cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਵਾਈਜ਼ਰ 1
ਵਾਈਜ਼ਰ 1 ਇੱਕ ਸਪੇਸ ਪੜਤਾਲ ਹੈ ਜੋ ਨਾਸਾ ਦੁਆਰਾ 5 ਸਤੰਬਰ, 1977 ਨੂੰ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ. ਬਾਹਰੀ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵੋਏਜ਼ਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ, ਵਾਈਜ਼ਰ 1 ਆਪਣੇ ਦੋ ਜੁਆਨਾਂ, ਵਾਈਜ਼ਰ 2 ਤੋਂ 16 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਲਈ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।  ਦੇ, ਪੁਲਾੜ ਯੁੱਧ ਅਜੇ ਵੀ ਰੁਟੀਨ ਕਮਾਂਡਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡੇਟਾ ਸੰਚਾਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਡੀਪ ਸਪੇਸ ਨੈਟਵਰਕ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਦਾ ਹੈ। 147.380 AU ਦੂਰੀ 'ਤੇ 4 ਨਵੰਬਰ, 2019 ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਇਹ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਦੂਰ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇਕਾਈ ਹੈ।
ਪੜਤਾਲ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜੁਪੀਟਰ, ਸੈਟਰਨ ਅਤੇ ਸੈਟਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਚੰਦ, ਟਾਈਟਨ ਦੀਆਂ ਫਲਾਈਬਾਈਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਟਾਇਟਨ ਫਲਾਈਬਾਈ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਪਲਾਟੂ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਖੋਜ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕਾਫ਼ੀ ਮਾਹੌਲ ਹੈ। ਵਾਈਜ਼ਰ 1 ਨੇ ਮੌਸਮ, ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੋ ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਦੇ ਰਿੰਗਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀਆਂ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਤਸਵੀਰਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਪੜਤਾਲ ਸੀ।
ਕਰੂਜੇ ਜ਼ਿਲਾ
ਇਹ ਅਲਬਾਨਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲਾ ਹੈ।
ਲਾਟਰੀ (ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ)
ਲਾਟਰੀ (लॉटरी, منشی پریم چند) ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ ਦੀ ਲਿਖੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਸੂਤਰਧਾਰ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਕੋਈ ਨਾਮ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਦੇ ਕਈ ਨਾਟਕੀ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਖੇਡੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਕਰੂਜੇ ਜ਼ਿਲਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਲਬੇਨੀਆ ਦੇ ਜ਼ਿਲੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਡੂਰੇਸ ਕਾਉਂਟੀ
ਲਾਟਰੀ (ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਵਾਈਜ਼ਰ 1
ਵਾਈਜ਼ਰ 1 ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮਾਣ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਾਈਜ਼ਰ ਟੀਮ ਨੇ 2017 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਪੁਲਾੜ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਟਰੈਜਕ ਊਟਰੀ ਕ੍ਰੇਕਸ਼ਨ ਮੈਨੂਵਰ (ਟੀਸੀਐਮ) ਥ੍ਰਸਟਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਫਲ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ (ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਥ੍ਰਸਟਰਾਂ ਨੂੰ 1980 ਤੋਂ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ ਸੀ), ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਸੀ ਇਸ ਦੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਵਧਾਇਆ ਸੀ।
ਇਤਿਹਾਸ
1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ, ਬਾਹਰੀ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਨਾਸਾ ਨੂੰ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਨ 'ਤੇ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ। ਪਾਇਨੀਅਰ 10 ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਦੁਆਰਾ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੇ ਵਾਈਜ਼ਰ ਦੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਨੂੰ ਵੁਆਏਜ਼ਰ ਨੂੰ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਜੁਪੀਟਰ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਤੀਬਰ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਸਕਣ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਲਾਂਚ ਹੋਣ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਪਹਿਲਾਂ, ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਸ਼ੀਲਡਿੰਗ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਰਸੋਈ-ਗਰੇਡ ਅਲਮੀਨੀਅਮ ਫੁਆਇਲ ਦੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਕੇਬਲਿੰਗ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕਦਮਾਂ ਦਾ ਮੇਲਾ
ਕਦਮਾਂ ਦਾ ਮੇਲਾ ਪੀਰ ਸਖੀ ਸਰਵਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਮੇਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਅਨਾਰਕਲੀ ਬਜ਼ਾਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਖੀ ਸਰਵਰ ਦੀ ਮਜ਼ਾਰ ਉੱਤੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਫੱਗਣ ਦੇ ਚਾਨਣੇ ਪੱਖ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਖੀ ਸਰਵਰ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਉੱਤੇ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੇਲੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼ ਨਾਲ ਸੁਧਾਰੇ ਸਫ਼ੇ
ਭੂੰਦੜ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮਾਨਸਾ)
ਭੂੰਦੜ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 2001 ਵਿੱਚ ਭੂੰਦੜ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 881 ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫ਼ਲ 6.84 ਕਿ. ਮੀ. ਵਰਗ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸੈਂਟਰਲ ਸਿੱਖ ਮੰਦਰ
ਸੈਂਟਰਲ ਸਿੱਖ ਮੰਦਰ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ। 1912 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ, ਇਹ ਮੰਦਰ 1986 ਵਿੱਚ ਕਲਾਂਗ ਪਲਾਨਿੰਗ ਏਰੀਆ ਵਿੱਚ ਟਾਉਨਰ ਰੋਡ ਅਤੇ ਬੂਨ ਕੇਂਗ ਰੋਡ ਦੇ ਜੰਕਸ਼ਨ ਤੇ ਸ਼ੇਰਾਂਗੂਨ ਰੋਡ ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸਾਈਟ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦੇਸ਼ ਦੇ 15,000 ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਸਿਮਰਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਵੱਡਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
1849 ਵਿੱਚ ਜਦ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਰਗੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮਾਈਗਰੇਟ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਿੱਖ ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਸਟਰੇਟ ਬੰਦੋਬਸਤ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਸਟਰੇਟ ਬੰਦੋਬਸਤ ਪੁਲਸ ਫੋਰਸ ਦੀ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਟੁਕੜੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ 1881 ਵਿੱਚ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਪਹੁੰਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਪਹਿਲਾ ਸਿੱਖ ਮੰਦਰ ਜਾਂ  ਗੁਰਦੁਆਰਾ  ਪੁਲਿਸ ਬੈਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਵਧ ਰਹੇ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਛੇਤੀ ਹੀ ਛੋਟਾ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਮੰਦਰ ਦੇ ਲਈ 1912 ਵਿੱਚ ਰਾਣੀ ਸਟਰੀਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੰਧੀ ਵਪਾਰੀ ਵਾਸੀਆਮੁੱਲ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬੰਗਲਾ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ। ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਨੇ ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ। ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜਦ ਹੋਰ ਮੰਦਰਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ "ਸੈਂਟਰਲ ਸਿੱਖ ਮੰਦਰ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਸੈਂਟਰਲ ਸਿੱਖ ਮੰਦਰ ਦੀ 1921 ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਸੰਗਤ ਦੇ ਜੁੜਨ ਲਈ ਹਾਲ ਪਹਿਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਰਸੋਈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਹੂਲਤਾਂ ਜ਼ਮੀਨੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੇ ਸੀ। ਇਹ ਰੀਤ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਰਹਾਇਸ਼ ਮੁਹੱਈਆ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਪੂਜਾ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਲੋਕ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਸੇਵਾ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਝਗੜਿਆਂ ਦੀ ਮਾਰ ਵੱਗ ਪਾਈ ਜਿਸ ਨੇ ਮੰਦਰ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਅਰਥਾਤ ਮਾਝਾ, ਮਾਲਵਾ ਅਤੇ ਦੁਆਬਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਧੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੰਦਰ ਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਲਈ ਆਪਣੀ ਲੜਾਈ ਕਾਰਨ ਦੋਫਾੜ ਹੋ ਗਈ। 1917 ਵਿੱਚ, ਮੰਦਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਬੰਦੋਬਸਤੀ ਬੋਰਡ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਪਮਾਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲਿਆ। ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ 1930 ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਬੰਦੋਬਸਤੀ ਬੋਰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ। 1940 ਵਿੱਚ, ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕੁਈਨ ਸਟਰੀਟ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਆਰਡੀਨੈਂਸ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਟਰੱਸਟੀਆਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਬੋਰਡ ਖੁਦ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਤਿੰਨਾਂ ਧੜਿਆਂ ਨੂੰ ਬੋਰਡ ਦੀ ਬਰਾਬਰ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਤਰਸਪਾਲ ਕੌਰ
ਤਰਸਪਾਲ ਕੌਰ (ਡਾ.) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿੱਤਰੀ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਰੰਗਕਰਮੀ, ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ ਹੈ।
ਜੀਵਨ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਸ਼ਹਿਰ ਬਰਨਾਲਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸਰਦਾਰ ਗੁਰਦਾਸ ਸਿੰਘ ਕਲੇਰ ਤੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਮਨਜੀਤ ਕੌਰ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਐਮ.ਏ (ਪੰਜਾਬੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ), ਐਮ.ਫ਼ਿਲ (ਪੰਜਾਬੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ), ਬੀ.ਐਡ ਅਤੇ ਪੀ-ਐਚ ਡੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਅੱਜ ਕੱਲ ਇਹ ਐੱਸ.ਡੀ.ਕਾਲਜ ਬਰਨਾਲਾ ਵਿਖੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਹਨ। ਕਵਿੱਤਰੀ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ, ਨਾਟਕਕਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਹ ਨਾਟਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵੀ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲਿਖੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਨਾਟਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਅਤੇ ਨਾਟ ਮੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ। ਦੋ ਰੇਡੀਓ ਨਾਟਕ, ਦੋ ਕਲਾ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਰੇਡੀਓ ਕੈਨੇਡਾ ਲਈ ਅਦਾਕਾਰੀ ਵੀ ਕੀਤੀ।
ਸਨਮਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ
ਮਾਸਾਓਕਾ ਸ਼ਿਕੀ
ਮਾਸਾਓਕਾ ਸ਼ਿਕੀ (ਮਾਸਾਓਕਾ ਨੋਬੁਰੂ (正岡 升) ਦਾ ਕਲਮੀ ਨਾਮ)(ਜਾਪਾਨੀ: 正岡 子規?, 14 ਅਕਤੂਬਰ1867 – 19 ਸਤੰਬਰ 1902) ਮੇਜ਼ੀ ਕਾਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿਧ ਜਪਾਨੀ ਲੇਖਕ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ ਸੀ। ਆਧੁਨਿਕ ਹਾਇਕੂ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਉਘਾ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਾਇਕੂ
ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ
ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ 58ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦੀ ਪੱਖੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਭੂਗੋਲ
ਇਹ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ 184 ਮੀਟਰ (606 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਉਚਾਈ `ਤੇ 31°20'0N 73°26'0E ਦਿਸ਼ਾ-ਅੰਕਾਂ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।  ਇਹ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ 35 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ 110 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਉਪਮੰਡਲ ਹੈ।
ਵਿਉਤਪਤੀ
ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ ਨਾਮ ਇੱਕ ਬਰਗਦ ਬੋਹੜ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਤੋਂ ਪਿਆ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ ਬੋਹੜ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ ਦੋ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ: ਜੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਵਾਲਾ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਲਗਭਗ 400 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਚੱਕ ਨੰਬਰ 240 ਜੀਬੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਛੱਪੜ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਲੰਮੀਆਂ ਲਟਕਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਬੋਹੜ ਦਾ ਦਰੱਖਤ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਬੋਹੜ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸਥਾਨ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ।
ਮੌਜੂਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1908 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਸੀ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਮਿਸਟਰ ਮਾਈਕਲ ਫੇਰਰ ਨੇ 1909 ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਸਬੇ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਰ ਗੰਗਾ ਰਾਮ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਭਗਤ ਸਿੰਘ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਸੀ, ਦਾ ਜਨਮ ਚੱਕ 105 ਜੀਬੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜੋ ਹੁਣ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ ਵਿੱਚ ਰੇਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ 100 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਫਾਟਕ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਾਟਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਸਬੇ ਦੀ ਮਿਉਂਸਪੈਲਟੀ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਇਆ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਗੇਟ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ
ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਗੇਟ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਬਿੰਦੂ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮਾਰਕ ਹੈ। ਜਨਵਰੀ 1917 ਵਿੱਚ, ਸਰਦਾਰ ਹਰਬੀਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ ਦੀ ਇਲਾਕਾ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਗਵਰਨਰ, ਸਰ ਮਾਈਕਲ ਫਰਾਂਸਿਸ ਓਡਵਾਇਰ, ਦਾ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ ਵਿੱਚ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਲੱਕੜ ਦਾ ਗੇਟ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੀ ਫੇਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੇਟ ਦਾ ਨਾਮ ਓਡਵਾਇਰ ਗੇਟ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਸਾਕੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਗੇਟ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਕੋਈ ਫ਼ਾਇਦਾ ਨਾ ਹੋਇਆ। ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਕਾਰਨ ਫਾਟਕ ਤੋਂ ਓਡਵਾਇਰ ਦਾ ਨਾਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਰੇਲਵੇ ਫਾਟਕ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 1 ਜੂਨ 1936 ਨੂੰ ਨਹਿਰੂ ਦੀ ਫੇਰੀ 'ਤੇ, ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਨਹਿਰੂ ਗੇਟ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਮਿਉਂਸਪਲ ਕਮੇਟੀ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਲਾਲਾ ਹਰਨਾਮ ਦਾਸ ਨੇ 30 ਮਾਰਚ 1937 ਨੂੰ ਇਸ ਨਾਮ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਫਿਰ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ ਦੀ ਮਿਉਂਸਪਲ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਈਅਦ ਅਲਤਾਫ ਹੁਸੈਨ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਬਦਲ ਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਗੇਟ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਗੇਟ ਦਾ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ 1956, 1967 ਅਤੇ 2009 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ
ਜਨਸੰਖਿਆ ਅੰਕੜੇ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ 2017 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ ਮਿਉਂਸੀਪਲ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 150,380 ਹੈ।
ਸਿੱਖਿਆ
ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ ਦੇ ਕਈ ਸਕੂਲ ਹਨ:-
ਉਦਯੋਗ
ਖੁਰੀਆਂਵਾਲਾ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਮੁੱਖ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
ਖੇਤੀ ਬਾੜੀ
ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ ਦੀ ਉਪਜਾਊ ਜ਼ਮੀਨ ਹੈ। ਇਹ ਚੌਲ, ਕਣਕ, ਗੰਨਾ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਅਨਾਜ ਮੰਡੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਅਸਤ ਮੰਡੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਖਾਦਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖਪਤਕਾਰ ਵੀ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਸੜਕਾਂ
ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ ਤੋਂ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਈ ਸੱਤ ਮੁੱਖ ਸੜਕਾਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼ਾਹੀਨਾ ਸ਼ੇਰ ਅਲੀ
ਸ਼ਾਹੀਨਾ ਸ਼ੇਰ ਅਲੀ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ ਜੂਨ 2013 ਤੋਂ ਮਈ 2018 ਤੱਕ ਸਿੰਧ ਦੀ ਸੂਬਾਈ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਰਹੀ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਉਸਦਾ ਜਨਮ 6 ਜੂਨ 1986 ਨੂੰ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਸਿੰਧ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।
ਸਿਆਸੀ ਕਰੀਅਰ
ਉਹ 2013 ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵੀਂ ਸੀਟ 'ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ (ਪੀਪੀਪੀ) ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਸਿੰਧ ਦੀ ਸੂਬਾਈ ਅਸੈਂਬਲੀ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।
ਉਹ 2018 ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵੀਂ ਸੀਟ 'ਤੇ ਪੀਪੀਪੀ ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਸਿੰਧ ਦੀ ਸੂਬਾਈ ਅਸੈਂਬਲੀ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਦੁਲਹਨ ਦਾ ਪੂਲ
ਦੰਤਕਥਾ ਅਤੇ ਨਾਮ
ਦੰਤਕਥਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੂਫਾਨੀ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲਾੜੀ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਲਾੜੇ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਚਾਰ ਦਰਬਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਡੋਲੀ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੂਲ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘੇ ਤਾਂ ਦਰਬਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਪੈਰ ਤਿਲਕ ਗਿਆ ਅਤੇ ਲਾੜੀ ਪੂਲ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਗਈ ਅਤੇ ਡੁੱਬ ਗਈ। ਇਸ ਲਈ, ਦੁਲਹਨ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਪੂਲ ਦਾ ਨਾਮ ਦੁਲਹਨ ਦਾ ਪੂਲ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬ੍ਰਾਈਡਜ਼ ਪੂਲ ਪਲੋਵਰ ਕੋਵ ਕੰਟਰੀ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਜਾਂ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਦੁਆਰਾ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ. ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਦੁਆਰਾ MTR ਈਸਟ ਰੇਲ (ਪਹਿਲਾਂ ਕੇਸੀਆਰ ਈਸਟ ਰੇਲ) ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਕੌਲੂਨ ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਓ। ਤਾਈ ਪੋ ਮਾਰਕੀਟ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਰੇਲਗੱਡੀ ਨੂੰ ਰਵਾਨਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਮਿੰਨੀ ਬੱਸ 20C 'ਤੇ ਚੜ੍ਹੋ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਦੁਆਬੀ
ਦੁਆਬੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਲਹਿਜਾ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਨਾਂ ਇਹਦੇ ਬੋਲੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮੁੱਢਲੇ ਇਲਾਕੇ ਦੁਆਬੇ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਪਿਆ ਹੈ। 'ਦੁਆਬਾ' ਲਫ਼ਜ਼ ਦਾ ਮਤਲਬ 'ਦੋ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚਲੇ ਧਰਤ' ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਲਹਿਜਾ ਸਤਲੁਜ ਅਤੇ ਬਿਆਸ ਦੇ ਵਿੱਚਲੇ ਦੁਆਬ ਵਿੱਚ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬੋਲਣ ਦਾ ਕਾਰਣ ਸੰਨ 1947 ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਪੈਰੋਲ ਹੈ। ਇਹ ਲਹਿਜਾ ਹੁਣ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ, ਜਲੰਧਰ, ਕਪੂਰਥਲਾ ਅਤੇ ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਦੋਨਾ, ਮੰਜਕੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲਹਿਜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਟੋਬਾ ਟੇਕ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਮੀਖਿਆ
ਦੁਆਬੇ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪਾਸੇ ਦੀ ਦੁਆਬੀ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਮਲਵਈ ਦਾ ਅਸਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਥੋੜ੍ਹਾਂ-ਥੋੜ੍ਹਾ ਪਹਾੜੀ ਨਾਲ਼ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਦੁਆਬੀ ਲਹਿਜੇ ਦੀਆਂ ਕੁੱਝ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਇਹਨੂੰ ਬਾਕੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲਹਿਜਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਉਹ ਇਹ ਹਨ:
ਸਵਰ
ਦੁਆਬੀ ਦੇ ਵਿੱਚ 10 ਸਵਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਹਨ।
ਦੋਆਬੀ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਦੱਬੀਓ ਹੋਈ, ਵਿੱਚਲੀ ਅਤੇ ਉੱਚੀ।
ਹੋਰ ਸੁਪਰੇਸੇਗਮੈਂਟਲ ਫੋਨਮੇਸ
ਦੁਆਬੀ ਵਿਚ ਧੁਨ, ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਨੱਕ ਦੀਆਂ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਫੋਨਮਿਕ ਹਨ.
ਸੁਰ
ਦੁਆਬੀ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨੇ ਸੁਰ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਦਬਾਅ
ਦੁਆਬੀ ਵਿੱਚ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਦੋ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਿੰਗੈਟਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਤੇ ਪੈਰਾਡੈਗਟਿਕਲੀ ਤੌਰ ਤੇ.
ਸਿੰਟੈਗਟੋਮਿਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਤਣਾਅ-ਪਰਿਵਰਤਨ ਨਾਲ ਲਫ਼ਜ਼ ਦਾ ਮਤਲਬ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਤਣਾਅ ਅਕਸਰ ਆਥੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨਬੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧੁਨ ਨੂੰ ਦਬਾਅ ਵਾਲੇ ਸਿਲੇਬਲ ਵਿਚ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਦੁਆਬੀਏ 'ਵ' ਅੱਖਰ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦੇ ਅਤੇ ਇਹਨੂੰ 'ਬ' ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 'ਵੱਡਾ' ਨੂੰ 'ਬੱਡਾ'। ਕਈ ਵਾਰ ਉਹ 'ਵ' ਦੀ ਥਾਂ 'ਓ' ਦੀ ਵੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 'ਖਵਾਬ' ਨੂੰ 'ਖੁਆਬ' ਆਖਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵੇਲੇ 'ਉ' ਨੂੰ ਵੀ 'ਓ' ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ 'ਖੁਸ਼' ਨੂੰ 'ਖੋਸ਼'। ਦੁਆਬੀ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ 'ਿ' ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ 'ੇ' ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 'ਖਿੱਚ' ਨੂੰ 'ਖੇੱਚ' ਅਤੇ 'ਵਿੱਚ' ਨੂੰ 'ਬੇੱਚ'।
ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ
ਦੁਆਬੀਏ 'ਜ਼' ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਗੌਲਦੇ ਅਤੇ ਉਹ ਇਹਦੀ ਥਾਂ 'ਜ' ਵਰਤਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਲਹਿਜੇ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ 'ਜ਼' ਮੁੱਢ ਤੋਂ ਹੀ ਵਸਨੀਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਇਹ ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਵਿੱਚੋਂ ਆਇਆ ਹੈ।
ਵਾਕ ਬਣਤਰ
ਦੋਆਬੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ "ਹ" (ਮੌਜੂਦਾ ਤਣਾਅ) ਅਤੇ "ਸਾਨ" ਜਾਂ "ਸੀ" (ਪਿਛਲੇ ਤਣਾਅ) ਦੀ ਬਜਾਏ "ਆ" (ਮੌਜੂਦਾ ਤਣਾਅ) ਅਤੇ "ਸਿਗੇ" (ਪਿਛਲੇ —tense) ਦੇ ਨਾਲ ਅੰਤਮ ਵਾਕ ਹਨ. ਦੋਆਬੀ ਵਿਚ “ਇਦਾਨ”, “ਜਿੱਦਣ”, “ਕਿਦਾਨ” ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਐਡਵਰਜਜ ਹਨ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਵੱਕਾਰੀ ਬੋਲੀ, ਮਾਝੀ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ “ਇੰਜ / ਅਸਟਾਰਨ”, “ਜਸਟਾਰਨ”, ਕਿਸਤਾਰਨ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਬਾਬਾ ਬੂਝਾ ਸਿੰਘ
ਬਾਬਾ ਬੂਝਾ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਸਨ। ਉਹ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ " ਲਾਲ ਕਮਿਉਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ " ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨੇਤਾ ਬਣ ਗਏ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨਕਸਲ ਲਹਿਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਏ।
ਉਹ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਵਿੱਚ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਉਸਰੀਏ ਸਨ। ਫ਼ਿਰ ਉਹ ਮਾਸਕੋ ਰਾਹੀਂ ਭਾਰਤ ਆ ਗਏ। ਪੰਜਾਬ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਕਿਰਤੀ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਏ। ਉਨੀਂ ਦਿਨੀਂ ਗ਼ਦਰੀ ਬਾਬੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਿਰਤੀ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਇੱਕ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦਾ ਗਰੁੱਪ ਸੀ। ਕਿਰਤੀ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ–ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਕੜਾ ਆਧਾਰ ਸੀ। ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਸੁਤੰਤਰ, ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਬਿਲਗਾ, ਬਾਬਾ ਗੁਰਮੁੱਖ ਸਿੰਘ ਆਦਿ ਸੱਭੇ ਕਿਰਤੀ ਜੀਅ ਜਾਨ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਖਿਲਾਫ਼ ਲਾਮਬੰਦ ਕਰਨ ‘ਚ ਜੁੱਟੇ ਹੋਏ ਸਨ। 27 ਅਕਤੂਬਰ 1935 ਨੂੰ ਬਾਬਾ ਬੂਝਾ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਾਥੀ ਸਮੇਤ ‘ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਪਰਿਵਾਰ ਸਹਾਇਕ ਕਮੇਟੀ‘ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਲਈ ਜਾਂਦਿਆਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਏ ਗਏ। ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਕਿਲੇ ‘ਚ ਅੰਨਾਂ ਤਸ਼ੱਦਦ ਢਾਹ ਕੇ ਜ਼ੇਲ ਵਿੱਚ ਡੱਕ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਰਿਹਾ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਪਿੰਡ ਜੂਹਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਆਪਣੇ ‘ਤੇ ਹੋਏ ਤਸ਼ੱਦਦ ਬਾਰੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਇੱਕ ਅਰਜ਼ੀ ਕਿਸੇ ਸਾਥੀ ਰਾਹੀਂ ਗਵਰਨਰ ਨੂੰ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀ। ਅਰਜ਼ੀ ‘ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਤਾਂ ਕੀ ਹੋਣੀ ਸੀ 27 ਜੁਲਾਈ 1936 ਨੂੰ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਮੁੜ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਕਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ‘ਦੁਆਬੇ ਮੇ ਨਹਿਰ ਨਿਕਾਲੋ‘ ਲਈ ਜਥੇਬੰਦ ਕਰਨ ਲਈ ਦਿਨ ਰਾਤ ਇੱਕ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਦੇ ‘ਨੀਲੀ ਬਾਰ‘ ਦੇ ਮੁਜ਼ਾਰਿਆਂ ਨੂੰ, ਕਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ‘ਚੋਂ ਕੱਢਣ ਲਈ ਅਤੇ ਕਦੇ ਹਿਟਲਰ ਦੇ ਫਾਸ਼ੀ ਹੱਲਿਆਂ ਤੋਂ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਕਿਲੇ ਰੂਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਵਾਸਤੇ।
ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਗੋਰੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰੋਂ ਪਾਰ ਜਾਂਦਿਆਂ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ(ਅਣ)ਹੋਣੀ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਅੱਖੀਂ ਤੱਕਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ। ਇਸੇ ਲਈ ‘ਆਜ਼ਾਦੀ‘ ਨੇ ਗ਼ਦਰੀਆਂ, ਕਿਰਤੀਆਂ ਤੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ‘ਤੋਹਫਾ‘ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ‘ਚ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਸੀ.ਪੀ.ਆਈ. ਦੀ ਸਮਝੌਤਾਪੁਸਤ ਲਾਈਨ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦਿਆਂ 1948 ਵਿੱਚ ਕਿਰਤੀ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਕਰੀਬ ਸੱਭੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ‘ਲਾਲ ਪਾਰਟੀ‘ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ। ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਸੁਤੰਤਰ ਨਾਲ ਬਾਬਾ ਜੀ ਪੈਪਸੂ ਦੇ ਮੁਜ਼ਾਰਿਆਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਸੰਗਰਾਮ ‘ਚ ਕੁੱਦ ਪਏ। ਮੁਜ਼ਾਰਾ ਲਹਿਰ ਨੇ ਸ਼ਾਨਾਮੱਤੀ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਲਾਲ ਪਾਰਟੀ ਸੀ.ਪੀ.ਆਈ. ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂ ਬਾਬਾ ਜੀ ਸੀ.ਪੀ.ਆਈ. ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਏ। ਫੇਰ ਸੀ.ਪੀ.ਆਈ. ਦੀ ਲਾਈਨ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਕਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸੀ.ਪੀ.ਐਮ. ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਚਲੇ ਗਏ।
ਮੌਤ
ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ 80 ਸਾਲਾ ਬਜ਼ੁਰਗ ਇਨਕਲਾਬੀ ਬਾਬਾ ਬੂਝਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 28 ਜੁਲਾਈ 1970 ਨੂੰ ਝੂਠੇ ਪੁਲੀਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1970
ਜੰਗੀ ਬੇੜਾ (ਜੰਗੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼)
thumb|ਵਿਲੈਂ ਵੈਨ ਡੇ ਵੈਲਡੇ ਨੇ ਯੂਨਾਜਰ ਦੁਆਰਾ ਕੈਨਨ ਸ਼ਾਟ (1670), ਜੋ ਕਿ ਦੇਰ ਦਾ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਤਰ ਹੈ। ਜੰਗੀ ਬੇੜਾ ਇੱਕ ਜਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੈਨਲ ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਰਾਜ ਦੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਪਾਰਕ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਜਿਆਦਾ ਤਜ਼ਰਬਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਾਲ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਤੋਂ ਉਲਟ, ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਹਥਿਆਰ, ਗੋਲਾ ਬਾਰੂਦ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਲਈ ਸਪਲਾਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਨੇਵੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਵਿਅਕਤੀਆਂ, ਸਹਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਨਿਗਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ, ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਫਰਕ ਅਕਸਰ ਝਟਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੰਗ ਵਿੱਚ, ਵਪਾਰੀ ਜਹਾਜ ਅਕਸਰ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਦੇ ਕਿਊ-ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਵਪਾਰੀਆਂ। 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਵਪਾਰਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਦਬਾਉਣ ਲਈ ਆਮ ਗੱਲ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਲੀਟ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪਾਇਰੇਸੀ ਦੀ ਧਮਕੀ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹੀ, ਵੱਡੇ ਵਪਾਰੀ ਜਹਾਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਲੋਲੀਨਜ਼ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਇਹ ਆਮ ਅਭਿਆਸ ਸੀ। ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਕਸਰ ਸੈਨਿਕ ਕੈਰੀਅਰਾਂ ਜਾਂ ਸਪਲਾਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਫ੍ਰੈਂਚ ਨੇਵੀ ਦੁਆਰਾ ਜਾਂ ਦੂਜੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਜਪਾਨੀ ਨੇਵੀ।
ਪਹਿਲਾ ਜੰਗੀ ਬੇੜਾ
thumb|ਅੱਸ਼ੂਰ ਦੀ ਜੰਗੀ ਬੇੜੇ, ਪੁਆਇੰਟ ਕਮਾਨ ਦੇ ਨਾਲ 700 ਈ ਮੇਸੋਪੋਟਾਮਿਆ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪਰਸੀਆ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗ੍ਰੀਸ ਅਤੇ ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੈਲਰੀਆਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਿਰਮਸ, ਟ੍ਰਰੀਮੇਸ ਅਤੇ ਕਵਿਨਕਰੇਮਜ਼) ਸਨ: ਲੰਬੇ, ਤੰਗ ਯੰਤਰ, ਜੋ ਕਿ ਤਾਰਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਰੱਮ ਅਤੇ ਸਿਗਨੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਕਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਮਾਨ ਪਹਿਨਣ ਅਤੇ ਬੋਰਡਿੰਗ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਫਾਲੋਅ ਕਰੋ। ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਕੈਪਟਪਲਾਂਟ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸੁਧਾਰੇ ਨੇ ਹੇਲਨੀਸਿਸਟਿਕ ਯੁੱਗ ਵਲੋਂ ਤੋਪਖਾਨੇ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਜੰਗੀ ਬੇੜੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਫਲੀਟਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਇਆ। ਅਖੀਰੀ ਪੁਰਾਤਨਤਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਰਮਿੰਗ ਨੂੰ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਜਹਾਜਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਗੈਲੀ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਬੋਰਡਿੰਗ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸੇਲ ਦੀ ਉਮਰ
thumb|ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਦਰ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਡਾਇਗ੍ਰਾਮ, ਇੰਗਲੈਂਡ, 1728 14 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਨੇਵਲ ਤੋਪਖਾਨੇ ਦਾ ਮੁੜ ਵਿਕਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਤਾਂਤੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਆਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਬੰਦੂਕਾਂ ਉਸੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਮੁੜਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾਵਾਨ ਮੁੜ ਲੋਡ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਤੋਪਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ਆਕਾਰ ਅਸੰਭਵ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੇਬ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਭਰਿਆ।
17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਤੱਕ, ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਫੌਜਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਤੋਪਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੱਸਾਂ ਅਤੇ ਚਾਲਾਂ ਉੱਪਰ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਯੁੱਧ ਦਾ ਯੁੱਗ ਹੁਣ ਲਾਈਨ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਭਰਿਆ ਹੈ। ਅਠਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਜੰਗੀ ਗੱਭਰੂ ਅਤੇ ਲੜਾਈ ਦੀ ਲੜਾਈ - ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੜਾਈ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ - ਕਾਫ਼ਲੇ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ, ਦੁਸ਼ਮਨ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਸਕਾਊਟ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਕਾਬੰਦੀ।.
1850 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ, ਲਾਈਨ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਭਾਫ਼ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਟਾਲੀਸ਼ਿਪਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਸਮੁੰਦਰੀ ਫਲਾਈਟਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਭਾਫ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਕਰੂਜ਼ਰਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਸੀ। ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਟੇਟਿੰਗ ਬਾਰਬੈਟ ਅਤੇ ਟੇਰਟਸ ਦੀ ਖੋਜ ਨਾਲ ਵੀ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਬੰਦੂਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜਤ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਵੱਡੇ ਤੋਪਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ।
19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਫਾਈਨਲ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਟੋਆਰਪਾਡੋ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਟਾਰਪੀਡੋ ਕਿਸ਼ਤੀ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਸੀ। ਛੋਟੀਆਂ, ਫਾਸਟ ਟਾਰਪੀਡੋ ਦੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਜੰਗੀ ਬੇੜੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਬਦਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਗੀ ਬੇੜੇ
ਭਾਗਵਤ ਝਾਅ ਆਜ਼ਾਦ
ਭਾਗਵਤ ਝਾਅ ਆਜ਼ਾਦ  ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਿਹਾਰ ਰਾਜ ਦਾ  ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।   ਉਹ 14 ਫਰਵਰੀ 1988 ਤੋਂ 10 ਮਾਰਚ 1989 ਤੱਕ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸੀ   ਉਹ ਕੀਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦ, (ਭਾਜਪਾ) ਦੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਦਾ ਪਿਤਾ ਸੀ'
ਉਸ ਨੇ ਛੇ ਟਰਮਾਂ ਲਈ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਭਾਗਲਪੁਰ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਤੀਜੀ, ਚੌਥੀ, ਪੰਜਵੀਂ, ਸਤਵੀਂ ਅਤੇ ਅੱਠਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਸਿੱਖਿਆ, ਕਿਰਤ ਅਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ, ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ, ਸ਼ਹਿਰੀ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਤੇ ਸਿਵਲ ਸਪਲਾਈ ਦੇ ਮੰਤਰਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ 1983 ਤੋਂ 1967 ਤੱਕ  ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
ਆਜ਼ਾਦ ਦਾ ਜਨਮ  28 ਨਵੰਬਰ 1922 ਨੂੰ ਅਣਵੰਡੇ ਬਿਹਾਰ (ਹੁਣ ਝਾਰਖੰਡ ਚ) ਦੇ ਗੋੱਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਮੇਹਰਾਮ ਦੇ ਕਸਬਾ ਪਿੰਡ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ TNB ਕਾਲਜੀਏਟ ਸਕੂਲ ਅਤੇ TNB ਕਾਲਜ, ਭਾਗਲਪੁਰ ਅਤੇ ਪਟਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤੀ। ਆਜ਼ਾਦ ਨੇ 1942 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਲੱਤ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਲੱਗੀ ਸੀ।
2011 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ
ਕਵੀ
ਕਵੀ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਦਾ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਐਸੇ ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਪੋਇਟ ਅਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਇਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹਰੇਕ ਜਾਣੂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਵਿਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਇਸ ਲਈ ਕਵੀ ਹਰੇਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਆਦਰ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲ ਦੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਵੀ
ਕੋਸੋਨਸੋਏ
ਕੋਸੋਨਸੋਏ (Kosonsoy / Косонсой; Косонсой; Касансай) ਜਿਸਨੂੰ ਕਾਸਾਨਸੇ,ਜਾਂ ਕਾਸਾਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਕੋਸੋਨਸੋਏ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਨਮਾਗਾਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੈ,ਕਸ਼ਕਾਦਾਰਿਯੋ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕੋਸੋਨ ਨਾਲੋਂ ਅਲੱਗ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਕੋਸੋਨਸੋਏ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮਨੁੱਖੀ ਵਸੇਬੇ ਕੁਸ਼ਾਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸਮਿਆਂ ਦੇ ਹਨ। ਕੋਸੋਨ ਸ਼ਬਦ ਕੁਸ਼ਾਨ ਤੋਂ ਹੀ ਆਇਆ ਹੈ। ਕੋਸੋਨਸੋਏ ਅਤੇ ਅਖ਼ਸੀਕੰਤ ਜਿਹੜਾ ਨਮਾਗਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹੈ, ਕੁਸ਼ਾਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਸਨ। ਕੁਸ਼ਾਨਿਦਾਂ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਅਜੇ ਵੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਕੁਝ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਸੋਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਵੱਡਾ ਕਸਬਾ ਜਾਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਿਲ੍ਹਾ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਬਾਦੀ
ਕੋਸੋਨਸੋਏ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 43,684 ਹੈ। ਕੋਸੋਨਸੋਏ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਤਾਜਿਕ ਹਨ।
ਸਿੱਖਿਆ
ਕੋਸੋਨਸੋਏ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਖ਼ਾਸ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਕਾਦਮਿਕ ਲੂਸਿਅਮ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ, ਪੈਡਾਗੋਗੀਕਲ ਕਾਲਜ, ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਕਾਲਜ, ਤਕਨੀਕੀ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਕਾਲਜ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਸੋਨਸੋਏ ਵਿੱਚ 46 ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 3 ਤਾਜਿਕ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਅਤੇ ਉਜ਼ਬੇਕ ਸਕੂਲ ਵੀ ਹੈ।
ਵਾਤਾਵਰਨ
ਕੋਸੋਨਸੋਏ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਾ ਹੈ, ਪਹਾੜ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ 3 ਕਿ.ਮੀ. ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ। ਕੋਸੋਨਸੋਏ ਨਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦੀ ਹੈ।
ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੋਕ
ਮਖ਼ਦੂਮੀ ਆਜ਼ਮ ਕੋਸੋਨੀ (ਜਿਸਨੂੰ ਅਹਿਮਦ ਕਾਸਾਨੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ), ਜਿਹੜਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੁਸਲਿਮ ਵਿਦਵਾਨ, ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਕਵੀ ਸੀ, ਦਾ ਜਨਮ ਕੋਸੋਨਸੋਏ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਕੋਸੋਨਸੋਏ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਲੀ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਮਖ਼ਦੂਮੀ ਆਜ਼ਮ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਪਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਸੋਨਸੋਏ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਮਖ਼ਦੂਮੀ ਆਜ਼ਮ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਕਿ 2007 ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਮਖ਼ਦੂਮੀ ਆਜ਼ਮ ਕੋਸੋਨਸੋਈ ਜ਼ਹੀਰੁੱਦੀਨ ਮੁਹੰਮਦ ਬਾਬਰ ਦਾ ਮੁਸਲਿਮ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇਸਲਾਮ ਉੱਪਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ ਸੀ। ਉਹ ਮੁਸਲਿਮ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਤਿੰਨ ਆਜ਼ਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਉਫ਼ਖ਼ੋਜਾ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਕਸ਼ਗਾਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਬੋਬੋਰਹੀਮ ਮਸ਼ਰਬ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਹੀ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਸੀ। ਮਸ਼ਰਬ ਉਸਦਾ ਮੁਰੀਦ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਮਾਗਾਨ ਖੇਤਰ
ਅਨੀਹਰ
ਅਨੀਹਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਫਿਲੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕਲਵਾਣੂ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਤਰਸੇਮ ਰਾਹੀ
ਬਚਪਨ/ਪੜ੍ਹਾਈ/ਰੁਜ਼ਗਾਰ/ਪਰਿਵਾਰਕ ਜੀਵਨ
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ 4 ਸਤੰਬਰ 1963 ਨੂੰ ਮਾਨਸਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਸਵਰਨ ਕੌਰ ਸੀ। ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਉਮਰ ਹੋਣ 'ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਨਸਾ ਦੇ ਖਾਲਸਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਪਾਇਆ ਗਿਆ। ਸੰਨ 1969 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਤ ਕਾਫੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਈ। ਨਤੀਜੇ ਵੱਜੋਂ ਸੰਨ 1973 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਚੌਥੀ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚੋਂ ਹਟਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਮੱਝ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਪਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੱਡਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘਰ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਇੱਕ ਪੋਲਟਰੀ ਫਾਰਮ ਵਿੱਚ 30 ਰੁਪਏ ਮਹੀਨਾ 'ਤੇ ਨੌਕਰ ਲਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਪੋਲਟਰੀ ਫਾਰਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਸਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਮਾਨਸਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਇੱਕ ਕਬਾੜੀਏ ਨਾਲ 60 ਰੁਪਏ ਮਹੀਨਾ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਇੱਥੇ ਉਸ ਨੇ 4 ਸਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇੱਥੇ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਦੇ ਸੱਟ ਲੱਗ ਗਈ। ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਘਰ ਰਹਿ ਕੇ ਸੱਟ ਤੋਂ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਾਪਸ ਕੰਮ 'ਤੇ ਗਿਆ ਤਾਂ ਮਾਲਕ ਨਾਲ ਤਨਖਾਹ ਦਾ ਝਗੜਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਕੰਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਆਜ਼ਾਦ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਰ ਬਾਈਡਿੰਗ ਜਾਂ ਸਰੀਆ ਬੀਮ ਬੰਨਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਕੰਮ ਕਈ ਸਾਲ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਦਮੇ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਕੰਮ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ
ਸੰਨ 1984 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸੁਖਪਾਲ ਕੌਰ ਨਾਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਤਰਸੇਮ ਅਤੇ ਸੁਖਪਾਲ ਕੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਬੇਟਾ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਬੇਟੀਆਂ ਹਨ।
ਬੇਸ਼ੱਕ ਉਸ ਨੂੰ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰਤਾ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਮੁਤਾਬਕ ਉਸ ਨੇ ਅਜਮੇਰ ਔਲਖ, ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ, ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ, ਜਸਵੰਤ ਕੰਵਲ, ਮੁਨਸ਼ੀ ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ, ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ, ਦਰਸ਼ਨ ਮਿਤਵਾ, ਟਾਲਸਟਾਏ, ਗੋਰਕੀ, ਰਸੂਲ ਹਮਜ਼ਾਤੋਵ ਅਤੇ ਗੋਰਕੀ ਆਦਿ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੈ।
ਰੰਗਮੰਚ ਦਾ ਸਫਰ
1980ਵਿਆਂ ਦੇ ਕਰੀਬ ਉਸ ਨੇ ਮਾਨਸਾ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਨੌਜਵਾਨ ਭਾਰਤ ਸਭਾ ਦੀ ਨਾਟਕ ਮੰਡਲੀ ਮਾਲਵਾ ਕਲਾ ਕੇਂਦਰ ਵਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਬੇਗਮਪੁਰੇ ਦੇ ਵਾਸੀ ਵਿੱਚ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਰੋਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਰੰਗਮੰਚ ਦਾ ਸਫਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਮੰਡਲੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ 1982-83 ਤੱਕ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਦਰਸ਼ਨ ਮਿਤਵਾ ਦੀ ਟੀਮ ਚੌਂਕ ਥੇਟਰ ਮਾਨਸਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸੁਰਜੀਤ ਗਾਮੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠਲੀ ਟੀਮ ਪੰਜਾਬ ਕਲਾ ਮੰਚ ਮਾਨਸਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਆਪਣੇ ਰੰਗਮੰਚ ਦੇ ਸਫਰ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੇ ਅੱਗੇ ਦਿੱਤੇ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ: ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੀ ਚੋਣ, ਅਸੀਂ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਵਾਂਗੇ ਤੂੰ ਖੁਦਕਸ਼ੀ ਕਰੇਂਗਾ, ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਤਖਤੇ ਤੋਂ, ਪੁਲਸ ਪੰਦਰਵਾੜਾ, ਇਨਕਲਾਬ ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ, ਕੁਰਸੀ ਨਾਚ ਨਚਾਏ, ਬਤਾ ਪਾਵਾਂ ਬਤੋਲੀ ਪਾਂਵਾਂ, ਚੌਂ ਕੂੰਟਾਂ ਦੇ ਮੁੰਡੇ, ਬਦਲੇ ਖੋਰੀਆਂ ਰਾਤਾਂ, ਗਿਰਗਿਟ, ਅੰਨੇ ਕਾਣੇ, ਸੀਣਾਂ, ਅੰਨੇ ਨਿਸ਼ਾਨਚੀ, ਮੈਂ ਨਾਸਤਿਕ ਹਾਂ, ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਸਭ ਬੰਦੇ, ਇਸ ਚੌਂਕ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ, ਤੂਤਾਂ ਵਾਲਾ ਖੁਹ, ਆਹਲਣਾ, ਇਹ ਲਹੂ ਕਿਸ ਦਾ ਹੈ, ਨਵਾਂ ਜਨਮ, ਕੁਰਸੀ ਮੋਰਚਾ ਤੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਲਟਕਦੇ ਲੋਕ, ਰਿਜ਼ਕ, ਮਰਯਾਦਾ, ਏਕਤਾ, ਹਥੋੜਾ, ਰੋਣ ਆਟੇ ਦੀਆਂ ਚਿੜੀਆਂ ਆਦਿ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਏਕਤਾ, ਹਥੋੜਾ, ਰੋਣ ਆਟੇ ਦੀਆਂ ਚਿੜੀਆਂ ਨਾਟਕ ਤਰਸੇਮ ਰਾਹੀ ਨੇ ਆਪ ਲਿਖੇ।
ਨਾਟਕਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾਂ ਉਸ ਨੇ ਅਭਾਗਣ, ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਉਹਲੇ ਅਤੇ ਟੇਸ਼ਨ ਨਾਮ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਰੰਗਮੰਚ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਾ ਸਰੋਤ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।
ਕੂਸੋਵੇ ਜ਼ਿਲਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਲਬੇਨੀਆ ਦੇ ਜ਼ਿਲੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੇਰਾਤ ਕਾਉਂਟੀ
ਹਾਂਕ ਅਜ਼ਾਰੀਆ
ਹੈਨਰੀ ਐਲਬਰਟ "ਹਾਂਕ" ਅਜ਼ਾਰੀਆ ( / <span title="/ə/: 'a' in 'about'">ə <span title="/ˈ/: primary stress follows">ˈ z <span title="/ɛər/: 'are' in 'bare'">ɛər <span title="/i/: 'y' in 'happy'">i <span title="/ə/: 'a' in 'about'">ə / ਲਈ-ZAIR-ee-ਲਈ; ਜਨਮ ਅਪ੍ਰੈਲ 25, 1964) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ, ਅਵਾਜ਼ ਅਦਾਕਾਰ, ਕਮੇਡੀਅਨ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਐਨੀਮੇਟਿਡ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸਿਟਕੌਮ ਸਿਮਪਸਨਜ (1989-ਮੌਜੂਦਾ) ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕਰਨ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਮੋ ਸਜ਼ੀਸਲਾਕ, ਅਪੂ ਨਾਹਾਸਪੀਮਾਪੇਟੀਲੋਨ, ਚੀਫ ਵਿਗਗਮ, ਕਾਮਿਕ ਬੁੱਕ ਗਾਇ, ਕਾਰਲ ਕਾਰਲਸਨ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਦੇਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਟਫਟਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਜ਼ਾਰੀਆ ਨੇ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਅਨੁਭਵ ਨਾਲ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਪਰੰਤੂ ਇਸਦੇ ਦੂਜੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੈਗੂਲਰ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਪਾਤਰਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸਨ।
ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਅਜ਼ਾਰੀਆ ਕੁਈਨਜ਼, ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪੂਰਬੀ ਸੇਫ਼ਾਰਡਿਕ ਯਹੂਦੀ ਮਾਪਿਆਂ, ਰੂਥ (ਆਲਚੈਕ) ਅਤੇ ਅਲਬਰਟ ਅਜ਼ਾਰੀਆ ਦਾ ਪੁੱਤਰ। ਸਪੇਨ ਤੋਂ 1492 ਦੀ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗ੍ਰੀਸ ਦੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਯਹੂਦੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਦਾਦਕੇ-ਨਾਨਕੇ ਦੋਨੋਂ ਥੈਸੋਲੋਨੀਕੀ ਤੋਂ ਆਏ ਸਨ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਾਡਨੋ ਭਾਸ਼ਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਜ਼ਾਰੀਆ ਨੇ "ਅਜੀਬ, ਪੁਰਾਣੀ ਸਪੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਇਬਰਾਨੀ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ" ਦੱਸਿਆ ਹੈ। "
ਅਜ਼ਾਰੀਆ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕਈ ਪਹਿਰਾਵੇ-ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਚਲਾਏ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਵੱਡੀਆਂ ਭੈਣਾਂ, ਸਟੈਫਨੀ ਅਤੇ ਐਲਈਸ ਨੂੰ ਪਾਲਿਆ ਪੋਸਿਆ।  ਅਜ਼ਾਰੀਆ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਕੋਲੰਬੀਆ ਪਿਕਚਰਜ਼ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਜੋ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਪਰਚਾਰ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਦੋਨਾਂ ਚੰਗੀ ਰਵਾਨਗੀ ਨਾਲ ਬੋਲ ਲੈਂਦੀ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਦੌਰਾਨ, ਅਜ਼ਾਰੀਆ ਅਕਸਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀਆਂ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ, ਸ਼ੋਆਂ ਅਤੇ ਸਟੈਂਡ-ਅੱਪ ਕਾਮੇਡੀ ਰੁਟੀਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਕਰਿਪਟਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਜਿਸ ਦਾ ਉਹ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ।
ਅਜ਼ਾਰੀਆ ਨੇ ਫਾਰੈਸਟ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੇਅ-ਫਾਰੈਸਟ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਦੇ ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਅਦਾਕਾਰ ਬਣਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਅਕੈਡਮਿਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਉਸਨੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਬੱਸ "ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੇ ਜਨੂੰਨ" ਸਵਾਰ ਸੀ।  ਉਸਦੇ ਦੋਵੇਂ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਸ਼ੋਅ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਇਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਦਾਕਾਰ ਬਣਨ ਲਈ ਹੋਰ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ 1981 ਤੋਂ 1985 ਤਕ ਟਫਟਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਡਰਾਮਾ ਪੜ੍ਹਿਆ,  ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰ ਓਲੀਵਰ ਪਲੈਟ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ "ਓਲੀਵਰ ਮੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਸੀ। " ਇਕੱਠਿਆਂ ਹੀ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਲਜ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 'ਦ ਮਰਚੈਂਟ ਆਫ਼ ਵੇਨਸ਼' ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।  ਜਲਦ ਹੀ ਅਜ਼ਾਰੀਆ ਅਮੈਰੀਕਨ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਡਰਾਮੈਟਿਕ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈਣ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਸਫਲ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਅਜ਼ਾਰੀਆ ਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਅਭਿਨੇਤਾ ਬਣਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਕਰਨ ਤੇ ਅਫਸੋਸ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਅਜ਼ਾਰੀਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਦਾਕਾਰੀ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇਤਾਲਵੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲਈ ਇੱਕ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਸੀ।  ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਬੱਸ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।  ਅਜ਼ਾਰੀਆ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਨਾਟਕੀ ਅਦਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਅਤੇ ਪਲੈਟ ਨੇ ਬਿਗ ਥੀਏਟਰ ਨਾਮਕ ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਹੈਰੋਲਡ ਪੇਂਟਰ ਦਾ 'ਦ ਡੈਮ ਵੇਟਰ' ਹੀ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਕੰਮ ਸੀ ਜੋ ਉਹ ਕਦੇ ਇਸ ਵਲੋਂ ਕਰ ਸਕੇ ਸਨ।  ਉਸਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇੱਕ ਬਿਹਤਰ ਖੇਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਮੌਕੇ ਮਿਲਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਏਜੰਟ ਹੈਰੀ ਗੋਲਡ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਅਜ਼ਾਰੀਆ ਲੋਸ ਐਂਜਲਸ ਚਲੇ ਗਿਆ।
ਐਰੀਜ਼ੋਨਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਜ
ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ
ਇਸਦੀ ਮੌਤ 1 ਜੁਲਾਈ 2018 ਨੂੰ ਜਲਾਲਾਬਾਦ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਆਤਮਘਾਤੀ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 18 ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੰਦੂ ਜਾਂ ਸਿੱਖ ਸਨ। ISIL ਨੇ ਇਸ ਹਮਲੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗ਼ਾਨੀ ਸਿੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ
ਲਹੂ
ਲਹੂ  ਇੱਕ ਸਰੀਰਕ ਤਰਲ (ਦਰਵ ) ਹੈ ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਰਗਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵਗਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਗਾੜਾ, ਕੁੱਝ ਚਿਪਚਿਪਾ, ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਪਦਾਰਥ, ਇੱਕ ਜਿੰਦਾ ਊਤਕ ਹੈ। ਇਹ ਪਲਾਜਮਾ ਅਤੇ ਲਹੂ ਕਣਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲ ਕੇ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਵਿਗਿਅਾਨ ਖ਼ੂਨ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕੀ।
ਖ਼ੂਨ ਦਾਨ
18 ਤੋਂ 60 ਸਾਲ ਦਾ ਤੰਦਰੁਸਤ ਵਿਅਕਤੀ ਜਿਸ ਦਾ ਭਾਰ 45 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਹੋਵੇ।ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ 12.5 ਗ੍ਰਾਮ ਅਤੇ ਹਰ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਖੂਨ ਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਹਰ 8 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯੂਨਿਟ ਜਾਂ 350 ਮਿ.ਲੀ. ਖ਼ੂਨ ਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ. ਅਮੇਰਿਕਨ ਰੈੱਡ ਕਰਾਸ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾਨ ਕੈਂਪਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨਾ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ. ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਖੂਨਦਾਨ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। 18 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਦਾਨੀ ਅਤੇ 60 ਸਾਲ ਤੋਂ ਉਪਰ ਅਤੇ ਭਾਰ 110 ਪੌਂਡ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ, ਖੂਨ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ. ਸਰਗਰਮ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਦਾਨੀ, ਗੰਭੀਰ ਲਾਗ ਜਾਂ ਐਚਆਈਵੀ ਵਰਗੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਏਡਜ਼ ਨੂੰ ਖੂਨ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ. ਖੂਨ ਦਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੂਨ
ਹੈਂਡਸੈੱਟ
ਪੁਰਾਣੇ ਤਾਰ ਵਾਲੇ ਟੈਲੀਫੋਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੈਂਡਸੈੱਟ ਇੱਕ ਯੰਤਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੰਨ ਨਾਲ ਲਗਾ ਕੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਆਵਾਜ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੈਲੀਫੋਨ
ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਔਨ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਇਨ ਦ ਡਿਜੀਟਲ ਸਿੰਗਲ ਮਾਰਕੀਟ
ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਔਨ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਇਨ ਦ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਸਿੰਗਲ ਮਾਰਕੀਟ 2016/0280(ਕੋਡ), ਜਾਂ ਯੂਰਪੀ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਡਾਇਰੈਕਟਿਵ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਯੂਰਪੀ ਯੂਨੀਅਨ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਮਨਸ਼ਾ ਯੂਰਪੀ ਯੂਨੀਅਨ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਇਕਸੁਰ ਕਰਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਸਿੰਗਲ ਮਾਰਕੀਟ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ।  ਇਹ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਯੂਰਪੀ ਸੰਸਦ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ 20 ਜੂਨ, 2018 ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਯੂਰਪੀ ਸੰਸਦ ਵੱਲੋਂ 12 ਸਤੰਬਰ 2018 ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਰਸਮੀ ਚਰਚਾ ਹੋਵੇਗੀ ਜਿਸਦੀ ਜਨਵਰੀ 2019 ਤੱਕ ਸਿੱਟੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਜੇ ਇਸਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਤਾਂ ਹਰ ਯੂਰਪੀ ਦੇ ਸਦੱਸ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਇਸ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣੇ ਪੈਣਗੇ।
ਡੋਰੋਥੀ ਹੋਜਕਿਨ
thumb|Dorothy Hodgkin ਡੋਰੋਥੀ ਮੇਰੀ ਹੋਜਕਿਨ (12 ਮਈ 1910 – 29 ਜੁਲਾਈ 1994), ਪੇਸੇ ਤੋਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਾਇਓਕੈਮਿਸਟ ਹੈ। ਡੋਰੋਥੀ ਨੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਕ੍ਰਿਸਟੇਲੋਗ੍ਰਾਫੀ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੇ 1964 ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਐਕਸ-ਰੇ ਕ੍ਰਿਸਟੇਲੋਗ੍ਰਾਫੀ ਨੂੰ ਜੇਬ ਅਣੂ ਦੀ ਤਿੰਨ ਅਕਾਰੀ ਬਣਤਰ ਦਾ ਪਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ। ਉਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਪੈਨਸਲੀਨ ਦੀ ਬਣਤਰ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨਾ, ਜਿਸਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਅਰਨਸਟ ਬੋਰਿਸ ਚੇਨ ਅਤੇ ਐਡਵਰਡ ਅਬਰਾਹਾਮ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲਗਾ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਸਰਾ ਵਿਟਾਮਿਨ B12 ਦੀ ਬਣਤਰ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨਾ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਹ ਤੀਜੀ ਔਰਤ ਬਣ ਗਈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਸਾਇਣ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿਹਾੜਾ 2016 ਐਡੀਟਾਥਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1910 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1994
ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਆਰਿਆ ਮਹਿਲਾ ਕਾਲਜ ਅਬੋਹਰ
ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਆਰਿਆ ਮਹਿਲਾ ਕਾਲਜ ਅਬੋਹਰ ਹਨੁਮਾਨਗੜ੍ਹ ਰੋਡ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਕੁੜਿਆਂ ਦਾ ਕਾਲਜ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਲਜ ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਕਾਲਜ ਅਬੋਹਰ ਦੇ ਬਿਲਕੁੱਲ ਨਾਲ ਹੀ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਲਜ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਚੰਗੇ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ(ਭਾਰਤ) ਦੇ ਕਾਲਜ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਬੋਹਰ ਦੇ ਕਾਲਜ
ਦੀਵਾਨ ਕੌੜਾ ਮੱਲ
ਦੀਵਾਨ ਕੌੜਾ ਮੱਲ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਦੀਵਾਨ ਸੀ ਜੋ ਸੂਬੇਦਾਰ ਮੀਰ ਮੰਨੂ ਦਾ ਸਮਕਾਲੀ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦਾ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਲੱਖ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਾਲ ਲੀਲਾ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਤੇ ਸਰੋਵਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕਰਵਾਈ ਸੀ। ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਮਿੱਠਾ ਮੱਲ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯੋਸਾ ਬੂਸੋਨ
ਬੂਸੋਨ ਜਾਂ ਯੋਸਾ ਬੂਸੋਨ (1716 – 17 ਜਨਵਰੀ 1784 ), ਐਡੋ ਕਾਲ (1603 ਤੋਂ 1868) ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜਪਾਨੀ ਚਿਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਜਪਾਨ ਦੇ ਚਾਰ ਹਾਇਕੂ ਉਸਤਾਦਾਂ- ਬਾਸ਼ੋ, ਬੂਸੋਨ, ਈਸਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕੀ - ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੂਸੋਨ ਦਾ ਜਨਮ ਸੇਤਸੂ ਸੂਬੇ (ਹੁਣ ਓਸਾਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਇੱਕ ਵਾਰਡ) ਦੇ ਕੇਮਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਮੂਲ ਪਰਵਾਰਕ ਨਾਮ ਤਾਨੀਗੂਚੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਾਇਕੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ
ਸ਼ਾਹਿਦਾ ਅਖਤਰ ਅਲੀ
ਸ਼ਾਹਿਦਾ ਅਖਤਰ ਅਲੀ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ 2002 ਤੋਂ 2007 ਤੱਕ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜੂਨ 2013 ਤੋਂ ਮਈ 2018 ਤੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਰਹੀ।
ਸਿਆਸੀ ਕਰੀਅਰ
ਉਹ 2002 ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਤੋਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵੀਂ ਸੀਟ 'ਤੇ ਜਮੀਅਤ ਉਲੇਮਾ-ਏ-ਇਸਲਾਮ (ਐਫ) ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।
ਉਹ 2013 ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਤੋਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵੀਂ ਸੀਟ 'ਤੇ ਜਮੀਅਤ ਉਲੇਮਾ-ਏ-ਇਸਲਾਮ (ਐਫ) ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਸ਼ਤੂਨ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼ਿਕਾਰਖ਼ੋਰੀ
ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਿਕਾਰਖ਼ੋਰੀ
ਤਵਿਗਵ ਲੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰਵੇ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1896 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1968
ਇਜ਼ਰਾਇਲੀ ਨਵਾਂ ਸ਼ੇਕਲ
ਇਜ਼ਰਾਇਲੀ ਨਵਾਂ ਸ਼ੇਕਲ ( ਸ਼ੇਕਲ ਹਾਦਾਸ਼) (ਨਿਸ਼ਾਨ: ₪; ਐਕਰੋਨਿਮ: ש״ח ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ NIS; code: ILS) (ਬਹੁ-ਵਚਨ shkalim/ਸ਼ੇਕਲਿਮ – שקלים; شيكل جديد ਜਾਂ شيقل جديد ਸ਼ੇਕ਼ਲ ਗ਼ਦੀਦ) ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਮੁਲਕ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸ਼ੇਕਲ ਵਿੱਚ 100 ਅਗੋਰੋਤ (אגורות) (ਇੱਕ-ਵਚਨ ਅਗੋਰਾ, אגורה) ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੁਦਰਾ 1 ਜਨਵਰੀ 1986 ਨੂੰ ਪੁਰਾਣਾ ਇਜ਼ਰਾਇਲੀ ਸ਼ੇਕਲ ਦੀ ਥਾਂ 1000:1 ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਨਾਲ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ 24 ਫ਼ਰਵਰੀ 1980 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 31 ਦਸੰਬਰ 1985 ਤੱਕ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਕੂਕੇਸ ਜ਼ਿਲਾ
ਇਹ ਅਲਬਾਨਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਗ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਲਬੇਨੀਆ ਦੇ ਜ਼ਿਲੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੂਕੇਸ ਕਾਉਂਟੀ
ਸਫੋਟ
ਸਫੋਟ (स्फोट ਅਰਥਾਤ: ਖੁੱਲ੍ਹਣਾ, ਖਿੜਨਾ, ਫੁੱਟਣਾ) ਭਾਰਤੀ ਵਿਆਕਰਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਪਾਣਿਨੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਕੁੱਝ ਲੋਕ ਇਸ ਸਫੋਟ (ਨਿੱਤ ਸ਼ਬਦ) ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੰਨਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਫੋਟਵਾਦੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਾਣਿਨੀ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਵਾਚਕਤਵ ਨਾ ਮੰਨ ਕੇ ਸਫੋਟ ਹੀ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਅਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤੀ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ। ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਜੋ ਜ਼ਾਹਰ ਹੋਵੇ ਉਹਨੂੰ ਸਫੋਟ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅੱਡ ਅੱਡ ਅੱਖਰਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਕਹਿਣ ਨਾਲ ਅਰਥ ਦੀ ਜੋ ਪ੍ਰਤੀਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਹ ਕ, ਮ ਅਤੇ ਲ ਅੱਡ ਅੱਡ ਅੱਖਰਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਉਚਾਰਣ ਨਾਲ ਉਪਤੰਨ ਸਫੋਟ ਵਿੱਚੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਫੋਟ ਨਿੱਤ ਹੈ।
ਸਫੋਟ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਭਰਥਰੀਹਰੀ ਨਾਲ ਵੀ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਵਾਕਿਆਪਦਿਆ ਨਾਂ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਸਫੋਟ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ: ਪਾਣਿਨੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਸਫੋਟਕ ਨਿਰਵੈਵ ਨਿਤਯ ਸਬਦ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮੂਲ ਕਾਰਨ, ਪਰਮ ਬਾਹਮਣ ਹੈ। ਬਾਹਮਣ ਸਬਦ ਤੋ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਅਰਥਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਪਜਦੀਆ ਹਨ। ਇਸ ਫਲਸਫੇ ਨੇ ਸਬਦ ਦੇ ਦੋ ਭੇਦ ਮੰਨੇ ਹਨ। ਸਦੀਵੀ ਅਤੇ ਅਸਥਾਈ, ਨਿਤਯ ਸਬਦ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਧਮਾਕਾ ਹੈ। ਸਮੁੱਚੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬੋਲਿਆ ਗਿਆ ਸਬਦ ਅਨਾਦਿ ਹੈ। ਵਿਆਖਿਆ ਦੀ ਤਾਕਤ ਕੇਵਲ ਧਮਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਪਾਤਰ ਸਫੋਟ ਦੇ ਪਗਟਾਵੇ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਧਨ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਸਫੋਟ ਨੂੰ ਕੋਸਕਾਰ ਸੱਚਾ ਬਾਹਮਣ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਸਤਰਾ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਵਿਦਿਆ ਦਾ ਹੋਲੀ_ਹੋਲੀ ਵਿਨਾਸ ਹੋ ਜਾਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਰਵਦਰਸਨਸੰਗਿਹ ਦੇ ਲੇਖਕ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਆਕਰਨ ਗ੍ਰੰਥ ਅਰਥਾਤ ਪਾਣਿਨੀਦਰਸ਼ਨ ਸਾਰੇ ਵਿਸਿਆਂ ਤੋ ਪਵਿੱਤਰ, ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ ਦੁਆਰ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਮਾਰਗਾ ਦਾ ਮਾਰਗ ਹੈ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇ ਇਛੁੱਕ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।                            ਜਾਣ_ਪਛਾਣ:  ਵਿਸਫੋਟ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਭਰਤਰਹਰੀ ਦੁਆਰਾ  ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।ਭਰਤਰਿਹਰੀ ਦੁਆਰਾ ਛਾਪੀ ਵਿਆਕਰਨ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਕੰਡਾ ਹਨ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਾਕਿਆਪਦਿਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਟੈਕਸ_ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਿਆਕਰਨ ਦਿ੍ਸਕਾਤ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਵਿਆਖਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਆਕਰਨ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋ ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਬਦਬ੍ਹਹਮ, ਸਪੋਟਬ੍ਹਹਮ, ਅਤੇ ਸਪੋਟਵਾਦ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੇਸਕਾਰੀ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ 'ਹਰਕਾਰਿਕਾ'ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪੁਰਾਤਨ ਟਿੱਪਣੀਆ ਹਨ। ਭਰਤਰਿਹਰੀ ਦੇ ਵਯਤਪਦੀਆ ਅਨੁਸਾਰ ਵਾਕ ਤਿੰਨ ਪੜਾਵਾ ਵਿੱਚ ਬਣਦੀ ਹੈ। ੧:ਬੁਲਾਰੇ ਦੁਆਰਾ ਸੋਚਣਾ।                    ੧:ਬੋਲੀ ਦੀ ਕਿਰਿਆ।                         ੩:ਦੂਜਿਆ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ।              ਤਿੰਨ ਕਾਡਾ _ ਬਹਮਾਕਾਡ, ਵੰਡ ਅਤੇ ਪਟਕੰਡ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ, ਵਕਤਪਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਪੁਸਤਕ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੀਆਂ     ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।                              ੧:ਭਾਸਾ ਦੀ ਇਕਾਈ ਵਾਕ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਇੱਕ ਅੱਖਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੋਜੂਦ ਹੋਵੇ।                     ੨:ਵਾਕ ਸਕਤੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿਹਾਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਆਧਾਰ ਹੈ।     ੩:ਬੋਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇੱਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਕਿਰਿਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦੱਸਣਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਗਾਰਡੀਨਰ, ਜੇਸਪਰਸਨ ਅਤੇ ਚੋਮਸਕੀ ਦੇ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਪਸਿੱਧ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀਆ ਦਾ ਪੂਰਾ ਸਮਰਥਨ ਹੈ।             ੪:ਹਰ ਅੱਖਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਥੋੜਾ-ਥੋੜਾ ਅੱਖਰ ਵੀ ਸਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਨੇ ਵੀ ਪ੍ਯੋਗ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਫਲ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਹਾਲ ਭੋਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਹੈ।
ਜੋਗੇਵਾਲ
ਜੋਗੇਵਾਲ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਪਾਤੜਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਡਿਸ਼ਿਨ ਝੀਲ
thumb| ਡਿਸ਼ਿਨ ਝੀਲ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ। thumb| ਝੀਲ ਅਤੇ ਝਰਨੇ thumb| ਆਰਬੋਰੇਟਮ ਝਰਨਾ thumb| ਆਰਬੋਰੇਟਮ ਡਿਸ਼ਿਨ ਝੀਲ, ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਝੀਲ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। , ਇੱਕ 12-ਹੈਕਟੇਅਰ ਨਕਲੀ ਝੀਲ ਹੈ ਜੋ ਪੈਨੀਜ਼ ਬੇ, ਲੈਂਟਾਉ ਆਈਲੈਂਡ, ਨਿਊ ਟੈਰੀਟਰੀਜ਼, ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਝੀਲ, 16 ਅਗਸਤ 2005 ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਡਿਜ਼ਨੀਲੈਂਡ ਰਿਜੋਰਟ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਮਨੋਰੰਜਨ ਅਤੇ ਸਿੰਚਾਈ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਲਈ ਦੋਹਰੇ-ਮਕਸਦ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਜੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।
ਡਿਸ਼ਿਨ ਝੀਲ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਥੀਮ ਪਾਰਕਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 09:00 - 19:00 ਤੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਹੈ; ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਮੁਫ਼ਤ ਹੈ।
ਝੀਲ ਡਿਜ਼ਨੀਲੈਂਡ ਰਿਜੋਰਟ MTR ਸਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਨੀਲੈਂਡ ਰਿਜੋਰਟ ਪਬਲਿਕ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਇੰਟਰਚੇਂਜ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 15 ਮਿੰਟ ਦੀ ਪੈਦਲ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ। ਇਹ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਫਰੈਂਚਾਈਜ਼ਡ ਬੱਸ ਰੂਟ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਟੀਬੱਸ ਅਤੇ ਲੋਂਗ ਵਿਨ ਬੱਸ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ:
R8 ਡਿਜ਼ਨੀਲੈਂਡ - ਲੈਂਟੌ ਲਿੰਕ ਟੋਲ ਪਲਾਜ਼ਾ (ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਝੀਲ ਰਾਹੀਂ) (ਰੋਜ਼ਾਨਾ 09:00 ਤੋਂ 19:00 ਤੱਕ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਹਾਨ ਫ਼ੇਈੇ
ਹਾਨ ਫ਼ੇਈ (c. 280 – 233 ਈ.ਪੂ.), ਜਿਸਨੂੰ ਹਾਨ ਫ਼ੇਈ ਜ਼ੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਝਗੜਦੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਕਾਲ ਸਮੇਂ ਦਾ ਚੀਨੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਹਾਨ ਫ਼ੀਜ਼ੀ ਲਈ ਅਕਸਰ ਚੀਨੀ ਨਿਆਂਵਾਦ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਅਗਲੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਦੇ ਢੰਗਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ।
ਉਸਦੇ ਲਿਖਤਾਂ ਨੇ ਅਗਲੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਚੀਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਕਿਨ ਸ਼ੀ ਹੁਆਂਗ ਉੱਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ। ਕਿਨ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਛੇਤੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਾਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਾਨ ਵੰਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਨਿੰਦਿਆ ਗਿਆ। ਸ਼ਾਹੀ ਚੀਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸਨੂੰ ਜਗ੍ਹਾ ਨਾ ਮਿਲਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਉਸਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਵੰਸ਼ਾਂ ਉੱਪਰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦੇ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਕਨਫ਼ਿਊਸ਼ੀਅਸਵਾਦੀ ਆਦਰਸ਼ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਦੋਬਾਰਾ ਫਿਰ ਕਦੇ ਵੇਖਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। ਸ਼ੂ ਹਾਨ ਦੇ ਚਾਂਸਲਰ ਜ਼ੂਗੇ ਲਿਆਂਗ ਨੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਲਿਓ ਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਰਾਜ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਹਾਨ ਫ਼ੀਜ਼ੀ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨਾਮ
ਹਾਨ ਫੇਈ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਹੈ ਜਦਕਿ ਜ਼ੀ ( ਛੋਟਾ "ਉਸਤਾਦ") ਅਕਸਰ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਸਤਿਕਾਰਤ ਨਾਮ ਹੈ। ਹਾਨ ਫ਼ੀਜ਼ੀ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸਦੇ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਕਿਤਾਬ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਜੀਵਨ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹੋਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਤੋਂ ਉਲਟ ਹਾਨ ਫ਼ੇਈ ਰਾਜ ਕਰ ਰਹੇ ਕੁਲੀਨ ਵਰਗ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਝਗੜਦੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਕਾਲ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹਾਨ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰ ਰਹੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਉਸਦੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ ਹਾਨ ਦੇ ਰਾਜੇ ਲਈ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸੀਮਾ ਕਿਆਨ ਦੀ ਸ਼ੀ ਜੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਹਾਨ ਫ਼ੇਈ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਕਿਨ ਚਾਂਸਲਰ ਲੀ ਸੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕਨਫ਼ਿਊਸ਼ਿਆਈ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸ਼ੁਨ ਕੁਆਂਗ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਕਲਾਉਣ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਹਾਨ ਫ਼ੇਈ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਜ਼ਰ-ਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਹਾਨ ਰਾਜ ਦੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪਤਨ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆਂ ਲਿਖਣ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚੋ ਇੱਕ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ।
ਸਿਮਾ ਕਿਆਨ ਹਾਨ ਫ਼ੇਈ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੀ ਹੈ ਕਿ: "ਹਾਨ ਫ਼ੇਈ ਹਾਨ ਦਾ ਯੁਵਰਾਜ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੀਆ ਜੜ੍ਹਾਂ ਹੁਆਂਗ-ਲਾਓ ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਉਹ ਹਕਲਾਉਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਬਹਿਸ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਪੇਸ਼ ਆਉਂਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਖ਼ਤ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਲੀ ਸੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਾਜੇ ਸ਼ੁਨ ਕਿੰਗ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੀ ਆਪ ਵੀ ਮੰਨਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਫ਼ੇਈ ਜਿੰਨਾ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਹਾਨ ਗਿਰਾਵਟ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਬਾਰੇ ਹਾਨ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਿਖੇ ਹੋਏ ਕਾਗਜ਼ ਲੈ ਕੇ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਮੰਨੀ। ਹਾਨ ਫ਼ੇਈ ਇਸ ਅਸਲੀਅਤ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਸੀ ਕਿ ਰਾਜਾ ਰਾਜ ਨੂੰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਉਹ ਸਿਆਣੇ ਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।
2019 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਨਾੱਕਆਊਟ ਪੜਾਅ
2019 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੇ ਨਾੱਕ-ਆਊਟ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸੈਮੀ ਫਾਈਨਲ ਖੇਡੇ ਜਾਣਗੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜੇਤੂ ਟੀਮਾਂ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ 14 ਜੂਨ ਨੂੰ ਲਾਰਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣਗੀਆਂ। ਪਹਿਲੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਵਿਖੇ ਓਲਡ ਟ੍ਰੈਫਰਡ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਸੈਮੀਫ਼ਾਈਨਲ ਬਰਮਿੰਘਮ ਵਿਖੇ ਐਜਬੈਸਟਨ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, 1999 ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਰਾਊਂਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਹ ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਹੋਵੇਗਾ ਜਦੋਂ ਐਜਬਸਟਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਓਲਡ ਟ੍ਰੈਫਰਡ ਵਿਖੇ ਚੌਥਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਸੈਮੀਫ਼ਾਈਨਲ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ। ਸਾਰੀਆਂ ਨਾਕ-ਆਊਟ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦਿਨ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਇੱਕ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦਿਨ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਮੈਚ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਵਾਲੀ ਸਥਿਤੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਜੇ ਮੈਚ ਟਾਈ ਉੱਪਰ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੇਤੂ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸੂਪਰ ਓਵਰ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੋਈ ਖੇਡ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਗਰੁੱਪ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਅੰਕ ਸੂਚੀ ਤੇ ਉੱਪਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਮਿਲੇਗੀ।
ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿਚਕਾਰ ਪਹਿਲੇ ਸੈਮੀਫ਼ਾਈਨਲ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਬਾਰਿਸ਼ ਪੈਂਦੇ ਰਹਿਣ ਕਾਰਨ ਮੈਚ ਨੂੰ ਨਿਊਜੀਲੈਂਡ ਦੀ ਪਾਰੀ ਦੇ 47ਵੇਂ ਓਵਰ ਵਿੱਚ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਮੈਚ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ। ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਨੇ ਆਪਣੇ 50 ਓਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 239/8 ਦਾ ਸਕੋਰ ਕੀਤਾ। ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ 221 ਦੌੜਾਂ 'ਤੇ ਆਊਟ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ 18 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2015 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਗਾਤਾਰ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੇ ਫ਼ਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਦੂਜਾ ਸੈਮੀਫ਼ਾਈਨਲ ਮੈਚ ਐਜਬੈਸਟਨ ਵਿਖੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦਰਮਿਆਨ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ। ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੇ ਟਾੱਸ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਉੱਪਰੀ 4 ਬੱਲੇਬਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 3 ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਛੇਤੀ ਗਵਾ ਲਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ ਵੋਕਸ ਨੇ ਦੋ ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਸਕੋਰ 7 ਓਵਰਾਂ ਵਿੱਚ 14/3 ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਟੀਵ ਸਮਿਥ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਿਕਟ ਨਾ ਡਿੱਗਣ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ 85 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ 223 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਆਲ-ਆਊਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ ਵੋਕਸ ਅਤੇ ਆਦਿਲ ਰਸ਼ੀਦ ਨੇ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ। ਇੰਗਲੈਂਡ ਨੂੰ ਟੀਚੇ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਜੋ ਮੱਧਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਜੋ ਰੂਟ ਅਤੇ ਕਪਤਾਨ ਇਓਨ ਮੌਰਗਨ ਦੀ ਨਾਬਾਦ 79 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਕਰਦਿਆਂ ਇੰਗਲੈਂਡ ਨੂੰ 8 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਦਿਵਾਈ ਅਤੇ 1992 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2019 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2019 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ
ਜੌਹਲ (ਬਲਾਕ ਫਿਲੌਰ)
ਜੌਹਲ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਫਿਲੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਨਾਟਕ
ਨਾਟਕ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੰਚ ਉੱਤੇ ਲਿਖੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਤੋਂ ਚੇਤੇ ਕੀਤੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਰਾਹੀਂ ਅਭਿਨੈ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਟਕ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਾਟਕਕਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। "ਨਾਟਕ" ਤੋਂ ਭਾਵ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮੰਚ ਤੇ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵੀ। ਨਾਟਕ: ਨਾਟਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ, ਸੰਪੂਰਨ ਅਤੇ ਅਹਿਮ ਵੰਨਗੀ ਹੈ। ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਹੋਰ ਰੂਪਾਂ ਜਿਵੇਂ ਗਦ, ਗਲਪ ਅਤੇ ਕਾਵਿ ਨਾਲੋਂ ਇਸ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਹੋਂਦ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਸਟੇਜ ਉੱਤੇ ਰੂਪਮਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚਲੇ ਪਾਤਰ ਜੀਵਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਆ ਕੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ, ਕਲਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਦੂਹਰੇ ਚਰਿੱਤਰ ਵਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਧਾ ਹੈ। ਨਾਟਕ ਇੱਕੋ ਵੇਲੇ ਸਾਹਿਤ ਰੂਪ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਕਲਾ ਰੂਪ ਵੀ। ਇਸ ਦੇ ‘ਲਿਖਤ ਪਾਠ’ ਦੇ ਨਾਲ ‘ਖੇਡ ਪਾਠ’ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਨਾਟਕਕਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਿਰਜਣਾ ਵੇਲੇ ਪਾਠਕ (reader) ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕ (audience) ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਰੱਖਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਟਕ ਕੋਈ ਨਵੀਨ ਸਾਹਿਤ ਰੂਪ ਨਹੀਂ। ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਜਦੋਂ ਬੋਲਣਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਓਦੋਂ ਵੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹਾਵ-ਭਾਵ, ਕਾਰਜ (action), ਨਕਲ (imitation) ਅਤੇ ਅਦਾਵਾਂ (gestures) ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਕਰਮ ਹੀ ਨਾਟਕ ਕਲਾ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੱਤ ਹਨ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਯੂਨਾਨੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਰਚੇ ਨਾਟਕ ਵਿਸ਼ਵ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਗ ਹਨ।
ਨਾਟਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦ ‘ਨਾਟਯ’ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ‘ਨਾਟਯ’ ‘ਨਟ’ ਅਤੇ ‘ਨਾਟ’ ਧਾਤੂਆਂ ਤੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਨੇ ‘ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼’ ਵਿੱਚ ‘ਨਟ’ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਨੱਚਣਾ, ਹੇਠਾਂ ਡਿਗਣਾ, ਭਾਵ ਦਿਖਾਉਣਾ, ਕੰਬਣਾ, ਸਰਕਣਾ ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ ਦੱਸੇ ਹਨ। ‘ਨਾਟਯ’ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਭਾਵ ਨਾਟਕ ਜਾਂ ਸ੍ਵਾਂਗ ਵੀ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ। ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕ ਕਲਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਯੂਨਾਨ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕ ਲਈ ‘ਡਰਾਮਾ’ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ‘ਡਰਾਮਾ’ ਸ਼ਬਦ ‘ਡਰਾਓ’ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਭਾਵ ਕਾਰਜ ਜਾਂ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਕੁਝ ਕਰ ਕੇ ਦਰਸਾਉਣਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਧਾਰਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਡਰਾਮਾ’ ਸ਼ਬਦ ਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ਬਦ ‘Dran’ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ‘To do’ (inaction) ਹੈ। ਜੋ ਵੀ ਹੈ ਡਰਾਮੇ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜ ਜਾਂ ਕਿਰਿਆ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਨ੍ਰਿਤ, ਨਕਲ ਅਤੇ ਸ੍ਵਾਂਗ ਤੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਾਹਿਤ ਰੂਪ ਹੈ।
ਨਾਟਕਕਾਰ ਮੌਲਿਕ ਲੇਖਕ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਰਾਫ਼ਟਮੈਨ ਵੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕਕਾਰ ਲਈ ‘ਪਲੇਰਾਈਟ’ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਭਾਵ ‘ਨਾਟਕ ਘੜਨ ਵਾਲਾ’ ਦੇ ਹਨ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ‘ਡਰਾਮਾ’ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ‘ਪਲੇ’ (play) ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਬਦ ‘ਰੂਪਕ’ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ‘ਡਰਾਮੇ’ ਅਤੇ ‘ਪਲੇ’ ਵਿੱਚ ਸੂਖਮ ਅੰਤਰ ਹੈ।
ਨਾਟਕ ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਕਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਵਿੱਚ ਗੀਤ, ਕਾਵਿ ਆਦਿ ਅੰਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਾਟਕਕਾਰ, ਐਕਟਰ, ਸੂਤਰਧਾਰ, ਨਿਰਮਾਤਾ, ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦਾ ਸੋਮਾ ਮੰਨਦਿਆਂ ਭਰਤਮੁਨੀ ਨੇ ਨਾਟਯ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਨੂੰ ‘ਪੰਚਮ ਵੇਦ’ ਹੋਣ ਦਾ ਗੌਰਵ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ। ਇਸ ਪੰਜਵੇਂ ਵੇਦ ਨਾਟਕ ਦੀ ਰਚਨਾ ਚੌਹ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅੰਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਭਰਤ ਮੁਨੀ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਰਿਗਵੇਦ ਵਿੱਚੋਂ ਸੰਵਾਦ (ਪਾਤਰਾਂ ਵਿਚਲੀ ਗੱਲ ਕਥ), ਸਾਮਵੇਦ ਵਿੱਚੋਂ ਸੰਗੀਤ (ਨਾਚ, ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਸਾਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨਾਂ), ਯੁਜਰ ਵੇਦ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਤਾਵਾਂ (ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਭਾਵ ਦਰਸਾਉਣੇ) ਅਤੇ ਅਥਰਵ ਵੇਦ ਵਿੱਚੋਂ ਰਸ ਤੱਤ (ਮਾਨਸਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ) ਸਮੋ ਕੇ ਨਾਟਕ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਚਾਰ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਵਿਪਰੀਤ ਨਾਟਕ ਨਾਂ ਦਾ ਇਹ ਪੰਜਵਾਂ ਵੇਦ ਸਭ ਵਰਨਾਂ ਲਈ ਸਮਾਨ ਭਾਵ ਨਾਲ ਰਚਿਆ ਗਿਆ। ਮਾਨਵ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਰੰਗ-ਮੰਚ ਉੱਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨਾਟਕ ਨੂੰ ਨਾਟਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਕੰਮ-ਕਾਜ, ਦੈਨਿਕ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ, ਮਾਨਵ ਜੀਵਨ ਨਾਟਕ ਦੇ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਅੰਗ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੀ ਹਨ। ਨਾਟਕ ਕਿਸੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਨਕਲ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਨਕਲ ਅਸਲ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਯਥਾਰਥਿਕ ਚਿੱਤਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਨਾਟਕ ਮਨੁੱਖੀ ਸੁਭਾਅ ਦੀ ਨਕਲ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੰਚ ਉੱਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੰਚਨ ਨਾਲ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਏਨੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੇ ਮਾਨਵ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਨਾਟਕ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਸਾਰਥਕ ਉਦੇਸ਼ ਦੀ ਧਾਰਨੀ ਵੀ ਹੈ। ਨਾਟਕ ਕਿਉਂਕਿ ਲਿਖੇ ਜਾਣ ਤੇ ਹੀ ਸਮਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸਗੋਂ ਇਸਨੇ ਰੰਗ-ਮੰਚ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਨਾਟਕ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਸਾਹਿਤ ਰਚਨਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਤਹਕਰਨ ਦੀ ਸੂਖਮਤਾ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਰੰਗ-ਮੰਚ ਤੇ ਮੂਰਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਖੇਡੇ ਜਾਣ ਸਮੇਂ ਉੱਭਰਨ ਵਾਲੇ ਤੱਤ ਨਾਟਕ ਦੀ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਰੰਗ-ਮੰਚ ਤੋਂ ਸੁਚੇਤ ਨਾਟਕਕਾਰ ਦੇ ਲਿਖਤ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਪਾਠ ਲੁਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੰਗ-ਮੰਚ ਤੇ ਡੀਕੋਡ ਕਰਨਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦਾ ਕਾਰਜ ਹੈ। ਮੰਚਨ ਯੋਗਤਾ ਕਾਰਨ ਹੀ ਨਾਟਕ ਦਰਸ਼ਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਾਟਕ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਅਭਿਨੈ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਅਭਿਨੈ ਇਸ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਿੰਦੂ ਹੈ। ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਰੰਗ-ਮੰਚ ਵਿੱਚ ਬਹੁਭਾਂਤੀ ਵਿਕਾਸ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਨਾਟ-ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਵਿਵਿਧਤਾ ਆਈ ਹੈ। ਰੇਡੀਓ, ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਟੀ.ਵੀ. ਦੀ ਆਮਦ ਨਾਲ ਨਾਟ ਲਿਖਤ ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਨਾਟਕ ਆਪਣੇ ਪਰੰਪਰਿਕ ਰੂਪ ਬਦਲ ਕੇ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਕੇਵਲ ਪੂਰੇ ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਇਕਾਂਗੀ ਹੀ ਰਚੇ ਤੇ ਖੇਡੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਪਰੰਤੂ ਹੁਣ ਰੰਗ-ਮੰਚ ਵਿੱਚ ਰੋਸ਼ਨੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਪਿੱਠ- ਵਰਤੀ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਵਰਗੇ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦ ਨਾਲ ਮੰਚ ਪੱਖ ਵੀ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕਾਵਿ- ਨਾਟਕ, ਲਘੂ-ਨਾਟਕ, ਨੁਕੜ-ਨਾਟਕ, ਬਾਲ- ਨਾਟਕ, ਸੰਗੀਤ- ਨਾਟਕ, ਨ੍ਰਿਤ-ਨਾਟਕ, ਕੋਰਿਓਗਰਾਫ਼ੀ, ਇੱਕ ਪਾਤਰੀ ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਅਬੋਲ ਨਾਟਕ (Mime) ਆਦਿ ਨਾਟਕੀ ਸਰੂਪ ਉੱਘੜ ਕੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਆਏ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵ ਨਾਟ- ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੀ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰੀਕਰਨ ਕਾਰਨ ਵੀ ਨਾਟਕ ਦੀ ਵਿਧਾ ਵਿੱਚ ਇਨਕਲਾਬੀ ਪਰਿਵਰਤਨ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਰੀ ਰੱਦੋ-ਬਦਲ ਨੇ ਵਿਚਾਰ, ਪ੍ਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਨਾਟਕ ਦੇ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਤਿਮਾਨ ਸਿਰਜੇ ਹਨ।
ਨਾਟਕ ਦੇ ਲੱਛਣ:- 1. ਨਾਟਕ ਨਿਰਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨਹੀਂ 2. ਨਾਟਕ ਦਾ ਮੂਲ ਆਧਾਰ ਜੀਵਨ 3. ਨਾਟਕ ਜੀਵਨ ਦਾ ਪ੍ਤਿਬਿੰਬ ਹੈ (reflection of life) 4. ਟੱਕਰ,ਗੁੰਝਲ ਨਾਟਕ ਲਈ ਜਰੂਰੀ
ਨਾਟਕ ਦੇ ਤੱਤ:- ਵਿਸ਼ਾ, ਉਦੇਸ਼, ਪਲਾਟ, ਚਰਿੱਤਰ ਚਿਤਰਣ, ਸੰਵਾਦ, ਵਾਤਾਵਰਣ, ਸ਼ੈਲੀ, ਰੰਗ ਮੰਚ ਆਦਿ
ਇਕਾਂਗੀ ਨਾਟਕ
ਇਕਾਂਗੀ ਨਾਟਕ ਤੋਂ ਭਾਵ ਇੱਕ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਰੰਗਮੰਚ ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਝਾਕੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਇੱਕ ਹੀ ਸਥਾਨ ਤੇ ਵਾਪਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਕਾਂਗੀ ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹਨ।   ਇਕਾਂਗੀ ਨਾਟਕ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਗ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕ ਦੇ ਸਾਦੇ ਤੱਤ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਕਾਂਗੀ ਨਾਟਕ ਤੋਂ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਇਕਾਂਗੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲਗਭਗ 45 ਮਿੰਟ ਨਿਸਚਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਕਾਂਗੀ ਨੂੰ 20 -25 ਮਿੰਟਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਰੰਗਮੰਚ ਤੇ ਪਾਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।  ਇਕਾਂਗੀ ਦਾ ਆਕਾਰ ਨਿੱਕਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੀ ਵੰਨਗੀ ਸਿੱਧ ਹੋਈ ਹੈ।   ਇਕਾਂਗੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਰੰਗਮੰਚ ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਕਿਸੇ ਸਮੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕ ਵਰਗ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰੋ. ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ, i.      ਇਕਾਂਗੀ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸੰਖੇਪ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ii. ਇਹ ਅੱਧੇ ਜਾਂ ਪੌਣੇ ਘੰਟੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। iii. ਇਸ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦੀ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਮੂਲ ਸਮੱਸਿਆਂ ਘਟਨਾ, ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਪਲ ਨੂੰ ਇਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਰਸ਼ਕ ਇਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕੇ। iv. ਇਕਾਂਗੀਕਾਰ ਆਪਣੀ ਅਨੁਭੂਤੀ ਤੇ ਪ੍ਰਗਟਾਅ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨਯੋਜਕ ਸਥਾਪਤ ਕਰੇ। v.      ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਾਤਰਾਂ, ਘਟਨਾਵਾਂ, ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧੇਰੇ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। vi. ਇਸ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਉੱਚ ਦਰਜ਼ੇ ਦੀ ਹੋਵੇ। vii. ਇਸ ਵਿੱਚ ਰੰਗ ਸੰਕਤਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਸੱਪਸ਼ਟਤਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਪੂਰਾ ਨਾਟਕ
ਪੂਰੇ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਘਟਨਾਵਾਂ ਸਿਰਜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਗਤ ਵਰਗ ਵੰਡ ਕਰਕੇ ਅਭਿਨੇਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰੰਗਮੰਚ ਉੱਪਰ ਅੰਕਾ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਨਾਟਕ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਾ ਨਾਟਕ ਨਾਟਕ ਦੇ ਬਾਕੀ ਰੂਪਾ ਵਾਂਗ ਸਾਂਝੇ ਤੱਤਾ ਵਾਲਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪੂਰੇ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਨੁਕਰਨ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਾਤਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਸਿਖਰਾਂ ਦੀ ਨੋਕ ਤੱਕ ਪਹੰਚੁਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਦਮਕਹਾਣੀ ਦਾ ਵਹਾਅ ਥੱਲੇ ਡਿਗੱਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਗੁੰਝਲਾਂ ਸੁਲਝ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੂਰੇ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਸਿਰਜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਨਿੱਕੀਆਂ-ਨਿੱਕੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵੱਡੀ ਘਟਨਾ ਨਾਲ ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਗੁੰਝਲਤਾ ਅਤੇ ਰੌਚਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੂਰੇ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਆਰਥਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਖ਼ੂਬੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬਹੁ-ਝਾਕੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਲਾਈਟ, ਸਾਊਂਡ, ਮਿਊਜਿਕ ਸਿਸਟਮ ਵਰਗੇ ਉਪਕਰਨਾਂ ਨਾਲ ਨਾਟਕ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਹੋਰ ਵੀ ਸੌਖੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਕਿੳਂਕਿ ਇਕੋਂ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲਾਈਟ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਹੋਰ ਵੀ ਸੌਖੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਪੂਰੇ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਫੈਲਾਅ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਾ ਨਾਟਕ ਜੀਵਨ ਦਾ ਭਰਵਾਂ ਸੰਪੂਰਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਪੂਰੇ ਨਾਟਕ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਾ ਭੂ-ਦ੍ਰਿਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।