cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਸਰਸਵਤੀਕੰਠਾਭਰਨ
...ਮਹਾਰਾਜ ਭੋਜਰਾਜ ਦਾ ੧੦੧੦-੧੦੫੫ ਈਸਵੀ ਤੱਕ ਦਾ ਸਮਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਰਸਵਤੀਕੰਠਭਰਨ ਦਾ ਰਚਨਾ ਕਾਲ ਗਿਆਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਦਾ ਮੱਧ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੋਢੀ ਕਾਵਿਆਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਲੇਖਕ ਮੰਮਟ (ਲਗਭਗ 1100 ਈ.) ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਧੁਨੀ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਆਨੰਦਵਰਧਨ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਧੁਨੀ ਨੂੰ ਕਾਵਿ-ਆਤਮਾ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਨਾ ਤਾਂ ਭੋਜ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਭੱਟ ਮੰਮਟ ਨੇ ਕਾਵਿ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਧੁਨੀ ਨੂੰ ਆਤਮਾ ਵਜੋਂ ਸਥਾਨ ਦੇਣ ਦੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਅਪਣਾਈ। ਦੋਹਾਂ ਆਚਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕਾਵਿ ਦੇ ਗੁਣ ਅਤੇ ਗੁਣ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਭੋਜਰਾਜ ਦੀ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਲਈ ਸੁਰੀਲਾ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮਝਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੋਜਰਾਜ ਦੇ ਸਰਸਵਤੀਕੰਠਭਰਨ ਨੇ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੰਮਟ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਸਮੱਗਰੀ :-
ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਗ :-
* ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਨੇ ਕਾਵਿ-ਸਾਧਾਰਨ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਵਿ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿਚ ਭੋਜਰਾਜ ਨੇ ਸ਼ਬਦਾਂ, ਵਾਕਾਂ ਅਤੇ ਵਾਕਾਂਸ਼ ਦੇ ਔਗੁਣ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਣ, ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਵਾਕੰਸ਼ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਦੇ ਚੌਵੀ ਭੇਦ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਕੁਝ ਔਗੁਣ ਹੀ ਗੁਣ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਵਿ ਨੂੰ ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਕੇ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੇ ਕਾਵਿ-ਵਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸਦੀਵੀਤਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਦੂਜਾ ਭਾਗ :-
ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦਾ ਨਿਰਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਤ-ਪਾਤ, ਕਰਮ-ਕਾਂਡ, ਰਵੱਈਆ, ਪਰਛਾਵੇਂ, ਮੁਦਰਾ, ਕਥਨ, ਚਾਲ, ਭਣਤੀ, ਗੁਫਾ, ਬਿਸਤਰਾ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਣ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਬਾਰਾਂ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਰਸਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਬਾਕੀ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਵਿਆਖਿਆ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਉਪਲਬਧ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਬਾਣਭੱਟ ਨੇ ਕਾਵਿ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੱਤ, ਬਿਸਤਰੇ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਸਰਸਵਤੀਕੰਠਭਰਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯਮਕ, ਸ਼ਲੇਸ਼, ਅਨੁਪ੍ਰਾਸ, ਚਿੱਤਰ, ਪ੍ਰਹੇਲਿਕਾ, ਭੇਦ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਉੱਤਰ ਗਹਿਣਿਆਂ ਵਿਚਲੇ ਅੰਤਰਾਂ ਦਾ ਉਦਾਹਰਨ ਵਰਣਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਵੀ ਸਰਸਵਤੀਕੰਠਭਰਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭੋਜਰਾਜ ਨੇ ਕਾਵਿ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਆਡੀਓ, ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਅਤੇ ਬਿੰਬ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਦ੍ਰਿਸ਼ਕਾਵਯ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਉਸਨੇ ਦਸ਼ਰੂਪਕਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸਦੀ ਵੰਡ ਨ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਤ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੈ।
ਤੀਜਾ ਭਾਗ :-
ਤੀਜੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਦੀ ਚਰਚਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੂਜੇ ਸਾਹਿਤਕ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਚੌਥਾ ਭਾਗ :-
ਚੌਥੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਉਪਮਾਵਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਪਮਾ ਆਦਿ ਦੇ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ
ਪੰਜਵਾਂ ਭਾਗ :-
ਅੰਤਲਾ ਭਾਗ ਹੈ- ਰਸ-ਵੇਚਨਾ। ਇਸ ਵਿਚ ਨਾਇਕਾਦ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਅਤੇ ਵਿਭਾਵਾਂ, ਭਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਨਿਰਣਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਾਵਿ-ਰੂਪ, ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੇ ਰਤੀਰਾਗ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੀ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ, ਕੈਸ਼ਿਕੀ ਆਦਿ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਨਾਲ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਹੈ।ਸਰਸਵਤੀਕੰਠਭਰਨ ਵਿੱਚ ਰਸਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਚਰਚਾ ਅਕਸਰ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪੰਛੀ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਵਿਤਾ ਇਕ ਗੰਭੀਰ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਪੂਰਨ ਨਿਆਂ ਕਰਨ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਭੋਜਰਾਜ ਨੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਂ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਕੇ ਰਸਵਿਚਨ ਦਾ ਅਧਿਆਇ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ :-
ਸਰਸਵਤੀਕੰਠਾਭਰਣ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਹੋਰ ਸਾਹਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਉਮੀਦ ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਵਿਉਤਪਾਦਕ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ। ਇਹ ਰਚਨਾਕਾਰ ਭੋਜਰਾਜ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੇ ਪਸਾਰ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਈ ਸੂਖਮ ਭੇਦ ਅਤੇ ਉਪਭੇਦਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਦਾ ਵੇਦ ਉਦਾਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਉਪਸਥਾਪਿਤ ਭੇਦਪੋਭੇਦਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਪਰਵਰਤੀ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਨੇ ਸਵੈ-ਇੰਝਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਤਿਕ ਵਿਵੇਚਨ ਤੋਂ ਅਸਹਿਮਤ ਹੋਣ ਦੀ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਵੀ ਕੁਤ੍ਰਾਪਿ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗੋਚਰ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਟਿੱਪਣੀਆਂ :-
ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਬਾਰੇ ਮੁੱਢ ਤੋਂ ਕੋਈ ਟਿੱਪਣੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਰਤਨੇਸ਼ਵਰ ਰਾਮਸਿਮਹਾਕ੍ਰਿਤ ਦਰਪਣ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਪੈਰੇ ਦੀ ਟੀਕਾ ਅਤੇ ਚੌਥੇ ਭਾਗ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਟੀਕਾਕਾਰ ਜਗਾਦਘਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਉਪਲਬਧ ਹੈ, ਪੰਜਵੇਂ ਪੈਰੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਟੀਕਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਨਿਆਣ ਸਾਗਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਨੁਵਾਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਨਿਆਣ ਸਾਗਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਨੁਵਾਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਰਨਲ ਜੈਕਬ ਦੁਆਰਾ ਸਰਸਵਤੀਕੰਠਭਰਨ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਨੇ ਇੱਕ ਸੂਚੀ ਬਣਾਈ, ਜੋ ਇੰਡੀਆ ਆਫਿਸ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ।
'''ਹਵਾਲਾ :- भोजदेवकृत सरस्वतीकंठाभरन ( एक स्मीक्षात्मक अध्ययन ), डा. विश्वनाथ गो. शास्त्री।'''
ਬੁਲੇਪੁਰ
ਬੁਲੇਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਖੰਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸੁਖੜੀ
ਸੁਖੜੀ ਇੱਕ ਮਿਠਾਈ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਆਟੇ, ਗੁਗ ਅਤੇ ਘੀ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਵਿਆਹ-ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਤੇ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਵਿਧੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਖਾਣਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖੁਰਾਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਾਣਾ
10 ਸਤੰਬਰ
10 ਸਤੰਬਰ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 253ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 254ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 112 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ।
ਦਿਹਾਂਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਤੰਬਰ
ਚੀਨ ਦੇ ਰਾਜਵੰਸ਼
thumb|380x380px|ਇਤਹਾਸ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਰਾਜਵੰਸ਼ੋਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਅੰਤਰਿਤ ਖੇਤਰ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਦੇ - ਕਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਰਣਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਦੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਆਪ ਹੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨੇ ਅੱਗੇ ਵਧਕੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਵਾਗਡੋਰ ਸੰਭਾਲ ਲਈ। ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕੋਈ ਵੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਆਪਣੀ ਇੱਛਿਆ ਵਲੋਂ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਅਕਸਰ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਦੇ ਨਵਾਂ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਤਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਲੇਕਿਨ ਉਹ ਕੁੱਝ ਅਰਸੇ ਤੱਕ ਘੱਟ ਪ੍ਰਭਾਵ ਰੱਖਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਲੋਂ ਸਥਾਪਤ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਵਲੋਂ ਲੜਾਇਯਾਂ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਅਜਿਹਾ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਦੇ ਕੋਈ ਹਾਰ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਹਾਰਨੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕੁੱਝ ਇਲਾਕੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੁਤਵ ਰੱਖਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦਾ ਸਿੰਹਾਸਨ ਵਾਪਸ ਖੋਹਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੁਟਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਸਮਾਂ ਦੀ ਰੇਖਾ
ਇਹ ਸਮਾਂ ਰੇਖਾ ਚੀਨ ਦੇ ਰਾਜਵੰਸ਼ੋਂ ਦੇ ਕਾਲ ਦਰਸ਼ਾਦੀ ਹੈ -
ਅੱਨਾ ਕੈਥਰੀਨ ਬਲੋਕ
ਜੀਵਨੀ
ਹਓਬਰੇਕਨ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਫੁੱਲ ਚਿਤਰਕਾਰ ਜੋਹਨ ਥੋਮਸ ਫਿਸਚਰ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਫੁੱਲ ਚਿਤਰਨਾ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਸੀ।  ਉਹ ਪਾਣੀ ਰੰਗਾਂ ਅਤੇ ਤੇਲ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ 1660 ਵਿੱਚ ਡਿਊਕ ਅਗਸਤ ਵੋਨ ਸਚਸੇਨ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅੱਨਾ ਮਾਰੀਆ, ਜੋ ਮੇਕਲੇਨਬਰਗ ਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਸੈਕਸੋਨੀ-ਅਨਹਾਲਟ ਨੂੰ ਹੱਲੇ ਵਿੱਚ ਸਿਖਾਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਬੇਨਜਾਮਿਨ ਬਲੋਕ ਨਾਲ 1664 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।.
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1642 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1719 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨ ਮਹਿਲਾ ਚਿੱਤਰਕਾਰ
ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਦੁਬਚੇਕ
ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਦੁਬਚੇਕ (27 ਨਵੰਬਰ1921 – 7 ਨਵੰਬਰ 1992) ਸਲੋਵਾਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ,ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਵਕਤ ਲਈ ਚੈਕੋਸਲਵਾਕੀਆ (1968–1969) ਦਾ ਆਗੂ। ਉਹਨੇ ਪਰਾਗ ਦੀ ਬਸੰਤ ਦੌਰਾਨ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਹਕੂਮਤ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1989 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਫੈਡਰਲ ਚੈੱਕੋ-ਸਲਵਾਕ ਸੰਸਦ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵੀ ਬਣਿਆ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਲੋਵਾਕ ਕਮਿਊਨਿਸਟ
ਆਨੰਦੀ ਗੋਪਾਲ ਜੋਸ਼ੀ
ਆਨੰਦੀ ਗੋਪਾਲ ਜੋਸ਼ੀ ਏ (ਜਾਂ ਆਨੰਦੀਬਾਈ ਜੋਸ਼ੀ, ਮਰਾਠੀ: आनंदीबाई जोशी) (31 ਮਾਰਚ 1865 - 26 ਫਰਵਰੀ 1887) ਡਾਕ‍ਟਰੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ  ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸੀ। ਇਹ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਹਿੰਦੂ ਔਰਤ ਵੀ ਸੀ ਭਾਰਤ 'ਚ ਆਨੰਦੀਬਾਈ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਹੈ, ਜੋ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਮੀ ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਡਾਕਟਰ ਬਣੀ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ 31 ਮਾਰਚ 1865 ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੂਨਾ ਕਲਿਆਣ 'ਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ 'ਚ ਹੋਇਆਂ। ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਗੋਪਾਲ ਰਾਓ ਜੋਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕਰ ਦਿਤਾ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਆਨੰਦੀਬਾਈ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬੇਟੇ ਦੀ ਮੌਤ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਬਨਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਬਣੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਔਰਤ ਦਾ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨਾ ਹੀ ਦੂਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸੀ ਪਰ ਆਨੰਦੀਬਾਈ ਨੇ ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਰਾਇਲ ਵਿਲਡਰ ਨੂੰ ਪੱਤਰ ਲਿਖ ਕੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ 'ਚ ਯੋਗ ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਪਰ ਵਿਲਡਰ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਬਦਲੇ ਧਰਮ ਬਦਲ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਬਣਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹਿ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਕੇ ਗੋਪਾਲ ਰਾਓ ਨੇ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਨੰਦੀਬਾਈ ਨੂੰ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਵੂਮੈਨਜ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਆਫ ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ 'ਚ ਦਾਖਲਾ ਲੈਣ-ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ 'ਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਦਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਸਮਾਜ ਨੇ ਖੁਲਕੇ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਉਹ ਹਿੰਦੂ ਸਮਾਜ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸੇਰਾਂਪੋਰੇ ਕਾਲਜ ਵਿਚੋਂ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ। ਆਨੰਦੀਬਾਈ ਨੇ 20 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਿਲ ਕਰ ਲਈ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਮਹਾਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਸੰਦੇਸ਼ ਭੇਜਿਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਪਰਤਣ 'ਤੇ ਕੋਲਹਾਪੁਰ ਦੇ ਅਲਬਰਟ ਐਡਵਰਡ ਹਸਪਤਾਲ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਡਾਕਟਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਪਰ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਆਨੰਦੀਬਾਈ ਦਾ 26 ਫਰਵਰੀ, 1887 ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਉਮਰ 21 ਦੀ ਉਮਰ 'ਚ ਦਿਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਆਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਉਸ ਦਾ ਅਸਲ ਨਾਂ ਯਮੁਨਾ ਸੀ, ਜੋਸ਼ੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕਲਿਆਣ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿੱਤੀ ਘਾਟੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਕਾਨ-ਮਾਲਕ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਦਬਾਅ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਨੌਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗੋਪਾਲ ਰਾਓ ਜੋਸ਼ੀ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਵਿਧੁਰ ਤੇ ਲਗਭਗ ਵੀਹ ਸਾਲ ਵੱਡਾ ਸੀ, ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ 'ਅਨੰਦੀ' ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਗੋਪਾਲ ਰਾਓ ਜੋਸ਼ੀ ਕਲਿਆਣ ਵਿੱਚ ਡਾਕ ਕਲਰਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਲੀਬਾਗ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਲਹਾਪੁਰ (ਕੋਲਹਾਪੁਰ) ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਚਿੰਤਕ ਸੀ, ਅਤੇ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਲਈ ਅਸਾਧਾਰਨ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਆਨੰਦੀਬਾਈ ਨੇ ਇੱਕ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਡਾਕਟਰੀ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਬੱਚਾ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਲ 10 ਦਿਨ ਰਿਹਾ। ਇਹ ਅਨੰਦੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਮੋੜ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਬਣਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ। ਜਦੋਂ ਗੋਪਾਲ ਰਾਓ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਉਣ ਅਤੇ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਹ ਕਲਕੱਤੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣੀ ਸਿੱਖੀ।
ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ
ਅਨੰਦੀਬਾਈ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਕੋਲਕਾਤਾ (ਕਲਕੱਤਾ) ਤੋਂ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਥੋਰਬਰਨਜ਼ ਦੇ ਦੋ ਔਰਤ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਜਾਣਕਾਰਾਂ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਵਿੱਚ, ਥਿਓਡਿਸਿਆ ਤਰਖਾਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜੂਨ 1883 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਅਨੰਦੀਬਾਈ ਨੇ ਫਿਲਡੇਲਫੀਆ ਦੇ ਵੂਮੈਨਜ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਨੂੰ ਪੱਤਰ ਲਿਖ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮੈਡੀਕਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਦੂਜਾ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਮੈਡੀਕਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੀ। ਕਾਲਜ ਦੀ ਡੀਨ ਰਾਚੇਲ ਬੋਡਲੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਇਆ।
ਅਨੰਦੀਬਾਈ ਨੇ ਆਪਣੀ ਡਾਕਟਰੀ ਸਿਖਲਾਈ 19 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, ਠੰਡੇ ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਅਣਜਾਣ ਖੁਰਾਕ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੀ ਸਿਹਤ ਵਿਗੜ ਗਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਟੀ.ਬੀ ਹੋ ਗਈ, ਫਿਰ ਵੀ, ਉਸ ਨੇ ਮਾਰਚ 1886 ਵਿੱਚ ਐਮਡੀ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ; ਉਸ ਦੇ ਥੀਸਿਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ "ਆਰੀਅਨ ਹਿੰਦੂਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੂਤੀ" ਸੀ। ਥੀਸਿਸ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਹਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਕਟਰੀ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਵਧਾਈ ਸੰਦੇਸ਼ ਭੇਜਿਆ।
ਭਾਰਤ ਵਾਪਸੀ
1886 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਅਨੰਦੀਬਾਈ ਦਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਆਇਆ। ਰਾਜਧਾਨੀ ਕੋਲਹਾਪੁਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਐਲਬਰਟ ਐਡਵਰਡ ਹਸਪਤਾਲ ਦੀ ਔਰਤ ਵਾਰਡ ਦੀ ਡਾਕਟਰ ਵਜੋਂ ਇੰਚਾਰਜ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।
ਮੌਤ
ਸਿਰਫ ਦੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਦਵਾਈ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਅਤੇ ਮਿਹਨਤ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਪੱਛਮੀ ਦਵਾਈ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਬਣ ਗਈ, ਜੋ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਏ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਬਣ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀਆਂ
ਨੰਦਿਥਾ (ਗਾਇਕ)
ਨੰਦਿਥਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Nanditha; ਜਨਮ 28 ਫਰਵਰੀ 1978) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। ਕੰਨੜ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤਾਮਿਲ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਵਿੱਚ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਨੰਦਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਲੇਬੈਕ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਫਿਲਮ ਹੱਬਾ (1998) ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਗਾਇਕੀ ਲਈ ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਦੱਖਣ ਸਮੇਤ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ ਹਨ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਨੰਦਿਤਾ ਨੇ ਆਰਵੀ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ (ਆਰਵੀਸੀਈ), ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਬੀ.ਈ. ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਿਸਕੋ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਇੱਕ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਵੀਨਾ ਖਿਡਾਰੀ ਵੀ ਹੈ।ਉਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹਮਸਲੇਖਾ ਲਈ ਇੱਕ ਟਰੈਕ ਗਾਇਕ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1998 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮ ਹੱਬਾ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਬ੍ਰੇਕ ਦਿੱਤਾ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਨੰਦਿਤਾ ਨੇ ਇਲਯਾਰਾਜਾ, ਮਨੋ ਮੂਰਤੀ, ਹਮਸਲੇਖਾ, ਵੀ. ਮਨੋਹਰ, ਰਾਜੇਸ਼ ਰਾਮਨਾਥ ਸਮੇਤ ਕਈ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਹੋਰ। ਉਸਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਰਨਾਟਕ ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਉਹ ਇਕੱਲੀ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਡਬਿੰਗ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਨੰਨਾ ਪ੍ਰੀਥੀਆ ਹੁਡੂਗੀ (ਦੀਪਾ ਲਈ), ਪੈਰਿਸ ਪ੍ਰਣਯਾ (ਮੀਨਲ ਪਟੇਲ ਲਈ) ਵਰਗੀਆਂ ਹਿੱਟ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਡਬਿੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਕਰੀਆ ਆਈ ਲਵ ਯੂ ਗੀਤ ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਗਾਇਕਾ ਲਈ ਸੀਮਾ ਅਵਾਰਡ ਸਮੇਤ ਕਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ ਹਨ।
ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਗੀਤ
ਉਸ ਦੇ ਕੁਝ ਗੀਤ ਹਨ
ਅਵਾਰਡ
ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1978 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਰੋਬੋਟ
thumbnail|ਇੱਕ ਗੈਨੋਇਡ (gynoid) ਜਾਂ ਰੋਬੋਟ ਨੂੰ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿੱਖਣ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਕੁੱਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿਲਾਸਾ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਨੂੰ ਵਿਆਕੁਲ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਵਿੱਖ ਸਕਦੀ ਹੈ
ਰੋਬੋਟ ਇੱਕ ਆਭਾਸੀ (virtual) ਜਾਂ ਜੰਤਰਿਕ (mechanical) ਬਨਾਉਟੀ (artificial) ਏਜੰਟ ਹੈ ਵਿਵਹਾਰਕ ਰੂਪ ਵਲੋਂ, ਇਹ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਬਿਜਲਈ ਯਾਂਤਰਿਕੀ ਨਿਕਾਏ (electro - mechanical system) ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਦਿਖਾਵਟ ਅਤੇ ਰਫ਼ਤਾਰ ਅਜਿਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਦੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਇਰਾਦਾ (intent) ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਅਭਿਕਰਣ (agency) ਹੈ. ਰੋਬੋਟ ਸ਼ਬਦ ਭੌਤਿਕ ਰੋਬੋਟ ਅਤੇ ਆਭਾਸੀ (virtual) ਸਾਫਟਵੇਯਰ ਏਜੰਟ (software agent), ਦੋਨਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਅਕਸਰ ਆਭਾਸੀ ਸਾਫਟਵੇਯਰ ਏਜੰਟ ਨੂੰ ਬੋਟਸ (bots) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਅਜਿਹੀ ਕੋਈ ਵੀ ਸਰਵਸੰਮਤੀ ਨਹੀਂ ਬੰਨ ਪਾਈ ਹੈ ਦੀ ਮਸ਼ੀਨ ਰੋਬੋਟੋਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਾਇਕ ਹਨ, ਲੇਕਿਨ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਗਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਆਮ ਸਹਿਮਤੀ ਹੈ ਕਿ ਕੁੱਝ ਜਾਂ ਸਾਰੇ ਨਿਮਨ ਕਾਰਜ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ: ਘੁੰਮਣਾ, ਯੰਤਰ ਜਾਂ ਕੱਲ ਸੰਬੰਧੀ ਹਿੱਸਾ ਨੂੰ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕਰਣਾ, ਮਾਹੌਲ ਦੀ ਸੱਮਝ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਫੇਰ ਬਦਲ ਕਰਣਾ ਅਤੇ ਅਕਲਮੰਦੀ ਭਰੇ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਰਸ਼ਿਤ ਕਰਣਾ ਜੋ ਦੀ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਪਸ਼ੁਆਂ ਦੇ ਵਿਹਾਰਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਣਾ.
ਕ੍ਰਿਤਰਿਮ ਸਹਾਇਕਾਂ ਅਤੇ ਸਾਥੀ ਦੀ ਕਹਾਨਿਆ ਅਤੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਲੰਬਾ ਇਤਹਾਸ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਨਿੱਜੀ (autonomous) ਮਸ਼ੀਨੇ ਕੇਵਲ 20 ਵੀਆਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਆਏ ਡਿਜਿਟਲ (digital) ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਲੋਂ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਪਹਿਲਾ ਰੋਬੋਟ ਯੁਨਿਮੇਟ (Unimate), 1961 ਵਿੱਚ ਠੱਪਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਮਸ਼ੀਨ ਵਲੋਂ ਧਾਤੁ ਦੇ ਗਰਮ ਟੁਕੜੋਂ ਨੂੰ ਚੁੱਕਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ੜੇਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ. ਅੱਜ, ਵਾਣਿਜਿਕ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਕ ਰੋਬੋਟ (industrial robot) ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਸਸਤੇ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਅਧਿਕਸੇ ਜਿਆਦਾ ਸਟੀਕਤਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਤੁਲਣਾ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਵੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦੀ ਮਨੁੱਖ ਲਿਹਾਜ਼ ਵਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਖਤਰਨਾਕ, ਗੰਦਾ ਅਤੇ ਅਕਾਊ ਕਾਰਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਰੋਬੋਟਸ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਵਿਨਿਰਮਾਣ (manufacturing), ਸਭਾ ਅਤੇ ਗਠਰੀ ਲਾਦਨੇ, ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ੀਏ ਖੋਜ, ਸਰਜਰੀ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਉਸਾਰੀ, ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਅਨੁਸੰਧਾਨ ਅਤੇ ਖਪਤਕਾਰ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਕ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ
ਆਮਤੌਰ ਉੱਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਜਿਹਨਾਂ ਰੋਬੋਟੋਂ ਵਲੋਂ ਸਾਮਣਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਹਨ ਘਰੇਲੂ ਰੋਬੋਟ (Domestic robot) ਸਫਾਈ ਅਤੇ ਰਖਰਖਾਵ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਘਰਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤੇੜੇ ਆਮ ਹੁੰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੈਂਬਹਰਹਾਲ ਰੋਬੋਟਿਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਸਵਚਾਲਨ ਦੇ ਆਰਥਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਜਿਹੀ ਚਿੰਤਾ ਜਿਸਦਾ ਸਮਾਧਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ ਖਲਨਾਇਕੀ, ਸੂਝਵਾਨ, ਕਲਾਬਾਜ ਰੋਬੋਟ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਆਪਣੇ ਕਾਲਪਨਿਕ ਸਮਕਕਸ਼ੋਂ ਦੀ ਤੁਲਣਾ ਵਿੱਚ ਅਸਲੀ ਰੋਬੋਟਸ ਹੁਣੇ ਵੀ ਸੌੰਮਿਅ, ਮੰਦ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਸਥੂਲ ਹਨ
ਸਪੀਤੀ ਵਾਦੀ
thumb|250x250px| ਕੀ ਗੋਮਪਾ, [[ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼|ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਪੀਤੀ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਜ੍ਰਯਾਨਾ ਬੋਧੀ ਮੱਠ ਹੈ । ]] ਸਪੀਤੀ ਵਾਦੀ ਇੱਕ ਠੰਡੇ ਮਾਰੂਥਲ ਪਹਾੜ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਸਥਿਤ ਵਾਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। "ਸਪੀਤੀ" ਨਾਮ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਮੱਧ ਭੂਮੀ", ਭਾਵ ਤਿੱਬਤ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਧਰਤੀ।
ਸਥਾਨਕ ਆਬਾਦੀ ਵਜਰਾਯਾਨ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨੇੜਲੇ ਤਿੱਬਤ ਅਤੇ ਲੱਦਾਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਘਾਟੀ ਅਤੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦਾ ਖੇਤਰ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਰੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਹੈ। ਮਨਾਲੀ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਰੋਹਤਾਂਗ ਦੱਰੇ ਜਾਂ ਕੁੰਜੁਮ ਦੱਰੇ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਕੇਲੌਂਗ ਉੱਤਰੀ ਮਾਰਗ ਦੇ ਨਾਲ, ਘਾਟੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਲਾਹੌਲ ਅਤੇ ਸਪੀਤੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਸਬ-ਡਵੀਜ਼ਨਲ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਕਾਜ਼ਾ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਜੋ ਕਿ ਸਪਿਤੀ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਔਸਤ ਸਮੁੰਦਰ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 12500 ft ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਲਾਹੌਲ ਅਤੇ ਸਪੀਤੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਰੋਹਤਾਂਗ ਦੱਰਾ, (13054 ft, ਲਾਹੌਲ ਅਤੇ ਸਪੀਤੀ ਨੂੰ ਕੁੱਲੂ ਘਾਟੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਲਾਹੌਲ ਅਤੇ ਸਪਿਤੀ ਨੂੰ ਕੁੰਜੁਮ ਦੱਰਾ (15059 ft ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਕੱਟਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸੜਕ ਦੋਵਾਂ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਬਰਫਬਾਰੀ ਕਾਰਨ ਅਕਸਰ ਕੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਾਟੀ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ ਅੱਠ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਭਾਰੀ ਬਰਫਬਾਰੀ ਅਤੇ ਸੰਘਣੀ ਬਰਫ਼ ਕਾਰਨ ਕੱਟੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਦੱਖਣ ਦਾ ਰਸਤਾ ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜੂਨ ਤੱਕ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਤੂਫਾਨਾਂ ਲਈ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਤੇ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸ਼ਿਮਲਾ ਅਤੇ ਕਿਨੌਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਸਤਲੁਜ ਵਲੋਂ ਸੜਕ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੂਫਾਨਾਂ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਦੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਬਹਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਭਿਆਚਾਰ
thumb| ਸਪੀਤੀ ਵੈਲੀ ਵਿੱਚ ਪਿਨ ਵੈਲੀ thumb|250x250px| ਸਪੀਤੀ ਘਾਟੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਨੀ ਪੱਥਰ ਸਪੀਤੀ ਘਾਟੀ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਖੋਜ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੀ ਮੱਠ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਮੱਠਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਅਤੇ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਦਾ ਪਸੰਦੀਦਾ ਟੈਬੋ ਮੱਠ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਤਿੱਬਤੀ ਸੰਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਜੀਵਨੀ ਦੀ ਬਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਪਾਪ, ਹਾਈਵੇ ਅਤੇ ਮਿਲਰੇਪਾ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਵਲੀ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂਕਣ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਸੀ। ਘਾਟੀ ਵਿਚਲੇ ਬੁੱਧ ਮੱਠ ਸੈੱਟ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਟਿਕਾਣਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਭਿਕਸ਼ੂ ਫਿਲਮ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਭੂਗੋਲ
ਟਾਟਾ ਪਰਿਵਾਰ
ਟਾਟਾ ਪਰਿਵਾਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਰਤੀ ਵਪਾਰਕ ਪਰਿਵਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੰਬਈ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।ਮੁੱਢਲੀ ਕੰਪਨੀ ਟਾਟਾ ਸੰਨਜ਼ ਹੈ, ਜੋ ਟਾਟਾ ਸਮੂਹ ਦੀ ਮੁੱਖ 'ਤੇ ਹੋਲਡਿੰਗ ਕੰਪਨੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 65% ਸਟਾਕ ਟਾਟਾ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਟਰੱਸਟਾਂ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਤਨ ਟਾਟਾ ਟਰੱਸਟ ਅਤੇ ਦੋਰਾਬ ਟਾਟਾ ਟਰੱਸਟ ਦੇ ਹਨ। ਲਗਭਗ 18% ਸ਼ੇਅਰ ਪੈਲਨਜੀ ਮਿਸਤਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਕੋਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਸ਼ੇਅਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਟਾਟਾ ਸੰਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਹਨ। ਟਾਟਾ ਇੱਕ ਪਾਰਸੀ ਪਰਿਵਾਰ ਹੈ ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਰਾਜ ਦੇ ਨਵਸਾਰੀ ਤੋਂ ਮੁੰਬਈ ਆਇਆ ਸੀ। ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਬਾਨੀ ਜਮਸ਼ੇਦਜੀ ਟਾਟਾ ਸੀ। ਟਾਟਾ'ਜ਼ ਟਾਟਾ ਸੰਨਜ਼ ਦੇ ਅਸਲ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹਨ।
ਟਾਟਾ ਪਰਿਵਾਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੇਟਿਟ ਬੈਰੋਨਟਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਇਲਾ ਟਾਟਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਰ ਦਿਨਸ਼ਾਓ ਮੈਨੇਕਜੀ ਪੇਟਿਟ, ਤੀਜਾ ਬੈਰੋਨੇਟ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਪਾਰਸੀ ਪਰਿਵਾਰ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਪਾਰਸੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਾਟਾ ਪਰਿਵਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations
ਡੋਹਕ
ਡੋਹਕ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਸਾਦਿਕ - ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸੜਕ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹੱਟਵਾ ਹੈ। ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਟਿੱਬਿਆਂ ’ਚੋਂ ਫੁੱਟਿਆ ਮੁਕਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਪਿੰਡ ਹੈ। 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਡੋਹਕ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਥਾਨ ਕੋਡ ਜਾਂ ਪਿੰਡ ਕੋਡ 035436 ਹੈ। ਇਹ ਮੁਕਤਸਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 22 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਡੋਹਕ ਪਿੰਡ ਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਉਪ-ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਕਸਬੇ ਬਰੀਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਾਦਿਕ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਛੋਟੀਆਂ ਖੇਤ ਇਕਾਈਆਂ
ਛੋਟੀਆਂ ਖੇਤ ਇਕਾਈਆਂ ਜਾਂ ਸਮਾਲਹੋਲਡਿੰਗ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਫਾਰਮ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਾਡਲ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਖਰੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਨ ਜੋ ਛੋਟੇਧਾਰਕ ਜਾਂ ਛੋਟੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਫਾਰਮ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਕਾਰ, ਭੋਜਨ ਉਤਪਾਦਨ ਤਕਨੀਕ ਜਾਂ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ, ਲੇਬਰ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਵਰਗੇ ਕਾਰਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਛੋਟੇ ਹੋਲਡ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਕਦ ਫਸਲਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਤੇ ਪੂਰਨ ਨਿਰਬਾਹ ਵਾਲੇ ਏਕਲੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਖੇਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।. ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਵਧੇਰੇ ਅਮੀਰ ਬਣਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਛੋਟੇ ਹੋਲਡਿੰਗ ਤੇ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਇਹ ਇਕਾਈਆਂ ਪੇਂਡੂ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਸੰਪੰਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿਰੰਜੀਵੀ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਖੁਰਾਕ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਛੋਟੇ ਫ਼ਾਰਮ ਵਧੇਰੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਵਹਾਰਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਕੱਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 500 ਮਿਲੀਅਨ ਛੋਟੇ ਹੋਲਡਰ ਫਾਰਮ ਹਨ ਜੋ ਲਗਭਗ ਦੋ ਅਰਬ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਹਾਈ ਹਨ।
ਛੋਟੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਕਸਰ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨਾਲ ਤਣਾਅ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਆਉਟਪੁੱਟ, ਏਨੋਕਲਚਰ, ਵੱਡੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਾਰਜਾਂ ਅਧੀਨ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਇਕਜੁਟ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਲੱਭਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੇਬਰ-ਇੰਟੈਸਿਵ ਕੈਸ਼-ਫਸਲਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਘਾਨਾ ਜਾਂ ਕੋਟ ਡੀ ਆਈਵਰ ਵਿੱਚ ਕੋਕੋ ਉਤਪਾਦਨ, ਛੋਟੇ ਧਾਰਕਾਂ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, 2008 ਤੱਕ 90% ਕੋਕੋ ,ਛੋਟੇਧਾਰਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। []] ਇਹ ਕਿਸਾਨ ਆਪਣੀ ਆਮਦਨੀ ਦਾ 60 ਤੋਂ 90 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਕੋਕੋ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੂਰਤੀ ਦੀ ਕੜੀ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਦੂਸਰੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਾਫੀ, ਪਾਮ ਤੇਲ ਅਤੇ ਕੇਲੇ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਹੋਰ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਛੋਟੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਛੋਟੇ ਧਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅੱਜਕਲ  ਕੁਝ ਕੰਪਨੀਆਂ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬੀਜ, ਫੀਡ ਜਾਂ ਖਾਦ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਂਦਿਆਂ, ਆਪਣੀ  ਵੈਲਯੂ ਚੇਨ ਵਿਚ ਛੋਟੀਆਂ ਧਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਛੋਟੇ ਧਾਰਕਾਂ ਦੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਟਿਕਾਊਂਘਣ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਕਾਸ ਤਰਜੀਹ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਛੋਟੇ ਹੋਲਡਿੰਗ ਫਾਰਮਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਘੱਟ ਉਦਯੋਗਿਕ ਲਾਗਤਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਘੱਟ ਵਿਕਸਤ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਖੁਰਾਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਇਹ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਤਰੀਕਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ  ਸਸਟੇਨੇਬਲ ਡਿਵਲਪਮੈਂਟ ਗੋਲ 2 ਦੇ ਸੰਕੇਤਕ 2.3 ਦੁਆਰਾ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਮੌਸਮੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਖੇਤੀ ਤੇ  ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਵਧ ਰਹੇ ਮੌਸਮਾਂ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਵਿਘਨ ਪਾਉਣਾ , ਖੇਤੀ ਲਈ ਢੁੱਕਵੇਂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਜਾਂ ਵਾਧਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ ਉਪਜ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਡਰਾਡਾਡਾਉਨ ਨੇ "ਸਮਾਲ ਹੋਲਡਰਾਂ ਨੂੰ ਉੱਗਰਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਣ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ " ਨੂੰ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਢੰਗ ਦੱਸਿਆ ਹੈ,ਕਿਉਂਕਿ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਮੌਸਮੀ ਤਬਦੀਲੀ 'ਤੇ ਇੰਨੇ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹਨ।
ਉਤਪਾਦਕਤਾ
ਛੋਟੇ ਫਾਰਮਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਰਥਿਕ ਫਾਇਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਥਾਨਕ ਕਿਸਾਨ ਆਪਣੇ ਪੇਂਡੂ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਆਰਥਿਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ 100,000 ਡਾਲਰ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਘੱਟ ਆਮਦਨੀ ਵਾਲੇ ਛੋਟੇ ਫਾਰਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ 95 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨਕ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਖਰਚ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸੇ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ ਇਹ ਤੱਥ ਲਏ ਗਏ ਕਿ ,900,000 ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਮਦਨੀ ਵਾਲੇ ਫਾਰਮਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖੇਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਖਰਚਿਆਂ ਦਾ 20 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਖਰਚ ਸਥਾਨਕ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿਚ ਕੀਤਾ।   ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਛੋਟੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਥਾਨਕ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦਾ ਅਧਾਰ ਹੈ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਵੱਖ ਵੱਖ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਮਾਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਕਸਰ ਛੋਟੇ ਚਿਰੰਜੀਵੀ ਫਾਰਮਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਕੁਸ਼ਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਦਯੋਗਿਕ ਇਕਹਿਰੀ ਫਸਲ ਪ੍ਰਤੀ ਵਰਕਰ ਉੱਚ ਉਤਪਾਦ  ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਦ ਕਿ ਛੋਟੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਜਿਆਦਾ ਭੋਜਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਛੋਟੇਧਾਰਕ ਅਲਾਟਮੈਂਟ ਪੱਕੀਆਂ ਲਾਗੂ ਕਰਕੇ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵੰਡ ਵਿੱਚ ਅਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਦੇ ਹਨ। [14]: 124 ਛੋਟੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਕਸਰ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਉਤਪਾਦ ਵੇਚਦੀ ਹੈ। ਵਿਚੋਲਗੀ ਘੱਟ ਕਰਨਾ ਕਿਸਾਨ ਨੂੰ ਮੁਨਾਫਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਥੋਕ ਵਿਕਰੇਤਾ, ਵਿਤਰਕ ਅਤੇ ਸੁਪਰਮਾਰਕੀਟ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੇਚਣ ਦੀ ਕੀਮਤ ਦਾ ਲਗਭਗ ਦੋ ਤਿਹਾਈ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਲਈ ਖਪਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸੇ ਤਰਾਂ, ਜੇ ਕਿਸਾਨ ਆਪਣੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਚਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਉਤਪਾਦ ਦੀ ਸਮੁੱਚਤਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ।
ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਅਨੁਕੂਲਤਾ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਛੋਟੇਧਾਰਕਾਂ 'ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਧਿਆਨ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਅਧੀਨ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਭੋਜਨ ਸਪਲਾਈ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਛੋਟੇਧਾਰਕ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਈ ਭੂਮਿਕਾ, ਜਲਵਾਯੂ ਅਨੁਕੂਲਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੋਟੇਧਾਰਕ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਜੇ ਵੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣ ਰਹੀਆਂ ਹਨ । ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ, ਪ੍ਰਸੰਗਿਕ-ਖਾਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ ਕਿ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਖੇਤੀ ਮਾਹੌਲ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇਧਾਰਕ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਕੀ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਉਹ ਕਿਹੜੀਆਂ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀਆਂ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਵਰਤ ਰਹੇ ਹਨ।, ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਿਸਾਨੀ , ਖ਼ਾਸਕਰ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਛੋਟੇਧਾਰਕਾਂ ਲਈ ,ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਵਿਵਹਾਰਕਤਾ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕਾਫੀ ਉਤਪਾਦਨ ਵੱਧ ਰਹੇ ਖਤਰੇ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇਧਾਰਕ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯੂਗਾਂਡਾ, ਤਨਜ਼ਾਨੀਆ ਜਾਂ ਕੀਨੀਆ ਦੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਕਾਫੀ ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗਵਾ ਰਹੇ ਹਨ। []]] ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ COVID-19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹੋਰ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। [18] ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਕੁਝ ਭੂਗੋਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਨਿਘਾਰ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ਮੀਨ ਹੜੱਪਣ ਦੇ ਦਬਾਅ ਕਾਰਨ ਛੋਟੇ ਪਰਵਾਰਕ ਸਥਾਨਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਆਰਥਿਕ ਵਿਵਹਾਰਕਤਾ ਦੀ ਮੰਗ ਵੱਲ ਧਕੇਲੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। [19]  ਖ਼ਾਸਕਰ ਛੋਟੇਧਾਰਕਾਂ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ, ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਪਤਨ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਵਧਾਉਣ  ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਸਮਾਲਹੋਲਡਿੰਗ
ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਹੋਲਡਿੰਗ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਲਈ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਵਾਧੂ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿਚ ਜਾਂ ਸਮਾਲ ਹੋਲਡਿੰਗ 'ਤੇ ਸਥਾਈ ਦੁਕਾਨ' ਤੇ ਵੇਚ ਕੇ ਆਪਣੀ ਆਮਦਨੀ ਦੇ ਪੂਰਕ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਉਗਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਛੋਟੇ ਕਿਰਾਏ ਵਾਲੇ ਮੁੱਲ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪਲਾਟ ਹੈ। [20] ਕੁਝ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ 525 ਮਿਲੀਅਨ ਛੋਟੇ ਹੋਲਡਰ ਕਿਸਾਨ ਹਨ। ਇਹ ਫਾਰਮ ਜ਼ਮੀਨੀ ਅਕਾਰ, ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਲੇਬਰ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਨ। [२२] ਖੇਤਾਂ ਦੇ ਅਕਾਰ ਦੀ ਵੰਡ ਕਈ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਆਬਾਦੀ ਸੰਬੰਧੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਕਾਰਕਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਲਈ, ਅਤੇ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਲਈ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸਕਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੋਜਨ ਸਪਲਾਈ ਲੜੀ ਦੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਖ਼ਾਸਕਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ । [24] ਸਮਾਲਟ ਹੋਲਡਰ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੈਕਟਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਫੀ ਅਤੇ ਕੋਕੋ ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦਨ ਉੱਤੇ ਹਾਵੀ ਹਨ। ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਦਯੋਗ ਛੋਟੇ ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ, ਬੀਜ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਾਉਣਾ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। [25] ਘੱਟ ਆਮਦਨੀ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਔਰਤਾਂ ਘੱਟ ਖੇਤੀ ਵਾਲੀ ਕਿਰਤ ਦਾ 43 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ 60-80 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਖੁਰਾਕੀ ਫ਼ਸਲਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਭਾਰਤ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਧਾਰਕਾਂ ਲਈ ਪੰਜ ਅਕਾਰ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਣ ਹੈ। ਇਹ ਹਨ "ਹਾਸ਼ੀਏ" 1ha ਤੋਂ ਘੱਟ, "ਛੋਟੇ" 1 ਤੋਂ 2ha ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, "ਅਰਧ-ਮੱਧਮ" 2 ਤੋਂ 4ha ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, "ਮੀਡੀਅਮ" 4 ਅਤੇ 10 ਹੈਕਟੇਅਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, "ਵੱਡੇ" 10ha ਤੋਂ ਉੱਪਰ । ਜੇ ਅਸੀਂ 4ha (ਹਾਸ਼ੀਏਦਾਰ + ਛੋਟੇ + ਦਰਮਿਆਨੇ) ਥ੍ਰੈਸ਼ੋਲਡ 94.3% ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਇਹ ਪੂਰੀ ਖੇਤੀ ਅਧੀਨ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ 65.2%  ਛੋਟੀਆਂ ਹੋਲਡਿੰਗ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭੁੱਖੇ ਅਤੇ ਗਰੀਬ ਲੋਕ ਛੋਟੇ ਧਾਰਕ ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਬੇਜ਼ਮੀਨੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੌਂ ਹੀ ਹਨ। ਦੇਸ਼ ਦੇ 78% ਕਿਸਾਨ 2 ਹੈਕਟੇਅਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਮਾਲਕ ਹਨ ਜੋ ਕੁੱਲ ਖੇਤ ਦਾ 33% ਬਣਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ 41% ਅਨਾਜ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੁਨੀਆਂ  ਦੇ 20% ਗਰੀਬ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।, ਹਾਲਾਂਕਿ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਪਹਿਲੀ ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੇਸ਼ ਖਾਣੇ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਚ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਹੈ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਭੋਜਨ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ। ਸਾਲ 1991 ਵਿਚ ਅਨਾਜ ਦੇ ਕੁੱਲ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਚ 2 ਹੈਕਟੇਅਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੋਲਡਿੰਗਾਂ ਨੇ 41% ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਜਦੋਂਕਿ 1971 ਵਿਚ ਇਹ ਵਾਧਾ 28% ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਮੱਧਮ ਧਾਰਕਾਂ ਵਿਚ ਸਿਰਫ 3% ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਧਾਰਕਾਂ ਵਿਚ 51% ਤੋਂ 35% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਹ ਹਰੇ ਇਨਕਲਾਬ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੌਰਾਨ ਛੋਟੇ ਧਾਰਕਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਉਦਾਰੀਕਰਨ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਕਾਰਨ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਖੇਤੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਛੋਟੇ ਧਾਰਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਧੇਰੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੁੰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ । ਛੋਟੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜਰੂਰਤਾਂ ਅਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਕੀਟ ਸੁਧਾਰ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ, ਜੋ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਸੰਬੰਧੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ,ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ ,ਸਕਲ ਕਾਰਕ ਖੇਤੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਦਰ ਵਧਾਅ ,1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸੀ।
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨੀਤੀ
ਕਿਉਂਕਿ ਛੋਟੇ ਹੋਲਡਿੰਗ ਫਾਰਮਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਘੱਟ ਉਦਯੋਗਿਕ ਲਾਗਤਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਘੱਟ ਵਿਕਸਤ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਵਿਚ ਭੋਜਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਤਰੀਕਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਛੋਟੇ ਧਾਰਕਾਂ ਦੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਟਿਕਾਊਪਣ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਨਾ ਇਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਕਾਸ ਤਰਜੀਹ ਹੈ ਅਤੇ ਸਸਟੇਨੇਬਲ ਵਿਕਾਸ ਟੀਚੇ ਦੇ ਸੂਚਕ 2 ਦੇ ਸੰਕੇਤਕ 2.3 ਦੁਆਰਾ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। [9] [2] ਸਮਾਲ ਹੋਲਡਰ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਅਪਨਾਉਣਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੰਡ ਫਾਰ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਦਾ  ਇੱਕ ਚਲੰਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀ ਕਨੂੰਨ,ਖੇਤੀ-ਬਾੜੀ ,ਕਿਰਸਾਨੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀ ਕਨੂੰਨ 2020
ਗੜੀਮਾਈ ਤਿਉਹਾਰ
ਗੜੀਮਾਈ ਤਿਉਹਾਰ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਲਗਾਤਾਰ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਵਿੱਚ ਗੜੀਮਾਈ ਨਾਂ ਦੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਮੱਝਾਂ, ਸੂਰਾਂ, ਕਬੂਤਰਾਂ, ਬੱਕਰੀਆਂ, ਮੁਰਗਿਆਂ ਅਤੇ ਚੂਹਿਆਂ ਦੀ ਬਲੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਹਰ ਪੰਜ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਾਰਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਬਰੀਆਰਪੁਰ ਦੇ ਗੜੀਮਾਈ ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ, ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਠਮੰਡੂ ਤੋਂ 160 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਇੰਡੋ-ਨੇਪਾਲ ਸਰਹੱਦ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਤਲਿਆਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਰਣਨ
ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 50 ਲੱਖ ਲੋਕ ਭਾਗ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਧੇਸੀ ਅਤੇ 70% ਲੋਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੜੀਮਾਈ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਖਤਮ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਆਵੇਗੀ।
2009 ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਦਸੰਬਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ (ਮਕਰ ਸਕ੍ਰਾਤੀ ਨੂੰ) ਖਤਮ ਹੋਇਆ। 2009 ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਲਗਭਗ 20,000 ਮੱਝਾਂ ਦੀ ਬਲੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਪੂਰੇ ਤਿਉਹਾਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 500,000 ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਬਲੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਵਿੱਚ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ ਬੁੱਚੜਖ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚ ਬਲੀ ਦੇਣ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ।
ਵਿਵਾਦ
ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪਸ਼ੂ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕਾਂ ਨੇ ਇਸਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ । ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਬ੍ਰਿਗੇਤ ਬਾਰਦੋ ਅਤੇ ਮੇਨਕਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਪੱਤਰ ਲਿਖੇ  । ਪਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਮਧੇਸੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਦਖ਼ਲ ਨਹੀਂ ਦੇਣਗੇ।
ਪ੍ਰਤਿਕਰਮ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲਿਆ ਨੇ ਇਹ ਫੈਂਸਲਾ ਲਿਆ ਕਿ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰ ਤੋਂ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਜਾਨਵਰ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਨਹੀਂ ਭੇਜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਯੂਨਾਇਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਜੋਆਨਾ ਲੁਮਲੇ ਨੇ ਮਧੇਸੀ ਲੀਡਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਦੌਰਾਨ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਕਤਲ ਰੋਕਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਤਿਉਹਾਰ
ਹਰੀਪੁਰ ਕੁੜਾਂ
ਹਰੀਪੁਰ ਕੁੜਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਐੱਸ.ਏ.ਐੱਸ.ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਡੇਰਾ ਬਸੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਵਜ਼ੀਦਪੁਰ (ਬੱਸੀ ਪਠਾਣਾਂ)
ਵਜ਼ੀਦਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬੱਸੀ ਪਠਾਣਾਂ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਦਿੱਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ, 2013
ਦਿੱਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 4 ਦਸੰਬਰ 2013 ਨੂੰ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਨਤੀਜਾ 8 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 31 ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸਤ
ਲੂਈ ਆਰਾਗੋਂ
ਲੂਈ ਆਰਾਗੋਂ (, ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਲੂਈ ਐਂਡਰਿਓਕਸ  (3 ਅਕਤੂਬਰ1897 – 24 ਦਸੰਬਰ 1982), ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਕਵੀ, ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ, ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਦੇਰ ਤੋਂ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮੀ ਗੋਨਕੋਰ (ਗੋਨਕੋਰ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ) ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੈਨਿਨ ਅਮਨ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਬਾਂਦਰ ਦਾ ਪੰਜਾ
ਬਾਂਦਰ ਦਾ ਪੰਜਾ (ਮੂਲ: The Monkey's Paw) ਇੱਕ ਅਲੌਕਿਕ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਲੇਖਕ ਡਬਲਯੂ ਡਬਲਯੂ ਜੈਕੋਬਜ਼ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1902 ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਸਮਕਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ
ਸਮਕਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਸਮਕਾਲੀਨ 'ਚ ਵਿਵਿਧਮੁਖੀ ਧਰਾਵਾ ਦਾ ਦੌਰ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਚ ਨਵੀਨ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੀ ਆਮਦ ਨੇ ਬਹੁ-ਮੁਖੀ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਸਾਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੇ ਵਿਹਾਰਕ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਡਾ. ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ,' ਕਿਸੇ ਸਾਹਿਤਕ ਕਿਰਤ ਜਾਂ ਰਚਨਾ ਦੀ ਠੀਕ ਠੀਕ ਪਰਖ ਕਰਕੇ ਉਸਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਕੀਮਤ ਮਾਲੂਮ ਕਰਨਾ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਹੈ।' ਅਜੋਕੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਰੁਝਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਰਹੇ ਵਿਭਿੰਨ ਰੂਪਾਕਾਰਾ ਦੀ ਇਸ ਨਵੇਂ ਰੂਪਾਕਰਕ ਹੋਂਦ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਆਲੋਚਨਾ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਤਾਲਸ ਵਿਹਾਰਕ ਆਲੋਚਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਹੈ।
ਅਜੋਕੀ ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ
ਅਜੋਕੀ ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਸਮਕਾਲੀ ਦੌਰ ਇਕਪੱਖੀ ਵਾਦ, ਰੂਪਵਾਦੀ ਰੁਝਾਨਾ ਤੇ ਰਾਜਸੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੀ ਬੇਲੋੜੀ ਦਖ਼ਲ ਅੰਦਾਜੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਆਲੋਚਨਾਂ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕੇ ਵਧੇਰੇ ਪੜਚੋਲੀ ਅਤੇ ਵਿਵੇਕਸ਼ੀਲ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਾਹੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪਰਖ ਦੇ ਨਵੇਂ ਪੈਮਾਨੇ ਉਭਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਇਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਸਿਧਾਂਤ ਤੇ ਵਿਹਾਰ ਦੇ ਸਮਤੋਲ ਨੂੰ ਉਸਾਰਨ ਦੇ ਉਚੇਚੇ ਯਤਨ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸੇ ਦੇ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਅਜੇ ਪੱਛਮੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਫੈਸ਼ਨ ਵਾਂਗ ਨਕਲ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਵੀ ਹਾਜ਼ਰ ਹੈ। ਇਸੇ ਰੁਚੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਹਿਲੂ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਵਧੇਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਕ ਸੰਸਾਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਪ੍ਰਤੀ ਅਗਿਆਨੀ ਹਨ ਜਾਂ ਬੇਮੁਖ ਹਨ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਗਿਆਨ ਨਾ ਹੋਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ ਹੈ।
ਅਜੋਕੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵਿ ਆਲੋਚਨਾ
ਅਜੋਕੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵਿ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਉਭਰ ਰਹੇ ਚਿੰਤਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਡਾ. ਗੁਰਬਚਨ, ਡਾ. ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਡਾ. ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਵੇਂ ਦਿਸਹਦੇ ਕਾਇਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਡਾ. ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੁਸਤਕਾ ਸੰਰਚਨਾਵਾਦ ਦੇ ਆਰ ਪਾਰ, ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਸਿੰਕਦਰ ਤੇ ਸਹਿਤਨਾਮਾ ਲਿਖ ਕੇ ਭਰਪੂਰ ਸੰਵਾਦ ਛੇੜਿਆ।
ਨਵੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ
ਨਵੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਡਾ.ਸਤਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਆਧੁਨਿਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੋਢ ਪਕੜ ਉੱਪਰ ਆਧਾਰਤ ਹੈ। ਡਾ. ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਪੁਸਤਕ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵਿ ਦੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਈ ਆਧਾਰ, ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵਿ ਧਾਰਾਵਾ ਦਾ ਤਰਤੀਬਵਾਰ ਅਤੇ ਮਿਆਰੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਾਰਜ ਹੈ।
ਅਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ
ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਗਲਪ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਧਨਵੰਤ ਕੌਰ ਦਾ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਗਲਪ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਵੇਦਨਾ ਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਧਿਐਨ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ
ਨਵੇਂ ਨਾਟਕੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਰੰਗਮੰਚ ਬਾਰੇ ਡਾ. ਸਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਵਰਮਾ ਦਾ ਕੰਮ ਜਿਕਰਯੋਗ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਬਰੈਖ਼ਤ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟ-ਚਿੰਤਨ ਹਨ। ਪੁਸਤਕਾਂ ਨਵੇਂ ਨਾਟ-ਚਿੰਤਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮੈਟਾ ਆਲੋਚਨਾ
ਆਲੋਚਨਾ ਦੀ ਪੁਨਰ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਕਾਰਜ ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਇਸਨੂੰ ਮੈਟਾ ਆਲੋਚਨਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੰਘ ਭਾਟੀਆ ਤੇ ਡਾ. ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਭੱਟੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ। ਡਾ. ਭੱਟੀ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਅਲੋਚਨਾ ਤੇ ਚਿੰਤਨ-ਚੇਤਨਾ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਆਪਣੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਇਸ ਪੜਾਅ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ ਇਸ ਅੱਗੇ ਬਹੁਤ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੋ ਰਹੇ ਸਮਾਜਕ ਯਥਾਰਥ, ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀਕਰਨ ਦੁਆਰਾ ਤੇਜ ਹੋ ਰਹੇ ਬਾਹਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵਾ, ਨਵੇਂ ਉੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਹਿਤ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਮੂਲੋ ਬਦਲ ਰਹੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕੋ ਇਕਾਗਰ ਇਕਸਾਰ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਸਾਹਿਤ ਨਾਲ ਸਿਰਜਣਸ਼ੀਲ ਉਚੇਰੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ
ਸਮਕਾਲੀ ਆਲੋਚਨਾ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਬਾਰੇ ਨਵੇਂ ਸਿਧਾਂਤਕ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਰਿਪੇਖ ਵਿੱਚ ਆਲੋਚਨਾ ਕਾਰਜ ਸਨਮੁਖ ਆਇਆ ਹੈ। ਡਾ. ਸ.ਪ. ਸਿੰਘ ਨੇ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਆਲੋਚਨਾ ਸੰਬੰਧੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਤੇ ਮੋਹਰੀ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਡਾ.ਹਰਚੰਦ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ ਨੇ ਪਰਵਾਸੀ ਗਲਪ ਦਾ ਗੰਭੀਰ ਅਧਿਐਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਆਲੋਚਨਾ ਪੁਸਤਕਾਂ ʻਪਾਠ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਗʼ, ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਹਨ।
ਹਵਾਲਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਲੋਚਨਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਸਿਧਾਂਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਅਲੋਚਨਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਬੁਰਾਈ
[[ਤਸਵੀਰ:Extermination_of_Evil_Sendan_Kendatsuba_crop.jpg|right|thumb|475x475px|ਬੁਰਾਈ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਦੇ ਪੰਜ ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬੌਧ ਧਰਮ ਦੇ ਅੱਠ ਸਰਪ੍ਰਸਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ, ਸੇਡਾਨ ਕੇੇਂਤਟਸੁਬਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬੁਰਾਈ ਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
]] ਬੁਰਾਈ, ਆਮ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ, ਚੰਗਿਆਈ ਦਾ ਉਲਟ ਹੈ ਜਾਂ ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਜਿਥੇ ਚੰਗਿਆਈ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਹੋਵੇ। ਅਕਸਰ, ਬੁਰਾਈ ਘੋਰ ਅਨੈਤਿਕਤਾ ਦੀ ਲਖਾਇਕ ਹੈ।  ਕੁਝ ਧਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਵਿਚ, ਬੁਰਾਈ ਨੂੰ ਅਲੌਕਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਬੁਰਾਈ ਦੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਹਨ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸਦੇ ਮਨੋਰਥਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।  ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਿਹੜੇ ਤੱਤ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੁਰਾਈ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸੇ ਸਹਿਤ ਅਸੰਤੁਲਿਤ ਵਿਵਹਾਰ, ਬਦਲਾ, ਡਰ, ਨਫ਼ਰਤ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਮਾਨਸਿਕ ਸਦਮਾ, ਜ਼ਰੂਰਤ, ਖ਼ੁਦਗਰਜ਼ੀ, ਅਗਿਆਨਤਾ, ਜਾਂ ਅਣਗਹਿਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਬੋਧੀ ਰੂਹਾਨੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਚੰਗੇ ਅਤੇ ਬੁਰੇ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧਭਾਵੀ ਦਵੱਲਤਾ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਿਰਵਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਫਤਿਹ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਬੁਰਾਈ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦਾ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸਵਾਲ ਨੈਤਿਕਤਾ ਬਾਰੇ ਪੜਤਾਲ ਕਰਨ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਨੈਤਿਕ ਨਿਰਪੇਖਵਾਦ, ਅਨੈਤਿਕਵਾਦ, ਨੈਤਿਕ ਸਾਪੇਖਵਾਦ, ਨੈਤਿਕ ਬਹੁਲਵਾਦ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਸਰਬਵਿਆਪਕਵਾਦ ਵਰਗੇ ਵਿਵਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਜਦਕਿ ਇਹ ਪਦ ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹਾਲਤਾਂ ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਟਤਾ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਮੁਖ਼ਾਤਿਬ ਹੁੰਦੀਆਂ ਬੁਰਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਪੀਨੋਜ਼ਾ
ਬੈਨੇਡਿਕਟ ਸਪੀਨੋਜ਼ਾ ਅਨੁਸਾਰ
ਕਾਰਲ ਜੁੰਗ
ਕਾਰਲ ਜੁੰਗ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ Answer to Job  ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਬੁਰਾਈ ਨੂੰ ਰੱਬ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ  ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ।  ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬੁਰਾਈ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਦੂਜਿਆਂ ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਰਛਾਈ ਪਰੋਜੈਕਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੁੰਗ ਨੇ ਯਿਸੂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪਰਛਾਈ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਰੱਬ ਵਜੋਂ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਸਿੱਖ ਮੱਤ
ਰੂਹਾਨੀ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਮੂਲ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਮਾਰਗ ਤੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬੁਰਾਈ ਦਾ ਸਿੱਖ ਵਿਚਾਰ ਬਦਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਆਤਮਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ਤੇ, ਚੰਗਾ ਅਤੇ ਬੁਰਾ ਸਾਫ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਖਵੱਖ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਆਤਮਾ ਉਸ ਬਿੰਦੂ ਤੱਕ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਨਾਲ ਵੇਖਦੀ ਹੈ, ਬਦੀ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਸੋਮਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਬਦੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਉਹਦਾ ਸਰੋਤ ਵੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਆਖਿਰਕਾਰ ਨਿਰਪੇਖ ਚੰਗਿਆਈ ਦਾ ਸੋਮਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਵੀ ਬੁਰਾਈ ਪਰਮਾਤਮਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ
right|thumb|[[ਅਡੋਲਫ਼ ਹਿਟਲਰ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਬੁਰਾਈ ਦੀ ਆਧੁਨਿਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।   ਹਿਟਲਰ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ 5ਕਰੋੜ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ। . ]]
ਲਾਭਦਾਇਕਤਾ ਇੱਕ ਧਾਰਨਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ
thumb|267x267px|ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਚਿੰਗੇਜ਼ ਖਾਨ ਨੂੰ 'ਬੁਰਾਈ' ਮੰਨਦੇ ਹਨ।  ਉਹ 4 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੌਤਾਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ।
ਜ਼ਰੂਰੀ ਬੁਰਾਈ
thumb|[[ਮਾਰਟਿਨ ਲੂਥਰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਦੇ ਕਦੇ ਮਾਮੂਲੀ ਬਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵਹੋ  ਸਕਦਾ ਹੈ। ]]
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜਿਕ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ
ਬੀਜਾਪੁਰ (ਪਿੰਡ)
ਬੀਜਾਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਖੰਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਬੀਜਾਪੁਰ ਖੰਨਾ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 10 ਕਿਲੋਮਿਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰਾਮ ਬਾਗ ਪੈਲੇਸ
thumb|350x350px|Rambagh Palace ਰਾਮ ਬਾਗ ਪੈਲੇਸ, ਜੈਪੁਰ, ਰਾਜਸਥਨ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇ ਵਿੱਚ ਜੈਪੁਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ  ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਸੀ। ਪਰ ਅਜਕਲ ਇਹ ਹੋਟਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਹੱਦ ਤੋਂ 5 ਮੀਲ (8.0 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਭਵਾਨੀ ਸਿੰਘ ਰੋਡ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਸ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਕਮਰਾ ਗਾਰਡਨ ਹਾਉਸ ਸਨ 1835 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿੰਸ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੂਜਾ ਦੀ ਦਾਈ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਵਾਈ ਮਾਧੋ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਕਮਰੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਹੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀ ਸਰਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸੇ ਵਕਤ ਇਹ ਹਾਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸੀ, 20ਵੀ ਸਾਡੀ ਦੇ ਸੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸੇਮੂਅਲ ਸਵੀਂਟਨ ਜੈਕਬ ਨੇ ਇਸਦਾ ਨਵਾਂ ਨਕਸਾ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਨਵੀਂ ਉਸਾਰੀ ਕਰਕੇ ਵਿਸਤਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਵਾਈ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਦੂਜਾ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸ਼ਾਹੀ ਮਹਿਲ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਰਾਜ ਭਵਨ ਬਣਾ ਲਿਆ। 1957 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਹੋਟਲ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
11 ਸਤੰਬਰ
11 ਸਤੰਬਰ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 254ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 255ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 111 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ।
ਦਿਹਾਂਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਤੰਬਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਸੁਹਜਵਾਦੀ ਕਾਵਿ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ
ਇਸ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਆਂਤਰਿਕ ਸਮਾਜਕ ਯਥਾਰਥ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨੋਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਪ੍ਰਤਿਕਰਮਾਂ,ਤਰਕਾਂ ਵਿਤਰਕਾਂ, ਇਛਾਵਾਂ, ਆਪੂਰਤੀਆਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਸੁਰ ਉਭਰਦਾ ਹੈ। ਬਾਹਰਵਰਤੀ ਸਮਾਜਕ ਯਥਾਰਥ ਦੀ ਨਿਰਪੇਖ ਸਤਾ ਦੁਜੈਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਅਕਤੀ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸਰੋਕਾਰ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਮਨੋਬਚਨੀ, ਸਵੈਗਤ ਕਥਨ, ਇਕਬਾਲੀਆ ਬਿਆਨ, ਤਨਜ਼ ਅਤੇ ਸਵੈ ਕਟਾਖਸ਼ ਮੂਲ ਕਾਵਿਕ ਜੁਗਤਾਂ, ਵਜੋਂ ਉਭਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਾਵਿਕ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਵਿਚਾਰ,ਐਲਾਨ ਜਾਂ ਨਾਹਰੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸੁਹਜਭਾਵੀ, ਜਜ਼ਬਾਤੀ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਸੰਬੋਧਨੀ ਸੰਚਾਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲਤਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਧਾਰਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਾਇਰ ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੰਘ, ਸ.ਸ. ਮੀਸ਼ਾ, ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇਕੀ, ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ, ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ, ਭਗਵੰਤ ਸਿੰਘ ਆਦਿ ਹਨ।
ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੰਘ
ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੰਘ ਅੱਧ ਸ਼੍ਰੇਣੀਕ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਆਂਤਰਿਕ ਉੱਥਲ ਪੁੱਥਲ, ਸਵੈ ਵਿਰੋਧਾਂ, ਮਨੋ-ਤਣਾਵਾਂ ਅਤੇ ਟੇਢੀਆਂ ਰੁਚੀਆਂ ਦਾ ਨਿਪੁੰਨ ਚਿਤੇਰਾ ਹੈ।
ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇਕੀ
ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇਕੀ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੇ ਤਿੱਖੇ ਮਨੋ-ਸੰਰਚਨਾਵੀ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗੀਤਕ ਪਾਹ ਦੇ ਸੰਚਾਰਣ ਵਾਲਾ ਬੌਧਿਕ ਸ਼ਾਇਰ ਹੈ।
ਸ.ਸ.ਮੀਸ਼ਾ
ਸ.ਸ. ਮੀਸ਼ਾ ਨਿੱਜਭਾਵੀ ਸਮੂਹਭਾਵੀ ਅਤੇ ਨਿਰੋਲ ਨਿੱਜੀ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਖਮ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਤੇ ਗਹਿਰਾ ਵਿਅੰਗ ਕਰਨਵਾਲਾ ਮਾਣਨਯੋਗ ਸ਼ਾਇਰ ਹੈ।
ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ
ਸ਼ਿਵ, ਕਮਾਰ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਦਰਦ ਤੇ ਪੀੜ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧੁਰ ਆਤਮਕ ਮੰਡਲਾਂ ਤੱਕ ਤ੍ਰਾਸਦਿਕ ਵੇਦਨਾ ਵਾਲਾ ਸ਼ਾਇਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਰਚਨਾਵਾਂ
ਇਸ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਅਧੀਨ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ, ਸੁਖਪਾਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਹਸਰਤ, ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਕੌਰ ਦੇ ਨਾਮ ਵਰਣਯੋਗ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ
ਹਮਾਯੁੰਪੁਰ
ਹਮਾਯੁੰਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਐੱਸ.ਏ.ਐੱਸ.ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਡੇਰਾ ਬਸੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਮੰਗੇਸ਼ ਪਾਡਗਾਂਵਕਰ
ਸਿੱਖਿਆ
ਪਾਡਗਾਂਵਕਰ ਦਾ ਜਨਮ 10 ਮਾਰਚ 1929 ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸਿੰਧੂਦੁਰਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਵੈਂਗੁਰਲਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬੰਬੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਮਰਾਠੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਸਾਲ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਮਾਤੁਸ਼੍ਰੀ ਮਿੱਠੀਬਾਈ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਮਰਾਠੀ ਪੜ੍ਹਾਈ, ਅਤੇ ਫਿਰ 1970–1990 ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੀ, ਯੂਐਸ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਸਰਵਿਸ (ਯੂਐਸਆਈਐਸ) ਵਿੱਚ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਸਾਧਨਾ (ਹਫਤਾਵਾਰੀ) ਵਿਖੇ ਸਹਾਇਕ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਪਾਡਗਾਂਵਕਰ ਨੇ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖਣੀਆਂ ਅਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ 40 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਹਾਊਸ ਮੌਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਕੁਝ ਕਿਤਾਬਾਂ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸਨ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ, ਸਮਾਜਿਕ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਖਾਤਿਬ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਲੇਖ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਵਿਧਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਯੂ.ਐੱਸ. ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਆਫ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ 31 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਵਿਤਾ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਹੋਣਾ "ਸਲਾਮ" ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੁਸਤਕ ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੀ ਕਵਿਤਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਸਮਾਜਕ ਸ਼ਕਤੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਦੀ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਲਿਖੀਆਂ ਉਸਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ “ਸੁਤੀ ਏਕੇ ਸੂਤੀ” ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਲੇਖਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ “ਨਿਮਬੋਨੀਚਿਆ ਜ਼ਾਦਮਾਗੇ” ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿੰਦਾ ਕਰੰਦੀਕਰ ਅਤੇ ਵਸੰਤ ਬਾਪਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਾਡਗਾਂਵਕਰ ਨੇ 1960 ਅਤੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਮਰਾਠੀ ਸਾਹਿਤਕ ਸਮੂਹ, "ਮੁਰਗੀ ਕਲੱਬ" ਦਾ ਵੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ, ਐਲਗਨਕੁਇਨ ਰਾਊਂਡ ਟੇਬਲ ਦੇ ਵਾਂਗ ਢਿੱਲਾ ਜਿਹਾ ਸੰਗਠਨ ਸੀ। ਪਾਡਗਾਂਵਕਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿੰਦਾ ਕਰੰਦੀਕਰ, ਵਸੰਤ ਬਾਪਤ, ਗੰਗਾਧਰ ਗਡਗਿਲ, ਸਦਾਨੰਦ ਰੇਗੇ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਪੂ ਭਾਗਵਤ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਉਹ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਇਕੱਠੇ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਲਈ ਮਿਲਦੇ ਸਨ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਲਫ਼ਾਜ਼ੀ ਖੇਡਾਂ ਖੇਡਦੇ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਚੁਟਕਲੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1929 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਲੇਖਕ
ਲੈਸਟਰ
<span class="geo-dms" title="ਇਸ ਥਾਂ ਲਈ ਨਕਸ਼ੇ, ਹਵਾਈ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅੰਕੜੇ"> 52°38′N 1°8′W  ﻿ / ﻿ <span class="geo-dec" title="ਇਸ ਥਾਂ ਲਈ ਨਕਸ਼ੇ, ਹਵਾਈ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅੰਕੜੇ">52.633°N 1.133°W ﻿ / 52.633; -1.133
ਲੈਸਟਰ ( i / <span title="/ˈ/ primary stress follows">ˈ l <span title="/ɛ/ short 'e' in 'bed'">ɛ s t <span title="/ər/ 'er' in 'finger'">ər /    LESS  -tər)  ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਮਿਡਲੈਂਡ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਸੋਅਰ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ
ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਨਵੇਂ ਦਿਸ਼ਾ ਖੇਤਰ ਵੱਲ ਵਿਕਾਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਵਿਕਾਸ ਗਤੀ ਦੌਰਾਨ ਉਸਦਾ ਖੇਤਰ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕਿ ਏਸ਼ੀਆ, ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਸਾਹਿਤਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗੋਚਰ ਹੋਏ ਨਵੇਂ ਪਾਸਾਰਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ। ਪਰਵਾਸ ਧਾਰਨ ਕਰ, ਪਰਾਈ ਧਰਤ, ਪਰਾਏ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸ਼ੌਕ ਜਾਂ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਜਾਮਾ ਪਹਿਨਾਉਣਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਚੁਣੌਤੀ ਭਰਪੂਰ ਕਾਰਜ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਇਸ ਸ਼ੌਕ ਨੂੰ ਜੀਵਿਤ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਵੱਖਵੱਖ ਸਾਹਿਤਕ ਵਿਧਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਲਮ ਅਜ਼ਮਾਈ ਕਰਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਕਾਰਜ ਹੈ। ਇਸੇ ਪਰਥਾਇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਮੰਚ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਯਕੀਨੀ ਬਣਿਆ। ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਬਾਰੇ ਉਪਲੱਬਧ ਹਵਾਲਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕਿਰਤ ਗਿਆਨੀ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਟਕ 'ਆਤੂ ਦਾ ਵਿਆਹ' ਖੇਡਿਆ। ਇਹ ਨਾਟਕ 1968 ਵਿੱਚ ਮੰਚਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਸਰਾ ਹਵਾਲਾ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਬਾਰੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1972 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਕਲਚਰਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਨਾਟਕ 'ਤੀਜੀ ਪਾਸ' ਨਾਲ ਹੋਈ। ਭਾਵੇਂ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦੀਆਂ ਮੁੱਢਲੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਏਧਰਲੇ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਗਈਆਂ ਨਾਟਮੰਡਲੀਆਂ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਯਤਨਾਂ ਦੇ ਕਰਕੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ ਪਰੰਤੂ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਧਾਰਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਰੁਖ਼ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨਯੋਗ ਹੈ। ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦੇ ਵਿਰਸੇ ਤੋਂ ਵਰਤਮਾਨ ਤੱਕ ਦੇ ਵਿਕਾਸਰੁਖ਼ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਕਈ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਤੀਮਾਨ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਇੰਗਲੈਂਡ, ਕੀਨੀਆ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਨਾਟਲਿਖਤਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ:
ਹੁਸਨਰ
ਹੁਸਨਰ  ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਅਸਮਾ ਰਹੀਮ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਡਾਕਟਰ
ਚਕ ਸਰਾਏ
ਚਕ ਸਰਾਏ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਖੰਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬਿਨੋਦ ਚੌਧਰੀ
ਬਿਨੋਦ ਚੌਧਰੀ (ਨੇਪਾਲੀ विनोद चौधरी, ਜਨਮ 14 ਅਪ੍ਰੈਲ 1955) ਇੱਕ ਨੇਪਾਲੀ ਵਪਾਰੀ, ਉਦਯੋਗਪਤੀ, ਸਮਾਜ-ਸੇਵੀ, ਅਤੇ ਨੇਪਾਲੀ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਚੌਧਰੀ ਸਮੂਹ (ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਗਪਗ 80 ਕੰਪਨੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ) ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਹੈ। ਚੌਧਰੀ ਫੋਰਬਜ਼ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਨੇਪਾਲੀ ਅਰਬਪਤੀ ਹੈ।
ਕਾਰੋਬਾਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਚੌਧਰੀ ਕਈ ਹੋਰ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 2008 ਤੋਂ ਮਈ 2012 ਤੱਕ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਦਾ ਚੌਧਰੀ ਸਮੂਹ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਅਕਸਰ ਕਲਾ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਚੌਧਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕਠਮੰਡੂ, ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਲੂਨਕਰਨ ਦਾਸ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਦੇਵੀ ਚੌਧਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ, ਕੁਸੁਮ ਕੁਮਾਰੀ ਅਗਰਵਾਲ ਅਤੇ ਦੋ ਭਰਾ ਅਰੁਣ ਅਤੇ ਬਸੰਤ ਚੌਧਰੀ ਨਾਲ ਕਠਮੰਡੂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ।
ਉਸਦੇ ਦੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਇੱਕ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਵਪਾਰੀ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਸਟੋਰ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਸਟੋਰ ਨੂੰ ਅਰੁਨ ਐਂਪੋਰੀਅਮ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨੇਪਾਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਸਟੋਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਸਟੋਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੰਗਠਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਜਿਹੜਾ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱੱਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦਿਲ ਦੇ ਮਰੀਜ ਸਨ।
ਚੌਧਰੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸਾਰਿਕਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ (ਨਿਰਵਨਾ ਚੌਧਰੀ, ਰਾਹੁਲ ਚੌਧਰੀ, ਵਰੁਣ ਚੌਧਰੀ) ਹਨ।    ).
ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ
ਆਪਣੇ ਮਿਹਨਤੀ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ, ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਬਣਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਸਖਤ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨਿਆ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਚੌਧਰੀ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੀ ਜਿਆਦਾ ਹੈ। ਫੋਰਬਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 2014 ਵਿੱਚ ਅਰਬਪਤੀ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਦਾ 1,460 ਵਾਂ ਅਮੀਰ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ। ਹੁਣ (2018) ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਦਾ 1561 ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ।
ਅੱਜ ਸੀਜੀ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 80 ਕੰਪਨੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਪੰਜ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਕੋਲ 30 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 60 ਤੋਂ ਵੱਧ ਬ੍ਰਾਂਡ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ 6000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਰਮਚਾਰੀ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਭੋਜਨ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, 'ਵਾਈ ਵਾਈ' ਨੂਡਲਜ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਕਾਰੋਬਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਬ੍ਰਾਂਡ ਇੱਕ ਅਰਬ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੈਕੇਜ਼ ਸਾਲਾਨਾ ਨੂਡਲਜ਼ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ 35 ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿੱਤ, ਬੈਂਕਿੰਗ, ਸੀਮੈਂਟ, ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ, ਹੋਟਲ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਿਕਸ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਉਪਕਰਣ, ਸਿੱਖਿਆ, ਊਰਜਾ, ਬਾਇਓਟੈਕ ਪਾਵਰ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਨੇਪਾਲ 'ਚ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਨ 'ਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਫਲਤਾ ਸਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਤੋਂ ਆ ਗਈ ਹੈ। ਉਹ ਨੇਪਾਲੀ ਰਾਇਲਟੀ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਕਰੀਬੀ ਸਬੰਧ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ 1982 ਵਿੱਚ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਇੱਕ ਰਾਜੇ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਟੀਲਮੇਕਿੰਗ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਅੱਧਾ ਮਾਲਕੀ ਦੇਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ "ਮੇਰੀ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹੈ।"
ਪਰਉਪਕਾਰ
thumb|ਚੌਧਰੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਨਵਾਲਪਰਸੀ ਨੇਪਾਲ ਵਿਖੇ ਸ਼ਸ਼ਵਤ ਧਾਮ ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਚੌਧਰੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਸਿੱਖਿਆ, ਸਿਹਤ, ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਗਿਆਨ ਉਦੈ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ, ਜੋ ਕਿ ਲੋੜਵੰਦ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ (350 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਵਜ਼ੀਫਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ) ਲਈ ਵਜ਼ੀਫ਼ੇ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਮਤਾ ਸਿੱਖਿਆ ਨਿਕੇਤਨ ਜਿਸ ਨੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਲਈ 3.5 ਮਿਲੀਅਨ ਰੁਪਏ ਦੇ ਫੰਡ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਏ, ਸਿੱਖਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੀ.ਜੀ. ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਲਏ ਗਏ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੀਜੀ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਡਰੀਸਟੀ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸੀਜੀ ਮੈਡੀਕੇਅਰ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਨੇਪਾਲੀ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਕਈ ਨਵੀਆਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੈਨ ਨੇਪ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਬਿਲਡਿੰਗ ਫੰਡ ਵਰਗੀਆਂ ਕਈ ਸਮਾਜਿਕ ਵਪਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।
ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ
ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਨੇਪਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਕਿਤਾਬ 'ਵਿਨੋਦ ਚੌਧਰੀ ਆਤਮਕਥਾ' ਆਪਣੀ ਆਤਮਕਥਾ ਲਿਖੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਵੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੰਜੀਵ ਘਿਮੀਰੇ ਨੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਤੀਰੂਪ ਨੇਪਾ ਲਾਇਆ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਪੁਰਸਕਾਰ
ਸ੍ਰੀ ਸ੍ਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਆਨਰੇਰੀ ਡਾਕਟੋਰੇਟ ਡਿਗਰੀ
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1955 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੇਪਾਲੀ ਵਪਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਠਮੰਡੂ ਦੇ ਲੋਕ
ਡਾ. ਜਸਵੰਤ ਗਿੱਲ
ਜੀਵਨ
ਜਸਵੰਤ ਕੌਰ ਗਿੱਲ ਦਾ ਜਨਮ 20 ਮਈ 1921 ਨੂੰ ਕੋਇਟਾ, ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ) ਵਿੱਚ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਐਮਬੀਬੀਐਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਡਾਕਟਰੀ ਦਾ ਕਿੱਤਾ ਅਪਣਾਇਆ। ਮੁੱਢ ਤੋਂ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਰੁਚੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਵੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। 1969 ਵਿਚ ਪੁਸਤਕ ‘ਬਹੂ ਬੇਟੀਆਂ ਦੇ ਨਾਂ’ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਯੂਨੈਸਕੇ ਵਲੋਂ ਪਹਿਲਾ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਸਾਹਿਤਕ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਉੱਘੇ ਯੋਗਦਾਨ ਸਦਕਾ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਨੇ 1988 ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ
ਕਿਸ਼ਨਪੁਰਾ (ਬੱਸੀ ਪਠਾਣਾਂ)
ਕਿਸ਼ਨਪੁਰਾ  ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬੱਸੀ ਪਠਾਣਾਂ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੱਸੀ ਪਠਾਣਾਂ ਬਲਾਕ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸੋਅਰ ਨਦੀ
thumb|250x250px|[[ਲੈਸਟਰ ਵਿਖੇ ਨਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਨਜ਼ਾਰਾ]] ਸੋਅਰ ਨਦੀ ( / s <span title="/ɔːr/ 'or' in 'born'">ɔːr  / ) ਟ੍ਰੈਂਟ ਨਦੀ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਮਿਡਲੈਂਡ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਦਰਿਆ
ਰਾਧਾ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥਨ
ਰਾਧਾ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥਨ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Radha Viswanathan; 11 ਦਸੰਬਰ 1934 – 2 ਜਨਵਰੀ 2018) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਡਾਂਸਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ, ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਗਾਇਕਾ ਐਮ.ਐਸ. ਸੁਬਬੁਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।
ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ
ਗੋਬੀਚੇਟੀਪਲਯਾਮ ਵਿੱਚ 11 ਦਸੰਬਰ 1934 ਨੂੰ ਜਨਮੀ, ਉਹ ਥਿਆਗਰਾਜਨ ਸਦਾਸ਼ਿਵਮ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ, ਅਪਿਥਾਕੁਚੰਬਲ (ਉਰਫ਼ ਪਾਰਵਤੀ) ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਧੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਐਮ.ਐਸ. ਸੁੱਬੁਲਕਸ਼ਮੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ 1938 ਵਿੱਚ ਅਪਿਥਾਕੁਚੰਬਲ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਅਪ੍ਰੈਲ 1982 ਵਿੱਚ ਰਾਧਾ ਤਪਦਿਕ ਮੈਨਿਨਜਾਈਟਿਸ ਨਾਲ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਕੋਮਾ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਬਚ ਗਈ, ਪਰ ਉਸਦੀ ਸਿਹਤਯਾਬੀ ਹੌਲੀ ਸੀ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਲਈ ਤਹਿ ਕੀਤੇ ਗਏ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਨਵਾਂ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਾਧਾ ਨੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ 12 ਮਾਰਚ 1983 ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਅਕੈਡਮੀ, ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਹਿਊਸਟਨ ਮੀਨਾਕਸ਼ੀ ਮੰਦਿਰ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਗਾਇਆ। ਅਗਲੇ 10 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਉਸਨੇ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਲਈ ਐਮ.ਐਸ. ਸੁਬੂਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, 1992 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਰਾਧਾ ਦੀ ਸਿਹਤ ਵਿਗੜ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਐਮਐਸ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਣਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।
16 ਸਤੰਬਰ 2007 ਨੂੰ, ਰਾਧਾ ਨੇ 15 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਐਮਐਸ ਸੁੱਬੁਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ 91ਵੇਂ ਜਨਮਦਿਨ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਪੋਤੀ ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ। ਇਸ ਜੋੜੀ ਨੇ 20 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਗਾਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਰਾਧਾ ਨੂੰ ਮਾਰਚ 2008 ਵਿੱਚ ਲਲਿਥਾਕਲਾ ਅਕੈਡਮੀ ਦੁਆਰਾ "ਸੰਗੀਤਾ ਰਤਨ" ਦੇ ਖਿਤਾਬ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2010 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਕਲੀਵਲੈਂਡ ਅਰਾਧਨਾ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪੱਤਰ "ਕਾਲਾ ਚੰਦਰਿਕਾ" ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਾਧਾ ਦੇ ਚੇਲੇ ਉਸਦੀਆਂ ਪੋਤੀਆਂ ਐਸ.ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਅਤੇ ਐਸ. ਸੌਂਦਰਿਆ ਹਨ ਜੋ ਹੁਣ ਐਮਐਸ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਉਸਦੀ ਮੌਤ 2 ਜਨਵਰੀ 2018 ਨੂੰ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ 83 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਰਾਧਾ ਦੀ ਧੀ ਸੁੱਬੁਲਕਸ਼ਮੀ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥਨ ਦਾ 7 ਮਈ, 2021 ਨੂੰ ਕੋਵਿਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਕਾਰਨ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਵਿਖੇ ਦਿਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ 50 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2018 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1934
12 ਸਤੰਬਰ
12 ਸਤੰਬਰ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 255ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 256ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 110 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ।
ਦਿਹਾਂਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਤੰਬਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਏਰਿਕ ਹਾਬਸਬਾਮ
ਏਰਿਕ ਜਾਨ ਅਰਨੇਸਟ ਹਾੱਬਸਬਾਮ (/ˈhɒbz.bɔːm/; 9 ਜੂਨ 1917 – 1 ਅਕਤੂਬਰ 2012) ਉਦਯੋਗਿਕ ਪੁੰਜੀਵਾਦ, ਸਮਾਜਵਾਦ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਦੀ ਚੜ੍ਹਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਬਰਤਾਨਵੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਸੀ।