cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰ
ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਐਡਿਟ
ਵਾਰਾਣਸੀ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਇਹ ਇਸ ਦੇ ਘਾਟ (ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਹਾਉਣ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ) ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਲ ਭਰ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਨਹਾਉਣ ਆਉਂਦੇ ਹਨ.
ਬੀਰੇਵਾਲਾ ਡੋਗਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪਰੰਪਰਾ
ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਕਈ ਅਕਾਦਮਿਕ ਖੇਤਰਾਂ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨ, ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਅਤੇ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ।
ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰ
ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਐਡਿਟ
ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਤੋਂ ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੇ ਘਾਟ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼
ਪਰੰਪਰਾ
ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਕਾਢ
ਪਦ " ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਕਾਢ " ਜੋ, ਈ ਜੇ ਹੋਬਸਬੌਮ ਨੇ ਵਰਤਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦਾ ਲਖਾਇਕ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਰੀਤ ਜਾਂ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਇਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸਦਾ ਅਤੀਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇੱਕ ਰਵਾਇਤ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਨਿੱਜੀ, ਵਪਾਰਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਜਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵੈ-ਹਿੱਤ ਲਈ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਫੈਲਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਜਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਲੋਕ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਆਰਗੈਨਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਕਸਤ ਹੋਣ ਅਤੇ ਫੈਲਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰੀ ਗਈ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਘਟਨਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਪਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਆਹ ਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੇ ਚਿੱਟਾ ਹੋਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਮਹਾਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਵਲੋਂ ਐਲਬਰਟ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਦੌਰਾਨ ਚਿੱਟਾ ਗਾਊਨ ਪਹਿਨਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰ
ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਐਡਿਟ
ਮਥੁਰਾ ਆਪਣੇ ਹੋਲੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਰੰਗੀਨ ਜਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ-ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ - ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਇਸ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਨੇ ਇਸ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਨੋਰੰਜਕ ਸਮਾਜਿਕ-ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ. [ਹਵਾਲਾ ਦੀ ਲੋੜ]
ਪਰੰਪਰਾ
ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਕਾਢ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜਿਕ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ
ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰ
ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਐਡਿਟ
ਗੰਗਾ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਮਾਘ ਮੇਲੇ ਦੇ ਤਿਓਹਾਰ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਇਲਾਹਾਬਾਦ (ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ) ਵਿਖੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।  ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਹਰ 12 ਵੇਂ ਸਾਲ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਕੁੰਭ ਮੇਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ 10 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਇਕੱਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ - ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਇਕੱਠਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
ਬੂਡੌਨ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਸਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਇਸਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕਬਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ.
ਸਰਨਾਥ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ੀਨਗਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਸਬੇ ਵਾਰਾਣਸੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹਨ. ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਰਨਾਥ ਵਿਖੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ੀਨਗਰ ਵਿਖੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ;  ਦੋਵੇਂ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਹਨ. ਸਾਰਨਾਥ ਵਿਖੇ ਅਸ਼ੋਕਾ ਦੇ ਖੰਭੇ ਅਤੇ ਅਸ਼ੋਕਾ ਦੀ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵੀ ਹਨ, ਦੋਵੇਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਕਲਾਵਾਂ ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਹਨ. ਵਾਰਾਣਸੀ ਤੋਂ 80 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ, ਗਾਜ਼ੀਪੁਰ ਨਾ ਸਿਰਫ ਇਸਦੇ ਗੰਗਾ ਘਾਟ ਲਈ, ਬਲਕਿ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਲਾਰਡ ਕੌਰਨਵਾਲੀਸ ਦੇ ਮਕਬਰੇ ਲਈ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਰਵੇਖਣ ਦੁਆਰਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਖਨ. ਵਿੱਚ ਕਈ ਸੁੰਦਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਬਾਰਾ ਇਮਾਮਬਾਰਾ ਅਤੇ ਛੋਟਾ ਇਮਾਮਬਾਰਾ।  ਇਸ ਨੇ udhਧ-ਅਵਧੀ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟ ਕੁਆਰਟਰਾਂ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨੇ ਗਏ ਕੰਪਲੈਕਸ ਨੂੰ ਵੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ. ਬਰੇਲੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਹੈ ਜੋ "ਨਾਥ ਨਗਰੀ", "ਦਿ ਝੁੰਕਾ ਸਿਟੀ" ਅਤੇ "ਬਾਂਬੋ ਸਿਟੀ" ਵਜੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ. ਬਰੇਲੀ ਵਿੱਚ 5 ਨਾਥ ਮੰਦਿਰ ਹਨ, ਹਰ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ. ਇਹ ਲਖਨ and ਅਤੇ ਐਨਸੀਆਰ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਵਿਚੋਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭੀੜ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਮਾਹੌਲ ਨਹੀਂ ਹੈ.
ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰ ਸੋਧ
ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁਝ ਮੁੱਖ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰ ਇਹ ਹਨ: -
ਦੁਧਵਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਟਾਈਗਰ ਭੰਡਾਰ ਹੈ।
ਪੀਲੀਭੀਤ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ - ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੀਲੀਭੀਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦਾ ਘਰ ਹੈ।
ਸੈਂਡੀ ਬਰਡ ਸੈੰਕਚੂਰੀ - ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 20,000 ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
ਬਹਾਰਾਈਚ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਬਾਘਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚੀਤੇ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਕਟਾਰਨੀਆਘਾਟ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੈੰਕਚੂਰੀ - ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਵੀ ਇੱਕ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ.
ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਰਮਿਟ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
ਫਤਿਹਪੁਰ ਸੀਕਰੀ ਪੈਲੇਸ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਪੈਨੋਰਾਮਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼
ਪਹਿਰਾਵਾ ਸੋਧ
ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਸੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਾਲੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ. ਰਵਾਇਤੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਿੱਚ ਰੰਗੀਨ ਬੁਣੇ ਹੋਏ ਕੱਪੜੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ - ਜਿਵੇਂ ਕਿ womenਰਤਾਂ ਲਈ ਸਾੜ੍ਹੀ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਲਈ ਧੋਤੀ ਜਾਂ ਲੂੰਗੀ - ਅਤੇ tailਰਤਾਂ ਲਈ ਸਲਵਾਰ ਕਮੀਜ਼ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਲਈ ਕੁਰਤਾ-ਪਜਾਮਾ. ਆਦਮੀ ਅਕਸਰ ਟੋਪੀ ਜਾਂ ਪਗਰੀ ਵਰਗੇ ਸਿਰ-ਜੋੜ ਦੀ ਗੇਮ ਵੀ ਖੇਡਦੇ ਹਨ. ਸ਼ੇਰਵਾਨੀ ਵਧੇਰੇ ਰਸਮੀ ਪੁਰਸ਼ ਪਹਿਰਾਵੇ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਤੇ ਚੂਰੀਦਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਪਹਿਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ. ਯੂਰਪੀਅਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀਆਂ ਟਰਾsersਜ਼ਰ ਅਤੇ ਕਮੀਜ਼ ਵੀ ਮਰਦਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਆਮ ਹਨ. ਜਵਾਨ ਬਾਲਗ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਜੀਨਸ ਅਤੇ ਟੀ-ਸ਼ਰਟ / ਬਲਾ blਜ਼ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
ਕਲਾ ਅਤੇ ਕਰਾਫਟ ਸੋਧਾ
ਪਿਆਰਾ ਦੁਰਾ, ਆਗਰਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦਾ ਟੇਬਲ ਟਾਪ
ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਦੀ ਅਮੀਰ ਵਿਰਾਸਤ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ. ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕੇਂਦਰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਨ:
ਮੁਗ਼ਲ ਕਾਲ ਤੋਂ ਆਗਰਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁਗਲ ਕਲਾਵਾਂ ਦਾ ਘਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਿਤਰ ਡੁਰਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਅੱਜ ਵੀ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੈ.
ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਤਾਲੇ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ;  ਅਲੀਗੜ ਇਸ ਦੇ ਜ਼ਰੀ ਕੰਮ, (ਇਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਫੈਬਰਿਕ ਸਜਾਵਟ), 'ਝੁੰਕਾ' - ਇੱਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਕੰਨ-ਰਿੰਗ ਜਾਂ ਕੰਨ-ਪੇਂਡੈਂਟਸ, ਮੰਜਾ ਅਤੇ ਸੁਰਮਾ (ਕੋਹਲ (ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਸ਼ਿੰਗਾਰ)) ਲਈ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਐਸ.ਏ. ਜਾਫਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਲੀਗੜ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਲਾਵਾਂ ਦਾ ਖੇਤਰ.
ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਾਬਾਦ, ਚੂੜੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਕਈ ਉਪਕਰਣ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਹੈ. ਇਸ ਦੀਆਂ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੀਆਂ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤਾਂ ਉੱਚ ਕੀਮਤ ਦੇ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਨਿਰਯਾਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
ਕੰਨਜ ਪੂਰਬੀ ਅਤਰ, ਖੁਸ਼ਬੂਆਂ ਅਤੇ ਗੁਲਾਬ ਜਲ ਲਈ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਤੰਬਾਕੂ ਉਤਪਾਦਾਂ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
ਲਖਨ,, ਰਾਜਧਾਨੀ, ਆਪਣੇ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਕੰਮ ਅਤੇ ਕਪੜੇ (ਚਿਕਨ) ਦਾ ਕੰਮ ਰੇਸ਼ਮ ਅਤੇ ਸੂਤੀ ਕਪੜਿਆਂ 'ਤੇ ਮਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ.
ਇਲਾਹਾਬਾਦ (ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ) ਆਪਣੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਆਰਟ ਐਂਡ ਕਰਾਫਟ ਕਾਲਜ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
ਭਦੋਹੀ ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਪੈਟਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਇੱਕ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਜੋ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ, ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ, ਅਕਬਰ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਦੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਝ ਈਰਾਨੀ ਮਾਸਟਰ ਜੁਲਾਹੇ ਖਮਰਿਆ ਨੇੜੇ, ਮਾਧੋਸਿੰਘ ਪਿੰਡ ਵਿਖੇ ਰੁਕੇ ਸਨ,  ਭਦੋਹੀ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਲੂਮ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ. ਭਦੋਹੀ ਕਾਰਪੇਟਾਂ ਨੂੰ 2010 ਵਿੱਚ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸੰਕੇਤ (ਜੀ.ਆਈ.) ਟੈਗ ਮਿਲਿਆ, [4] ਅਤੇ ਡਾਲਰ-ਸਿਟੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ;  ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਲੀਆ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ.
ਮੁਰਾਦਾਬਾਦ ਇਸਦੇ ਮੈਟਲ-ਵੇਅਰ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪਿੱਤਲ ਦੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ.
ਪੀਲੀਭੀਤ ਇਸ ਦੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਫੁੱਤੇ (ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਦੂਕਾ ਜਾਂ ਖਡਾਂ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ) ਅਤੇ ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਪਾਈਪਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ ਬਾਂਸਰੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ. ਬੰਸਰੀ ਯੂਰਪ, ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
ਸਹਾਰਨਪੁਰ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀਆਂ ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਉੱਕਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ.
ਵਾਰਾਣਸੀ ਮੁਬਾਰਕਪੁਰ, ਆਜ਼ਮਗੜ੍ਹ ਇਸ ਦੀਆਂ ਬਨਾਰਸੀ ਸਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਰੇਸ਼ਮ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ. ਬਨਾਰਸੀ ਸਾੜੀ ਰਾਜ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਆਹ ਦਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
ਗੋਰਖਪੁਰ ਆਪਣੀਆਂ ਖੂਬਸੂਰਤ ਟੈਰਾਕੋਟਾ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਹੈਂਡਕ੍ਰਾੱਪਟ ਕੱਪੜੇ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ.
ਨਿਜ਼ਾਮਾਬਾਦ ਕਾਲੇ ਬਰਤਨ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ.
ਤਿਉਹਾਰ ਸੰਪਾਦਿਤ
ਧਾਰਮਿਕ ਅਭਿਆਸ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਿੱਸਾ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਕੰਮ, ਜਿੰਨਾ ਉਹ ਬਾਕੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਨ. ਇਸ ਲਈ, ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤਿਉਹਾਰ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਈ ਜਾਤ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਿੰਦੂ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੀਵਾਲੀ, ਹੋਲੀ ਅਤੇ ਦੁਸਹਿਰਾ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੈਨ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ. ਰਾਮਲੀਲਾ ਦੇ ਦਸ ਦਿਨ ਨਵਰਾਤਰੀ ਦੇ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ 10 ਵੇਂ ਦਿਨ, ਰਾਵਣ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ ਬਹੁਤ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਸਾੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਰਾਜ ਦੇ ਕਈਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਵਰਾਤਰੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  ਈਦ ਈ ਮਿਲਦ ਉਨ ਨਬੀ, ਈਦ, ਬਕਰੀਡ ਅਤੇ ਅਲੀ ਇਬਨ ਅਬਿਤਾਲੀਬ ਦਾ ਜਨਮਦਿਨ ਅਧਿਕਾਰਤ ਮੁਸਲਿਮ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ. ਮੋਹਰਰਾਮ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਸ਼ੁਰ ਦਾ ਦਿਨ ਸਰਕਾਰੀ ਛੁੱਟੀ ਹੈ ਪਰ ਸ਼ੀਆ ਇਸ ਨੂੰ ਸੋਗ ਦਾ ਦਿਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਨਾ ਕਿ ਤਿਉਹਾਰ ਵਜੋਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਝ ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ. ਮਹਾਵੀਰ ਜੈਅੰਤੀ ਜੈਨਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਬੁੱਧ ਬੁੱਧ ਦੁਆਰਾ ਜੈਅੰਤੀ, ਸਿੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜਯੰਤੀ ਅਤੇ ਈਸਾਈਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਦੁਆਰਾ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਹੋਰ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਨਵਮੀ, ਛੱਠ ਪੂਜਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਜਨਮਮਾਸ਼ਟਮੀ, ਮਹਾਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ
ਹਵਾਲੇ
^ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਅਕਤੂਬਰ 2007
. "ਇਸ ਦੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬਣੇ ਕਾਰਪਟ ਉਦਯੋਗ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ". ਤਹਿਲਕਾ ਮੈਗਜ਼ੀਨ. ਭਾਗ 6, ਅੰਕ 4, ਮਿਤੀ 31 ਜਨਵਰੀ 2009. ਤਾਰੀਖ ਦੇ ਮੁੱਲ ਚੈੱਕ ਕਰੋ: | ਮਿਤੀ = (ਸਹਾਇਤਾ) [ਸਥਾਈ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲਿੰਕ]
^ ਸਿੰਘ, ਬਿਨੇ (9 ਸਤੰਬਰ 2010)  "ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਦੋਹੀ ਕਾਰਪੇਟ ਨੂੰ ਜੀ ਆਈ ਟੈਗ ਮਿਲਿਆ". ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ ਇੰਡੀਆ
ਗੁਰੂਸਰ
ਗੁਰੂਸਰ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਤਹਿਸੀਲ ਭਗਤਾ ਭਾਈ ਕਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਉੱਤਰੀ ਨਿਕੋਸੀਆ
ਉੱਤਰੀ ਨਿਕੋਸੀਆ (Lefkoşa Λευκωσία), ਉੱਤਰੀ ਸਾਈਪ੍ਰਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰੀ ਸਾਈਪ੍ਰਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਜੌਨ ਡੇਵੀ
ਜੌਨ ਡੇਵੀ (20 ਅਕਤੂਬਰ, 1859 – 1 ਜੂਨ, 1952) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ, ਜੀਓਰਿਜਿਸਟ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਸੁਧਾਰਕ ਸੀ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਹੇ ਹਨ। ਡੇਵੀ ਵਿਹਾਰਕਤਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਮੁੱਢਲੀਆਂ ਹਸਤੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਫੰਕਸ਼ਨਲ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਪਿਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 2002 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਏ ਰਿਵਿਊ ਆਫ਼ ਜਨਰਲ ਸਾਈਕਾਲੋਜੀ ਸਰਵੇਖਣ ਨੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ 9ਵੇਂ ਨੰਬਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਜੋਂ ਡੇਵੀ ਦੀ ਰੈਂਕਿੰਗ ਕੀਤੀ।  ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਜਨਤਕ ਬੌਧਿਕ, ਉਹ ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਉਦਾਰਵਾਦ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੀ।   ਹਾਲਾਂਕਿ ਡੇਵੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਗਿਆਨ-ਸਿਧਾਂਤ, ਤੱਤ-ਵਿਗਿਆਨ, ਸੁਹਜ-ਸ਼ਾਸਤਰ, ਕਲਾ, ਮੰਤਕ, ਸੋਸ਼ਲ ਥਿਊਰੀ, ਅਤੇ ਨੀਤੀ ਸਮੇਤ ਕਈ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਉਹ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਦਿਅਕ ਸੁਧਾਰਕ ਸੀ।
ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਹਿਮਾਇਤ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਡੇਵੀ ਨੇ ਦੋ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੱਤਾਂ - ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਸਿਵਲ ਸੁਸਾਇਟੀ - ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਜਿਹਨਾਂ ਵੱਲ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਬਹੁਲਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਅਤੇ ਮੁੜ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਡੇਵੀ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੂਰਨ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਸਿਰਫ਼ ਵੋਟਿੰਗ ਅਧਿਕਾਰ ਵਧਾਉਣ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਬਲਕਿ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਜਨਤਕ ਰਾਏ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਨਾਗਰਿਕਾਂ, ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਚਾਰ ਨਾਲ ਨੇਪਰੇ ਚੜ੍ਹਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਆਪਣਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਲਈ ਜਵਾਬਦੇਹ ਹੋਣ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਰਚਨਾਵਾਂ
ਜੌਨ ਡੇਵੀ ਦਾ ਜਨਮ ਬਰਲਿੰਗਟਨ, ਵਰਮੌਂਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਧਾਰਣ ਜ਼ਰੀਏ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਡੇਵੀ ਆਰਚੀਬਲਡ ਸਪਰਾਗ ਡੇਵੀ ਅਤੇ ਲੂਸੀਨਾ ਆਰਤੇਮਿਸਿਆ ਰਿਚ ਡੇਵੀ ਦੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਚਾਰ ਮੁੰਡਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਆਰਚੀਬਾਲਡ ਅਤੇ ਲੂਸੀਨਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ 17 ਜਨਵਰੀ 1859 ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੁਖਦਾਈ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ 40 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਬਾਅਦ 20 ਅਕਤੂਬਰ 1859 ਨੂੰ ਜੌਨ ਡੇਵੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ, ਬਚੇ ਹੋਏ ਭਰਾ ਡੇਵਿਸ ਰਿਚਰਡ ਡੇਵੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਵਰਮੌਂਟ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਡੈਲਟਾ ਸਾਈ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ,   ਅਤੇ 1879 ਵਿੱਚ ਫਾਈ ਬੀਟਾ ਕਾਪਾ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਵਰਮੌਂਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਡੇਵੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਹੈਨਰੀ ਏ ਪੀ ਟੌਰੀ ਸੀ, ਵਰਮੌਂਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਜੋਸਫ ਟੌਰੀ ਦਾ ਜਵਾਈ ਅਤੇ ਭਤੀਜਾ ਸੀ। ਵਰਮੌਂਟ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜੌਨਸ ਹੌਪਕਿੰਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦਾਖਲੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਡੇਵੀ ਨੇ ਟੌਰੀ ਕੋਲੋਂ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:CS1 maint: Explicit use of et al. ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1859 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1952 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ
ਕਿੰਨੂ
ਕਿੰਨੂ ਨਿੰਬੂ ਜਾਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਫਲਦਾਰ ਪੌਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਟਾਮਿਨ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਰਕਰਾ ਤਕੜੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਾਣਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਲ
ਗਣਰਾਜ
ਗਣਰਾਜ (ਰਿਪਬਲਿਕ, ਲਾਤੀਨੀ: Res Publica-ਜਨਤਾ ਦਾ ਰਾਜ) ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਦੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਰਬਉਚ ਪਦ ਉੱਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਮ ਜਨਤਾ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਥੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਪਦ ਚੋਣ ਜਾਂ ਨਾਮਜਦਗੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਪੁਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ। ਆਮ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸਰਲ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨਤੰਤਰ ਨੂੰ ਗਣਤੰਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਮੁੱਖੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਲੋਕਤੰਤਰ ਜਾਂ ਪਰਜਾਤੰਤਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੋਕਤੰਤਰ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Democracy) ਉਹ ਸ਼ਾਸਨਤੰਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਆਮ ਜਨਤਾ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਬਹੁਮਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਸ਼ਾਸਨ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਦੇਸ਼ ਗਣਰਾਜ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਲੋਕਤਾਂਤਰਿਕ ਵੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਰੂਪ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਣਰਾਜ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਕੋਠੀ ਝਾੜ
ਕੋਠੀ ਝਾੜ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਕੇ ਜੋ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੋ ਨਾਨਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂ ਵਿਆਹ 'ਚ ਬਚੀ ਹੋਈ ਮਠੀਆਈ ਦੇ ਰੂਪ ਚ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਆਂਹਦੜ ਦੀੌ ਮਾਂ ੲੇਸ ਮਠਿਆਈ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੇਕੇ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਨਿਧੀ ਝਾਅ
ਨਿਧੀ ਝਾਅ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਉੱਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਬਾਲਿਕਾ ਬਧੂ, ਕ੍ਰਾਇਮ ਪੈਟਰੋਲ, ਸਪਨੇ ਸੁਹਾਨੇ ਲੜਕਪਨ ਕੇ, ਅਦਾਲਤ, ਇਨਕਾਊਂਟਰ, ਬੇਇੰਤਹਾ, ਸਾਵਧਾਨ ਇੰਡੀਆ, ਅਤੇ ਆਹਟ ਸੀਜ਼ਨ 6 ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਹਫ਼ਤਾ 2022 ਵਿੱਚ ਸੋਧੇ ਗਏ ਲੇਖ
ਵਿੰਸੇਨਜ਼ਾ ਕੈਰੀਏਰੀ-ਰੂਸੋ
ਵਿੰਸੇਨਜ਼ਾ ਕੈਰੀਏਰੀ-ਰੂਸੋ (ਜਨਮ 10 ਜੂਨ, 1984)  ਨਿਵਾਰਕ, ਡੇਲਾਵੇਅਰ ਦੀ ਇੱਕ ਮਾਡਲ, ਅਦਾਕਾਰਾ, ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਅਤੇ ਬਿਊਟੀ ਪਿਜੰਟ ਟਾਇਟਲ ਹਾਲਡਰ ਹੈ।
ਕੈਰੀਏਰੀ-ਰੂਸੋ, ਮਿਸ ਡੈਲਵੇਅਰ ਯੂ.ਐਸ.ਏ 2008 ਸੀ ਅਤੇ ਮਿਸ ਅਮਰੀਕਾ 2008 ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਡੇਲਾਵੇਅਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ। ਇਸਨੇ 2014 ਵਿੱਚ ਮਿਸ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਵੀ ਲੜਿਆ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਨਾਲ ਇੱਕ ਰੈਸਟਰਾਈਆ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਮੀਲਾ ਅਸਲਮ
ਸ਼ਮੀਲਾ ਅਸਲਮ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ 2008 ਤੋਂ ਮਈ 2018 ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸੂਬਾਈ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।
ਵਿੰਸੇਨਜ਼ਾ ਕੈਰੀਏਰੀ-ਰੂਸੋ
ਜੀਵਨੀ
ਕੈਰੀਏਰੀ-ਰੱਸੋ ਨੇ ਐਲੇਕਸਿਸ ਆਈ ਡੂਪੌਨਟ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਿਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਡੇਲਾਵੇਅਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਹੋਈ। 2002 ਵਿੱਚ, ਇਸਨੇ ਸਾਖਰਤਾ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਸਗਲਟ ਵੈਲਟ ਵੇਟ ਇਨਕ. ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਸੀ ਤਾਂ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਖਰਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਗਰਮ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਸੰਗਠਨਾਂ, ਸਕੂਲਾਂ, ਅਤੇ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੂੰ 600,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਇਕੱਠੀ ਕਰਕੇ ਮੁੜ ਵੰਡ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਸ਼ਮੀਲਾ ਅਸਲਮ
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਮੁਲਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਵਿੰਸੇਨਜ਼ਾ ਕੈਰੀਏਰੀ-ਰੂਸੋ
ਜੀਵਨੀ
ਮਿਸ ਡੇਲਾਵੇਅਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਯੂਐਸਏ ਕੈਰੀਏਰੀ-ਰੂਸੋ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਓਲੰਪਿਕ ਲਈ ਡੇਲਾਵੇਅਰ ਏਅਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਗਾਰਡ ਪਲੇਨ ਪੁੱਲ ਦੇ ਚੈਰਿਟੀ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਫਲਤਾ "ਵਿਲ ਨੋਟ ਵੇਟ" ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।
ਸ਼ਮੀਲਾ ਅਸਲਮ
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਉਸਨੇ ਬਹਾਉਦੀਨ ਜ਼ਕਰੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ 1985 ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਅਤੇ 1989 ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਵਿੰਸੇਨਜ਼ਾ ਕੈਰੀਏਰੀ-ਰੂਸੋ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੋਜੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼ਮੀਲਾ ਅਸਲਮ
ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ
ਉਹ 2008 ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵੀਂ ਸੀਟ 'ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ (ਐਨ) (ਪੀਐਮਐਲ-ਐਨ) ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸੂਬਾਈ ਅਸੈਂਬਲੀ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।
ਉਹ 2013 ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵੀਂ ਸੀਟ 'ਤੇ PML-N ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸੂਬਾਈ ਅਸੈਂਬਲੀ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।
ਕਿਟ ਹਰਿੰਗਟਨ
ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਕੇਟਸਬੀ ਕਿਟ ਹਰਿੰਗਟਨ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਐਚਬੀਓ ਦੇ ਨਾਟਕ ਗੇਮ ਆਫ ਥਰੋਨਸ  ਵਿੱਚ ਜੋਨ ਸਨੋ ਵੱਜੋਂ ਨਿਭਾਏ ਰੋਲ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੇ ਕਈ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿਵੇਂ ਟੇਸਟਾਮੇਂਟ ਆਫ਼ ਯੂਥ, ਪੋਮਪੀ, ਸਪੂਕਸ:ਦਾ ਗਰੇਟ ਗੂਡ ਅਤੇ ਸਾਈਲੇਂਟ ਹਿੱਲ:ਰੇਵੀਲੇਸ਼ਨ ਆਦਿ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਤ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986
ਕੱਚੀਆਂ ਕੋਠੀਆਂ
ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘਰ ਦਾ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਜਿਹੜਾ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਘੱਟ ਆਉਂਦਾ ਸੀ, ਉਥੇ ਕੱਚੀਆਂ ਕੋਠੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਕੋਠੀਆਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 7 ਕੁ ਫੁੱਟ ਦੀ ਉਚਾਈ ਦੀਆਂ, ਦੋ ਢਾਈ ਕੁ ਫੁੱਟ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਦੀਆਂ ਤੇ 7 ਕੁ ਫੁੱਟ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਕਈ ਪਰਿਵਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਕੰਧ ਬਣਾ ਕੇ ਦੋ ਕੋਠੀਆਂ ਵੀ ਬਣਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਕਈ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚਾਲੇ ਛੱਤ ਪਾ ਕੇ ਦੋ ਮੰਜਲੀਆਂ ਕੋਠੀਆਂ ਵੀ ਬਣਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਕੋਠੀਆਂ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਇਕ ਕੁ ਫੁੱਟ ਉੱਚੀਆਂ ਕਰ ਕੇ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ ਤਾਂ ਜੋ ਹੇਠੋਂ ਕੋਠੀ ਵਿਚ ਸਲਾਬ ਨਾ ਆਵੇ। ਹੇਠੋਂ ਡੇਢ ਕੁ ਫੁੱਟ ਦੀ ਦੂਰੀ ਰੱਖ ਕੇ ਕੱਚੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਨਾਲ ਕੋਠੀ ਦੇ ਕਈ ਪੈਰ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੈਰਾਂ ਉਪਰ ਪਤਲੀਆਂ ਸੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਸਲਵਾੜ ਦੇ ਕਾਨੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਪਰ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਤੋਂ ਤੂੜੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿੱਪ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਕੋਠੀ ਦਾ ਬੇਸ/ਫਰਸ਼ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਫੇਰ ਇਸ ਫਰਸ਼ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਸਿਰਿਆਂ ’ਤੇ ਕੱਚੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਨਾਲ ਜਾਂ ਤੂੜੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਕੰਧਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਮੁਹਰਲੇ ਪਾਸੇ ਵੀ ਲੱਕੜ ਦੀ ਦਰਵਾਜ਼ੀ ਲਾਉਣ ਲਈ ਦੋ ਕੁ ਫੁੱਟ ਲੰਮੀ ਤੇ ਦੋ ਕੁ ਫੁੱਟ ਉੱਚੀ ਜਗ੍ਹਾ ਛੱਡ ਕੇ ਕੰਧ ਉਸਾਰੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਜੇਕਰ ਦੋ ਮੰਜ਼ਿਲੀ ਕੋਠੀ ਬਣਾਉਣੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਮੰਜ਼ਲਾਂ ਵਿਚ ਦਰਵਾਜ਼ੀਆਂ ਲਾਉਣ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਛੱਡੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਜਦ ਇਹ ਕੰਧਾਂ 7 ਕੁ ਫੁੱਟ ਦੀਆਂ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ ਫੇਰ ਇਸ ਉਪਰ ਵੀ ਸੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਸਲਵਾੜ ਦੇ ਕਾਨੇ ਰੱਖ ਕੇ ਛੱਤ ਪਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਛੱਤ ਨੂੰ ਵੀ ਹੇਠੋਂ ਅਤੇ ਉਪਰੋਂ ਤੂੜੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿੱਪ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕੋਠੀਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਫੇਰ ਤੂੜੀ ਮਿੱਟੀ ਉਪਰ ਨਿਰੀ ਮਿੱਟੀ ਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਫੇਰ ਪਾਂਡੂ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਪਰੋਲਾ ਫੇਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕਈ ਕੋਠੀਆਂ ਉਪਰ ਵੇਲ ਬੂਟੇ ਵੀ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਹੋਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵੀ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
ਹੁਣ ਤਕਰੀਬਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਘਰ ਪੱਕੇ ਹਨ।ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਵਿਚ ਕੱਪੜੇ ਆਦਿ ਰੱਖਣ ਲਈ ਅਲਮਾਰੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਬਕਸਿਆਂ ਵਾਲੇ ਬੈੱਡ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗਾਡਰਜ਼ ਦੀਆਂ ਅਲਮਾਰੀਆਂ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਦਾਣੇ ਰੱਖਣ ਲਈ ਲੋਹੇ ਦੇ ਢੋਲ ਹਨ। ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕੁਝ ਪਛੜੇ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਕੱਚੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਕੱਚੀਆਂ ਕੋਠੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲਣਗੀਆਂ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਹਲਕਾ ਨੰ: 43 ਹੈ ਇਹ ਹਲਕਾ ਨਵੇਂ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਤਹਿਤ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਮੋਨਾ ਚੰਦਰਵਤੀ ਗੁਪਤਾ
ਮੋਨਾ ਚੰਦਰਵਤੀ ਗੁਪਤਾ (1896 - 1984) ਇੱਕ ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੀ ਜਨਮੀ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ, ਸਿੱਖਿਆ ਮਾਹਿਰ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਰੀ ਸੇਵਾ ਸੰਮਤੀ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਸੀ।
ਜੀਵਨੀ
ਗੁਪਤਾ 20 ਅਕਤੂਬਰ 1896 ਨੂੰ ਰੰਗੂਨ, ਅਜੋਕੇ ਯਾਂਗੋਨ ਅਤੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਯਾਂਗੋਨ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਤੋਂ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਡਾਇਸਸੇਨ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਕੈਰੀਅਰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਹ ਸਰਕਾਰੀ ਗਰਲਜ਼ ਕਾਲਜ, ਲਖਨਊ ਦੇ ਉਪ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਰਿਵਿਊ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
ਚੱਕ ਬਾਹਮਣੀਆਂ ਖੁਰਦ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ੍ਰਿਤੀ ਝਾਅ
ਸ੍ਰਿਤੀ ਝਾਅ (ਜਨਮ: 26 ਫਰਵਰੀ 1986) ਇੱੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਸੋਪ ਓਪੇਰਾ ਵਿੱੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਡਿਜ਼ਨੀ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਨਾਟਕ ਧੂਮ ਮਚਾਓ ਧੂਮ ਵਿੱੱਚ ਮਾਲਿਨੀ ਸ਼ਰਮਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ ਦੇ ਸ਼ੋਅ ਕੁਮਕਮ ਭਾਗਿਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਿਆ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਮੋਨਾ ਚੰਦਰਵਤੀ ਗੁਪਤਾ
ਜੀਵਨੀ
ਗੁਪਤਾ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨਿਕ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 1939 ਅਤੇ 1940 ਵਿਚ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਲਖਨਊ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀਆਂ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। 1939 'ਚ ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਕਾਇਸਰ-ਏ-ਹਿੰਦ ਮੈਡਲ ਦੀ ਜੇਤੂ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ1965 ਵਿਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਚੌਥੇ ਉੱਚਤਮ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸ੍ਰਿਤੀ ਝਾਅ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਮੋਨਾ ਚੰਦਰਵਤੀ ਗੁਪਤਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਕਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1984 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1896 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations
ਉੱਤਰੀ ਧਰੁਵ
ਦਿਨ ਰਾਤ
ਇੱਥੇ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਨ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸੂਰਜ 20 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਚੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾਈ ਤੇ 23½° ਤੇ ਲਗਭਗ 21 ਜੂਨ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 23 ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ ਘਟਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਛਿਪ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਚੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਘੰਮ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਲੀ ਹੌਲੀ ਚੱਕਰ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਚੜਨ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਛਿਪਣ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਲਗਭਗ ਦੋ ਹਫ਼ਤੇ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮਹੌਲ
ਉੱਤਰੀ ਧਰੁਵ, ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਗਰਮ ਹੈ ਕਿਉਂਕੇ ਇਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਲ ਤੇ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸਰਦੀਆਂ 'ਚ ਜਨਵਰੀ 'ਚ ਤਾਪਮਾਨ -43 C ਤੋਂ -26 C ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਾਪਮਾਨ ਦੀ ਔਸਤ -34 C ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਜੂਨ, ਜੁਲਾਈ ਅਤੇ ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਜਮਾਉ ਦਰਜੇ (0 C) ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ 5 C ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ -12.3 C ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਗਰਮ ਹੈ। ਇਸ ਧਰੁਵ ਤੇ ਬਰਫ ਦੀ ਡੁਘਾਈ ਲਗਭਗ 2 to 3 m ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਮਾਲਕੀ ਹੱਕ
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਨੂੰਨ ਮੁਤਾਬਕ ਉੱਤਰੀ ਧਰੁਵ ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਧਰੁਵ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪੰਜ ਦੇਸ਼ ਰੂਸ, ਕੈਨੇਡਾ, ਨਾਰਵੇ, ਡੈੱਨਮਾਰਕ, ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ 200 nmi 200-ਨਿਓਟੀਕਲ ਮੀਲ (370 ਕਿਲੋਮੀਟਰ: 230 ਮੀਲ) ਤੇ ਹੀ ਕਾਬਜ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਰਤੀ
ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Definition) ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਵਾਕੰਸ਼ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤੀਕ-ਲੜੀ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਅਹਿਮੀਅਤ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਬਿਆਨ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਦ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਅਤੇ ਮੰਤਕੀ ਵਰਣਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਕਲਪਾਂ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੁਣ, ਅਰਥ, ਅੰਤਰਵਸਤੂ ਅਤੇ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੱਸਦੀ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਪਦ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁ-ਅਰਥੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਵਕਤਾ ਨੂੰ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਗੱਲ/ਸੰਦੇਸ਼ ਦਾ ਮਨਸ਼ਾ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਤਰਜੀਹੀ ਅਰਥਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਸੰਕਲਪ ਦੇ ਅਰਥ, ਪ੍ਰਯੋਗ, ਫੰਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਾਰਤੱਤ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ (ਕੈਪਚਰ) ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਕਲਪ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
ਕਜਲਾ
ਅੱਜ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨਾ ਇਸ ਕਜਲਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹੈ | ਨਾ ਹੀ ਕਜਲੇ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ |
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਲਫਾਜ਼ਲ
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਲਫਾਜ਼ਲ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ। ਇਹ ਅਹਿਮਦਿਆ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਬੁਲਾਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮਿਰਜ਼ਾ ਬਸ਼ੀਰ-ਉਦ-ਦੀਨ ਮਹਿਮੂਦ ਅਹਿਮਦ ਨੇ 18 ਜੂਨ, 1913 ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਮਹਿਮੂਦ ਉਦੋਂ 24 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਜਵਾਨ ਸੀ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਲਫਾਜ਼ਲ  ਨੇ ਆਪਣੇ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੇ 100 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। (ਥੋੜੀ ਰੁਕਾਵਟ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜਦੋਂ ਫੌਜੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਜਨਰਲ ਮੁਹੰਮਦ ਜ਼ਿਆ-ਉਲ-ਹੱਕ ਨੇ 1984-1988 ਤੱਕ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ). ਇਸ ਦੀਆਂ ਪੈਸੇ ਸੰਬੰਧੀ ਲੋੜਾਂ ਅਹਿਮਦੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਕਮਿ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।
ਮਿਰਜ਼ਾ ਬਸ਼ੀਰ-ਉਦ-ਦੀਨ ਮਹਿਮੂਦ ਅਹਿਮਦ ਪਹਿਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਟਰ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ “ਕਾਤਿਬ” (ਲਿਖਾਰੀ) ਇੱਕ ਮੁਹੰਮਦ ਹੁਸੈਨ ਸੀ, ਮੈਨੇਜਰ ਮਿਰਜ਼ਾ ਅਬਦੁੱਲ ਗ਼ਫੂਰ ਬੈਗ ਸੀ। ਸੰਪਾਦਕੀ ਸਟਾਫ ਕਾਜੀ ਜ਼ਹੂਰ ਉਦ ਅਕਮਲ, ਸੂਫੀ ਗ਼ੁਲਾਮ ਮੁਹੰਮਦ ਅਤੇ ਮਾਸਟਰ ਅਬਦੁਰ ਰਹੀਮ ਨਈਅਰ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਹਿਮਦੀਆ ਸਨ ਹੈ। ਨਵਾਬ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਖਾਨ ਦਾ ਘਰ, ਅਜੌਕੇ 'ਅਲਫਾਜ਼ਲ' ਦਾ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਸਥਾਨ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਰੱਬਵਾਹ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਤੋਂ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਲੰਡਨ (ਯੂਕੇ) ਤੋਂ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਐਡੀਸ਼ਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਕਾਗਜ਼ਾਤ ਇਕ ਪੁਰਾਲੇਖ(ਆਰਕਾਈਬ) 'ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਉਰਦੂ ਅਖ਼ਬਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਖ਼ਬਾਰ
ਪਹਿਲੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕ਼ੌਮੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ
ਪਹਿਲੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕ਼ੌਮੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ 28 ਦਸੰਬਰ 2014 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਲਈ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਇਹ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਸਮਾਜੀ ਸੰਗਠਨ ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨੇ 'ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਉਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਏ' ਦੇ ਸਿਰਨਾਵੇਂ ਨਾਲ਼ ਕੀਤੀ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ। 2014 ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਆਪਣੀ ਏਸ ਪੁਰਾਣੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਅਪੜਾਨ ਦੀ ਫ਼ਿਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮਦ ਰਜ਼ਾ ਪੰਜਾਬੀ ਤੇ ਤਾਰਿਕ ਜਟਾਲਾ ਮੋਹਰੀ ਸਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਕੰਪਲੈਕਸ, ਕਜ਼ਾਫ਼ੀ ਸਟੀਡੀਮ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ 100 ਤੋਂ ਵਧ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਝਵਾਨ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਤੇ ਇੱਕ ਮਿਲਣੀ ਕੀਤੀ। ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਸੂਫ਼ੀ, ਤਾਰਿਕ ਗੁੱਜਰ, ਸਈਦ ਭੁੱਟਾ, ਪੰਜਾਬ ਅਸੰਬਲੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਕਮਰ ਇਸਲਾਮ,ਇਸ਼ਤੇਆਕ ਅਹਿਮਦ, ਜਮੀਲ ਪਾਲ਼, ਡਾਕਟਰ ਅਜ਼ਹਰ ਮਹਿਮੂਦ, ਰਿਆਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਦ, ਸਈਦ ਫਾਰਾਨੀ ਤੇ ਪ੍ਰਵੀਨ ਮੁਲਕ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਦਾ ਮੁੱਢ ਹੀਰ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਸਾਹਿਰ ਹੋਰਾਂ ਏਸ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਨੂੰ ਚਲਾਇਆ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਸੂਬਿਆਂ ਵਾਂਗੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦਾ ਆਖਿਆ। ਗੱਲਾਂ ਮਗਰੋਂ ਇੱਕ ਮਤਾ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਲੋਕਾਂ ਅੱਗੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। =ਮਤਾ= 'ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਪਹਿਲੀ ਕੌਮੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਦੇ ਮੌਕੇ ਉੱਤੇ ਯੂ ਐਨ ਓ ਦੇ ਚਾਰਟਰ ਮੂਜਬ ਬੁਨਿਆਦੀ ਇਨਸਾਨੀ ਹੱਕ ਮੁੱਢਲੀ ਤਾਲੀਮ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਰਾਹੀਂ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਆਂ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਕਰੋੜ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਬਾਲਾਂ ਨੂੰ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਮੁੱਢਲੀ ਤਾਲੀਮ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਹੱਕ ਸਾਨੂੰ ਆਈਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਏ ਤੇ ਬਾਕੀ ਸੂਬਿਆਂ ਏਸ ਹੱਕ ਨੂੰ ਮੰਨ ਲਿਆ ਏ। ਕੀ ਇਹ ਹਾਲ ਏਸ ਮਤੇ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੰਦਾ ਏ?' =ਕਵਿਤਾ ਪਾਠ= ਤਕਰੀਰਾਂ ਤੇ ਮਤੇ ਮਗਰੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਅੰਜੁਮ ਕੁਰੈਸ਼ੀ, ਬਾਬਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਹੁਸੈਨ ਨਦੀਮ, ਸਾਬਰ ਅਲੀ ਸਾਬਰ ਬਾਬਾ ਨਜਮੀ ਤੇ ਅਫ਼ਸਲ ਸਾਹਿਰ ਹੋਰਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਸੁਣਾਈਆਂ। =ਨਾਟਕ= ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ ਤੋਂ ਆਈ ਕੁਕਨੁਸ ਦੇ ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਟੋਲੀ ਨੇ ਅਪਣਾ ਨਾਟਕ ਵਿਖਾਇਆ। ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਤੌਹੀਦ ਅਹਿਮਦ ਚਿੱਠਾ ਇਹਦੇ ਅਗਮਾਨ ਸਨ ਤੇ ਆਇਸ਼ਾ ਸਲੀਮ ਹੋਰਾਂ ਇਹਦੇ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ
ਭਰਤਪੁਰ, ਨੇਪਾਲ
ਭਰਤਪੁਰ (भरतपुर), ਨੇਪਾਲ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਕੇਂਦਰ-ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਚਿਤਵਾਨ ਘਾਟੀ ਕੋਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਭਰਤਪੁਰ, ਚਿਤਵਾਨ ਜਿਲ਼੍ਹੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜ-ਖੇਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਪ-ਮਹਾਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਨੇਪਾਲ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਦੀ ਆਬਾਦੀ 199,867 ਹੈ। ਭਰਤਪੁਰ, ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਰਾਇਣੀ ਨਦੀ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹੀ ਹੈ। ਭਰਤਪੁਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਾਠਮਾਂਡੂ ਤੋਂ 146 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਪੋਖਾਰਾ ਤੋਂ 126 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਬਟਵਾਲ ਤੋਂ 114 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਘੋਰਾਹੀ ਤੋਂ 275 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਬਿਰਗੰਜ ਤੋਂ 128 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਹੇਤੂਡ਼ਾ ਤੋਂ 78 ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀਨਾਰਾਇਣ (ਗੋਰਖਾ) ਤੋਂ 67 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਭਰਤਪੁਰ ਵਿੱਚ ਕਾਠਮਾਂਡੂ ਅਤੇ ਪੋਖਾਰਾ ਲਈ ਹਵਾਈ ਯਾਤਰਾ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।
ਜਿਆਦਾਤਰ ਬਾਜ਼ਾਰੀ ਖੇਤਰ ਨਾਰਾਇਣਗਡ਼੍ਹ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜਦਕਿ ਸਰਕਾਰ ਦਫ਼ਤਰ, ਵੱਡੇ ਹਸਪਤਾਲ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਹੋਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਜਿਆਦਾਤਰ ਖੇਤੀਬਾਡ਼ੀ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਜਿਆਦਾਤਰ ਖੇਤੀ ਯੋਗ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਇਮਾਰਤੀ ਜਾਂ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਭਰਤਪੁਰ ਨੂੰ 2 ਦਸੰਬਰ 2014 ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਉਪ-ਮਹਾਨਗਰ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸੰਚਾਰ
ਭਰਤਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਐੱਸ ਟੀ ਡੀ, ਆਈ ਐੱਸ ਡੀ, ਆਮ ਫ਼ੋਨ, ਪੋਸਟਪੇਡ ਮੋਬਾਇਲ, ਪ੍ਰੀਪੇਡ ਮੋਬਾਇਲ, ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਆਧੁਨਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਦੋ ਵੱਡੇ ਰਾਜਮਾਰਗ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚੋਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਲਈ ਬੱਸ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਕਿਰਾਏ ਦੀਆਂ ਕਾਰਾਂ, ਟੈਕਸੀਆਂ, ਰਿਕਸ਼ਾ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਇਥੋਂ ਹਵਾਈ ਸੇਵਾ ਦੀ ਵੀ ਸਹੂਲਤ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਕਾਠਮਾਂਡੂ ਅਤੇ ਪੋਖਾਰਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ 7 ਤੋਂ 11 ਹਵਾਈ ਰੂਟ ਹਨ।
ਨਾਰਾਇਣੀ ਨਦੀ
ਨਾਰਾਇਣੀ ਨਦੀ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਵੇਖਣਯੋਗ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਨਦੀ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਭਰਤਪੁਰ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਨਦੀ ਨੇਪਾਲ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਨਦੀ ਉੱਪਰ 'ਨਾਰਾਇਣੀ ਪੁਲ' ਵੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਚਿਤਵਾਨ ਨੂੰ ਨਾਵਾਲਪਾਰਸੀ ਜਿਲ੍ਹੇ ਨਾਲ ਜੋਡ਼ਦਾ ਹੈ।
ਰਾਪਤੀ ਨਦੀ
ਰਾਪਤੀ ਨਦੀ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਭਰਤਪੁਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਘਡ਼ਿਆਲ ਮਗਰਮੱਛ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਬੁਰਜ ਲੱਧਾ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ
ਬੁਰਜ ਲੱਧਾ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਤਹਿਸੀਲ ਭਗਤਾ ਭਾਈ ਕਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸੁਨੇਹਾ
ਸੁਨੇਹਾ ਜਾਂ ਸੰਦੇਸ਼ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Message ਅਤੇ ਫਾਰਸੀ: پَیام ਜਾਂ پـِیغام ਪੈਯਾਮ ਜਾਂ ਪੈਗ਼ਾਮ) ਆਮ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਤਲਾਹ, ਖਬਰ ਜਾਂ ਸੂਚਨਾ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਤੇ ਤਿੰਨ ਪਹਿਲੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਹਰ ਸੁਨੇਹੇ ਦਾ ਆਦਿ ਅਤੇ ਅੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਦੇ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਲਈ ਸਮੇਂ ਦੀ ਘੱਟ ਜਾਂ ਵਧ ਮਾਤਰਾ ਖਰਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਚਨਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਚਾਰ
ਏਂਜਲ ਝਰਨਾ
ਏਂਜਲ ਝਰਨਾ (Salto Ángel; ਪੇਮੋਨ ਭਾਸ਼ਾ: Kerepakupai Vená, ਭਾਵ "ਸਭ ਤੋਂ ਡੂੰਘੀ ਥਾਂ ਦਾ ਆਬਸ਼ਾਰ", ਜਾਂ Parakupá Vená, ਭਾਵ "ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਝਰਨਾ") ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਵਿਚਲਾ ਇੱਕ ਝਰਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਇੱਕੋ ਸਾਹ ਡਿੱਗਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਝਰਨਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਉੱਚਾਈ 979 ਮੀਟਰ (3,212 ਫੁੱਟ) ਹੈ ਅਤੇ ਡਿਗਾਅ 807 ਮੀਟਰ (2,648 ਫੁੱਟ) ਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਝਰਨਾ ਆਊਆਂਤੇਪੂਈ ਪਹਾੜ ਦੇ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਕਨਾਈਮਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ (ਸਪੇਨੀ: Parque Nacional Canaima), ਬੋਲੀਵਾਰ ਰਾਜ ਦੇ ਗ੍ਰਾਨ ਸਾਬਾਨਾ ਖੇਤਰ ਵਿਚਲਾ ਇੱਕ ਯੁਨੈਸਕੋ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਾ, ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ।
ਚੱਲ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤ
ਚੱਲ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤ, ਜਨਜੋਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਆਗਾਮੀ ਭਾਰਤੀ-ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਰਿਦਮ ਬੋਆਏਜ਼ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ, ਗਿਲਜ਼ ਨੈਟਵਰਕ ਅਤੇ ਓਮਜੀ ਸਟਾਰ ਸਟੂਡੀਓ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਹਿ-ਅਨੁਪਾਤ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਮਰਿੰਦਰ ਗਿੱਲ ਅਤੇ ਸਿਮੀ ਚਾਹਲ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਬਰਮਿੰਘਮ ਵਿੱਚ 25 ਮਈ 2019 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਫ਼ਿਲਮ 26 ਜੁਲਾਈ 2019 ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਵੇਗੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਬੀਰੋਕੇ ਕਲਾਂ
ਬੀਰੋਕੇ ਕਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਬੁਢਲਾਡਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 2001 ਵਿੱਚ ਬੀਰੋਕੇ ਕਲਾਂ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 3575 ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫ਼ਲ 15.81 ਕਿ. ਮੀ. ਵਰਗ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਬੁਢਲਾਡਾ ਤੋਂ 7 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਭੀਖੀ ਤੋਂ 5 ਕਿਲੋ ਮੀਟਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕਈ ਜਾਤਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪਿਛੋਕੜ
ਬੀਰੋਕੇ ਕਲਾਂ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਦੇ ਦਲੇਵਾਂ ਪਿੰਡ ਤੋ ਵਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਦ ਏਜ ਆਫ਼ ਰੀਜ਼ਨ
alt=Title page from The Age of Reason|thumb|ਪਹਿਲੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਐਡੀਸ਼ਨ ਦੇ ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ ਦਾ ਟਾਈਟਲ ਪੇਜ਼ [[ਤਸਵੀਰ:36-Visiting_CFI_library-Rare_Books.JPG|thumb|ਦ ਏਜ ਆਫ਼ ਰੀਜ਼ਨ ਦੀਆਂ ਕਈ ਮੁਢਲੀਆਂ ਕਾਪੀਆਂ
]] ਦ ਏਜ ਆਫ਼ ਰੀਜ਼ਨ; ਬੀਇੰਗ ਐਨ ਇੰਵੇਸਟੀਗੇਸ਼ਨ ਆਫ ਫੈਬੁਲਸ ਥਿਆਲੋਜੀ (The Age of Reason; Being an Investigation of True and Fabulous Theology) ਅੰਗਰੇਜ਼ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸਿਆਸੀ ਕਾਰਕੁਨ ਥਾਮਸ ਪੇਨ ਦਾ ਲਿਖਤੀ ਕਾਰਜ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਵਾਦ ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਕ ਸਥਾਨ ਦੇ ਹੱਕ ਦਲੀਲ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਬਰਤਾਨਵੀ  ਦੇਵਵਾਦ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਪੈਰੋਕਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਗਤ ਧਰਮ ਅਤੇ ਬਾਇਬਲ ਦੀ ਵੈਧਤਾ ਨੂੰ ਚੁਣੋਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ 1794, 1795, ਅਤੇ 1807 ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ।
ਇਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀ ਕਿਤਾਬ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ, ਜਿੱਥੇ ਇਸਨੇ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਈਸ਼ਵਰਵਾਦ ਨੂੰ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੇ, ਫ਼ਰੈਂਚ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਵਧੇ ਹੋਏ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅੱਤਵਾਦ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਸ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਵੈਰ ਭਾਵ ਨਾਲ ਹੁੰਗਾਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਕਾਰਨ ਦੀ ਉਮਰ ਆਮ ਦਲੀਲਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਇਹ ਪੇਨ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਈਸਾਈ ਚਰਚ ਦੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸ਼ਕਤੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੇ ਇਸਦੇ ਯਤਨਾਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪੇਨ ਨੇ ਇਲਹਾਮ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਤਰਕ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਚਮਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਈਬਲ ਨੂੰ ਦੈਵੀ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਪਾਠ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਾਹਿੱਤ ਦੀ ਇੱਕ ਆਮ ਟੁਕੜਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਿਰਜਣਹਾਰ-ਰੱਬ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਤਰਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪੇਨ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦਲੀਲਾਂ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਇਲੀਟ ਲਈ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਪਲਬਧ ਸਨ ਪਰੰਤੂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਿਲਕਸ਼ ਅਤੇ ਬੇਕਿਰਕ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਦੇਵਵਾਦ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਅਪੀਲ ਭਰਿਆ ਅਤੇ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਜਿਲਦ ਰਹਿਤ ਪੈਂਫਲਟਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ, ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਵੀ ਸਸਤੀ ਸੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਈ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਿੰਟਰਾਂ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬ ਵੇਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਛਾਪਣ ਅਤੇ ਵੰਡਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਫੇਰ ਵੀ, ਪੈਨ ਦੇ ਕੰਮ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਜ਼ਾਦ ਵਿਚਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਗਵਾਈ ਦਿੱਤੀ।
ਬੌਧਿਕ ਪ੍ਰਸੰਗ: ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੇਵਵਾਦ
ਪੇਨ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੇਵਵਾਦ ਦੀ ਪ੍ਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਵਵਾਦੀ, ਆਪਣੀਆਂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪੁਜੀਸ਼ਨਾਂ ਤੇ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦਲੀਲਾਂ ਦੇ ਕਈ ਸੈੱਟਾਂ ਤੇ ਹਮਖਿਆਲ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੇਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਏਜ ਆਫ਼ ਰੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪੋਜੀਸ਼ਨ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਦੇਵਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕਜੁਟ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਉਹ ਸੀ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਧਰਮ ਦੀ "ਆਜ਼ਾਦ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਪੜਤਾਲ" ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੁਕਾਰ। ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਮੁਢਲੇ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਜ਼ਮੀਰ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਹਿਨਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਜ਼ੁਲਮ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਕਿ ਬਹਿਸ ਦਾ ਅਧਾਰ ਤਰਕ ਅਤੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲਤਾ ਹੋਵੇ। ਦੇਵਵਾਦੀ ਇੱਕ ਨਿਊਟੋਨੀਅਨ ਸੰਸਾਰ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਨੂੰ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਵੀ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕੁਦਰਤੀ ਨਿਯਮ ਦੇ ਇੱਕ ਸੰਕਲਪ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਦੇਵਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ, ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਤਰਕਹੀਣਤਾ ਵਿੱਚ ਗਰਕ  ਜਾਵੇਗੀ। ਕੁਦਰਤੀ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਮਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ੱਕ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਚਮਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਦੇਵਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਬਾਈਬਲ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੇ ਚਮਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਸਬੂਤ ਨਾ ਤਾਂ ਕਾਫ਼ੀ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ।ਇਹਨਾਂ ਲੀਹਾਂ ਉੱਤੇ, ਦੇਵਵਾਦੀ ਲਿਖਤਾਂ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਜੋ ਪਹਿਲਾ ਕਾਰਨ ਜਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਚਾਲਕ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਅੰਗ ਬਣਾ ਕੇ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਕਿ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ (ਚਮਤਕਾਰੀ ਢੰਗ ਨਾਲ) ਦਖ਼ਲ ਦੇਣ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਵੀ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇੱਥੇ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਹੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸੱਚ ਜਾਂ "ਇੱਕ ਸੱਚਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ" ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਧਰਮ ਸਿਰਫ ਇੱਕ "ਸਰਲ, ਸਪਸ਼ਟ, ਸਧਾਰਨ, ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ" ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇ ਇਹ ਇੱਕ ਦਿਆਲੂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਤਰਕਪੂਰਤੀ ਉਤਪਾਦ ਸੀ ਤਾਂ। ਧਰਮ ਸਿਰਫ ਇੱਕ "ਸਰਲ, ਸਪਸ਼ਟ, ਸਧਾਰਨ, ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ" ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇ ਇਹ ਇੱਕ ਦਿਆਲੂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਤਰਕਪੂਰਤੀ ਉਤਪਾਦ ਸੀ. ਇਸ ਲਈ ਉਹ "ਪ੍ਰਗਟ ਧਰਮਾਂ" (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ), ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਅਤੇ "ਕੁਦਰਤੀ ਧਰਮਾਂ", ਵਿਚਕਾਰ ਫ਼ਰਕ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਕੁਦਰਤੀ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਕੁਦਰਤ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਨਾਸਤਿਕ ਨਹੀਂ ਸਨ। [[ਤਸਵੀਰ:Cruikshank_-_The_Radical's_Arms.png|alt=A caricature of French revolutionaries, showing two grotesque French peasants celebrating around a guillotine dripping with blood and surrounded by flames.|thumb|ਜਾਰਜ ਕ੍ਰਿਊਕਸ਼ੈਂਕ'ਸ ਰੈਡੀਕਲ ਆਰਮਜ਼ (1819), ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਇਨਕਲਾਬ ਦੀਆਂ ਵਧੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਪਿਲਰੀ
]]
ਸੂਚਨਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਜੌਨ ਬਰੈਂਡੀ
ਜੌਨ ਬਰੈਂਡੀ (ਜਨਮ: 11 ਮਈ 1943) 1960 ਵਿਆਂ ਦੇ ਬੀਟ ਜੈਨਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਮਗਰਲੇ ਦੌਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਅਮਰੀਕੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ। ਸਾਨਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ਾਇਰ ਜੈਕ ਹਿਰਸਮਾਨ ਬਰੈਂਡੀ ਬਾਰੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: "“ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਸਮਾਂ ਉਹ ਸੜਕ ਸਵਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੋ ਅਗਵਾਨੂੰਆਂ - ਵਿੱਟਮੈਨ ਅਤੇ ਨਰੂਦਾ ਵਾਂਗ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਨਿੱਕੇ ਤੋਂ ਨਿੱਕੇ ਵੇਰਵੇ ਤੱਕ … ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਹਿਮਦਿਲ, ਸਰਾਰਤੀ, ਪਿਆਰੀਆਂ ਅਤੇ ਖਰੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨਾਲ ਓਤਪੋਤ ਕਰਕੇ ਸੰਭਾਲੇ ਹਨ। ਇਸ ਗੱਲ ਨੇ ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਰਚਨਾ ਦੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਨਿੱਗਰ ਦੇਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜਿਹੜੀਆਂ 1960 ਵਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਤ੍ਤਰੀ ਅਮਰੀਕੀ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚੋਂ ਉਦਭਵ ਹੋਈਆਂ ਹਨ .”"
ਲੋਭ
ਲੋਭ ਇਨਸਾਨ ਦੀਆਂ ਮੁੱਢਲੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਜੋ ਵਸਤੂਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ ਜੇਕਰ ਉਹ ਉਸ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਲਾਲਚ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਉਸ ਲਾਲਚ ਨੂੰ ਲੋਭ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਲੋਭੀ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਅਜਾਈਂ ਗੁਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਲੋਭ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚੋਰ, ਡਾਕੂ, ਦੁਰਾਚਾਰੀ, ਜ਼ਾਲਮ, ਕਪਟੀ ਧੋਖੇਬਾਜ, ਈਰਖਾਲੂ, ਅਕ੍ਰਿਤਘਣ ਅਤੇ ਬੇਸਬਰਾ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਲਾਲਚੀ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਮਤਲਵ ਲਈ ਇਤਬਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਧੋਖਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਲੋਭੀ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਲੋਭ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੁਆਦ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦਾ ਲਾਲਚ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੋਗ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਰਮ
ਪੰਜ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਦਸ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀਆਂ
thumb|230x230px|923 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ( ਉੱਤਰਕਾਲੀਨ ਲਿਆਂਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਅੰਤਕਾਲ ਵਿੱਚ ) ਚੀਨ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਕ ਨਕਸ਼ਾ ਪੰਜ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਦਸ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀਆਂ (五代十国, 五代十國, ਵੁਦਾਈ ਸ਼ੀਗੁਓ, Five Dynasties and Ten Kingdoms ) ਚੀਨ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸੰਨ 907 ਈਸਵੀ ਤੋਂ 979 ਈਸਵੀ ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਦੌਰ ਸੀ। ਇਹ ਤੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਪਤਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸੋਂਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਉਭਰਣ ਉੱਤੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ - ਦੇ - ਬਾਅਦ - ਇੱਕ ਪੰਜ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਚੀਨ ਭਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਖਾਸਕਰ ਦੱਖਣ ਚੀਨ ਵਿੱਚ, 12 ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਸਵਤੰਤਰ ਰਾਜ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਗਏ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਤਹਾਸ ਵਿੱਚ 10 ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਜਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਇਹ ਕਾਲ ਪੰਜ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਦਸ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵਲੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਮੰਚੂਰਿਆ - ਮੰਗੋਲਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਖਿਤਾਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਲਿਆਓ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਵੀ ਸਥਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਪੰਜ ਰਾਜਵੰਸ਼
ਉੱਤਰੀ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕਰਣ ਵਾਲੇ ਪੰਜ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੱਤਾ ਕਾਲ ਇਹ ਸਨ :
ਦਸ ਰਾਜਸ਼ਾਹਿਆਂ
ਦਸ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀਆਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸਨ : ਵੂ ( 907 - 978 ਈ ), ਮੀਨ ( 909 - 945 ਈ ), ਚੂ ( 907 - 951 ਈ ), ਦੱਖਣ ਹਾਨ ( 917 - 971 ਈ ), ਪੂਰਵਕਾਲੀਨ ਸ਼ੂ ( 907 - 925 ਈ ), ਉੱਤਰਕਾਲੀਨ ਸ਼ੂ ( 934 - 965 ਈ ), ਜਿੰਗਨਾਨ ( 924 - 963 ਈ ), ਦੱਖਣੀ ਤਾਂਗ ( 937 - 975 ਈ ) ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਹਾਨ ( 951 - 979 ਈ )।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੀ ਦਸਵੀਂ ਸਦੀ
ਤਾਈਵਾਨ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
thumb|ਤਾਈਵਾਨ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤਾਈਵਾਨ ਵਿਚ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਵੰਨ ਸੁਵੰਨਤਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਆਸਟ੍ਰੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਅਤੇ ਸਿਨੋ-ਤਿੱਬਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਹੈ। ਤਾਈਵਾਨੀ ਮੂਲਵਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਆਸਟ੍ਰੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸ਼ਾਖਾ ਫ਼ੌਰਮੋਸਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਫ਼ੌਰਮੋਸਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਮਿਲਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵੰਨ ਸੁਵੰਨਤਾ ਕਰਕੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ 'ਤੇ ਹੋਈਆਂ ਖੋਜਾਂ ਤਾਇਵਾਨ ਨੂੰ ਆਸਟ੍ਰੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ 400 ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਚੀਨੀ ਪਰਵਾਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਲਹਿਰਾਂ ਤਾਇਵਾਨ ਵਿਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਿਨੋ-ਤਿੱਬਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਲੈ ਕੇ ਆਈਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਈਵਾਨੀ ਹੱਕਕੀਨ, ਹੱਕਾ ਅਤੇ ਮੰਦਾਰਿਨ (ਮੈਂਡਰਿਨ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਅੱਜ ਦੇ ਤਾਈਵਾਨ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬਣ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਤਾਈਵਾਨ ਨੂੰ ਹੌਕੀਅਨ ਪੌਪ ਅਤੇ ਮੈਂਡੋਪੌਪ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਇਆ।
ਫ਼ੌਰਮੋਸਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤਾਇਵਾਨ ਦੀਆਂ ਭਾਰੂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਨ। ਤਾਈਵਾਨ ਦੇ ਲੰਮਾ ਬਸਤੀ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਪਰਵਾਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਕਾਰਣ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡੱਚ, ਸਪੇਨੀ, ਹੋਕੀਅਨ, ਹੱਕਾ, ਜਪਾਨੀ ਅਤੇ ਮੰਦਾਰਿਨ ਇਥੇ ਆਈਆਂ। ਇਸ ਦੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਇਤਿਹਾਸ ਕਾਰਨ, ਇਥੇ ਜਪਾਨੀ ਵੀ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤਾਈਵਾਨ ਦੀਆਂ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਆਏ ਸ਼ਬਦ ਤਤਸਮ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤਾਈਵਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਮਾਰਸ਼ਲ ਲਾਅ ਦਾ ਯੁੱਗ ਚੱਲਿਆ। ਇਸ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਜਨਤਕ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਮੰਦਾਰਿਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਗੌਲਣਯੋਗ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਾਈਵਾਨੀ ਹੋਕੀਅਨ, ਹੱਕਾ, ਫ਼ੌਰਮੋਸਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮੈਟਸੂ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸਥਿਤੀ 2000 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਬਦਲੀ ਜਦੋਂ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤੀ ਲਈ ਯਤਨ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤਾਈਵਾਨ ਵਿੱਚ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਈਆਂ, ਹੱਕਾ ਅਤੇ ਫ਼ੌਰਮੋਸਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੰਬੰਧੀ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਲਈ ਸਰਵਜਨਕ ਟੀ.ਵੀ. ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਤਾਈਵਾਨ ਸਰਕਾਰ ਹੇਠਾਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕਈ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਮਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤਾ ਤਾਈਵਾਨ ਵਿੱਚ 2010 ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਤੋਂ ਲਈ ਗਈ ਹੈ।
ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
right|thumb|365x365px| ਚੀਨੀ ਬਸਤੀਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਫ਼ੌਰਮੋਸਨ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ, ਪ੍ਰਤੀ Blust (1999)। ਮਲਾਯੋ-ਪੋਲੀਨੇਸ਼ੀਅਨ (ਲਾਲ) ਪੂਰਬੀ ਫ਼ੌਰਮੋਸਨ (ਜਾਮਨੀ) ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨੋਟ ਕਰੋ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਚਿੱਟਾ ਭਾਗ ਤਾਈਵਾਨ ਦੇ ਉਸ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਆਦਿਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਗ਼ੈਰ-ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਚੀਨੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਸਰੋਤ 'ਤੇ, ਇਹ ਖੇਤਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੈਦਾਨੀ ਮੂਲਨਿਵਾਸੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਜਨਮਭੂਮੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹੈ (ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ Kulon ), ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸਮੂਹ (ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ Taokas ) ਉਪਰ ਦਿਖਾਏ ਨਕਸ਼ੇ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੱਖਰੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਤਾਈਵਾਨ ਦੀਆਂ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਾਂ ਫ਼ੌਰਮੋਸਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤਾਈਵਾਨ ਦੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ। ਤਾਈਵਾਨੀ ਆਦਿਵਾਸੀ ਇਸ ਸਮੇਂ ਟਾਪੂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਤਕਰੀਬਨ 2.3% ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਦੀਆਂ ਦੇ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਰਤਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਜੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਜੱਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਨੌਜਵਾਨ ਅਤੇ ਅੱਧਖੜ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਹੱਕਾ ਅਤੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮੰਦਾਰਿਨ ਅਤੇ ਹੋਕੀਅਨ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨਸਲੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਜਾਂ ਬੋਲਣਾ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ। ਤਾਈਵਾਨੀ ਆਦਿਵਾਸੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ 26 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦਸ ਤਾਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਪੰਜ ਹੋਰ ਖ਼ਤਮਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਕਿਨਾਰੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਸਰਕਾਰ 16 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦੇਸੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ 42 ਲਹਿਜ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀ - ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਜਿਨਜ਼ ਪੀਪਲਜ਼ - ਫ਼ੌਰਮੋਸਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਲਿਖਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤਣੀ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਤਾਈਵਾਨ ਦੇ ਜਪਾਨੀ ਰਾਜ ਅਧੀਨ ਰਹਿਣ ਕਾਰਨ ਜਪਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਫ਼ੌਰਮੋਸਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਪਾਨੀ ਅਤੇ ਅਤਿਆਲ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਜੋਂ ਯਿਲਨ ਕ੍ਰੀਓਲ ਜਪਾਨੀ ਵੀ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰੂ ਮੰਦਾਰਿਨ ਸਾਰੀਆਂ ਫ਼ੌਰਮੋਸਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ 'ਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਹਾਵੀ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਾਲੀਆ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਆਦਿਵਾਸੀ ਮੁੜ-ਉਤਸ਼ਾਹਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਾਈਵਾਨੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਰਮੋਸਨ ਮਾਤ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਪੁਨਰ-ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਪਹਿਲ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾਜਨਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸਟੇਸ਼ਨ - ਤਾਈਵਾਨ ਇੰਡੀਜਿਅਨ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ, ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨ - ਏਲੀਅਨ 96.3 ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਵਜੋਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਫ਼ੌਰਮੋਸਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜੁਲਾਈ 2017 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅਮੀਸ ਭਾਸ਼ਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਆਦਿਵਾਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹੌਕਿਅਨ ਅਤੇ ਹੱਕਾ ਟਾਪੂ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ 'ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅਮੀਸ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 200,000 ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਵੱਧ ਹੈ ਪਰ ਅਮੀਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 10,000 ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਹੈ। ਅਮੀਸ ਕੁਝ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਦੂਜੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤਿਆਲ, ਪਾਈਵਾਨ ਅਤੇ ਬੂਨੂਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਆਪਣੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤਾਈਵਾਨੀ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਲਗਭਗ 10 ਤੋਂ 12 ਸਮੂਹ ਹਨ।
ਕੁਝ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕ ਸਮੂਹਾਂ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ, ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਾਇਆ (ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਮਕਾਓ ਅਤੇ ਤਾਈਵੋਅਨ ਕਿਸਮਾਂ) ਟਾਪੂ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕੁਝ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਬੇਸ, ਵਧੇਰੇ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਪੱਛਮੀ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਬੂਜ਼ਾ-ਤਾਓਕਾਸ ਅਤੇ ਟਾਪੂ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਪਾਜ਼ੇਹ।
ਤਾਈਵਾਨੀ ਮੰਦਾਰਿਨ
ਮੰਦਾਰਿਨ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਾਈਵਾਨ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ (國語) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1945 ਵਿਚ, ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੰਦਾਰਿਨ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਲਾਜ਼ਮੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। (1945 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜਪਾਨੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਪੜਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ) ਉਦੋਂ ਤੋਂ, ਮੈਂਡਰਿਨ ਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਮੂਹਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਇਕ ਸੰਪਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਬਹੁਤੇ ਤਾਈਵਾਨੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਹੋਕਲੋ (ਹੌਕੀਅਨ), ਹੱਕਾ, ਜਿਹਨਾਂ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਆਦਿਵਾਸੀ ਜੋ ਆਦਿਵਾਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੇ ਹਨ; ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ 1949 ਵਿਚ ਮੇਨਲੈਂਡ ਚੀਨੀ ਆਵਾਸ ਕਰ ਆਏ ਜਿਸਦੀ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ ਕੋਈ ਚੀਨੀ ਪ੍ਰਤੀਰੂਪ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
1949 ਦੇ ਬਾਅਦ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਚੀਨ ਤੋਂ ਚਲੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ (ਆਬਾਦੀ ਦੇ 12%) ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੈਂਡਰਿਨ ਚੀਨੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਮੰਦਾਰਿਨ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੋਲਿਆ ਅਤੇ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1945 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਤਾਇਵਾਨ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਇਹ ਇਕਮਾਤਰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਮਾਧਿਅਮ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਇੱਕ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬਣ ਗਈਆਂ।
ਤਾਈਵਾਨੀ ਹੌਕੀਨ
ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਤਾਈਵਾਨੀ (臺語as) ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, Pe̍h-ōe-jī ) ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ 臺灣閩南語 ਹੋਕੀਅਨ (臺灣閩南語; 臺灣閩南語   ) ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤਾਈਵਾਨ ਹੋਕਕੀਨ ਤਾਈਵਾਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ 70% ਆਬਾਦੀ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  ਭਾਸ਼ਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਮਿਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਇਕ ਉਪ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜੋ ਦੱਖਣੀ ਫੁਜਾਨ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਚੀਨੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ।
ਤਾਈਵਾਨੀ ਦੇ ਬੋਲਚਾਲ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਦੋਵੇਂ ਰਜਿਸਟਰ ਹਨ। ਬੋਲਚਾਲ ਤਾਈਵਾਨੀ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਪੁਰਾਣੀ ਚੀਨੀ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਸਾਹਿਤਕ ਤਾਈਵਾਨੀ, ਜੋ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ 10 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਫੁਜੀਅਨ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਮਿਡਲ ਚੀਨੀ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ, ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਰਸਮੀ ਲਿਖਤ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਪਾਨੀ ਰਾਜ ਅਧੀਨ ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਤਾਈਵਾਨੀ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਸ਼ਬਦ ਤਤਸਮ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜਪਾਨੀ ਤੋਂ ਆਏ ਹਨ। ਤਤਸਮ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਕਾਂਜੀ ਵਿੱਚ ਤਾਈਵਾਨ ਦੇ ਉਚਾਰਨ ਦੁਆਰਾ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਬਸ ਜਪਾਨੀ ਉਚਾਰਨ ਨਾਲ। ਇਹ ਕਾਰਣ ਤਾਈਵਾਨੀ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਚੀਨੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ-ਅਧਾਰਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੇਰਾ-ਏ-ਜੇ ਜਾਂ ਤਾਈਵਾਨੀ ਰੋਮਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਜੋ 2006 ਤੋਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਦੀ ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਰਤ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦਾ ਹੈ।
ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਤਾਈਵਾਨੀ ਹੋੱਕੀਅਨ ਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
ਤਾਈਵਾਨੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਲਹਿਜ਼ੇ ਦੇ ਅੰਤਰ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਹਨ ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਸਟੈਂਡਰਡ ਲਹਿਜ਼ਾ - ਥੋਂਗ-ਹਾਂਗ ਲਹਿਜ਼ਾ (通行腔) ਕਾਓਸਿਉਂਗ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਨਮੂਨਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜੇ ਲਹਿਜ਼ੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ
ਤਾਈਵਾਨੀ ਹੱਕਕੀਨ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਾ ਹੋੱਕੇਨ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੀਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ (ਜਿਵੇਂ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦੇ ਹੋਕੀਅਨ ) ਵਿੱਚ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਯੋਗ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਪੂਰਬੀ ਗੁਆਂਗਡੋਂਗ, ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਦੱਖਣੀ ਮਿਨ ਦੇ ਟਿਓਚੇ ਵੇਰੀਐਂਟ ਨਾਲ ਵੀ ਇੱਕ ਹੱਦ ਤੱਕ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਮੰਦਾਰਿਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ ਆਪਸੀ ਸਮਝ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ। thumb|Townships/cities and districts in Taiwan where Hakka is a statutory regional language according to the Hakka Basic Act ਹੱਕਾ (客家語; ) ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਾਈਵਾਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਹੱਕਾ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲੋਕ ਤਾਈਵਾਨ ਵਿੱਚ ਕਈਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹਨ। ਹੱਕਾ ਤਾਈਵਾਨੀਆਂ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਤਾਯੁਆਨ, ਹਿਸਿੰਚੂ ਅਤੇ ਮਯੋਲੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨਂ। ਤਾਈਵਾਨੀ ਹੱਕਾ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਤਾਈਵਾਨ ਵਿੱਚ ਹੱਕਾ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਹੱਕਾ ਮਾਮਲੇ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀ ਹੱਕਾ ਟੀਵੀ ਅਤੇ ਹੱਕਾ ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵੀ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਤਾਈਵਾਨ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਹੱਕਾ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ (ਛੇ, ਜੇ ਸਿਕਸਿਆਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਸਿਕਿਆਨ ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ ਤੇ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)।
ਮਾਤਸੂ ਬੋਲੀ
ਮਾਤਸੂ ਬੋਲੀ (馬祖話, Mā-cū-huâ ) ਮਾਤਸੂ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਹ ਫੁਜ਼ੋ ਉਪਭਾਸ਼ਾ, ਪੂਰਬੀ ਮਿਨ ਦੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
ਚੀਨੀ ਅੱਖਰ
ਰਵਾਇਤੀ ਚੀਨੀ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਤਾਈਵਾਨ ਵਿੱਚ ਸਿਨਟਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਲਿਖਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੈਂਡਰਿਨ, ਤਾਈਵਾਨੀਜ਼ ਹੋਕੀਅਨ ਅਤੇ ਹੱਕਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਲਿਖਣ ਦੇ ਮਿਆਰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਤਰਾਂ ਦਾ ਸਟੈਂਡਰਡ ਫਾਰਮ ਅਤੇ ਤਾਈਵਾਨੀ ਹੱਕਕੀਅਨ ਅਤੇ ਹੱਕਾ ਲਈ ਸਿਫ਼ਾਰਿਸ਼ ਕੀਤੇ ਪਾਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਲਿਖਤੀ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਚੀਨੀ, ਲਿਖਤੀ ਚੀਨੀ ਦਾ ਮਿਆਰ ਹੈ ਜੋ ਅਧਿਕਾਰਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ, ਆਮ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਮਰ੍ਹਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਹਿਲੂਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਵਿਆਕਰਨ ਆਧੁਨਿਕ ਸਟੈਂਡਰਡ ਮੈਂਡਰਿਨ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਵਰਨਾਕੂਲਰ ਚੀਨੀ ਚੀਨੀ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਲਿਖਤ ਰੂਪ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਕਲਾਸੀਕਲ ਚੀਨੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਚੀਨੀ ਦੇ ਵਿਆਕਰਣ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ, ਹੇਠ ਵਿਚ ਤਾਈਵਾਨ ਸਥਾਨੀਕਰਨ ਦੀ ਲਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਤਾਈਵਾਨੀ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਧ ਰਹੀ ਮੌਜੂਦਗੀ, ਲਿਖਿਆ ਹੋਕੀਅਨ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅਤੇ ਵਿਆਕਰਣ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਤਾਈਵਾਨੀ ਹੋਕੀਅਨ ਕਦੇ ਕਦੇ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਰਸਮੀ ਸੰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਰਵਾਇਤੀ ਚੀਨੀ ਅੱਖਰ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਅਤੇ ਮਕਾਓ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ. ਤਾਈਵਾਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਅੱਖਰ ਵੱਖਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਿਖੇ ਗਏ ਹਨ; ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਤਰਾਂ ਦਾ ਸਟੈਂਡਰਡ ਫਾਰਮ ਆਰਥੋਗ੍ਰਾਫ਼ੀ ਦਾ ਮਿਆਰ ਹੈ ਜੋ ਤਾਈਵਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਅਤੇ ਮਕਾਓ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮਾਨਕੀਕ੍ਰਿਤ ਚਰਿੱਤਰ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਮਾਮੂਲੀ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਫ਼ਰਕ ਚੀਨੀ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਅਤੇ ਅਸ਼ਲੀਲ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ।
ਲਾਤੀਨੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਅਤੇ ਰੋਮਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ
ਲਾਤੀਨੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਫ਼ੌਰਮੋਸਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਰੂਪ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਤਾਈਵਾਨੀਜ਼ ਹੋਕੀਅਨ ਅਤੇ ਹੱਕਾ ਦਾ ਮੂਲ ਰੂਪ ਹੈ। ਯੂਰਪੀਅਨ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਲਿਖਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿੰਕਨ ਹੱਥ - ਲਿਖਤ, ਪੇਹ-ਏ-ਜੀ, ਅਤੇ ਫਾਕੇ-ਫਾ-ਲਾ ਲਾਤੀਨੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਿਤ ਸਨ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਫੌਰਮੋਸਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਲਿਖਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਾਤੀਨੀ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਡੀਜਿਅਲ ਪੀਪਲਜ਼ ਦੀ ਕਾਉਂਸਲ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਲਾਤੀਨੀ ਅਧਾਰਿਤ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਤਾਈਵਾਨੀ ਰੋਮਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ ਲਈ ਤਾਈਵਾਨੀ ਹੋਕੀਅਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਾਈਵਾਨੀ ਹੱਕਾ ਰੋਮਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ ਲਈ ਹੱਕਾ। ਤਾਈਵਾਨੀ ਹੱਕਕੀਨ ਅਤੇ ਹੱਕਾ ਦੀਆਂ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕਾਂ ਰਵਾਇਤੀ ਚੀਨੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਦੀ ਮਿਸ਼ਰਤ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਤਾਈਵਾਨ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਰੋਮਾਂਸਕਰਣ ਬਹੁਤ ਅਸੰਗਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਾਈਵਾਨ ਅਜੇ ਵੀ ਜ਼ੂਯਿਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਨੂੰ ਧੁਨੀਆਤਮਕ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਜੋਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਵਰਤਦਾ। ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਵੇਡ – ਗਾਈਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਟੋਂਗਯਾਂਗ ਪਿੰਨਿਨ ਨੂੰ 2002 ਵਿਚ ਅਧਿਕਾਰਤ ਰੋਮਾਂਸ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾਇਆ ਸੀ ਪਰ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਮਿਆਰ ਨੂੰ ਅਣਡਿੱਠ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕਈਆਂ ਨੇ ਹਨੂ ਪਿਨਯਿਨ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਰੋਮਾਂਸੀਆਂ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਗਸਤ 2008 ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਜਨਵਰੀ 2009 ਤੱਕ ਤਾਇਵਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈਨਯੂ ਪਿਨਯਿਨ ਹੀ ਮਿਆਰੀ ਮੈਂਡਰਿਨ ਦੀ ਰੋਮਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦੀ ਇਕੋ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੋਵੇਗੀ।
ਧੁਨੀਆਤਮਕ ਚਿੰਨ੍ਹ
ਇਹ ਧੁਨੀਆਤਮਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਕਈ ਵਾਰੀ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਚ ਚੀਨੀ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਛਾਪੇ ਜਾਂਦੇ ਰੂਬੀ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਟੈਕਸਟ ਦੇ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਵਿਚ (ਜੋ ਅਕਸਰ ਉਹ ਅੱਖਰ ਵਰਤਦੇ ਹਨ ਜੋ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕਿਰਾਏ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਆਵਿਰਤੀ ਦਰਾਂ ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ)। ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਫਨੋਟਿਕ ਨਿਸ਼ਾਨ ਕਈ ਵਾਰ (ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਕੁਝ ਕਣ ਲਿਖਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਦਾ ਹੈ ㄉ ਦੀ ਬਜਾਏ的); ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਕ ਵਿਰਲੇ ਹੀ ਇਹਨਾਂ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨੂੰ ਸਮੂਹਿਕ ਮੀਡੀਆ ਬਾਲਗ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਇੰਦਰਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਉਚਾਰਨ ਗਾਈਡ (ਜਾਂ ਇੰਡੈਕਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ) ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। Bopomofo ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੀ ਆਮ ਰੋਮਨ ਅੱਖਰ ਕੀਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਮੈਪ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ (1 = Bo, ਸ = PO, ਇੱਕ = MO, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਬਾਹਰ) ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਚੀਨੀ ਪਾਠ ਭਰਨ ਲਈ ਇਕ ਢੰਗ ਵਿਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ㄅ ㄅ ਨੂੰ ਬਦਲਣ - ਹੋਰ ਹਾਲ ਹੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ, ਸਮਾਰਟ ਫੋਨ ਦੇ ਆਗਮਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਸ ਨੂੰ ਆਮ ਜ਼ੂਯਿਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪੂਰੀ ਅੱਖਰ ਟਾਈਪ ਕਰਨ ਦੀ, ਲਿਖਿਆ ਬਜ਼ਾਰੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਵੇਖਣ ਲਈ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ拜拜(ਬਾਈ ਬਾਈ). ਇਸ ਵਿਚ ਇਹ ਵੀ ਵਾਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਟੋਨ, ਲਈ ਵਰਤ ㄘ ਵਰਗੇ ਦੇਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ,吃(ਖਾਣ ਲਈ) ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ।
ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਚ ਜ਼ੂਯਿਨ ਦਾ ਇਕਮਾਤਰ ਉਦੇਸ਼ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਆਰੀ ਮੈਂਡਰਿਨ ਉਚਾਰਨ ਸਿਖਾਉਣਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗਰੇਡ ਇਕ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕਾਂ (ਮੈਂਡਰਿਨ ਸਮੇਤ) ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ੂਯਿਨ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਉਸ ਸਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਚੀਨੀ ਅੱਖਰ ਟੈਕਸਟ ਵਿਆਖਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਗ੍ਰੇਡ ਚਾਰ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ, ਜ਼ੂਯਿਨ ਐਨੋਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਗਈ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਨਵੇਂ ਚਰਿੱਤਰ ਭਾਗ ਵਿਚ ਸਕੂਲੀ ਬੱਚੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਚੀਨੀ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਵਿਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਡੀਕੋਡ ਕਰ ਸਕਣ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿ ਉਹ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਲੱਭ ਸਕਣ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਕਿਵੇਂ ਲਿਖਣੇ ਹਨ ਜਿਸ ਲਈ ਉਹ ਸਿਰਫ ਧੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਬਾਲਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਇਹ ਤਾਈਵਾਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਾਤਰ ਦੇ ਉਚਾਰਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੰਕੇਤਕ ਭਾਸ਼ਾ
ਤਾਈਵਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਤਾਈਵਾਨੀ ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾ (ਟੀਐਸਐਲ), ਜਾਪਾਨੀ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਜਪਾਨੀ ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਟੀਐਸਐਲ ਦੀ ਜਪਾਨੀ ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾ (ਜੇਐਸਐਲ) ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕੋਰੀਅਨ ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾ (ਕੇਐਸਐਲ) ਨਾਲ ਕੁਝ ਆਪਸੀ ਸਮਝਦਾਰਤਾ ਹੈ। ਟੀਐਸਐਲ ਦੀ ਜੇਐਸਐਲ ਨਾਲ ਲਗਭਗ 60% ਲੈਕਸੀਕਲ ਸਮਾਨਤਾ ਹੈ.
ਜਪਾਨੀ
ਜਦੋਂ ਤਾਈਵਾਨ ਜਾਪਾਨੀ ਰਾਜ (1895 ਤੋਂ 1945) ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ ਤਾਂ ਜਪਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਣ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪ੍ਰਵਾਹ ਹੁਣ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਹੈ, ਪਰ ਤਾਇਵਾਨ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨੌਜਵਾਨ, ਜੋ ਜਾਪਾਨ ਨੂੰ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੌਪ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਨਿਰਧਾਰਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਸ਼ਾਇਦ ਮੀਡੀਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਦਾ-ਦਾਦੀ ਜਾਂ ਨਿੱਜੀ " ਕ੍ਰੈਮ ਤੋਂ ਲਈਆਂ ਕਲਾਸਾਂ" ਦੁਆਰਾ ਜਾਪਾਨੀ ਨੂੰ ਕੁਝ ਜਾਣ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਤਾਈਵਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations
ਯੁਨਾਇਟ੍ਰੀ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ
ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਕੰਪਲੈਕਸ ਸਕੁਏਅਰ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ
ਯੂਨਾਇਟ੍ਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਇਸਦਾ ਕੰਜੂਗੇਟ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਜ਼
U∗
ਇਸੇ ਦਾ ਉਲਟ ਵੀ ਹੋਵੇ- ਯਾਨਿ ਕਿ, ਜੇਕਰ
ਜਿੱਥੇ I ਇੱਕ ਆਇਡੈਂਟਿਟੀ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਖਾਸਕਰ ਕੇ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਵਿੱਚ, ਕਿਸੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਦਾ ਹਰਮਿਸ਼ੀਅਨ ਕੰਜੂਗੇਟ ਜੋ ਡੈਗਰ (†) ਨਾਲ ਚਿੰਨਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਉਪਰੋਕਤ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਇਹ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ
ਸੀਮਤ ਅਕਾਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਯੂਨਾਇਟ੍ਰੀ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ U ਵਾਸਤੇ, ਇਹ ਲਾਗੂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ:
⟨Ux, Uy⟩ = ⟨x, y⟩
ਕਿਸੇ ਗੈਰ-ਨੈਗਟਿਵ ਇੰਟਜਰ n ਲਈ, ਮੈਟ੍ਰਕਸ ਗੁਣਨਫਲ, ਸਾਰੇ n × n ਯੁਨਾਇਟ੍ਰੀ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸਾਂ ਵਾਸਤੇ ਇੱਕ ਗਰੁੱਪ ਰਚਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਯੂਨਾਇਟ੍ਰੀ ਗਰੁੱਪ U(n) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਕਾਈ ਯੁਕਿਲਡਨ ਨੌਰਮ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਵੀ ਸਕੁਏਅਰ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ, ਦੋ ਯੂਨਾਇਟ੍ਰੀ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸਾਂ ਦੀ ਔਸਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਬਰਾਬਰ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ
ਜੇਕਰ U ਇੱਕ ਸਕੁਏਅਰ, ਕੰਪਲੈਕਸ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ, ਹੇਠਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਬਰਾਬਰ ਦੀਆਂ ਹਨ:
2 × 2 ਯੂਨਾਇਟ੍ਰੀ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ
ਕਿਸੇ 2 × 2 ਯੂਨਾਇਟ੍ਰੀ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਦੀ ਆਮ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ਼ਨ ਇਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ:
ਜੋ 4 ਵਾਸਤਵਿਕ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ: