cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਉੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ
1.ਬੌਦਰੀਲਾ
ਉੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਰੈਡੀਕਲ ਬੈ੍ਕ ਜਾਂ ਵੱਢ ਹੈ।
3. ਲਿਉਤਾਰ
ਉੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜਾਨਣ ਅਤੇ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ।
ਉੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ
ਉੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਬਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਕਰੇ ਹਨ।
1.ਲਿਉਤਾਰ
ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੂਚਨਾ ਕਾ੍ਂਤੀ ਦੀ ਆਮਦ ਨਾਲ ਸਮਾਜ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਪਰਿਵਰਤਰਨਾਂ ਦੇ ਸਨਮੁੱਖ ਹੈ।ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਰਿਵਰਤਨ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਿਆ ਹੈ।ਅੱਜ ਦਾ ਗਿਆਨ ਵਪਾਰਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਮੰਡੀ ਦਾ ਮਾਲ ਹੈ।ਕੰਪਿਊਟਰ ਰਾਹੀਂ ਸਿਰਜਤ ਗਿਆਨ ਉਤਪਾਦਨ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਹਾਸਿਲ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈ।ਉਸ ਦਾ ਮਤ ਹੈ ਕਿ ਅਗਲੇ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕੰਪਿਊਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਚਾਲਾਂ ਨਿਰਣੇਕਾਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣਗੀਆਂਂ।
ਲਿਉਤਾਰ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ-
1ਵਿਗਿਆਨਕ ਗਿਆਨ।
2ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਗਿਆਨ।
ਲਿਉਤਾਰ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਚਾਹਵਾਨ ਹੈ ਕਿ ਗਿਆਨ ਦਾ ਪਾਸਾਰ ਜਿੰੰਨ੍ਹਾਂ ਸੰੰਭਵ ਹੋੋੋਵੇ,ਖੁੁੱਲਾ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕ ਕਲਾਕਾਰ ਜਾਂ ਲੇੇੇਖਕ ਇੱਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਵਾਲੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹੁੁੰਦਾ ਹੈੈ।
2. ਮਿਸ਼ੇਲ ਫੂਕੋ
ਮਿਸ਼ੇਲ ਫੂਕੋ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਚਿੰਤਕ ਸੀ।ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਉੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤਿੱਖਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਬੰਧ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਉਸ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਸੀ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਸਮਾਜ ਨੇ ਪਿਛਲੀਆਂ ਤਿੰਨ ਸਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਗਲਤੀਆਂ ਕਰੀਆਂ ਹਨ।ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਗਲਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪ੍ਰਗਟਾਇਆਂ ਹੈ-
1 ਗਿਆਨ ਕੋਈ ਬਾਹਰਮੁਖੀ ਢਾਂਚਾ ਜਾਂ ਹੋਂਦ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਖੋਜੇ ਜਾਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ ਹੈ।
2 ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਵਾਸਤਵਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਗਿਆਨ ਹੈ ਜੋ ਖੋਜੇ ਜਾਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਫੂਕੋ ਇਹਨਾਂ ਐਨਲਾਈਟਮੈਂਟ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਉਹ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਪਾਰ ਖਲੋ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
ਫੂਕੋ ਗਿਆਨ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਪਰਸਪਰ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗਿਆਨ 'ਗਿਆਨਕਾਰੀ ਘਾੜਤ' ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈੈ।
ਉਸ ਦਾ ਮਤ ਹੈ ਕਿ ਗਿਆਨ ਸੱਚਾ ਜਾਂ ਨਿਰਪੇਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਪਿੱਛੇ ਸ਼ਕਤੀ ਸੰਰਚਨਾਵਾਂ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।ਉਸ ਦੇ ਚਿੰਤਨ ਨਾਲ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਬੇਕਿਨ ਦਾ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਗਿਆਨ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਪਲਟ ਜ਼ਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 'ਗਿਆਨ' ਸ਼ਕਤੀ ਧਿਰਾਂ ਦੀ ਕਠਪੁਤਲੀ ਨਜਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਉਸ ਦਾ ਮਤ ਹੈ ਕਿ ਇਤਿਹਾਸ ਕਿਸਮਤ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਨਿਯਮਤ ਮੈਕਾਨਿਜ਼ਮ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਉਘੜੇ-ਦੁਘੜੇ ਵਿਰੋਧਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਹੈ।
3. ਬੌਦਰੀਲਾ
1980ਵਿਆ ਦੌਰਾਨ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਸਿਧਾਂਂਤਕਾਰਾ ਵਜੋਂ ਉਭਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਚਿੰੰਤਕ ਬੌਦਰੀਲਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮੀਡੀਆ, ਸਿਮੂਲੇਸ਼ਨਜ਼ ਆਦਿ ਨੇ ਅਨੁਭਵ ਦੇ ਇੱੱਕ ਨਵੇਂ ਖੇਤਰ,ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਪੜਾਅ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲੇੇ ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ ਹੈ।
ਬੌਦਰੀਲਾ ਉੱਤਰ ਉਦਯੋਗਿਕ, ਉੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਮਾਡਲ ਜਾਂ ਕੋਡ ਸਮਾਜਿਕ ਯਥਾਰਥ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਮੈਕ ਲੁਹਾਨ ਦੇ ਸਾਈਬਰਨੈਟਿਕ ਸੰਕਲਪ 'ਇਮਪਲੋਸਨ' ਨੂੰ ਵਰਤਦਿਆਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮਕਾਲੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਤੇ ਯਥਾਰਥ ਵਿਚਲੀ ਹੱਦਬੰਦੀ ਢਹਿ ਗਈ ਹੈ।
ਉਸਦਾ ਮਤ ਹੈ ਕਿ ਆਧੁੁਨਿਕਤਾ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਵਸਤਾਂ ਅਤੇ ਉਪਜਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਤੇੇ ਕੇੇੇਂਂਦਰਤ ਸੀ ਪਰ ਉੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਚਿਹਨਾ ਦੇ ਪਾਸਾਰ ਰਾਹੀਂਂ ਚਰਿੱਤਰਮਾਨ ਹੁੁੰਦੀ ਹੈ।ਉਹ ਉੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਉੱਚ-ਨਿਮਨ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਪ੍ਰਤੱਖ ਅਤੇ ਲੁਪਤ ਅਤੇ ਲੁਪਤ ਅਤੇ ਪਰੰੰਪਰਾਗਤ ਅਤੇ ਪਰੰੰਪਰਾਗਤ ਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਚਿੰਤਨ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਏ ਸਭ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁਵੱਲੇੇ ਵਿਰੋਧਾਂਂ ਵਿਚਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦੀਵਾਰਾਂ, ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਵਖਰੇਵਿਆਂ ਦੇ ਅੰੰਦਰੂੂਨੀ ਵਿਸਫੋਟ ਵਜੋਂ ਦੇੇੇਖਦਾ ਹੈ।
ਉੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਸੰਚਾਰ ਮੀਡੀਏ ਦਾ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦਾ ਉਭਾਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਰੋਜ਼ਮਰ੍ਹਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਚਿਹਨਾ ਅਤੇ ਸਿਮੂਲੇਖਰਾ ਦਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲਾਅ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
4. ਦੇਲਿਉਜ਼ ਅਤੇ ਗੁਲਾਟੀ
ਦੇਲਿਉਜ਼ ਅਤੇ ਗੁਲਾਟੀ ਨੇ 'ANTI OEDIPUS' ਨਾਮਕ ਕਿਤਾਬ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1972 ਈ: ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਕਾਮਨਾ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਉੱਤਰ ਆਧੁੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾਵਾਦੀ ਰੂਪਾਂਂ ਦੇ ਉਲਟ ਇੱਕ ਹਾਂਵਾਚਕ,ਕਲਿਆਣੀ ਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਪੇੇੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਸਕਿਜ਼ੋਫਰੇਨੀਆ ਇੱਕ ਢੰਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਬਗੈਰ ਪਿੱਤਰੀਕਿ੍ਤ ਤੇ ਮਨੋਤਾਪੀ ਹੋਏ ਰਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਕਾਮਨਾ ਬਹੁਖੰਡੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਵਹਾਅ ਬਹੁਦਿਸ਼ਾਵੀ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਕਾਮਨਾ ਨੂੰ ਦਮਨ ਦੇ ਫ਼ਰਾਇਡੀਅਨ ਸੰਕਲਪਾਂ ਨਿਪੁੁੰੰਸਕਤਾ ਤੇ ਘਾਟ ਆਦਿ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਉੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਤਕਨਾਲੌਜੀ ਦਾ ਮਹੱਤਵ
ਉੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੌਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਆਇਆ ਆਰਥਿਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਹੈ।ਇਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਰਕੇ ਸਮੁੱਚਾ ਵਿਸ਼ਵ ਤਕਨਾਲੌਜੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਕ੍ਰਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।ਮੰਡੀਕਰਨ ਉਪਭੋਗੀ ਕਲਚਰ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਉੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮਸ਼ੀਨੀਕਰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ।ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਈ ਹੈ।ਇਸ ਹੱਥੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਘੱਟ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਕੰੰਮ ਨੂੰ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਧ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਉਹ ਕੰਮ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੀ ਮੱੱਦਦ ਨਾਲ ਘੱਟ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਉੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਮਲਟੀਮੀਡੀਆ ਦੀ ਹੋਂਦ
ਉੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਮਲਟੀਮੀਡੀਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀ ਤਬਦੀਲੀ ਆਈ ਕਿ ਅਜੋਕੀ ਸੁਸਾਇਟੀ ਮਲਟੀਮੀਡੀਆ ਸੁਸਾਇਟੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਈ।ਮਲਟੀਮੀਡੀਆ ਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਏਨੀ ਤੇੇੇੇੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੋਈ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਲਪਨਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰੀ ਸੀ।
ਕੰਪਿਊਟਰ ਬਰੇਨ ਨੇ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਬਦਲ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ।
ਉੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਸਿਧਾਂਤ ਪਰਿਵਰਤਨ
ਉੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਕਲਾ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਆਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ।ਇਹਾਬ ਹਸਨ ਦਾ ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਬੌਦਰੀਲਾ, ਫੂਕੋ, ਲਿਉਤਾਰ, ਦੈਰਿਦਾ, ਜੇਮਸਨ ਆਦਿ ਚਿੰਤਕਾਂ ਨੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਨੂੰ ਆਰੰਭਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੀ ਤੁਲਨਾ
ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰੀ ਬਣਤਰਾਂ ਵੱਲ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਕਾਲਵਾਚੀ ਸੰਕਲਪ ਹਨ ਜੋ ਸਮਾਜਿਕ ਬਣਤਰਾਂ ਦੇ ਸੰਸਥਾਵੀਂਂ ਪੈਮਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਉੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈ ਸਮਾਜਿਕ,ਆਰਥਿਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਵਸਥਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਡੇਨੀਅਲ ਬੈਲ 'ਉੱਤਰ ਉਦਯੋਗਿਕ' ਸਮਾਜ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
MARK CURRIE ਨੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰੀ ਹੈ।
ਆਧੁਨਿਕਤਾ  ਉੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ
1.ਖੋਜ  1.ਕਾਢ
2.ਇਕਸਾਰਤਾ  2.ਜਟਿਲਤਾ
3.ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰ 3.ਰਾਜਨੀਤੀ
ਉੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ
ਉੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਨਕਾਰਦਾ ਹੈ।ਇਹ ਸਮਾਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਨਾਲ ਯਥਾਰਥਵਾਦ ਦਾ ਖਾਤਮਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਪੈਸਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰੁਚੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆ ਹਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਖੁਦ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ।ਉੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਨਾਲ ਮਨੁੱੱਖੀ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਕੇ ਦੇਖਿਆ ਜ਼ਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਾਸ਼ਵਾਦੀ ਹੈ।ਉੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਆਖਿਆ ਨੂੰ ਅਸੰਭਵ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜ਼ਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗ੍ਰੇਸ ਬਾਨੂ
ਗ੍ਰੇਸ ਬਾਨੂ  ਇੱਕ ਦਲਿਤ ਅਤੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਕਾਰਜਕਰਤਾ  ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਕੰਮਪਿਊਟਰ  ਇੰਜਨੀਆਰਿੰਗ ਹੈ। ਗ੍ਰੇਸ ਬਾਨੂ ਤਮਿਲ ਨਾਡੂ ਰਾਜ ਦੇ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਟ੍ਰਾਂਸਜੇੰਡਰ ਔਰਤ ਹੈ।     2014 ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕਾਲਜ ਆਫ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀ ਸੀਟ ਲਈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਗ੍ਰੇਸ ਦਾ ਜਨਮ ਤਮਿਲ ਨਾਡੂ ਦੇ ਇੱਕ ਦਲਿਤ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ  ਸਵੇਰੇ  9.30 ਤੋਂ ਸ਼ਾਮ 4 ਤੱਕ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਰੋਜਾਨਾ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। Sਇਹ ਦਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ 10 ਵਜੇ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਸੀ ਜਦੋਂ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਬੱਚੇ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆ ਸੀਟਾਂ ਲਈ ਕੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਸਨ. ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੁੱਟੀ ਸਮੇਂ ਇਸਨੂੰ 3.30 ਵਜੇ ਬਾਕੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਨਿਕਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦਸਦੇ ਹਨ ਕੀ ਜੇਕਰ ਉਹ ਇਸ ਨਾਲ ਬੋਲਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਦੋਨੇ ਮਸਲੇ ਇਸ ਦੇ ਦਲਿਤ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸਜੇੰਡਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਕਾਰਣਾਂ ਕਰਕੇ  ਇਸ ਨੇ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਛੱਡਣ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।
ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਜੀਵਨ
ਆਨਰਜ਼ (95%) ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਡਿਪਲੋਮਾ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਾਨੂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਫਰਮ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਕੈਂਪਸ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਦ ਤੱਕ ਉਸ ਨੇ ਕਥਿਤ ਵਿਤਕਰੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਹੁਦਾ ਛੱਡਿਆ।
ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਜਾਣਨ ਲਈ ਇੱਕ 'ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ' (ਰਾਇਟਸ ਫਾਰ ਇੰਫ਼ਾਰਮੇਸ਼ਨ - ਆਰ.ਟੀ.ਆਈ.) ਦਾਇਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੀ ਅੰਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ 'ਤੇ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਐਫੀਲੀਏਟਡ ਕਾਲਜ, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ
ਬਾਨੋ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਆਖਰਕਾਰ ਰਿਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਸਥਾਨ, ਟ੍ਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਕੁੰਜੀ ਹੈ। "ਅਸਥਾਈ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੀਮਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਮਾਤਰਾ ਰਿਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਅੰਤਰ-ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੀ। ਉਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ "ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ ਹੀ ਇਕੋ ਰਸਤਾ ਹੈ।" ਉਹ ਦਲਿਤ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਟ੍ਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਲਿੰਗ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਜਾਤੀ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਰਾਖਵੇਂਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਬਾਨੋ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ੁਲਮਾਂ ​​ਦੀ ਅੰਤਰਸੰਗਤਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਦਲਿਤ ਟ੍ਰਾਂਸਫੋਬਿਕ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਟ੍ਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਜਾਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਨਕਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਦੇ ਟ੍ਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਲੋਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦ ਨੂੰ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਸਭਿਆਚਾਰਕ, ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਅਤੇ ਸੰਗਠਿਤ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਦਬਾਏ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਦੀਆਂ ਟ੍ਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਔਰਤਾਂ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਹਾਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸ਼ਾੱਟ ਬੁਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਾਨੋ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ "ਟ੍ਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਵਿੱਚ ਜਾਤੀ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨਾ" ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪਲੇਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੂਰੇ ਕੱਦੂ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਣ ਵਾਂਗ ਹੈ।"
ਬਾਨੋ ਚਿੰਤਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਤਾਰਾ (ਥਾਰਾ) ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਥੀ ਟ੍ਰਾਂਸ ਔਰਤ ਦੀ ਮੌਤ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੇਨਈ 'ਚ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਘਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਤ ਅਤੇ ਜਮਾਤ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ  ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਇਸਨੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮਪਿਊਟਰ ਇੰਜਨੀਆਰਿੰਗ ਦਾ ਡਿਪਲੋਮਾ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।
ਥਾਰਿਕਾ ਬਾਨੋ
ਥਾਰਿਕਾ ਬਾਨੋ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ  ਪਹਿਲੀ ਰਜਿਸਟਰਡ ਟ੍ਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ।   ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਮਨ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਗੋਦ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਕਾਰਕੁਨ ਨੇ ਉਸ ਲਈ ਲੜਨ ਲਈ ਮਦਰਾਸ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕੇਸ ਦਾਇਰ ਕੀਤਾ।
ਉਸ ਨੇ 11ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਉਥੋਂ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਟ੍ਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਔਰਤ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਧੱਕੇਸ਼ਾਹੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਈ, ਜੋ ਅਸਹਿ ਸੀ।  2013 ਵਿੱਚ, ਥਾਰਿਕਾ ਥੂਥੁਕੁੜੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੋਂ ਭੱਜ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਜਾਂ ਆਰਾਮ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।  ਉਹ ਚੇਨਈ ਪਹੁੰਚੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਕਾਰਕੁਨ ਗ੍ਰੇਸ ਬਾਨੋ ਨੇ ਗੋਦ ਲਿਆ ਸੀ। ਗ੍ਰੇਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਛਾਣ, ਨਾਮ ਬਦਲਣ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੈਕਸ ਪੁਨਰ ਨਿਯੁਕਤੀ ਦੀ ਸਰਜਰੀ ਕਰਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਥਾਰਿਕਾ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਲਿਤ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਲੋਕ
ਧਮੋਟ
ਧਮੋਟ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਜੱਲ੍ਹਾ
ਜੱਲ੍ਹਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਦੋਰਾਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
1956
1956 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1950 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਮਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ
ਏਸੀਸੀ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਇੱਕ ਪੁਰਸ਼ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਟਵੰਟੀ20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1983 ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਭਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਬੰਧ ਕਾਇਮ ਰੱਖੇ ਜਾ ਸਕਣ। ਇਹ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਹਰ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਹਿਲਾ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ 1984 ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਇਮਰਾਤ ਦੇ ਸ਼ਾਰਜਾਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਕਿ ਸਭਾ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ (1995 ਤੋਂ) ਵੀ ਹਨ। 1986 ਦੇ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਦਾ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਬਾਇਕਾਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਿਉਂ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸੰਬੰਧ ਵਧੀਆ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਫਿਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਿਆਸੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਕਾਰਨ 1990–91 ਦੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦਾ ਬਾਇਕਾਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। 1993 ਦਾ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਵੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਰੱਦ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਏਸ਼ੀਆਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਭਾ ਨੇ ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਹੁਣ 2008 ਤੋਂ ਖੇਡਿਆ ਜਾਇਆ ਕਰੇਗਾ।
ਫਿਰ ਆਈਸੀਸੀ ਨੇ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਕਿ 2016 ਤੋਂ ਇਹ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਮੁਤਾਬਿਕ ਖੇਡਿਆ ਜਾਇਆ ਕਰੇਗਾ ਭਾਵ ਕਿ ਇੱਕ ਵਾਰ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਟਵੰਟੀ ਟਵੰਟੀ। ਫਿਰ 2016 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਟਵੰਟੀ20 ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਟਵੰਟੀ20 ਲਈ ਵੀ ਬਿਹਤਰ ਮੰਨਿਆ ਸਮਝਿਆ ਗਿਆ।
ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਇਸ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਓਡੀਆਈ ਫਾਰਮੈਟ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫ਼ਲ ਟੀਮਾਂ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜ ਵਾਰ ਇਸ ਕੱਪ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਕੱਪ ਦੋ ਵਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ। ਫਿਰ ਜੇਕਰ ਟਵੰਟੀ20 ਕੱਪ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲ ਟੀਮ ਹੈ ਕਿਉਂ ਕਿ ਇਸ ਟੀਮ ਨੇ ਹੀ 2016 ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਟਵੰਟੀ20 ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਸੋ ਭਾਰਤ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫ਼ਲ ਟੀਮ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ 6 ਵਾਰ ਇਸਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ (5 ਵਾਰ ਓਡੀਆਈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਟਵੰਟੀ20)।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕ੍ਰਿਕਟ
ਮਹਾਨ ਦਹਿਸ਼ਤ
ਮਹਾਨ ਦਹਿਸ਼ਤ (ਰੂਸੀ: Большой террор) ਜਿਸ ਨੂੰ ਯੇਝੋਵ​ ਰਾਜ (ਰੂਸੀ: ежовщина, ਯੇਝੋਵਸ਼ਚੀਨਾ) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਵਿੱਚ ਸੰਨ 1937-38 ਵਿੱਚ ਜੋਸੇਫ ਸਟਾਲਿਨ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਰਾਜਨੀਤਕ ਦਮਨ ਅਤੇ ਹਤਿਆਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਦੌਰ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਟਾਲਿਨ ਨੇ ਪੂਰੇ ਸੋਵੀਅਤ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਆਗੂਆਂ, ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰਾਂ, ਕਿਸਾਨਾਂ, ਲਾਲ ਫੌਜ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਅਸੰਬੰਧਿਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਫੜਕੇ ਮਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਅਕਸਰ ਉਹਨਾਂ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤੀ ਹੋਣ ਜਾਂ ਗੜਬੜੀ ਕਰਨ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਵਿੱਚ ਸਧਾਰਨ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਉੱਤੇ ਜਬਰਦਸਤ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ, ਹਲਕੀ ਜਿਹੀ ਸ਼ਕ ਉੱਤੇ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ, ਆਮ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਉਕਸਾਉਣ ਅਤੇ ਮਨਮਾਨੇ ਢੰਗ ਨਾਲਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਮੁਕਾਉਣ ਵਰਗੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵੀ ਚੱਲਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ। ਉਸ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਖੁਫ਼ੀਆ ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨਿਕੋਲਾਈ ਯੇਜ਼ੋਵ​ (Никола́й Ежо́в) ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਕਾਲ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸੋਵੀਅਤ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਯੇਜ਼ੋਵ​ ਰਾਜ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਰੂਸ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਵਿਅੰਗ
ਵਿਅੰਗ ਸਾਹਿਤ, ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਅਤੇ ਅਦਾਇਗੀ-ਕਲਾ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਧਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ, ਸਮਾਜ, ਸੰਸਥਾ ਜਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਜਾਂ ਬੁਰਾਈਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਛੁਪੀ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਅਕਸਰ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦੇ ਜਰੀਏ ਬੁਰਾਈਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਲਿਆਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋ ਸਕੇ। ਵਿਅੰਗ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸੈਟਾਇਅਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਰੂਪ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ
ਰਾਮ ਔਰ ਸ਼ਿਆਮ
ਰਾਮ ਅਤੇ ਸ਼ਿਆਮ 1967 ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਢਾਹਾਂ
ਢਾਹਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਬੰਗੇ ਦੇ ਐਨ ਕੋਲ ਬੰਗਾ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਦਾ ਲਾਸਟ ਨੇਵੀਗੇਟਰ (ਪੁਸਤਕ )
ਦਾ ਲਾਸਟ ਨੇਵੀਗੇਟਰ,(English: The Last Navigator), ਭਾਵ ਆਖਰੀ ਮਲਾਹ ਜਾਂ ਨਾਵਿਕ, ਸਟੀਵ ਥੋਮਸ (Steve Thomas) ਦੀ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਪੁਸਤਕ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ਲਭਣ ਦੇ 6000 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਉਹਨਾਂ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਅਤੇ ਭੇਦਭਰੇ ਢੰਗ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਸਾਗਰ ਦੇ ਤਟਾਂ ਤੇ ਵਸਦੇ ਆਦਿ ਵਸਨੀਕਾਂ ਵਲੋਂ ਈਜਾਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਜੋ ਨਕਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਕੰਪਾਸ ਆਦਿ ਵਰਗੇ ਆਧੁਨਿਕ ਯੰਤਰਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੀ ਸੈਕੜੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੀਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤਿਆਂ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਓਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਈ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਲੇਖਕ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਫਰ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਟਾਂ ਦੇ ਆਦਿ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿ ਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਲਿਖੀ ਹੈ। ਨੌਜਵਾਨ ਸਟੀਵ ਥੋਮਸ, ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਚਲਾਉਂਦਿਆਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ਲਭਣ ਦੀ ਇਸ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਕਲਾ ਨੂੰ ਜਾਨਣ ਦੀ ਤਾਂਘ ਹੋਈ। ਇਸ ਭੇਦਭਰੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਜਾਨਣ ਲਈ ਸਟੀਵ ਮਿਕਰੋਨੇਸ਼ੀਆ (Micronesia) ਦੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਦੀਪ ਸਮੂਹਾਂ ਵੱਲ ਨਿਕਲਿਆ। ਉਥੇ ਉਸਨੂੰ "ਮਾਉ ਪਾਇਲੁਗ " (Mau Piailug) ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਮਲਾਹ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਹ ਭਾਸ਼ਾ ਜਾਨਣ ਵਾਲੀ ਖਤਮ ਹੋ ਰਹੀ ਉਸ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਆਖਰੀ ਮਲਾਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਚਲਾਉਣ ਸਮੇਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੀਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਾਹਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਕੁਦਰਤੀ ਸੰਕੇਤਾਂ - ਪੰਛੀਆਂ,ਤਾਰਿਆਂ, ਹਵਾ ਦਾ ਰੁਖ,ਤਰੰਗਾਂ ਆਦਿ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਸਮਰਥ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਥੋਮਸ ਸਟੀਵ, ਮਾਇਉ ਪਾਇਲੁਗ ਨਾਲ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਬਿਤਾ ਕੇ ਇਸ ਕਲਾ ਬਾਰੇ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਉਹ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਲੋਕ-ਬੁੱਧ ਅਧਾਰਤ ਅਲੋਪ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸੰਕੇਤਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਬੇਜੋੜ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ਵੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਪੁਸਤਕਾਂ
ਡੇਲਾਵੇਅਰ
ਡੇਲਾਵੇਅਰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਮੱਧ-ਅੰਧ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਤਟ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਮੈਰੀਲੈਂਡ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਨਿਊ ਜਰਸੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਜ
ਅਬਾਦੀ ਅਮਰਕੋਟ
ਅਬਾਦੀ ਅਮਰਕੋਟ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਵਲਟੋਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਵਲਟੋਹਾ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪੋਠੋਹਾਰੀ
ਟਕਸਾਲੀ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ
ਮਿੱਘੀ (ਮੈਨੂੰ),ਤੁੱਘੀ(ਤੈਨੂੰ),ਮਾਰਾ(ਮੇਰਾ),ਸਾੜਾ(ਸਾਡਾ)। ਪੋਠੋਹਾਰੀ ਵਿੱਚ ਅੱਧਕ ਦੀ ਬਹੁਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਤਾ ਨੂੰ ਰੱਤਾ, ਪਤਾ ਨੂੰ ਪੱਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ "ਹ" ਜੋੜਨ ਦੀ ਰੁੱਚੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹਿਕ(ਇਕ),ਹਿੱਥੇ(ਇੱਥੇ),ਹਿੰਝ(ਇੰਝ),ਹੁਸ(ਉਸ),ਹਿੱਸ(ਇਸ)। ਪੋਠੋਹਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕਨੌੜਾ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੌਲੀ ਨੂੰ ਕੋਲੀ, ਚੌਲ ਨੂੰ ਚੋਲ, ਪੌੜੀ ਨੂੰ ਪੋੜੀ ਅਤੇ ਤੌੜੀ ਨੂੰ ਤੋੜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਬਾਕੀ ਸਦੀਕੀ
ਬਾਕੀ (1909 - 1972), ਅਸਲ ਨਾਂ ਕਾਜ਼ੀ ਮੁਹੰਮਦ ਅਫ਼ਜ਼ਲ, ਸਹਾਮ, ਤਹਸੀਲ ਟੈਕਸਲਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਦਾ ਸੀ। ਬਾਕੀ ਸਦੀਕੀ ਨੂੰ ਪੋਠੋਹਾਰੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦੀਵਾਨ ਵਾਲਾ ਸ਼ਾਇਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੋਥੀ 'ਕਖ਼ੇ ਕਾੜੇ' 1967 ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਿਅਰ: ਬੱਚੇ ਜਿਆ ਫਲ ਨਾਂ ਡਿੱਠਾ - ਜਿੰਨਾਂ ਕੱਚਾ ਓਨਾ ਮਿੱਠਾ
ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਪਰਵੇਜ਼
ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਪਰਵੇਜ਼ (2000 - 1917) ਪੋਠੋਹਾਰੀ ਦੇ ਸ਼ਾਇਰ, ਪੱਤਰਕਾਰ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਖੋਜੀ ਸਨ। ਪੋਠੋਹਾਰੀ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਤੇ ਲੋਕ ਨਾਚ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ 'ਬਣ ਫਲਵਾੜੀ' 1973 ਚ ਛਪੀ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੀ ਕਿਤਾਬ 'ਕਿੱਕਰਾਂ ਦੀ ਛਾਂ' 1971 ਵਿੱਚ ਛਪੀ।
ਨੂਰਪੁਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਨੂਰਪੁਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ 68 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਕਾਂਗੜਾ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਇਹ ਹਲਕਾ ਜਨਰਲ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 74,679 ਵੋਟਰ ਸਨ।
ਵਿਧਾਇਕ
2012 ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜੈ ਮਹਾਜਨ ਇਸ ਹਲਕੇ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ।
!ਸਾਲ !colspan="2" align="center"|ਪਾਰਟੀ !align="center" | ਵਿਧਾਇਕ !ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ !ਵੋਟਰ % !ਜੇਤੂ ਦਾ ਵੋਟ ਅੰਤਰ !ਸਰੋਤ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਸਿੰਧ ਸਾਹਿਤ ਉਤਸਵ
ਸਿੰਧ ਲਿਟਰੇਚਰ ਫੈਸਟੀਵਲ ਸਿੰਧ ਲਿਟਰੇਰੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਸਾਲਾਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਹਿਤਕ ਮੇਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੇ ਸਾਹਿਤਕ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। SLF ਸ਼ਬਦਾਂ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਦੇਸ਼ ਇਹ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੰਧ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਜੀਵੰਤ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦਾ ਮਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੂਬੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਸੁਆਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਥਾਪਿਤ ਅਤੇ ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਾਠਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਰੋਜ਼ਾ ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਸੂਬੇ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਰਵਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਸਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਲਾਈਵ ਕਵਰੇਜ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਰਿਪੋਰਟਾਂ, ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਪੈਕੇਜ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਟੀਵੀ ਚੈਨਲ ਅਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਖ਼ਬਰਾਂ ਅਤੇ ਕਾਲਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਸਮੇਤ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਲਾਂਚਿੰਗ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਚਰਚਾ, ਥੀਏਟਰ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਾਇਰਾ ਦੀ ਵੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ।
ਮਿਸ਼ਨ
ਸਿੰਧ ਸਾਹਿਤ ਉਤਸਵ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਵਿਭਿੰਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਪੱਤੀਆਂ, ਵਿਰਾਸਤ, ਇਤਿਹਾਸ, ਲਲਿਤ ਕਲਾ, ਸੰਗੀਤ, ਸਿੱਖਿਆ, ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ, ਥੀਏਟਰ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਾਇਰਾ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਰਾਹੀਂ, SLF ਨੇ ਸਾਡੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਥਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੰਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਸੰਮਲਿਤ ਸਾਹਿਤਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਆਯੋਜਕ
ਨਸੀਰ ਗੋਪਾਂਗ ਅਤੇ ਜ਼ੋਹੈਬ ਕਾਕਾ ਦੋਵੇਂ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹਨ ਜੋ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਇੰਚਾਰਜ ਹਨ। SLF ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨਸੀਰ ਗੋਪਾਂਗ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਜ਼ੋਹੈਬ ਕਾਕਾ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹਨ।
ਮਾਇਆ ਦ ਡਰੈਗ ਕੁਈਨ
ਐਲੇਕਸ ਮੈਥਿਊ, ਜੋ ਕਿ ਮਾਇਆ ਦ ਡਰੈਗ ਕੁਈਨ ਜਾਂ ਮਾਇਆਮਾ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਡਰੈਗ ਕੁਈਨ ਹੈ।
ਜੀਵਨੀ
ਮੈਥਿਊ ਨੇ ਸਤੰਬਰ 2014 ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਉਹ ਗੇਅ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਰੁਪੌਲ ਅਤੇ ਬੀਆਂਕਾ ਡੇਲ ਰੀਓ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਡਰੈਗ ਕਲਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਕਈ ਟੇੱਡਐਕਸ 'ਤੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਸਾਦ ਬਿਡਾਪਾ ਨੇ 2017 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਇੱਕ ਕਾਰਕੁਨ ਵਜੋਂ, ਮੈਥਿਊ ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਨਾਰੀਵਾਦ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਲਾਈਵ ਇਵੈਂਟਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਛਾਇਆ ਵਿਦ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਟਾਕ ਸ਼ੋਅ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਮਾਇਆ ਹੋਣ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਕੇਸ਼ਵ ਸੂਰੀ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਦ ਟ੍ਰਾਇਲ
ਦ ਟ੍ਰਾਇਲ ਜਰਮਨ ਨਾਵਲਕਾਰ ਫਰੈਂਜ਼ ਕਾਫਕਾ ਦੇ ਜਰਮਨ ਨਾਵਲ 'ਦਰ ਪਰੋਸੈੱਸ' (Der Process) ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਹੈ। ਇਹ 1914 ਅਤੇ 1915 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ 1925 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਸਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਿਆਨਕ ਜੀਵਨ ਸਥਿਤੀਆਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂੰ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਚੱਲਦਾ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਸਤਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਜੋਸਫ ਕੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਨ ਨਾ ਸਿਰਫ ਗਿਰਫਤਾਰ ਹੋਇਆ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਜੱਦੋਜਹਿਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹੋਰ ਫਸਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਕੋਈ ਕੋਰੀ ਕਲਪਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਲਿਖੇ ਜਾਣ ਦੇ ਕੁੱਝ ਹੀ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਅਨੇਕ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਦੱਸੇ ਯਾਤਨਾ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਈਆਂ ਦੇ ਵਾਪਸ ਨਾ ਪਰਤਣ ਦੀ ਦਾਸਤਾਨ ਸੁਣ ਕੇ ਅੱਜ ਵੀ ਇਨਸਾਨੀ ਰੂਹ ਕੰਬ ਉੱਠਦੀ ਹੈ।
ਕਥਾਨਕ
ਨਾਵਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨਾਵਲ ਦੇ ਨਾਇਕ ਬੈਂਕ ਦੇ ਵਿੱਤ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਮਿਸਟਰ ਕੇ ਦੀ ਉਸਦੇ ਤੀਹਵੇਂ ਜਨਮ ਦਿਨ ਦੀ ਸਵੇਰੇ ਅਚਾਨਕ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਨਾਮਲੂਮ ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਦੋ ਨਾਮਲੂਮ ਏਜੰਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਜਲਦ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਦਿੱਤੇ ਪਤੇ ਉੱਤੇ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹਾਜਰੀ ਭਰਨ ਲਈ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣੇ ਹਨ।
ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ
ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਵੱਲੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਖੇਡਦੀ ਹੈ। ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਈ ਹੈ।
ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਬੋਰਡ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1995 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਬੋਰਡ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਭਾ ਦੀ ਮਾਨਤਾ 2001 ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਬੋਰਡ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਭਾ ਦਾ ਪੂਰਨ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। 2003 ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਬੋਰਡ, ਏਸ਼ੀਆਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। 25 ਜੁਲਾਈ 2015 ਨੂੰ ਟਵੰਟੀ20 ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੀ ਆਈਸੀਸੀ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਟੀਮ 9ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਆ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਟੀਮ ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਈਸੀਸੀ ਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਸੀ।
ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਹੋਏ 2012 ਆਈਸੀਸੀ ਵਿਸ਼ਵ ਟਵੰਟੀ20 ਕੱਪ ਲਈ ਵੀ ਕੁਆਲੀਫ਼ਾਈ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੁਆਲੀਫ਼ਾਈ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਟੀਮ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਇਸ ਟੀਮ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਨਾਲ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਮਿਲੀ। ਫਿਰ ਭਾਰਤ ਖਿਲਾਫ਼ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਨੇ ਟਾਸ ਜਿੱਤ ਕੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ। ਭਾਰਤ ਨੇ 20 ਓਵਰਾਂ ਵਿੱਚ 159/5 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਪਰੰਤੂ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਟੀਮ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਸਮੇਂ 19.3 ਓਵਰਾਂ ਵਿੱਚ 136 ਦੌੜਾਂ ਤੇ ਹੀ ਢੇਰ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਖਿਲਾਫ਼ 21 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਆਪਣੇ ਦੂਜੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਟੀਮ ਨੇ ਟਾਸ ਜਿੱਤ ਕੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ। ਇੰਗਲੈਂਡ ਨੇ 20 ਓਵਰਾਂ ਵਿੱਚ 196/5 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਪਰੰਤੂ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਟੀਮ 17.2 ਓਵਰਾਂ ਵਿੱਚ 80 ਦੌੜਾਂ ਤੇ ਹੀ ਢੇਰ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੇ ਸੁਪਰ ਅੱਠ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾ ਲਈ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਟੀਮ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਈ।
ਫਿਰ ਅਕਤੂਬਰ 3, 2013 ਨੂੰ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਨੇ ਕੀਨੀਆ ਦੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਡਬਲਿਊ.ਸੀ.ਐੱਲ. ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਦੂਸਰਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 2015 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫ਼ਾਈ ਕੀਤਾ। ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀ ਇਹ 20ਵੀਂ ਟੀਮ ਬਣੀ। ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਇਸ ਟੀਮ ਨੂੰ ਪੂਲ ਏ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਇੰਗਲੈਂਡ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ, ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕੁਆਲੀਫ਼ਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ। 24 ਨਵੰਬਰ 2013 ਨੂੰ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਨੇ ਕੀਨੀਆ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ 2014 ਟਵੰਟੀ20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫ਼ਾਈ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਮਾਰਚ 2014 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਟਵੰਟੀ20 ਕੱਪ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਟੀਮ ਨੇ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਜਿੱਤ ਨੂੰ ਇਹ ਟੀਮ ਜਾਰੀ ਨਾ ਰੱਖ ਸਕੀ। ਅਗਲੇ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਟੀਮ ਨੂੰ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਤੋਂ ਹਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।
25 ਫਰਵਰੀ 2015 ਨੂੰ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦਾ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਮੈਚ ਜਿੱਤਿਆ, ਇਹ ਮੈਚ ਉਸਨੇ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਜਿੱਤਿਆ। ਫਿਰ ਇਸ ਟੀਮ ਨੇ 2016 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਟਵੰਟੀ20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਪਰੰਤੂ ਸੈਮੀਫ਼ਾਈਨਲ ਖੇਡਣ ਤੋਂ ਇਹ ਟੀਮ ਅਸਮਰੱਥ ਰਹੀ। ਪਰੰਤੂ ਆਪਣੇ ਆਖ਼ਰੀ ਗਰੱਪ ਮੈਚ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਟੀਮ ਨੇ ਵੈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਸਭ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕ੍ਰਿਕਟ
ਲੀਡਰ (1964)
ਲੀਡਰ 1964 ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਹਾਕਮ ਸੂਫ਼ੀ
ਸਿਤੰਬਰ ੪, ੨੦੧੨ ਨੂੰ ਮੁਕਤਸਰ ਵਿਚ ਓਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਹਾਕਮ ਸੂਫ਼ੀ ਦਾ ਜਨਮ ੩ ਮਾਰਚ ੧੯੫੨ ਨੂੰ ਜ਼ਿਲਾ ਮੁਕਤਸਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਵਿਚ ਪਿਤਾ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਗੁਰਦਿਆਲ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਇਕ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ੩ ਭਰਾ ਅਤੇ ੪ ਭੈਣਾਂ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਭਰਾ ਮੇਜਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਇੱਕ ਭੈਣ ਬਲਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਚੁੱਕੇ।
ਦਸਵੀਂ ਪਾਸ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੋ ਸਾਲਾ ਕੋਰਸ ਆਰਟ ਐਂਡ ਕਰਾਫਟ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਭਾ ਵਿਖੇ ਦਾਖ਼ਲਾ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਹਾਕਮ ਨੇ ਇਹ ਕੋਰਸ ਪੂਰਾ ਕਰ ਕੇ ੨੨ ਜਨਵਰੀ ੧੯੭੬ ਨੂੰ ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ ਸੰਗਤ ਬਲਾਕ ਅਧੀਨ ਪੈਂਦੇ ਜੰਗੀਰਾਣਾ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਡ੍ਰਾਇੰਗ ਟੀਚਰ ਵਜੋਂ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੋਂ ੩੪ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ੩੧ ਮਾਰਚ ੨੦੧੦ ਨੂੰ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਏ। ਹਾਕਮ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ਼ ਮੋਹ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਜੰਗੀਰਾਣਾ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਦੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਘਾਟ ਵਿਚ ਦਰੱਖ਼ਤ ਲਾਏ।jai ho hakam sufi teri sda jai ho
ਗਾਇਕੀ ਸਮਾਂ
ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖਿਆ ਮਗਰੋਂ ੧੯੭੦ ਵਿਚ ਹਾਕਮ ਨੇ ਗਾਇਕੀ ਵਿਚ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਰਿਕਾਰਡ "ਮੇਲਾ ਯਾਰਾ ਦਾ" ੧੯੮੪ ਵਿਚ ਐਚ.ਐਮ.ਵੀ. ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਜਿਸਦੇ ਸਾਰੇ ਗੀਤ ਸੁਪਰਹਿੱਟ ਰਹੇ। ਸੂਫ਼ੀ ਨੇ ਜੀ ਟੀ. ਵੀ. ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ "ਸੁਰਮਈ ਸ਼ਾਮ" ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿਚ ਗੀਤ ਗਾਏ। ਉਸ ਨੇ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਮੌਕੇ ਜਲੰਧਰ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਵੀ ਦੋ ਗੀਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕੈਸਿਟਾਂ ‘ਦਿਲ ਵੱਟੇ ਦਿਲ’ ਅਤੇ ‘ਦਿਲ ਤੜਫੇ’ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਆਈਆਂ, ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਰੋਤਿਆਂ ਨੇ ਭਰਵਾਂ ਹੁੰਗਾਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਅੱਧੀ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵਰਿੰਦਰ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਯਾਰੀ ਜੱਟ ਦੀ’ ਵਿਚ ਗਾਇਆ ਗੀਤ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਮਾਰਾਂ ਡੀਟਾਂ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ਼ੋਂ ਵੱਧ ਮਕਬੂਲ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਗਿੱਦੜਬਹਾ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਜਗਰਾਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਉਹ ਹਾਜ਼ਰੀ ਭਰਨ ਜਾਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਾਈਂ ਫਰੀਦ ਮੁਹੰਮਦ ਫਰੀਦ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਦਰਸ਼ ਮੰਨਿਆਂ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਉਹਦੀਆਂ ਕੈਸਟਾਂ ਮੇਲਾ ਯਾਰਾਂ ਦਾ, ਦਿਲ ਵੱਟੇ ਦਿਲ, ਝੱਲਿਆ ਦਿਲਾ ਵੇ, ਸੁਪਨਾ ਮਾਹੀ ਦਾ, ਕੋਲ ਬਹਿਕੇ ਸੁਣ ਸੱਜਣਾ, ਦਿਲ ਤੜਫ਼ੇ, ਗੱਭਰੂ ਪੰਜਾਬ ਦਾ, ਇਸ਼ਕ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਚਰਖ਼ਾ ਅਤੇ ਛੱਲਾ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਿਚ ਵੀ ਪਸੰਦ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਇਕ ਸਮੇਂ ਉਸਦਾ ਨਾਂ ਚੋਟੀ ਦੇ ੧੦ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਸ਼ੁਮਾਰ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਸਾਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਉਂਦਿਆਂ ਕਦੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੇ, ਆਪਣੇ ਨਾਅ ਦੇ ਬੋਰਡ ਅਤੇ ਦਫ਼ਤਰ ਨਹੀਂ ਬਣਾਏ।
ਸਨਮਾਨ
ਉਸ ਨੇ ਪੀਪਲਜ਼ ਫੋਰਮ ਬਰਗਾੜੀ ਵੱਲੋਂ ਲਾਈਫ਼ ਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਬਠਿੰਡਾ ਵਿਖੇ ਨਵੰਬਰ ੨੦੧੧ ਨੂੰ ਲਾਲ ਚੰਦ ਯਮਲਾ ਜੱਟ ਅਵਾਰਡ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।
ਸੂਫੀ ਅਤੇ ਮਾਨ
ਡੱਫਲੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁਢਲਾ ਨਾਅ ਖੰਜਰੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਸੱਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਾਕਮ ਨੇ ਹੀ ਸਟੇਜ ਉੱਤੇ ਲਿਆਂਦਾ ਅਤੇ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਐਕਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦੀ ਪਿਰਤ ਦਾ ਵੀ ਅਗਾਜ਼ ਕਰਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਨੇ ਅਪਣਾਇਆ ਅਤੇ ਖ਼ੂਬ ਨਾਮ ਕਮਾਇਆ। ਪਹਿਲਾਂ ਦੋਨੋਂ ਇਕੱਠੇ ਹੀ ਸਟੇਜ ਕਰਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਫਿਰ ਅਲੱਗ ਹੋ ਗਏ। ਇਕ ਵਾਰ ੧੫ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਜਦ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਸੱਜਣਾ ਵੇ ਸੱਜਣਾ ਇਕੱਠਿਆ ਗਾਇਆ, ਤਾਂ ਦੋਨੋ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕਿ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਏ ਸਨ । ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਅਤੇ ਹਾਕਮ ਸੂਫ਼ੀ ਦੀ ਇਕ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਕੱਵਾਲੀ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਚਰਚਿੱਤ ਕਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਝੂਮਣ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਹਾਕਮ ਸੂਫੀ ਨੂੰ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਦਾ ਉਸਤਾਦ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਆਤਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਚਰਨਜੀਤ ਅਹੂਜਾ ਤੋਂ ਗੀਤ ਸੰਗੀਤ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਕੁ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪਰ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਇਹ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਆਖੀ ਕਿ ਹਾਕਮ ਸੂਫੀ ਉਸਦਾ ਉਸਤਾਦ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1952 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2012 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਕਲੇਰਾਂ, ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ
ਕਲੇਰਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਬੰਗੇ ਦੇ ਐਨ ਕੋਲ ਬੰਗਾ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕੋਹਿਨੂਰ (1960 ਫ਼ਿਲਮ)
ਕੋਹਿਨੂਰ 1960 ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ
20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਨੌਰਾ ਰਿਚਰਡਜ਼ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਸਦਕਾ ਲਾਹੌਰ ਕਾਲਜ ਦੇ ਮੰਚ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਨਾਟ ਮੰਚਣ ਦੀ ਪਿਰਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਇਸ ਤੱਥ ਨੂੰ ਸਰਬਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਰੂਪ ਵਿਚ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਂਤ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਨਾਟਕ ਦਾ ਆਰੰਭ ਆਈ. ਸੀ. ਨੰਦਾ ਰਾਹੀਂ ਮਿਸਿਜ਼ ਨੋਰ੍ਹਾ ਰਿਚਰਡਜ਼ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨਾਲ 1913 ਵਿਚ ਛਪੇ ਨਾਟਕ 'ਦੁਲਹਨ' ਤੋਂ ਹੋਇਆ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਇਕ ਫ਼ੈਸਲਾਕੁੰਨ ਘਟਨਾ ਸੀ ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਪਈ ਨਾਟਕੀਅਤਾ, ਲੋਕ ਨਾਟਪਰੰਪਰਾ, ਈਸਾਈ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆ ਦੇ ਯਤਨ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ, ਟੈਪਰੈਂਸ ਸੁਸਾਇਟੀ ਅਤੇ ਪਾਰਸੀ ਥੀਏਟਰੀਕਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਨਾਟਮਸ਼ਕਾਂ, ਭਾਰਤੀ ਨਾਟ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅੰਸ਼ਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਰਾਹੀਂ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਟ ਯਤਨ ਆਪਣਾ ਅਰਥ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। 1913 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨਾਟਕੀ ਅਤੇ ਰੰਗਮੰਚੀ ਸਰਗਰਮੀਆਂ/ ਸਥਿਤੀਆਂ ਸਪਸ਼ਟ ਦੇਖੀਆ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ:
1)    ਲੋਕਨਾਟ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਰਾਮਲੀਲ੍ਹਾ/ਰਾਸ ਲੀਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਭੰਡ ਤਮਾਸ਼ਿਆਂ ਵਰਗੇ ਰੂਪ।
3)    ਪਾਰਸੀ ਰੰਗਮੰਚ
4)    ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਜਾਂ ਸ਼ੌਕੀਆਂ ਨਾਟਮੰਡਲੀਆਂ ਜਾਂ ਸਕੂਲਕਾਲਜਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਨਾਟਕ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਅਤੇ ਇਬਸਨ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ) ਪੁਸਤਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੀ ਸਕੂਲਾਂਕਾਲਜਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਵਿਚ ਆਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੌਲਿਕ ਨਾਟਕ 'ਚੰਦਰ ਹਰੀ'(1909) ਪਾਰਸੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਪਾਰਸੀ ਰੰਗਮੰਚ ਨਵੀਂ ਜਨਮੀ ਪੰਜਾਬੀ ਚੇਤਨਾ ਨਾਟਕ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਛਾਣ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਵਜੂਦ ਇਪਟਾ ਲਹਿਰ ਦੇ ਉਭਾਰ ਤੱਕ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਾਰਸੀ ਰੰਗਮੰਚ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਮੰਚ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਕ੍ਰਮ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਪਰਿਪੇਖ ਨੂੰ ਵੱਖਵੱਖ ਪੜਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵਾਚਣ ਲਈ ਇਸਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਫ਼ਰ ਦੇ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦੇ ਗਹਿਨ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਦੋ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਡਾ. ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਡਾ. ਸਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਵਰਮਾ ਦੀ ਵਰਗ ਵੰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਫੁੱਲ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਪੜਾਅ ਨੂੰ ਪੰਜ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਹੈ:
ਪਹਿਲਾ ਪੜਾਅ:     ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦਾ ਨਿੰਮਣ ਸਮਾਂ1849 ਤੋਂ 1900 ਤੱਕ
ਦੂਜਾ ਪੜਾਅ:    ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦਾ ਜੰਮਣ ਸਮਾਂ1901 ਤੋਂ 1910 ਤੱਕ
ਤੀਜਾ ਪੜਾਅ    ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦਾ ਬਾਲ ਸਮਾਂ1911 ਤੋਂ 1947 ਤੱਕ
ਚੌਥਾ ਪੜਾਅ    ਸੁਤੰਤਰ ਕਾਲ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਭਾਵ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦੇ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਣ ਦਾ ਸਮਾਂ 1947 ਤੋਂ 31/10/1966
ਪੰਜਵਾਂ ਪੜਾਅ    ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ(ਨਵੇਂ ਪੰਜਾਬ) ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਭਾਵ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦਾ ਅਸਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਬਣਨ ਦਾ ਸਮਾਂ1/11/1966 ਤੋਂ 31/12/1985
ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਫੁੱਲ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਡਾ. ਸਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਵਰਮਾ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਪੱਥ ਨੂੰ ਪੰਜ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਹੈ:
1)    ਪਹਿਲਾ ਦੌਰ(1913 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ)
2)    ਦੂਜਾ ਦੌਰ(1913 ਤੋਂ 1947, ਪਹਿਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ)
3)    ਤੀਜਾ ਦੌਰ(1947 ਤੋਂ 1975, ਦੂਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ)
4)    ਚੌਥਾ ਦੌਰ(1975 ਤੋਂ 1990, ਤੀਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ)
5)    ਪੰਜਵਾਂ ਦੌਰ(1990 ਤੋਂ 2004, ਚੌਥੀ ਪੀੜ੍ਹੀ)
ਉਪਰੋਕਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਵਰਗ ਵੰਡ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਡਾ. ਸਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਵਰਮਾ ਦੀ ਵਰਗ ਵੰਡ ਨੂੰ ਹੀ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਫ਼ਰ ਨੂੰ ਪੰਜ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਅਤੇ ਛੇ ਵਿਕਾਸ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਗਹਿਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਵਾਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:
5)    ਪੰਜਵਾਂ ਦੌਰ(1990 ਤੋਂ 2010, ਚੌਥੀ ਪੀੜ੍ਹੀ)
ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਪਹਿਲੇ ਦੌਰ ਤੋਂ ਵਰਤਮਾਨ ਤੱਕ ਕਈ ਵਿਕਾਸ ਪੜ੍ਹਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਰੁਖ਼ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਨਾਟਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦਾ ਮੁੱਢ 1913 ਤੋਂ ਆਈ.ਸੀ.ਨੰਦਾ ਦੇ ਨਾਟਕ ਦੁਲਹਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਨਾਟਕ ਲਿਖੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਧਾਰਾ ਦੇ ਬੀਜ ਅੰਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਨਾਟ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਟ ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਮੁੱਢਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਪ੍ਰਫੁਲਤ ਹੋਇਆ। ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਪੱਥ 1849 ਵਿਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਉਪਰੰਤ ਹੀ ਲੀਹਾਂ ਤੇ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਨਾਟਕ ਸਿਰਜਣਾ ਦਾ ਦੌਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਪਾਰਸੀ ਥੀਏਟਰ, ਟੈਪਰੈਂਸ ਸੁਸਾਇਟੀ, ਈਸਾਈ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਟਕ ਪਰੰਪਰਾ ਅਧੀਨ ਅਨੁਵਾਦਿਤ ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਮੌਲਿਕ ਨਾਟਕ ਰਚਨਾ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਨਾਟਕ ਦੀ ਹੋਂਦ ਵਜੋਂ ਦਸਤਕ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੀਹਾਂ ਤੇ ਤੁਰਦਾ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਬਣਦੇ ਹੋਏ 1913 ਵਿਚ ਨੋਰਾ ਰਿਚਰਡਜ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਨਾਲ ਨਵੀਂਆਂ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਵੱਲ ਅਗਰਸਰ ਹੋਇਆ। ਸ਼ੁਰੂ ਕਈ ਅਨੁਵਾਦਿਤ ਅਤੇ ਮੌਲਿਕ ਨਾਟਕ ਲਿਖੇ ਗਏ ਜਿਵੇਂਡਾ. ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ, ਐਸ.ਐਸ.ਬਚਿੰਤ, ਗਿਆਨੀ ਦਿੱਤ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਨਾਟ ਲਿਖਤਾਂ। ਪਰੰਤੂ ਇਹ ਅਨੁਵਾਦਿਤ ਅਤੇ ਮੌਲਿਕ ਨਾਟਕ ਆਧੁਨਿਕ ਨਾਟਕ ਦੀ ਤਕਨੀਕ ਤੇ ਪੂਰੇ ਨਹੀਂ ਉਤਰਦੇ ਸਨ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ 1913 ਵਿਚ ਈੰਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ ਦੇ ਇਕਾਂਗੀ ਸੁਹਾਗ ਨਾਲ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦਾ ਜਨਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਈੰਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਨੂੰ ਅਨੁਵਾਦਿਤ ਅਤੇ ਮੌਲਿਕ ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦੇ ਹੋਏ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ ਸੁਧਾਰਵਾਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਅਧੀਨ ਨਵੇਂ ਪਰਿਪੇਖ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਨੰਦਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਟਕ 'ਰਾਜਾ ਲੱਖਦਾਤਾ ਸਿੰਘ' ਅਤੇ ਅਰੂੜ ਸਿੰਘ ਤਾਇਬ ਨੇ 'ਸੁੱਕਾ ਸਮੁੰਦਰ' ਆਦਿ ਨਾਟਕ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਹੀ ਸੀ। ਨੰਦਾ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖਵੱਖ ਸਮਕਾਲੀ ਸਮਾਜਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਜੋਂ ਚੁਣ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਦੌਰ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਗਈ। ਈੰਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਭਾਵੇਂ ਕੁੱਝ ਨਾਟਕਕਾਰ ਜਿਵੇਂ ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ, ਬ੍ਰਿਜ ਲਾਲ ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਲਾਲਾ ਕਿਰਪਾ ਸਾਗਰ, ਜੋਸ਼ੂਆ ਫਜ਼ਲਦੀਨ, ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਆਦਿ ਦੇ ਨਾਟਕ ਆਧੁਨਿਕ ਰੰਗਮੰਚੀ ਤਕਨੀਕਾਂ ਉੱਤੇ ਪੂਰੇ ਨਹੀਂ ਉਤਰਦੇ ਪਰੰਤੂ 1937 ਵਿਚ ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਨਾਟਕ ਕਮਲਾ ਕੁਮਾਰੀ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਜਗਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਨਾਟ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ ਦੁਆਰਾ ਸਮਾਜਕ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲਨਾਲ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਅਧੀਨ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਪੰਨੇ ਫੋਲਦੇ ਹੋਏ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮੰਚ ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 1947 ਤਕ ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ, ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ, ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ, ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਖੋਸਲਾ, ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਫੁੱਲ, ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਚਕ੍ਰਵਰਤੀ ਆਦਿ ਪਹਿਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਨਾਟਕਕਾਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਨਾਟਕੀ ਕ੍ਰਿਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਯਥਾਯੋਗ ਹਿੱਸਾ ਪਾਇਆ। 191347 ਤੱਕ ਦਾ ਸਮਾਂ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਨਾਟਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸੀ। ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਵੱਖਵੱਖ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਯਥਾਰਥ ਦਾ ਮਲੰਮਾ ਚਾੜ੍ਹ ਵੱਖ ਵੱਖ ਨਾਟ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪਹਿਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਜਗਤ ਵਿਚ ਪੂਰੇ ਨਾਟਕ, ਇਕਾਂਗੀ ਨਾਟਕ, ਲਘੂ ਨਾਟਕ, ਗੀਤ ਨਾਟਕ, ਰੇਡੀਓ ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਕਾਵਿ ਨਾਟਕ ਆਦਿ ਨਾਟਰੂਪਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
1947 ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦਾ ਤੀਜਾ ਦੌਰ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਦੂਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਨਾਟਕਕਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਨਵਾਂ ਰੁਖ਼ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। 1947 ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਪਰਿਸਥਿਤੀਆਂ ਅਧੀਨ ਨਵੇਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। 1975 ਤੱਕ ਪਹਿਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਨਾਲਨਾਲ ਦੂਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਨਾਟਕਕਾਰਾਂ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੇਠੀ, ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਘੁੰਮਣ, ਹਰਸਰਨ ਸਿੰਘ, ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਜਸੂਜਾ, ਰੌਸ਼ਨ ਲਾਲ ਆਹੂਜਾ, ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਆਦਿ ਨੇ ਵਸਤੂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਰੰਗਮੰਚੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਵੀ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੇ। 1966 ਤੋਂ 1975 ਤੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦਾ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਨਾਟਕ ਦਾ ਦੌਰ ਰਿਹਾ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਧਾਰਮਿਕ ਨਾਟਕ ਲਿਖੇ ਗਏ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਨਾਟਕ ਇਸ ਦੌਰ ਵਿਚ ਹੀ ਲਿਖੇ ਗਏ। ਇਸੇ ਦੌਰ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਅਧੀਨ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਹੱਦਾਂਸਰਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਵਿਚਰਦਾ ਹੋਇਆ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਦੀ ਗੁਆਹੀ ਭਰਦਾ ਹੈ। ਇੰਜ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦਾ ਮੁੱਢ ਬੱਝਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦਾ ਚੌਥਾ ਦੌਰ 1975 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਜਗਤ ਵਿਚ ਤੀਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਨਾਟਕਕਾਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। 1975 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸੰਕਟਕਾਲੀਨ ਸਥਿਤੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ। ਇਸ ਦੌਰ ਵਿਚ ਤੀਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਸਮਵਿੱਥ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਨਾਟਕਕਾਰ ਵੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੌਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਸਤਾਖ਼ਰ ਹਨ ਆਤਮਜੀਤ, ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਔਲਖ, ਚਰਨਦਾਸ ਸਿੱਧੂ, ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ, ਰਵਿੰਦਰ ਰਵੀ, ਅਮਰਜੀਤ ਗਰੇਵਾਲ, ਦਰਸ਼ਨ ਮਿਤਵਾ ਆਦਿ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਟਕਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਯਤਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੌਰ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਰੰਗਮੰਚ ਨੂੰ ਕਈ ਨਵੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਔਲਖ ਅਤੇ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਕਰਕੇ ਪੇਂਡੂ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ ਉਥੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨੁੱਕੜ ਨਾਟਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਦੌਰ ਵਿਚ ਨਾਟਕ ਗਿਣਤੀ ਮਿਣਤੀ ਦੀਆਂ ਸਟੇਜਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਪਿੰਡਾਂਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਮੁਹੱਲਿਆਂ ਤੱਕ ਪੁਹੰਚਿਆ। ਇਸਦੇ ਸਮਵਿੱਥ ਹੀ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਕਰਮੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਲੀਹਾਂ ਤੇ ਹੌਲੀਹੌਲੀ ਅੱਗੇ ਵੱਧਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
1990 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੌਥੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਨਾਟਕਕਾਰ ਨਵੀਂ ਸੋਚ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਟ ਜਗਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੌਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਾਟਕਕਾਰਾਂ ਵਿਚ ਸਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਵਰਮਾ, ਸਵਰਾਜਬੀਰ, ਜਤਿੰਦਰ ਬਰਾੜ, ਮਨਜੀਤਪਾਲ ਕੌਰ, ਪਾਲੀ ਭੁਪਿੰਦਰ, ਵਰਿਆਮ ਮਸਤ, ਕੇਵਲ ਧਾਲੀਵਾਲ, ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ, ਰਾਣਾ ਜੰਗ ਬਹਾਦਰ, ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀਪ ਅਤੇ ਸੋਮਪਾਲ ਹੀਰਾ ਆਦਿ ਦਾ ਨਾਂ ਦਰਜ ਹੈ। ਜੋ ਨਵੇਂ ਸੰਕਲਪਾਂ, ਨਾਟ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਾਟਜੁਗਤਾਂ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਸ ਦੌਰ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦੇ ਨਵੇਂ ਪਾਸਾਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗੋਚਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਸਾਰਾਂ ਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹਣਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦਾ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨਾ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦੌਰ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦੇ ਸਿਖ਼ਰ ਦਾ ਦੌਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਇਕ ਪਾਸੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਚੇਤਨਾ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ, ਉਤਰਆਧੁਨਿਕਤਾ, ਉਤਰਬਸਤੀਵਾਦ, ਨਾਰੀ ਚੇਤਨਾ, ਦਲਿਤ ਚੇਤਨਾ ਆਦਿ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਨਾਟਰੂਪ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੀਜੇ ਪਾਸੇ ਸੰਚਾਰ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਜੁਗਤਾਂ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਨਾਟਸੰਚਾਰ ਵਿਚ ਢਾਲਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚੌਥਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖਵੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੇ ਪਰਵਾਸ ਵਿਚ ਫ਼ੈਲਦਾ ਹੋਇਆ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਲਈ ਨਵੀਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕਾਬੁਲ ਸ਼ਾਹੀ
ਕਾਬੁਲ ਸ਼ਾਹੀ ਜਾਂ ਹਿੰਦੂਸ਼ਾਹੀ ਰਾਜ ਸੱਤਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕਿ ਨੌਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਤਕ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਰਕਸ਼ਾਹੀ ਰਾਜ ਸਥਾਪਿਤ ਸੀ। ਇਹ ਰਾਜ ਪਰਬਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕਿ ਚਨਾਬ ਨਦੀ ਤਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਾਬੁਲ ਸੀ। ਨੌਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਕੱਲਾਰ ਨਾਮੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਤੁਰਕਸ਼ਾਹੀ ਰਾਜ ਨੂੰ ਸਮਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਜੋ ਹਿੰਦੂਸ਼ਾਹੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਨਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਾਕਮ ਲੱਲੀਆ ਸੀ। ਇਸ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਕਾਫ਼ੀ ਅਰਸੇ ਤੱਕ ਅਰਬਾਂ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ। ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦਾ ਕੁਝ ਭਾਗ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਬੁਲ ਵੀ ਸਾਮਲਸੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਡ ਹੋ ਗਿਆ। ਕਾਬੁਲ ਦੇ ਸਥਾਨ ਦੇ ਹਿੰਦੂਸ਼ਾਹੀ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਮਘਾਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਈਹਿੰਦ ਤੇ ਫਿਰ ਲਾਹੌਰ ਬਣ ਗਈ। ਦਸਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਜੈਪਾਲ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਮਹਿਮੂਦ ਗਜ਼ਨਵੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸੁਬਕਤਗੀਨ ਨੇ ਲਮਘਾਨ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹਰਾਇਆ ਸੀ। ਮਹਿਮੂਦ ਗਜ਼ਨਵੀ ਨੇ ਵੀ ਜੈਪਾਲ ਨੂੰ 1001 ਈ. ਇਚ ਹਰਾਇਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਲਤਨਤਾਂ
ਇਨ ਸੀਤੂ
ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇਨ ਸੀਤੂ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੀ ਖਾਸ ਮਾਧਿਅਮ ਤੇ ਲਿਜਾਏ ਉਸ ਦਾ ਮੁਆਇਨਾ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਕਰਨਾ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਹੋਈ ਹੋਵੇ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਦੇ ਮੁਆਇਨੇ ਵੇਲੇ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਜੀਵ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਮੁਆਇਨਾ ਬਿਲਕੁਲ ਉਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਪਾਇਆ ਗਿਆ। ਜੇ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸੰਧਰਭ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਇਨ ਵੀਵੋ ਅਤੇ ਇਨ ਵਿਟ੍ਰੋ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਵਾਲੇ ਹਲਾਤ ਦਰਸ਼ਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਇੱਕ ਲਾਤੀਨੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ "ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ" ਜਾਂ "ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ"।
ਵੱਖ ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮੁਆਇਨੇ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਂਝ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹਰ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਉਸ ਦੀ ਖਾਸ ਥਾਂ ਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਲਸਾੜਾ
ਲਸਾੜਾ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਧਮੋਟ ਖੁਰਦ
ਧਮੋਟ ਖੁਰਦ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਦੋਰਾਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਗੁੜੈਹਲ
ਗੁੜੈਹਲ ਮਾਲਵੇਸੀ ਪ੍ਰਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਇੱਕ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲਾ ਪੌਦਾ ਹੈ।
ਗੈਲਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੁੱਲ
ਕ੍ਰਿਸਨਨ ਬਾਰੇਤੋ
ਕ੍ਰਿਸਨਨ ਬਾਰੇਤੋ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ ਜੋ ਕੈਸੀ ਯੇਹ ਯਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਆਲੀਆ ਸਕਸੈਨਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਅਤੇ ਏਸ ਆਫ ਸਪੇਸ 2 ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਬਾਰੇਤੋ ਨੇ ਬਾਂਦਰਾ (ਮੁੰਬਈ) ਦੇ ਅਪੋਸਟੋਲਿਕ ਕਾਰਮੇਲ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਜ਼ੇਵੀਅਰਜ਼ ਕਾਲਜ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਲਾਅ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਪਰ ਅਦਾਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।
ਕਰੀਅਰ
ਬਾਰੇਤੋ ਨੇ ਆਪਣੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੀਰੋਜ਼, ਦ ਫਾਈਟਬੈਕ ਫਾਈਲਜ਼ ਅਤੇ ਯੇ ਹੈ ਆਸ਼ਕੀ ਵਰਗੇ ਐਪੀਸੋਡਿਕਸ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕਰਕੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2014 ਵਿੱਚ ਐਮਟੀਵੀ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਕੈਸੀ ਯੇ ਯਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਆਲੀਆ ਸਕਸੈਨਾ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ। 2016 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਐਂਡ ਟੀਵੀ ਦੇ 'ਕਹਾਨੀ ਹਮਾਰੀ....ਦਿਲ ਦੋਸਤੀ ਦੀਵਾਨਪਨ ਕੀ' ਵਿੱਚ ਕੀਆ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਐਮ.ਟੀ.ਵੀ. ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਗਰਲਜ਼ ਓਨ ਟੋਪ ਵਿਚ ਤੱਪਸਿਆ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ ਸੀ। 2016 ਤੋਂ 2017 ਤੱਕ ਉਸਨੇ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਦੇ ਇਸ਼ਕਬਾਜ ਵਿੱਚ ਰੋਮੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
2017 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਕਰੀਅਰ ਵਿਚ ਅਲਟ ਬਾਲਾਜੀ ਦੇ 'ਕਲਾਸ ਆਫ 2017' ਵਿਚ ਸਾਰਾਹ ਅਤੇ 'ਸਾਇਬਰਸਕੁਅਡ' ਵਿਚ ਪਾਇਲ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। 2017 ਤੋਂ 2018 ਤੱਕ ਉਸਨੇ ਕਲਰਜ਼ ਟੀਵੀ ਦੇ ਸਸੁਰਾਲ ਸਿਮਰ ਕਾ ਵਿੱਚ ਸੰਜਨਾ ਭਾਰਦਵਾਜ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। 2018 ਵਿਚ ਉਸਨੇ 'ਤੂ ਆਸ਼ਿਕੀ' ਵਿਚ ਰੰਗੋਲੀ ਰਾਏ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। 2019 ਵਿੱਚ ਬਾਰੇਤੋ ਨੇ ਐਮਟੀਵੀ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਏਸ ਆਫ ਸਪੇਸ 2 ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਇੱਕ ਫਾਈਨਲਿਸਟ ਰਹੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1991 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਦੇਵਦਾਸ
ਦੇਵਦਾਸ ਬੰਗਾਲੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼ਰਤਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਹੈ ਜੋ 1917 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਕਈ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਬਣੀਆਂ।
ਦੇਵਦਾਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ:
੨੦੦੮ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਤੀ – ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਗ੍ਰੈਕੋ-ਰੋਮਨ ੯੬ ਕਿਲੋਗਰਾਮ
ਬੀਜਿੰਗ, ਚੀਨ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ੨੦੦੮ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਗ੍ਰੈਕੋ-ਰੋਮਨ 96 ਕਿਲੋਗਰਾਮ ਮੁਕਾਬਲਾ ਅਗਸਤ 14 ਨੂੰ ਚਾਈਨਾ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਯੂਲੀਵਰਸਿਟੀ ਜਿਮਨੇਜੀਅਮ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
ਇਹ ਗ੍ਰੈਕੋ-ਰੋਮਨ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ-ਇਲਿਮਨੈਸ਼ਨ ਪ੍ਰਤਿਯੋਗਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਰ੍ਹੇਪਚੇਂਜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਦੋ ਮੈਡਲ ਦੇਣ ਲਈ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਜੋ ਦੋ ਆਖਰੀ ਭਲਵਾਨ ਬਚੇ ਸਨ, ਉਹ ਫਿਰ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਤਗਮੇ ਲਈ ਘੁਲੇ। ਜੋ ਵੀ ਭਲਵਾਨ ਹਾਰਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਰ੍ਹੇਪਚੇਂਜ ਦੇ 'ਚ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੋ ਸੇਮੀਫਾਇਨਲ ਵਿੱਚ ਹਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਬਰੈਕਟ ਦੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬਚੇ ਰ੍ਹੇਪਚੇਂਜ ਦੇ ਭਲਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਤਗਮਿਆਂ ਲਈ ਖੁਲੇ।
ਹਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਦੌਰ, ਹਰ ਦੋ ਮਿੰਟ ਲੰਬੇ ਸਨ। ਹਰ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਸਕੋਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਭਲਵਾਨ ਉਸ ਦੌਰ ਦਾ ਜੇਤੂ ਸੀ; ਇਸ ਨਾਲ ਦੋ ਦੌਰ ਜਿੱਤਣ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮੈਚ ਉਸ ਭਲਵਾਨ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
Main bracket
The gold and silver medalists were determined by the final match of the main single-elimination bracket.
Repechage
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:੨੦੦੮ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਤੀ
ਵੀ.ਜੇ.ਐਂਡੀ
ਵੀ.ਜੇ.ਐਂਡੀ  ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਹੈ। ਉਹ ਚੈਨਲ ਵੀ ਲਈ ਵੀਡੀਓ ਜੌਕੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਕਈ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ   ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡੇਟਿੰਗ ਰੀਅਲ ਸ਼ੋਅ ਡੇਅਰ 2 ਡੇਟ  ਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਬਿਗ-ਬੋਸ   7ਵੇਂ ਸੀਜਨ ਦਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵੀ ਸੀ।
ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ
ਵੀਜੇ ਨੇ ਫ਼ੋਕਸ ਟ੍ਰੇਵਲਰ 'ਤੇ  ਇੱਕ ਬਿਉਟੀ ਐਂਡ ਦ ਗੀਕ  ਅਤੇ ਵਟਸ ਵਿਦ ਇੰਡੀਅਨ ਵੀਮਨ ਦੀ ਕਮੇਡੀਅਨ ਰਾਜੋੜਾ ਨਾਲ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ। ਸਤੰਬਰ 2011 ਵਿਚ , ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਰੀਅਲ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਬਿੱਗ ਬੋਸ 7  ਉਮੀਦਵਾਰ ਵੀ ਰਿਹਾ। ਜੂਨ 2014 ਵਿਚ, ਉਹ ਝਲਕ ਦਿਖਲਾ ਜਾ -7 ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ। ਅਕਤੂਬਰ 2015 ਵਿੱਚ, ਐਂਡੀ ਨੂੰ ਰੀਅਲ ਸ਼ੋਅ ਆਈ ਕੈਨ ਡੂ ਦੇਟ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਲੜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਦਿਨੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ
ਜੀਵਨ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ
ਦਿਨੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਜਨਮ 21 ਨਵੰਬਰ 1977 ਨੂੰ ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਲ 2021 'ਚ ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ 'ਚ ਯਾਸ ਤੂਫਾਨ ਅਤੇ ਹੜ੍ਹ ਪੀੜਤਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਲ 2019 'ਚ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਆਦਰਸ਼ ਚੋਣ ਜ਼ਾਬਤੇ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਦੇ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਵਿਵਾਦਾਂ 'ਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, 2019 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਦਿਨੇਸ਼ ਨੇ ਭਾਜਪਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਟਿੱਕਰ ਚਿਪਕਾਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, "ਏਕ ਬਾਰ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ, ਕਮਲ ਕਾ ਬਟਨ ਦਬਨਾ ਹੈ ਭਾਜਪਾ ਕੋ ਜੀਤਨ ਹੈ"। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਆਤਮ ਸਮਰਪਣ ਕਰਨਾ ਪਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਮਾਨਤ ਮਿਲ ਗਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ: ਜਨਮ 1977 ਸ਼੍ਰੇਣੀ: ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਹੋਮੀ ਕੇ ਭਾਭਾ
ਹੋਮੀ ਕੇ ਭਾਭਾ (ਜਨਮ 1949) ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਹਿਉਮੈਨਟੀਜ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹਨ।ਹੋਮੀ ਭਾਬਾ ਉੱਤਰ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤ ਚਿੰਤਨ ਦੇ ਮੁਖ ਚਿੰਤਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਚਿੰਤਨ ਉਸ ਦਵੈਤ ਨੂਂ ਉਲੰਘਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਮੁਕਾਮੀ, ਸਭਿਅਕ/ਪਛੜਿਆ, ਵਿਗਿਆਨਿਕ/ਧਾਰਮਿਕ ਜਾਂ ਸਮਕਾਲੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਪੁੁੁੁਛਮ/ਇਸਲਾਮ ਜਿਹੇ ਦੁਵੱਲੇ ਜੁਟ ਉਸਾਰ ਕੇ ਪਛਾਣਾ ਨੂਂ ਇਕਿਹਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਸਾਬਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਬਾ ਇਹਨਾਂ ਪਛਾਣਾ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਸਰੂਪ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਧਾਰਾਂ ਨੂਂ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਬਾ ਨੇ ਉੱਤਰਬਸਤੀਵਾਦੀ ਚਿੰਤਨ ਨੂਂ ਵਿਸਥਾਰ ਦੇਣ ਲਈ ਨਵੀਆਂ ਅੰਤਰਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਸ਼ਰਤ ਪਛਾਣ (hybridity),ਰੂੜੀਬੱਧ ਧਾਰਨਾਵਾਂ (stereotypes),ਨਕਲ ਜਾਂ ਸਾਂਗ (mimicary),ਅਪ੍ਰਤੱਖ (uncanny) ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਬਿਰਤਾਂਤਕਾਰੀ (narrating the nation) ਆਦਿ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ।
ਜੀਵਨ ਤੇ ਅਧਿਆਪਨ
ਹੋਮੀ ਭਾਬਾ ਦਾ ਜਨਮ 1949 ਈ ਨੂਂ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਪਾਰਸੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਸੇਂਟ ਮੇਰੀ ਤੋਂ ਮੁਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉਹ ਬੰਬੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਗ੍ਰੈਜੁਏਸ਼ਨ ਲਈ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਉਚੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਬਰਤਾਨੀਆ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਓਥੇ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਐਮ.ਏ ਅਤੇ ਐਮ ਫਿਲ ਦੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਤਕਰੀਬਨ ਦਸ ਸਾਲ ਤਕ ਉਸਨੇ ਸੁਸੈਕਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਲੈਕਚਰਾਰ ਕਾਰਜ ਨਿਭਾਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਮੀ ਭਾਬਾ ਪੈਨਸੁਲਵੇਨਿਆ, ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰੋਫ਼ੇਸਰ ਦੇ ਆਹੁਦੇ ਤੇ ਰਿਹਾ। ਹੋਮੀ ਭਾਬਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਲੈਕਚਰਾਰ ਜੈਕਲੀਨ ਭਾਬਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਉਸਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਲੀਹ ਭਾਬਾ, ਇਸ਼ਾਨ ਭਾਬਾ ਅਤੇ ਸਤਿਆ ਭਾਬਾ ਹਨ। ਉਹ ਡਿਊਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਕੱਢੇ ਜਾਂਦੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਜਨਰਲ " ਪਬਲਿਕ ਕਲਚਰ " ਦਾ ਵੀ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ " ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ " ਵੀ ਮਿਲ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।
ਮਿਸ਼ਰਤ ਪਛਾਣਾ ਦੀ ਨਿਰਮਾਣਕਾਰੀ(hybridity)
ਮਿਸ਼ਰਤ ਪਛਾਣਾ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਭਾਬਾ ਨੇ 1994 ਚ ਛਪੀ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ' ਦ ਲੋਕੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਕਲਚਰ ' ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਮਿਸ਼ਰਤ ਪਛਾਣਾ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਰਾਹੀਂ ਭਾਬਾ ਇਹ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਭਿਆਚਾਰ ਕੋਈ ਸਥਿਰ ਵਰਤਾਰਾ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਦੂਜੇ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਨਿਰੰਤਰ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਭਾਬਾ ਦਾ ਮੰਨਨਾ ਹੈ ਕਿ ਵਖੋ ਵਖ ਸਭਿਆਚਾਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਮਿਸ਼ਰਤ ਪਛਾਣਾ ਨਹੀਂ ਸਿਰਜਦੇ ਸਗੋਂ ਮੋੜਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣਾ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਰਾਹੀਂ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਰੂੜੀਬੱਧ ਧਾਰਨਾਵਾਂ (stereotypes)
ਬਸਤੀਵਾਦ ਮੁਢਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਰਥਿਕ-ਰਾਜਸੀ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਆਰਥਿਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਮਨ ਨੂਂ ਜਾਇਜ਼ ਸਿਧ ਕਰਨ ਲਈ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਪ੍ਰਵਚਨ ਉਸਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਖਰੇਵਿਆਂ ਨੂਂ ਆਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਮੁਕਾਮੀ ਲੋਕਾਂ ਅੰਦਰ ਇਹ ਭਾਵਨਾ ਵਿਕਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬਸਤੀਵਾਦ ਇੱਕ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮਿਸ਼ਨ ਹੈ। ਜਿਸਦਾ ਮਕਸਦ ਮੁਕਾਮੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂਂ ਪਛਮ ਦੀਆਂ ਉਚ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹਨਾਂ ਆਰਥਿਕ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਧਰਭਾਂ ਨੂਂ ਅਖੋਂ ਪ੍ਰੋਖੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਬਸਤੀਵਾਦ ਹੋਂਦ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਪ੍ਰਵਚਨ ਉਸਾਰਨ ਲਈ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਸੀਲਿਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਕੁਝ ਰੂੜੀਆਂ ਉਸਾਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੁਕਾਮੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਿਤ ਕਾਰ ਵਿਹਾਰ ਤੇ ਜੀਵਨ ਜਾਚ ਨੂਂ ਇਹਨਾਂ ਰੂੜੀਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਕਲ ਜਾਂ ਸਾਂਗ (mimicry)
ਨੇਗਰੀਚਿਉਡ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਅਫਰੀਕੀ ਚਿੰਤਕਾਂ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਪ੍ਰਵਚਨ ਰਾਹੀਂ ਮੁਕਾਮੀ ਬੰਦੇ ਦੇ ਅਚੇਤਨ ਨੂਂ ਬਸਤੀਵਾਦ ਪ੍ਰਤੀ ਸਹਿਮਤੀ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁਕਾਮੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਿਚੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂਂ ਮਨਫੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁਕਾਮੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂਂ ਗੈਰ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਯੂਰਪੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂਂ ਬਿਹਤਰ ਮੰਨਦਾ ਹੋਇਆ ਇਸੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਚ ਰੰਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਬਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੇਖ ' ਆਫ਼ ਮਿਮਿਕਰੀ ਐਂਡ ਮੈਨ ' ਵਿੱਚ ਨਕਲ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਨੂਂ ਸਾਂਗ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਦਾ ਯੂਰਪੀਕਰਨ ਤਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਯੂਰਪੀ ਕਲੋਨ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦਾ ਰੰਗ ਉਸਦੀ ਨਸਲ ਦਾ ਪਛਾਣ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੋ ਨਿਬੜਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਾਂ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਦੀ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ ਬਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਕਲ ਮਾਤਰ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿੰਨਾ ਵੱਧ ਉਹ ਨਕਲ ਚ ਪ੍ਰਬੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਓਨਾ ਵੱਧ ਉਹ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਚ ਸਵੀਕਾਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਪ੍ਰਤੱਖ (uncanny)
ਸਿਗਮੰਡ ਫਰਾਇਡ ਦੇ ਅਪ੍ਰਤੱਖ ਜਾਂ ਅਨੈਕਨੀ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਨੂਂ ਆਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਭਾਬਾ ਮਨੁਖ ਦੇ ਬਚਪਨ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਆਧੁਨਿਕ ਪਛਮੀ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਇਹ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਚਪਨ ਅਤੇ ਪਛਮੀ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਸੰਗਠਨ ਦਮਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ। ਮਨੁਖੀ ਮਨ ਦਮਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਯਾਦਾਂ ਨੂਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਚਿਤਵਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂਂ ਮਨੁੱਖ ਭੁੱਲਣਾ ਲੋਚਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਆਪਣੇ ਅਪਰਾਧ ਬੋਧ ਨਾਲ ਵਾਰ ਵਾਰ ਰੂਬਰੂ ਹੋਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਿਆਂ ਦਮਿਤ ਯਾਦਾਂ ਤੋਂ ਖਹਿੜਾ ਨਹੀਂ ਛੁੜਾ ਸਕਦਾ। ਅਨੈਕਨੀ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਦੂਹਰੇ ਅਰਥਾਂ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਹੈ।
ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਬਿਰਤਾਂਤਕਾਰੀ (narrating the nation)
ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਬਾਰੇ ਹੋਮੀ ਭਾਬਾ ਦੇ ਵਿਚਰ ਬੈਂਡਿਕਟ ਐਂਡਰਸਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹਨ। ਭਾਬਾ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ ' ਨੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਨਰੇਸ਼ਨ ' ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂਂ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਬਾ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਬਿਰਤਾਂਤ ਰਾਹੀਂ ਸਰੂਪ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਇੱਕ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਮਕਸਦ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ ਵਖ ਵਖ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਵਖਰੇਵੇਂ ਖਤਮ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂਂ ਸਾਂਝੀ ਪਛਾਣ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂਂ ਸਾਂਝੇ ਅਤੀਤ ਦੀ ਮਿਥ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਬਾ ਦਾ ਮੱਤ ਹੈ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਦੋ ਪੱਧਰਾਂ ਤੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂਂ ਸਾਂਝੇ ਅਤੀਤ ਰਾਹੀਂ ਸਥਾਈ ਅਤੇ ਸਦੀਵੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੂਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਵਚਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਨੂਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਦੁਹਰਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਬਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬਿਰਤਾਂਤ ਵਾਂਗ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਉਤਪਤੀ ਨੂਂ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮਿਥ ਵਿੱਚ ਗਵਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਇਹਨਾਂ ਨੂਂ ਮਾਨਸਿਕ ਪੱਧਰ ਤੇ ਹੀ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਓਡੀਸੀਆਸ ਏਲੀਟਿਸ
ਓਡੀਸੀਆਸ ਏਲੀਟਿਸ (Οδυσσέας Ελύτης,,  ਓਡੀਸੇਅਸ ਅਲੇਪੌਡੇਲੀ,ਦਾ ਕਲਮੀ ਨਾਮ, Οδυσσέας Αλεπουδέλλης; 2 ਨਵੰਬਰ 1911 – 18 ਮਾਰਚ 1996) ਯੂਨਾਨ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਰੋਮਾਂਸਵਾਦੀ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 1979 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਜੀਵਨੀ
thumb|The family of Elytis (Alepoudelis), 1917 ਲੇਸਬੋਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਪਰਵਾਰ ਅਲੇਪੌਡੇਲਿਸ ਦਾ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ, ਏਲੀਟਿਸ ਦਾ ਜਨਮ 2 ਨਵੰਬਰ 1911 ਨੂੰ ਕਰੀਟ ਦੇ ਟਾਪੂ ਤੇ ਹੇਰਾਕਲੀਓਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਐਥਿਨਜ਼ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਕਵੀ ਨੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਡੀਟਰ ਵਜੋਂ ਕੋਰਸ ਦੀ ਐਥਿਨਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਲਾਅ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
1935 ਵਿੱਚ ਏਲੀਟਿਸ ਨੇ ਜਰਨਲ ਨਵੇਂ ਪੱਤਰ (Νέα Γράμματα) ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਜਾਰਜ ਸੇਫਰਿਸ ਵਰਗੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅਤੇ ਮੌਲਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਨੇ ਯੂਨਾਨੀ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਯੁੱਗ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਦਾ ਅਗੋਂ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।
1969 ਤੋਂ 1972 ਤੱਕ, 1967-1974 ਦੇ ਯੂਨਾਨੀ ਫੌਜੀ ਜੁੰਡਲੀ ਅਧੀਨ, ਏਲੀਟਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੈਰਿਸ ਜਲਾਵਤਨ ਕਰ ਲਿਆ।  ਉਹ ਰੋਮਾਂਚਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਮਰੀਆਨਨੀਨਾ ਕੁਰੀਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੰਦ ਕਥਾ ਬਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਰੇਡੀਓ ਪ੍ਰਸਾਰਣ "ਹੇਅਰ ਲਿੱਲੀਪੁਟ ਲੈਂਡ" ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਮੇਜਬਾਨੀ ਕੀਤੀ। ਕਾਵਿਕ ਸੱਚ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵ ਦੇ ਆਪਣੇ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬਹੁਤ ਨਿਧੜਕ ਅਤੇ ਬੇਹੱਦ ਇਕੱਲਾ ਸੀ।
ਜੰਗ
1937 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਫੌਜੀ ਫ਼ਰਜ਼ਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸਰਵਿਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫੌਜ ਦੇ ਕੈਡੇਟ ਵਜੋਂ, ਉਹ ਕੌਰੂ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮਿਲਟਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਣੀ ਫਰੈਡਰਿਕਾ ਨੂੰ ਟ੍ਰੇਨ ਤੋਂ ਉਤਾਰ ਕੇ ਯੂਨਾਨੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਰਮਨੀ ਤੋਂ ਆਏ ਖਾਨਦਾਨੀ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਪਾਲ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਲਈ ਆਈ ਸੀ। ਲੜਾਈ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਸੈਕੰਡ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਫਸਟ ਆਰਮੀ ਕੋਰ ਹੈੱਡ ਕੁਆਰਟਰ ਵਿਚ, ਫਿਰ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲਾਈਨ ਤੇ 24ਵੀਂ ਰਜਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਬਦਲੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਸਾਹਿਤਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਦਮ ਪੁੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਏਲੀਟਿਸ ਨੇ ਕਦੇ ਕਦੇ ਕੀਤੇ ਕਿਤੇ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਲੇਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ।
ਉਹ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਗ੍ਰੀਕ ਆਰਟ ਕ੍ਰਿਟਿਕਸ, ਏਆਈਸੀਏ-ਹੇਲਾਸ, ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਆਰਟ ਕ੍ਰਿਟਿਕਸ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।
ਧਰਮਨਾਥ ਜੀ
ਧਰਮਨਾਥ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਰਤਮਾਨ ਅਵਸਰਪਿਣੀ ਕਾਲ ਦੇ ਪੰਦਰਹਵੇਂ ਤੀਰਥੰਕਰ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੈਨ ਧਰਮ
ਮੰਗੂਵਾਲ
ਮੰਗੂਵਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਬੰਗੇ ਦੇ ਕੋਲ, ਬੰਗਾ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਆਜ਼ਾਦ (1955 ਫਿਲਮ)
ਆਜਾਦ 1955 ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1955 ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਘੁਮੁਰਾ ਨਾਚ
ਘੁਮੁਰਾ ਨਾਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਕਾਲਾਹਾਂਡੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਲੋਕ ਨਾਚ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਲੋਕ ਨਾਚ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਘਮੁਰਾ ਦਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਕੋਡ ਕਬਾਇਲੀ ਨਾਚ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਪਰ ਘੁਮੂਰਾ ਦੇ ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਤ ਰੂਪਾਂ ਬਾਰੇ ਬਹਿਸ ਹਨ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰ ਕਲਾਸੀਕਲ ਨਾਚ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਸਮਾਨਤਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਮੂਲ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ
thumb| ਉੜੀਸਾ ਕਬਾਇਲੀ ਸਪੋਰਟਸ ਮੀਟ ਦੌਰਾਨ ਘਮੁਰਾ ਡਾਂਸ।