cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਸ਼ਾਹ ਵਲੀਉੱਲ੍ਹਾ ਦੇਹਲਵੀ
ਸਰੋਕਾਰ
ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸ਼ੇਖ ਅਹਿਮਦ ਸਰਹਿੰਦੀ ਦੇ ਸ਼ੀਆ ਟ੍ਰੈਕ,  ਰੱਦ-ਏ-ਰਵਾਫਿਜ਼  ਦਾ "ਅਲ-ਮੁੱਕਦਦੀਮਾ ਤੁਸ-ਸਾਨੀਯਹ ਫਿਲ ਇੰਤਿਸਰ ਅਲ-ਫ਼ਿਰਕਾ ਤੇ-ਸੁੰਨੀਆ (المقدمۃ الثانیہ فی الانتصار للفرقۃ السنیہ)" ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਅਰਬੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਕੁਰਤ-ਉਲ ਆਇਨ (قراۃ العینین)", "ਅਜ਼ਲਾਹ-ਤੁਲ ਖੱਫਾ (ازالۃ الخفا)", "ਫਯਯੁਜ਼-ਉਲ ਹਰਮੈਨ (فیوض الحرمین"), ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਸ਼ੀਆ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਸੁੰਨੀ ਨਵਾਬਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖੇ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹ ਵਲੀਉੱਲ੍ਹਾ ਨੇ ਕਿਹਾ:
"ਸਾਰੇ ਇਸਲਾਮੀ ਕਸਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹੋਲੀ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਵਰਗੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕਰਮਕਾਂਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹ। ਮੁਹੱਰਮ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਦਿਨ ਸ਼ੀਆ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਜਮ ਦੀ ਹੱਦ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਨਾ ਤਾਂ ਉਹ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਆਉਣ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਗਲੀਆਂ ਅਤੇ ਬਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੂਰਖ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੁਹਰਾਉਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ".
ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਅਤੇ ਰੋਹਿਲਾ ਦੇ ਸੱਦੇ ਤੇ, ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਦੁੱਰਾਨੀ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਸ਼ੀਆ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ। ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਦੇ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਸੰਗਠਿਤ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਸ਼ੀਆ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਤਲੇਆਮ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੁਲਤਾਨ ਵਿਚ, ਦੁਰਾਨੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਸ਼ੀਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਸ਼ਾਹ ਵਲੀਉੱਲ੍ਹਾ ਦਾ ਸਮਾਂ ਮੁਗ਼ਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਪਤਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸੀ। ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸਥਾਨਕ ਰਾਜਸੀ ਤਾਕਤਾਂ ਨੇ ਬਗ਼ਾਵਤਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਕਰਨ ਸ਼ਾਹ ਵਲੀਉੱਲ੍ਹਾ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਪਤਨ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਖਾਣ ਲੱਗੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਾਹ ਵਲੀਉੱਲ੍ਹਾ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਤਮਾਮ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ‘ਇਸਲਾਮੀ’ ਕਿਰਦਾਰ ਨੂੰ ਸਾਂਭਣ-ਸੰਵਾਰਨ ਲਈ ਹੰਭਲੇ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਬੱਧਨੀ ਖੁਰਦ
ਬੱਧਨੀ ਖੁਰਦ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਮੋਗਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਬਲਾਕ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਲਾਂਬੜਾ (ਬਲਾਕ ਹੁਸਿਆਰਪੁਰ-1)
ਲਾਂਬੜਾ (ਹੁਸਿਅਾਰਪੁਰ-1) ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
9 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2043 ਦਾ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ
9 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2043 ਵੀਰਵਾਰ ਦੇ ਦਿਨ ਪੂਰਾ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਲੱਗੇਗਾ। ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਉਦੋਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਚੰਦਰਮਾ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਇੱਕ ਦਰਸ਼ਕ ਲਈ ਸੂਰਜ ਦਾ ਬਿੰਬ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਂ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧੁੰਦਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਨ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਉਦੋਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਵਿਆਸ ਸੂਰਜ ਦੇ ਵਿਆਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ, ਦਿਨ ਨੂੰ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਧਰਾਤਲ  ਦੇ ਇੱਕ ਤੰਗ ਰਸਤੇ ਤੇ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ, ਅੰਸ਼ਕ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਚੌੜੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਚਿੱਤਰ
ਤਸਵੀਰ:SE2043Apr09T.gif  ਐਨੀਮੇਟਡ ਮਾਰਗ
ਅਜਾਇਬ ਸਿੰਘ ਭੱਟੀ
ਅਜਾਇਬ ਸਿੰਘ ਭੱਟੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ ਤੇ ਹੁਣ ਭਾਜਪਾ ਵਿਚ ਹਨ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ 3 ਵਾਰ ਮੈਂਬਰ (ਐਮਐਲਏ) ਰਹੇ ਹਨ ।
ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ
2022 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਲੋਟ ਤੋਂ ਟਿਕਟ ਕੱਟ ਕੇ ਆਪ ਵਿੱਚੋਂ ਆਈ ਬੀਬੀ ਰੂਪਿੰਦਰ ਕੌਰ ਰੂਬੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।
ਬੱਲੋਪੁਰ
ਬੱਲੋਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਐੱਸ.ਏ.ਐੱਸ.ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਡੇਰਾ ਬਸੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਯਮਨ
ਯਮਨ (ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ: اليَمَن ਅਲ - ਯਮਨ),ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਯਮਨ ਲੋਕ-ਰਾਜ (ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ: الجمهورية اليمنية ਅਲ - ਜਮਹੂਰੀਆ ਅਲ - ਯਮਨ) ਮਧ ਪੂਰਵ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਅਰਬ ਪ੍ਰਾਯਦੀਪ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। 2 ਕਰੋੜ ਦੀ ਵਾਲੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਯਮਨ ਦੀ ਸੀਮਾ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਸਊਦੀ ਅਰਬ, ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਸਾਗਰ, ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਅਦਨ ਦੀ ਖਾੜੀ, ਅਤੇ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਓਮਾਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਯਮਨ ਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸੀਮਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗਭੱਗ 200 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਟਾਪੂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਕੋਤਰਾ ਟਾਪੂ ਸਭ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਹੈ।
ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਖੇਤਰ
ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਓਸ਼ੀਅਨ ਟੈਰੀਟਰੀ (BIOT) ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜੋ ਤਨਜ਼ਾਨੀਆ ਅਤੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 1,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਚਾਗੋਸ ਦੀਪ ਸਮੂਹ ਦੇ ਸੱਤ ਐਟੋਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ - ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ - 60 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (23 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਦੇ ਕੁੱਲ ਜ਼ਮੀਨੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਾਤਰਾ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਦੱਖਣੀ ਟਾਪੂ ਡਿਏਗੋ ਗਾਰਸੀਆ ਹੈ, 27 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (10 ਵਰਗ ਮੀਲ), ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਫੌਜੀ ਸਹੂਲਤ ਦਾ ਸਥਾਨ।
ਸਿਰਫ ਵਸਨੀਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਫੌਜੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਠੇਕੇਦਾਰ ਹਨ, ਜੋ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਗਭਗ 3,000 (2018 ਦੇ ਅੰਕੜੇ) ਹਨ। ਚਾਗੋਸ ਆਰਕੀਪੇਲਾਗੋ ਤੋਂ ਚਾਗੋਸੀਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਹਟਾਉਣਾ 1968 ਅਤੇ 1973 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਚਾਗੋਸੀਅਨ, ਜੋ ਕਿ ਉਦੋਂ ਲਗਭਗ 2,000 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਯੂਕੇ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਫੌਜੀ ਬੇਸ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਅਤੇ ਸੇਸ਼ੇਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੱਜ, ਜਲਾਵਤਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਚਾਗੋਸੀਅਨ ਅਜੇ ਵੀ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਜਬਰੀ ਕੱਢਿਆ ਜਾਣਾ ਅਤੇ ਉਜਾੜਾ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੀ, ਪਰ ਯੂਕੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਤੋਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਟਾਪੂ ਚਾਗੋਸੀਆਂ, ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਲਈ ਸੀਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹਨ।
1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ, ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਚਾਗੋਸ ਆਰਕੀਪੇਲਾਗੋ 'ਤੇ ਮੁੜ ਨਿਯੰਤਰਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਖੇਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ 1965 ਵਿੱਚ ਯੂਕੇ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਦੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕ੍ਰਾਊਨ ਕਲੋਨੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਇੱਕ ਫਰਵਰੀ 2019 ਸਲਾਹਕਾਰ ਰਾਏ ਨੇ ਟਾਪੂਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮਹਾਸਭਾ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫੈਸਲੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। 3 ਨਵੰਬਰ 2022 ਨੂੰ, ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਯੂਕੇ ਅਤੇ ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਓਸ਼ੀਅਨ ਟੈਰੀਟਰੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ 'ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਮਾਲਦੀਵ ਦੇ ਮਲਾਹ ਚਾਗੋਸ ਟਾਪੂਆਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੇ ਸਨ। ਮਾਲਦੀਵੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਫੋਲਹਾਵਹੀ ਜਾਂ ਹੋਲਹਾਵਈ (ਨੇੜਲੇ ਦੱਖਣੀ ਮਾਲਦੀਵ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲਾ ਨਾਮ) ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਮਾਲਦੀਵੀਅਨ ਮੌਖਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਪਾਰੀ ਅਤੇ ਮਛੇਰੇ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਗੁਆਚ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਚਾਗੋਸ ਦੇ ਇੱਕ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਆਖਰਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹਨਾਂ ਟਾਪੂਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਸਾਉਣ ਲਈ ਮਾਲਦੀਵ ਦੇ ਤਾਜ ਦੀ ਸੀਟ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਤੱਕ ਚਾਗੋਜ਼ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਣਡਿੱਠ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਛੇਤੀ ਨਿਪਟਾਰਾ
ਚਾਗੋਸ ਆਰਕੀਪੇਲਾਗੋ ਦੇ ਟਾਪੂਆਂ ਨੂੰ ਵਾਸਕੋ ਡੇ ਗਾਮਾ ਦੁਆਰਾ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਚਾਰਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਜੋਂ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਗੁਲਾਮਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਠੇਕੇਦਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਫ੍ਰੈਂਕੋ-ਮੌਰੀਸ਼ੀਅਨ ਦੁਆਰਾ ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਲਿਆਂਦੇ ਗਏ ਸਨ। 1810 ਵਿੱਚ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1814 ਵਿੱਚ ਪੈਰਿਸ ਦੀ ਸੰਧੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ।
BIOT ਦਾ ਗਠਨ
1965 ਵਿੱਚ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਓਸ਼ੀਅਨ ਟੈਰੀਟਰੀ (BIOT) ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮੌਰੀਸ਼ੀਅਸ ਤੋਂ ਚਾਗੋਸ ਦੀਪ ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਅਲਦਾਬਰਾ, ਫਾਰਕੁਹਾਰ ਅਤੇ ਡੇਸਰੋਚਸ (ਡੇਸ ਰੋਚਸ) ਦੇ ਟਾਪੂਆਂ ਨੂੰ ਸੇਸ਼ੇਲਸ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਦੇਸ਼ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਆਪਸੀ ਲਾਭ ਲਈ ਫੌਜੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣਾ ਸੀ। ਟਾਪੂਆਂ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ 8 ਨਵੰਬਰ 1965 ਨੂੰ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਖੇਤਰ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਚਾਗੋਸ ਆਰਕੀਪੇਲਾਗੋ ਨੂੰ ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਤੋਂ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਬਾਅਦ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮਹਾਸਭਾ ਨੇ 16 ਦਸੰਬਰ 1965 ਨੂੰ ਮਤਾ 2066 ਪਾਸ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਦੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਇਹ ਨਿਰਲੇਪਤਾ ਰਵਾਇਤੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 14 ਦਸੰਬਰ 1960 ਦੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇਣ ਬਾਰੇ ਘੋਸ਼ਣਾ. ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ "ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਅਖੰਡਤਾ ਦੇ ਅੰਸ਼ਕ ਜਾਂ ਕੁੱਲ ਵਿਘਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਚਾਰਟਰ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨਾਲ ਅਸੰਗਤ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ"। ਟਾਪੂਆਂ ਦੀ ਨਿਰਲੇਪਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਦਾਲਤ ਨੇ 2019 ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਦਾ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ੀਕਰਨ ਅਜੇ ਵੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ।
23 ਜੂਨ 1976 ਨੂੰ, ਅਲਦਾਬਰਾ, ਫਾਰਕੁਹਾਰ ਅਤੇ ਡੇਸਰੋਚਸ ਨੂੰ ਸੇਸ਼ੇਲਸ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜੋ 29 ਜੂਨ 1976 ਨੂੰ ਇੱਕ ਗਣਰਾਜ ਵਜੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਹੋ ਗਿਆ; ਇਹ ਟਾਪੂ ਹੁਣ ਸੇਸ਼ੇਲਜ਼ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਟਾਪੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਛੇ ਮੁੱਖ ਟਾਪੂ ਸਮੂਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਾਗੋਸ ਦੀਪ ਸਮੂਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਆਬਾਦੀ
1966 ਵਿੱਚ, ਯੂਕੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਨਿੱਜੀ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲੇ ਕੋਪਰਾ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਨੂੰ ਖਰੀਦ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਅਗਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਲਗਭਗ 2,000 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਆਬਾਦੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਚਾਗੋਸੀਅਨ (ਜਾਂ ਇਲੋਇਸ) ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਡਿਏਗੋ ਗਾਰਸੀਆ ਅਤੇ ਦੋ ਹੋਰ ਚਾਗੋਸ ਐਟੋਲਾਂ, ਪੇਰੋਸ ਬਨਹੋਸ ਅਤੇ ਸਲੋਮੋਨ ਟਾਪੂਆਂ ਤੋਂ ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਵਿੱਚ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 1971 ਵਿੱਚ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਇੱਕ ਸੰਧੀ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ, ਇਸ ਟਾਪੂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਵਾਈ ਅਤੇ ਜਲ ਸੈਨਾ ਅਧਾਰ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਡਿਏਗੋ ਗਾਰਸੀਆ ਦੇ ਟਾਪੂ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਲੀਜ਼ 'ਤੇ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਸੌਦਾ ਯੂਕੇ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਅਧਾਰ ਵਜੋਂ ਟਾਪੂਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਬਦਲੇ ਪੋਲਾਰਿਸ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ 'ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਛੋਟ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਟਾਪੂ ਦੀ ਰਣਨੀਤਕ ਸਥਿਤੀ ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੀ, ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੋਵੀਅਤ ਖਤਰੇ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ।
1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ, [ਸਾਲ ਦੀ ਲੋੜ] ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, 1965 ਦੇ ਵੱਖ ਹੋਣ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਖੇਤਰ ਲਈ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ। ਯੂਕੇ ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਨੂੰ ਸੌਂਪਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਰੱਖਿਆ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸੇਸ਼ੇਲਸ ਨੇ ਵੀ ਟਾਪੂਆਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।[ਕਦੋਂ?]
ਵਿਕੀਲੀਕਸ ਦੇ ਖੁਲਾਸੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 2009 ਵਿੱਚ ਚਾਗੋਸੀਅਨਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਤਨ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਇੱਕ ਗਣਨਾਤਮਕ ਕਦਮ ਵਿੱਚ, ਯੂਕੇ ਨੇ ਤਜਵੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ BIOT ਇੱਕ 'ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਿਜ਼ਰਵ' ਬਣ ਜਾਵੇ ਜਿਸ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸਾਬਕਾ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਟਾਪੂਆਂ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣਾ ਹੈ। ਡਿਪਲੋਮੈਟਿਕ ਕੇਬਲ ਦਾ ਸਾਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ:"HMG ਇੱਕ 'ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਰਕ' ਜਾਂ 'ਰਿਜ਼ਰਵ' ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਓਸ਼ੀਅਨ ਟੈਰੀਟਰੀ (BIOT) ਦੀਆਂ ਚਟਾਨਾਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਦਫਤਰ (FCO) ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ 12 ਮਈ ਨੂੰ ਪੋਲਕੌਨਜ਼ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ। ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਰਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ - ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ - ਫੌਜੀ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਡਿਏਗੋ ਗਾਰਸੀਆ ਸਮੇਤ, BIOT ਦੀ USG ਵਰਤੋਂ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਬਣੇਗਾ। ਉਸਨੇ ਸਹਿਮਤੀ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਕਿ ਯੂਕੇ ਅਤੇ ਯੂਐਸ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੰਡਾਰ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਦੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਯੂਐਸ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ BIOT ਦੇ ਰਣਨੀਤਕ ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ BIOT ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਟਾਪੂਆਂ 'ਤੇ ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਲਈ ਆਪਣੇ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ, ਜੇ ਅਸੰਭਵ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਜੇ ਪੂਰਾ ਚਾਗੋਸ ਦੀਪ ਸਮੂਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਹੁੰਦਾ।"ਯੂਕੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅਪਰੈਲ 2010 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਚਾਗੋਸੀਆਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਤ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮਾਂ ਲਈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਯੂਕੇ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਦਫਤਰ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਕਦਮ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪੂਰਬੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕੋਰਲ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਦਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਪ-ਸਹਾਰਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਪਲਾਈ, ਕੁਝ ਚਾਗੋਸੀਅਨਾਂ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਰਿਜ਼ਰਵ ਕਾਰਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੁਨਰਵਾਸ ਨੂੰ ਰੋਕੇਗਾ. ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥਾ. ਚਾਗੋਸੀਅਨ ਯੂਕੇ-ਅਧਾਰਤ ਡਿਏਗੋ ਗਾਰਸੀਅਨ ਸੋਸਾਇਟੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦਾ ਸੁਆਗਤ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਨੋਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਇਹ ਚਾਗੋਸੀਅਨਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਲਾਵਤਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ 'ਤੇ ਮੁੜ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ ਦਫਤਰ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਰਿਜ਼ਰਵ "ਯੂਰਪੀਅਨ ਕੋਰਟ ਆਫ ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਪੱਖਪਾਤ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ" ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। (ਉਸ ਅਦਾਲਤ ਦਾ 2012 ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਾਪੂ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੀ।)
1 ਦਸੰਬਰ 2010 ਨੂੰ, ਇੱਕ ਲੀਕ ਹੋਈ ਯੂਐਸ ਅੰਬੈਸੀ ਲੰਡਨ ਡਿਪਲੋਮੈਟਿਕ ਕੇਬਲ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੁਦਰਤ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਯੂਐਸ ਸੰਚਾਰ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕੀਤਾ। ਕੇਬਲ ਯੂਐਸ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਰਿਚਰਡ ਮਿਲਜ਼, ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਦਫਤਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਕੋਲਿਨ ਰੌਬਰਟਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰੌਬਰਟਸ ਨੇ "ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਰਕ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਦੀਪ ਸਮੂਹ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਪੁਨਰਵਾਸ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰੇਗਾ"। ਰਿਚਰਡ ਮਿਲਜ਼ ਨੇ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆ: "ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਫਸੀਓ ਦੇ ਰੌਬਰਟਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਚਾਗੋਸ ਟਾਪੂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਾਬਕਾ ਨਿਵਾਸੀ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਨੂੰ BIOT ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਵਸਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ"। ਕੇਬਲ (ਹਵਾਲਾ ID '09LONDON1156') ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਅਤੇ "ਕੋਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ" ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਕੇਬਲਗੇਟ ਕੈਸ਼ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਲੀਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
BIOT ਦਾ ਵਿਕਾਸ
ਮਿਲਟਰੀ ਬੇਸ 'ਤੇ ਕੰਮ 1971 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਏਅਰਬੇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਕਈ ਲੰਬੀ ਰੇਂਜ ਦੇ ਰਨਵੇਅ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਬੰਦਰਗਾਹ ਵੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਯੂਕੇ/ਯੂਐਸ ਬੇਸ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯੂਐਸ ਫੌਜ ਦੁਆਰਾ ਤਾਇਨਾਤ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਯੂਕੇ ਹਰ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਗੈਰੀਸਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਾਇਲ ਏਅਰ ਫੋਰਸ (RAF) ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੇ ਗਸ਼ਤੀ ਜਹਾਜ਼ ਉੱਥੇ ਤਾਇਨਾਤ ਹਨ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ (USAF) ਨੇ 1991 ਦੀ ਖਾੜੀ ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ 2001 ਦੀ ਜੰਗ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ 2003 ਦੇ ਇਰਾਕ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਬੇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ।
1990 ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲਾ BIOT ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਝੰਡਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਅਨ ਜੈਕ ਵੀ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਟਾਪੂ ਸਥਿਤ ਹਨ, ਚਿੱਟੀਆਂ ਅਤੇ ਨੀਲੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਰੇਖਾਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਤਾਜ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠਦੇ ਇੱਕ ਖਜੂਰ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ। US-UK ਵਿਵਸਥਾ ਜਿਸਨੇ ਰੱਖਿਆ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ 1966 ਤੋਂ 2016 ਤੱਕ ਲਾਗੂ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ 2036 ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਨਵਿਆਇਆ ਗਿਆ। ਘੋਸ਼ਣਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਬਕਾ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਵਿੱਚ £40 ਮਿਲੀਅਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਏ ਅਤੇ ਫੈਸਲੇ
22 ਮਈ 2019 ਨੂੰ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਜਨਰਲ ਅਸੈਂਬਲੀ (UNGA) ਨੇ ਇੱਕ ਮਤਾ ਅਪਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿ "ਚਾਗੋਸ ਆਰਕੀਪੇਲਾਗੋ ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਇੱਕ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਬਣਦਾ ਹੈ", ਫਰਵਰੀ 2019 ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਿਆਂ ਅਦਾਲਤ (ICJ) ਦੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਰਾਏ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ। ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਤੋਂ ਟਾਪੂ ਦਾ ਵੱਖ ਹੋਣਾ। ਆਪਣੀ ਸਲਾਹਕਾਰੀ ਰਾਏ ਵਿੱਚ, ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆ ਕਿ "ਮੌਰੀਸ਼ਸ ਦੇ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ੀਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਨੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ", ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ "ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਚਾਗੋਸ ਆਰਕੀਪੇਲਾਗੋ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ। ਜਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਹੋ ਸਕੇ"। ਇਸ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ 116 ਮੈਂਬਰ ਰਾਜਾਂ ਨੇ ਸਮਰਥਨ ਅਤੇ 6 ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿਚ ਵੋਟਿੰਗ ਦੇ ਨਾਲ ਬਹੁਮਤ ਨਾਲ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ। 28 ਜਨਵਰੀ 2021 ਨੂੰ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਨੇ, ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਅਤੇ ਮਾਲਦੀਵ ਵਿਚਕਾਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੀਮਾ 'ਤੇ ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ, ਫੈਸਲਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੀ ਚਾਗੋਸ ਦੀਪ ਸਮੂਹ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਹੈ। ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿਵਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।
ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਪੋਸਟਲ ਯੂਨੀਅਨ (ਯੂਪੀਯੂ), ਜਿਸਦਾ ਸੰਧੀ ਹਸਤਾਖਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡਾਕ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਨੇ 2021 ਵਿੱਚ BIOT ਨੂੰ ਅਤੇ ਮੇਲ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਡਾਕ ਟਿਕਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਵੋਟ ਦਿੱਤੀ, ਇਸਦੀ ਬਜਾਏ ਮਾਰੀਸ਼ੀਅਨ ਸਟੈਂਪਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
3 ਨਵੰਬਰ 2022 ਨੂੰ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਿਦੇਸ਼ ਸਕੱਤਰ ਜੇਮਜ਼ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਯੂਕੇ ਅਤੇ ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਓਸ਼ੀਅਨ ਟੈਰੀਟਰੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ 'ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਰਾਜਾਂ ਨੇ ਡਿਏਗੋ ਗਾਰਸੀਆ 'ਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਯੂਕੇ/ਯੂਐਸ ਮਿਲਟਰੀ ਬੇਸ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਸਰਕਾਰ
ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਜੋਂ, ਰਾਜ ਦਾ ਮੁਖੀ ਰਾਜਾ ਚਾਰਲਸ III ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਰਾਜਪਾਲ ਨਿਯੁਕਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਸਥਾਈ ਨਿਵਾਸੀ ਨਹੀਂ ਹਨ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਜਾਰਜੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਸੈਂਡਵਿਚ ਟਾਪੂਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੈ)। ਇਹ ਖੇਤਰ ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਨਿਰਭਰਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਐਸ਼ਮੋਰ ਅਤੇ ਕਾਰਟੀਅਰ ਟਾਪੂ, ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਟਾਪੂ, ਕੋਕੋਸ (ਕੀਲਿੰਗ) ਟਾਪੂ, ਅਤੇ ਹਰਡ ਆਈਲੈਂਡ ਅਤੇ ਮੈਕਡੋਨਲਡ ਟਾਪੂ, ਸਾਰੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਸੰਪਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ; ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਲੈਂਡਸ, ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਫ੍ਰੈਂਚ ਸਕੈਟਰਡ ਟਾਪੂਆਂ ਅਤੇ ਟ੍ਰੋਮੇਲਿਨ ਅਤੇ ਗਲੋਰੀਓਸੋ ਟਾਪੂਆਂ ਦੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਦੇ ਨਾਲ; ਫ੍ਰੈਂਚ ਮੇਓਟ ਅਤੇ ਰੀਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਨਾਲ।
ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਮੁਖੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਹੈ, ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪਾਲ ਕੈਂਡਲਰ, ਜੋ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਦਫਤਰ ਵਿੱਚ ਓਵਰਸੀਜ਼ ਟੈਰੀਟਰੀਜ਼ ਦਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਵੀ ਹੈ; ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਸਟੀਫਨ ਹਿਲਟਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਕਿਟ ਪਾਈਮੈਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜਾਂ ਦੀ ਟੁਕੜੀ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ।
ਖੇਤਰ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਸੰਵਿਧਾਨ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ, ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਓਸ਼ੀਅਨ ਟੈਰੀਟਰੀ (ਸੰਵਿਧਾਨ) ਆਰਡਰ 2004 ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨੂੰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨੇ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਤਾਂ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਕਾਨੂੰਨ ਉਹੀ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਕੋਰਟ ਆਰਡੀਨੈਂਸ 1983 ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਅਧੀਨ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਵੇਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ( ਅਤੇ ਕੋਈ ਚੋਣਾਂ ਨਹੀਂ) ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਸਥਾਈ ਨਿਵਾਸੀ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਲਈ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ BIOT ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਨਿਵਾਸੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਫੌਜ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਜੁਰਮਾਂ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਫੌਜੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਾਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਕਾਰ ਲਾਗੂ ਸੰਧੀਆਂ ਮਿਲਟਰੀ ਬੇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਨੋਟਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਦਲਾ-ਬਦਲੀ, 30 ਦਸੰਬਰ 1966 ਨੂੰ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਉਪਲਬਧਤਾ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤਾ ਬਣਾਇਆ। ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੇ ਅਧਾਰ ਨੂੰ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਲਈ ਵਰਤਣ ਲਈ।
ਨੇਵਲ ਪਾਰਟੀ 1002 ਅਤੇ ਐਮਵੀ ਗ੍ਰੈਂਪੀਅਨ ਫਰੰਟੀਅਰ
ਨੇਵਲ ਪਾਰਟੀ 1002 (NP 1002) ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਾਇਲ ਨੇਵੀ ਅਤੇ ਰਾਇਲ ਮਰੀਨ ਦੋਵਾਂ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। NP 1002 ਸਿਵਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸਿੰਗ ਅਤੇ ਕਸਟਮ ਡਿਊਟੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਾਇਲ ਮਰੀਨ ਵੀ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਟੁਕੜੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਲਿਦੜ
ਲਿਦੜ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਖੇਤਰ
ਨੇਵਲ ਪਾਰਟੀ 1002 ਅਤੇ ਐਮਵੀ ਗ੍ਰੈਂਪੀਅਨ ਫਰੰਟੀਅਰ
2017 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, BIOT ਗਸ਼ਤੀ ਜਹਾਜ਼, MV ਪੈਸੀਫਿਕ ਮਾਰਲਿਨ, ਡਿਏਗੋ ਗਾਰਸੀਆ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਤ ਸੀ। ਇਹ ਸਵਾਇਰ ਪੈਸੀਫਿਕ ਆਫਸ਼ੋਰ ਗਰੁੱਪ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੈਸੀਫਿਕ ਮਾਰਲਿਨ ਨੇ ਸਾਰਾ ਸਾਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਵਿੱਚ ਗਸ਼ਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਅਪ੍ਰੈਲ 2010 ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਨੂੰ ਮਨੋਨੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਖੇਤਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ 1978 ਵਿਚ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਟਗ ਵਜੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ 57.7 ਮੀਟਰ (189 ਫੁੱਟ 4 ਇੰਚ) ਲੰਬਾ ਹੈ, 3.8 ਮੀਟਰ (12 ਫੁੱਟ 6 ਇੰਚ) ਦੇ ਡਰਾਫਟ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਟਨੇਜ 1,200 ਟਨ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਅਧਿਕਤਮ ਗਤੀ 12.5 ਗੰਢਾਂ (23.2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ; 14.4 ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ) 11 ਗੰਢਾਂ (20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ; 13 ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ) ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਗਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ, ਜੋ ਲਗਭਗ 18,000 ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੀਲ (33,000 ਕਿਲੋ ਮੀਟਰ; 21,000 ਮੀਲ) ਅਤੇ 68 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਬਾਲਣ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ. ਇਹ ਸਵਾਇਰ ਫਲੀਟ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਜਹਾਜ਼ ਸੀ। ਪੈਸੀਫਿਕ ਮਾਰਲਿਨ ਨੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਦੀਆਂ ਗਸ਼ਤ ਡਿਊਟੀਆਂ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦਾ ਲਗਭਗ 54% ਖਰਚ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਹੋਰ 19% ਫੌਜੀ ਗਸ਼ਤ ਡਿਊਟੀਆਂ 'ਤੇ।
2016 ਵਿੱਚ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਐਮਵੀ ਗ੍ਰੈਂਪੀਅਨ ਫਰੰਟੀਅਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਸਕਾਟਿਸ਼-ਅਧਾਰਤ ਉੱਤਰੀ ਸਟਾਰ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ 70 ਮੀਟਰ (230 ਫੁੱਟ) ਜਹਾਜ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 24 ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਸ਼ਤ ਅਤੇ ਖੋਜ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਹਾਜ਼ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ NP 1002 ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ / ਅਭਿਆਸਾਂ ਦੋਵਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਖੋਜ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ / ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਭਾਲ। 2022 ਵਿੱਚ, ਗ੍ਰੈਮਪੀਅਨ ਫਰੰਟੀਅਰ ਨੇ ਇੱਕ ਮੌਰੀਸ਼ੀਅਨ-ਚਾਰਟਡ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਾਗੋਸੀਅਨ ਜਲਾਵਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦੀਪ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਬਲੇਨਹਾਈਮ ਰੀਫ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦਾ ਸੀ।
ਰਾਇਲ ਨੇਵੀ ਇੰਡੋ-ਪੈਸੀਫਿਕ ਖੇਤਰ, ਐਚਐਮਐਸ ਤਾਮਰ ਅਤੇ ਐਚਐਮਐਸ ਸਪੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਆਫਸ਼ੋਰ ਗਸ਼ਤੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਵੀ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਾਂ ਤਾਂ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ BIOT ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਡਿਊਟੀਆਂ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। HMS Tamar ਨੇ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਫਰਵਰੀ/ਮਾਰਚ 2023 ਵਿੱਚ ਟਾਪੂਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਦੁਰਲੱਭ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ।
ਭੂਗੋਲ
ਇਹ ਇਲਾਕਾ 55 ਟਾਪੂਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਟਾਪੂ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਡਿਏਗੋ ਗਾਰਸੀਆ ਹੈ, ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਆਬਾਦ ਟਾਪੂ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕੁੱਲ ਭੂਮੀ ਖੇਤਰ (60 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (23 ਵਰਗ ਮੀਲ)) ਦਾ ਲਗਭਗ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਭੂ-ਭਾਗ ਸਮਤਲ ਅਤੇ ਨੀਵਾਂ ਹੈ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖੇਤਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਤੋਂ ਦੋ ਮੀਟਰ (6 ਫੁੱਟ 7 ਇੰਚ) ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਹਨ। 2010 ਵਿੱਚ, ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ 545,000 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (210,000 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਓਸ਼ੀਅਨ ਟੈਰੀਟਰੀ (ਸੰਵਿਧਾਨ) ਆਰਡਰ 2004 ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਟਾਪੂਆਂ ਜਾਂ ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ:
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉੱਪਰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 1965 ਅਤੇ 1976 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਲਦਾਬਰਾ, ਫਾਰਕੁਹਾਰ ਅਤੇ ਡੇਸਰੋਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ; ਟਾਪੂਆਂ ਦਾ ਪਿਛਲਾ ਸਮੂਹ ਮੈਡਾਗਾਸਕਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੇਸ਼ੇਲਸ ਤੋਂ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਜਲਵਾਯੂ
ਜਲਵਾਯੂ ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਹੈ; ਗਰਮ, ਨਮੀ ਵਾਲੀ, ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਹਵਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮੱਧਮ।
ਆਵਾਜਾਈ
ਡਿਏਗੋ ਗਾਰਸੀਆ 'ਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ ਬੰਦਰਗਾਹ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਅਤੇ ਇਸਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੱਕੀ ਸੜਕ ਦੇ ਛੋਟੇ ਹਿੱਸੇ ਹਨ; ਆਵਾਜਾਈ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਾਈਕਲ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਹੈ। ਇਸ ਟਾਪੂ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੈਗਨਵੇਅ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਨਾਰੀਅਲ ਦੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਦੀ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਲਈ ਗਧਿਆਂ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਤੰਗ ਗੇਜ ਰੇਲਵੇ ਸਨ। ਇਹ ਹੁਣ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਗੜ ਗਏ ਹਨ।
ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਦੇ ਪਾਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਸਤੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਯਾਟ ਦੇ ਅਮਲੇ ਅਣ-ਆਬਾਦ ਬਾਹਰੀ ਟਾਪੂਆਂ (ਡਿਏਗੋ ਗਾਰਸੀਆ ਤੋਂ ਪਰੇ) ਲਈ ਮੂਰਿੰਗ ਪਰਮਿਟ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 3 ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੀਲ (5.6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ; 3.5 ਮੀਲ) ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਜਾਂ ਸਖਤ ਵਜੋਂ ਮਨੋਨੀਤ ਟਾਪੂਆਂ 'ਤੇ ਲੰਗਰ ਨਹੀਂ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਕੁਦਰਤ ਭੰਡਾਰ, ਜਾਂ ਪੇਰੋਸ ਬਨਹੋਸ ਐਟੋਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੁਦਰਤ ਰਿਜ਼ਰਵ। ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਡਿਏਗੋ ਗਾਰਸੀਆ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਟਾਪੂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੀਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਸੰਭਾਲ
1 ਅਪ੍ਰੈਲ 2010 ਨੂੰ, ਚਾਗੋਸ ਦੀਪ ਸਮੂਹ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਲਈ ਚਾਗੋਸ ਮਰੀਨ ਪ੍ਰੋਟੈਕਟਡ ਏਰੀਆ (MPA) ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਨੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਇਹ ਉਸਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਸੀ, ਅਤੇ 18 ਮਾਰਚ 2015 ਨੂੰ, ਆਰਬਿਟਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਈ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਐਮਪੀਏ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ 'ਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦ ਅਧਿਕਾਰ ਸਨ। ਦੀਪ ਸਮੂਹ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀਆਂ, ਦੀਪ ਸਮੂਹ ਦੀ ਇੱਕ ਅੰਤਮ ਵਾਪਸੀ ਲਈ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਵਾਪਸੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਪ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਇਸਦੇ ਨੇੜੇ ਲੱਭੇ ਗਏ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖਣਿਜ ਜਾਂ ਤੇਲ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ।
ਐਮਪੀਏ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨੋ-ਟੇਕ ਜ਼ੋਨਾਂ ਦੇ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਦੁੱਗਣਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਲਾਭਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:
ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਾਤਾਵਰਨ (ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ) ਜ਼ੋਨ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਐਮਪੀਏ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਮਹਿਮਦਪੁਰ
ਮਹਿਮਦਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਮਲੋਹ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਖੇਤਰ
ਸੰਭਾਲ
BIOT ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਬਜ਼ੁਰਗ ਚਾਗੋਸੀਅਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕਈ ਦੌਰਿਆਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਯੂਕੇ-ਅਧਾਰਤ ਚਾਗੋਸੀਅਨਾਂ ਲਈ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸਿਖਲਾਈ ਜੋ ਕੁਝ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ (ਵਿਜ਼ਿਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ)।
ਜਨਸੰਖਿਆ
ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਓਸ਼ੀਅਨ ਟੈਰੀਟਰੀ (ਸੰਵਿਧਾਨ) ਆਰਡਰ 2004 ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ" ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ "ਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣ ਲਈ ਅਲੱਗ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ", ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਜਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ"।
ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਸਥਾਈ ਆਬਾਦੀ, ਜਾਂ ਜਨਗਣਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਖੇਤਰ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੀਮਤ ਹੈ; ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਆਕਾਰ ਇਸਦੀਆਂ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਲੋੜਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਡਿਏਗੋ ਗਾਰਸੀਆ, 27 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (10 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਦੇ ਭੂਮੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਆਬਾਦ ਟਾਪੂ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਲਈ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2 ਦੇ ਲਗਭਗ 110 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਔਸਤ ਆਬਾਦੀ ਘਣਤਾ ਹੈ। ਡਿਏਗੋ ਗਾਰਸੀਆ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਰਫ ਅਧਿਕਾਰਤ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਫੌਜੀ-ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਡਿਏਗੋ ਗਾਰਸੀਆ (ਇਸ ਲਈ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਕੂਲ ਨਹੀਂ) ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਰਮਚਾਰੀ ਛੁੱਟੀ ਲਈ ਟਾਪੂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਪਰ ਉਹ ਫਾਲੋ-ਆਨ ਫਲਾਈਟਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਲਈ ਡਿਏਗੋ ਗਾਰਸੀਆ ਰਾਹੀਂ ਆਵਾਜਾਈ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। 2018 ਵਿੱਚ ਆਬਾਦੀ ਘਟ ਕੇ ਲਗਭਗ 3,000 ਵਿਅਕਤੀ ਰਹਿ ਗਈ ਸੀ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਟਾਪੂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਫਾਕਲੈਂਡ ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹੈ। ਟਾਪੂ ਦਾ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਬਾਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮਹਿਮਦਪੁਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਖੇਤਰ
ਮਾਰੂ ਪਨਾਹ ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ
ਤਮਿਲ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਰ ਛੋਟੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਜੋ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਨੂੰ ਡਿਏਗੋ ਗਾਰਸੀਆ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਮੁਰੰਮਤ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇੱਕ ਕਿਸ਼ਤੀ 46 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਖੇਤਰ ਰੀਯੂਨੀਅਨ ਵੱਲ ਗਈ।
ਆਰਥਿਕਤਾ
ਸਾਰੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਡਿਏਗੋ ਗਾਰਸੀਆ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਸੰਯੁਕਤ ਯੂਕੇ/ਯੂਐਸ ਰੱਖਿਆ ਸਹੂਲਤਾਂ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਉਸਾਰੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਸਥਾਪਨਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਫੌਜੀ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਮਾਰੀਸ਼ਸ, ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਤੋਂ ਕੰਟਰੈਕਟ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਟਾਪੂਆਂ 'ਤੇ ਕੋਈ ਉਦਯੋਗਿਕ ਜਾਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਤੱਕ, ਵਪਾਰਕ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੇ ਲਾਇਸੈਂਸ ਨੇ ਖੇਤਰ ਲਈ ਲਗਭਗ US $1 ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਆਮਦਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ।
ਸੇਵਾਵਾਂ
ਨੇਵੀ ਮੋਰੇਲ, ਵੈਲਫੇਅਰ ਐਂਡ ਰੀਕ੍ਰੀਏਸ਼ਨ (MWR) ਸੈਕਸ਼ਨ ਡਿਏਗੋ ਗਾਰਸੀਆ 'ਤੇ ਕਈ ਸਹੂਲਤਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, ਬਾਹਰੀ ਸਿਨੇਮਾ, ਦੁਕਾਨਾਂ, ਅਤੇ ਖੇਡ ਕੇਂਦਰ, ਯੂ.ਐੱਸ. ਡਾਲਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਮਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। BIOT ਪੋਸਟ ਆਫਿਸ ਆਊਟਬਾਉਂਡ ਡਾਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ 17 ਜਨਵਰੀ 1968 ਤੋਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਲਈ ਡਾਕ ਟਿਕਟਾਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਖੇਤਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਅਤੇ ਸੇਸ਼ੇਲਜ਼ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਇਹਨਾਂ ਸਟੈਂਪਾਂ ਨੂੰ 1992 ਤੱਕ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸ ਮਿਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਪਾਉਂਡ ਸਟਰਲਿੰਗ ਦੇ ਸੰਪ੍ਰਦਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਖੇਤਰ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਮੁਢਲੀਆਂ ਡਾਕਟਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਲੋੜ ਹੋਵੇ, ਡਾਕਟਰੀ ਨਿਕਾਸੀ ਦੇ ਵਿਕਲਪ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਕੂਲ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਦੂਰਸੰਚਾਰ
ਕੇਬਲ ਅਤੇ ਵਾਇਰਲੈੱਸ ਨੇ 1982 ਵਿੱਚ ਯੂਕੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਲਾਇਸੈਂਸ ਅਧੀਨ, ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2013 ਵਿੱਚ, ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਬੈਟੇਲਕੋ ਗਰੁੱਪ ਦੁਆਰਾ ਐਕਵਾਇਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਕੇਬਲ ਐਂਡ ਵਾਇਰਲੈੱਸ (ਡਿਆਗੋ ਗਾਰਸੀਆ) ਲਿਮਟਿਡ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਸ਼ਿਓਰ (ਡੀਏਗੋ ਗਾਰਸੀਆ) ਲਿਮਟਿਡ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਸ਼ਿਓਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦਾ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਹੈ।
ਭੂਮੱਧ ਰੇਖਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇਸਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਦੂਰੀ ਤੱਕ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਡਿਏਗੋ ਗਾਰਸੀਆ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਮਹਾਸਾਗਰਾਂ ਉੱਤੇ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਭੂ-ਸਮਕਾਲੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਟਾਪੂ ਡਿਏਗੋ ਗਾਰਸੀਆ ਸਟੇਸ਼ਨ (DGS) ਦਾ ਘਰ ਹੈ।, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਸਪੇਸ ਫੋਰਸ ਦੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਕੰਟਰੋਲ ਨੈੱਟਵਰਕ (SCN) ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਰਿਮੋਟ ਟਰੈਕਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨ; AFSCN ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਟਰੈਕਿੰਗ ਸਮਰੱਥਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਦੋ ਪਾਸੇ ਹਨ।
.io ਡੋਮੇਨ ਨਾਮ
.io (ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ) ਕੰਟਰੀ-ਕੋਡ ਟਾਪ-ਲੈਵਲ ਡੋਮੇਨ ਨੂੰ 1997 ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੈਟ ਅਸਾਈਨਡ ਨੰਬਰ ਅਥਾਰਟੀ (IANA) ਦੁਆਰਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਪਾਲ ਕੇਨ ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ 1997 ਤੋਂ ਵਪਾਰਕ ਨਾਮ 'ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਕੰਪਿਊਟਰ ਬਿਊਰੋ' ਦੇ ਤਹਿਤ ਨਿੱਜੀ ਲਾਭ ਲਈ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2017 ਤੱਕ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2017 ਵਿੱਚ, ਪੌਲ ਕੇਨ ਨੇ ਇੰਟਰਨੈਟ ਕੰਪਿਊਟਰ ਬਿਊਰੋ ਹੋਲਡਿੰਗ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡੋਮੇਨ ਨਾਮ ਰਜਿਸਟਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਅਫਿਲਿਆਸ ਨੂੰ US$70.17 ਮਿਲੀਅਨ ਨਕਦ ਵਿੱਚ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ।
ਲਾਤਸੀਓ
ਲਾਤਸੀਓ (, Latium) ਇਟਲੀ ਦੇ 20 ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਹੋ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਪਰਾਇਦੀਪੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਅਬਾਦੀ 57 ਲੱਖ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਇਟਲੀ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰੋਮ ਹੈ ਜੋ ਇਟਲੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਅਵੈਸਤਾ
ਅਵੇਸਤਾ ਪਾਰਸੀ ਧਰਮ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਹੈ। ਇਹ ਅਵੇਸਤਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨ ਕਦੀਮ ਪਹਲਵੀ ਈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਹੈ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਦੇ 21 ਪਾਰੇ ਸਨ ਜੋ ਬਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਚਮੜੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸੁਨਹਰੇ ਖ਼ਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਲਾਤਸੀਓ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਾਲਵੀ ਖੇਤਰ
ਬਾਘਾ ਪੁਰਾਣਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਬਾਘਾ ਪੁਰਾਣਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦਾ ਹਲਕਾ ਨੰ 72 ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੋਗਾ ਦਾ ਹਲਕਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਅਵੈਸਤਾ
ਸਾਹਿਤ
ਅਵੇਸਤਾ ਯੁੱਗ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਰੰਭ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 200 ਈ ਤੱਕ ਕਾਲਕਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਰਬਪ੍ਰਥਮ ਰਚਨਾਵਾਂ ਗਾਥਾਵਾਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਪੰਜ ਹੈ। ਅਵੇਸਤਾ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇਹੀ ਮੂਲ ਗਰੰਥ ਹਨ ਜੋ ਪੈਗੰਬਰ ਦੇ ਭਗਤੀਸੂਤਰ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਾਨਵੀ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਰੂਪ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਿਤ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਕਾਲਪਨਿਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕ‌ਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜਿਆਦਾ ਆਰਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਕਵਿਓਂਤ (ਸਿੰਟੈਕਸ), ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਛੰਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਿੰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਕਾਲ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨਤਮ ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਨਪੇ ਤੁਲੇ ਸਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਚੇ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਪਾਠ ਲਈ ਹੀ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਕੇਵਲ ਗੂੜ੍ਹ ਆਤਮਕ ਰਹਸ ਅਨੁਭੂਤੀਆਂ ਵਿਦਮਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਾਪ੍ਰਧਾਨ ਹੀ ਨਾ ਹੋਕੇ ਵਿਅਕਤੀਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਗੰਬਰ ਦੇ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰੱਬ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕਰੂਪਤਾ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਸ਼ਾ ਦੀਚੰਗੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਚਾਹੁਣ ਯੋਗ ਆਸ, ਨਿਰਾਸ਼ਾ, ਹਰਸ਼, ਦੁੱਖ, ਡਰ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਤ ਅਨੁਆਈਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਨਾਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਆਦਿ ਭਾਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਸਮਾਵੇਸ਼ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਜੀਵਨ ਵਾਸਨਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪੈਗੰਬਰ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਮਨੁੱਖ ਵਾਸਨਾ ਦਾ ਨਿਰੋਧ ਕਰ ਸਾਤਵਿਕ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਕਲਿਆਣ ਅਵਸ਼ਭਾਵੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਖੇਤਰ
.io ਡੋਮੇਨ ਨਾਮ
ਜੁਲਾਈ 2021 ਵਿੱਚ, Chagos Refugees Group UK ਨੇ ਪਾਲ ਕੇਨ ਅਤੇ Afilias ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਆਇਰਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਸੌਂਪੀ, .io ਡੋਮੇਨ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਡੋਮੇਨ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਮਾਲੀਏ ਵਿੱਚ $7 ਮਿਲੀਅਨ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਰਾਇਲਟੀ ਦੇ ਭੁਗਤਾਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।
ਅਵੈਸਤਾ
ਸਾਹਿਤ
ਅਵੇਸਤਾ ਕਾਲ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵੇਂਦੀਡਾਡ ਜਾਂ ਵਿਦੇਵੋ ਦਾਤ (ਰਾਖਸਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਨੂੰਨ) ਦਾ ਚਰਚਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਕਨੂੰਨ ਵਿਸ਼ੇ ਸੰਬੰਧੀ ਇੱਕ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 22 ਫਰਗਰਦ ਜਾਂ ਅਧਿਆਏ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪਾਰਸੀ ਰਚਨਾਕਾਲ (800 ਈ ਪੂ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 200 ਈ) ਦੇ ਵਿੱਚ ਲਿਖਤੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਸਰਵਥਾ ਅਣਹੋਂਦ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੇਵਲ ਕੀਲਾਕਾਰ (ਕਿਊਨੀਫਾਰਮ) ਅਭਿਲੇਖ ਮਾਤਰ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਖਾਮਨੀ ਸਮਰਾਟਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਦੇਸ਼ ਅੰਕਿਤ ਕਰ ਰੱਖੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਵੇਸਤਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਲਿਪੀ ਤੋਂ ਬਾਬੁਲੀ ਅਤੇ ਅਸੀਰਿਅਨ ਉਤਪਤੀ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪਹਲਵੀ ਯੁੱਗ (ਈਸਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਨੌਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ) ਵਿੱਚ ਕਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਜਿਵੇਂ ਬੁੰਦਹਿਸ਼ਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਦਿਨਕਰਦ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੈਤਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਮੀਮਾਂਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਸ਼ਾਇਸਤ-ਲ-ਸ਼ਾਇਸਤ ਜੋ ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਰੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਕੰਦ ਗੁਮਾਨਿ ਵਿਜਰ (ਸੰਦੇਹਨਿਵਾਣਾਰਥਕ ਮੰਜੂਸ਼ਾ) ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਾਸਨਾ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਵਿਵੇਚਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਦ ਦਰ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਵਿਧ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਰਸੀ ਧਰਮ
ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਖੇਤਰ
ਖੇਡਾਂ
ਚਾਗੋਸ ਟਾਪੂ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ
੧੪ ਜੂਨ
14 ਜੂਨ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 165ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 166ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 200 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ।
ਦਿਹਾਂਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੂਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਕੈਪਟਨ ਵਿਕਰਮ ਬੱਤਰਾ
ਕੈਪਟਨ ਵਿਕਰਮ ਬੱਤਰਾ ਪਰਮਵੀਰ ਚੱਕਰ (9 ਸਤਬਰ 1974- 7 ਜੁਲਾਈ 1999) ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੋਜ ਵਿੱਚ ਅਫਸਰ ਸਨ ਜਿੰਨਾ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦੀ ਉੱਪਰੰਤ ਪਰਮਵੀਰ ਚੱਕਰ ਨਾਲ 1999 ਦੀ ਕਾਰਗਿਲ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਬਹਾਦਰੀ ਭਰੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਕਮਲ ਰਨਦੀਵੇ
ਕਮਲ ਰਨਦੀਵੇ, (ਕਮਲ ਸਮਰਥ,1917–2001) ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਜੀਵ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੀ, ਜੋ ਕੈਂਸਰਾਂ ਅਤੇ ਵਾਇਰਸਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਕਾਰਜ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਵੋਮੈੱਨ ਸਾਇੰਟਿਸਟਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਬਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ 1982 ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਟ ਰੋਗੀਆਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜ ਲਈ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
ਉਸਨੇ 1960ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਇੰਡੀਅਨ ਕੈਂਸਰ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਟਿਸ਼ੂ ਕਲਚਰ ਰਿਸਰਚ ਲਬਾਰਟਰੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ
ਐਸਥਰ ਡੁਫ਼ਲੋ
ਐਸਥਰ ਡਫਲੋ (ਜਨਮ 25 ਅਕਤੂਬਰ 1972) ਇੱਕ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਬਦੁਲ ਲਤੀਫ਼ ਜਮੀਲ ਪਾਵਰਟੀ ਐਕਸ਼ਨ ਲੈਬ ਦੀ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਮਾਸਚਿਉਤਸ ਇੰਸਟੀਚਿਉਟ ਆੱਫ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬੀ ਨਿਵਾਰਣ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਅਰਥਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ। ਡੁਫ਼ਲੋ ਆਰਥਿਕ ਖੋਜ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਿਉਰੋ (NBER) ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਸਹਾਇਕ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਖੋਜ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਬਿਉਰੋ (Bureau of Research and Economic Analysis of Development-BREAD) ਦੀ ਬੋਰਡ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵੀ ਹੈ। ਉਹਦੇ ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸੂਖਮ ਪੱਧਰ ਤੇ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਠੋਸ ਨੀਤੀ ਸੁਝਾਅ ਦੇਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਉਸਨੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਵਤੀਰੇ, ਗਰੀਬੀ, ਵਿੱਦਿਆ, ਵਿੱਤ ਦੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਨੀਤੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਉੱਪਰ ਕੁਝ ਬੇਤਰਤੀਬੇ ਅਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੁਣੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਉੱਪਰ ਤਜ਼ਰਬੇ ਕੀਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਅਤੇ ਅਸਫ਼ਲਤਾ ਨੂੰ ਪਰਖ਼ਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਇਸ ਖੋਜ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਨੀਤੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਐਸਥਰ ਡੁਫਲੋ ਨੇ "ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਗਰੀਬੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਪਹੁੰਚ ਲਈ" ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਅਭਿਜੀਤ ਬੈਨਰਜੀ ਅਤੇ ਮਾਈਕਲ ਕ੍ਰੈਮਰ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਤੇ 2019 ਦਾ ਆਰਥਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।
ਸਨਮਾਨ
ਡੁਫ਼ਲੋ ਨੂੰ 2014 ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਰਥਵਿਗਿਆਨ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਇੰਨਫੋਸਿਸ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ। ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ ਟਾਇਮ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ 100 ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। 2010 ਵਿੱਚ 40 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਉੱਘੇ ਅਰਥਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਨ ਇਕਨਾਮਿਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜੌਹਨ ਬੇਟਸ ਕਲਾਰਕ ਮੈਡਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸਾਲ 2009 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਮੈਕਆਰਥਰ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਫੈਲੋ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿ ਜੀਨੀਅਸ ਗਰਾਂਟ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਨਵਾਜਿਆ ਗਿਆ। ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਮਰੀਕੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ "ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨੀਤੀ"(Foreign Policy) ਨੇ 2008 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਜਨਤਾ ਦੇ 100 ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਲ 2010 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ 100 ਮੁੱਖ ਚਿੰਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ।
ਕਿਤਾਬ
2011 ਵਿੱਚ ਡੁਫ਼ਲੋ ਨੇ ਅਭੀਜੀਤ ਬੈਨਰਜੀ ਨਾਲ ਰਲ ਕੇ ਪੂਅਰ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਗਰੀਬੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਨੀਰੀਖਣ ਆਧਾਰਿਤ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿਹਾੜਾ 2015 ਐਡੀਟਾਥਨ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਏ ਸਫ਼ੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀ ਔਰਤ ਮਹੀਨਾ 2015 ਦੌਰਾਨ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਿਤ ਸਫ਼ੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਛਛਰੋਲੀ
ਛਛਰੋਲੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਐੱਸ.ਏ.ਐੱਸ.ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਡੇਰਾ ਬਸੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮਨੀਕੁੰਤਲਾ ਸੇਨ
ਮਨੀਕੁੰਤਲਾ ਸੇਨ ( মণিকুন্তলা সেন  ; c. 1911–1987) ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਬੰਗਾਲੀ -ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਸ਼ੈਡੀਨਰ ਕੋਠਾ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇੰਨ ਸਰਚ ਆਫ਼ ਫ੍ਰੀਡਮ: ਐਨ ਅਨਫਿਨੀਸ਼ਡ ਜਰਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ) ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਗੜਬੜ ਵਾਲੇ ਸਮਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਔਰਤ ਕਾਰਕੁਨ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਮਨੀਕੁੰਤਲਾ ਸੇਨ ਦਾ ਜਨਮ ਬਾਰੀਸਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜੋ ਹੁਣ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਹੈ, ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਜਾਤਰਾ ਨਾਟਕਕਾਰ ਮੁਕੁੰਦ ਦਾਸ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਸ਼ਵਨੀ ਕੁਮਾਰ ਦੱਤਾ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਗਦੀਸ਼ ਚੰਦਰ ਮੁਖੋਪਾਧਿਆਏ, ਬ੍ਰਜਮੋਹਨ ਕਾਲਜ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਮਣੀਕੁੰਤਲਾ ਸੇਨ ਨੇ ਬੀ.ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ; ਮੁਖੋਪਾਧਿਆਏ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮਨ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਸੇਨ ਨੇ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ 1923 ਵਿੱਚ ਬਾਰੀਸ਼ਾਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਤਰੀਕੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੇ ਵੇਸ਼ਵਾਵਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਆਯਾਤ ਕੀਤੇ ਫੈਬਰਿਕ ਪਹਿਨਣੇ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲਕਸ਼ਮੀ ਮਿੱਲ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਬਾਰਿਸ਼ਾਲ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਨਕਲਾਬੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਅਨੁਸ਼ੀਲਨ ਸਮਿਤੀ ਬਹੁਤ ਸਰਗਰਮ ਸੀ। ਸੇਨ ਨੇ ਇੱਕ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਜੁਗਾਂਤਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਸ਼ਾਂਤੀਸੁਧਾ ਘੋਸ਼ ਨੂੰ ਮਿਲੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਰਕਲ ਨੇ ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ ਲੈਨਿਨ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹਵਾਦੀ, ਸੇਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਸ਼ਾਂਤੀਸੁਧਾ ਘੋਸ਼ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਦੁਆਰਾ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਲਈ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਦੇਖਿਆ। ਸੇਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕਲਕੱਤਾ ਜਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਲਈ ਮਨਾ ਲਿਆ ਅਤੇ, ਉਸਨੇ ਗੁਪਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ।
ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਗੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1987
ਨਰੋਦਾ ਪਾਟੀਆ ਹੱਤਿਆਕਾਂਡ
ਨਰੋਦਾ ਪਾਟੀਆ ਘੱਲੂਘਾਰਾ 2002 ਦੀ ਗੁਜਰਾਤ ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਨਰੋਦਾ ਪਾਟਿਆ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਲਗਪਗ 5,000 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨੇ 97 ਮੁਸਲਮਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਘੱਲੂਘਾਰਾ 28 ਫਰਵਰੀ 2002 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪੁਲਸ ਤੇ ਅਮਨ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਮੂਕ ਦਰਸ਼ਕ ਬਣੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਗੋਧਰਾ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੇ ਗੱਡੀ ਦੇ ਡੱਬੇ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਮੋਏ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸਾਂ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਮੰਗਾਏ ਜਾਣ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੇ ਬੰਦ ਦੇ ਸੱਦੇ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਘੰਟੇ ਤੋਂ ਵਧ ਸਮਾਂ ਚੱਲੀ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਭੀੜ ਨੇ ਲੁੱਟ-ਮਾਰ, ਜਿਨਸੀ ਹਮਲੇ, ਗੈਂਗ-ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅਤੇ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੰਦਾ ਜਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਹੱਤਿਆਕਾਂਡ ਦਾ ਅਲਜਾਮ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਤੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2002 ਦੀ ਗੁਜਰਾਤ ਹਿੰਸਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੱਤਿਆਕਾਂਡ
ਲੋਪੋ
ਲੋਪੋ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਮੋਗਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਬਲਾਕ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮੀਆਂ ਇਫ਼ਤਿਖ਼ਾਰਉੱਦੀਨ
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਮੀਆਂ ਮੁਹੰਮਦ ਇਫ਼ਤਿਖ਼ਾਰਉੱਦੀਨ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1907 ਨੂੰ ਬਾਗਾਨਪੁਰਾ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਲੀਮਾਰ ਗਾਰਡਨ, ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਰਾਈਂ ਮੀਆਂ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਉਹ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਸਰ ਮੀਆਂ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਫ਼ੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੁੱਖ ਜੱਜ, ਸਰ ਮੀਆਂ ਅਬਦੁਲ ਰਾਸ਼ਿਦ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਮਨੁੱਖ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ। ਮੀਆਂ ਇਫ਼ਤਿਖ਼ਾਰਉੱਦੀਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ, ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ
ਮੀਆਂ ਇਫ਼ਤਿਖ਼ਾਰਉੱਦੀਨ 1936 ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ 1937 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤਿਕ ਅਸੈਂਬਲੀ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 1940 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀੈਂਸ਼ੀਅਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣ ਗਿਆ, ਜੋ 1945 ਤਕ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਤੇ ਰਿਹਾ। ਇਫ਼ਤਿਖ਼ਾਰਉੱਦੀਨ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਸੀ। 1937 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਨੇਤਾ ਸ਼ੇਖ ਅਬਦੁੱਲਾ ਨੂੰ ਨਹਿਰੂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਮੀਆਂ ਇਫਤਾਕਾਰੁਦੀਨ 1930 ਤੋਂ 1940 ਤੱਕ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਕਾਂਗਰਸ ਵਰਕਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਵਲੋਂ ਸੀ ਰਾਜਗੋਪਾਲਾਚਾਰੀ ਦਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਫਾਰਮੂਲਾ ਰੱਦ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1945 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ "ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ" ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1907 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1962 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਲੋਕ
ਸੈਮ ਮਾਨੇਕਸ਼ਾਅ
ਮਾਨੇਕਸ਼ਾਅ 1932 ਵਿੱਚ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਵਿਖੇ ਇੰਡੀਅਨ ਮਿਲਟਰੀ ਅਕੈਡਮੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਾਖਲੇ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਇਆ ਸੀ ਉਸ ਨੂੰ ਚੌਥੀ ਬਟਾਲੀਅਨ, 12ਵੀਂ ਫਰੰਟੀਅਰ ਫੋਰਸ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਹਾਦਰੀ ਲਈ ਮਿਲਟਰੀ ਕਰਾਸ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੂੰ 8ਵੀਂ ਗੋਰਖਾ ਰਾਈਫਲਜ਼ 'ਤੇ ਮੁੜ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 1947 ਦੀ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿ ਜੰਗ ਅਤੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਸੰਕਟ ਦੌਰਾਨ ਮਾਣਕਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣੀ ਪਈ ਸੀ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਸ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਪੈਦਲ ਬਟਾਲੀਅਨ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਮਿਲਟਰੀ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਵਿਖੇ ਸੇਵਾ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਤਰੱਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਉਹ 1952 ਵਿੱਚ 167 ਇਨਫੈਂਟਰੀ ਬ੍ਰਿਗੇਡ ਦਾ ਕਮਾਂਡਰ ਬਣਿਆ ਅਤੇ 1954 ਤੱਕ ਇਸ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਰਿਹਾ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਰਮੀ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਵਿਖੇ ਮਿਲਟਰੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ।
ਡਿਵੀਜ਼ਨ, ਕੋਰ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਫੌਜਾਂ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਾਨੇਕਸ਼ਾਅ 1969 ਵਿੱਚ ਸੈਨਾ ਸਟਾਫ ਦਾ ਸੱਤਵਾਂ ਮੁਖੀ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਭਾਰਤੀ ਫੌਜਾਂ ਨੇ 1971 ਦੀ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਰੁੱਧ ਜੇਤੂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਚਲਾਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦਸੰਬਰ 1971 ਵਿੱਚ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਗਿਆ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਮੌਤ
ਮਾਨੇਕਸ਼ਾਅ ਨੇ 22 ਅਪ੍ਰੈਲ 1939 ਨੂੰ ਬੰਬੇ ਵਿਖੇ ਸਿਲੂ ਬੋਡੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੀਆਂ ਦੋ ਬੇਟੀਆਂ, ਸ਼ੈਰੀ ਅਤੇ ਮਾਇਆ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਾਜਾ) ਸਨ, ਜੋ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 1940 ਅਤੇ 1945 ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ। ਸ਼ੈਰੀ ਨੇ ਬਟਲੀਵਾਲਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਬ੍ਰਾਂਡੀ ਹੈ। ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਨੇ ਇੱਕ ਮੁਖਤਿਆਰ ਵਜੋਂ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਾਇਲਟ ਦਾਰੂਵਾਲਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ। ਮਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਕੋਲ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਰਾਓਲ ਸੈਮ ਅਤੇ ਜਹਾਨ ਸੈਮ ਹਨ।
ਮਾਨੇਕਸ਼ਾਅ ਦੀ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਵੈਲਿੰਗਟਨ ਦੇ ਮਿਲਟਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਖੇ ਨਮੂਨੀਆ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਕਾਰਨ 27 ਜੂਨ 2008 ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 12:30 ਵਜੇ 94 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਖਬਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸ਼ਬਦ "ਮੈਂ ਠੀਕ ਹਾਂ!" ਸਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਉਟਕਾਮੁੰਡ (ਊਟੀ) ਵਿੱਚ ਪਾਰਸੀ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿਖੇ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਕਬਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਿਲਟਰੀ ਸਨਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਨੇਕਸ਼ਾਅ ਕਈ ਵਿਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰ ਗਿਆ, ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੇ ਅੰਤਮ ਸੰਸਕਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ.ਆਈ.ਪੀ. ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਦੀ ਘਾਟ ਸੀ। ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੌਮੀ ਸੋਗ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹੱਤਵ ਵਾਲੇ ਨੇਤਾ ਵਾਲਾ ਬਣਦਾ ਸਨਮਾਨ ਉਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  ਉਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਪੋਤੇ-ਪੋਤੀਆਂ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਫ਼ ਆਫ਼ ਆਰਮੀ ਸਟਾਫ਼ (ਭਾਰਤ) ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਮੰਗਦੇ ਸਫ਼ੇ
ਲੱਲੋਂ ਖ਼ੁਰਦ
ਲੱਲੋਂ ਖ਼ੁਰਦ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਮਲੋਹ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਤੇ ਭਾਨ ਸਿੰਘ
ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਤੇ ਭਾਨ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਜੋੜੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਾਕਾਰ
ਮੋਲੀਜ਼ੇ
ਮੋਲੀਜ਼ੇ (ਮੋਲੀਜ਼ਾਨੋ: Mulise) ਦੱਖਣੀ ਇਟਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੈ। 1963 ਤੱਕ ਇਹ ਲਾਗਲੇ ਖੇਤਰ ਆਬਰੂਤਸੋ ਸਮੇਤ ਆਬਰੂਤਸੀ ਏ ਮੋਲੀਜ਼ੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਇਹ ਵੰਡ ਜੋ 1970 ਤੱਕ ਲਾਗੂ ਨਾ ਹੋ ਸਕੀ, ਮੋਲੀਜ਼ੇ ਨੂੰ ਇਟਲੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਵਾਂ ਖੇਤਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਅਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 3 ਲੱਖ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਾਲਵੀ ਖੇਤਰ
ਔਬਜੈਕਟਿਵ ਕੋਲੈਪਸ ਥਿਊਰੀ
ਓਬਜੈਕਟਿਵ ਕੋਲੈਪਸ ਥਿਊਰੀਆਂ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨੀਕਲ ਸਪੌਂਟੇਨਿਉਸ ਲੋਕਲਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ ਮਾਡਲ (QMSL) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀਆਂ ਵਿਆਖਿਆਤਮਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਤਿ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਸਤਵਿਕ, ਅਨਿਰਧਾਰਤਮਿਕ ਹਨ ਅਤੇ ਹਿਡਨ ਵੇਰੀਏਬਲਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕੋਪਨਹਾਗਨ ਵਿਆਖਿਆ ਵਰਗੀ ਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਆਦਾ ਠੋਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਤਮਿਕ ਹੈ।
ਅਜਿਹੀਆਂ ਥਿਊਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਇਹ ਹਨ:
ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀਆਂ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਆਂਟਮ ਨਾਪ
ਪਾਲੇਂਕੇ
ਪਾਲੇਂਕੇ (, ਯੂਕਾਟੇਕ ਮਾਇਆ: ਬਾਕ' /ɓàːkʼ/) ਇੱਕ ਮਾਇਆ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ ਜੋ 7ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਿਖ਼ਰ ਉੱਤੇ ਸੀ। ਪਾਲੇਂਕੇ ਦੇ ਖੰਡਰ 226 ਈਸਵੀ ਪੂਰਵ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਤੋਂ ਲੈਕੇ 799 ਈਸਵੀ ਤੱਕ ਦੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਪਤਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੂੰ ਜੰਗਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਇਹ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੁਰਾਤਨ ਸਥਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੈਲਾਨੀ ਹਰ ਸਾਲ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਚੀਆਪਾਸ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਉਸਮਾਸੀਂਤਾ ਨਦੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਅਤੇ ਕਾਰਮੇਨ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 130 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਮੰਦਰ
ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਮੰਦਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ 675 ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਸੰਬੰਧੀ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਇਆ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੇਰੋਗਲਿਫ਼ ਲਿਖਤ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ 180 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ।
ਇਹ ਪਿਰਾਮਿਡ 60 ਮੀਟਰ ਚੌੜਾ, 42.5 ਮੀਟਰ ਲੰਬਾ ਅਤੇ 27.2 ਮੀਟਰ ਲੰਬਾ ਹੈ।
ਕਰੌਸ ਮੰਦਰ
ਕਰੌਸ ਮੰਦਰ, ਸੂਰਜ ਵਾਲਾ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲਾ ਕਰੌਸ ਮੰਦਰ ਪਿਰਾਮਿਡਜ਼ ਦੇ ਉੱਤੇ ਬਣਾਏ ਮੰਦਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਲੇਂਕੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਿਰਾਮਿਡ ਸਮੂਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗੋਟੀਪੁਆ
thumb| ਰਘੂਰਾਜਪੁਰ ਵਿੱਚ ਗੋਟੀਪੁਆ ਡਾਂਸ thumb| ਸਟਰਲਿੰਗ ਰਿਜੋਰਟ, [[ਪੁਰੀ, ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਗੋਟੀਪੁਆ ਡਾਂਸਰ]] thumb| ਗੋਟੀਪੁਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ
ਮਾਗੁਨੀ ਚਰਨ ਦਾਸ, ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਓਡੀਸ਼ਾ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ, ਗੋਟੀਪੁਆ ਡਾਂਸ ਦੇ ਮਾਸਟਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਇੱਕ ਸੀ।
ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ
ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਰੌਟਨ ਟਮੈਟੋ ਦੁਆਰਾ 91% "ਨਵੇਂ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਫਿਲਮ" ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਮੈਟਾਕ੍ਰਿਟਿਕ ਵਲੋਂ "ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਚਰਚਿਤ" ਕਹਿ ਕੇ ਇਸ ਉੱਪਰ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਦਾ ਨਿਊਯੌਰਕ ਟਾਇਮਸ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਏ.ਓ.ਸਕਾਟ ਨੇ ਇਸਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਲਿਖਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਆਈ..... ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸਦੀ ਸਾਦਗੀ ਅਤੇ ਅਜ਼ੀਮ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਭ ਕੁਝ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹੋ।"
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਕੰਪਿਊਟੇਸ਼ਨਲ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਕੰਪਿਊਟੇਸ਼ਨਲ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ ਕਿ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸਿੱਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋ ਕਰਦਾ ਹੈ ਰਾਸਾਇਨਿਕ ਸਮਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹੈ. ਇਹ ਸਿਧਾਂਤਕ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ, ਕੁਸ਼ਲ ਕੰਪਿਊਟਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ, ਦੇ ਨਤੀਜੀਆਂ ਦਾ ਵਰਤੋ ਕਰਦਾ ਹੈ ਸੂਖਮ ਅਤੇ ਠੋਸ ਸੰਰਚਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਲੋੜ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਟਾਕਰੇ ਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਆਣਵਿਕ ਹਾਇਡਰੋਜਨ ਆਇਨ (ਸੰਦਰਭ ਜਿਆਦਾ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੇਖ) ਦੇ ਵਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਨਤੀਜੀਆਂ ਵਲੋਂ ਵੱਖ ਸਚਾਈ ਵਲੋਂ ਉੱਠਦਾ ਹੈ, ਕਵਾਂਟਮ n ਸਰੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਾਤਮਕ ਹੋਣਾ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਬੰਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ. ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜਾ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਰਾਸਾਇਨਿਕ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਪੂਰਕ ਹਨ, ਇਹ ਕੁੱਝ ਮਾਮਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਅਪ੍ਰਤਿਅਕਸ਼ ਰਾਸਾਇਨਿਕ ਘਟਨਾ ਦੀ ਭਵਿੱਖਵਾਣੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ. ਇਹ ਨਵੀਂ ਦਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਾਮਗਰੀ ਦੀ ਡਿਜਾਇਨ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਜਿਵੇਂ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਉਦਾਹਰਨ ਸੰਰਚਨਾ (ਯਾਨੀ ਘਟਕਪਰਮਾਣੁਵਾਂਦੀ ਉਂਮੀਦ ਪਦਾਂ), ਨਿਰਪੇਖ ਅਤੇ ਸਾਪੇਖ ਊਰਜਾ (ਗੱਲਬਾਤ), ਇਲੇਕਟਰਾਨਿਕ ਚਾਰਜ ਵੰਡ, dipoles ਅਤੇ ਉੱਚ multipole ਪਲਾਂ, ਕੰਪਨ ਆਵਰਤੀਆਂ, ਜੇਟ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਪੇਕਟਰੋਸਕੋਪੀ ਮਾਤਰਾ, ਅਤੇ ਟਕਰਾਓ ਲਈ ਪਾਰ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਹੋਰ ਕਣਾਂ।
ਚੋਂਦ ਹੇੜੀ
ਚੋਂਦ ਹੇੜੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਐੱਸ.ਏ.ਐੱਸ.ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਡੇਰਾ ਬਸੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ਼ਮਸਪੁਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਗੁੰਮਾ (ਪੌਦਾ)
ਗੁੰਮਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਨਾਮ: Leucas aspera; ਲਿਊਕਾਸ ਐਸਪੇਰਾ) ਲਮੀਏਸੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਮ ਨਾਮ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਥੰਬਾਈ, ਥੁੰਬਾ, ਗੁੰਮਾ (ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ) ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਦਵਾਈ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਪਯੋਗਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਉਣੀ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਅਤੇ ਸਬਜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਕਰਕੇ ਨਦੀਨ ਵਜੋਂ ਉੱਗਦਾ ਹੈ। thumb| [[ਕੇਰਲ|ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਲਿਊਕਾਸ ਐਸਪੇਰਾ (ਗੁੰਮਾ)]]
ਨਿਵਾਸ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ
ਲਿਊਕਾਸ ਐਸਪੇਰਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਅਤੇ ਜਾਵਾ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਮ ਬੂਟੀ ਹੈ।
ਲਿਊਕਾਸ ਐਸਪੇਰਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁੱਕੀ, ਖੁੱਲ੍ਹੀ, ਰੇਤਲੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੂੜੇ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਰਵਾਇਤੀ ਦਵਾਈ
ਲਿਊਕਾਸ ਐਸਪੇਰਾ ਵਿੱਚ ਐਂਟੀਫੰਗਲ, ਪ੍ਰੋਸਟਾਗਲੈਂਡਿਨ ਇਨ੍ਹੀਬੀਟਰੀ, ਐਂਟੀਆਕਸੀਡੈਂਟ, ਐਂਟੀਮਾਈਕਰੋਬਾਇਲ, ਐਂਟੀਨੋਸਾਈਸੈਪਟਿਵ ਅਤੇ ਸਾਈਟੋਟੌਕਸਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਹੋਣ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲਿਊਕਾਸ ਐਸਪੇਰਾ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਦਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸੱਪ ਦੇ ਕੱਟਣ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਐਂਟੀਪਾਇਰੇਟਿਕ ਵੀ ਹੈ, ਇਹ ਇੱਕ ਜੜੀ ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਬੁਖਾਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਕੁਝ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਮੂਲਮ (ਪੌਦੇ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਬੀਜ, ਜੜ੍ਹਾਂ, ਉਗ, ਸੱਕ ਜਾਂ ਪੱਤੇ) ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਨਾਲ ਬਣੀ ਭਾਫ਼ ਨੂੰ ਸਾਹ ਰਾਹੀਂ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਜੂਸ ਦੀ ਵਰਤੋ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤੜੀਆਂ ਦੇ ਕੀੜਿਆਂ ਦੀ ਲਾਗ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਹੋਰ ਵਰਤੋਂ
ਲਿਊਕਾਸ ਐਸਪੇਰਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਜਾਦੂ-ਟੂਣੇ ਵਿਚ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਔਸ਼ਧੀ ਪੌਦੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਤੁਗ਼ਰਿਲ ਬੇਗ
ਤੁਗ਼ਰਿਲ ਬੇਗ ([ਤੁਰਕੀ:Tuğrul Bey), ਪੂਰਾ ਨਾਂ (ਫ਼ਾਰਸੀ:رکن‌الدین ابوطالب طغرل بن میکائیل, ਰੁਕਨ ਉਦ ਦੀਨ ਅਬੂਤਾਲਿਬ ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਮੀਕਾਇਲ) (ਅੰਦਾਜ਼ਨ 990 - 4 ਸਤੰਬਰ 1063) ਸਲਜੋਕ ਸਲਤਨਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਲਜੂਕ ਸੁਲਤਾਨ ਸੀ ਅਤੇ 1037 ਤੋਂ 1063 ਤੱਕ ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੁਲਤਾਨ ਸਨ। ਤੁਗ਼ਰਿਲ ਨੇ ਯੂਰੇਸ਼ੀਆਈ ਸਟੇਪੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਤੁਰਕ ਜੰਗਜੂ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਂਸੰਘ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਟੱਬਰ ਸਲਜੂਕ ਨਾਲ਼ ਮਿਲਦਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1063 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:11ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਤੁਰਕੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 990
ਡੈਬੀਅਨ
ਡੈਬੀਅਨ ਟਿਕਾਊ, ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਅਤੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਸਰਵਰਾਂ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਲਿਨਅਕਸ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਅਨੇਕਾਂ ਹੋਰ ਲਿਨਕਸ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮਾਂ ਲਈ ਬੁਨਿਆਦ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਬੁੰਟੂ।
ਡੈਬੀਅਨ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1993 ਵਿੱਚ ਈਅਨ ਮਰਡੌਕ ਵੱਲੋਂ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਟਿਕਾਊ ਰਿਲੀਜ਼ 1996 ਵਿੱਚ ਹੋਈ।
ਡੈਬੀਅਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਤਿੰਨ ਕਰਨਲਾਂ ਲਿਨਅਕਸ, ਕੇ ਫ਼੍ਰੀ-ਬੀ.ਐੱਸ.ਡੀ. ਅਤੇ ਹਰਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਤਰਤੀਬਵਾਰ ਡੈਬੀਅਨ ਗਨੂ/ਲਿਨਅਕਸ, ਡੈਬੀਅਨ ਗਨੂ/ਕੇ ਫ਼੍ਰੀ-ਬੀ.ਐੱਸ.ਡੀ. ਅਤੇ ਡੈਬੀਅਨ ਗਨੂ/ਹਰਡ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਡੈਬੀਅਨ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ 16 ਅਗਸਤ 1993 ਨੂੰ ਈਅਨ ਮਰਡੌਕ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਈਅਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ (ਹੁਣ ਪਤਨੀ) ਡੈਬਰਾ ਦੇ ਨਾਂਵਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲ ਕੇ ਬਣਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੀਨਕਸ
ਆਜ਼ਾਦ (ਅਖ਼ਬਾਰ)
ਆਜ਼ਾਦ (ਅਖ਼ਬਾਰ) ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਛਪਣ ਵਾਲਾ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖਬਾਰ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਇਹ 28 ਜੁਲਾਈ 1946 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਮਜਲਿਸ-ਏ-ਅਹਰੜ ਦਾ ਬੁਲਾਰਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਸਟਾਫ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਖ ਹੁਸਮੁਦੀਨ ਅਤੇ ਮਾਸਟਰ ਤਾਜੁਦੀਨ ਅੰਸਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। 1946 ਵਿੱਚ, ਨਵਾਬ ਨਸਰੁੱਲਾ ਖਾਨ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਇਸਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਵੀ ਰਹੇ ਅਤੇ 1947 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਘਾ ਸ਼ੋਰਸ਼ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਇਸਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਬਣੇ। ਪਰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਅਖ਼ਬਾਰ, ਚੀਤਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਆਜ਼ਾਦ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਸ਼ੇਖ ਰਿਆਜ਼-ਉਦ-ਦੀਨ ਜੋ ਕਿ ਸ਼ੇਖ ਹੁਸਮ-ਉਦ-ਦੀਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਸੀ।ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ, ਅਬਦੁੱਲਾ ਮਲਿਕ, ਹਾਮਿਦ ਅਖਤਰ, ਆਈਏ ਰਹਿਮਾਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਇਹ ਨਵਾਂ ਪ੍ਰਬੰਧ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ 1977 ਵਿਚ ਇਹ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਤਹਿਰੀਕ - ਏ-ਇਸਤਿਕਲਲ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੇਠ ਛਪਦਾ ਰਿਹਾ। ਪਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਇਹ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਸਮਕਾਲੀ ਅਖਬਾਰਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਆਜ਼ਾਦ ਅਖ਼ਬਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਿਆਰ ਤੇ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਉਤਰ ਸਕਿਆ। ਅਖਬਾਰ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਤਨਖਾਹਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਤੋਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਅਖ਼ਬਾਰ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ 1978 ਵਿੱਚ ਅਖ਼ਬਾਰ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਉਰਦੂ ਅਖ਼ਬਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਖ਼ਬਾਰ
ਮਹਿਮੋਵਾਲ
ਮਹਿਮੋਵਾਲ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਬਿਪਾਸ਼ਾ ਬਾਸੂ
ਬਿਪਾਸ਼ਾ ਬਾਸੂ (ਜਨਮ: 7 ਜਨਵਰੀ 1979) ਆਪਣੇ ਵਿਆਹੁਤਾ ਨਾਮ ਬਿਪਾਸ਼ਾ ਬਸੂ ਸਿੰਘ ਗਰੋਵਰ ਦੁਆਰਾ ਜਾਣੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ। ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੇ ਤਾਮਿਲ, ਤੇਲੁਗੂ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਬਾਸੂ ਨੇ 1996 ਵਿੱਚ ਗੋਦਰੇਜ ਸਿਥੋਲਲ ਸੁਪਰਡੌਲਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫੈਸ਼ਨ ਮਾਡਲਿੰਗ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਅਜਨਬੀ (2001) ਵਿੱਚ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਬੈਸਟ ਫੀਮੇਲ ਡੈਬਿਊ ਦਾ ਫਿਲਮੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਬਾਸੂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਬਲਾਕਬੱਸਟਰ ਫਿਲਮ ਰਾਜ਼ (2002) ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਹ ਸਰਬੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਜਿਸਮ (2003) ਫਿਲਮ ਕਰਕੇ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲੀ। ਉਸ ਤੋਂਂ ਬਾਅਦ ਬਾਸੂ ਨੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ (2006), ਨੋ ਐਂਟਰੀ (2005), ਫਿਰ ਹੇਰਾ ਫੇਰੀ (2006), ਆਲ ਦਿ ਬੈਸਟ: ਫਨ ਬਿਗਿਨ (2009), ਧੂਮ 2 (2006), ਰੇਸ (2008) ਅਤੇ ਰਾਜ 3 ਡੀ (2012), ਬਚਨਾ ਏ ਹਸੀਨੋ (2008), ਆਤਮਾ (2013), ਕ੍ਰੀਚਰ 3ਡੀ (2014) ਅਤੇ ਅਲੋਨ (2015) ਵਰਗੀਆਂ ਹਿੱਟ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਕਈ ਆਇਟਮ ਨੰਬਰ ਵੀ ਕੀਤੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1979 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ
15 ਜੂਨ
15 ਜੂਨ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 166ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 167ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 199 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ।
ਦਿਹਾਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੂਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਮਾਰਕੇ
ਮਾਰਕੇ ਜਾਂ ਮਾਰਕੇਸ   ਇਟਲੀ ਦੇ 20 ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਆਂਕੋਨਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਾਲਵੀ ਖੇਤਰ