦਵਾਨ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਸੰਕਲਪ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਆਹਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਡੈਨ ਬੈੱਨ ਐਮਸ ਦਾ ਇਕ ਕਥਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਢੁਕਵਾਂ ਹੈ :
ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਲੋਕ-ਧਾਰਾ ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰੰਪਰਾ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਮੱਦ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਤਾਂ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਸੋਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ।
ਇਸ ਕਥਨ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਦਵਾਨ ਲੋਕ-ਧਾਰਾ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਸੋਚਦੇ ਤਾਂ ਹਨ ਪਰੰਪਰਾ ਸੰਕਲਪ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ । ਇਸ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਦਾ ਵੀ ਇਕ ਕਥਨ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ :
ਲੋਕ-ਧਾਰਾ ਸਾਨੂੰ ਉਨਾਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚੋਂ ਉਮਾਹ ਵਾਂਗ ਫੁੱਟਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ । ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਅਸੀਂ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਬੱਝੇ ਰਹੀਏ । ਨਵੇਂ ਯੁੱਗ  ਦੇ ਪੈਂਡਿਆਂ ਉਤੇ ਤੁਰਨ ਲਈ ਨਵੇਂ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ । ਪਰ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਨਵੀਂਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵੀ ਜੀਵਨ - ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਿੱਚੋਂ ਉਭਰੀਆਂ ਨਵੀਂਆਂ ਛੱਲਾਂ ਹੋਣ । ਜਿਨਾਂ ਨਵੀਂਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਸਾਡੀ ਆਪਣੀ ਸੰਸਕਿ੍ਰਤੀ ਤੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ , ਉਹ ਸਦੀਆਂ ਕਲਾਤਮਿਕ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਗਸ ਨਹੀਂ ਸਕਣਗੀਆਂ
ਉਪਰੋਕਤ ਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰੰਪਰਾ ਸ਼ਬਦ ਚਾਰ ਵਾਰ ( ਇੱਕਵਚਨ ਅਤੇ ਬਹੁਵਚਨ ਸਮੇਤ ) ਵਰਤਿਆਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ । ਪਰ ਪ੍ਰਵਚਨ ਦੀ ਪੱਧਰ ਉਪਰ ਇਹ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਾਠਕ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਵਾਕਫ਼ ਹੈ । ਇਹ ਪਹੁੰਚ ਕਿਸੇ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸਹੀ ਬੜੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ । ਇਹ ਕਥਨ ਡੈਨ ਬੈੱਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਹੀ ਹਨ । ਪਰ ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੰਕਲਪ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸਤ ਕਰਨ ਦਾ ਉਪਰਾਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ।
ਬ੍ਰੋਨਰ, ਡੈਨ ਬੈੱਨ ਐਮਸ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਇਹ ਤੱਥ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉੱਭਰਦਾ ਹੈ ਕਿ The Standard Dictionary of Folklore , Mythology and Legends ਵਿੱਚ ਪਰੰਪਰਾ ਬਾਰੇ ਇਕ ਵੀ ਇੰਦਰਾਜ ਨਹੀਂ ਹੈ । American Journal of Folklore ਦੇ 100 ਸਾਲਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਅੰਕ , ਜੋ ਕਿ 1988 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ , ਦੀ ਅਨੁਕ੍ਰਮਣਿਕਾ (index) ਵਿੱਚ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਸਿਰਫ ਇਕ ਹਵਾਲਾ (citation ) ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਲੋਕ ਬਾਰੇ ਸੈਕੜਿਆ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹਵਾਲੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ । ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਹਵਾਲਾ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਜਿਵੇਂ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਬਿ੍ਰਟੈਨਿਕਾ, ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਅਮੈਰੀਕਾਨਾ ,ਇੰਟਰਨੈਸਨਲ ਐਨੱਸਾਈਕਲੋਪੀਡਆ ਆਫ ਫ਼ਿਲਾਸਫੀ ਅਤੇ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਆਫ ਦ ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ ਆਈਿਡਆ ; ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਰੰਪਰਾ ਬਾਰੇ ਇਕ ਵੀ ਇੰਦਰਾਜ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ । ਇਸ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰੋਨਰ ਦਾ ਮੰਨਣ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਦਰਾਜ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਕ ਵਿਚਾਰ ਵਜੋਂ ਪਰੰਪਰਾ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਇਦਰਾਜ ਨਹੀ ਮਿਲਦਾ ।
ਸੋ ਬ੍ਰੋਨਰ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਬਾਰੇ ਸਾਡਾ ਧਿਆਨ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚਿੰਤਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੁਆਰਾਂ ਲੋਕ-ਧਾਰਾ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਉਪਰਾਲਾ ਤਾਂ ਕੀਤਾ ਪਰ ਖ਼ੁਦ ਪਰੰਪਰਾ ਸੰਕਲਪ ਬਾਰੇ ਉਹ ਚੁੱਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ । ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਬਾਰੇ ਬ੍ਰੋਨਰ ਦਾ ਮਤ ਹੈ ਕਿ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਰਲਗੱਡ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਧਾਰਣਾਵਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘੀਆਂ ਹਨ । ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਥਿਰਤਾ ਨਾਲ ਪਰੰਪਰਾ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਜਦੋਂ ਬਹੁਵਚਨ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਇਕ ਸਮਾਜ ਦੇ ਵਿਹਾਰਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਸਮੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਦਾ ਇਕ ਵਿਆਪਕ ਵਿਚਾਰ ਮੰਨਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇੱਥੇ ਇਕ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਸੂਖਮਤਾ ਨਾਲ਼ੋਂ ਵਧੇਰੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਠੋਸ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ , ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਪਰੰਪਰਾ ਰਿੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਪਰਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਉਦਾਹਰਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਿਕ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਵਿੱਚ ਪਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਅਰਥ ਅਕਸਰ ਸਮੇਂ ਮੁਤਾਬਿਕ ਅਭਿਆਸ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ , ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਇਕ ਤਰੀਕਾ ਜਿਸ ਤੋਂ ਲੋਕ ਜਾਣੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ , ਜਦੋਕਿ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਕਸਰ ਚੀਜਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਦੇ ਇਕ ਤਰੀਕੇ ਵਜੋਂ ਅਚੇਤ ਅਨੁਭਵੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਦਾ ਹੈ । ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸਥਾਨ ਬਾਰੇ ਅਕਸਰ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹੇ ਇਕ ਭਾਸ਼ਾ ਸਮੂਹ ਵਜੋਂ ਇਕ ਹਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ , ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਰੰਪਰਾ ਵਧੇਰੇ ਸਮਾਜਕ ਸੀ , ਸੰਭਾਵਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ , ਉਮਰ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦਿੰਦੀ ਸੀ ।
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਸਵਾਲ ਹੋਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਸਵਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ? ਇਸ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਰੋਮਨ ਜੈਕਬਸਨ ਦਾ ਕਥਨ ਇਸ ਉਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪਾਉਦਾ ਹੈ :
ਜੇ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਵਰਣਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਨਾਰਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਲੋਕ-ਧਾਰਾ ਦੀ ਪਰਦਰਸ਼ਨ ਸੂਚੀ ਤੋਂ ਦੁਖੀ ਹਨ, ਵਿੱਚ ਸੰਖੇਪ ਲੋਕ-ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਉਹ ਰੂਪ ਸੰਭਾਲ਼ ਕੇ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ        ਕਿ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਪ੍ਰਕਾਰਜੀ ਮੁੱਲ ਰੱਖਦੇ ਹਨ । ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਰੂਪ ਦਾ ਇਕ ਪ੍ਰਕਾਰਜ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੋਰ ਤੇ ਦੂਜੇ ਰੂਪ ਦੁਆਰਾਂ ਨਿਭਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਪਰ     ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਇਕ ਰੂਪ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਕਾਰਜੀ ਮਹੱਤਵ ਗਵਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਲੋਕ-ਧਾਰਾ ਵਿੱਚੋਂ ਖਤਮ ਹੋ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਜੈਕਬਸਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕ-ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੇ ਰੂਪ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ, ਉਹ ਲੋਕ-ਧਾਰਾ ਵਿੱਚੋਂ ਖ਼ਾਰਜ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ; ਭਾਵ ਲੋਕ-ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰੂਪ ਅਤੇ ਵਿਧਵਾਂ ਜੀਵੰਤ ਰਹਿ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਲੋਕ-ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਕਿਰਿਅਸੀਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ । ਰੋਮਨ ਜੈਕਬਸਨ ਦਾ ਉਪਰੋਕਤ ਕਥਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਬਾਰੇ ਵੀ ਪੂਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਢੁਕਵਾਂ ਹੈ । ਪੰਜਾਬ ਮੁੱਢ ਤੋਂ ਇਕ ਖੇਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ ਨੇ ਤਕਨੀਕ ਦੇ ਪੱਧਰ ਉਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ਹੈ । ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿੰਚਾਈ ਲਾੜੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਟਿਊਬਵੈਲ ਦੀ ਜਗਾਂ ਹਲ਼ਟ ਚੱਲਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਾਰੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਆਮ ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਚਲਤ ਸੀ । ਪਰ ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਟਿਊਬਵੈਲ ਦਾ ਬੋਲਬਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਲ਼ਟ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਰਸਾਨੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਹੁੰਦੇ ਗਏ । ਇਸ ਨਾਲ ਜਿੱਥੇ ਉਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਆਮ ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਹੁੰਦੀ ਚਲੀ ਗਈ , ਉੱਥੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਖਾਣ ਵੀ ਪ੍ਰਚਲਨ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਹੁੰਦੇ ਗਏ । ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਉਹ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਜੋ ਕਿਸੇ ਕਾਰਜ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੀ , ਉਸ ਕਾਰਜ ਦੇ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚੋਂ ਮਨਫੀ ਹੋਣ ਨਾਲ ਉਹ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅਤੇ ਅਖਾਣ ਵੀ ਪ੍ਰਚਲਨ ਵਿੱਚੋਂ ਖਤਮ ਹੁੰਦੇ ਗਏ । ਇੱਥੇ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਨਾਸਵਾਨ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਸਵਾਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਕ ਹੋਰ ਨਵੀਂ ਪਰੰਪਰਾ ਆ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਥਾਨ ਲੈ ਲੈਂਦੀ ਹੈ । ਜਿੱਥੇ ਹਲ਼ਟ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅਤੇ ਅਖਾਣ ਸਾਡੀ ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚੋਂ ਖਤਮ ਹੋ ਗਏ ਸਨ , ਉਥੇ ਟਿਊਬਵੈਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਦਾਂ ਜਿਵੇਂ ਟਰੈਕਟਰ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਸਾਡੀ ਆਮ ਬੋਲਚਾਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ।
ਇਹ ਸਵਾਲ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਇਕ ਹੀ ਵਸਤ / ਵਿਧਾ ਬਾਰੇ ਇਕ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋਣ ਤਾਂ ਕਿਸ ਨੂੰ ਸਹੀ ਮੰਨਿਆਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿਸ ਨੂੰ ਸਹੀ ਮੰਨਿਆਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ? ਇਸ ਸਵਾਲ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਲੋਕ-ਧਾਰਾ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਰ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਆਪਣਾ ਮਹੱਤਵ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਇਕ ਨੂੰ ਹੀ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਸਗੋਂ ਉਨਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਭੇਦ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕ-ਧਾਰਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਹੀ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਤੱਥ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਇਕ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਇੰਜ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਇਕ ਹੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸ੍ਰੋਤਿਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਵਿਭਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਹੁਣ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਨਾ ਬਿਲਕੁਲ ਵਿਅਰਥ ਕਾਰਜ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਕਿਸੇ ਇਕ ਭੇਦ ਨੂੰ ਸਹੀ ਜਾਂ ਉਤਮ ਮੰਨਿਆਂ ਜਾਵੇ ਤੇ ਬਾਕੀ ਨੂੰ ਹਲਕੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਸਮਝਿਆਂ ਜਾਵੇ । ਸਗੋਂ ਉਸ ਦੇ ਹਰ ਭੇਦ ਨੂੰ ਲੋਕ-ਧਾਰਾ ਦਾ ਅੰਗ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ।
ਸਮੁੱਚੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਇਕ ਸੁਤੰਤਰ ਸੰਕਲਪ ਵਜੋਂ ਵਿਚਾਰਨ ਦੇ ਯਤਨ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੋਏ ਹਨ । ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਰਾਹੀ ਲੋਕ-ਧਾਰਾ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸਿਤ ਤਾਂ ਕੀਤਾ ਪਰ ਰਿਸ ਨੂੰ ਇਕ ਸੰਕਲਪ ਵਜੋਂ ਸਮਝਣ ਦਾ ਕੋਈ ਯਤਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ । ਬ੍ਰੋਨਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਸ ਅਧਿਆਰੇ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਵਿਦਵਤਾਪੂਰਨ ਅਤੇ ਲੋਕਪਿ੍ਰਯ ਪ੍ਰਵਚਨ ਵਿੱਚ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰੈਸ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਿਭਿੰਨ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰੰਪਰਾ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਜਨੇਤਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਹੈ । ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਧਾਰਾ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਇਕ ਸੰਕਲਪ ਵਜੋਂ ਸਮਝਦਿਆਂ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਬਹੁਤ ਲੋੜ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ।
ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਜੈੱਟ
ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਜੈੱਟ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਕਰੰਟ ਹੈ ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਆਇਨੋਸਫੀਅਰ ਦੇ E ਖੇਤਰ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਤਿੰਨ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਜੈੱਟ ਹਨ: ਇੱਕ ਚੁੰਬਕੀ ਭੂਮੱਧ ਰੇਖਾ ਦੇ ਉੱਪਰ (ਭੂਮੱਧਮਈ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਜੈੱਟ), ਅਤੇ ਇੱਕ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵੀ ਚੱਕਰਾਂ (ਔਰੋਰਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਜੇਟਸ) ਦੇ ਨੇੜੇ। ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਜੈਟਸ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ 100 ਤੋਂ 150 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹਾਲ ਕਰੰਟ ਹਨ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਗਾਇਰੋ ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ (ਲਾਰਮੋਰ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ) ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ-ਨਿਊਟਰਲ ਟੱਕਰ ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ E ਖੇਤਰ ਆਇਨਾਂ (O2+ ਅਤੇ NO+) ਦੀ ਗਾਇਰੋਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ ਆਇਨ-ਨਿਊਟਰਲ ਟੱਕਰ ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕ੍ਰਿਸਟੀਅਨ ਬਰਕਲੈਂਡ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਧਰੁਵੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਕਰੰਟ (ਜਾਂ ਔਰੋਰਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਜੈੱਟ) ਫਿਲਾਮੈਂਟਸ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ "ਬਰਕਲੈਂਡ ਕਰੰਟ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਧਰੁਵੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦੂਰ ਭੂ-ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਰੇਖਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਰਤੀ ਪਾਂਡੇ
ਰਤੀ ਪਾਂਡੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਹਿਟਲਰ ਦੀਦੀ, ਮਿਲੇ ਜਬ ਹਮ ਤੁਮ  (2008), ਹਰ ਘਰ ਕੁਛ ਕੈਹਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਦੀ ਸਟਰੀਟ  ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ
ਰਤੀ ਪਾਂਡੇ ਦਾ ਜਨਮ ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਸੱਤ ਸਾਲ ਇੱਥੇ ਰਹੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪਟਨਾ ਚਲੀ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਇਸਨੇ ਸੈਂਟ. ਕੈਰਨਜ਼  ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਅਗਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੇਂਦਰੀਆ ਵਿਦਾਲਿਆ ਸਕੂਲ, ਸਦੀਕ਼ ਨਗਰ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਪਾਂਡੇ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕਾਮਰਸ ਕੀਤੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਪਾਂਡੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2006 ਵਿੱਚ ਆਈਡਿਆ ਜ਼ੀ ਸਿਨੇਸਟਾਰ ਕੀ ਖੋਜ  ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਇਸਨੇ ਕਈ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਐਲਬਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸਨੇ  ਸੋਨੀ ਟੀਵੀ ਉੱਪਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ੋਅ ਸੀ.ਆਈ.ਡੀ, ਅਤੇ ਸਹਾਰਾ ਵਨ ਉੱਪਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ੋਅ ਰਾਤ ਹੋਨੇ ਕੋ ਹੈ ਤੋਂ ਵੀ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਈ। ਇਸਨੇ ਜੂਨੀਅਰ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸੰਜੇ ਦੱਤ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਲਗੇ ਰਹੋ ਮੁੰਨਾ ਭਾਈ  ਵਿੱਚ  ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1982 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਵਿਲਹੈਮ ਐਡੂਅਰਡ ਵੈਬਰ
ਵਿਲਹੈਮ ਐਡੂਅਰਡ ਵੈਬਰ (24 ਅਕਤੂਬਰ 1804 – 23 ਜੂਨ 1891) ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ ਅਤੇ, ਕਾਰਲ ਫ਼ਰੀਡਰਿਸ਼ ਗੌਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸਨੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਟੈਲੀਗਰਾਫ਼ ਦੀ ਕਾਢ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਮੁੱਢਲੇ ਸਾਲ
ਵੈਬਰ ਦਾ ਜਨਮ ਵਿਟਨਬਰਗ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਮਾਈਕਲ ਵੈਬਰ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਸੀ। ਵਿਲਹੈਮ ਤਿੰਨਾ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਸੀ। ਉਹਦੇ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰ ਸਨ। ਵਿਟਨਬਰਗ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਬੰਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1815 ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਹਾਲੇ ਆ ਕੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ। ਵਿਲਹੈਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪਾਠ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਲਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਉਸਨੂੰ ਹਾਲੇ ਦੇ ਇੱਕ ਗਰਾਮਰ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਅਨਾਥ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਯੂਨੀਵਰਿਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲੈਣ ਪਿੱਛੋਂ ਉਸਨੇ ਕੁਦਰਤੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਪੜਿਆ।
ਕੰਮ
ਗੌਸ ਅਤੇ ਮਿਲ ਕੇ 1833 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟ ਟੈਲੀਗਰਾਫ਼ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਨਿਰੀਖਣ-ਸ਼ਾਲਾ ਅਤੇ ਗੌਟਿੰਗਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਅਦਾਰੇ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਸੀ।
ਇਕਰਾ ਅਜ਼ੀਜ਼
ਇਕਰਾ ਅਜ਼ੀਜ਼ (Urdu: اقرا عزیز; ਜਨਮ 24 ਨਵੰਬਰ 1994) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ।
ਉਸਨੇ ਹਮ ਟੀਵੀ ਦੇ ਕਈ ਡਰਾਮਿਆਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹਮ ਅਵਾਰਡਸ 2016 ਵਿਚ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਸਨਮਾਨ ਵੀ ਮਿਲਿਆ।
ਅਜ਼ੀਜ਼ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਪਾਰਕ ਮਾਡਲ ਵਜੋਂ ਆਡੀਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਿਟਰਸ ਟੇਲੈਂਟ ਏਜੰਸੀ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣੀ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ‘ਕਿਸੇ ਅਪਨਾ ਕਹੇਂ’ (2014) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 2015 ਦੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਸੀਰੀਜ਼ ‘ਮੁਕਦੱਸ’ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਮੋਹਰੀ ਜਾਂ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਦੀਵਾਨਾ (2016), ਲਾਜ (2016), ਸੋਚਾ ਨਾ ਥਾ (2016), ਛੋਟੀ ਸੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ (2016), ਨਾਟਕ (2016), ਗੁਸਤਾਖ ਇਸ਼ਕ (2017), ਕੁਰਬਾਨ (2018), ਸੁਨੋ ਚੰਦਾ (2018), ਰਾਂਝਾ ਰਾਂਝਾ ਕਰਦੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਇਕਰਾ ਦਾ ਜਨਮ 24 ਨਵੰਬਰ 1994 ਨੂੰ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਅੱਜ ਕਲ ਉਹ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਸਿੰਧੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਅਬਦੁੱਲ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਅਤੇ ਆਸੀਆ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ‘ਚ 3 ਸੱਦਸ ਸਨ- ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਖੁਦ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਸਿਦਰਾ ਅਜ਼ੀਜ਼। ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰੇ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਇੰਟਰਵਿਊਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕਲੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਹੋਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਦਿਨੋ-ਦਿਨ ਵਿੱਤੀ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਕਰੀਮ ਡਰਾਈਵਰ ਹੋਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਹੈ। ਅਜ਼ੀਜ਼ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕਰਾਚੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕਾਮਰਸ ਦੀ ਇੱਕ ਅਧੁਰੀ ਬੈਚਲਰਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ ਕਿ ਅਦਾਕਾਰੀ ਅਤੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਤੋਂ ਬਰੇਕ ਮਿਲਦਿਆਂ ਹੀ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰੇਗੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਇਕਰਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹਮ ਟੀਵੀ ਦੇ ਡਰਾਮੇ ਕਿਸੇ ਅਪਨਾ ਕਹੇਂ ਨਾਲ ਕੀਤਾ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸ਼ਬੀਰ ਜਾਨ, ਆਰਿਜ ਫਾਤਿਮਾ, ਰੁਬੀਨਾ ਅਸ਼ਰਫ ਨਾਲ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
2015 ਦਾ ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੀਰੀਅਲ ਮੁਕੱਦਸ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਨੂਰ ਹਸਨ ਰਿਜ਼ਵੀ ਅਤੇ ਹਿਨਾ ਖ਼ਵਾਜ਼ਾ ਬਯਾਤ ਸਨ। ਮੋਲ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਸ਼ਾਨਜ਼ੀ ਦਾ ਕਿਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਦਹਾਜੂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।   2016 ਵਿੱਚ ਇਕਰਾ ਚਾਰ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਚਾਹੂੰ, ਦੀਵਾਨਾ, ਛੋਟੀ ਸੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਲਾਜ ਦੇ ਨਾਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਸਿਦਰਾ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਪੇਸ਼ੇ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ 2018 ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਸੀ ਕਿ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ੀ ਦੇ ਸਹਿ-ਅਦਾਕਾਰ ਅਫਾਨ ਵਹੀਦ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਰਹੀ ਸੀ। 7 ਜੁਲਾਈ 2019 ਨੂੰ, 18ਵੇਂ ਲੱਕਸ ਸ਼ੈਲੀ ਅਵਾਰਡਾਂ ‘ਚ, ਇਕਰਾ ਨੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯਾਸੀਰ ਹੁਸੈਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1994 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਪ੍ਰੇਰਕ ਮਾਂਕੜ
ਪ੍ਰਰੇਕ ਮਾਂਕੜ (ਜਨਮ 23 ਅਪ੍ਰੈਲ 1994) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ ਜੋ ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ ਲਈ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। 24 ਫਰਵਰੀ 2016 ਨੂੰ ਉਸਨੇ 2015-16 ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ-ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 25 ਫਰਵਰੀ 2017 ਨੂੰ 2016-17 ਵਿਜੇ ਹਜ਼ਾਰੇ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ ਲਈ ਆਪਣੀ ਲਿਸਟ ਏ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਉਹ 2018-19 ਵਿਜੇ ਹਜ਼ਾਰੇ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ ਲਈ ਛੇ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 212 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ। ਫਰਵਰੀ 2022 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ 2022 ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਕਿੰਗਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਗੰਗਾਨੀ, ਜੋਧਪੁਰ
ਗੰਗਾਨੀ ਬੋਰੀ ਤਹਿਸੀਲ, ਜੋਧਪੁਰ ( ਰਾਜਸਥਾਨ ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟ 26° 30' 3" ਉੱਤਰੀ, 73° 12' 42" ਪੂਰਬ ਹਨ।
ਪ੍ਰੇਰਕ ਮਾਂਕੜ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਟੀਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਕ੍ਰਿਕਟ
ਗੰਗਾਨੀ, ਜੋਧਪੁਰ
ਪਿੰਡ ਦਾ ਰਸਮੀ ਨਾਮ ਅਰਜੁਨਪੁਰੀ ਸੀ, ਪਰ ਇਸਦੀ ਸੁੱਕੀ ਨਦੀ ਗੰਗਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਦਲ ਗਈ ਜੋ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਮੌਨਸੂਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵਗਦੀ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਮਾਰਵਾੜੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਇਸਦੇ ਜੈਨ ਮੰਦਿਰ ਲਈ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਜੋ ਜੈਨ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਜੈਨੀਆਂ ਦਾ ਇਕੱਠ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਹੀ ਦਰਬਾਰ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 600 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਛੱਤਰੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। 2011 ਵਿੱਚ ਸੁਥਾਰੋ-ਕਾ-ਬਾਸ ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਪਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਮੰਦਰ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਵਿਸ਼ਨਸਰ ਝੀਲ
ਵਿਸ਼ਨਸਰ ਝੀਲ ਇੱਕ ਅਲਪਾਈਨ ਉੱਚ-ਉੱਚਾਈ ਵਾਲੀ ਓਲੀਗੋਟ੍ਰੋਫਿਕ ਝੀਲ ਹੈ, 3710 m ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੰਦਰਬਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸੋਨਮਰਗ  ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨਸਰ ਦਾ ਮਤਲਬ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਿਤਾਂ ਲਈ ਇਹ ਝੀਲ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਭੂਰਾ ਟਰਾਊਟ ਹੈ। ਇਹ ਸਰਦੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਜੰਮ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ, ਝੀਲ ਹਰੇ ਭਰੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਥਾਨਕ ਚਰਵਾਹੇ ਭੇਡਾਂ ਅਤੇ ਬੱਕਰੀਆਂ ਦੇ ਇੱਜੜ ਚਰਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਝੀਲ, ਆਪਣੀ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਬਰਫ਼ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਪਹਾੜ, ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਖੱਡਾਂ, ਅਤੇ ਐਲਪਾਈਨ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਮੈਦਾਨ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਦੇ ਟ੍ਰੈਕਰਾਂ ਲਈ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਸਰ ਝੀਲ ਅਤੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖੁਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਨਸਰ ਝੀਲ ਕਿਸ਼ਨਗੰਗਾ ਨਦੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਦੋਆਬ ਤੱਕ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਗੁਰਾਈਆਂ ਰਾਹੀਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ
ਪੁਲਾੜ ਵਿਗਿਆਨ
ਪੁਲਾੜ ਵਿਗਿਆਨ (ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨ) ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰੀ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਹੈ। ਸਪੇਸ ਉਡਾਣ ਇਸਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਲਾੜ ਵਿਗਿਆਨ ਇਸਦਾ ਵਿਆਪਕ ਖੇਤਰ ਹੈ।
ਪੁਲਾੜ ਵਿਗਿਆਨ (ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿੱਚ ਐਸਟ੍ਰੋਨਾਟਿਕ) ਸ਼ਬਦ 1920 ਵਿੱਚ ਜੇ.-ਐਚ. ਰੋਜ਼ਨੀ, ਗੋਂਕੋਰਟ ਅਕੈਡਮੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਏਰੋਨਾਟਿਕਸ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨਤਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਦੋ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤਕਨੀਕੀ ਓਵਰਲੈਪ ਦੀ ਇੱਕ ਡਿਗਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਏਰੋਸਪੇਸ ਸ਼ਬਦ ਅਕਸਰ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1930 ਵਿੱਚ, ਰੌਬਰਟ ਐਸਨੌਲਟ-ਪੈਲਟੇਰੀ ਨੇ ਨਵੇਂ ਖੋਜ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ।
ਦੂਨ ਸਕੂਲ
ਦੂਨ ਸਕੂਲ (The Doon School) ਦੇਹਰਾਦੂਨ, ਉੱਤਰਾਖੰਡ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੋਰਡਿੰਗ ਸਕੂਲ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਲਕੱਤਾ ਦੇ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਸਤੀਸ਼ ਰੰਜਨ ਦਾਸ ਨੇ 1935 ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ। ਇਸ ਸਕੂਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਹੈੱਡਮਾਸਟਰ ਆਰਥਰ ਫੁੱਟ ਸੀ ਜੋ ਦੂਨ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਈਟਨ ਕਾਲਜ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਮਾਸਟਰ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ ।
ਦਿਵਿਤਾ ਰਾਏ
ਦਿਵਿਤਾ ਰਾਏ (ਤੁਲੂ: ದಿವಿತ ರೈ); (ਜਨਮ 10 ਜਨਵਰੀ 1998) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਤਾ ਦਾ ਖਿਤਾਬਧਾਰਕ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ 28 ਅਗਸਤ 2022 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ 2021 ਹਰਨਾਜ਼ ਸੰਧੂ ਦੁਆਰਾ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਤਾਜ ਪਹਿਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ 14 ਜਨਵਰੀ, 2023 ਨੂੰ ਆਯੋਜਿਤ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ 2022 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਚੋਣ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਦੋ ਏਸ਼ੀਅਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਚੋਟੀ ਦੇ 16 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ। ਦੂਜਾ ਲਾਓਸ ਹੈ।
ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ 2022
ਰਾਏ ਨੇ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ 2022 ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਿਤਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ 14 ਜਨਵਰੀ 2023 ਨੂੰ ਨਿਊ ਓਰਲੀਨਜ਼, ਲੁਈਸਿਆਨਾ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਨਿਊ ਓਰਲੀਨਜ਼ ਮੋਰਿਅਲ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਚੋਟੀ ਦੇ 16 ਸੈਮੀਫਾਈਨਲਿਸਟਾਂ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਈ।
ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਕਾਲਜ ਭਵਾਨੀਗੜ੍ਹ
ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਕਾਲਜ ਭਵਾਨੀਗੜ੍ਹ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕਸਬੇ ਭਵਾਨੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਲਜ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਲਜ 1978 ਈ. ਤੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਪਰ 1989 ਵਿੱਚ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸਕਰੌਦੀ ਦੇ ਜੰਮਪਲ ਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਨਿਵਾਸੀ ਮਹਿਮਾ ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲ (ਸਵਰਗੀ) ਨੇ ਕਾਲਜ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਉੱਦਮ ਕੀਤਾ। ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦੇ ਨਾਲ ਕਾਲਜ ਦੀ ਦੋ ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਕਾਲਜ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਆਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਅਠਾਰਾਂ ਲੱਖ ਦੇ ਖਰਚੇ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਹੋਈ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ 1991 ਤੋਂ ਇਹ ਕਾਲਜ ਨਵੀਂ ਬਿਲਡਿੰਗ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸਹੂਲਤਾਂ
ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਬਲਾਕ, ਸਟੇਡੀਅਮ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੈਂਟਰ, ਸੈਮੀਨਾਰ ਹਾਲ, ਅਧੁਨਿਕ ਲੈਬਾਰਟਰੀਆਂ ਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰਾਈਜ਼ਡ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਹਨ।
ਕੋਰਸ
ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਏ., ਬੀ.ਐਸਸੀ. (ਮੈਡੀਕਲ ਤੇ ਨਾਨ ਮੈਡੀਕਲ), ਬੀ.ਕਾਮ, ਬੀ.ਸੀ.ਏ., ਪੀ.ਜੀ.ਡੀ.ਸੀ.ਏ., ਐਮ.ਐਸਸੀ. (ਆਈ ਟੀ.), ਐਮ.ਏ. ਹਿਸਟਰੀ, ਐਮ.ਐਸਸੀ. (ਮੈਥ), ਐਮ.ਐਸਸੀ. ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਕੋਰਸ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖਿਆ ਅਦਾਰੇ
ਸੀਮਾ (ਅਭਿਨੇਤਰੀ)
thumb|ਸੀਮਾ ਸ਼ਾਂਤਾਕੁਮਾਰੀ ਨਾਂਬਿਆਰ (ਜਨਮ 22 ਮਈ 1951), ਜੋ ਉਸਦੇ ਸਟੇਜ ਨਾਮ ਸੀਮਾ ਦੁਆਰਾ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਮਲਿਆਲਮ ਵਿੱਚ 260, ਤਾਮਿਲ ਵਿੱਚ 25, ਤੇਲਗੂ ਵਿੱਚ 7, ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ 6 ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਦਿੱਗਜ ਅਭਿਨੇਤਾ ਵਿਜਯਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਕ੍ਰੀਨ ਨਾਮ ਸੀਮਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਰਵਾਇਤੀ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮਾਂ ਤੋਂ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਮਾਲ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਚੋਟੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਦਾਕਾਰਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਕਰੀਅਰ
ਸੀਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਾਂਸਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਮਿਲ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਲੀਜ਼ਾ ਬੇਬੀ ਦੀ ਨਿਝਲੇ ਨੀ ਸਾਕਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਫਿਲਮ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। (ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਿਧੂਬਾਲਾ ਨਾਲ ਹੀਰੋਇਨ ਵਜੋਂ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।) ਅਨੁਭਵੀ ਅਭਿਨੇਤਾ ਵਿਜਯਨ ਨੇ ਨਿਝਲੇ ਨੀ ਸਾਕਸ਼ੀ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਸੀਮਾ ਰੱਖਿਆ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਉਸਨੇ 28 ਅਗਸਤ 1980 ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ IV ਸਸੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਜੋੜੇ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ, ਇਕ ਬੇਟੀ ਅਨੂ ਅਤੇ ਇਕ ਬੇਟਾ ਅਨੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1957
ਵਿੱਕੀ ਗੌਂਡਰ
ਵਿੱਕੀ ਗੌਂਡਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁਕਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸਰਾਵਾਂ ਬੋਦਲਾ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਨੌਜਵਾਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ 26 ਜਨਵਰੀ 2018 ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2018 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੈਂਗ
ਭਾਮਾ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਨ
ਭਾਮਾ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਨ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Bhama Srinivasan; ਜਨਮ 22 ਅਪ੍ਰੈਲ 1935) ਇੱਕ ਗਣਿਤ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਸੀਮਿਤ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ 1990 ਨੋਥਰ ਲੈਕਚਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1981 ਤੋਂ 1983 ਤੱਕ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. 1959 ਵਿੱਚ ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਜੇ.ਏ. ਗ੍ਰੀਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਮਾਡਿਊਲਰ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾਵਾਂ ਦੇ ਮਾਡਿਊਲਰ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਵਿੱਚ ਇਲੀਨੋਇਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪੰਜ ਡਾਕਟਰੇਟ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਨ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਨ ਦਾ ਜਨਮ ਮਦਰਾਸ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮਦਰਾਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ 1954 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਅਤੇ 1955 ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਡਾਕਟਰੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਇੰਗਲੈਂਡ ਗਈ। ਉਹ 1960 ਤੋਂ 1964 ਤੱਕ ਕੀਲੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਗਣਿਤ ਦੇ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਅਕਾਦਮਿਕ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਰਹੀ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ 1965 ਤੋਂ 1966 ਤੱਕ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਰਿਸਰਚ ਕੌਂਸਲ ਦੁਆਰਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ-ਡਾਕਟੋਰਲ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਕੀਤੀ। ਉਹ 1966 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1970 ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਆਲਮਾ ਮੈਟਰ, ਮਦਰਾਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਰਾਮਾਨੁਜਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਮੈਥੇਮੈਟਿਕਸ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਨ ਫਿਰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਅਗਲੇ ਦਹਾਕੇ ਲਈ ਵਰਸੇਸਟਰ, ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਵਿੱਚ ਕਲਾਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਸੋਸੀਏਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। 1977 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਬਣ ਗਈ। ਉਸ ਸਾਲ, ਉਹ ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ, ਨਿਊ ਜਰਸੀ ਵਿੱਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫਾਰ ਐਡਵਾਂਸਡ ਸਟੱਡੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। 1980 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਸਰਕਲ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਗਣਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਵਜੋਂ ਇਲੀਨੋਇਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਲੰਬਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜਨਵਰੀ 1979 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਬਿਲੌਕਸੀ, ਮਿਸੀਸਿਪੀ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਗਣਿਤ ਦੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕਨ ਮੈਥੇਮੈਟੀਕਲ ਸੋਸਾਇਟੀ (AMS) ਦਾ ਸੱਦਾ ਪੱਤਰ "ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ" ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਈਕੋਲ ਨੌਰਮਲ ਸੁਪੀਰੀਅਰ, ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਐਸੇਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਸਿਡਨੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਟੋਕੀਓ ਦੀ ਸਾਇੰਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵਿਜ਼ਿਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰਸ਼ਿਪਾਂ ਨੂੰ ਭਰਨ ਲਈ ਵੀ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 1991 ਤੋਂ 1994 ਤੱਕ, ਉਸਨੇ AMS ਦੀ ਸੰਪਾਦਕੀ ਬੋਰਡ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਨ ਨੇ ਲਾਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸੀਮਿਤ ਸਮੂਹਾਂ 'ਤੇ ਪੌਲ ਫੋਂਗ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕੁਆਂਟਮ ਸਮੂਹਾਂ 'ਤੇ ਲੁਜ਼ਟਿਗ ਦੀ ਖੋਜ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਗਣਿਤਿਕ ਖੋਜ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਗਣਿਤ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਹਾਰਕ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਲੱਭਣ ਦੇ ਲਾਲਚ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਗਈ।
ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ
2012 ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਮਰੀਕਨ ਮੈਥੇਮੈਟੀਕਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਫੈਲੋ ਬਣ ਗਈ। 2017 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਕ ਫੈਲੋ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਗਣਿਤ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਹਿਲਾ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਾਲੇ ਤਾਸ਼ ਖੇਡਣ ਦੇ ਡੇਕ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1935
ਸ਼ਿਵ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸਿੰਘ
ਸ਼ਿਵ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸਿੰਘ (1928–1998) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਨਾਵਲ, ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾ ਲਿਖਣ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਬਨਾਰਸ ਹਿੰਦੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ। 1990 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਨਾਵਲ ਨੀਲਾ ਚਾਂਦ ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
ਜੀਵਨੀ
ਸ਼ਿਵ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਾਰਾਣਸੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਜਲਾਲਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਉਦੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਕਾਲਜ, ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿਖੇ ਹੋਈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਬਨਾਰਸ ਹਿੰਦੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਜਿੱਥੋਂ ਉਸਨੇ ਬੀ.ਏ., ਐਮ.ਏ ਅਤੇ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਦੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬਨਾਰਸ ਹਿੰਦੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ 1953 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1988 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਇਆ।
ਵਿਰਾਸਤ
1990 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਨੀਲਾ ਚਾਂਦ ਉਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਚਨਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਕਾਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 1990 ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਸ਼ਾਰਦਾ ਸਨਮਾਨ, ਵਿਆਸ ਸੰਮਾਨ, ਆਦਿ। ਇਹ ਉਸਦੀ ਕਾਸ਼ੀ ਤਿਕੋਣੀ ਦਾ ਦੂਜਾ ਭਾਗ ਹੈ ਜੋ ਲਾਰੈਂਸ ਦੁਰੈਲ ਦੀ ਅਲੇਗਜ਼ੈਂਡਰੀਆ ਕੋਆਰਟ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ। ਵੈਸ਼ਵਾਨਾਰ ਅਤੇ ਗਲੀ ਆਗੇ ਮੁੜਤੀ ਹੈ ਉਸੇ ਲੜੀ ਦਾ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਕਲਚਰਲ ਲੈਂਡਸਕੇਪਜ਼ ਐਂਡ ਲਾਈਫਵਰਲਡ: ਲਿਟਰੇਰੀ ਇਮੇਜਜ ਆਫ਼ ਬਨਾਰਸ ਵਿਚ ਰਾਣਾ ਪੀ ਬੀ ਸਿੰਘ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨੀਲਾ ਚਾਂਦ "ਸਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਭੂਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੀ ਇਕਜੁੱਟਤਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।" ਲੜੀ ਦਾ ਤੀਜਾ ਨਾਵਲ, ਗਲੀ ਆਗੇ ਮੁੜਤੀ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ 1967 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰੀ-ਕਥਾ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮੋਹਰਲੀ ਸਫ਼ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਰੱਖਿਆ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆਪਣੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾਦੀ ਮਾਂ ਵਿੱਚ ਤਕਨੀਕੀ ਪ੍ਰਯੋਗ ਲਈ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਨਾਵਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਇਆ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਆਨੰਦ ਇੱਕ "ਅਵਾਰਾ " ਹੈ ਜੋ ਲੇਖਕ ਦਾ ਬਦਲਵਾਂ ਹਉਮੈ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਵਾਰਾਨਸੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1998 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1928
ਛਵੀ ਮਿੱਤਲ
ਛਵੀ ਹੁਸੈਨ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Chhavi Hussein; ਜਨਮ ਤੋਂ: ਮਿੱਤਲ (ਜਨਮ 4 ਸਤੰਬਰ 1980) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਮੋਹਿਤ ਹੁਸੈਨ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਡਿਜੀਟਲ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ ਸ਼ਿਟੀ ਆਈਡੀਆਜ਼ ਟ੍ਰੈਂਡਿੰਗ (SIT) ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਉਸਨੇ 2004 ਵਿੱਚ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਮੋਹਿਤ ਹੁਸੈਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਹਿੰਦੂ ਪਿਛੋਕੜ ਤੋਂ ਹੈ ਜਦਕਿ ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਹ ਮੰਨ ਗਏ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਨੂੰ 2012 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਧੀ ਅਰੀਜ਼ਾ ਹੁਸੈਨ ਅਤੇ 2019 ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਅਰਹਮ ਹੁਸੈਨ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਹੈ।
25 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2022 ਨੂੰ ਛਾਤੀ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਛਾਤੀ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਸਰਜਰੀ ਕਰਵਾਈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਗਿਲਾਕੋਰ
ਗਿਲਾਕੋਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦੇ ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਸੇਖਾਲਾ ਤਹਿਸੀਲ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪਿੰਡ ਦੀ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਆਬਾਦੀ 1944 ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 352 ਘਰ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਵੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਪਿਨਕੋਡ 342309 ਹੈ।
ਗਿਲਕੋਰ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਦੇਚੂ, ਠਾਡੀਆ, ਲੋਰਟਾ ਅਤੇ ਨਥੜਾਉ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮਨੀਤ ਯਾਦਗਾਰੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸਨਮਾਨ
ਮਨੀਤ ਯਾਦਗਾਰੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸਨਮਾਨ ਹਰ ਸਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਇੱਕ ਮੀਡੀਆ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਕਾਰਕੁਨ ਗੁਰਨਾਮ ਕੰਵਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਨੀਤ ਕੰਵਰ ਦਾ 10 ਨਵੰਬਰ 2007 ਨੂੰ 30 ਸਾਲ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੰਦਰੀ ਬੀਮਾਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਆਖ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲ਼ੇ ਉਹ ਇਲੈਕਟ੫ੋਨਿਕ ਮੀਡੀਆ ਵਿਚ ਇਕ ਸਥਾਪਤ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੀ। ਮਨੀਤ ਕੰਵਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਤੌਰ ਖੇਡ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸਹਾਰਾ ਟੀਵੀ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਮਨੀਤ ਕੰਵਰ ਯਾਦਗਾਰ ਕਮੇਟੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਭੁਲੇਖਾ
ਭੁਲੇਖਾ ਡੇਕਲੇਰੇਸ਼ਨ 1989 ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰ ਭੁਲੇਖਾ ਦਾ ਬਾਕਾਇਦਾ ਆਗ਼ਾਜ਼ ਨਵੰਬਰ 1993 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇੱਕ ਜਨਵਰੀ 1997 ਨੂੰ ਭੁਲੇਖਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤੇ ਅੱਜ ਤਕ ਰੈਗੂਲਰ ਛਪ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅਖ਼ਬਾਰ
ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਰ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ
ਸੱਭਿਆਚਾਰ :ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ
'''ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅੰਗਰੇਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ  'ਕਲਚਰ’ਦਾ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਹੈ।ਹਿੰਦੀ ਵਿਦਵਾਨ ਇਸ ਲਈ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਡਾ.ਟੀ. ਆਰ ਵਿਨੋਦ ਨੇ ਇਸ ਲਈ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤਿਆ ਹੈ।ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਸਭਿਅ ਅਤੇ ਆਚਾਰ (ਸਭਿਅ+ਆਚਾਰ) ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਤੋਂ ਹੋਂਦ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਸਭਿਅ,ਸ ਅਤੇ ਭੈਅ(ਸ+ਭੈਅ) ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ‘ਸ’ ਦਾ ਅਰਥ ਇੱਛਤ/ਚੰਗਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭੈਅ ਨੂੰ ਨਿਯਮ/ ਵਿਉਂਤ/ ਤਰਤੀਬ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸ਼ਨ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਚਾਰ ਅੱਗੋਂ (ਆ+ਚਾਰ) ਦਾ ਸੰਯੋਜਨ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆ ਤੋਂ ਭਾਵ ਵੱਡਾ ਵਿਆਪਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਚਰ ਸ਼ਬਦ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਹ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਚਾਰ ਤੋਂ ਭਾਵ ਵਰਤੋਂ-ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਤੋਂ ਹੈ।'''
ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
'''ਈ.ਬੀ. ਟਾਇਲਰ ਅਨੁਸਾਰ,"ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਜਾਂ ਸਭਿਅਤਾ ਆਪਣੇ ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਜਟਿਲ ਸਮੁੱਚ ਹੈ,ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ,ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼,ਕਲਾ,ਨੈਤਿਕਤਾ,ਕਾਨੂੰਨ,ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਆਦਤਾਂ ਆ ਜਾਂਦੀਆ ਹਨ,ਜਿਹੜੀਆਂ ਮਨੁੱਖ, ਸਮਾਜ ਦੇ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ,ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।"'''
ਪ੍ਰੋ.ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਕ ਅਨੁਸਾਰ, “ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਇੱਕ ਜੁੱਟ ਅਤੇ ਜਟਿਲ ਸਿਸਟਮ ਹੈ,ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪੜਾਅ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਹਾਰ ਦੇ ਪੈਟਰਨ ਅਤੇ ਪਦਾਰਥਕ ਅਤੇ ਬੌਧਕ ਵਰਤਾਰੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।”
ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ
ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸਾਧਾਰਨ ਤੇ ਸੰਖੇਪ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਇਹ ਹੈ, “ਮਨ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਗਿਆਨ ਮਨੋ-ਵਿਗਿਆਨ ਹੈ।”ਮਨੋ-ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਮਨ-ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਗਿਆਨ ਕਹਿਣ ਨਾਲ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਮਨ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਿਸ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅਰਥ ਦੀ ਸਪੱਸ਼ਟਤਾ ਅਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸੁਬੋਧਤਾ ਲਈ ਮਨੋ-ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਮਾਨਸਿਕ ਅਨੁਭਵਾਂ ਜਾਂ ਕਾਰਜਾਂ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਵੇਲੇ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਵਿਚਾਰ ਚਲਦੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ,ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੇ ਚੇਸ਼ਟਾਵਾਂ ਉਠਦੀਆਂ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ,ਅੱਡ-ਅੱਡ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਕਈ ਅਨੁਭੂਤੀਆਂ ਉਹ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਵਿਚਾਰਾਂ,ਇੱਛਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅਨੁਭੂਤੀਆਂ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਮਨੋ-ਵਿਗਿਆਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।ਮਨੋ-ਵਿਗਿਆਨ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਮਨ ਅਰਥਾਤ ਮਾਨਸਿਕ ਅਨੁਭਵ ਜਾਂ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਮਨ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਸੰਭਵ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮਾਨਸਿਕ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਰੂਪ ਦੇਣ ਲਈ ਦੂਜੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਤੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਖੜ੍ਹਨਾਂ ਅਤੇ ਸਮਝਣਾ ਵੀ ਲੋੜੀਦਾ ਹੈ।
ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ
ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਪੱਖ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਜਿਹੜਾ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ। ਅਸੀ ਸਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਨੇ ਧਰਮ,ਦਰਸ਼ਨ,ਇਤਿਹਾਸ ਆਦਿ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਸਾਹਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਡੂੰਘੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਏ ਹਨ। ਜਿਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਹਿਲੇ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ,ਉਸਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਨੇ ਅਸਲੋਂ ਹੀ ਨਵੀਂ ਵਿਧੀ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਨੇ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਨਿਰਖਣ-ਪਰਖਣ ਦੇ ਢੰਗਾਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਬਾਹਰੋਂ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਅਤੇ ਉਸ ਰਾਹੀਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਜਿਹੜੀ ਵਿਧੀ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਹੈ,ਉਸਨੂੰ ਮਨੋਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿਧੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।ਫ਼ਰਾਇਡ ਦੀ ਵਡਮੁੱਲੀ ਦੇਣ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਬਾਰੇ ਕੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਗੋਂ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਹੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਢੰਗ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਅਤੇ ਕਿਤਨਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੋੜਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਰਥਾਤ ਉਸਨੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅਚੇਤ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਝਾਤ ਪੁਆਈ ਹੈ।ਫ਼ਰਾਇਡ ਨੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਤਾਂ ਬਾਹਰੋਂ ਦੇਖਿਆ ਪਰ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਦਾ ਅੰਦਰੋਂ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਹ ਦੱਸਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਅਚੇਤ ਮਨ ਨਾਲ ਚਲਾਇਆ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਸਾਹਿਤ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਆਪਣੀ ‘ਮੈਂ’ ਦੀ ਹੀ ਗੂੰਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਅਚੇਤ ਮਨ ਹੀ ਉਸਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਚੇਤੰਨਤਾ ਦਾ ਆਰੰਭ
ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਪਿਛਲੇ ਕੁੱਝ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਜਾਗਰ ਹੋਈ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਬਾਰੇ ਚੇਤੰਨਤਾ ਹੋਰ ਵੀ ਮਗਰੋਂ ਅਤੇ ਪੜਾਅ –ਪੜਾਅ ਕਰਕੇ ਆਈ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਸੱਖਣੇਂ ਕਹਿਣ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਮਾਜੀ ਹਿੱਤਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੀਤਾ,ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਕੁੱਝ ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਕੰਮ ਵੀ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਨੇ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਿਹੜਾ ਸਾਡੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿੱਲਖਣਤਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਮੁੱਢ ਬਣਿਆ। ਸੋ ਪ੍ਰਤੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਡਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸੰਬੰਧੀ ਅਧਿਐਨ ਅਜੇ ਲੋਕਯਾਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਤੁਰਿਆ।ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਅਸੀ ਅਜੇ ਆਪਣੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ
ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾ ਸੰਬੰਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ  ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜੋ ਅਸੀ ਸਿੱਖਦੇ ਪੜਦੇ ਹਾਂ,ਸਾਡਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸਮੋ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਮੋਣ ਦਾ ਇਹ ਢੰਗ,ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਪੱਧਰ ਹਰ ਇੱਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਹੂੰਦਾ ਹੈ।ਜਿਸਦੇ ਚਲਾਏ ਅਸੀ ਚਲਦੇ ਹਾਂ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਭ ਕੁੱਝ ਗੁਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਕੋਲ ਉਸਦਾ ਉਸਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਾਡਾ ਆਪਣਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਜੋ ਕੁੱਝ ਸਾਡਾ ਆਪਣਾ ਹੈ ਉਹ ਖੋਹਿਆ ਜਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸਾਡੀ ਚੇਤਨਾ ਅੰਦਰ ਸਾਡੀ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਚੇਤਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਇਹ ਧੁਰ ਅੰਦਰਲੀ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਜੀਵਨ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।ਇਹੀ ਚੇਤਨਾ ਸਾਨੂੰ ਹਾਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਹਾਰਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ  ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਸਿਧਾਂਤ
'''ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਿਧਾਂਤ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸਾਮਾਨਯ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਉਸਦੇ ਵਿਵਹਾਰ, ਆਚਰਨ ਤੇ ਸਰੀਰਕ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸਿਧਾਤਾਂ ਦੀ ਲੋਅ ਵਿੱਚ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮਾਨਸਿਕ ਅਨੂਭਵਾਂ,ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਜਾਂ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹਰਬਰਟ ਸਪੈਂਸਰ,ਸਿੰਗਮੰਡ ਫ਼ਰਾਇਡ,ਕਾਰਲ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਰਬਰਟ ਸਪੈਂਸਰ ਨੇ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਵਿਧੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮਾਨਸਿਕ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਇਸ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡਾਰਵਿਨ ਦੇ ਸਿਧਾਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਸਿਕ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਦਿਆਂ ਸਪੈਂਸਰ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਜੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਤਜ਼ਰਬੇ ਰਾਹੀਂ ਕੁੱਝ ਮਾਨਸਿਕ ਲੱਛਣ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਾ ਹੈ,ਜਿਹੜੇ ਉਸਦੀ ਹੋਂਦ ਲਈ ਸਹਾਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਪੀੜ੍ਹੀ-ਦਰ-ਪੀੜ੍ਹੀ ਚਲਦੇ ਹਨ।ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਅੰਤ ਫ਼ਰਾਇਡ ਕਾਮ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਦੇ ਪਾਸਾਰ ਰਾਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਸਿਗਮੰਡ ਫ਼ਰਾਇਡ ਨੇ ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਅਧੀਨ ਸੁਫ਼ਨਿਆਂ ਨੂੰ ਅਚੇਤ ਮਨ ਦੇ ਦੱਬੇ ਹੋਏ ਵਿਚਾਰ ਵਜੋਂ ਪਰਖਿਆ ਅਤੇ ਮਿੱਥਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਸੀ.ਜੀ,ਜੁੰਗ ਨੇ ਮਨੋਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਵਾਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਵਰਤਾਰੇ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਡਾ. ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇਕੀ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਹੈ,ਕਿ ਡਾ.ਯੁੰਗ ਨੇ ਮਨੋਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮਾਨਵ- ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼,ਸੁਪਨ-ਸਾਮੱਗਰੀ ਤੇ ਮਨੋਰੋਗ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਵੀ ਸਮੂਹਿਕ ਅਵਚੇਤਨ ਵਿੱਚ ਪਏ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਆਦਿ-ਕਾਲੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਤੇ ਏਹੋ ਜੇਹੇ ਦੂਸਰੇ ਸਾਹਿਤਕ ਤੱਤਾਂ ਉੱਪਰ ਹੀ ਉਸਰਦੇ ਹਨ,ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮ,ਰਾਸ਼ਟਰ,ਰਸਮਾਂ,ਰਹੁ-ਰੀਤਾਂ,ਕਰਮਕਾਂਡ,ਕਲਾਤਮਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਆਦਿ ਸਭ ਸ਼ਾਮਿਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।ਇਹਨਾਂ ਪੌਰਾਣਿਕ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਯੁੱਗ ਨੇ ਆਦਿਮ ਪ੍ਰਤਿਰੂਪ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ।ਯੁੰਗ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਮੁਤਾਬਕ ਚੇਤਨ ਨਿੱਜੀ ਅਚੇਤਨ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਖੜਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਿੱਜੀ ਅਚੇਤਨ ਸਮੂਹਿਕ ਅਵਚੇਤਨ ਵਿੱਚੋਂ। ਸਾਡੇ ਸੁਪਨਿਆਂ,ਕਲਾਤਮਕ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ, ਮਨੋਰੋਗ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ,ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਕਥਾਵਾਂ ਤੇ ਲੋਕ-ਪਰੰਪਰਕ ਪਰੀ-ਕਹਾਣੀਆਂ ਆਦਿ ਵਿਚਾਲੇ ਇੱਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਾਂਝ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਸਭਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਸਮੂਹਿਕ ਅਚੇਤਨ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ,ਜਿੱਥੋਂ ਦੇ ਆਦਿਮ-ਪ੍ਰਤਿਰੂਪਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝ ਕਾਰਨ ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਨੁਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਾਂਝ ਭਾਸਦੀ ਹੈ।'''
ਪ੍ਰਾਕਿਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਨੇਹ
ਇਹ ਆਮ ਧਾਰਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰਕਿਤਿਕ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਸਮਾਜਿਕ ਮਨੁੱਖ ਬਣਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਆ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ।ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਥਾਂ ਪ੍ਰਕਿਤੀ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੈ।ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਪੌਣ ਪਾਣੀ ਸੁਹਾਵਣਾ,ਧਰਤੀ ਉਪਜਾਊ,ਇਲਾਕਾ ਕੁਦਰਤੀ ਨਜਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ-ਖਲਾਸੇ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਪ੍ਰਤਿ ਵਿਰੋਧ ਦੀ ਥਾਂ ਸਨੇਹ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਹੈ।ਜੇਕਰ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਨੇਹ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਅਥਾਹ ਮੁਹੱਬਤ ਹੈ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਅਤਿ ਨਿੱਘੇ ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਡੂੰਘੇ ਦੁਖਾਂਤ ਵੀ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ ਵਾਪਰੇ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਆਧਾਰ ਧਰਮ
ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਆਧਾਰ ਵਿਗਿਆਨ ਨਹੀਂ,ਧਰਮ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਣਾ ਹੈ।ਦੂਜਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤਿ ਭਾਵੁਕ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਕਿਸੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸੋਚ ਦਾ ਧਾਰਣੀ ਨਹੀਂ।ਇਹ ਦੋਸ਼ ਜਾਂ ਗੁਣ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ,ਇਹ ਉਸਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਥਿਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿਤਨੇ ਚਿੰਤਕ ਜਾਂ ਵਿਗਿਆਨੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹਨ (ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਿੰ. ਜੇਧ ਸਿੰਘ,ਪ੍ਰੋ.ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ,ਡਾ.ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ)ਉਹ ਉਪਰੋਕਤ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਖੇਤਰ ਛੱਡ ਕੇ ਧਰਮ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਕਾਲਜ ਸਕੂਲ ਕਮਜੋਰ ਹਨ।ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਸਦਾ ਚਹਿਲ ਪਹਿਲ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਬਣੇ ਰਹੇ ਹਨ ਇੱਥੇ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਯੋਗ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਧਰਮ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਸੇ ਬੰਧਨ ਜਾਂ ਰੋਕ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।ਕਰਦਾ ਉਹੀ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਮਰਜੀ ਹੋਵੇ,ਪਰ ਬਾਦ ਵਿੱਚ ਅਰਦਾਸ ਵਿੱਚ ਭੁੱਲ ਬਖਸ਼ਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।ਪੰਜਾਬੀ ਰੱਬ ਨਾਲ ਵੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਆਹ ਪਿੱਛੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਿਕ ਕਾਰਨ
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਲਾੜੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਸਮਾਂ-ਰੀਤਾਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਜੋਧੇ-ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੀ ਨਕਲ ਹਨ ਜਿਹੜਾ ਕਲਗੀ ਸਜਾ ਕੇ, ਛੱਤਰ ਝੁਲਵਾ ਕੇ, ਸ਼ਾਹੀ ਲਿਬਾਸ ਵਿੱਚ ਤਲਵਾਰ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਘੋੜੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ,ਨਗਾਰੇ ਨਾਲ ਅਹਿਲਕਾਰਾਂ,ਵਜੀਰਾਂ ਦਰਬਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਰਾਜੇ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਗੋਂ ਦੂਜੇ ਰਾਜੇ(ਲੜਕੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਦੋ ਹੀ ਰਾਹ ਹਨ ਜਾਂ ਈਨ ਮੰਨੇ ਜਾਂ ਯੁੱਧ ਕਰੇ। ਲੜਕੀ ਦਾ ਪਿਤਾ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਅਹਿਲਕਾਰਾਂ(ਸਾਕ-ਸੰਬੰਧੀਆਂ)ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੀ ਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਈਨ ਮੰਨਣ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਆਪਣੀ ਵਫਾਦਾਰੀ ਅਤੇ ਅਧੀਨਗੀ ਵਜੋਂ ਉਹ ਜੇਤੂ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦਾ ਡੋਲਾ ਦੇਣ ਦਾ ਰਸਮ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਦਾਜ ਅਤੇ ਸ਼ਗਨ ਹਮਲਾਵਰ ਫੌਜ ਦੀ ਨੁਕਸਾਨ-ਪੂਰਤੀ,ਨਜਰਾਨੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਅਧੀਨਗੀ ਮੰਨਣ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਹਨ। ਈਨ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ (ਲੜਕੀ ਵਾਲੇ) ਜੇਤੂਆਂ(ਬਾਰਾਤੀਆਂ)ਦੀ ਟਹਿਲ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨੀਵਾਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ(ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ-ਜੂਠ) ਭੋਜਨ ਖਾਂਦੇ ਹਨ
ਹਾਰ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹਾਰ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਪਿੱਛੇ ਵੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ ਹਨ।ਔਰਤਾਂ ਚਮਕਦੀ ਧਾਤ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਪਹਿਨਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਨਬਜ਼ ਧੜਕਦੀ ਪਰਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੋਵੇ। ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਹਾਰ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਕਰਨ ਪਿੱਛੇ ਭਾਵਨਾ ਭੁਤਾਂ –ਪ੍ਰੇਮਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਉਦਾਹਰਨ ਨਵੇਂ ਜੰਮੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਮੰਜੇ ਥੱਲੇ ਲੋਹਾ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਆਦਿ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਭੂਤਾਂ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉ ਲਈ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਅਤੇ ਛਿਲੇ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਝਾੜੂ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਕਿ ਕਿਧਰੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਦਾ ਹੁੰਝਾ ਹੀ ਨਾ ਫਿਰ ਜਾਵੇ।
ਰਿਸ਼ਤਾ ਨਾਤਾ-ਪ੍ਰਬੰਧ ਪਿੱਛੇ ਮਾਨਸਿਕਤਾ
ਰਿਸ਼ਤਾ ਨਾਤਾ-ਪ੍ਰਬੰਧ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਿਵੇਕਲਾ ਪੱਖ ਹੈ। ਸਾਂਝੀ ਟੱਬਰਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਹਰ ਇੱਕ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਨਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਵੱਖਰੇ ਫਰਜ਼ ਹਨ।ਜਨਮ,ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਮਰਨ ਸਮੇਂ ਹਰ ਇੱਕ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਦੇ ਫਰਜ਼ ਸਪ੍ਸ਼ਟ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਹਰ ਇੱਕ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਮਿਠਾਸ,ਰਸ ਅਤੇ ਸੁਆਦ ਹੈ।ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਤੇ ਪਾਲਦਿਆਂ,ਰੀਤਾਂ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਪੂਰਦਿਆਂ ਸ਼ਗਨ ਪੂਰੇ ਕਰਦਿਆਂ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਮਾਨਸਿਕ ਤਸੱਲੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।ਦਾਦਕੇ ਅਤੇ ਨਾਨਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨਾਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਚੂਲਾਂ ਹਨ।ਨਾਨਕੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਚੰਗੇ ਲਗਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਦੀ ਆਦਰ ਦਾ ਨਿੱਘ,ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਥੋ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।ਸ਼ਰੀਕਾ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।ਸ਼ਰੀਕੇ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਨਫ਼ਰਤ ਦੋਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹਨ।ਸ਼ਰੀਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੀ ਅਣਖ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭ ਕੁੱਝ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਅਤੇ ਵਿਗੜ ਜਾਣ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸਭ ਕੁੱਝ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰੇਮੀ ਜਾਂ ਅਸ਼ਕ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ
ਪ੍ਰੇਮੀ ਜਾਂ ਆਸ਼ਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਸਖ਼ਸੀਅਤ ਹੈ।ਆਸ਼ਕ ਅਜਿਹੀ ਮਨੁੱਖੀ ਸਖਸ਼ੀਅਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਰੂਪ ਹੈ,ਜੋ ਸਥਾਪਿਤ ਸਾਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਾ-ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਮਰਦ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਮਰਯਾਦਾਬੱਧ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਥਾਂ ਨਵਾਂ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸਿਰਜਣ ਲਈ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਲਗਭਗ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰੇਮ-ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਨੂੰ ਤੋੜਦੇ ਗਏ ਹਨ।ਆਸ਼ਕ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਨਵੇਂ ਮਨੁੱਖੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।ਮਰਦ ਇਸਤਰੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਜਮਾਤੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਦੀ ਥਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸਾਂਝ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਗੁਣਾਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਉਂਕਿ ਆਸ਼ਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ,ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਆਸ਼ਕੀ ਨੂੰ ਅਤਿ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਕਾਰਜ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮ-ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦੁਖਾਂਤ ਹਨ।ਪ੍ਰੇਮੀ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ ਰਾਹੀਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਾਨਵੀ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਤਸਦੀਕ ਕੀਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਸ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਵਿਰਲਾਪ ਦੀ ਸੁਰ ਉੱਚੀ ਹੈ ਉਹ ਕਾਵਿ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਵਾਰਸ਼ ਸ਼ਾਹ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ ਤਕ ਦੇ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਉਹੀ ਵੰਨਗੀਆਂ ਅਤੇ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ,ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਰਲਾਪ ਦੀ ਸੁਰ ਉੱਚੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਕਵੀਆਂ ਨੂੰ ਰੱਜ ਕੇ ਗਾਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਕਵੀ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਬੁਲਾਰੇ ਹਨ।
ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼
ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਅੰਦਰ ਗੁਲਾਮੀ ਦੇ ਅਹਿਸਾਸ ਤੋ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਦੀ ਪ੍ਰਬਲ ਰੁਚੀ,ਅਨਿਆਂ ਅਤੇ ਧੱਕੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਾਬਰੀ ਪ੍ਰਗਟਾਉਣ ਦਾ ਜ਼ਜ਼ਬਾ,ਅਣਖ,ਜੁਝਾਰੂਪਣ ਜੋਸ਼ ਅਤੇ ਸੂਰਬੀਰਤਾ ਦੇ ਭਾਵ,ਸ੍ਵੈ-ਮਾਣ ਨਾਲ ਜੀਊਣ ਦੀ ਤੀਬਰ ਲੋਚਾ,ਰਮਤੇਪਣ ਦੀ ਬਿਰਤੀ,ਖੁਲਾਸਾਪਣ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਟੈਂਅ(ਈਨ) ਨਾ ਮੰਨਣ ਦੀ ਜੇ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਹੈ ਇਹ ਆਦਿ-ਕਾਲ ਤੋਂ ਯੁੱਧਾਂ ਦਾ ਅਖਾੜਾ ਬਣੀ ਪੰਜ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਪਰ ਸਿਰਜੇ ਸੰਘਰਸ਼ਸ਼ੀਲ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਮਹਿਜ ਪਰਿਵਾਸ ਹੈ।ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਰਸੇ ਦੇ ਤਾਤਵਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਦਕਾ ਡਰਕੇ ਅਤੇ ਬੇਪਤ ਹੋ ਕੇ ਜਿਊਣਾ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਆਦਤ ਨਹੀਂ। ਜਿਸਨੂੰ ਅਸੀ ਬਦਲਵੇਂ ਸੰਕਲਪੀ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਮੂਲ ਪਛਾਣ,ਅਰਥਾਤ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ,ਉਹ ਦਰਅਸਲ ਪੰਜਾਬੀ ਮਨ ਦੇ ਸਮੂਹਿਕ ਆਪੇ ਦਾ ਹੀ ਦੂਜਾ ਨਾਂ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਅਵਚੇਤਨੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਅਹਿਸਾਸਾਂ ਅੰਦਰ ਆਪਣੀ ਜਨਮ-ਭੂਮੀ,ਆਪਣੇ ਵਤਨ,ਦਰਿਆਵਾਂ,ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਰਗੇ ਖੁੱਲੇ –ਡੁੱਲ੍ਹੇ ਲੋਕਾਂ,ਲੋਕ ਨਾਇਕਾਂ,ਵਿਰਸੇ ਆਦਿ ਪ੍ਰਤੀ ਜੋ ਮੋਹਭਰੀ ਅਤੇ ਪੱਕੀ-ਪੀਢੀ ਭਾਵੁਕ ਸਾਂਝ,ਪਕੜ ਅਤੇ ਚਿਤ-ਬਿਰਤੀ ਹੈ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਅਤੇ ਉੱਚੇ-ਸੁੱਚੇ ਲਿਸ਼ਕਾਰੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦਾ ਨਾਂ ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਹੈ।ਸੁਚੇਤ ਆਚਾਰ-ਵਿਵਹਾਰ ਅਧੀਨ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸਮੂਹਿਕ ਸੋਚਧਾਰਾ ਵਿਚਲੇ ਅਜਿਹੇ ਅਹਿਸਾਸ ਬੇਸ਼ਕ ਦਬੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਅਵਚੇਤਨੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਿਰੰਤਰ ਪ੍ਰਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਪੰਡੋਰੀ ਸਿੱਧਵਾਂ
ਪੰਡੋਰੀ ਸਿੱਧਵਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਤਰਨਤਾਰਨ-12 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡ ਕੁਆਰਟਰ ਤਰਨਤਾਰਨ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਤਰਨਤਾਰਨ-12 ਤੋਂ 9 ਕਿ.ਮੀ. ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 237 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਪੰਡੋਰੀ ਸਿੱਧਵਾਂ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਪੰਡੋਰੀ ਹਸਨ (1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਲਾਲੂ ਘੁੰਮਣ (3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਖੈਰ ਡਿੰਕੇ (4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਜੌਹਲ ਰਾਜੂ ਸਿੰਘ (4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਖਾਰਾ (5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਗੁਰਨਾਮ ਕੰਵਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ
ਵਸੰਤ ਵੈਲੀ ਸਕੂਲ
ਵਸੰਤ ਵੈਲੀ ਸਕੂਲ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ Vasant Valley School) ਵਸੰਤ ਕੁੰਜ, ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਹਿ-ਵਿਦਿਅਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਹੈ। ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਵਰਲਡ- ਸੀ ਫੋਰ ਵੱਲੋਂ ਕਰਵਾਏ ਸਰਵੇਖਣ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਬਿਹਤਰ ਸਿੱਖਿਆ ਅਦਾਰਾ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਇਰਫਾਨ ਨਸੀਰਾਬਾਦੀ
ਸਈਅਦ ਇਰਫਾਨ ਅੱਬਾਸ ਰਿਜ਼ਵੀ (ਜਨਮ 5 ਜੂਨ 1975) ਨਸੀਰਾਬਾਦ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕਵੀ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਔਹਖਾਵਨ (ਨੋਹਾ ਪਾਠਕ) ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ੀਆ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨੋਹਾ ਔਹਖਾਵਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣਾ ਨੂਹੇ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ 1996 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਨੂਹ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਸਈਅਦ ਇਰਫਾਨ ਅੱਬਾਸ ਰਿਜ਼ਵੀ ਦਾ ਜਨਮ ਨਸੀਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਸੱਯਦ ਕਿਨਾਯਤ ਅੱਬਾਸ ਰਿਜ਼ਵੀ ਦੇ ਘਰ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੋਜ਼ਖਵਾਨ ਅਤੇ ਨੌਹਖਵਾਨ ਹੋਇਆ। ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਰਾਏਬਰੇਲੀ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਵਸਿਆ, ਉਥੋਂ ਉਸ ਨੇ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਅੰਤਰ ਸਕੂਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਕਈ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀਆਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ। ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ 1993 ਵਿੱਚ ਲਖਨਊ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਲਖਨਊ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ ਪਾਸ ਕੀਤੀ।
ਕਰੀਅਰ
ਸਈਅਦ ਇਰਫਾਨ ਅੱਬਾਸ ਰਿਜ਼ਵੀ ਮੁੰਬਈ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਉਹ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰੀ, ਨੌਹੇ ਆਦਿ ਲਿਖਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1996 ਵਿੱਚ ਨੌਹਾ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕੈਸੇਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ।
ਅਲੇਟਾ ਓਸ਼ੀਅਨ
ਅਲੇਟਾ ਓਸ਼ੀਅਨ (ਜਨਮ 14 ਦਸੰਬਰ 1987), ਸਟੇਜੀ ਨਾਂ, ਹੰਗਰੀ ਪੌਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਇਸਨੇ 2010 ਵਿੱਚ ਸਲਾਨਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਔਰਤ ਪ੍ਰ੍ਫ਼ਾਰਮਰ ਲਈ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸ਼ੂਟ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਸੈਕਸ ਸੀਨ ਲਈ ਏਵੀਐਨ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੌਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਮਹਿਬਾਨੂ ਟਾਟਾ
ਮਹਿਬਾਨੂ ਟਾਟਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Mahbanoo Tata; ਜਨਮ 26 ਅਪ੍ਰੈਲ 1942) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੀ ਈਰਾਨੀ ਅੰਕੜਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਿੱਖਿਆ
ਬੰਬਈ ਤੋਂ ਇੱਕ ਜੋਰਾਸਟ੍ਰੀਅਨ (ਪਾਰਸੀ), ਉਸਨੇ ਪਰਡਿਊ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਅਤੇ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸਥਾਨਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। 1967 ਵਿੱਚ ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ. ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਇਆ, ਆਖਰਕਾਰ ਈਰਾਨ ਦੀਆਂ ਕਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਣ ਗਈ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਉਹ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸਾਲ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਈਰਾਨ ਆਈ ਅਤੇ ਸ਼ਰੀਫ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਅੰਕੜਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਦੋ ਸਾਲ ਬਿਤਾਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਗਲੇ 16 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ, ਸਟੈਟਿਸਟਿਕਸ ਐਂਡ ਇਨਫੋਰਮੈਟਿਕਸ, ਹਾਇਰ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਕੰਪਿਊਟਰ ਪਲੈਨਿੰਗ ਐਂਡ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ, ਈਰਾਨ ਆਜ਼ਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅਤੇ ਅੱਲਾਮੇਹ ਤਬਾਤਾਬਾਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇ ਵਜੋਂ ਅੰਕੜੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ।
1989 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕੇਰਮਨ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦ ਬਹੋਨਾਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅੰਕੜਾ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰਮਨ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਉਸੇ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ।
ਮਹਿਬਾਨੂ ਟਾਟਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅੰਕੜਾ ਸੰਸਥਾ, ਗਣਿਤ ਦੀ ਈਰਾਨੀ ਸੋਸਾਇਟੀ, ਅਤੇ ਈਰਾਨੀ ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਸਟੈਟਿਸਟਿਕਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਇਰਾਨ ਦੀ ਅੰਕੜਾ ਮਹਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਸਾਰੇ ਯੋਗਦਾਨਾਂ ਲਈ "ਈਰਾਨ ਦੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ" ਵਜੋਂ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1"> ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਪਾਰਸੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1942
ਸੀਮਾ ਬੀਸਲਾ
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਸੀਮਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਦੇ ਰੋਹਤਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਚਾਚਾ, ਜਾਟਾਂ ਦੇ ਬਿਸਲਾ ਕਬੀਲੇ ਦੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕਰੀਅਰ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਰੋਹਤਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਗੁਧਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਜੂਨੀਅਰ ਖੇਡਾਂ
ਉਸਨੇ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ 2009 ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੈਡੇਟ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਅਤੇ 2012 ਅਤੇ 2013 ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤ ਕੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਦੀ ਲੜੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
2021 ਏਸ਼ਿਆਈ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ 55 ਕਿਲੋ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ
ਉਹ ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਝਾਰਸਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, 67 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਪਰ 2017 ਵਿੱਚ 53 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਈ। ਉਸਨੇ 2017 ਵਿੱਚ 53 ਕਿਲੋ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸੀਨੀਅਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ 2018 ਵਿਸ਼ਵ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ ਪਰ ਔਰਤਾਂ ਦੇ 55 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਈਵੈਂਟ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਈ, 2019 ਵਿਸ਼ਵ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ 50 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਦੂਜੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਹਾਰ ਗਈ, ਪਰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ 2021 ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਹ ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਦੀ ਮਾਰੀਆ ਸਟੈਡਨਿਕ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਮੈਚ ਹਾਰ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਰੀਪੇਚੇਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦੂਜੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਦੀ ਕਾਂਸੀ ਤਮਗਾ ਜੇਤੂ ਏਕਾਟੇਰੀਨਾ ਪੋਲੇਸ਼ਚੁਕ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1"> ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1993
ਜਤਿੰਦਰ ਬਰਾੜ
ਜਤਿੰਦਰ ਬਰਾੜ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਨਾਟਸ਼ਾਲਾ ਦਾ ਸਿਰਜਕ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕੁਦੇਸਣ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵੀ ਲਿਖੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ
ਵੇਰਕਾ ਜੰਕਸ਼ਨ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ
ਵੇਰਕਾ ਜੰਕਸ਼ਨ (ਸਟੇਸ਼ਨ ਕੋਡ: VKA ) ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਵੇਰਕਾ ਟਾਊਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਇੱਕ ਉਪਨਗਰ ਹੈ। ਵੇਰਕਾ ਸਟੇਸ਼ਨ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਰੇਲਵੇ ਜ਼ੋਨ ਦੇ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਰੇਲਵੇ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਵੇਰਕਾ ਜੰਕਸ਼ਨ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ 233 m ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ । ਇਹ ਸਟੇਸ਼ਨ  ਬਰਾਡ ਗੇਜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ-ਪਠਾਨਕੋਟ ਲਾਈਨ ਜੋ 1884 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸਿੰਗਲ ਟਰੈਕ ਵੇਰਕਾ-ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਲਾਈਨ ਦਾ ਜੰਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮੂਲ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵੀ ਹੈ।
ਬਿਜਲੀਕਰਨ
ਵੇਰਕਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸਿੰਗਲ ਟਰੈਕ DMU ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ-ਪਠਾਨਕੋਟ ਲਾਈਨ ਅਤੇ ਸਿੰਗਲ ਟਰੈਕ DMU ਵੇਰਕਾ-ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਲਾਈਨ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2019 ਵਿੱਚ ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਸਿੰਗਲ ਟਰੈਕ ਬੀ.ਜੀ.ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ-ਪਠਾਨਕੋਟ ਲਾਈਨ ਦਾ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਵੇਰਕਾ-ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਲਾਈਨ ਦੇ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਲਈ ਸਰਵੇਖਣ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ
ਵੇਰਕਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ 1 ਬੁਕਿੰਗ ਵਿੰਡੋਜ਼, ਕੋਈ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਦਫ਼ਤਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ, ਜਨਤਕ ਪਖਾਨੇ, ਢੁਕਵੀਂ ਬੈਠਣ ਵਾਲੀ ਆਸਰਾ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਆਦਿ। ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ 2018 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਔਸਤਨ 1343 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਅਪਾਹਜ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ ਦੀ ਉਪਲਬਧੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਦੋ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਹਨ, ਦੋਵੇਂ ਫੁੱਟ ਓਵਰਬ੍ਰਿਜ (FOB) ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਰੇਲਵੇ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ
ਢੀਂਗਾ ਗਵਾਰ
thumb|333x333px| ਢੀਂਗਾ ਗਵਾਰ ਢੀਂਗਾ ਗਵਾਰ ਇੱਕ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਜੋਧਪੁਰ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। "ਢੀਂਗਾ" ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ "ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਮਜ਼ਾ"; ਗਵਾਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੰਗੌਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ। ਗੰਗੌਰ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਢੀਂਗਾ ਗਾਵਰ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਜੋਧਪੁਰ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਲੋਕ ਦੇਵਤਾ
ਢੀਂਗਾ ਗਾਵਰ ਇੱਕ ਲੋਕ ਦੇਵਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪਤਨੀ ਗੰਗੌਰ ਦਾ ਹਾਸੋਹੀਣਾ ਪੱਖ ਹੈ।
ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨ
ਇਸ ਦਿਨ ਜੋਧਪੁਰ ਵਿੱਚ ਤੀਜ ਦੇ ਦਿਨ, ਜੋਧਪੁਰ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਕੰਧ ਦੇ ਅੰਦਰ 11 ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗਲੀਆਂ ( ਮੁਹੱਲੇ ) ਵਿੱਚ ਇਸਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਗਨੌਰ ਦੀ ਇੱਕ ਮੂਰਤ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਢੀਂਗਾ ਗਵਾਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਵਿਆਹਿਆ, ਅਣਵਿਆਹਿਆ ਅਤੇ ਵਿਧਵਾਵਾਂ।
ਕਾਰਜ
thumb|250x250px| ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਢੀਂਗਾ ਗਾਵਰ ਦਾ ਸਮਾਗਮ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਜੋਧਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ 11 ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਢੀਂਗਾ ਗਾਵਰ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮੰਚ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਬੁੱਤ ਨੂੰ 5 ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਖਾਸ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਪੁਸ਼ਾਕ ਵਿੱਚ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿਲੋ ਤੋਂ 30 ਕਿਲੋ ਢੀਂਗਾ ਗਾਵਰ ਨੂੰ ਭੇਟਾ ਭੰਗ ਅਤੇ ਸੁੱਕੇ ਮੇਵੇ ਦੇ ਪਾਊਡਰ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ "ਮੋਈ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਵੀ ਅਣਵਿਆਹਿਆ ਪੁਰਸ਼ ਇਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੋਟੀ ਨਾਲ ਘਿਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਕਿਸੇ ਯੋਗ ਲੜਕੀ ਨਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਟਿੱਕ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਬੈਂਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ਬੈਂਤਮਾਰ ਤੀਜ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। thumb|200x200px| ਕੁੜੀਆਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਡੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਕੁੱਟ ਕੇ ਖੁਸ਼
ਤੇਜਾਨੀਆ
ਤੀਜਾਨੀਆ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਢੀਂਗਾ ਗਾਵਰ ਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਡੰਡੇ ਲੈ ਕੇ ਇਸ ਰਾਤ ਨੂੰ ਲੱਗਭਗ ਸੜਕ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਕਾਫ਼ੀ ਪੁਲਿਸ ਤਾਇਨਾਤ ਹੈ ਪਰ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਦਖਲ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਅਤੇ ਭੀੜ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਆਪਣਾ ਸੰਤੁਲਨ ਲੱਭਦੀ ਹੈ। "ਲੱਕੀ ਸਟ੍ਰਾਈਕ" ਲੈਣ ਲਈ ਮੁੰਡੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਡੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਕੁੱਟਣ ਲਈ ਛੇੜਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਜਮੇ ਨੂੰ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ
ਪੰਡੋਰੀ ਹਸਨ
ਪੰਡੋਰੀ ਹਸਨ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਤਰਨਤਾਰਨ-12 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡ ਕੁਆਰਟਰ ਤਰਨਤਾਰਨ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ 9 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਤਰਨਤਾਰਨ-12 ਤੋਂ 8 ਕਿ.ਮੀ. ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 237 ਕਿ.ਮੀ
ਪੰਡੋਰੀ ਹਸਨ ਪਿੰਨ ਕੋਡ 143401 ਹੈ ਅਤੇ ਡਾਕ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਤਰਨਤਾਰਨ ਹੈ।
ਪੰਡੋਰੀ ਸਿੱਧਵਾਂ (1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਪੰਡੋਰੀ ਰਣ ਸਿੰਘ (2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਜੌਹਲ ਰਾਜੂ ਸਿੰਘ (3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਖਾਰਾ (4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਕੋਟ ਧਰਮ ਚੰਦ ਖੁਰਦ (4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਪੰਡੋਰੀ ਹਸਨ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਹਨ। ਪੰਡੋਰੀ ਹਸਨ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਗੰਡੀਵਿੰਡ-9 ਤਹਿਸੀਲ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵੇਰਕਾ-5 ਤਹਿਸੀਲ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਜੰਡਿਆਲਾ-4 ਤਹਿਸੀਲ ਹੈ।
ਤਰਨਤਾਰਨ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਪੱਟੀ, ਬਟਾਲਾ ਪੰਡੋਰੀ ਹਸਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ