cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਅਸ਼ੋਕਨ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ
ਅਸ਼ੋਕਨ ਪਾਲੀ (ਜਾਂ ਅਸ਼ੋਕਨ ਧਮਲਿਪੀ ) ਮੱਧ ਹਿੰਦ-ਆਰੀਅਨ ਬੋਲੀ ਜੋ ਨਿਰੰਤਰ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ  ਦਰਬਾਰੀ ਫ਼ਰਮਾਨਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਮੌਰੀਆ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸਮਰਾਟ ਅਸ਼ੋਕ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ  268 ਬੀਸੀਈ  ਤੋਂ 232 ਬੀਸੀਈ ਤਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ  ਉਸ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਰੂਪੀ ਫ਼ਰਮਾਨ ਪੂਰੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਯਾਦਗਾਰੀ ਥੰਮ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਚੱਟਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਲਿਖੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਹਨ ਜੋ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਬੋਧੀ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਨ ਅਤੇ ਬੋਧੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਧੰਮ ਅਤੇ ਅਹਿੰਸਾ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣਾ) ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵਰਗੀਕਰਨ
ਮਾਸਿਕਾ ਅਸ਼ੋਕਨ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਇਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮੱਧ-ਭਾਰਤ-ਆਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਪੁਰਾਣੇ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਪਾਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੈਨ ਅਰਧਮਾਗਧੀ (ਪਰ ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਹੀਂ) ਵੀ ਇਸ ਪੜਾਅ ਨੂੰ ਹੀ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਧੁਨੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵਿਆਕਰਨਿਕ ਮੁਹਾਵਰੇ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਅਸ਼ੋਕਨ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾ ਸਮੂਹ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਹਨ ਜੋ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਮੱਧ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨਮੂਨਾ
thumb|200x200px| ਸ਼ਾਹਬਾਜ਼ਗੜ੍ਹੀ ਵਿਖੇ [[ਖਰੋਸ਼ਠੀ|ਖਰੋਸ਼ਠੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ੋਕਨ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਅੰਕਿਤ 'ਧਰਮ-ਦੀਪੀ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦਾ ਪੁਨਰ-ਲੇਖਣ]]
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦ-ਆਰੀਆ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸਕ ਥਾਂਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ-ਪਰਿਵਾਰ
ਨਿਰਮਲ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ
thumb|300x300px| ਨਿਰਮਲ ਪੇਂਟਿੰਗ ਨਿਰਮਲ ਪੇਂਟਿੰਗਜ਼, ਨਿਰਮਲ ਜ਼ਿਲੇ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰੂਪ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦਾ ਉਦਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਭਾਈਚਾਰਾ ਬਣਾ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਰਮਲ ਵਿਖੇ ਰਹਿ ਕੇ ਛੋਟੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਰੰਗ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਸ ਕਲਾ ਰੂਪ ਦਾ ਨਾਮ ਇਸਦੇ ਮੂਲ ਸਥਾਨ, ਨਿਰਮਲ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਿਰਮਲ ਕਲਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਾਕਤੀਆ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਲਾ ਦਾ ਅਭਿਆਸ 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਕਾਸ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁਗਲ ਕਲਾ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਹੁਨਰ ਅਤੇ ਕਲਾ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਹ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸੀ ਜਦੋਂ ਲੇਡੀ ਹੈਦਰੀ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨੂੰ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਦੇ ਰੰਗ ਖਣਿਜ, ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਪੌਦਿਆਂ ਤੋਂ ਕੱਢੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਥੀਮ ਨੇ ਅਜੰਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੁਗਲ ਕਲਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਚਮਕਦਾਰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਪੇਂਟਿੰਗ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੈੱਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਰਚਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ
ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਹੈ ਲੱਕੜ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਨੂੰ ਲਕੀਰ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸ 'ਤੇ ਸਟੀਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਪੇਂਟ ਕਰਨਾ। ਹੋਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਚਾਕ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਚਮਕਦਾਰ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਛੂਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਾਰਨਿਸ਼ਡ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨਿਰਮਲ ਖਿਡੌਣੇ
ਇਹ ਖਿਡੌਣੇ ਜੜੀ ਬੂਟੀਆਂ ਦੇ ਐਬਸਟਰੈਕਟ ਤੋਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਨਹਿਰੀ ਫਿਨਿਸ਼ਿੰਗ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਖਿਡੌਣੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕਿੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਲੱਕੜ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸ ਉੱਤੇ ਪੇਂਟਿੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮੁਨੱਵਰ ਲਖਨਵੀ
ਮੁਨੱਵਰ ਲਖਨਵੀ (ਉਰਦੂ: منوّر لکھنوی) ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਇੱਕ ਕਵੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਨੁਵਾਦਕ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਜੀਵਨੀ
ਮੁਨੱਵਰ ਲਖਨਵੀ (1897-1970) ਬਿਸ਼ੇਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਦਾ ਤਖੱਲਸ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਜਨਮ 1897 ਵਿੱਚ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਦਵਾਰਕਾਪ੍ਰਸਾਦ ਉਫੁਕ (1864-1913) ਵਾਰਤਕ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਉੱਘੇ ਲੇਖਕ ਸਨ। ਉਹ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1913 ਵਿੱਚ ਲਖਨਊ ਵਿਖੇ ਰੇਲਵੇ ਅਕਾਊਂਟਸ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1927 ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਬਦਲੀ ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦਿੱਲੀ ਹੋ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ 1957 ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ। ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਘਰ ਖਰੀਦਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਘਰ - ਆਦਰਸ਼ ਕਿਤਾਬ ਘਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। 1970 ਵਿੱਚ 73 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਸਾਹਿਤਕ ਜੀਵਨ
ਮੁਨੱਵਰ ਲਖਨਵੀ ਪੁਰਾਣੇ ਸਕੂਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਅਤੇ ਨਜ਼ਮਾਂ ਲਿਖੀਆਂ। ਉਸਨੇ 1936 ਵਿੱਚ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਦੇ ਉਰਦੂ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਨੁਵਾਦਕ ਵਜੋਂ- ਨਸੀਮ ਏ ਇਰਫਾਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1897 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1970
ਸ਼ਿਵਾਂਗੀ ਵਰਮਾ
ਸ਼ਿਵਾਂਗੀ ਵਰਮਾ (ਜਨਮ 24 ਅਗਸਤ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਹੈ। ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਸੋਪ ਓਪੇਰਾ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿਗਿਆਪਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਸੋਨੀ ਪਾਲ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਹਮਾਰੀ ਭੈਣ ਦੀਦੀ ਵਿੱਚ ਮੇਹਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਅਤੇ ਸਬ ਟੀਵੀ 'ਤੇ ਟੀਵੀ, ਬੀਵੀ ਔਰ ਮੈਂ ਵਿੱਚ ਮਾਇਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਸ਼ਿਵਾਂਗੀ ਵਰਮਾ ਦਾ ਜਨਮ 24 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਰਿਆਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ, ਵਸੰਤ ਕੁੰਜ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1994 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਖ਼ਾਨ ਮਾਰਕੀਟ
thumb|ਫੈਬਇੰਡੀਆ ਆਊਟਲੈੱਟ, ਖਾਨ ਮਾਰਕੀਟ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਖਾਨ ਮਾਰਕੀਟ' (ਹਿੰਦੀ:ख़ान बाज़ार, ਉਰਦੂ:خان بازار) ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ 1951 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਖਾਨ ਅਬਦੁਲ ਜੱਬਾਰ ਖਾਨ (ਖਾਨ ਅਬਦੁਲ ਗੱਫਾਰ ਖਾਨ ਦੇ ਭਰਾ) ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਨਾਮਿਤ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗਾ ਪਰਚੂਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। 2010 ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨੂੰ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਫਰਮ Cushman & Wakefield ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ 21 ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੇ, ਕੁਆਲਟੀ ਦੇ ਸ਼ੌਕੀਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਰਚੂਨ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੱਸਿਆ।   ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਇਸਦਾ ਇਹ ਦਰਜਾ ਕਾਇਮ ਹੈ।
ਸਥਾਨ
ਖਾਨ ਮਾਰਕੀਟ, ਇੰਡੀਆ ਗੇਟ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਲਗਭਗ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਕੰਪਲੈਕਸਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ - ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੋਲਫ ਲਿੰਕ, ਲੋਧੀ ਅਸਟੇਟ, ਸ਼ਾਹਜਹਾਨ ਰੋਡ, ਪਾਂਦਰਾ ਰੋਡ, ਰਬਿੰਦਰਾ ਨਗਰ ਅਤੇ ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ ਪਾਰਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਨੌਕਰਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਵਿਅੰਗਕਾਰ ਲੇਖਕ ਖੁਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵਰਗੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਹਰਿਆਲੀ ਜੇਬ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਧੀ ਗਾਰਡਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਨੇੜਤਾ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਆ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ, ਇੰਡੀਆ ਹੈਬੀਟੈਟ ਸੈਂਟਰ, ਵਰਲਡ ਵਾਈਡ ਫੰਡ ਫੌਰ ਨੇਚਰ ਦੇ ਦਫਤਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੀ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles containing non-English-language text ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਪਰਚੂਨ ਬਾਜ਼ਾਰ
ਬੋਰਿਸ ਆਈਖਨਬੌਮ
ਬੋਰਿਸ ਮਿਖਾਈਲਵਿੱਚ ਆਈਖਨਬੌਮ (Борис Михайлович Эйхенбаум; 16 ਅਕਤੂਬਰ 1886 – 2 ਨਵੰਬਰ 1959) ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਸੋਵੀਅਤ ਸਾਹਿਤਕ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਸੀ। ਇਹ ਰੂਸੀ ਰੂਪਵਾਦ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਜੀਵਨ
ਇਸ ਦਾ ਬਚਪਨ ਵੋਰੋਨੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਰਿਆ। 1905 ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਮੁੱਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਿਰੋਵ ਮਿਟਲਰੀ ਮੈਡੀਕਲ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲਗਿਆ। 1906 ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੀਟਰ ਲੇਸਗਫ਼ਤ ਦੇ ਫ੍ਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਜੀਵਵਿਗਿਆਨ ਪੜ੍ਹਨ ਲਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਹ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਵਾਇਲਨ, ਪਿਆਨੋ ਅਤੇ ਗਾਉਣਾ ਸਿੱਖਣ ਲੱਗਿਆ। 1907 ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਕੂਲ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਈ.ਪੀ. ਰਾਪਰੋਫ਼ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲੱਗਿਆ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕ-ਸਾਹਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆ। 1909 ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਸੰਗੀਤ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗਿਆ। ਇਸੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਸਲਾਵਿਕ-ਰੂਸੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਾਲ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਰੋਮਾਂਸ-ਜਰਮੈਨਿਕ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲੱਗਿਆ। 1911 ਵਿੱਚ ਇਹ ਫਿਰ ਤੋਂ ਸਲਾਵਿਕ-ਰੂਸੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। 1912 ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਆਪਣੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਈ। 1913 ਤੋਂ 1914 ਦੇ ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਕਈ ਰਸਾਲੇ ਛਾਪੇ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਬਾਰੇ ਰੀਵਿਊ ਲਿਖੇ। 1914 ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਾਈ. ਜੀ. ਗੁਰੇਵਿੱਚ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਲੱਗਿਆ।
ਸਰਗਰਮ ਉਪਭੋਗਤਾ
ਸਰਗਰਮ ਉਪਭੋਗਤਾ ਇੱਕ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਉਤਪਾਦ ਜਾਂ ਵਸਤੂ ਲਈ ਰੁਝੇਵੇਂ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੀਮਾ (ਰੋਜ਼ਾਨਾ, ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਅਤੇ ਮਾਸਿਕ) ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਜਾਂ ਵਿਜ਼ਟਰਾਂ ਤੋਂ ਸਰਗਰਮ ਇੰਟਰੈਕਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਮਾਪ ਕੇ। ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਦੇ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਪਯੋਗ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੋਸ਼ਲ ਨੈਟਵਰਕਿੰਗ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਔਨਲਾਈਨ ਗੇਮਾਂ, ਜਾਂ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪਸ ਵਿੱਚ, ਵੈਬ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੈਬ ਐਪਸ ਵਿੱਚ, ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੰਟਰਨੈਟ ਬੈਂਕਿੰਗ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਪਭੋਗਤਾ ਵਿਵਹਾਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਡਿਜੀਟਲ ਵਿਵਹਾਰ ਸੰਬੰਧੀ ਸਿਖਲਾਈ, ਪੂਰਵ-ਅਨੁਮਾਨ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤੋਂ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਸਦਾ ਪਰਦੇਦਾਰੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ 'ਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਕਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅੰਤਰਾਲ ਜਾਂ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕਿੰਨੇ ਉਪਭੋਗਤਾ ਉਤਪਾਦ ਜਾਂ ਸੇਵਾ 'ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਇੰਟਰੈਕਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਕੋਈ ਮਿਆਰੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਇਸ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਦਾਤਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨਾ ਸਮੱਸਿਆ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪ੍ਰਦਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਸੰਖਿਆ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਿਖਾਉਣ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ "ਸਰਗਰਮ" ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ। ਫਿਰ ਵੀ ਨੰਬਰ ਇੱਕ ਦਿੱਤੇ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਦੇ ਉਪਭੋਗਤਾ ਇੰਟਰੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਹੈ।
ਇਸ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਦਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੰਥਲੀ ਐਕਟਿਵ ਯੂਜ਼ਰ (MAU) ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵੀਕਲੀ ਐਕਟਿਵ ਯੂਜ਼ਰ (WAU) ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਤੀ ਹਫ਼ਤੇ, ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਵਜੋਂ ਡੇਲੀ ਐਕਟਿਵ ਯੂਜ਼ਰ (DAU) ਅਤੇ ਪੀਕ ਕਨਕਰੰਟ ਯੂਜ਼ਰ (PCU).
ਆਇਰੀਨ ਰੋਮੋਨਾ ਓਬੇਰਾ
right|thumb|250x250px| ਆਇਰੀਨ ਓਬੇਰਾ 2014 ਮਾਸਟਰਜ਼ ਅਥਲੀਟ ਆਫ ਦਿ ਯੀਅਰ ਅਵਾਰਡ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਦੀ ਹੋਈ right|thumb|250x250px| ਆਇਰੀਨ ਓਬੇਰਾ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਚੇਅਰਮੈਨ ਗੈਰੀ ਸਨੇਡਰ ਤੋਂ 2014 ਦੇ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਅਥਲੀਟ ਆਫ ਦਿ ਯੀਅਰ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਆਇਰੀਨ ਰੋਮੋਨਾ ਓਬੇਰਾ (ਜਨਮ 7 ਦਸੰਬਰ, 1933 ਸੈਨ ਬਰਨਾਰਦਿਨੋ ਦੇਸ਼, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ) ਇੱਕ ਅਮੈਰੀਕਨ ਟਰੈਕ ਅਤੇ ਫੀਲਡ ਅਥਲੀਟ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਈਵੈਂਟਸ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਰੱਖਦੀ ਹੈ| ਇਕ ਵਧੇ ਹੋਏ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਕਈ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀਆ ਹਨ | ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਡਬਲਯੂ 70 ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ 4x100 ਮੀਟਰ ਦੀ ਰਿਲੇਅ ਟੀਮ ਹੈ| ਉਸਨੇ ਡਬਲਯੂ 60 ਅਤੇ ਡਬਲਯੂ 75 ਵਿੱਚ 100 ਮੀਟਰ ਅਤੇ ਡਬਲਯੂ 75 ਵਿੱਚ 200 ਮੀਟਰ ਮੌਜੂਦਾ ਅਮਰੀਕੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵੀ ਬਣਾਏ ਹਨ|
ਓਬੇਰਾ ਨੇ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦਾ ਰਾਹ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਪਾਇਆ| ਸ਼ੁਕੀਨ ਯੁੱਗ ਵਿਚ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਐਥਲੀਟ ਕਾਲਜ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਪੈਸਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਇਕ ਮਹਾਨ ਅਥਲੀਟ ਬਣਨ ਲਈ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧਤਾ ਨੂੰ ਪਛਾੜਦੀਆਂ ਹਨ| ਓਬੇਰਾ ਨੇ ਚਿਕੋ ਸਟੇਟ ਕਾਲਜ, ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ, ਸਾਫਟਬਾਲ ਅਤੇ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਖੇਡਦਿਆਂ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ 1957 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਨ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੱਤਰ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੁਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ| ਉਹ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ "ਮੈਂ ਸਾੱਫਟਬਾਲ ਅਭਿਆਸ ਵਿਚ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇਕ ਸਾਥੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਇਕ ਟਰੈਕ ਚੈਂਪੀਅਨ ਹੈ,"| “ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੋਚਿਆ, 'ਜੇ ਉਹ ਚੈਂਪੀਅਨ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਵੀ ਇਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹਾਂ।' ਤੁਸੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਮੈਂ ਥੋੜਾ ਜਿਹੀ ਕਠੋਰ ਸੀ। ” ਓਬੇਰਾ 1958 ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਮੀਟ ਵਿਚ ਭੱਜੀ ਅਤੇ 1959 ਵਿਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਵਿਲਮਾ ਰੁਡੌਲਫ ਦੀ ਪਸੰਦ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਭੱਜੀ | ਉਸਨੇ 1960 ਅਤੇ 1968 ਦੇ ਓਲੰਪਿਕ ਟਰਾਇਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ 35 ਵੇਂ ਜਨਮਦਿਨ ਤੋਂ ਕੁਝ ਕੁ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ, ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ 12.1 ਵਿੱਚ 100 ਮੀਟਰ ਦੌੜੀ |
ਉਸ ਨੂੰ 18 ਜੂਨ, 1962 ਦੇ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਸਪੋਰਟਸ ਇਲਸਟਰੇਟਿਡ ਦੇ "ਫੇਸ ਇਨ ਕ੍ਰਾਡ" ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ|
ਓਬੇਰਾ ਨੇ 1958 ਤੋਂ 1994 ਤੱਕ ਬਰਕਲੇ ਯੂਨੀਫਾਈਡ ਸਕੂਲ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਲਈ ਇੱਕ ਐਜੂਕੇਟਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਬਣਾਇਆ, ਆਖਰਕਾਰ ਬਰਕਲੇ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਸਕੂਲ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਬਣ ਗਈ| ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਬਰਕਲੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਨੇ 1974, 1976 ਅਤੇ 1981–3 ਵਿਚ ਸਟੇਟ ਦੀ ਸਟੇਟ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਟੀਮ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਲੜਕਿਆਂ ਨੇ 1980–1 ਵਿਚ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ|
ਉਹ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਵਿੱਚ ਪਾਇਨੀਅਰ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਸੀ|1974 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰਕੋਇਡੋਸਿਸ ਦੀ ਮਾਰ ਝੱਲਣੀ ਪਈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੇ ਸਾਲ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਮੰਜੇ ਤੇ ਕਢਣਾ ਪਿਆ | ਉਸਨੇ 1975 ਵਿਚ ਟੋਰਾਂਟੋ, ਓਨਟਾਰੀਓ, ਕਨੈਡਾ ਵਿਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਵਿਸ਼ਵ ਮਾਸਟਰ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ| ਉਸਨੇ ਮੀਟ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤਯਾਬੀ ਲਈ ਇੱਕ ਟੀਚੇ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ| ਉਸ ਲਈ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਉਹ ਉਥੇ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤੀ| ਇਹ ਉਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀ ਸੀ|
ਇਹ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ 45 ਉਮਰ ਸਮੂਹ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋਣਾ ਆਮ ਹੋ ਗਿਆ| ਜਦੋਂ ਉਹ ਹਰ ਉਮਰ ਡਵੀਜ਼ਨ ਡਬਲਯੂ 45 ਤੋਂ ਡਬਲਯੂ 70 ਵਿਚ ਦੀ ਲੰਘੀ, ਉਸਨੇ 200 ਮੀਟਰ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ| ਉਸਨੇ 100 ਮੀਟਰ 'ਤੇ ਡਬਲਯੂ 50 ਤੋਂ ਡਬਲਯੂ 65 ਦੇ ਸਮਾਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ| ਅਤੇ 400 ਮੀਟਰ ਤੇ ਡਬਲਯੂ 50 ਤੋਂ ਡਬਲਯੂ| 18 ਜਨਵਰੀ, 2014 ਨੂੰ, ਉਹ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬਰਕਲੇ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਆਲ ਕਾਮਰਸ ਟਰੈਕ ਮੀਟ ਵਿਚ 200 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੌੜ 38.10 ਸਕਿੰਟ ਵਿਚ ਦੌੜ ਕੇ 40 ਸਕਿੰਟ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜਨ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਬਜ਼ੁਰਗ ਔਰਤ ਬਣ ਗਈ|
12 ਜੁਲਾਈ, 2014 ਨੂੰ, ਸਨ ਫ੍ਰੈਨਸਿਸਕੋ ਟਰੈਕ ਅਤੇ ਫੀਲਡ ਕਲੱਬ ਪ੍ਰਾਇਡ ਟਰੈਕ ਅਤੇ ਫ਼ੀਲਡ ਮੀਟ ਹੇਵਰਡ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ, ਓਬੇਰਾ, W80, 80ਮੀਟਰ  ਹਰੜਲਸ  ਅਤੇ 200 ਮੀਟਰ ਹਰੜਲਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਏ | ਇਹ ਅੰਕ ਇਸ ਸਾਲ ਉਸ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਅਤੇ ਸੱਤਵੇਂ ਵਿਸ਼ਵ ਅੰਕ ਸਨ|
2019 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸਪੋਰਟਸ ਇਲਸਟਰੇਟਿਡ ਦੇ "ਫੇਸ ਇਨ ਕ੍ਰਾਊਡ" ਵਿੱਚ ਤੀਸਰੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ 1962 ਵਿੱਚ ਸੀ |
1996 ਵਿੱਚ, ਓਬੇਰਾ ਨੂੰ ਯੂਐਸਏਟੀਐਫ ਦੇ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਹਾੱਲ ਆਫ ਫੇਮ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ|
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1933
ਸ਼ਮੀਮ ਨਾਜ਼ਲੀ
ਸ਼ਮੀਮ ਨਜ਼ਲੀ ( ਪੰਜਾਬੀ,   ), (1940 - 27 ਨਵੰਬਰ, 2010) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬਹਾਰੀਂ ਫਿਰ ਵੀ ਆਈਂ ਗੀ (1969) ਅਤੇ ਬਿਨ ਬਾਦਲ ਬਰਸਾਤ (1975) ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਪਲੇਬੈਕ ਸੰਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਮਾਲਾ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਸੀ। ਉਹ ਲਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਔਰਤ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸੰਧਿਆ ਮਜੂਮਦਾਰ
ਸੰਧਿਆ ਮਜੂਮਦਾਰ, ਜਨਮ ਕਲਕੱਤਾ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਲਈ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਲਈ ਛੇ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚ ਅਤੇ ਇੱਕ ਓ.ਡੀ.ਆਈ. ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ ਹੈ।
ਸ਼ਮੀਮ ਨਾਜ਼ਲੀ
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ
ਸ਼ਮੀਮ ਨਾਜ਼ਲੀ ਦਾ ਜਨਮ 1940 ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਪੰਜਾਬ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫੈਸਲਾਬਾਦ (ਉਦੋਂ ਲਾਇਲਪੁਰ) ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਿਆ। ਨਾਜ਼ਲੀ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਮਾਲਾ ਸੀ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਬਣ ਗਈ। ਨਜ਼ਲੀ ਦਾ ਚਾਚਾ ਮਿਰਜ਼ਾ ਸੁਲਤਾਨ ਬੇਗ ( ਨਿਜ਼ਾਮ ਦੀਨ ) ਇੱਕ ਰੇਡੀਓ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਾਹੌਰ ਵਿਖੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੰਜਾਬੀ ਰੇਡੀਓ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ " ਜਮਹੂਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ " (ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼) ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਨਾਜ਼ਲੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਭੈਣ ਮਾਲਾ, ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਮਾਲਾ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਗਾਇਕ ਵਜੋਂ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸੀਨੀਅਰ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਜੀ.ਏ. ਚਿਸ਼ਤੀ ਕੋਲ ਲੈ ਗਿਆ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਸ਼ਮੀਮ ਦੀ ਮਾਂ ਮਾਸੂ ਬਾਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਾਇਕਾ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਈ। ਉਹ ਸ਼ਾਦੀਸ਼ੁਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਰੁਖਸਾਨਾ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਸ਼ਮਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੌਤ
thumb| ਮਿਆਣੀ ਸਾਹਿਬ ਕਬਰਸਤਾਨ, ਲਾਹੌਰ ਵਿਖੇ ਨਜ਼ਲੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਭੈਣ [[ਮਾਲਾ ਬੇਗਮ ਦੀਆਂ ਕਬਰਾਂ]] ਸ਼ਮੀਮ ਨੂੰ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਅਤੇ ਐਨਜਾਈਨਾ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਨਾਜ਼ਲੀ ਦੀ 27 ਨਵੰਬਰ, 2010 ਨੂੰ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਿਆਣੀ ਸਾਹਿਬ ਕਬਰਿਸਤਾਨ, ਲਾਹੌਰ ਵਿਖੇ ਉਸਦੀ ਭੈਣ ਮਾਲਾ ਦੀ ਕਬਰ ਦੇ ਕੋਲ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਤੀਜੀ ਐਂਗਲੋ-ਮਰਾਠਾ ਲੜਾਈ
ਤੀਜੀ ਐਂਗਲੋ-ਮਰਾਠਾ ਲੜਾਈ (1817–1818) ਐਂਗਲੋ-ਮਰਾਠਾ ਲੜਾਈਆਂ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਅਤੇ ਫ਼ੈਸਲਾਕੁੰਨ ਲੜਾਈ ਸੀ ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਅਤੇ ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲੜੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਗਭਗ ਸਾਰਾ ਭਾਰਤ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਲੜਾਈ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਰਾਠਿਆਂ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਚੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਇੰਨੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ੌਜ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਕੰਪਨੀ ਵੱਲੋਂ ਕਦੇ ਇਕੱਠੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਸੈਨਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਹੇਸਟਿੰਗਜ਼ (ਵਾਰਨ ਹੇਸਟਿੰਗਜ਼,ਨਾਲ ਕੋਈ ਤਾਅਲੁੱਕ ਨਹੀਂ,ਜਿਹੜਾ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਸੀ।) ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਹੇਸਟਿੰਗਜ਼ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਫ਼ੌਜ ਜਨਰਲ ਥੌਮਸ ਹਿਸਲਪ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਕਾਰਵਾਈ ਪਿੰਡਾਰੀਆਂ, ਉੱਪਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਮੱਧ-ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਮਰਾਠਿਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਸੀ।
ਪੇਸ਼ਵਾ ਬਾਜੀ ਰਾਓ II ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਾਗਪੁਰ ਦੇ ਮਾਧੋਜੀ II ਭੋਂਸਲੋ ਅਤੇ ਇੰਦੌਰ ਦੇ ਮਲਹਾਰ ਰਾਓ ਹੋਲਕਰ III ਦੀ ਪੂਰੀ ਮਦਦ ਹਾਸਲ ਸੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਲਾਮਬੰਦ ਹੋਈਆਂ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਕੂਟਨੀਤੀ ਨੇ ਚੌਥੇ ਮਰਾਠਾ ਮੁਖੀ ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਦੌਲਤਰਾਓ ਸ਼ਿੰਦੇ ਨੂੰ ਨਿਰਪੱਖ ਬਣੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਰਾਜ਼ੀ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਰਾਜਸਥਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥੋਂ ਗਵਾ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਗਏ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਖੁੱਸ ਗਈ। ਪੇਸ਼ਵਾ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਖਡਕੀ ਅਤੇ ਕੋਰੇਗਾਓਂ ਵਿਖੇ ਹਾਰ ਗਈਆਂ ਸਨ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਪੇਸ਼ਵਾ ਨੂੰ ਬੰਦੀ ਨੂੰ ਬਣਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਰਿਆਸਤ ਬਿਠੂਰ (ਨੇੜੇ ਕਾਨਪੁਰ) ਵਿਖੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਉਸਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬੰਬਈ ਹਕੂਮਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਸਤਾਰਾ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜੇ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਇਲਾਕੇ ਸ਼ਾਹੀ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਪੁਰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਅੱਗੋਂ 1848 ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬੰਬਈ ਹਕੂਮਤ ਵੱਲੋਂ ਲਾਰਡ ਡਲਹੌਜੀ ਦੀ ਲੈਪਸ ਦੀ ਨੀਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਹਕੂਮਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਭੋਂਸਲੇ ਸੀਤਾਬੁਲਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਹੋਲਕਰ ਮਹੀਦਪੁਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਏ ਸਨ। ਭੋਂਸਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਗਪੁਰ, ਇਸਦੇ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਵਾ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਬੁੰਦੇਲਖੰਡ ਨੂੰ ਵੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਹਕੂਮਤ ਵਿੱੱਚ ਸੌਗਰ ਅਤੇ ਨਰਬੁੱਦਾ ਇਲਾਕੇ ਬਣਾ ਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਹੋਲਕਰ ਅਤੇ ਭੋਂਸਲੋ ਦੀ ਹਾਰ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਨਾਗਪੁਰ ਅਤੇ ਇੰਦੌਰ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸਲਤਨਤ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਸਿੰਦੀਆ ਦੇ ਗਵਾਲੀਅਰ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਵਾ ਦੇ ਝਾਂਸੀ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਹੀ ਰਿਆਸਤਾਂ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਿਹਨਾਂ ਉੱਪਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਚੱਲਦੀ ਸੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਉੱਪਰ ਮੁਹਾਰਤ ਨੂੰ ਖਡਕੀ, ਸੀਤਾਬੁਲਦੀ, ਮਹੀਦਪੁਰ, ਕੋਰੇਗਾਓਂ ਅਤੇ ਸਤਾਰਾ ਦੀਆਂ ਆਸਾਨ ਜਿੱਤਾਂ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮਰਾਠੇ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼
ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਨੀਂਹ 1645 ਵਿੱਚ ਭੋਂਸਲੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਵੱਲੋਂ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਦੇ ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਨੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਬੀਜਾਪੁਰ ਦੀ ਸਲਤਨਤ ਵਿਰੁੱਧ ਬਹੁਤ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ।ਇਸ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਹਿੰਦਵੀ ਸਵਰਾਜ ("ਹਿੰਦੂਆਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਰਾਜ") ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਬਦਨਾਮ ਮੁਸਲਿਮ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਔਰੰਗਜੇਬ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰਾਏਗੜ੍ਹ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਨੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਕ ਆਪਣੇ ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਮੁਗ਼ਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਮਰਾਠਿਆਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਭਾਰਿਆ। ਮਰਾਠਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਅੱਠ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦਾ ਮੰਡਲ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਸ਼ਟ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕਹਿੰਂਦੇ ਸਨ। ਅਸ਼ਟ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੈਂਬਰ ਪੇਸ਼ਵਾ ਜਾਂ  ਮੁੱਖ-ਪ੍ਰਧਾਨ  (ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪੇਸ਼ਵਾ ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਦੀ ਸੱਜੀ ਬਾਂਹ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਅਤੇ ਮਰਾਠਾ ਯੋਧੇ ਮਰਾਠਾ ਚਾਰ-ਪੜਾਵੀ ਹਿੰਦੂ ਜਾਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਵਰਗ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ ਜਦ ਕਿ ਸਾਰੇ ਪੇਸ਼ਵਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ। ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੇਸ਼ਵਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਰਾਜ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਆਗੂ ਬਣ ਗਏ।
ਵਧਦੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤਾਕਤ
18 ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਮਰਾਠੇ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ, ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਬੰਬਈ, ਮਦਰਾਸ ਅਤੇ ਕਲਕੱਤਾ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਵਪਾਰ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ। ਜਦੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਮਰਾਠਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁਰਤਗਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਮਈ 1739 ਵਿੱਚ ਵਸਈ ਵਿਖੇ ਹਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ ਤਾਂ ਇਸਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਅਧਾਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਰਾਠਿਆਂ ਨੂੰ ਬੰਬਈ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਮਰਾਠਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਧੀ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਰਾਜਦੂਤ ਭੇਜਿਆ। ਰਾਜਦੂਤ 12 ਜੁਲਾਈ 1739 ਨੂੰ ਸੰਧੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਮਰਾਠਾ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮੁਫ਼ਤ ਵਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਿਲ ਗਈ। ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਨਿਜ਼ਾਮ ਨੇ ਮਰਾਠਿਆਂ ਖਿਲਾਫ ਜੰਗ ਲਈ ਫ਼ਰਾਸੀਸੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲੈ ਲਈ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਵਿੱਚ, ਪੇਸ਼ਵਾ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਪਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵਲੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਵਧਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਪੇਸ਼ਵਾ ਨੇ ਮਰਾਠਾ ਰਾਜ ਅੰਦਰੂਨੀ ਝਗੜੇ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਮਦਦ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਮਿਸਾਲ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ। ਕੋਈ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮਰਾਠੇ ਨਿਜ਼ਾਮ ਨੂੰ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਹਰਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਿਆਬ ਰਹੇ। 1750-1761 ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਫ਼ਰਾਸੀਸੀ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ 1793 ਤੱਕ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਰਾਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਵਧਾਂਉਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਰਹੇ ਕਿਓਂਕਿ ਪੱਛਮ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਮਰਾਠੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਨ। ਪਰ ਉਹ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮ ਵਾਲੇ ਪਾਸਿਓਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਮਰਾਠਿਆਂ ਦਾ ਸਾਮਰਾਜ ਵਧਦਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਸਿੰਧ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਅਗਾਂਹ ਵਧਦੇ ਗਏ।ਇਸ ਫੈਲ ਰਹੇ ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੋ ਮਰਾਠਾ ਮੁਖੀਆਂ ਸ਼ਿੰਦੇ ਅਤੇ ਹੋਲਕਰ, ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਪੇਸ਼ਵਾ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮੁਖੀ ਆਪਣੀ ਖ਼ੁਦਗ਼ਰਜ਼ੀ ਮੁਤਾਬਕ ਰਾਜ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਰਾਜਪੂਤ, ਜਾਟ ਅਤੇ ਰੋਹਿੱਲਿਆਂ ਜਿਹੇ ਦੂਜੇ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਤੋਂ ਬੇਮੁੱਖ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਮੁਖੀਆਂ ਤੋਂ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ।  ਮਰਾਠਿਆਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ 14 ਜਨਵਰੀ, 1761 ਨੂੰ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਵੱਲੋ ਮਿਲੀ ਹਾਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਰਾਠਾ ਆਗੂਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰੀ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1761 ਅਤੇ 1773 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਾਫ਼ੀ ਇਲਾਕੇ ਵਾਪਸ ਜਿੱਤ ਲਏ।
ਅੰਗਰੇਜ਼-ਮਰਾਠਾ ਸੰਬੰਧ
ਹੋਲਕਰ ਅਤੇ ਸ਼ਿੰਦੇ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਵਾ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਿਵਾਦ ਜਿਹੜਾ ਕਿ 1773 ਵਿੱਚ ਨਰਾਇਣ ਪੇਸ਼ਵਾ ਦੇ ਕਤਲ ਦੇ ਬਾਅਦ ਖ਼ਤਮ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਜਿੱਤਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲਾਭ ਨਾ ਲੈ ਸਕੇ। ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮਰਾਠਾ ਰਾਜ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ। ਮਰਾਠਿਆਂ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਕਾਰਨ ਰਘੂਨਾਥਰਾਓ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ਵਾ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਨਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮਦਦ ਮੰਗੀ ਅਤੇ ਮਾਰਚ 1775 ਵਿੱਚ ਸੂਰਤ ਦੀ ਸੰਧੀ ਉੱਪਰ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਇਸ ਸੰਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਸਨੂੰ ਫ਼ੌਜੀ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲ ਗਈ ਅਤੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਸਾਲਸੇਟ ਦੀਪ ਅਤੇ ਵਸਈ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਦੇਣਾ ਪਿਆ।. ਇਹ ਸੰਧੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਗਈ ਕਿਉਂਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਮਰਾਠਿਆਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਣ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਬੰਬਈ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਨੇ ਇਸ ਸੰਧੀ ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਹੱਦ ਪਾਰ ਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਇਸ ਸੰਧੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਪਹਿਲੀ ਐਂਗਲੋ-ਮਰਾਠਾ ਲੜਾਈ ਹੋਈ। ਇਸ ਜੰਗ ਦਾ ਕੋਈ ਨਤੀਜਾ ਨਾ ਨਿਕਲ ਸਕਿਆ। ਇਹ ਜੰਗ ਸਾਲਬਾਈ ਦੀ ਸੰਧੀ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਮਹਾਦਜੀ ਸ਼ਿੰਦੇ ਨੇ ਕਰਵਾਈ ਸੀ। ਵਾਰਨ ਹੇਸਟਿੰਗਜ਼ ਦੀ ਦੂਰਅੰਦੇਸ਼ੀ ਇਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਵਿਰੋਧੀ ਗਠਜੋੜ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿੰਦੇ, ਭੋਂਸਲੇ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਵਾ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾੜ ਪਾ ਦਿੱਤਾ। ਮਰਾਠੇ ਅਜੇ ਵੀ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸਨ ਜਦੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦਾ ਨਵਾਂ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਚਾਰਲਸ ਕਾਰਨਵਾਲਿਸ 1786 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਆਇਆ। ਸਾਲਬਾਈ ਦੀ ਸੰਧੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸਹਿਕਾਰੀ ਨੀਤੀ ਅਪਣਾਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਰਾਠੇ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਰਹੀ। ਇਸ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਨਾ ਫੜਨਵੀਸ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਗਿਆਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਪੇਸ਼ਵਾ ਸਵਾਏ ਮਾਧਵਰਾਓ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਮੰਤਰੀ ਸੀ। ਇਹ ਸਥਿਤੀ 1800 ਵਿੱਚ ਨਾਨਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਪਿੱਛੋਂ ਬਦਲ ਗਈ। ਤਾਕਤ ਹਥਿਆਉਣ ਲਈ ਹੋਲਕਰ ਅਤੇ ਸ਼ਿੰਦੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਏ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਲਕਰ ਨੇ ਪੇਸ਼ਵਾ ਉੱਪਰ 1801 ਵਿੱਚ ਪੂਨਾ ਵਿਖੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਿੰਦੇ ਪੇਸ਼ਵਾ ਨਾਲ ਸੀ। ਪੇਸ਼ਵਾ ਬਾਜੀ ਰਾਓ-2 ਹਾਰ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ ਪੂਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵਸਈ ਦੀ ਸੰਧੀ ਉੱਪਰ ਹਸਤਾਖਰ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ਵਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਸਹਿਯੋਗੀ ਬਣ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਸੰਧੀ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਭੋਂਸਲੇ ਅਤੇ ਸ਼ਿੰਦੇ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਉਪੱਰ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਪੇਸ਼ਵਾ ਦੇ ਹੱਥਾਂ 'ਚੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਹ 1803 ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਐਂਗਲੋ-ਮਰਾਠਾ ਲੜਾਈ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੀ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਕੋਲੋਂ ਹਾਰ ਗਏ ਅਤੇ ਮਰਾਠਾ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਲਾਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ।
ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ
ਅੰਗਰੇਜ਼ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੀਲਾਂ ਸਾ ਸਫ਼ਰ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ ਆਏ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਭੂਗੋਲ ਸਮਝਿਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਥੋਂ ਦੀਆਂ ਦੇਸੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਉੱਪਰ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਤਕਨੀਕੀ ਪੱਖੋਂ ਭਾਰਤੀਆਂ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅੱਗੇ ਸਨ। ਛਾਬੜਾ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆਂ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਤਕਨੀਕੀ ਪੱਖੋਂ ਨਾ ਵੀ ਅੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਲੜਾਈ ਜਿੱਤ ਲੈਣੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਸੰਗਠਨ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪਹਿਲੀ ਐਂਗਲੋ ਮਰਾਠਾ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਰਨ ਹੇਸਟਿੰਗਜ਼ ਨੇ 1783 ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨਾਲ ਮਰਾਠਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੁਣ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਬਰਕਰਾਰ ਰਹੇਗੀ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ਾ ਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਪੇਸ਼ਵਾ ਦੀ ਪੂਨੇ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸੰਪਰਕ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਨੀਤੀ ਬਣਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਚਾਰਲਸ ਮੈਲੇਟ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਬੰਬਈ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਵਪਾਰੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਨੇ ਦਾ ਪੱਕਾ ਰੈਜਿਡੈਂਟ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਚੰਗਾ ਗਿਆਨ ਸੀ
ਸੰਧਿਆ ਮਜੂਮਦਾਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਏਕਤਾ ਪਾਰਟੀ
ਇਤਿਹਾਸ
ਪਾਰਟੀ ਨੇ 2005 ਅਤੇ 2010 ਦੀਆਂ ਸੰਸਦੀ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਬਾਈਕਾਟ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਅਪ੍ਰੈਲ 2012 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਕਾਬੁਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਜੂਨ 2012 ਵਿੱਚ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅਫਗਾਨ ਨੇਤਾਵਾਂ, ਸਾਬਕਾ ਨੇਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਮਾਂਡਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਯੁੱਧ ਅਪਰਾਧ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਆਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ।
SPA ਨੇ 2004, 2009, ਅਤੇ 2014 ਅਫਗਾਨ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਬਾਈਕਾਟ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਾਰਟੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸੂਬਾਈ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਚੋਣਾਂ ਵਧੇਰੇ ਜਮਹੂਰੀ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਕੰਟਰੋਲ ਜਾਂ ਧਾਂਦਲੀ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਨ। 2013 ਦੀਆਂ ਸੂਬਾਈ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ SPA ਮੈਂਬਰ ਨਹੀਂ ਦੌੜਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਕੁਝ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ 2019 ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਹਮਲੇ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1">
ਤੀਜੀ ਐਂਗਲੋ-ਮਰਾਠਾ ਲੜਾਈ
ਭੂਮਿਕਾ
ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਆਪਣੀਆਂ ਆਪਣਾ ਖੇਤਰ ਵਧਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀਆਂ ਗੁਰੀਲਾ ਯੁੱਧ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਉੱਨਤ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਉਸਦੇ ਆਪਣੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੇ ਯਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨਹੀਣਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅਧੂਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਮਰਾਠਾਂ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਜਾਸੂਸੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕਮੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਕੱਚੇ ਸਨ। ਮਰਾਠਿਆਂ ਦਾ ਤੋਪਖਾਨਾ ਵੀਸਮੇਂ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਵੀ ਆਪ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਹਥਿਆਰ ਬਾਹਰੋਂ ਆਉਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੇ ਸਨ। ਬਾਹਰੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬੰਦੂਕਾਂ ਦੇ ਸੌਦੇ ਲਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਅਫ਼ਸਰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸਨ ਅਤੇ ਮਰਾਠਿਆਂ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਬੰਦੇ ਇਹਨਾਂ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਫ਼ੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਦੇ ਵੀ ਉੱਥੋਂ ਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ; ਜਦੋਂ ਫ਼ੌਜ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਜਾਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਇੱਕਦਮ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਨਦੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਜਾਂ ਪੁਲ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉੱਥੇ ਉਲਝ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਮਿਲਦਾ ਸੀ ਜਿਸਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਫ਼ੌਜ ਮਾਰੀ ਗਈ।
ਕੰਚਨ ਪਰਵਾ ਦੇਵੀ
ਉਸਨੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਉਣ ਅਤੇ ਇਕਮੁੱਠਤਾ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਔਰਤ ਹਾਕਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਛੋਟ ਦੀ ਰਸਮ
ਛੋਟ ਦੀ ਰਸਮ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਬਰਾਤ ਤੁਰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਲਾੜੇ ਦਾ ਪਿਤਾ ਪੈਸੇ ਸੁੱਟਦਾ ਹੈ,ਇਸ ਨੂੰ ਛੋਟ ਕਰਨੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਪੈਸਿਆਂ ਨੂੰ ਬੱਚੇ ਭੱਜ- ਭੱਜ ਕੇ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ।ਲਾੜੇ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਪੈਸਿਆਂ ਵਾਲੀ ਗੁਥਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਜਿਹੜੀ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਗੁਥਲੀ ਵਿੱਚ ਭਾਨ ਭਨਾ ਕੇ ਪਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਇਹ ਰਸਮ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਸਮ ਹੈ।ਇਹ ਰਸਮ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,ਜਦੋਂ ਲੜਕੀ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਉਸ ਦੀ ਡੋਲੀ ਤੁਰਦੀ ਹੈ।ਲਾੜੇ ਦਾ ਪਿਤਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਡੋਲੀ ਉੱਤੋਂ ਪੈਸੇ ਸੁੱਟ ਕੇ ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ੀ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਜਿਹੜੇ ਪੈਸੇ ਲਾੜੇ ਦਾ ਪਿਤਾ ਡੋਲੀ ਉੱਤੋਂ ਦੀ ਸੁੱਟਦਾ ਹੈ,ਉਹ ਪੈਸੇ ਭਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਇਸ ਸਮੇਂ ਲਾੜੇ ਤੇ ਲਾੜੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,ਇਸ ਲਈ ਲਾੜੇ ਵਾਲਾ ਪੱਖ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਕੇ ਲੈ ਜਾਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਡੋਲੀ ਉੱਤੋਂ ਪੈਸੇ ਵਾਰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
ਆਈਸੀਸੀ ਟੀ20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ
ਆਈਸੀਸੀ ਟੀ20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ (ਪਹਿਲਾਂ ਆਈਸੀਸੀ ਵਿਸ਼ਵ ਟਵੰਟੀ20 ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ) ਟੀ-20 ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਦੀ ਗਵਰਨਿੰਗ ਬਾਡੀ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੌਂਸਲ (ICC) ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਇਸ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ 16 ਟੀਮਾਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸਮਾਂ ਸੀਮਾ 'ਤੇ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਦੀਆਂ ਸਿਖਰਲੀਆਂ ਦਸ ਟੀਮਾਂ ਅਤੇ T20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਛੇ ਹੋਰ ਟੀਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਸਮਾਗਮ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਰ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਈ 2016 ਵਿੱਚ, ਆਈਸੀਸੀ ਨੇ 2018 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਸੰਭਾਵਿਤ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਸੀ, ਪਰ ਆਈਸੀਸੀ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2017 ਆਈਸੀਸੀ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫੀ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ 'ਤੇ 2018 ਦੇ ਸੰਸਕਰਣ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦਾ 2020 ਐਡੀਸ਼ਨ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ 2020 ਵਿੱਚ ਹੋਣਾ ਸੀ ਪਰ ਕੋਵਿਡ -19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਨੂੰ 2021 ਤੱਕ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ (ਯੂਏਈ) ਅਤੇ ਓਮਾਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਪਿਛਲੀ (2016) ਦੁਹਰਾਅ ਦੇ 5 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
ਹੁਣ ਤੱਕ ਅੱਠ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਖੇਡੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਵੈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਨੇ ਕਈ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ, ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਦੋ-ਦੋ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤੇ ਹਨ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ 2007 ਵਿਸ਼ਵ ਟਵੰਟੀ20, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੇ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਜੋਹਾਨਸਬਰਗ ਦੇ ਵਾਂਡਰਰਜ਼ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਸੀ। 2009 ਦਾ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਉਪ ਜੇਤੂ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੁਆਰਾ ਜਿੱਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਲਾਰਡਸ ਵਿੱਚ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਸੀ। ਤੀਜਾ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ 2010 ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇੰਗਲੈਂਡ ਨੇ ਬਾਰਬਾਡੋਸ ਵਿੱਚ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ, ਜੋ ਕੇਨਸਿੰਗਟਨ ਓਵਲ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ, ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਜਿੱਤਿਆ। ਚੌਥਾ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ, 2012 ਵਿਸ਼ਵ ਟਵੰਟੀ20, ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਚ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਖੇਡੇ ਗਏ ਸਨ। ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਨੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਜਿੱਤਿਆ, 2004 ਦੀ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਜਿੱਤਿਆ। ਪੰਜਵਾਂ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ, 2014 ਆਈਸੀਸੀ ਵਿਸ਼ਵ ਟਵੰਟੀ20, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ, ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਤਿੰਨ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਟੀਮ ਸੀ। ਛੇਵਾਂ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ, 2016 ਆਈਸੀਸੀ ਵਿਸ਼ਵ ਟਵੰਟੀ20, ਭਾਰਤ ਦੁਆਰਾ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਸੱਤਵਾਂ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ, 2021 ਆਈਸੀਸੀ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਟੀ20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ, ਯੂਏਈ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਨੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।
ਟੀ-20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ 'ਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ 2022 ਦੇ ਫਾਈਨਲ 'ਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਦੂਜਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਸੀਮਤ ਓਵਰਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ (ਟੀ-20 ਅਤੇ 50 ਓਵਰ) ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਆਯੋਜਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਪੁਰਸ਼ ਟੀਮ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2 ਵਿਸ਼ਵ ਟੀ-20 ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਦੂਜੀ ਟੀਮ ਹੈ।
ਘਰੇਲੂ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ
ਪਹਿਲੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਟੀ-20 ਮੈਚ 13 ਜੂਨ 2003 ਨੂੰ ਟਵੰਟੀ20 ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਕਾਉਂਟੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਖੇਡੇ ਗਏ ਸਨ। ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਟਵੰਟੀ20 ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੀਜ਼ਨ ਇੱਕ ਸਾਪੇਖਿਕ ਸਫ਼ਲ ਰਿਹਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰੀ ਲਾਇਨਜ਼ ਨੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਵਾਰਵਿਕਸ਼ਾਇਰ ਬੀਅਰਜ਼ ਨੂੰ 9 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾ ਕੇ ਖ਼ਿਤਾਬ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਮਿਡਲਸੈਕਸ ਅਤੇ ਸਰੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 15 ਜੁਲਾਈ 2004 ਨੂੰ ਲਾਰਡਸ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਪਹਿਲੇ ਟੀ-20 ਮੈਚ ਨੇ 27,509 ਦੀ ਭੀੜ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ 1953 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਫਾਈਨਲ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਾਉਂਟੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਸੀ।
ਹੋਰ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਬੋਰਡਾਂ ਦੁਆਰਾ ਟਵੰਟੀ20 ਮੈਚਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਫਾਰਮੈਟ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਅਚਾਨਕ ਭੀੜ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ, ਨਵੇਂ ਘਰੇਲੂ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਫੈਸਲ ਬੈਂਕ ਟੀ-20 ਕੱਪ ਅਤੇ ਸਟੈਨਫੋਰਡ 20/20 ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ, ਅਤੇ ਫਾਰਮੈਟ ਵਿੱਚ ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਦੇ ਨਾਲ ਵਧੀ।
ਵੈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼ ਦੀਆਂ ਖੇਤਰੀ ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਸਟੈਨਫੋਰਡ 20/20 ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਵੈਂਟ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਏ ਗਏ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਐਲਨ ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਦੁਆਰਾ ਵਿੱਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਰਥਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ US$28,000,000 ਫੰਡਿੰਗ ਪੈਸੇ ਦਿੱਤੇ, ਜੋ ਉਸਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੋਂਜ਼ੀ ਸਕੀਮ ਦਾ ਫਲ ਸੀ। ਇਹ ਇਰਾਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਸਾਲਾਨਾ ਸਮਾਗਮ ਹੋਵੇਗਾ। ਗੁਆਨਾ ਨੇ ਉਦਘਾਟਨੀ ਈਵੈਂਟ ਜਿੱਤਿਆ, ਤ੍ਰਿਨੀਦਾਦ ਅਤੇ ਟੋਬੈਗੋ ਨੂੰ 5 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾ ਕੇ, ਇਨਾਮੀ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ US$1,000,000 ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ। ਇੱਕ ਸਪਿਨ-ਆਫ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ, ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਸੁਪਰ ਸੀਰੀਜ਼, ਅਕਤੂਬਰ 2008 ਵਿੱਚ ਮਿਡਲਸੈਕਸ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਨੀਦਾਦ ਅਤੇ ਟੋਬੈਗੋ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਅਤੇ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਟਵੰਟੀ-20 ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਜੇਤੂ, ਅਤੇ ਵੈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇੱਕ ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਸੁਪਰਸਟਾਰ ਟੀਮ ਵਿਚਕਾਰ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਤ੍ਰਿਨੀਦਾਦ ਅਤੇ ਟੋਬੈਗੋ ਨੇ US$280,000 ਇਨਾਮੀ ਰਾਸ਼ੀ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਜਿੱਤਿਆ।  1 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ, ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਸੁਪਰਸਟਾਰਜ਼ ਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਨਾਲ ਖੇਡਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਮੈਚ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਜੇਤੂ ਨੇ ਹਰੇਕ ਮੈਚ ਵਿੱਚ US$20,000,000 ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਟੀ-20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ
17 ਫਰਵਰੀ 2005 ਨੂੰ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੇ ਆਕਲੈਂਡ ਦੇ ਈਡਨ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਖੇਡੇ ਗਏ ਪਹਿਲੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪੂਰੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀ-20 ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। ਇਹ ਖੇਡ ਹਲਕੇ-ਫੁਲਕੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਖੇਡੀ ਗਈ ਸੀ - ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੀ ਕਿੱਟ ਵਾਂਗ ਹੀ ਨਿਕਲੀਆਂ ਸਨ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀ ਟੀਮ ਬੇਜ ਬ੍ਰਿਗੇਡ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਨੀ ਗਈ ਕਿੱਟ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਕਾਪੀ ਹੈ। ਬੇਜ ਬ੍ਰਿਗੇਡ ਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ, ਕੁਝ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੁੱਛਾਂ/ਦਾੜ੍ਹੀਆਂ ਅਤੇ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਸਟਾਈਲ ਨੂੰ "ਬੈਸਟ ਰੈਟਰੋ ਲੁੱਕ" ਲਈ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਖੇਡਿਆ। ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮੈਚ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਨਤੀਜਾ ਨਿੳੂਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀ ਪਾਰੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ, ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਨੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲਿਆ - ਗਲੇਨ ਮੈਕਗ੍ਰਾ ਨੇ ਮਜ਼ਾਕ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ 1981 ਵਨਡੇ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰੇਵਰ ਚੈਪਲ ਅੰਡਰਆਰਮ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਖੇਡਿਆ, ਅਤੇ ਬਿਲੀ ਬਾਉਡਨ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਮਖੌਲੀ ਲਾਲ ਕਾਰਡ ਦਿਖਾਇਆ (ਲਾਲ ਕਾਰਡ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ)।
16 ਟੀਮਾਂ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ
2012 ਐਡੀਸ਼ਨ ਨੂੰ 16 ਟੀਮ ਫਾਰਮੈਟ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਇਆ ਜਾਣਾ ਸੀ ਪਰ ਇਸਨੂੰ 12 ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ 2014 ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ 16 ਟੀਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਦਸ ਪੂਰੇ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਛੇ ਐਸੋਸੀਏਟ ਮੈਂਬਰ ਸਨ ਜੋ 2013 ਆਈਸੀਸੀ ਵਿਸ਼ਵ ਟੀ-20 ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ ਦੁਆਰਾ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ 8 ਅਕਤੂਬਰ 2012 ਨੂੰ ਆਈਸੀਸੀ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ T20I ਟੀਮ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਪੂਰੀ ਮੈਂਬਰ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਸੁਪਰ 10 ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਬਾਕੀ ਅੱਠ ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਗਰੁੱਪ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਟੀਮਾਂ ਸੁਪਰ 10 ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆਂ। ਤਿੰਨ ਨਵੀਆਂ ਟੀਮਾਂ (ਨੇਪਾਲ, ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਅਤੇ ਯੂਏਈ) ਨੇ ਇਸ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਅਵਧ ਰਿਆਸਤ
ਅਵਧ ਰਿਆਸਤ "ਪਾਸੀ ਰਾਜੇਆ" ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਹੈ।ਅਵਧ ਗਾਜੇਟੀਯਰ ਚਾ ਦਰਜ ਹੈ।(ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਅਵਧ''') ਵਿੱਚ ਅਵਧ ਖੇਤਰ 1732 ਤੋਂ 1858 ਤੱਕ ਇੱਕ ਰਿਆਸਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਰਿਆਸਤ ਦਾ ਨਾਂ ਅਯੋਧਿਆ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਆਈਸੀਸੀ ਟੀ20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ
16 ਟੀਮਾਂ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ
ਜੁਲਾਈ 2020 ਵਿੱਚ, ਆਈਸੀਸੀ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ 2020 ਅਤੇ 2021 ਦੋਵੇਂ ਐਡੀਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, 2020 ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ (ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੁਆਰਾ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਸੀ) ਨੂੰ ਨਵੰਬਰ 2021 ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ 2021 ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ (ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੁਆਰਾ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਸੀ) ਨੂੰ ਅਕਤੂਬਰ 2022 ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਲਟ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ 2021 ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ 2022 ਵਿੱਚ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰੇਗਾ। 2021 ਦਾ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਓਮਾਨ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਵਿੱਚ ਖੇਡੇ ਗਏ ਮੈਚਾਂ ਦੇ ਨਾਲ 17 ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ 14 ਨਵੰਬਰ 2021 ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ।
ਅਵਧ ਰਿਆਸਤ
ਅਵਧ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਫੈ਼ਜ਼ਾਬਾਦ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਏਜੰਟ (ਜਾਂ "ਨਿਵਾਸੀ") ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਅਵਧ ਦੇ ਨਵਾਬ ਨੇ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਨਿਵਾਸ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ।
ਆਈਸੀਸੀ ਟੀ20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ
20 ਟੀਮਾਂ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ
2024 ਟੀ-20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਕਰਨਗੇ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੋਵੇਗਾ ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਟੇਡੀਅਮ ਜਾਂ ਤਾਂ ਨਵੇਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ ਜਾਂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। 2026 ਦਾ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿ-ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, 2028 ਦੇ ਸੰਸਕਰਣ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ, ਨਾਲ ਹੀ 2030 ਦੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਇੰਗਲੈਂਡ, ਵੇਲਜ਼, ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਅਤੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹੋਣਗੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕ੍ਰਿਕਟ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀ20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ
ਅਵਧ ਰਿਆਸਤ
1858 ਵਿੱਚ ਅਵਧ ਨੇ ਦੂਜੇ ਭਾਰਤੀ ਰਿਆਸਤਾਂ ਨਾਲ ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗ਼ਾਵਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। 1859 ਤੱਕ ਬਾਗ਼ੀਆਂ ਲੜਾਈ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਸੀ।
ਲੈਪਸ ਦੀ ਨੀਤੀ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਨੇ ਅਵਧ ਰਿਆਸਤ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਰਿਆਸਤ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਪਰਾਂਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ।
ਅਹਿੰਸਾ ਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਿਵਸ
ਜਨਵਰੀ 2004 ਵਿੱਚ, ਈਰਾਨ ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਸ਼ਿਰੀਨ ਏਬਾਦੀ ਨੇ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਸੋਸ਼ਲ ਫੋਰਮ ਨੂੰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਪੈਰਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਅਧਿਆਪਕ ਕੋਲੋਂ ਅਹਿੰਸਾ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਿਵਸ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਕੁਝ ਆਗੂਆਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ("ਅਹਿੰਸਾ ਫਾਈਂੜਜ ਟੀਨ ਵਾਇਸ," ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਫ, ਕਲਕੱਤਾ) ਅਤੇ ਆਖਰ  ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਪਾਦਰੀ ਡੇਸਮੰਡ ਟੂਟੂ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਜਨਵਰੀ 2007 'ਚ ਦਿੱਲੀ' ਚ ਇੱਕ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਕਾਨਫਰੰਸ ਮਤਾ ਰੱਖ ਕੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। thumb|Non-Violence-Skulptur from Carl Fredrik Reuterswärd in Malmö, [[ਸਵੀਡਨ|Sweden]] 15 ਜੂਨ 2007 ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮਹਾਸਭਾ ਵਿੱਚ 2 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਹਿੰਸਾ ਦਿਨ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਤਦਾਨ ਹੋਇਆ।   ਮਹਾਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਮੈਬਰਾਂ ਨੇ 2 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਇਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ  " ਉਚਿਤ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ  ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਅਹਿੰਸਾ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਵੰਡਣ" ਦਾ ਨਿਰਣਾ ਲਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ
ਐਮਾ ਰੌਬਰਟਸ (ਲੇਖਕ)
ਐਮਾ ਰੌਬਰਟਸ (27 ਮਾਰਚ 1791 – 17 ਸਤੰਬਰ 1840), ਜਿਸਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਮਿਸ ਐਮਾ ਰੌਬਰਟਸ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਯਾਤਰਾ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕਵੀ ਸੀ ਜੋ ਭਾਰਤ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਵਿਲੀਅਮ ਜੇਰਡਨ ਉਸਨੂੰ "ਬੇਲਜ਼ ਲੈਟਰਸ ਦੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਸਫਲ ਕਾਸ਼ਤਕਾਰ" ਮੰਨਦਾ ਸੀ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਐਮਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਬਾਥ ਲੈ ਗਈ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦਾ ਸਾਹਿਤਕ ਦਿਖਾਵਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਐਮਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕੁਝ ਸਿੱਖਿਆ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਅਰਾਬੇਲਾ ਰੌਡਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਥੀਏਟਰ ਲਈ ਇੱਕ ਖਾਸ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਇੱਕ ਰੁਝੇਵੇਂ ਵਾਲੀ ਅਧਿਆਪਕਾ ਸੀ। ਮੈਰੀ ਰਸਲ ਮਿਟਫੋਰਡ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਵੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ "ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕਲਾ" ਦੇ ਨਾਲ। ਇਹ ਰੌਬਰਟਸ ਨੂੰ ਕਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੈਰੋਲੀਨ ਪੋਂਸਨਬੀ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲੇਡੀ ਕੈਰੋਲੀਨ ਲੈਂਬ ; ਅੰਨਾ ਮਾਰੀਆ ਫੀਲਡਿੰਗ, ਜੋ ਐਸਸੀ ਹਾਲ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ; ਅਤੇ ਰੋਜ਼ੀਨਾ ਡੋਇਲ ਵ੍ਹੀਲਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਐਡਵਰਡ ਬੁੱਲਵਰ-ਲਿਟਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ੀਨਾ ਬੁਲਵਰ ਲਿਟਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਕਈ ਨਾਵਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ। ਹਾਂਸ ਪਲੇਸ ਬੋਰਡਿੰਗ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ, ਰੌਬਰਟਸ ਲੈਟੀਆ ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ (ਲੈਂਡਨ) ਮੈਕਲੀਨ ਦੀ ਇੱਕ ਰੂਮਮੇਟ ਸੀ, ਕਵੀ "LEL" ਜਿਸਦੀ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਯਾਦ ਲਿਖੀ ਸੀ।
ਐਮਾ ਰੌਬਰਟਸ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਮਕਾਲੀ ਜੇਨ ਰੌਬਰਟਸ ਨਾਲ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਪੱਤਰ ਵਿਹਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1840
ਫਰਮਾਨ ਫਤਿਹਪੁਰੀ
ਫਰਮਾਨ ਫਤਿਹਪੁਰੀ (ਉਰਦੂ: فرمان فتح پوری) (ਜਨਮ ਸਈਅਦ ਦਿਲਦਾਰ ਅਲੀ (ਉਰਦੂ: سید دلدار علی), 26 ਜਨਵਰੀ 1926 – 3 ਅਗਸਤ 2013) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਖੋਜਕਾਰ, ਲੇਖਕ, ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ।
ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ
ਗ਼ਾਲਿਬ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਵਾਰਤਕ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ 'ਤੇ ਫਰਮਾਨ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਗ਼ਾਲਿਬ ਅਤੇ ਅੱਲਾਮਾ ਇਕਬਾਲ ਦੀ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰੀ ਉੱਤੇ 60 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਦੇ ਲੇਖਕ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ, ਆਲੋਚਨਾ ਅਤੇ ਜੀਵਨੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਮੌਤ
3 ਅਗਸਤ 2013 (24 ਰਮਜ਼ਾਨ) ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ 4 ਅਗਸਤ 2013 ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕਰਾਚੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕਬਰਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1926 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2013
ਹੀਮਸ
ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਉਹ ਬੇਲੇਰੋਸ, ਕੁਈਨਜ਼, ਨਿਉਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ 2003 ਵਿੱਚ ਸਟੂਈਵੇਸੈਂਟ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ 11 ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਹਮਲੇ, ਦੋ ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਿਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦਾ ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ। ਸੂਰੀ ਨੇ ਫਿਰ ਵੇਸਲੀਅਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਵੇਸਲੀਅਨ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੂਰੀ ਵਾਪਸ ਨਿਉਯਾਰਕ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਦਾਸ ਨਸਲਵਾਦੀ ਨਾਲ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤਕ ਵਿੱਤੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ.
ਕੈਰੀਅਰ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਦਾਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੂਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਮਿਸ਼ਰਣ- ਨਹਿਰੂ ਜੈਕਟ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਵਾਟਰ ਕਿੰਗਡਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ। 2012 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦਾਸ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੂਰੀ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਐਲਬਮ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁੰਬਈ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2014 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਟਾਮਿਨ ਵਾਟਰ ਲਈ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਲਈ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ।
ਟਵਿੱਟਰ
ਸੂਰੀ ਨੇ ਟਵਿੱਟਰ ' ਤੇ ਆਪਣੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਲਈ ਵੀ ਧਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਓਸਾਮਾ ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੂਰੀ ਨੇ ਨਸਲੀ ਟਵੀਟ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਰੀਟਵੀਟ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜੈਨੋਫੋਬੀਆ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮੋਫੋਬੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਚਲਨ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ। ਜਨਵਰੀ 2011 ਵਿਚ, ਰੋਲਿੰਗ ਸਟੋਨ ਰਸਾਲੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ 50 ਚੋਟੀ ਦੇ ਟਵੀਟਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸੂਰੀ # 11 ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਮੂਲ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1985 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਅਨੂ ਅਗਰਵਾਲ (ਇੰਜੀਨੀਅਰ)
ਅਨੁਰਾਧਾ ਮੂਰਤੀ (ਅਨੂ) ਅਗਰਵਾਲ {ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਨਾਮ: Anuradha Murthy (Anu) Agarwal} ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਹੈ ਜੋ ਫੋਟੋਨਿਕ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਸਰਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹੈ। ਉਹ MIT ਦੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਫੋਟੋਨਿਕਸ ਸੈਂਟਰ ਅਤੇ ਮੈਟੀਰੀਅਲ ਰਿਸਰਚ ਲੈਬਾਰਟਰੀ ਦੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਮਟੀਰੀਅਲ ਰਿਸਰਚ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ (MIT) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖੋਜ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ।
ਅਨੁਰਾਧਾ ਅਗਰਵਾਲ (ਮੈਂਬਰ, ਆਈ.ਈ.ਈ.ਈ.) ਨੇ 1994 ਵਿੱਚ ਬੋਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬੋਸਟਨ, ਐਮ.ਏ., ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਉੱਥੇ ਉਸਨੇ ਸਿਲੀਕਾਨ ਵਿੱਚ ਬਿੰਦੂ ਨੁਕਸ ਦੇ ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਸਥਾਨਿਕ ਹੱਦ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ। ਉਹ 1994 ਤੋਂ ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਖੋਜ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ, ਕਲੇਰੇਂਡਨ ਫੋਟੋਨਿਕਸ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਛੋਟੇ (2001-2004) ਕਾਰਜਕਾਲ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਆਪਟੀਕਲ ਫਿਲਟਰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।
ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ
ਅਗਰਵਾਲ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਹੈ; ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਇੱਕ ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸਨ। ਉਸਨੇ 1994 ਵਿੱਚ ਬੋਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੇਟ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਅੱਗੇ, ਉਹ ਐਮ.ਆਈ.ਟੀ. ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੋਸਟ-ਡਾਕਟੋਰਲ ਖੋਜਕਾਰ ਬਣ ਗਈ, ਉੱਥੇ ਲਿਓਨਲ ਕਿਮਰਲਿੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅਪਵਾਦ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਹੀ। 2001 ਤੋਂ 2004 ਤੱਕ ਕਲਾਰੇਂਡਨ ਫੋਟੋਨਿਕਸ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ)
thumb|ਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ (ਜਨਮ 18 ਦਸੰਬਰ 1991) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੀ ਚੋਟੀ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦਾ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਜੋ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਸੱਜੀ ਬਾਂਹ ਦੀ ਮੱਧਮ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮਨਦੀਪ ਫਰਾਂਸ ,ਉੱਤਰੀ ਜ਼ੋਨ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਲਈ ਵੀ ਖੇਡ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਉਹ 2010 ਆਈਸੀਸੀ ਅੰਡਰ-19 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਅੰਡਰ-19 ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦਾ ਉਪ-ਕਪਤਾਨ ਸੀ।
18 ਜੁਲਾਈ 2012 ਨੂੰ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਤੰਬਰ 2012 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਖੇਡੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਟੀ-20 ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ 30 ਸੰਭਾਵਿਤ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ 15 ਮੈਂਬਰੀ ਟੀਮ 'ਚ ਨਹੀਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਸਨੇ 18 ਜੂਨ 2016 ਨੂੰ ਹਰਾਰੇ ਸਪੋਰਟਸ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਆਪਣਾ ਟੀ-ਟਵੰਟੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ (T20I) ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ।
ਘਰੇਲੂ ਕਰੀਅਰ
ਮਨਦੀਪ ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਅਤੇ ਵਿਜੇ ਹਜ਼ਾਰੇ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਅਤੇ ਜ਼ੋਨਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਜ਼ੋਨ ਲਈ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।
ਆਈਪੀਐਲ ਦੇ 2012 ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਮਨਦੀਪ ਨੇ 16 ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 432 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਅਰਧ-ਸੈਂਕੜੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਅਤੇ ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਖਿਡਾਰੀ ਵਜੋਂ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦਾ ਅੰਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ "ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦਾ ਰਾਈਜ਼ਿੰਗ ਸਟਾਰ ਅਵਾਰਡ" ਦਾ ਜੇਤੂ ਵੀ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।
ਉਹ 2015 ਵਿਜੇ ਹਜ਼ਾਰੇ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣਿਆ। ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਫਾਰਮ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦੇ 2015 ਦੌਰੇ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਜਨਵਰੀ 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ 2018 ਦੀ ਆਈਪੀਐਲ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼ ਬੰਗਲੌਰ ਦੁਆਰਾ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 2019 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਦੁਆਰਾ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਪਤ ਹੋਏ IPL 2020 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ IPL 2021 ਲਈ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਰਵਰੀ 2022 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ 2022 ਦੇ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਕੈਪੀਟਲਸ ਦੁਆਰਾ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜਿੰਦਗੀ
ਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਕੋਚ ਸਨ। ਉਹ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੀ ਅਭਿਲਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ 2016 ਵਿੱਚ ਜਗਦੀਪ ਜਸਵਾਲ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 16 ਜਨਵਰੀ 2021 ਨੂੰ ਹੋਇਆ।
ਕਾਰਵਾਂ
ਕਾਰਵਾਂ (ਪਰਸ਼ੀਅਨ: کاروان) ਪਰਸ਼ੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਵਪਾਰ ਮੁਹਿੰਮ ਉੱਤੇ, ਇਕੱਠੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋਕ ਇੱਕ ਗਰੁੱਪ ਜਾਂ ਕਾਫ਼ਲੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮਾਰੂਥਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਮੁਹ ਆਪਣੇ ਵਾਹਨਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਊਂਟ,ਘੋੜੇ,ਖਚਰ,ਆਦਿ ਅਤੇ ਸਾਜੋ ਅਮਨ ਸਮੇਤ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਸਨ. ਆਪਸੀ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਵਾਹਨਾ ਰਾਹੀਂ ਲੰਬੀ ਯਾਤਰਾ ਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਰੂਥਲਾਂ ਅਤੇ ਰੇਸ਼ਮ ਰੋਡ, ਤੇ ਲੋਕ ਵਪਾਰ ਲਈ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਡਾਕੂਆਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਕਾਫਲਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰੂਥਲ
ਅਕਬਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਗਲਾਂ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਨੀਤੀ
ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ, ਜੋ ਕਿ ਪਾਣੀਪਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲੜਾਈ 1526 ਵਿੱਚ ਇਬਰਾਹਿਮ ਲੋਧੀ ਦੀ ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੀ ਵਿਸਤਾਰਵਾਦੀ ਨੀਤੀ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਸਾਸ਼ਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕੁਲੀਨਤਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਅੰਤਰ-ਜਾਤੀ ਸ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਲਬਰੇਜ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਤੁਰਕ, ਅਫਗਾਨ, ਉਜ਼ਬੇਗ, ਹਿੰਦੂ ਰਾਜਪੂਤ ਅਤੇ ਖੱਤਰੀ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਮੁਗਲ ਸ਼ਾਸਕ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਨੀਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਰਹੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ। ਬਾਬਰ ਅਤੇ ਹੁਮਾਯੂੰ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਸਨ-ਕਾਲ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਵਿਦਰੋਹ ਦੇ ਦਮਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਲੜਾਈਆਂ ਅਤੇ ਜਿੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਨੀਤੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਲਗਾ ਸਕੇ। ਇਹ ਅਕਬਰ (ਜਿਸ ਨੇ ਦੀਨ-ਏ-ਇਲਾਹੀ ਨਾਮਕ ਸਮਕਾਲੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ) ਜਿਸ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਮੁਗਲਾਂ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਨੀਤੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਦੇ ਮੁਗਲਾਂ ਨੇ ਅਕਬਰ ਦਾ ਮਾਰਗ-ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਪਰ ਉਸਦੀ ਨੀਤੀ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਈ ਵਾਰ ਬੇਰੋਕ ਕਰ ਗਏ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ  ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ  ਦੌਰਾਨ ਅਕਬਰ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ "ਦੈਵੀ ਧਰਮ" ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਨ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। thumb| ਮੁਗਲ ਲਘੂ ਚਿੱਤਰ:- [[ਅਬੁਲ ਫ਼ਜ਼ਲ|ਅਬੂ-ਉਲ-ਫ਼ਜ਼ਲ, ਦੀਨ-ਏ-ਇਲਾਹੀ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਅਨੁਯਾਈਅਕਬਰ ਨੂੰ ਅਕਬਰਨਾਮਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ।]] left|thumb| ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ( [[ਮੀਆਂ ਮੀਰ ਅਤੇ ਮੁੱਲਾ ਸ਼ਾਹ ਬਦਖਸ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ), ਸੀ.ਏ. 1635]]
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੱਧਕਾਲੀ ਭਾਰਤ
ਇਉਗਨੇਸਨ ਲਿੰਗਡੋਹ
ਇਉਗਨੇਸਨ ਲਿੰਗਡੋਹ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: Eugeneson Lyngdoh; ਜਨਮ 10 ਸਤੰਬਰ 1986, ਸ਼ਿਲਾਂਗ, ਮੇਘਾਲਿਆ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫੁੱਟਬਾਲਰ ਹੈ ਜੋ ਇੰਡੀਅਨ ਸੁਪਰ ਲੀਗ ਕਲੱਬ, ਬੰਗਲੁਰੂ ਐਫਸੀ ਦੇ ਮਿਡਫੀਲਡਰ ਵਜੋਂ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਲਾਜੋਂਗ
ਲਿੰਗਡੋਹ ਨੇ ਰੰਗਦਾਜੀਡ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਤੋਂ ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਲਾਜੋਂਗ ਲਈ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਰ-ਹਿਮਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕਪਤਾਨ ਸੀ। ਉਹ 2011-12 ਦੀ ਆਈ-ਲੀਗ ਦੇ 4 ਵਾਰ ਸਕੋਰ ਦੌਰਾਨ ਲਾਜੋਂਗ ਲਈ ਚੋਟੀ ਦੇ ਸਕੋਰਰ ਵਜੋਂ ਖਤਮ ਹੋਏਗਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ 2012-13 ਦੇ ਆਈ-ਲੀਗ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਲਾਜੋਂਗ ਲਈ 23 ਆਈ-ਲੀਗ ਖੇਡਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਰੰਗਦਾਜ਼ੀਡ ਯੂਨਾਈਟਿਡ
ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਲਾਜੋਂਗ ਨਾਲ 2 ਸਾਲ ਬਿਤਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲੀਂਗਡੋਹ ਨੇ ਰੰਗਦਾਜੀਡ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਅਤੇ 22 ਸਤੰਬਰ 2013 ਨੂੰ ਸਾਲਟ ਲੇਕ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯਾਗ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਆਈ-ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਪੂਰਾ ਮੈਚ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਰੰਗਦਾਜੀਡ 0-2 ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਰੰਗਦਾਜੀਆਦ ਲਈ 19 ਆਈ-ਲੀਗ ਪੇਸ਼ ਕਰੇਗੀ।
ਬੰਗਲੁਰੂ ਐਫ.ਸੀ.
ਜੁਲਾਈ 2014 ਵਿੱਚ ਲਿੰਗਡੋਹ ਨੇ ਆਈ-ਲੀਗ ਦੇ ਜੇਤੂ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਐਫਸੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦਾ ਸੌਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਲਿੰਗਡੋਹ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਗੋਲ ਬੰਗਲੌਰੂ ਲਈ 2014 ਡੁਰਾਂਡ ਕੱਪ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮੁਹੰਮਦਾਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਇੱਕ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਲਿੰਗਡੋਹ ਆਪਣਾ ਦੂਜਾ ਗੋਲ 2014-15 ਦੇ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਕੱਪ ਦੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਸਪੋਰਟਿੰਗ ਗੋਆ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ 3-0 ਨਾਲ ਜਿੱਤੀ। ਲਿੰਗਡੋਹ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਬੰਗਲੁਰੂ ਐਫਸੀ ਦਾ 2014-15 ਦੀ ਆਈ-ਲੀਗ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਟੀਚਾ ਪੁਣੇ ਤੋਂ ਘਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਨਿਰਾਸ਼ਾਜਨਕ 1–3 ਨਾਲ ਹਾਰ ਕੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਗੋਲ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਗੋਲ ਕਰੇਗੀ, ਇਸ ਵਾਰ ਰਾਇਲ ਵ੍ਹਿੰਗਡੋਹ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਚੌਥੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਵਿੱਚ 4-0 ਦੀ ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਫੇਰ ਯੂਜੀਨ ਏਸ਼ਿਆਈ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਕਲੱਬ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਏਐਫਸੀ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਲੀਗ ਦੇ ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ ਵਿੱਚ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਜੋਹੋਰ ਦਾਰੂਲ ਤਾਜ਼ੀਮ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸਿੱਧੇ ਇੱਕ ਕੋਨੇ ਤੋਂ 2-1 ਨਾਲ ਹਾਰ ਕੇ ਬੰਗਲੌਰ ਐਫਸੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗੋਲ ਕਰਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚਿਆ। ਜੋਹਰ ਵਿਰੁੱਧ ਗੋਲ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਈ-ਲੀਗ ਕਲੱਬ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣ ਗਿਆ ਜਿਸਨੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਚਾਰੇ ਕਲੱਬ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗੋਲ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਉਹ ਕਲੱਬ ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਸੁਨੀਲ ਛੇਤਰੀ ਦੀ ਬੰਗਲੁਰੂ ਦੇ ਸਲਾਮੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਲਈ ਮੋਹਨ ਬਾਗਾਨ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਦੂਰ ਮੈਚ ਦੌਰਾਨ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੇਗਾ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ 4-1 ਨਾਲ ਹੇਠਾਂ ਜਾਣ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਰੋਕ ਸਕਿਆ। ਲੀਂਗਡੋਹ ਜੋਸ਼ ਵਾਕਰ ਨੂੰ 31 ਮਾਰਚ 2015 ਨੂੰ ਸਪੋਰਟਿੰਗ ਗੋਆ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਬਾਕਸ ਵਿੱਚ ਫ੍ਰੀ-ਕਿੱਕ ਦੇ ਕੇ 4-1 ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਦਿਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੇਗੀ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਗੋਲ ਵਿੱਚ ਸੀ। 3 ਅਪ੍ਰੈਲ 2015 ਨੂੰ ਰਾਇਲ ਵਹਿਿੰਗਡੋਹ ਦੇ ਘਰ ਰੋਮਾਂਚਕ 3 - 3 ਦੇ ਡਰਾਅ 'ਚ ਸ਼ੰਕਰ ਸੰਮਪਿੰਗੀਰਾਜ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਬਾਕਸ ਵਿੱਚ ਫ੍ਰੀ-ਕਿਕ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵਧੀਆ ਫਾਰਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਉਸਨੇ ਸੰਪਿੰਗਰਾਜ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ, ਇਸ ਵਾਰ ਪੁਣੇ ਵਿਰੁੱਧ 21 ਅਪ੍ਰੈਲ 2015 ਨੂੰ ਬਾਕਸ ਦੇ ਬਾਹਰੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸ਼ਾਟ ਮਾਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕਰਾਸ ਲਗਾ ਕੇ, 24 ਅਪ੍ਰੈਲ 2015 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਐਫਸੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੀ.ਕੇ. ਵਿਨੀਤ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਲਿੰਗਡੋਹ ਨੇ ਸੀਨ ਰੂਨੀ ਨੂੰ ਫ੍ਰੀ-ਕਿੱਕ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਿਆਂ 1-1 ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ 'ਤੇ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਲਾਜੋਂਗ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਘਰ ਪਰਤਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। 17 ਮਈ 2015 ਨੂੰ, ਲੀਂਗਡੋਹ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਟੀਮ ਲਈ ਸੈਲਗਾਓਕਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ 3-1 ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜਿੱਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਗੋਲ ਕੀਤਾ। ਲਿੰਗਡੋਹ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਆਖਰੀ ਗੋਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਮੋਹੂਨ ਬਾਗਾਨ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਫਾਈਨਲ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖ਼ਿਤਾਬ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੈਚ ਵਿਚ, ਜੌਹਨ ਜੌਹਨਸਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੋਨੇ ਤੋਂ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਉਸ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ ਜੋ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ 1 –1, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਰਲੇਖ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਣਾ। ਲਿੰਗਡੋਹ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਸਾਰੇ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ 33 ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ, 9 ਵਾਰ ਸਕੋਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 16 ਵਾਰ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਬੰਗਲੁਰੂ ਐਫਸੀ ਫੈਨ ਦਾ ਪਲੇਅਰ ਆਫ ਦਿ ਈਅਰ ਅਤੇ ਪਲੇਅਰ ਦਾ ਪਲੇਅਰ ਆਫ ਦਿ ਈਅਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ 2014 ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀਜ਼ਨ ਦਾ 2014–15 ਆਈ-ਲੀਗ ਦਾ ਮਿਡਫੀਲਡਰ। ਲਿੰਗਡੋਹ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਵਿੱਚ 2 ਸਾਲ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਜੋ ਉਸਨੂੰ 4 ਜੂਨ 2015 ਨੂੰ 2016–17 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ ਬੰਗਲੌਰ ਐਫ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਰੱਖੇਗਾ।
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ
ਯੁਗੇਨਸਨ ਨੇ 12 ਮਾਰਚ 2015 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੀ 2018 ਫੀਫਾ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਦੇ ਪ੍ਰੀ-ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ 2-0 ਨਾਲ ਜਿੱਤੀ ਸੀ ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਦੂਜਾ ਗੋਲ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਯੋਜੋਆ ਝੀਲ
ਯੋਜੋਆ ਝੀਲ 79 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (30.50mi²) ਦੇ ਖੇਤਰਫਲ ਵਾਲੀ ਹੋਂਡੂਰਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਹੈ ਅਤੇ 15 ਮੀਟਰ (50 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਔਸਤ ਡੂੰਘਾਈ। 700 ਮੀਟਰ (2,300ft) ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ, ਇਹ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਇੱਕ ਉਦਾਸੀ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹੈ। ਯੋਜੋਆ ਝੀਲ ਦੇ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਲੇਇਸਟੋਸੀਨ ਤੋਂ ਹੋਲੋਸੀਨ ਸਕੋਰੀਆ ਕੋਨ, ਕ੍ਰੇਟਰ ਅਤੇ ਲਾਵਾ ਦੇ ਵਹਾਅ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਝੀਲ ਦਾ ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਪਾਸਾ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਸਾਂਤਾ ਬਾਰਬਰਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੂਰਬ ਵਾਲਾ ਪਾਸਾ ਸੇਰੋ ਅਜ਼ੁਲ ਮੇਮਬਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਹਾਈਵੇਅ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜੋ ਹੋਂਡੂਰਾਨ ਦੇ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਟੇਗੁਸੀਗਲਪਾ ਅਤੇ ਸੈਨ ਪੇਡਰੋ ਸੁਲਾ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਇਹ ਝੀਲ ਇੱਕ ਆਰਾਮ ਖੇਤਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਸਥਿਤ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਤਾਜ਼ੇ ਤਲੇ ਹੋਏ ਮੱਛੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭੋਜਨਾਂ ਦਾ ਵੀ ਆਨੰਦ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਯੋਜੋਆ ਝੀਲ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਹੈ - ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ 400 ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ 800 ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਨੂੰ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ, ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ, ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ। ਝੀਲ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਫਲਾਂ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਮੂਲ ਅਨਾਜ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਾਸੀ ਝੀਲ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਕਮਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਲੋਕ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕੌਫੀ ਦੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਵਧਣ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਾਂਤਾ ਬਾਰਬਰਾ ਵਿੱਚ ਯੋਜੋਆ ਝੀਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਉਗਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕੌਫੀ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations
ਮੇਰਾ ਪੰਜਾਬ, ਫ਼ਿਲਮ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਅਨੰਨਿਆ ਨੰਦਾ
ਅਨੰਨਿਆ ਸ੍ਰੀਤਮ ਨੰਦਾ, ਜੋ ਕਿ ਅਨੰਨਿਆ ਨੰਦਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ, ਉੜੀਸਾ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਆਈਡਲ ਜੂਨੀਅਰ ਸੀਜ਼ਨ 2 ਦੀ ਜੇਤੂ ਸੀ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਅਨੰਨਿਆ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਪ੍ਰਸੰਨਾ ਕੁਮਾਰ ਨੰਦਾ, ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਸ਼ਰਾ, ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਹੈ। ਅਨੰਨਿਆ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੰਦਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਮੰਨਦੀ ਹੈ। ਅਨੰਨਿਆ ਜੋ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ ਗੁਰੂ ਪੰਡਿਤ ਡਾ. ਚਿੱਟਾ ਰੰਜਨ ਪਾਨੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨੀਲਾਮਣੀ ਓਝਾ ਤੋਂ ਗਾਉਣ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਡੀਏਵੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਪੋਖਰੀਪੁਟ, ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ 12ਵਾਂ ਗ੍ਰੇਡ ਕੀਟ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ, ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਦੀ ਟਾਪਰ ਬਣ ਗਈ। ਹੁਣ ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹ ਰਹੀ ਹੈ।