cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਮਾਤਾ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ
ਮਾਤਾ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਜਾਂ ਅਰਥ
ਮਾਤਾ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਰਥ ਕੋਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਲੱਭਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।ਮਾਤਾ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਦਾ ਅਰਥ ‘ਮਾਂ’ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪਿਓ (ਯਾਨੀ ਆਪਣੇ) ਨਾਲ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਉਹੋ ਮਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਕਿਸੇ ਦੀ ਧੀ, ਕਿਸੇ ਦੀ ਨੂੰਹ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਭੈਣ ਆਦਿ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਭੇਟਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਮਾਤਾ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਪਰਾ-ਸਰੀਰਕ ਹਨ। ਉਹ ਨਿਰਜੀਵ ਮੂਰਤੀਮਾਨ ਦ੍ਰਿਸ਼, ਆਮ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ, ਕਈ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਸੰਜਮ, ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਇੱਕੋ ਰੂਪ, ਧਰਮ ਨਾਲ਼ ਅਸਬੰਧਿਤ, ਕੰਜਕਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਪੁਰਨੀ, ਰਾਖ਼ਸ਼ਸ਼ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਵ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਮੇਲ ਆਦਿ ਤੋਂ ਹੈ।
ਮਾਤਾ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਮਿਥਿਹਾਸਿਕ ਅਰਥ
ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਲ਼ੀ, ਸਿੰਹ ਵਾਹਨੀ, ਸੂਹੇ ਚੋਲੇ ਵਾਲ਼ੀ, ਨੈਣਾ ਦੇਵੀ, ਜਗਦੰਬੇ,ਵੈਸ਼ਨੋ,ਮਈਆ ਰਾਣੀ,ਮਨਸਾ, ਪਾਬਤੀ, ਹੋਮਵਤੀ,ਚੰਡੀ, ਚੰਡਿਕਾ, ਦੁਰਗਾ, ਭੈਰਵੀ, ਕਾਂਗੜੇ ਵਾਲ਼ੀ, ਚਾਮੁੰਡਾ ਆਦਿ ਹਨ।
ਭੇਟ ਦਾ ਸੰਕਲਪ
ਜਿੱਥੋਂ ਤਕ ‘ਭੇਟ’ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਰਥ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਹੈ, ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਬਾਰੇ ਆਮ ਕੋਸ਼ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ। ਆਮ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਭੇਟ ਦਾ ਅਰਥ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਹੈ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਭੇਟ ਦਾ ਅਰਥ ਮਿਹਰ, ਨਦਰ ਅਤੇ ਮੇਲ ਵੀ ਹੈ। ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਦੇ ਗੁਰਸ਼ਬਦ ਰਤਨਾਕਰ ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਭੇਟ ਦਾ ਅਰਥ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ: ਸੰਗਯਾ – ਮੁਲਾਕਾਤ, ਮਿਲਾਪ, ਭੇਟਾ, ਨਜ਼ਰ ਉਪਹਾਰ।
ਭੇਟਾ ਕਰਨਾ
ਦੇਵਤਾ ਅਖਵਾ ਪੂਜਯ ਪੁਰਖ ਦੇ ਅੱਗੇ ਕੋਈ ਵਸਤੂ ਅਰਪਣ ਕਰਨੀ। ਭੇਟ ਨੂੰ ਆਮ ਕਰ ਕੇ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲੋਕ ਗੀਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੇ ਗਾਉਣ ਵੇਲ਼ੇ ਢੋਲ, ਛੈਣੇ ਵਜਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਗੀਤ ਨਹੀਂ। ਭੇਟ ਦਾ ਅਰਥ ਹੇਠ ਲਿਖੀ ਭੇਟ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਲਈ ਗਾਉਣ ਵਾਲ਼ੀ ਭੇਟ ਅਤੇ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਹੈ: ਹੁਣ ਮਾਤਾ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਜਾ ਪਹੁੰਚੀ, ਚੜ੍ਹਾ ਲੈਣ ਦਿਓ ਚੜ੍ਹਾ ਲੈਣ ਦਿਓ, ਹੁਣ ਮਾਤਾ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਚੜ੍ਹਾ ਲੈਣ ਦਿਓ।
ਮਾਤਾ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਮਾਤਾ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਵਿੱਚ ਗਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲ਼ੇ ਲੋਕ ਗੀਤ ਹਨ। ਰਾਜਸਥਾਨ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਦੇ ਗੀਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਦੁਆਰਾ ਨਾਰੀਅਲ, ਮੌਲੀ, ਗਰੀ, ਧੂਫ਼, ਛੁਆਰ, ਪਤਾਸੇ, ਢੋਲ, ਚੁੰਨੀ, ਸੰਧੂਰ, ਚੂੜਾ, ਕਲੀਰੇ ਆਦਿ ਵਸਤਾਂ ਪੂਜਾ ਸਮਗਰੀ ਵਜੋਂ ਦੇਵੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਠੀਕ ਇਸੇ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ਼ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਜਨ ਦੇਵੀ ਦੀ ਉਸਤਤੀ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾ ਕੇ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਜਾਣਾ
ਜਦ ਦੇਵੀ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਲੋਕ ਦੇਵੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਭੇਟਾਂ ਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਮਨੋਬਿਰਤੀ ਮਾਤਾ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੂਜੀ ਲੰਮੀ ਯਾਤਰਾ ਸਮੇਂ ਥਕਾਵਟ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਜਗਰਾਤਾ
ਭੇਟਾਂ ਜਗਰਾਤਿਆਂ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਤੇ ਵੀ ਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਗਰਾਤਾ ਮੰਡਲੀਆਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਲਸੇ ਅਥਵਾ ਸਮਾਗਮ ਕਰ ਕੇ ਸਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਲੰਮੀਆਂ ਹੇਕਾਂ ਨਾਲ਼ ਮਾਤਾ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨਰਾਤੇ
ਜਗਰਾਤਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਰਾਤਿਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮਾਤਾ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਗਾਉਣ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਵੀ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਗਾਉਣ ਨਾਲ ਚੇਚਕ, ਕਾਕੜਾ, ਖ਼ਸਰਾ ਆਦਿ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਦੇਵੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੈਸ਼ਨੋ ਦੇਵੀ, ਚਿੰਤਪੁਰਨੀ, ਜਵਾਲਾ, ਕਾਂਗੜੇ ਵਾਲ਼ੀ, ਮਨਸਾ ਦੇਵੀ, ਦੁਰਗਾ ਦੇਵੀ ਅਥਵਾ ਚੰਡੀ ਦੇਵੀ ਆਦਿ ਖ਼ਾਸ ਵਰਣਨ ਯੋਗ ਹਨ।
ਭੇਟਾਂ ਦਾ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ
ਮਾਤਾ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਸ਼ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜੋ ਇਹ ਲੋਕ ਕੰਠ ਦੁਆਰਾ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਗਾਏ ਜਾਣਾ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਲੱਛਣ ਹੈ। ਇਹ ਲੋਕ ਸਮੂਹ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਲੈ ਕੇ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਸਾਜੇ ਤਕ ਪੁੱਜੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਮਾਨਸ ਦੀ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਲੋਕ ਬੋਲੀ ਦੁਆਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਗਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲ਼ੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁੱਝ ਪੰਕਤੀਆਂ ਇਸ ਤਰਾਂ ਹਨ: 1. ਦੂਰੋਂ ਦੂਰੋਂ ਆਵਣ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਟੋਲੇ 2. ਇੱਕ ਨੀ ਤੇਰੇ ਭਗਤ ਹਜ਼ਾਰਾਂ 3. ਆਵੰਦੇ ਨਜ਼ਾਰੇ ਤੇਰੇ ਸੋਹਣੇ ਸਤਿਸੰਗ ਦੇ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਧਾਰਮਿਕ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਮਾਤਾ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਟੁੰਬਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਭੇਟਾਂ ਦੇ ਕੁੱਝ ਨਮੂਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ: 1. ਜਦੋਂ ਯਾਦ ਮਈਆ ਜੀ ਤੇਰੀ ਆਵੇ ਕੱਤੀਆਂ ਨਾ ਜਾਣ ਪੂਣੀਆਂ 2. ਚਿੱਠੀ ਮਈਆ ਦੇ ਮੰਦਰ ’ਚੋਂ ਆਈ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਪੜ੍ਹਾ ਭਗਤਾ, ਤੈਨੂੰ .ਯਾਦ ਕਰੇ ਮਹਾਂ ਮਾਈ, ਦਰਸ਼ਨ ਪਾ ਲੈ ਭਗਤਾ। ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਭੇਟਾਂ ਦੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਅੰਦਰ ਕੁੱਝ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਤਰਜ਼ ਤੇ ਭੇਟਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਾਫ਼ੀ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੀਆਂ ਹਨ: 1. ਮਈਆ ਜੀ ਮੇਰਾ ਕਰਦਾ, ਤੇਰੇ ਦਰ ਦੀ ਖ਼ਾਕ ਹੋ ਜਾਵਾਂ। 2. ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਲ਼ੀ ਨੂੰ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਪਿਆਰੀ, ਕਿ ਚੁੰਨੀ ਗੁਲਾਨਾਰੀ ਰੰਗ ਦੀ। ਮਾਤਾ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਥਕ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਹਵਾਲੇ ਨਾ ਮਾਤਰ ਹੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਪਰੰਤੂ ਸਮਾਜਿਕ ਪੱਖਾਂ ਬਾਰੇ ਜ਼ਰੂਰ ਉੱਲੇਖ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਮੂਲ ਸੁਰ ਧਾਰਮਿਕ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸਾਡੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਅਨਿੱਖੜ ਅੰਗ ਹਨ।
ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖਤਾ
ਮਾਤਾ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਨਿਰਪੇਖਤਾ ਦਾ ਲੱਛਣ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਰਮ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਗੋਂ ਸਰਬ ਸਾਂਝਾ ਧਰਮ ਦਿਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੁਪਨਿਆਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਦੰਤ ਕਥਾਵਾਂ, ਪਾਪ ਪੁੰਨ, ਸੇਵਾ ਭਾਵਨਾ, ਰਵਾਇਤੀ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਕਾਰ ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਆਮ ਵਰਤੋਂ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵੀ ਹੈ। ਪਰ ਮੂਲ ਭਾਵਨਾ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਆਪਣੇ ਇਸ਼ਟ ਬਾਰੇ ਸ਼ਰਧਾ, ਪ੍ਰੇਮ ਅਨੂਠੇ ਸਨੇਹ ਦੀ ਹੈ। ਹਵਾਲੇ: 1. ਡਾ. ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਥਿੰਦ, ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਲੋਕ ਵਿਰਸਾ, ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲ਼ਾ, 1996 2. ਡਾ, ਬਲਦੇਵ ਦਾਸ ਗੁਪਤਾ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਬਣਤਰ, ਪੈਪਸੂ ਬੁੱਕ ਡੀਪੂ, ਪਟਿਆਲ਼ਾ।
ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ
ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵੱਲੋ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀਟਾਂ ਅਤੇ ਵੋਟਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ।
ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ
ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਲੋਹੇ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਾਲੇ ਅੰਸ਼ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਲੀਅਮ ਵਰਡਜ਼ਵਰਥ
ਵਿੱਲੀਅਮ ਵਰਡਜ਼ਵਰਥ (7 ਅਪ੍ਰੈਲ 1770 – 23 ਅਪ੍ਰੈਲ 1850) ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰੋਮਾਂਸਵਾਦੀ ਕਵੀ ਸੀ। ਇਸਨੇ ਸੈਮੁਅਲ ਟੇਲਰ ਕਾਲਰਿਜ ਦੇ ਨਾਲ ਰਲਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਰੋਮਾਂਸਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਡਸਵਰਥ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦ ਪ੍ਰੀਲਿਊਡ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਰਚਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਅਰਧ-ਜੀਵਨੀਪਰਕ ਕਵਿਤਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰ ਮੁੜ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਵਾਧੇ ਕੀਤੇ।
ਜੀਵਨ
ਵਿਲੀਅਮ ਵਰਡਸਵਰਥ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 7 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1770 ਨੂੰ ਕੰਬਰਲੈਂਡ ਵਿਖੇ ਵਰਡਜਵਰਥ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਤੇਰਾਂ ਹੀ ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਕਸ਼ੇਡ ਦੇ ਵਿਆਕਰਣ ਸਕੂਲ ਦੇ ਸੇਂਟ ਜਾਨ ਨਾਮਕ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਉੱਥੋਂ ਬੀਏ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਉਹ ਕੁੱਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਲੰਦਨ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਨ ਉਦੋਂ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਾਂਸ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਫਿਰ 1791 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫ਼ਰਾਂਸ ਅਤੇ ਸਵਿਟਜਰਲੈਂਡ ਦੀ ਪਦਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਆਰਲਿਅੰਸ ਅਤੇ ਬਲਾਵ ਨਾਮਕ ਨਗਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਹਫ਼ਤੇ ਤੱਕ ਰਹੇ। ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਪਰਕ ਹੋਇਆ ਜਿਸਦਾ ਫਲ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਹ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਉਤਸਾਹਪੂਰਵਕ ਸਮਰਥਕ ਬਣ ਗਏ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋਸਤਾਂ ਅਤੇ ਸਬੰਧੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਪਰਤਣ ਨੂੰ ਮਜਬੂਰ ਨਾ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੀ ਉਹੀ ਦੁਰਗਤੀ ਹੁੰਦੀ ਜੋ ਹੋਰ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਹੋਈ। ਵਰਡਸਵਰਥ ਨੂੰ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਆਸ਼ਾਵਾਂ ਸਨ ਪਰ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਦਹਿਸ਼ਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਜੋ ਦੁਰਘਟਨਾਵਾਂ ਹੋਈਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਸਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚਕਨਾਚੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਵਿਲੀਅਮ ਗਾਡਵਿਨ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਿਤਾਬ ਪੋਲੀਟੀਕਲ ਜਸਟਿਸ ਤੋਂ ਵੀ ਉਹ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਸਨ; ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗਾਡਵਿਨ ਦਾ ਚੇਲਾ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਸਨ।
ਵਰਡਜ਼ਵਰਥ ਦੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ੈਲੀ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਰਿਹਾ। ਇੱਕ ਸੀ ਕੁਦਰਤ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਪਿਆਰ,ਦੂਜਾ ਉਸ ਦਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਡੌਰਥੀ ਵਰਡਜ਼ਵਰਥ ਦਾ ਆਪਸੀ ਪਿਆਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਡੌਰਥੀ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਵਰਡਜ਼ਵਰਥ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਦਰਦ ਵੱਲ ਮੋੜੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਐਸ. ਟੀ. ਕੋਲਰਿਜ ਨਾਮ ਦੇ ਕਵੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਦੋਸਤੀ। ਕੋਲਰਿਜ ਨੇ ਵਰਡਜ਼ਵਰਥ ਨੂੰ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਨਾਟਕੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖਣ ਲਈ ਪੇ੍ਰਿਆ। ਇਹਨਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਭਾਵ ਅਧੀਨ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਵਰਡਜ਼ਵਰਥ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਫੁੱਲਾਂ, ਪੰਛੀਆਂ, ਝੀਲਾਂ, ਬਰਫ਼, ਨਾਲ ਢਕੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਹੋਰ ਨਜ਼ਾਰਿਆਂ ਬਾਰੇ ਹਨ। ਕੁੱਝ ਡੌਰਥੀ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਭੋਲੇ-ਭਾਲੇ, ਸਾਧਾਰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਮੰਤਵ ਮਨੁੱਖੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸੁਭਾਅ ਦੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਦੀਆ ਸਚਾਈਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟਾਉਣਾ ਸੀ।
ਵਰਡਸਵਰਥ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣਾ ਅਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। 1793 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਰਚਨਾਵਾਂ ਈਵਨਿੰਗ ਵਾਕ ਅਤੇ ਡਿਸਕਰਿਪਟਿਵ ਸਕੈਚੇਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਪੋਪ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਪਰਦਾ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟ ਛਾਪ ਹੈ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਲਕ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਸੰਨ 1798 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਚਨਾ ਲਿਰੀਕਲ ਬੈਲੇਡਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਜੋ ਰੋਮਾਂਸਵਾਦ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਘੋਸ਼ਣਾ ਹੈ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਉਹ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਅਤੇ ਕੋਲਰਿਜ ਦੇ ਨਾਲ ਜਰਮਨੀ ਗਏ ਅਤੇ ਪਰਤ ਕੇ ਗਰੇਸਮੀਅਰ ਨਾਮਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ ਜੋ ਸੰਨ 1817 ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸਸਥਾਨ ਰਿਹਾ।
1802 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਮੇਰੀ ਹਚਿਨਸਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ। 1813 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੇਸਟਮੋਰਲੈਂਡ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਨਖਾਹ ਤਾਂ ਮਿਲਦੀ ਸੀ ਪਰ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। 1842 ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸਮਿੱਲਤ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੇਮਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਨੌਕਰੀ ਅਤੇ ਪੈਨਸ਼ਨ ਮਿਲਣ ਲੱਗੀ। 1843 ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਾਜਕਵੀ ਦੇ ਪਦ ਉੱਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਏ। 23 ਮਾਰਚ 1850 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਵਰਡਜ਼ਵਰਥ ਦੇ ਕਾਵਿ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਚਾਰ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਵਰਣਨ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਪਿ੍ਲਿਊਡ ਅਤੇ ਟਿਨਟਰਨ ਐਬੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਵਰਡਜ਼ਵਰਥ ਨੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ ਜਿਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਾਣਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋ ਪ੍ਭਾਵ ਕੁਦਰਤ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਪਾਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਉਲੇਖ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਪਿ੍ਲਿਊਡ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਕੁਦਰਤ ਲਈ ਵਰਡਜ਼ਵਰਥ ਦਾ ਲਗਾਉ ਬਾਲਪਨ ਦੀ ਉਤੇਜਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਉਤਸੁਕਤਾ ਭਰਿਆਂ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨੱਸਦਾ-ਭੱਜਦਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਲਕਾਰੀਆਂ ਭਰਦੇ ਹਿਰਨ ਵਾਂਗੂ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਦੂਜਾ ਪੜਾਅ ਉਹ ਸੀ ਜਦੋਂ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਧਰਦਿਆਂ ਹੀ ਵਰਡਜ਼ਵਰਥ ਨੇ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਮੀ ਵਾਂਗ ਘੁੱਟ ਭਰੇ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਵੀ ਕਵੀ ਦਾ ਕੁਦਰਤ ਵੱਲ ਝੁਕਾਉ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਡੂੰਘੇ ਬੋਧਿਕ ਅਰਥਾਂ ਵਾਲਾਂ ਸੀ। ਕੁੱਝ ਸਮੇਂ ਉਪਰੰਤ ਤੀਜੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਦਰਦ ਅਤੇ ਤਕਲੀਫਾਂ ਨੇ ਵਰਡਜ਼ਵਰਥ ਉਤੇ ੲੇਨਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ ਕਿ ਚਕਾਚੌਂਧ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਟੀਮਾਂ ਭਰਿਆ ਉਨਮਾਦ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਰੰਗ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਠਰੰਮੇ ਭਰੇ ਹੋ ਗੲੇ। ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਦਾ ਸ਼ਾਂਤ, ਉਦਾਸ ਸੰਗੀਤ ਦੇਣ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਪਿਆਰ ਮਾਨਵਤਾ ਜਾਤੀ ਲਈ ਪਿਆਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਨੂੰ ਸਾਧਾਰਨ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸੱਚੇ-ਸੁੱਚੇ ਸੁਭਾਅ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆਂ ਹੈ।ਚੌਥੀ ਅਤੇ ਅਖੀਰਲੀ ਅਵਸਥਾ ਵਰਡਜ਼ਵਰਥ ਦੇ ਕੁਦਰਤ ਲਈ ਆਤਮਿਕ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਲਗਾਉ ਚਿੰਤਨਮਈ, ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਵਰਡਜ਼ਵਰਥ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਰੱਬੀ ਆਤਮਾ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹੀ ਆਤਮਾ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਚਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਡਜ਼ਵਰਥ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਸੀ ਕਿ ਕੁਦਰਤ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਰੱਬ ਨਾਲ ਮੇਲ ਕਰਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਲਿਖੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਉਸ ਦੀ ਕਾਵਿ-ਕਲਾ ਦਾ ਸਿਖਰ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਵਰਡਜ਼ਵਰਥ ਨੇ ਕਾਵਿ-ਵਿਧਾ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰ ਕੇਨੇ’ਖੇ। ਉਸ ਨੇ " ਲਿਰਿਕ"(ਗੀਤ), 'ਸੋਨਿਟ (ਚੌਦਾਂ ਚੁੱਕੀ ਕਵਿਤਾ), 'ੳਡ (ਸੰਬੋਧਨ ਗੀਤ), 'ਬੈਲੇਡ (ਗਾਥਾ-ਕਾਵਿ) ਆਦਿ ਸ਼ੈੈਲੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਖੁੱਲੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਾਵਿ-ਨਾਟਕ ਵੀ ਲਿਖਿਆ। ਵਰਡਜ਼ਵਰਥ ਆਪਣੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕੁਦਰਤ ਵੱਲ ਪਰਤਣ ਦੀ ਸੇਧ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਅਤੇ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਅਪਣਾਇਆ। ਮਨੁੱਖੀ ਸਾਦਗੀ ਅਤੇ ਦੁੱਖ-ਦਰਦ ਜਿਹੇ ਵਿਸ਼ੇ -ਵਸਤੂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਕਵੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ(ਕੀਟਸ, ਸ਼ੈਲੀ, ਬਾਇਰਨ) ਆਦਿ ਨੇ ਵੀ ਅਪਣਾਇਆ। ਅੱਜ ਵੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਵਰਡਜ਼ਵਰਥ ਦਾ ਕੋਈ ਸਾਨੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਵਰਡਜ਼ਵਰਥ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨਾ ਕੇਵਲ ਅਨੰਦਮਈ ਹਨ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਦਾ ਨਿਚੋੜ ਵੀ ਹਨ।
ਵਿਲੀਅਮ ਵਰਡਜ਼ਵਰਥ ਦੀਆਂ ਕਾਵਿ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸਾਰ
ਵਿਲੀਅਮ ਵਰਡਜ਼ਵਰਥ ( 1770-1850 ) ਰੋਮਾਂਸਵਾਦ ਯੁੱਗ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀਵਾਦੀ ਕਵੀ ਸੀ। ਰੂਸੋ ( 1712-1778 ) ਦੇ ‘ ਡਿਸਕੋਰਸ ' ( 1755 ) ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ ਏਂਗਲਜ ਦੇ ' ਕਮਿਉਨਿਸਟ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ ( 1848 ) ਤੱਕ ਰੋਮਾਂਸਵਾਦ ਯੂਰਪੀਅਨ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਤੇ ਛਾਇਆ ਰਿਹਾ। ਰੋਮਾਂਸਵਾਦ ਕੁਲੀਨ ਜਮਾਤ ਦੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਦੀ ਰੁਝਾਨਾਂ, ਨਿਯਮਾਂ, ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ, ਨੌਕਰਸ਼ਾਹ ਰੂਪਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿਸ਼ਾ ਵਸਤੂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਬਗਾਵਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹਰ ਮਸਲਾ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੈਥਿਊ ਆਰਨੋਲਡ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਡਜ਼ਵਰਥ, ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਅਤੇ ਮਿਲਟਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੀਜਾ ਮਹਾਨ ਗੁਣਵਾਨ ਕਵੀ ਸੀ। ਮੁੱਖ ਤੌਰ ' ਤੇ ਵਰਡਜ਼ਵਰਥ ਕਵੀ ਸੀ ਪਰ ‘ ਗੀਤਮਈ ਕਾਵਿ ਦਾ ਮੁੱਖਬੰਦ ( 1800, 1802 ) ਰਾਹੀਂ ਉਸਨੇ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਦਿਸਹੱਦੇ ਛੋਹੇ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਲਿਖਣ, ਪੜ੍ਹਣ, ਮਾਣਨ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਦਾ ਨਵਾਂ ਨਜ਼ਰੀਆ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵਿਚ ਉਸਨੇ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਫੂਹੜ, ਦਿਖਾਵਟੀ ਅਤੇ ਸਾਰਹੀਣ ਕਾਵਿਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਸਗੋਂ ਐੱਫ. ਡਬਲਿਉ ਬੇਟਸਨ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਕਾਵਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਸਨੇ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਨਵ ਕਲਾਸਕੀਵਾਦ ਦਾ ਭਰਵਾਂ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਪਰ ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਅੱਜ ਵੀ ਬਹਿਸ ਅਤੇ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹਨ। ਵਰਡਜ਼ਵਰਥ ਦਾ ਸਮਕਾਲੀ ਅਤੇ ਦੋਸਤ ਐੱਸ. ਟੀ. ਕਾਲਰਿਜ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹਨਾਂ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਘੜਨ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੀ ਪੁਸਤਕ “ ਬਾਇਓਗ੍ਰਾਫੀਆ ਲਿਟਰੇਰੀਆ ' ( 1817 ) ਵਿਚ ਵਰਡਜ਼ਵਰਥ ਦੇ ਆਲੋਚਨਾ ਸਿਧਾਂਤ ਤੇ ਇਤਰਾਜ ਜਤਾਇਆ ਸੀ।ਵਰਡਜ਼ਵਰਥ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਮੁੱਖ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ :-
( ਅ ) ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਇਨਕਲਾਬ ਜਿਸਨੇ ਲੋਕਾਈ ਸਾਹਮਣੇ ਆਜ਼ਾਦੀ, ਬਰਾਬਰੀ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਰੱਖਿਆ।
ਗੀਤਮਈ ਕਾਵਿ ਦਾ ਮੁੱਖਬੰਧ (ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ):- ਅਨੁਵਾਦਕ:- ਡਾ . ਸੁਸ਼ੀਲ ਕੁਮਾਰ
ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ,ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ (2020). ਆਧੁਨਿਕ ਪੱਛਮੀ ਕਾਵਿ ਸਿਧਾਂਤ. ਪੰਜਾਬੀ ਭਵਨ,ਲੁਧਿਆਣਾ: ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਲੁਧਿਆਣਾ. pp. 11–31. ISBN 978-93-90603-28-2.
ੁ ਰਚਨਾਵਾਂ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੋਮਾਂਸਵਾਦੀ ਕਵੀ
ਅਥਲੇਟਿਕੋ ਮਾਦਰੀਦ
ਕਲੱਬ ਅਥਲੇਟਿਕੋ ਦੀ ਮਾਦਰੀਦ, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਪੇਨੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਇਹ ਮਾਦਰੀਦ, ਸਪੇਨ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਵਿੰਸੇਟ ਕਾਲਦੇਰੋਨ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਮਾਦਰੀਦ ਅਧਾਰਤ ਕਲੱਬ ਹੈ , ਜੋ ਲਾ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਜੜ੍ਹੀ-ਬੂਟੀ
ਜੜ੍ਹੀ-ਬੂਟੀਜਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੜ੍ਹੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਸੁੱਕੀਆਂ ਜੜ੍ਹੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ, ਬੀਜਾਂ ਜਾਂ ਤਾਜੀਆਂ ਜੜ੍ਹੀ ਬੂਟੀਆਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਤ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦਦਾਰੀ, ਦਵਾਈਆਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ
ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ (ਜਨਮ 3 ਫਰਵਰੀ 1992) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਫੁੱਟਬਾਲਰ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਕਲੱਬ ਬੰਗਲੌਰ ਐਫ.ਸੀ. ਲਈ ਗੋਲਕੀਪਰ ਵਜੋਂ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਸੰਧੂ ਨੂੰ ਪੋਰਟੋ ਰੀਕੋ ਵਿਰੁੱਧ 3 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਦੋਸਤਾਨਾ ਮੈਚ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੌਮੀ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ 4-1 ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਮੋਹੰਮਦ ਸਲੀਮ, ਬਾਇਚੰਗ ਭੂਟੀਆ, ਸੁਨੀਲ ਛੇਤਰੀ ਅਤੇ ਸੁਬਰਾਤਾ ਪਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਖੇਡਣ ਲਈ ਚੋਟੀ ਦੇ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਯੂਰਪੀਅਨ ਕਲੱਬ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਟੀਮ ਅਤੇ ਪੰਜਵੇਂ ਭਾਰਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਮੈਚ ਖੇਡਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਯੂ.ਈ.ਐਫ.ਏ. ਯੂਰੋਪਾ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਰੀਅਰ
ਸੇਂਟ ਸਟੀਫ਼ਨ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਚੰਗੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਾਜ ਦੀ ਯੁਵਾ ਟੀਮ, ਪੰਜਾਬ ਯੂਐਸ 16 ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ 2006 ਵਿੱਚ ਹਲਦਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਨੌਜਵਾਨ ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ 200 ਸਾਲ ਦੀ ਸੇਂਟ ਸਟੀਫਨ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਰਹੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਖਿਡਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਆਈ-ਲੀਗ ਟੀਮ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੇ 2009 ਨੂੰ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੀ ਟੀਮ ਦੀਆਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਲਈ ਖੇਡਦੇ ਰਹੇ।
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਰੀਅਰ
ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਨੇ 5 ਨਵੰਬਰ 2009 ਨੂੰ 2010 ਏ.ਐਫ.ਸੀ. U-19 ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਕੁਆਲੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇਰਾਕ ਅੰਡਰ 19 ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੰਡੀਆ ਯੂਏਨਜ਼ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ 2011 ਏ.ਐਫ.ਸੀ. ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੱਪ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੀ 23 ਮੈਂਬਰੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1-1 ਨਾਲ ਡਰਾਅ ਵਿੱਚ ਤੁਰਕਮੇਨਿਸਤਾਨ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ 2018 ਫੀਫਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਉਸ ਨੇ 8 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ 2-1 ਦੀ ਹਾਰ ਨਾਲ, ਤੁਰਕਮੇਨਿਸਤਾਨ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣਾ ਅਗਲਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 12 ਨਵੰਬਰ 2015 ਨੂੰ ਗੁਆਮ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਕਲੀਨ ਸ਼ੀਟ ਵੀ ਰੱਖੀ, ਜੋ ਖੇਡ 1-0 ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੇ SAFF ਸੁਜ਼ੂਕੀ ਕੱਪ 2015 ਵਿੱਚ 2-0 ਦੀ ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ ਕਲੀਨ ਸ਼ੀਟ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ। 2016 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਪੋਰਟੋ ਰੀਕੋ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਭਾਰਤੀ ਕੌਮੀ ਟੀਮ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 2017 ਵਿੱਚ 2018 ਦੀ ਏ.ਐਫ.ਸੀ. ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੱਪ ਕੁਆਲੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਗੇਮ ਵਿੱਚ ਕੀਰਗੀਜੀਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜ਼ਰੂਰੀ ਬਚਾਓ ਪੱਖ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਨੀਸ਼ਾ ਰਾਵਲ
ਨਿਸ਼ਾ ਰਾਵਲ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਮਾਡਲ, ਅਤੇ ਗਾਇਕ ਹੈ। ਰਾਵਲ ਲਾਈਫ ਓਕੇ ਦੇ ਟੀ.ਵੀ. ਸੀਰੀਅਲ ਮੈਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੇਰੇ ਆਂਗਨ ਕੀ  ਵਿੱਚ ਸੋਮਿਆ ਦੀਵਾਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜੀਵਨ
ਰਾਵਲ ਦਾ ਜਨਮ ਮੁੰਬਈ 'ਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਛੇ ਸਾਲ ਦੇ ਡੇਟਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 24 ਨਵੰਬਰ 2012 ਨੂੰ, ਟੀਵੀ ਅਦਾਕਾਰ ਕਰਨ ਮੇਹਰਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਬੱਚੇ ਲਈ ਗਰਭਵਤੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
24 ਨਵੰਬਰ 2012 ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਟੀਵੀ ਅਦਾਕਾਰ ਕਰਨ ਮਹਿਰਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2017 ਵਿੱਚ, ਨਿਸ਼ਾ ਨੇ ਇੱਕ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਘਰੇਲੂ ਝਗੜਾ
ਰਾਵਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਕਰਨ ਮਹਿਰਾ 'ਤੇ 31 ਮਈ 2021 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਗੋਰੇਗਾਓਂ ਥਾਣੇ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਖੂਨ ਨਾਲ ਲੱਥਪੱਥ ਮੱਥੇ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਹਿਰਾ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜ਼ਮਾਨਤ 'ਤੇ ਰਿਹਾਅ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮਹਿਰਾ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਹਰਲੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਭੁਪਿੰਦਰਨਾਥ ਦੱਤ
ਭੁਪਿੰਦਰਨਾਥ ਦੱਤ (4 ਸਤੰਬਰ 1880 - 25 ਦਸੰਬਰ 1961) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉਘਾ ਸਮਾਜ ਸਾਸ਼ਤਰੀ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਵਿਚ, ਉਹ ਜੁਗੰਤਰ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਸਬੰਧਤ ਸੀ। ਉਹ 1907 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਅਤੇ ਕੈਦ ਤਕ ਜੁਗੰਤਰ ਪੱਤ੍ਰਿਕਾ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਭਾਰਤ-ਜਰਮਨ ਵਿੱਚ ਸਾਜ਼ਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਿਵੀ ਸੀ।  ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਸੀ ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਸੀ। ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਸੁਸਾਇਟੀ ਅੱਜ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਚ ਡਾ ਭੁਪਿੰਦਰਨਾਥ ਦੱਤ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਲੈਕਚਰ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਦੱਤ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਵੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਬਾਰੇ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ। ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ, ਦੇਸ਼ਭਗਤ-ਨਬੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਦੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
thumb|216x216px|ਦੱਤ ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਸੀ। ਦੱਤ ਨੇ ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ, ਦੇਸ਼ਭਗਤ-ਨਬੀi ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਦੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਦੱਤ ਦਾ ਜਨਮ ਕੋਲਕਾਤਾ (ਉਦੋਂ ਕਲਕੱਤਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ) ਵਿੱਚ 4 ਸਤੰਬਰ 1880 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਪੇ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਦੱਤ ਅਤੇ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰੀ ਦੱਤ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨਰਿੰਦਰਨਾਥ ਦੱਤਾ (ਬਾਅਦ ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ) ਅਤੇ ਮਹੇਂਦਰਨਾਥ ਦੱਤ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਦੱਤ ਕਲਕੱਤਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦਾ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਸੀ ਅਤੇ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਸੀ। ਦੱਤ ਨੂੰ ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਵਿਦਿਆ ਸਾਗਰ ਦੀ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿੱਥੋਂ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਬਰਾਹਮੋ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਸਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੇਸ਼ਵ ਚੰਦਰ ਸੇਨ ਅਤੇ ਦੇਵੇਂਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇੱਥੇ ਉਹ ਸਿਵਨਾਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ  ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। ਦੱਤ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਬਰਾਹਮੋ ਸਮਾਜ ਨੇ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਜਾਤ-ਮੁਕਤ ਸਮਾਜ, ਇੱਕ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ  ਅਤੇ ਵਹਿਮ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਬਗਾਵਤ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ
ਵਿਲੀਅਮ ਬਲੇਕ
ਵਿਲੀਅਮ ਬਲੇਕ (28 ਨਵੰਬਰ 1757 – 12 ਅਗਸਤ 1827) ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਖਾਸ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ। ਅੱਜ ਇਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਨੂੰ ਰੋਮਾਂਸਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਮੁਢਲਾ ਰੂਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੈਗੰਬਰੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ “ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਅਜਿਹਾ ਕਵਿਤਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਦੀਆਂ ਖੂਬੀਆਂ ਦੇ ਅਨਪਾਤ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਪੜ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।” ਉਸ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਕਲਾਤਮਕਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾ ਆਲੋਚਕ ਨੂੰ “ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੱਕ ਕਿਤੇ ਕਦੇ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਮਹਾਨਤਮ ਕਲਾਕਾਰ” ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। 2002 ਵਿੱਚ 100 ਮਹਾਨਤਮ ਬ੍ਰਿਟਨ ਦੀ ਬੀਬੀਸੀ ਪੋਲ ਨੇ ਬਲੇਕ ਨੂੰ 38ਵੇਂ ਸਥਾਨ ਤੇ ਚੁਣਿਆ। ਫੇਲਫੈਮ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਮਿਆਦ ਨੂੰ ਛੱਡਕੇ ਉਹ ਸਾਰਾ ਜੀਵਨ ਲੰਦਨ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਵੰਨਸਵੰਨੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਭਰਪੂਰ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਿਹੜਾ ਕਲਪਨਾ ਨੂੰ “ਰੱਬ ਦੀ ਕਾਇਆ”, ਜਾਂ "ਖੁਦ ਮਾਨਵੀ ਵਜੂਦ" ਵਜੋਂ ਕਲਾਵੇ ਵਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਸਮਕਾਲੀਆਂ ਦੁਆਰਾ, ਭਾਵੁਕ ਵਿਚਿਤਰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਨਕੀ ਮੰਨੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਬਲੇਕ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਦੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਅਭਿਵਿਅੰਜਕਤਾ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਿਕਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਦਾਰਸ਼ਨਕ ਅਤੇ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਅੰਤਰਧਾਰਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉੱਚ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ। 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹਾਜਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਅਤੇ “ਪੂਰਵ - ਰੋਮਾਂਟਿਕ” ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। ਬਾਈਬਲ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਲੇਕਿਨ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਗਿਰਜਾ ਘਰ ਦਾ (ਦਰਅਸਲ, ਸੰਗਠਿਤ ਧਰਮ ਦੇ ਕੁੱਲ ਰੂਪਾਂ ਦਾ) ਵਿਰੋਧੀ, ਬਲੇਕ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਕਰਾਂਤੀਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ। ਥਾਮਸ ਪੇਨ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਬੜੀ ਨਿਭਦੀ ਸੀ ਭਾਵੇਂ ਮਗਰੋਂ ਉਸਨੇ ਉਸਦੇ ਅਨੇਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕੀਤਾ। ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਤੇ ਜੈਕਬ ਬਾਮ (Jakob Böhme)ਅਤੇ ਇਮੈਨੁਏਲ ਸਵਿਡੇਨਬਰਗ (Emanuel Swedenborg) ਵਰਗੇ ਵਿਚਾਰਕਾਂ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਿਆਤ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਬਲੇਕ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦੀ ਅਨੋਖੀ ਇੱਕਧਾਰਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 19ਵੀਂ-ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਵਿਲੀਅਮ ਰੋਜੇੱਟੀ (William Rossetti) ਨੇ ਬਲੇਕ ਨੂੰ “ਗਲੋਰਿਅਸ ਲਿਉਮਿਨਰੀ" ਅਰਥਾਤ "ਤੇਜਸਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਪੁੰਜ” ਵਜੋਂ, ਅਤੇ “ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ" ਵਜੋਂ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ, "ਜਿਸਨੂੰ ਨਾ ਉਸਦੇ ਪੂਰਵਵਰਤੀ ਦੱਸ ਸਕੇ, ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਸਮਕਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਿਆ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਬਾਅਦ ਦੇ ਗਿਆਤ ਅਤੇ ਸਹਿਜ ਹੀ ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਰਚਨਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ”।
ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ
ਆਧੁਨਿਕ ਪੰੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ:-
ਵਿਲੀਅਮ ਬਲੇਕ
ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਵਿਲੀਅਮ ਬਲੇਕ ਦਾ ਜਨਮ 28 ਨਵਬਰ 1757 ਨੂੰ ਲੰਦਨ ਦੇ ਸੋਹੋ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 28 ਬ੍ਰੌਡ ਸਟਰੀਟ (ਹੁਣ ਬ੍ਰੌਡਵਿਕ ਸਟਰੀਟ) ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸੱਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤੀਜਾ ਬੱਚਾ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਦੀ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਬਲੇਕ ਦਾ ਪਿਤਾ ਜੇਮਜ, ਹੌਜਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਵਿਲਿਅਮ ਨੇ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬਹੁਤਾ ਚਿਰ ਨਹੀਂ ਲਈ ਸੀ। ਬੱਸ ਪੜ੍ਹਨਾ ਲਿਖਣਾ ਸਿੱਖ ਕੇ ਦਸ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ, ਕੈਥਰੀਨ ਰਾਇਟ ਆਰਮਿਟੇਜ ਬਲੇਕ ਨੇ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਸੀ। ਬਲੇਕ ਪਰਵਾਰ ਵਿਦਰੋਹੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਮੋਰਾਵੀਅਨ ਗਿਰਜਾ ਘਰ ਨਾਲ ਸੀ। ਬਲੇਕ ਦੇ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ ਬਾਈਬਲ ਦਾ ਅਰੰਭਕ ਅਤੇ ਗਹਿਰਾ ਅਸਰ ਪਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨਕਾਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸਰੋਤ ਬਣੀ ਰਹੀ।
ਬੈਸਾਇਰ ਦੀ ਸ਼ਾਗਿਰਦੀ
4 ਅਗਸਤ 1772 ਨੂੰ ਬਲੇਕ, 7 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਨੱਕਾਸ਼, ਗਰੇਟ ਕਵੀਨ ਸਟਰੀਟ ਦੇ ਜੇਮਸ ਬੈਸਾਇਰ (engraver James Basire of Great Queen Stree) ਦਾ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ 21 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਵਿਵਸਾਇਕ ਨੱਕਾਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ। ਬਲੇਕ ਦੇ ਸ਼ਾਗਿਰਦੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਮੱਤਭੇਦ ਅਤੇ ਝਗੜੇ ਦਾ ਕੋਈ ਵੇਰਵਾ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੀਟਰ ਐਕਰੋਇਡ (Peter Ackroyd) ਦੀ ਲਿਖੀ ਜੀਵਨੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬਲੇਕ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬੈਸਾਇਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਲਾ-ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨਾ ਪਿਆ - ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸਨੂੰ ਕੱਟ ਦੇਣਾ ਪਿਆ। ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਕਰਨ ਦੀ ਬੈਸਾਇਰ ਦੀ ਰੇਖਾਮੂਲਕ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਫਲੈਸ਼ੀਅਰ ਸਟਿਪਲ ਜਾਂ ਮੇਜ਼ੋਟਿੰਟ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਦੀ ਤੁਲਣਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਫ਼ੈਸ਼ਨ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ। ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਆਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਇਸ ਫ਼ੈਸ਼ਨ ਪਿੱਟੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਲੇਕ ਦਾ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈਣਾ ਉਸ ਨੂੰ ਕੰਮ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ।
ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ
ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ ਕਿਤਾਬ ਡਾ.ਗਗਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋ ਸੁਖਮੋਹਨ ਕੋਰ ਨੇ ਕੀਤੀ ਹੈ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦਾ ਲੇਖਾਜੋਖਾ ਹੋਏ ਲਗਾਉਦੇ ਹੋਏ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਕਾਲ ਤਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਏ ਪਰਿਵਰਤਨਾ ਦਾ ਨਿਰਿਖਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਿਲੀਅਮ ਬਲੇਕ
ਬੈਸਾਇਰ ਦੀ ਸ਼ਾਗਿਰਦੀ
ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਬੈਸਾਇਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਨੂੰ ਲੰਦਨ ਦੇ ਗੋਥਿਕ ਗਿਰਜਾ ਘਰ ਤੋਂ ਚਿਤਰਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ (ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੰਮ ਬਲੇਕ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਹਿਸ਼ਾਗਿਰਦ ਜੇਮਸ ਪਾਰਕਰ ਦੇ ਝਗੜੇ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ), ਅਤੇ ਵੇਸਟਮਿੰਸਟਰ ਐਬੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕਲਾ-ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ; ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਐਬੇ ਨੂੰ ਕਵਚਧਾਰੀ ਸੂਟਾਂ, ਰੰਗੀਨ ਅੰਤੇਸ਼ਠੀ ਮੂਰਤੀਆਂ ਨਾਲ ਚਿਤਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕਈ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਮੋਮ ਦੀਆਂ ਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਐਕਰਾਇਡ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ “ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਤਾਤਕਾਲੀ [ਪ੍ਰਭਾਵ] ਧੁੰਦਲੀ ਪੈ ਗਈ ਚਮਕ ਅਤੇ ਰੰਗਾਂ ਦਾ ਪੈਂਦਾ। ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਲੰਮੇ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ, ਬਲੇਕ ਐਬੇ ਵਿੱਚ ਰੇਖਾਚਿਤਰ ਬਣਾਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਕਦੇ ਕਦੇ ਵੇਸਟਮਿੰਸਟਰ ਸਕੂਲ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਅੜਚਨ ਬਣਦੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਬਲੇਕ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਸਤਾਇਆ ਕਿ ਬਲੇਕ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧੱਕਾ ਦੇਕੇ ਚਬੂਤਰੇ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡੇਗ ਦਿੱਤਾ, “ਜਿੱਥੇ ਕਿ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਸੱਟ ਦੇ ਨਾਲ ਡਿਗਿਆ”।
ਜੋਸਫ ਸਟਿਗਲਿਟਸ
ਸੰਨ 2000 ਵਿੱਚ, ਸਟਿਗਲਿਟਸ ਨੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਕਾਸ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਥਿੰਕ ਟੈਂਕ ਦੀ ਨੀਤੀ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਲਈ ਪਹਿਲ (ਆਈਪੀਡੀ) ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ 2001 ਤੋਂ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ 2003 ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਕਾਦਮਿਕ ਰੈਂਕ (ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਗਲੋਬਲ ਥੌਟ ਬਾਰੇ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਬਾਨੀ ਮੁਖੀ ਸੀ। ਉਹ ਮਾਨਚੈਸਟਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਬਰੁਕਸ ਵਰਲਡ ਪਾਵਰਟੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦਾ ਵੀ ਮੁਖੀ ਹੈ। ਉਹ ਸੋਸ਼ਲ ਸਾਇੰਸਾਂ ਦੀ ਪੋਲੀਟੀਕਲ ਅਕੈਡਮੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। 2009 ਵਿੱਚ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਜਨਰਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੀਗਗਲ ਡੀ ਏਸਕੋਟੋ ਬਰੋਕਮਨ ਨੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਮੁਦਰਾ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਸੁਧਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਸਟਿਗਲਿਟਸ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤੇ ਸੁਝਾਵਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਮੁਦਰਾ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਸੁਧਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਰੀਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ।  ਉਸਨੇ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸਾਰਕੋਜ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਆਰਥਿਕ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਐਂਡ ਸੋਸ਼ਲ ਪਰੋਗਰੈੱਸ ਦੇ ਮਾਪਣ ਬਾਰੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ 2010 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰਿਪੋਰਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਗਲਤ ਮਾਪ: ਕਿਉਂ ਜੀਡੀਪੀ ਜੁੜਦੀ ਨਹੀਂ,  ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ, ਹਾਈ ਲੈਵਲ ਐਕਸਪਰਟ ਗਰੁੱਪ ਆਨ ਦੀ ਮੈਨੇਜ਼ਰਮੈਂਟ ਆਫ਼ ਇਕਨਾਮਿਕ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਐਂਡ ਸੋਸ਼ਲ ਪ੍ਰੋਗਰੈਸ ਦਾ ਉਪ-ਮੁਖੀ ਹੈ। 2011 ਤੋਂ 2014 ਤਕ, ਸਟਿਗਲਿਟਜ਼ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਰਥਿਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਆਈ.ਈ.ਏ.) ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਜੂਨ 2014 ਵਿੱਚ ਜਾਰਡਨ ਵਿੱਚ ਮ੍ਰਿਤ ਸਾਗਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਯੋਜਿਤ ਆਈਈਏ ਦੇ ਸੰਗਠਨ ਤਿੰਨ-ਸਾਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕੀਤੀ।
ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ
ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਰਜ ਸਾਹਿਤ ਰਚਨਾ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨਾ ਹੈ।ਇਹ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਧਿਐਨ ਵਸਤੂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵਿੱਥ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਚਿੰਤਕਾ ਨੇ ਸਾਹਿਤ ਪਾਠਾ ਨੂੰ ਹੀ ਆਲੋਚਨਾ ਪਾਠਾ ਦੇ ਬਦਲ ਵਜੋਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਨਿਰਸੰਦੇਹ, ਪੱਛਮੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਮੁੱਢ ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਰੂਪਾ ਵਾਂਗ ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਅਲਾਮਤ ਹੈ।
ਵਿਲੀਅਮ ਬਲੇਕ
ਰਾਇਲ ਅਕੈਡਮੀ
8 ਅਕਤੂਬਰ 1779 ਨੂੰ ਬਲੇਕ ਸਟਰੈਂਡ ਦੇ ਕੋਲ ਓਲਡ ਸਾਮਰਸੇਟ ਹਾਉਸ ਦੀ ਰਾਇਲ ਅਕੈਡਮੀ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਬਣ ਗਏ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਨੇ ਭੁਗਤਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿ ਉਹ ਛੇ ਸਾਲ ਦੇ ਅਰਸੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੀ ਸਾਮਗਰੀ ਦੀ ਆਪੂਰਤੀ ਖੁਦ ਆਪ ਕਰੇ। ਓਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਗੱਲ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਰੂਬੇਨਸ ਵਰਗੇ ਫੈਸ਼ਨੇਬਲ ਕਲਾਕਾਰਾਂ (ਜਿਨ੍ਹਾਂਦੀ ਸਕੂਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਜੋਸ਼ੁਆ ਰੇਨਾਲਡਸ ਨੇ ਹਿਮਾਇਤ ਕੀਤੀ) ਦੀ ਅਧੂਰੀ ਸ਼ੈਲੀ ਮੰਨਦਾ ਸੀ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਲੇਕ ਨੂੰ ਕਲਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਰੇਨਾਲਡ ਦਾ ਨਜਰੀਆ ਰੁੱਖਾ ਲੱਗਣ ਲਗਾ, ਖਾਸਕਰ “ਜੇਨਰਲ ਟਰੁਥ” (ਆਮ ਸੱਚ) ਅਤੇ “ਜੇਨਰਲ ਬਿਊਟੀ” (ਆਮ ਸੁੰਦਰਤਾ) ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸਦਾ ਲੋਹੜੇ ਦਾ ਸ਼ੁਦਾ। ਰੇਨਾਲਡਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਵਚਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਕਿ “ਅਮੂਰਤਨ, ਸਾਧਾਰਨੀਕਰਨ ਅਤੇ ਵਰਗੀਕਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਝੁਕਾਵ, ਮਨੁੱਖੀ ਮਸਤਕ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੌਲਤ ਹੈ”; ਬਲੇਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਿਜੀ ਕਾਪੀ ਦੀ ਹਾਸ਼ੀਆ ਟਿੱਪਣੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਕਿ “ਸਾਧਾਰਨੀਕਰਨ ਬੇਵਕੂਫ਼ੀ ਹੈ”; ਵਿਸ਼ੇਸ਼ੀਕਰਨ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੀ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣਤਾ। ਬਲੇਕ, ਰੇਨਾਲਡਸ ਦੀ ਜ਼ਾਹਰ ਵਿਨਮਰਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਸਨ ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਪਖੰਡ ਮੰਨਦਾ ਸੀ। ਰੇਨਾਲਡਸ ਦੇ ਫੈਸ਼ਨੇਬਲ ਤੈਲਚਿਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਲੇਕ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਆਰੰਭਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ, ਮਾਇਕਲਏਂਜਲੋ ਅਤੇ ਰਾਫੇਲ, ਦੀ ਕਲਾਸਿਕਲ ਸਟੀਕਤਾ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ।
ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ
ਭਾਵੇਂ ਡਾ.ਰਵਿੰਦਰ ਰਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਜਮੂਨ' ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਕਾਲੀ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਚਿੰਤਕਾ ਵਾਂਗ ਮੱਧਕਾਲ ਤਕ ਪਹੁੰਚਾ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਹੈ।ਪਰੰਤੂ ਅੰੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਜਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਸਰੂਪ ਬਣਾਇਆ ਉਸ ਸਰੂਪ ਪਿੱਛੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਕਾਰਣਾ ਦੀ ਉਸ ਠੀਕ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਰਨ ਉਸ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ' ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕਿਸੇ ਉਨਤ ਕੌਮ ਦੀ ਸਾਹਿਤ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਵਿਕਸਿਤ ਰੂਪਾ ਨਾਲ ਸਾਡਾ ਪਰਿਚਯ ਸੰਭਵ ਹੋਇਆ।ਵੱਖ ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਸਮੁੱਚੀ ਸੋਚ ਵਿਧੀ ਅਧਿਕ ਤਰਕਸੰਗਤ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਹੋਣ ਵੱਲ ਰੁਚਿਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਵਿਕਸਿਤ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋਣਾ ਸੰਭਵ ਹੋਇਆ।ਦੂਜਾ ਕਾਰਣ ਉਸ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਕੀ ਸਾਹਿਤ ਅਧਿਐਨ ਸਾਧਾਰਨ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾਵਾ ਮਸੀਤਾ,ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਅਤੇ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾਵਾ ਵਿੱਚੋ ਨਿਕਲ ਕੇ ਸਕੂਲਾਂ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਨਾਲ ਇਸ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮੁੱਚੀ ਪਹੁੰਚ ਦਾ ਪਰਿਵਰਤਨ ਹੋਣਾ ਸੁਭਾਵਿਕ ਸੀ। ਸੁਆਲ ਪੈਦਾ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿ ਸਾਡੇ ਮੁਢਲੇ ਚਿੰਤਕ ਮੋਲਾ ਬਖਸ ਕੁਸ਼ਤਾ,ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ, ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀਵਾਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਆਦਿ ਸਾਮਗਰੀ ਦੇ ਇੱਕਤਰੀਕਰਣ ਵੱਲ ਰੁਚਿਤ ਕਿਉ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਿਰਤੀ ਮੰਚੈ ਮੁਖ ਕਿਉ ਹੈ?
ਜੋਸਫ ਸਟਿਗਲਿਟਸ
ਸਟਿਗਲਿਟਜ਼ ਨੂੰ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਅਤੇ ਹਾਵਰਡ ਤੋਂ 40 ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਨਰੇਰੀ ਡਿਗਰੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬੋਲੀਵੀਆ, ਕੋਰੀਆ, ਕੋਲੰਬੀਆ, ਇਕੁਆਡੋਰ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫਰਾਂਸ ਸਮੇਤ ਕਈ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਂਬਰ ਲੀਅਨਜ਼ ਆਫ਼ ਆਨਰ,ਆਰਡਰ ਆਫੀਸਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਵਿਲੀਅਮ ਬਲੇਕ
ਰਾਇਲ ਅਕੈਡਮੀ
ਡੇਵਿਡ ਬਿੰਡਮੈਨ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਬਲੇਕ ਦਾ ਰੇਨਾਲਡਸ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਵੈਰ-ਭਾਵ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੀ ਰਾਏ ਓਨੀ ਨਹੀਂ ਸੀ (ਬਲੇਕ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੇਨਾਲਡਸ ਨੇ ਵੀ ਇਤਹਾਸ ਦੇ ਚਿਤਰਣ ਨੂੰ ਭੂਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀ-ਚਿਤਰਾਂ ਦੇ ਬਨਿਸਪਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹੱਤਵ ਦਿੱਤਾ) ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਿ “ਆਪਣੇ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਨਾ ਉਲਥਾਉਣ ਦੇ ਪਖੰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸ ਦੀ ਖਿਲਾਫਤ”। ਨਿਸ਼ਚਿਤਤੌਰ ਤੇ ਬਲੇਕ ਰਾਇਲ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਨੁਮਾਇਸ਼ ਨੂੰ ਨਾਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰਦਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ 1780 ਅਤੇ 1880 ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ 6 ਮੌਕਿਆਂ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ।
ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ
ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ:- ਡਾ ਰਾਾਜਿੰਦਰਪਾਲ ਬਰਾੜ ਦਵਾਰਾ ਲਿਖੇ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਨਿਬੰਧ ਨੂੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।ਉਸ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਵੰੰਡ ਕਰਦੀਆ ਇਸ ਨੂੂੰ ਰਾਜਸੀ ਕਵਿਤਾ ਗਦਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਧੀਨ ਰਚੀ ਗਈ ਕਵਿਤਾ ਸਟੇਜੀ ਕਵਿਤਾ, ਰੁੁਮਾਂਸਵਾਦੀ ਕਵਿਤਾ ਰੁੁਮਾਂਸਵਾਦ ਤੇ ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦ ਦੇ ਪਤਨ ਉਪਰੰਤ ਪੈੈਦਾ ਹੋੋੋੋਈ ਪ੍ਰਯੋੋਗਵਾਦੀ ਕਵਿਤਾ ਨਕਸਲਬਾੜੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਧੀਨ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਕਵਿਤਾ,ਦਲਿਤ ਚੇਤਨਾ, ਅਧੀਨ ਸਿਰਜੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਤੀਬਰ ਸੁਰ,ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰਚੀ ਗਈ ਕਵਿਤਾ ਨਾਰੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਸਰੂਪਗਤ ਵਿਸਥਾਰ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਸੀਆ ਤੇ ਧੱਕੇ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ:- ਡਾ ਧਨਵੰਤ ਕੋਰ ਦਵਾਰਾ ਲਿਖਿਆ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਹੈ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਵਿਧਾਗਤ ਸਰੂੂੂਪ ਵੀ ਹੋਰਨਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਹਿਤ ਰੂਪਾ ਵਾਂਗ ਅੰਗਰੇਜੀ ਸ਼ਾਸਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਪੈਦਾ ਪੂੂੰਜੀਵਾਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਹੀ ਸਿੱਟਾ ਹੈ।ਡਾ ਧਨਵੰਤ ਕੋਰ ਦਵਾਰਾ ਮੁਢਲੇ ਦੋਰ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਭਾਵੇਂ ਆਪਣੇ ਮੁਹਾਂਦਰੇ ਨੂੰ ਸੁਆਰਣ ਲਈ ਮੁਢਲੀ ਬੋਲੀਆਂ ਤੇ ਆਸ਼ਰਿਤ ਸੀ। ਪਰ ਮੁਢਲੇ ਦੋਰ ਤਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਇਹ ਅਤਿ ਨਵੀਨ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਲਭਤਾ ਨਾਲ ਸਰਸ਼ਾਰ ਨਜਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਜੋਸਫ ਸਟਿਗਲਿਟਸ
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ
ਸਟਿਗਲਿਟਸ ਦਾ ਜਨਮ ਗੈਰੀ, ਇੰਡੀਆਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਸ਼ਾਰਲੌਟ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੀਮਾ ਸੇਲਜ਼ਮੈਨ, ਨਾਥਨੀਅਲ ਡੇਵਿਡ ਸਟਿਗਲਿਟਸ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਟਿਗਲਿਟਸ ਨੇ 1964 ਵਿੱਚ ਐਮਹੇਰਸਟ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਡੀਬੇਟ ਟੀਮ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਰਗਰਮ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ। ਐਮਹੈਰਸਟ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੇ ਮੈਸਾਚੂਸਟਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ (ਐਮ ਆਈ ਟੀ) ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। 1965 ਤੋਂ 1966 ਤਕ, ਉਹ ਹੈਰੋਫਮੀ ਉਜ਼ਾਵਾ ਅਧੀਨ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਐਨ ਐੱਸ ਐੱਫ ਗ੍ਰਾਂਟ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1966 ਤੋਂ 1967 ਤਕ ਐਮਆਈਟੀ ਤੋਂ ਪੀਐਚਡੀ ਲਈ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਐਮਆਈਟੀ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਵੀ ਰਿਹਾ। ਸਟਿਗਲਿਟਜ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਐਮਆਈਟੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ੈਲੀ ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਢੁਕਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਉਸਨੇ "ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਸਧਾਰਨ ਅਤੇ ਠੋਸ ਮਾਡਲਾਂ" ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ।
ਵਿਲੀਅਮ ਬਲੇਕ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੋਮਾਂਸਵਾਦ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1757 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1827
ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ
ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਦਾ ਮੁੁਹਾਂਦਰਾ:- ਡਾ.ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਨਾਵਲ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਬੰਗਾਲੀ ਅਸਾਮੀ ਤੇ ਉਸ ਉਪਰੰਤ ਊਰਦੂ ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਰਗੀਆਂ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਦ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਸ ਗਲਪੀ ਵਿਧਾ ਨੇ ਮੱਧ ਯੁੱਗੀ ਰੁਮਾਂਸਵਾਦੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਿਸੇ ਨਿੱਗਰ ਦੇ ਯਥਾਰਥਕ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਵਜੋਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤੀ। ਡਾ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਦਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਨਾਵਲ ਨਿਰੰਤਰ ਬਦਲਦੀ ਫੈਲਦੀ ਤੇ ਗੋਲਦੀ ਵਿਧਾ ਹੈ।
ਜੋਸਫ ਸਟਿਗਲਿਟਸ
ਵਿਚਾਰ ਖੇਤਰ
ਜੋਸੇਫ਼ ਸਟਿਗਲਿਟਜ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ’ਚ ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਹੈ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਬਦਲੇ ਵੀ ਹਨ। ਉਹ ਅੰਨ੍ਹੇ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਮੰਡੀ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦਾ ਆਲੋਚਕ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਆਈਐੱਮਐੱਫ਼ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੇਲਿਆਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਸਮੱਸਿਆ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਮੰਡੀ/ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮਤੋਲ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੰਸਾਰ ’ਚ ਫੈਲੀ ਵਿੱਤੀ ਅਫ਼ਰਾ-ਤਫ਼ਰੀ ਲਈ ਰੇਟਿੰਗ ਏਜੰਸੀਜ਼ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਈ ਘਟੀਆ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਵਜੋਂ ਰੇਟਿੰਗ ਦਿੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੈਸੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਗੁਮਰਾਹ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ
ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ:-ਡਾ ਸਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਵਰਮਾ ਦਵਾਰਾ ਰਚਿਤ ਨਿਬੰਧ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦਸਦੇ ਹਨ। ਕਿ ਨਾਟ ਮੰਚੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸੂਚਨਾ ਸਰੋਤ ਹੈ ਜੋ ਨਾਟਕ ਤੇੇ ਰੰੰਗਮੰਚ ਦੇ ਵਿਧਾਗਤ ਸਰੂੂਪ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦਿਆਂ ਵਰਤਮਾਨ ਕਾਲ ਅੰਦਰ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਤੇ ਸੰੰਭਾਵਨਾਵਾ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਜੋਸਫ ਸਟਿਗਲਿਟਸ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:CS1 maint: Unrecognized language ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1943 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ
ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ
ਹਵਾਲੇੇ:-
ਅਗਨਿਹੋਤਰ
ਇੱਕ ਵੈਦਿਕ ਯੱਗ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਵਰਣਨ ਯਜੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸ
ਸਾਲ
alt=see caption|thumb|ਸੂਰਜ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦਾ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ। ਸਾਲ ਦੀ ਮਿਆਦ ਸੂਰਜ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਇੱਕ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਚੱਕਰੀ ਮਿਆਦ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਧਰਤੀ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਆਪਣੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਧੁਰੀ ਝੁਕਾਅ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ, ਦਿਨ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਘੰਟੇ, ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਮੌਸਮਾਂ ਦੇ ਬੀਤਣ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਤਪਸ਼ ਅਤੇ ਉਪ-ਧਰੁਵੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਚਾਰ ਮੌਸਮਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਬਸੰਤ, ਗਰਮੀ, ਪਤਝੜ ਅਤੇ ਸਰਦੀ। ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਅਤੇ ਉਪ-ਉਪਖੰਡੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਈ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਮੌਸਮਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ; ਪਰ ਮੌਸਮੀ ਗਰਮ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਾਲਾਨਾ ਗਿੱਲੇ ਅਤੇ ਸੁੱਕੇ ਮੌਸਮਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ ਅਤੇ ਟਰੈਕ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ, ਸਾਲ ਲਈ ਸਮੇਂ ਦੀ ਇਕਾਈ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ "y" ਜਾਂ "yr" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਿੰਨ੍ਹ "a" ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸਦੀ ਸਹੀ ਮਿਆਦ ਅਸੰਗਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਜੂਲੀਅਨ ਸਾਲ 86,400 ਸਕਿੰਟਾਂ (SI ਆਧਾਰ ਯੂਨਿਟ) ਦੇ 365.25 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਸਮੇਂ ਦੀ ਇੱਕ ਇਕਾਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਜੂਲੀਅਨ ਖਗੋਲੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 31,557,600 ਸਕਿੰਟ ਹੈ।
ਸਾਲ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੈਲੰਡਰ ਜਾਂ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੌਸਮੀ ਸਾਲ, ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਾਲ, ਆਦਿ ਨਾਲ ਢਿੱਲੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੁੜੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਮਾਨ ਨਹੀਂ। ; ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਇੱਕ ਮੰਗਲ ਸਾਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ੁੱਕਰ ਦਾ ਸਾਲ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ ਗ੍ਰਹਿ ਇੱਕ ਪੂਰਨ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਲੰਘਣ ਲਈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਿਸੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਚੱਕਰ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਹਾਨ ਸਾਲ।
ਅਸ਼ਵਮੇਧ
ਇੱਕ ਵੈਦਿਕ ਯੱਗ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਵਰਣਨ ਯਜੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸ
ਜਾਨ ਕਾਰਨਫੋਰਥ
ਸਰ ਜਾਨ ਵਾਰਕਪ ਕਾਰਨਫੋਰਥ, ਜੂਨੀਅਰ (7 ਸਤੰਬਰ 1917 – 14 ਦਸੰਬਰ 2013) ਆਸਟਰੇਲਿਆਈ – ਬਰੀਤਾਨੀ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ 1975 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਿਨਵ - ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ ਅਭਿਕਰਿਆ ਦੀ ਤਰਿਵਿਮ ਰਸਾਇਣ ਉੱਤੇ ਕਾਰਜ ਲਈ ਰਸਾਇਣ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1917 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2013 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨੀ
ਮੈਕਸਵੈੱਲ ਦਾ ਦਾਨਵ
ਤਾਪ ਅਤੇ ਆਂਕੜਾ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਫਿਲਾਸਫੀ ਵਿੱਚ, ਮੈਕਸਵੈੱਲ ਦਾ ਦਾਨਵ, ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜੇਮਜ਼ ਕਲ੍ਰਕ ਮੈਕਸਵੈੱਲ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਸੋਚ-ਪ੍ਰਯੋਗ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸੁਝਾਇਆ ਕਿ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਦਾ ਦੂਜਾ ਨਿਯਮ ਕਾਲਪਨਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਉਲੰਘਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸੋਚ-ਪ੍ਰਯੋਗ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਦਾਨਵ ਗੈਸਾਂ ਦੇ ਦੋ ਚੈਂਬਰਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਢੱਕਣ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਗੈਸ ਅਣੂ ਦਰਵਾਜੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਦਾਨਵ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਢੱਕਣ ਨੂੰ ਖੋਲ ਕੇ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਧੀਮੇ ਅਣੂ ਇੱਕ ਚੈਂਬਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਣ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਅਣੂ ਦੂਜੇ ਚੈਂਬਰ ਵਿੱਚ ਲੰਘ ਜਾਣ । ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਜ਼ ਅਣੂ ਜਿਆਦਾ ਗਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸਲਈ ਦਾਨਵ ਦਾ ਵਰਤਾਓ ਇੱਕ ਚੈਂਬਰ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਠੰਡਾ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਐਨਟ੍ਰੌਪੀ ਘਟਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਦੇ ਦੂਜੇ ਨਿਯਮ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਜੇਨਮਸ ਕਲ੍ਰਕ ਮੈਕਸਵੈੱਲ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਕਿਸੇ ਕੰਟੇਨਰ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ A ਅਤੇ B ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਵੇ । ਦੋਵੇਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਤਾਪਮਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਇੱਕੋ ਹੀ ਗੈਸ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਕੰਧ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆੰ ਉੱਤੇ ਮੌਲੀਕਿਊਲਾਂ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਦਾਨਵ ਕੰਧ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਸੂਖਮ ਟ੍ਰੈਪਡੋਰ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਔਸਤ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਤੇਜ਼ ਮੌਲਿਕਿਊਲ A ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਟ੍ਰੈਪਡੋਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦਾਨਵ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੌਲੀਕਿਊਲ A ਤੋਂ B ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਡ ਕੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। B ਅੰਦਰ ਮੌਲੀਕਿਊਲ ਦੀ ਔਸਤਨ ਸਪੀਡ ਵਧ ਜਾਵੇਗੀ ਜਦੋਂਕਿ A ਅੰਦਰ ਔਸਤਨ ਸਪੀਡ ਘਟ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਔਸਤਨ ਮੋਲੀਕਿਊਲਰ ਸਪੀਡ ਤਾਪਮਾਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸਲਈ A ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ B ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਦੇ ਦੂਜੇ ਨਿਯਮ ਵਿਰੁੱਧ ਗੱਲ ਹੈ।
ਇਸ ਸਵਾਲ ਪ੍ਰਤਿ ਇੱਕ ਜਵਾਬ 1929 ਵਿੱਚ ਲੀਓ ਸਜ਼ਿਲ੍ਰਡ ਅਤੇ ਬਾਦ ਵਿੱਚ ਲੀਓਨ ਬ੍ਰਿਲੋਉਇਨ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਜ਼ਿਲ੍ਰਡ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੋਈ ਵਾਸਤਵਿਕ-ਜਿੰਦਗੀ ਵਾਲ਼ੇ ਮੈਕਸਵੈੱਲ ਦੇ ਦਾਨਵ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਰਾਂ ਨਾਲ ਮੌਲੀਕਿਊਲਰ ਸਪੀਡ ਨਾਪਣ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਪੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕ੍ਰਿਆ (ਕਾਰਜ) ਊਰਜਾ ਦੇ ਖਰਚ ਦੀ ਕੀਮਤ ਤੇ ਹੀ ਹੋਵੇਗੀ ।
ਮੈਕਸਵੈੱਲ ਦਾ ਦਾਨਵ A ਅਤੇ B ਦਰਮਿਆਨ ਕੰਧ ਦੀ ਪਰਮੀਅਬਿਲਟੀ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਤਬਦੀਲ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਲਈ ਇਹ ਕਿਸੇ ਸੂਖਮ ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੇਵਲ ਸਧਾਰਨ ਤਤਕਾਲ ਜਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਅਸਥੂਲ (ਵਿਸ਼ਾਲ) ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ।
ਯਜੁਰਵੇਦ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਮਕਾਂਡ ਦੇ ਕਈ ਜੱਗਾਂ ਦਾ ਟੀਕਾ ਹੈ:
ਰਿਗਵੇਦ ਦੇ ਲੱਗਭੱਗ 663 ਮੰਤਰ ਯਥਾਵਤ ਯਜੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਯਜੁਰਵੇਦ ਵੇਦ ਦਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਭਾਗ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਅੱਜ ਵੀ ਜਨ-ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਥਾਨ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਯੱਗਮੂਲਕ ਕਰਮਕਾਂਡਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰ ਯਜੁਰਵੇਦ ਦੇ ਹੀ ਹਨ।
ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਯਜੁਰਵੇਦ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਯਜੁਰਵੇਦ, ਯਜੁਰਵੇਦ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਵਰਣਨ ਅਤੇ ਨਿਰੂਪਨ ਵਿਵਸਥਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ
ਬੋਫੋਰਸ ਘੁਟਾਲਾ
ਬੋਫੋਰਸ ਘੋਟਾਲਾ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1986 ਵਿੱਚ ਸਵੀਡਨ ਦੀ ਬੋਫੋਰਸ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ 400 ਹੋਵਿਤਜ਼ਰ ਤੋਪਾਂ ਦਾ ਆਰਡਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਤੇ ਬੋਫੋਰਸ ਤੋਪਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਵਿੱਚ 64 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਦਲਾਲੀ ਲਈ ਗਈ। ਸੀ. ਬੀ. ਆਈ. ਨੇ 1999 ਵਿੱਚ ਸਾਬਕਾ ਰੱਖਿਆ ਸਕੱਤਰ ਐੱਸ. ਕੇ. ਭਟਨਾਗਰ, ਓਟਾਵੀਓ ਕਵਾਤਰੋਚੀ, ਵਿਨ ਚੱਡਾ ਅਤੇ ਬੋਫੋਰਸ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁਖੀ ਮਾਰਟਿਨ ਆਰਡਬੋ ਅਤੇ ਬੋਫੋਰਸ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਦੋਸ਼ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਘੋਟਾਲੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20 ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਘੋਟਾਲੇ
ਬਾਜੀਗਰ ਕਬੀਲ
ਬਾਜ਼ੀਗਰ ਸ਼ਬਦ ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਬੀਲੇ
ਬਹੁਬਾਹੀਆ
ਰੇਖਕੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਬਾਹੀਆ ਜਾਂ ਬਹੁਭੁਜ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਪੱਧਰੀ ਬਣਤਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸੀਮਤ ਲੀਕਾਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਲੀਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹਦੀਆਂ ਬਾਹੀਆਂ ਜਾਂ ਭੁਜਾਂ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਦੋ ਬਾਹੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਬਿੰਦੂ ਬਹੁਬਾਹੀਏ ਦੇ ਕੋਨੇ ਅਖਵਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਹੁਬਾਹੀਏ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਸਾਬ
ਵਾਜਪੇਏ
ਇੱਕ ਵੈਦਿਕ ਯੱਗ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਵਰਣਨ ਯਜੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਅਨਵਾਦ ਪਰੰਪਰਾ
ਅਨਵਾਦ ਪਰੰਪਰਾ
ਮੱਧ-ਕਾਲੀਨ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਪਰੰਪਰਾ ਮੌਲਿਕ ਅਥਵਾ ਅਧਾਰਿਤ ਵਾਰਤਕ ਜਿੰਨੀ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ। ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਭਾਗ ਅਜੇ ਹੱਥ ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਖੋਜ-ਪੁਸਤ ਕਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖਿੰਡਿਆ ਪਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦ ਹੋ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।
ਹਵਾਲਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ
ਰਾਜਸ਼੍ਰੀ ਬਿਰਲਾ
ਜੀਵਨ
ਰਾਜਸ਼੍ਰੀ ਦਾ ਜਨਮ 1948 ਨੂੰ, ਮਦੁਰਈ, ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਦਾ ਰਾਜ, ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਤੋਂ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਰਾਧਾਕਿਸ਼ਨ ਫੋਮ੍ਰਾ,  ਨੇ ਇੱਕ ਡੀਲਰਸ਼ਿਪ ਏਜੰਸੀ "ਬਰਮਾ ਸ਼ੈਲ" ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ।  ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਪਾਰਵਤੀ ਦੇਵੀ ਫੋਮਰਾ, ਇੱਕ ਗ੍ਰਹਿਣੀ ਸੀ।ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਮਾਰਵਾੜੀ ਵੈਸ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ ਜਾਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਸਨ।
ਰਾਜਸ਼੍ਰੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਨੇ ਸੈਂਟ ਜੋਸਫ਼'ਸ ਕੋਨਵੈਂਟ ਸਕੂਲ, ਮਦੁਰਈ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ,  ਭਾਰਤੀ ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜਸ਼੍ਰੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੀ ਜਾਤ ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਵਿੰਸੇਟ ਕਾਲਦੇਰੋਨ ਸਟੇਡੀਅਮ
ਸਨਟਿਏਗੋ ਬੇਰਨਬੇਉ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਦਰੀਦ, ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਰਿਅਲ ਮਾਦਰੀਦ ਕਲੱਬ ਦੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 54,960 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
ਰਾਜਸ਼੍ਰੀ ਬਿਰਲਾ
ਜੀਵਨ
ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਪਤੀ ਦੇ ਹੌਂਸਲਾਫਜ਼ਾਈ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਦਸਵੀਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਤਿਮਾ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਿਲਾ ਲਿਆ। ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਹੌਂਸਲੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸਨੇ ਲੋਰੇਟੋ ਕਾਲਜ, ਕਲਕੱਤਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਿਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਵਿੰਸੇਟ ਕਾਲਦੇਰੋਨ ਸਟੇਡੀਅਮ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ
ਰਾਜਸ਼੍ਰੀ ਬਿਰਲਾ
ਅਦਿੱਤਿਆ ਬਿਰਲਾ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਇਨੀਸ਼ੀਏਟਿਵਜ਼ ਐਂਡ ਰੂਰਲ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ (ABCCIR)
ਅਦਿੱਤਿਆ ਬਿਰਲਾ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਇਨੀਸ਼ੀਏਟਿਵਜ਼ ਐਂਡ ਰੂਰਲ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ  ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ (ਚੇਅਰਪਰਸਨ) ਦੇ ਨਾਤੇ, ਰਾਜਸ਼੍ਰੀ 1.6 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਕਾਰਜ, ਵਿਕਾਸ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਦਿਤਿਆ ਬਿਰਲਾ ਗਰੁੱਪ, ਸੀਐਸਆਰ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ, ਜਿਸ ਉੱਪਰ 400 ਮਿਲੀਅਨ ਰੁਪਏ ਵਿੱਦਿਅਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ 'ਤੇ ਖਰਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜ ਸਿੱਖਿਆ, ਰੁਜਗਾਰ, ਪੀਣ ਦਾ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਸ਼ਰਤੀਕਰਨ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਸਨ। ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ
ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ
ਰਾਜਸ਼੍ਰੀ ਬਿਲਰਾ, ਆਪਣੇ ਮਰਹੂਮ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦੇਣ ਵਜੋਂ, 2006 ਵਿੱਚ, ਪੂਨੇ ਵਿੱਖੇ US$ 30 ਮਿਲੀਅਨ ਦੇ ਖਰਚੇ ਨਾਲ ਅਦਿੱਤਿਆ ਬਿਰਲਾ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਹਸਪਤਾਲ ਬਣਵਾਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 325 ਸੈਟ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਹ ਹਸਪਤਾਲ 18 ਏਕੜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਣਵਾਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬਿਰਲਾ ਸੈਂਟਰ ਵਲੋਂ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਫੰਡ ਅਦਿੱਤਿਆ ਬਿਰਲਾ ਫ਼ਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵੀ ਐਮ ਤਾਰਕੁੰਡੇ
ਵਿਠਲ ਮਹਾਦੇਓ ਤਾਰਕੁੰਡੇ (3 ਜੁਲਾਈ 1909, ਸਾਸਵਾੜ – 22 ਮਾਰਚ 2004, ਦਿੱਲੀ), ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਰਤੀ ਵਕੀਲ, ਸਿਵਲ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਆਗੂ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ "ਸਿਵਲ ਲਿਬਰਟੀਜ਼ ਲਹਿਰ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ" ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਬੰਬਈ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਜੱਜ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਵੀ ਬੰਬੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ "ਪੋਸਟ-ਚਾਗਲਾ 1957 ਦੇ ਕਾਲ ਦਾ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਜੱਜ" ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਵਿਠਲ ਮਹਾਦੇਓ ਤਾਰਕੁੰਡੇ ਦਾ ਜਨਮ ਸਾਸਵਾੜ, ਪੁਣੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਖੇ 3 ਜੁਲਾਈ 1909 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਸਾਸਵਾੜ, ਉਦੋਂ ਪੁਣੇ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਪੁਰੰਦਰ ਤਾਲੁਕਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਸੀ, ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਮਹਾਦੇਓ ਰਾਜਾਰਮ ਤਾਰਕੁੰਡੇ ਦੇ ਪੰਜ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੂਜਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਜਾਤ ਦੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਨ, ਛੂਆਛਾਤ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜੇ ਸੀ।
ਐਲਟਨ ਜਾਨ
ਸਰ ਐਲਟਨ ਹਰਕਲੌਜ਼ ਜਾਨ (ਜਨਮ ਰੇਗਿਨਾਲਡ ਕੈਨਥ ਡਵਾਟ; 25 ਮਾਰਚ 1947) ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਗਾਇਕ, ਪਿਆਨੋਵਾਦਕ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1967 ਤੋਂ ਗੀਤਕਾਰ ਬਰਨੀ ਟੂਪਿਨ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਗੀਤ-ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸਾਥੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਕੱਠੇ 30 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਐਲਬਮਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਪੰਜ-ਦਹਾਕੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਐਲਟਨ ਜਾਨ ਨੇ 300 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵੇਚੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਸੰਗੀਤ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।  ਉਸ ਕੋਲ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਟਾੱਪ 40 ਹਿੱਟ ਹਨ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਸੱਤ ਨੰਬਰ 1 ਐਲਬਮਾਂ, 58 ਬਿਲਬੋਰਡ ਟਾੱਪ 40 ਸਿੰਗਲਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਕੈਂਡਲ ਇਨ ਦੀ ਵਿੰਡ 1997 ਜੋ ਉਸਨੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਡਾਇਨਾ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਲਈ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 33 ਮਿਲੀਅਨ ਕਾਪੀਆਂ ਵੇਚੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਯੂ.ਕੇ. ਅਤੇ ਯੂਐਸ ਦੇ ਸਿੰਗਲ ਚਾਰਟ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲਾ ਸਿੰਗਲ ਹੈ।  ਉਸ ਨੇ ਸੰਗੀਤ, ਨਿਰਮਾਤਾ ਰਿਕਾਰਡ, ਅਤੇ ਕਦੀ-ਕਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜਾਨ ਕੋਲ 1976 ਤੋਂ 1987 ਤੱਕ ਵੈਟਫੋਰਡ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਸੀ ਅਤੇ 1997 ਤੋਂ 2002 ਤੱਕ ਉਹ ਕਲੱਬ ਦਾ ਆਨਰੇਰੀ ਲਾਈਫ਼ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ।
ਲੰਡਨ ਦੇ ਪਿਨਰ ਖੇਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋੲੇ, ਜਾਨ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਿਆਨੋ ਵਜਾਉਣਾ ਸਿੱਖ ਲਿਆ ਸੀ। 1967 ਵਿੱਚ ਜਾਨ ਆਪਣੇ ਗੀਤ-ਲਿਖਤ ਸਾਥੀ ਬਰਨੀ ਟੂਪਿਨ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੂਜੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਲਈ ਗੀਤ ਲਿਖੇ ਫਿਰ ਜਾਨ ਨੇ 1969 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਐਲਬਮ ਐਮਟੀ ਸਕਾਈ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ। 1970 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਦੂਜੀ ਐਲਬਮ ਐਲਟਨ ਜੋਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਗੀਤ ਯੂਅਰ ਸੌਂਗ ਯੂਕੇ ਅਤੇ ਯੂਐਸ ਵਿੱਚ ਟਾੱਪ 10 ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੀ ਵਪਾਰਕ ਚਾਰਟ ਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਾਨ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਲਾਇਨ ਕਿੰਗ ਆਈਡਾ ਅਤੇ ਬਿਲੀ ਐਲੀਅਟ ਦ ਮਿਊਜ਼ੀਕਲ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਨੇ 5ਗ੍ਰੈਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, 5ਬ੍ਰਿਟ ਪੁਰਸਕਾਰ, 1ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ, 1ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਅਵਾਰਡ, 1ਟੋਨੀ ਅਵਾਰਡ, 1 ਡਿਜ਼ਨੀ ਲੈਜ਼ੈਡ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ ਅਤੇ 2004 ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡੀ ਸੈਂਟਰ ਆਨਰਜ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। 2004 ਵਿੱਚ, ਰੋਲਿੰਗ ਸਟੋਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੌਕ ਐਂਡ ਰੋਲ ਯੁੱਗ ਦੇ 100 ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ 49 ਨੰਬਰ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। 2013 ਵਿੱਚ, ਬਿਲਬੋਰਡ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਪੁਰਸ਼ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਲਬੋਰਡ ਹਾਟ 100 ਟਾੱਪ ਆਲ-ਟਾਈਮ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਰੌਕ ਐਂਡ ਰੋਲ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ (1994), ਸੌਗਰਾਈਟਰ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ ਵੀ ਹੈ। ਜਾਨ ਨੇ ਕਈ ਸ਼ਾਹੀ ਘਰਾਣਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ 1997 ਵਿੱਚ ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ ਐਬੇ ਵਿਖੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਡਾਇਨਾ ਦੇ ਦਾਹ-ਸੰਸਕਾਰ 'ਤੇ, 2002 ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀ ਐਟ ਦੀ ਪਲੇਸ ਅਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ਬਕਿੰਘਮ ਪੈਲੇਸ ਦੇ ਬਾਹਰ ਕੁਈਨ ਦੇ ਡਾਇਮੰਡ ਜੁਬਲੀ ਕੰਸਰਟ ਆਦਿ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਵਿਗਿਆਨ
ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਵਿਗਿਆਨ (ਫ਼ਰਾਂਕੋ-ਪ੍ਰੋਵਾਂਸਲ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ: "ਬਰਫ਼"; ਜਾਂ ਲਾਤੀਨੀ: glacies, "ਕੱਕਰ, ਬਰਫ਼") ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਦੀ ਜਾਂ,ਹੋਰ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਬਰਫ਼ ਅਤੇ ਬਰਫ਼ ਨਾਲ਼ ਸਬੰਧਤ ਕੁਦਰਤੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਘੋਖ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਸ਼ਟਮੀ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਸ਼ਟਮੀ ਇੱਕ ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਵਾਸੂ ਵਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਛੋਟਾ ਕੇ. ਨਾਇਡੂ ਦੁਆਰਾ ਸਿਨੇਮੈਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ਵਰ ਕ੍ਰਿਏਸ਼ਨਜ਼ ਦੇ ਅਧੀਨ ਦਿਲ ਰਾਜੂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸੁਨੀਲ, ਨਿੱਕੀ ਗਲਰਾਨੀ ਅਤੇ ਡਿੰਪਲ ਚੋਪੜੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ 19 ਫਰਵਰੀ 2016 ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ।
ਆਡੀਓ
ਗੋਦਾਵਰੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਐਂਡ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਖੇ ਕਰਵਾਏ ਗਏ "ਮਿੱਤਰੀ" ਸਾਲਾਨਾ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਆਡੀਓ ਗੀਤ, ਟ੍ਰੇਲਰ ਸਮੇਤ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਘਰੇਲੂ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਸ਼ਟਮੀ ਨੇ ਏ ਪੀ /ਤੇਲਗੂ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ₹3.5 ਕਰੋੜ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਮਰਿਯਾਦਾ ਰਮੰਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੁਨੀਲ ਲਈ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਓਪਨਰ ਬਣ ਗਈ। ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹਫ਼ਤੇ 'ਚ 6 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2016 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2016 ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਐਕਸ਼ਨ ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼੍ਰੀ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ਵਰ ਦੀਆਂ ਬਨਾਈਆ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸਮਚੁਬਾਹੀਆ
ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਹੁਬਾਹੀਏ
ਰਾਜਸੂਯ
ਇੱਕ ਵੈਦਿਕ ਯੱਗ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਵਰਣਨ ਯਜੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਚੱਕਰਵਤੀ ਸਮਰਾਟ ਬਨਣ ਲਈ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਵੈਦਿਕ ਯੱਗ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਵਰਣਨ ਯਜੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਯੱਗ ਦੀ ਵਿਧੀ ਇਹ ਹੈ ਦੀ ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਾਜੇ ਨੇ ਚੱਕਰਵਤੀ ਸਮਰਾਟ ਬਨਣਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਉਹ ਰਾਜਸੂਯ ਯੱਗ ਸੰਪੰਨ ਕਰਵਾਕੇ ਇੱਕ ਘੋੜਾ (ਅਸ਼ਵ) ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਘੋੜਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਘੋੜਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਗੁਪਤ ਤੌਰ ਤੇ ਰਾਜਸੂਯ ਯੱਗ ਕਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਕੁੱਝ ਫੌਜੀ ਵੀ ਹੋਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਜਦੋਂ ਉਹ ਘੋੜਾ ਕਿਸੇ ਰਾਜ ਵਲੋਂ ਹੋਕੇ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਉਸ ਰਾਜ ਦਾ ਰਾਜਾ ਉਸ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਉਸ ਘੋੜੇ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦਿਖਾਉਣੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਉਸ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਫੜਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਦੀ ਉਹ ਰਾਜਾ ਉਸ ਰਾਜਸੂਯ ਘੋੜੇ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਛੱਤਰਛਾਇਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇੰਦੂਮਥੀ ਕਥੀਰਸਨ
ਇੰਦੂਮਥੀ ਕਥੀਰਸਨ (ਜਨਮ 5 ਜੂਨ 1994) ਭਾਰਤੀ ਫੁੱਟਬਾਲਰ ਹੈ,ਜੋ ਭਾਰਤ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ ਲਈ ਮਿਡਫੀਲਡਰ ਵਜੋਂ ਖੇਡਦੀ ਹੈ।
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ
ਕਥੀਰਸਨ 2014 ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 2014 ਐਸ.ਏ.ਐਫ.ਐਫ. ਮਹਿਲਾ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ 6 ਗੋਲ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਫਿਰ ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਦੀ ਨਿਯਮਤ ਚੋਣ ਬਣ ਗਈ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਲ 2016 ਦੀਆਂ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਲ 2016 ਐਸ.ਏ.ਐਫ.ਐਫ. ਮਹਿਲਾ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਲਈ ਵੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਟੀਮ ਲਈ 2 ਗੋਲ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ 4 ਗੋਲ ਕੀਤੇ ਅਤੇ 2019 ਐਸ.ਏ.ਐਫ.ਐਫ. ਮਹਿਲਾ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੀ ਚੋਟੀ ਦੀ ਸਕੋਰਰ ਬਣ ਗਈ।
ਬਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਿਓ
ਬਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਿਓ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਵੀਡੀਓ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਹੈ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਬਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਿਓ ਦਾ ਜਨਮ ਜਲੰਧਰ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਇੰਗਲੈਂਡ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ (ਮਾਈਕ੍ਰੋ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕਸ) ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
ਕਰੀਅਰ
ਮਾਈਕ੍ਰੋਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਿਓ ਨੇ ਈ.ਏ. ਸਪੋਰਟਸ ਵਿੱਚ ਮੋਟੋਰੋਲਾ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸ ਦਾ ਜਨੂੰਨ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਫਰਮ ਡੀਓ ਸਟੂਡੀਓ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਹੁਣ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹਨੇ ਹਰਭਜਨ ਮਾਨ ਅਤੇ ਟਿਊਲਿਪ ਜੋਸ਼ੀ ਦੀ ਜੱਗ ਜਿਓਂਦਿਆਂ ਦੇ ਮੇਲੇ ਅਤੇ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦ ਅਨਟੋਲਡ ਸਟੋਰੀ, ਜਿਸਦੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਗਿੱਪੀ ਗਰੇਵਾਲ, ਮੈਂਡੀ ਤੱਖਰ ਅਤੇ ਰਾਹੁਲ ਦੇਵ ਸਨ, ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਅਗਨਿਚਇਨ
ਇੱਕ ਵੈਦਿਕ ਯੱਗ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਵਰਣਨ ਯਜੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਤਪਥ ਬਾਹਮਣ
ਸ਼ਤਪਥ ਬਾਹਮਣ ਯਜੁਰਵੇਦ ਦਾ ਬਰਾਹਮਣਗਰੰਥ ਹੈ।
ਤਹਿਖਾਨਾ (ਰੂਸੀ ਨਾਟਕ)
ਧੁਰ ਥੱਲੇ (ਮੂਲ ਰੂਸੀ: На дне) ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ ਦਾ 1901 ਦੀਆਂ ਸਰਦੀਆਂ ਅਤੇ 1902 ਦੀ ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਨਾਟਕ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰੂਸੀ ਨਿਮਨਵਰਗ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਬਾਰੇ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਿੱਕੇ-ਮੋਟੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗਰੀਬ ਲੋਕ ਵੋਲਗਾ ਦੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਬੇਘਰਿਆਂ ਦੀ ਬਸਤੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਗੋਰਕੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਚਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਘਟੀਆਪਣ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਇੱਕ ਬੁੱਢੇ ਪਾਤਰ ਦੇ ਜਰੀਏ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਉਦਾੱਤਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਾਠ ਸਿਰਜਦਾ ਹੈ। thumb|1902 ਦਾ ਸ਼ੋ, ਐਕਟ 1. ਸਾਟਿਨ - ਸਤਾਨਿਸਲਾਵਸਕੀ, ਲੂਕਾ - ਆਈ ਐਮ ਮੋਸਕਵਿਨ, ਬੇਰਨ - ਕਾਚਾਲੋਵ, ਨਾਸਤਿਆ - ਨਿੱਪਰ, ਵਾਸਕਾ ਐਸ਼ੇਜ਼ - ਐਲ ਐਮ ਲਿਓਨਿਦ ਇਸ 18 ਦਸੰਬਰ 1902 ਨੂੰ ਮਾਸਕੋ ਆਰਟਸ ਥੀਏਟਰ ਦੁਆਰਾ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੋਂਸਸਤਾਂਤਿਨ ਸਤਾਨਿਸਲਾਵਸਕੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਰੂਸੀ ਸਮਾਜਿਕ ਯਥਾਰਥਵਾਦ ਦੀ ਪਛਾਣ ਬਣ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਨਾਟਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ
ਬਰਾਹਮਣ (ਗ੍ਰੰਥ)
ਬਰਾਹਮਣਗਰੰਥ ਵੇਦਕਾਲੀਨ ਗਦਿਅ ਵਿੱਚ ਗਰੰਥ ਹਨ ਜੋ ਵੈਦਿਕ ਕਰਮਕਾਂਡ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਇੱਕ ਵੇਦ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਬਰਾਹਮਣਗਰੰਥ ਜੁਡੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ੍ਰੰਥ
ਡਾ. ਰਾਜੇਂਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ
ਡਾ ਰਾਜਿਂਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ (3 ਦਸੰਬਰ 1884-28 ਫਰਵਰੀ 1963) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੇਤਾ ਸਨ ਜੋ ਅਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣੇ। ਉਹ ਇਕੱਲੇ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਹਨ ਜੋ ਦੋ ਵਾਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਗਣਤੰਤਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਨਮ
ਡਾ ਰਾਜਿਂਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਦਾ ਜਨਮ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਸਿਵਾਨ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਜ਼ੇਰਾਦੇਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸ਼੍ਰੀ ਫੈਖਗ ਸਹਾਏ ਜੋ ਕਿ ਪਰਸੀਅਨ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਮਾਹਰ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਾਤਾ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਕਮਲੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਔਰਤ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਡਾਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਰਮਾਇਣ ਦੀਆ ਧਾਰਮਿਕ ਕਹਾਣੀਆ ਸੁਣਾਉਂਦੀ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰੀ ਆਹੁਦੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ
ਰਬਾਬ
ਰਬਾਬ (ਅਰਬੀ: الربابة - "ਕਮਾਨੀ (ਸਾਜ਼)"), ਰਬਾਪ, ਰੇਬਾਬ, ਰੇਬੇਬ, ਜਾਂ ਅਲ-ਰਬਾਬ) ਤੰਤੀ (ਤਾਰਾਂ ਵਾਲਾ) ਸਾਜ਼ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ 8ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਇਸਲਾਮੀ ਵਪਾਰਕ ਮਾਰਗਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਮੱਧ ਪੂਰਬ, ਯੂਰਪ ਦੇ ਭਾਗਾਂ, ਅਤੇ ਦੂਰ ਪੂਰਬ ਤੱਕ ਫੈਲ ਗਿਆ। ਰਬਾਬ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਲੋਕ ਸਾਜ਼ ਹੈ।
ਬਣਤਰ
ਰਬਾਬ ਲੱਕੜ ਦੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲੱਕੜੀ ਦੇ ਇੱਕ ਖੋਲ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਫਰੇਮ ਜੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਤਾਰਾਂ ਦੇ ਦੋ ਸਮੂਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਤਰਾਪ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉੱਪਰਲੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਤੇ ਹੇਠਲੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਤਾਰਾਂ ਹੁੰਦੀਆ ਹਨ। ਬੈਂਡ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਰਬਾਬ ਨੂੰ ਨਿਬੱਧ ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਬੈਂਡ ਤਾਰਾਂ ਵਾਲੀ ਰਬਾਬ ਨੂੰ ਅਨਬੰਧ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਲੱਕੜੀ ਦੇ ਤਿਕੋਣੇ ਯੰਤਰ ਨਾਲ ਵਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਸ ਸਾਜ਼ ਦੀ ਹੋਂਦ ਸਿਕੰਦਰ ਦੇ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰੀਂ ਆਈ। ਮਹਾਨ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਨੇ ਇਸ ਸਾਜ਼ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਪੰਜ ਮੂਲ ਸਾਜ਼ਾਂ ਵੀਣਾ, ਮ੍ਰਿਦੰਗ, ਸ਼ਹਿਨਾਈ, ਤੇ ਸਾਰੰਗੀ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸਿਰਕੱਢਵਾਂ ਸਾਜ਼ ਹੈ।
ਸਿੱਖੀ
thumbnail|ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇ ਸਾਥੀ ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਰਬਾਬ ਵਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸੰਗੀ ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਜੀ ਨੂੰ ਰਬਾਬੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਰਬਾਬੀ ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਰਬਾਬ ਬੜੀ ਮਧੁਰ ਵਜਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਦਾ ਰੂਪ ਅਲੋਪ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਲਗਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਅਜੋਕੀ ਸੰਗੀਤਕ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਾਜ
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
http://www.sikh-heritage.co.uk/arts/rebabiMardana/RebabiMardana.htm
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਜ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗੀਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤ
ਆਈਬੇਰਿਯਾ
ਆਈਬੇਰਿਯਾ (/aɪbɪriːə/, eye-beer-ee-ə),ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਆਈਬੇਰਿਯਾ, ਲਾਨੀਆਸ ਐਰਿਆਸ ਡੇ ਐਸਪਾਨਾ, ਐਸ.ਏ. ਓਪੇਰਾਡੋਰਾ, ਸੋਸ਼ਿਆਡੇਡ ਯੂਨੀਪਰਸਨਲ, ਸਾਲ 1927 ਵਿੱਚ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈ ਸਪੇਨ ਦੀ ਇੱਕ ਫ਼ਲੈਗ ਕੈਰੀਅਰ ਏਅਰਲਾਈਨ ਹੈ I ਮੈਡ੍ਰਿਡ ਵਿੱਚ ਆਧਾਰਿਤ, ਇਹ ਆਪਣੇ ਮੁੱਖ ਬੇਸਾਂ, ਮੈਡ੍ਰਿਡ-ਬਾਰਾਜੈਸ ਏਅਰਪੋਰਟ ਅਤੇ ਬਾਰਸਿਲੋਨਾ ਈਆਈ ਪ੍ਰਾਟ ਏਅਰਪੋਰਟ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨੈਟਵਰਕ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦੀ ਹੈ I ਆਈਬੇਰਿਯਾ, ਆਈਬੇਰਿਯਾ
ਖੇਤਰ ਨਾਲ (ਇੱਕ ਸਵਤੰਤਰ ਕੈਰੀਅਰ ਏਅਰ ਨੋਸਟਰਮ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ) ਅਤੇ ਆਈਬੇਰਿਯਾ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ, ਆਈਬੇਰਿਯਾ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿਸਾ ਹੈ I ਯਾਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਸਹੂਲਤ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ, ਆਈਬੇਰਿਯਾ ਸਮੂਹ ਹੋਰ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ, ਏਅਰਪੋਰਟਾਂ ਤੇ ਪਰਬੰਧ, ਆਈਟੀ ਸਿਸਟਮ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਉਡਾਣ ਵੇਲੇ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕੈਟਰਿੰਗ Iਆਈਬੇਰਿਯਾ ਗਰੁੱਪ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ 39 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 109 ਸਥਾਨਾਂ ਲਈ ਉਡਾਣਾਂ ਭਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੂਜੀਆਂ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਨਾਲ ਕੋਡ ਸ਼ੇਅਰਿੰਗ ਐਗਰੀਮੈਂਟ ਦੁਆਰਾ, ਅੱਗੇ 90 ਸਥਾਨਾਂ ਲਈ ਉਡਾਣਾਂ ਭਰਦੀਆਂ ਹਨ I
8 ਅਪ੍ਰੈਲ 2010 ਨੂੰ,ਇਹ ਪੱਕੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਸਿਆ ਗਿਆਕਿ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਅਤੇ ਆਈਬੇਰਿਯਾ ਵਿੱਚਕਾਰ ਰੱਲਣ ਲਈ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਸੁਮੇਲ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਨਾਲ ਇਹ ਮਾਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਤੀਸਰੀ ਵੱਡੀ ਵਪਾਰਕ ਏਅਰਲਾਈਨ ਬਣ ਗਈ I ਦੋਹਾਂ ਕੈਰੀਅਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰਧਾਰਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸੌਦੇ ਨੂੰ 29 ਨਵੰਬਰ 2010 ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ I ਇਸ ਨਵੀਂ ਸੁਮੇਲ ਕੀਤੀ ਕੰਪਨੀ, ਜੋਕਿ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਸਮੂਹ (ਆਈਏਜੀ) ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣੀ ਗਈ, ਜਨਵਰੀ 2011 ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਦੋਹੇ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸੰਚਾਲਨ ਆਪਣੇ ਮੌਜੂਦਾ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ ਹੀ ਕਰਨਾ ਸੀ I
ਜਿਗਰ ਮੋਰਾਦਾਬਾਦੀ
ਜਿਗਰ ਮੋਰਾਦਾਬਾਦੀ (6 ਅਪ੍ਰੈਲ 1890 - 9 ਸਤੰਬਰ 1960),ਅਸਲੀ ਨਾਂ ਅਲੀ ਸਿਕੰਦਰ, 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਰਦੂ ਗਜ਼ਲ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ 1958 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ "ਆਤਿਸ਼-ਏ-ਗੁਲ" ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।
ਆਈਬੇਰਿਯਾ
ਇਤਿਹਾਸ
30 ਸਤੰਬਰ 1944 ਨੂੰ ਏਅਰਲਾਈਨ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀਕਰਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਹਹ ਇੰਨਸਟੋ ਨੈਸਿਓਨਲ ਡੇ ਇਨਡਸਟ੍ਰੀਆ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਈ I ਸਾਲ 1946 ਵਿੱਚ, ਆਈਬੇਰਿਯਾ ਦੁਸਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਡਗਲਸ ਡੀਸੀ 4 ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਮੈਡ੍ਰਿਡ ਅਤੇ ਬਿਉਨਸ ਏਅਰਸ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਚਾਲਿਤ, ਯੂਰੋਪ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚਕਾਰ ਉਡਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਏਅਰਲਾਈਨ ਬਣ ਗਈ I
ਜਿਗਰ ਮੋਰਾਦਾਬਾਦੀ
ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਜਿਗਰ ਮੁਰਾਦਾਬਾਦੀ ਦਾ ਜਨਮ ੬ ਅਪ੍ਰੈਲ ਅ੮੯੦ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੂਬੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁਰਾਦਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅੱਬਾ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਜਾਣ ਕਾਰਣ ਉਨ੍ਹਾ ਦਾ ਬਚਪਨ ਕਾਫ਼ੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਭਰਿਆ ਸੀ। ਅਰਬੀ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੀ ਮੁਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਉਨ੍ਹਾ ਮਦਰਸੇ ਵਿੱਚ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾ ਦੇ ਉਸਤਾਦ ਰਜ਼ਾ ਰਾਮਪੁਰੀ ਸਨ।
ਵਾਲੈਂਸੀਆ ਕਲੱਬ ਦੀ ਫੁੱਟਬਾਲ
ਵਾਲੈਂਸੀਆ ਕਲੱਬ ਦੀ ਫੁੱਟਬਾਲ, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਪੇਨੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਇਹ ਵਾਲੈਂਸੀਆ, ਸਪੇਨ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਸਟਾਲਾ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਵਾਲੈਂਸੀਆ ਅਧਾਰਤ ਕਲੱਬ ਹੈ , ਜੋ ਲਾ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।
ਆਈਬੇਰਿਯਾ
ਹਵਾਲੇ-
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਵਾਈ ਉਡਾਨਾਂ