cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ
ਇਸਰੋ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਉਪਗ੍ਰਹਿ, ਆਰੀਆਭੱਟ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੁਆਰਾ 1975 ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1980 ਵਿੱਚ, ਇਸਰੋ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ SLV-3 ਉੱਤੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟ RS-1 ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਔਰਬਿਟਲ ਲਾਂਚ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸੱਤਵਾਂ ਦੇਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ। SLV-3 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ASLV, ਜੋ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੱਧਮ-ਲਿਫਟ ਲਾਂਚ ਵਾਹਨਾਂ, ਰਾਕੇਟ ਇੰਜਣਾਂ, ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੁਆਰਾ ਸਫਲ ਰਿਹਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਏਜੰਸੀ ਨੂੰ ਸੈਂਕੜੇ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੈਟੇਲਾਈਟਾਂ ਅਤੇ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਡੂੰਘੇ ਪੁਲਾੜ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਂਚ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
ਇਸਰੋ ਕੋਲ ਰਿਮੋਟ-ਸੈਂਸਿੰਗ ਸੈਟੇਲਾਈਟਾਂ ਦਾ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਗਗਨ ਅਤੇ ਨੈਵਿਕ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਨੈਵੀਗੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਚੰਦਰਮਾ 'ਤੇ ਦੋ ਅਤੇ ਮੰਗਲ 'ਤੇ ਇਕ ਮਿਸ਼ਨ ਭੇਜਿਆ ਹੈ।
ਨੇੜ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਟੀਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਫਲੀਟ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰਨਾ, ਚੰਦਰਮਾ 'ਤੇ ਰੋਵਰ ਉਤਾਰਨਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਭੇਜਣਾ, ਅਰਧ-ਕਾਇਓਜੈਨਿਕ ਇੰਜਣ ਦਾ ਵਿਕਾਸ, ਚੰਦਰਮਾ, ਮੰਗਲ, ਸ਼ੁੱਕਰ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਲਈ ਹੋਰ ਗੈਰ-ਕਾਰਵਾਈ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜਣਾ ਅਤੇ ਆਰਬਿਟ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸਪੇਸ ਟੈਲੀਸਕੋਪਾਂ ਦੀ ਤਾਇਨਾਤੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਸੋਲਰ ਸਿਸਟਮ ਤੋਂ ਪਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਵਰਤਾਰੇ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਸਪੇਸ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰੋ। ਲੰਬੀ ਮਿਆਦ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਵਰਤੋਂ ਯੋਗ ਲਾਂਚਰਾਂ, ਭਾਰੀ ਅਤੇ ਸੁਪਰ ਹੈਵੀ ਲਾਂਚਰ ਵਾਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ, ਇੱਕ ਪੁਲਾੜ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਤਾਇਨਾਤੀ, ਜੁਪੀਟਰ, ਯੂਰੇਨਸ, ਨੈਪਚਿਊਨ ਅਤੇ ਐਸਟੋਰਾਇਡਜ਼ ਵਰਗੇ ਬਾਹਰੀ ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਲਈ ਖੋਜ ਮਿਸ਼ਨ ਭੇਜਣਾ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਲਈ ਚਾਲਕ ਦਲ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਇਸਰੋ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ ਅਤੇ ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਟੈਲੀਮੈਡੀਸਨ ਅਤੇ ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਖੋਜ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ ਵਿੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਡੋਮੇਨ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸਰੋ ਦੀਆਂ ਸਪਿਨ ਆਫ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਉਦਯੋਗਾਂ ਲਈ ਵੀ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਢਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਲਾਂਚ ਵਹੀਕਲ
1960 ਅਤੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਲਾਂਚ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। 1960-1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਦੇਸ਼ ਨੇ ਇੱਕ ਸਾਊਂਡਿੰਗ ਰਾਕੇਟ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ, ਖੋਜ ਨੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਲਾਂਚ ਵਹੀਕਲ-3 ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਉੱਨਤ ਔਗਮੈਂਟੇਡ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਲਾਂਚ ਵਹੀਕਲ (ਏ.ਐੱਸ.ਐੱਲ.ਵੀ.), ਸੰਚਾਲਨ ਸਹਾਇਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।
ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਲਾਂਚ ਵਹੀਕਲ
ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਲਾਂਚ ਵਹੀਕਲ (SLV-3 ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਭਾਰਤ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਪਹਿਲਾ ਪੁਲਾੜ ਰਾਕਟ ਸੀ। 1979 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲਾਂਚ ਇੱਕ ਅਸਫਲਤਾ ਸੀ ਅਤੇ 1980 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਫਲ ਲਾਂਚ ਦੇ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਔਰਬਿਟਲ ਲਾਂਚ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲਾ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਦੇਸ਼ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੱਡੇ ਰਾਕੇਟਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਪੋਲਰ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਲਾਂਚ ਵਹੀਕਲ
ਪੋਲਰ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਲਾਂਚ ਵਹੀਕਲ ਜਾਂ PSLV, ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੱਧਮ-ਲਿਫਟ ਲਾਂਚ ਵਾਹਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਰਿਮੋਟ-ਸੈਂਸਿੰਗ ਸੈਟੇਲਾਈਟਾਂ ਨੂੰ ਸੂਰਜ-ਸਮਕਾਲੀ ਔਰਬਿਟ ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ। PSLV ਨੂੰ 1993 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਲਾਂਚਿੰਗ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲਤਾ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਦੋ ਹੋਰ ਅੰਸ਼ਕ ਅਸਫਲਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, PSLV 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲਾਂਚਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੈਂਕੜੇ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿਆਂ ਨੂੰ ਔਰਬਿਟ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਇਸਰੋ ਲਈ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਵਰਕ ਹਾਰਸ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
PSLV ਲਾਂਚਾਂ ਦਾ ਦਹਾਕਾ-ਵਾਰ ਸੰਖੇਪ:
ਜਿਓਸਿੰਕਰੋਨਸ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਲਾਂਚ ਵਹੀਕਲ (GSLV)
ਜਿਓਸਿੰਕਰੋਨਸ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਲਾਂਚ ਵਹੀਕਲ ਦੀ ਕਲਪਨਾ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੇਲੋਡਸ ਨੂੰ ਭੂ-ਸਥਿਰ ਔਰਬਿਟ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸਰੋ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ GSLV ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ CE-7.5 ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਹਾਕਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਰੂਸ ਤੋਂ ਕ੍ਰਾਇਓਜੇਨਿਕ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਲੈਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਕ੍ਰਾਇਓਜੇਨਿਕ ਇੰਜਣ ਵਿਕਸਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
GSLV ਲਾਂਚਾਂ ਦਾ ਦਹਾਕਾ-ਵਾਰ ਸੰਖੇਪ:
ਜੀਓਸਿੰਕ੍ਰੋਨਸ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਲਾਂਚ ਵਹੀਕਲ ਮਾਰਕ III (GSLV Mark III)
ਜੀਓਸਿੰਕ੍ਰੋਨਸ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਲਾਂਚ ਵਹੀਕਲ ਮਾਰਕ III (GSLV Mk III), ਜਿਸਨੂੰ LVM3 ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸਰੋ ਦੇ ਨਾਲ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਰਾਕੇਟ ਹੈ। ਜੀਐਸਐਲਵੀ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕ੍ਰਾਇਓਜੇਨਿਕ ਇੰਜਣ ਅਤੇ ਬੂਸਟਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਲੇਲੋਡ ਸਮਰੱਥਾ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸੰਚਾਰ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਲਾਂਚ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। LVM3 ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਚਾਲਕ ਦਲ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
GSLV ਮਾਰਕ III ਲਾਂਚ ਦਾ ਦਹਾਕੇ-ਵਾਰ ਸੰਖੇਪ:
ਸਮਾਲ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਲਾਂਚ ਵਹੀਕਲ (SSLV)
ਸਮਾਲ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਲਾਂਚ ਵਹੀਕਲ (SSLV) ਇੱਕ ਛੋਟੀ-ਲਿਫਟ ਲਾਂਚ ਵਹੀਕਲ ਹੈ ਜੋ ਇਸਰੋ ਦੁਆਰਾ 500 ਕਿਲੋ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਔਰਬਿਟ (500 kmi (1,600,000 fft)) ਜਾਂ 300 ਕਿਲੋ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਪੇਲੋਡ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੂਰਜ-ਸਮਕਾਲੀ ਔਰਬਿਟ (500 ਕਿਮੀ (1,600,000 ਫੁੱਟ)) ਛੋਟੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟਾਂ ਨੂੰ ਲਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ, ਮਲਟੀਪਲ ਔਰਬਿਟਲ ਡਰਾਪ-ਆਫਸ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਨਾਲ।
SSLV ਲਾਂਚਾਂ ਦਾ ਦਹਾਕੇ-ਵਾਰ ਸੰਖੇਪ:
ਟੀਚੇ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼
alt=ਵਿਕਰਮ ਸਾਰਾਭਾਈ, INCOSPAR ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਚੇਅਰਪਰਸਨ, ਇਸਰੋ ਦੀ ਪੂਰਵਜ ਸੰਸਥਾ|thumb|ਵਿਕਰਮ ਸਾਰਾਭਾਈ, INCOSPAR ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਚੇਅਰਪਰਸਨ, ਇਸਰੋ ਦੀ ਪੂਰਵਜ ਸੰਸਥਾ ISRO ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਲਾੜ ਏਜੰਸੀ ਹੈ ਜੋ ਪੁਲਾੜ-ਅਧਾਰਿਤ ਸਾਰੀਆਂ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖੋਜ, ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਖੋਜ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਲਾੜ ਰਾਕੇਟ, ਉਪਗ੍ਰਹਿ, ਉਪਰਲੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਅਤੇ ਡੂੰਘੇ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਰੋ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਪੁਲਾੜ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸਾਰਾਭਾਈ ਨੇ 1969 ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ:"ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੁਲਾੜ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਸਾਰਥਕਤਾ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਡੇ ਲਈ, ਉਦੇਸ਼ ਦੀ ਕੋਈ ਅਸਪਸ਼ਟਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ. ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਚੰਦਰਮਾ ਜਾਂ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਪੁਲਾੜ-ਉਡਾਣ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਨਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਯਕੀਨ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਅਤੇ ਕੌਮਾਂ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਰਥਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਅਸਲ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ, ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਲਈ ਉੱਨਤ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਨੋਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਖ਼ਤ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਪੀ ਗਈ ਤਰੱਕੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਹੈ।"ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਤੇ ਡੀਆਰਡੀਓ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਏ.ਪੀ.ਜੇ. ਅਬਦੁਲ ਕਲਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ:"ਮਾਈਓਪਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਸੁਤੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਪੁਲਾੜ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਸਾਰਥਕਤਾ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਏ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪਰ ਨਾ ਤਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਹਿਰੂ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪ੍ਰੋ. ਸਾਰਾਭਾਈ ਦੇ ਮਕਸਦ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਅਸਪਸ਼ਟਤਾ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਬਹੁਤ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੀ: ਜੇਕਰ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੇ ਕੌਮਾਂ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਰਥਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅਸਲ-ਜੀਵਨ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਉੱਨਤ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦਿਖਾਉਣ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਦਾ ਕੋਈ ਇਰਾਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।"ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਤਰੱਕੀ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਪੁਲਾੜ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਅਤੇ ਸਰਗਰਮ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੁਲਾੜ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਹੈ। 2008 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਨੇ 11 ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਲਾਂਚ ਕੀਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 9 ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਾਕੇਟ 'ਤੇ 10 ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਲਾਂਚ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਦੇਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸਰੋ ਨੇ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ: ਸੰਚਾਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਸਿਸਟਮ (INSAT), ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਰਿਮੋਟ ਸੈਂਸਿੰਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ (IRS) ਸੈਟੇਲਾਈਟ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ
ਲਕਸਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਲਕਸਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ 70 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਹਰਿਦੁਵਾਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਇਹ ਹਲਕਾ ਜਨਰਲ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 80150 ਵੋਟਰ ਸਨ।
ਵਿਧਾਇਕ
2012 ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਜੇ ਗੁਪਤਾ ਇਸ ਹਲਕੇ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ।
!ਸਾਲ !colspan="2" align="center"|ਪਾਰਟੀ !align="center" | ਵਿਧਾਇਕ !ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ !ਵੋਟਰ % !ਜੇਤੂ ਦਾ ਵੋਟ ਅੰਤਰ !ਸਰੋਤ
ਸਿਲਿਸਲੇਵਾਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਖੋਸਲਾ ਸਕੂਲ ਫ਼ਾਰ ਦ ਡੈੱਫ਼
ਖੋਸਲਾ ਸਕੂਲ ਫ਼ਾਰ ਦ ਡੈੱਫ਼ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਗੂੰਗੇ ਅਤੇ ਬੋਲ਼ੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਕੂਲ 1976 ਵਿੱਚ ਡਾ. ਆਰ.ਸੀ. ਖੋਸਲਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਡਾ. ਸੱਤਿਆ ਪਾਲ ਖੋਸਲਾ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੂੰਗੇ ਅਤੇ ਬੋਲ਼ੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਕੂਲ
2019–21 ਆਈਸੀਸੀ ਵਿਸ਼ਵ ਟੈਸਟ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ
2019–21 ਆਈਸੀਸੀ ਵਿਸ਼ਵ ਟੈਸਟ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੀ ਆਈਸੀਸੀ ਵਿਸ਼ਵ ਟੈਸਟ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਗ ਹੈ। ਇਹ 1 ਅਗਸਤ 2019 ਤੋਂ 2019 ਐਸ਼ੇਜ਼ ਲੜੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਟੈਸਟ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਜੂਨ 2021 ਵਿੱਚ ਲਾਰਡਸ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਖੇਡੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਫਾਈਨਲ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਫਾਈਨਲ ਮੈਚ ਡਰਾਅ ਜਾਂ ਟਾਈ ਹੋਣ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਫਾਈਨਲ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਆਈਸੀਸੀ ਵਰਲਡ ਟੈਸਟ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦਾ ਸੰਯੁਕਤ ਜੇਤੂ ਐਲਾਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਇਸ ਵਿੱਚ 12 ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਖੇਡਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 9 ਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਟੀਮ ਨੇ ਹੋਰ ਅੱਠ ਟੀਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਛੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਟੈਸਟ ਲੜੀ ਖੇਡੇਣੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਹਰ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦੋ ਅਤੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੰਜ ਮੈਚ ਹੁੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਸਲਈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਾਰੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਛੇ ਲੜੀਆਂ (ਤਿੰਨ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਬਾਹਰ) ਖੇਡਣਗੀਆਂ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੇਡੇ ਗਏ ਟੈਸਟ ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਹਰੇਕ ਟੀਮ ਇੱਕ ਲੜੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 120 ਅੰਕ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਲੀਗ ਪੜਾਅ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਦੋਵਾਂ ਟੀਮਾਂ ਦਾ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਇਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਟੈਸਟ ਲੰਮੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਲੜੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 2019 ਐਸ਼ੇਜ਼ ਸੀਰੀਜ਼। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੌਂ ਟੀਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਟੀਮਾਂ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਕੁਝ ਵਾਧੂ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਖੇਡਣਗੀਆਂ ਜੋ ਇਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਬਾਕੀ ਤਿੰਨ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਦੇ ਮੈਚ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਇਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਹਨ। 29 ਜੁਲਾਈ 2019 ਨੂੰ, ਆਈਸੀਸੀ ਨੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਟੈਸਟ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਇਸ ਟੈਸਟ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਖਿਡਾਰੀ ਦਾ ਵਨਡੇ ਅਤੇ ਟੀ-20 ਵਾਲੀ ਵਰਦੀ ਦਾ ਨੰਬਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਫ਼ੈਦ ਟੈਸਟ ਕਿਟ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲਿਖਿਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਖਿਡਾਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਹੀ ਖੇਡਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇੱਕ ਅਲੱਗ ਨੰਬਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਫਾਰਮੈਟ
ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਖੇਡਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਹਰ ਟੀਮ ਛੇ ਹੋਰ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡੇਗੀ, ਤਿੰਨ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਬਾਹਰ। ਹਰ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਦੋ ਤੋਂ ਪੰਜ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਹੋਣਗੇ। ਇਸਲਈ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਟੈਸਟ ਨਹੀਂ ਖੇਡਣਗੇ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੜੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਲੀਗ ਪੜਾਅ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਟੀਮਾਂ ਜੂਨ 2021 ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਫਾਈਨਲ ਖੇਡਣਗੀਆਂ। ਹਰ ਮੈਚ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਅੰਕਾਂ ਦੀ ਵੰਡ
ਆਈਸੀਸੀ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਲੜੀ ਵਿਚਲੇ ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਹਰ ਸੀਰੀਜ਼ ਲਈ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਅੰਕ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣਗੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਘੱਟ ਟੈਸਟ ਖੇਡਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਵੀ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅੰਕ ਕਿਸੇ ਲੜੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਨਤੀਜੇ ਲਈ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣਗੇ, ਪਰ ਸਿਰਫ ਇਹ ਇੱਕ ਮੈਚ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਲਈ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਹ ਲੜੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਵੰਡਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਮੈਚ ਲੜੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਾ ਵੀ ਹੋਵੇ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ 3 ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਇੱਕ ਟੀਮ 2 ਮੈਚ ਜਿੱਤ ਕੇ ਲੜੀ ਜਿੱਤ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਆਈਸੀਸੀ ਟੈਸਟ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਬਚੇ ਇੱਕ ਮੈਚ ਲਈ ਦੂਜੇ ਦੋ ਮੈਚਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਅੰਕ ਹੋਣਗੇ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਪੰਜ ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ, ਹਰੇਕ ਮੈਚ ਵਿੱਚ 20% ਪੁਆਇੰਟ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣਗੇ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੋ ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿਚ, ਹਰੇਕ ਮੈਚ ਵਿੱਚ 50% ਪੁਆਇੰਟ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣਗੇ। ਇਕ ਟੀਮ ਜੋ ਮੈਚ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਲੋੜੀਂਦੇ ਓਵਰ-ਰੇਟ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਹਰੇਕ ਓਵਰ ਲਈ ਦੋ ਅੰਕ ਗਵਾਉਣੇ ਪੈਣਗੇ।
ਹਿੱਸੇ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼
ਆਈਸੀਸੀ ਦੇ 9 ਪੂਰੇ ਮੈਂਬਰ ਜੋ ਭਾਗ ਲੈਣਗੇ ਉਹ ਹਨ: ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਟੀਮ ਅੱਠ ਸੰਭਾਵੀ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਿਰਫ ਛੇ ਨਾਲ ਟੈਸਟ ਲੜੀ ਖੇਡੇਗੀ, ਇਸਲਈ ਆਈਸੀਸੀ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਐਡੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਹੀਂ ਖੇਡਣਗੇ।
ਆਈਸੀਸੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੂਰੇ ਮੈਂਬਰ ਜੋ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਲੈਣਗੇ ਉਹ ਹਨ: ਇਹ ਤਿੰਨ ਆਈਸੀਸੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਰੈਂਕ ਵਾਲੇ ਪੂਰਨ ਮੈਂਬਰ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਈਸੀਸੀ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦੌਰੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਇਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ (ਆਇਰਲੈਂਡ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਲਈ 12, ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਲਈ 21) ਨਾਲ ਖੇਡਣਗੇ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੈਚਾਂ ਦਾ ਟੈਸਟ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਉੱਪਰ ਕੋਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।
ਸਮਾਂਸੂਚੀ
ਵਿਸ਼ਵ ਟੈਸਟ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਆਈਸੀਸੀ ਦੁਆਰਾ 20 ਜੂਨ 2018 ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ 2018–2023 ਫਿਊਚਰ ਟੂਰਜ਼ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਮੈਚ ਅਗਸਤ 2019 ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਜਾਵੇਗਾ
ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਿਚਲਾ ਫ਼ਰਕ
ਇਹ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਰਾਊਂਡ-ਰੌਬਿਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਟੀਮ ਦੂਜੀ ਟੀਮ ਵਿਰੁੱਧ ਖੇਡਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਟੀਮ ਦੂਜੀਆਂ 8 ਟੀਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 6 ਵਿਰੁੱਧ ਲੜੀਆਂ ਖੇਡਣਗੀਆਂ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਰੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨਾਲ ਹੋਣਗੇ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਝ ਟੀਮਾਂ ਵਧੇਰੇ ਤਾਕਤਵਰ ਟੀਮਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਣਗੀਆਂ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਨਾਲ ਹੋਣਗੇ, ਜੋ ਕਿ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਮੈਚ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਅਤੇ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਿ ਘੱਟ ਤਾਕਤਵਰ ਟੀਮਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਨੂੰ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨਾਲੋਂ ਫਾਇਦਾ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਬਾਹਰ ਲੜੀਆਂ ਖੇਡਣੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸੰਤੁਲਿਤ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਅਲੱਗ ਮੈਚਾਂ ਲਈ ਸੰਤੁਲਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ 10 ਘਰੇਲੂ ਟੈਸਟ ਅਤੇ 8 ਬਾਹਰ ਟੈਸਟ ਖੇਡਣੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਵੈਸਟ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ 6 ਟੈਸਟ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ 9 ਟੈਸਟ ਬਾਹਰ ਖੇਡਣੇ ਹਨ।
ਚਾਰ ਵੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਅੰਕ-ਤਾਲਿਕਾ ਵਿੱਚ ਉੱਪਰ ਵਾਲੀਆਂ ਟੀਮਾਂ (ਭਾਰਤ, ਇੰਗਲੈਂਡ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ) ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖੇਡਣਗੀਆਂ। ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਟੀਮਾਂ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰਾਂ ਦੇ ਮੈਚ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਉਹ ਘੱਟ ਤਾਕਤਵਰ ਟੀਮਾਂ ਹਨ।
ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣ ਵਾਲੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਆਲੋਚਨਾ ਵੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮੈਚ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਮਿੱਥੇ ਗਏ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਟੀਮਾਂ ਦੇ ਇੱਕੋ-ਜਿਹੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖ ਕੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪ੍ਰਤਿਯੋਗਤਾ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲੀ ਤਰਜੀਹ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਅੰਕ ਸੂਚੀ
ਜੇਕਰ ਦੋ ਟੀਮਾਂ ਦੇ ਅੰਕ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਵਧੇਰੇ ਲੜੀਆਂ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਟੀਮਾਂ ਫਿਰ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਹੋਣ ਤਾਂ ਜਿਹੜੀ ਟੀਮ ਦੀਆਂ ਦੌੜਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਕਟ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਕਟ ਦੌੜਾਂ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਕਟ ਗਵਾ ਕੇ ਬਣਾਈਆਂ ਦੌੜਾਂ ਨੂੰ ਹਰੇਕ ਵਿਕਟ ਲਈ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਭਾਗ ਕਰਕੇ ਅੰਕਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2019 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਈਸੀਸੀ ਵਿਸ਼ਵ ਟੈਸਟ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2020 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ
ਯੌਡਜਾ ਦੇ ਲਾ ਸੇਦਾ
ਇਸ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਪਿਛੇ ਵਾਲੀ ਇਮਾਰਤ, 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਇਮਾਰਤ, ਤੇਲ ਵਟਾਂਦਰੇ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਨਾ ਸਿਰਫ ਤੇਲ ਵਟਾਂਦਰੇ ਲਈ ਬਲਕਿ ਹਰ ਤਰਾਂ ਦੇ ਵਪਾਰ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। 1348 ਵਿੱਚ ਇਥੇ ਮੋਟੇ ਸੂਤੀ ਕਪੜੇ (Percale) ਦਾ ਵਪਾਰ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।'
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ
ਕਿਰਣ ਨਗਰਕਰ
thumb|ਕਿਰਣ ਨਗਰਕਰ [[ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਤ ਤਿਉਹਾਰ 2016 ਵਿਖੇ, ਭਾਰਤ]] left|thumb|ਕਿਰਣ ਨਗਰਕਰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਤ ਤਿਉਹਾਰ ਨਵੰਬਰ.2016 ਵਿਖੇ, ਭਾਰਤ thumb|ਕਿਰਣ ਨਗਰਕਰ [[ਮੈਲਬੋਰਨ ਵਿੱਚ ਸਰੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ]] ਕਿਰਣ ਨਗਰਕਰ (ਜਨਮ 1942) ਮਰਾਠੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੋਨਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਡਰਾਮਾ ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਨਾਵਲ
ਕਿਰਣ ਨਗਰਕਰ ਨੂੰ ਫੈਡਰਲ ਰਿਪਬਲਿਕ ਆਫ਼ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਆਰਡਰ ਆਫ ਮੈਰਿਟ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਦੇਣ ਲਈ ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇ
1978 ਵਿੱਚ, ਨਾਗਰਕਰ ਨੇ ਨਾਟਕ ਬੈੱਡਟਾਈਮ ਸਟੋਰੀ ਲਿਖਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਅਧਾਰ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ਕੁੱਝ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ 17 ਸਾਲ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨ ਬਾਹਰੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਰੱਖੀ ਸੀ। ਨਾਗਰਕਰ ਦੇ ਥੀਏਟਰ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਕਬੀਰਾਚੇ ਕੇ ਕਰਾਏਚੇ ਅਤੇ 'ਸਟਰੇਂਜਰ ਅਮੰਗਸਟ ਅਸ' ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ 'ਬਰੋਕਨ ਸਰਕਲ', 'ਦ ਵਿਡੋ ਐਂਡ ਹਰ ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼', ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ 'ਦ ਐਲੀਫ਼ੈਂਟ ਆਨ ਦ ਮਾਊਸ' ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਨਾਗਰਕਰ ਨੇ 'ਮੂਵੀ ਸਪਲਿਟ ਵਾਈਡ ਓਪਨ' ਵਿੱਚ ਭਰਾ ਬੋਨੋ ਦਾ ਰੋਲ ਨਿਭਾਇਆ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਨਗਰਕਰ ਹੇਠਲੇ ਮੱਧ ਵਰਗ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚੋਂ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਹਮੋਵਾਦ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਸਮਾਜ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵੱਲ ਪੱਛਮ-ਮੁਖੀ ਰਵੱਈਆ ਚਲਿਆ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਦਾਦੇ ਨੇ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ 1893 ਵਾਲੀ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ।
ਜੂਨ ਤੋਂ ਨਵੰਬਰ 2011 ਤੱਕ ਉਹ ਲਿਟਰਿਸਟਰੌਸ ਜੂਰਿਚ ਅਤੇ ਜ਼ੂਰੀਚ ਵਿੱਚ ਪੀਡਬਲਯੂਜੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿੱਚ 'ਨਿਵਾਸੀ ਲਿਖਾਰੀ' ਸੀ।.
ਨਗਰਕਰ ਨੇ ਪੁਣੇ ਦੇ ਫਰਗੂਸਨ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਐਸ ਆਈ ਈ ਐਸ. ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਰਚਨਾਵਾਂ
ਨਾਵਲ
ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:CS1 maint: Unrecognized language ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1942 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਲੇਖਕ
ਗੋਰਖਨਾਥ
ਗੋਰਖਨਾਥ 11ਵੀਂ - 12ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ੈਵਪੰਥ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਨਾਥ ਜੋਗੀ ਸੀ।
ਰਚਨਾਵਾਂ
ਗੋਰਖ ਨਾ ਨਾਲ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀਆ ਅਨੇਕਾ ਰਚਨਾਵਾ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਚਨਾਵਾ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨਤਾਵਾ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨਤਾਵਾ ਤੋ ਕੋਈ ਵੀ ਇਨਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਗੋਰਖਨਾਥ ਦੀਆ ਦਰਸ਼ਨਿਕ ਸਾਧਨਾ ਤਾਮਿਕ, ਸੰਪ੍ਰਦਾਇਕ, ਪਰੰਪਰਾਵਾ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੌ ਸਿੱਧ ਸਿਧਾਂਤ ਗੋਰਖਬਾਣੀ, ਗੋਰਖ ਕਲੱਪ, ਸਹਿਸਰ ਨਾਮ, ਸਿੱਧ ਸਿਧਾਂਤ, ਪੱਧਤੀ, ਚਤੋਰ ਸੀਤਾ ਆਸਣ,ਗਿਆਨ ਕ੍ਰਤ, ਯੋਗ ਮਹਿਮਾ ਯੋਗ ਸਿਧਾਤ, ਗੋਰਖ ਸਹਿਸਰ ਨਾਮ ਅਤੇ ਯੋਗ ਬੀਜ ਆਦਿ ਰਚਨਾਵਾ ਮੰਨੀਆ ਜਾਦੀਆ ਹਨ। ਹੋਰ ਵੀ ਅਜਿਹੀਆ ਗੋਰਖ ਨਾਥ ਦੀਆ ਰਚਨਾਵਾ ਹਨ ਗੋਰਖਸ, ਸਿਧਾਂਤ, ਸ੍ਰੰਗ੍ਰਹਿ, ਕਾਮ ਸਾਸਤਰ,ਪੰਚ ਮਾਤਰਾ ਯੋਗ ਹਨ।
ਜਿਆਂ ਦਰੇਜ਼
ਜਿਆਂ ਦਰੇਜ਼ (ਜਨਮ ਬੈਲਜੀਅਮ, 1959) ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਅਰਥਸ਼ਾਸ‍ਤਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀ-ਨਿਰਮਾਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਬੈਲਜੀਅਮ ਦਾ ਮੂਲਵਾਸੀ ਹੈ ਪਰ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਾਗਰਿਕ ਹੈ।
ਗੋਰਖਨਾਥ
ਰਚਨਾਵਾਂ
ਡਾ. ਬੜਥਵਾਲ ਦੀ ਖੋਜ ਤੋਂ 40 ਪੁਸਤਕਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੋਰਖਨਾਥ-ਰਚਿਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਡਾ. ਬੜਥਵਾਲ ਨੇ ਬਹੁਤ ਛਾਣਬੀਣ ਦੇ ਬਾਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੀਆਂ 14 ਨੂੰ ਸ਼ੱਕੀ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਪਰੰਤੁ ਬਾਕੀ ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੋਰਖਨਾਥ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸਮਝ ਕੇ ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪੁਸਤਕਾਂ ਇਹ ਹਨ-
ਜਿਆਂ ਦਰੇਜ਼
ਜੀਵਨ
ਜਿਆਂ ਦਰੇਜ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਬੈਲਜੀਅਮ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜਿਆਂ ਨੇ ਇੰਡੀਅਨ ਸਟੈਟਿਸਟੀਕਲ ਇੰਸਟਿਚਿਊਟ (ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ) ਤੋਂ ਪੀਐਚਡੀ ਕੀਤੀ। ਦਿੱਲੀ ਸਕੂਲ ਆਫ ਇਕਨਾਮਿਕਸ, ਲੰਦਨ ਸਕੂਲ ਆਫ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਸਹਿਤ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਦਹਾਕਆਂ ਤੋਂ ਵਿਜਿਟਿੰਗ ਲੇਕਚਰਰ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ 1979ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੈ। 2002 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਅਰਥਸ਼ਾਸ‍ਤਰ ਡਾ ਜਿਆਂ ਦਰੇਜ਼ ਦੀਆਂ 12 ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਨੋਬੇਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਅਮਾਰਤਿਆ ਸੇਨ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ
ਗੋਰਖਨਾਥ
ਰਚਨਾਵਾਂ
1. ਸਬਦੀ
2. ਪਦ
3.ਸ਼ਿਸ਼੍ਯਾਦਰਸ਼ਨ
5. ਨਰਵੈ ਬੋਧ
6. ਆਤਮਬੋਧ
7. ਅਭਯ ਮਾਤ੍ਰਾ ਜੋਗ
8. ਪੰਦ੍ਰਹ ਤਿਥਿ
10. ਮੰਛਿਦ੍ਰ ਗੋਰਖ ਬੋਧ
11. ਰੋਮਾਵਲੀ
12. ਗ੍ਯਾਨ ਤਿਲਕ
13. ਗ੍ਯਾਨ ਚੌਂਤੀਸਾ
14 ਪੰਚਮਾਤ੍ਰਾ
15. ਗੋਰਖਗਣੇਸ਼ ਗੋਸ਼ਠੀ
16 ਗੋਰਖਦੱਤਗੋਸ਼ਠੀ (ਗ੍ਯਾਨ ਦੀਪਬੋਧ)
17 ਮਹਾਦੇਵ ਗੋਰਖਗੋਸ਼ਠੀ
18. ਸ਼ਿਸ਼ਟ ਪੁਰਾਣ
19. ਦਯਾ ਬੋਧ
20 ਜਾਤਿ ਭੌਂਰਾਵਲੀ (ਛੰਦ ਗੋਰਖ)
21. ਨਵਗ੍ਰਹ
22. ਨਵਰਾਤ੍ਰ
23 ਅਸ਼੍ਟਪਾਰਛ੍ਯਾ
24 ਰਹ ਰਾਸ
25 ਗ੍ਯਾਨ ਮਾਲਾ
26 ਆਤਮਬੋਧ (2)
27. ਵ੍ਰਤ
28. ਨਿਰੰਜਨ ਪੁਰਾਣ
29. ਗੋਰਖ ਵਚਨ
30. ਇੰਦ੍ਰੀ ਦੇਵਤਾ
31 ਮੂਲਗਰਭਾਵਲੀ
32. ਖਾਣੀਵਾਣੀ
33. ਗੋਰਖਸਤ
35. ਚੌਬੀਸ ਸਿਧ
36 ਸ਼ਡਕਸ਼ਰੀ
37. ਪੰਚ ਅਗਨੀ
38 ਅਸ਼ਟ ਚਕ੍ਰ
39 ਅਵਲਿ ਸਿਲੂਕ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੋਗੀ
ਬਾਹੀਆ
ਬਾਹੀਆ ( ਲੋਕਲ  <span class="IPA" title="Representation in the International Phonetic Alphabet (IPA)">[baˈi.ɐ] ) ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ 26 ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਟਲਾਨਟਿਕ ਤੱਟ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਆਬਾਦੀ ਅਨੁਸਾਰ ਚੌਥਾ-ਵੱਡਾ (ਸਾਓ ਪੌਲੋ, ਮਿਨ੍ਸ ਜ਼ਰਾਈਸ, ਅਤੇ ਰਿਓ ਦੇ ਜਨੇਯਰੋ ਦੇ ਬਾਅਦ) ਅਤੇ ਖੇਤਰਫਲ ਅਨੁਸਾਰ 5ਵਾਂ-ਵੱਡਾ ਬਰਾਜੀਲੀ ਰਾਜ ਹੈ। ਬਾਹੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ਼ਹਿਰ   ਸਾਲਵਾਡੋਰ (ਪਹਿਲਾਂ ਬਾਹੀਆ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ), ' ਅਟਲਾਨਟਿਕ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਖਾੜੀ ਨੂੰ ਜੁਦਾ ਕਰਦੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਇੱਕ ਸਪਿਟ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਗੁਲਾਮਦਾਰੀ, ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਫਾਰਮ ਹਿੱਤਾਂ ਦੇ ਦਬਦਬੇ ਵਾਲਾ ਰਾਜਤੰਤਰੀ  ਗੜ੍ਹ, ਬਾਹੀਆ ਹੁਣ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਿਰਮਾਣ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਜਿਥੇ ਪਿਛਲੀਆਂ ਤਿੰਨ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਕਰਜ਼ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
Citations
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੋਮੇ
ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਬੇਅੰਤ ਅੰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਹਰ ਇੱਕ ਅੰਸ਼ ਕਿਤੋ ਨਾ ਕਿਤੋ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਪਾ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜ਼ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਜਿਹਨਾਂ ਅੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖ ਕੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਮੂਲ ਸੋਮੇ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
ਇਹਨਾਂ ਸੋਮਿਆਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਭਗੋਲਿਕ
ਭਗੋਲਿਕ ਹਾਲਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਿਆ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਢਾਲਣ ਦੀ ਪ੍ਕਿਰਿਆਂ ਨਿਰੰਤਰ ਜਾਰੀ ਹੈ ਨਵੇਂ-ਨਵੇਂ ਅੰਸ਼ ਸਿਰਜਦਾ ਹਨ, ਜਿਵੇ: ਹਰਾ ਇਨਕਲਾਬ, ਨਵੀਆਂ-ਨਵੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਆਦਿ।
ਲੋਕਯਾਨ
ਉਹ ਗਿਆਨ ਜੋ ਪੀੜੀ ਦਰ ਪੀੜੀ ਦਰ ਅੱਗੇ ਚਲਦਾ ਹੈ।ਜਿਵੇ:_ ਪੂਰਨ ਭਗਤ,ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ ਦੇ ਕਥਾਵਾਂ, ਲਕੋਕਥਾਵਾਂ, ਆਦਿ।
ਭਾਰਤੀ ਸੋਮੇ
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਆ ਜਾਏਗਾ,ਜੋ ਕੁਝ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਡੇਰੇ ਸਮੂਹ,ਭਾਰਤੀ ਚੁਗਿਰਦੇ ਤੋਂ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵੀ ਆ ਜਾਣਗੇ।ਸਥਾਨਕ ਸੋਮਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੁਝ ਐਸੇ ਸੋਮੇ ਵੀ ਹਨ ਜੋ ਸਥਾਨਕ ਨਹੀਂ ਪਰ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰੋ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆਏ, ਜਿਵੇ:_ ਵੇਦ,ਉਪਨਿਸ਼ਦ, ਪੁਰਾਣ,ਗੰਥ, ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਆਦਿ,
ਬਦੇਸ਼ੀ ਸੋਮੇ
ਆਰੀਆਂ ਲੋਕ ਜਦੋਂ ਸਪਤ-ਸਿੰਧੂ ਵਿੱਚ ਆਏ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਥੋਂ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਵਾਸੀਆ ਆਪਣੇ ਲਈ ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਦਰਾਵੜ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤਿ ਦੇ ਹਿਕਾਰਤ ਭਰੇ ਲਫ਼ਜ਼ ਵਰਤੇ। ਇਸਲਾਮ ਤੋਂ ਕਾਗਜ਼,ਸੰਗੀਤ,ਨਿੱਕ ਮੂਰਤੀ,ਲਿਖਤ ਆਦਿ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਲਿਆਦੇਂ। ਅੱਜ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਦਾ ਅਮਲ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਆਪੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਤੇ ਮੋਬਾਇਲ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਨਵੇਂ ਅੰਸ਼ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸਿਰਜੇ ਤੇ ਗ੍ਹਹਿਣ ਕੀਤੇ। ਜਿਹਨਾਂ ਨਾਲ ਸਾਡਾ ਸਿੱਧਾ ਵਾਹ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਵੀ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਡਬਲਿਨ
ਡਬਲਿਨ (ਆਇਰਲੈਂਡੀ:Baile Átha Cliath ਰੁਕੇ ਹੋਏ ਪੱਤਣ ਦਾ ਨਗਰ, ਜਾਂ Áth Cliath,, ਕੁਝ ਵਾਰ Duibhlinn) ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।  ਇਸ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਂ ਆਇਰਲੈਂਡੀ ਨਾਂ Dubhlinn ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ "ਕਾਲਾ ਟੋਭਾ" ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਤਟ ਦੇ ਮੱਧ-ਬਿੰਦੂ ਉੱਤੇ, ਲਿਫ਼ੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਡਬਲਿਨ ਇਲਾਕਾ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਰੋਜ਼ਰ ਬੇਕਨ
ਰੋਜ਼ਰ ਬੇਕਨ(1219/20-1292) ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੱਚ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਸੂਖਮਦਰਸ਼ੀ ਯੰਤਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਰੋਜ਼ਰ ਨੇ ਤਰਕਵਾਦ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਸੱਚ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਵਿਵੇਚਨਾ ਕਰਨ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਰੋਜ਼ਰ ਬੇਕਨ ਨੂੰ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਭੂਗੋਲ, ਖ਼ਗੋਲ, ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਆਦਿ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਯੋਗਦਾਨ ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:13ਵੀਂ ਸਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1292 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਖੋਜੀ
ਰਾਗ ਬਿਲਾਵਲ
ਬਿਲਾਵਲ ਰਾਗ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਰਾਗ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਵੈਦਿਕ ਗਰੰਥ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਿਲਣੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾ ਦਾ ਰਾਗ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਰਾਗ ਦੀ ਬਾਣੀ ਅੰਗ 795 ਤੋਂ 858 ਤੱਕ ਦਰਜ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਬਾਣੀ
ਵੈੱਬਕੈਮ
ਵੈੱਬਕੈਮ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਵੀਡੀਓ ਕੈਮਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹਕੀਕੀ ਸਮੇਂ 'ਚ ਆਪਣੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੀ ਧਾਰ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਰਾਹੀਂ ਕੰਪਿਊਟਰੀ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵੱਲੋਂ ਫ਼ੋਟੋ ਖਿੱਚੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਵੀਡੀਓ ਦੀ ਧਾਰ ਨੂੰ ਸਾਂਭਿਆ, ਵੇਖਿਆ ਜਾਂ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਵਰਗੇ ਢਾਂਚਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਹੋਰ ਜਾਲਾਂ ਵੱਲ ਘੱਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਿਊਟਰ ਉਪਕਰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਨਪੁੱਟ ਉਪਕਰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਮਰਾ
ਇਕਵਾਕ ਸਿੰਘ
ਇਕਵਾਕ ਸਿੰਘ ਪੱਟੀ
ਇਕਵਾਕ ਸਿੰਘ ਉਰਫ ਇਕਵਾਕ ਸਿੰਘ ਪੱਟੀ (29 ਅਗਸਤ, 1985) ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਉੱਘੇ ਲੇਖਕ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਵਾਰਤਕ, ਕਹਾਣੀ, ਨਾਵਲ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ (ਤਬਲਾ) ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ। ਧਰਮ, ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਚਲੰਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ਉੱਤੇ ਦੇਸ-ਵਿਦੇਸ ਵਿੱਚ ਛੱਪਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਅਖ਼ਬਾਰ, ਵੈਬ-ਸਾਈਟਸ ਅਤੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਕਸਰ ਛਪਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਪ੍ਰਚਾਰਕ, ਤਬਲਾਵਾਦਕ ਅਤੇ ਰੇਡੀਉ/ਟੀ.ਵੀ ਆਰਟਿਸਟ ਵਜੋਂ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਨਮ ਅਤੇ ਮੁੱਢਲੀ ਵਿੱਦਿਆ
ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਪੱਟੀ ਕਸਬੇ ਜਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ (ਹੁਣ ਤਰਨ ਤਾਰਨ) ਵਿਖੇ 29 ਅੱਗਸਤ 1985 ਨੂੰ ਸ. ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਮਾਤਾ ਹਰਜਿੰਦਰ ਕੌਰ ਦੀ ਕੁਖੋਂ ਇੱਕ ਮੱਧ ਵਰਗ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਪਿਤਾ ਜੀ ਕਿੱਤੇ ਵਜੋਂ ਦਰਜ਼ੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੁੱਢਲੀ ਵਿੱਦਿਆ ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਕੋਟ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਦੱਸਵੀਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਗਸਤ 2001 ਤੋਂ ਜੁਲਾਈ 2004 ਤੱਕ ਸਿੱਖ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ, ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾ ਰੈਗੁਲਰ ਤਬਲਾ ਕੋਰਸ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਲਾ ਕੇਂਦਰ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਵੀ ਤਬਲਾ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕੀਤਾ। 2011 ਵਿੱਚ ਬੀ.ਏ. ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਿਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਡਾਕ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਸਾਲ 2012 ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਡਿਪਲੋਮਾ ਇਨ ਕੰਪਿਊਟਰ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਸਾਲ 2017-19 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਗੁਰਮਤਿ ਸੰਗੀਤ ਵਿਭਾਗ ਤੋਂ ਐੱਮ.ਏ (ਤਬਲਾ) ਕੀਤੀ।
ਨੌਕਰੀ
ਸਿੱਖ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾ ਤਬਲਾ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2004 ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਗੁ. ਤਖਤ ਸ੍ਰੀ ਕੇਸਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਤਬਲਾ ਵਾਦਕ ਵਜੋਂ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਕੁੱਝ ਕਾਰਣਾਂ ਕਰਕੇ 2 ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਨੌੌਕਰੀ ਛੱਡ ਕੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਅਗਲੇਰੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਮਈ 2005 ਤੋ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਖਾਲਸਾ (ਗ:) ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਗੰਡੀਵਿੰਡ ਸਰਾਂ, ਝਬਾਲ ਵਿਖੇ ਬਤੌਰ ਤਬਲਾ ਵਾਦਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਧਿਆਪਕ ਵੱਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਤੌਰ ਅਧਿਆਪਕ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਉਕਤ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਵੰਬਰ 2006 ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਸੁਰ-ਸਾਂਝ ਗੁਰਮਤਿ ਸੰਗੀਤ ਅਕੈਡਮੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੂੰ 2011 ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 2006-07 ਵਿੱਚ ਪੱਟੀ ਵਿਖੇ ਸੁਕ੍ਰਿਤ ਟਰੱਸਟ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਜੁਝਾਰ ਸਿੰਘ ਗੁਰਮਤਿ ਸੰਗੀਤ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਤਬਲਾ ਉਸਤਾਦ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਆਖਿਰ 2011 ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣਾ ਨਿੱਜੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਜਨਵਰੀ 2012 ਤੋਂ ਜੂਨ 2015 ਤੱਕ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਵਿਰਾਸਤ ਰੇਡੀਉ ਤੇ ਬਤੌਰ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰੈਂਸਟਰ ਵੱਜੋਂ ਪਾਰਟ ਟਾਈਮ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।
ਕਿਤਾਬਾਂ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਸਫਲ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਵੱਜੋਂ ਵੀ ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਹਿਚਾਣ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਆਪ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੀ ਕਲਮ ਰਾਹੀਂ ਸਮਾਜਿਕ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਉੱਤੇ ਲੇਖ, ਕਹਾਣੀਆਂ, ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 200 ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਆਪ ਦੇ ਲਿਖੇ ਹੋਏ ਧਾਰਮਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਲੇਖ ਅਕਸਰ ਹੀ ਅਖਬਾਰਾਂ, ਵਿੱਚ ਛੱਪਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਨ 2009 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ 'ਆਉ ਨਾਨਕਵਾਦ ਦੇ ਧਾਰਨੀ!!' ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੀ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਝੋਲੀ ਵਿੱਚ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ। ਜਿਵੇਂ
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦੇਸ਼ ਵਿਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਖਬਾਰਾਂ, ਵੈਬ-ਸਾਈਟਾਂ ਅਤੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਖੋਜ ਭਰਪੂਰ ਲੇਖ, ਕਵਿਤਾਵਾਂ, ਕਹਾਣੀਆਂ ਆਦਿ ਛੱਪ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਠਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਰਸਕਾਰ
ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚੋਂ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਖਿਲਾਫ ਜੇਹਾਦ ਛੇੜਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਕੇਵਲ 51 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 72 ਦੇ ਕਰੀਬ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ, 'ਖਾਲਸਾ' ਅਤੇ 'ਗੁਰਮੁੱਖੀ' ਅਖਬਾਰ ਦੇ ਬਾਨੀ ਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਪੰਥ ਰਤਨ ਗਿਆਨੀ ਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਆਦਾਰਾ ਭਾਈ ਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਪੱਤ੍ਰਕਾ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ ਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸੁਸਾਇਟੀ (ਰਜਿ:) ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵੱਲੋਂ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਤੀ 6 ਸਤੰਬਰ 2016 ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ 'ਫ਼ਖ਼ਰ-ਏ-ਕੌਮ ਗਿਆਨੀ ਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਐਵਾਰਡ-2016' ਨਾਮ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਸਿੱਖ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ ਰਜਿ: ਲੁਧਿਆਣਾ ਵੱਲੋਂ ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ, ਜਿਲ੍ਹਾ ਰੂਪਨਗਰ ਵਿਖੇ ਅਕਤੂਬਰ 2016 ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਸਮਾਗਮ ਦੌਰਾਨ ਆਪ ਜੀ ਦੀਆਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਬਦਲੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
http://www.punjabiinholland.com/news/21827--.aspx
http://www.punjabilekhak.com/maincat.php?id=15
http://www.kesripane.com/vpsearch.php?id=152820
http://www.scapepunjab.com/home.php?id==UjM&view==ADO
ਆਕਟੋਪਸ
ਆਕਟੋਪਸ 2 ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ 8 ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਮੂੰਦਰੀ ਜੀਵ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਹੱਡੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਇਕਵਾਕ ਸਿੰਘ
ਹਵਾਲੇ
http://www.singhbrothers.com/en/jarida
ਅਲੈਗਜ਼ਾਂਦਰਾ ਕੋਲੋਨਤਾਈ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਮਿਊਨਿਸਟ
ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਹੀ
ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਹੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ, ਜਮਹੂਰੀ ਲੇਖਕ, ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆ ਸੀ।
ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਰਾਹੀ ਪਰਵਾਰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਰਾਜ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਬਾਬਾ ਪਿਆਰੇ ਲਾਲ ਬੇਦੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਚੂੜੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਕੁੜੀ ਸਤਵੰਤ ਕੌਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੱਠ ਬੱਚੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਸਨ- ਰਾਜਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਹੀ, ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਰਾਹੀ ਅਤੇ ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ ਰਾਹੀ; ਅਤੇ ਪੰਜ ਧੀਆਂ - ਸਵਰਗੀ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਸੁਖਬੀਰ ਕੌਰ (ਸਮਾਜਕ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਿਕਾ), ਸੰਤੋਸ਼, ਰਾਜ ਕੁਮਾਰੀ, ਮੋਹਨਜੀਤ ਅਤੇ ਕੰਵਲਜੀਤ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨੂੰਹਾਂ ਚਰਨਜੀਤ ਕੌਰ, ਰਵਿੰਦਰ ਰਾਹੀ ਅਤੇ ਕੁਲਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਹਨ।
ਉਸਦੇ ਪੋਤੇ-ਪੋਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਬਨਿੰਦਰ ਰਾਹੀ (ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਸਿੱਖਿਅਕ ਜੋ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ, ਦਿ ਪਾਇਨੀਅਰ ਅਤੇ ਡੇਲੀ ਪੋਸਟ ਇੰਡੀਆ) ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਪੋਤੇ-ਪੋਤੀਆਂ ਵਿਚ ਕਵਿਤਾ ਰਾਹੀ, ਬਿਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਰਾਹੀ, ਨਤਾਸ਼ਾ ਰਾਹੀ, ਨਵਕਿਰਨ ਰਾਹੀ, ਪ੍ਰਤੀਕ ਰਾਹੀ ਅਤੇ ਸਰਵਨੂਰ ਸਿੰਘ ਰਾਹੀ ਹਨ।
ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਰਾਜਵੰਤ ਕੌਰ ਨਾਗੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ ਸਮੇਤ ਹੋਰਾਂ ਲੇਖਕਾਂ ਦਾ ਸਲਾਹਕਾਰ ਰਿਹਾ। ਬਟਾਲਵੀ ਨੇ ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਵਿੱਚ ਰਾਹੀ ਦੇ ਘਰ ਕਈ ਹਫ਼ਤੇ ਬਿਤਾਏ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਦੇਹਲਾ ਸੀਹਾਂ
ਪਿੰਡ ਦੇਹਲਾ ਸੀਹਾਂ (ਦੇਹਲਾ) ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੰਗਰੂਰ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਮੂਨਕ ਅਤੇ ਲਹਿਰਾਗਾਗਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਪਿੰਡ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇਹਲਾ ਸੀਹਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਜਰਨੈਲ ਬਾਬਾ ਅਕਾਲੀ ਫੂਲਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜਨਮ ਧਰਤੀ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਗਲੀਆਂ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ ਪੱਕੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਸਟਰੀਟ ਲਾਈਟਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ। ਸਾਰਾ ਪਿੰਡ ਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਇਮਾਰਤਾਂ
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾਵਾਂ, ਬਾਬਾ ਦੁੱਧਾਧਾਰੀ ਦਾ ਡੇਰਾ, ਪੀਰਾਂ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਹੈ।
ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਗਮ
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਬਾਬਾ ਦੁੱਧਾਧਾਰੀ ਦੀ ਦੂਜ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਸਮਾਗਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬਾਬਾ ਫੂਲਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੇਹਲਾ ਸੀਹਾਂ ਵਿਖੇ ਹਰ ਸਾਲ 14 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਗਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸੀ.ਪੀ. ਕੰਬੋਜ
'''ਸੀ.ਪੀ. ਕੰਬੋਜ''' ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਸੀ.ਪੀ.ਕੰਬੋਜ ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਹਾਇਤਾ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ
ਲਵੀਨਾ ਟੰਡਨ
ਲਵੀਨਾ ਟੰਡਨ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਸੂਤਰ
ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਪ੍ਰਮੇਯ:ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਪ੍ਰੀਭਾਸ਼ਾ ਹੈ: ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮਕੋਣੀ ਤ੍ਰਿਭੁਜ ਦੇ ਕਰਣ ਦਾ ਵਰਗ, ਅਧਾਰ ਅਤੇ ਲੰਬ ਦੇ ਵਰਗ ਦੇ ਜੋੜ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇ ਕਰ ਸਮਕੋਣੀ ਤ੍ਰਿਭੁਜ ਦੀਆਂ ਭੁਜਾਵਾਂ a, b ਅਤੇ c, ਹੋਣ ਤੇ ਪਾਇਥਾਗੋਰਸ ਸਮੀਕਰਨ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਥੇ c ਕਰਣ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ a ਅਤੇ b ਬਾਕੀ ਦੋ ਭੁਜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਯੁਨਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਪਾਇਥਾਗੋਰਸ (ca. 570 BC—ca. 495 BC), ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਖੋਜੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਅਲਜੈਬਰਾਇਕ ਅਤੇ ਜੁਮੈਟ੍ਰਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਹੀ ਹੈ।
ਦੁਜੇ ਤਰੀਕੇ
ਜਾਂ
ਹੋਰ ਦੇਖੋ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਮੇਯ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਣਿਤ ਸਿਧਾਂਤ
ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਉਤਪਤੀ
ਜਾਣ-ਪਛਾਣ
ਆਮਤੌਰ ਤੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਨਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸਤਾ ਜਿਥੇ ਸੇਚਣ,ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਹੈ,ਉੱਥੇ ਇਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਵਿੱਲਖਣਤਾ ਕਲਾਤਮਕ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਘੜਨ,ਰਚਨ ਅਤੇ ਮਾਣਨ ਦੀ ਰੁਚੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੈ।
ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਵਿਧਾਵਾ ਚ ਕਾਵਿ ਨਾਮਕ ਵਿਧਾ ਦੀ ਰਚਨਾ,ਕਵੀ ਦੇ ਆਂਤਰਿਕ ਭਾਵਾਂ, ਮਨੋਦ੍ਰਵੇਗਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੰਵੇਗਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਫੁਟਿਤ ਹੋਣ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਹੈ। ਕਾਵਿ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਭਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਫਟਿਤ ਹੋਣਾ,ਵਿਸ਼ੈ ਸੰਬੰਧੀ ਸਾਮਗਰੀ  ਦੀ ਉਪਸਥਿਤੀ,ਭਾਵਾਂ,ਨੂੰ ਅਭਿਵਿਅਕਤ ਕਰਨ ਚ ਸਮਰਥ ਸ਼ੁੱਧ ਭਾਸ਼ਾ,ਵਿਸ਼ੈ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਵੀ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿੱਰਤੀ  ਆਦਿ ਕਾਵਿਗਤ ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਅਤਿ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਪਰ ਇੱਕ ਗੱਲ ਸਰਬ-ਸਿੱਧ ਹੈ ਕਿ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਉਲੀਕਰਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਝ ਲੰਗੇ ਕਾਵਿ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੋਈ ਹੋਵੇਗੀ। ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਅਤਾ ਤੋਂ ਉਪਰੰਤ ਹੀ ਵਿਦਵਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ,ਜਿਹੜੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਬਣ ਜਾਦੇ ਹਨ।
ਵੈਦਿਕ ਯੁਗ
ਵੈਦਿਕ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਤਾਂ ਰਚੀ ਜਾਂਦੀ ਪਰ ਉਹ ਲੌਕਿਕ ਕਵਿਤਾ ਨਾ ਬਣ ਸਕੀ।ਲੌਕਿਕ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਵੰਨਗੀ ਤਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਸਾਨੂੰ ਮਹਾਭਾਰਤ ਤੇ ਰਾਮਾਇਣ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਡੇ ਪਹਿਲੇ ਮਹਾ ਕਾਵਿ ਹਨ,ਜਿਵੇਂ ਗ੍ਰੀਸ-ਵਾਸੀ ਹੋਮਰ ਦੇ ਮਹਾ  ਕਾਵਿ ਇਲੀਅਡ ਤੇ ਉਡੀਸੀ ਸਨ।
ਹੇਮਰ ਤੇ ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੇ ਰਚੈਤਾ ਵਿਆਸ ਲਗਪਗ ਸਮਕਾਲੀ ਹੀ ਸਨ।ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮਹਾਭਾਰਤ-ਰਾਮਾਇਣ ਗਰੇਟ ਰੋਮਾਸ ਹੀ ਹਨ।ਮਹਾਭਾਰਤ –ਰਾਮਾਇਣ ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਪੂਰਬ-ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਰਚੇ ਗਏ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਹਨਾਂ ਹੀ ਸਮਿਆ ਵਿੱਚ ਅਰਥਾਤ ਚੌਥੀ-ਪੰਜਵੀ ਸਦੀ ਪੂਰਬ-ਈਸਵੀ ਦੇ ਨੇੜੇ-ਨੇੜੇ ਦੋ ਹੋਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗ੍ਰੰਥ ਰਚੇ ਗਏ, ਇੱਕ ਯਾਸਕ ਦਾ ਨਿਰੁਕਤ ਅਤੇ ਦੂਸਰਾ ਪਾਣਿਨੀ ਦੀ ਅਸ਼ਟਾਧਿਆਈ। ਪਹਿਲੇ ਵਿੱਚ ਵੇਦਾ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਤੇ ਨਿਯੁਕਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਆਕਰਣ ਹੈ।
ਅਗਨੀ-ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਰਚਨਾ:-
ਕਈ ਵਿਦਵਾਨ ਇਹ ਗੱਲ ਮੰਨਦੇ  ਹਨ ਕਿ ਅਗਨੀ-ਪੁਰਾਨ ਦਾ ਸਾਹਿੱਤਕ ਭਾਗ ਭਾਰਤੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ। ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਰ,ਨਾਟਕ ਦੀ ਕਲਾ,ਰਸ,ਨਾਇਕ-ਨਾਇਕਾ ਭੇਦ,ਰੀਤੀ,ਐਕਟਿੰਗ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਰ,ਅਲੰਕਾਰ,ਕਾਵਿ ਦੋਸ ਆਦਿ  ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਹਨ।
ਭਰਤਮੁਨੀ ਦਾ ਨਾਟਯ ਸ਼ਾਸਤਰ
ਨਾਟਯ ਸ਼ਾਸਤਰ ਹੀ ਪਹਿਲੀ ਆਲੋਚਨਾ ਪੁਸਤਕ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਕਲਪ ਕਾਵਿ-ਰਸ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਚਰਚਾ ਹੋਈ।ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਹਥ ਲਿਖਤਾ ਖਰੜਾ ਵੀ ਅਡੋ ਅੱਡ ਹਨ। ਉਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਾਠ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਵਿੱਚ 37 ਅਧਿਆਇ ਹਨ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਾਠ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਵਿੱਚ 36 ਅਧਿਆਇ ਹਨ।
1.       .ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕ ਨੂੰ ਪੰਜਵਾਂ ਵੇਦ ਮੰਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਭਰਤਮਨੀ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿਤੀ ਹੈ।
4.       ਤਾਂਡਵ ਨਿਰਤ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਤਕਨੀਕ
5.       ਪੂਰਵ-ਰੰਗ ਮੰਗਲਾਚਰਨ
6.       ਰਸਾ ਦਾ ਵਰਣਨ
7.       ਭਾਵ, ਸਥਾਈ ਭਾਵ
8.       ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਐਕਟਿੰਗ
9.       ਹੱਥ,ਛਾਤੀ ਤੇ ਲੱਕ ਦੀਆਂ ਨਿਰਤ ਸਮੇਂ ਅਦਾਵਾਂ
10.   ਮੁਦ੍ਰਾਵਾਂ ਤੇ ਚਾਲ ਗਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖਿਆ
11.   ਮੁਦ੍ਰਾਵਾਂ ਤੇ ਚਾਲ ਗਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖਿਆ
12.   ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤੀਆਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ
13.   ਨਾਟਕੀ ਪਹਿਰਾਵਾ,ਉਪਭਾਸ਼ਾ,ਉਚਾਰਣ-ਲਹਿਜੇ ਬਾਰੇ ਚਾਰ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆ
14.   ਛੰਦ-ਵਿਧਾਨ
15.   ਛੰਦ-ਵਿਧਾਨ
16.   ਕਾਵਿ ਦੇ ਲੱਛਣ, ਪਰਿਭਾਸਾ,ਅਲੰਕਾਰ,ਕਾਵਿ ਦੋਸ਼, ਕਾਵਿ ਗੁਣ
17.   ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
18.   ਦਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪਕਾ ਦਾ ਵਰਣਨ
19.   ਨਾਟਕੀ ਪਲਾਟ, ਪੰਜ ਸੰਧੀਆ
20.   ਚਾਰ ਵ੍ਰਿਤੀਆ
21.   ਐਕਟਰਾ ਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਅਤੇ ਗਹਿਣੇ
22.   ਪੁਰਸ ਪਾਤਰ,ਇਸਤਰੀ-ਪਾਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਹਾਵਾਂ ਭਾਵਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੀਆਂ ਦਸ ਅਵਥਾਵਾ, ਨਾਇਕਾ ਦੇ ਦਸ ਭੇਦ
23.   ਪਿਆਰ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੇ ਤਰੀਕੇ, ਵਿਚੋਲੇ
24.   ਨਾਇਕ ਨਾਇਕਾ ਭੇਦ
25.   ਐਕਟਿੰਗ ਲਈ ਹਿਦਾਇਤਾਂ
26.   ਲਿੰਗ,ਉਮਰ,ਯੋਗਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾਟਕ-ਮੰਡਲੀ ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ ਦੇਣੇ
27.   ਨਾਟਕੀ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਤੇ ਆਲੋਚਕਾ ਦੀ ਕਾਬਲੀਅਤ
28.   ਸੰਗੀਤਕ ਸਾਜ਼
29.   -34. ਕੰਠ ਸੰਗੀਤ ਤੇ ਸਾਜ਼ ਸੰਗੀਤ
36.-37.ਨਾਟਯ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਧਰਤੀ ਉਤੇ ਉਦੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ
ਉਪਰੋਕਤ ਵੇਰਵੇ ਤੋਂ ਜ਼ਾਹਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਾਟਯਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ ਨਾਟਕੀ ਆਲੋਚਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਵਿ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਅੰਗ ਬਾਰੇ ਭਾਵੇਂ ਕਾਫੀ ਨਿਰੂਪਂਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ,ਪਰ ਉਹ ਮੁਕਾਬਲਤਕ ਥੋੜਾ ਹੈ।
ਰੇਡੀਓ ਛੱਲ
thumb|300px|Rough plot of Earth's atmospheric transmittance (or opacity) to various wavelengths of electromagnetic radiation, including radio waves. ਰੇਡੀਓ ਛੱਲਾਂ ਜਾਂ ਰੇਡੀਓ ਤਰੰਗਾਂ ਉਹ ਬਿਜਲਈ ਚੁੰਬਕੀ ਤਰੰਗਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਬਿਜਲਈ ਚੁੰਬਕੀ ਰੰਗ-ਤਰਤੀਬ ਦੇ ਰੇਡੀਓ ਵਾਰਵਾਰਤਾ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਬੇਤਾਰ, ਵਾਤਾਵਰਨ ਜਾਂ ਬਾਹਰੀ ਬੱਦਲ ਰਾਹੀਂ ਸੂਚਨਾ ਦੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਜਾਂ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਬਿਜਲਚੁੰਬਕੀ ਕਿਰਨਾਂ ਤੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛੱਲ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਅੱਡਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਟਾਕਰੇ ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਲੰਬੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਰੇਡੀਓ ਛੱਲਾਂ ਬਿਜਲਈ ਧਾਰਾ ਨੂੰ ਰੇਡੀਓ ਵਾਰਵਾਰਤਾ ਉੱਤੇ ਬਦਲਣ ਉੱਤੇ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਧਾਰਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਚਾਲਕ ਜਿਸ ਨੂੰ ਐਂਟੀਨਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤੋਂ ਲੰਘਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਤਰੰਗ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਕਿ ਯੋਗਤਾ ਨਾਲ ਕਾਰਜ ਹੋ ਪਾਏ। ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੰਬੀਆਂ ਤਰੰਗਾਂ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੇਤੁ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੰਬਾ ਐਂਟੀਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਵੀ ਕਦੇ ਕਦੇ ਬਿਜਲੀ ਡਿੱਗਦੇ ਸਮੇਂ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ। ਰੇਡੀਓ ਤਰੰਗਾਂ ਪੁਲਾੜੀ ਅਮਲਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਰਨਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਗੜਜੋੜ
ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਗੜਜੋੜ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦਾ ਗਠਜੋੜ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ 34 ਸਾਲ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਵਿੱਚ 1978 ਤੋਂ 1988 ਤੱਕ ਅਤੇ ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ 30 ਸਾਲ ਤੱਕ ਸੱਤਾ ਸੰਭਾਲੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਦਲ
ਬਾਬ-ਏ-ਖ਼ੈਬਰ
ਬਾਬ-ਏ-ਖ਼ੈਬਰ ਇੱਕ ਸਮਾਰਕ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੰਘੀ ਸ਼ਾਸ਼ਿਤ ਕਬਾਇਲੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਖੈਬਰ ਦੱਰੇ ਦੇ ਦਾਖਲੇ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।ਜਮਰੌਦ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਇਸ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਬਿੰਦੂ ਵੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਹ ਦਸਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 1964 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਕਿਲ੍ਹਾ ਜਮਰੌਦ
ਕਿਲ੍ਹਾ ਜਮਰੌਦ ਬਾਬ-ਏ-ਖ਼ੈਬਰ ਦੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਖ਼ੈਬਰ ਦੱਰੇ ਦੇ ਅੱਗੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੰਘੀ ਸ਼ਾਸਿਤ ਕਬਾਇਲੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਅਕਤੂਬਰ 1836 ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਜਮਰੌਦ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ। ਸਿੱਖ ਜਰਨੈਲ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲੂਆ ਨੇ ਇਹ ਕਿਲ੍ਹਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਹੋਇਆ। ਪਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨੇ 16 ਦਸੰਬਰ 1836 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਨੀਹ ਰੱਖੀ ਅਤੇ ਇਹ 54 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣ ਕਿ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਮਰੌਦ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀਆਂ ਦਸ ਫੁੱਟ ਚੌੜੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਂ ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਕਬਾਇਲੀ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੀ।
1937 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ (1790-1839) ਦੇ ਪੋਤੇ ਕੁੰਵਰ ਨੌਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ। ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲੂਏ ਨੇ ਇਸ ਜਸ਼ਨ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੀਆ ਫੋਜਾਂ ਲਾਹੌਰ ਭੇਜੀਆਂ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਮਿਸਟਰ ਫਾਸਟ, ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼, ਜੋ ਕਿ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਕਾਬੁਲ ਜਾਣ ਵੇਲੇ ਜਮਰੌਦ ਕੋਲ ਦੀ ਲੰਘਿਆ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਮੋਹੰਮਦ ਅਕਬਰ ਖਾਨ ਮਿਲਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਦੋਸਤ ਮੋਹੰਮਦ ਖਾਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਜਮਰੌਦ ਦਾ ਕਿਲਾ ਸੁਰਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸੋਚੀ। ਅਫਗਾਨਾਂ ਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ 30 ਅਪ੍ਰੈਲ 1837 ਨੂੰ ਲੜਾਈ ਲੜੀ ਗਈ। ਸਰਦਾਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲੂਏ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਦਦ ਲਈ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ। ਡੋਗਰਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖਾਂ ਨੇ ਇਸ ਅਪੀਲ ਪੱਤਰ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਤੱਕ ਨਾ ਪੁਜਣ ਦਿੱਤਾ। ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਮਦਦ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਨਾ ਪੁਜਣ ਕਰ ਕਿ ਸਰਦਾਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲੂਆ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਏ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕਿਲ੍ਹੇ
1956 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ
1956 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਜਾਂ XVI ਓਲੰਪੀਆਡ ਖੇਡਾਂ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਮੈਲਬਰਨ ਅਤੇ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਵਿੱਖੇ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਖੇਡਾਂ ਦੱਖਣੀ ਅਰਧਗੋਲ਼ਾ ਅਤੇ ਓਸ਼ੇਨੀਆ 'ਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੋਈਆ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਦੇ ਬਾਰਹ 'ਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੋਈਆ। ਇਕੋ ਦੇਸ਼ 'ਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਇਹ ਦੁਜੀਆ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਖੇਡਾਂ 'ਚ 67 ਦੇਸ਼ ਦੇ 4,925 ਤੋਂ 3,342 ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ।
ਤਗਮਾ ਸੂਚੀ
ਹੈਲਸਿੰਕੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ
ਓਲੀਵਰ ਈ ਵਿਲੀਅਮਸਨ
ਜੀਵਨੀ
ਰੋਨਾਲਡ ਕੋਸੇ, ਹਰਬਰਟ ਏ. ਸਿਮੋਨ ਅਤੇ ਰਿਚਰਡ ਸਾਇਰਟ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਉਹ ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨ ਲਾਗਤ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਵਿਲੀਅਮਸਨ ਸੁਪੀਰੀਅਰ, ਵਿਸਕਾਨਸਿਨ ਵਿੱਚ ਸੈਂਟਰਲ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਸਾਲ 1955 ਵਿੱਚ ਐਮਆਈਟੀ ਸਲੋਨ ਸਕੂਲ ਆਫ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਤੋਂ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਬੀ ਐਸ, 1960 ਵਿੱਚ ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਐਮ ਬੀ ਏ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਪੀਐਚ.ਡੀ. 1963 ਵਿੱਚ ਕਾਰਨੇਗੀ ਮੇਲੋਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। 1965 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1983 ਤੱਕ ਉਹ ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ 1983 ਤੋਂ 1988 ਤੱਕ ਯੇਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਗੋਰਡਨ ਬੀ ਟਵੇਡੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1988 ਤੋਂ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬਰਕਲੀ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੈਸ ਸਕੂਲ ਆਫ ਬਿਜਨਸ ਵਿੱਚ ਐਡਗਰ ਐਫ. ਕਾਇਸਰ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਐਮਰੀਟਸ ਹੈ।   ਫੁਲਬ੍ਰਾਈਟ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਚੇਅਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, 1999 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਸਿਏਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਇਆ।
ਸੋਸ਼ਲ ਸਾਇੰਸਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,   2009 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ "ਆਰਥਿਕ ਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਫਰਮ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ" ਲਈ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਇਨਾਮ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ,  ਇਸ ਨੂੰ ਏਲੀਨੋਰ ਓਸਟ੍ਰੋਮ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸਿਧਾਂਤ
ਬਾਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਬਾਜ਼ਾਰ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ, ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਉੱਚ ਸਿਧਾਂਤਕ ਪੱਧਰ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚ ਕੇ ਵਿਲੀਅਮਸਨ ਨੇ 1980 ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਬਾਰੇ ਬਹਿਸਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਿਹਾ।
ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਖ਼ਰਚਿਆਂ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਫ਼ੋਕਸ ਵਿਲੀਅਮਸਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕੇਸ-ਦਰ-ਕੇਸ ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸੰਬੰਧ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਫਰਕ ਕਰਨ ਵੱਲ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਇੱਕ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜਾਂ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਪੌਟ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਕੋਲੇ ਦੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਕੇਸ-ਦਰ-ਕੇਸ ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰੇਗੀ। ਪਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਪਯੋਗਤਾ ਇੱਕ ਖਾਸ ਪੂਰਤੀਕਰਤਾ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੰਬੰਧ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਅਰਥਚਾਰਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਖ ਹੋਵੇਗੇ, ਉਸਦੀ ਦਲੀਲ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1932 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ
ਮਕਬੂਲ ਭੱਟ
ਮਕਬੂਲ ਭੱਟ (Nastaleeq) ) (18 ਫਰਵਰੀ 1938 – 11 ਫਰਵਰੀ 1984) ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਫਰੰਟ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ  । ਉਸਨੂੰ 11 ਫਰਵਰੀ 1984 ਵਿੱਚ ਤਿਹਾੜ ਜੇਲ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਦੋ ਕਤਲ ਇਲਜ਼ਾਮ ਕਬੂਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਰਾਜੀਵ ਸ਼ਰਮਾ
ਰਾਜੀਵ ਸ਼ਰਮਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਐਵਾਰਡ ਵਿਨਰ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਨਾਬਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਫ਼ਿਲਮ ਆਤੂ ਖੋਜੀ ਦਾ ਵੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਲੈਂਸਡਾਉਨ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਲੈਂਸਡਾਉਨ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ 70 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਗੜਵਾਲ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਇਹ ਹਲਕਾ ਜਨਰਲ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 76445 ਵੋਟਰ ਸਨ।
ਵਿਧਾਇਕ
!ਸਾਲ !colspan="2" align="center"|ਪਾਰਟੀ !align="center" | ਵਿਧਾਇਕ !ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ !ਵੋਟਰ % !ਜੇਤੂ ਦਾ ਵੋਟ ਅੰਤਰ !ਸਰੋਤ
ਸਿਲਿਸਲੇਵਾਰ
ਅਰਫ਼ਾਤ
ਅਰਫ਼ਾਤ (عرفة ਅਰਬੀ ਲਿਪੀਅੰਤਰ ‘ਅਰਫ਼ਾ) ਮੱਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਲਗਪਗ 20 ਕਿਮੀ ਦੂਰ ਜੱਬਲ ਰਹਿਮਤ ਦੇ ਦਾਮਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਦੇ 354 ਦਿਨ ਗ਼ੈਰ ਆਬਾਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ 12ਵੇਂ ਅਰਬੀ ਮਹੀਨੇ ਜ਼ੀ ਅਲਹੱਜ ਦੀ 9 ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੇ 8 ਤੋਂ 10 ਘੰਟਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਅਜ਼ੀਮ ਆਲੀਸ਼ਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਹ 9 ਜ਼ੀ ਅਲਹੱਜ ਦੀ ਸੁਬ੍ਹਾ ਆਬਾਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਥਣ ਹੋਣ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇਥੋਂ ਰੁਖ਼ਸਤ ਹੋ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਾਜੀ ਇੱਕ ਰਾਤ ਦੇ ਲਈ ਮਜ਼ਦਲਫ਼ਾ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰਦੇ ਹਨ।
੨੦੦੮ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਬੈਡਮਿੰਟਨ
Badminton competitions at the Beijing 2008 Summer Olympics were held from August 9 to August 17 at the Beijing University of Technology Gymnasium.
ਲੈਂਸਡਾਉਨ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
੨੦੦੮ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਬੈਡਮਿੰਟਨ
Draw
The Draw of the competition was held on July 26, 2008 in Beijing Henan Plaza Hotel at 16:00 CST (UTC+8). The draw was originally scheduled on August 4, 2008, just five days before the start of the competition. However it was brought forward to ensure better television broadcast scheduling.
Medal table
Retrieved from Beijing Olympics 2008 Official Website.
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:੨੦੦੮ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:੨੦੦੮ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਬੈਡਮਿੰਟਨ
ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ 2014
ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਗਲਾਸਗੋ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ 20ਵੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ 3 ਅਗਸਤ ਤੱਕ ਚੱਲਣਗੀਆਂ। ਇਸ ਖੇਡ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ 71 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਤਕਰੀਬਨ ਸਾਢੇ ਚਾਰ ਹਜਾਰ ਖਿਡਾਰੀ ਆਪਣੇ ਹੁਨਰ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਗੇ। ਗਲਾਸਗੋ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਸਮਾਰੋਹ ਸੈਲਟਿਕ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਆਜੋਯਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਨਾਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਹਜਾਰਾਂ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਖੇਡ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਗਲਾਸਗੋ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਯੂਰਪ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਐਲਈਡੀ ਸਕਰੀਨ (100 ਮੀਟਰ ਲੰਬੀ, 11 ਮੀਟਰ ਉੱਚੀ, ਕਰੀਬ 38 ਟਨ ਵਜ਼ਨ ਵਾਲੀ) ਲਗਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਨਾਂ ਖੇਡਾਂ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ ਡੇਢ ਅਰਬ ਲੋਕ ਟੀਵੀ ਉੱਤੇ ਵੇਖਣਗੇ। ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ 2014
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ
ਫੂਲਾਂ ਰਾਣੀ
ਫੂਲਾਂ ਰਾਣੀ (ਜਨਮ 12 ਦਸੰਬਰ 1923) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1923 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ
ਵਾਣੀ ਜੈਰਾਮ
ਵਾਣੀ ਜੈਰਾਮ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Vani Jairam; ਜਨਮ ਕਾਲਾਇਵਾਨੀ ; 30 ਨਵੰਬਰ 1945 – 4 ਫਰਵਰੀ 2023) ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਰਤੀ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ " ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮੀਰਾ " ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਵਾਣੀ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ 1971 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪੰਜ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਚੱਲਿਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ 10,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਪਲੇਬੈਕ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਐਲਬਮਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸੋਲੋ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
ਆਪਣੀ ਵੋਕਲ ਰੇਂਜ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਰਚਨਾ ਲਈ ਆਸਾਨ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਵਾਣੀ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਭਰ ਦੇ ਕਈ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਲਈ ਅਕਸਰ ਚੋਣ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ (19 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ), ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੰਨੜ, ਤਾਮਿਲ, ਹਿੰਦੀ, ਤੇਲਗੂ, ਮਲਿਆਲਮ, ਮਰਾਠੀ, ਉੜੀਆ, ਗੁਜਰਾਤੀ, ਹਰਿਆਣਵੀ, ਅਸਾਮੀ, ਤੁਲੂ, ਕਸ਼ਮੀਰੀ, ਭੋਜਪੁਰੀ, ਮਾਰਵਾੜੀ, ਉਰਦੂ, ਕੋਂਕਣੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਹੈ। ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ।
ਉਹ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਾਇਕਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਕਾਰਨਾਟਿਕ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ, ਠੁਮਰੀ, ਗ਼ਜ਼ਲ, ਭਜਨ ਆਦਿ ਵਰਗੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਗਾਇਕ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਇੱਕ ਗੀਤਕਾਰ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਵਾਣੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜੋ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਸੱਸ, ਪਦਮਾ ਸਵਾਮੀਨਾਥਨ, ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਸੰਗੀਤ ਗਾਇਕਾ, FG ਨਤੇਸਾ ਅਈਅਰ ਦੀ ਆਖਰੀ ਬਚੀ ਹੋਈ ਧੀ ਸੀ। ਐਨ. ਰਾਜਮ ਉਸਦੀ ਭਾਬੀ ਹੈ।  ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਜੈਰਾਮ ਪੰਡਿਤ ਰਵੀ ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੰਦੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2023 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1945
ਐਸ਼ਨੂਰ ਕੌਰ
ਐਸ਼ਨੂਰ ਕੌਰ (ਜਨਮ 3 ਮਈ 2004) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਝਾਂਸੀ ਕੀ ਰਾਣੀ, ਯੇ ਰਿਸ਼ਤਾ ਕਯਾ ਕਹਿਲਾਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਟਿਆਲਾ ਬੇਬਸ ਸਮੇਤ ਕਈ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 2018 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸੰਜੂ ਅਤੇ ਮਨਮਰਜ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਕਰੀਅਰ
ਕੌਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 2009 ਦੀ ਲੜੀ ਝਾਂਸੀ ਕੀ ਰਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕੀਤੀ ਸੀ। 2010 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਦੇ ਸਾਥ ਨਿਭਾਨਾ ਸਾਥੀਆ ਵਿੱਚ ਪੰਨਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ਨਾ ਬੋਲੇ ਤੁਮ ਨਾ ਮੈਨੇ ਕੁਛ ਕਹਾ ਅਤੇ ਨਾ ਬੋਲੇ ਤੁਮ ਨਾ ਮੈਂ ਕੁਝ ਕਹਾ 2 ਵਿੱਚ ਨਵਿਕਾ ਵਿਆਸ ਭਟਨਾਗਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ ਸ਼ੋਅ ਬੜੇ ਅੱਛੇ ਲਗਤੇ ਹੈ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨ ਮਾਇਰਾ ਕਪੂਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਸੀਆਈਡੀ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਯੇ ਰਿਸ਼ਤਾ ਕਯਾ ਕਹਿਲਾਤਾ ਹੈ ਵਿੱਚ ਨਿੱਕੀ ਨਾਇਰਾ ਸਿੰਘਾਨੀਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਕੌਰ ਨੇ 2013 ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ਮਹਾਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਾਲਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਵੱਲਭ ਵਿੱਚ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਵਿਲਾਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।
ਕੌਰ ਅਨੁਰਾਗ ਕਸ਼ਯਪ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਮਨਮਰਜ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਾਪਸੀ ਪੰਨੂ ਦੀ ਭੈਣ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੀ।
2018 ਤੋਂ 2020 ਤੱਕ ਕੌਰ ਨੇ ਸੋਨੀ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਪਟਿਆਲਾ ਬੇਬਜ਼ ਵਿੱਚ ਮਿੰਨੀ ਬਬੀਤਾ/ਖੁਰਾਣਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
2019 ਵਿੱਚ ਕੌਰ ਨੇ ਆਪਣੀ 10ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਸੀਬੀਐਸਈ ਬੋਰਡਾਂ ਵਿੱਚ 93% ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। 2021 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਬਾਰਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਐਚਐਸਸੀ ਬੋਰਡਾਂ ਵਿੱਚ 94% ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਗਣਿਤਕ ਲੜੀ
ਗਿਣਤਕ ਲੜੀ ਇੱਕ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਰਤੀਬ ਹੈ ਕਿ ਹਰੇਕ ਸੰਖਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਅਗਲੀ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਸਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਮਤਲਬ ਦੋ ਨਾਲ ਵਾਲੇ ਅੰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਸਾਂਝਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ: 5, 7, 9, 11, 13, 15 … ਇੱਕ ਅੰਕਗਣਿਤਕ ਲੜੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਅੰਤਰ 2 ਹੈ। ਜੇ ਗਿਣਤਕ ਲੜੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪਦ a_1 ਅਤੇ ਸਾਂਝਾ ਅੰਤਰ d ਹੋਵੇ ਤਾਂ nਵਾਂ (a_n) ਪਦ ਹੋਵੇਗਾ: ਅਤੇ ਜਰਨਲ ਜੇਕਰ ਸਾਂਝਾ ਅੰਤਰ ਧਨ ਹੈ ਤਾਂ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਸਾਂਝਾ ਅੰਤਰ ਰਿਣ ਹੈ ਤਾਂ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਘਾਟਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਜੋੜ
2 + 5 + 8 + 11 + 14 ਦਾ ਜੋੜ ਕਰਨ ਲਈ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਲੜੀ ਨੂੰ ਉਲਟਾ ਕਰ ਕੇ ਲਿਖਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾ ਵਾਲੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਕਤਾਰ ਮੁਤਾਬਕ ਜੋੜਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਜੋ ਨਤੀਜ਼ਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਇੱਕ ਹੀ ਅੰਕ ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਉਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾ ਪਦ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਪਦ ਦਾ ਜੋੜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ (2 + 14 = 16)। ਤਦ 16 × 5 = 80 ਜੋ ਕਿ ਜੋੜ ਦਾ ਦੁਗਣਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ: ਜੇਕਰ ਕੁੱਲ ਪਦਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਪਦ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਪਦ ਦਾ ਜੋੜ ਦੇ ਅੱਧੇ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰ ਦੇਈਏ ਤਾਂ ਜੋੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਉੱਪਰ ਲਿਖੇ ਮਿਸਾਲ ਮੁਤਾਬਕ ਸੂਤਰ: a_1 ਅਤੇ a_n. ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ:
ਹੋਰ ਦੇਖੋ
http://en.wikipedia.org/wiki/Arithmatic_progression
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਸਾਬੀ ਲੜੀਆਂ
ਫੁੱਟਬਾਲ
ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁੱਟਬਾਲ, ਜਿਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਜਾਂ ਫੁਟਬਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 11 ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਟੀਮਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਖੇਡੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਟੀਮ ਖੇਡ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇੱਕ ਆਇਤਾਕਾਰ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸਨੂੰ ਪਿੱਚ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖੇਡ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵਿਰੋਧੀ ਪੱਖ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਆਇਤਾਕਾਰ-ਫ੍ਰੇਮ ਵਾਲੇ ਗੋਲ ਵਿੱਚ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਗੋਲ-ਲਾਈਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਲੈ ਕੇ ਵਿਰੋਧੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੋਲ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਖੇਡ ਨੂੰ 90 ਮਿੰਟਾਂ ਦੇ ਕੁੱਲ ਮੈਚ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਦੋ 45 ਮਿੰਟ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ 250 ਮਿਲੀਅਨ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖੇਡ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੀ ਖੇਡ ਖੇਡ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਖੇਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਜੋ 1863 ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਹੈ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਬੋਰਡ (IFAB) ਨੇ 1886 ਤੋਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਡ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਨਾਲ ਖੇਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ 68 – ਹੈ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ. ਦੋਵੇਂ ਟੀਮਾਂ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਟੀਮ ਦੇ ਗੋਲ (ਪੋਸਟਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਤੇ ਬਾਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ) ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਗੋਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਗੇਂਦ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਖਿਡਾਰੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਜਾਂ ਬਾਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰਨ, ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਜਾਂ ਪਾਸ ਕਰਨ ਲਈ। ਸਿਰਫ਼ ਗੋਲਕੀਪਰ ਹੀ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਅਤੇ ਬਾਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਤਦ ਹੀ ਪੈਨਲਟੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅੰਦਰ। ਜਿਸ ਟੀਮ ਨੇ ਖੇਡ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਗੋਲ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਉਹ ਜੇਤੂ ਹੈ। ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਫਾਰਮੈਟ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਗੋਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਡਰਾਅ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਗੇਮ ਵਾਧੂ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਪੈਨਲਟੀ ਸ਼ੂਟਆਊਟ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਹਿਲਾ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਰੋਧ ਦੇਖਿਆ ਹੈ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨਾਂ ਨੇ ਇਸਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਕਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈਆਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਘਟਾਈਆਂ ਜਾਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾ ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ 1991 ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਫੀਫਾ ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਬੰਧਤ ਛੇ ਸੰਘਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ 12 ਟੀਮਾਂ ਸਨ। ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ 2019 ਫੀਫਾ ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਤੱਕ, ਇਹ 24 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮਾਂ ਤੱਕ ਵਧ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ-ਤੋੜ 1.12 ਬਿਲੀਅਨ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਦੇਖਿਆ।
ਨਾਮ
ਫੁੱਟਬਾਲ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕੋਡਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਖੇਡੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬਾਲ ਖੇਡਾਂ ਤੋਂ ਉਭਰਿਆ ਹੈ।
ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਨੂੰ ਹੁਣ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਅਲਸਟਰ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ "ਫੁੱਟਬਾਲ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ "ਸੌਕਰ" ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੇ ਹੋਰ ਕੋਡ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਕੈਨੇਡਾ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਇਰਲੈਂਡ (ਅਲਸਟਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ) ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ। ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਪਵਾਦ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਧੀਨ, ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੇ ਹੋਰ ਕੋਡਾਂ, ਅਰਥਾਤ ਰਗਬੀ ਯੂਨੀਅਨ ਅਤੇ ਰਗਬੀ ਲੀਗ ਦੇ ਦਬਦਬੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, "ਫੁੱਟਬਾਲ" ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ, ਖੇਡ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾੱਕਾ (サッカー) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ "ਸੌਕਰ" ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Webarchive template wayback links