cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਰਸ਼ਨਾ ਭੰਡਾਰੀ
ਕੈਰੀਅਰ
2001 ਵਿੱਚ, ਭੰਡਾਰੀ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬਰਕਲੇ ਵਿੱਚ ਜੌਨ ਕੁਰੀਅਨ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੋਸਟ-ਡਾਕਟੋਰਲ ਫੈਲੋ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ, ਜੋ ਸੈੱਲ ਸਿਗਨਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੇ ਸਟ੍ਰਕਚਰਲ ਬਾਇਓਲੋਜੀ ਅਤੇ ਬਾਇਓਕੈਮਿਸਟਰੀ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। 2003 ਵਿੱਚ, ਭੰਡਾਰੀ ਬਾਲਟੀਮੋਰ ਵਿੱਚ ਜੌਨਸ ਹੌਪਕਿੰਸ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਸਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਸਿਗਨਲਿੰਗ ਅਣੂਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਨੋਸਿਟੋਲ ਪਾਈਰੋਫੋਸਫੇਟਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਸੋਲੋਮਨ ਸਨਾਈਡਰ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਭੰਡਾਰੀ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਭਿਲਾਸ਼ਾ ਸਫਲਤਾ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਜੇ-ਪੌਪ
ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਜੇ-ਪੌਪ ਨੇ ਜਪਾਨੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਾਇਯਕਯੋਕੁ ("ਲਾਇਰਿਕ ਗਾਇਨ ਸੰਗੀਤ", 1920 ਤੋਂ 1980 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਜਾਪਾਨੀ ਪੌਪ ਸੰਗੀਤ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ) ਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਲਈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਜਾਪਾਨੀ ਮੀਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਜਾਪਾਨੀ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਗੀਤ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜਪਾਨੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਪਾਨੀ ਪੌਪ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ 1970 – 1980 ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਟੈਕਨੋਪੌਪ, 1980 ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਟੀ ਪੌਪ ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਬੂਆ-ਕੇਈ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਫਾਰਮ ਅਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
ਆਧੁਨਿਕ ਜੇ-ਪੌਪ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਜਾਪਾਨੀ-ਬੋਲੀ ਦਾ ਰਾਕ ਸੰਗੀਤ ਹੈ ਜੋ ਬੀਟਲਜ਼ ਦੀਆਂ ਪਸੰਦਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੈ। ਜਪਾਨੀ ਸੰਗੀਤ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਕਾਇਯਕਯੋਕੁ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਦੇ ਉਲਟ, ਜੇ-ਪੌਪ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਉਚਾਰਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਗਾਇਕ ਹੈ Keisuke Kuwata, ਜੋ ਜਾਪਾਨੀ ਸ਼ਬਦ karada ("ਸਰੀਰ") kyerada ਤੌਰ ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੱਛਮੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਉਲਟ, ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਚੱਟਾਨ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕਲਾ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੂਜਾ ਵੱਡਾ (ਸੋਲ ਅਤੇ ਲਾ) ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਜਪਾਨੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਗਰੁੱਪ ਸਾਊਂਡਜ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ, ਜੋ ਪੱਛਮੀ ਚੱਟਾਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ, ਜਪਾਨੀ ਪੌਪ ਸੰਗੀਤ ਨੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੂਜਾ ਅਪਣਾਇਆ, ਜੋ ਬੀਟਲਜ਼ ਦੇ ਗਾਣੇ " ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਹੱਥ ਫੜਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ " ਅਤੇ ਰੋਲਿੰਗ ਸਟੋਨਜ਼ ਦੇ ਗਾਣੇ ਦੀਆਂ ਅੰਤਮ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।" ਪਰ ਜਪਾਨੀ ਪੌਪ ਸੰਗੀਤ ਜਪਾਨੀ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੰਗੀਤ ਤਬਦੀਲ pentatonic ਸਕੇਲ ਅਤੇ distortional tetrachord ਵਾਰ ਵੱਧ ਹੋਰ Occidental ਸੰਗੀਤ, ਸੰਗੀਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰਵਾਇਤੀ ਜਪਾਨੀ ਗਾਉਣ ਸ਼ੈਲੀ ਕੱਢੀ ਤੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੀ ਰਿਹਾ।
ਪਹਿਲਾਂ, ਜੇ-ਪੌਪ ਸ਼ਬਦ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਪੱਛਮੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੀਜ਼ੀਕਾਤੋ ਪੰਜ ਅਤੇ ਫਲਿੱਪਰ ਦਾ ਗਿਟਾਰ, ਜਾਪਾਨੀ ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨ ਜੇ-ਵੇਵ ਸਥਾਪਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਐਵੇਕਸ ਟ੍ਰੈਕਸ ਤੋਂ ਏਏਏ ਦੇ ਮਿੱਤਸਹਿਰੋ ਹਿਦਾਕਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ-ਪੌਪ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਯੂਰੋਬੀਟ ਸ਼ੈਲੀ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਸ਼ਬਦ ਬਣ ਗਿਆ, ਜੋ ਹੋਰ ਸੰਗੀਤ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਨੂੰ ਢੱਕਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਜਾਪਾਨੀ ਰਾਕ ਸੰਗੀਤ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1970ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1960ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles containing Japanese language text
ਰਾਬਿਆ ਕੁਲਸੂਮ
ਰਾਬਿਆ ਕੁਲਸੂਮ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸ਼ਹਿਰ-ਏ-ਮਲਾਲ ਵਿੱਚ ਮਾਰੀਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ "ਪਿਆਰ ਹੁਆ" ਅਤੇ "ਮੈਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਹੂੰ" ਵਰਗੇ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਫ਼ੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ ਗਵਾਹ ਰਹਿਨਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਵੇਗੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ ਏਕ ਝੂਠੀ ਲਵ ਸਟੋਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ
ਰਾਬਿਆ ਕੁਲਸੂਮ ਨੇ 2018 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਰਾਮਾ ਲੜੀ ' ਹਾਰਾ ਦਿਲ ' ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੂੰ ਕਲਾ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਬਣਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਡਾਕਟਰੀ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਬਣਨ ਦੇ ਉਸਦੇ ਜਨੂੰਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅਦਾਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਦਿਲ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨ ਮਾਂ ਪਰਵੀਨ ਅਕਬਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
2018 ਵਿੱਚ, ਰਾਬਿਆ ਨੇ ਹਿਬਾ ਬੁਖਾਰੀ ਅਤੇ ਦਾਨਿਸ਼ ਤੈਮੂਰ ਦੇ ਨਾਲ ਡਰਾਮਾ ਲੜੀ 'ਹਾਰਾ ਦਿਲ' ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਅਜ਼ਮਾਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲੜੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਫੈਸਲਾ ਸਾਬਤ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਮਿਲੀ। ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਉਸੇ ਸਾਲ ਹੋਰ 3 ਲੜੀਵਾਰ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਕਈ ਨਵੇਂ ਅਤੇ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਟਕ ਲੜੀ 'ਦਿਲ ਆਰਾ' ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਚੰਗਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਜਸਮਾ ਓਡਾਨ
ਜਸਮਾ ਓਡਾਨ ਮੱਧਯੁਗੀ ਗੁਜਰਾਤ ਦੀ ਇੱਕ ਲੋਕ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਔਰਤ ਬਾਰੇ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਚੌਲੁਕਿਆ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸਿੱਧਰਾਜ ਜੈਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਦੇ ਕਤਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਦੰਤਕਥਾ
12ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਓਧ ਰਾਜਪੂਤ ਕਬੀਲੇ ਦੁਆਰਾ ਉਸਾਰੇ ਗਏ ਜਸਮਾਦੇਵੀ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ, ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਪਾਟਨ ਵਿਖੇ ਸਹਸਰਾਲਿੰਗ ਤਲਾਬ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਭਿਆਚਾਰ
ਇੱਕ ਭਵਾਈ ਵੇਸ਼ਾ, ਲੋਕ-ਨਾਚਿਕ ਕਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਲੋਕ ਨਾਟਕ ਰੂਪ, ਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ 1982 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤਾ ਗਾਂਧੀ ਦੁਆਰਾ ਜਸਮਾ ਓਡਾਨ ਨਾਮਕ ਸਟੇਜ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਲੋਕ ਦੇਵਤਾ ਬਾਰੇ 1926 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਮੂਕ ਫ਼ਿਲਮ ਸਤੀ ਜਸਮਾ ਹੋਮੀ ਮਾਸਟਰ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਗੋਹਰ ਮਾਮਾਜੀਵਾਲਾ ਅਤੇ ਖਲੀਲ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨ। 1976 ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਕਾਂਤ ਸੰਘਾਣੀ ਦੁਆਰਾਸਤੀ ਜਸਮਾ ਓਦਾਨ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਗੁਜਰਾਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਗੀਤ ਕਾਂਤੀ ਅਸ਼ੋਕ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਮਹੇਸ਼ ਨਰੇਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਕਤੀ ਮੰਦਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਲੋਕ ਦੇਵੀਆਂ
ਨਿਤਾਰਨਾ
ਨਿਤਾਰਨਾ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਨੂੰ ਅੱਡ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਵਿੱਚੋਂ ਅਘੁਲਣਯੋਗ ਠੋਸ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਅੱਡ ਕਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੌਖਾ ਤਰੀਕਾ ਨਿਤਾਰਨਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਥੱਲੇ ਬੈਠਣ ਦੇ ਕੇ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਨਿਤਾਰ ਕੇ ਕੱਢ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਦਾਹਰਣ
ਰੇਤਾ ਮਿੱਟੀ ਤੇ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਹੋਰ ਪਦਾਰਥ ਗੰਦਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਜਾਰ ਵਿੱਚ ਤੈਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਪਰੋ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਨਿਤਾਰਕੇ ਵੱਖ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਧੀ ਰਾਹੀ ਦੋ ਤਰਲ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਨੂੰ ਨਿਤਾਰਨ ਫਲਾਸਕ ਨਾਲ ਵੱਖ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਤੇਲ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੂੰ ਨਿਤਾਰਨ ਫਲਾਸਕ ਵਿੱਚ ਪਾਉ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਤੇਲ ਆਪਣੀ ਆਪਣੀ ਸਤ੍ਹਾ ਬਣਾ ਕੇ ਵੱਖ ਦਿਸਦੇ ਹਨ। ਪਾਣੀ ਦੀ ਤਹਿ ਹੇਠਲੀ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਤੇਲ ਉੱਪਰ ਤੈਰਦਾ ਹੈ। ਫਲਾਸਕ ਦੀ ਟੂਟੀ ਨੂੰ ਖੋਲ ਕੇ ਪਾਣੀ ਵੱਖ ਹੋ ਕਿ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖੇ ਬਰਤਨ 'ਚ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਪਾਣੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਟੂਟੀ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿਉ ਤੇ ਫਲਾਸਕ 'ਚ ਸਿਰਫ ਤੇਲ ਹੀ ਬਾਕੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਸ਼ਰਣ
ਚਾਸੀ ਲੈਨ
ਚਾਸੀ ਲੈਨ (ਜਨਮ 7 ਦਸੰਬਰ, 1971) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਪੌਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸ਼ੋਰ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਟਰਿਪਰ ਰਹੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਬਾਲਗ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਲੈਨ ਏਵੀਐਨ  ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀ 2000 ਦੀ ਸੂਚੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਉੱਘੇ 50 ਪੌਰਨ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਅਤੇ 2003 ਵਿੱਚ ਏਵੀਐਨ ਹਾਲ ਆਫ਼ ਫੇਮ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਬਣੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਲੈਨ ਨੇ 1991 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਅਡਲਟ ਫ਼ਿਲਮ "ਵਾਇਲਡ ਐਟ ਹਾਰਟ" ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1993 ਵਿੱਚ, ਲੈਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਹਾਰਡਕੋਰ ਫ਼ਿਲਮ, ਦ ਓਰੀਜਨਲ ਵਿਕਡ ਵੁਮੈਨ, ਵਿਕਟਡ ਪਿਕਚਰਸ ਲਈ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਬ੍ਰੈਸਟ ਵਾਧਾ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਪਹਿਲੇ ਬਾਲਗ ਵੀਡੀਓ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ ਸੀ। 1994 ਵਿੱਚ, ਲੈਨ ਨੇ ਵਿਵਿਡ ਇੰਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਲਈ ਇੱਕ ਕਾਂਟਰੈਕਟ ਅਦਾਕਾਰਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਇਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਚਾਸੀ ਲਵ ਰੋਕੋ  ਅਤੇ ਚਾਸੀ ਦ ਵਰਲਡ  ਵਰਗੀਆਂ ਪਦਵੀਆਂ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 1997 ਵਿੱਚ, ਇਸਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ ਓਰਗਾਜ਼ਾਮੋ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਜੋ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਪੌਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਟ੍ਰੇ ਪਾਰਕਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ
1999 ਵਿਚ, ਬਲੱਡਹੌਂਡ ਗੈਂਨ ਬੈਂਡ ਨੇ "ਦਿ ਬਾਲਡ ਆਫ਼ ਚਾਸੀ ਲੈਨ" ਇੱਕ  ਗੀਤ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਜੋ ਲੈਨ ਦੇ ਇੱਕ ਸੇਵਕ ਬਾਰੇ ਸੀ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਇਹ ਯੌਨ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੀ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1971 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਪੌਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਨਵਭਾਰਤ ਟਾਈਮਜ਼
ਨਵਭਾਰਤ ਟਾਈਮਜ਼ (ਐਨਬੀਟੀ) ਦਿੱਲੀ, ਮੁੰਬਈ, ਲਖਨਊ ਅਤੇ ਕਾਨਪੁਰ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਰਕੂਲੇਟ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ  ਵੱਧ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹਿੰਦੀ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ। ਇਹ ਬੈਨੇਟ, ਕੋਲਮੈਨ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ ਲਿਮਟਿਡ (ਬੀ.ਸੀ.ਸੀ.ਐਲ.) ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਤੋਂ ਹੈ, ਜੋ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ ਇੰਡੀਆ, ਦਿ ਇਕਨਾਮਿਕ ਟਾਈਮਜ਼, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਟਾਈਮਜ਼ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਅਤੇ ਫੇਮਿਨਾ ਜਿਹੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਤਪਾਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਐਨ.ਬੀ.ਟੀ. ਅਖ਼ਬਾਰ ਬੀ.ਸੀ.ਸੀ.ਐਲ. ਸਮੂਹ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਉਤਪਾਦ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਅਖ਼ਬਾਰ
ਜਗਰਨਾਟ
right|thumb| ਜੁਗਰਨਾਟ ਦੀ ਕਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 1851 ਦੀ ਇਲਸਟ੍ਰੇਟਿਡ ਲੰਡਨ ਰੀਡਿੰਗ ਬੁੱਕ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ
ਇੱਕ ਜਗਰਨਾਟ ਵਰਤਮਾਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਜਾਂ ਅਲੰਕਾਰਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬੇਰਹਿਮ, ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ, ਅਤੇ ਅਰੋਕ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਰਤੋਂ ਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਜਗਨਨਾਥ ਤੋਂ ਅਪਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।
ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਲਾਖਣਿਕ ਵਰਤੋਂ ਸਟੀਮਰੋਲਰ ਜਾਂ ਬੈਟਰਿੰਗ ਰੈਮ ਦੇ ਲਾਖਣਿਕ ਉਪਯੋਗਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਵਹਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਆਧਾਰ ਬੈਂਡਵਾਗਨ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਪਰ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਬਲੀਦਾਨ ਦੇ ਨਾਲ। ਇਸਦਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਭਾਰੀ ਟਰੱਕ ਜਾਂ ਆਰਟੀਕੁਲੇਟਿਡ ਲਾਰੀ ਦਾ ਅਰਥ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਤੋਂ ਹੈ।
ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ / ਓਡੀਆ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ( ਦੇਵਨਾਗਰੀ जगन्नाथ, ਓਡੀਆ ଜଗନ୍ନାଥ ) "ਸੰਸਾਰ-ਪ੍ਰਭੂ", jagat ਜੋੜ ਕੇ ("ਸੰਸਾਰ") ਅਤੇ nātha ("ਪ੍ਰਭੂ"), ਜੋ ਕਿ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਗਏ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਯੂਰਪੀ ਵਰਣਨ ਤੇਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕਨ ਭਿਕਸ਼ੂ ਅਤੇ ਪੋਰਡੇਨੋਨ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਓਡੋਰਿਕ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਬਿਰਤਾਂਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਬਲੀਦਾਨ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੱਥਾਂ ਦੇ ਪਹੀਆਂ ਹੇਠ ਸੁੱਟ ਕੇ ਅਤੇ ਕੁਚਲ ਕੇ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।. ਓਡੋਰਿਕ ਦਾ ਵਰਣਨ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਚੌਦ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਜੌਹਨ ਮੈਂਡੇਵਿਲ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਦੂਜਿਆਂ ਨੇ ਵਧੇਰੇ ਵਿਅੰਗਮਈ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਤਾਂ, ਜੇ ਕੋਈ ਹੋਵੇ, ਦੁਰਘਟਨਾ ਨਾਲ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਭੀੜ ਦੇ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਆਮ ਹੰਗਾਮੇ ਕਾਰਨ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਓਹਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with hAudio microformats
ਪੁਣਨਾ
ਪੁਣਨਾ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਨੂੰ ਅੱਡ ਕਰਨ ਦੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਧੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਵਿੱਚੋਂ ਅਘੁਲਣਯੋਗ ਠੋਸ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਅੱਡ ਕਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੌਖਾ ਤਰੀਕਾ ਨਿਤਾਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਧੀ ਰਾਹੀ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੂੰ ਇੱਕ ਛਾਨਣੀ ਜਾਂ ਫਿਲਟਰ ਪੇਪਰ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਠੋਸ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤਰਲ ਦੇ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲੰਘਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਜੋ ਛਾਣਨੀ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਜੋ ਠੋਸ ਪਦਾਰਥ ਬਾਕੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਫੋਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੋਲਕ 'ਚ ਅਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਪਦਾਰਥ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਧੀ
ਇਸ ਦੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਹਨ ਗਰਮ ਪੁਣਨਾ, ਠੰਡਾ ਪੁਣਨਾ ਅਤੇ ਖਲਾਅ ਪੁਣਨਾ।
ਉਦਾਹਰਨ
ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜਲ ਘਰਾਂ 'ਚ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਸਾਫ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਸ਼ਰਣ
ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਮੀਡੀਆ
ਲੋਕ ਕਲਾ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਇਸਦਾ ਸਰੂਪ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨਾ ਤੇ ਲੋਕ ਕਲਾ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਿਸਚਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚ ਵੰਡਣਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਠਿਨ ਕੰਮ ਹੈ। ਕਲਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕੰਮ ਸੁਹਜ ਸੁਆਦ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਲਲਿਤ ਤੇ ਉਪਯੋਗੀ ਕਲਾ ਦਾ ਨਿਖੇੜ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਕਲਾ ਸੁਹਜ ਰਸ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਪਯੋਗੀ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਸਹਿਜ ਰੂਪ ਵਿਚ ਰਚੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਹਿਜ ਅੰਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਕਲਾ ਘਰਾਂ ਦਾ ਸੁਹਜ-ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਖੇਸ, ਦਰੀਆਂ, ਗਲੀਚੇ, ਫੁਲਕਾਰੀਆਂ, ਚਾਦਰਾਂ, ਸਿਰਹਾਣੇ ਖੂਬਸੂਰਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੱਢੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੁੜੀ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਇਸਦੇ ਕਲਾਤਮਿਕ ਗੁਣਾਂ ਤੇ ਵੀ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਜਿਹੜੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਕੱਢਣਾ, ਕੱਤਣਾ, ਸੀਣਾ-ਪਰੋਣਾ ਸਲੀਕੇ ਨਾਲ ਆਉਂਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਹੁਨਰੀ ਹੋਣ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਕੁੱਢਰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕੁੱਢਰ ਔਰਤ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸਭ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਦੀ ਪਾਤਰ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਦਾਂ ਇਕ ਬਾਂਝ ਔਰਤ। ਇਸ ਲਈ ਲੋਕ ਕਲਾ ਇਨਸਾਨੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦਾ ਨਾ-ਜੁਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਅੰਗ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਕੰਧ ਚਿੱਤਰ, ਤੀਲਾਂ ਜਾਂ ਕਾਗਜ ਦੇ ਬੋਹਟੇ, ਬੋਹਟੀਆਂ, ਮੂਹੜੇ, ਗੋਹਲੇ, ਛਿੱਕੂ, ਖੇਸ, ਦਰੀਆਂ, ਕਸੀਦੇ, ਫੁਲਕਾਰੀਆਂ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਚੁੱਲੇ, ਹਾਰੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਕਾਰੀਗਰੀ ਇਸ ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਲੋਕ ਕਲਾ ਦਾ ਖੇਤਰ
ਲੋਕ ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਮਿੱਟੀ, ਲੱਕੜੀ, ਧਾਤ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਾਗਜੀ ਫੁੱਲਾਂ ਤੱਕ ਅਨੇਕ ਕਲਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਚ ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਰਤਨਾਂ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਮੀਨਾਕਾਰੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ।
ਡਾ. ਸੋਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਲੋਕ ਕਲਾ ਕਈ ਰਵਾਇਤਾਂ ਤੇ ਮਨੌਤਾਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਵਿਚੋਂ ਨਿਖਰੀ ਹੈ। ਬਾਹਰ ਤੋਂ ਜਿੰਨੀਆਂ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੱਭਿਅਤਾਵਾਂ ਦੇ ਧਾੜਵੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਆਏ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਥੋਂ ਦੀ ਮੂਲ ਵੰਨਗੀ ਤੇ ਆਪਣਾ ਅਸਰ ਜਰੂਰ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਲੋਕ ਕਲਾ ਨੂੰ ਸੰਵਾਰਨ, ਨਿਖਾਰਨ ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਨ ਵਿਚ ਭਾਵੇ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਘਰੇਲੂ ਸੁਆਣੀਆਂ ਨੇ ਤਾਂ ਲੋਕ ਕਲਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਪਾਲਿਆ। ਜੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਵੀ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਫੁਲਕਾਰੀ ਹੀ ਇਸਦਾ ਬੇਜੋੜ ਨਮੂਨਾ ਹੈ। ਡਾ. ਬੇਦੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਕਹੀਏ ਤਾਂ ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਧਰਮ ਸਾਧਨਾ ਹੈ।
ਲੋਕ ਕਲਾ ਵੀ ਸਮਾਜਿਕ ਆਰਥਿਕ ਹਲਾਤਾਂ ਨਾਲ ਬਦਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਮੁਗਲਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗਹਿਣਿਆਂ ਤੇ ਸੂਰਜ, ਚੰਦ ਤੇ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਮੁਗਲ ਰਾਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਵੇਲਾਂ ਨੇ ਲੈ ਲਈ, ਪਰ ਅੱਜ ਕੱਲ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਲਗਾਤਾਰ ਅਲੋਪ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ
ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਲੋਕ-ਕਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਰਖੀਏ ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੱਗਭਗ 80 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਲੋਕ-ਕਲਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ। ਲੋਕ ਕਲਾ ਨੂੰ ਸੰਵਾਰਨ, ਨਿਖਾਰਨ ਤੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਵਿਚ ਭਾਵੇਂ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਸੁਆਣੀਆਂ ਨੇ ਤਾਂ ਲੋਕ ਕਲਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇਕ ਲਕਸ਼ ਬਣਾ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੋਕ-ਕਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੰਦਾ ਰੱਖਿਆ।
ਸੰਗੀਤ ਤੇ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹਰ ਇਕ ਟੋਟੇ ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਵਸਿਆ ਹੈ, ਲੋਕ ਗੀਤ ਰਚੇ ਰਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਵਿੱਲਖਣ ਨਕਸ਼ ਅੰਕਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ ਸਮੁੱਚੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਸਰਬ ਸਾਂਝੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਲੋੜਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੁੱਖ, ਦੁੱਖ ਵੀ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁੱਢਲੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਵੀ ਸਾਂਝੀਆਂ ਹਨ।
ਪਿਛਲੀਆਂ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਅੰਤਾਂ ਦਾ ਕਹਿਰ ਹੰਢਾਇਆ ਹੈ। ਇਥੇ ਕਈ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਧਾੜਵੀਆਂ ਨੇ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਹਰ ਵਾਰੀ ਹਰ ਪੱਖੋਂ ਬਰਬਾਦ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਉਜਾੜਿਆ। ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੌਮੀ ਵਿਰਸੇ ਦੀ ਪਦਵੀ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਭਿਆਚਾਰ, ਇਤਿਹਾਸਿਕ, ਕਲਾਤਮਕ ਤੇ ਰਚਨਾਤਾਮਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦਾ ਮੁੱਲ ਪਰਖਿਆ ਗਿਆ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਅਤੁੱਟ ਖਜਾਨਿਆਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਔਰਤ ਦਾ ਇਕ ਵੱਡਮੁੱਲਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਇਹ ਗੱਲ ਮਾਣ ਨਾਲ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਅਣਥੱਕ ਮਿਹਨਤ ਕਰਕੇ ਜੋ ਵੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਧਰੋਹਰ ਨੂੰ ਖੋਜਿਆ ਹੈ ਤੇ ਸਾਡੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਹੈ ਉਸ ਵਿਚ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਪੰਜਾਬਣਾਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬਣਾਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਲਿਖਣਾ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਸੌਖੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਉਸ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਕੁ ਹਿੱਸੇ ਬਾਰੇ ਹੀ ਚਾਨਣਾ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਪੰਜਾਬਣਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਪਹਿਚਾਣ ਦੀ ਮੁਹਤਾਜ ਨਹੀਂ ਉਹਦੇ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਪੰਜਾਬਣਾਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ ਕਾਵਿਕ ਤੇ ਕਲਾਤਮਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬਣਾਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਔਰਤ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਾਂਗ ਸਾਫ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਹਿੰਮਤ, ਸਹਿਜਤਾ, ਕਲਾ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਬਾਰੇ ਸਾਫ ਸਪੱਸਟ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹਰ ਇਕ ਪੜਾਅ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ ਮੋਤੀ ਦੇ ਮਣਕੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰੋਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਜਨਮਾਂ ਤੇ ਮਾਤਮਾਂ ਲਈ ਗਾਉਂਦੀ ਰਹੀ ਸੰਯੋਗ ਤੇ ਵਿਯੋਗ ਵਿਚ ਗਾਉਂਦੀ ਰਹੀ, ਜਿੱਤਾਂ ਤੇ ਹਾਰਾਂ ਵਿਚ ਗਾਉਂਦੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਉਹਦੀ ਹੋਂਦ ਉਸਦੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ ਇੰਨ-ਬਿੰਨ ਸਮਾਈ ਹੋਈ ਹੈ।
ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ ਔਰਤ ਤੇ ਮਰਦ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਪੀੜ ਪ੍ਰਤੱਖ ਦਿਸਦੀ ਹੈ। ਔਰਤ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮਰਦ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਦੇ ਭੈਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਕਦੇ ਧੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਕਦੇ ਪਤਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਅਤੇ ਕਦੇ ਮਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕੁਝ ਗੀਤਾਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ:
ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਜਨਮ ਦੇ ਗੀਤ
ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸੁਆਣੀ ਲਈ ਉਹਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅਹਿਮ ਮੋੜ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮਾਂ ਬਣਨਾ ਇਕ ਇੱਛਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਉਸਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਹੈ। ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਖਬਰ ਪਲਾਂ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਖਿੱਲਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੁਣਦਿਆਂ ਸਾਰ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵਧਾਈਆਂ ਦੇਣ ਪੁੱਜਦੇ ਹਨ। ਲੱਡੂ, ਸ਼ੱਕਰ, ਗੁੜ ਵੰਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਰਦ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਬ ਪਿਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਲੋਕ ਗੀਤ ਦੀਆਂ ਪੰਕਤੀਆਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ:
ਜੇ ਘਰ ਜਨਮੇਗੀ ਧੀ, ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਜੀਅ,
ਦਾਈ ਮਾਈ ਕੀ ਜੀ ਮੰਗੇ?
ਜੋ ਘਰ ਜਨਮੇਗੀ ਧੀ, ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਜੀਅ,
ਇਕ ਰੁਪਈਆਂ ਰੋਕ, ਸਿਰੇ ਦਾ ਚੋਪ,
ਜੇ ਘਰ ਜਨਮੇਗਾ ਪੂਤ, ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਰੂਪ,
ਦਾਈ ਮਾਈ ਕੀ ਜੀ ਮਿਲੇ?
ਦਾਈ ਨੂੰ ਦੰਦ ਖੰਡ ਚਿਹਾਣਾ, ਮੈਂ ਚੂੜਾ ਘੜਾਵਾਂ,
ਮੋਹਰਾਂ ਨਾਲ ਗੋਦ ਭਰਾਂ।
ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਗੀਤ
ਇਹਨਾਂ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ ਸਾਹੇ ਚਿੱਠੀ, ਚੱਕੀ ਧਰਨੀ, ਗਾਉਣ ਬਹਿਣਾ, ਢੋਲ ਧਰਨਾ, ਕੜਾਹਾ ਚੜਾਉਣਾ, ਘੋੜੀਆਂ, ਸਿਹਰੇ ਦੇ ਗੀਤ, ਭੈਣ ਦੇ ਗੀਤ, ਜੱਣ ਚੜਾਉਣੀ, ਡੋਲਾ ਉਤਾਰਨ, ਪਾਣੀ ਵਾਰਨ ਆਦਿ ਗੀਤ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।ਘੋੜੀ ਦੀ ਇਕ ਉਦਾਹਰਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ:
ਇਕ ਤਾਂ ਘੋੜੀ ਰਾਵਲੀ ਗੰਗਾ ਜਮਨਾ ਤੋਂ ਆਈ,
ਮੈਂ ਵਾਰੀ ਸਈਓ, ਗੰਗਾ ਜਮਨਾ ਤੋਂ ਆਈ,
ਆਣ ਖੜ੍ਹੀ ਬਾਬਲ ਬਾਰ ਮੇਂ, ਦਾਦੀ ਮਿਲੇ ਨੀ ਵਧਾਈ,
ਮੈਂਵਾਰੀ ਸਈਓ,ਦਾਦੀ ਮਿਲੇ ਨੀ ਵਧਾਈ।
ਮੈਂ ਵਾਰੀ ਸਈਓ, ਗੰਗਾ ਜਮਨਾ ਤੋਂ ਆਈ।
ਆਣ ਖੜ੍ਹੀ ਮਾਮੇ ਬਾਰ ਮੇਂ, ਮਾਇ ਮਿਲੇ ਨੀ ਵਧਾਈ,
ਮੈਂ ਵਾਰੀ ਸਈਓ, ਮਾਇ ਮਿਲੇ ਨੀ ਵਧਾਈ।
ਇਕ ਤਾਂ ਘੋੜੀ ਰਾਵਲੀ ਗੰਗਾ ਜਮਨਾ ਤੋ ਆਈ,
ਆਣ ਖੜ੍ਹੀ ਮਾਮੇ ਬਾਰ ਮੇਂ, ਮਾਮੀ ਮਿਲੇ ਨੀ ਵਧਾਈ,
ਮੈਂ ਵਾਰੀ ਸਈਓ, ਮਾਮੀ ਮਿਲੇ ਨੀ ਵਧਾਈ।
ਮਾਂ-ਬਾਪ ਦੇ ਗੀਤ
ਇਹਨਾਂ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਬਚਪਨ ਦੇ ਗੀਤ ਵੀ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਇਹਨਾਂ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬਣ ਕਿਸੇ ਪਰੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ। ਉਹਦੀ ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਇਕ ਉਸਦੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਤੇ ਭਰਾ-ਭਰਜਾਈ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਗੀਤ ਦੀ ਉਦਾਹਰਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ:
ਪਹਿਲਾ ਥਾਲ ਹਸਪਤਾਲ, ਮਾਂ ਮੇਰੀ ਦੇ ਲੰਮੜੇ ਵਾਲ,
ਪਿਉ ਮੇਰਾ ਸਾਹੂਕਾਰ।
ਸੁਰਮਾ ਪਾਵਾਂ, ਕੱਜਲ ਪਾਵਾਂ,
ਵੀਰੇ ਦੇ ਵਿਆਹ ਜਾਵਾਂ
ਆਲ-ਮਾਲ ਹੋਇਆ ਸਈਓ, ਪੂਰਾ ਥਾਲ।
ਸੁਹਾਗ
ਕੁੜੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵੇਲੇ ਗਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਸੁਹਾਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁੜੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਰ ਇਕ ਰਸਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸੁਹਾਗ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਸੁਹਾਗਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧੀ ਨਾਇਕਾ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਭਾਰੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਾਪ, ਦਾਦੇ ਅਤੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਵਰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਅਰਜੋਈ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚਲੀ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਨੂੰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਤੇ ਇਕ ਚੰਗਾ ਘਰ ਬਾਰ ਟੋਲਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੀ ਹੈ:
ਟੋਲੀ ਵੇ ਬਾਬਾ ਨਗਰ ਸੁ ਨਗਰ ਆ,
ਵੇ ਜਿੱਥੇ ਮੇਰਾ ਗੋਬਿੰਦ ਜਨਮਿਆ ਹਰੇ ਰਾਮਲੇ।
ਟੋਲਿਆ ਨੀ ਪੋਤੀਏ, ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਕੋਟ ਆ,
ਨੀ ਸਣੇ ਦਰਵਾਜੇ ਕਿੰਗਰੇ, ਹਰੇ ਰਾਮਲੇ
ਸਿੱਠਣੀਆਂ
ਸਿੱਠਣੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਹਲਕਾ ਫੁਲਕਾ ਤੇ ਜ਼ੁਲਬੁਲਾ ਅੰਗ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਮਕਸਦ ਮਾਨਸਿਕ ਛੇੜਖਾਨੀ ਅਤੇ ਹਾਸ ਰਸ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਠਣੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਦੋਨੋਂ ਹੀ ਬਰਾਬਰ ਅਨੰਦਿਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਆਹ ਮੌਕੇ ਤੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ:
ਗੁਰਨਾਮ ਸਿਆਂਹ ਤੇਰੇ ਰੇਡੀਓ ਦੀ ਟੁੱਟ ਗਈ ਤਾਰ,
ਰੇਡੀਓ ਬੰਦ ਕਰ ਵੇ।
ਤੇਰੇ ਰੇਡੀਓ ਦੀ ਟੁੱਟ ਗਈ ਤਾਰ,
ਤੇਰੀ ਅੰਮਾ ਵਿਕੇ ਬਜਾਰ,
ਰੇਡੀਓ ਬੰਦ ਕਰ ਦਵੇ।
ਇਹਨਾਂ ਉਪਰੋਕਤ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਨਿੱਕੇ ਮੋਟੇ ਹਜਾਰਾਂ ਹੀ ਵਿਸ਼ੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਸੁਹਾਣੀਆਂ ਨੇ ਗੀਤ ਉਲੀਕੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਮੂੰਹ ਜਬਾਨੀ ਸਾਡੇ ਤੱਕ ਉਪੜੇ ਹਨ।
ਗਿੱਧਾ
ਭੰਗੜੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿੱਧਾ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਚ ਹੈ। ਗਿੱਧਾ ਢੋਲ ਜਾਂ ਢੋਲਕੀ ਦੀ ਥਾਪ ਨਾਲ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਥਾਪ ਨਾਲ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਤਾੜੀਆਂ ਵਜਾ ਕੇ ਨੱਚਦੀਆਂ ਹਨ। ਬੋਲੀਆਂ ਪਾ ਕੇ ਔਰਤਾਂ ਢੋਲਕੀ ਦੀ ਥਾਪ ਨਾਲ ਤਾੜੀਆਂ ਮਾਰ ਕੇ ਪੂਰੇ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਨੱਚਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਬੋਲੀਆਂ ਵੀ ਔਰਤ ਦੀ ਰੋਜ਼ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਵੀ ਗਿੱਧਾ ਪੇਂਡੂ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਉਨਾਂ ਹੀ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਜਿੰਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਪੰਜਾਬੀ ਔਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਜਜਬੇ ਇਸ ਲੋਕ ਨਾਚ ਵਿਚ ਸਮਾ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਚ ਤਮਾਸੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਗਿੱਧੇ ਵਿਚ ਦੇਸ਼ ਪਿਆਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜਿਨਸੀ ਉਤੇਜਨਾ ਭਰਪੂਰ ਬੋਲੀਆਂ ਤੱਕ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਇਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸੰਮੀ
ਸੰਮੀ ਨਾਚ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਪੁਰਾਤਨ ਕਬੀਲਿਆਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਨਾਚ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਚ ਦਾ ਨਾਂ ਇਕ ਕੁੜੀ ਸੰਮੀ ਦੇ ਨਾਂ ਉਤੇ ਪਿਆ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਸਦਾ ਮਾਹੀ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਦੂਰ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਮਾਹੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਨੱਚਿਆ ਗਾਇਆ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਚੱਕਰ, ਤਾੜੀ ਅਤੇ ਚੁਟਕੀ ਨਾਲ ਗਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਸਾਦਾ ਨਾਚ ਹੈ।
ਝੂਮਰ
ਝੂਮਰ ਨਾਚ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸਦੇ ਨਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਝੂਮਰ ਰਾਗ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੀ ਨਾਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਚ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਇਕ ਗੋਲ ਘੇਰੇ ਵਿਚ ਢੋਲ ਦੁਆਲੇ ਨੱਚਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਇਹ ਲੋਕ ਨਾਚ ਸੰਦਰਬਾਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਇਹੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਨਾਚ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੂਰੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਏ।
ਜਾਗੋ
ਜਾਗੋ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ ਜਗਾਉਣਾ, ਜਾਗੋ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਕੱਢੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਗਾਗਰ ਨੂੰ ਦੀਵਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਕੇ ਸਿਰ ਤੇ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਲਈ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਮੇਲਣਾਂ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਠੱਠਾ ਮਜ਼ਾਕ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕਿੱਕਲੀ
ਕਿੱਕਲੀ ਕਲੀਰ ਦੀ, ਪੱਗ ਮੇਰੇ ਵੀਰ ਦੀ,
ਦੁਪੱਟਾ ਭਰਜਾਈ ਦਾ, ਫਿੱਟੇ ਮੂੰਹ ਜਵਾਈ ਦਾ।
ਮੰਥੀਰੀ ਕੁਮਾਰਨ
ਮੰਥੀਰੀ ਕੁਮਾਰਨ ਇੱਕ 1963 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਤਾਮਿਲ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਬੀ. ਵਿਟਲਾਚਾਰੀਆ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਕਾਂਤਾ ਰਾਓ, ਅਨੁਰਾਧਾ ਅਤੇ ਰਾਜਸ਼੍ਰੀ ਨੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਮੀਡੀਆ
ਹੱਥ-ਕਲਾਵਾਂ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਲੋਕ-ਕਲਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਹੱਥ ਦੇ ਕਮਾਲ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ। ਸਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਾਣ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਕਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਬੱਤੀ ਸੁਲੱਖਣੀ, ਭਾਵ 32 ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਸੁਲੱਖਣੀ ਔਰਤ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਨੀ ਸੌਖੀ ਨਹੀਂ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਲਾਵਾਂ ਦਾ ਹੀ ਅਸੀਂ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗੇ।
ਮੰਥੀਰੀ ਕੁਮਾਰਨ
ਕਾਸਟ
ਸੂਚੀ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਤੋਂ ਅਨੁਕੂਲਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਉਤਪਾਦਨ
ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਕੰਦਾਸਾਮੀ ਅਤੇ ਗੋਪਾਲਸਾਮੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਬੀ. ਵਿਟਲਾਚਾਰੀਆ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਲੇਖਕ ਬੀਵੀ ਅਚਾਰੀਆ ਸਨ। ਸਿਨੇਮੈਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ੀ ਜੀ ਚੰਦਰੂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੇ. ਗੋਵਿੰਦਾਸਾਮੀ ਸੰਪਾਦਨ ਦੇ ਇੰਚਾਰਜ ਸਨ। ਆਰਟ ਡਾਇਰੈਕਸ਼ਨ ਬੀਵੀ ਬਾਬੂ ਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਤੇਲਗੂ ਵਿੱਚ ਮਦਨਾ ਕਾਮਰਾਜੂ ਕਥਾ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਨਾਲ ਬਣੀ ਸੀ ਅਤੇ 1962 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ।
ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਮੀਡੀਆ
ਟੋਕਰੀਆਂ, ਛਿੱਕੂ ਬਣਾਉਣੇ
ਟੋਕਰੀਆਂ ਤੇ ਛਿੱਕੂ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਮਕਸਦ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਹਰ ਰੋਜ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਸੁਖਾਲ ਤਾਂ ਲਿਆਉਣਾ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਾਹਰ ਤੋਂ ਲਿਆਉਣ ਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਾਂਭਣ ਦਾ ਕੰਮ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਤੇ ਸਜਾਵਟ ਵੱਲ ਵੀ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ।
ਮੰਥੀਰੀ ਕੁਮਾਰਨ
ਸਾਊਂਡਟ੍ਰੈਕ
ਸੰਗੀਤ ਰਾਜਨ-ਨਗੇਂਦਰ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਗੀਤ ਪੁਰਚਿਦਾਸਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗਏ ਸਨ। ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚ ਟੀ.ਐਮ. ਸੁੰਦਰਰਾਜਨ, ਪੀ. ਸੁਸ਼ੀਲਾ, ਐਸ.ਸੀ. ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਅਤੇ ਜਿੱਕੀ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1963 ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਮੀਡੀਆ
ਦਰੀਆਂ ਤੇ ਖੇਸ ਬੁਣਨਾ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣਾ ਵਿਹਲਾ ਸਮਾਂ ਸੂਤ ਕੱਤ ਕੇ ਬਤੀਤ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਦਾਜ ਕੱਤ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਕੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੂਤ ਨੂੰ ਰੰਗ ਕੇ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੀਆਂ ਦਰੀਆਂ ਤੇ ਖੇਸ ਅੱਡਿਆਂ ਤੇ ਬੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸੀ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਸਿਰਫ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਵਿਆਹੀ ਗਈ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਕਦੇ ਕੱਤਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤੇ ਆਪਣਾ ਦਾਜ ਨਹੀਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਕਢਾਈ ਕਸੀਦਾ ਕੱਢਣਾ
ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਸੁਆਣੀਆਂ ਨੇ ਕਸੀਦਾ ਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੇ ਜੌਹਰ ਦਿਖਾਏ ਹਨ। ਇਥੋਂ ਦੀ ਫੁਲਕਾਰੀ ਦੀ ਕਢਾਈ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਚਾਦਰਾਂ ਦੀ ਕਢਾਈ, ਮੇਜ਼ਪੋਸ ਦੀ ਕਢਾਈ, ਰੁਮਾਲਾਂ ਦੀ ਕਢਾਈ ਆਦਿ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਕਢਾਈਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵੀ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਧਾਗਿਆਂ ਨਾਲ ਬੁਣਦੀਆਂ ਸਨ।
ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ, ਮੰਜੇ ਬੁਣਨੇ
ਸੂਤ ਨੂੰ ਰੰਗ ਕੇ ਤੇ ਵੱਟ ਕੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਬਾਣ ਨਾਲ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਡਿਜ਼ਾਇਨਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਬੁਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੂਤ ਨਾਲ ਜਾਂ ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਬਾਣ ਨਾਲ ਮੰਜੇ ਵੀ ਬੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕੰਧ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ
ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਕੰਧ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਲਈ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕੰਧ ਲਿਪ ਕੇ ਉਸ ਉਪਰ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ ਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਹੀ ਚਿਤਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੋਤੇ, ਮੋਰ, ਕਬੂਤਰ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਚਿਤਰੇ ਜਾਂਦੇ ਸੀ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਉਲੀਕਣ ਦਾ ਮਕਸਦ ਬੁਰਾਈਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਉਪਰੋਕਤ ਕਲਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਹੱਥ-ਕਲਾਵਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਰਾਂਦਾ ਬਣਾਉਣਾ, ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਉਣੇ, ਨਾਲੇ ਬੁਣਨਾ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਚੁੱਲੇ, ਹਾਰੇ ਬਣਾਉਣੇ ਆਦਿ।
ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਰਪੇਖ ਸੱਚਾਈ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬਦਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ ਵੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਹੀ ਇੱਕ ਅੰਗ ਹਨ, ਸੋ ਬਦਲਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਅਸਰ ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ ਤੇ ਵੀ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦੇ ਹਨ:-•ਪ੍ਰਕਿਰਤਕ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਆਏ ਪਰਿਵਰਤਨ,
•ਸਮਾਜ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਕਾਰਨ ਅਤੇ
•ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਬਾਹਰੋਂ ਆਏ ਕਾਰਨ।
ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਜਾਂ ਗਲੋਬਲਾਈਜੇਸ਼ਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ, ਕੰਪਿਊਟਰ, ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਤੇ ਹੋਰ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਨਵੀਂ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਸਾਡੇ ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਹਰ ਇੱਕ ਪੱਖ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਇਥੇ ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਇਸ ਤੇ ਵੀ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਦੋਨੋਂ ਪੱਖਾਂ ਤੋਂ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ -ਹਾਂ ਪੱਖੀ ਤੇ ਨਾਂਹ ਪੱਖੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾ ਨਾਂਹ ਪੱਖੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਲਵਾਨ ਹੈ।
ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ ਤੇ ਨਾਂਹ ਪੱਖੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਮੀਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਮਸ਼ੀਨੀ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਹੱਥੀਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਤਾ ਕਾਫੀ ਘੱਟ ਗਈ ਹੈ। ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਚਕਾਚੌਂਧ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ ਦੱਬ ਕੇ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੇ ਲੋਕ-ਨਾਚ, ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮੀਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਤੋੜ-ਮਰੋੜ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਇਹਨਾਂ ਵੱਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਖਬਾਰਾਂ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ, ਇੰਟਰਨੈਟ ਉਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਸ਼ੀਨੀ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਬਾਰੇ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾ ਕੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਲੁੱਟ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਲੋਕ-ਕਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਢਾਹ ਲਾਈ ਹੈ। ਉਥੇ ਇਸਦੇ ਕੁੱਝ ਹਾਂ-ਪੱਖੀ ਪੱਖ ਵੀ ਹਨ। ਕੁਝ ਚੰਗੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਅਧੀਨ ਕੁਝ ਅਖਬਾਰਾਂ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਤੇ ਇੰਟਰਨੈਟ ਤੇ ਫਿਰ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਕਬੂਲ ਕਰਨ ਦੇ ਉਪਰਾਲੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਜੋ ਕਿ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਲੋਕ-ਕਲਾਵਾਂ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਕਈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਡੀਆਂ ਗੌਰਵਸ਼ਾਲੀ ਲੋਕ-ਕਲਾਵਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਸਰਕਾਰ ਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਟੀ.ਵੀ ਚੈਨਲ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡੀ.ਡੀ. ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਡੀ.ਡੀ. ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਉਪਰਾਲੇ ਹਨ।
ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਲੋਕ,ਕਲਾਵਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ ਅਲੋਪ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਥੋੜ੍ਹਾ ਬਹੁਤ ਬਾਕੀ ਹੈ, ਉਹ ਕਿੱਤਿਆਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹੀ ਜੀਵਤ ਹਨ। ਪਰ ਕੁਝ ਪੰਜਾਬੀ ਕਲਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਅਮਰ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੁਲਕਾਰੀ, ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਪੈਸੇ ਕਮਾਉਣ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੀ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ।
ਦੈਨਿਕ ਹਾਡੋਤੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ
ਦੈਨਿਕ ਹਾਡੋਤੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ (हाड़ौती एक्सप्रेस) ਅਜੈ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੀ- ਭਾਸ਼ਾਈ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖ਼ਬਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ ਬਾਰਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਅਜੇ ਸਿੰਘ ਹੈ ਜੋ ਬਾਰਨ ਤੋਂ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਹਾਡੋਤੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ (हाड़ौती एक्सप्रेस) ਅਜੈ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੀ- ਭਾਸ਼ਾਈ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖ਼ਬਾਰ ਹੈ। ਇਹ 29 ਦਸੰਬਰ, 2011 ਤੋਂ ਬਾਰਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਅਖ਼ਬਾਰ
ਆਰਥਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ
ਆਰਥਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਇਨਾਮ  ( Sveriges riksbanks pris i ekonomisk vetenskap till Alfred Nobels minne), ਨੋਬਲ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ 1895 ਵਿੱਚ ਅਲਫ਼ਰੈਡ ਨੋਬਲ ਦੀ ਵਸੀਅਤ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪੰਜ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਰਥਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਇਨਾਮ ਦੇ ਜੇਤੂਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਨਾਮ ਨੂੰ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤ
ਸਵੀਡਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੈਂਕ ਤੋਂ "ਸਦਾ ਲਈ" ਇੱਕ ਐਂਡੋਮੈਂਟ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਨੋਬਲ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਖਰਚਿਆਂ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇ ਮੁਦਰਾ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਫੰਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧ
ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਇਨਾਮ ਅਲਫ਼ਰੈਡ ਨੋਬਲ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਵਸੀਅਤ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਚੋਣ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡ, ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਅਸਲ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜੇਤੂਆਂ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਾਇਲ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ ਇਨਾਮ "ਉਸਦੀ [ਅਲਫ੍ਰੇਡ ਨੋਬਲ ਦੀ] ਇੱਛਾ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ" ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਨਾਮ ਹਰ ਸਾਲ "ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਨੁੱਖਜਾਤੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਲਾਭ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ"।
ਅਵਾਰਡ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਅਤੇ ਚੋਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ
ਇਸਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਇਲ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ "ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕੈਡਮੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਖੋਜਕਰਤਾ ਦੇ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਛੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਰਸਾਲੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਸਾਲ ਅਕੈਡਮੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸਵੀਡਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੈਂਕ ਅਲਫ਼ਰੈਡ ਨੋਬਲ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ, ਕ੍ਰਾਫੂਰਡ ਇਨਾਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਵੱਡੇ ਇਨਾਮ ਵੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ"।
ਹਰ ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਅਕੈਡਮੀ ਦੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਇਨਾਮ ਕਮੇਟੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਚੁਣੇ ਗਏ ਮੈਂਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, "ਅਨੇਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ, ਅਕਾਦਮੀਆਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਭੇਜਦੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲ ਲਈ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਇਨਾਮ ਲਈ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਅਕੈਡਮੀ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਜੇਤੂਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ।" ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਸਬੂਤ 1 ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਨਾਮ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕਮੇਟੀ ਸੰਭਾਵੀ ਜੇਤੂਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਟਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਨਿਰਣਾਇਕ ਵੋਟ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਇਲ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਇਨਾਮ ਦੇ ਅਗਲੇ ਜੇਤੂ ਜਾਂ ਜੇਤੂਆਂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਧ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ ਵੋਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਿਸੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਾਲ ਲਈ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਇਨਾਮ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ ਇਨਾਮ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਜੀ ਰਹੇ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ 50 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ, ਸਰੀਰ ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਂ ਦਵਾਈ, ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਜੇਤੂ ਨੂੰ ਸਟਾਕਹੋਮ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ ਨੋਬਲ ਦੀ ਮੌਤ (10 ਦਸੰਬਰ) ਨੂੰ ਸਾਲਾਨਾ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਸਵੀਡਨ ਦੇ ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਡਿਪਲੋਮਾ, ਸੋਨ ਤਗਮਾ, ਅਤੇ ਮੁਦਰਾ ਗ੍ਰਾਂਟ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ।
ਜੇਤੂ
ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਇਨਾਮ 1969 ਵਿੱਚ ਰਾਗਨਾਰ ਫ੍ਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਜਾਨ ਟਿਨਬਰਗਨ ਨੂੰ "ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਲਈ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਮਾਡਲਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ" ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੋ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ ਹੈ: ਐਲਿਨੋਰ ਓਸਟ੍ਰੋਮ, ਜਿਸਨੇ 2009 ਵਿੱਚ ਜਿੱਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਐਸਥਰ ਡੁਫਲੋ, ਜੋ 2019 ਵਿੱਚ ਜਿੱਤੀ ਸੀ।
ਗੈਰ-ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁਰਸਕਾਰ
ਫਰਵਰੀ 1995 ਵਿੱਚ, ਜੌਨ ਫੋਰਬਸ ਨੈਸ਼ ਨੂੰ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ 1994 ਦਾ ਇਨਾਮ ਦੇਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਚੋਣ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਇਨਾਮ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਨਾਮ ਵਜੋਂ ਮੁੜ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਪਲਬਧ ਕਰਾਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਇਨਾਮ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦੋ ਗੈਰ-ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਬਦਲ ਗਈ। ਇਸਦੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਇਨਾਮ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। 2007 ਦੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਇਨਾਮ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ 'ਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਪੰਜ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹਨ। 1978 ਵਿੱਚ, ਹਰਬਰਟ ਏ. ਸਾਈਮਨ, ਜਿਸਦਾ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਗੈਰ-ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਬਣਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਡੈਨੀਅਲ ਕਾਹਨੇਮੈਨ ਪਹਿਲੇ ਗੈਰ-ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਹਨ। ਪੇਸ਼ੇ ਦੁਆਰਾ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਣ ਲਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ
ਰਤਨਾ ਘੋਸ਼ਾਲ
ਰਤਨਾ ਘੋਸ਼ਾਲ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Ratna Ghoshal) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ ਰਾਜਾ ਰਾਮਮੋਹਨ ਦੁਆਰਾ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਰੱਖਿਆ।
ਕੈਰੀਅਰ
1965 ਵਿੱਚ ਬਿਜੋਏ ਬੋਸ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਰਾਜਾ ਰਾਮਮੋਹਨ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਸੀ। ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਨੇ 1967 ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇਵੀ ਤੀਰਥ ਕਾਮਰੂਪ ਕਾਮਾਖਿਆ ਅਤੇ ਕੇਦਾਰ ਰਾਜਾ ਲਈ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 1969 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਪੰਨਾ ਹੀਰੇ ਚੁੰਨੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਬੰਗਾਲੀ ਥੀਏਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਹੈ ਅਤੇ ਸੌਮਿਤਰਾ ਚੈਟਰਜੀ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਰੰਗ ਲੇਖਨ
ਰੰਗ ਲੇਖਨ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਘੋਖ ਨਾਲ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੂੰ ਘੋਲ ਕਿ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਘੋਲ ਫਿਲਟਰ ਪੇਪਰ ਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਘੋਲ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜਾ ਪਦਾਰਥ ਜਲਦੀ ਘੁਲਦਾ ਹੈ ਉਹ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਚਲਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਰੰਗ ਦਾ ਇੱਕ ਗੋਲਾ ਜਿਹਾ ਬਣਾਏਗਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੰਗਦਾਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਰੰਗ ਲੇਖਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰ ਕੇ ਘੋਲ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਧੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1900 ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਵਿਗਿਆਨੀ ਮਿਖਾਇਲ ਤਸਵੇਟ ਨੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਪੋਲਨ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਕਿਉਕਿ ਹਰੇਕ ਪੌਦੇ ਦੇ ਪੋਲਨ ਦਾ ਰੰਗ ਵੱਖਰਾ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਧੀ
ਫਿਲਟਰ ਪੇਪਰ ਦੇ ਥੱਲੇ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਉੱਪਰ ਸਕੈਚ ਪੈਂਨ ਦੀ ਸਿਆਹੀ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਓ। ਇਸ ਕਾਗਜ਼ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਬਰਤਨ ਉੱਪਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਟਕਾਓ ਕਿ ਕਾਗਜ਼ ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਲੱਗੇ ਪਰ ਸਿਆਹੀ ਵਾਲੇ ਧੱਬੇ ਨਹੀਂ। ਕਾਗਜ਼ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਚੂਸੇਗਾ ਤੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਿਆਹੀ ਦੇ ਧੱਬਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇਗਾ ਤਾਂ ਸਿਆਹੀ ਦੇ ਰੰਗ ਘੁਲਣਗੇ ਤੇ ਉੱਪਰ ਨੂੰ ਵਧਣਗੇ। ਜਿਹੜੇ ਰੰਗ ਜਲਦੀ ਘੁਲਦੇ ਹਨ ਉਹ ਅੱਗੇ ਤੱਕ ਜਾਣਗੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਸ਼ਰਣ
ਪਠਾਣ ਵਾਲਾ
ਪਠਾਨ ਵਾਲਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਦੇ ਲੋਧਰਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ  ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ 29°32'4"N 71°37'15"E 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਧਰਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਨਲਿਨੀ ਨਾਇਕ
right|thumb| ਨਲਿਨੀ ਨਾਇਕ ਨਲਿਨੀ ਨਾਇਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਕਾਰਕੁਨ, ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨਿਸਟ ਹੈ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਤੱਟਵਰਤੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਪ੍ਰੋਟਸਾਹਨ ਤ੍ਰਿਵੇਂਦਰਮ, ਮਿੱਤਰਨਿਕੇਤਨ ਵਾਗਾਮੋਨ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਮਹਿਲਾ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਕੰਮ
ਨਾਇਕ ਫਿਸ਼ਵਰਕਰਜ਼ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮੂਹ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਵਿੱਚ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦੀ ਪਹਿਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਸਵੈ-ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਮਹਿਲਾ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ, ਕੇਰਲਾ ਦੀ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਉਹ ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ।
ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ
ਚੱਕ 354 ਡਬਲਯੂ ਬੀ
ਚੱਕ ਨੰਬਰ 354/ਡਬਲਯੂ ਬੀ ਤਹਿਸੀਲ ਦੁਨੀਆਪੁਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੋਧਰਾਂ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਨੀਆਪੁਰ ਬਸਤੀ ਮਲੂਕ ਰੋਡ ਤੋਂ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੁਨੀਆਪੁਰ ਤੋਂ 10 ਕਿ.ਮੀ, ਬਸਤੀ ਮਲੂਕ ਤੋਂ 15 ਕਿ.ਮੀ, ਲੋਧਰਾਂ ਤੋਂ 35 ਕਿ.ਮੀ. ਦੂਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਧਰਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕੁਕੁਰ ਤਿਉਹਾਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਤਿਓਹਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ
ਏਨ ਐਕਟ ਆਫ਼ ਟੈਰਰ
ਐਨ ਐਕਟ ਆਫ਼ ਟੈਰਰ ਆਂਦਰੇ ਬ੍ਰਿੰਕ ਦਾ ਨਾਵਲ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1991 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਅਫ਼ਰੀਕਨਰ ਬਾਰੇ ਹੈ ਜੋ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਅਸਫ਼ਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਬੇਕਸੂਰ ਰਾਹਗੀਰਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਫ਼ਰੀਕਨਰ ਉਦਾਸ ਹੋ ਕੇ ਭੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਸਹੀਤਾ ਦਾ ਯਕੀਨ ਹੈ।
ਸੰਖੇਪ ਸਾਰ
ਇਹ ਨਾਵਲ ਥਾਮਸ ਲੈਂਡਮੈਨ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਅਫ਼ਰੀਕਨਰ ਹੈ ਜੋ ਅਫ਼ਰੀਕਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਅਣਜਾਣ ਨਸਲਵਾਦ ਖਿਲਾਫ਼ ਵਿਰੋਧ ਅੰਦੋਲਨ ਦੁਆਰਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੈਂਡਮੈਨ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਜ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਹਿ-ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਕਾਰ ਇਸ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਅਸਫ਼ਲ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨਦੋਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਭਗੌੜੇ ਵਜੋਂ ਲੈਂਡਮੈਨ ਦੇ ਵਧਦੇ ਦੁਖਦਾਈ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ
ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਲਬਰ ਸਮਿਥ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਹਨ। ਇਹ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਲੰਬੇ ਸਫ਼ਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਰੰਗੀਨ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਸਮਿਥੀਅਨ ਫੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਮੁੱਖ ਪੁਰਸ਼ ਨਾਇਕ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਮਾਦਾ ਸਾਥੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਬੁਣਨਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮਾਰੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਜੋ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਘੇਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਲੇਖਕ ਲਈ ਸੰਭਾਲਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਸਮਿਆਂ 'ਤੇ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੰਦਰਭਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੱਲ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਬਣਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸਾਹਿਤਕ ਝੁਕਾਅ ਹੈ।
ਨਾਵਲ ਦੀ ਬਣਤਰ ਦੀਆਂ ਦੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹਨ। ਬਿਰਤਾਂਤ ਲਗਾਤਾਰ ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਚਕਾਰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ। ਤੀਸਰੇ-ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਸਾਰੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਜਾਂ ਵੱਧ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ-ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਅਮਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਰੇਕ ਪਾਤਰ ਦੁਆਰਾ ਯੋਗਦਾਨ ਕੀਤੇ ਛੋਟੇ ਭਾਗਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕਈ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਅਤੇ ਕਈ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਸਾਧਾਰਨ ਪਹਿਲੂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਫਰਜ਼ੀ ਲੈਂਡਮੈਨ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਤੇਰ੍ਹਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਹ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਜਾਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਰ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਰੂਪ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਕਹਾਣੀ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸੰਗ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਤਿਕਾ ਲਗਭਗ 150 ਪੰਨਿਆਂ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ, ਲਗਭਗ ਕਿਤਾਬੀ ਆਕਾਰ ਦਾ ਹੈ। ਅਫ਼ਰੀਕੀ, ਖੋਸਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੰਬੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1">
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ
ਆਚਾਰੀਆ ਵਾਮਨ
ਜਾਣ ਪਛਾਣ
ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ 'ਚ ਆਚਾਰੀਆ ਵਾਮਨ ਦਾ ਅਪਣਾ ਿੲਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਸੰਸਕਿ੍ਤ ਕਾਵਿ - ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਹੋਰ ਆਚਾਰੀਆ ਵਾਂਙ ਆਚਾਰੀਆ ਵਾਮਨ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਵੀ ਬਹੁਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। 'ਰਾਜਤਰੰਗਿਣੀ' ਕਵਿ ਗ੍ੰਥ ਵਿੱਚ ਵਾਮਨ ਨੂੰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜਯਾਪੀੜ ਦੀ ਰਾਜਸਭਾ ਦਾ ਮੰਤਰੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਚਾਰੀਆ ਵਾਮਨ ਨੂੰ ਪੰਡਿਤ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਪ੍ਾਪਤ ਸੀ। ਇਸ ਲ ਵਾਮਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ८०० : ਦੇ ਲਗਭਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਾਮਨ ਦਾ ਕਾਵਿ ਗ੍ੰਥ
ਆਚਾਰੀਆ ਵਾਮਨ ਨੇ ਪ੍ਸਿੱਧ ਗ੍ੰਥ 'ਕਾਵਿਆਲੰਕਾਰਸੂਤ੍ਿਵ੍ਰਤੀ' ਦੀ ਰਚਨਾ ਨੌਵੀਂ ਸਦੀ : ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਗ੍ੰਥ ਦੀ ਰਚਨ ਭੂਮੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਹੈ। ਇਸ ਗ੍ੰਥ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਾਮਨ ਨੇ ਰਾਜਾ ਜਯਾਪੀੜ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕੀਤੀ। ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਵਾਮਨ ਜਿਸ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਪ੍ਤੀਪਾਦਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਸ ਦਾ ਸਬੰਧ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਹੈ। ਵਾਮਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗ੍ੰਥ 'ਚ ਕਾਲੀਦਾਸ, ਬਾਣਭੱਟ, ਮਾਘ, ਭਵਭੂਤੀ ਆਦਿ ਅਨੇਕਾ ਕਵੀਆਂ ਦੇ ਸਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ ਉਧਿ੍ਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਵਾਮਨ ਦਾ ਗ੍ੰਥ 'ਕਾਵਿਆਲੰਕਾਰਸੂਤ੍ਿਵ੍ਤੀ' ਗ੍ੰਥ ਸੂਤ੍ ਸ਼ੈਲੀ (ਸੰਖੇਪ ਅਥਵਾ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸ਼ਬਦਾ ਵਿੱਚ ਮਨੋ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਗਟ ਕਰਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ) ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਾਮਨ ਦੀ ਪ੍ਸਿੱਧੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗ੍ੰਥ ਦੇ ਵਿਭਾਜਨ ਅਧਿਕਰਣਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਅਧਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਗ੍ੰਥ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਬਾਰਹ ਅਧਿਆਇ; ਪੰਜ ਅਧਿਕਰਣ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸੌ ਉਨੀ ਸੂਤ੍ ਹਨ। ਇਹ ਗ੍ੰਥ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗ੍ੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਸੂਤਰਬੱਧ ਗ੍ੰਥ ਹੈ। ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਆਚਾਰੀਆ ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਇੰਨਾਂ ਦੇ ਇਸ ਗ੍ੰਥ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ।
ਵਾਮਨ ਦੇ 'ਕਾਵਿ ਦੇ ਹੇਤੂ' ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਚਾਰ
ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਮਨਨਸ਼ੀਲ ਆਚਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਦੇ ਉਤਪਾਦਕ ਅਤੇ ਮੂਲਭੂਤ ਸਾਧਨਾਂ, ਕਾਰਣਾਂ ਜਾਂ ਤੱਤਾਂ ਲ 'ਕਾਵਿ-ਹੇਤੂ' ਪਦ ਦਾ ਪ੍ਯੋਗ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਲ ਵਾਮਨ ਨੇ 'ਕਾਵਿ- ਅੰਗ' ਪਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਵਾਮਨ ਨੇ ਕਾਵਿ ਦੇ ਲੋਕ (ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਕਾਰਜ ਵਿਹਾਰ), ਵਿਦਿਆ ( ਸਾਹਿਤ, ਕੋਸ਼, ਛੰਦ, ਕਲਾ, ਕਾਮਸ਼ਾਸਤ੍ ਆਦਿ), ਪ੍ਕੀਰਣ ( ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਸ਼ਬਦ- ਅਰਥ ਦੀ ਉਚਿਤ ਚੋਣ, ਲਗਨ ਆਦਿ) ਤਿੰਨ ਅੰਗ ਮੰਨੇ ਹਨ।
ਵਾਮਨ ਦੇ ਰੀਤੀ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਚਾਰ
ਆਚਾਰੀਆ ਵਾਮਨ ਨੇ ਰੀਤੀ ਸੰਪ੍ਰਦਾਇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ ਕਾਵਿ- ਸ਼ਾਸਤਰ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦੇਣ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਵਾਮਨ ਨੇ ਸ਼ਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਰੀਤੀ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਵਾਮਨ ਰੀਤੀਵਾਦੀ ਆਚਾਰੀਆਂ ਹੈ। ਰੀਤੀਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਰੀਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਕਾਵਿ ਦਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੱਤ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਵਾਮਨ ਨੇ ਕਾਵਿ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਕਰਦੇ ਕਿਹਾ ਹੈ," ਰੀਤੀ ਹੀ ਕਾਵਿ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ।" ਵਾਮਨ ਨੇ ਰੀਤੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਭੇਦ ਵੈਦਰਭੀ, ਗੌੜੀ ਤੇ ਪੰਚਾਲੀ ਅੰਕਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਆਚਾਰੀਆ ਵਾਮਨ ਉਸ ਰੀਤੀ ਨੂੰ ਵੈਦਰਭੀ ਰੀਤੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਪੂਰਨ ਗੁਣ ਹੋਣ। ਵੈਦਰਭੀ ਰੀਤੀ ਸਰਵ-ਸੇ੍ਸ਼ਠ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵੈਦਰਭੀ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਗੌੜੀ ਰੀਤੀ ਦਾ ਸਥਾਨ ਆਉਦਾ ਹੈ। ਆਚਾਰੀਆ ਵਾਮਨ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਰੀਤੀ ਵਿੱਚ ਓਜ ਤੇ ਕਾਂਤਾ ਗੁਣ ਦੀ ਪ੍ਧਾਨਤਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਵਾਮਨ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਚਾਲੀ ਰੀਤੀ ਵਿੱਚ ਮਾਧੁਰਯ ਤੇ ਕੋਮਲਤਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੁਣ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰੁਦ੍ਟ ਤੇ ਰਾਜਸੇਖ਼ਰ ਇਸ ਨੂੰ ਲਘੂ ਸਮਾਸ ਵਾਲੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਵਾਮਨ ਦੇ ਅਲੰਕਾਰ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਚਾਰ
ਆਚਾਰੀਆ ਵਾਮਨ ਨੇ ਕਾਵਿ ਦਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੱਤ ਅਲੰਕਾਰ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਅਲੰਕਾਰ ਕਾਵਿ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਤੱਤ ਹੈ। ਵਾਮਨ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, '' ਕਾਵਿ ਸੁੰਦਰਤਾ ਕਰਕੇ ਹੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੈ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਜਾਂ ਸੌਂਦਰਯ ਹੀ ਅਲੰਕਾਰ ਹੈ।" ਆਚਾਰੀਆ ਵਾਮਨ ਨੇ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਸੰਖਿਆ ਇਕੱਤੀ ਮੰਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਗੋਂ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਭੇਦ ਕੀਤੇ ਹਨ-
ਆਚਾਰੀਆ ਵਾਮਨ ਦੇ ਕਾਵਿ ਗੁਣ
ਆਚਾਰੀਆ ਵਾਮਨ ਨੇ ਸਭ ਤੋ ਪਹਿਲਾਂ 'ਗੁਣ ' ਦਾ ਸਪਸ਼ਟ ਅਤੇ ਵਿਗਿ਼ਆਨਕ ਸਰੂਪ ਪੇਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਦਾ ਆਪਸੀ ਭੇਦ ਦੱਸਿ਼ਆ ਹੈ। ਵਾਮਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ," ਕਾਵਿ 'ਚ ਸ਼ੋਭਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਧਰਮ 'ਗੁਣ' ਅਤੇ ਉਸ ਸ਼ੋਭਾ 'ਚ ਹੋਰ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਧਰਮ ਗੁਣ ' ਅਲੰਕਾਰ' ਹਨ।"
ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਆਚਾਰੀਆ ਭਰਤ ਮੁਨੀ, ਦੰਡੀ, ਭੋਜ ਰਾਜ, ਕੁੰਤਕ ਆਦਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੀਖਿਆਕਾਰਾਂ ਨੇ ਕਾਵਿ-ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਿਵਚੇਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੇਦ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਪਰ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਚਾਰੀਆ ਮੰਮਟ ਤੋਂ ਵਾਮਨ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਵੀਹ (20) ਗੁਣਾਂ- ਸ਼ੇਲਸ਼, ਪ੍ਰਸਾਦ, ਸਮਤਾ, ਮਾਧੁਰਯ, ਸੁਕੁਮਾਰਤਾ, ਅਰਥ-ਵਿਅਕਤੀ, ਉਦਾਰਤਾ, ਓਜ, ਕਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸਮਾਧੀ, ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਅੱਗੋਂ ਅਰਥ ਗੁਣ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਗੁਣ ਦੋ-ਦੋ ਭੇਦ ਹਨ, ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲਦੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ—
.ਓਜ
ਜਿਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸਮਾਸ ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੇ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਚੁਭਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਓਜ ਸ਼ਬਦ ਗੁਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਉਦਾਹਰਣ-
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਬਰਫ਼-ਦੁੱਧ’, ‘ਹਿੱਕ-ਉਭਾਰਾਂ’, ‘ਪਿਆਰ-ਵਿਗੁੱਤੇ’ ਸ਼ਬਦ ਸਮਾਸੀ ਸ਼ਬਦ ਹਨ।
ਜਿਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਲੱਗਣ, ਉਥੇ ਸ਼ਲੇਸ਼ ਸ਼ਬਦ ਗੁਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ 'ਮਿਲਿਐ' ਅਤੇ 'ਮਿਲੈ' ਸ਼ਬਦ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਉਣ ਨਾਲ ਇਥੇ ਸ਼ਲੇਸ਼ ਸ਼ਬਦ ਗੁਣ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸਾਦ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਢਿੱਲਾਪਣ ਅਰਥਾਤ ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਬਗ਼ੈਰ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਤੋਂ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਆਚਾਰੀਆ ਭਰਤ ਮੁਨੀ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋ ਰਚਨਾ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸਮਝ ਆ ਜਾਵੇ ਉਹ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸ਼ਬਦ ਗੁਣ ਵਾਲੀ ਰਚਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਚਲਦੇ ਜਾਂ ਵਗਦੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਭਾਵ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਸੁਣਨ ਮਾਤ੍ਰ ਨਾਲ ਹੀ ਸਮਝ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਥੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸ਼ਬਦ ਗੁਣ ਹੈ।
ਜਿਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਸੰਧੀ-ਸਮਾਸ ਪਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਹੋਵੇ ਉਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਮਾਧੁਰਯ ਸ਼ਬਦ ਗੁਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਓਪਰੋਕਤ ਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸ਼ਬਦ ਸੰਧੀ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਸਮਾਸ ਰਹਿਤ ਹਨ ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਥੇ ਮਾਧੁਰਯ ਸ਼ਬਦ ਗੁਣ ਹੈ।
2. ਅਰਥ ਗੁਣ
.ਓਜ
ਜਿਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਇਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰੋੜ੍ਹਤਾ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਓਜ ਅਰਥ ਗੁਣ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤੁਹਾਡੀ ਤਲਵਾਰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਅਤੇ ਜੱਸ ਉਤਪੰਨ ਕਰਕੇ ਮਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ।
ਇਸ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ‘ਤਲਵਾਰ’ ਨੂੰ ਕਰਤਾ ਬਣਾ ਕੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੜ੍ਹਤਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ‘ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਤਲਵਾਰ ਦਾ ਮਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ’ ਇਹ ਵਰਣਨ ਹੋਰ ਕਵੀਆਂ ਵਾਂਗ ਵਧਾ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਓਜ ਅਰਥ ਗੁਣ ਹੈ।
ਜਿਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਜਿਤਨੇ ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਣ, ਉਤਨੇ ਹੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਚੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਉਤੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਅਰਥ ਗੁਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਉਦਾਹਰਣ:
ਓਪਰੋਕਤ ਸਤਰ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਆਪਣਾ ਕਾਰਜ ਹੈ ਜੋ ਸਹੀ ਅਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤੀ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਵਾਧੂ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਉਦਾਹਰਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਦ ਅਰਥ ਗੁਣ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਕਥਨ ਦੇ ਅਣੋਖੇਪਣ ਅਰਥਾਤ ਇੱਕ ਅਰਥ ਨੂੰ ਭਿੰਨ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਹਿਣ ਨੂੰ ਮਾਧੁਰਯ ਅਰਥ ਗੁਣ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਓਪਰੋਕਤ ਦੋਹਾਂ ਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਇਕਾ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬਣ ਹੋਣ ਦੇ ਅਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
ਆਚਾਰੀਆ ਮੰਮਟ, ਜਗਨਨਾਥ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਨੇ ਵਾਮਨ ਦੇ ਦਸ ਸ਼ਬਦ-ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਮਾਧੁਰਯ, ਓਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਦ- ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅੰਤਰਭਾਵ ਕਰਕੇ ਦਸ ਅਰਥ-ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਮੰਮਟ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵਾਮਨ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਏ ਕੁੱਝ ਗੁਣ ਦੋਸ਼ਭਾਵ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਕਿਤੇ ਗੁਣ ਨਾ ਹੋ ਕੇ ਦੋਸ਼ਰੂਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਆਚਾਰੀਆ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਵਾਮਨ ਦੁਆਰਾ ਕਹੇ ਸ਼ਬਦ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ- ਸ਼ਲੇਸ਼, ਸਮਾਧੀ, ਉਦਾਰਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਓਜ ਗੁਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅੰਤਰਭਾਵ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਰਥ-ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ਬਦ ਗੁਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਗੁਣ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਬੋਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸੁਕੁਮਾਰਤਾ ਸ਼ਬਦ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਨੇ ਗ੍ਰਾਮਯਤਵ ਦੋਸ਼ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਸਮਤਾ ਨਾਮਕ ਸ਼ਬਦ ਗਣ ਕਿਤੇ ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਗੁਣ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕਾਵਿਗਤ-ਦੋਸ਼
1.ਪਦ-ਪਦਾਰਥ ਦੋਸ਼
2.ਵਾਕਯ-ਵਾਕਯਾਰਥ ਦੋਸ਼
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ
ਗੋਰਖਪੁਰ ਮਹਾਉਤਸਵ
ਗੋਰਖਪੁਰ ਮਹਾਉਤਸਵ, ਗੋਰਖਪੁਰ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਸਾਲਾਨਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਹਰ ਸਾਲ ਜਨਵਰੀ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 2018 ਤੋਂ, ਮਹੋਤਸਵ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਵਿਭਾਗ (ਯੂਪੀ), ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਭਾਗ (ਯੂਪੀ) ਅਤੇ ਗੋਰਖਪੁਰ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗੋਰਖਪੁਰ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੁਆਰਾ ਐਡੀਸ਼ਨ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।
1997
ਗੋਰਖਪੁਰ ਮਹੋਤਸਵ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1997 ਵਿੱਚ ਉੱਘੇ ਸਥਾਨਕ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਅਤੇ ਯੂਪੀ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਪ੍ਰੋਤੁਲ ਕੁਮਾਰ ਲਹਿਰੀ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੁਸਤਕ "ਸ਼ਹਿਰਨਾਮਾ ਗੋਰਖਪੁਰ" ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਡਾ: ਵੇਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪਾਂਡੇ ਨੇ ਗੋਰਖਪੁਰ ਮਹੋਤਸਵ 1997 ਦੀ ਸਮਾਰਕ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
2001
ਜਨਵਰੀ 2001 ਵਿੱਚ ਟਾਊਨ ਹਾਲ ਫੀਲਡ ਵਿੱਚ ਗੋਰਖਪੁਰ ਮਹੋਤਸਵ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਕੌਣ ਬਣੇਗਾ ਕਰੋੜਪਤੀ ਦੀ ਤਰਜ਼ 'ਤੇ ਇੱਕ ਕੁਇਜ਼ ਸ਼ੋਅ ਵੀ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ।
2018
ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਵਕਫ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 2018 ਵਿੱਚ ਗੋਰਖਪੁਰ ਮਹੋਤਸਵ 11-13 ਜਨਵਰੀ 2018 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਦਘਾਟਨ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨ ਦੀਨ ਦਿਆਲ ਉਪਾਧਿਆਏ ਗੋਰਖਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸੀ। ਗਾਇਕ ਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਮਹਾਦੇਵਨ ਨੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਮਹਾਉਤਸਵ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ 11 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਰਾਮ ਨਾਇਕ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 13 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਗੋਰਖਨਾਥ ਮੰਦਰ ਦੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਯੋਗੀ ਆਦਿਤਿਆਨਾਥ ਨੇ ਸਮਾਪਤੀ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
2019
2019 ਵਿੱਚ ਗੋਰਖਪੁਰ ਮਹੋਤਸਵ ਦਾ ਆਯੋਜਨ 11-13 ਜਨਵਰੀ 2019 ਦਰਮਿਆਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਮਾਗਮ ਦਾ ਸਥਾਨ 2018, ਦੀਨ ਦਿਆਲ ਉਪਾਧਿਆਏ ਗੋਰਖਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸੀ।
2020
2020 ਗੋਰਖਪੁਰ ਮਹੋਤਸਵ 11-14 ਜਨਵਰੀ 2020 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ 11-13 ਜਨਵਰੀ 2020 ਲਈ ਤਹਿ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਓਮਾਨ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ ਕਾਬੂਸ ਬਿਨ ਸੈਦ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੋਗ ਮਨਾਉਣ ਦੇ ਕਾਰਨ 13 ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ 14 ਜਨਵਰੀ ਤੱਕ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਮਹਾਉਤਸਵ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਪਾਲ ਆਨੰਦੀਬੇਨ ਪਟੇਲ ਨੇ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਪਤੀ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਯੋਗੀ ਆਦਿਤਿਆਨਾਥ ਨੇ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 11-17 ਜਨਵਰੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ਿਲਪ ਮੇਲਾ (ਇੰਜੀ. ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਮੇਲਾ) ਵੀ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ ਨਾਚਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਗਾਇਕ ਸੋਨੂੰ ਨਿਗਮ ਨੇ 13 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਪਰਫਾਰਮ ਕਰਨਾ ਸੀ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 14 ਜਨਵਰੀ ਤੱਕ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਜੀਐਸਟੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਫੀਸ (4 ਮਿਲੀਅਨ ਰੁਪਏ) ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਕਮੇਟੀ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਉਸੇ ਫੀਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਗੋਰਖਪੁਰ ਮਹੋਤਸਵ 2022 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਿਆ।
2021
2021 ਗੋਰਖਪੁਰ ਮਹੋਤਸਵ ਦਾ ਆਯੋਜਨ 12-13 ਜਨਵਰੀ 2021 ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮਹਾਉਤਸਵ ਤਿੰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਸੀ। ਮਹਾਉਤਸਵ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ 12 ਤਰੀਕ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਮੰਤਰੀ ਨੀਲਕੰਠ ਤਿਵਾਰੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 13 ਨੂੰ ਸਮਾਪਤੀ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਯੋਗੀ ਆਦਿਤਿਆਨਾਥ ਮੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨ ਸਨ। ਇਸ ਸਾਲ ਉਦਘਾਟਨੀ ਅਤੇ ਸਮਾਪਤੀ ਸਮਾਰੋਹ ਦਾ ਸਥਾਨ ਬਦਲ ਕੇ ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਤਾਲ ਝੀਲ ਨੇੜੇ ਚੰਪਾ ਦੇਵੀ ਪਾਰਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਮਹਾਉਤਸਵ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਚੌਕ, ਕਚੈਰੀ ਚੌਕ, ਮੋਹਾਦੀਪੁਰ ਚੌਕ ਅਤੇ ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਤਾਲ ਵਿਖੇ LED ਸਕਰੀਨਾਂ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਹਾਉਤਸਵ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਰਾਹੀਂ ਔਨਲਾਈਨ ਵੀ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਮਹੰਤ ਦਿਗਵਿਜੈਨਾਥ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਮਹਾਉਤਸਵ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਡੌਗ ਸ਼ੋਅ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਮਹੋਤਸਵ ਦੇ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਗਾਇਕਾ ਮੈਥਿਲੀ ਠਾਕੁਰ ਨੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਗੁਰੂ ਗੋਰਖਨਾਥ, ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ, ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਪੂਰਵਾਂਚਲ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਬਾਰੇ ਲਾਈਵ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ 12 ਤੋਂ 16 ਜਨਵਰੀ ਦਰਮਿਆਨ ਚੰਪਾ ਦੇਵੀ ਪਾਰਕ ਵਿਖੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਬਾਗ, ਪੁਸਤਕ ਅਤੇ ਸਰਸ ਮੇਲਾ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਾਈ ਗਈ।
ਸਮਾਪਤੀ ਸਮਾਰੋਹ ਦੌਰਾਨ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾਵਾਂ ਨੂੰ 'ਗੋਰਖਪੁਰ ਰਤਨ' ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੰਡੇ ਗਏ। ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਕ ਨੰਦੂ ਮਿਸ਼ਰਾ (ਕਲਾ), ਡਾ: ਸੰਜੀਵ ਗੁਲਾਟੀ (ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ), ਡਾ: ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਹਨ ਸੇਠ (ਸਿਹਤ), ਡਾ: ਰਾਮ ਚੇਤ ਚੌਧਰੀ (ਖੇਤੀ ਵਿਗਿਆਨ), ਜੋਤੀ ਮਸਕਾਰਾ (ਵਪਾਰਕ), ਐਸ.ਐਮ. ਅਲੀ ਸਈਦ, ਪ੍ਰੇਮ ਮਾਇਆ (ਖੇਡ), ਪ੍ਰੋ: ਡਾ: ਮੀਨਾਕਸ਼ੀ ਨਰਾਇਣ (ਵਿਗਿਆਨ) ਅਤੇ ਅਮਰਨਾਥ ਯਾਦਵ (ਕੁਸ਼ਤੀ)। 100 ਅੰਗਹੀਣ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮੋਟਰ ਟਰਾਈ ਸਾਈਕਲ ਵੰਡੇ ਗਏ।
ਸੀਤਾਕੋਤ ਵਿਹਾਰ
ਸੀਤਾਕੋਤ ਵਿਹਾਰ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Sitakot Bihara) ਇੱਕ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੀਨਾਜਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਨਵਾਬਗੰਜ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸਾਈਟ ਹੈ.ਦਿਨਾਜਪੁਰ ਬੰਗਾਲੀ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਉੱਤਰੀ ਭਾਗ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ. ਇਹ 1786 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਇਹ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਢਾਕਾ ਦੇ 413 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਸਥਿਤ ਹੈ. ਸਾਈਟ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ. 1968 ਅਤੇ 1972-1973 ਦੇ ਨਿਯਮਤ ਖੁਦਾਈ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਬੌਧ ਮੱਥਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ।. ਸੀਤਾਕੋਤ ਵਿਹਾਰ ਮੱਠ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸੋਮਪੁਰਾ ਮਹਾਵੀਰ ਅਤੇ ਹੁਲਦ ਵਿਹਾਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ.
ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ
ਸੀਤਾਕੋਤ ਵਿਹਾਰ ਇਸ ਮੱਠ ਨੂੰ 65 ਮੀਟਰ ਦੇ ਵਰਗ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ. ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਪਾਸੇ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਅੰਦਰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਖਾਲੀ ਸਥਾਨ ਸਨ. ਬਾਹਰੀ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸੀ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੋ ਗਾਰਡ ਰੂਮ ਸਨ. ਹਾਲ ਮੋਨਿਕਾ ਕੋਠੜੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ. ਇਸ ਮੱਠ ਵਿੱਚ 41 ਸੈੱਲ ਸਨ: 8 ਦੇ 11 ਕੋਸ਼ੀਕਾ (ਸੈੱਲ) ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਖੰਭਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਖੰਭ. ਇਹ ਸੈੱਲ ਆਕਾਰ ਦੇ ਲਗਭਗ ਬਰਾਬਰ ਸਨ (3.66 ਮੀਟਰ 3.35 ਮੀਟਰ). ਸੈੱਲ ਦੇ ਕੰਧ ਦੀ ਮੋਟਾਈ, 1.07 ਮੀਟਰ ਸੀ 0.91 1.22 ਮੀਟਰ ਤੱਕ 2.5 9 ਮੀਟਰ ਦੀ ਕੰਧ ਅਤੇ ਭਾਗ ਕੰਧ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸਨ.ਸੀਤਾਕੋਤ ਵਿਹਾਰ ਹਰ ਇੱਕ ਸੈੱਲ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਪਾਸੇ ਕੰਧਾਂ 'ਤੇ ਨੱਕ ਹਨ. ਇੱਕ 2.5 9 ਮੀਟਰ ਚੌੜਾ 'ਮੱਠ ਘੇਰੇ ਅਤੇ ਸੈੱਲ ਦੁਆਰਾ ਭੱਜ 1.68 ਮੀਟਰ ਅਤੇ 1.07 ਮੀਟਰ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਦੇ ਫ਼ਾਟਕ ਦੇ ਲੰਬਾਈ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ. 42.38 ਮੀਟਰ * 41.16 ਮੀਟਰ ਦਾ ਉਪਾਅ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੱਠ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਛੱਤ ਹੈ. ਪੂਰਬ, ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤਿੰਨ ਕਮਰੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਮਰੇ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸਨ
ਆਰਟੀਫੈਕਟ
ਸਾਈਟ ਤੇ ਦੋ ਕਾਂਸੀ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਲੱਭੀਆਂ ਗਈਆਂ. ਇੱਕ ਬੋਧਿਸਟਾ ਇੱਕ ਪਦਮਿਨੀ ਅਤੇ ਬੋਧਿਸਤਵ ਮੰਜੂਸ਼ਰੀ ਹੈ. ਖੁਦਾਈ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸਿਆਹੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ, ਟਰਾ ਕਾਂਸਟੋ ਦੇ ਖਿਡੌਣੇ, ਸਜਾਵਟੀ ਇੱਟਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਭਾਂਡਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਾਰਡਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ.
ਸੁਰੱਖਿਆ
ਇਹ ਸਾਈਟ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਅਤੇ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਹੈ. ਸਾਈਟ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹਾਲੀ ਦਾ ਕੰਮ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ
ਨੋਦੀਪ ਕੌਰ
ਨੋਦੀਪ ਕੌਰ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਦਲਿਤ ਮਜ਼ਦੂਰ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਗਠਨ (MAS) ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 2020-2021 ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਕੌਰ ਨੂੰ 12 ਜਨਵਰੀ 2021 ਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕੁੰਡਲੀ ਇੰਡਸਟਰੀਅਲ ਏਰੀਆ ਤੋਂ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਖਿਲਾਫ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਇਕੱਠ, ਹਮਲਾ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧਿਕ ਬਲ, ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ, ਜਬਰਦਸਤੀ, ਖੋਹ, ਅਪਰਾਧਿਕ ਧਮਕੀ ਅਤੇ ਕਤਲ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸਮੇਤ ਕਈ ਧਾਰਾਵਾਂ 'ਤੇ ਐੱਫ.ਆਈ.ਆਰ., ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਲੇਖਾਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਬਿਆਨਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਜੋ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਤਨਖਾਹਾਂ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਪੁਲਿਸ ਹਿਰਾਸਤ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੀ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁੱਟਮਾਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਕੌਰ ਦੇ ਵਕੀਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੌਰ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਮੈਡੀਕਲ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਜਿਨਸੀ ਹਮਲੇ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜ਼ਖਮਾਂ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸੋਨੀਪਤ ਅਦਾਲਤ, ਹਰਿਆਣਾ ਨੇ 2 ਫਰਵਰੀ 2021 ਨੂੰ ਕੌਰ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਐਫਆਈਆਰ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਇਸ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਜ਼ਮਾਨਤ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਦੋਸ਼ ਗੰਭੀਰ ਹਨ, ਪਰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਦੋ ਐਫਆਈਆਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮਾਨਤ ਮਿਲ ਗਈ। ਕੌਰ ਦੀ ਭੈਣ ਰਾਜਵੀਰ (ਰਾਜਵੀਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਕੌਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਰਿਵਾਰ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਜਾਤ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਪਿਛੋਕੜ ਕਾਰਨ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਧਿਆਨ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰਾਜਵੀਰ ਕੌਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਨੋਦੀਪ ਕੌਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰੀ ਅਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਸਮਾਜ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਕਾਰਨ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।