cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਾਸ਼ਤ ਪ੍ਰਦੇਸਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਾਸ਼ਤ ਰਾਜਖੇਤਰ ਦੀ ਲਿਸਟ
ਜੀਡੀਪੀ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਰੈਂਕ ਰਾਜ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਨਾਮਾਤਰ ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ. ₹ ਲੱਖ ਕਰੋੜ = INR ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ; ਡਾਲਰ ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਦਾ ਸਾਲ []] []] [ਅਸੰਗਤ] 1 ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ₹ 28.18 ਲੱਖ ਕਰੋੜ (US $ 400 ਬਿਲੀਅਨ) 2019-20 2 ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ .4 19.43 ਲੱਖ ਕਰੋੜ (US billion 270 ਬਿਲੀਅਨ) 2020 3 ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ₹ 17.05 ਲੱਖ ਕਰੋੜ (US $ 240 ਬਿਲੀਅਨ) 2020–21 4 ਕਰਨਾਟਕ ₹ 16.65 ਲੱਖ ਕਰੋੜ (US $ 230 ਬਿਲੀਅਨ) 2020–21 5 ਗੁਜਰਾਤ ₹ 16.49 ਲੱਖ ਕਰੋੜ (US $ 230 ਬਿਲੀਅਨ) 2019–20 6 ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ₹ 12.54 ਲੱਖ ਕਰੋੜ (US billion 180 ਬਿਲੀਅਨ) 2019 -20 7 ਤੇਲੰਗਾਨਾ ₹ 9.78 ਲੱਖ ਕਰੋੜ (US $ 140 ਬਿਲੀਅਨ) 2020–21 8 ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ₹ 9.71 ਲੱਖ ਕਰੋੜ (US $ 140 ਬਿਲੀਅਨ) 2019 )20 9 ਰਾਜਸਥਾਨ .5 9.58 ਲੱਖ ਕਰੋੜ (US $ 130 ਬਿਲੀਅਨ) 2020–21 10 ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ₹ 9.17 ਲੱਖ ਕਰੋੜ (US $ 130 ਬਿਲੀਅਨ) 2020–21 11 ਕੇਰਲ ₹ 8.54 ਲੱਖ ਕਰੋੜ (ਯੂਐਸ $ 120 ਬਿਲੀਅਨ) 2019–20 12 ਦਿੱਲੀ ₹ 7.98 ਲੱਖ ਕਰੋੜ (110 ਅਰਬ ਡਾਲਰ) 2020 )21 13 ਹਰਿਆਣਾ ₹ 7.65 ਲੱਖ ਕਰੋੜ (110 ਅਰਬ ਡਾਲਰ) 2020–21 14 ਬਿਹਾਰ ₹ 7.57 ਲੱਖ ਕਰੋੜ (US $ 110 ਬਿਲੀਅਨ) 2020–21 15 ਪੰਜਾਬ ₹ 5.41 ਲੱਖ ਕਰੋੜ (ਯੂ ਐਸ $ 76 ਬਿਲੀਅਨ) 2020–21 16 ਓਡੀਸ਼ਾ ₹ 5.09 ਲੱਖ ਕਰੋੜ (ਯੂਐਸ $ 71 ਬਿਲੀਅਨ) 2020–21 17 ਅਸਾਮ ₹ 3.51 ਲੱਖ ਕਰੋੜ (US $ 49 ਬਿਲੀਅਨ) 2019–20 18 ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ₹ 3.50 ਲੱਖ ਕਰੋੜ (US $ 49 ਬਿਲੀਅਨ) 2020–21 19 ਝਾਰਖੰਡ ₹ 3.29 ਲੱਖ ਕਰੋੜ (US $ 46 ਬਿਲੀਅਨ) 2019–20 20 ਉਤਰਾਖੰਡ ₹ 2.53 ਲੱਖ ਕਰੋੜ (US $ 35 ਬਿਲੀਅਨ) 2019–20 21 ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ and ladakh ₹ 1.76 ਲੱਖ ਕਰੋੜ (25 ਅਰਬ ਡਾਲਰ) 2020–21 22 ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ₹ 1.56 ਲੱਖ ਕਰੋੜ (US billion 22 ਬਿਲੀਅਨ) 2020–21 23 ਗੋਆ ₹ 0.815 ਲੱਖ ਕਰੋੜ (11 ਅਰਬ ਡਾਲਰ) 2020–21 24 ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ₹ 0.597 ਲੱਖ ਕਰੋੜ (US $ 8.4 ਬਿਲੀਅਨ) 2020–21 25 ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ .4 0.421 ਲੱਖ ਕਰੋੜ (US US 5.9 ਬਿਲੀਅਨ) 2018–19 26 ਪੁਡੂਚੇਰੀ ₹ 0.380 ਲੱਖ ਕਰੋੜ (5.3 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ) 2019–20 27 ਮੇਘਾਲਿਆ ₹ 0.348 ਲੱਖ ਕਰੋੜ (US $ 4.9 ਬਿਲੀਅਨ) 2020–21 28 ਸਿੱਕਮ ₹ 0.325 ਲੱਖ ਕਰੋੜ (US $ 4.6 ਬਿਲੀਅਨ) 2019–20 29 ਨਾਗਾਲੈਂਡ ₹ 0.319 ਲੱਖ ਕਰੋੜ (US $ 4.5 ਬਿਲੀਅਨ) 2019–20 30 ਮਨੀਪੁਰ ₹ 0.318 ਲੱਖ ਕਰੋੜ (US $ 4.5 ਬਿਲੀਅਨ) 2019–20 31 ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ₹ 0.273 ਲੱਖ ਕਰੋੜ (US $ 3.8 ਬਿਲੀਅਨ) 2019–20 32 ਮਿਜ਼ੋਰਮ ₹ 0.265 ਲੱਖ ਕਰੋੜ (US $ 3.7 ਬਿਲੀਅਨ) 2019–20 33 ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਆਈਲੈਂਡਜ਼ ₹ 0.088 ਲੱਖ ਕਰੋੜ (US $ 1.2 ਬਿਲੀਅਨ) 2018–19
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਾਸ਼ਤ ਰਾਜਖੇਤਰ
ਗੈਨੋਡਰਮਾ
ਗੈਨੋਡਰਮਾ ਨੂੰ ਆਮ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਰੂਮ, ਕੁਕਰਮੁਤਾ, ਸੱਪ ਦੀ ਛਤਰੀ ਅਤੇ ਖੁੰਭ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਜੀਵਨੀ ਬੂਟੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੈਨੋਡਰਮਾ ਆਪਣੇ ਚਮਤਕਾਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਸੇਵਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨਿਰੋਗ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗੈਨੋਡਰਮਾ ਸੈੱਲ ਦੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖ਼ਰਾਬ ਸੈੱਲਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਕੇ ਟਾਕਸਿਨਜ਼ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰੋਗ ਨਿਰੋਧਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਗੈਨੋਡਰਮਾ ਬੀਮਾਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸੋਮੇ
ਕੁਦਰਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੈਨੋਡਰਮਾ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚਲੀਆਂ ਬਨਸਪਤੀ ਦੀਆਂ ਤਹਿਆਂ ‘ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੁਦਰਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਡਿੱਗ ਕੇ ਸੁੱਕੇ ਚੁੱਕੇ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੱਕ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਦੀ ਉਮਰ 15 -20 ਦਿਨ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਆਰਗੈਨਿਕ ਖੇਤੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡਾ.ਲਿਮ-ਸਿਓ ਜਿਨ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਛੇ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਗੈਨੋਡਰਮਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਗੈਨੋਡਰਮਾ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਫ਼ਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਗੈਨੋਡਰਮਾ ਦੇ ਤੱਤ
ਦੋ ਸੌ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੇਵਲ ਛੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਲਾਲ ਗੈਨੋਡਰਮਾ ਵਿੱਚ ਮਾਨਵ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਨ ਦੀ ਅਦੁੱਤੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇਖੀ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੀਕੌਕ ਗੈਨੋ, ਕੀਮਸ਼ਨੇ ਗੈਨੋ, ਬ੍ਰੇਨ ਗੈਨੋ, ਹਾਰਟ ਗੈਨੋ, ਲਿਵਰ ਗੈਨੋ ਅਤੇ ਰੂਈ ਗੈਨੋ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਗੈਨੋਡਰਮਾ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹੁਣ ਤਕ 400 ਤੋਂ ਵੱਧ ਐਕਟਿਵ ਤੱਤ ਲੱਭੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤੰਦਰੁਸਤ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹਨਾਂ ਚ' ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੱਤ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਵਾਈਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੌਦੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਸੰਘੇੜਾ
ਸੰਘੇੜਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਜਨਸੰਖਿਆ ਅੰਕੜੇ
2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਘੇੜਾ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 992 ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚੋਂ 550 ਪੁਰਸ਼ ਹਨ ਜਦਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 442 ਹੈ। 0-6 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 94 ਬੱਚੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ 55 ਲੜਕੇ ਹਨ ਅਤੇ 39 ਲੜਕੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਈਰੀ ਝੀਲ
ਈਰੀ ਝੀਲ (Lac Érié) ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਮਹਾਨ ਝੀਲਾਂ 'ਚੋਂ ਚੌਥੀ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਦਸਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਨ ਝੀਲਾਂ
ਸਰਵੇਪੱਲੀ ਰਾਧਾਕ੍ਰਿਸ਼ਣਨ
ਜੀਵਨ
ਡਾਕਟਰ ਸਰਵਪੱਲੀ ਰਾਧਾਕ੍ਰਿਸ਼ਣਨ ਭਾਰਤ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੂਜੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸਨ। ਡਾਕਟਰ ਰਾਧਾਕ੍ਰਿਸ਼ਣਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ 40 ਸਾਲ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਤੀਤ ਕੀਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜਨਮ ਦਿਨ ਅਧਿਆਪਕ ਦਿਵਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਨਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਿਅਕਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਰਾਧਾਕ੍ਰਿਸ਼ਣਨ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਨ 5 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਰਸ਼ਨ
ਰਾਧਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਨੇ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਚਿੰਤਨ ਵਿਚਾਲੇ ਪੁਲ ਉਸਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਪੜ੍ਹੇ ਪੂਰਬੀ ਚਿੰਤਨ ਦੀ ਕੀਤੀ ਪੱਛਮੀ ਆਲੋਚਨਾ" ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਪੱਛਮੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਜੋੜਿਆ।
ਅਦਵੈਤ ਵੇਦਾਂਤ
ਰਾਧਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਨਵ-ਵੇਦਾਂਤ ਦਾ ਜੋਸ਼ੀਲਾ ਹਮਾਇਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਤੱਤ-ਮੀਮਾਂਸਾ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਅਦਵੈਤ ਵੇਦਾਂਤ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸਮਝ ਲਈ ਅਦਵੈਤ ਵੇਦਾਂਤ ਦੀ ਪੁਨਰਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ।
ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਆਜ਼ਾਦ ਵਪਾਰ ਖੇਤਰ
ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਆਜ਼ਾਦ ਵਪਾਰ ਖੇਤਰ  (en:SAFTA) ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਖੇਤਰ ਦੇ 7 ਦੇਸਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇੱਕ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤਾ ਹੈ ਜੋ 6 ਜਨਵਰੀ 2004 12ਵੇਂ ਸਾਰਕ ਸਮਾਗਮ ਮੌਕੇ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਦੇਸ ਹਨ: ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ,ਬੰਗਲਾ ਦੇਸ ,ਭੁਟਾਨ,ਭਾਰਤ ,ਮਾਲਦੀਵ,ਨੇਪਾਲ,ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ।ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹਨਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ 2016 ਤੱਕ ਇਸ ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਆਪਸੀ ਵਪਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਆਬਕਾਰੀ ਕਰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਅਮਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 1 ਜਨਵਰੀ 2006 ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਚੀਨ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਰਾਹੀਂ ਭਾਰਤੀ ਸਨਅਤ ਤੇ ਪਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਲੀਆ ਅਸਰ
ਚੀਨ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਆਜ਼ਾਦ ਵਪਾਰ ਖੇਤਰਦੇ ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕੱਚਾ ਜਾਂ ਅਧ-ਬਣਿਆ ਮਾਲ ਭੇਜ ਕੇ ਆਬਕਰੀ ਕਰ ਦੀ ਛੋਟ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣਾ ਮਾਲ ਘੱਟ ਕੀਮਤਾਂ ਤੇ ਵੇਚ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਥੋਂ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਇਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਈਕਲ ਉਦਯੋਗ, ਸਾਈਕਲ ਪੁਰਜੇ ਉਦਯੋਗ, ਕਪੜਾ ਉਦਯੋਗ, ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਢਾਹ ਲੱਗ ਰਹੀ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
'''
ਵੜਾਇਚ
ਵੜਾਇਚ ਜੱਟਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਗੋਤ ਹੈ। ਵੜਾਇਚ ਖਾੜਕੂ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਜੱਟ ਹਨ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰਾਜਪੂਤ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਡੇਰਾ ਮਹਿਮੂਦ ਗਜ਼ਨਵੀ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਜਿਥੇ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਬੰਸ ਬਹੁਤ ਵਧੀ ਫੁਲੀ ਅਤੇ ਅਸਲੀ ਵਸਨੀਕ ਗੁੱਜਰਾਂ ਨੂੰ ਕੱਢ ਕੇ ਆਪ ਕਾਬਜ਼ ਹੋ ਗਏ। ਗੁਜਰਾਤ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ 2/3 ਭਾਰਤ ਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਹੋ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਸ ਗੁਜਰਾਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 170 ਪਿੰਡ ਸਨ। ਚਨਾਬ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਵੜਾਇਚ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਗੁਜਰਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ 41 ਪਿੰਡ ਦਾ ਗੁੱਛਾ ਸੀ। ਗੁਜਰਾਂ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਇਹ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਲੁਧਿਆਣਾ, ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ, ਸੰਗਰੂਰ ਤੇ ਪਟਿਆਲਾ ਆਦਿ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੂਰ ਦੂਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਕੁਝ ਦੁਆਬੇ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਜਾ ਆਬਾਦ ਹੋਏ। ਲੁਧਿਆਣੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਵੜਾਇਚ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇੱਕ ਵੜੈਚ ਪਿੰਡ ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੈ। ਮਾਝੇ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਵੜੈਚ ਜੱਟਾਂ ਦਾ ਪਿੰਡ ਪੱਲ੍ਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੜੈਚ ਜੱਟਾਂ ਦਾ ਉਘਾ ਪਿੰਡ ਬੜੈਚ ਹੈ। ਦੁਆਬੇ ਦੇ ਜਲੰਧਰ, ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੜੈਚ ਗੋਤ ਦੇ ਜੱਟ ਕਾਫ਼ੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸੰਗਰੂਰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਲਾਡ ਬਨਜਾਰਾ ਅਤੇ ਰੋਪੜ ਜਿਲ੍ਹੇ ਕਰੀਵਾਲਾ ਵਿੱਚ ਵੜੈਚ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਕਾਫ਼ੀ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਤੇ ਮੁਕਤਸਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੜਾਇਚ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਆਕੇ ਨਵੇਂ ਆਬਾਦ ਹੋਏ ਹਨ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਰਵਾਇਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸੂਰਜਵੰਸੀ ਰਾਜਪੂਤ ਸੀ ਜੋ ਗਜ਼ਨੀ ਤੋਂ ਆਕੇ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਇਹ ਭਾਈਚਾਰਾ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਤੀਸਰੀ ਕਹਾਣੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਰਾਜਾ ਕਰਣ, ਕਿਸਰਾ ਨਗਰ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਗਿਆ ਤੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਫਿਰੋਜ਼ਸ਼ਾਹ ਖਿਲਜੀ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਹਿੱਸਾਰ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਪਿਛੋਂ ਹਿੱਸਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਸਮੇਤ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਕੇ ਆਬਾਦ ਹੋ ਗਿਆ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੜਾਇਚ ਨਾਮ ਦੇ ਵੀ ਕਈ ਪਿੰਡ ਹਨ। ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਵੜਾਇਚ, ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮਹਾਨ ਸੂਰਬੀਰ ਸਰਦਾਰ ਸੀ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਰਵਾਇਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵੜੈਚ ਰਾਜੇ ਸਲਵਾਨ ਦਾ ਪੋਤਰਾ, ਰਾਜੇ ਬੁਲੰਦ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਭੱਟੀ ਰਾਉ ਦਾ ਭਾਈ ਸੀ। ਵੜੈਚ ਨੂੰ ਕਈ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਬਰਾਇਚ ਅਤੇ ਕਈਆਂ ਨੇ ਡਸਡੈਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਾਂ 680 ਈਸਵੀਂ ਦੇ ਲਗਭਗ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਭਾਟੀ ਰਾਉ ਨੇ ਸਿਆਲਕੋਟ ਤੇ ਵੜੈਚ ਨੇ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦਾਖਾ ਨੇ ਵੀ ਵੜੈਚ ਨੂੰ ਰਾਜੇ ਸਲਵਾਨ ਦੀ ਬੰਸ ਵਿਚੋਂ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਬੀ• ਐਸ• ਦਾਹੀਆ ਵੀ ਵੜੈਚਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਭਾਰਤ ਸਮੇਂ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਜੱਟ ਕਬੀਲਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਵੜਾਇਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰਾਜਪੂਤ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰਾਜਪੂਤ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ। ਦਲਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਚਮਾਰਾਂ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੜੈਚ ਗੋਤ ਦੇ ਲੋਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਵੜੈਚ ਜੱਟ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬਰਾਦਰੀ ਵਿਚੋਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ। ਮਿਰਾਸੀ, ਨਾਈ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਾਗੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
1881 ਈਸਵੀਂ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਹ 35,253 ਸਨ। ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ਤੇ ਜਿਲ੍ਹਾ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਵਿੱਚ 10,783 ਸਨ। ਲੁਧਿਆਣੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ 1,300 ਦੇ ਲਗਭਗ ਹੀ ਸਨ। ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਵੜੈਚ ਮਾਝੇ ਦਾ ਖਾੜਕੂ ਜੱਟ ਸੀ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਚੱਲਾ ਤੋਂ ਉਠਕੇ 1780 ਈਸਵੀਂ ਦੇ ਲਗਭਗ ਵਜ਼ੀਰਾਬਾਦ ਦੇ ਪੰਜਾਹ ਪਿੰਡਾਂ ਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇਸ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ ਕਾਫ਼ੀ ਉਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਸਰ ਗਰਿਫਨ ਨੇ ਵੜੈਚਾਂ ਦਾ ਹਾਲ ‘ਪੰਜਾਬ ਚੀਫ਼ਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਲਿਖਿਆ ਹੈ।
ਵਜ਼ੀਰਾਬਾਦ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੜੈਚ ਜੱਟ ਕਾਫ਼ੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣ ਗਏ ਸਨ। ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੜਾਇਚ ਜੱਟਾਂ ਨੇ ਇਸਲਾਮ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫੱਕਰ ਝਾਂਗੀ ਬਖ਼ਤਸ਼ਾਹ ਜਮਾਲ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡੇਰਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵੜਾਇਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਜੱਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਟਿਵਾਣਿਆਂ ਜੱਟਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੀ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਗੋਤ ਬਹੁਤ ਉਘੇ ਹਨ। ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵੜਾਇਚ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਹਿੰਦੂ ਰਸਮਾਂ–ਰਵਾਜਾਂ ਤੇ ਹੀ ਚੱਲਦੇ ਸਨ। ਵੜਾਇਚ ਜੱਟ ਹੋਰ ਜੱਟਾ ਵਾਂਗ ਜੰਡੀ ਵੱਢਣ, ਸੀਰਾ ਵੰਡਣ, ਮੰਡ ਪਕਾਉਣ, ਬੱਕਰੇ ਜਾਂ ਛੱਤਰੇ ਦੀ ਬੱਲੀ ਦੇਣ ਤੇ ਵਿਆਹ ਸ਼ਾਦੀ ਸਮੇਂ ਸਾਰੇ ਸ਼ਗਨ ਹਿੰਦੂਆਂ ਵਾਲੇ ਹੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਹਿੰਦੂਆਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵੜੈਚ ਜੱਟ ਸਿਹਰਾ ਬੰਨ ਕੇ ਢੁੱਕਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਭਾਈਚਾਰਾ ਹੈ। ਮਿੰਟਗੁਮਰੀ, ਮੁਲਤਾਨ ਤੇ ਸ਼ਾਹਪੁਰ ਆਦਿ ਦੇ ਵੜੈਚ ਚੰਗੇ ਕਾਸ਼ਤਕਾਰ ਸਨ। ਪਰ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਰਾਇਮ ਪੇਸ਼ਾ ਸਨ। ਮਹਾਰਾਜੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਮੇਂ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਾਰੇ ਖਾਨ ਵੜਾਇਚ ਬਹੁਤ ਉਘਾ ਧਾੜਵੀ ਸੀ ਪਰ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵੀ ਕਾਬੂ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਬੜਾਇਚ ਜੱਟਾਂ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਪਿੰਡ ਸਨ। ਇਹ ਸਿੱਖ ਵੀ ਸਨ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵੀ ਸਨ। ਇਹ ਬਹੁਤੇ ਗੁਜਰਾਤ, ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ, ਸਿਆਲਕੋਟ, ਮੁਲਤਾਨ, ਝੰਗ ਤੇ ਮਿੰਟਗੁਮਰੀ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਹੈ।
ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੇ ਵੜੈਚ ਜੱਟ ਸਿੱਖ ਹੀ ਹਨ। ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕੁਝ ਵੜਾਇਚ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਲੋਕ ਉਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੇਰਠ ਅਤੇ ਮੁਰਾਦਾਬਾਦ ਆਦਿ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਕੇ ਆਬਾਦ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਉਜੜ ਕੇ ਆਏ ਵੜਾਇਚ ਜੱਟ ਸਿੱਖ ਹਰਿਆਣੇ ਦੇ ਕਰਨਾਲ ਤੇ ਸਿਰਸਾ ਆਦਿ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਦੁਆਬੇ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਅਤੇ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵੜਾਇਚ ਜੱਟ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਕੇ ਵੀ ਆਬਾਦ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਵੜਾਇਚ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਲੋਕ ਬਾਹਰਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਗਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਉਨਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਵੜੈਚ ਜੱਟਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪੁਰਾਣਾ ਤੇ ਉਘਾ ਗੋਤ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਤਕੜੇ ਤੇ ਲੜਾਕੂ ਕਿਰਸਾਨ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦਾ ਘਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੜਾਇਚ ਜੱਟਾਂ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ। ਵੜਾਇਚ ਜੱਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹਊਮੇ ਬਹੁਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੱਟ ਪੜ੍ਹ ਲਿਖ ਕੇ ਵੀ ਘੱਟ ਹੀ ਬਦਲਦੇ ਹਨ। ਜੱਟਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਜੱਟ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਜਾਤੀ ਹੈ। ਵੜੈਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਵੱਡਾ ਗੋਤ ਹੈ। ਜੱਟ ਮਹਾਨ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੱਟ ਗੋਤ
ਨਾਨੀ ਅਰਦੇਸ਼ਰ ਪਾਲਖੀਵਾਲਾ
ਨਾਨਾਭੋਏ "ਨਾਨੀ" ਅਰਦੇਸ਼ਰ ਪਾਲਖੀਵਾਲਾ (16 ਜਨਵਰੀ 1920 – 11 ਦਸੰਬਰ 2002) ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਵਕੀਲ, ਸੰਵਿਧਾਨ ਮਾਹਰ, ਅਤੇ ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸਨ। ਹਰ ਸਾਲ ਭਾਰਤੀ ਬਜਟ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਲਈ ਉਸਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਇਹ ਭਾਸ਼ਣ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਹਾਲ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਸਨ। ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇੰਨੀ ਵਧ ਗਈ ਕਿ ਮੁੰਬਈ ਦਾ ਬਰਬੋਰਨ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਰਗਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੈਦਾਨ ਬੁੱਕ ਕਰਵਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਲੈਕਚਰ ਸੁਣਨ ਲਈ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਉਦਯੋਗਪਤੀ, ਵਕੀਲ, ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਨਾਨੀ ਪਾਲਖੀਵਾਲਾ ਨੇ 1977 ਤੋਂ 1979 ਦੌਰਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਦੂਤ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੂੰ 1998 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਜੀਵਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1920 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2002 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਪਾਰਸੀ ਲੋਕ
ਵੇਦ
﻿ਵੇਦ (Sanskrit वेदः véda, "ਗਿਆਨ") ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੈਦਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਰਚੇ ਗਏ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਮੱਤ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨਤਮ ਪੁਸਤਕਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪੰਦਰ੍ਹਵੀਂ ਔਰ ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਈ ਪੂ ਦੌਰਾਨ ਰਚੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਬੁਨਿਆਦੀ ਕਿਸਮਾਂ ਯਾਨੀ, ਸ਼ਰੁਤੀ ਔਰ ਸਿਮਰਤੀ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਰੁਤੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਚਾਰ ਵੇਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਰਿਗਵੇਦ, ਸਾਮਵੇਦ, ਯਜੁਰਵੇਦ ਅਤੇ ਅਥਰਵ ਵੇਦ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਪੌਰੁਸੇਯ ਯਾਨੀ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ ਰਚਿਆ ਗਿਆ - ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਇਹ ਸਿਧੇ ਬ੍ਰਹਮ (ਰੱਬ)ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਉਚਰੇ ਗਏ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰੁਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਰੇਕ ਵੇਦ ਦੇ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣ (ਭਗਵਾਨ )ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਰਿਗਵੇਦ ਦਾ ਐਤਰੇਯ, ਯਜੁਰਵੇਦ ਦਾ ਸ਼ਤਪਥ, ਸਾਮਵੇਦ ਦਾ ਸਾਮ ਅਤੇ ਅਥਰਵਵੇਦ ਦਾ ਗੋਪਥ ਆਦਿ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਬੜਾ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਸਥਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਰਣਯਕ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਗ੍ਰ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿਚਲੀ ਕਰਮਕਾਂਡ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਹੋਈ ਵਿਆਖਿਆ ਦਾ ਕੁਝ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਤੱਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਗ੍ਰ੍ਰੰਥਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ।
ਚਾਰ ਭਾਗ
ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੰਤਰ ਜਾਂ ਸੰਹਿਤਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਆਰਣਯਕ ਅਤੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਆਰਣਯਥਕਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਪਨਿਸ਼ਦ, ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਉਹ ਭਾਗ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਤਮ- ਵਿੱਦਿਆ ਦਾ ਨਿਰੂਪਣ ਹੈ। ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਆਲੋਚਨਾ ਗ੍ਰੰਥ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੇਦ ਮੰਤਰਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਤੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬ ਪੱਛਮ ਜਿੰਨਾ ਅੰਤਰ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਮਕਾਂਡ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਹੋਈ ਵਿਆਖਿਆ ਦਾ ਪੂਰਾ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਰੁਤੀ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਰੋਤ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮਗਰੰਥ ਸਿਮਰਤੀ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਰੁਤੀ ਅਤੇ ਸਿਮਰਤੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਵਾਦ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਸ਼ਰੁਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਸਿਮਰਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਹਿੰਦੂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਮਾਨਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ‘ਸ਼ਰੁਤੁ’ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਹੈ ਇਹ ਭਾਵਨਾ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹੈ ਕਿ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਨਿਰਮਾਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਵਲੋਂ ਨਿਕਲੇ ਹੋਏ ਵਚਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਨਿਯਮ ਦੇ ਆਦਿ ਸਰੋਤ ਹਨ। ਇਸਦੀ ਛਾਪ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇੰਨੀ ਡੂੰਘੀ ਸੀ ਕਿ ਵੇਦ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਆਸਥਾ ਦਾ ਲਖਾਇਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਪਿੱਛੋਂ ਦੇ ਕੁੱਝ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮਹੱਤਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਵੇਦ ਸ਼ਬਦ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਵੇਦ ਸ਼ਬਦ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿਦ ਧਾਤੁ ਵਲੋਂ ਬਣਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਦ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਮਤਲੱਬ ਗਿਆਤ ਯਾਨੀ ਗਿਆਨ ਦੇ ਗਰੰਥ ਹਨ। ਅੱਜ ਚਤੁਰਵੇਦੋਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗਿਆਤ ਇਸ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦਾ ਟੀਕਾ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ -
ਟੀਕਾ
ਵੇਦ ਦੇ ਅਸਲ ਮੰਤਰ ਭਾਗ ਨੂੰ ਸੰਹਿਤਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਵੈਦਿਕ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਉਪਰ ਲਿਖੇ ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਕਈ ਉਪਨਿਸ਼ਦ, ਆਰਣਾਇਕ ਅਤੇ ਉਪਵੇਦ ਆਦਿ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵੱਖ ਪਛਾਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵੈਦਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਅਤੇ ਅਰਥ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਬਦਲ ਗਏ ਜਾਂ ਲੁਪਤ ਹੋ ਗਏ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਬਦ ਕੋਸ਼
ਨਿਘੰਟੂ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਕੋਸ਼ ਹੈ। ਇਹ ਵੈਦਿਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸਨ। ਗੁਰਸ਼ਬਦ ਰਤਨਾਕਰ ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ‘‘ਨਿਘੰਟੂ ਕਸ਼ਯਪ ਦਾ ਰਚਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਦ ਦਾ ਕੋਸ਼ ਹੈ ਜਿਸ ’ਤੇ ਯਾਸਕ ਮੁਨੀ ਨੇ ਨਿਰੁਕਤ ਨਾਮਕ ਟੀਕਾ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਵੇਦ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।’’ ਵੇਦਾਂਗ ਨੇ ਵੀ ਵੇਦ ਵਿਆਖਿਆ ਵਿੱਚ ਬੜਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਦ ਦੇ ਛੇ ਅੰਗ ਜਾਂ ਖਟਅੰਗ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ:
ਆਲੋਚਨਾ
ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਸਾਰੇ ਸਮਕਾਲੀ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਤੱਤ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਵੈਦਿਕ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਬੋਧੀ, ਜੈਨ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਤੱਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਯੂਨਾਨ ਅਤੇ ਜ਼ੋਰਾਸਟ੍ਰਿਸਟਿਅਨ ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਰਕਮ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਧਾਰਮਿਕ ਤੱਤ ਅਪਣਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਅਵੇਸਤਾ: ਅਹੁਰਾ ਤੋਂ ਅਸੁਰ, ਡੇਅਬ ਤੋਂ ਦੇਵਾ, ਆਹੁਰਾ ਤੋਂ ਮਜਦਾ ਤੋਂ ਏਕਾਧਿਕਾਰ, ਵਰੁਣ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਗਰੁੜ, ਅਗਨੀ ਪੂਜਾ, ਸੋਮ ਅਖਵਾਉਣ ਵਾਲਾ ਘਰ, ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਸੁਧਾ, ਯਸਨਾ ਤੋਂ ਯੋਜਨਾ ਜਾਂ ਭਜਨ, ਨਰਿਆਸੰਗ ਤੋਂ ਨਰਸੰਗਸਾ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ) ਇਸਲਾਮਿਕ ਪੈਗੰਬਰ ਮੁਹੰਮਦ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ), ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਇੰਦਰ, ਗੰਦਰੇਵਾ ਤੋਂ ਗੰਧਾਰਵ, ਵਾਜਰਾ, ਵਾਯੂ, ਮੰਤਰ, ਯਮ, ਆਹੂਤੀ, ਹੁਮਤਾ ਤੋਂ ਸੁਮਤੀ ਆਦਿ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ
ਐਕਸਵੀਏਰਾ ਹਾਲੈਂਡਰ
ਐਕਸਵੀਏਰਾ ਹਾਲੈਂਡਰ (ਜਨਮ, 15 ਜੂਨ, 1943) ਇੱਕ ਕਾਲ ਗਰਲ, ਦਲਾਲ ਅਤੇ ਲੇਖਿਕਾ ਹੈ। ਹਾਲੈਂਡਰ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਪਛਾਣ ਇਸਦੇ ਸੰਸਮਰਣ "ਦ ਹੈਪੀ ਹੂਕਰ: ਮਾਈ ਆਨ ਸਟੋਰੀ" ਦੇ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਬਿਕਣ ਕਾਰਨ ਹੋਈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਹਾਲੈਂਡਰ ਦਾ ਜਨਮ ਸੁਰਾਬਾਇਆ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦਾ ਭਾਗ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ "ਡੱਚ ਯਹੂਦੀ" ਹਕੀਮ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਫ੍ਰਾਂਸੀਸੀ ਤੇ ਜਰਮਨ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਸੀ। ਇਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਜਪਾਨੀ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ ਸਨ।
ਆਪਣੇ 20ਵਿਆਂ ਦੇ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਸਨੇ ਜੋਹਾਨਿਸਬਰਗ ਲਈ ਅਮਸਤੱਰਦਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਇਸਦੀ ਸੌਤੇਲੀ ਭੈਣ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਜੋਹਾਨਿਸਬਰਗ ਵਿੱਚ ਹਾਲੈਂਡਰ, ਜਾਨ ਵੈਬਰ, ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਮੰਗਣੀ ਕਰਵਾ ਲਈ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਹਾਲੈਂਡਰ ਦੀ ਮੰਗਣੀ ਟੂਟੀ ਤਾਂ ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਚਲੀ ਗਈ।
ਕੈਰੀਅਰ
1968 ਵਿੱਚ, ਇਸਨੇ ਬਤੌਰ ਸਕੱਤਰ ਆਪਣੇ ਦਫ਼ਤਰੀ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਮੈਨਹੈਟਨ ਵਿੱਖੇ ਕਾਲ ਗਰਲ ਬਣ ਗਈ ਜਿਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਤ ਦੇ 1,000 ਡਾਲਰ ਮਿਲਦੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਇਸਨੇ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਕੋਠਾ ਖੋਲ ਲਿਆ ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਖਰਲਾ ਵੇਸ਼ਵਾ-ਘਰ ਅਤੇ ਹਾਲੈਂਡਰ ਖ਼ੁਦ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਦਲਾਲ ਬਣ ਗਈ। 1971 ਵਿੱਚ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਪੁਲਿਸ ਦੁਆਰਾ ਵੇਸਵਾਗਮਨੀ ਕਰਨ ਕਾਰਨ ਹਾਲੈਂਡਰ ਨੂੰ ਗਿਰਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਛੱਡਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।.
ਲੇਖਕ
1971 ਵਿੱਚ, ਹਾਲੈਂਡਰ ਨੇ ਇੱਕ ਸੰਸਮਰਣ "ਦ ਹੈਪੀ ਹੂਕਰ: ਮਾਈ ਆਨ ਸਟੋਰੀ" ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਹਾਲੈਂਡਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਾਰੇ ਵਿਸਤਾਰਪੂਰਵਕ ਦੱਸਿਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਾਲੈਂਡਰ ਨੇ ਕਈ ਹੋਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਮਸਤੱਰਦਮ ਵਿੱਖੇ ਕਈ ਨਾਟਕਾਂ ਨੂੰ ਉਤਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸਦੀ ਅਜੋਕੀ ਕਿਤਾਬ "ਚਾਈਲਡ ਨੋ ਮੋਰ" ਇਸਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਖੋਣ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਹਾਰਦਿਕ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। 35 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ, ਹਾਲੈਂਡਰ ਪੇਂਟਹਾਊਸ (Penthouse) ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ "ਕਾਲ ਮੀ ਮੈਡਮ" ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਇੱਕ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਾਲਮ ਲਿਖਦੀ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
1970ਵਿਆਂ ਦੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਹਾਲੈਂਡਰ ਟੋਰਾਂਟੋ ਵਿੱਚ ਰਹੀ, ਜਿੱਥੇ ਇਸਨੇ ਫਰੈਂਕ ਐਪਲਬੂਮ, ਇੱਕ ਕਨੇਡੀਅਨ ਪੂਰਵਕਾਲੀਨ ਵਪਾਰੀ ਸੀ, ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ। 1997 ਵਿੱਚ ਹਾਲੈਂਡਰ ਨੇ ਡੱਚ ਕਵੀ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਲੰਬਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਨਵਰੀ 2007 ਵਿੱਚ, ਇਸਨੇ ਡੱਚ ਆਦਮੀ, ਫਲਿਪ ਦੇ ਹਾਨ, ਨਾਲ ਅਮਸਤੱਰਦਮ ਵਿੱਖੇ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ।
ਇਮੈਨੂਅਲ ਮੈਕਰੋਂ
ਇਮੈਨੂਅਲ ਜੀਨ-ਮਾਈਕਲ ਫ੍ਰੇਡੇਰੀਕ ਮੈਕਰੋਂ (ਜਨਮ 21 ਦਸੰਬਰ 1977) ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੁਣੇ ਗਏ ਹਨ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਸਿਵਲ ਸਰਵੈਂਟ ਅਤੇ ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟ ਬੈਂਕਰ, ਉਸਨੇ ਪੈਰਿਸ ਨੈਨੇਟੈਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਸਾਇੰਸਜ਼ ਪੋ ਤੋਂ ਪਬਲਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 2004 ਵਿੱਚ ਈਕੋਲ ਨੈਸ਼ਨਲ ਡੀ'ਐਡਮਿਨਿਸਟਰੇਸ਼ਨ (ਈਐਨਏ) ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਇੰਸਪੈਕਟੋਰੇਟ ਜਨਰਲ ਆਫ ਫਾਈਨਾਂਸਿਸ (ਆਈਜੀਐਫ) ਵਿੱਚ ਵਿੱਤ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਰੋਥਚਾਈਲਡ ਐਂਡ ਸਿਏ ਬੈਨਕ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਨਿਵੇਸ਼ ਬੈਂਕਰ ਬਣ ਗਿਆ।
੧੩੯
139 ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਇਮੈਨੂਅਲ ਮੈਕਰੋਂ
ਸਾਲ 2006 ਤੋਂ 2009 ਤਕ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਪੀਐਸ) ਦਾ ਮੈਂਬਰ, ਮੈਕਰੋਂ ਨੂੰ 2012 ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸਿਸ ਹੋਲਾਂਦੇ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਡਿਪਟੀ ਸੈਕਟਰੀ-ਜਨਰਲ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਵੋਲਸ ਸਰਕਾਰ ਅਧੀਨ 2014 ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕਤਾ, ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਮੰਤਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੇ ਵਪਾਰ-ਪੱਖੀ ਸੁਧਾਰਾਂ ਲਿਆਂਦੇ। 2017 ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਕਿਸਮਤ ਅਜਮਾਉਣ ਲਈ ਉਸਨੇ ਅਗਸਤ 2016 ਵਿੱਚ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਨਵੰਬਰ 2016 ਵਿਚ, ਮੈਕਰੋਂ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਅਪ੍ਰੈਲ 2016 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅੰਦੋਲਨ, ਐਨ ਮਾਰਚੇ! ਦੇ ਬੈਨਰ ਹੇਠ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਖੜੇਗਾ। ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੱਧਵਾਦੀ ਅਤੇ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮੈਕਰੋਂ ਨੇ 23 ਅਪ੍ਰੈਲ 2017 ਨੂੰ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗੇੜ ਦੇ ਬਾਅਦ ਰਨਔਫ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ। ਉਹ 7 ਮਈ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣ ਦੇ ਦੂਜੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਗਿਆ,   ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਰੰਟ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ, ਮਰੀਨ ਲੀ ਪੇਨ, ਨੇ ਹਾਰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਈ।   39 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦਾ ਉਹ ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦਾ ਮੁਖੀ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ।
ਮੁਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਐਮਿਏਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਏਮਾਨਵੈਲ ਜੌਨ-ਮੀਸ਼ਲ ਫ੍ਰੇਡੇਰੀਕ ਮੈਕਰੋਂ ਫਾਰੋਵਸਿਓ (ਨੋਗੁਏਸ), ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਅਤੇ ਜੀਨ-ਮੀਸ਼ੇਲ ਮੈਕਰੋਂ, ਪਿਕਾਰਡੀ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਨਿਊਰੋਲੋਜੀ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਇੱਕ ਗ਼ੈਰ-ਧਾਰਮਿਕ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪਲੇ, ਮੈਕਰੋਂ ਨੇ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਰੋਮੀ ਕੈਥੋਲਿਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹੀ ਬੇਨਤੀ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਬਪਤਿਸਮਾ ਲਿਆ ਸੀ।
ਉਹ ਜਿਆਦਾਤਰ ਐਮਿਏਨਸ ਵਿੱਚ ਜੈਸੂਇਟੀਜ਼ ਡੇ ਲਾ ਪ੍ਰੋਵਡੈਂਸ ਲੈਕਸੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪੈਰਿਸ ਦੇ ਏਲੀਟ ਲਾਇਸੀ ਹੈਨਰੀ-ਚੌਥੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਆਖਰੀ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ, ' ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੇ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਰੀਟੀਟ ਅਜ਼ਾਈਰ, ਜੋ ਕਿ ਜੈਸੂਇਟੀਸ ਡੇ ਲਾ ਪ੍ਰੋਵਿੰਦਾਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਦੀਸੁਦਾ ਤਿੰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਅਧਿਆਪਕਾ ਸੀ, ਦੇ ਨਾਲ ਬਣਦੀ ਉਸਦੀ ਸਾਂਝ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪੈਰਿਸ ਭੇਜਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ ਗਈ।  ਉਸ ਨੇ ਪੈਰਿਸ-ਉਏਸਟ ਨਾਨਟੇਰੇ ਲਾ ਡਿਫੈਂਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਫਿਲਾਸਫੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ, ਡੀ.ਈ.ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
1999 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਫ੍ਰਾਂਸ ਪ੍ਰੋਟੇਸਟੈਂਟ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਪਾਲ ਰੀਕੋਉਰ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਸਹਾਇਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਪਣੀ ਆਖਰੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਚਨਾ, ਲ ਮੈਮੋਰ, ਲ ਹਿਸਟੋਅਰ, ਲਉਬਲੀ ਨੂੰ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੈਕਰੋਂ ਨੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਅਤੇ ਬਿਬਲੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਉਸਨੇ 2004 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਈਕੋਲੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਡੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ (ਏਐਨਏ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸਿਵਲ ਸਰਵਿਸ ਕੈਰੀਅਰ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਾਇੰਸਜ਼ ਪੋ  ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕੈਰੀਅਰ
ਮੈਕਰੋਂ ਨੇ 2004 ਅਤੇ 2008 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਆਫ ਫਾਈਨਾਂਸਿਸ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ. 2007 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਜੈਕ ਅਟੱਲੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਫ੍ਰੈਂਚ ਆਰਥਕ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਰੈਪਰਚਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਮੈਕਰੋਂ ਨੇ 2008 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਰਕਾਰੀ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਤੋਂ ਖੁਦ ਨੂੰ ਖਰੀਦਣ ਲਈ € 50,000 ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ,  ਅਤੇ ਰੋਥਚਾਈਲਡ ਅਤੇ ਸਿਏ ਬੈਨਕ ਵਿਖੇ ਉੱਚ ਅਦਾਇਗੀ ਵਾਲੀ ਪੋਜੀਸ਼ਨ ਤੇ ਇੱਕ ਨਿਵੇਸ਼ ਬੈਂਕਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਸਿਆਸੀ ਜੀਵਨ
ਮੈਕਰੋਂ 2006 ਤੋਂ 2009 ਤੱਕ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਪੀਐਸ) ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। thumb|269x269px|ਮੈਕਰੋਂ ਆਰਥਿਕਤਾ ਅਤੇ ਵਿੱਤ ਦੇ ਲਈ ਫਰੈਂਚ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ। 2012 ਤੋਂ 2014 ਤੱਕ, ਉਸਨੇ ਏਲਸੀ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਸੈਕਟਰੀ-ਜਨਰਲ, (ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹੋਲਾਂਦੇ ਦੇ ਸਟਾਫ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਭੂਮਿਕਾ) ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।  26 ਅਗਸਤ 2014 ਨੂੰ ਉਸਨੂੰ ਅਰਨੇਦ ਮੋਂਟੇਬੁਰ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਦੂਜੀ ਵਾਲਿਸ ਕੈਬਨਿਟ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  ਆਰਥਿਕਤਾ ਦਾ ਮੰਤਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਮੈਕਰੋਂ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਦੋਸਤਾਨਾ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਣ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਸੀ। 17 ਫਰਵਰੀ 2015 ਨੂੰ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮਨੂਏਲ ਵੋਲਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ 49.3 ਪ੍ਰੋਸੀਜਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਹਿਚਕਚਾਉਂਦੀ ਸੰਸਦ ਦੁਆਰਾ ਮੈਕਰੋਂ ਦੇ ਦਸਤਖਤ ਕਾਨੂੰਨ ਪੈਕੇਜ ਨੂੰ ਪਾਸ ਕਰਵਾਇਆ।
ਅਗਸਤ 2015 ਵਿਚ, ਮੈਕਰੋਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਹੁਣ ਪੀ.ਐਸ. ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1977 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸਹਿਜੜਾ
ਸਹਿਜੜਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਟੀਹਰੀ ਡੈਮ
ਟੀਹਰੀ ਬੰਨ੍ਹ ਟੀਹਰੀ ਵਿਕਾਸ ਪਰਯੋਜਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਢਲਾ ਬੰਨ੍ਹ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਰਾਜ ਦੇ ਟੀਹਰੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਬੰਨ੍ਹ ਗੰਗਾ ਦਰਿਆ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਾਥੀ ਨਦੀ ਗੰਗਾ ਉੱਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਟੀਹਰੀ ਬੰਨ੍ਹ ਦੀ ਉੱਚਾਈ 261 ਮੀਟਰ ਹੈ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਬੰਨ੍ਹ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਬੰਨ੍ਹ ਤੋਂ 2400 ਮੈਗਾ ਵਾਟ ਬਿਜਲਈ ਉਤਪਾਦਨ, 270,000 ਹੈਕਟਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਨਿੱਤ 102.20 ਕਰੋੜ ਲਿਟਰ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਦਿੱਲੀ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਨੂੰ ਉਪਲੱਬਧ ਕਰਾਉਣਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਡੈਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਡੈਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਡੈਮ
ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਰਫ਼
ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਰਫ਼ (1640–1724) ਉੱਘੇ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਸੂਫ਼ੀ ਫ਼ਕੀਰ ਅਤੇ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੋਹੜੇ, ਕਾਫ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ੁਤੁਰਨਾਮਾ ਹਨ। ਮੁਹੰਮਦ ਬਖਸ "ਸੈਫ਼ਲ ਮਲੂਕ" ਵਿੱਚ ਉਸ ਬਾਰੇ ਲਿਖਦਾ ਹੈ:-
ਸੁਖਨ ਸ਼ਰੀਫ ਸ਼ਰਫ਼ ਦੇ ਰੱਜੇ, ਕੱਬੇ ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਰਫ ਦੇ, ਪੰਧ ਪਿਆਂ ਨੂੰ ਰਾਹ ਦਿਖਾਵਣ, ਰਾਹ ਬਰ ਉਸ ਤਰਫ਼ ਦੇ
ਜੀਵਨ ਵੇਰਵੇ
ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਰਫ਼ ਦਾ ਜਨਮ 1656 ਨੂੰ ਬਟਾਲਾ ਸਾਂਝੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ) ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦਾਦਾ ਖਤਰੀ ਸੀ, ਜੋ ਮਹਿਕਮਾ ਮਾਲ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਗੋ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੇ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸਲਾਮ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਰਫ਼ ਨੂੰ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਫਕੀਰੀ ਦੀ ਲੌ ਲੱਗੀ ਤੇ ਉੁਹ ਲਾਹੌਰ ਚਲੇ ਗਏ। ਇੱਥੇ ਸ਼ੇਖ ਮੁਹੰਮਦ ਫਾਜ਼ਲ ਕਾਦਰੀ ਦੇ ਮੁਰੀਦ ਬਣੇ, ਜੋ ਕਿ ਬਟਾਲੇ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਸਨ। ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ‘ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਰਫ` ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਮਿਲਿਆ ਤੇ ਬਾਕੀ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਮੁਰਸ਼ਦ ਪਾਸ ਲਾਹੌਰ ਰਹੇ। ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ ਕੁਸ਼ਤਾ, ਕਵੀ ਦੀ ਮ੍ਰਿਤੂ 1137 ਹਿਜਰੀ (1725 ਈ.) ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਲਿਖਦਾ ਹੈ- ਕਿ ਉਸਨੇ ਲਗਭਗ 66 ਸਾਲ ਦੀ ਆਯੂ ਭੋਗੀ, ਇਸ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜਨਮ ਮਿਤੀ 1659 ਦੀ ਹੀ ਬਣਦੀ ਹੈ।” ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਰਫ਼ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੇਖ਼ ਸ਼ਰਫ਼ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ੇਖ਼ ਮੁਹੰਮਦ ਫ਼ਾਜ਼ਿਲ ਜੋ ਕਿ ਕਾਦਰੀ ਸੱਤਾਰੀ (ਲਾਹੌਰ) ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੂਫ਼ੀ ਧਾਰਾ ਵੱਲ ਲੈ ਕੇ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯਕੀਨ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਬੀਜ਼ ਬੂਟਾ ਬਣਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਇਆਂ ਹੀ ਅਸਲੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਫ਼ੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਪਸ਼ਟ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਪ ਦਾ ਮੁਰਸ਼ਦ ਮੁਹੰਮਦ ਫ਼ਾਜ਼ਿਲ ਕਾਦਰ ਸੀ। ਸ਼ਰਪ ਹਾਲੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦਾ ਹੀ ਸੀ ਿਕ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਵਿਧਵਾ ਭਰਜਾਈ ਨਾਲ ਰਹਿ ਕਰਕੇ ਆਪ ਦੀ ਪਤਨੀ ਆਪ ਨੂੰ ਤਾਹਨੇ ਮਿਹਣੇ ਦਿੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਆਪ ਦੀ ਬਦਨਾਮੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਆਪ ਨੇ ਘਰ ਬਾਰ ਤਿਆਗ ਦਿਤਾ।
ਰਚਨਾ
ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਰਫ਼ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਸੰਕਲਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਫਿਰ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਮੁਨਸ਼ੀ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਐਂਡ ਸਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਸਨ 1901 ਈ. ਵਿੱਚ ‘ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਲੋਕ ਭਗਤਾਂ ਦੇ’ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਫ਼ ਦੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪੱਦ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ:
1) ਸਿਰੀ ਰਾਗੁ
ਤੇਰੀ ਚਿਤਵਨਿ ਮੀਤ ਪਿਆਰੇ ਮਨ ਬਉਰਾਨਾ ਮੋਹਾਰੇ।...
2) ਰਾਗ ਆਸਾ-ਕਾਫੀ
ਤੂ ਕਿਆ ਜਾਣੇ ਸ਼ਰਫ਼ਾ ਖੇਲਿ ਪਰੇਮਕਾ।
ਪੇ੍ਰਮ ਕਾ ਖੇਲ ਨਹੀਂ ਤੇ ਖੇਲਾ।
3) ਰਾਗਾ ਝੰਝੋਟੀ
ਪੰਡਿਤ ਪੁਛਦੀ ਮੈਂ ਵਾਟਾ ਭਲੇਂਦੀ ਹਾਰੀਆ ਮੇਰੀ ਜਾਨਿ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਲੋਕ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡਾ. ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਕੋਹਲੀ ਹੋਰਾਂ ਤੋਂ ‘ਚੋਣਵੀਆ ਕਾਫ਼ੀਆਂ’ ਦਾ ਸੰਕਲਨ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾ ਕੇ ਸੰਨ 1965 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ 81 ਕਾਫ਼ੀਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਤੇ ਸ਼ਾਹ-ਸ਼ਰਫ਼ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਕਾਫ਼ੀਆ ਸੰਕਲਿਤ ਹਨ- ਜਿੰਨਾ ਵਿਚੋਂ 1,2,3,6,7,8 ਵਾਲੀਆ 6 ਕਾਫ਼ੀਆ ਪਹਿਲੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਅੰਕ 2,3,5,6,7, ਅਤੇ ਜ਼ਜ਼ ਉਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸੰਕਲਿਤ ਹੋਈਆ।
ਡਾ. ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਇਤਿਹਾਸ` ਵਿੱਚ (ਪੰਨੇ 318-19) ਕਵੀ ਦੇ ਲਿਖੇ ਇੱਕ ‘ਸ਼ੁਤਰਨਾਮਾ’ ਦਾ ਉਲੇਖ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੰਨਗੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ
ਜੇ ਕਰ ਸ਼ੁਤਰ ਕਬੂਲ ਕਰਦਾਂ ਸੋਤੰ ਰੋਜ਼ ਅੰਜ਼ਲ।
ਵਾਕਫ਼ ਰਮਜ਼ਨਾ ਹੁੰਦੀ ਮੁੜ ਕੇ, ਇਸ਼ਕ ਹਮੇਲ ਨ ਪਾਂਦਾ ਗਲ।
ਸ਼ੌਕ ਨਕੇਲ ਅਲਫ਼ ਵਿੱਚ ਬੀਨੀ, ਸੀਸ ਸਜੂਦ ਝੁਕਾਂਦਾ ਦਿਲ।
ਇਸ਼ਕ ਮੁਰਾਦ ਮੁਹਾਰ ਹਿਜਰਦੀ, ਪਕੜੀ ਲਈ ਜਾਵੇ ਜਿਤ ਵਲ।
‘ਸਹੁ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਲੋੜੀਦੇ’
ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਬਿਰਹੋਂ ਦਾ ਸਲ੍ਹ ਭਾਵੇਂ ਸਹਿਣਾ ਪੈਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਪੀੜ ਵੀ ਆਨੰਦ ਦਾਇਕ ਹੈ। ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਦਿਤੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਕਰਨਾ ਬਣਦਾ ਹੈ-ਸੱਚ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਹੱਕ ਦਾ ਰਸਤਾ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹਨ, ਫਿਰ ਉਹ ਦਮ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦੇ, ਚੁਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵੀ ਕਿਉਂ ਨ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਏ, ਉਹ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚਲਣੋਂ ਹਟਦੇ ਨਹੀਂ:-
ਕਦਮ ਨਾ ਪਾਛੇ ਦੇਈ ਹਾਲੋਂ,
ਦੀਏਗੋ ਐਲ ਸੀਗਾਲਾ
ਦੀਏਗੋ ਰਾਮੋਨ ਜੀਮੀਨੇਜ਼ ਸਾਲਾਜ਼ਾਰ(ਜਨਮ 27 ਦਸੰਬਰ 1968) ਐਲ ਸੀਗਾਲਾ(ਨੌਰਵੇ ਲੌਬਸਟਰ ਦਾ ਸਪੇਨੀ ਨਾਂ) ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਇੱਕ ਸਪੇਨੀ-ਦੋਮੀਨਿਕੀ ਰੋਮਾਨੀ ਫਲੇਮੈਂਕੋ ਗਾਇਕ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਨਾਂ ਇਸਨੂੰ ਕਾਮੇਰੂਨ ਦੇ ਲਾ ਇਸਲਾ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕਹਿਣ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਨਾਂ ਇਸਨੂੰ ਤਿੰਨ ਗਿਟਾਰ-ਵਾਦਕਾਂ, ਲੋਸ ਲੋਸਾਦਾ, ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਪਤਲਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਰਫ਼
ਰਚਨਾ
ਤੋੜੇ ਸਿਰ ਵਖਿ ਕੀਚੈ ਧੜਿ ਨਾਲੋਂ,
ਤਾਂ ਭੀ ਹਾਲ ਨਾ ਕਹੀਂ ਵੇ ਅੜਿਆ।
ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਜਿੰਦਲ
ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਜਿੰਦਲ (7 ਅਗਸਤ 1930 – 31 ਮਾਰਚ 2005), '''ਓ.ਪੀ. ਜਿੰਦਲ''' ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਹਿਸਾਰ, ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਜਿੰਦਲ ਆਰਗੇਨਾਈਜੇਸ਼ਨ ਦੇ ਫਲੈਗਸ਼ਿਪ ਹੇਠ ਇੱਕ ਸਫਲ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਉਦਯੋਗ ਜਿੰਦਲ ਸਟੀਲ ਐਂਡ ਪਾਵਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਦਾ ਉਹ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸੀ। ਨਵੰਬਰ 2004 ਵਿੱਚ, ਜਿੰਦਲ ਨੂੰ ਬੰਗਾਲ ਚੈਂਬਰ ਆਫ ਕਾਮਰਸ ਐਂਡ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤੀ ਸਟੀਲ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ "ਲਾਈਫ ਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ" ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਫੋਰਬਸ ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਸੂਚੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਭਾਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚ 13ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਸੀ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ 548ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਸੀ। 31 ਮਾਰਚ 2005 ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਰਫ਼
ਰਚਨਾ
ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਰਫ਼ ਦੀ ਜ਼ੋ ਵੀ ਥੋੜੀ ਜਿਨੀ ਰਚਲਾ ਉਪਲਬਧ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਸਿੱਧ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਅਨੁਭਵੀ ਕਵੀ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਸਰਲ ਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਭਾਵੇਂ ਪੰਜਾਬੀ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਤੇ-ਕਿਤੇ ਲਹਿੰਦੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ। ਪੂਰਵ-ਵਰਤੀ ਸੂਫ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਰਫ ਨੇ ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ ਦਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਰਫ਼ ਦੀਆਂ ਕਾਫ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਯੋਗ ਦੀ ਪੀੜ ਦਾ ਭਾਵ ਬੜੇ ਸੁੱਚਜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਰਫ਼ ਦੀ ਕਵਿਤਾ 8 ਰਾਗਾਂ (ਸਿਰੀ, ਆਸਾ, ਆਸਾਵਰੀ, ਝੰਝੋਟੀ, ਧਨਾਸਰੀ, ਬਿਲਾਵਲ, ਕਿਦਾਰਾ, ਬਸੰਤ) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਾਰੀ ਰਚਨਾ ਗੇਯਤਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਗਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਧਿਕ ਵਰਤੋਂ ਧਨਾਸਰੀ ਦੀ ਹੈ।
ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਜਿੰਦਲ
ਜਿੰਦਲ ਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਮੰਤਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਹਿਸਾਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਸੀਟ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਹ 1996 ਤੋਂ 1997 ਤੱਕ ਖੁਰਾਕ, ਸਿਵਲ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਵੰਡ ਬਾਰੇ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਰਹੇ।
ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਰਫ਼
ਰਚਨਾ
ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਰਫ ਨੇ ਉਪਮਾਨ ਵਿਧਾਨ ਬੜੀ ਸਫਲਤਾ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਜਿੰਦਲ
ਜਿੰਦਲ ਫਰਵਰੀ 2005 ਵਿੱਚ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ (ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ) ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਮੰਤਰੀ ਸਨ। ਉਹ ਐਨ.ਸੀ. ਜਿੰਦਲ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਟਰੱਸਟ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸਨ; ਅਗਰੋਹਾ ਵਿਕਾਸ ਟਰੱਸਟ ਅਤੇ ਅਗਰੋਹਾ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਦੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਅਤੇ ਟਰੱਸਟੀ ਡਾ.
ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਰਫ਼
ਰਚਨਾ
‘ਸਹੁ ਬਿਨ ਕਦ ਸੁਖ ਪਾਵਈ’
ਇਸ ਭਾਵ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ, ਕਰਨ ਤੇ ਤੀਰਬ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਣ ਲਈ ਮੱਛਲੀ ਅਤੇ ਕੂੰਜ ਦੀ ਤੜਪ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਉਪਮਾਨ ਵਿਧਾਨ ਕੀਤਾ।
ਖੇਤੀ ਵਿਗਿਆਨ (ਐਗਰੋਨੋਮੀ)
ਖੇਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਂ ਫ਼ਸਲ ਵਿਗਿਆਨ" (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: ਐਗਰੋਨੌਮੀ; 'Agronomy') ਅਜਿਹੇ ਵਿਗਿਆਨ ਤੇ ਤਕਨੀਕ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਕਿ, ਜੋ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਓਹਨਾਂ ਲਈ ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਬਾਲਣ, ਫਾਈਬਰ, ਅਤੇ ਜਮੀਨ ਦੇ ਦੁਬਾਰਾ ਇਸ ਲਈ ਯੋਗ ਹੋਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਾਰਾ ਵਿਗਿਆਨ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਗਿਆਨ ਨੇ ਪਲਾਂਟ ਜੈਨੇਟਿਕਸ, ਪਲਾਂਟ ਫਿਜਿਓਲੌਜੀ, ਮੈਟੋਰੌਲੋਜੀ ਅਤੇ ਮੈਟਲ ਸਾਇੰਸ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਨੂੰ ਘੇਰਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਬਾਇਓਲੋਜੀ, ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ, ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ, ਵਾਤਾਵਰਣ, ਧਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ, ਅਤੇ ਜਨੈਟਿਕਸ ਵਰਗੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੇ ਐਗਰੋਨੌਮਿਸਟ ਕਈ ਮੁੱਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ, ਤੰਦਰੁਸਤ ਭੋਜਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣਾ, ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਤੋਂ ਊਰਜਾ ਕੱਢਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਕਸਰ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਰੋਟੇਸ਼ਨ (ਗੋਲ ਚੱਕਰ), ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਡਰੇਨੇਜ (ਨਿਕਾਸ), ਪੌਦਾ ਪ੍ਰਜਨਨ, ਪਲਾਂਟ ਫਿਜਿਓਲੌਜੀ, ਮਿੱਟੀ ਵਰਗੀਕਰਨ, ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ, ਬੂਟੀ ਨਿਯੰਤਰਣ, ਅਤੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ (ਪੈਸਟ) ਕੰਟਰੋਲ ਵਰਗੀਆਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਰਫ਼
ਰਚਨਾ
ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਰਫ਼ ਕਾਵਿ-ਸਿਰਜਨਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਹੈ ਪਰ ਉਸਦੀ ਇਤਨੀ ਘਟ ਰਚਨਾ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੇ ਕਾਵਿ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਜਿੰਦਲ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1930 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2005
ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਰਫ਼
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀ
ਖੇਤੀ ਵਿਗਿਆਨ (ਐਗਰੋਨੋਮੀ)
ਹਵਾਲੇ
https://en.wikipedia.org/wiki/Agronomy
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀਬਾੜੀ
ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਬਿਜ਼ਨਸ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ
ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਬਿਜਨਸ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ (ਐਮ.ਬੀ.ਏ.) ਡਿਗਰੀ, 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਉਦਯੋਗੀਕਰਨ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।  ਐਮ ਬੀ ਏ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਰ ਕੋਰਸ ਅਕਾਊਂਟਿੰਗ, ਅੰਕੜਾ ਵਿਗਿਆਨ, ਬਿਜਨਸ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ, ਬਿਜ਼ਨਸ ਨੈਤਿਕ, ਬਿਜਨਸ ਕਾਨੂੰਨ, ਵਿੱਤ, ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ, ਉੱਦਮ, ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਅਤੇ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਜਿਹੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਢੁਕਵੇਂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਗਲੇਰੀ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਚੋਣਵੇਂ ਕੋਰਸ ਅਤੇ ਸੰਕੇਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੇਖਾਕਾਰੀ, ਵਿੱਤ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ।ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਬੀ.ਏ. ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੱਠ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ' ਤੇ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਫਾਇਨੈਂਸ, ਮਾਸਟਰ ਆਫ ਅਕਾਉਂਟੈਂਸੀ, ਮਾਸਟਰ ਆਫ ਸਾਇੰਸ ਇਨ ਮਾਰਕਿਟਿੰਗ ਅਤੇ ਮਾਸਟਰ ਆਫ ਸਾਇੰਸ ਇਨ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਡਿਗਰੀਆਂ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੁੱਗਣੀ ਹੈ।
ਐਮ.ਬੀ.ਏ ਇੱਕ ਟਰਮੀਨਲ ਡਿਗਰੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਡਿਗਰੀ ਹੈ। ਖਾਸ ਤੌਰ  'ਤੇ ਐਮ.ਬੀ.ਏ. ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਇਕਸਾਰਤਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਦੀਆਂ ਹਨ।  ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਜ਼ਨਸ ਸਕੂਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਫੁੱਲ-ਟਾਈਮ, ਪਾਰਟ-ਟਾਈਮ, ਐਗਜ਼ੈਕਟਿਵ (ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਤਾਂ ਜਾਂ ਹਫਤੇ ਦੇ ਅਖੀਰ' ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਕੋਰਸਵਰਕ) ਅਤੇ ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖਿਆ
ਆਲਾ
ਕੰਧ ਵਿਚ, ਥਮਲੇ ਵਿਚ ਬਣੇ ਹੋਏ ਖੁੱਡੇ ਨੂੰ ਆਲਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਘਰ ਕੱਚੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੂਝ ਵੀ ਥੋੜੀ ਸੀ। ਕੰਧਾਂ ਵਿਚ ਅਲਮਾਰੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਜਾਂਚ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਨਿੱਕਾ-ਮੋਟਾ ਸਾਮਾਨ ਰੱਖਣ ਲਈ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਵਿਚ ਤੇ ਥਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਕਈ ਕਈ ਆਲੇ ਬਣਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਦੀਵੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਲਿਆਂ ਵਿਚ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਦੀਵੇ ਦੀ ਬਲਦੀ ਬਤੀ ਵਾਲਾ ਹਿੱਸਾ ਆਲੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਘਰ ਵਿਚ ਚਾਨਣ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਆਲੇ ਦੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਕੁ ਫੁੱਟ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਤੇ ਸਵਾ/ਡੇਢ ਕੁ ਫੁੱਟ ਦੀ ਉਚਾਈ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।
ਹੁਣ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕੋਈ ਆਲਾ ਰੱਖਦਾ ਹੋਵੇ ? ਹੁਣ ਆਲਿਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਕੰਧਾਂ ਵਿਚ ਅਲਮਾਰੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਉਤਰ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਕਾਲ ਦਾ ਰੰਗਮੰਚ
ਉਤਰ-ਸੁੁੁਤੰਤਰਤਾ ਕਾਲ਼ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਮੰਚ:ਪ੍ਰਗਤੀ ਤੇ ਪਛਾਣ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਤੋ ਪਹਿਲੇ ਜਿਹੜੇ ਨਾਟਕਕਾਰ, ਮੰਚ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਤੇ ਰੰਗਕਰਮੀ ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਤੇ ਵਿਕਾਸ ਤੇ ਲਈ ਜਿੰਮੇਵਾਰ ਸਨ, ਤੇ ਉੱਤਰ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਕਾਲ ਵੀ ਆਪਣੇੇ ਯਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹੇ,ਨੋਰਾ ਰਿਚਰਡਜ, ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ ਵਰਗੇ ਮੋਢੀ ਨਾਟਕਕਾਰਾ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਤੇ ਜਿਲੇ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਤੋਰਿਆ ਸੀ
ਮੁੱਢ ਤੇ ਵਿਕਾਸ
ਮੋਢੀ ਨਾਟਕਕਾਰਾ ਵਿਚੋਂ ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ, ਡਾ ਹਰਚਰਨ, ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਖੋਸਲਾ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਮੰਚ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਉਘਾ ਯੋੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵੀ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਪੱੱਛਮੀ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਨਾਟ-ਸ਼ੈੈੈਲੀਆ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।'ਲੋਹਾ ਕੁੁੁੱਟ ਤੋ ਲੈ ਕੇੇ ਧੂਣੀ ਦੀ ਅੱਗ 'ਤੇ 'ਸੋਕਣ ਤਕ ਉਸ ਦਾ ਨਾਟਕੀ ਸਫਰ ਕਈ ਰੰਗਮੰਚੀ ਪ੍ਰਯੋਗਾ ਦਾ ਲਖਾਇਕ ਹੈ।
ਡਾ ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਨੇ 1954ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਆਰਟ ਥੀਏਟਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਟਕ ਇਸ ਨਾਂ ਹੇਠ ਖੇਡੇ।ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਡਮੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1966ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਜਿਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਸਨ ਤੇ ਪਹਿਲੇ ਸਕੱਤਰ ਡਾ:ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ।ਇਹ ਅਕਾਡਮੀ ਤਾ ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਮੰਚ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕੀ।ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਆਰਟ ਥੀਏਟਰ ਦੀਆ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਮੰਚ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਥਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਹਰਪਾਲ ਟਿਵਾਣਾ 1964 ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ ਡਰਾਮਾ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਆਇਆ ਤਾ ਡਾ ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਆਰਟ ਥੀਏਟਰ ਉਸ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾ' ਪੰਜਾਬ ਕਲਾ ਮੰਚ 'ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਮੰਚ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਪਟਾ ਅਥਵਾ ਇੰਡੀਅਨ ਪੀਪਲਜ ਥੀਏਟਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿਚਾਰਣ ਯੋਗ ਹੈ। ਇਪਟਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1943ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਲੇਖਕ ਸੰਘ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਫਾਸੀਵਾਦ ਤੇ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਰੋਧੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।।
ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਲਸ ਮੰਚ ਅਥਵਾ 'ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮੰਚ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਗਾਂਹ ਵਧੂ ਰੰਗਕਰਮੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਲ ਗਏ।ਦਵਿੰਦਰ ਰਮਨ ਅਤੇ ਆਤਮਜੀਤ ਵਰਗੇ ਉਘੇ ਰੰਗਕਰਮੀਆ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਉਤਰ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇਪਟਾ ਬਲਵਾਨ ਰੰਗਮੰਚੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਉੱਪਰ ਪਾਰਟੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਭਾਰੂ ਰਹੇ ਹਨ।ਪਲਸ ਮੰਚ ਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਦੀਆ ਰੰਗਮੰਚੀ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਉਘਾ ਅਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਪਰ ਇਪਟਾ ਦੀਆ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਸੀਮਿਤ ਹੀ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਉਤਰ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਮੰਚ ਲਈ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਪੀੜੀ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਬੜਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੇੇਠੀ ਅਨੁਸਾਰ "ਕਈ ਇਤਿਿਹਾਸਕ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬੀਆ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕ ਜਾਾ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਤੀ ਲੈੈਣਾ ਕਦੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ
ਵਿਸ਼ਿਆ ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਨਾਟ ਸ਼ੈਲੀਆ ਦੀ ਵਰਤੋ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਘੁੰਮਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਟਕੀ ਪ੍ਰਯੋਗਾ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਮੰਚ ਨੂੰ ਅਮੀਰ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਭਰਪੂਰ ਯਤਨ ਕੀਤੇ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਬੇਟੀ ਨਵਨਿੰਦਰਾ ਨੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਮੰਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਟਕ
ਯੋਗਾਸਣ
ਯੋਗਾਸਨ ਅੱਜ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਯੋਗਾ ਆਸਨਾਂ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਸਰੀਰਕ, ਮਾਨਸਿਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਯੋਗਾ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪਾਂਧੀ
ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪਾਂਧੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀਆਂ ਵਾਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਸਤਾਖ਼ਰ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ 1 ਫ਼ਰਵਰੀ, 1943 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਨਜੀਭਟ, ਜ਼ਿਲ਼੍ਹਾ ਬਾਰਾਮੂਲਾ ਵਿਖੇ ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਮੁੱਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਸਿੰਘਪੁਰਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਬੀ.ਏ. ਸੈਂਟ ਜੋਜ਼ਿਫ਼ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1966 ਵਿੱਚ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਵਕਾਲਤ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ ਸਰਕਾਰੀ ਵਕੀਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਕਾਲਤ ਦਾ ਪੇਸ਼ਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਬਾਰਾਮੂਲਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ
ਯੋਗਾਸਣ
ਆਸਣਾਂ ਦਾ ਨਾਮ
ਪੱਛਮ ਉਤਾਨ ਆਸਨ, ਉਦਰਾਕਰਸ਼ਨਾ ਆਸਨ, ਓਮ ਦਾ ਉੱਚਾਰਣ, ਇਕਪਾਦ ਉਤਾਨ ਆਸਨ, ਸਿੱਧ ਆਸਣ, ਸੁੱਖ ਆਸਨ, ਸ਼ਵ ਆਸਨ, ਸ਼ਵ ਆਸਨ, ਸੂਰਜ ਨਮਸਕਾਰ ਆਸਨ, ਹਾਸ ਆਸਨ, ਕਟੀ ਚੱਕਰ ਆਸਨ, ਤਾੜ ਆਸਨ, ਤੀਰੀਆਕਤਾੜ ਆਸਨ, ਧਨੁਰ ਆਸਨ, ਪਵਨਮੁਕਤ ਆਸਨ, ਪਵਨ ਮੁਕਤ ਆਸਨ, ਭੁਜੰਗ ਆਸਨ, ਵਕਰ ਆਸਨ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੋਗ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਲਾਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਮਾਰੀਆਂ
140
140 ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਰੋਮਾਂਸ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਰੋਮਾਂਸ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਿੰਦ-ਯੂਰਪੀ ਭਾਸ਼ਾ-ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਪੇਨਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ, ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਫਰੈਂਚ ਭਾਸ਼ਾ, ਰੋਮਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਇਟਾਲੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ, ਕੈਟਲਨ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਗੈਲਿਸ਼ੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਕੁਰਾਨ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਦਾ ਗੁਰਮੁਖੀ ਅਨੁਵਾਦ
left|thumb
ਕੁਰਾਨ  ਜਾਂ ਕੁਰਾਨ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਜੋ ਕਿ ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ ਅਤੇ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਰਬੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਦਾ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਪੁਰਤਾਨ ਤਰਜ਼ਮਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਮੋਗਾ ਜਿਲੇ ਦੇ ਲੰਡੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਨੂਰ ਮੁਹੰਮਦ ਕੋਲ ਉਪਲਬਧ ਹੈ |ਇਹ ਗ੍ਰੰਥ ਜੋ 1911 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕੁਰਾਨ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਤਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੀ ਸਹਿ-ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਕਿਓਂਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਤਰਜ਼ਮਾ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ, ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਸੀ |ਇਸ ਦਾ ਤਰਜ਼ਮਾ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਲਾ ਮਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੰਤ ਵੈਦਿਆ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਅਲਮਹਰੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਦੋ ਹਿੰਦੂਆਂ ਭਗਤ ਬੁੱਢਾ ਮੱਲ ਆੜ੍ਹਤਲੀ ਅਤੇ ਵੈਦਿਆ ਭਗਤ ਗੁਰਾਂਦਿੱਤਾ ਮੱਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਸ.ਮੇਲਾ ਸਿੰਘ ਅਤਾਰ ਨੇ ਇਸ ਲਈ ਮਾਲੀ ਮਦਦ ਜੁਟਾਈ ਸੀ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿੰਟ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ |ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1911 ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ ਸੀ ਜਦ ਇਸਦੀਆਂ 1000 ਕਾਪੀਆਂ ਛਾਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਕੀਮਤ 2.25 ਰੁਪਏ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ| ਕੁਰਾਨ ਦਾ ਇਹ ਗ੍ਰੰਥ ਇਸ ਸਮੇਂ ਮੋਗਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਲੰਡੇ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਨੂਰ ਮੁਹੰਮਦ ਕੋਲ ਹੈ |
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਰਾਨ
ਵਿੱਠਲ ਰਾਮਜੀ ਸ਼ਿੰਦੇ
ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਵਿੱਠਲ ਰਾਮਜੀ ਸ਼ਿੰਦੇ (23 ਅਪ੍ਰੈਲ 1873 – 2 ਜਨਵਰੀ 1944) ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸੁਧਾਰਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਉਹ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕਾਂ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰਵਾਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਛੂਤਛਾਤ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚਲਿਆਂ ਦੱਬੀਆਂ ਕੁਚਲੀਆਂ ਜਮਾਤਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰੀ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ 23 ਅਪ੍ਰੈਲ 1873 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਰਨਾਟਕ ਦੀ ਜਮਖੰਡੀ ਰਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਮਰਾਠੀ ਬੋਲੀ ਵਾਲੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਮੁਢਲਾ ਬਚਪਨ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਬੀਤਿਆ ਸੀ। ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਅਤੇ ਜਾਤਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਇਹ ਸੋਚਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਧਰਮ ਕੇਵਲ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਬੇਮਤਲਬ ਰੀਤੀਆਂ ਜਾਂ ਪੂਜਾ ਅਰਚਨਾ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਭਾਵੁਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ ਸੀ।
ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੌਹਨ ਸਟੂਅਰਟ ਮਿੱਲ, ਹਰਬਰਟ ਸਪੈਨਸਰ ਅਤੇ ਮੈਕਸ ਮੂਲਰ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਸੀ।
ਸਿੱਖਿਆ
1898 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਪੁਣੇ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਫੇਰਗੂਸਨ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਐਲਐਲਬੀ ਦਾਪਹਿਲਾ ਸਾਲ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਐਲਐਲਬੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁੰਬਈ (ਉਦੋਂ ਬੰਬਈ) ਚਲੇ ਗਿਆ। ਪਰ, ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਕੋਰਸ ਆਪਣੇ ਹੋਰ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਚਾਲੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਇਸੇ ਸਾਲ ਉਹ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਜੀ.ਬੀ. ਕੋਟਕਰ, ਸ਼ਿਵਰਾਮਤ ਗੋਖਲੇ, ਜਸਟਿਸ ਮਹਾਦੇਵ ਗੋਵਿੰਦਾ ਰਾਣੇਡੇ, ਸਰ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗੋਪਾਲ ਭੰਡਾਰਕਰ ਅਤੇ ਕੇ.ਬੀ. ਮਰਾਥੇ ਤੋਂ ਹੋਰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਅਤੇ ਉਤਸਾਹਿਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਸਮਾਜ ਲਈ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਬਣ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਸਮਾਜ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 1901 ਵਿੱਚ ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਕਾਲਜ, ਔਕਸਫੋਰਡ ਵਿੱਚ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਧਰਮ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੰਗਲੈਂਡ ਭੇਜਣ ਲਈ ਚੁਣਿਆ। ਇਸ ਕਾਲਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਯੂਨੀਟੇਰੀਅਨ ਚਰਚ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਬੜੌਦਾ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਯਾਏਜੀ ਰਾਓ ਗਾਇਕਵਾੜ III, ਜੋ ਇੱਕ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰਵਾਦੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ, ਨੇ ਉਸਦੀਆਂ ਵਿਦੇਸ਼ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਲਈ ਕੁਝ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ।
ਜੀਵਨ ਦੇ ਕੰਮ
1903 ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੋਂ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਸਮਾਜ ਲਈ ਆਪਣਾ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕੰਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਛੂਤਛਾਤ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਰਪਤ ਸਨ। 1905 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਅਛੂਤਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਰਾਤ ਦੇ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1906 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿਚਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਡਿਪ੍ਰੈਸਡ ਕਲਾਸਜ਼ ਮਿਸ਼ਨ (ਬੰਬਈ) ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। 1922 ਵਿੱਚ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਅਹਲਿਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਕੰਮ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1917 ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਤੋਂ ਅਛੂਤਪੁਣੇ ਦੇ ਰਵਾਜ ਦੀ ਨਿਖੇਧੀ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕਰਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ।
1918 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1920 ਤੱਕ, ਉਸਨੇ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਛੂਤ-ਛਾਤ ਹਟਾਉਣ ਦੇ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਈਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸਾਂ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਯਾਜੀ ਗਾਇਕਵਾੜ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਮਹਾਤਮਾ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਲਿਖਤੀ ਸੰਚਾਰ ਧਿਆਨਯੋਗ ਹੈ। 1919 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਸਾਊਥਬਰੋ ਫਰੈਂਚਾਈਜ਼ ਕਮੇਟੀ ਸਾਹਮਣੇ ਗਵਾਹੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਹ ਅਛੂਤ ਜਾਤਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। 1923 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਡਿਪਰੈੱਸਡ ਕਲਾਸਿਜ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਅਛੂਤ ਜਾਤਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਮੈਂਬਰ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਆਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਕਾਇਮ ਰਹੇ ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਅਛੂਤਾਂ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਦੇ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਡਾ. ਬੀ. ਆਰ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਵੱਖਵਾਦੀ ਰਵੱਈਏ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਸੀ। ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਅਛੂਤਾਂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਡਰ ਸੀ ਕਿ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਫੁੱਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਪਣੇ ਲਾਭ ਲਈ ਕਰ ਸਕਦੀ ਸੀ।
1930 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਸਿਵਲ ਨਾ-ਫੁਰਮਾਨੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਪੁਣੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਯੇਰਾਵਾਹ ਸੈਂਟਰਲ ਜੇਲ (ਜੇਲ੍ਹ) ਵਿੱਚ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਮੁਸ਼ੱਕਤ ਸਹਿਤ ਕੈਦ ਲਈ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
1933 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਅਸਪਰਸ਼ਆਤੇਚਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ("ਭਾਰਤ ਦਾ ਅਛੂਤਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ") ਨਾਮ ਦੀ ਉਸਦੀ ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ। ਉਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਘੋਖ ਪੜਤਾਲ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਅਤੇ ਦਯਾਨੰਦ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸੀ। ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜਾਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਮੂਰਤੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਦਲਿਤ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਾਬ੍ਰਾਬ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਅਰਥਹੀਣ ਰੀਤੀਆਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ, ਖਾਨਦਾਨੀ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਦੀ ਰਵਾਇਤ ਦੇ ਗਲਬੇ, ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਦਰਮਿਆਨ ਵਿਚੋਲਗੀ ਕਰਨ ਲਈ ਪੁਜਾਰੀ ਦੀ ਲੋੜ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਲਿਤ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਫ਼ਾਹਸ਼ ਰਚਨਾ
thumb thumb|right|upright|ਅਸ਼ਲੀਲਤਾ ਦ੍ਰਸ਼ੀਆਤੀਲ ਮੁੱਖ ਪੰਨਾ
ਅਸ਼ਲੀਲਤਾ (ਅਕਸਰ ਅਨੌਪਚਾਰਿਕ ਵਰਤੋ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਲੀਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਖਿਪਤ) ਯੋਨ ਵਿਸ਼ਾ ਗੱਲ ਦਾ ਸਪਸ਼ਟ ਚਿਤਰਣ ਹੈ। ਅਸ਼ਲੀਲਤਾ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਪਤਰਿਕਾਵਾਂ, ਪੋਸਟਕਾਰਡ, ਤਸਵੀਰਾਂ, ਮੂਰਤੀਕਲਾ, ਡਰਾਇੰਗ, ਪੇਂਟਿੰਗ, ਏਨੀਮੇਸ਼ਨ, ਅਵਾਜ਼ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ, ਫਿਲਮ, ਵੀਡਇਆਂ, ਅਤੇ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮ ਸਹਿਤ, ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਇੱਕ ਕਿੱਸਮ ਦਾ ਵਰਤੋ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਬਦ ਹੀ ਅਭਿਨਏ ਦੇ ਬਜਾਏ ਕਾਰਜ ਦਾ ਚਿਤਰਣ ਕਰਣ ਲਈ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਲਈ ਸੇਕਸ ਸ਼ੋ ਅਤੇ ਸਟਰਿਪਟੀਜ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਹਿੰਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਸ਼ਲੀਲ ਮਾਡਲ ਤਸਵੀਰਾਂ ਲਈ ਹੁਣੇ ਵੀ ਬਣਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਸ਼ਲੀਲ ਐਕਟਰ ਜਾਂ ਅਸ਼ਲੀਲ ਸਟਾਰ ਅਸ਼ਲੀਲ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਨਾਟਕੀਏ ਕੌਸ਼ਲ ਸ਼ਾਮਿਲ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਅਸ਼ਲੀਲ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਕਿਹਾ ਜਾ।
ਅਸ਼ਲੀਲਤਾ ਅਕਸਰ ਪ੍ਰੇਮਕਾਵਿਅ ਵਲੋਂ ਇੱਜ਼ਤ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਲਾ ਉੱਚ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਾਲ਼ ਕਾਮੁਕਤਾ ਦਾ ਚਿਤਰਣ, ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ’ਤੇ ਵੀ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਸ਼ਲੀਲ ਸਾਹਿਤ ਇੱਕ ਸਨਸਨੀਖੇਜ ਤਰੀਕੇ ਤੋਂ ਕਾਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਰੀਰਕ ਕਾਰਜ ’ਤੇ ਪੂਰਾ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਨਾਲ਼, ਚਿਤਰਣ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਲਦੀ ਤੇਜ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਆ ਨੂੰ ਉਤੇਜਿਤ। ਇੱਕ ਭੇਦ ਵੀ ਕੱਟਰ ਅਤੇ ਸਾਟਕੋਰ ਅਸ਼ਲੀਲ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਫਟਕੋਰ ਅਸ਼ਲੀਲ ਸਾਹਿਤ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਨਗਨ ਮਾਡਲਿੰਗ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰੋੱਤੇਜਕ ’ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸੰਭੋਗ ਦੇ ਸਿਮੁਲੇਸ਼ਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੱਟਰ ਅਸ਼ਲੀਲ ਸਾਹਿਤ ਸਪਸ਼ਟ ਰੂਪ ਤੋਂ ਛੇਦਕ ਸੰਭੋਗ ਸ਼ੋਕੇਸਜ਼। ਅਸ਼ਲੀਲ (ਖ਼ਾਸ ਰੂਪ ਤੋਂ ਕੱਟਰ) ਦੇਉਪਭੋਕਤਾਵਾਂਲਈ ਪੁਰੁਸ਼ੋਂ ਮਾਨ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਕਲਿਪਨ ਸਵਾਦ ਲਕਸ਼।
ਅਸ਼ਲੀਲਤਾ ਅਕਸਰ ਅਸ਼ਲੀਲਤਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ’ਤੇ ਸੇਂਸਰਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਜਬੂਰੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਹੋਰ ਵੀ ਅਸ਼ਲੀਲ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਇਤਿਹਾਸਿਤ, ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤੀਕ, ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਦਰਭਾਂ ਵਿੱਚ ਮੱਤਭੇਦ ਸਮਾਜਕ ਕਾਮੁਕਤਾ ਦੇ ਸਹਿਨਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਅਸ਼ਲੀਲਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਸੁਭਾਅ, ਇੱਕ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਉਦਭਵ ਨਾਲ਼ ਲਈ। ਅਤੇ ਅਸ਼ਲੀਲ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ, ਖ਼ਪਤ 20 ਵੀਆਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਪਈ. ਘਰ ਵੀਡੀਓ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੇਟ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਇੱਕ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਲੀਲ ਉਦਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਅਰਬਾਂ ਡਾਲਰ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਪੈਦਾ ਵਿੱਚ ਬੂਮਜ਼ ਵੇਖਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜ
ਏ. ਜ਼ੈਡ. ਅਲਕਮਾਰ
'''ਏ. ਜ਼ੈਡ. ਅਲਕਮਾਰ''', ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਡੱਚ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਇਹ ਅਲਕਮਾਰ, ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਏ. ਐੱਫ਼. ਏ. ਸੀ। ਸਟੇਡੀਅਮ, ਅਲਕਮਾਰ ਅਧਾਰਤ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਜੋ ਬੁੰਡਸਲੀਗਾ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਰੂਮਾ
ਰੂਮਾ ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਰਾਮਾਇਣ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ।V (ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡਾ) ਵਿੱਚ ਹੈ। ਰੂਮਾ ਅਤੇ ਸੁਗਰੀਵਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਰੂਮਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਇਹ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਲਈ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਹਨੂਮਾਨ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਰੂਮਾ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਦੋ ਸ਼ਾਹੀ ਵਾਨਰ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਲੀ ਨੇ ਰੂਮਾ ਨੂੰ ਸੁਗਰੀਵਾ ਤੋਂ ਖੋਹ ਲਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਰੂਮਾ ਨੂੰ ਬਾਲੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਹੀ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਰਾਮ ਨੇ 'ਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਲੀ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੁਗਰੀਵ ਕ੍ਰਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਬਾਲੀ ਨੇ ਰਾਮ ਨੇ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਤਾਂ ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਵਜੋਂ ਸੀ। ਬਾਲੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗਲਤੀ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਗੁਨਾਹ ਲਈ ਮੁਆਫ਼ੀ ਮੰਗੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਪਾਤਰ
ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: University of Hong Kong; ਸੰਖੇਪ ਵਜੋਂ HKU) ਪਿਕੁੱਲਮ, ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਖੋਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ। 1911 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ, ਇਸਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਸਨ ਲਈ ਚੀਨੀ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1887 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ, ਇਹ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਕਸਰ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅੱਜ, ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ 10 ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਵਿੱਦਿਅਕ ਖੋਜ ਅਤੇ ਅਕਾਊਂਟਿੰਗ ਅਤੇ ਵਿੱਤ, ਬਾਇਓਮੈਡੀਸਨ,  ਡੈਂਟਿਸਟ, ਸਿੱਖਿਆ, ਮਨੁੱਖਤਾ, ਕਾਨੂੰਨ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਤਾਕਤ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੀ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਟੀਮ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਕੋਰੋਨਾ ਵਾਇਰਸ, ਸਾਰਸ ਦੇ ਪ੍ਰੇਰਕ ਏਜੰਟ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਕੈਂਪਸ
ਲੀ ਕਾ ਸ਼ਿੰਗ ਫੈਕਲਟੀ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਸਨ ਮੁੱਖ ਕੈਂਪਸ ਦੇ 4.5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਸੈਂਡੀ ਬੇ ਅਤੇ ਪੋੱਕੁੱਲਮ ਨੇੜੇ ਦੱਖਣੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ। ਮੈਡੀਕਲ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਕੁਈਨ ਮੈਰੀ ਹਸਪਤਾਲ, ਵਿਲੀਅਮ ਐਮ. ਵੀ. ਮੌਨ ਬਿਲਡਿੰਗ ਅਤੇ ਖੋਜ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ. ਦੰਦਸਾਜ਼ੀ ਦੇ ਫੈਕਲਟੀ ਪ੍ਰਿੰਸ ਫਿਲਿਪ ਡੈਂਟਲ ਹਸਪਤਾਲ, ਸਾਈ ਯਿੰਗ ਪਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਦੂਰੀ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ ਵੀ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਨਿਊ ਟੈਰੇਟਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ 95,000 ਵਰਗ ਮੀਟਰ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਅਤੇ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਟਾਪੂ ਦੀ ਡੀਏ ਐਗੂਲੇਰ ਪਿਨਸਿੰਡੋ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਸਿਰੇ ਤੇ ਸਵਾਈਰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਮਰੀਨ ਸਾਇੰਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਇਮਾਰਤ
1910 ਅਤੇ 1912 ਦਰਮਿਆਨ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਮੁੱਖ ਇਮਾਰਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਢਾਂਚਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰ ਹਾਰਮੂਸਿਜੀ ਨੌਰਜੀ ਮੋਡੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਮੈਸਬਰਜ਼ ਲੇਹ ਅਤੇ ਨਾਰੰਗ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਹ ਲਾਲ ਇੱਟ ਅਤੇ ਗ੍ਰੇਨਾਈਟ ਦੇ ਨਾਲ-ਮੁੜ-ਅਗਵਾਕਾਰ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਦੋ ਵਿਹੜੇ ਹਨ। ਮੁੱਖ ਉਚਾਈ ਚਾਰ ਬੁਰਾਈਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੇਂਦਰੀ ਕੇਂਦਰਾ ਟਾਵਰ (1930 ਵਿੱਚ ਸਰ ਪਾਲ ਚਟਰ ਦੇ ਤੋਹਫ਼ੇ) ਨਾਲ ਸੰਕੇਤ ਹੈ। 1952 ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਿਹੜੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 1958 ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੰਜ਼ਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਫੈਕਲਟੀ ਆਫ ਮੈਡੀਸਨ ਐਂਡ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਲਈ ਕਲਾਸਰੂਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਲਾਸਾਂ ਦੇ ਫੈਕਲਟੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦਾ ਘਰ ਸੀ। ਕੇਂਦਰੀ ਗਿੱਟ ਹਾਲ (ਲੌਕੇ ਯੈ ਹੌਲ) ਦਾ ਨਾਂ ਲੌਕ ਯੂ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਇੱਕ ਮਾਲੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਸਨ। ਇਹ 1984 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਲਾਨਿਆ ਹੋਇਆ ਸਮਾਰਕ ਬਣ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਲੂਮਨੀ
ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਕਈ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਨੇਕਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿੱਖਿਆਰਥੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੇ ਗਣਤੰਤਰ ਡਾ. ਸੂਰਜ ਯੱਤ-ਸੇਨ, ਜੋ ਕਿ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਕਾਲਜ ਆਫ ਮੈਡੀਸਨ ਲਈ ਚੀਨੀ, ਐਚ ਕੇਯੂ ਦੇ ਪੂਰਵ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਨ। ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਐਸ.ਏ.ਆਰ. ਸਰਕਾਰ ਦੇ 40 ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਅਫਸਰਾਂ, ਪੱਕੇ ਸਕੱਤਰਾਂ, ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕੌਂਸਲ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨਿਕ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਐਚ.ਯੂ.ਯੂ. ਦੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹਨ। HKU ਦੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਡੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸੀਨੀਅਰ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਟੀਮਾਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਕਿਸ਼ਕੰਧਾ
ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸੂਗਰੀਵ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਥੇ ਬਾਲੀ ਨੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਮਾਇਣ
ਲੇਹ
ਲੇਹ, ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਲਦਾਖ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਭਾਰਤ ਵਿਚਲੇ ਲੇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਸਦਰ ਮੁਕਾਮ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰਫਲ 45,110 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਹੈ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਕੱਛ, ਗੁਜਰਾਤ ਮਗਰੋਂ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ।
ਇਸ ਨਗਰ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਲੇਹ ਸ਼ਾਹੀ ਮਹੱਲ, ਲਦਾਖ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਘਰਾਣੇ ਦੀ ਪੂਰਵਲੀ ਰਿਹਾਇਸ਼, ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੋਟਾਲਾ ਸ਼ਾਹੀ ਮਹੱਲ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ 3,524 ਮੀਟਰ (11,562 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਉਚਾਈ ਉੱਤੇ ਸਥਿੱਤ ਹੈ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਨਾਲ਼ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਰਗ-1D ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮਨਾਲੀ ਨਾਲ਼ ਲੇਹ-ਮਨਾਲੀ ਸ਼ਾਹ-ਰਾਹ ਨਾਲ਼ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪਹੁੰਚ
ਸੜਕ ਰਾਹੀਂ ਲੇਹ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਦੋ ਹੀ ਰਸਤੇ ਹਨ-ਇਕ ਸ੍ਰੀਨਗਰ, ਕਾਰਗਿਲ ਰਾਹੀਂ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਮਨਾਲੀ ਤੋਂ। ਮਨਾਲੀ ਤੋਂ ਲੇਹ ਤੱਕ 475 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਸਫਰ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਨਾਲੀ ਤੋਂ ਲੇਹ ਲਈ ਟੈਕਸੀਆਂ ਆਮ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਟੂਰਿਸਟ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੀ ਟੂਰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮਈ ਤੱਕ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਸੜਕ ਰਾਹੀਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਿਆਂ  ਨਾਲੋਂ ਕੱਟਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਇਥੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਤਸਵੀਰਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਭੂਗੋਲ
ਮਰਦਾਨਗੀ
'ਮਰਦ' ਲਫ਼ਜ਼ ਸੁਣਦੇ ਹੀ ਸਾਡੇ ਜ਼ਿਹਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਕਠੋਰ ਤਸੱਵਰ ਉੱਭਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸੰਪੂਰਨ ਸੱਤਾ ਸਥਾਪਤ ਹੈ। ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਜ਼ਾਹਿਰ ਹੈ ਕਿ ਜਦ ਉਹ ਇੰਨੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਪਰ ਕੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਅਜਿਹਾ ਹੈ? ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ। ਮਰਦ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰਚੇ ਹੋਏ ਚੱਕਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਿਹੜੀ ਉੱਚੀ ਜਗ੍ਹਾ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਮਿੱਥ ਲਈ ਹੈ, ਓਥੇ ਬਣੇ ਰਹਿਣਾ ਸੌਖ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਣ ਕੇ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਓਥੇ ਘਾਟਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਖਾਧਾ ਹੈ।
ਬਹੁਪੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ
ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਬਹੁਪੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸ਼ ਦਿਵਸ ਹਰ ਸਾਲ 19 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਠ ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਇਸਤਰੀ ਦਿਵਸ ਦੇ ਮੌਕੇ ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਦਰਦਨਾਕ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਲੇਖ 'ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ' ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਲੇਖ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਮੇਰੇ ਭਾਣਜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮਾਸੀ ਜੀ, ਮੈਂ ਵੀ ਇੱਕ ਲੇਖ ਲਿਖਾਂਗਾ, 'ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ ਦੀ ਸਥਿਤੀ।' ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਹਾਸੇ ਵਿੱਚ ਟਾਲ ਦਿੱਤੀ ਪਰ ਉਹ ਸੰਜੀਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਜੋ ਸਹੂਲਤਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਪੁਰਸ਼ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਸਤਰੀ ਪੜ੍ਹ-ਲਿਖ ਕੇ ਘਰੇ ਰਹੇ ਜਾਂ ਬੁਟੀਕ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਕੰਮ ਕਰੇ, ਉਸ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ! ਪਰ ਪੁਰਸ਼ ਘਰ ਰਹਿ ਕੇ ਖੇਤੀ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਕੰਮ ਕਰੇ ਜਾਂ ਬਾਹਰ ਨੌਕਰੀ ਜਾਂ ਕੋਈ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਹਰ ਹਾਲ ਘਰ ਅੰਦਰਲੀਆਂ ਤੇ ਬਾਹਰਲੀਆਂ, ਸਭ ਦੀਆਂ ਸਭ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਚੁੱਕਣੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਹਰ ਹਾਲਤ 'ਚ ਘਰ ਦੇ ਹਰ ਜੀਅ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਥਿਤੀ
ਮੈਂ ਸਮਝਦੀ ਹਾਂ, ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਪੁਰਸ਼-ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਮਾਜ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਹੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜੇ ਉਹ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਰੱਖੇਗਾ ਤਾਂ ਜ਼ਾਹਿਰ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪ ਵੱਧ ਬੋਝ ਚੁੱਕਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਹਰ ਗੱਲ ਦੇ ਦੋ ਪਹਿਲੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਕਾਰਨ ਜੇ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਵੱਧ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਦੇ ਮੌਕੇ ਵੱਧ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵੀ ਵੱਧ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਘਰ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਜੇ ਮੰਦੇ ਹੋਣ, ਫਿਰ ਤਾਂ ਘਰ ਦੇ ਪੈਸੇ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਹੱਥ ਕਿੱਥੋਂ ਹੋਣੀ ਸੀ, ਜੇ ਚੰਗੇ ਵੀ ਹੋਣ, ਫਿਰ ਵੀ ਘਰ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪੈਸਾ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਹੱਥ-ਵੱਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸੇ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਹਾਲਾਤ
ਇਸ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੈ। ਉਹ ਵਿੱਤੀ, ਭਾਵਨਾਤਮਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਤੇ ਸਰੀਰਕ ਪੱਖੋਂ ਇਸਤਰੀ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਲਾਤ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਕਾਰਨ ਪੁਰਸ਼ ਤੋਂ ਤਾਕਤ, ਮਜ਼ਬੂਤੀ, ਦਲੇਰੀ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧੇਰੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੰਨ ਲਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਜ਼ਾਹਿਰ ਹੈ ਇਸ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਦੇ ਲਾਇਕ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਬਣਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਮਰਦਾਨਗੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਲੱਗੇਗਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕਰਨਾ ਉਸ ਦੇ ਵੱਸੋਂ ਬਾਹਰੀ ਗੱਲ ਹੋਵੇਗੀ।