cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਸਟਰੇਚ ਮਾਰਕਸ
ਇਲਾਜ
ਖਿੱਚ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਭਕਾਰੀ ਉਪਚਾਰ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਿੱਖ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਘੱਟ ਕਰਨਾ ਹੈ ਇਸ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਖਰੇ ਸੁਝਾਅ ਹਨ.
ਵੱਖ ਵੱਖ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲੇਜ਼ਰ ਇਲਾਜ, ਗਲਾਈਕੋਲਿਕ ਐਸਿਡ, ਅਤੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਡਰਮਾਬ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ. ਐੱਫ ਡੀ ਏ ਦੁਆਰਾ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਟੌਪਿਕਲ ਟਰੇਟੀਨੋਇਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਟੇਰਾਟੋਜਨ (ਗਰੱਭਸਥ ਸ਼ੀਸ਼ੂ ਵਿੱਚ ਖਰਾਬੀ ਦਾ ਕਾਰਨ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
ਕਾਰਬੋਕਸਿਥੇਰਿਪੀ ਇੱਕ ਜਾਣੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸਬੂਤ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਗਰਭਵਤੀ pregnancyਰਤਾਂ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਖਿੱਚ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਉਪਾਵਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ. ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਅਤੇ ਰੋਮਨ ਦੋਵੇਂ ਜੈਤੂਨ ਦਾ ਤੇਲ ਵਰਤਦੇ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਥੋਪੀਆਈ ਅਤੇ ਸੋਮਾਲੀਸ ਨੇ ਖੂਬਸੂਰਤ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ।
ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲਈ ਮੈਡੀਕਲ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਿੱਚ ਸਟ੍ਰਾਈ ਐਟ੍ਰੋਫਾਈਸੀ, ਵਰਜੈਚਰਜ਼, ਸਟਰਾਈਆ ਡਿਸਐਨਸੈ, ਸਟ੍ਰਾਈ ਕੂਟਿਸ ਡਿਸਟੈਂਸ, ਲਾਈਨ ਐਟ੍ਰੋਫਿਕਾ, ਲਾਈਨ ਅਲਬੀਕੈਂਟ ਜਾਂ ਸਿੱਧੇ ਸਟ੍ਰਾਈ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਵਿੰਸਟਨ ਚਰਚਿਲ
ਵਿੰਸਟਨ ਚਰਚਿਲ (30 ਨਵੰਬਰ 1874 - 24 ਜਨਵਰੀ 1965) ਅੰਗਰੇਜ਼ ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨ, ਦੂਸਰੇ ਵਿਸ਼ਵਯੁੱਧ, 1940 - 1945 ਦੇ ਸਮੇਂ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਸੀ। ਚਰਚਿਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੂਟਨੀਤੀਵਾਨ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਵਕਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ, ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰ ਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕਮਾਤਰ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਸੀ ਜਿਨੂੰ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਆਪਣੇ ਆਰਮੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਚਰਚਿਲ ਨੇ ਭਾਰਤ, ਸੂਡਾਨ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਵਿਸ਼ਵਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਜੌਹਰ ਵਖਾਏ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਯੁੱਧ ਪੱਤਰ ਪ੍ਰੇਰਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪਾਈ ਸੀ। ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵਯੁੱਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਜ਼ਿੰਮੇਦਾਰੀ ਸਾਂਭੀ ਸੀ। ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਪਦਾਂ ਉੱਤੇ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ। ਵਿਸ਼ਵਯੁੱਧ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਗ੍ਰਹਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਬੋਰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੇ। ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵਯੁੱਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਲਾਰਡ ਆਫ ਅਡਮਾਇਰਿਲਟੀ ਬਣੇ ਰਹੇ। ਲੜਾਈ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਸਤਰ ਭੰਡਾਰ ਦਾ ਮੰਤਰੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। 10 ਮਈ 1940 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯੁਨਾਇਟਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧੁਰੀ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਲੜਾਈ ਜਿੱਤੀ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਚਰਚਿਲ ਦਾ ਜਨਮ 30 ਨਵੰਬਰ 1874 ਨੂੰ ਆਕਸਫੋਰਡ ਸ਼ਾਇਰ ਦੇ ਬਲੇਨਹਿਮ ਪੈਲੇਸ ਵਿੱਚ ਸੱਤਮਾਹੇ ਬਾਲਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਲਾਰਡ ਰੈਨਡੋਲਫ਼ ਚਰਚਿਲ ਸਨ, ਮਾਤਾ ਜੇਨੀ ਨਿਊਯਾਰਕ ਨਗਰ ਦੇ ਕਰੋੜਪਤੀ ਲਿਓਨਾਰਡ ਜੇਰੋਮ ਦੀ ਪੁਤਰੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈਰੀ ਅਤੇ ਸੈਂਹਰਸਟ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। 1895 ਵਿੱਚ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਦੀ ਹੋਏ ਅਤੇ 1897 ਵਿੱਚ ਮਾਲਕੰਡ ਦੇ ਯੁੱਧਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 1898 ਵਿੱਚ ਉਮਦੁਰਮਾਨ ਦੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਜੰਗਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੋ ਕਿਤਾਬਾਂ - ਦ ਸਟੋਰੀ ਆਫ਼ ਮਾਲਕੰਡ ਫੀਲਡ ਫੋਰਸ (1898) ਅਤੇ ਦ ਰਿਵਰ ਵਾਰ (1898) - ਲਈ ਚੋਖੀ ਸਾਮਗਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ। ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਯੁੱਧ (1899 - 1902) ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਹ ਮਾਰਨਿਗ ਪੋਸਟ ਦੇ ਪੱਤਰ ਪ੍ਰੇਰਕ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਉੱਥੇ ਬੰਦੀ ਵੀ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਭੱਜ ਨਿਕਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਦਾ ਚਰਚਾ ਲੰਦਨ ਟੁ ਲੇਡੀਸਮਿਥ ਵਾਇਆ ਪ੍ਰਿਟੋਰੀਆ (1900) ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਸਾਹਿਤਕਾਰ
ਆਗੀਡੇਲ
ਇਹ ਰੂਸ (ਰਸ਼ੀਅਨ ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ) ਵਿਚਲਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਭਮੱਦੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
13 ਫ਼ਰਵਰੀ
13 ਫ਼ਰਵਰੀ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਸਾਲ ਦਾ 44ਵਾਂ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 321 (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 322) ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ।
ਛੁੱਟੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਿਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਵਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਦਾਤਾ ਦਰਬਾਰ
ਦਾਤਾ ਦਰਬਾਰ (ਜਾਂ ਦਰਬਾਰ), ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦਰਬਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਸਯਦ ਅਲੀ ਬਿਨ ਉਸਮਾਨ ਅਲਜਲਾਬੀ ਅਲਹਜਵੇਰੀ ਅਲਗ਼ਜ਼ਨਵੀ ਸਯਦ ਅਲੀ ਹਜਵੇਰੀ ਉਲ-ਮਾਅਰੂਫ਼ ਦਾਤਾਗੰਜ ਬਖ਼ਸ਼ ਦਾ ਮਜ਼ਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਗਿਆਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸੂਫ਼ੀ ਫਕੀਰ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਇੱਕ ਪਹਿਚਾਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਾਮੀਆ ਹਜਵੇਰੀ ਜੋ ਇੱਕ ਮਸਜਦ ਅਤੇ ਮਦਰੱਸਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਤਾਦਾਦ ਵਿੱਚ ਨਮਾਜ਼ੀ ਇਸ ਮਸਜਦ ਵਿੱਚ ਬਾਕਾਇਦਾ ਨਮਾਜ਼ ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ (ਅਲਹਰਮਨ ਅਲਸ਼ਰੀਫੈਨ ਦੇ ਬਾਅਦ) ਮਸਜਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਾਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਤਾਦਾਦ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਬੁਲ ਹਸਨ ਅਲੀ ਇਬਨ ਅਲ-ਜਲਾਬੀ ਅਲ-ਹਜਵੇਰੀ ਅਲ-ਗਜ਼ਨੀ (ابوالحسن علی بن عثمان الجلابی الھجویری الغزنوی) ਜਾਂ ਅਬੁਲ ਹਸਨ ਅਲੀ ਹਜਵੇਰੀ, ਨੂੰ "ਦਾਤਾ ਗੰਜ ਬਖ਼ਸ਼" ਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗਿਆਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇੱਕ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸੂਫ਼ੀ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਕਿਰਦਾਰ ਅਦਾ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਗ਼ਜ਼ਨਵੀ ਦੌਰ 990 ਈਸਵੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਗਜ਼ਨੀ (ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ। ਰੁਹਾਨੀ ਗਿਆਨ ਜੁਨੈਦ ਇਹ ਸਿਲਸਿਲੇ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਅਬੂ-ਅਲ-ਫ਼ਜ਼ਲ ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਉਲ ਹਸਨ ਖ਼ਤਲੀ ਕੋਲੋਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਆਪ ਮੁਰਸ਼ਿਦ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ 1039 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਪੁੱਜੇ। ਕਸ਼ਫ਼ ਅਲ ਮਹਜੂਬ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲਿਖਤ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 40 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਸੀਰੀਆ, ਇਰਾਕ, ਫਾਰਸ, ਕੋਹਿਸਤਾਨ, ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ, ਤਾਬਾਰਿਸਤਾਨ, ਕਰਮਨ, ਗ੍ਰੇਟਰ ਖ਼ੁਰਾਸਾਨ, ਟ੍ਰਾਂਸੋਖੀਆਨਾ, ਬਗਦਾਦ ਜਿਹੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੀ ਬਿਲਾਲ (ਦਮਿਸ਼ਕ, ਸੀਰੀਆ) ਦੇ ਅਸਥਾਨ ਅਤੇ ਅਬੂ ਸਈਦ ਅਬੁਲ ਖਯਰ (ਮਿਹਨੇ ਪਿੰਡ, ਗ੍ਰੇਟਰ ਖ਼ੁਰਾਸਾਨ) ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਨ 1077 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ (ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋਈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਹ ਅਸਥਾਨ ਮੂਲ ਤੌਰ ਤੇ ਮਸਜਿਦ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਜਵੇਰੀ ਨੇ 11 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਦੇ ਅਗਲੇ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਕਬਰ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤਕ, ਇਹ ਮਨੌਤ ਕਿ ਮਹਾਨ ਸੂਫੀ ਸੰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਰੂਹਾਨੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਫ਼ਨ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਆਮ ਪ੍ਰਚਲਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਮੁਗਲ ਕਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹੁਜਵੇਰੀ ਦੇ ਦਫਨ ਸਥਾਨ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਦਾ ਕੰਪਲੈਕਸ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਜਵੇਰੀ ਦੀ ਮਸਜਿਦ ਵੀ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨ ਇਸਦੇ ਨਿਗਰਾਨਾਂ ਵਲੋਂ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ 1960 ਦੇ ਔਕੁਫ ਆਰਡੀਨੈਂਸ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਹੇਠ ਆਇਆ ਸੀ। 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਜੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਜ਼ਿਆ-ਉਲ-ਹੱਕ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਣ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਗਿਆ। ਐਨਜੀਓਆਂ ਦੇ ਦਫਤਰ, ਇੱਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ,  ਮਦਰੱਸਾ , ਥਾਣਾ, ਕਾਰ ਪਾਰਕ, ਅਤੇ ਦਫ਼ਤਰ ਸਾਰੇ ਉਸਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਮੁਫਤ ਰਸੋਈ (ਲੰਗਰ) ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਿਸਥਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਸਾਈਟ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਨਵੀਆਂ ਮਾਰਕੀਟਾਂ ਬਣ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ
ਪਹਾੜੀ
thumb|ਚੈੱਕ ਗਣਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਪਹਾੜੀ ਅਜਿਹੀ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਉਪਰ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਸੰਮੇਲਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਸਕਾਰਪ / ਡਿੱਪ ਦੀ ਢੋਆ ਢੁਆਈ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੰਮੇਲਨ (ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ: ਬਾਕਸ ਹਿੱਲ, ਸਰੀ) ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਇੱਕ ਫਲੈਟ ਖੇਤਰ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੈਕਸ਼ਨ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
ਯੂਕੇ ਅਤੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 2,000 ਫੁੱਟ ਜਾਂ 610 ਮੀਟਰ ਉੱਚ ਸਿਖਰ ਉੱਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਧਿਕਾਰਤ ਯੂਕੇ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ 600 ਮੀਟਰ (1,969 ਫੁੱਟ) ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਦੇ ਸਿਖਰ ਤੇ ਹੈ।  ਕੁਝ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੂਗੋਲਿਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ 100 ਫੁੱਟ (30.5 ਮੀਟਰ) ਜਾਂ 500 ਫੁੱਟ (152.4 ਮੀਟਰ)।   ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ, ਸਕੌਟਲਡ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਪਹਾੜੀਆਂ" ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਚਾਈ ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੁਇਲੀਨ ਪਹਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਤਾਰਿਰਡਨ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਵੇਲਜ਼ ਵਿਚ, ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਭੂਮੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਦਿੱਖ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਉਚਾਈ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲੈਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਇੱਕ ਪਹਾੜ ਨੂੰ 1,000 ਫੁੱਟ (304.8 ਮੀਟਰ) ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਲੰਬਾ ਦੱਸਿਆ। ਇਸ ਉਚਾਈ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਕੋਈ ਵੀ ਭੂਮੀ ਵਾਲਾ ਪਹਾੜੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਰਵੇਖਣ (ਯੂਐਸਜੀਐਸ), ਹਾਲਾਂਕਿ, ਨੇ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ਰਤਾਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਤਕਨੀਕੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਮਹੱਤਤਾ
ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜੀਆਂ ਤੇ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਹੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਜਾਂ ਰੋਕਣ ਲਈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੇ ਉਹ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਂ ਬਚਾਅ ਪੱਖ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਬਾਰੇ ਚੰਗਾ ਨਜ਼ਰੀਆ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਹਮਲਾਵਰ ਚੜ੍ਹਾਈ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੋਮ ਸੱਤ ਪਹਾੜੀਆਂ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉੱਤਰੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ, ਢੇਰ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਢਾਲੇ ਹੋਏ ਬੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਢਾਂਚਾ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੋਹੇ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਕਿਲ੍ਹੇ) ਹਨ, ਪਰ ਕੁਝ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ। ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿਚ, ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਸਿਖਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਲੀਸਿਯਾਵਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਗ਼ੈਰ-ਧਾਰਮਿਕ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੈਥੇਡ੍ਰਲ ਨੇ ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜੀ ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਗੇਮਾਂ
right|thumb|ਬੀਨਿ ਡਿਯੇਗ, ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਤੇ ਹਿਲਵਾਕਰ right|thumb|[[ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਗੋਲਫ ਕੋਰਸ ਦਾ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜੀਆਂ ਹਨ। ]] ਹਿਲਵਾਕਿੰਗ ਇੱਕ ਹਾਈਕਿੰਗ ਦੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੀ ਉੱਚਾਈ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਰਗਰਮੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰਬਤਾਰੋਈ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਰੱਸੇ ਜਾਂ ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਚੱਕਰ ਚੜ੍ਹਨ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜੀ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਹਾੜੀ ਹਿੱਲਿੰਗ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਪੀਕ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਜਾਂ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਹਾਈਲੈਂਡਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਕਈ ਪਹਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਧਾਰਣ ਉਚਾਈ ਜਾਂ ਹੋਰ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਅਤੇ ਮੌਨਿਅਨੀਜ਼ (ਸਕੌਟਲਡ) ਜਾਂ ਵੈਨਰਾਇਟਸ (ਇੰਗਲੈਂਡ) ਦੇ ਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂਅ ਦੀਆਂ ਸੂਚੀਬੱਧਤਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਖਾਸ ਸੂਚੀ ਸਥਾਨਾਂ ਜਿਵੇਂ "ਪੀਕ ਬੈਗਿੰਗ" (ਜਾਂ "ਮੁੰਨਰੋ ਬੈਗਿੰਗ") ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ (ਜਾਂ "ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ") ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੂਚੀਆਂ ਉੱਤੇ ਪਹਾੜ ਚੜ੍ਹਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਗੋਲਫ ਵਿੱਚ, ਗੋਲਫ ਕੋਰਸ ਅਕਸਰ ਜਿਆਦਾ ਸਖਤ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਛੇਕ ਨੂੰ ਖੇਡਣਾ ਔਖਾ ਹੋਵੇ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਮੋਰੀ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੋਰਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ' ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਗੋਲਫ ਬਾਲ ਨੂੰ ਚੋਟੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਸ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਲਿਖੇਗਾ, ਅਤੇ ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਫਿਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ।
ਚੀਜ਼ ਰੋਲਿੰਗ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲਾਨਾ ਸਮਾਗਮ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਥੱਲੇ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਪਹੀਆ ਪਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਖਿਡਾਰੀ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਨੀਰ ਦੇ ਥੱਲੇ ਨੂੰ ਚਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜੇਤੂ, ਜੋ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਇਨਾਮ ਵਜੋਂ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਚੱਕਰ ਰੱਖਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸੇਸ਼ੇਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਮਹਾਮਾਰੀ 2020
2019–20 ਦੀ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਮਹਾਮਾਰੀ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਮਾਰਚ 2020 ਵਿੱਚ ਸੇਸ਼ੇਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ। ਪਰ ਪ੍ਰੈਸਲਿਨ, ਲਾ ਡਿਗੀ ਅਤੇ ਸਿਲਹੋਟ ਆਈਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕੇਸ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਹੈ।
ਪਿਛੋਕੜ
12 ਜਨਵਰੀ 2020 ਨੂੰ, ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (ਡਬਲਯੂਐਚਓ) ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇੱਕ ਨੋਵਲ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਚੀਨ ਦੇ ਹੁਬੇਈ ਸੂਬੇ, ਵੁਹਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ 31 ਦਸੰਬਰ 2019 ਨੂੰ ਡਬਲਯੂਐਚਓ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਕੋਵਿਡ-19 ਲਈ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਦਰ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ 2003 ਦੇ ਸਾਰਸ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੁੱਲ ਮੌਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਮਾਰਚ 2020
ਸੇਸ਼ੇਲਜ਼ ਨੇ 14 ਮਾਰਚ 2020 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਵਿਡ-19 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ। ਦੋ ਕੇਸ ਉਹ ਲੋਕ ਸਨ ਜੋ ਇਟਲੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ।
15 ਮਾਰਚ ਨੂੰ, ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਤੀਜੇ ਕੇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਈ।
16 ਮਾਰਚ ਤਕ, ਇੱਥੇ ਚਾਰ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੇ ਕੇਸ ਹਨ. ਨਵਾਂ ਮਾਮਲਾ ਵੀ ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਤੋਂ ਆਇਆ।
ਅਪ੍ਰੈਲ 2020
6 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਇੱਥੇ 11 ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੇ ਕੇਸ ਹਨ ਅਤੇ 2 ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਰਿਹਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਯਾਤਰਾ ਪਾਬੰਦੀਆਂ
9 ਮਾਰਚ 2020 ਨੂੰ, ਸੇਸ਼ੇਲਜ਼ ਨੇ ਸੇਸ਼ੇਲਜ਼ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਚੀਨ, ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ, ਇਟਲੀ ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ। ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਅਪਵਾਦ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2019-20 ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਬਿਮਾਰੀ
ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਾਫ਼ਟ ਵਿੰਡੋਜ਼
ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਾਫ਼ਟ ਵਿੰਡੋਜ਼ (ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਵਿੰਡੋਜ਼) ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਤਸਵੀਰੀ ਇੰਟਰਫ਼ੇਸ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਹੈ ਜੋ ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਾਫ਼ਟ ਦੁਆਰਾ ਉੱਨਤ ਅਤੇ ਵੇਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਅਤੇ ਲੈਪਟਾਪ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਹੀ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਹਾਲੀਆ ਵਰਜਨ 8.1 ਹੈ ਅਤੇ ਵਰਜਨ 10 ਤਿਆਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ 2015 ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਤੱਕ ਆਵੇਗਾ। 20 ਨਵੰਬਰ 1985 ਨੂੰ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਜਨ 1.0 ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਗਸਤ 2013 ਵਿੱਚ 8.1 ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਇਆ। ਨਵੇਂ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਉੱਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਿੰਡੋਜ਼ 8 ਜਾਂ ਵਿੰਡੋਜ਼ 7 ਇੰਸਟਾਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਦੇ 90% ਕੰਪਿਊਟਰ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੰਸਕਰਨ
ਵਿੰਡੋਜ਼ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵਰਜਨ ਦਾ ਐਲਾਨ, ਬਤੌਰ ਵਿੰਡੋਜ਼, ਨਵੰਬਰ 1983 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਪਰ ਵਿੰਡੋਜ਼ 1.0 ਨਵੰਬਰ 1985 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ। ਵਿੰਡੋਜ਼ 1.0 ਐਪਲ ਦੇ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਨਾਲ਼ ਟੱਕਰ ਲਈ ਸੀ ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਕੁਝ ਮਕਬੂਲੀਅਤ ਵੀ ਹਾਸਲ ਹੋਈ। ਵਿੰਡੋਜ਼ 1.0 ਇੱਕ ਪੂਰਨ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸਗੋਂ ਇਹ ਐਮ.ਐੱਸ.-ਡੌਸ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਵਿੰਡੋ ਉੱਪਰ ਦੂਜੀ ਵਿੰਡੋ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਖੋਲ੍ਹ ਸਕਦਾ। Lucky Patcher ਬਾਹਰ ਉਥੇ ਸਭ ਤਕਨੀਕੀ ਰੀਫਲੈਕਸ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਦੀ ਇੱਕ ਹੈ
1990 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਹੋਈ ਵਿੰਡੋਜ਼ 3.0 ਵਿੱਚ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਇੰਟਰਫ਼ੇਸ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਾਫ਼ਟ ਨੇ ਕੁਝ ਨਾਜ਼ੁਕ ਅਮਲਾਂ ਨੂੰ ਸੀ ਤੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਅਸੈਂਬਲੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ। ਵਿੰਡੋਜ਼ 3.0 ਵੱਡੀ ਵਪਾਰਕ ਕਾਮਯਾਬੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ਾ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਾਫ਼ਟ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਵਰਜਨ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੇ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ 2 ਮਿਲੀਅਨ ਕਾਪੀਆਂ ਵਿਕ ਗਈਆਂ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ
ਭੰਗੀਮਾਜਰਾ
ਭੰਗੀਮਾਜਰਾ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਸੀ ਜੋ ਅੱਜ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਸੈਕਟਰ 6 ਬਣਦਾ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਭਵਨ ਉਸਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਸਾਉਣ ਲਈ 1952 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ 17 ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਉਜਾੜਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਉਠਾਲੇ ਵਿੱਚ 11 ਪਿੰਡ ਉੱਜੜ ਗਏ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਭੰਗੀਮਾਜਰਾ ਵੀ ਇੱਕ ਸੀ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਰਾਮਨਗਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਉੱਜੜੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗੌਰੀ, ਲਖਨੌਰ, ਬੀਪੁਰ, ਚਿਤਾਮਲੀ, ਮਨੀਮਾਜਰਾ, ਕੁਰਾਲੀ, ਸੁੰਡਰੜਿਆਂ ਆਦਿ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਸਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਭਵਨ ਪਿੰਡ ਭੰਗੀਮਾਜਰਾ ਦੀ ਥਾਂ ’ਤੇ ਉੱਸਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸੁਖਨਾ ਝੀਲ ਵੀ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣੀ। ਝੀਲ ’ਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਪਿੱਪਲ ਪਿੰਡ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।
ਪਿੰਡ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਉਜਾੜੇ ਸਮੇਂ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਤਾਂ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਪਰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਸਹੂਲਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗੌਰੀ, ਲਖਨੌਰ, ਬੀਪੁਰ, ਚਿਤਾਮਲੀ, ਮਨੀਮਾਜਰਾ, ਕੁਰਾਲੀ, ਸੁੰਡਰੜਿਆਂ ਆਦਿ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਮਿਲਣ ’ਤੇ ਆਪਣਾ ਟਿਕਾਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਭਵਨ ਬਣ ਜਾਣ ਕਾਰਣ ਪਿੰਡ ਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਭਾਈਚਾਰਾ ਤੇ ਵਿਰਸਾ ਖਿੰਡ-ਪੁੰਡ ਗਿਆ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਰਕਬਾ ਲਗਪਗ 700 ਸੀ। ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਿੱਤਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੀ। ਮੱਕੀ, ਕਣਕ, ਛੋਲੇ, ਕਮਾਦ ਤੇ ਮੂੰਗਫਲੀ ਦੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਬੀਜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬਲਦ ਰੱਖਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਕਈ ਘਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਲਦਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਜੋੜੀਆਂ ਸਨ। ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀਆਂ ’ਚ ਬਲਦਾਂ ਦੀਆਂ ਜੋੜੀਆਂ ਆਬਤ ਲਈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਬਾਬਾ ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਤੇ ਛੱਜਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰਾਣੇ ਬਲਦ ਰੱਖਣ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਨ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਘੋੜੀਆਂ ਰੱਖਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਵੀ ਸੀ। ਕਈ ਖਾਨਦਾਨੀ ਬੰਦੇ ਘੋੜੀਆਂ ’ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਮਨਸਾ ਦੇਵੀ ਦਾ ਮੰਦਰ ਵੀ ਬਹੁਤਾ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਸਾਲ ਮਨਸਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਮੇਲੇ ’ਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਚਾਅ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਸੁੱਖ ਉਤਾਰਨ ਲਈ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਛੇਲੀਆਂ ਚੜ੍ਹਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਕਬੱਡੀ ਖੇਡਣ ਲਈ ਪਿੰਡ ਦੇ ਗੱਭਰੂ ਖੂਬ ਸਰੀਰ ਕਮਾਉਂਦੇ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਗੋਤ ਛੜਾਨ ਸੀ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਹਵੇਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਕਰਕੇ ਹਵੇਲੀਆਂ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਦਾ ਪਿੰਡ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕਈ ਵਿਅਕਤੀ ਚੰਗੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ’ਤੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਈ ਨਾਮਵਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰਦਾਰ ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ, ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੋਗੀ, ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਮਾਸਟਰ ਹਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ, ਡਾ. ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ, ਡਾ. ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ, ਸੁਖਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੁੱਖੀ, ਮੇਹਰ ਸਿੰਘ, ਸਿਧਾਂਤ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਦੀਦਾਰ ਸਿੰਘ,ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਭਾਗ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਂ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਦਾਈ ਸੁਰਤੋ ਮਾਈ ਸਭ ਦੀ ਹਰਮਨ-ਪਿਆਰੀ ਸੀ।
ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਬਸੀਆਂ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਰਮਨ
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਮਾਂ
ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਰਮਨ ਦੇ ਮਾਪੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਨ ਜੋ ਸੱਠਵਿਆਂ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ, ਯੂ.ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ। ਚਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਰਮਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਤੋਂ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਲਈ ਰਵਾਨਗੀ ਕੀਤੀ। ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਗਾਉਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ "ਸਾਡੀ ਤਾਮਿਲ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸੀ।" ਸਿਡਨੀ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵੱਖਰਾ ਬੈਂਡ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਹੋਰ ਬਲੂਜ਼ ਅਤੇ ਜੈਜ਼-ਅਧਾਰਤ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਲਾਂਚ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ "ਫੰਕ ਐਂਡ ਰੌਕ ਐਂਡ ਰੋਲ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਵੱਖਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ 1995 ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਹੋਰ ਖੋਜ ਕਰਨ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਨੂੰ ਮੁੜ ਖੋਜਣ ਲਈ ਭਾਰਤ ਗਈ।
ਸੰਗੀਤ ਕੈਰੀਅਰ
1997 ਵਿੱਚ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ, ਗਿਟਾਰਿਸਟ/ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੈਮ ਮਿਲਸ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੇ ਪਬਨ ਦਾਸ ਬਾਉਲ ਨਾਮ ਦੇ ਬੰਗਾਲੀ ਗਾਇਕ ਨਾਲ "ਰੀਅਲ ਸ਼ੂਗਰ" ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਰਮਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਇਸ ਨੇ ਇੱਕ ਪਾੜੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਕਿਸਮ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਕਿਸਮ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਂਝੇ ਅਧਾਰ ਲੱਭੇ।" 1999 ਵਿੱਚ, ਰਮਨ ਨੇ ਜੋਈ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ "ਵਨ ਐਂਡ ਵਨ ਇਜ਼ ਵਨ" ਵਿਚਲੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਸਹਿ-ਲੇਖਿਕਾ ਸੀ ਜੋ "ਏਸ਼ੀਅਨ ਵਾਈਬਜ਼" ਟਰੈਕ 'ਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਮਿਲਸ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਮੂਹ ਟਾਮ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਪੈਰਿਸ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੰਗੀਤਕ ਸੰਪਰਕ ਬਿੰਦੂ ਵੀ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।
ਕਥਨ
ਸੰਗੀਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬਿਆਨਣ ਲਈ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਬੀ.ਸੀ.'ਸ ਮਾਊਂਨਟੇਨਸ ਆਫ਼ ਦ ਮੌਨਸੂਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਾਨਵੀ-ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ
ਸੂਬਿਆ ਤਾਹਿਰ
ਸੂਬਿਆ ਤਾਹਿਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਚਿੰਤਕ, ਖੋਜਕਰਤਾ, ਲਿਖਾਰੀ ਅਤੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਹੈ। ਉਹ ਗੌਰਮਿੰਟ ਕਾਲਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਾਹੌਰ "ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ ਐਂਡ ਇੰਟਰ ਡਿਸਪਲਨਰੀ ਸਟਡੀਜ਼ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ" ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦਾ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ, ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਤੇ ਮਾਡਰਨ ਮੁਸਲਿਮ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਹੈ। ਉਹ ਗੌਰਮਿੰਟ ਕਾਲਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਾਹੌਰ ਦੇ "ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ ਐਂਡ ਇੰਟਰ ਡਿਸਪਲਨਰੀ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ" ਵਿੱਚ ਐਮ ਫ਼ਿਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਬਾਨੀ ਹੈ। ਤਹਿਕੀਕ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦੇ ਖੇਤਰ, ਆਲੋਚਨਾਤਮਿਕ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਹਨ।
ਵਿਦਿਆ
ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਐਮ ਏ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਲੈਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ 1996 ਵਿੱਚ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ ਪੀ ਐਚ ਡੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਵੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। 2012 ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਸੂਬਿਆ ਤਾਹਿਰ ਨੇ "ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ" ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਪੋਸਟ ਡਾਕਟਰਲ ਰਿਸਰਚ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਸੀ; "ਹਸਨ ਹਨਫ਼ੀ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਮੋਨੋਗਰਾਫ਼: ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ" ਆਪਣੇ ਮੋਨੋਗਰਾਫ਼ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਹਸਨ ਹਨਫ਼ੀ ਦੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ਿਆਨਾ ਸੋਚ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ।. ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੇ ਮੌਜੂਦਾ ਇਸਲਾਮੀ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਜ਼ਾਇਜ਼ਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਹਨਫ਼ੀ ਦੇ ਚਿੰਤਨ, ਉਸ ਦੇ ਬੌਧਿਕ ਵਿਕਾਸ, ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾੜਾ ਪੂਰਨ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਯਤਨ, ਹੈਰੀਟੇਜ ਅਤੇ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ, ਉਸ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਉਪਜ Occidentalism ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦੱਖਣ ਏਸ਼ੀਆਈ ਕਵੀ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਦਿਮਾਗ਼ੀ ਅਤੇ ਵਿਦਵਤਾ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ।
ਜਾਨ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ (ਗਿਟਾਰਿਸਟ)
ਜਾਨ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ (ਜਨਮ 24 ਅਪਰੈਲ 1941) ਇੱਕ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਿਟਾਰਿਸਟ ਹੈ। 1973 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਅਤੇ ਜੂਲੀਅਨ ਬਰੀਅਮ ਨੇ ਬੈਸਟ ਚੇਂਬਰ ਮਿਉਸਿਕ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਗਰੈਮੀ ਸਨਮਾਨ ਜਿੱਤਿਆ।
ਜੀਵਨ
ਜਾਨ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਦਾ ਜਨਮ 24 ਅਪਰੈਲ 1941 ਨੂੰ ਮੈਲਬਰਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਸਨੇ 1956 ਤੋਂ 1959 ਤੱਕ ਰੋਆਇਲ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਮਿਉਸਿਕ ਵਿੱਚ ਪਿਆਨੋ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਓਥੇ ਗਿਟਾਰ ਦਾ ਵਿਭਾਗ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੂੰ ਵਿਭਾਗ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਦੋ ਸਾਲ ਇਹ ਵਿਭਾਗ ਚਲਾਇਆ।
ਸੂਬਿਆ ਤਾਹਿਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਜੇਮਜ ਮੈਡੀਸਨ
ਜੇਮਜ ਮੈਡੀਸਨ (James Madison) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜਨੇਤਾ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ ਜੋ 1809 - 1817 ਦੇ ਅਰਸੇ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਚੌਥਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵੀ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਬਣਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਪਿਤਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਧਿਕਾਰ ਬਿਲ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਹੀ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਪਾਸ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ।
1776 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਤੰਤਰ ਹੋ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮੈਡੀਸਨ ਨੇ ਹੋਰ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਿਚਾਰਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਇਸ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਨੂੰ ਮੰਜੂਰ ਕਰਵਾਕੇ ਨਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਜਰੁਰਤ ਸੀ। ਕਈ ਰਾਜਨੇਤਾ ਇਸਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਤੇਰਾਂ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ ਇੱਕ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਬੱਝਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਣ। ਮੈਡੀਸਨ ਨੇ ਅਲੈਕਜਾਂਦਰ ਹੈਮਿਲਟਨ ਅਤੇ ਜਾਨ ਜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ 1788 ਵਿੱਚ ਫੇਡੇਰੇਲਿਸਟ ਪੇਪਰਜ​ (ਮਤਲਬ: ਸੰਘਵਾਦੀ ਕਾਗਜਾਤ​) ਨਾਮ ਵਲੋਂ ਸੰਵਿਧਾਨ ਲਈ ਸਮਰਥਨ ਬਣਵਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ। 1789 ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਵਿਧਾਨ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਲਾਗੂ ਹੋ ਗਿਆ।
ਮੈਡਿਸਨ ਦੀ ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਨਿੰਦਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੁਲਾਮ-ਪ੍ਰਥਾ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਨਾਲ - ਨਾਲ ਉਹ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਰਦਾ ਸੀਅਤੇ ਇੱਕ ਤਕੜਾ ਜਿੰਮੀਦਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਤੰਬਾਕੂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਲਈ ਸੈਂਕੜੇ ਦਾਸ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਸੀ। ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਵਿਵਾਦ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅੱਗੇ ਚਲਕੇ ਦਾਸਪ੍ਰਥਾ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਨਹੀਂ। ਕੁੱਝ ਆਲੋਚਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਕਥਨਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕੁਪ੍ਰਥਾ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤਾਂ ਸੀ ਲੇਕਿਨ ਅਮਰੀਕੀ ਇਤਹਾਸ ਦੇ ਉਸ ਪੜਾਅ ਉੱਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਮਹੱਤਵ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ
ਮਲਿਕਾ ਪੁਖਰਾਜ
ਮਲਿਕਾ ਪੁਖਰਾਜ (ملكہ پکھراج) (ਜ. 1912 - 2004) ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗ਼ਜ਼ਲ ਗਾਇਕਾ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਮਲਿਕਾ" ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਫੀਜ਼ ਜਲੰਧਰੀ ਦੇ ਗੀਤ ਅਭੀ ਤੋ ਮੈਂ ਜਵਾਨ ਹੂੰ ਨੂੰ ਗਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਨਾ ਸਿਰਫ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ, ਬਲਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਵੀ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਅਨੰਦ ਲਿਆ।
ਗਾਇਕੀ
ਮਲਿਕਾ ਪੁਖਰਾਜ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਕਦੀਮੀਂ ਗ਼ਜ਼ਲ ਗਾਇਕਾ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ 1912 ਵਿੱਚ ਜੰਮੂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਤਮਾਮ ਉਮਰ ਲਾਹੌਰ ਹੀ ਰਹੀ। ਪੰਜਾਬੀ ਉਹ ਮਝੈਲਾਂ ਵਾਲੀ ਬੋਲਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਤਰਬੀਅਤ ਕਲਾਸਿਕੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਧਰੁਪਦ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਦਕਾ ਉਸ ਦੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਸਰਾਈ ਤੋਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਤਵੇ 1930ਵਿਆਂ ਅਤੇ 1940ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕੀਟ ’ਚ ਆਏ। ਉਸ ਨੇ ਪਹਾੜੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਦੇਹਾਤ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ, ਜੋ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਚਲਾਈ ਸੀ, ਵਾਸਤੇ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਤਵੇ ਭਰੇ ਹਨ ਜੋ 1947 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1912 ਜਨਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2004 ਮੌਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ਼ਜ਼ਲ ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕਾਵਾਂ
ਰਾਧੇ ਸ਼ਿਆਮ ਬਾਰਲੇ
ਰਾਧੇ ਸ਼ਿਆਮ ਬਾਰਲੇ (ਜਨਮ 9 ਅਕਤੂਬਰ 1966) ਇੱਕ ਪੰਥੀ ਲੋਕ ਨਾਚ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ। 2021 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੌਥੇ-ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ, ਦੇਵਦਾਸ ਬੰਜਾਰੇ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਗੁਰੂ ਘਸੀਦਾਸ ਸਮਾਜਿਕ ਚੇਤਨਾ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਦਲਿਤ ਉੱਨਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਕਲਾਸਾਧਕ ਸਨਮਾਨ, ਡਾ. ਭਵਰ ਸਿੰਘ ਆਦਿਵਾਸੀ ਸੇਵਾ ਸਨਮਾਨ, ਸਮਾਜਿਕ ਸਦਭਾਵਨਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਦਾਊ ਮਹਾਸਿੰਘ ਚੰਦਰਕਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1966
ਭਾਦਲਾ ਨੀਵਾਂ
ਭਾਦਲਾ ਨੀਵਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਖੰਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇ 2A (ਭਾਰਤ)
ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇ 2A (ਭਾਰਤ) ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਸੜਕ ਮਾਰਗ ਹੈ। ਜੋ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਿਕੰਦਕ ਨੂੰ ਭੋਗਨੀਪੁਰ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਸਿਰਫ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸੜਕ ਮਾਰਗ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਰਗ ਤੇ ਰਾਜਪੁਰ, ਜੈਨਪੁਰ, ਜਾਲਾਪੁਰ, ਅਫਸਰੀਆ, ਜਹਾਂਗੀਰਪੁਰ, ਚੱਕ ਮੋਨੀਆ, ਰਾਏਗਾਵਾ ਕਸਵੇ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ
ਸੰਯੁਕਤ ਕਿਸਾਨ ਮੋਰਚਾ
ਸੰਯੁਕਤ ਕਿਸਾਨ ਮੋਰਚਾ ( ਜੁਆਇੰਟ ਫਾਰਮਰਜ਼ ਫਰੰਟ), ਨਵੰਬਰ 2020 ਵਿਚ ਗਠਿਤ 40 ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਫਰੰਟ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਠਜੋੜ (ਐਨ.ਡੀ.ਏ.) ਵੱਲੋਂ ਤਿੰਨ ਖੇਤ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਤਾਲਮੇਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਤਿੰਨੇ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਿਆਂ ਸੰਯੁਕਤ ਕਿਸਾਨ ਮੋਰਚਾ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੇ ਧੱਕੇ ਨਾਲ ਥੋਪੇ ਗਏ ਹਨ, ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ, ਕਿਸਾਨ ਵਿਰੋਧੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਦੇ ਹੱਕ ਚ ਹਨ।      ਐਸ.ਕੇ.ਐਮ. ਨੇ ਤਿੰਨ ਫਾਰਮ ਬਿੱਲਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ 23 ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਸਮਰਥਨ ਮੁੱਲ (ਐਮਐਸਪੀ) ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਦੇਣ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਗਿਆਰਾਂ ਗੇੜਾਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਸਫ਼ਲ ਰਹੀ।
ਰਚਨਾ
ਸਯੁੰਕਤ ਕਿਸਾਨ ਮੋਰਚਾ (ਐਸ.ਕੇ.ਐਮ.) ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸਮਰਥਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਅੰਦੋਲਨ (ਅੰਦੋਲਨ) ਦੀ ਆਪਣੀ ਰਣਨੀਤੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਤਿੰਨ 'ਫਾਰਮ ਕਾਨੂੰਨਾਂ' ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦੇ ਆਮ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿਚ ਇਕਜੁੱਟ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ 23 ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਸਮਰਥਨ ਮੁੱਲ (ਐਮਐਸਪੀ) ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣਾ ਚਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਤਾਲਮੇਲ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਆਗੂ
ਸਯੁੰਕਤ ਕਿਸਾਨ ਮੋਰਚਾ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿਚ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੀਆਂ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਸਮੂਹਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਰਣਨੀਤੀ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤੀ ਦਾ ਤਾਲਮੇਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਯੁੰਕਤ ਕਿਸਾਨ ਮੋਰਚਾ ਦੀ ਇੱਕ ਸੱਤ ਮੈਂਬਰੀ ਤਾਲਮੇਲ ਕਮੇਟੀ ਹੈ ਜੋ 'ਮੋਰਚਾ' ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦਾ ਤਾਲਮੇਲ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਹੋਰਨਾਂ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਮੀਡੀਆ ਨੀਤੀ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤਾਲਮੇਲ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਰਣਨੀਤੀ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਪੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸੱਤ ਮੈਂਬਰੀ ਕਮੇਟੀ ਵਿਚ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਡੱਲੇਵਾਲਾ (ਪ੍ਰਧਾਨ ਬੀ.ਕੇ.ਯੂ.-ਸਿੱਧੂਪੁਰ), ਡਾ. ਦਰਸ਼ਨ ਪਾਲ (ਪ੍ਰਧਾਨ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨ), ਹਨਨ ਮੱਲ੍ਹਾ (ਏ.ਆਈ.ਕੇ.ਐੱਸ.); ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਰਾਜੇਵਾਲ (ਪ੍ਰਧਾਨ ਬੀ.ਕੇ.ਯੂ.-ਰਾਜੇਵਾਲ), ਅਸ਼ੋਕ ਧਵਲੇ ( ਅਖਿਲ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਕੌਮੀ ਪ੍ਰਧਾਨ), ਯੋਗੇਂਦਰ ਯਾਦਵ (ਸਵਰਾਜ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ), ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਚੜੂਨੀ, ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਕੱਕਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਸਯੁੰਕਤ ਕਿਸਾਨ ਮੋਰਚਾ ਸਮਰਥਕ
ਸਯੁੰਕਤ ਕਿਸਾਨ ਮੋਰਚਾ ਦੇ 500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਤ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਆਪਣੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਤਾਲਮੇਲ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਸਯੁੰਕਤ ਕਿਸਾਨ ਮੋਰਚੇ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੇ ਤਾਲਮੇਲ ਨਾਲ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਗੁਜਰਾਤ, ਕਰਨਾਟਕ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਤੇਲੰਗਾਨਾ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਕੇਰਲ, ਅਸਾਮ ਅਤੇ ਮਨੀਪੁਰ ਸਮੇਤ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਹੋਏ।    ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਗਿਣਤੀ ਨੇ ਐਸਕੇਐਮ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਸਮਰਥਨ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਐਸ.ਕੇ.ਐਮ. ਦੀ ਇਕਾਗਰਤਾ ਅਤੇ ਕੈਂਪ
ਐਸ ਕੇ ਐਮ ਵੱਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਣ ਲਈ ਆਪਣਾ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਲੀ ਲਿਆਉਣ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ (ਐਮ.ਐਚ.ਏ.) ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲੇ ‘ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ‘ ਤੇ ਵੱਧ ਗਈ। ਨਵੰਬਰ, 2020 ਦੇ ਅਗਲੇ ਹਫ਼ਤੇ, ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਯੂ ਪੀ. ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਤਾਇਨਾਤ ਪੁਲਿਸ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਮੇਕ ਸ਼ਿਫਟ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ, ਐਮਐਚਏ ਫੋਰਸਾਂ, ਹਰਿਆਣਾ, ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਯੂਪੀ ਪੁਲਿਸ ਤੋਂ ਹਨ। ਹਰਿਆਣੇ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੇਂਦਰਿਤ ਵਸੋਂ ਟਿਕਰੀ ਅਤੇ ਸਿੰਘੂ-ਕੁੰਡਲੀ ਸਰਹੱਦਾਂ 'ਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਯੂ ਪੀ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਲੀ-ਯੂਪੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨੇ ਯੂ ਪੀ-ਦਿੱਲੀ ਸਰਹੱਦ' ਤੇ ਗਾਜ਼ੀਪੁਰ, ਅਤੇ ਚੀਲਾ (ਨੋਇਡਾ-ਦਿੱਲੀ ਸੜਕ) 'ਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਬਾਰਡਰ 'ਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਸ਼ਾਹਜਹਾ ਪੁਰ ਨੇੜੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਗਈ, ਜਿਥੇ ਕਿਸਾਨ ਹਰਿਆਣੇ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੁਲਿਸ ਬੈਰੀਕੇਡਾਂ, ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਅਰਧ ਸੈਨਿਕ ਬਲਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਕਿਸਾਨ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਟਰਾਲੀ ਟਰੈਕਟਰਾਂ, ਟੈਂਟਾਂ, ਰਮਸ਼ਕਲ ਟਰੈਪ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਕਿਸਾਨ ਸਰਕਾਰੀ ਮੈਡੀਕਲ, ਬਿਜਲੀ ਜਾਂ ਨਾਗਰਿਕ ਸਹਾਇਤਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਜਨਵਰੀ ਵਿਚ, ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਕੈਂਪ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ, ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਤੋਂ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਜਨਵਰੀ ਵਿਚ 100,000 ਤੋਂ 300,000 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪਲਵਲ ਵਿਚ ਕਿਸਾਨ ਅਤੇ ਐਸ.ਕੇ.ਐਮ. ਸਮਰਥਕ ਇਕੱਠ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਪੁਲਿਸ ਦੁਆਰਾ ਲਏ ਗਏ ਫੈਸਲਿਆਂ ਕਾਰਨ ਉਥੇ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅੰਦੋਲਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2020 ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਸਾਨ ਸੰਗਠਨ
ਕੋਲੋਸੀਅਮ
ਕੋਲੋਸਿਅਮ ਜਾਂ ਕੋਲਿਸਿਅਮ (Latin: Amphitheatrum Flavium; Italian: Anfiteatro Flavio or Colosseo) ਇਟਲੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਰੋਮ ਨਗਰ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਰੋਮਨ ਸਮਰਾਜ ਦਾ ਸਬਤੋਂ ਵਿਰਾਟ ਅੰਡਾਕਾਰੀ ਐੰਮਫ਼ੀਥੀਏਟਰ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਦੁਨਿਆ ਦਾ ਵੀ ਸਬਤੋਂ ਵੱਡਾ ਐੰਮਫ਼ੀਥੀਏਟਰ ਹੈ। ਇਹ ਰੋਮਨ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਅਤੇ​ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦਾ ਸਬਤੋਂ ਉੱਤਮ ਨਮੂਨਾ ਮਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਨਿਰਮਾਣ 70 -72 ਵੀੰ ਈਸਵੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਕ ਵੇਸਪੀਯਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਵਾਇਆ ਤੇ 80 ਵੀੰ ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਏਸਨੂ ਸਮਰਾਟ ਟਾਈਟਸ ਨੇ ਪੂਰਾ ਕਰਵਾਇਆ. 81 ਤੇ 96 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਡੋਮੀਸ਼ੀਯਨ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਹੋਰ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਰਵਾਏ ਗਏ। ਇਸ ਭਵਨ ਦਾ ਨਾਮ ਐੰਮਫ਼ੀਥੀਏਟਰ ਫ਼ਲੇਵਿਯਮ, ਵੇਸਪਿਯਨ ਤੇ ਟਾਈਟਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਿਕ ਨਾਮ ਫ਼ਲੇਵਿਯਸ ਦੇ ਕਾਰਣ ਹੈ। ਅੰਡਾਕਾਰ ਕੋਲੋਸਿਅਮ ਦੀ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ 50,000 ਤੋਂ 80,000 ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਜੋ ਕੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਦਾਰਣ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਗਲੈਡੀਯੇਟਰ ਯੋਧਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਖੂਨੀ ਲੜਾਈਆਂ ਹੋਇਆ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਗਲੈਡੀਯੇਟਰ ਯੋਧਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬੱਬਰ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਲੜਨਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕੀ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦੇ ਇੱਦਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਕਾਰਣ 5 ਲੱਖ ਪਸ਼ੁ ਤੇ 10 ਲੱਖ ਮਨੁੱਖ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਲੋਸਿਯਮ ਮਸ਼ਕਰੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਲੜਾਈ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ, ਕਤਲ, ਲੜਾਈਆਂ ਦਾ ਮੁੜ - ਵਿਧੇਯਕ, ਕਲਾਸੀਕਲ ਪੁਰਾਣ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਨਾਟਕਾਂ ਆਦਿ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਬਾਰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਆਯੋਜਨ ਹੋਂਦੇ ਸੀ ਤੇ ਰੋਮਨਵਾਸੀ ਇਸ ਖੇਡ ਨੂ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕੋਲੋਸਿਅਮ ਨੂੰ ਨਿਵਾਸ, ਕਿੱਲੇ, ਧਾਰਮਿਕ ਕੰਮਾਂ, ਤੀਰਥਸਥਲ ਆਦਿ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ।
ਅੱਜ ਇੱਕੀਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਭੂਕੰਪ ਤੇ ਪਥਰ ਚੋਰੀ ਹੋਣ ਕਰਨ ਸਿਰਫ ਖੰਡਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਚੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਖੰਡਰ ਨੂੰ ਟੂਰਿਸਟਾਂ ਲਈ ਸਜਾ ਸੰਵਾਰਕੇ ਰਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਯੂਨੇਸਕੋ ਨੇ ਕੋਲੋਸਿਅਮ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਵੀ ਇਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰੋਮਨ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਗੌਰਵ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਤੇ ਰੋਮਨ ਚਰਚ ਤੋਂ ਕਰੀਬੀ ਸੰਬਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਕਿਓਂਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਹਰ ਗੁੱਡ ਫ਼ਰਾਇਡੇ ਨੂੰ ਪੋਪ ਇੱਥੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜਲੂਸ ਕੱਡਦੇ ਹਨ।
ਤੇ ਕੋਲੋਸਿਅਮ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ 7 ਨਵੇਂ ਅਚੰਭੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਇਤਾਲਵੀ ਪੰਜ ਸੇੰਟ ਦੇ ਯੂਰੋ ਸਿੱਕੇ (5 cent euro coins) ਤੇ ਵੀ ਕੋਲੋਸਿਅਮ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੋਲੋਸਿਅਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਟਲੀ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਸਬੰਧਤ ਸਮਾਰਕ
ਲੌਰਾ ਮਾਰਕਸ
ਜੈਨੀ ਲੌਰਾ ਮਾਰਕਸ (26 ਸਤੰਬਰ 1845 - 26 ਨਵੰਬਰ 1911) ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ ਜੈਨੀ ਵਾਨ ਵੇਸਟਫਾਲੇਨ ਦੀ ਦੂਜੀ ਧੀ ਸੀ। 1868 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਪਾਲ ਲਾਫ਼ਾਰਗ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ। 1911 ਵਿੱਚ ਦੋਨਾਂ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਲਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1911
ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੇਮ
ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੇਮ (15 ਸਤੰਬਰ, 1928 - 5 ਜੁਲਾਈ 2011) ਇੱਕ ਉੱਘੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਸਾਹਿਤਕਾਰ, ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 25 ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠਕ ਜਗਤ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ।
ਜੀਵਨੀ
ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਜਨਮ ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਦੇ ਪਿੰਡ ਅਕੌੜਾ ਖੱਟਕ ਵਿਖੇ 15 ਸਤੰਬਰ 1928 ਨੂੰ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਗਿਆਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਲਈ ਸੀ। ਬੀ.ਏ, ਬੀ.ਟੀ ਕਰ ਕੇ 1945 ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਨ ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਗਿਆਨੀ ਕਾਲਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ ਕਾਲਜ ਖੋਲ ਲਿਆ ਜਿਥੇ ਉਹ ਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਐਮਏ ਪੰਜਾਬੀ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖਬਾਰ ‘ਨਵੀਂ ਸਵੇਰ’ ਵੀ ਕਢਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1982 ਵਿੱਚ ‘ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰ’ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਵੱਲੋਂ 2010 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੇਮ ਨੂੰ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1928 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2011 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ
ਵਿਰੋਧਵਿਕਾਸ
ਵਿਰੋਧਵਿਕਾਸ (Dialectic) ਇੱਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੰਕਲਪ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲ ਵਾਦ ਵਿਵਾਦ ਦੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਵਿਰੋਧ-ਵਿਕਾਸੀ ਪੱਧਤੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਹੁਣ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਇੱਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੰਕਲਪ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵਿਚਾਰ, ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਸਮੇਤ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਭਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਵਿਰੋਧਵਿਕਾਸ ਦਾ ਅਰੰਭਕ ਰੂਪ ਯੂਨਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਇਆ। ਅਰਸਤੂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਲੀਆ ਦੇ ਜੇਨੋਂ (Zeno of Elia) ਇਸ ਪੱਧਤੀ ਦੇ ਮੋਢੀ ਸਨ।
ਸੁਕਰਾਤ ਅਤੇ ਅਫਲਾਤੂਨ
ਇਸਨੂੰ ਅਤਿਅੰਤ ਸੁਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਰੂਪ ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਜਵਾਬ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਸਮੱਸਿਆ ਉੱਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸੰਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵੱਲ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਵੱਧਦੇ ਜਾਣਾ ਇਸ ਪੱਧਤੀ ਦੀ ਮੂਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਅਫਲਾਤੂਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਕਰਾਤ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਪੱਧਤੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧ ਸਨ। ਅਫਲਾਤੂਨ ਨੇ ਵਿਰੋਧਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਪਰਮਗਿਆਨ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰਵਾਦ ਦਾ ਸਿੱਧਾਂਤ ਇਸ ਪੱਧਤੀ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਵਿਰੋਧਵਿਕਾਸੀ ਤਰਕ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾ ਵਸਤੂ ਗਿਆਨ ਮੀਮਾਂਸਾ ਅਤੇ ਅਸਲੀਅਤ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਹੈ। ਅਫਲਾਤੂਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਵਿਗਿਆਨਕ ਢੰਗ ਹੋਰ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਤੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਸਪਸ਼ਟਤਮ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਵਿਰੋਧਵਿਕਾਸੀ ਤਰਕ ਪਰਮਗਿਆਨ ਹੈ।
ਅਰਸਤੂ
ਅਰਸਤੂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਜਿਆਦਾ ਤਾਰਕਿਕ ਰੂਪ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਤਰਕ ਪੱਧਤੀ ਸਧਾਰਨ ਲੋਕਮਤ ਸੰਮਤ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਅਰੰਭ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਆਲੋਚਨਾ ਪ੍ਰਤੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਆਦਿ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਜਾਂਚ ਦੇ ਸਿੱਧਾਂਤ ਖੋਜ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਵਿਰੋਧਵਿਕਾਸ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਸਮਸਿਅਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਹੌਲੀ - ਹੌਲੀ ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਜਿਆਦਾ ਜਟਿਲ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਹੁੰਦੀ ਗਈ। ਆਧੁਨਿਕ ਦਾਰਸ਼ਨਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧਵਿਕਾਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਆਤਮਕ ਜਗਤ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਇਸਨੂੰ ਭੌਤਿਕ ਜਗਤ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ, ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਇਸਨੂੰ ਭੌਤਿਕ ਜਗਤ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਕਾਂਟ
ਕਾਂਟ ਨੇ ਇਸ ਪੱਧਤੀ ਨੂੰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਸ਼ਾਸਤਰ, ਰੱਬ ਅਤੇ ਅਮਰਤਾ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਅਰਥ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਕਾਂਟ ਨੇ ਪਿਉਰ ਤਰਕ, ਤਰਕਾਭਾਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਆਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਇਸ ਪੱਧਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਨਿਯਮ ਦੇਸ਼ਕਾਲ ਪਿਛਲੇ ਸਥਿਤ ਜਗਤ ਉੱਤੇ ਹੀ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਲੇਕਿਨ ਜਦੋਂ ਇਸਨੂੰ ਪਰਮਾਰਥਿਕ ਸੱਚਾਈਆਂ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਿਰੋਧੀ ਤਰਕ, ਤਰਕਾਭਾਸ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵਾਤੀਤ ਭ੍ਰਮ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਆ ਖੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਹੀਗਲ
ਕਾਂਟ ਦੀ ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਹੀਗਲ ਨੇ ਚੁੱਕਿਆ। ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਹੀਗਲ ਹੀ ਵਿਰੋਧਵਿਕਾਸ ਤਰਕ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਤਰਜਮਾਨ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਰੋਧਵਿਕਾਸੀ ਤਰਕ ਮੂਲ ਤੌਰ ਤੇ ਮਨਨਾਤਮਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਜਾਂ ਆਮ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਵਿਅਕਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੀ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਪਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਦ, ਖੰਡਨ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਵਿਰੋਧਵਿਕਾਸੀ ਤਰਕ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਸੰਜੋਗ ਦੇ ਵੱਲ ਉਨਮੁਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸੰਜੋਗ ਜਾਂ ਸੰਵਾਦ, ਵਾਦ ਅਤੇ ਖੰਡਨ ਦੀ ਉੱਚਤਰ ਏਕਤਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਦੋਨਾਂ ਤੋਂ ਭਿੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਦੋਨੋਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਉੱਨਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਇੱਥੇ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਰੋਧਵਿਕਾਸੀ ਤਰਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਹੀਗਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪਰਮ ਸੱਚ ਜਾਂ ਨਿਰਪੇਖ ਸੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੀਗਲ ਦੇ ਤਰਕ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਮਹੱਤਵ ਇਸ ਪੱਧਤੀ ਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਲਈ ਵਿਰੋਧਵਿਕਾਸੀ ਤਰਕ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੱਧਤੀ ਦਾ ਮੂਲ ਤੱਤ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੱਧਤੀ ਹਰ ਇੱਕ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਮੂਲ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਨਿਖੇਧ ਦੇ ਨਿਯਮ ਦੁਆਰਾ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਨਿਖੇਧਾਤਮਕਤਾ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਉਹ ਸੰਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਵੱਲ ਹੀ ਤਰੱਕੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹੀਗਲ ਨੇ ਪਰਮ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵਿਰੋਧਵਿਕਾਸੀ ਤਰਕ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪਰਮ ਵਿਚਾਰ ਵਸਤੂ ਸੱਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਲਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਮੂਰਤ, ਦੇਸ਼ਕਾਲ ਤੋਂ ਪਰੇ ਅਤੇ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹੀਗਲ ਦਾ ਵਿਚਾਰਵਾਦੀ ਤਰਕ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਆਤਮਾ, ਚੇਤਨਾ ਜਾਂ ਨਿਰਗੁਣ ਸੱਤਾ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਬਜਾਏ, ਜੇਕਰ ਉਸਨੂੰ ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਇਤਹਾਸ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਜਿਆਦਾ ਅਰਥਵਾਨ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ
ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਨੇ ਇਸੇ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਹੀਗਲ ਨੇ ਵਿਰੋਧਵਿਕਾਸੀ ਤਰਕ ਨੂੰ ਸਿਰ ਪਰਨੇ ਖੜਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਜੋਰ ਖੜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ ਏਂਗਲਜ ਨੂੰ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਵਿਰੋਧਵਿਕਾਸੀ ਤਰਕ ਦਾ ਬਿਲਕੁਲ ਨਵਾਂ ਅਰਥ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਇਸਨੂੰ ਭੌਤਿਕਵਾਦੀ ਵਿਰੋਧਵਿਕਾਸ ਕਹਿਣਾ ਜਿਆਦਾ ਉਪਯੁਕਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਕੁਦਰਤ, ਭੌਤਿਕ ਜਗਤ ਅਤੇ ਇਤਹਾਸ ਹੀ ਵਿਰੋਧਵਿਕਾਸੀ ਤਰਕ ਦੇ ਅਸਲੀ ਨਕਸ਼ ਹਨ। ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਗਤੀ ਖੁਦ ਵਿਰੋਧਵਿਕਾਸ ਮੰਨੀ ਗਈ। ਵਿਰੋਧਵਿਕਾਸੀ ਭੌਤਿਕਵਾਦ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਤਬਦੀਲੀ ਹੀ ਪਰਮ ਸੱਚ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਕਾਲ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਮਰ ਸੱਤਾ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਤਪੱਤੀ, ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਵਿਨਾਸ਼, ਇਹ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ। ਵਿਰੋਧਵਿਕਾਸੀ ਦਰਸ਼ਨ ਆਪ ਮਨ ਦੀ ਚਿੰਤਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਫਲ ਹੈ। ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਰੋਧਵਿਕਾਸੀ ਤਰਕ ਗਤੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਇਹ ਗਤੀ ਬਾਹਰਲੇ ਜਗਤ ਦੀ ਹੋਵੇ, ਚਾਹੇ ਆਂਤਰਿਕ ਮਨ ਦੀ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਗਤੀਆਂ ਦਾ ਉਸ ਵਿੱਚ ਅਧਿਐਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਰੋਧਵਿਕਾਸੀ ਤਰਕ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਵਸਤੂ ਗਿਆਨਮੀਮਾਂਸਾ ਅਧਿਐਨ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪਰਿਪੇਖ ਵਿੱਚ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਤਹਾਸ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਵਰਗ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਿਸਦੇ ਪ੍ਰਤੀਫਲ ਸਰੂਪ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬਗ਼ਾਵਤਾਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਲਗਾਤਾਰਤਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਅਵਰੋਧ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਅਤੀਤ ਦਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਪੁਨਰ ਆਵ੍ਰਿਤੀ ਭਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਨਿਖੇਧ ਦਾ ਨਿਖੇਧ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕਸ, ਏਂਗਲਜ ਅਤੇ ਲੈਨਿਨ ਨੇ ਕੁਦਰਤ, ਇਤਹਾਸ, ਵਰਗ ਸੰਘਰਸ਼, ਗਿਆਨਮੀਮਾਂਸਾ ਆਦਿ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧਵਿਕਾਸੀ ਭੌਤਿਕਵਾਦ ਜਾਂ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਭੌਤਿਕਵਾਦ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਰਸ਼ਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਿਆਨ-ਸਿਧਾਂਤ
ਕਰਨਾਟਕ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ
ਕਰਨਾਟਕ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ (ਕੇ.ਪੀ.ਐਲ.) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟਵੰਟੀ20 ਕ੍ਰਿਕਟ ਲੀਗ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਕੇ.ਐਸ.ਸੀ.ਏ.) ਵੱਲੋਂ ਅਗਸਤ 2009 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ (ਆਈਪੀਐਲ) ਦੀ ਤਰਜ਼ ਉੱਪਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ 8 ਟੀਮਾਂ ਭਾਗ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕੇ.ਪੀ.ਐਲ. ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਪੌਂਸਰ ਮੰਤਰੀ ਡਿਵੈਲਪਰਜ਼ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਇਸ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਲਈ inr 110000000 ਦਿੱਤੇ। ਕੇ.ਪੀ.ਐਲ. ਨੂੰ 2011, 2012, 2013 ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 3 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਵਕਫ਼ੇ ਪਿੱਛੋਂ ਇਸਦਾ ਤੀਜਾ ਐਡੀਸ਼ਨ ਮੈਸੂਰ ਵਿਖੇ 28 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। 2014 ਵਿੱਚ ਕਾਰਬਨ ਮੋਬਾਈਲਜ਼ ਨੇ ਇਸ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ 3 ਸਾਲਾ ਸਪਾਂਸਰਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੀ20 ਕ੍ਰਿਕਟ ਲੀਗਾਂ
ਮਾਲਦੀਵ
thumb|200px|ਮਾਲਦੀਵ ਦਾ ਝੰਡਾ ਮਾਲਦੀਵ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮਾਲਦੀਵ ਲੋਕ-ਰਾਜ, ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਮਿਨਿਕਾਏ ਆਈਲੈਂਡ ਅਤੇ ਚਾਗੋਸ ਅਰਕਿਪੇਲੇਗੋ ਦੇ ਵਿੱਚ 26 ਟਾਪੂਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਦੋਹਰੀ ਚੇਨ, ਜਿਸਦਾ ਫੈਲਾਵ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲਕਸ਼ਦਵੀਪ ਟਾਪੂ ਦੀ ਉੱਤਰ ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ. ਇਹ ਲਕਸ਼ਦਵੀਪ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦੀ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਦਿਸ਼ਾ ਵਲੋਂ ਕਰੀਬ ਸੱਤ ਸੌ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤੇ. ਮਾਲਦੀਵ ਦੇ ਟਾਪੂ ਲਗਭਗ 90,000 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਖੇਤਰ ਸਮਿੱਲਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨਿਵੇਕਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ. ਇਸ ਵਿੱਚ 1,192 ਟਾਪੂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ 200 ਉੱਤੇ ਬਸਤੀਆ ਹਨ. ਮਾਲਦੀਵ ਲੋਕ-ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਮਾਲੇ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਆਬਾਦੀ 103, 693 (2006) ਹੈ. ਇਹ ਕਾਫੂ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ, ਜਵਾਬ ਮਾਂਲੇ ਟਾਪੂ ਦੇ ਦੱਖਣ ਕੰਡੇ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ. ਇਹ ਮਾਲਦੀਵ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨੀ ਵਿਭਾਗ ਵੀ ਹੈ. ਪਾਰੰਪਰਿਕ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਇਹ ਰਾਜਾ ਦਾ ਟਾਪੂ ਸੀ, ਜਿੱਥੋਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਾਲਦੀਵ ਰਾਜਕੀਏ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਹਲ ਸਥਿਤ ਸੀ. ਮਾਲਦੀਵ ਜਨਸੰਖਿਆ ਅਤੇ ਖੇਤਰ, ਦੋਨਾਂ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਏਸ਼ਿਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਵਲੋਂ ਇੱਕ ਔਸਤ 1.5-ਮੀਟਰ (4.9 ਫੁੱਟ) ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲਘੁੱਤਮ ਦੇਸ਼ ਹੈ।
14 ਫ਼ਰਵਰੀ
14 ਫ਼ਰਵਰੀ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਸਾਲ ਦਾ 45ਵਾਂ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 320 (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 321) ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ।
ਮਾਲਦੀਵ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਦੇਸ਼
14 ਫ਼ਰਵਰੀ
ਛੁੱਟੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਵਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਅਵਨੀ ਚਤੁਰਵੇਦੀ
ਅਵਨੀ ਚਤੁਰਵੇਦੀ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਲੜਾਕੂ ਪਾਇਲਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਹ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰੇਵਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾ ਕੰਠ ਦੇ ਨਾਲ ਪਹਿਲੀ ਲੜਾਕੂ ਪਾਇਲਟ ਕਰਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਤਿਕੜੀ ਜੂਨ 2016 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਲੜਾਕੂ ਸੁਕੈਡਰਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਹਦਾ ਰਸਮੀ ਸਵਾਗਤ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਮਨੋਹਰ ਪਰੀਕਰ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
22 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਚਤੁਰਵੇਦੀ ਨੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਇਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਹਦੋਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਇਸਨੇ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਨਸਥਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਤੋਂ 2014 ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਇਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ।
ਚਤੁਰਵੇਦੀ ਨੂੰ ਸ਼ਤਰੰਜ, ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ ਖੇਡਣਾ ਅਤੇ ਸਕੈਚਿੰਗ ਅਤੇ ਪੇਂਟਿੰਗ ਕਰਨਾ ਪਸੰਦ ਹੈ।
ਅਵਨੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਾਲਜ ਬਨਾਸਥਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਫਲਾਇੰਗ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਦਾ ਉਡਾਣ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਵੀ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ IAF (ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ।
ਕਰੀਅਰ
ਅਵਨੀ ਚਤੁਰਵੇਦੀ ਨੂੰ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ 25 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਚਤੁਰਵੇਦੀ ਜੂਨ 2016 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੜਾਕੂ ਪਾਇਲਟ ਬਣ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਚਤੁਰਵੇਦੀ ਨੇ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਬਿਦਰ ਵਿੱਚ ਪੜਾਅ III ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਉਹ ਸੁਖੋਈ Su-30MKI ਅਤੇ ਤੇਜਸ ਵਰਗੇ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਉਡਾ ਸਕਣਗੇ।
2018 ਵਿੱਚ, ਚਤੁਰਵੇਦੀ ਇੱਕ ਮਿਗ-21 ਵਿੱਚ ਸੋਲੋ ਫਲਾਈਟ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਪਾਇਲਟ ਬਣੀ। 2018 ਵਿੱਚ ਅਵਨੀ ਨੂੰ ਫਲਾਈਟ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਦੇ ਰੈਂਕ 'ਤੇ ਤਰੱਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਚਤੁਰਵੇਦੀ ਸੂਰਤਗੜ੍ਹ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਨੰਬਰ 23 ਸਕੁਐਡਰਨ ਪੈਂਥਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਹੈ।
ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ
2018 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਨਾਸਥਲੀ ਵਿਦਿਆਪੀਠ ਤੋਂ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
9 ਮਾਰਚ 2020 ਨੂੰ, ਚਤੁਰਵੇਦੀ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਾਮ ਨਾਥ ਕੋਵਿੰਦ ਦੁਆਰਾ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੈਤਾ
ਮਲੇਸ਼ੀਆ
ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੱਖਣ ਪੂਰਵ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਉਸ਼ਣਕਟਿਬੰਧੀ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਹ ਦੱਖਣ ਚੀਨ ਸਾਗਰ ਦੁਆਰਾ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੈ। ਮਲਾ ਪ੍ਰਾਯਦੀਪ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਤਟ ਉੱਤੇ ਮਲੱਕਾ ਜਲਡਮਰੂ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪੂਰਵ ਤਟ ਉੱਤੇ ਦੱਖਣ ਚੀਨ ਸਾਗਰ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦਾ ਦੂਜਾ ਹਿੱਸਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਦੇ - ਕਦੇ ਪੂਰਵ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੱਖਣ ਚੀਨ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਬੋਰਨਯੋ ਟਾਪੂ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਗ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਮਲਾ ਪ੍ਰਾਯਦੀਪ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸਮੂਹ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਲਈ ਬਣਾਏ ਗਏ ਨਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰ ਪੁਤਰਜਆ ਵਿੱਚ ਮੁੰਤਕਿਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ 13 ਰਾਜਾਂ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਰਾਜ ਹੈ। ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ, ਮਲਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਵਰਗੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਜਾਤੀ ਸਮੂਹ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਦੀ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਮਲਾ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਆਰਥਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾਤਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ 130 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬੋਲੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ 94 ਮਲੇਸ਼ੀਆਈ ਬੋਰਨਯੋ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 40 ਪ੍ਰਾਯਦੀਪ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੇਸ਼ ਦਾਸਰਕਾਰੀ ਧਰਮ ਇਸਲਾਮ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਲੋਂ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਯੂਰਪੀ ਲੋਕ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਏ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਲੱਕਾ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਵਪਾਰ ਬੰਦਰਗਾਹ ਬਣਾਇਆ। ਹੋਰ ਵੇਲਾ ਵਿੱਚ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪੀ ਭਾਗ 31 ਅਗਸਤ, 1957 ਨੂੰ ਫੇਡਰੇਸ਼ਨ ਮਲਾਇਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਜਾਦ ਹੋਇਆ। 1963 ਵਿੱਚ ਮਲਾਇਆ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਅਤੇ ਬੋਰਨਯੋ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਬਣ ਗਏ। 1965 ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵੱਖ ਹੋਕੇ ਆਪਣੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ।
ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਮਾਲੀ ਹਾਲਤ
ਮਲੇਸ਼ੀਆ 13 ਰਾਜ ਹਨ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸਮੂਹ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹੈ। ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਯਾਂਗ ਡੀ - ਪੇਰਤੁਆਨ ਅਗਾਂਗ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦਾ ਰਾਜਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਦਵੀ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸੁਲਤਾਨ ਮਿਜਾਨ ਜੈਨੁਲ ਅਬੀਦੀਨ ਧਾਰਨ ਕੀਤਿ ਹੋਈ ਹੈ। ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਹਨ। ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਆਸਿਆਨ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਮਾਲੀ ਹਾਲਤ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦੱਖਣ ਪੂਰਵ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ, ਜਾਰਜ ਟਾਉਨ, ਈਪੋਹ, ਅਤੇ ਜੋਹੋਰ ਬਾਹਰੁ ਹਨ।
ਧਰਮ
ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਇੱਕ ਬਹੁ-ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਜ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਧਰਮ ਹੈ। 2000 ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਥੇ ਦੇ ਚਾਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਰਮਾਵਲੰਬੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨ (55.4%), ਬੋਧੀ (29.2%), ਇਸਾਈ (6.1%), ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ (4.3%) ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ
ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਇੱਕ ਬਹੁ ਜਾਤੀ, ਬਹੁ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤੀਕ ਅਤੇ ਬਹੁ-ਭਾਸ਼ੀ ਸਮਾਜ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮਲਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ੀ ਜਨਜਾਤੀ ੬੫ %, ਚੀਨੀ 25 % ਅਤੇ 7 % ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਸਮੁਦਾਏ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਮਲਾ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਲੇਸ਼ੀਆਈ ਕਨੂੰਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਮਲਾ ਹੋਣ ਲਈ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋਣਾ ਜਰੂਰ ਹੈ। ਮਲਾ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਹਿਚਾਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾ ਮਲਾ (Bahasa Melayu) ਹੈ।
ਝੂਲੇਲਾਲ
ਝੂਲੇਲਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਮਲੇਸ਼ੀਆ
ਕੁਆਲਾਲੰ‍ਪੁਰ
ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸੜਕਾਂ ਦਾ ਜਾਲ ਵਿਛਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਭ ਕੁੱਝ ਇੰਨਾ ਸੁਨਯੋਜਿਤ ਹੈ ਕਿ ਆਗੰਤੁਕ ਨੂੰ ਕੋਈ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ ਇਸਤਾਨਾ ਨਿਗਾਰਾ। ਇਹ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਪੇਟਰੋਨਸ ਜੁੜਵਾ ਮੀਨਾਰ ਵਲੋਂ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵਲੋਂ ਵੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਸੀ ਉਚਾਈ ਵਲੋਂ ਨਜ਼ਰ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 451.9 ਮੀਟਰ ਉੱਚੇ ਇਸ ਟਾਵਰਸ ਵਿੱਚ 86 ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਹਨ, ਪਰ ਪਰਿਆਟਕੋਂ ਨੂੰ 41ਵੀਂ ਮੰਜਿਲ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਪੁੱਲ ਤੱਕ ਜਾਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ੁਲਕ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਰਯਟਨ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪੇਟਰੋਨਸ ਟਾਵਰਸ ਦੇ ਕੋਲ ਹੀ ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ ਸਿਟੀ ਸੇਂਟਰ ਪਾਰਕ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1900 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਮ ਦੇ ਦਰਖਤ ਲਗਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਕੇਏਲ ਟਾਵਰ, ਕੇਏਲਸੀਸੀ ਏਕਵੇਰਿਅਮ ਦੇਖਣ ਲਾਇਕ ਹਨ। ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰਗ ਫੁੱਟ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਇਸ ਏਕਵੇਰਿਅਮ ਵਿੱਚ 150 ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਛਲੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 90 ਮੀਟਰ ਦੀ ਟਨਲ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਲੋਂ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਨੇਸ਼ਨਲ ਪਲੇਨੇਟੋਰਿਅਮ, ਆਰਕਿਡ ਪਾਰਕ, ਬਟਰਫਲਾਈ ਪਾਰਕ ਆਦਿ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਹੋ। ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਕਰਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਸਾਰੇ ਮਾਲਸ ਹਨ। 3450000 ਵਰਗ ਫੁੱਟ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਬਰਜਾਇਆ ਟਾਇਮ ਸਕਵੇਅਰ ਮਾਲ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਾੱਲ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਬਰਾਂਡਸ ਉਪਲੱਬਧ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਦੇ ਕੁੱਝ ਛੋਟੇ ਮਾੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸੰਨ ਉਹ ਸਿਟੀ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਵਾਟਰ ਪਾਰਕ ਕਾਫ਼ੀ ਬਹੁਤ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਕੋਲ ਹੀ ਲਗਾ ਹੋਇਆ ਮਾਲ ਛੇ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਈਸ ਸਕੇਟਿੰਗ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਵੀ ਹੈ।
ਪੁਤਰਜਆ
ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਮਕਾਨ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ ਤਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਦਫ਼ਤਰ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਹੈ। ਹੌਲੀ - ਹੌਲੀ ਇੱਥੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਦੂਤਾਵਾਸ ਵੀ ਬਣਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਸੰਪੂਰਣ ਪੁਤਰਜਆ ਘੁੱਮਣ ਲਈ ਕਰੁਜ ਯਾਤਰਾ ਕਾਫ਼ੀ ਚੰਗੀ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਬੰਗਾਲੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ
ਬੰਗਾਲੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ (বাংলা উইকিপিডিয়া, Bāŋlā u'ikipiḍiẏā) ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦਾ ਬੰਗਾਲੀ ਵਰਜਨ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫ਼ਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਚਲਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬੰਗਾਲੀ ਲਿਪੀ ਦਾ ਫਨੋਟਿਕ ਲਾਤੀਨੀ ਅੱਖਰ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਬੰਗਾਲੀ ਟਾਈਪ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਸੀ ਵੀ ਹੋਰ ਸੋਫਟਵੇਅਰ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। 2014 ਦੀ ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 32,259 ਟੱਪ ਚੁਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਦੂਸਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ
ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਹਾਂ ਵਿਦਵਾਨ ਸਿੱਖ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰਚੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਨੇ ਟੀਕਾਕਾਰੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਵਾਇਤਾਂ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਨਾਲ ਹੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ‘‘ਇਤਿਹਾਸ’’ ਭੀ ਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੋਇਆ ਪਿਆ ਹੈ। ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀਆਂ ਚਾਲੀ ਵਾਰਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਜੀਵਨ
ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ੁੱਧ, ਸਵੱਛ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਮੱਧਯੁੱਗ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਜਗਤ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ 1600 ਤੋਂ 1610 ਬਿ. ਵਿਚਾਲੇ, ਪ੍ਰੋ. ਸਰਦੂਲ ਸਿੰਘ ਨੇ 1615 ਬਿ. ਵਿਚ, ਤੇ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ 1608 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਦੇਹਾਂਤ ਬਾਰੇ ਵੀ ਅੱਲਗ ਅੱਲਗ ਰਾਇ ਹਨ। ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ 1694 ਬਿ. ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ‘ਗੁਰਬਿਲਾਸ’ ਪਾ. 6 ਤਵਾਰੀਖ ਖਾਲਸਾ’ ਅਨੁਸਾਰ 1686 ਬਿ. ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਕੁੰਜੀ
ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਾਸਤੇ ਆਪ ਦੀ ਬਾਣੀ ਬਹੁਤ ਸਹਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਵਾਰਾਂ
ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀਆਂ ਕੁੱਲ ਚਾਲੀ ਵਾਰਾਂ ਹਨ। ਜੋ ਕਿ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ।
ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ
ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਗੁਰਸਿੱਖੀ ਦੀ ਪ੍ਰਿਸ਼ਠ ਭੂਮੀ, ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵ ਦਾ ਗੁਣਗਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਵਾਰ ਦੀਆਂ ਬਾਈ (22) ਪਉੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰਿਸਟੀ ਰਚਨਾ, ਮਨੱਖੀ ਜੂਨ ਦੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟਤਾ, ਚਾਰ ਯੁੱਗਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ, ਕਲਯੁਗ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਚਾਰ-ਵਿਹਾਰ, ਤਤਕਾਲੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਨੈਤਿਕ ਕਦਰਾਂ -ਕੀਮਤਾ ਦੇ ਵਿਗਠਨ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾ ਹੋਈ ਹੈ।
ਤੀਜੀ ਵਾਰ
ਇਸ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਦੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਿੱਚ ਅਭੇਦ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਚੌਥੀ ਅਤੇ ਤੇਈਵੀਂ ਵਾਰ
ਦੋਵੇ ਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਡੇ ਛੋਟੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਪੰਜਵੀ
ਇਸ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰਮੁਖ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਲੱਛਣਾ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਹੋਈ ਹੈ। ਗੁਰਮੁਖ ਨਾਲ ਮਨਮੁਖ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਤੁਲਨਾਇਆ ਹੈ।
ਛੇਵੀਂ ਅਤੇ ਬਾਰਵੀਂ ਵਾਰ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰਮੁਖ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਦੈਨਿਕ ਮਰਯਾਦਾ ਜਿਵੇਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਉਠ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਵਿੱਚ ਹਾਜਰੀ ਦੇਣਾ, ਕੀਰਤਨ ਸ਼੍ਰਵਣ ਕਰਨਾ, ਸ਼ਾਮ ਵਕਤ ਰਹਿਰਾਸ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾ, ਰਾਤ ਸਮੇਂ ਕੀਤਰਨ ਸੋਹਲਾ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਸੱਤਵੀਂ ਵਾਰ
ਇਸ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਗਰੁਮੁਖ ਵਿਅਕਤੀ ਹਰ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਪਰਿਵੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅੱਠਵੀਂ ਵਾਰ
ਇਸ ਵਾਰ ਦੀਆਂ ਚੌਵੀਂ (24) ਪਉੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਆਪਣੇ ਯੁੱਗ ਦੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਨੌਵੀਂ ਵਾਰ
ਗੁਰਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਨਿਭਾਉਣਾ ਕੋਈ ਸੌਖਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਨੌਵੀਂ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਗਿਰਆਰ੍ਹਵੀਂ ਵਾਰ
ਇਸ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ ਸਿੱਖਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਗੁਰਸਿਖਾਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਤਾਂ-ਗੋਤਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਵੀ ਆਏ ਹਨ।
ਤੇਰ੍ਹਵੀਂ ਵਾਰ
ਇਸ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪਿਰਮ ਪਿਆਲੇ ਅਤੇ ਪਿਰਮ ਰਸ ਦੀ ਇੱਕ ਬੂੰਦ ਲੱਖਾਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੋਂ ਉਚੇਰੀ ਹੈ।
ਚੌਦ੍ਹਵੀਂ ਅਤੇ ਤੀਹਵੀਂ ਵਾਰ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਰ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਸੱਚ ਅਤੇ ਝੂਠ ਆਦਿਕ ਨੈਤਿਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ-ਦੋਸ਼ਾ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪੰਦਰ੍ਹਵੀਂ ਵਾਰ ਅਤੇ ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਵਾਰ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਜੂਨ ਨੂੰ ਸਭ ਜੂਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਉਤਮ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਉਹ ਬੀਜਦਾ ਹੈ, ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਉਸਨੂੰ ਫ਼ਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸਤਾਰ੍ਹਵੀਂ ਵਾਰ
ਇਸ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਮਨਮੁਖ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਨੂੰ ਖੂਹ ਦੇ ਡੱਡੂ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਚਿੱਕੜ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਠਾਰ੍ਹਵੀਂ ਵਾਰ
ਇਸ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕਾਦਰ ਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਵੀਹਵੀਂ ਵਾਰ
ਇਸ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੀ ਜੋਤ ਦੇ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਤੇ ਗੁਰਮੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਰਹੱਸ ਦੀ ਸੋਝੀ ਹੋ ਜਾਦੀ ਹੈ।
ਇੱਕਵੀਂ ਵਾਰ
ਇਸ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰਸਿੱਖੀ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ‘ਪ੍ਰੇਮਭਗਤੀ’ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਨੱਖ ਦੀਆਂ ਸਿਆਣਪਾਂ, ਚਤੁਰਾਈਆਂ, ਗਿਆਨ ਧਿਆਨ, ਗਰਬ ਗੁਮਾਨ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।
ਚੌਵੀਵੀਂ ਵਾਰ
ਇਸ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਗੁਰਸ਼ਬਦ ਹੀ ਗੁਰਮੂਰਤਿ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਧਸੰਗਤ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪੱਚੀਵੀਂ ਵਾਰ
ਇਸ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰਮੁਖਾਂ ਦੀ ਮਰਿਯਾਦਾ, ਸਾਧ ਸੰਗਤ ਦੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਦਾ ਗੁਣਗਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਛੱਬੀਵੀਂ ਵਾਰ
ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਜਿਵੇਂ ਗੁਰੂ ਹੀ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਰੂਪ ਹੈ, ਗੁਰਮੁਖਾਂ ਦੇ ਪਰਉਪਕਾਰ, ਕਲਯੁਗ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ, ਨਿਮਰਤਾ, ਸੱਚ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਸਾਧ ਸੰਗਤ ਆਦਿ ਹਨ।
ਸਤਾਈਵੀਂ ਵਾਰ
ਗੁਰਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸੱਚੀ ਪ੍ਰੀਤ ਨੂੰ ਲੈਲਾ ਮਜਨੂੰ, ਸੱਸੀ-ਪੁੰਨੂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲੋਂ ਸੱਚੀ ਮੰਨਿਆ ਹੈ।
ਅਠਾਈਵੀਂ ਵਾਰ
ਇਸ ਵਾਰ ਦੀਆਂ 22 ਪਉੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰਸਿੱਖੀ ਦਾ ਕਠਿਨ ਮਾਰਗ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਸੇਵਾ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਆਤਮ ਸੁੱਖ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਆਦਿ ਵਿਸ਼ੇ ਆਏ ਹਨ।
ਉਨੱਤੀਵੀਂ ਵਾਰ
ਇਸ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ, ਗੁਰਸਿੱਖੀ, ਸਹਿਜ-ਪਦ, ਜਾਪ, ਮਨਿ ਜੀਤੈ ਜਗੁ ਜੀਤੁ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਆਦਿ ਵਿਸ਼ੇ ਆਏ ਹਨ।
ਬੱਤੀਵੀਂ ਵਾਰ
ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਪ ਨੇ ਮੂਰਖ ਦੇ ਪ੍ਰਕਰਣ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮੂਰਖ ਆਪਣੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤੇਤੀਵੀਂ ਵਾਰ
ਇਸ ਵਾਰ ਦੀਆਂ 22 ਪਉੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਆਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਗੁਰਮੁਖ, ਮਨਮੁਖ, ਵਿਭਚਾਰਣ ਇਸਤ੍ਰੀ, ਦਵੈਤ ਭਾਵ ਅਤੇ ਗੁਰਸਿੱਖੀ ਦਾ ਮੱਹਤਵ।
ਚੌਤੀਵੀਂ ਅਤੇ ਛੱਤੀਵੀਂ ਵਾਰ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ 21 ਪਉੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁਮਖ ਅਥਵਾਂ ਬੇਮੁੱਖ ਦੀ ਤਰਸਯੋਗ ਅਤੇ ਘਿਨਾਉਣੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ‘ਮੀਣਾ’ ਸ਼ਬਦ ਬੇਮੁਖ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਹੀ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸੈਂਤਵੀਂ ਵਾਰ
ਇਸ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚੋਜ਼, ਉਸ ਦੀ ਵਚਿੱਤਰ ਰਚਨਾ, ਮਾਨਸ ਜਨਮ ਦੀ ਦੁਰਲੱਬਤਾ, ਬਾਲ ਅਵਸਥਾ, ਮਾਤਾ ਦੇ ਉਪਕਾਰ, ਸੰਸਾਰਿਕ ਝਮੇਲੇ ਅਤੇ ਮਨਮੁਖ ਆਦਿ ਵਿਸ਼ੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਅਠੱਤੀਵੀਂ ਵਾਰ
ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰਸਿੱਖ, ਕਾਮ, ਕੋ੍ਰਧ, ਲੋਭ, ਮੋਹ ਅਤੇ ਹੰਕਾਰ ਆਦਿਕ ਵਿਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਉੱਨਤਾਲੀਵੀਂ ਵਾਰ
ਇਸ ਵਾਰ ਦੀਆ 21 ਪਉੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ੇ ਆਏ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ- ਪੰਜੇ ਸਤਿਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਤੱਕ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਸੱਚਾ ਜੀਵਨ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸੁੱਚਾ ਹੈ, ਪ੍ਰੇਮ ਰਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵਿਰਲਾ ਪੀਂਦਾ ਹੈ ਆਦਿ।
ਚਾਲੀਵੀਂ ਵਾਰ
ਇਸ ਵਾਰ ਦੀਆਂ 22 ਪਉੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਤਿਸੰਗ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਤਾ, ਭਗਤੀ ਸਿਮਰਨ ਅਤੇ ਫ਼ੋਕਟ ਕਰਮਾ ਦੀ ਨਿਖੇਧੀ ਆਦਿ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ।
ਸਦਕਾ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨਿਰੰਤਰ ਵਿਕਸਿਤ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਅੱਜ ਇਹ ਸੰਘਣੇ ਛਾਂਦਾਰ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ ਸਮੁੱਚੀ ਮਾਨਵਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਸਦਕਾ ਨਿਵਾਜ ਰਿਹਾ ਹੈ।
{{ਅੰਤਕਾ|1=ਹਵਾਲਾ ਕਿਤਾਬਾਂ|2= (ਪਾਠ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਗ) (ਸੰਪਾਦਨ ਅਤੇ ਪਾਠ ਨਿਰਧਾਰਣ)
ਹਵਾਲੇ
}}
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿ
ਲੋਆਰੇ ਕਿਲਾ
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਹ ਕਿਲਾ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ 11ਵੀਂ ਅਤੇ 12ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸਾਈਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਜੰਗ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਲਗਭਗ 1020 ਦੇ ਕਰੀਬ ਇਸ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਜਦ ਸਾਂਚੋ ਐਲ ਮਾਯੋਰ ਨੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਤੋਂ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਖੇਤਰ ਮੁੜ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ।
ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਕਿਲੇ
ਔਂਤੁਆਨ ਲੈਵੁਆਜ਼ੀਏ
ਔਂਤੁਆਨ-ਲੋਰੌਂ ਦ ਲੈਵੁਆਜ਼ੀਏ (ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਇਨਕਲਾਬ ਮਗਰੋਂ ਔਂਤੁਆਨ ਲੈਵੁਆਜ਼ੀਏ ਵੀ; 26 ਅਗਸਤ 1743 – 8 ਮਈ 1794; ) ਇੱਕ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਦਰਬਾਰੀ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ ਜਿਸਦਾ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਇਨਕਲਾਬ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਾਂ ਉੱਤੇ ਗੂੜ੍ਹੀ ਛਾਪ ਛੱਡੀ। ਲੋਕ-ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਇਹਨੂੰ "ਅਜੋਕੇ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਪਿਤਾ" ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।"
ਲਿਖਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨੀ
ਐਗ੍ਰੇਜ਼
thumb|ਰੂਸ ਦਾ ਕੋਟ ਔਫ਼ ਆਰਮਜ਼(ਸ਼ਾਹੀ ਨਿਸ਼ਾਨ) ਇਹ ਰੂਸ (ਰਸ਼ੀਅਨ ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ) ਵਿਚਲਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਭੂਗੋਲ
thumb|ਰੂਸ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ
ਇਤਿਹਾਸ
thumb|ਕ੍ਰੈਮਲਿਨ ਸੈਨੇਟ ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਾਜਾਨ-ਯੇਕੈਟਰਿਨਬਰਗ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ 28 ਅਗਸਤ, 1938 ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਐਗ੍ਰੇਜ਼ ਉਦਮੁਰਤ ਦੇ ਯਹੂਦੀਆਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਜੋ ਯਿੱਦੀਸ਼ (ਉਦਮੁਰਤੀਸ਼) ਦੇ ਉਦਮੁਰਟ ਮੁਹਾਵਰੇ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਓਬ ਨਦੀ
ਓਬ ਦਰਿਆ (Обь), ਜਾਂ ਓਬੀ, ਪੱਛਮੀ ਸਾਈਬੇਰੀਆ, ਰੂਸ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਰਿਆ ਹੈ ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸੱਤਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਦਰਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਆਰਕਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਣ ਵਾਲੇ ਤਿੰਨ ਮਹਾਨ ਸਾਈਬੇਰੀਆਈ ਦਰਿਆਵਾਂ (ਬਾਕੀ ਦੋ ਯੇਨੀਸਾਈ ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਲੇਨਾ ਦਰਿਆ ਹਨ) ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਓਬ ਦੀ ਖਾੜੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਦਰਿਆਈ ਦਹਾਨਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਇਬੇਰੀਆ ਦਾ ਭੂਗੋਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰੀ ਏਸ਼ੀਆ