cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਗਵਾਲੀਅਰ
ਇਤਿਹਾਸ
ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਗਵਾਲੀਅਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹੋਈ ਖੁਦਾਈ ’ਚੋਂ ਮਿਲੀਆਂ ਇੱਟਾਂ, ਮੂਰਤੀਆਂ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ, ਅਸ਼ਤਰ-ਸ਼ਸਤਰ 600 ਈਸਵੀ ਪੂਰਵ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮੱਧ 800 ਈਸਵੀ ਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੁਦਾਈਆਂ ਤੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਮੌਰੀਆ ਵੰਸ਼, ਸ਼ੁੰਗ ਵੰਸ਼, ਕੁਸ਼ਾਨ ਵੰਸ਼, ਨਾਗ ਵੰਸ਼, ਗੁਪਤ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਨੰਦ ਵੰਸ਼ ਕਾਲ ਸਮੇਂ ਵੀ ਅਨੇਕਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਵਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ। ਈਸਾ ਤੋਂ ਛੇਵੀਂ ਸਦੀ ਪੂਰਵ ਇੱਥੇ ਪਾਟਲੀਪੁੱਤਰ (ਪਟਨਾ, ਬਿਹਾਰ) ਦੇ ਨੰਦ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਰਾਜ ਸੀ। ਨੰਦ ਰਾਜੇ, ਸ਼ਿਵਨੰਦੀ ਨੇ ਨਾਗ ਰਾਜਾ, ਸ਼ਿਸ਼ੂਨਾਗ ਤੋਂ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪਦਮ ਪਵਾਇਆ ਗ੍ਰਾਮ (ਨੇੜੇ ਗਵਾਲੀਅਰ) ਸੀ। ਸਮੁੰਦ ਗੁਪਤ ਦੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ’ਤੇ ਉੱਕਰਿਆ ਹੈ ਕਿ ਭੀਮ, ਸਕੰਦ, ਵੱਧੂ, ਬ੍ਰਹਿਸਪਤੀ, ਵਿਭੂ, ਭਵਨਾਭ, ਦੇਵਮ (ਦੇਵਭ), ਵਿਆਂਗਰ ਅਤੇ ਗਣਪਤੀ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਨਾਗਵੰਸ਼ੀ ਸ਼ਾਸਕ ਸਨ। ਕਾਲਮ ਮੁਤਾਬਕ ਹੁਣ ਸ਼ਾਸਕ ਮਿਹਰਗੁਲ ਦਾ ਛੇਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨਤਾ ਸਬੰਧੀ ਪਹਿਲਾ ਲਿਖਤੀ ਪ੍ਰਮਾਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ’ਤੇ ਪਤੀਹਾਰ ਸ਼ਾਸਕ ਮਿਹਰਭੋਜ ਦਾ ਨਾਂ ਉੱਕਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਾਸਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਤੀਹਾਰ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਰਾਜਾ ਭੋਜ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ 836 ਤੋਂ 882 ਈ. ਤਕ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ’ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਅੱਠਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਗੁੱਜਰ, ਪਤੀਹਾਰ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਨੌਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਕਛਪਘਾਤ ਵੰਸ਼ ਗਵਾਲੀਅਰ ’ਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਹੋਇਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਵਾਲੀਅਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਵਾਸੀਲੀ ਵਾਸੀਲੀਵਿਚ ਲਿਓਨਤਿਵ
ਵਾਸੀਲੀ ਵਾਸੀਲੀਵਿਚ ਲਿਓਨਤਿਵ (Василий Васильевич Леонтьев; ਅਗਸਤ 5, 1905 – 5 ਫਰਵਰੀ, 1999), ਇੱਕ ਰੂਸੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੀ ਜੋ ਇੰਪੁੱਟ-ਆਉਟਪੁੱਟ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਤੇ ਖੋਜਅਤੇ ਇੱਕ ਆਰਥਿਕ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਦੂਜੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਲਿਓਨਤਿਵ ਨੇ ਨੋਬਲ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਆਰਥਿਕ ਵਿਗਿਆਨਾਂ ਲਈ ਨੋਬਲ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਇਨਾਮ 1973 ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਨਾਮ ਮਿਲ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ (1970 ਵਿੱਚ ਪਾਲ ਸੈਮੂਅਲਸਨ, ਰਾਬਰਟ ਸੋਲੋ 1987, ਵਰਨਨ ਐਲ. ਸਮਿੱਥ 2002, ਥਾਮਸ ਸ਼ੇਲਿੰਗ 2005)।
ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਵਾਸੀਲੀ ਲਿਓਨਤਿਵ ਦਾ ਜਨਮ 5 ਅਗਸਤ, 1905 ਨੂੰ ਮਿਊਨਿਖ਼, ਜਰਮਨੀ ਵਿਚ, ਵਸੀਲੀ ਡਬਲਯੂ. ਲਿਓਨਤਿਵ (ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ) ਅਤੇ ਜ਼ਲਾਤਾ (ਜਰਮਨ ਸਪੈਲਿੰਗ Slata; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਏਵਗੇਨੀਆ) ਲਿਓਨਤਿਵ (ਪਹਿਲਾ ਨਾਂ ਬੇਕਰ) ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ।    ਡਬਲਯੂ. ਲਿਓਨਤਿਵ, ਸੀਨੀਅਰ, 1741 ਤੋਂ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਆਰਥੋਡਕਸ ਈਸਾਈ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ।  ਜੇਨੀਆ ਬੇਕਰ ਓਡੇਸਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਯਹੂਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੀ ਸੀ। 1921 ਵਿੱਚ 15 ਸਾਲਾ ਵਸੀਲੀ ਜੂਨੀਅਰ ਅਜੋਕੇ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਵਿੱਚ ਲੈਨਿਨਗਰਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 19 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਲਰਨਡ ਇਕਾਨੋਮਿਸਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ (ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧ
ਲਿਓਨਤਿਵ ਨੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰੀ, ਭਾਸ਼ਣ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਪਿਤੀਰਿਮ ਸੋਰੋਕਿਨ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮਕਾਰਾਂ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਉਸਨੂੰ ਚੇਕਾ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। 1925 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਯੂਐਸਐਸਆਰ ਛੱਡਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਚੇਕਾ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰਕੋਮਾ ਦੀ ਘਾਤਕ ਬੀਮਾਰੀ ਤੋਂ ਪੀੜਿਤ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਤਸ਼ਖ਼ੀਸ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਝੂਠੀ ਸਾਬਤ ਹੋਈ।  ਉਸ ਨੇ  ਫਰੈਡਰਿਕ ਵਿਲੀਅਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਅਤੇ 1928 ਵਿੱਚ ਵਰਨਰ ਸੋਮਬਾਰਟ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਅਧੀਨ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਪੀਐੱਚਡੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਸਦਾ ਥੀਸਿਸ ਚੱਕਰਦਾਰ ਵਹਾਅ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਰਥ-ਵਿਵਸਥਾ (ਮੂਲ ਜਰਮਨ ਸਿਰਲੇਖ: Die Wirtschaft als Kreislauf) ਬਾਰੇ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂ ਦੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
1927 ਤੋਂ 1930 ਤੱਕ, ਉਸਨੇ ਕੀਅਲ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਆਰਥਿਕਤਾ ਲਈ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉੱਥੇ ਉਸਨੇ ਅੰਕੜਾਗਤ ਮੰਗ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਦੀਆਂ ਵਕਰਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। 1929 ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਰੇਲਮਾਰਗਾਂ ਦੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਚੀਨ ਗਿਆ ਸੀ।
1931 ਵਿਚ, ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬਿਊਰੋ ਆਫ ਇਕਨੋਮਿਕ ਰਿਸਰਚ ਨੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।
ਲਿਓਨਤਿਵ ਨੇ ਯੂਐਸ ਸਟ੍ਰੈਟੇਜਿਕ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਦੇ ਦਫਤਰ ਵਿੱਚ ਸਲਾਹਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:CS1 maint: Multiple names: authors list ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1999 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1905
ਅਲਗਿਰਦਾਸ ਜੂਲੀਅਨ ਗ੍ਰੇਮਾਸ
ਜੀਵਨ
ਏ.ਜੇ. ਗ੍ਰੇਮਾਸ ਦਾ ਜਨਮ 9 ਮਾਰਚ 1917 ਵਿੱਚ ਮਾਸਕੋ ਤੋਂ 193 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਰੂਸੀ ਸ਼ਹਿਰ ਤੁਲਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਗ੍ਰੇਮਾਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੂਲੀਅਨ ਗ੍ਰੇਮਾਸ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਸਨ ਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਬਣ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਗ੍ਰੇਮਾਸ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਉਦੋਂ ਗ੍ਰੇਮਾਸ ਦੀ ਮਾਂ ਕੋਨਸਤਨਸੀਜ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਬਾਪ ਜੂਲੀਅਨ ਗ੍ਰੇਮਾਸ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੁਲਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਜਦ ਗ੍ਰੇਮਾਸ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਹ ਲਿਥੂਨੀਆ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿਥੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਐਲਗਿਰਦਾਸ ਜੂਲੀਅਨ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਮੁਢਲੀ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉਸ ਨੂੰ ਲਿਥੂਨੀਆਈ ਤੋਂ ਬਗ਼ੈਰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਉਂਦੀ। ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਜਰਮਨ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸਿਸੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਿਖ ਲਈਆਂ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਲਿਖਤਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੇ ਨੀਤਸ਼ੇ ਅਤੇ ਸ਼ੌਪਨਹਾਵਰ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਲਿਆ ਸੀ। 1934 ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਵਾਏਨਤਤਾਸ ਮੈਗਨਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕੌਨਾਸ ਵਿਖੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਅਲੈਗਜਾਂਡਰੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੜਕੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਕੈਥੋਲਿਕ ਬੋਰਡਿੰਗ ਸਕੂਲ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਅਧਿਆਅਕ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ
ਥੁਕਪਾ
ਥੁਕਪਾ ਇੱਕ ਤਿੱਬਤਨ ਨੂਡਲ ਸੂਪ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪੂਰਬੀ ਤਿੱਬਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਅਮਦੋ ਥੁਕਪਾ (ਖਾਸਕਰ ਕੇ ਥੇਨਥੁਕ) ਤਿੱਬਤਨ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲੀ ਲੋਕਾਂ 'ਚ ਕਾਫੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਪਕਵਾਨ ਭੂਟਾਨ, ਸਿੱਕਮ, ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਉਤਰੀ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਤਿੱਬਤੀ ਰਵਾਇਤ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱੱਖ ਤਰਾਂ ਦਾ ਥੁਕਪਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਿੱਬਤੀ ਪਕਵਾਨ
ਸਵੈ-ਹਾਨੀ
ਸਵੈ-ਹਾਨੀ ਜਾਂ ਸਵੈ-ਨੁਕਸਾਨ ਵਿੱਚ ਸਵੈ-ਚੋਟ ਅਤੇ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇਣਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਅਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਪਰ ਸਵੈ-ਘਾਤ ਦੀ ਲੋਚਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਸਿੱਧੀ ਹਾਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਚੋਟ ਪੰਹੁਚਾਣਾ, ਆਪ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇਣਾ ਵੀ ਸਮਿੱਲਤ ਹਨ। ਤਵਚਾ ਨੂੰ ਕੱਟਣਾ ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਜਲਣਾ, ਖਰੋਂਚਨਾ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਚੋਟ ਕਰਨਾ, ਬਾਲ ਪੱਟਣਾ, ਅਤੇ ਵਿਹੁਲੇ ਪਦਾਰਥ ਨਿਗਲਣਾ ਆਦਿ ਵੀ ਆਤਮ-ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ
ਅਚਾਰੀਆ ਨਾਗਾਰਜੁਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਅਚਾਰੀਆ ਨਾਗਾਰਜੁਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (IAST: Ācārya Nāgārjuna Vișvavidyālaya) ਨਮਬੂਰੂ, ਗੁੰਟੂਰ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ।  ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਸੰਸਥਾਨ ਹਨ। ਇਹ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਗੁੰਟੂਰ ਸਿਟੀ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਨਾਗਾਰਜਨਾ ਨਗਰ, ਨਮਬੂਰੂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਫਤਿਹਪੁਰ ਟੱਪਰੀਆਂ
ਫਤਿਹਪੁਰ ਟੱਪਰੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਐੱਸ.ਏ.ਐੱਸ.ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮਾਜਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪਾਤਰਾਨੀ ਮੱਛੀ
ਪਾਤਰਾ ਨੀ ਮੱਛੀ ਇੱਕ ਪਾਰਸੀ ਪਕਵਾਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੁਦੀਨੇ ਅਤੇ ਦਹੀ ਦੀ ਚਟਨੀ ਵਿੱਚ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਇੱਕ ਕੇਲਾ ਪੱਤਾ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟ ਕੇ, ਭਾਫ ਉੱਤੇ ਪਕਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  ਪਾਰਸੀ ਨਵ ਰੋਜ ਦੇ ਖਾਣੇ ਦੀ ਜਾਨ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਾਣਾ
ਸੱਤਿਆਦੇਵ ਦੂਬੇ
ਸੱਤਿਆਦੇਵ ਦੂਬੇ (19 ਮਾਰਚ 1936 – 25 ਦਸੰਬਰ 2011) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਅਦਾਕਾਰ, ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਸਕਰੀਨ-ਲੇਖਕ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ 1971 ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1936 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2011 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰ
ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚਲੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਧਰਾਤਲ ਭੂਮੀ ਹੈ।
ਲੋਕ ਮਨ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਾਗ ਦੀ ਨਿਆਈ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਹਰੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਹਰ ਬਜ਼ੁਰਗ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਮਹੱਲੇ ਦੀਆਂ ਨੂੰਹਾਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਂਦੀ ਹੈ। “ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਆਹ, ਖੂਨ ਦੇ ਜਾਂ ਮੁਤੱਬਨਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਤੀ, ਪਤਨੀ, ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ, ਲੜਕੇ ਲੜਕੀਆਂ ਤੇ ਭੈਣ ਭਰਾ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਸਰੇ ਨਾਲ ਅੰਤਰ ਕਾਰਜ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਸੰਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੇਲ-ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਾਂਝੇ ਕਲਚਰ ਨੂੰ ਉਪਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।"
ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਰੂਪ
ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ ਦੋ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੰਯੁਕਤ ਪਰਿਵਾਰ
ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਤੋਂ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਚੱਲੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਪਿਤਾ ਪੁਰਖੀ ਧਾਰਨਾ ਤੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਘਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਿਆਣਾ ਵਿਅਕਤੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਮੁੱਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ‘ਲਾਣੇਦਾਰ` ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਂਝ ਤਿੰਨ ਪੀੜੀਆਂ ਤੱਕ ਵੀ ਚੱਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਕਰ ਕੇ ਇੱਕ ਹੀ ਮਕਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਰਸੋਈ ਦਾ ਪੱਕਿਆਂ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਸੰਪਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਰਕਤ ਸੰਬੰਧੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਦੀ ਮਾਂ, ਪਿਉ ਉਸ ਦੇ ਵਿਆਹੇ, ਅਣਵਿਆਹੇ ਭੈਣ ਭਰਾ, ਚਾਚੇ ਤਾਏ ਆਦਿ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਕਹਿਰਾ ਪਰਿਵਾਰ
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਪਜੀਵਿਕਾ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵੱਧ ਰਹੇ ਹਨ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕਹਿਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਕਹਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਇਕਹਿਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਭਾਰੂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਸਮਾਜੀਕਰਨ ਦੇ ਅਦਾਰੇ ਵਜੋਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ
ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਮਾਜੀਕਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਅਦਾਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਹੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸਮਾਜੀ ਕਦਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹੋ ਕੇ ਵਿਅਕਤੀ ਸਮੂਹ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ - ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਨਵ-ਉਸਾਰੀ ਅਤੇ ਉਪਜਾਇਕਤਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਫੁਲਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਹਿਤ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਇਥੋਂ ਹੀ ਉਹ ਗੁੱਲੀ, ਜੁੱਲੀ ਅਤੇ ਕੁੱਲੀ ਆਦਿ ਜਿਹੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਲੋੜਾਂ ਦੇ ਯਥਾਰਥ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਉਪਜਾਊ ਅਤੇ ਸਿਰਜਨਾਤਮਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਬਲਬੂਤੇ ਸਦਕਾ ਆਪਣੀ ਜੈਵਿਕ ਹੋਂਦ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਹਮਾਨ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਜੋਕਾ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰ
ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਪਸਾਰ ਸਦਕਾ, ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੇ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਕਹਿਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸੰਯੁਕਤ ਪਰਿਵਾਰ ਹਨ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੁਣ ਆਉਣ ਪਰਾਈਆਂ ਜਾਈਆਂ, ਨਿਖੇੜਨ ਸਕਿਆ ਭਾਈਆਂ ਵਾਲੀ ਅਖਾਉਤ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਆਹ ਹੁੰਦੇ ਸਾਰ ਹੀ ਮੁੰਡਾ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣਾ ਪਰਿਵਾਰ ਸਿਰਜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਜੋਕਾ ਜੀਵਨ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸੰਬੰਧ `ਚ ਕਵੀ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।
“ਵਾਹ ਰਲ ਬਹਿਣਾ ਪੰਜਾਬੀਆ ਦਾ
ਵਾਹ ਝਗੜਾ ਦਿਉਰਾ ਭਾਬੀਆਂ ਦਾ
ਜਦ ਚੁੱਲੇ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ
ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ
ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਪਰਵਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਦੀਆਂ ਤੰਦਾਂ ਟੁੱਟਦੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਏਨਾ ਪ੍ਰਬਲ ਹੈ ਕਿ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਰਸਮਾਂ ਰਿਵਾਜਾਂ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਨਿੱਘ ਤੇ ਨੁਹਾਰ ਆਪਣਾ ਜਲੋ ਅਵੱਸ਼ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਐਨੀ ਦਿਵਿਆ
ਐਨੀ ਦਿਵਿਆ (ਜਨਮ 1987) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਾਇਲਟ ਹੈ। ਉਹ ਬੋਇੰਗ 777 ਨੂੰ ਉਡਾਉਣ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਸੀ ਮਹਿਲਾ ਕਮਾਂਡਰ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਐਨੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਪਠਾਨਕੋਟ ਪੰਜਾਬ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਫੌਜ ਦੇ ਬੇਸ ਕੈਂਪ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਜੈਵਾੜਾ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਐਨੀ ਨੇ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਉੜਾਨ ਅਕੈਡਮੀ (ਆਈ ਜੀ ਆਰ ਯੂ ਏ), ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਫਲਾਇੰਗ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲਿਆ। 19 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਸਪੇਨ ਗ ਅਤੇ ਬੋਇੰਗ 737 ਦੀ ਉਡਾਨ ਭਰੀ। 21 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਲੰਡਨ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਬੋਇੰਗ 777 ਉਡਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਜਾਨ ਮੇਨਾਰਡ ਕੇਨਜ਼
ਜਾਨ ਮੇਨਾਰਡ ਕੇਨਜ਼, ਪਹਿਲਾ ਬੈਰਨ ਕੇਨਜ਼, ਸੀਬੀ, ਐਫਬੀਏ (5 ਜੂਨ 1883 – 21 ਅਪਰੈਲ 1946) ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਮੈਕਰੋਇਕਨਾਮਿਕਸ ਦੀ ਥਿਊਰੀ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਰਾਹ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਚੱਕਰ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਏ ਕੰਮ ਨੂੰ ਅਧਾਰ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਉਸਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਮੈਕਰੋਇਕਨਾਮਿਕਸ ਦਾ ਬਾਨੀ ਅਤੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਸੰਪਰਕ ਐਲਫ੍ਰੈਡ ਮਾਰਸ਼ਲ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹਿ ਕੇ ਹੀ ਇਸ ਨੇ ਅਰਥ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ‘ਇੰਡੀਆ ਆਫ਼ਿਸ’ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ-ਨੌਕਰੀ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਜੀਵਨਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਉੱਚੇ ਅਹੁਦਿਆ ਤੇ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਨੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਰਸਾਲਿਆ ਦਾ ਐਡੀਟਰ ਵੀ ਰਿਹਾ।
‘ਇੰਡੀਅਨ ਕਰੰਗੀ ਐਂਡ ਫ਼ਾਈਨਾਂਸ’ 1913; ‘ਟ੍ਰੀਟੀਜ਼ ਆਨ ਮਨੀ’ 1930; ‘ਦੀ ਜਨਰਲ ਥਿਊਰੀ ਆਫ਼ ਅਪਲਾਇਮੈਂਟ ਇੰਟਰੈਸਟ ਐਂਡ ਮਨੀ’ 1936 ਅਤੇ ‘ਹਾਉ ਟੂ ਪੇ ਫਾਰ ਦੀ ਵਾਰ’ 1940 ਇਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ।
ਅਰਥ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ
ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਤੱਕ ਅਰਥ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਉੱਤੇ ਕੇਨਜ਼ ਨੇ ਜਿੰਨਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ ਹੈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੀ ਅਰਥ ਵਿਗਿਆਨੀ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਿਆ। ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਚਨਾ ਜਨਰਲ ਥਿਊਰੀ ਵਿੱਚ ਕੇਨਜ਼ ਨੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸਿਧਾਂਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਹਨ
ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਸਿਧਾਂਤ
ਕੇਨਜ਼ ਦਾ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਆਮਦਨੀ ਸਿਧਾਂਤ 1936 ਨੂੰ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਕੇਨਜ਼ ਨੇ ਸਨਾਤਨੀ ਅਰਥ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਪੂਰਬ ਧਾਰਨਾ ਦਾ ਭਰਪੂਰ ਖੰਡਨ ਕੀਤਾ। ਜਨਰਲ ਥਿਊਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਕੇ ਕੇਨਜ਼ ਨੇ ਅਰਥ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲੈ ਆਂਦੀ। ਕੇਨਜ਼ ਦੇ ਇਸ ਸਮੁੱਚੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ‘ਕੇਨਜ਼ਵਾਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ’ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕੇਨਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿੱਚ ਮੋਟੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਮੰਗ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਭਾਵ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਮੰਗ ਵਧਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਤਪਾਦਨ ਵਧੇਗਾ। ਆਮਦਲੀ ਵਧੇਗੀ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਵੀ ਵਧ ਜਾਵੇਗਾ। ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਮੰਗ ਤੋਂ ਭਾਵ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖਰਚ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਹੋ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਤੇ ਆਮਦਨ ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਮੰਗ ਦੇ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਹਨ – ਉਪਭੋਗ-ਖਰਚ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼-ਖਰਚ ਅਰਥਾਤ ਕੁੱਲ ਮੰਗ ਤੋਂ ਸਾਡਾ ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਉਪਭੋਗ ਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਲਈ ਕੁੱਲ ਮੰਗ ਕਿੰਨੀ ਹੈ ? ਆਮਦਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਆਮਦਨ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਉਪਭੋਗ ਤੇ ਖਰਚ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਚਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਅਰਥ-ਵਿਵਸਥਾ ਯੁਕਤੀ-ਯੁਕਤ ਤੌਰ ਤੇ ਪੂਰਨ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਆਮਦਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਜੋ ਰਕਮ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਜੇ ਉਹ ਰਕਮ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਰਕਮ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪੂਰਨ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕੁੱਲ ਮੰਗ ਵੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਰਹੇਗੀ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਅਰਥ-ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਰੀਸੈਸ਼ਨ ਆ ਜਾਵੇਗਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਨੀਵੇਂ ਪੱਧਰ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਕਾਇਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਪੱਧਰ ਤੇ ਘਟੀ ਆਮਦਨ ’ਚੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਬਚਤ ਨਿਵੇਸ਼ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਰਕਮ ਨਾਲੋਂ ਕਿਸੇ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਧ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਉਚਿਤ ਪੂਰਨ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਪੱਛਰ ਉੱਤੇ ਜੇ ਆਮਦਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਰਕਮ ਨਾਲੋਂ ਘਟ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਅਰਥ-ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਮੁਦਰਾ ਸਫ਼ੀਤੀ ਦਬਾ ਬਣਨੇ ਸੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕੇਨਜ਼ ਦਾ ਇਹ ਦ੍ਰਿੜ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਬਚਤ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਨਾਲੋਂ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਬਹੁਤ ਘਟ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਅਰਥ-ਵਿਵਸਥਾ ਮੰਦਵਾੜੇ ਵਿੱਚ ਫ਼ਸ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀ ਕੋਈ ਵੀ ਕੁਦਰਤੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ ਜੋ ਪੂਰਨ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਮੁੜ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਸਕੇ। ਉਪਭੋਗ ਮੰਗ ਸਬੰਧੀ ਕੇਨਜ਼ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਆਏ ਦਿਨ ਇਹ ਬਦਲਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਰੁਚੀਆਂ ਅਤੇ ਲੋੜਾ ਵਿੱਚ ਛੇਤੀ ਹੀ ਅਚਾਨਕ ਤਬਦੀਲੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।
ਵਿਆਜ ਸਿਧਾਂਤ
ਕੇਨਜ਼ ਦੇ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਤੇ ਆਮਦਨੀ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਦਾ ਬੜਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਦਾ ਵਿਆਜ ਦਰ ਨਾਲ ਗੂੜ੍ਹਾ ਸਬੰਧ ਹੈ। ਕੇਨਜ਼ ਨੇ ਵਿਆਜ ਦਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲੇ ਤੋਂ ਚੱਲੇ ਆ ਰਹੇ ਵਿਆਜ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਗਲਤ ਸਿਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਇੱਕ ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਨਵਾਂ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿਆਜ ਦਰ ਦਾ ਨਕਦੀ ਤਰਜੀਹ ਸਿਧਾਂਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਲਿਕੂਈਡਿਟੀ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਤਰਲਤਾ ਹੈ। ਕੇਨਜ਼ ਨੇ ਤਰਲਤਾ ਦੇ ਭਾਵ ਨੂੰ ਮੁਦਰਾ ਦੇ ਵਿਆਜ ਦਰ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਹੈ। ਤਰਲਤਾ ਦਾ ਸਵਲ ਭਾਵ ਨਕਦੀ ਹੈ। ਨਕਦੀ ਦੀ ਮੰਗ ਖ੍ਰੀਦ ਵੇਚ ਦਾ ਕੰਮ ਚਲਾਉਣ, ਇਹਤਿਆਤੀ ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਂ ਅਤੇ ਸੱਟਾ ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੇਨਜ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਆਜ ਦਰ ਮੁਦਰਾ ਜਾਂ ਨਕਦੀ ਦੀ ਮੰਗ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਿੰਨੀ ਹੋਵੇਗੀ ਇਸ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁਦਰਾ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕੁਝ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਤਾਂ ਮੁਦਰਾ ਅਧਿਕਾਰੀਆ ਦੁਆਰਾ ਅਪਣਾਈ ਗਈ ਨੀਤੀ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਮੰਗ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਦੀ ਨਕਦੀ ਦੀ ਤਰਜੀਹ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੇਨਜ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਆਜ, ਤਰਲਤਾ ਦੇ ਤਿਆਗ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਇਨਾਮ ਹੈ ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਦਰਾ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਨ ਦਾ ਇਵਜ਼ਾਨਾ ਹੈ। ਕੇਨਜ਼ ਦਾ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਨਕਦੀ ਦੀ ਤਰਜੀਹ ਜਿੰਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਾਂ ਪ੍ਰਬਲ ਹੋਵੇਗੀ, ਉੰਨੀ ਹੀ ਵਿਆਜ ਦਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਜਾਂ ਮਾਤਰਾ ਜਿੰਨੀ ਵੀ ਅਧਿਕ ਹੋਵੇਗੀ, ਉੰਨੀ ਹੀ ਵਿਆਜ ਦੀ ਦਰ ਘਟ ਹੋਵੇਗੀ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਕਦੀ ਦੀ ਤਰਜੀਹ ਘਟ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵਿਆਜ ਦਰ ਘਟ ਜਾਵੇਗੀ। ਕੇਨਜ਼ ਦੇ ਵਿਆਜ ਦਰ ਦੇ ਮੁਦਰਾ ਸਿਧਾਂਤ ਬਾਰੇ ਇਹ ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਆਜ ਦਰ ਵੀ ਖੁਲ੍ਹੀ ਮੰਡੀ ਦੀਆਂ ਦੂਜੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਾਂਗੂੰ ਉਸ ਪੱਧਰ ਤੇ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਮੰਗ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਸਮਤੋਲ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਉਜਰਤ ਸਿਧਾਂਤ
ਸਨਾਤਨੀ ਅਰਥ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਬੇਰੋਜ਼ਗਾਰੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਜਰਤਾਂ ਥੱਲੇ ਡਿੱਗ ਪੈਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਜੇ ਮਜ਼ਬੂਰ ਸੰਘ ਆਦਿ ਉਜਰਤਾਂ ਡਿਗਣੋਂ ਰੋਕ ਲੈਣ ਤਾਂ ਅਜਿਹੀ ਕਠੋਰਤਾ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੀਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੋਵੇਗੀ। ਕੇਨਜ਼ ਨੇ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਅਤੇ ਬਚਤ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਘਟ ਹਨ ਤਾਂ ਡਿੱਗ ਰਹੀਆਂ ਉਜਰਤਾਂ ਦਾ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਪਵੇਗਾ। ਉਜਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਘਾਟਾ ਡਿੱਗ ਰਹੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨਾਲ ਨਾਂ ਮਾਤਰ ਹੀ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਗਾ ਹੀ ਘਟ ਉਤਸ਼ਾਹ ਰਹੇਗਾ। ਕੇਨਜ਼ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਜੇ ਬਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਦਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਡਿੱਗ ਰਹੀਆਂ ਉਜਰਤਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਨਿਰਯਾਤ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰੇਗੀ ਕਿ ਬਦੇਸ਼ੀ ਕੀਮਤਾਂ ਪਹਿਲੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਰਹਿਣਗੀਆਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਡਿੱਗ ਰਹੀਆਂ ਉਜਰਤਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਖਰੀਦ ਵੇਚ ਦੇ ਕੰਮ ਚਲਾਉਣ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਨਕਦੀ ਦੀ ਘਟ ਰਹੀ ਮੰਗ ਕਾਰਨ ਬਣੇਗੀ। ਜੇਕਰ ਬੈਂਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਨਕਦੀ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਸੁਚੇਤ ਨਹੀਂ ਹਨ ਤਾਂ ਨਕਦੀ ਦੀ ਮੰਗ ਅਤੇ ਨਕਦੀ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇਗਾ।
ਮੁਦਰਾ-ਮਾਤਰਾ ਸਿਧਾਂਤ
ਮੁਦਰਾ ਮਾਤਰਾ ਸਿਧਾਂਤ ਅਨੁਸਾਰ ਜੇ ਮੁਦਰਾ ਮਾਤਰਾ ਵਧ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਮੁਦਰਾ ਮੁੱਲ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਘਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੇਨਜ਼ ਇਸ ਸੰਪਰਦਾਈ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਇਸ ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਮੁਦਰਾ ਮਾਤਰਾ ਘਟ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਜਾਂ ਮੁਦਰਾ ਮੁੱਲ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਇਸ ਸੰਪਰਦਾਈ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿੱਚ ਮੌਲਿਕ ਫ਼ਰਕ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿ ਮੁਦਰਾ ਮਾਤਰਾ ਘਟਣ ਵਧਣ ਨਾਲ ਕੀਮਤਾਂ ਜਾਂ ਮੁਦਰਾ ਮੁੱਲ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਹੈ ? ਕੇਨਜ਼ ਦਾ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਮੁਦਰਾ ਮਾਤਰਾ ਵਧਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਆਜ ਦਰ ਘਟਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਕਦੀ ਦੀ ਤਰਜੀਹ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟਤਾ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਰੁਪਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵਿਆਜ ਦਰ ਘਟ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਪੂੰਜੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਮੰਗ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਰ ਵਿਹਾਰ ਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਆਮਦਨ ਕਾਰ ਵਿਚਾਰ ਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਧ ਜਾਣ, ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਵਧ ਜਾਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿਉਂ - ਕਿ ਜੋ ਮੰਗ ਵਧ ਜਾਣ ਨਾਲ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਦੀ ਕੀਮਤ, ਉਜਰਤ ਆਦਿ ਸਭ ਵਧ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਸੀਂ ਸਭ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕੀਮਤ ਤਾਂ ਲਾਗਤ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਬਦਲਦੀ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਘਟਣ ਵਧਣ ਨਾਲ ਘਟ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਜ਼ੋਰ ਕਾਰ-ਵਿਹਾਰ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਪੂਰਨ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਦਬਾ ਕੀਮਤਾਂ ਉੱਤੇ ਵਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪੂਰਨ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਫਿਰ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਤਾਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਤਾਂ ਫਿਰ ਕੀਮਤਾਂ ਹੀ ਚੜ੍ਹਦੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਮੁਦਰਾ ਮਾਤਰਾ ਘਟ ਵਧ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ (ੳ) ਲੱਗੀ ਪੂੰਜੀ ਦੀ ਸੀਮਾਂਤ ਉਤਪਾਦਕਤਾ (ਅ) ਵਿਆਜੀਦਰ ਅਤੇ (ੲ) ਸੀਮਾਂਤ ਉਪਭੋਗੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਸਮੁੱਚੀ ਮੰਗ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀਮਤਾਂ ਜਾਂ ਮੁਦਰਾ ਮੁੱਲ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਮੁਦਰਾ-ਮਾਤਰਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਵਲਾਵੇਂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਸਿੱਧਾ ਨਹੀਂ।
ਅੰਕੜਾ-ਵਿਗਿਆਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ
ਕੇਨਜ਼ ਨੇ ਗਣਿਤ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਕਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਥੀਸਿਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਚੁਣਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਇਕੋ ਇੱਕ ਪੁਸਤਕ ‘ਟ੍ਰੀਟੀਜ਼ ਆਨ ਪ੍ਰਾਬੇਬਿਲਟੀ’ (1921) ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ। ਪੰਜ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਵਿਚ, ਕੇਨਜ਼ ਨੇ ਪ੍ਰਾਬੇਬਿਲਟੀ ਕੈਲਕੁਲਸ ਦੀਆਂ ਮੁੱਢਲੀਆਂ ਥਿਊਰਮਾਂ ਨੂੰ ਤਾਰਕਿਕ ਫ਼ਾਰਮੂਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1883 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1946
ਨਿਊਕੈਸਲ ਯੂਨਾਈਟਡ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਨ੍ਯੂਕੈਸਲ ਯੂਨਾਇਟੇਡ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ। ਇਹ ਨ੍ਯੂਕੈਸਲ ਅਪਓਨ ਟਾਈਨ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸੇੰਟ ਜੇਮਸ 'ਪਾਰਕ, ਨ੍ਯੂਕੈਸਲ ਅਪਓਨ ਟਾਈਨ ਅਧਾਰਤ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।
ਪੇਲਰ ਮੌਰਟਿਸ
ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਪੀਲੇ ਪੈ ਜਾਣ ਨੂੰ ਪੇਲਰ ਮੌਰਟਿਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪੇਲਰ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪੀਲਾ ਜਾਂ ਫਿੱਕਾ ਪਈ ਜਾਣਾ ਅਤੇ ਮੌਰਟਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਮੌਤ। ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਤੋਂ 10-15 ਮਿੰਟ ਬਾਅਦ ਹੀ ਖੂਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਬੰਦ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਸਰੀਰ ਫਿੱਕਾ ਪੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ਼ ਮੌਤ ਦਾ ਸਮਾਂ ਜਾਚਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਸਹਾਇਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲ਼ਦੀ।
ਨਿਊਕੈਸਲ ਯੂਨਾਈਟਡ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਪੇਲਰ ਮੌਰਟਿਸ
ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀ
ਗਰੂਤਾਆਕਰਸ਼ਣ ਕਰ ਕੇ ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਲਾਲ ਸੈੱਲ ਸੀਰਮ ਵਿੱਚੋਂ ਥੱਲੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਪਾਸਾ ਨੀਚੇ ਵੱਲ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਜੋ ਅੰਗ ਜ਼ਮੀਨ ਨਾਲ ਲਾਗ ਰਹੇ ਹੋਣ,ਉੱਥੇ ਭਾਰ ਪੈਣ ਨਾਲ ਪੀਲੇ ਧੱਬੇ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸੀਮਾਬੱਧਤਾ
ਕਈ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਮੌਤ ਕਿਸੇ ਡੂੰਘੀ ਸੱਟ ਕਰ ਕੇ ਹੋਈ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਖੂਨ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰ ਕੇ ਸਰੀਰ ਪੀਲਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਦਿਲ ਦੇ ਵਿਫਲ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਚਿਹਰਾ ਸਲੇਟੀ ਅਤੇ ਬੁੱਲ ਨੀਲੇ ਪੈ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾ ਠੰਡੀਆਂ ਜਗਾਹਾਂ ਤੇ ਵਾਹਿਕਾ ਸੰਕੀਰਣਨ ਕਰ ਕੇ ਵੀ ਚਿਹਰਾ ਫਿੱਕਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਿਟਾਮਿਨ- ਡੀ ਦੀ ਕਮੀ ਕਰ ਕੇ ਵੀ ਸਰੀਰ ਪੀਲਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਮੌਤ ਦਾ ਸਮਾਂ ਜਾਂਚਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਢੋਲੋਵਾਲ (ਦੋਆਬਾ)
ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 106 ਪਰਿਵਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 2011 ਦੇ ਆਂਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 492 ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 263 ਮਰਦ ਅਤੇ 229 ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਔਸਤ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 871 ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ 895 ਔਸਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਹੈ। ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖਰੇ ਲਏ ਬਾਲ ਲਿੰਗ ਦੀ ਅਨੁਪਾਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 846 ਦੇ ਔਸਤ ਤੋਂ ਘੱਟ, 364 ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 75.84% ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 81.88% ਸੀ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 86.09% ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 77.42% ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ
ਕਬੀਲਾ ਸੱੱਭਿਆਚਾਰ
ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ-ਸਮੂਹ ਵਿਚਰਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਲੋਕ-ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਜੀਵਨ ਵਿਹਾਰ ਦੇ ਪੈਟਰਨਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਕਬੀਲੇ, ਝੁੰਡ, ਗੋਤ, ਦੂਹਰੇ ਸੰਗਠਨ, ਖ਼ਾਨਾਬਦੋਸ਼ ਆਦਿ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਕੁਝ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ-ਸਮੂਹ ਵਿਚਰਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਬੀਲਾ ਜਨ-ਸਮੂਹ ਦੀ ਆਪਣੀ ਨਿਵੇਕਲੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਭੂਮਿਕਾ ਅਤੇ ਸਾਰਥਿਕਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਇਹ ਮੁੱਖ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬੋਰੀਆ, ਸਾਂਸੀ, ਗਾਡੀ ਲੁਹਾਰ, ਗੁੱਜਰ,ਸਿਕਲੀਗਰ, ਬਾਜ਼ੀਗਰ,ਬੇਹੇ,ਕੀਕਣ, ਬੱਦੋ,ਮਾਹਤਮ ਆਦਿ ਕਬੀਲੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਤਾ ਦੇ ਧਾਰਨੀ ਹਨ। ===
ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਅਰਥ:-
ਅਰਬੀ-ਫਾਰਸੀ ਵਿਚੋਂ ਉਤਪੰਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਕਬੀਲਾ ਪਦ ਦੇ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਇੱਕ ਜਣੇ ਦੀ ਔਲਾਦ, ਖ਼ਾਨਦਾਨ, ਕੁਨਬਾ ਅਤੇ ਟੱਬਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ। "ਕਬੀਲਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ ਟਾ੍ਈਬ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਹੈ। ਟਾ੍ਈਬ ਸ਼ਬਦ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਟਾ੍ਈਬੁਸ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੇ ਅਰਥ ਹਨ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ।
"ਟਾ੍ਈਬ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਉਹਨਾਂ ਆਦਿਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ, ਅਫਰੀਕਾ, ਏਸ਼ੀਆ,ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਪੱਛੜੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਯੂਰਪੀਅਨ ਬਸਤੀਵਾਦ ਦੇ ਪਾਸਾਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਕਬੀਲਾ ਜੀਵਨ ਢੰਗ ਦੇ ਕਾਫ਼ੀ ਨੇੜੇ ਰਹੇ ਹਨ।"
ਕਬੀਲਾ ਸੱੱਭਿਆਚਾਰ:- ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
ਡਾ.ਦਰਿਆ ਅਨੁਸਾਰ:-"ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ ਇਲਾਕਾ, ਸਾਂਝੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ, ਸ਼ਾਸਨ ਤੇ ਨਿਆ-ਪ੍ਰੰਬਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਜੀ ਵਿਆਹ, ਸਾਂਝੀਆਂ ਰੀਤਾਂ-ਰਸਮਾਂ, ਸਾਂਝੇ ਕਾਰਜ, ਸਾਂਝਾ ਵਿਰਸਾ ਅਤੇ ਮਨਾਹੀਆਂ ਦੀ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ਼ ਪਾਲਣਾ ਵਰਗੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।"
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਸਿੱਕਮ
ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਸਿੱਕਮ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: National Institute of Technology Sikkim), ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ '''ਐਨ.ਆਈ.ਟੀ. ਸਿੱਕਮ''' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿੱਕਮ ਦੇ ਰਾਵੰਗਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਨੇੜੇ ਇਕ ਪਬਲਿਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। 2010 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ, ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ 31 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੰਸਥਾ ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਸਿੱਕਮ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ 11 ਵੀਂ ਪੰਜ ਸਾਲਾ ਯੋਜਨਾ, 2009 ਦੇ ਤਹਿਤ ਨਵੀਂ ਮਨਜ਼ੂਰਸ਼ੁਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਕਨੀਕੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਐਨਆਈਟੀ ਸਿੱਕਮ ਨੇ ਅਗਸਤ, 2010 ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਕੈਂਪਸ
ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਸਿੱਕਮ ਦੇ, ਸਬ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਬਰਫੂੰਗ ਬਲਾਕ, 'ਤੇ ਇੱਕ ਆਰਜ਼ੀ ਪਰਿਸਰ ਤੱਕ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰਾਵੰਗਲਾ ਪਰਿਸਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸੰਭਾਵਤ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਰਾਵੰਗਲਾ ਕੈਂਪਸ ਵਿਖੇ ਆਪਣੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇਗਾ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਸ ਦਾ ਸਥਾਈ ਕੈਂਪਸ ਖਮਦੋਂਗ, ਸਿੱਕਮ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਵਿਦਿਅਕ
ਸਾਰੇ ਕੋਰਸਾਂ ਅਤੇ ਇਮਤਿਹਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਇਕੋ ਤਰੀਕੇ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਐਨ.ਆਈ.ਟੀ. ਸਿੱਕਮ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ 4 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ (ਬੀ.ਟੈਕ) ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ 2 ਸਾਲ ਦਾ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ (ਐਮ. ਟੈਕ) ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਅਤੇ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ। ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿਚ ਦਾਖਲਾ ਜੇ.ਈ.ਈ. (ਮੇਨ) ਦੁਆਰਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕੋਰਸਾਂ ਵਿਚ ਦਾਖਲਾ ਗੇਟ ਫਾਰ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੌਜੀ (ਐਮ.ਟੈਕ) ਦੁਆਰਾ ਹੈ।
ਵਿਭਾਗ
ਅਕਾਦਮਿਕ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
ਕੈਂਪਸ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ
ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਰਾਵੰਗਲਾ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਅਸਥਾਈ ਕੈਂਪਸ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਪਰਮ ਕੰਚਨਜੰਗਾ ਸੁਪਰ ਕੰਪਿਊਟਰ
ਐਨਆਈਟੀ ਸਿੱਕਮ ਪਰਮ ਕੰਚਨਜੰਗਾ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੁਪਰ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪਰੀਮ ਸੀਰੀਜ਼ ਹੈ। ਅਪ੍ਰੈਲ, 2016 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਹ ਐਨਆਈਟੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਇੱਕ ਸੁਪਰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ 3 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਤਕਨੀਕੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੇਂਦਰ (ਸੀ-ਡੈਕ) ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਪਹੁੰਚ
ਸੰਸਥਾ ਮਲਟੀ-ਗੀਗਾਬਿੱਟ ਨੈਸ਼ਨਲ ਨੋਲਜ ਨੈਟਵਰਕ (ਐਨ.ਕੇ.ਐਨ.), ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਨੈਟਵਰਕ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਅਕਾਦਮਿਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਸਾਰੀਆਂ Wi-Fi ਸਮਰਥਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਹਾਈ ਸਪੀਡ LAN ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਸਾਰੀਆਂ ਲੈਬਾਂ ਨੂੰ ਹਾਈ ਸਪੀਡ LAN ਦੁਆਰਾ ਇੰਟਰਨੈਟ ਨਾਲ ਵੀ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਹੋਸਟਲਾਂ ਨੂੰ ਵਾਈ-ਫਾਈ ਜਾਂ ਲੈਨ ਰਾਹੀਂ ਇੰਟਰਨੈਟ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਹੋਰ ਹੋਸਟਲ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ।
ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ
ਇਕ ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮੌਕਿਆਂ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਲਈ ਕੈਂਪਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ।
ਹੋਸਟਲ
ਇੰਸਟੀਚਿਟ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਫੈਕਲਟੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ, ਕੈਂਪਸ ਵਿਚ ਬੋਰਡਿੰਗ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੰਸਟੀਚਿਟ ਮਰਦ ਅਤੇ ਔਰਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਵੱਖਰੀ ਮੈੱਸ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ ਵਾਲੇ ਵੱਖਰੇ ਹੋਸਟਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ
ਪੂਰਨ ਚਮਕ
ਨਿਰਪੇਖ ਕਾਂਤੀਮਾਨ ਕਿਸੇ ਖਗੋਲੀ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਆਪਣੇ ਚਮਕੀਲੇਪਨ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮਿਸਾਲ ਲਈ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਤਾਰੇ ਦੇ ਨਿਰਪੇਖ ਕਾਂਤੀਮਾਨ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋ ਰਹੀ ਹੋ ਤਾਂ ਇਹ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ ਉਸ ਤਾਰੇ ਦੇ ਠੀਕ 10 ਪਾਰਸੈਕ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਚਮਕੀਲਾ ਲੱਗਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਪੇਖ ਕਾਂਤੀਮਾਨ ਅਤੇ ਸਾਪੇਖ ਕਾਂਤੀਮਾਨ ਵਿੱਚ ਗਹਿਰਾ ਅੰਤਰ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਤਾਰਾ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਵੀਹ ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੂਲ ਚਮਕ ਰੱਖਦਾ ਹੋਵੇ ਲੇਕਿਨ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਦੂਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਕਿਸੇ ਦਰਸ਼ਕ ਲਈ ਸੂਰਜ ਦਾ ਸਾਪੇਖ ਕਾਂਤੀਮਾਨ ਜਿਆਦਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੂਜੇ ਤਾਰੇ ਦਾ ਨਿਰਪੇਖ ਕਾਂਤੀਮਾਨ ਸੂਰਜ ਵਲੋਂ ਜਿਆਦਾ ਹੈ। ਨਿਰਪੇਖ ਕਾਂਤੀਮਾਨ ਅਤੇ ਸਾਪੇਖ ਕਾਂਤੀਮਾਨ ਦੋਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਣਨ ਦੀ ਇਕਾਈ ਮੈਗਨਿਟਿਊਡ (magnitude) ਕਹਲਾਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਵਲੋਕਨ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ
ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ
ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (Indonesian: Partai Komunis Indonesia, ਪੀ ਕੇ ਆਈ ) 1965 ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਸਟਾਂ ਦੇ ਕਤਲਾਮ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਰ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗੈਰ-ਹੁਕਮਰਾਨ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀਆਂ
ਕਾਸ਼ੀਪੁਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਕਾਸ਼ੀਪੁਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ 70 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਊਧਮ ਸਿੰਘਨਗਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇਹ ਹਲਕਾ ਜਨਰਲ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 117999 ਵੋਟਰ ਸਨ।
ਵਿਧਾਇਕ
ਸਿਲਿਸਲੇਵਾਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਜੱਟ ਰਾਜਵੰਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਉੱਤੇ ਜਾਟਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਜਾਂ ਰਿਆਸਤਾਂ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
right|thumb|333x333px| ਭਰਤਪੁਰ ਰਾਜ ਦੇ ਬਾਨੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸੂਰਜ ਮੱਲ ਦੀ ਮੂਰਤੀ
ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ
ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਜਾਂ ਆਤਮ-ਹੱਤਿਆ ਜਾਂ ਸਵੈ-ਘਾਤ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਦੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦੇਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਨਿਰਾਸਾ-ਵੱਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੀਹਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਦਿਲਗੀਰੀ, ਬੇਦਿਲੀ, ਸਕਿਟਸੋਫ਼ਰੇਨੀਆ, ਦੂਹਰੀ-ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦੇ ਰੋਗ, ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਅਮਲ, ਨਸ਼ਈਪੁਣਾ ਆਦਿ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਾਲੀ ਤੰਗੀ ਜਾਂ ਘਰੇਲੂ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿਚਲੀ ਫਿੱਕ ਵਰਗੇ ਬੋਝ ਵੀ ਅਹਿਮ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਰੋਕਣ ਲਈ ਚੁੱਕੇ ਜਾਂਦੇ ਕਦਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਨਾ ਦੇਣਾ, ਦਿਮਾਗੀ ਰੋਗਾਂ ਅਤੇ ਨਸ਼ਈਪੁਣੇ ਦਾ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਵਾਧਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਫਿਤਰਤ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰਹਿਣ ਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ
ਅਰਕੋ ਮੁਖਰਜੀ
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲ
ਸਾਲ 2013 ਵਿਚ, ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਇਕੱਲਾ, ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ ਐਲਬਮ 'ਘਤਰ ਕੋਠੇ' ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 2015 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਐਲਬਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ‘ਪੰਜ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਲੋਕ ਐਲਬਮ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। 2018 ਵਿਚ, ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਸਲ ਇੰਸਟ੍ਰੂਮੈਂਟਲ ਐਲਬਮ 'ਦਿ ਸ਼ੇਰ ਐਂਡ ਹੈਮਸਟਰ' ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਟੈਕਸਟ-ਚਿੱਤਰ-ਸੰਗੀਤ ਸੰਬੰਧੀ ਅਧਾਰਤ ਐਲਬਮ ਹੈ। 2019 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਅਰਕੋ ਨੇ 'ਬੰਧੂਰ ਬੇਰੀ' ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ੁੱਧ ਫੀਲਡ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਅਧਾਰਤ ਐਲਬਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਇੰਡੋ-ਆਇਰਿਸ਼ ਸੰਗੀਤਕ ਜੋੜੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਕ੍ਰਾਸਓਵਰ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਆਇਰਿਸ਼ ਹਾਰਪ ਖਿਡਾਰੀ ਅੰਨਾ ਤਨਵੀਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਸੈਲਟਿਕ, ਮੈਡਾਗਾਸਕਨ, ਅਮਰੀਕੀ ਜੜ੍ਹਾਂ, ਜਿਪਸੀ ਜੈਜ਼, ਨੇਪਾਲੀ, ਭਾਰਤੀ, ਸਪੈਨਿਸ਼, ਅਫਰੋ-ਕਿਉਬਨ, ਸੇਨੇਗਾਲੀਜ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ-ਬੰਗਾਲੀ ਦੇ ਗਾਣੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯੈਨ ਬੇਜੌਆਨ, ਲੌਰੇਂਟ ਜ਼ੈਲਰ, ਅਲੈਕਸ ਵੌਸਿਨ, ਕੇਵਿਨ ਗੌਬਰਨ, ਰੀਤੋਬਨ ਦਾਸ, ਗਿੰਨੀ ਮਰੇ ਡੇਵਿਡ, ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਕਾਰਾਗੋਸ, ਬੇਨ ਕ੍ਰਾਕਾਉਰ, ਦੀਪਾਂਤਸ਼ੂ ਰਾਏ, ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਕਈ ਹੋਰ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਮਾਨਤਾ
ਮੁਖਰਜੀ ਨੇ ਬੰਗਾਲ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿਚ ਗਾਇਆ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੁਝ ਗੀਤਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸੰਗੀਤ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 2004 ਵਿੱਚ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਭੋਰਸ਼ਾ ਠਾਕੁਕ ਬੰਗਲਾ ਗਾਨ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਪਿਛਲੀਆਂ ਚਾਰ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਮਹੱਤਤਾ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੀਤ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਗੰਧਰਵ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ 'ਗੰਧਰਵ ਸਨਮਾਨ' ('ਸਨਮਾਨ' ਨੇਪਾਲੀ ਵਿਚ ਆਦਰ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ)ਦੇ ਕੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with hCards
ਵਰਬੀਆ
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਵਰਬੀਆ ਇੱਕ ਦੇਵੀ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਰੋਮਨ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਇਕੱਲੇ ਵੇਦੀ-ਪੱਥਰ ਤੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ 'ਇਲਕਲੇ' ਵਿਖੇ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।। ਉਸ ਨੂੰ ਵ੍ਹਰਫੇ ਦਰਿਆ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਔਰਤ ਦਾ ਚਿੱਤਰ (ਇਲਕਲੇ ਤੋਂ ਵੀ) ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾ ਸਕਦਾ ਹੈ,ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਿਰ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਲੰਬਾ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਚੋਗਾ ਪਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਕੋਲ ਦੋ ਵੱਡੇ ਸੱਪ ਹਨ। ਜਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਜ਼ਿੱਗ-ਜ਼ੈਗਜ਼ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਹਰੇਕ ਹੱਥ ਵਿਚ ਇਕ ਫੜ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਮੂਲ/ ਵੰਸ਼(ਕੁਲ)
ਵਰਬੀਆ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਚਿੱਤਰ ਦਾ ਪੱਥਰ ਹੁਣ "ਇਲਕਲੇ" ਵਿਚ ਮੈਨੋਰ ਹਾਊਸ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੈਨੋਰ ਹਾਊਸ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਗੁਆਂਢੀ "ਆਲ ਸੇਂਟ ਚਰਚ" ਰੋਮਨ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ 'ਵਰਬੀਆ' ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਵਸਥਿਕਾ ਪੱਥਰ
ਸਵਸਥਿਕਾ ਪੱਥਰ ਇਲਕਲੇ ਮੂਰ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ ਇੱਕ ਪੈਟਰੋਗਲਾਈਫ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵਾਰਫੇ ਵਾਦੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਚੱਟਾਨ ਕਲਾ ਵਿਚ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ। ਇਹ ਕੱਪ-ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਮੂਰ ਦੇ ਪਾਰ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਕੱਪ-ਅਤੇ-ਰਿੰਗ ਆਰਟ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਪ੍ਰੋਟੋ-ਸੇਲਟਿਕ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਵਿਚ werbā- 'ਛਾਲੇ' ਹੋਣ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੁਨਰ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਮ ਇਸ ਲੈਕਸਿਅਮ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕਿਤ ਰੂਪ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਛਾਲੇ"। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਨਾਮ ਦੀ ਜੜ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰੋਟੋ-ਇੰਡੋ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਜੜ ਦੇ ਸੇਲਟਿਕ ਰਿਫਲੈਕਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਕ ਹੋਰ ਸੰਭਾਵਨਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਨਾਮ ਰੋਮਨੋ-ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰੋਟੋ-ਸੇਲਟਿਕ ਤੱਤ *ਅਪਰ-ਬੇਜ-ਅ- (ਅਪਰ-ਸਟ੍ਰਾਈਕ-ਐਫ) ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦਾ ਸੰਯੋਜਨ ਹੈ।
2012 ਬ੍ਰਿਕਸ ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ
2012 ਬ੍ਰਿਕਸ ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ, ਬ੍ਰਿਕਸ (ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਿਕ) ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਚੌਥਾ ਵਾਰਸ਼ਿਕ ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਪੰਜ ਮੈਂਬਰ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਬਰਾਜੀਲ, ਰੂਸ, ਭਾਰਤ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਸਥਿਤ ਪੰਜ ਸਿਤਾਰਾ ਹੋਟਲ ਤਾਜ ਮਹਲ ਵਿੱਚ 29 ਮਾਰਚ, 2012 ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਮੌਕਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਨੇ ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਿਕਸ ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਦੀ ਮੇਜਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਸੀ ਸੰਸਾਰਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਈ ਬ੍ਰਿਕਸ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ। ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਬੈਂਕ ਦੇ ਸਮਾਨ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਕਸ ਬੈਂਕ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਕਰੜੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਲੇਕਿਨ ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਸਨੂੰ ਕਈ ਵਿਵਾਦਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤਿੱਬਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਚੀਨ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬ੍ਰਿਕਸ ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ
ਉਲਕਾ ਪਿੰਡ
right|thumb|ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਉਲਕਾ ਡਿੱਗਣ ਦਾ ਦ੍ਰਸ਼ਿਅ ; ਇਹ ਦ੍ਰਸ਼ਿਅ ਏਕਸੋਜਰ ਸਮਾਂ ਕਬੜਾਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ
ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਇੱਕ ਤਰਫ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਅਤਿਅੰਤ ਵੇਗ ਨਾਲ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਦੇ ਹੋਏ ਜੋ ਪਿੰਡ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਲਕਾ (meteor) ਅਤੇ ਸਧਾਰਨ ਬੋਲ-ਚਾਲ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟਦੇ ਹੋਏ ਤਾਰੇ ਅਤੇ ਬਲਦੀ ਲੱਕੜ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਲਕਾਵਾਂ ਦਾ ਜੋ ਅੰਸ਼ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਜਲਣ ਤੋਂ ਬਚਕੇ ਧਰਤੀ ਤੱਕ ਪੁੱਜਦਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਉਲਕਾਪਿੰਡ (meteorite) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਲਕਾਵਾਂ ਅਣਗਿਣਤ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵੇਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਗਿਰਨ ਵਾਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤਿਅੰਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਤਾਂ ਇਹ ਅਤਿ ਅਨੋਖੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਦੂਜੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ ਹੋਏ ਵੱਖ ਵੱਖ ਗ੍ਰਿਹਾਂ ਆਦਿ ਦੇ ਸੰਗਠਨ ਅਤੇ ਸੰਰਚਨਾ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਸਰੋਤ ਕੇਵਲ ਇਹ ਹੀ ਪਿੰਡ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਬੋਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭੂਮੰਡਲੀ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਆਏ ਹੋਏ ਪਦਾਰਥ ਉੱਤੇ ਕੀ ਕੀ ਪ੍ਰਤੀਕਰਿਆਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਇਹ ਪਿੰਡ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਭੂਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸੰਪਰਕ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵਰਗੀਕਰਣ
ਉਲਕਾਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਰਗੀਕਰਣ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁੱਝ ਪਿੰਡ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੋਹੇ, ਨਿਕਲ ਜਾਂ ਮਿਸ਼ਰਤ ਧਾਤਾਂ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਸਿਲਿਕੇਟ ਖਨਿਜਾਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਪੱਥਰ-ਯੋਗਿਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਵਰਗ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਧਾਤਵੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਵਰਗਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ਮਿਕ ਉਲਕਾਪਿੰਡ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਕੁੱਝ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਧਾਤਵੀ ਅਤੇ ਆਸ਼ਮਿਕ ਪਦਾਰਥ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਾਨ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਧਾਤਾਸ਼ਮਿਕ ਉਲਕਾਪਿੰਡ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਵਾਕਈ ਪੂਰੇ ਧਾਤਵੀ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਆਸ਼ਮਿਕ ਉਲਕਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਹੋਰ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਉਲਕਾਪਿੰਡ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਵਰਗ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਕਰਕੇ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੰਰਚਨਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨਾਂ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਭੇਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਆਸ਼ਮਿਕ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮੁੱਖ ਉਪਭੇਦ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਕੌਂਡਰਾਇਟ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਅਕੌਂਡਰਾਇਟ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਪਵਰਗ ਦੇ ਪਿੰੜੋਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਲੱਛਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵ੍ਰੱਤਾਕਾਰ ਦਾਣੇ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੌਂਡਰਿਊਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹਨਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕੌਂਡਰਿਊਲ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕੌਂਡਰਾਇਟ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਧਾਤਵੀ ਉਲਕਾਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੋ ਮੁੱਖ ਉਪਭੇਦ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਰਮਵਾਰ ਅਸ਼ਟਾਨੀਕ (ਆਕਟਾਹੀਡਰਾਇਟ) ਅਤੇ ਸ਼ਸ਼ਠਾਨੀਕ (ਹੈਕਸਾਹੀਡਰਾਇਟ) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਨਾਮ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਅੰਤਰਰਚਨਾ ਵਿਅਕਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਵਰਗਾ ਇਸ ਨਾਮਾਂ ਵਲੋਂ ਵਿਅਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਹਿਲੇ ਵਰਗ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਧਾਤਵੀ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਬੰਨ (ਪਲੇਟ) ਅਸ਼ਟਾਨੀਕ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਸ਼ਠੀਨੀਕ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਥਾਪੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਵਿਡਾਮਨਸਟੇਟਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਮਾਰਜਿਤ ਵਰਕੇ ਉੱਤੇ ਵੱਡੀ ਸੁਗਮਤਾ ਨਾਲ ਸਿਆਣੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਧਾਤਵਾਸ਼ਮਿਕ ਉਲਕਾਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੋ ਮੁੱਖ ਉਪਵਰਗ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਰਮਅਨੁਸਾਰ ਪੈਲੇਸਾਇਟ ਅਤੇ ਅਰਧਧਾਤਵਿਕ (ਮੀਜੋਸਿਡਰਾਇਟ) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲੇ ਉਪਵਰਗ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਆਸ਼ਮਿਕ ਅੰਗ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਔਲੀਵੀਨ ਖਣਿਜ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਸਫਟ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੱਕਰਾਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਅਲੌਹ - ਨਿਕਲ ਧਾਤਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਸਮਾਵ੍ਰੱਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਰਧਧਾਤਵਿਕ ਉਲਕਾਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਇਰੌਕਸੀਨ ਅਤੇ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਏਨੌਰਥਾਇਟ ਫੇਲਸਪਾਰ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸੇਂਟ ਜੇਮਜ਼ ਪਾਰਕ
ਸੇਂਟ ਜੇਮਜ਼ ਪਾਰਕ, ਇਸ ਨੂੰ ਨਿਊਕੈਸਲ ਅਪੌਨ ਟਾਈਨ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਊਕੈਸਲ ਯੂਨਾਈਟਡ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ੫੨,੪੦੫ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ
ਹਰਕੀਰਤ ਸਿੰਘ (ਜਨਰਲ)
ਮੇਜਰ ਜਨਰਲ (ਰਿਟਾਇਰਡ) ਹਰਕੀਰਤ ਸਿੰਘ  ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦਾ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਅਫਸਰ ਹੈ। ਸਿੰਘ ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ 1987 ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਰੱਖਿਆ ਸੈਨਾ (IPKF) ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਮਾਂਡਰ ਸੀ।
ਨੋਰਮਨ ਪ੍ਰਿਚਰਡ
ਨੋਰਮਨ ਗਿਲਬਰਟ ਪ੍ਰਿਚਰਡ (23 ਜੂਨ 1877 – 31 ਅਕਤੂਬਰ 1929) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਐਥਲੀਟ ਸੀ । ਐਥਲੀਟ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੱਕੇ ਤੌਰ 'ਤੇ 1905 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਚਲਾ ਗਿਆ ।
ਪ੍ਰਿਚਾਰਡ ਪਹਿਲਾ ਐਥਲੀਟ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1900 ਦੀਆਂ ਉਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ 200 ਮੀਟਰ ਦੌੜ ਅਤੇ 200 ਮੀਟਰ ਅੜਿੱਕਾ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਦੋ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ।
ਜੀਵਨ
ਪ੍ਰਿਚਰਡ ਦਾ ਜਨਮ ਕਲਕੱਤੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਜਾਰਜ ਪੀਟਰਸਨ ਪ੍ਰਿਚਰਡ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਹੇਲਨ ਮੇਨਾਰਡ ਪ੍ਰਿਚਰਡ ਸੀ।
ਐਂਡੀ ਗੁਟਮਨਜ਼
ਐਂਡੀ ਗੁਟਮਨਜ਼ ਇਜ਼ਰਾਇਲੀ ਆਦੇਸ਼ਕਾਰ(ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਰ) ਅਤੇ ਉੱਦਮੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪੀ.ਐਚ.ਪੀ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜ਼ੈਂਡ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਗੁਟਮਨਜ਼ ਟੈਕਨੀਅਨ ਦਾ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਹਾਇਫ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਦਾ ਤਕਨੀਕੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਹਿਪਾਠੀ ਜ਼ੀਵ ਸੁਰਾਸਕੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ 1993 ਵਿੱਚ ਪੀ.ਐਚ.ਪੀ.3 ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ। 1997 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜ਼ੈਂਡ ਇੰਜਣ ਲਿਖਿਆ ਜੋ ਕਿ ਪੀ.ਐਚ.ਪੀ.4 ਦੀ ਕੋਰ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜ਼ੈਂਡ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
ਨੋਰਮਨ ਪ੍ਰਿਚਰਡ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1877 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1929 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਦਾਕਾਰ
ਐਂਡੀ ਗੁਟਮਨਜ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਜ਼ਰਾਇਲੀ ਬਲੌਗਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੀ.ਐਚ.ਪੀ ਲੇਖਕ
ਬਾਬੂ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਨ
ਬਾਬੂ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸੀ।
ਬਾਬੂ ਸਿੰਘ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕਸਬਾ ਖਮਾਣੋ ਨੇੜੇ ਪਿੰਡ ਗੋਸਲਾਂ ਦਾ ਜੰਮਪਲ ਸੀ।
ਹੋਰ
ਸੱਚ ਬੋਲਿਆਂ ਭਾਂਬੜ ਮੱਚਦਾ ਏ (ਵਿਅੰਗ ਰਚਨਾ)
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ
ਫੇਰੀ ਫੜ੍ਹੀ ਵਾਲੇ ਕਾਮੇ
ਫੇਰੀ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਰੇਹੜੀ ਫੜ੍ਹੀ ਵਾਲੇ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ:Hawkers) ਉਹ ਨਿੱਕੇ ਨਿੱਕੇ ਵਿਕ੍ਰੇਤਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਗਲੀ ਗਲੀ ਘੁੰਮ ਕੇ ਉੱਚੀ ਅਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਕਾ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੀ ਰੇਹੜੀ ਉੱਤੇ ਸਮਾਨ ਵੇਚਦੇ ਹਨ । ਇਹ ਵਿਕ੍ਰੇਤਾ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲੋੜਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਮਾਨ ਵੇਚ ਕੇ ਆਪਣੀ ਜੀਵਿਕਾ ਕਮਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਫੇਰੀ ਵਾਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਫੜ੍ਹੀ ਵਾਲੇ ਵੀ ਛੋਟੇ ਵਿਕ੍ਰੇਤਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਉਹ ਗਲੀ ਗਲੀ ਘੁੰਮਕੇ ਆਪਣਾ ਸਮਾਨ ਵੇਚਣ ਦੀ ਥਾਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੇ ਠਹਿਰ ਕੇ ਆਪਣਾ ਸਮਾਨ ਵੇਚਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਰੋਜ਼ੀ ਕਮਾਓਣ ਵਾਲੇ ਕਾਮਿਆਂ ਦੀ ਹਰ ਮੁਲਕ ਤੇ ਸੂਬੇ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਵਡੀ ਗਿਣਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕੰਮ ਨਾ ਕੇਵਲ ਵੱਸੋਂ ਦੇ ਇੱਕ ਵਡੇ ਤਬਕੇ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਬਲਕਿ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਰਹਿਤ ਅਤੇ  ਵਾਤਾਵਰਣ ਪੱਖੀ ਵੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉੰਕੀ ਰੇਹੜੀ, ਜਿਸ ਤੇ ਇਹ ਵਿਕ੍ਰੇਤਾ ਸਮਾਨ ਵੇਚਦੇ ਹਨ ਉਹ ਜਿਸਮਾਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਚਲਾਓਣ ਵਾਲੀ ਰਿਕ੍ਸ਼ਾ ਰੇਹੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦਾ ਪ੍ਰਦੂਸਣ ਨਹੀ ਕਰਦੀ।
ਭਾਰਤ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਕਾਨ ਉਸਾਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਗਰੀਬੀ ਨਿਵਾਰਨ ਮੰਤਰਾਲੇ, ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 10 ਮਿਲੀਅਨ (ਇੱਕ ਕਰੋੜ) ਫੇਰੀ ਫੜ੍ਹੀ ਵਾਲੇ ਵਿਕ੍ਰੇਤਾ ਹਨ,ਜਿਹਨਾ ਵਿਚੋਂ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ 250,000,ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ 200,000,ਕਲਕੱਤਾ ਵਿੱਚ 150,000,ਤੋਂ ਵੱਧ,ਅਲਾਹਾਬਾਦ ,ਵਿਚ 100000 ਸਨ। ਇਹਨਾ ਵਿਚ ਜਿਆਦਾਤਰ ਪਰਵਾਸ ਕਰਕੇ ਆਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਭਾਂਵੇਂ 1990 ਵਿਚ ਪਰਚੂਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਤੇ ਲਾਈਸੇੰਸ ਪਰਮਿਟ ਰਾਜ ਦਾ ਖਾਤਮਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਇਹ ਇਸ ਕਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਰਿਹਾ ਜੋ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾਵਾਂ ਵਲੋਂ ਇਹਨਾ ਦੀ ਲੁੱਟ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹਨਾ ਲਾਈਸੇੰਸਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਵਿਕਰੇਤਾਂਵਾ ਦੀ ਅਸਲ ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਘਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਪਨਪਣ ਦਾ ਕਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਕਲਕੱਤਾ ਵਿਚ ਇਹ ਗੈਰ ਜਮਾਨਤੀ ਅਪਰਾਧ ਦੀ ਧਾਰਾ ਅਧੀਨ ਆਉਦਾ ਹੈ।
ਸਤੰਬਰ, 2012 ਵਿੱਚ ,ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਡੀਕ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਗਲੀ ਵਿਕ੍ਰੇਤਾ ਬਿੱਲ (ਗਲੀ ਵਿਕ੍ਰੇਤਾਂਵਾਂ ਦੀ ਆਜੀਵਕਾ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤਤਾ ਕਨੂਨ), ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਬਿੱਲ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਲੋਂ 6 ਸਤੰਬਰ 2013 ਨੂੰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਲੋਂ 19 ਫ਼ਰਵਰੀ 2014 ਨੂੰ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  ਇਸ ਨੂੰ 4 ਮਾਰਚ 2014 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਮੰਜੂਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਕਾਨੂਨ ਅਜੇ ਨੋਟੀਫਾਈ ਕਰਕੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਪੰਜਾਬ
ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਕੀ ਸੁਧਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ 6 ਵੀਂ ਰਿਪਰੋਟ (ਪੰਨਾ 48 -49) ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 2 ਲੱਖ ਅਜਿਹੇ ਪਰਿਵਾਰ ਹਨ ਜੋ ਰੇਹੜੀ ਫੜੀ ਦੀ ਫੇਰੀ ਦਾ ਕਿੱਤਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ । ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਜਿਆਦਾ ਗਿਣਤੀ ਲੁਧਿਆਣਾ, ਜਲੰਧਰ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ,ਪਟਿਆਲਾ ਆਦਿ ਵਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ , ਜੋ ਕਿ ਮਿਉਂਸਪਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾ ਹਨ ,ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ।
ਬਾਹਰਲੇ ਮੁਲਕ
ਫਿਲੀਪਾਈਨ,ਲਾਓਸ, ਕੰਬੋਡੀਆ, ਅਤੇ ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੇਸਾਂ ਵਿਚ ਗਲੀ ਵਿਕ੍ਰੇਤਾਂਵਾਂ ਵੱਲੋ ਅੰਡੇ ਦਾ ਦਾ ਭਰੂਣ ਵੇਚਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਖਾਣ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਕਵਾਨ ਹੈ। ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਗਲੀ ਵਿਕ੍ਰੇਤਾਂਵਾਂ ਵਲੋਂ ਆਮ ਤੋਰ ਤੇ ਮੱਛੀ ਪਕਵਾਨ ਗੋਲੇ (fish ball),ਗਾਂ-ਮਝ ਦੇ ਮੀਟ ਦੇ ਗੋਲੇ(beef ball), ਭੁੰਨੇ ਕਾਜੂ, ਅਤੇ ਟੋਫ਼ੂ ਆਦਿ ਵੇਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕੈਰੇਬੀਅਨ(Caribbean)
ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਗਲੀਆਂ ਦੇ ਵਿਕ੍ਰੇਤਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਖੇਤਰੀ ਸਪੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੇੰਡੇਡਰਜ ਅਮ੍ਬੁਲੇੰਟ੍ਸ ("ਫਿਰਤੂ ਵਣਜਾਰੇ") ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ :vendedores ambulantes ("mobile vendors") ਜਾਂ ਸਿਰਫ "ਫਿਰਤੂ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹਨਾ ਦਾ ਇਹੋ ਨਾਮ ਪ੍ਰ੍ਚੱਲਤ ਹੈ। ਅਰਜਨਟਾਈਨਾ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾ ਨੂੰ ਮੰਤੇਰੋਸ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਵਿਕ੍ਰੇਤਾ ਘੁਮਕੜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ  ਜੋ ਘਰ ਘਰ  ਆਪਣਾ ਸਮਾਨ ਵੇਚਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਖਾਸ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਤੇ ਖੜ੍ਹਕੇ ਆਪਣਾ ਮਾਲ ਵੇਚਦੇ ਹਨ।
ਗਲੀ ਦੇ ਰੇਹੜੀ ਫੜ੍ਹੀ ਵਿਕ੍ਰੇਤਾ ਕਈ ਕਾਨੂਨੀ ਅੜਚਨਾ ਅਤੇ ਫੀਸਾਂ ਜੁਰਮਾਨਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ਵਤਖੋਰੀ ਦੀ ਸਮਸਿਆ ਦਾ ਵੀ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਫੀ ਵਿਕ੍ਰੇਤਾ ਗੈਰ ਕਾਨੂਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਚਰਦੇ ਹਨ।
ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਜਾਂ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਚੋਰੀ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਇਹ ਵਿਕ੍ਰੇਤਾ ਆਪਣੀ ਗਿਣਤੀ ਸੀਮਤ ਰਖਦੇ ਹਨ।
ਅਰਜਨਟਾਈਨਾ
ਅਰਜਨਟਾਈਨਾ ਵਿੱਚ ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਰੇਹੜੀ, ਫੜੀ ਤੇ ਸਮਾਨ ਵੇਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ "ਮੰਤੇਰੋਸ"("manteros")ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗੈਰ ਕਾਨੂਨੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਹਨ। ਇਹਨਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਜਿਹੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾ ਕੋਲ ਲੋੜੀਂਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਨਹੀ ਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਇਸ ਉਹ ਮਨੁਖੀ ਤਸਕਰੀ, ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬੰਧੂਆ ਮਜਦੂਰੀ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤੇ ਜਾਦੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ
ਕੈਮ੍ਲੋ (Camelô) ਗਲੀ ਦੇ ਵਿਕ੍ਰੇਤਾਂਵਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲੀਅਨ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਨਾਮ ਹੈ। ਕੈਮ੍ਲੋ ਸ਼ਬਦ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਕੇਮ੍ਲੋਟ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ "ਮਾੜੀ ਕੁਆਲਟੀ ਦਾ ਸਮਾਨ ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ ਵਣਜਾਰਾ" ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕਿਊਬਾ
ਕਿਊਬਾ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿਚ ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਗੋਨ(ਗਲੀ ਵਣਜਾਰੇ ਦੀ ਹਾਕ) ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਇੱਕ ਇੱਕ ਵੰਨਗੀ ਹੈ।
ਗੋਟੇਮਾਲਾ
ਅਨਤੀਗੁਆ(Antigua), ਵਿਖੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਮਾਯਾ (Maya peoples) ਅਤੇ ਲੇਦੀਨੋ ਨਾਮੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਔਰਤਾਂ ਹਸਤਕਲਾ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਪੇਟੀਕੋਟ (ਬਲਾਊਜ਼) ਅਤੇ ਸੂਟ ਆਦਿ ਵੇਚਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮੈਕਸੀਕੋ
ਮੈਕਸੀਕੋ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਗਲੀ ਵਿਕ੍ਰੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਆਮਦ ਪੂਰਵ ਹਿਸ੍ਪੇਨਿਕ ਕਾਲ ਤੋਂ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਇਹਨਾ ਨੂੰ ਕੰਟ੍ਰੋਲ ਕਰਨ ਦੇ ਕਈ ਉਪਰਲੇ ਕਰਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ 2007 ਵਿਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿਸਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹਨਾ ਵਿਕ੍ਰੇਤਾਂਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਾਓਣ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੁਹਿਮ ਚਲਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਇਹਨਾ ਗੈਰ ਕਾਨੂਨੀ ਗਲੀ ਵਿਕ੍ਰੇਤਾਂਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਚ ਹੈ। 2003 ਵਿਚ ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਸੀ ਕਿ ਮੈਕਸੀਕੋ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ 199,328 ਗਲੀ ਵਿਕ੍ਰੇਤਾ ਸਨ।
ਪੇਰੂ
ਪੇਰੂ ਵਿਖੇ ਗਲੀ ਵਿਕ੍ਰੇਤਾਂਵਾਂ (ambulantes) ਵਿਰੁਧ ਅਰਿਕੁਇਪਾ ਪੇਰੂ (Arequipa Peru) ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਬੁਛਾੜਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਇਥੇ ਜਿਆਦਾ ਵਿਕ੍ਰੇਤਾ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਆਓਂਦੇ ਹਨ ।
ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ
ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਕਾ ਦੇ ਕੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੇਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਗਲੀ ਵਿਕਰੇਤਾਂ(street vendors) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦਾ ਸਮਾਨ ਜਿਵੇਂ ਤਲੇ ਹੋਏ ਕੇਲੇ ,ਨੂਡਲਜ਼ ,ਆਈਸ ਕਰੀਮ ਅਤੇ ਖਾਣ ਪੀਣ ਤੋਂ ਵਖ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਿੰਵੇਂ ਗਹਿਣੇ, ਕਪੜੇ,ਕਿਤਾਬਾਂ ਆਦਿ ਵੀ ਵੇਚਦੇ ਹਨ।ਕੁਝ ਗਲੀ ਵਿਕ੍ਰੇਤਾ ਖੇਡ ਮੈਦਾਨਾ ਵਿਖੇ ਵੀ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਵੇਚਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾ ਨੂੰ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਕ੍ਰੇਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਾਣ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਕਿੱਤੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੈਰ ਸੰਗਠਤ ਕਿੱਤੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੇਚ ਵਟਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਿੱਤੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਲੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਲੀ ਦੇ ਹੋਕੇ
ਰਿਚਰਡ ਐਮ. ਡਾਰਸਨ
ਜੀਵਨ
ਜਨਮ 1916 ਨਿਊਯਾਰਕ (ਯੂਨਾਇਟਿਡ ਸਟੇਟਸ)
ਮੌਤ 1981 ਇੰਡੀਆਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ(ਯੂਨਾਇਟਿਡ ਸਟੇਟਸ)
ਸਚਿਨ ਪਾਇਲਟ
ਸਚਿਨ ਰਾਜੇਸ਼ ਪਾਇਲਟ (ਜਨਮ 7 ਸਤੰਬਰ 1977) ਇੱਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ. ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ 15 ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਅਜਮੇਰ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ ਖੇਤਰ) ਅਜਮੇਰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਚੋਣ ਖੇਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੂਜਾ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਰਾਜਸਥਾਨ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ।
ਰਿਚਰਡ ਐਮ. ਡਾਰਸਨ
ਜੀਵਨ
ਪੜ੍ਹਾਈ ਫਿਲੀਪਸ ਐਕਸਟਰ ਅਕੈਡਮੀ (1929-1939)
ਸਚਿਨ ਪਾਇਲਟ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1977 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਲੋਕ
ਰਿਚਰਡ ਐਮ. ਡਾਰਸਨ
ਜੀਵਨ
ਕਿੱਤਾ ਅਧਿਆਪਨ(ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ(1943),ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ(1944), ਇੰਡੀਆਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ(1957),ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਗਿਆਨੀ)
ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ:- ਫਰੈਡਰਿਕ ਜੈਕਸਨ ਟਰਨਰ, ਵਰਨਨ ਪਰਿੰਗਟਨ, ਹੈਨਰੀ ਨਾਸ਼ ਸਮਿੱਥ
ਡਾਰਸਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਵਾਲ- ਲੋਕ ਕੌਣ ਹਨ? ਲੋਕਧਾਰਾ ਕੀ ਹੈ? ਕੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਇੱਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਹੈ?
ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ
1957 ਤੋਂ 62 ਤੱਕ ਅਮਰੀਕਨ ਫੋਕਲੋਰ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਜਨਰਲ ਆਫ ਅਮਰੀਕਨ ਫੋਕਲੌਰ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ, 1969 ਤੋਂ 73 ਤੱਕ ਅਮਰੀਕਨ ਕੌਂਸਲ ਆਫ ਲਰਨਰ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦਾ ਡੈਲੀਗੇਟ ਰਿਹਾ, ਟੋਕੀਓ ਵਿੱਚ ਫੁਲਬਰਾਇਡ ਵਿਜਟਿਂਗ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆਂ, ਬਰਕਲੇ ਪੈਨਸਲਨੀਆ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ। 1959 ਤੋਂ 1964 ਤੱਕ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਅਤੇ ਇਥਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਫੋਰਲੌਰ ਦੇ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੇ ਆਦਿ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਰਹੇ।
ਪੁਸਤਕਾਂ
1946:Jonathan Draws The Long Bow
1950:American Begins
1952:Bloodstoppers And Bearwalkers Folk Traditions Of Michigan is Upper Eninsula
1953:American Rebels:Personal Narratives of the American Revolution
1953: Patriots Of the American Revolution
1956: Negro Folktales in Michigan
1958: Negro Folktales from Pine Bluff, Arkansas, and Calvin, Michigan
1959: American Folklore
1961: American Folklore and the Historian
1961: Folk Legends of Japan
1961: Folklore Research Around the World: A North American Point of View
1963: Studies in Japanese Folklore
1964: Buying the Wind: Regional Folklore in the United States
1967: American Negro Folktales
1969: British Folklorists: A History
1971: American Folklore and the Historian
1972: African Folklore
1972: Folklore and Folklife: An Introduction
1972: Folklore: Selected Essays
1973: America in Legend
1973: Folklore and Traditional History
1974: Folklore in the Modern World
1975: Folktales Told Around the World
1976: Folklore and Fakelore: Essays toward a Discipline of Folk Studies
1981: Land of the Millrats
1982: Man and Beast in American Comic Legend
1983: Handbook of American Folklore
ਸ਼ਿਵ ਕੇ ਕੁਮਾਰ
ਸ਼ਿਵ ਕੇ ਕੁਮਾਰ (16 ਅਗਸਤ 1921, ਲਾਹੌਰ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ – 1 ਮਾਰਚ 2017, ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵੀ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਨਾਵਲਕਾਰ, ਅਤੇ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ ਸੀ।
ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਸ਼ਿਵ ਕੇ ਕੁਮਾਰ ਲਾਹੌਰ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 1921 ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਦਯਾਨੰਦ ਐਂਗਲੋ ਵੈਦਿਕ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ 1937 ਵਿਚ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਬੀ.ਏ. ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ, ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਅਤੇ ਫਾਰਮੈਨ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਕਾਲਜ, ਲਾਹੌਰ (1943) ਤੋਂ ਐਮ.ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
1943 ਵਿਚ, ਉਹ ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਕਾਲਜ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਸਮੇਂ ਦਿੱਲੀ ਚਲੇ ਗਿਆ। ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਹੰਸਰਾਜ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਫਸਰ ਵਜੋਂ ਥੋੜਾ ਥੋੜਾ ਸਮਾਂ ਲੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ 1950 ਵਿੱਚ ਫਿਜ਼ਵਿਲੀਅਮ ਕਾਲਜ, ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਵਿੱਚ ਉਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਛੱਡ ਇੰਗਲੈਂਡ ਚਲਾ ਗਿਆ। 1956 ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਡਾਕਟਰੇਟ ਕੀਤੀ।  ਉਸ ਦੇ ਖੋਜ ਪੱਤਰ  ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਸੀ- 'ਬਰਗਸਨ ਅਤੇ ਚੇਤਨਾ ਧਾਰਾ ਦਾ ਨਾਵਲ'। ਉਸ ਦਾ ਖੋਜ ਸੁਪਰਵਾਈਜ਼ਰ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਡੇਵਿਡ ਡੇਚਿਜ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਠਹਿਰਾਅ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਆਲੋਚਕ ਐੱਫ. ਆਰ. ਲੀਵਿਸ ਕੋਲੋਂ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
ਸ਼ਿਵ ਕੇ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਓਸਮਾਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਅਤੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। 1972-74 ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਯੂਜੀਸੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲੈਕਚਰਰ ਸੀ। ਉਹ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਬਾਨੀ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਆਫ ਹਿਊਮੈਨਟੀਜ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਡੀਨ ਹੈ। ਉਹ 1980 ਵਿਚ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਓਕਲਾਹੋਮਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਆਇਓਵਾ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਜ਼ਿਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਡਰੇਕ, ਹੋਫਸਟਰਾ, ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿਚ ਵਿਜ਼ਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰਿਹਾ। ਯੇਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਜ਼ਿਟਿੰਗ ਫੁਲਬ੍ਰਾਈਟ ਫੈਲੋ ਵੀ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਨਿਊਜਟੈਡਟ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਇਨਾਮ ਲਈ ਜਿਊਰੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ (ਅਮਰੀਕਾ, 1981)।
ਬੀ.ਬੀ.ਸੀ. ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ- ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼, ਅਮਰੀਕੀ, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲਿਆਈ ਰਸਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਕਈ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
1978 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕੈਂਟਰਬਰੀ ਵਿਖੇ ਕੈਨੀਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਵਿਜ਼ਿਟਿੰਗਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਰਾਇਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਫ ਲਿਟਰੇਚਰ ਦਾ ਫੈਲੋ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।    ਉਸ ਨੇ 1987 ਵਿੱਚ 'ਟ੍ਰੈਪਫਾਲਸ ਇਨ ਦਿ ਸਕਾਈ' ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। 2001 ਵਿਚ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਹ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮਧੂ ਨਾਲ ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਸਨ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1921 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2017 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਬਿਜਲਚੁੰਬਕੀ ਕਿਰਨ
right|thumb|300px|ਬਿਜਲਈ-ਚੁੰਬਕੀ ਰੰਗ-ਤਰਤੀਬ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੱਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਕਰ ਕੇ ਵਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਬਿਜਲਈ-ਚੁੰਬਕੀ ਕਿਰਨਾਂ ਦੇ ਗੁਣ
ਇਹ ਇੱਕ ਅਨੁਪ੍ਰਸਥ (ਲਾਂਗੀਟਿਊਡਨਲ) ਲਹਿਰ ਹੈ। (ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਵਾਜ ਇੱਕ ਅਨੁਦੈਰਧਿਅ ਜੰਤਰਿਕ ਲਹਿਰ ਹੈ।) ਹੋਰ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਚਾਲ ਸਿਫ਼ਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਚਾਲ ਵਲੋਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਵਰਗੀਕਰਨ
ਬਿਜਲਈ-ਚੁੰਬਕੀ ਰੰਗ-ਤਰਤੀਬ - ਇਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੱਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਭਾਗ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਕਰ ਕੇ ਵਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਿਜਲਈ-ਚੁੰਬਕੀ ਕਿਰਨ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ ਵਾਰਵਾਰਤਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਵਾਰਵਾਰਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁੱਝ ਗੁਣ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਵਾਰਵਾਰਤਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵਰਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: -
ਪਾਲੀ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ
ਪਾਲੀ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ (ਜਨਮ 6 ਸਤੰਬਰ 1965) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਾਰ ਅਤੇ ਰੰਗਮੰਚ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਦਰਜਨ ਦੇ ਕਰੀਬ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਉਸਦੇ ਕਈ ਨਾਟਕ ਹਿੰਦੀ, ਉਰਦੂ, ਮਰਾਠੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸਾਂ ਅੰਦਰ ਮੰਚਿਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੇ ਸਿਲੇਬਸਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਾਟਕ ਪੜ੍ਹਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈਆਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਖੋਜ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਬਤੌਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਪਾਲੀ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਕਨੇਡਾ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅੰਦਰ ਆਪਣੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸਫ਼ਲ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ 'ਆਨਲਾਈਨ ਰੰਗਮੰਚ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਅਤੇ ਰੰਗਮੰਚ ਪੋਰਟਲ' ਮੰਚਣ-ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਬਾਨੀ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦਾ ਨਾਟ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਰਚ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟ-ਕੋਸ਼ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰੰਗਮੰਚ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੇ ਫਿਲਮਾਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਫਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਕਸਬੇ ਜੈਤੋ ਦਾ ਜੰਮਪਲ ਹੈ।
ਵੈਨੇਜ਼ੁਐਲਾ
ਵੈਨੇਜ਼ੁਐਲਾ, ਦਫ਼ਤਰੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵੈਨੇਜ਼ੁਐਲਾ ਦਾ ਬੋਲੀਵਾਰੀ ਗਣਰਾਜ (República Bolivariana de Venezuela ਰੇਪੂਬਲਿਕਾ ਬੋਲੀਵਾਰੀਆਨਾ ਦੇ ਬੈਨੇਸੂਐਲਾ), ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਤੱਟ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 916,445 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਅਤੇ ਅਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 29,105,632 ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਜੀਵ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨਤਾ ਵਾਲ਼ਾ ਦੇਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਐਂਡੀਜ਼ ਪਹਾੜ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਐਮਾਜ਼ਾਨੀ ਬੇਟ ਦੇ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲ, ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਯਾਨੋਸ ਨਾਮਕ ਪੱਧਰੇ ਇਲਾਕੇ ਅਤੇ ਕੈਰੀਬੀਆਈ ਤੱਟ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਓਰੀਨੋਕੋ ਦਰਿਆ ਦਾ ਡੈਲਟਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪਾਲੀ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ
ਫਿਲਮੀ ਦੁਨੀਆਂ
ਪਾਲੀ ਭੁਪਿੰਦਰ ਥੀਏਟਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਫਿਲਮੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਬਤੌਰ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਿਦੇਸ਼ਕ ਪਾਲੀ ਭੁਪਿੰਦਰ ਨੇ ਸਟੂਪੈਡ ਸੈਵਨ ਫਿਲਮ ਨਾਲ ਪਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਐਂਟਰੀ ਮਾਰੀ।
ਵੈਨੇਜ਼ੁਐਲਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਪਾਲੀ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੰਗਕਰਮੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਟਕਕਾਰ
ਕੁਤਰਦੰਦੀ ਜੀਵ
ਕੁਤਰਦੰਦ ਜਾਂ ਕੁਤਰਦੰਦੀ ਜੀਵ ਜਾਂ ਕੁਤਰਖਾਣੇ ਜੀਵ (Rodent) ਰੋਡੈਂਸ਼ੀਆ ਕੁੱਲ ਦੇ ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਉਤਲੀਆਂ ਅਤੇ ਹੇਠਲੀਆਂ ਹੜਬਾਂ ਦੋਹਾਂ ਉੱਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧਦੇ ਕੁਤਰਨ ਵਾਲ਼ੇ ਦੰਦਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਜੋੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਥਣਧਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਲਗਭਗ 40 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹਿੱਸਾ ਕੁਤਰਦੰਦਾਂ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਸਾਰੇ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੌਸਮਾਂ 'ਚ ਰਹਿ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਜਾਤੀਆਂ ਰੁੱਖ-ਪਸੰਦ, ਖੁੱਡ-ਪਸੰਦ ਅਤੇ ਅਰਧ-ਜਲੀ ਵੀ ਹਨ। ਆਮ ਕੁਤਰਦੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਚੂਹੇ, ਕਾਟੋਆਂ, ਊਦਬਿਲਾਉ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਤਰਦੰਦੀ ਜੀਵ
ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜਿੰਨਾਹ
ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜਿੰਨਾਹ (ਉਰਦੂ - محمد علی جناح ; ਮੂਲ ਗੁਜਰਾਤੀ ਤੋਂ: માહમદ અલી ઝીણા;  'ਮਾਹਮਦ ਅਲੀ ਝੀਣਾ', ਜਨਮ:25 ਦਸੰਬਰ 1876 ਮੌਤ - 11 ਸਤੰਬਰ 1948) ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨ ਸੀ ਜਿਹਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦੇ ਆਗੂ ਸਨ ਜਿਹੜੇ ਅੱਗੇ ਚਲਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਬਣੇ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਕਾਇਦੇ-ਆਜ਼ਮ ਯਾਨੀ "ਮਹਾਨ ਆਗੂ" ਅਤੇ ਬਾਬਾ-ਏ-ਕੌਮ ਯਾਨੀ "ਰਾਸ਼ਟਰਪਿਤਾ" ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਨਵਾਜ਼ਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਨ ਉੱਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਛੁੱਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨਾਹ 1916 ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਇੱਕ ਆਗੂ ਵਜੋਂ ਉਭਰਿਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹਿੰਦੂ-ਮੁਸਲਮਾਨ ਏਕਤਾ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਮੁਸਲਮਾਨ ਲੀਗ ਦੇ ਨਾਲ ਲਖਨਊ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ।