cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਸ਼ਬਦ
ਉਚਾਰਣ-ਗਤ ਹੱਦਬੰਦੀ
ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਚਾਰਨ ਦੇ ਕੁੱਝ ਖਾਸ ਨਿਯਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਹੱਦਬੰਦੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਮਤਲਬ ਕਿ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕਿੱਥੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿੱਥੇ ਖਤਮ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਦਹਾਰਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਉਚਾਰਖੰਡ ਤੇ ਬਲ ਪੈਦਾਂ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਧੁਨੀਆਤਮਕ ਹੱਦਬੰਦੀ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਉਚਾਰਖੰਡ ਤੇ ਪਏ ਬਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਰਥਾਤਮਕ ਇਕਾਈਆਂ (semantic units)
ਕਿਸੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ ਵਾਹਕ ਦਾ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ‘ਲੜਕਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ’ ਵਾਕ ਤਿੰਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲ ਕੇ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੰਨੋਂ ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ ਵਾਹਕ ਦਾ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਰਥਾਤਮਕ ਪੱਖੋਂ ਅਰਥ ਵਾਹਕ ਇਕਾਈਆਂ ਸ਼ਬਦ ਹੀ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਹੱਦਬੰਦੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਈ ਅਹਿਜੇ ਸਕੰਲਪ ਵੀ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ‘ਸ਼ਬਦ’ ਨਾਮਕ ਵਿਆਕਰਣਿਕ ਇਕਾਈ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਲਿਪੀਆਤਮਕ ਸ਼ਬਦ (Orthographic word)
thumb|alt=.|'ਲੜੀਵਾਰ ਰੂਪ'.
ਲਿਪੀਆਤਮਕ ਸ਼ਬਦ ‘ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਉਸ ਦੇ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਲਿਖਣ ਸਮੇਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਪ੍ਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਲਿਪੀਆਤਕਮ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਿ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਰ ਸੰਬੰਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ “ਉਚਾਰ-ਖੰਡ”, “ਉਚਾਰ ਖੰਡ” ਅਤੇ ਉਚਾਰਖੰਡ ਲੈਦੇਂ ਹਾਂ। ਤਿੰਨਾਂ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਇੱਕੋ ਹੀ ਹੈ ਪਰ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਰੂਪ ਲਿਪੀਆਤਮਕ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਪੀਆਤਮਕ ਰੂਪ ਇਹੋ ਕਿਹਾ ਕੋਈ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੀ ਕਿ ਕਿਸ ਸਮਾਸੀ ਸ਼ਬਦ (compound) ਨੂੰ ਨਿਖੇੜ ਕਿ ਲਿਖਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਲਿਖਾਰੀ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਲਤ ਨਹੀਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ। ਪਰ ਹਰੇਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਪੀਆਤਮਕ ਰੂਪ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ। ਕਈ ਪੁਰਾਤਨ ਯੂਰਪੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜਗ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਯੂਨਾਨੀ ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ। ਪੁਰਾਤਨ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਵੀ ਇਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। 12ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਜੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨਾਥ ਜੋਗੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਇਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਘੜੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਇਸੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਦਹਾਰਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ:
ਸਤਿਗੁਰੁਕੀਸੇਵਾਲਸਫਲਹੈਜੇਕੋਕਰੇਚਿਤੁਲਾਏ॥
ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਛਪਾਈ ਲਈ ਮਸ਼ੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੇ ਠਹਿਰਾਓ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਖਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਛੱਡੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਮਸ਼ੀਨੀ ਛਪਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਤਾਂ ਹੋਲੀ ਹੋਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਜਗ੍ਹਾ ਛੱਡਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਬਣਿਆ। ਕੁੱਝ ਪੁਰਾਤਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਵੀ ਸਨ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਨਿਖੇੜਨ ਲਈ ਬਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਹੇਂਠਾਂ ਪੁਰਾਤਨ ਇਟਲੀ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਓਸਕਨ (Oscan) ਦੀ ਉਦਹਾਰਣ ਲੈਦੇਂ ਹਾਂ; ਇੱਥੇ ਇਹ ਬਿੰਦੂਆਂ ਦਾ ਵੀ ਉਹੀ ਕੰਮ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚਲੇ ਠਹਿਰਾਓ ਨੂੰ ਦਰਸਾਓਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
thumb|center|upright=2.0|alt=.|'ਵੇਦਾਂ ਦੀ [[ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਤ'.]]
ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਲਿਪੀ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਦ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਕੋਸ਼ਾਤਮਕ ਸ਼ਬਦ
‘ਸ਼ਬਦ” ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਮੂਰਤ ਭਾਵਾਰਥ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਸ਼ਾਤਮਕ ਸ਼ਬਦ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਕੋਸੀ ਸ਼ਬਦ ਉਹ ਭਾਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਇੰਦਰਾਜ ਕੋਸ਼ਗਤ (DICTIONARY) ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਕੋਸ਼ਗਤ ਇਕਾਈ ਇੱਕ ਅਮੂਰਤ ਇਕਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਲਿਖਤੀ ਅਤੇ ਧੁਨੀਆਤਮਕ ਪੱਧਰ ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਿਲਦੇ ਜੁਲਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਡੈਵਿਡ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਸ਼ਬਦ’ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਮੂਰਤ ਭਾਵ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਸਾਂਝਾ ਤੱਤ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਵਿਵਿਧ ਭਾਂਤ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਅਧਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਵਧ ਰੂਪ ਇਕੋ ਹੀ ਯੂਨਿਟ ਦੇ ਬਦਲਵੇਂ ਰੂਪਾਂਤਰ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿਆਕਰਣ ਵਿੱਚ /walk, walking, walks/ ਇੱਕੋ ਕੋਸ਼ਕ walk ਦੇ ਵਿਭਕਤੀ ਰੂਪ (inflexion) ਹਨ[ ਅਹਿਜੇ ਆਧਾਰ ਭੂਤ ਸਾਂਝੇ ਸ਼ਬਦ ਯੂਨਿਟ ਨੂੰ ‘ਕੋਸ਼ਕ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੋਸ਼ਕ, ਸ਼ਬਦ ਕੋਸ਼ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰਾਜਾਂ (entries) ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁੱਢਲੀ ਇਕਾਈਆਂ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੋਸ਼ਕਾਂ ਵਾਲੇ ਭਾਵਾਰਥ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਇਸ ਸੰਦਰਭਗਤ ਭੇਦ ਨੂੰ ‘ਕੋਸ਼ਗਾਤਮਕ ਸ਼ਬਦ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲੇ ਕੋਸ਼ਾਤਮਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਰੂਪਾਂਤਰ ਵਿਭਕਤੀ-ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਕੋਸ਼ਕੀ ਬਹੁਵਿਧ ਸ਼ਬਦ-ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਰੂਪਾਵਲੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਦਹਾਰਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ /ਚਲ/ ਇੱਕ ਮੁੱਢਲੀ ਕੋਸ਼ਕ (lexeme) ਇਸ ਦੀ ਰੂਪਾਵਲੀ ਵੇਖੋ:
ਵਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਅਵਿਕਾਰੀ ਸ਼ਬਦ
ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਕੋਸ਼ ਨੂੰ ਦੋ ਹੋਰ ਰੂਪ-ਭੇਦਾਂ ਵਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਅਵਿਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਕਾਰੀ ਸ਼ਬਦ – ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਕਾਰ ਜਾਂ ਤਬਦੀਲੀ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ। ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ /ਲੜਕਾ, ਕੁਰਸੀ, ਮੇਜ/ ਆਦਿ ਅਹਿਜੇ ਸ਼ਬਦ ਹਨ ਜੋ ਵਿਕਾਰੀ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ /ਲੜਕਿਆਂ, ਲੜਕੇ /ਆਦਿ ਰੂਪ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਲੜਕਾ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਨਾਂਵੀ/ਨਾਮਾਤਮਕ ਰੂਪਾਵਲੀ (nominal paradigm) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਵਿਕਾਰੀ ਸ਼ਬਦ ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਜਾਂ ਵਿਕਾਰ ਨਹੀਨ ਵਾਪਰਦਾ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਬੰਧਕ, ਯੋਜਕ, ਵਿਸਮਿਕ ਸ਼ਬਦ ਆਦਿ ਅਵਿਕਾਰੀ ਸ਼ਬਦ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ; ਯੋਜਕ - ਅਤੇ, ਕਿ, ਜੇਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ, ਪਰ ਆਦਿ। ਸੰਬੰਧਕ – ਨੂੰ, ਤੋਂ, ਨਾਲ, ਵਿੱਚ, ਨੇ, ਦੁਆਰਾ ਆਦਿ। ਇਹਨਾਂ ਅਵਿਕਾਰੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਕਰਣਕ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾਧਾਰਣ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਸ਼ਬਦ
ਸਾਧਾਰਣ ਸ਼ਬਦ ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਹਨ ਜੋ ਅਵੰਡ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਭਾਣ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਟੋਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕਿ ਹੋਰ ਛੋਟੀਆਂ ਸਾਰਥਕ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਤੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਪੜ੍ਹਨਾਂਵ (ਤੂੰ, ਮੈਂ, ਉਹ) ਯੋਜਕ (ਜੇਕਰ, ਅਗਰ, ਮਗਰ ਕਿਉਂਕਿ) ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਸ਼ਬਦ ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿੰਨ੍ਹਾ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੱਤ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਛੋਟਿਆਂ ਟੋਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਟੋਟਾ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਅਰਥ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕੁਰਸੀਆਂ, ਘਰਾਂ ਆਦਿ। ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੱਤ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਘਰਾਂ (ਘਰਾ+ ਆਂ) ਕੁਰਸੀਆਂ (ਕੁਰਸੀ+ਆਂ) ਸੰਯੁਕਤ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਸਮਾਸੀ ਸ਼ਬਦ ਗੁੰਝਲਦਾਰ, ਜਟਿਲ ਬਣਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Concepts ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਇਕਾਈਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Syntactic entities ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Units of linguistic morphology ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਬਦ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਆਕਰਨ
ਈ ਐਫ ਸ਼ੂਮੈਕਰ
ਅਰਨੈਸਟ ਫਰੈਡਰਿਕ "ਫ੍ਰਿਟਜ਼" ਸ਼ੂਮੈਕਰ (16 ਅਗਸਤ 1911 - 4 ਸਤੰਬਰ 1977), ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਆਰਥਿਕ ਚਿੰਤਕ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਰਥਿਕ ਚਿੰਤਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1911 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1977
ਪੱਤੜ ਕਲਾਂ
ਪੱਤੜ ਕਲਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਜਲੰਧਰ ਪੱਛਮੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਉਘਾ ਸ਼ਾਇਰ ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਤਖੱਲਸ ਪਾਤਰ ਪੱਤੜ ਤੋਂ ਹੀ ਬਣਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਨਜਮਾ ਕੌਸਰੀ
ਨਜਮਾ ਕੌਸਰੀ ( نجمة العبيدي القوصري, ਜਿਸਨੂੰ ਨਜਮਾ ਕੌਸਰੀ ਲਾਬੀਡੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਨਮ-1991) ਇੱਕ ਟਿਉਨੀਸ਼ੀਆ ਦੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ-ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਕਾਰਕੁੰਨ ਹੈ। ਕੌਸਰੀ #ਏਨਾਜ਼ੇਡਾ (ਟਿਉਨੀਸ਼ੀਆਂ #ਮੀਟੂ ) ਲਹਿਰ ਦੀ ਸਹਿ-ਬਾਨੀ ਅਤੇ ਟਿਉਨੀਸ਼ਿਆਈ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਵੂਮਨ ਦੀ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ, 2017 ਵਿੱਚ ਵਾਇਰਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਜੀਵਨੀ
ਕੌਸਰੀ ਕੋਲ ਟਿਉਨੀਸ਼ਿਆ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਦਾ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਸਵੀਡਨ ਵਿਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਇਕ ਖੋਜ-ਪੱਤਰ ਜਿਸ ਵਿਚ ਡਿਜੀਟਲ ਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਤਬਦੀਲੀ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਰਗਰਮੀ ਸਾਬਕਾ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜ਼ੀਨ ਏਲ ਅਬੀਦੀਨ ਬੇਨ ਅਲੀ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ।
ਕੌਸਰੀ ਨੇ ਟਿਉਨੀਸ਼ਿਆ ਦੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਵਿਰੁੱਧ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਇਕ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਰਖਾਸਤ ਰਵੱਈਏ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ।
ਉਸਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਨੇ ਕਈ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਹੁਦੇ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਹੱਮਾ ਹਮਾਮੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ, ਯਾਸੀਨ ਅਯਾਰੀ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ, ਸ਼ੈਮਆ ਅਲ-ਸਬਬਾਗ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਜੋ ਕਿ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਗਠਜੋੜ ਦਾ ਆਗੂ ਸੀ, ਖੇਦਿਜਾ ਵਿੱਚ ਲੋਕਤੰਤਰ, ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਖੇਦਿਜਾ ਸ਼ੈਰਿਫ਼ ਉੱਤੇ, ਯੂਨੀਅਨਿਸਟ ਹੋਸੀਨ ਅਬਾਸੀ, ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਵਿਚ ਹੋਰ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇ ਸਨ।
ਕੌਸਰੀ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਟੇਟ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਯੇਜ਼ੀਦੀ ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਜਿਨਸੀ ਹਿੰਸਾ ਖਿਲਾਫ਼ ਵੀ ਬੋਲ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਟਿਉਨੀਸ਼ੀਆ ਦੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਮੋਨੀਆ ਇਬਰਾਹਿਮ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਆਲੋਚਨਾ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਕੌਸਰੀ ਨੇ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਟਿਉਨੀਸ਼ੀਆ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਹੋਣ ਦੀ ਲੋੜ ਵਿਰੁੱਧ ਬੋਲਿਆ।
#EnaZeda
2019 ਵਿੱਚ, ਕੌਸਰੀ ਟਿਊਨੀਸ਼ੀਅਨ #MeToo ਲਹਿਰ ਦੇ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਈ।[14] ਟਿਊਨੀਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ #EnaZeda (ਅਰਬੀ: أنا زادة) ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ, ਕੌਸਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ "ਬਸ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਹੈ"।[15] ਨਵੰਬਰ 2019 ਤੱਕ, ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਫੇਸਬੁੱਕ ਗਰੁੱਪ ਦੇ 21,600 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੈਂਬਰ ਸਨ; ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਥਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੌਸਰੀ ਨੇ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੂੰ ਮਿਸਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਬੋਲਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਵਜੋਂ ਦੱਸਿਆ। ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗਤੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ #EnaZeda ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸਿਹਰਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ - ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਨਤਕ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ 'ਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਬਾਰੇ ਪਿਛਲੀਆਂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਨੇ ਟਿਊਨੀਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹਾਸਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ।[14] ਕੌਸਰੀ ਨੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਦਸੰਬਰ 2010 ਦੇ ਵਿਦਰੋਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਜਿਨਸੀ ਹਿੰਸਾ ਵਧੀ[16] ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਿੰਸਕ ਹੋ ਗਈ। ਅੰਦੋਲਨ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਪੈਮਾਨੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਪ ਕਰਾਉਣ ਨਾਲ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਨਸੀ ਹਮਲੇ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। [18]
ਟਿਊਨੀਸ਼ੀਅਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਵੂਮੈਨ
ਕੌਸਰੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਟਿਊਨੀਸੀਅਨ ਡੇਸ ਫੇਮਸ ਡੈਮੋਕਰੇਟਸ (ਟਿਊਨੀਸ਼ੀਅਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਵੂਮੈਨ, ਏਟੀਐਫਡੀ), ਇੱਕ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਹਿ-ਸੰਯੋਜਕ ਹੈ। ATFD ਦੇ ਅੰਦਰ, ਕੌਸਰੀ ਦਾ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਜਿਨਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਹ ਕੁਲੀਸ਼ਨ ਫਾਰ ਸੈਕਸੁਅਲ ਐਂਡ ਬਾਡੀਲੀ ਰਾਈਟਸ ਇਨ ਮੁਸਲਿਮ ਸੋਸਾਇਟੀਜ਼ (CSBR) ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਹਸਤਾਖਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਰੇਸੇਪ ਤੈਯਪ ਏਰਦੋਗਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਹਾਂਡੇ ਕਾਦਰ ਦੇ ਕਤਲ ਅਤੇ ਤਸ਼ੱਦਦ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।
2017 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਟਿਊਨੀਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਿਮ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਆਹ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। 2019 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਜਨਨ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ - ਫੰਡਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕਟੌਤੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਗਰਭ ਨਿਰੋਧ ਤੱਕ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1991 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮਨੀਸ਼ਾ ਗਿਰੋਤਰਾ
thumb|ਮਨੀਸ਼ਾ ਗਿਰੋਤਰਾ, ਵਰਕਫੋਰਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪੈਨਲ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ' ਤੇ। ਮਨੀਸ਼ਾ ਗਿਰੋਤਰਾ (ਜਨਮ 1969) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਵਪਾਰਕ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਹੈ। ਤਕਨੀਕੀ ਸੇਵਾ ਫਰਮ Mindtree, ਵਲੋਂ ਮਨੀਸ਼ਾ ਗਿਰੋਤਰਾ ਨੂੰ,ਗਲੋਬਲ ਇੰਡਿਪੈਂਡੈਂਟ ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟ ਬੈਂਕ ਦੇ ਬੋਰਡ ਆਫ ਡਾਇਰੇਕ੍ਟਰ੍ਸ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਸੀਈਓ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਗਿਰੋਤਰਾ ਦਿੱਲੀ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਦੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੈ। ਉਹ ਮੋਇਲਿਸ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਮੁਖੀ ਹੈ। (ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੀਈਓ)
ਮਨੀਸ਼ਾ ਗਿਰੋਤਰਾ ਮੋਇਲਿਸ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ। ਗਿਰੋਤਰਾ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਬੈਂਕ, ਵਪਾਰਕ ਬੈਂਕ, ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ, ਇਕਵਿਟੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਦੌਲਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਯੂ ਬੀ ਐਸ ਦੇ ਸੀਈਓ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਮੁਖੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਗਿਰੋਤਰਾ ਬਾਰਕਲੇਜ ਬੈਂਕ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮੁਖੀ ਸਨ। ਗਿਰੋਤਰਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਬੈਂਕਿੰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲੰਡਨ ਵਿਖੇ ਏ ਐਨ ਜ਼ੈਡ ਗ੍ਰਿੰਡਲੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਵਰਲਡ ਇਕਨਾਮਿਕ ਫੋਰਮ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੂੰ 2010 ਵਿੱਚ ਯੰਗ ਗਲੋਬਲ ਲੀਡਰ ਵਜੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਾਲ 2008 ਵਿੱਚ ਫੋਰਬਜ਼ ਦੁਆਰਾ “ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ "15 ਵੁਮੈਨ ਟੁ ਵਾਚ ਇਨ ਏਸ਼ੀਆ " ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਅਤੇ ਵਾਲ ਸਟਰੀਟ ਜਰਨਲ ਦੇ 2007 ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ “50 ਵੁਮੈਨ ਟੁ ਵਾਚ ” ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬਿਜ਼ਨਸ ਟੂਡੇ ਦੀ “ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ 25 ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ”ਰਤਾਂ” ਅਤੇ 2014 ਵਿੱਚ " 25 ਮੋਸਟ ਪਾਵਰਫੁਲ ਵੁਮੈਨ ਇਨ ਇੰਡੀਆ " ਅਤੇ “50 ਮੋਸਟ ਪਾਵਰਫੁਲ ਵੁਮੈਨ ਇਨ ਬਿਜ਼ਨੇਸ ” ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਹੈ। ਗਿਰੋਤਰਾ ਨੇ ਸੇਂਟ ਸਟੀਫਨ ਕਾਲਜ, ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਤੋਂ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਲਈ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1969 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮੁੰਡਾ
ਮੁੰਡਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਛੋਟਾ ਨਾਗਪੁਰ ਪਠਾਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕਬਾਇਲੀ (ਆਦਿਵਾਸੀ) |ਲੋਕ ਸ੍ਮੂਹ ਹਨ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਝਾਰਖੰਡ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਬਿਹਾਰ, ਪੱਛਮ ਬੰਗਾਲ, ਓਡੀਸਾ ਆਦਿ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਮੁੰਡਾਰੀ ਆਸਟਰੋ-ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਝੋਨਾ, ਮੜੂਆ, ਮੱਕਾ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਫਲ - ਫੁਲ ਅਤੇ ਕੰਦ-ਮੂਲ ਹਨ। ਉਹ ਸੂਤੀ ਬਸਤਰ ਪਾਓਂਦੇ ਹਨ। ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਸਾੜ੍ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਰਾਂ ਹਥਿਆ (ਬਾਰਕੀ ਲਿਜਾ:) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪੁਰਖ ਸਧਾਰਨ ਜਿਹੀ ਧੋਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੋਲੋਂਗ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਿਣਤੀ ਅਨੁਮਾਨਿਤ 9,000,000 ਸੀ।
੨੯੦
290 (29 ਤਿਜੀ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਸੋਫੋਕਲੀਜ਼
ਸੋਫੋਕਲਸ (/sɒfəkli ː z/, ਯੂਨਾਨੀ: Σοφοκλῆς, Sophoklēs, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ [sopʰoklɛ̂ːs], ੪੯੭/੬ ਈ. ਪੂ.-ਸਰਦੀਆਂ ੪੦੬/੫ ਈ. ਪੂ.) ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਤਰਾਸਦੀ ਨਾਟਕਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਨਾਂ ਦੇ ਨਾਟਕ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਬੱਚੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਸੋਫੋਕਲਜ਼ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਦੁਖਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ipਡੀਪਸ ਅਤੇ ਐਂਟੀਗੋਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਥੀਬਨ ਨਾਟਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਰ ਨਾਟਕ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਟੈਟ੍ਰੋਲੋਜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰ ਹੁਣ ਗੁੰਮ ਗਏ ਹਨ. ਸੋਫੋਕਲਜ਼ ਨੇ ਨਾਟਕ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਤੌਰ ਤੇ ਤੀਜੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਲਾਟ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕੋਰਸ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ. ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਨਾਟਕ ਲੇਖਣਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਸੀਕਲਸ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੱਦ ਤਕ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ।
ਜੀਵਨ
ਸੋਫੀਲਸ, ਸੋਫੀਲਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਅਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਹਿੱਪੀਓਸ ਕੋਲਨਲਸ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਡੈਮ (ਛੋਟੇ ਭਾਈਚਾਰੇ) ਦਾ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਮੈਂਬਰ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਦੀ ਇੱਕ ਸੈਟਿੰਗ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ਾਇਦ ਉਥੇ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸੋਫੋਕਲਸ ਦਾ ਜਨਮ 490 ਬੀਸੀ ਵਿੱਚ ਮੈਰਾਥਨ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਹੀ ਸਾਲ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ 497/6 ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਸੋਫੋਕਲਸ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ (ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ) ਅਤੇ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ. ਸੋਫੋਕਲਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਲਾਤਮਕ ਜਿੱਤ 468 ਬੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਐਥੀਨੀਅਨ ਨਾਟਕ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਮਾਸਟਰ, ਏਸਚੇਲਸ ਉੱਤੇ ਡਿਯੋਨਿਸਿਆ ਥੀਏਟਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਇਨਾਮ ਲਿਆ। ਪਲੂਟਾਰਕ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਿੱਤ ਅਸਧਾਰਨ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈ. ਆਰਚਨ ਨੇ ਜੱਟਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚੁਣਨ ਦੇ ਆਮ ਰਿਵਾਜ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਸਿਮਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਣਨੀਤੀ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਹ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਜੇਤੂ ਨੂੰ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣ। ਪਲੂਟਾਰਕ ਅੱਗੇ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਐਸਕੀਲਸ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸਿਸਲੀ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਲੂਟਾਰਕ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੋਫੋਕਲਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਉਤਪਾਦਨ ਸੀ, ਹੁਣ ਇਹ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਉਤਪਾਦਨ ਸ਼ਾਇਦ 470 ਬੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਟ੍ਰਿਪਟੋਲੇਮਸ ਸ਼ਾਇਦ ਨਾਟਕ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜੋ ਸੋਫੋਕਲਜ਼ ਨੇ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ 'ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਕੰਮ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ
ਸੋਫੋਕਲੀਜ਼ ਦੀਆਂ ਮੁੱਢਲੀਆਂ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਤੀਜੇ ਅਦਾਕਾਰ ਦਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਕੋਰਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਚਰਿੱਤਰ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਪਾਤਰਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਟਕਰਾਅ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ। ਐਸਕਲੁਸ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੋਫੋਕਲਜ਼ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਐਥੀਨੀਅਨ ਨਾਟਕ ਲਿਖਤ ਉੱਤੇ ਦਬਦਬਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ ਤੀਜੇ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਇਆ। ਅਰਸਤੂ ਸੋਫੀਕਲਜ਼ ਨੂੰ ਸਕੈਨੋਗ੍ਰਾਫੀਆ ਜਾਂ ਸੀਨਰੀ-ਪੇਂਟਿੰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। 456 ਬੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਮਾਸਟਰ ਏਸਕਲੁਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਸੋਫੋਕਲਸ ਐਥਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਟਕਕਾਰ ਬਣ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨਾਨੀ ਨਾਟਕਕਾਰ
ਪ੍ਰੋਜੈਕਸ਼ਨ ਸਿਧਾਂਤ
ਪ੍ਰੋਜੈਕਸ਼ਨ ਸਿਧਾਂਤ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Projection principle)ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਾਕਾਤਮਕ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੁੱਢਲੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਵਾਕੰਸ਼ ਸੰਰਚਨਾ ਨਿਯਮ (X- bar structure or PS) ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੁੱਖ ਰੂਪ (head) ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਣਤਰ ਵਾਕ ਦੀ ਵਾਕੰਸ਼ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਾਕੰਸ਼ ਸੰਰਚਨਾ ਨਿਯਮ ਉਚਤਮ ਸੰਭਵ ਵਾਕੰਸ਼ ਬਣਤਰ ਦੀ ਰੂਪ ਰੇਖਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੁੱਖ ਰੂਪ, ਪੂਰਕ ਆਦਿ ਕਿੰਨੇ ਤੱਤ ਹਨ? ਪਰ ਇਹ ਜਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਾਕੰਸ਼ ਜਾਂ ਵਾਕ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਭੰਵ ਤੱਤ ਉਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਵੇਲੇ ਹੀ ਵਿਦਮਾਨ ਹੋਣ। ਮਿਸਾਲ ਲਈ ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼ ਦੀ ਅਦੰਰੂਨੀ ਬਣਤਰ ਦਾ ਵਾਕ ਸੰਰਚਨਾ ਨਿਯਮ ਸਾਨੂੰ ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼ ਦੀ ਨਿਮਨ ਉਚਤਮ ਸੰਭਵ ਬਣਤਰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ ਇੰਨ੍ਹਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਉੱਪਰੋਕਤ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣੀ (ਕਿਰਿਆ ਵਿਸੇਸ਼ਣ) ਵਾਕੰਸ਼ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਇੱਕ ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੰਨ੍ਹੀਆਂ ਹੀ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿਦਮਾਨ ਹੋਣ। ਮਿਸਾਲ ਲਈ ਨਿਮਨ ਵਾਕ ਵਿੱਚਲੇ ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
“ਰਾਮ ਹੱਸਿਆ”
ਇਸ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਭਵ ਅੰਸ਼ ਕਿਰਿਆ ‘ਹੱਸਿਆ’’ ਹੀ ਵਿਦਮਾਨ ਹੈ। ਸੋ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼ ਦੀ ਅਸਲ ਬਣਤਰ ਜਾਂ ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਾਸਤਵਿਕ ਵਿਦਮਾਨ ਇਕਾਈਆਂ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਕੇਵਲ ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼ ਦੇ ਵਾਕੰਸ਼ ਸੰਰਚਨਾ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੀ ਬਣਤਰ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਵੇਂ ਹੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਉਦਹਾਰਣ ਵੀ ਇਸ ਤੱਥ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਸੰਭਵ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼, ਬਿਰਤੀ ਵਾਕੰਸ਼(model ਵਾਕੰਸ਼), ਕਾਲ ਵਾਕੰਸ਼, ਅਤੇ agreement phrase ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਾਕੰਸ਼ ਦੀ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਵਾਸਤਵਿਕ ਬਣਤਰ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਵੀ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿਸ ਵਾਕੰਸ਼ ਦੀ ਪੂਰਕ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ ਅੰਗਰੇਜੀ ਦੀ ਪੂਰਨ ਪੱਖ (PERFECT ASPECT) ਵਾਕੰਸ਼ ਨੂੰ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜੀ ਦੀ ਕੋਈ ਪੂਰਨ ਪੱਖ ਵਾਕੰਸ਼ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਭੂਤ ਕ੍ਰਿਦੰਤ (past particles) ਦੀ ਹੀ ਚੋਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਿਯਮ ਵਾਕ 2 ਦੀ ਵਿਆਕਰਨਕਤਾ ਅਤੇ ਵਾਕ 3 ਦੀ ਅਣ ਵਿਆਕਰਨਕਤਾ ਤੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸੋ ਉੱਪਰੋਕਤ ਚਰਚਾ ਤੋਂ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਾਕੰਸ਼ ਦੇ ਜਾਂ ਵਾਕ ਦੀ ਵਾਸਤਵਿਕ ਬਣਤਰ ਕੇਵਲ ਵਾਕੰਸ਼ ਸੰਰਚਨਾ ਨਿਯਮਾਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਸਗੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਾਕੰਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਹ ਰੂਪ (head) ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਤੇ ਵੀ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਇਸ ਤੱਥ ਨੂੰ ਸਿਧਾਤਕ ਰੂਪ ਲਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਸ਼ਨ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਖੋਜ ਹੋਈ ਹੈ।ਜਿਸ ਤੋਂ ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਾਕੰਸ਼ ਦੀ ਬਣਤਰ ਉਦ ਵਾਕੰਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਰੂਪ (head) ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਇੰਝ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਆਕਰਨਕ ਬਣਤਰਾਂ ਕੋਸ਼ਕ ਰੂਪਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ (reflective) ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਕਰਮਕ ਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟਕਰਤਾ (specifier) ਅਤੇ ਪੂਰਕ ਦੋਵੇਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਅਕਰਮਕ ਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਪਸ਼ਟਕਰਤਾ ਅਤੇ ਪੂਰਕ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜੀ ਚੀਜ਼ ਆਉਣੀ ਹੈ ਇਹ ਵਾਕੰਸ਼ ਬਣਤਰ ਨਿਯਮ ‘ਤੇ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ “ ਜੇਕਰ ਘਰ ਹੋਵੇ।“ ਉਹ ਹੱਸਿਆ।
ਇੱਥੇ ਕਾਲ ਵਾਕੰਸ਼ (TP) ਵਿੱਚ ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼ (VP) ਦੇ specifier ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਰੂਪ (head) ਹਨ ਜੇਕਰ ਘਰ ਹੋਵੇ। ਸੇਬ ਡਿੱਗਿਆ।
ਇੱਥੇ ਕਾਲ ਵਾਕੰਸ਼ (TP) ਵਿੱਚ ਪੂਰਕ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਰੂਪ (head) ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਵੱਖਰਤਾ ਮੁੱਖ ਰੂਪ (head) ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ‘ਤੇ ਹੀ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮੁੱਖ ਰੂਪ (head) ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਪੂਰਨ ਪੱਖ (perfect aspect) ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕੇ ਤਾਂ ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼ ਦੇ ਅਧੀਨ ਪੂਰਕ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਬਾਅਦ ਕਾਲ ਵਾਕੰਸ਼ (TP) ਦਾ ਸਪਸ਼ਟਕਰਤਾ ਬਣਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜੇਕਰ ਮੁੱਖ ਰੂਪ (head) ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਪੂਰਨ ਪੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕੇ ਤਾਂ ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟਕਰਤਾ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਰੂਪ (head) ਹਨ ਜੋ ਵਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼ ਦਾ ਸਪਸ਼ਟਕਰਤਾ ਹੀ ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼ (VP) ਦਾ ਸਪਸ਼ਟਕਰਤਾ ਹੀ ਕਾਲ ਵਾਕੰਸ਼ ਦਾ ਸਪਸ਼ਟਕਰਤਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਹੋਰ ਦੇਖੋ
Extended projection principle
ਮਾਣਕਪੁਰ ਸ਼ਰੀਫ
ਮਾਣਕਪੁਰ ਸ਼ਰੀਫ ਪਿੰਡ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਲਗਪਗ 22 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।
ਪਿੰਡ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਬੰਧ ਪੀਰ ਹਜ਼ਰਤ ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਮੁਹੰਮਦ ਮੂਸਾ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਪੁਰਾਤਨ ਪਿੰਡ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਵਾਤਾਵਰਨ ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ‘ਸਿੰਘ ਇਜ਼ ਕਿੰਗ’, ‘ਨਮਸਤੇ ਲੰਡਨ’, ‘ਸ਼ਹੀਦ-ਏ-ਮੁਹੱਬਤ’ ਫ਼ਿਲਮਾਂ, ਕਈ ਨਾਟਕਾਂ ਤੇ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਫਿਲਮਾਂਕਣ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ ਸਿਟੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਧਾਰਮਿਕ ਥਾਵਾਂ
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ।
ਸਹਿਕਾਰੀ ਥਾਵਾਂ
ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਇਕ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਹਸਪਤਾਲ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਜੁਝਾਰਵਾਦ ਅਤੇ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਦਿਲ
ਜੁਝਾਰਵਾਦ ਅਤੇ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਦਿਲ ਜੁਝਾਰਵਾਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬਲ ਹੁੰਗਾਰੇ ਵਿਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਡੇਢ-ਦੋ ਦਹਾਕਿਆ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਆਮ ਆਦਮੀ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਅੰਸਤੋਸ਼ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਰੋਸ ਜਾਗ ਪਿਆ ਸੀ। ਆਮ ਆਦਮੀ ਦੀ ਕਿਧਰੇ ਕੋਈ ਸੁਣਵਾਈ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਰ-ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕੋਈ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਕੋਈ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸੀ। ਉੱਤਰਦਾਇਤਵ ਅਤੇ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਅਰਥ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਉਂਦੇ। ਸਰਕਾਰੀ ਕੁਰਸੀ ਤੇ ਬੈਠਾ ਹਰ ਛੋਟਾ-ਵੱਡਾ ਕਰਮਚਾਰੀ ‘ਏਵੇ ਚਲਦਾ ਹੈ’ ਦੇ ਗੁਰਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ ਕਰੀ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਸੱਤਾ ਸੰਭਾਲੀ ਬੈਠੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਪੁਲਸ ਦੀ ਲਾਠੀ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਤੇ ਹੱਕ ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨ ਵਰਗ ਚੁੱਪ ਕਰਕੇ ਨਾ ਬੈਠ ਸਕਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਕ ਮੰਗਣ ਵਾਸਤੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਅੰਦੋਲਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕਮਿਊਨਸਟ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਕਈ ਸਰਗਰਮ ਗਰੁਪ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦੇਣ ਲੱਗੇ। ਕਾਲਜਾਂ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾ ਉੱਤੇ ਲੜੀਆ ਜਾਣ ਲੱਗੀਆ। ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਅਹੁਦੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਕਾਲਜਾਂ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਪੁੱਛ-ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਬੱਸਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਫਤ ਸਫਰ ਕਰਨ, ਸਿਨਮਾਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਫਤ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਇਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਰਿਆਇਤਾਂ ਜਾਂ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਕਸਰ ਹੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਬਸ ਚਾਲਕਾਂ ਜਾਂ ਸਿਨਮਾ ਘਰਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤਕਰਾਰ, ਲੜਾਈ ਝਗੜੇ ਅਤੇ ਫਸਾਦ ਹੁੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਸਰਕਾਰ ਮੂਕ ਦਰਸ਼ਕ ਬਣ ਕੇ ਤਮਾਸ਼ਾ ਦੇਖਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਲਈ ਇਹ ਕੋਈ ਸਰੋਕਾਰ ਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਕਦੀ-ਕਦੀ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਮਾਲਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਪੁਲਸ ਜਰੂਰ ਆ ਧਮਕਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਤੇ ਦਮਨ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਇਉਂ ਯੁਵਾ ਵਰਗ ਅਤੇ ਪੂੰਜੀਪਤੀਆਂ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਇੱਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਜਿਹਾ ਛਿੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੁਲਸ ਪੂੰਜੀਪਤੀਆਂ ਦੇ ਹੋਰ ਗ੍ਰੋ ਵਿੱਚ ਭਸਕਦੀ ਸੀ। ਸੰਸਾਰ ਪੱਧਰ ਦੇ ਉੱਥੇ ਇਸ ਰੋਸ ਵਿਦਰੋਹ ਦਾ ਪ੍ਰੇਰਨਾ-ਸਰੋਤ ਚੀਨ ਅਤੇ ਕਿਊਬਾ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲ ਹੋਏ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਇਨਕਲਾਬ ਸਨ।”1 ਇਸ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਹੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜੁਝਾਰਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਨਿਰਸੰਦੇਹ ਇਸ ਲਹਿਰ ਦੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਥਿਤੀ ਨੇ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਹਾਕਮ ਪਾਰਟੀ ਵਲੋਂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਝੂਠੇ ਵਾਅਦਿਆ ਤੋਂ ਲੋਕ ਅੱਕ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮੋਹ ਭੰਗ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਜੁਝਾਰ ਵਿਦਰੋਹੀ ਕਾਵਿ ਧਾਰਾ: ਇਸ ਕਾਵਿ ਧਾਰਾ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਠੀ ਨਕਸਲਬਾੜੀ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਕਵੀ ਨਕਸਲਵਾਦ ਦੀਆਂ ਸਿਧਾਂਤਿਕ ਸਥਾਪਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰਖਦੇ ਸਨ। ਜੁਝਾਰ-ਵਿਦਰੋਹੀ ਕਾਵਿ ਧਾਰਾ ਦੇ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਤਤਕਾਲੀਨ ਯਥਾਰਥ ਨੂੰ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਿਕ ਵਿਵੇਕ ਨੇ ਵਿਆਪਕ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਸ ਧਾਰਾ ਨੇ ਸੁਚੇਤ ਤੋਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ-ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਿਕ ਵਿਰਸੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੁਨਾਤਮਕ ਕਾਰਜ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਬਣਾਇਆ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ, ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਆਦਿਕ ਧਾਰਮਿਕ-ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਨਾਇਕਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜੁਝਾਰਵਾਦੀ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ, ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ, ਉਧਮ ਸਿੰਘ ਆਦਿ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਆਦਰਸ਼ ਤਲਾਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।” ਜਿਵੇਂ:
ਅਸੀਂ ਜੰਮਣਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਸੀਂ ਲੜਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। “ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਦਿਲ ਨਕਸਲਬਾੜੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਮੋਹਰਲੀ ਕਤਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਦੋ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਾਇਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕਾਵਿ ਸਵਰ ਰਮਾਂਟਿਕ ਗੀਤਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਕਵਿਤਾ ਤਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਾਸਾਰ ਕੀਤਾ।” “ਦਿਲ ਦੀ ਸਮਾਜਕ ਸਰੰਚਨਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਦਲਿਤ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਨੁਭਵ ਹੈ। ਇਹ ਵਰਗ ਆਪਣੀ ਊਪਜੀਵਕਾ ਆਪਣੀ ਕਿਰਤ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਦੇ ਅਸਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਿਘਰ ਰਹੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਅਤੇ ਸੰਤਰਗਤ ਪ੍ਰੋਲੇਤਾਰੀ ਵਰਗ ਜਮਾਤੀ ਹਿੱਤਾ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਤੀਬਰ ਰੂਪ ਉਭਾਰਦਾ ਹੈ। ਆਰਥਿਕ ਤੰਗ-ਦੁਸਤੀ ਕਾਰਨ ਇਹ ਵਰਗ ਸਮਾਜਕ ਸਰੰਚਨਾ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਵਿਦਰੋਹੀ ਵਰਗ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਦਰੋਹੀ ਚੇਤਨਾ ਵਿਚਲਾ ਜੋੜ-ਮੇਲ ਦਿਲ ਦੇ ਕਾਵਿ-ਸਫਰ ਦਾ ਪਰਿਵਰਤਨ ਬਿੰਦੂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।” ਦਿਲ ਅਨੁਸਾਰ: ਉਹ ਖਿਆਲ ਬਹੁਤ ਰੁੱਖੇ ਸਨ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਤਰ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਜਦ ਮੁਕਤੀ ਸਮਝ ਬੈਠਾ”2 “ਦਿਲ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ‘ਪੁਰਾਣੇ ਤੇ ਮਸਤੇ ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਮਹਿਕ/ਸਸਤੇ ਸਾਬਣ, ਕਰੀਮ `ਚ ਮਹਿਕਦੀ ਹੈ। ‘ਕੁੜੇਲੀ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ’ ਵਿੱਚ ਕਿਰਤੀਆਂ ਦਾ ਸੁਹਜ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਇਸਦੀ ਆਰਥਿਕ ਉਪਯੋਗਤਾ ਵੀ।”3 “ਦਿਲ ਦੇ ਗਹਿਰੇ ਚਿੰਤਨ `ਚੋਂ ਉਭਰਨ ਵਾਲੀ ਕਾਟਵੀ ਕਾਵਿ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਨਕਸਲੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਗਹਿਰਾਈ ਦਿੱਤੀ। ‘ਸਤਲੁੱਜ ਦੀ ਹਵਾ’ ਅਤੇ ‘ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੂਰਜ’ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਲੋੜ, ਆਧੁਨਿਕ ਤੇ ਸੰਜਮੀ ਸ਼ਬਦ ਜੁਗਤ ਦੀ ਉਪਜ ਹੈ।”4 ਕਵੀ ਦਲਿਤ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਮਾਨਸਿਕ ਬਿਰਤਾਂਤ ਨੂੰ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਅੰਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਵਿਜੈ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਰੋਜ-ਮਰਾ ਅਨੁਭਵ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿੱਸਰੇ ਤੇ ਨਿਗੁਣੇ ਪੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸੁਹਜ ਸੰਚਾਰ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਬੁਲੰਦੀ ਤਕ ਲੈ ਜਾਵੇ। ਕਵੀ ਦੀ ਨਿਪੁਨਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਮਾਨਵੀ ਕਿਰਦਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਿਰਦਾਰ ਦਰਅਸਲ, ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਹੈ। ਕਾਵਿ ਰਾਹੀਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਚਿੰਤਨ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀਆਂ ਸਦੀਵੀਂ ਇਕਾਈਆਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਚਿੰਤਨ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਅੰਤਰ-ਪਾਠ ਅੰਦਰ ਸਮੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। “ਇਉ ਦਿਲ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਗੁਰੀਲਾ ਲੜਾਈ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਕਲਪਨਾਸ਼ੀਲ ਭਰਮ ਯੁਕਤਾ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਭੱਜ ਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਸਹੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੁਝਾਰ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਨਵਾ ਕ੍ਰਾਤੀਕਾਰੀ ਯੁਗ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।”5 ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਪਰਿਪੇਖ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਲ ਦੀ ਕਾਵਿ ਭਾਸ਼ਾ ਬਹੁ-ਭੇਦੀ ਅਰਥਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵਸਤੂਗਤ ਯਥਾਰਥ ਬਾਰੇ ਅੰਤਰ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਟੁੱਟ ਰਹੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਪਸਾਰੇ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ ਰਿਹਾ ਮਨੁੱਖੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਦਿਲ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਕਿਰਦਾਰ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਇਹ ਕਿਰਦਾਰ ਸਥਾਪਤੀ ਵਿਰੋਧੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਲੇਤਾਰੀ ਵਰਗ ਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੋ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਦਿਲ ਸਾਡੇ ਵੇਲਿਆਂ ਦਾ ਵਾਹਦ ਕਵੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਚੁੱਪ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਤੇ ਜਿੰਦਗੀ ਦੀ ਖਾਮੋਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਸਾਰਥਿਕ ਵਿਸਫੋਟ ਕਰਕੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਮਾਸੂਮ ਕਾਲ ਵਾਂਗ ਚਿੰਤਨਸ਼ੀਲ ਦੇਖਣੀ ਨਾਲ ਵਿਚਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ
ਹਵਾਲੇ
1.	ਐੱਸ. ਤਰਸੇਮ (ਡਾ.), ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਦਿਲ ਸੰਕਲਪ ਤੇ ਸਮੀਖਿਆ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਲੋਕ-ਗੀਤ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 2006, ਪੰਨਾ-118. 2.	ਉਹੀ, ਪੰਨਾ-119. 3.	ਚੰਦਨ ਅਮਰਜੀਤ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੂਰਜ ਲੋਕਾਇਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 1982. 4.	ਗੁਰਬਚਨ, ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਸਿੰਕਦਰ, ਰਿਚਾ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਪੰਨਾ-144. 5.	ਐੱਸ. ਤਰਸੇਮ (ਡਾ.), ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਦਿਲ ਸੰਕਲਪ ਤੇ ਸਮੀਖਿਆ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਲੋਕ-ਗੀਤ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 2006.
ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਿੰਘ, ਐੱਮ.ਏ. ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ, ਰੋਲ ਨੰ. 120162146, ਸੈਸ਼ਨ 2013
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ
ਜਾਰਜਪੁਰ
ਜਾਰਜਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮਦਰਾ
thumb| ਆਰਿਆਵਰਤਾ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਮਦਰਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਹਿੰਦੂ ਕੁਸ਼ (ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬੀ ਈਰਾਨ ਤੱਕ) ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਦੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਹਰਿਆਣੇ ਰਾਜ ਤੱਕ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਕੁਝ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਹਾਂਕਾਵਿ, ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਰਾਜਾ ਸ਼ਾਲਿਆ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਮਾਦਰਾ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਅੱਜ ਦੇ ਹਰਿਆਣੇ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਪਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਮਦਰਾ ਦਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਵਿਦਵਤਾਪੂਰਵਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ( ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ) ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸ਼ਤਰੀਆ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋਣ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਲੀਆ ਵਿਦਵਤਾਪੂਰਨ ਕਾਰਜ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਮਦਰਾ ਰਾਜ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਘਰ ਰਾਵੀ ਅਤੇ ਚਨਾਬ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ।  ਮਦਰਾ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਮਦਰਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿਚ ਸ਼ਿਬੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੂਹ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਭਾਰਤ
ਨਗਰ ਖੇੜਾ ਦੇਵਤਾ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਲਵਾ ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਪੁਆਧ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਕਾਫੀ ਮਾਨਤਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਗਰ ਖੇੜਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਵਤਾ ਪਿੰਡ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਅਤੇ ਸਲਾਮਤੀ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖੇੜਾ ਭਾਵ ਖੁਸੀਆਂ ਦਾ ਖੇੜਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਛਟਕੋਨੇ ਗੋਲਾਕਾਰ ਗੁੰਬਦ ਨੁਮਾ ਸ਼ਿਖਰ ਵਾਲੇ ਥੰਮ ਵਰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਇਸ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਉਸਾਰੀ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਦੀਵਾ ਜਗਾਓਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਲੋਹੜੀ, ਦੀਵਾਲੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਤਿੱਥ ਤਿਉਹਾਰ ਤੇ ਇਸ ਤੇ ਲੋਕ ਮੱਥਾ ਟੇਕਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਦੀਵੇ ਜਗਾਓਂਦੇ ਸਨ। ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਜਨਮ ਜਾਂ ਵਿਆਹ ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਵੇਲੇ ਵੀ ਇਸ ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਸੀ। 1960 ਵਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ ਸਮਾਜਿਕ ਆਰਥਿਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਗਰ ਖੇੜਾ ਦੇ ਪੂਜਣ ਦੀ ਇਸ ਪ੍ਰਥਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਫੀ ਕਮੀ ਆ ਗਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਸ ਦੇਵਤਾ ਦੀਆਂ ਉਸਾਰੀਆਂ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਵੱਧ ਹੀ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਦੇਵਤੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇੜਾ ਵੀ ਇੱਕ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਦੋ ਦੇਵਤਾ ਹਨ: ਖੇਤਰਪਾਲ ਅਤੇ ਭੂਮੀਆ।
ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਆਧੀ ਲੋਕ
ਕਾਹਿਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
right|thumb|ਕਾਹਿਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ thumb|ਕਾਹਿਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸੈਂਟਰਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਕਾਹਿਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (جامعة القاهرة Gām‘et El Qāhira 1908 ਤੋਂ 1940 ਤੱਕ ਮਿਸਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅਤੇ 1940 ਤੋਂ 1952 ਤੱਕ ਰਾਜਾ ਫੌਦ ਪਹਿਲਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ) ਮਿਸਰ ਦੀ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਪਬਲਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ।  ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕੈਂਪਸ ਕਾਹਿਰਾ ਤੋਂ ਨੀਲ ਦੇ ਪਾਰ ਗੀਜ਼ਾ ਤੱਕ ਹੈ। ਇਹ 21 ਦਸੰਬਰ 1908 ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਾਹਿਰਾ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਕਤੂਬਰ 1929 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਫੈਕਲਟੀ ਆਫ ਆਰਟਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀਆਂ ਫੈਕਲਟੀਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਗੀਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਅਲ ਅਜ਼ਹਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਉੱਚੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸਕੂਲ ਸਨ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਅੰਗ ਕਾਲਜ ਬਣ ਗਏ। ਇਹ 1908 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਮਿਸਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਅਤੇ ਫੰਡ ਯੁਕਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 1925 ਵਿੱਚ ਕਿੰਗ ਫੌਦ ਪਹਿਲੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਸਟੇਟ ਸੰਸਥਾ ਬਣ ਗਈ ਸੀ।  1940 ਵਿਚ, ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਪਿੱਛੋਂ, ਉਸ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਨਾਮ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਫੌਦ ਪਹਿਲਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1 ਨਵੰਬਰ 1952 ਦੇ ਫ੍ਰੀ ਅਫਸਰ ਰਾਜ ਪਲਟੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਇਸਦਾ ਨਾਂ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਹੁਣ 22 ਫੈਕਲਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ 155,000 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦਾਖਲ ਹਨ । ਇਸਦੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਹਨ ਅਤੇ ਦਾਖਲੇ ਪੱਖੋਂ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾਨ 50 ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ, ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 21 ਦਸੰਬਰ 1908 ਨੂੰ ਹੋਈ ਸੀ। ਕਈ ਅੰਗ ਕਾਲਜ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਥਾਪਤ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ (كلية الهندسة) ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ 1816 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ 1854 ਵਿੱਚ ਮਿਸਰ ਅਤੇ ਸੁਡਾਨ ਦੇ ਖ਼ਦੀਵ ਸਯਦ ਪਾਸ਼ਾ ਨੇ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਕਾਹਿਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ ਅਲ ਅਜ਼ਹਰ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਉਲਟ ਯੂਰਪੀਅਨ-ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸਿਵਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਹੋਰ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਮਾਡਲ ਬਣ ਗਈ। 1928 ਵਿਚ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗਰੁੱਪ ਨੇ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ।  كلية الهندسة
ਨਿਊ ਸੈਂਟਰਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ
thumb|ਕਾਹਿਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਘੰਟਾ, ਅਮਰ ਰਾਡੀ ਦੁਆਰਾ ਖਿੱਚੀ ਫੋਟੋ ਇੱਕ ਨਵ ਸੈਂਟਰਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਹੈ।
ਮਸ਼ਹੂਰ ਐਲੂਮਨੀ
thumb|ਯਾਸਰ ਅਰਾਫਾਤ, 1956 thumb|ਮੁਹੰਮਦ ਅਲ-ਬਰਾਦੀ, 1962 thumb|ਨਜੀਬ ਮਹਿਫ਼ੂਜ਼, 1934
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ
ਰੰਗ-ਮੰਚ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਪ੍ਰਸਿਧ ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗ-ਮੰਚ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਟਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਕਰਮੀ
੨੯੧
291 (29 ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਵਰਜਿਲ
ਪਬਲੀਅਸ ਵਰਜਿਲੀਅਸ ਮਾਰੋ (15 ਅਕਤੂਬਰ, 70 ਈ . ਪੂ . - 21 ਸਤੰਬਰ, 19 ਈ . ਪੂ .) ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵਰਜਿਲ ਜਾਂ ਵੇਰਗਿਲ /vɜrdʒəl/ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਗਸਤਾਨ ਕਾਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੋਮਨ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਲੈਟਿਨ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵੱਡੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਇਕੋਲੋਗਿੳਸ (Eclogues) ਜਾ ਬੱਕੋਲਿਕਸ (Buclics), ਜਿੳਰਜਿਕਸ (Georgics), ਅਤੇ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਐਨੀਏਦ (Aeneid) ਦੇ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਪੈਂਡਿਕਸ ਵਰਜੀਲਿਅਨਾ ਵਿੱਚ ਰਚੀਆਂ ਕੁਝ ਛੋਟੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਲੇਖਕ ੳਸਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੋਮਨ ਕਵੀ
ਪੱਤੜ ਖੁਰਦ
ਪੱਤੜ ਖੁਰਦ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਜਲੰਧਰ ਪੱਛਮੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਗੁਰੂਤਾਕਰਸ਼ਣ ਦਾ ਸਰਵ-ਵਿਅਾਪੀ ਨਿਯਮ
ਗੁਰੂਤਾਕਰਸ਼ਣ ਦਾ ਸਰਵ-ਵਿਆਪੀ ਨਿਯਮ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਵਸਤੂ ਹਰ ਦੂਸਰੀ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਲ ਨਾਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੰਜਾਂ ਦੇ ਗੁਣਨਫਲ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਨੁਪਾਤੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦੂਰੀ ਦੇ ਵਰਗ ਦੇ ਉਲਟ ਅਨੁਪਾਤੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਲ ਸਦਾ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਰੇਖਾ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਮੰਨ ਲਉ, M ਅਤੇ m ਪੁੰਜ ਵਾਲੀਆਂ ਦੋ ਵਸਤੂਆਂ ਇੱਕ ਦੂਸਰੇ ਤੋਂ r ਦੂਰੀ ਤੇ ਹਨ। ਮੰਨ ਲਉ ਦੋਨਾਂ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਆਕਰਸ਼ਣ ਬਲ F ਹੈ। ਅਤੇ ਦੋਨਾਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੱਗਣ ਵਾਲ ਬਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਦੂਰੀ ਦੇ ਵਰਗ ਦੇ ਉਲਟ-ਅਨੁਪਾਤੀ ਹੈ। ਅਰਥਾਤ
ਪੱਤੜ ਖੁਰਦ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਗੁਰੂਤਾਕਰਸ਼ਣ ਦਾ ਸਰਵ-ਵਿਅਾਪੀ ਨਿਯਮ
ਇੱਥੇ G ਸਰਵ-ਵਿਆਪੀ ਗੁਰੂਤਾਕਰਸ਼ਣ ਸਥਿਰ ਅੰਕ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਮਾਨ 6.674 N m2 kg−2 ਹੈ।
ਬਲ
ਧਰਤੀ ਦੁਆਰਾ ਚੰਨ ਤੇ ਲੱਗਿਆ ਬਲ ਕਿਨਾ ਹੈ?
ਧਰਤੀ ਦਾ ਪੁੰਜ m1=6 kg
ਚੰਨ ਦਾ ਪੁੰਜ m2 =7.4 kg
ਧਰਤੀ ਤੇ ਚੰਨ ਦੀ ਦੂਰੀ r =3.84 km ਗੁਰੂਤਾਕਰਸ਼ਣ ਦਾ ਸਰਵ-ਵਿਆਪੀ ਨਿਯਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਸਮੀਕਰਣ ਵਿੱਚ ਮੁੱਲ ਭਰਨ ਤੇ ਜੋ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰੰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਹੈ:
ਧਰਤੀ ਦੁਆਰਾ ਚੰਨ ਤੇ ਲੱਗਿਆ ਬਲ F=2.01 N
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ
ਇੰਦੌਰ
ਇੰਦੌਰ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ । ਆਰਥਕ ਨਜ਼ਰ ਵਲੋਂ ਇਹ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਵਿਅਵਸਾਇਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਮਹਲ ਅਤੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹਨ। ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਇੰਦੌਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਜਮੀਂਦਾਰ ਪਰਵਾਰ ਹੈ ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਬਹੁਤ ਰਾਵਲਾ ਜੂਨੀ ਇੰਦੌਰ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੰਨ 1715 ਵਿੱਚ ਬਸਿਆ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਮਰਾਠਾ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਹੋਲਕਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਇੰਦੌਰ ਇੱਕ ਪਠਾਰ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਭੂਗੋਲਿਕ ਹਾਲਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇੱਥੇ ਦੀ ਜਲਵਾਯੂ ਚੰਗੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਕਿ ਤੁਲਣਾ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇੰਦੌਰ ਇੱਕ ਉਦਯੋਗਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਲਗਭਗ 5, 000 ਵਲੋਂ ਜਿਆਦਾ ਛੋਟੇ - ਬਡੇ ਉਦਯੋਗ ਹਨ। ਪੀਥਮਪੁਰ ਉਦਯੋਗਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 400 ਵਲੋਂ ਜਿਆਦਾ ਉਦਯੋਗ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨਮੇ 100 ਵਲੋਂ ਜਿਆਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਉਦਯੋਗ ਹਨ। ਇੰਦੌਰ ਪੇਸ਼ਾਵਰਾਨਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵੰਡ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਮੰਡੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਆਪਣੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਕ ਵਰਗ ਵਲੋਂ ਮਿਲਣ ਆਉਂਦੇ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤੇੜੇ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਖੇਤੀਬਾੜੀ - ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਉੱਤਮ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਦੌਰ ਵਿਚਕਾਰ - ਭਾਰਤ ਦਾ ਕਣਕ, ਮੂੰਗਫਲੀ ਅਤੇ ਸੋਯਾਬੀਨ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਤਪਾਦਕ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ, ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਹੈ। ਇੰਦੌਰ ਆਪਣੇ ਨਮਕੀਨੋਂ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇੰਦੌਰ ਵਿਗਿਆਨੀ ਤਕਨੀਕੀ ਅਨੁਸੰਧਾਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਰਾਜਾ ਰਾਮੰਨਾ ਪ੍ਰਗਤ ਤਕਨੀਕੀ ਕੇਂਦਰ, (RRCAT) ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਪਰਬੰਧਨ ਸੰਸਥਾਨ (ਆਈ . ਆਈ . ਏਮ .) ਜਿਵੇਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੰਸਥਾਨ ਹਨ। 2007 ਵਿੱਚ ਇੰਦੌਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 30 ਇੰਜੀਨਿਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ ਹਨ। ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਮੇਡੀਕਲ ਕਾਲਜ, ਇੱਕ ਦੰਤ - ਚਿਕਿਤਸਾ ਮਹਾਂਵਿਦਿਆਲਾ, ਇੱਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਹਾਂਵਿਦਿਆਲਾ, ਹੋਲਕਰ ਵਿਗਿਆਨ ਮਹਾਂਵਿਦਿਆਲਾ, ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਭਾਰਤੀ ਤਕਨੀਕੀ ਸੰਸਥਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਵੀ ਖੁੱਲ ਗਈ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਲਖੀਮਪੁਰ ਖੀਰੀ ਹੱਤਿਆਕਾਂਡ
ਲਖੀਮਪੁਰ ਖੀਰੀ ਹੱਤਿਆਕਾਂਡ ਇੱਕ ਵਾਹਨ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਰੌਂਦ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਘਟਨਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਖੀਮਪੁਰ ਖੀਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਅੱਠ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ। ਕੇਂਦਰੀ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਅਜੈ ਮਿਸ਼ਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਸ਼ੀਸ਼ ਮਿਸ਼ਰਾ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਥਾਰ ਕਾਰ ਚਲਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਦਿਨ ਤੱਕ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਤੋਂ ਬਚਦਾ ਰਿਹਾ।
ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਲਖੀਮਪੁਰ ਖੇੜੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ 3 ਅਕਤੂਬਰ, 2021 ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਉਪ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਕੇਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਾਦ ਮੌਰੀਆ ਦੀ ਬਨਬੀਰਪੁਰ ਫੇਰੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਸਮੇਤ ਅੱਠ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਕਾਫਲੇ ਵਿੱਚਲੇ ਚਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਵੀ ਮੌਕੇ ਤੇ ਹੋਈ ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜੈ ਮਿਸ਼ਰਾ ਦਾ ਡਰਾਈਵਰ, ਦੋ ਭਾਜਪਾ ਵਰਕਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਬੀਕੇਯੂ ਨੇਤਾ ਰਾਕੇਸ਼ ਟਿਕੈਤ ਨੇ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਭਾਜਪਾ ਵਰਕਰਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਨੂੰ ਅਪਰਾਧ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕੋਈ ਸੋਚੀ ਸਮਝੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਗੋਂ ਮੌਕੇ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸੀ। ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਬਿਆਨ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਭਾਜਪਾ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਵਰੁਣ ਗਾਂਧੀ ਵੱਲੋਂ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਘਟਨਾ ਦੀ ਕਥਿਤ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਹਨ ਪਿੱਛੇ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਹੱਥੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰੜਦਾ ਹੋਇਆ ਅੱਗੇ ਲੰਘਦਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਆਸ਼ੀਸ਼ ਮਿਸ਼ਰਾ ਘਟਨਾ ਦੇ 6 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਾਂਚ ਟੀਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਹੋਇਆ। ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਲਈ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜਾਂਚ ਉੱਤੇ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ। ਆਸ਼ੀਸ਼ ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੂੰ ਆਖਰਕਾਰ 9 ਅਕਤੂਬਰ, 2021 ਨੂੰ ਦੇਰ ਸ਼ਾਮ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਕੇ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ।
ਗੁਆਇਆਕੀਲ
ਗੁਆਇਆਕੀਲ, ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸਾਂਤਿਆਗੋ ਦੇ ਗੁਆਇਆਕੀਲ (Santiago de Guayaquil) , ਏਕੁਆਦੋਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹਦੇ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 25 ਲੱਖ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੈ। ਇਹ ਏਕੁਆਦੋਰੀ ਸੂਬੇ ਗੁਆਇਆਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਗੁਆਇਆਕੀਲ ਪਰਗਣੇ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਹੈ।
ਇਹ ਗੁਆਇਆਸ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜੋ ਗੁਆਇਆਕੀਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਕੁਆਦੋਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਕੇ. ਅਜੀਥਾ
ਕੁੰਨਿਕੱਲ ਅਜੀਥਾ (ਜਨਮ 1950) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਨਕਸਲੀ ਹੈ ਜਿਸਨੇ 1960ਵਿਆਂ ਦੀ ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਉੱਠੀ ਨਕਸਲੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਭਾਗ ਲਿਆ ਜਦੋਂ ਸਮੂਹ ਥਲਸੈਰੀ ਅਤੇ ਪੁੱਲਪੀਲੀ ਥਾਣਿਆਂ 'ਤੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਛਾਪੇ ਮਾਰੇ ਅਤੇ ਦੋ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਅਜੀਤਾ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 9 ਸਾਲ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਜੇਲ੍ਹ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਜੀਤਾ ਨੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੰਘਰਸ਼ ਲਹਿਰ ਦੇ ਨਾਲ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੱਖ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਵੇਲੇ ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਹਨ। ਅਨਵੇਸ਼ੀ, ਗ਼ੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਜੋ 1993 ਵਿੱਚ ਅਜੀਥਾ ਨੇ  ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਹੁਣ ਕੇਰਲ ਇਸਤਰੀ ਵੇਧੀ (ਕੇਰਲਾ ਮਹਿਲਾ ਫੋਰਮ) ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਗਠਿਤ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਕਰਣ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਅਜੀਥਾ ਨੇ ਯਾਕੂਬ, ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਸਹਿਕਰਮੀ, ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ, ਕਲਿੰਟ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ, ਗਾਰਗੀ, ਪੈਦਾ ਹੋਏ।  ਉਹ ਇੱਕ ਪੱਕੀ ਨਾਸਤਿਕ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ
ਕੇ. ਅਜੀਥਾ ਦਾ ਜਨਮ ਅਪ੍ਰੈਲ 1950 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੋਜ਼ੀਕੋਡ, ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ, ਕੁੰਨਿਕੱਲ ਨਾਰਾਇਣਨ ਅਤੇ ਮੰਦਾਕਿਨੀ, ਦੋਵਾਂ ਨਕਸਲੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਸਮਰਥਕਾਂ, ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਕੋਜ਼ੀਕੋਡ ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ  ਅਜੀਤਾ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਿਲ ਹੋਈ, ਉਦੋਂ ਤਕ ਉਹ ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਫਿਰ ਨਕਸਲੀ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਜੁੜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰੀ-ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਕੋਰਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਸਰਗਰਮ ਨਕਸਲਾਈ ਬਣ ਗਈ।
ਸਮਾਜਿਕ ਕੈਰੀਅਰ
ਇਹ ਸੰਗਠਨ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਿਆ, ਪਰ 1993 ਵਿੱਚ ਅਜੀਥਾ ਨੇ ਅਨਵੇਸ਼ੀ (ਖੋਜ ਕਰਤਾ) ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੰਸਥਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਨਸਨੀਖੇਜ਼ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਭਾਗੀਦਾਰ ਸੀ
ਅਮਨੈਸਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ
2016 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਏਬੀਵੀਪੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਐਮਨੈਸਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦਿੱਤਾ।
ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ
ਅਨਵੇਸ਼ੀ, ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਅਜੀਥਾ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਨੇ ਉਸਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਲਈ ਕਈ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1950 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਕਾਰਕੁਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਕਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
1989 ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ਿਆਈ ਖੇਡਾਂ
'''1989 ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ਿਆਈ ਖੇਡਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਵਿਖੇ ਅਕਤੂਬਰ 1989 ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ
292
292 (29 ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਸੁਨੈਥਰਾ ਰਾਣਾਸਿੰਘ
ਸੁਨੈਥਰਾ ਰਾਣਾਸਿੰਘ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦੀ ਰਾਜਨੇਤਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦੇ ਸੰਸਦ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ 1977 ਵਿੱਚ ਉਪ-ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਦੇਹੀਵਾਲਾ-ਮਾਉਂਟ ਲਾਵਿਨਿਆ ਦੀ ਸੀਟ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਪਿਤਾ ਸ. ਡੀ ਸਿਲਵਾ ਜੈਸਿੰਗੇ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਲੁਈਸ ਆਰਮਸਟਰਾਂਗ
ਲੁਈਸ ਆਰਮਸਟਰਾਂਗ (4 ਅਗਸਤ, 1901 - 6 ਜੁਲਾਈ 1971) ਨਿਊ ਆਰਲਿਅੰਸ, ਲੁਇਸਿਆਨਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਜਾਜ ਬਿਗਲ ਅਤੇ ਗਾਇਕ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ
ਮੱਲਿਕਾ ਸੇਨਗੁਪਤਾ
ਮੱਲਿਕਾ ਸੇਨਗੁਪਤਾ ( মল্লিকা সেনগুপ্ত  , 1960–2011) ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਕਵਿੱਤਰੀ, ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਕਾਰਕੁੰਨ ਅਤੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿਖੇ ਇਕ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਉਸ ਦੀ "ਨਾ-ਮਨਜ਼ੂਰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਾਵਿ" ਕਾਰਨ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੀਵਨੀ
ਮੱਲਿਕਾ ਸੇਨਗੁਪਤਾ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੀ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਇੱਕ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਕਾਲਜ ਮਹਾਰਾਣੀ ਕਾਸੀਸਵਰੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਮੁਖੀ ਸੀ। ਮੱਲਿਕਾ ਸੇਨਗੁਪਤਾ ਆਪਣੀ ਸਾਹਿਤਕ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। 20 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਲੇਖਕ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 14 ਭਾਗਾਂ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦੋ ਨਾਵਲ ਸਨ, ਦਾ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਹਿਤਕ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
90ਵਿਆਂ ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਉਹ ਸਾਨੰਦਾ ਨਾਂ ਦੇ ਰਸਾਲੇ ਦੀ ਸੰਪਾਦਕ ਰਹੀ, ਜੋ ਕਿ ਬੰਗਾਲੀ ਦਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਰਸਾਲਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਮੂਲ ਸੰਪਾਦਕ ਅਪਰਨਾ ਸੇਨ] ਸੀ। ਆਪਣੇ ਪਤੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀ ਸੁਬੋਧ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਭੰਗਾਨਗਰ, ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਰਸਾਲੇ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਉਸਦੀ ਰਚਨਾ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿਚ ਛਪੇ ਹਨ। ਪੜ੍ਹਾਉਣ, ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਲਿੰਗ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨਾਲ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ।
ਛਾਤੀ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਤੋਂ ਪੀੜਤ, ਉਹ ਅਕਤੂਬਰ 2005 ਤੋਂ ਇਲਾਜ ਅਧੀਨ ਸੀ ਅਤੇ 28 ਮਈ, 2011 ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2011 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1960 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ
ਖੈੜਾ ਦੋਨਾਂ
ਖੈੜਾ ਦੋਨਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਥੈਲੋਫਾਇਟਾ
ਥੈਲੋਫਾਇਟਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ:Thallophyta) ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਦਪ ਜਗਤ ਦੇ ਇੱਕ ਭਾਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਯੋਗ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਵਰਗੀਕਰਣ ਨਿਸਪ੍ਰਭਾਵਕ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਥੈਲੋਫਾਇਟਾ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਕਵਕ, ਸ਼ੈਵਾਲ ਅਤੇ ਲਾਇਕੇਨ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਜੀਵਾਣੁ (ਬੈਕਟੀਰੀਆ) ਅਤੇ ਮਿਕਸੋਮਾਇਕੋਟਾ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਨ ਤੰਤਰ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਰਿਪਟੋਗੈਮ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਥੈਲੋਫਾਇਟਾ ਨੂੰ ਸ਼ੈਵਾਲ, ਬੈਕਟੀਰੀਆ, ਕਵਕ, ਲਾਇਕੇਨ ਆਦਿ ਅਨੁਚਿਤ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਾਦਪ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਸੁਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਸਮੂਹ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪਾਦਪਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੈਵਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਐਕਸਟੈਂਡਿਡ ਪ੍ਰੋਜੈਕਸ਼ਨ ਸਿੱਧਾਂਤ
ਜੇ ਇਸ ਵਾਕ ਦੀ ਸਤਹੀ ਬਣਤਰ (surface structure) ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਵਾਕ ਦਾ ਕਰਤਾ ‘ਉਸਨੇ’ ਕਾਲ (tense) ਦੀ specifier ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵਿਆਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਿਯਮ ਰੂਪਾਂਤਰੀ ਵਿਆਕਰਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀੰ ਹੈ ਜੋ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ ‘ਉਸਨੇ’ ਨੂੰ ਕਾਲ (Tense) ਦੀ specifier ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਨੂੰ ਮਜਬੂਰ ਕਰੇ। ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਰਗੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਕਾਰਕ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਕ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਆਕਣਕ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰੇਰਕ ਵੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਅਜਿਹੇ ਵਾਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅਗੰਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕਰਤਾ ਸਾਧਾਰਣ ਕਾਰਕ (nominative) ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਿਮਨ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਹੈ: “He has read a book”
ਅਜਿਹੇ ਵਾਕਾਂ ਲਈ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਰਤਾ ‘He’ ਸਤਹੀ ਪੱਧਰ ਕਾਲ (tense) ਦੀ specifier ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿਂ ਸਾਧਾਰਣ ਕਾਰਕ ਦਾ ਸਰੋਤ ਕਾਲ (TENSE) ਹੀ ਹੈ। ਪਰ ਅਜਿਹੀਆਂ (ਪੰਜਾਬੀ) ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾ ਜਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਾਧਾਰਣ ਕਾਰਕ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋਵੇ ਇਸ ਲਈ ਕਾਰਕ ਨੂੰ ਕਰਤਾ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ ਦੇ ਸਥਾਂਨਤਰ ਦਾ ਪ੍ਰੇਰਕ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਿੱਛੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਕ “ਉਸਨੇ ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹੀ ਹੈ“ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾ “ਉਸਨੇ” ਸਕਰਮਕ ਕਾਰਕ (ergative) ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਧਾਰਣ ਕਾਰਕ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਹੋਰ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰ ਕੇ ਮਿਸਾਲ ਲਈ binding theory ਇਹ ਮੰਨਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ “ਉਸਨੂੰ’ ਸਤਹੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਕਾਲ (tense) ਦੀ specifier ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ ਅਜਿਹੇ ਸਥਾਂਨਤਰ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਕ ਵਜੋਂ ਐਕਸਟੈਂਡਿਡ ਪ੍ਰੋਜੈਕਸ਼ਨ ਸਿੱਧਾਂਤ ਨੂੰ ਪਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਹਰ ਇੱਕ ਵਾਕ ਦਾ ਕਰਤਾ ਹੋਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ’। (ਚੋਮਸਕੀ:1986) ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਰੂਪਾਂਤਰੀ ਵਿਆਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਨਿਯਮ ਲਈ ਕੋਈ ਵਿਆਖਿਆਤਮਕ ਦਲੀਲ ਵਿਦਮਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ “David lighfood” ਦੀ ਇਸ ਟਿੱਪਣੀ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਵਿਆਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵਾਕ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸਣ “ਵਿਸ਼ਾ+ਵਿਧੇਅ” ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਡੈਵਿਡ ਲਾਈਟਫੂਡ (David lightfood) ਅਨੁਸਾਰ, “ਹਰ ਵਾਕ ਵਾਕੰਸ਼ ਉਸਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਸ਼ਾ, ਵਿਧੇਅ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।”
ਜੋਗਾ ਸਿੰਘ (1993) ਆਪਣੇ ਪੀ.ਐਚ ਡੀ ਦੇ ਨਿਬੰਧ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਲ ਵਾਕੰਸ਼ (TP) ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸੰਬੋਧਕੀ ਬਣਤਰ (adjunction structure) ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਰੋਧਕ (barrier) ਨਹੀਂ। ਸੋ ਅਸੀਂ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਐਕਸਟੈਂਡਿਡ ਪ੍ਰੋਜੈਕਸ਼ਨ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਮਾਣ ਜਾਂ ਦਲੀਲਾਂ ਤਾਂ ਵਿਆਕਰਨਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਹਾਸਿਲ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਪਰ ਇੱਕਾ-ਦੁੱਕਾ ਸੰਕੇਤਾਤਮਕ ਪ੍ਰਮਾਣ ਇਸ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਜਰੂਰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
[ਐਕਸਟੈਂਡਿਡ ਪ੍ਰੋਜੈਕਸ਼ਨ ਸਿੱਧਾਂਤ ਇਹ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਵਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾ ਹੋਣਾ ਬਹੁਤ ਜਰੂਰੀ ਹੈ।
੨੯੩
293 (29 ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਕੋਲੇਖ਼ੀਆਤਾ ਈ ਕਲਾਊਸਤਰੋ ਦੇ ਸਾਂਤਾ ਖ਼ੂਲੀਆਨਾ
ਕਾਲਜੇਆਤਾ ਏ ਕਲਾਸਤਰਾ ਦੇ ਸਾਂਤਾ ਜੁਲੇਆਨਾ (ਸਪੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ : Colegiata y Claustro de Santa Juliana) ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਗਿਰਜਾਘਰ ਹੈ। ਇਹ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਾਂਤੀਲਾਨਾ ਦੇਲ ਮਾਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 1889 ਈ. ਵਿੱਚ ਬਿਏਨ ਦੇ ਇੰਤਰੇਸ ਕੁਲਤੂਰਲ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਗਿਰਜਾਘਰ
ਅਲ ਗੋਰ
ਗੋਰ 2000 ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪਦ ਦੀ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਆਗੂ ਡੇਮੋਕਰੈਟ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸਨ ਪਰ ਪਾਪੂਲਰ ਵੋਟ ਜਿੱਤਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਓੜਕ ਰਿਪਬਲੀਕਨ ਉਮੀਦਵਾਰ ਜਾਰਜ ਬੁਸ਼ ਕੋਲੋਂ ਚੋਣ ਹਾਰ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਚੋਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਫਲੋਰੀਡਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਵੋਟ ਦੀ ਪੁਨਰਗਣਨਾ ਉੱਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਿਵਾਦ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਸਰਬ-ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਬੁਸ਼ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਫ਼ੈਸਲਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਚੋਣ ਅਮਰੀਕੀ ਇਤਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਵਾਦਾਸਪਦ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਰਿਆਵਰਣਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1948
ਸੋਨਮ (ਅਦਾਕਾਰਾ)
ਸੋਨਮ ਖਾਨ (ਜਨਮ ਬਖਤਾਵਰ ਖਾਨ ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਮਾਡਲ ਹੈ ਜੋ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  ਉਹ ਅਭਿਨੇਤਾ ਰਜ਼ਾ ਮੁਰਾਦ ਦੀ ਭਤੀਜੀ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵੀ ਅਭਿਨੇਤਾ ਮੁਰਾਦ ਦੀ ਪੋਤੀ ਹੈ।  ਗੋਵਿੰਦਾ (ਅਦਾਕਾਰ), ਚੰਕੀ ਪਾਂਡੇ, ਚਿਰੰਜੀਵੀ ਅਤੇ ਨਸੀਰੂਦੀਨ ਸ਼ਾਹ ਵਰਗੇ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਜੋੜੀ ਬਣੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਔਰ ਸੋਨਾ, ਆਖਰੀ ਗੁਲਾਮ, ਲਸ਼ਕਰ, ਕ੍ਰੋਧ, ਕੋਡਮਾ ਸਿਮਹਮ, ਅਜੂਬਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਤਮਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਹ 1988 ਤੋਂ 1994 ਤੱਕ 30 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ
ਕਰੀਅਰ
ਸੋਨਮ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ (ਮੁਸ਼ੀਰ ਖਾਨ - ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਤਲਤ ਖਾਨ - ਮਾਤਾ) ਨੇ "ਬਖਤਾਵਰ" ਰੱਖਿਆ ਸੀ। "ਸੋਨਮ" ਉਸਦਾ ਸਕ੍ਰੀਨ-ਨਾਮ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯਸ਼ ਚੋਪੜਾ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਵਿਕਣਯੋਗ ਹੋਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1988 ਦੀ ਫਿਲਮ ਵਿਜੇ ਵਿੱਚ ਯਸ਼ ਚੋਪੜਾ ਦੁਆਰਾ ਲਾਂਚ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
1991 ਵਿੱਚ, ਸੋਨਮ ਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਰਾਜੀਵ ਰਾਏ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦੋ ਬਹੁਤ ਸਫਲ ਫਿਲਮਾਂ, ਤ੍ਰਿਦੇਵ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਰਾਜੀਵ ਸਫਲ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਗੁਲਸ਼ਨ ਰਾਏ, ਬੈਨਰ ਤ੍ਰਿਮੂਰਤੀ ਫਿਲਮਜ਼ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਜਿੱਥੇ ਸੋਨਮ ਮੁਸਲਿਮ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਾਜੀਵ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਹਿੰਦੂ ਸੀ। ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੋਨਮ ਨੇ ਐਕਟਿੰਗ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਜੋੜੇ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ, ਗੌਰਵ ਰਾਏ ਨੇ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਮਾਡਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਰਾਈਆਂ
ਰਾਈਆਂ ਪਿੰਡ, ਜਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਦੂਰੀ 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ।
ਪਿੰਡ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਨਾਮਧਾਰੀ ਸੰਪਰਦਾ ਦੇ ਮੋਢੀ ਸਤਿਗੁਰੂ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਨੰਗਲ ਮਨੋਹਰ
ਨੰਗਲ ਮਨੋਹਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਜਲੰਧਰ ਪੱਛਮੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਨੈਟਸ ਗੇਟੀ
ਨੇਟਾਲੀਆ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ (30 ਨਵੰਬਰ 1992 ਨੂੰ ਜਨਮ ਹੋਇਆ), ਜਿਸਨੂੰ ਨੈਟਸ ਗੈਟੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਮਾਡਲ, ਸਮਾਜਵਾਦੀ, ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ, ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਕਾਰਕੁੰਨ ਹੈ।
ਨੰਗਲ ਮਨੋਹਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਨੈਟਸ ਗੇਟੀ
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ
ਗੇਟੀ ਦਾ ਜਨਮ ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ ਵਿੱਚ ਅਰੀਆਂਦੇ ਗੇਟੀ ਅਤੇ ਜਸਟਿਨ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਗੇਟੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿੱਤੇ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦਾ ਤਖੱਲਸ ਵਰਤਦੀ ਹੈ। ਗੇਟੀ ਸਰ ਜੋਹਨ ਪਾਲ ਗੇਟੀ ਦੀ ਪੋਤੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਪੜਨਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਐਨ ਰੋਰਕ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੜਨਾਨਾ ਜੀਨ ਪਾਲ ਗੇਟੀ 'ਗੇਟੀ ਤੇਲ' ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸਨ। ਉਸਦਾ ਭਰਾ ਅਗਸਤ ਗੇਟੀ ਫ਼ੈਸ਼ਨ-ਡਿਜ਼ਾਇਨਰ ਹੈ। ਗੇਟੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਚਪਨ ਸੈਂਟਾ ਮੋਨਿਕਾ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ ਅਤੇ 'ਦ ਵਿਲੋ ਕਮਿਊਨਟੀ ਸਕੂਲ' ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜਦੋਂ ਅੱਠ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਇੰਗਲੈਂਡ ਆ ਗਈ। ਇੰਗਲੈਂਡ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਉਹ ਔਕਸਫੋਰਡ ਦੇ ਬੋਰਡਿੰਗ ਸਕੂਲ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ
ਰਮੇਸ਼ ਉਪਾਧਿਆਏ
ਰਮੇਸ਼ ਉਪਾਧਿਆਏ (ਜਨਮ 1 ਮਾਰਚ 1942) ਹਿੰਦੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ, ਨਾਵਲਕਾਰ, ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ।
ਜੀਵਨ ਵੇਰਵੇ
ਐਮ.ਏ., ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਰਮੇਸ਼ ਉਪਾਧਿਆਏ ਪਹਿਲਾਂ ਦਸ ਕੁ ਸਾਲ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਤੀਹ ਸਾਲ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਤ੍ਰੈਮਾਸਿਕ ਹਿੰਦੀ ਪੱਤ੍ਰਿਕਾ ਕਥਨ ਦੇ ਸੰਪਾਦਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ
ਯੋਹਾਨ ਸੇਬਾਸਤੀਅਨ ਬਾਖ਼
ਯੋਹਾਨ ਸੇਬਾਸਤੀਅਨ ਬਾਖ਼ (31 ਮਾਰਚ 1685 -28 ਜੁਲਾਈ 1750) ਬਾਰੋਕ ਕਾਲ ਦਾ ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਅਰਗਨਿਸਟ ਅਤੇ ਵਾਇਲਿਨ ਵਾਦਕ ਸੀ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਲਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨ ਸੰਗੀਤਕਾਰ
294
294 (29 ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਮੈਸੀਅਰ 81
ਮੈਸੀਅਰ 81 ( ਐਨ.ਜੀ.ਸੀ.3081 ਜਾਂ ਬੋਡ ਦੀ ਅਕਾਸ਼ਗੰਗਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਇੱਕ ਚੱਕਰੀ ਅਕਾਸ਼ਗੰਗਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸਪਤਰਿਸ਼ੀ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਤੋਂ 1.2 ਕਰੋੜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਸਾਲ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣ, ਵੱਡੇ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਅਕਾਸ਼ੀ ਨਾਭਿਕ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਉੱਤੇ ਕਾਫੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਅਕਾਸ਼ਗੰਗਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਚਮਕੀਲੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਅਕਾਸ਼ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਇਸਨੂੰ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਰੁਚੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਖੋਜ
ਮੈਸੀਅਰ 81 ਦੀ ਖੋਜ ਜੌਹਾਨ ਇਲਰਟ ਬੋਡ ਨੇ 1774 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਇਸ ਅਕਾਸ਼ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਬੋਡ ਦੀ ਅਕਾਸ਼ਗੰਗਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਇਰੀ ਮੈਕੇਨ ਅਤੇ ਚਾਰਲਸ ਮੈਸੀਅਰ ਨੇ ਇਸ ਅਕਾਸ਼ਗੰਗਾ ਦੀ ਮੁੜ-ਪਹਿਚਾਣ ਕਰਕੇ ਇਸਨੂੰ ਮੈਸੀਅਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਧੂੜ ਨਿਕਾਸੀ
thumb|left|[[ਸਪਿਟਜ਼ਰ ਪੁਲਾੜ ਦੂਰਬੀਨ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਖਿੱਚੀ ਮੈਸੀਅਰ 81 ਦੀ ਇਨਫਰਾਰੈੱਡ ਤਸਵੀਰ। ਨੀਲੇ ਰੰਗ 3.6 μm 'ਤਏ ਸਟੈਲਰ ਨਿਕਾਸੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ]]
ਇਨਫਰਾਰੈੱਡ ਤਰੰਗਾਂ ਦੀ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਿਕਾਸੀ ਪੁਲਾੜੀ ਧੂੜ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਲਾੜੀ ਧੂੜ, ਚੱਕਰੀ ਅਕਾਸ਼ਗੰਗਾ ਦੀਆਂ  ਗੋਲ ਮੁੜੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਅਤੇ ਤਾਰਾ ਨਿਰਮਾਣ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਧਾਰਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਗਰਮ ਤੇ ਛੋਟੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਵਾਲੇ ਨੀਲੇ ਤਾਰੇ ਤਾਰਾ ਨਿਰਮਾਣ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਧੂੜ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਨ ਸਮਰੱਥ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਇਨਫਰਾਰੈੱਡ ਧੂੜ ਨਿਕਾਸੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਪਰਨੋਵਾ
ਮੈਸੀਅਰ 81 ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਹੀ ਸੁਪਰਨੋਵਾ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਸੁਪਰਨੋਵਾ ਦਾ ਨਾਂ ਐਸ.ਐਨ 1993.ਜੇ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਖੋਜ ਸਪੇਨ ਦੇ ਐਫ.ਗਾਰਸ਼ੀਆ ਨੇ 28 ਮਾਰਚ 1993 ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਇਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਮਕ ਵਾਲਾ ਦੂਜਾ ਸੁਪਰਨੋਵਾ ਸੀ। ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਇਸਦੀਆਂ ਸਪੈਕਟ੍ਰਲ (spectral) ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਬਦਲਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਐਮ.81 ਸਮੂਹ
ਮੈਸੀਅਰ 81 ਐਮ.81 ਸਮੂਹ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਕਾਸ਼ਗੰਗਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ 34 ਅਕਾਸ਼ਗੰਗਾ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਸਮੂਹ ਸਪਤਰਿਸ਼ੀ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਕਾਸ਼ਗੰਗਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਮ.81 ਸਮੂਹ
ਸ਼ੇਖੂਪੁਰ
ਸ਼ੇਖੁਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਟੀ ਐਸ ਆਰ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ
ਟੀ ਐਸ ਆਰ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪੂਰਵ ਕੈਬੀਨਟ ਸਕੱਤਰ ਹਨ। ਉਹ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਡਰ ਦਾ 1961 ਬੈਚ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਸਾਸ਼ਕੀ ਸੇਵਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੈਬੀਨਟ ਸਕੱਤਰ
ਰਸੂਲ ਹਮਜ਼ਾਤੋਵ
ਰਸੂਲ ਹਮਜ਼ਾਤੋਵ (ਅਵਾਰ: ХӀамзатил Расул, ਆਈ ਪੀ ਏ: [ħamzatil rasul] 8 ਸਤੰਬਰ 1923–3 ਨਵੰਬਰ 2003) ਅਵਾਰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸਿਰਕੱਢ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ 'ਜ਼ੁਰਾਵਲੀ' ਸਾਰੇ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੁਸਤਕ (ਰੂਸੀ:Мой Дагестан) [‘ਮੇਰਾ ਦਾਗਿਸਤਾਨ’] ਰੂਸੀ ਦੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਅਵਾਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਡਾ. ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਫਰੈਂਕ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਨੇ ਲੇਖਕ ਰਸੂਲ ਹਮਜ਼ਾਤੋਵ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਜੀਵਨ
ਰਸੂਲ ਹਮਜ਼ਾਤੋਵ ਦਾ ਜਨਮ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਦਾਗਿਸਤਾਨ (ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਕਾਕੇਸਸ) ਦੇ ਇੱਕ ਅਵਾਰ ਪਿੰਡ ਤਸਾਦਾ ਵਿੱਚ 1923 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। 11 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ’ਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖੀ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਥਾਨਕ ਮੁੰਡਿਆਂ ਬਾਰੇ ਸੀ ਜਿਹੜੇ ਹੇਠਾਂ ਸਾਫ਼ ਕੀਤੇ ਜੰਗਲ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉੱਤਰੇ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਦੌੜੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਹਮਜ਼ਾਤ ਤਸਾਦਾਸਾ ਇੱਕ ਅਵਾਰ ਲੋਕ ਕਵੀ ਸਨ। ਉਹੀ ਰਸੂਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਉਸਤਾਦ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਅਮੀਰ ਸੋਮੇ ਵਿੱਚੋਂ ਮਿੱਠੀ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣੀ ਸਿਖਾਈ। ਅਰਾਨਿਨ ਦੇ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਮੁਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਖ਼ਤਮ ਕਰਕੇ ਉਹ ਬੂਈਨਾਕਸਕ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਸਿਖਲਾਈ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਏ। ਕੁਝ ਦੇਰ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਕਿੱਤਾ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਅਵਾਰ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਕੁਝ ਦੇਰ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ 1937 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਵੱਡਾ ਮੋੜ
ਅਵਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਕੁੱਝ ਕਿਤਾਬਾਂ ਕੱਛੇ ਮਾਰਕੇ ਉਹ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਗੋਰਕੀ ਸੰਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਲਈ 1945 ਵਿੱਚ ਮਾਸਕੋ ਵਿੱਚ ਪੁੱਜ ਗਿਆ। ਸੰਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਪੁੱਜਣਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮੋੜ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਵੀਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਰੂਸੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਮਾਨ ਰੂਸੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨ ਵਾਲ਼ੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਗੁਣ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ। ਰਸੂਲ ਹਮਜ਼ਾਤੋਵ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਚਾਲੀ ਦੇ ਕਰੀਬ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਮਖਾਚਕਲਾ (ਦਾਗਿਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ) ਅਤੇ ਮਾਸਕੋ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
1987 ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ਿਆਈ ਖੇਡਾਂ
1987 ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ਿਆਈ ਖੇਡਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੈਟਰੋ ਸ਼ਹਿਰ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿਖੇ 1987 'ਚ ਹੋਈਆ। ਇਹ ਕੋਲਕਾਤਾ 'ਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖੇਡਾ ਮੇਲਾ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਖੇਡ ਮੁਕਾਬਲੇ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹਨਾਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ
ਮੀਰਾ ਨਾਇਰ
ਮੀਰਾ ਨਾਇਰ (ਜਨਮ 15 ਅਕਤੂਬਰ 1957) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਸਲਾਮ ਬੰਬੇ! ਨੂੰ ਕਾਨ ਫਿਲਮ ਉਤਸਵ ਉੱਤੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਕੈਮਰਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਬਹਿਤਰੀਨ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਫਿਲਮ ਲਈ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਬਤੌਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਮੂਲ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ
ਸੁਦੀਪਤਾ ਸੇਨਗੁਪਤਾ
ਸੁਦੀਪਤਾ ਸੇਨਗੁਪਤਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Sudipta Sengupta) ਜਾਦਵਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਕਲਕੱਤਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਢਾਂਚਾਗਤ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪਰਬਤਾਰੋਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ 'ਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ (ਅਦਿਤੀ ਪੰਤ ਦੇ ਨਾਲ) ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਅਤੇ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਉੱਤੇ ਕਈ ਲੇਖਾਂ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇੰਟਰਵਿਊਆਂ ਲਈ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਢਾਂਚਾਗਤ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੀਅਰ-ਸਮੀਖਿਆ ਜਰਨਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਲਈ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਿਖਰ ਏਜੰਸੀ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੋਜ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਵਰੂਪ ਭਟਨਾਗਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਧਰਤੀ, ਵਾਯੂਮੰਡਲ, ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ 1991 ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਭਾਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੁਆਤੀ ਜੀਵਨ
ਸੇਨਗੁਪਤਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਲਕੱਤਾ ਵਿੱਚ ਜੋਤੀ ਰੰਜਨ ਸੇਨਗੁਪਤਾ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਪਾ ਸੇਨਗੁਪਤਾ ਦੇ ਘਰ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਤਿੰਨ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ।