cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਕੇਟ ਕਲਿੰਟਨ
ਕਰੀਅਰ
ਕਲਿੰਟਨ 'ਆਉਟ ਐਂਡ ਇਕੁਅਲ ਵਰਕਪਲੇਸ ਅਵਾਰਡਜ਼ ਡਿਨਰ' ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਲੌਸ ਐਂਜਲਸ ਵਿੱਚ 2010 ਦੇ ਵਰਕਪਲੇਸ ਅਵਾਰਡ ਡਿਨਰ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਕਲਿੰਟਨ 1988 ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਉਰਵਸ਼ੀ ਵੈਦ ਨਾਲ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਵਿੰਸਟਾ ਟਾਊਨ, ਮੈਸਾਚਿਉਸੇਟਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੀ ਹੈ। ਵੈਦ ਨੈਸ਼ਨਲ ਗੇਅ ਅਤੇ ਲੈਸਬੀਅਨ ਟਾਸਕ ਫੋਰਸ (1988–92) ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕਾਰਜਕਰਤਾ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਲਿੰਟਨ ਦੇ 2006 ਦੇ ਦੌਰੇ ਨੇ ਉਸ ਦੀ 25 ਵੀਂ ਵਰੇਗੰਢ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸਟੈਂਡ-ਅਪ ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ।
ਕਲਿੰਟਨ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਐਨ.ਵਾਈ.ਸੀ. ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਸੈਂਟਰ (ਇਸ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਗਾਰਡਨ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚ) ਵਰਗੇ ਸਮੂਹਾਂ ਲਈ ਵੱਡੇ ਫੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਅਤੇ ਡਿਨਰ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਤ [ਆਸੀ] ਰਹੀ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1947
ਵੇਂਟਸਪਿਲਸ
ਵੇਂਟਸਪਿਲਸ ਲਾਤਵੀਆ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਆਸਤ ਹੈ।
.in
.in
2005 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਵੀਆ ਨੀਤੀਆਂ ਅਨੂਸਾਰ <tt><font size=+1>.in </tt> ਡੋਮੇਨ ਹੇਠ ਬੇਅੰਤ ਰਜਿਸਟਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਵੇਂਟਸਪਿਲਸ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਤਵੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
.in
.in
ਛੇ ਜ਼ੋਨਾਂ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਲਈ ਰੱਖਿਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ:
ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਥੋੜੀ ਖੁੱਲ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, 1992 ਤੋਂ 2004 ਤੱਕ, <tt><font size=+1>.in </tt> ਡੋਮੇਨ ਤੇ ਸਿਰਫ਼ 7000 ਨਾਂਵਾਂ ਦੀ ਰਜਿਸਟਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। 2005 ਤੋਂ ਨੀਤੀਆਂ 'ਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਬਾਅਦ, 2006 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ 150 ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਦੇਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, 2,00,000 ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਨਾਂ ਦੀ ਰਜਿਸਟਰੀ ਹੋ ਚੁਕੀ ਸੀ। ਲੱਗਭਗ 80% ਰਜਿਸਟਰੀਆਂ ਭਾਰਤ, ਜਰਮਨੀ, ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਹਨ।
ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਾੱਪ-ਲੈੱਵਲ ਡੋਮੇਨ ਦੇਸ਼ ਕੋਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੈੱਟ
סיומת אינטרנט Toppdomän
ਪਿਤਾ ਦਿਵਸ
ਪਿਤਾ ਦਿਵਸ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ Father's Day) ਜੂਨ ਦੇ ਤੀਸਰੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯੂਰਪ ਦੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ, ਇਹ ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਤੋਂ 19 ਮਾਰਚ (ਸੇਂਟ ਜੋਸਫ਼ ਡੇ) ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਸ਼ਨ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਦੁਆਰਾ ਲੈਟਿਨ ਅਮਰੀਕਾ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ 19 ਮਾਰਚ ਹਾਲੇ ਵੀ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਅਪਣਾ ਲਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਜੂਨ ਦਾ ਤੀਜਾ ਐਤਵਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਦਿਨਾਂ ਤੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਘਰੇਲੂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਰਚ, ਅਪ੍ਰੈਲ ਅਤੇ ਜੂਨ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ. ਇਹ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਮਾਰੋਹ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਦਰ ਡੇਅ, ਸਾਈਬਰਿੰਗਜ਼ ਡੇਅ ਅਤੇ ਦਾਦਾ-ਦਾਦੀ ਦਿਵਸ।
ਅਰੰਭ
ਪਿਤਾ ਦਾ ਦਿਵਸ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤਕ, ਕੈਥੋਲਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ, ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ. ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਰੋਹ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਮਨਾ ਕੇ ਮਾਂ ਦਿਵਸ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੈਸੀਫਿਕ ਵਿਊਜ਼ ਈਵੈਂਟ ਸੈਂਟਰ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਫਾਦਰ ਡੇਅ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਖਾਣੇ ਦੌਰਾਨ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੋਰ ਬੇਸ ਕੈਂਪ ਪੈਂਡਲਟਨ ਗ੍ਰੈਫਟਨ, ਵੈਸਟ ਵਰਜੀਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅੰਨਾ ਜਾਰਵਿਸ ਦੇ ਮਦਰ ਡੇਅ ਦੀ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਤਰੱਕੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਿਓ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਯਾਦ 5 ਜੁਲਾਈ, 1908 ਨੂੰ ਫੇਅਰਮੌਂਟ, ਵੈਸਟ ਵਰਜੀਨੀਆ ਵਿਚ, ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਮੈਥੋਡਿਸਟ ਐਪੀਸਕੋਪਲ ਚਰਚ ਦੱਖਣ ਵਿਚ, ਜੋ ਹੁਣ ਕੇਂਦਰੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਮੈਥੋਡਿਸਟ ਚਰਚ। ਗ੍ਰੇਸ ਗੋਲਡਨ ਕਲੇਟਨ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ 'ਤੇ ਸੋਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਦਸੰਬਰ 1907 ਵਿਚ, ਨੇੜਲੇ ਮੋਨੋਂਗਾਹ ਵਿੱਚ ਮੋਨੋਂਗਾਹ ਮਾਈਨਿੰਗ ਆਪਦਾ ਨੇ 361 ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 250 ਪਿਤਾ ਸਨ, ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਅਨਾਥ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ. ਕਲੇਟਨ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪਾਦਰੀ ਰੌਬਰਟ ਥਾਮਸ ਵੈਬ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰੇ।
ਕਲੇਟਨ ਦੇ ਇਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਫੇਅਰਮੌਂਟ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਨਹੀਂ ਹੋਈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਹੋਰਨਾਂ ਸਮਾਗਮਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਕਦੇ ਵੀ ਜਸ਼ਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਕੌਂਸਲ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਐਲਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਦੋ ਸਮਾਗਮਾਂ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਦਿੱਤਾ: ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿਵਸ 4 ਜੁਲਾਈ, 1908 ਦਾ ਜਸ਼ਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 12,000 ਸੇਵਾਦਾਰ ਅਤੇ ਕਈ ਸ਼ੋਅ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਰਮ-ਹਵਾ ਦੇ ਗੁਬਾਰੇ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਇੱਕ 16- 4 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ ਲੜਕੀ. ਸਥਾਨਕ ਚਰਚ ਅਤੇ ਕੌਂਸਲ ਹਾਵੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮਾਗਮ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਨਹੀਂ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ. ਅਸਲ ਉਪਦੇਸ਼ ਪ੍ਰੈਸ ਦੁਆਰਾ ਦੁਬਾਰਾ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਗੁੰਮ ਗਿਆ ਸੀ. ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਕਲੇਟਨ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਹੋਰਨਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਕਦੇ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।
ਛੁੱਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ
19 ਜੂਨ 1910 ਨੂੰ ਸੋਨੋਰਾ ਸਮਾਰਟ ਡੋਡ ਦੁਆਰਾ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਦੇ ਸਪੋਕੇਨ ਵਿਖੇ ਵਾਈਐਮਸੀਏ ਵਿਖੇ ਪਿਤਾ ਦਿਵਸ ਸਮਾਰੋਹ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਸਿਵਲ ਯੁੱਧ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਵਿਲੀਅਮ ਜੈਕਸਨ ਸਮਾਰਟ, ਇਕਲੌਤੇ ਮਾਪੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਛੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕੀਤੀ. ਉਹ ਓਲਡ ਸੈਂਟਨਰੀ ਪ੍ਰੈਸਬੈਟਰਿਅਨ ਚਰਚ (ਹੁਣ ਨੋਕਸ ਪ੍ਰੈਸਬੈਟੀਰੀਅਨ ਚਰਚ) ਦੀ ਵੀ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ. ਸੈਂਟਰਲ ਮੈਥੋਡਿਸਟ ਐਪੀਸਕੋਪਲ ਚਰਚ ਵਿਖੇ 1909 ਵਿੱਚ ਜਾਰਵਿਸ ਦੇ ਮਾਂ ਦਿਵਸ ਬਾਰੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਾਦਰੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਛੁੱਟੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ. ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ 5 ਜੂਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਜਨਮਦਿਨ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਪਾਦਰੀ ਕੋਲ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਅਤੇ ਜਸ਼ਨ ਜੂਨ ਦੇ ਤੀਜੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ. ਕਈ ਸਥਾਨਕ ਪਾਦਰੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ, ਅਤੇ 19 ਜੂਨ, 1910 ਨੂੰ, ਪਹਿਲੇ ਪਿਤਾ ਦਿਵਸ ਦੇ ਦਿਨ, "ਪਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਪੂਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ"।
ਹਾਲਾਂਕਿ, 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਡੋਡ ਨੇ ਜਸ਼ਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਦੇ ਆਰਟ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹ ਰਹੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਪੋਕੇਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਨੁਸਾਰੀ ਅਸਪਸ਼ਟਤਾ ਵਿੱਚ ਫਿੱਕੀ ਪੈ ਗਈ. 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ, ਡੋਡ ਸਪੋਕੇਨ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜਸ਼ਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਪਾਰ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਮਿਲੀ ਜੋ ਛੁੱਟੀ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲਾਭ ਲੈਣਗੇ, ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ ਸੰਬੰਧ, ਤੰਬਾਕੂ ਪਾਈਪਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਰਵਾਇਤੀ ਤੋਹਫ਼ੇ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ. ਪਿਤਾਵਾਂ ਲਈ। 1938 ਦੁਆਰਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਫਾਦਰਜ਼ ਡੇਅ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ, ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨਿ ਨਿਊਯਾਰਕ ਐਸੋਸੀਏਟਡ ਮੈਨਜ਼ ਵੇਅਰ ਰਿਟੇਲਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਛੁੱਟੀ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਤਰੱਕੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ. ਮਦਰ ਡੇਅ ਦੀ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਣ ਲਈ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਅਤੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਸੰਗੀਨ ਅਤੇ ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਹਮਲੇ ਅਤੇ ਚੁਟਕਲੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ. ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਕਤ ਵਪਾਰੀ ਲਚਕੀਲੇ ਬਣੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲਿਆ। 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ, ਫਾਦਰਜ਼ ਡੇ ਕੌਂਸਲ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, [ਫਾਦਰਜ਼ ਡੇ] ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਤੌਹਫੇ ਵਾਲੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।”
ਛੁੱਟੀ ਨੂੰ ਕੌਮੀ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਬਿੱਲ 1913 ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1916 ਵਿਚ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵੁਡਰੋ ਵਿਲਸਨ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੇ ਦਿਵਸ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇਣ ਲਈ ਸਪੋਕੇਨ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੰਘੀ ਛੁੱਟੀ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਡਰਿਆ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਡਰ ਗਿਆ ਵਪਾਰਕ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ। ਯੂਐਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਕੈਲਵਿਨ ਕੂਲਿਜ ਨੇ 1924 ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਦਿਨ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਪਰੰਤੂ ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਰੁਕ ਗਿਆ। ਸੰਨ 1957 ਵਿੱਚ ਮੇਨ ਸੈਨੇਟਰ ਨੇ ਇਸ ਛੁੱਟੀ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਮਾਰਗਰੇਟ ਚੇਜ਼ ਸਮਿੱਥ ਨੇ ਪਿਤਾ ਦਿਵਸ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ 'ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਮਾਂਵਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ 40 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਸੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ "ਸਾਡੇ ਦੋ ਮਾਪਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣਾ"। 1966 ਵਿਚ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਲਿੰਡਨ ਬੀ. ਜਾਨਸਨ ਨੇ ਪਿਓ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦਿਆਂ ਪਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਐਲਾਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਤੀਜੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜਦ ਕੀਤਾ। ਛੇ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਛੁੱਟੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਦੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਿਚਰਡ ਨਿਕਸਨ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ। ਪਿਤਾ ਦਿਵਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੁਰਸ਼ ਦਿਵਸ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 19 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਲੜਕਿਆਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵ ਦਿਵਸ
ਫ਼ਰੋਈ ਕਰੋਨਾ
ਕਰੋਨਾ (ਬਹੁਵਚਨ: krónur; ਨਿਸ਼ਾਨ: ,-, kr) ਫ਼ਰੋ ਟਾਪੂਆਂ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ ਡੈਨਿਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੈਂਕ ਜਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਮੁਦਰਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਡੈਨਿਸ਼ ਕਰੋਨ ਦਾ ਹੀ ਦੂਜਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰ ਕੇ ਇਹਦਾ ਕੋਈ ISO 4217 ਮੁਦਰਾ ਕੋਡ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਡੈਨਿਸ਼ ਕਰੋਨ ਦਾ ISO 4217 ਕੋਡ DKK ਹੈ। ਇੱਕ ਕਰੋਨਾ ਵਿੱਚ 100 ਓਇਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਤਨਖਾਹਨਾਮਾ
1.ਤਨਖਾਹ ਨਾਮਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨੋਤਰੀ ਹੈ। 2.ਤਨਖ਼ਾਹ ਦਾ ਅਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਧਾਰਮਿਕ ਸਜ਼ਾ ਅਤੇ ਨਾਮਾ ਦਾ ਅਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਚਿੱਠੀ। 3.ਇਸ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ ਜੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। 4.ਇਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਸੋਰਠ, ਦੋਹਰਾ, ਚੋਪਈ ਤਿੰਨ ਛੰਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਕੁੱਲ 62 ਛੰਦ ਹਨ। 5.ਅਰਦਾਸ ਸਮੇਂ ਜਿਹੜਾ ਦੋਹਰਾ ਅੰਤਿਮ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਇਸੇ ਵਿਚੋਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। '''ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ ਖਾਲਸਾ ਆਕੀ ਰਹੇ ਨਾ ਕੋਇ ਖਵਾਰ ਹੋਇ ਸਭ ਮਿਲੇਗੇ ਬਚੇ ਸਰਨ ਜੋ ਹੋਇ॥62॥''' 6. ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਕਰਨ ਯੋਗ ਅਤੇ ਨਾ ਕਰਨ ਯੋਗ ਕੰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। 7.ਇਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਾਧੇ ਹੋਏ ਹਨ। 8.ਇਸ ਵਿੱਚ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਰਹਿਤ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। 9.ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਦੇ ਕੀ ਲੱਛਣ ਹਨ। 10.ਇਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਖਾਲਸਾ ਰਾਜ ਦਾ ਸਰੂਪ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। 11.ਤਨਖਾਹ ਨਾਮੇ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਗੱਲਾਂ ਦੱਸੀਆਂ ਹਨ- 1.ਨਾਮ ਦਾਨ ਇਸ਼ਨਾਨ ਬਿਨ ਰੋਟੀ ਮੂੰਹ ਨਹੀਂ ਲਾਉਣੀ 2.ਕੰਘਾ ਦੋਨੋਂ ਵਕਤ ਕਰਨਾ। 3.ਪੱਗ ਸਾਫ਼ ਸੁਥਰੀ ਬੰਨ੍ਹਣੀ। 4.ਦਾਤਣ ਕੁਰਲਾ ਰੋਜ ਕਰਨਾ। 12.ਇਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ 44 ਤੋਂ 54 ਵਿੱਚ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਨਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ, ਹਊਮੈਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ, ਕਰਮ ਕਾਂਡ ਨਹੀਂ ਕਰਨੇ ਅਤੇ ਪੰਜ ਵਿਕਾਰ ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ, ਲੋਭ, ਮੋਹ, ਹੰਕਾਰ ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਰੱਖਣਾ। ਪਰਾਏ ਮਰਦ ਜਾਂ ਪਰਾਈ ਇਸਤਰੀ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਦੇਖਣਾ ਅਤੇ ਜਿਸ ਕੋਲ ਧਨ ਨਹੀਂ ਉਸਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੋ।
ਬਾਰਾਂ ਟਹਿਣੀ
ਬਾਰਾਂ ਟਹਿਣੀ ਜਾਂ ਬਾਰਾਂ ਬੀਟੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਲੋਕ ਖੇਡ ਹੈ।
ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਡੱਬਾ ਬਣਾ ਕੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਨੁੱਕਰਾਂ ਆਦਿ ਮਿਲਾ ਕੇ ਬਾਰਾਂ-ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਖਾਨ ਬਣਾ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਦੋ ਟੀਮਾਂ ਦੇ ਬਾਰਾਂ-ਬਾਰਾਂ ਟਾਹਣੂ ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਰੱਖ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਇੱਕ ਖਾਨਾ ਖਾਲੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ ਵੱਲੋਂ ਵਾਰੀ ਪੁੱਗਣ ‘ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਟਾਹਣੂ ਅੰਗ ਤੋਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਟਾਹਣੂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਕੋਈ ਘਰ ਖਾਲੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਟਾਹਣੂ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੇ ਕਿਸੇ ਖਿਡਾਰੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਟਾਹਣੂ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤਾਂ ਉਹ ਹਾਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਖੇਡ ਅਲਪ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
ਪੱਤੀ ਲੋਹਾਰਾਂ
ਪੱਤੀ ਲੋਹਾਰਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਰੁੜਕਾ ਕਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਵੈਸ਼ਾਲੀ
ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਗੰਡਕ ਨਦੀ ਦੇ ਖੱਬੇ ਕਿਨਾਰੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਵਿਸਾਲੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੱਤੀ ਲੋਹਾਰਾਂ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਉੱਜਵਲਾ ਰਾਉਤ
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਪੁਲਿਸ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਹਨ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ 19 ਜੂਨ 2004 ਨੂੰ ਮੈਕਸਵੈੱਲ ਸਟੈਰੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ । ਅਤੇ ਜੋੜੇ ਦਾ 2011 ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਕਾਸ਼ਾ ਹੈ।
ਵੈਸ਼ਾਲੀ
ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਂਅ ਰਾਜਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦੇ ਨਾਂਅ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਰਮਾਇਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। 6ਵੀਂ ਈਃ ਪੂਃ ਵਿੱਚ ਵਸਿਆ ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਹਾਂਨਗਰ ਲਿਛਵੀਆਂ ਅਤੇ ਵਾਜੀਆਂ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ। ਵਾਜੀਆਂ (ਵਿਰਜੀ) ਮਹਾਂ ਜਨਪਦ ਦੇ ਇਸ ਰਾਜ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗਣਤੰਤਰ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਹਾਸਲ ਹੈ। 599 ਈਃ ਪੂਃ ਵਿੱਚ 24ਵੇਂ ਤੀਰਥੰਕਰ ਭਗਵਾਨ ਮਹਾਂਵੀਰ ਦਾ ਜਨਮ ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਗਣਤੰਤਰ ਦੇ ਕੁੰਡਲਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਭਗਵਾਨ ਮਹਾਂਵੀਰ 22 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹੇ। ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਰਾਜ ਸੀ, ਵਸੋਂ ਬਹੁਤ ਸੰਘਣੀ ਸੀ। ਉੱਥੇ 7,707 ਮਨੋਰੰਜਨ ਸਥਾਨ ਸਨ ਅਤੇ ਏਨੇ ਹੀ ਕਮਲ ਤਲਾਬ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਉੱਜਵਲਾ ਰਾਉਤ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1978
ਵੈਸ਼ਾਲੀ
ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਦੀ ਬੇਹੱਦ ਖੂਬਸੂਰਤ ਨਰਤਕੀ ਅਮਰਾਪਲੀ (ਅੰਬਰਪਾਲੀ) ਨੂੰ ਮੰਤਰੀ ਪਦ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਨੂੰ ਖੂਬਸੂਰਤ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਸੀ। ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕੰਧਾਂ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਤਿੰਨ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਬੂਤਰਿਆਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਪਹਿਰੇਦਾਰ ਪਹਿਰਾ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਹਿਮਾਲਾ ਪਰਬਤ ਤੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਵੱਡਾ ਜੰਗਲ (ਮਹਾਂ ਵਣ) ਸੀ। ਮਹਾਨ ਚੀਨੀ ਯਾਤਰੀ ਫਾਹੀਯਾਨ ਅਤੇ ਹਿਊਨਸਾਂਗ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਦਾ ਵਰਨਣ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1861 ਵਿੱਚ ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਖੋਜੀ ਅਲੈਗਜੈਂਡਰ ਕਨਿੰਘਮ ਨੇ ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ।ਅਜੋਕੇ ਪਿੰਡ ਬਸਰਾਹ ਵਿੱਚ ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਨੂੰ ਲੱਭਿਆ ਸੀ।
ਇੱਕ ਵਾਰ ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਫੈਲ ਗਈ ਸੀ। ਅਮਰਾਪਲੀ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਬੁੱਧ ਨੂੰ ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਬੁਲਾਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਮੁੜ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਮਹਾਤਮਾ ਬੁੱਧ ਬਹੁਤ ਵਾਰੀ ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਆਏ ਸਨ। ਅਮਰਾਪਲੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਕਾਰਨ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਬੋਧੀ ਭਿਕਸ਼ਣ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ਅਮਰਾਪਲੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅੰਬਾਂ ਦਾ ਬਾਗ ਬੁੱਧ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਮਹਾਤਮਾ ਬੁੱਧ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅਖੀਰਲਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਵੀ ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਵਿਖੇ ਹੀ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਨਿਰਵਾਣ ਬਾਰੇ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਨੂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਹਿਰ
ਦਿਲਾਵਰਪੁਰ
ਦਿਲਾਵਰਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਪਟਿਆਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਨੰਦਨਾ ਸੇਨ
ਨੰਦਨਾ ਸੇਨ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਬਾਲ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ। ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵਾਹਨ ਰਾਣੀ ਮੁਖਰਜੀ ਅਤੇ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਜੈ ਲੀਲਾ ਭੰਸਾਲੀ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਬਲੈਕ ਸੀ (2005), ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਰਾਣੀ ਦੀ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਸੇਨ ਨੇ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਉੱਚਿਤ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕਾਂ   ਦੋਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਫਿਲਮ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਲ ਦੇ ਬ੍ਰੇਕਟਰਿਊ ਕਾਰਗੁਜਾਰੀ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਟਾਈਮ ਮੈਗਜ਼ੀਨ (ਯੂਰੋਪ) ਨੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਿਲਮ ਵਜੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਸੇਨ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਜੇਤੂ ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਮਰਤਿਆ ਸੇਨ ਅਤੇ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਨਬਨੀਤਾ ਦੇਵ ਸੇਨ ਦੀ ਬੇਟੀ ਹੈ। ਨੰਦਨਾ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਅੰਤਰਾ ਦੇਵ ਸੇਨ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ। ਨੰਦਨਾ ਸੇਨ ਦੀ ਲਿਖਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਟੁਕੜਾ ਉਦੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਤਿਆਜੀਤ ਰੇਅ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣੇ ਗਏ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਸੰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੱਚੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲ ਯੂਰਪ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਸੇਨ ਨੇ ਜੂਨ 2013 ਵਿੱਚ ਪੇਨਗੀਨ ਰੈਂਡਮ ਹਾਊਸ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਜੈਨ ਮੈਕਿਨਸਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਮਧੂ ਮੰਟੇਨਾ ਨੂੰ ਡੇਟ ਕੀਤਾ।
ਬਾਲ ਅਧਿਕਾਰ
ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਨੰਦਨਾ ਵੀ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਨੰਦਨਾ ਗਲੋਬਲ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਐਨ.ਜੀ.ਓ. ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਸਮਾਇਲ ਦੀ ਸਮਾਇਲ ਐਂਬਸਡਰ ਹੈ। ਯੂਨੀਸੈਫ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਬਾਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੇਲਿਬ੍ਰਿਟੀ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਅਧਾਰਤ ਹਿੰਸਾ ਵਿਰੁੱਧ, ਅਤੇ ਆਰ.ਐਚ.ਆਈ. (ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਬਾਰੇ ਚੁੱਪ ਤੋੜਨ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸੰਸਥਾ) ਦੀ ਰਾਜਦੂਤ ਹੈ। ਉਹ ਬਾਲ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਮਿਸ਼ਨ (ਐਨ.ਸੀ.ਪੀ.ਸੀ.ਆਰ.) ਦੇ ਨਾਲ ਬਾਲ ਅਧਿਕਾਰ ਮਾਹਰ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸੁਣਵਾਈ ਲਈ ਜੂਰੋਰ ਵਜੋਂ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਨੰਦਨਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਤਸਕਰੀ ਦੇ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਲੜ ਰਹੀ ਹੈ, ਦੋਵਾਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਨ.ਸੀ.ਪੀ.ਸੀ.ਆਰ. ਅਤੇ ਟੈਰੇ ਡੇਸ ਹੋਮਸ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਬਾਰੇ ਬੋਲਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਯੂ.ਐਸ.ਏ.ਆਈ.ਡੀ. ਅਤੇ 2013 ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਆਪਕ ਕਲੈਫਟ ਕੇਅਰ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਚਾਈਲਡ ਸਰਵਾਈਵਲ ਐਂਡ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਲਈ ਗਲੋਬਲ ਕਾਲ ਟੂ ਐਕਸ਼ਨ ਸਮਿਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਨੰਦਨਾ ਸੇਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਬਾਲ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ, ਨਾਟਕ "ਸਿਤੰਬਰ ਦੇ 30 ਦਿਨ" (ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਥੀਏਟਰ) ਅਤੇ ਬਾਲ ਸ਼ੋਸ਼ਣ 'ਤੇ ਫਿਲਮ "ਚੁੱਪੀ" ਦੀ ਸਦਮੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਦਮੇ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਹੈ।
ਸਿਨੇਮਾ
ਸੇਨ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀਆਂ 20 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। "ਰੰਗ ਰਸੀਆ" (2014) ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਸੁਗੰਧਾ ਦੇ ਚਿੱਤਰਣ ਨੂੰ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੁਆਰਾ "ਪਿੱਚ-ਸੰਪੂਰਣ", "ਸ਼ਾਨਦਾਰ", "ਬ੍ਰਹਮ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ, ਅਤੇ ਭਰਮਾਉਣ ਵਾਲਾ", "ਮਾਸੂਮ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ", "ਨਿਡਰ, ਨਿਰਲੇਪ", "ਹਰੇਕ ਫਰੇਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ", "ਜ਼ਬਰਦਸਤ, ਆਕਰਸ਼ਕ", "ਹੈਰਾਨਕੁਨ" ਅਤੇ "ਬੋਲਡ" ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਸੇਨ ਦੀ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਕਲਾ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸੈਂਸਰਸ਼ਿਪ 'ਤੇ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰੋਮਾਂਸ ਵਿੱਚ ਕਲਾਕਾਰ ਰਵੀ ਵਰਮਾ ਦੇ ਮਨਮੋਹਕ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਲ 2015 ਵਿੱਚਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਕਲਾਕਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ: ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਨੰਦਨਾ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਰਿਕਾਰਡ 'ਤੇ ਚਲੀ ਗਈ ਕਿ ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ "ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਬੋਲਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੇ ਵੱਡੇ ਕਾਰਨ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਭਾਰੀ ਖ਼ਤਰੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਚਾਰਲੀ ਹੇਬੋਡੋ ਕਤਲੇਆਮ ਦੁਆਰਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਾਡੀ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ- ਭਾਵੇਂ ਅਸੀਂ ਅਦਾਕਾਰ ਜਾਂ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਜਾਂ ਨਾਵਲਕਾਰ ਹਾਂ - ਹੁਣ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ।"
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ, ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਵਾਰਡ, ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਨੰਦਨਾ ਸੇਨ ਦੇ ਗੈਰ ਰਵਾਇਤੀ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਵਿਲੱਖਣ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਸੇਨ ਨੇ ਸਿਨੇਮਾ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਸਵਾਦ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਗੌਤਮ ਘੋਸ਼ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਨੇਰੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦਿ ਡੌਲ (ਗੁਡੀਆ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੱਧ-ਉਮਰ ਦੇ ਆਦਮੀ ਦੇ ਜਿਨਸੀ ਜਨੂੰਨ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚੋਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਟੈਪ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਪ੍ਰੀਨਜ਼ ਕਾਨ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਦੇ ਅਨ-ਸਚਿਨਤ ਸੈਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸੇਨ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਜੇ ਲੀਲਾ ਭਸਾਲੀ ਦੀ ਅਵਾਰਡ ਜੇਤੂ ਫ਼ਿਲਮ ਬਲੈਕ ਵਿੱਚ ਰਾਣੀ ਮੁਖਰਜੀ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਪਰਦੇ 'ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੇਨ ਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਿਸ਼ੋਰ ਦੇ ਚਿੱਤਰਣ ਦੀ ਨਾ ਸਿਰਫ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਬਲਕਿ ਉਸ ਨੇ ਬਰਥਰੂ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਆਫ ਦਿ ਯੀਅਰ (ਸਟਾਰਡਸਟ ਅਵਾਰਡ, 2005) ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਵੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੀ ਸੀਰੀਜ਼ "ਸ਼ਾਰਪ" ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ। ਐਪੀਸੋਡ ਸ਼ਾਰਪ'ਜ਼ ਪੇਰਿਲ ਵਿੱਚ ਸੇਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। 2007 ਵਿੱਚ ਸੇਨ ਨੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸ਼ਮੀਮ ਸਰੀਫ਼ ਦੇ ਲੈਸਬੀਅਨ-ਥੀਮਡ ਪੀਰੀਅਡ ਡਰਾਮਾ "ਦਿ ਵਰਲਡ ਅਨਸੀਨ" ਵਿੱਚਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਅਥਾਰਟੀ ਤੋਂ ਭੱਜ ਰਹੀ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਬਾਗ਼ੀ ਔਰਤ ਦੇ ਚਿਤਰਨ ਲਈ ਸਾਇਨ ਕੀਤੇ ਸਨ। 2010 ਵਿੱਚ, ਨੰਦਨਾ ਨੇ ਬੰਗਾਲੀ ਸੁਪਰਹਿੱਟ ਆਟੋਗ੍ਰਾਫ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਵ ਉੱਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਟੈਲੀਕਾਇਨ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਰਿਲਾਇੰਸ ਬੀ.ਆਈ.ਜੀ. ਬੰਗਲਾ ਰਾਈਜਿੰਗ ਸਟਾਰ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ, ਸੇਨ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਦਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਖੇਡਦੀ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਵਾਰ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਫ-ਬ੍ਰਾਡਵੇਅ ਨਿਰਮਾਣ "ਮੋਡੀਗਾਲੀਨੀ", ਬੰਗਾਲੀ ਬਲਾਕਬਸਟਰ "ਆਟੋਗ੍ਰਾਫ", ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ "ਰੰਗ ਰਸਿਆ” ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮਰਦਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਸਾਲਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪਸੰਦੀਦਾ ਕਵਰ ਗਰਲ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੇਮਿਨਾ, ਸੇਵੀ, ਐਫ.ਐਚ.ਐਮ., ਮੈਨਜ਼ ਵਰਲਡ ਅਤੇ ਮੈਕਸਿਮ, ਸੇਨ ਉਸ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1967 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਬਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਭੱਟ
ਪੰਡਤ ਬਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਭੱਟ (3 ਜੂਨ 1844 - 20 ਜੁਲਾਈ 1914) ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਸਫਲ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਬੰਧਕਾਰ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਜ ਦੀ ਗਦ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਜਨਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੀ ਗਦ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਥਾਨ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1844 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1914
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਧੁਨੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਰਣਮਾਲਾ
ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਧੁਨਾਤਮਕ ਲਿਪੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਮੌਖਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰਤੱਖ ਧੁਨੀਆਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਰਤਮ ਧੁਨੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ੁਮਾਰ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਿਪੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ
ਪ੍ਰੀਤੀ ਗੁਪਤਾ
ਪ੍ਰੀਤੀ ਗੁਪਤਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਮੇਰੇ ਹੌਲੇ ਦੋਸਤ,   ਅਨਫ੍ਰੀਡਮ   ਅਤੇ ਸੀਰੀਅਲ ਜਿਵੇਂਕਿ ਕਸਤੂਰੀ (ਲੜੀ), ਕਹਾਣੀ ਘਰ-ਘਰ ਕੀ ਆਦਿ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਪ੍ਰੀਤੀ ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਸੀਰੀਅਲ ਕਹਾਣੀ ਘਰ ਘਰ ਕੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਲੀ ਸਟ੍ਰਾਸਬਰਗ ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੀ ਫਿਲਮ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਚਲੀ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਜਮਰੌਦ
ਜਮਰੌਦ (Pashto: جمرود, ), ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੰਘ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਿਤ ਕਬਾਇਲੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਖੈਬਰ ਏਜੰਸੀ ਦਾ ਨਗਰ ਹੈ।
ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਕੰਵਲ
ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਕੰਵਲ (ਜਨਮ 27 ਜੂਨ 1919 - 01 ਫਰਵਰੀ 2020) ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਹ 2007 ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ ਸੀ।
ਪਾਲੀ
ਪਿਆਰ, ਪੀੜ, ਵੇਦਨਾ ਤੇ ਦਿਲੀ ਵਲਵਲਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਨਾਵਲ ‘‘ਪਾਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਨਾਵਲ ਸੀ। ਕੰਵਲ ਹੁਰਾਂ ਨਾਲ ਜਦ ਵੀ ਕਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਵਲਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਤੁਰੇ ਤਾਂ ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਹ ਨਾਵਲ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਹੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਨਾਵਲ ਪਿਤਾਮਾ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਦਫਤਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਆਏ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ‘‘ਮੈਂ ਦਫਤਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਸੀ ਕਿ ਪਿਛਿਓਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਆ ਕੇ ਮੇਰੇ ਮੋਢਿਆਂ 'ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ। ਮੈਂ ਇੱਕ ਦਮ ਹੀ ਘਬਰਾ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ। ਮੈਂ ਘਬਰਾ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, ਮੈਨੂੰ ਬੁਲਾਵਾ ਭੇਜ ਦਿੰਦੇ ਮੈਂ ਆਪ ਚਲ ਕੇ ਆਉਂਦਾ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਇੰਨਾ ਕਸ਼ਟ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ। ਤਦ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਮੈਂ ਸਿਰਫ ਤੈਨੂੰ ਸਿਰਫ ਇਹੀ ਕਹਿਣ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਕਿ ‘‘ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਲਿਖਦਾ ਹੈ, ਲਿਖਣਾ ਨਾ ਛੱਡੀ।
ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਮਾਲਾ ਦਾ ਮੋਤੀ ਤੇ ਅਸਲ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ, ਪੇਂਡੂ ਜੀਵਨ ਦੀ ਝਲਕ ਦਿਖਲਾਉਂਦਾ ਨਾਵਲ ‘‘ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤੀਜਾ ਅਤੇ ਹਰ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਪਸੰਦ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ ਹੈ। ‘‘ਰਾਤ ਬਾਕੀ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚੌਥਾ ਨਾਵਲ ਸੀ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਦੋਂ ਲਿਖਿਆ ਜਦੋਂ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਆਪਣੇ ਸਿਖਰਾਂ 'ਤੇ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਦਾ ਪਤਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ।
ਕੰਵਲ ਹੁਰਾਂ ਦੇ ਇਸ ਨਾਵਲ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਖੂਬਸੂਰਤ ਮੋੜ ਲਿਆਂਦਾ। ਸੂਰਜਪੁਰ ਫੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਮੈਡੀਕਲ ਇੰਚਾਰਜ ਲੱਗੀ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ‘‘ਡਾ ਜਸਵੰਤ ਕੌਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਖਤੋ-ਕਿਤਾਬਤ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਕੁੜੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ ਸਾਥਣ ਬਣੀ ਡਾ ਜਸਵੰਤ ਗਿੱਲ। ਡਾ ਜਸਵੰਤ ਗਿੱਲ ਤੇ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਕੰਵਲ ਹੁਰੀਂ 1955 ਤੋਂ 1997 ਤੱਕ (42 ਸਾਲ) ਇਕੱਠੇ ਰਹੇ। ਕੰਵਲ ਹੁਰਾਂ ਦੇ ਕਹਿਣ ਮੁਤਾਬਕ ਡਾ ਜਸਵੰਤ ਗਿੱਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸਫਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ।
ਲਹੂ ਦੀ ਲੋਅ
ਸਿਦਕੀ, ਸਿਰੜੀ ਤੇ ਸਾਹਸੀ ਕੰਵਲ ਨੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੁਝ ਹੀ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਡਰ, ਭੈਅ ਤੇ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਉਸ ਦੇ ਕਿਤੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਲਿਖਦਿਆਂ- ਲਿਖਦਿਆਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੰਨੀ ਸੂਰਮਤਾਈ ਆਈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 70ਵਿਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦਸ਼ ਤੇ ਕੌਮ ਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ‘‘ਲਹੂ ਦੀ ਲੋਅ ਵਰਗੀ ਰਚਨਾ ਲਿਖ ਦਿੱਤੀ। 1971 ਤੋਂ 1972 ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨਾਵਲ ਦੇ ਖਰੜੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ। ਉਧਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਲੱਗ ਗਈ। ਜਿਹੜੇ ਪਬਲਿਸ਼ਰ ਕਦੇ ਨਾਵਲ ਛਾਪਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਗਰ-ਮਗਰ ਫਿਰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ‘‘ਲਹੂ ਦੀ ਲੋਅ ਵਰਗੀ ਰਚਨਾ ਛਾਪਣੋਂ ਡਰ ਗਏ। ਛਾਪੇਖਾਨਿਆਂ 'ਤੇ ਛਾਪੇ ਪੈਣ ਲੱਗ ਪਏ ਤੇ ਸਖਤ ਸੈਂਸਰਸ਼ਿਪ ਲਾਗੂ ਹੋ ਗਈ। ਕਿਸੇ ਪਬਲਿਸ਼ਰ ਨੇ ਹੌਸਲਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਵਲ ਛਾਪ ਸਕਣ। ਅਖੀਰ ‘‘ਲਹੂ ਦੀ ਲੋਅ ਨਾਵਲ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਕਾਪੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਮਗਲ ਹੋਈਆਂ ਤੇ ਹੱਥੋਂ ਹੱਥੀਂ ਵਿਕ ਗਈਆਂ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਨਾਵਲ ਦੀ ਕੀਮਤ ਤੀਹ ਰੁਪਏ ਸੀ। ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਟੁੱਟੀ ਤੇ ਆਰਸੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਨਾਵਲ ਦੀ ਕੀਮਤ 15 ਰੁਪਏ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨਾਵਲ ਦੀਆਂ ਬਾਰਾਂ ਹਾਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਕਾਪੀਆਂ ਵਿਕੀਆਂ।
ਤੌਸ਼ਾਲੀ ਦੀ ਹੰਸੋ
ਕੰਵਲ ਦਾ ਨਾਵਲ 'ਤੌਸ਼ਾਲੀ ਦੀ ਹੰਸੋ' ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਐਵਾਰਡ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਹੋਇਆ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਬਤ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉੜੀਸਾ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਿਆਂ 'ਤੌਸ਼ਾਲੀ ਦੀ ਹੰਸੋ' ਉਸਦੇ ਜ਼ਿਹਨ ਵਿੱਚ ਉਭਰੀ। ਭੁਬਨੇਸ਼ਵਰ ਲਾਗੇ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਚਟਾਨ ਤੇ ਬੋਧੀਆਂ ਦਾ ਮੱਠ ਹੈ। ਉਥੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਜਦ ਮੈਂ ਦੂਰ ਹੇਠਾਂ ਤੱਕ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕਲਿੰਗਾ ਦੀ ਯਾਦ ਆ ਗਈ। ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਉਥੇ ਬਹੁਤ ਕਤਲੇਆਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਤੌਸ਼ਾਲੀ ਦਾ ਨਾਮੋ-ਨਿਸ਼ਾਨ ਮਿਟਾ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਨੂੰ ਮਰ ਰਹੇ ਲੱਖਾਂ ਸਿਪਾਹੀ ਫੌਜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚੀਖਾਂ ਕੁਰਲਾਹਟਾਂ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਦਿੱਸੇ। ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ, ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਸਦਾ ਹੀ ਕੁੱਟ ਖਾਂਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸੰਤਾਪ ਮੇਰੇ ਮੂਹਰੇ ਆਇਆ। ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮਿਲ ਗਈ, ਪਰ ਘੱਟ-ਗਿਣਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਲਾਭ ਨਾ ਮਿਲਿਆ। ਤੌਸ਼ਾਲੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੰਸੋ ਦੀ ਇੱਕ ਇਕ ਗੱਲ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਟੁੰਬਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮਰਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਕੰਵਲ ਹੁਰਾਂ ਦਾ ਮਨਪਸੰਦ ਨਾਵਲ ਤੌਸ਼ਾਲੀ ਦੀ ਹੰਸੋ ਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਨਾਵਲ ਲਿਖ ਕੇ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਰੂਹ ਦਾ ਰੱਜ ਮਿਲਿਆ। ਕੰਵਲ ਨੇ ਕੋਈ ਤੀਹ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾਵਲ, ਦਸ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਚਾਰ ਨਿਬੰਧ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਇੱਕ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਝੋਲੀ ਪਾ ਕੇ ਇਸ ਖਜ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਅਮੀਰ ਕੀਤਾ।
ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੀਆਂ
(ਮਾਓ ਸੇ ਤੁੰਗ) ਅਨੁਵਾਦਕ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ, ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਕੰਵਲ
ਕੁੱਲ ਕਿਤਾਬਾਂ (101)-           (ਜਿੰਨਾ 'ਚੋਂ 8 ਕਿਤਾਬਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਗਭਰੂਟਾਂ ਲਈ ਹਨ)
ਨਾਵਲ:                    36
ਜੀਵਨ ਅਨੁਭਵ :         3
ਵਾਰਤਕ, ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ :6
ਰਚਨਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ:         11
ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੀਆਂ :     2
ਅਨੁਵਾਦ ਹੋਈਆਂ:       9
ਮਾਣ-ਸਨਮਾਨ
ਕੰਵਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ 'ਤੋਸ਼ਾਲੀ ਦੀ ਹੰਸੋ' ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1919 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2020
ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦਾ ਸਿੰਗ
ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦਾ ਸਿੰਗ (የአፍሪካ ቀንድ, القرن الأفريقي, Geeska Afrika, Gaaffaa Afriikaa, ቀርኒ ኣፍሪቃ) (ਜਾਂ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਜਾਂ ਸੋਮਾਲੀ ਪਰਾਇਦੀਪ) ਪੂਰਬੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਰਾਇਦੀਪ ਹੈ ਜੋ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਕਿਲੋਮੀਟਰਾਂ ਲਈ ਉੱਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਅਦਨ ਦੀ ਖਾੜੀ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਪਾਸੇ ਦੇ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੂਰਬੀ ਵਾਧਰਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਤਨ ਅਤੇ ਮੱਧਕਾਲੀ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਬਿਲਾਦ ਅਲ ਬਰਬਰ (ਬਰਬਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।  ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਰੀਤਰੀਆ, ਜਿਬੂਤੀ, ਇਥੋਪੀਆ ਅਤੇ ਸੋਮਾਲੀਆ ਦੇਸ਼ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਸ਼ੌਨ ਟੇਟ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਿਤ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1983
ਫੈਟੀ ਲੀਵਰ ਬਿਮਾਰੀ
thumb|ਫੈਟੀ ਲੀਵਰ ਬਿਮਾਰੀ ਫੈਟੀ ਲੀਵਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ (ਐੱਫ.ਐੱਲ.ਡੀ.), ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੇਪੇਟਿਕ ਸਟੀਟੋਸਿਸ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਜਿਗਰ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਚਰਬੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ. ਇੱਥੇ ਅਕਸਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਂ ਕੋਈ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ. ਕਈ ਵਾਰੀ ਪੇਟ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਸੱਜੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਥਕਾਵਟ ਜਾਂ ਦਰਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ. ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰੋਸਿਸ, ਜਿਗਰ ਦਾ ਕੈਂਸਰ, ਅਤੇ ਠੋਡੀ ਦੇ ਰੂਪ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
ਫੈਟੀ ਲੀਵਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ: ਅਲਕੋਹਲ ਰਹਿਤ ਫੈਟੀ ਜਿਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ (ਐਨਏਐਫਐਲਡੀ) ਅਤੇ ਅਲਕੋਹਲ ਜਿਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ. ਐਨਏਐਫਐਲਡੀ ਸਧਾਰਣ ਫੈਟੀ ਲੀਵਰ ਅਤੇ ਨਾਨ-ਅਲਕੋਹਲਿਕ ਸਟੀਟੋਹੈਪੇਟਾਈਟਸ (ਐਨਏਐਸਐਚ) ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ. ਮੁਲ ਜੋਖਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣਾ, ਟਾਈਪ 2 ਸ਼ੂਗਰ ਅਤੇ ਮੋਟਾਪਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ. ਹੋਰ ਜੋਖਮ ਦੇ ਕਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਦਵਾਈਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਲੂਕੋਕਾਰਟਿਕੋਇਡਜ਼ ਅਤੇ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਸੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ. ਇਹ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਐਨਏਐਫਐਲਡੀ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਵਿਅਕਤੀ ਸਧਾਰਣ ਚਰਬੀ ਵਾਲੇ ਜਿਗਰ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ NASH ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ. ਨਿਦਾਨ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਜਾਂਚਾਂ, ਮੈਡੀਕਲ ਇਮੇਜਿੰਗ, ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਜਿਗਰ ਦੇ ਬਾਇਓਪਸੀ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿਯੋਗੀ ਡਾਕਟਰੀ ਇਤਿਹਾਸ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
ਇਹ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਫੈਟੀ ਲੀਵਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸ਼ਰਾਬ ਨਾ ਪੀਓ. NAFLD ਦਾ ਇਲਾਜ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੁਰਾਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਕਸਰਤ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਵਿਕਲਪ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ. ਸਾਰੇ ਭਾਰੀ ਪੀਣ ਵਾਲੇ 90% ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਰਬੀ ਵਾਲੇ ਜਿਗਰ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਲਗਭਗ 25% ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ. NAFLD ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 10% ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਇਹ ਬਜ਼ੁਰਗ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਆਦਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਲੱਛਣ
ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਫੈਟੀ ਜਿਗਰ ਫਾਈਬਰੋਸਿਸ ਜਾਂ ਜਿਗਰ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ. ਐਨਏਐਫਐਲਡੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, 10 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਬਚਾਅ ਦੀ ਦਰ ਲਗਭਗ 0% ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ. ਐਨਏਐਸਐਚ ਵਿਚ ਫਾਈਬਰੋਸਿਸ ਦੀ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਦਰ 7 ਸਾਲ ਅਤੇ ਐਨਏਐਫਐਲਡੀ ਲਈ ਵੱਧ ਰਹੀ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ 14 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਹੈ. ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪਾਚਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ (ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਕਿਸਮ II, ਪਾਚਕ ਸਿੰਡਰੋਮ) ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਸਬੰਧ ਹੈ. ਇਹ ਜਰਾਸੀਮ ਗੈਰ-ਮੋਟੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਧੇਰੇ ਜੋਖਮ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
ਸਿਰੀਓਟਿਕ ਅਲਕੋਹਲ ਐਫਐਲਡੀ ਵਾਲੇ 10% ਤੋਂ ਘੱਟ ਲੋਕ ਹੈਪੇਟੋਸੈਲਿਲਰ ਕਾਰਸਿਨੋਮਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨਗੇ, ਬਾਲਗਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਗਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਕਿਸਮ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਹੈ, ਪਰ N.A.S.H ਵਾਲੇ 45% ਲੋਕ ਸਿਰੋਸਿਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੈਪੇਟੋਸੈਲਿularਲਰ ਕਾਰਸਿਨੋਮਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
ਸਥਿਤੀ ਹੋਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜੋ ਚਰਬੀ ਦੇ ਪਾਚਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
ਕਾਰਨ
ਫੈਟੀ ਜਿਗਰ (ਐੱਫ.ਐੱਲ.) ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮੈਟਾਬੋਲਿਕ ਸਿੰਡਰੋਮ (ਸ਼ੂਗਰ, ਹਾਈਪਰਟੈਨਸ਼ਨ, ਮੋਟਾਪਾ, ਅਤੇ ਡਿਸਲਿਪੀਡਮੀਆ) ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਈ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਸ਼ਰਾਬ
ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਾਚਕ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਕਾਰਨ ਅਲਕੋਹਲ ਚਰਬੀ ਜਿਗਰ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਲਕੋਹਲ ਅਲਰਜੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਰਾਬ. ਇਹ ਵਰਤਾਰਾ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
ਪਾਚਕ
ਅਬਲਾਟੀਪੋਪ੍ਰੋਟੀਨੇਮੀਆ, ਗਲਾਈਕੋਜਨ ਸਟੋਰੇਜ ਬਿਮਾਰੀ, ਵੇਬਰ-ਈਸਾਈ ਬਿਮਾਰੀ, ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਤੀਬਰ ਚਰਬੀ ਜਿਗਰ, ਲਿਪੋਡਿਸਟ੍ਰੋਫੀ.
ਪੋਸ਼ਣ ਸੰਬੰਧੀ
ਮੋਟਾਪਾ, ਕੁਪੋਸ਼ਣ, ਕੁੱਲ ਪੇਟ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ, ਗੰਭੀਰ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣਾ, ਰੀਡਿਟਿੰਗ ਸਿੰਡਰੋਮ, ਜੇਜੁਨੀਲ ਬਾਈਪਾਸ, ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਲੋਰਿਕ ਬਾਈਪਾਸ, ਜੀਜੇਨਲ ਡਾਈਵਰਟਿਕੂਲੋਸਿਸ ਬੈਕਟਰੀਆ ਵੱਧਣ ਨਾਲ.
ਨਸ਼ੇ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥ
ਐਮੀਓਡਰੋਨ, ਮੈਥੋਟਰੈਕਸੇਟ, ਡਿਲਟੀਆਜ਼ੈਮ, ਐਕਸਪਾਇਰ ਟੈਟਰਾਸਾਈਕਲਿਨ, ਅਤਿ ਸਰਗਰਮ ਐਂਟੀਰੇਟ੍ਰੋਵਾਈਰਲ ਥੈਰੇਪੀ, ਗਲੂਕੋਕਾਰਟਿਕੋਇਡਜ਼, ਟੈਮੋਕਸੀਫੇਨ, ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਹੈਪੇਟੋਟੌਕਸਿਨ (ਜਿਵੇਂ, ਫਾਸਫੋਰਸ, ਮਸ਼ਰੂਮ ਜ਼ਹਿਰ).
ਹੋਰ
ਸਿਲਿਏਕ ਬਿਮਾਰੀ, [15] ਸਾੜ ਟੱਟੀ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਐੱਚਆਈਵੀ, ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਸੀ (ਖ਼ਾਸਕਰ ਜੀਨੋਟਾਈਪ 3), ਅਤੇ ਅਲਫ਼ਾ 1-ਐਂਟੀਟ੍ਰਿਪਸਿਨ ਦੀ ਘਾਟ.
ਨਿਦਾਨ
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਿਅਕਤੀ ਅਸਮਾਨੀਅਤਵਾਦੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਿਗਰ ਦੇ ਅਸਧਾਰਨ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਟੈਸਟਾਂ ਜਾਂ ਅਸੰਬੰਧਿਤ ਡਾਕਟਰੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿਚ ਨੋਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹੇਪੇਟੋਮੇਗਲੀ ਕਾਰਨ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਲੱਭੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ. ਉੱਚੇ ਜਿਗਰ ਦੇ ਪਾਚਕ 50% ਸਧਾਰਣ ਸਟੀਟੀਓਸਿਸ ਵਾਲੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ. ਸੀਰਮ ਐਲਨਿਨ ਟ੍ਰਾਂਸਮੀਨੇਸ (ਏ.ਐੱਲ.ਟੀ.) ਦੇ ਪੱਧਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸਪੇਟੇਟ ਟ੍ਰਾਂਸਮੀਨੇਸ (ਏ.ਐੱਸ.ਟੀ.) ਦੇ ਪੱਧਰ ਗੈਰ-ਅਸਥਿਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਲਕੋਹਲ ਐਫ.ਐਲ.ਡੀ. (ਏ.ਐੱਸ.ਟੀ.: ALT 2: 1 ਤੋਂ ਵੱਧ) ਦੇ ਉਲਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ. ਸਧਾਰਣ ਖੂਨ ਦੇ ਟੈਸਟ, ਹੈਪੇਟਿਕ ਫਾਈਬਰੋਸਿਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਕੇ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ. ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ, ਏਐਸਟੀ-ਟੂ-ਪਲੇਟਲੈਟਸ ਰੇਸ਼ੋ ਇੰਡੈਕਸ (ਏਪੀਆਰਆਈ ਸਕੋਰ) ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਸਕੋਰ, ਜੋ ਖੂਨ ਦੇ ਟੈਸਟਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਤੋਂ ਗਿਣਦੇ ਹਨ, ਜਿਗਰ ਫਾਈਬਰੋਸਿਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਗਰ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਗਠਨ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
ਇਮੇਜਿੰਗ ਅਧਿਐਨ ਅਕਸਰ ਮੁਲਾਂਕਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ. ਅਲਟਰਾਸੌਨੋਗ੍ਰਾਫੀ ਇੱਕ "ਚਮਕਦਾਰ" ਜਿਗਰ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਈਕੋਜੀਨੀਸੀਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ. ਮੈਡੀਕਲ ਇਮੇਜਿੰਗ ਚਰਬੀ ਜਿਗਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਚਰਬੀ ਜਿਗਰ ਦੀ ਕੰਪਿਟਿਡ ਟੋਮੋਗ੍ਰਾਫੀ (ਸੀਟੀ) ਤੇ ਤਿੱਲੀ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਘਣਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਚਰਬੀ ਟੀ 1-ਵੇਟਡ ਮੈਗਨੈਟਿਕ ਗੂੰਜ ਚਿੱਤਰਾਂ (ਐਮਆਰਆਈ) ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ. ਚੁੰਬਕੀ ਗੂੰਜਦਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ, ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਚੁੰਬਕੀ ਗੂੰਜ ਇਮੇਜਿੰਗ, ਫਾਈਬਰੋਸਿਸ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਨਾ-ਹਮਲਾਵਰ ਢੰਗ ਵਜੋਂ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
ਇਲਾਜ
ਘੱਟੋ ਘੱਟ 30% ਜਾਂ ਲਗਭਗ 750-1000 ਕੈਲਸੀ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਕੈਲੋਰੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਨਾਲ ਹੈਪੇਟਾਈਟਿਸ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ. ਐਨਏਐਫਐਲਡੀ ਜਾਂ ਐਨਐਸਐਚ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਖੁਰਾਕ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਕਸਰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣਾ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਣ ਜਾਂ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ. ਵਧੇਰੇ ਗੰਭੀਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦਵਾਈਆਂ ਜੋ ਇਨਸੁਲਿਨ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਹਾਈਪਰਲਿਪੀਡੈਮੀਆ, ਅਤੇ ਜੋ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੈਰੀਏਟ੍ਰਿਕ ਸਰਜਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਵਿਟਾਮਿਨ ਈ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਜਿਗਰ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਹੱਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
ਬੈਰੀਆਟ੍ਰਿਕ ਸਰਜਰੀ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਸਾਲ 2017 ਵਿਚ ਫੈਟੀ ਜਿਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ (ਐੱਫ.ਐੱਲ.ਡੀ.) ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਐਫਐਲਡੀ, ਐਨਏਐਫਐਲਡੀ, ਐਨਏਐਸਐਚ ਅਤੇ ਐਡਵਾਂਸਡ ਸਟੀਟੋਹੈਪੇਟਾਈਟਸ 90% ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਦੁਬਾਰਾ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੋਟਾਪੇ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਇਹ ਸਰਜਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ.
ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਪੈਰੀਫਿਰਲ ਪੋਸ਼ਣ-ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਚਰਬੀ ਜਿਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ, ਕੋਲੀਨ ਨੂੰ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ. ਇਹ ਮਿਥਿਓਨਾਈਨ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਕਮੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
ਪਰੇਇਲੀ
ਪਰੇਇਲੀ ਲਾਤਵੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਪਰੇਇਲੀ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਹੈ।
ਹਰਾ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਨ
ਹਰਾ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਨ  {Gross Domestic Produc (GDP)} ਅਰਥਸ਼ਾਸ਼ਤਰ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਸੰਕਲਪ ਹੈ ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਸੇ ਦੇਸ ਜਾਂ ਖੇਤਰ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਵਾਧੇ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਓਂਦੇ ਸਮੇਂ ਇਸ ਨਾਲ ਉਥੇ ਹੋਏ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਲੇਖੇ ਜੋਖੇ ਨੂੰ ਵੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰਖਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਨ ਮਾਪਣ ਦੀ ਪ੍ਰਚਲਤ ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕਰਕੇ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੰਕਲਪ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਜੈਵਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਤਬਦੀਲੀ ਕਾਰਨ ਹੋਏ ਘਾਟੇ ਦਾ ਮੁਦ੍ਰ੍ਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾ ਕੇ ਪ੍ਰਚਲਤ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਚੋਂ ਮਨਫ਼ੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਵ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਓਂਦੇ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਚਲਤ ਜੀ. ਡੀ. ਪੀ. ਵਿਚੋਂ ਕੁਦਰਤੀ ਪੂੰਜੀ ਜਿਵੇਂ ਸ੍ਰੋਤਾਂ ਦਾ ਨਿਘਾਰ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਦਾ ਵਿਗਾੜ, ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਓਣ ਤੇ ਆਈ ਲਾਗਤ ਨੂੰ ਮਨਫ਼ੀ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਾਤਾਵਰਣ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ
ਦੁਘਾਟ
ਦੁਘਾਟ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਪਟਿਆਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਲਾਸ ਵੇਗਸ
ਲਾਸ ਵੇਗਸ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਨਵਾਡਾ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਲਾਰਕ ਕਾਊਂਟੀ ਦਾ ਕਾਊਂਟੀ ਸਦਰ ਮੁਕਾਮ ਹੈ। ਇਹ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਜੂਏਬਾਜ਼ੀ, ਖ਼ਰੀਦਦਾਰੀ ਅਤੇ ਲਜ਼ੀਜ਼ ਭੋਜਨ ਲਈ ਇੱਕ ਤਫ਼ਰੀਹਖ਼ਾਨਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਮੌਜ-ਮੇਲਾ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਐਲਾਨਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਇਕੱਤਰਤ ਜ਼ੂਏਖ਼ਾਨੇ-ਹੋਟਲਾਂ ਅਤੇ ਸਬੰਧਤ ਦਿਲ-ਪਰਚਾਵੇ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ-ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਸੇਵਾ-ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਜੋਂ ਵਧਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 2010 ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ 583,756 ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ 31ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਲਾਸ ਵੇਗਸ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕੇ ਦੀ 2010 ਵਿੱਚ ਅਬਾਦੀ 1,951,269 ਸੀ। 1905 ਵਿੱਚ ਸ‍ਥਾਪਿਤ ਲਾਸ ਵੇਗਾਸ ਨੂੰ 1911 ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਤਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇੰਨੀ ਤਰੱਕੀ ਹੋਈ ਕਿ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਵਸਾਇਆ ਗਿਆ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣ ਗਿਆ (19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਰਜਾ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਸੀ)।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਵਾਡਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਸ ਵੇਗਸ
ਛੱਜੂ ਦਾ ਚੁਬਾਰਾ
ਪਿਛੋਕੜ ਅਤੇ ਜਾਣ ਪਹਿਚਾਣ
ਬਲਖ਼-ਬੁਖ਼ਾਰੇ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸੁੱਖ ਤੇ ਸਕੂਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਛੱਜੂ ਦਾ ਚੌਬਾਰਾ ਨਾ ਤਾਂ ਕਾਲਪਨਿਕ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਮਹਿਜ਼ ਤੁਕਬੰਦੀ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਛੱਜੂ ਦਾ ਚੌਬਾਰਾ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਸਥਾਨ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਅੱਜ ਵੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਇਸ ਅਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਮੈਓ ਹਸਪਤਾਲ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ ਇਸ ਦਾ ਕਾਫ਼ੀ ਹਿੱਸਾ ਬੇਗ਼ਮ ਸ਼ਮਸ ਸ਼ਹਾਬੁਉੱਦੀਨ ਕਾਨਵਲੈਸੱਅੰਟ ਹੋਮ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਅਧੀਨ ਹੈ। ਛੱਜੂ ਭਾਟੀਆ (ਖੱਤਰੀ) ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਨਿਵਾਸੀ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂਗੀਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹਜਹਾਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੁਨਿਆਰੇ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਹਰ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਭੂ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਸਾਧੂ, ਫ਼ਕੀਰਾਂ ਅਤੇ ਯਾਤਰੂਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝਿਆ ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਛੱਜੂ ਭਾਟੀਆ ਦੀ ਬਜਾਏ ਛੱਜੂ ਭਗਤ ਦੇ ਨਾਂਅ ਤੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਭਾਈ ਕਾਹਨ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ‘ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼’ ਦੇ ਸਫ਼ਾ 485 ਅਨੁਸਾਰ ਛੱਜੂ ਭਗਤ ਦਾ ਚੌਬਾਰਾ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਅਨਾਰਕਲੀ ਵਿੱਚ ਮੈਓ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਤਨ ਚੰਦ ਦੀ ਸਰਾਂ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਹੈ। ਛੱਜੂ ਭਗਤ ਦੇ ਫ਼ਿਰਕੇ ਨੂੰ ਲੋਕ ਛੱਜੂ ਪੰਥੀ ਅਤੇ ਦਾਦੂ ਪੰਥੀ ਕਹਿ ਕੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਫਿਰਕੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਅਸਥਾਨ ਮਿੰਟਗੁਮਰੀ (ਹੁਣ ਸਾਹੀਵਾਲ) ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਮਲਕਾ-ਹਾਂਸ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਛੱਜੂ ਭਗਤ ਦੇ ਫ਼ਿਰਕੇ ਦੇ ਨਿਯਮ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਧਰਮ ਦੇ ਮਿਲਵੇਂ ਹਨ। ਇਸ ਫ਼ਿਰਕੇ ਦੇ ਲੋਕ ਨਾ ਕੋਈ ਨਸ਼ਾ ਵਰਤਦੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮਾਸ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਛੱਜੂ ਭਗਤ ਦੇ ਬਾਰੇ ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹਨ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀ ਲਾਲ ਹੁਸੈਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ ਕਹਿ ਕੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਛੱਜੂ ਭਗਤ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਵੀ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ। ਸਯਦ ਮੁਹੰਮਦ ਲਤੀਫ਼ (ਸੰਨ 1892) ਨੇ ਪੁਸਤਕ ‘ਲਾਹੌਰ’ ਦੇ ਸਫ਼ਾ 207 ‘ਤੇ ਛੱਜੂ ਭਗਤ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ-‘ਰੱਬੀ ਸੁਭਾਅ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਛੱਜੂ ਭਗਤ ਲਈ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂਗੀਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹਜਹਾਨ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇੱਜ਼ਤ ਰਹੀ। ਹਿੰਦੂ-ਮੁਸਲਮਾਨ ਕਿਸੇ ਅਵਤਾਰ ਵਾਂਗ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਸੰਨ 1640 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਛੱਜੂ ਭਗਤ ਆਪਣੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਾਫੀ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬਾਹਰ ਨਾ ਆਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੇ ਜਦੋਂ ਕਮਰਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਉਥੋਂ ਅਲੋਪ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਉਸੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਫੈਦ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦਾ ਥੜ੍ਹਾ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਉਸ ਉੱਪਰ ਛੱਜੂ ਭਗਤ ਦੀ ਸਮਾਧ ਬਣਾ ਦਿੱਤੀ। ਛੱਜੂ ਭਗਤ ਦੇ ਚੌਬਾਰੇ ‘ਚ ਠਹਿਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਧੂਆਂ, ਫ਼ਕੀਰਾਂ ਅਤੇ ਰਾਹਗੀਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਭੋਜਨ, ਫਲ ਅਤੇ ਪਹਿਨਣ ਲਈ ਕੱਪੜੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਕੁਝ ਸ਼ਾਹੀ ਹਕੀਮ ਵੀ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਮੁਫ਼ਤ ਇਲਾਜ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਸੰਭਵ ਹੈ ਉਸੇ ਦੌਰਾਨ ਇਥੋਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ਗ਼ਵਾਰ ਵਾਤਾਵਰਨ ਕਰਕੇ ਇਸ ਸਥਾਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇਹ ਅਖਾਣ ‘ਜੋ ਸੁੱਖ ਛੱਜੂ ਦੇ ਚੌਬਾਰੇ, ਨਾ ਬਲਖ਼ ਨਾ ਬੁਖ਼ਾਰੇ’ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇਗਾ।
ਅਸਲ ਵਾਕਿਆ ਸਥਿਤੀ
ਛੱਜੂ ਦਾ ਚੁਬਾਰਾ (Chhajju Da Chubara) ਲਹੌਰ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਇਹ ਉਹ ਇਤਿਹਾਸਕ 'ਛੱਜੂ ਦਾ ਚੁਬਾਰਾ' ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਕਹਾਵਤ ਜੋ ਸੁਖ ਛੱਜੂ ਦੇ ਚੁਬਾਰੇ ਉਹ ਬਲਖ ਨਾ ਬੁਖਾਰੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਛੱਜੂ ਦਾ ਚੁਬਾਰਾ ਮੇਓ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਰਤਨ ਚੰਦ ਦੀ ਸਰਾਏ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਅਨਾਰਕਲੀ ਰੋਡ ਲਾਹੌਰ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਪਤੀ ਪੇਸ਼ੇ ਤੋਂ ਸੁਨਿਆਰੇ ਭਗਤ ਛੱਜੂ ਭਾਟੀਆ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਪਾਕਿ ਵੰਡ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਇਵੈਕੁਈ ਟਰੱਸਟ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ ਬੋਰਡ (ਔਕਾਫ) ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਤਹਿਤ ਵਿਰਾਸਤੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ।
ਸ਼ੋਮਾ ਆਨੰਦ
ਸ਼ੋਮਾ ਆਨੰਦ (ਜਨਮ 16 ਫਰਵਰੀ 1958) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1980 ਤੋਂ 1990 ਤੱਕ ਕਈ ਮੁੱਖ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਅਦਾ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਫਿਲਮੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਰਿਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਦੇ ਨਾਲ ਫਿਲਮ ਬਾਰੂਦ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ ਪਤਿਤਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਦੋਵੇਂ ਫਿਲਮਾਂ ਪ੍ਰਮੋਦ ਚੱਕਰਬਰਤੀ ਦੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਸਨ। 1980 ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ ਚਰਚਿਤ ਫਿਲਮਾਂ ਜਗੀਰ ਅਤੇ ਕੁਲੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸਨੇ ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰਾ ਦਾ ਰੋਲ ਨਿਭਾਇਆ ਸੀ। 1990 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਫਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਜੈਸੀ ਕਰਨੀ ਵੈਸੀ ਭਰਨੀ, ਕੁਲੀ, ਹੰਗਾਮਾ, ਕਿਆ ਕੂਲ ਹੈਂ ਹਮ ਅਤੇ ਕਲ ਹੋ ਨਾ ਹੋ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਟੀਵੀ ਸੋਪ ਭਾਬੀ ਅਤੇ ਕਾਈ ਜਿਆਦਾ ਚਰਚਿਤ ਸਿਟਕਾਮ ਹਮ ਪਾਂਚ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸ਼ਰਾਰਤ ਨਾਂ ਦੇ ਕਾਮੇਡੀ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸੱਭਰਵਾਲ ਦਾ ਰੋਲ ਨਿਭਾਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਉਹ ਅਦਾਕਾਰ ਤਾਰਿਕ ਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿਹਾੜਾ 2016 ਐਡੀਟਾਥਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1958
ਜੁਲੀਅਨ ਕਲੰਡਰ
ਜੁਲੀਅਨ ਕਲੰਡਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 45 ਬੀ. ਸੀ. ਤੋਂ ਯੁਰਪ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਵੀ 365 ਦਿਨ ਅਤੇ 12 ਮਹੀਨੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਲੀਪ ਦੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਲੰਡਰ
ਗੁਜਾਰਿਸ਼ ( ਫ਼ਿਲਮ)
ਗੁਜਾਰਿਸ਼ (ਫ਼ਿਲਮ) 2010 ਦੀ ਇੱਕ ਬਾਲੀਵੁਡ ਫਿਲਮ ਹੈ। ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ: ਸੰਜੇ ਲੀਲਾ ਬੰਸਾਲੀ ਅਤੇ ਐਕਟਰ ਰਿਤੀਕ ਰੋਸ਼ਨ ਤੇ ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਰਾਏ ਬੱਚਨ ਹਨ।
ਬਲਖਸ਼ ਝੀਲ
ਬਲਖਸ਼ ਝੀਲ (, ; Озеро Балхаш, Ozero Balhaš) ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇਸ ਦੇ ਦੱਖਣਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੰਦ ਤਲਹਟੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜੋ ਕਜ਼ਾਖਸਤਾਨ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਕਿਰਗਿਜ਼ਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਬੇਸਿਨ, ਸੱਤ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਝੀਲ ਨੂੰ ਭਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਇਲੀ ਦਰਿਆ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਦੂਜੀਆਂ ਨਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਰਾਟਲ, ਦੋਵਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਹ ਅਤੇ ਸਤਹ ਹੇਠ ਪ੍ਰਵਾਹ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਲੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੀਨ ਦੇ ਜ਼ਿਨਜਿਆਂਗ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ, ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਬਰਫ਼ ਪਿਘਲਣ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸਦਾ ਕੁੱਲ ਰਕਬਾ 16،400 ਮੁਰੱਬਾ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (6,300 ਮੁਰੱਬਾ ਮੀਲ) ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਤੋਂ ਆਬਪਾਸ਼ੀ ਲਈ ਪਾਣੀ ਖਿੱਚਣ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਸਾਇਜ਼ ਘੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਝੀਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਲਸੰਧੀ ਨੇ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਤਾਜ਼ਾ ਪਾਣੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਪੂਰਬੀ ਅੱਧੇ ਖਾਰਾ। ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸਾ  ਪੱਛਮੀ ਭਾਗ.ਨਾਲੋਂ ਔਸਤ 1.7 ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਡੂੰਘਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਝੀਲ ਹੈ ਝੀਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਬਲਖਸ਼ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 66,000 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਦਯੋਗਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਖਨਨ, ਕੱਚੀ ਧਾਤ ਦੀ ਪ੍ਰਾਸੈਸਿੰਗ ਅਤੇ ਮਾਹੀਗੀਰੀ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਝੀਲ ਦਾ ਆਕਾਰ ਵੱਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਮਾਰੂਥਲ ਬਣਨ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕਾਰਨ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਝੀਲ ਦੇ ਭਰਦੇ ਜਾਣ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਨਾਮ
ਝੀਲ ਦਾ ਵਰਤਮਾਨ ਨਾਮ ਤਤਾਰ, ਕਜਾਖ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਲਤਾਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ "ਬਲਕਸ" ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਇੱਕ ਦਲਦਲ ਦੀਆਂ ਧਲ੍ਹੀਆਂ" ਹੈ।
103 ਈਪੂ ਤੋਂ 8 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਬਲਖਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਰੂਪ ਨੂੰ ਚੀਨੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ 布谷 / 布 库 / 布苏 "ਪੂ-ਕੂ / ਬੂ -ਕੂ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। 8ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਝੀਲ ਅਤੇ ਤਿਆਨ ਸ਼ਾਨ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਸ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤੁਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਜੇਟਿਸੁ "ਸੱਤ ਨਦੀਆਂ" (ਰੂਸੀ ਵਿੱਚ ਸੇਮਰੇਚਿਈ) ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਧਰਤੀ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸਥਾਈ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖਾਨਾਬਦੋਸ ਤੁਰਕਾਂ ਅਤੇ ਮੰਗੋਲਾਂ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੋਇਆ।.
ਚੀਨ ਦੇ ਕਿੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ (1644-1911) ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਝੀਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਹੱਦ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ। 1864 ਵਿੱਚ, ਝੀਲ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨੇੜਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਚੁਗੁਚਕ ਸੰਧੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇਮਪੀਰੀਅਲ ਰੂਸ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1991 ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਭੰਗ ਦੇ ਨਾਲ, ਝੀਲ ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਈ।
ਝੀਲ ਦੀ ਉਤਪਤੀ
thumb|ਕਰਾਤਲ ਨਦੀ ਡੈਲਟਾ ਦੀ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਤਸਵੀਰ ਬਲਖਸ਼ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਲਖਸ਼-ਅਲਕੋਲ ਡੂੰਘ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਡੂੰਘੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਨੀਓਜੇਨ ਅਤੇ ਕੁਆਟਰਨੇਰੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਐਲਪਾਈਨ ਔਰੋਜਨੀ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਕਜ਼ਾਖਸਤਾਨ ਬਲਾਕ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਢਲਾਣ ਵਾਲੀ ਟਰਫ਼ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਤਿਆਨ ਸ਼ਾਨ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖੁਰਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਡੂੰਘ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰੇਤ ਦੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਬੇਸਿਨ ਡਜੁੰਗਾਰੀਅਨ ਅਲਾਟੂ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਝੀਲਾਂ ਸੈਸੀਕੋਲ, ਅਲਕੋਲ ਅਤੇ ਐਬੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।  ਇਹ ਝੀਲਾਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਖੰਡ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਪੂਰੇ ਬਲਖਸ਼-ਅਲਕੋਲ ਦੇ ਡੂੰਘ ਨੂੰ ਮੱਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਰ ਅਰਾੱਲ-ਕੈਸਪੀਅਨ ਡੂੰਘ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:CS1 maint: Unrecognized language ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਝੀਲਾਂ
ਲਾਤਵੀਆਈ
ਲਾਤਵੀਆਈ ਲਾਤਵੀਆ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਮੁੱਖ ਅਤੇ ਰਾਜ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲੈਟਿਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਤਵੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾ
ਨਵਾਂ ਵਿਕਾਸ ਬੈਂਕ
= ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ =
ਚੀ ਗਵੇਰਾ
ਚੀ ਗੁਵੇਰਾ, ਅਸਲੀ ਨਾਮ ਡਾਕਟਰ ਅਰਨੈਸਤੋ ਚੀ ਗੁਵੇਰਾ (14 ਜੂਨ 1928 - 9 ਅਕਤੂਬਰ 1967) ਇੱਕ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ, ਡਾਕਟਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਚੀ ਨੇ ਚੌਵੀ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਐਲਬਰਟੋ ਨਾਲ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਦੋ ਸੌ ਚਾਲੀ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਹੰਢਾਏ ਤਜਰਬੇ ਬਾਰੇ ਚੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਜਿੰਨੀ ਬੇ-ਇਨਸਾਫ਼ੀ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਉਹ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਜੋ ਮੈਂ ਸੀ।" ਉਸਨੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਇਨਕਲਾਬੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਰਾਹ ਚੁਣ ਲਿਆ। ਕਿਊਬਾ ਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਫੀਦਲ ਕਾਸਤਰੋ ਦਾ ਆਖਰ ਤਕ ਸਾਥ ਉਸਨੇ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ। ਮੌਤ ਉੱਪਰੰਤ ਚੀ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਡਾਕਟਰੀ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੋਣ ਨਾਤੇ ਚੀ ਪੂਰੇ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਘੁੰਮਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਪੂਰੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਤ ਗਰੀਬੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਿੱਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਨੇ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆ ਕਿ ਇਸ ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਬਿਪਤਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਸਨ ਏਕਾਧਿਕਾਰੀ ਪੂੰਜੀਵਾਦ, ਨਵ-ਉਪਨਿਵੇਸ਼ਵਾਦ ਅਤੇ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦ, ਜਿਹਨਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕਮਾਤਰ ਤਰੀਕਾ ਸੀ-ਸੰਸਾਰ ਇਨਕਲਾਬ। ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਅਮਰੀਕਾ ਵਲੋਂ ਲੁੱਟ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਤੀਬਰ ਤਾਂਘ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਗੁਆਟੇਮਾਲਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਜੈਕੋਬੋ ਅਰਬੇਂਜ਼, ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਅਤੇ 1954 ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਇਟਡ ਫਰੂਟ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਜੋਰ ਦੇਣ ਤੇ ਗੁਆਟੇਮਾਲਾ ਵਿੱਚ ਸੀ ਆਈ ਏ ਵਲੋਂ ਕਰਵਾਏ ਰਾਜਪਲਟੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੋਰ ਪੱਕਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਕੁੱਝ ਹੀ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ ਮੈਕਸੀਕੋ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਊਲ ਅਤੇ ਫ਼ੇਦਲ ਕਾਸਤਰੋ ਮਿਲੇ, ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਊਬਾ ਦੇ 26 ਜੁਲਾਈ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਏ। ਅਤੇ ਕਿਊਬਾ ਦੇ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਬਤਿਸਤਾ ਦਾ ਤਖਤਾ ਪਲਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਊਬਾ ਚਲਿਆ ਗਿਆ. ਚੀ ਜਲਦੀ ਹੀ ਕਰਾਂਤੀਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਕਮਾਨ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਤਿਸਤਾ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਾਲ ਤੱਕ ਚਲੇ ਅਭਿਆਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਨਕਲਾਬੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਮਿਊਨਿਸਟ
ਪੱਤਲ਼ ਕਾਵਿ
ਪੱਤਲ਼ ਕਾਵਿ, ਜਾਂ ਜੰਞ ਕਾਵਿ, ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹੈ। ਇਹ ਛੰਦਾਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਰਚੀ ਗਈ ਉਹ ਰਚਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਬਰਾਤੀਆਂ ਲਈ ਪਰੋਸੇ ਗਏ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਲੜਕੀ ਪੱਖ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬੰਨ੍ਹਣ ਜਾਂ ਬੱਧੀ ਰੋਟੀ ਨੂੰ ਛੁਡਾਉਣ ਲਈ ਬਰਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵੱਲੋਂ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੰਞ ਬੰਨ੍ਹਣ ਅਤੇ ਛੁਡਾਉਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਲਵੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਜੰਞ ਕਾਵਿ ਜਾਂ ਪੱਤਲ਼ ਕਾਵਿ ਦੀ ਰਚਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਕਵੀਆਂ ਅਤੇ ਕਵੀਸ਼ਰਾਂ ਨੇ ਹੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਸ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਦਾ ਪ੍ਰਚਲਣ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਕਬੀਲਾਦਾਰੀ ਯੁੱਗ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਵਿਰੋਧੀ ਕਬੀਲੇ ਜਾਦੂ ਮੰਤਰ ਅਤੇ ਟੂਣੇ ਟਾਮਣ ਨਾਲ਼ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਅਧੀਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਲਈ ਬਰਤਨਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਪੱਤਲ਼ਾਂ ਅਰਥਾਤ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਥਾਲ਼ੀਆਂ ਬਣਾ ਕੇ ਬਰਾਤੀਆਂ ਲਈ ਖਾਣਾ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੱਤਲ਼ ਕਾਵਿ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰਚਨਾ
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮੇਲ਼ ਅਤੇ ਬਰਾਤੀਆਂ ਦੋਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੱਤਲ ਦਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲ਼ਾ ਲੋਕ-ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਹੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਰਿਹਾ। “ਔਰਤ ਮਨ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸ਼ੌਕ ਅਤੇ ਮੁਹਾਰਤ ਕਾਰਨ ਜ਼ਨਾਨੀ ਪੱਤਲ ਦਾ ਲੋਕ-ਰੂਪ ਮੂੰਹੋਂ-ਮੂੰਹ ਹੁਣ ਤਕ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਦੇ ਵਿਪਰੀਤ ਮਰਦਾਵੀਂ ਪੱਤਲ਼ ਦਾ ਲੋਕ-ਰੂਪ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲੁਪਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਵੀਸ਼ਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਿੱਤੇ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਰੂੜ੍ਹੀ ਕਾਰਨ ਕਵੀ-ਜਨ ਪੱਤਲ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਕਵੀਸ਼ਰ ਆਪ ਰਚਨਾ ਨਹੀਂ ਸਨ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਇਹ ਗਾਉਣ ਲਈ ਕਵੀਆਂ ਪਾਸੋਂ ਪੱਤਲ ਰਚਨਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਪੱਤਲ ਕਾਵਿ ਦੀ ਇਸ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਮੰਗ ਕਾਰਨ ਹਰ ਕਵੀ ਇਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਭੱਟੀ ਆਪਣੀ ‘ਹੁਸਨ ਭਰੀ ਪੱਤਲ’ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦਾ ਹੈ: ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਠ ਮੇਂ ਉਮਰ ‘ਠਾਰਾਂ’ ਸਾਲ ਦੀ ਹੈ, ਛੁੱਟ ਗਈ ਪੱਤਲ ਲੱਗੋ ਛਕਣ ਛਕੌਣ ਜੀ। ”
ਪੱਤਲ ਬੰਨ੍ਹਣ ਅਤੇ ਛੁਡਾਉਣਾ
ਆਪਣੇ ਵਰਤਮਾਨ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੰਞ ਬੰਨ੍ਹਣ ਅਤੇ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਰਸਮ ਕਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਇਸ ਬਾਰੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਨੁਸਾਰ ਪੱਤਲ ਕਾਵਿ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨਤਾ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਮਹਾਂ ਕਾਵਿਕ ਯੁੱਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਵੱਲੋਂ ਜੋ ਪੱਤਲ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਉਸ ਦੇ ਇੱਕ ਬੰਦ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨਤਾ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਉਜਾਗਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਸੀਤਾ ਵਰੀ ਰਾਮ ਧਨੁਸ਼ ਤੋੜ ਕੇ, ਉੱਥੇ ਜੰਨ ਬੱਧੀ ਨਾਰੀਆਂ ਨੇ ਜੋੜ ਕੇ, ਲਛਮਣ ਜਤੀ ਨੇ ਛਡਾਈ ਜੰਨ ਨੀ, ਜਨਕਪੁਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਈ ਧੰਨ ਧੰਨ ਨੀ।
ਪੱਤਲ ਬੰਨ੍ਹਣ ਤੇ ਛੁਡਾਉਣ ਦੀ ਤਰੀਕਾ
ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਅਨੁਸਾਰ “ਜਦੋਂ ਜੰਞ ਰੋਟੀ ਖਾਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕੰਨਿਆ ਦੀਆਂ ਸਖ਼ੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ, ਅਥਵਾ ਕੰਨਿਆ ਪੱਖ ਦੀਆਂ ਕੁੱਝ ਤੀਵੀਆਂ ਗੀਤ ਗਾ ਕੇ ਇਹ ਭੁਲਾਵਾ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਹ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਬਰਾਤ ਨੂੰ ਖਾਣ ਤੋਂ ਵਰਜਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਿਰ ਵਰ ਪੱਖ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਗੱਭਰੂ ਜਵਾਬੀ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਰ ਧਿਰ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਗਾਈ ਪੱਤਲ ਵਿੱਚ ਉਠਾਏ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਤੇ ਸ਼ੰਕਿਆਂ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਨੇ ਬੱਧੇ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਰਾਤ ਰੋਟੀ ਖਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।” ਇਸ ਰੋਟੀ ਨੂੰ ਖੱਟੀ ਰੋਟੀ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਖਾਣ ਲਈ ਖੱਟੀਆਂ ਅਤੇ ਚਟਪਟੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਚਟਣੀ ਤੇ ਦਹੀਂ ਭਿੱਜੀਆਂ ਪਕੌੜੀਆਂ ਦੀ ਬੂੰਦੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਕੁੜੀਆਂ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਖ ਰਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ: ਬਾਪੂ ! ਬੂੰਦੀ ਆਈ ਐ, ਚੁੱਪ ਕਰ ਭੈੜਿਆ ਮਸਾਂ ਥਿਆਈ ਐ।
ਅਹਿਮੀਅਤ
ਪੰਜਾਬੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਰਸਮ ਦੀ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮੀਅਤ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਰਸਮ ਨਾਲ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਬੁੱਧੀ ਚਤੁਰਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਬਰਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਮੇਲੀਆਂ ਗੇਲੀਆਂ ਦਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉੱਥੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸ਼ਾਦੀ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਅਪਣੱਤ ਅਤੇ ਨਿੱਘ ਭਰਪੂਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਦੋ ਅਨਜਾਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਇੱਕ ਪੱਕੀ ਪੀਡੀ ਗੰਢ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਣ ਲਈ ਸਹਾਇਕ ਬਣਦਾ ਹੈ। ''ਲੈ ਕੇ ਰਾਮ ਗੋਪਾਲ ਦਾ ਬੰਨ੍ਹਾਂ ਜੰਞ ਮੈਂ ਆਪ, ਖੋਲ੍ਹੇ ਬਿਨਾਂ ਜੇ ਖਾਉਗੇ ਖਾਣਾ ਦੇਊ ਸਰਾਪ, ਤੁਲਸੀ ਪੂਜਣ ਮੈਂ ਚੱਲੀ ਸੱਠ ਸਹੇਲੀਆਂ ਨਾਲ਼, ਜਾਂਞੀਓ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਬੰਨ੍ਹ ਤੇ ਥੋਡੇ ਥਾਲ।''
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਮੇਡੀਅਨ ਸਰੋਵਰ
ਮੇਡੀਅਨ ਸਰੋਵਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਨਸ਼ਾਈਨ ਝੀਲ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੁਆਂਗਪੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਵੁਹਾਨ ਸਿਟੀ, ਹੁਬੇਈ ਪ੍ਰਾਂਤ, ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਸਰੋਵਰ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ੇਸ਼ੂਈ ਨਦੀ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਲਿਸ਼ੂ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਮੇਡੀਅਨ ਰਿਜ਼ਰਵਾਇਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸਤੰਬਰ 1965 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮਾਰਚ 1969 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਵੁਹਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਰੋਵਰ ਹੈ। ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਦਾ ਡੈਮ 31.4 ਮੀਟਰ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ 1333.3 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਭੰਡਾਰਨ ਸਮਰੱਥਾ 163.54 ਮਿਲੀਅਨ ਘਣ ਮੀਟਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿਧਾਰਾ ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸਮੁੱਚੇ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ-ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਗੌਰਵਮਈ ਵਿਰਾਸਤ ਹੈ। ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਵਿਚਾਰਾ ਨੂੰ ਕਵਿਤਾ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿਧਾਰਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਅਨੇਕਾਂ ਕਵੀਆਂ ਦਾ ਸਿਰਜਿਤ ਪਆਵਚਨ ਬਹੁ-ਭਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਬਹੁ ਖੇਤਰੀ ਹੈ। ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪਨੂੰ ਕਵੀ ਜਾਂ ਸ਼ਾਇਰ ਤਾਂ ਆਖ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਨਿਰੋਲ ਕਵਿਤਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ। ਜੇ ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਗੀਤ ਦੀ ਬਜਾਏ ਬ੍ਰਹਮ-ਵਿਚਾਰ ਆਖਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਕਵੀ ਆਪਣੀ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਧੁਰ ਕੀ ਬਾਣੀ, ਸੱਚ ਕੀ ਬਾਣੀ, ਜਾਂ ਖਸਮ ਕੀ ਬਾਣੀ, ਆਖਣਾ ਵਧੇਰੇ ਉੱਚਿਤ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।1
ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿ- ਪਰੰਪਰਾ ਤੇ ਪਰਿਪੇਖ
ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿ ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਅਮੀਰ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ 12 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 14ਵੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਤੱਕ ਹੋਈ। ਇਹ ਵੱਡਆਕਾਰੀ ਰਚਨਾ ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਵਿਧਾਰਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਧਰਮ ਨਾਲ ਵੀ ਡੂੰਘਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰਾਂ ਤੇ ਵਰਣਨਯੋਗ ਕਾਵਿਧਾਰਵਾਂ ਹਨ- ਸਿੱਧ ਬਾਣੀ, ਨਾਥਬਾਣੀ, ਮੰਤ ਬਾਣੀ, ਭਗਤਬਾਣੀ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਤੇ ਸੂਫੀ ਕਾਵਿ।
ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿ ਦੇ ਸੋਮੇ
ਕੋਈ ਵੀ ਰਚਨਾ ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਮੌਲਿਕ ਜਾਂ ਵਿਲੱਖਣ ਜਾਪਦੀ ਹੋਵੇ ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਰਤਮਾਨ ਜਾਂ ਅਤੀਤ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ ਰਚਾਕੇ ਆਪਣੀ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੂਰਵੀਆ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਪਛਾਣਦੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ ਰਚਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੇ ਸੋਮੇ ਵੈਦਿਕ ਪਰੰਪਰਾ, ਅਵੈਦਿਕ ਪਰੰਪਰਾ (ਇਸਲਾਮੀ ਬੁੱਧ ਮਤ), ਸਿੱਧ ਜੋਗੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਥ ਜੋਗੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਏ ਹਨ।ਅਦਵੈਤ ਵੇਦਾਂਤ ਵਿੱਚੋੰ ਹੀ ਨਿਰਗੁਣ ਭਗਤੀ ਦਾ ਸਕੰਲਪ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਾਥਾਂ ਦਾ ਸੁੰਨ ਦਾ ਸਕੰਲਪ ਅਦਵੈਤ ਵੇਦਾਂਤ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਨਿਰਾਕਾਰ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਬੁੱਧ ਮਤ ਦੇ ਸੂਨਯ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਅਤੇ ਅਦਵੈਤ ਵੇਦਾਂਤ ਦੇ ਬਹੁਦੇਵਵਾਦ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਨ ਨਾਲ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਬ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਘੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿ ਵੈਦਿਕ ਵਿਰਸੇ ਵਿੱਚੋੰ ਆਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦੀ ਕਰਮਕਾਡਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੁਰਾਨ ਵਾਂਗ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਨਿਰਪੇਖ ਮਹੱਤਵ ਦੇਣ ਦੀ ਥਾਂ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਮਹੱਤਵ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਥਾਂ ਦੀਆਂ ਯੋਗੀ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ ਦੀ ਧਿਆਨੀ ਵਿਧੀ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਗੁਰਮਤਿ ਦਾ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਵਹਿਦਤੁਲਵਜੂਦ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਤੋੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੈ। ਇੰਝ ਹੀ ਬੁੱਤ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਬਹੁਦੇਵਵਾਦ ਦੀ ਥਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਈਸ਼ਵਰਵਾਦ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿ ਭਾਰਤੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਧਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੈਦਿਕ ਅਵੈਦਿਕ ਸਾਮੀ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਵਿਰਸੇ ਦੀਆਂ ਸਰਵਉੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗਮ ਹੈ।
ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਦ੍ਰਿਸਟੀ
ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿਧਾਰਾ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਦਾ ਆਧਾਰ ਇਸ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਹੈ। ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਵੀ ਜਰੂਰੀ ਹੈ।
ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ
ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਮਾਜਿਕ, ਆਰਥਿਕ ਬਣਤਰ ਵਿਚਲੇ ਵਾਸਵਿਕ ਵਿਰੋਧਾਂ ਨੂੰ ਕਲਪਨਾਸ਼ੀਲ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੁਲਝਾਉਣ ਵੱਲ ਰੁਚਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿ ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਸੱਤਾ ਵਿਹੁਣੇ ਵਰਗਾਂ, ਸਧਾਰਨ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਮਹਿਕੂਮ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਰਗਾਮੀ ਹਸਤੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਦਾ ਸਕੰਲਪ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਿਸਾਲ ਵਜੋੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਦੀਆਂ ਇਹ ਕਾਵਿ-ਪੰਗਤੀਆਂ ਦੇਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। "ਨੀਚਾ ਅੰਦਰ ਨੀਚ ਜਾਤਿ ਨੀਚੀ ਹੂ ਅਤਿ ਨੀਚੁ।।  ਨਾਨਕ ਤਿਨ ਕੈ ਸੰਗਿ ਸਾਥਿ  ਵਡਿਆ ਸਿਉ ਕਿਆ ਰੀਸ।।  ਜਿਥੈ ਨੀਚ ਸਮਾਲੀਅਨਿ  ਤਿਥੈ ਨਦਿਰ ਤੇਰੀ ਬਖਸੀਸ।। ਇਹਨਾਂ ਪੰਗਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆਂ ਵਰਗ ਸਰਬ ਸਧਾਰਨ ਮਾਨਵਤਾ ਦਾ ਉਹ ਅੰਗ ਹੈ ਜੋ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰਮਿਤ ਕਾਵਿ ਧਾਰਾ ਆਪਣੇ ਸਮਕਾਲੀਨ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਬਣ ਕੇ ਉਜਾਗਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਵ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ
ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਅਧਿਆਤਮ ਪਰੰਪਰਾ ਕਾਰਜ਼ਸ਼ੀਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਅਸੀਂ ਇਸੇ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸੰਕਲਪ ਲਏ ਗਏ ਹਨ-
ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿਧਾਰਾ ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ
ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਪਾਵਨ ਗ੍ਰੰਥ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਗੁਰਮਿਤ ਕਾਵਿਧਾਰਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਸਕੰਲਪ ਹੈ।
ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਵਿ ਰੂਪ
ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸਮੂਹ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਧਾਰਮਿਕ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟਾਉਣ ਲਈ ਅਨੇਕਾਂ ਕਾਵਿ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋੰ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਵੇੰ- ਆਰਤੀ, ਅਲਾਹੁਣੀਆਂ, ਅਨੰਦ, ਅੰਜਲੀ, ਅਸ਼ਟਪਦੀ ਸੋਦਰ, ਸੋਪੁਰਖ, ਸੋਹਿਲਾ, ਸੁਚਜੀ, ਸਦ, ਗੋਸ਼ਿਟ, ਸ਼ਬਦ, ਸੁਖਮਨੀ, ਸਲੋਕ, ਕੁਚੱਜੀ, ਕਾਫੀ, ਕਰਹਲੇ, ਗੁਣਵੰਤੀ, ਗਾਥਾ, ਘੋੜੀਆਂ, ਚਉਪਦੇ, ਚਉਬੋਲੇ, ਛਿੰਝ, ਛੰਤ, ਡਖਣੇ, ਤਿਪਦੇ, ਥਿਤੀ, ਦੁਪਦੇ, ਦਿਨ ਰੈਣ, ਪਉੜੀ, ਪਹਿਰੇ, ਪਦੇ, ਬਾਵਨ ਅੱਖਰੀੰ, ਬਿਰਹੜੇ, ਬਾਰਾਮਾਹ, ਮੰਗਲ, ਮੁੰਦਾਵਨੀ, ਰੁਤੀ, ਲਾਵਾਂ, ਵਾਰ, ਵਾਰ ਸਤ ਆਦਿ। ਇਹ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਕਾਵਿ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਵੀ ਸੰਬੰਧਤ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਕ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਵੀ।
ਸੰਕਲਪ ਤੇ ਸਰੂਪ
ਇਸ ਪਾਵਨ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਸਕੰਲਪਨਾ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਤਮਕ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਵੱਡ-ਆਕਾਰੀ-ਪਾਠ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋਚਾ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗੀ। ਪਰ ਇਸ ਮੰਤਵ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਗੁਰੂ ਅਰੁਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਪਰਵਰਤਕ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਗੁਰੂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਿਆ ਸਗੋੰ ਉਹਨਾਂ ਸਮਕਾਲੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬਕਾਲੀ ਧਰਮ ਪ੍ਰਰਵਰਤਕਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਹੈ ਜੋ ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ 'ਤੇ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਅਗਾਂਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਬਾਣੀ ਜਪੁ ਹੈ। ਸਮੁੱਚੀ ਬਾਣੀ 31 ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ਼ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਬੀਰ ਜੀ ਦੇ 243 ਅਤੇ ਫਰੀਦ ਜੀ ਦੇ 130 ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਭਗਤਾਂ ਦੇ 349 ਸ਼ਬਦ ਹਨ।
ਸੰਪਾਦਨ-ਕਲਾ
ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ 1430 ਪੰਨਿਆ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡ ਆਕਾਰੀ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ 1604 ਈ. ਵਿੱਚ ਸੰਪੰਨ ਕਰਵਾਈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਭਾਇ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਲਿਖਾਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋੰ ਪਹਿਲਾਂ 'ਜੁਪਜੀ ਸਾਹਿਬ' ਹੈ। ਇਸ ਤੋੰ ਪਿੱਛੋੰ ਕੁਝ ਸ਼ਬਦ ਹਨ। ਫਿਰ ਰਾਗਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਰੀ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਵਿਉਤਿਆਂ ਗਿਆ ਹੈ।ਸਭ ਤੋੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਰੀ ਰਾਗ ਹੈ। ਡਾ.ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੋਹਲੀ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, "'ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ' ਵਿੱਚ ਕੁਲ 31 ਰਾਗ ਹਨ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋੰ 14 ਰਾਗ ਹਨ ਅਤੇ 17 ਰਾਗਣੀਆਂ। ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਰਾਗਮਾਲਾ ਵਿੱਚ 6 ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਹਰ ਰਾਗ ਦੀਆਂ 5 ਵੁਹਟੀਆਂ ਤੇ 8 ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ 6 ਵੱਡੇ ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚੋੰ ਕੁੱਲ 2 ਵੱਡੇ ਰਾਗ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਗ ਅਤੇ ਭੈਰਵ ਰਾਗ। 30 ਵਹੁਟੀਆਂ ਤੇ 48 ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚੋੰ ਕੇਵਲ 11 ਵੁਹਟੀਆਂ ਤੇ 8 ਪੁੱਤਰ ਆਏ ਹਨ।'" ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ 5 ਗੁਰੂਆਂ, 15 ਭਗਤ ਕਵੀ, ਇੱਕ ਸੂਫੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋੰ ਇਲਾਵਾ ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੇ ਨਿਕਟਵਰਤੀ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦਰਜ ਹੈ।
ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਵੀ
(ਪੂਰਬ ਨਾਨਕ ਕਾਲ) ਪੂਰਬ ਨਾਨਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਨਿਰਗੁਣ ਭਗਤੀਧਾਰਾ ਜਾਂ ਸੂਫੀਵਾਦ ਨਾਲ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੇਖ ਫਰੀਦ, ਭਗਤ ਜੈਦੇਵ, ਭਗਤ ਨਾਮਦੇਵ, ਭਗਤ ਧੰਨਾ, ਭਗਤ ਰਵਿਦਾਸ, ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤ ਚਿੰਤਨ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਕਾਲ ਦੇ ਗੁਰੂ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਡੁੰਘੀ ਸਾਂਝ ਨਜਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।