cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਰਿਪਬਲੀਕਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ
ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ
1928 ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰ ਜੌਹਨ ਸਾਈਮਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਕੁਝ ਭਾਰਤੀ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸਮੂਹਾਂ ਨੇ ਸਾਈਮਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਰਿਪਬਲੀਕਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨੇ ਮੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
1928 ਵਿੱਚ ਬਸਤੀਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਭਾਵਨਾ ਦੇ ਉਭਾਰ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ HRA ਬਦਲ ਕੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਬਣ ਗਿਆ, ਨਾਮ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਵਿੱਚ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ। ਕਾਕੋਰੀ ਡਕੈਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਬੰਗਾਲ, ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਰਗੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸਮੂਹ ਉੱਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਸਨ। ਇਹ ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਐਚਆਰਏ 8-9 ਸਤੰਬਰ 1928 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਫਿਰੋਜ਼ਸ਼ਾਹ ਕੋਟਲਾ ਵਿਖੇ ਮਿਲੇ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਐਚਐਸਆਰਏ ਉੱਭਰਿਆ ਅਤੇ "ਪ੍ਰੋਲੇਤਾਰੀ ਦੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ" ਅਤੇ "ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੱਤਾ ਦੀ ਕੁਰਸੀ ਤੋਂ ਪਰਜੀਵੀਆਂ" ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਲਈ ਜਨਤਾ ਦੁਆਰਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਇਨਕਲਾਬ ਦਾ ਆਰੰਭ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨੇ ਇਸ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੋਣ, ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਣ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹੋਰ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਮਿਊਨਿਸਟ-ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ, ਨਵੇਂ ਨਾਮੀ HSRA ਨੇ ਸਾਈਮਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਬੰਬ ਨਾਲ ਉਡਾਉਣ ਅਤੇ ਅਮੀਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਿਆ, ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਬੂਤਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨੁਕਸਾਨ ਕਾਕੋਰੀ ਕਾਂਡ ਦੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਐਚਆਰਏ ਨੂੰ ਐਚਐਸਆਰਏ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਨਵੀਂ ਸੰਸਥਾ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰੇਗੀ। ਬੰਬ ਦੇ ਫਲਸਫੇ ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲਾ HSRA ਦਾ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ ਭਗਵਤੀ ਚਰਨ ਵੋਹਰਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸਾਂਡਰਸ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਅਤੇ ਅਸੈਂਬਲੀ ਬੰਬ ਕਾਂਡ
ਜਦੋਂ ਸਾਈਮਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ 30 ਅਕਤੂਬਰ 1928 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ ਨੇ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, ਪੁਲਿਸ ਸੁਪਰਡੈਂਟ, ਜੇਮਸ ਏ. ਸਕਾਟ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ 'ਤੇ ਲਾਠੀਚਾਰਜ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਲਾਠੀਚਾਰਜ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ ਦੀ 17 ਨਵੰਬਰ 1928 ਨੂੰ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਉਠਾਇਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭੂਮਿਕਾ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਘਟਨਾ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾਧੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵਰਾਮ ਰਾਜਗੁਰੂ, ਜੈ ਗੋਪਾਲ, ਸੁਖਦੇਵ ਥਾਪਰ ਅਤੇ ਚੰਦਰ ਸ਼ੇਖਰ ਆਜ਼ਾਦ ਨਾਲ ਸਕਾਟ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਗਲਤ ਪਛਾਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਸੁਪਰਡੈਂਟ, ਜੌਨ ਪੀ. ਸਾਂਡਰਸ ਦੀ ਦਿੱਖ 'ਤੇ ਗੋਲੀ ਮਾਰਨ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 17 ਦਸੰਬਰ 1928 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੁਲਿਸ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੇ ਸਮੇਂ ਰਾਜਗੁਰੂ ਅਤੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ। ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ, ਇੱਕ ਹੈੱਡ ਕਾਂਸਟੇਬਲ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਚੰਦਰਸ਼ੇਖ਼ਰ ਆਜ਼ਾਦ ਦੀ ਕਵਰਿੰਗ ਫਾਇਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਐਚ.ਐਸ.ਆਰ.ਏ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟਰ ਲਗਾ ਕੇ ਕਤਲ ਦੀ ਗੱਲ ਕਬੂਲ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, ਜੇ ਪੀ ਸਾਂਡਰਸ ਮਰ ਗਿਆ ਹੈ; ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਥਾਰਟੀ ਦੇ ਇੱਕ ਏਜੰਟ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਖੂਨ-ਖਰਾਬੇ ਲਈ ਅਫਸੋਸ ਹੈ, ਪਰ ਇਨਕਲਾਬ ਦੀ ਵੇਦੀ 'ਤੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਅਟੱਲ ਹੈ।
ਸਾਂਡਰਸ ਦੇ ਕਤਲ ਦੇ ਦੋਸ਼ੀ ਫੜੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਚ ਗਏ ਅਤੇ ਲੁਕ ਗਏ, HSRA ਦੁਆਰਾ ਅਗਲੀ ਵੱਡੀ ਕਾਰਵਾਈ 8 ਅਪ੍ਰੈਲ 1929 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬੰਬ ਧਮਾਕਾ ਸੀ। ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਪਬਲਿਕ ਸੇਫਟੀ ਬਿਲ ਅਤੇ ਟਰੇਡ ਡਿਸਪਿਊਟ ਬਿੱਲ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਦਰਸਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਬਟੁਕੇਸ਼ਵਰ ਦੱਤ ਨੇ ਖਾਲੀ ਬੈਂਚਾਂ 'ਤੇ ਬੰਬ ਸੁੱਟੇ, ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭੱਜਣ ਦੀ ਕੋਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਨਕਲਾਬ ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ, ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ ਅਤੇ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦ ਮੁਰਦਾਬਾਦ ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਸੰਬੰਧੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਰਕ ਨੂੰ "ਗੂੰਗਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਣ ਵਾਸਤੇ" ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਪਰਚੇ ਵਿੱਚ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਪਰਚਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ। 15 ਅਪ੍ਰੈਲ 1929 ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ HSRA ਦੀ ਬੰਬ ਫੈਕਟਰੀ 'ਤੇ ਛਾਪਾ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਲਾਲ, ਸੁਖਦੇਵ ਅਤੇ ਜੈ ਗੋਪਾਲ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਅਸੈਂਬਲੀ ਬੰਬ ਕੇਸ ਅਤੇ ਸਾਂਡਰਸ ਕਤਲ ਕੇਸ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਹੋਈ ਅਤੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ, ਸੁਖਦੇਵ ਅਤੇ ਰਾਜਗੁਰੂ ਨੂੰ 23 ਮਾਰਚ 1931 ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਆਖਰੀ ਵਰ੍ਹੇ
ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਚੰਦਰ ਸ਼ੇਖਰ ਆਜ਼ਾਦ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲੰਡਨ ਤੋਂ HSRA ਚਲਾਇਆ। 1940 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਊਧਮ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਤਾਂ HSRA ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ।
ਵਿਰਾਸਤ
ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੇ ਤੂੜੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਬੰਬ ਫੈਕਟਰੀ ਅਤੇ ਛੁਪਣਗਾਹ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਾਰਕ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ
ਜੌਨ ਮਿਲਿੰਗਟਨ ਸਿੰਗ
ਐਡਮੰਡ ਜੌਨ ਮਿਲਿੰਗਟਨ ਸਿੰਗ ( / s <span title="/ɪ/: 'i' in 'kit'">ɪ <span title="/ŋ/: 'ng' in 'sing'">ŋ  / ; 16 ਅਪ੍ਰੈਲ 1871 – 24 ਮਾਰਚ 1909) ਸੀ, ਇੱਕ ਆਇਰਿਸ਼ ਨਾਟਕਕਾਰ, ਕਵੀ, ਵਾਰਤਕ ਲੇਖਕ, ਯਾਤਰਾ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਇਰਿਸ਼ ਲਿਟਰੇਰੀ ਰੀਵਾਈਵਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਸਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਐਬੇ ਥੀਏਟਰ ਦੇ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਟਕ ' ਦਿ ਪਲੇਬੁਆਏ ਆਫ ਦ ਵੈਸਟਰਨ ਵਰਲਡ' ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਜੋ ਡਬਲਿਨ ਵਿੱਚ ਐਬੇ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਸ਼ੋ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਦੰਗਿਆਂ ਦਾ ਕਰਨ ਬਣਿਆ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਸਿੰਗ 16 ਅਪ੍ਰੈਲ 1871 ਨੂੰ ਨਿਊਟਾਊਨ ਵਿਲਾਸ, ਰਾਥਫਾਰਨਹੈਮ, ਕਾਉਂਟੀ ਡਬਲਿਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਉਹ ਅੱਠ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਉੱਚ ਮੱਧ ਵਰਗ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਜੌਨ ਹੇਚ ਸਿੰਗ, ਜੋ ਇੱਕ ਬੈਰਿਸਟਰ ਸਨ, ਕਾਉਂਟੀ ਵਿਕਲੋ ਦੇ ਗਲਾਨਮੋਰ ਕਾਸਲ ਦੇ ਇੱਕ ਕੁਲੀਨ ਪਰਵਾਰ ਵਿਚੋਂ ਆਏ ਸਨ। ਉਹ ਗਣਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਜੌਨ ਲਿਟਨ ਸਿੰਗ ਅਤੇ ਓਪਟੀਕਲ ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਕੋਪੀ ਪਾਇਨੀਅਰ ਐਡਵਰਡ ਹਚਿਸਨ ਸਿੰਗ, ਭਰਾਵਾਂ ਦਾ ਚਾਚਾ ਸੀ।   ਸਿੰਗ ਦਾ ਦਾਦਾ ਇਕ ਈਵੇਂਜਲੀਕਲ ਈਸਾਈ ਸੀ ਜੋ ਪਲਮੀਮਾਥ ਬ੍ਰੈਦਰਨ ਕਹਾਏ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਨਾ, ਰਾਬਰਟ ਟਰੇਲ, ਕਾਉਂਟੀ ਕਾੱਰਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਲ ਦੇ ਇੱਕ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ ਚਰਚ ਵਿੱਚ ਰੈਕਟਰ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ 1847 ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਆਇਰਲੈਂਡ ਅਕਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਸਿੰਗ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਚੇਚਕ ਹੋ gਈ ਅਤੇ 49 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 1872 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਜਨਮਦਿਨ ਤੇ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਸਿੰਗ ਦੀ ਮਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਰਾਠਗਰ, ਕਾਉਂਟੀ ਡਬਿਨਿਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮੰਮੀ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਗੁਆਂਢ ਚਲੀ ਗਈ। ਸਿੰਗ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਕਸਰ ਬਿਮਾਰ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਦਾ ਬਚਪਨ ਖੁਸ਼-ਖਿੜਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਛੀ ਦੇਖਣ ਦੀ ਚੇਟਕ ਲੱਗ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਡੋਡਰ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਗ੍ਰੇਸਟੋਨਸ, ਕਾਉਂਟੀ ਵਿਕਲੋ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰਢੇ ਤੇ ਅਤੇ ਗਲੈਨਮੋਰ ਵਿਖੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਐਸਟੇਟ ਤੇ ਪੰਛੀ ਦੇਖਣ ਜਾਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਸਿੰਗ ਡਬਲਿਨ ਅਤੇ ਬਰੇ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਾਇਲ ਆਇਰਿਸ਼ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਮਿਊਜਿਕ ਤੋਂ ਪਿਆਨੋ, ਬੰਸਰੀ, ਵਾਇਲਨ, ਸੰਗੀਤ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਕਾਉਂਟਰ ਪੁਆਇੰਟ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਮਹਾਦੀਪ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਤੇ ਨਿਕਲ ਪਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਬਦਲ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ ਅਤੇ 1891 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕਾਉਂਟਰ ਪੁਆਇੰਟ ਵਿੱਚ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤ ਲਈ। ਪਰਵਾਰ 1888 ਵਿੱਚ ਕਿੰਗਸਟਾਊਨ (ਹੁਣ ਡੁਨ ਲਾਓਗੈਰ) ਦੇ ਉਪਨਗਰ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਸਿੰਗ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਟ੍ਰਿੰਟੀ ਕਾਲਜ, ਡਬਲਿਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਇਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਇਬਰਾਨੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਅਧਿਐਨ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਏਂਸੀਐਂਟ ਕਨਸਰਟ ਰੂਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਅਕੈਡਮੀ ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੇ 1892 ਵਿੱਚ ਬੀ.ਏ. ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।  ਨਵੰਬਰ 1889 ਅਤੇ 1894 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਸਨੇ ਰਾਬਰਟ ਪ੍ਰੇਸਕੈਟ ਸਟੀਵਰਟ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਗੀਤ ਸਬਕ ਲਏ।
ਪਲੇਬੋਆਏ  ਦੰਗੇ ਅਤੇ ਬਾਅਦ
left|thumb|ਜੌਨ ਮਿਲਿੰਗਟਨ ਸਿੰਗ
ਨੋਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1909 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1871
ਏਲਮੋਰ ਲਿਓਨਾਰਦ
ਏਲਮੋਰ ਜਾਨ ਲਿਓਨਾਰਦ, ਜੂਨੀਅਰ (11 ਅਕਤੂਬਰ 1925– 20 ਅਗਸਤ 2013) ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਾਲ਼ਕਾਰ ਔਰ ਸਟੇਜ ਲਿਖਾਰੀ ਸੀ। 1950 ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਛਪੇ ਉਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪਹਿਲੇ ਨਾਵਲ ਵੈਸਟਰਨ ਸਨ ਲੇਕਿਨ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜੁਰਮ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਫ਼ਿਕਸ਼ਨ ਦੀ ਤਰਫ਼ ਮਾਇਲ ਹੋ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਵਲਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਕਈ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਓਮਬਰੇ, 3.10 ਟੂ ਯੋਮਆ'', ਔਰ 'ਰਮ ਪੰਚ' ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਸ ਅਖੀਰਲੇ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫ਼ਿਲਮਸਾਜ਼ ਕੋਨਟਨ ਟੋਰਨਟੀਨੋ ਨੇ 'ਜੈਕੀ ਬਰਾਊਨ' ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਫ਼ਿਲਮਾਇਆ ਸੀ।
ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਉਸ ਦੇ ਇੱਕ ਕਿਰਦਾਰ ਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਜ਼ 'ਜਸਟੀਫ਼ਾਈਡ' ਬਣਾਈ ਗਈ।
ਫ਼ਸਲ
ਫ਼ਸਲ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: Crop) ਕਿਸੇ ਸਮਾਂ-ਚੱਕਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਪਾਲਤੂ ਪਸੂਆਂ ਦੇ ਉਪਭੋਗ ਲਈ ਉਗਾ ਕੇ ਕੱਟੀ ਜਾਂ ਤੋੜੀ ਵਾਲੀ ਬਨਸਪਤੀ, ਪੌਦੇ ਜਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ਸਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ: ਕਣਕ ਦੀ ਫਸਲ, ਇਹ ਤਦ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਦਾਣੇ ਪੱਕ ਕੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਹੋ ਜਾਣ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਿਸੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਉਗ ਰਹੇ ਕਣਕ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਵੇਂ ਹੀ ਅੰਬ ਦੀ ਫਸਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਬਾਗ ਦੇ ਦਰਖਤਾਂ ਉੱਤੇ ਅੰਬ ਪੱਕਣ ਲਗਦੇ ਹਨ ਅਤੇ, ਬਿਨਾਂ ਦਰਖਤਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਏ, ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਾ ਆਰੰਭ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨਕਰਮ ਵਿੱਚ ਫਸਲਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਰਬੀ ਦੀਆਂ ਫਸ ਲਾਂ ਅਤੇ ਖਰੀਫ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਮੁੱਖ ਫਸਲਾਂ ਹਨ ਜੋ ਵੱਡੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਇਸ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਮਕਾਮੀ ਮੌਸਮ, ਧਰਤੀ, ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਜਲ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਫਸਲਾਂ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਕਰਮਾਂ ਉੱਤੇ ਗਹਿਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਸਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀਬਾੜੀ
ਬਚਾਨਾ
ਬਚਾਨਾ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਥ੍ਰਿੱਲਰ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਨਾਸਿਰ ਖਾਨ ਅਤੇ ਰਿਜ਼ਵਾਨ ਸਈਦ ਹਨ। ਇਹ ਬਿਗ ਫ਼ਿਲਮ ਇੰਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਦੇ ਬੈਨਰ ਅਧੀਨ ਬਣੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਵਜੋਂ ਸਨਮ ਸਈਦ ਅਤੇ ਮੋਹਿਬ ਮਿਰਜ਼ਾ ਹਨ।
ਫ਼ਿਲਮ ਹਮ ਫ਼ਿਲਮਸ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਚਾਰੀ ਗਈ ਅਤੇ ਇਹ ਪੂਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ 26 ਫਰਵਰੀ 2016 ਨੂੰ ਰੀਲਿਜ਼ ਹੋਈ।
ਪਲਾਟ
ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕੁੜੀ ਆਲੀਆ (ਸਨਮ ਸਈਦ) ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ। ਆਲੀਆ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕੈਬ ਡਰਾਈਵਰ ਵਿੱਕੀ (ਮੋਹਿਬ ਮਿਰਜ਼ਾ) ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਤ ਖਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਵਿੱਕੀ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਲੀਆ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਕੋਲ ਭਾਰਤ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸਾਕਾ ਨੀਲਾ ਤਾਰਾ
ਸਾਕਾ ਨੀਲਾ ਤਾਰਾ 3 - 1 ਜੂਨ 1984 ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਸਿਖਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ, ਸ਼੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਸੀ। ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਾ, ਭਾਈ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਮੁਕਤਸਰ ਅਤੇ ਜਰਨਲ ਸ਼ੁਬੇਗ ਸਿੰਘ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਿਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੰਘ ਗੁਰੂਦਵਾਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਜਿਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਤਵਾਦੀ ਕਹਿ ਕੇ ਫੌਜ ਗੁਰੁਦਵਾਰੇ ਚੋਂ ਕਢਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਗਈ।
ਘੱਲੂਘਾਰਾ
ਸੰਨ 1984 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵੱਲੋਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਫ਼ੌਜੀ ਰਵਾਇਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਕਾ ਨੀਲਾ ਤਾਰਾ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਧਰਮ ਅਸਥਾਨ ਅੰਦਰੋਂ ਅਖੌਤੀ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਨੂੰ ਕੱਢਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕਾਰਵਾਈ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਮੁਤਾਬਕ ਘੱਲੂਘਾਰਾ ਦਾ ਅਰਥ ਤਬਾਹੀ, ਗਾਰਤੀ ਜਾਂ ਸਰਵਨਾਸ਼ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ, ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਵੱਲੋਂ ਉਸਾਰੇ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਕਤਲ
ਨੌਂ ਸਤੰਬਰ 1981 ਨੂੰ ਹਿੰਦ ਸਮਾਚਾਰ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਮਾਲਕ ਲਾਲਾ ਜਗਤ ਨਰਾਇਣ ਦੇ ਕਤਲ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ੀ ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਹੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੁਕੱਦਮੇ ਵਿੱਚ ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ਦੋਸ਼ੀ ਵਜੋਂ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਅਸੀਂ ਵੀ ਮਹਿਤਾ ਚੌਂਕ ਵਿੱਚ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪੁਲੀਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ ਕਿ ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਵਾਰੰਟ ਜਾਰੀ ਹੋਏ ਹਨ। ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਲਈ 20 ਸਤੰਬਰ 1981 ਦੀ ਤਾਰੀਕ ਮਿੱਥੀ ਗਈ। ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਚੰਦੋ ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਤੇ ਜਥੇ ਦੀਆਂ ਬੱਸਾਂ ਗੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਈ ਚੱਲ ਪਏ। ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵੱਡਾ ਉੱਦਮ ਕੀਤਾ ਪਰ ਰਾਜਸੀ ਆਗੂਆਂ ਦੀ ਵਿਚੋਲਗੀ ’ਤੇ ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਅਕਤੂਬਰ 1981 ਵਿੱਚ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਏ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਰਿਹਾਅ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।ਭਾਈ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਕੁਝ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਝੂਠੇ ਮੁੱਕਦਮੇ ਬਾਰੇ ਰੋਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਥੇ ਆ ਗਿਆ। ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਥਾਣੇ ਅੰਦਰ ਧਾਰਾ 144 ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਠਾਹਰਾ ਸਿੰਘ ਤੇ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਲਈ ਮੋਰਚਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਸ਼ੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਅਤੇ ਸਾਕਾ
ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਸਤਲੁਜ ਯਮਨਾ ਨਹਿਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਵਿਰੁੱਧ ਕਪੂਰੀ ਤੋਂ ਮੋਰਚਾ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਕੇ ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ 4 ਅਗਸਤ 1982 ਤੋਂ ਸਾਂਝਾ ਧਰਮ ਯੁੱਧ ਮੋਰਚਾ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਮਤੇ ’ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਹਿਰ ਕਰਾਰ ਦੇਣਾ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਪ੍ਰਸਾਰਨ ਲਈ ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਆਗਿਆ, ਰੇਲਗੱਡੀ ਦਾ ਨਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਨਾਂ ’ਤੇ ਰੱਖਣਾ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕੇ, ਭਾਖੜਾ ਡੈਮ ਤੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਮਸਲੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਪੁਲੀਸ ਤੇ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੀ ਲੜਾਈ ਆਰੰਭ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਪੁਲੀਸ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਦੇ ਕਤਲ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ। ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਮੋਰਚੇ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ 16-17 ਨਵੰਬਰ 1982 ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਨਾਲ ਗੁਪਤ ਮੀਟਿੰਗ ਕੀਤੀ ਸਰਕਾਰ ’ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾਉਣ ਲਈ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ 4 ਅਪਰੈਲ 1983 ਨੂੰ ਰਸਤਾ ਰੋਕੋ ਤੇ 17 ਜੂਨ 1983 ਨੂੰ ਰੇਲ ਰੋਕੋ ਅੰਦੋਲਨ ਕੀਤੇ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਲੀਸ ਹੱਥੋਂ ਕਈ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ ਸਰਕਾਰ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰ ਕੇ 10 ਅਕਤੂਬਰ 1983 ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਭੈਰੋਂ ਦੱਤ ਪਾਂਡੇ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਭਾਰੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸੀਮਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲ ਅਤੇ ਸੀ.ਆਰ.ਪੀ.ਐੱਫ਼. ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਦਸੰਬਰ 1983 ਤਕ ਸੰਤ ਹਰਚੰਦ ਸਿੰਘ ਲੌਗੋਂਵਾਲ ਅਤੇ ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਤਭੇਦ ਇੰਨੇ ਵਧ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਕਿ ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ 15 ਦਸਬੰਰ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨਿਵਾਸ ਤੋਂ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਥੱਲੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਲੈ ਗਏ। ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਖ਼ਾਨਾਪੂਰਤੀ ਲਈ ਹੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਨਾਲ ਗੁਪਤ ਬੇਸਿੱਟਾ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਕੀਤੀਆਂ।
ਸਾਕਾ
1 ਜੂਨ 1984 ਨੂੰ ਸੀ.ਆਰ.ਪੀ.ਐੱਫ਼. ਤੇ ਬੀ.ਐੱਸ.ਐੱਫ਼. ਨੇ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਸਮੂਹ ਵੱਲ ਗੱਲ ਚਲਾਉਣੀ ਆਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਦੋ ਜੂਨ ਨੂੰ ਜਨਰਲ ਗੌਰੀ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਲਾਹਕਾਰ ਲਾ ਕੇ ਪੂਰੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਰਫ਼ਿਊ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਨੀਲਾ ਤਾਰਾ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਆਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਅੰਦਰ ਐਂਟੀ ਟੈਂਕ ਗੋਲੇ ਤੇ ਹੋਰ ਭਾਰੀ ਅਸਲਾ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਖ਼ੂਫ਼ੀਆ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਅਫ਼ਸਰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵੀ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਜਨਰਲ ਸ਼ਬੇਗ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਮੋਰਚਾਬੰਦੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਛੇ ਜੂਨ 1984 ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਢਹਿ ਢੇਰੀ ਕਰਨ ’ਤੇ ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਨਾਲ ਫ਼ੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ 136 ਫ਼ੌਜੀ ਮਰੇ ਅਤੇ 220 ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ ਅਤੇ 492 ਨਾਗਰਿਕ ਤੇ ਖਾੜਕੂ ਮਾਰੇ ਗਏ।ਬਰਾੜ ਦੀ ਨਵੀਂ ਕਿਤਾਬ ਮੁਤਬਿਕ ੧੫੩੦੭ ਮਰੇ ਅਤੇ ੧੭੦੦੦ ਤੋ ਵਧ ਜਖਮੀ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੇ ਉਹ ਲੋਕ ਸਨ ਜੋ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪੁਰਬ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਆਏ ਸਨ। ਜੋਧਪੁਰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਏ ਗਏ 379 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਕਈ ਬੇਗੁਨਾਹ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਹੀ ਸਨ।ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਦੌਰਾਨ ਫੌਜ ਉੱਤੇ ਆਮ ਸਿੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਵਹਿਸ਼ੀ ਤਸ਼ੱਦਦ ਕਰਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਲੱਗਦੇ ਆਏ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਭਾਰਤ (1947–ਵਰਤਮਾਨ)
ਐਮਟੀਵੀ ਰੋਡੀਸ
ਐਮਟੀਵੀ ਰੋਡੀਸ ਐਮਟੀਵੀ ਇੰਡੀਆ ਚੈਨਲ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ੋਅ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ੋਅ ਯੁਵਾ ਪੀੜੀ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਫਿਲਮੀ ਸਿਤਾਰੇ ਜਿਵੇਂ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਖੁਰਾਨਾ ਅਤੇ ਰਨਵਵਿਜੈ ਸਿੰਘ ਇਸੇ ਸ਼ੋਅ ਰਾਹੀਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਛੋਟੇ ਪਰਦੇ ਉੱਪਰ ਆਏ ਸਨ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਮਟੀਵੀ ਰੋਡੀਸ
ਲੀਜ਼ੇਟ ਕੈਂਪਸ
ਲੀਜ਼ੇਟ ਕੈਂਪਸ (ਜਨਮ 21 ਮਾਰਚ 1984 ਟਾਲਿਨ ਵਿੱਚ ) ਇੱਕ ਐਸਟੋਨੀਆਈ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ ਅਧਿਕਾਰ ਅੰਦੋਲਨ ਕਾਰਕੁੰਨ ਹੈ।
ਉਹ ਅਭਿਨੇਤਾ ਮਾਰਟ ਕੈਂਪਸ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸਟਾ ਕੈਂਪਸ ਦੀ ਧੀ ਹੈ। ਉਹ ਇਸਤੋਨੀਅਨ ਸੋਸ਼ਲ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ।
ਲੀਜ਼ੇਟ ਕੈਂਪਸ ਸਮਕਾਲੀ ਈਸਟੋਨੀਆਈ ਜਿਨਸੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸਮਲਿੰਗੀ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਅਧਿਕਾਰ, ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਵਿਰੋਧੀ ਲਿੰਗਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਵਿਤਕਰੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਨ ਵਰਗੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਿਆ ਹੈ।
2005 ਤੋਂ 2007 ਤੱਕ ਕੈਂਪਸ ਪੋਲੈਂਡ ਦੇ ਵਾਰਸਾ ਵਿੱਚ ਰਹੀ ਅਤੇ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਗਠਨ 'ਕਮਪਾਨੀਆ ਪ੍ਰਜ਼ੀਸੀਓ ਹੋਮੋਫੋਬੀ' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਦੇ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 2006 ਤੋਂ ਉਹ ਬ੍ਰਸੇਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਨ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਅੰਬਰੈਲਾ ਸੰਸਥਾ ਆਈ.ਐਲ.ਜੀ.ਏ.- ਯੂਰਪ ਦੇ ਬੋਰਡ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। 2004 ਤੋਂ 2007 ਤੱਕ ਲੀਜ਼ੇਟ ਕੈਂਪਸ ਇੱਕ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਸੀ ਅਤੇ ਟੈਲਿਨ ਪ੍ਰਾਈਡ (ਸਾਲਾਨਾ ਤਿਉਹਾਰ ਜਿਨਸੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ) ਦੀ ਬੁਲਾਰਾ ਸੀ।
ਸਾਲ 2008 ਤੋਂ ਕੈਂਪਸ ਨੇ ਸੋਸ਼ਲ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਵਜੋਂ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਜਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੇ ਜੂਰੀ ਪੀਹਲ, ਕੈਟਰੀਨ ਸਕਸ ਅਤੇ ਸਵੈਨ ਮਿਕਸਰ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 2010 ਦੀਆਂ ਪਾਰਟੀ ਚੇਅਰਮੈਨ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਮਰਥਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।
2007 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟੂਮਸ ਹੈਂਡਰਿਕ ਇਲਵਜ਼ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ (ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ) ਸਾਲ ਦਾ ਐਸਟੋਨੀਅਨ ਵਲੰਟੀਅਰ ਆਫ਼ ਦ ਈਅਰ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1984 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ
ਸਵੇਥਾ ਵੈਂਕਟੇਸ਼
ਸਵੇਥਾ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Svetha Venkatesh) ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ 15 ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ/ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਹੈ ਅਤੇ ਡੀਕਿਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪੈਟਰਨ ਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਡੇਟਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਬਿਲਟ ਇਨਵਾਇਰਮੈਂਟਸ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਲਫ੍ਰੇਡ ਡੀਕਿਨ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੈ। ਡੇਕਿਨ ਵਿਖੇ ਪੈਟਰਨ ਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਡੇਟਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਲਈ ਕੇਂਦਰ (PRaDA)। ਉਸਨੂੰ 2004 ਵਿੱਚ "ਮਲਟੀਮੀਡੀਆ ਡੇਟਾ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਕੱਢਣ" ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਪੈਟਰਨ ਮਾਨਤਾ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਕ ਫੈਲੋ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਅਨ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਐਂਡ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀ ਇੱਕ ਫੈਲੋ ਅਤੇ ਜੂਨ 2017 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਏਆਰਸੀ ਲੌਰੀਏਟ ਫੈਲੋ ਵੀ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਮਈ 2021 ਵਿੱਚ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਇੱਕ ਫੈਲੋ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।
ਵੈਂਕਟੇਸ਼ ਨੇ ਵੱਡੇ ਡੇਟਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੈਟਰਨ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਨੇ iCetana ਵਰਗੇ ਸਟਾਰਟ-ਅੱਪਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਵੱਡੇ ਡੇਟਾ ਸੈੱਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਖਤਰਿਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਵੀਡੀਓ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੁਆਰਾ ਵਿਗਾੜ ਲੱਭਦੀ ਹੈ; ਇੱਕ ਸਿਹਤ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਜੋ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਜੋਖਮ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ PRaDA ਦੁਆਰਾ ਟੋਬੀ ਪਲੇਪੈਡ ਐਪ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਜੋ ਔਟਿਜ਼ਮ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਥੈਰੇਪੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਿਗਰਾਨੀ ਡੇਟਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ 'ਤੇ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਨੇ "ਵਰਚੁਅਲ ਅਬਜ਼ਰਵਰ" ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜੋ 2005 ਦੇ ਲੰਡਨ ਬੰਬ ਧਮਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਰਤੀ ਗਈ ਸੀ।
1.5m ਖੋਜ ਪੱਤਰਾਂ ਦੇ ਲਿੰਗ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ, ਵੈਂਕਟੇਸ਼ ਨਕਲੀ ਬੁੱਧੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ 15 ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਹ ਗੀਲੋਂਗ, ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਵੈਂਕਟੇਸ਼ ਨੇ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਲਈ 2015 ਹੈਰੀਸਨ ਲੈਕਚਰ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 2015 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸਪਾਰਕ ਡੀਕਿਨ - ਡੇਕਿਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਫਲੈਗਸ਼ਿਪ ਉੱਦਮਤਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਆਸ਼ਾ ਕੁਮਾਰੀ (ਰਾਜਨੇਤਾ)
ਆਸ਼ਾ ਕੁਮਾਰੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਆਗੂ ਅਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਏ.ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ. ਇੰਚਾਰਜ ਹੈ। ਉਹ ਡਲਹੌਜ਼ੀ ਤੋਂ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।
ਉਹ 2003 ਤੋਂ 2005 ਤੱਕ ਸੂਬੇ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਰਹੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਚੰਬਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬ੍ਰਿਜੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਹੋਇਆ।
ਵਿਵਾਦ
29 ਦਸੰਬਰ 2017 ਨੂੰ, ਕੁਮਾਰੀ ਨੇ ਇੱਕ ਬਹਿਸ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਕਾਂਸਟੇਬਲ ਨੂੰ ਥੱਪੜ ਮਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਵਾਦ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਾਂਸਟੇਬਲ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਥੱਪੜ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਲਈ ਮੁਆਫੀ ਮੰਗੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1954 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤੋਂ ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ
ਨੋਵੋਸੀਬਿਰਸਕ
ਨੋਵੋਸੀਬਿਰਸਕ (Новосиби́рск) ਰੂਸ ਦਾ ਮਾਸਕੋ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਅਬਾਦੀ ਰੂਸੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ 1,473,754 ਹੈ।
ਆਈਐੱਨਐੱਸ ਵਿਕਰਾਂਤ
ਭਾਰਤੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਦੋ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਆਈਐਨਐਸ ਵਿਕਰਾਂਤ ਹੈ।
ਬਜੂਆ ਕਲਾਂ
ਬਜੂਆਂ ਕਲਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਨਕੋਦਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸੇਂਟ ਸਾਈਮਨ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਟੋਪੀਆਈ ਸਮਾਜਵਾਦੀ
ਦੀਨਾ ਸਾਹਿਬ
ਦੀਨਾ ਸਾਹਿਬ  ਮੋਗੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਨਾਮਵਰ ਪਿੰਡ ਹੈ।ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ 3ਮਹੀਨੇ 13 ਦਿਨ ਕੁਝ ਘੜੀਆਂ ਦਾ ਸਮਾ ਬਤੀਤ ਕੀਤਾ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੂੰ ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖੀ ਜੋ ਜ਼ਫ਼ਰਨਾਮਾ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਜ਼ਫ਼ਰਨਾਮਾ ਵਿੱਚ ਮੁਗ਼ਲ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਅਤਿਆਚਾਰਾਂ ਦਾ ਪਰਦਾਫ਼ਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਜਫ਼ਰਨਾਮਾ ਸਾਹਿਬ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਨੂਰ ਇਨਾਇਤ ਖ਼ਾਨ
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਨੂਰ ਇਨਾਇਤ ਖ਼ਾਨ ਦਾ ਜਨਮ 2 ਜਨਵਰੀ 1914 ਨੂੰ ਮਾਸਕੋ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਮ ਨੂਰ-ਉਨ-ਨੀਸਾ ਇਨਾਅਤ ਖ਼ਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਚਾਰ ਭਰਾ ਭੈਣ ਸਨ, ਭਰਾ ਵਲਾਇਤ ਦਾ ਜਨਮ 1916, ਹਿਦਾਇਤ ਦਾ ਜਨਮ 1917 ਅਤੇ ਭੈਣ ਖੈਰ-ਉਨ-ਨੀਸਾ ਦਾ ਜਨਮ 1919 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਮਾਂ ਅਮੀਨਾ ਬੇਗਮ (ਓਰਾ ਮੀਨਾ ਰੇਬੇਕਰ) ਇੱਕ ਨਵ ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਮਰੀਕੀ ਔਰਤ ਸੀ। ਪਿਤਾ ਹਜ਼ਰਤ ਇਨਾਇਤ ਖ਼ਾਨ ਇੱਕ ਸੂਫ਼ੀ ਮਨਸ਼ ਇਨਸਾਨ, ਅਹਿੰਸਾ ਦਾ ਕਾਇਲ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰੇਮੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਚੰਗੇ ਨਵਾਬੀ ਮੁਸਲਿਮ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਸੀ। ਉਹ18ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਮੈਸੂਰ ਰਾਜ ਦੇ ਹਾਕਮ ਟੀਪੂ ਸੁਲਤਾਨ ਦਾ ਪੜਪੋਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੂਫ਼ੀਵਾਦ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਸੀ, ਜੋ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਲੰਦਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪੈਰਿਸ ਜਾ ਵੱਸਿਆ ਸੀ। ਨੂਰ ਦੀਆਂ ਰੁਚੀਆਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦੀਆਂ ਸਨ। ਨੂਰ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੀਣਾ ਵਜਾਉਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ ਅਤੇ ਜਾਤਕ ਕਥਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਵੀ ਛਪੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਅਜਨੌਦਾ ਕਲਾਂ
ਅਜਨੌਦਾ ਕਲਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਨਾਭਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਐਮੀ ਮੌਲਿੰਜ਼
ਐਮੀ ਮੌਲਿੰਜ਼ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Aimee Mullins; 20 ਜੁਲਾਈ 1976) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਐਥਲੀਟ, ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਫੈਸ਼ਨ ਮਾਡਲ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਐਥਲੇਟ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਜਿਸਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਇਸ ਦੀਆਂ ਦੋਹੇਂ ਲੱਤਾ ਕਤਣੀਆਂ ਪਈਆਂ।
ਚੀਨੀ ਨੂਡਲਸ
ਚੀਨੀ ਅੰਦਾਜ ਵਾਲੇ ਨੂਡਲਸ ਹੁਣ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਰੀਆ, ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਕਈ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ ਜਿਵੇਂ ਵੀਅਤਨਾਮ, ਫਿਲੀਪੀਨਸ, ਥਾਈਲੈਂਡ ਅਤੇ ਕੰਬੋਡੀਆ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਨਾਮਕਰਨ
ਚੀਨੀ ਨੂਡਲਾਂ ਦਾ ਨਾਮਕਰਨ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨਾ ਇੱਕ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਕੰਮ ਹੈ ਕਿਓਂਕੀ ਇਹ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਬੇਅੰਤ ਕਿਸਮ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਵੱਖਰਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਚੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਮੀਆਂ (miàn) (ਸਰਲੀਕ੍ਰਿਤ ਚੀਨੀ ਸ਼ਬਦ: 面  ; ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਚੀਨੀ ਸ਼ਬਦ:  麵 ; ਚੀਨੀ ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ, "ਮੀਨ" ਜਾਂ "ਮੇਨ") ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਨੂਡਲਸ ਜੋ ਕਣਕ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੋਣ ਜਦਕਿ ਫੇਨ (fěn) ( 粉  ) ਜਾਂ "ਫਨ" ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਨੂਡਲਸ ਜੋ ਚਾਵਲ ਦੇ ਆਟੇ ਜਾਂ ਮੰਗ ਬੀਨ ਸਟਾਰਚ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਟਾਰਚ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੋਣ। ਨੂਡਲ ਦੀ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦ ਨਾਮ ਮੰਦਾਰਿਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਵੇਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਆਮ ਚੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪਰ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਅਤੇ ਗੁਆਂਢੀ ਖੇਤਰ ਗੁਆਨਡਾਂਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੰਤੋਨੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਾਈਵਾਨ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ ਜਿੱਥੇ ਚੀਨੀ ਪਰਵਾਸੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਉਹ ਹੁੱਕੇਨ (ਮਿਨ ਨਾਨ) ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਨੂਡਲਸ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲਾ ਤੱਥ ਇੱਕ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰਬੀ ਹਾਨ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਮੇਂ (25-220) ਦੀ ਹੈ। ਨੂਡਲਸ ਜੋ ਅਕਸਰ ਕਣਕ ਤੋਂ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਹਾਨ ਵੰਸ਼ (206 ਈ. ਪੂ.-220 ਈ.) ਦੇ ਸਮੇਂ ਭੋਜਨ ਦਾ ਜਰੂਰੀ ਅੰਗ ਬਣ ਗਏ। ਸਾਂਗ ਵੰਸ਼ (960-1279) ਦੇ ਸਮੇਂ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨੂਡਲਸ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਆਮ ਹੋ ਗਈਆਂ ਜੋ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਖੁੱਲੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਮੁੱਢਲੇ ਰਾਜਵੰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਨੂਡਲਸ ਨੂੰ ਸੂਪ ਕੇਕ (湯餅) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਸਰੋਤ ਸਾਨੂੰ ਸਾਂਗ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜ-ਵਿਦਵਾਨ ਹਾਂਗ ਚਾਓਂਗ ਦੀ ਪੁਸਤਕ "ਅ ਡਿਲਾਇਟਫੁਲ ਮਿਕਸਡ ਡਿਸਕਸ਼ਨ ਆਨ ਵੈਰੀਅਸ ਸਕੌਲਰਲੀ ਟੌਪਿਕਸ" (, ਸਕਰੌਲ 2) ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਾਣਿਆਂ ਨੂੰ "ਬਿੰਗ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਢੰਗ ਪੱਖੋਂ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। 2002 ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤਤਵ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਪੀਲੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿੱਜਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਲੱਜਾ ਪੁਰਾਤਤਵ ਸਥਲ ਵਿਖੇ ਖੁਦਾਈ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਭਾਂਡਾ ਲੱਭਿਆ  The noodles were well-preserved. ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨੂਡਲਸ ਸਨ। ਇਹ ਨੂਡਲਸ ਲਗਭਗ 4000 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਨੂਡਲਸ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ। ਨੂਡਲਸ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਨ। 2004 ਤੱਕ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਨੂਡਲਸ ਫੋਕਸਤੇਲ ਮਿੱਲਟ ਅਤੇ ਬਰੂਮਕੋਰਨ ਮਿੱਲਟ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਕੂਕਿੰਗ
thumb|ਮਾਲਾ ਬੀਫ ਡਾਓਕਸੋਮਿਨ ਇੱਕ ਕਟੋਰੀ ਵਿੱਚ (刀削面)
ਚਾਵਲ
ਚਾਵਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਨੂਡਲਸ ਇੰਝ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ:
ਸਟਾਰਚ
ਇਹ ਨੂਡਲਸ ਸਟਾਰਚ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਟਾਪਿਓਕਾ ਸਟਾਰਚ ਦੇ ਨਾਲ ਅਕਸਰ ਮੰਗ ਬੀਨ ਸਟਾਰਚ ਮਿਲਾ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਨੂਡਲਸ ਵਧੇਰੇ ਨਰਮ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਪੱਖੋਂ ਵੀ ਸਸਤੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।
thumb|ਸਿਸ਼ੁਅਨ ਸਟਾਈਲ ਲਿਆਨਗਪੀ, ਕਣਕ ਅਤੇ ਸਟਾਰਚ ਤੋਂ ਮਿਲ ਕੇ ਬਣੇ ਨੂਡਲ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਮਾਧੁਰੀ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ
ਮਾਧਿਰੀ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਮਾਡਲ ਹੈ, ਜੋ ਕੰਨੜ ਅਤੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਆਰੰਭਕ ਜੀਵਨ
ਮਾਧਿਰੀ ਬੰਗਾਲੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਨੇ ਆਰਮੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਮਨਮੋਹਣ ਅਤੇ ਰਾਮਾਈਆ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਗਈ।  ਮੁੰਬਈ ਜਾਣ ਜਾ ਕੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਉਹ ਆਰ.ਟੀ. ਨਗਰ ਬੰਗਲੋਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫਿਲਮ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿਸ ਬੰਗਲੌਰ ਸੁੰਦਰਤਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਜਿੱਤੀਆਂ।.
ਕੈਰੀਅਰ
ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੰਨੜ ਫ਼ਿਲਮਾਂ "ਖੁਸ਼ੀ" ਅਤੇ "ਬੀਸੀ ਬੀਸੀ" ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਐਲਬਮ "ਨੀਨੇ ਬਾਰੀ ਨੀਨੇ" ਤੋਂ ਸੋਨੂੰ ਨਿਗਮ ਦੇ ਦੋ ਵੀਡਿਓ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਸਹਾਰਾ ਵਨ ਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਜ਼ 'ਕੁਛ ਲਵ ਕੁਛ ਮਸਤੀ' ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀਰੀਜ਼ 'ਸੈਕਸ ਐਂਡ ਦ ਸਿਟੀ' ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪ ਸੀ। 2009 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦੋ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮਾਂ, "ਬੈਚਲਰ ਪਾਰਟੀ" ਅਤੇ "3 ਨਾਇਟਸ 4 ਡੇਅਜ਼" ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੂਰੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਰਬਾਜ਼ ਖਾਨ ਦੇ ਨਾਲ 2010 ਦੀ ਕਾਮੇਡੀ, ਪ੍ਰੇਮ ਕਾ ਗੇਮ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ। 2011 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ "ਯਮਲਾ ਪਗਲਾ ਦੀਵਾਨਾ" ਵਿੱਚ ਧਰਮਿੰਦਰ ਅਤੇ ਬੌਬੀ ਦਿਓਲ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਈਟਮ ਗਾਣਾ "ਟਿੰਕੂ ਜੀਆ" ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤੀਜੀ ਕੰਨੜ ਫ਼ਿਲਮ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਬੋਲ਼ੇ-ਗੂੰਗੇ ਅੱਠ ਸਾਲ ਦੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਮਾਡਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਬੁਰਸ਼
ਬੁਰਸ਼ ਇੱਕ ਸੰਦ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਫਾਈ, ਸਜਾਵਟ, ਸਿੰਗਾਰ ਅਤੇ ਚਿਤਰਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬੁਰਸ਼ ਅਨੇਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਦੀ ਬਣਤਰ ਉਸ ਤੋਂ ਲਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਮੁਤਾਬਕ ਹੁੰਦੀ ਹੌ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਲੱਕੜ ਦੇ ਮੁੱਠੇ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਵਾਲ, ਰੇਸ਼ੇ ਜਾਂ ਤਾਰਾਂ ਜੜ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਦ
ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ
ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ (ਜਨਮ 1 ਜੁਲਾਈ 1985 ਉਤਰਾਖੰਡ, ਭਾਰਤ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਥਲੀਟ ਹੈ ਜੋ 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੈਦਲ ਚਾਲ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਿਤਾ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੈਦਲ ਚਾਲ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਮਰਦ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੌਜੂਦਾ ਭਾਰਤੀ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋਲਡਰ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਮਈ 2011 ਵਿੱਚ ਪਟਿਆਲਾ 'ਚ ਭਾਰਤੀ ਗ੍ਰੈਂਡ ਪ੍ਰੀਕਸ, ਮਈ 2011 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ। ਗੁਰਮੀਤ ਨੂੰ ਮਿੱਤਲ ਜੇਤੂ ਟਰੱਸਟ, ਜੋ ਕੇ ਸਟੀਲ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਐਨ ਮਿੱਤਲ ਵਲੋਂ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰਮੀਤ ਉਹਨਾਂ ਤਿੰਨ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਵਿਚੋਂ ਹੈ ਜੋ ਕਿ 'ਏ ਦਰਜੇ' ਦੀ ਕੁਆਲੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਨਾਲ 2012 ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਇਹ ਕੁਆਲੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਉਹਨਾਂ ਨੇ 1:22:30 ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਯਰਲੈਂਡ ਡਬ੍ਲਿਨ ਦੀਆਂ 18ਵੀਆਂ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਗ੍ਰੈਂਡ ਪ੍ਰੀਕਸ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ 1:22:05 ਦੇ ਸਮਾਂ ਨਾਲ ਪੈਦਲ ਚਾਲ ਪੂਰੀ ਕਰਦਿਆਂ ਛੇਵੇ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਹ ਕੁਆਲੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ।
ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਿਤਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ 1:23:34 ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਰੰਕ 33rd ਮੁਕੰਮਲ ਦਰਜ ਕੀਤਾ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ
ਗੁਰਮੀਤ ਉਤਰਾਖੰਡ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ. ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਜੋ ਵੀ ਇੱਕ ਡਿਸਕਸ ਥਰੋਅਰ ਹੈ, ਤੋਂ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲਈ। ਉਸ ਨੇ ਕੌਮੀ ਜੂਨੀਅਰ ਖਿਤਾਬ 2000 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰੂਨੇਈ ਵਿੱਚ 2001 ਏਸ਼ੀਆਈ ਜੂਨੀਅਰ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵਾਂ ਸਥਾਨ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਿਲਵਰ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 1 ਜੁਲਾਈ 1985 ਨੂੰ ਉਤਰਾਖੰਡ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।  ਗੁਰਮੀਤ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਥਲੀਟ ਹੈ ਜੋ 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੈਦਲ ਚਾਲ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਿਤਾ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੈਦਲ ਚਾਲ ਦੀ ਐਥਲੀਟ ਦੀਪਮਾਲਾ ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1985 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਰਾਗ ਆਸਾ
ਰਾਗ ਆਸਾ ਸੰਪੂਰਨ ਜਾਤੀ ਵਾਲਾ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਹ ਬਿਲਾਵਲ ਥਾਟ ਦਾ ਰਾਗ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੱਧਮ (ਮਾ) ਵਾਦੀ ਅਤੇ ਸ਼ੜਜ (ਸਾ) ਸੰਵਾਦੀ ਹੈ। ਆਰੋਹੀ ਵਿੱਚ ਗੰਧਾਰ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਧ ਸਵਰ ਵਰਜਿਤ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦੀ ਜਾਤੀ ਔੜਵ-ਸੰਪੂਰਨ ਹੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਭਾਵ ਆਰੋਹੀ ਕ੍ਰਮ ਵਿਚ ਸਪਤਕ ਦੇ ਪੰਜ ਸਵਰ ਤੇ ਅਵਰੋਹੀ ਕ੍ਰਮ ਵਿਚ ਸੱਤ ਸਵਰ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਰਾਗ ਦੇ ਗਾਇਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸਵੇਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਦਾ ਸੰਧੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ। ਆਸਾ ਰਾਗ ਦੀ ਛਾਇਆ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਰਾਗ ਮਾਂਡ ਜਿਹੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ। ਆਸਾ ਰਾਗ  ਦਾ ਆਰੋਹ ਤੇ ਅਵਰੋਹ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ: ਆਰੋਹੀ- ਸਾ ਰੇ ਮਾ ਪਾ ਧਾ ਸਾਂ ਅਵਰੋਹੀ- ਸਾਂ ਨੀ ਧਾ ਪਾ, ਮਾ ਗਾ ਰੇ, ਸਾ ਗਾ ਰੇ ਗਾ ਸਾ ਰਾਗ ਆਸਾ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਰਾਗ ਸਿਰੀ, ਰਾਗ ਮਾਝ ਤੇ ਰਾਗ ਗਉੜੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੌਥੇ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਅੰਕ 347 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 488 ਤੱਕ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਗ ਦਾ ਗਾਇਨ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗੀਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਰਾਗ
ਇਤਿਹਾਸ ਅਜਾਇਬ-ਘਰ ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ
ਇਤਿਹਾਸ ਅਜਾਇਬ-ਘਰ ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ (ਸਪੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ: Museo de Historia de Barcelona) ਕਾਤਾਲੋਨੀਆ, ਸਪੇਨ ਦੇ ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਸਾਂਭਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਕਰ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਕੌਂਸਲ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ 14 ਅਪਰੈਲ 1943 ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਔਗਤੀ ਦੂਰਾਨ ਈ ਸਾਂਪਰੇ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੰਚਾਲਕ ਹੋਣ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ। 1 ਮਾਰਚ 1962 ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਬੀਏਨ ਦੇ ਇੰਤੇਰੇਸ ਕੁਲਤੂਰਾਲ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਇਤਿਹਾਸ
1888 ਵਿੱਚ ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਸੰਬੰਧੀ ਇੱਕ ਅਜਾਇਬ-ਘਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ-ਗੋਸ਼ਟੀ ਹੋਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। 1929 ਵਿੱਚ ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਦੁਆਰਾ ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਸੰਬੰਧੀ ਇੱਕ ਆਰਜ਼ੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਲਗਾਈ ਗਈ।
ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤ
,
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਅਜਾਇਬ-ਘਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ
ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਨਿਯਮ
ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਨਿਯਮ ਜਾਂ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਨਿਯਮ ਉਹ ਕਥਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਨੂੰ ਉਸ ਤਰਾਂ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਜਾਂ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਦਿਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ (ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ, ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ, ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ, ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਆਦਿ) ਵਿੱਚ, ਸ਼ਬਦ “ਨਿਯਮ” ਕਈ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ: ਲੱਗਭੱਗ, ਸ਼ੁੱਧ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਜਾਂ ਤੰਗ ਥਿਊਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨ ਉਪਯੋਗ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਨਿਯਮ ਲਈ ਬਰਬਾਰ ਅਰਥਾਂ ਵਾਲਾ ਸ਼ਬਦ ਇੱਕ ‘’ਸਿਧਾਂਤ’’ ਹੈ।
ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਨਿਯਮ:
ਨਿਯਮ ਪਰਿਕਲਪਨਾ ਅਤੇ ਸਿੱਧ-ਪ੍ਰਮਾਣਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਅਤੇ ਪਰਖਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ (ਸਾਬਤ ਕਰਨ) ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਦੌਰਾਨ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਓਸੇ ਦਰਕੇ ਤੱਕ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਰੂਰਤ ਮੁਤਾਬਿਕ ਸਰਵ ਸਧਾਰਨ ਨਾ ਹੋਣ, ਬੇਸ਼ੱਕ ਇਹ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਫਾਰਮੂਲਾ ਸੂਤਰੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਬਣਦੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹੋਣ। ਇੱਕ ਨਿਯਮ ਦੋਹਰਾਏ ਗਏ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੋਰ ਜਿਆਦਾ ਠੋਸ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਰਸਮੀ ਕਥਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਨਿਯਮ ਦੀ ਫਿਤਰਤ ਫਿਲਾਸਫੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਵੇਂ ਵਿਗਿਆਨ ਨਿਯਮ ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ ਗਣਿਤਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਫੇਰ ਵੀ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਨਿਯਮ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਵਿਧੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅਮਲੀ ਨਤੀਜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਸੱਚੇ ਵਾਅਦਿਆਂ ਨਾਲ ਲੱਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਨਾ ਹੀ ਤਾਰਕਿਕ ਸ਼ੁੱਧਤਾਵਾਂ ਦੇ ਕਥਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਇਕਾਈ ਥੀਸਿਸ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਰੇ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਮਗਰ ਚਲਦੇ ਹਨ। ਨਿਯਮ ਜੋ ਹੋਰ ਵਿਗਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੋਂ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਕਸਰ, ਮੁਢਲੇ ਗਣਿਤਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣਾਂ ਤੋਂ, ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਸਥਿਰਾਂਕ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸੁਰੱਖਆਤਾ ਅਤੇ ਸਮਰੂਪਤਾ
ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਿਯਮ ਸੁਰੱਖਿਅਤਾ ਨਿਯਮ ਹਨ। ਇਹ ਮੁਢਲੇ ਨਿਯਮ ਸਪੇਸ, ਟਾਈਮ ਅਤੇ ਫੇਜ਼ (ਮੁਢਲੀ ਅਵਸਥਾ) ਦੀ ਹੋਮੋਜੀਅਨਟੀ (ਇੱਕਸਾਰਤਾ) ਤੋਂ ਪਤਾ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਯਾਨਿ ਕਿ ਸਮਰੂਪਤਾ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚਲਦੇ ਹਨ।
ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਤਬਾਦਲਾ
ਸੁਰੱਖਿਅਤਾ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਸਰਵ ਸਧਾਰਨ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਸਮੀਕਰਨ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ ਡਿੱਫਰੈਸ਼ੀਅਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸਤਰਾਂ ਲਿਖ ਕੇ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਜਿੱਥੇ ρ ਇੱਕ ਇਕਾਈ ਘਣਫਲ ਵਾਲੀ ਮਾਤਰਾ ਹੈ, J ਉਸ ਮਾਤਰਾ ਦਾ ਫਲਕਸ (ਪ੍ਰਵਾਹ) ਹੈ ( ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਕਾਈ ਵਕਤ ਅਤੇ ਇਕਾਈ ਖੇਤਰਫਲ ਵਾਲੀ ਤਬਦੀਲੀ ਹੈ) । ਕੁਦਰਤੀ ਗਿਆਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਕਿਸੇ ਵੈਕਟਰ ਫੀਲਡ ਦਾ ਡਾਇਵਰਜੰਸ (ਜਿਸ ਨੂੰ ∇• ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਕਿਸੇ ਬਿੰਦੂ ਤੋਂ ਕੇਂਦਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਫੈਲਦੇ ਫਲਕਸ (ਪ੍ਰਵਾਹ) ਦਾ ਨਾਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਇਸਦਾ ਉਲਟਾ ਉਹ ਮੁੱਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਬਿੰਦੂ ਉੱਤੇ ਢੇਰ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸਪੇਸ ਦੇ ਕਿਸੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਘਣਤਾ (ਡੈੱਨਸਟੀ) ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦਰ ਜਰੂਰ ਹੀ ਕਿਸੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਛੱਡੀ ਜਾ ਰਹੀ ਜਾਂ ਖੇਤਰ ਅੰਦਰ ਇਕੱਠੀ ਹੋ ਰਹੀ ਮਾਤਰਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਸਾਰਣੀ ਵਿੱਚ, ਫਲਕਸਾਂ (ਪ੍ਰਵਾਹਾਂ), ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ (ਆਵਾਜਾਈ) ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨ ਭੌਤਿਕੀ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਵਾਹਾਂ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਿਰੰਤ੍ਰਤਾ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਨੂੰ ਤੁਲਨਾ ਲਈ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
! scope="col" width="150" | ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮਾਤਰਾ ! scope="col" width="140" | ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮਾਤਰਾ q ! scope="col" width="140" | (q ਦੀ) ਘਣਫਲ ਘਣਤਾ ρ ! scope="col" width="140" | (q ਦਾ) ਫਲਕਸ J ! scope="col" width="10" | ਸਮੀਕਰਨ
u = ਤਰਲ ਦੀ ਵੈਕਟਰ ਫੀਲਡ (m s−1)
Ψ = ਕੁਆਂਟਮ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਵੇਵਫੰਕਸ਼ਨ
ਹੋਰ ਸਰਵ ਸਧਾਰਨ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਕਨਵੈਕਸ਼ਨ-ਡਿਫਿਊਜ਼ਨ ਸਮੀਕਰਨ (ਸੰਵਹਿਣ-ਪ੍ਰਸਾਰ) ਅਤੇ ਬੋਲਟਜ਼ਮਾੱਨ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਸਮੀਕਰਨ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜਾਂ ਨਿਰੰਤ੍ਰਤਾ ਸਮੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਕਾਰਜ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ
ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨਿਯਮ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਊਟਨ ਦੇ ਨਿਯਮ, ਲਗਰਾਂਜ ਦੀਆਂ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ, ਹੈਮਿਲਟਨ ਦੀਆਂ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਇਸ ਬਹੁਤ ਸਰਲ ਸਿਧਾਂਤ ਤੋਂ ਬਣਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ:
ਜਿੱਥੇ \mathcal{S}  ਕਾਰਜ ਹੈ;  ਜੋ ਭੌਤਿਕੀ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਲਗਰਾਂਜੀਅਨ
ਦਾ ਦੋ ਵਕਤਾਂ t1 ਅਤੇ t2 ਦਰਮਿਆਨ ਇੰਟਗ੍ਰਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਗਤਿਜ਼ (ਕਾਇਨੈਟਿਕ) ਊਰਜਾ T (ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਬਣਤਰ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਦਰ ਦਾ ਇੱਕ ਫੰਕਸ਼ਨ), ਅਤੇ ਪੁਟੈਂਸ਼ਲ ਐਨਰਜੀ V (ਬਣਤਰ ਦਾ ਇੱਕ ਫੰਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦਰ) ਹੈ। ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀਆਂ N ਡਿਗਰੀਆਂ ਵਾਲੇ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਬਣਤਰ ਸਰਵ ਸਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਕੋ-ਆਰਡੀਨੇਟਾਂ q = (q1, q2, ... qN) ਰਾਹੀਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਹਨਾਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂਕਾਂ ਪ੍ਰਤਿ ਸਰਵ ਸਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਮੋਮੈਂਟਾ ਕੰਜੂਗੇਟ p = (p1, p2, ..., pN) ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ:
ਐਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਲਗਰਾਂਜੀਅਨ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਵਕਤਾਂ ਲਈ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਯੰਤਰਾਵਲੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਬਦ “ਰਸਤਾ” ਸਰਲਤਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਕਰਵ (ਵਕਰ) ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਸਟਮ ਦੁਆਰਾ ਬਣਤਰ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਸਰਵ ਸਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂਕਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਟਰੇਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਯਾਨਿ ਕਿ ਵਕਤ ਰਾਹੀਂ ਪੈਰਾਮੀਟ੍ਰਾਇਜ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਕਰਵ q(t) ।
ਐਕਸ਼ਨ ਇੱਕ ਫੰਕਸ਼ਨਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਇੱਕ ਫੰਕਸ਼ਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਲਗਰਾਂਜੀਅਨ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਲਗਰਾਂਜੀਅਨ ਰਸਤੇ q(t) ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਐਕਸ਼ਨ (t1 ਤੋਂ t2 ਤੱਕ ਦੇ ਵਕਤ ਅੰਤਰਾਲ ਵਿੱਚ) ਸਾਰੇ ਵਕਤਾਂ ਲਈ ਰਸਤੇ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸ਼ਕਲ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਕਤ ਦੇ ਦੋ ਪਲਾਂ ਦਰਮਿਆਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਨੰਤ ਰਸਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜਿਸ ਰਸਤੇ ਲਈ ਐਕਸ਼ਨ ਇੱਕ ਹੀ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਠਹਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ (ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਤੱਕ) ਉਹੀ ਵਾਸਤਵਿਕ ਰਸਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲਗਰਾਂਜੀਅਨ ਮੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਦੀ ਲੜੀ ਲਈ ਠਹਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਮੁੱਲ ਜੋ ਕਿਸੇ ਰਸਤੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਸਿਰਫ ਲਗਰਾਂਜੀਅਨ ਦੇ ਇੱਕ ਮੁੱਲ ਦੀ । (ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਤੇ ਘੱਟ ਤੋਂ ਮੁੱਲ ਆਦਿ ਦੇ ਬਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਖੋਜਣ ਲਈ ਸਮੂਕਰਨਾਂ ਹੱਲ ਕਰਨ ਨਾਲੋਂ ਕਿਸੇ ਫੰਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਡਿੱਫਰੈਂਸ਼ੀਏਟ ਕਰਕੇ ਜ਼ੀਰੋ ਤੱਕ ਸੈੱਟ ਕਰਨਾ ਇੰਨਾ ਸਧਾਰਣ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੀ ਸਾਰੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸ਼ਕਲ ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਧੀ ਉੱਤੇ ਹੋਰ ਵਿਵਰਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦਾ ਕੈਲਕੁਲਸ ਦੇਖੋ)
ਨੋਟ ਕਰੋ ਕਿ L, ਅੰਤਰ ਕਾਰਨ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਕੁੱਲ ਊਰਜਾ ਨਹੀਂ E ਹੁੰਦੀ, ਸਗੋਂ ਜੋੜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹੇਠਾਂ ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਕੈਨਿਕਸ ਵੱਲ ਸਧਾਰਣ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਰਾਂਸ਼ਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਊਟਨ ਦੁਆਰਾ ਸਰਲਤਾ ਕਾਰਨ ਵਰਤੇ ਗਏ ਫਾਰਮੂਲਿਆਂ ਸਮਾਨ ਫਾਰਮੂਲਾ ਬਣਤਰਾਂ ਹਨ, ਪਰ ਹੈਮਿਲਟਨ ਅਤੇ ਲਗ੍ਰਾਂਜ ਦੀਆਂ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਹੋਰ ਜਿਆਦਾ ਆਮ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਢੁਕਵੇਂ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
!scope="col" width="600px" colspan="2"| ਗਤੀ ਦੇ ਨਿਯਮ
ਸਰਵ ਸਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਮੋਮੈਂਟਮ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ, ਸਮਰੂਪਤਾ ਇਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ:
ਸਰਵ ਸਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂਕਾਂ ਅਤੇ ਮੋਮੈਂਟਾ ਦੇ ਇੱਕ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹੈਮਿਲਟੋਨੀਅਨ ਦੀ ਇਹ ਸਰਵ ਸਧਾਰਨ ਕਿਸਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ:
ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਲਈ ਨਿਮਨ-ਸੀਮਾ ਹੱਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ| ਨਿਊਟੋਨੀਅਨ ਮਕੈਨਿਕਸ ਲਈ ਬਦਲ ਫਾਰਮੂਲੇ ਲਗਰਾਂਜੀਅਨ ਅਤੇ ਹੈਮਿਲਟੋਨੀਅਨ ਮਕੈਨਿਕਸ ਹਨ|
ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰਾਂਸ਼ਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ (ਕਿਉਂਕਿ ਪਹਿਲਾ ਮਾਮਲਾ, ਦੂਜੇ ਮਾਮਲੇ, ਜ਼ੀਰੋ ਨਤੀਜਾ ਐਕਸਲਰੇਸ਼ਨ, ਦਾ ਇੱਕ ਖਾਸ ਮਾਮਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ)
ਜਿੱਥੇ p = ਵਸਤੂ ਦਾ ਮੋਮੈਂਟਮ, Fij = ਵਸਤੂ i ਉੱਤੇ ਵਸਤੂ j ਦੁਆਰਾ ਫੋਰਸ (ਬਲ), Fij = ਵਸਤੂ j ਉੱਤੇ ਵਸਤੂ i ਦੁਆਰਾ ਬਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ|
ਕਿਸੇ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਸਿਸਟਮ ਲਈ ਦੋ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਇੱਕੋ ਸਮੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ:
in which FE = ਨਤੀਜਨ ਬਾਹਰੀ ਬਲ (ਕਿਸੇ ਸਾਧਨ ਕਾਰਨ ਨਾ ਕਿ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਕਾਰਨ)| ਵਸਤੂ i ਅਪਣੇ ਆਪ ਉੱਤੇ ਬਲ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੀ|
ਉੱਪਰਲੇ ਦਰਸਾਓ ਤੋਂ, ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਕੈਨਿਕਸ ਵਿੱਚ ਗਤੀ ਦੀ ਕੋਈ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਬਣਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਪੁੰਜ, ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੇ ਅਕਸਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤਾ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਗਤੀ ਦੇ ਉੱਪਰ ਦਰਸਾਈਆਂ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤ ਕੇ ਵਿਭਿੰਨ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀਆਂ ਅੰਦਰ ਤਰਲ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁੱਝ ਮੁਢਲੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਹੇਠਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਅਜੋਕੇ ਨਿਯਮ
ਸਪੈਸ਼ਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੇ ਸਵੈ-ਸਿੱਧ ਪ੍ਰਮਾਣ ਅਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ “ਨਿਯਮ” ਨਹੀਂ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਸਾਪੇਖਿਕ ਗਤੀ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਫਿਤਰਤ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਹਨ।
ਅਕਸਰ ਦੋ ਨੂੰ “ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਨਿਯਮ ਸਾਰੀਆਂ ਇਨਰਸ਼ੀਅਲ ਫਰੇਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ” ਅਤੇ “ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਗਤੀ ਸਥਿਰਾਂਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ” ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਵੀ, ਦੂਜ ਕਥਨ ਫਾਲਤੂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਸਪੀਡ ਮੈਕਸਵੈੱਲ ਦੀਆਂ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਹੀ ਕਥਨ ਹੈ।
ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸਵੈ-ਸਿੱਧ ਪ੍ਰਮਾਣ ਲੌਰੰਟਜ਼ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਵੱਲ ਲਿਜਾਂਦਾ ਹੈ- ਜੋ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਾਪੇਖਿਕ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਦੋ ਰੈੱਫਰੈਂਸ ਫਰੇਮਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨਿਯਮ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ 4-ਵੈਕਟਰ ਲਈ
ਇਹ ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਕੈਨਿਕਸ ਤੋਂ ਗੈਲੀਲੀਅਨ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨਿਯਮ ਦੀ ਜਗਹ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਲੌਰੰਟਜ਼ ਟਰਾਂਸਫੋਰਮੇਸ਼ਨਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਸਪੀਡ c ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਘੱਟ ਗਤੀਆਂ ਲਈ ਗੈਲੀਲੀਅਨ ਟਰਾਂਸਫੋਰਮੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਜਿਸ ਵਿੱਚ (ਜਿਆਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ) ਮਾਸ-ਐਨਰਜੀ ਇਕੁਈਵੇਲੈਂਸ (ਪੁੰਜ-ਊਰਜਾ ਸਮਾਨਤਾ) E = mc2 ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਾਮਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਫੀਲਡ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਫੀਲਡ ਸਮਾਨ ਪੁੰਜ-ਊਰਜਾ ਕਾਰਨ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਦਾ ਕਰਵੇਚਰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਪੁੰਜ ਵਿਸਥਾਰ ਵੰਡ ਕਾਰਨ ਸਪੇਸ ਦੇ ਰੇਖਾਗਣਿਤ ਦੇ ਲਿਪਟਣ ਲਈ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਹੱਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਟੈਂਸਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੀਓਡੈਸਿਕ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ, ਜੀਓਡੈਸਿਕ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਪੁੰਜਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕਿਸੇ ਤੁਲਨਾਤਮਿਕ ਪੱਧਰੇ (ਫਲੈਟ) ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਅੰਦਰ ਕਮਜੋਰ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਫੀਲਡਾਂ ਕਾਰਨ, ਮੈਕਸਵੈੱਲ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਖੋਜੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ; ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ GEM ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਗ੍ਰੈਵਿਟੋਮੈਗਨੈਟਿਜ਼ਮ ਫੀਲਡ ਦੇ ਸਮਾਨ ਵਿਵਰਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਥਿਊਰੀ ਰਾਹੀਂ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਿਕ ਪਰਖਾਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਖੋਜ ਰਚਦੀਆਂ ਹਨ।
ਜਿੱਥੇ Λ = ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਸਥਿਰਾਂਕ, Rμν = ਰਿੱਚੀ ਕਰਵੇਚਰ ਟੈਂਸਰ, Tμν = ਸਟ੍ਰੈੱਸ-ਐਨਰਜੀ ਟੈਂਸਰ, gμν = ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਟੈਂਸਰ ਹੈ ਜਿੱਥੇ Γ ਇੱਕ ਦੂਜੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸਟੌੱਫਲ ਸਿੰਬਲ ਹਨ ਜੋ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਰੱਖਦੇ ਹਨ|
ਜਿੱਥੇ ρ ਪੁੰਜ ਘਣਤਾ ਹੈ ਅਤੇ J ਪੁੰਜ ਕਰੰਟ ਘਣਤਾ ਜਾਂ ਮਾਸ ਫਲਕਸ ਹੈ|
ਜਿੱਥੇ m ਕਣਾਂ ਦਾ ਰੈਸਟ ਪੁੰਜ ਹੈ ਅਤੇ γ ਨੂੰ ਲੌਰੰਟਜ਼ ਫੈਕਟਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ|
ਕਲਾਸੀਕਲ ਨਿਯਮ
ਕੈਪਲਰ ਦੇ ਨਿਯਮ ਭਾਵੇਂ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਦਿਆਂ ਨਿਰੀਖਣਾਂ (ਟਾਇਚੋ ਬ੍ਰਾਹਿ ਕਾਰਨ ਵੀ) ਤੋਂ ਖੋਜੇ ਗਏ ਹਨ, ਫੇਰ ਵੀ ਇਹ ਨਿਯਮ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੇਂਦਰੀ ਬਲ ਲਈ ਫਿੱਟ ਬੈਠਦੇ ਹਨ।
ਦੋ ਬਿੰਦੂ ਪੁੰਜਾਂ ਲਈ:
ਘਣਫਲ ‘’V’’ ਵਾਲੀ ਵਸਤੂ ਲਈ, ਸਥਾਨਿਕ ਪੁੰਜ ਘਣਤਾ ρ (r) ਦੀ ਗੈਰ-ਇੱਕਸਾਰ ਪੁੰਜ ਵਿਸਥਾਰ ਵੰਡ ਲਈ, ਇਹ ਇੰਝ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ:
ਨਿਊਟਨ ਦੇ ਨਿਯਮ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਇੱਕ ਕਥਨ ਇਹ ਹੈ:
ਜਿੱਥੇ
ਅਰਧ-ਵੱਡੇ ਧੁਰੇ ‘’a’’ ਅਤੇ ਅਰਧ-ਛੋਟੇ ਧੁਰੇ ‘’b’’ ਦੇ ਅੰਡਾਕਾਰ ਪਥ ਦੀ ਇਸੈਂਟ੍ਰੀਸਿਟੀ (ਕੇਂਦਰੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ) ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ l ਅਰਧ-ਲੇਟੁਸ ਰੈਕਟੁਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਅਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭੌਤਿਕੀ ਮੂਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਸਿਰਫ ਕਿਸੇ ਅੰਡਾਕਾਰ ਦੀ ਪੋਲਰ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧੁਰੇ (“ਕੋ-ਆਰਡੀਨੇਟ ਸਿਸਟਮ” ਦੇ ਉਰਿਜਨ) ਨੂੰ ਅੰਡਾਕਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਫੋਕੁਸ ਉਤੇ ਸਥਾਨਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਚੱਕਰ ਲਗਾ ਰਿਹਾ ਤਾਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
|- ਜਿੱਥੇ L ਔਰਬਿਟ ਦੇ ਫੋਕੁਸ ਦੁਆਲੇ ‘’m’ ਪੁੰਜ ਵਾਲੇ ਕਣ (ਯਾਨਿ ਕਿ ਗ੍ਰਹਿ) ਦਾ ਔਰਬਿਟਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ M ਕੇਂਦਰੀ ਵਸਤੂ (ਯਾਨਿ ਕਿ ਤਾਰਾ) ਦਾ ਪੁੰਜ ਹੈ
ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ
!colspan="2"|ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਦੇ ਨਿਯਮ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਦਾ ਦੂਜਾ ਨਿਯਮ: ਇਸ ਨਿਮਯ ਦੇ ਕਈ ਕਥਨ ਹਨ, ਸ਼ਾਇਦ ਸਰਤਮ ਕਥਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ, “ਬੰਦ ਸੁਤੰਤਰ ਸਿਸਟਮਾਂ ਦੀ ਐਨਟ੍ਰੌਪੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਘਟਦੀ", ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਉਲਟਾਉਣਯੋਗ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਜ਼ੀਰੋ ਐਨਟ੍ਰੌਪੀ ਤਬਦੀਲੀ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਨਾ ਉਲਟਾਉਣਯੋਗ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਪੌਜ਼ੇਟਿਵ, ਅਤੇ ਅਸੰਭਵ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਨੈਗੇਟਿਵ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਦਾ ਤੀਜਾ ਨਿਯਮ:
ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨਟਿਜ਼ਮ
ਮੈਕਸਵੈੱਕ ਦੀਆਂ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਕਰੰਟ ਵਿਸਥਾਰ ਵੰਡਾਂ ਕਾਰਨ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਅਤੇ ਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫੀਲਡਾਂ ਦੀ ਵਕਤ ਉਤਪਤੀ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਫੀਲਡਾ ਦਿੱਤੇ ਹੋਣ ਤੇ, ਫੀਲਡਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰਜਾਂ ਲਈ ਗਤੀ ਦੀ ਸਮੀਕਰਨ ਲੌਰੰਟਜ਼ ਫੋਰਸ ਨਿਯਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਬਿਜਲੀ ਲਈ ਗੌੱਸ ਦਾ ਨਿਯਮ ਚੁੰਬਕਤਾ ਲਈ ਗੌੱਸ ਦਾ ਨਿਯਮ ਫੈਰਾਡੇਅ ਦਾ ਨਿਯਮ ਅੰਪੀਅਰ ਦਾ ਸਰਕੁਟਲ ਨਿਯਮ (ਮੈਕਸਵੈੱਲ ਸ਼ੋਧ ਸਮੇਤ)
ਇਹਨਾਂ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਨੂੰ ਮੈਗਨੈਟਿਕ ਮੋਨੋਪੋਲ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਸੁਧਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਡੇ ਮੋਨੋਪੋਲ ਦੇ ਨਿਰੀਖਣਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਚਾਹੇ ਉਹ ਹੋਣ ਚਾਹੇ ਨਾ ਹੋਣ; ਜੇਕਰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਤਾਂ ਸਰਵ ਸਧਾਰਨ ਕੀਤੀਆਂ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਉੱਪਰ ਦਰਸਾਈਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਤੱਕ ਘਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਸਮੀਕਰਨਾਂ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਅਤੇ ਮੈਗਨੈਟਿਕ ਚਾਰਜਾਂ ਅਤੇ ਕਰੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਸਮਰੂਪ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੱਚਮੁੱਚ, ਇੱਕ ਦੋਹਰਾ ਪਰਿਵਰਤਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਅਤੇ ਮੈਗਨੈਟਿਕ ਚਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਘੁਮਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਇਹ ਮੈਕਸਵੇੱਲ ਦੀਆਂ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਤੇ ਖਰੇ ਉਤਰਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਨਿਯਮ ਮੈਕਸਵੈੱਲ ਦੀਆਂ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫਾਰਮੂਲਾਬੱਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ ਮੁਢਲੇ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੈਕਸਵੈੱਲ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੂਲੌਂਬ ਦਾ ਨਿਯਮ ਗੌੱਸ ਦੇ ਨਿਯਮ (ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਸਟੇਟਿਕ ਰੂਪ) ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਇਓਟ-ਸਵਾਰਟ ਨਿਯਮ ਅੰਪੀਅਰ ਦੇ ਨਿਯਮ (ਮੈਗਨੋਸਟੇਟਿਕ ਰੂਪ) ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਲੈੱਜ਼ ਦਾ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਫੈਰਾਡੇਅ ਦਾ ਨਿਯਮ ਮੈਕਸਵੈੱਲ-ਫੈਰਾਡੇਅ ਸਮੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੇਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਸਰਲ ਹਿਸਾਬ ਕਿਤਾਬ ਲਈ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹਨ।
ਫੋਟੌਨਿਕਸ
ਕਲਾਸੀਕਲ ਤੌਰ ਤੇ, ਔਪਟਿਕਸ ਇੱਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਸਬੰਧੀ ਸਿਧਾਂਤ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ: ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਇੱਕ ਬਿੰਦੂ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਬਿੰਦੂ ਤੱਕ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਵਕਤ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਰੇਖਾਗਣਿਤਿਕ ਔਪਟਿਕਸ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮ, ਯੁਕਿਲਡਨ ਰੇਖਾਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗਭੱਗਤਾਵਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੈਰੈਕਸੀਅਲ ਅਪ੍ਰੌਕਸੀਮੇਸ਼ਨ) ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।). ਭੌਤਿਕੀ ਔਪਟਿਕਸ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮ, ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀਆਂ ਭੌਤਿਕੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਪਦਾਰਥ ਦੀਆਂ ਔਪਟੀਕਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਜਿਆਦਾ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੇ ਨਿਯਮ
ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀਆਂ ਜੜਾਂ ਸਵੈ-ਸਿੱਧ ਪ੍ਰਮਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਹ ਅਜਿਹੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਵੱਲ ਲਿਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਮਤੌਰ ਤੇ “ਨਿਯਮ” ਨਹੀਂ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸਾਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਰੁਤਬਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਸਾਰਾ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਸਵੈ-ਸਿੱਧ ਪ੍ਰਮਾਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਕਣ (ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਣਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਸਿਸਟਮ) ਕਿਸੇ ਵੇਵਫੰਕਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਕੁਆਂਟਮ ਵੇਵ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਤੇ ਖਰਾ ਉਤਰਦਾ ਹੈ: ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਹੈ ਸ਼੍ਰੋਡਿੰਜਰ ਇਕੁਏਸ਼ਨ (ਜਿਸਨੂੰ ਗੈਰਸਾਪੇਖਿਕ ਵੇਫ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਜਾਂ ਇੱਕ ਸਾਪੇਖਿਕ ਵੇਵ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ) । ਇਸ ਵੇਵ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਵਰਤਾਓ ਦੀ ਵਕਤ ਉਤਪਤੀ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਕੈਨਿਕਸ ਵਿੱਚ ਨਿਊਟਨ ਦੇ ਨਿਯਮ ਹੱਲ ਕਰਨ ਸਮਾਨ ਹੈ।
ਹੋਰ ਸਵੈ-ਸਿੱਧ ਪ੍ਰਮਾਣ ਭੌਤਿਕੀ ਨਿਰੀਖਣਾਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਬਦਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਕੁਆਂਟਮ ਓਪਰੇਟਰ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ;ਕੁੱਝ ਨਾਪ ਵਕਤ ਦੇ ਇੱਕੋ ਪਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲਏ ਜਾ ਸਕਦੇ (ਅਨਸਰਟਨਟੀ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ), ਕਣ ਮੁਢਲੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਖਰੇ ਕਰਨ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ । ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਵੈ-ਸਿੱਧ ਪ੍ਰਮਾਣ; ਜਿਸਨੂੰ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਕੌਲੈਪਸ ਸਵੈ ਸਿੱਧ ਪ੍ਰਮਾਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨਾਪ ਦੇ ਆਮ ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਉਲਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੋਡਿੰਜਰ ਇਕੁਏਸ਼ਨ (ਸਰਵ ਸਧਾਰਨ ਰੂਪ): ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨੀਕਲ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਵਕਤ ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਵਸਥਾ ਸਪੇਸ  ਉੱਤੇ ਵਕਤ t ਅਤੇ ਪੁਜੀਸ਼ਨ r ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸੈਲਫ-ਅਡਜੋਆਇੱਟ ਓਪਰੇਟਰ ਹੈਮਿਲਟੋਨੀਅਨ (ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਵਿੱਚ) H ਉਸੇ ਤੱਤਕਲੀਨ ਪਲ ਦਾ ਕੁਆਂਟਮ ਅਵਸਥਾ  ਵੈਕਟਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, i  ਯੂਨਿਟ ਕਾਲਪਨਿਕ ਨੰਬਰ ਹੈ,  ħ = h/2π ਘਟਾਇਆ ਹੋਇਆ ਪਲੈਂਕ ਦਾ ਸਥਿਰਾਂਕ ਹੈ।
ਪਲੈਂਕ-ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨਿਯਮ: ਫੋਟੌਨਾਂ ਦੀ ਊਰਜਾ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਫਰੀਕੁਐਂਸੀ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। (ਸਥਿਰਾਂਕ ਪਲੈਂਕ ਦਾ ਕੌਂਸਟੈਂਟ h ਹੁੰਦਾ ਹੈ) ।
ਡੀ ਬ੍ਰੋਗਲਾਇ ਵੇਵ ਲੰਬਾਈ: ਇਸਨੇ ਤਰੰਗ-ਕਣ ਦੋਹਰਾਪਣ ਦੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦਾਂ ਰੱਖੀਆਂ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਡਿੰਜਰ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਾਰਨਾ ਸੀ।
ਹੇਜ਼ਨਬਰਗ ਅਨਸਰਟਨਟੀ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ: ਪੁਜੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਿਤਾ ਅਤੇ ਮੋਮੈਂਟਮ ਵਿੱਚ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਿਤਾ ਦੇ ਗੁਣਨਫਲ ਦਾ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਮੁੱਲ ਘਟਾਏ ਹੋਏ ਪਲੈਂਕ ਸਥਰਿਾਂਕ ਤੋਂ ਅੱਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸੇਤਰਾਂ ਵਕਤ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਲਈ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ;
ਦਮਿਅੰਤੀ
ਦਮਿਅੰਤੀ (दमयन्ती), ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਮਹਾਕਾਵਿ ਮਹਾਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਕਹਾਣੀ ਨਲ-ਦਮਿਅੰਤੀ ਦੀ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਦਰਭ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਨਿਸ਼ਧ ਰਾਜ ਦੇ ਨਲ ਨਾਲ ਸ਼ਾਦੀ ਕੀਤੀ।
ਕਹਾਣੀ
ਨਲ, ਨਿਸ਼ਦ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵੀਰਸੈਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਉਹ ਤੇਜਸਵੀ, ਗੁਣਵਾਨ, ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਸੀ। ਘੋੜੇ ਦੌੜਾਉਣ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਅਦਭੁਤ ਕਲਾ ਆਉਂਦੀ ਸੀ। ਇਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਵਿਦਰਭ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਭੀਮ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਦਮਯੰਤੀ ਵੀ ਬੜੀ ਰੂਪਮਤੀ, ਸੂਝਵਾਨ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕ ਸੀ। ਦੋਨੋਂ ਹੀ ਅਤਿਅੰਤ ਸੁੰਦਰ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਸੁਣਕੇ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਵੇਖੇ ਹੀ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਦਮਯੰਤੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸਵਯੰਵਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ, ਵਰੁਣ, ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਜਮਰਾਜ ਵੀ ਆਏ ਅਤੇ ਉਹ ਦਮਯੰਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਇੱਛਕ ਸਨ। ਉਹ ਚਾਰੇ ਸਵਯੰਵਰ ਵਿੱਚ ਨਲ ਦਾ ਹੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਵਰਮਾਲਾ ਪਾਉਣ ਵਕਤ ਨਲ ਦੇ ਸਮਾਨ ਰੂਪ ਪੰਜ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਦਮਯੰਤੀ ਘਬਰਾ ਗਈ। ਪਰ ਉਸਨੇ ਇਕਾਗਰ-ਚਿੱਤ ਹੋਕੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਮੁੜ੍ਹਕੇ ਦੀ ਕੋਈ ਬੂੰਦ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਪਲਕਾਂ ਨਹੀਂ ਝਪਕਦੇ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਪਰਛਾਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ ਸੀ। ਦਮਯੰਤੀ ਨੇ ਅਸਲੀ ਨਲ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਅਤੇ ਵਰਮਾਲਾ ਨਲ ਦੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੋਨਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸੰਪੰਨ ਹੋਇਆ।
ਅਨੁਵਾਦ
ਨੋਰਮਨ ਮੋਸਲੀ ਪੇਨਜ਼ੇਰ ਨੇ 1926 ‘ਚ ਨਾਲਾ ਅਤੇ ਦਮਿਅੰਤੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ।
ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਨਿਯਮ
ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੇ ਨਿਯਮ
ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਿਤਾ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਸਰਵ ਸਧਾਰਨ ਕਰਨ ਔਬਜ਼ਰਵੇਬਲਾਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਜੋੜੇ ਤੱਕ ਕੀਤਾ ਜਸ ਸਕਦਾ ਹੈ
ਦਮਿਅੰਤੀ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੇ ਪਾਤਰ
ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਨਿਯਮ
ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੇ ਨਿਯਮ
ਸ਼੍ਰੋਡਿੰਜਰ ਇਕੁਏਸ਼ਨ (ਮੂਲ ਰੂਪ):
ਜਿੱਥੇ ri ਕਣ i ਦੀ ਪੁਜੀਸ਼ਨ ਹੈ, ਅਤੇ s ਕਣ ਦਾ ਸਪਿੱਨ ਹੈ। ਭੌਤਿਕੀ ਤੌਰ ਤੇ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਤਰੀਕਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਣਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ, ਗਲਤਫਹਿਮੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਲੇਬਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋ ਗਣਿਤਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਨਿਯਮ
ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨਟਿਜ਼ਮ, ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ, ਅਤੇ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਨੂੰ ਐਟਮਾਂ ਅਤੇ ਮੌਲੀਕਿਊਲਾਂ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਕੁੱਝ ਨਿਯਮ ਹੇਠਾਂ ਲਿਖੇ ਹਨ।
ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਨਿਯਮ
ਰਸਾਇਣਕ ਨਿਯਮ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਉਹ ਨਿਯਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਨਿਰੀਖਣ ਕਈ ਅਨੁਭਵ-ਸਿੱਧ ਨਿਯਮਾਂ ਵੱਲ ਲਿਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਹੁਣ ਇਹ ਗਿਆਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਕਿ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦਾਂ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਮੁਢਲੀ ਧਾਰਨਾ ਪੁੰਜ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਨਿਯਮ ਹੈ, ਜੋ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਸਧਰਾਨ ਰਸਾਇਣਕ ਕ੍ਰਿਆ ਦੌਰਾਨ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਯੋਗ ਤਬਦੀਲੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ । ਅਜੋਕੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਪੁੰਜ ਸਬੰਧਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਅਜਿਹੀ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਜੋ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਊਰਜਾ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤਾ ਸੰਤੁਲਨ, ਤਾਪ-ਯੰਤਰਾਵਾਲੀ, ਅਤੇ ਗਤੀ-ਯੰਤਰਾਵਲੀ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਵੱਲ ਲਿਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਅਤਿਰਿਕਤ ਨਿਯਮ ਪੁੰਜ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਨਿਯਮ ਦਾ ਵਿਵਰਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੋਸਫ ਪਰਾਉਸਟ ਦਾ ਡੈਫੀਨਿਟ ਕੰਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨ (ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰਚਨਾ) ਦਾ ਨਿਯਮ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੁੱਧ ਰਸਾਇਣ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਫਾਰਮੂਲਾ ਸੂਤਰੀਕਰਨ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵਿਅਵਸਥਾ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
ਡਾਲਟਨ ਦਾ ਬਹੁ ਅਨੁਪਾਤਾਂ ਦਾ ਨਿਯਮ (ਮਲਟੀਪਲ ਪਰਪੋਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਨਿਯਮ) ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਰਸਾਇਣ ਅਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਅਨੁਪਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਛੋਟੇ ਸੰਪੂਰਨ ਅੰਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ (ਜਿਵੇਂ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਔਕਸੀਜਨ:ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਲਈ 1:2); ਭਾਵੇਂ ਕਈ ਸਿਸਟਮ (ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਇਓਮੈਕ੍ਰੋਮੌਲੀਕਿਊਲ ਅਤੇ ਮਿਨਰਲ) ਇਹ ਅਨੁਪਾਤ ਵੱਡੇ ਅੰਕ ਮੰਗਣ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕਿਸੇ ਭਿੰਨ (ਫ੍ਰੈਕਸ਼ਨ) ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਹੋਰ ਅਜੋਕੇ ਨਿਯਮ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਸਬੰਧ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ
ਭਾਰਤੀ ਮਿਆਰੀ ਸਮਾਂ
ਭਾਰਤੀ ਮਿਆਰੀ ਵਕਤ ਜਾਂ IST (ਆਈ ਏਸ ਟੀ) ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਯੂ ਟੀ ਸੀ ਤੋਂ ਸਾਢੇ ਪੰਜ ਘੰਟੇ ਅੱਗੇ (+5:30) ਹੈ। ਭਾਰਤ ਡੇਲਾਈਟ ਸੇਵਿੰਗ ਟਾਈਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੌਸਮੀ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਹਵਾਈ ਉਡਾਨਾਂ ਅਤੇ ਫ਼ੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ IST ਨੂੰ E* (Echo-Star) ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਮਿਆਰੀ ਵਕਤ 82.5° ਪੂਰਬੀ ਦੇਸ਼ਾਂਤਰ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸੂਬਾ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਲਾਹਾਬਾਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮਿਰਜ਼ਾਪੁਰ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਕਲਾੱਕ ਟਾਵਰ ਤੋਂ ਨਾਪਿਆ/ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Tz ਡੈਟਾਬੇਸ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਏਸ਼ੀਆ/ਕਲਕੱਤਾ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
1947 ਵਿੱਚ ਅਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮਿਆਰੀ ਵਕਤ ਵਜੋਂ IST ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਪਰ ਕਲਕੱਤਾ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ 1955 ਤੱਕ ਆਪਣਾ ਵੱਖਰਾ ਲੋਕਲ ਸਮਾਂ ਵਰਤਦੇ ਰਹੇ।
1962 ਦੀ ਹਿੰਦ-ਚੀਨ ਜੰਗ ਅਤੇ 1965 ਅਤੇ 1971 ਦੀਆਂ ਹਿੰਦ-ਪਾਕਿ ਜੰਗਾ ਵੇਲ਼ੇ ਡੇਲਾਈਟ ਸੇਵਿੰਗ ਟਾਈਮ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ
ਯੈਲੋਸਟੋਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ
ਯੈਲੋਸਟੋਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਾਇਓਮਿੰਗ, ਮੋਂਟਾਨਾ ਅਤੇ ਆਇਡਾਹੋ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਕੌਮੀ ਪਾਰਕ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨਨ ਮਾਨਤਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਉੱਲੀਸੱਸ ਐਸ. ਗਰਾਂਟ ਨੇ 1 ਮਾਰਚ 1872 ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ। ਯੈਲੋਸਟੋਨ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਰਕ ਆਪਣੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂ-ਤਾਪੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਓਲਡ ਫੇਥਫੁਲ ਗੀਜ਼ਰ, ਜੋ ਇਸਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫੀਚਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪਾਰਿਸਥਿਤੀਕੀ ਤੰਤਰ ਹਨ ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਭਰਪੂਰ ਪਹਾੜੀ ਜੰਗਲ ਹਨ। ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਮੱਧ ਰੌਕੀਜ਼ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਪਾਰਿਖੇਤਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
ਮੂਲ ਅਮਰੀਕੀ ਯੈਲੋਸਟੋਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 11,000 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ। 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਅੱਧ ਤੱਕ ਪਹਾੜੀ ਬੰਦਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖੋਜਨਾ 1860ਵਿਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਇਆ। ਪਾਰਕ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਕੱਤਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਕੱਤਰ ਕਲੰਬਸ ਦੇਲਾਨੋ ਸੀ। ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਨੂੰ 1886 ਤੋਂ 1916 ਤੱਕ 30 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਯੈਲੋਸਟੋਨ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 1917 ਵਿੱਚ, ਪਾਰਕ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਬਦਲਕੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਸਰਵਿਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸਦਾ ਗਠਨ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਅਣਗਿਣਤ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਤਾ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ। ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਰਾਤੱਤਵਥਾਵਾਂ ਦਾ ਨਿਰੱਖਣ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਯੈਲੋਸਟੋਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 3,468.4 ਵਰਗ ਮੀਲ (8,983 km2) ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਝੀਲਾਂ, ਕੈਨਨ (canyon), ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਪਰਬਤਧਾਰਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਯੈਲੋਸਟੋਨ ਝੀਲ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉਚਾਈ ਵਾਲੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਯੈਲੋਸਟੋਨ ਕੈਲਡੇਰਾ (ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਕੁੰਡ) ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੂਰੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੁਪਰਵੋਲਕੈਨੋ (ਵੱਡਾ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ) ਹੈ। ਇਸ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਕੁੰਡ ਨੂੰ ਜੀਵਿਤ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ 20 ਲੱਖ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਈ ਵਾਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਫਟ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣੇ
ਨੌਰੋਤੀ ਦੇਵੀ
ਨੌਰੋਤੀ ਦੇਵੀ ( ਅੰਗ੍ਰੇਜੀ- Nauroti Devi ) ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਰਾਜਸਥਾਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਲਿਤ ਔਰਤ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ 2010 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪਿੰਡ ਹਰਮਦਾ ਦੀ ਸਰਪੰਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਹੀ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਨੌਰੋਤੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਜਨਮ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਕਿਸ਼ਨਗੜ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਜਵਾਨੀ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਇੱਕ ਦੱਬਿਆ-ਕੁਚਲਾ ਦਲਿਤ ਪਰਿਵਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਜਾਂ ਕੋਈ ਰਸਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਔਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੜਕ ਨਿਰਮਾਣ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ। 1980 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ "ਬਾਰਫਟ ਕਾਲਜ" ਬੰਕਰ ਰਾਏ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋ ਬਾਅਦ ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਸਾਹਿਤਕ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀਆਂ ਲੈਣ ਲੱਗੀ।
ਮੁੱਢਲੀ ਸਰਗਰਮੀ
ਪੱਥਰ ਕੱਟਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਹਿਕਰਮੀਆਂ ਨਾਲ ਨਿਰਮਾਣ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੀ ਉਚਿਤ ਤਨਖਾਹ ਲਈ ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ ਔਰਤ ਕਾਮਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤਨਖਾਹ ਦੇ ਅੰਤਰ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਐਨ.ਜੀ.ਓ. ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਨੌਰੋਤੀ ਨੇ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕੇਸ ਨੂੰ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਈ।
ਸਿੱਖਿਆ
ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦਾ ਕੇਸ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਬੂਨਕਰ ਰਾਏ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਬੇਅਰਫੁੱਟ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਿਖਿਅਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਸਾਖਰਤਾ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀਆਂ ਮੁੱਢਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਿੱਖੀਆਂ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ।