cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਮਰਦ ਹਾਕੀ ਜੂਨੀਅਰ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ 2013
ਨਤੀਜੇ
ਹਰ ਵੇਲੇ, ਭਾਰਤੀ ਮਿਆਰੀ ਸਮਾਂ (UTC+05:30)
ਪੂਲ ਏ
ਸਰੋਤ: FIH
ਨਿਯਮ ਦੇ ਲਈ ਵਰਗੀਕਰਨ: 1) ਅੰਕ; 2) ਟੀਚਾ ਫਰਕ; 3) ਗੋਲ; 4) ਮੁਖ ਨੂੰ ਮੁਖ ਦਾ ਪਰਿਣਾਮ।
ਸੁਰੇਸ਼ ਜੋਸ਼ੀ
ਅਵਾਰਡ
ਉਸਨੂੰ 1971 ਵਿੱਚ ਰਣਜੀਤਰਾਮ ਸੁਵਰਨਾ ਚੰਦਰਕ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1983 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਚਿੰਤਾਯਾਮੀ ਮਾਨਾਸਾ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ, "ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਭਟਕਣ ਵਾਲੇ ਲੇਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਯੂਰਪੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਆਲੋਚਨਾ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਲੇਖ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਉਸਦੀ ਮੂਲ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਸਨੂੰ 1965 ਵਿੱਚ ਜਨੰਤਿਕ ਲਈ ਨਰਮਦ ਸੁਵਰਨਾ ਚੰਦਰਕ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1986 ਵਿੱਚ ਮਰੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1921 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੇਖਕ
ਕਾਉਂਟਰ ਕਲਚਰ
ਕਾਉਂਟਰ ਕਲਚਰ ਉਪ-ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਦੇ ਮੁੱਲ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰ ਦੇ ਨਿਯਮ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਸਮਾਜ ਦੇ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਭਿੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਈਆਂ
ਕਾਉਂਟਰ ਕਲਚਰ ਪਦ ਨੂੰ ਥੀਓਡਰ ਰੋਜੈਕ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਮੇਕਿੰਗ ਆਫ ਏ ਕਾਊਂਟਰ ਕਲਚਰ ਨਾਮ ਦੀ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾਈ।
ਮਹਾਂਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ
ਮਹਾਂਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ (9 ਮਈ, 1540 - 19 ਜਨਵਰੀ, 1597) ਉਦੈਪੁਰ, ਮੇਵਾੜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਸ਼ੋਦੀਆ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜਪੂਤ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਵੀਰਤਾ ਅਤੇ ਦ੍ਰਢ ਪ੍ਰਣ ਲਈ ਅਮਰ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਅਕਬਰ ਨਾਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਕੁੰਭਲਗਢ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਰਾਣਾ ਉਦੈਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਰਾਣੀ ਜੀਵਤ ਕੰਵਰ ਦੇ ਘਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1576 ਦੇ ਹਲਦੀਘਾਟੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ 20,000 ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਨੇ ਮੁਗਲ ਸਰਦਾਰ ਰਾਜਾ ਮਾਨਸਿੰਘ ਦੇ 80, 000 ਦੀ ਸੈਨਾ ਦਾ ਸਾਮਣਾ ਕੀਤਾ। ਸ਼ੱਤਰੂ ਸੈਨਾ ਤੋਂ ਘਿਰ ਚੁੱਕੇ ਮਹਾਂਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਚਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰਾ ਘੋੜਾ ਚੇਤਕ ਦੀ ਵੀ ਮ੍ਰਿਤੂ ਹੋਈ। ਇਹ ਜੁੱਧ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਦਿਨ ਚਲਾ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਵਿੱਚ 17,000 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਮੇਵਾੜ ਨੂੰ ਜਿੱਤਨ ਲਈ ਅਕਬਰ ਨੇ ਬਹੁਤ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ। ਮਹਾਂਰਾਣਾ ਦੀ ਹਾਲਤ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਚਿੰਤੀਤ ਹੋਈ। 25,000 ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਨੂੰ 12 ਸਾਲ ਤੱਕ ਚਲੇ ਓਨਾ ਅਨੁਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਭਾਮਾ ਸ਼ਾ ਵੀ ਅਮਰ ਹੋਇਆ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਹੁੰਚ
ਮਹਾਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਦਾ ਜਨਮ ਮੇਵਾੜ ਦੇ ਉਦੈ ਸਿੰਘ II ਅਤੇ ਜੈਵੰਤਾ ਬਾਈ ਦੇ ਘਰ 1540 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਸਾਲ ਉਦੈ ਸਿੰਘ ਵਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਸ਼ਕਤੀ ਸਿੰਘ, ਵਿਕਰਮ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਜਗਮਾਲ ਸਿੰਘ ਸਨ। ਪ੍ਰਤਾਪ ਦੀਆਂ ਦੋ ਮਤਰੇਈਆਂ ਭੈਣਾਂ ਵੀ ਸਨ: ਚੰਦ ਕੰਵਰ ਅਤੇ ਮਨ ਕੰਵਰ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਬਿਜੋਲੀਆ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਪਹਿਲੇ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਅਜਬਦੇ ਪੁਨਵਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਮੇਵਾੜ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ। 1572 ਵਿੱਚ ਉਦੈ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਣੀ ਧੀਰ ਬਾਈ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਗਮਾਲ ਉਸਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣੇ ਪਰ ਸੀਨੀਅਰ ਦਰਬਾਰੀਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਉਣ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ। ਅਹਿਲਕਾਰਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਬਲ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿਸੋਦੀਆ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਮੇਵਾੜ ਦੇ 54ਵੇਂ ਸ਼ਾਸਕ ਮਹਾਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੋਇਆ। ਜਗਮਲ ਨੇ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾਧੀ ਅਤੇ ਅਕਬਰ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਅਜਮੇਰ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਦਦ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿਚ ਜਹਾਜ਼ਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਇਕ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਜੋਂ ਜਗੀਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਪਿਛੋਕੜ
ਦੂਜੇ ਰਾਜਪੂਤ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੁਸਲਿਮ ਰਾਜਵੰਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੱਠਜੋੜ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗਠਜੋੜ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘਾਸਣ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਮੇਵਾੜ ਮੁਗਲਾਂ ਨਾਲ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜੋ ਉਸਦੇ ਦਾਦਾ ਰਾਣਾ ਦੀ ਹਾਰ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸੰਗਾ 1527 ਵਿੱਚ ਖਾਨਵਾ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 1568 ਵਿੱਚ ਚਿਤੌੜਗੜ੍ਹ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਉਦੈ ਸਿੰਘ ਦੂਜੇ ਦੀ ਹਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ। ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੀ ਸਿਆਸੀ ਗੱਠਜੋੜ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਅਕਬਰ ਵਿਚਕਾਰ ਟਕਰਾਅ ਕਾਰਨ ਹਲਦੀਘਾਟੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਹੋਈ।
ਹਲਦੀਘਾਟੀ ਦੀ ਲੜਾਈ
1567-1568 ਵਿੱਚ ਚਿਤੌੜਗੜ੍ਹ ਦੀ ਖੂਨੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਨੇ ਮੇਵਾੜ ਦੀ ਉਪਜਾਊ ਪੂਰਬੀ ਪੱਟੀ ਨੂੰ ਮੁਗਲਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਰਾਵਲੀ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਜੰਗਲੀ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜ ਅਜੇ ਵੀ ਮਹਾਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ। ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਅਕਬਰ ਮੇਵਾੜ ਰਾਹੀਂ ਗੁਜਰਾਤ ਲਈ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਰਸਤਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ; ਜਦੋਂ 1572 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਰਾਜੇ (ਮਹਾਰਾਣਾ) ਦੀ ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਤਾਂ ਅਕਬਰ ਨੇ ਕਈ ਰਾਜਦੂਤ ਭੇਜੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਮਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਪਹਿਲੇ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜਪੂਤਾਨੇ ਦੇ ਕਈ ਹੋਰ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਵਾਂਗ ਇੱਕ ਜਾਗੀਰ ਬਣਨ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਤਾਪ ਨੇ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਕਬਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕੂਟਨੀਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਅਸਫਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਤਾਂ ਯੁੱਧ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਰਾਜਪੂਤ ਜਨਰਲ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ 18 ਜੂਨ 1576 ਨੂੰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਅਜੋਕੇ ਰਾਜਸਮੰਦ, ਗੋਗੁੰਡਾ ਨੇੜੇ ਹਲਦੀਘਾਟੀ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਤੰਗ ਪਹਾੜੀ ਦਰੇ ਤੋਂ ਪਰੇ ਮਿਲੀਆਂ। ਇਸ ਨੂੰ ਹਲਦੀਘਾਟੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲਗਭਗ 3000 ਘੋੜਸਵਾਰ ਅਤੇ 400 ਭੀਲ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਫੌਜ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ। ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲਗਭਗ 10,000 ਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਕੀਤੀ। ਤਿੰਨ ਘੰਟੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚੱਲੀ ਭਿਆਨਕ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਤਾਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜ਼ਖਮੀ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਦਿਨ ਗੁਆਚ ਗਿਆ। ਉਹ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵੱਲ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਦਿਨ ਲੜਨ ਲਈ ਜੀਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਮੁਗਲਾਂ ਨੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮੇਵਾੜ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਪਰ ਮਹਾਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਨੂੰ ਫੜਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ।
ਹਲਦੀਘਾਟੀ ਮੁਗਲਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਅਰਥ ਜਿੱਤ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਦੈਪੁਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਾਪ ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਜਾਂ ਫੜਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੂਤਰ ਇਹ ਵੀ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰਤਾਪ ਭੱਜਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਰਿਹਾ, ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਹਲਦੀਘਾਟੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗੋਗੁੰਡਾ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਕਬਰ ਨੇ ਖੁਦ ਸਤੰਬਰ 1576 ਵਿੱਚ ਰਾਣਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ, ਗੋਗੁੰਡਾ, ਉਦੈਪੁਰ, ਅਤੇ ਕੁੰਭਲਗੜ੍ਹ ਸਾਰੇ ਮੁਗਲਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਗਏ।
ਮੇਵਾੜ ਦੀ ਮੁੜ ਜਿੱਤ
ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਬਗਾਵਤਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮਿਰਜ਼ਾ ਹਕੀਮ ਦੇ ਘੁਸਪੈਠ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1579 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੇਵਾੜ ਉੱਤੇ ਮੁਗ਼ਲ ਦਬਾਅ ਘੱਟ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਕਬਰ ਨੇ ਅਬਦੁਲ ਰਹੀਮ ਖਾਨ-ਏ-ਖਾਨਾਨ ਨੂੰ ਮੇਵਾੜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਪਰ ਉਹ ਅਜਮੇਰ ਵਿਖੇ ਰੁਕ ਗਿਆ। 1582 ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਡਿਵਾਇਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਦੇਵਾਇਰ (ਜਾਂ ਦੀਵਾਰ) ਵਿਖੇ ਮੁਗਲ ਚੌਕੀ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਕਬਰ ਨੇ 1584 ਵਿਚ ਜਗਨਨਾਥ ਕਛਵਾਹਾ ਨੂੰ ਮੇਵਾੜ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ। ਇਸ ਵਾਰ ਵੀ ਮੇਵਾੜ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਮੁਗਲਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕੀਤਾ। 1585 ਵਿਚ, ਅਕਬਰ ਲਾਹੌਰ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਅਗਲੇ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਉਥੇ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਮੇਵਾੜ ਵੱਲ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਮੁਗਲ ਮੁਹਿੰਮ ਨਹੀਂ ਭੇਜੀ ਗਈ। ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਪ੍ਰਤਾਪ ਨੇ ਮੇਵਾੜ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸੇ (ਇਸਦੀ ਸਾਬਕਾ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ), ਚਿਤੌੜਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਮੰਡਲਗੜ੍ਹ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉਥੇ ਮੁਗਲ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਡੂੰਗਰਪੁਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਚਵੰਡ ਵੀ ਬਣਾਈ।
ਕਲਾ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ
ਚਵੰਡ ਵਿਖੇ ਮਹਾਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਵੀਆਂ, ਕਲਾਕਾਰਾਂ, ਲੇਖਕਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨੂੰ ਪਨਾਹ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਚਵੰਡ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਟ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਮੇਵਾੜ ਦੀ ਪੁਨਰ ਸੁਰਜੀਤੀ
ਮਹਾਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਨੇ ਛੱਪਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਨਾਹ ਲਈ ਅਤੇ ਮੁਗਲਾਂ ਦੇ ਗੜ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। 1583 ਤੱਕ ਉਸਨੇ ਪੱਛਮੀ ਮੇਵਾੜ ਉੱਤੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾਰ, ਅਮੇਤ, ਮਦਾਰੀਆ, ਜ਼ਵਾਰ ਅਤੇ ਕੁੰਬਲਗੜ੍ਹ ਦਾ ਕਿਲਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਚਵੰਡ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਚਾਮੁੰਡਾ ਮਾਤਾ ਦਾ ਮੰਦਰ ਬਣਵਾਇਆ। ਮਹਾਰਾਣਾ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੇਵਾੜ ਵਿੱਚ ਵਿਵਸਥਾ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 1585 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਰਾਣਾ ਨੇ ਮੇਵਾੜ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਮੇਵਾੜ ਤੋਂ ਹਿਜਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਾਗਰਿਕ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ। ਚੰਗੀ ਮਾਨਸੂਨ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਵਾੜ ਦੀ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਆਰਥਿਕਤਾ ਵੀ ਠੀਕ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਵਧਣ ਲੱਗਾ। ਰਾਣਾ ਚਿਤੌੜ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ ਪਰ ਚਿਤੌੜ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦਾ ਆਪਣਾ ਸੁਪਨਾ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ।
ਮੌਤ
ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਪ੍ਰਤਾਪ ਦੀ ਮੌਤ 19 ਜਨਵਰੀ 1597 ਨੂੰ ਚਵੰਡ ਵਿਖੇ, 56 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਪਹਿਲੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਿਸਤਰੇ 'ਤੇ, ਪ੍ਰਤਾਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਮੁਗਲਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਾ ਹੋਣ ਅਤੇ ਚਿਤੌੜ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਜਿੱਤਣ ਲਈ।
ਵਿਰਾਸਤ
alt=ਸਿਟੀ ਪੈਲੇਸ, ਉਦੈਪੁਰ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਦੀ ਮੂਰਤੀ।|thumb|ਸਿਟੀ ਪੈਲੇਸ, ਉਦੈਪੁਰ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਦੀ ਮੂਰਤੀ। ਮਹਾਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਲੋਕ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਉਸ ਰਾਜ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਮੁੱਚੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਯੋਧੇ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਸਤੀਸ਼ ਚੰਦਰ ਨੋਟ ਕਰਦੇ ਹਨ- "ਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਦਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਵਿਰੋਧ, ਲਗਭਗ ਇਕੱਲੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਰਾਜਪੂਤ ਰਾਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਿਨਾਂ ਸਹਾਇਤਾ ਤੋਂ, ਰਾਜਪੂਤ ਬਹਾਦਰੀ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਗਾਥਾ ਅਤੇ ਪਿਆਰੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਲਈ ਆਤਮ-ਬਲੀਦਾਨ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਲਿਕ ਅੰਬਰ, ਡੇਕਾਨੀ ਜਰਨੈਲ, ਅਤੇ ਸਮਰਾਟ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਦੁਆਰਾ।' ''" ਬੰਦਿਓਪਾਧਿਆਏ ਨੇ ਵੀ ਸਤੀਸ਼ ਚੰਦਰ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨੂੰ ਇਸ ਨਿਰੀਖਣ ਨਾਲ ਸੈਕਿੰਡ ਕੀਤਾ ਹੈ "ਗੁਰੀਲਾ ਰਣਨੀਤੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਤਾਪ ਦੀ ਮੁਗਲਾਂ ਦੀ ਸਫਲ ਵਿਰੋਧਤਾ ਵੀ ਸਮਰਾਟ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼-ਵਿਰੋਧੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀਆਂ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾਦਾਇਕ ਸਾਬਤ ਹੋਈ। date=2007" ''}} 2007 ਵਿੱਚ, ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਪਾਟਿਲ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਪੂਤ ਸਾਮਰਾਜ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਨੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਵਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਿਸ਼ੋਦੀਆ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ ਦਾ ਇਤਹਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਸ਼ਤਰੀ ਯੋਧਾ
ਰਾਮਪੁਰ ਕੋਠੇ ਛਾਜਲੀ
ਰਾਮਪੁਰ ਕੋਠੇ ਛਾਜਲੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸੁਨਾਮ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਛਾਜਲੀ
ਛਾਜਲੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸੁਨਾਮ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 17-18 ਥੇਹ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿੰਡ ਵਸੇ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਉੱਜੜ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਜੜ ਖੇੜਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਡੇਰੇ ਵਿੱਚ ਛੱਜੂ ਅਤੇ ਮਹੰਤ ਨਾਮ ਦੇ ਦੋ ਵਿਅਕਤੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਭਾਈ ਮੂਲ ਚੰਦ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨਾਲ ਇਹ ਪਿੰਡ ਵਸਾਇਆ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਭਾਈ ਮੂਲ ਚੰਦ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਮੇਲਾ ਵੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਦੀ ਵੀ ਵਗਦੀ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਰੇਤਾ ਅਜੇ ਵੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਟਿੱਬਿਆਂ ਚੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਡੇਰਿਆਂ ਦੇ ਸਾਧ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 1 ਡੇਰਾ ਅਤੇ 2 ਬਾਰਾਂ ਦਰੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਸਾਧੂ ਸੰਤ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਕੂਲ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਹੁਣ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਕੂਲ ਸਮਾਰਟ ਸਕੂਲ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਵਿਸ਼ਰੀ
ਛਾਜਲੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 15-16 ਕਵੀਸ਼ਰੀ ਅਤੇ ਢਾਡੀ ਜੱਥੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਲੇਖਕ ਕਵੀਸ਼ਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਤਾਦ ਕਵੀ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕਈ ਲੋਕ ਅਨ੍ਹਪੜ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖਣ ਦਾ ਹੁਨਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਪਹਿਲਵਾਨੀ
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਨਾਮੀ ਪਹਿਲਵਾਨ ਹੋਏ ਸਨ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਮੱਲਾਂ ਦੀ ਛਾਜਲੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੇਸਰ ਨਾਮ ਦਾ ਪਹਿਲਵਾਨ ਹੋਇਆ। ਉਸਦਾ ਕੱਦ ਸਾਢੇ 6 ਫੁੱਟ ਸੀ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਖੂਹ ਦੀ ਕੰਧ ’ਤੇ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ 3 ਜਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਉਸਨੂੰ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਜਮਾਂਦਾਰ ਮੁਲਤਾਨੀ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਹਿਲਵਾਨ ਹੋਇਆ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਪਹਿਲਵਾਨ ਨੂੰ ਪੰਡਾਲ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਰਾਜੇ ਵੱਲੋਂ ਇਨਾਮ ਵਿੱਚ 18 ਕਿੱਲੋ ਦੀ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਬੁਰਜ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੋਹੀ ਰਾਮ ਪਹਿਲਵਾਨ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਹੋਈ ਵਸੋਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਕੋਠੇ ਰੋਹੀ ਰਾਮ ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਪੂਰਵ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਚੌਧਰੀ ਦੇਵੀ ਲਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਰ-ਭਾਈ ਸਨ। ਪਹਿਲਵਾਨੀ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰਤਾ ਅਜੇ ਵੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਹੈ ਪਿੰਡ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਹੁਣ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਵਾਨੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਗੁੱਗਾ ਰਾਮ ਨੌਂਮੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਮੂਲ ਚੰਦ ਦੇ ਮੇਲੇ ’ਤੇ ਹੁਣ ਵੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਲੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜੈਅੰਤ ਕੋਠਾਰੀ
ਜੈਅੰਤ ਸੁਖਲਾਲ ਕੋਠਾਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਕ ਸਨ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਜੈਅੰਤ ਕੋਠਾਰੀ ਦਾ ਜਨਮ 28 ਜਨਵਰੀ 1930 ਨੂੰ ਰਾਜਕੋਟ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਵਿਦਿਆ ਰਾਜਕੋਟ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। 1948 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਦਸਵੀਂ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1957 ਵਿੱਚ ਧਰਮਸਿੰਜੀ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗੁਜਰਾਤੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਏ ਅਤੇ 1959 ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ. ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਗੁਜਰਾਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਡਿਪਲੋਮਾ 1977 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਉਹ 1949 ਤੋਂ 1954 ਤੱਕ ਰਾਜਕੋਟ ਵਿੱਚ ਕਟਲਰੀ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਚਲਾਉਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਕਲੇਮਜ਼ ਏਜੰਟ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 1959 ਤੋਂ 1962 ਤੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਆਰਟਸ ਕਾਲਜ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿਖੇ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਗੁਜਰਾਤ ਲਾਅ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ 1962 ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੱਕ ਗੁਜਰਾਤੀ ਪੜ੍ਹਾਈ। ਉਸਨੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਸਾਹਿਤ ਕੋਸ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਖੰਡ (ਗੁਜਰਾਤੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼ ; 1989) ਦਾ, ਜੋ ਗੁਜਰਾਤੀ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੈਯੰਤ ਗਾਦਿਤ ਨਾਲ ਸਹਿ-ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ। 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 2001 ਨੂੰ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਕੰਮ
ਨਟੂਭਾਈ ਰਾਜਪਾਰੀਆ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿਆ ਸਿਧਾਂਤ (1960) ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਵਾਲਾ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਪਲਾਟੋ-ਅਰਸਤੂ ਨੀ ਕਾਵਿਆਵਿਚਰਨ (1969) ਪੱਛਮੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਬਾਰੇ ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਅਗਲੇ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਂਗਿਨਸ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ। ਉਪਕਰਮ (1969) ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਆਲੋਚਕ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲੀ। ਅਨੁਕਰਮ (1975) ਪ੍ਰੇਮਨੰਦ ਭੱਟ ਦੇ ਅੱਠ ਅਖਿਆਨਾਂ, ਅਖਾ ਭਗਤ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਹੈ। ਵਿਵੇਚਨ ਨੂ ਵਿਵੇਚਨ (1976) ਗੁਜਰਾਤੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿੱਚ ਅਲੋਚਨਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਲੰਮੇ ਲੇਖ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸੱਤ ਆਧੁਨਿਕ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਅਨੁਸ਼ਾਂਗ (1978) ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਉੱਤੇ ਅਧਿਐਨ ਲੇਖ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਵਿਆਸੰਗ (1984) ਵਿੱਚ ਲੇਖਾਂ, ਲਘੂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਇਕਾਂਗੀ-ਨਾਟਕਾਂ ਰੂਪਾਂ ਬਾਰੇ ਲੇਖ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ. ਨਰਸਿੰਘ ਮਹਿਤਾਣਾ ਪਦੋ: ਨਵਾ ਪਰਿਪਰੇਕਸ਼ਯਾਮਾ (2004) ਵਿੱਚ ਨਰਸਿੰਘ ਮਹਿਤਾ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਲੇਖਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਖੜੇ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ 1995 ਵਿੱਚ ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸਦੀਆਂ ਆਲੋਚਨਾ ਅਤੇ ਖੋਜ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ ਸ਼ਾਂਸ਼ੋਧਨ ਅਨੀ ਪਰਿਕਾਸ਼ਨ, ਅਸਵਾਦ ਅਸ਼ਟਦਸ਼ੀ, ਸਾਹਿਤਕ ਤਾਥੋਨੀ ਮਵਜਾਤ (1989), ਕਵਿਆਛੱਤਾ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਵੀਯਾਸਤ੍ਰਾਣੀ ਅਧੁਨਿਕ ਕ੍ਰੁਤਿਵਿਵੇਚਨਮਾ ਪ੍ਰਸਤੁਤਾਤ, ਕਵੀਲੋਕਮਾ, ਨਵਲੋਕਮਾ, ਅਖਾਣਾ ਛੱਪਾ: ਕੇਤਲੋਕ ਆਰਥਵਿਸਤਾਰ।
ਸ਼ਾਹਿਦ ਕਪੂਰ
ਸ਼ਾਹਿਦ ਕਪੂਰ (ਜਨਮ 25 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ 1981) ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਭਿਨੇਤਾ ਜੋੜੀ ਪੰਕਜ ਕਪੂਰ ਤੇ ਨੀਲਿਮਾ ਅਜ਼ੀਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਅਤੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਕੀਤੀ। ਕਪੂਰ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਬਾਲੀਵੁਡ ਫ਼ਿਲਮ ਸੁਭਾਸ਼ ਘਈ ਦੀ ਤਾਲ (1999) ਵਿੱਚ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਡਾਂਸਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 4 ਸਾਲ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਇਸ਼ਕ ਵਿਸ਼ਕ (2003) ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਐਕਟਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ
ਕਪੂਰ ਅਭਿਨੇਤਾ ਪੰਕਜ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ​​ਅਦਾਕਾਰ/ਕਲਾਸੀਕਲਡਾਂਸਰ ਨੀਲਿਮਾ ਅਜ਼ੀਮ ਦੇ ਘਰ 25 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ 1981 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ 3 ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪੇ ਤਲਾਕਸ਼ੁਦਾ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਪ੍ਰੈਸ ਇਨਕਲੇਵ, ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਾਕੇਤ 'ਚ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਨਾਨੇ ਨਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮਤਰੇਈ ਮਾਂ ਸੁਪ੍ਰਿਯਾ ਪਾਠਕ ਨਾਲ ਨਿੱਘੇ ਸੰਬੰਧ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਪੋਹਾ
ਪੋਹਾ ਚੌਲਾਂ ਨੂੰ ਕੁੱਟ ਕੇ ਪਤਲੇ ਫਲੇਕ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਪੋਹੇ ਜਾਂ ਪੋਹ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਪੋਹਾ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਫੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੇਤੀ ਪਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਹ ਹਲਕਾ ਖਾਣਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। or Pauwa ]
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪਕਵਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਾਣਾ
ਫਟਕੜੀ
ਫਟਕੜੀ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਰਸਾਇਣਕ ਯੋਗ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਯੋਗਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਗੁੱਟ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲ਼ਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਯੋਗ ਪਾਣੀਦਾਰ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਐਲਮੀਨੀਅਮ ਸਲਫ਼ੇਟ (ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਫਟਕੜੀ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੀਹਦਾ ਫ਼ਾਰਮੂਲਾ KAl2·12 ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਬੇਰੰਗਾ, ਰਵੇਦਾਰ ਪਦਾਰਥ ਹੈ। ਹੋਰ ਮੋਕਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫਟਕੜੀਆਂ ਦੂਹਰੇ ਸਲਫ਼ੇਟ ਵਾਲ਼ੇ ਲੂਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਆਮ ਫ਼ਾਰਮੂਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ A ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਜਾਂ ਅਮੋਨੀਅਮ ਵਰਗਾ ਇੱਕ-ਯੋਜਕੀ ਧਨਾਇਨ ਹੈ ਅਤੇ M ਐਲਮੀਨੀਅਮ ਜਾਂ ਕਰੋਮੀਅਮ ਵਰਗਾ ਤ੍ਰੈ-ਯੋਜਕੀ ਧਾਤ ਆਇਨ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤ੍ਰੈ-ਯੋਜਕੀ ਆਇਨ ਐਲਮੀਨੀਅਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਫਟਕੜੀ ਨੂੰ ਇੱਕ-ਯੋਜਕੀ ਆਇਨ ਮਗਰੋਂ ਨਾਂ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਲਫ਼ੇਟ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੂਣ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਵਾਇਤੀ ਦਵਾਈਆਂ
ਅਕਰਾ
ਅਕਰਾ ਘਾਨਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਅਬਾਦੀ 2012 ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 2,291,352 ਹੈ। ਇਹ ਵਡੇਰੇ ਅਕਰਾ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਅਕਰਾ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਵੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਅਕਰਾ ਇੱਕ ਵਡੇਰੇ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਖੇਤਰ, ਵਡੇਰਾ ਅਕਰਾ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਖੇਤਰ (GAMA), ਦਾ ਵੀ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਅਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 40 ਲੱਖ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਘਾਨਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ ਅਤੇ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦਾ ਗਿਆਰ੍ਹਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਘਾਨਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਰਾਏਪੁਰ ਡੱਬਾ
ਰਾਏਪੁਰ ਡੱਬਾ, ਜਿਲ੍ਹਾ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਦੇ ਬਲਾਕ ਔੜ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ ।
ਅਲਜੀਰੀਆ
ਅਲਜੀਰੀਆ (الجزائر, ਅਲ-ਜ਼ਜ਼ਾਈਰ; Algérie; ਬਰਬਰ: ⴷⵣⴰⵢⴻⵔ ਜਾਏਰ), ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਲਜੀਰੀਆ ਦਾ ਜਨ-ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ ਅਤੇ ਜਿਸਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਪਿਆਰਾ ਅਲਜੀਰੀਆਈ ਗਣਰਾਜ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਮਘਰੇਬ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਲਜੀਰਜ਼ ਹੈ।
ਵਰਤਮਾਨ ਅਲਜੀਰੀਆ ਦਾ ਖੇਤਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪੁਰਤਨ ਸੱਭਿਤਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਤੇਰਿਆਈ ਅਤੇ ਕੈਪਸੀਅਨ, ਦੀ ਪਿੱਠ-ਭੂਮੀ ਸੀ। ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਲਤਨਤਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜ-ਕੁਲਾਂ ਦਾ ਸ਼ਾਸਨ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੁਮਿਦੀਆਈ, ਕਰਥਾਗਿਨਿਆਈ, ਰੋਮਨ, ਵੰਡਲ, ਬਿਜ਼ਾਂਤੀਨ, ਅਰਬੀ ਉਮੱਯਦ, ਬਰਬਰ ਫ਼ਾਤਿਮੀਦ ਤੇ ਅਲਮੋਹਾਦ ਅਤੇ ਪਿਛੇਤੇ ਤੁਰਕੀ ਔਟੋਮਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਅਲਜੀਰੀਆ 48 ਸੂਬਿਆਂ ਅਤੇ 1541 ਪਰਗਣਿਆਂ ਵਾਲਾ ਅਰਧ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਗਣਰਾਜ ਹੈ। 3.7 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਨਾਲ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ 34ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਅਰਬੀ ਮੁਲਕ ਹੈ ਜਿਸਦੀਆਂ ਕੁਝ ਸਥਾਨਕ ਉਪ-ਬੋਲੀਆਂ ਹਨ। ਇਸਦੀ ਅਰਥਚਾਰਾ ਤੇਲ-ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਜੋ ਡੱਚ ਰੋਗ (ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਇੱਕ ਧਾਰਨਾ) ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੈ। ਸੋਨਾਤਰਾਚ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੇਲ-ਕੰਪਨੀ ਹੈ, ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸੈਨਾ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਅਤੇ ਅਰਬ-ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਮਿਸਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰੂਸ ਤੇ ਚੀਨ ਇਸਦੇ ਯੁੱਧਨੀਤਕ ਇਤਿਹਾਦੀ ਮੁਲਕ ਅਤੇ ਸ਼ਸਤਰ ਪੂਰਤੀਕਰਤਾ ਹਨ।
2,381,741 ਵਰਗ ਕਿਮੀ ਦੇ ਖੇਤਰਫਲ ਨਾਲ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੁਲਕ ਹੈ । ਇਸਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਤੁਨੀਸੀਆ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਲੀਬੀਆ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਮਰਾਕੋ, ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਪੱਛਮੀ ਸਹਾਰਾ, ਮਾਰੀਟੇਨੀਆ ਅਤੇ ਮਾਲੀ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਨਾਈਜਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਾਗਰ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੰਦਾਜੇ ਅਨੁਸਾਰ 2012 ਤੱਕ ਇਸਦੀ ਕੁੱਲ ਅਬਾਦੀ 3.71 ਕਰੋੜ ਹੈ । ਇਹ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਸੰਘ, ਅਰਬ ਸੰਗਠਨ, ਤੇਲ ਨਿਰਯਾਤੀ ਮੁਲਕਾਂ ਦਾ ਸੰਗਠਨ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਅਰਬ ਮਘਰੇਬ ਸੰਘ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।
ਨਾਮ ਉਤਪਤੀ
ਦੇਸ਼ ਦਾ ਨਾਮ ਅਲਜੀਅਰਜ਼ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਨਾਮ-ਉਤਪਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮ ਅਲ-ਜਜ਼ਾਈਰ (الجزائر, "ਟਾਪੂ") ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਨਾਮ ਜਜ਼ਾਈਰ ਬਨੀ ਮਜ਼ਘਾਨਾ (جزائر بني مزغنة, " ਮਜ਼ਘਾਨਾ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਟਾਪੂ") ਦਾ ਛਾਂਗਿਆ ਹੋਇਆ ਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਲ-ਇਦਰੀਸੀ ਵਰਗੇ ਮੱਧ-ਕਾਲੀ ਭੂਗੋਲ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਵਰਤਦੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਹੋਰ ਲੋਕ ਇਸਦੀ ਉਤਪਤੀ "Ldzayer" ਤੋਂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਮਘਰੇਬੀ ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਬਰਬਰ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਜ਼ਿਰੀਦ ਰਾਜ-ਕੁੱਲ ਦੇ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਅਲਜੀਅਰਜ਼ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਜ਼ੀਰੀ ਇਬਨ-ਮਨਦ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ।
ਸੂਬੇ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
ਅਲਜੀਰੀਆ 48 ਸੂਬਿਆਂ (ਵਿਲਾਇਆ), 553 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ (ਦਾਇਰਾ) ਅਤੇ 1541 ਨਗਰਪਾਲਿਕਾਵਾਂ (ਬਲਾਦੀਆ) ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਸੂਬੇ, ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਦਾ ਨਾਂ ਉਸਦੇ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਨਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਲਜੀਰੀਆਈ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਸੂਬਾ ਉਹ ਖੇਤਰੀ ਸਮੂਹਿਕਤਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਕੁਝ ਆਰਥਕ ਖੁੱਲ੍ਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੋਵੇ।
ਜਨਤਕ ਸੂਬਾਈ ਸਭਾ ਹਰੇਕ ਸੂਬੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਿਆਸੀ ਇਕਾਈ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮੁਖੀ ਚੋਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਪੂਰਨ ਮੱਤ-ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਾਲੀ (ਰਾਜਪਾਲ) ਹਰੇਕ ਸੂਬੇ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਲਜੀਰੀਆਈ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਜਨਤਕ ਸੂਬਾਈ ਸਭਾ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ।
ਤਸਵੀਰਾਂ
ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਟੁਕੜੀਆਂ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਹੁਤ ਵੇਰ ਬਦਲੀਆਂ ਹਨ। ਨਵੇਂ ਸੂਬਿਆਂ ਨੂੰ ਦਾਖ਼ਲ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸੂਬਿਆਂ ਦਾ ਅੰਕ ਅਛੋਹ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਨਾਮ ਵਰਨਮਾਲਾਈ ਤਰਤੀਬ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰਕ ਅੰਕਾਂ ਸਮੇਤ ਇਹ ਸੂਬੇ ਹਨ:
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਦ ਪੋਕੀਮੌਨ ਕੰਪਨੀ
thumb|ਦ ਪੋਕੀਮੌਨ ਕੰਪਨੀ
ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਕਸੀਮਾਂ (ਡਿਵੀਜ਼ਨਾਂ) ਹਨ। ਦ ਪੋਕੀਮੌਨ ਕੰਪਨੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਏਸ਼ੀਆ, ਅਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪੋਕੀਮੌਨ ਕੋਰੀਆ, ਇੰਕ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਕੰਮਕਾਜ ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੋਕੀਮੌਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨੀ ਕੰਪਨੀ
ਯੁਕਤੀ ਕਪੂਰ
ਯੁਕਤੀ ਕਪੂਰ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Yukti Kapoor) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੀਆ ਕੇ ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਉਰਮਿਲਾ ਅਤੇ ਅਗਨੀਫੇਰਾ ਵਿੱਚ ਰਾਗਿਨੀ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮੈਡਮ ਸਰ ਵਿੱਚ ਐਸਆਈ ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਅਪ੍ਰੈਲ 2022 ਵਿੱਚ, ਕਪੂਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਖੁਸ਼ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਸਫਲਤਾ (2010-2018)
ਕਪੂਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2010 ਵਿੱਚ ਨੰਨ੍ਹੀ ਸੀ ਕਾਲੀ ਮੇਰੀ ਲਾਡਲੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਗੁੱਡੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ 2013 ਵਿੱਚ ਝਿਲਮਿਲ ਸੀਤਾਰੋਂ ਕਾ ਆਂਗਨ ਹੋਗਾ ਵਿੱਚ ਤਨੂ ਚੌਹਾਨ, ਪਿਆਰ ਕਾ ਦਰਦ ਹੈ ਮੀਠਾ ਮੀਠਾ ਪਿਆਰਾ ਪਿਆਰਾ ਵਿੱਚ ਬਿੱਟੂ ਅਤੇ ਯੇ ਹੈ ਮੁਹੱਬਤੇਂ ਵਿੱਚ ਮਯੂਰਾ ਦੁਨਾਵਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ, ਉਸਨੇ ਭੋਜਪੁਰੀ ਫਿਲਮ ਕਾ ਉਖਾੜ ਲੈਬਾ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਮੋਨਾ ਬਾਈ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
2015 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਉਵਾ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਦੇ ਸੀਆ ਕੇ ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਕਰਨ ਸੁਚੱਕ ਦੇ ਨਾਲ ਉਰਮਿਲਾ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ।
2016 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਬਾਲਿਕਾ ਵਧੂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾ ਸ਼ੇਖਵਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। 2017 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਅੰਕਿਤ ਗੇਰਾ ਅਤੇ ਸਿਮਰਨ ਕੌਰ ਦੇ ਨਾਲ ਅਗਨੀਫੇਰਾ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਰਾਗਿਨੀ ਸਿੰਘ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਸਫਲਤਾ ਅਤੇ ਅਗਲਾ ਕਰੀਅਰ (2019-ਮੌਜੂਦਾ)
2020 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਫਕੀਰੀ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। 2020 ਤੋਂ, ਕਪੂਰ ਗੁਲਕੀ ਜੋਸ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੋਨੀ ਸਬ ਦੀ ਮੈਡਮ ਸਰ ਵਿੱਚ ਲਖਨਊ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਸਿਪਾਹੀ SI ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ। 2022 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਤੀਜੀ ਦੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ, ਮੈਡਮ ਸਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਆਨਸਕ੍ਰੀਨ ਕਿਰਦਾਰ ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜੁੜਵਾਂ ਭੈਣ ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਇਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਕੋਟਕਪੂਰਾ
ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਬਠਿੰਡਾ ਤੋਂ ਲਗਪਗ 50 ਕਿਮੀ, ਮੋਗਾ ਤੋਂ 40 ਕਿਮੀ ਅਤੇ ਮੁਕਤਸਰ ਤੋਂ 30 ਕਿਮੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਵੱਸਿਆ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਇਤਹਾਸਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਰੇਲਵੇ ਜੰਕਸ਼ਨ ਹੈ।ਇਹ ਬਠਿੰਡਾ ਤੋਂ ਲਗਪਗ 56 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਮੋਗਾ ਤੋਂ 48 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ, ਮੁਕਤਸਰ ਤੋਂ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ। ਇਹ ਫਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਪਾਹ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਰਕੀਟ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਰੇਲਵੇ ਫਾਟਕ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, 1902 ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਇਹ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਕੋਟਕਪੂਰਾ-ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਰੇਲ ਸੈਕਸ਼ਨ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਗੀਤ ਵੀ ਹੈ .. ਬੰਦ ਪਿਆ ਦਰਵਾਜਾ ਜਿਉ ਫਾਟਕ ਕੋਟਕਪੂਰੇ ਦਾ ਫਰੀਦਕੋਟ ਤੋਂ ਦਖਣ ਵੱਲੇ ਮੇਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਪਿਆਰਾ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਨਾਮ ਹੈ ਇਸ ਦਾ ਜੱਗ ਜਾਣਦਾ ਸਾਰਾ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਦਾ ਰਾਜਾ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਸੀ, ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਵੇਲੇ ਹੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਵਿਖੇ ਆਏ ਸਨ ਫਿਰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਪਿੰਡ ਢਿਲਵਾਂ ਵਿਖੇ ਆਏ। ਮੌੜ, ਖਾਰਾ, ਢਿੱਲਵਾਂ, ਸੰਧਵਾਂ, ਪੰਜਗਰਾਈ ਅਤੇ ਹਰੀ ਨੌਂ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਦੀ ਬੁੱਕਲ ਵਿੱਚ ਵਸੇ ਹੋਏ ਕੋਟਕਪੂਰੇ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੌਂ ਵੱਧ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਿੰਡ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਮਿਹਨਤਕਸ਼ ਅਤੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਹਨ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸਵ: ਗਿਆਨੀ ਜੈਲ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਸਪੀਕਰ ਸ: ਕੁਲਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧਵਾਂ, ਵਿਧਾਇਕ ਸ: ਮਨਤਾਰ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਅਤੇ ਸ: ਰਾਜਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮਾਨ (ਰਾਜੂ ਮੌੜ ਕੈਨੇਡਾ ਵਾਲਾ) ਕੋਟਕਪੂਰੇ ਦੀਆਂ ਜੜਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਹ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਫਰੀਦਕੋਟ ਰਿਆਸਤ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ. ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤਵਾਰੀਖ਼ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਰੇਲ ਲਾਇਨ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ ....
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਥਰਮਾਮੀਟਰ
thumb|ਕਮਰੇ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਮਾਪ ਲਈ ਮਰਕਰੀ ਥਰਮਾਮੀਟਰ (ਪਾਰਾ-ਅੰਦਰ-ਗਲਾਸ ਥਰਮਾਮੀਟਰ)। ਸੰਨ 1710 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੱਕ, ਮਰਕਰੀ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਭ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਅਤੇ ਸਹੀ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਸਨ। ਥਰਮਾਮੀਟਰ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: thermometer) ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਯੰਤਰ ਹੈ ਜੋ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਮਾਪਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਮਾਪਦਾ ਹੈ। ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਦੇ ਦੋ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੱਤ ਹਨ: (1) ਇੱਕ ਤਾਪਮਾਨ ਸੂਚਕ (ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪਾਰਾ-ਅੰਦਰ-ਗਲਾਸ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਦਾ ਬੱਲਬ ਜਾਂ ਇੱਕ ਇੰਫਰਾਰੈੱਡ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਡਿਜੀਟਲ ਸੇਂਸਰ) ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਤਬਦੀਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ (2) ਇਸ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨੂੰ ਅੰਕੀਤ ਵੈਲਯੂ (ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਵੇਖਾਈ ਸਕੇਲ ਜੋ ਮਰਕਯੂ-ਇਨ-ਗਲਾਸ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਇਨਫਰਾਰੈੱਡ ਮਾਡਲ ਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਰੀਡਆਉਟ ਤੇ ਮਾਰਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ) ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦਾ ਕੋਈ ਮਤਲਬ ਹੈ। ਥਰਮਾਮੀਟਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ, ਦਵਾਈ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਵਿਚ।
ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਦੇ ਕੁਝ ਸਿਧਾਂਤ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਯੂਨਾਨੀ ਫ਼ਿਲਾਸਫਰਾਂ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
ਆਧੁਨਿਕ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ 17 ਸਕੇ ਅਤੇ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਮਿਆਰੀਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਥਰਮੋਸਕੋਪ ਤੋਂ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ।
ਤਾਪਮਾਨ
thumb|200x200px|ਇਕ ਇਨਫਰਾਰੈੱਡ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਪਾਈਰੋਮੀਟਰ (ਬੋਲੋਮੀਟਰ) ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਹੌਲੀ ਹੋਣ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਦੋ ਥਰਮਾਮੀਟਰਾਂ ਤੇ ਰੀਡਿੰਗ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਇੱਕ ਸਹਿਮਤੀ ਵਾਲੇ ਸਕੇਲ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਅੱਜ ਇੱਕ ਪੂਰਨ ਥਰਮੋਡਾਇਆਮਾਈਕ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਪੈਮਾਨਾ ਹੈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਪੈਮਾਨੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਪੁਆਇੰਟਾਂ ਅਤੇ ਇੰਟਰਪੋਲਟਿੰਗ ਥਰਮਾਮੀਟਰਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਨੇੜਲੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਆਧੁਨਿਕ ਤਾਪਮਾਨ ਦਾ ਪੈਮਾਨਾ 1990 ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਾਪਮਾਨ ਸਕੇਲ ਹੈ। ਇਹ 0.65 ਕੇ (-272.5 °C; -458.5 °F) ਤੋਂ ਲਗਭਗ 1,358 ਕੇ (1,085 °C; 1,985 °F) ਤਕ ਤੋਂ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਥਰਮਾਮੀਟਰ
ਇੱਕ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਜਾਂ ਸੈਕੰਡਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇਸਦਾ ਉਪਾਅ ਕੱਚੇ ਭੌਤਿਕ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਉਪਿਨੇਨ ਐਟ ਅਲ. ਦੁਆਰਾ ਸੰਖੇਪ, "ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਥਰਮਾਮੀਟਰਾਂ ਲਈ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਮਾਪੀ ਗਈ ਸੰਪਤੀ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਅਣਜਾਣ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਗਿਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਥਰਮਾਮੀਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੈਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ, ਗੈਸ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਗਤੀ ਤੇ, ਥਰਮਲ ਸ਼ੋਰ ਦੇ ਵੋਲਟੇਜ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਲਿਕ ਰਿਸਿਸਟੈਂਟ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਤੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰੇਡੀਓ ਐਕਟਿਵ ਨਿਊਕੇਲੀ ਦੇ ਗਾਮਾ ਕਿਰਨ ਦੇ ਐਨੀਸੋਟਰਪੀਪੀ ਦੀ ਕੋਸ਼ੀਨ ਇਨੀਸੋਟਰੋਪੀ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ।"
ਇਸਦੇ ਉਲਟ, "ਸੈਕੰਡਰੀ ਥਰਮਾਮੀਟਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜਿਆਦਾਤਰ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਨਾਲ ਹੀ, ਉਹ ਅਕਸਰ ਮੁਢਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸੈਕੰਡਰੀ ਥਰਮਾਮੀਟਰਾਂ ਲਈ ਮਾਪ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਗਿਆਨ ਤਾਪਮਾਨ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਕੈਲਕੂਲੇਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਦੇ ਨਾਲ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇੱਕ ਹੀ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਜਾਂ ਕਈ ਸਥਾਈ ਤਾਪਮਾਨਾਂ ਤੇ ਕੈਲੀਬ੍ਰੇਟ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਿਸਾਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਫਿਕਸਡ ਪੁਆਇੰਟ, ਟ੍ਰੈਪਲ ਪੁਆਇੰਟ ਅਤੇ ਸੁਪਰਕੈਂਡਕਟਿੰਗ ਟ੍ਰਾਂਜਿਸ਼ਨ, ਉਸੇ ਤਾਪਮਾਨ 'ਤੇ ਮੁੜ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।"
ਵਰਤੋਂ
ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭੌਤਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤਾਪਮਾਨ ਸੰਵੇਦਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਭਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਪ ਸਿਸਟਮ। ਤਾਪਮਾਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਬਿਜਲੀ ਜਾਂ ਮਕੈਨੀਕਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਉਹ ਸਿਸਟਮ ਜੋ ਉਹ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ (ਜਿਵੇਂ ਪਾਰਾ-ਇਨ-ਗਲਾਸ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ) ਤੋਂ ਅਟੁੱਟ। ਥਰਮਾਮੀਟਰਾਂ ਨੂੰ ਠੰਡੇ ਮੌਸਮ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਸੜਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਕੀ ਸੁਹਾਵਣਾ ਹਾਲਤਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਅੰਦਰੂਨੀ, ਜਲਵਾਯੂ ਨਿਯੰਤ੍ਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਰ, ਫਰੀਜ਼ਰ, ਹੀਟਰ, ਰੈਫਰੀਜਰੇਟਰ ਅਤੇ ਵਾਟਰ ਹੀਟਰ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਥਰਮਿਸਟਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗੈਲੀਲਿਓ ਥਰਮਾਮੀਟਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੀਮਤ ਮਾਤਰਾ ਸੀਮਾ ਕਾਰਨ ਘਰੇਲੂ ਹਵਾ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਪਮਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਥਰਮਾਮੀਟਰ
ਊਸ਼ਾ ਰਾਓ-ਮੋਨਾਰੀ
ਰਾਓ-ਮੋਨਾਰੀ ਨੇ ਲੇਡੀ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ (ਐਲਐਸਆਰ), ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (SIPA) ਦੇ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਂਡ ਪਬਲਿਕ ਅਫੇਅਰਜ਼ ਤੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿੱਤ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਰਾਓ-ਮੋਨਾਰੀ ਦਾ ਜਨਮ 27 ਜੁਲਾਈ 1959 ਨੂੰ ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਰਾਓ-ਮੋਨਾਰੀ ਨੇ 1976 ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਮਨੀਲਾ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।
ਉਸਨੇ ਜਮਨਾਲਾਲ ਬਜਾਜ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸਟੱਡੀਜ਼, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਲੇਡੀ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ (LSR), ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ, ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੈਚਲਰਸ ਦੇ ਨਾਲ। ਰਾਓ-ਮੋਨਾਰੀ ਨੂੰ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (SIPA) ਦੇ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਂਡ ਪਬਲਿਕ ਅਫੇਅਰਜ਼ ਤੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿੱਤ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਜਮਨਾਲਾਲ ਬਜਾਜ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਓ-ਮੋਨਾਰੀ ਨੇ ਐੱਫ ਫਰਗੂਸਨ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ ਲਈ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1985 ਵਿੱਚ, ਰਾਓ ਮੋਨਾਰੀ ਨਿਊਯਾਰਕ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਵੇਸ਼ ਬੈਂਕਿੰਗ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੂਡੈਂਸ਼ੀਅਲ-ਬੈਚ ਸਿਕਿਓਰਿਟੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ, ਜੋ ਕਿ ਸੀਮਾ-ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਵਿਲੀਨਤਾ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
1991 ਵਿੱਚ, ਰਾਓ ਮੋਨਾਰੀ ਨੂੰ ਵਰਲਡ ਬੈਂਕ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਯੰਗ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਾਈਨੈਂਸ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ (IFC), ਜੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ। ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਓ-ਮੋਨਾਰੀ ਨੇ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਲਈ IFC ਦੀਆਂ ਉਪਯੋਗਤਾਵਾਂ (ਪਾਣੀ, ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ, ਹੇਠਾਂ/ਮੱਧ ਧਾਰਾ ਗੈਸ, ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ, ਪਣ-ਬਿਜਲੀ) ਨਿਵੇਸ਼ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ।
ਗਲੋਬਲ ਹੈੱਡ, ਜਲ ਅਤੇ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਸੈਕਟਰ, ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਰਾਓ-ਮੋਨਾਰੀ ਨੇ 2008 ਵਿੱਚ 2030 ਜਲ ਸਰੋਤ ਸਮੂਹ (ਡਬਲਯੂਆਰਜੀ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਜਨਤਕ-ਨਿਜੀ-ਸਿਵਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਲ ਸਰੋਤ ਸੁਧਾਰਾਂ 'ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ, ਸੰਮੇਲਨ ਅਤੇ ਹੱਲ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ- ਉਭਰ ਰਹੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਅਰਥਚਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। IFC ਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਸਸਟੇਨੇਬਲ ਬਿਜ਼ਨਸ ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟ ਐਡਵਾਈਜ਼ਰੀ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਓ-ਮੋਨਾਰੀ 2014 ਵਿੱਚ ਗਲੋਬਲ ਵਾਟਰ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਪਾਰਟਨਰਜ਼ (ਇੱਕ ਬਲੈਕਸਟੋਨ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਕੰਪਨੀ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ। ਮਈ 2022 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ 'ਤੇ ਗਲੋਬਲ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਮੁੱਲ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਬਾਰੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1959 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ
ਸੋਨੀਆ ਸਿੰਘ
ਸੋਨੀਆ ਸਿੰਘ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Sonia Singh) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਟਾਰ ਵਨ ਦੀ ਦਿਲ ਮਿਲ ਗਈਏ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਕੀਰਤੀ ਮਹਿਰਾ, ਪਰਿਚੈ ਵਿੱਚ ਰਿਚਾ ਠਕਰਾਲ, ਭਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸੁਸ਼ਮਾ (ਸੁਸ਼) ਅਤੇ ਕੁਮਕੁਮ – ਏਕ ਪਿਆਰਾ ਸਾ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
27 ਮਾਰਚ
ਮੌਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
1960ਵਿਆਂ ਦਾ ਕਾਉਂਟਰ ਕਲਚਰ
ਕਾਉਂਟਰ ਕਲਚਰ 1960 ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਇੱਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਰਤਾਰੇ ਦਾ ਲਖਾਇਕ ਪਦ ਹੈ। ਇਹ ਵਰਤਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ 1960ਵਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂ 1970ਵਿਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰਲੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਨਾਇਟਡ ਕਿੰਗਡਮ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪੱਛਮੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੰਦੋਲਨ ਨੇ ਹੋਰ ਜੋਰ ਫੜ ਲਿਆ ਜਦੋਂ ਅਫ਼ਰੀਕੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਸਿਵਲ ਰਾਈਟਸ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ ਅਤੇ  ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਫੌਜੀ ਦਖਲ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਇਹ ਇਨਕਲਾਬੀ ਪਸਾਰ ਧਾਰਨ ਕਰ ਗਿਆ।
ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ:ਵਿਕੀ ਫਾਰ ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ
<div style="; font-size: 2em"> "ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਮੰਗ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨਾ ਪਵੇਗਾ"
ਵਿਕੀ ਫਾਰ ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ 'ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਲੇਖ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਾਗਮ 10 ਦਸੰਬਰ 2019 ਤੋਂ 31 ਜਨਵਰੀ 2020 ਤੱਕ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ 'ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਮਾਤਰਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦੇਖਣ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।
ਭਾਗ ਲੈਣ ਲਈ ਬਾਕੀ ਨਾਵਾਂ ਦੇ ਥੱਲੇ ~ ਲਿਖੋ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਤਾਰੀਖ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਹਰਮਨ ਮਿਨਕੋਵਸਕੀ
ਹਰਮਨ ਮਿਨਕੋਵਸਕੀ (Hermann Minkowski) ਜੁਮੈਟਰੀ ਆਫ ਨੰਬਰਜ਼ ਦੇ ਮੋਢੀ ਸਨ।
ਜਨਮ
ਹਰਮਨ ਮਿਨਕੋਵਸਕੀ ਦਾ ਜਨਮ ਲਿਥੂਆਨੀਆ ਦੇ ਨਗਰ ਅਲੈਕਸੋਟਾਸ ਵਿੱਚ 22 ਜੂਨ 1864 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਪਿਤਾ ਲੈਵਿਨ ਮਿਨਕੋਵਸਕੀ ਤੇ ਮਾਤਾ ਰਾਸ਼ੇਲ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਜਰਮਨ ਮੂਲ ਦੇ ਸਨ। ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤਕ ਉਹ ਘਰ ਹੀ ਪੜ੍ਹਿਆ। 1872 ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਜਰਮਨੀ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਸਿੱਖਿਆ
ਉਹ ਐਲਸਟਾਡਿਸ਼ ਜਿਮਨੇਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲੱਗਿਆ। ਮਿਨਕੋਵਸਕੀ ਨੇ 1880 ਕੋਇੰਜ਼ਬਰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਬਰਲਿਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ। ਲਿੰਡਰਮਾਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਹੇਠ ਉਸ ਨੇ 1885 ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਕੋਇੰਜ਼ਬਰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਲਈ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਸੰਪਰਕ ਹਿਲਬਰਟ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। 1887 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਬੋਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਤਨਖ਼ਾਹ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 1892 ਵਿੱਚ ਉਹ ਐਸੋਸੀਏਟ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਬਣ ਗਿਆ।
ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ
ਗਣਿਤ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਰੁਚੀ ਫਿਜ਼ਿਕਸ ਵਿੱਚ ਵਧਣ ਲੱਗੀ। ਆਦਰਸ਼ ਤਰਲ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਛੇਤੀ ਹੀ ਉਹ ਬੋਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਫਿਜ਼ਿਕਸ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਜਿਸ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹਰਟਜ਼ ਸੀ। 1894 ਵਿੱਚ ਹਰਟਜ਼ ਦੀ ਮ੍ਰਿਤੂ ਉਪਰੰਤ ਮਿਨਕੋਵਸਕੀ ਨੇ ਵੀ ਬੋਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਜਿਊਰਿਖ ਪਾਲੀਟੈਕਨਿਕ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਲੱਗਿਆ। 1896 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਜੁਮੈਟਰੀ ਆਫ ਨੰਬਰਜ਼ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ। ਪਾਲੀਟੈਕਨਿਕ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਗਣਿਤਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲੀ। 1902 ਵਿੱਚ ਉਹ ਗੋਟਿੰਜਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਚੇਅਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਵਾ ਕੇ ਹਿਲਬਰਟ ਨੇ ਬੁਲਾਇਆ ਸੀ। ਗੋਟਿੰਜਨ ਵਿੱਚ ਮਿਨਕੋਵਸਕੀ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗਣਿਤਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ।
ਮੌਤ
ਮਿਨਕੋਵਸਕੀ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ 12 ਜਨਵਰੀ 1909 ਨੂੰ ਗੋਟਿੰਜਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਚੁਤਾਲੀ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ।
ਯੋਗਦਾਨ
ਉਸ ਨੇ ਆਇੰਸਟਾਈਨ ਦੀ ਸਪੈਸ਼ਲ ਥਿਊਰੀ ਨੂੰ ਸਪੇਸ-ਟਾਈਮ ਦੀ ਸੰਗਠਿਤ ਇਕਾਈ ਨਾਲ ਪੁਨਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਆਪਣਾ ਕਾਰਜ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ ‘ਸਪੇਸ ਐਂਡ ਟਾਈਮ’ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਆਇੰਸਟਾਈਨ ਨੇ ਮਿਨਕੋਵਸਕੀ ਦੇ ਕਾਰਜ ਦੀ ਰੱਜ ਕੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ। ਮਿਨਕੋਵਸਕੀ ਦੇ ਸਪੇਸ ਟਾਈਮ ਮਾਡਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਇੰਸਟਾਈਨ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸਿਧਾਂਤਕ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ।
ਭਵਿੱਖਵਾਦ
thumb|300x300px|Futurists Luigi Russolo, Carlo Carrà, Filippo Tommaso Marinetti, Umberto Boccioni and Gino Severini in front of Le Figaro, Paris, February 9, 1912 ਭਵਿੱਖਵਾਦ (Italian: Futurismo ) ਇੱਕ ਕਲਾਤਮਕ ਅਤੇ social movement ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ੁਰੂ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਉਪਜੀ। ਇਹ ਗਤੀ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਨੌਜਵਾਨੀ ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ ਤੇ ਅਤੇ ਕਾਰ, ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਰਗੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਤੇ ਜੋਰ ਦਿੰਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਖ਼ਾਸਕਰ ਇੱਕ ਇਤਾਲਵੀ ਵਰਤਾਰਾ ਸੀ, ਚਾਹੇ ਰੂਸ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਪੈਰਲਲ ਅੰਦੋਲਨ ਵੀ ਸਨ। ਭਵਿੱਖਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਪੇਟਿੰਗ, ਮੂਰਤੀ, ਵਸਰਾਵਿਕਸ, ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਡਿਜ਼ਾਇਨ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਡਿਜ਼ਾਇਨ, ਸ਼ਹਿਰੀ ਡਿਜ਼ਾਇਨ, ਥੀਏਟਰ, ਫਿਲਮ, ਫੈਸ਼ਨ, ਕੱਪੜਾ, ਸਾਹਿਤ, ਸੰਗੀਤ, ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਅਤੇ gastronomy ਸਹਿਤ  ਕਲਾ ਦੇ ਹਰ ਮਾਧਿਅਮ, ਵਿੱਚ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੀ ਮੁੱਖ ਹਸਤੀਆਂ ਇਤਾਲਵੀ ਫੀਲੀਪੋ ਤੋਮਾਸੋ ਮਾਰਿਨੇੱਤੀ, ਉਮਬੇਰਤੋ ਬੋਸੀਓਨੀ, ਕਾਰਲੋ ਕਾਰਾ, ਗੀਨੋ ਸੇਵੇਰੀਨੀ, ਗਿਆਕੋਮੋ ਬਾਲਾ, ਐਂਤੋਨੀਓ ਸੰਤੇਲੀਆ, ਬਰੂਨੋ ਮੁਨਾਰੀ, ਬੇਨੇਡਾਟਾ ਕਾਪਾ ਅਤੇ ਲੁਇਗੀ ਰੁਸੋਲੋ, ਰੂਸੀ ਨਤਾਲੀਆ ਗੋਂਚਾਰੋਵਾ, ਵੇਲੀਮੀਰ ਖਲੇਬਨੀਕੋਵ, ਇਗੋਰਸੇਵੇਰਿਆਨਿਨ, ਡੇਵਿਡ ਬੁਰਲੀਊਕ, ਅਲੇਕਸੀ ਕਰੁਚੇਨਿਖ ਅਤੇ Vladimir Mayakovsky, ਅਤੇ ਪੁਰਤਗੇਜ਼ੀ ਅਲਮਾਡਾ ਨੇਗਰੀਰੋਸ ਸਨ। ਇਸ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਟਲੀ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਅਤੀਤ ਦੇ ਭਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਾਉਣ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੱਖਿਆ।  ਘਣਵਾਦ ਨੇ ਇਤਾਲਵੀ ਭਵਿੱਖਵਾਦ ਦੀ ਕਲਾਤਮਕ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।  ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭਵਿੱਖਵਾਦੀ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਮੇਰੀਨੇਤੀ ਦਾ ਭਵਿੱਖਵਾਦ ਦਾ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ,  Boccioni ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਦੇ ਵਿਲੱਖਣ ਰੂਪ ਅਤੇ ਬਾਲਾ ਦੀ ਪੇਟਿੰਗ, ਐਬਸਟ੍ਰੈਕਟ ਸਪੀਡ + ਆਵਾਜ਼ (ਤਸਵੀਰ)। ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਭਵਿੱਖਵਾਦ ਨੇ ਕਲਾ ਅੰਦੋਲਨ ਕਲਾ ਡੈਕੋ, ਰਚਨਾਵਾਦ, ਪੜਯਥਾਰਥਵਾਦ, ਡਾਡਾ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧ ਹੱਦ ਤੱਕ Precisionism, Rayonism, ਅਤੇ Vorticism ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ।<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;" contenteditable="false">[''<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2015)">citation needed '']
ਇਤਾਲਵੀ ਭਵਿੱਖਵਾਦ
ਭਵਿੱਖਵਾਦ ਇੱਕ ਐਵਾਂ-ਗਾਰਦ ਲਹਿਰ  ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਇਤਾਲਵੀ ਕਵੀ ਫੀਲੀਪੋ ਤੋਮਾਸੋ ਮਾਰਿਨੇੱਤੀ ਨੇ 1909 ਵਿੱਚ ਮਿਲਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ।  ਮਾਰਿਨੇੱਤੀ ਨੇ ਇਹ ਲਹਿਰ ਭਵਿੱਖਵਾਦੀ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ,  ਨਾਮ ਦੇ ਆਪਣੇ ਲੇਖ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਿਹੜਾ ਉਸਨੇ 5 ਫਰਵਰੀ 1909 ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰLa gazzetta dell'Emilia ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ  ਫਿਰ ਸ਼ਨੀਵਾਰ 20 ਫਰਵਰੀ 1909 ਨੂੰ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖਬਾਰ Le Figaro ਵਿੱਚ ਛਾਪਿਆ। ਉਸ ਨਾਲ ਛੇਤੀ ਹੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ, ਉਮਬੇਰਤੋ ਬੋਸੀਓਨੀ, ਕਾਰਲੋ ਕਾਰਾ, ਗੀਨੋ ਸੇਵੇਰੀਨੀ, ਗਿਆਕੋਮੋ ਬਾਲਾ, ਅਤੇ ਕੰਪੋਜ਼ਰ ਲੁਇਗੀ ਰੁਸੋਲੋ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। Marinetti ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਭ ਕੁਝ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਕਲਾਤਮਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਭਾਵੁਕ ਨਫ਼ਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕੀਤਾ। "ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਦਾ, ਅਤੀਤ ਦਾ ਕੋਈ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ", ਉਸ ਨੇ ਲਿਖਿਆ "ਸਾਨੂੰ ਨੌਜਵਾਨ ਅਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਭਵਿੱਖਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ!" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਤੀ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਨੌਜਵਾਨੀ ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ ਤੇ ਅਤੇ ਕਾਰ, ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ, ਉਸ ਸਭ ਕੁਝ ਦੀ ਸਲਾਘਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀਕਲ ਜਿੱਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਜੋਸ਼ੀਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੀਤੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਅਤੇ ਸਭ ਨਕਲ ਦਾ ਖੰਡਨ ਕੀਤਾ, "ਚਾਹੇ ਕਿੰਨੀ ਦਲੇਰ, ਚਾਹੇ ਕਿੰਨੀ ਹਿੰਸਕ", ਮੌਲਿਕਤਾ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ,  "ਪਾਗਲਪਨ ਦੇ ਧੱਬੇ" ਨੂੰ ਮਾਣ ਨਾਲ ਹੰਢਾਇਆ, ਕਲਾ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਅਰਥ ਹੋਣ ਨਾਤੇ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਇਕਸੁਰਤਾ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਸੁਆਦ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗਾਵਤ ਕੀਤੀ, ਪਿਛਲੀ ਕਲਾ ਦੇ ਸਭਨਾਂ ਥੀਮਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਵਗਾਹ ਮਾਰਿਆ, ਅਤੇ ਸਾਇੰਸ ਦੇ ਗੁਣ ਗਾਏ।
ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ ਭਵਿੱਖਵਾਦ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਭਵਿੱਖਵਾਦੀਆਂ ਨੇ (ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਰਿਨੇੱਤੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਤਹਿਤ) ਪੇਟਿੰਗ, ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ, ਧਰਮ, ਪਹਿਰਾਵੇ ਅਤੇ ਰਸੋਈ ਸਮੇਤ ਕਈ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੇ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ ਲਿਖੇ।
ਖੋਸੇ ਮੂਖੀਕਾ
ਖੋਸੇ ਮੂਖੀਕਾ (ਜਨਮ 20 ਮਈ 1935) 2010 ਤੋਂ ਉਰੂਗੁਏ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰੂਗੁਏ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ
ਗੀਤਾ ਵਡੇਰਾ
ਗੀਤਾ ਵਡੇਰਾ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਉਪਨਗਰ ਗੁੜਗਾਉਂ ਦੀ ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਗੀਤਾ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਆਰਟ, ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਰਕਾਰੀ ਮਲਕੀਅਤ ਕਾਟੇਜ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਵਪਾਰਕ ਕੰਮਾਂ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਲਾ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੱਕਾਰੀ ਸੇਂਟ ਕੋਲੰਬਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਕੂਲ ਕਲਾ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਐਮ.ਐਫ.ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕੀਤਾ।
ਲੰਡਨ- ਅਧਾਰਤ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਹਾਊਸ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਮੌਕਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ, ਪਿਯਰੇ ਕਾਰਡਿਨ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਡਾਇਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਹੋਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਸਲਾਹਕਾਰ, ਨਹਿਰੂ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਅਵਾਰਡੀ, ਨਰਿੰਦਰ ਸ੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਜਲਦੀ ਹੀ, ਗੀਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਪਿਆਰ - ਪੇਂਟਿੰਗ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਪਾਰਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਕੰਕਰੀਟ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਬਾਰੇ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ, ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਲਿਪੀ ਵਿਚਲੀ ਕਵਿਤਾ, "ਅੰਸ਼" ਏਆਈਫੈਕਸ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸੇ ਨਾਮ ਦੀ ਇਕ ਕਿਤਾਬ ਵੀ ਸੀ। ਅੰਸ਼ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਇੱਕ ਕਦਮ ਸੀ। ਇਹ ਕੰਮ ਠੋਸ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੰਕਰੀਟ ਕਾਵਿ ਮਾਹਰ, ਯੂਗੇਨ ਗੋਮਰਿੰਗਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸਲਬੇ, ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਪੁਰਾਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਹਿਲੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਇੰਡੀਅਨ ਕਾਉਂਸਿਲ ਫਾਰ ਕਲਚਰਲ ਰਿਲੇਸ਼ਨਜ਼, ਫਿਰ ਅੰਬ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਪੀਏ ਨਾਸਰਥ, ਯੂਰਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਟਾਂਦਰੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਗੀਤਾ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਭਾਰਤੀ ਨੇਸ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਮੁਢਲੀਆਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਰਿਗਵੇਦ, ਈਸੋਵਸਯ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਅਤੇ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਉੱਤੇ ਸਨ। ਸ਼ੋਅ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਵਪਾਰਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਲਗਾਈ ਗਈ।
ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ
ਗੀਤਾ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੈਰਿਸ, ਟੂਰਜ਼, ਬੋਨ, ਨਾਇਸ, ਕੈਨਬਰਾ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਮੁੰਬਈ, ਚੇਨਈ, ਬੈਂਗਲੁਰੂ, ਕੋਲਕਾਤਾ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ 35 ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਉਹ 2003 ਵਿਚ ਰਾਇਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਫੈਲੋ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਨਿਰਮਾਣ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮੈਦੇਵਾਸ
ਮੈਦੇਵਾਸ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸੁਨਾਮ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਸੁਨਾਮ, ਡਾਕ-ਖਾਨਾ ਮੋਜੋਵਾਲ ਅਤੇ ਥਾਣਾ ਧਰਮਗੜ੍ਹ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮਰਦ ਹਾਕੀ ਚੈਪੀਅਨ ਟਰਾਫੀ 2014
ਮਰਦ ਹਾਕੀ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫੀ 2014 ਹਾਕੀ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫ਼ੀ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਕੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦਾ 35 ਵਾਂ ਐਡੀਸ਼ਨ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ 6-14 ਦਸੰਬਰ 2014 ਵਿੱਚ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  ਹਾਕੀ ਵਰਲਡ ਲੀਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਇਸ ਸਾਲ ਤੋਂ ਦੋਹਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਯੋਜਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਇਸ ਦਾ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਰੂਪ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣਾ 1980 ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਿਆ।
ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ 2-0 ਨਾਲ ਹਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਰਮਨੀ ਨੇ ਦਸਵੀਂ ਵਾਰ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਜਿੱਤਿਆ।  ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ 2-1 ਨਾਲ ਹਰਾ ਕੇ ਤੀਜਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।
ਯੋਗਤਾ
ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਪਿਛਲੇ ਐਡੀਸ਼ਨ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਪੰਜ ਫਾਈਨਸਰ ਅਤੇ 2012 ਚੈਂਪਿਅਨਜ਼ ਚੈਲੇਂਜ ਦੀ ਵਿਜੇਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ। ਬਾਕੀ ਬਚੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਐਫਆਈਐਚ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਬੋਰਡ ਦੁਆਰਾ ਮਨੋਨੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਲ 8 ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਿਤਾ ਟੀਮਾਂ ਸਨ।
ਰੀਹੋ
ਰੀਹੋ (ਜਨਮ 4 ਜੂਨ 1997)  ਇੱਕ ਜਪਾਨੀ ਪੇੇੇਸ਼ਾਵਰ ਪਹਿਲਵਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਫ੍ਰੀਲਾਂਸ ਹੈ, ਪਰ ਆਲ ਏਲੀਟ ਰੈਸਲਿੰਗ (ਏ ਈ ਡਬਲਯੂ) ਅਤੇ ਵਰਲਡ ਵਾਂਡਰ ਰਿੰਗ ਸਟਾਰਡਮ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਏਮੀ ਸਕੂਰਾ ਦੁਆਰਾ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਨੌਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਮਈ 2006 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਆਈਸ ਰਿਬਨ ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨ ਲਈ ਰੱੱਖਿਆ ਗਿਆ,ਕਿ  ਉਹ ਅਗਲੇ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰੇਗੀ। ਉਸਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਬਨ ਟੈਗ ਟੀਮ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਹਰ ਵਾਰ ਇਕ ਵਾਰ ਤਿਕੋਣ ਰਿਬਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ। ਨਵੰਬਰ 2014 ਵਿੱਚ, ਰੀਹੋ ਨੇ ਆਈ ਡਬਲਯੂ ਏ ਟ੍ਰਿਪਲ ਕ੍ਰਾਊਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ।
ਆਈਸ ਰਿਬਨ (2006–2012)
2006 ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਰੀਹੋ ਸਿਰਫ ਨੌਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਸੀ।ਉਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਸੀਨਾ ਨੇ ਆਈਮੀ ਸਕੂਰਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਉਸ ਦੇ ਆਈਸ ਰਿਬਨ ਡੋਜੋ ਵਿਖੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਟੋੋੋਕਿਓ ਦੇ ਸ਼ੀਨਾਗਾਵਾ ਵਿੱਚ 29 ਮਈ 2006 ਨੂੰ ਨਾਨੇ ਟਕਾਹਾਸ਼ੀ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਮਾਰਚ 2008 ਵਿੱਚ, ਰੀਹੋ ਅਤੇ ਸੀਨਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਚਾਰ ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੀਹੋ ਨੇ 3-1 ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1997 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles containing Japanese language text
ਥੀਓਡਰ ਰੋਜੈਕ (ਵਿਦਵਾਨ)
ਥੀਓਡਰ ਰੋਜੈਕ (Theodore Roszak) (15 ਨਵੰਬਰ 1933 – 5 ਜੁਲਾਈ 2011) ਕੈਲੇਫੋਰਨੀਆ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਈਸਟ ਬੇ ਵਿੱਚ ਇਤਹਾਸ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਨ। ਸੰਨ 1969 ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦ ਮੇਕਿੰਗ ਆਫ ਕਾਉਂਟਰ ਕਲਚਰ (The Making of a Counter Culture) ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲੀ।
ਤਾਬਾਰੇ ਵਾਸਕੇਸ
ਤਾਬਾਰੇ ਰਾਮੋਨ ਵਾਸਕੇਸ ਰੋਸਾਸ (ਜਨਮ 17 ਜਨਵਰੀ 1940) ਉਰੂਗੁਏ ਦਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ 2005 ਤੋਂ 2010 ਤੱਕ ਉਰੂਗੁਏ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰੂਗੁਏ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ
ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਨਾ-ਪਲਰਨ ਸਮਝੌਤਾ
ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਨਾ-ਪਲਰਨ ਉੱਤੇ ਸਮਝੌਤੇ, ਆਮ ਤੌਰੇ ਉੱਤੇ ਨਾ-ਪਲਰਨ ਸਮਝੌਤਾ ਜਾਂ ਐੱਨ ਪੀ ਟੀ (Non-proliferation Treaty), ਇੱਕ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਸੁਲ੍ਹਾਨਾਮਾ ਹੈ ਜਿਹਦਾ ਮਕਸਦ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਪਸਾਰ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ, ਪਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਦੀ ਅਮਨ-ਪਸੰਦ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਵਧਾਉਣਾ ਅਤੇ ਅੱਗੋਂ ਪਰਮਾਣੂ ਗ਼ੈਰ-ਹਥਿਆਰਬੰਦੀ ਅਤੇ ਆਮ ਤੇ ਮੁਕੰਮਲ ਗ਼ੈਰ-ਹਥਿਆਰਬੰਦੀ ਦੇ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾ-ਪਲਰਨ ਸਮਝੌਤੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਰਮਾਣੂ ਪਲਰਨ
ਮੇਹਰਾਨਗੜ੍ਹ ਕਿਲਾ
ਮੇਹਰਾਨਗੜ੍ਹ ਕਿਲਾ (ਹਿੰਦੀ: मेहरानगढ़ का किला) ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਜੋਧਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪੰਦਰਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦਾ ਇਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਕਾਰ ਕਿਲਾ, ਪਥਰੀਲੀ ਚੱਟਾਨ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ, ਮੈਦਾਨ ਤੋਂ 125 ਮੀਟਰ ਉਚਾਈ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਠ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਬੁਰਜਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਦਸ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਮੀ ਉੱਚੀ ਦੀਵਾਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੈ। ਬਾਹਰ ਤੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਘੁਮਾਅਦਾਰ ਸੜਕਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਇਸ ਕਿਲੇ ਦੇ ਚਾਰ ਦਵਾਰ ਹਨ। ਕਿਲੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਈ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮਹਲ, ਅਦਭੁੱਤ ਨੱਕਾਸ਼ੀਦਾਰ ਕਿਵਾੜ, ਜਾਲੀਦਾਰ ਖਿੜਕੀਆਂ ਅਤੇ ਉਕਸਾਊ ਨਾਮ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਲੇਖਨੀ ਹਨ ਮੋਤੀ ਮਹਲ, ਫੂਲ ਮਹਲ, ਸੀਸ ਮਹਲ, ਸਿਲੇਹ ਖਾ, ਦੌਲਤ ਖਾਨਾ ਆਦਿ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਵੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਾਜ ਸਾਮਾਨ ਦਾ ਵਿਸਮਕ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਰਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਪਾਲਕੀਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਹੌਦੇ, ਵੱਖ ਵੱਖ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਦੇ ਲਘੂ ਚਿਤਰਾਂ, ਸੰਗੀਤ ਸਾਜਾਂ,  ਪੁਸ਼ਾਕਾਂ ਅਤੇ ਫਰਨੀਚਰ ਦਾ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ 1459 ਵਿੱਚ ਮਾਰਵਾੜ ਰਾਜ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਾਓ ਜੋਧਾ ਜੀ ਨੇ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ।
ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਨਾਮ ਸੰਬੰਧੀ ਤੱਥ
ਮੇਹਰਾਨਗੜ੍ਹ ਸ਼ਬਦ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਮਿਹਿਰ (ਭਾਵ ਸੂਰਜ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ) ਅਤੇ ਗੜ੍ਹ (ਭਾਵ ਕਿਲ੍ਹਾ) ਤੋਂ ਮਿਲ ਕੇ ਬਣਿਆ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਮੇਹਰਾਨਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਕਿਲ੍ਹਾ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਠੌਰ ਰਾਜ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦੇਵਤਾ ਸੂਰਜ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਦੇਵਤੇ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਜੋਂ ਰਾਓ ਜੋਧਾ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਮਿਹਿਰਗੜ੍ਹ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ। ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਵਿਗੜ ਕੇ ਮਿਹਿਰਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਮਹਿਰਾਨਗੜ੍ਹ ਪੈ ਗਿਆ।
ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ
ਮੇਹਰਾਨਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹਾ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਤਕਰੀਬਨ ਪੰਜ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਬਣੀਆਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੰਧਾਂ 118 ਫੁੱਟ ਉੱਚੀਆਂ ਅਤੇ 69 ਫੁੱਟ ਚੌੜੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਲ੍ਹੇ ਅੰਦਰ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸੱਤ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੈ ਪੋਲ, ਫਤਹਿ ਪੋਲ, ਅਤੇ ਲੋਹਾ ਪੋਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਜੈ ਪੋਲ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਮਹਾਰਾਜਾ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ 1806 ਵਿੱਚ ਜੈਪੁਰ ਤੇ ਬੀਕਾਨੇਰ ਦੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵਜੋਂ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਫਤਹਿ ਪੋਲ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਜਿੱਤ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਈ ਸੀ। ਮਹਿਰਾਨਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਲੋਹਾ ਪੋਲ ਹੈ। ਲੋਹਾ ਪੋਲ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਰਾਜਾ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸਤੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਅੱਜ ਵੀ ਦੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ 1843 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੀ ਚਿਤਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਤੀ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਇਮਾਰਤਾਂ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਨੱਕਾਸ਼ੀ, ਮੀਨਾਕਾਰੀ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਦੇ ਕਮਾਲ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਹਰ ਕੋਈ ਅਸ਼-ਅਸ਼ ਕਰ ਉੱਠਦਾ ਹੈ। ਕਿਲ੍ਹੇ ਅੰਦਰਲੇ ਅਜਾਇਬਘਰ ਵਿੱਚ ਰਾਠੌਰ ਵੰਸ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹਥਿਆਰ, ਵਸਤਰ, ਪਾਲਕੀਆਂ, ਪੰਘੂੜੇ, ਬਰਤਨ, ਚਿੱਤਰ, ਫਰਨੀਚਰ, ਗਹਣੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਸਥਾਨਕ ਕਲਾਕਾਰ ਆਪਣੇ ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕ ਧੁਨਾਂ ਨਾਲ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੰਗੀ ਤੇ ਬੈਂਜੋ ਵਰਗੇ ਰਵਾਇਤੀ ਸਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮੰਤਰ ਮੁਗਧ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੰਗੀਤ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਮਹਿਰਾਨਗੜ੍ਹ ਦਾ ਅਜਾਇਬਘਰ
ਅਜਾਇਬਘਰ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਮਹਿਰਾਨਗੜ੍ਹ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਟਰੱਸਟ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਟਰੱਸਟ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਰਾਠੌਰ ਵੰਸ਼ ਦੇ 36ਵੇਂ ਸ਼ਾਸਕ ਮਹਾਰਾਜਾ ਗਜ ਸਿੰਘ ਨੇ 1972 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਮਹਿਰਾਨਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਸਤਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੇ ਦੇਖਣ ਲਈ ਸਾਂਭ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮੋਤੀ ਮਹਿਲ
ਇਹ ਮਹਿਰਾਨਗੜ੍ਹ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹਿਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਹਿਲ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦਿ ਪਰਲ ਪੈਲੇਸ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਰਾਜਾ ਸੂਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਰਵਾਇਆ।
ਝਾਂਕੀ ਮਹਿਲ
ਝਾਂਕੀ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹੀ ਝੂਲਿਆਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਭੰਡਾਰ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪੱਤਰਾਂ, ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਅਤੇ ਪਰੀਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਪੱਥਰ ਦੀ ਜਾਲੀ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦਰਬਾਰ ਅਤੇ ਵਿਹੜੇ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਤੱਕਦੀਆਂ ਸਨ।
ਫੂਲ ਮਹਿਲ
ਇਸ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਅਭੈ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਰਵਾਈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਚਿੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਛੱਤ ਉੱਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਮਹੀਨ ਕਾਰੀਗਰੀ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਤਖਤ ਵਿਲਾਸ
ਮਹਾਰਾਜਾ ਤਖਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਮਹਿਰਾਨਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹੇ ਅੰਦਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਜੋਧਪੁਰ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਸ਼ਾਸਕ ਸੀ। ਇਸ ਮਹਿਲ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਅਤੇ ਛੱਤ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਅਸਲਾਖਾਨਾ
ਮਹਿਰਾਨਗੜ੍ਹ ਦੇ ਅਜਾਇਬਘਰ ਵਿੱਚ ਰਾਠੌਰ ਰਾਜਪੂਤ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਰਾਓ ਜੋਧਾ ਦਾ ਖੰਡਾ, ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਅਤੇ ਤੈਮੂਰ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਾਲਕੀ ਗੈਲਰੀ
ਪਾਲਕੀ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦ ਰਾਜ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਪਾਲਕੀਆਂ ਉੱਤੇ ਲਾਖ ਦੀ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਰੰਗਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਾਲਕੀਆਂ ਹਨ: ਪਰਦੇ ਵਾਲੀਆਂ ਪਾਲਕੀਆਂ ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਪਾਲਕੀਆਂ। ਪਰਦੇ ਵਾਲੀਆਂ ਪਾਲਕੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਮਰਦਾਂ ਵਾਸਤੇ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ।
ਪੰਘੂੜਾ ਗੈਲਰੀ
ਅਜਾਇਬਘਰ ਦੇ ਝਾਂਕੀ ਮਹਿਲ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਦੇ ਪੰਘੂੜੇ ਸੰਭਾਲੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਹਰ ਪੰਘੂੜੇ ਨਾਲ ਉਸ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣ ਵਾਲੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਹੌਦਾਖਾਨਾ
ਹੌਦਾ ਉਹ ਖ਼ਾਸ ਸੀਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਹਾਥੀ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।ਮ ਹਿਰਾਨਗੜ੍ਹ ਦਾ ਹੌਦਾਖਾਨਾ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਚੌਕੀ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਠਾਰਵੀਂ-ਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਹੌਦਿਆਂ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਬੇਸ਼ਕੀਮਤੀ ਹੌਦਾ ਖ਼ਾਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਤਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਗੈਲਰੀ
'' ਗੈਲਰੀ ਵਿੱਚ ਸਤਾਰਵੀਂ, ਅਠਾਰਵੀਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਰਾਜਪੂਤਾਨਾ ਅਤੇ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਸਾਂਭੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਚਿੱਤਰ ਧਾਰਮਿਕ ਹੀ ਹਨ।
ਸ਼ੀਸ਼ ਮਹਿਲ
ਸ਼ੀਸ਼ ਮਹਿਲ ਰਾਜਪੂਤ ਭਵਨ ਨਿਰਮਾਣ ਕਲਾਂ ਦਾ ਉੱਤਮ ਨਮੂਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੀਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਧਾਰਮਿਕ ਆਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਕਿਲੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਨ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਇਮਾਰਤਾਂ
ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਭੂੰਦੜ
ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਭੂੰਦੜ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਤੋਂ, ਰਾਜ ਸਭਾ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਸਦਨ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਸਕੱਤਰ ਜਨਰਲ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1977 ਤੋਂ 1980 ਤੱਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ, ਜੰਗਲਾਤ ਲਈ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਭੂਮੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ, ਕੁੱਲ ਹਿੰਦ ਕਿਸਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ, ਮਾਨਸਾ ਤੋਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ
ਭੂੰਦੜ ਦਾ ਜਨਮ ਪਿੰਡ ਭੂੰਦੜ, ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ, ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਰਦਾਰ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ।
ਜੀਵਨੀ
ਭੂੰਦੜ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਬਲਵੰਤ ਕੌਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਬਲਰਾਜ ਸਿੰਘ ਭੂੰਦੜ ਅਤੇ ਦਿਲਰਾਜ ਸਿੰਘ ਭੂੰਦੜ ਸਨ। ਬਲਰਾਜ ਸਿੰਘ ਭੂੰਦੜ 2007 ਵਿੱਚ 40 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ ਸਨ।ਬਲਰਾਜ ਯੂਥ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਯੂਥ ਵਿੰਗ ਦੇ ਕੌਮੀ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਸਨ। ਦਿਲਰਾਜ ਸਿੰਘ ਭੂੰਦੜ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਵਿਧਾਇਕ ਹਨ।
ਸਿਆਸੀ ਜੀਵਨ
ਭੂੰਦੜ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਿਆਸੀ ਜੀਵਨ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਉਹ 1964 ਤੋਂ 1972 ਤੱਕ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਪੰਚ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ 4 ਵਾਰ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣੇ ਗਏ। 1972–1977, 1977–1980, 1980-1982 ਅਤੇ 1982–1987। ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ, ਜੰਗਲਾਤ ਲਈ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਭੂਮੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ।
1997 ਤੋਂ 1999 ਤੱਕ ਭੂੰਦੜ ਨੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਡੀਕਰਨ ਬੋਰਡ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। 1998 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਸਦਨ, ਰਾਜ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ। 2002 ਤੋਂ 2007 ਤੱਕ, ਭੂੰਦੜ ਮੁੜ 5ਵੀਂ ਵਾਰ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ, ਉਸਨੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਸਿਵਲ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਵੰਡ ਮੰਤਰਾਲੇ, ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਕਮੇਟੀ ਲਈ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਤੁਮਹਾਰੇ ਸਿਵਾ
ਤੁਮਹਾਰੇ ਸਿਵਾ 2015 ਦਾ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਡਰਾਮਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਡਰਾਮਾ ਸੀ ਜੋ ਵਾਸੀ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਉੱਪਰ ਅਧਾਰਿਤ ਸੀ। ਇਹ ਹਮ ਟੀਵੀ ਉੱਪਰ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਇਆ। ਇਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਸਕੀਨਾ ਸਾਮੋ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਮੋਮਲ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਅਧੀਨ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਵਜੋਂ ਅਹਿਸਾਨ ਖਾਨ, ਆਇਸ਼ਾ ਖਾਨ, ਨੂਰ ਹਸਨ ਰਿਜ਼ਵੀ ਅਤੇ ਮੰਸ਼ਾ ਪਾਸ਼ਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਹਰ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਅੱਠ ਵਜੇ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਦੋ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੋੜਿਆਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚਲਾ ਪਿਆਰ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਫਰਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੀਵੀ ਡਰਾਮੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਮ ਟੀਵੀ ਦੇ ਡਰਾਮੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਟੀਵੀ ਡਰਾਮੇ
ਬਿੰਦੇਸ਼ਵਰ ਪਾਠਕ
ਬਿੰਦੇਸ਼ਵਰ ਪਾਠਕ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਸੁਲਭ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ, ਇੱਕ ਭਾਰਤ-ਅਧਾਰਤ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਸਵੱਛਤਾ,ਰਜਾ ਦੇ ਗੈਰ ਰਵਾਇਤੀ ਸਰੋਤਾਂ, ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਰਾਹੀਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਸਵੱਛ ਰੇਲ ਮਿਸ਼ਨ ਲਈ ਬ੍ਰਾਂਡ ਅੰਬੈਸਡਰ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਵੱਛਤਾ ਅਤੇ ਸਫਾਈ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ। ਉਸ ਨੂੰ ਲਾਲ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਵਾਰਡ, ਲੋਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ, ਅਕਾਦਮਿਕਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਸਾਲ 2017 ਲਈ ਉੱਭਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1991 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸਿੱਖਿਆ
ਬਿੰਦੇਸ਼ਵਰ ਪਾਠਕ ਨੇ 1964 ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰੀ ਡਿਗਰੀ 1980 ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪੀਐਚਡੀ 1985 ਵਿਚ, ਪਟਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਉੱਘੇ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸਪੀਕਰ, ਡਾ. ਪਾਠਕ ਨੇ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਰੋਡ ਟੂ ਫਰੀਡਮ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਵੱਛਤਾ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਤਰੱਕੀ ਬਾਰੇ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਵੱਛਤਾ ਅਤੇ ਸਫਾਈ ਲਈ ਅੰਦੋਲਨ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1968 ਵਿੱਚ ਸਵੈ-ਸੇਵਕਾਂ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਿਹਾਰ ਗਾਂਧੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਸਮਾਰੋਹ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਭੰਗੀ-ਮੁਕਤ (ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ) ਸੈੱਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ, ਆਪਣੇ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸਵੱਛਾਂ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਿਆਂ, ਖੋਜ,ਉਸ ਤਜ਼ਰਬੇ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ, ਉਸਨੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਪੱਕਾ ਇਰਾਦਾ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਸਿਰਫ ਖਿਲਵਾੜ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਹਮਦਰਦੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਗੰਦਗੀ ਇੱਕ ਅਸ਼ਾਂਤੀਵਾਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਆਖਰਕਾਰ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਉੱਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਵੇਗਾ।ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਭਾਗਲਪੁਰ ਦਾ ਸਾਂਸਦ ਸੀ।
ਉਸਨੇ 1970 ਵਿੱਚ ਸੁਲਭ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸੋਸ਼ਲ ਸਰਵਿਸ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਤਕਨੀਕੀ ਨਵੀਨਤਾ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ। ਸੰਸਥਾ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਸਵੱਛਤਾ,ਰਜਾ ਦੇ ਗੈਰ ਰਵਾਇਤੀ ਸਰੋਤਾਂ, ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਰਾਹੀਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸੰਸਥਾ 50,000 ਵਾਲੰਟੀਅਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸੁਲਭ ਪਖਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਫਰੈਂਟੇਸ਼ਨ ਪਲਾਂਟਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਰਚਨਾ ਦੀ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋ ਹੁਣ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵੱਛਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁਲਾਂਕਣ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਾਠਕ ਦੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਸ ਤੱਥ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿ ਬਦਬੂ ਮੁਕਤ ਬਾਇਓ-ਗੈਸ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਫਾਸਫੋਰਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਵੀ ਛੱਡਦਾ ਹੈ ਜੋ ਜੈਵਿਕ ਖਾਦ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਗ ਹਨ।ਉਸਦੀ ਸਵੱਛਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਸਫਾਈ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਨਹਾਉਸ ਗੈਸ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ।