cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਇੰਦਰਾ ਵਰਮਾ
ਕੈਰੀਅਰ
ਵਰਮਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ  ਅਭਿਨੇਤਰੀ  ਹੈ, ਉਸਨੇ ਕਾਫੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, 1997 ਦੀ ਕਾਮਾ ਸੂਤਰਾ ਅਤੇ 2004 ਦੀ ਬਰਾਇਡ ਐਂਡ ਪ੍ਰੀਜੁਡਾਇਸ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਬੀ.ਬੀ.ਸੀ. ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਡਰਾਮਾ ਸੀਰੀਜ਼ ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਜਵਾਨ ਰੋਮਨ ਪਤਨੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਥੀਏਟਰ
ਵਰਮਾ ਨੇ ਲੰਡਨ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਦੇ ਓਥੇਲੋ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਬਿਆਂਸਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। 2000 ਤੋਂ 2001 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਹਰੋਲਡ ਪਿੰਟਰ ਅਤੇ ਡੀ ਤ੍ਰੇਵੀਸ ਦੇ ਦ ਪਰਾਉਡ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇਅ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਵਰਮਾ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਕੋਲਿਨ ਤਿਰਨੇ, ਜੋ ਇੱਕ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਬੇਟੀ ਏਵਲਨ ਨਾਲ ਹੋਰਨਸੇ, ਉੱਤਰੀ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ।
ਪਰਮਜੀਤ ਸੋਹਲ
ਪਰਮਜੀਤ ਸੋਹਲ (ਜਨਮ 13 ਅਗਸਤ, 1965) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਹੈ।
ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਥੀਸਿਸ
ਬਾਵਾ ਬਲਵੰਤ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਦਾ ਰੂਪਾਂਤ੍ਰਣ (2000)
ਕਾਵਿ ਵੰਨਗੀ
ਸੰਮੋਹਨੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੇ ਦਾਨਵੀਰ ਕਰਣ ਕਿੰਨਾ ਕੁ ਚਿਰ ਲੜਦਾ ਰਹੇਂਗਾ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦਵੰਦ ਦਾ ਛਡ ਦੇ ਮਨ ਦੇ ਦੁਯੋਧਨ ਦਾ ਸਾਥ ਨਾ ਅਪਸ਼ਬਦ ਕਹਿ ਆਤਮਾ ਦੀ ਦਰੋਪਦੀ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰ ਦੇ ਸਾਹਾਂ ਦੇ ਕਵਚ-ਕੁੰਡਲ ਨਾ ਚਲਾ ਹੰਕਾਰ ਦਾ ਬ੍ਰਹਮ-ਅਸਤ੍ਰ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਨਾਲੋਂ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਂਣਾਂ ਦੇ ਰੱਥ ਨੂੰ ਬੁਰਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚਾ
ਹੇ ਕਰਣ ਨਾ ਉਭਰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਬਿਲਕੁਲ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾ ਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਗੋਦ ’ਚ ਸੌਂ ਜਾ
ਮੈਂ ਸੋਲਾਂ ਕਲਾਂ ਸੰਪੂਰਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੈਨੂੰ ਸੰਮੋਹਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਤੇਰੀ ਨੀਂਦ ’ਚ ਕੁੰਤੀ ਦੀ ਅਰਜ਼ੋਈ ਧਰਦਾ ਹਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ
ਜੰਗਲੀ ਹਾਲੋਂ
ਜੰਗਲੀ ਹਾਲੋਂ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਨਾਮ: Lepidium didymum; ਜਾਂ lesser swine-cress) ਬ੍ਰੈਸਸੀਕੇਸੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲਦਾਰ ਪੌਦੇ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ।
ਇਹ ਹਾੜੀ ਮੌਸਮ ਦਾ ਨਦੀਨ ਹੈ। ਇਹ ਧਰਤੀ ਤੇ ਵਿਛਵਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੁੱਢਲੇ ਪੱਤੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਢੇ ਹੋਏ ਤਨੇ ਤੇ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਫੁੱਲ ਚਿੱਟੇ ਜਾਂ ਗੁਲਾਬੀ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਅਗਲਾ ਵਾਧਾ ਬੀਜ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਵਰਣਨ
ਇਹ ਇੱਕ ਸਲਾਨਾ ਜਾਂ ਦੋ-ਸਾਲਾ ਜੜੀ ਬੂਟੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 40 cm ਤੱਕ ਡਿਕੰਬੈਂਟ ਜਾਂ ਚੜ੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹਰੇ ਤਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਲੰਮਾ, ਕੇਂਦਰੀ ਸਥਿਤੀ ਤੋਂ ਰੇਡੀਏਟਿੰਗ। ਪੱਤੇ ਪਿੰਨੇਟ ਅਤੇ ਬਦਲਵੇਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ 5 cm ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਜੁਲਾਈ ਅਤੇ ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖਿੜਦਾ ਹੈ। ਫੁੱਲ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਚਾਰ ਚਿੱਟੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀਆਂ ਜਾਂ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, 2 (ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ 4), ਪੁੰਗਰ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਗੋਲ ਵਾਲਵ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੋਟੀ ਸ਼ੈਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਝੁਰੜੀਆਂ ਵਾਲੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਤਰੀ ਜਾਂ ਲਾਲ ਭੂਰੇ ਬੀਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ 1-5 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਲੰਬੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਵਰਤੋਂ
ਇਸ ਪੌਦੇ ਦੇ ਪੱਤੇ ਖਾਣ ਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਕੀਨ, ਕਰਾਸ ਜਾਂ ਰਾਈ ਦਾ ਸੁਆਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਚੱਤੋਵਾਲ
ਚੱਤੋਵਾਲ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਟਾਂਡਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਵੀਡੀਓ
ਇੱਕ ਵੀਡਿਓ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Video) ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਮੀਡੀਆ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ, ਕਾਪੀ ਕਰਨ, ਪਲੇਬੈਕ, ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਲਈ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਮਾਧਿਅਮ ਹੈ।
ਵਿਡੀਓ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਕੈਨਿਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਜਲਦੀ ਕੈਥੋਡ ਰੇ ਟਿਊਬ (ਸੀ.ਆਰ.ਟੀ.) ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਫਲੈਟ ਪੈਨਲ ਡਿਸਪਲੇ ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਵੀਡੀਓ ਸਿਸਟਮ ਡਿਸਪਲੇ ਰੈਜ਼ੋਲੂਸ਼ਨ, ਆਕਾਰ ਅਨੁਪਾਤ, ਰੀਫਰੈਸ਼ ਰੇਟ, ਰੰਗ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭਿੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਐਨਾਲਾਗ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਰੂਪ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਪ੍ਰਸਾਰਣ, ਚੁੰਬਕੀ ਟੇਪ, ਆਪਟੀਕਲ ਡਿਸਕ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਫਾਈਲਾਂ ਅਤੇ ਨੈਟਵਰਕ ਸਟ੍ਰੀਮਿੰਗ ਸਮੇਤ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਪ੍ਰਤੀ ਸਕਿੰਟ ਫਰੇਮਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
ਫਰੇਮ ਰੇਟ, ਵੀਡੀਓ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਤੀ ਯੂਨਿਟ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ, ਪੁਰਾਣੇ ਕੈਮਰੇ ਲਈ ਛੇ ਜਾਂ ਅੱਠ ਫਰੇਮਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਕਿੰਟ (ਫਰੇਮ / ਸ) ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਨਵੇਂ ਕੈਮਰੇ ਲਈ 120 ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਰੇਮ ਪ੍ਰਤੀ ਸਕੈਂਡਲ ਹਨ। PAL ਮਾਪਦੰਡ (ਯੂਰਪ, ਏਸ਼ੀਆ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਆਦਿ) ਅਤੇ SECAM (ਫਰਾਂਸ, ਰੂਸ, ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਆਦਿ) 25 ਫਰੇਮ / ਸੁੱਰਖਿਅਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ NTSC ਮਾਪਦੰਡ (ਅਮਰੀਕਾ, ਕੈਨੇਡਾ, ਜਾਪਾਨ, ਆਦਿ) 29.97 ਫਰੇਮ। ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ 24 ਫਰੇਮ ਪ੍ਰਤੀ ਸਕਿੰਟ ਦੀ ਹੌਲੀ ਫਰੇਮ ਰੇਟ 'ਤੇ ਸ਼ੂਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੀਡੀਓ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਿਨੇਮਾਕ ਗਤੀ ਪਿਕਚਰ ਨੂੰ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮੂਵਿੰਗ ਚਿੱਤਰ ਦੀ ਅਰਾਮਦਾਇਕ ਭਰਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਫਰੇਮ ਰੇਟ ਲਗਭਗ 16 ਫਰੇਮ ਪ੍ਰਤੀ ਸਕਿੰਟ ਹੈ।
ਰੰਗ ਅਤੇ ਡੂੰਘਾਈ
thumb|200x200px|ਯੂ-ਵੀ ਰੰਗ ਦਾ ਉਦਾਹਰਣ, Y ਮੁੱਲ = 0.5 ਕਲਰ ਮਾਡਲ ਵਿਡੀਓ ਕਲਰ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਅਤੇ ਨਕਸ਼ੇ ਦੁਆਰਾ ਇਨਕੌਂਡੇਡ ਰੰਗ ਦੇ ਮੁੱਲ ਸਿਸਟਮ ਦੁਆਰਾ ਦੁਬਾਰਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅਜਿਹੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਹਨ: YIQ ਨੂੰ NTSC ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, Y.Y.V. ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪੀ.ਏ.ਲ. ਟੇਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, YDbDr ਨੂੰ SECAM ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ YCbCr ਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲ ਵਿਡੀਓ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵੀਡੀਓ ਕੁਆਲਿਟੀ
ਵੀਡੀਓ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਮਾਤਰਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੀਕ ਸਿਗਨਲ-ਟੂ-ਸ਼ੋਰ ਅਨੁਪਾਤ (PSNR) ਜਾਂ ਮਾਹਰ ਅਲੋਪਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਵੀਡੀਓ ਗੁਣਵੱਤਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੁਆਰਾ ਮਾਪਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਵੀਡੀਓ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਆਈਟੂ-ਟੀ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ BT.500 ਵਿੱਚ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਮਿਆਰਤੋਂਵਧੀ ਢੰਗ ਹੈ ਡਬਲ ਸਿਲੀਮੁਲਸ ਅਸਰਾਂਮੈਂਟ ਸਕੇਲ (ਡੀ ਐਸ ਆਈ ਐੱਸ)। DSIS ਵਿੱਚ, ਹਰੇਕ ਮਾਹਰ ਇੱਕ ਨਿਰਪੱਖ ਰੇਡੀਓਵੇਟ ਵਿਡੀਓ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸੇ ਵੀਡੀਓ ਦਾ ਇੱਕ ਕਮਜ਼ੋਰ ਵਰਜਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਹਿਰ ਫਿਰ "ਅਪੰਗਤਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ" ਨੂੰ "ਅਸੰਤੁਲਨ" ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਸਕੇਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਮਜ਼ੋਰ ਵੀਡੀਓ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਫਾਰਮੈਟ
ਕਈ ਐਨਾਲਾਗ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਰਿਕਾਰਡ ਫਾਰਮੈਟ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਵਿਡੀਓ ਕਲਿੱਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰ ਫਾਇਲ ਸਿਸਟਮ ਤੇ ਫਾਈਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਫਾਰਮੈਟ ਹਨ ਡਾਟਾ ਸਟੋਰੇਜ ਡਿਵਾਈਸ ਜਾਂ ਟ੍ਰਾਂਸਮੇਸ਼ਨ ਮਾਧਿਅਮ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਗਏ ਭੌਤਿਕ ਫੌਰਮੈਟ ਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਰੇਖਾ ਅਤੇ ਜ਼ੀਰੋ ਦੀ ਸਟ੍ਰੀਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਡਿਜੀਟਲ ਵੀਡੀਓ ਕੰਪਰੈਸ਼ਨ ਫਾਰਮੈਟ ਵਿੱਚ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਇੱਕ ਨੰਬਰ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਾਈ-ਡੈਫੀਨੇਸ਼ਨ ਟੈਲੀਵੀਯਨ
ਮੱਲ੍ਹੇ ਝਾੜੀਆਂ
ਮੱਲ੍ਹੇ ਝਾੜੀਆਂ ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਹੈ। ਇਸ ਆਤਮਕਥਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਡੀਸ਼ਨ 1988 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਸੋਧਿਆ ਐਡੀਸ਼ਨ 1996 ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਫੇਰ ਤੀਜੇ ਵਰਜਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਪਝੰਤਰਵਾਂ ਸਾਲ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੂਬੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲ
ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਇੱਕ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਗਾਇਕ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿੱਤ ਅਕਾਡਮੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਲੋਂ ਛੱਡ ਕੇ ਸਕੂਲ ਮੈਨੂੰ ਆ ਪੁਸਤਕ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਸਰਬੋਤਮ ਬਾਲ–ਪੁਸਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ (2005) ਮਿਲ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।
ਅਨੁਸ਼ੈ ਅਸਦ
ਅਨੁਸ਼ੇ ਅਸਦ (ਉਰਦੂ: أتوشة أسد ; ਜਨਮ 13 ਸਤੰਬਰ, 1983) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਮੇਕਅੱਪ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਅਨੁਸ਼ੇ ਅਸਦ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ. ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ, ਮੱਧ ਅਤੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਲਾਹੌਰ ਗ੍ਰਾਮਰ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਸਕੂਲ ਆਫ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਤੋਂ ਬੈਚਲਰ ਆਫ ਬਿਜਨਸ (ਹੋਂਜ) ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।  ਅਨੁਸ਼ਹੇ ਅਸਦ ਨੇ 2007 ਵਿੱਚ ਅਸਦ ਮੁਜ਼ਫਫਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਬਦਲੇ ਅਸਦ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।
ਉਦੇਕਰਨ
ਉਦੇਕਰਨ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਦੀਨਾਨਾਥ ਭਾਰਗਵ
ਦੀਨਾਨਾਥ ਭਾਰਗਵ (1 ਨਵੰਬਰ 1927 - 25 ਦਸੰਬਰ 2016) ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸਨ। ਉਹ ਸਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ ਦੇ ਕਲਾ ਗੁਰੂ ਨੰਦ ਲਾਲ ਬੋਸ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਨ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਸ਼ੋਕ ਪਿੱਲਰ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਏ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੀ ਪੇਟਿੰਗ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ। ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਭਾਰਗਵ ਦਾ ਜਨਮ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬੇਤੁਲ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਮੁਲਤਾਈ ਵਿਖੇ 1 ਨਵੰਬਰ 1927 ਨੂੰ ਹੋਇਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1927 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2016
ਫ਼ਰੀਡਰਿਸ਼ ਐਂਗਲਸ
ਫ਼ਰੀਡਰਿਸ਼ ਐਂਗਲਸ (ਜਰਮਨ: [ˈfʁiːdʁɪç ˈɛŋəls]; 29 ਨਵੰਬਰ 1820 – 5 ਅਗਸਤ 1895) ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਸਮਾਜਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਕ ਸਨ। ਐਂਗਲਸ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਨੂੰ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਦੇ ਸਿੱਧਾਂਤ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਪਾਦਨ ਦਾ ਸੇਹਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਐਂਗਲਸ ਨੇ 1845 ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਮਜਦੂਰ ਵਰਗ ਦੀ ਹਾਲਤ ਉੱਤੇ ‘ਦ ਕੰਡੀਸ਼ਨ ਆਫ ਵਰਕਿੰਗ ਕਲਾਸ ਇਨ ਇੰਗਲੈਂਡ’ ਨਾਮਕ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ 1848 ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਭੂਤਪੂਰਵ ਕਿਤਾਬ ‘ਪੂੰਜੀ’ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਲਈ ਮਾਰਕਸ ਦੀ ਆਰਥਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਮਾਰਕਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਏਂਗਲਜ਼ ਨੇ 'ਪੂੰਜੀ' ਦੇ ਦੂਜੇ ਅਤੇ ਤੀਸਰੇ ਖੰਡ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਏਂਗਲਜ਼ ਨੇ ਸਰਪਲੱਸ ਪੂੰਜੀ ਦੇ ਨਿਯਮ ਉੱਤੇ ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਾਂਭਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਦਾਰੀ ਵੀ ਬਖੂਬੀ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਪੂੰਜੀ ਦੇ ਚੌਥੇ ਖੰਡ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਐਂਗਲਸ ਦਾ ਜਨਮ 28 ਨਵੰਬਰ 1820 ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ੀਆ ਦੇ ਬਾਰਮੇਨ (ਹੁਣ ਜਰਮਨੀ ਦਾ ਵੁਪ‍ਪੇਟਰਲ) ਨਾਮਕ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਾਰਮੇਨ ਇੱਕ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਵਿਕਸਿਤ ਹੁੰਦਾ ਉਦਯੋਗਕ ਨਗਰ ਸੀ। ਏਂਗਲਜ਼ ਦੇ ਪਿਤਾ ਫਰੈਡਰਿਕ ਸੀਨੀਅਰ ਇੱਕ ਧਨੀ ਕਪਾਹ ਵਪਾਰੀ ਸਨ। ਏਂਗਲਜ਼ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀ ਸ਼ਰਧਾ ਸੀ ਅਤੇ ਏਂਗਲਜ਼ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਵੀ ਬੇਹੱਦ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਏਂਗਲਜ਼ ਦੇ ਨਾਸਤਿਕ ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਤੇ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਅਣਬਣ ਵਧਦੀ ਹੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਏਂਗਲਜ਼ ਦੀ ਮਾਂ ਅਲਿਜਾਬੈਥ ਏਂਗਲਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 1848 ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਇੱਕ ਖਤ ਤੋਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਲਿਜਾਬੇਥ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਅੱਗੇ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਅੱਗੇ ਨਾ ਵਧ ਕੇ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਖਤ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, “ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਇੰਨੀ ਦੂਰ ਚਲੇ ਗਏ ਹੋ ਬੇਟੇ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਅਜਨ‍ਬੀਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਤਕਲੀਫ ਦੀ ਜਿਆਦਾ ਚਿੰਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਂ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਦੀ ਜਰਾ ਵੀ ਫਿਕਰ ਨਹੀਂ। ਈਸ਼‍ਵਰ ਹੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕੀ ਗੁਜ਼ਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਅੱਜ ਅਖਬਾਰ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਗਿਰਫਤਾਰੀ ਵਾਰੰਟ ਵੇਖਿਆ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਕੰਬਣ ਲੱਗੇ।” ਏਂਗਲਜ਼ ਨੂੰ ਇਹ ਖਤ ਉਸ ਸਮੇਂ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਬੈਲਜੀਅਮ ਦੇ ਬਰਸੇਲਸ ਵਿੱਚ ਭੂਮੀਗਤ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਦੋਂ ਏਂਗਲਜ਼ ਸਿਰਫ਼ 18 ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਹੀ ਛੱਡ ਦੇਣੀ ਪਈ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਵਾਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਲਈ ਬਰੇਮੇਨ ਦੇ ਇੱਕ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਆਨਰੇਰੀ ਕਲਰਕ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਦਾ ਬੰਦੋਬਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਏਂਗਲਜ਼ ਦੇ ਪਰਿਜਨਾਂ ਦਾ ਸੋਚਣਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸਦੇ ਜਰੀਏ ਏਂਗਲਜ਼ ਵਿਵਹਾਰਕ ਬਣਨਗੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਖੂਬ ਨਾਮ ਕਮਾਉਣਗੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਏਂਗਲਜ਼ ਦੀਆਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਵਾਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਵਾਰ ਨੂੰ ਡੂੰਘੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਬਰੇਮੇਨ ਪਰਵਾਸ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਏਂਗਲਜ਼ ਨੇ ਜਰਮਨ ਦਾਰਸ਼ਨਕ ਹੀਗਲ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਹੀਗਲ ਉਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਵਾਨ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸਰੋਤ ਸਨ। ਏਂਗਲਜ਼ ਨੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰਤਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਦਿਖਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ 1838 ਦੇ ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਦ ਬੇਡੂਇਨ ਨਾਮਕ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖੀ। ਏਂਗਲਜ਼ 1841 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ੀਆ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਰਲਿਨ ਜਾ ਪੁੱਜੇ। ਬਰਲਿਨ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਉਹ ਹੀਗਲਵਾਦੀ ਯੁਵਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਦਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਚਾਣ ਗੁਪਤ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਕਾਰਖਾਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਜਦੂਰਾਂ ਦੀ ਅਸਲੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਰੀਨਸ਼ੇ ਜੇਤੁੰਗ ਨਾਮਕ ਅਖਬਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਈ ਲੇਖ ਲਿਖੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਅਖਬਾਰ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਸਨ। ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ ਏਂਗਲਜ਼ ਦੀ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਈ ਜਾਣ ਪਹਿਚਾਣ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਨਵੰਬਰ 1842 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹੀ ਦੋਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਏਂਗਲਜ਼ ਜੀਵਨਭਰ ਜਰਮਨ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਕ੍ਰਿਤਗ ਰਹੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਇਸ ਪਰਿਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਬੌਧਿਕ ਵਿਕਾਸ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕਿਆ।
ਇੰਗਲੈਂਡ
ਏਂਗਲਜ਼ ਦੇ ਘਰਦਿਆਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 1842 ਵਿੱਚ 22 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਏਰਮਨ ਅਤੇ ਏਂਗਲਜ਼ ਦੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਮਿਲ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕਪੜੇ ਸਿਉਣ ਦੇ ਧਾਗੇ ਬਣਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਏਂਗਲਜ਼ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਖਿਆਲ ਸੀ ਕਿ ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ ਪੁਰਨਵਿਚਾਰ ਕਰਨਗੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੰਗਲੈਂਡ ਜਾਂਦੇ ਵਕਤ ਏਂਗਲਜ਼ ਰੀਨਸ਼ੇ ਜੇਤੁੰਗ ਦੇ ਦਫਤਰ ਹੁੰਦੇ ਗਏ ਸਨ ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਰਕਸ ਨਾਲ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮਾਰਕਸ ਨੇ ਏਂਗਲਜ਼ ਨੂੰ ਜਿਆਦਾ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਮਾਰਕਸ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਏਂਗਲਜ਼ ਅਜੇ ਵੀ ਹੀਗਲਵਾਦੀਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਾਰਕਸ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਹੀਗਲਵਾਦੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਪਰਵਾਸ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਏਂਗਲਜ਼ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕ੍ਰਾਂਤੀਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਮਜਦੂਰ ਤੀਵੀਂ ਮੈਰੀ ਬਰੰਸ ਨਾਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਾਥ 1862 ਵਿੱਚ ਬਰਨਜ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਣ ਤੱਕ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਵਿਆਹ ਦੇ ਪ੍ਰੰਪਰਕ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਨ੍ਹੋਂ ਹੀ ਵਿਆਹ ਕਹਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸਮਾਜਕ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸਨ। ਏਂਗਲਜ਼ ਇੱਕ ਹੀ ਜੀਵਨਸਾਥੀ ਦੇ ਨਾਲ ਜਿੰਦਗੀ ਗੁਜ਼ਾਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਬਲ ਸਮਰਥਕ ਸਨ ਲੇਕਿਨ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਵਿਆਹ ਹਾਲਾਂਕਿ ਰਾਜ ਅਤੇ ਗਿਰਜਾ ਘਰ ਦੁਆਰਾ ਥੋਪੀ ਗਈ ਇੱਕ ਵਿਵਸਥਾ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਜਮਾਤੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੀ ਹੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹੈ। ਬਰੰਸ ਨੇ ਏਂਗਲਜ਼ ਨੂੰ ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਅਤੇ ਸੈਲਫੋਰਡ ਦੇ ਬੇਹੱਦ ਬਦਹਾਲ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਵੀ ਕਰਾਇਆ। ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਪਰਵਾਸ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਏਂਗਲਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਆਰਥਕ ਰਚਨਾ ‘ਆਉਟਲਾਇਨ ਆਫ ਅ ਕਰਿਟੀਕ ਆਫ ਪਾਲਿਟਿਕਲ ਇਕੋਨੋਮੀ’ ਲਿਖੀ। ਏਂਗਲਜ਼ ਨੇ ਇਸ ਲੇਖ ਨੂੰ ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ ਨਵੰਬਰ 1843 ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਮਾਰਕਸ ਨੂੰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਮਾਰਕਸ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਡਾਉਚੇ ਫਰਾਂਸੋਇਸਚੇ ਜਾਰਬਖੇਰ’ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਏਂਗਲਜ਼ ਨੇ ਕੰਡੀਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਗਲੈਂਡ ਨਾਮਕ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਵੀ ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ ਮਾਰਚ 1844 ਦੇ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ। ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਦੀਆਂ ਝੁੱਗੀਆਂ ਝੋਪੜੀਆਂ ਦੀ ਖ਼ਰਾਬ ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਏਂਗਲਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾ ਵਸਤੂ ਬਣਾਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬੇਹੱਦ ਖ਼ਰਾਬ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਮਜੂਰੀ ਕਰਦੇ ਬਚਿਆਂ ਉੱਤੇ ਲੇਖ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਮਾਰਕਸ ਨੂੰ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਲੜੀ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀ1 ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਰੀਨਸ਼ੇ ਜੇਤੁੰਗ ਅਤੇ ਫਿਰ ਡਾਉਚੇ ਫਰਾਂਸੋਇਸਚੇ ਜਾਰਬਖੇਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜੋ 1845 ਵਿੱਚ ‘ਦ ਕੰਡੀਸ਼ਨ ਆਫ ਵਰਕਿੰਗ ਕਲਾਸ ਇਨ ਇੰਗਲੈਂਡ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਅੰਗੇਜੀ ਸੰਸਕਰਨ 1887 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਕ ਹੋਇਆ। ਏਂਗਲਜ਼ ਨੇ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਦੇ ਜਰਜਰ ਭਵਿੱਖ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਬਾਰੇ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੇ ਹੀ, ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਮਿਹਨਤਕਸ਼ ਜਨਤਾ ਦੀ ਅਸਲੀ ਹਾਲਤ ਦਾ ਹਾਲ ਏ ਬਿਆਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਪੈਰਿਸ
ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਸਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਏਂਗਲਜ਼ ਨੇ 1844 ਵਿੱਚ ਜਰਮਨੀ ਪਰਤਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ। ਵਾਪਸੀ ਦੇ ਸਫਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਾਰਕਸ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਪੈਰਿਸ ਗਏ। ਪ੍ਰਸ਼ੀਆ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਰੀਨਸ਼ੇ ਜੇਤੁੰਗ ਨੂੰ ਮਾਰਚ 1843 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਬੰਧਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮਾਰਕਸ ਪੈਰਿਸ ਪਲਾਇਨ ਕਰ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਅਕਤੂਬਰ 1843 ਤੋਂ ਉੱਥੇ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ। ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਮਾਰਕਸ ਡਾਉਚੇ ਫਰਾਂਸਿਸੋਇਚੇ ਜਾਰਬਾਖੇਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ ਏਂਗਲਜ਼ ਦੀ 28 ਅਗਸਤ 1844 ਨੂੰ ਪ‍ਲੇਸ ਡੂ ਪੇਲਾਇਸ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਕੈਫੇ ਡੇ ਲਿਆ ਰੇਜੇਂਸ ਵਿੱਚ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਦੋਨ੍ਹੋਂ ਡੂੰਘੇ ਦੋਸਤ ਬਣ ਗਏ। ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ ਏਂਗਲਜ਼ ਦੀ ਇਹ ਦੋਸਤੀ ਤਾ ਉਮਰ ਕਾਇਮ ਰਹੀ। ਏਂਗਲਜ਼ ਨੇ ਪੈਰਿਸ ਪਰਵਾਸ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪਵਿਤਰ ਪਰਵਾਰ (ਹੋਲੀ ਫੈਮਿਲੀ) ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕਸ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਫਰਵਰੀ 1845 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਜਵਾਨ ਹੀਗਲਵਾਦੀਆਂ ਅਤੇ ਬੌਅਰ ਬੰਧੂਆਂ ਉੱਤੇ ਚੋਟ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਏਂਗਲਜ਼ 06 ਸਤੰਬਰ 1844 ਨੂੰ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਬਾਰਮੇਨ ਸਥਿਤ ਆਪਣੇ ਘਰ ਪਰਤ ਗਏ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਦ ਕੰਡੀਸ਼ਨ ਆਫ ਦ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਵਰਕਿੰਗ ਕਲਾਸ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸੰਸਕਰਨ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਮਈ 1845 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ।
ਬਰਸੇਲਸ
ਫ਼ਰਾਂਸ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 03 ਫਰਵਰੀ 1845 ਨੂੰ ਮਾਰਕਸ ਨੂੰ ਦੇਸ ਨਿਕਾਲੇ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜਿਸਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਪੁਤਰੀ ਸਹਿਤ ਬੈਲਜੀਅਮ ਦੇ ਬਰਸੇਲਸ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਬਸ ਗਏ। ਏਂਗਲਜ਼ ‘ਜਰਮਨ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ’ (ਜਰਮਨ ਆਈਡੋਲਾਜੀ) ਨਾਮਕ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕਸ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਅਪ੍ਰੈਲ 1845 ਵਿੱਚ ਬਰਸੇਲਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਲਈ ਪੈਸਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਏਂਗਲਜ਼ ਨੇ ਰਾਇਨਲੈਂਡ ਦੇ ਖੱਬੇਪੱਖੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ ਏਂਗਲਜ਼ 1845 ਤੋਂ 1848 ਤੱਕ ਬਰਸੇਲਸ ਵਿੱਚ ਰਹੇ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਦੇ ਮਜਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਬਰਸੇਲਸ ਆਉਣ ਦੇ ਕੁੱਝ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਦੋਨਾਂ ਭੂਮੀਗਤ ਸੰਗਠਨ ਜਰਮਨ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਲੀਗ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਏ ਸਨ। ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਲੀਗ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਨ ਸੀ ਜਿਸਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਕਈ ਯੂਰਪੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀਆਂ ਸਨ। ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ ਏਂਗਲਜ਼ ਦੇ ਕਈ ਦੋਸਤ ਵੀ ਇਸ ਸੰਗਠਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਏ। ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਲੀਗ ਨੇ ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ ਏਂਗਲਜ਼ ਨੂੰ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਪੈਂਫਲੇਟ ਲਿਖਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸਪੁਰਦ ਕੀਤਾ ਜਿਸਨੂੰ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਮੈਨੀਫੇਸਟੋ (ਮੈਨੀਫੇਸਟੋ ਆਫ ਦ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ) ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ। ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ 21 ਫਰਵਰੀ 1848 ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸਦੀਆਂ ਜੋ ਕੁਝ ਸਤਰਾਂ ਇਤਹਾਸ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਅਮਰ ਹੋ ਗਈਆਂ ਉਹ ਸਨ, “ਆਪਣੇ ਖ਼ਿਆਲ ਅਤੇ ਮਕਸਦ ਛੁਪਾਉਣਾ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਨ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਖੁਲੇਆਮ ਐਲਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਅਸਲੀ ਮਕਸਦ ਤਦ ਹੀ ਪੂਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮਾਜੀ ਨਿਜ਼ਾਮ ਦਾ ਤਖ਼ਤਾ ਜਬਰਦਸਤੀ ਉਲਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਏਗਾ। ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਕੋਲ ਆਪਣੀਆਂ ਜੰਜੀਰਾਂ ਦੇ ਸਿਵਾ ਗੁਆਉਣ ਵਾਸਤੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਤਣ ਵਾਸਤੇ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਪਈ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਮਜ਼ਦੂਰੋ, ਇੱਕ ਹੋ ਜਾਓ ! ”
ਪ੍ਰਸ਼ੀਆ ਵਾਪਸੀ
ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ 1848 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਹੋ ਗਈ ਜਿਨ੍ਹੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਦੂਜੇ ਪੱਛਮ ਯੂਰਪੀ ਮੁਲਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਚਪੇਟ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਏਂਗਲਜ਼ ਅਤੇ ਮਾਰਕਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਸ਼ੀਆ ਪਰਤਣ ਉੱਤੇ ਮਜਬੂਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ। ਉਹ ਦੋਨ੍ਹੋਂ ਕਾਲੋਨ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬਸ ਗਏ। ਕਾਲੋਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਦੋਨ੍ਹੋਂ ਦੋਸਤਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ‍ਯੂਏ ਰੀਨਸ਼ੇ ਜੇਤੁੰਗ ਨਾਮਕ ਅਖਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਜੂਨ 1849 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਤਖਤਾਪਲਟ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਸ ਅਖਬਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਦਮਨ ਦਾ ਸਾਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਇਸ ਤਖਤਾਪਲਟ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮਾਰਕਸ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੀਆ ਦੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਖੋਹ ਲਈ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ ਨਿਕਾਲਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਮਾਰਕਸ ਪੈਰਿਸ ਗਏ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਵਲੋਂ ਲੰਦਨ। ਏਂਗਲਜ਼ ਪ੍ਰਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਫੌਜੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਆਗਸਟ ਵਿਲੀਚ ਦੀਆਂ ਟੁਕੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਏਡ ਡੇ ਕੈਂਪ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕੀਤੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਟੁਕੜੀਆਂ ਨੇ ਦੱਖਣ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਏਂਗਲਜ਼ ਬਚੇ ਖੁਚੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀਮਾ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਸਵਿਟਜਰਲੈਂਡ ਚਲੇ ਗਏ। ਏਂਗਲਜ਼ ਨੇ ਇੱਕ ਰਿਫਿਊਜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਵਿਟਜਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਇੰਗਲੈਂਡ ਪਲਾਇਨ ਕਰ ਗਏ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਮਾਰਕਸ ਨੂੰ ਲਗਾਤਰ ਏਂਗਲਜ਼ ਦੀ ਫਿਕਰ ਸਤਾਂਦੀ ਰਹੀ ਸੀ।
ਦੁਬਾਰਾ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ
ਏਂਗਲਜ਼ ਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਆਉਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮਾਰਕਸ ਦੀ ਦਾਸ ਕੈਪੀਟਲ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਆਰਥਕ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਉਸੇ ਪੁਰਾਣੀ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ। ਏਂਗਲਜ਼ ਨੂੰ ਇਹ ਕੰਮ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਉਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸਫਲ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਇਸ ਕਾਰਖਾਨੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਖੁਫੀਆ ਪੁਲਿਸ ਏਂਗਲਜ਼ ਉੱਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਮੈਰੀ ਬਰੰਸ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਨਾਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਛਿਪ ਕੇ ਰਹੇ ਸਨ1 ਏਂਗਲਜ਼ ਨੇ ਮਿਲ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਸਮਾਂ ਕੱਢਕੇ ਦ ਪੀਜੈਂਟ ਵਾਰ ਇਨ ਜਰਮਨੀ ਨਾਮਕ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਲੇਖ ਲਿਖਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਏਂਗਲਜ਼ ਨੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਦਫਤਰ ਕਲਰਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ 1864 ਵਿੱਚ ਇਸ ਮਿਲ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰ ਵੀ ਬਣ ਬੈਠੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਦੇਣ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ। ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ ਏਂਗਲਜ਼ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਹੋਏ ਪਤਰਾਚਾਰ ਵਿੱਚ ਦੋਨਾਂ ਦੋਸਤਾਂ ਨੇ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵੀ ਬੁਰਜੁਵਾ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਉੱਤੇ ਵੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ। ਏਂਗਲਜ਼ 1870 ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅੰਤਮ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਇੱਥੇ ਰਹੇ। ਉਹ ਪ੍ਰਿਮਰੋਸ ਹਿੱਲ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ 122 ਰੀਜੇਂਟ ਪਾਰਕ ਰੋਡ ਉੱਤੇ ਰਿਹਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਮਾਰਕਸ ਦੀ 1883 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਅੰਤਮ ਸਾਲ
ਮਾਰਕਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਏਂਗਲਜ਼ ਨੇ ਦਾਸ ਕੈਪੀਟਲ ਦੇ ਅਧੂਰੇ ਰਹੇ ਗਏ ਖੰਡਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਏਂਗਲਜ਼ ਨੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਪਰਵਾਰ, ਨਿਜੀ ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਵਰਗੀ ਵਿਲੱਖਣ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਦਾ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੱਸਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਪਰਾਵਾਰਕ ਢਾਂਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਤਹਾਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਬਦਲਾ ਆਏ ਹਨ। ਏਂਗਲਜ਼ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਪਤਨੀ ਪ੍ਰਥਾ ਦਾ ਉਦੇ ਦਰਅਸਲ ਪੁਰਖ ਦੀ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜਾਇਦਾਦ ਸੌਂਪਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਤੀਵੀਂ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਏਂਗਲਜ਼ ਦੀ 1895 ਵਿੱਚ ਲੰਦਨ ਵਿੱਚ ਗਲੇ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1820 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1895
ਕੀਗੋ
thumb|300px|ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੇ ਫੁੱਲ ਬਸੰਤ ਦਾ ਕੀਗੋ ਹਨ ਕੀਗੋ (季语 ਰੁੱਤ ਸੂਚਕ ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਵਾਕੰਸ਼) ਜਾਪਾਨੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਵਾਕੰਸ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਰੁੱਤ ਸੂਚਨਾ ਨਾਲ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਸੂਚਕਾਂ ਦੀ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਪਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਸੂਚੀ ਨੂੰ ਜਾਪਾਨੀ ਵਿੱਚ ਸੈਜੀਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਕੀਗੋ ਨੂੰ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਸੰਰਚਨਾ ਵਿੱਚ - ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਪ੍ਰਤੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਿਰੋਣਾ ਰਵਾਇਤੀ ਜਾਪਾਨੀ ਕਾਵਿ ਰੂਪਾਂ ਰੇਂਗਾ, ਰੇਂਕੂ ਅਤੇ ਹਾਇਕੂ ਦਾ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਸੂਚਕ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਸਮੇਟ ਲੈਣ ਦਾ ਕਾਵਿਕ ਕਾਰਜ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਕੀਗੋ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੀਗੋ ਸ਼ਬਦ ਕਿਤੇ 1908 ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਘੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਾਪਾਨੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਰੁੱਤਾਂ ਦੀ ਤਰਜਮਾਨੀ ਅਤੇ ਹਵਾਲੇ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਬੜੇ ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਤੋਂ ਚਲਿਆ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰ ਜਪਾਨੀ ਹਾਇਕੂ ਵਿੱਚ ਰੁੱਤ ਸ਼ਬਦ (ਕੀਗੋ) ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਰੁੱਤ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹਾਇਕੂ ਨੂੰ ਅਧੂਰਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜੋ ਸਿਧੇ ਜਾਂ ਅਸਿਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੁੱਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਵੇ।
ਕੀਗੋ ਅਤੇ ਰੁੱਤਾਂ
thumb|right|ਚੰਨ ਜਾਪਾਨੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੁੱਤ ਨਾਲ ਕੀਗੋ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਦੇ ਕਦੇ ਇਹ ਜਿਆਦਾ ਸੂਖਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੱਦੂ (kabocha) ਇੱਕ ਸਰਦੀਆਂ ਦਾ ਸਕਵੈਸ਼ ਹੈ ਜੋ ਪਤਝੜ ਰੁੱਤ ਦੀ ਫਸਲ ਦੀ ਵਾਢੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇਹ ਘੱਟ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਕਿਉਂ ਚੰਨ (tsuki) ਇੱਕ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦਾ ਕੀਗੋ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਸਾਲ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਦਿਨ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਰਾਤਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਕਾਫ਼ੀ ਗਰਮ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਲੋਕ ਵਧੇਰੇ ਬਾਹਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੰਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਕਸਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਅਸਮਾਨ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚੰਨ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੀ ਖਿੜੀ ਚਾਨਣੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਾਢੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਹੋ ਗਿਆ (ਅ ਹਾਰਵੈਸਟ ਮੂਨ)।
ਲਿਜ਼ ਟਾਇਲਰ
ਲਿਜ਼ ਟਾਇਲਰ (ਜਨਮ 9 ਜੂਨ, 1990) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਪੌਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ
ਇਸਦਾ ਜਨਮ ਐਰੀਜ਼ੋਨਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਟਾਇਲਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਾਲਗ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮਾਰਚ 2010 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਇਸਦਾ ਸਟੇਜੀ ਨਾਂ ਏਲਿਜ਼ਬੇਤ ਟੇਲਰ, ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਟਾਇਲਰ ਨੇ 14 ਸਾਲ ਸਾਫਟਬਾਲ ਖੇਡੀ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੋਟੀ ਸੀ ਤਾਂ ਕ੍ਰਾਸ ਕੰਟੈੱਕਟ ਦੌੜ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਹਾਕੀ ਅਤੇ ਤੈਰਾਕੀ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਸੀ।
ਪੌਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਬਰਿਆਨਾ ਬੈਂਕਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਸੀ, ਟੇਲਰ ਨੇ  ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਪੇਟ 'ਤੇ ਬੈਂਕ ਦੇ ਦਸਤਖਤ ਦਾ ਟੈਟੂ ਬਣਵਾਇਆ।
ਰਾਈ ਘਾਹ
ਰਾਈ ਘਾਹ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: Lolium temulentum), ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡਾਰਨਲ, ਪੋਇਜ਼ਨ ਡਾਰਨਲ, ਡਾਰਨਲ ਰਾਈਗ੍ਰਾਸ ਜਾਂ ਕੌਕਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੋਏਸੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲੋਲੀਅਮ ਜੀਨਸ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲਾਨਾ ਪੌਦਾ ਹੈ। ਪੌਦੇ ਦਾ ਤਣਾ ਇੱਕ ਮੀਟਰ ਉੱਚਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਜਾਮਨੀ ਦਾਣੇ ਦੇ ਨਾਲ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਵੰਡ ਹੈ।
ਵਾਧਾ
left|thumb| ਉੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਡਾਰਨਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਣਕ ਦੇ ਸਮਾਨ ਉਤਪਾਦਨ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਕਾਸ਼ਤ ਦਾ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਨਦੀਨ ਸੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਛਾਂਟਣ ਵਾਲੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਨੇ ਡਾਰਨੇਲ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਬੀਜ ਕਣਕ ਤੋਂ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਵੱਖ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ। ਇਹਨਾਂ ਦੋਨਾਂ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨਤਾ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨੂੰ" ਝੂਠੀ ਕਣਕ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਣਕ ਨਾਲ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਮਾਨਤਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕੰਨ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ. ''ਐਲ. ਟੇਮੂਲੇਂਟਮ'' ਦੇ ਛਿੱਟੇ ਕਣਕ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਤਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਪਾਈਕਲੇਟ ਰੇਚਿਸ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਵਾਲੇ ਕਿਨਾਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਹੀ ਗਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਣਕ ਦੇ ਰੇਚੀਆਂ ਵੱਲ ਫਲੈਟ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੋ ਗਲੂਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੱਕਣ 'ਤੇ ਕਣਕ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦਾਲ ਕਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਮੌਸਮੀ ਨਦੀਨ ਦੀ ਟਾਹਣੀ ਜਾਂ ਨਾੜੀ ਕਣਕ ਵਰਗੀ ਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਸਖਤ ਗੰਢਾਂ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੱਤੇ ਲੰਬੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਦੀਨ ਦੇ ਬੀਜ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਖਾਣ ਨਾਲ ਕਈ ਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਹੁੰਦਿਆ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਔਸ਼ਧੀ ਪੌਦੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਕੋਟਲੀ
ਕੋਟਲੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪ੍ਰੋਪੇਨ
ਪ੍ਰੋਪੇਨ ਅਲਕੇਨ ਸਮਜਾਤੀ ਲੜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਰੰਗਹੀਨ, ਗੰਧਹੀਨ ਗੈਸੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਾਰਬਨ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਅਣਵੀ ਸੂਤਰ C3H8 ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਲਣ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀੇ ਹੈ। ਐਲ. ਪੀ. ਜੀ., ਪ੍ਰੋਪੇਨ ਅਤੇ ਬਿਉਟੇਨ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਨ ਹੈ ਜੋ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਲਣ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਪੀਨ ਦਾ ਪਿਘਲਾਓ ਦਰਜਾ −187.7 °C; −305.8 °F; 85.5 K ਹੈ ਅਤੇ ਉਬਾਲ ਦਰਜਾ −42.25 to −42.04 °C; −44.05 to −43.67 °F; 230.90 to 231.11 K ਹੈ।
ਹੋਰ ਦੇਖੋ
ਅਲਕੇਨ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਰਬਨੀ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨ
ਕਮਲਜੀਤ ਨੀਲੋਂ
ਕਮਲਜੀਤ ਨੀਲੋਂ  (ਜਨਮ 24 ਦਸੰਬਰ 1959) ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਲੇਖਕ ਤੇ ਗਾਇਕ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦਾ 2013 ਦਾ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਢਾਈ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ‘ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਲੇਖਕ’ ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।
ਜੀਵਨ ਬਿਓਰਾ
ਕਮਲਜੀਤ ਨੀਲੋਂ ਦਾ ਜਨਮ ਲੁਧਿਆਣਾ-ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਰੋਡ ਤੇ ਪੈਂਦੇ ਨਿਕੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਨੀਲੋਂ ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ 24 ਦਸੰਬਰ 1959 ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰ ਕੁਲਵੰਤ ਨੀਲੋਂ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਨਛੱਤਰ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਘੁਲਾਲ ਤੋਂ ਮੁਢਲੀ ਵਿਦਿਆ ਲਈ, ਅਤੇ ਮਾਲਵਾ ਕਾਲਜ ਬੌਂਦਲੀ ਅਤੇ ਈਵਨਿੰਗ ਕਾਲਜ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੁਏਸ਼ਨ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਐਮ.ਏ. ਪੰਜਾਬੀ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ
ਕਿਨੋਸਾਕੀ ਕਸਬੇ ਵਿਚ
ਕਿਨੋਸਾਕੀ ਕਸਬੇ ਵਿਚ ਇੱਕ ਜਾਪਾਨੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਕਥਾ ਜਪਾਨੀ ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਸੰਕਲਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਪਰਮਿੰਦਰ ਸੋਢੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਜਪਾਨੀ ਲੇਖਕ ਸ਼ੀਗਾ ਨਾਓਯਾ ਦੁਆਰਾ ਰਚੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਨੇੜਤਾ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਕਥਾਨਕ
ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਪਾਤਰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੀ ਇੱਕ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਯਾਮਾਮੋਤੋ ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਟ੍ਰਾਲੀ-ਕਾਰ ਨਾਲ ਹੋਈ ਜਾਨਲੇਵਾ ਦੁਰਘਟਨਾ ਮੈਂ ਪਾਤਰ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇੱਕ ਗਹਿਰਾ ਅਨੁਭਵ ਹੈ। ਦੁਰਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਪਾਤਰ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਚਸ਼ਮਿਆਂ ਦੇ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਨਹਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਜਖਮਾਂ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਠੀਕ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਿਨੋਸਾਕੀ ਨਾਂ ਦੇ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਰਹਿ ਕੇ ਵੱਖਰੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸਨ। ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨੀ ਅਨੂਭਵ ਨੂੰ ਕਹਾਣੀ ਰਾਹੀਂ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਆਪਨੇ ਕੋਲ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਜਗ੍ਹਾਂ ਤੇ ਆ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਵੀ ਮਹਸੂਸਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਲਿੱਖੀ ਕਹਾਣੀ ਹੇਨਜ ਦਾ ਜੁਰਮ ਯਾਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ,ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੇਨਜ ਨਾਂ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਖੂਨ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਉਸ ਦੇ ਦੋਸਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਸਨ ਜਿਸਦਾ ਕਾਰਨ ਉਹਦੀ ਈਰਖ਼ਾ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਪਾਤਰ ਭਰਿੰਡ ਨੂੰ ਮਰੀ ਹੋਈ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਹੇਨਜ ਦਾ ਜੁਰਮ ਕਹਾਣੀ ਮਰਦ ਪੱਖੀ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਲਿੱਖੀ ਸੀ। ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਮਰੀ ਹੋਈ ਭਰਿੰਡ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਹੇਨਜ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਜਜ਼ਬਾਤਾਂ ਤੋਂ ਕਹਾਣੀ ਲਿਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਲਿਖ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ। ਫਿਰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਹ ਘੁਮੰਣ ਲਈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾਂ ਉਸਨੂੰ ਭੀੜ ਲੱਗੀ ਦਿਸਦੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇੱਕ ਚੂਹਾ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਨੰਦ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾਂ ਤੇ ਖੜੇ ਲੋਕ ਮਾਣ ਰਹੇ ਸਨ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਂਦੇ ਚੂਹੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਆਪਣਾ ਹਾਦਸਾ ਯਾਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਵੀ ਚੂਹੇ ਵਾਂਗ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਉਹ ਮਰਿਆ ਹੋਇਆ ਚੂਹਾ ਅਤੇ ਭਰਿੰਡ ਯਾਦ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਮਰਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿੰਨਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਉਹ ਕਿਰਲੇ ਦੀ ਮੌਤ ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਸਾਰਥਕ ਜਾਪਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਰਲੇ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦੁੱਖ-ਤਕਲੀਫ਼ ਤੋਂ ਅਚਾਨਕ ਸਕੂਨ ਦੀ ਮੌਤ ਮਿਲ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਕੋਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਮਰਣ-ਜਿਉਣ ਦੇ ਦਵੰਦ ਨੂੰ ਘੋਖਦਾ ਹੋਈ ਹੋਟਲ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਤੇ ਅਹਿਸਾਸਾਂ ਨਾਲ ਵਿਚਰਦੇ ਹੋਏ ਮੈਂ ਪਾਤਰ ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਪਹਾੜੀ ਕਸਬੇ ਤੋਂ ਵਾਪਿਸ ਪਰਤ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਹਾਦਸੇ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਗੁਜਰ ਚੁਕੇ ਸਨ।
ਰਾਬਰਟ ਕੇ. ਮੋਰਟਨ
ਰਾਬਰਟ ਕਿੰਗ ਮਰਟਨ (ਜਨਮ ਮੇਅਰ ਰੌਬਰਟ ਸਕੋਲਨਿਕ: 5 ਜੁਲਾਈ 1910 - 23 ਫਰਵਰੀ 2003) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸਮਾਜ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। 1994 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨਾਂ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮੈਡਲ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। Synonyms for the term "[//en.wikipedia.org/wiki/Sociology_of_science sociology of science]" include "science of science" ("Science of Science Cyberinfrastructure Portal... at Indiana University" ; [//en.wikipedia.org/wiki/Maria_Ossowska Maria Ossowska] and [//en.wikipedia.org/wiki/Stanis%C5%82aw_Ossowski Stanisław Ossowski], "The Science of Science", 1935, reprinted in Bohdan Walentynowicz, ed., Polish Contributions to the Science of Science, Boston, D. Reidel Publishing Company, 1982, ISBN 83-01-03607-9, pp. 82–95) and the [//en.wikipedia.org/wiki/Back-formation back-formed] term "[//en.wikipedia.org/wiki/Logology_(sociology) logology]" ([//en.wikipedia.org/wiki/Christopher_Kasparek Christopher Kasparek], "[//en.wikipedia.org/wiki/Boles%C5%82aw_Prus Prus]' [//en.wikipedia.org/wiki/Pharaoh_(novel) Pharaoh]: the Creation of a [//en.wikipedia.org/wiki/Historical_Novel Historical Novel]", [//en.wikipedia.org/wiki/The_Polish_Review The Polish Review], vol. XXXIX, no. 1, 1994, note 3, pp. 45–46; Stefan Zamecki, Komentarze do naukoznawczych poglądów Williama Whewella (1794–1866):  studium historyczno-metodologiczne [Commentaries to the Logological Views of [//en.wikipedia.org/wiki/William_Whewell William Whewell] (1794–1866):  A Historical-Methodological Study], Warsaw, [//en.wikipedia.org/wiki/Polish_Academy_of_Sciences Polish Academy of Sciences], 2012, ISBN 978-83-86062-09-6, [English-language] summary, pp. 741–43). The term "[//en.wikipedia.org/wiki/Logology_(sociology) logology]" provides convenient grammatical variants not available with the earlier terms: i.e., "logologist", "to logologize", "logological", "logologically". ਉਸ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇੱਕ ਸੰਸਥਾਪਕ ਪਿਤਾ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ, ਜਦਕਿ ਵੀ ਹਾਸਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਕਰਨ ਲਈ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਕਰਿਮਨੋਲੋਜੀ।
ਮੋਰਟਨ ਨੇ "ਅਣਇੱਛਤ ਨਤੀਜਿਆਂ", "ਰੈਫਰੈਂਸ ਗਰੁੱਪ" ਅਤੇ "ਰੋਲ ਸਟ੍ਰੈਨ" ਵਰਗੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸੰਕਲਪ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀਆਂ, ਪਰ ਸ਼ਾਇਦ "ਰੋਲ ਮਾਡਲ" ਅਤੇ "ਸਵੈ-ਪੂਰਤੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ" ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਸਮਾਜਕ, ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਥਿਊਰੀ ਵਿਚ ਇਕ ਕੇਂਦਰੀ ਤੱਤ, ਸਵੈ-ਪੂਰਤੀਪੂਰਨ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਕਿਸੇ ਸਥਿਤੀ ਜਾਂ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤਾਉ ਕੀਤੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਜਾਂ ਸੰਭਾਵਨਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।  ਮੇਰਟਨ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ, "ਸਵੈ ਪੂਰਤੀ ਵਾਲੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਇੱਕ ਝੂਠੀ ਪ੍ਰੀਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਗਲਤ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਸੱਚ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
"ਰੋਲ ਮਾਡਲ" ਉੱਤੇ ਮੋਰਟਨ ਦਾ ਕੰਮ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਮੈਡੀਕਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕਕਰਨ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ. ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੰਦਰਭ ਗ੍ਰਾਂਟ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਿਧਾਂਤ ਤੋਂ ਵਧਿਆ, ਸਮੂਹ ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਸੰਖਿਆ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਜਿਸਦੀ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ. ਸਮਾਜਿਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਗੁੱਟਾਂ ਦੇ ਮੋਰਟਨ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸਨ. ਮਾਰਟਨ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਜੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਭੂਮਿਕਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਰਜਾ ਮੰਨੇ ਜਾਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਸਮਾਜਿਕ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਥਿਤੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ, ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਿਵਹਾਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ
ਕਾਰਜਾਤਮਕ ਵਿਕਲਪ
ਫੰਕਸ਼ਨਲਿਸਟਜ਼ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਬਚਣ ਲਈ ਕੁਝ ਲੱਛਣ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਮੋਰਟਨ ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸਿਰਫ ਇਨ੍ਹਾਂ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਫੰਕਸ਼ਨਲ ਬਦਲ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਲੜੀ ਇੱਕੋ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਾਰਜਾਤਮਕ ਬਦਲ ਦਾ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਕਾਰਜ-ਨੀਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਨਾਲ ਰੁਤਬੇ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਵਹਾਰ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ
right|thumb|250x250px|ਡੈਰਿਏਨ ਅਤੇ ਅਨੌਮੀ ਦਾ ਮੋਰਟਨ ਦਾ ਸਟ੍ਰਕਚਰਲ-ਫੰਕਸ਼ਨਲ ਵਿਚਾਰ
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1910 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2003 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨੀ
ਬੇਮ ਲੇ ਹੂੰਤੇ
ਬੇਮ ਲੇ ਹੂੰਤੇ (ਜਨਮ 1964) ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼-ਭਾਰਤੀ-ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਲੇਖਕ ਹੈ| ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਨਾਵਲ, ਦਿ ਸਡਕਸ਼ਨ ਆਫ  ਸਾਇਲੈਂਸ (2001) ਅਤੇ ਉਥੇ, ਜਿਥੇ ਪੇਪਰ ਗਰੋਜ਼ (2006) ਨੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ, ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਯੋਗ ਪਾਠਕ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸੰਸਾਰ, ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ 2001 ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਸ਼ਾਰਟਲਿਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
1989 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ
ਬੇਮ ਲੇ ਹੂੰਤੇ ਦਾ ਜਨਮ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਚੌਥਾ ਬੱਚਾ| ਉਹ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ  ਵਿਚ ਵੱਡੀ  ਹੋਇਆ, 'ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਗੋਦੋਂਲਫਿਨ ਅਤੇ ਲਾਟੀਮੇਰ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਹੰਮੇਰਸਮਿਥ, ਪੱਛਮੀ ਲੰਡਨ | ਫੇਰ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਦੇ ਫਿਟਜ਼ਵਿਲੀਅਮ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ| ਜਿੱਥੋਂ ਉਸਨੇ ਸੋਸ਼ਲ ਐਂਥਰੋਪੋਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਬੀਏ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੇਟ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀਆਂ  ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਵਿਚ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ. ਫੇਰ ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ| ਜਿਹੜੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੰਘ ਲਈ ਮਹਿਲਾ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਾਰਟ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ।
1989 ਵਿਚ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਲਿਖਣ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ
25 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਉਹ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੀ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਸਿਡਨੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਸਮਾਂ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ| 2001 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ, ਦਿ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਯਾਦਗਾਰੀ ਤਬਦੀਲੀ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਘਾਟੇ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਾਇਆ ਹੈ| ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਵਾਰਤਕ ਨੂੰ ਗੈਰਲਡਾਈਨ ਬਰੂਕਸ ਨੇ “ਸਪਸ਼ਟ ਅਤੇ ਗਿਰਫਤਾਰ” ਅਤੇ ਥੌਮਸ ਕੇਨੇਲੀ ਦੁਆਰਾ “ਕਾਫ਼ੀ ਅਤੇ ਦਿਲਚਸਪ” ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿਚ ਹਾਰਪਰਕੋਲਿਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪੈਂਗੁਇਨ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੀ ਅਤੇ 2001 ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਸ਼ਾਰਟਲਿਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸਦਾ ਪੋਲਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੁਸਜ਼ ਵੂਆਨੀ ਸੀਸੀ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕੈਮਲੀਓਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ| 2006 ਵਿਚ, ਉਸਦਾ ਦੂਜਾ ਨਾਵਲ, ਉਥੇ, ਜਿਥੇ ਦਿ ਪੇਪਰ ਗਰੋਜ਼, ਇਕ ਪੋਲਿਸ਼- ਯਹੂਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ਬਾਰੇ ਇਕ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਫਿਲਸਤੀਨ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿਚ ਉਤਰ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹਾਰਪਰਕੌਲਿਨਜ਼ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਤੀਜਾ ਨਾਵਲ, ਹਾਥੀਲਜ਼ ਵਿਦ ਹੈਡਲਾਈਟ, ਮਾਰਚ 2020 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ|
ਲੇ ਹੂੰਤੇ  ਇਸ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਜਾਨ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਟਾਲੀਸਿਨ, ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਕਾਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਿਡਨੀ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਸਾਊਥ ਵਲੇਸ ਸੈਂਟਰ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਸੈਂਟਰ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਯੂਟੀਐਸ (ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਸਿਡਨੀ) ਵਿਖੇ ਕਰੀਏਟਿਵ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਐਂਡ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਵੇਂ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ|
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1964
ਕੁੰਜਾਰਾਨੀ ਦੇਵੀ
ਪਿਛੋਕੜ
1 ਮਾਰਚ 1968 ਨੂੰ ਮਨੀਪੁਰ ਦੇ ਇੰਫਾਲ ਦੇ ਕੈਰੰਗ ਮਾਇਆ ਲੇਇਕਈ ਵਿਖੇ ਜੰਮੀ, ਕੁੰਜਾਰਨੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਲੈਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਦੋਂ ਕਿ 1978 ਵਿੱਚ ਇੰਫਾਲ ਦੇ ਸਿੰਡਮ ਸਿਨਸ਼ਾਂਗ ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਇੰਫਾਲ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਬੋਧਾ ਚੰਦਰ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ, ਵੇਟਲਿਫਟਿੰਗ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਸੰਦ ਬਣ ਗਈ ਸੀ।
ਉਹ ਕੇਂਦਰੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਪੁਲਿਸ ਫੋਰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1996 ਤੋਂ 1998 ਤੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਿਸ ਟੀਮ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਕੀਤੀ।
ਖੇਡ ਇਤਿਹਾਸ
1985 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ, ਉਸ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਵੇਟਲਿਫਟਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ 44 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ, 46 ਅਤੇ 48 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਉਸਦੀ ਆਖਰੀ ਭਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1987 ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਵੇਂਦਰਮ ਵਿੱਚ ਦੋ ਨਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਏ। ਆਪਣੇ ਭਾਰ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ 46 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਤੱਕ ਬਦਲਦਿਆਂ ਉਸਨੇ 1994 ਵਿੱਚ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਮਨੀਪੁਰ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ 48 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਹ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਬਣ ਗਈ।
ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਿਸ਼ਵ ਮਹਿਲਾ ਵੇਟਲਿਫਟਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 1989 ਵਿੱਚ ਮੈਨਚੇਸਟਰ ਐਡੀਸ਼ਨ ਸੀ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਤਗਮੇ ਦੇ ਇਨਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਸੱਤ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ 1993 ਵਿੱਚ ਮੈਲਬਰਨ ਐਡੀਸ਼ਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਸਿਲਵਰ ਮੈਡਲ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਚੋਟੀ ਦੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕੀ।
ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗ਼ਮਾ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ ਜੋ ਉਸ ਨੇ 1990 ਵਿੱਚ ਬੀਜਿੰਗ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 1994 ਵਿੱਚ ਹੀਰੋਸ਼ੀਮਾ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਬੈਂਕਾਕ ਵਿਖੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਦੇ 1998 ਦੇ ਐਡੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਤਗ਼ਮਾ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀ ਸੀ।
ਕੁੰਜਾਰਨੀ ਨੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਵੇਟਲਿਫਟਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਨਿਯਮਤ ਸੈਲਾਨੀ ਰਹੀ। ਸ਼ੰਘਾਈ ਵਿੱਚ 1989 ਦੇ ਐਡੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਦੋ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਤਗਮੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ 1991 ਦੇ ਐਡੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ 44 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਤਗਮੇ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ। ਉਸਨੇ 1992 ਵਿੱਚ ਥਾਈਲੈਂਡ ਅਤੇ 1993 ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਅਗਲੇ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 1995 ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ ਜਿਥੇ ਉਸ ਨੇ 46 ਕਿੱਲੋਗ੍ਰਾਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। 1996 ਵਿੱਚ ਉਹ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਦੋ ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਤਾਂਬੇ ਦੀ ਤਗਮਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕੀ।
ਪਛਾਣ
ਉਹ 1990 ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਖੇਲ ਰਤਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲੀਏਂਡਰ ਪੇਸ ਨਾਲ ਸਾਲ 1996-1997 ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਸੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਉਸਨੇ ਕੇ ਕੇ ਬਿਰਲਾ ਖੇਡ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ 2011 ਵਿੱਚ ਪਦਮਸ਼੍ਰੀ ਦਾ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ।
ਉਸ ਕੋਲ ਉਸਦਾ ਸਿਹਰਾ ਪੰਜਾਹ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਮਗੇ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਮੈਲਬਰਨ ਵਿੱਚ 2006 ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ 48 ਲਈ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ। ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਦੇ ਨਾਲ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਵੇਟਲਿਫਟਿੰਗ 166 ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਲਿਫਟ ਨਾਲ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਨੈਚ ਵਿੱਚ 72 ਕਿੱਲੋ ਅਤੇ 94 ਕਿੱਲੋ ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਝਟਕੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ
ਕੁੰਜਰਾਨੀ ਕੇਂਦਰੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਪੁਲਿਸ ਫੋਰਸ (ਸੀ.ਆਰ.ਪੀ.ਐਫ.) ਵਿੱਚ ਇੱਕ "ਕਮਾਂਡੈਂਟ" ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਉਸ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਖੇਲ ਰਤਨ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਾਲ 2014 ਲਈ ਅਰਜੁਨ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਸੀ। ਉਹ ਗਲਾਸਗੋ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ 2014 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਵੇਟਲਿਫਟਿੰਗ ਟੀਮ ਦੀ ਕੋਚ ਵੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1968 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਮੰਡੀ ਗੋਬਿੰਦਗੜ੍ਹ
ਮੰਡੀ ਗੋਬਿੰਦਗੜ੍ਹ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਫਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਲੋਹੇ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਸਥਾਨਕ ਗਿਆਨ ਅਨੁਸਾਰ (ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ), ਛੇਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ, 1646 ਵਿਚ 40 ਦਿਨ ਬੜੀ habਾਬ ਦੇ ਕੰ alongੇ ਠਹਿਰੇ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਆਦਮੀਆਂ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੀ ਟੁਕੜੀ ਵਿਚਕਾਰ ਝੜਪ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ. ਗੁਰੂ ਦੇ ਆਦਮੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਲੜਨਾ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸਟੀਲ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਸੀ. ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ,
"ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਇਹ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸਟੀਲ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵੱਡਾ ਕੇਂਦਰ ਹੋਵੇਗਾ. ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਸਟੀਲ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ?" ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਾਰ੍ਹੀ habਾਬ ਨੂੰ "ਗੋਬਿੰਦਗੜ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ. ਅੱਜ ਤਕ, ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਯਾਦ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਮੰਡੀ ਗੋਬਿੰਦਗੜ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗੀਕਰਣ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1902 ਵਿਚ, ਨਾਭਾ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ, ਜਿਥੇ ਗੋਬਿੰਦਗੜ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਉਦਯੋਗਿਕ ਇਕਾਈਆਂ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹੋਰ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ।
1928 ਵਿਚ, ਗੋਬਿੰਦਗੜ ਸਟੀਲ ਲਈ ਇਕ ਮੁਫਤ ਵਪਾਰਕ ਖੇਤਰ ਬਣ ਗਿਆ. ਸਟੀਲ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ, ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ. ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ 1940 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਮਾਮੂਲੀ ਰੇਟਾਂ 'ਤੇ ਸਥਾਨਕ ਲੁਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜੀ.ਟੀ. ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ' ਤੇ ਕਈ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ. ਗੋਬਿੰਦਗੜ ਵਿਖੇ ਰੋਡ.
ਮੰਡੀ ਗੋਬਿੰਦਗੜ ਦੀ ਚਾਰਦੀਵਾਰੀ ਨਾਲ ਚਾਰਦੀਵਾਰੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ, ਜਿਥੇ ਮੋਦੀ ਮਿੱਲ, ਮੁਨੀਲਾਲ ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਮੁੱਖ ਡਾਕਘਰ (ਅੱਜ ਤਕ ਮੌਜੂਦ) ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮੰਦਰ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਨਾਲ ਬੰਦ ਹੋ ਗਏ ਸਨ. 1950 ਵਿਚ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਲਾਹ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ.
ਲੱਲੂ ਘਾਹ
ਲੱਲੂ ਘਾਹ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਨਾਮ: Rostraria cristata), ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਹੇਅਰ ਗਰਾਸ, ਇੱਕ ਸਾਲਾਨਾ ਘਾਹ ਦੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ ਦੀ ਜੱਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੱਧ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸਦੀ ਸ਼ਾਖ ਦੇ ਸਿਰੇ ਤੇ ਸਿੱਟਾ/ਦੁੰਬ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਦੀਨ ਅਕਸਰ ਲੂੰਬੜ ਘਾਹ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅਗਲਾ ਵਾਧਾ ਬੀਜ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਘਾਹ
ਦਰੀਆ
ਦਰੀਆ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਟਾਂਡਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਦਾਤਾ
ਦਾਤਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਟਾਂਡਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 58 ਪਰਿਵਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 2011 ਦੇ ਆਂਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 290 ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 145 ਮਰਦ ਅਤੇ 145 ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਔਸਤ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 1000 ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ 895 ਔਸਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਧ ਹੈ। ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖਰੇ ਲਏ ਬਾਲ ਲਿੰਗ ਦੀ ਅਨੁਪਾਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 846 ਦੇ ਔਸਤ ਤੋਂ ਵਧ, 929 ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 75.84% ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 91.63% ਸੀ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 98.47% ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 84.85% ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ ਐਕਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਸਰਪੰਚ (ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੁਖੀ) ਨੇ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਿੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਚੋਣ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਟਿਕਾਣਾ ਵੇਰਵਾ
ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਨਾਮ: ਟਾਂਡਾ
ਭਾਸ਼ਾ: ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ
ਸਮਾਂ ਖੇਤਰ: IST (UTC+5:30)
ਉਚਾਈ: ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ 242 ਮੀਟਰ ਉੱਪਰ
ਟੈਲੀਫੋਨ ਕੋਡ / ਐਸ.ਟੀ.ਡੀ ਕੋਡ: 01886
ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਦੁਆਰਾ-
ਜਲੰਧਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਵੱਡਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦਾਤਾ ਤੋਂ 41 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ
ਨੇੜਲੇ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ
ਟਾਂਡਾ ਉਰਮਰ - 0 KM
ਚੋਲਾਂਗ - 6 KM
ਖੁੱਡਾ ਕੁਰਾਲਾ- 9 KM
ਗਰ੍ਹਨਾ ਸਾਹਿਬ- 14 KM
ਨੇੜਲੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ- 35 KM
ਜਲੰਧਰ - 42 KM
ਕਪੂਰਥਲਾ- 45 KM
ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ- 51 KM
ਊਨਾ- 72 KM
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸੁੱਕੀ ਬਰਫ਼
ਸੁੱਕੀ ਬਰਫ਼ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਦਾ ਠੋਸ ਰੂਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਕੂਲਿੰਗ ਏਜੰਟ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਇਹ ਹੈ ਕੀ ਇਹ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਰਫ਼ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਧੀਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਠੋਸ ਤੋਂ ਸਿੱਧਾ ਭਾਫ਼ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼੍ਰੋਜ਼ਨ ਖਾਣੇ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਮਕੈਨੀਕਲ ਕੂਲਿੰਗ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਸਨੂੰ ਸੋਲਿਡ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਇਸ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਓਂਕੀ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਨੂੰ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਬਾਅ ਪਾ ਕੇ ਇਸਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਦਬਾਅ 'ਤੇ 194.65 ਕੈਲਵਿਨ (-78.5 ਡਿਗਰੀ ਸੈਂਟੀਗ੍ਰੇਡ; -109.3 ਡਿਗਰੀ ਫਾਰਨਹੀਟ)' ਤੇ ਸੁੱਕੀ ਬਰਫ਼ ਠੋਸ ਤੋਂ ਸਿੱਧਾ ਭਾਫ਼ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਜੇ ਫੜਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਗਿੱਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੂਲੈਂਟ
ਗੀਨਾ ਬੀਅਨਚੀਨੀ
ਗੀਨਾ ਬੀਅਨਚੀਨੀ (born 1972) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਹੈ। ਇਹ ਨਿੰਗ ਦੀ ਸੀਈਓ ਸੀ, ਜੋ ਮਾਰਕ ਐਂਡਰਿਸਨ ਦੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸੀ। ਮਾਰਚ 2010 ਵਿੱਚ ਨਿੰਗ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਐਂਡ੍ਰਸੇਨ ਹੋਰੋਵਿਟਜ਼ ਵੈਂਚਰ ਫਰਮ ਦੇ ਨਿਵਾਸ 'ਤੇ ਇੱਕ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਰਹੀ ਹੈ।
ਸਤੰਬਰ 2011 ਵਿੱਚ, ਬੀਅਨਚੀਨੀ ਇੱਕ ਨਿਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫੰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਪਾਲੋ ਆਲਟੋ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੀ ਮੁਖੀ ਬਣੀ।  ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 2011 ਵਿੱਚ, ਬਿਯਨਚੀਨੀ ਫੇਸਬੁੱਕ ਦੇ ਸੀਓਓ ਸ਼ੇਰੀਲ ਸੈਂਡਬਰਗ ਦੇ ਨਾਲ ਲੇਵੋ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਤ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਰ ਬਣ ਗਈ।
ਮਾਈਟੀ ਨੈਟਵਰਕ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਨਿੰਗ ਦੀ ਸੀਈਓ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਨਿੰਗ ਉਪ-ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ, ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਨੈਟਵਰਕ, ਮਨੋਰੰਜਨ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ 300,000 ਸਰਗਰਮ ਸੋਸ਼ਲ ਨੈਟਵਰਕਸ ਵਿੱਚ 100 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ।
ਮਾਈਟੀ ਨੈਟਵਰਕ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜੀਨਾ ਟੀ.ਈ.ਜੀ.ਐਨ.ਏ. (ਐਨਵਾਈਐਸਈ: ਟੀਜੀਐਨਏ), $3 ਬਿਲੀਅਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਮੀਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਬੋਰਡ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਕ੍ਰਿਪਸ ਨੈਟਵਰਕ ਦੇ ਬੋਰਡ ਡਾਇਰੈਕਟਰ (ਨੈਸਡੈਕ: ਐਸਐਨਆਈ) ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, 12 ਬਿਲੀਅਨ ਪਬਲਿਕ ਕੰਪਨੀ ਜਿਹੜੀ ਐਚਜੀਟੀਵੀ, ਫੂਡ ਨੈਟਵਰਕ, ਅਤੇ ਟ੍ਰੈਵਲ ਚੈਨਲ ਦੀ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 2018 ਵਿੱਚ ਡਿਸਕਵਰੀ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਰਚ-ਮਿਚ ਗਈ।
ਜੀਨਾ ਨੂੰ ਫਾਰਚਿਊਨ ਅਤੇ ਫਾਸਟ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਕਵਰ ਅਤੇ ਵਾਇਰਡ, ਵੈਨਿਟੀ ਫੇਅਰ , ਬਲੂਮਬਰਗ , ਅਤੇ ਦਿ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਚਾਰਲੀ ਰੋਜ਼, ਸੀ ਐਨ ਬੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਸੀ ਐਨ ਐਨ ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਉਹ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਕਪਰਟੀਨੋ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ, ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਨਰਜ਼ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਈ, ਗੋਲਡਮੈਨ, ਸੈਚ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ ਵਿਖੇ ਨੈੱਸਟੈਂਟ ਹਾਈ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਬਿਜ਼ਨਸ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਐਮ.ਬੀ.ਏ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1972 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਨੀ ਖੋਜੀ ਔਰਤਾਂ
ਚੰਦਰਤਾਲ ਝੀਲ
ਚੰਦਰਤਾਲ ਝੀਲ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਲਾਹੌਲ ਸਪਿਤੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ 'ਚ ਵਗਦੀ ਇੱਕ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਝੀਲ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਚੰਦਰਤਾਲ ਝੀਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 14,000 ਫੁੱਟ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੇ ਹੈ। ਇੰਨੀ ਉਚਾਈ ਕਰਕੇ ਹੀ ਇੱਥੇ ਜੂਨ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਾਤ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਮਨਫ਼ੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੰਦਰ (ਚੰਦ) ਅਤੇ ਤਾਲ (ਝੀਲ) ਤੋਂ ਚੰਦਰਤਾਲ ਨਾਮ ਪਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਚੰਦ ਵਰਗੀ ਝੀਲ। ਇਹ ਝੀਲ ਬਰਫ਼ੀਲੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਕੁਦਰਤੀ ਨਜ਼ਾਰੇ ਕਾਰਨ ਚੰਦਰਤਾਲ ਝੀਲ ਕੁਦਰਤ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦੇ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਰਸਤੇ
ਚੰਦਰਤਾਲ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਸਤਾ ਮਨਾਲੀ ਤੋਂ ਰੋਹਤਾਂਗ ਹੋ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਸਤਾ ਗਰਾਂਫੂ, ਛਤਰੂ ਤੇ ਬਾਤਲ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਚੰਦਰਤਾਲ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।ਛਤਰੂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ 48 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਰਸਤਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਤਰਨਾਕ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਰਸਤਾ ਕਿਨੌਰ - ਕਾਜ਼ਾ ਹੋ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਸਤੇ 4590 ਮੀਟਰ ਉੱਚੇ ਕੰਜ਼ੁਮ ਦੱਰੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੱਰੇ ਤੋਂ ਦਸ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੈਦਲ ਤੁਰ ਕੇ ਵੀ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸਾਧਨ ਤੇ ਰਸਤੇ ਬਾਤਲ ਤੋਂ ਹੀ ਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੇਰਾਂ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਇਹ ਸਫ਼ਰ ਖਤਰਨਾਕ ਮੋੜਾਂ ਤੇ ਮਨਮੋਹਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਸਤੇ ਜਾ ਕੇ ਵੀ ਚੰਦਰਤਾਲ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਾਹਨ ਰੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਅੱਗੇ ਪੈਦਲ ਹੀ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਨੁਸੂਚੀ
ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਨੁਸੂਚੀ, ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤ ਇੱਕ ਸੰਕਲਪ ਹੈ ਜੋ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਔਰਤਾਂ 'ਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਡਰ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਹਨਾਂ 'ਤੇ  ਲਗਾਤਾਰ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ / ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ-ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬਦਲੇ ਗਏ ਵਿਵਹਾਰ ਬੁੱਝ ਕੇ ਜਾਂ ਅਚਾਨਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸੰਕਲਪ ਦਾ ਮੂਲ
ਸੰਕਲਪਬਲਾਤਕਾਰ ਅਨੁਸੂਚੀ  ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1998 ਵਿੱਚ ਡੀਏਨ ਹੇਰਮਨ ਦੇ ਨਿਬੰਧ "ਬਲਾਤਕਾਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ" 'ਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।   ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੈਸਿਕਾ ਵੈਲੇਟੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ 'ਫੁੱਲ ਫਰੰਟਲ ਫੈਮੀਨਿਜ਼ਮ' ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕੀਤਾ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਈਮਨਲੋਜਿਸਟ ਜੋਡੀ ਮਿੱਲਰ, ਵਕੀਲ ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਕਨੀਨਨ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੂਜ਼ਨ ਗ੍ਰੀਫਿਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ, ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ, ਦੂਸਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਮੁੱਲ 'ਤੇ ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਨੁਸੂਚੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ 'ਤੇ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਹੈ।
ਅੰਕੜਾ ਸੰਦਰਭ
ਪੀੜਤ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਅੰਕੜਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨੂੰ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਵਿੱਚ ਜਿਨਸੀ ਹਮਲੇ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। 2015 ਨੈਸ਼ਨਲ ਕ੍ਰਾਈਮ ਵਿਕਟਿਮਜ਼ੇਸ਼ਨ ਸਰਵੇ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ, ਔਸਤਨ, ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 12 ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ 321,500 ਵਿਅਕਤੀ ਹਰ ਸਾਲ ਬਲਾਤਕਾਰ ਜਾਂ ਸਰੀਰਕ ਹਮਲੇ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਨਾਲੋਂ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਬਲਾਤਕਾਰ ਹੋਣ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ: 6 ਵਿਚੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦਾ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਚ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੀ ਹੋਵੇਗੀ ਮੁਕਾਬਲਤਨ 33 ਮਰਦਾਂ ਵਿਚੋਂ 1 ਦੀ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ref name="RAINN Sexual Violence Statistics"> ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਤੇ ਜਿਨਸੀ ਸੋਸ਼ਣ ਦੇ 91% ਪੀੜ੍ਹਤ ਔਰਤਾਂ ਹਨ।
ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਬਲਾਤਕਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅੰਡਰਰਿਪੋਰਟ ਅਪਰਾਧਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ
ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਜਨਸੰਖਿਆ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਇੱਕ ਹੱਕ ਜਾਂ ਫਾਇਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਡਲ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ (ਸਮਾਜ ਸਾਸ਼ਤਰੀ) ਢੰਗਾਂ ਦੀ ਰੂਪਰੇਖਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਫਾਇਦੇ ਵੱਡੇ ਸਮਾਜਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਦੀ ਲੈਨਜ ਦੁਆਰਾ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਡਰ
ਜਿਨਸੀ ਹਮਲੇ ਦਾ ਡਰ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ,ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਔਰਤਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਂਝੀ ਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਨੁਸੂਚੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਡਰ ਅਕਸਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਨ, ਰੁਟੀਨ ਬਦਲਣ ਅਤੇ ਸਰਗਰਮੀ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਤਾ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਵਿਹਾਰ ਦੇ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਸ  ਘਰ ਦੇ ਖ਼ਾਸ ਰੂਟਸ ਰੱਖਣਾ, ਰਾਤ ਦੇ ਖਾਸ ਘੰਟਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੋਣਾ, ਇਕੱਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹਟਣਾ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੱਪੜੇ ਪਾਉਣੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ, ਡਰ ਦੇ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੋਨੋਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹਨ।
ਡੁਮਾਣਾ
ਡੁਮਾਣਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਟਾਂਡਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਨੁਸੂਚੀ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਸਿਹਤ ਲੇਖ ਸੰਪਾਦਨ ਮੁਹਿੰਮ 2018
ਮਲੂਕਾ (ਨਾਵਲ)
ਮਲੂਕਾ ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਧਾਮੀ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਨਾਵਲ ਹੈ। 1978 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਸੂਬੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕੁਝ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਇਹ ਨਾਵਲ ਮਲੂਕਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ, ਜੋ ਦਿੱਲੀ ਸਥਿਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਅਰਨੋਲਡ-ਆਇਨਮਾਨ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ। 1988 ਵਿੱਚ ਸਾਧੂ ਬਿਨਿੰਗ, ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ ਅਤੇ ਗੁਰਮੇਲ ਰਾਏ ਨੇ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਲੂਕਾ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵੈਨਕੂਵਰ ਸੱਥ ਦੇ ਉੱਦਮ ਨਾਲ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾ ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਛਾਪਿਆ। ਫਿਰ 1989 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਸ ਨਾਵਲ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਹਿੱਸਾ ਲਿਖਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਡਾ. ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1993 ਵਿੱਚ ਨਾਵਲ ਮਲੂਕਾ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਿਆਂ ਕਰ ਕੇ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ।
ਵਤਨ ਆਨਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਨਾਵਲ ਦੀ ਆਰੰਭਿਕ ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਅਨੁਸਾਰ:
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ
ਰਸ਼ੋਮਨ
ਰਸ਼ੋਮਨ ਕਹਾਣੀ ਜਪਾਨੀ ਲੇਖਕ ਰਯੂਨੋਸੁਕੇ ਆਕੁਤਾਗਾਵਾ ਦੀ ਲਿਖੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਰਚੀ ਸੀ। ਰਸ਼ੋਮਨ ਕਹਾਣੀ ਕਥਾ ਜਪਾਨੀ ਨਾਮੀ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਜਪਾਨੀ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵੀ ਦਰਜ ਹਨ। ਇਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਪਰਮਿੰਦਰ ਸੋਢੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਨੇ ਜਪਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਫਾਟਕ ਰਸ਼ੋਮਨ ਨੂੰ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਫਾਟਕ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਹੀ ਘੁਮੰਦੀ ਹੈ।
ਕਥਾਨਕ
ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਰਦ ਸ਼ਾਮ ਅਤੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਸਾਮੂਰਾਈ ਦਾ ਨੌਕਰ ਰਸ਼ੋਮਨ ਫਾਟਕ ਵਿੱਚ ਪਨਾਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮੀਂਹ ਦੇ ਰੁਕਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਸ਼ੋਮਨ ਫਾਟਕ ਵਿੱਚ ਆਮ ਕਰ ਕੇ ਬਾਰਿਸ਼ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਰਾਹਗੀਰ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੀ ਪਨਾਹ ਲੈਂਦੇ ਸਨ ਪਰ ਉਸ ਸ਼ਾਮ ਫਾਟਕ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲਾ ਨੌਕਰ ਹੀ ਸੀ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਸ਼ੋਮਨ ਫਾਟਕ,ਜੋ ਸੁਜਾਕੂ ਰਾਜ-ਮਾਰਗ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਦੀ ਮੰਦੀ ਹਾਲਤ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜਪਾਨ ਦੇ ਕਯੋਟੋ ਸ਼ਹਿਰ ਕਈ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤਕ ਆਫਤਾਂ,ਭੁਚਾਲਾਂ ਤੇ ਅੱਗਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਆਇਆ ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ। ਇਹਨਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਰਸ਼ੋਮਨ ਫਾਟਕ ਵੀ ਤਬਾਹ ਕੇ ਖੰਡਰ ਬਣ ਗਿਆ ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਮੁਰਮੰਤ ਨਾ ਕਰਵਾਈ ਅਤੇ ਇਹ ਫਾਟਕ ਲੂੰਬੜਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਚੋਰ ਉਚਕੀਆਂ ਦੇ ਰਹਿਣ-ਛੁਪਣ ਦਾ ਅੱਡਾ ਬਣ ਗਿਆ।
ਫਾਟਕ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਨੌਕਰ ਜਿਸਨੇ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਕਮੀਨੋ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ,ਮੀਂਹ ਰੁਕਣ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘਾ ਹਨੇਰਾ ਉਤਰ ਆਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੋੜੀ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਮੀਂਹ ਵੱਲ ਵੇਖ਼ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਨੌਕਰ ਬੈਠਾ-ਬੈਠਾ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਹ ਮੀਂਹ ਰੁਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿ ਕਰੇਗਾ ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵੇਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਮਾਲਿਕ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਜੁਆਬ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਜੀਉਂਦਾ ਰਹਿਣ ਲਈ ਈਮਾਨਦਾਰੀ ਜਾਂ ਪਾਪ ਦਾ ਰਾਹ ਚੁਣਨ ਦੇ ਦਵੰਦ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਠੰਡ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਕੋਈ ਨਿੱਘੀ ਥਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਜਾਪੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਰਾਤ ਉੱਥੇ ਹੀ ਬਿਤਾਉਣ ਦਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਫਾਟਕ ਦੇ ਹਰੇਕ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਰਦੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਉੱਤੇ ਚੜ ਗਿਆ।
ਅੱਧੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਚੜਨ ਮਗਰੋਂ ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਹਿਲ-ਜੁਲ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਈ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਮਰ ਤੇ ਬੱਝੀ ਹੋਈ ਤਲਵਾਰ ਠੀਕ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਅੱਗੇ ਵੱਧ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦਾ ਢੇਰ ਲਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸੇ ਜਗ੍ਹਾਂ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਮਸ਼ਾਲ ਲੈ ਕੇ ਘੁੰਮਦੀ ਇੱਕ ਬੁੱਢੀ ਔਰਤ ਦੇਖੀ ਜੋ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਢੇਰ 'ਚੋਂ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਕੱਢ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਦੇ ਵਾਲ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰ ਕੇ ਕੱਢ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਬੁੱਢੀ ਔਰਤ ਉਸ ਅਨਜਾਣ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਡਰ ਗਈ ਅਤੇ ਭੱਜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਰਹੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਸਮਰਥ ਰਹੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਬੁੱਢੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੇਜ਼ ਨਹੀਂ ਭੱਜ ਸਕੀ ਅਤੇ ਫੜੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਨੌਕਰ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਪੁਟਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪੁੱਛਿਆ।
ਬੁੱਢੀ ਉਸਨੂੰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਪੁੱਟੇ ਹੋਏ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਵਿਗ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੁ ਵੇਖ ਕੇ ਆਪਣਾ ਟਿੱਡ ਪਾਲਦੀ ਹੈ। ਨੌਕਰ ਉਸਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪਾਪ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਔਰਤ ਦੇ ਉਹ ਵਾਲ ਪੁੱਟ ਰਹੀ ਹੈ ਉਹ ਸੱਪ ਦੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਕੇ ਫ਼ੋਜਿਆਂ ਨੂੰ ਮੱਛੀ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਕਹ ਕੇ ਵੇਚਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਪੈਸੇ ਲਈ ਕੇ ਆਪਣਾ ਟਿੱਡ ਪਾਲਦੀ ਸੀ। ਬੁੱਢੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਟਿੱਡ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਬੁੱਢੀ ਦੀ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਕੇ ਨੌਕਰ ਦੀ ਈਮਾਨਦਾਰੀ ਅਤੇ ਬੇਈਮਾਨੀ ਵਾਲੀ ਦੁਵਿਧਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਬੁੱਢੀ ਨਾਲ ਹਾਥਾਪਾਈ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਉਸ ਦੇ ਕਪੜੇ ਉਤਾਰ ਕੇ ਭੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੁੱਢੀ ਮੁਰਦਿਆਂ ਉੱਤੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਬੁੜ-ਬੁੜ ਕਰਦੇ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਪੋੜੀਆਂ ਵੱਲ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
ਧਰਮ ਅਤੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦ
ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਮਾਰਕਸ
ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਚਾਰ ਬਹੁਤ ਵਿਆਖਿਆ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੀਗਲ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਵਿੱਚ ਬੜਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਥਨ ਹੈ
"ਧਾਰਮਿਕ ਦੁੱਖ, ਇੱਕੋ ਵੇਲੇ, ਅਸਲੀ ਦੁੱਖ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸਲੀ ਦੁੱਖ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਰੋਸ ਵੀ। "ਧਰਮ, ਮਜਲੂਮ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦਾ ਹੌਕਾ, ਬੇਦਿਲ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਦਿਲ, ਅਤੇ ਰੂਹ-ਰਹਿਤ ਹਾਲਤਾਂ ਦੀ ਰੂਹ ਹੈ। ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਫੀਮ ਹੈ।"
ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵਹਿਮੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦਾ ਖਾਤਮਾ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਸਲੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਲਈ ਮੰਗ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਹਾਲਤ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਭਰਮਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨਾ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਉਸ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਰਮਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਧਰਮ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਭਰੂਣ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਹੰਝੂਆਂ ਦੀ ਵਾਦੀ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਆਭਾ-ਮੰਡਲ ਧਰਮ ਹੈ।
ਆਲੋਚਨਾ ਨੇ ਸੰਗਲ ਦੇ ਕਾਲਪਨਿਕ ਫੁੱਲ ਤੋੜ ਲਏ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਿ ਬੰਦਾ ਬਿਨਾ ਕਲਪਨਾ ਜਾਂ ਦਿਲਾਸੇ ਦੇ ਉਸ ਸੰਗਲ ਨੂੰ ਬਰਦਾਸਤ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇ ਸਗੋਂ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਉਹ ਸੰਗਲ ਵਗਾਹ ਸੁੱਟੇ ਅਤੇ ਸਜੀਵ ਫੁੱਲ ਤੋੜੇ। ਧਰਮ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਭਰਮ ਮੁਕਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ, ਕ੍ਰਮ ਕਰੇ ਅਤੇ ਐਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਆਪਣੀ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਰੂਪਮਾਨ ਕਰੇ ਕਿ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਮ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੇ ਹੋਣ ਅਤੇ ਮੁੜ ਹੋਸ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ; ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੁਆਲੇ ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਤੀ ਕਰੇ। ਧਰਮ ਤਾਂ ਝੂਠਾ ਸੂਰਜ ਹੈ, ਨਿਰਾ ਭਰਮ ਜਿਹੜਾ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਬੰਦੇ ਦੁਆਲੇ ਮੰਡਰਾਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਖੁਦ ਆਪਣੇ ਦੁਆਲੇ ਨਹੀਂ ਮੰਡਰਾਉਂਦਾ।""
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਰਮ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ