cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਮੈਡਮ ਸਰ
Plot
ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਮਾਮਲਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਥਾਨੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹਿਊਮਨਾਈਡ, ਏਐਸਆਈ ਮੀਰਾ, ਨੂੰ 90 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਲਈ ਇਹ ਟੈਸਟ ਕਰਨ ਲਈ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਉਸਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਸਿਖਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।  ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰੋਬੋਟ ਮਨੁੱਖੀ ਪੁਲਿਸ ਅਫਸਰਾਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।  ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਅਤੇ ਮੀਰਾ ਇਕੱਠੇ ਕੇਸਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਹਸੀਨਾ ਦੇ ਫਲਸਫੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਸਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲਦੀ ਹੈ।  ਆਪਣੇ ਥਾਣੇ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਸਮੇਂ, ਹਸੀਨਾ ਦੀ ਟੱਕਰ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਏਜੰਟ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗੁਪਤ ਏਜੰਟਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਵਾਲੀ ਹਾਰਡ ਡਿਸਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।  ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਦਾ ਨੇਤਾ ਜਿਸਨੇ ਏਜੰਟ ਤੋਂ ਡਿਸਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਮੀਰਾ ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹੈਕ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਹਸੀਨਾ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।  ਮੀਰਾ ਗੋਲੀ ਮਾਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਥਾਣੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਨੂੰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ।  ਉਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੀਰਾ ਨੇ ਉਹ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈਆਂ ਹਨ ਜੋ ਹਸੀਨਾ ਨੂੰ ਜੋੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਹੈਕ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਤੋੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ।  ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਸਮੇਤ ਹਰ ਕੋਈ ਉਸ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਘਾਟ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ, ਪੁਸ਼ਪਾ ਅਤੇ ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਉਰਮਿਲਾ ਮਹਾਦੇਵ ਮਹਾਤਰੇ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਹਸੀਨਾ ਵਰਗੀ ਇੱਕ ਮਰਾਠੀ ਵੜਾ-ਪਾਵ ਵੇਚਣ ਵਾਲੀ[1]।  ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਨੇ ਉਰਮਿਲਾ ਨੂੰ ਹਸੀਨਾ ਮਲਿਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਖਨਊ ਲੈ ਜਾਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਹੈ ਜੋ ਹਸੀਨਾ ਦੇ ਕਾਤਲਾਂ ਨੂੰ ਫੜਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮਦਦ ਕਰੇਗੀ।  ਬਾਅਦ 'ਚ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਰਮਿਲਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਹਸੀਨਾ ਖੁਦ ਹੈ।  ਉਸਨੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਫੜਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸੀਨੀਅਰ, ਗੁਪਤ ਏਜੰਟ ਅਜੈ ਬਖਸ਼ੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਲਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਏਜੰਟਾਂ ਦੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੀ ਹਾਰਡ ਡਿਸਕ ਲਈ ਹਸੀਨਾ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਜੇਕਰ ਗਲਤ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਖ਼ਤਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।  ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ. ਬਖਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੈ ਕਿ ਮੀਰਾ ਨੂੰ ਹੈਕ ਕਰਨ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦਾ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।  ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਹਸੀਨਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਮੀਰਾ ਨੂੰ ਹੈਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।  ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਬਖਸ਼ੀ ਨੂੰ ਅਨੁਭਵ 'ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਨੁਭਵ ਦੁਆਰਾ ਹਸੀਨਾ ਨੂੰ ਗੁੰਡਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।  ਹਸੀਨਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਹੈ ਕਿ ਅਨੁਭਵ ਹੈਕਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।  ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਨੂੰ ਹਾਰਡ ਡਰਾਈਵ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇਸਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ।  ਆਈਪੀਐਸ ਚੰਦਰਮੁਖੀ ਚੌਟਾਲਾ ਚੋਰੀ ਹੋਈ ਮਮੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਇੱਕ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਐਮਪੀਟੀ ਅਫਸਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਜਲਦੀ ਹੀ ਹਸੀਨਾ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਅਨੁਭਵ ਦਾ ਹੱਥ ਹੈ।  ਉਹ ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਤੋਂ ਹਾਰਡ ਡਰਾਈਵ ਚੋਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵ 'ਤੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਗੱਦਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ।  ਉਹ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਸਦੀ ਪਿੱਠ 'ਤੇ ਗੋਲੀ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਸੀਨਾ ਆਪਣੀ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਗੁਆ ਬੈਠਦੀ ਹੈ।  ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਨੇ ਪੈੱਨ ਡਰਾਈਵ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ, ਪਰ ਹਸੀਨਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਯਾਦਾਸ਼ਤ ਗੁਆ ਦਿੱਤੀ।  ਹਸੀਨਾ ਇੱਕ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ MPT ਟੀਮ ਨਾਲ ਮੁੜ ਜੁੜਦੀ ਹੈ।
ਅਮਰ ਵਿਦਰੋਹੀ ਆਪਣੀ ਟੀਮ ਨਾਲ ਮਹਿਲਾ ਪੁਲਿਸ ਥਾਣੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ MPT ਉੱਤੇ ਸਥਾਈ ਨਿਯੰਤਰਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਦੋ ਪੁਲਿਸ ਟੀਮਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਰੰਜਿਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਕੇਸਾਂ ਨੂੰ ਦਿਲਚਸਪ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।  ਜਲਦੀ ਹੀ ਚੀਤਾ ਅਤੇ ਸੰਤੋਸ਼ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਦਾ ਇਕਰਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਹਸੀਨਾ ਝੂਠੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਬੇਗੁਨਾਹੀ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਲਈ ਰੂਪੋਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  ਜਦੋਂ ਅਮਰ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਐਮਪੀਟੀ ਸਿਰਫ਼ ਐਮਪੀਟੀ ਟੀਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ ਅਤੇ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮਿਸਰੀ ਪਾਂਡੇ ਨੇ ਇਸ ਵਾਰ ਐਸਐਚਓ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਦੁਬਾਰਾ ਐਂਟਰੀ ਕੀਤੀ।  ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਹ ਖੁਲਾਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਚਾਚੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਹਸੀਨਾ ਨੂੰ ਫਸਾਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਜੇਲ੍ਹ ਗਏ ਅਤੇ ਹਸੀਨਾ ਪੂਰੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ।
ਜਲਦੀ ਹੀ ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਦੀ ਜੁੜਵਾ ਭੈਣ, ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਉਰਫ਼ ਕਰੀਨਾ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਬਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਫੋਰਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲੇ ਲਈ ਬਚਾਏ ਗਏ ਪੈਸੇ ਲੈ ਕੇ ਭੱਜ ਗਈ, ਆਪਣੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਸਿਪਾਹੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਵਾਪਸ ਲਖਨਊ ਪਹੁੰਚੀ ਅਤੇ ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਹਾ।  ਪੁਲਿਸ ਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ।  ਉਹ MPT ਟੀਮ ਨਾਲ ਦੋਸਤਾਨਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਸੀਨਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਪੇਸ਼ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਅਦਲਾ-ਬਦਲੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ।  ਆਖਰਕਾਰ, ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਨੇ ਕਰੀਨਾ ਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਲਈ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨਾਲ ਸੁਲ੍ਹਾ ਕਰ ਲਈ।  ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, MPT ਟੀਮ ਨੂੰ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਰੀਨਾ ਨੂੰ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਆਤਮਘਾਤੀ ਹਮਲਾਵਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।  ਕਰੀਨਾ ਨੇ MPT ਟੀਮ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਚੇਨਈ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਈ।
ਕਰੀਨਾ ਦੀ ਵਿਦਾਇਗੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹਸੀਨਾ ਅਤੇ ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਵਾਦ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।  ਹਸੀਨਾ ਨੇ 1 ਵੋਟ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਜਿੱਤਿਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੇਸਾਂ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਲਈ ਹਸੀਨਾ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ।
ਜਲਦੀ ਹੀ, ਚਿੰਗਾਰੀ ਗੈਂਗ ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਤਸੀਹੇ ਦੇ ਕੇ ਅਤੇ ਸਦਮਾ ਦੇ ਕੇ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।  ਹਸੀਨਾ ਅਤੇ ਟੀਮ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਹਰ ਵਾਰ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।  ਚੀਤਾ ਦੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਕਾਰਨ ਉਹ ਮੁਅੱਤਲ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸੀ ਪਰ ਫਿਰ ਸੰਤੋਸ਼ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਸਪੈਂਡ ਹੋ ਗਿਆ।  ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਆਪਣੇ ਗੈਂਗ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਗੁਪਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਿੰਗਾਰੀ ਗੈਂਗ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਚੀਤਾ ਅਤੇ ਬਿੰਨੀ ਇੱਕ ਔਨਲਾਈਨ ਐਪ ਰਾਹੀਂ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਿਲਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਪਰ ਚੀਤਾ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਬਿੰਨੀ ਹੈ, ਹਸੀਨਾ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਅਤੇ ਚੀਤਾ ਨੂੰ ਬਿੰਨੀ ਨੂੰ ਡੇਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਤਾਂ ਕਿ ਉਸਦਾ ਭਰੋਸਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।  ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਕੁਝ ਸਾਬਤ ਕਰੇਗੀ ਅਤੇ ਚਿੰਗਾਰੀ ਗੈਂਗ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰੇਗੀ।  ਚੀਤਾ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਸੀਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਨੂੰ ਚਿੰਗਾਰੀ ਗੈਂਗ ਦੀ ਸਾੜੀ ਵਿੱਚ ਫੜ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।  ਹਸੀਨਾ ਨੇ ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਨੂੰ ਡਰਾਮਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਿਹਾ।  ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਨੂੰ ਬਿੰਨੀ-ਚੀਤਾ ਦੇ ਅਫੇਅਰ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ।  ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਿੰਨੀ ਨੇ ਚਿੰਗਾਰੀ ਗੈਂਗ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਪਰ ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਚਿੰਗਾਰੀ ਗੈਂਗ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਦੱਸਿਆ।  ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਨੇ ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਹਸੀਨਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਨੇ ਹਸੀਨਾ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਸਾਇਰਾ ਬੇਗਮ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।  ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਨੇ ਚਿੰਗਾਰੀ ਗੈਂਗ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਤੇ ਲੈਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ MPT ਨੂੰ ਸਮਰਪਣ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਮੀਰਾ "ਮੀਰਾ ਜੀ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅੱਪਗਰੇਡ ਕੀਤੇ ਸੰਸਕਰਣ ਦੇ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਆ ਰਹੀ ਹੈ. ਮੀਰਾ ਜੀ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਅਪਰਾਧਾਂ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਗੁੱਟ ਦੀ ਘੜੀ 'ਤੇ ਗੋਲੀ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਵਾਪਸ C.A.R.D. ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ.
ਏਸੀਪੀ ਨੈਨਾ ਮਾਥੁਰ ਜੋ ਕਿ ਸਾਬਕਾ ਬੈਚਮੇਟ ਅਤੇ ਹਸੀਨਾ ਦੀ ਦੋਸਤ ਹੈ, ਅਪਰਾਧੀ ਚੈਰੀ ਦੀ ਭਾਲ ਲਈ ਲਖਨਊ ਆਈ ਸੀ।  ਹਸੀਨਾ ਅਤੇ ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਨੇ ਚੈਰੀ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਫੜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਨੈਨਾ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਹ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਚਲੀ ਗਈ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਜ਼ੀਆ ਸਿੱਦੀਕੀ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜਕੀ 'ਤੇ, ਇੱਕ ਚਾਹਵਾਨ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ MPT ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸਦੀ ਪੁਲਿਸ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਲਈ ਹਸੀਨਾ ਦੀ ਚਚੇਰੀ ਭੈਣ ਹੈ।  ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਖੁਲਾਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦੇਵਰੀਆ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਫਰਾਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਜਿੱਥੇ 2 ਭਰਾ ਪੂਰੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਲਈ ਨਾਮ ਕਮਾਉਣ ਲਈ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਐਲਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਜ਼ੀਆ ਦੀ ਮਾਂ ਨਗਮਾ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਲਈ ਅਗਵਾ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।  ਹਾਲਾਂਕਿ ਟੀਮ ਐਮਪੀਟੀ ਹੁਣ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਵਕੀਲ ਵਜੋਂ ਸੰਤੂ, ਮੀਰਾ ਜੀ, ਮਿਸਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਦੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਸ਼ਾਜ਼ੀਆ ਅਤੇ ਨਗਮਾ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿਆਂ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  ਹਸੀਨਾ ਅਤੇ ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ ਲਈ ਦੇਵਰੀਆ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਵਿਰੁੱਧ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਈ ਅਤੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾਧੀ।  ਹਸੀਨਾ ਨੂੰ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਕੇ ਡੀਐਸਪੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਐਮਪੀਟੀ ਪੂਰੀ ਟੀਮ ਐਮਪੀਟੀ ਨੂੰ ਮਰ ਚੁੱਕੀ ਮੰਨ ਕੇ ਮੀਡੀਆ ਨਾਲ ਭੜਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਛਾਲ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਸੀਨਾ ਨੇ ਟੀਮ MPT ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਧਮਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬਚ ਗਈ।
ਰਮਣਿਕਾ ਗੁਪਤਾ
ਰਮਣਿਕਾ ਗੁਪਤਾ (ਜਨਮ 24 ਅਪ੍ਰੈਲ 1930),  ਰਮਣਿਕਾ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਸੀਪੀਆਈ (ਐਮ) ਦੀ ਮੈਂਬਰ, ਇੱਕ ਕਬਾਇਲੀ ਅਧਿਕਾਰ ਚੈਂਪੀਅਨ,  ਪੂਰਵ ਟ੍ਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਨੇਤਾ,  ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨ,  ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ।  ਉਹ ਸਰਬ ਭਾਰਤੀ ਕਬਾਇਲੀ ਸਾਹਿਤ ਮੰਚ ਦੀ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਹੈ।  ਉਹ 1979ਤੋਂ 1985 ਤਕ  ਬਿਹਾਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਰਮਣਿਕਾ ਗੁਪਤਾ ਦਾ ਜਨਮ 24 ਅਪ੍ਰੈਲ 1930 ਨੂੰ ਸੁਨਾਮ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
ਰਚਨਾ ਕਾਰਜ
ਰਮਣਿਕਾ ਗੁਪਤਾ ਦੀਆਂ ਕਈ ਚਰਚਿਤ ਕਿਤਾਬਾਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1930 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾ
ਮੁਚਲਿੰਦ
ਕਲਾਤਮਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ
ਮਕਲਿੰਦਾ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਬੁੱਧ ਦੇ ਮਨਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਲਾਓ ਬੋਧੀ ਕਲਾ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਆਮ ਹੈ। ਬੁਨਲੇਆ ਸੁਲੀਲਤ ਦੇ ਬੁੱਤਤਰਾਜ਼ ਪਾਰਕ ਸਾਲਾ ਕੇਓਕੂ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਧੁਨਿਕ ਕਲਾਵਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਸਾਹਿਤਕ ਹਵਾਲੇ
ਮਕੈਲਿੰਦਾ (ਮੁਚਲਿੰਦਾ ) ਦੀ ਕਥਾ ਨੂੰ ਐਲਡਸ ਹੱਕਸਲੇ ਦੇ ਨਾਵਲ ਆਈਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਪੱਛਮੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣੀ/ਸੁਚੇਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਸੀ ਮੇਲ-ਮਿਲਾਪ ਦੇ ਰੂਪਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਐਂਗਲੋ-ਮਰਾਠਾ ਲੜਾਈਆਂ
'''ਐਂਗਲੋ-ਮਰਾਠਾ ਲੜਾਈਆਂ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਅਤੇ ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਚਾਲੇ ਤਿੰਨ ਜੰਗਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਹੈ।
ਵਿਆਸਰਾਇਆ ਬੱਲਾਲ
ਵਿਆਸਰਾਇਆ ਬੱਲਾਲ (ਕੰਨੜ: ವ್ಯಾಸರಾಯ ಬಲ್ಲಾಳ) (1 ਦਸੰਬਰ 1923 - 30 ਜਨਵਰੀ 2008) ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਅਤੇ 1986 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ ਬੰਦਾਇਆ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਵਲ ਹੇਮੰਤਾਗਾਨਾ, ਉੱਤਰਾਯਾਨਾ ਅਤੇ ਬੰਦਾਇਆ ਕੰਨੜ ਨਾਵਲ ਲਈ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਯੋਗਦਾਨ ਹਨ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਬੱਲਾਲ ਆਪਣੀ ਅਨੁਰਾਕਟੇ, ਵਾਤਸਲਿਆ ਪਥ, ਹੇਮੰਤਗਾਨਾ ਅਤੇ ਉਤਾਰਾਇਨਾ ਵਰਗੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਤਸਵੀਰਕਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਸੀ। ਬੱਲਾਲਰਾ ਕਾਦੰਬਰੀਗੱਲੂ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਨਾਲ ਬੱਲਾਲ ਦੇ ਨਾਵਲਾਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਐਮਜੀਐਮ ਕਾਲਜ ਦੁਆਰਾ ਇਸਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਕੁ. ਸ਼ੀ. ਹਰਿਦਾਸ ਭੱਟ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ।
“ਫਿਰ ਵੀ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਅਜੇ ਵੀ ਰਹੱਸ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਬੱਲਾਲ ਨੇ ਉਡੂਪੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰਿਟਾਇਰਡ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਉਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ? ਬੱਲਾਲ ਨੂੰ ਉਡੂਪੀ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ 74 ਵੇਂ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤ ਸੰਮੇਲਨ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ? ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਸਾਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਤਾਉਂਦੇ ਰਹਿਣਗੇ,” ਪ੍ਰੋ. ਹਿਰਿਆਡਕਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ।
ਵਿਆਸਾਰਾਇਆ ਬੱਲਾਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਹਿਤਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਕੰਨੜ ਰਸਾਲਾ ਨੂਡੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਦਰਅਸਲ ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ ਅਨੁਰਾਕਟੇ ਨੂਡੀ ਵਿੱਚ ਸੀਰੀਅਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਵਿਆਸਰਾਇਆ ਬੱਲਾਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੋਸਤ, ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦ, ਕੰਨੜ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਰਗਰਮ ਸਨ।
ਬੱਲਾਲ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਕੰਨੜ ਮਾਧਿਅਮ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ 'ਤੇ ਵੀ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ।
ਉਡੂਪੀ ਵਿੱਚ 74 ਵੇਂ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤ ਸੰਮੇਲਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਬੱਲਾਲ ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰੀ ਦੀ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੈਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਬੱਲਾਲ ਬਹੁਤ ਸੰਕੋਚ ਵਾਲਾ ਆਦਮੀ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਉਸਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਝਲਕਦੀ ਸੀ। ਬੱਲਾਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ ਬੰਦਾਇਆ ਵਿੱਚ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦਾ।
ਵਿਆਸਾਰਾਏ ਬੱਲਾ ਆਪਣੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸੋਚ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ 25 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਵਲ, 100 ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਰਾਜਨੀਤੀ, ਦੋ ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਉਸਦਾ ਨਾਵਲ ‘ਉੱਤਰਾਯਣਾ’ ਉਸ ਦੀ ਸਰਬੋਤਮ ਰਚਨਾ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਦੋ ਹੋਰ ਪੁਸਤਕਾਂ ‘ਬੰਦਾਇਆ’ ਅਤੇ ‘ਮੰਜਰੀ’ ਦੀ ਖ਼ੂਬ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਹੋਈ। 'ਬੰਦਾਇਆ' ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੁਆਇਆ। ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੇਖਕ ਨੇ ਅਕਾਸ਼ਵਾਨੀ-ਮੁੰਬਈ ਲਈ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਕਮਲਾਦੇਵੀ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੰਨੜ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ 'ਨੂਡੀ' ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਘ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਅਤੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ੍ਰੀ ਬੱਲਾਲ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਥੇ ਉਸ ਨੇ ਲਿਖਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਸ੍ਰੀ ਬੱਲਾਲ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਰਾਸ਼ ਆਦਮੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਉਡੂਪੀ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ 74 ਵੇਂ ‘ਅਖਿਲ ਭਾਰਤ ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤ ਸੰਮੇਲਨ’ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਲਈ ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤ ਪਰਿਸ਼ਦ (ਕੇਐਸਪੀ) ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਦਫ਼ਤਰ ਵਲੋਂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2008 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1923 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਲੇਖਕ
ਰਾਮ ਸਰੂਪ
ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਹਿਲਵਾਨ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1956 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਫ੍ਰੀਸਟਾਈਲ ਫੇਦਰਵੇਟ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1936
ਵਸਾਖਾ ਸਿੰਘ ਦਦੇਹਰ
ਬਾਬਾ ਵਸਾਖਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕਸਬਾ ਸਰਹਾਲੀ ਕਲਾਂ ਤੋਂ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਦੱਖਣ ਦੀ ਬਾਹੀ ਵਿੱਚ ਨਗਰ ਦਦੇਹਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਤੇ ਇੰਦਰ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ 13 ਅਪਰੈਲ 1877 ਨੂੰ ਵਿਸਾਖੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਾਇਆ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਵਸਾਖਾ ਸਿੰਘ ਰੱਖਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁੱਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪਿੰਡ ਗ੍ਰੰਥੀ ਈਸ਼ਰ ਦਾਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੰਤ ਸੁਭਾਅ ਦੀ ਗੁੜ੍ਹਤੀ ਤਾਇਆ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਮਿਲੀ।18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਏ ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਵਿੱਚ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਇੱਕ ਥੜਲੇਦਾਰ ਤਕਰੀਰ ਸੁਣੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਈ ਵੱਲ ਜੂਝ ਪਏ। ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਨਗਰ ਦਦੇਹਰ ਆ ਕੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਥੀ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਉਹ ਸ਼ੰਘਾਈ ਪਹੁੰਚੇ ਤੇ ਉਥੇ ਪੁਲੀਸ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਏ। ਪਰ ਉਥੇ ਰਿਸ਼ਵਤ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜੋਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਨੌਕਰੀ ਰਾਸ ਨਾ ਆਈ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੇਲ ਬਾਬਾ ਜਵਾਲਾ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਅਮਰੀਕਾ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲੋਂ 500 ਏਕੜ ਦਾ ਫਾਰਮ ਠੇਕੇ ’ਤੇ ਲੈ ਲਿਆ। ਇਹ ਫਾਰਮ ਆਲੂਆਂ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਕਾਫੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ। ਇਥੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੇਲ ਬਾਬਾ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਭਕਨਾ ਅਤੇ ਲਾਲਾ ਹਰਦਿਆਲ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗਦਰ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵੀ ਕੱਢਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਗੁਲਾਮੀ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣ ਬਾਰੇ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਾਬਾ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਭਕਨਾ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਪਾਰਟੀ ਬਣਨ ਮਗਰੋਂ ਬਾਬਾ ਜੀ ਹੋਰ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਛੇੜੇ ਗਏ ਗਦਰ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਵਾਪਿਸ ਭਾਰਤ ਪਰਤ ਆਏ। ਇਥੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇਸ਼ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਇਮਤਿਹਾਨ ਦਾ ਦੌਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਜਾਲਮ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿਰੁੱਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨ ਵਸਾਖਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵੱਧ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। 1920 ਵਿੱਚ ਖਰਾਬ ਸਿਹਤ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚੋਂ ਰਿਹਾ ਕਰਕੇ ਪਿੰਡ ਦਦੇਹਰ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਜਾਇਦਾਦ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਰਹਿ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਹਾਇਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਉਹ ਆਪ ਸਨ। ਇਸ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਦੇਸ਼ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਰੁਲਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਮਾਲੀ ਮਦਦ ਕਰਨਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਮੁਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨਾ ਤੇ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਲ ਰਹੇ ਗਦਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਅਤੇ ਰਿਹਾਈ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਸੰਤ ਵਸਾਖਾ ਸਿੰਘ 1934 ਵਿੱਚ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਹ ਤੱਥ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਂ ਬਲਵਾਨ ਸਨ ਪਰ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਨਾ ਰਹਿ ਸਕੀ। 1937 ਤੱਕ ਪੁੱਜਦਿਆਂ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ’ਤੇ ਸਿੱਖ ਜਗੀਰਦਾਰ ਤੇ ਸਰਮਾਏਦਾਰਾਂ ਦਾ ਗਲਬਾ ਕਾਇਮ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਵਸਾਖਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੀ ਜਥੇਦਾਰੀ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਵਿਚਲੇ ਵਧੇਰੇ ਰੋਸ਼ਨ ਦਿਮਾਗ ਇਨਕਲਾਬੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਏ। ਇਨਕਲਾਬ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੋਂ ਬਾਅਦ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਪਾਰਟੀ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੇ 1917 ਦੇ ਅਕਤੂਬਰ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਧੀਨ ਆ ਗਈ। 1926 ਵਿੱਚ ਕੱਢੇ ਗਏ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਸਿਕ ਕਿਰਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅਨਸਰਾਂ ਨੇ ਕਿਰਤੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਵਸਾਖਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਜਾਰੀ ਰਹੇ। 1940 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰਕੇ ਦਿਊਲੀ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ ਕੈਦ ਸਨ। ਫਿਰ ਬਿਮਾਰੀ ਕਾਰਨ 1941 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਿਹਾਅ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਪਰਿਵਾਰ ਸਹਾਇਕ ਕਮੇਟੀ ਤੋਂ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਯਾਦਗਾਰ ਟਰੱਸਟ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
ਮੌਤ
5 ਦਸੰਬਰ 1957 ਨੂੰ ਤਰਨਤਾਰਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਵਾਸਾਂ ਦੀ ਪੂੰਜੀ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋਏ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਥ (ਪਹਿਲਵਾਨ)
ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਥ (1 ਜੁਲਾਈ 1951 – 1 ਜੂਨ 2015) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ੍ਰੀਸਟਾਈਲ ਪਹਿਲਵਾਨ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕ੍ਰਾਈਸਟਚਰਚ ਵਿੱਚ 1974 ਵਾਲ਼ੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮੈਡਲ ਜੇਤੂ ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਆਪਣੇ ਯਤਨਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਥ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਕੋਚ ਗੁਰੂ ਹਨੂੰਮਾਨ ਨੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ ਪਤਨੀ, ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ ਛੱਡ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1955
ਨਕਸ਼ ਲਾਇਲਪੁਰੀ
ਜਸਵੰਤ ਰਾਏ ਸ਼ਰਮਾ (24 ਫਰਵਰੀ 1928 – 22 ਜਨਵਰੀ 2017), ਉਸ ਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਂ ਸੀ, ਵੈਸੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਲਮੀ ਨਾਂ ਨਕਸ਼ ਲਾਇਲਪੁਰੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਕਾਰ ਅਤੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦਾ ਫਿਲਮੀ ਗੀਤਕਾਰ ਸੀ।  ਉਸ ਨੇ ਵਧੀਆ ਗੀਤ ਹਨ -  ਰਸਮ-ਏ-ਉਲਫ਼ਤ ਕੋ ਨਿਭਾਏਂ ਤੋ ਨਿਭਾਏਂ ਕੈਸੇ, ਲਤਾ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ 1973 ’ਚ ਆਈ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਦਿਲ ਕੀ ਰਾਹੇਂ’ ਦਾ ਗੀਤ); ਉਲਫ਼ਤ ਮੇਂ ਜ਼ਮਾਨੇ ਕੀ ਹਰ ਰਸਮ ਕੋ ਠੁਕਰਾਓ (1994 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਕਾਲ ਗਰਲ’ ਦਾ ਗੀਤ); ਮੁਝੇ ਪਿਆਰ ਤੁਮਸੇ ਨਹੀਂ ਹੈ… (ਰੂਨਾ ਲੈਲਾ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ 1977 ’ਚ ਬਣੀ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਘਰੌਂਦਾ’ ਦਾ ਗੀਤ); ਨ ਜਾਨੇ ਕਿਆ ਹੂਆ ਜੋ ਤੁਝ ਕੋ ਛੂ ਲੀਆ, ਲਤਾ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ 1981 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਦਰਦ’ ਦੀ ਗੀਤ) ਆਦਿ। ਨਕਸ਼ ਲਾਇਲਪੁਰੀ ਦੇ ਲਿਖੇ ਗੀਤ ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ, ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ, ਮੁਕੇਸ਼, ਆਸ਼ਾ ਭੋਂਸਲੇ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਵਰਗੇ ਗਾਇਕਾਂ ਨੇ ਗਾਏ ਹਨ ਤੇ ਮਦਨ ਮੋਹਨ, ਨੌਸ਼ਾਦ, ਜੈ ਦੇਵ, ਸਪਨ-ਜਗਮੋਹਨ, ਰਵਿੰਦਰ ਜੈਨ, ਹੰਸ ਰਾਜ ਬਹਿਲ, ਹੁਸਨ ਲਾਲ-ਭਗਤ ਰਾਮ ਆਦਿ ਵਰਗੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤਬੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਜਸਵੰਤ ਰਾਏ ਸ਼ਰਮਾ ਦਾ ਜਨਮ 24 ਫਰਵਰੀ 1928 ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ-ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਲਾਇਲਪੁਰ (ਹੁਣ ਦੇ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਅਤੇ ਅਜੋਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਇੱਕ ਮਕੈਨਿਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ ਕਿ ਜਸਵੰਤ ਨੂੰ ਵੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਉਸਨੇ ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਜਸਵੰਤ ਦੀ ਮੁਹੱਬਤ ਨੂੰ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਅੱਠ ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਚੇਚਕ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿਤਾ-ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਵਿਗੜ ਗਿਆ।
1946 ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਘਰ ਹੀਰੋ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਦੀ ਭਾਲ ਲਈ ਲਾਹੌਰ ਚਲੇ ਗਿਆ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਲਖਨਊ ਚਲੇ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਕਲਮੀ ਨਾਮ "ਨੱਕਸ਼" ਆਪਣਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ ਇਸ ਵਿੱਚ "ਲਾਇਲਪੁਰੀ" ਦਾ ਵਾਧਾ ਕਰ ਲਿਆ।
ਲਾਇਲਪੁਰੀ 1951 ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਚਲੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚਇਕ ਪ੍ਰੋਫਰੀਡਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਬੜੇ ਪਾਪੜ ਵੇਲੇ। ਉਸ ਨੇ ਕਮਲੇਸ਼ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੇਟੇ, ਬਾਪਨ, ਰਾਜੇਂਦਰ ਅਤੇ ਸੁਨੀਤ ਹੋਏ। ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਲਾਇਲਪੁਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤਖੱਲਸ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਪਣਾ ਲਿਆ।ਲਾਇਲਪੁਰੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ "ਤਾਕਤ ਦਾ ਥੰਮ੍ਹ" ਮੰਨਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਅਸਫਲ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਡੱਟ ਕੇ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜੇਂਦਰ "ਰਾਜਨ" ਲਾਇਲਪੁਰੀ ਇੱਕ ਸਿਨਮੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ ਹੈ।
ਰਚਨਾਵਾਂ
ਲਾਇਲਪੁਰੀ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁੰਬਈ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸਟੇਜ ਨਾਟਕ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਭੇਟ ਹੋਈ, ਜੋ ਅਭਿਨੇਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਜਗਦੀਸ਼ ਸੇਠੀ da ਸਹਾਇਕ ਸੀ। ਮੋਹਨ ਨੇ ਲਾਇਲਪੁਰੀ ਨੂੰ ਸੇਠੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਸੁਣੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅਗਲੀ ਫਿਲਮ ਲਈ ਗੀਤ ਲਿਖਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਜਗਦੀਸ਼ ਸੇਠੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ‘ਜੱਗੂ’ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।  ‘ਜੱਗੂ’ ਦੇ ਆਸ਼ਾ ਭੋਂਸਲੇ ਦੇ ਗਾਏ ਅਤੇ ਹੰਸਰਾਜ ਬਹਲ ਦੇ ਕੰਪੋਜ ਕੀਤੇ ਗੀਤ ‘ਅਗਰ ਤੇਰੀ ਆਂਖੋਂ ਸੇ ਆਂਖੇਂ ਮਿਲਾ ਦੂੰ…” ਰਾਹੀਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਦਾਖ਼ਲਾ ਹੋਇਆ।
1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤਕ, ਲਾਇਲਪੁਰੀ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਸਫ਼ਲਤਾ ਨਸੀਬ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਨਿਬਾਹ ਕਰਨ ਲਈ ਡਾਕ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਜੈਦੇਵ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਟੀਵੀ ਲੜੀਵਾਰਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ਸ਼੍ਰੀਕਾਂਤ ਲਈ ਗੀਤ ਲਿਖਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਲਾਇਲਪੁਰੀ ਨੇ ਤਕਰੀਬਨ 40 ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ 50 ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲ ਲਈ ਗੀਤ ਲਿਖੇ।
ਲਾਇਲਪੁਰੀ ਨੇ ਮਦਨ ਮੋਹਨ, ਖਯਾਮ, ਜੈਦੇਵ, ਨੌਸ਼ਾਦ ਅਤੇ ਰਵਿੰਦਰ ਜੈਨ ਸਮੇਤ ਕਈ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ, ਅਤੇ ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੋਹਲੀ, ਹੰਸਰਾਜ ਬਾਹਲ, ਵੇਦ ਸੇਠੀ ਅਤੇ ਹੁਸਨਲਾਲ-ਭਗਤਰਾਮ ਵਰਗੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਕੰਪੋਜਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।  1970 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਚੇਤਨਾ' ਦੇ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਉਸਦਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬੀ. ਆਰ. ਇਸ਼ਾਰਾ ਨਾਲ ਨੇੜਲਾ ਸਬੰਧ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੁਕੇਸ਼ ਦਾ ਗਿਆ ਲਾਇਲਪੁਰੀ ਦਾ ਗਾਣਾ "ਮੈਂ ਤੋਹ ਹਰ ਮੋੜ ਪਰ ਤੁੱਜਕੋ ਦੂੰਗਾ ਸਦਾ' ਮਸ਼ਹੂਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।
References
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1928 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2017 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ਼ਜ਼ਲ ਗਾਇਕ
ਬੇਕਾ ਬਲੈਕਵੈਲ
ਬੇਕਾ ਬਲੈਕਵੈਲ (ਜਨਮ 1973/1974) ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਧਾਰਤ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਟਰਾਂਸ ਅਦਾਕਾਰ, ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਨਾਟਕਕਾਰ ਹੈ। ਬਲੈਕਵੈਲ ਦਾ ਪੜਨਾਂਵ ਇਕਵਚਨ ਉਹ/ਦੇ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਟਕ "ਦੇ, ਦੇਮਸੇਲਵਜ ਐਂਡ ਸਚਮੇਰਮ," ਕਈ ਜਗਾਵਾਂ 'ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦ ਪਬਲਿਕ ਥੀਏਟਰ ਦੇ 2018 ਅੰਡਰ ਦ ਰਾਡਾਰ ਫੈਸਟੀਵਲ, ਐਬਰੋਨਜ਼ ਆਰਟਸ ਸੈਂਟਰ ਅਤੇ ਪੋਰਟਲੈਂਡ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫਾਰ ਕੰਟੈਂਪਰਰੀ ਆਰਟ ਦੇ ਟੀਬੀਏ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਕੈਥਲੀਨ ਹੈਨਾ, ਜੋ ਆਰਟਫੋਰਮ ਲਈ ਲਿਖਦੀ ਹੈ ਆਦਿ ਫੈਸਟੀਵਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਬਲੈਕਵੈਲ ਨੂੰ 2014 ਦੇ ਉਸਦੇ ਪਸੰਦੀਦਾ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਬਲੈਕਵੈਲ ਇੱਕ 2015 ਡੋਰਿਸ ਡਿਊਕ ਇਮਪੈਕਟ ਅਵਾਰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਸੀ। 2016 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬੋਂਬ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਲਈ ਜਿਮ ਫਲੇਚਰ ਦੁਆਰਾ ਇੰਟਰਵਿਊ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਬਲੈਕਵੈਲ ਜੋਅਜ਼ ਪਬ ਵਰਕਿੰਗ ਗਰੁੱਪ ਦੀ 2019 ਕਲਾਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਜੋ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਇੱਕ ਨਾਜ਼ੁਕ ਬਿੰਦੂ 'ਤੇ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਭਕਤੀ ਯਾਦਵ
ਭਕਤੀ ਯਾਦਵ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Bhakti Yadav; 3 ਅਪ੍ਰੈਲ 1926 – 14 ਅਗਸਤ 2017) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਡਾਕਟਰ ਸੀ ਜੋ ਇੰਦੌਰ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ MBBS ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਰਵਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ, ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ 1948 ਤੋਂ ਮੁਫਤ ਇਲਾਜ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਸਮੇਤ ਆਪਣੀ ਉਦਾਰਤਾ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਗਾਇਨੀਕੋਲੋਜਿਸਟ ਸੀ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਉਸਦਾ ਜਨਮ 3 ਅਪ੍ਰੈਲ 1926 ਨੂੰ ਮਹਿਦਪੁਰ ਦੇ ਉਜੈਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਸੀ। 1937 ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟਾਈ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਸੱਤਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਉਸ ਨੂੰ ਅਹਿਲਿਆ ਆਸ਼ਰਮ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਇੰਦੌਰ ਗਏ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇੰਦੌਰ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਲੜਕੀਆਂ ਦਾ ਸਕੂਲ ਸੀ। ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਬੋਰਡਿੰਗ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਸੀ। ਆਪਣੀ 11ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 1948 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਬੀਐਸਸੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਹੋਲਕਰ ਸਾਇੰਸ ਕਾਲਜ, ਇੰਦੌਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਟਾਪਰ ਸੀ।
ਮੈਡੀਕਲ ਸਿੱਖਿਆ
ਉਸਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ (MGM) ਤੋਂ ਆਪਣੀ MBBS ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ 11 ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਲਈ ਉਸਦੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। ਕੁੱਲ 40 ਐਮਬੀਬੀਐਸ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਉਹ ਇਕੱਲੀ ਔਰਤ ਸੀ। ਭਗਤੀ ਐਮਜੀਐਮ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਦੇ ਐਮਬੀਬੀਐਸ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਬੈਚ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਸੀ। 1952 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਮੱਧ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਐਮਬੀਬੀਐਸ ਡਾਕਟਰ ਵੀ ਬਣ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਐਮਜੀਐਮ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਐਮਐਸ ਵੀ ਕੀਤਾ।
ਕੰਮ
ਉਸਨੇ ਗਰੀਬ ਮਿੱਲ ਵਰਕਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਨੰਦਲਾਲ ਭੰਡਾਰੀ ਮੈਟਰਨਿਟੀ ਹੋਮ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਸੀਐਸ ਯਾਦਵ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ 'ਤੇ ਵਾਤਸਲਿਆ ਨਰਸਿੰਗ ਹੋਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਚੇਤਨ ਐਮ ਯਾਦਵ, ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਸੁਨੀਤਾ ਯਾਦਵ, ਉਸਦੀ ਨੂੰਹ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਯਾਦਵ ਨੇ 70,000 ਆਮ ਜਣੇਪੇ ਸਮੇਤ 1.5 ਲੱਖ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਕੀਤੇ। ਉਸਨੇ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਮਹਿਲਾ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਫੀਸ ਲਏ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ।
ਮੌਤ
14 ਅਗਸਤ 2017 ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਓਸਟੀਓਪੋਰੋਸਿਸ ਅਤੇ ਉਮਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੋਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸੀ। ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਭਾਰ ਘਟਾ ਰਹੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1"> ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2017 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1926
ਰੋਏ ਰੋਲੈਂਡ
ਰੋਏ ਰੋਲੈਂਡ (29 ਜੂਨ 1921 – 16 ਅਗਸਤ 1997) ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਅਤੇ ਸਟੇਜ ਅਦਾਕਾਰ ਸੀ, ਜੋ ਆਰਥਰ ਲੂਕਾਂ ਲਈ ਓਲਡ ਮਦਰ ਰਿਲੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ 1954 ਵਿੱਚ ਲੂਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਭੂਮਿਕਾ ਸੰਭਾਲੀ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 1977 ਤੱਕ ਇਸ ਨੂੰ ਨਿਭਾਇਆ।
ਜੀਵਨੀ
ਰੋਲੈਂਡ ਦਾ ਜਨਮ 1921 ਵਿੱਚ ਲੰਕਾਸ਼ਾਇਰ ਦੇ ਓਲਡਹੈਮ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਕਿਸ਼ੋਰ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਉੱਤਰੀ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀਆਂ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਪਾਰਟੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਿਨਾਰੇ ਹੁੰਦੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਲਗਭਗ 1950 ਵਿੱਚ ਲੂਕਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਜਿਸਨੇ ਉਸਦੀ ਕਾਮੇਡੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇਖੀ।
ਰੋਲੈਂਡ ਨੇ ਆਰਥਰ ਲੂਕਾਂ ਦੇ ਅੰਡਰਸਟੱਡੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਓਲਡ ਮਦਰ ਰਿਲੇ ਲਈ ਸਟੇਜ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਟੈਂਡ-ਇਨ ਕੀਤਾ (ਲੂਕਾਂ ਦੀ ਆਖਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਮਦਰ ਰਿਲੇ ਮੀਟਸ ਦ ਵੈਂਪਾਇਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ)। ਲੂਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਦੀ ਸੀ, ਰੋਲੈਂਡ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। 1954 ਵਿੱਚ ਲੂਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਿਟੀ ਮੈਕਸ਼ੇਨ, ਉਸਦੀ ਸਟੇਜ ਦੀ ਧੀ ਅਤੇ ਅਸਲ-ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਪਤਨੀ, ਨੇ ਰੋਲੈਂਡ ਨੂੰ ਓਲਡ ਮਦਰ ਰਿਲੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਹੋਣ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਮੈਕਸ਼ੇਨ ਨਾਲ ਅਸਹਿਮਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰੋਲੈਂਡ ਨੇ ਪਾਤਰ ਦਾ ਨਾਂ ਬਦਲ ਕੇ ਓਲਡ ਮਦਰ ਕੈਲੀ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਸਾਰੇ ਪੱਖਾਂ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਪਾਤਰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਸੀ।
1964 ਵਿੱਚ ਮੈਕਸ਼ੇਨ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰੋਲੈਂਡ ਰਾਈਲ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਗੈਏਟੀ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਪੈਂਟੋਮਾਈਮ ਡੈਮ ਖੇਡਿਆ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਹ ਓਲਡ ਮਦਰ ਰਿਲੇ ਵਜੋਂ ਡੈਮ ਖੇਡਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਉਹ ਓਲਡ ਮਦਰ ਗੂਜ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। 1973 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਜੈਸ ਯੇਟਸ ਦੇ ਜੂਨੀਅਰ ਸ਼ੋਅਟਾਈਮ ਵਿੱਚ ਓਲਡ ਮਦਰ ਰਿਲੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਬਲੈਕਪੂਲ ਓਪੇਰਾ ਹਾਊਸ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਸਮਰ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਡੈਨੀ ਲਾ ਰੂ ਨਾਲ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ। ਇਸਦੇ ਲਈ, ਰੋਲੈਂਡ ਅਤੇ ਲਾ ਰੂ ਨੇ 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਲੂਕਾਂ ਅਤੇ ਮੈਕਸ਼ੇਨ ਦੇ ਸਕੈਚ "ਬ੍ਰਿਜੇਟ ਨਾਈਟ ਆਊਟ" ਦੇ ਇੱਕ ਮਨੋਰੰਜਨ ਵਿੱਚ ਮਦਰ ਰਿਲੇ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਧੀ ਕਿਟੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਰੋਲੈਂਡ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਡੈਨੀ ਲਾ ਰੂ: ਦ ਲੇਡੀਜ਼ ਆਈ ਲਵ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ।
ਰੋਲੈਂਡ ਡੇਨਬਿਗਸ਼ਾਇਰ ਦੇ ਰਾਈਲ ਵਿੱਚ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁਰਸ਼ ਸਾਥੀ, ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਸੁਪਰਮਾਰਕੀਟ ਮੈਨੇਜਰ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਰਾਏ ਰੋਲੈਂਡ ਦੀ ਉੱਥੇ ਅਗਸਤ 1997 ਵਿੱਚ 76 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਮਰਦ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1997 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1921
ਆਦਿਯੋਗੀ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਮੂਰਤੀ
ਆਦਿਯੋਗੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ 112 ft, 147 ft ਅਤੇ 25 m ਕੋਇੰਬਟੂਰ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿਖੇ ਤਿਰੁਨਾਮਮ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸਟੀਲ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਗਿਨੀਜ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡ ਦੁਆਰਾ ਦੁਨੀਆ ਦੀ "ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੂਰਤੀ" ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਈਸ਼ਾ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਮੁਖੀ, ਸਧਗੁਰੂ ਜੱਗੀ ਵਾਸੂਦੇਵ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੂਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਲਗਭਗ 500 t ਹੈ।
ਉਦਘਾਟਨ
ਆਦਿਯੋਗੀ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ 24 ਫਰਵਰੀ 2017 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੁਆਰਾ ਮਹਾ ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸਾਥੀ ਕਿਤਾਬ, ਆਦਿਯੋਗੀ: ਯੋਗਾ ਦਾ ਸਰੋਤ, ਜੋ ਕਿ ਸਦਗੁਰੂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ, ਨੂੰ ਵੀ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ। ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਮੌਕੇ, ਈਸ਼ਾ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ "ਆਦਿਯੋਗੀ - ਯੋਗ ਦਾ ਸਰੋਤ" ਗੀਤ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੈਲਾਸ਼ ਖੇਰ ਦੁਆਰਾ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਬੋਲ ਪ੍ਰਸੂਨ ਜੋਸ਼ੀ ਸਨ।
ਆਦਿਯੋਗੀ ਦਿਵਯ ਦ੍ਰਿਸ਼ਨਮ
ਆਦਿਯੋਗੀ ਦਿਵਿਆ ਦਰਸ਼ਨਮ 3D ਲੇਜ਼ਰ ਸ਼ੋਅ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਆਦਿਯੋਗੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਯੋਗ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ 2019 ਵਿੱਚ ਮਹਾਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਾਮ ਨਾਥ ਕੋਵਿੰਦ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ 14 ਮਿੰਟ ਦਾ ਲਾਈਟ ਐਂਡ ਸਾਊਂਡ ਸ਼ੋਅ ਹੈ, ਜੋ ਆਦਿਯੋਗੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ 'ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
2020 ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨੇ ਹਾਊਸ ਆਫ਼ ਵਰਸ਼ਿਪ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਮਨੋਰੰਜਨ ਵਿੱਚ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਲਈ ਮੋਂਡੋ*dr EMEA ਅਤੇ APAC ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੂਰਤੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ
ਵਸੁਧਾ ਧਗਮਵਾਰ
ਡਾ. ਵਸੁਧਾ ਵਸੰਤੀ ਧਗਮਵਾਰ (1940-2014) ਇੱਕ ਵਕੀਲ, ਵਿਦਵਾਨ, ਖੋਜਕਾਰ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ। ਉਹ ਮਲਟੀਪਲ ਐਕਸ਼ਨ ਰਿਸਰਚ ਗਰੁੱਪ (MARG) ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਥੁਰਾ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕੇਸ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ 1979 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੂੰ ਮਥੁਰਾ ਓਪਨ ਲੈਟਰ ਦੇ ਚਾਰ ਹਸਤਾਖਰਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਜਿਨਸੀ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅੰਦੋਲਨ ਛੇੜਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਗੀਤਾ ਸਾਨੇ, ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਨਰਸਿਮਹਾ ਧਗਮਵਾਰ, ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਸਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਇੰਡੀਅਨ ਲਾਅ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੇ ਲਾਅ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ, ਮੁੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਐਲਐਲਬੀ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਓਰੀਐਂਟਲ ਐਂਡ ਅਫਰੀਕਨ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਤੋਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪੀਐਚ.ਡੀ.
ਕੈਰੀਅਰ
1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਕਬਾਇਲੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਅਕਰਾਨੀ ਅਤੇ ਅਕਲਕੁਵਾ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਬਾਇਲੀ ਪੱਟੀ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ 1982 ਵਿੱਚ ਅਸ਼ੋਕਾ ਫੈਲੋ ਵਜੋਂ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ
1985 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ NGO, ਮਲਟੀਪਲ ਐਕਸ਼ਨ ਰਿਸਰਚ ਗਰੁੱਪ (MARG) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ, ਵਕਾਲਤ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਹਿੱਤ ਮੁਕੱਦਮੇ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਉਸਨੇ ਮਿਰਾਂਡਾ ਹਾਊਸ, ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਪੁਣੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ।
ਵਸੁਧਾ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਪਿਤ ਲੋਕਾਂ, ਕੈਦੀਆਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਿਤਾਬਚੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਇਨੀਸ਼ੀਏਟਿਵ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਹਿਰਾਸਤੀ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਤਸ਼ੱਦਦ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਈ ਕੇਸ ਵੀ ਦਰਜ ਕਰਵਾਏ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2014 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1940
ਦੀਪਕ ਪੂਨੀਆ (ਪਹਿਲਵਾਨ)
ਨਾਇਬ ਸੂਬੇਦਾਰ ਦੀਪਕ ਪੂਨੀਆ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ੍ਰੀਸਟਾਈਲ ਪਹਿਲਵਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਜੂਨੀਅਰ ਕਮਿਸ਼ਨਡ ਅਫਸਰ (ਜੇਸੀਓ) ਹੈ। ਉਸਨੇ ਫ੍ਰੀਸਟਾਈਲ 86 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਵਰਗ ਵਿੱਚ 2019 ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗ਼ਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ 2020 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਦੇ ਝੱਜਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਾਰ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਚੈਂਪੀਅਨ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2022 ਦੀਆਂ ਬਰਮਿੰਘਮ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ 86 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਫਾਈਨਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਮੁਹੰਮਦ ਇਨਾਮ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1999 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸਰਿਤਾ ਖੁਰਾਣਾ
ਸਰਿਤਾ ਖੁਰਾਨਾ ਬਰੁਕਲਿਨ, NY ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਅਕ ਹੈ। ਖੁਰਾਣਾ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਾਈਗ੍ਰੇਸ਼ਨ, ਮੈਮੋਰੀ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਲਿੰਗਕਤਾ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਦੌਰਾਨ ਆਮ ਵਿਸ਼ੇ ਹਨ। ਖੁਰਾਨਾ ਆਪਣੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਮੁੰਦਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਟ੍ਰਿਬੇਕਾ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਐਲਬਰਟ ਮੇਸਲਜ਼ ਨਿਊ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀਦੇਸੀ ਔਰਤ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਸਰਿਤਾ ਖੁਰਾਣਾ ਦਾ ਜਨਮ 1970 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਹ ਕਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਉਹ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਦੀ ਘਾਟ ਜਾਂ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆਈ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਗਲਤ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ 'ਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਖੁਰਾਣਾ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਖੁਰਾਣਾ ਨੇ ਓਬਰਲਿਨ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਬੀਏ, ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਤੋਂ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਹੈ।  ਖੁਰਾਣਾ ਨੇ ਸਾਰਾ ਹਿੱਲ ਦੇ 2007 ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਆਫਟਰਸਕੂਲ ਮੈਟਰਜ਼: ਕੋਰਵਿਨ ਪ੍ਰੈਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਯੁਵਾ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਾਲੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੇਖ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।
ਕਰੀਅਰ ਅਤੇ ਅਵਾਰਡ
ਸਰਿਤਾ ਖੁਰਾਨਾ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਬਿਰਤਾਂਤਕਾਰੀ, ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਖੁਰਾਣਾ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਟ੍ਰਿਬੇਕਾ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ, ਸ਼ੈਫੀਲਡ ਡੌਕ/ਫੈਸਟ, ਬੀਐਫਆਈ ਲੰਡਨ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ, ਮੁੰਬਈ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ, ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਨ ਫਿਲਮ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਡੌਕਸ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਖੁਰਾਣਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ 2017 ਵਿੱਚ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਿਬੇਕਾ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਅਲਬਰਟ ਮੇਸਲਜ਼ ਨਿਊ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਵਾਰਡ, ਅਤੇ ਪਿਊ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਸਮੇਤ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। 2015 ਵਿੱਚ ਖੁਰਾਣਾ ਨੂੰ ਵਰਮੋਂਟ ਵਿੱਚ ਮੀਡੀਆ ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਲੈਬ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ NALIP-ਡਾਈਵਰਸ ਵੂਮੈਨ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਖੁਰਾਣਾ ਨੂੰ 2019 ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਅਨ ਵੂਮੈਨ ਗਿਵਿੰਗ ਸਰਕਲ ਤੋਂ ਇੱਕ ਗ੍ਰਾਂਟ ਅਤੇ 2020 ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਅਨ ਅਮਰੀਕਨ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਮਿਲੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1970
ਐਸ. ਐਲ. ਭੈਰੱਪ
ਸੰਤੇਸ਼ਿਵਰਾ ਲਿੰਗਨਈਆ ਭੈਰੱਪ (ਕੰਨੜ: ಸಂತೇಶಿವರ ಲಿಂಗಣ್ಣಯ್ಯ ಭೈರಪ್ಪ) (ਜਨਮ 26 ਜੁਲਾਈ 1934) ਇੱਕ ਕੰਨੜ ਨਾਵਲਕਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਕਰਨਾਟਕ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਭੈਰੱਪ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਵਲਕਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਨਾਵਲ ਥੀਮ, ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਪੱਖੋਂ ਵਿਲੱਖਣ ਹਨ। ਉਹ ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੇ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਚੋਟੀ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਵੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ 2010 ਵਿੱਚ 20 ਵੇਂ ਸਰਸਵਤੀ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਭੈਰੱਪ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸਮਕਾਲੀ ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਵੋਦਿਆ, ਨਵਿਆ, ਬੰਦਾਇਆ, ਜਾਂ ਦਲੀਤਾ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਵਿਧਾ ਵਿੱਚ ਫਿੱਟ ਨਹੀਂ ਬੈਠਦੀਆਂ, ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਰੇਂਜ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਵੱਡੇ ਕੰਮ ਅਨੇਕ ਭਖਦੀਆਂ ਜਨਤਕ ਬਹਿਸਾਂ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦਾਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਰਹੇ ਹਨ। ਮਾਰਚ 2015 ਵਿੱਚ, ਭੈਰੱਪ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 2016 ਵਿੱਚ ਪਦਮਸ਼੍ਰੀ ਦਾ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਐਸ.ਐਲ. ਭੈਰੱਪ ਬੰਗਲੌਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 162 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹਸਨ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਚੰਨਾਰਯਪਾਟਨਾ ਤਾਲੁਕਾ ਦੇ  ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਸੰਤੇਸ਼ਿਵਰਾ ਵਿਖੇ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬਚਪਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਭਰਾ ਬੁਬੋਨਿਕ ਪਲੇਗ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਏ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਖਰਚ ਤੋਰਨ ਲਈ ਅਜੀਬ ਅਜੀਬ ਨੌਕਰੀਆਂ ਕਰਨੀਆਂ ਪਈਆਂ। ਬਚਪਨ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਗੌਰੂਰ ਰਾਮਾਸਵਾਮੀ ਅਯੰਗਰ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋਇਆ।
ਭੈਰੱਪ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਵਿਦਿਆ ਚੰਨਾਰਯਪਾਟਨਾ ਤਾਲੁਕ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਮੈਸੂਰ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਬਾਕੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਭਿੱਟੀ (ਕੰਧ) ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਦਾ ਜਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਭੈਰੱਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ ਸਕੂਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਉਸ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਰੇਲਵੇ ਪੋਰਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਆਤਮਿਕ ਸੁਖ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਭਟਕਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਮੈਸੂਰ ਪਰਤ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1934
ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਕਲਾ ਸੰਗਮ
ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਕਲਾ ਸੰਗਮ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਕਲਾ ਕੰਪਲੈਕਸ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਸੁੰਦਰੀ ਕੇ. ਸ਼੍ਰੀਧਰਾਨੀ ਦੁਆਰਾ 1950 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ, ਜੋ ਕਿ ਇਸਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵੀ ਸਨ, ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀਆਂ, ਇੱਕ ਚੈਂਬਰ ਥੀਏਟਰ, ਆਊਟਡੋਰ ਥੀਏਟਰ, ਓਪਨ ਏਅਰ ਸਕਲਪਚਰ ਗੈਲਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਆਪਣੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਡਾਂਸ ਕਲਾਸਾਂ। ਇਹ ਮੰਡੀ ਹਾਊਸ ਚੌਕ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਮਾਰਕੀਟ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਤਾਨਸੇਨ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਾਂਸ ਸੰਸਥਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਸੁੰਦਰੀ ਕੇ. ਸ਼੍ਰੀਧਰਾਨੀ, ਡਾਂਸਰ ਉਦੈ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਦੁਆਰਾ 1950 ਵਿੱਚ ਉਠਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣੇ ਹੀ ਦਿੱਲੀ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ। 'ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਕਲਾ ਸੰਗਮ' ਦਾ ਨਾਮ ਫਲੋਟਿਸਟ, ਵਿਜੇ ਰਾਘਵ ਰਾਓ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ "ਕਲਾ ਦਾ ਸੰਗਮ"। ਇਹ ਕਨਾਟ ਪਲੇਸ, ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੌਫੀ ਹਾਊਸ ਦੇ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਲਾਕਾਰ ਕੇਐਸ ਕੁਲਕਰਨੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਦੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਸਨ। ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਪੰਡਿਤ ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਸਥਾ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਅਲਾਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਉਸਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ, ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਫੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਗੁਰੂ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸਿੰਘਾਜੀਤ ਸਿੰਘ 1954 ਵਿੱਚ ਮਨੀਪੁਰ ਡਾਂਸ ਸੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1962 ਵਿੱਚ, 'ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਬੈਲੇ' ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਦੇ ਉਹ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਡਾਂਸਰ ਸਨ।
ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਨੂੰ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀਆਂ, ਚੈਂਬਰ ਥੀਏਟਰ, ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਡਾਰਕਰੂਮ, ਸਟਾਫ਼ ਕੁਆਰਟਰਾਂ, ਕਲਾਸਰੂਮਾਂ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਅੱਧਾ ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁ-ਮੰਤਵੀ ਕੰਪਲੈਕਸ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਸਾਰੀ 1957 ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ 3 ਮਾਰਚ 1963 ਨੂੰ, ਮੌਜੂਦਾ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
thumb| ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਸ਼੍ਰੀਧਰਾਨੀ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ ਦਾ ਚਿਹਰਾ। ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਮਰੀਕੀ ਆਰਕੀਟੈਕਟ, ਜੋਸਫ਼ ਐਲਨ ਸਟੀਨ (1957-1977) ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੰਡੀਆ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਅਤੇ ਇੰਡੀਆ ਹੈਬੀਟੇਟ ਸੈਂਟਰ, ਲੋਧੀ ਰੋਡ । ਆਧੁਨਿਕ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਕੰਪਲੈਕਸ ਇਸਦੇ "ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਮਲਟੀਪਲ ਸਪੇਸ" ਅਤੇ ਜਾਲੀ ਵਰਕ (ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਜਾਲੀਆਂ) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਟੀਨ ਦੀ ਪਛਾਣ ਬਣਨਾ ਸੀ।
ਆਰਟ ਹੈਰੀਟੇਜ ਗੈਲਰੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1977 ਵਿੱਚ ਥੀਏਟਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਇਬਰਾਹਿਮ ਅਲਕਾਜ਼ੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਰੋਸ਼ਨ ਅਲਕਾਜ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਉਹ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਪੂਰੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ, ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਦੱਖਣੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ, ਫਿਰ ਵੀ ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਕਲਾ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ "ਗੈਰ-ਵਪਾਰਕ" ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੀ। ਰੋਸ਼ਨ ਨੇ 2007 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ 40 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਗੈਲਰੀ ਚਲਾਈ। ਅੱਜ ਇਬਰਾਹਿਮ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਪਣੇ ਅੱਸੀਵਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਇਸਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਕਲਾ ਸੰਗਮ ਵਿਖੇ ਟੀ ਟੈਰੇਸ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਕਲਾਕਾਰਾਂ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਲਈ ਮਿਲਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਥਾਨ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਾਣੇ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ 70 ਅਤੇ 80 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਜਦੋਂ ਹੋਰ ਕਲਾ ਕੇਂਦਰ ਪੂਰੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਸੰਸਥਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਜਾਂ ਟਿਕਟ ਕੀਤੇ ਸ਼ੋਅ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਸੁੰਦਰੀ ਕੇ. ਸ਼੍ਰੀਧਰਾਨੀ, ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਨੂੰ 1992 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਲਾ ਲਈ ਉਸਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਡਿਗਰੀ, ਅਤੇ ਵਾਂਝੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਉਸਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਵੀ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ: ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਕੈਫੇ ਵਿੱਚ ਦਰਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨਾ ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕਿਫਾਇਤੀ ਬਣਾਉਣਾ, ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਰਾਏ ਤੋਂ ਮੁਕਤ 'ਤੇ ਕਲਾਸਾਂ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣਾ, ਅਤੇ ਫੀਸਾਂ ਨੂੰ ਮੁਆਫ ਕਰਨਾ। ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ 7 ਅਪ੍ਰੈਲ 2012 ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ 93 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਮਰ ਸ਼੍ਰੀਧਰਾਨੀ ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਦਾ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਹੈ।
ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਅੱਜ ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼੍ਰੀਧਰਾਨੀ ਗੈਲਰੀ, ਆਰਟ ਹੈਰੀਟੇਜ ਗੈਲਰੀ, ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਗੈਲਰੀ ਅਤੇ ਆਰਟ ਹੈਰੀਟੇਜ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਇੱਕ ਬੇਸਮੈਂਟ ਗੈਲਰੀ। ਜਦਕਿ ਸ਼੍ਰੀਧਰਾਨੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗੈਲਰੀ ਹੈ।
ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਚੈਂਬਰ ਥੀਏਟਰ, ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਗਾਰਡਨ ਥੀਏਟਰ (ਆਊਟਡੋਰ ਥੀਏਟਰ), ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਸਕਲਪਚਰ ਕੋਰਟ - ਇੱਕ ਓਪਨ ਏਅਰ ਸਕਲਪਚਰ ਗੈਲਰੀ), ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਹੋਸਟਲ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ - ਇੱਕ ਪੋਟਡ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਨਰਸਰੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਵੀ ਹੈ। ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿਖੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਡਾਂਸ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਰੂਪਾਂ, ਪੇਂਟਿੰਗ ਅਤੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਲਾਸਾਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਆਵਾਜਾਈ
ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰ, ਮੰਡੀ ਹਾਊਸ ਖੇਤਰ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਪਰਫਾਰਮਿੰਗ ਆਰਟਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੈ। ਇਹ ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ, ਬਲੂ ਲਾਈਨ ਦੇ ਮੰਡੀ ਹਾਊਸ ਭੂਮੀਗਤ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਜਮੇ ਨੂੰ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ
ਬਲਤੇਜ ਸਿੰਘ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ)
ਬਲਤੇਜ ਸਿੰਘ (ਜਨਮ 4 ਨਵੰਬਰ 1990) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2 ਜਨਵਰੀ 2016 ਨੂੰ 2015-16 ਸਈਅਦ ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਅਲੀ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਟੀ-20 ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ। ਫਰਵਰੀ 2022 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ 2022 ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਕਿੰਗਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਕ੍ਰਿਕਟ
ਹਰਿਆਣਾ (ਪੰਜਾਬ)
ਹਰਿਆਣਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ ਜੋ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ-ਦਸੂਹਾ ਰੋਡ ’ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਉੱਘੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਡਾ. ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਡਾ.ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬੀ ਰੈਫਰੈਂਸ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਦਰਜਨ ਦੇ ਕਰੀਬ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਜੀ.ਜੀ.ਡੀ.ਐਸ.ਡੀ. ਕਾਲਜ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਅੱਧੀ ਦਰਜਨ ਦੇ ਕਰੀਬ ਗੁਰਦੁਆਰੇ, ਮਸਜਿਦ, ਸੀਤਲਾ ਮਾਤਾ ਮੰਦਰ, ਸਤੀ ਮਾਤਾ ਮੰਦਰ, ਗੇਬੀ ਰਾਮ ਦਾ ਮੰਦਰ, ਸੀਤਾ ਰਾਮ ਦਾ ਮੰਦਰ, ਬਾਬਾ ਬਾਲਕ ਨਾਥ ਮੰਦਰ, ਮੀਰਾ ਦਾ ਬਾਗ਼, ਗੁੱਗਾ ਪੀਰ ਮੰਦਰ, ਧਰਮ ਸਭਾ ਮੰਦਰ ਤੇ ਸੱਤਿਆ ਨਰਾਇਣ ਮੰਦਰ ਆਦਿ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿਛੋਕੜ
ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਤਾਨਸੇਨ ਦੇ ਗੁਰੂ ਹਰੀਦਾਸ (ਹਰੀਸੇਨ) ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਪਿਆ ਹੈ। ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ‘ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਤੇ ਨਾਮਕਰਨ’ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰਿਆਣਾ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਨਾਮ ਹਰੀਆ ਨਾਂ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਪਿਆ ਜੋ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮੱਝਾਂ ਚਾਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਧੂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਵਸਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਇੱਥੇ ਵਸ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨਾਮ ਅੱਗੇ ਹਰੀ ਲੱਗ ਗਿਆ। ‘ਆਣਾ’ ਸ਼ਬਦ ਇੱਥੇ ਰਾਣਾ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪਿੱਛੇ ਜੁੜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹਰੀ+ਆਣਾ ਤੋਂ ਹਰਿਆਣਾ ਬਣ ਗਿਆ।
ਇਹ ਪਿੰਡ ਜੀ.ਟੀ. ਰੋਡ ’ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਕਸਬੇ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੁਗ਼ਲ ਸਮਰਾਟ ਬਾਬਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਹਰਿਆਣਾ ਕਾਫੀ ਮਸਹੂਰ ਸੀ। ਬਾਬਰਨਾਮਾ ਅਤੇ ਇਮਪੀਰੀਅਲ ਗਜ਼ਟੀਅਰ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਅਨੁਸਾਰ 1525 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਬਾਬਰ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਦੇ ਕਲਾਨੌਰ ਵੱਲ ਕੂਚ ਕੀਤਾ ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਦੌਲਤ ਖਾਂ ਲੋਧੀ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣਾ ਬਚਾਅ ਕਰਨ ਲਈ ਮਲੋਟ (ਨੇੜੇ ਹਰਿਆਣਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ) ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਲੁਕ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਬਾਬਰ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਮਲੋਟ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਘੇਰਾ ਪਾ ਕੇ ਦੌਲਤ ਖਾਂ ਲੋਧੀ ਨੂੰ ਬੰਦੀ ਬਣਾ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮਲੋਟ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਦੌਲਤ ਖਾਂ, ਅਲੀ ਖਾਂ ਤੇ ਇਸਮਾਈਲ ਖਾਂ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਬਾਬਰ ਵਜਵਾੜੇ, ਰੋਪੜ, ਸਰਹਿੰਦ ਤੇ ਸੁਨਾਮ ਦੇ ਰਸਤਿਓਂ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਮਾਯੂੰ ਨੇ ਵੀ 1555 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਬੈਰਮ ਖਾਂ ਅਤੇ ਤਾਰਦੀ ਬੇਗ ਨੂੰ ਅਫ਼ਗਾਨ ਜਨਰਲ ਨਸੀਬ ਖ਼ਾਨ ’ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਬਸੀ ਪੰਜ ਭਾਈਆਂ ਨੇੜੇ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਡੇਰਾ ਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਬੈਰਮ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਅਫ਼ਗਾਨ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਹਰਿਆਣਾ ਵੱਲ ਨੂੰ ਦੌੜੇ। ਬੈਰਮ ਖਾਂ ਹਰਿਆਣਾ ਤੋਂ ਵਾਇਆ ਸ਼ਾਮ ਚੁਰਾਸੀ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਜਲੰਧਰ ਵੱਲ ਨੂੰ ਵਧਿਆ ਸੀ। ਅਕਬਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਹੋਰ ਵਧ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਅਕਬਰ ਦੇ ਬੈਰਮ ਖਾਨ ਨਾਲ ਮਤਭੇਦ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਬੈਰਮ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਮੁਆਫ਼ੀ ਦੇ ਕੇ 1560 ਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਤੋਂ ਹੀ ਮੱਕਾ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਅਕਬਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹੀ ਸੰਭਲ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਦੋ ਮਸਜਿਦਾਂ ਬਣਵਾਈਆਂ ਸਨ ਜੋ ਹੁਣ ਢਹਿ-ਢੇਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਹੁਣ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਮਸਜਿਦ ਖਾਲਸਾ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਅੰਦਰ ਬਚੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਮੁਹੱਲਾ ਰਾਮਗੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਜ਼ੈਲਦਾਰ ਦਾ ਦੀਵਾਨ ਖਾਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਤਨਪੁਰੀ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਪਿਛਲੇ 40 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੀਵਾਨ ਖਾਨਾ ਰੈਣਕ ਮੁਹੱਲੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। 1778 ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਬੰਦ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ 12 ਮਿਸਲਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਿਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੜਾਈਆਂ ਹੋਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਅਤੇ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ ਮਿਸਲ ਵਿੱਚ ਮਤਭੇਦ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਏ। ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ, ਸੁਕਰਚੱਕੀਆ ਅਤੇ ਕਨੱਈਆ ਮਿਸਲ ਨੇ ਰਲ ਕੇ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ ਮਿਸਲ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ ਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਹਰਾਇਆ ਸੀ।
ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ (ਨਾਵਲ)
ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਭਾਰਤੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਦਮ ਘੋਟੂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਦੀਆਂ ਮਜਬੂਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਚਿਤਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਰੰਡਾ  ਅਮ੍ਰਿਤਰਾਏ ਇੱਕ ਵਿਧਵਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇੱਕ ਮੁਟਿਆਰ ਦਾ ਜੀਵਨ ਤਬਾਹ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਪੂਰਨਾ ਨਾਇਕਾ ਇੱਕ ਲਾਚਾਰ ਵਿਧਵਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਧਵਾ ਪੁਨਰ-ਵਿਆਹ ਦੀ ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਵਿਚ ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ ਨੇ ਵਿਧਵਾ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਬਦਲ ਵੀ ਸੁਝਾਏ ਹਨ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਅਤੇ ਅਧੂਰਾ ਨਾਵਲ ਮੰਗਲਸੂਤਰ ਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਦਾ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਲਿਖ ਸਕਿਆ। ਇਹ ਗੋਦਾਨ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਕੀਤੀ ਰਚਨਾ ਹੈ।
ਪਾਤਰ
ਅਮ੍ਰਿਤਰਾਏ — ਬਨਾਰਸ ਵਿਚ ਇਕ ਖੂਬਸੂਰਤ ਵਕੀਲ ਜਿਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਕਈ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਹੁਣ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਰਹੂਮ ਪਤਨੀ ਦੀ ਭੈਣ ਪ੍ਰੇਮਾ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਸਹੁਰਾ ਲਾਲਾ ਬਦਰੀਪ੍ਰਸਾਦ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪ੍ਰੇਮਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰੇ। ਉਹ ਇੱਕ ਆਰੀਆ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਣ ਸੁਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ 'ਤੇ ਤਰਸ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਕੁਆਰੇ ਰਹਿਣ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਧਵਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦਾਨਨਾਥ, ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਦੋਸਤ (ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ) ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੇਮਾ ਦੇ ਅਮ੍ਰਿਤਰਾਏ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੋਣ ਦੇ ਸ਼ੱਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮਾ ਦੇ ਭਰਾ ਕਮਲਾਚਰਨ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਦੋਸਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦਾਨਨਾਥ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਰਾਏ ਨੂੰ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਦਾਨਨਾਥ - ਅਮ੍ਰਿਤਰਾਏ ਦਾ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਦੋਸਤ ਜੋ ਇੱਕ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਅਤੇ ਸਧਾਰਨ ਆਦਮੀ ਹੈ। ਅਮ੍ਰਿਤਰਾਏ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰੇਮਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪਰ, ਅਮ੍ਰਿਤਰਾਏ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਪ੍ਰੇਮਾ ਨੂੰ ਅਮ੍ਰਿਤਰਾਏ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਦੋਸਤੀ ਦੀ ਖਾਤਰ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਰਾਏ ਦੀ ਸੁੱਖਣਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਪ੍ਰੇਮਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰੇਮਾ ਅਜੇ ਵੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਰਾਏ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਮਲਾਚਰਨ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸ਼ੱਕ ਅਤੇ ਦੋਸਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਰਾਏ ਨੂੰ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬੋਲਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗ਼ਲਤੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰੇਮਾ - ਦਾਨਨਾਥ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਰਾਏ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਸਦੀ ਸੁੱਖਣਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸਨੂੰ ਦਾਨਨਾਥ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ ਹਿੰਦੂ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਉਹ ਦਾਨਨਾਥ ਅਤੇ ਅਮ੍ਰਿਤਰਾਏ ਦੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਦੋਸਤ ਬਣਨ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਕਮਲਾਚਰਨ - ਪ੍ਰੇਮਾ ਦਾ ਭਰਾ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਤੋਂ ਤੰਗ ਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਧਵਾ ਪੂਰਨਾ ਨਾਲ਼ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਦਾਨਨਾਥ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਮ੍ਰਿਤਰਾਏ ਅਤੇ ਅਮ੍ਰਿਤਰਾਏ ਦੇ ਵਿਨੀਤਾ ਭਵਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਭੜਕਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪੂਰਨਾ ਨਾਲ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਉਸਦੇ ਕੁਰਸੀ ਮਾਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਰਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗ਼ਲਤੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰੇਰਨਾ - ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ ਹਿੰਦੂ ਪਤਨੀ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਪੰਡਤ ਵਸੰਤ ਕੁਮਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ। ਵਸੰਤ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਵਿਧਵਾ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਲਾਲਾ ਬਦਰੀਪ੍ਰਸਾਦ - ਬਨਾਰਸ ਦੇ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਦਿਆਲੂ ਵਪਾਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਧਵਾ ਹੋਈ ਪੂਰਨਾ ਨੂੰ ਪਨਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਮਲਾਚਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮਾ ਦਾ ਪਿਤਾ ਹੈ।
ਪੰਡਿਤ ਵਸੰਤ ਕੁਮਾਰ - ਪੂਰਨਾ ਦਾ ਪਤੀ।
ਦਾਨਨਾਥ ਦੀ ਮਾਂ - ਦਾਨਨਾਥ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਜ਼ਾਹਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਮੂਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਵਲ
ਵੈਂਡਲੁਰ ਰਾਖਵਾਂ ਜੰਗਲ
right|thumb| ਵੈਂਡਲੁਰ ਪਹਾੜੀ ਦਾ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਪਾਸਾ ਵੈਂਡਲੁਰ ਰਾਖਵਾਂ ਜੰਗਲ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜੋ ਚੇਨਈ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵੈਂਡਲੁਰ ਦੇ ਉਪਨਗਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਂਡ ਦੱਖਣੀ ਟਰੰਕ (GST) ਰੋਡ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਪਾਸਿਆਂ 'ਤੇ ਸੁਧਾਨੰਧਾ ਭਾਰਤੀ ਸਟ੍ਰੀਟ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਵੈਂਡਲੁਰ-ਕੇਲੰਬੱਕਮ ਰੋਡ ਦੁਆਰਾ ਕੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਰਾਖਵੇਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਅਰਿਗਨਾਰ ਅੰਨਾ ਜ਼ੂਲੋਜੀਕਲ ਪਾਰਕ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਚਿੜੀਆਘਰ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
1976 ਵਿੱਚ, ਰਾਖਵੇਂ ਜੰਗਲ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ 1265 acre ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 1979 ਵਿੱਚ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਮਦਰਾਸ ਚਿੜੀਆਘਰ ਲਈ ਨਵੇਂ ਸਥਾਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਪਾਰਕ ਟਾਊਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਇਹ 75 ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਚਿੜੀਆਘਰ ਨੂੰ 24 ਜੁਲਾਈ 1985 ਨੂੰ ਅਰਿਗਨਾਰ ਅੰਨਾ ਜ਼ੂਲੋਜੀਕਲ ਪਾਰਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 2001 ਵਿੱਚ, ਚਿੜੀਆਘਰ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਰਿਜ਼ਰਵ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹੋਰ 92.45 ha ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਜ਼ਬਤ ਅਤੇ ਛੱਡੇ ਗਏ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਬਚਾਅ ਅਤੇ ਮੁੜ ਵਸੇਬਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਚਿੜੀਆਘਰ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਚਿੜੀਆਘਰ ਦਾ ਆਕਾਰ ਵਧ ਕੇ 602 ha ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਗਲ ਵਿਗਿਆਨ
ਫਾਤਿਮਾ ਗੈਲਾਨੀ
ਫਾਤਿਮਾ ਗੈਲਾਨੀ (1954 ਵਿੱਚ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ) ਇੱਕ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸਿਆਸੀ ਆਗੂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਅਫ਼ਗਾਨ ਰੈੱਡ ਕ੍ਰੀਸੈਂਟ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ 2021 ਦੀਆਂ ਬੀਬੀਸੀ ਦੀਆਂ 100 ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ
ਜੀਵਨ
ਗੈਲਾਨੀ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਇਸਲਾਮਿਕ ਫਰੰਟ ਆਫ਼ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ (NIFA) ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਹਿਮਦ ਗੈਲਾਨੀ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੋਵੀਅਤ-ਅਫ਼ਗਾਨ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸੈਂਟਰ ਦ’ਇਨਸਿਗਨਮੈਂਟ ਫਰਾਨਸਾਇਸ ਇਨ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਈਰਾਨ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਫਾਰਸੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਦੇ ਮੁਸਲਿਮ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਇਸਲਾਮਿਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਜਲਾਵਤਨੀ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ NIFA ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
1996 ਵਿੱਚ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਅਲ-ਅਜ਼ਹਰ ਦੇ ਗ੍ਰੈਂਡ ਇਮਾਮ ਮੁਹੰਮਦ ਸੱਯਦ ਤੰਤਵੀ ਨੂੰ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ 'ਤੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਫਤਵਾ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਮਨਾ ਲਿਆ। 2001 ਵਿੱਚ ਤਾਲਿਬਾਨ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ 2002 ਦੀ ਲੋਯਾ ਜਿਰਗਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਖਰੜਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਪਰਤ ਆਏ।
2005 ਤੋਂ 2016 ਤੱਕ, ਉਸ ਨੇ ਅਫ਼ਗਾਨ ਰੈੱਡ ਕ੍ਰੀਸੈਂਟ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। 2017 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਰੈੱਡ ਕਰਾਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੀ ਚੇਅਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
2018 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੇ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਕੈਂਸਰ ਤੋਂ ਠੀਕ ਹੋਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2020 ਵਿੱਚ ਦੋਹਾ, ਕਤਰ ਵਿੱਚ ਤਾਲਿਬਾਨ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ
ਅਗਸਤ 2021 ਵਿੱਚ ਕਾਬੁਲ ਦੇ ਪਤਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੀ "ਅਤੇ ਓਫ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ 2021 ਦੀਆਂ ਬੀਬੀਸੀ ਦੀਆਂ 100 ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਬੁਲ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1954 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਮਹਿਲਾ ਕਾਰਕੁਨ
ਕਾਵੀ ਕਲਾ
ਕਾਵੀ ਕਲਾ (ਦੇਵਨਾਗਰੀ :कावि कला) ਕੋਂਕਣ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੋਆ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ, ਤੱਟਵਰਤੀ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਘਰਾਂ, ਛੋਟੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਵੀ ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰ ਦੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। thumb| ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਰਾਇਣ ਮਹਾਮਾਇਆ ਮੰਦਰ, ਅੰਕੋਲਾ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਖੇ ਕਾਵੀ ਚਿੱਤਰ
ਸਮੱਗਰੀ
ਕੋਂਕਣੀ ਵਿੱਚ ਕਾਵ ( ਦੇਵਨਾਗਰੀ : काव ) ਸ਼ਬਦ ਭਾਰਤੀ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਰੰਗ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਪੇਂਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਰੰਗ ਹੈ, ਜੋ ਲੈਟਰਾਈਟ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਲਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਿੱਚੀ ਗਈ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲਾਈ ਗਈ, ਚਿੱਟੇ ਰੇਤਲੇ ਬਲਾਸਟਡ ਬੈਕਗ੍ਰਾਉਂਡ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲਾਲ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਕਾਵੀ ਕਲਾ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹਨ। ਬਰਫ਼ ਦਾ ਚਿੱਟਾ ਚੂਨਾ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਸ਼ੀਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਨਦੀ ਦੇ ਬੈੱਡਾਂ ਤੋਂ ਧੋਤੀ ਗਈ ਰੇਤ ਨੂੰ ਗੁੜ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਲਈ ਖਮੀਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੂੰ ਫਿਰ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਪਦਾਰਥ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹੱਥ ਨਾਲ ਘੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕੰਧਾਂ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ 'ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਕਨੀਕ
ਗਿੱਲੀਆਂ ਕੰਧਾਂ 'ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਕਾਵੀ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਣੀਆਂ ਹਨ, ਚੂਨੇ ਅਤੇ ਉਰਮੁੰਜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਟੀਲ ਟਰੋਵਲ ਨਾਲ ਮੱਖਣ ਵਾਲਾ ਨਿਰਵਿਘਨ ਮਿਸ਼ਰਣ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਇੱਕ ਲੱਕੜ ਦਾ ਫਲੋਟ ਵੀ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਬਾਅਦ, ਉੱਕਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ. ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖਿਅਤ ਕਾਵੀ ਕਲਾ ਮਿਸਤਰੀ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਕੰਧ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਲਈ ਉਹ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਅਤੇ ਕੰਪਾਸਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਨਮੂਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਗਜ਼ 'ਤੇ ਖਿੱਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਿੰਨਹੋਲ ਨਾਲ ਛੇਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸੁੱਕੇ ਚੂਨੇ ਨਾਲ ਪਿੰਨਹੋਲ ਨੂੰ ਧੂੜ ਦੇ ਕੇ ਕੰਧ 'ਤੇ ਟਰੇਸ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਐਚਿੰਗ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਮਾਪਾਂ ਦੇ ਕੰਥਾ ਜਾਂ ਸਟੀਲ ਦੀਆਂ ਬੋਡਕਿਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਿਨਾਰਿਆਂ, ਚਬੂਤਰਿਆਂ ਅਤੇ ਨੀਚਾਂ ਨੂੰ ਗੋਲਾਕਾਰ, ਸਪੇਡਾਂ, ਅਰਧ-ਚੱਕਰਾਂ ਅਤੇ ਵਕਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। V-ਆਕਾਰ ਦੇ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਬੈਂਡਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਟਵਿਨ ਸੂਡੋ-ਥੰਮ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਗਿਰਾਵਟ
ਕਾਵੀ ਕਲਾ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਮਰ ਰਹੀ ਕਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੁਨਰ-ਸੁਰਜੀਤੀ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ। ਮੰਦਰਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਅਤੇ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਇਸ ਕਲਾ ਦੇ ਪਤਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ
ਹਮੀਦਾ ਪਹਿਲਵਾਨ
ਹਮੀਦਾ ਪਹਿਲਵਾਨ (7 ਅਪ੍ਰੈਲ 1907 – 12 ਅਪ੍ਰੈਲ 1984) ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪਹਿਲਵਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਸਾਬਕਾ ਰੁਸਤਮ-ਏ-ਹਿੰਦ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਪਰਤਾਪੀ ਚੈਂਪੀਅਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।
ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ
ਹਮੀਦਾ ਪਹਿਲਵਾਨ ਦਾ ਜਨਮ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ 1907 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਰਾਧਨਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1930 ਵਿੱਚ ਰੁਸਤਮ-ਏ-ਹਿੰਦ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਰਾਧਨਪੁਰ ਦੇ ਨਵਾਬ ਜਲਾਲੁਦੀਨ ਦੇ ਇੱਕ ਦਰਬਾਰੀ ਪਹਿਲਵਾਨ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਅਸਲਮ ਪਹਿਲਵਾਨ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਵੀ ਦਿੱਤੀ। ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 1984 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਉੱਥੇ ਰਿਹਾ
ਮੌਤ
12 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1984 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਹਮੀਦਾ ਪਹਿਲਵਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਭੋਲੂ ਭਰਾਵਾਂ ਦਾ ਮਾਮਾ ਸੀ। ਉਹ ਭੋਲੂ ਪਹਿਲਵਾਨ ਅਤੇ ਅਸਲਮ ਪਹਿਲਵਾਨ ਦਾ ਟ੍ਰੇਨਰ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1984 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1907 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਲੋਕ
ਪੱਖਾ-1
ਪੱਖੀ ਦਾ ਬੜਾ ਰੂਪ ਪੱਖਾ ਹੈ। (ਵੇਖੋ ਪੱਖੀ) ਪੱਖਾ ਵੀ, ਹਵਾ ਝੱਲਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੱਖੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਵਾ ਝੱਲਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਕਿ ਪੱਖੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੋਵਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੱਖੇ ਦੀ ਹਵਾ ਇਕੱਠਾਂ ਵਿਚ ਬੈਠਿਆਂ ਨੂੰ ਝੱਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਕ ਆਦਮੀ ਇਕੱਠ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਪੱਖਾ ਫੜ ਕੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਹਵਾ ਝੱਲਦਾ ਸੀ। ਜੇਕਰ ਇਕੱਠ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਕਈ ਬੰਦੇ ਕਈ ਥਾਂ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਇਕੱਠ ਨੂੰ ਪੱਖੇ ਨਾਲ ਹਵਾ ਝਲਦੇ ਸਨ।
ਏ. ਸੀਮਾ
'''ਏ. ਸੀਮਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: A. Seema''') ਕੇਰਲ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਬ੍ਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜੋ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਸਨੂੰ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਛਾਤੀ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਹੈ। ਵਪਾਰਕ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਭੇਜੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ (ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਟੀਮ ਦੇ) ਕੰਮ ਲਈ 2019 ਵਿੱਚ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਜੀਵਨ
ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਟੀਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਿਸਨੂੰ ਮਾਲਾਬਾਰ ਕੈਂਸਰ ਸੈਂਟਰ, ਥੈਲਸੇਰੀ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਯੰਤਰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਇੱਕ ਐਕਸ-ਰੇ ਮਸ਼ੀਨ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਪੋਰਟੇਬਲ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ ਕਿ ਕੀ ਇੱਕ ਔਰਤ ਨੂੰ ਛਾਤੀ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਡਿਵਾਈਸ ਇੱਕ ਸਪੋਰਟਸ ਬ੍ਰਾ ਵਰਗੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਦਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪਹਿਨੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮੈਮੋਗ੍ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੌਂਪਣ ਨਾਲੋਂ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਯੰਤਰ ਬਹੁਤ ਸੌਖਾ ਹੈ, ਨਵੀਂ ਡਿਵਾਈਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਲਈ ਰੇਡੀਓਲੋਜਿਸਟ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨਵੀਂ ਡਿਵਾਈਸ ਦਾ ਇਹ ਵੀ ਫਾਇਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਲੜਕੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਦਾ ਆਕਾਰ ਕੋਈ ਮੁੱਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਡਿਵਾਈਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਲਗਭਗ R$450 ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।