cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਕਾਰਲ ਲੂਈਸ
ਕਾਰਲ ਲੂਈਸ ਦਾ ਜਨਮ ਹੌਸਟਨ, ਟੈਕਸਸ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। 1980 ਦੀਆਂ ਮਾਸਕੋ ਉਲੰਪਿਕ ਦੇ ਬਾਈਕਾਟ ਕਰਨ ਫਿਲਾਡੇਲਫਿਆ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਉਲੰਪਿਕ ਬਾਈਕਾਟ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਲੰਮੀ ਛਾਲ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਤਗਮੇ ਉੱਤੇ ਸਬਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਾਰਲ ਲੂਈਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਾਮਯਾਬੀ 1983 ਦੀਆਂ ਹੇਲਸਿੰਕੀ ਵਿਸ਼ਵ ਅਥਲੈਟਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੌਰਾਨ 3 ਸੋਨ ਤਗਮੇ (100 ਮੀਟਰ, 4×100 ਮੀਟਰ ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਛਾਲ) ਸੀ। 1984 ਦੀਆਂ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਉਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ 4 ਸੋਨ ਤਗਮੇ (100 ਮੀਟਰ, 200 ਮੀਟਰ, 4×100 ਮੀਟਰ ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਛਾਲ), 1988 ਦੀਆਂ ਸਿਓਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸੋਨ ਤਗਮੇ (100 ਮੀਟਰ ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਛਾਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ (200 ਮੀਟਰ), 1992 ਦੀਆਂ ਬਰਸੀਲੋਨਾ ਉਲੰਪਿਕ ਦੌਰਾਨ ਦੋ ਸੋਨ ਤਗਮੇ (4×100 ਮੀਟਰ ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਛਾਲ) ਅਤੇ 1996 ਦੀਆਂ ਐਟਲਾਂਟਾ ਉਲੰਪਿਕ ਦਾ ਲੰਮੀ ਛਾਲ ਦਾ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਣ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ 12 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਉਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁੱਲ 9 ਸੋਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 1983 ਤੋਂ 1993 ਤੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਅਥਲੈਟਿਕ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਅੱਠ ਸੋਨ, ਇੱਕ ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਤਗਮੇ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਉਪਲਬਧੀ 1991 ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੌਰਾਨ ਬੋਬ ਬੀਮਨ ਦਾ 1968 ਉਲੰਪਿਕ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ (9:90 ਮੀਟਰ) 0.5 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਨਾਲ ਤੋੜਨਾ। ਕਾਰਲ ਲੂਈਸ ਦਾ ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ ਅੱਜ ਤੱਕ ਕਾਇਮ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1961 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਹਿਨਾਚੀ ਡੈਮ
ਹਿਨਾਚੀ ਡੈਮ (比奈知ダム), ਜਾਪਾਨ,ਦਾ ਇੱਕ ਡੈਮ ਹੈ ਜੋ ਨਾਬਰੀ ਦਰਿਆ ਤੇ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ 1998 ਵਿੱਚ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।.
ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਅੱਜ ਜੋ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਹੈ ਉਸਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਤੈਅ ਹੋਇਆ। ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਸ਼ਬਦ ਕਿੰਨਾ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ ਇਸ ਉੱਤੇ ਤਾਂ ਵਿਵਾਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਉੱਤੇ ਇੰਨਾ ਤੈਅ ਹੈ ਕਿ 1700 ਇਸਵੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਨਾਮ ਦਾ ਕੋਈ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਸਿਕੰਦਰ ਦਾ ਹਮਲਾ 328 ਈਪੂਃ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਇੱਥੇ ਅਕਸਰ ਫਾਰਸ ਦੇ ਹਖਾਮਨੀ ਸ਼ਾਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ਾਸਨ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਗਰੇਕੋ-ਬੈਕਟਰਿਅਨ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਬੋਧੀ ਧਰਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੋਇਆ। ਈਰਾਨ ਦੇ ਪਾਰਥੀਅਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੱਕਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵੰਡਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅਜੋਕੇ ਭੂਭਾਗ ਉੱਤੇ ਸਾਸਾਨੀ ਸ਼ਾਸਨ ਆਇਆ। ਫਾਰਸ ਉੱਤੇ ਇਸਲਾਮੀ ਫਤਿਹ ਦਾ ਸਮਾਂ ਕਈ ਸਾਮਰਾਜਾਂ ਦਾ ਰਿਹਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਬਗਦਾਦ ਸਥਿਤ ਅੱਬਾਸੀ ਖਿਲਾਫਤ, ਫਿਰ ਖੋਰਾਸਾਨ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰਤ ਸਾਮਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਗਜਨਾ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ। ਗਜਨਾ ਉੱਤੇ ਗੋਰ ਦੇ ਫਾਰਸੀ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਜਦੋਂ ਅਧਿਕਾਰ ਜਮਾਂ ਲਿਆ ਤਾਂ ਇਹ ਗੌਰੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਅੰਗ ਬਣ ਗਿਆ। ਮੱਧ-ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅਫਗਾਨ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਸੱਤਾ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂ ਕਰਨ ਦਾ ਜਤਨ ਕੀਤਾ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਧੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਵੀ ਕਈ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹਮਲਾਵਾਰਾਂ ਨੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਸ਼ਾਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਦਦ ਨਾਲ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਾਬਰ, ਨਾਦਿਰ ਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕੁੱਝ ਖੇਤਰ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਅੰਗ ਸਨ।
ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਉੱਤੇ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਅਫਗਾਨ ( ਯਾਨੀ ਪਸ਼ਤੂਨ ) ਸੀ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਏ ਕਈ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸਰਹੱਦ ਉਂਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਤੈਅ ਕੀਤੀ। 1933 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1973 ਤੱਕ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਉੱਤੇ ਸਾਫ਼ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਸ਼ਾਸਨ ਰਿਹਾ ਜੋ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਰਿਹਾ। ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। 1979 ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਜਾਣਾ ਪਿਆ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭਜਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮੁਜਾਹਿਦੀਨ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੱਥ ਰਿਹਾ ਸੀ। 1997 ਵਿੱਚ ਤਾਲਿਬਾਨ ਜੋ ਸੁੰਨੀ ਕੱਟੜਵਾਦੀ ਸਨ ਨੇ ਸੱਤਾ ‘ਤੇ ਕਾਬਜ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਬੇਦਖ਼ਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਸਾਥ ਮਿਲਿਆ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਹੋ ਗਏ। 2001 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਉੱਤੇ ਹਮਲੇ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇੱਥੇ ਨਾਟੋ ਦੀ ਫੌਜ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ
ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ
ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:ਲਾਈਟ ਆਫ਼ ਏਸ਼ੀਆ'), ਉਪ-ਸਿਰਲੇਖ ਦ ਗ੍ਰੇਟ ਰੇਨੰਨਸੀਏਸ਼ਨ, ਸਰ ਐਡਵਿਨ ਆਰਨੋਲਡ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਹੈ। ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਐਡੀਸ਼ਨ ਜੁਲਾਈ 1879 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿੰਸ ਗੌਤਮ ਸਿਧਾਰਥ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਬਾਅਦ ਬੁੱਧ ਬਣ ਗਿਆ, ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਦਾ ਉਪਰਾਲਾ ਹੈ। ਕਿਤਾਬ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਚਰਿਤਰ, ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਾਵਿ-ਲੜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਲਿਤ ਵਿਸਤਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਖੁੱਲਾ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਹੈ।
ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਹਾਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ, ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਕ ਬੁੱਧ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ, ਜਿਸਦੀ ਉਸਨੇ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜੋ ਪੰਝੀ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਬਾਹਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਆਰਨੋਲਡ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਪੱਛਮੀ ਪਾਠਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਨੂੰ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪਹਿਲੀਆਂ ਸਫਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਅੱਜ ਤੱਕ ਇਸ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਕਈ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਹਿੰਦੀ ਅਚਾਰੀਆ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਸ਼ੁਕਲਾ ਸਮੇਤ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
I1945 ਵਿੱਚ Oscar Wilde ਦੀ The Picture of Dorian Gray 1891, ਦੇ ਮੂਵੀ ਵਰਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ, ਬਦਚਲਣੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਗਰਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਉਸ ਨੂੰ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਚਾਨਣ ਦੀ ਇੱਕ ਕਾਪੀ ਉਧਾਰ ਦੇ ਕੇ ਚੰਗੇ ਜੀਵਨ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਯੇਹੂਦਾ ਅਮੀਖ਼ਾਈ
"ਯਹੂਦਾ ਅਮੀਖ਼ਾਈ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੋਂ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਵੀ ਰਿਹਾ [ਸੀ] ਅਤੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚਲਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਵੀ ਸੀ। (ਦ ਟਾਈਮਜ਼, ਲੰਡਨ, ਅਕਤੂਬਰ 2000)"
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਬਰੂ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯਹੂਦੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਚੇਤਨ ਆਨੰਦ
ਚੇਤਨ ਆਨੰਦ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨਮੇ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਿਰਮਾਤਾ - ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਨ। ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫਿਲਮ ਐਕਟਰ ਦੇਵ ਆਨੰਦ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਸਨ। 1949 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਾਈ ਦੇਵ ਆਨੰਦ ਦੇ ਨਾਲ ਨਵਕੇਤਨ ਫਿਲਮਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਕਿ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕੰਪਨੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਸ਼ਾਂਤਾ ਕਪੂਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼ੇਖਰ ਕਪੂਰ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਗਲੋਅ
ਗਲੋਅ ਜਾਂ ਗਲੋਹ (ਬਨਸਪਤੀ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਾਮ: ਟੀਨੋਸਪੋਰਾ ਕਾਰਡੀਫੋਲਿਆ) ਮੇਨੀਸਪ੍ਰਮਾਸਾ (Menispermaceae) ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਸਦਾਬਹਾਰ ਵੇਲ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਮੂਲ ਸਥਾਨ ਭਾਰਤ, ਮਿਆਂਮਾਰ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਤਪਤਖੰਡੀ ਇਲਾਕੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਪੱਤੇ ਪਾਨ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵਰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਇਸਨ੍ਹੂੰ ਕਈ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅਮ੍ਰਿਤਾ, ਗੁਡੂਚੀ, ਛਿੰਨਰੂਹਾ, ਚਕਰਾਂਗੀ, ਆਦਿ। ਬਹੁਵਰਸ਼ੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਅਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸਮਾਨ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਅਮ੍ਰਤਾ ਹੈ। ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਤਾਪ ਦੀ ਮਹਾਨ ਔਸ਼ਧੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਵੰਤੀਕਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਗਲੋਅ ਦੀ ਵੇਲ ਜੰਗਲਾਂ, ਖੇਤਾਂ ਦੀਆਂ ਵਾੜਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚਟਾਨਾਂ ਆਦਿ ਸਥਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁੰਡਲਾਕਾਰ ਚੜ੍ਹਦੀ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਿੰਮ ਅਤੇ ਅੰਬ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਵੀ ਇਹ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਇਹ ਆਪਣਾ ਆਧਾਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਗੁਣ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪੱਖੋਂ ਹੀ ਨਿੰਮ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੀ ਗਿਲੋਅ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਔਸ਼ਧੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਡੱਕਾ ਛੋਟੀ ਉਂਗਲੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੰਗੂਠੇ ਜਿਹਨਾਂ ਮੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੀ ਗਲੋਅ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਾਂਹ ਵਰਗਾ ਮੋਟਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਥਾਂ ਥਾਂ ਤੋਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨਿਕਲਕੇ ਹੇਠਾਂ ਦੇ ਵੱਲ ਝੂਲਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਚਟਾਨਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਵੜਕੇ ਹੋਰ ਬੇਲਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
thumb|right|200px|ਅੰਮ੍ਰਿਤਲਤਾ: ਪੱਤਾ, ਕਾਂਡ, ਜੜ੍ਹ, ਅਤੇ ਅੰਕੁਰ ਬੇਲ ਦੇ ਕਾਂਡ ਦੀ ਊਪਰੀ ਬਿਲਕ ਬਹੁਤ ਪਤਲੀ, ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਤਾਰ ਦੇਣ ਉੱਤੇ ਅੰਦਰ ਦਾ ਹਰਾ ਮਾਂਸਲ ਭਾਗ ਵਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਕੱਟਣ ਉੱਤੇ ਅੰਦਰਲਾ ਭਾਗ ਗੋਲ ਮੋਲ ਵਿਖਾਈ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਪੱਤੇ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਸਰੂਪ ਦੇ, ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਪਾਨ ਵਰਗੇ ਏਕਾਂਤਰ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਵਿਵਸਥਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲਗਭਗ 2 ਤੋਂ 4 ਇੰਚ ਤੱਕ ਵਿਆਸ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰੇਮ-ਯੁਕਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ 7 ਤੋਂ 9 ਨਾੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੱਤੇ ਦਾ ਡੰਠਲ ਲਗਭਗ 1 ਤੋਂ 3 ਇੰਚ ਲੰਮਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫੁਲ ਗਰਮੀ ਦੀ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ - ਛੋਟੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਫਲ ਵੀ ਗੁੱਛਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਮਟਰ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੱਕਣ ਉੱਤੇ ਇਹ ਰਕਤ ਦੇ ਸਮਾਨ ਲਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬੀਜ ਸਫੇਦ, ਚਿਕਨੇ, ਕੁੱਝ ਟੇਢੇ, ਮਿਰਚ ਦੇ ਦਾਣਿਆਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਲਾਭਦਾਇਕ ਅੰਗ ਕਾਂਡ ਹੈ। ਪੱਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਨਸਪਤੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਔਸ਼ਧੀ ਪੌਦੇ
ਅਸਲਪੁਰ
ਅਸਲਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬਿੰਦੂ ਭੱਟ
ਬਿੰਦੂ ਭੱਟ (ਗੁਜਰਾਤੀ: બિંદુ ભટ્ટ) ਗੁਜਰਾਤ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਗੁਜਰਾਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ, ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਵਲ ਅਖੇਪਤਰ (1999) ਨੂੰ ਸਾਲ 2003 ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੀਰਾ ਯਾਗਨੀਕਨੀ ਦਯਾਰੀ (1992) ਅਤੇ ਬੰਧਨੀ (2009) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ
ਬਿੰਦੂ ਭੱਟ ਦਾ ਜਨਮ 18 ਸਤੰਬਰ 1954 ਨੂੰ ਜੋਧਪੁਰ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਗਿਰਧਰਲਾਲ ਅਤੇ ਕਮਲਾ ਬੇਨ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲਿਮਬਾਦੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਕੰਨਿਆ ਵਿਦਿਆਲੇ, ਲਿਮਬਾਦੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ 1976 ਵਿੱਚ ਐਚ.ਕੇ. ਆਰਟਸ ਕਾਲਜ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਤੋਂ ਆਰਟ ਦੀ ਬੈਚਲਰ ਅਤੇ 1978 ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਲੈਂਗੁਏਜ ਤੋਂ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਨਾਲ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਆਧੁਨਿਕ ਹਿੰਦੀ ਉਪਨਿਆਸ : ਕਾਥਾ ਔਰ ਸ਼ਿਲਪ ਕੇ ਨਏ ਅਯਾਮ (ਆਧੁਨਿਕ ਹਿੰਦੀ ਨਾਵਲ: ਕਲਪਨਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਪ ਦੇ ਨਵੇਂ ਪਹਿਲੂ) ਲਈ 1983 ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਭੋਲਾਭਾਈ ਪਟੇਲ ਅਧੀਨ ਆਪਣੀ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ.ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। 1991 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕਵੀ ਹਰਸ਼ਦ ਤ੍ਰਿਵੇਦੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਉਸਨੇ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਐਮ ਪੀ ਸ਼ਾਹ ਆਰਟਸ ਅਤੇ ਸਾਇੰਸ ਕਾਲਜ, ਸੁਰੇਂਦਰਨਗਰ ਵਿੱਚ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਉਸਨੇ 1991 ਵਿੱਚ ਉਮਾ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਨਾਥੀਬਾ ਕਾਮਰਸ ਮਹਿਲਾ ਕਾਲਜ, ਗਾਂਧੀਨਗਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਅਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਉਥੇ ਇੱਕ ਐਸੋਸੀਏਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਲਿਖਤਾਂ
ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ ਮੀਰਾ ਯਾਗਨੀਕਨੀ ਦਯਾਰੀ 1992 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜੋ ਦੋ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਲੈਸਬੀਅਨ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਿੰਧੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੁਆਰਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਦੂਜਾ ਨਾਵਲ ਅਖੇਪਤਰ (1999) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਹਿੰਦੀ, ਸਿੰਧੀ, ਮਰਾਠੀ, ਕੱਛੀ, ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਮੇਤ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਨੋਦ ਮੇਘਾਨੀ (ਅਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ) ਦੁਆਰਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਬਿੰਦੂ ਭੱਟ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਬੰਧਨੀ (2009) ਨਾਲ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿਧਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ. ਉਸਨੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਤੋਂ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰਿਵਲਭ ਭਯਾਨੀ ਦੀ ਅਪਭ੍ਰੰਸ਼ ਵਿਆਕਰਨ, ਧੀਰੂਬੇਨ ਪਟੇਲ ਦੀ ਅੰਧਲੀ ਗਲੀ ਅਤੇ ਜੈਯੰਤ ਗਦਿਤ ਦੀ ਸਤਿਆ (4 ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ; ਵਰਿੰਦਰ ਨਾਰਾਇਣ ਸਿੰਹ ਦੇ ਨਾਲ) ਹੈ। ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੀ ਤੋਂ ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫਨੀਸ਼ਵਰਨਾਥ ਰੇਨੂੰ (ਸੁਰੇਂਦਰ ਚੌਧਰੀ ਦਾ ਮੋਨੋਗ੍ਰਾਫ਼), ਦਾਦੂ ਦਿਆਲ (ਰਾਮ ਬਕਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਮੋਨੋਗ੍ਰਾਫ਼) ਅਤੇ ਬੀਜਾ ਨਾ ਪਗ (ਸ਼੍ਰੀਕਾਂਤ ਵਰਮਾ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1954
ਸਵਾਤੀ ਕੌਸ਼ਲ
ਸਵਾਤੀ ਕੌਸ਼ਲ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੇ ਨਾਵਲਾਂ, ਪੀਸ ਆਫ਼ ਕੇਕ (2004), ਏ ਗਰਲ ਲਾਈਕ ਮੀ (2008, ਡ੍ਰੌਪ ਡੈੱਡ (2012), ਲੈਥਲ ਸਪਾਈਸ (2014), ਅਤੇ ਏ ਫਿਊ ਗੁੱਡ ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼ (2017) ਦੀ ਲੇਖਕ ਹੈ। 2013 ਵਿੱਚ, ਕੌਸ਼ਲ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਲੋਰੀਅਲ ਵੂਮੈਨ ਆਫ਼ ਵਰਥ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਜੀਵਨੀ
ਕੌਸ਼ਲ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਉਸ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਅਨੁਭਵਾਂ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ। ਆਈਆਈਐਮ ਕਲਕੱਤਾ ਤੋਂ ਐਮਬੀਏ, ਉਸਨੇ ਨੇਸਲੇ ਇੰਡੀਆ ਲਿਮਟਿਡ ਅਤੇ ਨੋਕੀਆ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨਜ਼, ਇੰਡੀਆ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕੌਸ਼ਲ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਕਨੈਕਟੀਕਟ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਕੇਕ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲਪ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਲਾਂਚਿੰਗ 'ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਹਿੱਟ ਸੀ। ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਸਮੇਤ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਨਾਵਲ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਮੀਨਲ ਸ਼ਰਮਾ ਹੈ। ਇੱਕ 29-ਸਾਲਾ ਪੁਰਾਣਾ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਐਸੋਸੀਏਟ, ਜਿਸਦਾ ਵਿਆਹ, ਰੋਮਾਂਸ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦ ਲਾਂਚ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਬੁਰਸ਼ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਏ ਗਰਲ ਲਾਈਕ ਮੀ ਅਨੀਸ਼ਾ ਰਾਏ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕੁੜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ, ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਅਨੁਕੂਲਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਵਰਗੀ ਕੁੜੀ ਨੇ ਉਮਰ ਭਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨਾਲ ਗੂੰਜਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਪਰ ਚਮਕਦਾਰ ਸ਼ੈਲੀ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।
2012 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਡ੍ਰੌਪ ਡੇਡ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਨਾਇਕ - ਹਿਮਾਚਲ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਸੀਨੀਅਰ ਡਿਟੈਕਟਿਵ ਨਿੱਕੀ ਮਾਰਵਾਹ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ-ਪ੍ਰੋਸੀਜਰਲ ਸੀ, ਅਤੇ 2014 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀਕਵਲ, ਲੈਥਲ ਸਪਾਈਸ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਡ੍ਰੌਪ ਡੈੱਡ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਅਪਰਾਧ ਗਲਪ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ-ਇੱਛਾਵਾਨ, ਦਲੇਰ ਪਰ ਨਾਰੀਲੀ ਅਗਵਾਈ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਲੈਥਲ ਸਪਾਈਸ ਵਿੱਚ, ਕੌਸ਼ਲ ਨਿੱਕੀ ਮਾਰਵਾਹ ਨੂੰ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੈੱਫ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਸੈਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਜਾਤ ਬੁਖ਼ਾਰੀ
ਸ਼ੁਜਾਤ ਬੁਖ਼ਾਰੀ (ਅੰ. 1954/55 – 14 ਜੂਨ 2018) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ  ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਰਾਈਜਿੰਗ  ਕਸ਼ਮੀਰ  ਅਖਬਾਰ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ।
ਸਵਾਤੀ ਕੌਸ਼ਲ
ਜੀਵਨੀ
2017 ਵਿੱਚ, ਸਵਾਤੀ ਕੌਸ਼ਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੰਜਵੀਂ ਕਿਤਾਬ, A Few Good Friends, ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਦੋਸਤੀ ਬਦਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਹਿਣ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼ੁਜਾਤ ਬੁਖ਼ਾਰੀ
ਸ਼ੁਜਾਤ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸੰਸਥਾ ਅਦਬੀ ਮਰਕਜ਼ ਕਾਮਰਾਜ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਕਈ ਕਸ਼ਮੀਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਆਯੋਜਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਟ੍ਰੈਕ II ਕੂਟਨੀਤੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।
ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਦੇ ਪ੍ਰੈੱਸ ਐਨਕਲੇਵ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਅਣਪਛਾਤੇ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਮੌਤ
ਜਦੋਂ ਉਸ ਤੇ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਸੁਜਾਤ ਆਪਣੀ ਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਚਾਰ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਅਤੇ ਪੇਟ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨੇੜੇ ਦੀ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਕਈ ਵਾਰ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕੀਤੀ।
ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਪੁਲਸ ਅੰਗ-ਰੱਖਿਅਕ  ਵੀ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਇੱਕ ਮੌਕੇ ਤੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ  ਅਤੇ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਗਰਿਕ ਵੀ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਪੁਰਦ ਏ ਖ਼ਾਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਤਫ਼ਤੀਸ਼
ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਹੱਤਿਆ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਮੰਨੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ੱਕੀਆਂ ਦਾ ਸੀਸੀਟੀਵੀ ਫੁਟੇਜ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ - ਇੱਕ ਦਾ ਮੂੰਹ ਹੈਲਮਿਟ ਵਿੱਚ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦੋ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲਾਂ ਵਾਲੇ ਨਕਾਬਪੋਸ਼ ਸੀ - ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਜਨਤਾ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।
ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਹੱਤਿਆ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਹੀਂ ਲਈ। ਦ ਹਿੰਦੂ ਅਖ਼ਬਾਰ ਜਿਸ ਲਈ ਬੁਖਾਰੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਦੇ ਪੀਰਜ਼ਾਦਾ ਆਸ਼ਿਕ ਨੇ ਇਸ ਕਤਲੇਆਮ ਲਈ "ਅਣਪਛਾਤੇ ਬੰਦੂਕਧਾਰੀਆਂ" ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ,   ਜਦਕਿ ਏਬੀਪੀ ਨਿਊਜ਼ ਨੇ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਤੇ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ। ਭਾਰਤੀ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜਨਾਥ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਤਲ "ਇੱਕ ਬੁਜ਼ਦਿਲੀ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ" ਸੀ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਜਿਹਾਦੀ ਗਰੁੱਪ ਲਸ਼ਕਰ-ਏ-ਤਈਬਾ ਨੇ ਹੱਤਿਆ ਦੀ  "ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ"  ਅਤੇ "ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਪ੍ਰਤੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰ" ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਪ੍ਰਤੀ "ਭਾਰਤੀ ਏਜੰਸੀਆਂ" ਦੀ "ਦੁਸ਼ਮਣੀ" ਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਰਿਵਾਰ
ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ, ਬਸ਼ਰਤ ਬੁਖਾਰੀ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਮਹਿਬੂਬਾ ਮੁਫਤੀ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਮੰਤਰੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਰਵੀ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ
ਰਵੀ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ 11, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨਿਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਕੰਪਲੈਕਸ, ਡਾਕਘਰ, ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਜੀ.ਟੀ ਰੋਡ ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਹੈ।
ਥੇਲਸ ਥਿਉਰਮ
right|thumb|200x200px|Thales' theorem: if AC is a diameter, then the angle at B is a right angle. ਜਿਓਮੈਟਰੀ ਵਿਚ, ਥੇਲਸ ਦੀ ਥਿਊਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜੇ ਏ, ਬੀ ਅਤੇ ਸੀ ਇੱਕ ਚੱਕਰ 'ਤੇ ਪੁਆਇੰਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਲਾਈਨ ਏਸੀ ਚੱਕਰ ਦਾ ਵਿਆਸ ਹੈ, ਫਿਰ ਕੋਣ ∠ ਏ ਬੀ ਸੀ  ਸਮਕੋਣ ਹੈ। ਥੇਲਜ਼ ਥਿਊਰਮ ਇੱਕ ਅੰਕਿਤ ਕੋਣ ਥਿਊਰਮ ਦਾ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਮਾਮਲਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਯੂਕਲਿਡਜ਼ ਐਲੀਮੈਂਟਸ ਦੀ ਤੀਜੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ 31 ਪ੍ਰੈਪੋਜੀਸ਼ਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਸਿਹਰਾ  ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਿਲੇਅਟਸ ਦੇ ਥੇਲਸ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਖੋਜ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ  ਕੁਰਬਾਨੀ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਬਲਦ (ਸ਼ਾਇਦ ਦੇਵਤਾ ਅਪੋਲੋ ਨੂੰ) ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਇਸਦਾ ਸਿਹਰਾ ਪਾਇਥਾਗਾਰਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਲ ਓਰਟਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ
ਆਇਸ਼ਾ ਜੀਨਾਥ
ਆਇਸ਼ਾਥ ਜੀਨਾਥ ਬੀਵੀ, ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਆਇਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਾਮਿਲ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਲੜੀਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2018 ਵਿੱਚ ਪੋਂਮਗਲ ਵੰਥਲ ਦੁਆਰਾ ਤਮਿਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਟੀਵੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜ਼ੀ ਤਮਿਲ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲ ਸੱਤਿਆ (ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਜ਼) ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਨੇ 2019 ਦੀ ਫਿਲਮ ਢਿੱਲੂਕੂ ਢੱਡੂ 2 ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਆਇਸ਼ਾ ਦਾ ਜਨਮ ਕਾਸਰਗੋਡ, ਕੇਰਲਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਲਿਆਲਮ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਤਾਮਿਲ ਬੋਲਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਮਲਿਆਲਮ ਬੋਲਦੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਅੰਬੇਡਕਰ ਵਿਧਿਆਨਿਕੇਤਨ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਮੀਡੀਅਮ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਕਾਸਰਗੋਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਕਾਲਜ ਲਈ ਚੇਨਈ ਆਈ ਅਤੇ ਬੀਐਸਸੀ ਦੀ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਐਮਓਪੀ ਵੈਸ਼ਨਵ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।
ਕਰੀਅਰ
ਇੱਕ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਆਇਸ਼ਾ ਨੇ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ "ਰੈਡੀ ਸਟੀਡੀ ਪੋ" ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਜੋ 2017 ਵਿੱਚ ਸਟਾਰ ਵਿਜੇ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਤਾਮਿਲ ਪੋਨਮਗਲ ਵੰਥਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਡੈਬਿਊ ਸੀਰੀਅਲ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਰੋਹਿਣੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲ ਸੱਤਿਆ (ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਜ਼) ਵਿੱਚ ਸੱਤਿਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਮੁੱਖ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਸੀਰੀਅਲ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਅਤੇ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਫੈਸ਼ਨ-ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ਸੁਪਰ ਕੁਈਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜੋ ਕਿ ਜ਼ੀ ਤਮਿਲ 'ਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸ਼ੋਅ ਦੀ ਦੂਜੀ ਰਨਰ ਅੱਪ ਵਜੋਂ ਉਭਰੀ। ਉਹ ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਤਮਿਲ ਸੀਜ਼ਨ 6 ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਕਾਨ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
ਕਾਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਜਾਂ ਕਾਨ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ (ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ: Le Festival International du Film de Cannes ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ Festival de Cannes) ਦਾ ਆਰੰਭ 1939 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਨਮਾਨਜਨਕ ਫ਼ਿਲਮ ਉਤਸਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮ
ਮਨੀਸ਼ ਸਿਸੋਦੀਆ
ਮਨੀਸ਼ ਸਿਸੋਦੀਆ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨੇਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹਨ।
ਐੱਸ. ਕਲਾਈਵਾਨੀ
'''ਐੱਸ. ਕਲਾਈਵਾਨੀ''' (ਜਨਮ-25 ਨਵੰਬਰ, 1999) ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ ਹੈ, ਜੋ 48 ਕਿਲੋ ਦੇ ਭਾਰ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। 18 ਸਾਲ ਦੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸ ਨੇ 2019 ਵਿੱਚ ਵਿਜੇਨਗਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਭਾਰਤੀ ਸੀਨੀਅਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁੱਕੇਬਾਜੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ। 2019 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ “ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਣਹਾਰ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼” ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਣ ਲਈ 2019 ਵਿੱਚ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਕਾਠਮਾਂਡੂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ਿਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਲਈ ਗਈ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ
ਐੱਸ. ਕਲਾਈਵਾਨੀ ਦਾ ਜਨਮ 25 ਨਵੰਬਰ, 1999 ਨੂੰ ਤਮਿਲ ਨਾਡੂ ਦੇ ਚੇਨਈ ਦੇ ਵਾਸ਼ਰਮੇਨਪੇਟ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਐੱਮ. ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਨ ਇੱਕ ਸ਼ੌਕੀਆ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਰਨਜੀਤ ਵੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ ਸੀ। ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੇਡ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਸਿਖਾਂਉਦਿਆਂ ਦੇਖ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਲਈ ਜਨੂੰਨ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਕਈ ਵਿੱਤੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਵੀ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਮਦਨੀ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੋਰ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕਲਾਈਵਾਨੀ ਦੀ ਖੇਡ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਖੇਡ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਉਸ ਦੇ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ ਧਿਆਨ ਪੜ੍ਹਾਈ ’ਤੇ ਹੀ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰੇ। ਕਲਾਈਵਾਨੀ ਨੇ ਚੌਥੀ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। (3) ਪਰ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਖੇਡ ਪ੍ਰਤੀ ਧਾਰਨਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਦਲੀ ਜਦੋਂ ਕਲਾਈਵਾਨੀ ਨੇ ਉਪ-ਜੂਨੀਅਰ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਤਮਗੇ ਜਿੱਤਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ ਉਹ ਸਕੂਲ ਦੀ “ਗੋਲਡਨ ਗਰਲ” ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਿੱਤਾਂ ਨੇ  ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ।
ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਲਾਈਵਾਨੀ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੀ ਖੇਡ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੇ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਆਏ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਬਦਲਾਵ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਭਰਾ ਦੇ ਸਿਰ ਬੰਨ੍ਹਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੋ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਰਥਿਕ ਮਜਬੂਰੀਆਂ ਕਾਰਨ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਇਸ ਖੇਡ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣਾ ਪਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਸਾਰਾ ਧਿਆਨ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ।
ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ
9 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕਲਾਈਵਾਨੀ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਗਲਵਜ਼ ਪਾਏ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਲ 2012 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਉਪ-ਜੂਨੀਅਰ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ।
ਸਾਲ 2019 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਸੀਨੀਅਰ ਮਹਿਲਾ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ।
2019 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਠਮਾਂਡੂ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਮਹਾਰਾਜਨ ਲਲਿਤਾ ਨੂੰ 48 ਕਿਲੋ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਹਰਾ ਕੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਦਵਾਇਆ।
ਕਲਾਈਵਾਨੀ ਇਸ ਸਮੇਂ 48 ਕਿਲੋ ਦੇ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੀਬੀਸੀ ਹੈਕਾਥਾਨ 2021 ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਏ ਜਾਂ ਸੁਧਾਰੇ ਗਏ ਲੇਖ
ਬਡਾਲਾ ਮਾਹੀ
ਬਡਾਲਾ ਮਾਹੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਕਾਬੁਲ
ਕਾਬੁਲ (ਪਸ਼ਤੋ: کابل‎, ਫ਼ਾਰਸੀ: کابل‎) ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਬੁਲ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 20 ਤੋਂ 30 ਲੱਖ ਦਰਮਿਆਨ ਹੈ। ਕਾਬਲ ਦਰਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਤੰਗ ਵਾਦੀ ਵਿੱਚ ਕਾਇਮ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਕਾਬਲ ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਸ਼ਾਹਰਾਹ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਗ਼ਜ਼ਨੀ, ਕੰਧਾਰ, ਹਰਾਤ ਅਤੇ ਮਜ਼ਾਰ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦੱਖਣ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਤਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਵੀ ਸ਼ਾਹਰਾਹ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੁੰਦਰ-ਤਲ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਤੋਂ 18 ਹਜ਼ਾਰ ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੂਬੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਸੂਬਾਈ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਤੁਤਸੀ
ਤੁਤਸੀ, ਜਾਂ ਅਬਾਤੁਤਸੀ, ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਮਹਾਨ ਝੀਲਾਂ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵਸਦਾ ਇੱਕ ਨਸਲੀ ਵਰਗ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵਾਤੁਤਸੀ, ਵਾਤੂਸੀ, ਜਾਂ ਵਾਹੂਮਾ ਕਰ ਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਲੋਕ ਬਨਿਆਰਵਾਂਡਾ ਅਤੇ ਬਾਰੂੰਡੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਉੱਪ-ਵਰਗ ਹਨ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਰਵਾਂਡਾ ਅਤੇ ਬੁਰੂੰਡੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕਾਫ਼ੀ ਅਬਾਦੀ ਯੁਗਾਂਡਾ, ਕਾਂਗੋ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ ਅਤੇ ਤਨਜ਼ਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਮਰੀਆਨਾ ਅਲਾਰਕਨ
ਮਰੀਆਨਾ ਅਲਾਰਕਨ (20 ਨਵੰਬਰ 1986 - 2 ਅਗਸਤ 2014) ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸੀ ਜੋ ਟਰਾਂਸ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਮਜ਼ਦੂਰ ਅਧਿਕਾਰਾਂ, ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਕ੍ਰਿਸਲੀਡਾ ਪਾਪੂਲਰ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਆਫ ਜੈਂਡਰ, ਜਿਨਸੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਤੁੁਕੁਮਨ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸਦੱਸ ਮਰੀਆਨਾ ਸੈਨ ਮਿਗੁਏਲ ਡੀ ਤੁੁਕੁਮਨ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਟਰਾਂਸ ਕਮਿਊਨਟੀ ਦੀ ਜਨਤਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਮੋਹਰੀ ਸੀ। ਸਾਲ 2012 ਤੋਂ 2014 ਤੱਕ ਉਸਨੇ ਲਿੰਗ ਪਛਾਣ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਤੁੁਕੁਮਨ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਬਲਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ।
ਜੀਵਨੀ
ਮਰੀਆਨਾ ਅਲਾਰਕਨ ਦਾ ਜਨਮ ਤੁਕੁਮਨ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਜੁਆਨ XXIII ਦੇ ਗੁਆਂਢ ਸੈਨ ਮਿਗੁਏਲ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਸਮਾਜਿਕ ਹਿੰਸਾ ਦੇ "ਲਾ ਬੰਬੀਲਾ" ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰੇ ਹੀ ਆਪਣੀ ਪਰਿਵਰਤਨ ਪਛਾਣ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਵਿਤਕਰੇ ਸਹਿਣ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।
ਕਰੀਅਰ
2011 ਵਿੱਚ ਅਲਾਰਕਨ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸਲੀਡਾ ਪਾਪੂਲਰ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਆਫ ਜੈਂਡਰ, ਜਿਨਸੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਤੁੁਕੁਮਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਕ੍ਰਿਸਲੀਡਾ ਰਾਹੀਂ ਉਸਨੇ ਲਿੰਗ ਪਛਾਣ ਕਾਨੂੰਨ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇਣ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ 24 ਮਈ, 2012 ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ 26.743 ਵਜੋਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ, ਅਲਾਰਕਨ ਪਹਿਲੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੀ ਲਿੰਗ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ਨਾਖਤੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਸਤੰਬਰ 2012 ਦੇ ਆਰੰਭ 'ਚ ਉਸਨੇ ਵਧੇਰੇ ਟਰਾਂਸ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁੱਕੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਦਮਾਂ ਬਾਰੇ ਸਲਾਹ ਦੇਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕੌਮੀ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸਿਖਲਾਈ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਟੀ ਦੇ ਬਿਨੈਕਾਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ। ਕ੍ਰਿਸਲੀਡਾ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੀ ਟਰਾਂਸ ਲੇਬਰ ਇਨਕੁਲੇਸ਼ਨ ਲਾਈਨ ਦਾ ਕਾਰਜਭਾਰ ਲੈਂਦਿਆਂ, 2013–2014 ਲਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਕਮਿਊਨਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਨੂੰ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਕਰਨ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗਤ ਕੰਮ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ, 2012 ਤੋਂ 2016 ਤੱਕ ਤੁਕੁਮਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਲਈ "ਪਛਾਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ" ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਤੁਕੁਮਨ ਦੀ ਫ਼ਿਲਾਸਫੀ ਅਤੇ ਪੱਤਰਾਂ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ ਅਤੇ ਤੁਕੁਮਨ ਦੇ ਓਮਬਡਸਮੈਨ ਲਈ ਉਪਰੋਕਤ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਵੈ-ਸੇਵੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ "ਯੂਥ, ਜਿਨਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨਤਾ" (ਡੀਐੱਸਵਾਈਆਰ) ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਲਿਆ।
ਮਾਨਤਾ
2014 ਵਿੱਚ ਮਰੀਆਨਾ ਅਲਾਰਕਨ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਾਨੂੰਨ 26.657 ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ 26.743 ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਿਆਂ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨਾਲ ਜਿਨਸੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਪਛਾਣ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਬਿਆਨ ਲਈ ਇੱਕ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ 2016 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਮਰੀਆਨਾ ਅਲਾਰਕਨ ਫ੍ਰੈਂਡਲੀ ਨੋਡ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2014 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986
ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸੱਤਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਕਾਮੀ ਅਰਬ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਨੇ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕੀਤਾ। 16ਵੀਂ ਅਤੇ 17ਵੀਂ ਸਦੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਖੇਤਰ ਹਖਾਮਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਉਸਮਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੀ।
ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਜਾਂ ਅਜ਼ਰਬੈਜਾਨ ਪ੍ਰਾਂਤ (ਅਜੇਰੀ: آذربایجان, Azərbaycan ) ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਸੀਮਾ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਅਤੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਕੈਸਪਿਅਨ ਸਾਗਰ ਵੱਲੋਂ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਘਿਰਿਆ ਹੈ, ਰੂਸ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮਉੱਤਰ, ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਆਰਮੇਨੀਆ ਵੱਲੋਂ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਪਾਸਿਓਂ ਤੇ ਜਾਰਜੀਆ ਨੂੰ ਦਾਗੇਸਤਾਨ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲੋਂ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਵੱਖਰਾ ਜਾਤੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਘਰ, ਸਾਰਾ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਜਾਤੀ ਸਮੂਹ ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਦੇ ਲੋਕ ਹਨ ਜੋ ਗਿਣਤੀ ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਦੇ ਆਜਾਦ ਲੋਕ-ਰਾਜ ਵਿੱਚ 8 ਮਿਲਿਅਨ ਦੇ ਕਰੀਬ.
ਮੱਧ ਅਤੇ ਫਾਰਸੀ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਕਈ ਅਲਬਾਨੀਆ ਪਾਰਸੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਅਪਨਾਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਈਸਾਈਮੱਤ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਤਬਦੀਲੀ ਕੀਤੀ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਅਰਬ ਅਤੇ ਜਿਆਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਹੈ। ਇਹ ਮੁਸਲਮਾਨ ਤੁਰਕਾਂ ਦੇ ਆਉਣੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਪਰਿਆ। ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਜਨਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਗਜੀਆਂ ਦੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਬੈਂਡ ਜਿਸਦੀ ਫਤਹਿ ਅਭਿਆਨ ਦੀ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ ਦੇਸ਼ੀ ਕੋਕੇਸ਼ਿਆਨ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਦਲੀਲ਼ ਬਨਣਾ ਨੂੰ ਅਗਵਾਈ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਓਗੁਜਾਂ ਨੇ ਤੁਰਕੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਅਪਨਾਇਆ ਅਤੇ ਕਈ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ।
ਉਪਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ 80 ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਕਾਕੇਸ਼ਸ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਲ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਲੋਕਤੰਤਰਿਕ ਲੋਕ-ਰਾਜ 1918 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਾਜ ਸੀ 1920 ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਸੇਨਾਵਾਂ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ 1991 ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਦੇ ਪਤਨ ਤੱਕ ਸੋਵੀਅਤ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਿਹਾ।
ਸਮਾਜਵਾਦ
28 ਅਪ੍ਰੈਲ 1920 ਨੂੰ ਸੋਵੀਅਤ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਲੋਕ-ਰਾਜ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਰਸਮੀ ਰੂਪ ਤੋਂ ਇੱਕ ਆਜਾਦ ਰਾਜ, ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ SSR ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਮਾਸਕੋ ਸਰਕਾਰ ਨਿਅੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਦਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਮਾਰਚ 1922 ਵਿੱਚ ਤਰਾਨਸ ਕਾਕੇਸ਼ਿਅਨ SSR ਨਾਲ ਆਰਮੇਨਿਆ ਅਤੇ ਜਾਰਜਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਰਲਾਇਆ ਗਿਆ। 1922 ਦਸੰਬਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮੱਝੌਤੇ ਉੱਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕਰਕੇ, TSFSR ਦੇ ਚਾਰ ਮੂਲ ਗਣਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੋਵਿਅਤ ਸੰਘ ਬਣ ਗਿਆ। TSFSR 1936 ਵਿੱਚ ਭੰਗ ਕਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਤਿੰਨ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਵਿਅਤ ਸੰਘ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਖ ਗਣਰਾਜ ਬਣ ਗਏ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ
ਓਰਚਾਤਾ
ਸਪੇਨ
left|thumb|ਓਰਚਾਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਗਲਾਸ, ਸਪੇਨ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਸਨੂੰ ਓਰਚਾਤਾ ਦੇ ਚੂਫ਼ਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਚੂਫ਼ਾ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਾਣਾ ਪੀਣਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਾਣਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੀਣ ਲਈ ਬਰਤਨ
ਟੂਰਮਾਲਿਨ (ਕਾਰਕੁੰਨ)
ਟੂਰਮਾਲਿਨ (ਜਨਮ 20 ਜੁਲਾਈ, 1983; ਪਹਿਲਾਂ ਰੀਨਾ ਗੋਸੈਟ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ) ਇੱਕ ਕਾਰਕੁੰਨ, ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਅਧਾਰਿਤ ਲੇਖਿਕਾ ਹੈ, ਇਸ ਵੇਲੇ ਉਹ 2016-2018 ਦੇ ਬਾਰਨਾਰਡ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਰਿਸਰਚ ਆਨ ਵੂਮੈਨ ਲਈ ਸਰਗਰਮ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਔਰਤ ਹੈ ਜੋ ਕੁਈਰ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਟੂਰਮਾਲਿਨ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਲਵੀਆ ਰੀਵੇਰਾ ਲਾਅ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ, ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਵਿਰੋਧ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਨਿਆਂ ਲਈ ਕੁਈਰਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2017 ਵਿੱਚ ਸਹਿ-ਸੰਪਾਦਕ ਐਰਿਕ ਏ ਸਟੈਨਲੀ ਅਤੇ ਯੋਆਨਾ ਬਰਟਨ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਟਰੈਪ ਡੋਰ: ਟਰਾਂਸ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਦਰਿਸ਼ਗੋਚਰਤਾ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਸੋਧਿਆ। ਕਿਤਾਬ ਐਮ.ਆਈ.ਟੀ. ਪ੍ਰੈਸ ਦੁਆਰਾ ਆਰਟ ਐਂਡ ਕਲਚਰ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਟੀਕਲ ਐਂਥੋਲੋਜੀਜ਼ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਲੜੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਟੂਰਮਲਾਈਨ ਮੈਸਾਚੂਸਟਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਘਰੇਲੂ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਇੱਕ ਯੂਨੀਅਨ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਵੈ-ਰੱਖਿਆ ਇੰਸਟ੍ਰਕਟਰ ਅਤੇ ਕੈਦ ਵਿਰੋਧੀ ਐਡਵੋਕੇਟ ਹਨ। ਉਸਦੀ ਭੈਣ ਚੇ ਗੋਸੈੱਟ ਏਡਜ਼ ਦੀ ਸਰਗਰਮਤਾ ਅਤੇ ਐਚਆਈਵੀ ਦਾ ਅਪਰਾਧਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਰੋਧੀ ਕੰਮ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵਿਦਵਾਨ ਹੈ।
ਟੂਰਮਾਲਿਨ ਅਤੇ ਚੇ ਦੋਵੇਂ ਰੋਕਸਬਰੀ ਦੇ ਇੱਕ ਦੋਭਾਸ਼ੀ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਕੂਲ ਸਕੂਲ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਜਿਥੇ 'ਅਧਿਆਪਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕੱਢਦੇ ਸਨ' ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਮਿੱਟ ਰੋਮਨੇ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਮੀਰ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਗਰੀਬੀ 'ਚੋ ਨਿਕਲ ਕੇ ਸਬਰਬੇਨ ਸਕੂਲ ਜਾਣ ਲੱਗੀਆਂ।"
ਟੂਰਮਾਲਿਨ 2002 ਵਿੱਚ ਕਾਲਜ ਲਈ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸਿੱਖਿਆ
ਟੂਰਮਾਲਿਨ ਨੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਨਸਲੀ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਏ. ਕੀਤੀ। ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਸਬੰਧੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ, ਜੋ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਹੈ- ਜਿਸਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਮਾਈਲਾਕ ਘੁਟਾਲੇ ਦੌਰਾਨ, ਯਹੂਦੀ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਪੱਖੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰਾਂ ਬਾਰੇ ਸਲਾਹ ਦੇਣਾ ਚਾਹਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਚੈਪਲੇਨ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਅਤੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਤੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੇ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਰਿਕਰਜ਼ ਆਈਲੈਂਡ ਵਿਖੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਲਿਖਣ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਖਾਇਆ।
ਸਰਗਰਮਤਾ
ਟੂਰਮਾਲਿਨ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਐਕਟੀਵਿਜ਼ਮ, ਆਰਥਿਕ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਜੇਲ੍ਹ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਕੁਈਰ ਆਰਥਿਕ ਨਿਆਂ ਲਈ ਮੈਂਬਰੀ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਸਿਲਵੀਆ ਰੀਵੇਰਾ ਲਾਅ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਗਲੈਡ 'ਤੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਮਸਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫੀਚਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਨਾਜ਼ੁਕ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਨਾਲ ਟੂਰਮਾਲਿਨ ਨੇ ਘੱਟ ਆਮਦਨੀ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ.ਜੀ.ਐਨ.ਸੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਜੋ ਐਨ.ਵਾਈ.ਸੀ. ਦੇ ਸੁਧਾਰ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਬ੍ਰੋਂਕਸ ਵਿੱਚ 375 ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀ ਹੈ। ਟੂਰਮਾਲਿਨ ਨੇ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਲੜੀ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਜੇਲ੍ਹ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਹੈ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ ਡਿਸਪੋਸੇਜਲ: ਡੀਨ ਸਪੈਡ ਨਾਲ ਜੇਲ੍ਹ ਐਬੋਲਿਸ਼ਨ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ।
ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਟੂਰਮਾਲਿਨ ਨੇ ਟਰਾਂਸ ਐਕਟੀਵਿਜ਼ਮ ਬਾਰੇ ਕਈ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਹਨ। ਸਟਾਰ ਪੀਪਲਜ਼ ਆਰ ਬਿਊਟੀਫੁਲ ਪੀਪਲ (2009), ਸਾਸ਼ਾ ਵੌਰਟਜ਼ਲ ਨਾਲ ਸਹਿ-ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਸਲਵੀਆ ਰੀਵੇਰਾ ਅਤੇ ਸਟਾਰ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਦੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਅਗਲਾ ਕੰਮ 'ਹੈਪੀ ਬਰਥਡੇ.. ਮਾਰਸ਼ਾ!!' ਵੀ ਉਸਨੇ ਵੋਰਟਜ਼ਲ ਨਾਲ ਸਹਿ-ਨਿਰਮਾਣਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਾਰਕੁੰਨ ਮਾਰਸ਼ਾ ਪੀ. ਜਾਨਸਨ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਟਰਾਂਸ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਕੁਈਰ ਅਤੇ ਟਰਾਂਸ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਸਵੈ-ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਅਕਤੂਬਰ 2017 ਵਿੱਚ ਟੂਰਮਾਲਿਨ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਡੇਵਿਡ ਫਰਾਂਸ ਨੇ ਆਰਥਸ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਗ੍ਰਾਂਟ ਜਮ੍ਹਾ ''ਕਰਕੇ ਮਾਰਸ਼ਾ ਪੀ. ਜਾਨਸਨ'', ਦੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ, ਜੋ ਕਿ 6 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਨੈੱਟਫਲਿਕਸ ਤੇ ਡੈਬਿਊਟ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਚੋਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਟੂਰਮਾਲਿਨ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸਾਸ਼ਾ ਵੌਰਟਜ਼ਲ ਆਪਣੀ ਛੋਟੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਹੈਪੀ ਬਰਥਡੇ, ਮਾਰਸ਼ਾ' ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਗ੍ਰਾਂਟ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਦਾ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਕਾਰਕੁੰਨ ਜੈਨੇਟ ਮੌਕ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਰਾਂਸ ਨੇ ਇਸ ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।  ਈਜ਼ਬਲ ਅਤੇ ਐਡਵੋਕੇਟ ਦੋਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਰੰਭੀਆਂ ਸੁਤੰਤਰ ਜਾਂਚਾਂ ਨੇ ਫਰਾਂਸ ਨੂੰ ਬਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਗੋਸੈੱਟ ਦੇ ਉਸਦੇ ਖਿਲਾਫ ਲਗਾਏ ਦੋਸ਼ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਬੂਤਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਬਹਿਸ ਨੇ ਕਾਫੀ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1983 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਵਰਗ
ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ
ਗੂਰੁ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ (31 ਮਾਰਚ 1504 – 29 ਮਾਰਚ 1552) ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਦਸਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੂਜੇ ਗੁਰੂ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹਿੰਦੂ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਵਿੱਚ, ਜਮਾਂਦਰੂ ਨਾਮ ਲਹਿਣੇ ਨਾਲ਼, ਪਿੰਡ ਹਰੀਕੇ (ਹੁਣ ਸਰਾਏ ਨਾਗਾ, ਮੁਕਤਸਰ ਨੇੜੇ) ਪੰਜਾਬ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਭਾਈ ਲਹਿਣਾ ਖੱਤਰੀ ਟੱਬਰ ਵਿੱਚ ਪਲ਼ਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਪਿਓ ਨਿੱਕੇ ਸਕੇਲ ਦੇ ਸੁਦਾਗਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਪ ਉਹ ਦੁਰਗਾ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ, ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਬਾਨੀ ਨਾਲ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸਿੱਖ ਬਣ ਗਏ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਲਹਿਣਾ ਨਾਮ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਅੰਗਦ ("ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਅੰਗ") ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਦੂਜਾ ਗੁਰੂ ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ।
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇ ਫ਼ਾਨੀ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਰੁਖ਼ਸਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 1539 ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਰਹਿਬਰ ਬਣੇ। ਇਹ ਸਿੱਖੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰਮੁਖੀ ਨੂੰ ਇਖਤਿਆਰ ਅਤੇ ਮਿਆਰਬੰਦ ਕਰਨ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ।  ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਨਾਨਕ ਦੇ ਵਾਕ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ, ਨਾਲ਼ 63 ਵਾਕ ਆਪ ਰਚੇ। ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੁਰੀਦ ਅਮਰਦਾਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਤਖ਼ਤ ਦਾ ਵਾਰਸ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਗੁਰੂ ਐਲਾਨਿਆ।
ਜੀਵਨ
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਗੁਰਗੱਦੀ ਦੇ ਬੈਠਣ ਵਾਲੇ ਦੂਜੇ ਗੁਰਦੇਵ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 4 ਵੈਸਾਖ 1561 ਬਿਕ੍ਰਮੀ ਅਰਥਾਤ 18 ਅਪਰੈਲ 1504 ਈਸਵੀਂ ਨੂੰ ਭਾਈ ਫੇਰੂਮੱਲ ਜੀ ਤੇ ਮਾਤਾ ਦਇਆ ਕੌਰ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾਂ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ‘ਮੱਤੇ ਦੀ ਸਰਾਂ` ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸ੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਚੰਦ ਦੀ ਸਪੁੱਤਰੀ ਬੀਬੀ ਖੀਵੀ ਜੀ ਨਾਲ ਸੰਘਰ ਪਿੰਡ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਦੋ ਸਾਹਿਬਜਾਦੇ ਸ੍ਰੀ ਦਾਤੂ ਜੀ ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਦਾਸੂ ਜੀ ਤੇ ਦੋ ਸਪੁੱਤਰੀਆਂ ਬੀਬੀ ਅਮਰੋ ਜੀ ਤੇ ਬੀਬੀ ਅਣੋਖੀ ਜੀ ਸਨ। ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾ ਭਾਈ ਲਹਿਣਾ ਸੀ। ਜਦ ਆਪ ਘੋੜੀ ਚੜ੍ਹਕੇ ਸਤਿਗੁਰਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾ ਲਈ ਤੁਰ ਪਏ ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਆ ਪੁਰਖਾ ਮੈਂ ਵੀ ਉੱਧਰ ਹੀ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਪੁੱਜ ਕੇ ਜਦ ਗੁਰਦੇਵ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਹੋ ਆਮਨ ਉੱਤੇ ਆ ਬਿਰਾਜੇ ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਾਂ ਭਾਈ ਲਹਿਣ ਜੀ ਨੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਇਹ ਉਹੀ ਹਨ ਜੋ ਮੇਰੀ ਘੋੜੀ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਪੈਦਲ ਮੈਨੂੰ ਲਿਆਏ ਹਨ। ਬਸ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚਰਨੀ ਢਹਿਕੇ ਖਿਮਾ ਮੰਗੀ ਤੇ ਵਾਹ-ਪੁਰਖਾ ਤੇਗ ਨਾਉ ‘ਲਹਿਣਾ` ਹੈ ਜੇ ਤੂੰ ਲਹਿਣਾ ਹੈ ਅਸੀਂ ‘ਦੇਣਾ` ਹੈ। ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪਰਤਖ ਹਿੱਸੇ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਹਿੱਸਾ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਆਪ ਨੇ ਦੇਵੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਰਿਆ ਇਹ ਸੰਨ 1504 ਤੋਂ 1533 ਤੀਕ ਦਾ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਹਿੱਸਾ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਆਪਦੀ ਗੁਰੂ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਿਆ ਸੰਨ 1532 ਤੋਂ 1534 ਤੀਕਦਾ ਹੈ ਤੀਜਾ ਆਪ ਨੇ ਗੁਰਗਦੀ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਥਮ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਨਿਪੁਨ ਨੂੰ ਅਗੇ ਵਧਾਦਿਆ ਇਹ ਮੰਨ 1539 ਤੇ 1552 ਤੀਕ ਦਾ ਹੈ।
ਨਾਨਕ ਕੁਲਿ ਨਿੰਮਲ ਅਵਤਰ੍ਹਿਉ ਅੰਗਦ ਲਹਣੇ ਸੰਗਿ ਹੁਆ॥ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਤਾਰਣ ਤਰਣ ਜਨਮ-ਜਨਮਪਾ ਸਰਣਿਤੁਅ॥
ਰਚਨਾਵਾਂ/ਸਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ
ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ 62 ਸਲੋਕ ਆਦਿ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਕਿਤ ਹਨ। ਇਹੋ ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਜਿਸਦਾ ਆਕਾਰ ਬਹੁਤ ਥੋੜਾ ਹੈ। ਆਪ ਦੇ ਸਲੋਕ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਦਿ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੰਨ 1604 ਈ. ਵਿੱਚ ਸੰਪਦਨਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ‘ਵਾਰ` ਦਾ ਰੂਪ ਕੇਵਲ ਪਉੜੀਆਂ ਦਾ ਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ‘ਵਾਰ` ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਉੜੀਆਂ ਇਕੋ ਮਹਲੇ ਜਾ ਕਰਤਾ ਦੀਆਂ ਰਚੀਆਂ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਪਉੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਲੋਕ ਲਗਾਏ। ਜਿਸੇ ਇੱਕ ‘ਵਾਰ` ਦੀਆਂ ਪਉੜੀਆਂ ਤੇ ਆਸ ਕਰ ਕੇ ਇਕੋ ਮਹਲੇ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾ ਸਨ ਪਰ ਸਲੋਕ ਹੋਰ ਗੁਰੂ ਸਹਿਬਾਨ ਦੇ ਵੀ ਨਾਲ ਲਗਾਏ ਗਏ। ‘ਵਾਰ` ਵਿੱਚ ਸਮੁੱਚੀ ‘ਵਾਰ` ਉਸੇ ਮਹਲੇ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਥੱਲੇ ਅੰਕਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜੋ ‘ਵਾਰ` ਦੀਆਂ ਪਉੜੀਆਂ ਦਾ ਕਰਤਾ ਸੀ। ਸੋ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਕੋਈ ਵਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਹੋਰ ਮਹਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ‘ਵਾਰਾਂ` ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਸਲੋਕ ਦਰਜ ਹਨ। ਆਪ ਦੇ ਸਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਦਿ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ‘ਵਾਰਾਂ` ਵਿੱਚ ਵੇਰਵਾ ਇਸ ਪ੍ਰਚਾਰ ਹੈ:- ਵਾਰ ਸ੍ਰੀ ਰਾਗ 		ਮਹਲਾ 2 (ਦੋ ਸਲੋਕ) ਵਾਰ ਮਾਝ		ਮਹਲਾ 2 (ਬਾਰਾ ਸਲੋਕ) ਵਾਰ ਆਸਾ 		ਮਹਲਾ 2 (ਚੌਦਾਂ ਸਲੋਕ) ਵਾਰ ਸੋਰਨਿ		ਮਹਲਾ 2 (ਇਕ ਸਲੋਕ) ਵਾਰ ਸੂਹੀ 		ਮਹਲਾ 2 (ਗਿਆਰਾ ਸਲੋਕ) ਵਾਰ ਰਾਮਕਲੀ 	ਮਹਲਾ 2 (ਸੱਤ ਸਲੋਕ) ਵਾਰ ਮਾਰੂ 		ਮਹਲਾ 2 (ਇਕ ਸਲੋਕ) ਵਾਰ ਸਾਰੰਗ 		ਮਹਲਾ 2 (ਨੌਂ ਸਲੋਕ) ਵਾਰ ਸਵਾਰ 		ਮਹਲਾ 2 (ਪੰਜ ਸਲੋਕ) 3. ਵਾਰ ਆਸਾ ਮਹਲਾ 2 ਜੇ ਸਉ ਚੰਦਾ ਉਗਵਰਿ ਸੂਰਜ ਚੜਹਿ ਹਜ਼ਾਰਾ॥ ਏਤੇ ਚਾਨਣ ਹੌਦਿਆਂ ਗੁਰ ਬਿਨੁ ਘੋਰ ਅੰਧਾਰ॥2॥ (ਗੁਰੂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ) ਪਰ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅੰਧੇਰਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਸੈਂਕੜੇ ਚੰਦ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੂਰਜ ਚੜੇ ਹੋਣ। ਨਾਨਕ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਵਡਿਆਈਆਂ ਅਵੀ ਸੇਤੀ ਜਾਂਲਿ॥ ਏਨੀ ਜਲੀਵੀਂ ਨਾਮ ਵਿਸਾਰਿਆ ਇੱਕ ਨ ਚਲੀਆ ਨਾਲਿ॥2॥
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ Read More
ਪ੍ਰੋਸਟੇਟ ਕੈਂਸਰ
ਪ੍ਰੋਸਟੇਟ ਕੈਂਸਰ ਪ੍ਰੋਸਟੇਟ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੈ, ਨਰ ਪ੍ਰਜਨਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗ੍ਰੰਥੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪ੍ਰੋਸਟੇਟ ਕੈਂਸਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਦੇ ਹਨ।  ਕੈਂਸਰ ਸੈੱਲ ਪ੍ਰੋਸਟੇਟ ਤੋਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਲਿੰਫ ਨੋਡਸ ਤੱਕ ਫੈਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ.। ਬਾਅਦ ਦੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨਾਲ ਪਿਸ਼ਾਬ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪੇਸ਼ਾਬ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਜਾਂ ਪੇਡੂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ,  ਪਿਸ਼ਾਬ ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।  ਪੇਟੈਟਿਕ ਹਾਈਪਰਪਲੇਸਿਆ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਇੱਕ ਬਿਮਾਰੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਦੇਰ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਖੂਨ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਦੇ ਨੀਵੇਂ ਪੱਧਰ ਕਾਰਨ ਥਕਾਵਟ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰੋਸਟੇਟ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਬੁਢਾਪਾ, ਬੀਮਾਰੀ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਦੌੜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 50 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ 99% ਕੇਸ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਰੋਗ ਨਾਲ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਹੋਣ ਨਾਲ ਜੋਖਿਮ ਦੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਅਮਰੀਕਨ ਅਮਰੀਕੀ ਆਬਾਦੀ ਨਾਲੋਂ ਅਫਰੀਕੀ ਅਮਰੀਕਨ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਹੈ। ਹੋਰ ਕਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮੀਟ, ਲਾਲ ਮੀਟ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਖੁਰਾਕ ਜਾਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਸੰਬੰਧ ਗੁੰਨਾਹਿਆ ਨਾਲ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਸਬੰਧ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪਛਾਣਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਹੈ।  ਬੀਆਰਸੀਏ ਦੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਜੋਖਮ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।  ਪ੍ਰੋਸਟੇਟ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਬਾਇਓਪਸੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮੈਡੀਕਲ ਇਮੇਜਿੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਕੈਂਸਰ ਸਰੀਰ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ।
ਪ੍ਰੋਸਟੇਟ ਕੈਂਸਰ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਹੈ।  ਪ੍ਰੋਸਟੇਟ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਐਂਟੀਜੈਨ ਟੈਸਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਨਤੀਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। 55 ਤੋਂ 69 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤੇ ਫੈਸਲੇ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਉਚਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।।  ਜਦੋਂ 5α- ਰੀਡੱਕਟਸ ਇਨ੍ਹੀਬੀਟਰਜ਼ ਘੱਟ-ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਜੋਖਮ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਕੈਂਸਰ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ। ਵਿਟਾਮਿਨਾਂ ਜਾਂ ਖਣਿਜਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰਕਤਾ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।
ਕਈ ਕੇਸ ਸਰਗਰਮ ਨਿਗਰਾਨੀ ਜਾਂ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਨਿਗਰਾਨੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਇਲਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਜਰੀ, ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਥੈਰੇਪੀ, ਹਾਰਮੋਨ ਥੈਰੇਪੀ ਜਾਂ ਕੀਮੋਥੈਰੇਪੀ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਕੇਵਲ ਪ੍ਰੋਸਟੇਟ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਠੀਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।  ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੀਮਾਰੀ ਹੱਡੀਆਂ ਤਕ ਫੈਲ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਦਰਦ ਦੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ, ਬਿਸਫੋਫੋਨੇਟਸ ਅਤੇ ਟਾਰਗੇਟ ਥੈਰੇਪੀ, ਹੋਰਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਪਯੋਗੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਤੀਜੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀ ਹਮਲਾਵਰ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰੋਸਟੇਟ ਕੈਂਸਰ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਬੀਮਾਰੀ ਤੋਂ ਮਰਦੇ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 5 ਸਾਲ ਦੀ ਬਚਣ ਦੀ ਦਰ 99% ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ, ਇਹ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਕਿਸਮ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਹੈ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮੌਤ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ, ਇਹ 1.1 ਮਿਲੀਅਨ ਪੁਰਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 307,000 ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ। ਇਹ 84 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਕੈਂਸਰ ਸੀ, ਜੋ ਵਿਕਸਿਤ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਧੀ ਹੋਈ ਪੀਐਸਏ ਟੈਸਟਿੰਗ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ 1980 ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਡੈਟਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ। ਗੈਰ ਸੰਬੰਧਤ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਪ੍ਰੋਸਟੇਟ ਕੈਂਸਰ ਨੂੰ 60 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ 30% ਤੋਂ 70% ਤੱਕ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰੋਸਟੇਟ ਕੈਂਸਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਂਸਰ
ਕੁਆਂਟਮ ਨੰਬਰ
ਕੁਆਂਟਮ ਨੰਬਰ ਕਿਸੇ ਕੁਆਂਟਮ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮਾਤ੍ਰਾਵਾਂ ਦੇ ਮੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਕੁਆਂਟਮ ਨੰਬਰਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਸੰਖਿਅਕ ਮੁੱਲਾਂ ਦੇ ਸੈੱਟਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਦੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਐਟਮ ਲਈ ਸ਼੍ਰੋਡਿੰਜਰ ਤਰੰਗ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਦੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਯੋਗ ਹੱਲ ਦਿੰਦੇ ਹੋਣ। ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦਾ ਓੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਹਿਲੂ ਔਬਜ਼ਰਵੇਬਲ (ਨਿਰੀਖਣਯੋਗ) ਮਾਤ੍ਰਾਵਾਂ ਦੀ ਕੁਆਂਟਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਆਂਟਮ ਨੰਬਰ ਪੂਰਨ-ਅੰਕਾਂ ਜਾਂ ਅੱਧੇ ਅੰਕਾਂ ਦੇ ਅਨਿਰੰਤਰ ਸਮੂਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਬੇਸ਼ੱਕ ਇਹ ਕੁੱਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਨੰਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਨੂੰ ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਕੈਨਿਕਸ ਨਾਲ਼ੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਬੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੁੱਲ ਜਿਵੇਂ ਪੁੰਜ, ਚਾਰਜ, ਜਾਂ ਮੋਮੈਂਟਮ ਨਿਰੰਤਰ ਦਾਇਰਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਕੁਆਂਟਮ ਨੰਬਰ ਅਕਸਰ ਐਟਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਾਂ ਦੇ ਊਰਜਾ ਲੈਵਲ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਹੋਰ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ, ਸਪਿੱਨ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਕੋਈ ਵੀ ਕੁਆਂਟਮ ਨੰਬਰ ਇੱਕ ਜਾਂ ਜਿਆਦਾ ਕੁਆਂਟਮ ਨੰਬਰ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਇਸਲਈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਸੰਭਵ ਕੁਆਂਟਮ ਨੰਬਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਬਣਾਉਣੀ ਕਠਿਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪੋਠੋਹਾਰ
ਪੋਠੋਹਾਰ ਜਾਂ ਪੋਠਵਾਰ (پوٹھوہار ਜਾਂ پوٹھوار, Pothohar ਜਾਂ Pothwar) ਪੂਰਬ ਉੱਤਰੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪਠਾਰ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜੋ ਉੱਤਰੀ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਿੰਧ ਸਾਗਰ ਦੁਆਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਜਿਹਲਮ ਨਦੀ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਕਾਲ਼ਾ ਚਿੱਟਾ ਅਤੇ ਮਾਰਗੱਲਾ ਪਰਬਤ ਲੜੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਲੂਣ ਕੋਹ ਲੜੀ ਹੈ। ਲੂਣ ਕੋਹ ਦਾ 1522 ਮੀਟਰ ਉੱਚਾ ਸਕੇਸਰ ਪਹਾੜ (سکیسر, Sakesar) ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪਹਾੜ ਹੈ। ਇਸ ਪਠਾਰ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਜਿਹਲਮ, ਚੱਕਵਾਲ, ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਅਤੇ ਅਟਕ ਚਾਰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਸਾਮਲ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਦੇ ਲੋਕ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਪੋਠੋਹਾਰੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦਕੋ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਲੋਕ ਪਸ਼ਤੋ ਵੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ।
ਪੋਠੋਹਾਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਵੀ ਪੂਰਵਜਭੂਮੀ ਹੈ, ਮਸਲਨ ਅਰੋੜਾ ਪਰਵਾਰਿਕ ਨਾਮ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਅਕਸਰ ਮੂਲ ਵਲੋਂ ਪੋਠੋਹਾਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਿੰਦੂ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਟਾਸਰਾਜ ਮੰਦਿਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਤੀ ਕਿ ਮੌਤ ਉੱਤੇ ਜਦੋਂ ਸ਼ਿਵ ਰੋਏ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਤਾਲ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਪੋਠੋਹਾਰ ਵਿੱਚ ਕਟਾਸਰਾਜ ਵਿੱਚ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਂਡਵ ਵੀ ਆਪਣੇ ਗੁਪਤਵਾਸ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪੋਠੋਹਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਨੇ ਜਿਸ ਤਾਲ ਉੱਤੇ ਯਕਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਉਹ ਤਾਲ ਵੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੀ।
ਭੂਗੋਲ
ਪੋਠੋਹਾਰ ਦੋ ਦਰਿਆਵਾਂ ਸਿੰਧ (ਪੱਛਮ) ਤੇ ਜਿਹਲਮ (ਪੂਰਬ) ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ ਤੇ ਸੁਹਾਂ ਪੋਠੋਹਾਰ ਦਾ ਅਪਣਾ ਦਰਿਆ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਇਹਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਵਗਦਾ ਏ। ਪੋਠੋਹਾਰ ਇੱਕ ਉੱਚੀ ਨੀਵੀਂ ਪਹਾੜੀ ਥਾਂ ਹੈ। ਇਹਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਕਾਲਾ ਚਿੱਟਾ ਸਿਲਸਲਾ ਅਤੇ ਮਾਰਗੱਲਾ ਪਹਾੜ ਹਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਸਿਲਸਿਲਾ ਨਮਕ ਵੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੋਠੋਹਾਰ
ਅਕਬਰ ਐਸ ਅਹਿਮਦ
ਅਕਬਰ ਸਲਾਹਉੱਦੀਨ ਅਹਿਮਦ , ਸਿਤਾਰਾ-ਏ-ਇਮਤਿਆਜ਼, ਜਾਂ ਅਕਬਰ ਅਹਿਮਦ, ਇਸ ਵੇਲੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇਸਲਾਮੀ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੀ ਇਬਨ ਖਾਲਦੁਨ ਚੇਅਰ ਦੇ ਮੁਖੀ ਅਮਰੀਕੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਅਕੈਡਮੀ, ਅੰਨਾਪਲਿਸ ਵਿਖੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮੀ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਪਹਿਲੀ ਡਿਸਟਿੰਗੂਇਸ਼ਡ ਚੇਅਰ ਦੇ ਮੁਖੀ ਬਰੁਕਿੰਗ ਸੰਸਥਾ ਵਿਖੇ ਨਾਨ-ਰੈਜੀਡੈਂਟ ਸੀਨੀਅਰ ਫੈਲੋ ਹਨ। ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮਾਹਿਰ ਬਸ਼ਰਿਆਤ, ਫ਼ਿਲਮੀ ਕਲਮਕਾਰ, ਸਫ਼ੀਰ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਆਲਮ ਹੈਂ। ਬੀ ਬੀ ਸੀ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਉਹ ਇਸਲਾਮ ਬਾਰੇ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਰਤਮਾਨ ਚੰਦ ਨੁਮਾਇਆਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਮੋਢੀ ਕ਼ਾਇਦ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜਿਨਾਹ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਪਰ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ ਜਿਨਾਹ (ਫ਼ਿਲਮ) ਵਿੱਚ ਕਲਮਕਾਰੀ ਦੇ ਜੌਹਰ ਦਿਖਾਏ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ
ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ
ਭਗਵਦ‌ ਗੀਤਾ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: भगवद्गीता) ਜਾਂ ਮਹਿਜ਼ ਗੀਤਾ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਗਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਵਿੱਚ (23 ਤੋਂ 40 ਅਧਿਆਏ) ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।ਇਸ ਦੇ 18 ਅਧਿਆਏ ਅਤੇ 700 ਸਲੋਕ ਹਨ। ਭਗਵਦ‌ ਗੀਤਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦੀ ਮਾਹਨੇ ਹਨ: ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਗੀਤ। ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਹਰੇਕ ਉਘੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੇ ਭੀਸ਼ਮਪਰਵ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਇੱਕ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਈਸ਼ਵਰਵਾਦ, ਕਰਮ ਯੋਗ, ਗਿਆਨ ਯੋਗ, ਧਿਆਨ ਯੋਗ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚਰਚਾ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੇਹ ਨਾਲ ਆਤਮਾ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਦਾ ਨਿਰਣਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੇਦਾਂਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਦਰਸ਼ਨ
ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਮਿਸ਼ਰਾ
ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਮਿਸ਼ਰਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Prakruti Mishra) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਉੜੀਆ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਹੈਲੋ ਅਰਸੀ ਲਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸਟਾਰ ਭਾਰਤ ' ਤੇ ਜੈ ਕਨ੍ਹਈਆ ਲਾਲ ਕੀ ਵਿੱਚ ਦੇਵਾਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਟੀਵੀ ' ਤੇ ਬਿੱਟੀ ਬਿਜ਼ਨਸ ਵਾਲੀ ਵਿੱਚ ਬਿੱਟੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਐਮਟੀਵੀ ਏਸ ਆਫ ਸਪੇਸ 2 ਦੇ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ 5ਵੀਂ ਰਨਰ ਅੱਪ ਸੀ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ ਗੁਰੂ ਗੰਗਾਧਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੋਂ ਓਡੀਸੀ ਡਾਂਸ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਸਬਤਾ ਮਾਂ ਅਤੇ ਸੁਨਾ ਪੰਖੁਰੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ETV ਓਡੀਆ ਦੀ ਤੁਲਸੀ ਵਿੱਚ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। 2006 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸਸ਼ੂਘਰਾ ਚਲੀਜੀਬੀ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਬਾਲ ਅਦਾਕਾਰਾ ਲਈ ਓਡੀਸ਼ਾ ਰਾਜ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ।
ਉਸਨੇ ਓਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੀਡ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ ਬਾਬੂਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਫਿਲਮ ਥਕੂਲ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ 10 ਤੋਂ ਵੱਧ ਉੜੀਆ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ।
2014 ਵਿੱਚ, ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ ਦੇ ਇੰਡੀਆਜ਼ ਬੈਸਟ ਸਿਨੇਸਟਾਰ ਕੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉੜੀਆ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ। 2018 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਲਾਲ ਇਸ਼ਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਪੀਸੋਡਿਕ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਮਧੁਰਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਉਸਨੇ &TV 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹਿੰਦੀ ਸੀਰੀਅਲ ਬਿੱਟੀ ਬਿਜ਼ਨਸ ਵਾਲੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਵਿਆਪੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
2019 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ MTV ਇੰਡੀਆ ਦੇ "ਏਸ ਆਫ ਸਪੇਸ 2" ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ, ਇੱਕ ਫਾਈਨਲਿਸਟ ਵਜੋਂ ਉਭਰੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਦੁਰਵਾਸਾ ਰਿਸ਼ੀ
ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ, ਦੁਰਵਾਸਾ ਇੱਕ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ, ਜੋ ਅਤਰੀ ਅਤੇ ਅਨਸੁਈਆ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਸਨ। ਦੁਰਵਾਸਾ ਆਪਣੇ ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰਾਪ ਨਾਲ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਜਿੱਥੇ ਕਿਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਲੋਕ, ਰੱਬ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਮਹਾਂਕਵੀ ਕਾਲੀਦਾਸ ਦੀ ਮਹਾਨ ਰਚਨਾ ਅਭਿਗਿਆਨਸ਼ਾਕੁੰਤਲਮ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਨੂੰ ਸਰਾਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰੇਮੀ ਉਸਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾਵੇਗਾ ਜੋ ਸੱਚ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਤਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਰਿਸ਼ੀ
ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਾਸਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਸਰਗਰਮੀਆਂ, ਸਿਆਸੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਵਿਵਹਾਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਆਸਤ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ  ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਦਾ ਨਿਰਧਾਰਨ ਕਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ "ਸਿਆਸੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹਾਲਤਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰਚਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਖੁਲਾਸੇ ਤੋਂ ਉਹ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਬਾਰੇ ਆਮ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਖੇਤਰ
ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਵਿਚ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਤਬਾਦਲੇ ਸੰਬੰਧੀ ਮਸਲਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ, ਸਿਆਸੀ ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਨੀਤੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਰੋਲ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੂੰ ਮਾਪਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰਤਾ, ਨਿਆਂ, ਧਨ ਦੌਲਤ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਜਨ ਸਿਹਤ ਵਰਗੇ ਕਈ ਕਾਰਕਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰ ਕੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਹੱਲ  ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ (ਇਹ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ). ਕੁਝ ਖਾਸ ਨੀਤੀਗਤ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕੇ, ਆਦਰਸ਼ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੇਠਲੇ ਪੰਜ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜ ਕਰਦੇ ਹਨ:
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਬਾਗਪੁਰ ਜਿਲਾ ਹੁਸਿਅਾਰਪੁਰ
ਬਾਗਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਮੇਲਾ ਰਾਮ ਵਫ਼ਾ
ਮੇਲਾ ਰਾਮ ਵਫ਼ਾ (26 ਜਨਵਰੀ 1895 - 19 ਸਤੰਬਰ 1980 ) ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰ, ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਹਿਲੇ-ਜ਼ੁਬਾਨ ਹੋਣ ਦਾ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਸੀ। ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਰਾਜ ਕਵੀ ਦੇ ਖਿਤਾਬ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਆ ਸੀ।
ਮੇਲਾ ਰਾਮ ਵਫ਼ਾ ਦੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸੰਗ-ਏ-ਮੀਲ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਲਿਪੀਅੰਤਰਨ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ਾਇਰ ਜਨਾਬ ਰਾਜੇਂਦਰ ਨਾਥ ਰਹਬਰ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਜਨਾਬ ਟਿੱਕਾ ਰਾਜ ਬੇਤਾਬ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਮੇਲਾ ਰਾਮ ਵਫ਼ਾ ਦਾ ਅਸਲ ਨਾਮ ਪੰਡਤ ਮੇਲਾ ਰਾਮ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਪੰਡਤ ਭਗਤ ਰਾਮ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ 26 ਜਨਵਰੀ 1895 ਨੂੰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦੀਪੋਕੇ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਿਆਲਕੋਟ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੁ ਚਰਾਣ ਜਾਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਕਈ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਰਿਹਾ, ਉਸ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਲਜ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਫ਼ਾਰਸੀ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਬਾਗੀਆਨਾ ਨਜ਼ਮ ਏ ਫ਼ਿਰੰਗੀ ਲਿਖਣ ਦੇ ਜੁਰਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਕੈਦ ਹੋਈਸੀ। ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਸੋਜ-ਏ-ਵਤਨ ਸੰਗ-ਏ-ਮੀਲਦੇ ਇਲਾਵਾ ਚਾਂਦ ਸਫਰ ਕਾ (ਨਾਵਲ) ਉਸ ਦੀਆਂ ਉੱਤਮ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ। ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਸੰਤ ਰਾਮ ਵੀ ਸ਼ਾਇਰ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ੌਕ ਦੇ ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਲਿਖਦਾ ਸੀ। ਟੀ ਆਰ ਰੈਨਾ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਪੰਡਤ ਮੇਲਾ ਰਾਮ ਵਫ਼ਾ: ਹਯਾਤ-ਵ-ਖ਼ਿਦਮਾਤ ਅੰਜੁਮਨ ਤਰੱਕੀ ਉਰਦੂ  (ਹਿੰਦ) ਵਲੋਂ 2011 ਵਿੱਚ ਛਪ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਸ਼ੁਦਾਇਣ  (1943) ਅਤੇ ਰਾਗਨੀ (1945) ਦੇ ਗਾਨੇ ਉਸ ਦੇ ਲਿਖੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਅਰ ਕਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਉਸਤਾਦ ਪੰਡਿਤ ਰਾਜ ਨਰਾਇਣ ਅਰਮਾਨ ਦੇਹਲਵੀ ਸੀ। ਅਰਮਾਨ ਦਾਗ਼ ਦੇਹਲਵੀ ਦਾ ਸ਼ਗਿਰਦ ਸੀ। ਉਹ ਉਰਦੂ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਮਖ਼ਜ਼ਨ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ ਦੇ ਉਰਦੂ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੇ ਮਦਨ ਮੋਹਨ ਮਾਲਵੀਆ ਦੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵੀਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਕਾ ਰੰਗ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਕਾਲਮ ਨਵੀਸ਼ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਦੀ  ਮੌਤ ਜਲੰਧਰ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 19 ਸਤੰਬਰ 1980 ਨੂੰ ਹੋਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਕਵੀ
ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ
ਪੰਜਾਬ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤ‍ਰ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਗ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਭਾਗ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਫਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਪੰਜ ਪਾਣੀ ਜਿਸ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ ਪੰਜ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ। ਇਹ ਪੰਜ ਦਰਿਆ ਹਨ:ਸਤਲੁਜ, ਬਿਆਸ, ਰਾਵੀ, ਚਨਾਬ ਅਤੇ ਜੇਹਲਮ ਆਦਿ।
ਪੰਜਾਬ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਲੋਕ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਸਾਆਬ ਨਾਲ ਸਬ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੂਬਾ ਏ। ਇਹਦਾ ਰਾਜਗੜ੍ਹ ਲਹੌਰ ਏ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਇਸਲਾਮ ਆਬਾਦ, ਚੜ੍ਹਦੇ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ, ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸੂਬਾ ਸਿੰਧ, ਲਹਿੰਦੇ ਵਿੱਚ ਸੂਬਾ ਸਰਹੱਦ ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਲੈਂਦੇ ਵਿੱਚ ਸੂਬਾ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਨੇਂ।
ਤੁਜ਼ਕ
ਤੁਜ਼ਕ ਫ਼ਾਰਸੀ ਜ਼ਬਾਨ ਦਾ ਲਫ਼ਜ਼ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ: ਇੰਤਜ਼ਾਮੀਆ ਤਰਤੀਬ, ਕਾਇਦਾ ਜਾਂ ਕਾਨੂੰਨ, ਜ਼ਾਬਤਾ ਲਸ਼ਕਰ ਜਾਂ ਜ਼ਾਬਤਾ ਮਜਲਿਸ, ਸ਼ਾਨੋ ਸ਼ੌਕਤ, ਸ਼ਾਹੀ ਰੋਜ਼ਨਾਮਚਾ।
ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ
ਪੰਜਾਬ ਹੜੱਪਾ ਰਹਿਤਲ ਦਾ ਗੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਏ। ਇਹ ਇਨਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਰਹਿਤਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਏ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਏ ਉਰਦੂ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦਾ ਵੀ ਕੁਛ ਹੱਦ ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਏ। ਬੋਲ ਪੰਜਾਬ ਦੋ ਬੋਲਾਂ ਪੰਜ ਤੇ ਆਬ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਬਣਿਆ ਏ। ਪੰਜ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ 5 ਨੂੰ ਕਿਹੰਦੇ ਨੇ ਤੇ ਆਬ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਨੂੰ। ਤੈ ਇੰਜ ਏ ਬੰਦਾ ਏ ਪੰਜ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਦੇਸ। ਪੁਰਾਣੇ ਵੇਲੇ ਵਿੱਚ ਇਹਨੂੰ ਸਪਤ ਸੰਧੂ ਵੀ ਕਿਹੰਦੇ ਸਨ ਯਾਨੀ 7|ਸਤ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਦੇਸ ਏ ਦਰਿਆ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਤੋਂ ਇਸ ਦੇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਸਪਤ ਸੰਧੂ ਪਿਆ ਉਹ ਇਹ ਨੇ ਸਿੰਧ, ਜੇਹਲਮ, ਚਨਾਬ, ਰਾਵੀ, ਸਤਲੁਜ, ਬਿਆਸ। 1947 ਵਿਚਿ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਦੋ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਏਦਾ ਵੱਡਾ ਟੁਕੜਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਆਗਿਆ ਤੇ ਏਦਾ ਨਿੱਕਾ ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪਾਸੇ ਦਾ ਟੋਟਾ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਆਪਣੀ ਹੁਣ ਦੀ ਮੂਰਤ ਵਿੱਚ 1972 ਨੂੰ ਆਇਆ।
ਤੁਜ਼ਕ
ਤੁਜ਼ਕ ਦਾ ਲਫ਼ਜ਼ ਤਿੰਨ ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਵੈਜੀਵਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ
ਭੂਗੋਲ
1.ਉੱਤਰ ਦਾ ਪਠਾਰ 2.ਮੁਰੀ ਦਾ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕ਼ਾ 3. ਮੈਦਾਨੀ ਹਿੱਸਾ 4. ਚੋਲਿਸਤਾਨ ਦਾ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਸੂਬਾ ਪੰਜਾਬ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਥਾਂ 205,344 ਮੁਰੱਬਾ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਬ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੂਬਾ ਹੈ। ਤਾਰੀਖ਼ੀ ਸ਼ਹਿਰ ਲਹੌਰ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਦਾਰੁਲ ਹਕੂਮਤ ਏ। ਵੱਡੇ ਪੰਜਾਬ 6 ਦਰਿਆ ਬਿਆਸ, ਚਨਾਬ, ਸਤਲੁਜ, ਰਾਵੀ, ਜੇਹਲਮ ਅਤੇ ਸਿੰਧ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਵਗਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ 62 % ਆਬਾਦੀ ਵਸਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇਕੋ ਉਹ ਸੂਬਾ ਏ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਸੂਬਾ ਸਿੰਧ, ਸੂਬਾ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ, ਆਜ਼ਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੇ ਸੂਬਾ ਸਰਹੱਦ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਏ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਦਾਰੁਲ ਹਕੂਮਤ ਇਸਲਾਮ ਆਬਾਦ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਕਰ ਕੇ ਦਾਰੁਲ ਹਕੂਮਤ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 3 ਜੁਗ਼ਰਾਫ਼ੀਆਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਏ: ਪੋਠੋਹਾਰ ਦਾ ਉੱਚਾ ਨੀਵਾਂ ਤੇ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਾ, ਥਲ ਦਾ ਰੇਤਲਾ ਇਲਾਕਾ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਾ। ਪੰਜਾਬ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੁਝ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰਖ਼ੇਜ਼ ਇਲਾਕਿਆਂ ਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਮਾਲ ਵਿੱਚ ਮਰੀ ਤੇ ਪਤਰੀਆਟਾ ਦੇ ਪਹਾੜ 7000 ਫ਼ੁੱਟ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਹਨ।
ਤੁਜ਼ਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ
ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ
ਲੋਕ
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 8 ਕਰੋੜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲੋਕ ਵਸਦੇ ਨੇਂ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਅੱਧੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤੀ ਲੋਕ ਗਿਣਤੀ ਇੱਥੇ ਏ। ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਲੋਕ ਅਮਨ ਚੈਨ ਤੇ ਚੰਗੇ ਖਾਣ ਪੀਣ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਆਲ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਥਾਂਵਾਂ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ, ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ, ਈਰਾਨ, ਅਰਬ ਤੇ ਮੁੱਢਲੇ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਰਹੇ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਹਿਤਲ ਵਿੱਚ ਰਚ ਵਸ ਗਏ। ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਅਕਸਰੀਤੀ ਲੋਕ ਆਰੀਆ ਨੇਂ। 95% ਦੇ ਨੇੜੇ ਲੋਕ ਸੁਣੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨੇਂ।
ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਬੋਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਏ। ਇਹਦਾ ਜੋੜ ਹਿੰਦ ਆਰੀਆ ਬੋਲੀਆਂ ਦੇ ਟੱਬਰ ਤੋਂ ਏ। ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਸ਼ਾਹ ਮੁਖੀ ਲਿਖਾਈ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਏ। ਉਰਦੂ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵੀ ਸਰਕਾਰੀ ਨਾਪ ਤੇ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨੇਂ।
ਰੁੱਤ
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰੁੱਤ ਗਰਮੀਆਂ ਚ ਗਰਮ ਤੋਂ ਸਖ਼ਤ ਗਰਮ ਹੁੰਦੀ ਐ ਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਚ ਸਕੀ ਸਰਦੀ ਪੈਂਦੀ ਏ। 15 ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਦੋ ਮਾਈਨੀਆਂ ਤੱਕ ਸਾਵਣ ਭਾਦੋਂ ਦੀਆਂ ਬਾਰਿਸ਼ਾਂ ਹੁੰਦਿਆਂ ਨੇਂ। ਨਵੰਬਰ, ਦਸੰਬਰ, ਜਨਵਰੀ ਤੇ ਫ਼ਰਵਰੀ ਠੰਢੇ ਮਾਇਨੇ ਨੇਂ। ਮਾਰਚ ਦੇ ਅੱਧ 'ਚ ਬਸੰਤ ਆ ਜਾਂਦੀ ਏ। ਮਈ ਜੂਨ ਜੁਲਾਈ ਅਗਸਤ ਜੋਖੀ ਗਰਮੀ ਦੇ ਮਾਇਨੇ ਨੇਂ।
ਤਾਰੀਖ਼
ਦੇਸ ਪੰਜਾਬ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵਸ ਰਿਹਾ ਏ। ਪੋਠੋਹਾਰ ਵਿੱਚ ਸਵਾਂ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਡੇ ਤੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਵੇਲੇ ਦੇ ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਰਹਿਣ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਮਿਲੇ ਨੇਂ। ਹੜੱਪਾ ਰਹਿਤਲ ਇਨਸਾਨ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਰਹਿਤਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਏ। ਇਹ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕੰਡੇ ਤੇ ਵਸੀ ਇਹਦਾ ਵੱਡਾ ਨਗਰ ਹੜੱਪਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਾਹੀਵਾਲ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਸੁੱਤੀ ਕੱਪੜਾ ਸ਼ੁਕਰ ਖੰਡ ਸ਼ਤਰੰਜ ਦੀ ਖੇਡ ਇਸ ਰਹਿਤਲ ਦੀਆਂ ਸਾਰੇ ਜੱਗ ਨੂੰ ਸੁਗ਼ਾਤਾਂ ਨੇਂ। ਸਾੜ੍ਹੇ ਤਿਨ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਥੇ ਆਰੀਆ ਆਏ ਤੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਰਹਿਤਲ ਦੀ ਨਿਊ ਪਈ ਜਿਹਦੇ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੀ ਰਹਿਤਲ ਦੀਆਂ ਖ਼ੂਬੀਆਂ ਵੀ ਹੈ ਸਨ ਆਰੀਆਵਾਂ ਨੇ ਵੇਦ ਤੇ ਗਨਧਾਰਾ ਰਹਿਤਲਾਂ ਚਲਾਈਆਂ। ਆਰੀਆਵਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਈ ਆਪਣੀ ਵਿਦਿਆ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਆਈ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਕਾਲਰ ਪਾਣਿਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਈ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਮੁਕੱਦਸ ਕਿਤਾਬ ਰਿਗ ਵੇਦ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਈ ਲਿਖੀ ਗਈ।
ਹੜੱਪਾ ਰਹਿਤਲ/ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਜੱਗ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਰਹਿਤਲ ਹੜੱਪਾ ਰਹਿਤਲ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਾਹੀਵਾਲ ਦਾ ਹੜੱਪਾ ਸ਼ਹਿਰ ਇਸ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਵੱਡਾ ਨਗਰ ਸੀ। ਦਿਸ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉਤਲੇ ਲੈਂਦੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਥਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾੰਧਾਰ ਰਹਿਤਲ ਵੀ ਪੁੰਗਰ ਦੀ ਰਈ। ਇਸ ਰਹਿਤਲ ਦੀ ਬੋਲੀ ਹਿੰਦਕੋ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਹੀ ਇੱਕ ਬੋਲੀ ਏ ਜਿਹੜੀ ਹਜੇ ਵੀ ਗਨਧਾਰਾ ਦੇ ਥਾਂਵਾਂ ਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਏ।
ਅਰਬ ਹਮਲਾ
ਬਿਨੁ ਅਮੀਆ ਦੇ ਖ਼ਲੀਫ਼ਾ ਵਲੀਦ ਬਣ ਅਬਦਾਲਮਾਲਕ ਦੇ ਵੇਲੇ ਵਿੱਚ 711-12 ਵਿੱਚ ਉਹਦੇ ਇੱਕ ਸਰਦਾਰ ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਕਾਸਿਮ ਨੇ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਸਿੰਧ, ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ, ਸੂਬਾ ਸਰਹੱਦ ਤੇ ਅੱਧਾ ਪੰਜਾਬ ਬਿਨੁ ਅਮੀਆ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਤਾਅਲੁੱਕ ਮਗ਼ਰਿਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਨਾਲ ਜੋੜ ਗਿਆ।
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ
ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮੁੱਢ ਤੋਂ ਹੀ ਕੌਮੀ ਮਈਸ਼ਤ ਵਿੱਚ ਸਬ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੱਸਾ ਰਿਆ ਏ. 1972 ਤੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੈਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮਈਸ਼ਤ ਚਾਰ ਗੁਨਾਹ ਵਿਧੀ ਏ. ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮੁਲਕੀ ਮਈਸ਼ਤ ਵਿੱਚ %51 ਤੋਂ %58 ਹਿੱਸਾ ਰਿਆ ਏ. ਮਈਸ਼ਤ ਦਾ ਬੋਤਾ ਹਿੱਸਾ ਖੇਤੀ ਤੇ ਸਰਵਿਸ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਏ.ਸਨਅਤੀ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਾਰੀਆਂ ਸੂਬਿਆਂ ਅੱਗੇ ਏ. 2002 ਤੂੰ 2008 ਤੱਕ ਤਰੱਕੀ ਦੀ ਸ਼ਰਾ %8 ਤੋਂ 8% ਤੱਕ ਸੀ. ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੁੰਡਾ ਨਾ ਕਰ ਕੇ ਵੀ ਈਦੀ ਕੱਪੜਾ, ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਸਾਮਾਨ, ਜਰਾਹੀ ਦੇ ਆਲਾਤ, ਬੁਰਕੀ ਆਲਾਤ, ਮਸ਼ਿਨਰੀ, ਸੀਮਿੰਟ, ਖਾਦ, ਆਈ ਟੀ ਤੇ ਜ਼ਰੱਈ ਆਲਾਤ ਦੀ ਸਨਾਤ ਦਾ ਮਰਕਜ਼ ਏ. ਇੱਥੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ %90 ਕਾਗ਼ਜ਼ ਤੇ ਕਾਗ਼ਜ਼ੀ ਗੱਤੇ %81 ਖਾਦ ਤੇ %70 ਚੀਨੀ ਦੀ ਸਨਅਤੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਹੁੰਦੀ ਏ.