cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਕਰਨ ਬਰਾੜ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1999
ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਿੱਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕਾ
ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਿੱਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕਾ ਦਾ ਇਨਾਮ 1956 ਤੋਂ ਦਿਤਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ ਪਹਿਲਾ ਇਹ ਇਨਾਮ ਮੇਲ ਅਤੇ ਫੀਮੇਲ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਹੀ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਰ 1968 'ਚ ਇਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆ ਬਣਾ ਦਿਤੀਆਂ ਗਈ।
2010 ਦਾ ਦਹਾਕਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਾਇਕਾ
ਬਰਜਿੰਦਰ ਚੌਹਾਨ
ਬਰਜਿੰਦਰ ਚੌਹਾਨ (ਜਨਮ 30 ਜੁਲਾਈ 1961 ) ਗ਼ਜ਼ਲ ਰਚਨਾ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰ ਹੈ। ਗ਼ਜ਼ਲ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਲਗਾਅ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗ਼ਜ਼ਲ ਉੱਤੇ ਹੀ ਪੀਐੱਚਡੀ.ਕੀਤੀ ਹੈ। 13 ਜੁਲਾਈ 1987 ਤੋਂ ਉਹ ਗੁਰੂ ਸ੍ਰੀ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ
ਅਲਹੌਰਾਂ ਖੁਰਦ
ਅਲਹੌਰਾਂ ਖੁਰਦ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਨਾਭਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਡੇਨੀਅਲ-ਸੈੱਲ
ਡੇਨੀਅਲ-ਸੈੱਲ ਦੀ ਖੋਜ ਇਟਲੀ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜੇ. ਐਫ. ਡੇਨੀਅਲ ਨੇ 1800 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣਿਕ ਕਿਰਿਆ ਦੀ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਬਿਜਲਈ ਊਰਜਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰਚਨਾ
ਡੇਨੀਅਲ-ਸੈੱਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੱਚ ਦਾ ਬਰਤਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੁਸਾਮਦਾਰ ਪਲੇਟ ਨਾਲ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਕ ਸਲਫੇਟ ਜਾਂ ਪਤਲਾ ਗੰਧਕ ਦਾ ਤੇਜਾਬ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਤਾਂਬਾ ਸਲਫੇਟ ਦਾ ਘੋਲ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਘੋਲ ਇਲੈੱਕਟ੍ਰੋਲਾਈਟ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿੰਕ ਸਲਫਟ ਦੇ ਘੋਲ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਕ ਦੀ ਪਲੇਟ ਅਤੇ ਤਾਂਬਾ ਸਲਫੇਟ ਦੇ ਘੋਲ ਵਿੱਚ ਤਾਂਬਾ ਦੀ ਪਲੇਟ ਡੁਬੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਤਾਂਬੇ ਦੀ ਪਲੇਟ ਧਨ ਇਲੈੱਕਟ੍ਰੋਡ ਜਾਂ ਐਨੋਡ ਦਾ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਕ ਦੀ ਪਲੇਟ ਰਿਣ ਇਲੈੱਕਟ੍ਰੋਡ ਜਾਂ ਕੈਥੋਡ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਦੋਵੇ ਪਲੇਟਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂਬੇ ਦੀ ਤਾਰ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਸੈੱਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਸਾਇਣਿਕ ਕਿਰਿਆ ਕਾਰਨ ਬਾਹਰਲੇ ਸਰਕਟ ਵਿੱਚ ਇਲੈੱਕਟ੍ਰਾੱਨ ਜ਼ਿੰਕ ਤੋਂ ਤਾਂਬੇ ਦੀ ਪਲੇਟ ਵੱਲ ਵਗਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਕਰੰਟ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਇਲੈੱਕਟ੍ਰਾੱਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਤੋਂ ਉਲਟ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,ਭਾਵ ਕਿ ਇਹ ਧਨ ਇਲੈੱਕਟ੍ਰੋਡ ਤੋਂ ਰਿਣ ਇਲੈੱਕਟ੍ਰੋਡ ਵਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੈੱਲ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕਰੰਟ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਸ ਅੰਦਰ ਰਸਾਇਣਿਕ ਕਿਰਿਆ ਚਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੈੱਲ ਸਥਈ ਕਰੰਟ ਦਿੰਦਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਥਾਂਨ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਥਾਂ ਤੇ ਲੈਜਾਣਾ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਵੀ ਆਸਾਨ ਹੈ।
ਰਸਾਇਣਿਕ ਕਿਰਿਆ
ਐਨੋਡ ਤੇ ਜ਼ਿੰਕ ਦਾ ਆਕਸੀਡਾਈਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕੈਥੋਡ ਤੇ ਤਾਂਬਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ:
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਜੂਹੀ ਪਰਮਾਰ
ਜੂਹੀ ਪਰਮਾਰ (ਜਨਮ 14 ਦਸੰਬਰ 1980) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੀਵੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ, ਐਂਕਰ, ਅਦਾਕਾਰਾ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪੇਸ਼ਕਾਰ, ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਡਾਂਸਰ ਹੈ। ਉਹ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਸੀਰੀਜ਼ ਕੁਮਕਮ ਵਿੱਚ ਕੁਮਕੁਮ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਚਰਚਿਤ ਹੋਈ। ਉਹ ਰਿਆਲਟੀ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ 'ਬਿਗ ਬਾਸ' ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਸੀਜ਼ਨ ਦੀ ਜੇਤੂ ਹੈ।
ਕਰੀਅਰ
ਪਰਮਾਰ ਨੇ ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ ਦੀ 1998 ਦੀ ਲੜੀ 'ਵੋਹ' ਵਿੱਚ ਸਮੀਧਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ।
ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਬ੍ਰੇਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਸੋਨੀ ਇੰਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੇ ਚੂੜੀਆਂ ਨਾਲ 2000 ਦੀ ਅਗਲੇ ਪੜਾਅ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਮੇਘਨਾ, ਇੱਕ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਪਿਆਰੀ ਭੈਣ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਸ਼ਾਹੀਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਸੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਉਹ 'ਯੇ ਜੀਵਨ ਹੈ' ਅਤੇ 'ਰਿਸ਼ਤੇ' ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। 2001 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕਾਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਰੰਗਾਈ ਜਾਨੇ ਰੰਗਮਾ ਨਾਲ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਧੁਰ ਮਿਲਨ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।
ਪਰਮਾਰ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਲਾਹੇਵੰਦ ਬ੍ਰੇਕ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ 2002 ਵਿੱਚ ਆਈ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ 'ਕੁਮਕੁਮ' ਵਿੱਚ ਹੁਸੈਨ ਕੁਵਾਜੇਰਵਾਲਾ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਮਕੁਮ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ - 'ਏਕ ਪਿਆਰਾ ਸਾ ਬੰਧਨ', ਇੱਕ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੋਪ ਓਪੇਰਾ ਜੋ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕੁਮਕੁਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਘਰੇਲੂ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇੰਡੀਅਨ ਟੈਲੀ ਅਵਾਰਡਸ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ (ਆਲੋਚਕ) ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਇਹ ਲਗਾਤਾਰ ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2009 ਵਿੱਚ ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ।
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕੁਮਕੁਮ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਰਮਾਰ ਨੇ ਕਈ ਹੋਰ ਵਚਨਬੱਧਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ।
2003 ਵਿੱਚ, ਪਰਮਾਰ ਨੇ ਮਿਸ ਰਾਜਸਥਾਨ ਸੁੰਦਰਤਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ 'ਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲ ਵੋਹ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬ੍ਰੇਕ ਉਦੋਂ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਦੇ ਇੰਡੀਅਨ ਸੋਪ ਓਪੇਰਾ ਕੁਮਕੁਮ - ਏਕ ਪਿਆਰਾ ਸਾ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਹੁਸੈਨ ਕੁਵਾਜੇਰਵਾਲਾ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਮਕੁਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਨਾਮ ਬਣ ਗਈ ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੇ 2005 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਟੈਲੀ ਅਵਾਰਡਸ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ (ਆਲੋਚਕ) ਵੀ ਜਿੱਤੀ। ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ 'ਸੇ ਸ਼ਾਵਾ ਸ਼ਾਵਾ' ਅਤੇ ਸਾਸ ਬਨਾਮ ਬਹੂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਅਤੇ ਫਾਈਨਲਿਸਟ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਹ ਕਾਮੇਡੀ ਸਰਕਸ ਦੀ ਵਿਜੇਤਾ ਵੀ ਬਣੀ।
ਅਕਤੂਬਰ 2011 ਵਿੱਚ, ਜੂਹੀ ਰਿਐਲਿਟੀ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਬਿਗ ਬ੍ਰਦਰ, ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕਰਣ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਸੀ। ਉਹ ਪੂਰੇ 14 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ ਜਿਉਂਦੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਜਨਵਰੀ 2012 ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਅ ਦੀ ਜੇਤੂ ਬਣ ਗਈ।
ਉਹ ਆਪਣੇ ਤਤਕਾਲੀ ਪਤੀ ਸਚਿਨ ਸ਼ਰਾਫ ਦੇ ਨਾਲ &TV ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਡਰਾਮਾ ਸੀਰੀਜ਼ ਸੰਤੋਸ਼ੀ ਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੈਮਿਓ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਅਤੇ 2016 ਤੋਂ 2018 ਤੱਕ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਫਲ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਸ਼ੋਅ ਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਕਲਰਜ਼ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ 'ਤੰਤਰ' ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਅਲੌਕਿਕ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਜੂਹੀ ਪਰਮਾਰ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਤੋਂ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ 15 ਫ਼ਰਵਰੀ 2009 ਨੂੰ ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਪਾਰੀ ਸਚਿਨ ਸ਼੍ਰੋਫ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੇ ਘਰ 27 ਜਨਵਰੀ 2013 ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਇੱਕ ਬੇਟੀ (ਸਮਿਰਾ ਸ਼੍ਰੋਫ) ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਹੈ।
ਜਨਵਰੀ 2018 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਪਰਮਾਰ ਨੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਬਹਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ,  ਜੁਲਾਈ 2018 ਵਿੱਚ ਜੋੜੇ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਪਰਮਾਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੀ ਦੀ ਕਸਟਡੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। Parmar was granted custody of their daughter.
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਲੜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਮਾਡਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਲੋਕ
ਹੁਮਾ
ਹੁਮਾ (, ਉਚਾਰਨ ਹੋਮਾ, ਅਵੇਸਤਾਨ: Homāio) ਇੱਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਪੰਛੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਇਰਾਨੀ ਮਿਥਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸੂਫ਼ੀ ਜਨੌਰ-ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਦੇ ਆਰਾਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉੱਡਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਦੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਦੰਦ-ਕਥਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ।
ਹੁਮਾ ਬਾਰੇ ਮਿੱਥਾਂ
ਹੁਮਾ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮਿੱਥਾਂ ਮਿਲ਼ਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁੱਝ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ​​ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੇ ਅੰਦਰ ਨਰ ਅਤੇ ਮਾਦਾ ਦੋਨੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਅਤੇ ਦੋਨੋਂ ਦਾ ਇੱਕ ਇੱਕ ਖੰਭ ਅਤੇ ਇੱਕ ਇੱਕ ਲੱਤ ਹੈ। ਕੁੱਝ ਮਿੱਥਾਂ ਅਨੁਸਾਰਇਹ ਪਰਿੰਦੇ ਸਿਰਫ ਹੱਡੀਆਂ ਖਾਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਫੀਨਿਕਸ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਹਰ ਸੌ ਜਾਂ ਦੋ ਸੌ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਖ਼ੁਦ ਦੀ ਰਾਖ ਵਿੱਚੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਸਨ। ਹੁਮਾ ਨੂੰ ਦਇਆ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ, "ਕਿਸਮਤ ਵਾਲ਼ਾ ਪੰਛੀ" ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਪਰਛਾਵਾਂ (ਜਾਂ ਛੋਹ) ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਸ਼ਗਨ ਹੈ। ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਹੂਮਾ ਨੂੰ ਫੜਨਾ ਕਲਪਨਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੀ ਇੱਕ ਝਲਕ ਜਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਇਸਦਾ ਪਰਛਾਵਾਂ ਵੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਜਾਮਨੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਬਾਕੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੀਵੇਗਾ। ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੂਮਾ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦੇ ਨਹੀਂ ਫੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਹੂਮਾ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਚਾਲੀ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਇਸ ਪੰਛੀ ਦੀ ਪਰਛਾਈ ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ `ਤੇ ਪੈ ਜਾਏ, ਉਸ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਰ ਉਤੇ ਬੈਠ ਜਾਏ, ਉਹ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਲਿਖਤ ਜ਼ਫ਼ਰਨਾਮਾ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ:
(ਭਾਵ: ਜਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੁਮਾ ਪੰਛੀ ਦੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਹੇਠਾਂ ਆਉਣ ਤੋਂ ਕਾਉਂ ਅਪਣੀ ਮਨਹੂਸੀ ਦਾ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੇ ਸਾਏ ਵਿਖੇ ਹਾਂ,ਸਾਡਾ ਕੋਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਿਗਾੜ ਸਕਦਾ।)
ਹਾਈਪਰਟ੍ਰੋਫ਼ੀ
ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਯੂਨਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਹਾਈਪਰ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਵਾਧੂ ਅਤੇ ਟ੍ਰੋਫ਼ੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਪੋਸ਼ਣ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅੰਗ ਜਾਂ ਊਤਕ ਦੇ ਵਧਣ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸੈਲ ਦੇ ਵਧਣ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਾਈਪਰਪਲੇਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਅਲਗ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸੈਲ ਦਾ ਆਕਾਰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਵਧਦਾ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਲੱਖਣ ਹਾਈਪਰਟ੍ਰੋਫ਼ੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਨੁਵੰਸ਼ਕ ਨੁਕਸ
ਉਰਵਸ਼ੀ ਢੋਲਕੀਆ
thumb|ਉਰਵਸ਼ੀ ਢੋਲਕੀਆ ਉਰਵਸ਼ੀ ਢੋਲਕੀਆ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਸੌਟੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੀ ਵਿੱਚ ਕਾਮੋਲਿਕਾ ਬਾਸੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ "ਬਿਗ ਬੌਸ 6" ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਰਿਆਲਟੀ ਸ਼ੋਅ ਦੇ ਵਿਜੇਤਾ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਢੋਲਕੀਆ ਨੇ ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਰੇਵਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਲੌਕਸ ਸਾਬਨ ਦੇ ਟੀਵੀ ਵਪਾਰਕ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਟੀ.ਵੀ. ਲੜੀ (ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ) ਦੀ ਦੇਖ ਭਾਈ ਦੇਖ ਵਿਚ ਸ਼ਿਲਪਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਈ ਸੀ। ਉਸ ਮਗਰੋਂ ਉਹ ਵਕਤ ਕੀ ਰਫਤਾਰ ਵਿੱਚ ਆਈ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਘਰ ਏਕ ਮੰਦਿਰ, ਕਭੀ ਸੌਤਨ ਕਭੀ ਸਹੇਲੀ, ਕਸੌਟੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੀ ਅਤੇ ਕਹੀਂ ਤੋ ਹੋਗਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਢੋਲਕੀਆ ਨੇ ਕਸੌਟੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੀ ਵਿੱਚ ਕਾਮੋਲਿਕਾ ਬਸੁ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 2012 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕਲਰਸ ਟੀਵੀ ਬਿਗ ਬੌਸ 6 ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ 12 ਜਨਵਰੀ 2013 ਨੂੰ ਉਹ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਜੇਤੂ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਲੜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਬਾਲ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਏਸ਼ੀਅਨ ਲੈਸਬੀਅਨ ਨੈੱਟਵਰਕ
ਏਸ਼ੀਅਨ ਲੈਸਬੀਅਨ ਨੈੱਟਵਰਕ ਮਾਰਚ 1986 ਵਿੱਚ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦੇ ਜਨੇਵਾ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੈਸਬੀਅਨ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਸਰਵਿਸ (ਆਈ.ਐਲ.ਆਈ.ਐਸ) ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ, ਅਮਰੀਕਾ, ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਥਾਈਲੈਂਡ ਦੇ ਲੈਸਬੀਅਨਜ਼ ਨੇ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੌਰਾਨ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੇ ਚਾਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 'ਅੰਜਾਰੀ' ਜੋ ਬੈਂਕਾਕ, ਥਾਈਲੈਂਡ ਦਾ ਲੈਸਬੀਅਨ ਸਮੂਹ ਹੈ, ਦੁਆਰਾ 1990 ਵਿੱਚ ਬੈਂਕਾਕ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ; ਦੂਜੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਮਈ 1992 ਵਿੱਚ ਜਪਾਨ ਦੇ ਟੋਕਿਓ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੀ ਜਪਾਨੀ ਸ਼ਾਖਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਤੀਜੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਅਗਸਤ 1995 ਵਿੱਚ ਵੁਲਾਈ, ਤਾਈਪੇ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਚੌਥੀ 1998 ਵਿੱਚ ਕੀਜ਼ੋਨ ਸਿਟੀ, ਫਿਲਪੀਨ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।
ਨੈੱਟਵਰਕ, ਜੋ ਏਸ਼ੀਅਨ ਲੈਸਬੀਅਨ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨਿਊਜ਼ਲੈਟਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਏਸ਼ੀਅਨ ਲੈਸਬੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਅਵਸਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਏਸ਼ੀਅਨ ਲੈਸਬੀਅਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੈਸਬੀਅਨ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਅਲਮੋੜਾ
ਅਲਮੋੜਾ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਗਰ ਹੈ। ਇਹ ਅਲਮੋੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਹਲਦਵਾਨੀ, ਕਾਠਗੋਦਾਮ ਅਤੇ ਨੈਨੀਤਾਲ ਤੋਂ ਬਾਕਾਇਦਾ ਬਸਾਂ ਅਲਮੋੜਾ ਲਈ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਭੁਵਾਲੀ ਹੋਕੇ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਭੁਵਾਲੀ ਤੋਂ ਅਲਮੋੜਾ ਜਾਣ ਲਈ ਰਾਮਗੜ, ਮੁਕਤੇਸ਼ਵਰ ਵਾਲਾ ਰਸਤਾ ਵੀ ਹੈ। ਪਰ ਸਭ ਲੋਕ ਗਰਮਪਾਨੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਜਾਣਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਰਸਤਾ ਕਾਫ਼ੀ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਨਜਦੀਕੀ ਰਸਤਾ ਹੈ।
ਆਏ-ਆਏ
right|thumb|317x317px|ਕੰਕਾਲ ਆਏ-ਆਏ (Daubentonia madagascariensis) ਮਾਦਾਗਾਸਕਰ ਦੇ ਸਟਰੈਪਸਿਰੀਨ ਆਗੂ ਮਾਨਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਲਿਮਰ ਹੈ ਜੋ ਕੁਤਰਦੰਦੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਵਾਂਗ ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਹੱਥ ਦੀ ਵਿਚਰਕਾਰਲੀ ਉਂਗਲੀ ਦੂਜੇ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕੁਝ ਅੱਡਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਜਾਂਚ
thumb|306x306px|An aye-aye foraging, c.1863, Joseph Wolf right|thumb|220x220px|Closeup of the hand showing the elongated digits and the thinner third digit
ਵੰਡ ਅਤੇ ਆਵਾਸ
right|thumb|220x220px|Aye-ayes are nocturnal
ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ
thumb|Aye-ayes are commonly thought to be bad omens by some of the Malagasy people, although other legends consider them a good omen. When spotted, they are killed on sight and hung up so that the evil spirit will be carried away by travelers.
ਦੁਰਗਿਆਣਾ ਮੰਦਰ
ਦੁਰਗਿਆਣਾ ਮੰਦਰ, ਜਿਸਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਰਾਇਣ ਮੰਦਰ, ਦੁਰਗਾ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਸੀਤਲਾ ਮੰਦਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਰਾਜ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਹੈ I
ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਦੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਸ ਮੰਦਰ ਦੀ ਬਣਤਰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਸਚਖੰਡ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਹੈ I ਫ਼ਰਕ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦੁਰਗਿਆਣਾ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਪੁਰਾਤਨ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਵਾਸਤੂਕਲਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਸਚਖੰਡ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ, ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀ ਵਾਸਤੂਕਲਾ, ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਵਾਸਤੂਕਲਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਬਨਾਉਣ ਦਾ ਅਰਥ ਸੀ ਕਿ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਸਚਖੰਡ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਲਈ ਕੀਤੇ ਬਚਨ, " ਡਿਠੇ ਸਭੇ ਥਾਵ ਨਹੀ ਤੁਧੁ ਜੇਹਿਆ॥" ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕਰਣਾ। ਪਰ ਦੋਹਾਂ ਅਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਅੰਤਰ ਹੈ। ਦੁਰਗਿਆਣਾ ਮੰਦਰ ਵੀ ਇੱਕ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਬਨਾਵਟ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਵੱਖਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਅਸਥਾਨਾਂ ਦਾ ਆਦਰ-ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੁਰਗਿਆਣਾ ਮੰਦਰ ਦੀ ਧਰਤੀ ਵੀ ਲਵ-ਖੁਸ਼, ਹਨੁਮਾਨ ਆਦਿ ਮਹਾਂਪੁਰਖਾਂ ਦੀ ਚਰਨਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਅਤੇ ਸਚਖੰਡ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ, ਹੋਰ ਪੀਰ-ਪੈਗੰਬਰਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਂਪੁਰਖਾਂ ਦੀ ਚਰਨਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।
ਦੁਰਗਿਆਣਾ ਮੰਦਰ ਦਾ ਨਾਂ ਦੇਵੀ ਦੁਰਗਾ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਰਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਥੇ ਮੁੱਖ ਦੇਵੀ ਮਨਿਆ ਅਤੇ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ I ਇਥੇ ਦੇਵੀ ਲਕਸ਼ਮੀ (ਧੰਨ ਦੀ ਦੇਵੀ) ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਜੀ (ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਰਕਸ਼ਕ) ਦੀ ਮੁਰਤਿ ਵੀ ਸਥਾਪਿਤ ਅਤੇ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ I
ਸਥਾਨ
ਇਹ ਮੰਦਰ ਭਾਰਤ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵਸੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਹਗੜ੍ਹ ਗੇਟ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ I ਇਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹੈ ਅਤੇ ਬੱਸ ਸਟੈਂਡ ਤੋਂ ਇਸਦੀ ਦੂਰੀ ਕੇਵਲ 1.5 ਕਿਮੀ (0.93 ਮੀਲ) ਦੀ ਹੈ I ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਬਾਕੀ ਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸੜਕ, ਰੇਲ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ I ਦਿੱਲੀ ਲਈ ਹਵਾਈ ਸੇਵਾ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਰਾਜਾ ਸੰਸੀ ਏਅਰਪੋਰਟ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ 12 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (7.5 ਮੀਲ) ਉਤਰ ਪਛੱਮ ਵੱਲ ਹੈ I ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਦਿਲੀ, ਕਲਕੱਤਾ ਅਤੇ ਮੁਮਬਈ ਲਈ ਸਿਧੇ ਰੂਟ ਦੀਆਂ ਟਰੇਨ ਉਪਲਬਧ ਹਨ I ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਇਵੇ ਨੰਬਰ 1 (ਭਾਰਤ) ਦਿਲੀ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ I
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਸਲੀ ਮੰਦਰ 16ਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ I ਇਸ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਸਾਲ 1921 ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਗੁਰੂ ਹਰਸਾਈ ਮੱਲ ਕਪੂਰ ਦੁਆਰਾ ਸਚਖੰਡ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਬਣਤਰ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ I ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਇਸ ਮੰਦਰ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਪੰਡਿਤ ਮਦਨ ਮੋਹਨ ਮਾਲਵੀਯਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ I
ਜਦੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਨਹੀਂ ਵੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਵੀ ਸ਼੍ਰੀ ਦੁਰਗਿਆਣਾ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਸਚਖੰਡ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਆਲੇਦੁਆਲੇ 200 ਮੀਟਰ (660 ਫੀਟ) ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਤੰਬਾਕੂ, ਸ਼ਰਾਬ ਅਤੇ ਮੀਟ ਬੇਚਣ ਦੀ ਪਬੰਦੀ ਸੀ I
ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ
ਇਹ ਮੰਦਰ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਝੀਲ ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਾਪ 160 ਮੀਟਰ (520 ਫੁੱਟ) x 130ਮੀਟਰ (430 ਫੁੱਟ) ਹੈ I ਇਸਦੇ ਗੁੰਬਦ ਅਤੇ ਛਤਰੀਆਂ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਥਾਪਿਤ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਸਵਰਣ ਮੰਦਰ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਜੁਲਦੇ ਹਨ I ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁੱਲ ਬਣਿਆ ਹੈ ਜੋਕਿ ਮੰਦਰ ਤੱਕ ਲੈਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ I ਮੰਦਰ ਦੇ ਗੁੰਬਦ ਸੁਨਹਿਰੀ ਹਨ I ਪੂਰੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਾਰਬਲ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ I ਗੁੰਬਦਾਂ ਨੂੰ ਰੰਗ ਬਿਰੰਗੀ ਰੋਸ਼ਨੀਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਕਾਸ਼ਮਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ Iਚਾਂਦੀ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਲਹਾਇਤੀ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕਾਰਨ, ਕਦੇ ਕਦੇ ਇਸ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਸੀਲਵਰ ਟੈਂਪਲ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ I ਇਥੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭੰਡਾਰ ਹੈ I ਇਸ ਮੰਦਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸਹਾਇਕ ਮੰਦਰ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੀਤਾ ਮਾਤਾ ਦਾ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਰਾ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦਾ ਮੰਦਰ I
ਮੁਰੰਮਤ
ਇਹ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਅਹਾਤੇ ਸਾਲ 2013 ਤੋਂ ਸੁੰਦਰੀਕਰਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਤਹਿਤ ਹਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਾਲ 2015 ਤੱਕ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ I ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੰਦਰ ਦੀ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰਲੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਧ ਅਸਥਾਨ ਉਪਲੱਬਧ ਹੋ ਜਾਏਗਾ I
ਪੁਸਤਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ
ਐੱਨ.ਆਈ.ਟੀ. ਸ੍ਰੀਨਗਰ
ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੌਜੀ, ਸ੍ਰੀਨਗਰ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: National Institute of Technology, Srinagar) ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ੍ਰੀਨਗਰ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ 31 ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੌਜੀ (ਐਨ.ਆਈ.ਟੀ.) ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ (ਐਮ.ਐਚ.ਆਰ.ਡੀ.) ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਧੀਨ ਹੈ। ਇਹ 1960 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਦੂਜੀ ਪੰਜ ਸਾਲਾ ਯੋਜਨਾ (1956–61) ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕਈ ਖੇਤਰੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟਸ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਐਕਟ, 2007 ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਇਸਨੂੰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਮਪੋਰਟੈਂਸ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਸੰਸਥਾ ਇਸ ਦੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਜੁਆਇੰਟ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਪ੍ਰੀਖਿਆ (ਮੇਨਸ) ਦੁਆਰਾ ਦਾਖਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 12 ਅਕਾਦਮਿਕ ਵਿਭਾਗ ਹਨ ਜੋ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਅਪਲਾਈਡ ਸਾਇੰਸਜ਼, ਮਨੁੱਖਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1960 ਵਿੱਚ ਖੇਤਰੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ, ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਪੰਜ ਸਾਲਾ ਯੋਜਨਾ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਪਹਿਲੇ ਅੱਠ ਖੇਤਰੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਇਹ ਸੰਸਥਾ 1965 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮੌਜੂਦਾ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਈ। ਖੇਤਰੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ, ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਜੁਲਾਈ, 2003 ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਬਣਨ ਲਈ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸੇ ਸਾਲ, ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਗ੍ਰਾਂਟਸ ਕਮਿਸ਼ਨ, ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਟੈਕਨੀਕਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ ਡੀਮਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 15 ਅਗਸਤ 2007 ਨੂੰ, ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੁਆਰਾ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਐਨਆਈਟੀ ਬਿੱਲ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਬਣ ਗਿਆ।
ਟਿਕਾਣਾ
ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਰਤਬਲ ਅਸਥਾਨ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਡੱਲ ਝੀਲ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕੰਢੇ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸੰਸਥਾ,ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੋਂ 23 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ 13 ਕਿ.ਮੀ. ਦੂਰ ਹੈ।
ਦਾਖਲੇ
ਗੈਰ-ਵਸਨੀਕ ਭਾਰਤੀਆਂ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਪ੍ਰੀਖਿਆ (ਮੇਨ) (ਜੇਈਈ-ਮੇਨ) ਜਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਦਾਖਲੇ (ਦਾਸਾ) (ਐਸ.ਏ.ਟੀ.) ਦੁਆਰਾ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਕਰਨ ਲਈ ਦਾਖਲੇ। ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕੋਰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਐਪਟੀਟਿਊਡ ਟੈਸਟ ਇਨ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ (ਜੀ.ਈ.ਟੀ.) ਸਕੋਰਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਐਮ.ਟੈਕ ਕੋਰਸਾਂ ਲਈ ਐਮ.ਟੈਕ (ਸੀ.ਸੀ.ਐੱਮ.ਟੀ.) ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਐਮ.ਐੱਸ.ਸੀ. ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਦਾਖਲਾ ਟੈਸਟ. ਐਮ.ਐੱਸ.ਸੀ. ਕੋਰਸ।
ਵਿਦਿਅਕ
ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਕੈਮੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਸਿਵਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਮਕੈਨੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਮੈਟਲੋਰਜੀਕਲ ਅਤੇ ਮਟੀਰੀਅਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਅਤੇ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ, ਅਤੇ ਮਾਨਵਤਾ ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਦੇ ਚਾਰ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਕੈਂਪਸ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੀਵਨ
ਐਨ.ਆਈ.ਟੀ. ਕੈਂਪਸ ਡਾਲ ਲੇਕ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਹੈ। ਕਸ਼ਮੀਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਹਜ਼ਰਤਬਲ ਅਸਥਾਨ ਤੁਰਨਯੋਗ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹਨ। ਐੱਨ.ਆਈ.ਟੀ. ਐਸ.ਆਰ.ਆਈ. ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਅਕਾਦਮਿਕ ਇਮਾਰਤਾਂ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਹੋਸਟਲ, ਫੈਕਲਟੀ, ਸਟਾਫ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ 100% ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਹਨ। ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ, ਸਟਾਫ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰੀ ਦੇਖਭਾਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕੇਂਦਰੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਸਵੈਚਾਲਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਸੱਤ ਦਿਨ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, 12 ਵਿਭਾਗਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ 3500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿੱਚ 75,000 ਕਿਤਾਬਾਂ ਹਨ।
ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਕੈਂਪਸ-ਵਾਈਡ ਫਾਈਬਰ ਆਪਟੀਕਲ ਅਤੇ ਵਾਈ-ਫਾਈ ਨੈਟਵਰਕ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਵਿਭਾਗਾਂ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਕੁਆਰਟਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਹੋਸਟਲਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਲੈਬ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਲੈਬ ਹਨ। ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਹਾਈ ਸਪੀਡ ਨੈਸ਼ਨਲ ਗਿਆਨ ਨੈਟਵਰਕ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਹੈ।
ਇੰਸਟੀਚਿਟ ਮਰਦ ਅਤੇ ਔਰਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਵੱਖਰੀ ਮੈੱਸ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ ਵਾਲੇ ਵੱਖਰੇ ਹੋਸਟਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਾਧੂ ਆਰਜ਼ੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਗੈਸਟ ਹਾਊਸ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।
ਤਕਨੀਕੀ ਤਿਉਹਾਰ
ਟੈਕਵਗੰਜਾ ਐਨਆਈਟੀ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਤਕਨੀਕੀ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਆਖਰੀ ਵਾਰ 2018 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਮੁਦਰਾ ਨਿਸ਼ਾਨ
ਮੁਦਰਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਜਾਂ ਮੁਦਰਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਕਿਸੇ ਮੁਦਰਾ ਦੇ ਨਾਂ ਵਾਸਤੇ ਇੱਕ ਲਿਖਤੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਧਨ ਜਾਂ ਪੈਸੇ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦੱਸਣ ਵੇਲੇ ਛੋਟੇ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਨ ਮੁਦਰਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਖਰ ਜਾਂ ਚਿੰਨ੍ਹ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਛੋਟੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੰਢਾਂ ਜਾਂ ਜੁੜਵੇਂ ਅੱਖਰ ਜਾਂ ਲੇਟਵੀਆਂ ਅਤੇ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਰੇਖਾਵਾਂ ਜੋੜ ਦਿੱਤੀਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਧਿਕਾਰਕ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਮੁਦਰਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ISO 4217 ਕੋਡ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਬਾਕੀ ਥਾਂਵੇਂ ਅਜੇ ਵੀ ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਨ ਆਮ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹਨ। ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਕੋਲ ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਭਾਵੇਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁਦਰਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਯੂਰੋ ਅਪਣਾਏ ਜਾਣ ਕਰ ਕੇ ਬੇਕਾਰ ਹੋ ਗਏ ਪਰ ਹੁਣ ਨਵਾਂ ਅਤੇ ਨਿਵੇਕਲਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣਾਉਣਾ, ਜਿਹਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਨਵਾਂ ਯੂਨੀਕੋਡ ਅਤੇ ਕੀਬੋਰਡ ਫਰਮਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਲਈ ਉੱਚੀ ਹੈਸੀਅਤ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਯੂਰਪੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਯੂਰੋ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਿਹਰਾ ਯੂਰੋ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਸ਼ਨਾਖ਼ਤ ਦੇ ਸਿਰ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਹੈ। 2009 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀ ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਸਾਂਝਾ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ₨ ਦੀ ਥਾਂ ਕਿਸੇ ਵੱਖ ਮੁਦਰਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਪਬਲਿਕ ਮੁਕਾਲਬਾ ਕਰਵਾਇਆ। ਆਖ਼ਰ ਵਿੱਚ 15 ਜੁਲਾਈ 2010 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਦਰਾ ਰੁਪਏ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ₹ ਤੈਅ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਤੀਨੀ ਅੱਖਰ 'R' (ਆਰ) ਅਤੇ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਅੱਖਰ "र" (ਰ) ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ।
ਟਿੱਪਣੀਆਂ
ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ 118 ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਹਨ। ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 48 ਹੀ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹਨ।
ਨਿਵੇਦਿਤਾ ਮੇਨਨ
ਨਿਵੇਦਿਤਾ ਮੇਨਨ ਇੱਕ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਲੇਖਿਕਾ ਅਤੇ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਧਿਆਪਕ ਹੈ।  ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ 'ਲੇਡੀ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਕਾਲਜ' ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ। ਉਹ ਪਰਮਾਣੂ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਸਮੇਤ ਕਈ ਸਿਆਸੀ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਥਿਤੀਆਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉਹ ਰੀਕਵਰਿੰਗ ਸਬਵਹਰਸ਼ਨ: ਫੇਮਿਨਿਸਟ ਬਿਔਂਦਡ ਦ ਲਾ (2004) ਦੀ ਲੇਖਕ ; ਅਤੇ ਜੇਂਡਰ ਐਂਡ ਪਾਲਿਟਿਕਸ ਇਨ ਇੰਡੀਆ (1999) ਸੇਕਸ਼ਿਉਆਲਿਟੀਜ (ਵਿਮੈਨ ਅਨਲਿਮਿਟੇਡ, 2008) ਦੀ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਕਿਤਾਬ ਸੀਇੰਗ ਲਾਇਕ ਏ ਫੇਮਿਨਿਸਟ (2012) ਦਾ ਖੂਬ ਸਵਾਗਤ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਦ ਇਕਾਨਾਮਿਕ ਐਂਡ ਪੋਲਿਟਿਕਲ ਵੀਕਲੀ, ਕਾਫਿਲਾ.org ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਮਾਨ ਮੁੱਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਲੇਖ ਲਿਖਦੀ ਹੈ।
ਵਿਦਵਾਨੀ ਕਰੀਅਰ
ਮੈਨਨ ਇੱਕ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਵਿਦਵਾਨ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ 2009 ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (JNU) ਦੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਹੈ। ਜੇਐਨਯੂ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ 15 ਸਾਲ ਤੱਕ ਲੇਡੀ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸੱਤ ਸਾਲ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਰਹੀ। ਮੈਨਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਜਿਸ ਦਾ ਉਸ ਨੇ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਸ਼ਵ ਨਾਰੀਵਾਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲਿੰਗਕਤਾ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਿਹਤਰ ਚੇਤਨਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਬੈਟੀ ਫ੍ਰੀਡਨਨ, ਜਰਮੇਨ ਗ੍ਰੀਰ ਅਤੇ ਗਲੋਰੀਆ ਸਟੀਨੇਮ ਵਰਗੇ ਗਲੋਬਲ ਨਾਰੀਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ।
ਮੈਨਨ ਨੇ ਨਾਰੀਵਾਦ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਬਾਰੇ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਜਾਂ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2004 ਵਾਲੀਅਮ ਰਿਕਵਰਿੰਗ ਸਬਵਰਸ਼ਨ: ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਬਾਇਓਂਡ ਦ ਲਾਅ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਉਹ ਇਕਨਾਮਿਕ ਐਂਡ ਪੋਲੀਟਿਕਲ ਵੀਕਲੀ ਜਰਨਲ, ਔਨਲਾਈਨ ਨਿਊਜ਼ ਬਲੌਗ kafila.org, ਅਤੇ ਕਈ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦਾ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਵੀ ਲਿਖਦੀ ਹੈ।
ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ
ਸੀਇੰਗ ਲਾਈਕ ਏ ਫੈਮਿਨਿਸਟ, 2012 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ, ਨੇ ਅਨੁਕੂਲ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। 2012 ਦੇ ਦਿੱਲੀ ਸਮੂਹਿਕ ਬਲਾਤਕਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਏ ਹੰਗਾਮੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਵੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ। ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਜੇਮਸ ਸੀ. ਸਕਾਟ ਦੁਆਰਾ ਸੀਇੰਗ ਲਾਈਕ ਏ ਸਟੇਟ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਹੈ। ਦ ਹਿੰਦੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਤਾਬ "[ਵਿਤਰਿਤ] ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਨੀਤੀ, ਅਤੇ "ਲਿੰਗ" ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਂਝੇ ਵਿਚਾਰ - ਇੱਥੇ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਅਤੇ 'ਲਿੰਗ' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 'ਸੈਕਸ' ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਰਥਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। "ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਨੋਰੰਜਕ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ, [ਕਿਤਾਬ] ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਨਿਵੇਦਿਤਾ ਮੈਨਨ ਨੇ ਸਮਕਾਲੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਘਣਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਛੋਟੇ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਜੋ ਛੇ ਅਧਿਆਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।"   ਦਿ ਗਾਰਡੀਅਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮੀਖਿਆ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ "ਮੈਨਨ ਕੁਝ ਡੂੰਘੀਆਂ ਮਿੱਥਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੰਟਰਸੈਕਸ਼ਨਲ ਸਟ੍ਰੈਂਡਾਂ ਦਾ ਉਸਦਾ ਕੁਸ਼ਲ ਇਕੱਠ ਇਸ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਹਵਾਦਾਰ ਪਰ ਤਿੱਖਾ ਪੜ੍ਹਿਆ ਗਿਆ।"
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਮੈਨਨ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਲਈ 'ਨਿਵੀ' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਉੱਚ-ਜਾਤੀ ਮੱਧ-ਵਰਗੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਸਮੇਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੈਨਨ ਦੀ ਭੈਣ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਕਾਰਕੁਨ, ਸਟੈਂਡ-ਅੱਪ ਕਾਮੇਡੀਅਨ, ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਲਿੰਗਕਤਾ ਸਲਾਹਕਾਰ ਪ੍ਰਮਦਾ ਮੈਨਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਐਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਲਈ ਸਰੋਤ ਬਣਾਉਣ (CREA) ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਰਾ ਦਿਲੀਪ ਮੈਨਨ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਟਵਾਟਰਸੈਂਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਹੈ। Their brother is Dilip Menon, who is a historian at the University of Witwatersrand, South Africa.
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਿਤ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿਹਾੜਾ 2016 ਐਡੀਟਾਥਨ
1500 ਮੀਟਰ ਦੌੜ
1500 ਮੀਟਰ ਦੌੜ ਦਰਮਿਆਨੀ ਦੂਰੀ ਦੀ ਦੌੜ ਹੈ।
ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ
ਅੰਤਰ-ਰਾਸਟਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ 1500 ਮੀਟਰ ਦੌੜ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਉਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ,ਸੰਸਾਰ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਤਾ, ਸੰਸਾਰ ਇੰਡੋਰ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਤਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਥਲੈਟਿਕਸ
ਆਉਸ਼ਵਿਤਸ ਤਸੀਹਾ ਕੈਂਪ
ਆਉਸ਼ਵਿਤਸ ਤਸੀਹਾ ਕੈਂਪ ਜਾਂ ਆਉਸ਼ਵਿਤਸ ਨਾਜ਼ੀ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਕੈਂਪ (ਜਰਮਨ: Konzentrationslager Auschwitz [kʰɔnʦɛntʁaˈʦi̯oːnsˌlaːɡɐ ˈʔaʊ̯ʃvɪt͡s]) 1940 ਤੋਂ 45 ਦੇ ਵਿੱਚ ਪੋਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਆਉਸ਼ਵਿਤਸ ਬਿਰਕੇਨਾਉ ਤਸੀਹਾ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ 11 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈ ਲਈ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾਤਰ ਯਹੂਦੀ ਸਨ। 27 ਜਨਵਰੀ, 1945 ਨੂੰ ਸੋਵੀਅਤ ਰੂਸ ਦੀਆਂ ਫੋਜਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਇਆ। ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ 1996 ਤੋਂ 27 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਆਉਸ਼ਵਿਤਸ ਸਮਾਰਕ ਦਿਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਨਾਏ ਜਾਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੋਲੈਂਡ
ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਐਨਿਸਟਨ
ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਜੋਆਨਾ ਐਨਿਸਟਨ (11 ਫ਼ਰਵਰੀ, 1969 ਦਾ ਜਨਮ) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਫ਼ਿਲਮਕਾਰਾ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ ਟੀਵੀ ਲੜੀਵਾਰ ਫਰੈਂਡਜ਼ (1994-2004) ਵਿਚਲੇ ਰੋਲ ਕਰ ਕੇ ਸੰਸਾਰਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਹੋਈ। ਉਹ ਜਾਨ ਐਨਿਸਟਨ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਨੈਨਸੀ ਡੋ ਦੀ ਬੇਟੀ ਹੈ।
ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਤ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ
ਗੁਰਮਤ ਕਾਵਿ ਦੇ ਭੱਟ ਕਵੀ
ਭੂਮਿਕਾ
ਗੁਰਮਤ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ 36 ਮਹਾਪੁਰਖਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 6 ਗੁਰੂ ਸਹਿਬਾਨ 15 ਭਗਤ 11 ਭੱਟ ਅਤੇ 4 ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੇ ਨਜਦੀਕੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਭੱਟਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਸਤਿਗੁਰ ਸਹਿਬਾਨ ਦੀ ਅਥਾਹ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸਿਫਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਤਵ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਗਾਇਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਇਹ ਵਡਭਾਗੀ ਮਹਾਪੁਰਖ ਸਨ।ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਸਹਿਬਾਨ ਦੇ ਪਰਤੱਖ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਸੁਭਾਗ ਪਰਾਪਤ ਕਰਿਆ। ਭੱਟ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਕਈ ਅਰਥ ਹਨ ਕੋਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਿਉਤਪੱਤੀ ਵੱਖ ਵੱਖ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਸਤੂਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।ਗੁਰੂ ਗ੍ੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਬਾਣੀ ਦੇ ਸਿਰਜਨਹਾਰੇ ਭੱਟ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ।ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਪੇਸ਼ਾ ਹੀ ਸਿਫਤ ਕਰਨਾ ਸੀ।ਇਹ ਰਾਜੇ ਮਹਾਰਾਜਿਆ ਦੀ ਝੂਠੀ ਸਿਫਤ ਕਰਨ ਦੇ ਆਦੀ ਸਨ ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਸਤਿ ਸਰੂਪ ਗੁਰੂ ਸਹਿਬਾਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਅੰਦਰੋ ਕਾਵਿਧਾਰਾ ਸਹਿਜ ਸੁਭਅ ਫੁੱਟ ਪਈ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਰਧਾ ਪਾਤਰ ਇਸ਼ਟ ਗੁਰੂ ਸਹਿਬਾਨ ਦੀ ਦਿਲੋ ਸਿਫਤ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ ਅਮਰ ਪਦਵੀ ਪਾਈ।
ਭੱਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਿੰਨੀ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ ਇਸ ਬਾਰੇ ਬੜਾ ਵਿਵਾਦ ਹੈ।ਵਿਦਵਾਨ 17 ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਪਰ ਆਧੂਨਿਕ ਖੋਜੀ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ 11 ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਤੇ ਗਿਣਤੀ 17 ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਪਰ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਦਵਾਨ ਆਦਿ ਗ੍ੰਥ ਦੇ ਅੰਕ ਪ੍ਬੰਧ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 11 ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਹੀ ਅਤੇ ਸਵੀਕਾਰੀ ਜਾਦੀ ਹੈ।
ਪਿਛੋਕੜ
ਭੱਟ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੌਸਿਸ਼ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਡੇ ਵਸੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਰਸਵਤੀ ਬਰਾਹਮਣ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਹ ਕੁੱਲ ਪਰੰਪਰਾ ਤੋ ਰਾਜਿਆ ਅਥਵਾ ਕੁਲੀਨ ਪੁਰਸ਼ਾ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਖਾਨਦਾਨ ਦੀਆ ਇਤਿਹਾਿਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭੱਟਾ ਛਰੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖ ਕੇ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਦੇ ਸਨ।ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖਾਨਦਾਨ ਜੀਦ ਅਤੇ ਪਹੇਵੇ ਦੇ ਵਿਚਲੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।ਕੁੱਝ ਖਾਨਦਾਨ ਇੱਥੋ ਉੱਠ ਕੇ ਯਮਨਾ ਪਾਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਦੇਸ਼ ਸੇ ਪੱਛਮੀ ਸੀਮਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਵਸੇ ਭੱਟ ਵਹੀਆਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਬੰਸਾਵਲੀ ਭਗੀਰਥ ਨਾ ਦੇ ਭੱਟ ਤੋ ਸ਼ੁ੍ਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਇਸੇ ਭਗੀਰਥ ਦੀ 9ਵੀ ਪੀੜੀ ਵਿੱਚ ਰਈਆ ਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਭੱਟ ਸੀ ਜਿਸਦੇ 6 ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਭਿਖਾ, ਸੇਖਾ,ਤੋਖਾ,ਗੋਖਾ,ਚੋਖਾ,ਟੋਡਾ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋ ਭਿਖੇ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਸਨ ਮਥਰਾ,ਜਲਪ ਤੇ ਕੀਰਤ।ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਸਵੱਈਏ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ੰਥ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਹਨ ਭੱਟ ਕਵੀਆ ਵਿੱਚੋ ਬਲ,ਹਰਬੰਸ, ਕਲਸਹਾਰ ਅਤੇ ਗਯੰਦ (ਪਰਮਾਨੰਦ) ਭਿਖੇ ਦੇ ਭਤੀਜੇ ਸਨ।ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਪਿੰਡ ਘੁੰਮ ਕੇ ਆਤਮ ਆਨੰਦ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਅਨੇਕਾ ਸਥਾਨਾਂ ਸਾਧਾ ਸੰਤਾਂ ਪਾਸ ਜਾ ਕੇ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਜਗਿਆਸਾ ਸ਼ਾਂਤ ਨਾ ਹੋਈ।
ਰਹਿੳ ਸ।ਤ ਹਉ ਟੋਲਿ ਸਾਧ ਬਹੁਤੇਰੇ ਡਿਠੇ।।
ਸੰਧਨਿਆਸੀ ਤਪਸੀਅਤ ਮੁਖਹੁ ਏ ਪੰਡਿਤ ਮਿਠੇ।।
ਬਰਸੁ ਏਕੁ ਹਉ ਫਿਰਿੳ ਕਿਨੈ ਨਹੁ ਪਰਚੳ ਲਾਯਉ।। (ਪੰਨਾ ਨੰ: ੧੩੮੫)
ਥੱਕ ਹਾਰ ਕੇ ਇਹ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਉੱਥੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਜਗਿਆਸਾ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ।ਇਹ ਤਾਂ ਹੀ ਹੋ ਸਕਿਆ ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਸਤਕ ਉਤੇ ਭਾਗ ਰੇਖਾ ਦਾ ਉਦਭਵ ਹੋਇਆ।
ਜਬ ਲਉ ਨਹੀਂ ਭਾਗ ਲਿਲਾਰ ਉਦੈ ਤਬ ਲਉ ਭ੍ਮੰਤੇ ਫਿਰਤੇ ਬਹੁ ਪਾਯਉ।।
ਕਲ਼ਿ ਘੋਰ ਸਮੁਦ ਮੈ ਕਬਹੂ ਮਿਟੀ ਹੈ ਨਹੀਂ ਰੇ ਪਛੁਤਾਯੳ।।
ਤਤੁ ਬਿਚਾਰੂ ਯਹੇ ਮਥੁਰਾ ਜਗ ਤਾਰਨ ਕੳ ਅਵਤਾਰ ਬਨਾਯਉ।।
ਜਪਉ ਜਿਨ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਗੁਰੂ ਫਿਰਿ ਸ ਕਟ ਜੋਨਿ ਗਰਭ ਕਾ ਆਯਉ।। (ਪੰਨਾ ਨੰ: ੧੪0੮)
ਕਲ ਸਹਾਰ
ਭੱਟ ਕਲਸਹਾਰ ਜੀ ਨੇ ਪੰਜਾਂ ਗੁਰੂ ਸਹਿਬਾਨ ਦੀ ਉਸਤਤ ਵਿੱਚ ਸਵੱਈਏ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤੇ ਹਨ ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾ ਭੱਟ ਚੋਖਾ ਸੀ ਜੋ ਭੱਟ ਭੀਖਾ ਜੀ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਸਨ। ਭੱਟ ਗਯੰਦ ਵੀ ਆਪ ਦੇ ਭਰਾ ਸਨ।ਕਈ ਸਵਈਆ ਵਿੱਚ ਆਪ ਦਾ ਨਾ ਕਲਸਹਾਰ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਉਪਨਾਮ ਟੱਲ ਜਾਂ ਕਲ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।ਭੱਟ ਕਲਸਹਾਰ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਉਸਤਤ ਵਿੱਚ 10 ਗੁਰੂ ਅੰਗਰ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਉਸਤਤ ਵਿੱਚ 10 ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਉਸਤਤ ਵਿੱਚ 9 ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਉਸਤਤ ਵਿੱਚ 13 ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਉਸਤਤ ਵਿੱਚ 12 ਸਵਈਆਂ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਭੱਟ ਕਵੀਆ ਵਿੱਚੋ ਸਭ ਤੋ ਵੱਧ ਹਨ।
ਕਵਿ ਕਲ ਸੁਜਸੁ ਗਾਵਉ ਗੁਰ ਨਾਨਕ ਰਾਜੂ ਜੋਗੁ ਜਿਨਿ ਮਾਣਿੳ।।
ਜਲਪ
ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਨਾ ਜਲ ਵੀ ਹੈ।ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਭੱਟ ਭਿਖਾ ਜੀ ਸਨ ਆਪ ਭੱਟ ਮਥੁਰਾ ਜੀ ਭੱਟ ਕੀਰਤ ਜੀ ਦੇ ਭਰਾ ਸਨ।ਜਿਸ ਦੇ ਪੰਜ ਪਦ (ਸਵੈਏ) ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਬਾਰੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਭਿਖੇ ਨਾਲ ਗੋਇੰਦਵਾਲ, ਤੀਜੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਹਾਜਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਘਰ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰ ਸੀ।ਜਿਸ ਦੀ ਸੀਮਾ ਉਲੀਕਨਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ।
ਸਕਯਥੁ ਸੁ ਸਿਰ ਜਾਲਪੁ ਭਣੈ ਜੁ ਸਿਰ ਨਿਵੈ ਗੁਰ ਅਮਰ ਨਿਤ।।
ਤੈ ਲੋਭੂ ਕ੍ਧੂ ਤਿ੍ਸਨਾ ਤਜੀ ਸੁ ਮਤਿ ਜਲ ਜਾਣੀ ਜੁਗਤਿ।। (ਪੰਨਾ ੧੩੮੪)
ਨਲ
ਇਹ ਭੱਟ ਕਵੀ ਜਿਹਨਾ ਨੇ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਉਸਤਤ ਵਿੱਚ 16 ਛੰਦ ਲਿਖੇ ਸਨ। ਜੋ ਹੁਣ ਗੁਰੂ ਗ੍ੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਦੀ ਚਰਨ ਛੋਹ ਪਰਾਪਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜਿਗਿਆਸਾ ਦਾ ਉਧਾਰ ਹੋੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਦਾਂ ਵਿੱਚ 'ਦਾਸ' ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋ ਕੀਤੀ ਹੇ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਕਈ ਵਿਦਵਾਨਾ ਨੇ 'ਦਾਸ' ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਭੱਟ ਕਵੀ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਉਸਦੀ ਨਿਮਰਤਾ ਦਾ ਵਾਚਕ ਹੈ।ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਬੈਕੂੰਠ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਫੁੱਲ ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਬਲ
ਇੱਕ ਭੱਟ ਕਵੀ ਜਿਸ ਦੇ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਸੰਬੰਧੀ ਪੰਜ (5) ਸਵੈਯੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਤਿਗੁਰੂ ਦਾ ਗੌਰਵ ਦੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਪਰਮ-ਪਦ ਪਰਾਪਤ ਪੁਰਸ਼ ਹਨ ਆਪ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਅਗਿਆਨ ਦੀ ਤਪਸ ਮਿਟਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਭੂ ਦੀ ਪਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਬਲ ਭੱਟ ਬਲ ਜੀ ਭੱਟ ਭੀਖਾ ਜੀ ਦੇ ਭਰਾ ਭੱਟ ਸੇਖਾ ਜੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ।
ਕਰਮਿ ਕਰਿ ਤੂਅ ਦਰਸ ਪਰਸ ਪਾਰਸ ਸਰ ਬਲ ਭਟ ਜਸੁ ਗਾਇਯਉ।।
ਸੀ੍ ਗੁਰ ਰਾਮਦਾਸ ਜਯੋ ਜਗ ਮਹਿ ਤੈ ਹਰਿ ਪਰਮ ਪਦੁ ਪਾਇਯਉ।। (ਪੰਨਾ ਨੰ: ੧੪੦੫)
ਸਲ
ਭੱਟ ਸਲਹ ਜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾ ਭੱਟ ਸੇਖਾ ਜੀ ਸੀ ਜੋ ਭੱਟ ਭੀਖਾ ਜੀ ਦੇ ਭਰਾ ਸਨ। ਜਿਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਛੰਦ ਗੁਰੂ ਗ੍ੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸੰਕਲਿਤ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋ ਇੱਕ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਸੰਬੰਧੀ ਤੇ ਦੋ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਬਾਰੇ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ। ਸਲਯ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਤੀਜੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਖਸਿਅਤ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਬਦੀ ਦੇ ਦਲ ਨੂੰ ਸਮੂਲ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਚੌਥੇ ਗੁਰੂ ਸੰਬੰਧੀ ਦੋ ਛੰਦਾ ਵਿੱਚ ਅੰਕਿਤ ਹੈ ਕਿ ਆਪ ਨੇ ਬੁਰਾੲਾੀਆ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਕੇ ਰਾਜਯੋਗ ਦਾ ਤਾਜ ਸਿਰ ਤੇ ਸਜਾਇਆ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਵਿਚਲੀ ਬ੍ਹਮ ਜੋਤਿ ਆਦਿ ਜੁਗਾਦਿ ਤੋ ਪੂਜਾ ਦਾ ਕੇਦਰ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਗੁਰ ਲਮਰਦਾਸ ਸਦੁ ਸਲ ਭਣਿ ਤੈ ਦਲੁ ਜਿਤਉ ਇਵ ਜੁਧੁ ਕਰਿ।।
ਭਲ
ਭੱਟ ਭਲ ਜੀ ਭੱਟ ਸਲ ਜੀ ਦੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਭੱਟ ਭੀਖਾ ਜੀ ਦੇ ਭਤੀਜੇ ਸਨ। ਜਿਸ ਨੇ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਉਸਤਤਿ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਵੈਯਾ ਰਚਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਸਵੈਯੇ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਵਡਿਆਈ ਨੂੰ ਅਕਥਨੀਅਤਾ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਰੁਦ ਧਿਆਨ ਗਿਆਨ ਸਤਿਗੁਰ ਕੇ ਕਥਿ ਜਨ ਭਲ ਉਨਹੁ ਜੁੋ ਗਾਵੈ।।
ਭਲੇ ਅਮਰਦਾਸ ਗੁਣ ਤੇਰੀ ਉਪਮਾ ਤੋਹਿ ਬਨਿ ਆਵੈ।। (ਪੰਨਾ: ੧੩੮੬)
ਪਰਮਾਨੰਦ
ਭੱਟ ਭਿਖਾ ਜੀ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਭੱਟ ਚੋਖਾ ਜੀ ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਨ। ਭੱਟ ਬਲ ਜੀ,ਭੱਟ ਹਰਬੰਸ ਤੇ ਭੱਟ ਕਲਸ ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਭਰਾ ਸਨ। ਜਿਸ ਨੇ ਗੁਰੁ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਉਸਤਤਿ ਵਿੱਚ 13 ਛੰਦ ਲਿਖੇ ਜੋ ਗੁਰੂ ਗ੍ੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹਨ। ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾ ਨੇ ਇਸਦਾ ਨਾਂ 'ਗਯੰਦ' ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਕਵੀ ਦਾ ਨਾ ਨਹੀਂ ਪਰਮਾਨੰਦ ਜੋ 3 ਥਾਂ ਆਇਆ ਹੈ ਸੋ ਅਸਲ ਨਾਮ ਇਹੋ ਪ੍ਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨਾਮੁ ਸਾਰੁ ਹੀਏ ਧਾਰੁ ਤਜੁ ਬਿਕਾਰ ਮਨ
ਗਯ ਦ ਸਤਿਗੁਰੂ ਸਤਿਗੁਰੂ ਸਤਿਗੁਰੂ ਗੁਬਿੰਦ ਜੀਉ।। (ਪੰਨਾ: ੧੪੦੩)
ਹਰਿਬੰਸ
ਭੱਟ ਹਰਬੰਸ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕਰਦਿਆ ਦੋ ਸਵਈਏ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜੋ ਗੁਰੂ ਗ੍ੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਿੱਲਖਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਸਹਿਬਾਨ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦਾ ਵਰਨਣ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭੱਟ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੋਤ ਮਰਨ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪ੍ਵਾਹ ਵਾਂਗ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਹੈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਮਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹਰਿਬੰਸ ਜਗਤਿ ਜਸੁ ਸੰਚਰਉ ਸੁ ਕਵਣੁ ਕਹੈ ਸੀ੍ ਗੁਰੁ ਮੁਯਉ।। (ਪੰਨਾ: ੧੪੦੫)
ਕੀਰਤ
ਭੱਟ ਕੀਰਤ ਜੀ ਭੱਟ ਭਿਖਾ ਜੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਜਿਸ ਦੇ ਲਿਖੇ 8 ਛੰਦ ਗੁਰੂ ਗ੍ੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸੰਕਲਿਤ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋ ਚਾਰ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਉਸਤਤਿ ਵਿੱਚ ਤੇ ਚਾਰ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਸਿਫਤ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਭੱਟ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਜੋਤਿ ਪਰਮ-ਜੋਤਿ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਸ਼ਬਦ ਦੀਪਕ ਰਾਹੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਨੂਰੋ ਨੂਰ ਕਰ ਦਿਤਾ ਹੈ।ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਤਵ ਦੀ ਉਪਮਾ ਕਰਦਾ ਹਇਆ ਕੀਰਤ ਭੱਟ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੋਤਿ ਦਾ ਚੰਦਨ ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋ ਸੁਗੰਧੀ ਵੰਡਦਾ ਆਇਆ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਇਸ ਮਾਰਗ ਦੀ ਸੋਝੀ ਗੁਰੂ ਸੰਗਤ ਤੋ ਪਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਇਕੁ ਉਤਮ ਪੰਥੁ ਸੁਨਿਉ ਗੁਰ ਸੰਗਤਿ ਤਿਹ ਸੰਗਤਿ ਤਿਹ ਮਿਲੰਤ ਜਮ ਤ੍ਾਸ ਮਿਟਾਈ।।
ਇਕ ਅਰਦਾਸਿ ਭਾਟ ਕੀਰਤਿ ਕੀ ਗੁਰ ਰਾਮਦਾਸ ਰਾਖਹੁ ਸਰਣਾਈ।। (ਪੰਨਾ: ੧੪੦੩)
ਭਿਖਾ
ਭੱਟ ਭੀਖਾ ਜੀ ਭੱਟ ਰਈਆ ਜੀ ਦੇ ਸਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਭੱਟ ਕੀਰਤ, ਭੱਟ ਮਥੁਰਾ,ਭੱਟ ਜਾਲਪ ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਸਪੁੱਤਰ ਸਨ।ਜਿਸ ਨੇ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਸਿਫਤ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਵਈਏ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਜੋ ਗੁਰੂ ਗ੍ੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਪੰਨਾ ਨੰ 1395-96 ਉਪਰ ਦਰਜ ਹਨ ਭੱਟ ਵਹੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਰਈਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਕਵੀ ਸਿੱਧ ਹੋਏ ਸਨ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਦਾ ਨਿਵਾਸੀ ਸੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦਾ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਸਿੱਖ ਸੀ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀਆ ਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਜਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਛੋਡਿ ਦੂਜੈ ਲਗੇ ਤਿਨ੍ ਕੇ ਗੁਣ ਹਉ ਕਿਆ ਕਹਉ।।
ਟ੍ਰੀਸਾ ਜੌਲੀ
ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ
thumb| ਬਰਮਿੰਘਮ ਵਿੱਚ 2022 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਡਬਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਛੇ ਤਮਗਾ ਜੇਤੂ। ਖੱਬੇ ਤੋਂ ਸੱਜੇ: ਕਲੋਏ ਬਰਚ ਅਤੇ ਲੌਰੇਨ ਸਮਿਥ (ਇੰਗਲੈਂਡ), ਪਰਲੀ ਟੈਨ ਅਤੇ ਥੀਨਾ ਮੁਰਲੀਧਰਨ (ਮਲੇਸ਼ੀਆ), ਟ੍ਰੀਸਾ ਜੌਲੀ ਅਤੇ ਗਾਇਤਰੀ ਗੋਪੀਚੰਦ (ਭਾਰਤ)। ਮਹਿਲਾ ਡਬਲਜ਼
ਗੁਰਮਤ ਕਾਵਿ ਦੇ ਭੱਟ ਕਵੀ
ਮਥਰਾ
ਧਰਨਿ ਗਗਨ ਨਵ ਮਹਿ ਜੋਤਿ ਸ੍ਰੂਪੀ ਰਹਿੳ ਭਰਿ।।
ਟ੍ਰੀਸਾ ਜੌਲੀ
BWF ਵਰਲਡ ਟੂਰ (1 ਖਿਤਾਬ, 2 ਉਪ ਜੇਤੂ)
BWF ਵਰਲਡ ਟੂਰ, ਜਿਸਦਾ ਐਲਾਨ 19 ਮਾਰਚ 2017 ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 2018 ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਵਰਲਡ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ (BWF) ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਕੁਲੀਨ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਹੈ। BWF ਵਰਲਡ ਟੂਰ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਟੂਰ ਫਾਈਨਲ, ਸੁਪਰ ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ 1000, ਸੁਪਰ 750, ਸੁਪਰ 500, ਸੁਪਰ 300 (HSBC ਵਰਲਡ ਟੂਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ), ਅਤੇ BWF ਟੂਰ ਸੁਪਰ 100
ਗੁਰਮਤ ਕਾਵਿ ਦੇ ਭੱਟ ਕਵੀ
ਮਥਰਾ
ਭਨਿ ਮਥੁਰਾ ਕਛੁ ਭੇਦੁ ਨਹੀਂ ਗੁਰੂ ਅਰਜੁਨੁ ਪਰਤਖ੍ ਹਰਿ।। (ਪੰਨਾ ਨੰ: ੧੪0੮)
ਟ੍ਰੀਸਾ ਜੌਲੀ
BWF ਵਰਲਡ ਟੂਰ (1 ਖਿਤਾਬ, 2 ਉਪ ਜੇਤੂ)
ਮਹਿਲਾ ਡਬਲਜ਼
ਗੁਰਮਤ ਕਾਵਿ ਦੇ ਭੱਟ ਕਵੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿ
ਟ੍ਰੀਸਾ ਜੌਲੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 2003 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਦੱਖਣ ਏਸ਼ੀਆਈ ਪੱਥਰ ਜੁੱਗ
ਦੱਖਣ ਏਸ਼ੀਆਈ ਪੱਥਰ ਜੁੱਗ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: South Asian Stone Age) ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪੱਥਰ ਜੁੱਗ (Paleolithic), ਮਧਕਾਲੀ ਪੱਥਰ ਜੁੱਗ (Mesolithic) ਅਤੇ ਨਵ-ਪੱਥਰ ਜੁੱਗ (Neolithic) ਦੇ ਜੁੱਗ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਦੱਖਣ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਰੀਰ ਰਚਨਾ ਤੋਂ ਆਧੁਨਿਕ ਹੋਮੋ ਸੇਪੀਅਨਸ ਦੇ ਸਬੂਤ ਸ਼ਿਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਬਾਤਾਤੋਤਾਲੇਨਾ ਅਤੇ ਬੇਲੀਲੇਨਾ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਿਲੇ ਹਨ।
ਸਤਰੰਗੀ ਸਸੁਰਾਲ
ਸਤਰੰਗੀ ਸਸੁਰਾਲ ਇੱਕ ਜੀ ਟੀਵੀ ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਡਰਾਮਾ ਹੈ। ਇਹ ਡਰਾਮਾ ਸ਼ੋਅ ਸੋਮਵਾਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਰਤਿ 8 ਵਜੇ ਆਉਦਾ ਹੈ। '''
ਕਹਾਣੀ
ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਅਰੂਸ਼ੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਸੱਸਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਵਿਹਾਨ ਜਦੋਂ ਅਰੂਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨਾਲ ਪਯਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪੇਂਦਾ ਹੈ।
ਅਵੇਸਤਨ ਭਾਸ਼ਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਰਾਤਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਜੋਗਨ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1950 ਦਾ ਦਹਾਕਾ
ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ
ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ (ਜਾਂ ਵੈਦਿਕ ਯੁੱਗ), ਇਤਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੌਰ ਸੀ ਜਿਸਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹਿੰਦੂ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਲ ਦਾ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਾਈ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਵੇਦ ਰਿਗਵੇਦ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਮੋਟੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ 1700 ਈਪੂ ਅਤੇ 1100 ਈਪੂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਕਾਲ ਨੂੰ ਮੁੱਢਲਾ ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਦਾ ਅੰਤ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਲਗਪਗ 500 ਈਪੂ ਅਤੇ 150 ਈਪੂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ਕਾਲ
ਵੈਦਿਕ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਆਰੀਆ ਸਪਤ ਸਿੰਧੂ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸੀ। ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਉਸ ਵਕਤ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਹਿਸਿਆਂ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਰਿਗਵੇਦ ਵਿੱਚ 40 ਨਹਿਰਾਂ, ਹਿਮਾਲਿਆ (ਹਿਮਵਤ) ਤਿਰਕੂਤਾ ਪਹਾੜ, ਮੋਜੋਤ (ਹਿੰਦੂ ਕਸ਼ ਪਹਾੜ) ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ, ਗੰਗਾ ਦਰਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਮਨਾ ਦਾ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਵਿੰਧੀਆ ਪਰਬਤਮਾਲਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਰਾਵੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ 'ਦਾਸ਼ਰਾਜਨ ਜੰਗ' (ਸਦਾਸ ਅਤੇ ਦਵੋਦਾਸ) ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਰਿਗਵੇਦ ਦੇ ਕਾਲ ਨਿਰਧਾਰਣ ਵਿੱਚ ਵਿਦਵਾਨ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਕਸ ਮੂਲਰ ਨੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਕਾਲ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਬੋਧੀ ਧਰਮ (550 ਈਪੂ) ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਚਲਦੇ ਹੋਏ ਵੈਦਿਕ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਤਿੰਨ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਮਨਮਾਨੇ ਢੰਗ ਵਲੋਂ 200-200 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਿਗਵੇਦ ਦੇ ਰਚਨਾ ਕਾਲ ਨੂੰ 1200 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੇ ਕਰੀਬ ਮੰਨ ਲਿਆ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁਢਲੇ ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਦਾ ਸਮਾਂ 2000 ਸਾਲ ਈਪੂ ਹੈ। ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੋ ਕਿ 1900 ਈਪੂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤੀ-ਆਰਯ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰੀ-ਪਛਿਮੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਸ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੇ ਨਾਲ- ਨਾਲ ਆਰਯ ਲੋਕ ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਲੋਹਾ ਲੈਕੇ ਆਏ ਜਿਸਤੋਂ ਕਿ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਲੋਕ ਅੰਜਾਨ ਸਨ। ਆਰਯ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਰਿਗਵੇਦ ਸਮਹਿਤਾ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੀ 1500-1200 ਈਪੂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਆਰਯ ਲੋਕ ਆਪਨੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਰਸਮੋਂ ਰਿਵਾਜ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਆਏ। ਆਰਯ ਲੋਕ ਕਬੀਲੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਜਦਕਿ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਤਿਨ ਮੰਜਲੀ ਮਕਾਨ ਵੀ ਮਿਲੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਥਾਮਸ ਸੇਲਿੰਗ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1921 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸਹਾਯਾਥ੍ਰਿਕਾ
ਸੰਸਥਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਜਿਨਸੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਤੋਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਕਾਉਂਸਲਿੰਗ, ਕਮਿਉਨਟੀ-ਆਯੋਜਨ ਅਤੇ ਬਚਾਅ' ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪਰਵਾਸੀ ਮਲਿਯਾਲੀ ਦੀਪਾ ਵਾਸੂਦੇਵਨ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸੰਸਥਾ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਜਨਤਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ-ਨਿਰਮਾਣ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਮੁਨੀਬਾ ਅਲੀ
ਮੁਨੀਬਾ ਅਲੀ (ਜਨਮ 8 ਅਗਸਤ 1997) ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ ਖੇਡਦੀ ਹੈ। ਉਹ 2016 ਦੇ ਆਈਸੀਸੀ ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਟਵੰਟੀ20 ਦਾ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਟਵੰਟੀ ਟਵੰਟੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡ-ਜੀਵਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ ਸੀ।
ਸਹਾਯਾਥ੍ਰਿਕਾ
ਸਹਾਯਾਥ੍ਰਿਕਾ ਦਾ ਗਠਨ ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਹੀ ਲੈਸਬੀਅਨ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਦਰ ਕਾਰਨਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਹਾਯਾਥ੍ਰਿਕਾ 'ਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ 2001 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਇੱਕ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਸੰਸਥਾ, ਐਫ.ਆਈ.ਆਰ.ਐਮ. ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ 2002 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2008 ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾਥ੍ਰਿਕਾ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਰਜਿਸਟਰਡ ਸੰਸਥਾ ਬਣ ਗਈ।
ਮੁਨੀਬਾ ਅਲੀ
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1997 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ
ਸਹਾਯਾਥ੍ਰਿਕਾ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੈਸਬੀਅਨ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਸਟਾਕਹੋਮ
ਸਟਾਕਹੋਮ ) ਸਵੀਡਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸਕੈਂਡੀਨੇਵੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਇਲਾਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਵਿੱਚ 871,952 (2010), ਸ਼ਹਿਰੀ ਇਲਾਕਾ ਵਿੱਚ 1,372,565 (2010) ਅਤੇ ਮਹਾਂਨਗਰ ਦੇ 6519 ਵਰਗ ਕਿਮੀ ਵਿੱਚ 2,119,760 ਹੈ। 2010 ਦੇ ਵੇਲੇ ਸਟਾਕਹੋਮ ਦੇ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕਾ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਦਾ 22% ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਵੀਡਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਫੀਲਡ (ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ)
ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਫੀਲਡ ਇੱਕ ਭੌਤਿਕੀ ਮਾਤਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਪੇਸ ਅਤੇ ਵਕਤ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਬਿੰਦੂ ਵਾਸਤੇ ਇੱਕ ਮੁੱਲ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਕਿਸੇ ਮੌਸਮੀ ਨਕਸ਼ੇ ਉੱਤੇ, ਸਤਿਹੀ ਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹਵਾ ਗਤੀ ਕਿਸੇ ਨਕਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਹਰੇਕ ਬਿੰਦੂ ਪ੍ਰਤਿ ਇੱਕ ਵੈਕਟਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਕੇ ਦਰਸਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਵੈਕਟਰ ਓਸ ਬਿੰਦੂ ਉੱਤੇ ਹਵਾ ਦੀ ਗਤੀ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਪੀਡ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਉਦਾਹਰਨ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਫੀਲਡ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜ ਤੋਂ ‘ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਾਲਤ’ ਦੇ ਰੁਪ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੋਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਸ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਫੀਲਡ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਟੈਸਟ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਲ ਕਾਰਨ ਕਣ ਪ੍ਰਵੇਗਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਕਿਸੇ ਫੀਲਡ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਬਲਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਲਈ ਅਮਲੀ ਤੌਰ ਤੇ ਉਪਯੋਗਿਕ ਫੀਲਡ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਖੋਜਿਆ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਬਲਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਸੇ ਫੀਲਡ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਬਲਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੋਚਿਆ।
ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ ਦੇ ਮਾਡਰਨ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ, ਕਿਸੇ ਟੈਸਟ ਪਾਰਟੀਕਲ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤੇ ਬਗੈਰ ਹੀ, ਕੋਈ ਫੀਲਡ ਸਪੇਸ ਘੇਰਦੀ ਹੈ, ਐਨਰਜੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਇੱਕ ਕਲਾਸੀਕਲ "ਸ਼ੁੱਧ ਵੈਕੱਮ" ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਮੰਨਣ ਵੱਲ ਲਿਜਾਂਦਾ ਕਿ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫੀਲਡਾਂ ਕੋਈ ਭੌਤਿਕੀ ਇਕਾਈ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਫੀਲਡ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਮਾਡਰਨ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਉਦਾਹਰਨ ਬਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। "ਤੱਥ ਕਿ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫੀਲਡ ਮੋਮੈਂਟਮ ਅਤੇ ਐਨਰਜੀ ਰੱਖ ਸਕਦੀ ਹੈ ਇਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵਾਸਤਵਿਕ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ... ਕੋਈ ਕਣ ਇੱਕ ਫੀਲਡ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਫੀਲਡ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪਾਰਟੀਕਲ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਫੀਲਡ ਅਜਿਹੀਆਂ ਜਾਣੀਆਂ-ਪਛਾਣੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਐਨਰਜੀ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਮੋਮੈਂਟਮ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਣ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ। "
ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ, ਜਿਆਦਾਤਰ ਫੀਲਡਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ (ਸਟ੍ਰੈਂਥ) ਗੈਰ-ਪਛਾਣਯੋਗ ਹੁੰਦੀ ਹੋਈ ਬਿੰਦੂ ਤੱਕ ਦੀ ਦੂਰੀ ਨਾਲ ਮੁੱਕਦੀਆਂ ਪਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਜੁਲਦੀਆਂ ਕਲਾਸੀਕਲ ਫੀਲਡਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਜਿਵੇਂ ਗਰੈਵਿਟੀ ਦੀ ਨਿਊਟਨ ਦੀ ਥਿਊਰੀ ਵਿੱਚ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਫੀਲਡ ਜਾਂ ਕਲਾਸੀਕਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੇਟਿਜ਼ਮ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਸਟੈਟਿਕ ਫੀਲਡ, ਸੋਰਸ (ਸੋਮੇ) ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਦੇ ਵਰਗ ਦੇ ਉਲਟ ਅਨੁਪਾਤ (ਇਨਵਰਸਲੀ ਪਰੋਪੋਸ਼ਨਲ) ਹੁੰਦੀ ਹੈ (ਯਾਨਿ ਕਿ, ਇਹ ਗਾਓਸ ਦਾ ਨਿਯਮ ਅਪਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ)। ਇੱਕ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦੀ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਫੀਲਡ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੌਸਮਿਕ ਸਕੇਲ ਉੱਤੇ ਗੈਰ-ਪਛਾਣ-ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਿਸੇ ਫੀਲਡ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਕੇਲਰ ਫੀਲਡ, ਇੱਕ ਵੈਕਟਰ ਫੀਲਡ, ਇੱਕ ਸਪਿੱਨੌਰ ਫੀਲਡ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਟੈਂਸਰ ਫੀਲਡ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਮੁਤਾਬਿਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਭੌਤਿਕੀ ਮਾਤਰਾ ਕੋਈ ਸਕੇਲਰ, ਕੋਈ ਵੈਕਟਰ, ਕੋਈ ਸਪਿੱਨੌਰ ਜਾਂ ਕੋਈ ਟੈਂਸਰ ਹੈ। ਇੱਕ ਫੀਲਡ ਆਪਣੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ ਦੇ ਹਰੇਕ ਬਿੰਦੂ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਨਿਰਾਲਾ (ਯੂਨੀਕ) ਟੈਂਸਰਾਤਮਿਕ ਲੱਛਣ ਰੱਖਦੀ ਹੈ: ਯਾਨਿ ਕਿ, ਇੱਕ ਫੀਲਡ ਕਿਤੇ ਕੋਈ ਸਕੇਕਰ ਫੀਲਡ ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੈਕਟਰ ਫੀਲਡ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਨਿਊਟੋਨੀਅਨ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਫੀਲਡ ਇੱਕ ਵੈਕਟਰ ਫੀਲਡ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: ਇਸਦਾ ਮੁੱਲ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਬਿੰਦੂ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਤਿੰਨ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਪੈ਼ਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਓਸ ਪੋਆਇੰਟ ਉੱਤੇ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਫੀਲਡ ਵੈਕਟਰ ਦੇ ਕੰਪੋਨੈਂਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹਰੇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ (ਸਕੇਲਰ, ਵਿਵਰਣ, ਟੈਂਸਰ) ਅੰਦਰ, ਕੋਈ ਫੀਲਡ ਜਾਂ ਤਾਂ ਇੱਕ ਕਲਾਸੀਕਲ ਫੀਲਡ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਕੋਈ ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲੱਛਣਬੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਕੁਆਂਟਮ ਓਪਰੇਟਰਾਂ ਨਾਲ ਲੱਛਣਬੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ, ਇਸ ਥਿਊਰੀ ਵਿੱਚ, ਫੀਲਡ ਦੀ ਇੱਕ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਇੱਕ ਫੀਲਡ ਪਾਰਟੀਕਲ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਇੱਕ ਬੋਸੌਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਜ਼ਾਕ ਨਿਊਟਨ ਲਈ ਉਸਦਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਦਾ ਨਿਯਮ ਸਰਲ ਤੌਰ ਤੇ ਪੁੰਜ-ਯੁਕਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜੋੜੇ ਦਰਮਿਆਨ ਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਫੋਰਸ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ (ਸਮਝਿਆ) ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੋਲਰ ਸਿਸਟਮ ਅੰਦਰਲੇ ਪਲੇਨੈੱਟ (ਗ੍ਰਹਿ), ਤਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਹਰੇਕ ਜੋੜੇ ਦਰਮਿਆਨ ਫੋਰਸ ਨਾਲ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹਿਸਾਬਾਤਮਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਕਠਿਨਾਈ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਠਾਹਰਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਮਾਤਰਾ (ਕੁਆਂਟਿਟੀ) ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਫੋਰਸਾਂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖਣ ਵਾਸਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਫੀਲਡ ਮਾਤਰਾ ਨੇ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਬਿੰਦੂ ਉੱਤੇ ਕੁੱਲ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਫੋਰਸ ਦੱਸਿਆ ਜੋ ਓਸ ਬਿੰਦੂ ਉੱਤੇ ਯੂਨਿਟ ਪੁੰਜ ਵਾਲੀ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸਨੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਬਦਲਿਆ: ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਪਿਆ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਉੱਤੇ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਫੋਰਸਾਂ ਨੂੰ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ ਤੇ ਕੈਲਕੁਲੇਟ ਕਰਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਫੇਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਹੋ, ਜਾਂ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਫੀਲਡ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਫੇਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਦੇ ਹੋ।
ਕਿਸੇ ਫੀਲਡ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਧਾਰਨਾ ਦੀ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਸੱਚੀਮੁੱਚੀਂ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨਟਿਜ਼ਮ ਦੀ ਥਿਊਰੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ। ਪਹਿਲੀਆਂ ਸਟੇਜਾਂ ਅੰਦਰ, ਆਂਦ੍ਰੇ-ਮੈਰੀ ਅੰਪੀਅਰ ਅਤੇ ਚਾਰਲਸ-ਔਗਸਟਿਨ ਡਿ ਕੂਲੌਂਬ ਓਹਨਾਂ ਨਿਊਟਨ-ਸਟਾਈਲ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਨੇਜ ਕਰ ਸਕੇ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜਾਂ ਜਾਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਕਰੰਟਾਂ ਦੇ ਜੋੜਿਆਂ ਦਰਮਿਆਨ ਫੋਰਸਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਸੀ। ਫੇਰ ਵੀ, ਫੀਲਡ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇਹਨਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਅਤੇ ਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫੀਲਡਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲਿਖਣਾ (ਦਰਸਾਉਣਾ) ਜਿਆਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ; 1849 ਵਿੱਚ, ਮਾਈਕਲ ਫੈਰਾਡੇ ਫੀਲਡ ਸ਼ਬਦ ਘੜਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾਂ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਬਣਿਆ।
ਫੀਲਡ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਫਿਤਰਤ ਜੇਮਸ ਕਲ੍ਰਕ ਮੈਕਸਵੈੱਲ ਦੀ ਇਸ ਖੋਜ ਨਾਲ ਹੋਰ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਫੀਲਡਾਂ ਅੰਦਰ ਤਰੰਗਾਂ ਇੱਕ ਸੀਮਤ ਸਪੀਡ ਉੱਤੇ ਸੰਚਾਰਿਤ (ਲੰਘਦੀਆਂ) ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਚਾਰਜਾਂ ਅਤੇ ਕਰੰਟਾਂ ਉੱਤੇ ਫੋਰਸ ਹੋਰ ਜਿਆਦਾ ਦੇਰ ਸਿਰਫ ਹੋਰ ਚਾਰਜਾਂ ਅਤੇ ਕਰੰਟਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿਰਫ ਓਸੇ ਵਕਤ ਦੀਆਂ ਪੁਜੀਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਵਿਲੌਸਟੀਆਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਪਰ ਬੀਤੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁਜੀਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਵਿਲੌਸਟੀਆਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਮੈਕਸਵੈੱਲ ਨੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇੱਕ ਫੀਲਡ ਦੀ ਅਜੋਕੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ ਤੇ ਹੋਂਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਕੁਆਂਟਿਟੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸਗੋਂ, ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਿਆ ਕਿ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫੀਲਡ ਕਿਸੇ ਛੁਪੇ ਮਾਧਿਅਮ – ਚਮਕਦਾਰ ਏਈਥਰ ਦੀ ਤੋੜ ਮਰੋੜ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਸੀ- ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਰਬੜ ਦੀ ਝਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਟੈਂਸ਼ਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹੀ ਮਾਮਲਾ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਤਰੰਗਾਂ ਦੀ ਨਿਰੀਖਤ ਵੈਲੀਊ ਏਈਥਰ ਦੇ ਸੰਦ੍ਰਭ ਵਿੱਚ ਨਿਰੀਖਕ ਦੀ ਵਿਲੌਸਿਟੀ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਯਤਨਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅਜਿਹੇ ਕਿਸੇ ਅਸਰ ਦਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰਯੋਗਿਕ ਸਬੂਤ ਕਦੇ ਨਾ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ; ਜਿਸ ਪ੍ਰਸਥਤੀ ਨੂੰ 1905 ਵਿੱਚ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੁਆਰਾ ਸਪੈਸ਼ਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੀ ਥਿਊਰੀ ਦੇ ਆਗਮਨ ਦੁਆਰਾ ਹੱਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਥਿਊਰੀ ਨੇ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਨਿਰੀਖਕਾਂ ਦੇ ਓਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਨਿਰੀਖਕ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਬੰਧਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਰੇ ਨਿਰੀਖਕਾਂ ਵਾਸਤੇ ਮੈਕਸਵੈੱਲ ਦੀ ਥਿਊਰੀ ਅੰਦਰਲੀਆਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਤਰੰਗਾਂ ਦੀ ਵਿਲੌਸਿਟੀ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਬੈਕਗਰਾਊਂਡ ਮੀਡੀਅਮ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਸ ਵਿਕਾਸ ਨੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਵਾਸਤੇ ਫੀਲਡ ਬਾਬਤ ਫੀਲਡਾਂ ਦੇ ਕੋਈ ਸੱਚਮੁੱਚ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੇ ਰਾਹ ਖੋਲ ਦਿੱਤੇ।
ਲੇਟ 1920ਵੇਂ ਦਹਾਕੇ ਅੰਦਰ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫੀਲਡਾਂ ਉੱਤੇ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੇ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਗਏ। 1927 ਵਿੱਚ, ਪੌਲ ਡੀਰਾਕ ਨੇ ਸਫਲਤਾ ਪੂਰਵਕ ਇਹ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਐਟਮ ਦਾ ਥੱਲੇ ਦੀ ਕੁਆਂਟਮ ਅਵਸਥਾ ਤੱਕ ਡੀਕੇਅ ਕਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਫੋਟੌਨ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਨਿਕਾਸ ਵੱਲ ਲਿਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫੀਲਡ ਦਾ ਕੁਆਂਟਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਸ ਤੋਂ ਇਹ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ ਕਿ (ਪਾਸਕਲ ਜੌਰਡਨ, ਇਊਗਿਨ ਵਿਜਨਰ, ਵਰਨਰ ਹੇਜ਼ਨਬਰਗ, ਅਤੇ ਵੋਲਫਗੈਂਗ ਪੌਲੀ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ) ਸਾਰੇ ਪਾਰਟੀਕਲ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੌਨ ਵੀ ਸਾਮਿਲ ਹਨ, ਕਿਸੇ ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਦੇ ਕੁਆਂਟੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਝੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਫੀਲਡਾਂ ਨੂੰ ਕੁਦੇਰਤ ਅੰਦਰਲੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਰੁਤਬੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਦਾ ਗਿਆ। ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਸੀ ਕਿ, ਜੌਹਨ ਵੀਲਰ ਅਤੇ ਰਿਚਰਡ ਫਾਇਨਮੈਨ ਨੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਕਾਰਜ (ਐਕਸ਼ਨ ਐਟ ਡਿਸਟੈਂਸ) ਦੀ ਨਿਊਟਨ ਦੀ ਫੀਲਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਧਾਰਨਾ ਉੱਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ (ਭਾਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸਦਾ ਕਾਰਨ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਅਤੇ ਕੁਆਂਟਮ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਰਿਸਰਚ ਵਾਸਤੇ ਫੀਲਡ ਧਾਰਨਾ ਦੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਸਨ।)
ਕਲਾਸੀਕਲ ਫੀਲਡਾਂ
ਕਲਾਸੀਕਲ ਫੀਲਡਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਹਨ। ਕਲਾਸੀਕਲ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀਆਂ ਉੱਥੇ ਵਰਤਣੀਆਂ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਕੁਆਂਟਮ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਰਿਸਰਚ ਦੇ ਸਕ੍ਰਿਅ ਖੇਤਰ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਇਲਾਸਟੀਸਿਟੀ, ਫਲੂਇਡ ਮਕੈਨਿਕਸ ਅਤੇ ਮੈਕਸਵੈੱਲ ਦੀਆਂ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੇ ਹੀ ਮਾਮਲੇ ਹਨ।
ਚਾਂਦੀ ਰਾਮ
ਚਾਂਦੀ ਰਾਮ (1937 - 1996) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਸੀ।
ਫੀਲਡ (ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ)
ਕਲਾਸੀਕਲ ਫੀਲਡਾਂ
ਕੁੱਝ ਸਰਲਤਮ ਭੌਤਿਕੀ ਫੀਲਡਾਂ ਵੈਕਟਰ ਫੋਰਸ ਫੀਲਡਾਂ ਹਨ। ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਓਦੋਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਫੀਲਡਾਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਫੀਲਡ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਫੈਰਾਡੇ ਦੀਆਂ ਫੋਰਸ ਦੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਵਾਲਾ ਮਾਮਲਾ ਸੀ। ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਫੀਲਡ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਫੇਰ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਸੀ।
ਚਾਂਦੀ ਰਾਮ
ਸੋਲੋ ਗੀਤ
ਉਤੇ ਲੈ ਕੇ ਦੁਪੱਟਾ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦਾ।
ਫੀਲਡ (ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ)
ਨਿਊਟੋਨੀਅਨ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨ
ਗਰੈਵਿਟੀ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਕਲਾਸੀਕਲ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ ਨਿਊਟੋਨੀਅਨ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨ ਹੈ, ਜੋ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਫੋਰਸ ਨੂੰ ਦੋ ਪੁੰਜਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਇੱਕ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਚਾਂਦੀ ਰਾਮ
ਸੋਲੋ ਗੀਤ
ਨੀਂ ਛੜਿਆਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਬੁਰੀ
ਧੁੱਪ ‘ਚ ਪਕਾਈਆਂ ਰੋਟੀਆਂ
ਫੀਲਡ (ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ)
ਨਿਊਟੋਨੀਅਨ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨ
ਯਕੀਨ ਦਵਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿ m ਦਾ ਮੁੱਲ M ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ m ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਦਾ M ਦੇ ਵਰਤਾਓ ਉੱਤੇ ਮਮੂਲੀ ਅਸਰ ਹੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਿਯਮ ਮੁਤਾਬਿਕ, F(r) ਦਾ ਮੁੱਲ , M ਤੋਂ M ਤੱਕ ਮਿਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ m ਤੋਂ M ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਰੇਖਾ ਦੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਯੂਨਿਟ ਵੈਕਟਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਲਈ, M ਦੀ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਫੀਲਡ ਇਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ
ਚਾਂਦੀ ਰਾਮ
ਸੋਲੋ ਗੀਤ
ਘਰ ਸਾਡੇ ਪਾ ਲੈ ਆਲ੍ਹਣਾ
ਫੀਲਡ (ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ)
ਨਿਊਟੋਨੀਅਨ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨ
ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੇ ਇੱਕ ਲੈਵਲ ਤੱਕ ਇਨਰਸ਼ੀਅਲ ਮਾਸ ਅਤੇ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਮਾਸ ਦੀ ਸਮਾਨਤਾ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਯੋਗਿਕ ਨਿਰੀਖਣ ਇਸ ਪਛਾਣ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਫੀਲਡ ਤਾਕਤ (ਸਟ੍ਰੈਂਥ) ਕਿਸੇ ਪਾਰਟੀਕਲ (ਕਣ) ਦੁਆਰਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤੇ ਗਏ ਐਕਸਲ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਾਨਤਾ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੂ ਹੈ, ਜੋ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਫੋਰਸ F ਕੰਜ਼੍ਰਵੇਟਿਵ (ਸੁਰੱਖਿਅਤ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਫੀਲਡ g ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਕੇਲਰ ਫੰਕਸ਼ਨ, ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਪੁਟੈਂਸ਼ਲ Φ(r) ਦੇ ਗ੍ਰੇਡੀਅੰਟ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਚਾਂਦੀ ਰਾਮ
ਦੋਗਾਣੇ
ਜਿੱਥੇ ਚੱਲੇਂਗਾ, ਚੱਲੂੰਗੀ ਨਾਲ ਤੇਰੇ
ਫੀਲਡ (ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ)
ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨਟਿਜ਼ਮ
ਚੁੰਬਕਤਾ (ਮੈਗਨੇਟਿਜ਼ਮ) ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਪਰਖਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸੇ ਫੀਲਡ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਭੌਤਿਕੀ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਇਨਸਾਨ ਮਾਈਕਲ ਫੈਰਾਡੇ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਅਤੇ ਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫੀਲਡਾਂ ਸਿਰਫ ਕਣਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਫੋਰਸਾਂ ਦੀਆਂ ਫੀਲਡਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹਨ ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਭੌਤਿਕੀ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਵੀ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਊਰਜਾ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੰਤ ਨੂੰ ਇਹ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੇ ਜੇਮਸ ਕਲ੍ਰਕ ਮੈਕਸਵੈੱਲ ਦੁਆਰਾ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਯੂਨੀਫਾਈਡ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ ਦੀ ਖੋਜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫੀਲਡ ਵਾਸਤੇ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਮਾਡਰਨ ਵਰਜ਼ਨ ਨੂੰ ਮੈਕਸਵੈੱਲ ਦੀਆਂ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਾਂਦੀ ਰਾਮ
ਦੋਗਾਣੇ
ਜੇ ਤੂੰ ਚੱਲਿਆ ਨੌਕਰੀ
ਫੀਲਡ (ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ)
ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਸਟੈਟਿਕਸ
ਚਾਰਜ q ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਚਾਰਜ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਪਾਰਟੀਕਲ ਇੱਕ ਫੋਰਸ F ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਨਿਰੋਲ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸਦੇ ਚਾਰਜ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਅਸੀਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਫੀਲਡ E ਨੂੰ ਦਰਸਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਜੋ ਰਹੇ। ਇਸਦੀ ਅਤੇ ਕੁਲ਼ੌਂਬ ਦੇ ਨਿਯਮ ਦੀ ਵਰਤੋ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਸਿੰਗਲ ਚਾਰਜ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਕਣ ਕਾਰਨ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕ ਫੀਲਡ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ
ਚਾਂਦੀ ਰਾਮ
ਦੋਗਾਣੇ
ਵੇ ਢੋਲਾ ਅੱਡ ਹੋ ਜਾ
ਫੀਲਡ (ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ)
ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਸਟੈਟਿਕਸ
ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਫੀਲਡ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਕਾਰਨ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸਕੇਲਰ ਪੁਟੈਂਸ਼ਲ, V(r) ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਚਾਂਦੀ ਰਾਮ
ਦੋਗਾਣੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ
ਫੀਲਡ (ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ)
ਮੈਗਨੈਟੋਸਟੈਟਿਕਸ
ਇੱਕ ਇੱਕਸਾਰ ਕਰੰਟ I ਜੋ ਕਿਸੇ ਰਸਤੇ (ਪਾਥ) ℓ ਰਾਹੀਂ ਗੁਜ਼ਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਚਾਰਜ ਕੀਤੇ ਕਣਾਂ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਫੋਰਸ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮਾਤਰਾਤਮਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਪਰ ਦਰਸਾਏ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕ ਫੀਲਡ ਫੋਰਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਲੌਸਿਟੀ v ਨਾਲ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਕਿਸੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਚਾਰਜ q ਉੱਤੇ I ਦੁਆਰਾ ਲਗਾਇਅ ਗਿਆ ਫੋਰਸ ਇੰਝ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
ਜਿੱਥੇ B(r) ਚੁੰਬਕੀ ਫੀਲਡ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਬਾਇਟ-ਸਾਵਰਟ ਨਿਯਮ ਰਾਹੀਂ I ਤੋਂ ਇੰਝ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਚੁੰਬਕੀ ਫੀਲਡ ਆਮਤੌਰ ਤੇ ਕੰਜ਼੍ਰਵੇਟਿਵ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਇਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸਕੇਲਰ ਪੁਟੈਂਸ਼ਲ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਫੇਰ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੈਕਟਰ ਪੁਟੈਂਸ਼ਲ, A(r) ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ
ਇਸਦੇ ਬਦਲ ਵਿੱਚ, ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਸਕੇਲਰ ਅਤੇ ਵੈਕਟਰ ਪੁਟੈਂਸ਼ਲਾਂ V ਅਤੇ A ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰਿਟਾਰਡਿਡ ਪੁਟੈਂਸ਼ਲਾਂ ਨਾਮਕ ਇੰਟਗ੍ਰਲ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੈੱਟ, ρ ਅਤੇ J, ਤੋਂ V'' ਅਤੇ A ਕੈਲਕਿਊਲੇਟ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਅਤੇ ਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫੀਲਡਾਂ ਇਹਨਾਂ ਸਬੰਧਾਂ ਰਾਹੀਂ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ
19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫੀਲਡ ਨੂੰ ਸਪੇਸ ਅੰਦਰ ਦੋ ਵੈਕਟਰ ਫੀਲਡਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਵਾਂਗ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਅੱਜਕੱਲ, ਇਸਨੂੰ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਐਂਟੀਸਮਿੱਟ੍ਰਿਕ 2ਜੇ-ਰੈਂਕ ਦੀ ਟੈਂਸਰ ਫੀਲਡ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਵਿੱਚ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ
ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੀ ਗਰੈਵਿਟੀ ਦੀ ਥਿਊਰੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਉਦਾਹਰਨ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਫੀਲਡ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਟੈਂਸਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਸਮਿੱਟ੍ਰਿਕ ਦੂਜੇ ਰੈਂਕ ਦੀ ਟੈਂਸਰ ਫੀਲਡ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਊਟਨ ਦੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਿਯਮ ਨੂੰ ਰੀਪਲੇਸ (ਬਦਲ ਦਿੰਦੀ) ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਫੀਲਡਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਤਰੰਗਾਂ
ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਆਈਸੋਲੇਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਬੰਦ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਕਿਸੇ ਸਰਲ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਭੌਤਿਕੀ ਮਾਡਲ ਨੂੰ ਸੈੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੀਮਤ ਸੰਚਾਰ ਸਪੀਡ ਅਤੇ ਕਰਾਣਾਤਮਿਕ ਫਿਤਰਤ ਕਾਰਣ ਭੌਤਿਕੀ ਫੀਲਡਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਰਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਨਵਰਸ ਸਕੁਏਅਰ ਨਿਯਮ ਮੁਤਾਬਿਕ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਤਰੰਗਾਂ ਲਈ, ਔਪਟੀਕਲ ਫੀਲਡਾਂ, ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਡਿਫ਼੍ਰੈਕਸ਼ਨ ਵਾਸਤੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ-ਫੀਲਡ ਅਤੇ ਦੂਰ-ਫੀਲਡ ਹੱਦਾਂ। ਭਾਵੇਂ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ, ਔਪਟਿਕਸ ਦੀਆਂ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀਆਂ ਮੈਕਸਵੈੱਲ ਦੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ ਦੁਆਰਾ ਸੁਪਰਸੀਡ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡਾਂ
ਹੁਣ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਭੌਤਿਕੀ ਵਰਤਾਰੇ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਲੈਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ, ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਨਾਲ ਘੱਟੋ ਘੱਟ, ਇੱਕ ਕਲਾਸੀਕਲ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨੀਕਲ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੀਕਾਸਟਿੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦੇ ਸਕੇ; ਜਿਸਦੀ ਸਫਲਤਾ ਸਬੰਧਤ ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਕਲਾਸੀਕਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਨੂੰ ਕੁਆਂਟਾਇਜ਼ ਕਰਨਾ ਕੁਆਂਟਮ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਰਚਦਾ ਹੈ। ਕੁਆਂਟਮ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਤਰਕਾਤਮਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਸਫਲ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਥਿਊਰੀ ਹੈ; ਪ੍ਰਯੋਗਿਕ ਡੈਟਾ ਇਸਦੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਥਿਊਰੀ ਨਾਲ਼ੋਂ ਇੱਕ ਉੱਚ (ਜਿਆਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਕਾਂ ਤੱਕ ਦੀ) ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਵਾਲੇ ਸਾਬਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੋ ਹੋਰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀਆਂ ਕੁਆਂਟਮ ਕ੍ਰੋਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਵੀਕ ਥਿਊਰੀ ਹਨ।