cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਗੜ੍ਹੇ
ਮੌਸਮ ਦੇ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਰਾਡਾਰ ਦੇ ਰੂਪਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਗੜੇਮਾਰੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗਰਜਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਢੰਗ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਧਣ ਨਾਲ ਗੜੇਮਾਰੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੇਜ਼ ਰਫਤਾਰ ਤੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਕਾਰਕ ਜਿਵੇਂ ਪਿਘਲਣਾ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਘ੍ਰਿਣਾ, ਹਵਾ, ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੜੇਮਾਰੀ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਤਰਾਈ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਗੜੇਮਾਰੀ ਲਈ ਮੌਸਮ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਚਿਤਾਵਨੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪੱਥਰ (ਗੋਲੇ) ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਅਕਾਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਗੜਿਆਂ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ
ਬਰਫ਼ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਚੱਟਾਨਾਂ ਜੋ ਕਿ ਤੂਫਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਮੈਗਾਕ੍ਰੋਮਿਓਟਰਜ਼, ਆਧੁਨਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹਨ, "ਗੜੇ," ਜੋ ਕਿ ਬਰਫ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਬਰਫ਼ਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਮੈਗਾਕਰੀਓਮੀਟਰਜ਼ ਦੀਆਂ ਅਤਿ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਗੜੇ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਐਂਟੀ-ਟੈਂਕ ਮਾਈਨ
thumb|350x350px| ਇੱਕ ਰੂਸੀ TM-46 ਐਂਟੀ-ਟੈਂਕ ਬਲਾਸਟ ਮਾਈਨ । ਐਂਟੀ-ਟੈਂਕ ਮਾਈਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਸੈਨਾਂ ਦੇ ਟੈਂਕਾ ਅਤੇ ਬਖਤਰਬੰਦ ਗੱਡੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਜੰਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਜਮੀਨ ਵਿਚ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਲੈਂਡ ਮਾਈਨ ਹੈ ਜੋ ਟੈਂਕਾਂ ਅਤੇ ਬਖਤਰਬੰਦ ਲੜਾਕੂ ਵਾਹਨਾਂ ਸਮੇਤ ਸੈਨਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਜਾਂ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਐਂਟੀ-ਪਰਸਨਲ ਮਾਈਨਜ਼ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ, ਐਂਟੀ-ਟੈਂਕ ਮਾਈਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰੂਦ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਫਿਊਜ਼ ਨੂੰ ਵਾਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਾਂ, ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਰਿਮੋਟ ਤੋਂ ਜਾਂ ਮਾਈਨ ਨਾਲ ਛੇੜਛਾੜ ਕਰਕੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਹਿਲੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ
ਐਂਟੀ-ਟੈਂਕ ਮਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਲੋ ਜੰਗ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪਹਿਲੇ ਟੈਂਕਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜਵਾਬੀ ਉਪਾਅ ਵਜੋਂ ਸੁਧਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਉੱਚ-ਵਿਸਫੋਟਕ ਸ਼ੈੱਲ ਜਾਂ ਮੋਰਟਾਰ ਬੰਬ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਇਸਦੇ ਫਿਊਜ਼ ਸਿੱਧੇ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਫਲੈਚਮਾਈਨ 17 ਸਮੇਤ ਉਦੇਸ਼-ਨਾਲ ਮਾਈਨਾਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਜੋ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਸਫੋਟਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਇੱਕ ਲੱਕੜ ਦਾ ਬਕਸਾ ਸੀ ਅਤੇ ਰਿਮੋਟ ਜਾਂ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਫਿਊਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਚਾਲੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਤੇ ਸੇਂਟ-ਮਿਹੀਲ ਦੀ ਲੜਾਈ, ਆਈਸਨੇ ਦੀ ਤੀਜੀ ਲੜਾਈ, ਸੇਲੇ ਦੀ ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਮੀਯੂਸ-ਆਰਗੋਨੇ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਦੌਰਾਨ 15% ਅਮਰੀਕੀ ਟੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਈਨਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਸੀ।
ਅੰਤਰ-ਯੁੱਧ ਦੀ ਮਿਆਦ
ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਨੇ ਸਾਲ 1920 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮਾਈਨਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨ ਤੇ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ ,ਅਤੇ ਸਾਲ 1924 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਐਂਟੀ-ਟੈਂਕ ਮਾਈਨ, EZ ਮਾਈਨ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਈ ਸੀ । ਇੱਕ ਮਾਈਨ, ਜੋ ਕਿ ਯੇਗੋਰੋਵ ਅਤੇ ਜ਼ੇਲਿਨਸਕੀ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਇੱਕ ਕਿਲੋ ਬਰੂਦ, ਜੋ ਟੈਂਕਾਂ ਦੇ ਟ੍ਰੈਕ ਚੇਨ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਲਈ ਕਾਫੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਜਰਮਨੀ ਦੀ, ਹਾਰ ਨੇ ਐਂਟੀ-ਟੈਂਕ ਮਾਈਨਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ, ਪਹਿਲੀ ਆਧੁਨਿਕ ਮਾਈਨ, ਟੈਲਰਮਾਈਨ 29, 1929 ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਲਈ ਦਾਖਲ ਹੋਈ। ਇਹ ਲਗਭਗ 30 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਡਿਸਕ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਯੰਤਰ ਸੀ ਲਗਭਗ 5 ਕਿਲੋਗਰਾਮ ਬਰੂਦ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ  ਟੇਲਰਮਾਇਨ 35 1935 ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸਪੈਨਿਸ਼ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਐਂਟੀ-ਟੈਂਕ ਮਾਈਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਅਤੇ ਫਿਨਲੈਂਡ ਦਰਮਿਆਨ ਸਰਦ ਰੁੱਤ ਦੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਟੈਂਕ ਰੋਕੂ ਮਾਈਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਫਿਨਲੈਂਡ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ, ਐਂਟੀ-ਟੈਂਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ,
ਦੂਜਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ
right|thumb|230x230px| ਸਾਪੁਨ ਪਹਾੜ, ਸੇਵਾਸਤੋਪੋਲ 'ਤੇ [[ਸੇਵਾਸਤੋਪੋਲ ਦੇ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਆਫ ਹੀਰੋਇਕ ਡਿਫੈਂਸ ਐਂਡ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਵਿਖੇ ਸੋਵੀਅਤ TM-35 ਖਾਨ]] ਟੇਲਰਮਾਇਨ ਐਂਟੀ-ਟੈਂਕ ਇਕ ਜਰਮਨ ਮਾਈਨ ਸੀ ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਹਿਲਾ ਮਾਡਲ ਸਾਲ 1929 ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਟੈਲਰਮਾਇਨ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪੀਕਲ ਐਂਟੀ-ਟੈਂਕ ਮਾਈਨ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤੱਤ ਪਿਗਨੋਨ ਪੀ-1, ਐਨਆਰ 25, ਅਤੇ ਐਮ6 ਮਾਈਨ (ਦੂਜਿਆਂ ਵਿੱਚ) ਵਿੱਚ ਨਕਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉੱਚ ਸੰਚਾਲਨ ਦਬਾਅ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇੱਕ ਵਾਹਨ ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਬਰਬਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿੱਧੇ ਮਾਈਨ ਦੇ ਉੱਪਰੋਂ ਲੰਘਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ। ਪਰ ਕਿਉਂਕਿ ਟਰੈਕ ਟੈਂਕ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਦੇ ਸਿਰਫ 20% ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਫਿਊਜ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਸੀਮਤ ਖੇਤਰ ਸੀ।
ਦੂਜੇ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ (ਵੇਹਰਮਾਚਟ) ਨੇ ਇੱਕ ਝੁਕਾਅ-ਰੌਡ ਫਿਊਜ਼ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਾਈਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਪਤਲੀ ਡੰਡੇ ਜੋ ਚਾਰਜ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਦੋ ਫੁੱਟ ਉੱਪਰ ਖੜ੍ਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਮਾਈਨ ਦੇ ਦੱਬੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਖਣਾ ਲਗਭਗ ਅਸੰਭਵ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਇੱਕ ਟੈਂਕ ਮਾਈਨ ਦੇ ਉੱਪਰੋਂ ਲੰਘਿਆ, ਡੰਡੇ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਧੱਕ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਚਾਰਜ ਸਿੱਧਾ ਇਸਦੇ ਹੇਠਾਂ ਧਮਾਕਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਧਮਾਕੇ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਚਾਲਕ ਦਲ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਜਹਾਜ਼ ਵਾਲਾ ਗੋਲਾ ਬਾਰੂਦ ਫਟ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਕਿ ਟੈਂਕ ਦੇ ਅਮਲੇ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਮਾਈਨਫੀਲਡ ਵਿੱਚ ਟੈਂਕ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਸੀ।"
ਹੋਲ-ਸਪ੍ਰੰਗ ਮਾਈਨ 4672 ਵਰਗੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਚਾਰਜ ਯੰਤਰ ਵੀ ਜਰਮਨੀ ਦੁਆਰਾ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਜੰਗ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜਰਮਨ ਐਂਟੀ-ਟੈਂਕ ਮਾਈਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਊਨਤਮ ਮੈਟਲ ਟਾਪਫਮਿਨ ਸੀ। right|thumb|230x230px| ਜਰਮਨ ਰੀਗਲ ਮਾਈਨ 43 ਵੱਡੀ ਪਲੇਟ ਮਾਈਨਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਰਮਨ ਟੇਲਰਮਾਇਨ ਬਾਰ ਮਾਈਨਾਂ  ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਰਮਨ ਰੀਗਲ ਮਾਈਨ 43 ਅਤੇ B-2 ਮਾਈਨਾਂ ਸਨ। ਇਹ ਲੰਬੀਆਂ ਮਾਈਨਾਂ ਸਨ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਾਹਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ,
ਡਿਜ਼ਾਈਨ
ਜਿਆਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਐਂਟੀ-ਟੈਂਕ ਮਾਈਨਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਿਮੋਟ ਜਾਂ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਦਬਾਅ ਪੈਣ ਨਾਲ ਬਲਾਸਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਰੂਦ ਨਾਲ ਭਰੇ ਸਧਾਰਨ ਡੱਬੇ IED (Impovise ExplosiveDivice) ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਉੱਨਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ:
ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਮਾਈਨ ਬਾਡੀਜ਼ ਜਾਂ ਕੇਸ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਨਾਂ ਲੱਭ ਸਕਣ ਖੋਜ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਦਬਾਅ ਜਾਂ ਚੁੰਬਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਡੈਟੋਨੇਟਰਾਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ ਵਾਹਨਾਂ ਦਬਾਅ ਨਾਲ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਵਿਰੋਧੀ ਉਪਾਅ
ਮਾਈਨ ਫੀਲਡਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਤੈਨਾਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਜਵਾਬੀ ਉਪਾਅ ਮਾਈਨ ਕਲੀਅਰਿੰਗ ਹੈ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਵਿਸਫੋਟਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਜਾਂ ਮਕੈਨੀਕਲ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਵਿਸਫੋਟਕ ਵਿਧੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਾਇੰਟ ਵਾਈਪਰ ਅਤੇ SADF Plofadder 160 AT, ਇੱਕ ਮਾਈਨਫੀਲਡ ਵਿੱਚ ਵਿਸਫੋਟਕ ਰੱਖਣ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਰਾਕੇਟ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਚਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਕੇ, ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਤੋਂ ਸੁੱਟ ਕੇ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਿਸਫੋਟਕ ਨੂੰ ਵਿਸਫੋਟ ਕਰਕੇ, ਇੱਕ ਰਸਤਾ ਸਾਫ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਮਕੈਨੀਕਲ ਢੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਟੈਂਕ ਦੇ ਅੱਗੇ ਟੈਂਕ ਟ੍ਰੌਲ ਫਿੱਟ ਕਰਕੇ ਟੈਂਕ ਟ੍ਰੌਲ ਚਲਾਉਣਾ ਅਤੇ ਜਿਸਦੇ ਦਬਾਅ ਨਾਲ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਧਮਾਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਟੈਂਕ ਟ੍ਰੌਲ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਭਾਰੀ ਟੈਂਕ ਦੇ ਅਗਲੇ ਸਿਰੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਇੱਕ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ (ਟੈਂਕ ਟ੍ਰੌਲ) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਈਆਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਬਲਾਸਟ ਕਰਕੇ ਮਾਈਨ ਫੀਲਡ ਨੂੰ ਕਲੀਅਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੁਸ਼ਿੰਗ ਟੈਂਕ ਜਿੰਨਾ ਚੌੜਾ ਰਸਤਾ ਸਾਫ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। thumb|300x300px| Casspir ਪਰਸਨਲ ਕੈਰੀਅਰ ਚਾਲਕ ਦਲ ਦੀ ਕੈਜੁਅਲਟੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਈਨ ਵਿਸਫੋਟ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਰੋਧਕ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਕਈ ਤਰੀਕੇ ਵੀ ਹਨ। ਇੱਕ ਮਾਈਨ ਦੇ ਧਮਾਕੇ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਧਮਾਕੇ ਦੀ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਜਜ਼ਬ ਕਰਕੇ, ਇਸਨੂੰ ਵਾਹਨ ਦੇ ਟੈਂਕ ਟ੍ਰੌਲ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਚਾਲਕ ਦਲ ਅਤੇ ਪਹੀਏ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਵਾਲੇ ਬਿੰਦੂਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦੂਰੀ ਵਧਾ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਈਨ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਤਰੀਕਾ ਸੀ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ 'ਤੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਤਖ਼ਤੇ ਲਗਾਉਣੇ ਤਾਂ ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਚੁੰਬਕੀ ਮਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਵੋ ਜੀਮਾ 'ਤੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਕੁਝ ਟੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬਚਾਓ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.ਪਹੀਏ ਵਾਲੇ ਵਾਹਨ ਦੇ ਸਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਤਕਨੀਕ ਹੈ ਟਾਇਰਾਂ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਭਰਨਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਮਾਈਨ ਦੀ ਧਮਾਕੇ ਵਾਲੀ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਸੋਖਣ ਅਤੇ ਉਲਟਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਕੈਬਿਨ ਅਤੇ ਪਹੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਟੀਲ ਦੀਆਂ ਪਲੇਟਾਂ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਜਜ਼ਬ ਕਰ  ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਘਟਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੈਬਿਨ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਹੀਏ ਅਤੇ ਕੈਬਿਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਕੈਸਪੀਰ ਕਰਮਚਾਰੀ ਕੈਰੀਅਰ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਤਕਨੀਕ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਜਿਹੇ ਵਾਹਨ ਨਾਲ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਔਕੜਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਵੀ-ਹੱਲ ਵਾਹਨ ਇੱਕ ਪਾੜਾ-ਆਕਾਰ ਦੇ ਯਾਤਰੀ ਕੈਬਿਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਾੜਾ ਦੇ ਪਤਲੇ ਕਿਨਾਰੇ ਦੇ ਨਾਲ, ਧਮਾਕੇ ਦੀ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਸਵਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਮੋੜਨ ਲਈ। ਸੁਧਰੇ ਹੋਏ ਉਪਾਅ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਾਹਨ ਦੇ ਫਰਸ਼ 'ਤੇ ਰੇਤ ਦੇ ਬੈਗ ਜਾਂ ਫਰਸ਼ 'ਤੇ ਰੱਖੇ ਗਏ ਬੁਲੇਟਪਰੂਫ ਵੈਸਟ ਛੋਟੀਆਂ ਮਾਈਨਾਂ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਮਾਪ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਫਰਸ਼ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ 'ਤੇ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਮੋਟੀਆਂ ਪਲੇਟਾਂ ਅਤੇ ਬਖਤਰਬੰਦ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਸੈਨਕਾਂ ਨੂੰ ਟੁਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਫਰਸ਼ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵਾਹਨ ਦੇ ਪਾਸਿਆਂ ਜਾਂ ਛੱਤ ਤੋਂ ਸੀਟਾਂ ਨੂੰ ਮਾਊਂਟ ਕਰਨਾ, ਵਾਹਨ ਦੀ ਬਣਤਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਝਟਕਿਆਂ ਤੋਂ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ
ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਫੌਜ ਕਿਸੇ ਇਲਾਕੇ ਤੋਂ ਮਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਰੋਬੋਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। right|thumb| [[ਯਮਨ ਵਿੱਚ ਮਾਨਵਤਾਵਾਦੀ ਬਾਰੂਦੀ ਸੁਰੰਗ ਕਲੀਅਰੈਂਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ MASAM, 2022]] ਐਂਟੀ-ਟੈਂਕ ਮਾਈਨਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਲੜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।
ਦੂਜਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ
ਪੂਰਬੀ ਮੋਰਚੇ ' ਤੇ ਐਂਟੀ-ਟੈਂਕ ਮਾਈਨਾਂ ਨੇ ਚੰਗੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿੱਥੇ ਸੋਵੀਅਤ ਫੌਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਵਿੱਚ TM-41, TM-44, TMSB, YAM-5, ਅਤੇ AKS ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕੁਰਸਕ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ, ਲੜਾਕੂ ਇੰਜਨੀਅਰਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 1500 ਮਾਈਨ ਦੀ ਵਿਛਾਈ ਇੱਕ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ 503,663 AT ਮਾਈਨਾਂ ਵਿਛਾਈਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਮਾਸਕੋ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਸੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮੋਬਾਈਲ ਟੁਕੜੀਆਂ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਟੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੋਰ ਮਾਈਨਾਂ ਵਿਛਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰੇਕ ਤੋਪਖਾਨੇ ਦੀ ਬਟਾਲੀਅਨ ਅਤੇ, ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਹਰੇਕ ਤੋਪਖਾਨੇ ਦੀ ਬੈਟਰੀ, ਕੋਲ 5 ਤੋਂ 8 ਲੜਾਕੂ ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਦਾ ਮੋਬਾਈਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਸੀ ਜੋ 4 ਤੋਂ 5 ਮਾਈਨਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਸੀ।
ਵੇਹਰਮਚਟ ਨੇ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਦੀਵਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਟੈਂਕ ਮਾਈਨਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਕੱਲੇ ਉੱਤਰੀ ਫਰਾਂਸ ਵਿਚ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ 60 ਲੱਖ ਮਾਈਨਾਂ ਲਗਾਈਆਂ। ਮਾਈਨਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਗਭਗ 500 ਗਜ਼ (460 ਮੀਟਰ) ਡੂੰਘੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਛਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਐਂਟੀ-ਪਰਸਨਲ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਟੈਲਰਮਾਈਨਜ਼, ਟੌਪਫਮਾਈਨਜ਼ ਅਤੇ ਰੀਗੇਲ ਮਾਈਨਾਂ ਦੇ ਕਈ ਮਾਡਲ ਸਨ। ਪੱਛਮੀ ਮੋਰਚੇ 'ਤੇ, 20-22% ਸਹਿਯੋਗੀ ਟੈਂਕ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਲਈ ਐਂਟੀ-ਟੈਂਕ ਮਾਈਨਜ਼ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਈਨਾਂ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਫਿਊਜ਼ ਨਾਲ ਲੈਸ ਸਨ (ਟਿਲਟ-ਰੋਡਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ), ਟੈਂਕ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਤੋਂ ਲਾਚਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
ਵੀਅਤਨਾਮ ਜੰਗ
right|thumb| M23 ਅਤੇ M15 ਬਾਰੂਦੀ ਸੁਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਾਨ ਤੰਤਰ ਹੈ ਵੀਅਤਨਾਮ ਜੰਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਦੋਵੇਂ 'ਨਿਯਮਿਤ' NVA ਅਤੇ ਵੀਅਤ ਕਾਂਗਰਸ ਬਲਾਂ ਨੇ ਐਂਟੀ ਟੈਂਕ ਮਾਈਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਸੋਵੀਅਤ, ਚੀਨੀ ਜਾਂ ਸਥਾਨਕ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਲੱਖਾਂ ਮਾਈਨਾਂ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਹਰ ਸਾਲ ਸੈਂਕੜੇ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ।
ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ
ਸਾਲ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਸੋਵੀਅਤ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਜਾਂ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਸਮਰਥਿਤ ਅਨਿਯਮਿਤ ਫ਼ੌਜਾਂ ਜਾਂ ਗੁਰੀਲਾ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਲੜਾਕੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਐਂਟੀ-ਟੈਂਕ ਮਾਈਨਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਟਕਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਵਾਇਤੀ ਜੰਗ (ਜਾਂ ਸਥਿਰ ਮਾਈਨਫੀਲਡ ) ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਮਾਈਨਾਂ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਅਤੇ ਮਾਈਨ ਰੋਧਕ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇਖਿਆ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਅੰਗੋਲਾ ਅਤੇ ਮੋਜ਼ਾਮਬੀਕ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਅਜਿਹੇ ਯੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਹਨ।
ਅੰਗੋਲਾ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਜੰਗ ਜਾਂ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਸਰਹੱਦੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਅੰਗੋਲਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਨਾਮੀਬੀਆ ਦੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਛੋਟੇ ਸਮੂਹਾਂ ਲਈ ਘੁਸਪੈਠ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਮਾਈਨਾਂ ਵਿਛਾਉਣਾ ਆਸਾਨ ਸੀ, ਐਂਟੀ-ਟੈਂਕ ਮਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਵਾਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਜਨਤਕ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਮਾਈਨਾਂ ਅਕਸਰ ਜਲਦੀ ਨਾ ਸਮਝ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਛਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਰਣਨੀਤੀ ਧਮਾਕੇ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਉੱਪਰ ਕਈ ਮਾਈਨਾਂ ਵਿਛਾਉਣ ਦੀ ਸੀ। ਇਕ ਹੋਰ ਆਮ ਚਾਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਕੁਝ ਮੀਟਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਈ ਮਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿਚ ਜੋੜਨਾ, ਤਾਂ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਚਾਲੂ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਬਲਾਸਟ ਹੋ ਜਾਣ। thumb|300x300px| RG-31 ਮਾਈਨ ਪ੍ਰੋਟੈਕਟਡ ਆਰਮਰਡ ਪਰਸੋਨਲ ਕੈਰੀਅਰ (MP APC) 2006 ਵਿੱਚ ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਦੇ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇਸ ਧਮਕੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸੀ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕੀ ਫੌਜ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਬਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੁਝ ਪਹਿਲੇ ਸਫਲ ਮਾਈਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੁੱਖ ਬਫੇਲ ਅਤੇ ਕੈਸਪਿਰ ਬਖਤਰਬੰਦ ਫੌਜੀ ਕੈਰੀਅਰ ਅਤੇ ਰੈਟਲ ਬਖਤਰਬੰਦ ਲੜਾਕੂ ਗੱਡੀਆਂ ਸਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਬਜ਼ਾਧਾਰੀ ਸਿਰਫ ਮਾਮੂਲੀ ਸੱਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਐਂਟੀ-ਟੈਂਕ ਮਾਈਨ ਵਿਸਫੋਟ ਤੋਂ ਬਚ ਗਏ। ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਖੁਦ ਅਕਸਰ ਪਹੀਏ ਜਾਂ ਕੁਝ ਡ੍ਰਾਈਵ ਰੇਲ ਕੰਪੋਨੈਂਟਸ ਨੂੰ ਬਦਲ ਕੇ ਮੁਰੰਮਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ
ਮੱਧ ਪੂਰਬੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਰੱਖਿਅਕ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦੇਸ਼ ਇਹ ਗੱਡੀਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਜਿਵੇਂ ਕਿ RG-31 (ਕੈਨੇਡਾ, UAE ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ) ਅਤੇ RG-32 (ਸਵੀਡਨ) ਨੂੰ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਸੰਗੀਤ
ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਸੰਗੀਤਕ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਾਉਲ, ਰਾਮਪ੍ਰਸਾਦੀ, ਬਿਸ਼ਨੂਪੁਰੀ ਕਲਾਸੀਕਲ, ਕੀਰਤਨ, ਸ਼ਿਆਮ ਸੰਗੀਤ, ਰਬਿੰਦਰ ਸੰਗੀਤ, ਨਜ਼ਰੁਲ ਗੀਤੀ, ਦ੍ਵਿਜੇਂਦਰਗੀਤੀ, ਪ੍ਰਭਾਤ ਸੰਗਤਿ, ਅਗਮਨਿ—ਵਿਜਾਇਆ, ਪਟੁਆ ਸੰਗੀਤ, ਗੰਭੀਰ, ਭਟਿਆਲੀ, ਭਵਈਆ, ਬੰਗਾਲੀ ਰੌਕ।
ਰਾਗਪ੍ਰਧਾਨ ਗਾਨ
ਬੰਗਾਲੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਰਾਗਾਂ ਦੇ ਰੂਪਾਂ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤੀ ਰਾਗਾਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਚਰਿਆਗੀਤੀ (9ਵੀਂ ਸਦੀ), ਬੰਗਾਲੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਰਾਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਜੈਦੇਵ ਦੇ ਗੀਤਾ ਗੋਵਿੰਦਾ, ਪਦਵਲੀ ਕੀਰਤਨ, ਮੰਗਲ ਗੀਤੀ, ਸ਼ਿਆਮਾ ਸੰਗੀਤ, ਤਪਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਟੈਗੋਰ ਦੇ ਗੀਤ ਰਾਗਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹਨ। ਬੰਗਲਾ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਇਸ ਰੁਝਾਨ ਨੇ 19ਵੀਂ ਅਤੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਜ਼ੋਰ ਫੜਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੁਝਾਨਾਂ ਦੇ ਮੋਢੀ ਉੱਤਰੀ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਰਾਮਨਿਧੀ ਗੁਪਤਾ, ਹੁਗਲੀ ਦੇ ਕਾਲੀ ਮਿਰਜ਼ਾ, ਰਘੂਨਾਥ ਰਾਏ ਅਤੇ ਬਿਸ਼ਨੂਪੁਰ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ, ਬਾਂਕੁਰਾ ਦੇ ਪੰਡਿਤ ਰਾਮਸ਼ੰਕਰ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਸਨ। ਲਖਨਊ ਦੇ ਨਵਾਬ ਵਾਜਿਦ ਅਲੀ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਇਸ ਰੁਝਾਨ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੂੰ 1856 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਗੱਦੀਓਂ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਮੇਟੀਆਬਰੂਜ਼, ਕੋਲਕਾਤਾ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਆਪਣੇ 30 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਜਲਾਵਤਨ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਸੰਗੀਤ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਰੁਪਦ, ਤਪਾ, ਠੁਮਰੀ ਅਤੇ ਖਿਆਲ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਕੀਤੀ। ਅਤੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਗਾਲੀ ਸੰਗੀਤ 'ਤੇ ਸਥਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ। ਸਾਰਾ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਬੰਗਾਲੀ ਸੰਗੀਤ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰਾਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਗਾਂ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਕਦਰ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਗਾਂ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਵਿਜੇਂਦਰਲਾਲ ਰੇ, ਰਜਨੀਕਾਂਤਾ ਸੇਨ ਅਤੇ ਅਤੁਲਪ੍ਰਸਾਦ ਸੇਨ ਸਨ।
ਬਿਸ਼ਨੂਪੁਰ ਘਰਾਣਾ
ਬਿਸ਼ਨੂਪੁਰ ਘਰਾਣਾ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਕਲਾਸੀਕਲ (ਦ੍ਰੁਪਦ) ਘਰਾਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੱਲਾ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਦਰਬਾਰੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਿਸ਼ਨੂਪੁਰ, ਬਾਂਕੁੜਾ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਬਹਾਦੁਰ ਖਾਨ, ਤਾਨਸੇਨ ਦਾ ਵੰਸ਼ਜ, ਬਿਸ਼ਨੂਪੁਰ ਘਰਾਣੇ ਦਾ ਪਿਤਾ ਸੀ। ਬਹਾਦੁਰ ਖਾਨ ਨੂੰ ਮੱਲਾ ਰਾਜਾ ਰਘੁਨਾਥ ਸਿੰਘਾ II ਦੁਆਰਾ ਬਿਸ਼ਨੂਪੁਰ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਰਬਿੰਦਰ ਸੰਗੀਤ
ਰਬਿੰਦਰ ਸੰਗੀਤ (রবীন্দ্রসঙ্গীত Robindro shonggit, ), ਟੈਗੋਰ ਗੀਤਾਂ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਰਚੇ ਗਏ ਗੀਤ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਲੱਖਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ।
ਰਬਿੰਦਰ ਸੰਗੀਤ ਇੱਕ ਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬੰਗਾਲ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਰਬਿੰਦਰ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਬਣ ਗਏ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਰਾਬਿੰਦਰ ਸੰਗੀਤ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਰਾਗ ਜੈਜੈਵੰਤੀ ਵਿੱਚ ਗਗਨੇਰ ਥਲੇ।
ਰਾਮਪ੍ਰਸਾਦੀ
ਰਾਮਪ੍ਰਸਾਦੀ (Bengali : রামপ্রসাদী) ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਬੰਗਾਲੀ ਸੰਤ-ਕਵੀ ਸਾਧਕ ਰਾਮਪ੍ਰਸਾਦ ਸੇਨ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਸ਼ਿਆਮਾ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਹੈ।  ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ ਕਾਲੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। left|thumb|ਰਾਮਪ੍ਰਸਾਦ ਸੇਨ ਰਾਮਪ੍ਰਸਾਦ ਸੇਨ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਾਕਤ ਕਵੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਦੇਵੀ ਕਾਲੀ ਨੂੰ ਗੂੜ੍ਹੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਕੋਮਲ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਾਂ ਜਾਂ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਬੱਚੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ। ਰਾਮਪ੍ਰਸਾਦ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਰਚਨਾਤਮਕ ਰੂਪ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਬਾਉਲ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਕਲਾਸੀਕਲ ਧੁਨਾਂ ਅਤੇ ਕੀਰਤਨ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ। ਨਵੀਂ ਸ਼ੈਲੀ ਨੇ ਬੰਗਾਲੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਜੜ੍ਹ ਫੜੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਵੀ-ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਰਾਗ-ਆਧਾਰਿਤ ਧੁਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਲਾਸੀਕਲ ਤੋਂ ਅਰਧ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਹਰ ਆਮ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਮਿਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਕਤ ਮੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਪੀਠਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗ੍ਰਹਿ-ਰਾਮਪ੍ਰਸਾਦੀ ਸੰਗੀਤ ("ਰਾਮਪ੍ਰਸਾਦ ਦੇ ਗੀਤ") ਦੇ ਨਾਲ ਅੱਜ ਉਸਦੇ ਗੀਤ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਾਕਤ ਕਵੀਆਂ ਦੇ ਸਕੂਲ ਨੇ ਕਾਲੀ-ਭਕਤੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਚੰਦਰ ਰਾਏ, ਸਿਰਾਜ ਉਦ-ਦੌਲਾ, ਰਾਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ, ਕਾਜ਼ੀ ਨਜ਼ਰੁਲ ਇਸਲਾਮ ਰਾਮਪ੍ਰਸਾਦ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸਨ।  ਉਸਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗੀਤ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਿਆਮਾ ਸੰਗੀਤ ਗਾਇਕਾਂ ਜਿਵੇਂ ਧਨੰਜੇ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ, ਪੰਨਾਲਾਲ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਅਤੇ ਅਨੂਪ ਘੋਸ਼ਾਲ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮੰਨਾ ਡੇ, ਹੇਮੰਤ ਮੁਖਰਜੀ, ਕੁਮਾਰ ਸਾਨੂ, ਸ਼੍ਰੀਕਾਂਤਾ ਅਚਾਰੀਆ, ਅਨੁਰਾਧਾ ਪੌਡਵਾਲ, ਅਤੇ ਸਾਧਨਾ ਸਰਮ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੀਤ ਅੱਜ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ।
ਅਗਮਨਿ—ਵਿਜਾਇਆ
ਅਗਮਨਿ (আগমনী গান Āgōmōni gān "ਆਗਮਨ ਦੇ ਗੀਤ") ਅਤੇ ਵਿਜਾਇਆ (বিজয়া গীতি Bījōyā gīţi "ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਗੀਤ") ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ ਦੇ ਬੰਗਾਲੀ ਪਤਝੜ ਤਿਉਹਾਰ ਦੀ ਪੂਰਵ ਸੰਧਿਆ 'ਤੇ ਦੇਵੀ ਪਾਰਵਤੀ ਦੀ ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਵਾਪਸੀ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਹਨ। ਆਗਾਮਣੀ ਗੀਤ ਪੇਂਡੂ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਪਾਰਵਤੀ ਦੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਦੇਵੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਧੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਜਯਾ ਗੀਤ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਪਾਰਵਤੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਸ਼ਿਵ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਅਤੁਲਪ੍ਰਸਾਦੀ
left|thumb|[[ਅਤੁਲ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸੇਨ|ਅਤੁਲਪ੍ਰਸਾਦ ਸੇਨ]] ਅਤੁਲਪ੍ਰਸਾਦੀ (অতুলপ্রসাদী) ਜਾਂ ਅਤੁਲਪ੍ਰਸਾਦ ਸੇਨ ਦੇ ਗੀਤ (1871–1934), ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ-ਆਧੁਨਿਕ ਦੌਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਪਾਸਚਿਮਬੰਗਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਬੰਗਾਲੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਠੁਮਰੀ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਅਤੁਲ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਗੀਤ ਤਿੰਨ ਵਿਆਪਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸਨ - ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ, ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਪਿਆਰ।
ਦ੍ਵਿਜੇਂਦਰਗੀਤੀ
left|thumb|ਦਵਿਜੇਂਦਰ ਲਾਲ ਰਾਏ ਦ੍ਵਿਜੇਂਦਰਗੀਤੀ (দ্বিজেন্দ্রগীতি) ਜਾਂ ਦਵਿਜੇਂਦਰ ਲਾਲ ਰਾਏ ਦੇ ਗੀਤ (1863–1913), ਜਿਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਬੰਗਾਲੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਉਪ-ਸ਼ੈਲੀ ਬਣਾਓ। ਦਵਿਜੇਂਦਰ ਲਾਲ ਰਾਏ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਦੇ ਗੀਤ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ।
ਪਟੁਆ ਸੰਗੀਤ
ਪਟੁਆ ਸੰਗੀਤ ਜਾਂ ਪੋਟਰ ਗਣ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਪਟਚਿੱਤਰ ਦੀ ਇੱਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਟਵਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੀਰਭੂਮ, ਝਾਰਗ੍ਰਾਮ, ਬਰਧਮਾਨ ਅਤੇ ਮੁਰਸ਼ਿਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਗੀਤ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਪਾਤਚਿੱਤਰ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਪੌਰਾਣਿਕ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਪਟੁਆ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨੋ ਲੀਲਾ, ਗੌਰੰਗੋ ਲੀਲਾ, ਰਾਮ ਲੀਲਾ, ਸ਼ਿਬ-ਪਾਰਬੋਤੀ ਲੀਲਾ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਲਿਖੇ ਇਸ ਗੀਤਕਾਰੀ ਨਾਟਕ ਨੂੰ ਲੀਲਾ ਕਹਾਣੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੋਪਾਲਨ ਜਾਂ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਪਟੁਆ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਹੈ।
ਗੋਭੀਰਾ
ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ, ਗੋਭੀਰਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮਾਲਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਾਲ ਅਤੇ ਦੋ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਡਾਂਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਨਾਨਾ-ਨਾਨੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਸਮਾਜਿਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚੈਤਰ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦੌਰਾਨ ਪੂਰੇ ਉੱਤਰੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਮਾਲਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਗੀਤ ਦੇ ਨਾਲ ਗੰਭੀਰਾ ਨਾਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਸੂਤਰਧਾਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵੱਲੋਂ ਨਿੰਮ ਅਤੇ ਅੰਜੀਰ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਗੰਭੀਰ ਮਾਸਕ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਮਾਸਕ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਵੀ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾਸਕਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਨ ਕੇ ਗੰਭੀਰ ਗਾਣੇ ਦੇ ਨਾਲ ਗੰਭੀਰਾ ਡਾਂਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੰਭੀਰਾ ਦੇ ਗੀਤ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਮਾਲਦਾਹ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸਦੇ ਥੀਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ।
ਭਾਦੁ ਗਾਨ
ਭਾਦੂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਬੰਗਾਲੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਭਾਦਰੋ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਦੂ ਗਾਂ, ਭਾਦੂ ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਅਟੁੱਟ ਹਿੱਸਾ ਪੇਂਡੂ ਸਮਾਜ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਪੁਰੂਲੀਆ, ਪੱਛਮੀ ਬਰਧਮਾਨ, ਬਾਂਕੁਰਾ, ਪੱਛਮ ਮਿਦਨਾਪੁਰ ਅਤੇ ਬੀਰਭੂਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਭਾਦੂ ਦੇ ਗੀਤ ਬੇਮਿਸਾਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦੀ ਹਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਵਾਨ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਭਾਦੂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਦੂ ਅਣਵਿਆਹੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਦੇ ਗੀਤ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਣਵਿਆਹੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭਾਦੂ ਨਾਲ ਨੱਚਣਾ ਅਤੇ ਢੋਲ ਵਜਾਉਣਾ।
ਤੁਸੁ ਗਾਨ
ਤੁਸੂ ਇੱਕ ਲੋਕ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ ਜੋ ਪੌਸ਼ ਦੇ ਬੰਗਾਲੀ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਆਖਰੀ ਦਿਨ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਾਨਕ ਸਾਂਝੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਵਾਢੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਇਕਜੁੱਟ ਰੂਪ ਹੈ। ਤੁਸੂ ਇੱਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਦੇਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੁਆਰੀ ਕੁੜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗਰਭਵਤੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਕਲਪਨਾ ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਪੂਜਾ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਤੁਸੂ ਗੀਤ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਾਢੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਹੈ। ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਤੁਸੂ ਦੀ ਮੂਰਤ ਦਾ ਲੀਨਤਾ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਤੁਸੂ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉਦਾਸ ਰਿੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੂ ਪੂਜਾ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਬਾਂਕੁਰਾ, ਪੁਰੂਲੀਆ, ਬਰਧਮਾਨ ਅਤੇ ਹੁਗਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਸੂ ਗੀਤ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। thumb|333x333px|ਤੁਸੂ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਭੀੜ
ਝੂਮੂਰ
ਇਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਲੋਕ ਗੀਤ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਪੁਰੂਲੀਆ, ਬੀਰਭੂਮ, ਬਾਂਕੁਰਾ, ਪੂਰਬਾ ਮਿਦਨਾਪੁਰ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਮਿਦਨਾਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਬੋਲਨ ਗਾਨ
ਬੋਲਨ ਜਾਂ ਬੋਲਨ ਗਾਨ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਲੋਕ ਗੀਤ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਬੀਰਭੂਮ, ਨਾਦੀਆ, ਬਰਦਵਾਨ ਅਤੇ ਮੁਰਸ਼ਿਦਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ।
ਭਵਈਆ
ਭਵਈਆ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕ ਰੂਪ ਜਾਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਹੈ ਜੋ ਉੱਤਰੀ ਬੰਗਾਲ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੂਚ ਬਿਹਾਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਆਸਾਮ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੋਲਪਾੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੰਗਪੁਰ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।  ਇੱਕ "ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਮਾਤ" ਸੰਗੀਤ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਹਾਉਤ (ਮਾਹੂਤ) (ਹਾਥੀ ਟ੍ਰੇਨਰ ਅਤੇ ਫੜਨ ਵਾਲੇ), ਮਹੀਸ਼ਾਲਾਂ (ਮਈষাਲ) (ਮੱਝਾਂ ਦੇ ਚਰਵਾਹੇ) ਅਤੇ ਗੜਿਆਲ (ਗਾੜਿਆਲ) (ਗੱਡੀ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ) ਦੇ ਆਵਰਤੀ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਇਕੱਲਤਾ, ਦਰਦ, ਲਾਲਸਾ ਅਤੇ "ਡੂੰਘੀ ਭਾਵਨਾ" ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਲੰਬੀਆਂ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ।  ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੋਚ ਰਾਜਾ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿੰਘਾ ਦੇ ਅਧੀਨ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਟੇਜ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਭਵਈਆ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਗੈਰ-ਸੰਪਰਦਾਇਕ ਹਨ।
ਭਟਿਆਲੀ
ਭਟਿਆਲੀ (ভাটিয়ালি) ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ। ਭਟਿਆਲੀ ਇੱਕ ਨਦੀ ਗੀਤ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਿਸ਼ਤੀ ਵਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਿਆ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਟਿਆਲੀ ਸ਼ਬਦ ਭਾਟਾ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਉਭਾਰ" ਜਾਂ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ।
ਅਲਕਾਪ
ਅਲਕਾਪ (আলকাপ) ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਮੁਰਸ਼ਿਦਾਬਾਦ, ਮਾਲਦਾ ਅਤੇ ਬੀਰਭੂਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ।
ਉਮਾ ਚਕ੍ਰਵਰਤੀ
ਉਮਾ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਅਤੇ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਮਿਰਾਂਡਾ ਹਾਊਸ, ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜਾਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਧਰਮ, ਮੁਢਲਾ ਭਾਰਤੀ ਇਤਹਾਸ, 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸੀ। ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਅਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਨਾਲ  ਜੁੜੀ ਇੱਕ ਕਰਮਚਾਰੀ ਵੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਥ- ਜਾਂਚ ਕਮੇਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਲਈ ਨਿਆਂ ਬਾਰੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਇਤਹਾਸ -ਲੇਖਨ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਦਵਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਉਮਾ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਦਾ ਜਨਮ 20 ਅਗਸਤ 1941 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ  ਪਿਤਾ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੇਰਲ ਦੇ ਪਾਲਘਾਟ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰ ਸਨ। ਉਮਾ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਮਾਊਂਟ ਕਾਰਮੇਲ ਕਾਲਜ, ਬੈਂਗਲੋਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।  ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਕਨੂੰਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਾ ਕਾਲਜ, ਬੈਂਗ ਲੁਰੁ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬਾਨਾਰਸ ਹਿੰਦੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਇਤਹਾਸ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਨੇ 1966 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ  ਦੇ ਪ੍ਰੀਮਿਅਰ ਵੋਮਿੰਨ ਕਾਲਜ, ਮਿਰਾਂਡਾ ਹਾਉਸ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। ਉਹ 1988 ਤੱਕ ਬੋਧੀ ਧਰਮ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਇਤਹਾਸ,  19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ਉੱਤੇ  ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਉੱਥੇ ਰਹੀ। ਉਸ ਨੇ 7 ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ 50 ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਜਾਂਚ ਲੇਖ ਲਿਖੇ।
ਸਭ ਤੋਂ ਸੱਜਰਾ ਕੰਮ, ਉਸਨੇ ਦੋ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਬਾਲ ਦੁਲਹਨ ਸੁੱਬੁਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਤੇ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਲੇਖਕ ਮਿਥਿਲੀ ਸ਼ਿਵਰਾਮਨ ਬਾਰੇ ਜਿਸਨੇ ਕਿਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਤਪੀੜਨ ਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜੀਕਰਣ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਕੁਮਕੁਮ ਰਾਏ ਨੇ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਲੇਖ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਸਿਖਿਅਕਾਂ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੀਆਂ ਪੀੜੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।ਸਿਟੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਦੇ ਏਸ਼ਲੇ ਟੇਲਿਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਇਤਹਾਸਕਰੀ  ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਂਦੇ, ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਜਵਾਨ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ ਉੱਤੇ ਗਹਿਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਉਮਾ ਨੇ ਇੱਕ ਸਮਾਜਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਨੰਦ  ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਧੀ, ਉਪਲੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਸਿਧਾਰਥ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਧੀ  ਦੇ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1941 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਕਿਰਗਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸੰਗੀਤ
ਕਿਰਗਿਜ਼ ਸੰਗੀਤ ਖਾਨਾਬਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਰਕਮੇਨ ਅਤੇ ਕਜ਼ਾਖ ਲੋਕ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਕਿਰਗਿਜ਼ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਲੰਬੇ, ਨਿਰੰਤਰ ਪਿੱਚਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਤੱਤ ਵੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ।
ਰਵਾਇਤੀ ਸੰਗੀਤ
ਸਫ਼ਰੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਮਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਸਚੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਗਾਉਣ ਅਤੇ ਕੋਮੁਜ਼ -ਵਜਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਵਾਲਾ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਹਾਣੀ, ਮਾਨਸ ਮਹਾਂਕਾਵਿ (ਹੋਮਰ ਦੀ ਓਡੀਸੀ ਨਾਲੋਂ 20 ਗੁਣਾ ਲੰਬੀ), ਜੋ ਕਿ ਮਾਨਸ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਯੋਧੇ ਦੀ ਦੇਸ਼ਭਗਤੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ, ਜੋ ਚੀਨੀਆਂ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਹਨ। ਮਾਨਸ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਪਾਠਕ ਹਨ ਜੋ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਿਸਬੇਕ ਜੁਮਾਬਾਏਵ ਅਤੇ ਸਯਾਕਬੇ ਕਾਰਲਾਏਵ।
ਕੋਮੁਜ਼ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਿਰਗਿਜ਼ ਲੋਕ ਸਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਇਲ ਕਿਆਕ (ਕਾਇਲ-ਕਿਆਕ), ਇੱਕ ਦੋ-ਤਾਰ ਵਾਲਾ ਸਿੱਧਾ ਧਨੁਸ਼ ਸਾਜ਼ (ਸੀ.ਐਫ. ਫਿਡਲ), ਸਿਬਿਜ਼ਗੀ, ਇੱਕ ਪਾਸੇ-ਫੁੱਲਿਆ ਬੰਸਰੀ, ਚੋਪੋ-ਚੂਰ ਅਤੇ ਟੇਮੀਰ ਊਜ਼ ਕੋਮੁਜ਼ (ਮੂੰਹ ਕੋਮੁਜ਼) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਨੂੰ ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜਬਾੜੇ ਦੇ ਹਾਰਪ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੋਮੁਜ਼ ਕਿਰਗਿਸਤਾਨ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਧਨ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਪਲਕਡ ਸਟਰਿੰਗ ਯੰਤਰ ਹੈ। ਕਾਇਲ ਕਿਆਕ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਿਰਗਿਜ਼ ਪਛਾਣ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਤਾਰ ਵਾਲਾ ਸਾਜ਼ ਹੈ, ਜੋ ਮੰਗੋਲੀਆਈ ਮੋਰਿਨ ਖੁਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਕਿਰਗਿਜ਼ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕਿਰਗਿਜ਼ ਲੋਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸ਼ਮਨਵਾਦੀ ਤੱਤ ਬਚੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਡੋਬੁਲਬਾ (ਇੱਕ ਫਰੇਮ ਡਰੱਮ ), ਆਸਾ-ਤਯਾਕ (ਘੰਟੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਸਤੂਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਲੱਕੜ ਦਾ ਯੰਤਰ) ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਾਇਲ ਕਿਆਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਕੂਈ (ਜਾਂ ਕੂ ) ਨਾਮਕ ਸਾਜ਼-ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਕਿਸਮ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ। ਬਿਰਤਾਂਤ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਵਾਰ ਅਤਿਕਥਨੀ ਵਾਲੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਰਾਮ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ
right|thumb| ਕਰਾਕੋਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯੂਰਟ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਰਗਿਜ਼ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਕਿਰਗਿਜ਼ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਦੁਭਾਸ਼ੀਏ ਵਿੱਚ ਕੰਬਾਰਕਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੋਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਸਲਾਮਤ ਸਾਦੀਕੋਵਾ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਕਿਰਗਿਜ਼ ਗਾਇਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਨੋਟ ਰੱਖਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ ਸਮਕਾਲੀ ਲੋਕ-ਸ਼ੈਲੀ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਲੋਕ ਗੀਤ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਟੇਂਗਿਰ-ਟੂ, ਦਜੁਨੁਸ਼ੋਵ ਬ੍ਰਦਰਜ਼, ਜੂਸਪ ਐਸੇਵ, ਗੁਲਨੂਰ ਸਤਿਲਗਾਨੋਵਾ, ਅਤੇ ਜ਼ੇਰੇ ਐਸਿਲਬੇਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕਿਰਗਿਜ਼ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਐਲਮੀਰਬੇਕ ਇਮਾਨਲੀਯੇਵ ਦੀ ਅਪ੍ਰੈਲ 2020 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਸਮਕਾਲੀ ਸੰਗੀਤ
ਰਾਕ ਅਤੇ ਮੈਟਲ ਸੰਗੀਤ ਕਿਰਗਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਡਾਰਕਸਟ੍ਰਾਹ ਬਿਸ਼ਕੇਕ ਦਾ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੈਟਲ ਬੈਂਡ ਹੈ, ਜੋ ਹੁਣ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਰਵਾਇਤੀ ਕਿਰਗਿਜ਼ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਬਲੈਕ ਮੈਟਲ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਜ਼ੈੱਡ-ਪੌਪ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਪੌਪ ਸ਼ੈਲੀ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੇ-ਪੌਪ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਪੌਪ ਸੰਗੀਤ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੈ।
ਡਿਡੀਅਰ ਕੁਈਲੋਜ਼
ਡੀਡੀਅਰ ਪੈਟ੍ਰਿਕ ਕੁਈਲੋਜ਼ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Didier Patrick Queloz; ਜਨਮ 23 ਫਰਵਰੀ 1966) ਸਵਿੱਸ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ। ਉਹ ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਟ੍ਰਿਨੀਟੀ ਕਾਲਜ, ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਦਾ ਸਾਥੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜੀਨੇਵਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ। 1995 ਵਿਚ ਮਿਸ਼ੇਲ ਮੇਅਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ 51 ਪੇਗਾਸੀ ਬੀ ਦੀ - ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਤਾਰਾ, 51 ਪੇਗਾਸੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਅਸਟਰੇਸੋਲਰ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਖੋਜ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ 2019 ਦਾ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਮਜ਼ ਪੀਬਲਜ਼ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ੇਲ ਮੇਅਰ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਅਗਲੇ 30 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਪਰਦੇਸੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਲੱਭ ਸਕਣਗੇ।
ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਕੁਇਲੋਜ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ 23 ਫਰਵਰੀ 1966 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਕੋਇਲੋਜ਼ ਨੇ ਜਿਨੀਵਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਜਿਥੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 1990 ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਐਮਐਸਸੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, 1992 ਵਿੱਚ ਐਸਟ੍ਰੋਨੋਮੀ ਅਤੇ ਐਸਟ੍ਰੋਫਿਜਿਕਸ ਵਿੱਚ ਡੀਈਏ ਅਤੇ 1995 ਵਿੱਚ ਸਵਿੱਸ ਐਸਟ੍ਰੋਫਿਜ਼ਿਸਟ ਮਿਸ਼ੇਲ ਮੇਅਰ ਨਾਲ ਡਾਕਟੋਰਲ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਪੀਐਚਡੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਕਰੀਅਰ ਅਤੇ ਖੋਜ
ਉਹ ਐਮਆਈਟੀ ਕਾਵਲੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫਾਰ ਐਸਟ੍ਰੋਫਿਜਿਕਸ ਅਤੇ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਲਈ ਵੀ ਇੱਕ ਵਿਜਿਟ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ।
ਕੋਇਲੋਜ਼ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਯੰਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਸਾਲ 2011 ਦੇ ਬੀਬੀਵੀਏ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਫਰੰਟੀਅਰਜ਼ ਆਫ਼ ਨੌਲਿਕ ਅਵਾਰਡ ਬੇਸਿਕ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ (ਮੇਅਰ ਨਾਲ ਸਹਿ-ਵਿਜੇਤਾ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਜੋ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਲਈ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਸਨ। 2017 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਵੁਲਫ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ 2019 ਵਿੱਚ, ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।
ਅਕਤੂਬਰ 2019 ਵਿਚ, ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਐਕਸਪੋਲਾਨੇਟ ਖੋਜਾਂ ਵਿਚ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ, ਕੋਇਲੋਜ਼ ਨੇ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਅਗਲੇ 30 ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖ ਬਾਹਰਲੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰੇਗਾ, ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਚ ਇਕਲੌਤੀ ਜੀਵਤ ਹਸਤੀ ਹਾਂ। ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਿ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤਾਰੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਰਸਾਇਣ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਰਸਾਇਣ ਜਿਸ ਨੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਤੀਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਪੱਕਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਹਾਂ ਕਿ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।"
ਐਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ
ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1966 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਅਬਦੁਲ-ਕਾਦਿਰ ਬੇਦਿਲ
ਮੌਲਾਨਾ ਅਬੁਲ-ਮਾਨੀ ਮਿਰਜ਼ਾ ਅਬਦੁਲ-ਕਾਦਿਰ ਬੇਦਿਲ (ਫ਼ਾਰਸੀ: مولانا ابوالمعانی میرزا عبدالقادر بیدل, ਜਾਂ ਬੇਦਲ, بیدل), ਜਿਸ ਨੂੰ ਬੇਦਿਲ ਦੇਹਲਵੀ (بیدل دهلوی; 1642–1720) ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੂਫ਼ੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਅਮੀਰ ਖੁਸਰੋ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਇੰਡੋ-ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵੀ, ਜਿਸਨੇ ਛੇਵੇਂ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ "ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੈਲੀ" (ਸਬਕ-ਏ-ਹੰਦੀ) ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਪੜਾਅ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਸਕੂਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ ਅਤੇ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਕਵੀ ਸੀ।
ਜੀਵਨ
ਬੇਦਿਲ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਜ਼ੀਮਾਬਾਦ (ਮੌਜੂਦਾ ਪਟਨਾ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਮਿਰਜ਼ਾ ਅਬਦ ਅਲ-ਖਾਲੀਕ (ਦਿ. 1648), ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਤੁਰਕੀ ਸਿਪਾਹੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਜੋ ਚਘਾਤੇ ਦੇ ਅਰਲਾਸ ਕਬੀਲੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ। ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਟਰਾਂਸੌਕਸਿਆਨਾ ਦੇ ਬੁਖ਼ਾਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਬੇਦਿਲ ਦੀ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾ ਬੰਗਾਲੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਉਰਦੂ (ਫਿਰ ਰਿਖਤਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ), ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਵੀ ਬੋਲਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਉਸਨੇ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1642 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1720
ਅਮਰ ਖਾਨ
ਅਮਰ ਖ਼ਾਨ (ਪੰਜਾਬੀ,   ) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2018 ਦੀ ਸੁਪਰ ਨੈਚੁਰਲ ਸੀਰੀਜ਼ ਬੇਲਾਪੁਰ ਕੀ ਦਯਾਨ ਵਿੱਚ ਨੀਲੋਫਰ (ਡੈਣ) ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਉਹ ਅੱਗੇ ਘੁੱਗੀ , ਦਿਲ-ਏ-ਬਰੇਹਮ, ਛੋਟੀ ਛੋਟੀ ਬਾਤੇਂ ਅਤੇ ਦਿਲ-ਏ-ਗੁਮਸ਼ੁਦਾ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਵਜੋਂ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2017 ਦੀ ਛੋਟੀ ਫਿਲਮ ਚਸ਼ਮ-ਏ-ਨਮ ਨਾਲ ਕੀਤੀ।
ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ
ਅਮਰ ਖ਼ਾਨ ਦਾ ਜਨਮ ਲਾਹੌਰ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਅਦਾਕਾਰਾ ਫਰੀਹਾ ਜਬੀਨ ਦੀ ਬੇਟੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਬੀਕਨਹਾਊਸ ਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਜੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਲਘੂ ਫਿਲਮਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਉੱਦਮ ਕੀਤਾ।
2018 ਦੀ ਅਲੌਕਿਕ-ਕੁਦਰਤੀ ਡਰਾਉਣੀ ਲੜੀ ਬੇਲਾਪੁਰ ਕੀ ਦਯਾਨ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਨੀਲੋਫਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਇੱਕ ਡੈਣ ਆਤਮਾ ਜੋ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਪਰਲੋਕ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੀਰੀਅਲ 20 ਐਪੀਸੋਡਾਂ ਲਈ ਚੱਲਿਆ ਅਤੇ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਅਦਨਾਨ ਸਿੱਦੀਕੀ, ਸਾਰਾ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਇਰਫਾਨ ਖੁਸਤ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਸੀਰੀਅਲ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲਕਸ ਸਟਾਈਲ ਅਵਾਰਡਸ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਉਭਰਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਵੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਅੰਨ੍ਹੇ ਬੰਦੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹਾਥੀ
thumb| ਅੰਨ੍ਹੇ ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਹਾਥੀ, 1907 ਅਮਰੀਕੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ। thumb| ਓਹਾਰਾ ਡੋਂਸ਼ੂ, ਈਡੋ ਦੌਰ (19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ), ਬਰੂਕਲਿਨ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਹਾਥੀ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅੰਨ੍ਹੇ ਆਦਮੀ ਅੰਨ੍ਹੇ ਆਦਮੀਆਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਅੰਨ੍ਹੇ ਆਦਮੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਜੋ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸਿੱਖਦੇ ਅਤੇ ਕਲਪਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਾਥੀ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ। ਹਰ ਅੰਨ੍ਹਾ ਆਦਮੀ ਹਾਥੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਹਿੱਸਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਾਸਾ ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਦੰਦ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੀਮਤ ਅਨੁਭਵ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਹਾਥੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਰਣਨ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੂਜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਬੇਈਮਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਮਾਰ-ਕੁਟਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਦੀ ਨੈਤਿਕਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖਾਂ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਸੀਮਤ, ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਨੁਭਵ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਪੂਰਨ ਸੱਚ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਦੂਜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੀਮਤ, ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਨੁਭਵਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਬਰਾਬਰ ਸੱਚ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿੱਥੋਂ ਇਹ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਬੋਧੀ ਪਾਠ ਤੀਥਾ ਸੂਤ, ਉਡਾਨਾ 6.4, ਖੁਦਾਕਾ ਨਿਕਾਇਆ, ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਤਿੱਥਾ ਸੁੱਤਾ ਲਗਭਗ ਈ.ਪੂ. ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬੁੱਧ ਦੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਹੀ ਹੈ।
ਫ਼ਿਲਮ ਸੰਪਾਦਨ
thumb|ਕੰਮ ਤੇ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਸੰਪਾਦਕ, 1946 ਵਿੱਚ। ਫ਼ਿਲਮ ਐਡੀਟਿੰਗ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਤਕਨੀਕੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਫ਼ਿਲਮ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੰਪਰਾਗਤ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਡਿਜੀਟਲ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਧਦੀ ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਫ਼ਿਲਮ ਐਡੀਟਰ ਕੱਚਾ ਫੁਟੇਜ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਾਟਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੜੀਬੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮੁਕੰਮਲ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਐਡੀਟਿੰਗ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਲਾ ਜਾਂ ਹੁਨਰ ਵਜੋਂ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਕੋ ਇੱਕ ਐਸੀ ਕਲਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਨੇਮਾ ਲਈ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ, ਜੋ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਣ ਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਦੂਸਰੀਆਂ ਕਲਾ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਨਾਵਲ ਲਿਖਣ ਵਰਗੀਆਂ ਦੂਸਰੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਪਾਦਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਨੇੜਿਓਂ ਸਮਾਨ ਤੱਤ ਹਨ। ਫ਼ਿਲਮ ਸੰਪਾਦਨ ਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਅਦਿੱਖ ਕਲਾ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਇਹ ਕੰਮ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦਰਸ਼ਕ ਇੰਨਾ ਡੁੱਬ  ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸੰਪਾਦਕ ਦੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਬੇਖ਼ਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅੰਨ੍ਹੇ ਬੰਦੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹਾਥੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਸਾਗੋਈ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੋਧ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨੌਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਿਆਨ ਦੀ ਧਾਰਨਾ
ਫ਼ਿਲਮ ਸੰਪਾਦਨ
ਇਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ, ਫਿਲਮ ਐਡੀਟਿੰਗ ਸ਼ਾਟਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕਸੁਰਤਾ ਵਿੱਚ ਜੋੜਨ ਦੀ ਇੱਕ ਕਲਾ, ਤਕਨੀਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰੈਕਟਸ ਹੈ। ਸੰਪਾਦਕ ਦਾ ਕੰਮ ਬਸ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਕਾਨਕੀ ਤੌਰ ਤੇ ਜੋੜਨਾ, ਫ਼ਿਲਮ ਦੀਆਂ ਸਲੈਟਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਣਾਂ ਜਾਂ ਸੰਵਾਦ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਸੰਪਾਦਕ ਨੇ ਬਿੰਬਾਂ ਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ, ਕਹਾਣੀ, ਵਾਰਤਾਲਾਪ, ਸੰਗੀਤ, ਪੇਸਿੰਗ, ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਅਭਿਨੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ "ਮੁੜ-ਕਲਪਨਾ" ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਜੜੁੱਤ ਸਮੁਚ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਮੁੜ ਲਿਖਣਾ ਵੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਪਾਦਕ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਦੀ-ਕਦੀ, ਖ਼ੁਦਕਾਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਆਪਣੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਆਪ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਅਕੀਰਾ ਕੁਰੋਸਾਵਾ, ਬਰਾਮ ਬੇਜ਼ਈ ਅਤੇ ਕੋਏਨ ਬ੍ਰਦਰਜ਼।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓ ਤਕਨਾਲੋਜੀ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਨੌਲੱਖਾ ਸਾਹਿਬ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਨੌਲੱਖਾ ਸਾਹਿਬ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਫਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਨੌਲੱਖਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਪਟਿਆਲਾ-ਸਰਹਿੰਦ ਰੋਡ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪਟਿਆਲੇ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 19 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਸਰਹਿੰਦ ਤੋਂ 13 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਂ ਉਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਦੌਰੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਉਥੇ ਠਹਿਰੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਉੱਥੇ ਸੀ ਤਾਂ ਲੱਖੀ ਸ਼ਾਹ ਵਣਜਾਰਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਲਦ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਹ ਆਪਣਾ ਬਲਦ ਵਾਪਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਕਈ ਟਕੇ ਭੇਟ ਕਰੇਗਾ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਬਲਦ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕੋਲ ਉਸਨੂੰ ਨੌਂ ਟਕੇ ਭੇਟ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਛੂਹੇ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਭੇਜ ਦਿੱਤੇ। ਵੰਜਾਰਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਗੁਰੂ ਭੇਟਾ ਤੋਂ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਵੱਡੀ ਭੇਟ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਜਰੂਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਗੁਰੂ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਵਣਜਾਰਾ ਦੇ ਨੌਂ ਟਕੇ ਨੌ ਲੱਖ ਟਕੇ (ਨੌ ਲੱਖ) ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਏ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਸ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਨੌਲੱਖਾ ("ਨੌਂ ਲੱਖ") ਦਾ ਨਾਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਿਹਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ
ਕਲੀਮ ਉਸਮਾਨੀ
ਕਲੀਮ ਉਸਮਾਨੀ (ਜਨਮ ਇਹਤਿਸ਼ਾਮ ਇਲਾਹੀ ; 28 ਫਰਵਰੀ 1928 – 28 ਅਗਸਤ 2000) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ, ਨਾਅਤ, ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਦੇ ਗੀਤ ਅਤੇ 37 ਉਰਦੂ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੀਤ ਲਿਖੇ। ਉਸਨੇ 1973 ਅਤੇ 1978 ਵਿੱਚ 'ਸਰਬੋਤਮ ਗੀਤਕਾਰ' ਵਜੋਂ 2 ਨਿਗਾਰ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾ ਲਈ।
ਉਸਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਉਰਦੂ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਗੀਤ ਲਿਖੇ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਪਰਵਾਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਫਜ਼ਲ ਇਲਾਹੀ ਤੋਂ ਸ਼ਾਇਰੀ ਸਿੱਖ ਲਈ ਸੀ । ਜਦੋਂ ਉਹ ਲਾਹੌਰ ਵੱਸ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਅਹਿਸਾਨ ਦਾਨਿਸ਼ ਤੋਂ ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਲਈਆਂ। ਉਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਮੁਸ਼ਾਇਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਇੰਤੇਖਾਬ (1955) ਸੀ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਫਲਾਪ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਬਾਰਾ ਆਦਮੀ (1957) ਲਈ ਗੀਤ ਲਿਖੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ "ਕਾਹੇ ਜਲਾਨਾ ਦਿਲ ਕੋ ਛੋਰੋ" ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ। 1959 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਰਾਜ਼ ਫਿਲਮ ਲਈ "ਮਿੱਠੀ ਮਿੱਠੀ ਬੱਤੀਓਂ ਸੇ" ਸਮੇਤ ਗੀਤ ਲਿਖੇ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। 1966 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਹਮ ਦੋਨੋ ਅਤੇ ਜਲਵਾ ਲਈ ਗੀਤ ਲਿਖੇ। ਫਿਲਮ ਜਲਵਾ ਦੇ ਗੀਤ "ਕੋਈ ਜਾ ਕੇ ਉਨਸੇ ਕਹਿ ਦੇ" ਅਤੇ "ਲਾਗੀ ਰੇ ਲਗਨ" ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੀਤ ਬਣ ਗਏ। 1969 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਨਾਜ਼ਨੀਨ ਅਤੇ ਅੰਦਲੀਬ ਲਈ ਗੀਤ ਲਿਖੇ
ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਦੇ ਗੀਤ
1973 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਘਰਾਣਾ ਫਿਲਮ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਦਾ ਗੀਤ "ਤੇਰਾ ਸਾਯਾ ਜਹਾਂ ਭੀ ਹੋ" ਲਿਖਿਆ ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਨਿਗਾਰ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ "ਇਸ ਪਰਚਮ ਕੇ ਸਾਏ ਤਲੇ" ਅਤੇ "ਯੇ ਵਤਨ ਤੁਮਹਾਰਾ ਹੈ" ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਹਾਜਿਰ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2000 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1928
ਨਮਿਤਾ ਚੰਦੇਲ
ਨਮਿਤਾ ਚੰਦੇਲ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Namita Chandel; ਜਨਮ 10 ਫਰਵਰੀ 1993 ਸਿਓਨੀ ਵਿੱਚ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਨੋਇਸਟ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ 2016 ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਨੋਈ ਸਪ੍ਰਿੰਟ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਸੋਨ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ। ਅਤੇ ਇੱਕ 2017 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 2022 ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੈਨੋ ਸਪ੍ਰਿੰਟ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ C-4 200m ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਨਮਿਤਾ ਚੰਦੇਲ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਛਪਾਰਾ ਤੋਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਜਾਣ ਲਈ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2011 ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਾਟਰ ਸਪੋਰਟਸ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਦਾਖਲਾ ਮਾਪਦੰਡ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਬਿਨੈਕਾਰ ਤੈਰਾਕੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਨਮਿਤਾ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕਾਇਆਕਿੰਗ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੈਨੋਇੰਗ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਨੇ 2014 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2015 ਵਿੱਚ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੈਨੋ ਸਪ੍ਰਿੰਟ ਅਤੇ ਡਰੈਗਨ ਬੋਟ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1993
ਵਿਲੀਅਮ ਹੋਗਾਰਥ
ਵਿਲੀਅਮ ਹੋਗਾਰਥ (10 ਨਵੰਬਰ 1697 - 26 ਅਕਤੂਬਰ 1764) ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸੀ, ਵਿਅੰਗਕਾਰ, ਸਮਾਜਿਕ ਆਲੋਚਕ, ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਕਾਰਟੂਨਿਸਟ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਤਸਵੀਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਾਮਿਕ ਸਟ੍ਰਿਪ ਵਰਗੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਤੱਕ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ "ਆਧੁਨਿਕ ਨੈਤਿਕ ਵਿਸ਼ੇ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਾਇਦ ਉਸਦੀ ਨੈਤਿਕ ਲੜੀ ਨੂੰ ਏ ਹਰਲੋਟ ਪ੍ਰੋਗਰੈਸ, ਏ ਰੈਕ ਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਏ-ਲਾ-ਮੋਡ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਗਿਆਨ ਇੰਨਾ ਵਿਆਪਕ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਵਿਅੰਗਵਾਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਅਕਸਰ "ਹੋਗਾਰਥਿਅਨ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਤੇ ਇਟਾਲੀਅਨ ਪੇਂਟਿੰਗ ਅਤੇ ਉੱਕਰੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ, ਹੋਗਾਰਥ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਸ਼ੌਕੀਨ ਜਿਨਸੀ ਸਨ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਤਸਵੀਰ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿੰਟਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਏ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਤਿਆਰ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ। ਚਾਰਲਸ ਲੇਮ ਨੇ ਹੋਗਾਰਥ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸਮਝਿਆ,ਉਸਦੇੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ "ਟੀਮਾਂ, ਫਲਦਾਇਕ, ਸੁਝਾਅ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਅਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ" ਕਿਹਾ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
thumb|ਵਿਲੀਅਮ ਹੋਗਾਰਥ ਰਾਉਬੀਲੀਅਕ, 1741, ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੋਰਟਰੇਟ ਗੈਲਰੀ, ਲੰਡਨ ਵਿਲੀਅਮ ਹੋਗਾਰਥ ਦਾ ਜਨਮ ਲੰਡਨ ਦੇ ਬਰਥੋਲੋਮਿਊ ਕਲੋਜ਼ ਵਿਖੇ ਰਿਚਰਡ ਹੋਗਾਰਥ, ਇੱਕ ਲਾਤੀਨੀ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਐਨ ਗਿਬਨਸ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੀ, ਉਹ ਲੈਸਟਰ ਫੀਲਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਕਰੀ ਕਰਤਾ ਐਲੀਸ ਗੈਂਬਲ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਟਰੇਡ ਕਾਰਡ ਅਤੇ ਸਮਾਨ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਉੱਕਾਰਨਾ ਸਿਖ ਲਿਆ।
ਯੰਗ ਹੋਗਾਰਥ ਨੇ ਵੀ ਮਹਾਂਨਗਰ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਦੇ ਮੇਲਿਆਂ ਦੀ ਸਟਰੀਟ ਲਾਈਫ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲਈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਖਿਚ ਕੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਏ। ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਜਿਸਨੇ ਸੇਂਟ ਜੌਨਜ਼ ਗੇਟ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਅਸਫਲ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ੀ ਕੌਫੀ ਹਾਊਸ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਸੀ,ਉਸ ਨੂੰ ਫਲੀਟ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੈਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਹੋਗਾਰਥ ਨੇ ਕਦੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਕੈਦ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।
ਤਿਆਸ਼ਾ ਰਾਏ
ਤਿਆਸ਼ਾ ਰਾਏ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Tiyasha Roy; ਜਨਮ 16 ਅਗਸਤ 1999) ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਹ ਬੰਗਾਲੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਕੋਲੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਆਮਾ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਤਿਆਸ਼ਾ ਨੇ ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰਾ ਵਜੋਂ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਬੰਗਾਲੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਕੋਲੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਲੜੀ ਜ਼ੀ ਬੰਗਲਾ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਤੂਬਰ 2021 ਤੱਕ, ਇਸਨੇ 1100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਐਪੀਸੋਡ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਬੰਗਾਲੀ ਟੀਵੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸੁਬਨ ਰਾਏ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1999 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼ੈਲੀ ਓਬਰਾਏ
ਸ਼ੈਲੀ ਓਬਰਾਏ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Shelly Oberoi) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ, ਜੋ 2022 ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੇ ਮੇਅਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਓਬਰਾਏ ਉੱਤਰੀ, ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਵਿੱਚ ਮੁੜ-ਏਕੀਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੁਣੇ ਗਏ ਪਹਿਲੇ ਮੇਅਰ ਬਣੇ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ
ਸ਼ੈਲੀ ਓਬਰਾਏ ਦਾ ਜਨਮ 1983 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਓਪਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਪੀਐਚਡੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ, ਕੋਝੀਕੋਡ ਤੋਂ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਾਨਕੀ ਦੇਵੀ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਕਾਮਰਸ ਦੀ ਬੈਚਲਰ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਵਿਜ਼ਿਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।
ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ
ਓਬਰਾਏ 2013 ਵਿੱਚ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ, ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਅਤੇ 2021 ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਮਹਿਲਾ ਵਿੰਗ ਦੀ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੀ। ਉਸਨੇ ਪਟੇਲ ਨਗਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੇ ਵਾਰਡ 86 ਤੋਂ 2022 ਦੀ ਦਿੱਲੀ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਚੋਣ ਜਿੱਤੀ। 23 ਦਸੰਬਰ 2023 ਨੂੰ, ਉਹ ਮੇਅਰ ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਬਣੀ। ਉਹ 22 ਫਰਵਰੀ, 2023 ਨੂੰ ਭਾਜਪਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਰੇਖਾ ਗੁਪਤਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ 34 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਕੇ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਮੇਅਰ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰ
ਐੱਮ ਨਰਸਿਮਾ
ਮੈਦਾਵੋਲੂ ਨਰਸਿਮਾ (3 ਜੂਨ 1927)20 ਅਪ੍ਰੈਲ 2021) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਬੈਂਕਰ ਸੀ ਜਿਸਨੇ 2 ਮਈ 1977 ਤੋਂ 30 ਨਵੰਬਰ 1977 ਤੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (ਆਰਬੀਆਈ) ਦੇ ਤੇਰ੍ਹਵੇਂ ਗਵਰਨਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕਿੰਗ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ, ਉਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦਾ ਪਿਤਾਮਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤੀ ਬੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸੁਧਾਰਾਂ ਆਏ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੈਂਕਿੰਗ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ, ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਬੈਂਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਸੰਪੱਤੀ ਰਿਕਵਰੀ ਫੰਡਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ, ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਬੈਂਕਿੰਗ, ਪੂੰਜੀ ਦੀ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਅਤੇ ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ, ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਦੇ ਬੈਂਕਾਂ ਦਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ, ਅਤੇ ਪੂੰਜੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੁਧਾਰ ਆਦਿ।
ਮੈਦਾਵੋਲੂ ਨਰਸਿਮਾ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਦਰਾ ਫੰਡ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਵਿਕਾਸ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਵਧੀਕ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੂੰ 2000 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਰਵਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਮੈਦਾਵੋਲੂ ਨਰਸਿਮਾ ਦਾ ਜਨਮ 3 ਜੂਨ 1927 ਨੂੰ ਨੇਲੋਰ ਵਿੱਚ ਪਦਮਾਵਤੀ ਅਤੇ ਮੈਦਾਵੋਲੂ ਸੇਸ਼ਾਚੇਲਾਪਤੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਮੌਜੂਦਾ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਗੁੰਟੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮੈਦਾਵੋਲੂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮਦਰਾਸ ਦੇ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸੇਂਟ ਜੌਨਜ਼ ਕਾਲਜ, ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਇੱਕ ਉਭਰਦਾ ਹੋਇਆ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਸੀ ਅਤੇ ਟੈਸਟ ਪੱਧਰ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸੇਂਟ ਜੌਹਨਜ਼ ਕਾਲਜ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਨਿਕਟ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੋਸ਼ ਕਾਰਨ ਅਯੋਗ ਰਿਹਾ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਮੈਦਾਵੋਲੂ ਨਰਸਿਮਾ 1950 ਵਿੱਚ ਬੰਬਈ (ਅਜੋਕੇ ਮੁੰਬਈ) ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਵਧੀਕ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਬੈਂਕ ਕੇਡਰ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2 ਮਈ 1977 ਤੋਂ 30 ਨਵੰਬਰ 1977 ਤੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (ਆਰ.ਬੀ.ਆਈ.) ਦੇ ਤੇਰ੍ਹਵੇਂ ਗਵਰਨਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
ਆਰਬੀਆਈ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਦਰਾ ਫੰਡ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਏਸ਼ੀਅਨ ਵਿਕਾਸ ਬੈਂਕ ਦਾ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1982 ਅਤੇ 1983 ਦਰਮਿਆਨ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੂੰ 2000 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਰਵਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮੌਤ
ਮੈਦਾਵੋਲੂ ਨਰਸਿਮਾ ਦੀ ਮੌਤ 20 ਅਪ੍ਰੈਲ 2021 ਨੂੰ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਕੋਵਿਡ-19 ਦੇ ਕਰਕੇ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸਦੀ ਉਮਰ 94 ਸਾਲ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1927 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2021 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਬੈਂਕਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਗਵਰਨਰ
ਅਜੀਮ ਚੀਨੀ ਕਾਲ਼
ਅਜੀਮ ਚੀਨੀ ਕਾਲ਼ (, "ਕਾਲ਼ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ") ਪੀਪਲਜ਼ ਰੀਪਬਲਿਕ ਆਫ ਚਾਈਨਾ ਵਿੱਚ ਸਾਲ 1959 ਅਤੇ 1961 ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਇੱਕ ਦੌਰ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਕਾਲ਼ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਸੀ। ਚੇਅਰਮੈਨ ਮਾਓ ਤਸੇ-ਤੁੰਗ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਨੇ ਕਾਲ਼ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।ਭੁੱਖਮਰੀ ਕਾਰਨ ਹੋਈਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਕਰੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਕਾਲ਼ ਨੂੰ ਚੀਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਕਈ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚੀਨ ਵਿੱਚ, ਇਸਨੂੰ "ਅਜ਼ੀਮ ਕਾਲ਼ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਚੀਨ ਦੀ ਲੋਕ ਗਣਤੰਤਰ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਨੂੰ "ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ" ਕਿਹਾ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਨਾਮ "ਮੁਸ਼ਕਲ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ"  ਕਿਹਾ।  .
ਮੁੱਢ
ਵੱਡਾ ਕਾਲ਼ ਸਮਾਜਿਕ ਦਬਾਅ, ਆਰਥਿਕ ਕੁਸ਼ਾਸਨ, ਸਰਕਾਰੀ ਅਦਾਰਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨਕਲਾਬੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤਾਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਚੀਨੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ, ਮਾਓ ਤਸੇ-ਤੁੰਗ ਨੇ ਖੇਤੀ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਮਾਲਕੀਅਤ ਤੋਂ ਵਰਜਦੀਆਂ ਸਨ। ਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲਦੀ ਸੀ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਨਾਗਰਿਕਾਂ 'ਤੇ ਥੋਪਿਆ ਗਿਆ ਸਮਾਜਿਕ ਦਬਾਅ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ, ਰਾਜ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ। ਇਸ ਕਾਲਖੰਡ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪਾਸ ਹੋਏ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਅਤੇ 1958–1962 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅੱਗੇ ਵੱਡੀ ਛਾਲ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਯਾਂਗ ਜਿਸ਼ੈਂਗ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਅਰਸੇ ਵਿੱਚ ਲਗਪਗ 3 ਕਰੋੜ 60 ਲੱਖ ਲੋਕ ਭੁੱਖਮਰੀ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ।
ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਜ਼ਿਨ ਮੈਂਗ ਨੈਨਸੀ ਕਿਯਨ ਅਤੇ ਪਿਅਰੇ ਯਾਰੇਦ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ, ਅਮਰਤਿਆ ਸੇਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਾਲ਼ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਕੁਲ ਉਤਪਾਦਨ ਕਾਫ਼ੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਕਾਲ਼ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਵਸੂਲੀ ਅਤੇ ਮਾੜੀ ਵੰਡ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਕਾਲ਼ ਪੈਣ ਦੇ ਉਲਟ, ਅਜਿਹੇ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਵਧੇਰੇ ਭੋਜਨ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਕੇਂਦਰੀ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਖੁਰਾਕ ਖਰੀਦ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਲਚਕ ਦੀ ਅਨਹੋਂਦ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਕਾਲ਼ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈਆਂ ਅੱਧੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਆਰਥਿਕ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਜੇਮਜ਼ ਕੁੰਗ ਅਤੇ ਸ਼ੂਓ ਚੇਨ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਵਸੂਲੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਦਰਪੇਸ਼ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਲੋਕ ਗਣਰਾਜ
ਖਵਾਜਾ ਦਿਲ ਮੁਹੰਮਦ
ਖਵਾਜਾ ਦਿਲ ਮੁਹੰਮਦ ਇੱਕ ਕਵੀ, ਗਣਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਵਿਦਿਆ ਮਾਹਰ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਲੇਖਕ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਸਲਾਮੀਆ ਕਾਲਜ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਰਿਹਾ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਦਿਲ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਐਮ ਏ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 9 ਜੁਲਾਈ 1907 ਨੂੰ, ਇਸਲਾਮੀਆ ਕਾਲਜ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਗਣਿਤ ਲੈਕਚਰਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਇਸ ਕਾਲਜ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਅੰਤ ਇਸ ਕਾਲਜ ਦਾ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੰਨ 1944 ਵਿੱਚ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਕਵੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗਣਿਤਕ ਹੋਣਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਪਰ ਖਵਾਜਾ ਦਿਲ ਮੁਹੰਮਦ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਨੂੰ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਦੇ ਏਕੀਕਰਨ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਗਣਿਤ ਦੀਆਂ 32 ਪਾਠ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੇ ਲੇਖਕ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਲੇਖਕ
ਨਿਸ਼ਾ ਚੌਧਰੀ
ਨਿਸ਼ਾ ਚੌਧਰੀ (1952–2001) ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਮਾਜ ਸੇਵਿਕਾ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ, 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਸਾਬਰਕਾਂਠਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਉਸਦਾ ਜਨਮ 10 ਸਤੰਬਰ 1952 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦੇ ਸੈਕਲਵਾੜਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਡੂੰਗਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਾ ਗਾਮੇਤੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1990 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਸਨ। 1980ਵਿਆਂ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਮਰਸਿੰਘ ਬੀ. ਚੌਧਰੀ ਦੀ ਸਾਥੀ ਸੀ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਦਾ ਵਿਆਹ 13 ਜੁਲਾਈ 1991 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਵਿਆਹ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਅਮਰਸਿੰਘ ਚੌਧਰੀ ਅਜੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਗਜਰਾਬੇਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ 3 ਬੱਚੇ ਸਨ। ਨਿਸ਼ਾ 1996, 1998 ਅਤੇ 1999 ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ 2001 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਦਿਲਚਸਪੀਆਂ
ਨਿਸ਼ਾ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ. ਉਸਨੇ ਬਿਰਲਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ, ਪਿਲਾਨੀ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਜੈਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਨਿਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ੌਕ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣਾ, ਸੰਗੀਤ ਵਜਾਉਣਾ ਅਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਡਾਂਸ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਨਿਸ਼ਾ ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਹਾਕੀ, ਟੈਨਿਸ ਅਤੇ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਵਰਗੀਆਂ ਕਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੈਡੇਟ ਕੋਰ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਕੰਟੀਜੈਂਟ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਨਿਸ਼ਾ ਨੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ, ਜੈਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੇਡੀਓ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਰਾਜ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬੋਰਡ ਦੀ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ, ਨਿਸ਼ਾ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬਾਲ ਭਲਾਈ ਲਈ ਅਤੇ ਪਛੜੇ ਵਰਗਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਆਦਿਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਕਈ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗਰੀਬਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ।
ਨਿਸ਼ਾ ਚੌਧਰੀ ਦੀ 2001 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਮਧੂਸੂਦਨ ਮਿਸਤਰੀ ਨੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਜ਼ਿਮਨੀ ਚੋਣ ਜਿੱਤ ਲਈ, ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਨਾਲ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2001 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1952
ਲੂਸੀਆਨਾ ਅਮੀਰ
ਲੂਸੀਆਨਾ ਪਾਉਲਾ ਅਮੀਰ ਸਪੇਨੀ ਉਚਾਰਨ: [ਲੁਸਜਾਨਾ ਨਿਸ਼ਾਰ] (ਜਨਮ 10 ਅਗਸਤ 1977) ਇੱਕ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਏ ਅਰਜਨਟਾਈਨੀ ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ।
ਉਹ ਐਚਆਈਐਚ ਪਾਵਰ ਆਫ ਦਿ ਈਅਰ ਅਵਾਰਡ ਨੂੰ ਅੱਠ ਵਾਰ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਇਕੋ-ਇਕ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਹਿਲਾ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1977 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਕਨਿਕਾ ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ
ਕਨਿਕਾ ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ (ਜਨਮ 24 ਅਪ੍ਰੈਲ 1981) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀ ਘਰ-ਘਰ ਕੀ, ਰਾਜਾ ਕੀ ਆਏਗੀ ਬਰਾਤ, ਕਭੀ ਆਏ ਨਾ ਜੁਦਾਈ, ਵਿਰਾਸਤ, ਗੀਤ - ਹੁਈ  ਸਬਸੇ ਪਰਾਈ  ਅਤੇ ਦੀਆ ਔਰ ਬਾਤੀ ਹਮ  ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਪਛਾਣ ਬਣਾਈ। ਕਨਿਕਾ ਨੇ ਜ਼ੀ ਗੋਲਡ ਅਵਾਰਡ (2012-2013) ਅਤੇ ਸਟਾਰ ਪਰਿਵਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰ (2012)  "ਦੀਆ ਔਰ ਬਾਤੀ ਹਮ" ਵਿੱਚ ਮੀਨਾਕਸ਼ੀ ਦੀ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਜਿੱਤਿਆ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ
ਕਨਿਕਾ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਕਈ ਸਾਲ ਅੱਡ-ਅੱਡ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾ ਕੇ ਯਾਦਗਾਰ ਪਛਾਣ ਬਣਾਈ। ਇਸਦਾ ਜਨਮ ਨੂੰ ਅਲੀਗੜ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦਿੱਲੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਇਹ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਇਕੱਲੀ ਔਲਾਦ ਹੈ। ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਇਸਨੇ ਵਾਸਤੂ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਕਲਾ ਸਿੱਖੀ ਅਤੇ ਐਕਟਿੰਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰੰਗ ਥੈਰੇਪੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਸਿੱਖਿਆ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਕਨਿਕਾ ਨੇ ਜਨਵਰੀ 2012 ਵਿੱਚ, ਵਪਾਰੀ ਅੰਕੁਰ ਘਈ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ।
ਕੰਮ
alt=Kanica with DABH cast|right|thumb|ਕਨਿਕਾ (ਵਿਚਕਾਰ)[[ਆਮਿਰ ਖ਼ਾਨ|ਆਮਿਰ ਖਾਨ ਦੇ ਅਗਲੇ ਪਾਸੇ ਅਤੇ ਦੀਆ ਔਰ ਬਾਤੀ ਹਮ ਨੂੰ ਕਾਸਟ ]]
ਅਵਾਰਡ
ਦੀਆ ਔਰ ਬਾਤੀ ਹਮ, ਵਿੱਚ ਮੀਨਾਕਸ਼ੀ ਲਈ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲੇ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1981 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਹੀਰਾ ਹੀਰੇ ਨੂੰ ਕੱਟਦਾ ਹੈ (ਪਰੀ ਕਹਾਣੀ)
ਹੀਰਾ ਹੀਰੇ ਨੂੰ ਕੱਟਦਾ ਹੈ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਰੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਐਂਡਰਿਊ ਲੈਂਗ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਦ ਓਲੀਵ ਫੇਅਰੀ ਬੁੱਕ (1907) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਵਰਣਨ ਮੇਜਰ ਕੈਂਪਬੈਲ ਦੁਆਰਾ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸੰਖੇਪ
ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ, ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਦੂਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਮੀਰ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਮਿਲਿਆ ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸਦੇ ਰਾਹ ਚੋਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਘੇਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਪਾਰੀ ਆਪਣੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦਾ ਡੱਬਾ ਉਸਨੂੰ ਦੇ ਕੇ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਨਾ ਲੈ ਆਵੇ। ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਲੁੱਟ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਵਪਾਰੀ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦਾ ਡੱਬਾ ਹੀ ਬਚਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਤਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਕਦੇ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਦੁਕਾਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਵਪਾਰੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸੀ।