cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਹੀਰੇ ਦੀ ਧੂੜ
ਕੈਰੇਕਟਰਿਸਟਿਕਸ
ਹੀਰੇ ਦੀ ਧੂੜ ਧੁੰਦ ਵਰਗੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਬੱਦਲ ਹੈ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਦੋ ਮੁੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਧੁੰਦ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧੁੰਦ ਤਰਲ ਪਾਣੀ ਦੇ ਬਣੇ ਬੱਦਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ (ਬਰਫ਼ ਦੀ ਧੁੰਦ ਸ਼ਬਦ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਰਲ ਪਾਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਧੁੰਦ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਜੰਮ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਏਅਰਬੋਰਨ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੇਅਰਬੈਂਕਸ, ਅਲਾਸਕਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਹੀਰਿਆਂ ਦੀ ਧੂੜ ਸਿੱਧੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਰਫ਼ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ). ਨਾਲ ਹੀ, ਧੁੰਦ ਦਿੱਖ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੌਰ ' ਤੇ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਸੰਘਣੀ ਬੱਦਲ ਹੈ , ਜਦੋਂ ਕਿ ਹੀਰੇ ਦੀ ਧੂੜ ਆਮ ਤੌਰ ' ਤੇ ਬਹੁਤ ਪਤਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿੱਖ ' ਤੇ ਕੋਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ( ਧੁੰਦ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕੋ ਵਾਲੀਅਮ ਵਿੱਚ ਬੂੰਦਾਂ ਨਾਲੋਂ ਹਵਾ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਹਨ ) ।. ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹੀਰੇ ਦੀ ਧੂੜ ਅਕਸਰ ਦਿੱਖ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ , ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ 600 ਮੀਟਰ ( 2,000 ਫੁੱਟ ) ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਡਾਇਮੰਡ ਧੂੜ ਦੀ ਪਰਤ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ 20 ਤੋਂ 30 ਮੀਟਰ ( 66 ਤੋਂ 98 ਫੁੱਟ) ਤੋਂ 300 ਮੀਟਰ (980 ਫੁੱਟ) ਤੱਕ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਖਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਹੀਰੇ ਦੀ ਧੂੜ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਿੱਖ ਨੂੰ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਅਕਸਰ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਖੇਪ ਫਲੈਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਛੋਟੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ, ਹਵਾ ਵਿੱਚੋਂ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ, ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਚਮਕਦਾਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇਸ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਛੋਟੇ ਹੀਰੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਸੁਕੂਬਾ ਵਿਖੇ ਹੀਰੇ ਦੀ ਧੂੜ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀਰੀਅਲ ਫੋਟੋਆਂ ਹਨ ; ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਨੋਟ ਕਰੋ। ਤਾਪਮਾਨ -2°C, ਸਾਪੇਖਿਕ ਨਮੀ ਲਗਭਗ 100 % ਸੀ। ਇਹ ਫੋਟੋਆਂ ਸਿਰਫ ਚਮਕਦਾਰ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਕੈਪਚਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਫਾਰਮੇਸ਼ਨ
ਇਹ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਦੋਂ ਬਣਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਤਾਪਮਾਨ ਦਾ ਵਿਗਾੜ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਉੱਪਰ ਗਰਮ ਹਵਾ ਸਤ੍ਹਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਠੰਡੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਰਲਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਗਰਮ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਠੰਡੀ ਹਵਾ ਨਾਲੋਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਭਾਫ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਮਿਸ਼ਰਣ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਤ੍ਹਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭਾਫ਼ ਵੀ ਪਹੁੰਚਾਏਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਤ੍ਹਾ ਹਵਾ ਦੀ ਸਾਪੇਖਿਕ ਨਮੀ ਵਧੇਗੀ। ਜੇਕਰ ਸਤ੍ਹਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਾਪੇਖਿਕ ਨਮੀ ਵਧਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹੀਰੇ ਦੀ ਧੂੜ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤਾਪਮਾਨ ਪਾਣੀ ਦੇ ਫ੍ਰੀਜ਼ਿੰਗ ਪੁਆਇੰਟ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, 0°C (32 °F), ਜਾਂ ਬਰਫ਼ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦੀ ਜਾਂ ਪਿਘਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹੀਰੇ ਦੀ ਧੂੜ ਨੂੰ ਅਕਸਰ 0°C (32 °F) ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 0 °C (32 °F ) ਅਤੇ ਲਗਭਗ -39°C (-38 °F) ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤਾਪਮਾਨ 'ਤੇ ਸਾਪੇਖਿਕ ਨਮੀ ਵਧਾਉਣ ਨਾਲ ਧੁੰਦ ਜਾਂ ਹੀਰੇ ਦੀ ਧੂੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਫ੍ਰੀਜ਼ਿੰਗ ਪੁਆਇੰਟ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਹੇਠਾਂ ਤਰਲ ਰਹਿ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਇੱਕ ਰਾਜ ਜਿਸਨੂੰ ਸੁਪਰਕੂਲਡ ਪਾਣੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਛੋਟੇ ਕਣਾਂ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਜਾਂ ਧੂੜ ਵਰਗੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ, ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਲਗਭਗ -10°C (14 °F) ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ 'ਤੇ ਜੰਮਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਫ਼ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਬੂੰਦਾਂ ਨੂੰ ਜੰਮਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਕਣ (ਬਰਫ਼ ਨਿਊਕਲੀਅਸ) ਨਹੀਂ ਹਨ, ਉਹ ਤਰਲ ਤੋਂ -39°C  (-38 °F) ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀਆਂ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਧੂੜ ਲਗਭਗ -25°C (-13°F) ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ 'ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਆਮ ਹੈ। ਨਕਲੀ ਹੀਰੇ ਦੀ ਧੂੜ ਬਰਫ਼ ਦੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਤੋਂ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਨੂੰ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਉਡਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਕੀ ਰਿਜ਼ੋਰਟ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਆਪਟੀਕਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ
ਹੀਰੇ ਦੀ ਧੂੜ ਅਕਸਰ ਹਲੋਜ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੂਰਜ ਦੇ ਕੁੱਤੇ, ਹਲਕੇ ਥੰਮ੍ਹਾਂ ਆਦਿ। ਸਿਰਸ ਜਾਂ ਸਿਰਸਟ੍ਰਾਟਸ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਵਾਂਗ, ਹੀਰੇ ਦੀ ਧੂੜ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਸਧਾਰਨ ਹੈਕਸਾਗੋਨਲ ਆਈਸ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਵਾਂਗ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੰਮਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਬਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੁਮੇਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਆਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ - ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਹੈਕਸਾਗੋਨਲ ਪਲੇਟਾਂ ਜਾਂ ਕਾਲਮ - ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਪ੍ਰਿਜ਼ਮ ਵਾਂਗ, ਖਾਸ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਅਤੇ/ਜਾਂ ਰਿਫ੍ਰੈਕਟ ਰੋਸ਼ਨੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਕਲਾਈਮੈਟੋਲਾਜੀ
ਜਦੋਂ ਕਿ ਹੀਰੇ ਦੀ ਧੂੜ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਠੰਡ ਹੈ, ਇਹ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਕਸਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਸਾਲ ਦੇ ਆਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਵੇਰਡਟਫੇਗਰ (1970) ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦੇ ਪਠਾਰ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਔਸਤਨ 316 ਦਿਨ ਹੀਰੇ ਦੀ ਧੂੜ ਦੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਰਾਦੋਕ ਅਤੇ ਲੀਲੇ (1977) ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ ਕਿ 1967 ਵਿੱਚ ਪਠਾਰ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗੀ 70 % ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਖਾ ਹੀਰੇ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਗਈ।ਇੱਕ ਵਾਰ ਪਿਘਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਾਲ ਲਈ ਕੁੱਲ ਵਰਖਾ ਸਿਰਫ 25 ਮਿਲੀਮੀਟਰ (0.98 ਇੰਚ) ਸੀ।
ਮੌਸਮ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਅਤੇ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ
ਡਾਇਮੰਡ ਧੂੜ ਕਈ ਵਾਰ ਆਟੋਮੇਟਿਡ ਏਅਰਪੋਰਟ ਮੌਸਮ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸੇਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਵਿਜ਼ੀਬਿਲਟੀ ਸੈਂਸਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਡਿੱਗਦੇ ਹੀਰੇ ਦੀ ਧੂੜ ਦੀ ਸਹੀ ਵਿਆਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦਿੱਖ ਅਤੇ ਛੱਤ ਨੂੰ ਜ਼ੀਰੋ ( ਓਵਰਕਾਸਟ ਆਕਾਸ਼) ਵਜੋਂ ਰਿਪੋਰਟ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਨਿਰੀਖਕ ਸਾਫ਼ ਅਸਮਾਨ ਅਤੇ ਬੇਰੋਕ ਦਿੱਖ ਵੱਲ ਸਹੀ ਧਿਆਨ ਦੇਵੇਗਾ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਘੰਟੇ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀਰੇ ਦੀ ਧੂੜ ਲਈ ਮੀਟਰ ਪਛਾਣਕਰਤਾ ਆਈ.ਸੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਨੋਟ ਕਰੋ ਕਿ ਚਿੱਤਰ ਨੰਗੀ ਅੱਖ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਊਟ-ਆਫ-ਫੋਕਸ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਨੂੰ ਕੈਪਚਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵੱਡੀਆਂ, ਧੁੰਦਲੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਾਸਟਰ ਮਿੱਤਰਸੇਨ
ਮਿੱਤਰਸੇਨ ਥਾਪਾ ਮਗਰ (29 ਦਸੰਬਰ 1895 – 7 ਅਪ੍ਰੈਲ 1946), ਮਾਸਟਰ ਮਿੱਤਰਸੇਨ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਇੱਕ ਨੇਪਾਲੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕ, ਗੀਤਕਾਰ, ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ ਸੀ।   ਉਸਨੇ ਨੇਪਾਲੀ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਉਥਾਨ ਲਈ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਫੌਜ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਨੇਪਾਲੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ।
ਸਿੱਖਿਆ
ਭਾਗਸੂ ਛਾਉਣੀ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਕੋਈ ਸਕੂਲ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਤੋਂ ਪੰਜ ਮੀਲ ਦੂਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ 8 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਭਾਨੁਭਕਤ ਦੁਆਰਾ ਅਨੁਵਾਦਿਤ ਰਾਮਾਇਣ ਸਿੱਖੀ।
ਫੌਜੀ ਖਿਦਮਤ
ਜਦੋਂ ਉਹ 16 ਸਾਲ ਦਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਹ 1/1 ਗੋਰਖਾ ਰਾਈਫਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਇਸੇ ਯੂਨਿਟ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਸਨੇ 1914 ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬਟਾਲੀਅਨ ਨਾਲ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ 1920 ਵਿੱਚ ਫੌਜੀ ਸੇਵਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਦੀ ਰੁਚੀ ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ ਬਣਨਾ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲੀ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਬਿਹਤਰੀ ਲਈ ਆਪਣਾ ਬਾਕੀ ਜੀਵਨ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨਾ ਸੀ। thumb|250x250px| ਮਾਸਟਰ ਮਿੱਤਰਸੇਨ ਥਾਪਾ ਦਾ ਗੀਤ।
ਸੰਗੀਤ ਯੋਗਦਾਨ
thumb| ਨੇਪਾਲ ਦੀ 1999 ਦੀ ਪੋਸਟ ਸਟੈਂਪ 'ਤੇ ਮਾਸਟਰ ਮਿੱਤਰਸੇਨ। ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਨੇਪਾਲੀ ਲੋਕ ਉਸਦੇ ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਲੋਕ ਗੀਤ ਨੇਪਾਲੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਏ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੀਤ ਹਨ: ' ' ', ',  ਆਦਿ। ਉਸਨੇ ਨੇਪਾਲੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ 24 ਡਿਸਕ ਰਿਕਾਰਡ ਜਾਂ 97 ਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ। ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਗਾਇਕ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਟਕ, ਕਹਾਣੀ, ਨਾਵਲ, ਲੇਖ, ਕਵਿਤਾ ਆਦਿ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।
ਨੇਪਾਲੀ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਮਹਾਨ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਸਰਕਾਰਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਸਦੀ ਫੋਟੋਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਡਾਕ ਟਿਕਟਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਨੇਪਾਲੀ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਿੱਤਰਸੇਨ ਅਕੈਡਮੀ ਵੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਮਾਸਟਰ ਮਿੱਤਰਸੇਨ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਅਮਰ ਰਹੇ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1946 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1895
ਸੀਹਰਫ਼ੀ
ਸੀਹਰਫ਼ੀ (ਫ਼ਾਰਸੀ: سی حرفی ਤੀਹ ਅਖਰਾਂ ਵਾਲੀ ) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵਿ-ਰੂਪ ਹੈ ਜੋ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਰਨਮਾਲਾ ਦੇ ਹਰਫ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੀਹਰਫ਼ੀ ਵਿੱਚ ਰੂਪ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਦੋਹਰਾ, ਦਵਈਆ, ਡਿਉਢ, ਬੈਂਤ ਆਦਿ ਛੰਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨੋਂ ਹੀ ਲਿਪੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਕਾਵਿ-ਰੂਪ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਗੁਰਮੁਖੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਪਟੀ ਜਾਂ ਪੈਂਤੀ, ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਬਾਵਣ ਅੱਖਰੀ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫ਼ਾਰਸੀ ਲਿਪੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਸੀਹਰਫ਼ੀ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹੋਈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਸੀਹਰਫ਼ੀ ਮਸਊਦ ਸਾਅਦ ਸਲਮ ਨੇ ਲਿਖੀ ਸੀ ਜੋ ਮਹਿਮੂਦ ਗ਼ਜ਼ਨਵੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਸੀ। ਇਸ ਸੀਹਰਫ਼ੀ ਦਾ ਪਾਠ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ ਸੀਹਰਫ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਸੀਹਰਫ਼ੀ ਪੁਰਾਤਨ ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕੀ ਇਹ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸਦਾ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਪ੍ਰਮਾਣ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਜਿਹਨਾਂ ਕਵੀਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਸੀਹਰਫ਼ੀ ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ ਦੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਸੁਧਾਰੇ ਸਫ਼ੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼ ਨਾਲ ਸੁਧਾਰੇ ਸਫ਼ੇ
ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ
ਉਪ-ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸੰਪਰਦਾ ( ਗੁਰਮੁਖੀ : ਸੰਪਰਦਾ; ਸਪਰਦਾ ) ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਉਪ-ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹੁੰਚਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਾਰੇ ਸੰਪ੍ਰਦਾ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮੂਰਤੀ ਪੂਜਾ ਜਾਂ ਜਾਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਉਭਰੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਇੱਕ ਜੀਵਿਤ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਆਗੂ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਹਰਜੋਤ ਓਬਰਾਏ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਦਾਸੀ, ਨਿਰਮਲਾ, ਨਾਨਕਪੰਥੀ, ਖਾਲਸਾ, ਸਹਿਜਧਾਰੀ, ਨਾਮਧਾਰੀ ਕੂਕਾ, ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਰਵਰੀਆ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਮੁਗਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਜੋਤੀ-ਜੋਤਿ ਸਮਾਉਣ ਅਤੇ ਨੌਵੇਂ ਸਿੱਖ ਵਜੋਂ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਮੁਢਲੇ ਗੁਰੂ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਉਦਾਸੀਆਂ, ਮਿਨਾਸ ਅਤੇ ਰਾਮਰਾਇਆਂ ਵਰਗੇ ਕਈ ਫੁੱਟ ਵਾਲੇ ਸਮੂਹ ਉਭਰੇ। ਗੁਰੂ. ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀ ਮਤਭੇਦ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਅਨੁਕੂਲ ਅਤੇ ਅਨੁਕੂਲ ਨਾਗਰਿਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਵਿੱਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਰਥਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। thumb|[[ਖੰਡਾ]] 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਾਮਧਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਨਿਰੰਕਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਮੂਲ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਵੱਲ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੀਵਤ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਸੰਪਰਦਾ ਭਾਵੇਂ ਗੈਰ-ਰਵਾਇਤੀ ਸੀ, ਤੱਤ ਖਾਲਸਾ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਯੁੱਗ ਦੇ ਸਿੱਖ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੂੰ ਰੂਪ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੀ। 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਿੱਖ ਸੰਪਰਦਾ ਸ਼ਿਵ ਦਿਆਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਆਗਰਾ ਵਿੱਚ ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਅੰਦੋਲਨ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਇਸਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ। ਹੋਰ ਸਮਕਾਲੀ ਯੁੱਗ ਦੇ ਸਿੱਖ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 3HO ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਬ੍ਰਦਰਹੁੱਡ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ 1971 ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਗੋਲਿਸਫਾਇਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਯੋਗੀ ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਸਿੱਖ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਲਈ ਡੇਰਾ (ਸੰਗਠਨ), ਗੈਰ-ਸਿੱਖ ਡੇਰੇ ਵੀ ਵੇਖੋ।
ਮੁਢਲੇ ਸਿੱਖ ਸੰਪਰਦਾ
ਪੰਜ ਸੰਪਰਦਾ (ਗੁਰਮੁਖੀ: ਪੰਜ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ; ਪੰਜਾ ਸਪਰਦਾਵੰ ; ਭਾਵ "ਪੰਜ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ") ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਹੇਠਲੇ ਪੰਜ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹਿਕ ਨਾਮ ਹੈ।
ਉਦਾਸੀ
ਉਦਾਸੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸ਼ਬਦ "ਉਦਾਸੀਨ" ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਨਿਰਲੇਪ, ਯਾਤਰਾ", ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਤੇ ਅਸਥਾਈ ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਤੀ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ (1494-1643) ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੰਪਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ। ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰੀ, ਸੰਨਿਆਸੀ ਤਿਆਗ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਕ ਹੋਰ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਉਦਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਵਾਦ ਹੈ ਕਿ ਉਦਾਸੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ ਤੋਂ ਹੋਈ ਸੀ ਜਾਂ ਗੁਰਦਿੱਤਾ।
ਉਹ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਤੋਂ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਲੜੀ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ। ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਵਿੱਚ ਆਏ, ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਅਤੇ ਸਥਾਪਨਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਇੱਕ ਨਮੂਨੇ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਕੀਤੀ ਜੋ ਖਾਲਸੇ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਖਰਾ ਸੀ। ਉਹ ਬਨਾਰਸ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਪੂਰੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਨਾਵਾਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਗੇ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੱਠ ਦੇ ਸੰਨਿਆਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਣਗੇ। ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਪਾਠ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਨੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸੰਪਰਦਾ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹਾਲਤਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਅਦਭੁਤ ਵੇਦਾਂਤਿਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਉਹ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਤ ਸਨ ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਥਾਪਨਾਵਾਂ, ਜਾਂ ਅਖਾੜਿਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਸਿਰਫ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
1716 ਵਿਚ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਅਤੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਉਭਾਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਕੁਝ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਨ ਜੋ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਿਖਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਦੇ ਯੋਗ ਸਨ; ਉਹ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਫਾਰਸੀ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ। ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗ੍ਰਾਂਟਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਸੰਨਿਆਸੀ ਹੁਕਮਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਵੀਕਾਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਏ, 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਵਿੱਚ ਲਿਆਇਆ। 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ। ਉਹ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ "ਓਮ ਨਮੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣੇ ," ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨੰਦਨ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਖਾਲਸਾ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਦਬਦਬੇ ਵਾਲੀ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਲਹਿਰ ਨੇ ਸਿੱਖ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਕੋਡਬੱਧ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਵਧਦੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ  ਅਤੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨੀ ਉਦਾਸੀ ਮਹੰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਲਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੱਖ ਪਛਾਣ ਦੇ ਮਿਆਰੀਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਦਾਸੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹਿੰਦੂ ਸਮਝਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਮਿਨਾਸ
ਮੀਨਾ ਸੰਪਰਦਾ ਬਾਬਾ ਪ੍ਰਿਥੀ ਚੰਦ (1558-1618) ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਗਲਾ ਗੁਰੂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਿਨਾਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਸ਼ਬਦ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਬਦਮਾਸ਼", ਪ੍ਰਿਥੀ ਚੰਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪਿਕ ਗੈਰ-ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਸ਼ਬਦ ਮਿਹਰਵਾਨ ਸਿੱਖ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਪਰਦਾ ਨੂੰ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਰਹੇਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਪੰਜ ਪੰਜ ਮੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਹਿੰਡਲਿਸ
ਮਿਨਾਸ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਇੱਕ ਘੱਟ ਸਿੱਖ ਸੰਪਰਦਾ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹਿੰਦਾਲੀਆਂ (ਗੁਰਮੁਖੀ: ਦੇ ਵੱਡੇਆਏ; ਹਿਦਾਲੀਏ ), ਜਾਂ ਨਿਰੰਜਨੀ (ਗੁਰਮੁਖੀ: ਨਿਰੰਜਨੀਏ ; ਨਿਰਜਨੀਏ ), ਜੋ ਜੰਡਿਆਲਾ ਦੇ ਬਿਧੀ ਚੰਦ (ਗੁਰਮੁਖੀ: ਬਿਧੀ ਚੰਦ ਜੰਡਿਆਲਾ) ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਦੇ ਸਨ। ; ਬਿਧੀ ਚੰਦ ਛੀਨਾ ਤੋਂ ਵੱਖ), ਹਿੰਦਾਲ (ਗੁਰਮੁਖੀ: ਨਵਾਂਲਾ ਜਾਂ ਹੰਡਲ) ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦਾ ਵਸਨੀਕ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਸਿੱਖ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਚੱਲੇਗਾ, ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਕਸਬਾ ਜੰਡਿਆਲਾ ਗੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਮੰਦਰ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਕ ਮੁਸਲਿਮ ਔਰਤ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਲੀਸਿਯਾ ਨੂੰ ਗੁਆ ਦੇਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਪੰਥ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰੇਗਾ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਹਿੰਦਲ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੋਣ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰੇਗਾ, ਜੋ ਕਿ ਕਬੀਰ ਦਾ ਇੱਕ ਅਨੁਯਾਈ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਸਿੱਖ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਿਨਾਂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਨਮਸਾਖੀ ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਥੋੜਾ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਭਾਈ ਬਾਲਾ, ਇੱਕ ਸੰਧੂ ਜੱਟ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਜੱਟ-ਅਗਵਾਈ ਸੰਪਰਦਾ ਸੀ। ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਜੱਟ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਹਿੰਦਾਲੀਆਂ ਨੇ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਅਨੁਯਾਈ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ। ਮਿਨਾਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹਿੰਦਾਲੀਆਂ ਨੇ ਸਾਹਿਤਕ ਯੋਗਦਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਮਾਮੂਲੀ ਮਾਤਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ। ਮਿਨਾਸ ਅਤੇ ਹਿੰਦਾਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਮੁਢਲੇ ਸਿੱਖ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। thumb|ਉਦਾਸੀਆਂ ਨੇ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ, 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਦੂਰ ਸਾਦੇ ਧਰਮ ਅਸਥਾਨ ਬਣਾਏ। ਉੱਪਰ: [[ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉਦਾਸੀ ਅਸਥਾਨ।]]
ਰਾਮਰਾਇਅਸ
ਰਾਮ ਰਈਸ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਪਰਦਾ ਸੀ ਜੋ ਗੁਰੂ ਹਰਿਰਾਇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਰਾਇ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਕੋਲ ਇੱਕ ਦੂਤ ਵਜੋਂ ਭੇਜਿਆ ਸੀ। ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ ( ਆਸਾ ਦੀ ਵਾਰ ) ਦੀ ਇਕ ਆਇਤ 'ਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ, "ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੀ ਕਬਰ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਘੁਮਿਆਰ ਦੀ ਗੰਢ ਵਿਚ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ", ਇਸ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਸਮਝਦੇ ਹੋਏ। ਰਾਮ ਰਾਏ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਪਾਠ ਦੀ ਗਲਤ ਨਕਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸੋਧਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, "ਮੁਸਲਮਾਨ" ਨੂੰ "ਬੇਮਨ" (ਵਿਸ਼ਵਾਸਹੀਣ, ਬੁਰਾਈ) ਨਾਲ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੇ ਗੁਰੂ ਹਰਿਰਾਇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਤੋਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ। ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਖੇਤਰ ( ਉਤਰਾਖੰਡ ) ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਰਾਏ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਾਗੀਰ (ਜ਼ਮੀਨ ਗਰਾਂਟ) ਦੇ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਡੇਹਰਾ ਰਾਮ ਰਾਏ ਦੇ ਅਸਥਾਨ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਰਾਮ ਰਾਇ ਦੇ ਨਾਲ ਵਸ ਗਏ, ਉਹ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਉਹ ਪੰਜ ਮੇਲ, ਪੰਜ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਫ਼ਰਤ ਨਾਲ ਦੂਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਚਾਰ ਹਨ ਮਿਨਾਸ, ਮਸੰਦ, ਧੀਰਮਲੀਆ, ਸਰ-ਗਮ (ਉਹ ਸਿੱਖ ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਕੱਟ ਲੈਂਦੇ ਹਨ)।
ਨਾਨਕਪੰਥੀ
ਨਾਨਕਪੰਥੀ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦਾ ਅਨੁਯਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਈਚਾਰਾ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਮੁਢਲੇ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਵੀ ਸੀ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਿੰਧੀ ਹਿੰਦੂ ਲੋਕ ਨਾਨਕਪੰਥੀ ਹਨ, ਅਤੇ 1881 ਅਤੇ 1891 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ, ਭਾਈਚਾਰਾ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਜਾਂ ਸਿੱਖ ਵਜੋਂ ਸਵੈ-ਪਛਾਣ ਕਰਨੀ ਹੈ। 1911 ਵਿੱਚ, ਸ਼ਾਹਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ( ਪੰਜਾਬ ) ਨੇ 9,016 ਸਿੱਖਾਂ (ਕੁੱਲ ਸਿੱਖ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 22%) ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 12,539 ਹਿੰਦੂਆਂ (ਕੁੱਲ ਹਿੰਦੂ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 20%) ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਾਨਕਪੰਥੀ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਿਆ। ਨਾਨਕਪੰਥੀ ਸਮਾਜਕ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸੰਸਥਾਗਤ ਫੋਕਸ ਇੱਕ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸੀ, ਜੋ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖ਼ਾਲਸਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਨਿਭਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਾਨਕਪੰਥੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿਜਧਾਰੀ ਅਤੇ ਉਦਾਸੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਸਬੂਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੀ 1891 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਸੀ, 579,000 ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ "ਹਿੰਦੂ ਨਾਨਕਪੰਥੀ" ਵਜੋਂ ਅਤੇ 297,000 ਲੋਕਾਂ ਨੇ "ਸਿੱਖ ਨਾਨਕਪੰਥੀ" ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਿਆ। ਇਸ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਸਿੱਖ ਕੇਸਧਾਰੀ ਅਤੇ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘੀ ਸਿੱਖ ਸਨ।
ਬੰਦੈ
ਬੰਦੀਆਂ ਉਹ ਸਨ ਜੋ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦਾ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਮੰਨਦੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 1721 ਵਿੱਚ ਤੱਤ ਖਾਲਸਾ ਧੜੇ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਦਾਖਲਾ ਟੈਸਟ
ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਦਾਖਲਾ ਟੈਸਟ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Medical College Admission Test, MCAT) ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰ-ਆਧਾਰਤ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਜੋ ਸੰਭਾਵੀ ਮੈਡੀਕਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਸਮੱਸਿਆ ਹੱਲ ਕਰਨ, ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ, ਲਿਖਤੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ
ਨਿਰੰਕਾਰੀ
ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਬਾਬਾ ਦਿਆਲ ਦਾਸ (1783-1855), ਦੁਆਰਾ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਦੇ ਆਸਪਾਸ, ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਰੂਪ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ", ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਇਹ ਸੱਚਾ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਮੁਢਲੀਆਂ ਸਿੱਖ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਨਿਰੰਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਵਧ ਰਹੀ ਮੂਰਤੀ ਪੂਜਾ, ਜੀਵਤ ਗੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਕੋਈ ਆਰੰਭਿਆ ਖਾਲਸਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਇੱਕ ਨਿਰਾਕਾਰ ਬ੍ਰਹਮ ( ਨਿਰੰਕਾਰ ) ਵੱਲ ਮੁੜਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਦੱਸਿਆ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਦਾਖਲਾ ਟੈਸਟ
ਇਸ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਵਰਜਨ ਅਪ੍ਰੈਲ 2015 ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ 7.5 ਘੰਟੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੇ ਸਕੋਰ 472 ਤੋਂ 528 ਤਕ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਮੈਡੀਕਲ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਮਿਆਰੀ ਟੈਸਟ
ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ
ਨਿਰੰਕਾਰੀ
ਸੰਤ ਨਿਰੰਕਾਰੀਆਂ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜੋ 1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਕਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਨਿਰੰਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਸੰਤ ਨਿਰੰਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਟਕਰਾਅ ਵਾਲੇ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾਅ ਵਧਦਾ ਗਿਆ, ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਧਾਰਮਿਕ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਕਾਰਨ ਤਣਾਅ ਵਧਣ ਦੇ ਨਾਲ, 1978 ਦੇ ਸਿੱਖ-ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਝੜਪਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ।  1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਨੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਮਲਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ। 1980 ਵਿੱਚ ਸੰਤ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਆਗੂ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਨਿਰਮਲਾ
thumb|ਉਜੈਨ ਸਿੰਹਸਥਾ 2016 (ਕੁੰਭ ਮੇਲਾ) ਵਿਖੇ ਨਿਰਮਲ ਅਖਾੜਾ ਜਲੂਸ ਨਿਰਮਲੇ ਸੰਨਿਆਸੀਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਹਨ। ਰਵਾਇਤੀ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਿਰਮਲਾ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਪੰਜ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰਾਣਸੀ ਭੇਜਿਆ ਸੀ। ਇਕ ਹੋਰ ਪਰੰਪਰਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹੋਈ ਸੀ। ਡਬਲਯੂ.ਐਚ. ਮੈਕਲਿਓਡ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਸ਼ੱਕੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦਾ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਿੱਖ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ "ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਜ਼ਿਕਰ" ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨਿਰਮਲਾ ਸਿੱਖ ਓਚਰੇ-ਰੰਗ ਦੇ ਚੋਲੇ (ਜਾਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਚੀਜ਼) ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੇਸ਼ (ਛੇ ਹੋਏ ਵਾਲ) ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਹਿੰਦੂ ਸੰਨਿਆਸੀਆਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਜਨਮ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰਿਦੁਆਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਖਾੜਾ (ਮਾਰਸ਼ਲ ਸੰਗਠਨ) ਹੈ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਵਿੱਚ ਕਈ ਡੇਰੇ ਹਨ। ਉਹ ਕੁੰਭ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਜਲੂਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਘੁੰਮਣ-ਫਿਰਨ ਵਾਲੇ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਪਟਿਆਲਾ ਅਤੇ ਫੁਲਕੀਆਂ ਰਾਜ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮਾਲਵੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰਗਰਮ ਸਨ,  ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।. ਉਹ ਅਕਸਰ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਸਿੱਖ ਮੰਦਰਾਂ (ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ) ਵਿੱਚ ਮਹੰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਨਿਰਮਲੇ ਸਿੱਖ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਵੇਦਾਂਤਿਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਅਤੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦੌਰਾਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਤੱਤ ਖਾਲਸਾ ਧੜੇ ਦੁਆਰਾ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਸਿੱਖ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਸਨਾਤਨ ਧੜੇ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।.
ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ
ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਦਾ ਅਰਥ ਆਤਮਾ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਹਿਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1861 ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ (ਜੋ ਸੋਮੀਜੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਅਤੇ ਹਾਥਰਸ ਦੇ ਤੁਲਸੀ ਸਾਹਿਬ ਸਨ। ਰਾਧਾਸੁਆਮੀ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਸੰਪਰਦਾ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ, ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਪਣੀ ਪੂਜਾ ਦੌਰਾਨ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀਆਂ ਆਇਤਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਸੰਪਰਦਾ ਕਹਿਣਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਅਤੇ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਸਿੱਖ ਸੰਗਠਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਸਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਹੁਤੇ ਸਿੱਖ ਵੀ ਰਾਧਾਸੁਆਮੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਸਿੱਖਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਖਰੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਅਜੋਕੇ ਗੁਰੂ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖਾਲਸਾ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਾਧਾਸੋਆਮੀ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਗਤ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕਿਤੇ ਵੀ ਸੰਤਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਤ ਗੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਚਿੱਤਰ ਪੂਜਾ, ਤੀਰਥ ਜਾਂ ਮੂਰਤੀ ਪੂਜਾ" "ਸਮੇਂ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ" ਹੈ, "ਸਮਾਚਾਰ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ ਇੱਕ ਹੰਕਾਰ ਹਨ," ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਧਾਰਮਿਕ ਟੈਕਨੀਸ਼ੀਅਨ, "ਰਿਸ਼ੀ, ਯੋਗੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਸੰਨਿਆਸੀ," "ਅਸਫ਼ਲ" ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸਦੇ ਨੇਤਾ, ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਹੋਰ ਅਕਸਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਿੰਦੂ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ੱਕ ਵਿੱਚ, 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇੱਕ ਨੇਤਾ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਧਰਮ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਸੁਤੰਤਰ ਅਧਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, "ਅਕਸਰ "ਧਰਮ" ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇੱਕ ਨੇਤਾ ਇਸ ਨੂੰ "ਬਿਲਕੁਲ ਧਰਮ ਨਹੀਂ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ "ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ" ਦਾ ਸੁਮੇਲ। ਇਸ ਨੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਦਲਿਤਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਤਿਸੰਗ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਾਂਗ, ਸ਼ਿਵ ਦਿਆਲ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮ ਲਈ ਸਤਨਾਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਰਾਧਾਸੋਆਮੀ ਆਪਣੇ ਪਾਵਨ ਅਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹੋਰ ਗ੍ਰੰਥ ਨਹੀਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਗੁਰੂ ਸਤਿਸੰਗ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਪਾਵਨ ਅਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਜਾਂ ਜੀਵਤ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਕਥਨਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਭਜਨ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਸਿੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਸਖ਼ਤ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਹਨ। ਉਹ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੁਫਤ ਡਾਕਟਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਾ।
3HO
3HO ਸੰਪਰਦਾ ਇੱਕ ਪੱਛਮੀ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜੋ 1971 ਵਿੱਚ ਉਭਰਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਯੋਗੀ ਭਜਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਦਸਤਾਰ ਪਹਿਨਣ ਅਤੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਉਪਨਾਮ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ "ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਲਹਿਰ" ਅਤੇ "ਖਾਲਸਾ ਧਰਮ ਲਹਿਰ" ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੇ ਅਨੁਯਾਈਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਕਸਰ ਗੋਰਾ (ਮਤਲਬ "ਗੋਰਾ ਵਿਅਕਤੀ", ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਾਰੇ ਗੋਰੇ ਸਿੱਖ 3HO ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ) ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਭਜਨਵਾਦੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਮ 3HO, ਹੈਲਥੀ ਹੈਪੀ ਹੋਲੀ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਲਈ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿੱਖ ਸੰਪਰਦਾ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਯੋਗਾ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸੰਪਰਦਾ ਨੇ ਯੋਗੀ ਚਾਹ ਵਰਗੇ ਕਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰਕ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਧਾਇਆ। ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਖਾਲਸੇ ਨਾਲ 3HO ਦੇ ਸਬੰਧ ਕਾਫ਼ੀ ਮਿਸ਼ਰਤ ਹਨ। 3HO ਸੰਪਰਦਾ ਦੀ ਸਖਤ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
ਰਵਿਦਾਸੀਆ
ਰਵਿਦਾਸੀ ਪੰਥ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। 2009 ਵਿੱਚ, ਸੰਪਰਦਾ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਹ 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਸਤਿਗੁਰੂ ਵਜੋਂ ਸਤਿਕਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਨੇ ਦਲਿਤਾਂ (ਪਹਿਲਾਂ ਹਾਸ਼ੀਏ 'ਤੇ ਰਹਿ ਗਏ) ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਸਰਕਾਰੀ ਸਿੱਖਾਂ ਤੋਂ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਤਕਰੇ ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਰਵਿਦਾਸੀਆ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ, ਰਵਿਦਾਸ ਦੇ ਕੁਝ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰਵਿਦਾਸੀਆ ਸਿੱਖ ਵਜੋਂ ਗਿਣਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਸੀ। ਰਵਿਦਾਸੀਆ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ 1947 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਤੇ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਰਵਿਦਾਸੀਆ ਸਮੁਦਾਇਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਏਕਤਾ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਤੋਂ ਟੁੱਟਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਡੇਰਾ ਭੱਲਾਂ ਨੇ ਡੇਰਾ ਭੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪਾਠ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਡੇਰਾ ਭੱਲਾਂ ਨੇ ਰਵਿਦਾਸ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਬਾਣੀ ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਆਪਣੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਿਤਾਬ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਡੇਰਾ ਭੱਲਾਂ ਰਵਿਦਾਸੀਆ ਮੰਦਰ ਹੁਣ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1"> ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੱਧੂ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੱਧੂ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੌਰ, ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਮਕਾਲੀ ਗਾਇਕਾਵਾਂ ਸਨ।
ਜੀਵਨ ਤੇੇ ਸੰਗੀਤਕ ਸਫਰ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੱਧੂ ਦਾ ਜਨਮ 1947 ਵਿੱਚ ਲਹੌਰ ਵਿਖੇ ਪਿਤਾ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਦੇ ਘਰ ਮਾਤਾ ਸਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਹੋਇਆ। ਵੰਡ ਦੌਰਾਨ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਕਤਲ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਤਾਇਆ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਉਸਨੂੰ ਬਚਾ ਕੇ ਦਿੱਲੀ ਲੈ ਆਇਆ। ਮੋਤੀ ਬਾਗ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਦਿਆ ਨਿਕੇਤਨ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਸੀ ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਕੀਰਾਨਾ ਸੰਗੀਤ ਘਰਾਣਾ ਆਗਰਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਜੀਵਨ ਲਾਲ ਮੱਟੂ ਪਾਸੋਂ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਇਸੇ ਸੁਿਲਸਲੇ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਭਾਕਰ (ਬੀਏ) ਪ੍ਰਯਾਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਤੋਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਰਦ (ਐਮਏ) ਪ੍ਰਚਾਨ ਕਲਾ ਕੇਂਦਰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਗਾਇਕੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਉਸਨੇ ਦਿੱਲੀ ਰੇਡਿੳ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਦਿ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਗਾਇਆ। ਇਸਤੋੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਮੁਹਮੰਦ ਰਫੀ, ਮਹਿੰਦਰ ਕਪੂਰ, ਆਸ਼ਾ ਭੋਂਸਲੇ, ਸ਼ਮਸ਼ਾਦ ਬੇਗਮ ਨਾਲ ਕੋਰਸ ਗਾਏ। ਦੋਗਾਣਾ ਕੈਸਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਰੰਗੀਲੇ ਜੱਟ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਚੰਦ ਚਮਨ, ਕਰਮ ਚੰਦ ਜਲੰਧਰੀ, ਗੁਰਮੇਲ ਪੰਛੀ ਤੇ ਕੁਲਦੀਪ ਮਾਣਕ ਨਾਲ ਵੀ ਤਵੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਵਾਏ। ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਦੇ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਦਰਸ਼ਨ ਗਿੱਲ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਵੀ ਅੱਜ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕੰੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਕੱਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੌਰ ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਸੰਗੀਤਕ ਸੰਸਥਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੀਤ
ਨੀ ਮੈਂ ਰੋ ਰੋ ਹੋ ਗਈ ਕਮਲੀ
ਸਿਰ ਦੁੱਖਦਾ ਸਹੁਰੇ ਜਾਂਦੀ ਦਾ
ਤੂੰ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਲੱਭਦਾ ਰਿਹਾ
ਵੇ ਨਿੱਤ ਦਾ ਸਿਆਪਾ ਮੁੱਕ ਜੇ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕਾਵਾਂ
ਸ਼ੰਖਾ ਘੋਸ਼
ਸ਼ੰਖਾ ਘੋਸ਼ (ਜਨਮ ਚਿਤਪ੍ਰਿਯਾ ਘੋਸ਼; 5 ਫਰਵਰੀ 1932 – 21 ਅਪ੍ਰੈਲ 2021) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਕ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਤਤਕਾਲੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਚਾਂਦਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਜੱਦੀ ਘਰ ਬਾਰੀਸਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਨਰੀਪਾਰਾ ਉਪਜ਼ਿਲਾ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਬਚਪਨ ਅਤੇ ਜਵਾਨੀ ਪਬਨਾ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰਦੀ ਉਪਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਈ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਕੰਮ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਸੀ।
ਆਦਿਤੀ ਗੁਪਤਾ
ਅਦਿਤੀ ਗੁਪਤਾ ਦਾ (२१ ਅਪ੍ਰੈਲ १९८८,) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਅਦਿਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਭਿਨੇ ਕੈਰੀਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਾਲਾਜੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨਾਲ 'ਕਿਸ ਦੇਸ਼ ਮੇਨ ਹੈ ਮੇਰਾ ਦਿਲ' ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਰਾਹੀਂ ਹਰਸ਼ਦ ਚੋਪੜਾ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ १९ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਘਰ ਪੂਨਾ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਇਨਰ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਪਰੰਤੂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹੇਰ ਫੇਰ ਨਾਲ ਇਸਨੂੰ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਬੁਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ।
ਉਹ 'ਕਬੂਲ ਹੈ' ਵਿੱਚ ਸਨਮ ਇਬਰਾਹਿਮ/ਖਾਨ ਬੇਗਮ, 'ਬਦਲਤੇ ਰਿਸ਼ਤੋਂ ਕੀ ਦਾਸਤਾਨ' ਵਿੱਚ ਨੰਦਿਨੀ ਤਿਵਾਰੀ, 'ਪਰਦੇਸ ਮੈਂ ਹੈ ਮੇਰਾ ਦਿਲ' ਵਿੱਚ ਸੰਜਨਾ, 'ਕਾਲ ਭੈਰਵ ਰਹੱਸਿਆ ਸੀਜ਼ਨ 2' ਵਿੱਚ ਅਰਚਨਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਅਦਿਤੀ ਦਾ ਜਨਮ 21 ਅਪ੍ਰੈਲ 1988 ਨੂੰ ਭੋਪਾਲ 'ਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅਦਾਕਾਰਾ ਮੇਘਾ ਗੁਪਤਾ ਅਤੇ ਆਮਰਪਾਲੀ ਗੁਪਤਾ ਉਸ ਦੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਹਨ।
ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਅਕਤੂਬਰ 2018 ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਕਬੀਰ ਚੋਪੜਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ।
ਕਰੀਅਰ
ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਗੁਪਤਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਏਕਤਾ ਕਪੂਰ ਦੇ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ 'ਕਿਸ ਦੇਸ਼ ਮੇਂ ਹੈ ਮੇਰਾ ਦਿਲ' ਵਿੱਚ ਹੀਰ ਮਾਨ ਵਜੋਂ ਸੀ। ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਲੀਡ ਰੋਲ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਇੱਕ ਇੰਡੀਅਨ ਟੈਲੀ ਅਵਾਰਡ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ, ਪਰ 2010 ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ।
'ਕਿਸ ਦੇਸ਼ ਮੇਂ ਹੈ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 'ਜ਼ਰਾ ਨੱਚਕੇ ਦਿਖਾ' ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੀ ਟੀਮ ਦੀ ਜਿੱਤ ਨੂੰ ਅਪਵਾਦ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਗੁਲ ਖਾਨ ਨੇ 2014 ਤੋਂ ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ ਦੁਆਰਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਟੀਵੀ ਸੋਪ, 'ਕਬੂਲ ਹੈ' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ। 'ਕਬੂਲ ਹੈ' ਜਨਵਰੀ 2016 ਵਿੱਚ ਸਮੇਟਿਆ ਗਿਆ।
ਨਵੰਬਰ 2018 ਵਿੱਚ, ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਸਟਾਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਾਲ ਭੈਰਵ ਰਹੱਸ 2 ਵਿੱਚ ਗੌਤਮ ਰੋਡੇ ਦੇ ਨਾਲ ਅਰਚਨਾ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਦਸੰਬਰ 2021 ਤੋਂ, ਗੁਪਤਾ 'ਧੜਕਨ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੀ' ਵਿੱਚ ਡਾ. ਦੀਪਿਕਾ ਸਿਨਹਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਸ਼ਕਤੀਕਾਂਤ ਦਾਸ
ਸ਼ਕਤੀਕਾਂਤ ਦਾਸ (ਜਨਮ 26 ਫਰਵਰੀ 1957) ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (ਆਰਬੀਆਈ) ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਅਤੇ 25ਵੇਂ ਗਵਰਨਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਦਰਵੇਂ ਵਿੱਤ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਜੀ-20 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ੇਰਪਾ ਸਨ। ਦਾਸ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਕੇਡਰ ਦੇ 1980 ਬੈਚ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਸੇਵਾ (IAS) ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਨ।
ਇੱਕ ਆਈਏਐਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ, ਦਾਸ ਨੇ ਆਰਥਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਸਕੱਤਰ, ਮਾਲ ਸਕੱਤਰ, ਖਾਦ ਸਕੱਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮੇਤ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ, ਏਡੀਬੀ, ਐੱਨਡੀਬੀ ਅਤੇ ਏਆਈਆਈਬੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਦਲਵੇਂ ਗਵਰਨਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੋਰਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਈਐੱਮਐੱਫ, ਜੀ20, ਬ੍ਰਿਕਸ, ਸਾਰਕ, ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1957 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੁਬਨੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਲੋਕ
ਕ੍ਰੀਏਚਰ (1999 ਫ਼ਿਲਮ)
ਕ੍ਰੀਏਚਰ 1999 ਦੀ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਪੈਰਿਸ ਪੈਟਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ 3 ਜੂਨ, 1999 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਅਮਰੀਕੀ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਭਿਨੇਤਾ, ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਕਲੱਬ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਸਟੈਸੀ "ਹਾਲੀਵੁੱਡ" ਡੀਨ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ
ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸਵਾਗਤ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਨੂੰ ਐਡਵੋਕੇਟ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਥ੍ਰੀਟ ਨੇ ਕ੍ਰੀਏਚਰ ਨੂੰ ਚਾਰ ਸਿਤਾਰੇ ਦਿੱਤੇ, ਪੈਟਨ ਦੀ ਵੌਇਸਓਵਰ ਬਿਰਤਾਂਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ "ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪ ਸੀ: ਇਹ ਬਸ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਈ ਨੈਤਿਕਤਾ ਜਾਂ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।" ਵੈਰਾਇਟੀ  ਨੇ ਵੀ ਇੱਕ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ "ਛੋਟੇ-ਸਕ੍ਰੀਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਰਾਂ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਦਿਲਚਸਪੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗੀ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਝੁਕਾਅ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਵੀਡੀਓ ਜੀਵਨ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਵੇਗੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸੀਮਿਤ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣੇਗੀ ਜੋ ਮਾਹੌਲ ਦੁਆਰਾ ਰਹੱਸਮਈ ਹਨ।"
1999 ਸੀਏਟਲ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੀਏਚਰ ਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਇੱਕ ਗਲਾਡ ਮੀਡੀਆ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸਨੂੰ 1999 ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਬੋਤਮ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਅਤੇ 2002 ਵਿੱਚ ਸਿਨੇਮੈਕਸ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਪਰਮਜੀਤ ਪਰਮ
ਪਰਮਜੀਤ ਪਰਮ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਹੁਣ ਤੱਕ 8 ਪੁਸਤਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।
ਹੋਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ
ਅਨੀਸ ਜੰਗ
ਅਨੀਸ ਜੰਗ (ਜਨਮ 1964) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਦੀ ਕਾਲਮਨਵੀਸ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕੰਮ, ਅਨਵੇਲਿੰਗ ਇੰਡੀਆ (1987) ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਰੁੜਕੇਲਾ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਅਨੀਸ ਜੰਗ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਇੱਕ ਕੁਲੀਨ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ - ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਨਵਾਬ ਹੋਸ਼ ਯਾਰ ਜੰਗ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਕਵੀ ਸਨ ਅਤੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਾਜ ਦੇ ਅੰਤਮ ਨਿਜ਼ਾਮ (ਰਾਜਕੁਮਾਰ) ਦੇ ਮੁਸਾਹਿਬ (ਸਲਾਹਕਾਰ) ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਭਰਾ ਵੀ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਹਨ। ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੀ ਓਸਮਾਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਐਨ ਆਰਬਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਉੱਚ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿਚ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਕਰੀਅਰ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਯੂਥ ਟਾਈਮਜ਼, ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ (1976 ਤੋਂ 1979) ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਸਾਇੰਸ ਮਨੀਟਰ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਹੈਰਲਡ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਅਨੀਸ ਜੰਗ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਲਮਨਵੀਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1944
ਸਨੌਰ
ਸਨੌਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਮੇਲਿਟਾ ਬੇਂਟਜ਼
right|thumb| ਮੇਲਿਟਾ ਕੌਫੀ ਫਿਲਟਰ ਅਮਾਲੀ ਆਗਸਟੇ ਮੇਲਿਟਾ ਬੇਂਟਜ਼ (31 ਜਨਵਰੀ 1873 – 29 ਜੂਨ 1950), ਜਨਮੀ ਅਮਾਲੀ ਆਗਸਟੇ ਮੇਲਿਟਾ ਲੀਬਸ਼ਰ, ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ 1908 ਵਿੱਚ ਪੇਪਰ ਕੌਫੀ ਫਿਲਟਰ ਬਰੂਇੰਗ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਨਾਮਕ ਕੰਪਨੀ ਮੇਲਿਟਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਮੇਲਿਟਾ ਬੈਂਟਜ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਜਨਵਰੀ 1873 ਨੂੰ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਡਰੇਸਡਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬੈਂਟਜ਼ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਕਾਰਲ ਲੀਬਸ਼ਰ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਸੇਲਜ਼ਮੈਨ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਦੇ ਦਾਦਾ-ਦਾਦੀ ਨੇ ਇੱਕ ਬਰੂਅਰੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਮਾਲਕ ਸਨ। ਉਸਨੇ 1899 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਜੋਹਾਨਸ ਐਮਿਲ ਹਿਊਗੋ ਬੈਂਟਜ਼ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਸਨ: 1899 ਵਿੱਚ ਵਿਲੀ ਅਤੇ 1904 ਵਿੱਚ ਹੋਰਸਟ; ਅਤੇ 1911 ਵਿੱਚ ਹਰਟਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਇੱਕ ਧੀ ਹੈ
ਕਾਢ ਅਤੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਵਿਕਾਸ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਬੈਂਟਜ਼ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਪਰਕੋਲੇਟਰ ਕੌਫੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਕਾਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ, ਐਸਪ੍ਰੈਸੋ -ਟਾਈਪ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਪੀਣ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਛੱਡਦੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਲਿਨਨ ਬੈਗ ਫਿਲਟਰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਥੱਕਦੇ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੇ ਪਰ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਵਿਲੀ ਦੀ ਸਕੂਲੀ ਕਸਰਤ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਤੋਂ ਬਲੌਟਿੰਗ ਪੇਪਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਿੱਤਲ ਦੇ ਘੜੇ ਨੂੰ ਨਹੁੰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਪੰਕਚਰ ਕਰਕੇ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਦੀ ਫਿਲਟਰੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਣਾਈ। ਨਤੀਜਾ ਇੱਕ ਸਸਤਾ, ਡਿਸਪੋਸੇਜਲ, ਅਤੇ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰਾ ਕੌਫੀ ਫਿਲਟਰ ਸੀ ਜੋ ਸਵਾਦ ਵਾਲੀ ਕੌਫੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਮੁਫਤ, ਘੱਟ ਕੌੜੀ ਕੌਫੀ ਆਮ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਬੈਂਟਜ਼ ਨੇ ਇੱਕ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਬੈਂਟਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਹਿਊਗੋ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਹੋਰਸਟ ਅਤੇ ਵਿਲੀ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਫਿਲਟਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ, ਪੈਕੇਜ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵੇਚਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਕਾਰੋਬਾਰ ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਫਲਤਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਟਿਨਸਮਿਥ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ 1909 ਦੇ ਲੀਪਜ਼ੀਗ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ 1,200 ਕੌਫੀ ਫਿਲਟਰ ਵੇਚੇ। 1910 ਵਿੱਚ, ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਅਤੇ ਸੈਕਸਨ ਇਨਕੀਪਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਜਦੋਂ ਪਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਜ਼ੈਪੇਲਿਨ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਧਾਤਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਕਾਗਜ਼ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਨੇ ਆਮ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਗਾੜ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਕੌਫੀ ਬੀਨਜ਼ ਨੂੰ ਆਯਾਤ ਕਰਨਾ ਅਸੰਭਵ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਹਿਊਗੋ ਬੈਂਟਜ਼ ਨੂੰ ਜਰਮਨ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਰੋਮਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਭਰਤੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬੈਂਟਜ਼ ਨੇ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਚਲਾਇਆ ਪਰ ਆਖਰਕਾਰ ਜਦੋਂ ਫਿਲਟਰ ਉਤਪਾਦਨ ਅਸੰਭਵ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਡੱਬੇ ਵੇਚ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
1928 ਤੱਕ, ਕੌਫੀ ਫਿਲਟਰਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਇੰਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ ਕਿ ਡਬਲ-ਸ਼ਿਫਟ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ 80 ਕਾਮਿਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਨਿਰੰਤਰ ਵਿਸਤਾਰ ਕਾਰਨ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਡਰੇਸਡਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀ ਕੰਪਨੀ ਆਖਰਕਾਰ 1929 ਵਿੱਚ ਪੂਰਬੀ ਵੈਸਟਫਾਲੀਆ ਵਿੱਚ ਮਾਈਂਡੇਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਈ ਕਿਉਂਕਿ ਡ੍ਰੇਜ਼ਡਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹੋਰ ਤਸੱਲੀਬਖਸ਼ ਉਤਪਾਦਨ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਮਾਈਂਡੇਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ, 169,420 ਫਿਲਟਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੌਫੀ ਫਿਲਟਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਨੇ ਕੌਫੀ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ, ਬੈਂਟਜ਼ ਨੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸੁਧਾਰਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੁਣ-ਪ੍ਰਸਿੱਧ "ਫਾਸਟ-ਡ੍ਰਿਪ" ਫਿਲਟਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਕੋਨਿਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੁਆਰਾ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬੈਂਟਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋਰਸਟ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ। ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਨਾਂ ਫਿਰ 1930 ਵਿੱਚ "ਬੈਂਟਜ਼ ਐਂਡ ਸੋਹਨ" ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਬੈਂਟਜ਼ ਨੇ 1932 ਵਿੱਚ ਮੇਲਿਟਾ-ਵਰਕੇ ਅਕਟੀਏਂਗਸੇਲਸ਼ਾਫਟ ਵਿੱਚ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਹੋਰਸਟ ਅਤੇ ਵਿਲੀ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਪਰ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਹੱਥ ਰੱਖਿਆ, ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਿ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਦੇਖਭਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕੰਪਨੀ ਦੀ "ਮੇਲੀਟਾ ਏਡ" ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ, ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਫੰਡ, ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਬੋਨਸ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼, ਛੁੱਟੀਆਂ ਦੇ ਦਿਨ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਛੇ ਤੋਂ 15 ਦਿਨ ਤੱਕ ਵਧਾਏ, ਅਤੇ ਕੰਮਕਾਜੀ ਹਫ਼ਤੇ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਪੰਜ ਦਿਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਤਪਾਦਨ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਫੌਜੀ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਯੁੱਧ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਕਾਮੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਫੈਕਟਰੀਆਂ, ਬੈਰਕਾਂ, ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਪੱਬਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚਲੇ ਗਏ ਕਿਉਂਕਿ ਮੁੱਖ ਫੈਕਟਰੀ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਸਹਿਯੋਗੀ ਫੌਜਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਅਸਥਾਈ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਜੋਂ ਮੰਗਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਸਥਿਤੀ 12 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ. 1948 ਤੱਕ, ਫਿਲਟਰਾਂ ਅਤੇ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ 1950 ਵਿੱਚ ਹੋਲਜ਼ੌਸੇਨ, ਪੋਰਟਾ ਵੈਸਟਫਾਲਿਕਾ ਵਿੱਚ ਬੈਂਟਜ਼ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ 4.7 ਮਿਲੀਅਨ ਡਿਊਸ਼ ਮਾਰਕ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1950
ਸੋਨਾਲੀ ਮੁਖਰਜੀ
ਸੋਨਾਲੀ ਮੁਖਰਜੀ ਧਨਬਾਦ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਔਰਤ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ 2003 ਵਿੱਚ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ਾਬ ਦੇ ਹਮਲੇ ਨਾਲ ਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਰਾਬ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਬਚਤ ਉਸ ਦੇ ਇਲਾਜ 'ਤੇ ਖਰਚ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਮੁਖਰਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਧਨਬਾਦ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੈਡੇਟ ਕੋਰ ਦੀ ਕੈਡੇਟ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ
ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨੌਂ ਸਾਲ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮਾਨਤ ਮਿਲ ਗਈ। ਮੁਖਰਜੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ, ਕਈ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਸਮੇਤ ਨਿਆਂ ਲਈ ਅਦਾਲਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਥਾਰਟੀਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ "ਆਸ਼ਵਾਸ (ਭਰੋਸੇ) ... ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ" ਮਿਲਿਆ।
ਸੋਨਾਲੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਚੰਡੀਦਾਸ ਮੁਖਰਜੀ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ: “ਅਸੀਂ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ।. . ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਰਿਹਾਅ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਹੁਣ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਵਿਚ ਰੁੱਝੇ ਹੋਏ ਹਨ. ਤੇਜ਼ਾਬੀ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਖ਼ਤ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸੋਨਾਲੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ।"
ਫਰਵਰੀ 2014 ਵਿੱਚ, ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਝਾਰਖੰਡ ਨੇ ਸੋਨਾਲੀ ਮੁਖਰਜੀ ਨੂੰ ਬੋਕਾਰੋ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਕਲਿਆਣ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੇਡ III ਕਲਰਕ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਕੌਨ ਬਨੇਗਾ ਕਰੋੜਪਤੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਖ
ਮੁਖਰਜੀ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਇੱਛਾ ਮੌਤ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ। ਕੌਨ ਬਣੇਗਾ ਕਰੋੜਪਤੀ, ਸੀਜ਼ਨ 6 ਦੇ ਸੈੱਟ 'ਤੇ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਸਦੀ ਇੱਛਾ 2012 ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਗੇਮ ਵਿੱਚ ਲਾਰਾ ਦੱਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ inr 2500000 ਜਿੱਤੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਦੇ ਹੱਕ
ਬਹਿਲੋਲ ਲੋਧੀ
ਬਹਿਲੋਲ ਖਾਨ ਲੋਧੀ (ਜਨਮ 12 ਜੁਲਾਈ 1489) ਪਸ਼ਤੂਨ ਲੋਧੀ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਮੁਖੀ ਸੀ। ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਵਿੱਚ ਲੋਧੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ, ਜੋ ਇਸਨੇ ਸੱਯਦ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਕੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਬਹਿਲੋਲ 19 ਅਪ੍ਰੈਲ 1451 ਨੂੰ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਸੁਲਤਾਨ ਬਣਿਆ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ
ਬਹਿਲੋਲ ਦਾ ਦਾਦਾ ਮਲਿਕ ਬਹਿਰਾਮ ਖਾਨ ਲੋਧੀ, ਲੋਧੀ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਪਸ਼ਤੂਨ ਕਬੀਲਾ ਮੁਖੀ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਮੁਲਤਾਨ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਮਲਿਕ ਮਰਦਾਨ ਦੌਲਤ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਬਹਿਰਾਮ ਦੇ ਕੁੱਲ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਮਲਿਕ ਸੁਲਤਾਨ ਸ਼ਾਹ ਲੋਧੀ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੱਯਦ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਖਿਜ਼ਰ ਖਾਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਭੈੜੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਮੱਲੂ ਇਕਬਾਲ ਖਾਨ ਨੂੰ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮ ਖਾਨ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 1419 ਵਿਚ ਸਰਹਿੰਦ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਮਲਿਕ ਸੁਲਤਾਨ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਮਲਿਕ ਕਾਲਾ ਖਾਨ ਲੋਧੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬਹਿਲੋਲ ਦਾ ਵਿਆਹ ਮਲਿਕ ਸੁਲਤਾਨ ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ, ਬਹਿਲੋਲ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਸਨੇ ਸੱਯਦ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਧੀਆ ਨਸਲ ਦੇ ਘੋੜੇ ਵੇਚ ਦਿੱਤੇ। ਅਦਾਇਗੀ ਵਜੋਂ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਪਰਗਨਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਮੀਰ ਦੇ ਦਰਜੇ ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਮਲਿਕ ਸੁਲਤਾਨ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸਰਹਿੰਦ ਦਾ ਸੂਬੇਦਾਰ ਬਣਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚਾਰਜ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ ਮਹਿਮੂਦ ਸ਼ਾਹ ਪਹਿਲੇ ਨੇ ਉਸਦੇ ਇਲਾਕੇ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਸੁਲਤਾਨ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਉਸਦੀ ਮਦਦ ਮੰਗੀ। ਬਹਿਲੋਲ 20,000 ਚੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਹੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਆਪਣੀ ਚਤੁਰਾਈ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ ਦੀ ਫੌਜ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਜੇਤੂ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੁਲਤਾਨ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਖਾਨ-ਏ-ਖਾਨਨ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਉੱਤੇ ਬਹਿਲੋਲ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।
ਸੰਨ 1443 ਵਿੱਚ ਬਹਿਲੋਲ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਪਰ ਉਹ ਕਾਮਯਾਬ ਨਾ ਹੋਇਆ । ਆਖ਼ਰੀ ਸੱਯਦ ਸ਼ਾਸਕ ਸੁਲਤਾਨ ਆਲਮ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ, ਬਹਿਲੋਲ ਨੇ 1447 ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਦਿੱਲੀ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦੀ ਅਸਫਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। 1448 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਆਲਮ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਇੱਕ ਮੰਤਰੀ, ਆਲਮ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਇੱਕ ਮੰਤਰੀ, ਹਾਮਿਦ ਖਾਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਤਖਤ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ। ਆਲਮ ਸ਼ਾਹ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗੱਦੀ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਹਿਲੋਲ ਸ਼ਾਹ 19 ਅਪ੍ਰੈਲ 1451 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਅਤੇ ਬਹਿਲੋਲ ਸ਼ਾਹ ਗਾਜ਼ੀ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ। ਆਲਮ ਸ਼ਾਹ ਜੁਲਾਈ 1478 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਬਦਾਊਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਿਹਾ।
thumb|Tomb of Bahlol Lodi
ਸ਼ਾਸਨ
ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਬੈਠਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਹਿਲੋਲ ਨੇ ਹਾਮਿਦ ਖਾਨ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਜੀਜਾ ਮਲਿਕ ਮਹਿਮੂਦ ਖਾਨ ਉਰਫ ਕੁਤਬ-ਉਦ-ਦੀਨ ਖਾਨ (ਸਮਾਣਾ ਦੇ ਗਵਰਨਰ) ਨੇ ਹਾਮਿਦ ਖਾਨ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰ ਲਿਆ।
1479 ਵਿੱਚ, ਸੁਲਤਾਨ ਬਹਿਲੋਲ ਲੋਧੀ ਨੇ ਜੌਨਪੁਰ ਸਥਿਤ ਸ਼ਰਕੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਲਿਆ। ਬਹਿਲੋਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਗਾਵਤਾਂ ਅਤੇ ਬਗਾਵਤਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਗਵਾਲੀਅਰ, ਜੌਨਪੁਰ ਅਤੇ ਉੱਪਰੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਪਕੜ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ। ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਸੁਲਤਾਨਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰੱਖਿਆ। 1486 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਬਾਰਬਕ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਜੌਨਪੁਰ ਦਾ ਵਾਇਸਰਾਏ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੀਤਣ ਨਾਲ, ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਵਾਲਾ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੇ ਦੂਜੇ ਪੁੱਤਰ, ਨਿਜ਼ਾਮ ਖਾਨ (ਸਿਕੰਦਰ ਲੋਧੀ) ਨੂੰ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ 1489 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਕਬਰ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਵਿਵਾਦਿਤ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਰਵੇਖਣ ਨੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੂਫੀ ਸੰਤ ਨਸੀਰੂਦੀਨ ਚਿਰਾਗ-ਏ-ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸਥਾਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਬਹਿਲੋਲ ਲੋਧੀ ਦੇ ਮਕਬਰੇ ਵਜੋਂ ਨਾਮਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ 'ਚਿਰਾਗ ਦਿੱਲੀ' ਨਾਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਲੋਧੀ ਗਾਰਡਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੀਸ਼ ਗੁੰਬਦ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਕਬਰ ਨਾਲ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਣਾ ਸੀ।
ਵਿਆਹ
ਬਹਿਲੋਲ ਨੇ ਦੋ ਵਾਰ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ:
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਧੀ ਵੰਸ਼
ਸੱਤਾ-ਗਿਆਨ
ਸੱਤਾ-ਗਿਆਨ (le savoir-pouvoir)  ਇੱਕ ਸੰਕਲਪ ਹੈ ਜੋ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਫਿਲਾਸਫ਼ਰ ਮਾਈਕਲ ਫੂਕੋ ਨੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਸੱਤਾ-ਗਿਆਨ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
ਫੂਕੋ ਦੀ ਸੱਤਾ ਦੀ ਸਮਝ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੱਤਾ ਗਿਆਨ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਸੱਤਾ ਆਪਣੇ ਬੇਨਾਮ ਇਰਾਦਿਆਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਰੂਪ ਦੇਣ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਦੀ ਮੁੜ-ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸੱਤਾ ਗਿਆਨ ਦੁਆਰਾ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ (ਮੁੜ-) ਸਿਰਜਦੀ ਹੈ।
ਫੂਕੋ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਸ ਨਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਸੱਤਾ-ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿੱਚ ਲਾਜ਼ਮੀ ਪਰਸਪਰ ਅੰਤਰਨਹਿਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਹਾਈਫਨ ਜੋ ਅਖੰਡ ਸੰਕਲਪ ਦੇ ਦੋ ਪੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਨੋਟ ਕਰਨਾ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਫੂਕੋ ਕੋਲ ਸੱਤਾ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੋਨਾਂ ਦੀ ਪਾਠਗਤ ਸਮਝ ਹੈ। ਪਾਵਰ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿ-ਕੇਂਦਰਿਤ, ਸਾਪੇਖਿਕ, ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ, ਅਤੇ ਅਸਥਿਰ (ਡਾਇਨਾਮਿਕ) ਪ੍ਰਣਾਲੀਗਤ ਵਰਤਾਰੇ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੂਕੋ ਦਾ ਸੱਤਾ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਰੀਡਕਸ਼ਨਿਜਮ ਵਿੱਚ ਫਸਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸੂਖਮ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅਧਾਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇਹ ਵਰਤਾਰੇ ਦੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀਗਤ (ਜਾਂ ਢਾਂਚਾਗਤ) ਪਹਿਲੂ ਨੂੰ ਅਣਗੌਲੇ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਸਗੋਂ  ਇਸ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਇਸ ਸੰਕਲਪ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਆਪਣੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਫੂਕੋ ਨੇ ਸੱਤਾ-ਗਿਆਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਬਦਲ ਕੇ ਹਕੂਮਤਦਾਰੀ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦਾ ਲਖਾਇਕ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜਿਕ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ
ਹੈਰੀ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ
ਹੈਰੀ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ (ਜਨਮ 8 ਫਰਵਰੀ 1983) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਐਕਟਰ ਹੈ। ਹੈਰੀ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਨੇ 17 ਜਨਵਰੀ 2014 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਵੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸਰਦਾਰੀ ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਸਿਲਵਰ ਸਕ੍ਰੀਨ ਫਿਲਮ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਪਰ 2006 ਤੋਂ ਅਦਾਕਾਰੀ ਵੱਲ ਮੁੜਿਆ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਉਸਦੀ ਸਾਖ ਵਧਦੀ ਗਈ, ਉਸਨੂੰ ਮੁਨੀਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਲਘੂ ਫਿਲਮ, ਵਧਦੇ ਕਦਮ, ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਅਭਿਨੈ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੈਰੀ ਨੇ ਉਸੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ ਛੋਟੀ ਫਿਲਮ, ਕਾਲ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਉਤਪਾਦਨ ਫਰਮ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਹਨਾ ਦਿਨਾਂ ਉਹ ਸੋਲ ਕਰੀਏਟਿਵ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਹੈਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਪਠਾਨਕੋਟ ਵਿੱਚ ਉਸ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਜਿੱਥੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਵੀ ਫਿਲਮੀ ਪਿਛੋਕੜ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡੇਅਰੀ ਵਿਕਾਸ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ, ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ, ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਪਤਨੀ। ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਖਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਵੀ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ ਸੀ। ਉਹ ਦੂਜੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੁਲਦਾ ਮਿਲਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਨਤਕ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਕਤਰਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦੇ ਗੁਣ ਸਨ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਖੜ੍ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਈ ਹੁੰਦੇ  ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1983 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਹਰਨੇਕ ਸਿੰਘ ਕੋਮਲ
ਡਾ. ਹਰਨੇਕ ਸਿੰਘ ਕੋਮਲ(15 ਨਵੰਬਰ 1943 - 18 ਜੂਨ 2021) ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ, ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਸਨ।
ਜੀਵਨ
ਹਰਨੇਕ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਨਵੰਬਰ 1943 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਆਲਮਵਾਲਾ (ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੁਕਤਸਰ) ਵਿਖੇ ਪਿਤਾ ਸ. ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਰਾਜ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ।
ਮੁਮਤਾਜ ਸ਼ੇਖ
ਮੁਮਤਾਜ ਸ਼ੇਖ (ਜਨਮ 1982) ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਔਰਤ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹਰ ਜਗ ਉੱਪਰ ਸਰਵਜਨਕ ਪਿਸ਼ਾਬ ਘਰ ਬਣਵਾਉਣ ਦਾ ਸਫਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ। ਸਾਲ 2015 ਵਿੱਚ ਬੀ.ਬੀ.ਸੀ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ 100 ਪ੍ਰੇਰਕ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ।
ਹਰਨੇਕ ਸਿੰਘ ਕੋਮਲ
ਕੈਰੀਅਰ
ਡਾ. ਹਰਨੇਕ ਸਿੰਘ ਕੋਮਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਿੰਚਾਈ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਡਰਾਫਟਸਮੈਨ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ 1962 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚ ਲੰਮਾਂ ਸਮਾਂ ਟਿਕ ਨਾ ਸਕੇ। ਡਾ. ਕੋਮਲ ਆਪਣੀਆਂ ਪੜ੍ਹਨ ਲਿਖਣ ਦੀਆਂ ਰੁਚੀਆਂ ਕਾਰਨ ਸਿੰਚਾਈ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਕੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਆਰਜੀ ਲੈਕਚਰਾਰ ਲੱਗ ਗਏ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਡਾ. ਕੋਮਲ ਦੀ 1979 ਵਿਚ ਡੀ.ਏ.ਵੀ ਕਾਲਜ, ਬਠਿੰਡਾ ਵਿਖੇ ਨਿਯੁਕਤੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਹੀ 2003 ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਏ।
ਮੁਮਤਾਜ ਸ਼ੇਖ
ਆਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਮੁਮਤਾਜ਼ ਸ਼ੇਖ ਦਾ ਜਨਮ 1981 ਵਿੱਚ ਅਹਿਮਦਨਗਰ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਅਬੂ ਬਕਰ, ਇੱਕ ਡਰਾਈਵਰ ਸੀ ਅਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਬੋਲਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ, ਮਦੀਨਾ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਪਰਿਵਾਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਭਰਾ, ਰਫੀਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਮੁੰਬਈ ਉਪਨਗਰ, ਚੇਂਬੂਰ ਦੇ ਵਾਸ਼ੀ ਨਾਕਾ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਹਿੰਸਾ ਕਾਰਨ ਸ਼ੇਖ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚਾਚੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਪਨਾਹ ਦੇ ਬਦਲੇ ਘਰੇਲੂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਅਕਸਰ ਭੁੱਖਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਭਰਾ ਅੱਠ ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਰਫੀਕ ਨੂੰ ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਕੋਲ ਲੈ ਗਏ ਅਤੇ ਦੁਬਈ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਚਲੇ ਗਏ। ਅਤਿ ਗਰੀਬੀ ਦੇ ਔਖੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ੇਖ ਨੇ 9ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਕੂਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਚਾਚੇ ਨੇ ਉਸਦੇ ਲਈ ਵਿਆਹ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ। ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਦਿੱਕਤਾਂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਸੋਲਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ੇਖ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰਕ ਹਿੰਸਾ ਬਾਰੇ ਲੈਕਚਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਕਮੇਟੀ ਆਫ਼ ਰਿਸੋਰਸ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨਜ਼ (CORO) ਦੁਆਰਾ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਕਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਇਤਰਾਜ਼ਾਂ 'ਤੇ, ਉਹ ਸੰਗਠਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਲੰਟੀਅਰ ਬਣ ਗਈ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਤਲਾਕ ਲਈ ਦਾਇਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਆਤਮ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪੈਦਾ ਕਰ ਲਿਆ।
ਹਰਨੇਕ ਸਿੰਘ ਕੋਮਲ
ਸੰਪਾਦਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1943 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2021
ਮੁਮਤਾਜ ਸ਼ੇਖ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਹਫ਼ਤਾ 2022 ਵਿੱਚ ਸੋਧੇ ਗਏ ਲੇਖ
ਅਸ਼ੋਕ ਸ਼੍ਰੀਧਰਨ
ਅਸ਼ੋਕ ਸ਼੍ਰੀਧਰਨ (ਜਨਮ 15 ਜੂਨ 1965) ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ, ਬਾਨ ਦਾ ਮੇਅਰ ਹੈ। 13 ਸਤੰਬਰ 2015 ਨੂੰ ਉਹ ਮੇਅਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।ਸ਼੍ਰੀਧਰਨ ਦਾ ਪਿਤਾ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਮਾਂ ਜਰਮਨ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1965
ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ
ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ।
ਰਸ਼ਮੀ ਨਰਜ਼ਰੀ
ਰਸ਼ਮੀ ਨਰਜ਼ਰੀ ਅਸਾਮੀ ਮੂਲ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਹਿਜ਼ ਸ਼ੇਅਰ ਆਫ਼ ਸਕਾਈ (2012) ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੇ 2016 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।
ਰਮਾਪਦ ਚੌਧਰੀ
ਰਮਾਪਦ ਚੌਧਰੀ (28 ਦਸੰਬਰ 1922 – 29 ਜੁਲਾਈ 2018) ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ ਬਾਰੀ ਬਡੇਲੇ ਜੈ, ਲਈ ਉਸਨੂੰ 1988 ਵਿਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਰਬਿੰਦਰਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉਦਘਾਟਨ ਦੇ ਸਾਲ ਵਿਚ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਰਚਨਾਵਾਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਢਾਲੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਮ੍ਰਿਣਾਲ ਸੇਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਮਲਟੀਪਲ-ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਖਾਰਿਜ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਦੂਸਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਅਨੰਦਬਾਜ਼ਾਰ ਪੱਤਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਪੂਰਕ ਨੂੰ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ
ਰਮਾਪਦ ਚੌਧਰੀ ਦਾ ਜਨਮ 28 ਦਸੰਬਰ 1922 ਨੂੰ ਖੜਗਪੁਰ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਖੜਗਪੁਰ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਕਲਕੱਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰੈਜੀਡੈਂਸੀ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਦਿੱਤੀ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੋਣ ਸਮੇਂ ਲਿਖੀ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਨੰਦਬਾਜ਼ਾਰ ਪਤਰਿਕਾ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਹ ਅਖਬਾਰ ਦਾ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸੰਪਾਦਕ ਬਣਿਆ, ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਪੂਰਕ ਰਬੀਬਾਸਰੀਆ ਨੂੰ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ।
ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਪੱਚੀ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਬਾਕਾਇਦਾ ਤੌਰ ਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖਣੀਆਂ ਅਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਨਾਵਲ ਪ੍ਰਥਮ ਪ੍ਰਹਾਰ (1954) ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਦੋ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਥਾਪਤ ਲੇਖਕ, ਚੌਧਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ 1960 ਦੇ ਨਾਵਲ ਬਨਪਲਾਸ਼ੀਰ ਪਦਾਬਲੀ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੜੀਵਾਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ 1971 ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ ਇਕੋਨੀ ਲਈ ਰਬਿੰਦਰਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ 1988 ਵਿਚ ਬਾਰੀ ਬਡੇਲ ਜੇ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੁਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਉਸਨੇ ਲਗਭਗ ਪੰਜਾਹ ਨਾਵਲ ਅਤੇ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸੰਪਾਦਿਤ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।
2011 ਵਿੱਚ, ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਪਲੈਨਿੰਗ ਐਂਡ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਨੇ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਪ੍ਰਾਈਜ਼ ਦਿੱਤਾ। ਰਮਾਪਦ ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ ਬਨਪਲਾਸ਼ੀਰ ਪਦਾਬਲੀ ਲਈ ਇਸ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸੁਰਜੀਤ ਦਾਸਗੁਪਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਬਨਪਲਾਸ਼ੀਰ ਪਦਬਾਲੀ ਇੱਕ ਹੈਰਾਨਕੁੰਨ ਜੀਵੰਤ ਅਤੇ ਤੀਬਰਤਾ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖੀ ਕਾਰਜ ਹੈ ਜੋ ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉਸਤਾਦ ਸਟੋਰੀ-ਟੈਲਰ ਵਜੋਂ ਉਸਦੀ ਸਾਖ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।"
ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਨੇ ਉੱਘੇ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕਾਂ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲੜੀਵਾਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਾ ਮਿੱਤਰਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਰਮਾਪਦ ਚੌਧਰੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਬਣਾਈ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2018 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1922
ਮਦਨ ਮਹਿਰਾ
ਮਦਨ ਮਹਿਰਾ (ਜਨਮ 13 ਜੂਨ 1934) ਪਠਾਨਕੋਟ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਾਬਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1953 ਅਤੇ 1972 ਦਰਮਿਆਨ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1934
ਜੁਮਾ ਨਮਾਜ਼
ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ, ਜੁਮੇ ਦੀ ਨਮਾਜ਼ (ਸ਼ੁਕਰਵਾਰ ਦੀ ਨਮਾਜ਼) ਜਾਂ ਜੁਮਾ ਮੁਬਾਰਕ ਨਮਾਜ਼ (ਅਰਬੀ:صَلَاة ٱلْجُمُعَة) ਮੁਸਲਮਾਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਛਿਪਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪੰਜ ਵਾਰ ਨਮਾਜ਼ (ਜੁਹਰ ਨਮਾਜ਼) ਪੜਦੇ ਹਨ। ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਜੁਮੂਹ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁਸਲਿਮ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਫਤੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਹੋਰਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਕਾਰਜ-ਸਥਾਨਾਂ ਵਾਸਤੇ ਅੱਧੇ-ਦਿਨ ਬੰਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਅਰਥ
ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਇਸਲਾਮੀ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।