cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਾ ਕਾਵਿ (1850-1950)
ਬੀਰ ਰਸੀ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਿੱਸੇ
ਵਿਚਾਰਧੀਨ ਕਾਲਖੰਡ ਦੇ ਕਿੱਸਾ ਕਾਵਿ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਨੁਕਤਾ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਵਾਚਦਿਆਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਬੀਰ ਰਸੀ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਸ਼ੇ੍ਰਣੀ ਧਿਆਨ ਗੋਚਰੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਿੱਸਾ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵਿਸਥਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈੇ।ਬੀਰ ਰਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਪਸਿੱਧ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਕਿੱਸਾ ਰਚਨਾ ਆਰੰਭ ਹੋਈ ਤਾਂ ਕਿ ਮਹਾਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਖਸ਼ੀਅਤਾਂ ਦੇ ਗੌਰਵਮਈ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾ ਕੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਥਾਪਿਤ ਬਰਤਾਨਵੀਂ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਜੋਸ਼ ਭਰਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਿੱਸਿਆ ਬਾਰੇ ਡਾ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਉਬਰਾ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, “ਕਿ ਇਹ ਕੇਵਲ ਕਿੱਸੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਿਮਰਤੀ ਦੇ ਉਹ ਖਜਾਨੇ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਅਤੁੱਟ ਹਨ। ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਤ ਤੇ ਨਸਲ (ਙ਼ਤਵਕ = ਞ਼ਫਕ) ਦਾ ਸਾਰਾ ਗੌਰਵ, ਧਰਮ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਜੀਵਨ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਦਾ ਪੂਰਨ ਨਿਚੋੜ ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਸਭਿਅਤਾ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਜਨਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵਾਸਤੇ ਕੁਲ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਿੱਸਾ ਜਮ੍ਹਾਂ ਤੇ ਮਹਿਫੂਜ਼, ਸੁਰੱਖਸ਼ਿਤ ਹੈ।" ਇਸ ਸਮੇਂ ‘ਸਹੀਦੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ`, ‘ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ`, ‘ਸ਼ਹੀਦ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ`, ‘ਰਾਣੀ ਪਦਮਣੀ`, ‘ਦਹੂਦ ਬਾਦਸ਼ਾਹ`, ‘ਭਾਈ ਬਚਿੱਤਰ ਸਿੰਘ`, ‘ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ`, ‘ਸ਼ਹੀਦ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ`, ‘ਭਾਈ ਬਿਧੀ ਚੰਦ`, ‘ਮਹਾਰਾਣੀ ਜਿੰਦਾਂ`, ‘ਸ਼ਹੀਦ ਸੇਵਾ ਸਿੰਘ ਠੀਕਰੀਵਾਲਾਂ`, ‘ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ`, ‘ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਸੂਰਮਾ`, ‘ਨਿਰਭੈ ਯੋਧਾ`, ‘ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਅਟਾਰੀਵਾਲਾ`, ‘ਜਿਉਣਾ ਮੋੜ`, ‘ਦਲੇਰ ਖਾਲਸਾ` ਆਦਿ ਬੀਰ ਰਸੀ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਿੱਸਾ ਰਚਨਾ ਆਰੰਭ ਹੋਈ ਜਿਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਹਲੂਣਿਆ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਕ ਵਿਰਸੇ ਵੱਲ ਮੋੜਨ ਦਾ ਸੰਭਵ ਯਤਨ ਕੀਤਾ।
ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਕਿੱਸੇ:-
ਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਚੱਲੀ ਈਸਾਈ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਲਹਿਰ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਮਨੋਰਥ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤਰੀਕਾ ਅਪਨਾਇਆ ਜਿਸ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਅਨਜਾਣ ਸੀ। ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਡਾ. ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੰਘ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, “ਕਿ ਈਸਾਈ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਗਮਨ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਸ਼ਾਲੀ ਘਟਨਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਹਨਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਾਂਗ ਪੜ੍ਹਿਆ, ਉਹ ਦੀਆਂ ਵਿਆਕਰਨਾਂ, ਕੋਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਫੇਰ ਪੰਜਾਬੀਆ ਤੱਕ ਅਪੜਨ ਲਈ ਪੁਸਤਕਾਂ ਛਾਪਣੀਆਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ ਵੰਡਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ।" ਜਿਸ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਇਹ ਨਿਕਲਿਆ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਪੱਛਮੀ ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ। ਪੇਂਡੂ ਸਮਾਜ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਣ ਵੱਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਆਚਾਰ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਬੜੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਬੂਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣੀ ਮਿਥੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੀਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਉੱਪਰ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਖੁਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, “ਪੱਛਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਆਰਥਕ, ਸਮਾਜਕ ਤੇ ਰਾਜਸੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਆਈਆਂ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਭਿਆਨਕ ਸਿੱਟਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਤਤਕਾਲੀਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ‘ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਲਹਿਰ`, ‘ਨਾਮਧਾਰੀ ਲਹਿਰ`, ‘ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਲਹਿਰ`, ‘ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ`, ਆਦਿ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਲਹਿਰਾਂ ਚੱਲੀਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਮਨੋਰਥ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਧੀਨ ਫੈਲੀਆਂ ਕੁਰਹਿਤਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਪਰੰਪਰਕ ਗੌਰਵਸ਼ਾਲੀ ਵਿਰਸੇ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਪੁਨਰ ਜਾਗ੍ਰਿਤੀ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਧੀਨ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕਿੱਸਾਕਾਰ ਵੀ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਕਿੱਸਿਆ ਵੱਲ ਰੁਚਿਤ ਹੰੁਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ‘ਕਲਯੁਗ ਦੇ ਲੱਛਣ`, ‘ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੀ ਹਾਲਤ`, ‘ਕਿੱਸਾ ਹੁੱਕੇਬਾਜ਼ਾਂ ਦਾ`, ‘ਦਰਾਣੀਆਂ ਜੇਠਾਣੀਆਂ`, ‘ਘੁੰਡੀ ਵਾਲੀ ਨਾਰ`, ‘ਵਿਧਵਾ ਵਿਚਾਰੀ`, ‘ਇਲਮਦਾਰ ਔਰਤ`, ‘ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਦਾ ਜ਼ਮਾਨਾ`, ‘ਅਮਲੀਆਂ ਦੇ ਝਗੜੇ`, ‘ਵਿਧਵਾ ਵਿਚਾਰੀ`, ‘ਦੁਖੀ ਨਾਂਰ ਦੀ ਪੁਕਾਰ`, ‘ਬੁੱਢੇ ਦੀ ਨਾਰ`, ‘ਰੰਡੀਆਂ ਦਾ ਹਾਲ`, ‘ਕਲਯੁਗ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਦਿ ਤਤਕਾਲੀਨ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਕਿੱਸਾ ਰਚਨਾ ਆਰੰਭ ਹੋਈ।
ਫੁੱਟਕਲ ਕਿੱਸੇ:
ਵਿਚਾਰਧੀਨ ਕਾਲਖੰਡ ਦਾ ਨਵੇਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਕਿੱਸੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗੋਚਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰੀਤ ਕਥਾਵਾਂ ਨੁੂੰ ਰਚਨਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਿੱਸਿਆ ਦੀ ਸਾਹਿਤਿਕ ਤੇ ਸਮਾਜ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਕਿੱਸਾ ਕਾਵਿ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ੇ੍ਰਣੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਫੁੱਟਕਲ ਕਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਰਚਿਤ ‘ਸ਼ਾਮ ਕੌਰ`, ‘ਤੇਜ਼ ਕੌਰ`, ‘ਕਿਹਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ`, ‘ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਸੂਰਮਾ`, ‘ਜੈਕੁਰ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ`, ‘ਕਰਤਾਰੋ ਜਮੀਤਾ`, ‘ਨੋਟੰਕੀ ਸ਼ਹਿਜਾਦੀ ਅਤੇ ਰੂਪਕਲਾ ਜਾਦੂਗਰਨੀ`, ‘ਕਿੱਸਾ ਪਰਤਾਪੀ ਦਾ`, ‘ਬੇਗੋਨਾਰ`, ‘ਇੰਦਰ ਬਾਣੀਆ ਤੇ ਬੇਗੋਨਾਰ`, ‘ਰਤਨੀ ਸੁਨਿਆਰੀ`, ‘ਕਿੱਸਾ ਰੇਲ ਦਾ`, ‘ਚਾਹ ਤੇ ਲੱਸੀ ਦਾ ਝਗੜਾ`, ਆਦਿ ਫੁੱਟਕਲ ਕਿੱਸਾ ਰਚਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਵਿਚਾਰਧੀਨ ਕਾਲਖੰਡ ਦੇ ਕਿੱਸਾ ਕਾਵਿ ਬਾਰੇ ਨਵੇਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਉੱਪਰੋਕਤ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਕਾਵਿ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਇਹ ਸਮਕਾਲੀਨ ਯਥਾਰਥ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਬੂਲਦਾ ਹੋਇਆ ਨਵੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਨ ਦੇ ਆਹਰ ਵਿੱਚ ਜੁਟਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੁੱਚੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਕਾਵਿ ਤਤਕਾਲੀਨ ਰਾਜਨੀਤਿਕ, ਆਰਥਿਕ ਸਮਾਜਿਕ ਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਾਹਿਤਿਕ ਪ੍ਰਵਚਨ ਉਸਾਰਦਾ ਨਜਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀ ਪੇੇਸ਼ਕਾਰੀ ਨਵੇਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ ਇਸ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਫ਼ਜ਼ਲ ਸ਼ਾਹ, ਮੀਆਂ ਮੁਹੰਮਦ ਬਖ਼ਸ਼ ਜਿਹਲਮੀ, ਮੀਆਂ ਮੁਹੰਮਦ ਬੂਟਾ, ਮੌਲਵੀ ਗੁਲਾਮ ਰਸੂਲ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ, ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ, ਦੌਲਤ ਰਾਮ, ਪੰਡਤ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੀਦਾਸ, ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਕਲਾਸਵਾਲੀਆ, ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ, ਪੰਡਤ ਕਿਸ਼ੋਰ ਚੰਦ, ਬਾਬੂ ਰਜ਼ਬ ਅਲੀ ਅਤੇ ਵਿਧਾਤਾ ਸਿੰਘ ਤੀਰ ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਕਿੱਸਾਕਾਰ ਹੋਏ ਹਨ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਹਸਤਾਖਰੀ ਲਿਖਤਾਂ ਰਾਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਾ ਕਾਵਿ ਜਗਤ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਵਿਸਥਾਰ ਦੇਣ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਅਧਿਐਨ ਕਾਲ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਕਾਵਿ ਨਵੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵਲ ਵਧਦਾ ਨਜਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੱਧਕਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ
ਆਇਸ਼ਾ ਕਿਦਵਈ
ਆਇਸ਼ਾ ਕਿਦਵਈ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਭਾਸ਼ਾਈ ਹੈ। ਉਹ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ ਅਤੇ 2013 ਵਿੱਚ ਇਨਫੋਸਿਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਨੁੱਖਤਾ ਲਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੈ।
ਜੀਵਨੀ
ਆਇਸ਼ਾ ਕਿਦਵਈ ਨੇ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੇਲ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਡੇਜ਼ੀ ਹਸਨ
ਜੀਵਨੀ
ਡੇਜ਼ੀ ਹਸਨ ਵੈਲਜ਼ ਦੇ ਕਾਰਡਿਫ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ| ਉਹ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ,ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਖਬਾਰਾਂ ਲਈ ਬਾਕਾਇਦਾ ਲਿਖਦੀ ਹੈ, ਸਟ੍ਰੀਟ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਕੋਰਸ ਸਿਖਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸਵੈਨਸੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਯੂਕੇ ਤੋਂ ਪੀਐਚਡੀ ਕੀਤੀ| ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਯੂਕੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਲੀਡਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿਚ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਕਲਾ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਦੂਜੇ ਨਾਵਲ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਆਇਸ਼ਾ ਕਿਦਵਈ
ਅਕਾਦਮਿਕ
ਕਿਦਵਈ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਭਾਸ਼ਾਈ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਕੰਮ ਨੇ ਨੋਮ ਚੋਮਸਕੀ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਵਿਆਕਰਣ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਹੈ| ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਸਨੇ ਉਹਨਾਂ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜੋ ਮੀਟਾਈਲਨ, ਸੰਟਾਲੀ, ਬੰਗਾਲੀ ਅਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਦੀਆਂ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮੁਫ਼ਤ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਥਿਊਰੀ, ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਹਿੰਦੀ-ਉਰਦੂ ਵਿਚ ਵਾਕ।
ਕਿਦਵਈ ਨੇ ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਖੋਜ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ। 1999 ਅਤੇ 2001 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਸਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਉਰਦੂ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਦੂਜੀ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ।
ਡੇਜ਼ੀ ਹਸਨ
ਜੀਵਨੀ
ਉਸ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦਿ ਟੂ-ਲੈਟ ਹਾਊਸ  ਨੂੰ ਵੀ 2010 ਵਿਚ ਦਿ ਹਿੰਦੂ ਸਰਬੋਤਮ ਕਲਪਨਾ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਸ਼ਾਰਟਲਿਸਟ ਕੀਤਾ|
ਆਇਸ਼ਾ ਕਿਦਵਈ
ਅਕਾਦਮਿਕ
2008 ਵਿਚ, ਕਿਦਵਈ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਾਸਕ ਜਮਾਤਾਂ ਨੇ ਸਿਰਫ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਕਰ ਲਿਆ, ਇਸ ਵੱਕਾਰ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਘੱਟ ਵੱਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ (ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ, ਦ੍ਰਾਵਿਦੀਅਨ ਅਤੇ ਔਸਟ੍ਰੋ -ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ) ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਗਹੀਣ ਕਰਨ ਵਿਚ ਅਸਮਰਥ ਸੀ। ਫਿਰ ਵੀ, ਜਿੰਨੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਉਨੀ ਹੀ ਘੱਟ ਵਿਕਾਸ ਵਜੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਸੀ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇਸਦੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ|
ਡੇਜ਼ੀ ਹਸਨ
ਜੀਵਨੀ
ਉਸਨੇ ਬੁਸ਼ ਥੀਏਟਰ ਦੇ 2011 ਦੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਸਿਕਸਟੀ ਸਿਕਸ ਬੁਕਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ,ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਕਿੰਗ ਜੇਮਜ਼ ਬਾਈਬਲ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ ਇੱਕ ਟੁਕੜਾ ਲਿਖਿਆ|
ਆਇਸ਼ਾ ਕਿਦਵਈ
ਅਕਾਦਮਿਕ
ਉਸਦੀ ਦਾਦੀ, ਅਨੀਸ ਕਿਦਵਈ ਦੀ ਉਰਦੂ ਯਾਦਗਾਰੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਕੀ ਛਾਓਂ ਮੇ (ਇਨ ਫਰੀਡਮਜ਼ ਸ਼ੇਡ) ਦਾ ਕਿਦਵਾਈ ਨੇ 2011 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1947 ਵਿੱਚ ਮਸੂਰੀ ਵਿੱਚ ਅਨੀਸ ਦੇ ਪਤੀ ਸ਼ਫੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਨੀਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਬਣਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਅਤੇ ਬਦਲਾਖੋਰੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਰੋਕਣ, ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਲ ਦੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਅਤੇ ਅਗਵਾ ਹੋਈਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਮਦ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੈ। ਕਿਦਵਈ ਨੇ ਪਾਰਟੀਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਅਗਵਾ ਕੀਤੀਆਂ ਔਰਤਾਂ  ਦੇ ਕੀਤੇ ਜਾਤ ਦੀ ਜਾਂਚ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ, ਸਾਲ 2014 ਵਿਚ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਕਿ ਪਾਰਟੀਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਗਭਗ 80,000ਔਰਤਾਂ  ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਿਕਵਰੀ ਅਭਿਆਨ ਵਿਚ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।
ਡੇਜ਼ੀ ਹਸਨ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਆਇਸ਼ਾ ਕਿਦਵਈ
ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ
1999 ਵਿਚ, ਕਿਦਵਈ ਨੇ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕੈਂਪਸ ਵਿਚ ਯੌਨ ਉਤਪੀੜਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸੰਕਟ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਵਿਚੋਲਗੀ, ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਜਿਸਮਾਨੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ ਨਿਵਾਰਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ. ਇਸ ਨਮੂਨੇ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਨੇ ਅਪਣਾਇਆ ਸੀ। 2013 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਮਧੂ ਸਾਹਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜੇਐਨਯੂ ਵਿੱਚ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਜਿਸਮਾਨੀ  ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
2016 ਵਿੱਚ, ਕਿਦਵਈ ਨੇ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਟੀਚਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਜੇਐਨਯੂਟੀਏ) ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ| ਜਦੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕਨ੍ਹਈਆ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਧ੍ਰੋਹ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਹੇਠ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਜੇ ਐਨ ਯੂ ਟੀ ਏ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਸੀ।
ਅੰਨ੍ਹੇ ਨਿਸ਼ਾਨਚੀ
ਅੰਨ੍ਹੇ ਨਿਸ਼ਾਨਚੀ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਔਲਖ(19 ਅਗਸਤ 1942- 15 ਜੂਨ 2017) ਰਚਿਤ ਇਕਾਂਗੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਕਈ ਸੰਸਕਰਣ ਛਪ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਹ ਇਕਾਂਗੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ "ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ-ਪੰਜਾਬੀ ਭਵਨ ਲੁਧਿਆਣਾ" ਹੈ ਅਤੇ ਛਾਪਕ "ਆਰ. ਕੇ. ਆਫ਼ਸੈੱਟ, ਦਿੱਲੀ" ਹੈ। ਇਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ 'ਤੁਕਾਂ' ਮਾਨਵੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੀ ਤਰਜਮਾਨੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀ "ਸੇਖ਼ ਫ਼ਰੀਦ" ਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ: "ਫਰੀਦਾ ਕਾਲੇ ਮੈਂਡੇ ਕਪੜੇ ਕਾਲਾ ਮੈਂਡਾ ਵੇਸ। ਗੁਨਹੀ ਭਰਿਆ ਮੈਂ ਫਿਰਹਿ ਲੋਕ ਕਹਿਣ ਦਰਵੇਸ।" ਇਸ ਇਕਾਂਗੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀ 'ਚੌਥੇ ਸੰਸਕਰਣ' ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ "ਕੁਝ ਗੁਸਤਾਖ਼ੀਆ" ਹੈ, ਜੋ ਜੂਨ, 2009 ਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਜਮੇਰ ਔਲਖ ਪਹਿਲੇ ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਸੰਸਕਰਣ 'ਚ ਕੀਤੀ ਤਬਦੀਲੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਅਜਮੇਰ ਔਲਖ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚੋਂ "ਰਾਹਗੀਰ" ਅਤੇ "ਬ੍ਰਹਮ-ਭੋਜ" ਇਕਾਂਗੀਆਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਇਸ ਦੋਨਾਂ ਇਕਾਂਗੀਆਂ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ "ਲੋਹੇ ਦਾ ਪੁੱਤ" ਇਕਾਂਗੀ ਪਾ ਦਿੱਤੀ। "ਰਾਹਗੀਰ" ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਲਕਿ ਚੀਨੀ ਲੇਖਕ ਲੂ ਸੁੰਨ ਦੇ ਨਾਟਕ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਸੀ ਅਤੇ "ਬ੍ਰਹਮ-ਭੋਜ" ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ 15 ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਨਾ ਮੈਂ ਮੰਚਿਤ ਕੀਤਾ ਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਮੰਚਿਤ ਕੀਤਾ।... ਦੂਸਰਾ "ਬਹਿਕਦਾ ਰੋਹ" ਦਾ ਨਾਂ ਬਦਲ ਕੇ "ਜਦੋਂ ਬੋਹਲ਼ ਰੋਦੇਂ ਹਨ" ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ...
ਭੂਮਿਕਾ
ਇਸ ਇਕਾਂਗੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਸਕਰਣ 'ਚ "ਚਾਰ ਇਕਾਂਗੀਆਂ" ਹਨ। ਜੋ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ, ਇਹ ਇਕਾਂਗੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਵੱਖਰੇ-ਵੱਖਰੇ ਮੁੱਦੇ ਚੁੱਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਮਨ ਪੇਂਡੂ ਵਰਗ ਦੀ ਨਿਗਰਦੀ ਹਾਲਤ, ਦੇਸ਼-ਵੰਡ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਧਾਰਮਿਕ ਕੱਟੜਤਾ, ਸ਼ਾਸਕ ਧਿਰ ਦੀ ਬੇ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨਤਾਈ ਅਤੇ ਇਸ ਲੋਟੂ ਨਿਜ਼ਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਉੱਠੇ ਵਿਦਰੋਹ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਜਮੇਰ ਔਲਖ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਨਾਟ-ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ "ਪਰੋਲੋਤਾਰੀ" ਵਰਗ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਨਿੱਠ ਕੇ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਖੁਦ ਵੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਚ ਲੰਮੇਰਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਅਜਮੇਰ ਔਲਖ ਦੀ ਨਾਟ-ਰਚਨਾ "ਇਸ਼ਕ ਬਾਝ ਨਮਾਜ਼ ਦਾ ਹੱਜ ਨਹੀਂ" ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਦਾ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ "ਅੰਨ੍ਹੇ ਨਿਸ਼ਾਨਚੀ" ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਲੋਂ "ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਪੁਰਸਕਾਰ" 1983 ਈ: ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ।
ਵਿਸ਼ਾ
ਇਸ ਇਕਾਂਗੀ ਵਿੱਚ 'ਅਜਮੇਰ ਔਲਖ' ਨੇ ਨਿਮਨ ਕਿਸਾਨ ਵਰਗ ਦੀ ਨਿਘਰਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕਿਸਾਨ ਸਾਰਾ ਸਾਲ ਮਿਹਨਤ ਕਰਕੇ ਫ਼ਸਲ ਘਰ ਲੈ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਰਜ਼ਈ ਬਣਾ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਝੱਟ ਆ ਧਮਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰੋਹਬ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਅਸਮਾਨੀ ਚੜ੍ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਧੜੱਮ ਕਰਕੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਆ ਡਿੱਗਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰੀਝਾਂ-ਆਸਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਫਿਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਚਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸੀਰੀ ਰੋਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਘਰ ਆਈ ਧਾੜ ਕਰਕੇ ਖੇਰੂੰ-ਖੇਰੂੰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅੰਗਰੇਜ਼ ਹਾਕਮਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਲੇਖਕ ਵਿਅੰਗ ਕਸਦਾ ਜਿੱਥੇ ਮਾਧੋ(ਸੀਰੀ) ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕਿ,' ਮਾਧੋ: ਗੋਰੀਆਂ ਖਾਂਦੀਆਂ ਕੀ ਨੇ। ਲਾਲ ਟਮਾਟਰ ਅਰਗੀਆ ਪਈਆਂ ਨੇ! ਆਸਵੰਦ: ਲਹੂ ਪੀਂਦੀਆਂ ਨੇ। ਮਾਧੋ: ਕਿਸਦਾ ? ਆਸਵੰਦ: 'ਲੋਕਾਂ ਦਾ, ਮੇਰੇ ਪਿਉ ਭਗਤੇ ਦਾ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਤਾਏ ਮਾਧੋ ਦਾ।' ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਪੁਲਿਸ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ, ਆੜ੍ਹਤੀਆਂ ਅਤੇ ਧਨੀ ਸੇਠਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪੈਸੇ ਦੀ ਲੁੱਟ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪੱਖੋਂ ਭਗਤੇ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਆਸਵੰਦ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਲੋਟੂ ਨਿਜ਼ਾਮ ਦੀ ਲੁੱਟ ਪ੍ਰਤੀ ਆ ਰਹੀਂ ਚੇਤਨਾ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਵਰਗ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨਿਗਤਦੀ ਹੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਹ ਇਕਾਂਗੀ ਇਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਇਕਾਂਗੀ ਹੈੈ। ਇਹ ਇਕਾਂਗੀ 1947 ਦੀ ਵੰਡ ਦੀ ਪਿੱਛੋਂ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ 'ਤੇ ਚਾਨਣ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਇਕਾਂਗੀ ਦਾ ਵਾਪਰਣ ਕਾਲ ਸਤੰਬਰ ਮਹੀਨਾ ਹੈ। ਖੌਫ਼ਨਾਕ ਮਹੌਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਕੱਟਣਪੁਣੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲੋਕ ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੱਢ ਰਹੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਪਾਤਰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਧਰਮ ਦੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮਾਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ-ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਹ ਕੱਟੜਪੁਣੇ ਦੀ ਅੰਨ੍ਹੀ ਹਨੇਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਹੀ ਧਰਮ ਦੀ ਔਰਤ ਦੀ ਪੱਤ ਰੋਲ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਤੀਵੀਮਾਨੀ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਜੋ "ਫੱਟੇ ਚੱਕ" ਜਹੇ ਲੱਗੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੈਸੇ ਜਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਫਸੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਹੀ ਲੱਗੇ ਹਨ,ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਜਾਨੋਂ ਮਾਰਨ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ ਜਿਵੇਂ ਇਕਾਂਗੀ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਜਦੋਂ ਗਿਆਨੀ ਬਜ਼ੁਰਗ ਦੇ ਕਾਫ਼ੀ ਬਚਾਉਣ ਪਿੱਛੋਂ ਵੀ ਸਿੱਖੀ ਬਾਣੇ 'ਚ ਮੁਸਲਿਮ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਮਾਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਫੱਟੇ ਚੱਕ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ, "ਨਾ ਜੀ ਸਰਦਾਰ ਸੈਹਿਬ! ਮੈਥੋਂ ਨੀਂ ਐਇੰ ਜੁਆਕ 'ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਹੁੰਦਾ!" ਧਾਰਮਿਕ ਕੱਟੜਤਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਦੂਸਰੇ ਧਰਮ ਦੇ ਹਮਦਰਦਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਖ਼ਸ਼ ਰਹੇ ਸੀ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਗਿਆਨੀ ਗੁਰਮੁੱਖ ਸਿੰਘ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ, ਅੰਨ੍ਹੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀਓ! ਤੁਸੀਂ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗਲਤ ਲਾਉਣ ਦੇ ਆੱਦੀ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਓ! ਥੋਡੇ ਵੀ ਕੀ ਸਾਰੇ ਐ? ਥੋਡੀ ਨਜ਼ਰ ਦਾ ਟੀਰ ਥੋਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਵੇਖਣ ਈਂ ਨੀਂ ਦਿੰਦਾ! ਉਹ ਸਾਰੇ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਆਪਣੇ ਅਭਿਆਸ ਲਈ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਲਈ ਬੱਚੇ 'ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸਾਧਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਪੱਖੋਂ ਉਹ ਨਿਸ਼ਾਨਚੀ ਹਨ ਪਰ ਦੂਸਰੇ ਪੱਖੋਂ ਉਹ ਸੁਜਾਖ਼ੇ ਹੋਣ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਾਸੂਮ ਬੱਚਾ ਨਹੀਂ ਦਿਸਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤਾਂ ਹਾਲੇ ਇਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਸੀ ਕੀ ਧਰਮ ਹੁੰਦਾ ਕੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਇਕਾਂਗੀ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ 'ਅੰਨ੍ਹੇ ਨਿਸ਼ਾਨਚੀ ਹੈ। ਇਕਾਂਗੀ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਰੱਬ ਨੂੰ ਵੀ ਉਲ੍ਹਾਮਾ ਹੈ ਜੋ ਮੁਸਲਿਮ ਬੁੱਢੜੀ ਦੁਆਰਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ, ਬੱਸ ਐਨੀ ਗੱਲ ਸੀ?ਕਰ-ਤੀ ਕਹਾਣੀ ਖਤਮ!"
ਇਸ ਇਕਾਂਗੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬੁਰਜੁਆ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਲੋ ਆਮ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਹੋ ਰਹੀ ਲੁੱਟ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਹੁਦੇਦਾਰ ਲੋਟੂ ਨਿਜ਼ਾਮ ਦਾ ਹੀ ਪੱਖ ਪੂਰਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਵਰਗ ਨੂੰ ਅਸਿੱਧਾ ਦੱਸ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਲੁੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰੋਲੋਤਾਰੀ ਵਰਗ ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਲੁੱਟ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿੰਗਾ ਅਤੇ ਸਿਸਟਮ ਭੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੁਰਜੂਆ ਵਰਗ ਆਮ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਮਾਸ ਨੋਚਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਆਮ ਕਿਰਤੀ ਵਰਗ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਚ ਤਬਦੀਲ਼ੀ ਦੀ ਆਸ ਹੈ। ਇੱਕ ਗੀਤ ਤੋਂ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ, ਕਾਗਾ ਕਰੰਗ ਢੰਢਲਿਆ ਮੇਰਾ ਸਗਲਾ ਖਾਇਆ ਮਾਸ! ਫਿਰ ਵੀ ਜਿਉਂਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਾਨੂੰ ਚਾਨਣ ਦੀ ਆਸ! ਸਥਾਪਤੀ ਵੀ ਲੋਟੂ ਧਿਰ ਦੀ ਹੀ ਹਾਮੀ ਭਰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਬੁਰਜੂਆ ਧਿਰ ਦੇ ਚਾਰੇ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਕੁਰਸੀ ਤੱਕ ਮਤਲਬ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ, ਗੀਤ : ਦੇਸ਼ ਹੈ 'ਪਿਆਰਾ' ਸਾਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਪਿਆਰੀ' ਨਾਲ਼ੋਂ ਇਸ ਤੋਂ 'ਪਿਆਰੀ' ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਕੁਰਸੀ! ਚਾਰੇ : ਅਸਾਂ ਤੋੜ ਦੇਣੀ, ਅਸਾਂ ਤੋੜ ਦੇਣੀ ਧੌਣ ਜਿਹੜੀ ਨਹੀਂ ਮੁੜਦੀ ਅਸਾਂ...... ਫਿਰ ਵੀ ਆਮ ਕਿਰਤੀ ਵਰਗ ਆਪਣ ਹੋਂਦ ਲਈ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੈ ਤੇ ਨਾਅਰਾ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਐ ਚਾਨਣ ਦੇ ਕਾਤਲ਼ੋ ਕਿਉਂ ਭੁੱਲਾਂ ਕਰਦੇ! ਲੱਖਾਂ ਸੂਰਜ ਨੂੜ ਲਉ, ਇਹਨਾਂ ਰਹਿਣਾ ਚੜਦੇ! ਇਹਨਾਂ ਰਹਿਣਾ.....
ਇਕਾਂਗੀ ਵਿਚਲੀ ਜੇ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਲੜੀ ਦੇਖੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ "ਸਿੱਧਾ ਰਾਹ-ਵਿੰਗਾ ਬੰਦਾ" ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਅਗਲੇਰੀ ਦਾਸਤਾਨ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਬਰਛਾ ਬੁਰਜੁਆ ਧਿਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿੱਧ ਨਾਰੰਗ ਸਿੰਘ ਦੀ ਵੱਖੀ 'ਚ ਬਰਛੇ ਵਾਂਗ ਖੁੱਭਣ ਲਈ ਤਤਪਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਜਾਤ ਭਾਵੇਂ ਛੋਟੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਜੱਟ ਨਾਲ ਵਿਆਹੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਉੱਚੀ ਜਾਤ 'ਚ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਵੀ "ਚੁਹੜੀ" ਜ਼ਾਤ ਦਾ ਠੱਪਾ ਉਸ ਦੇ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਹੀ ਹਰ ਇੱਕ ਨਾਲ ਲੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਪਿੰਡ ਦਾ ਚੌਧਰੀ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਖੁਦ ਨੂੰ "ਲੋਹੇ ਦਾ ਪੁੱਤ" ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਉਹ ਹਰ ਔਕੜ ਨਾਲ ਟਾਕਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਵੱਡੇ ਹੋਏ ਦਾ ਭਾਵੇਂ ਕਤਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਫਿਰ ਜੀਅ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਅਰਥਾਤ "ਲੋਹੇ ਦੇ ਪੁੱਤ" ਕਦੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਸਿਰਫ਼ ਰੂਪ ਬਦਲਦੇ ਨੇ। ਕਦੇ ਹਥੌੜਾ, ਕਦੇ ਦਾਤੀ, ਕਦੇ ਬੰਦੂਕ, ਕਦੇ ਕਾਰਖਾਨੇ ਦੇ ਮਸ਼ੀਨੀ ਪੁਰਜ਼ੇ, ਕਦੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦੇ ਘਰ ਮਘਦਾ ਤਵਾ। ਇਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਇਸ ਵਾਰ "ਬਰਛਾ" ਹੈ। ਸੋਸ਼ਿਤ ਧਿਰ ਲੋਟੂ ਵਰਗ ਨੂੰ ਮਰਦੇ ਜਾਂ ਦੁੱਖੀ ਹੁੰਦੇ ਦੇਖ ਕੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਚਿੰਨ੍ਹਾਤਮਕ ਰੂਪ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ, ਬਰਛਾ: ਔਖੇ ਹੁੰਦੇ ਨਾਗ਼ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਐ! ਇਸ ਤਰ੍ਹਾ ਬਰਛਾ ਖੁਦ ਨੂੰ ਲੋਹਾ ਮੰਨਦਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ, ਬਰਛਾ: 'ਤੁਸੀਂ ਕਾਰ ਝੂਟਦੇ ਹੋਂ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ਼ ਲੋਹੇ ਦੀ ਬੰਦੂਕ ਹੈ! ਮੈਂ ਲੋਹਾ ਖਾਧਾ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਲਿਹੇ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋਂ! ਇਸ ਤਰ੍ਹਾ ਕਰਦਾ ਬਰਛਾ "ਡੂੰਮ੍ਹਣੇ" ਰੂਪੀ ਬੁਰਜੂਆ ਧਿਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿੱਧ ਨਾਰੰਗ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਭਿੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਜਖ਼ਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਫਿਰ ਲਹੂ-ਲੁਹਾਣ ਪਿੱਛੋਂ ਉੱਠ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣਿਆ ਨੂੰ ਬਚਾਉਂਦਾ ਨਿਮਨ ਧਿਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿੱਧ ਕਈ ਵਾਰ 'ਸ਼ਹੀਦ' ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ "ਸੁਪਨਿਆ" ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਰਨ ਦਿੰਦਾ। ਬਰਛੇ ਜਿਹਾ 'ਲੋਹੇ ਦਾ ਪੁੱਤ' ਬਰਛੇ ਵਾਂਗ ਅੜ ਕੇ 'ਵਕਤ' ਨੂੰ ਵੀ ਵਕਤ ਪਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੈ, ਇਸੇ 'ਚ ਹੀ ਤਬਦੀਲ਼ੀ ਤੇ ਮੁਕਾਮ ਹੈ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਵੀ ਥੰਮ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ '''ਜੀਣ ਦਾ ਇੱਕ ਇਹ ਵੀ ਢੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਭਰ ਟ੍ਰੈਫ਼ਿਕ 'ਚ ਚੁਫ਼ਾਲ ਲਿਟ ਜਾਣਾ!... ਤੇ ਸਲਿੱਪ ਕਰ ਦੇਣਾ ਵਕਤ ਦਾ ਬੋਝਲ਼ ਪਹੀਆ! ਜੀਣ ਦਾ ਇੱਕ ਇਹ ਵੀ ਢੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.......
ਐਡਮੰਡ ਬਰਕੀ
ਐਡਮੰਡ ਬੁਰਕੇ (12 ਜਨਵਰੀ 1730 - 9 ਜੁਲਾਈ 1797) ਡਬਲਿਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਇਰਿਸ਼ ਰਾਜ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਲੇਖਕ, ਬੁਲਾਰਾ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ, ਜੋ 1750 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਾਊਸ ਆਫ ਕਾਮਨਜ਼ ਵਿੱਚ 1766 ਤੋਂ 1794 ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ਿਘ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਸਦ ਦੇ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ,
ਬਰਕੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਅਭਿਆਸ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੀ। ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਕੁਦਰਤੀ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਬਰਕ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਬਸਤੀਆਂ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇਲਾਜ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀਆਂ ਟੈਕਸ ਨੀਤੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ. ਉਸਨੇ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਅਥਾਰਟੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਲਈ ਬਸਤੀਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ. ਬਰਕ ਨੂੰ ਕੈਥੋਲਿਕ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਸਮਰਥਨ, ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਤੋਂ ਵਾਰਨ ਹੇਸਟਿੰਗਜ਼ ਦੀ ਬੇਈਮਾਨੀ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਰੈਵੋਲਿਸ਼ਨ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੱਟੜ ਵਿਰੋਧ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਇਨਕਲਾਬ ਬਾਰੇ ਉਸਦੇ ਰਿਫਲਿਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਬੁਰਕੇ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨੇ ਚੰਗੇ ਸਮਾਜ, ਰਾਜ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਰਵਾਇਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ੇਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਧੜੇ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਸਤੀ ਬਣਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ "ਪੁਰਾਣੀ ਹੱਗ" ਕਿਹਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਚਾਰਲਸ ਜੇਮਜ਼ ਫੌਕਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ "ਨਿਊ ਵਿੱਗਜ਼" ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਬੁਕ ਦਾ ਜਨਮ ਡਬਿਨ, ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਮਰਿਯਮ ਨਾਈ ਨਗਲੇ (1702-1770) ਇੱਕ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਸੀ ਜੋ ਇੱਕ ਕਾਊਂਟੀ ਕਾਉਂਕ ਪਰਿਵਾਰ (ਅਤੇ ਨੈਨੋ ਨਾਗਲ ਦਾ ਇੱਕ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ) ਤੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਇੱਕ ਸਫਲ ਵਕੀਲ, ਰਿਚਰਡ (1761 ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ), ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਚਰਚ ਆਫ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ; ਇਹ ਹਾਲੇ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਉਹੀ ਰਿਚਰਡ ਬਰਕੀ ਹੈ ਜੋ ਕੈਥੋਲਿਕ ਧਰਮ ਤੋਂ ਬਦਲਿਆ ਸੀ। ਬੁਕ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ 1171 ਹਮਲੇ ਦੇ 1153 ਦੇ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1185 ਵਿੱਚ ਆਈਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਆਇਰਲੈਂਡ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਮੁੱਖ "ਗੈਲ" (ਜਾਂ "ਪੁਰਾਣੀ ਇੰਗਲਿਸ਼") ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਜੋ ਕਿ ਗੋਰਿਕ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਘੁਲ-ਮਿਲ ਗਏ, "ਆਇਰਿਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਇਰਿਸ਼ ਬਣ ਗਏ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਇਰਿਸ਼ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਇਰਿਸ਼ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਦਬੁਰਜੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬਰੀਵਾਲਾ
ਬਰੀਵਾਲਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ੜਕ ਤੇ ਤੋਂ ਪੈਂਦੇ ਪਿੰਡ ਸਰਾਏਨਾਗਾ ਤੋਂ ਕਰੀਬ 2 ਕਿੱਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮੋਨਿਕਾ ਅਥਾਰੇ
ਮੋਨਿਕਾ ਅਥਾਰੇ (ਜਨਮ 26 ਮਾਰਚ 1992) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੀ ਦੌੜਾਕ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਦੇ ਵਿੱਚ 2017 ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਮਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਮੈਰਾਥੋਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1992
ਬਰਕੰਦੀ
ਬਰਕੰਦੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਅਕਾਲੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਆਗੂ ਕੰਵਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰਵਾਂਡਾ
ਰਵਾਂਡਾ, ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਰਵਾਂਡਾ ਦਾ ਗਣਰਾਜ (ਕੀਨਿਆਰਵਾਂਡਾ: Repubulika y'u Rwanda; République du Rwanda), ਮੱਧ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖ਼ੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਭੂ-ਮੱਧ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਕੁਝ ਡਿਗਰੀਆਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਨੂੰ ਪੈਂਦੇ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਯੁਗਾਂਡਾ, ਤਨਜ਼ਾਨੀਆ, ਬਰੂੰਡੀ ਅਤੇ ਕਾਂਗੋ ਦੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਰਾ ਰਵਾਂਡਾ ਹੀ ਉੱਚਾਣ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਭੂਗੋਲ ਅੰਦਰ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜ, ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਲਵਾਯੂ ਸੰਜਮੀ ਤੋਂ ਉਪ-ਤਪਤਖੰਡੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਦੋ ਬਰਸਾਤੀ ਅਤੇ ਦੋ ਸੁੱਕੀਆਂ ਰੁੱਤਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਬੌਬ ਫ਼ੌਸ਼ੇ
ਰੌਬਰਟ ਲੁਈ ਫ਼ੌਸ਼ੇ (23 ਜੂਨ, 1927 – 23 ਸਤੰਬਰ, 1987) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਂਸਰ, ਸੰਗੀਤਕ ਥੀਏਟਰ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਸਕ੍ਰੀਨਲੇਖਕ, ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਲਈ 8 ਟੋਨੀ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤੇ ਸਨ ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਲੋਂ ਜਿੱਤੇ ਗਏ ਅਵਾਰਡਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ, ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਲਈ ਵੀ ਇੱਕ ਵਾਰ ਇਹ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਚਾਰ ਵਾਰ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮਾਂ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉਸਨੂੰ ਕੈਬਰੇ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਲਈ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਫ਼ੌਸ਼ੇ ਦਾ ਜਨਮ ਸ਼ਿਕਾਗੋ, ਇਲੀਨਾਏ ਵਿੱਚ 23 ਜੂਨ, 1927 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਸਿਰਿਲ ਕੇ. ਫ਼ੌਸ਼ੇ ਇੱਕ ਨਾਰਵੇਜੀਆਈ ਅਮਰੀਕੀ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਹਰਸ਼ੀ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸੇਲਜ਼ਮੈਨ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਸਾਰਾ ਐਲਿਸ ਫ਼ੌਸ਼ੇ ਆਇਰਿਸ਼ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਚਾਰਲਸ ਗ੍ਰਾਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਦ ਰਿਫ਼ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠਾਂ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਥੀਏਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਅ ਕੀਤੇ। ਉਸਦੀ ਨੌਕਰੀ ਲੱਗਣ ਤੇ ਫ਼ੌਸ਼ੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ੋਅ ਟਫ਼ ਸਿਚੂਏਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸਨੇ ਫ਼ੌਜੀ ਅਤੇ ਨੌਸੈਨਾ ਦੇ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਤੇ ਪੈਸੀਫ਼ਿਕ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸ਼ੋਅ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਫ਼ੌਸ਼ੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਆ ਗਿਆ। ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਨਾਚ ਸਹਿਯੋਗੀ ਮੇਰੀ ਐਨ ਨਾਈਲਸ (1923–1987) ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਕਾਲ ਮੀ ਮਿਸਟਰ ਨੇ ਉਹ ਡੀਨ ਮਾਰਟਿਨ ਅਤੇ ਜੈਰੀ ਲੂਈਸ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਫ਼ੌਸ਼ੇ ਅਤੇ ਨਾਈਲਸ 1950-51 ਦੇ ਸ਼ੈਸਨ ਵਿੱਚ ਯੂਅਰ ਹਿੱਟ ਪਰੇਡ ਦੇ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਸ਼ੋਅ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਮਾਰਟਿਨ ਅਤੇ ਲੂਈਸ ਨੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੇ ਪੀਅਰੀ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ੋਅ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਲਗੇਟ ਕੌਮੇਡੀ ਆਵਰ ਲਈ ਚੁਣਿਆ। 1986 ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਸ਼ੇ ਨੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਜੈਰੀ ਨੇ ਮੇੇਰੀ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫ਼ੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਨੌਕਰੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਉਸਦਾ ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦੀ ਹਾਂ।
ਫ਼ੌਸ਼ੇ ਨੂੰ ਐਮ.ਜੀ.ਐਮ. ਦੁਆਰਾ 1953 ਵਿੱਚ ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਸਕ੍ਰੀਨ ਉੱਪਰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਗਿਵ ਏ ਗਰਲ ਏ ਬਰੇਕ, ਦ ਅਫ਼ੇਅਰਸ ਔਫ਼ ਡੌਬੀ ਗਿਲੀਸ ਅਤੇ ਕਿਸ ਮੀ ਕੇਟ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ 1953 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਆਖ਼ਰੀ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਦੌਰਾਨ ਬਰੌਡਵੇਅ ਨਿਰਮਾਤਾ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1927 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1987 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਪੈਰਾਸੀਟਾਮੋਲ
ਪੈਰਾਸੀਟਾਮੋਲ ਜਾਂ ਪੈਰਾਸੀਟਾਮੌਲ, ਜਿਹਨੂੰ ਅਸੀਟਾਮਿਨੋਫ਼ਿਨ, ਜਾਂ ਏਪੈਪ ਵੀ ਆਖ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਰਸਾਇਣ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਐੱਨ-ਐਸਿਟਾਈਲ-ਪੀ-ਅਮੀਨੋਫ਼ਿਨੋਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕਾਊਂਟਰਾਂ ਉੱਤੇ ਆਮ ਮਿਲਣ ਵਾਲ਼ੀ ਇੱਕ ਪੀੜਾਹਾਰੀ (ਦਰਦ ਘਟਾਊ) ਅਤੇ ਤਾਪਹਾਰੀ (ਬੁਖ਼ਾਰ ਵਿਰੋਧੀ) ਦਵਾਈ ਹੈ।
ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੀੜਾਹਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਪ ਵਿਰੋਧੀ
ਬਿਨੋਦ ਬਿਹਾਰੀ ਵਰਮਾ
ਬਿਨੋਦ ਬਿਹਾਰੀ ਵਰਮਾ (1937–2003) ਇੱਕ ਮੈਥਿਲੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਡਾਕਟਰ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਮੈਥਿਲੀ ਕਰਨ ਕਾਯਸਥਕ ਪੰਜਿਕ ਸਰਵੇਕਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਚਾਰਟ 'ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪੰਜੀਸ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਥਿਲਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਗਰੀਬਾਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰਣ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਅਫਸਰ ਵਜੋਂ, ਇੱਕ ਡੈਂਟਲ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਮੈਡੀਕਲ ਪ੍ਰੈਕਟੀਸ਼ਨਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਿਤਕ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮਿਥਿਲਾ ਮਿਹਿਰ ਅਤੇ ਕਰਨਮ੍ਰਿਤ ਰਸਾਲਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।
ਵਰਮਾ ਉਰਦੂ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਉੜੀਆ, ਅਸਾਮੀ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਸਮੇਤ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੁਰਾਣੀ ਮੈਥਿਲੀ, ਅਸਾਮੀ, ਗੁਰਮੁਖੀ, ਉੜੀਆ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲੀ ਦੀਆਂ ਲਿਪੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ।
1968 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ
ਭਾਰਤ ਨੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਮੈਕਸੀਕੋ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਖੇ ਹੋਏ 1968 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ 'ਚ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਇਹਨਾਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ 25 ਖਿਡਾਰੀ ਭੇਜੇ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ 11 ਈਵੈਂਟ 'ਚ ਭਾਗ ਲਿਆ।
ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ
ਭਾਰਤ ਨੇ ਹਾਕੀ 'ਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਜਿਸ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸਨ।
ਅਥਲੀਟ
ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਹੈਮਰ ਥਰੋ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ
ਹਾਇਬਰਿਡ ਸ਼ਾਸਨ
ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਸ਼ਾਸਨ ਜਾਂ ਦੋਗਲਾ ਰਾਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ( Hybrid regime) ਇਕ ਮਿਸ਼ਰਤ ਕਿਸਮ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸ਼ਾਸਨ ਹੈ ਜੋ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਰਾਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਅਧੂਰੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵੀ ਜੁੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਾਬਾ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਚੋਣਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਸ਼ਾਸਨ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਬਹੁਪੱਖੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਜਾਂ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੇ ਵਰਗੀਕਰਨ ਦੀ ਵਿਰੋਧੀ ਹੈ। ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਉਦਾਹਰਨ ਜਿਆਦਾਤਰ ਦੇਸ਼ ਤੇਲ ਉਤਪਾਦਕ ਦੇਸ਼ ਹਨ । ਉਥੇ ਸ਼ਾਸਨ ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਕਠੋਰ ਹਨ। ਪਰ 21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਲਈ ਇਹ ਵਰਤਾਰਾ ਓਪਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਖੱਟਕ
ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਖਾਨ ਖੱਟਕ (1613 – 25 ਫਰਵਰੀ 1689; خوشال خان خټک), ਨੂੰ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਬਾਬਾ (خوشال بابا) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ੳਹ  ਅਫਗਾਨ ਅਤੇ ਪਸ਼ਤੂਨ ਯੋਧਾ-ਕਵੀ, ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਪਸ਼ਤੂਨ ਦੇ ਖੱਟਕ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ ਸਨ।  ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਨੇ ਸਾਰੇ ਪਸ਼ਤਨਾਂ ਦੇ ਯੂਨੀਅਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚਾਰਿਆ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਦਰੋਹ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ  ਪਸ਼ਤੂਨ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਦੁਆਰਾ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲ ਪਹਿਲਾ ਅਫਗਾਨ ਸਿੱਖਿਅਕ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਤਾਕਤਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਪਸ਼ਤੂਨ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੀ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਿਧਾਂਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲ ਨੇ ਪਸ਼ਤੋ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਅਾਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ। ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਨੂੰ "ਪਸ਼ਤੋ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਪਿਤਾ" ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਾਇਬਰਿਡ ਸ਼ਾਸਨ
ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੱਛਮੀ ਖੋਜਕਰਤਾ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਸਜਾਵਟੀ ਸੁਭਾਅ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ( ਹੋਰ ਗੱਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਜਿੱਥੇ ਚੋਣਾਂ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰਾ ਮੀਡੀਆ ਸਰਕਾਰੀ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਵਿਚ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੋਟ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਧਿਰ), ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਹਾਇਬ੍ਰਿਡ ਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਅਧਾਰ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਸ਼ਾਸਨ ਵੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦਕਿ ਉਥੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੱਟ ਹਿੰਸਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਖੱਟਕ
ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਦਾ ਜੀਵਨ ਮੁਗ਼ਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੁਣ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ, ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੰਘ-ਸੰਚਾਲਤ ਕਬਾਇਲੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ਤੂਨ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤੇ ਬਦਲਦੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਲਈ, ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਨੇ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਮੁਗਲ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫੌਜੀ ਘੁਲਾਟੀਏ ਸਨ ਜੋ "ਅਫਗਾਨ ਯੋਧੇ-ਕਵੀ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਅਫਗਾਨ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਦਾ ਸਟੈਂਡ ਅਤੇ ਲੜਾਈ ਰਵੱਈਆ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੁੱਖ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਇਕ ਨਵਾਂ ਪੜਾਅ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਗੱਦ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਨੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਤੋਂ ਪਸ਼ਤੋ ਤੱਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਲਿਖੇ।
ਹਾਇਬਰਿਡ ਸ਼ਾਸਨ
ਇਤਿਹਾਸ
ਜਮਹੂਰੀਕਰਨ ਦੀ ਤੀਜੀ ਲਹਿਰ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਉਭਾਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੀ ਹੈ ਜੋ ਨਾ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਮਹੂਰੀ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ। ਨਾ ਤਾਂ ਸੰਕੀਰਨ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਧਾਰਣਾ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਚੋਣ ਵਾਦੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੀਤ ਯੁੱਧ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਗੈਰ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਅੰਤ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀਮਿਤ ਚੋਣਾਂ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਭਾਵੇਂ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਹੈ ਪਰ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲੋਕਤੰਤਰ ਨੂੰ ਅੱਧੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਖੱਟਕ
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲ ਦਾ ਜਨਮ ਪਸ਼ਤੂਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਖੱਟਕ ਕਬੀਲੇ ਵਿੱਚ 1613 ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਮੁਗ਼ਲ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅਕੋੜਾ (ਹੁਣ ਨੌਸ਼ੇਰਾ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ) ਤੋਂ ਮਲਿਕ ਸ਼ਾਹਬਾਜ਼ ਖੱਟਕ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਦਾਦਾ, ਮਲਿਕ ਅਕੋੜਾ, ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਲਾਲ-ਉਦ-ਦੀਨ ਅਕਬਰ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਖੱਟਕ ਸੀ। ਅਕੋਰੇ, ਟੋਰੀ (ਕਰਕ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਇਕ ਪਿੰਡ) ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਰਾਏ ਅਕੋੜਾ ਤੱਕ ਚਲੇ ਗਏ, ਅਕੋੜੇ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਅਕੋੜੇ ਨੇ ਟਰੰਕ ਰਸਤਾ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਉਦਾਰਤਾ ਨਾਲ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਅਕੋੜ ਖੇਲ, ਅਕੋੜੇ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਬਣੇ ਇੱਕ ਕਬੀਲੇ, ਖੱਟਕ ਕਬੀਲੇ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਖੱਟਕ ਕਬੀਲੇ ਹੁਣ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਰਕ, ਕੋਹਾਟ, ਨੌਸ਼ੇਰਾ, ਅਕੋੜਾ ਖੱਟਕ, ਚੇਰੈਟ, ਪਿਸ਼ਾਵਰ, ਮਰਦਾਨ ਅਤੇ ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਸ਼ਤੂਨ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫਗਾਨ ਕਵੀ
ਹਾਇਬਰਿਡ ਸ਼ਾਸਨ
ਇਤਿਹਾਸ
ਉਹਨਾਂ ਸ਼ਾਸਨਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ 1980 ਵਿੱਚ "ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਦੌਰ " ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰ ਰਹੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਅਮਲ ਨੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਥੌਮਸ ਕੈਅਰਡਜ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਹੁਤੇ "ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਦੌਰ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼" ਨਾ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਰਹੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਚਾਹਵਾਨ ਸਨ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸਥਾਈ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਥਿਰ ਸਲੇਟੀ ਜ਼ੋਨ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ। " ਇਸ ਲਈ, ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਖਰਕਾਰ ਉਹ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਬਣ ਜਾਣਗੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਅਰਧ-ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਜਾਂ ਚੋਣਵਾਦੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਹੁਣ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਹੈ। ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਦੇਸ਼ ਵੀ ਇਸ ਪਾਸੇ ਮੋੜਾ ਕੱਟ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਆਮ ਧਾਰਨਾ ਦੇ ਉਲਟ ਵਾਪਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਹੰਗਰੀ ਦੇ ਸਮਾਜਸ਼ਾਸਤਰੀ ਐਲੇਮਰ ਹੈਂਕਿਜ਼ (Elemér Hankiss) ਨੇ 1990ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਸਨ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੁਲਕ ਦੇ 1956 ਵਾਲੇ ਉਸ ਤਜਰਬੇ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਸਮਝ ਰਹੇ ਸਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਕੇ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਨੇ ਯਾਨੋਸ਼ ਕਾਦਰ (János Kádár) ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਕ ਥਾਪ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਕਾਦਰ ਨੇ ਦੁਪਾਸੀ ਖੇਡ ਖੇਡੀ - ਸਟਾਲਿਨ ਵਾਲੀ ਧਿੰਙੋਜ਼ੋਰੀ ਵੀ ਨਾ ਕੀਤੀ, ਕੁਝ ਸੁਧਾਰ ਵੀ ਲਿਆਂਦੇ, ਰੋਹ ਵੀ ਦਬਾਈ ਰੱਖਿਆ, ਸਾਹ ਵੀ ਲੈਣ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਦੁਹਾਈ ਵੀ ਦੇਂਦਾ ਰਿਹਾ।
ਚਿੰਨ੍ਹ
ਗਿਲਮਰੋ ਓ ਡੌਨੇਲ, ਫਿਲਿਪ ਸੀ। ਸਮਿਟਰ, ਲੈਰੀ ਡਾਇਮੰਡ ਅਤੇ ਥੌਮਸ ਕੈਦਰਜ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
ਕੁਝ ਦੇਸ਼ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਸ਼ਾਸਨ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਲੰਬੀਆ, ਮਿਸਰ, ਹੰਗਰੀ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ, ਮੈਕਸੀਕੋ, ਮੋਂਟੇਨੇਗਰੋ, ਨਾਈਜੀਰੀਆ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਰੂਸ, ਸਰਬੀਆ, ਤਨਜ਼ਾਨੀਆ, ਟੁਨੀਸ਼ੀਆ, ਤੁਰਕੀ, ਵੈਨਜ਼ੂਏਲਾ ਅਤੇ ਯੂਗਾਂਡਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ।
ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ
ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਜਾਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਹਨ ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਚੋਣਵਾਦੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ
ਵੱਖਰੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਚੋਣਵਾਦੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਜਾਂ ਅਖੌਤੀ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਸ਼ਾਸਨ ( ਲੇਵੀਟਸਕੀ ਅਤੇ ਵੇਅ 2002 ; ਟੀ। ਕਾਰਲ 1995 ; ਐਲ। ਡਾਇਮੰਡ 1999 ; ਏ। ਸ਼ੈਲਰ 2002 ) ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ, ਪਰ ਇਹ ਵਰਤਾਰਾ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਬਹੁਤੀਆਂ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਜੋ ਚੋਣਾਂ ਕਰਵਾਉਂਦੀਆਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਾਰੀਆਂ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਰਾਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹਨ ਪਰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਸੰਸਥਾਗਤ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਹਨ। ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਤੱਤ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਚੋਣਵਾਦੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨਕਲੀ ਹਨ ਅਤੇ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਜਮਹੂਰੀ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਉਲੰਘਣਾਵਾਂ ਕਾਰਨ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੰਦਿਆਂ ਹਨ। ਚੋਣਵਾਦੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀਵਾਦ ਪ੍ਰਤਿਯੋਗੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਹ ਚੋਣਾਂ ਦੀਆਂ ਬੇਨਿਯਮੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਵੋਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਘਪਲਾ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਉਡਲਰ ਚੋਣਵਾਦੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਨੂੰ ਇਕ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਇੱਕ ਹਾਇਬਰਿਡ ਸ਼ਾਸਨ ਜਾਂ ਅਵਿਵਸਥਾਵਾਦੀ ਲੋਕਤੰਤਰ । ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਕ ਸ਼ੁੱਧ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਚੋਣਾਂ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ਤਾ ਦੇ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝਣਾ ਪੈਂਦਾ ਜਦੋਂ ਕਿ ਗੈਰ-ਵਿਕਲਪਿਕ ਚੋਣਾਂ, ਜੋ ਸ਼ਾਸਕ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ ਕਰਵਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਮੰਨਣ ਲਈ ਉਚਿਤ ਸ਼ਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਸੰਕੀਰਨ ਲੋਕਤੰਤਰ
ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਨਾਲ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਮੱਤ ਅਧਿਕਾਰ, ਅਜ਼ਾਦ ਅਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਚੋਣਾਂ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਾਕਮ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਧਿਰਾਂ, ਅਨੇਕਾਂ ਸੁਤੰਤਰ ਮੀਡੀਆ, ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਸਮਰਥਨ ਅਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਜਾਂ ਬਾਹਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੰਸਥਾ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੱਤ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਕਾਰਨ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਨਾਕਸ ਲੋਕਤੰਤਰ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਬਣਾਉਣਾ ਸੰਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਸਮੱਸਿਆ ਸੰਕੀਰਨ ਲੋਕਤੰਤਰ ਹੈ ।
ਭਾਰਤ ਬਾਰੇ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਸਾਬਕਾ ਫ਼ੌਜੀ ਅਫ਼ਸਰ ਮੰਤਰੀ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਦਾਲਤ-ਏ-ਉਸਮਾ ਦੇ ਜੱਜ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋ ਕੇ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਪਹੁੰਚ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਫ਼ੌਜੀ ਅਫ਼ਸਰ ਅਤੇ ਉੱਚ-ਅਦਲੀਆ ਨਿਜ਼ਾਮ ਨਾਲ ਹਮ-ਸਫ਼ਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਿਆਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਹ ਸਾਫ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਨਿਜ਼ਾਮ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ। ਨਾ ਇਹ ਲੋਕਤੰਤਰ ਹੈ, ਨਾ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ। ਨੇਤਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ, ਭੀੜ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਹੈ। ਵੋਟਾਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਰਕਾਰਾਂ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੰਦੋਲਨ ਲਈ ਸ਼ਹਿਰ ’ਚ ਵੱਖਰੀ ਇੱਕ ਥਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਇਹ ਨਵੀਂ ਇਬਾਰਤ ਹੈ।
ਖੋਜ ਇਤਿਹਾਸ
ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ( ਕੋਲਿਅਰ 1979 ) ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ( ਜ਼ੋਲਬਰਗ, 1966 ) ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ( ਅਲਮੰਡ ਐਂਡ ਕੋਲੈਮਨ, 1960 ) ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਦੇ ਰਾਜਸੀ ਸ਼ਾਸਨਾਂ ( ਸੈਮੂਅਲ ਫਾਈਨਰ 1970) ਦਾ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ। ਗੈਰ-ਜਮਹੂਰੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ( ਲਿੰਜ਼, 2000, ਅਸਲ ਵਿੱਚ 1975 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪਰਲਮਟਰ, 1981 )। ਹੰਟਿੰਗਟਨ ਅਤੇ ਮੂਰ ( ਹੰਟਿੰਗਟਨ ਅਤੇ ਮੂਰ, 1970 ) ਇਕ-ਪਾਰਟੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ। ਹਰਮੇਟ ( ਗਾਈ ਹਰਮੇਟ, ਰੋਜ਼, ਅਤੇ ਰਾquਕੀ 1978 ) ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਚੋਣਾਂ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਨਾਮਜ਼ਦ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਨ।
"ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਸ਼ਾਸਨ" ( ਡਾਇਮੰਡ 2002 ), "ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ" ( ਲੇਵੀਟਸਕੀ ਅਤੇ ਵੇਅ 2002 ) ਅਤੇ "ਚੁਣਾਵੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀਵਾਦ" ( ਸ਼ਡਿ ,ਲਰ, 2006 ) ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਿਵੇਂ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਏ ਅਧਿਕਾਰੀ ਚੋਣ ਨਿਯਮ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ( ਲਸਟ-ਓਕਰ ਅਤੇ ਜਮਾਲ, 2002 ), ਚੋਣ ਜਿੱਤਣ ਅਤੇ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਆਰਥਿਕਤਾ ( ਐਲ. ਬਲੇਡੇਜ਼ 2006, ਮੈਗਲੋਨੀ 2006 ) ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਨ ਲਈ ਚੋਣ ਲਾਮਬੰਦੀ ( ਲੇਹੌਕਕ 2003, ਸ਼ਡਿ 2002 ਲਰ 2002 ) ਨੂੰ ਸੰਸਥਾਗਤ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ
ਡਰੈਕੋ ਵੋਲਨਸ
ਡਰੈਕੋ ਵੋਲਨਸ, ਜਾਂ ਕੌਮਨ ਫਲਾਈੰਗ ਡਰੈਗਨ, ਕਿਰਲੀ ਅੰਤ੍ਰਿਮਤਾ] ਸੀਸੀਐਮ] [[ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ। ਡ੍ਰੈਕੋ ਜੀਨਾਂ ਦੇ ਦੂਜੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਇਸ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਨੂੰ ਪਟਗਾਜੀ ਨਾਮਕ ਚਮੜੀ ਦੇ ਵਿੰਗ ਦੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਗਲਾਈਡ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵੱਤੂ
ਵੱਤੂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਝਾਰਖੰਡੇ ਰਾਏ
ਝਾਰਖੰਡੇ ਰਾਏ (1902 - 18 ਮਾਰਚ 1987) ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਪੂਰਵਾਂਚਲ ਵਿੱਚ ਕਮਿਉਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਝਾਰਖੰਡੇ ਰਾਏ ਦਾ ਜਨਮ 1902 ਵਿੱਚ ਪੂਰਬੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਮਿਲਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ: ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸ਼੍ਰੇਣੀ: ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ: ਮੌ ਤੋਂ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ: ਮੌਤ 1984 ਸ਼੍ਰੇਣੀ: 4ਥੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ: 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ: 5ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ: 7ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1902
ਦਰਗਾਹੇੜੀ
ਦਰਗਾਹੇੜੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਟਾਂਡਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕੁਐਂਕਾ ਵੱਡਾ ਗਿਰਜਾਘਰ
ਕੁਐਂਕਾ ਵੱਡਾ ਗਿਰਜਾਘਰ ਇੱਕ ਗੋਥਿਕ ਗਿਰਜਾਘਰ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਦਫਤਰੀ ਨਾ ਬਸਿਲਿਕਾ ਦੇ ਨੁਏਸਤਰਾ ਸੇਨੋਰਾ ਦੇ ਗਰਾਸੀਆ (Basílica de Nuestra Señora de Gracia) ਹੈ। ਇਹ ਕੁਐਂਕਾ ਸੂਬੇ ਦੇ ਕੁਐਂਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੱਖਣ ਪੂਰਬੀ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਭਗ 1196 ਵਿੱਚ ਬਣਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਇਸਨੂੰ ਰਾਜਾ ਅਲਫੋਨਸੋ ਅਠਵੇਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਇੰਗਲੈੰਡ ਦੀ ਏਲਾਨੋਰ ਪਲਾਤਾਗੇਨੇਟ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਬਣਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਸ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਇਸ ਗਿਰਜਾਘਰ ਦਾ ਕੰਮ ਲਗਭਗ 1196ਈ. ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਹ 1257 ਈ. ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋਇਆ।. ਇਹ ਲਾਤੀਨੀ ਸਲੀਬ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਅਤੇ ਮਿਹਰਾਬਦਾਰ ਵਾਧਰਾ, ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਸਪੇਨ ਦੇ ਹੋਰ ਗਿਰਜਾਘਰਾਂ ਵਾਂਗ ਇੱਥੇ ਵੀ ਫੋਟੋ ਖਿਚਣਾ ਮਨਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਗਿਰਜਾਘਰ
ਲੂਈਸ ਅਬੇਟਾ
ਲੂਈਸ ਅਬੇਟਾ ਚੇਵੀਵੀ (ਈ-ਯੇ-ਸ਼ੁਰ ਜਾਂ ਬਲੂ ਕੋਰਨ) (9 ਸਤੰਬਰ, 1926 – 21 ਜੁਲਾਈ, 2014) ਇੱਕ ਪੁਬਲੋਨ ਲੇਖਿਕਾ, ਕਵੀ, ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਅਕ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਇਸਲੇਟਾ ਪੁਬਲੋ ਦੀ ਵਾਸੀ ਸੀ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਲੂਈਸ ਦਾ ਜਨਮ ਇਸਲੇਟਾ ਪੁਬਲੋ, ਨਿਊ ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਡਿਏਗੋ ਅਬੇਟ,  ਕਬਾਇਲੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਲੋਟੀ ਗੁੰਨ ਅਬੇਟਾ ਲਗੂਨਾ, ਪੁਬਲੋ ਤੋਂ ਸੀ।
ਆਈ ਐਮ ਏ ਪੁਬਲੋ ਇੰਡੀਅਨ ਗਰਲ
ਆਪਣੀ ਬੇਟੀ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਡਿਏਗੋ ਨੇ ਨਾਵਾਂਜੋ, ਅਪਾਚੇ ਅਤੇ ਪੁਬਲੋ ਆਦਿ ਸਮਾਜਕ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕਿਤਾਬ ਛਾਪਣ ਲਈ ਇੱਕਠੇ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸਮੂਹ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਭਾਰਤੀ (ਐਨ.ਜੀ.ਏ.ਆਈ.) ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਗੈਲਰੀ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਅਬੇਟਾ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟ ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ।  ਆਈ ਐਮ ਏ ਪੁਬਲੋ ਇੰਡੀਅਨ ਗਰਲ (1939) ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਗਰੇਚਿਨ ਬੱਟੈਲ ਅਤੇ ਲੌਰੀ ਲੀਸਾ ਨੇ "ਪਹਿਲੀ ਸੱਚੀ ਭਾਰਤੀ ਕਿਤਾਬ" ਕਿਹਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1926 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2014 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਰੀ ਕਵੀ
ਵਿਸ਼ਵਾਸ
ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਮਨ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਸਬੂਤ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਿਆਂ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨਾਲ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇਹ ਤਾਂ ਸਮਝਣਾ ਕਿ ਅਸਲ ਮਾਮਲਾ ਕੀ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਬਾਰੇ ਕਿਸੇ ਤੱਥ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਾ ਕਰਨਾ। ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਰਵੱਈਏ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਆਧਾਰ ਕਿਸੇ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਪ੍ਰਤੀ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਪਹੁੰਚ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਪੁਰਾਤਨ ਯੂਨਾਨੀ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਬੰਧਤ ਸੰਕਲਪਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ:  pistis ਅਤੇ doxa। ਸਰਲ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਪਿਸਟਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ "ਭਰੋਸਾ" ਅਤੇ "ਆਤਮ ਵਿਸ਼ਵਾਸ" ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਡੌਕਸ "ਰਾਇ" ਅਤੇ "ਸਵੀਕ੍ਰਿਤੀ" ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ "ਆਰਥੋਡੀਕਸ" "orthodoxy" ਡੌਕਸ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਜੋਨਾਥਨ ਲੈਸਟਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਿਸੇ ਕਾਰਜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਮਕਸਦ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਸਮਾਨ ਅਰਥਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਨਿਸ਼ਚਾ, ਸ਼ਰਧਾ, ਭਰੋਸਾ, ਇਤਬਾਰ; ਇਮਾਨ, ਧਰਮ, ਮਤ; ਰਾਏ, ਖ਼ਿਆਲ, ਵਿਚਾਰ ਹਨ।
ਗਿਆਨ ਮੀਮਾਂਸਾ ਵਿੱਚ, ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੱਚੇ ਜਾਂ ਝੂਠੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸੰਕਲਪਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਨਿੱਜੀ ਰਵੱਈਏ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ "ਵਿਸ਼ਵਾਸ" ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ, "ਵਿਸ਼ਵਾਸ" ਲਈ ਸਰਗਰਮ ਸਵੈ-ਪ੍ਰੇਰਨ ਅਤੇ ਸਰਗਰਮੀ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ, ਅਸੀਂ ਕਦੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸੋਚਾਂਗੇ ਕਿ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹੇਗਾ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਅਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਸੋਚਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹੇਗਾ। "ਸਟੂਡੈਂਟ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ" ਵਿੱਚ ਏਰਿਕ ਸ਼ਵੇਟਜ਼ਬੇਬਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਵਿਸ਼ਵਾਸ" ਇੱਕ ਸੰਸਾਰਕ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪਹਿਲੂ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਸਬੰਧਤ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ: "ਇੱਕ ਭੌਤਿਕ ਜੀਵਣਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਿਵੇਂ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ ?" thumb|236x236px|ਇੱਕ ਵੈਨ / ਯੁਲਰ ਡਾਇਗਰਾਫ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਚਾਈ ਅਤੇ  ਸਹੀ ਸਾਬਿਤ ਕੀਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਲਾਂਘਾ ਗਿਆਨ ਹੈ
ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਮੀਮਾਂਸਾ
ਗਿਆਨ ਮੀਮਾਂਸਾ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਸਹੀ ਸਾਬਿਤ ਕੀਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਰਾਏ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੀਮਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਨਾਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਗਿਆਨ ਮੀਮਾਂਸਾ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਸਮੱਸਿਆ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਹੈ ਕਿ  ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ ਕਿ ਹੈ।
ਗਿਆਨ ਮੀਮਾਂਸਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ
ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਕੁਝ  ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਚਾਰਾਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਦਾ ਸਬੰਧ ਗਿਆਨ ਮੀਮਾਂਸਾ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ।
ਗਠਨ
thumb|ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤੱਥਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਸਾਡੇ ਦਿਮਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਡੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦਾ ਰੂਪ, ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਅੰਤ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧਾਂ ਦਾ ਵੀ। ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਬਦਲਾਅ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮਾਡਲ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ: right|thumb|240x240px|ਫਿਲਾਸਫ਼ਰ ਜੋਨਾਥਨ ਗਲੋਵਰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਉਸ ਤਰਾਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ; ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ (ਉਦਾ., ਇਹ ਬਹੁਤ ਤਣਾਉ ਭਰਿਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਆਪਣੇ ਪੱਖਪਾਤ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ).
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਿਆਨ ਮੀਮਾਂਸਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Truth ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Propositional attitudes ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਰਮ
ਰੋਮਾ ਆਸਰਾਨੀ
ਰੋਮਾ ਆਸਰਾਨੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Roma Asrani) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਾਡਲ ਬਣੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਜੀਵਨ
ਰੋਮਾ ਅਸਰਾਨੀ ਦਾ ਜਨਮ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਤ੍ਰਿਚੀ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧੀ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਉਸਦੀ ਦੂਜੀ ਫਿਲਮ 4 ਜੁਲਾਈ (2007), ਜੋਸ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਸੀ। ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਫਿਲਮ ਚਾਕਲੇਟ (2007) ਸਫਲ ਰਹੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਟੋਗੋ
ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਖੇਤਰ
ਟੋਗੋ 5 ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਗੋਂ 30 ਪ੍ਰੀਫੈਕਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਅਤੇ 1 ਪਰਗਣੇ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦੱਖਣ ਤੱਕ ਇਹ ਖੇਤਰ ਹਨ: ਸਵਾਨੇ, ਕਾਰਾ, ਮੱਧ, ਪਠਾਰ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਪੇਪਟਿਕ ਅਲਸਰ
thumb|200px|ਗੈਸਟਰੇਕਟੋਮੀ ਪਰਿਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਗੈਸਟਰਿਕ ਅਲਸਰ ਦਾ ਚਿੱਤਰ
ਗੈਸਟਰਿਕ ਅਲਸਰ ਪਾਚਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਅਸਤਰ ਉੱਤੇ ਜਖਮਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਐਸਿਡ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੇਹਦਾ ਜਾਂ ਅੰਤੜੀ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਜਖਮ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਲਸਰ ਜਿਆਦਾਤਰ ਡਿਊਡੀਨਮ (ਅੰਤੜੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ) ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਭਾਗ ਢਿੱਡ ਹੈ (ਮੇਹਦਾ ਅਲਸਰ)। ਪੈਪਟਿਕ ਅਲਸਰ ਦੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ:
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਤੜੀਆਂ ਦੇ ਰੋਗ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਲਸਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਚਣ ਤੰਤਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਢਿੱਡ ਦਰਦ
ਸਢੌਰਾ
ਸਢੌਰਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਯਮੁਨਾਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਮਿਉਂਸਪਲ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਯਮੁਨਾਨਗਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਯਮੁਨਾਨਗਰ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਸਢੌਰਾ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੰਦਰ/ਦਰਗਾਹ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਨੋਕਾਮਨਾ ਮੰਦਿਰ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਰਾਇਣ ਮੰਦਿਰ, ਰੋਜ਼ਾ ਪੀਰ ਦਰਗਾਹ ਸਢੌਰਾ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਥਾਨ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯਮੁਨਾਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਵੜਿੰਗ
ਵੜਿੰਗ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਰੋਲੀਆ
ਫਿਰੋਜ ਰੋਲੀਆ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਟਾਂਡਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਆਰਥਰ ਏਸ਼
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1943 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1993
ਹਰਿਕਾ ਦ੍ਰੋਣਾਵਲੀ
ਹਰਿਕਾ ਦ੍ਰੋਣਾਵਾਲੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Harika Dronavalli; ਜਨਮ 12 ਜਨਵਰੀ 1991) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਤਰੰਜ ਦਾ ਦਾਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2012, 2015 ਅਤੇ 2017 ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ਤਰੰਜ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ ਹਨ। ਦ੍ਰੋਣਵੱਲੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਾਲ 2007–08 ਲਈ ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2016 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਚੀਨ ਦੇ ਚੇਂਗਦੁ ਵਿਖੇ ਫੀਡ ਵਿਮੈਨਜ਼ ਗ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰੀ ਪ੍ਰੈਸ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ FIDE ਮਹਿਲਾ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵ ਨੰ. 11 ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਨੰ. 5 ਤੇ ਆਈ। ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਕ੍ਰਮਨੀਕ, ਜੂਡਿਟ ਪੋਲਗਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥਨ ਆਨੰਦ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਤਰੰਜ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਹਨ। ਉਹ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਗੁੰਟੂਰ, ਸ੍ਰੀ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ਵਾੜਾ ਬਾਲਾ ਕੁਟੀਰ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ। 2019 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪਾਏ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਹਰਿਕਾ ਦਾ ਜਨਮ ਸ੍ਰੀ ਰਮੇਸ਼ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਵਰਨਾ 12 ਜਨਵਰੀ 1991 ਨੂੰ ਗੁੰਟੂਰ ਵਿਖੇ ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ਵਾੜਾ ਬਾਲਾ ਕੁਟੀਰ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਰਮੇਸ਼, ਮੰਗਲਾਗੀਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੰਚਾਇਤ ਰਾਜ ਉਪ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਡਿਪਟੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਤਰੰਜ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈਂਦੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਅੰਡਰ -9 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਨੇ ਅੰਡਰ -10 ਲੜਕੀਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਯੂਥ ਸ਼ਤਰੰਜ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਹ ਉਦੋਂ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕੋਚ ਐਨਵੀਐਸ ਰਾਮਰਾਜੂ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸਦੀ ਖੇਡ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰੀ। ਉਹ ਹੰਪੀ ਕੋਨੇਰੂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗ੍ਰੈਂਡਮਾਸਟਰ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਦੂਜੀ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਬਣ ਗਈ।
ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ
ਹਰਿਕਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇਕ ਚਮਕਦਾਰ ਨੌਜਵਾਨ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਵਿੱਚ 2006 ਵਿੱਚ ਵਰਲਡ ਯੂਥ ਚੈਂਪੀਅਨ (ਲੜਕੀਆਂ ਅੰਡਰ -18) ਅਤੇ 2004 ਵਿੱਚ ਅੰਡਰ -14 ਕੁੜੀਆਂ ਚੈਂਪੀਅਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਖ਼ਿਤਾਬ ਜਿੱਤਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। 2007 ਵਿੱਚ ਹਰਿਕਾ ਮਹਿਲਾ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਸ਼ਤਰੰਜ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬਣੀ। ਉਸਨੇ 2008 ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਵਰਲਡ ਜੂਨੀਅਰ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬਣ ਕੇ ਆਪਣੀ ਕੈਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਖੰਭ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਸਾਲ 2011 ਵਿਚ, ਹਰਿਕਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਤੀਜਾ ਜੀ.ਐੱਮ. ਆਦਰਸ਼ ਜਿੱਤਿਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਹੋਂਗਜ਼ੂ ਮਹਿਲਾ ਜੀ.ਐੱਮ. ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ (2011) ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਦੂਜੀ grandਰਤ ਗ੍ਰੈਂਡਮਾਸਟਰ ਬਣਨ ਲਈ ਦੂਜੀ ਆਈ। ਅਗਸਤ 2012 ਵਿਚ, ਉਹ ਹੋਗੇਸਕੂਲ ਜ਼ੀਲੈਂਡ ਸ਼ਤਰੰਜ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ 2012 ਵਿਚ ਤੀਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਆਇਆ 7/9, ਸੰਯੁਕਤ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਅੱਧੇ ਪਿੰਟ ਦੇ ਬਾਅਦ। ਉਸਨੇ ਫੀਡ ਨੋਕ-ਆਊਟ ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ (2012) ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਡਬਲਯੂਜੀਐਮ ਸੌਮਿਆ ਸਵਾਮੀਨਾਥਨ, ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਜੀਐਮ ਐਲੀਨਾ ਡੈਨੀਲੀਅਨ, ਜਾਰਜੀਆਈ ਆਈਐਮ ਅਤੇ ਡਬਲਯੂਜੀਐਮ ਲੇਲਾ ਜਾਵਾਖਿਸ਼ਵਲੀ, ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਜੀਐਮ ਝਾਓ ਜ਼ੀ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1991 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਫੌਜੀ ਕਲੋਨੀ
ਫੌਜੀ ਕਲੋਨੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਟਾਂਡਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਨੈਸ਼ ਫ਼ੋਰਬਸ ਯੂਨੀਅਰ
ਜੌਨ ਨੈਸ਼ ਫ਼ੋਰਬਸ ਯੂਨੀਅਰ (13 ਜੂਨ 1928 – 23 ਮਈ 2015) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਗਣਿਤਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਗੇਮ ਥਿਊਰੀ, ਡਿਫ਼ਰੈਂਸੀਅਲ ਜੁਮੈਟਰੀ, ਅਤੇ ਅੰਸ਼ਕ ਡਿਫ਼ਰੈਂਸੀਅਲ ਸਮੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਸਿਸਟਮਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਬੱਬ ਅਤੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਾਰਕਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਸੀ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਨੈਸ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਬਲਿਊਫੀਲਡ, ਪੱਛਮੀ ਵਰਜੀਨੀਆ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 13 ਜੂਨ 1928 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਜੌਨ ਫੋਰਬਸ ਨੈਸ਼ ਸੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟਰੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਵਰਜੀਨੀਆ, ਜਿਸਦਾ ਜਨਮ ਦਾ ਨਾਮ ਮਾਰਗਰੇਟ ਵਰਜੀਨੀਆ ਮਾਰਟਿਨ ਸੀ, ਜੋ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਿਕਾ ਸੀ। ਨੈਸ਼ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ਵਿਲ ਸਟਰੀਟ ਉੱਤੇ ਮਾਰਟਿਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਐਨ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਐਪਿਸਕੋਪਲ ਚਰਚ ਵਿੱਚ ਬਪਤਿਸਮਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਭੈਣ, ਮਾਰਥਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਜਨਮ 16 ਨਵੰਬਰ, 1930 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਣਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ
ਚੱਕ ਤਾਮਕੋਟ
ਚੱਕ ਤਾਮਕੋਟ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਲਾਓਜ਼ੀ
ਲਾਓਜ਼ੀ (ਲਾਓ-ਤਜ਼ੀ ਜਾਂ ਲਾਓ-ਤਜ਼ੇ) ਪੁਰਾਤਨ ਚੀਨ ਦਾ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਅਤੇ ਕਵੀ ਸੀ। ਇਹਨੂੰ ਤਾਓ ਤੇ ਚਿੰਗ ਦੇ ਨਾਮੀ ਲਿਖਾਰੀ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ ਤਾਓਵਾਦ ਦੇ ਬਾਨੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਮੀ ਤਾਓਵਾਦ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਚੀਨੀ ਮੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੇਵਤੇ ਵਜੋਂ ਵੀ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਮਿਥਹਾਸਕ ਹਸਤੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਹਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਈਸਾ ਤੋਂ ਛੇ ਸਦੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਮਤਲਬ ਕਨਫ਼ੂਸ਼ੀਅਸ ਦਾ ਸਮਕਾਲੀ ਪਰ ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਹਿਸਾਬ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੀ ਈਸਾ ਤੋਂ 5ਵੀ ਅਤੇ 6ਵੀਂ ਸਦੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨੀ ਦੇਵਤੇ
ਚੱਕ ਮੋਤਲੇਵਾਲਾ
ਚੱਕ ਮੋਤਲੇਵਾਲਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਗਰਾਂਟ ਵੁੱਡ
ਗਰਾਂਟ ਡੀਵੋਲਸਨ ਵੁੱਡ (13 ਫਰਵਰੀ, 1891 - ਫਰਵਰੀ 12, 1942) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕਨ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸੀ, ਜੋ ਪੇਂਡੂ ਅਮਰੀਕੀ ਮਿਡਵੇਸਟ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਗੋਥਿਕ, 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਚਿੱਤਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਉਸਦੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
left|thumb|ਗਰਾਂਟ ਵੁੱਡ ਬਚਪਨ ਘਰ, ਸੀਡਰ ਰੈਪਿਡ, ਆਇਓਵਾ, ਆਇਓਵਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ. ਗਰਾਂਟ ਵੁੱਡ 1891 ਵਿੱਚ ਪੇਂਡੂ ਆਇਓਵਾ ਪਿੰਡ ਪੇਂਡੂ ਆਇਓਵਾ ਵਿੱਚ 4 ਮੀਲ (6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਨੇ 1901 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਸੀਡਰ ਰੈਪਿਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਇਸਦੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਵੁੱਡ ਸਥਾਨਕ ਮੈਟਲ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਪ੍ਰੈਂਟਿਸ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵ੍ਹਾਈਟ ਨੇ 'ਹੈਂਡੀਅਰਾਫਟ ਗਿਲਡ' ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਕਲਾ ਸਕੂਲ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ 1910 ਵਿੱਚ ਮਿਨੀਏਪੋਲਿਸ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ (ਹੁਣ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਲਾਕਾਰ ਹਨ)। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗਿਲਡ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਗੌਥਿਕ ਨੂੰ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਦੇਣ ਲਈ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਲੱਕੜ ਆਇਓਵਾ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਦਿਹਾਤੀ ਇੱਕ ਕਮਰੇ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ।1913 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਸਕੂਲ ਆਫ ਦ ਆਰਟ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਕਮਾਂਡਰ ਬਣ ਕੇ ਕੁਝ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
1922 ਤੋਂ 1928 ਤੱਕ, ਵੁੱਡ ਨੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਸਫ਼ਰ ਕੀਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸਟਾਲਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਇਮਪ੍ਰੈਸ਼ਨਵਾਦ ਅਤੇ ਪੋਸਟ-ਇਮਪ੍ਰੈਸਿਆਨੀਜ਼ਮ. ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ 15 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਫਲੇਮਿਸ਼ ਕਲਾਕਾਰ ਜੈਨ ਵੈਨ ਈਕ ਦਾ ਕੰਮ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਨਵੇਂ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ।
ਕੈਰੀਅਰ
1922 ਤੋਂ 1935 ਤਕ, ਲੱਕੜ ਸੇਦਰ ਰਪੀਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੈਰੇਜ਼ ਹਾਊਸ ਦੇ ਟਾਵਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ "5 ਟਰਨਰ ਐਲਲੀ" ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਸਟੂਡੀਓ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੇ ਸਨ (ਸਟੂਡੀਓ ਦੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਐਡਰੈੱਸ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਵੁੱਡ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ)। 1 9 32 ਵਿੱਚ, ਵੁੱਡ ਨੇ ਸਟਾਰ ਸਿਟੀ ਆਰਟ ਕਲੋਨੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਜੋ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਉਹ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰੀਵਾਦ ਦੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਬਣ ਗਏ, ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਿੰਗ। ਉਸ ਦੀ ਕਲਾਸਿਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਮਰੀਕਨ ਚਿੱਤਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਬੋਹੇਮੀ ਦਿਨ ਉਸ ਦੇ ਜਨਤਕ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਤੋਂ ਕੱਢੇ ਗਏ ਸਨ।
ਮੌਤ ਅਤੇ ਵਿਰਸਾ
ਆਪਣੇ 51 ਵੇਂ ਜਨਮਦਿਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ,ਵੁੱਡ ਦੀ  ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।   ਉਸ ਨੂੰ ਰਿਵਰਡਾਈਡ ਕਬਰਸਤਾਨ, ਅਨਾਮੋਸਾ, ਆਇਓਵਾ ਵਿਖੇ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ। [[ਤਸਵੀਰ:1980_Grant_Wood_One-Ounce_Gold_Medal_(obv).jpg|thumb|1980 ਗ੍ਰਾਂਟ ਲੱਕੜ ਇਕ-ਆਉ 24-ਕਾਰਤ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ
]] ਜਦੋਂ ਵੁੱਡ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਉਸ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ, ਨੈਨ ਵੁਡ ਗ੍ਰਾਹਮ, ਅਮਰੀਕੀ ਗੋਥਿਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਔਰਤ ਨੂੰ ਗਈ. 1990 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਉਸ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ, ਵੁਡ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਲਾ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ, ਆਇਓਵਾ ਦੇ ਡੇਵੈਨਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਫੀਜ ਆਰਟ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਬਣ ਗਈ.
ਕੰਮ
ਗਰਾਂਟ ਵੁੱਡ  ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਤਕ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਪੇਂਟਰ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਿਥੀਗ੍ਰਾਫੀ, ਸਿਆਹੀ, ਚਾਰਕੋਲ, ਵਸਰਾਵਿਕਸ, ਧਾਤ, ਲੱਕੜੀ ਅਤੇ ਲੱਭੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ. left|thumb|2004 ਆਇਓਵਾ ਸਟੇਟ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਗਰਾਂਟ ਵੁੱਡ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ. ਦਰਸਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਸਕੂਲੀ ਹਾਉਸ, ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਰੱਖਤ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, (ਸੁਰਖੀ): "ਫਾਊਡੇਸ਼ਨ ਇਨ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ", ਅਤੇ ਗਰਾਂਟ ਵੁੱਡ thumb|ਗਰਾਂਟ ਵੁੱਡ, ਅਮਰੀਕੀ ਗੋਥਿਕ (1930), ਆਰਟ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਸ਼ਿਕਾਗੋ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1942 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1891 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ
ਮਿਤਾਕਸ਼ਰਾ
ਮਿਤਾਕਸ਼ਰਾ ਯਜਨਾਵਾਲਕਿਆ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਟਿੱਪਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਗ੍ਰੰਥ ਜਨਮ ਦੁਆਰਾ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰ (inheritance by birth) ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਹ ਟਿੱਪਣੀ ਵਿਜਨੇਸ਼ਵਰਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਚਾਲੁਕਿਆ ਰਾਜ ਦੇ ਕੋਰਟ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਸੀ।
ਅਦਿਤੀ ਬਾਲਨ
ਅਦਿਤੀ ਬਾਲਨ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Aditi Balan) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਡਾਂਸਰ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ ਜੋ ਤਾਮਿਲ, ਮਲਿਆਲਮ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਫਿਲਮ ਅਰੁਵੀ ਵਿੱਚ ਅਰੁਵੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਯੇਨਈ ਅਰਿੰਧਾਲ (2015) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ, ਸੰਖੇਪ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਫਿਲਮ ਯੇਨਾਈ ਅਰਿੰਧਲ (2015) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਣ-ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ, ਸੰਖੇਪ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਲਮ ਅਰੁਵੀ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਇਹ 2017 ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਹਿੱਟ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਅਰੁਵੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਕ੍ਰਿਟਿਕਸ ਅਵਾਰਡ - ਦੱਖਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼ੀਗਾ ਨਾਓਯਾ
ਸ਼ੀਗਾ ਨਿਓਯਾ (1883-1971) ਜਪਾਨੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਉੱਘੇ ਅਤੇ ਮੁੱਢਲੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਸ਼ੀਗਾ ਨਿਓਯਾ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਾਵਲ ਵੀ ਲਿਖੇ। ਸ਼ੀਗਾ ਨੇ ਜਪਾਨੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀਵਾਦ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ।
ਜੀਵਨ
ਸ਼ੀਗਾ ਦਾ ਜਨਮ 20 ਫ਼ਰਵਰੀ 1883 ਨੂੰ ਈਸ਼ੀਨੋਮਾਕੀ ਨਾਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾਂ ਤੇ ਹੋਇਆ। ਸ਼ੀਗਾ ਦੇ ਪਿਤਾ,ਸੋਮਾ ਡੋਮੇਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਮੁਰਾਈ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ,ਇੱਕ ਸਫ਼ਲ ਸ਼ਾਹ (ਬੈੰਕਰ) ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1883 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1971
ਬਿਜਲਈ ਚਾਲਕ
ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਇਲੈੱਕਟ੍ਰਿਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਚਾਲਕ ਜਾਂ ਕੰਡਕਟਰ ਉਹ ਵਸਤੂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਪਦਾਰਥ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਬਿਜਲਈ ਕਰੰਟ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਲੰਘ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਾਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਤਾਰਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਬਿਜਲਈ ਚਾਲਕਾਂ ਜਾਂ ਕੰਡਕਟਰ ਤੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਿਜਲਈ ਕਰੰਟ ਨੂੰ ਨੈਗੇਟਿਵ ਚਾਰਜ ਇਲੈੱਕਟ੍ਰੌਨਾਂ, ਪਾਜ਼ੀਟਿਵ ਚਾਰਜ ਹੋਲਾਂ ਅਤੇ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਪਾਜ਼ੀਟਿਵ ਜਾਂ ਨੈਗੇਟਿਵ ਆਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਹਾਅ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾੱਪਰ ਦੀ ਚਾਲਕਤਾ (conductivity) ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਨੀਲਡ ਕਾੱਪਰ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਰਜਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਬਿਜਲਈ ਚਾਲਕਾਂ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਕਾੱਪਰ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਿਜਲਈ ਮੋਟਰ ਦੀ ਵਾਇੰਡਿੰਗ ਦੀ ਤਾਰ, ਕੇਬਲਾਂ ਅਤੇ ਬਸ-ਬਾਰ ਆਦਿ ਵਿੱਚ।
ਸਿਲਵਰ ਦੀ ਚਾਲਕਤਾ ਕਾੱਪਰ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਖ਼ਾਸ ਉਪਕਰਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਆਦਿ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਐਲੂਮੀਨੀਅਮ ਦਾ ਤਾਰ, ਜਿਸਦੀ ਚਾਲਕਤਾ ਕਾੱਪਰ ਦੀ 61% ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕਾਫ਼ੀ ਸਸਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਐਲੂਮੀਨੀਅਮ ਦੀ ਚਾਲਕਤਾ ਕਾੱਪਰ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸਦੀਆਂ ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਇਸਨੂੰ ਵਾਇੰਡਿੰਗ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ।
ਚਾਂਦੀ, ਤਾਂਬੇ ਅਤੇ ਐਲੂਮੀਨੀਅਮ ਦੀ ਬਿਜਲਈ ਚਾਲਕਤਾ 20 °C ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਜਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ
ਵਸਨੀਕੀ ਨਾਮ
ਵਸਨੀਕੀ ਨਾਂ ਜਾਂ ਵਾਸੀ ਸੂਚਕ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਨਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ (ਪਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਹੀਂ) ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ; ਇਸੇ ਕਰ ਕੇ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਾਸੀ ਸੂਚਕ ਬਰਤਾਨਵੀ ਹੈ, ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਤੁਰਕ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿਸਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਾਸੀ ਸੂਚਕ ਮਿਸਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਲਈ ਡੱਚ ਹੈ।
ਪਿਛੇਤਰੀਕਰਨ
ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸੂਚਕ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਢੰਗ ਵਰਤਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਹੈ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਮਗਰ ਪਿਛੇਤਰ ਲਾਉਣਾ, ਕਈ ਵੇਰ ਫੇਰ-ਬਦਲ ਕਰ ਕੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ:
ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਰਾਏ
ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਰਾਏ (প্রিয়াঙ্কা রায়) (ਜਨਮ 2 ਮਾਰਚ 1988) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਬੰਗਾਲੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ
ਵਿਧਵਾ ਮੱਕੜੀ
ਲੈਟਰੋਡੇਕਟਸ (ਵਿਧਵਾ ਮੱਕੜੀ) ਮੱਕੜੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਥਿਰਡਿਲਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਜਿਣਸ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਜਿਆਦਾਤਰ ਵਿਧਵਾ ਮੱਕੜੀ ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀਆਂ 33 ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਪੂਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਰਾਏ
ਇਕ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੀ ਲੇਗ ਬਰੇਕ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਟੀਮ ਲਈ 21 ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਪੰਜ ਟੀ -20 ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ' ਤੇ 2009 ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਵਿੱਚ ਆਈਸੀਸੀ ਦੀ ਟੀਮ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹਨ।
ਵਿਧਵਾ ਮੱਕੜੀ
ਜਾਣਕਾਰੀ
ਮਾਦਾ ਲੈਟਰੋਡੇਕਟਸ ਜਿਆਦਾਤਰ ਭੂਰੇ ਜਾਂ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਰਾਏ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਓਡੀਆਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਵਿਧਵਾ ਮੱਕੜੀ
ਸੁਭਾਅ
ਸੁਭਾਅ ਵਿੱਚ sexual cannibalism ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਹੋਣ ਕਾਰਣ ਇਹ ਸੰਭੋਗ ਮਗਰੋਂ ਨਰ ਲੈਟਰੋਡੇਕਟਸ ਨੂੰ ਖਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਵਿਧਵਾ ਮਕੜੀ ਵੀ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ
right|thumb|200x200px|L. hesperus hair and markings thumb|L. hesperus profile