cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਜੌਨ ਲਾਰਡ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2012 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1941
ਟੋਇਓਟਾ
ਟੋਇਓਟਾ ਮੋਟਰ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ (トヨタ自動車株式会社) ਇੱਕ ਜਪਾਨੀ ਵਾਹਨ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲ਼ੀ ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਟੋਇਓਟਾ, ਐਚੀ, ਜਪਾਨ ਵਿਖੇ ਹਨ। 2013 ਵਿੱਚ, ਆਲਮੀ ਪੱਧਰ ਤੇ, ਇਸ ਬਹੁਕੌਮੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ 333,498 ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਸਨ ਅਤੇ ਨਵੰਬਰ 2014 ਵਿੱਚ ਕਮਾਈ ਪੱਖੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਬਾਰਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕੰਪਨੀ ਹੈ। ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਇਹ 2012 ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕੰਪਨੀ ਸੀ। ਇਸੇ ਸਾਲ ਜੁਲਾਈ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਆਪਣਾ 20 ਕਰੋੜਵਾਂ ਵਾਹਨ ਬਣਾਇਆ। ਹਰ ਸਾਲ 1 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਹਨ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲ਼ੀ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਹਨ ਨਿਰਮਾਤਾ ਕੰਪਨੀ ਹੈ।ਟੋਯੋਟਾ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਬਿਜਲੀ ਚਾਲਿਤ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਅਪਨਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਕੰਪਨੀ ਹੈ।  ਟੋਯੋਟਾ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਇੰਧਣ ਸੈੱਲ ਵਾਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਾਰਕੀਟ ਮੋਹਰੀ ਹੈ. ਟੋਯੋਟਾ ਅਤੇ ਲੇਕਸਸ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਯਾਤਰੀ ਕਾਰ ਦੇ ਮਾਡਲਾਂ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨ ਵਿਕਰੀ ਨੇ ਜਨਵਰੀ 2020 ਵਿਚ 1.5 ਕਰੋੜ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਵਿੱਕਰੀ ਦਾ ਮੀਲਪੱਥਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ. ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਿਅਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਨਾਮਪਲੇਟ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਜਨਵਰੀ 2017 ਤੱਕ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿਚ 60 ਲੱਖ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿਕ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ. ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਚੀਰੋ ਟੋਯੌਡਾ ਨੇ 1937 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਸਾਕਿਚੀ ਟੋਯੋਡਾ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਟੋਯੋਟਾ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਵਾਹਨ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਸਪਿਨ-ਆਫ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, 1934 ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਜੇ ਵੀ ਟੋਯੋਟਾ ਮੋਟਰ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦਾ ਇਕ ਵਿਭਾਗ ਸੀ, ਇਸ ਨੇ ਟਾਈਪ ਏ ਇੰਜਣ ਅਤੇ 1936 ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਯਾਤਰੀ ਕਾਰ ਟੋਯੋਟਾ ਏ.ਏ. ਨਾਲ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ. ਟੋਯੋਟਾ ਮੋਟਰ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਪੰਜ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਵਾਹਨ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਟੋਯੋਟਾ ਬ੍ਰਾਂਡ, ਹੀਨੋ, ਲੇਕਸਸ, ਰਾਂਜ਼ ਅਤੇ ਦਿਹਾਤਸੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ. ਟੋਯੋਟਾ ਮੋਟਰ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸੁਬਾਰੂ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਵਿਚ 20.02% ਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ, 2018 ਤਕ ਇਸੂਜ਼ੂ ਵਿਚ 5.9% ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ, ਮਜ਼ਦਾ ਵਿਚ ਇਕ 5.1% ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ, ਸੁਜ਼ੂਕੀ ਵਿਚ 4.9% ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ, ਅਤੇ ਯਾਮਾਹਾ ਮੋਟਰ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਵਿਚ 3.8% ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ, ਪੈਨਾਸੋਨਿਕ ਵਿਚ 2.8% ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਹੈ. ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਚੀਨ ਵਿਚ ਦੋ (ਜੀਏਸੀ ਟੋਯੋਟਾ ਅਤੇ ਸਿਚੁਆਨ ਐਫਏ ਡਬਲਯੂ ਟੋਯੋਟਾ ਮੋਟਰ), ਇਕ ਭਾਰਤ ਵਿਚ (ਟੋਯੋਟਾ ਕਿਰਲੋਸਕਰ), ਇਕ ਚੈੱਕ ਗਣਰਾਜ (ਟੀਪੀਸੀਏ) ਵਿਚ, ਇਕ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ (ਐਮਟੀਐਮਯੂਐਸ) ਵਿਚ ਅਤੇ ਕਈਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਉੱਦਮ ਹਨ.ਟੀਐਮਸੀ ਟੋਯੋਟਾ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ.ਟੋਯੋਟਾ ਲੰਡਨ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ, ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਅਤੇ ਟੋਕਿਓ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹੈ.
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਟੋਮੋਬਾਇਲ
ਵਿਦਿਸ਼ਾ ਬਾਲਿਅਨ
ਵਿਦਿਸ਼ਾ ਬਾਲਿਅਨ (ਜਨਮ 1997) ਇੱਕ ਬੌਲ਼ੀ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਮਾਡਲ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਤੀਭਾਗੀ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਰਿਟਾਇਰਡ ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸਾਲ 2017 ਦੇ ਸਮਰ ਡੈਫ ਓਲੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ 2019 ਦੇ ਮਿਸ ਐਂਡ ਮਿਸਟਰ ਡੈਫ ਵਰਲਡ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। 19 ਜੁਲਾਈ 2019 ਨੂੰ, ਉਸਨੇ ਮਿਸ ਡੈਫ ਵਰਲਡ ਮੁਕਾਬਲਾ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਮਿਸ ਡੈਫ ਵਰਲਡ ਦੇ ਤਾਜ ਪਹਿਨੇ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਬਣ ਗਈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਵਿਦਿਸ਼ਾ ਦਾ ਜਨਮ 21 ਅਗਸਤ 1997 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜਨਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅੰਸ਼ਕ ਸੁਣਵਾਈ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨਾਲ ਨਿਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਕੂਲ ਭੇਜਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਡਲੀ ਵਿਦਿਆ ਲਈ ਮੁਜ਼ੱਫਰਨਗਰ ਦੇ ਐਮ ਐਨ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੋਲ਼ੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਦੂਸਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਤੋਂ ਵਿਤਕਰਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਧੂਮ ਮਾਣਿਕਪੁਰ (ਜੀ.ਬੀ.ਨਗਰ) ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਨੋਇਡਾ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਫਿਜ਼ੀਕਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬੀ.ਪੀ.ੲਡ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਮਾਡਲਿੰਗ ਕਰੀਅਰ
ਵਿਦਿਸ਼ਾ ਬਾਲਿਅਨ ਨੇ ਟੈਨਿਸ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿਸ ਡੈਫ ਇੰਡੀਆ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਮਿਸ ਡੈਫ ਇੰਡੀਆ 2019 ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਗ੍ਰੇਟਰ ਨੋਇਡਾ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਸੈਸ਼ਨ ਕਰਵਾਏ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਆਖਰਕਾਰ ਮਿਸ ਡੈਫ ਇੰਡੀਆ 2019 ਮੁਕਾਬਲਾ ਜਿੱਤਿਆ ਜੋ ਫਰਵਰੀ 2019 ਵਿੱਚ ਅਸਾਮ, ਗੁਹਾਟੀ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਿਸ ਡੈਫ ਇੰਡੀਆ ਬਣ ਕੇ ਉੱਭਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਮਿਸ ਡੈਫ ਵਰਲਡ 2019 ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਵੀਲਿੰਗ ਹੈਪੀਨੇਸ ਫਾੳਂਡੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜੋ ਕਿ 2016 ਦੇ ਸਮਰ ਪੈਰਾ ਉਲੰਪਿਕਸ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜੇਤੂ ਦੀਪਾ ਮਲਿਕ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਉਹ 11 ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਮਿਸ ਡੈਫ ਵਰਲਡ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਲ 2019 ਲਈ ਮਿਸ ਡੈਫ ਵਰਲਡ ਦਾ ਤਾਜ ਪਹਿਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਵਿਦਿਸ਼ਾ ਮਿਸ ਡੈਫ ਵਰਲਡ 2019 ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਬਣ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਮਾਡਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1997 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀ ਲਵਸ ਵੁਮੈਨ 2020
ਨੁੱਕੜ ਨਾਟਕ
thumb|right|300px|ਪੂਨੇ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਨੁੱਕੜ ਨਾਟਕ ਨੁੱਕੜ-ਨਾਟਕ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:Street theatre]] ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਨਾਟ-ਵਿਧਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਰੰਗ ਮੰਚੀ ਨਾਟਕਾਂ ਤੋਂ ਭਿੰਨ‍ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਟਕ ਰੰਗ ਮੰਚ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਖੇਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੁੰਦੀ, ਸਗੋਂ ਸਮਾਜਕ ਪਰਿਸਥਿਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਦਰਭਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਪਜੇ ਮਜ਼ਮੂਨਾਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮੌਕੇ ਤੇ ਉਠਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕ‌ਿ ਨਾਮ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਹੈ ਇਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸੜਕ, ਗਲੀ, ਚੁਰਾਹੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਸੰਸ‍ਥਾ ਦੇ ਗੇਟ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਰਵਜਨਿਕ ਸ‍ਥਲ ਉੱਤੇ ਖੇਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਸੜਕ ਦੇ ਕੰਢੇ ਮਜਮਾ ਲਗਾ ਕੇ ਤਮਾਸ਼ਾ ਵਿਖਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮਦਾਰੀ ਦੇ ਖੇਲ ਨਾਲ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅੰਤਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਜਮਾ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕਿਸੇ ਉਦੇਸ਼‍ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਕੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਨੁੱਕੜ ਨਾਟਕ ਨੂੰ ਹਰਮਨ-ਪਿਆਰਾ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਸਫਦਰ ਹਾਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਨ 12 ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨੁੱਕੜ ਨਾਟਕ ਦਿਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਟ-ਕਲਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੁੱਕੜ ਨਾਟਕ
ਉੜੀਸੀ
ਉੜੀਸੀ (ଓଡିଶୀ Oḍiśī) ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਪੁਰਾਤਨ ਨਾਚ ਕਿਸਮਾਂ 'ਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਚ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਉੜੀਸਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਘੋਖ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਚੱਲਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਨਾਚ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੜੀਸੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੜੀਆ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸੱਤ ਅਜੂਬੇ
ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸੱਤ ਅਜੂਬੇ (2001-2007) 2001 ਵਿੱਚ 200 ਮੌਜੂਦਾ ਸਮਾਰਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਅਜੂਬੇ ਚੁਣਨ ਲਈ ਅਰੰਭੀ ਗਈ ਪਹਿਲ-ਕਦਮੀ ਸੀ। ਇਸ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਚੋਣ ਦਾ ਆਗੂ ਕੈਨੇਡੀਆਈ-ਸਵਿਸ ਬਰਨਾਰਡ ਵੈਬਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਜ਼ੂਰਿਖ਼, ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਵਿਖੇ ਅਧਾਰਤ ਨਿਊ7ਵੰਡਰਜ਼ ਫ਼ਾਊਂਡੇਸ਼ਨ (New7Wonders Foundation) ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜੇਤੂਆਂ ਦਾ ਐਲਾਨ 7 ਜੁਲਾਈ, 2007 ਨੂੰ ਲਿਸਬਨ ਵਿਖੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਨਿਊ7ਵੰਡਰਜ਼ ਫ਼ਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਜਾਂ ਫ਼ੋਨ ਰਾਹੀਂ ਕੁੱਲ 100,000,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੋਟਾਂ ਪਈਆਂ ਸਨ। ਬਹੁਭਾਗੀ ਵੋਟਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦਾ ਕੋਈ ਵਸੀਲਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਸੋ ਚੋਣ ਨੂੰ "ਬੇਸ਼ੱਕ ਗ਼ੈਰ-ਵਿਗਿਆਨਕ" ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਅਧਿਕਾਰਕ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕੀਤਾ। ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਖ਼ਰੀ ਗੇੜ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਦਲਾਲੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੋਟਾਂ ਦਿਵਾਉਣ ਦਾ ਜਤਨ ਕੀਤਾ ਜਦਕਿ ਕੁਝ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਨਗੂਣਾ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ।
ਜੇਤੂ
ਮਿਸਰ ਦਾ ਗੀਜ਼ਾ ਪਿਰਾਮਿਡ, ਜੋ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਸਾਬਤ ਪੁਰਾਤਨ ਅਜੂਬਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਸਨਮਾਨੀ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹੋਰ ਆਖ਼ਰੀ ਗੇੜ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ
ਆਖ਼ਰੀ ਗੇੜ ਦੇ ਹੋਰ 13 ਖਿਡਾਰੀ ਸਨ:
ਹਵਾਲੇ
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਅਜੂਬੇ}}
ਗ੍ਰੇਗ ਲੌਗਨਿਸ
ਗ੍ਰੇਗਰੀ ਐਫਥਿਮਿਓਸ "ਗ੍ਰੇਗ" ਲੌਗਨਿਸ (ਜਨਮ 29 ਜਨਵਰੀ,1960) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਓਲੰਪਿਕ ਗੋਤਾਖੋਰ, ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ 1984 ਅਤੇ 1988 ਦੇ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤੇ ਸਨ। ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋਤਾਖੋਰ ਦੇ ਈਵੈਂਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਓਲੰਪਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲਾ ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਗੋਤਾਖੋਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ "ਮਹਾਨ ਅਮਰੀਕੀ ਗੋਤਾਖੋਰ" ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਗੋਤਾਖੋਰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਲੌਗਨਿਸ ਦਾ ਜਨਮ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਏਲ ਕਜੋਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਮੋਆਨ ਅਤੇ ਸਰਬਿਆਈ ਮੂਲ ਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਉਮਰ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਠ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗੋਦ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸਣ ਵਾਲੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ, ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਅਤੇ ਪੀਟਰ ਲੂਗਨਿਸ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਗੋਦ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਯੂਨਾਨੀ ਸਨ। ਉਸਨੇ 18 ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਡਾਂਸ, ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਅਤੇ ਜਿਮਨਾਸਟਿਕ ਕਲਾਸਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਗ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਅਗਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਲਈ, ਉਹ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਦਮਾ ਅਤੇ ਐਲਰਜੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਹਾਲਾਤ ਨਾਲ ਜੂਝਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਉਸਨੇ ਡਾਂਸ ਅਤੇ ਜਿਮਨਾਸਟਿਕ ਕਲਾਸਾਂ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦਾ ਨਿਰਨਾ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਟਰੈਪੋਲਿਨਿੰਗ ਵੀ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਨੌਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਵਿਮਿੰਗ ਪੂਲ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੋਤਾਖੋਰੀ ਦੀ ਟਰੇਨਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਸਾਂਟਾ ਆਨਾ, ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਅਲਕਜੋਨ ਦੇ ਵਾਲਹਲਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਸ਼ਨ ਵਿਏਜੋ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜਿਆ। 1978 ਵਿਚ, ਉਹ ਮਿਆਮੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਥੀਏਟਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। 1981 ਵਿੱਚ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਇਰਵਿਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲੀ ਹੋ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ 1983 ਵਿੱਚ ਡਰਾਮੇ ਅਤੇ ਨਾਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।
ਅਦਾਕਾਰੀ
ਲੌਗਨਿਸ ਨੇ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਥੀਏਟਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। 1980 ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਲੌਗਨੇਸ ਨੇ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1997 ਵਿੱਚ ਟੱਚ ਮੀ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ।
1993 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਨਾਟਕ ਜੈਫਰੀ ਦੇ ਆਫ-ਬ੍ਰੌਡਵੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਦਾਰੀਅਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। 1995 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ "ਡੇਨ ਬਟਲਰ ਦੇ ਇੱਕ ਆਦਮੀ- ਗੇਅ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸਬੰਧੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਛੇ ਹਫਤੇ ਲਈ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 14 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। 2008 ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੇ ਇੱਕ ਤੈਰਾਕੀ ਕੋਚ ਬਰਾਊਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ 'ਵਾਈਟ ਕਲੋਰਸ' ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਏ। 2012 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਆਈਐਫਸੀ ਦੇ ਕਾਮੇਡੀ ਪੋਰਟਲੈਂਡਿਯਾ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਐਪੀਸੋਡ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਐਡਵਰਡ ਸਈਦ
ਐਡਵਰਡ ਵੈਦੀ ਸਈਦ (إدوارد وديع سعيد, Idwārd Wadīʿ Saʿīd; 1 ਨਵੰਬਰ 1935 – 25 ਸਤੰਬਰ 2003) ਫ਼ਲਸਤੀਨੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਤੁਲਨਾਤਮਿਕ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ, ਸਾਹਿਤ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ, ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਦਾਨਸ਼ਵਰ ਸਨ। ਉਹ ਉੱਤਰ-ਬਸਤੀਵਾਦ ਦੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਬਾਨੀ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਮੈਂਡੇਟਰੀ ਫ਼ਲਸਤੀਨ (1920–48) ਦੇ ਯੇਰੂਸ਼ਲਮ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫ਼ਲਸਤੀਨੀ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਯੂ ਐੱਸ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਬਾਪ, ਵਜ਼ੀਰ ਸਈਦ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਅਮਰੀਕੀ ਸੀ। ਵੈਸੇ, ਐਡਵਰਡ ਸਈਦ ਫ਼ਲਸਤੀਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਤੇ ਮਾਨਵੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਕ ਸਨ, ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਰਾਬਰਟ ਫਿਸਕ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜੋਰਦਾਰ ਆਵਾਜ਼ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਿਤਾਬ ਸਦਕਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਸ਼ੁਹਰਤ ਮਿਲੀ ਉਹ ਹੈ ਓਰੀਐਂਟਲਿਜਮ(1978)। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਈਦ ਨੇ ਇਸ ਬਿੰਦੂ ਤੋਂ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰਬੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਬਾਰੇ ਪੱਛਮ ਦਾ ਸਾਰਾ ਇਲਮੀ ਕੰਮ ਨਸਲਵਾਦੀ ਅਤੇ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦੀ ਸੱਤਾ ਦਾ ਮੁਥਾਜ, ਸ਼ੱਕੀ ਅਤੇ ਕੱਚੇ ਗਿਆਨ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਕ
ਨੈਨੋਤਕਨੀਕ
ਨੈਨੋਤਕਨੀਕ ਜਾਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਨੈਨੋਟੈੱਕ, ਵਿਵਹਾਰਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, 1 ਤੋਂ 100 ਨੈਨੋ (ਅਰਥਾਤ 10−9 ਮੀਟਰ) ਸਕੇਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਤੀ ਉਚੇਰੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਨੈਨੋਤਕਨੀਕ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸੀਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੈੱਬ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫ਼ੈਲੇ ਅੰਤਰ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਖੇਤਰਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਵਹਾਰਕ ਭੌਤਿਕੀ, ਪਦਾਰਥ ਵਿਗਿਆਨ, ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਭੌਤਿਕੀ, ਮੈਕਰੋ -ਕੁਆਂਟਮ ਰਸਾਇਣ ਸ਼ਾਸਤਰ (ਜੋ ਰਾਸਾਇਣ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਣੂਆਂ ਦੇ ਗੈਰ ਕੋਵਲੇਂਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੇ ਕੇਂਦਰਤ ਹੈ), ਸਵੈ-ਅਨੁਲਿਪਿਕ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਅਤੇ ਉਨਤ ਰੋਬੋਟਿਕਸ, ਰਸਾਇਣਕ ਇੰਜੀਅਨਰੀ, ਯੰਤਰਿਕ ਇੰਜੀਅਨਰੀ, ਉਨਤ ਬਿਜਲਈ ਇੰਜੀਅਨਰੀ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਦੇ ਕੀ ਨਤੀਜੇ ਹੋਣਗੇ। ਨੈਨੋਤਕਨਾਲੋਜੀ ਮੌਜੂਦ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਨੈਨੋ ਸਕੇਲ ਵਿੱਚ ਵਿਸਤਾਰੀਕਰਣ, ਜਾਂ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਆਧੁਨਿਕ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਪੁਨਰ-ਨਿਰਮਾਣ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। thumb|left|ਬਕਮਿਨਿਸਤਰ ਫੁੱਲਰੀਂਨ C60 ਦਾ ਘੁੰਮਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼। ਬਕਮਿਨਿਸਤਰ ਫੁੱਲਰੀਨ C60, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਕਿਬਾਲ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਾਰਬਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਰਲ ਢਾਂਚੇ ਵਾਲੀ ਫੁੱਲਰੀਨ ਹੈ। ਫੁੱਲਰੀਨ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਮੈਬਰਾਂ ਤੇ ਅਨੁਸੰਧਾਨ, ਨੈਨੋਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ।
ਨੈਨੋਤਕਨੀਕ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੂਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਸੂਤਰ ਵਿੱਚ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਜੰਤਰ ਆਣਵਿਕ ਘਟਕਾਂ ਤੋਂ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਅਣੂਆਂ ਦੇ ਆਣਵਿਕ ਸਵੈ-ਜੁੜਨ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਰਿਤ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਵਲ ਦੀ ਪੱਧਤੀ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਸੂਤਰ ਵਿੱਚ ਨੈਨੋ-ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਵੱਡੇ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਅਣੂ-ਸਤਹ ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨੈਨੋਤਕਨੀਕ ਵਿੱਚ ਆਵੇਗ ਮਾਧਿਅਮ ਅਤੇ ਕੋਲਾਇਡਲ ਵਿਗਿਆਨ ਤੇ ਨਵੀਕ੍ਰਿਤ ਰੁਚੀ, ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਾਤਮਕ ਉਪਕਰਣ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਰਮਾਣੂ ਸ਼ਕਤੀ ਖੁਰਦਬੀਨ ਯੰਤਰ (AFM), ਸਕੈਨਿੰਗ ਟਨਲਿੰਗ ਖੁਰਦਬੀਨ (STM) ਇਤਿਆਦ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਯੰਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਲੈਕਟਰਾਨ ਬੀਮ ਲਿਥੋਗ੍ਰਾਫੀ, ਆਣਵਿਕ ਕਿਰਨ ਏਪੀਟੈਕਸੀ ਆਦਿਕ ਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨਾਲ ਨੈਨੋ-ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਪਰਗਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਸ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਉੱਨਤੀ ਹੋਈ।
ਆਧੁਨਿਕ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਨੈਨੋਤਕਨੀਕ ਦੇ ਉਦਾਹਰਨ
ਆਣਵਿਕ ਢਾਂਚੇ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਪੋਲਿਮਰ, * ਆਣਵਿਕ ਸਤਹ ਵਿਗਿਆਨ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਕੰਪਿਊਟਰ ਚਿਪ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਹੈ। ਨੈਨੋਤਕਨੀਕ ਦੇ ਅਨੇਕ ਆਸ਼ਾਜਨਕ ਖੇਤਰਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕੁਆਂਟਮ ਡੋਟਸ * ਨੈਨੋਂਟਿਊਬਸ, ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅਸਲੀ ਵਿਵਹਾਰਕ ਵਰਤੋਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੱਧਰ ਤੇ ਨੈਨੋਂਕਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤਕ ਸੀਮਿਤ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਧੁੱਪ ਮਲਹਮ, ਪ੍ਰਸਾਧਨ ਸਾਮਗਰੀ, ਰਖਿਆਤਮਕ ਲੇਪ, ਦਵਾ ਸਪੁਰਦਗੀ [ 1 ], ਦਾਗ ਰੋਕੂ ਕਪੜੇ ਆਦਿ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀ
ਨੈਨੋ ਤਕਨੀਕੀ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਚਲਚਿਤਰ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੈਨੋ ਉਤਪਾਦ ਬਣਦੇ ਦਿਖਾਏ ਹਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ
ਤਲਵੰਡੀ ਅਕਲੀਆ
ਤਲਵੰਡੀ ਅਕਲੀਆ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਝੁਨੀਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 2001 ਵਿੱਚ ਤਲਵੰਡੀ ਅਕਲੀਆ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 1420 ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫ਼ਲ 7.11 ਕਿ. ਮੀ. ਵਰਗ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਲਹੂ ਦਾ ਦਬਾਅ
ਲਹੂ ਦਾ ਦਬਾਅ: ਦਿਲ ਸਰੀਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਕੋਮਲ ਅਤੇ ਲਹੂ ਚੱਕਰ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੰਗ ਹੈ। ਧਮਨੀਆਂ, ਸ਼ਿਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲੀਆਂ ਦੀ ਮੱਦਦ ਨਾਲ ਲਹੂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਦੌਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਧਮਨੀਆਂ ਸੁੱਧ ਲਹੂ ਨੂੰ ਦਿਲ ਤੋਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਲਚਕਦਾਰ ਅਤੇ ਮੋਟੀ ਕੰਧ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸ਼ਿਰਾਵਾਂ ਲਹੂ ਨੂੰ ਫੇਫੜਿਆਂ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹੋਰ ਭਾਗਾਂ ਤੋਂ ਦਿਲ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ੁੱਧ ਲਹੂ ਕਣ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੌਰੇ ਵਿੱਚ ਲਹੂ ਨਾਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਬਾਅ ਵਧਦਾ, ਘੱਟਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲਹੂ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਲਹੂ ਦੇ ਇਸ ਵਧਣ ਅਤੇ ਘੱਟ ਹੋਣ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਲਹੂ ਦਾ ਦਬਾਅ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਤੰਦਰੂਸਤ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਉੱਪਰਾ ਦਬਾਅ 120 ਮਿਲੀਮੀਟਰ (ਪਾਰਾ) ਅਤੇ ਹੇਠਲਾ ਦਬਾਅ 80 ਮਿਲੀਮੀਟਰ (ਪਾਰਾ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰੀਰ ਵਿਗਿਆਨ
ਨੀਰਾਗੱਟੂ ਅਨੁਸ਼ਾ
ਨੀਰਾਗੱਟੂ ਅਨੁਸ਼ਾ (ਜਨਮ 12 ਅਗਸਤ 1999) ਇੱਕ ਆਂਧਰਾਈ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ। ਉਹ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਜ਼ੋਨ ਲਈ ਖੇਡਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 4 ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ, 15 ਲਿਸਟ ਏ ਅਤੇ 14 ਮਹਿਲਾ ਟੀ-20 ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਹਨ। ਉਸਨੇ 11 ਦਸੰਬਰ 2013 ਨੂੰ ਬੜੌਦਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਸਨੇਹਾ ਕਪੂਰ
ਸਨੇਹਾ ਕਪੂਰ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਲਸਾ ਡਾਂਸਰ, ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ। ਉਹ "ਦ ਇੰਡੀਅਨ ਸਲਸਾ ਪ੍ਰਿੰਸਿਸ" ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।  ਹੁਣ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਾਂਸ ਕੰਪਨੀ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਨਾਚ ਫਾਰਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਲਸਾ, ਬਚਟਾ, ਮੇਰੈਗੂਏ, ਜੀਵੇ, ਹਿਪ-ਹਾਪ, ਅਡੇਗੀਓ ਅਤੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾਇਆ। 25 ਮਈ 2015 ਨੂੰ ਉਸਨੂੰ ਨਾਬਾਲਗ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਮੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਜਬਲਪੁਰ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕਰੀਅਰ
ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇੰਡੀਅਨ ਸਾਲਸਾ ਪ੍ਰਿੰਸੈਸ ਜਾਂ ਸਾਲਸਾ ਸਨੇਹਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਨੇਹਾ ਕਪੂਰ ਨੂੰ ਸਿਹਰਾ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸਲਸਾ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ 'ਤੇ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਪੂਰ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਲਸਾ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ। ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਉਸਨੇ 2006 ਵਿੱਚ ਲੌਰਡ ਵਿਜੇ ਦੇ ਡਾਂਸ ਸਟੂਡੀਓ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਡਾਂਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸਨੇਹਾ ਨੇ ਸਲਸਾ, ਬਚਟਾ, ਮਰੇਂਗੂ, ਜੀਵੇ, ਹਿੱਪ-ਹੌਪ, ਅਡੈਜੀਓ ਅਤੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਆਦਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਚਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ।
ਕਪੂਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਥਲੀਟ ਸੀ, ਪਰ ਕੁਝ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਉਸਨੇ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਰਿਚਰਡ ਥਲੂਰ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਲੌਰਡ ਵਿਜੇ ਦੇ ਡਾਂਸ ਸਟੂਡੀਓ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਡਾਂਸਰ ਬਣਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਡਾਂਸਰ ਸਾਥੀ ਥੂਲੂਰ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਲਸਾ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਟਰਾਫੀਆਂ ਜਿੱਤੀਆਂ। ਕਪੂਰ ਨੇ "ਇੱਕ ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਵਿੰਗ ਡਾਂਸ ਫਲਿੱਪਸ" ਲਈ ਗਿੰਨੀਜ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਕ ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ 33 ਫਲਿੱਪਾਂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਨ੍ਰਿਤਕਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ 39 ਫਲਿੱਪ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ : ਏਲਿਜ਼ਾਬੇਥ ਕਪੂਰ
ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ : ਸੁਨੀਲ ਕਪੂਰ
ਸਿਬਲਿੰਗ : ਨੇਹਾ ਕਪੂਰ
ਨੀਰਾਗੱਟੂ ਅਨੁਸ਼ਾ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1999
ਬੇਕਾਬਾਦ
ਬੇਕਾਬਾਦ (Bekobod/Бекобод; Бекабад) ਜਿਸਨੂੰ ਬੇਗੋਵਤ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੂਰਬੀ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰ ਦਰਿਆ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਤਾਜਿਕਸਤਾਨ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ।
ਬੇਕਾਬਾਦ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀਮਿੰਟ ਪਲਾਂਟ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਦਰਜਾ 1945 ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1964 ਤੱਕ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਬੇਗੋਵਤ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬੇਕਾਬਾਦ ਦਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਦਯੋਗੀਕਰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬੇਕਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਟੀਲ ਮਿੱਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੀਮਿੰਟ ਫ਼ੈਕਟਰੀ ਹੈ। ਫ਼ਰਖਦ ਡੈਮ ਅਤੇ ਫ਼ਰਖਦ ਪਣ ਬਿਜਲੀ ਪਲਾਂਟ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰ ਹੀ ਉਚਾਈ ਤੇ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਬੇਕਾਬਾਦ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀਮਿੰਟ ਪਲਾਂਟ ਨਾਲ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ। 1942 ਤੋਂ 1944 ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਟੀਲ ਪਲਾਂਟ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 1943 ਤੋਂ 1948 ਵਿੱਚ, ਬੇਕਾਬਾਦ ਦੇ ਕੋਲ ਫ਼ਰਖਦ ਡੈਮ ਅਤੇ ਫ਼ਰਖਦ ਪਣ-ਬਿਜਲੀ ਪਲਾਂਟ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਪਲਾਂਟ ਉਜ਼ਬੇਕਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਸਿੰਜਾਈ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਹੈ।
ਬੇਕੋਬਾਦ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਦਰਜਾ 1945 ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1964 ਤੱਕ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮ ਬੇਗੋਵਤ ਹੀ ਸੀ।
ਭੂਗੋਲ
ਬੇਕਾਬਾਦ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਤਾਜਿਕਸਤਾਨ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਿਰ ਦਰਿਆ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਪਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਪਰਬਤ ਹਨ। ਸੜਕ ਤੋਂ ਇਹ ਤਾਸ਼ਕੰਤ ਤੋਂ 140 ਕਿ.ਮੀ. ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਮੌਸਮ
ਬੇਕਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਜਲਵਾਯੂ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰਦੀਆਂ ਕਾਫ਼ੀ ਠੰਢੀਆਂ ਅਤੇ ਗਰਮੀਆਂ ਗਰਮ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੂਨ-ਜੁਲਾਈ ਦਾ ਔਸਤਨ ਤਾਪਮਾਨ 28-30 C ਹੈ। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਜੂਨ-ਜੁਲਾਈ ਦਾ ਔਸਤਨ ਤਾਪਮਾਨ 40 C ਤੱਕ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਨਵਰੀ ਦਾ ਔਸਤਨ ਤਾਪਮਾਨ -2--3 C ਹੈ।
ਜਨਸੰਖਿਆ
2009 ਵਿੱਚ ਬੇਕਾਬਾਦ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 101,292 ਸੀ। ਉਜ਼ਬੇਕ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਹਨ।
ਆਰਥਿਕਤਾ
ਬੇਕਾਬਾਦ ਸੁਤੰਤਰ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਦਯੌਗਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਟੀਲ ਮਿੱਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੀਮਿੰਟ ਫ਼ੈਕਟਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇੱਕ ਇੱਟਾਂ ਦੀ ਫ਼ੈਕਟਰੀ, ਇੱਕ ਮੀਟ ਪੈਕਿੰਗ ਪਲਾਂਟ, ਇੱਕ ਕਪਾਹ ਪਲਾਂਟ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਸੀਮਿੰਟ ਫ਼ੈਕਟਰੀਆਂ ਵੀ ਹਨ।
ਸਿੱਖਿਆ
ਬੇਕਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਇੰਸਟੀਟਿਊਟ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 17 ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, 2 ਸੰਗੀਤ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਖੇਡ ਸਕੂਲ ਵੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਸ਼ਕੰਤ ਖੇਤਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਲਹਿਰਾ ਖਾਨਾ
ਲਹਿਰਾ ਖਾਨਾ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਤਹਿਸੀਲ ਨਥਾਣਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸਰੋਜਿਨੀ ਸਾਹੂ
ਸਰੋਜਿਨੀ ਸਾਹੂ (ਉੜੀਆ: ସରୋଜିନୀ ସାହୁ) ਉੜੀਆ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਨਾਰੀ ਵਿਮਰਸ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਚਰਚਿਤ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਰੋਜਿਨੀ ਚੇਨਈ ਸਥਿਤ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਇੰਡੀਅਨ ਏਜ (Indian AGE) ਦੀ ਸਹਿ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ। ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪਤ੍ਰਿਕਾ “ਕਿੰਡਲ” ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ 25 ਗ਼ੈਰ-ਮਾਮੂਲੀ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਮਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਰਚਨਾਵਾਂ
ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਰੋਜਿਨੀ ਸਾਹੂ ਦੀਆਂ ਵੀਹ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੜੀਆ ਲੇਖਕ
ਗੋਮਿਆ
ਗੋਮਿਆ ਝਾਰਖੰਡ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਬੋਕਾਰੋ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਖੰਡ ਅਤੇ ਛੋਟਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਬੈਂਡ ਇੱਟ ਲਾਈਕ ਬੈਕਮ
ਬੈਂਡ ਇਟ ਲਾਈਕ ਬੈਕਹਾਮ 2002 ਦੀ ਇੱਕ ਬਰਤਾਨਵੀ ਕਾਮੇਡੀ-ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਪਰਮਿੰਦਰ ਨਾਗਰਾ, ਕੀਅਰਾ ਨਾਈਟਲੀ, ਜਾਨਥਨ ਰਾਈਸ-ਮੇਅਰਸ, ਅਨੁਪਮ ਖੇਰ, ਸ਼ਜ਼ਨੇ ਲਿਊਇਸ ਅਤੇ ਆਰਚੀ ਪੰਜਾਬੀ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਗੁਰਿੰਦਰ ਚੱਢਾ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਫੁਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਡੇਵਿਡ ਬੈਕਹਾਮ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕਾਂ ਦੀ ਕੰਧ ਪਾਰੋਂ ਬਾਲ ਮੋੜ ਕੇ ਗੋਲ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਵੱਲ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2002 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਮਹਿਮੂਵਾਲ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਇਟਲੀ
ਇਟਲੀ ਯੂਰਪ ਦਾ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰੋਮ ਹੈ। ਇਟਲੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਐਲਪ ਪਰਬਤ-ਲੜੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਾਂਸ, ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ, ਆਸਟਰੀਆ ਅਤੇ ਸਲੋਵੇਨੀਆ ਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸਿਸਲੀ ਅਤੇ ਸਾਰਡੀਨੀਆ, ਜੋ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਾਗਰ ਦੇ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਟਾਪੂ ਹਨ, ਇਟਲੀ ਦੇ ਹੀ ਅੰਗ ਹਨ। ਵੈਟੀਕਨ ਸਿਟੀ ਅਤੇ ਸੈਨ ਮਰੀਨੋ ਇਟਲੀ ਨਾਲ਼ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਦੋ ਅਜ਼ਾਦ ਦੇਸ਼ ਹਨ।
ਇਟਲੀ, ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਯੂਰਪ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਰਾਸ਼ਟਰ ਹੈ। ਰੋਮ ਦੀ ਸਭਿਅਤਾ ਅਤੇ ਇਟਲੀ ਦਾ ਇਤਹਾਸ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਇਟਲੀ 1861 ਈ. ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਗਠਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਹੌਲੀ ਤਰੱਕੀ, ਸਮਾਜਕ ਸੰਗਠਨ ਅਤੇ ਰਾਜਨਿਤੀਕ ਉਥੱਲ - ਪੁਥਲ ਇਟਲੀ ਦੇ 2,500 ਸਾਲ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਤੰਤਰ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਅੰਤਮ ਰਾਜਘਰਾਣਾ ਸੇਵਾਏ ਸੀ। ਜੂਨ, ਸੰਨ 1946 ਤੋਂ ਦੇਸ਼ ਇੱਕ ਜਨਤਾਂਤਰਿਕ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਇਟਲੀ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ੨੦੦੮ ਵਿੱਚ ੫ ਕਰੋਡ਼ ੯੦ ਲੱਖ ਸੀ। ਦੇਸ਼ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ੩ ਲੱਖ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਹੈ। ੧੯੯੧ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਿਖਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਦੇ ਬਾਅਦ ਇੱਥੇ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸੱਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਬਦਲਾਵ ਆਏ ਹਨ।
ਭੂਗੋਲ
ਇਟਲੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਤਿੰਨ ਪਾਸਿਆਂ ( ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਸੂਰਿਆਪਾਰਗਮਨ ਦੀ ਦੋਨ੍ਹੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ) ਵਲੋਂ ਭੂਮਧਿਅ ਸਾਗਰ ਦੁਆਰਾ ਘਿਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਇਦਵੀਪ ਨੂੰ ਇਟਲੀ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਹੀ ਇਟਾਲਿਅਨ ( ਜਾਂ ਇਤਾਲਵੀ ) ਪ੍ਰਾਯਦੀਪ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਕੁਲ ਖੇਤਰਫਲ ੩,੦੧,੦੦੦ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਸੀਮਾ ਫ਼ਰਾਂਸ ( ੪੮੮ ਕਿ . ਮੀ . ), ਆਸਟਰਿਆ ( ੪੩੦ ਕਿ . ਮੀ . ), ਸਲੋਵੇਨਿਆ ( ੨੩੨ ਕਿ . ਮੀ . ) ਅਤੇ ਸਵਿਟਜਰਲੈਂਡ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਵੈਟਿਕਨ ਸਿਟੀ ਅਤੇ ਸੈਨਤ ਮਰੀਨੋ ਚਾਰਾਂ ਪਾਸਿਓਂ ਇਟਲੀ ਵਲੋਂ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਇਟਲੀ ਦੀ ਜਲਵਾਯੂ ਮੁੱਖਤ: ਭੂਮਧਿਅਸਾਗਰੀਏ ਹੈ ਉੱਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਬਦਲਾਵ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ ਟਿਊਰਿਨ, ਮਿਲਾਨ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਜਲਵਾਯੂ ਨੂੰ ਮਹਾਦਵੀਪੀਏ ਜਾਂ ਆਰਦਰ ਮਹਾਦਵੀਪੀਏ ਜਲਵਾਯੂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਟਲੀ ਯੂਰੋਪ ਦੇ ਦਕਸ਼ਿਣਵਰਤੀ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਾਇਦਵੀਪੋਂ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਦਾ ਪ੍ਰਾਯਦੀਪ ਹੈ ਜੋ ਭੂਮਧਿਅਸਾਗਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਯਦੀਪ ਦੇ ਪਸ਼ਚਮ, ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਕਰਮਸ਼ : ਤੀਰਹੇਨਿਅਨ, ਆਯੋਨਿਅਨ ਅਤੇ ਐਡਰਿਆਟਿਕ ਸਾਗਰ ਹਨ ਅਤੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਆਲਪਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਸ਼ਰੈਣੀਆਂ ਫੈਲੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਸਿਸਲੀ, ਸਾਰਡੀਨਿਆ ਅਤੇ ਕਾਰਸਿਕਾ ( ਜੋ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਹਨ ), ਇਹ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਟਾਪੂ ਅਤੇ ਲਿਗਿਊਰਿਅਨ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੋਰਟਾਪੁਵਾਂਦੇ ਸਮੁਦਾਏ ਵਾਕਈ : ਇਟਲੀ ਵਲੋਂ ਜੁੜਿਆ ਹਨ। ਪ੍ਰਾਯਦੀਪ ਦਾ ਸਰੂਪ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਬੂਟ ( ਜੁੱਤੇ ) ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ ਜੋ ਜਵਾਬ ਪੱਛਮ ਵਲੋਂ ਦੱਖਣ ਪੂਰਵ ਨੂੰ ਚੋੜਾਈ 80 ਮੀਲ ਵਲੋਂ 150 ਮੀਲ ਤੱਕ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਚੋੜਾਈ 35 ਮੀਲ ਵਲੋਂ 20 ਮੀਲ ਤੱਕ ਹੈ।
ਕੁਦਰਤੀ ਹਾਲਤ
ਇਟਲੀ ਪਹਾੜ ਸਬੰਧੀ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਆਲਪਸ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿੱਚ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਭਾਂਤੀ ਅਪੇਨਾਇਨ ਪਹਾੜ ਦੀਸ਼ਰ੍ਰੰਖਲਾਵਾਂਫੈਲੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਅਪੇਨਾਇਨ ਪਹਾੜ ਜੇਲੋਆ ਅਤੇ ਨੀਸ ਨਗਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਲੋਂ ਅਰੰਭ ਹੋਕੇ ਦੱਖਣ ਪੂਰਵ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਏਡਰਿਆਟਿਕ ਸਮੁਦਰਤਟ ਤੱਕ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਭਾਂਤੀ ਦੱਖਣ ਦੀ ਤਰਫ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਕੁਦਰਤੀ ਭੂਰਚਨਾ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਲੋਂ ਇਟਲੀ ਨਿੱਚੇ ਲਿਖੇ ਚਾਰ ਭੱਜਿਆ ਵਿੱਚ ਬਾਂਟਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ :
( 1 ) ਆਲਪਸ ਦੀ ਦੱਖਣ ਢਾਲ, ਜੋ ਇਟਲੀ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
( 3 ) ਇਟਲੀ ਪ੍ਰਾਯਦੀਪ ਦਾ ਦੱਖਣ ਭਾਗ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿਸਲੀ ਵੀ ਸਮਿੱਲਤ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਪੂਰਣ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਅਪੇਨਾਇਨ ਪਰਵਤਸ਼ਰੇਣੀ ਅਤੀਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ।
( 4 ) ਸਾਰਡੀਨਿਆ, ਕਾਰਸਿਕਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਵੀਪਸਮੂਹ।
ਪਰ ਬਨਸਪਤੀ, ਜਲਵਾਯੂ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਨਜ਼ਰ ਵਲੋਂ ਇਹ ਪ੍ਰਾਯਦੀਪ ਤਿੰਨ ਭੱਜਿਆ ਵਿੱਚ ਬਾਂਟਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ -
1 . ਉੱਤਰੀ ਇਟਲੀ, 2. ਵਿਚਕਾਰ ਇਟਲੀ ਅਤੇ 3. ਦੱਖਣ ਇਟਲੀ।
ਉੱਤਰੀ ਇਟਲੀ
ਇਹ ਇਟਲੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਘਣਾ ਬਸਿਆ ਹੋਇਆ ਮੈਦਾਨੀ ਭਾਗ ਹੈ, ਜੋ ਤੁਰੀਏ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਸੀ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਲਿਆਈ ਹੋਈ ਮਿੱਟੀ ਵਲੋਂ ਬਣਾ। ਇਹ ਮੈਦਾਨ ਦੇਸ਼ ਦੀ 17 ਫ਼ੀਸਦੀ ਭੂਮੀ ਘੇਰੇ ਹੋਏ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਾਵਲ, ਸ਼ਹਿਤੂਤ ਅਤੇ ਪਸ਼ੁਆਂ ਲਈ ਚਾਰਾ ਬਹੁਤਾਇਤ ਵਲੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਆਲਪਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਾਲ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨਪਰ ਚਰਾਗਾਹ, ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਸੀੜੀਨੁਮਾ ਖੇਤ ਹਨ। ਪਹਾੜ ਸਬੰਧੀ ਭਾਗ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਸ਼ੋਭਾ ਕੁੱਝ ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਵਲੋਂ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਇਟਲੀ ਦਾ ਭੂਗੋਲਿਕ ਵਰਣਨ ਪੋ ਨਦੀ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਇਹ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੋ ਨਦੀ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਸੋਂਦੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਾਉਂਟ ਵੀਜੋ ਪਹਾੜ ( ਉਚਾਈ 6, 000 ਫੁੱਟ ) ਵਲੋਂ ਨਿਕਲਕੇ 20 ਮੀਲ ਰੁੜ੍ਹਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸੈਲੁਜਾ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸੋਸਿਆ ਨਦੀ ਦੇ ਸੰਗਮ ਵਲੋਂ 337 ਮੀਲ ਤੱਕ ਇਸ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਨੌਪਰਿਵਹਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਣ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਨਦੀ ਦੋਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ( ਪੋ ਡੋਲ ਮੇਸਟਰਾ ਅਤੇ ਪੋ ਡਿ ਗੋਰਾਂ ) ਵਿੱਚ ਵਿਭਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੋ ਦੇ ਮੁਹਾਨੇ ਉੱਤੇ 20 ਮੀਲ ਚੌਡ਼ਾ ਡੇਲਟਾ ਹੈ। ਨਦੀ ਦੀ ਕੁਲ ਲੰਮਾਈ 420 ਮੀਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ 29, 000 ਵਰਗ ਮੀਲ ਭੂਮੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਨਿਕਾਸੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਆਲਪਸ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਅਪੇਨਾਇੰਸ ਵਲੋਂ ਨਿਕਲਨੇਵਾਲੀ ਪੋ ਦੀ ਮੁੱਖ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਕਰਮਅਨੁਸਾਰ ਟਿਸਿਨੋ, ਅੱਦਾ, ਓਗਲਯੋ ਅਤੇ ਮਿੰਸਿਓ ਅਤੇ ਟੇਨਾਰੋ, ਟੇਵਿਆ, ਟਾਰੋ, ਸੇਚਿਆ ਅਤੇ ਪਨਾਰੋ ਹਨ। ਟਾਇਬਰ ( 244 ਮੀਲ ) ਅਤੇ ਏਡਰਿਜ ( 220 ਮੀਲ ) ਇਟਲੀ ਦੀ ਦੂਜੀ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਨਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਸੰਕਰੀ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਹਨ ਪਰ ਮੈਦਾਨੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੜ੍ਹ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਦੀਆਂ ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਬਿਜਲਈ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਲੋਂ ਪਰਮ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹਨ, ਪਰ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ ਅਨੁਪਿਉਕਤ। ਆਲਪਸ, ਅਪੇਨਾਇੰਸ ਅਤੇ ਏਡਰਿਆਟਿਕ ਸਾਗਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਸੰਕਰਾ ਸਮੁੰਦਰਤਟੀਏ ਮੈਦਾਨ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜ ਸਬੰਧੀ ਢਾਲਾਂ ਉੱਤੇ ਮੁੱਲਵਾਨ ਫਲ, ਜਿਵੇਂ ਜੈਤੂਨ, ਅੰਗੂਰ ਅਤੇ ਨਾਰੰਗੀ ਬਹੁਤ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਪਜਾਊ ਘਾਟੀ ਅਤੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਘਨੀ ਬਸਤੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਬਸੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਜਿਆਦਾ ਊਂਚਾਇਯੋਂ ਉੱਤੇ ਜੰਗਲ ਹਨ।
ਦੇਖਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਥਾਵਾਂ
ਕੋਮੋ ਝੀਲ, ਮਿਲਾਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਦੀ ਦੂਰੀ, ਮਿਲਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਨਿਵੇਕਲਾ ਅਤੇ ਸੁਪਰ ਲਗਜ਼ਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਅਕਸਰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਮਿਲਾਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ 'ਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਕੋਮੋ ਝੀਲ 'ਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਲੇਕ ਕੋਮੋ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮਨੋਰੰਜਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਖਰਚ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਪੈਸਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ ਅਤੇ ਯਾਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵੀਆਈਪੀਜ਼ ਅਤੇ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਗੋਪਨੀਯਤਾ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੋਮੋ ਝੀਲ ਸ਼ਾਇਦ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਹਲਕੇ ਜਲਵਾਯੂ ਅਤੇ ਸਿਤਾਰਿਆਂ (ਜਾਰਜ ਕਲੂਨੀ, ਡੋਨੇਟੇਲਾ ਵਰਸੇਸ, ਆਦਿ) ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਕੋਮੋ ਝੀਲ 'ਤੇ ਰਹਿਣਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਅਰਬਪਤੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਅਸਲ ਗਲੋਬਲ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਗਲੈਮਰ ਹੈ ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੋਮੋ ਰਿਵੇਰਾ ਝੀਲ ਆਪਣੇ ਗਲੈਮਰ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਪਰ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਘੱਟ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਲਿਓਨਾਰਡੋ ਦਾ ਵਿੰਚੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ। ਲਿਓਨਾਰਡੋ ਦਾ ਵਿੰਚੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਕਗ੍ਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਕੋਮੋ ਝੀਲ ਦੇ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਹਨ। ਕੋਮੋ ਝੀਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸਰੋਤ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸਥਾਨਕ ਅਜਾਇਬ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਵਿਚਕਾਰ ਇਟਲੀ
ਵਿਚਕਾਰ ਇਟਲੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਅਪਨਾਇੰਸ ਪਹਾੜ ਜਵਾਬ - ਜਵਾਬ - ਪੂਰਵ ਵਲੋਂ ਦੱਖਣ - ਪਸ਼ਚਮ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਏਡਰਿਆਟਿਕ ਸਮੁਦਰਤਟ ਦੇ ਸਮਾਂਤਰ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਪੇਨਾਇੰਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਭਾਗ ਗਰੈਨਸਾਸੋਡੀ ਇਟੈਲਿਆ (9,560 ਫੁੱਟ) ਇਸ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਪਰਵਤਸ਼ਰੇਣੀਆਂ ਦਾ ਜਾਲ ਵਿਛਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰਾ ਨਵੰਬਰ ਵਲੋਂ ਮਈ ਤੱਕ ਬਰਫ ਵਲੋਂ ਢਕੀ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਕੁੱਝ ਫੈਲਿਆ, ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਉਪਜਾਊ ਘਾਟੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਏਟਰਨੋ ਦੀ ਘਾਟੀ (2,380 ਫੁੱਟ)। ਵਿਚਕਾਰ ਇਟਲੀ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਰਚਨਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਤਰਫ ਜਿਆਦਾ ਠੰਢਾ, ਉੱਚ ਪਹਾੜ ਸਬੰਧੀ ਭਾਗ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਗਰਮ ਅਤੇ ਸ਼ੀਤੋਸ਼ਣ ਜਲਵਾਯੁਵਾਲੀ ਢਾਲ ਅਤੇ ਘਾਟੀਆਂ ਹਨ। ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਢਾਲ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਊਬੜ ਖਾਬੜ ਭਾਗ ਹੈ। ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਟਸਕਨੀ ਅਤੇ ਟਾਇਬਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਦਾ ਭਾਗ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਦੇਨ ਹੈ, ਅਤ : ਇੱਥੇ ਸ਼ੰਕਵਾਕਾਰ ਪਹਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਪਹਾੜ ਸਬੰਧੀ ਭਾਗ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਕਾਲੀ ਮਿੱਟੀਵਾਲਾ ਇੱਕ ਉਪਜਾਊ ਮੈਦਾਨੀ ਭਾਗ ਹੈ ਜਿਨੂੰ ਕਾਂਪਾੰਨਿਆ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਵਿਚਕਾਰ ਇਟਲੀ ਦੇ ਪੂਰਵੀ ਤਟ ਦੀ ਤਰਫ ਸ਼ਰੇਣੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨਜ਼ਦੀਕ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਅਤ : ਏਡਰਿਆਟਿਕ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਗਿਰਨੇਵਾਲੀ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ। ਇਹ ਔਖਾ ਭਾਗ ਫਲਾਂ ਦੇ ਉਦਿਆਨੋਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਜੈਤੂਨ ਅਤੇ ਅੰਗੂਰ ਦੀ ਖੇਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਅਣਹੋਂਦ ਹੈ ; ਸਾਰਾ ਲੋਕ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਕਸਬੀਆਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਖਣਿਜ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਅਣਹੋਂਦ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਭਾਗ ਉਦਯੋਗਕ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਲੋਂ ਪਛੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਫੁਸਿਨਸ, ਟਰੇਸਿਮੇਨੋ ਅਤੇ ਚਿਡਸੀ ਇੱਥੇ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਝੀਲਾਂ ਹਨ। ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਭਾਗ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਦੇਨ ਹਨ।
ਦੱਖਣ ਇਟਲੀ
ਇਹ ਸੰਪੂਰਣ ਭਾਗ ਪਹਾੜੀ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਅਪੇਨਾਇੰਸ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਭਾਂਤੀ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋਨਾਂ ਵੱਲ ਨੀਵੀਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਭਾਗ ਦੀ ਔਸਤ ਚੋੜਾਈ 50 ਮੀਲ ਵਲੋਂ ਲੈ ਕੇ 60 ਮੀਲ ਤੱਕ ਹੈ। ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਤਟ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਸੰਕਰਾ ਤੁਹਾਡਾ ਡੀ ਲੇਵੋਰੋ ਨਾਮ ਦਾ ਅਤੇ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਆਪੂਲਿਆ ਦਾ ਚੌਡ਼ਾ ਮੈਦਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਦੋ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਸਾਰਾ ਭਾਗ ਪਹਾੜੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਪੇਨਾਇੰਸ ਦੀ ਉੱਚੀ ਨੀਵੀਂਸ਼ਰੰਖਲਾਵਾਂਵਲੋਂ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪੋਟੇਂਜਾ ਦੀ ਪਹਾੜੀ ਦੱਖਣ ਇਟਲੀ ਦੀ ਅੰਤਮ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਪਹਾੜੀ (ਪੋਲਿਨੋ ਦੀ ਪਹਾੜੀ) ਵਲੋਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਗਰੇਨਾਇਟ ਅਤੇ ਚੂਨੇ ਦੇ ਪੱਥਰ ਕੀਤੀ, ਜੰਗਲਾਂ ਵਲੋਂ ਢਕੀ ਹੋਈ ਪਹਾੜੀਆਂ ਤਟ ਤੱਕ ਚੱਲੀ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਲੀਰੀ ਅਤੇ ਗੇਟਾ ਆਦਿ ਏਡਰਿਆਟਿਕ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਗਿਰਨੇਵਾਲੀ ਨਦੀਆਂ ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਢਾਲ ਉੱਤੇ ਬਹਨੇਵਾਲੀ ਨਦੀਆਂ ਵਲੋਂ ਜਿਆਦਾ ਲੰਮੀ ਹਨ। ਡਰਿਨਗੋ ਵਲੋਂ ਦੱਖਣ ਦੇ ਵੱਲ ਗਿਰਨੇਵਾਲੀ ਵਿਫਰਨੋ, ਫੋਰਟੋਰੇ, ਸੇਰਵਾਰੋ, ਆਂਟੋਂ ਅਤੇ ਬਰੈਡਾਨੋ ਮੁੱਖ ਨਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੱਖਣ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਲੈਗੋਡੇਲ - ਮੋਟੇਸੀ ਝੀਲ ਹੈ।
ਇਟਲੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਸਿਸਲੀ, ਸਾਰਡੀਨਿਆ ਅਤੇ ਕਾਰਸਿਕਾ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਏਲਵਾ, ਕੈਪ੍ਰਿਆ, ਗਾਰਗੋਨਾ, ਪਾਇਨੋਸਾ, ਮਾਂਟੀਕਰਿਸਟੋ, ਜਿਗਲਿਕੋ ਆਦਿ ਮੁੱਖ ਮੁੱਖ ਟਾਪੂ ਹਨ। ਇਸ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸਚਿਆ, ਪ੍ਰੋਸਿਦਾ ਅਤੇ ਪੋਂਜਾ, ਜੋ ਨੇਪੁਲਸ ਦੀ ਖਾੜੀ ਦੇ ਕੋਲ ਹਨ, ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਦੇਨ ਹਨ। ਏਡਰਿਆਟਿਕ ਤਟ ਉੱਤੇ ਕੇਵਲ ਡਰਿਮਿਟੀ ਟਾਪੂ ਹੈ।
ਜਲਵਾਯੂ ਅਤੇ ਬਨਸਪਤੀ
ਦੇਸ਼ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਰਚਨਾ, ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ੀਏ ਵਿਸਥਾਰ (10 ਡਿਗਰੀ 29 ਮਿੰਟ) ਅਤੇ ਭੂਮਧਿਅਸਾਗਰੀਏ ਹਾਲਤ ਹੀ ਜਲਵਾਯੂ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨਿਆਮਕ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਵੱਲ ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਆਲਪਸ ਵਲੋਂ ਘਿਰੇ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇੱਥੇ ਦੀ ਜਲਵਾਯੂ ਦੀ ਵਿਵਿਧਤਾ ਸਮਰੱਥ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਯੂਰੋਪ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਗਰਮ ਦੇਸ਼ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਠੰਡ ਵਿੱਚ ਟਾਕਰੇ ਤੇ ਜਿਆਦਾ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਸਧਾਰਨ ਗਰਮੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਮੁੰਦਰ ਵਲੋਂ ਦੂਰੀ ਵਧਣ ਉੱਤੇ ਘੱਟਦਾ ਹੈ। ਆਲਪਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇੱਥੇ ਉੱਤਰੀ ਠੰਢੀ ਹਵਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਪੂਰਵੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਠੰਢੀ ਅਤੇ ਤੇਜ ਬੋਰਾ ਨਾਮਕ ਹਵਾਵਾਂ ਚਲਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਪੇਨਾਇੰਸ ਪਹਾੜ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅੰਧ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਲੋਂ ਆਉਣਵਾਲੀ ਹਵਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਖੰਭਰ ਹੀਨਿਅਨ ਸਮੁਦਰਤਟ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਇਟਲੀ ਦੇ ਤਾਪ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਅੰਤਰ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਾਪ ਦਾ ਉਤਾਰ ਚੜਾਵ 52 ਡਿਗਰੀ ਫਾ. ਵਲੋਂ 66 ਡਿਗਰੀ ਫਾ. ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦਿਸੰਬਰ ਅਤੇ ਜਨਵਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਠੰਢੇ ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ ਅਤੇ ਅਗਸਤ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਗਰਮ ਮਹੀਨੇ ਹਨ। ਪੋ ਨਦੀ ਦੇ ਮੈਦਨ ਦਾ ਔਸਤ ਤਾਪ 55 ਡਿਗਰੀ ਫਾ. ਅਤੇ 500 ਮੀਲ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਸਿਸਲੀ ਦਾ ਔਸਤ ਤਾਪ 64 ਡਿਗਰੀ ਫਾ. ਹੈ। ਜਵਾਬ ਦੇ ਆਲਪਸ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਔਸਤ ਵਾਰਸ਼ਿਕ ਵਰਖਾ 80ਫਫ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਪੇਨਾਇੰਸ ਦੇ ਉੱਚੇ ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਮਰੱਥ ਵਰਖਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੂਰਵੀ ਲੋਂਬਾਰਡੀ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਵਾਰਸ਼ਿਕ ਵਰਖਾ 24ਫਫ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉੱਤਰੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਔਸਤ 50ਫਫ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਖੁਸ਼ਕ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਆਲਪਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਵਰਖਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਠੰਡ ਵਿੱਚ ਬਰਫ ਡਿੱਗਦੀ ਹੈ। ਪੋ ਨਦੀ ਦੀ ਦਰੋਣੀ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾ ਵਰਖਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਕਾਮੀ ਕਾਰਣਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਇਟਲੀ ਦੀ ਜਲਵਾਯੂ ਭੂਮਧਿਅਸਾਗਰੀਏ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਠੰਡ ਵਿੱਚ ਵਰਖਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਖੁਸ਼ਕ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਜਲਵਾਯੂ ਦੀ ਬਿਪਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇੱਥੇ ਦੀ ਬਨਸਪਤੀਆਂ ਵੀ ਇੱਕ ਸੀ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਤਨਾਂ ਵਲੋਂ ਕੁਦਰਤੀ ਵਨਸਪਤੀਯਾਂ ਕੇਵਲ ਉੱਚ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਨੁਕੀਲੀ ਪੱਤੀਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰੋ, ਦੇਵਦਾਰੁ, ਚੀੜ ਅਤੇ ਫਰ ਦੇ ਰੁੱਖ ਮੁੱਖ ਹਨ। ਜਵਾਬ ਦੇ ਪਹਾੜ ਸਬੰਧੀ ਠੰਢੇ ਭੱਜਿਆ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾ ਠੰਢਕ ਸਹਨ ਕਰਨਵਾਲੇ ਬੂਟੇ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਨਾਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹੇਠਲੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜੈਤੂਨ, ਨਾਰੰਗੀ, ਨਿੰਬੂ ਆਦਿ ਫਲਾਂ ਦੇ ਫੁਲਵਾੜੀ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਵਿਚਕਾਰ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਅਪੇਨਾਇੰਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਉੱਚੀ ਸ਼ਰੇਣੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡਕੇ ਕੁਦਰਤੀ ਬਨਸਪਤੀ ਹੋਰ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਜੈਤੂਨ ਅਤੇ ਅੰਗੂਰ ਦੀ ਖੇਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦੱਖਣ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਤੀਰਹੀਨਿਅਨ ਤਟਪਰ ਜੈਤੂਨ, ਨਾਰੰਗੀ, ਨਿੰਬੂ, ਸ਼ਹਿਤੂਤ, ਅੰਜੀਰ ਆਦਿ ਫਲਾਂ ਦੇ ਫੁਲਵਾੜੀ ਹਨ। ਇਸ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਕੰਦਾਂ ਵਲੋਂ ਉਗਾਏ ਜਾਣਵਾਲੇ ਫੁਲ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਉਚਾਈ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਸਦਾਬਹਾਰ ਜੰਗਲ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਤ : ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰੇ ਇਟਲੀ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਫਲਾਂ, ਤਰਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਫਸਲਾਂ ਵਲੋਂ ਭਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਕੇਵਲ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਜੰਗਲੀ ਦਰਖਤ ਅਤੇ ਝਾੜੀਆਂ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਖੇਤੀਬਾੜੀ
ਇਟਲੀ ਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪੇਸ਼ਾ ਖੇਤੀ ਹੈ। ਸੰਪੂਰਣ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦਾ ਭਾਗ ਖੇਤੀ ਵਲੋਂ ਹੀ ਆਪਣੀ ਜੀਵਿਕਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਲਵਾਯੂ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਹਾਲਤ ਦੀ ਭੇਦ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਯੂਰੋਪ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਨੇਵਾਲੀ ਸਾਰੀ ਚੀਜਾਂ ਸਮਰੱਥ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਰਥਾਤ ਰਾਈ ਵਲੋਂ ਲੈ ਕੇ ਚਾਵਲ ਤੱਕ, ਸੇਬ ਵਲੋਂ ਲੈ ਕੇ ਨਾਰੰਗੀ ਤੱਕ ਅਤੇ ਅਲਸੀ ਵਲੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਪਾਸ ਤੱਕ। ਸੰਪੂਰਣ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 7,05,00,000 ਏਕਡ਼ ਭੂਮੀ ਉਪਜਾਊ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1,83,74,000 ਏਕਡ਼ ਵਿੱਚ ਅਨਾਜ, 28,62,000 ਏਕਡ਼ ਵਿੱਚ ਦਾਲ ਆਦਿ ਫਸਲਾਂ, 7,72,000 ਏਕਡ਼ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗਕ ਫਸਲਾਂ, 14,90,000 ਏਕਡ਼ ਵਿੱਚ ਤਰਕਾਰੀਆਂ, 23,86,000 ਏਕਡ਼ ਵਿੱਚ ਅੰਗੂਰ, 20,33,000 ਏਕਡ਼ ਵਿੱਚ ਜੈਤੂਨ, 2, 19, 000 ਏਕਡ਼ ਵਿੱਚ ਚਰਾਗਾਹ ਅਤੇ ਚਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਅਤੇ 1,44,58,000 ਏਕਡ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਦੀ ਖੇਤੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਢੰਗ ਵਲੋਂ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਹਾੜੀ ਭੂਮੀ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਧੁਨਿਕ ਯੰਤਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ ਹੈ।
ਜਨਸੰਖਿਆ : ਪੂਰਵ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸੀ। ਜਨਵ੍ਰੱਧਿ ਦਾ ਅਨਪਾਤ ਦੂਸਰਾ ਵਿਸ਼ਵਿਉੱਧ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਮਰੱਥ ਉੱਚਾ ਸੀ ( 1931 ਈ . ਵਿੱਚ ਵਾਰਸ਼ਿਕ ਵਾਧਾ 0.87 ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਤ ਸੀ )।
ਪਹਾੜ ਸਬੰਧੀ ਭੂਮੀ ਅਤੇ ਸੀਮਿਤ ਉਦਯੋਗਕ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦਾ ਘਨਤਵ ਹੋਰ ਯੂਰੋਪਿਅ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਆਸ਼ਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ। ਸਾਰਾ ਲੋਕ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 50,000 ਵਲੋਂ ਉੱਤੇ ਜਨਸੰਖਿਆਵਾਲੇ ਨਗਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 70 ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸਾਰਾ ਲੋਕ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲੀਕ ਧਰਮ ਮਾਨਨੇਵਾਲੇ ਹਨ। 1931 ਈ. ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 99. 6 ਫ਼ੀਸਦੀ ਲੋਕ ਕੈਥੋਲੀਕ ਸਨ, 0.34 ਫ਼ੀਸਦੀ ਲੋਕ ਦੂੱਜੇ ਧਰਮ ਦੇ ਸਨ ਅਤੇ .06 ਫ਼ੀਸਦੀ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕਲਾ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਲੋਂ ਇਟਲੀ ਪ੍ਰਚੀਨ ਕਾਲ ਵਲੋਂ ਆਗੂ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰੋਮ ਦੀ ਸਭਿਅਤਾ ਅਤੇ ਕਲਾ ਇਤੀਹਾਸਕਾਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਆਖਰੀ ਸੀਮਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ ( ਦਰ . ਰੋਮ )। ਇੱਥੇ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਵਿਸ਼ਵਵਿੱਖਾਤ ਸਨ। ਅੱਜ ਵੀ ਇੱਥੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਪੱਧਰ ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਨਿਰਕਸ਼ਰਤਾ ਨਾਮ ਸਿਰਫ ਦੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 70 ਦੈਨਿਕ ਪੱਤਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਛਵਿਗ੍ਰਹੋਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਗਭਗ 9,770 ਹੈ ( 1969 ਈ . )।
ਖਣਿਜ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਧੰਦੇ
ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਖਣਿਜ ਪਦਾਰਥ ਥੋੜੇ ਹਨ, ਕੇਵਲ ਪਾਰਿਆ ਹੀ ਇੱਥੋਂ ਨਿਰਿਆਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸਿਸਲੀ ( ਕਾਲਟਾਨਿਸੇਟਾ ), ਟਸਕਨੀ ( ਅਰੇਂਜੋ, ਫਲੋਰੇਂਸ ਅਤੇ ਗਰਾਸੇਟੋ ), ਸਾਰਡੀਨਿਆ ( ਕੈਗਲਿਆਰੀ, ਸਸਾਰੀ ਅਤੇ ਇੰਗਲੇਸਿਆਸ ) ਅਤੇ ਪਿਡਮਾਂਟ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਖਣਿਜ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਕ ਵਿਕਾਸ ਭਲੀ ਭਾਂਤੀ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਦਯੋਗ ਕੱਪੜਾ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ 1969 ਈ. ਵਿੱਚ ਸੂਤੀ ਕੱਪੜੇ ਬਣਾਉਣ ਦੇ 945 ਕਾਰਖਾਨੇ ਸਨ। ਰੇਸ਼ਮ ਦਾ ਪੇਸ਼ਾ ਪੂਰੇ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਲੋਂਬਾਰਡੀ, ਪਿਡਮਾਂਟ ਅਤੇ ਵੇਨੇਸ਼ਿਆ ਮੁੱਖ ਸਿਲਕ ਉਤਪਾਦਕ ਖੇਤਰ ਹਨ। 1969 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਛੱਡਕੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕੱਪੜੇ ਬਣਾਉਣ ਦੇ 24 ਅਤੇ ਊਨੀ ਕੱਪੜੇ ਬਣਾਉਣ ਦੇ 348 ਕਾਰਖਾਨੇ ਸਨ। ਰਾਸਾਇਨਿਕ ਚੀਜ਼ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਵੀ ਸਮਰੱਥ ਕਾਰਖਾਨੇ ਹਨ। ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੋਟਰ, ਮੋਟਰ ਸਾਈਕਲ ਅਤੇ ਸਾਈਕਲ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਬਹੁਤ ਬਹੁਤ ਉਦਯੋਗ ਹੈ। 1969 ਈ. ਵਿੱਚ 15, 95, 951 ਮੋਟਰਾਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 6, 30, 076 ਮੋਟਰਾਂ ਨਿਰਿਆਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈ ਸਨ। ਹੋਰ ਮਸ਼ੀਨੇ ਅਤੇ ਔਜਾਰ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਰਖਾਨੇ ਹਨ। ਜਲਵਿਦਿਉਤ ਪੈਦਾ ਕਰਣ ਦਾ ਬਹੁਤ ਬਹੁਤ ਧੰਧਾ ਇੱਥੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ 15, 88, 031 ਕਾਰਖਾਨੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 68, 00, 673 ਵਿਅਕਤੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਟਲੀ ਦਾ ਵਪਾਰਕ ਸੰਬੰਧ ਯੂਰੋਪ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਲੋਂ ਅਤੇ ਅਰਜੇਂਟੀਨਾ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ( ਅਮਰੀਕਾ ) ਅਤੇ ਕੈਨਾਡਾ ਵਲੋਂ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਆਯਾਤ ਦੀਵਸਤੁਵਾਂਕਪਾਸ, ਉਂਨ, ਕੋਲਾ ਅਤੇ ਰਾਸਾਇਨਿਕ ਪਦਾਰਥ ਹਨ ਅਤੇ ਨਿਰਿਆਤ ਦੀਵਸਤੁਵਾਂਫਲ, ਸੂਤ, ਕੱਪੜੇ, ਮਸ਼ੀਨੇ, ਮੋਟਰ, ਮੋਟਰਸਾਇਕਿਲ ਅਤੇ ਰਾਸਾਇਨਿਕ ਪਦਾਰਥ ਹਨ। ਇਟਲੀ ਦਾ ਆਯਾਤ ਨਿਰਿਆਤ ਵਲੋਂ ਜਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨਗਰ
ਸੰਪੂਰਣ ਦੇਸ਼ 19 ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ 92 ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਟਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। 19ਵੀਆਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਲੋਂ ਨਗਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਾਫ਼ੀ ਵਧੀ ਹੈ। ਅਤ : ਰਾਜਸੀ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਵਧਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਝੁਕਾਵ ਨਗਰਾਂ ਦੀ ਤਰਫ ਹੋਇਆ। ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੱਖ ਦੇ ਉੱਤੇ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੇ ਕੁਲ 26 ਨਗਰ ਹਨ। ਸੰਨ 1969 ਵਿੱਚ 5, 00, 000 ਵਲੋਂ ਜਿਆਦਾ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੇ ਨਗਰ ਰੋਮ ( ਇਟਲੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਜਨਸੰਖਿਆ 27, 31, 397 ), ਮਿਲਾਨ ( 17, 01, 612 ), ਨੇਪੁਲਸ ( 12, 76, 854 ), ਤੂਰਿਨ ( 11, 77, 039 ) ਅਤੇ ਜੇਨੇਵਾ ( 8, 41, 841 ) ਹਨ।
ਜੋਧਪੁਰ
ਜੋਧਪੁਰ (ਰਾਜਸ‍ਥਾਨੀ: जोधपुर),, ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸ‍ਥਾਨ ਨੂੰ ਮਾਰੂਥਲਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਅਨੇਕ ਅਜਿਹੇ ਸ‍ਥਾਨ ਹਨ ਜੋ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ - ਜੋਧਪੁਰ। ਮਾਰਵਾੜ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ਾਸਨ ਦਹਿਆ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ ! ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗੜ੍ਹ ਦਹਿਆ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਗੜ੍ਹਪਤੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ! ਦਹਿਆ ਰਾਜਪੂਤ ਰਾਜਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗੜ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੋਧਪੁਰ ਮਾਰਵਾੜੀਆਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਵਿੱਤੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ,ਜਿੱਥੇ ਰਾਠੌੜ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਨੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜੋਧਪੁਰ ਥਾਰ ਮਾਰੂਥਲ ਦੀ ਸੱਜੀ ਕੰਨੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। 15ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਿਤ ਕਿਲਾ ਅਤੇ ਮਹਲ ਇੱਥੇ ਆਣ ਵਾਲੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਖਿੱਚ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਸਿਖਰ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਅੰਤਮ ਕੰਨੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਮੇਹਰਾਨਗੜ ਦਾ ਕਿਲਾ ਮਧ‍ਕਾਲੀਨ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਦਾ ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਤੀ‍ਬਿੰਬ ਹੈ।
ਥਾਰ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕੰਢੇ ਬਸਿਆ, ਜੋਧਪੁਰ ਦਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸ਼ਾਹੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸ਼ੁੰਨਤਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਥਾਵਾਂ ਸਹਿਤ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਮਾਰਵਾੜ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ। ਈਸਵੀਂ ਸੰਨ 1459 ਦੀ 12 ਮਈ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰਾਵ ਜੋਧਾ ਨੇ ਰੱਖੀ ਸੀ - ਉਹ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਦੇ ਰਾਠੌੜ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਮੁਖੀ ਸਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਵੀਰ ਨਾਇਕ ਰਾਮ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਮੰਨਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਰਜਾਰ-ਪਤ੍ਰੀਹਾਰ ਕੌਮ ਦੇ ਰਾਜਾ ਬਰਗੁਜਰ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਸੀ। ਪਰ ਫਿਰ ਰਾਠੌਰ ਰਾਜੇ ਜੋਧਾ ਨੇ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ‘ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਨਵੇਂ ਨਗਰ ਨੂੰ ਵਸਾਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਨਗਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਤੋਂ 231 ਮੀਟਰ (758 ਫੁਟ) ਦੀ ਉੱਚਾਈ ‘ਤੇ ਹੈ। 2013 ‘ਚ ਇਸ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 12 ਲੱਖ 30 ਹਜ਼ਾਰ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ।
ਇਹ ਆਪਣੀ ਉੱਤਮ ਭਵਨ ਨਿਰਮਾਣ ਕਲਾ, ਮੂਰਤੀ ਕਲਾ, ਵਾਸਤੂ ਕਲਾ ਅਤੇ ਹਵੇਲੀਆਂ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਜੋਧਪੁਰ ਨੂੰ ਸਨ ਸਿਟੀ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਸਾਲ ਧੁੱਪ ਖਿੜੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ‘ਨੀਲਾ ਸ਼ਹਿਰ’ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਘਰਾਂ ਉੱਤੇ ਨੀਲਾ ਰੰਗ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਮਹਿਰਾਨਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਦੇਖਦਿਆਂ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਘਰ ਨੀਲੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਕਿੱਸਾ ਕਾਵਿ
ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਕਿੱਸਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਾਨ ਹੈ।ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਵੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਲਗਭਗ ਹਰ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਪ੍ਰੇਮ ਕਥਾਵਾਂ ਸਾਨੂੰ ਕਿੱਸਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਉਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ਼ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਮਾਧਿਅਮ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਕਿੱਸਾ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ, ਸੱਸੀ ਪੁਨੂੰ, ਸੋਹਣੀ-ਮਹਿਵਾਲ, ਮਿਰਜ਼ਾਂ ਸਾਹਿਬਾ ਆਦਿ ਕਿੱਸੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਅੱਜ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ੁਬਾਨਾ ਉੱਪਰ ਚੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਕਿੱਸਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾ ਪੂਰੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਡੂੰਘੀਆਂ ਹਨ।
ਮਧੂ ਮੱਖੀ
thumb|242px|right|ਮਧੂ ਮੱਖੀ ਦੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਗਿਆਨ right|thumb|300px| ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਛੱਤੇ ਮਧੂ ਮੱਖੀ ਕੀਟ ਵਰਗ ਦਾ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਸ਼ਹਿਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਤਿਅੰਤ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਭੋਜਨ ਹੈ। ਮ ਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਸੰਘ ਬਣਾ ਕੇ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਰ ਇੱਕ ਸੰਘ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਣੀ ਅਤੇ ਕਈ ਸੌ ਨਰ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਕਾਮੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਛੱਤਾ ਬਣਾ ਕੇ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਹ ਛੱਤਾ ਮੋਮ ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਏਪਿਸ ਵਿੱਚ 7 ਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ 44 ਉਪਜਾਤੀਆਂ ਹਨ ਇੱਕ ਮਧੂ-ਮੱਖੀ ਦੇ ਛੱਤੇ 'ਚ 20 ਤੋਂ 60 ਹਜ਼ਾਰ ਤੱਕ ਮਧੂ-ਮੱਖੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ | ਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਛੱਤੇ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਮੱਖੀਆਂ ਨੇ ਤਰਤੀਬਵਾਰ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਪੜਾਅ ਆਉਂਦੇ ਹਨ- ਅੰਡਾ, ਲਾਰਵਾ, ਪਿਉਪਾ ਅਤੇ ਮੱਖੀ। ਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਛੇ ਲੱਤਾਂ ਅਤੇ ਦੋ ਜੋੜੇ ਖੰਭ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਦੋ ਢਿੱਡ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਖਾਣੇ ਲਈ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਫੁੱਲਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਰਸ ਸਾਂਭਣ ਲਈ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਅੱਖਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਦੋ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਛੋਟੀਆਂ ਅੱਖਾਂ। ਇਹ 24 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਉੱਡਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਨੱਚ ਕੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਖੰਭ ਇੱਕ ਸੈਕਿੰਡ ਵਿੱਚ 200 ਤੋਂ 230 ਵਾਰ ਫਰਕਾਉਂਦੀਆਂ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸੁੰਘਣ ਸ਼ਕਤੀ ਮਨੁੱਖ ਨਾਲੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗੁਣਾ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਦ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਤੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਵਿੱਚ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪੁਦੀਨੇ ਦੇ ਪੱਤੇ ਤੇ ਨਹੀਂ ਬੈਠਦੀਆਂ। ਮੱਖੀਆਂ ਦੋ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਹਨ ਮਾਦਾ ਅਤੇ ਨਰ। ਮਾਦਾ ਦੋ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਹਨ ਰਾਣੀ ਮੱਖੀ ਅਤੇ ਕਾਮਾ ਮੱਖੀ ਅਤੇ ਨਰ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਡ੍ਰੋਨਗ਼।
ਕਿੱਸਾ ਕਾਵਿ
ਕਿੱਸਾ ਕਾਵਿ ਧਾਰਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਦੋ ਕਵੀਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿਉ ।
ਕਿੱਸਾ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਕਹਾਣੀ, ਕਥਾ ਜਾਂ ਬਿਰਤਾਂਤ ਆਦਿ ਤੋਂ ਹੈ।
ਮਧੂ ਮੱਖੀ
ਸ਼ਹਿਦ ਤਿਆਰ ਕਿਵੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਜਦੋਂ ਕਾਮਾ ਮੱਖੀ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਤੇ ਤਾਜ਼ੇ ਫੁੱਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਹ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਨੱਚਣ ਲਗਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਸੰਗੀਤਮਈ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕੱਢਦੀਆਂ ਹਨ। ਫੁੱਲਾਂ ਉੱਤੇ ਤਰੇਲ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਆਪਣੇ ਪਰਾਂ ਨਾਲ ਉਡਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਛੱਤੇ 'ਚ ਇਕੱਠੇ ਰਸ ਤੋਂ ਸ਼ਹਿਦ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਈ ਮਧੂ-ਮੱਖੀਆਂ ਉਸ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਮਧੂ-ਮੱਖੀਆਂ ਕਈ ਨਵਜਨਮੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਮਧੂ-ਮੱਖੀ ਕਾਫੀ ਚਲਾਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਧੂ-ਮੱਖੀਆਂ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਆਪਣੀ ਲੋੜ ਤੋਂ 45 ਕਿਲੋ ਵੱਧ ਸ਼ਹਿਦ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਾਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੱਖੀਆਂ
ਕਿੱਸਾ ਕਾਵਿ
ਕਿੱਸਾ ਕਾਵਿ ਧਾਰਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਦੋ ਕਵੀਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿਉ ।
ਡਾ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀਵਾਨਾ ਦਾ ਕਥਨ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿੱਸੇ ਦੇ ਅਰਥ ਕਲਪਿਤ ਜਾਂ ਅਰਧ ਕਲਪੀ ਵਾਰਤਾ ਲਈ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਡਾ. ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਲਿਖਦਾ ਹੈ “ਕਿੱਸਾ ਅਰਬੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਦਾ ਲਫ਼ਜ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ: ਅਫ਼ਸਾਨਾ, ਕਹਾਣੀ, ਗੱਲ, ਜ਼ਕਾਦਿਤ, ਸਰਗੁਜ਼ਸ਼ਤ ਆਦਿ ਤੋਂ ਅੰਤ ਦਾ ਹਾਲ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਬਿਆਨ ਕਰਨਾ ਹੈ।”
ਡਾ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਜੱਗੀ“ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਕਿੱਸਾ ਉਸ ਛੰਦ-ਬੱਧ ਬਿਰਤਾਂਤਿਕ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਥਾਨਕ ਦਾ ਸਬੰਧ ਪੇ੍ਰਮ, ਰੋਮਾਂਸ, ਬੀਰਤਾ, ਭਗਤੀ, ਦੇਸ਼ ਪ੍ਰੇਮ, ਧਰਮ ਜਾਂ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰ ਨਾਲ ਹੋਵੇ।
ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨਾ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ‘ਕਿੱਸੇ’ ਦਾ ਅਰਥ ਕਹਾਣੀ, ਕਥਾ ਜਾਂ ਬਿਰਤਾਂਤ ਆਦਿ ਤੋਂ ਹੀ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸੇ ਦਾ ਆਰੰਭ
ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਾ ਕਾਵਿ ਦੇ ਉਦਭਵ ਸੰਬੰਧੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਮਤ ਇਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਾਵਿ ਧਾਰਾ ਮਸਨਵੀ ਪਰੰਪਰਾ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਡਾ. ਕੁਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਕਾਂਗ ਦਾ ਵੀ ਇਹੋ ਮਤ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਾ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੀ ਮਸਨਵੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਰਿਣੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਤੱਕ ਈਰਾਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸ਼ਾਇਰ ਹੋਏ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਰਸੀ ਅੱਠ ਸਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਾਹਿਤ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰ ਕਿੱਸਾਕਾਰੀ, ਜਿਸ ਵਾਹਨ ਮਸਨਵੀ ਸੀ, ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਾਕਾਰੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੱਦ ਤੱਕ ਕਬੂਲਿਆ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਕਿੱਸਾ ਲਿਖਣ ਦਾ ਮੋਢੀ ਦਮੋਦਰ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ‘ਹੀਰ’ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਕਿੱਸਾ ਲਿਖਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਪਰੰਤੂ ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨ ਦਮੋਦਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿੱਸਾ ਰਚਨ ਬਾਰੇ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਡਾ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀਵਾਨਾ ਦਮੋਦਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋ ਕਿੱਸਿਆਂ ਦਾ ਵਰਨਣ ਕਰਦਾ। ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਦਮੋਦਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁਸ਼ਯ ਕਵੀ ਦੁਆਰਾ ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂੰ ਤੇ ਮੁਲਾ ਦਾਊਦ ਦੇ ਚਾਂਦ ਨਾਮੇ ਨਾਂ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਡਾ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀਵਾਨ ਕਿੱਸਾ ਕਾਵਿ ਦਾ ਮੁੱਢ ਪੂਰਵ ਨਾਨਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਿਥਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਹਲਾਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਝ ਉਹਨਾਂ ਕਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਕੁਝ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਤੇ ਲੌਕਿਕ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਕਿੱਸੇ ਲਿਖੇ ਜਾਣ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਉਹਨਾ ਦੀਆਂ ਕ੍ਰਿਤਾਂ ਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਪ੍ਰਮਾਣ ਸਾਡੇ ਤਕ ਨਹੀਂ ਪੁੱਜੇ। ਇਸ ਲਈ ਕਿੱਸਾ ਕਾਵਿ ਦਾ ਅਸਲ ਮੁੱਢ ਅਸੀਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਕਾਲ ਤੋਂ ਸਿਖਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਾ ਕਾਵਿ ਦਾ ਆਰੰਭ ਸ੍ਰੀ ਗਣੇਸ਼, ਦਮੋਦਰ ਦੀ ਹੀਰ ਨਾਲ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਕਿੱਸਾ ਕਾਵਿ ਦੀ ਹੋਂਦ ਬਾਰੇ ਦਮੋਦਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਪਰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਸੰਪੂਰਨ ਕਿੱਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਹ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਕਾਨਕ ਕਿੱਸਾ ਦਮੋਦਰ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ ਹੈ।“ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਲਕ ਕਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਚਨਾਹਾਰ ਕਵੀ ਦਮੋਦਰ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸੋਹਣੀ ਮਾਹੀਂਵਾਲ, ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂੰ, ਮਿਰਜਾ ਸਾਹਿਬਾਂ, ਪੂਰਨ ਭਗਤ, ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ, ਰੋਡਾ ਜਲਾਲੀ, ਰੂਪ-ਬਸੰਤ ਅਦਿਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰੀ ਕਿੱਸੇ ਹਨ।”
ਕਿੱਸਾ ਕਾਵਿ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ
ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸੇ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਦੂਸਰੀਆ ਵਿਧਾਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕਰਦੇ। ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿੱਸਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਵਿੱਚ ਦੀ ਲੰਘਦਾ ਹੋਇਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੱਛਣਾ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਲਗਭਗ ਥੋੜੇ ਬਹੁਤੇ ਅੰਤਰ ਨਾਲ ਇਹ ਲੱਛਣ ਸਾਰਿਆਂ ਕਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਜੋ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ:
ਮੰਗਲਾਚਰਨ
ਮੰਗਲਾਚਰਣ ਦਾ ਕਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਕਿੱਸੇ ਦਾ ਆਰੰਭ ਮੰਗਲਾਚਰਣ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਅੱਲਾਹ ਉਸ ਦੇ ਪੈਗੰਬਰਾਂ ਤੇ ਗੁਰੂ ਪੀਰਾਂ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਗੁਪਤਾ ਦਾ ਵੀ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਹੈ। “ਕਿੱਸੇ ਦਾ ਆਰੰਭ ਮੰਗਲਾਚਰਨ ਨਾਲ ਹੰੁਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਇਸ਼ਟਦੇਵ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਹੱਥਲੀ ਰਚਨਾ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰਰਾਥਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।” ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀਂ ‘ਹੀਰ ਵਾਰਿਸ’ ਦੇ ਮੰਗਲਾਚਾਰਣ ਦੀ ਉਦਾਹਰਨ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ: (ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ)
ਪਰਾਸਰੀਰਕ ਅੰਸ਼
ਮੱਧਕਾਲ ਵਿੱਚ ਵਿੱਦਿਆ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਣ ਆਮ ਜਨਤਾ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਘਟ ਅਤੇ ਵਹਿਮ ਭਰਤੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਦੈਵੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ। ਪਾਠਕਾਂ ਦੀਆਂ ਇਹਨਾਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਲਈ ਕਿੱਸਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਪਰਾਸਰੀਰਕ ਅੰਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਰਾਸਰੀਰਕ ਅੰਸ਼ਾ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਵਾਰਿਸ਼ ਦੀ ਹੀਰ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਇਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ :ਪੰਜ ਪੀਰ ਖੁੱਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ ਹਨ। ਦੇਖੋ: (ਵਾਰਿਸ਼ ਸ਼ਾਹ)
ਬਿਰਤਾਂਤ
ਕਿੱਸੇ ਦਾ ਅਰਥ ਬਿਰਤਾਂਤ, ਕਥਾ, ਕਹਾਣੀ ਆਦਿ ਤੋਂ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕਿੱਸੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਰਚਨਾਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਿੱਸੇ ਦੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਕਵੀ ਦੀ ਬਿਰਤਾਂਤ ਕਲਾ ਉੱਪਰ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਬਿਰਤਾਂਤ ਵਿੱਚ ਕਿੱਸਾਕਾਰ ਨਾਇਕ/ਨਾਇਕਾ, ਸੁੰਦਰਤਾ, ਸੁਭਾਵ ਪਹਿਰਾਵਾ, ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਰਨਣ ਆਦਿ ਵਧਾ-ਘਟਾ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰਿਸ ਦੀ ਬਿਰਤਾਂਤ ਕਲਾ ਸਿਖਰਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਦੀਂ ਹੈ। ਦੇਖੋਂ: (ਹੀਰ ਵਾਰਿਸ)
ਕਵੀਓ ਵਾਚ
ਕਾਵਿਓ ਵਾਚ ਜਾਂ ਕਲਾਮੇ ਸ਼ਾਇਰ ਵੀ ਕਿੱਸੇ ਦਾ ਇੱਕ ਗੁਣ ਹੈ। ਕਿੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਕਿੱਸਾਕਾਰ ਆਪਣੀ ਉਕਤੀ ਨੂੰ ਕਲਾਮੇ ਸ਼ਾਇਰ ਜਾਂ ਕਵੀਓ ਵਾਚ ਨਾਲ ਛੋਹਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਲਾਮ ਵਿੱਚ ਕਿੱਸਾਕਾਰ, ਚਲੰਤ ਮਾਮਲੇ ਬਾਰੇ ਲੰਮੇ ਆਪਣੀ ਰਾਏ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਬਹੁਤ ਲੰਮੇ ਹੋਣ ਕਾਰਣ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਹਾਨੀ ਪੰਹੁਚਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਵੀਓ ਵਾਚ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਕਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਕਲਾਮੇ ਸ਼ਾਇਰ ਜਾਂ ਕਵੀਓ ਵਾਚ ਬਹੁਤ ਖੂਬਸੂਰਤ ਹਨ ਜਿਵੇ: (ਹੀਰ ਵਾਰਿਸ)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੱਧਕਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ
ਬੋਕਾਰੋ ਜਿਲਾ
ਬੋਕਾਰੋ ਝਾਰਖੰਡ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਆਪਣੇ ਸਰਕਾਰੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਇਸਪਾਤ ਉਦਯੋਗ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਸਟੀਲ ਸਿਟੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੋਕਾਰੋ ਛੋਟਾ ਨਾਗਪੁਰ ਪਠਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਝਾਰਖੰਡ
ਸੰਤ ਪੌਲ
ਪੌਲ ਰਸੂਲ (Παῦλος; c. 5 – c. 67), originally known as Saul of Tarsus (שאול התרסי; Σαῦλος Ταρσεύς), ਇੱਕ ਰਸੂਲ (ਪਰ ਬਾਰਾਂ ਰਸੂਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨਹੀਂ) ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮਸੀਹ ਦੀ ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਦੱਸੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਾਈਅਤ
ਟੀ. ਪੀ. ਰਾਜਲਕਸ਼ਮੀ
thumb| ਟੀਪੀ ਰਾਜਲਕਸ਼ਮੀ, ਜਨਵਰੀ 1938 ਤਿਰੂਵੈਯਾਰੂ ਪੰਚਪਕੇਸਾ ਰਾਜਲਕਸ਼ਮੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Thiruvaiyaru Panchapakesa Rajalakshmi; 11 ਨਵੰਬਰ 1911 – 1964 ) ਜਿਸਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ 'ਸਿਨੇਮਾ ਰਾਣੀ TPR' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਗਾਇਕਾ, ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਤਾਮਿਲ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਹੀਰੋਇਨ, ਪਹਿਲੀ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇ ਲੇਖਕ, ਗਾਇਕਾ, ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ।
ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਮਿਸ ਕਮਲਾ ਇੱਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਫਿਲਮ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਔਰਤ ਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਤਮਿਲ ਫ਼ੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕਿਸੇ ਮਹਿਲਾ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਫਿਲਮ ਨੇ ਰਾਜਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਦੂਜੀ ਮਹਿਲਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਲਮ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਲਿਖਿਆ, ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੰਪੋਜ਼ ਕੀਤਾ। ਮਿਸ ਕਮਲਾ ਫਿਲਮ ਟੀਪੀਆਰ ਦੇ ਨਾਵਲ- ਕਮਲਾਵੱਲੀ ਅੱਲਾਥੂ ਡਾਕਟਰ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰਨ ' ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ। ਕੇ. ਬਲਾਚੰਦਰ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਨਾਵਲ ਕਿਤਾਬ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਰਾਜਲਕਸ਼ਮੀ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਹੀਰੋਇਨ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਇੱਕ ਰਾਸੀਗਰ ਮਨਰਮ (ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ) ਸੀ ਜੋ ਰਾਜਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।
ਰਾਜਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ 1964 ਵਿੱਚ ਕਾਲੀਮਾਨੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। [https://www.youtube.com/watch?v=83bfGAbTsfg ਡਾ.ਐਮ.ਜੀ.ਆਰ. ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਾਰ ਰਾਜਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਘਰ ਭੇਜੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁੱਕਿਆ]।
ਟੀਪੀ ਰਾਜਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਧੀ ਹੈ। ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਹੈ। ਕਮਲਾ ਮੋਨੀ। ਟੀਪੀ ਰਾਜਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਫਿਲਮ ਮਿਸ ਕਮਲਾ ਦਾ ਨਾਮ ਰੱਖ ਕੇ ਆਪਣੀ ਬੇਟੀ- ਕਮਲਾ ਦੇ ਜਨਮ ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਟੀ.ਪੀ.ਆਰ.ਜਾਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਪੜਪੋਤੇ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਨੂੰਹ ਹਨ ਸੁਮਾ ਸੁਬਰਾਮਣੀਆ, ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਰਾਘਵਨ ਅਤੇ ਡਾ. ਹਰੀਸ਼ ਰਾਘਵਨ।
ਰਾਜਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਮੱਲਿਕਾ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਬੱਚੀ ਨੂੰ ਕੰਨਿਆ ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਵੀ ਬਚਾਇਆ, ਜੋ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸੀ। ਰਾਜਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਬੱਚੀ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਅਤੇ ਪਾਲਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1964 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1911
ਸ਼ੈਰੀ ਮਾਨ
ਸ਼ੈਰੀ ਮਾਨ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਹੈ।
ਜੀਵਨ
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਮੁਹਾਲੀ ਵਿੱਚ 12 ਸਤੰਬਰ 1982 ਨੂੰ ਸਰਦਾਰ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰਨੀ ਹਰਮੇਲ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਭੈਣ ਅਤੇ ਇੱਕ ਭਰਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਮੁਹਾਲੀ ਤੋਂ ਮੈਟਰਿਕ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜੀਟੀਵੀ ਕਾਲਜ ਰੋਡੇ, ਮੋਗਾ ਤੋਂ ਸਿਵਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ। ਪੜ੍ਹਾਈ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਉਹ ਵਾਪਸ ਮੋਹਾਲੀ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਿਵਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਸ਼ੈਰੀ ਮਾਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸ਼ੌਕੀਨ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਵਿਹਲੇ ਸਮੇਂ ਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਰਹਿੰਦਾ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੀਆਂ ਮਹਿਫਲਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਦੋਸਤ ਉਸ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਗਾਇਕ ਬਣਨ ਲਈ ਉਤਸਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੱਕ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ੈਰੀ ਨੇ ਗਾਉਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਨਵੀਂ ਐਲਬਮ 2015 ਦੀ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤੇ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਿਤ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1982
ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲਾ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਅਲਾ ਮੁਰਾਬਿਤ
ਮੁਰਾਬਿਤ ਦੀ ਟੈੱਡ ਟਾਕ, ਜੋ ਜੁਲਾਈ 2015 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ, "ਮੇਰੀ ਧਰਮ ਸੱਚਾਈ ਔਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਕੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ" ਨੂੰ ਟੈੱਡ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਚੱਲ ਰਹੇ ਚਾਰ ਟੈੱਡ ਟਾਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੁਣੀ ਗਈ ਇਸ ਟਾਕ ਨੂੰ  ਤੁਸੀਂ  ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਂਦਾ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਮੁਰਾਬਿਤ ਦਾ ਜਨਮ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਸਸਕੈਚਵਾਨ, ਸਾਸਕੈਟੂਨ, ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਗਿਆਰਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਅੱਠਵਾਂ ਸਥਾਨ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਯੋਜਨਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਈ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨਾ ਅਤੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ, ਇਹ ਸਭ ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਜੀ ਲਈ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਖ਼ੁਦ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ"  ਮੁਰਾਬਿਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰੋਲ ਮਾਡਲ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ, ਉਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਭੈਣ, ਅਮਰਾ ਮੁਰਾਬਿਤ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਲਾਸਟਿਕ ਸਰਜਨ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਾਲੇ ਜ਼ੋਨ ਵਾਲੰਟੀਅਰ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1989 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਇਨੇਯਾ
ਸ਼ਰੂਤੀ ਸਾਵੰਤ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Shruti Sawant) ਆਪਣੇ ਸਟੇਜ ਨਾਮ ਇਨੇਯਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Ineya) ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ ਜੋ ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ, ਕੇਰਲਾ ਤੋਂ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ TN ਸਟੇਟ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਤਮਿਲ ਫਿਲਮ ਵਾਗਈ ਸੂਦਾ ਵਾ (2011) ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਇਨੇਯਾ, ਜਿਸਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਮ ਸ਼ਰੂਤੀ ਸਾਵੰਤ ਹੈ, ਦਾ ਜਨਮ ਸਲਾਹੁਦੀਨ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਐਸ ਅਤੇ ਸਾਵਿਤਰੀ ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ, ਕੇਰਲ ਵਿਖੇ। ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਹੈ, ਸਵਾਤੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਮਲਿਆਲਮ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਸ੍ਰਵਨ ਹੈ। ਇਨੇਯਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਵਿਦਿਆਲਿਆ, ਫੋਰਟ ਗਰਲਜ਼ ਮਿਸ਼ਨ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਮਨੱਕੜ ਕਾਰਤਿਕਾ ਤਿਰੁਨਲ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਪੱਤਰ-ਵਿਹਾਰ ਰਾਹੀਂ ਬੀਬੀਏ ਦਾ ਕੋਰਸ ਕੀਤਾ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਇਨੇਯਾਨੇ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕਈ ਮਲਿਆਲਮ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀਵਾਰਾਂ, ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਟੈਲੀਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਚੌਥੀ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ, ਉਸਨੇ ਟੈਲੀਫਿਲਮ ਕੂਟਿਲੱਕੂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਈਲਰ ਮਾਧਵਨ ਕੁੱਟੀ ਦੁਆਰਾ ਟੈਲੀ-ਸੀਰੀਅਲ ਓਰਮਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂਵਾਯੂਰੱਪਨ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਇਨੇਯਾਨੇ 2005 ਵਿੱਚ ਮਿਸ ਤ੍ਰਿਵੇਂਦਰਮ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਈ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਈ ਮਲਿਆਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਕਲਾ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਇਰਾ (2006), ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਡਾ. ਬੀਜੂ, ਦਾਲਾਮਾਰਮਾਰੰਗਲ (2009) ਅਤੇ ਉਮਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। (2011), ਦੋਵੇਂ ਵਿਜੇਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਰਾਜੇਸ਼ ਟਚਰੀਵਰ ਦੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦ ਸੈਕਰਡ ਫੇਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜੋ ਬਾਲ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ।
2010 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮ ਪਦਾਗਸਾਲਾਈ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਚਾਰ ਹੋਰ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮਾਂ ਸਾਈਨ ਕੀਤੀਆਂ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਜਾਂ ਰਿਲੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ। ਉਸਨੇ ਅੱਗੇ ਮਾਈਸਕਿਨ ਦੀ ਰਹੱਸਮਈ ਥ੍ਰਿਲਰ ਯੁਧਮ ਸੇਈ ਵਿੱਚ ਚੇਰਨ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਦੀ ਭੈਣ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਏ. ਸਰਕੁਨਮ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੀਰੀਅਡ ਪੀਸ ਵਾਗਈ ਸੂਦਾ ਵਾ (2011) ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਲਈ ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਸਕ੍ਰੀਨ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਇਨੇਯਾ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਇੱਕ ਚਾਹ ਸਟਾਲ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਉਸ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਨੂੰ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਰੈਡਿਫ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਾ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਨ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ "ਸੁਆਗਤੀ ਖੋਜ" ਸੀ, ਉਸਨੂੰ "ਕੁਦਰਤੀ, ਆਕਰਸ਼ਕ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਾਵਪੂਰਤ" ਦੱਸਿਆ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਮੌਨਾ ਗੁਰੂ ਵਿੱਚ ਅਰੁਲਨਿਧੀ ਦੀ ਸਹਿ-ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਿੱਚ ਨਾਇਕ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ। ਵਗਈ ਸੂਦਾ ਵਾ, ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਭਰਥਿਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮ ਅੰਨਾਕੋਡੀਅਮ ਕੋਡੀਵੇਰਨਮ ਲਈ ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਬਦਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਫਿਲਮ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਵਰਿੰਦਾ ਭਗਤ
ਵਰਿੰਦਾ ਭਗਤ ਦਾ ਜਨਮ 26 ਜਨਵਰੀ, 1959 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਵਰਿੰਦਾ ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਟੈਸਟ ਅਤੇ ਓ.ਡੀ.ਆਈ. ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 4 ਟੈਸਟ ਅਤੇ 11 ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਮੈਚ ਖੇਡੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਿਤ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿਹਾੜਾ 2016 ਐਡੀਟਾਥਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1959 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
੨੦੧੪ ਵਾਹਗਾ ਸਰਹੱਦ ਸਵੈਘਾਤੀ ਹਮਲਾ
੨ ਨਵੰਬਰ, ੨੦੧੪ ਨੂੰ ਵਾਘਾ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਹੋਈ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪਰੇਡ ਮਗਰੋਂ ਇੱਕ ਸਵੈਘਾਤੀ ਬੰਬ ਧਮਾਕਾ ਹੋਇਆ।
ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ
ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ੬੦ ਲੋਕ ਹਲਾਕ ਹੋਏ ਅਤੇ ੧੦੦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੱਟੜ ਹੋ ਗਏ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਲਹੌਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਮਰਨ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ੧੦ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਅੱਠ ਬੱਚੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇੱਕੋ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਅੱਠ ਜੀਅ ਵੀ ਇਸ ਧਮਾਕੇ ਵਿੱਚ ਜਾਨ ਗੁਆ ਬੈਠੇ।
ਜ਼ੁੰਮੇਵਾਰੀ ਅਤੇ ਮਕਸਦ
ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਦੀ ਜ਼ੁੰਮੇਵਾਰੀ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਲਾਵਤਨ ਜੁੰਦੱਲਾ ਅਤੇ ਟੀਟੀਪੀ ਤੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਜਮਾਤ-ਉਲ-ਅਹਿਰਰ ਟੋਲੀਆਂ ਨੇ ਲਈ।
ਤਹਿਰੀਕ-ਏ-ਤਾਲਿਬਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵੱਖ ਹੋਏ ਧੜੇ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਅਹਿਮਦ ਮਰਵਾਤ ਨੇ ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ ਰਾਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਹੱਲਾ ਜ਼ਰਬ-ਏ-ਅਜ਼ਬ ਅਤੇ ਵਜ਼ੀਰਿਸਤਾਨ ਫ਼ੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੱਤਵਾਦ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਜੰਗ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਵੈਘਾਤੀ ਹਮਲੇ
ਚਾਈਵੋਪੂ ਝੀਲ
ਚਾਈਵੋਪੂ ਝੀਲ ਇੱਕ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਦਾਬਨਚੇਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਚੀਨ ਦੇ ਸ਼ਿਨਜਿਆਂਗ ਵਿੱਚ, Ürümqi ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ  45 ਕਿ.ਮੀ. ਝੀਲ ਬੋਗਦਾ ਸ਼ਾਨ ਰੇਂਜ ਤੋਂ ਕਈ ਧਾਰਾਵਾਂ ਤੋਂ (ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ) ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਝੀਲ ਲਗਭਗ ਗੋਲ ਹੈ, ਕੁਝ 5-6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਵਿਆਸ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ