cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਕਾਲਾ ਸੰਘਿਆਂ
ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਪਿੰਡ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੁਨਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਜਲੋਵਾਲ, ਸੁਖਾਨੀ, ਬਨਵਾਲ ਨਿੱਜਰਾਂ, ਬਦਿਆਲ, ਸੰਧੂ ਚਠਾ ਆਦਿ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
੨੪੫
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਗੀਤਾ ਜ਼ੁਤਸ਼ੀ
ਗੀਤਾ ਜ਼ੁਤਸ਼ੀ (ਜਨਮ 2 ਦਸੰਬਰ, 1956) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਟ੍ਰੈਕ ਅਤੇ ਫੀਲਡ ਅਥਲੀਟ ਹੈ। ਉਸਨੇ 800 ਮੀਟਰ ਅਤੇ 1500 ਮੀਟਰ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੌੜਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਜ਼ੁਤਸ਼ੀ ਨੇ 1982 ਵਿੱਚ 800 ਮੀਟਰ ਦੌੜ, 1978 ਅਤੇ 1982 ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ 1500 ਮੀਟਰ ਦੌੜਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ। 1982 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ੁਤਸ਼ੀ ਨੇ ਚੋਟੀ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਅਥਲੀਟ ਹੋਣ ਵੱਜੋਂ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਉਦਘਾਟਨੀ ਸਮਾਗਮ ਦੌਰਾਨ ਸਬ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀਆਂ ਤਰਫ਼ੋਂ ਸੌਂਹ ਚੁੱਕੀ। ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਲਈ ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਉਸਨੇ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ. ਜਿਵੇਂ ਕੇ ਬਚੇਂਦਰੀ ਪਾਲ, ਜੋ ਕੇ ਮਾਉਂਟ ਐਵਰੈਸਟ ਤੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਹੈ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਾਲ ਨੇ ਜਦ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ ਜੁਤਸ਼ੀ ਦੀ ਇੱਕ ਅਖਬਾਰ ਤੇ ਛਪੀ ਫੋਟੋ ਵੇਖੀ,ਉਸਨੇ ਓਦੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਉਸਨੂੰ ਕੋਚਿੰਗ ਮੁਹੰਮਦ ਇਲਿਆਸ ਬਾਬਰ ਨੇ ਦਿਤੀ।17 ਸਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਖੇ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਜੁਲਾਈ, 2002 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆਈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਜੂਨੀਅਰ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਟੀਮ (800 ਮੀਟਰ ਅਤੇ 1500 ਮੀਟਰ) ਦੀ ਕੋਚ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਉਲੰਪਿਕ ਅਥਲੀਟ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1956 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਅਰਨੈਸਟ ਵਾਲਟਨ
ਅਰਨੈਸਟ ਥੌਮਸ ਸਿਟਨਟਨ ਵਾਲਟਨ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Ernest Walton; 6 ਅਕਤੂਬਰ 1903 - 25 ਜੂਨ 1995) ਇੱਕ ਆਇਰਿਸ਼ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਨ ਅਤੇ ਜੋਹਨ ਕੌਕਕਰਾਫਟ ਨਾਲ 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ "ਐਟਮ-ਸਮੈਸ਼ਿੰਗ" ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ, ਅਤੇ ਇਤਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਬਣ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਆਰਟੀਫਿਸ਼ਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਐਟਮ ਵੰਡਿਆ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲ
1922 ਵਿੱਚ, ਵਾਲਟਨ ਨੇ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਡਬਲਿਨ ਦੇ ਟਰਿਨਿਟੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਵਜ਼ੀਫ਼ੇ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ ਅਤੇ 1924 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਸਕਾਲਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 1 926 ਅਤੇ 1927 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਬੈਚੂਲਰ ਅਤੇ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਤ੍ਰਿਏਕ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਵਾਲਟਨ ਨੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਗਣਿਤ (ਸਭ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਇਨਾਮ) ਵਿੱਚ ਉੱਤਮਤਾ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1924 ਵਿੱਚ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ 1851 ਦੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਲਈ ਰਾਇਲ ਕਮਿਸ਼ਨ ਤੋਂ 1851 ਦੀ ਰਿਸਰਚ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕੈਵੈਂਡੀਸ਼ ਲੈਬੋਰੇਟਰੀ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸਰ ਅਰਨੇਸਟ ਰਦਰਫੋਰਡ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਕੈਲੀਬ੍ਰਿਜ ਦੇ ਟਰਮੀਨਲ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੋਜ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।  ਉਸ ਵਕਤ ਕਾਵੈਂਡੀਸ਼ ਲੈਬ ਵਿੱਚ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਚਾਰ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ ਸਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੰਜ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਾਲਟਨ ਅਤੇ ਜੌਨ ਕਾਕਕ੍ਰਫਟ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। 1931 ਤੱਕ ਵਾਲਟਨ ਨੂੰ ਐਚ.ਡੀ.ਐੱਫ. ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 1934 ਤੱਕ ਉਹ ਖੋਜਕਰਤਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ।
1930 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਵਾਲਟਨ ਅਤੇ ਜੌਨ ਕਾਕਕ੍ਰੌਫਟ ਨੇ ਇੱਕ ਉਪਕਰਣ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਜੋ ਇੱਕ ਉੱਚ-ਵੋਲਟੇਜ ਟਿਊਬ (700 ਕਿਲਵੋਲਟਸ) ਦੇ ਅੰਦਰ ਤੇਜ਼ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਟਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਧਾਤ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੰਬਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਲਿਥਿਅਮ ਐਟਮ ਦੇ ਨਿਊਕਲੀ ਨੂੰ ਵੰਡਦਾ ਹੈ। ਲਿਥਿਅਮ ਨੂਕੇਲੀ ਦੇ ਵੰਡਣ ਨਾਲ ਹਿਲਿਅਮ ਨਿਊਕੇਲੀ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਢਾਂਚੇ ਬਾਰੇ ਤਜਰਬੇ ਦੀ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਸੀ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਰਦਰਫ਼ਰਡ, ਜਾਰਜ ਗਾਮੋ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸਫਲ ਉਪਕਰਣ - ਕਣ-ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਕ-ਅਧਾਰਤ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਿਕ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਕਕ੍੍ਰੋਟ-ਵਾਲਟਨ ਜਨਰੇਟਰ - ਜਿਸਨੂੰ ਹੁਣ ਕਕਕ੍੍ਰੋਟ-ਵਾਲਟਨ ਜਨਰੇਟਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ। ਇਹ 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਵਿੱਚ ਇਹ ਖੋਜ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ 1951 ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਵਾਲਟਨ ਅਤੇ ਕਾਕਕ੍ਰਾਫੌਫਟ ਨੂੰ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਵਾਲਟਨ ਡਬਲਿਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫਾਰ ਅਡਵਾਂਸਡ ਸਟਡੀਜ਼ ਨਾਲ 40 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਈ, ਜੀ., ਸਕੂਲ ਆਫ ਕੋਸਿਕ ਫਿਜਿਕਸ ਦੇ ਬੋਰਡ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੀ ਕੌਂਸਿਲ ਤੇ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਕਾੱਮਿਕ ਫਿਜ਼ਿਕਸ ਦੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨੀ ਚੇਅਰਮੈਨ ਜੌਨ ਜੇ. ਨੋਲਨ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਾਲਟਨ ਨੇ ਇਹ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਅਤੇ ਉਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ 1960 ਤੱਕ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਜੌਨ ਐਚ ਪੂਲ ਦੁਆਰਾ ਸਫ਼ਲ ਹੋਏ।
ਪਰਿਵਾਰਕ ਜੀਵਨ
ਅਰਨੈਸਟ ਵਾਲਟਨ ਨੇ 23 ਅਗਸਤ 1934 ਨੂੰ ਇੱਕ ਫਰੇਡਾ ਵਿਲਸਨ (1903-1983), ਇੱਕ ਆਇਰਿਸ਼ ਮੈਥੋਡਿਸਟ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਬੱਚੇ ਸਨ: ਡਾ ਐਲਨ ਵਾਲਟਨ (ਕਾਲਜ ਲੈਕਚਰਾਰ ਫਿਜਿਕਸ, ਮੈਗਡੇਲੀਨ ਕਾਲਜ, ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ), ਮਿਸਜ਼ ਮਰੀਅਨ ਵੁਡਸ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਫਿਲਿਪ ਵਾਲਟਨ, ਅਪਲਾਈਡ ਫਿਜ਼ਿਕਸ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ, ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਗਾਲਵੇ, ਜੀਨ ਕਲਾਰਕ ਅਤੇ ਵਿਨੇਫਰੇਡ ਵਾਲਟਨ। ਉਹ ਵੇਸਲੇ ਕਾਲਜ, ਡਬਲਿਨ ਦੇ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਗਵਰਨਰਜ਼ ਦਾ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।
ਸਨਮਾਨ
ਵਾਲਟਨ ਅਤੇ ਜੌਹਨ ਕਾਕਕ੍ਰੌਫਟ ਨੂੰ "ਇਤਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਐਨੀਮੇਟਿਕ ਕਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਰਮਾਣੂ ਨਿਵਾਸੀ ਦੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਉੱਤੇ ਕੰਮ" ਲਈ "ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨੋਬੇਲ ਪੁਰਸਕਾਰ" (1958 ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ)।
ਵਾਲਟਨ ਅਤੇ ਕਾਕਕ੍ਰੌਫਟ ਨੇ 1938 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਦੀ ਰਾਇਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਹਿਊਜ਼ ਮੈਡਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਬਹੁਤ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ - ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸਦੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1974 ਵਿੱਚ - ਵਾਲਟਨ ਨੇ ਕਈ ਆਈਰਿਸ਼, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਆਨਰੇਰੀ ਡਿਗਰੀਆਂ ਜਾਂ ਸਮਾਪਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1903 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1995 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਇਰਿਸ਼ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਚੱਕਾ
ਚੱਕਾ ਜਾਂ ਪਹੀਆ ਇੱਕ ਗੋਲ਼ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਧੁਰੇ (ਐਕਸਲ) ਦੇ ਬਿਅਰਿੰਗ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਣ ਵਾਸਤੇ ਨੀਯਤ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚੱਕਾ ਕਈ ਸਾਦੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਅੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਧੁਰੇ ਸਣੇ ਚੱਕਾ ਭਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਨੂੰ ਸੌਖਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਪਹੀਆ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਗੱਡੇ ਦੇ ਪਹੀਏ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣ ਲੱਗਿਆਂ ਹਾਂ। ਪਹੀਆ ਹੀ ਗੱਡੇ ਨੂੰ ਚਾਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਗਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਹੀਆ ਹੀ ਗੱਡੇ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਹੀਏ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਜੋ ਮੋਟੀ ਗੋਲ ਜਿਹੀ ਲੱਕੜ ਲੱਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਨਾਭ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਨਾਭ ਵਿਚ ਗਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਗਲ਼ੀ ਵਿਚ ਹੀ ਗੱਡੇ ਦਾ ਧੁਰਾ ਫਿੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਧੁਰੇ ਦੁਆਲੇ ਹੀ ਪਹੀਆ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਨਾਭ ਦੇ ਉਪਰ ਗਜ਼ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਗਜ਼ਾਂ ਦੇ ਉੱਤੇ ਮੋਟੀਆਂ ਪਰ ਥੋੜੀਆਂ ਗੋਲ ਜਿਹੀਆਂ ਲੱਕੜਾਂ ਲੱਗੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੱਕੜਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਠੀਆਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪੁੱਠੀਆਂ ਹੀ ਪਹੀਏ ਨੂੰ ਗੋਲ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੁੱਠੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿਚ ਜੋੜਨ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੁੱਠੀਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਗੁੰਮ ਚੂਲ ਪਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਚੂਲ ਬਾਹਰੋਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦੀ। ਇਸ ਗੁੰਮ ਚੂਲ ਨੂੰ ਮੁਹਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਗੱਡੇ ਦਾ ਪਹੀਆ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹੁਣ ਗੱਡੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹੇ। ਇਸ ਲਈ ਗੱਡਿਆਂ ਦੇ ਪਹੀਏ ਕਿਥੋਂ ਰਹਿਣੇ ਹਨ ?
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੱਕੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਕਿਲਾ ਖ਼ੀਮੇਨਾ
ਕਿਲ੍ਹਾ ਜਿਮੇਨਾ ਜਿਮੇਨਾ ਦੇ ਲਾ ਫਰੋੰਤੇਰਾ, ਕਾਦਿਜ਼ ਸੂਬਾ, ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਾਨਿਦੀਆਨ ਮੂਰਾਂ ਨੇ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ। ਜਿਹਨਾ ਦਾ ਹਿਸਪੰਸਿਕਾ ਬੇਤਿਕਾ ਵਿੱਚ 8ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ 1931ਈ. ਵਿੱਚ ਬਿਏਨ ਦੇ ਇੰਤਰੇਸ ਕੁਲਤੂਰਲ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਹ ਕਿਲ੍ਹਾ ਪੁਰਾਤਨ ਓਬਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਰਹਿੰਦ ਖੂਹੰਦ ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਿਹੜਾ ਪੂਰਵ ਰੋਮਨ ਸੇਲਟੀਬੇਰੀਅਨ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸੀ। ਇਹ ਆਪਣੀ ਰਣਨੀਤਕ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੂਰਾਂ ਦੇ ਲਈ, ਇਬੇਰੀਆਈ ਟਾਪੂਨੁਮਾ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ 1430 ਵਿੱਚ ਜੇਰੇਜ਼ਆਨੋਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1451 ਈ. ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਮੂਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਲਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ
ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ
ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦਾ ਵਾਸਿੰਦਾ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਕੈਨੇਡਾ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਥੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਦੀ ਸੁਹਣੀ ਕਦਰ ਪਾਈ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸ. ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਆਰਟਿਸਟ ਐਪਿਕ ਆਰਟਿਸਟ ਸੀ ਪਰ ਉਹ 'ਸਟਿਲ ਲਾਈਫ' ਦਾ। ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਚਿਤਰਕਲਾ ਬਾਰੇ ਕਿਸੇ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਰਸਮੀ ਸਿਖਲਾਈ ਨਹੀਂ ਲਈ ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਇਹ ਸਭ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਵਲੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਾਇਆ।
ਜੀਵਨ
ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਗ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਦਾ ਜਨਮ ਜ਼ੀਰਾ, ਜ੍ਹਿਲਾ ਫਿਰੋਜਪੁਰ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 12 ਜੂਨ 1956 ਨੰੂ ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਗ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਜਿਸਟਰੀ ਅਤੇ ਇਕਨਾਿਮਕਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੀ ਏ ਕੀਤੀ। ਸੰਨ 2000 ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਕੈਨੇਡਾ ਆ ਗਿਆ। ਿੲਥੇ ਆ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸ਼ੋਅ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਿਜੱਤੇ।
ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ
ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਗ ਨੰੂ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਿੲਸ ਕਲਾ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਦਿਲਚਸਪੀ ਸੀ। ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਗ ਨੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਿਵੱਚ ਕੋਈ ਰਸਮੀ ਸਿਖਲਾਈ ਨਹੀਂ ਲਈ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ, ਸਰਦਾਰ ਕਿਰਪਾਲ ਿਸੰਗ, ਵੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸਨ ਜੋ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤਾਂ ਬਾਰੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦਿਆਂ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਗ ਨੇ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਦਾ ਹੁਨਰ ਸਿੱਖਿਆ।
ਸੰਨ 1975 ਤੋਂ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਕਲਾ ਅਕੈਡਮੀ ਵਲੋੰ ਆਯੋੋਿਜਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਲਾਨਾ ਨੁਮਾਿੲਸ਼ਾਂ ਚਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲੱਗਾ। ਸੰਨ 1979 ਅਤੇ 1980 ਚਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਲਲਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਦੇ ਇਨਾਮ ਿਜੱਤੇ। ਕਲਾ ਆਲੋਚਕ ਐੱਸ ਐੱਸ ਭੱਟੀ ਅਨੁਸਾਰ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਗ ਦੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਨੰੂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਥੀਮਾਂ ਿਚੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ: ਿੲਤਿਹਾਸਕ ਿਚੱਤਰਕਾਰੀ, ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਜ਼ਿਦਗੀ ਬਾਰੇ ਿਚੱਤਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਪੋਰਟੇ੍ਟ।
ਕੈਨੇਡਾ ਿਵੱਚ ਆ ਕੇ ਜਰਨੈਲ ਿਸੰਗ ਨੇ ਆਪਣਾ ਿਚੱਤਰਕਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਕੈਨੇਡਾ ਆ ਕੇ ਕਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਅਤੇ ਸ਼ੋਅ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਿੲੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਕਾਫੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਉਸ ਵਲੋਂ ਬਣਾਏ ਪੋਰਟਰੇਟ "ਦਿ ਪੈਟਰੀਆਰਚ" ਨੰੂ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਿਚਊਟ ਆਫ ਪੋਰਟਰੇਟ ਆਰਟਿਸਟਸ ਵਲੋਂ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਿੲਕ ਕੰਪੀਟੀਸ਼ਨ ਿਵੱਚ ਡੇਨੀਅਲ ਪੀ ਇਜ਼ਰਡ ਦਾ ਮੈਡਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਪਿੱਛੇ ਜਿਜੇ ਉਸ ਦਾ ਬਣਾਇਆ ਿਡਜ਼ਾਿੲਨ ਪਬਲਿਕ ਬੈਨਰ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਿੲਹ ਬੈਨਰ ਸਰੀ ਦੇ 10 ਸਾਲ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਸੀ।
ਿਕਤਾਬਾਂ
ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਤੋਂ ਿਬਨਾਂ ਉਹ ਿੲਕ ਲੇਖਕ ਵੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ "ਪੰਜਾਬੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ" ਹੈ। ਿੲਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਸੰਨ 2014 ਿਵੱਚ ਕਾਮਾਗਾਟਾਮਾਰੂ ਦੇ ਦੁਖਾਂਤ ਬਾਰੇ ਉਸ ਦੀ (ਅਜਮੇਰ ਰੋਡੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀ) ਿੲਕ ਿਕਤਾਬ, "ਏ ਜਰਨੀ ਿਵਦ ਦੀ ਐੰਡਲੈੱਸ ਆਈ: ਸਟੋਰੀਜ਼ ਆਫ ਕਾਮਾਗਾਟਾਮਾਰੂ ਿੲਨਸੀਡੈਂਟ" ਛਪੀ ਹੈ ਿੲਸ ਿਕਤਾਬ ਿਵੱਚ ਕਾਮਾਗਾਟਾਮਾਰੂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੰੂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਹੈ।
ਉਹ ਿਪਛਲੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਮੰਚ ਨਾਲ ਜੁ੍੍ੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਿੲਸ ਦੇ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵੀ ਨਿਭਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ
ਨੌਲੀ
ਨੌਲੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਜਲੰਧਰ ਪੂਰਬੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੰਸਲੇਸ਼ਣ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੰਸਲੇਸ਼ਣ ਜਾਂ ਫ਼ੋਟੋਸਿੰਥਸਿਸ (Photosynthesis) ਪੌਦਿਆਂ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਖ਼ੁਦ ਭੋਜਨ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਕਿਰਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਊਰਜਾ (ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ) ਨੂੰ ਰਸਾਇਣਕ ਊਰਜਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਊਰਜਾ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪ੍ਰਨਾਲੀ ਵਿੱਚ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ੱਕਰ, (ਇਸੇ ਕਰ ਕੇ ਫੋਟੋਸਿੰਥਸਿਸ ਜਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੰਸਲੇਸ਼ਣ ਨਾਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਯੂਨਾਨੀ φώτο- [photo-], "ਪ੍ਰਕਾਸ਼," ਅਤੇ σύνθεσις [ਸਿੰਥਸਿਸ], "ਇਕੱਠੇ ਕਰਨਾ" ਤੋਂ) ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਅਰਥ ਉਪਜ ਵਜੋਂ ਆਕਸੀਜਨ ਵੀ ਛੱਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਪੌਦੇ, ਬਹੁਤੇ ਸਾਵਲ (ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਾਈ) ਅਤੇ ਸਾਈਨੋਬੈਕਟੀਰੀਆ ਇਸ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸੇ ਕਰ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ੋਟੋਟਰਾਫ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਪ੍ਰਨਾਲੀ ਸਦਕਾ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਆਕਸੀਜਨ ਦਾ ਸਤਰ ਥਿਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉਤਲੇ ਜੀਵਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਊਰਜਾ ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਸਿੰਥਸਿਸ
ਪ੍ਰੇਮਾ ਕਰਿਅੱਪਾ
ਇਯਚੇਤੀਰਾ ਪ੍ਰੇਮਾ ਕਰਿਅੱਪਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਕਰ ਹੈ। ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਉਹ ਬੰਗਲੌਰ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਮੇਅਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ( ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੀ ਮੈਂਬਰ) ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਸਦਨ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾਟਕ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਕੇਂਦਰੀ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਬੋਰਡ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਵੀ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਪ੍ਰੇਮਾ ਕਰਿਅੱਪਾ ਦਾ ਜਨਮ ਵਿਰਾਜਪੇਟ ਵਿੱਚ 15 ਅਗਸਤ 1951 ਨੂੰ ਸੋਮਯਾਂਦਾ ਬੀ. ਕੁਸ਼ਲੱਪਾ ਅਤੇ ਥੰਗਮਮਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਕਾਲਜ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮੈਸੂਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਟੇਰੇਸੀਅਨ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 13 ਜੂਨ 1971 ਨੂੰ ਇਯਚੇਤੀਰਾ ਐਮ. ਕਰਿਅੱਪਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ।
ਬੰਗਲੌਰ ਦੇ ਮੇਅਰ
1990-91 ਦੌਰਾਨ, ਪ੍ਰੇਮਾ ਕਰਿਅੱਪਾ ਲੋਕ ਲੇਖਾ ਕਮੇਟੀ, ਬੰਗਲੌਰ ਸਿਟੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਰਹੀ ਸੀ। 1991 ਅਤੇ 2001 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਹ ਬੰਗਲੌਰ ਸਿਟੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਰਪੋਰੇਟਰ ਸੀ। ਸਾਲ 1991-93 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਬੰਗਲੌਰ ਸਿਟੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਡਿਪਟੀ ਲੀਡਰ ਸੀ। 1996-97 ਵਿੱਚ ਉਹ ਬੰਗਲੌਰ ਸਿਟੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਲੀਡਰ ਬਣ ਗਈ। ਸਾਲ 1996-99 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕਰਨਾਟਕ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਸਕੱਤਰ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ 1994-95 ਵਿੱਚ ਬੰਗਲੌਰ ਦੀ ਡਿਪਟੀ ਮੇਅਰ ਬਣੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ 2000-01 ਵਿੱਚ ਬੰਗਲੌਰ ਦੀ ਮੇਅਰ ਬਣੀ, ਇਸਲਈ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਬਣ ਗਈ।
ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ
ਉਹ ਅਪ੍ਰੈਲ 2002 ਵਿੱਚ ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਰਾਜ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ 16 ਜੂਨ 2004 ਨੂੰ, ਉਸਨੂੰ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਚੀਫ਼ ਵ੍ਹਿਪ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2006 ਦੇ ਸਰਦ ਰੁੱਤ ਸੈਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਮਹਿਲਾ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਹਿਲਾ ਰਿਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਬਿੱਲ ਦਾ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਚੇਅਰਪਰਸਨ, ਕੇਂਦਰੀ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਬੋਰਡ
16 ਜੂਨ 2008 ਨੂੰ, ਉਸਨੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਬੋਰਡ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਵਜੋਂ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ।
ਉਸਨੇ ਗਰੀਬਾਂ, ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬੇਸਹਾਰਾ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ, ਜਲ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਸੈਨੀਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਹਰਿਆਲੀ ਦੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
1998-99 ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਬਲਿਕ ਵਰਕਸ ਅਤੇ ਟਾਊਨ ਪਲਾਨਿੰਗ ਦੀ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸੀ। 2000-2002 ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਪਬਲਿਕ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2002 ਅਤੇ ਫਰਵਰੀ 2004 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ ਬਾਰੇ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਅਗਸਤ 2002 ਅਤੇ ਫਰਵਰੀ 2004 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਹ ਵਣਜ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਮੰਤਰਾਲੇ ਲਈ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ, ਹਿੰਦੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ (ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਸਬ-ਕਮੇਟੀ) ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਅਗਸਤ 2002 ਤੋਂ ਉਹ ਵਿਦੇਸ਼ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ, ਮਹਿਲਾ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਦੀ ਕਮੇਟੀ, ਸਰਕਾਰੀ ਭਰੋਸਾ ਬਾਰੇ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਅਕਤੂਬਰ 2004 ਤੋਂ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਲਈ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਦਸੰਬਰ 2004 ਤੋਂ ਉਹ ਕੇਂਦਰੀ ਸਿਲਕ ਬੋਰਡ ਮੈਂਬਰ, ਕੌਫੀ ਬੋਰਡ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਹਿਲਾ ਸਮਾਜਾਂ ਅਤੇ ਖੇਡ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ ਹਰੀਜਨ ਸੇਵਕ ਸੰਘ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਹੈ।
ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ
ਉਸਨੇ ਸਤੰਬਰ 2002 ਵਿੱਚ ਬੈਂਕਾਕ, ਥਾਈਲੈਂਡ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਮਹਿਲਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਸਮਾਨਤਾ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਕਾਨਫਰੰਸ, 2002 ਵਿੱਚ ਨਿਊਯਾਰਕ, ਯੂਐਸਏ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਬੱਚਿਆਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੈਸ਼ਨ, ਬ੍ਰਹਮਾਕੁਮਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ 'ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਿਹਤਰ ਸਥਾਨ ਬਣਾਉਣ' ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਮਾਉਂਟ ਆਬੂ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਖੇ, 2005 ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਏਡਜ਼ 'ਤੇ ਇੱਕ ਦੱਖਣੀ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਸੈਮੀਨਾਰ ਅਤੇ "ਬੀਓਂਡ ਬੀਜਿੰਗ: ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਸਮਾਨਤਾ ਵੱਲ" 'ਤੇ ਇੱਕ ਅੰਤਰ-ਸੰਸਦੀ ਯੂਨੀਅਨ (ਆਈਪੀਯੂ) ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਵਜੋਂ। ਮਾਰਚ 2005 ਵਿੱਚ ਨਿਊਯਾਰਕ ਉਸਨੇ 2002 ਵਿੱਚ ਬਰਲਿਨ, ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਮੇਅਰਜ਼ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਸਮਝ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੰਡੋ-ਚਾਈਨਾ ਫਰੈਂਡਸ਼ਿਪ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੇ ਸੱਦੇ 'ਤੇ ਚੀਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1951 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੋਡਗੁ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੋੜਾਵਾ ਲੋਕ
ਮੁਕੁਲ ਕੇਸਵਨ
ਮੁਕੁਲ ਕੇਸਵਨ (ਜਨਮ 9 ਅਪਰੈਲ 1957 ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਨਿਬੰਧਕਾਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਜੇਵੀਅਰ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸੇਂਟ ਸਟੀਫਨ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਇਤਹਾਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਟਰਿਨਿਟੀ ਹਾਲ ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1957 ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਲੋਕ
246
246 (24 ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਬਿਠੂਰ
ਬਿਠੂਰ (ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ: بٹھور), ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਾਨਪੁਰ ਤੋਂ ਪੱਛਮ-ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ 27 ਕਿ ਮੀ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਬਿਠੂਰ ਵਿੱਚ ਸੰਨ 1857 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਪਹਿਲੀ ਲੜਾਈ ਦਾ ਸ਼ਰੀਗਣੇਸ਼ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਉਦਯੋਗਕ ਸ਼ਹਿਰ ਕਾਨਪੁਰ ਤੋਂ 22 ਕਿਮੀ. ਦੂਰ ਕੰਨੌਜ ਰੋਡ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਬਿਠੂਰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਕੰਢੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਜਿਹਾ, ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਕਸਬਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਕਾਨਪੁਰ ਦੇ ਕੋਲ ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਇਮਾਰਤਾਂ, ਬਾਰਾਦਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮੰਦਿਰ ਜੀਰਣ - ਸ਼ੀਰਣ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਈਆਂ ਹਨ; ਲੇਕਿਨ ਮਕਾਮੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਇਤਹਾਸ ਦੀਆਂ ਉਹ ਯਾਦਾਂ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਹਰ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਨਾ ਰਾਵ ਅਤੇ ਤਾਤੀਆ ਟੋਪੇ ਵਰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਟੋਪੇ ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਅੱਜ ਵੀ ਬੈਰਕਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਝਾਂਸੀ ਦੀ ਰਾਣੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਬਾਈ ਦਾ ਬਚਪਨ ਗੁਜ਼ਰਿਆ। ਉਸੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਕਾਨਪੁਰ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾਕੇ ਭੱਜ ਰਹੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਤਲੜਾ ਘਾਟ ਉੱਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਪਿੰਡ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਔਰ ਇੱਕ ਇੱਕ ਦਰਖਤ ਨਾਲ ਲਟਕਾ ਕੇ ਵੀਹ - ਵੀਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਜਿੱਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਨੇ ਬਿਠੂਰ ਵਿੱਚ ਨਾਨਾਰਾਵ ਪੇਸ਼ਵਾ ਦੇ ਮਹਲ ਨੂੰ ਤਾਂ ਮਲੀਆਮੇਟ ਕਰ ਹੀ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਤਾਂਤੀਆ ਟੋਪੇ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ 1860 ਵਿੱਚ ਗਵਾਲੀਅਰ ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਂ ਰਿਹਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਿਠੂਰ ਪਰਤ ਕੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਘਰ ਵੀ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
ਐਲੇਕਸ ਫਰਗੂਸਨ
ਸਰ ਐਲੇਕਸਜ਼ੈਂਡਰ ਚੈਪਮੈਨ ਫਰਗੂਸਨ (ਜਨਮ 31 ਦਸੰਬਰ 1941) ਇੱਕ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਸਾਬਕਾ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਨੇਜਰ ਅਤੇ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ 1986 ਤੋਂ 2013 ਤੱਕ ਮੈਨਚੇਸਟਰ ਯੂਨਾਈਟਡ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ, ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਦੁਆਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਫਰਗੂਸਨ ਨੇ ਕਈ ਸਕੌਟਿਸ਼ ਕਲੱਬਾਂ ਲਈ ਫਾਰਵਰਡ ਵਜੋਂ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਡਨਫਰਮਲਾਈਨ ਐਥਲੈਟਿਕ ਅਤੇ ਰੇਂਜਰਸ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਡਨਫਰਮਲਾਈਨ ਲਈ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ 1965-66 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਕੌਟਿਸ਼ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰਲੇ ਟੀਕਾਕਾਰ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਖੇਡਣ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਕੋਚ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਈਸਟ ਸਟਿਲਿੰਗਸ਼ਾਇਰ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਮਿਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਫੇਰਬਰਗਨ ਨੇ ਏਬਰਡੀਨ ਦੇ ਮੈਨੇਜਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਅਵਧੀ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਸਕੌਟਲਡ ਲੀਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ, ਚਾਰ ਸਕੌਟਿਸ਼ ਕੱਪ ਅਤੇ 1983 ਵਿੱਚ ਯੂਈਐਫਏ ਕੱਪ ਜੇਤੂ ਕੱਪ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਹ 1986 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਲਈ ਟੀਮ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜੌਕ ਸਟਿਨ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਕੌਟਲੈਂਡ ਨੂੰ ਵਿਵਸਥਤ ਕੀਤਾ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
31 ਦਸੰਬਰ, 1941 ਨੂੰ ਗੋਵੈਨ ਦੇ ਸ਼ੀਲਡਹਾਲ ਰੋਡ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਦਾਦੀ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਐਲਜੇਬਾਥ (ਐਨ. ਹਰੀਡੀ), ਐਲੇਫੈਜਿਡ (ਐਨ ਹਰੀਡੀ), ਐਲੇਗਜ਼ੈਂਡਰ ਬੀਟਨ ਫਰਗਸਨ, ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ 667 ਗੋਵੈਨ ਰੋਡ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ), ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਮਾਰਟਿਨ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਫਰਗਸਨ ਨੇ ਬਰਮਲੋਨ ਰੋਡ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗੋਵਨ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਉਸਨੇ ਸੀਨੀਅਰ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਵਾਲੇ ਯੂਥ ਕਲੱਬ ਦੇ ਡੂਮਕੈਪਲ ਐਮੇਟੁਰਜ਼ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗੋਵੈਨ ਵਿੱਚ ਹਾਰਮਨੀ ਰਾਅ ਬਾਜ਼ਜ਼ ਕਲੱਬ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। thumb|2009 ਵਿੱਚ ਫਰਗੂਸਨ
ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ (ਮੈਨੇਜਰ ਵਜੋਂ)
ਫਰਗੂਸਨ ਨੂੰ 2002 ਦੇ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਫੁੱਟਬਾਲ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਇੰਡਿੱਟੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 2003 ਵਿਚ, ਫਰਗਸਨ ਇੱਕ ਐੱਫ.ਏ ਕੋਚਿੰਗ ਡਿਪਲੋਮਾ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਕੋਚਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਿਹਨਾਂ ਕੋਲ ਮੈਨੇਜਰ ਜਾਂ ਹੈੱਡ ਕੋਚ ਹੋਣ ਦਾ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਦਸ ਸਾਲ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਸੀ। ਉਹ ਮਾਨਚੈਸਟਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫੁਟਬਾਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਦਾ ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਲੀਗ ਮੈਨੇਜਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ। 5 ਨਵੰਬਰ 2011 ਨੂੰ, ਮੈਨਚੇਸ੍ਟਰ ਯੂਨਾਈਟ ਡ ਦੇ ਮੈਨੇਜਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਓਲਡ ਟ੍ਰੈਫੋਰਡ ਨਾਰਥ ਸਟੈਡ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰ ਅਲੈਕਸ ਫੇਰਗੂਸਨ ਦਾ 25 ਸਾਲ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:CS1 maint: Uses authors parameter ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1941 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੁੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ
ਫ਼ਰੂਖ਼ਾਬਾਦ
ਫਰੂਖਾਬਾਦ (ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬੀ: فرخ آباد) ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਲੋਕਸਭਾ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਫਰੂਖਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਉੱਤਰ - ਪੱਛਮੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਪਰਿਮਾਪ ੧੦੫ ਕਿੱਲੋ ਮੀਟਰ ਲੰਬਾ ਅਤੇ ੬੦ ਕਿੱਲੋ ਮੀਟਰ ਚੌੜਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ੪੩੪੯ ਵਰਗ ਕਿੱਲੋ ਮੀਟਰ ਹੈ, ਗੰਗਾ, ਰਾਮਗੰਗਾ, ਕਾਲਿੰਦੀ ਅਤੇ ਈਸਨ ਨਦੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਤਟ ਉੱਤੇ ਆਬਾਦੀ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਾਂਚਾਲ ਦੇਸ਼ ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਾਚੀਨ - ਕਾਲ ਤੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਚਰਚਾ, ਪਾਂਚਾਲੀ ਅਤੇ ਪਾਂਚਾਲ - ਨਿਰੇਸ਼ ਅਨੇਕਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦੇ ਪਿੱਛੜੇਪਣ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਨਿਰੱਖਰਤਾ ਅਤੇ ਬੇਰੋਜਗਾਰੀ ਹੈ।
ਸ਼ਹਿਰ
ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਾ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਫਰੂਖਾਬਾਦ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ੧੦੦ ਕਿੱਲੋ ਮੀਟਰ ਦੇ ਅਰਧਵਿਆਸ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅੱਜ ਵੀ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ੩੦੦ - ੪੦੦ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਅਨੇਕ ਖੰਡਹਰ ਅਜੇ ਬਚੇ ਪਏ ਹਨ। ਪਰਵਰਤੀ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਾਸਕਵੰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਨੇ ਹੀ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਭਵਨਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਫਰੂਖਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ੨੦ ਮਕਬਰੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੂਖਮ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਇੱਕ ਨਿਵੇਕਲਾ ਸਚਾਈ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਲਾਸਟਰ ਦੀ ਤਹਿ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਛਿਪੇ ਰਾਜਗੀਰੀ - ਕਲੇ ਦੇ ਉਹ ਮੌਲਕ ਤੱਤ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਾਜਗੀਰੀ - ਕੌਸ਼ਲ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਕਲਾਕਾਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਚਿਹਨ ਹੈ।
ਗੰਗਾ ਤਟ ਉੱਤੇ ਘਾਟਿਆ - ਘਾਟ, ਟੋਂਕ - ਘਾਟ ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਘਾਟ ਉੱਤੇ ਇੱਟਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਉਸਾਰੀ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਘੱਟੀਆ - ਘਾਟ ਅੰਤਿਏਸ਼ਟਿ ਲਈ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਘੱਟੀਆ ਦਾ ਮਤਲੱਬ ਇੱਥੇ ਮਰਨਾ-ਜੰਮਣਾ ਥਾਂ ਹੈ। ਕੁੱਝ ਜੀਰਣ - ਸ਼ੀਰਣ ਖੰਡਹਰ ਏਧਰ - ਉੱਧਰ ਹਨ। ਫੱਰੂਖਾਬਾਦ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਨੂੰ ਪਰਿਲਕਸ਼ਿਤ ਕਰਣ ਲਈ ਜਿਆਦਾ ਕੁੱਝ ਬਾਕੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਦਸ ਸਾਲ ਪੂਰਵ ਡੀ. ਏਨ. ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਖੁਦਾਈ ਕਾਰਜ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੁੱਝ ਮੂਰਤੀਆਂ, ਜੋ ਪੂਰਵ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ (ਬਾਦ) ਗੁਪਤ ਕਾਲੀਨ ਹੈ। ਇਹ ਮੂਰਤੀਆਂ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਿਰ ਰਾਜਗੀਰੀ ਕਲੇ ਦੇ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਹਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਡੀ. ਏਨ. ਕਾਲਜ ਦੇ ਪ੍ਰਾਂਗਣ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਮੂਰਤੀਆਂ ਮੂਰਤੀਕਾਰਾਂ ਦੀ ਉੱਤਮ ਕੋਟਿ ਦੀ ਕਲਾ ਦੀ ਸਰੇਸ਼ਟਤਾ ਦੇ ਜੀਵੰਤ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਜੋ ਗੁਪਤ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਅਧੋਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ।
ਮੰਦਿਰ
ਫ਼ਤਿਹਗੜ੍ਹ ਦੇ ਮੰਦਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਉਮਾ - ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਗਣੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤਿਮਾਵਾਂ ਹਨ। ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ੧੧ - ੧੨ ਸ਼ਦੀ ਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਕਿ ਕਲਾ ਪਾਰਖੀਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਨ। ਉੱਤਰ - ਮੁਗਲਕਾਲੀਨ ਸਮਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕ ਮੰਦਿਰ ਇੱਥੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੰਦਿਰ ਦਾਰਵਹਿਸ਼ਟਕ ਸੌਂਦਰਿਆ ਅਤੇ ਰਾਜਗੀਰੀ ਕਲੇ ਦੇ ਸਰੇਸ਼ਟਤਾ ਦੇ ਉਦਾਹਰਣ ਹਨ। ਸੌਂਦਰਿਆ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ - ਸ਼ਾਸਰ ਜਨਸਾਧਾਰਣ ਦੀ ਕਲਾਤਮਕ ਅਭਿਰੁਚੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਅਘਾਤਾ। ਫੱਰੂਖਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਬੜਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇੱਟਾਂ ਤੋਂ ਨਿਰਮਿਤ ਮੰਦਿਰ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ - ਦੇਵਤਰਪਣ ਦੀ ਪਾਸ਼ਾਣ - ਮੂਰਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਲਵੇਰੁਨੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਕਿਤਾਬ ਉਲ - ਹਿੰਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਫੱਰੂਖਾਬਾਦ ਦਾ ਚਰਚਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਦੁਰਗ
ਇੱਕ ਦੁਰਗ ਜੋ ਕਿ ਹੁਣੇ ਵੀ ਅਕਸ਼ਯ ਹੈ, ਰਾਜਪੂਤ ਰੇਜੀਮੇਂਟਲ ਸੇਂਟਰ ਦੇ ਅਧਿਪਤਿਅ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਤਟ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਲੋਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਫੱਰੂਖਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਬਾਕੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇੱਕ ਕਿਲਾ ਜੋ ਕਿ ਹੁਣੇ ਤੱਕ ਸਹੀ - ਸਲਾਮਤ ਹੈ ਉਹ ਰਾਜਪੂਤ ਰੇਜੀਮੇਂਟਲ ਸੇਂਟਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ। ਇਹ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਤਟ ਉੱਤੇ ਅਵਸਥਿਤ ਹੈ। ਕਿਲੇ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖਦਵਾਰ ਦਾ ਸੁਧਾਰ ਕਰ ਉਸਨੂੰ ਨਵਾਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਫੱਰੂਖਾਬਾਦ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਚਾਰਾਂ ਤਰਫ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਰ ਵਿੱਚ ਦਸ ਦਰਵਾਜੇ ਹੈ ਦਰਵਾਜੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਦਰਵਾਜਾ, ਰਾਣੀ ਦਰਵਾਜਾ, ਹੁਸੈਨਿਆ ਦਰਵਾਜਾ, ਕਾਦਰੀ ਦਰਵਾਜਾ, ਜਸਮਾਈ ਦਰਵਾਜਾ, ਮਊ ਦਰਵਾਜਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਫੱਰੂਖਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਰਾਣੀ ਮਸਜਦ ਹੈ, ਰਾਣੀ ਸ਼ਬਦ ਅਨੇਕ ਰੁਪੋਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਾਂ ਤੋਂ ਜੁੜਿਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਜਿਵੇਂ ਰਾਣੀ ਬਾਗ, ਰਾਣੀ ਘਾਟ, ਰਾਣੀ ਦਰਵਾਜਾ ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਮਸਜਦ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੁਰਗ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਧਵਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਮਲਵੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਟਾਊਨਹਾਲ ਦਾ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਫੱਰੂਖਾਬਾਦ ਤੋਂ ੧੨ ਕਿੱਲੋ ਮੀਟਰ ਕਾਨਪੁਰ ਰਸਤਾ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਕਿਲਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਭਗਨਾਵਸ਼ੇਸ਼ ਸਿਰਫ ਹੈ। ਮੋਹੰਦਾਬਾਦ, ਫੱਰੂਖਾਬਾਦ ਤੋਂ ੨੦ ਕਿੱਲੋ ਮੀਟਰ ਦੂਰ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਲੇ ਦੀਆਂ ਦੀਵਾਰਾਂ ਹੁਣੇ ਵੀ ਵੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜੀਰਣ - ਸ਼ੀਰਣ ਦਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਮੋਹੰਮਦਾਬਾਦ ਦਾ ਕਿਲਾ ਫੌਜੀ ਬਗ਼ਾਵਤ ਦੇ ਬਾਦ ਧਵਸਤ ਹੋਇਆ। ਜੈਚੰਦ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਤਿਹਗੜ੍ਹ ਛਾਉਨੀ ਖੇਤਰ ਸੀ। ਮੁਹੰਮਦ ਤੁਗਲਕ ੧੩੪੩ ਵਿੱਚ ਫ਼ਤਿਹਗੜ੍ਹ ਆਇਆ। ਉਹ ਆਪ ਫੱਰੂਖਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਠਹਰਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਫੌਜੀ ਫ਼ਤਿਹਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ। ਦਿਲੀਪ ਸਿੰਘ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅੰਤਮ ਸਿੱਖ ਸ਼ਾਸਕ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜਯਚਯੁਤ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਫੱਰੂਖਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦੀ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਇੱਥੇ ੩ ਸਾਲ ੮ ਮਹੀਨਾ ਤੱਕ ਬੰਦੀ ਰਹੇ।
ਸੰਕਿਸ਼ਾ
ਫ਼ਤਿਹਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ੩੫ ਕਿੱਲੋ ਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਸੰਕਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਥਮੋੱਲੇਖ ਵਾਲਮੀਕ ਰਾਮਾਇਣ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਕਿਸ਼ਾ ਨਿਰੇਸ਼ ਸੀਤਾ ਸਵਯੰਵਰ ਵਿੱਚ ਆਮੰਤਰਿਤ ਸਨ। ਜਨਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਿ ਗਰਵ ਦਾ ਨੁਮਾਇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਰਤ ਲੈ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਦੁਆਰਾ ਪਰਾਸਤ ਅਤੇ ਵੀਰਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਜਨਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਜ ਕੁੰਸ਼ਧਵਜ ਨੂੰ ਸੰਕਿਸ਼ਾ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਕਰਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਪਰ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਥਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਚਰਚਾ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ। ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਚਰਚਾ ਬਹੁਤ ਕਰਕੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਬੁੱਧ ਇੱਥੇ ੮ - ੧੦ ਦਿਨ ਠਹਿਰੇ ਸਨ। ਇੱਥੋਂ ਉਹ ਫੱਰੂਖਾਬਾਦ ਸ਼ਹਿਰ ਗਏ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਸੰਕਿਸ਼ਾ ਤੋਂ ਕੰਨੌਜ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਉੱਤੇ ਸਨ। ਜੇਕਰ ਬੁੱਧ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਬੋਧੀ ਵਿਹਾਰਾਂ, ਦਾ ਆਗਮਨ ਹੋਇਆ।
ਸੰਕਿਸ਼ਾ ਦਾ ਉਤਖੰਨ ਕਾਰਜ ਇਹ ਸਿੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਨੇਕ ਉੱਚਕੋਟਿ ਦੇ ਭਵਨ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਥਾਂ ਤਦੰਤਰ ਇੱਥੇ ਆਏ, ਬੋਧੀ ਧਰਮਾਵਲੰਬੀਆਂ ਦੇਆਸ਼ਰਇਦਾਤਾਵਾਂਦੁਆਰਾ ਬਨਾਵਾਏ ਗਏ। ਸੰਕਿਸ਼ਾ ਵੀ ਬੌੱਧੋਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪਵਿਤਰ ਤੀਰਥ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ। ਸੰਕਿਸ਼ਾ ਦਾ ਚਰਚਾ ਪਾਣਿਨੀ ਦੀ ਅਸ਼ਟਧਿਆਯੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੀਨੀ ਪਾਂਧੀ ਫਾਹਮਵਾਨ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਸਥਾਨ ਦਾ ਚਰਚਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਅਨੇਕ ਬੁੱਧ ਮੂਰਤੀਆਂ ਖੁਦਾਈ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ। ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਮਥੁਰਾ ਅਜਾਇਬ-ਘਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਹੈ। ਚੀਨੀ ਤੀਰਥ - ਪਾਂਧੀ ਹਵੇਨਤਸਾਂਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਕਿਸ਼ਾ ਉੱਚ ਕੋਟਿ ਦੇ ਭਵਨਾਂ ਤੋਂ ਸੁਸੱਜਿਤ ਨਗਰ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਉਸਾਰੀ ਸਮਰਾਟ ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਉੱਤਰਵਰਤੀ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਸੰਕਿਸ਼ਾ ਨੇ ਹੁਣ ਆਪਣਾ ਦੌਲਤ ਖੋਹ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਗਰਾਮ ਰੁਪ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਹੈ।
ਕੰਨੌਜ
ਫ਼ਤਿਹਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ੨੫ ਕਿੱਲੋ ਮੀਟਰ ਦੂਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਅਤਿਅੰਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕੇਂਦਰ ਕੰਨੌਜ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਨਗਰ ਕੌਸ਼ਾੰਬ ਦੁਆਰਾ ਬਸਾਇਆ ਗਿਆ। ਜੋ ਕਿ ਕੁਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤ ਸੀ। ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸਦੇ ਵਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ੬੦੬ ਈ੦ ਵਿੱਚ ਹਰਸ਼ਵਰਧਨ ਜਦੋਂ ਥਾਨੇਸ਼ਵਰ (ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ) ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਬਣਾ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਗੰਗਾਤਟੀਏ ਕੰਨੌਜ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਾਂੰਤਰਿਤ ਕੀਤੀ। ਕਠਿਆਦ ਤੋਂ ਬੰਗਾਲ ਤੱਕ ਉਸਦੇ ੪੧ ਸਾਲ ਦੇ ਸ਼ਾਸਣਕਾਲ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕੇਂਦਰ ਹਰਸ਼ਵਰਧਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇੱਥੇ ਅਨੇਕ ਉੱਤਮ ਕੋਟਿ ਦੇ ਭਵਨਾਂ ਦਾ ਉਸਾਰੀ ਹੋਇਆ ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਲੁਪਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
੬ਵੀਂ ਸ਼ਦੀ ਤੋਂ ਇਸ ਸਥਾਨ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਵਧਿਆ। ਕੰਨੌਜ ਅਨੇਕ ਸ਼ਤਾਬਦੀਆਂ ਤੱਕ ਮਹੱਤਵ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ। ਦੁਰਭਾਗਿਅਵਸ਼ ਇਹ ਵਿਦੇਸ਼ ਆਕਰਮਣਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਪਾਤਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਵਰਣਿਮ ਇਤਹਾਸ ਦੇ ਸਾਕਸ਼ੀ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੀ ਪੋਸ਼ਾਕ, ਪੁਰਾਣੇ ਵਸਤਰ ਫੂਲਮਤੀ ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਵੀ ਵੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਗੌਰੀ ਸ਼ੰਕਰ ਮੰਦਿਰ ਅਤੇ ਨਿਕਟਸਥ ਚੌਧਰੀਪੁਰ ਖੇਤਰ, ਦੇਵਕਾਲੀ ਅਤੇ ਸਲੀਮਪੁਰ ਗਰਾਮ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਹਨ। ਇਸ ਸਾਰੇ ਸਥਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜਗੀਰੀ ਕਲਾ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀਕਲਾ ਦਾ ਅਦਵਿਤੀਏ ਸੌਂਦਰਿਆ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
੮੩੬ ਈ੦ ਵਿੱਚ ਕੰਨੌਜ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਤੀਹਾਰਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪੱਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਤੀਹਾਰ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦਾ ਅੰਤਮ ਸ਼ਾਸਕ ਰਾਜਪਾਲ ਸੀ, ਉਸਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਉੱਤੇ ਮੋਹੰਮਦ ਗਜਨੀ ਦੇ ੧੦੧੮ ਈ੦ ਵਿੱਚ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਬਾਰਾ - ਵਾਰ ਹੋਏ ਆਕਰਮਣਾਂ ਨੇ ਨਗਰ ਨੂੰ ਛਿੰਨ - ਭਿੰਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਪੁੰਨ: ਨਹੀਂ ਉੱਭਰ ਪਾਇਆ। ਮੁਹੰਮਦ ਗਜਨੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਵ੍ਰਤਾਂਤ ਉਤਵੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ੧੦, ੦੦੦ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਿਰਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹੰਮਦ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ। ੧੦੩੦ ਵਿੱਚ ਅਲਵੇਰੁਨੀ ਕੰਨੌਜ ਆਇਆ, ਉਸਨੇ ਉੱਥੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਚਰਚਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਚਰਚੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਆਬਾਦੀ ਉੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੁਗਲ ਸ਼ਾਸਨ ਸ਼ੁਰੂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਤਦ ਵੀ ਹਿੰਦੂ - ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸਹ੍ਰਦਇਤਾ ਤੋਂ ਉੱਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਕੰਨੌਜ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜੇ ਜੈਚੰਦ ਗਰਵਾਰ ੧੧੯੩ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਅਤੇ ਵੀਰਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪ੍ਰਜਾ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰ (ਤੁਰਕੁਸ਼) ਲਗਾਇਆ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨ ਜਨਸੰਖਿਆ ਹਿੰਦੂ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਸੀ। ਲੇਕਿਨ ਹੁਣ ਦੁਬਾਰਾ ਤੋਂ ਸਕਿਸਾ ਬੋਧ ਧਰਮ ਦਾ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਥਾਂ ਬਣਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੇ।
ਕਾਂਪਿਲ
ਫ਼ਤਿਹਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਉੱਤਰ - ਪਸ਼ਚਮ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ੪੫ ਕਿੱਲੋ ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਇਹ ਸਥਾਨ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਅਤਿਅੰਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਚਰਚਾ ਰਾਮਾਇਣ, ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਚਰਚਾ ਦਰੋਪਤੀ ਦੇ ਸਵਯੰਵਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਾ ਦਰੁਪਟ ਨੇ ਦਰੋਪਤੀ ਸਵਯੰਵਰ ਇੱਥੇ ਆਜੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਕਾੰਪਿਲ ਪਾਂਚਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਕਪਿਲ ਮੁਨੀ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਸਮਾਨ ਇਹ ਨਾਮਕਰਣ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਹਿੰਦੂ ਵ ਜੈਨ ਦੋਨਾਂ ਹੀ ਲਈ ਪਵਿਤਰ ਹੈ। ਜੈਨ ਧਰਮ ਗਰੰਥਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੀਰਥਕਰ ਸ਼੍ਰੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਭਦੇਵ ਨੇ ਨਗਰ ਨੂੰ ਬਸਾਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਤੇਰਹਵੇਂ ਤੀਰਥਕਰ ਬਿਮਲਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸੰਪੂਰਣ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕੀਤਾ। ਕਾੰਪਿਲ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਮਾਲਦਾਰ ਮੰਦਿਰ ਹਨ।
ਸਮਗਰਤਆ ਸੁਧਾਰ ਸੰਭਵ ਹੈ ਜੇਕਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਭਾਰਤੀ ਸੈਰ ਨਕਸ਼ਾ ਉੱਤੇ ਲਿਆਇਆ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਉਂਨਤੀਸ਼ੀਲ ਪਰਯੋਜਨਾਵਾਂ ਕੁੱਝ ਰਫ਼ਤਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਨਿ: ਸੰਦੇਹ ਹਰ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਅਵਿਲੰਬਾਵਸ਼ਿਅਕਤਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਚਾਰ ਅਤੇ ਤਤਸੰਬੰਧੀ ਸਾਰੇਪਰਯੋਜਨਾਵਾਂਨੂੰ ਸੁਚਾਰੁ ਰੁਪ ਤੋਂ ਆਜੋਜਿਤ ਅਤੇ ਕਿਰਿਆਵਿੰਘ ਕਰਣ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਦੀ ਮਕਾਮੀ ਪ੍ਰਜਾ ਸਹਭਾਗੀ ਹੋ ਉਦੋਂ ਸਰਵਾ ਤਰੱਕੀ ਸੰਭਵ ਹੈ। ਫੱਰੂਖਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਰਯਟਨ ਲਈ ਸਮਰੱਥ ਦਰਸ਼ਨੀਕ ਥਾਂ ਅਤੇ ਸਾਮਗਰੀ ਹੈ। ਕਾੰਪਿਲ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ - ਦੇਵਤਰਪਣ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪ੍ਰਤਿਮਾਵਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਿਲਾਖੰਡੋਂ ਉੱਤੇ ਉਤਕੀਰਣਿਤ ਹਨ। ਜੋ ਕਿ ਅਨੇਕਾਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀਆਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਜੀਵੰਤ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸੰਕਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਤਾਂ ਬੌੱਧੋਂ ਦਾ ਮੱਕਾ ਸੰਸਾਰਭਰ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੰਨੌਜ ਆਪਣੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਤੋਂ ਦੁਨਿਆਭਰ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਨੇਂਕ ਸ਼ਤਾਬਦੀਆਂ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰਿਹਾ। ਕੰਨੌਜ ਦੇ ਦੌਲਤ - ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਦੇ ਸਾਕਸ਼ੀ ਉਸਦੇ ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਬਾਕੀ ਹਨ। ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਰਵੇਖਣ ਅਤੇ ਅਨਵੇਸ਼ਣ ਇਸਦੇ ਮਾਲਦਾਰ ਇਤਹਾਸ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥਾਵਾਨ ਹਨ। ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਖੁਦਾਈ ਫੱਰੂਖਾਬਾਦ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਕੁੱਝ ਉਦਘਾਟਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਕੁੱਝ ਸਮਾਂ ਦੇ ਦੁਆਰੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਜੋ ਵੀ ਬਚਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਭਾਵੀ ਸੰਤਤੀਯੋਂ ਦੇ ਲਏ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਰਾਖਵਾਂ ਕਰਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਹ ਭਵਨ ਸਿਰਫ ਇੱਟ ਚੂਨੇ ਦੇ ੜੇਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹਨ ਅਪਿਤੁ ਅਤੀਤ ਦੇ ਚੁੱਪ ਸਾਹਮਣੇ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ ਹਨ। ਅੱਜ ਕਲਾ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਰਾਜਗੀਰੀ ਕਲੇ ਦੇ ਵਿਵਿਧ ਆਯਾਮਾਂ ਦੇ ਗਹਨ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਪਰਮਾਵਸ਼ਿਅਕਤਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਆਸਾਨ ਭਵਨਾਂ ਦੀ ਉਚਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣਾ ਵੀ ਭਾਵੀ ਇਤੀਹਾਸਾਂਵੇਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਅਧਿਅਇਨਾਰਥ ਇੱਕ ਅਦਵਿਤੀਏ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ।
ਬਾਰੋਕ
ਬਰਾਕ, ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ 16 ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਅਤੇ 18 ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਇੱਕ ਕਲਾਤਮਕ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ "ਮੈਨੀਰੀਸਟ ਐਂਡ ਰੋਕੋਕੌ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਯੂਰੋਪ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸ਼ੈਲੀ, ਜਿਸਦਾ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਅੰਦੋਲਨ, ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਵਿਸ਼ਵਾਸਵਾਦੀ ਅਲਾਮਕਾਰ ਵਿੱਦਿਆ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਰੋਕ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਸਫਲਤਾ ਨੂੰ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਦੁਆਰਾ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟਨ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਕੌਂਸਲ ਓਫ ਟੇਂਟ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਫੇਸਲਾ ਲੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਕਲਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰ੍ਤੁੱਖ ਅਤੇ ਜਜਬਾਤੀ ਜੁੜਾਵ ਦੇ ਨਾਲ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰਿਕ੍ਰਨਾ ਵਿੱਚ ਸੰਚਾਰਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹਿਦਾ ਹੈ ਅਭਿਜਾਤ ਵਰਗ ਨੇ ਵੀ ਬਰੋਕ ਵਾਸ੍ਤੁਕਲਾ ਦੇ ਨਾਟਕੀ ਸ਼ੇਲੀ ਅਤੇ ਕਲਾ ਦੇ ਆਗਤੁਕਾ ਨੂੰਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ, ਵਿਜੇ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਨਿਰਤ੍ਰਨ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮਾਧਿਅਮ ਦੇ ਤੋਰ ਤੇ ਵੇਖਿਆ. ਬਰੋਕ ਮਹਲਾ ਦੇ ਵਰਾਨਡੇ ਦੇ ਮੁਖ ਪਰਿਵੇਸ਼ ਦਵਾਰ ਤੇ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪੋੜਿਆ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿਧੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇਆ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਬਰੋਕ ਦਾ ਵਿਕਾਸ
ਲਗਭਗ ਸੰਨ 1600ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੀ ਨਵੀਂ ਕਲਾ ਦੇ ਮੰਗ ਦੇ ਕਾਰਣ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈ ਕਲਾ ਨੂੰ ਬਰੋਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੋਂਸਲ ਓਫ ਟ੍ਰੇਂਟ (1545-1563) ਨੇ ਇੱਕ ਅਧਿਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਰੋਮਨ ਕੇਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਟੇਸਟੇਂਟ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਵਾਦੀ ਕਲਾ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਇਹ ਮੰਗ ਰਖਦੇ ਹੋਏ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਚਰਚ ਦੇ ਪਰਿਪੇਖ ਵਿੱਚ ਚਿਤਰਕਲਾ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀਕਲਾ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਲੋਕਾ ਨੂੰ ਜਿਆਦਾ ਅਸਿਖੀਅਤ ਲੋਕਾ ਨਾਲ ਸਮਵਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹਿਦਾ ਹੈ।
ਬਰੋਕ ਸ਼ੇਲੀ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ 16ਵੀ ਸਦੀ ਦੀ ਮੇਨੇਰਿਸ੍ਟ ਕਲਾ ਦੇ ਵਿਲਖਣ ਅਤੇ ਬੋਧਿਕ ਗੁਣਵਤਾ ਨਾਲ ਜਾਨਬੂਝ ਕੇ ਇਸਤ੍ਰੀਆ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇ ਵਲ ਮੋੜੀ ਗਈ.
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਲਾ
ਆਈਬੇਰੋ-ਅਮਰੀਕਾ
thumb|360x360px ਆਈਬੇਰੋ-ਅਮਰੀਕਾ (ਸਪੇਨਿਸ਼: Iberoamérica ,ਪੁਰਤਗਾਲੀ : Ibero -ਅਮਰੀਕਾ ) ਜਾ ਫਿਰ ਔਬੇਰਿਅਨ ਅਮਰੀਕਾ ਆਧਾਰਤ ਦੇਸ਼ ਜਾ ਇਲਾਕੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਸਪੇਨੀ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ, ਪੁਰਤਗਾਲ ਅਤੇ ਸਪੇਨ ਦੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹਨ। ਇਥੋ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸਪੇਨ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ
ਵੇਦਾਂਗ ਜੋਤਿਸ਼
ਵੇਦਾਂਗ ਜੋਤਿਸ਼ ਰਿਸ਼ੀ ਲਗਧ ਦੁਆਰਾ ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿਦਿਆ ਉੱਤੇ ਲਿੱਖਿਆ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿੱਦਿਆ
Vedanga Jyotisha लगध Vedanga Jyotisha Джьотиша-веданга लगध
ਸੁਚਰਿਤਾ ਤਿਆਗੀ
ਸੁਚਰਿਤਾ ਤਿਆਗੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Sucharita Tyagi) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ, ਫਿਲਮ ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਰੇਡੀਓ ਜੌਕੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਰੇਡੀਓ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਕੇ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਸਮੀਖਿਆ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਲਈ ਵੈੱਬ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ YouTube ਵੀਡੀਓਜ਼ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਜੋਂ ਵਿਆਪਕ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਹੋਏ, ਤਿਆਗੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਉਸਨੂੰ ਦਿੱਲੀ-ਅਧਾਰਤ ਸਟੇਸ਼ਨ ਰੈੱਡ ਐਫਐਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੇਡੀਓ ਜੌਕੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਮਿਲਿਆ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਰੇਡੀਓ ਸਿਟੀ ' ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਤਿਆਗੀ ਨੇ ਸਾਲ 2015 ਵਿੱਚ ਵੈੱਬ ਸਮੱਗਰੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ ਸਮੀਖਿਆ ਪਲੇਟਫਾਰਮ, ਫਿਲਮ ਕੰਪੈਨੀਅਨ ਲਈ YouTube ਵੀਡੀਓਜ਼ ਨੂੰ ਰੀਕੋਡ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ "ਨਾਟ ਏ ਮੂਵੀ ਰਿਵਿਊ" ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਨਾਲ ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਹੋਸਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਚੈਨਲ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਿਆਗੀ ਨੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਫਿਲਮ ਕੰਪੈਨੀਅਨ ਲਈ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਸਮੀਖਿਆ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਚੋਣਵੇਂ ਇੱਕ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ ਲਈ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ 2020 ਵਿੱਚ ਡਿਜ਼ਨੀ + ਹੌਟਸਟਾਰ ' ਤੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ, ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣਾ YouTube ਚੈਨਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਤਿਆਗੀ ਹੋਰ ਔਨਲਾਈਨ ਪੋਰਟਲਾਂ ਲਈ ਫਿਲਮ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਵੀ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 2018 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਕ੍ਰਿਟਿਕਸ ਗਿਲਡ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਸੁਚਰਿਤਾ ਤਿਆਗੀ ਦਾ ਜਨਮ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਬਚਪਨ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਰੋਹਿਣੀ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ। ਉਹ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਰੇਡੀਓ ਵੱਲ ਖਿੱਚੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਹੋ ਕੇ ਮਖੌਲੀ ਰੇਡੀਓ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰੇਗੀ। ਤਿਆਗੀ ਨੇ ਮਾਡਰਨ ਸਕੂਲ, ਬਾਰਾਖੰਬਾ ਰੋਡ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਮੇਜਰ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਇਆ। ਤਿਆਗੀ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਤਕਨੀਕੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲੈ ਲਵੇ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪਰਫਾਰਮਿੰਗ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣਾ ਚੁਣਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
247
247 (24 ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਬਾਇਓ ਬਾਲਣ
ਪਰਾਲੀ ਆਦਿ ਖੇਤੀ ਤੌਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਘਾਸਫੂਸ ਤੌਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਬਾਲਣ ਨੂੰ ਬਾਇਓ ਬਾਲਣ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਮਕੀ ਦੀ ਵਰਤੌਂ ਈਥਾਨੋਲ ਯਾ ਡੀਜ਼ਲ ਆਦਿ ਬਾਲਣ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਧ ਗਈ ਹੈ। ਤਾਂਹੀ ਤਾਂ ਮਕੀ ਦੀ ਖਪਤ ਬਹੁਤ ਵਧ ਗਈ ਹੈ।
ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਅਮਰੀਕਾ, ਫਰਾਂਸ, ਜਰਮਨੀ, ਯੂ. ਕੇ, ਚੀਨ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ, ਕੈਨੇਡਾ ਆਦਿ ਦੇਸਾਂ ਨੇ ਬਾਈਓ-ਫਿਊਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਉਤਸਾੰਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਮੱਕੀ ਉਗਾਉਣ ਲਈ ਖੇਤੀ-ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਨੂੰ ਅਰਬਾਂ ਡਾਲਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸਬਸਿਡੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ ਮੱਕੀ ਨੂੰ ਐਥਨੌਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਖਣਿਜ ਸ੍ਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਕੱਢੇ ਪੈਟਰੋਲ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਸੰਚਿਤ ਹੱਦ ਤੱਕ ਬਾਇਓ-ਫਿਊਲ ਮਿਲਾਉਣਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2008 ਵਿੱਚ ਯੂ. ਕੇ. ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉੱਥੇ ਵਿਕਣ ਵਾਲੇ ਪੈਟਰੋਲ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਵਿੱਚ 2.5 ਫੀਸਦੀ ਬਾਇਓ-ਫਿਊਲ (ਐਥਨੌਲ ਅਤੇ ਬਾਇਓ ਡੀਜ਼ਲ) ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। 28 ਮਈ 2008 ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਹਾਊਸ ਆਫ ਕਾਮਨਜ਼ ਨੇ ਇੱਕ ਬਿੱਲ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਨ 2010 ਤੱਕ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਵਿਕਣ ਵਾਲੇ ਪੈਟਰੋਲ ਵਿੱਚ 5 ਫੀਸਦੀ ਐਥਨੌਲ ਦਾ ਮਿਲੀ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਅਤੇ 2012 ਤੱਕ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਵਿਕਣ ਵਾਲੇ ਡੀਜ਼ਲ ਵਿੱਚ 2 ਫੀਸਦੀ ਬਾਇਓ-ਡੀਜ਼ਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਸੰਨ 2007 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜਾਰਜ ਬੁੱਸ਼ ਨੇ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਕੈਰੀਬੀਅਨ ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸਾਂ ਨੂੰ ਐਥਨੌਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਗੰਨਾ ਉਗਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿੱਤੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇਣ ਦੀ ਗੱਲ ਚਲਾਈ ਸੀ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬੁੱਸ਼ ਦਾ ਮਕਸਦ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮੁਲਕ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਐਥਨੌਲ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸੰ ਬਣ ਜਾਣ ਤਾਂ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਊਰਜਾ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਸਕਣ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਮਾਰਚ 2007 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ, ਚੀਨ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ, ਬਰਾਜ਼ੀਲ, ਸਾਊਥ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਬਾਇਓ-ਫਿਊਲ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਬਾਇਓਫਿਊਲਜ਼ ਫੋਰਮ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਐਥਨੌਲ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸਾੰਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੌਥੇ ਨੰਬਰ ਉੱਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਨੇੜ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਇਸ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ।
ਡੀਵਨ ਆਇਲ ਦਾ ਬਾਇਓ ਡੀਜ਼ਲ ਪਲਾਂਟ ਜੈਟ੍ਰੋਫ਼ਾ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼
ਬਾਇਓ ਡੀਜ਼ਲ ਉਤਪਾਦਕ ਡੀ ਵਨ ਆਇਲਸ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿਸਥਾਰ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਤੱਕ 40 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਪੂੰਜੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਹੈ।
ਵਿਸਥਾਰ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਉਪਰੋਕਤ ਕੰਪਨੀ ਤੇਲ ਰਿਫਾਇਨਰੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਜੇਤਰੋਫਾ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗੀ. ਪਰਿਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਸਥਿਤ ਕੰਪਨੀ 10000-20000 ਟਨ ਜੇਤਰੋਫਾ ਆਇਲ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰੇਗੀ.
ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਫਾਸਿਲ ਫਿਊਅਲ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਕੇ ਜਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਈਂਧਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ.
ਬਰਿਟਿਸ਼ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਤੇ ਡੀ ਵਨ ਆਇਲਜ਼ ਲਿ: ਦੇ ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ 1 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈਕਟੇਅਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜੈਟ੍ਰੋਫਾਂ ਪੌਧੇ ਉਗਾਉਣਾ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚੌਂ 30% ਖੇਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੈ।ਇਹ ਖੇਤਰ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬੀ ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਅਮਸਨ ਮੈਗੋਰ ਚਾਹ ਕੰਪਨੀ ਤੇ ਮੋਹਨ ਬਰੈਵਰੀਜ਼ ਦੇ ਸੰਗਠਨ ਨਾਲ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੋਏ ਹਨ।
ਕੌਮੀ ਨਵਿਆਉਣ ਯੋਗ ਊਰਜਾ ਸੰਸਥਾਨ
13 ਦਸੰਬਰ 2008 ਨੂੰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ,ਨਵਿਆਉਣ ਯੋਗ ਊਰਜਾ,ਵਜ਼ਾਰਤ ਮੁਤਾਬਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕਪੂਰਥਲੇ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਕੌਮੀ ਨਵਿਆਉਣ ਯੋਗ ਊਰਜਾ ਸੰਸਥਾਨ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਜੂਰੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਲਈ 37.79 ਕਰੌੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਗਰਾਂਟ ਮੰਜੂਰ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਥਾਨ ਬਾਇਓ ਗੈਸ,ਬਾੲਓ ਡੀਜ਼ਲ ਵਰਗੇ ਬਾਇਓ ਊਰਜਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ,ਟੈਸਟਿੰਗ ਅਤੇ ਮਾਨਕੀਕਰਨ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਹੋਵੇਗਾ।
ਡੀ ਵਨ ਆਇਲਜ਼ ਦੀ ਬਾਹਰੀ ਕੜੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀਬਾੜੀ
ਅਹਿਮਦਨਗਰ
ਅਹਿਮਦਨਗਰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਅਹਿਮਦਨਗਰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਬੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ।
ਇਤਹਾਸ
ਮਲਿਕ ਅਹਿਮਦ ਨਿਜਾਮ ਮੈਂ ਸ਼ਾਹ ( 1490 - 1508 ) Mailk ਅਹਮਦ ਨਿਜਾਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਉਲ ਮੁਲਕ ਮਲਿਕ ਹਸਨ Bahri ਅਹਿਮਦਨਗਰ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ( ਜਿਨੂੰ ਬਾਅਦ Nizamshahi ਖ਼ਾਨਦਾਨ, ਨਾਮ ਹੈ ਇੱਕ ਬਾਹਮਣ ਪਰਿਵਰਤਿਤ )।; ਜਦੋਂ ਨਿਜ਼ਾਮ ਉਲ ਮੁਲਕ ਮਲਿਕ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੇਟੇ, ਮਲਿਕ ਅਹਿਮਦ Junnar ਦੇ Bahamani ਰਾਜ ( ਪੁਣੇ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ) ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਸਨ। ਮਲਿਕ ਅਹਿਮਦ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭੁਤਵ ਅੱਗੇ ਤੱਕ Purander ਵਧਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਵੇ ਜਿੱਤਣ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਸੁਣਿਆ ਦੇ ਕਗਾਰ ਉੱਤੇ ਸੀ। ਮਲਿਕ ਤੁਰੰਤ Bahamani ਰਾਜ ( ਸ਼ਾਹ ਮਹਿਮੂਦ Bahamani ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ) ਵਲੋਂ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ Junnar ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਇਆ। ਉਹ ਸ਼ੇਖ Muwalid ਅਰਬ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੇ Khan। Convinced ਤਰ੍ਹਾਂ Bahamani ਰਾਜ ਦੇ ਜਨਰਲਾਂ ਹਾਰ ਹੋਣ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ Bahamanis ਰੱਖਿਆ, ਅਹਮਦ ਮਲਿਕ ਉੱਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਡੇ ਸਿਨਾ ਉੱਤੇ 1490 ਵਿੱਚ ਅਹਿਮਦਨਗਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਉੱਥੇ ਮੁੰਤਕਿਲ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਲਿਕ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਨੇ 1499 ਵਿੱਚ ਦੌਲਤਾਬਾਦ ਫੋਰਟ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਰੋਗ ( 1508 ) ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ Nizamshahi ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। Burhan ਮੈਂ ਸ਼ਾਹ ( 1508 - 1553 ) ਮਲਿਕ ਸ਼ਾਹ, ਆਪਣੇ ਸੱਤ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਬੇਟੇ Burhan ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਰਾਜਾ। Mukkamal ਖਾਨ ਇੱਕ ਦਰਬਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ Burhan ਤੱਕ ਰੀਜੇਂਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਅਭਿਨਏ ਕੀਤਾ। Mukkamal ਖਾਨ loyally ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਅਹਿਮਦਨਗਰ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਬਾਹਰ ਵਲੋਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਾ ਰਾਜੇ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਹਮਲੀਆਂ ਦੇ warded। ਉਹ 1510 ਵਿੱਚ ਬਰਾਰ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਵਸ ਵਿੱਚ। ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ, Burhan ਇੱਕ ਨਾਚ ਕੁੜੀ Amina ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਸਾਂਸਾਰਿਕ ਸੁਖ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਲੋਂ ਵਾਕਫ਼ ਕਰਾਇਆ।
ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਅਹਿਮਦਨਗਰ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਾਰੇ ਭੱਜੋ ਵਲੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਕਈ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਇਵੇਟ ਸੰਸਥਾਨ ਹਨ ਜੋ ਕਲਾ, ਵਿਗਿਆਨ, ਪ੍ਰੋਦਯੋਗਿਕੀ, ਆਉਰਵਿਗਿਆਨ, ਕਨੂੰਨ ਅਤੇ ਮੈਨੇਜਮੇਂਟ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਨ
ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ
ਦਰਸ਼ਨੀਕ ਥਾਂ
ਅਹਿਮਦਨਗਰ ਕਿਲਾ ਸੰਤ ਕਵੀ ਮਹੀਪਤ ਮਹਾਰਾਜ, ਸੋਲਾਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸੰਤ ਕਵੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਤਾਂ ਦਾ ਛੰਦੋਬੱਧ ਜਾਣ ਪਹਿਚਾਣ ਸੰਤ ਲੀਲਾਮ੍ਰਤ, ਭਗਤੀ ਫਤਹਿ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਦੁਆਰੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮਾਧੀ ਥਾਂ ਤਾਹਰਾਬਾਦ, ਤਾ. ਰਾਹੂਰੀ ਜਿ. ਅਹਮਦਨਗਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੁਲਨਾਮ ਕਾਂਬळੇ ਹੈ ਜੋ ਕਰਨਾਟਕ ਦੀ ਸੀਮਾ ਵਲੋਂ ਰਾਹੂਰੀ ਆਏ ਸਨ। ਦੇਸ਼ਸਥ ਰਿਵੇਦੀ ਬਾਹਮਣ ਜੋ ਕੁਲਕਰਣੀ ਦਾ ਕੰਮ ਵੇਖਦੇ ਥਾਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਅਂਗ੍ਰੇਜੀ ਅਨੁਵਾਦ ਰਾਹੂਰੀ ਦੇ ਈਸਾਈ ਧਰਮਗੁਰੁ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਅਮਰਿਕਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ
ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ 2011 ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਕਰੀਬ 27.7 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈ।ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਧਰਮ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਪਗ 58% ਵੱਸੋਂ ਸਿੱਖ ਹੈ,38% ਹਿੰਦੂ ਹੈ। ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਜੋ ਹੋਰ ਧਰਮ ਹਨ ਉਹਨਾ ਵਿਚ ਇਸਲਾਮ,ਬੁੱਧ,ਇਸਾਈਅਤੇ ਜੈਨ ਧਰਮ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ
ਮਹੱਦੀਪੁਰ ਅਰਾਈਆਂ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰਘੂਨਾਥ ਮੋਹਪਾਤਰਾ
ਰਘੂਨਾਥ ਮੋਹਪਾਤਰਾ (ਜਨਮ 24 ਮਾਰਚ 1943) ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੜੀਸਾ ਸੂਬੇ ਦਾ ਇੱਕ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਅਤੇ ਬੁੱਤਤ੍ਰਾਸ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ 1975 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਅਤੇ 2001 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਅਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ 64ਵੇਂ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਨ ਦੇ ਮੌਕੇ ਉੱਤੇ 2013 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਵਿਭੁਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ
ਸਰੋਜਿਨੀ ਬਾਬਰ
ਬਾਬਰ ਦਾ ਜਨਮ 7 ਜਨਵਰੀ 1920 ਨੂੰ ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸਾਂਗਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਾਗਾਨੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸਲਾਮਪੁਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਪੜ੍ਹਾਈ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਪੂਨੇ ਵਿੱਚ ਐਸ.ਪੀ. ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਿਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ 1944 ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਡਿਗਰੀ ਵੀ ਮੁੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਉਹ 1952-57 ਅਤੇ 1 963-66 ਦੌਰਾਨ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਹ 1 968-74 ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਰਹੀ।
1950 ਤੋਂ, ਕਈ ਸਾਲ ਬਾਬਰ ਸਮਾਜ ਸ਼ਿਕਸ਼ਨ ਮਾਲਾ (समाज शिक्षण माला) ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ।
ਹੋਰ ਕੰਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2008 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1920 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਖੋਇਆ
thumb|ਖੋਇਆ
ਖੋਇਆ ਜਾਂ ਖੋਆ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਇੱਕ ਠੋਸ ਪਦਾਰਥ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਮਠਿਆਈਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਕਵਾਨ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੁੱਧ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਜਲਾਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਖੋਆ ਇੱਕ ਡੇਅਰੀ ਉਤਪਾਦ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ, ਨੇਪਾਲ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਘੇਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸੁੱਕੇ ਪੂਰੇ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਦੀ ਇੱਕ ਖੁੱਲੀ ਲੋਹੇ ਦੇ ਪੈਨ ਵਿੱਚ ਗਰਮ ਕਰਕੇ ਗਾੜ੍ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਰੀਕੋਟਾ ਵਰਗੇ ਆਮ ਤਾਜ਼ੀ ਚੀਸਾਂ ਨਾਲੋਂ ਨਮੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਢੰਗ
ਖੋਆ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਿੱਟਾ ਜਾਂ ਪੀਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣ ਲਈ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਰਹਿਤ ਸਤ੍ਹਾ ਉੱਲੀ ਤੋਂ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਰੰਗ ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਹਰਿਆਲੀ (ਹਰਾ ਖੋਆ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਥੇ ਖੋਆ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਗੁਲਾਬ ਜਾਮੁਨ।
ਕਿਸਮਾਂ
thumb|ਮੈਸੂਰ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਖੋਆ। ਖੋਆ ਨੂੰ ਨਮੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਖੋਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਰਤੋਂ
thumb|ਖੋਆ, ਬਦਾਮ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਨਾਲ ਬਣੀ ਬਰਫੀ ਦੀ ਵੰਡ। ਖੋਆ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਮਠਿਆਈਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੁੱਧ-ਉਤਪਾਦ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਠਾਈਆਂ
ਅਕੋਈ ਸਾਹਿਬ
'ਅਕੋਈ ਸਾਹਿਬ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਸੰਗਰੂਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਸੰਗਰੂਰ (ਪੰਜਾਬ) ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਲ 4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ। ਰਵਾਇਤ ਹੈ ਕਿ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ 1616 ਈ. ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਲਵੇ ਦੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਸਮੇਂ ਇਸ ਪਿੰਡ ਆਏ ਸਨ। ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵੀ ਇੱਥੇ ਆਏ ਸਨ। ਇਕ ਹਨੂੰਮਾਨ ਜੀ ਦਾ ਮੰਦਰ ਹੈ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ
thumb|ਇੱਥੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਵਿਗਾੜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੂਬ੍ਰਿਸ ਸਿੰਡਰੋਮ, ਮੇਗਾਲੋਮੇਨੀਆ, ਹੈਮਰਟੀਆ ਜਾਂ ਨਰਕਸਿਜ਼ਮ ਵੱਖਰੇ ਹਨ. ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸੰਗਿਆਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਸਲਾਮਤੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਮਾਨਸਿਕ ਵਿਕਾਰ ਦੀ ਨਾਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿਸ਼ੇ ਜਾਂ ਸਰਬੱਤਵਾਦ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਲਚੀਲਾਪਨ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਲਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਸਾਡੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੀ ਪਰਕਾਸ਼ਨ ਹੈ ਅਤੇ ਮੰਗ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਲੜੀ ਲਈ ਇੱਕ ਸਫਲ ਅਨੁਕੂਲਨ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।
ਸੰਸਾਰ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ, ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਲਾਮਤੀ ਦੀ ਇੱਕ ਹਾਲਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੀਵਨ ਦੇ ਆਮ ਤਣਾਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਲਾਭਕਾਰੀ ਅਤੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।  ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਦੀ ਕੋਈ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰਿਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਖਰੇਵੇਂ, ਵਿਅਕਤੀਪਰਕ ਜਾਇਜਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸਿੱਧਾਂਤ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਵਿਕਾਰ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁੱਝ ਆਮ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਅਵਸਾਦ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਵਿਕਾਰ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਆਮ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਖੰਡਿਤ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਅਤੇ ਦੋਧਰੁਵੀ ਵਿਕਾਰ।
ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਰੀਰ
ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਤੋਂ ਭਾਵ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਮਨ, ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਹੀ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਅਤੇ ਇਕਸਾਰਤਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਹੈ। ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਮੂਲ ਕਾਰਕ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਸਰੀਰਕ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਸ਼ਖ਼ਸ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਇੱਛਕ ਸਮਾਜਿਕ ਤੇ ਨੈਤਿਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਹਨ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਵੀ ਚੰਗੀ ਹੈ। ਚੰਗੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਵਾਲੇ ਸ਼ਖ਼ਸ ਉਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਖੁਸ਼, ਆਸ਼ਾਵਾਦੀ ਅਤੇ ਇਕਸਾਰਤਾ ਵਾਲੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹੋਣ। ਸੰਸਾਰ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਅਨੁਸਾਰ, “ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਸੰਪੂਰਨ ਸਰੀਰਕ, ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਲਾਮਤੀ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ ਹੈ।” ਇਸ ਲਈ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਤੋਂ ਭਾਵ ਮਾਨਸਿਕ ਰੋਗਾਂ ਤੇ ਵਿਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਮਨ ਦੀ ਸਾਰਥਕ ਹਾਲਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ
੨੪੮
248 ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਕਾਰਗਿਲ ਜੰਗ
LoC ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਫੌਜ ਵੱਲੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਮਿਲੀਟੈਂਟਾਂ ਦੇ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਘੁਸਪੈਠ ਕਾਰਨ ਦੋਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾਅ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਵਿਦਰੋਹੀਆਂ 'ਤੇ ਲੜਾਈ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ, ਪਰ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਸੈਨਾ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਬਿਆਨਾਂ ਨੇ ਘੁਸਪੈਠ ਵਿੱਚ ਜਨਰਲ ਅਸ਼ਰਫ਼ ਰਸ਼ੀਦ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਰਧ ਸੈਨਿਕ ਬਲਾਂ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ।  ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੇ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਨਿਯੰਤਰਨ ਰੇਖਾ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਪਾਸੇ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਤੇ ਮੁੜ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੂਟਨੀਤਕ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੈਨਿਕ ਬਲ LoC ਦੇ ਨਾਲ ਬਾਕੀ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਏ।
ਪਿੱਠ ਭੂਮੀ
ਸਿਆਚਿਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਤੇ ਦੋਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਫੌਜੀ ਚੌਂਕੀਆਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਫੌਜੀ ਝੜਪਾਂ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀਆਂ। 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖਵਾਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਧਦੇ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ,  ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ 1998 ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੀਖਣਾਂ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਨੇ ਇੱਕ ਵਧਦੀ ਲੜਾਈ ਵਾਲਾ ਮਾਹੌਲ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ, ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਫਰਵਰੀ 1999 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਘੋਸ਼ਣਾ ਪੱਤਰ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਅਤੇ ਦੁਵੱਲਾ ਹੱਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ। 1998-1999 ਦੀਆਂ ਸਰਦੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਬਦਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬਲਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਤੱਤ ਗੁਪਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜਾਂ ਅਤੇ ਅਰਧ ਸੈਨਿਕ ਬਲਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਮੁਜਾਹਿਦੀਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, LOC ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਪਾਸੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਰਹੇ ਸਨ।  ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਲੱਦਾਖ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧ ਨੂੰ ਤੋੜਨਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਬਲਾਂ ਨੂੰ ਸਿਆਚਿਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਧੱਕਣਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਸ਼ਾਹਿਦ ਅਜ਼ੀਜ਼, ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਈ.ਐਸ.ਆਈ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੰਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੇ ਮੁਜ਼ਾਹਿਦੀਨ ਦੀ ਹੋਂਦ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਕਾਰਗਿਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਫੌਜ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀ ਹੀ ਸਨ। ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਨੇ ਜਨਵਰੀ 2013 ਵਿੱਚ ਦ ਨੇਸ਼ਨ ਡੇਲੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ, "ਸਿਰਫ਼ ਵਾਇਰਲੈੱਸ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਟੈਪ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ  ਸਾਡੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਗੋਲਾ-ਬਾਰੂਦ ਨਾਲ ਬੰਜਰ ਪਹਾੜਾਂ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।" ਕੁਝ ਲੇਖਕਾਂ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇਸ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ 1984 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਮੇਘਦੂਤ ਦਾ ਬਦਲਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਸਿਆਚਿਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ।
ਜੰਗ ਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘਟਨਾਵਾਂ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਸੈਨਾ ਮੁਖੀ ਵੇਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਮਲਿਕ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਪਲਾਈ ਰੂਟਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।  ਕੁਝ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਕਤੂਬਰ 1998 ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਜ਼ ਮੁਸ਼ੱਰਫ਼ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਆਫ਼ ਆਰਮੀ ਸਟਾਫ਼ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਹਮਲੇ ਦਾ ਬਲੂਪ੍ਰਿੰਟ ਮੁੜ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਓਦੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਹਮਰੁਤਬਾ ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ ਦਾ ਫ਼ੋਨ ਆਇਆ। ਕੁਝ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁਸ਼ੱਰਫ਼ ਸਮੇਤ ਸਿਰਫ਼ ਚਾਰ ਜਨਰਲਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਸੀ।  ਮੁਸ਼ੱਰਫ਼ ਨੇ ਹਾਲਾਂਕਿ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਨੂੰ 20 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਵਾਜਪਾਈ ਦੀ ਲਾਹੌਰ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ 15 ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਰਗਿਲ ਅਪਰੇਸ਼ਨ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਕਾਰਗਿਲ ਯੁੱਧ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਪੜਾਅ ਸਨ। ਪਹਿਲਾ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਭਾਰਤੀ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਫੌਜਾਂ ਦੀ ਘੁਸਪੈਠ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ NH1 ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤੋਪਖਾਨੇ ਦੀ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣ ਗਿਆ। ਅਗਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਘੁਸਪੈਠ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੂੰ ਲਾਮਬੰਦ ਕੀਤਾ। ਆਖ਼ਰੀ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਵਾਪਸ ਜਾਣਾ ਪਿਆ। ਕਾਰਗਿਲ ਯੁੱਧ ਦੇ ਅੰਤ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਦੇ ਦਿਨ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਕਾਰਗਿਲ ਵਿਜੇ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜ਼ਖ਼ਮੀਆਂ ਅਤੇ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੱਲੋਂ 453 ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿਭਾਗ ਨੇ 700 ਦੇ ਕਰੀਬ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਅੰਸ਼ਕ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਸੀ। ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਦੁਆਰਾ ਦੱਸੇ ਗਏ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ 4,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਪੀਐਮਐਲ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਜੰਗ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ "ਵਾਈਟ ਪੇਪਰ" ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ 3,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੁਜਾਹਿਦੀਨ, ਅਫਸਰ ਅਤੇ ਸਿਪਾਹੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ "ਹਜ਼ਾਰਾਂ" ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ। ਭਾਰਤੀ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਮੁਤਾਬਕ 1,042 ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੈਨਿਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ। ਮੁਸ਼ੱਰਫ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਤਮਕਥਾ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਸੰਸਕਰਣ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ "ਅਗਨੀਪਥ" ਹੈ, ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਗਿਣਤੀ ਦੱਸੀ ਹੈ, ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ 357 ਫੌਜੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ 665 ਹੋਰ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ। ਜਨਰਲ ਮੁਸ਼ੱਰਫ ਦੇ ਜ਼ਖਮੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕੈਂਪ ਵਿਚ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਅਜੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 400 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਾਇਲਟ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅੱਠ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੈਨਿਕ ਸਨ ਜੋ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਫੜੇ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ 13 ਅਗਸਤ 1999 ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਭਾਰਤ ਨੇ 527 ਮੌਤਾਂ ਅਤੇ 1,363 ਜ਼ਖਮੀਆਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਜ਼ਖਮੀ ਅੰਕੜੇ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਕਾਰਗਿਲ ਵਾਰ ਮੈਮੋਰੀਅਲ
thumb|ਕਾਰਗਿਲ ਵਾਰ ਮੈਮੋਰੀਅਲ|193x193px ਟਾਈਗਰ ਹਿੱਲ ਤੋਂ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਦ੍ਰਾਸ ਵਿੱਚ ਤੋਲੋਲਿੰਗ ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵੱਲੋਂ ਕਾਰਗਿਲ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਕਾਰਗਿਲ ਵਾਰ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਗੁਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਦੀਵਾਰ 'ਤੇ ਉੱਕਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਕਾਰਗਿਲ ਯੁੱਧ ਸਮਾਰਕ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਇੱਕ ਅਜਾਇਬ ਘਰ, ਜੋ ਕਿ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵਿਜੇ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ, ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜੰਗੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਾਂ ਦੇ ਪੁਰਾਲੇਖ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਜੰਗੀ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਆਦਿ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ।
ਬਡਰੁੱਖਾਂ
'ਬਡਰੁੱਖਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਸੰਗਰੂਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਗਰੂਰ - ਬਰਨਾਲਾ ਸੜਕ ਤੇ ਸੰਗਰੂਰ ਤੋਂ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪੰਜਾਬੀ ਤੰਦੂਰ
ਪੰਜਾਬੀ ਤੰਦੂਰ (ਗੁਰਮੁਖੀ:ਤੰਦੂਰ; ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ:تندور) ਇੱਕ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਭਾਂਡਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਪਕਵਾਨ ਪਕਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਵਾਇਤੀ ਭਾਂਡਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਉਪਯੋਗ ਰੋਟੀ ਅਤੇ ਨਾਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦਿਹਾਤੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੋਕ ਇੱਕ ਸਾਂਜਾ ਤੰਦੂਰ ਵੀ ਰਖਦੇ ਹਨ।
ਤੰਦੂਰੀ ਚਿਕਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਕਵਾਨ ਵੀ ਤੰਦੂਰ ਵਿੱਚ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਰਸਾਇਣਕ ਸੰਕੇਤ
ਰਸਾਇਣਕ ਸੰਕੇਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਡਾ ਅੱਖਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਅੱਖਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਖਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਦਾ ਸੰਕੇਤ H ਹੈ। ਜਿਵੇ ਕਲੋਰੀਨ ਦਾ ਸੰਕੇਤ Cl ਅਤੇ ਜਿੰਕ ਦਾ ਸੰਕੇਤ Zn। ਕੁਝ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਲੈਟਿਨ, ਜਰਮਨੀ ਜਾਂ ਗਰੀਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਵੇ ਲੋਹਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ Fe ਹੈ ਜਿ ਉਸ ਦੇ ਲੈਟਿਨ ਨਾਂ ਫੈਰਮ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੋਡੀਅਮ ਦਾ ਨਾਮ Na ਅਤੇ ਪੋਟਾਸ਼ਿਅਮ ਦਾ ਨਾਮ K ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਨੈਟ੍ਰਿਅਮ ਅਤੇ ਕੈਲਿਅਮ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਜਾਨ ਡਾਲਟਨ ਅਜਿਹੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤਿਅੰਤ ਵਿਸ਼ਿਸਟ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਤੱਤ ਦੇ ਇੱਕ ਪਰਮਾਣੂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਬਰਜ਼ੀਲਿਅਸ ਨੇ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਸੰਕੇਤਾ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਅੱਖਰਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਉਂਤਪਤਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਿੱਥੋਂ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਮਿਲੇ ਸਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ ਤਾਂਬਾਕਾੱਪਰ ਦਾ ਨਾਂ ਸਾਉਪ੍ਰਸ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਅੱਜ ਕਲ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਅਨ ਆੱਫ ਪਿਓਰ ਅੈਂਡ ਅਪਲਾਈਡ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣਕ ਯੋਗਿਕ
ਵਿਨੇਪਾਲ ਬੁੱਟਰ
ਵਿਨੇਪਾਲ ਬੁੱਟਰ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ - ਗੀਤ ਲੇਖਕ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੀਤ, ਮੁਆਫੀਨਾਮਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਫੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਬੁੱਟਰ ਦਾ ਜਨਮ ਮਿਨਹਾਸ ਬੁੱਟਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਬਲਦੇਵ ਕੌਰ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਮੇਨ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਸਨ।
ਬਹੁ-ਪਾਰਟੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ
ਬਹੁ-ਪਾਰਟੀ ਸਿਸਟਮ ਇੱਕ ਸਿਸਟਮ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਚ ਕਿ ਕਈ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ, ਵੱਖ ਵੱਖ ਤੌਰ' ਤੇ ਜਾਂ ਗੱਠਜੋੜ ਬਣਾ ਕੇ ਸਰਕਾਰੀ ਦਫਤਰ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਦਲੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਲਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਚੋਣ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜਨਤਾ ਨੇ ਇੱਕ ਨੂੰ ਚੁਣਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚੁਣੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਣੀ ਹੁੰਦੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਇਕੱਲੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਗਠਜੋੜ ਦੀ ਵੀ। ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਡੈਨਮਾਰਕ, ਰੂਸ, ਜਰਮਨੀ, ਭਾਰਤ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਆਇਰਲੈਂਡ, ਇਸਰਾਈਲ, ਇਟਲੀ, ਜਪਾਨ, ਮੈਕਸੀਕੋ, ਜਰਮਨੀ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ, ਨਾਰਵੇ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਪੁਰਤਗਾਲ, ਸਰਬੀਆ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਸਪੇਨ, ਸਵੀਡਨ, ਤਾਇਵਾਨ ਅਤੇ ਫਿਲਪੀਨਜ਼ ਉਹਨਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬਹੁ-ਪਾਰਟੀ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਜਿਹੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਗੱਠਜੋੜ ਵਾਲੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਰਗਾਂ, ਖੇਤਰਾਂ ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਫ਼ਿਰਕਿਆਂ ਨੂੰ ਉੱਚਿਤ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸਤ