cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਗੁਰਦੇਵ ਚੌਹਾਨ
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਚੌਹਾਨ ਦਾ ਜਨਮ 10 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਕੂਕਰਾਂ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ (ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ) ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ, ਵਿਅੰਗ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਨਾ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਲਾਈਫ ਐਂਡ ਪੋਇਟਰੀ ਆਫ਼ ਸਾਰਾ ਸ਼ਗੁਫਤਾ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੀ ਏਕ ਥੀ ਸਾਰਾ ਦਾ ਹਿੰਦੀ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ। 1991 ਵਿੱਚ ਹਿਊਮਨ ਰਿਸੋਰਸ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿਭਾਗ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਰਚਨਾਤਮਕ ਕੰਮ ਲਈ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
ਚੱਕ ਸ਼ਾਮਾ
ਪਿੰਡ ਚੱਕ ਸ਼ਾਮਾ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 100ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇਨੇੜੇ ਦਾਡਾਕਘਰਕਮੇਆਨਾ 11 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151203ਹੈ।ਇਹ ਪਿੰਡ ਫਰੀਦਕੋਟ ਡਗੇ ਰੂਮਾਣਾ ਸੜਕ ਤੋਂ 2ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਾਂਦਰ ਜਟਾਣਾ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸਾਇਲੋਰ ਅਨਾਜ ਭੰਡਾਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ
ਜਿਸਤੀ ਨਰਮ ਲੋਹੇ ਦੀ ਚਦਰ ਦੇ ਬਣੇ ੧੦ ਟਨ ਤੌਂ ੧੫੦੦ ਟਨ ਭੰਡਾਰਣ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੇ ਢੋਲ
thumb|right|ਚਪਟੇ ਯਾ ਸ਼ੰਕੂ ਰੂਪ ਅਧਾਰ ਵਾਲੇ ਢੋਲ ਇਹ ਢੋਲ ਚਪਟੇ ਅਧਾਰ ਵਾਲੇ ਵਿ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹੇਠ ਦਿੱਤੀ ਕੜੀ ਤੌਂ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ:-
Pawlica Ltd ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਨਿਰਮਿਤ ਕੀਤੇ ੧੦ ਟਨ ਤੌਂ ੧੫੦੦ ਟਨ ਵਾਲੇ ਢੋਲਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਵਰਣ
ਸ਼ੰਕੂ ਰੂਪ ਅਧਾਰ ਵਾਲੇ ਢੋਲ
thumb|left|ਸ਼ੰਕੂ(ਹੌਪਰ) ਅਧਾਰ ਵਾਲੇ ਢੋਲ ‎ ਸੰਕੂ ਯਾ ਕੋਣ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਦੇ ਥੱਲੇ ਵਾਲੇ ਢੋਲਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਵਰਣ ਹੇਠ ਦਿੱਤੀ ਸਾਈਟ ਤੌਂ ਲਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ:- Pawlica Ltd ਦੇ ਹੀ ਸ਼ੰਕੂ ੳਕਾਰ ਵਾਲੇ 1.8 ਤੌਂ 9.1 ਮੀਟਰ ਵਿਆਸ ਵਾਲੇ ਢੋਲ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸਿਲੋ ਕਿਸਮ ਦੇ ਅਨਾਜ ਭੰਡਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਲੇਖ ਦੀ ਕੜੀ
389
389 (38 ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਰਾਜ ਪੁਨਰਗਠਨ ਐਕਟ 1956
ਰਾਜ ਪੁਨਰਗਠਨ ਐਕਟ 1956 ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਾਰਲੀਮੇਂਟ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਕਾਨੂੰਨ ਹੈ। ਇਸ ਐਕਟ ਅਧੀਨ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਨਵੇਂ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਗਇਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਹੁਤ ਪਰਿਵਰਤਨ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਐਕਟ ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਗਇਆ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਐਕਟ ਅਧੀਨ ਹੀ ਨਵੇਂ ਰਾਜ ਬਣਾਏ ਗਏ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਨੂੰਨ
ਨਾਨਕ ਕਾਲ ਦੀ ਵਾਰਤਕ
ਵਾਰਤਕ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ
ਵਾਰਤਕ ਸ਼ਬਦਾ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ‘ਵ੍ਰਿਤਿ` ਧਾਤੂ ਤੋ ਹੌਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਟੀਕਾ ਹੈ ਭਾਵ ਉਹ ਗ੍ਰੰਥ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਸੂਤਰਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਾਰਤਕ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਵਾਰਤਾ ਨਾਲ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਭਾਵ ਗੱਲਬਾਤ ਜਾਂ ਪ੍ਰਸੰਗ ਹੈ। ਅਰਬੀ, ਫਾਰਸੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਵਾਰਤਕ ਲਈ ‘ਨਸਰ` ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਖਿਲੇਰਨਾ ਜਾਂ ਬਿਖੇਰਨਾ ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਭਾਵ ਵਿਆਖਿਆਂ ਦਾ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਲਈ ਵਾਰਤਕ ਜਾਂ ਨਸਰ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਖਿਲੇਰਾ ਜਾ ਵਿਆਖਿਆ ਹੈ।
1) ਵੇਟਲੀ ਅਨੁਸਾਰ, “ਵਾਰਤਕ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਧੁਨੀ ਦੀ ਬਣਤਰ ਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸਬੰਧ ਕਰ ਕੇ ਬਣਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਧਾਰਨ ਬੋਲਾਂ ਅਤੇ ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਸਪਸ਼ੱਟ ਹੈ।”
2)
ਡਰਾਇਡ ਦੇ ਕਾਥਨ ਅਨੁਸਾਰ, “ਵਾਰਤਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਹੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮਤਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ Fables ਦੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਲਿਖਦਾ ਹੈ: ਵਿਚਾਰ ਇੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋ ਚੁਣਨ ਦੀ ਜਾਂ ਰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ- ਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਪਰੋਇਆ ਜਾਏ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰਤਕ ਦੇ ਵਖਰੇ ਤਾਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਸ਼ੋਭਤ ਕੀਤਾ ਜਾਏ।” 3) ਜੋਨੇਥਨ ਸਵਿਫ਼ਟ ਅਨੁਸਾਰ, “ਵਾਰਤਕ ਵਿੱਚ ਸਰਲਤਾ, ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਦੇ ਗੁਣ ਹੋਣੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੰਖੇਪਤਾ ਦੇ ਗੁਣ ਹੋਏ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। ਇਹਦੇ ਤਰਕ, ਦਲੀਲ ਅਤੇ ਸੋਚ-ਉਡਾਰੀ ਦੇ ਵੀ ਹੋਰ ਉਪਯੋਗੀ ਗੁਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦਿਲ ਦੀ ਗਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਜਾਮਾ ਪਹਿਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਾਰਤਕ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।”
2)ਸੋ ਵਾਰਤਕ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਕਿਸੇ ਛੰਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਇਸ ਨੂੰ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆ ਨਾਲ ਸਿੰਗਾਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿੱਤਕਾਰ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਲਿਪੀ ਬੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਿਆਕਰਨ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਕੂਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧੀ-ਤੱਤ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਰਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਨਾਨਕ ਕਾਲ ਦੀ ਵਾਰਤਕ
ਕੋਈ ਵੀ ਸਾਹਿਤ ਵੰਨਗੀ ਖਲਾਅ ਵਿਚੋਂ ਪੈਦਾ ਨਹੀ ਹੁੰਦੀ ਇਹ ਵੀ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿ ਮੁੱਢਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਨਾਨਕ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ ਨਾਨਕ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ  ਹੀ ਕਿਸੇ ਲੇਖਕ ਤੋਂ ਵਾਰਤਕ ਨਹੀ ਲਿਖਵਾ ਸਕਦੀ। ਇਸ ਲਈ ਪਹਿਲਾ ਵਾਰਤਕ ਲੲੀ ਉਚਿਤ ਮਾਹੌਲ ਹੋਣਾ ਜਰੁਰੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਦੀ ਜੇਕਰ ਗਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਇਸਤੇ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮਾੜਾ ਮੋਟਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਪ੍ਰਾਕਿਰਤਾਂ, ਅਪਭ੍ਰੰਸ਼, ਬ੍ਰਜ ਅਯੇ ਆਰਬੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ। ਜਿਵੇ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਮੁੱਢਲੀਆ ਤਿੰਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।ਇਸੇ ਵਿਚੋ ਹੀ ਅਪਭ੍ਰੰਸ਼ ਤੇ ਪ੍ਰਾਕਿਰਤਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ  ਹੋਇਆ। ਮੱਧਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਨਾਲ ਅਰਬੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ। ਪੰਜਾਬੀ ਮੱਧਕਾਲੀ ਵਾਰਤਕ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਵਾਰਤਕ ।
ਸਾਡੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਇੰਨਾ ਨਮੂਨਿਆਂ ਨੂੰ ਪੜਿਆ, ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਹਿਤੋਉਪਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਬੜੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨ ਤੇ ਇਹ ਜਨ ਜਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀਆਂ
ਪ੍ਰਾਕਿਰਤਾ ਵਿਚੋਂ ਪਾਲੀ ਕਾਫੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸੀ ਮਹਾਤਮਾਂ ਬੁੱਧ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰੰਥ ਇਸੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਤਕ ਕਥਾਵਾਂ ਇਸੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।
ਇਹਨਾਂ ਜਾਤਕ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਮੋਟਿਫ ਸਾਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਲਾਸ਼ੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇਸੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ 1200ਸਾਲ ਤੱਕ ਨੀਤੀ ਕਥਾਵਾਂ, ਦੰਦ ਕਥਾਵਾਂ, ਰੁਮਾਂਸ ਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਰੀ ਕਥਾਵਾਂ ਰਚੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਲੇਕਿਨ ਜਾਤਕ ਕਥਾਵਾਂ ਨੇ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ ਉਥੇ ਜਾਤਕ ਕਥਾਵਾਂ ਵੀ ਪਹੁੰਚੀਆਂ।
ਬ੍ਰਜ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਾਰ ਮਹਾਤਮਾਂ ਲਿਖੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਰਚਨਾ 'ਗੋਰਖ ਸਾਰ' ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਚਨਾ ਕਾਲ 1360ਈ.ਦੇ ਲਗਭਗ ਹੈ। ਡਾ.ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ ਨੇ  ਬ੍ਰਿਜ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੀ ਵਾਰਤਕ ਵੰਨਗੀ 'ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਮਹਾਤਮ' ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ 13ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਿੱਛੋ ਜਾ ਕੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਇਸ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਅਰਬੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਵੰਨਗੀਆਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ 'ਮਸਨਵੀ' ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੇ ਪ੍ਰਗਟਾਅ ਮਾਧਿਅਮ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਜਨਮਸਾਖੀਆਂ ਵਿਚ ਵਰਤਿਆ।ਮੱਧਕਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਦੇ ਕੁਝ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਨੂੰ ਵੀ ਇਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਰਨ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਧੀਨ ਦੋ ਮੁਸਲਿਮ ਬਣੇ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਅਰਬੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਸਲੋਂ ਨਵੀਂ ਭਾਸ਼ਾ ਸੀ।
ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੋਹਲੀ ਨੂੰ ਇਸ ਤਣਾਉ ਭਰੇ ਮਾਹੌਲ ਲਈ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ।
1.ਅਰਬੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਨਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਲਈ ਵਾਰਤਕ ਸਿਰਜਣਾ।
2.ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਪ੍ਰਕਿਰਤਕ, ਅਪਭ੍ਰੰਸ਼ ਨਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆ ਲੲੀ ਸਾਹਿਤ ਰਚਨਾ
3. ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਈ ਸਿੱਖ ਲਹਿਰ ਲਈ ਵਾਰਤਕ ਸਿਰਜਣਾ।
ਮੱਧਕਾਲੀ ਵਾਰਤਕ ਦੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਲਿਆ:
'ਜਨਮਸਾਖੀ' ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਮੂਲ 'ਸਾਖੀ' ਹੈ। ਸਾਖੀ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ, ਗਵਾਹੀ। ਪਰ ਇਥੇ ਸਾਖੀ ਸਾਹਿਤ ਰੂਪ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ-ਅੱਖੀ ਦੇਖੀ ਕਹਾਣੀ।
ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹਾਨ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਮੱਧਕਾਲੀ ਪਾਠਕ/ ਸਰੋਤਾਂ  ਇਸ ਗੱਲ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਲੇਖਕ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸੱਚ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ।ਇਸ ਸਾਹਿਤ ਰੂਪ ਦਾ ਭਾਵ ਇਹ ਸੀ -ਇਹ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗਵਾਹੀ ਮਿਲੇ। ਦੂਸਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਕਥਾਵਾਂ ਕਾਲਪਨਿਕ ਨਹੀ ਸਗੋਂ ਯਥਾਰਥਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਹਨ। ਡਾ.ਕਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ, 'ਗਲਪ' ਨੂੰ 'ਤੱਥ' ਵਾਂਗ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਮੱਧਕਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਕੲੀ ਥਾਈ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਸਾਖੀ ਅਤੇ ਜਨਮਸਾਖੀ ਵਿਚ ਹਲਕਾ ਜਿਹਾ ਭੇਦ ਹੈ। ਸਾਖੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹੇ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਜਾ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਮਹਾਨ ਵਿਅਕਤੀ  ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ-ਪੂਰਵਕ  ਅਤੇ ਤਰਤੀਬ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਰਚਨਾ 'ਸਾਖੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ' ਹੀ ਹੋਵੇਗੀ 'ਜਨਮ ਸਾਖੀ' ਨਹੀ।
ਜਨਮਸਾਖੀ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੀ ਜਨਮ ਤੋ ਲੈ ਕੇ ਮੌਤ ਤੱਕ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬਿਰਤਾਂਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ।
ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਸਾਹਿਤ ਰੂਪ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵੇਰਵਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਦੂਸਰੇ ਵਿਅਕਤੀ ਲੲੀ ਸਾਖੀਆ ਤਾਂ ਹਨ ਜਨਮਸਾਖੀ ਨਹੀ।
ਮੱਧਕਾਲੀ ਜਨਮਸਾਖੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਪੁਰਾਤਨ ਜਨਮਸਾਖੀ, ਸੋਢੀ ਮਿਹਰਬਾਨ ਵਾਲੀ ਜਨਮਸਾਖੀ, ਭਾਈ ਬਾਲੇ ਵਾਲੀ ਜਨਮ ਸਾਖੀ, ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਵਾਲੀ ਜਨਮਸਾਖੀ, ਆਦਿ ਸਾਖੀਆ ਅਤੇ ਭਾਈ ਬਿਧੀ ਚੰਦ ਵਾਲੀ ਜਨਮਸਾਖੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਸਾਖੀ ਅਤੇ ਜਨਮਸਾਖੀ ਵਿਚਲਾ ਅੰਤਰ ਉੱਪਰ ਸੱਪਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਰਥਾਤ ਸਾਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਘਟਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਸਾਖੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਸਾਧ, ਸੰਤ ਜਾਂ ਸਿੱਖ ਵੀ ਨਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ‌। 'ਸਿੱਖਾ ਦੀ ਭਗਤਮਾਲਾ ', 'ਸੌ ਸਾਖੀ' ਅਤੇ 'ਅੱਡਣ ਸ਼ਾਹ ਦੀਆ ਸਾਖੀਆ' ਇਹ ਕਿਸਮ ਦੀਆ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਹਨਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀਆਂ ਸਾਖੀਆਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੀਆਂ ਸਾਖੀਆ ਵੀ ਮਿਲਦੀਆ ਹਨ।
3.ਪਰਚੀ ਸਾਹਿਤ
4. ਰਹਿਤਨਾਮਾ ਸਾਹਿਤ
ਰਹਿਤਨਾਮਾ ਅਜਿਹਾ ਸਾਹਿਤ ਰੂਪ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਰਮ ਸੰਪ੍ਰਦਾਇ ਦੇ ਲੋਕਾ ਦੀ ਰਹਿਣੀ  ਬਹਿਣੀ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਧਾਰਮਿਕ ਰਹਿਣੀ ਬਹਿਣੀ ਨੂੰ ਠੀਖ ਰੱਖਣ ਲਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ । ਇਸ ਦੀ ਖਾਸ ਲੋੜ ਉਦੋਂ  ਪਈ  ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਨੇ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਨਿਯਮਬੱਧਤਾ ਨੂੰ ਵਾਰਤਕ ਵਿਚ ਅੰਕਿਤ ਕਯਨ ਵਾਲੀ ਵੰਨਗੀ ਨੂੰ ਰਹਿਤਨਾਮਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ‌। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਵੱਲੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸਿੱਖ ਮਰਿਆਦਾ ਨੂੰ ਭਾਈ ਦਇਆ ਸਿੰਘ, ਦੇਸਾ ਸਿੰਘ, ਚੌਪਾ ਸਿੰਘ  ਆਦਿ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ। ਪ੍ਰੇਮ ਸੁਮਾਰਗ ਗਰੰਥ ਅਤੇ ਸੁਧਰਾਮ ਮਾਰਗ ਗਰੰਥ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀਆ ਹੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਨਵ- ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮੀ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਸਮਝਾਉਣ ਲੲੀ 'ਪੱਕੀ ਰੋਟੀ' ਨਾਮ ਦੀ ਵਾਰਤਕ ਪੁਸਤਕ ਲਿਖੀ ਜੋ ਰਹਿਤਨਾਮਾ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇਕ ਹੋਰ ਵੰਨਗੀ। ਇਸ ਸਾਹਿਤ ਰੂਪ ਨੂੰ  ਮੱਧਕਾਲ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ  ਮਕਬੂਲੀਅਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਕਿਉਂਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਥਨ ਰਾਹੀ ਇਹ ਸਥਾਪਨਾ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ- "ਰਹਿਤ ਪਿਆਰੀ ਮੁਝ ਕਉ, ਸਿੱਖੁ ਪਿਆਰਾ ਨਾਹਿ।"
5. ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਸਾਹਿਤ
ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਵੰਨਗੀ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਤੋ ਬਾਅਦ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਈ। ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਬੜੀ ਸੰਖੇਪ ਸੀ। ਇਹ ਆਦੇਸ਼ਮਈ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਚ ਲਿਖੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਗੁਰੂ ਵਲੋਂ ਸਿਂਖਾ ਨੂੰ ਲਿਖੇ ਗਏ ਅਜਿਹੇ ਪੱਤਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਜਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੂਚਨਾ ਦਿੱਤੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਜਾਂ ਕੋਈ ਫਰਮਾਇਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਜਾਂ ਫਿਰ ਤਾਕੀਦ ਕੀਤੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਸੰਖੇਪ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਹ ਭਾਸ਼ਾ, ਧਰਮ, ਗੁਰੂ ਸਿੱਖਾਂ ਸਬੰਧਾ, ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਕਾਫ਼ੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਉਪਲੱਬਧ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ।
6. ਬਚਨ ਅਤੇ ਸੁਖਨ
7.ਸਾਰ
ਮੱਧਕਾਲ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਔਖੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸਾਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਸਾਰ ਵੀ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਪਲੱਬਧ ਕਰਵਾਏ ਗੲੇ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਔਖੀਆਂ, ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਅਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਧਾਰਮਿਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਨੋ ਸਥਿਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਸਮਝਾਉਦੇ ਸਨ। ਸਾਰ ਕਿਸੇ ਦਰਸ਼ਨ ਜਾਂ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਨਿਚੋੜ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ 'ਗੀਤਾਂ ਸਾਰ' ਅਤੇ  'ਬਿਬੇਕ ਸਾਰ' ਨਾਮ ਦੀਆਂ ਦੋ ਰਚਨਾਵਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਰਚਨਾਵਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਰਚਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਉੱਤਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਨੁਕਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਰਲ ਵਿਧੀ ਰਾਹੀਂ ਆਮ ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਕੇ ਸਮਝ ਕੇ ਸਮਝਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
8.ਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਸਲੇ
ਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਸਲਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਜਾਣੀ ਪਛਾਣੀ ਕਥਾ ਵਾਲੀ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਮਹਾਪੁਰਸ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਤੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੰਗ ਸਨ। ਕੲੀ ਵਾਰ ਕਥਾ ਨੂੰ ਮਿਥਿਹਾਸ ਵਿਚੋਂ ਲਿਆ ਹੁੰਦਾ। ਪੁਰਾਤਨ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਵਿਚ ਕਥਾ ਆਦਿ ਰਮਾਇਣ ਕੀ, ਨਿਰੰਕਾਰ ਅਤੇ ਬਿਹੰਗਮ ਕੀ ਕਥਾ, ਮਸਲੇ ਸੇਖ ਫਰੀਦ ਕੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸਨ। ਇਹਨਾ ਵਿਚੋਂ ਕਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਸਾਧ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ ਜਦਕਿ ਮਸਲੇ ਇਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋ ਮੁਕਤ ਹਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਹਨ।
ਪਰਮਾਰਥ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸ਼ਬਦ ਪਰਮੈਅਰਥ ਤੋਂ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਠਿਨ ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਸਮਝਾਉਣਾ। ਇਹ ਓਹ ਡੂੰਗੇਰੇ ਅਰਥ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿਸ ਰਚਨਾ ਦੇ ਅੰਤਰੀਵ ਵਿਚ ਲੁਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਵਾਰਤਕ ਕੋਈ ਗਲਪੀ ਪ੍ਰਸੰਗ ਰਚ ਕੇ ਕਿਸੇ ਇਕ ਧਿਰ ਪਾਸੋਂ, ਦੂਸਰੀ ਧਿਰ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲਿਖਤ ਦੇ ਅਰਥ ਸਮਝਾਉਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰਮਾਰਥ ਵੀ ਬਾਕੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਵੰਨਗੀਆਂ ਵਾਂਗ  ਜਨਮਸਾਖੀ ਦਾ ਭਾਗ ਬਣਾ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਹੋਏ ਹਨ। ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਪੁਰਾਤਨ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਵਿਚ ਮੇਹਰਬਾਨ ਦੇ ਲਿਖੇ ਜਪੁਜੀ ਦੇ ਪਰਮਾਰਥ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਗਿਆਨ ਰਤਨਾਵਲੀ, ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤਮਾਲਾ ਜਾਂ ਟੀਕਾ ਮਾਰਤੰਡ ਪੁਰਾਣ ਕਾ ਪ੍ਰਮਾਰਥਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਮੂਨੇ ਹਨ।
10. ਅਨੁਵਾਦ
ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਮਧਕਾਲ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੂਸਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਰਚੀਆਂ ਕਲਾਸੀਕਲ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਲਿਖੇ ਗਏ। ਇਹ ਅਨੁਵਾਦ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਬ੍ਰਜ ਰਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਨੇ ਅੰਤਰ ਭਾਸ਼ਾਈ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੇ ਰਾਹ ਖੋਲ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਰਲਤਾ ਨਾਲ ਆਮ ਵਿਅਕਤੀ ਤਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਇਹਨਾਂ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਹੀ ਪਾਰਸ ਭਾਗ ਵਰਗੀ ਸੰਸਾਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁਸਤਕ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋਈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੋਗ ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਟ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਮਾਇਣ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਪੁਰਾਣ, ਅਸ਼ਟ ਵਕਰ ਸਹਿੰਤਾ, ਭਗਵਤ ਗੀਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗ੍ਰੰਥ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਾਰਤਕ ਵੰਨਗੀਆਂ ਨੂੰ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆਤਮਕ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ - ਜਨਮਸਾਖੀ, ਸਾਖੀ, ਕਥਾਵਾਂ, ਮਸਲੇ ਆਦਿ ਬਿਰਤਾਂਤ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਚ ਲਿਖੇ ਗਏ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਚੀਆਂ ਪਰਮਾਰਥ, ਅਨੁਵਾਦ, ਰਹਿਤਨਾਮੇ, ਸਾਰ ਆਦਿ ਵਿਖਿਆਤਮਕ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਚ ਰਚੇ ਗਏ। ਪੁਰਾਤਨ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਖੜੋਤ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿਉਕਿ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੀਤਣ ਨਾਲ ਇਸ ਵਿਚ ਪਰਿਵਰਤਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਮੱਧਕਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ: ਸਾਂਝੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ
2.ਯਥਾਰਥ ਦੀ ਥਾਂ ਅਧਿਆਤਮਕਤਾ ਤੇ ਜ਼ੋਰ
3.ਇਸਤਰੀ ਜਾਤੀ ਦੀ ਨਿਖੇਧੀ
4.ਸੰਵਾਦ ਸਿਰਜਣਾ
5.ਬਿਰਤਾਂਤ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ
6.ਵਾਰਤਕ ਦੀ ਥਾਂ ਕਾਵਿ ਦੀ ਬਹੁਲਤਾ
7.ਰੂੜੀਬੱਧਤਾ ਦਾ ਪਾਲਣ
8.ਛੰਦਾਬਦੀ ਦਾ ਬੰਧੇਜ
9.ਅਰਬੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਪੰਜਾਬੀ
10.ਕਾਵਿ ਧਾਰਾਵਾਂ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਚੱਲਣਾ।
ਚੱਕ ਸੇਮਾਂ
ਪਿੰਡ ਚੱਕ ਸੇਮਾਂ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 270ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 100ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਡਾਕਘਰ ਜੰਡ ਸਾਹਿਬ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151203 ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਫਰੀਦਕੋਟ ਗੁਰੂ ਹਰਸਹਾਏ ਸੜਕ ਤੋਂ 2ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਕੋਹਰ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਫੈਜ਼ਾ ਅਹਿਮਦ ਮਲਿਕ
ਫੈਜ਼ਾ ਅਹਿਮਦ ਮਲਿਕ (ਜਨਮ 15 ਮਈ 1970) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ 2002 ਤੋਂ ਮਈ 2018 ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸੂਬਾਈ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਮਈ 1970 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਉਸਨੇ 1989 ਵਿੱਚ ਕਵੀਨ ਮੈਰੀ ਕਾਲਜ, ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਸਿਆਸੀ ਕਰੀਅਰ
ਉਹ 2002 ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵੀਂ ਸੀਟ 'ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ (ਪੀਪੀਪੀ) ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸੂਬਾਈ ਅਸੈਂਬਲੀ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।
ਉਹ 2008 ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵੀਂ ਸੀਟ 'ਤੇ ਪੀਪੀਪੀ ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸੂਬਾਈ ਅਸੈਂਬਲੀ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।
ਉਹ 2013 ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵੀਂ ਸੀਟ 'ਤੇ ਪੀਪੀਪੀ ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸੂਬਾਈ ਅਸੈਂਬਲੀ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1970 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਟ੍ਰੋਜਨ ਹਾਰਸ
right|thumb|358x358px|ਵਰਜੀਲੀਅਸ ਵੈਟੀਕਾਨਸ (Vergilius Vaticanus) ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਲੱਕੜ ਦਾ ਘੋੜਾਂ right|thumb|300x300px| ਟ੍ਰੋਜਨ ਹਾਰਸ ਜਾਂ ਲੱਕੜ ਦਾ ਘੋੜਾ ਇਕ ਕਥਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਨੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ ਟਰੌਏ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਿਲ ਹੋਣ ਲਈ ਲੱਕੜੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਘੋੜੇ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ (ਜਿਸ ਦੇ ਖਾਲੀ ਖੋਲ ਅੰਦਰ ਕੁਝ ਨਿਪੂੰਨ ਸੈਨਿਕ ਲੁਕੇ ਸੀ) ਅਤੇ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਟਰਾਏ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਵਰਜਿਲ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਲਾਤੀਨੀ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਦਾ ਏਨਿਡ ਔਰ ਕੁਈਂਤੂਸ ਆਫ਼ ਸਿਮਨਰਾ  ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਟ੍ਰੋਜਨ ਹਾਰਸ ਟਰਾਏ ਦੀ ਜੰਗ ਦੀ ਕਥਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਘਟੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਕਾਂਸੀ ਯੁੱਗ ਵਿਚੋਂ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਰਚਨਾ ਹੋਮਰ ਦੀ  ਓਡੀਸੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ  ਅਤੇ ਇਲੀਆਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਹ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਦੀ ਚਾਲ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕਿਆ ਤੇ ਕਿ ਅੰਤ ਟਰੌਏ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਿਲ ਹੋ ਸਕੇ। ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਰਣਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 10 ਸਾਲ ਦੀ ਬੇਅਰਥ ਸੰਘਰਸ਼ ਘੇਰਾਬੰਦੀ  ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਘੋੜੇ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ 30 ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵੀ ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਟ ਟੁਕੜੀ ਛੁਪਾ ਦਿੱਤੀ। ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਨੇ ਇਥੋਂ ਨਿਕਲਣ ਦਾ ਨਾਟਕ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਟ੍ਰੋਜਨਸ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਇਨਾਮ ਸਮਝ ਕੇ ਟਰੌਏ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ  ਲੈ ਆਏ। ਉਸੇ ਰਾਤ ਯੂਨਾਨੀ ਸੈਨਾ ਨੇ ਟਰੌਏ ਸ਼ਹਿਰ  ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਜਿਤ ਕੇ ਇਸਦਾ ਅੰਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਯੂਨਾਨੀ  ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੋਮੇਰਿਕ ਈੳਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਲੱਲੜ ਦਾ ਘੋੜਾ (Δούρειος Ἵππος, Doureios Hippos) ਅਤੇ "ਗਿਫ਼ਟ ਹਾਰਸ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਲਾਓਕੁਨ ਦਾ ਕਥਨ "Equo ne credite, Teucri शामिल है।Quidquid id est, timeo Danaos et ferentes. " ("ਟ੍ਰੋਜਨ ਘੌੜੇ ਉਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾ ਕਰੋ,ਚਾਹੇ ਜੋ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਮੈਨੂੰ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਆਂਦੇ ਤੌਹਫਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਡਰ ਲਗਦਾ ਹੈ।") ਆਧੁਨਿਕ ਕਹਾਵਤ " ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਆਂਦੇ ਤੌਹਫ਼ੇ ਤੋਂ ਵੀ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਂਹੀਦਾ ਹੈ" ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਇਥੋਂ ਹੀ ਹੋਈ। right|thumb|267x267px|
ਤੱਥਗਤ ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਨ
left|thumb|212x212px|ਹੈਨਰਿਕ ਸ਼ਲੀਮਾਰ ਹੋਮਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਟਰੌਏ ਪਾਣੀ ਦੀ ਇੱਕ ਨਹਿਰ ਹੇਲੇਸਪੋਂਟ, ਜੋ ਅਨਾਤੋਲੀਆ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਉਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। 1870 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ, ਜੈਨਰਿਕ ਸ਼ਲੀਮਾਰ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। ਹੋਮਰ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਵਿਵਰਣ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸਨੇ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਹਿਸਾਰਲਿਕ ਵਿੱਚ ਖੁਦਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੇ ਉਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦਾ ਖੰਡਰਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਿਆ। ਅਨੇਕਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਹਿੰਸਾਤਮਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਢਾਹੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਪਰ ਇਹ ਸ਼ਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕਿ ਹੋਮਰ ਦਾ ਟਰੌਏ ਕਿਹੜਾ ਸੀ।
ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰੋਜਨ ਹਾਰਸ ਕਿਸੇ ਭੂਚਾਲ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੋਵੇ ਜੋ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਆਇਆ ਹੋਵੇ, ਜਿਸਨੇ ਟਰੌਏ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਨਲੇ ਲਈ ਖੁੱਲਾ ਕਰ ਦਿਤਾ ਹੋਵੇ।
ਛਵੀਆਂ
ਇਥੇ ਟ੍ਰੋਜਨ ਹਾਰਸ ਦਾ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਹੀ ਜਿਉਂਦਾ ਸ਼ਾਸਤਰ ਚਿਤਰਣ ਹੈ। ਇੱਕ ਨਕਾਸ਼ੀ, ਜੋ ਮਈਕੋਨੋਸ ਬਰਤਨ ਦੇ ਉਪਰ ਹੈ। ਇਹ 8 ਈ.ਪੂ. ਦੇ ਲਗਭਗ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ
ਗੁਲਦਾਊਦੀ
ਗੁਲਦਾਊਦੀ (Chrysanthemum) ਪੱਤਝੜ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦਾ ਫੁੱਲ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ 30 ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ। ਇਹ ਮੂਲ ਤੌਰ ’ਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਦਾ ਪੌਦਾ ਹੈ। ਗੁਲਦਾਊਦੀ ਨੂੰ 3500 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਉਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਠਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਫੁੱਲ ਜਾਪਾਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਮੁਹਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਸਤਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ’ਚ ਇਹ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ ਕਰਾਈਸੈਂਥੀਮਮ (Chrysanthemum) ਕਹਾਇਆ ਜਿਸਦਾ ਯੂਨਾਨੀ ਵਿੱਚ ਮਤਲਬ ਹੈ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਫੁੱਲ।
ਗੁਲਦਾਊਦੀਆਂ ਦਾ ਮੰਡੀਕਰਨ
thumb|ਗੁਲਦਾਊਦੀ ਦੇ ਫੁੱਲ
ਖੇਤੀ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨਤਾ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨਾ ਵੀ ਇੱਕ ਲਾਹੇਵੰਦ ਧੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੰਡੀਕਰਨ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਗੁਲਦਾਉਦੀ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਗੁਲਦਾਉਦੀ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ 270 ਕਿਸਮਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦਿਆਂ ਡਾ: ਰਮੇਸ ਕੁਮਾਰ, ਮੁਖੀ, ਫਲੋਰੀਕਲਚਰ ਅਤੇ ਲੈਂਡ ਸਕੇਪਿੰਗ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ,ਭਾਰਤ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਨੂੰ ਵਪਾਰਕ ਪੱਧਰ ਤੇ ਲਿਆਉਣ ਹਿਤ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਲਗਪਗ ਬਾਰਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਮੰਡੀਕਰਨ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਗੁਲਦਾਉਦੀ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਬੂਟਿਆਂ ਨੂੰ ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਉੱਪਰੰਤ ਜੁਲਾਈ ਵਿੱਚ ਬੀਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਵੰਬਰ ਅਤੇ ਦਸੰਬਰ ਦੌਰਾਨ ਫੁੱਲ ਖਿੜਦੇ ਹਨ। ਡਾ: ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਔਲਖ, ਉਪ-ਕੁਲਪਤੀ, ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਮੁਤਾਬਕ,ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਸਤਰਾਂ “ਗੁਲਦਾਉਦੀਆਂ ਆਈਆਂ, ਸਾਡੀਆਂ ਗੁਲਦਾਉਦੀਆਂ ਆਈਆਂ, ਬਾਗੀਂ ਆਈ ਬਹਾਰ” ਦਰ੍ਸਾਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਖੇੜਿਆਂ ਭਰਪੂਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਗੁਲਦਾਊਦੀ ਦੇ ਫੁੱਲ ਅਹਿਮ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀ: ਨਬਾਰਡ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਕਾਸ ਬੈਂਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੜੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੁੱਲ
ਵਾਕੰਸ਼
ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਵਾਕੰਸ਼ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਉਹ ਸਮੂਹ (ਕਦੇ-ਕਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ) ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਵਾਕ ਦੀ ਵਾਕ-ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਕਾਈ ਵਜੋਂ ਕਾਰਜ ਕਰੇ।
ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਵਿਆਕਰਨਿਕ ਵਰਗ (ਨਾਂਵ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ, ਕਿਰਿਆ, ਕਿਰਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ, ਸੰਬੰਧਕ, ਯੋਜਕ ਅਤੇ ਵਿਸਮਿਕ) ਦੇ ਸੂਚਕ ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਸ਼ਬਦ-ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਵਾਕੰਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਾਕੰਸ਼ ਉਪਵਾਕ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਿਆਕਰਨਿਕ ਇਕਾਈ ਹੈ। ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਸਮੂਹ ਨੂੰ, ਜੋ ਵਿਆਕਰਨਿਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਕਾਰਜ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੋਵੇ, ਵਾਕੰਸ਼ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਵਾਕ ਵੇਖੋ- ਪਹਿਲੇ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸ਼ਬਦ ਸੀ। 'ਕਾਕਾ' ਨਾਂਵ ਹੈ, ਪਰ 'ਰੋਇਆ' ਕਿਰਿਆ। 'ਕਾਕਾ' ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ ਹੈ 'ਤੇ 'ਰੋਇਆ' ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼। ਦੂਜੇ ਵਾਕ ਵਿੱਚ 'ਰੋਇਆ' ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸ਼ਬਦ ਹਨ। ਨਾਂਵ ਵਰਗ ਦਾ ਕਾਰਜ ਹੀ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ ਹਨ। ਚੌਥੇ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸ਼ਬਦ 'ਬਹੁਤ ਰੋਇਆ' ਅਤੇ ਪੰਜਵੇਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸ਼ਬਦ 'ਅੱਜ ਸਵੇਰੇ ਬਹੁਤ ਰੋਇਆ ਸੀ' ਕਿਰਿਆ ਵਰਗ ਦਾ ਕਾਰਜ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼ ਹਨ।
ਉਪਰੋਕਤ ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਵਿਆਕਰਨਿਕ ਵਰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਜਿੰਨੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ, ਓਨੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਹੀ ਵਾਕੰਸ਼ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਵਾਕੰਸ਼, ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼, ਕਿਰਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਵਾਕੰਸ਼, ਸੰਬੰਧਕੀ ਵਾਕੰਸ਼, ਯੋਜਕੀ ਵਾਕੰਸ਼ ਅਤੇ ਵਿਸਮਕੀ ਵਾਕੰਸ਼, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਾਕੰਸ਼ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਹੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ- ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ ਅਤੇ ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼। ਬਾਕੀ ਵਾਕੰਸ਼ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਬਣਕੇ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਾਕੰਸ਼
ਮਾਲਤੀ ਚੌਧਰੀ
ਮਾਲਤੀ ਦੇਵੀ ਚੌਧਰੀ! (née ਸੇਨ) (1904-1998) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਕਾਰਕੁੰਨ ਅਤੇ ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ 1904 ਨੂੰ, ਇੱਕ ਉੱਚ ਮੱਧ-ਵਰਗੀ ਬ੍ਰਹਮੋ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਬੈਰਿਸਟਰ ਕੁਮੁਦ ਨਾਥ ਸੇਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਢਾਈ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਖੋ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਨੇਹਲਤਾ ਸੇਨ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇਕੱਲੀ ਵੱਡੀ ਕੀਤਾ, ਦੀ ਧੀ ਸੀ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਮਾਲਤੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਮੂਲ ਬਿਕਰਮਪੁਰ, ਢਾਕਾ (ਹੁਣ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ) ਦੇ ਕਮਾਰਖੰਡ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਸਿਮੁਲਤਾ, ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਉੱਪਰ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਨਾਨਾ, ਬਿਹਾਰੀ ਲਾਲ ਗੁਪਤਾ, ਆਈ.ਸੀ.ਐਸ, ਸਨ, ਜੋ ਬਰੋਦਾ ਦੇ ਦੀਵਾਨ ਬਣੇ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਮਮੇਰੇ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਪਹਿਲੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਰਣਜੀਤ ਗੁਪਤਾ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਆਈਸੀਐਸ, ਅਤੇ ਇੰਦਰਜੀਤ ਗੁਪਤਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਨ। ਇਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਭਰਾ, ਪੀ.ਕੇ. ਸੇਨ ਗੁਪਤਾ, ਸਾਬਕਾ ਇੰਨਕਮ ਟੈਕਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਸੀ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਆਮਦਨ ਸੇਵਾ (Indian Revenue Service) ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਦੂਜਾ ਭਰਾ, ਕੇ. ਪੀ. ਸੇਨ, ਜਿਸਦਾ ਪੋਸਟ ਮਾਸਟਰ ਜਨਰਲ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੀ, ਭਾਰਤੀ ਡਾਕ ਸੇਵਾ, ਸੀ। ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਬੱਚਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਲਾਡਲੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਸਨੇਹਲਤਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਲਈ ਲਿਖਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਟੈਗੋਰ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਤਰਜਮਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਕਿਤਾਬ ਜੁਗਲਾਂਜਲੀ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮਾਲਤੀ ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਜਦੋਂ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਭਾਰਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਤਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਅਪਨਾ ਲਈ ਸੀ। 'ਰਿਮਿਨੀਸੈਂਸਿਸ ਆਫ ਸਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ' ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, "ਮਾਲਤੀ ਵਿਸ਼ਵ-ਭਾਰਤੀ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਬਣਕੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਭਾਰਤੀ ਦੀ ਲਾਭਕਾਰੀ ਵੀ ਸੀ। ਗੁਰਦੇਵ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦੇਸ਼ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦ, ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਾਲਤੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ  ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ।"
ਸਮਾਜਿਕ ਕੰਮ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ
thumb|ਗਾਂਧੀਜੀ ਉਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਤੂਫ਼ਾਨੀ" ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। right|thumb|ਉਹ ਟੈਗੋਰ ਦੀ ਪਸੰਦੀਦਾ "ਮੀਨੂ" ਸੀ ਉਸਦੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉੜੀਸਾ ਉਸ ਦਾ ਘਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਖੇਤਰ ਸੀ।ਚੌਧਰੀ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਅਨਾਖਿਆ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਗਏ, ਹੋ ਹੁਣ ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਜਗਤਸਿੰਘਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਗੰਨੇ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਚਿੰਤਾ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ, ਲੋਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਕਰਨ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੁਬਾਰਾ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗੁਆਂਢੀ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਲਗ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਜਲਦੀ ਹੀ ਲੂਣ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਅਭਿਆਨ ਚੱਲ ਪਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਦ ਪਏ। ਕਾਰਕੁੰਨਾਂ ਵਜੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਮਾਹੌਲ ਸਿਰਜਣ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਕੈਦੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਵੀ, ਉਹ ਸੰਗੀ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਗਾਇਨ ਗਾਉਣ ਨੂੰ ਆਯੋਜਿਤ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਦੇ ਸਨ।
ਫਰਵਰੀ 1933 ਵਿੱਚ, ਚੌਧਰੀਆਂ ਨੇ ਉਤਕਲ ਕਾਂਗਰਸ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਕਰਮੀ ਸੰਘ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕਾਂਗਰਸ ਸੋਸ਼ਿਆਲਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਉੜੀਸਾ ਪ੍ਰਾਂਤਕ ਬ੍ਰਾਂਚ ਬਣੀ, ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।
ਉਸਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਹੋਰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਕਾਰਕੁੰਨ ਮਹਿਲਾ ਦੇ ਨਾਲ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ (1921, 1936, 1942 ਵਿੱਚ) ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਲਾ ਦੇਵੀ, ਰਾਮਾਦੇਵੀ ਚੌਧਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ।
ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਨੇ 1946 ਵਿੱਚ ਉੜੀਸਾ ਵਿੱਚ ਅੰਗੁਲ ਵਿੱਖੇ ਬਾਜੀਰੋਟ ਛੱਤਰਵਾਸ ਅਤੇ 1948 ਵਿੱਚ ਅੰਗੁਲ ਵਿਖੇ ਉਤਕਲ ਨਵਜੀਵਨ ਮੰਡਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1904 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1998 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਕਾਰਕੁਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਕਰ
ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ
ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਫ਼ੈਡੇਰੀਕੋ ਫ਼ੈਲੀਨੀ
ਫ਼ੈਡੇਰਿਕੋ ਫ਼ੈਲੀਨੀ  (20 ਜਨਵਰੀ 1920 – 31 ਅਕਤੂਬਰ 1993) ਇੱਕ ਇਤਾਲਵੀ ਫਿਲਮ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵਿਲੱਖਣ ਸ਼ੈਲੀ ਕਰ ਕੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਗਭਗ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ, ਫ਼ੈਲੀਨੀ ਨੇ la Dolce Vita ਲਈ ਪਾਮ ਦ'ਓਰ ਜਿੱਤਿਆ, ਬਾਰਾਂ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡਾਂ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਚਾਰ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕੀਤਾ, ਜਿਹਨਾਂ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਵਧੀਆ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਸਕਰ ਮਿਲਿਆ। 1993 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਲਾਸ ਏਂਜਲਿਸ ਵਿੱਚ 65ਵੇਂ ਸਾਲਾਨਾ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਸਮਾਗਮ ਸਮੇਂ ਜੀਵਨ ਭਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਆਨਰੇਰੀ ਆਸਕਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਜੈਕਲਿਨ ਫ਼ਰਨਾਂਡਿਜ਼
ਜੈਕਲੀਨ ਫ਼ਰਨਾਂਡੇਜ਼ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾਈ ਮੂਲ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਮੌਡਲ ਹੈ ਜੋ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ 2006 ਵਿੱਚ ਮਿਸ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸ ਰਹਿ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। 2010 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਲਾਦੀਨ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰਕੇ ਆਈਫ਼ਾ ਅਤੇ ਸਟਾਰਡਸਟ ਵੱਲੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਵੀਂ ਅਦਾਕਾਰਾ ਦਾ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ।
2009 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਡਲਿੰਗ ਅਸਾਈਨਮੈਂਟ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਫਰਨਾਂਡੀਜ਼ ਨੇ ਸੁਜੋਏ ਘੋਸ਼ ਦੇ ਕਲਪਨਾ ਡਰਾਮੇ ਅਲਾਦੀਨ ਲਈ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਆਡੀਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਫਰਨਾਂਡੀਜ਼ ਨੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਥ੍ਰਿਲਰ ਮਰਡਰ 2 (2011) ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜੋ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਫਲ ਏਂਸੇਬਲ-ਕਾਮੇਡੀ ਹਾਊਸਫੁੱਲ 2 (2012) ਅਤੇ ਐਕਸ਼ਨ ਥ੍ਰਿਲਰ ਰੇਸ 2 (2013) ਵਿੱਚ ਗਲੈਮਰਸ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਆਈਆਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ =ਨੂੰ ਸਰਵੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਲਈ ਆਈਫਾ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਫਰਨਾਂਡੀਜ਼ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਐਕਸ਼ਨ ਫ਼ਿਲਮ ਕਿੱਕ (2014) ਅਤੇ ਕਾਮੇਡੀਜ਼ ਹਾਊਸਫੁੱਲ 3 (2016) ਅਤੇ ਜੁੜਵਾ 2 (2017) ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ।
ਆਪਣੇ ਸਕ੍ਰੀਨ ਐਕਟਿੰਗ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਫਰਨਾਂਡੀਜ਼ ਨੇ ਡਾਂਸ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ 'ਝਲਕ ਦਿਖਲਾ ਜਾ' (2016–2017) ਦੇ ਨੌਵੇਂ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੱਜ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਮਰਥਕ ਹੈ, ਸਟੇਜ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਕਰੀਅਰ
ਜੈਕਲੀਨ ਫਰਨਾਂਡੀਜ਼ ਦਾ ਜਨਮ 11 ਅਗਸਤ 1985 ਨੂੰ ਮਨਾਮਾ, ਬਹਿਰੀਨ, ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਇੱਕ ਬਹੁ-ਨਸਲੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਐਲਰੋਏ ਫਰਨਾਂਡੇਜ਼, ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾਈ ਬਰਗਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ, ਕਿਮ, ਮਲੇਸ਼ੀਅਨ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਮੂਲ ਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਨਾ-ਨਾਨੀ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੜਦਾਦਾ-ਦਾਦੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗੋਆ ਤੋਂ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸਨ, 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਿੰਹਲੀ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਸਿਵਲ ਅਸ਼ਾਂਤੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਬਹਿਰੀਨ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇ, ਜੋ ਇੱਕ ਏਅਰ ਹੋਸਟੈਸ ਸੀ।[6] ਉਹ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਅਤੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਚਾਰ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਹੈ।  ਬਹਿਰੀਨ ਵਿੱਚ ਸੈਕਰਡ ਹਾਰਟ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ   , ਉਸ ਨੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਸਿਡਨੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਜਨ ਸੰਚਾਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।  ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਬਰਲਿਟਜ਼ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਗ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਸਪੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖੀ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਤੇ ਅਰਬੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ।
ਡਾ. ਗੁਰਭਗਤ ਸਿੰਘ
'''ਡਾ. ਗੁਰਭਗਤ ਸਿੰਘ''' (21 ਸਤੰਬਰ 1938 - 4 ਅਪਰੈਲ 2014) ਉੱਘੇ ਚਿੰਤਕ, ਵਿਦਵਾਨ ਖੋਜੀ, ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸਨ। ਉਹ ਪੱਛਮੀ ਅਧਿਐਨ ਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਧਾਰਨੀ ਸਨ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਨ।
ਜੈਕਲਿਨ ਫ਼ਰਨਾਂਡਿਜ਼
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਕਰੀਅਰ
ਫਰਨਾਂਡੀਜ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਬਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮ ਸਟਾਰ ਬਣਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਜੌਨ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਐਕਟਿੰਗ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਰਿਪੋਰਟਰ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਆਈਆਂ। 2006 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਿਤਾ ਦੀ ਜੇਤੂ ਦਾ ਤਾਜ ਪਹਿਨਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਵਿਸ਼ਵ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ 2006 ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ। 2015 ਦੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਫਰਨਾਂਡੇਜ਼ ਨੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ "ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਸਿਖਲਾਈ ਆਧਾਰ" ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ: "ਇਹ ਇੱਕ ਮਾਧਿਅਮ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ, ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ, ਆਤਮ ਵਿਸ਼ਵਾਸ" ਬਾਰੇ ਹੈ। 2006 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸੰਗੀਤ ਜੋੜੀ ਬਾਥੀਆ ਅਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ ਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਔਰਤ ਗਾਇਕਾ ਉਮਰੀਆ ਸਿੰਹਵਾਂਸਾ ਦੇ ਗੀਤ "ਓ ਸਾਥੀ" ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1985 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਡਾ. ਗੁਰਭਗਤ ਸਿੰਘ
ਜੀਵਨੀ
ਗੁਰਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 21 ਸਤੰਬਰ 1938 ਨੂੰ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਜਾਚਕ ਨਾਮਵਰ ਲੇਖਕ ਸਨ। ਨਾਮਵਰ ਆਲੋਚਕ ਡਾ. ਸਤਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਭਰਾ ਸਨ। ਡਾ. ਗੁਰਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਐਮ ਏ ਅਤੇ ਪੀ-ਐਚ.ਡੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਸਟੇਡੀਓ ਇਨਿਓ ਟਰਦਿਨਿ
ਸਟੇਡੀਓ ਇਨਿਓ ਟਰਦਿਨਿ, ਇਸ ਨੂੰ ਪਰਮਾ, ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਪਰਮਾ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 23,045 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
ਡਾ. ਗੁਰਭਗਤ ਸਿੰਘ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ
ਸਟੇਡੀਓ ਇਨਿਓ ਟਰਦਿਨਿ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਟਲੀ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ
੩੯੦
390 (39 ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਜੱਗੀ
'''ਡਾ. ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਜੱਗੀ''' ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਅੱਧੀ ਸਦੀ ਤੋਂ ਵਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸਾਹਿਤ ਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਆ ਰਹੇ ਵੱਡੇ ਵਿਦਵਾਨ ਲੇਖਕ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ
ਅਲਬਾਟਰੌਸ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਲਬਾਟਰੌਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮੁੰਦਰੀ ਪੰਛੀ
ਦੌਲਤਪੁਰ, ਆਦਮਪੁਰ
ਦੌਲਤਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਆਦਮਪੁਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਝੁੱਗੀ-ਝੌਂਪੜੀ
ਝੁੱਗੀ ਝੌਂਪੜੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸੰਘਣੀ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨੀਵੇਂ ਪੱਧਰ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਸਿਰ ਛਿਪਾਣ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਜਾਂ ਬਸਤੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਬਸਤੀਆ ਦਾ ਅਕਾਰ ਦੇਸ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਵੱਖਰਾ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਝੁੱਗੀ ਝੌਂਪੜੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਗ਼ਰੀਬ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਉਣ ਲਈ ਬਿਜਲੀ, ਪੀਣ ਲਈ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰਾ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਰਹਿਣ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਮੁਢਲੀਆਂ ਲੋੜਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵੀ ਨਸੀਬ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 93 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕ ਝੁੱਗੀ-ਝੌਂਪੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ 25 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਸੋਂ ਸਲੱਮ ਬਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਸਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂਕਿ ਮੁੰਬਈ ਵਰਗੇ ਮਹਾਂਨਗਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਬਹੁਤੀ ਵਸੋਂ ਸਲੱਮ ਬਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਗੰਦੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਦੇ 80-90 ਲੱਖ ਬੱਚੇ ਸਕੂਲ ਜਾਣ ਦੀ ਥਾਂ ਮਿਹਨਤ-ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਅਤੇ ਭੀਖ ਮੰਗਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦੀ ਦਰ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਲੱਮ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਵਧਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਗ਼ਰੀਬ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵੱਲ ਨੂੰ ਪਰਵਾਸ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ੀ ਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਦਿਨ-ਬ-ਦਿਨ ਘਟਣਾ ਹੈ।
ਉਦਮ
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਵਾਲੇ ਝੁੱਗੀ-ਝੌਂਪੜੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਘਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਕੇ ਸਲੱਮ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਯੋਜਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ 250 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਸਲੱਮ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਜ 12ਵੀਂ ਪੰਜ-ਸਾਲਾ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। Manjot Bhullar.
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਗੁਰਦੁਵਾਰਾ ਸ੍ਰੀ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ ਕੋਟਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ
ਨਤਾਸ਼ਾ ਜਿਮੇਨਜ਼
ਨਤਾਸ਼ਾ ਜਿਮੇਨਜ਼ ਇੱਕ ਟਰਾਂਸ ਅਤੇ ਇੰਟਰਸੈਕਸ ਕਾਰਕੁੰਨ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਮੁਲਾਬੀ ਦਾ ਜਨਰਲ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਇੰਟਰਸੈਕਸ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਫੰਡ ਦੀ ਅਡਵਾਈਜਰੀ ਬੋਰਡ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ 'ਤੇ ਇੰਟਰ-ਅਮਰੀਕੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ 'ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਇੰਟਰਸੈਕਸ ਹੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਈ ਸੀ।
ਸਰਗਰਮੀ
30 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਇੱਕ ਇੰਟਰਸੈਕਸ ਅਤੇ ਟਰਾਂਸ ਕਾਰਕੁੰਨ, ਜਿਮੇਨਜ਼ ਨੇ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਰਗਰਮਤਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤਾ।
ਕੰਮ
ਜਿਮੇਨਜ਼ ਨੇ ਇਸ 'Erfahrungen intergeschlechtlicher Menschen in der Welt der zwei Geschlechter' ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਲੀਸਾ ਬਾਰਥ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਿਰਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 'ਵੱਟ ਇਜ ਦ ਪੋਇੰਟ ਆਫ ਏ ਰੇਵੋਲਿਉਸ਼ਨ ਇਫ ਆਈ ਕਾਂਟ ਡਾਂਸ' ਜੇਨ ਬੇਰੀ ਅਤੇ ਜੇਲਿਨਾ ਡੋਰਡੇਵਿਕ ਨੇ ਬਣਾਈ ਸੀ। Interdicciones ਨੂੰ ਮਾਉਰੋ ਕੈਬਰਲ ਨੇ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਵਰਗ
ਮੀਰਾ
ਮੀਰਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੁਰਗਾਬੀ
ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੁਰਗਾਬੀ (Gull) ਚੀਲ ਜਾਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪੰਛੀ ਹੈ ਜੋ ਨਦੀਆਂ ਸਾਗਰਾਂ ਦੇ ਉੱਤੇ ਉੱਡਦਾ ਹੋਇਆ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਕੱਦ ਦਰਮਿਆਨੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰੰਗ ਘਸਮੈਲਾ ਜਾਂ ਸਫੇਦ, ਵਿੱਚ-ਵਿੱਚ ਪਾਥੇ ਅਤੇ ਖੰਭ ਉੱਤੇ ਕਾਲ਼ੇ ਬਿੰਦੁ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੀ ਅਵਾਜ ਬਹੁਤ ਖਰਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਗੈਲਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮੁੰਦਰੀ ਪੰਛੀ
ਸਿਕੰਦਰਪੁਰ, ਜਲੰਧਰ
ਸਿਕੰਦਰਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਆਦਮਪੁਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜੂਮਲਾ (ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ)
ਜੂਮਲਾ (joomla) ਇੱਕ ਮੁੱਕਤਸਤ੍ਰੋਤ ਲਈ ਨਿਸ਼ੂਲਕ ਸਮਗ੍ਰੀ ਪ੍ਰ੍ਬੰਦ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਇੰਟਰਨੇਟ ਅਤੇ  ਇੰਟਰਾਨੇਟ ਨਾਲ ਸਮਗ੍ਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਿਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ "ਮਾਡਲ-ਵਯੂ-ਕੰਟ੍ਰੋਲ ਵੈਬ ਏਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਫ਼ਰੇਮਵਰਕ" ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੀਏਚਪੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ MySQL ਦਾ ਡਾਟਾਬੇਸ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜੂਮਲਾ (ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ)‎ 17 ਅਗਸਤ 2005 ਵਿੱਚ ਅਸਤਿਤਵ ਵਿੱਚ ਆਇਆ।
੩੯੧
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਰੇਡਾਰ ਇਮੇਜਿੰਗ ਸੈਟੇਲਾਈਟ-੧
ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਰਾਡਾਰ ਇਮੇਜ਼ਿੰਗ ਉਪਗ੍ਰਹਿ-1 (ਰੀਸੈਟ-1) ਦਾ ਪੀ.ਐਸ.ਐਲ.ਵੀ-ਸੀ 19 ਰਾਹੀਂ ਸਫ਼ਲ ਪ੍ਰੀਖਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ । ਇਹ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਮੌਸਮ ਸਬੰਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਏਗਾ। ਇਹ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਣ ਕੇ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਅੱਜ ਸਵੇਰੇ 5:47 ਵਜੇ ਦਾਗਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਲਗਪਗ 19 ਮਿੰਟ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੂੰ ਸਫ਼ਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਫ਼ਲ ਪ੍ਰੀਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌੜ ਗਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਦੂਸਰੇ ਨੂੰ ਵਧਾਈਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਡਾ. ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਰਾਡਾਰ ਇਮੇਜਿੰਗ ਸੈਟਲਾਈਟ-1 ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਪੀ.ਐਸ.ਐਲ.ਵੀ-ਸੀ 19 ਦੇ ਸਫਲ ਪ੍ਰੀਖਣ ਉਤੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੁਨੇਹੇ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੀ.ਐਸ.ਏ.ਐਲ.ਵੀ. ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਹ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਪੀ.ਐਸ.ਏ.ਐਲ.ਵੀ. ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ 20ਵਾਂ ਸਫਲ ਪ੍ਰੀਖਣ ਸਾਡੇ ਪੁਲਾੜ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਹੈ। ਇਹ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਹਰ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਦਿਨ ਰਾਤ ਤਸਵੀਰਾਂ ਲੈਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਦੂਰ ਸੰਵੇਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਵੇਗਾ ਇਸ ਪ੍ਰੀਖਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਭਾਰਤ ਰਾਡਾਰ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਾਲੇ ਗਿਣੇ-ਚੁਣੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਅਜੇ ਤਕ ਸਿਰਫ ਅਮਰੀਕਾ, ਕੈਨੇਡਾ, ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਕੋਲ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਹੁਣ ਤਕ ਕੈਨੇਡਾਈ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਮੌਜੂਦਾ   ਘਰੇਲੂ ਦੂਰਸੰਵੇਦੀ ਉੇਪਗ੍ਰਹਿ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਸੰਸਦ ਸੈਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਸਾਰੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸਰੋ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਤ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਕਾਮਯਾਬੀ 'ਤੇ ਵਧਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੌਸਮ 'ਚ ਲਵੇਗਾ ਤਸਵੀਰਾਂ ਇਸਰੋ ਦੇ ਧਰੁਵੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰੀਖਣ ਵਾਹਨ (ਪੀ. ਐੱਸ. ਐੱਲ. ਵੀ.) ਵਲੋਂ ਦਾਗ਼ਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਉੇਪਗ੍ਰਹਿ ਹੈ । ਇਹ ਇਸਰੋ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਾਡਾਰ ਇਮੇਜਿੰਗ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੌਸਮ, ਵਰਖਾ, ਤੇਜ਼ ਗਰਮੀ, ਬਰਫਬਾਰੀ ਤੇ ਚੱਕਰਵਾਤੀ ਤੂਫਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤਸਵੀਰਾਂ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਸਮਰਥ ਹੈ। 1858 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਭਾਰ ਵਾਲੇ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ 5 ਸਾਲ ਦਾ ਹੈ।
http://www.isro.org/video.aspx
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ
ਨਿਰਮਲਾ ਦੇਵੀ
ਨਿਰਮਲਾ ਦੇਵੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਨਿਰਮਲਾ ਅਰੁਣ (7 ਜੂਨ 1927 – 15 ਜੂਨ 1996) ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਪਟਿਆਲਾ ਘਰਾਣੇ ਦੀ ਇੱਕ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕਾ ਸੀ।   ਉਹ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਦਾਕਾਰ ਗੋਵਿੰਦਾ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਨਿਰਮਲਾ ਦੇਵੀ ਦਾ ਜਨਮ 7 ਜੂਨ 1927 ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਰਾਣਸੀ (ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਨਾਰਸ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ 1942 ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰ ਅਰੁਣ ਕੁਮਾਰ ਆਹੂਜਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ 5 ਬੱਚੇ, 3 ਧੀਆਂ ਅਤੇ 2 ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਪੁੱਤਰ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰ ਗੋਵਿੰਦਾ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਕੀਰਤੀ ਕੁਮਾਰ ਹਨ। ਨਿਰਮਲਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਅਦਾਕਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ 'ਸਵੇਰਾ' (ਮਤਲਬ 'ਡਾਨ) ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਤੀ ਅਰੁਣ ਸਹਿ-ਸਟਾਰ ਸਨ।
ਨਿਰਮਲਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਮੌਤ 15 ਜੂਨ 1996 ਨੂੰ 69 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।
ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕ
ਨਿਰਮਲਾ ਵਜੋਂ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1996 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1927
ਆਇਤ ਅਲ-ਕੁਰਸੀ
ਆਇਤ ਅਲ ਕੁਰਸੀ (آية الكرسي ʾāyatu-l-kursī) ਕੁਰਆਨ ਹਕੀਮ ਦੀ ਸੂਰਤ ਅਲਬਕਰਾ ਦੀ 255 ਵੀਂ ਆਇਤ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਤੌਹੀਦ (ਏਕਤਾ), ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੀ ਜ਼ਾਤ ਤੇ ਅਜ਼ਮਤ ਅਤੇ ਸਿਫ਼ਤਾਂ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਕਿ ਅੱਲ੍ਹਾ ਕੇ ਸਿਵਾ ਕੋਈ ਮਾਬੂਦ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੋਂ ਹੈ ਔਰ ਸਭ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਹਰ ਐਬ ਵ ਜੁਮਲਾ ਐਬ ਵ ਜੁਮਲਾ ਨਕਾਇਸ ਤੋਂ ਮਨਜ਼ਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਛ ਆਸਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਪਰ ਹੈ, ਉਸੇ ਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਅਜ਼ਨ ਕੇ ਬਗ਼ੈਰ ਕਸੀ ਅਮਰ ਕੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਉਹੀ ਜ਼ਰੇ ਜ਼ਰੇ ਨੂੰ ਜਾਨਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਔਰ ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਨਾ ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਮਖ਼ਲੂਕ ਉਸ ਦੇ ਇਲਮ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦੀ। ਉਸ ਦੀ ਕੁਰਸੀ (ਇਲਮ ਵ ਕੁਦਰਤ) ਨੇ ਆਸਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਿਫ਼ਾਜ਼ਤ ਨਾਲ ਉਹ ਨਹੀਂ ਥਕਦਾ ਅਤੇ ਉਹੀ ਉਂਚੀ ਸ਼ਾਨ ਤੇ ਅਜ਼ਮਤ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਮੁਸਲਮਾਨ ਇਹ ਆਇਤ ਬਿਲਖ਼ਸੂਸ ਖ਼ੌਫ਼ ਤੇ ਖ਼ਤਰੇ ਦੇ ਵਕਤ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਰਆਨ
ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ
ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ (ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ: بوٹا سنگھ) ਬਰਤਾਨਵੀ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਸਾਬਕਾ ਫ਼ੌਜੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਸਮੇਂ ਲਾਰਡ ਮਾਊਂਟਬੈਟਨ ਦੀ ਕੰਮਾਂਡ ਤਹਿਤ ਬਰਮਾ ਸਰਹੱਦ ’ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ। ਉਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜ਼ੈਨਬ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਦੁੱਖਦਾਈ ਪ੍ਰੀਤ ਕਹਾਣੀ ਕਰ ਕੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜ਼ੈਨਬ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਿੱਛੋਂ ਜ਼ੈਨਬ ਨੂੰ ਬਰਾਮਦ ਕਰ ਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਾਕਿ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਜਦ, ਆਪਣੇ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਦਬਾਅ ਹੇਠ, ਜ਼ੈਨਬ ਨੇ ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਪਛਾਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਦੁੱਖੀ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਸਮੇਤ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਅੱਗੇ ਛਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਬਚ ਗਈ।
ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ’ਤੇ ਕਈ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। 1999 ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ’ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ ਸ਼ਹੀਦ-ਏ-ਮੁਹੱਬਤ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਬਣੀ। ਇਸ਼ਰਤ ਰਹਿਮਾਨੀ ਦਾ ਨਾਵਲ, ਮੁਹੱਬਤ, ਇਸੇ ਕਹਾਣੀ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿ ਵਿੱਚ ਕਈ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈਆਂ। ਲੈਰੀ ਕੌਲਸਿਨ ਦੀ ਕਿਤਾਬ, ਫ਼੍ਰੀਡਮ ਐਟ ਮਿਡਨਾਈਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। 2001 ਦੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮ ਗ਼ਦਰ ਅਤੇ 2004 ਦੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮ ਵੀਰ-ਜ਼ਾਰਾ ਵੀ ਇਸ ਕਥਾ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ।
ਮੌਤ
ਆਪਣੇ ਆਤਮ-ਹੱਤਿਆ ਖ਼ਤ ਵਿੱਚ, ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਖਰੀ ਇੱਛਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਬਰਕੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਦਫਨਾਇਆ ਜਾਏ ਜਿੱਥੇ ਜ਼ੈਨਬ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੜ ਵਸੇਬਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸਿੰਘ ਦੀ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹ ਦਾ ਪੋਸਟਮਾਰਟਮ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 22 ਫਰਵਰੀ 1957 ਨੂੰ ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਲਈ ਪਿੰਡ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਪਰ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕਬਰਿਸਤਾਨ, ਮੀਆਂ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ।
ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ
1999 ਵਿੱਚ, ਮਨੋਜ ਪੁੰਜ ਨੇ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ, ਸ਼ਹੀਦ-ਏ-ਮੁਹੱਬਤ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜੀਵਨੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਦਿਵਿਆ ਦੱਤਾ ਜ਼ੈਨਬ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਅਮਰ ਹਲਦੀਪੁਰ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਿੱਟ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ ਅਤੇ 46ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ 1999 ਦੇ ਵੈਨਕੂਵਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਸਮੇਤ ਕਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ਼ਰਤ ਰਹਿਮਾਨੀ ਨੇ ਮੁਹੱਬਤ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀ 'ਤੇ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਲਿਖਿਆ। ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਇੱਕ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਕਿਤਾਬ "ਫਰੀਡਮ ਐਟ ਮਿਡਨਾਈਟ" ਦੁਆਰਾ ਲੈਰੀ ਕੋਲਿਨਜ਼ ਅਤੇ ਡੋਮਿਨਿਕ ਲੈਪੀਅਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੇਰਵੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੈਟਰੀਕਾ ਫਿਨ ਤੇ ਵਿਕ ਸਾਰਿਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ 2007 ਦੀ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮ 'ਪਾਰਟੀਸ਼ਨ' ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ 'ਚ ਜਿੰਮੀ ਮਿਸਤਰੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸਟਿਨ ਕ੍ਰੇਅਕ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1957
ਕੈਨਬਰਾ
ਕੈਨਬਰਾ ( ਜਾਂ ) ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 381,488 ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਭਾਗ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਵੈਸੇ ਅੱਠਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰਾਜਖੇਤਰ (ACT) ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ, ਸਿਡਨੀ ਤੋਂ 280 ਕਿ.ਮੀ. ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਮੈਲਬਰਨ ਤੋਂ 660 ਕਿ.ਮੀ. ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ "ਕੈਨਬਰੀ" ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਕੇਦਾਰਕਾਂਠਾ
ਕੇਦਾਰਕੰਠ ਜਿਸਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਗਰਦਨ। ਇਹ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਰੇਂਜਾਂ ਦੇ ਗੋਵਿੰਦ ਪਾਸੂ ਵਿਹਾਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ 12,500 ਫੁੱਟ (3810 ਮੀਟਰ) ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਚੋਟੀ ਹੈ। ਕੇਦਾਰਕਾਂਠਾ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਮੰਜ਼ਿਲ ਦੋਵਾਂ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਰੂਟ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲੰਬਾਈ 20-25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (13-15 ਮੀਲ) ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੋਟਰ ਆਵਾਜਾਈ ਕਿੱਥੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਟ੍ਰੈਕ ਕਿੱਥੇ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਸਤਾ ਕੇਦਾਰਕਾਂਠਾ ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ (3810m/12500 ਫੁੱਟ) 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਟ੍ਰੈਕਰ ਬੇਸਕੈਂਪ ਸੰਕਰੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਉਚਾਈ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੌਲੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਸਾਨ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਦੇਖੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜੀ ਨਜ਼ਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨੰਦਾ ਘੁੰਟੀ, ਸਵਰਗਰੋਹਿਣੀ, ਕਲਾਨਾਗ ਚੋਟੀ, ਬੰਦਰਪੰਚ ਪਹਾੜ, ਯਮੁਨੋਤਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ, ਜਾਉਂਤੀ, ਗੰਗੋਤਰੀ, ਦ੍ਰੋਪਦੀ ਕਾ ਡੰਡਾ, ਜੋਰਕੰਡੇਨ ਦੇ ਨਾਲ ਰੁਪਿਨ ਘਾਟੀ ਅਤੇ ਹਰ ਕੀ ਦੁਨ ਘਾਟੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕੇਦਾਰਕਾਂਠਾ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਵਜੋਂ ਵੋਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸੁਮੇਲ, ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਮਨਮੋਹਕ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ, ਮੈਦਾਨਾਂ, ਬਰਫ਼ ਦੇ ਰਸਤੇ, ਸੁੰਦਰ ਝੀਲਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ, ਸ਼ਾਂਤ ਦਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਚੋਟੀ ਨਾਲ ਬਿੰਦੀ ਇੱਕ ਨਾਟਕੀ ਦ੍ਰਿਸ਼।
ਇਤਿਹਾਸ
ਕੇਦਾਰਕਾਂਠਾ ਅਤੇ ਜੂਦਾ ਕਾ ਤਾਲਾਬ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਮਿਥਿਹਾਸ ਤੈਰਦੇ ਹਨ - ਕੇਦਾਰਕਾਂਠਾ ਟ੍ਰੈਕ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਉੱਚੀ ਉਚਾਈ ਵਾਲੀ ਝੀਲ। ਕਹਾਣੀ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ। ਕੇਦਾਰਕੰਠ ਦੀ ਕਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਸਨ ਪਰ ਇੱਕ ਬਲਦ ਦੁਆਰਾ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਏ, ਜੋ ਕਿ ਹੇਠਾਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਕਸਬੇ ਕੇਦਾਰਨਾਥ ਵਿੱਚ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਕ ਹੋਰ ਸਥਾਨਕ ਮਿੱਥ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ, ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈਣ ਲਈ ਹਿਮਾਲਿਆ ਗਏ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਭੀਮ ਤੋਂ ਛੁਪ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਲਦ ਦਾ ਭੇਸ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਪਰ, ਭੀਮ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਮਗਰ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਿਵ ਭੂਮੀਗਤ ਲੁਕ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਛੁਪਣ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਅੰਗ ਵੱਖਰੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਉਸਦਾ ਗਲਾ ਕੇਦਾਰਕੰਠਾ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਸਿਖਰ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਨਾਮ-ਲਿਪੀਅੰਤਰਨ- "ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਗਲਾ" ਮਿਲਿਆ। ਇਹ ਮਿੱਥ ਪੰਚ ਕੇਦਾਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ-ਜੁਲਦੀ ਹੈ, ਪੰਜ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰਾਂ- ਕੇਦਾਰਨਾਥ, ਤੁੰਗਨਾਥ, ਰੁਦਰਨਾਥ, ਮੱਧਮਹੇਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਕਲਪੇਸ਼ਵਰ- ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ। ਇਸ ਕਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ, ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ, ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਲਈ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਮੁਆਫੀ ਮੰਗੀ। ਪਰ, ਸ਼ਿਵ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਲਦ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਕੇ ਗੜਵਾਲ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਗੁਪਤਕਾਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਲਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਰਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪੂਛਾਂ ਅਤੇ ਲੱਤਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਫੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਲਦ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ- ਕੇਦਾਰਨਾਥ ਵਿਖੇ ਬਲਦ ਦੀ ਕੁੱਬੀ, ਤੁੰਗਨਾਥ ਵਿਖੇ ਲੱਤਾਂ, ਰੁਦਰਨਾਥ ਵਿਖੇ ਚਿਹਰਾ, ਮੱਧਮਹੇਸ਼ਵਰ ਵਿਖੇ ਪੇਟ ਅਤੇ ਕਲਪੇਸ਼ਵਰ ਵਿਖੇ ਵਾਲ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਪੰਜ ਮੰਦਰ ਬਣਾਏ ਸਨ।
ਮਿਆਰੀ ਟ੍ਰੈਕ
ਕੇਦਾਰਕਾਂਠਾ ਪੀਕ ਟ੍ਰੈਕ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 5-6 ਦਿਨ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਸੰਕਰੀ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਹੋਏ। ਕੇਦਾਰਕਾਂਠਾ ਟ੍ਰੈਕ 'ਤੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਖਾਸ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੇਦਾਰਕਾਂਠਾ ਦੇ ਬੇਸ ਕੈਂਪ ਸਾਂਕਰੀ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ, ਤੁਹਾਡੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਪਹਾੜ ਖੁੱਲ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਸਾਂਕਰੀ ਗੋਵਿੰਦ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪਿੰਡ ਹੈ, ਵਿਭਿੰਨ ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ।
ਕੇਦਾਰਕਾਂਠਾ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ, ਤੁਸੀਂ ਜੂਡਾ ਕਾ ਤਲਬ ਤੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹੋ, ਇੱਕ ਅਲਪਾਈਨ ਝੀਲ ਜੋ ਹਰੇ ਭਰੇ ਚਰਾਗਾਹਾਂ ਅਤੇ ਓਕ ਅਤੇ ਮੈਪਲ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਓਕ ਅਤੇ ਮੈਪਲ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੰਗਲੀ ਰਸਤਾ, ਜੰਗਲੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਿੱਚ ਭਿੱਜਿਆ ਹੋਇਆ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਟ੍ਰੀਟ ਹੈ ਕੇਦਾਰਕੰਠਾ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਕੈਂਪਿੰਗ ਸਥਾਨ ਬਰਫ਼ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਆਸਮਾਨ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਤਾਰੇ
ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਝੀਲਾਂ, ਬਰਫ਼ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਰਸਤੇ, ਸ਼ਾਂਤ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤੁਸੀਂ ਕੇਦਾਰਕੰਠ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹੋ ਜਿੱਥੋਂ ਤੁਸੀਂ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਹਰਕਿਦੁਨ ਘਾਟੀ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਤੁਸੀਂ ਕਾਲੀ ਚੋਟੀਆਂ, ਸਵਰਗਰੋਹਿਣੀ ਅਤੇ ਬਾਂਦਰਪੁਚ ਚੋਟੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਦੇਖੋਗੇ। ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਕੇਦਾਰਕੰਠ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰ ਸੰਭਵ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਰੂਪਰੇਖਾ
ਪਹਿਲਾ ਦਿਨ- ਕੇਦਾਰਕਾਂਠਾ ਟ੍ਰੈਕ ਦੇ ਸੰਕਰੀ ਬੇਸ ਕੈਂਪ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣਾ
ਦੂਜਾ ਦਿਨ- ਨਾਸ਼ਤੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਕਰੀ ਤੋਂ ਜੂਡਾ ਕਾ ਤਾਲਾਬ ਤੱਕ ਦਾ ਟ੍ਰੈਕ
ਤੀਸਰਾ ਦਿਨ- ਜੂਦਾ ਕਾ ਤਾਲਾਬ ਤੋਂ ਕੇਦਾਰਕਾਂਠਾ ਬੇਸ
ਚੌਥਾ ਦਿਨ- ਕੇਦਾਰਕਾਂਠਾ ਅਧਾਰ ਤੋਂ ਕੇਦਾਰਕਾਂਠਾ ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਰਗਾਂਵ ਲਈ ਉਤਰੋ
5ਵਾਂ ਦਿਨ- ਹਰਗਾਂਵ ਤੋਂ ਸੰਕਰੀ ਤੱਕ ਟ੍ਰੈਕ ਕਰੋ ਅਤੇ ਸੰਕਰੀ ਤੋਂ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਤੱਕ ਗੱਡੀ ਚਲਾਓ
ਇਹ ਟ੍ਰੈਕ ਗੈਚਵਾਨ ਗਾਓਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਕੇਦਾਰਕਾਂਠਾ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਜੁਲੋਟਾ ਅਤੇ ਪੁਕਰੋਲਾ ਤੋਂ ਲੰਘਣਾ ਵੀ ਸੰਭਵ ਹੈ ਜਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕੋਟਗਾਓਂ ਦਾ ਰਸਤਾ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਕੇਦਾਰਕਾਂਠਾ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਖੁਜੇ ਤੋਂ ਲੰਘ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਸਾਰੇ ਤਿੰਨ ਰਸਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੇਦਾਰਕਾਂਠਾ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਲੈ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਹਰ ਰੂਟ ਦੇ ਆਪਣੇ ਮੌਕੇ ਅਤੇ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਹਨ। ਗਾਚਵਾਨ ਅਤੇ ਕੋਟਗਾਓਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਰੂਟ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਰੂਟ 'ਤੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਮਿਲਣਗੇ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇਕੱਲੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ ਤਾਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸੰਕਰੀ ਰੂਟ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ।
== ਮੌਸਮ == ਕੇਦਾਰਕਾਂਠਾ ਕੁਝ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਟ੍ਰੈਕ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਸਾਲ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸੇ ਲਈ ਟ੍ਰੈਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੈਰ ਜੂਨ ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਦਸ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਹੈ। ਹਰ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ, ਦ੍ਰਿਸ਼, ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਉ ਹੋਰ ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਲਈ ਹਰ ਸੀਜ਼ਨ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਕਰੀਏ।
ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ ਕੇਦਾਰਕਾਂਠਾ ਸੈਰ (ਦਸੰਬਰ, ਜਨਵਰੀ ਅਤੇ ਫਰਵਰੀ)
ਕੇਦਾਰਕਾਂਠਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਬਰਫ਼ ਨਾਲ ਢਕੇ ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇ ਕਾਰਨ. ਇਹ ਟ੍ਰੈਕ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਸਾਹਸ ਨੂੰ ਸਹੀ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕਠੇ ਲਿਆਏਗਾ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਿਖਾਏਗਾ ਕਿ ਬਰਫ਼ ਵਿੱਚ ਨੰਗੀ ਲੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਬਚਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਰਫ਼ ਦਾ ਗਲੀਚਾ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸੁੰਦਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ (ਮਈ) ਦੌਰਾਨ ਕੇਦਾਰਕਾਂਠਾ ਸੈਰ
ਨਿੱਘੇ ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਭਰਪੂਰ ਧੁੱਪ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹਰੇ ਭਰੇ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਅਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਦਰੱਖਤ ਹਨ।
ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੇਦਾਰਕਾਂਠਾ ਟ੍ਰੈਕ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਵਧਦੇ ਰੁੱਖ ਅਤੇ ਫੁੱਲ। ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ rhododendrons ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਓਕ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਕਈ ਪਗਡੰਡਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹੋ।
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤਾਪਮਾਨ ਬਹੁਤ ਮੱਧਮ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪੂਰਾ ਰਸਤਾ ਵੀ ਅਸਾਧਾਰਨ ਰੰਗੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਰਿਸ਼ਮਾ
ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਜਬਰਦਸਤ ਆਕਰਸ਼ਣ ਜਾਂ ਚਮਤਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਇਸ ਪਦ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਲਈ ਰਾਖਵਾਂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸਧਾਰਨ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ;      ਇਹਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਬਦ "ਕਰਿਸ਼ਮਾ" ਇੱਕ ਖਾਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਨੇਤਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ "ਮੁੱਲ-ਅਧਾਰਤ, ਪ੍ਰਤੀਕਮਈ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਲੀਡਰ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।"
ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਚ, ਇਹ ਪਦ ਕਰਿਸਮ, ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਦਾਤ ਜਾਂ ਅਸਾਧਾਰਣ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨਿਰੁਕਤੀ
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਯੂਨਾਨੀ χάρισμα (ਖਰਿਸਮਾ ), ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਮੁਫਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਦਾਤ" ਜਾਂ "ਕਿਰਪਾਲੂ ਵਰਦਾਨ" ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਬਹੁਵਚਨ χαρίσματα ( ਕ੍ਰਿਸ਼ਮਾਟਾ ) χάρις (ਕਰਿਸ਼), ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਕਿਰਪਾ" ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਰੂਟ ਦੇ ਕੁਝ ਵਿਓਤਪਤ (ਜਿਸ ਵਿੱਚ "ਕਿਰਪਾ" ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ) ਦੇ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੇ ਕਰਿਸ਼ਮੇ ਦੀ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ-ਜੁਲਦੇ ਅਰਥ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਆਕਰਸ਼ਣ ਜਾਂ ਸੁਹਜ ਨਾਲ ਭਰੇ", "ਦਿਆਲਤਾ", "ਕਿਸੇ ਦਾ ਪੱਖ ਪੂਰਨਾ ਜਾਂ ਸੇਵਾ ਦੀ ਬਖਸ਼ਿਸ਼" ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ, ਜਾਂ "ਬਖਸ਼ੀਸ਼ ਦੇ ਜਾਂ ਕਿਰਪਾ ਦੇ ਪਾਤਰ ਹੋਣਾ"। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰੋਮਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਯੂਨਾਨੀ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਧਾਰਮਿਕ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਅਰਥਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵਰਤਦੀ ਸੀ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਮਾ ਦੇਖਿਆ; ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, Charites (Χάριτες) ਕਹਾਈਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਹਜ, ਸੁਹੱਪਣ, ਕੁਦਰਤ, ਮਾਨਵੀ ਸਿਰਜਨਾਤਮਕਤਾ ਜਾਂ ਜਣਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਗੁਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ।
ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਉਪਰੋਕਤ ਦੋ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਯੂਨਾਨੀ ਅਰਥਾਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਅਤੇ ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹਵਾਲੇ ਦੀ ਸੌਖ ਲਈ, ਅਸੀਂ ਪਹਿਲੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਮਾ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਰੱਬੀ ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਕਹਾਂਗੇ।
ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਦਾ ਅਰਥ ਇਸਦੇ ਅਸਲ ਰੱਬੀ ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਵਾਲੇ ਅਰਥਾਂ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕੋਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੇ ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਸੁਹਜ ਅਤੇ ਰੁਤਬੇ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਤੋਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੌਨ ਪੌਟਸ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਆਮ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਅਰਥ ਦੱਸੇ ਹਨ:
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਾਰਮਿਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਸਲਮਡੌਗ ਮਿਲੇਨੀਅਰ
ਸਲੰਮਡਾਗ ਮਿੱਲੀਅਨੇਰ ਡੈਨੀ ਬੋਏਅਲ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ 2008 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ 10 ਆਸਕਰ ਇਨਾਮਾਂ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਸਨੇ 8 ਇਨਾਮ ਜਿੱਤੇ।
ਕਹਾਣੀ
ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਇੱਕ ਝੁੱਗੀਆਂ ਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਨੋਜਵਾਨ ਜਮਾਲ ਦੀ I ਉਹ ਇੱਕ ਰਿਆਲਿਟੀ ਸ਼ੋ ' ਕੋਣ ਬਣੇਗਾ ਕਰੋੜਪਤੀ ' ਦੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੋਇਆ 2 ਕਰੋੜ ਰੂਪਏ ਜਿੱਤ ਜਾਂਦਾ I ਹਰ ਸਵਾਲ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਚ ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਸੰਘਰਸ਼ ਨਾ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਅਤੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵੀ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ I ਉਸਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦਾ ਨਾਂ ਸਲੀਮ ਹੈ ਅਤੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਲਤੀਕਾ ਨਾਂ ਦੀ ਦੋਸਤ ਵੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ I
ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਝੁੱਗੀਆਂ ਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਵਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਉੱਥੇ ਦੁੱਜੇ ਪਾਸੇ ਹਾਈ ਕਲਾਸ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪਿਛੜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬੇਕਦਰੀ ਤੇ ਵੀ ਚਾਨਣਾ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ I ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਮਾਲ ਨੂੰ ਸ਼ੋ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਵਾਰ ਸ਼ੋ ਦੇ ਆਯੋਜਕ ਪ੍ਰੇਮ ਕੁਮਾਰ ਵੱਲੋ ਚਾਹ ਵਾਲਾ ਕਹਿ ਕੇ ਜਲੀਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ I ਹੋਰ ਤਾਂ ਹੋਰ ਸਲੀਮ ਦੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ I
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2008 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਬਾਦਲ ਸਰਕਾਰ
ਬਾਦਲ ਸਿਰਕਾਰ (15 ਜੁਲਾਈ 1925 – 13 ਮਈ 2011), ਜਾਂ ਬਾਦਲ ਸਰਕਾਰ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸੀ। ਉਹ 1970 ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਕਸਲੀ ਲਹਿਰ ਦੌਰਾਨ ਸਥਾਪਤੀ ਵਿਰੋਧੀ ਆਪਣੇ ਨਾਟਕਾਂ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਰੰਗਮੰਚ ਨੂੰ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 1976 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਥੀਏਟਰ ਕੰਪਨੀ,ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਟਕਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1925 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2011 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਜੇਤਾ
ਕਾਂਗੜਾ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਕਾਂਗੜਾ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਚਾਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਚੋਣ ਹਲਕਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਂਗੜਾ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
ਸਬਰੀਨਾ ਜਾਲੀਸ
ਸਬਰੀਨਾ ਜਾਲੀਸ (ਜਨਮ 19 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1985) ਟੋਰਾਂਟੋ, ਓਨਟਾਰੀਓ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਹੈ, ਜੋ ਹੁਣ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਉਹ ਟੋਰਾਂਟੋ ਸਟਾਰ ਦੇ ਆਈ.ਡੀ. ਸੈਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਕਾਲਮ ਲਿਖਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕੈਨੇਡਾ'ਜ਼ ਗੌਟ ਟੇਲੈਂਟ ਲਈ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ 2019 ਦੀ ਟੀ.ਵੀ. ਕਾਮੇਡੀ ਲੜੀ 'ਕੈਰੋਲਜ਼ ਸੈਕਿੰਡ ਐਕਟ' ਵਿੱਚ ਪੈਟਰੀਸ਼ੀਆ ਹੀਟਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਕਾਸਟ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ।
ਜੀਵਨੀ
ਇੱਕ ਸਵਿਸ ਮਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪਿਤਾ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਅਰਲ ਹੇਗ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਾਇਰਸਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਆਰਟਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਤੋਂ ਜੂਨ 2007 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।
ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਚਮਿਊਜ਼ਿਕ ਦਾ ਵੀਡੀਓ ਓਨ ਟ੍ਰਾਇਲ, ਸਟਾਰਸ ਆਨ ਟ੍ਰਾਇਲ ਅਤੇ ਲੋਲ!, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਡਰਾਮਾ ਲੜੀ ਫਲੈਸ਼ਪੁਆਇੰਟ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਗੋ 'ਤੇ ਇੱਕ ਨਿਯਮਤ ਭਾਗ ਵੀ ਦਾਇਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਸੀਬੀਸੀ ਰੇਡੀਓ ਵਨ 'ਤੇ ਲਾਫ ਆਉਟ ਲਾਊਡ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਰਿਐਲਿਟੀ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ, ਇਨ ਰੀਅਲ ਲਾਈਫ਼ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਮੇਜ਼ਬਾਨ (2010 ਤੱਕ) ਹੈ, ਜੋ ਵਾਈ.ਟੀ.ਵੀ. 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਹੰਟਰ ਵੈਲੇਨਟਾਈਨ ਦੁਆਰਾ ਗੀਤ 'ਬ੍ਰੇਕ ਦਿਸ' ਲਈ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੈਮਿਓ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਸੀ.ਬੀ.ਬੀ.ਸੀ. ਸੀਰੀਜ਼ ਰੈਂਕ ਦ ਪ੍ਰੈਂਕ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਜੈਲੀਸ ਇੱਕ ਲੈਸਬੀਅਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਮੁਸਲਿਮ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਉਸਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇੱਕ ਅਨੁਭਵ ਜੋ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ 2013 ਦੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਕਾਮੇਡੀ ਟੂਰ, "ਬ੍ਰਾਊਨਲਿਸਟਡ" ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ, ਸ਼ੌਨਾ ਮੈਕਕੈਨ, ਇੱਕ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੁਲਫੀ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।
2020 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਡਰੈਗ ਰੇਸ ਦੇ ਇੱਕ ਐਪੀਸੋਡ ਵਿੱਚ "ਦ ਸਨੋ ਬਾਲ" ਐਪੀਸੋਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਿੰਨੀ-ਚੁਣੌਤੀ ਦੇ ਸਹਿ-ਜੱਜ ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।
2021 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਰੋਸਟ ਬੈਟਲ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਜੱਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਕਾਲਮਨਵੀਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਟੋ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1985
ਡੈਨੀ ਬੋਏਅਲ
ਡੈਨੀਅਲ "ਡੈਨੀ" ਬੋਏਅਲ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:Daniel Danny Boyle: ਜਨਮ 20 ਅਕਤੂਬਰ 1956) ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮ ਸਲੰਮਡਾਗ ਮਿੱਲੀਅਨੇਰ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਸਕਰ ਇਨਾਮ ਮਿਲੇ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਰਿਧਮ ਢੋਲ ਬੇਸ
ਰਿਦਮ ਢੋਲ ਬੇਸ (ਆਰ. ਡੀ. ਬੀ.; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Rhythm Dhol Bass, RDB) ਤਿੰਨ ਭਰਾਵਾਂ (ਕੁੱਲੀ, ਮੰਜ ਅਤੇ ਸੂਰਜ) ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਡੀਜੇ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਤਾਲ ਦਾ ਮੇਲ ਇਸ ਡੀਜੇ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਡੀਜੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ। 22 ਮਈ 2012 ਨੂੰ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ, ਕੁੱਲੀ, ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗੀਤ
392
392 (39 ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਮੁਰਾਦਪੁਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ