cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਸੁਨੇਤਰਾ ਚੌਧਰੀ
ਕੈਰੀਅਰ
ਚੌਧਰੀ ਨੇ 1999 ਵਿੱਚ ਅਖਬਾਰ ਦਿ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸੈਕਸ਼ਨ ਨਿਊਜ਼ਲਾਈਨ ਲਈ ਡਿਪਟੀ ਚੀਫ ਰਿਪੋਰਟਰ ਬਣ ਗਿਆ। 2002 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਮੀਡੀਆ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਉਹ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟਰ ਵਜੋਂ ਸਟਾਰ ਨਿਊਜ਼ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਈ। 2003 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਸਥਿਤ ਐਨਡੀਟੀਵੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ। 30 ਅਪ੍ਰੈਲ 2019 ਨੂੰ, ਉਸਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਸਨੇ NDTV ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। 1 ਮਈ 2019 ਨੂੰ, ਉਹ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਈ। ਉਹ ਇੱਕ ਐਂਕਰ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟਰ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਪਰਾਧ, ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੱਕ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
2011
2011 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਰਾਜਨੇਤਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਵਾਲੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ।
2015 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੀ ਕਹਾਣੀ ਲਈ ਰੈੱਡ ਇੰਕ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਭਾਰਤੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅਪਾਹਜ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਗੋਦ ਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
2019
10 ਨਵੰਬਰ 2019 ਨੂੰ, ਰੋਲੀ ਬੁੱਕਸ ਨੇ ਬਲੈਕ ਵਾਰੰਟ ਨਾਮਕ ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਸੁਨੇਤਰਾ ਚੌਧਰੀ ਅਤੇ ਸੁਨੀਲ ਗੁਪਤਾ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿ-ਲੇਖਕ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਰਿਚਰਡ ਡੌਰਸਨ
thumb|ਰਿਚਰਡ ਮਰਸਰ ਡੌਰਸਨ ਰਿਚਰਡ ਮਰਸਰ ਡੌਰਸਨ (12 ਮਾਰਚ, 1916 - 11 ਸਤੰਬਰ, 1981) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਇੰਡੀਆਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸੀ। ਉਹ ਇਕ ਵਿਦਵਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਟੈਨਿਸ ਅਤੇ ਸਕੁਐਸ਼ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਿਡਾਰੀ ਵੀ ਸੀ। ਡੌਰਸਨ ਨੂੰ "ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ" ਅਤੇ "ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਸਤੀ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੀਵਨ
ਡੌਰਸਨ ਦਾ ਜਨਮ ਨਿਉਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਇਕ ਅਮੀਰ ਯਹੂਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਫਿਲਿਪਜ਼ ਐਕਸੀਟਰ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ 1929 ਤੋਂ 1933 ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਉਪਰੰਤ ਉਹ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਏ.ਬੀ., ਐਮ.ਏ. ਕੀਤੀ ਅਤੇ 'ਅਮਰੀਕੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ' ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ 1942 ਵਿਚ ਪੀ. ਐਚ. ਡੀ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1943 ਵਿਚ ਹਾਰਵਰਡ ਵਿਖੇ ਇਤਿਹਾਸ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹ 1944 ਤੋਂ 1957 ਤੱਕ ਰਿਹਾ। 1957 ਵਿਚ ਉਹ ਇੰਡੀਆਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਫੋਕਲੋਰ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤਕ ਇੰਡੀਆਨਾ ਵਿਖੇ ਅਧਿਆਪਨ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਪ੍ਰੈਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਲੜੀ ਫੋਕਟੇਲਸ ਆਫ਼ ਦਿ ਵਰਲਡ (1963–1973) ਦਾ ਜਨਰਲ ਸੰਪਾਦਕ ਰਿਹਾ। ਉਸਨੇ "ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫੋਕਲੋਰ" (48 ਭਾਗ., 1977) ਅਤੇ "ਫੋਕਲੋਰ ਆਫ਼ ਦੀ ਵਰਲਡ" (38 ਭਾਗ., 1980) ਦੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ ਕਈ ਲੇਖ ਵੀ ਲਿਖੇ ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਛਪਦੇ ਰਹੇ। 1957 ਤੋਂ 1962 ਤੱਕ ਉਸਨੇ 'ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਫੋਕਲੋਰ ਰਿਸਰਚ' ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ 1966 ਤੋਂ 1968 ਤੱਕ ਅਮੈਰੀਕਨ ਫੋਕਲੇਅਰ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਸਿਵਾ, ਉਹ ਇੰਡੀਆਨਾ ਦੀ ਫੋਕਲੋਰ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਸਨ। thumb| ਡੌਰਸਨ ਨੇ ਲੋਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਵਪਾਰੀਕਰਨ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਪੌਲ ਬੁਨਯਾਨ ਦੀ । ਡੌਰਸਨ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਖੇਤਰਾਂ ਜੀਕਣ ਖੇਤਰੀ ਖੋਜ, ਆਲੋਚਕ ਆਦਿ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਡੌਰਸਨ ਦਾ ਕਥਨ ਹੈ ਕਿ, "ਸੁੰਯਕੁਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਚ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਜਿੰਨੀ ਗ਼ਲਤ-ਫ਼ਹਿਮੀ ਹੈ ਓਨੀ ਅੱਜ (1976) ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗਿਆਨ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹੈ।"
ਮੌਤ
ਰਿਚਰਡ ਡੌਰਸਨ ਦੀ ਮੌਤ 11 ਸਤੰਬਰ 1981 ਨੂੰ ਹੋਈ। ਡੌਰਸਨ ਬਾਰੇ ਲਿਖਦਿਆਂ ਉਸਦਾ ਇਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਡੌਰਸਨ ਦੇ ਜਾਣੂੰ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਕਿ ਡੌਰਸਨ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਖੇਤਰੀ ਖੋਜ ਕਰਦਿਆਂ ਜਾਂ ਟੈਨਿਸ ਖੇਡਦਿਆਂ ਹੀ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਸਦਾ ਲਈ ਰੁਖ਼ਸਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹੀ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ 28 ਜੂਨ 1981 ਨੂੰ ਟੈਨਿਸ ਖੇਡਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਡੌਰਸਨ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਡਿਗ ਪਿਆ ਅਤੇ ਕੋਮਾ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੋਂ ਉਹ ਕਦੇ ਨਾ ਪਰਤਿਆ ਅਤੇ 3 ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ 11 ਸਤੰਬਰ 1981 ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਸਵਾਸ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੇ।
ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਧਿਐਨ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ
ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਡੌਰਸਨ ਦਾ ਸਿਰਮੋਰ ਨਾਂ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਇਕ ਹੋਣਹਾਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਬਰੂਨਵੈਂਡ ਦੀ ਮੰਨੀਏ ਤਾਂ ਡੌਰਸਨ ਨੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਖੋਜ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਵਿਦਵਤਾ ਦੇ ਵਿਲੱਖਣ ਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਖੇਤਰ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਡਮੁੱਲਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ ਖੇਤਰੀ ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਵੀ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਧਿਐਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਿਭਿੰਨ ਸਿਧਾਂਤਕ ਪਹਿਲੂਆਂ ਉਪਰ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿਚ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ। ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਡੌਰਸਨ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਲੋਕਧਾਰਾ ਤੇ ਜਾਅਲੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਨਿਖੇੜੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਡੌਰਸਨ ਨੇ ਲੇਖਕ ਜੇਮਜ਼ ਸਟੀਵਨਜ਼ ਨਾਲ ਬਹਿਸ ਵਿਚ "ਫੇਕਲੋਰ" (fakelore) ਸ਼ਬਦ ਘੜਿਆ। ਡੌਰਸਨ ਨੇ ਪੌਲ ਬੂਨਯਾਨ (ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕਨੇਡਾ ਦਾ ਇਕ ਲੋਕ ਨਾਇਕ) ਉੱਤੇ ਸਟੀਵਨਜ਼ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਅਤੇ ਬੈਨ ਬੌਟਕਿਨ ਦੀ ਪੁਸਤਕ 'ਟਰੈਜ਼ਰੀ ਆਫ਼ ਅਮੈਰੀਕਨ ਫ਼ੋਕਲੋਰ' ਨੂੰ ਜਾਅਲੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਕਿ "ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਸੰਸ਼ਲੇਸ਼ਣਾਤਮਕ ਉਤਪਾਦ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਮੌਖਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜੋ ਅਸਲ ਵਿਚ ਜਨਤਾ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਧਾਉਣ ਲਈ ਘੜਿਆ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ"। ਡੌਰਸਨ ਦੀ ਖੇਤਰੀ ਖੋਜ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਦੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕਧਾਰਾ, ਉੱਪ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਦੀ ਲੋਕਧਾਰਾ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਹੋਰ ਸਥਾਨਕ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਤੇ ਜਪਾਨ ਦੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਅਕਾਦਮਿਕ ਪਦਵੀਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਡੌਰਸਨ ਨੂੰ 1946 ਵਿਚ 'ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ਼ ਅਮਰੀਕਨ ਸਭਿਅਤਾ' ਲਈ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਐਵਾਰਡ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਗੁਗਨਹੈਮ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ, ਜੋ ਕਿ ਜਾਨ ਸਾਈਮਨ ਗੁਗਨਹੈਮ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ 1925 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਕਲਾ ਤੇ ਵਿਦਵਤਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਯੋਗਦਾਨ ਹਿੱਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨਾਲ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸੰਨ 1949, 1964, ਅਤੇ 1971 ਵਿਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2003 ਵਿੱਚ, ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਦੇ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਰਵਾਇਤੀ ਕਲਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਸ਼ੀਗਨ-ਅਧਾਰਤ ਖੇਤਰੀ ਖੋਜ ਲਈ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਹੈਰੀਟੇਜ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।
ਐਨ ਕੀਨੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੰਡੀਆਨਾ ਵਿਖੇ:
ਵਿਲੀਅਮ ਵਿਲਸਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ:
ਪੁਸਤਕਾਂ
ਡੌਰਸਨ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਇੰਡੀਆਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਲਿਲੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿਖੇ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ। ਉਸਦੀ ਖੇਤਰੀ ਖੋਜ ਸਦਕਾ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤੀਆਂ ਆਡੀਓ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਾਂ ਇੰਡੀਆਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਪਰੰਪਰਕ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਪੁਰਾਲੇਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਪਣੀਆਂ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਡੌਰਸਨ ਨੇ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਪ੍ਰੈਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ 1963 ਅਤੇ 1979 ਦਰਮਿਆਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਫੋਕਟੇਲਸ ਆਫ਼ ਦਿ ਵਰਲਡ ਸੀਰੀਜ਼ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਵੀ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1916
ਯਾਰੀਆਂ
ਯਾਰੀਆਂ, 2008 ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਪਿੰਕੀ ਬੱਸਰਾਓ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭੂਮਿਕਾ ਚਾਵਲਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਦੀਪਕ ਗਰੇਵਾਲ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ, ਫ਼ਿਲਮ ਵਿਚ ਓਮ ਪੁਰੀ ਅਤੇ ਗੁਲਸ਼ਨ ਗ੍ਰੋਵਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਵਿਚ ਅਸਰਾਨੀ ਦੁਆਰਾ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਿੱਖ ਵੀ ਹੈ।
ਸੰਗੀਤ
ਸਚਿਨ ਅਹੂਜਾ, ਜੈਦੇਵ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਓਂਕਰ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਸਕੋਰ ਦੇਸ਼ ਸ੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਦੁਆਰਾ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਸੰਗੀਤ, ਯੂਨੀਵਰਸਲ 'ਤੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ:
ਫ਼ਿਲਮ ਪਲਾਟ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਕ ਵਕੀਲ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜੱਸਾ (ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ) ਵਕੀਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕੈਨੇਡਾ ਆਏ ਹਨ, ਉਹ ਵਕੀਲ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਵਕੀਲ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੁਨਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਨੌਕਰੀ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਭੂਮਿਕਾ ਚਾਵਲਾ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਕ ਦੁਰਘਟਨਾ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਦਦ ਲਈ ਖੰਨਾ, ਗੁਲਸ਼ਨ ਗਰੋਵਰ, ਨਾਲ ਸੌਖਾ ਮਜ਼ਦੂਰ ਮਾਮਲਾ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਜਿਸ ਡਰਾਈਵਰ 'ਤੇ ਉਹ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦਾ ਚਾਚਾ ਸੀ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੇਖੋ ਕਿ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2008 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਭਾਈ ਮੰਝ ਜੀ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਭਾਈ ਮੰਝ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹਾ ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸੁਲਤਾਨਵਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਭਾਈ ਮੰਝ ਜੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਭਾਈ ਮੰਝ ਦਾ ਅਸਲ ਨਾਮ ਤੀਰਥਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਸੁਲਤਾਨੀਏ ਦੇ ਵੱਡੇ ਆਗੂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ
ਪ੍ਰਗਿਆਨ ਓਝਾ
ਪ੍ਰਗਿਆਨ ਓਝਾ (ਜਨਮ 5 ਸਤੰਬਰ 1986) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਾਬਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਟੈਸਟ, ਵਨਡੇ ਅਤੇ ਟੀ-20 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਹਮਲਾਵਰ ਹੌਲੀ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦਾ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦਾ ਟੇਲ-ਐਂਡਰ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਹੈ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਲਈ ਖੇਡਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋ ਸੀਜ਼ਨਾਂ (2015/16-2016/17) ਲਈ ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾਨ ਖਿਡਾਰੀ ਵਜੋਂ ਬੰਗਾਲ ਲਈ ਵੀ ਖੇਡਿਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ ICC ਪਲੇਅਰ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸਰਵੋਤਮ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਜੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਨੰਬਰ 5 ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਪਰਪਲ ਕੈਪ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਦੋ ਸਪਿਨਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਹ ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਦੇ 2018/19 ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹਿਮਾਨ ਖਿਡਾਰੀ ਵਜੋਂ ਬਿਹਾਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈਆਂ ਦੌੜਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ ਹਨ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਓਝਾ ਨੇ 2004/05 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅੰਡਰ-19 ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 2006-07 ਦਾ ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਸੀਜ਼ਨ ਸਿਰਫ 6 ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 19.89 ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਔਸਤ ਨਾਲ 29 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਖਤਮ ਕੀਤਾ। ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦਾ ਸਪਿਨਰ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਉਡਾਉਣ ਦੀ ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਅਭਿਆਸ 10 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਡੀਏਵੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ, ਸਸੰਗ ਐਸ ਦਾਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਕੈਂਪ ਲਈ ਸ਼ਹੀਦ ਸਪੋਰਟਿੰਗ ਕਲੱਬ ਗਿਆ ਸੀ। ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੈਨਿਕਪੁਰੀ, ਸਿਕੰਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਭਵਨ ਦੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਿਦਿਆਲਿਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੋਚ ਟੀ. ਵਿਜੇ ਪਾਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੇਸ਼ੇ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ।
ਓਝਾ ਨੇ 2004 ਤੋਂ 2015 ਤੱਕ ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਵਿੱਚ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸੰਘ ਲਈ ਦੋ ਸੀਜ਼ਨਾਂ (2015/16-2016/17) ਲਈ ਮਹਿਮਾਨ ਖਿਡਾਰੀ ਵਜੋਂ ਖੇਡਿਆ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਡੇਕਨ ਚਾਰਜਰਜ਼ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਲਈ ਖੇਡ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅਤੇ ਆਈਪੀਐਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਸੀਜ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਉੱਚ ਸਫਲਤਾ ਨੇ 2008 ਵਿੱਚ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੌਰੇ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਲਈ 15 ਮੈਂਬਰੀ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਚੋਣ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ।
ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ 28 ਜੂਨ 2008 ਨੂੰ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿਰੁੱਧ ਖੇਡਿਆ ਅਤੇ 2/43 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
6 ਜੂਨ 2009 ਨੂੰ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਆਪਣੇ ਟੀ-20 ਡੈਬਿਊ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਚਾਰ ਓਵਰਾਂ ਵਿੱਚ 4/21 ਦਿੱਤੇ। ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਅਤੇ ਮੈਚ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਨ ਆਫ ਦਾ ਮੈਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਉਸਨੇ ਆਈਪੀਐਲ ਦੇ ਛੇ ਐਡੀਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਕਪਤਾਨ ਐਡਮ ਗਿਲਕ੍ਰਿਸਟ ਅਤੇ ਸਚਿਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਦੂਜੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਫਲ ਰਿਹਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ 2009 ਆਈਸੀਸੀ ਵਿਸ਼ਵ ਟਵੰਟੀ20 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਚੋਣ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ। IPL 3 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਟਾਂ ਲੈਣ ਲਈ ਪਰਪਲ ਕੈਪ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ 3 ਆਈਪੀਐਲ ਜੇਤੂ ਟੀਮਾਂ (1 ਡੇਕਨ ਚਾਰਜਰਜ਼ ਲਈ ਅਤੇ 2 ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਲਈ) ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਲਈ 1 ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਲੀਗ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਅਗਸਤ, 2011 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 2011 ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਲਈ ਸਰੀ ਲਈ ਖੇਡਣ ਲਈ ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ। 4 ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀਆਂ 24 ਵਿਕਟਾਂ ਨੇ ਸਰੀ ਨੂੰ ਐਲਵੀ ਕਾਉਂਟੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੇ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਵਨ ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ
ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਦੌਰੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਟੈਸਟ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਪਾਰੀ ਵਿੱਚ 72 ਦੌੜਾਂ ਦੇ ਕੇ 6 ਵਿਕਟਾਂ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ।
ਦਸੰਬਰ, 2014 ਵਿੱਚ ਓਝਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦਾ ਐਕਸ਼ਨ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 30 ਜਨਵਰੀ 2015 ਨੂੰ ਓਝਾ ਨੇ ਟੈਸਟ ਪਾਸ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
2008 ਦੀ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਓਝਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵੈਂਕਟਪਤੀ ਰਾਜੂ, ਜੋ ਇੱਕ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦਾ ਸਪਿਨਰ ਵੀ ਸੀ, ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਲਈ ਖੇਡਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ।
2018-19 ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਤੋਂ ਬਿਹਾਰ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ।
21 ਫਰਵਰੀ 2020 ਨੂੰ, ਉਸਨੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2008 ਤੋਂ 2013 ਤੱਕ 48 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ - 24 ਟੈਸਟ, 18 ਵਨਡੇ ਅਤੇ 6 ਟੀ-20 ਖੇਡੇ। ਭਾਰਤ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਮੈਚ ਵਿੱਚ, 2013 ਵਿੱਚ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਇੱਕ ਟੈਸਟ, ਜੋ ਕਿ ਸਚਿਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਦਾ ਵਿਦਾਇਗੀ ਮੈਚ ਸੀ, ਉਸਨੇ 89 ਦੌੜਾਂ ਦੇ ਕੇ 10 ਵਿਕਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੈਚ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਮੈਨ ਆਫ ਦਿ ਮੈਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਪ੍ਰਗਿਆਨ ਦਾ ਜਨਮ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ, ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਓਝਾ (ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ) ਹਨ। ਅਫਸਰ) ਅਤੇ ਬਿਦੁਲਤਾ ਓਝਾ (ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ.)। 16 ਮਈ 2010 ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਕੈਲਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬਰਾਲ ਅਤੇ ਚੰਚਲਾ ਨਾਇਕ ਦੀ ਧੀ ਕਰਾਬੀ ਬਰਾਲ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਦੋਵੇਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1">
ਡੋਡਾ ਨਦੀ
ਡੋਡਾ ਨਦੀ ਜਾਂ ਸਟੋਡ ਦਰਿਆ 79 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (49 ਮੀਲ) ਲੰਬੀ ਇੱਕ ਨਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਾਜ ਦੇ ਲੱਦਾਖ ਖੇਤਰ ਦੇ ਜ਼ਾਂਸਕਰ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਵਗਦੀ ਹੈ।
ਭੂਗੋਲ
ਡੋਡਾ ਨਦੀ ਜ਼ਾਂਸਕਰ-ਕਾਰਗਿਲ ਸੜਕ ਤੋਂ ਪਹਾੜੀ ਪਾਸ ਪੈਂਜੀ ਲਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਡ੍ਰੰਗ-ਡ੍ਰੂੰਗ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਤੋਂ ਉੱਠਦੀ ਹੈ। ਡਰੈਗ-ਡਰਾਊੰਗ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਬਰਫ਼ ਅਤੇ ਬਰਫ ਦੀ ਇੱਕ ਨਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਰਰਾਕਮ ਰੇਂਜ ਦੇ ਬਾਹਰ ਲੱਦਾਖ ਵਿੱਚ ਸਿਆਚਿਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਹੈ। ਇਹ "ਡੋਡਾ ਪੀਕ" ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਸਿਖਰ ਨੂੰ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, 21,490 ਫੁੱਟ (6,550 ਮੀਟਰ) ਉੱਚਾ, ਅਤੇ ਇਹ ਡੋਡਾ ਜਿਲੇ ਲਈ ਨਾਮਕ ਹੈ, ਜੋ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਪਿਆ ਹੈ; ਡੋਡਾ ਨਦੀ ਨੂੰ ਸਟੋਡ ਨਦੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਉੱਠਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਡੋਡਾ ਨਦੀ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਮੁੱਖ ਜ਼ਾਂਸਕਰ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਕਾਰਗਿਲ-ਜ਼ਾਂਸਕਰ ਸੜਕ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਕਸੁ, ਅਬਰਨ, ਕੁਸ਼ੋਲ ਅਤੇ ਫੇੇ ਦੇ ਕਸਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਗਦੀ ਹੈ। ਡੋਡਾ ਨਦੀ ਜੌਂਸ, ਕਣਕ, ਬਨਵੇਟ ਅਤੇ ਮਟਰ ਦੇ ਖੇਤ ਨੂੰ ਸਿੰਚਾਈ ਕਰਕੇ ਜ਼ਾਂਸਕਰ ਘਾਟੀ ਦੇ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਣ ਤੇ, ਨਦੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਤੇ ਪੈਨਸੀ ਲਾ ਪਹਾੜ ਪਾਸ ਦੂਜੇ ਪਾਸ ਜੋਜ਼ੀਲਾ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਬਰਫਬਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਾਕੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਟੋਡ ਵੈਲੀ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਨਦੀ ਖਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੈਨਸੀ ਲਾ ਵਿਖੇ ਨਦੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਤੋਂ 350 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (220 ਮੀਲ) ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹੈ। ਡੋਡਾ ਰਿਵਰ ਸਾਹਸੀ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਰਾਈਡਿੰਗ ਇਵੈਂਟਸ ਡੋਡਾ ਅਤੇ ਜ਼ਾਂਸਕਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਗਾਉਣ ਵਾਲ਼ੀ ਕੁੜੀ
"ਗਾਉਣ ਵਾਲ਼ੀ ਕੁੜੀ" (Хористка) ਐਂਤਨ ਚੈਖ਼ਵ ਦੀ 1886 ਦੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ
ਕਹਾਣੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਓਸਕੋਲਕੀ ' ਨੰਬਰ 14 (18 ਜੁਲਾਈ), 1886 ਦੇ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਮੂਲ ਸਿਰਲੇਖ ਪੇਵਿਚਕਾ (Певичка) ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਸੋਧਿਆ ਹੋਇਆ ਰੂਪ ਪੋਸਰੇਡਨਿਕ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼ ਦੇ 1893 ਦੇ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪੁਟ-ਡੋਰੋਗਾ (Путь-дорога, ਲੰਮੀ ਸੜਕ, ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਵਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਲਾਭ ਲਈ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1899-1901 ਵਿੱਚ ਅਡੌਲਫ ਮਾਰਕਸ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ  ਸਮੁੱਚੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਖੰਡ 2 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚੈਖ਼ਵ ਨੇ ਟੈਕਸਟ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸੋਧਾਂ ਕੀਤੀਆਂ।
ਪਹਿਲੀਆਂ ਸੋਧਾਂ ਵੇਲ਼ੇ ਚੈਖ਼ਵ ਨੇ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਨਾਇਕਾ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸਦਾ ਰਵੱਈਆ, ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਆਲੋਚਕ ਈ ਏ ਪੋਲੋਤਸਕਾਯਾ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ, "ਇੱਕ ਵਿਭਚਾਰੀ ਔਰਤ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਇੱਕ ਹਾਸੇ-ਮਜ਼ਾਕ ਵਾਲੇ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਕਠੋਰਤਾ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਡੂੰਘੇ ਅਪਮਾਨ ਦੇ ਦੰਗੇ ਮਨੁੱਖੀ-ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪਰਗੀਤਕ, ਦੁਖਦਾਈ ਕਹਾਣੀ ਬਣਾਈ ਹੈ।"
ਸੰਖੇਪ ਸਾਰ
ਗਾਇਕ ਪਾਸ਼ਾ ਦੀ ਆਪਣੇ 'ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ' ਕੋਲਪਾਕੋਵ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਸ਼ਾਮ ਵਿੱਚ  ਇੱਕ ਰਹੱਸਮਈ ਮਹਿਮਾਨ ਵਿਘਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਜਲਦੀ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੋਲਪਾਕੋਵ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੀ ਹੈ (ਜੋ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ), ਫਿਰ ਪਾਸ਼ਾ ਦੀ ਤਾੜ ਤਾੜ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮੰਗ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਾਰੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਰਕਮ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਗਬਨ ਕੀਤਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਡਰੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਭਾਵੁਕ ਹੋਈ, ਕੁੜੀ ਉਹ ਸਾਰੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਦੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁਰਸ਼ 'ਮਹਿਮਾਨਾਂ' ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਲਪਾਕੋਵ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਸਿਰਫ ਦੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਾਮੂਲੀ ਤੋਹਫ਼ੇ ਸਨ। ਸਭ ਕੁਝ  ਸਮੇਟ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਔਰਤ ਅਜੇ ਵੀ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ, ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਾਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੂੰ ਝਿੜਕਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਹਿਕਾਰਤ ਅਤੇ ਆਕੜ  ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। “ਤੇ ਇਹ ਸਾਧੂ ਔਰਤ ਤੇਰੇ ਵਰਗਏ ਨੀਚ ਕੀੜੇ ਅੱਗੇ ਗੋਡਿਆਂ ਭਾਰ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗਣ ਲੱਗੀ ਸੀ! . . ਇਸ ਦੇ ਲਈ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਦੇ ਮੁਆਫ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ, ” ਉਹ ਹਿਕਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਐਲਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੈਖ਼ਵ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਜੋਗੀਆ (ਐਲਬਮ)
ਜੋਗੀਆ, 16 ਫਰਵਰੀ 2011 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਐਲਬਮ ਹੈ। ਸੰਗੀਤ ਜੈਦੇਵ ਕੁਮਾਰ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਗੀਤ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਤੇ ਗਾਏ ਹੋਏ ਹਨ।
ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਸਾਰੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਜੈਦੇਵ ਕੁਮਾਰ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਦੇ ਐਲਬਮ
ਅਨਿਰਬਾਨ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ
ਅਨਿਰਬਾਨ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ (ਜਨਮ 7 ਅਕਤੂਬਰ 1986) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ, ਥੀਏਟਰ ਅਦਾਕਾਰ, ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਫਲ ਥੀਏਟਰ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਦੇਬੀ ਸਰਪਮਸਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਮਨੋਜ ਮਿੱਤਰਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਦੇਬੇਸ਼ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ ਐਂਥਨੀ ਸੌਦਾਮਿਨੀ, ਨਾਗਮੰਡਲਾ ( ਗਿਰੀਸ਼ ਕਰਨਾਡ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਟਕ), ਜਾਰਾ ਅਗਨ ਲਾਗੇ, ਬਿਸੋਰਜਨ, ਐਫਐਮ ਮਹਾਂਨਗਰ, ਕਰੂ ਬਸਨਾ, ਅਵਦਯੋ ਸ਼ੀਸ਼ ਰਜਨੀ, ਅਥੋਈ ਆਦਿ। 2017 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਅਵਦਯੋ ਸ਼ੇਸ਼ ਰਜਨੀ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ (ਪੁਰਸ਼) ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਮਹਿੰਦਰਾ ਐਕਸੀਲੈਂਸ ਥੀਏਟਰ ਅਵਾਰਡ (META) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। 2015 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਜ਼ੀ ਬੰਗਲਾ ਟੈਲੀਫਿਲਮ ਕਾਦਰ ਕੁਲੇਰ ਬੋ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਫਿਲਮੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੂੰ ਫਿਲਮ ਈਗੋਲਰ ਚੋਖ ਤੋਂ ਬਿਸ਼ਨ ਰਾਏ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲੀ। ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ, ਉਸਨੂੰ 2017 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਈਸਟ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 2019 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਫਿਲਮ ਘਵਾਰੇ ਬੈਰੇ ਆਜ ਤੋਂ ਨਿਖਿਲੇਸ਼ ਚੌਧਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸਰਵੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ ਜਿਸਦੀ ਆਲੋਚਕਾਂ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬੰਗਾਲੀ ਕ੍ਰਾਈਮ ਡਰਾਮਾ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ ਮੰਦਾਰ ਰਾਹੀਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਦੇ ਮੈਕਬੈਥ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਦੂਜੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਬੱਲਵਪੁਰਰ ਰੂਪਕੋਠਾ 21 ਅਕਤੂਬਰ 2022 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਅਨਿਰਬਾਨ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਦਾ ਜਨਮ 7 ਅਕਤੂਬਰ 1986 ਨੂੰ ਮਿਦਨਾਪੁਰ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮਿਦਨਾਪੁਰ ਦੇ ਨਿਰਮਲ ਹਿਰਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 2004 ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਬਿੰਦਰਾ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਥੀਏਟਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਲਕਾਤਾ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਸਨੇ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮੰਤਰਾਲੇ ਤੋਂ 2009 ਵਿੱਚ ਯੰਗ ਆਰਟਿਸਟ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ
ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਜਨਮ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੀਨਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ 1942 ਵਿੱਚ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਲੜਿਆ ਸੀ। ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਤਰੱਕੀ ਕਰ ਕੇ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਕਰਨਲ ਬਣ ਗਿਆ। 1947 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਪੁੰਛ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਿਆ।
ਫੌਜੀ ਕਰੀਅਰ
right|thumb|384x384px| ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਈਸੀ. ਪੁੰਛ ਲਿੰਕ-ਅੱਪ 1 ਨਵੰਬਰ 1948 - 26 ਨਵੰਬਰ 1948 ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਅਫ਼ਸਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ 1942 ਵਿੱਚ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਲੜਿਆ ਅਤੇ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੇ ਕੈਦ ਕਰ ਲਿਆ, ਪਰ ਫੌਜੀ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚੋਂ ਬਚ ਕੇ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਮਨੀਪੁਰ, ਭਾਰਤ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਿਲਟਰੀ ਕਰਾਸ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਕਰਨਲ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦਸੰਬਰ 1948 ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਕੇ ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਦਿੱਤਾ  ਗਿਆ ਸੀ। ਪੁੰਛ ਦੀ ਨਵੰਬਰ 1947 ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਨੇ  ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਘੇਰਾਬੰਦੀ 20 ਨਵੰਬਰ 1948 ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਹਮਲੇ, ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਈਜ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ। ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਵਾਲ਼ੀ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਗੈਰੀਸਨ ਨੂੰ ਹਵਾਈ ਸਪਲਾਈ ਦੁਆਰਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਪੁੰਛ ਕਸਬੇ ਅਤੇ ਪੁੰਛ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਪੁੰਛ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਨਾਲ਼ ਖਤਮ ਹੋਈਆਂ। 1951 ਵਿੱਚ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕੋਰਟ ਮਾਰਸ਼ਲ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਅਧਿਕਾਰੀ
ਰਾਗ ਸੂਹੀ
ਰਾਗ ਸੂਹੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਰਾਗਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ 15ਵਾਂ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਗ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ 67 ਸਫੇ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹਨ। ਇਹ ਰਾਗ ਸਫਾ 728-795 ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਗ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸਵੇਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਅਧਾਰ
ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਮਹਿਮੂਦ ਖ਼ਾਨ ਸ਼ਿਰਾਨੀ
ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਮਹਿਮੂਦ ਖ਼ਾਨ ਸ਼ਿਰਾਨੀ (1880-1946) ਬਰਤਾਨਵੀ ਕਾਲ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਖੋਜੀ ਅਤੇ ਕਵੀ ਸੀ। 1921 ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਇਸਲਾਮੀਆ ਕਾਲਜ, ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਪੜ੍ਹਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। 1928 ਵਿੱਚ ਇਹ ਓਰੀਐਂਟਲ ਕਾਲਜ, ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਪੁਸਤਕ "ਪੰਜਾਬ ਮੇਂ ਉਰਦੂ" ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਉਰਦੂ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ਾਇਰ ਅਖ਼ਤਰ ਸ਼ਿਰਾਨੀ ਇਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।
ਉਰਦੂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਬਾਰੇ ਸਿਧਾਂਤ
ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਮਹਿਮੂਦ ਸ਼ਿਰਾਨੀ ਨੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਰਦੂ ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮਹਿਮੂਦ ਗਜ਼ਨਵੀ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 200 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਹੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦਿੱਲੀ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਰਦੂ ਦਾ ਜਨਮ ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਹ ਉਰਦੂ ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚੋਂ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਿਸਟਰ ਸਬਜ਼ਵਾਰੀ ਅਤੇ ਮਸੂਦ ਹੁਸੈਨ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਗਲਤ ਸਿੱਧ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਦੋਨਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਕਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਰੂਪਵਿਗਿਆਨਕ ਵੱਖਰਤਾਵਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਹ ਸਿੱਧ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਉਰਦੂ ਦੀ ਮਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਕਵੀ
ਪੰਜਾਬੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ
ਕਲਾ ਕੀ ਹੈ
ਕਲਾ ਦਾ ਆਰੰਭ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਵਜੂਦ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਨਾਲ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਮੁੱਢਲੇ ਕਲਾਕਾਰ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਸਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਭਰਮ ਤੇ ਕਲਾ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਪੂਰਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਮਨੁੱਖੀ ਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਪੱਖ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਨਿੱਜੀ ਲੋੜਾਂ ਲਈ ਕੁੱਝ ਹਥਿਆਰ ਘੜੇ ਸਨ। ਦੂਸਰਾ ਪੱਖ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਾਦੂ—ਟੂਣੇ ਦਾ ਕੰਮ ਸਾਰਨ ਲਈ ਕਲਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਨਿੱਤ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਲਈ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਏ ਬਰਤਨ ਘੜੇ ਜਾਂ ਸੰਦ ਬਣਾਏ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਿਸੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਰੀਝ ਅਧੀਨ ਹੋ ਕੇ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਹ ਅੰਦਰੂਨੀ ਰੀਝ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਹਰਲੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲਦੀ ਰਹੀ। ਇਸੇ ਕਾਰਣ ਕਲਾ ਨੂੰ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁੱਝ ਕਈ ਯੁੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਕਲਾ ਦਾ ਮੁੱਢ ਕਦੀਮ ਜਾਦੂ—ਟੂਣੇ, ਰਹੁ—ਰੀਤ ਦੇ ਆਦਿ ਕਾਲ ਦਾ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਜਾਣੂ—ਟੂਣੇ ਅਤੇ ਰਹੁ—ਰੀਤਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਤੇ ਛਾਏ ਹੋਏ ਹਨ। ਅੱਜ ਤੋਂ ਪੰਦਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਪਹਿਲੇ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਗੁਫ਼ਾ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਏ ਤੇ ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਬਿਰਜਨਾਤਮਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਉਸ ਦੀ ਕਲਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਸੀ। ਇਸ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਜਿਹੜੇ ਆਰੰਭਿਕ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਏ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਬਣਾਏ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੇਡਦਾ ਸੀ ਜਾਂ ਇਹ ਚਿੱਤਰ ਉਹਨਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਸਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨਾਲ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਨਿੱਤ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵਾਹ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਨਕਲ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤੀ ਉਤੇ ਉਹ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਏ, ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਲਤਾੜਿਆ ਜਾ ਸਕੇ ਤੇ ਉਸ ਉਤੇ ਸਰਦਾਰੀ ਹਾਸ਼ਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਕਲਾ ਸਧਾਰਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ ਦੇ ਹੱਥ ਦੀ ਕਿਰਤ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਜਾਂ ਵਸਤੂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਨੁੱਖ ਹੀ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਕੰਮ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦੇਖ—ਭਾਲ ਦਾ ਕੰਮ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਜਾਂ ਮੂਰਤੀਆਂ, ਵਸਤੂਆਂ ਆਦਿ ਦੇ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ। ਜਪਾਨ ਵਾਲੇ ਰੀਤੀ—ਰਿਵਾਜ਼ ਰਾਗ, ਨਾਚ ਤੀਰ ਅੰਦਾਜੀ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਲਿਖਾਈ ਨੂੰ ਵੀ ਕਲਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਕੋਮਲ ਕਲਾਵਾਂ
ਕਲਾ ਜਾਂ ਸਾਹਿਤ, ਸਮਕਾਲੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਦਰਪਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਲਾਕਾਰ ਜਾਂ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਤੂਲਕ ਜਾਂ ਕਲਮ ਰਾਹੀਂ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਢਾਂਚੇ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਦੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪੱਧਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਜੀਵਨ, ਕਲਾ ਜਾਂ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰੇਗਾ। ਕਲਾ ਦੀ ਵੱਖ—ਵੱਖ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਚਿੰਤਕ ਹਨ: ਤਲੋਟੀਨਮ, ਰਸਕਿਨ, ਟਾਲਸਟਾਏ, ਅਰਸਤੂ, ਕਾਂਤ, ਕ੍ਰੋਚੇ ਅਤੇ ਸਪਿਨ ਗਾਰਨ ਆਦਿ। ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਕਾਲ ਦੀ ਇਕੋ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਸ਼ਰਵ ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਸਗੋਂ ਵੱਖੋ—ਵੱਖ ਵਿਦਵਾਨ ਕਲਾ ਦੀਆਂ ਵੱਖੋ—ਵੱਖ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੇਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਜੇ ਤੱਕ ਵੀ ਕੋਈ ਸਥਾਈ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ ਗਈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮੰਨੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਰਿਵਰਤਨ—ਸ਼ੀਲਤਾ ਇਸ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੁਣ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ—ਨਾ ਮਾਨਵ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸਭਿਅਤਾ ਬਦਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਵਿਚਾਰ ਬਦਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਸੋ ਇਸ ਸਭ ਕੁੱਝ ਦੇ ਨਾਲ—ਨਾਲ ਕਲਾ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿਣਾ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਸਹਿਮਤ ਹਨ ਕਿ ਕਲਾ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਬਹਿਬਲਤਾ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ। 400 ਈਸਵੀਂ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਕੋਟੱਲਿਆ ਨੇ ਕਲਾ ਨੂੰ ਦੋ ਮੁੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੈ।
1. ਉਪਯੋਗਤਾਵਾਦੀ ਕਲਾ:— ਜਿਸ ਵਿੰਚ ਕੇਵਲ ਉਪਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਮਹੱਤਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਦਾਹਰਣ:— ਮੇਜ, ਕੁਰਸੀ, ਪੈਨ, ਮਕਾਨ, ਕੋਟ, ਪਤਲੂਨ, ਰੇਡੀਓ ਜਾਂ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦਾ ਸੈਟ ਆਦਿ ਹਨ।
ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਸ਼ੁਰੂ—ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਗਿਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ:—
2. ਸੰਗੀਤ
3. ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ
4. ਮੂਰਤੀ ਕਲਾ
5. ਸ਼ਿਲਪ ਕਲਾ।
ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂਤੀ ਗਈ ਹੈ: “ਕਲਾ ਯਥਾਰਥਕਤਾ ਦੇ ਇੱਕ ਪੱਖ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਭੌਤਿਕ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕਲਪਿਤ। ਕਲਾ ਯਥਾਰਥਕਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਟੁੱਕੜਾ ਨਹੀਂ ਪਰ ਸੰਪੂਰਨ ਝਾਤ ਹੈ। ਇਸੇ ਪੱਖ ਦੀ ਯਥਾਰਥਕਤਾ ਦੇ ਅਨੇਕ ਰੂਪ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ:— ਦਰਿਆ, ਸਮੁੰਦਰ, ਪਹਾੜ ਆਦਿ ਯਥਾਰਥਵਾਦ ਦੇ ਪੱਖ ਹਨ। ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਕਈ ਪੱਖ ਹਨ। ਆਦਮੀ ਜਾਂ ਤੀਵੀਂ ਦੇ ਭਿੰਨ—ਭਿੰਨ ਪੱਖ ਹਨ। ਕਲਾ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਜਾਂ ਫ਼ੋਟੋ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਕੇਵਲ ਰੂਪ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਕਲਾ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ। ‘ਸਰੂਪ’ ਵਿੱਚ ਰੂਪ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਬਣਾ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ। ਅਜੇ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਪੁਰਾਤਨਤਾ ਦਾ ਸਹੀ ਸਮਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਿਆ। ਪਰ ਕਈ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਜੀਵਨ ਲਗਭਗ ਪੰਜ ਲੱਖ ਸਾਲ ਪਹਿਲੇ ਆਰੰਭ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਸਥਾਈ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬੱਝ ਕੇ ਨਹੀਂ ਸਨ ਰਹਿੰਦੇ ਸਗੋਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਪਾਣੀ ਦੀ ਥੁੜ੍ਹ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਲਾਗੇ ਝੌਪੜੀਆਂ ਬਣਾ ਕੇ ਤੇ ਜਾਂ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਲੋਕ ਪੱਥਰ ਦੇ ਭੱਦੇ ਜਿਹੇ ਸੰਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਧਾਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਜੰਗਲੀ ਮਾਨਵ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਦੇ ਕਬੀਲੇ ਅਜੇ ਵੀ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਅੰਡੇਮਾਨ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਰੁਚੀ ਸੀ। ਪੂਰਵ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਫ਼ਾ—ਚਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਆਦਿ ਮਾਨਵ ਦੀ ਕਲਾ—ਰੁਚੀ ਨੂੰ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਕੇ ਬੜੀ ਹੈਰਾਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਲਾ ਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਹੀ ਮਾਨਵ ਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਯੋਗ ਇਤਿਹਾਸ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਗੁਫ਼ਾ—ਚਿੱਤਰ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਸਿਵ ਸਪੇਨ, ਫ਼ਰਾਂਸ, ਅਲਾਸਕਾ, ਲੌਸੇਕਸ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਰੋਡੇਸ਼ੀਆਂ ਆਦਿ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਵੀ ਮਿਲੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ 50,000 ਈਸਵੀਂ ਪੂਰਵ ਤੋਂ 10,000 ਈਸਵੀਂ ਪੂਰਵ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਲਗਭਗ 4,000 ਈਸਵੀਂ ਪੂਰਵ ਤੱਕ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕਲਾ—ਨਮੂਨੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਮਾਨਵ ਨੂੰ ਧਾਂਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਉਪਰੋਕਤ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪੂਰਵ—ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ ਦੇ ਮਿਲੇ ਸਾਰੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲੀ ਪਸ਼ੂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਚਿੱਤਰ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੰਚਮੜੀ, ਆਦਮਗੜ੍ਹ, ਰਾਏਗੜ੍ਹ ਰਿਆਸਤ ਵਿੰਚ ਸਿੰਘਨਪੁਰ, ਮਿਰਜ਼ਾਪੁਰ, ਧੋਮਰਪੁਰ ਵਾਲੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ 3000 ਈਸਵੀਂ ਪੂਰਵ ਮਿਥਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ, ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੀ 4000 ਤੋਂ 3000 ਈਸਵੀਂ ਪੂਰਵ ਦੀ ਸਭਿਅਤਾ ਨੂੰ ‘ਮੁਰਦਿਆਂ ਦੇ ਭਾੜਿਆਂ’ ਦੀ ਸਭਿਅਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੋਹਿੰਜੋਦੜੇ, ਹੜੱਪਾ ਅਤੇ ਲੋਥਲ ਤੋਂ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਪਕਾਏ ਹੋਏ ਭਾਂਡੇ ਮਿਲੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉਪਰ ਜ਼ਿਆਮਿਤਕ ਅਤੇ ਫੁੱਲ ਪੱਤੀਆਂ ਦੇ ਅਲਕਰਣ ਮਾਨਵ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਲਗਭਗ 1400 ਈ. ਪੂਰਵ ਤੱਕ ਆਰੀਆ ਭਰਤ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਲੱਗ ਪਏ ਸਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਹੜੱਪਾ, ਸਭਿਅਤਾ, ਸਵਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਜਿਉਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕੁੱਝ ਸ਼ਿਲਾਚਿੱਤਰ ਹੋਸ਼ੰਗਾਬਾਦ, ਪੰਚਮੜੀ, ਮਿਰਜ਼ਾਪੁਰ ਅਤੇ ਨਾਮਕ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਬੁੱਧ ਮਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਰਥਾਤ 500 ਈਸਵੀਂ ਪੂਰਵ ਤੋਂ ਕਲਾ ਨੂੰ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸਰਪਰਸਤੀ ਦਾ ਮਾਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਨਿਖਾਰ ਆਇਆ। ਈਰਾਨ ਆਦਿ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆਏ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਨੁਸਾਰ ਢਾਲ ਲਿਆ। ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਈਰਾਨੀ ਕਲਾ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਪਰਿਵਰਤਨ ਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਦਕਾ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਕਲਾ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਉਂ ਮੁਗਲ ਸ਼ੈਲੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਈਰਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਆਏ ਅਬਦੁਲ ਸਮੱਦ ਸ਼ੀਰਾਜੀ ਅਤੇ ਮੀਰ ਸੱਯਦ ਅਲੀ ਤਬਰੀਜ਼ ਦੋ ਉੱਘੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਬਾਮਵਾਨ, ਦਸਵੰਧ, ਕੇਸ਼ੋਰਾਮ ਆਦਿ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਆਪਸੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਹੌਲੀ—ਹੌਲੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਲਾ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਗਈ। ਮੁਗਲ ਕਲਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਚਿੰਨ੍ਹ ਯਕਾਰਥਵਾਦ ਹੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ ਹੂ—ਬ—ਹੂ ਚਿਤਰਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਲਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ ਦਰਬਾਰੀ ਸ਼ਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਨਾ ਹੀ ਸੀ। ਮੁੱਢਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਆਕਾਰ ਛੋਟੇ ਰੂਪ ਦਾ ਹੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਅਕਬਰ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕਲਾ ਹੋਰ ਵੀ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੋਈ। ਚਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਆਕਾਰ ਵੀ ਵੱਡਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਵਿਸ਼ੇ ਦਾ ਘੇਰਾ ਵੀ ਚੌੜਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੁਣ ਪਰੋਤਰੇਤ ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਬੜੀ ਮਿਹਨਤ ਤੇ ਲਗਨ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਕੁਦਰਤੀ ਫੁੱਲ, ਫ਼ਲ, ਜਾਨਵਰ, ਪੰਛੀ ਆਦਿ ਬੜੇ ਹੀ ਸ਼ੌਂਕ ਤੇ ਗਹੁ ਨਾਲ ਚਿੱਤਰੇ ਗਏ। ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਕਲਾਕਾਰ ਵੀ ਭਾਰਤ ਆਉਣ ਲੱਗ ਪਏ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵੀ ਨਕਲ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸੀ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਲੋਕ ਕਲਾ ਵਧੇਰੇ ਕਾਂਗੜੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੀ ਜਦੋਂ ਕਲਾ ਵੱਲ ਅਰੁੱਚੀ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂ ਬਹੁਤੇ ਕਲਾਕਾਰ ਕਾਂਗੜੇ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵੱਲ ਚੱਲ ਗਏ। ਉਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੌਂਕ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਜਦੋਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਖਿੱਤੇ ’ਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਤਾਂ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਕਾਂਗੜੇ ਦੀ ਕਲਾ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਸਮਾਧ, ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਅੰਕਿਤ ਕਲਾ ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਨੂੰ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:—
1. ਆਮ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ
2. ਹੁਨਰੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ
1. ਆਮ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ:— ਇਹ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਕੱਚੇ
ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਸਜਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਾਧਾਰਨ ਪੇਂਡੂ ਔਰਤਾਂ ਕੱਚੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਉੱਪਰ ਪੇਂਡੂ ਫੇਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਲੀ/ਚੂਨੇ, ਗੇਰੂ, ਕਾਲੇ ਆਦਿ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਉਪਰ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਕੰਧਾਂ ਉੱਪਰ ਚੰਡੀ ਮਾਈ, ਸਾਂਝੀ ਮਾਈ, ਕੁੱਤੇ, ਬਿੱਲੀਆਂ, ਖ਼ਰਗੋਸ਼, ਮੋਰ, ਹਿਰਨ, ਚਿੜੀਆਂ, ਸ਼ੇਰ, ਹਾਥੀ, ਮਿਰਗ ਆਦਿ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਚਿੱਤਰ ਉਹ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਣਿਆਂ ਵਾਲੀ ਕੋਠੀ ਆਦਿ ਉੱਪਰ ਵੀ ਬਣਾਉਂਦੀਆ ਹਨ। ਇਹ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਸੰਬੰਧੀ ਉਹ ਕੋਈ ਟਰੇਨਿੰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਗੋਂ ਇਹ ਕੰਮ ਉਹ ਮਹਿਜ ਸੁਭਾ ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਚਿੱਤਰੇ ਚਿੱਤਰ ਤੋਂ ਵੇਖ ਕੇ ਕਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਤਰਤੀਬ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਚੰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਨਮੂਨੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪੱਕੇ ਮਕਾਨ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। ਦਾਣੇ ਆਦਿ ਰੱਖਣ ਲਈ ਵੀ ਪੱਕੀਆਂ ਕੋਠੀਆਂ ਜਾਂ ਲੋਹੇ ਦੇ ਢੋਲਾਂ ਆਦਿ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਈ ਹੈ। ਨਵੀਆਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
2. ਹੁਨਰੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ:— ਇਹ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਹੁਨਰਮੰਦ ਕਲਾਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਕਿਸੇ ਚੰਗੇ ਕਲਾਕਾਰ ਪਾਸੋਂ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਰਤੀਬ ਦਿੱਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਚਿਤਰਨ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀਕਲ ਚਿੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਾਨਸਿਕ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਚਿਤਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੁਆਰਾ ਲੋਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਚਿਤਰਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਅਤੇ ਰਮਾਇਣ ਵਿੱਚੋਂ ਝਾਕੀਆਂ ਚਿੱਤਰੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਟਿਆਲੇ ਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ ਮਹੱਲ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਗੋਪੀਆਂ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵੱਖਰੇ—ਵੱਖਰੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਕੁੱਝ ਰਾਜਪੁਰੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਵੀ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ ਜ਼ੋ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ੈਲੀ ਤੋਂ ਭਿੰਨ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਕਾਂਗੜਾ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪ੍ਰਤੱਖ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀਆਂ ਹਵੇਲੀਆਂ, ਮੰਦਰਾਂ, ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਉੱਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਪਹਿਲੇ ਬਿਆਨ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ। ਇਹੋ ਬਣੇ ਚਿੱਤਰ ਜਨਮ ਸਾਖੀਆਂ ਅਤੇ ਹੱਥ—ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਪੁਰਾਤਨ ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ, ਬਾਲਾ, ਮਰਦਾਨਾ, ਗੋਰਖਨਾਥ ਆਦਿ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ
ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਦੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗੜਾ ਕਲਾ ਤੇ ਬਸੌਲੀ, ਚੰਬਾ, ਨੂਰਪੁਰ ਤੇ ਕੁਲੂ ਵਾਦੀ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀ ਪਰਾਪਾਟੀਆਂ ਦੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਦੇ ਬਚੇ—ਖੁਚੇ ਅੰਸ਼ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਦੇ ਦਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵੱਖੋਂ—ਵੱਖਰੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇਸਨੂੰ ਹਿਮਾਲੀਆਂ ਦੀ ਕਲਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਲਾ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਚੇਤੰਨ ਸੰਗੀਤਕਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੰਦਰਾਂ ਤੇ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਪਲੱਸਤਰ—ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਦੇ ਕਾਗਜ਼ ਉੱਤੇ ਆਉਣ ਤੱਕ ਦਰਬਾਰੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਵਾਲੇ ਉਘੜ੍ਹਵੀਂ ਲੈ ਬੱਸ ਰੇਖਾ ਦੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਦਰਬਾਰੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਕੋਮਲਤਾ ਤੇ ਸੁੱਘੜਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਰਚਾ ਕੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਮਿਸ਼ਰਨ ਜਿਹਾ ਬਣਾ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਕਲਾ ਦਾ ਰੂਪ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਰਿਵਾਇਤੀ ਹੀ ਸੀ ਪਰ ਮੌਲਿਕ ਜਜ਼ਬਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਜਜ਼ਬੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੀਆਂ ਉਪਜਾਂ ਸਨ।
(ਪੰਜਾਬ, ਸੰਪਾਦਕ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰ ੰਧਾਵਾ, ਪੰਨੇ 84—85)
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉੱਘੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ
1. ਸੋਭਾ ਸਿੰਘ:— ਸਰਦਾਰ ਸੋਭਾ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਚਿੱਤਰਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਪੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਾਇਆ। ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ, ਲੋਕ—ਗੀਤ ਅਤੇ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਰਮ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਉਹ ਖੁਦ ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਛਾ ਗਏ। ਸੋਭਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਲਾ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਅਤੇ ਨਵੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਨੂੰ ਚਲਾ ਕੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੰਚ ਚਿੱਤਰ ਉਲੀਕੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਝਲਕਾ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਸਰਦਾਰ ਸੋਭਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦਪੁਰ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਸੰਨ 1901 ਵਿੱਚ ਸਰਦਾਰ ਦੇਵ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। 1923 ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਦਾ ਬਾਗ ਮੋਰਚੇ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵੇਖ ਕੇ ਸੋਭਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਾ ਕਲਾਕਾਰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਹੀ ਉਸਨੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉਲੀਕਿਆ ਹੈ। ਸੋਭਾ ਸਿੰਘ ਤਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਪਰ ਪਿਆਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਆਪਣੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। 1934 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦਾ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰ ਬਦਾਇਆ। 1948 ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਵਿਭਾਗ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਡਾ. ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ ਦਾ ਵੀ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਇਆ। ਸੋਭਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਏ। ਸੋਭਾ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਲਾਕਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਉਸਦੀ ਨਸ—ਨਸ ਵਿੱਚ ਵਸਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਸੰਨ 1974 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਕਲਾਕਾਰ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਦੇ ਕੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। 1982 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਆਰਟਿਸ਼ਟ ਕੌਸ਼ਲ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1983 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਕੇ ਨਿਵਾਜਿਆ। ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਸਦਾ ਹੀ ਇਸ ਮਹਾਨ ਕਲਾਕਾਰ ਦੀਆਂ ਕਰਜਾਈ ਰਹਿਣਗੀਆਂ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੋਭਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਾਹ ਵਿਖਾਉਂਦੇ ਰਹਿਣਗੇ।
2. ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ:— ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਲਾਕਾਰ ਲਈ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਲੀਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਨਵੇਂ ਰਸਤੇ ਬਣਾਉਣੇ ਬੜੇ ਹ ੌਂਸਲੇ ਅਤੇ ਹਿੰਮਤ ਦਾ ਕੰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੰਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ ਨੇ ਕਰ ਵਿਖਾਇਆ। ਜਨਮ: ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ ਦਾ ਜਨਮ ਸੰਨ 30 ਜਨਵਰੀ, 1913 ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਰਦਾਰ ਉਸਰਾਵ ਸਿੰਘ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜੱਟ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ ਅਤੇ ਮਾਂ ਅ ੈਨੋਟੋਨਿਟੀ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ ਹੰਗਾਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾਵਾਨ ਔਰਤ ਸੀ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ ਨੂੰ ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਦਾ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ੌਂਕ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ—ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸਦੇ ਸ਼ੌਂਕ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਕਲਾ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈਣ ਲਈ ਇਟਲੀ ਦੇ ਫਲੋਰੈਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ। ਇਥੋਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਖ਼ਤਮ ਕਰਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ ਭਾਰਤ ਆਈ ਤੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਪੈਰਿਸ ਪਰਤ ਗਈ ਸੀ। ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ 1931 ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਨੁਮਾਇਸ਼ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਦੋ ਚਿੱਤਰਾਂ ‘ਧੜ’ ਅਤੇ ‘ਮੁਟਿਆਰਾਂ’ ਨੇ ਲਿਨ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
1. ਕੇਲੇ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ
2. ਬਾਲਿਕਾ ਵਧੂ
3. ਪੇਂਡੂ ਮੁਟਿਆਰ
4. ਊਠ
5. ਵਹੁਟੀ
7. ਹਲਦੀ ਕੁੱਟਣ ਵਾਲੀਆਂ
9. ਔਰਤ ਦਾ ਧੜ
10. ਪਹਾੜੀ ਆਦਮੀ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ ਦੀ ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਭਾਰਤੀ ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮੋੜ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪੁਰਾਣੀ ਕਲਾ ਦਾ ਅੰਤ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਕਲਾ ਦਾ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਆਧ ੁਨਿਕ ਕਲਾ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹ ੈ। ਇਸ ਮਹਾਨ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦਾ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਸੰਨ 1991 ਈ. ਵਿੱਚ ਹ ੋਇਆ।
3. ਰਾਬਿੰਦਰ ਨਾਥ ਟੈਗੋਰ:— ਰਾਬਿੰਦਰ ਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਉਘੀਆਂ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਿਤ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾ ਗੀਤਾਂਜਲੀ ਤੇ 1913 ਈ. ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਾਬਿੰਦਰ ਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਵਿਸ਼ਵ ਕਵੀ ਬਣ ਗਏ। ਰਾਬਿੰਦਰ ਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦਾ ਜਨਮ ਕਲਕੱਤਾ ਵਿਖੇ 7 ਮਈ 1861 ਈ. ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਟੈਗੋਰ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਇਹਨਾਂ ਚੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪਾ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਟੈਗੋਰ ਪਰਿਵਾਰ ਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਬਿੰਦਰ ਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਨੇ ਸਾਹਿਤਕ ਤੇ ਕਲਾਤਮਿਕ ਰੁਚੀਆਂ ਵਿਰਸੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆਂ ਸਨ। 1924 ਈ. ਵਿੱਚ ਜਦ ਰਾਬਿੰਦਰ ਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਨੂੰ ਵੀ ਅਪਣਾ ਲਿਆ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੁਲਾਂਘਾ ਪੁਟੀਆਂ ਕਿ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਲਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਛਾਂ ਗਏ। 1924 ਈ. ਤੋਂ 1944 ਤੱਕ ਟੈਗੋਰ ਨੇ ਕੋਈ 254 ਦੇ ਕਰੀਬ ਚਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸਕੈਚ ਬਣਾਏ। ਇਹ ਚਿੱਤਰ ਸਭ ਕਾਗਜ਼ ਤੇ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਖਿੜਕੀਆਂ ਦੇ ਟੁੱਟੇ ਤਾਪ ਤੇ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਰਤਨ ਤੇ ਅਲਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸਨ। ਕਲਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਅਖ਼ਰੀਲੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੁੱਝ ਨਗਨ ਚਿੱਤਰ ਵੀ ਬਣਾਏ ਹਨ। ਕੁੱਝ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਅਣ ਕੀਤਾ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ ਉਹ ਸਭ ਕੁੱਝ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਟੈਗੋਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਕੁੱਝ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਏ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਇਹ ਸਨ:—
1. ਰਾਥੇਨ ਮਿਤਰਾ
2. ਐਨ. ਮਜ਼ੁਮਦਾਰ
4. ਪ੍ਰਦੀਸ਼ ਦਾਸ ਗੁਪਤਾ
ਇਹਨਾਂ ਚਿੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਗਰੁੱਪ ਨੂ ੰ ਪ੍ਰੋ. ਸੋਹਰਾਵਰਦੀ, ਸਧ ੇਂਦਰ ਦੱਤ ਤੇ ਵਿਸਨੂੰ ਜਿਹੇ ਕਲਾ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੀ ਸਰਪਸ਼ਤੀ ਹਾਸ਼ਲ ਸੀ। ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਵਿ ੱਚ ਟੈਗੋਰ ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਸਤਾ ਆਪ ਹੀ ਚੁਣਿਆ ਅਤੇ ਆਪ ਹੀ ਸਜਾਇਆ—ਸੰਵਾਰਿਆ।
4. ਅਜਾਇਬ ਚਿੱਤਰਕਾਰ:— ਕਲਪਨਾ ਤੇ ਯਥਾਰਥ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਰਾਹੀਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਰਮਜ਼ਾਂ ਉਭਾਰਨ ਵਾਲੇ ਮੁਸੱਵਰ ਅਜਾਇਬ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਦਾ ਜਨਮ 18 ਫਰਵਰੀ, 1924 ਈ. ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਘੱਬਦੀ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਇੱਕ ਗੈਰ—ਕਾਸ਼ਤਕਾਰ ਗਰੀਬ ਘਰਾਣੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
ਉਹ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਚਿਤੇਰਾ ਹੈ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਵੀ ਹ ੈ ਬਲਕਿ ਉਸਦੀ ਵਧ ੇਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਵੀ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੇ ਟਾਇਟਲ ਤੇ ਵਿਆਖਿਆ ਚਿੱਤਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਅਨੇਕਾਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਹੈ ਜਾਤੀ ਸ਼ੋਅ ਵੀ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਬੜਾ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਤੇ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਦਾ ਗੂੜ੍ਹਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਮਹਾਨ ਕਵੀ ਕਤੀਲ ਸਿਫ਼ਾਈ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਾਇਬ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸ਼ਾਇਰ ਹੈ, ਜੋ ਬੁਰਸ਼ ਚੱਕੇ ਤਾਂ ਕੈਨਵਸ ’ਤੇ ਖੂਬਸੂਰਤ ਨਜ਼ਮ ਹੋ ਜਾਏ ਤੇ ਜੇ ਕਲਮ ਫੜੇ ਤਾਂ ਹੁਸੀਨ ਤਸਵੀਰ ਉੱਭਰ ਆਏ। ਅਜਾਇਬ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਇੱਕ ਪੁਰਖਲੂਸ ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਨਿੱਘਾ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਜਦੋਂ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਹਲਕੀ ਜਿਹੀ ਮੁਸ਼ਕਾਨ ਉਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ’ਤੇ ਬਿਖਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਵੇਂ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਹਾਸੇ—ਮਜ਼ਾਕ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਉਹ ਉਮਰ ਦੇ 76 ਸਾਲ ਹੁਨਾਲ ਹੁੰਗਾਲ ਚੁੱਕਾ ਹ ੈ ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਸਰੀਰ ਦਾ ਕਾਫ਼ੀ ਨਰੋਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ’ਤੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
1. ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਭਿੰਨ ਪਰਿਪੇਖ, ਪ੍ਰੋ. ਸ਼ੈਰੀ ਸਿੰਘ
2. ਆਧ ੁਨਿਕ ਮੂਰਤੀ ਕਲਾ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਡਾ. ਸੀ.ਐਲ. ਸ਼ਰਮਾ
3. ਪੰਜਾਬੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ, ਅਜਾਇਬ ਚਿੱਤਰਕਾਰ
4. ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉੱਘੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ, ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਆਜਿਜ਼
5. ਰੇਖਾ ਤੇ ਰੰਗ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਰੂਲਾ
ਸੀਮਾ ਦਿਓ
ਸੀਮਾ ਦਿਓ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Seema Deo; ਜਨਮ ਨਲਿਨੀ ਸਰਾਫ਼; 1942) ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਅਨੁਭਵੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ 80 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਰਾਠੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਗਿਰਗਾਮ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਅਭਿਨੇਤਾ ਰਮੇਸ਼ ਦੇਵ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਅਦਾਕਾਰ ਅਜਿੰਕਿਆ ਦਿਓ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਭਿਨਯ ਦਿਓ। ਉਹ ਅਲਜ਼ਾਈਮਰ ਰੋਗ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1942 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸਟੋਰਮੀ ਡੈਨੀਅਲਜ਼
'''ਸਟੈਫਨੀ ਏ. ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲਿਫੋਰਡ (ਜਨਮ ਸਟੈਫਨੀ ਏ. ਗ੍ਰੈਗਰੀ ; 17 ਮਾਰਚ, 1979), ਜੋ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਟੋਰਮੀ ਡੇਨੀਅਲਸ''' ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਸ਼ਲੀਲ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਕਪੜੇ ਉਤਾਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਦਯੋਗ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾਈਟ ਮੂਵਜ਼ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ, ਏਵੀਐਨ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ ਅਤੇ ਐਕਸਆਰਸੀਓ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। 2009 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਭਰਤੀ ਦੇ ਯਤਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਜੱਦੀ ਲੁਈਸਿਆਨਾ ਵਿੱਚ 2010 ਦੀ ਸੈਨੇਟ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਮੌਜੂਦਾ ਡੇਵਿਡ ਵਿਟਰ ' ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਪੌਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਪੌਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1979
ਰੋਟੀ (2013 ਐਲਬਮ)
ਰੋਟੀ, 3 ਅਗਸਤ, 2013 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਆਡੀਓ ਐਲਬਮ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਜਤਿੰਦਰ ਸਿੰਘ-ਸ਼ਾਹ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਆਡੀਓ ਐਲਬਮ ਵਿਚਲੇ ਸਾਰੇ ਗੀਤ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਗਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤਕ ਜਗਤ ਵਿਚ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਇਕ ਅਹਿਮ ਨਾਮ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਵਿਲੱਖਣ ਲਿਖਣ-ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਗਾਉਣ-ਸ਼ੈਲੀ ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਸਾਰਿਆਂ ਗੀਤਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਗੀਤਕ ਧੁਨਾਂ ਜਤਿੰਦਰ ਸਿੰਘ-ਸ਼ਾਹ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਸੀਐਮ ਪੰਕ
ਫਿਲਿਪ ਜੈਕ ਬਰੂਕਸ (ਜਨਮ 26 ਅਕਤੂਬਰ, 1978), ਰਿੰਗ ਨਾਮ ਸੀ.ਐਮ.ਪੰਕ ਦੁਆਰਾ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਮਿਕਸਡ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟਿਸਟ, ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬ ਲੇਖਕ, ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਪਹਿਲਵਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਨੇ ਦੋਨੋਂ ਅਲਟੀਮੇਟ ਫਾਈਟਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ (ਯੂਐਫਸੀ), ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਵੈਲਟਰਵੇਟ ਡਵੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੇਜ ਫਿਊਰੀ ਫਾਈਟਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ (ਸੀਐਫਐਫਸੀ) ਵਿਚ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਹ ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦਾ 434 ਦਿਨਾਂ ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਰਾਜ 2010 ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵੀ ਹੈ
ਫਿਲਿਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕੁਸ਼ਤੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਮਰੀਕੀ ਸੁਤੰਤਰ ਸਰਕਟ ਤੇ ਕੀਤੀ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਰਿੰਗ ਆਫ ਆਨਰ (ਆਰਓਐਚ) ਨਾਲ 2005 ਤਕ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਵਰਲਡ ਰੈਸਲਿੰਗ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ (ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ) ਨਾਲ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ। ਆਪਣੇ 15 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ, ਫਿਲਿਪ ਨੇ ਦੋ ਵਾਰ ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ, ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ ਦੀ ਵਰਲਡ ਹੈਵੀਵੇਟ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ, ਅਤੇ ਈਸੀਡਬਲਯੂ ਅਤੇ ਆਰਓਐਚ ਵਰਲਡ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਇਕ-ਇਕ ਵਾਰ ਜਿੱਤੀ। ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ ਦੀ ਵਰਲਡ ਟੈਗ ਟੀਮ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ (ਕੋਫੀ ਕਿੰਗਸਟਨ ਦੇ ਨਾਲ) ਅਤੇ ਇੰਟਰਕਾੱਟੀਨੈਂਟਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਉਹ ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ ਦਾ 19 ਵਾਂ ਟ੍ਰਿਪਲ ਕ੍ਰਾਊਨ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ 203 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਖਿਡਰੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ 2011 ਦੇ ਸਲੈਮੀ ਅਵਾਰਡਜ਼ ਵਿਖੇ ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ ਦੇ ਸੁਪਰਸਟਾਰ ਆਫ਼ ਦ ਈਅਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋ ਰੈਸਲਿੰਗ ਇਲੈਸਟ੍ਰੇਟਿਡ ਦੇ ਪਾਠਕਾਂ ਦੁਆਰਾ 2011 ਅਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ਰੈਸਲਰ ਆਫ਼ ਦਿ ਈਅਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਫਿਲਿਪ ਨੇ ਪੂਰੇ ਕਰੀਅਰ ਸੀਐਮ ਪੰਕ ਮੋਨਾਮ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਤਿੱਖੇ ਬੋਲ, ਸਥਾਪਤੀ ਵਿਰੋਧੀ, ਸਿੱਧੇ ਕਿਨਾਰੇ ਦੇ ਆਈਕੋਨੋਲਾਸਟ ਦੇ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਨਿਰੰਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਿੱਧੇ ਸਿਧਾਂਤ ਜੋ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ਰਾਬ ਨਾ ਪੀਣਾ ਜਾਂ ਨਸ਼ੀਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਨਾ ਲੈਣਾ, ਉਸਦੀ ਅਸਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਝਲਕਾਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਨਾਇਕ ਜਾਂ ਖਲਨਾਇਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੀ ਇਕਸਾਰਤਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸਨੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿੱਧੇ ਕਿਨਾਰੇ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ' ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ।
ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ ਵਿੱਚ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੰਕ ਨੇ ਸਾਲ 2014 ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕੁਸ਼ਤੀ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮਿਕਸਡ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਸਾਲ ਦਸੰਬਰ ਵਿੱਚ ਯੂਐਫਸੀ ਦੁਆਰਾ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਲੜਾਈ 10 ਸਤੰਬਰ, 2016 ਨੂੰ ਯੂਕੇਸੀ 203 ਤੇ ਮਿਕੀ ਗੈਲ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਅਧੀਨਗੀ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਹਾਰ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਯੂਐਫਸੀ 225 ਵਿਖੇ 9 ਜੂਨ, 2018 ਨੂੰ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਫੈਸਲੇ ਰਾਹੀਂ ਮਾਈਕ ਜੈਕਸਨ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਦੂਜਾ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹਾਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸੀਐਫਐਫਸੀ ਲਈ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, 14 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਸੀਐਫਐਫਸੀ 71 ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਫਿਲਿਪ ਦਾ ਜਨਮ ਸ਼ਿਕਾਗੋ, ਇਲੀਨੋਇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਨੇੜਲੇ ਲਾੱਕਪੋਰਟ, ਇਲੀਨੋਇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਪੰਜ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ-ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਘਰੇਲੂ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਫਿਲਿਪ ਦਾ ਪਿਤਾ ਸ਼ਰਾਬੀ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਸਟ੍ਰੇਟ ਐੱਜ ਬਣਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਬਾਈਪੋਲਰ ਡਿਸਆਰਡਰ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਤੋਂ ਟੁੱਟ ਗਿਆ। ਉਹ ਲਾੱਕਪੋਰਟ ਟਾਊਨਸ਼ਿਪ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ।
ਡਾਕੂ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਉਰਫ ਮਾਹਣਾ
ਡਾਕੂ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲ ਵਿੱਚ (1815-16 ਦੇ ਲਾਗੇ ) ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਡਾਕੂ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਲਹੌਰ   ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਡਾਕਿਆਂ ਦੀ ਅੱਤ ਕਰ ਛੱਡੀ ਸੀ । ਉਹ ਆਪਣੇ  60 ਕੁ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਜਥੇ ਨਾਲ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ । ਉਸਦੀ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਏਨੀ ਦਹਿਸ਼ਤ ਸੀ ਕੀ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਹਾਵਤ ਪ੍ਰਚਲੱਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਕਿ, 'ਦਿਨੇ ਰਾਜ ਕਾਣੇ ਦਾ ਰਾਤੀਂ ਰਾਜ ਮਾਹਣੇ ਦਾ' । ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਤੰਗ ਆ ਕੇ ਹੁਕਮ ਕੀਤਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦਾ ਫੜਿਆ ਜਾਵੇ ।  ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਢੰਡੋਰਾ ਫੇਰਿਆ, ਇੱਕ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਕੱਢਿਆ- ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦਾ ਫੜ ਲਵੇ ਜਾ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਵੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੋ ਪਿੰਡ ਇਨਾਮ 'ਚ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣਗੇ ਥੋੜੇ ਕੁ ਦਿਨਾਂ ਬਾਦ ਇੱਕ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਡਾਕੂ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਵਲੋਂ ਲਾਹੌਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਤੇ ਲੱਗਾ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ  ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਮੈਨੂੰ ਜਿਉਂਦਾ ਫੜ ਲਵੇ ਜਾ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਵੇ ਮੈ ਉਸ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਰਾਜ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ। ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬੜਾ ਗੁੱਸਾ ਲੱਗਾ, ਇੱਕ ਡਾਕੂ ਦੀ ਏਨੀ ਹਿੰਮਤ । ਇੱਕ ਰਾਤ ਚੰਨ ਦੀ ਚਾਨਣੀ, ਖਬਰ ਮਿਲੀ ਕਿ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਤਾਕ ਵਿਚ ਫਿਰ ਰਿਹਾ ਕੋਈ ਕਾਰਾ ਕਰੇਗਾ ਸ਼ੇਰੇ ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ 12 ਕੁ ਘੋੜਸਵਾਰ ਜਵਾਨ ਚੋਟੀ ਦੇ ਲਏ, ਲਾਹੌਰੋਂ ਬਾਹਰ ਜੰਗਲ ਵਲ ਨਿੱਕਲ ਗਿਆ ਕੁਝ ਦੇਰ ਬਾਦ 60 ਕੁ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਦਾ ਜਥਾ ਚੰਨ ਦੀ ਚਾਨਣੀ ਚ ਨਜਰੀ ਪਿਆ । ਇਥੇ ਦੋਹਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਲੜਾਈ ਹੋਈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜਿੱਤ ਗਿਆ । ਮਾਂ ਸਿੰਘ ਡਾਕੂ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਖਾਲਸਾ ਰਾਜ ਦਾ ਸੁਹਿਰਦ ਅਤੇ ਜਾਂਬਾਜ਼ ਸਿਪਾਹੀ ਬਣ ਗਿਆ ।
ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ
https://www.facebook.com/watch/?v=310616064602432
ਪਖਵਾੜਾ
ਪਖਵਾੜਾ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਏਕਮ ਤੌਂ ਲੈ ਕੇ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਤੱਕ ਦਾ ਸਮਾ ਜਾਂ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਤੌਂ ਮੱਸਿਆ ਤੱਕ ਦਾ ਸਮਾ
ਸਰਸਵਤੀ ਘਾਟ
ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਸੰਗਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਅਕਬਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕੋਨੇ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ, ਇਹ ਘਾਟ ਦੀਵੇ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਰਾਤ ਦੀ ਆਰਤੀ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਕਿਸ਼ਤੀ ਰਾਹੀਂ ਸੰਗਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਫੂਡ ਕੋਰਟ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵੀ ਹਨ।
ਰੋਪਵੇਅ ਦੀ ਸਹੂਲਤ
ਇਹ ਸਾਲ 2017 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਨੂੰ ਕੁੰਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਗਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਯਮੁਨਾ ਉੱਤੇ ਰੋਪਵੇਅ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਮਿਲੇਗੀ। ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਲਈ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
“ਸੁਵਿਧਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਾਈਟਾਂ- ਬੋਟ ਕਲੱਬ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਘਾਟ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੁਝਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਅਰੇਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਵੇਗਾ, ”ਅਨੁਪਮ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ, ਖੇਤਰੀ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਪਰ ਕੁਝ ਵੀ ਹਕੀਕਤ ਦਾ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸ਼ਾਇਦ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ
ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਸੈਲਾਨੀ ਆਕਰਸ਼ਣਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਅਗਰੋਹਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਮਨਾ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲਾ ਦੇ ਨਗਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਰਿਆਣੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਸਾਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਵਿਅੰਜਨ
ਵਿਅੰਜਨ ਅਜਿਹੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਧੁਨੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਉਚਾਰਨ ਸਮੇਂ ਫੇਫੜਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦੀ ਹਵਾ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਪੋਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਪੂਰਨ ਜਾਂ ਅਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੋਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ /ਪ/ ਧੁਨੀ ਦੇ ਉਚਾਰਨ ਲਈ ਹਵਾ ਨੂੰ ਬੁੱਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰੋਕ ਕੇ ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਦਸ ਸਵਰਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਵਾਕੀ ਬਚੀਆ ਧੁੰਨੀਆ ਵਿਅੰਜਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ
ਰਾਜੀਵ ਬੱਗਾ
ਰਾਜੀਵ ਬੱਗਾ (ਜਨਮ 6 ਅਪ੍ਰੈਲ 1967) ਇੱਕ ਭਾਰਤ ਦਾ ਜੰਮਿਆ ਬੋਲ਼ਾ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨ ਸੀ, ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਆਲ ਇੰਗਲੈਂਡ ਓਪਨ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਕੱਲਾ ਬੋਲ਼ਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1989 ਤੋਂ 2001 ਤੱਕ ਡੈਫ ਓਲੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚ 12 ਸੋਨੇ ਜਿੱਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਚੈਂਪੀਅਨ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ 2001 ਵਿੱਚ ਕੋਮੀਟ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਡੇਸ ਸਪੋਰਟਸ ਡੇਸ ਸੌਰਡਜ਼ (ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕਮੇਟੀ ਆਫ ਡੈਫ ਸਪੋਰਟਸ) ਦੁਆਰਾ ਉਸਨੂੰ ‘ਡੇਫ ਓਲੰਪਿਅਨ ਆਫ ਦਿ ਸੈਂਚੁਰੀ’ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1991 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਰਵਉਚ ਖੇਡ ਸਨਮਾਨ, ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ।
ਜਿੰਦਗੀ
ਰਾਜੀਵ ਇੱਕ ਫੌਜ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਆਇਆ ਹੈ। 12 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ, ਮੈਨਿਨਜਾਈਟਿਸ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਝਗੜੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸੁਣਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਗੁਆ ਬੈਠਾ ਹੈ।
ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਐਸਆਰ ਬੱਗਾ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਰੈਕੇਟ ਸਪੋਰਟਸਮੈਨ ਸਨ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਵੀ ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਭਰਾ ਅਤੇ ਭੈਣ ਵੀ ਖਿਡਾਰੀ ਹਨ, ਉਸਦਾ ਭਰਾ ਸਕੁਐਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਖੇਡਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ 1981 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਰਾਇਆ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ, ਰਾਜੀਵ ਸਕਵੈਸ਼ ਖੇਡਣਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਸਨ। 1981 ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਸਕੁਐਸ਼ ਵਿਚ ਸਬ-ਜੂਨੀਅਰ ਖ਼ਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ (13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ) ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਉਹ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ "ਸੁਣਨ ਨਾਲੋਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੋਵੇਗੀ"। ਉਸਨੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਜੂਨੀਅਰ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ, ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਪੰਜ ਵਾਰ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ 1991 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬਣ ਗਈ।
1990 ਵਿਚ, ਉਹ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਦੇ ਤੀਜੇ ਗੇੜ ਵਿਚ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਅਹੇਨ ਚਾਂਗ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਆਲ-ਇੰਗਲੈਂਡ ਓਪਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਆਪਣੀ ਬੋਲ਼ੀਪਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਬੱਗਾ ਵੀ ਇੱਕ ਡਬਲਜ਼ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ 1997 ਵਿੱਚ ਵਿਨੋਦ ਕੁਮਾਰ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਕਰਦਿਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ ਸੀ।
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਖੇਡ ਅਧਿਕਾਰ ਨਾਲ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਈ। 1993 ਵਿਚ ਡੈਫ ਓਲੰਪਿਕਸ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਨੂੰ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ ਸੀ।
ਉਹ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ 2008 ਦੇ ਆਲ-ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਦਿੱਗਜ ਪੁਰਸ਼ ਸਿੰਗਲ (40 ਤੋਂ ਵੱਧ) ਜਿੱਤੇ। ਉਸਨੇ 2009 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਛੇਵਾਂ ਡੈਫਲੰਪਿਕਸ ਦਾ ਸੋਨ ਤੋਰ ਤੇ ਖੁੰਝਾਇਆ। 2003 ਅਤੇ 2007 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਵਰਲਡ ਡੈੱਰ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ ਸਿੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਰਾਜੀਵ ਇਸ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦਾ ਨਾਗਰਿਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਕੋਵੈਂਟਰੀ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਕੋਚ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਰੀਟਾ (ਨੀ ਮਿਸਤਰੀ) ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਹ ਇਕ ਬੋਲ਼ਾ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਰਜਿਤ ਬੱਗਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੁਣੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਨਹੀਂ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1967 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਆਸ਼ਾ ਨੇਗੀ
ਆਸ਼ਾ ਨੇਗੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਨੱਚ ਬੱਲੀਏ 6 ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਰਿਤਵਿਕ ਧੰਜਣੀ  ਨਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਪੂਰਵੀ ਨਾਮ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਪਵਿੱਤਰi ਰਿਸਤਾ  ਵਿੱਚ ਨਿਭਾਇਆ। ਆਸ਼ਾ ਨੇ ਫੇਅਰ ਫੈਕਟਰ: ਖਤਰੋ ਕੇ ਖਿਲਾੜੀ (ਸੀਜ਼ਨ 6)  ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸੈਮੀ ਫ਼ਾਇਨਲ ਤੱਕ ਪਹੁਚੀ।
ਨੇਗੀ ਦਾ ਜਨਮ ਦੇਹਰਾਦੂਨ, ਉਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਕਰਨ ਮੁੰਬਈ ਆ ਗਈ।  ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਲੜੀਵਾਰ ਕੁਛ ਤੋਂ ਹੈ ਤੇਰੇ ਮੇਰੇ ਧਰਮੀਯਾਨ ਵਿੱਚ ਨਜਰ ਆਈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਨੇਗੀ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਨ-ਪੋਸ਼ਨ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ| 2009 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਮਿਸ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ। ਅਖੀਰ ਉਹ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਮੁੰਬਈ ਚਲੀ ਗਈ।
ਡੈਬਿਊ
ਨੇਗੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਮਿਸ ਉੱਤਰਾਖੰਡ 2009 ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2009 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਫੋਟੋਸ਼ੂਟ ਵੀ ਕੀਤੇ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ੋਅ "ਸਪਨੋ ਸੇ ਭਰੇ ਨੈਨਾ" ਵਿੱਚ ਮਧੁਰਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਿਆਂ 2010 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਟੀ.ਵੀ. ਸ਼ੋਅ ਲਈ ਆਡੀਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ। 2011 ਵਿੱਚ, ਨੇਗੀ ਬਾਲਾਜੀ ਟੈਲੀਫਿਲਮ ਦੀ ਸੀਰੀਜ਼ "ਬੜੇ ਅਛੇ ਲਗਤੇ ਹੈਂ" ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਅਪੇਕਸ਼ਾ ਮਲਹੋਤਰਾ ਦੀ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ ਸ਼ੋਅ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਤਜ਼ਰਬੇ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸਾਕਸ਼ੀ ਤੰਵਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ।
ਸਫਲਤਾ (2011–2014)
ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ 2011 ਵਿੱਚ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਜ਼ੀ ਟੀ.ਵੀ. ਦੇ ਪਵਿਤਰ ਰਿਸ਼ਤਾ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ ਇਰਾਦਾ ਦੇਸਮੁਖ, ਅਰਚਨਾ ਦੇਸ਼ਮੁਖ (ਅੰਕਿਤਾ ਲੋਖੰਡੇ) ਦੀ ਗੋਦ ਲਈ ਧੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਗੋਲਡ ਅਵਾਰਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਲਾਕਾਰ ਦਾ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਰਿਥਵਿਕ ਦੇ ਨਾਲ ਜ਼ੀ ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਵਾਰਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਨਪਸੰਦ ਜੋੜੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨੇਗੀ ਨੇ ਇੰਡੀਅਨ ਟੈਲੀ ਅਵਾਰਡਸ ਵਿੱਚ ਫਰੈਸ਼ ਫੇਸ ਫੀਮੇਲ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ।
ਨਵੰਬਰ 2013 ਵਿੱਚ, ਨੇਗੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਥੀ ਰਿਥਵਿਕ ਧੰਜਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਡਾਂਸ ਜੋੜੀ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ "ਨਚ ਬਾਲਿਆ 6" ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਨੋਰੰਜਕ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ। ਫਰਵਰੀ 2014 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਡਾਂਸ ਸ਼ੋਅ ਦੇ ਵਿਜੇਤਾ ਬਣੇ।
ਅਗਸਤ 2014 ਵਿੱਚ, ਨੇਗੀ ਨੇ ਜ਼ੀ ਟੀ.ਵੀ. ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ੋਅ "ਏਕ ਮੁਠੀ ਆਸਮਾਨ" ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ। ਉਸਨੇ ਆਸ਼ੀਸ਼ ਚੌਧਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕਲਪਨਾ ਰਾਘਵ ਸਿੰਘਾਨੀਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸ ਨੇ ਮਾਰਚ 2015 ਵਿੱਚ &ਟੀ.ਵੀ. ਸ਼ੋਅ "ਕਿੱਲਰ ਕਰਾਓਕੇ ਅਟਕਾ ਤੋਹ ਲਟਕਾਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਕਪਾਹ ਫੁੱਟੀ ਦੀ ਰਸਮ
"ਕਪਾਹ ਫੁੱਟੀ ਦੀ ਰਸਮ" ਕਪਾਹ ਫੁੱਟੀ ਦੀ ਰਸਮ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਰਸਮ ਹੈ।ਇਹ ਰਸਮ ਖੱਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਅਰੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।ਇਹ ਰਸਮ ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਮਿਲਣੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮਿਲਣੀ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਇਹ ਰਸਮ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਰਸਮ ਵਿੱਚ ਲਾੜਾ,ਲਾੜੀ ਤੇ ਲਾੜੀ ਦਾ ਪਿਤਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਰਸਮ ਵਿੱਚ ਲੜਕੀ ਦਾ ਪਿਤਾ ਲੜਕੀ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਸੱਤ ਵਾਰ ਕਪਾਹ ਦੀ ਫੁੱਟੀ ਰੱਖਦਾ ਸੀ।ਇਸ ਕਪਾਹ ਦੀ ਫੁੱਟੀ ਨੂੰ ਲਾੜਾ ਛਟੀ ਨਾਲ ਹਰ ਵਾਰ ਲੜਕੀ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਥੱਲੇ ਸੁੱਟਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਰਸਮ ਦਾ ਇਹ ਅਰਥ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੱਤ ਗੁਨਾਹਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਲਾੜਾ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਕੇ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ।ਲਾੜਾ ਛਟੀ ਨਾਲ ਕਪਾਹ ਦੀ ਫੁੱਟੀ ਨੂੰ ਪਰ੍ਹੇ ਸੁੱਟ ਕੇ ਲੜਕੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗੁਨਾਹਾਂ ਨੂੰ ਅਣਦੇਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਇਹ ਰਸਮ ਖੱਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਛੰਦਲੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।ਉਸ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਲੜਕੀ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਤਿੰਨ ਕੁੰਭ ਰੱਖ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਨਾਲ ਬੈਠੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੁੰਭਾਂ ਉਤੇ ਤੇਲ ਦੇ ਦੀਵੇ ਜਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।ਇਸ ਜਗ੍ਹਾਂ ਤੇ ਹੀ ਲਾੜੇ ਤੇ ਲਾੜੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।
ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਦੱਤ
ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਦੱਤ (ਜਨਮ 19 ਦਸੰਬਰ 1984) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ ਜੋ ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸੀ. ਅਸ਼ਵਨੀ ਦੱਤ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਵਿਜਯੰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਬਾਨੀ ਹੈ। ਦੱਤ ਨੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਤੋਂ ਫਿਲਮ ਮੇਕਿੰਗ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਸਾਲ 2004 ਵਿੱਚ ਬਾਲੂ ਫਿਲਮ ਦੇ ਸਹਿ-ਨਿਰਮਾਣ ਦੁਆਰਾ 20 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਥ੍ਰੀ ਐਂਜਲਸ ਸਟੂਡੀਓ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਫਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਹੈ; ਯਾਦਾਂ ਕੀ ਬਰਾਤ ਜੋ ਕਿ 2013 ਦੇ ਕਾਨ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨ
ਦੱਤ ਨੇ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬਾਂਬੇ ਦੇ ਅਧਾਰਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਐਡਮੇਕਰ ਸ਼ੂਜੀਤ ਸਿਰਕਰ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਕਈ ਐਡ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਕੇ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਬੈਨਰ ਵੈਜਯਾਂਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿ-ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਉਹ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਸਹਿ-ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ: ਬਾਲੂ (2005), ਜੈ ਚਿਰੰਜੀਵਾ (2005) ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ (2011)।