cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ
ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਸੰਸਦੀ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਾਜ ਦਾ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਗਰਿਕ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸੰਘੀ ਢਾਂਚੇ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੋਹਰੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ ਸੰਘੀ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤਾਕਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜ ਕੇਂਦਰ ਨੂੰ ਜਵਾਬਦੇਹ ਹੈ। ਸੰਵਿਧਾਨ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਦੇ ਸਦਨ ਹਨ, ਲੋਕ ਸਭਾ(ਹੇਠਲਾ ਸਦਨ) ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਨੇਤਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਭਾ(ਉੱਪਰਲਾ ਸਦਨ) ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਸੰਵਿਧਾਨ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ, ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਵਾਦਾਂ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਰਨਾ, ਅੰਤਰ-ਰਾਜੀ ਝਗੜਿਆਂ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਰਨਾ, ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕੇਂਦਰੀ ਜਾਂ ਰਾਜ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਮੌਲਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ,ਉਲੰਘਣਾ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਰਿੱਟ ਜਾਰੀ ਕਰਨਾ ਆਦਿ ਹਨ।
ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਅਤੇ ਗਠਜੋੜ
thumb|[[ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਸਦ|ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦਾ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼]] ਹੋਰਨਾਂ ਲੋਕਤੰਤਰਿਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਾਰਟੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਤੋਂ 23 ਸਤੰਬਰ 2021 ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਜਿਸਟਰਡ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਸੰਖਿਆ 2858 ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 9 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਅਤੇ 54 ਰਾਜ ਪਾਰਟੀਆਂ, ਅਤੇ 2796 ਗੈਰ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਵਾਦੀ ਨੇਤਾ ਇੱਕ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪਾਰਟੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਅਕਸਰ ਉਸੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਅਗਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮੁੱਖ ਪਾਰਟੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਹਨ - ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਜਪਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ - ਜੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੱਜੇ-ਪੱਖੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ - ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ INC ਜਾਂ ਕਾਂਗਰਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਜੋ ਕਿ ਕੇਂਦਰ-ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਦੀ ਮੋਹਰੀ ਪਾਰਟੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਨੀਤੀ 'ਤੇ ਹਾਵੀ ਹਨ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਛੇ ਕੌਮੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਸੂਬਾਈ ਪਾਰਟੀਆਂ ਹਨ।
ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਲਈ ਨਿਯਮ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਾਂ ਖੇਤਰੀ/ਰਾਜੀ ਪਾਰਟੀ ਹੋਵੇ, ਦਾ ਇੱਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਕੋਲ ਰਜਿਸਟਰ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਅਨਪੜ੍ਹ ਲੋਕ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ ਵੋਟ ਪਾ ਸਕਣ।
ਐੱਮ. ਸ੍ਰੀਸ਼ਾ
ਕੈਰੀਅਰ
ਸ਼੍ਰੀਸ਼ਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਐਲਬਮ - ਪੁਥੀਆ ਭਾਰਤੀ - 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜੋ ਸੁਬਰਾਮਣੀਆ ਭਾਰਤੀ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਅੱਗੇ ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ ਐਲਬਮ ਅਸ਼ਟਮਾਲਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸ਼੍ਰੀਗਦੀਪੇਨ ਨਾਮ ਦੀ ਤੀਜੀ ਐਲਬਮ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਗਾਇਕ-ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੀ ਨਵੀਨਤਮ ਐਲਬਮ ਅਰੁਈਰੇ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਗੀਤਕਾਰ ਮਧਨ ਕਾਰਕੀ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਧਰਨ ਕੁਮਾਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਸ਼੍ਰੀਸ਼ਾ ਨੇ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ। ਉਸਨੇ ਝਾਤ ਮਾਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਓਲੰਪਿਕ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਚੀੜ
ਪਾਈਨ ਪਿਨਾਸੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਪਿਨਸ ਜੀਨਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਕੋਨਿਫਰ ਦਾ ਰੁੱਖ ਜਾਂ ਝਾੜੀ ਹੈ। ਪਿਨਸ ਉਪ-ਪਰਿਵਾਰ Pinoideae ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਜੀਨਸ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਇਲ ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਗਾਰਡਨ, ਕੇਵ ਅਤੇ ਮਿਸੂਰੀ ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਗਾਰਡਨ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਅਮਰੀਕਨ ਕੋਨੀਫਰ ਸੁਸਾਇਟੀ (ACS) ਅਨੁਸਾਰ, ਵਰਲਡ ਫਲੋਰਾ ਔਨਲਾਈਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਈਨ ਦੀਆਂ 187 ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਰਾਇਲ ਬਾਗਬਾਨੀ ਸੁਸਾਇਟੀ ਚੀੜ ਦੀਆਂ 121 ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪਾਈਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਗੋਲਿਸਫਾਇਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਾਈਨ ਵੀ ਪਾਈਨ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਲੱਕੜ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਵਧੇਰੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਪਾਈਨ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਨਿਫਰ ਪਰਿਵਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ACS ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ 818 ਨਾਮਕ ਕਿਸਮਾਂ (ਜਾਂ ਤ੍ਰਿਨੋਮੀਅਲ ) ਹਨ।
ਵਰਣਨ
ਪਾਈਨ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਸਦਾਬਹਾਰ, ਕੋਨੀਫੇਰਸ ਰੇਜ਼ਿਨਸ ਦਰੱਖਤ ਘੱਟ ਹੀ, ਝਾੜੀਆਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ 3 – ਤੱਕ ਉੱਚੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਿਸਮਾਂ 15 – ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਸਾਈਬੇਰੀਅਨ ਡਵਾਰਫ ਪਾਈਨ ਅਤੇ ਪੋਟੋਸੀ ਪਿਨਯੋਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ 81.8 m ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੰਬਾਈ ਵਾਲਾ ਪੋਂਡੇਰੋਸਾ ਪਾਈਨ ਦੱਖਣੀ ਓਰੇਗਨ ਦੇ ਰੋਗ ਰਿਵਰ-ਸਿਸਕੀਯੂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫੋਰੈਸਟ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ
ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਲਈ ਨਿਯਮ
ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਟੀ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਵੇਗੀ ਜੇਕਰ:
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ ਇੱਕ ਰਾਜ ਪਾਰਟੀ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਹੱਕਦਾਰ ਹੋਵੇਗੀ, ਜੇਕਰ:
ਗਠਜੋੜ
ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਾਰਟੀ ਗਠਜੋੜ ਬਣਨ ਅਤੇ ਗਠਜੋੜ ਟੁੱਟਣ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਰਕਾਰੀ ਅਹੁਦਿਆਂ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਗਠਜੋੜ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕਸਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਦੇ
ਭਾਰਤੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿਚ ਇਕਸਾਰਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਧਰਮ, ਖੇਤਰ, ਭਾਸ਼ਾ, ਜਾਤ ਅਤੇ ਨਸਲ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਗਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਏਜੰਡੇ ਵਾਲੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਦੂਜੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੰਪਤੀ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।ਕੁਝ ਪਾਰਟੀਆਂ ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਸਮੂਹ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਦ੍ਰਵਿੜ ਮੁਨੇਤਰ ਕੜਗਮ ' ਅਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਅੰਨਾ ਦ੍ਰਵਿੜ ਮੁਨੇਤਰ ਕੜਗਮ ' ਦਾ ਤਾਮਿਲ ਪਛਾਣ 'ਤੇ ਧਿਆਨ; ਬੀਜੂ ਜਨਤਾ ਦਲ ਦਾ ਉੜੀਆ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਚੈਂਪੀਅਨ; ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਾ ਦਾ ਮਰਾਠੀ ਪੱਖੀ ਏਜੰਡਾ; ਨਾਗਾ ਪੀਪਲਜ਼ ਫਰੰਟ ਦੀ ਨਾਗਾ ਆਦਿਵਾਸੀ ਪਛਾਣ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਮੰਗ; ਐੱਨ.ਟੀ. ਰਾਮਾ ਰਾਓ ਦੁਆਰਾ ਪੁਰਾਣੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਤੇਲਗੂ ਦੇਸ਼ਮ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਗਠਨ ਸਿਰਫ ਰਾਜ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਕੁਝ ਹੋਰ ਪਾਰਟੀਆਂ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਖਾਸ ਵਰਗਾਂ ਤੋਂ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਨਤਾ ਦਲ ਦਾ ਬਿਹਾਰ ਦੀ ਯਾਦਵ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੋਟ ਬੈਂਕ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਵੋਟ ਬੈਂਕ ਹੈ ਅਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਮੇਘਾਲਿਆ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੋਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀ ਤੰਗ ਫੋਕਸ ਅਤੇ ਵੋਟ ਬੈਂਕ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਆਰਥਿਕ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਰਗੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਵੀ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੋ ਵਿਰੋਧੀ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹਿੰਸਾ ਭੜਕਾਉਣ ਅਤੇ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਕਸਰ ਵਾਪਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਆਰਥਿਕ ਮੁੱਦੇ
ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਵਰਗੇ ਆਰਥਿਕ ਮੁੱਦੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੁੱਖ ਮੁੱਦੇ ਹਨ। ਗਰੀਬੀ ਹਟਾਓ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਨਾਅਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਜਪਾ ਦਾ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਅਰਾ ਹੈ ਸਬਕਾ ਸਾਥ, ਸਬਕਾ ਵਿਕਾਸ (ਸਭ ਦਾ ਸਾਥ, ਸਭ ਦੀ ਤਰੱਕੀ)। ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ) ਖੱਬੇ-ਪੱਖੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜ਼ਮੀਨ-ਸਭ ਲਈ, ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦਾ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ, ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀਕਰਨ ਵਰਗੀਆਂ ਨਵਉਦਾਰਵਾਦੀ ਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਵਸਥਾ
ਅੱਤਵਾਦ, ਨਕਸਲਵਾਦ, ਧਾਰਮਿਕ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਜਾਤੀ-ਸੰਬੰਧੀ ਹਿੰਸਾ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੁੱਦੇ ਹਨ। ਸਖ਼ਤ ਅੱਤਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਨੂੰਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ TADA, POTA ਅਤੇ MCOCA ਨੇ ਪੱਖ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਿਆਸੀ ਧਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਕੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਭੰਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਈ UAPA ਨੂੰ 2019 ਵਿੱਚ ਸੋਧਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਮੁੱਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੰਗਠਿਤ ਅਪਰਾਧ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਰਵਾਈ ਅਜਿਹੇ ਮੁੱਦੇ ਹਨ ਜੋ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਅਪਰਾਧਿਕ-ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਦਾ ਗਠਜੋੜ ਹੈ। ਕਈ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਵਿਧਾਇਕਾਂ 'ਤੇ ਅਪਰਾਧਿਕ ਮਾਮਲੇ ਦਰਜ ਹਨ। ਜੁਲਾਈ 2008 ਵਿੱਚ, ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਪੋਸਟ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਕਿ 540 ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਚੌਥਾਈ ਨੂੰ " ਮਨੁੱਖੀ ਤਸਕਰੀ, ਬਾਲ ਵੇਸਵਾਗਮਨੀ, ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਰੈਕੇਟ, ਗਬਨ, ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਕਤਲ " ਸਮੇਤ ਅਪਰਾਧਿਕ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।
ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ
ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜ ਦਾ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਯੂਨੀਅਨ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਸੰਸਦ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਸਦਨਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਵਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਾਲੇ ਚੋਣਕਾਰ ਕਾਲਜ ਦੁਆਰਾ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮੁੜ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੁਤੰਤਰ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ, ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ - ਡਾ: ਰਾਜੇਂਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵੀ ਸਨ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਉਸ ਪਾਰਟੀ ਜਾਂ ਗੱਠਜੋੜ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ 'ਤੇ ਉਹ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਅਤੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟਾਂ ਦੇ ਜੱਜਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੰਸਦ ਦੇ ਸਦਨਾਂ ਦੀ ਬੈਠਕ ਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ 'ਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਕੋਲ ਲੋਕ ਸਭਾ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੰਸਦ ਦੁਆਰਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਕੋਈ ਵੀ ਬਿੱਲ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਾਨੂੰਨ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦਾ।
25 ਜੁਲਾਈ 2022 ਨੂੰ, ਦ੍ਰੋਪਦੀ ਮੁਰਮੂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਬਾਇਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣ ਕੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਜੋਂ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ।
ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦਾ ਦਫ਼ਤਰ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੀਨੀਅਰ ਦਫ਼ਤਰ ਹੈ। ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਚੋਣ ਵੀ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟੋਰਲ ਕਾਲਜ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਸਦਨਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਡਾ: ਸਰਵਪੱਲੀ ਰਾਧਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸਨ।
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ, ਉਹ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਮੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੰਡਿਤ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੁਣ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸਨ। ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕੰਮ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਭਾਗਾਂ ਅਤੇ ਮੰਤਰਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਸੀਨੀਅਰ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਤਾਲਮੇਲ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ, ਵਿੱਤ, ਕਾਨੂੰਨ, ਫੌਜ ਆਦਿ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਦਾ ਮੁਖੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਹਨ।
ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਘੀ ਰੂਪ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਹਰੇਕ ਰਾਜ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰ ਵੀ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਰਾਜ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰਨੀ ਗਵਰਨਰ (ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ) ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਰਸਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਸਲ ਸ਼ਕਤੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ (ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ) ਅਤੇ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਕੋਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਤਾਂ ਇੱਕ-ਸਦਨੀ ਜਾਂ ਦੋ-ਸਦਨੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਹਰੇਕ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਵੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ
ਰਾਜਾ ਪੋਰਸ
ਰਾਜਾ ਪੋਰਸ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਦਾ ਨਾਂ ਪਾਰਾਵਤ ਸੀ ਜੋ ਦਰਿਆ ਜਿਹਲਮ ਤੇ ਚਨਾਬ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਸੀ। ਪੋਰਸ ਬੜੀ ਅਮੀਰ ਰਿਆਸਤ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਲੰਮੇ-ਚੌੜੇ ਇਲਾਕੇ ‘ਤੇ ਹੁਕਮਰਾਨੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਗੁਜਰਾਤ, ਮੰਡੀ ਬਹਾਊਦੀਨ, ਸਰਗੋਧਾ ਤੇ ਕੁਝ ਇਲਾਕਾ ਝੰਗ ਦਾ ਇਸ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ।
ਪੋਰਸ ਜਿਹਲਮ ਨੇੜੇ ਇਕ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਜਨਮ ਮਿਤੀ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਢੁਕਵੀਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕੀ। ਪੋਰਸ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਪੋਰਸ ਦਾ ਕੱਦ 7 ਫੁੱਟ 4 ਇੰਚ ਸੀ। ਉਹ ਬੜਾ ਹੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਤੇ ਰੋਅਬ ਵਾਲਾ ਜਵਾਨ ਸੀ। ਇਸ ਮਜ਼ਬੂਤ ਜਿਸਮਾਨੀ ਅਜ਼ਾ ਦੇ ਮਾਲਕ ਪੰਜਾਬੀ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਹਕੂਮਤੀ ਦੌਰ 317 ਈਸਾ ਪੂਰਬ ਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਪੋਰਸ ਨੂੰ ਪੋਰੋ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੰਗ-ਏ-ਜਿਹਲਮ (326 ਈਸਾ ਪੂਰਬ) ਜੁਲਾਈ ਮਹੀਨੇ ਲੜੀ ਗਈ। ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਮੰਡੀ ਬਹਾਊਦੀਨ ਤੋਂ 10 ਕਿਲੋ ਮੀਟਰ ਦੂਰ ਨਿਕਾਸਾ ਨਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਜਿਸ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਨਾਂ ਮੌਂਗ ਹੈ, ਸਿਕੰਦਰ ਤੇ ਪੋਰਸ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਮੈਦਾਨ-ਏ-ਜੰਗ ਬਣਿਆ। ਪੋਰਸ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਜਿਹਲਮ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਕੰਢੇ ਅਤੇ ਸਿਕੰਦਰ ਦੀਆਂ ਪੱਛਮੀ ਕੰਢੇ ‘ਤੇ ਕਸਬਾ ਹਰਨਪੁਰ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਇਥੇ ਮੈਂ ਸਿਕੰਦਰ ਤੇ ਪੋਰਸ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ- ਪੋਰਸ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ: 30000 ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕ, 4000 ਘੋੜ ਸਵਾਰ, 200 ਹਾਥੀ, 1000 ਰੱਥ; ਸਿਕੰਦਰ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ: 15000 ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕ, 3000 ਘੋੜ ਸਵਾਰ, 80 ਹਾਥੀ, ਰੱਥ ਕੋਈ ਨਹੀਂ
ਸਿਕੰਦਰ ਨੇ ਹਰਨਪੁਰ ਨੇੜੇ ਜਲਾਲਪੁਰ ਦੇ ਮੁਕਾਮ ਤੋਂ ਜਿਹਲਮ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਪਿੰਡ ਮੌਂਗ ਪੁੱਜਾ। ਪੋਰਸ ਦੇ ਜਾਸੂਸ ਦਰਿਆ ‘ਤੇ ਪੂਰੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਰੱਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਜਾਸੂਸ ਦਸਤੇ ਨੇ ਸਿਕੰਦਰ ਨੂੰ ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਵੇਖ ਲਿਆ। ਇਸ ਦਸਤੇ ਦੀ ਕਮਾਨ ਪੋਰਸ ਦੇ 19 ਸਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਹੱਥ ਸੀ। ਸਿਕੰਦਰ ਦੇ ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਹੀ ਦੋਹਾਂ ਧਿਰਾਂ ਵਿਚ ਤਕੜੀ ਝੜਪ ਹੋਈ। ਇਸ ਵਿਚ ਸਿਕੰਦਰ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਘੋੜਾ ਬੋਸੀ ਪੌਲਿਸ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਫਾਲੀਆ ਸ਼ਹਿਰ ਆਬਾਦ ਕੀਤਾ ਜੋ ਹੁਣ ਮੰਡੀ ਬਹਾਊਦੀਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਤਹਿਸੀਲ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ। ਇਸ ਜੰਗ ਵਿਚ ਸਿਕੰਦਰ ਆਪ ਵੀ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਕੇ ਮੂੰਹ ਪਰਨੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ ਚੁਕਿਆ। ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਪੋਰਸ ਦਾ ਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਕਾਇਦਾ ਜੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਪੋਰਸ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਹਾਥੀ ‘ਤੇ ਸਵਾਰ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਸਿਕੰਦਰ ਨੇ ਪੋਰਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਤੱਕਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਤਾਰੀਖੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ- ‘ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਜਵਾਨ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਮੇਰੀ ਹਿੰਮਤ, ਹੌਸਲੇ ਤੇ ਸ਼ਾਨ ‘ਤੇ ਪੂਰਾ ਉਤਰਦਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਅੱਜ ਪੋਰਸ ਦੇ ਬਹਾਦਰ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਤੇ ਵਹਿਸ਼ੀ ਹਾਥੀਆਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ।’
ਤਾਰੀਖ ਗਵਾਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜੰਗ ਪਿਛਲੀਆਂ ਜੰਗਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੂਨੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਖੂੰਖਾਰ ਹਾਥੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਝੜਪ ਅੱਠ ਘੰਟੇ ਦੀ ਹੋਈ। ਸਿਕੰਦਰ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਿਆ। ਪੋਰਸ ਨੂੰ ਇਸ ਜੰਗ ਵਿਚ ਨੌਂ ਜ਼ਖ਼ਮ ਲੱਗੇ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜ਼ਖ਼ਮ ਉਸ ਦੇ ਸੱਜੇ ਮੋਢੇ ‘ਤੇ ਲੱਗਾ। ਦੋਹੀਂ ਪਾਸੇ ਬੜੀ ਤਬਾਹੀ ਹੋਈ, ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਹਾਰ ਮੰਨਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹਬਸ਼ੀ ਅਹਿਦਨਾਮੇ ਵਿਚ ਯੂਨਾਨੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦਾ ਹਸ਼ਰ ਇੰਜ ਲਿਖਿਆ ਹੈ- ‘ਸਿਕੰਦਰ ਦੇ ਫ਼ੌਜੀ ਕੁੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਉਚੀ ਉਚੀ ਰੋ ਰੋ ਕੀਰਨੇ ਪਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਹਥਿਆਰ ਸੁੱਟ ਕੇ ਪੋਰਸ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਦੀ ਖਾਹਿਸ਼ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਸਿਕੰਦਰ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਉਹ ਫੌਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾਣ ਵਧਾਇਆ, ਪਰ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਿਕੰਦਰ ਆਪ ਵੀ ਥੱਕ ਗਿਆ ਸੀ। ਢਿੱਡੋਂ ਉਹ ਵੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਜੰਗ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁੱਕ ਜਾਵੇ।’
‘ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ ਦਿ ਜਿਊਸ’ ਵਿਚ ਯਹੂਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਜੋਸਫ ਬਿਨ ਗੋਰੀਆਨ ਲਿਖਦਾ ਹੈ, ‘ਜੰਗ ਏਨੀ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਖਤਰਨਾਕ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਸਿਕੰਦਰ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦਾ ਚੋਖਾ ਹਿੱਸਾ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਿਕੰਦਰ ਦੇ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਦੀ ਇਹ ਸੋਚ ਬਣ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਸਿਕੰਦਰ ਨਾਲ ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਰ ਕੇ ਪੋਰਸ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਜਾਈਏ।’
ਹਬਸ਼ੀ ਅਹਿਦਨਾਮੇ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਜਦੋਂ ਜੰਗ ਬਹੁਤਾ ਜ਼ੋਰ ਫੜ ਗਈ ਫਿਰ ਸਿਕੰਦਰ ਸੰਘ ਪਾੜ ਕੇ ਬੋਲਿਆ, ‘ਓ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਜਿਆ! ਓ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਜਿਆ! ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਫ਼ੌਜੀ ਨਾ ਮਰਵਾਈਏ। ਅਸੀਂ ਜੰਗ ਬੰਦ ਕਰ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਆਪਸ ਵਿਚ ਲੜਦੇ ਹਾਂ।’
ਇਹ ਗੱਲ ਸਿਕੰਦਰ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਯਕੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਸਿਕੰਦਰ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਪੋਰਸ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਜਦੋਂ ਸਿਕੰਦਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੇ ਖਿਆਲਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਾ, ਉਸ ਵਕਤ ਸਿਕੰਦਰ ਨੇ ਪੋਰਸ ਨੂੰ ਜੰਗਬੰਦੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਪੋਰਸ ਨੂੰ ਆਹਮੋ-ਸਾਹਮਣੇ ਲੜਨ ਲਈ ਆਖਿਆ।
ਇਰਾਨੀ ਸ਼ਾਇਰ ਫਿਰਦੌਸੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਸ਼ਾਹਨਾਮਾ ਇਸਲਾਮ’ ਵਿਚ ਸਿਕੰਦਰ ਅਤੇ ਪੋਰਸ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਲਫਾਜ਼ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਹੈ, ‘ਜਦੋਂ ਜੰਗ ਵਿਚ ਬੜੀ ਤਬਾਹੀ ਤੇ ਖ਼ੂਨ-ਖਰਾਬਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਸਿਕੰਦਰ ਨੇ ਉਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਪੋਰਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, ‘ਐ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵੱਡੇ ਇਨਸਾਨ! ਸਾਡੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਲੜਦੀਆਂ ਲੜਦੀਆਂ ਥੱਕ ਗਈਆਂ ਨੇ। ਜੰਗਲੀ ਦਰਿੰਦੇ ਹਾਥੀ, ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੀਆਂ ਖੋਪੜੀਆਂ ਲਿਤਾੜ ਰਹੇ ਨੇ। ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਪੌੜ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਭੰਨ ਰਹੇ ਨੇ। ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਬਹਾਦਰ ਇਨਸਾਨ ਹਾਂ ਤੇ ਅਸੀਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਜ਼ਹੀਨ ਤੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਹਾਂ, ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਕਿਉਂ ਮਰਵਾ ਰਹੇ ਹਾਂ।’
ਜਦੋਂ ਇਸ ਖੂਨੀ ਜੰਗ ਦਾ ਕੋਈ ਸਿੱਟਾ ਨਾ ਨਿਕਲਿਆ ਤਾਂ ਫਿਰ ਸਿਕੰਦਰ ਦਾ ਸੁਲ੍ਹਾ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਬਾਰੇ ਆਰੀਅਨ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਕੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਆਦਮੀ ਸੁਲ੍ਹਾ ਲਈ ਪੋਰਸ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ। ਸੁਨੇਹਾ ਲੈ ਕੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪੋਰਸ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਤੀਰ ਮਾਰਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਆਦਮੀ ਬਚ ਗਿਆ। ਪੋਰਸ ਸੁਲ੍ਹਾ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਜੰਗ ਲਈ ਬਜਿਦ ਸੀ। ਆਖਰ ਸਿਕੰਦਰ ਨੇ ਇਕ ਐਸੇ ਬੰਦੇ ਦਾ ਪਤਾ ਕਰਾਇਆ ਜਿਹੜਾ ਪੋਰਸ ਦਾ ਬੜਾ ਕਰੀਬੀ ਸੱਜਣ ਸੀ। ਇਸ ਬੰਦੇ ਦਾ ਨਾਂ ਮਿਰੋਜ਼ ਸੀ। ਸਿਕੰਦਰ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਲ੍ਹਾ ਲਈ ਪੋਰਸ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ। ਪੋਰਸ ਦੇ ਇਸ ਬੇਲੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ। ਆਖਰ ਗੱਲ ਸੁਲ੍ਹਾ-ਸਫਾਈ ‘ਤੇ ਮੁੱਕ ਗਈ। ਇਕ ਸਾਂਝੇ ਮੁਕਾਮ ‘ਤੇ ਪੋਰਸ ਆਪਣੇ ਬੇਲੀ ਨਾਲ ਸਿਕੰਦਰ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਮੰਨ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਸਿਕੰਦਰ ਤੇ ਪੋਰਸ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਆਹਮੋ-ਸਾਹਮਣੇ ਹੋਏ ਤਾਂ ਸਿਕੰਦਰ ਪੋਰਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਿਕੰਦਰ ਦਾ ਕੱਦ 5 ਫੁੱਟ 5 ਇੰਚ ਸੀ ਅਤੇ ਪੋਰਸ ਦਾ 7 ਫੁੱਟ 4 ਇੰਚ। ਪੋਰਸ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਤੇ ਕੱਦ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸਿਕੰਦਰ ਘਬਰਾ ਗਿਆ ਤੇ ਫੌਰਨ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਿਚ ਪਹਿਲ ਕੀਤੀ ਤੇ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ। ਸਿਕੰਦਰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ- ‘ਮੈਂ ਜੰਗਬੰਦੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦਾ ਇਹਤਰਾਮ ਵੀ ਕਰਾਂਗਾ। ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਇਕ ਦੂਸਰੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?’
ਰਾਜਾ ਪੋਰਸ ਬੜੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਇਰਾਦੇ ਅਤੇ ਪੱਕੇ ਕਿਰਦਾਰ ਨਾਲ ਸਿਕੰਦਰ ਵੱਲ ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, ‘ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜੋ ਇਕ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੂਜੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਲਈ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ’, ਪਰ ਪੱਛਮੀ ਤੇ ਯੂਰਪੀ ਲਿਖਾਰੀਆਂ ਨੇ ਪੋਰਸ ਬਾਰੇ ਬੜੇ ਗਲਤ ਤੇ ਮਨਘੜਤ ਫਿਕਰੇ ਘੜੇ- ‘ਦੱਸ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਕੀ ਸਲੂਕ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ’ ਜੋ ਗ਼ਲਤ ਹੈ। ਪੋਰਸ ਕੋਈ ਜੰਗੀ ਕੈਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਸਿਕੰਦਰ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਸੁਲ੍ਹਾ ਬਰਾਬਰੀ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ‘ਤੇ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਕ ਸਾਲਸੀ ਕਿਰਦਾਰ ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਪੋਰਸ ਨੇ ਸਿਕੰਦਰ ਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਯਕੀਨ-ਦਹਾਨੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਆਜਜ਼ੀ ਵਿਖਾਈ। ਪੋਰਸ ਨੇ ਸਿਕੰਦਰ ਸਾਹਮਣੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਗ਼ੈਰਤ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਇਮ ਰੱਖੀ, ਜਿਵੇਂ ਆਧੁਨਿਕ ਦੌਰ ਵਿਚ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ੈਰਤ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ। ਬਰਾਬਰੀ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ‘ਤੇ ਹੋਈ ਸੁਲ੍ਹਾ ਦੇ ਦੋ ਨੁਕਤੇ ਬੜੇ ਸਾਫ ਸਨ:
ਪਹਿਲਾ ਇਹ ਕਿ ਸਿਕੰਦਰ ਨੇ ਰਿਆਸਤ ‘ਤੇ ਪੋਰਸ ਦਾ ਹੱਕ ਮੰਨ ਲਿਆ। ਦੂਸਰਾ ਇਹ ਕਿ ਪੋਰਸ ਨੇ ਸਿਕੰਦਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਿਆਸਤ ਵਿਚੋਂ ਸਹੀ ਸਲਾਮਤ ਨਿਕਲ ਜਾਣ ਦੀ ਯਕੀਨ-ਦਹਾਨੀ ਕਰਵਾਈ।
ਸੁਲ੍ਹਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਕੰਦਰ ਤੇ ਪੋਰਸ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਬੇਲੀ ਬਣ ਗਏ। ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੋਰਸ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਕਾਇਮ ਰਹੀ। ਸਿਕੰਦਰ ਨੇ ਜੰਗਬੰਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੋਰਸ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹੀਨਾ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ। ਪੋਰਸ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਪੂਰਾ ਖਿਆਲ ਰੱਖਿਆ। ਸਿਕੰਦਰ ਜਦੋਂ ਪੋਰਸ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਲਈ ਤੁਰ ਪਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਇਲਾਕੇ ਪੋਰਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਜਿਹੜੇ ਪੋਰਸ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਇਹ ਇਲਾਕੇ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਪੋਰਸ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਗਈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦਾ ਰਕਬਾ ਪੋਰਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਰਿਆਸਤ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ। ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਖਾਹਰੀਆਂ, ਲਾਲਾ ਮੂਸਾ, ਜਲਾਲਪੁਰ, ਮਰਾਲਾ, ਬਿਮਬਰ ਤੇ ਮੁਸਤਮਲ ਸੀ।
ਲੇਖ ਵਿਚ ਮੁਹੰਮਦ ਅਜ਼ਹਰ ਵਿਰਕ
ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਔਲਖ
ਚਿੱਟਗਲੀ ਮੁਨੀਆ
ਚਿੱਟਗਲੀ ਮੁਨੀਆ(ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:silverbill) ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਦੀਪ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਚਿੜੀ ਨੁਮਾ ਪੰਛੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਛੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੰਛੀ
ਤੂਤ ਸਾਹਿਬ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ਼੍ਰੀ ਤੂਤ ਸਾਹਿਬ, ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਿੱਖ ਅਸਥਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਉਸ ਥਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਤੂਤ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਲਈ ਰੁਕਦੇ ਸਨ ਜੋ ਹੁਣ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਰੁਪਾਲੀ ਭੋਸਲੇ
ਰੂਪਾਲੀ ਭੋਸਲੇ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ।  ਉਹ ਸੱਬ ਟੀ.ਵੀ. ਦੇ ਸ਼ੋਅ ਬਡੀ ਦਰੋ ਸੇ ਆਏ ਹੈਨ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਕਰੀਅਰ
ਭੋਸਲੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਮਨ ਉਡਨ ਵਰਿਆਚੇ', 'ਦੋਨ ਕਿਨਾਰੇ ਦੋਗੀ ਅਪਨ' ਅਤੇ 'ਕੰਨਿਆਦਾਨ' ਵਰਗੇ ਮਰਾਠੀ ਸ਼ੋਅ ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ 2007 ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ ਰਿਸਕ ਨਾਲ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਮਿਲਿੰਦ ਸ਼ਿੰਦੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2012 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਅਨਿਕੇਤ ਮਾਗਰੇ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਹੋਰ ਦੇਖੋ
ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਪਾਥਰੀਆ
ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਪਥਰੀਆ (ਜਨਮ 30 ਮਾਰਚ, 1933) ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਵਾਟਰਲੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਐਮਰੀਟਸ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਹੈ
ਪਥਰੀਆ ਨੂੰ ਤਰਲ ਹੀਲੀਅਮ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰਫਲੂਇਡਿਟੀ, ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਦੇ ਲੋਰੇਂਟਜ਼ ਪਰਿਵਰਤਨ, ਫੇਜ਼ ਟ੍ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਜਾਲੀਦਾਰ ਜੋੜਾਂ ਅਤੇ ਸੀਮਿਤ-ਆਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਸਹੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਥਰੀਆ ਸਟੈਟਿਸਟੀਕਲ ਮਕੈਨਿਕਸ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਲੇਖਕ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਚੌਥਾ ਐਡੀਸ਼ਨ ਸਾਲ 2021 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸਾਪੇਖਤਾ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਵੀ ਲਿਖੀ ਜੋ ਸਾਲ 2003 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡੋਵਰ ਐਡੀਸ਼ਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਪਾਥਰੀਆ ਦਾ ਵਿਆਹ ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰੀ (ਨੀ ਗੁਲਾਟੀ) ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੰਜ ਪੋਤੇ-ਪੋਤੀਆਂ ਦੀ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਹੋਈ; ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ 2011 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਛੋਟੀ ਧੀ ਨੂੰ ਕੈਂਸਰ ਕਾਰਣ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ।
ਪਾਥਰੀਆ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸ਼ੌਕ 'ਸਮਕਾਲੀ ਵਿਸ਼ਵ ਮਾਮਲੇ' ਅਤੇ 'ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰੀ' ਹਨ। ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ, ਪਾਥਰੀਆ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ, ਉਰਦੂ ਮੁਹਾਵਰੇ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮੀਰ, ਗਾਲਿਬ, ਜ਼ੌਕ, ਮੋਮਿਨ, ਹਾਲੀ, ਦਾਗ ਅਤੇ ਇਕਬਾਲ ਵਰਗੇ ਦਿੱਗਜਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦਰਜਨਾਂ ਕਲਾਸਿਕਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਸਗਰ, ਫਾਨੀ, ਹਸਰਤ, ਜਿਗਰ, ਫਿਰਾਕ ਅਤੇ ਫੈਜ਼ ਵਰਗੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦੀਆਂ ਤੱਕ, ਪਾਥਰੀਆ ਨੇ ਆਖਰਕਾਰ ਉਰਦੂ ਕਵਿਤਾ ਖੁਦ ਲਿਖਣ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕੀਤਾ - ਪਰ ਸਿਰਫ ਸਾਲ ੧੯੯੩ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਜਦੋਂ ਉਹ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਤੋਂ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1933 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀ ਲਵਸ ਲਿਟਰੇਚਰ 2022
ਸ਼ਾਂਤਾ ਗਾਂਧੀ
ਸ਼ਾਂਤਾ ਕਾਲੀਦਾਸ ਗਾਂਧੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Shanta Kalidas Gandhi; 20 ਦਸੰਬਰ 1917 – 6 ਮਈ 2002) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਥੀਏਟਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਡਾਂਸਰ ਅਤੇ ਨਾਟਕਕਾਰ ਸੀ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿੰਗ ਇਪਟਾ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹੀ। ਉਸਨੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਰਕਾਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸਿਨੇਕਿਓਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ (1984) ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ (1982-84) ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਬਣੀ।
ਉਹ ਅਦਾਕਾਰਾ ਦੀਨਾ ਪਾਠਕ (ਪਹਿਲਾਂ ਗਾਂਧੀ) ਅਤੇ ਤਰਲਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਭੈਣ ਸੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਸਟੇਜ ਕਲਾਕਾਰ ਵੀ ਸੀ।
ਸਾਹਿਤਕ ਕੈਰੀਅਰ
ਨਾਟਕਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਉਗਤਾ ਛੋੜ (1951) ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਅਵਿਨਾਸ਼ (1952) ਲਿਖਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਗੁਜਰਾਤਣ ਨੇ ਪਗਲੇ ਪਗਲੇ (1948) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਕੈਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ 1938 ਵਿੱਚ ਬੰਬਈ (ਹੁਣ ਮੁੰਬਈ) ਵਿੱਚ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਵਿਕਟਰ ਕੀਰਨਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਕੀਰਨਨ ਦੇ ਭਾਰਤ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋੜੇ ਨੇ 1946 ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2002 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1917
ਧੂਹੜ
ਧੂਹੜ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਪਾਤੜਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਪਿੰਡ ਬਰਾਸ, ਦਫਤਰੀਵਾਲਾ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮਹਾਰਾਣੀ ਕਿਸ਼ੋਰੀ
ਮਹਾਰਾਣੀ ਕਿਸ਼ੋਰੀ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਔਰਤ ਸੀ, ਜੋ ਭਰਤਪੁਰ, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਜੱਟ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸੂਰਜ ਮੱਲ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਉਹ ਹੋਡਲ, ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਪਲਵਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਮਥੁਰਾ ਅਤੇ ਭਰਤਪੁਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ,ਤੋਂ ਆਈ ਸੀ।
ਕਾਰਜ
ਮਹਾਰਾਣੀ ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਨੇ ਭਰਤਪੁਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਾਮਲਿਆਂ 'ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਲਈ ਸਲਾਹਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਉਸਨੇ ਕੰਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਰਾਇਲਟੀ
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ)
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ਹਰ ਸਾਲ 12 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆ ਉਲ ਹੱਕ ਦੇ ਫੌਜੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਮਾਰਚ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 12 ਫਰਵਰੀ 1983 ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਜਨਰਲ ਜ਼ਿਆ ਉਲ ਹੱਕ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਪੁਲਿਸ ਦੁਆਰਾ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਮਾਰਸ਼ਲ ਲਾਅ ਦੁਆਰਾ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।    ਇਹ ਦਿਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਮਾਰਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸਾਲਾਨਾ ਯਾਦਗਾਰੀ ਸਮਾਰੋਹ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ਹਰ ਸਾਲ 12 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ 1983 ਵਿੱਚ ਉਸ ਮਿਤੀ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 22 ਦਸੰਬਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕੰਮਕਾਜੀ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਵੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੋ ਦਿਨ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਯੂਸਫ਼ ਰਜ਼ਾ ਗਿਲਾਨੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।
2012
2012 ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਨਾਜ਼ ਵਜ਼ੀਰ ਅਲੀ ( ਪੀਪੀਪੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਸਲਾਹਕਾਰ), ਨੀਲੋਫਰ ਬਖਤਿਆਰ (ਪੀਐਮਐਲ-ਕਿਊ ਸੈਨੇਟਰ), ਬੁਸ਼ਰਾ ਗੋਹਰ (ਏਐਨਪੀ ਐਮਐਨਏ), ਅਤੇ ਕਿਸ਼ਵਰ ਜ਼ੇਹਰਾ (ਐਮਕਿਊਐਮ ਐਮਐਨਏ), ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸਨ। ਬਿੱਲ 2013 ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ਫਾਤਿਮਾ ਜਿਨਾਹ ਪਾਰਕ ਵਿਖੇ ਲਿੰਗ-ਅਧਾਰਤ ਹਿੰਸਾ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਸਟਾਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਕਾਰਕੁੰਨਾਂ ਨੇ ਸਕਿੱਟ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਣ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ। 2013 ਦਾ ਸਮਾਗਮ ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਅਤੇ ਫਾਟਾ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ, ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਨੂੰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੰਡੇ ਸਨ।
2015
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ 'ਤੇ ਆਲੀਆ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦਾ ਅਤੇ ਜ਼ੈਨਬ ਫਾਤਿਮਾ ਦੁਆਰਾ ਗਾਇਆ ਗੀਤ 'ਕੌਨ ਕਹਿਤਾ ਹੈ ਬੇਖਤਿਆਰ ਹੂੰ ਮੈਂ' ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ 1983 ਦੇ ਮਹਿਲਾ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ।
2017
ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਵਿਖੇ ਫਾਤਿਮਾ ਜਿਨਾਹ ਵੂਮੈਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (FJWU) ਵਿਖੇ 2017 ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਮਿਸ਼ਨ (NCSW) ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ‘ਮਹਿਲਾ ਕਾਰਕੁੰਨਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਏਜੰਡੇ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣਾ’ ਵਿਸ਼ੇ ’ਤੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਸੰਵਾਦ ਨੂੰ ਵਾਈਸ ਚਾਂਸਲਰ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਡਾ: ਸਮੀਨਾ ਅਮੀਨ ਕਾਦਿਰ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਤਹਿਮੀਨਾ ਦੌਲਤਨਾ ਨੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
2019
ਡਾਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 2019 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) 'ਤੇ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਵਿਖੇ ਦੋ ਸਮਾਗਮ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇੱਕ ਸਮਾਗਮ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪ੍ਰੈਸ ਕਲੱਬ (ਐਨਪੀਸੀ) ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਹਿਲਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਖਵਾਰ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਅਤੇ ਕਵੀ ਕਿਸ਼ਵਰ ਨਾਹੀਦ ਨੇ ਵੀ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। NPC ਈਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮੋਰਚੇ 'ਤੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਗਤੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਨਰ ਕਿਲਿੰਗ, ਬਾਲ ਵਿਆਹ, ਬਾਲ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਵਰਗੇ ਲਿੰਗਕ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਮਾਮਲਿਆਂ 'ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਫੋਕ ਐਂਡ ਟ੍ਰੈਡੀਸ਼ਨਲ ਹੈਰੀਟੇਜ (ਲੋਕ ਵਿਰਸਾ) ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਇਕ ਹੋਰ ਸਮਾਗਮ ਨੂੰ ਸੰਘੀ ਲੋਕਪਾਲ ਕਸ਼ਮੀਰਾ ਤਾਰਿਕ ਨੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਫੈਡਰਲ ਓਮਬਡਸਮੈਨ ਸਕੱਤਰੇਤ ਵਿਖੇ ਕੰਮ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਵਿਰੁੱਧ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਰਜਿਸਟਰੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ( FOSPAH ) ਅਤੇ ਕੰਮ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਐਕਟ 2010 ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
2020
ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ 2020 ਈਵੈਂਟ ਦੀ ਥੀਮ "ਲਿੰਗ-ਆਧਾਰਿਤ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ" ਸੀ। ਪੈਨਲਿਸਟਾਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਾਜਿਕ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲਿੰਗ-ਆਧਾਰਿਤ ਹਿੰਸਾ, ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ 'ਤੇ ਸਿੰਧ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ, ਸਿੰਧ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮਹਿਲਾ ਵਿਕਾਸ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਜ਼ਾਰੀ ਜਲੀਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵੂਮੈਨ ਐਕਸ਼ਨ ਫੋਰਮ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਅਪਲਾਈਡ ਸੋਸ਼ਲ-ਇਕਨਾਮਿਕ ਰਿਸਰਚ (ਏ.ਐੱਸ.ਆਰ.) ਰਿਸੋਰਸ ਸੈਂਟਰ ਵਿਖੇ 2020 ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ਸਮਾਗਮ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਸੈਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ। ਲਾਹੌਰ ਕਾਲਜ ਫ਼ਾਰ ਵੂਮੈਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੌਮੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਵਾਈਸ ਚਾਂਸਲਰ ਪ੍ਰੋ. ਸਮਾਗਮ ਨੂੰ ਡਾ: ਬੁਸ਼ਰਾ ਮਿਰਜ਼ਾ, ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਜਸਟਿਸ ਨਸੀਰਾ ਜਾਵੇਦ ਇਕਬਾਲ, ਮਹਿਲਾ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰੀ ਆਸ਼ਿਫ਼ਾ ਰਿਆਜ਼ ਫਤਿਆਨਾ ਨੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ |
ਫਰਮਾਨ ਅਲੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਨੋਮੈਡ ਗੈਲਰੀ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ‘ ਲਾਜ਼ਿਮ ਹੈ ਕੇ ਹਮ ਭੀ ਦੇਖੇਂਗੇ ’ ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੀ ਪੇਂਟਿੰਗ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੁਰਖੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿਣ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
2022
2022 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ, ਇੱਕ ਕਰਾਚੀ ਈਵੈਂਟ 'ਹਿੰਸਾ ਲਈ ਜ਼ੀਰੋ ਟੋਲਰੈਂਸ' ਥੀਮ ਵਾਲਾ ਸਿੰਧ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਫਰੇਅਰ ਹਾਲ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2022 ਲਾਹੌਰ ਸਮਾਗਮ ਔਰਤ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ (ਏਐਫ) ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋਇਆ ਸੀ।
1983 ਮਹਿਲਾ ਮਾਰਚ, ਲਾਹੌਰ
12 ਫਰਵਰੀ 1983 ਨੂੰ, ਵੂਮੈਨਜ਼ ਐਕਸ਼ਨ ਫੋਰਮ (ਡਬਲਯੂਏਐਫ) ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵੂਮੈਨ ਲਾਇਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 100 ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਾਰਚ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਮਾਲ ਰੋਡ ਉੱਤੇ ਇਕੱਠਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਭੇਦਭਾਵ ਵਾਲੇ ਸਬੂਤ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਦੂਦ ਆਰਡੀਨੈਂਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਹੌਰ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵੱਲ ਵਧਿਆ।    ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਸਬੂਤ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਅਦਾਲਤੀ ਗਵਾਹੀ ਦੇ ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਅੱਧਾ ਕਰਨਾ ਸੀ; ਹੁਦੂਦ ਆਰਡੀਨੈਂਸ, ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਰੀਆ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੁਆਰਾ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਮਾਰਚ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਅੱਥਰੂ ਗੈਸ ਦੇ ਗੋਲੇ ਛੱਡੇ ਗਏ ਅਤੇ ਲਾਠੀਚਾਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕਈ ਔਰਤਾਂ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਮਾਰਚ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 50 ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਇਕੱਠ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਪਾਬੰਦੀ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸਮਾਗਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਰੋਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਜਮੇ ਨੂੰ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ
ਏਮੀਲੀ ਸੀਨੀਆ
ਏਮੀਲੀ ਸੀਨੀਆ (ਜਨਮ 3 ਮਈ 1985) ਬੈਲਜੀਅਨ ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ। 2012 ਦੀਆਂ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਮਹਿਲਾ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਬੈਲਜੀਅਮ ਮਹਿਲਾ ਕੌਮੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1985 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਕਵਿਤਾ ਚਾਹਲ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1985 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸਟੈਫਲੋਨ ਡੌਨ
thumb|ਸਟੀਫਲਨ ਡੌਨ, ਹੈਮਰਸਮਿਥ ਅਪੋਲੋ, ਲੰਡਨ ਸਟੈਫਨੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਐਲਨ (ਜਨਮ 14 ਦਸੰਬਰ 1991), ਜੋ ਉਸਦੇ ਸਟੇਜ ਨਾਮ ਸਟੀਫਲੋਨ ਡੌਨ ਦੁਆਰਾ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰੈਪਰ ਅਤੇ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। ਫ੍ਰੈਂਚ ਮੋਂਟਾਨਾ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਾਲੇ ਉਸਦੇ 2017 ਸਿੰਗਲ " ਹਾਰਟਿਨ' ਮੀ " ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਯੂਕੇ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਚਾਰਟ ' ਤੇ 7ਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੀ। 2016 ਵਿੱਚ, ਐਲਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਮਿਕਸਟੇਪ ਰੀਅਲ ਟਿੰਗ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 2018 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਿਕਸਟੇਪ, ਸਿਕਿਓਰ, ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਸਟੀਫਲੋਨ ਡੌਨ ਦਾ ਜਨਮ ਬਰਮਿੰਘਮ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਜਮੈਕਨ ਮੂਲ ਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਸੱਤ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਰੈਪਰ ਡੱਚਵੇਲੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਰੋਟਰਡਮ, ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਐਲਨ ਡੱਚ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਐਲਨ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਹੀ ਗਾਣਾ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨੌਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਰੈਪਰ ਯੂ-ਨਿਕ ਲਈ ਇੱਕ "ਹਾਰਡ ਨੋਕ ਲਾਈਫ" ਹੁੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ। ਗੀਤ ਕਦੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਪਲੇਬੈਕ 'ਤੇ ਉਸਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਈ। 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਲੰਡਨ ਦੇ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਕੇਕ ਸਜਾਵਟ ਅਤੇ ਹੇਅਰ ਡ੍ਰੈਸਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
2015-2017: ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਅਸਲ ਟਿੰਗ
ਡੌਨ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 2015 ਵਿੱਚ ਰੈਚ 32 ਦੇ "6 ਵਰਡਜ਼" ਦਾ ਇੱਕ ਕਵਰ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਲੇਥਲ ਬਿਜ਼ਲ ਦੇ "ਵੋਬਲ", ਸਨੇਕਬੋ ਦੇ "ਵਰਕ" ਰੀਮਿਕਸ, ਏਂਜਲ ਦੇ ਹੌਪ ਆਨ ਅਤੇ ਵਰਗੇ ਟਰੈਕਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। KSI ਦਾ 2016 ਦਾ ਗੀਤ "ਟਚ ਡਾਊਨ", ਜੋ ਕਿ 2017 ਦੀ ਫਿਲਮ ਬੇਵਾਚ ਦੇ ਸਾਉਂਡਟ੍ਰੈਕ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। 16 ਅਗਸਤ 2016 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਮੇਸਨ ਦੁਆਰਾ "ਫੈਸ਼ਨ ਕਿਲਾ (ਪਾਪਾਪਾ)", ਸਟੀਫਲਨ ਡੌਨ ਅਤੇ ਮੇਸਨ (ਆਈਸਨ ਕ੍ਰੋਨਿਸ) ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਡਾਨ ਨੇ ਗਾਇਕ ਜੇਰੇਮਿਹ ਦੁਆਰਾ "ਲੰਡਨ" ਟ੍ਰੈਕ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਗੀਤ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਐਲਬਮ ਟੀਨੇਜ ਇਮੋਸ਼ਨਜ਼ ਤੋਂ ਲਿਲ ਯਾਚਟੀ ਦੀ "ਬਿਟਰ" ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। 16 ਦਸੰਬਰ 2016 ਨੂੰ, ਡੌਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਮਿਕਸਟੇਪ ਰੀਅਲ ਟਿੰਗ ਸਿਰਲੇਖ ਨਾਲ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ।
2018-2020: ਸੁਰੱਖਿਅਤ
ਮਾਰਚ 2018 ਵਿੱਚ, ਡੌਨ ਐਨਐਮਈ ਦੇ 66 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਫਾਈਨਲ ਪ੍ਰਿੰਟ ਐਡੀਸ਼ਨ ਦੇ ਫਰੰਟ ਕਵਰ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ।
ਮਾਰਚ 2018 ਵਿੱਚ, ਡੌਨ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਰੈਪਰ ਬਿਗ ਸੀਨ ਦੇ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕ ਹੈਲਸੀ ਦੇ "ਅਲੋਨ" ਲਈ ਰੀਮਿਕਸ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਗੀਤ ਬਿਲਬੋਰਡ ਹੌਟ 100 'ਤੇ 66ਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਚਾਰਟ 'ਤੇ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਐਂਟਰੀ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਡੌਨ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਹਿਲੇ ਡਾਂਸ ਕਲੱਬ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਨੰਬਰ ਵੀ ਮਿਲਿਆ। ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ 6 ਅਪ੍ਰੈਲ 2018 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮਾਰਚ 2019 ਵਿੱਚ, ਡੌਨ ਨੂੰ ਉਸਦੀ 2018 ਐਲਬਮ ਸਾਵਧਾਨ ਦੇ ਗੀਤ " ਏ ਨੋ ਨੋ " ਲਈ ਮਾਰੀਆ ਕੈਰੀ ਰੀਮਿਕਸ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
2021
25 ਅਗਸਤ 2021 ਨੂੰ, ਡੌਨ ਨੂੰ ਐਨੀ-ਮੈਰੀ, ਲਿਟਲ ਮਿਕਸ, ਰੇਅ ਅਤੇ ਬੇਕੀ ਹਿੱਲ ਦੇ ਨਾਲ ਕਿੱਸ ਮਾਈ (ਉਹ ਓਹ) ਗਰਲ ਪਾਵਰ ਰੀਮਿਕਸ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
4 ਜੂਨ 2022 ਨੂੰ, ਉਸਨੇ ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ II ਦੀ ਪਲੈਟੀਨਮ ਜੁਬਲੀ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਜੈਕਸ ਜੋਨਸ ਅਤੇ ਨੰਦੀ ਬੁਸ਼ੇਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪੈਲੇਸ ਵਿੱਚ ਪਲੈਟੀਨਮ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਉਸਨੇ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਬੱਚੇ, ਜੈਲੇਨ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਸਤੰਬਰ 2019 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਅਰਬ ਸਟ੍ਰੀਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟਵਿੱਟਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਇਨਾਮ ਰੱਖਿਆ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਲਾਕਾਰ ਸ਼ੋਕਾ ਨੇ ਉਸ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਪੈਸੇ ਦੇਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
ਐਲਨ ਨੇ 2018 ਵਿੱਚ ਨਾਈਜੀਰੀਅਨ ਗਾਇਕ ਬਰਨਾ ਬੁਆਏ ਨੂੰ ਡੇਟ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਹ 2022 ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ ਗਏ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1">
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1991 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਰਾਮਨਗਰ ਦੀ ਲੜਾਈ
ਰਾਮਨਗਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੂਜੀ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ 22 ਨਵੰਬਰ 1848 ਨੂੰ ਲੜੀ ਗਈ ਸੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਸਰ ਹਿਊਗ ਗਫ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਰਾਜਾ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਅਟਾਰੀਵਾਲਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਪਿਛੋਕੜ
ਪਹਿਲੀ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਮਿਸ਼ਨਰਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਏਜੰਟਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਸਿੱਖ ਖਾਲਸਾ ਫੌਜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਵਿਵਸਥਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸੰਧੀ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬੇਚੈਨੀ ਸੀ,ਖਾਲਸੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਦੂਜੀ ਜੰਗ ਅਪ੍ਰੈਲ 1848 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ ਮੁਲਤਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਦਰੋਹ ਨੇ ਇਸਦੇ ਸ਼ਾਸਕ, ਦੀਵਾਨ ਮੂਲਰਾਜ ਨੂੰ ਬਗਾਵਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ, ਲਾਰਡ ਡਲਹੌਜ਼ੀ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਜਨਰਲ ਵਿਸ਼ ਦੇ ਅਧੀਨ ਬੰਗਾਲ ਫੌਜ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਟੁਕੜੀ ਨੂੰ ਇਸ ਪ੍ਰਕੋਪ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਲਈ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। 3,300 ਘੋੜ-ਸਵਾਰ ਅਤੇ 900 ਪੈਦਲ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਸਰਦਾਰ (ਜਨਰਲ) ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਅਟਾਰੀਵਾਲਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਕਈ ਜੂਨੀਅਰ ਸਿਆਸੀ ਏਜੰਟਾਂ ਨੇ ਇਸ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹਜ਼ਾਰਾ ਦੇ ਗਵਰਨਰ, ਚਤਰ ਸਿੰਘ ਅਟਾਰੀਵਾਲਾ, ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਬਗਾਵਤ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਰਚ ਰਹੇ ਸਨ।
14 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਗਾਵਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਵਿਸ਼ ਨੂੰ ਮੁਲਤਾਨ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਵੀ, ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮੂਲਰਾਜ (ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਮੁਸਲਿਮ ਸ਼ਹਿਰ-ਰਾਜ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਾਸਕ) ਫ਼ੌਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋਏ। ਦੋਵਾਂ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਇੱਕ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਹ ਸਹਿਮਤੀ ਬਣੀ ਕਿ ਮੂਲਰਾਜ ਆਪਣੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਫੰਡ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਕੁਝ ਮੀਲ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਚਨਾਬ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਲੜਾਈ
ਨਵੰਬਰ ਤੱਕ, ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਕਮਾਂਡਰ-ਇਨ-ਚੀਫ਼, ਜਨਰਲ ਸਰ ਹਿਊਗ ਗਫ਼ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਫ਼ੌਜ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਗਫ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੇ ਅਟੁੱਟ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਹਮਲਿਆਂ ਲਈ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਸੀ। 22 ਨਵੰਬਰ ਦੀ ਸਵੇਰ, ਗਫ਼ ਨੇ ਘੋੜ-ਸਵਾਰ ਅਤੇ ਘੋੜ-ਸਵਾਰ ਤੋਪਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਫੋਰਸ, ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਇਨਫੈਂਟਰੀ ਬ੍ਰਿਗੇਡ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਮਨਗਰ (ਅਜੋਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ) ਦੇ ਨੇੜੇ ਚਨਾਬ ਕਰਾਸਿੰਗ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਨਦੀ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਕੰਢਿਆਂ ਅਤੇ ਮੱਧ ਧਾਰਾ ਵਿਚ ਇਕ ਟਾਪੂ 'ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਥਿਤੀਆਂ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਹ ਨਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਤੰਗ ਨਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਮਾਨਸੂਨ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਨਰਮ ਹੋਈ ਰੇਤ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਘੋੜਸਵਾਰ ਅਤੇ ਤੋਪਖਾਨੇ ਫਸ ਸਕਦੇ ਸਨ।
ਸਵੇਰ ਵੇਲੇ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੋਰਸ ਫੋਰਡ ਦੇ ਉਲਟ ਇਕੱਠੀ ਹੋ ਗਈ। ਤੀਸਰੇ ਲਾਈਟ ਡਰੈਗਨਜ਼ ਅਤੇ 8ਵੇਂ ਬੰਗਾਲ ਲਾਈਟ ਕੈਵਲਰੀ ਨੇ ਕੁਝ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਬੀ ਕਿਨਾਰੇ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਘੋੜਸਵਾਰ ਨਰਮ ਜ਼ਮੀਨ ਚੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੱਢਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਸੀ।
ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਉਣ ਲਈ 3,000 ਘੋੜਸਵਾਰ ਫੋਰਡ ਦੇ ਪਾਰ ਭੇਜੇ। ਗਫ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਘੋੜ-ਸਵਾਰ ਫ਼ੌਜ (14ਵੀਂ ਲਾਈਟ ਡਰੈਗਨਜ਼ ਅਤੇ 5ਵੀਂ ਬੰਗਾਲ ਲਾਈਟ ਕੈਵਲਰੀ) ਦੇ ਮੁੱਖ ਅੰਗ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਤੋਪਖਾਨੇ ਦੀ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਸਿੱਖ ਘੋੜਸਵਾਰ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜੇ ਅਤੇ 5ਵੀਂ ਲਾਈਟ ਕੈਵਲਰੀ ਨੂੰ ਟੱਕਰ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ।
14ਵੇਂ ਲਾਈਟ ਡਰੈਗਨਜ਼ ਦੇ ਕਮਾਂਡਿੰਗ ਅਫਸਰ, ਕਰਨਲ ਵਿਲੀਅਮ ਹੈਵਲੌਕ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਹੁਕਮਾਂ ਦੇ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਚਾਰਜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਤੀਜੇ ਦੋਸ਼ ਦੇ ਅਸਫਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਘੋੜਸਵਾਰ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਕਮਾਂਡਰ, ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਚਾਰਲਸ ਰੌਬਰਟ ਕਿਊਰਟਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਫੌਜਾਂ ਸਬੰਧਤ ਸਨ, ਨੇ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਖੁਦ ਵੀ ਮਸਕਟ ਫਾਇਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਨਤੀਜਾ
ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਜਨਰਲ ਕਿਊਰਟਨ ਸਮੇਤ ਅਧਿਕਾਰਤ ਬਰਤਾਨਵੀ ਹਲਾਕ ਹੋਏ, 26 ਮਾਰੇ ਗਏ ਜਾਂ ਲਾਪਤਾ, 59 ਜਖ਼ਮੀ ਹੋਏ। ਬਰਤਾਨਵੀ ਮੌਤਾਂ ਬਾਰੇ ਬੋਲਦਿਆਂ ਪਤਵੰਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਜੋਤੀ ਐਮ. ਰਾਏ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “…92,000 ਜਵਾਨ, 31,800 ਘੋੜਸਵਾਰ ਅਤੇ 384 ਤੋਪਾਂ ਹੁਣ ਘਟ ਕੇ ਕੁਝ ਹਜ਼ਾਰ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਸਨ।”
ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਤਿਆਰੀ ਦਾ ਹਰ ਫਾਇਦਾ ਵਰਤਿਆ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੂੰ ਚਨਾਬ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਥਿਤੀਆਂ ਤੋਂ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਸਥਿਤੀਆਂ ਬਰਕਰਾਰ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਖਦੇੜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਮਨੋਬਲ ਉੱਚਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ, ਕਈ ਕਮੀਆਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸਨ। ਸਿੱਖ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਖੋਜ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਗਫ ਅਤੇ ਹੈਵਲੌਕ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਮੂਰਖਤਾਪੂਰਨ ਜਾਂ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਏ ਸਨ। ਕਿਊਰੇਟਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਿੱਖ ਜੰਗ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਕਮਾਂਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਗਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ
ਬਾਣੀਆ
"ਵਣਜ ਕਰੇਦੇਂ ਬਾਣੀਏ ਬਾਕੀ ਕਰੇਂਦੇ ਰੀਸ"
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਵਰਣ ਵਿਵਸਥਾ
ਰਾਜਨਿਆ ਮਿੱਤਰਾ
ਰਾਜਨਿਆ ਮਿੱਤਰ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Rajanya Mitra; রাজন্যা মিত্র) ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟੀਵੀ ਸੋਪ ਓਪੇਰਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਰਾਜਨਿਆ ਨੇ ਦੇਬਾਸਿਸ ਚੌਧਰੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ, ਏ ਜਰਨੀ ਫਰੌਮ ਕਲਕੱਤਾ ਟੂ ਕੋਲਕਾਤਾ (2009) ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਸੈਬਲ ਬੈਨਰਜੀ ਅਤੇ ਲੀਨਾ ਗੰਗੋਪਾਧਿਆਏ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਬੰਗਾਲੀ ਸੋਪ ਓਪੇਰਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਉਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। 2012 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਚੈੱਕਮੇਟ ਵਿੱਚ ਈਸ਼ਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਨਿਭਾਈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਜਾਣੀਆਂ-ਪਛਾਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਕਸ਼ੀ ਕੰਥਾ ਵਿੱਚ ਮਹੂਆ ਬੋਸ ਅਤੇ ਖੋਰਕੁਟੋ ਵਿੱਚ ਮਿਸ਼ਤੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਚੋਲਾਵਰਮ ਏਰੀ
ਸ਼ੋਲਾਵਰਮ ਐਰੀ, ਜਾਂ ਸ਼ੋਲਾਵਰਮ ਝੀਲ, ਪੋਨੇਰੀ ਤਾਲੁਕ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਤਿਰੂਵੱਲੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਹੈ। ਇਹ ਬਰਸਾਤੀ ਜਲ ਭੰਡਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।  ਇਸ ਝੀਲ ਤੋਂ ਚੇਨਈ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਦੇਣ ਦੇ ਲਈ ਪੁਝਲ ਝੀਲ ਨਾਲ ਨਹਿਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਪਾਣੀ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਡੇਵਿਡ ਐਮਸ (ਅਦਾਕਾਰ)
ਡੇਵਿਡ ਅਲਬਰਟ ਐਮਸ (ਜਨਮ 10 ਅਗਸਤ 1983) ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਭਿਨੇਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਡਾਕਟਰੀ ਡਰਾਮਾ ਹੋਲਬੀ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਡੋਮਿਨਿਕ ਕੋਪਲੈਂਡ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ 23 ਅਪ੍ਰੈਲ 2013 ਨੂੰ ਹੋਲਬੀ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਚੋਲਾਵਰਮ ਏਰੀ
ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼ੋਲਾਵਰਮ ਝੀਲ 1877 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ  ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਵੇਲੇ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸਦੀ ਝੀਲ ਅਤੇ ਮੋਟਰ ਰੇਸਿੰਗ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਚੇਨਈ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ੋਲਾਵਰਮ ਝੀਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰੇਸ ਟ੍ਰੈਕ ਹਵਾਈ ਪੱਟੀ ਬਣਵਾਈ ਸੀ। ਰੇਸਿੰਗ ਇਵੈਂਟਸ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਰੇਸਿੰਗ ਈਵੈਂਟ ਹਰ ਸਾਲ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਟ੍ਰੈਕ ਟੀ-ਆਕਾਰ ਦਾ ਸੀ,  ਇਸ ਲਈ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਰੇਕ ਨਾਲ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਮਦਰਾਸ ਮੋਟਰ ਕਲੱਬ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਟਰੈਕ ਦੀ ਚੌੜਾਈ 35 ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। 150 ਫੁੱਟ ਦੇ ਰਨਵੇ ਦੇ  ਦੋ ਪਾਸੇ 35 ਫੁੱਟ ਚੌੜੇ ਟ੍ਰੈਕ ਦੇ ਨਾਲ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਅੱਸੀ ਫੁੱਟ ਨੋ-ਮੈਨਜ਼ ਲੈਂਡ ਕਰਕੇ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੌੜੀ ਥਾਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਐਂਬੂਲੈਂਸ, ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ 80 ਫੁੱਟ ਦੀ ਵਿੱਥ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਨ। ਫੌਜ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਕਲੱਬ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਟੈਂਕਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਟੈਂਕਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਫੌਜ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੋਲਾਵਰਮ ਰਨਵੇ ਨੂੰ ਕਈ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਮਦਰਾਸ ਮੋਟਰ ਸਪੋਰਟਸ ਕਲੱਬ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀਪੇਰੁੰਬਦੁਰ, ਚੇਨਈ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਟਰੈਕ ਬਣਾਇਆ, ਪਰ ਇਹ ਟਰੈਕ ਅਜੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਡਰਾਈਵਰਾਂ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
1983: ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਦੀ ਜਲ ਸਪਲਾਈ ਸਕੀਮ
14 ਅਪ੍ਰੈਲ 1976 ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਕਰਨਾਟਕ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੇਨਈ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ 15 ਹਜ਼ਾਰ ਮਿਲੀਅਨ ਕਿਊਬਿਕ ਫੁੱਟ (ਟੀਐਮਸੀ) ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਸਰਕਾਰ ਵਿਚਕਾਰ 18 ਅਪ੍ਰੈਲ 1983 ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਸੈਲਮ ਰਿਜ਼ਰਵਾਇਰ ਤੋਂ ਚੇਨਈ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ 15 ਟੀਐਮਸੀ ਪਾੱਣੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਦੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਖਿੱਚਣ ਲਈ ਸੋਮਾਸੀਲਾ ਅਤੇ ਕੰਦਾਲੇਰੂ ਜਲ ਭੰਡਾਰਾਂ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ 12 ਟੀ ਐਮ ਸੀ  ਦੀ ਸ਼ੁੱਧ ਮਾਤਰਾ (3 ਟੀ ਐਮ ਸੀ ਦੇ ਵਾਸ਼ਪੀਕਰਨ ਅਤੇ ਰਿਸਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ) ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਸਰਹੱਦ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਦੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸ਼ੋਲਾਵਰਮ ਝੀਲ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੁੰਡੀ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ ਪੀਣ ਦੇ ਮਕਸਦ ਤੋਂ ਸਟੋਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਡੇਵਿਡ ਐਮਸ (ਅਦਾਕਾਰ)
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ
ਐਮਸ 2009 ਵਿੱਚ ਐਟੀਟਿਊਡ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਅਗਸਤ 2011 ਅਤੇ ਅਗਸਤ 2014 ਵਿੱਚ ਗੇਅ ਟਾਈਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ।
ਚੋਲਾਵਰਮ ਏਰੀ
ਸਮਰੱਥਾ ਵਧਾਉਣਾ
ਅਪ੍ਰੈਲ 2019 ਵਿੱਚ, ₹ 54.2 ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਸਰੋਵਰ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਡੀਸਿਲਟਿੰਗ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਝੀਲ ਦੇ ਭੰਡਾਰਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 250 ਮਿਲੀਅਨ ਘਣ ਫੁੱਟ (mcft) ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਡੇਵਿਡ ਐਮਸ (ਅਦਾਕਾਰ)
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਐਮਸ ਗੇਅ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਹੈਂਪਸ਼ਾਇਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਕੇਵਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਚਿੱਤਰਕਾਰ
ਕੇਵਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੰਜਾਬੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸੀ। 1910 ਵਿਚ ਜਨਮੇ ਕੇਵਲ ਨੇ ਦਸਵੀਂ ਕਰਦੇ ਸਾਰ 1926 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰੀ ਰਾਮ ਪੇਂਟਰ ਤੋਂ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀ ਆਰੰਭਕ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਅਤੇ ਕਲਕੱਤਾ ਦੇ ਆਰਟ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਡੇਵਿਡ ਐਮਸ (ਅਦਾਕਾਰ)
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1983 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਚੋਲਾਵਰਮ ਏਰੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੇਨਈ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਜਲ ਭੰਡਾਰ
ਐਟਿਲਾ
ਐਟਿਲਾ ( /AE T ɪ l ə, ə T ɪ L ə / ; . FL . ੲ 406-453), ਜਿਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਐਟਿਲਾ ਹੂਨ, ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 434 ਤੋਂ ਮਾਰਚ 453 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤਕ ਹੂਣਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਹ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਹੂਣਾਂ, ਓਸਤ੍ਰੋਗੋਥਾਂ ਅਤੇ ਐਲਨਾਂ ਸਮੇਤ ਹੋਰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਕਬਾਇਲੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਆਗੂ ਵੀ ਸੀ।
ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਡਰਾਉਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਦੋ ਵਾਰ ਡੈਨਿਊਬ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਲਕਨਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਿਆ, ਪਰ ਕਾਂਸਤਾਂਤਨੋਪਲ ਨੂੰ ਹਥਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਰਿਹਾ। ਫ਼ਾਰਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਅਸਫਲ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਬਾਦ 441 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪੂਰਬੀ ਰੋਮਨ (ਬਾਈਜੈਂਟਾਈਨ) ਸਾਮਰਾਜ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੇ ਐਟਿਲਾ ਨੂੰ ਪੱਛਮ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਰੋਮਨ ਗੌਲ (ਆਧੁਨਿਕ ਫਰਾਂਸ) ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਕੈਟਲੂਨਿਅਨ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਹਾਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1451 ਵਿੱਚ ਰਾਈਨ ਪਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹ ਓਰਲੀਅਨਜ਼ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ।
ਦਿੱਖ ਅਤੇ ਚਰਿੱਤਰ
left|thumb| ਹੰਗਰੀ ਦੇ ਇੱਕ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਐਟੀਲਾ ਦਾ ਚਿੱਤਰ. ਐਟਿਲਾ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਰਵਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਪਰ ਇੱਕ ਸੰਭਾਵਤ ਦੂਜੇ ਹੱਥ ਦਾ ਸਰੋਤ ਜੋਰਡਾਨੀਜ਼ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਿਸਕਸ ਕੋਲੋਂ ਮਿਲੇ ਵੇਰਵੇ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਹੁਲੀਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀਆਂ ਜੁਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਐਟਿਲਾ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਉਥੋਂ ਆਏ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਹੋਰ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਕਿ ਇਹੋ ਹੁਲੀਆ ਕੁਝ ਸਿਥੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟ ਮਿਲਦਾ ਸੀ।
ਨੋਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੂਣ
ਸੇਤਰਾਵਾ
ਸੇਤਰਾਵਾ ਤਹਿਸੀਲ ਜੋਧਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਹੈ। ਜੋਧਪੁਰ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਜੋਧਾ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦੇ ਜੋਧਪੁਰ  ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੀ  ਸੇਤਰਾਵਾ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਸੇਤਰਾਵਾ ਪੰਚਾਇਤ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ  ਹਨ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਯੋਧਿਆਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਬੀਐਸਐਫ ਲਈ ਇੱਕ ਨਰਸਰੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸੇਂਟ ਸਟੀਫਨਜ਼, ਨੇਬਰਾਸਕਾ
ਸੇਂਟ ਸਟੀਫਨਜ਼ ਨੁਕੋਲਸ ਕਾਉਂਟੀ, ਨੇਬਰਾਸਕਾ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਸੰਗਠਿਤ ਭਾਈਚਾਰਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਸੇਂਟ ਸਟੀਫਨ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਡਾਕਘਰ 1881 ਅਤੇ 1887 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਨੱਕੋਲਜ਼ ਕਾਉਂਟੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਪਹਿਲੇ ਡਾਕਘਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।
ਤਮਿਲ਼ ਲੋਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
thumb| Video of Parai (Thappu) recital by a child. thumb|250x250px| ਤਾਮਿਲ ਲੋਕ ਕਲਾਕਾਰ ਇੱਕ ਅਯਾਨਾਰ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਿਉਹਾਰ (ਪੰਗੁਨੀ ਉਥਥਿਰਮ) ਦੌਰਾਨ ਤਿਰੂਨੇਲਵੇਲੀ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਵਿਲੁਪੱਟੂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। thumb| ਵੇਲ ਕਵੜੀ ਤਾਮਿਲ ਲੋਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤਮਿਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਤਾਮਿਲ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਹਨ। ਤਾਮਿਲ ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਨੱਟੂਪੁਰਾਪੱਟੂ, ਡਾਂਸ ਸ਼ੈਲੀਆਂ, ਗੀਤ, ਖੇਡਾਂ, ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ, ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਦੀ ਦਵਾਈ, ਭੋਜਨ, ਮੂਰਤੀ, ਪੁਸ਼ਾਕ, ਕਹਾਣੀਆਂ, ਕਹਾਵਤਾਂ ਅਤੇ ਮਿਥਿਹਾਸ।
ਤਾਮਿਲ ਲੋਕ ਕਲਾ ਇਸ ਦੇ ਸਥਾਨਕ, ਭਾਗੀਦਾਰੀ, ਅਤੇ ਖੁੱਲੇ ਸਰੋਤ ਚਰਿੱਤਰ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਤਾਮਿਲ ਲੋਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਕਸਰ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਵੇਦਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਤਾਮਿਲ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਅਕਸਰ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਅਤੇ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਉਲਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਚਿੰਕੀ ਯਾਦਵ
ਚਿੰਕੀ ਯਾਦਵ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Chinki Yadav) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਖੇਡ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਹੈ ਜੋ 25 ਮੀਟਰ ਪਿਸਟਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2019 ਏਸ਼ੀਅਨ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰਕੇ 2020 ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਲਈ ਇੱਕ ਕੋਟਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਯਾਦਵ ਦਾ ਜਨਮ 26 ਨਵੰਬਰ 1997 ਨੂੰ ਭੋਪਾਲ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਤਾਤਿਆ ਟੋਪੇ ਨਗਰ ਸਪੋਰਟਸ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਅਹਾਤੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਮਰੇ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਡੌਰਮੇਟਰੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਮਹਿਤਾਬ ਸਿੰਘ ਯਾਦਵ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਸ਼ੀਅਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਯਾਦਵ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ, 2012 ਵਿੱਚ, ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਪਿਸਟਲ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਉਸਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਰਾਜੇਸ਼ ਨੇ ਸ਼ਾਟਗਨ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਪਰ "ਚਿੰਕੀ ਵਾਂਗ ਇਸ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਅਪਣਾਇਆ"।
2019 ਤੱਕ, ਯਾਦਵ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਬੈਂਕ ਮੈਨੇਜਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਯਾਦਵ ਨੇ ਕੁਵੈਤ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ 2015 ਏਸ਼ੀਅਨ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਜੂਨੀਅਰ ਮਹਿਲਾ 25 ਮੀਟਰ ਪਿਸਟਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ 570 ਦੇ ਸਕੋਰ ਨਾਲ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। 2016 ਦੇ ISSF ਜੂਨੀਅਰ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ, ਯਾਦਵ ਨੇ ਗਾਬਾਲਾ ਵਿੱਚ 25 ਮੀਟਰ ਪਿਸਟਲ ਟੀਮ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਅਤੇ ਸੁਹਲ ਵਿਖੇ ਇਸੇ ਈਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਨੇ ਮੁਸਕਾਨ ਅਤੇ ਗੌਰੀ ਸ਼ਿਓਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਟੀਮ ਈਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸੁਹਲ ਵਿੱਚ 2017 ISSF ਜੂਨੀਅਰ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ।
ਯਾਦਵ 2019 ਏਸ਼ੀਅਨ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੇ ਕੁਆਲੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਦੌਰ ਵਿੱਚ 588 ਦੇ ਸਕੋਰ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹੀ ਅਤੇ ਫਾਈਨਲ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 2020 ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਲਈ ਕੋਟਾ ਸਥਾਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਠ ਫਾਈਨਲਿਸਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਈਵੈਂਟ ਲਈ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੋਟਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਏ ਸਨ। ਉਹ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ 116 ਦੇ ਸਕੋਰ ਨਾਲ ਛੇਵੇਂ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਰਹੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਔਰਤ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1997 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਕਾਦਰਾਂਬਾਦ
ਪਿੰਡ ਕਾਦਰਾਂਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦਾ ਆਖਰੀ ਪਿੰਡ ਹੈ ਜੋ ਕਸਬਾ ਜੈਂਤੀਪੁਰ ਤੋਂ 4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਚੜ੍ਹਦੇ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਸੁਵਿਧਾ ਕੇਂਦਰ, ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ, ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਖੇਡ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਪਸ਼ੂ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬਾਬਾ ੳਸ੍ਰੀਚੰਦ ਦਾ ਡੇਰਾ ਵੀ ਹੈ।
ਪਿਛੋਕੜ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਸਨੀਕ 1947 ਦੀ ਵੰਡ ਸਮੇਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸਿੱਧਵਾਂ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲਾਇਲਪੁਰ ਤੋਂ ਉਜੜ ਕੇ ਆਏ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿੱਛੋਕੜ ਅਤੇ ਨਾਂ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਕਾਦਰਾਂਬਾਦ ਕਦੋਂ ਤੇ ਕਿਉਂ ਪਿਆ। ਪਿੰਡ ਦੇ 10 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਮੂਲ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਇਸਾਈ ਬਜ਼ੁਰਗ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਥੇ ਰਾਂਈ ਬਰਾਦਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਚੰਗੀ ਠਾਠ ਵਾਲੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕੁ ਨਿਸ਼ਨੀਆਂ ਇੱਕ ਬੰਗਲਾ, ਇੱਕ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਇੱਟਾਂ ਦੀ ਬਣੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਅਟਾਰੀ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਮਸੀਤਾਂ ਬਾਕੀ ਸਨ। ਬੰਗਲੇ ਅਟਾਰੀਆਂ ਤਾਂ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਪਰ ਦੋ ਮਸੀਤਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕਮਾਲਪੁਰ ਕਾਲੇਕੀ
ਕਮਾਲਪੁਰ ਕਾਲੇਕੀ ਪਿੰਡ ਦਿੜ੍ਹਬਾ ਤੋਂ ਸੱਤ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ‘ਤੇ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੰਗਰੂਰ ਤਹਿਸੀਲ ਸੁਨਾਮ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕਾਲੇਕਾ ਸਰਾਓਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਭੰਦੋਲ, ਢਿੱਲੋਂ, ਖੰਗੂੜੇ, ਚਹਿਲ ਤੇ ਤੂੰਗ ਆਦਿ ਗੋਤਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 1978 ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ‘ਚ ਫੋਕਲ ਪੁਆਇੰਟ ਬਣਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਲਗਪਗ 4500 ਹੈ। ਤਿੰਨ ਗੁਰੂ ਸਹਿਬਾਨ ਦੀ ਚਰਨ ਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਗੁਰੂਘਰ, ਬਾਬਾ ਸੁਖਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਡੇਰਾ ਹੈ।
ਨਾਮਵਰ ਵਿਆਕਤੀ
ਪਿੰਡ ਦੇ ਕਬੱਡੀ ਖਿਡਾਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਸਿੰਘ ਚਹਿਲ, ਡਾ. ਰਮੇਸ਼ ਗਰਗ, ਐਮ.ਡੀ. (ਪੈਥੋਲੋਜੀ), ਜਥੇਦਾਰ ਮੁਕੰਦ ਸਿੰਘ, ਭਜਨ ਸਿੰਘ ਮਿਸਤਰੀ, ਜਥੇਦਾਰ ਜੰਗੀਰ ਸਿੰਘ, ਸਾਉਣ ਸਿੰਘ, ਸਰਬੱਗ ਸਿੰਘ ਤੇ ਗੁਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਜੇਲ੍ਹ ਕੱਟੀ, ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਕਮਾਲਪੁਰ ਉੱਘੇ ਸਿਆਸਦਾਨ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਹਨ।
ਸਹੂਲਤਾਂ
ਕਮਾਲਪੁਰ ਵੈਲਫੇਅਰ ਸਭਾ, ਪਾਣੀ ਲਈ ਆਰ.ਓ. ਸਿਸਟਮ, ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਵਾਕ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਕਿਸਮਾਂ
=
ਗੈਰ-ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਵਾਕ ਇੱਕ ਟੈਕਸਟ ਯੂਨਿਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵਿਆਕਰਣ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ. ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਵਾਕ ਲਿਖਤੀ ਲਿਖਤਾਂ ਦੀ ਇਕਾਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਗ੍ਰਾਫੋਲੋਜੀਕਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੱਡੇ ਅੱਖਰ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਜਿਵੇਂ ਮਿਆਦ, ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਵਿਸਮਿਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਇਹ ਧਾਰਣਾ ਇਕ ਕਰਵ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਪਰੀਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਫੋਨੋਲੋਜੀਕਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਿਚ ਅਤੇ ਉੱਚਾਈ ਅਤੇ ਮਾਰਕਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਰਾਮ ਦੁਆਰਾ ਸੀਮਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ;  ਅਤੇ ਇਕ ਧਾਰਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਇਕ ਤਰਤੀਬ ਹੈ ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਚੱਲ ਰਹੀ ਕੁਝ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ======
ਉਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਵਿਧੇ
ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਉਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਵਿਧੇ ਦੀ ਥਾਂ ਉੱਪਰ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ ਅਤੇ ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਜੋਕੇ ਵਿਆਕਰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਵਾਕ ਦੇ ਵਰਗੀਕਰਨ ਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਆਧਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਬਣਤਰ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਵਾਕਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਣਤਰ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਾਕ ਦੀ ਬਾਹਰੀ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਣਤਰ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲ਼ੇ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਵਿਚਰਨ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਮਹੱਤਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚਲੀ ਜੜ੍ਹਤ ਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਆਧਾਰ ਤੇ ਵਾਕਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:-
ਇੱਕ ਕਿਰਿਆਵੀ ਵਾਕ
ਇੱਕ ਕਿਰਿਆਵੀ ਵਾਕ ਇਕਹਿਰੀ ਬਣਤਰ ਵਾਲ਼ਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਉਦੇਸ਼ ਤੇ ਇੱਕ ਵਿਧੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਵਾਕੰਸ਼ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਕਿਰਿਆਵੀ ਵਾਕ ਨੂੰ ਸਧਾਰਨ ਵਾਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਹੁ-ਕਿਰਿਆਵੀ ਵਾਕ
ਜਿਸ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਹੋਣ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁ-ਕਿਰਆਵੀ ਵਾਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁ-ਕਿਰਿਆਵੀ ਵਾਕ ਦੋ ਜਾਂ ਦੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਪਵਾਕਾਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਤੋਂ ਬਣੀ ਵਾਕ ਸੰਰਚਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬਹੁ- ਕਿਰਿਆਵੀ ਵਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਤੇ ਮਿਸ਼ਰਤ ਵਾਕਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਧਾਰਨ ਵਾਕ
ਸਧਾਰਨ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਸਵਾਧੀਨ ਉਪਵਾਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਵਾਧੀਨ ਉਪਵਾਕ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਰੂਪ ਕਾਲਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼ ਨਾਲ਼ ਹੋਰ ਬਾਕੀ ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ:- ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਵਾਕੰਸ਼, ਕਿਰਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਵਾਕੰਸ਼ ਆਦਿ ਜੁੜ ਕੇ ਉਪਵਾਕ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਧਾਰਨ ਵਾਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਵਾਕੰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਾਕੰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਸਧਾਰਨ ਵਾਕਾਂ ਦੇ ਕੁੱਝ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਪੈਟਰਨ ਵੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ:-
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਵਾਕਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਵਾਕ ਦਾ ਕਰਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਾਕਾਂ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਅਕਰਮਕ ਹੰਦੀ ਹੈ ਕੁੜੀ(ਕਰਤਾ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼) ਹੱਸਦੀ ਹੈ(ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼)।
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਵਾਕਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੋ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ ਵਾਕ ਦਾ ਕਰਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ ਵਾਕ ਦਾ ਕਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਾਕਾਂ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਸਕਰਮਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੁੜੀ(ਕਰਤਾ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼) ਰੋਟੀ(ਕਰਮ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼) ਖਾਂਦੀ ਹੈ(ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼)।
ਇਸ ਪੈਟਰਨ ਦੇ ਵਾਕਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ ਕਰਤਾ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਦੋਵੇਂ ਕਰਮ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕਰਮ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਪ੍ਰਧਾਨ ਕਰਮ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅਪ੍ਰਧਾਨ ਕਰਮ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼, ਪ੍ਰਧਾਨ ਕਰਮ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਪ੍ਰਧਾਨ ਕਰਮ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ ਨਾਲ਼ / ਨੂੰ / ਸੰਬੰਧਕ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਪਿਤਾ ਨੇ(ਕਰਤਾ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼) ਧੀ ਨੂੰ(ਅਪ੍ਰਧਾਨ ਕਰਮ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼) ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ(ਪ੍ਰਧਾਨ ਕਰਮ ਨਆਂਵ ਵਾਕੰਸ਼) ਬਣਾਇਆ(ਕਿਰਿਆ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼)।
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਵਾਕਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਵਾਕੰਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕਿ ਨਾਂਵ ਦੀ ਹੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦਸਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਾਕੰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਇਕ ਕਿਰਿਆ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਕੁੜੀ(ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼) ਗੋਰੀ(ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਵਾਕੰਸ਼) ਹੈ(ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼)।
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਵਾਕਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਵਾਕੰਸ਼ ਦੀ ਥਾਂ ਕਿਰਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਵਾਕੰਸ਼ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੇ ਵਾਕਾਂ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਅਕਾਲਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ ਵਾਕ ਦਾ ਕਰਤਾ ਜਾਂ ਉਦੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੁੰਡਾ(ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼) ਗੱਡੀਓਂ(ਕਿਰਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਵਾਕੰਸ਼) ਉੱਤਰਿਆ(ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼)।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਕਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਕਰਮ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ ਅਤੇ ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਾਕਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਕਰਮਣੀਵਾਚੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਰਦਾਸ(ਕਰਮ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼) ਕੀਤੀ ਗਈ(ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼)।
ਸੰਯੁਕਤ ਵਾਕ
ਜਿਹਨਾਂ ਵਾਕਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਜਾਂ ਦੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਵਾਧੀਨ ਉਪਵਾਕ ਆਉਣ ਉਹਨਾਂ ਵਾਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਵਾਕਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਪਵਾਕ ਇਕੱਲੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਚਰ ਸਕਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੋ ਜਾਂ ਦੋ ਵਧੇਰੇ ਸਵਾਧੀਨ ਉਪਵਾਕਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਕਾਮੇ, ਤੇ, ਅਤੇ, ਪਰ ਆਦਿ ਯੋਜਕਾਂ ਨਾਲ਼ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁੜੀ ਖੜੀ ਹੈ(ਸਵਾਧੀਨ ਉਪਵਾਕ),(ਯੋਜਕ) ਮੁੰਡਾ ਬੈਠਾ ਹੈ(ਸਵਾਧੀਨ ਉਪਵਾਕ)।
ਮੁੰਡਾ ਲਿਖਦਾ ਹੈ(ਸਵਾਧੀਨ ਉਪਵਾਕ) ਤੇ(ਯੋਜਕ) ਕੁੜੀ ਪੜਦੀ ਹੈ(ਸਵਾਧੀਨ ਉਪਵਾਕ)।