cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਨਿਰਮਲਾ ਜੋਸ਼ੀ
ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ
ਨਿਰਮਲਾ ਜੋਸ਼ੀ, ਨੀ ਕੁਸੁਮ, ਦਾ ਜਨਮ 23 ਜੁਲਾਈ 1934 ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਸਾਮਰਾਜ (ਹੁਣ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਝਾਰਖੰਡ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ) ਦੇ ਰਾਂਚੀ, ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਉੜੀਸਾ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਦਸ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੇਪਾਲ ਤੋਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ 1947 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਹਿੰਦੂ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਊਂਟ ਕਾਰਮਲ, ਹਜ਼ਾਰੀਬਾਗ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਈਸਾਈ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ ਦੇ ਕੰਮ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਕੈਥੋਲਿਕ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਮਿਸ਼ਨਰੀਜ਼ ਆਫ਼ ਚੈਰਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। ਜੋਸ਼ੀ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਨਾਮਾ ਗਈ ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੰਸਥਾ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਸਿਸਟਰਜ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। 1976 ਵਿੱਚ, ਜੋਸ਼ੀ ਨੇ ਮਿਸ਼ਨਰੀਜ਼ ਆਫ਼ ਚੈਰਿਟੀ ਦੀ ਚਿੰਤਨਸ਼ੀਲ ਸ਼ਾਖਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1997 ਤੱਕ ਇਸ ਦੇ ਮੁਖੀ ਰਹੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਸੁਪੀਰੀਅਰ ਜਨਰਲ ਵਜੋਂ ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਣ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ (26 ਜਨਵਰੀ) 2009 ਨੂੰ ਸਿਸਟਰ ਜੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਬਦਲੇ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸੁਪੀਰੀਅਰ ਜਨਰਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ 25 ਮਾਰਚ 2009 ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਸਿਸਟਰਜ਼ ਮੈਰੀ ਪ੍ਰੇਮਾ ਪੀਅਰਿਕ ਨੇ ਉਸਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲਈ ਸੀ।
ਮੌਤ
ਜੋਸ਼ੀ ਦੀ ਮੌਤ 23 ਜੂਨ 2015 ਨੂੰ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ ਸਮੇਤ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸੋਗ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਪੈਟਰਿਕ ਜੈਫਰੀ
'''ਪੈਟਰਿਕ ਐਸ. ਜੈਫਰੀ''' (ਜਨਮ 25 ਜੂਨ, 1965) ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਗੋਤਾਖੋਰ ਹੈ। ਓਹੀਓ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੈਰਾਕੀ ਅਤੇ ਗੋਤਾਖੋਰੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਲਜ ਅਥਲੀਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸਾਲ ਬਿਗ ਟੇਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਗੋਤਾਖੋਰੀ ਈਵੈਂਟਸ (ਇੱਕ-ਮੀਟਰ, ਤਿੰਨ-ਮੀਟਰ ਅਤੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ) ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ 'ਕਾਨਫਰੰਸ ਡਾਇਵ ਆਫ ਦ ਈਅਰ' ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਉਸਨੇ ਦੋ ਵਾਰ 1988 ਅਤੇ 1996 ਵਿੱਚ, ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ। 1996 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਾਹਰ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਗੇਅ ਅਥਲੀਟ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਤੀਜਾ ਅਟਲਾਂਟਾ, ਜਾਰਜੀਆ (1996) ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ 10 ਮੀਟਰ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਈਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਨੌਵਾਂ ਸਥਾਨ ਸੀ। ਜੈਫਰੀ ਨੇ ਦੋ ਵਾਰ 1991 ਅਤੇ 1995 ਵਿੱਚ, ਪੈਨ ਅਮਰੀਕਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਈਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ।
1999 ਤੋਂ 2014 ਤੱਕ, ਉਹ ਫਲੋਰੀਡਾ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਗੋਤਾਖੋਰੀ ਕੋਚ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਕੋਸਟ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਦਬਦਬਾ ਬਣਾਇਆ।
ਅਗਸਤ 2014 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਕਾਲਜੀਏਟ ਟੀਮਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਡਾਈਵਿੰਗ ਕੋਚ ਹੈ। ਉਹ ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਡਾਇਵਿੰਗ ਕਲੱਬ ਦਾ ਵੀ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੂਨੀਅਰ, ਸੀਨੀਅਰ ਅਤੇ ਮਾਸਟਰ ਗੋਤਾਖੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੇਅ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1965
ਯੁਕਲਿਡੀਅਨ ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵਿਟੀ
ਸਿਧਾਂਤਿਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅੰਦਰ, ਯੁਕਿਲਡਨ ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵਿਟੀ ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵਿਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਹ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਮੁਤਾਬਿਕ ਗਰੈਵਿਟੀ ਦੇ ਬਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਿੱਕ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਵਿੱਕ ਰੋਟੇਸ਼ਨ
ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅੰਦਰ, ਇੱਕ ਵਿੱਕ ਰੋਟੇਸ਼ਨ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਜੀਅਨ-ਕਾਰਲੋ ਵਿੱਕ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਪਿਆ, ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਜੋ n ਅਯਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾਇਨੈਮਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਹੱਲ ਖੋਜਣ ਵਾਸਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਨੂੰ n + 1 ਅਯਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਟਰਾਂਸਪੋਜ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਪੇਸ ਦੇ ਇੱਕ ਅਯਾਮ ਲਈ ਸਮੇਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅਯਾਮ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਸ਼ੁਧੱਤਾ ਨਾਲ ਕਹੀਏ ਤਾਂ, ਇਹ ਮਿੰਕੋਵਸਕੀ ਸਪੇਸ ਅੰਦਰ ਕਿਸੇ ਗਣਿਤਿਕ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਯੁਕਿਲਡਨ ਸਪੇਸ ਅੰਦਰ ਕਿਸੇ ਸਬੰਧਿਤ ਸਮੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਤਬਦੀਲੀ ਵਰਤਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵਾਸਤਵਿਕ-ਨੰਬਰ ਅਚੱਲ ਲਈ ਇੱਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਨੰਬਰ ਅਚੱਲ (ਵੇਰੀਏਬਲ) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਕੰਪਲੈਕਸ ਨੰਬਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪਲੇਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਨੰਬਰ ਦਾ i ਨਾਲ ਗੁਣਨਫਲ, ਓਸ ਵੈਕਟਰ ਨੂੰ ਘੁਮਾਉਣ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਰਿਜਿਨ ਬਾਬਤ \pi/2 ਰੇਡੀਅਨ ਦੇ ਇੱਕ ਕੋਣ ਰਾਹੀਂ ਓਸ ਨੰਬਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਕਿਸੇ ਵਿੱਕ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਅਣੂਆਂ ਦੀਆਂ ਛੁਪੀਆਂ ਤਾਪ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਪ੍ਰਤਿ ਕਿਸੇ ਮੈਕ੍ਰੋਸਕੋਪਿਕ ਇਵੈਂਟ ਤਾਪਮਾਨ ਡਿਫਿਊਜ਼ਨ (ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਬਾਥ ਵਿੱਚ) ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਗ੍ਰੇਡੀਅੰਟਾਂ ਨਾਲ ਬਾਥ ਵੌਲਿਊਮ ਦਾ ਮਾਡਲ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰੀਏ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਵੌਲਿਊਮ ਨੂੰ ਅਤਿ-ਸੂਖਮ ਵੋਲਿਊਮਾਂ ਵਿੱਚ ਤਕਸੀਮ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ ਅਤੇ ਦੇਖਣਾ ਪਵੇਗਾ ਕਿ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਅੰਤਰ-ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਅਜਿਹੇ ਅਤਿ-ਸੂਖਮ ਵੌਲਿਊਮ ਦਰਅਸਲ ਪਾਣੀ ਦੇ ਅਣੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਦਰਲ ਕਰਨ ਦੇ ਕਿਸੇ ਯਤਨ ਵਿੱਚ, ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਬਾਥ ਅੰਦਰਲੇ ਸਾਰੇ ਅਣੂਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਇੱਕੋ ਅਣੂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰੀਏ, ਤਾਂ ਇਹ ਨਿਰਾਲਾ ਅਣੂ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਸੰਭਵ ਰਸਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਤੁਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਸਤਵਿਕ ਅਣੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਪਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਿਰਾਲੇ ਅਣੂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸੰਕਲਪਿਕ ਔਜ਼ਾਰ ਪਾਥ ਇੰਟਗ੍ਰਲ ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਿਓਂਤਬੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿੱਕ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਉਹਨਾਂ ਗਣਿਤਿਕ ਔਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਔਜ਼ਾਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਪਾਥ ਇੰਟਗ੍ਰਮ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਅੰਦਰ ਉਪਯੋਗ
ਕਿਸੇ ਮਿਲਦੇ ਜੁਲਦੇ ਅੰਦਾਜ ਵਿੱਚ, ਕਿਸੇ ਕੁਆਂਟਮ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਗਤੀ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਰਾਹੀਂ ਜਿਵੇਂ ਦਰਸਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵੱਖਰੇ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਇਕੱਠੀ ਹੀ ਹੋਂਦ ਰੱਖਦੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਖਰੀਆਂ ਸਪੀਡਾਂ ਰੱਖਦੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਚੀਜ਼ (ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਕੋਈ ਬਿਲੀਅਰਡ ਗੇਂਦ) ਦੀ ਗਤੀ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੁਧ ਪੁਜੀਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਪੀਡ ਵਾਲਾ ਇੱਕੋ ਰਸਤਾ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਕੁਆਂਟਮ ਚੀਜ਼ A ਤੋਂ B ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਇਕਲੌਤੇ ਰਸਤੇ ਗਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਸਗੋਂ A ਤੋਂ B ਤੱਕ ਦੇ ਸਾਰੇ ਇੱਕੋ ਵਕਤ ਸੰਭਵ ਰਸਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਗਤੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀ ਫਾਇਨਮਨ ਪਾਥ-ਇੰਟਗ੍ਰਲ ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਿਓਂਤਬੰਦੀ ਮੁਤਾਬਿਕ, ਕੁਆਂਟਮ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਰਸਤਾ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਸੰਭਵ ਰਸਤਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਔਸਤ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਗਣਿਤਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1966 ਵਿੱਚ, ਡਿਵਿੱਟ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸਪੱਸ਼ਟ ਗੇਜ ਇਨਵੇਰੀਅੰਟ ਫੰਕਸ਼ਨਲ-ਇੰਟਗ੍ਰਲ ਅਲੌਗਿਰਥਮ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਫਾਇਨਮਨ ਦੇ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਹਰੇਕ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਵਧਾਇਆ । ਇਸ ਨਵੇਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਅੰਦਰ ਜੋ ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਹ ਹੈ ਸਿੰਗੁਲਰਟੀਆਂ ਦੀ ਇਸਦੀ ਕਮੀ ਜਦੋਂ ਇਹ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਵਿੱਚ ਰੋਕੀਆਂ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ।
ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਓਪਰੇਟ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹਿਸਾਬ ਕਿਤਾਬ ਲਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਕਠਿਨਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਗਣਿਤਿਕ ਔਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁੰਝਲਦਾਰਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੋਂ ਬਾਦ ਮਕੈਨਿਕਸ ਵਿੱਚ ਪਾਥ ਇੰਟਗ੍ਰਲ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਗਿਆਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਪਾਥ-ਇੰਟਗ੍ਰਲ ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਿਓਂਤਬੰਦੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਤੇ ਕੁਆਂਟਮ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੋਵਾਂ ਅੰਦਰ ਹੀ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਅਤੇ ਕੁਆਂਟਮ ਥਿਊਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਲਈ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨੀਕਲ ਸ਼੍ਰੋਡਿੰਜਰ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਅਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਹੀਟ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵਿੱਕ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਨਾਲ (ਆਪਸ ਵਿੱਚ) ਸਬੰਧਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਲਈ ਕਿਸੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਕੁਆਂਟਮ ਵਰਤਾਰੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਵਿੱਕ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਟੂਲ ਹੈ। ਯੁਕਿਲਡਨ ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵਿਟੀ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ, ਕਿਸੇ ਮੈਕ੍ਰੋਸਕੋਪਿਕ ਵਰਾਤਰੇ, ਗਰੈਵਿਟੀ, ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਸੂਖਮ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਸੰਪਰਕਾਂ ਨੂੰ ਖੋਜਣ ਵਾਸਤੇ ਵਿੱਕ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਹੋਰ ਕਠੋਰ ਇਲਾਜ
ਯੁਕਿਲਡਨ ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵਿਟੀ ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵਿਟੀ ਦੇ ਇੱਕ ਘੁਮਾਏ ਹੋਏ ਰੂਪ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਿਓਂਤਬੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਿਓਂਤਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਮੈਨੀਫੋਲਡ, ਸੂਡੋ ਰੀਮਾਨੀਅਨ ਮੈਨੀਫੋਲਡਾਂ ਦੀ ਜਗਹ 4-ਅਯਾਮੀ ਰੀਮਾਨੀਅਨ ਮੈਨੀਫੋਲਡ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਨੀਫੋਲਡ ਸੁੰਗੜੇ, ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਹੱਦਹੀਣ (ਯਾਨਿ ਕਿ, ਕੋਈ ਵੀ ਸਿੰਗੁਲਰਟੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ) ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅੱਗੇ ਆਮ ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ –ਸਿਧਾਂਤਿਕ ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਿਓਂਤਬੰਦੀ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ, ਵੈਕੱਮ ਤੋਂ ਵੈਕੱਮ ਐਂਪਲੀਟਿਊਡ ਨੂੰ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਟੈਂਸਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਫੰਕਸ਼ਨਲ ਇੰਟਗ੍ਰਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਹੁਣ ਵਿਚਾਰ-ਅਧੀਨ ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਹੈ।
ਜਿੱਥੇ φ ਸਾਰੀਆਂ ਪਦਾਰਥਕ ਫੀਲਡਾਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਦੇਖੋ ਆਈਨਸਟਾਈਨ-ਹਿਲਬ੍ਰਟ ਐਕਸ਼ਨ
ADM ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਿਓਂਤਬੰਦੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧ
ਯੁਕਿਲਡਨ ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵਿਟੀ ਵਾਪਿਸ ਕਾਨੋਨੀਕਲ ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵਿਟੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ADM ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਿਓਂਤਬੰਦੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਜੋੜਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਮੌਕਿਆਂ ਅਧੀਨ ਵੀਲਰ-ਡਿਵਿੱਟ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ਼ਨ ਨੂੰ ਰਿਕਵਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਕੋਈ \phi ਪਦਾਰਥਕ ਫੀਲਡ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪਾਥ ਇੰਟਗ੍ਰਲ ਇਵੇਂ ਪੜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ,
ਜਿੱਥੇ \Sigma ਤਿੰਨ-ਅਯਾਮੀ ਹੱਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦੇਖੋ ਕਿ ਇਸ ਦਰਸਾਅ ਦੇ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਣ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿਫੰਕਸ਼ਨਲ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵ ਸਾਨੂੰ ਵੀਲਰ-ਡਿਵਿੱਟ ਸਮੀਕਰਨ ਦਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਗੱਲ (ਸਟੇਟਮੈਂਟ), ਡਿਫਿਔਮੌਰਫਿਜ਼ਮ ਰੋਕ ਵਾਸਤੇ ਵੀ ਕਹੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ (ਇਸਦੀ ਜਗਹ ਸ਼ਿਫਟ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਸੰਦ੍ਰਭ ਵਿੱਚ ਫੰਕਸ਼ਨਲ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵ ਲਓ)।
ਗੁਆਰਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ
ਗੁਆਰਾਨੀ Guarani' ( ਜਾਂ ), ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਕਿਸਮ ਜਿਸਨੂੰ ਪੈਰਾਗੁਏਵੀ ਗੁਅਰਾਨੀ (ਅੰਤਰਨਾਮ avañe'ẽ 'ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ'), ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਇੱਕ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਟੂਪੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਟੂਪੀ-ਗੁਆਰਾਨੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਪੈਰਾਗੁਏ ਵਿੱਚ (ਸਪੇਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਅੱਧੀ ਪੇਂਡੂ ਆਬਾਦੀ ਇੱਕ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਤਾਲਬਵਾਲਾ
ਤਾਲਬਵਾਲਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਬੁਢਲਾਡਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 2001 ਵਿੱਚ ਤਾਲਬਵਾਲਾ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 1107 ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫ਼ਲ 4.45 ਕਿ. ਮੀ. ਵਰਗ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜਿਆਕੋਮੋ ਪੂਛੀਨੀ
ਜਿਆਕੋਮੋ ਅੰਤੋਨੀਓ ਡੋਮੇਨੀਕੋ ਮਿਸ਼ੇਲ ਸੈਕੰਡੋ ਮਾਰੀਆ ਪੂਛੀਨੀ (22 ਦਸੰਬਰ 1858 – 29 ਨਵੰਬਰ 1924) ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਇਤਾਲਵੀ ਓਪੇਰਾ ਕੰਪੋਜ਼ਰ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਓਪੇਰੇ ਉਹਨਾਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਓਪੇਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਿਆਰੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਵੇਰਡੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਤਾਲਵੀ ਉਪੇਰਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਕੰਪੋਜ਼ਰ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਾਲਵੀ ਲੋਕ
ਮਗਰਮੱਛ (ਖਾਰੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ)
ਖਾਰੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਮਗਰਮੱਛ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਗਰਮੱਛ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਸਭ ਤੋਂ ਖਤਰਨਾਕ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਗਰਮੱਛ ਬਿਹਤਰੀਨ ਤੈਰਾਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਦੂਰ-ਦਰਾਜ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਧਰਤੀ ਤੇ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰੀਘਣਵਾਲਾ ਜੀਵ ਹੈ। ਨਰ ਮਗਰਮੱਛ ਦਾ ਲੰਬਾਈ 6.30 m ਤੋਂ 7.0 m ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਭਾਰ 1000 to(-) ਤੱਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਗਰਮੱਛ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆ 'ਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਿਮਲਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੀਘਣ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਣੀ ਦੇ ਜਾਨਵਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਗਰਮੱਛ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਾਨਵਰ
ਹਤਿਆਰੇ (ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਦੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ)
ਹਤਿਆਰੇ (The Killers) ਅਰਨਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਦੀ ਇੱਕ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਕਰਿਬਨਰ ਦੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ 1927 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਨੂੰ ਇਸ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾ ਲਈ ਕਿੰਨੀ ਰਕਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ, ਕੁਝ ਸਰੋਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਨੂੰ 200 ਡਾਲਰ ਮਿਲੇ ਸੀ।
ਸਾਰ
ਕਹਾਣੀ ਮਨਾਹੀ ਦੇ ਦਿਨੀਂ, 1920ਵਿਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸਮਿੱਟ, ਇਲੀਨੋਇਸ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ। ਦੋ ਜਣੇ, ਮੈਕਸ ਅਤੇ ਅਲ, ਇੱਕ ਲੰਚਰੂਮ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਜੌਰਜ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਮੇਨੂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਆਰਡਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਪਲੱਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸੂਰ ਅਤੇ ਅੰਡੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕੰਮ ਚਲਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਦਾਰਦਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਦਾਰਦਿਕ ਜਾਂ ਦਾਰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਿੰਦ-ਆਰੀਆ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਉਪਸ਼ਾਖਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਹੈ। ਦਾਰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਉੱਤਰੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਉੱਤਰ- ਪੂਰਵੀ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜੰਮੂ - ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਰੀ ਦਾਰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਦਾ ਹੀ ਰੁਤਬਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਸਾਹਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਚਿਤਰਾਲ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਖੋਵਾਰ ਭਾਸ਼ਾ, ਉੱਤਰੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ੀਨਾ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੂਰਵੀ ਨੂਰਸਤਾਨ, ਨੰਗਰਹਾਰ ਅਤੇ ਕੁਨਰ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪਾਸ਼ਾਈ ਭਾਸ਼ਾ ਹੋਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਦਾਰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ।
ਦਾਰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਦੋ ਰਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ ਕਿ ਲਗਭਗ ਸਾਰੀਆਂ ਦਾਰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਫ਼ਾਰਸੀ, ਪੰਜਾਬੀ, ਹਿੰਦੀ-ਉਰਦੂ ਆਦਿ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਕਈ ਸ਼ਬਦ ਦਾਰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਬਹੁਤੇ ਭਾਸ਼ਾਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਦਾਰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੇ ਵੀ ਗ਼ੈਰ-ਦਾਰਦਿਕ ਹਿੰਦੀ-ਆਰਿਆ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਨੁਹਾਰ ਛੱਡੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਨਤਾ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ, ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੀਆਂ ਕੁੱਛ ਬੋਲੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਛ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਾਰਦੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।   ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਵਿਵਾਦ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਕ ਧਾਰਨਾ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿਚ ਦਾਰਦੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਜੋ ਸਿੰਧੂ ਨਦੀ ਦੇ ਆਸੇ-ਪਾਸੇ(ਸਿੰਧ ਤੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੱਕ) ਅਤੇ ਫਿਰ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਦਾਰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ
ਦਾਰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਛ ਖ਼ਾਸ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦ-ਆਰਿਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਉਸਦੀ ਪਛਾਣ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਹਾਂਪ੍ਰਾਣ ਵਿਅੰਜਨਾਂ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਅਲਪਪ੍ਰਾਣ ਵਿਅੰਜਨਾਂਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ (ਉਦਾਹਰਣ ਰੂਪ ਵਿਚ: ਭ ਨੂੰ ਬ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)
ਮਹਾਂਪ੍ਰਾਣ ਦੀ ਥਾਂ ਅਲਪਪ੍ਰਾਣ ਵਿਅੰਜਨ
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਭਾਰਤੀ-ਆਰਿਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਮਹਾਂਪ੍ਰਾਣ ਅਤੇ ਅਲਪਪ੍ਰਾਣ ਵਿਅੰਜਨਾਂ ਨੂੰ ਹਵਾ-ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੇ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਹਾਪ੍ਰਾਣ ਵਿਅੰਜਨ ਖ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਹਵਾ-ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਅਲਪਪ੍ਰਾਣ ਵਿਅੰਜਨ ਕ ਨੂੰ  ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹਵਾ-ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਦਾਰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ  ਵਿਚ ਹਵਾ-ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੀ ਥਾਂ ਸੁਰ ਬਦਲੀ ਦੇ ਅਲਪਪ੍ਰਾਣ ਅਤੇ ਮਹਾਂਪ੍ਰਾਣ ਵਿਅੰਜਨਾ ਵਿਚ ਅੰਤਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਿਸਾਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਚ ਭੂਮੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਉੱਥੇ ਖੋਵਾਰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਬੁਉਮ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਆਵਾਜ਼ ਮੋਟੇ ਸਵਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਸਵਰ ਵੱਲ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ( ਮਤਲਬ ਮਰਦਾਨਾ ਸਵਰ ਤੋਂ ਔਰਤਾਨਾ ਸਵਰ  ਵੱਲ ਨੂੰ)।  ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ  ਜਿੱਥੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿਚ ਮਹਾਂਪ੍ਰਾਣੀ ਧ ਤੋਂ ਧੂੰਆਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉੱਥੇ ਪਾਸ਼ਾਈ ਵਿਚ ਅਲਪਪ੍ਰਾਣੀ 'ਦ ਤੋਂ ਦੁਉਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਦੁਗਧ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਦੇ  ਦੂਧ ਦੀ ਥਾਂ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਵਿਚ ਦੋਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।  ਪੱਛਮੀ ਪਹਾੜੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਂਪ੍ਰਾਣ ਦੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਸੁਰ-ਬਦਲਾਅ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਥਾਂ ਸੁਰ ਬਦਲਦਾ ਹੋਇਆ ਸ਼ਬਦ ਕਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਰ ਸ਼ਬਦ ਅੰਸ਼ ਦਾ ਸਥਾਨ ਵਟਾਂਦਰਾ
ਦਾਰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਅਕਸਰ ਸ਼ਬਦ ਅੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਥਾਂ 'ਚ ਬਦਲਾਅ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕੋ ਸ਼ਬਦ ਰ ਅੱਖਰ ਦੇ ਆਸੇ ਪਾਸੇ ਕੋਈ ਸਵਰ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਵਿਚ ਫੇਰ ਬਦਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਾਰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨਕਾਲ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੰਧਾਰ  ਖੇਤਰ ਵਿਚ (ਜਿੱਥੇ ਦਾਰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ) ਸਮਰਾਟ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਲਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਇਹ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ 261 ਈ.ਪੂ. ਤੋਂ 232 ਈ.ਪੂ. ਵਿਚ ਖੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਸਮਰਾਟ ਅਸ਼ੋਕ ਦੀ ਇੱਕ ਉਪਾਧੀ ਪ੍ਰਿਯਦਰਸ਼ੀ ਸੀ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਿਲਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਅਕਸਰ ਪ੍ਰਿਯਦ੍ਰਸ਼ੀ  ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਬਦਅੰਸ਼ ਦੇ ਥਾਂ ਬਦਲਾਵ ਨਾਲ ਦਰਸ਼ ਦੀ ਥਾਂ ਦ੍ਰਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਵੇਂ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂਂ ਸ਼ਿਲਾਵਾਂ ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਥਾਂ ਧ੍ਰਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਲ ਵਿਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਦੀਰਘ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਝਲਕ ਕਲਸ਼ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਦ੍ਰੀਗ ਸ਼ਬਦ ਵਿਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈੈ। ਪਾਲੂਲਾ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਦੁਰਬਲ(ਕਮਜ਼ੋਰ) ਬਦਲਕੇ ਦ੍ਰੁਬਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਭੁਰਜ(ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਉਘਣ ਵਾਲਾ ਦਰਖ਼ਤ) ਬਦਲਕੇ ਬਰਹੁਜ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਦਰਿਦਰ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਦਾ ਦ੍ਰੋਲਿਦ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਰਮ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਵਿਚ ਕ੍ਰਮ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਾਰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਇਹ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਕੁਛ ਹੱਦ ਤੱਕ ਦੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਵਾਕ ਵਿਚ ਕਿਰਿਆ ਦੀ ਥਾਂ
ਉੱਤੇ ਲਿਖੇ ਹੋਏ ਵਾਕਾਂ ਵਿਚ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਗੂੜ੍ਹੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਲਗਭਗ ਸਾਰੀਆਂ ਹਿੰਦ-ਇਰਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਕਿਰਿਆ ਵਾਕ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਦਾਰਦੀ ਇਸ ਨਿਯਮ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਾਂਗ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਨਾਂਵ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਥਾਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਐਸੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕਿਰਿਆ ਨਾਂਵ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਂਦੀ ਹੋਵੇ ਨੂੰ ਕਿਰਿਆ ਦੂਜੈਲੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਾਰਦਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਬਿਸਮਥ
ਬਿਸਮਥ ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹੈ ਜਿਹਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ Bi ਅਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਸੰਖਿਆ 83 ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜ-ਸੰਯੋਜਕੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਧਾਤ ਹੈ ਜੋ ਰਸਾਇਣਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸੰਖੀਆ ਅਤੇ ਐਂਟੀਮਨੀ ਨਾਲ਼ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ
ਚੰਗਣਾਂ
ਚੰਗਣਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅਦਿਤੀ ਰਾਠੌਰ
ਅਦਿਤੀ ਰਾਠੌਰ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਹਿੰਦੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸੋਪ ਓਪੇਰਾ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਦੇ ਸ਼ੋਅ ਨਾਮਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਵਨੀ ਆਇਸ਼ਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਰੀਅਰ
ਰਾਠੌਰ ਨੇ ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ ਦੇ ਕੁਮਕੁਮ ਭਾਗਿਆ ਤੋਂ ਆਕਾਸ਼ ਅਜੈ ਮਹਿਰਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਰਚਨਾ ਮਹਿਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਫੇਰ ਉਸਨੇ ਸੋਪ ਓਪੇਰਾ ਏਕ-ਦੂਜੇ ਕੇ ਵਾਸਤੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਤੀ ਪੁਸ਼ਕਰ ਮਲਹੋਤਰਾ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੈਨਲ ਸੋਨੀ ਟੀਵੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
2017 ਤੋਂ 2018 ਤੱਕ ਰਾਠੌਰ ਨੇ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸੋਪ ਓਪੇਰਾ ਨਾਮਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਵਨੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ ਅਰਸ਼ੀਨ ਨਾਮਦਾਰ ਦੀ ਥਾਂ 15 ਸਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ।
ਮੀਡੀਆ
ਅਦਿਤੀ ਰਾਠੌਰ ਈਸਟਰਨ ਆਈ ਸੈਕਸੀਐਸਟ ਏਸ਼ੀਅਨ ਮਹਿਲਾ ਸੂਚੀ 2018 ਵਿੱਚ 23 ਵੇਂ ਅਤੇ ਬਿਜ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਟੀਵੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਸੂਚੀ 2018 ਵਿੱਚ 12 ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਜਾਰਜ ਅਮਾਡੋ
ਜਾਰਜ ਲੀਲ ਅਮਾਡੋ ਡੀ ਫ਼ਾਰਿਆ (, 10 ਅਗਸਤ 1912 – 6 ਅਗਸਤ 2001) ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦੀ ਬ੍ਰਾਜ਼ਿਲੀਅਨ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਬ੍ਰਾਜ਼ਿਲੀਅਨ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਪਛਾਣ ਹਾਸਿਲ ਹੈ, ਜਿਸਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਗਭਗ 49 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਛ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ 1978 ਵਿੱਚ ਆਈ ''' ਡੋਨਾ ਫ਼ਲੋਰ ਐਂਡ ਹਰ ਟੂ ਹਸਬੈਂਡਸ"। ਉਸਦੀ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਮੈਸਤੀਜ਼ੋ ਬਰਾਜ਼ਿਲ ਦੀ ਨੁਹਾਰ ਝਲਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਕ੍ਰਿਤੀਵਾਦ ਨੂੰ ਚਿੰਨਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਸਮੁੱਖ ਤੇ ਆਸ਼ਾਵਾਦੀ ਦੇਸ਼ ਦਰਸ਼ਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਗਹਰੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਭੇਦਭਾਵ ਵਿੱਚ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੀ ਹੈ।
ਉਹ 1961 ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਆਪਣੀ ਮੌਤ 2001 ਤੱਕ ਬ੍ਰਾਜ਼ਿਲੀਅਨ ਅਕਾਦਮੀ ਆਫ ਲੈਟਰਜ਼ ਦਾ 23ਵਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਿਹਾ।
ਜੀਵਨੀ
ਅਮਾਡੋ ਦਾ ਜਨਮ ਇਟਾਬੁਨਾ ਦੇ ਇਨਲੈਂਡ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚਲੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਕਿ ਬ੍ਰਾਜ਼ਿਲ ਦੇ ਸੂਬੇ ਬਹੀਆ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਉਹ ਜਾਉ ਅਮਾਡੋ ਡੇ ਫ਼ਾਰਿਆ ਤੇ ਡੀ. ਏਉਲਾਲਿਆ ਲੀਲ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਖੇਤ ਫੇਰਾਦਸ ਦੇ ਕਿਸੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਸਨ।, ਜੋ ਹਾਲਾਂਕਿ ਅੱਜ ਇਟਾਬੁਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਤਟਵਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰ  ਇਲਹੇਸ  ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ  ਇਲੇਹਸ  ਦਾ ਵਾਸੀ ਸਮਝਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਕੋਕੋਆ ਦੇ ਬੂਟੇ ਲਾਏ ਜਾਣ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕੀਤਾ, ਅਮਾਂਡੋ ਇਸ ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਬਿਲਕੁਲ ਗੁਲਾਮੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹੋ ਹੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਛ ਲਿਖਤਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਿਆ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ 1944 ਦੀ ਰਚਨਾ  ਦੀ ਵਾਇਲੈਂਟ ਲੈਂਡ  ।
ਉਹ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਚੇਚਕ ਦੀ ਮਹਾਮਾਰੀ ਫੈਲਣ ਕਾਰਨ ਇਲੇਹਸ ਜਾਣਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਬਚਪਨ ਉੱਥੇ ਹੀ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ।   ਉਹ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੈਲਵਾਡੋਰ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਿਲ ਹੋਇਆ। 14 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਅਮਾਡੋ ਕੁਛ ਪੱਤਰਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇਣ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਵਿਦ੍ਰੋਹੀ ਅਕਾਦਮੀ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਜੋਂ ਸਾਹਿਤਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
ਉਹ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਵਕੀਲ, ਲੇਖਕ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਗਿਲਬੈਰਟੋ ਅਮਾਡੋ  ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ਿਲੀਅਨ ਅਦਾਕਾਤਾ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨ ਰਾਈਟਰ ਵੇਰਾ ਕਲਾਉਜ਼ੋਟ ਦਾ ਚਚੇਰਾ ਭਾਈ ਸੀ।
ਅਮਾਡੋ ਨੇ 1931 ਵਿੱਚ 18 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ  ਦੀ ਕੰਟਰੀ ਆਫ ਕਾਰਨੀਵਲ  ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਮਾਟਿਲਡੇ ਰੋਜ਼ਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ 1933 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਧੀ ਲਿਲਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਇਸੇ ਸਾਲ ਹੀ ਉਸਨੇ ਦੂਸਰਾ ਨਾਵਲ ਕੋਕੋਆ ਛਪਵਾਇਆ ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਹੋਰ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਰਿਉ ਡੇ ਜਾਨੇਰਿਉਨਦੀ ਫੈਡਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕਾਨੂਨ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚੋਂ ਵਕਾਲਤ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਪਰੰਤੂ ਕਦੇ ਵੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਵਕੀਲ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ।  ਉਸਦੇੇ ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੇ ਗੇਟੁਲਿਉ ਵਰਗਸ ਦੇ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਦੇ ਚੱਲਦਿਆਂ ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। 1935 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਗਿਰਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੱਗ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਉਸਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਉੱਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲ ਵਿੱਚ ਰੋਕ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਪਰੰਤੂ ਬਾਕੀ ਦੇ ਯੂਰੋਪ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਪੁਸਤਕ ਜੂਬਿਆਬਾ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ। ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਅਵਾਰਡ ਵਿਜੇਤਾ ਅਲਬਰਟ ਕਾਮੂ ਦੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਤਸਾਹੀ ਸਮੀਖਿਆ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ।
1940 ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਅਮਾਡੋ ਨੇ ਨਾਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਪੈਸੇ ਨਾਲ ਚੱਲਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਖ਼ਬਾਰ  ਮੀਉ-ਦਿਆ  ਲਈ ਸਾਹਿਤਕ ਪਰਿਸ਼ਿਸ਼ਟ ਲਿਖਿਆ।  ਕਾਮਰੇਡ ਉਗਰਵਾਦੀ ਬਨਣ ਕਾਰਨ ਅਮਾਡੋ ਨੂੰ 1941 ਤੋਂ 1942 ਤੱਕ ਦੇਸ਼ਨਿਕਾਲੇ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲਣ ਤੇ ਅਰਜਨਟਿਨਾ ਅਤੇ ਉਰੂਗਵੇ ਜਾਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਾਪਿਸ ਆਇਆ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਮੈਟਿਲਡੇ ਗਾਰਸਿਆ ਰੋਜ਼ਾ ਤੋਂ ਅਲਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1945 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਵਿਧਾਨਿਕ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਬ੍ਰਾਜ਼ਿਲੀਅਨ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ(ਪੀ.ਸੀ.ਬੀ.) ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਸੂਬੇ ਦੇ ਬਾਕੀ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ। ਉਸਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਾਨੂਨ ਉੱਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕੀਤੇ।
ਰਚਨਾਵਾਂ
ਚੁਨਿੰਦਾ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:CS1 maint: Unrecognized language ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1912 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2001
ਨਿਊ ਜਰਸੀ
ਨਿਊ ਜਰਸੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਮੱਧ ਅੰਧ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਰਾਜ, ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਪੈੱਨਸਿਲਵਾਨੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਡੇਲਾਵੇਅਰ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ 2011 ਵਿੱਚ ਮੱਧਵਰਤੀ ਘਰੇਲੂ ਆਮਦਨ ਪੱਖੋਂ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਮੀਰ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜ ਹੈ।
ਰੋਜ਼ਨਾਮਾ ਦੁਨੀਆ
ਰੋਜ਼ਨਾਮਾ ਦੁਨੀਆ,ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਅਖ਼ਬਾਰ ਹੈ । ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 3 ਸਤੰਬਰ 2012 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਚਾਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਕਰਾਚੀ, ਲਾਹੌਰ, ਫੈਸਲਾਬਾਦ, ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ, ਮੁਲਤਾਨ, ਕੋਇਟਾ ਅਤੇ ਸਰਗੋਧਾ ਤੋਂ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਮੀਆਂ ਆਮਰ ਮਹਿਮੂਦ ਕੋਲ ਹੈ ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਨਿਊਜ਼ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਨਿਊਜ਼ ਐਚਡੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਵੀ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਉਰਦੂ ਅਖ਼ਬਾਰ
ਚੁਵਾਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ
ਚੁਵਾਸ਼ (Чӑвашла, Çăvaşla; ) ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਹ ਚੁਵਾਸ਼ ਗਣਤੰਤਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਭਾਸ਼ਾ-ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਓਗੁਰ ਸ਼ਾਖਾ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਜਿੰਦਾ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ (ਬਾਕ਼ੀ ਵਿਲੁਪਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ)। ਚੁਵਾਸ਼ੀ ਤੁਰਕੀ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਨਿਰਾਲੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਵੱਖ ਸ਼ਾਖ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਿੰਦਾ ਤੁਰਕੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਅੰਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਚੁਵਾਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਕਦੇ। ਚੁਵਾਸ਼ੀ ਸਿਰਿਲਿਕ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਸੰਨ 2002 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਵਿੱਚ 16.4 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦੱਸਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਬਾਜ਼ੀਗਰ
ਬਾਜ਼ੀਗਰ ( ਬਾਜ਼ੀ + ਗਰ) ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਕਬੀਲਿਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਮੂਲ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਿੱਤਾ-ਮੂਲਕ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਵਿਆਪਕ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਭਿਨੇਤਾ ਲਈ ਵੀ ਇਹੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਲਈ ਗਵਾਰ ਜਾਂ ਗੌਰ ਸ਼ਬਦ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਬੀਲਿਆਂ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਾਜ਼ੀਗਰੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਦੂਸਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਾਜੀਗਰ ਕਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਇਹ ਲੋਕ ਹੋਰਨਾਂ ਰੋਮਾ ਕਬੀਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਮੂਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਜਪੂਤ ਜਾਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ ਸਨ। ਬਾਜ਼ੀਗਰ ਬਰਾਦਰੀਆਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਰੌਚਿਕ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ।
ਬਾਜ਼ੀਗਰ ਇੱਕ ਪੱਛੜਿਆ ਭਾਈਚਾਰਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤਨ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਅਜੇ ਤਕ ਵੀ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਾਜ਼ੀਗਰ
ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ, ਬਾਜ਼ੀਗਰ ਭਾਈਚਾਰਾ ਨੂੰ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਦਾ ਰੁਤਬਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਟਿਆਲਾ,JALANDHAR ਸੰਗਰੂਰ ਅਤੇ ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਪਿੰਡ ਜਾ ਕੇ ਬਾਜ਼ੀ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਖਾਨਾਬਦੋਸ਼ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਲੋਕ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਬਾਜ਼ੀ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਆਧਾਰ ਸੀ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਹਰ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡ ਅਲਾਟ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸੀ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਰਨ ਬਦਲੇ ਪਿੰਡ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਅੱਜਕੱਲ ਇਸ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਮੌਸਮੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਂ ਦਾਣਾ ਮੰਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦਿਹਾਤੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਦੇ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਾਜ਼ੀਗਰੀ ਦਾ ਰਵਾਇਤੀ ਕਿੱਤਾ ਬੰਦ ਹੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਬੋਲੀ ਬਾਜ਼ੀਗਰੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਮਿਆਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਆਪਣਾ ਲਈ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="ਬਾਜ਼ੀਗਰ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਡਾ. ਮੋਹਨ ਤਿਆਗੀ, ਭਾਈ ਕਾਨ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ " />
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦ ਉਪ-ਮਹਾਦੀਪ ਦੇ ਕਬੀਲੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਬੀਲੇ
ਅਕਾਲਗੜ੍ਹ (ਬਲਾਕ ਸੁਨਾਮ)
ਅਕਾਲਗੜ੍ਹ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਸੁਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮੁਹੰਮਦ ਸਦੀਕ
ਮੁਹੰਮਦ ਸਦੀਕ, محمد صدیق), ਇੱਕ ਉੱਘਾ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ,  ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਅਤੇ ਰਣਜੀਤ ਕੌਰ ਆਪਣੇ ਦੋਗਾਣਿਆਂ ਕਰ ਕੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ 2012 ਦੀ ਚੋਣ ਹਲਕਾ ਭਦੌੜ ਤੋਂ ਲੜ ਕੇ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਕੇ ਸਰਗਰਮ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾ ਲਈ ਹੈ। ਮੁਹੰਮਦ ਸਦੀਕ ਨੂੰ ਦੋਗਾਣਿਆਂ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੋਲੋ ਗੀਤ ਵੀ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਵਾਏ ਹਨ। ਦੀਦਾਰ ਸੰਧੂ ਦਾ ਲਿਖਿਆ, ਮੇਰੀ ਐਸੀ ਝਾਂਜਰ ਛਣਕੇ, ਛਣਕਾਟਾ ਪੈਂਦਾ ਗਲੀ-ਗਲੀ ਸਦੀਕ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਪਸੰਦ ਕੀਤੇ ਗਾਏ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਉਸ ਨੇ ਬਾਬੂ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਮਰਾੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਏ ਹਨ। ਹੋਰਨਾਂ ਗੀਤਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰਮੇਲ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ (ਭੁੱਖਿਆਂਵਾਲ਼ੀ), ਗਾਮੀ ਸੰਗਤਪੁਰਾ, ਭੱਟੀ ਭੜੀ ਵਾਲ਼ਾ ਆਦਿ ਦੇ ਨਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਸਿਆਸਤ ਦਾ ਸਫਰ
ਉਹ 2012 ਵਿੱਚ ਭਦੌੜ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ ਅਤੇ ਵਿਧਾਇਕ ਬਣੇ।ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਆਸਤ ਰਾਸ ਨਾ ਆਈ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਲੋਕ-ਪਿਆਰੇ ਗਾਇਕ ਮੁਹੰਮਦ ਸਦੀਕ ਵੱਲੋਂ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਉੱਚ-ਦੁਮਾਲੜੇ ਨਾਂ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਇੱਕ ਬੇਹੱਦ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਅਤੇ ਅਰਥਭਰਪੂਰ ਰਚਨਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਬੇਲੋੜਾ ਵਿਵਾਦ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਭਦੌੜ ਤੋਂ ਕਾਂਗਰਸੀ ਵਿਧਾਇਕ ਮੁਹੰਮਦ ਸਦੀਕ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈਕੋਰਟ ਨੇ ਮੁਹੰਮਦ ਸਦੀਕ ਦੀ ਵਿਧਾਇਕੀ ਰੱਦ ਕੀਤੀ। ਸਾਲ 2012 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਹੰਮਦ ਸਦੀਕ ਕਾਂਗਰਸੀ ਟਿਕਟ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜੇ ਸਨ।ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਹਾਰੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ ਗੁਰੂ ਨੇ ਹਾਈਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਪਟੀਸ਼ਨ ਪਾਈ ਸੀ ਕਿ ਸਦੀਕ ਨੇ ਰਾਖਵੇਂਕਰਨ ਦਾ ਝੂਠਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਦਿਖਾ ਕੇ ਚੋਣ ਲੜੀ ਸੀ। ਪਟੀਸ਼ਨ ਮੁਤਾਬਕ ਭਦੌੜ ਦੀ ਸੀਟ ਪੱਛੜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਲਈ ਰਾਖਵੀਂ ਸੀ ਪਰ ਸਦੀਕ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਰਾਖਵੇਂਕਰਨ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਪਰ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਮੁਹੰਮਦ ਸਦੀਕ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਟੀਸ਼ਨ ਮਨਜੂਰ ਕਰ ਲਈ ਹੈ ਤੇ ਵਿਧਾਇਕ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਯੋਗ ਕਰਾਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਖੇਮੂਆਣਾ
ਖੇਮੂਆਣਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ ਜੋ ਤਹਿਸੀਲ ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ ਹਰਭਜਨ ਮਾਨ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਜੰਮਪਲ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਡੈਨਿਸ ਡੇਲ ਵੈਲੇ
ਡੈਨਿਸ ਜੋਸ ਡੇਲ ਵੈਲੇ ਵਿਲਾਲੋਬੋਸ (ਜਨਮ 27 ਜਨਵਰੀ 1989) ਇੱਕ ਪੋਰਟੋ ਰੀਕਨ ਪੁਰਸ਼ ਵਾਲੀਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਪੋਲੈਂਡ ਵਿੱਚ 2014 ਫਾਇਬ ਵਾਲੀਬਾਲ ਪੁਰਸ਼ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਪੋਰਟੋ ਰੀਕੋ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਾਲੀਬਾਲ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਉਹ ਮੇਟਸ ਡੀ ਗੁਆਨਾਬੋ ਲਈ ਖੇਡਿਆ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਡੇਲ ਵੈਲੇ ਮਈ 2020 ਵਿੱਚ ਸਮਲਿੰਗੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਸੀ “ਇਸ ਉਮੀਦ ਵਿੱਚ ਕਿ ਉਹ ਹੋਰ ਕੁਈਰ ਐਥਲੀਟਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰੇਗਾ”।
ਜਯੋਤਿਕਾ (ਅਦਾਕਾਰਾ)
ਜਯੋਤਿਕਾ (18 ਅਕਤੂਬਰ, 1977) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਤਾਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਚਾਣ ਮਿਲੀ।. ਜਯੋਤਿਕਾ ਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੰਨੜ, ਮਲਯਾਲਮ, ਤੇਲਗੂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਇਸਨੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ (2000 ਫ਼ਿਲਮ |ਖ਼ੁਸ਼ੀ]] ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮੁਖੀ ਵਰਗੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸਿਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ "ਤਿੰਨ ਫ਼ਿਲਮ ਫ਼ੇਅਰ ਅਵਾਰਡ" ਅਤੇ ਤਿੰਨ "ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਫ਼ਿਲਮ ਫ਼ੇਅਰ ਅਵਾਰਡ" ਵੀ ਜਿੱਤੇ। ਜਯੋਤਿਕਾ ਨੇ ਕਲਾਇਮਾਮਾਨੀ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ।
ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਿਯਦਰਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ 'ਡੋਲੀ ਸਜਾ ਕੇ ਰੱਖਣਾ' (1997) ਨਾਲ ਬਾਲੀਵੁੱਡ 'ਚ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਤਾਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮ ਵਾਲੀ (1999) ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮ ਟੈਗੋਰ (2003) ਚਿਰੰਜੀਵੀ ਦੇ ਨਾਲ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਲੀ (1999) ਲਈ "ਸਰਬੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਡੈਬਿਊ - ਦੱਖਣੀ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ" ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਸ਼ੀ (2000) ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਸਰਬੋਤਮ ਤਾਮਿਲ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ੀਆਂ (2000), ਪੇਰਾਜਗਨ (2004), ਚੰਦਰਮੁਖੀ (2005) ਅਤੇ ਮੋਜ਼ੀ (2007) ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ।
ਜੋਤਿਕਾ ਨੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਰਿਸ਼ਤੇ 'ਚ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 11 ਸਤੰਬਰ 2006 ਨੂੰ ਤਾਮਿਲ ਅਭਿਨੇਤਾ ਸੂਰੀਆ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਸਿਖਰਾਂ 'ਤੇ ਇਸ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਤ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਅਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਫਿਲਮ 36 ਵਾਇਆਧਿਨੀਲੇ (2015) ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਨੂੰ ਸਖਤ ਸਮੀਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਫਿਲਮ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਆਲੋਚਕ ਪੁਰਸਕਾਰ- ਦੱਖਣੀ ਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। 36 ਵਾਇਆਧਿਨੀਲੇ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮਗਲੀਰ ਮੱਟੂਮ (2017), ਨਾਚੀਅਰ (2018), ਕੈਟਰੀਨ ਮੋਜ਼ੀ (2018), ਰਾਤਚਸੀ (2019), ਪਨਮਗਲ ਵੰਧਲ (2020) ਵਰਗੀਆਂ ਔਰਤ ਕੇਂਦਰਿਤ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਮਨੀ ਰਤਨਮ ਦੇ ਮਲਟੀ-ਸਟਾਰਰ ਚੱਕਾ ਚੀਵਾਂਥ ਵਣਮ (2018) ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਔਰਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਨਿਭਾਈ।
ਜੀਵਨ
ਜਯੋਤਿਕਾ ਦਾ ਜਨਮ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀਮਾ ਸਦਨਾਹ ਦੇ ਘਰ ਮੁੰਬਈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਖੇ ਹੋਇਆ। ਨਗਮਾ ਨਾਮੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਇਸਦੀ ਭੈਣ (ਕਜ਼ਨ) ਹੈ। ਇਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ "ਮਿਠੀਭਾਈ ਕਾਲਜ" ਵਿੱਚ ਸਾਈਕਾਲੋਜੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਦਾਖ਼ਿਲਾ ਲਿਆ।
ਜਯੋਤਿਕਾ ਨੇ 11 ਸਤੰਬਰ, 2006 ਵਿੱਚ ਸੂਰਯ ਨਾਂ ਦੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਸੱਤ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
1998–2002
ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਿਯਦਰਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ 'ਡੋਲੀ ਸਜਾ ਕੇ ਰੱਖਣਾ' ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਇਹ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ ਨਾਲ 2000 ਦੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਿਯਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਫਿਲਮ ਫਲਾਪ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ "ਉਦਾਸੀ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ।"
ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਾਲੀ (1999) ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਸਰਬੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਡੈਬਿਊ - ਦੱਖਣੀ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਤੇ ਦੀਨਾਕਰਨ ਸਰਬੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਡੈਬਿਊ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਪੂਵੇਲਮ ਕੇੱਟੂਪੱਪਰ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਗਾਮੀ ਪਤੀ ਸੂਰੀਆ ਨਾਲ ਨਾਇਕਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਫ਼ਿਲਮ ਕੁਸ਼ੀ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਉਸ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਮੋੜ ਬਣ ਗਈ। 2000 ਅਤੇ 2002 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਫਲ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸਤਰ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੁਗਾਵੜੀ, ਦਮ ਦਮ ਦਮ ਅਤੇ ਸਨੇਗੀਥਿਏ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਦਾ ਨਾਇਕ ਜਿੰਨਾ ਮਹੱਤਵ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਕਮਲ ਹਸਨ ਦੇ ਨਾਲ ਕਾਮੇਡੀ ਫਿਲਮ ਥਨਾਲੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਸਰਬੋਤਮ ਤਾਮਿਲ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਰਿਦਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਭਾਵੇਂ ਛੋਟੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਭਰਪੂਰ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।  ਕੁਸ਼ੀ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਫਰੈਂਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਲੀਡ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇਵਯਾਨੀ ਲੈ ਲਈ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮਣੀ ਰਤਨਮ ਨਾਲ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮਾਧਵਨ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਹਾਸ ਮਦਰਾਸ ਟਾਕੀਜ਼ ਦੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ ਦਮ ਦਮ ਦਮ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ। She had a dual role in this film. ਫਿਲਮ ਨੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ, ਬਲਕਿ ਆਂਧਰਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਡੱਬ ਕੀਤੇ ਸੰਸਕਰਣ ਨਾਲ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੀ। ਉਸ ਨੇ ਨਾਗਰਾਹਾਵੂ ਵਿੱਚ ਉਪੇਂਦਰ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਕੰਨੜ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਈ। ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਦੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਤਾਮਿਲ ਅਤੇ ਥਾਈਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਮਲਿਆਲਮ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਥ੍ਰਿਲਰ ਫਿਲਮ ਸਨੇਗੀਥਿਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿਯਦਰਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ
ਭੂਗੋਲਿਕ ਵੰਡ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਰਾਠੀ ਮਹਾਂਰਸ਼ਟਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਗੋਆ, ਕਰਨਾਟਕ, ਗੁਜਰਾਤ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ ਅਤੇ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਮਨ ਅਤੇ ਦੀਵ, ਅਤੇ ਦਾਦਰ ਅਤੇ ਨਾਗਰ ਹਵੇਲੀ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਹ ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਅਤੇ ਇਸਰਾਈਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਰਾਠੀ ਮੂਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਵੀ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਮਰਾਠੀ ਮੂਲ ਦੇ ਲੋਕ ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਹਨ - ਅਮਰੀਕਾ, ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ, ਜਰਮਨੀ, ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ (ਬ੍ਰਿਟੇਨ), ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਵੈਸਟ ਇੰਡੀਜ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਤਲਵੰਡੀ ਖੁਰਦ
ਤਲਵੰਡੀ ਖੁਰਦ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਟੋਡਰਪੁਰ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮਾਨਸਾ)
ਟੋਡਰਪੁਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਬੁਢਲਾਡਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 2001 ਵਿੱਚ ਟੋਡਰਪੁਰ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 311 ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫ਼ਲ 3.43 ਕਿ. ਮੀ. ਵਰਗ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ਼ੀਲਡ
ਸ਼ੀਲਡ ਮਾਰਵਲ ਕਾਮਿਕਸ ਦੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਚਲੀ ਇੱਕ ਜਾਸੂਸ, ਕਨੂੰਨ-ਤਾਮੀਲ ਅਤੇ ਅੱਤਵਾਦ-ਵਿਰੋਧੀ ਏਜੰਸੀ ਹੈ। ਸਟੈਨ ਲੀ ਅਤੇ ਜੈਕ ਕਰਬੀ ਦੀ ਸਟ੍ਰੇਂਜ ਟੇਲਸ #135 (ਅਗਸਤ 1965) ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਇਹ ਏਜੰਸੀ ਅਕਸਰ ਸੁਪਰਮਨੁੱਖੀ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਕੁਦਰਤੀ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਨਾਲ਼ ਨਿਬੜਦੀ ਹੈ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰੀਮ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰਜ਼, ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਸਪੀਅਨਾਜ, ਲਾਅ-ਇਨਫ਼ੋਰਸਮੰਟ ਡਿਵਿਜਨ (Supreme Headquarters, International Espionage, Law-Enforcement Division) ਹੈ ਜੋ ਕਿ 1991 ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਕੇ ਸਟਰੈਟਿਜਿਕ ਹਜ਼ਾਰਡ ਇੰਟਰਵੈਨਸ਼ਨ ਐਸਪੀਅਨਾਜ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ (Strategic Hazard Intervention Espionage Logistics Directorate) ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਮਾਰਵਲ ਸਿਨੇਮੈਟਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀਆਂ ਵੱਖ-ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਐਨੀਮੇਟਿਡ ਅਤੇ ਲਾਈਵ-ਐਕਸ਼ਨ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਂ ਸਟਰੇਟਿਜਿਕ ਹੋਮਲੈਂਡ ਇੰਟਰਵੈਨਸ਼ਨ, ਇਨਫ਼ੋਰਸਮੰਟ ਐਂਡ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਡਿਵਿਜ਼ਨ (Strategic Homeland Intervention, Enforcement and Logistics Division) ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਲਪੀ ਏਜੰਸੀਆਂ
ਸਾਂਝ
ਹਵਾਲਾ
ਡਾ. ਤਰਸੇਮ ਸਿੰਘ, “ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਸੰਦਰਭ ਕੋਸ਼”, ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ
ਥੈਲੀਅਮ
ਥੈਲੀਅਮ ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹੈ ਜਿਹਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ Tl ਅਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਸੰਖਿਆ 81 ਹੈ। ਇਹ ਕੂਲੀ ਸਲੇਟੀ ਉੱਤਰ-ਪਰਿਵਰਤਨ ਧਾਤ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਅਜ਼ਾਦ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਜੇਕਰ ਵੱਖ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਟੀਨ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਪਰ ਹਵਾ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਨਾਲ਼ ਇਹਦਾ ਰੰਗ ਉੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਥੈਲੀਅਮ, ਯੂਨਾਨੀ θαλλός, thallos ਤੋਂ, ਭਾਵ "ਇੱਕ ਹਰੀ ਕਰੂੰਬਲ ਜਾਂ ਟਾਹਣੀ" ਨੂੰ ਨਾਂ ਰਸਾਇਣਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਿਲੀਅਮ ਕਰੂਕਸ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ
ਕੌਸ਼ੱਲਿਆ ਡੈਮ
ਕੌਸ਼ੱਲਿਆ ਡੈਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਪਿੰਜੌਰ ਕਸਬੇ ਵਿਖੇ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਭਰਤ ਪਾ ਕੇ ਉਸਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਘੱਗਰ ਦਰਿਆ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਕੌਸ਼ੱਲਿਆ ਉੱਤੇ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਬਨ੍ਹ 2008 ਤੋਂ 2012 ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਰਮਿਆਨ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਵ ਜਲ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
http://wikimapia.org/19774582/Kaushalya-Dam
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਡੈਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਡੈਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2012 ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਡੈਮ
ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਝੀਲ
ਨਿਰੁਕਤੀ, ਭੂਗੋਲ
ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ, ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਬੱਦਲ ਫਟਣ ਕਾਰਨ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀ ਨਾਲੀ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਾੜ ਬਰਫ਼ ਅਤੇ ਬਰਫ਼ ਦੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਹਨ ਜੋ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਪਿਘਲਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪਾਣੀ ਡੂੰਘੀ ਨਾਲੀ ਵਿੱਚ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਝੀਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਇਸ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਨਾਗਰਾਜ ਜਾਂਸਾਰੇ ਨਾਗਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਲੋਕ ਕਥਾ, "ਹਿਮਾਲ ਅਤੇ ਨਾਗਰਾਈ" ਦਾ ਇੱਕ ਕਲਪਿਤ ਝਰਨਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਪੱਥਰ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਇਸ ਕਥਾ ਦੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਾਲ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਮੂਲ, ਆਦਿਵਾਸੀ ਨਿਵਾਸੀ ਨਾਗਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਨਾਗਰਈ, ਇੱਕ ਨਾਗਾ, ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਝੀਲ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭੂਰਾ ਟਰਾਊਟ ਹੈ। ਇਹ ਸਰਦੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਜੰਮ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ ਕਾਰਨ ਇਸ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਇਥੇ ਪਹੁੰਚਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਅਤੇ ਬਰਫ਼ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਝੀਲ ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੈਲਾਨੀ  ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ  ਬਰਫ਼ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਪਿਘਲਣ ਨਾਲ਼ ਭਰਦੀ   ਹੈ। ਪਾਣੀ ਇੱਕ ਨਦੀ ਰਾਹੀਂ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ  ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਗਾਮ ਵਿਖੇ ਲਿਡਰ ਨਦੀ ਨਾਲ ਮਿਲ਼ਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਝੀਲਾਂ
ਜਰਮੇਨ ਗਰੀਰ
ਜਰਮੇਨ ਗਰੀਰ (ਜਨਮ 29 ਜਨਵਰੀ 1939) 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਵਾਦ ਦੀ ਦੂਜੀ-ਲਹਿਰ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਖਸ਼ੀਅਤ ਹੈ ਜੋ ਆਸਟਰੇਲਿਆ ਦੀ ਜੰਮਪਲ ਤੇ ਲੇਖਿਕਾ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ, ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਰੱਖਦਿਆਂ ਵਾਰਵਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਨਿਊਨਹੈਮ ਕਾਲਜ, ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਹੁਦਿਆਂ ਤੇ ਰਹੀ। 1964 ਤੋਂ ਅਧਾਰਿਤ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਕੁਈਨਜ਼ਲੈਂਡ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਏਸੇਕਸ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੈ।
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਗਰੀਰ ਡਾ ਕੰਮ ਸਾਹਿਤ, ਨਾਰੀਵਾਦ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਸੈਕਸ ਅਤੇ ਡੈਸਟੀਨੀ (1984), ਦ ਚੇਂਜ (1991), ਦ ਹੋਲ ਵੂਮੈਨ (1999), ਅਤੇ ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ'ਸ ਵਾਈਫ (2007) ਸਮੇਤ 20 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ 2013 ਦੀ ਕਿਤਾਬ, ਵ੍ਹਾਈਟ ਬੀਚ: ਦ ਰੇਨਫੌਰਸਟ ਫਾਰ ਈਅਰਜ਼, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਨੁਮਬਾਹਾ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਬਰਸਾਤੀ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਦੇ ਉਸ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਕੰਮ ਅਤੇ ਸਰਗਰਮੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਦ ਸੰਡੇ ਟਾਈਮਜ਼, ਦਿ ਗਾਰਡੀਅਨ, ਦ ਡੇਲੀ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਫ, ਦ ਸਪੈਕਟਰੇਟਰ, ਦ ਇੰਡੀਪੈਂਡੈਂਟ, ਅਤੇ ਦ ਓਲਡੀ ਸਮੇਤ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਕਾਲਮ ਲੇਖਕ ਰਹੀ ਹੈ।
ਗਰੀਰ ਸਮਾਨਤਾਵਾਦੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦੀ (ਜਾਂ ਕੱਟੜਪੰਥੀ) ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਟੀਚਾ ਮਰਦਾਂ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਅਭੇਦਤਾ ਅਤੇ "ਨਿਰਪੱਖ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਉਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ" ਮੰਨਦੀ ਹੈ। "ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ" ਬਾਰੇ, ਉਸ ਨੇ "ਦ ਹੋਲ ਵੂਮੈਨ" (1999) ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ, "ਮਰਦ ਦੀ ਅਸਲ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਦੇਖੀ ਗਈ।" ਉਹ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅੰਤਰ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਅਤੇ "ਇਸ ਨੂੰ ਸਵੈ-ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਨਿਰਣੇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਜੋਂ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ।" ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ "ਆਪਣੀਆਂ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੇਣ, ਆਪਣੀਆਂ ਤਰਜੀਹਾਂ ਦੀ ਤਰਤੀਬ ਦੇਣ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ" ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਹੈ।
ਮੈਲਬਰਨ
ਗਰੀਰ ਦਾ ਜਨਮ ਮੈਲਬਰਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੈਥੋਲਿਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਦੋ ਭੈਣ ਅਤੇ ਇੱਕ ਭਰਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਐਰਿਕ ਰੇਜੀਨਾਲਡ ("ਰੈਗ") ਗਰੀਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਇਆ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਟੌਸਮੀਨੀਆ ਦੇ ਲੌਂਸੇਸਨ ਵਿੱਚ ਰਾਬਰਟ ਹੈਮਿਲਟਨ ਕਿੰਗ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਮਾਰਗਰੇਟ ("ਪੇਗੀ") ਮਈ ਲੈਫ੍ਰੈਂਕ ਨੇ ਮਾਰਚ 1937 ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਸੀ; ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰੈਗ ਕੈਥੋਲਿਕ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਪੇਗੀ ਮਿਲਿਨਰ ਸੀ ਅਤੇ ਰੈਗ ਇੱਕ ਅਖਬਾਰ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੇਲਜ਼ਮੈਨ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਨਾਨੀ ਰਾਚੇਲ ਵੇਸ ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਯਹੂਦੀ ਔਰਤ ਸੀ। ਇਹ ਨਾ ਜਾਣਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਯਹੂਦੀ ਵੰਸ਼ ਸੀ, ਗਰੀਰ ਨੂੰ “ਯਹੂਦੀ ਮਹਿਸੂਸ” ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਯਹੂਦੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਯਿੱਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖੀ, ਇੱਕ ਯਹੂਦੀ ਥੀਏਟਰ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਯਹੂਦੀ ਆਦਮੀਆਂ ਡੇਟ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਿਤ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1939
ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ
ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ (ਜਾਂ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ) ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਕ ਦਲ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕੱਲਾ 'ਕਾਂਗਰਸ' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਦਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਦਲ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਦਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।  ਇਸ ਦਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1885 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਮਿ. ਏ ਓ ਹਿਊਮ ਨੇ ਇਸ ਦਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਰਨਾਮਈ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਵਰਤਮਾਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਹੈ। ਇਹ ਦਲ ਕਾਂਗਰਸ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਯੁਵਕ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਨਾਂਅ ਭਾਰਤੀ ਯੁਵਾ ਕਾਂਗਰਸ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
right|300px|thumb|ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਜਲਾਸ,ਬੰਬਈ, 28–31 ਦਸੰਬਰ 1885. ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ, 72 ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੇ ਨਾਲ 28 ਦਸੰਬਰ 1885 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਗੋਕੁਲਦਾਸ ਤੇਜਪਾਲ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਮਹਾਂਵਿਦਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਏ.ਓ ਹਿਊਮ ਸਨ ਅਤੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਵੋਮੇਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੈਨਰਜੀ ਪਹਿਲੇ ਪਾਰਟੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਇੱਕ ਅਭਿਜਾਤ ਵਰਗੀ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮੈਂਬਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਮਦਰਾਸ ਪ੍ਰੈਜੀਡੈਂਸੀ ਤੋਂ ਸਨ। ਸਵਰਾਜ ਦਾ ਟੀਚਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਾਲ ਗੰਗਾਧਰ ਤਿਲਕ ਨੇ ਅਪਨਾਇਆ ਸੀ।
ਮੌਜੂਦਾ ਰੁਝਾਣ
ਕਾਂਗਰਸ ਹੁਣ ਸਰਬਹਿੰਦ ਆਧਾਰ ਵਾਲੀ ਪਾਰਟੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਬਿਹਾਰ, ਉੜੀਸਾ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਤਿਲੰਗਾਨਾ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਆਧਾਰ ਨੂੰ ਖ਼ੋਰਾ ਲੱਗਾ ਹੈ। ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹਿਮਾਚਲ, ਹਰਿਆਣਾ, ਪੰਜਾਬ, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਗੁਜਰਾਤ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਕਰਨਾਟਕ, ਕੇਰਲ ਅਤੇ ਆਸਾਮ ਵਿੱਚ ਸਾਂਵੇਂ ਪੱਧਰ ਦੀ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਤੇ ਉੱਤਰ ਪੂਰਵੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਆਧਾਰ ਸੀਮਤ ਹੈ। ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੁਲਕ ਦੇ ਕਈ ਅਹਿਮ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਹੀ ਬਾਹਰ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਵੀ ਫ਼ਿਕਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ 2019 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪਾਰਟੀ ਕਰੀਬ 250 ਸੀਟਾਂ ‘ਤੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਦਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਦਲ
ਮੇਧਾ ਯੋਧ
ਮੇਧਾ ਯੋਧ (31 ਜੁਲਾਈ, 1927 ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ - ਜੁਲਾਈ 11, 2007 ਸੈਨ ਡੀਏਗੋ ਵਿੱਚ ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਅਮਰੀਕੀ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਡਾਂਸਰ ਸੀ, ਜੋ ਯੂ.ਸੀ.ਐਲ.ਏ. ਵਿੱਚ ਕਲਾਸੀਕਲ ਭਾਰਤੀ ਨਾਚ ਦੀ ਅਧਿਆਪਕਾ ਸੀ। ਉਹ ਤਨਜੋਰ ਬਾਲਾਸਾਰਸਵਤੀ ਦੀ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਗਰਬਾ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਵੀ ਬਣਾਈ ਸੀ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਮੇਧਾ ਯੋਧ ਦਾ ਜਨਮ 31 ਜੁਲਾਈ, 1927 ਨੂੰ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਅਜੋਕੇ ਗੁਜਰਾਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਯੋਧ ਨੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਨ੍ਰਿਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਯੋਧ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਨਾਚ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰੂਪ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ।
ਡਾਂਸ ਵਿਚ ਉਸਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੱਖੋਂ ਮੇਧਾ ਯੋਧ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਵਿਗਿਆਨ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸੀ। ਯੋਧ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਅਤੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿਚ ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੇਧਾ ਯੋਧ ਨੇ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਟਾਈਮਜ਼ ਨਾਲ ਇੱਕ 1984 ਦੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਡਾਂਸ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਆਪਣੀ ਅਸਾਧਾਰਣ ਵਿਦਿਅਕ ਪਿਛੋਕੜ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ, “ਮੇਰਾ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪਿਛੋਕੜ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੀ ਹੈ।"
ਮੇਧਾ ਯੋਧ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਾਫ਼ੀ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨ੍ਰਿਤ ਦੀਆਂ ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਸੀ। ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਯੋਧ ਕਨੈਟੀਕਟ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭਾਰਤੀ ਡਾਂਸਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਤਨਜੋਰ ਬਾਲਾਸਾਰਸਵਤੀ ਦੀ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਬਾਲਾਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਇਕ ਜੀਵਿਤ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਕਾਰਲ ਵਾਨ ਏਸੇਨ ਨਾਲ ਵੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਜੋੜੇ ਦਾ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਯੋਧ 1976 ਵਿੱਚ ਯੂ.ਸੀ.ਐਲ.ਏ. ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੈਕਲਟੀ ਮੈਂਬਰ ਬਣੀ ਅਤੇ ਬਾਲਸਰਸਵਤੀ ਦੀਆਂ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਡਾਂਸ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਣ ‘ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੋਈ। 1994 ਵਿਚ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਣ ਤੱਕ ਉਹ ਯੂ.ਸੀ.ਐਲ.ਏ. ਵਿਚ ਹੀ ਰਹੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਯੂ.ਸੀ.ਐਲ.ਏ. ਸੰਗਠਨਾਂ ਲਈ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਡਾਂਸ ਕੈਲੀਡੋਸਕੋਪ ਲੜੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।
ਮੇਧਾ ਯੋਧ ਨੇ 1987 ਵਿਚ ਅਕਾਦਮਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣਾਈ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਗਰਬਾ-ਰਸ: ਗੁਜਰਾਤੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਇਕ ਝਲਕ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਰਵਾਇਤੀ ਗੁਜਰਾਤੀ ਨ੍ਰਿਤ ਗਰਬਾ ਅਧਾਰਿਤ ਸੀ।
ਯੋਧ ਆਪਣੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੂਰੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿਚ ਡਾਂਸ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਸੈਂਟਾ ਮੋਨਿਕਾ ਵਿਚ ਹਾਈਵੇਜ਼ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਸਪੇਸ ਵਿਖੇ “ਸਪਰਿਟ ਡਾਂਸ” ਦੀ ਲੜੀ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਬਾਰੇ 2000 ਐਲ ਏ ਟਾਈਮਜ਼ ਨੇ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ
ਮੇਧਾ ਯੋਧ 2002 ਤੱਕ ਨਿਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੀ ਰਹੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਓਕਲੈਂਡ ਤੋਂ ਸੈਨ ਡਿਏਗੋ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2007 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1927 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਚ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਡਾਂਸਰ
ਹਿੰਦ-ਆਰੀਆ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
300px|thumb|ਮੁੱਖ ਹਿੰਦ-ਆਰੀਆ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ([[ਉਰਦੂ, ਮਧ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪਾਰੀਆ ਭਾਸ਼ਾ, ਫ਼ੀਜੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਰੋਮਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ- ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈਆਂ ਗਈਆਂ)]] ਹਿੰਦ-ਆਰੀਆ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਿੰਦ-ਯੂਰਪੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਹਿੰਦ-ਈਰਾਨੀ ਸ਼ਾਖਾ ਦੀ ਇੱਕ ਉਪਸ਼ਾਖਾ ਹਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਇੰਡਿਕ ਉਪਸ਼ਾਖਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜਿਆਦਾਤਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚੋਂ ਜਨਮੀਆਂ ਹਨ। ਹਿੰਦ-ਆਰੀਆ ਵਿੱਚ ਆਦਿ - ਹਿੰਦ-ਯੂਰਪੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਘ, ਧ ਅਤੇ ਫ ਵਰਗੇ ਵਿਅੰਜਨ ਸੁਰਖਿਅਤ ਹਨ, ਜੋ ਹੋਰ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਪਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਇਹ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ: ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਹਿੰਦੀ, ਉਰਦੂ, ਬੰਗਲਾ, ਕਸ਼ਮੀਰੀ, ਸਿੰਧੀ, ਪੰਜਾਬੀ, ਨੇਪਾਲੀ, ਰੋਮਾਨੀ, ਅਸਾਮੀ, ਗੁਜਰਾਤੀ, ਮਰਾਠੀ, ਆਦਿ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦ-ਆਰੀਆ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਏ. ਟੀ. ਐੱਮ.
'''ਏ. ਟੀ. ਐਮ.''' ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਟੈਲਰ ਮਸ਼ੀਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ  ਜੋ ਇੱਕ ਕਾਰਡ ਅਤੇ ਚਾਰ ਅੰਕਾ ਵਾਲੇ ਪਿੰਨ ਜਾਂ ਪਾਸਵਰਡ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਗਾਹਕ ਦੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਪੈਸੇ ਕੱਢ ਕੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ 24×7 ਸਮੇਂ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਆਨ ਲਾਈਨ ਖਾਤਾ ਧਰਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬੈਂਕ ਦੇ ਏ. ਟੀ. ਐਮ ਵਿੱਚੋਂ ਪੈਸੇ ਕੱਢਵਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ
ਅਤਰ ਸਿੰਘ
ਅਤਰ ਸਿੰਘ (1932-1994) ਦਾ ਨਾਂ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਚਿੰਤਨ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸ ਰੇਖਾ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਮਹੱਤਵ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਲੇਖਕ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਕ ਸਨ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਸੀ। ਪੰਜਾਬੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਈ ਪੁਸਤਕਾਂ ਲਿਖਿਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਖੇਤਰ ਬਹੁਤ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਿਰੰਤਰ ਮਿਹਨਤ, ਲਗਨ ਅਤੇ ਕੰਮ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧਤਾ ਨਾਲ ਬਤੌਰ ਚਿੰਤਕ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਕੋਸ਼ਕਾਰ, ਸਾਹਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਸਾਹਿਤ ਸਮੀਖਿਅਕ ਅਤੇ ਖੋਜੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਨਿਵੇਕਲੀ ਪਛਾਣ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਨ ਅਤੇ ਖੋਜ ਦਾ ਘੇਰਾ ਸਾਹਿਤ ਚਿੰਤਨ ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ, ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ, ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਤੇ ਦਰਸ਼ਨ, ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ ਤਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਡਾ.ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਂ ਬੜੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮੀਖਿਆਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਮੀਖਿਆ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਤੀਮਾਨ ਸਿਰਜੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪੁਸਤਕ ਕਾਵਿ ਅਧਿਐਨ (1959) ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਖਰੀ ਪੁਸਤਕ ਸੈਕੁਲਰ ਆਈਜੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਮਾਡਰਨ ਪੰਜਾਬੀ ਪੋਇਟਰੀ ਤਕ ਵਿਭਿੰਨ ਕਾਲਾਂ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਾਇਆ। ਸਾਹਿਤ-ਰੂਪਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੁਚੀ ਭਾਵੇਂ ਕਾਵਿ ਸਮੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਰਹੀ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਗਲਪ ਸੰਬੰਧੀ ਵੀ ਬੜੇ ਮੁਸਵਾਨ ਲੇਖ ਲਿਖੇ,ਜਿਨਾਂ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟ-ਸਾਸ਼ਤਰ ਅਤੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਸ਼ਾਸਤਰ ਸੰਬੰਧੀ ਅੰਤਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ
ਡਾਕਟਰ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਚਿੰਤਨ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਾਹਿਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਲੋਚਨਾਤਕ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਉਸ ਨੇ ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਅਹਿਸਨ ਰੰਧਾਵਾ( ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਘੋੜਾ) ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ (ਦੁੱਖ ਦਰਿਆਓ ਪਾਰ) ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ । ਇਸ ਬਾਰੇ ਬੜੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਉਸ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਜੂਦ ਵਿਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਉਹ ਸੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕੌਮੀ ਪਹਿਚਾਣ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਖੇਤਰੀ ਕੌਮੀਅਤ ਦਾ ਸਥਾਨ। ਇਸ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਜਗ੍ਹਾ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਸਿਰਜਣ ਤੇ ਸਮੀਖਿਆ
ਸਿਰਜਣ ਤੇ ਸਿਮਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕੀ ਉਹ ਕਿਹੜੇ ਅਪਾਰ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਅਵ -ਸਾਹਿਤਕਤਾ ਦਾ ਨਿਰਨਾ ਵੀ ਨਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ ਪ੍ਰਯੋਗਵਾਦੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਹਿਤਕ  ਹੋਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਕਿਸੇ ਜਾਤੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫਾਹਾ ਲੈ ਲਟਕਾਵੈ ਸੁਚੱਜੇ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੰਗ, ਧੁਨੀ ਪੱਧਰ ਆਦਿ ਵਾਂਗ ਇਕ ਵਿਲੱਖਣ ਮਾਧਿਅਮ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੁਆਰਾ ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ ਰੋਜਮਰਾ ਦਾ ਜੀਵਨ ਜਿਉਂਦੇ ਹਾਂ ।
ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ  ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ
ਡਾਕਟਰ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਸਾਹਿਤ ਚਿੰਤਨ ਦਾ ਅਗਲਾ ਸਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਸਵਾਲ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਰੇ ਉਸ ਦਾ ਇਹ ਨਿਰਨਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਅਧਿਆਤਮਕ ਜਾ ਰਹਸਵਾਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵਹਾਉ ਧੀਮਾ ਅਤੇ ਟਕਰਾਓ ਭਰਿਆ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਵਾਲ ਅਤੇ ਆਪ ਮੁਹਾਰਾ ਹੈ। ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਬਹੁ- ਸਿਰਜਕ ਕਲਾਕਾਰ ਦੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵੱਲ ਵੀ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। 1982-85 ਦੌਰਾਨ ਡਾਕਟਰ.ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਹੀ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਪੰਜਾਬੀ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਕਾਰਜ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। 1992ਈ. ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗੲੇ। ਇਸ ਉਪਰੰਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਆਫ਼ ਐਮੀਨੈਂਸ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਉਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਪੁਸਤਕਾਂ
ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਨੇ 1950 ਵਿੱਚ ਆਰੰਭ ਹੋਈ ਉਚੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ (ਐਮ.ਏ.ਪੰਜਾਬੀ) ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪੁਸਤਕ ਕਾਵਿ ਅਧਿਐਨ (1959) ਵਿੱਚ ਛਪਵਾਈ। ਸਾਹਿਤ ਚਿੰਤਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਾਵਿ-ਅਧਿਐਨ (1959) ਪੁਸਤਕ ਰਾਹੀ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਪੁਸਤਕਾਂ- ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ, ਸਮਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਸੰਵੇਦਨਾ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈਆਂ। ਚੋਣਵੇਂ ਪੰਜਾਬੀ ਇਕਾਂਗੀ(1973), ਬਾਬਾ ਸ਼ੇਖ਼ ਫ਼ਰੀਦ(1973), ਦੁੱਖ ਦਰਿਆਉਂ ਪਾਰ ਦੇ(1975), ਸ਼ੀਹਾਂ ਤਾਂ ਪੱਤਣ ਮੱਲੇ(1983) ਆਦਿ ਡਾ.ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸੰਪਾਦਤ ਗ੍ਰੰਥ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਨਾ ਦਾ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ ਦਾ ਖੋਜ ਪ੍ਰਬੰਧ "The Secular Principale in Modern Punjabi Literature(1991)" ਵਿੱਚ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆਂ। ਜੋ 1988 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵਾਧੇ ਘਾਟੇ ਨਾਲ ਕਿਤਾਬੀ ਰੂਪ "Secularization of Modern Punjabi Poetry" ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਛਪਿਆ।
ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ
ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚੋਂ ਡਾ.ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ-ਚਿੰਤਨ ਦਾ ਨਵੇਕਲਾ ਮੁਹਾਦਰਾਂ ਉੱਘੜ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਵੇਕਲਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ ਇਕੋਂ ਵੇਲੇ ਉਸਦੇ ਆਪਣੀ ਚਿੰਤਨ ਨਾਲ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ ਚਿੰਤਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪੂਰਕ ਜਾਂ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੱਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਵੱਖਰਾ ਆਕਾਰ ਵੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਪ੍ਰਥਮ ਭਾਗ ਵਿਚੋਂ ਸਾਹਿਤ, ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਆਦਿ ਨੂੰ ਤਾਂ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੀ ਹੈ,ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਲ ਉਹ ਪਰੰਪਰਾ,ਪਰੰਪਰਾਵਾਦ,ਆਧੁਨਿਕਵਾਦ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕਵਾਦ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚਲੇ ਸਿਧਾਂਤ ਚਿੰਤਨ ਦੀ ਵੱਡੀ ਖ਼ੂਬੀ ਪੰਜਾਬੀ ਚਿੰਤਨ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਭਾਂਤ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਸੰਗਠਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਨਿਹਿਤ ਹੈ। ਡਾ.ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਨੂੰ ਸੰਪੂਰਨ ਵਿਸ਼ਵ-ਦਰਸ਼ਨ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਲਿਖਦਾ ਹੈ,“ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨ ਦਿ੍ਸ਼ਟੀਕੋਣ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਲੱਛਣ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਜਟਿਲਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸਾਰੇ ਭਾਗਾਂ,ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਕਾਗਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦੇਣਾ ਹੈ"। ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋੜਾਂ ਜਾਂ ਲੱਛਣਾਂ ਦਾ ਜੇ ਅਧਿਐਨ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਪਤਾ ਚਲੇਗਾ ਕਿ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਦਰਸ਼ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਮਨੋਰਥ ਕਾਰਨ ਸਾਡੀ ਪੁਰਾਤਨ ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਜਾਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਤੋਰੀ ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਭਿੰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਨੂੰ ਸਹਿਜ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਵੀਕਾਰ ਕਾਰਨ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਲਈ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਨੂੰ ਅਪਨਾਉਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਚਾਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ: ਹੁਣ ਦੀ ਘੜੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ,ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਾਣ ਦਾ ਹੋਣਾ।
ਸਮਦਰਸ਼ਨ
ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚਲੇ ਸਿਧਾਂਤ-ਚਿੰਤਕ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਸੰਕਲਪਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਵਿਚਰਣਾ ਆਰੰਭ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮਜਮੂਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਚਾਰੇ ਵਰਤੇ ਸੰਕਲਪਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੇ ਵਿਹਾਰਕ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਕਾਂਟੇ ਹੇਠ ਲੈ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਿਧਾਂਤਕ ਧਰਾਤਲ ਉੱਪਰ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚਲੇ ਸਿਧਾਂਤ ਚਿੰਤਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿਮਾਨਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸਦੀ ਕਿਨਾਰਕਸ਼ੀ ਜਾਂ ਉਦਾਸੀਨਤਾ ਵੀ ਦਿਖਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ‘ਸਮਦਰਸ਼ਨ'ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਲੇਖ ‘ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾ’ਵਿਚ ਉਹ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਜੀਵਿਤ ਰਹਿਣ ਜਾਂ ਖੰਡਿਤ ਹੋ ਜਾਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੇ ਹੀ ਤੀਖਣਤਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਿਫ਼ਤ ਤਬਦੀਲੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਾਪਰੀ,ਜਦੋਂ 1849 ਈ.ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਗ ਬਣ ਗਿਆ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਆਰਥਿਕ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਫਰੰਟ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਵੀਆਂ ਵੰਗਾਰਾਂ ਦੇ ਸਿੱਟਿਆਂ ਨੂੰ ਸੂਤਰਬੱਧ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਲਿਖਦਾ ਹੈ: ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨਾਲ, ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਕੇ ਅਸੰਖ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਰਦੇਸ ਭ੍ਰਮਣ ਨਾਲ, ਆਰਥਿਕ ਔਖਿਆਈਆਂ ਕਰਕੇ ਅਨੇਕ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਪਰਦੇਸ-ਵਾਸ ਨਾਲ, ਦੋ ਵੱਡੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਯੁੱਧਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠਾਂ, ਨਾਮਧਾਰੀ,ਗ਼ਦਰ, ਅਕਾਲੀ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਸਰ ਹੇਠਾਂ ਉਹ ਖ਼ਮੀਰ ਪਕਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਡੀ ਸਾਰੀ ਸੋਚਣੀ,ਸਾਡੇ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ, ਸਾਡੇ ਸਮੁੱਚੇ ਚਿੰਤਨ ਦੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਵੰਗਾਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਫਿਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਨੇ ਇਸ ਅਮਲ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤਿੱਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। (ਸਮਦਰਸ਼ਨ,74-75)
ਸਾਹਿਤ ਸੰਵੇਦਨਾ
ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਉਹ ਨਿਰਪੇਖ ਭਾਤ ਦੀ ਸਾਹਿਤ-ਸਾਪੇਖ ਵਿਧੀ ਦਾ ਵੀ ਤਿਆਗ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਗ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਦੂਸਰੀਆਂ ਵਿਧਾਵਾਂ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਗੋਲਿਆਂ ਜਾਂ ਅਣਗੌਲਿਆਂ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਪੁਸਤਕ ਵਿਚਲੇ ਕੁਝ ਸੋਲਾਂ ਮਜਮੂਨਾਂ ਵਿਚਲੇ ਨੌ ਮਜਬੂਨ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ। ਇਥੇ ਵੀ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀਆਂ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਮੁੜ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਘੋਖਣਾਂ ਆਰੰਭ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਆਧਨਿਕਤਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚਲੀ ਅਧਿਐਨ ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ-ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਰੋਕਾਰ ਨੂੰ ਜੋੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਆਲੋਚਨਾ
ਪੰਜਾਬੀ ਅਲੋਚਨਾ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਡਾ.ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ--- ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਦਾ ਯੁਗ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਡਾ.ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੌ ਰੁਚੀਆਂ ਅਧਿਕ ਪ੍ਰਬਲ ਸਨ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਹੈ ਰੂਪਵਾਦੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਡਾ.ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਗਲਪ ਬਾਰੇ ਡਾ.ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਨੇ 1960 ਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸਮਾਂ ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ ਸਾਹਿਤ,..., ਨੇ ਇੱਕ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਨਰੋਇਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸੀਮਾਵਾਂ ਸਦਕਾ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸਦਕਾ ਇਸ ਧਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੜਾ ਕੁਝ ਗ਼ੈਰ ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਸੀ। ਇਹ ਕਾਰਜ 1960 ਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਨਵੇਂ ਚਿੰਤਕਾਂ ਨੇ ਸ਼ੰਭਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਹਿੱਤਾ ਅਤੇ ਵਿੱਤ ਮਤਾਬਿਕ ਇਸਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ ਕੀਤੀ।
ਡਾ.ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਪਹਿਚਾਣ ਮਾਰਕਸ਼ਵਾਦੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕ ਦੀ ਬਣੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਢੰਗ ਬੌਧਿਕ ਅਤੇ ਯਥਾਰਥਕ ਸੀ। ਡਾ. ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਮੁੱਢਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕਸ਼ਵਾਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਰਸਤਾਖਸਰ ਸਮਸਿਆ ਜਿਸਨੇ ਪੰਜੀਂ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਘੇਰਾ ਵਿਸਤਾਰਿਆ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਰੂਪ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ। ਜਸਵੀਰ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਅਨੁਸਾਰ-"ਡਾ.ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜਿਸਦੇ ਨਵੇਂ ਆਲੋਚਕਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਲੋੜੀਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਤੋਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਦੇ ਸਕੰਪਲਾਤਮਕ ਘੇਰੇ ਨੂੰ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਕਰਕੇ ਇਸਨੂੰ ਇਸਦੀ ਮਕੈਨਿਕੀ ਸੰਦੀਰਣਤਾ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਹੈ।
ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਅੰਤਰੀਵੀਂ ਲੱਛਣ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੁਤੰਤਰ ਹੋਂਦ ਉਪਰ ਜੋਰ ਦਿੰਦਿਆਂ ਉਸਨੂੰ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਖੁੱਲੇ ਆਮ ਪੱਛਮੀ ਆਲੋਚਨਾ ਵਿਧਿਆ ਦੇ ਆਰੋਪਣ ਦੀ ਵਿਰੋਧਤਾ ਕਰਕੇ ਸਾਹਿਤ ਸ਼ਾਸਤਕ ਨੂੰ ਉਸੇ ਸਾਹਿਤ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚੋਂ ਖੋਜਨ ਤੇ ਬਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਮਾਨਵਬਾਦੀ ਪਰਿਪੇਖ ਉਤਾਰੇ ਜਾ ਸਕਣ।‘ਸਮਦਰਸ਼ਨ’ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਿਬੰਧ ਸਿਰਜਣਾ ਤੇ ਸਮੀਖਿਆ ਇਸੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਸਾਹਿਤ ਸਿਧਾਂਤ ਪ੍ਰਤੀ ਨਵੀਂ ਚੇਤਨਾ ਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਆਧਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਲੋਚਨਾ ਤੇ ਡੂੰਘਾ ਅਧਿਐਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨੀ ਸਵੈ ਵਿਰੋਧ ਸਮਝ ਕੇ ਉਸਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਪ੍ਰਤੀ ਦੋ ਮਤ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਮੱਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਉਹ ਵਿਦਵਾਨ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸਨੇ ਸੋਖੋਂ ਆਲੋਚਨਾ ਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਨੂੰ ਆਗਾਹ ਤੋਰਿਆ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀਵਾਨਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਭੱਟੀ ਦੇ ਨਾਮ ਉਲਖਯੋਗ ਹਨ। ਦੂਸਰੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੰਘ, ਤਰਲੋਕ ਸਿੰਘ ਕੰਵਰ, ਸੁਭਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਆਦਿ ਨਾਮ ਵਰਣਨਯੋਗ ਹਨ।
ਮੁੱਢਲੀਆਂ ਦੋ ਪੁਸਤਕਾਂ ਕਾਵਿ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿੱਚ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਮਾਰਕਸੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਸਹਿਤ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਆਧਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਪੁਸਤਕ ਕਾਵਿ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਵਸਤੁ ਅਤੇ ਰੂਪ ਦੇ ਦਵੰਦਾਤਮਕ ਨੇਮ ਬਾਰੇ ਮਾਰਕਸੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਚਰਚਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਹੋਂਦ ਮੰਨਣ ਤੇ ਬਲ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ, ਧਰਮ, ਦਰਸ਼ਨ, ਭਾਸ਼ਾ ਸ਼ਬਦ ਸਮਾਜ, ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਸਾਹਿਤ ਕਲਾ ਦਾ ਦੂਸਰੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਨਾਲੋ ਅੰਤਰ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਵਿਸ਼ਤਾਰ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਉਂ ਉਸਦਾ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਮਨੁੱਖ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸੰਕਲਪ, ਮਾਨਵਾਦੀ ਪਰਿਪੇਖ ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਸੂਚਕ ਹੈ।