cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਸਮਾਜਿਕ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਸੇਵਾ
ਨੁਕਸਾਨ
ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤ ਤੋੜ-ਮਰੋੜ ਕੇ ਫੇਸਬੁੱਕ ’ਤੇ ਵਿਖਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਅਸ਼ਲੀਲ ਮੂਵੀਆਂ ਡਾਊੁਨਲੋਡ ਕਰ ਕੇ ਫੇਸਬੁੱਕ ’ਤੇ ਪਾ ਕੇ ਭੋਲੇ-ਭਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਲੈਕਮੇਲ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਕਈ ਵਾਰ ਝਗੜੇ ਇੰਨੇ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗੱਲ ਥਾਣਿਆਂ-ਕਚਹਿਰੀਆਂ ਤਕ ਪੁੱਜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਚਾਰ ਸਾਧਨਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਵਰਤੀਏ ਤਾਂ ਕੋਈ ਮਾੜੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ’ਤੇ ਵੀ ਮਾੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਸਰਤ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਬੱਚੇ ਹਿੰਸਕ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਿਆਣਿਆਂ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਜੀਵਨ ’ਤੇ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਮਾੜਾ ਅਸਰ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਗਲਤ ਪ੍ਰਚਾਰ
ਕਈ ਮੈਸੇਜ ਭੇਜਣ ਵਾਲੇ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਫੈਲਾਉਣਾ ਆਪਣਾ ਪਰਮ ਧਰਮ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਕਹਿਣਗੇ, ਇਹ ਮੈਸੇਜ ਫਲਾਣੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨ ਤੋਂ ਚੱਲਿਆ ਹੈ। ਅੱਗੇ 100 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜੋ, ਸ਼ਾਮ ਤਕ ਕੋਈ ਚੰਗੀ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੇਗੀ। ਜੇ ਨਜ਼ਰ-ਅੰਦਾਜ਼ ਕਰੋਗੇ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਬੁਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਜਾਂ ਇਮਤਿਹਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋ ਜਾਵੋਗੇ। ਜਦੋਂ ਦੀਨਾਨਗਰ ਥਾਣੇ ’ਤੇ ਅਤਿਵਾਦੀ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤਾਂ ਵਿਹਲੜਾਂ ਨੇ ਟੀ.ਵੀ. ਤੋਂ ਉੱਡਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਲਈ ਕਿ ਅਤਿਵਾਦੀਆਂ ਨਾਲ ਦੋ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਹਨ। ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਿਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਇਆ, ਪਰ ‘ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਕਰਾਈਮ ਰਿਪੋਰਟਰਾਂ’ ਨੇ ਸਵੇਰੇ 10 ਵਜੇ ਹੀ ਦੋ ਔਰਤਾਂ ਸਮੇਤ ਕਿਸੇ ਪੁਰਾਣੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਮਰੇ ਅਤਿਵਾਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਵੱਟਸਐਪ ’ਤੇ ਪਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਸਾਰੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ ਤੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੇ.ਐਨ.ਯੂ. ਕਾਂਡ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਪੂਰਾ ਹੱਥ ਸੀ। ਜਾਟ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਬੂਤ ਦੇ ਸਮੂਹਿਕ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਇੱਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦਾਦੇ ਦੀ ਅਰਥੀ ਨੂੰ ਮੋਢਾ ਦਿੰਦੇ ਸਮੇਂ ਦੰਦੀਆਂ ਕੱਢਦੇ ਹੋਏ ਸੈਲਫੀ ਖਿੱਚ ਕੇ ਫੇਸਬੁੱਕ ’ਤੇ ਪਾ ਦਿੱਤੀ ‘ਫੀਲਿੰਗ ਸੈਡ ਵਿਦ ਦਾਦਾ ਜੀ’। ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਐਨਾ ਹੋ-ਹੱਲਾ ਮੱਚਿਆ ਕਿ ਫੇਸਬੁੱਕ ਨੂੰ ਉਹ ਸੈਲਫੀ ਡਲੀਟ ਕਰਨੀ ਪਈ। ਚੰਗੀਆਂ ਭਲੀਆਂ ਸ਼ਰੀਫ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਉੱਪਰ ਗੰਦ ਮੰਦ ਲਿਖ ਕੇ ਵਾਇਰਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ’ਤੇ ਸਵੇਰੇ-ਸਵੇਰੇ ਤਾਂ ਧਾਰਮਿਕ, ਗਿਆਨ ਵਧਾਊ ਅਤੇ ਹੌਸਲਾ ਅਫ਼ਜ਼ਾਈ ਵਾਲੇ ਮੈਸੇਜ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਮੈਸੇਜ ਆਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਗੰਦਮੰਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਲੀਡਰ ਜਾਂ ਅਫ਼ਸਰ ਨਾਲ ਚੇਪੀ ਹੋ ਕੇ ਖਿੱਚੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਫੇਸਬੁੱਕ ’ਤੇ ਪਾ ਕੇ ਲਾਈਕ ਗਿਣਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਲਾਈਕ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਵੱਡੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਫੋਟੋ ਲੱਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਟਰੈਂਡ ਚੱਲਿਆ ਹੈ ਸੈਲਫੀ ਖਿੱਚਣ ਦਾ। ਹੁਣ ਤਕ ਇਕੱਲੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੀ 50 ਦੇ ਕਰੀਬ ਲੋਕ ਸੈਲਫੀਆਂ ਲੈਂਦੇ ਮਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਟਰੇਨ ਥੱਲੇ ਦਰੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕੋਈ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਰੁੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਆਦਿ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਈਬਰ ਸੰਸਾਰ
ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲਹਿਰਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ
ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਲਹਿਰਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ
ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਲਹਿਰਾਂ ‌ :
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੇ ਦਿ੍ਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮੋ ਸਮਾਜ, ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ, ਤੇ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਲਹਿਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹਤੱਤਾ ਰਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦਾ ਮੁਢੱਲਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦਰਅਸਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੀ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ। ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਲਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਸਾਬਿਤ ਹੋਇਆ। ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮਹਤਵਪੂਰਣ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮੋ ਸਮਾਜ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਾਖਾ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ੧੮੬੪ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹੀ। ਸਰਦਾਰ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਕਬੂਲਿਆ ਅਤੇ ੧੮੭੮ ਵਿੱਚ ਹਫਤੇਵਾਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਖਬਾਰ 'ਟਿ੍ਬਿਊਨ' ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮੋ ਸਮਾਜ ਲਹਿਰ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ 'ਬ੍ਰਹਮੋਨੀਕਲ ਮੈਗਜ਼ੀਨ' ਅਤੇ 'ਸੰਵਾਦ ਕੌਮੁਦੀ' ਆਦਿ ਪੱਤਰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।
'ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ' ਦੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਦੂਸਰੀ ਸੰਪ੍ਦਾਵਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਦੁਖਾਵੀਂ ਨੁਕਤਾ- ਚੀਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ। ਅਖਬਾਰਾਂ, ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪੁਸਤਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਦੂਸਰੇ ਦੇ ਧਰਮਾਂ ਅਤੇ ਬੁਜ਼ਰਗਾਂ ਵਿਰੁੱਧ  ਦੂਸ਼ਣ ਲਾਏ ਜਾਣ ਲੱਗੇ। ਸੁਆਮੀ ਦਿਆਨੰਦ ਨੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਪ੍ਤੀ ਅਪਮਾਨ ਯੋਗ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤੇ। ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਲਹਿਰ ਬਣਾਈ।
ਨਾਮਧਾਰੀ ਜਾਂ ਕੂਕਾ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ 'ਹੁਕਮਨਾਮਿਆਂ', 'ਅਰਦਾਸਾਂ' ਤੇ 'ਚਿੱਠੀਆਂ' ਦੀ ਲੋਕ ਬੜੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ।ਇਹ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਇਵੇਂ ਹੀ ਵੰਡੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਅੱਜ ਕੱਲ ਦੇ ਸਮਾਚਾਰ ਪੱਤਰ ਵੰਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ੧੮੬੦ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ੧੮੭੦ ਤਕ ਇਹ ਲਹਿਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਰੇ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਈ ਸੀ।
ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ੩੦ ਜੁਲਾਈ,੧੮੭੩ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਗੁਰਮਤ ਪ੍ਚਾਰ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਗੁਰੂ ਕੇ ਬਾਗ਼ ਅੰਮਿ੍ਤਸਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਲਹਿਰ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੰਤਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਰਤਮਾਨ ਗਿਆਨ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਚਾਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਰਸਾਲੇ ਅਤੇ ਸਮਾਚਾਰ ਪੱਤਰ ਚਲਾਉਣਾ ਸੀ। ੧੮੮੦ ਤਕ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਪੱਤਰ ਕੱਢੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਪਰ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸੱਚੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪਰਚਾ 'ਗੁਰਮੁੱਖੀ ਅਖਬਾਰ' ਸੀ। ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਦੇ ਪ੍ਭਾਵ ਹੇਠਾਂ 'ਗੁਰਮੁੱਖੀ ਅਖਬਾਰ', 'ਖਾਲਸਾ ਅਖਬਾਰ', 'ਖਾਲਸਾ ਪ੍ਕਾਸ਼ਕ', 'ਗੁਰਮਤ ਪ੍ਕਾਸ਼ਕ', 'ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਗਜ਼ਟ', 'ਲਾਇਲ ਖਾਲਸਾ ਗਜ਼ਟ', 'ਖਾਲਸਾ ਸਮਾਚਾਰ', 'ਭਾਰਤ ਸੁਧਾਰ', 'ਧਰਮ ਪ੍ਚਾਰ', ਆਦਿ ਸਮਾਚਾਰ ਜਾਰੀ ਹੋਏ।
੧੨ ਜੂਨ, ੧੮੮੬ ਨੂੰ 'ਖਾਲਸਾ ਅਖਬਾਰ' ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪਰਚਾ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਖਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਦੀ ਦੇਖ ਰੇਖ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲਿਆ। ਪਹਿਲੇ ਸੰਪਾਦਕ ਗਿਆਨੀ ਝੰਡਾ ਸਿੰਘ ਫਰੀਦਕੋਟੀ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰ ਬਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨੀ ਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪ੍ਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਬਣਾ ਲਈ ਸੀ। ਪਰ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਲਹਿਰ ਦੇ ਖਿਲਰ ਜਾਣ ਨਾਲ ਇਹ ਅਖਬਾਰ ੧੯੦੫ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ।
ਉਨਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ ਤੇ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਵਿਚਲੀ ਖਿਚੋਤਾਣ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਈ ਅਤੇ ਇਹ ਖਿੱਚਾ- ਖਿਚਾਈ ਨੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਤੇ ਕਈ ਘਾਤਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਏ।
ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, 'ਉਪਕਾਰੀ', 'ਗੁਰਮਤ ਪ੍ਚਾਰ', 'ਖਾਲਸਾ ਸੇਵਕ', 'ਇਸਤਰੀ ਸਤਿਸੰਗ', 'ਆਹੂਲਵਾਲੀਆ ਗਜ਼ਟ', 'ਪੰਜਾਬ', 'ਸੇਵਕ ਸਿੰਘ' ਪੱਤਰ ਜਾਰੀ ਹੋਏ ਸਨ। 'ਦੂਖ ਨਿਵਾਰਨ', 'ਸਿਵਲ ਮਿਲਟਰੀ ਅਖਬਾਰ', 'ਪੰਜਾਬ ਕੇਸਰੀ', 'ਪੰਥ', 'ਗ੍ੰਥੀ', 'ਪੰਜਾਬੀ ਭੈਣ', 'ਨੋ ਰਤਨ', 'ਬੀਰ', 'ਪਟਿਆਲਾ ਗਜ਼ਟ' ਨਾਮੀ ਜੋ ਪੱਤਰਕਾਵਾਂ ਛਪਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਲਹਿਰ ਦੇ ਪ੍ਭਾਵ ਹੇਠਾਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ 'ਚੋ ਕੋਈ ਰਾਜਸੀ ਪਾਰਟੀ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਈ। ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਰਾਜਨੀਤਕ ਇੱਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਅਤੇ 'ਖਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ' ਦੇ ਪ੍ਭਾਵ ਹੇਠ ਭਾਈ ਕੌਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉੱਦਮ  ਕਰਕੇ 'ਖਾਲਸਾ ਟਰੈਕਟ ਸੁਸਾਇਟੀ' ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ। ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਧਾਰਮਕ ਜਾਗਿ੍ਤੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪੈਂਫਲਿਟ ਲਿਖਣੇ, ਲਿਖਵਾਉਣੇ ਅਤੇ ਛਾਪ ਕੇ ਵੰਡਣੇ ਸਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਲਈ ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਰੰਗ ਆਇਆ ਅਤੇ ਇਹ ਸੰਪਰਦਾਇਕ ਝਗੜਿਆਂ ਤੋਂ ਉਤਾਂਹ ਉਠ ਕੇ ਲਿਖਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ।
੧੯੧੩ ਵਿੱਚ ਕਿਰਪਾਨ ਪਹਿਨਣ ਉੱਪਰ ਸਿੱਖਾਂ 'ਤੇ ਲੱਗੀ ਪਾਬੰਦੀ ਦੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਮੋਰਚੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ੧੯੧੪ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰਕਾਬਗੰਜ ਦੀ ਕੰਧ ਦਾ ਮੋਰਚਾ, ਕਾਮਾਗਾਟਾ ਮਾਰੂ ਜਹਾਜ ਦੇ ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਦਾ ਦੁਖਾਂਤ, ਜਲਿਆਂ ਵਾਲੇ ਬਾਗ਼ ਦਾ ਸਾਕਾ ਆਦਿ ਕੁਝ ਅਹਿਮ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਭਾਵ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਉਪਰ ਪੈਣਾ ਸੁਭਾਵਿਕ ਸੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲਹਿਰਾਂ ਚੱਲੀਆਂ, ਮੋਰਚੇ ਲੱਗੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦਾ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਤੇ ਡੂੰਘਾ ਅਸਰ ਹੋਇਆ।
"ਗਦਰ ਦੀ ਗੂੰਜ" ਨਾਲ  ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦਾ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਲਿਆਂਵਾਲੇ ਬਾਗ਼ ਦੇ ਖੂਨੀ ਸਾਕੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪੂਰੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਕ ਹੋ ਤੁਰਦਾ ਹੈ। ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਭਾਵੇਂ ਧਾਰਮਿਕ ਆਸ਼ਿਆ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖ ਕੇ ਚਲਾਈ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਸਰੂਪ ਛੇਤੀ ਹੀ ਸਿਆਸੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਕਾਲੀ ਨਾਂ ਦਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖਬਾਰ ਸਰਦਾਰ ਮੰਗਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸੰਪਾਦਕੀ ਹੇਠ ੧੯੨੦ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਦੇ ਪ੍ਭਾਵ ਹੇਠ ਲਗਭਗ ਵੀਹ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪੱਤਰ ਜਾਰੀ ਹੋਏ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਨੇ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ, ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ ਆਦਿ ਨੇ, ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਅਸਰ ਕਬੂਲਿਆ।
ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਪਹਿਲੇ ਸੰਸਾਰ ਯੁੱਧ ਉਪਰੰਤ ਇਤਹਾਸ ਨਵੀਂ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਕਿਰਤੀ ਪਾਰਟੀ ਸੀ। ਸੰਨ ੧੯੨੫ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਪੱਤਰ  'ਕਿਰਤੀ' ਚਾਲੂ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਪੱਤਰ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਜ਼ਬਤ ਹੋਇਆ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਭਾਵ ਅਧੀਨ ਜੋ ਰੋਜ਼ਾਨਾ, ਹਫ਼ਤਾਵਾਰ ਜਾਂ ਮਾਸਕ ਪੱਤਰ ਨਿਕਲੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਨਾਲ- ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਨੇ ਵੀ ਉੱਨਤੀ ਕੀਤੀ ਤੇ ਗੱਦ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਨਿਖਾਰਨ  ਤੇ ਟਕਸਾਲੀ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਹਿੱਸਾ ਪਾਇਆ ਜੋ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਸੀ।
੧੯੨੦ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਚਲੀ ਤੇ 'ਅਕਾਲੀ ਅਖਬਾਰ' ਨੇ ਕੌਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਦੇ ਪ੍ਭਾਵ ਹੇਠ ਲਗਭਗ ਵੀਹ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪੱਤਰ ਜਾਰੀ ਹੋਏ। ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਾਂਗ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵੀ ਸੰਪ੍ਰਦਾਇਕ ਲੀਹਾਂ ਉੱਤੇ ਪੈ ਗਈ। ਹਿੰਦੂ, ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸਾਦ ਹੋਏ। ੧੯੪੭ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ। ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਦੋ ਦਹਾਕੇ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕਾਰਨ ਦੁਖਦਾਈ ਫਿਰਕੂ ਖਿਚੋਤਾਣ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਈ। ੧੯੬੬ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨਾਲ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਰਾਜ - ਭਾਸ਼ਾ ਬਣਨ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਕੁਝ ਨਿਖਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਣੀਆਂ ਹਨ।
ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ
thumb|420x420px|ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਨਕਸ਼ਾ (ਹੈਕਟੇਅਰ ਵਿੱਚ) thumb|ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਖੇਤੀ ਤੋਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ। ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਜਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤੀ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Organic farming) ਖੇਤੀ ਦੀ ਉਸ ਢੰਗ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੈਵਿਕ ਜਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਖਾਦਾਂ, ਹਰੀਆਂ ਖਾਦਾਂ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਢੰਗ ਨਾਲ਼ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।[1] ਜੈਵਿਕ ਜਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਖਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਪੋਸਟ ਖਾਦ, ਮੁਰਗ਼ੀਆਂ ਦੀ ਖਾਦ ਅਤੇ ਰੂੜੀ ਦੀ ਖਾਦ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰੀ ਖਾਦ ਕਿਸੇ ਫ਼ਸਲ ਦੇ ਹਰੇ ਮਾਦੇ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਵਾਹ ਜਾਂ ਦੱਬ ਦੇਣ ਨਾਲ਼ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।[2] ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਜੰਤਰ ਜਾਂ ਢੈਂਚਾ, ਗਵਾਰਾ, ਮੂੰਗੀ ਅਤੇ ਰਵਾਂਹ ਆਦਿ ਫਲੀਦਾਰ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹਰੀ ਖਾਦ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।[2][3] ਇਸ ਰਸਾਇਣਕ ਖਾਦਾਂ, ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਆਦਿ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਜਾਂ ਨਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਫਲਾਂ, ਅਨਾਜ ਇਤਿਆਦਿ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸਾਲ 2006 ਵਿੱਚ ਆਰਗੈਨਿਕ ਫ਼ਾਰਮਿੰਗ ਕੌਂਸਲ ਆੱਫ਼ ਪੰਜਾਬ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ ਗਈ[4][5] ਜੋ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਕਰਨ ਲਈ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਵੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਨੂੰ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤਾਂ ਵਜੋਂ ਰਜਿਸਟਰ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਇੱਕ ਬਦਲਵੀਂ ਖੇਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ ਜੋ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਮਲ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਵਜੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਅੱਜ ਕਈ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਰਗੈਨਿਕ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਜੈਵਿਕ ਮੂਲ ਦੇ ਖਾਦਾਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖਾਦ, ਖਾਦ, ਹਰੀ ਦੇ ਖਾਦ ਅਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਥਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫਸਲ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਾਥੀ ਪੌਦੇ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪੈਸਟ ਕੰਟਰੋਲ, ਮਿਕਸਡ ਫਾਰਪਿੰਗ ਅਤੇ ਕੀੜੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸਣ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਜੈਵਿਕ ਮਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਸਧਾਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਜਾਂ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਸੀਮਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ, ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀੜੇਮਾਰ ਦਵਾਈਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਾਈਰੇਥ੍ਰਿਨ ਅਤੇ ਰੋਟਿਨੋਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਖਾਦਾਂ ਅਤੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨਾਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਪਦਾਰਥ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਪਿੱਤਲ ਸੈਲਫੇਟ, ਤੱਤਕ੍ਰਿਤ ਸਲਫਰ ਅਤੇ ਇਵੇਰਮੈਕਟਿਨ। ਜੀਵਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੋਧੇ ਹੋਏ ਜੀਵਾਣੂ, ਨੈਨੋਮੋਟਰਾਈਰੀਅਸ, ਮਨੁੱਖੀ ਸੀਵੇਜ ਸਲੱਜ, ਪੌਦਾ ਵਿਕਾਸ ਰੈਗੂਲੇਟਰਜ਼, ਹਾਰਮੋਨਸ, ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਐਂਟੀਬਾਇਟਿਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਮਨਾਹੀ ਹੈ। ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰਤਾ, ਖੁੱਲ੍ਹਣ, ਸਵੈ-ਸੰਤੋਖਤਾ, ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ / ਸੁਤੰਤਰਤਾ, ਸਿਹਤ, ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਖਾਣੇ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਜਾਂ ਵਾਜਬ ਲਾਭ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਧਾਰਣਾ ਅਤੇ ਅਸਲੀਅਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੇਲ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਢੰਗਾਂ ਨੂੰ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ' ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਓਨੈਗੈਨਿਕ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਮੂਵਮੈਂਟਸ (ਆਈਓਐਫਐਮ) ਵੱਲੋਂ ਸਥਾਪਤ ਮਿਆਰਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 1972 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਲਈ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਛਤਰੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ: an integrated farming system that strives for sustainability, the enhancement of soil fertility and biological diversity whilst, with rare exceptions, prohibiting synthetic pesticides, antibiotics, synthetic fertilizers, genetically modified organisms, and growth hormones. 1990 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜੈਵਿਕ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, 2012 ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿਚ $ 63 ਬਿਲੀਅਨ ਤਕ ਪਹੁੰਚਣਾ। ਇਸ ਮੰਗ ਨੇ ਸੰਗਠਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਖੇਤਾਂ ਦੀ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਲ 2001 ਤੋਂ 2011 ਤਕ 8.9% ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਦੇ ਸਮੂਹਿਕ ਰੇਟ' ਤੇ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਾਲ 2011 ਤਕ, ਤਕਰੀਬਨ 37,000,000 ਹੈਕਟੇਅਰ (9 .000,000 ਏਕੜ) ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਕੁੱਲ ਵਿਸ਼ਵ ਖੇਤ ਦੀ 0.9 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਨਕਲੀ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਦੌਰਾਨ ਨਕਲੀ ਖਾਦ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਮੁੱਢਲੇ ਖਾਦ ਸਸਤੇ, ਤਾਕਤਵਰ ਅਤੇ ਬਲਕ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ ਆਸਾਨ ਸਨ। 1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਰਸਾਇਣਕ ਕੀੜੇਮਾਰ ਦਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਆਈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਨੂੰ 'ਕੀਟਨਾਸ਼ਿਕ ਯੁੱਗ' ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਵੀਆਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਤਕਨੀਕਾਂ, ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਮਿਸ਼ਰਣ, ਕਟਾਈ, ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ, ਭੋਜਨ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਰਸਾਇਣਾਂ ਬਾਰੇ ਸਿਹਤ ਸੰਬੰਧੀ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ। 1800 ਦੇ ਅਖੀਰ ਅਤੇ 1900 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਾਇਓਲੋਜੀ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਲੱਭਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਜੇ ਵੀ ਉੱਚ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਬਾਇਓਡੀਨੇਮਿਕ ਖੇਤੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਆਧੁਨਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੈਵਿਕ ਵਿਧੀ' ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਵਿਕਾਸ 1924 ਵਿੱਚ ਰੂਡੋਲਫ ਸਟੈਨਰ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਅੱਠ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਲੈਕਚਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ, ਉਹਨਾਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਬੇਨਤੀ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੀਵੇਂ ਮਿੱਟੀ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਫਸਲਾਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਸਮੱਰਥਾ ਨੂੰ ਘਟਾਇਆ ਜੋ ਕੈਮੀਕਲ ਖਾਦਾਂ ਇੱਕ ਸੌ ਅਣਗਿਣਤ ਲੋਕਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅੱਧ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕਿਸਾਨ ਸਨ, ਛੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆਏ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਜਰਮਨੀ ਅਤੇ ਪੋਲੈਂਡ ਲੈਕਚਰ ਨਵੰਬਰ 1924 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਏ; ਪਹਿਲਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ 1 9 28 ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕੋਰਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।
1921 ਵਿਚ, ਐਲਬਰਟ ਹੋਵਾਰਡ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਗੈਬਰੀਲ ਹੋਵਾਰਡ, ਨੇ ਪੂਰੇ ਬੌਟੈਨਿਸਿਸ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਖੇਤੀ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੇ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਪਲਾਂਟ ਇੰਡਸਟ੍ਰੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਦੂਜੀਆਂ ਚੀਜਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਸਿਖਲਾਈ ਤੋਂ ਸੁਧਾਰਿਆ ਉਪਾਅ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਦੇ ਢੰਗ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਿਆ। ਫਿਰ ਸਥਾਨਕ ਰਵਾਇਤੀ ਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਕੇ, ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਰੋਟੇਸ਼ਨ, ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਤਕਨੀਕਾਂ ਅਤੇ ਕੰਪੋਸਟ ਅਤੇ ਖਾਦ ਦੇ ਵਿਵਸਥਿਤ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਵਿਕਸਤ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ। 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਐਲਬਰਟ ਹੋਵਾਰਡ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਰਵਾਇਤੀ ਖੇਤੀ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਜੁਲਾਈ 1939 ਵਿਚ, ਬਾਇਲੇਟਗੇਜ਼ਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ (ਬਾਇਓ-ਡਾਇਨਾਮਿਕ ਫਾਰਮਿੰਗ ਅਤੇ ਬਾਗਬਾਨੀ) 'ਤੇ ਮਿਆਰੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੇਖਕ ਐਰਨਫਿਡ ਪੈਫੀਫਰ, ਵੈਲਟਰ ਜੇਮਸ, ਚੌਥੇ ਬੈਰਨ ਨਾਰਥਬੋਰਨ ਦੇ ਸੱਦੇ' ਤੇ ਬੈਟਸੇਂਜਰ ਸਮਰ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਨਫਰੰਸ 'ਤੇ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਯੂ.ਕੇ. ਆਏ। ਕੈਂਟ ਵਿੱਚ ਨਾਰਥਬੋਰਨ ਦੇ ਫਾਰਮ ਵਿੱਚ ਬਾਇਓਡੀਨੇਮਿਕ ਫਾਰਮਿੰਗ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਦੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕਠੇ ਕਰਨ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰ ਸਕਣ. ਹਾਵਰਡ ਨੇ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਪੈਫੀਫਰ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ, ਨਾਰਥਨੌਂਗ ਨੇ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਦੇ ਚੋਣ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ, ਲੈਂਡ ਫਾਰ ਲੈਂਡ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ "ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ" ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਬੇਟੇਸ਼ੇਂਜਰ ਕਾਨਫਰੰਸ ਨੂੰ ਬਾਇਓਡੀਨੇਮਿਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਦੇ ਹੋਰ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚਕਾਰ 'ਲਾਪਤਾ ਲਚੀਲੀ' ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
1940 ਵਿੱਚ ਹੋਵਾਰਡ ਨੇ ਆਪਣੀ ਐਗਰੀ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਟੈਸਟਮੈਂਟ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਨਾਰਥਬੋਰਨ ਦੀ "ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ" ਅਪਣਾ ਲਈ ਹੈ। ਹਾਰਡ ਦਾ ਕੰਮ ਬਹੁਤ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਅਤੇ ਕਈ ਰਵਾਇਤੀ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਗਿਆਨਕ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ "ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਦੇ ਪਿਤਾ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਣ ਲੱਗੇ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਜੇ.ਆਈ. ਰੋਡੇਲੇ, ਜੋ ਹਾਵਰਡ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਬਾਇਓਡੀਨੇਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦੇ ਸਨ, 1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਟ੍ਰੈਲਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਕਾਰਖ਼ਾਨਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਦ ਰੋਡੇਲੇ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਅਤੇ ਰੋਡੇਲ ਪ੍ਰੈਸ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਜੈਵਿਕ ਵਿਧੀ ਸਿਖਾਉਣ ਅਤੇ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ। ਇਹ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਣ ਗਏ। ਹੋਰ ਕੰਮ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿਚਲੇ ਲੇਡੀ ਈਵ ਬਾਲਫੋਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਕਈ ਹੋਰ।
ਢੰਗ
ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਢੰਗਾਂ ਨੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਵਾਪਰ ਰਹੀਆਂ ਜੈਵਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਖੇਤੀ ਦੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੈ। ਐਗਰੋਸੀਲੋਜੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਦੇ ਢੰਗਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰਵਾਇਤੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਸਿੰਨੇਟਿਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਖਾਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੈਵਿਕ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਖਾਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਯਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਤੀਬੰਧਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਪਾਈਰੇਥ੍ਰਿਨ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸਤੋਂਹੈਮਮ ਫੁੱਲ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਢੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਰੋਟੇਸ਼ਨ, ਹਰੀ ਖਾਦ ਅਤੇ ਖਾਦ, ਜੈਵਿਕ ਪ੍ਰਾਸਕਟ ਅਤੇ ਮਕੈਨੀਕਲ ਖੇਤੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਹ ਉਪਾਅ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ: ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਫਲ਼ੀਦਾਰ ਪੌਦੇ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕੁਦਰਤੀ ਕੀੜੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕੀੜਿਆਂ ਨੂੰ ਉਲਝਾਉਣ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਨਵਿਆਉਣ ਲਈ ਫਸਲਾਂ ਘੁੰਮ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਬਾਇਕਰੋਨੇਟ ਅਤੇ ਮੂਲ ਵਰਗੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਬੀਮਾਰੀ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਬੂਟੀ ਅਨੁਵੰਸ਼ਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੋਧੇ ਗਏ ਬੀਜਾਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਆਧਾਰਿਤ ਖਾਦਾਂ ਅਤੇ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ 'ਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਖੇਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਹਨ ਨਾ ਕਿ ਕਾਰਬਨ ਆਧਾਰਿਤ ਖਾਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜੈਵਿਕ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ' ਤੇ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਲਈ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕਈ ਤਰੀਕੇ ਜਿਆਦਾ ਰਵਾਇਤੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੁਆਰਾ ਉਧਾਰ ਲਏ ਗਏ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਇਨਟੈਗਰੇਟਿਡ ਪੈੱਸਟ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਇੱਕ ਮਲਟੀਐਫਸੇਟਡ ਰਣਨੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕੀੜੇ ਕੰਟਰੋਲ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥ ਵਰਤਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਵੀ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਰਵਾਇਤੀ ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਆਖਰੀ ਸਹਾਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਫਸਲ ਵਿਭਿੰਨਤਾ
ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਕਰਕੇ ਫਸਲ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖੇਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨ ਨੇ ਬਹੁ-ਖੇਪ ਦਾ ਲਾਭ (ਉਸੇ ਥਾਂ 'ਤੇ ਕਈ ਫਸਲਾਂ) ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਬੀਜਣ ਨਾਲ ਫ਼ਾਇਦੇਮੰਦ ਕੀੜੇ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਨੇਜੀਜਮਜ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਰਕ ਹਨ ਜੋ ਸਮੁੱਚੇ ਫਾਰਮ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਫਸਲ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜੀਵੰਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਮਿੱਟੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ
ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਕਾਫੀ ਹੱਦ ਤਕ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਬਰੇਕਣ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਹਰੇ ਖਾਦ ਅਤੇ ਖਾਦ ਦੀ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ। ਇਹ ਜੈਿਵਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਾਈਕ੍ਰੋਹਜ਼ੀਆ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਰਜੀਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ, ਵਧ ਰਹੀ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇਣ ਲਈ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਖੁਆਉਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਫਸਲ ਰੋਟੇਸ਼ਨ, ਕਵਰ ਫੜ੍ਹਨ, ਘਟਾਅ ​​ਡਰਿਲ ਅਤੇ ਖਾਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਮੇਤ ਭੂਮੀ ਦੀ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਖੇਤ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ, ਮਿੱਟੀ ਉਲਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਘੱਟ ਕਾਰਬਨ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨਾਲ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਵਧੇਰੇ ਮਿੱਟੀ ਜੈਵਿਕ ਕਾਰਬਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਾਰਬਨ ਜ਼ਬਤ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਫਾਇਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਗ੍ਰੀਨ ਹਾਊਸ ਗੈਸ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਿਵਰਸ ਐਂਟਰਪ੍ਰਾਈਜ਼ਲ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ, ਫਾਸਫੋਰਸ, ਅਤੇ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਮਾਇਕ੍ਰੋਨੇਟਰਸ ਅਤੇ ਫੋਗੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿੰਗੀਕ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ, ਪਰ ਕਾਫ਼ੀ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਕਾਲੀਕਰਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਪੌਦੇ ਸਹੀ ਸਮੇਂ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹੋਣ (ਜਦੋਂ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋੜ ਹੋਵੇ)। ਜੈਵਿਕ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਹਰੀ ਖਾਦ ("ਕਵਰ ਫਸਲਾਂ") ਫਸਲ ਨੂੰ ਫਲ਼ੀਦਾਰ (ਜਿਆਦਾਤਰ, ਫੈਬੇਏ ਪਰਿਵਾਰ) ਦੁਆਰਾ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਰੇਜ਼ੋਬੋਅਲ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿਾਈਬਾਇਓਸਿਸ ਰਾਹੀਂ ਵਾਤਾਵਰਨ ਤੋਂ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੰਟਰਕਰਪਪਿੰਗ, ਜੋ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਨਿਯੰਤ੍ਰਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮਿੱਟੀ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਵੀ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕਣਕ ਅਤੇ ਫਸਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਸਮੱਸਿਆ ਵਾਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਸਲ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਆਪਕ ਫਾਸਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ। ਫਸਲ ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪੌਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਛੱਡਦੇ ਹਨ, ਸੰਭਾਵੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਕਾਲੀਕਰਨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੈਵਿਕ ਕਿਸਾਨ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਖਾਦ, ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਸਜਿਤ ਖਾਦਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੀਜਾਂ ਦੇ ਖਾਣੇ ਅਤੇ ਰਾਕ ਫਾਸਫੇਟ ਅਤੇ ਹਰਾ ਰੇਤ ਵਰਗੀਆਂ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਖਣਿਜ ਪਾਊਂਡਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ' ਇਕੱਠਿਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ pH ਨੂੰ ਸੋਧਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕੁਦਰਤੀ pH ਸੋਧਾਂ ਵਿੱਚ ਚੂਨਾ ਅਤੇ ਗੰਧਕ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ, ਲੇਕਿਨ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਮਿਸ਼ਰਣ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਇਰਨ ਸਿਲਫੇਟ, ਅਲਮੀਨੀਅਮ ਸੈਲਫੇਟ, ਮੈਗਨੇਸ਼ੀਅਮ ਸੈਲਫੇਟ, ਅਤੇ ਘੁਲਣ ਬੋਰਾਨ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਮਨਜੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਸ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਫਸਲਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਸ਼੍ਰਿਤ ਫਾਰਮਾਂ ਨੂੰ ਅਨਾਜ ਵਾਲੇ ਖੇਤਾਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਵਧ ਰਹੀ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ-ਫਿਕਸਿੰਗ ਫਾਰਜ ਗਰਾਸਿਸਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚਿੱਟੇ ਕਲਿਅਰ ਜਾਂ ਐਲਫਾਲਫਾ ਰਾਹੀਂ ਉੱਨਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਨਕਦੀ ਦੀ ਫਸਲ ਜਾਂ ਅਨਾਜ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਬਗੈਰ ਖੇਤਾਂ ("ਬੇਲੋੜੇ") ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਯਾਤ ਖਾਦ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਅਨਾਜ ਦੇ ਫਲ਼ੀਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਹਰੀ ਖਾਦ ਵਰਗੇ ਬਾਹਰੀ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਭਰੋਸਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਨਾਜ ਦੇ ਫਲ਼ੀਦਾਰ ਘੱਟ ਲਿਖੇ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕਟਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬਾਗਬਾਨੀ ਫਾਰਮਾਂ ਜੋ ਕਿ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਦੀਆਂ ਹਨ ਅਕਸਰ ਬਾਹਰੀ ਆਉਟਪੁਟ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਰੀਲੇਅ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਵੀਡ (ਜੜੀ-ਬੂਟੀ/ਕੱਖ) ਪ੍ਰਬੰਧਨ
ਜੈਵਿਕ ਬੂਟੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਣਕ ਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਬੂਟੀ ਖਤਮ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਨਦੀਣਾਂ ਤੇ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਅਤੇ ਫਾਇਟੋੋਟੋਕਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ ਘਟਾਉਣ ਦਾ ਦਬਾਅ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੈਵਿਕ ਕਿਸਾਨ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਹਰੀਬੀਨਾਈਡ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜੰਗਲੀ ਬੂਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਲਈ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ, ਜੈਿਵਕ, ਮਕੈਨੀਕਲ, ਭੌਤਿਕ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਹਨ।
ਜੈਵਿਕ ਮਿਆਰ ਨੂੰ ਸਲਾਨਾ ਫਸਲ ਦੀ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕੋ ਫਸਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ, ਦਖਲ ਦੀ ਫਸਲ ਦੇ ਬਗੈਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਜੈਵਿਕ ਕਣਕ ਦੀ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਬੂਟੀ-ਦੱਬੀਆਂ ਕਵਰ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫਸਲ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਜੰਗਲੀ ਬੂਟੀ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵਨ ਚੱਕਰਾਂ ਵਾਲੇ ਫਸਲਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਦਰਤੀ ਸੂਏ ਖਾਦਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਖੋਜ ਜਾਰੀ ਹੈ।
ਫਸਲ ਦੀ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਅਤੇ ਕਣਕ ਦੇ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਲੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਚੋਣ, ਉੱਚ ਘਣਤਾ ਲਾਉਣਾ, ਤੰਗ ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਠੰਢੀ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਰ ਨਾਲ ਲਾਉਣਾ, ਤੇਜ਼ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀਬਾੜੀ
ਮਾਹਮ ਅੰਗਾ
ਮਾਹਮ ਅੰਗਾ (1562 ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ) ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਅਕਬਰ ਦੀ ਮੁੱਖ ਨਰਸ ਸੀ।ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਮਝਦਾਰ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਔਰਤ ਸੀ, ਉਹ ਕਿਸ਼ੋਰ ਸਮਰਾਟ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਤੇ 1560 ਤੋਂ 1562 ਤੱਕ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਵਾਸਤਵਿਕ ਰੀਜੈਂਟ ਰਹੀ ਸੀ।
ਜੀਵਨ
1556 ਵਿੱਚ ਮਾਮਮ ਅੰਗਾ ਨੇ ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਰਾਜ-ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਬੈਠਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਕਬਰ ਦੀ ਮੁੱਖ ਨਰਸ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ, ਅਧਮ ਖ਼ਾਨ, ਨੂੰ ਅਕਬਰ ਦੇ ਧਰਮ ਦੇ ਭਰਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਮਾਹਮ ਅੰਗਾ,ਸਮਝਦਾਰ ਅਤੇ ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ ਔਰਤ ਸੀ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਹਰਮ ਦੇ ਇੰਚਾਰਜ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਸੰਭਾਲਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। 1560 ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨਾਲ ਅਕਬਰ ਆਪਣੇ ਰੀਜੈਂਟ ਅਤੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਬੈਰਮ ਖਾਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਭਾਰਤ ਆਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਅਕਬਰ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਸਨ ਕਿ ਹੁਣ ਅਕਬਰ ਸਤਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਬੈਰਮ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਅਕਬਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰੀਜੈਂਟ ਨੂੰ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਮੱਕਾ ਤੀਰਥ ਅਸਥਾਨ ਤੇਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਬੈਰਮ ਦਾ ਕ਼ਤਲ ਇੱਕ ਅਫ਼ਗਾਨ ਵਲੋਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਸਾਬਕਾ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਮਾਹਮ ਅੰਗਾ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, 1561 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਕਬਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਤਾਗਾ ਖ਼ਾਨ, ਮਾਹਮ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ, ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। <sup class="noprint Inline-Template" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="The material near this tag may rely on a self-published source. (December 2017)">ਸਵੈ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਸ੍ਰੋਤ  ]
ਮੌਤ
ਅਧਮ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਅਤਗਾ ਖ਼ਾਨ, ਅਕਬਰ ਦੇ ਪਸੰਦੀਦਾ ਜਨਰਲ ਸ਼ਮਸ-ਉਦ-ਦੀਨ, ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ 'ਚ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਾਹਮ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਅਕਬਰ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਖਬਰ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਮਹਮ ਨੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅਕਬਰ ਲਈ ਸਭ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਹੈ ; ਉਸ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਉਸ ਦੀ ਕਬਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬੇਟੇ ਦੀ, ਜੋ ਆਧਮ ਖਾਨ ਦੀ ਕਬਰ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਅਕਬਰ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਕਾਰਨ ਭੁੱਲ-ਬੁਲਈਆ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਮਹਿਰੌਲੀ ਦੇ ਕੁਤੁਬ ਮਿਨਾਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। right|thumb|150x150px| ਅਧਮ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਕਬਰ, ਜੋ ਕਿ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਮਹਮ ਅੰਗ ਦੀ ਕਬਰ, [[ਮਹਿਰੌਲੀ, ਦਿੱਲੀ। ]] right|thumb|150x150px| ਖੈਰਲ ਮੰਜ਼ਿਲ, [[ਪੁਰਾਣਾ ਕਿਲਾ|ਪੁਰਾਣਾ ਕਿੱਲਾ, ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਸਜਿਦ, ਮਹਮ ਅੰਗਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ ]]
ਖੈਰੁਲ ਮੰਜ਼ਿਲ
ਮਾਹਮ ਨੇ 1561 ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਮਸਜਿਦ, ਖੈਰੁਲ ਮੰਜ਼ਿਲ ਬਣਵਾਈ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਮਦਰਸਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਮਥੁਰਾ ਰੋਡ 'ਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਦਿੱਲੀ, ਦੱਖਣ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਸ਼ੇਰ ਸ਼ਾਹ ਗੇਟ ਤੱਕ ਹੈ।
ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1562 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations
ਅੰਬਿਕਾਪੁਰ
ਅੰਬਿਕਾਪੁਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਛੱਤੀਸਗੜ ਰਾਜ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਰਗੁਜਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਮੁੱਖਆਲਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਨਾਮਹਿੰਦੁਵਾਂਦੀ ਦੇਵੀ ਦੁਰਗਾ ਦੇ ਇੱਕ ਰੂਪ ਅੰਬਿਕਾ ਦੇ ਨਾਮ ਵਲੋਂ ਬਣਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਲਗਭਗ ੧ ਲਾਖ ਹੈ।
ਅੰਬਿਕਾਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਰਗੁਜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਮੁੱਖਆਲਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮਹਾਮਾਇਆ ਦੇਵੀ ਦਾ ਮੰਦਿਰ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਦਿਰ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਆਪਣੀ ਮਨਤਾ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਬੱਕਰੇ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਲੇਕਿਨ ਹੁਣ ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਮਕਾਮੀ ਬੋਲੀ ਸਰਗੁਜਿਆ ਹੈ। ਆਦਿਵਾਸੀ ਖੇਤਰ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਵਰ੍ਹੀਆਂ ਵਲੋਂ ਬੇਇੱਜਤ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਛੱਤੀਸਗੜ ਇੱਕ ਵੱਖ ਰਾਜ ਬਨਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇੱਥੇ ਵੀ ਵਿਕਾਸ ਹੋਣ ਲਗਾ ਹੈ। ਸਰਗੁਜਾ ਜ਼ਿਲਾ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਉੜੀਸਾ, ਝਾਰਖੰਡ , ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਛੂਹਦੀਆਂ ਹਨ।
ਚੇਂਦਰਾ ਗਰਾਮ
ਅੰਬਿਕਾਪੁਰ - ਰਾਇਗਢ ਰਾਜਮਾਰਗ ਉੱਤੇ 15 ਕਿਮੀ ਦੀ ਦੁਰੀ ਉੱਤੇ ਚੇਂਦਰਾ ਗਰਾਮ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਇਸ ਗਰਾਮ ਵਲੋਂ ਜਵਾਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਕਿ. ਮੀ. ਦੀ ਦੁਰੀ ਉੱਤੇ ਇਹ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਪਾਤ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਇਸ ਜਲਪ੍ਰਪਾਤ ਦੇ ਕੋਲ ਹੀ ਜੰਗਲ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਇੱਕ ਨਰਸਰੀ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਖਰਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪੇਡ - ਬੂਟੀਆਂ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹਨ। ਇਸ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਪਾਤ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਭਰ ਪਰਯਟਨ ਕੁਦਰਤੀ ਸੌਂਦਰਿਆ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਤੀਤਲੀ ਪਾਰਕ ਵੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਰਕਸਗੰਡਾ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਪਾਤ
ਓਡਗੀ ਵਿਕਾਸਖੰਡ ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰਪੁਰ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਬਲੰਗੀ ਨਾਮਕ ਸਥਾਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਰੇਂਹਡ ਨਦੀ ਪਹਾੜ ਸ਼ਰ੍ਰਖਲਾ ਦੀ ਉਂਚਾਈ ਵਲੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ ਰਕਸਗੰਡਾ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਪਾਤ ਦਾ ਉਸਾਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਸੰਕਰੇ ਕੁੰਡ ਦਾ ਉਸਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹਨ ਇਹ ਕੁੰਡ ਅਤਿਅੰਤ ਗਹਿਰਾ ਹੈ।
ਭੇਡਿਆ ਪੱਥਰ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਪਾਤ
ਕੁਸਮੀ ਚਾਂਦੋ ਰਸਤਾ ਉੱਤੇ ਤੀਹ ਕਿਮੀ ਦੀ ਦੁਰੀ ਉੱਤੇ ਈਦਰੀ ਗਰਾਮ ਹੈ। ਈਦਰੀ ਗਰਾਮ ਵਲੋਂ ਤਿੰਨ ਕਿਮੀ ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਿੱਚ ਭੇਡਿਆ ਪੱਥਰ ਨਾਮਕ ਜਲਪ੍ਰਪਾਤ ਹੈ।
ਬੇਨਗੰਗਾ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਪਾਤ
ਕੁਸਮੀ - ਸਾਮਰੀ ਰਸਤਾ ਉੱਤੇ ਸਾਮਰੀਪਾਟ ਦੇ ਜਮੀਰਾ ਗਰਾਮ ਦੇ ਪੂਰਵ - ਦੱਖਣ ਕੋਣ ਉੱਤੇ ਪਹਾੜ ਸਬੰਧੀ ਲੜੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਬੇਨਗੰਗਾ ਨਦੀ ਦਾ ਉਦਗਮ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਯਹਾ ਸਾਲ ਵ੍ਰਕਸ਼ੋ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਵੀ ਸਥਾਪਤ ਹੈ।
ਮੈਨਪਾਟ
ਮੈਨਪਾਟ ਅੰਬਿਕਾਪੁਰ ਵਲੋਂ 75 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੁਰੀ ਉੱਤੇ ਹੈ ਇਸਨੂੰ ਛੱਤੀਸਗਢ ਛੱਤੀਸਗੜ ਦਾ ਸ਼ਿਮਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਂਨਪਾਟ ਵਿੰਧ ਪਹਾੜ ਮਾਲਾ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਸਮੁੰਦਰ ਸਤ੍ਹਾ ਵਲੋਂ ਉਚਾਈ 3781 ਫੀਟ ਹੈ ਇਸਦੀ ਲੰਬਾਈ 28 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਚੌਡਾਈ 10 ਵਲੋਂ 13 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹ।
ਠਿਨਠਿਨੀ ਪੱਥਰ
ਅੰਬਿਕਾਪੁਰ ਨਗਰ ਵਲੋਂ 12 ਕਿਮੀ. ਦੀ ਦੁਰੀ ਉੱਤੇ ਦਰਿਮਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆ ਹਨ। ਦਰਿਮਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆ ਦੇ ਕੋਲ ਬਡੇ - ਬਡੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦਾ ਸਮੁਹ ਹੈ। ਇਸ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਠੋਸ ਚੀਜ ਵਲੋਂ ਠੋਕਣ ਉੱਤੇ ਆਵਾਜੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਕੈਲਾਸ਼ ਗੁਫਾ
ਅੰਬਿਕਾਪੁਰ ਨਗਰ ਵਲੋਂ ਪੂਰਵ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ 60 ਕਿਮੀ. ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਸਾਮਰਬਾਰ ਨਾਮਕ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉੱਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਜੰਗਲ ਸੁਸ਼ਮਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕੈਲਾਸ਼ ਗੁਫਾ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਤਾਤਾਪਾਨੀ
ਅੰਬਿਕਾਪੁਰ - ਰਾਮਾਨੁਜਗੰਜ ਰਸਤਾ ਉੱਤੇ ਅੰਬਿਕਾਪੁਰ ਵਲੋਂ ਲਗਭਗ 80 ਕਿਮੀ. ਦੁਰ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਵਲੋਂ ਦੋ ਫਲਾਂਗ ਪੱਛਮ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਚਸ਼ਮਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਾਨ ਵਲੋਂ ਅੱਠ ਵਲੋਂ ਦਸ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੁਂਡ ਹੈ।
ਸਾਰਾਸੌਰ
ਅੰਬਿਕਾਪੁਰ - ਬਨਾਰਸ ਰੋਡ ਉੱਤੇ 40 ਕਿਮੀ. ਉੱਤੇ ਭੈਂਸਾਮੁਡਾ ਸਥਾਨ ਹਨ। ਭੈਂਸਾਮੁਡਾ ਵਲੋਂ ਭਿਆਥਾਨ ਰੋਡ ਉੱਤੇ 15 ਕਿਮੀ. ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਮਹਾਨ ਨਦੀ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਸਾਰਾਸੌਰ ਨਾਮਕ ਸਥਾਨ ਹਨ।
ਬਾਂਕ ਪਾਣੀ ਕੁੰਡ
ਅੰਬਿਕਾਪੁਰ ਵਲੋਂ ਭਿਆਥਾਨ ਵਲੋਂ ਅੱਸੀ ਕਿ. ਮੀ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਓਡਗੀ ਵਿਕਾਸਖੰਡ ਹੈ, ਇੱਥੋਂ 15 ਕਿਮੀ. ਦੀ ਦੁਰੀ ਉੱਤੇ ਪਹਾਡੀਆਂ ਦੀ ਤਲਹਟੀ ਵਿੱਚ ਬਾਂਕ ਗਰਾਮ ਬਸਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਗਰਾਮ ਦੇ ਕੋਲ ਰਿਹੰਦ ਨਦੀ ਜੰਗਲ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਰਾਮ ਘਰ ਦੇ ਕੋਲ ਅੱਧ ਚੰਦਰਾਕਾਰ ਵਗਦੀ ਹੋਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਾਣੀ ਕੁੰਡ ਦਾ ਉਸਾਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਹੀ ਬਾਂਕ ਪਾਣੀ ਕੁੰਡ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਣੀ ਕੁੰਡ ਅਤਿਅੰਤ ਗਹਿਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਛਲੀਆਂ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸਾਲ ਭਰ ਪਰਯਟਨ ਮਛਲੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਣ ਅਤੇ ਘੁਮਨੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਚੇਂਦਰਾ ਗਰਾਮ
ਇਸ ਗਰਾਮ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਕਿ. ਮੀ. ਦੀ ਦੁਰੀ ਉੱਤੇ ਇਹ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਪਾਤ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਇਸ ਜਲਪ੍ਰਪਾਤ ਦੇ ਕੋਲ ਹੀ ਜੰਗਲ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਇੱਕ ਨਰਸਰੀ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਖਰਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪੇਡ - ਬੂਟੀਆਂ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹਨ। ਇਸ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਪਾਤ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਭਰ ਪਰਯਟਨ ਕੁਦਰਤੀ ਸੌਂਦਰਿਆ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਤੀਤਲੀ ਪਾਰਕ ਵੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਭੱਠਲਾਂ
ਭੱਠਲਾਂ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਔਰਬਿਟਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਔਰਬਿਟਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ (OAM) ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਬੀਮ ਦੇ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਦਾ ਪੁਰਜ਼ਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਫੀਲਡ ਸਥਾਨਿਕ ਵਿਸਥਾਰ-ਵੰਡ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਧਰੁਵੀਕਰਨ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸਨੂੰ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਔਰਬਿਟਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਵਿੱਚ ਤੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅੰਦਰੂਨੀ ਔਰਬਿਟਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਕਿਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਉਰਿਜਨ-ਸੁਤੰਤਰ ਐਂਗੁਲਰ-ਮੋਮੈਂਟਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੈਲੀਕਲ ਜਾਂ ਵਟੇਦਾਰ ਵੇਵਫਰੰਟ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਾਹਰੀ ਔਰਬਿਟਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਇੱਕ ਉਰਿਜਨ-ਨਿਰਭਰ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਬੀਮ ਪੁਜੀਸ਼ਨ (ਬੀਮ ਦਾ ਕੇਂਦਰ) ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਕੁੱਲ ਰੇਖਿਕ ਮੋਮੈਂਟਮ ਦੇ ਕ੍ਰੌਸ ਪ੍ਰੋਡਕਟ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜਾਣ-ਪਛਾਣ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਰਣ ਇੱਕ ਰੇਖਿਕ ਮੋਮੈਂਟਮ \mathbf{P} ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਣ ਇਹ ਇੱਕ ਬਾਹਰੀ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਦਾ ਗੁਣ ਵੀ ਰੱਖ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬਾਹਰੀ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂਕ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਮੂਲ ਬਿੰਦੂ ਦੀ ਚੋਣ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਮੂਲ ਬਿੰਦੂ ਨੂੰ ਬੀਮ-ਧੁਰੇ ਉੱਤੇ ਚੁਣਿਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਬੀਮ ਸਲਿੰਡਰੀ ਤੌਰ ਤੇ (ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਆਪਣੀ ਮੋਮੈਂਟਮ ਵਿਸਥਾਰ-ਵੰਡ ਅੰਦਰ) ਸਮਰੂਪ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਬਾਹਰੀ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਬਾਹਰੀ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ OAM ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਧਰੁਵੀਕਰਨ ਨਾਲ ਅਸਬੰਧਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਔਪਟੀਕਲ ਫੀਲਡ (E) ਦੀ ਸਥਾਨਿਕ ਵਿਸਥਾਰ-ਵੰਡ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
OAM ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਦਿਲਚਸਪ ਉਦਾਹਰਨ ਅੰਦਰੂਨੀ OAM ਦਾ ਉਦੋਂ ਦਿਸਣਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਪੈਰਾਐਕਸੀਅਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਿਰਨ "ਹੈਲੀਕਲ ਮੋਡ" ਕਹੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫੀਲਡ ਦੇ ਹੈਲੀਕਲ ਮੋਡ ਇੱਕ ਹੈਲੀਕਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਾਲ਼ੇ ਵੇਵਫ੍ਰੰਟ ਰਾਹੀਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਣਦੇ ਹਨ ਜਿਸਦਾ ਕਿਰਨ ਦੇ ਧੁਰੇ (ਦੇਖੋ ਚਿੱਤਰ) ਉੱਤੇ, ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਔਪਟੀਕਲ ਵਰਟੈਕਸ (ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗਤ ਸ਼ਿਖਰ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੈਲੀਕਲ ਮੋਡਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪੌਜ਼ੀਟਵ ਜਾਂ ਨੈਗਟਿਵ ਪੂਰਨ ਅੰਕ m ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੂਰਨ ਅੰਕ m ਨੂੰ ਔਪਟੀਕਲ ਵਰਟੈਕਸ ਦਾ ਟੌਪੌਲੌਜੀਕਲ ਚਾਰਜ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੈਲੀਕਲ ਮੋਡ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਗੈਰ-ਜ਼ੀਰੋ OAM ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਦਿਖਾਏ ਗਏ ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ, ਅਜਿਹੀ ਕਿਸੇ ਬੀਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਫੋਟੌਨ ਬੀਮ-ਧੁਰੇ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ m\hbar ਮੁੱਲ ਦਾ ਔਰਬਿਟਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ OAM ਮੂਲ-ਬਿੰਦੂ ਦੀ ਚੋਣ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਰੋਟੇਸ਼ਨਲ ਮੋਡ ਨੰਬਰ l≠0 ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਲੈਗੁਇੱਰੇ-ਗਾਓਸ਼ੀਅਨ ਮੋਡ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਇੱਕ ਹੈਲੀਕਲ ਵੇਵਫ੍ਰੰਟ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਔਰਬਿਟਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਵਾਸਤੇ ਗਣਿਤਿਕ ਸਮੀਕਰਨਾਂ
ਜਿੱਥੇ \mathbf{E} ਅਤੇ \mathbf{A} ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਫੀਲਡ ਅਤੇ ਵੈਕਟਰ ਪੁਟੈਂਸ਼ਲ ਹਨ, \epsilon_0 ਵੈਕੱਮ ਪਰਮਿੱਟੀਵਿਟੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸੀਂ SI ਯੂਨਿਟਾਂ ਵਰਤੀਆਂ ਹਨ। i-ਸੁਪਰਕ੍ਰਿਪਟ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਬੰਧਤ ਵੈਕਟਰਾਂ ਦੇ ਕਾਰਟੀਜ਼ੀਅਨ ਕੰਪੋਨੈਂਟਾਂ (ਪੁਰਜਿਆਂ) ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਕਿਸੇ ਮੋਨੋਕ੍ਰੋਮੈਟਿਕ (ਸਿੰਗਲ ਫ੍ਰੀਕਿੁਐਂਸੀ-ਯੁਕਤ) ਤਰੰਗ ਵਾਸਤੇ ਇਹ ਸਮੀਕਰਨ ਹੇਠਾਂ ਲਿਖੀ ਸਮੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਪਰਵਰਤਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ:
ਇਹ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਆਮਤੌਰ ਤੇ ਓਦੋਂ ਹੋਂਦ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤਰੰਗ ਸਲਿੰਡਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਰੂਪ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਖਾਸਕਰ ਕੇ, ਕੁਆਂਟਮ ਥਿਊਰੀ ਅੰਦਰ, ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਫੋਟੌਨ ਔਰਬਿਟਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲਿਖੇ ਮੁੱਲ ਰੱਖਦੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ:
ਸਬੰਧਤ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ (ਔਰਬਿਟਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਓਪਰੇਟਰ ਦੇ ਆਈਗਨ-ਫੰਕਸ਼ਨ) ਅੱਗੇ ਲਿਖੀ ਸਰਵ-ਸਧਾਰਨ ਸਮੀਕਰਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ: ਜਿੱਥੇ \phi ਸਲੰਡ੍ਰੀਕਲ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂਕ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਸਮੀਕਰਨ ਦਾ ਸਬੰਧ, ਬੀਮ-ਧੁਰੇ ਉੱਤੇ, ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਔਪਟੀਕਲ ਵਰਟੈਕਸ ਵਾਲਾ ਹੈਲੀਕਲ ਵੇਵਫ੍ਰੰਟ (ਦੇਖੋ ਉੱਪਰ ਦਿੱਤਾ ਚਿੱਤਰ) ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਔਰਬਿਟਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼
ਕੁੰਡਲੀਦਾਰ ਤਰੰਗ ਪਲੇਟਾਂ, ਜੋ ਪਲਾਸਟਿਕ ਜਾਂ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਪਲੇਟਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਕਿਸੇ ਪਦਾਰਥ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਗੁਜ਼ਾਰਨ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਫੇਜ਼ ਗ੍ਰੇਡੀਅੰਟ ਅੰਕਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੁੰਡਲੀਦਾਰ ਨਮੂਨੇ ਅੰਦਰ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਮੋਟਾਈ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਤਰੰਗਲੰਬਾਈ ਵਾਸਤੇ, ਕਿਸੇ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ l ਦੀ ਔਰਬਿਟਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਅਵਸਥਾ ਮੰਗ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪਤਲੇ ਤੋਂ ਪਤਲੇ ਅਤੇ ਮੋਟੇ ਤੋਂ ਮੋਟੇ ਪਲੇਟ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦਰਮਿਆਨ ਸਟੈੱਪ ਉੱਚਾਈ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ ਜਿੱਥੇ n ਇੱਕ ਪੂਰਨ-ਅੰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਤਰੰਗ ਪਲੇਟਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਫੇਰ ਵੀ ਇਹ ਤੁਲਨਾਤਮਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਅਤੇ, ਆਮਤੌਰ ਤੇ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਤਰੰਗ-ਲੰਬਾਈਆਂ ਪ੍ਰਤਿ ਢਲਣਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ।
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਫੇਜ਼ ਨੂੰ ਸੋਧਣ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਤਰੀਕਾ ਕਿਸੇ ਡਿੱਫ੍ਰੈਕਸ਼ਨ ਜਾਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ l=0 ਅਵਸਥਾ ਵਾਸਤੇ, ਡਿੱਫ਼੍ਰੈਕਸ਼ਨ ਜਾਲੀ ਸਮਾਂਤਰ ਰੇਖਾਵਾਂ ਦੀ ਬਣੇਗੀ। ਫੇਰ ਵੀ, ਕਿਸੇ l=1 ਅਵਸਥਾ ਵਾਸਤੇ, ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਗੜਬੜ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੜਬੜੀ ਤੋਂ ਉੱਪਰਲੇ ਪਾਸੇ ਰੇਖਾਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਥੱਲੇ ਨਾਲੋਂ ਜਿਆਦਾ ਹੋਵੇਗੀ। l>1 ਵਾਲੀ ਕਿਸੇ ਔਰਬਿਟਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਗੜਬੜੀ ਦੇ ਉੱਪਰ-ਥੱਲੇ ਰੇਖਾਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚਲੇ ਫਰਕ ਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੁੰਡਲੀਦਾਰ ਤਰੰਗ ਪਲੇਟਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਾਂਗ ਹੀ, ਇਹ ਡਿਫ੍ਰੈਕਸ਼ਨ ਜਾਲੀਆਂ l ਵਾਸਤੇ ਫਿਕਸ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਤਰੰਗਲੰਬਾਈ ਪ੍ਰਤਿ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਡਿਫ੍ਰੈਕਸ਼ਨ ਜਾਲੀ ਪ੍ਰਤਿ ਇੱਕ ਮਿਲਦੇ ਜੁਲਦੇ ਤਰੀਕੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇੱਕ ਸਪੈਸ਼ੀਅਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਮੌਡਿਊਲੇਟਰ ਵੀ ਓਪਰੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਔਰਬਿਟਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੇਂਜ ਨੂੰ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨਾਲ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਿਧਾਂਤਕ ਕੰਮ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗਤ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਖਰੇ ਕ੍ਰੋਮੋਫੋਰ ਉਤੇਜਨਾਤਮਕ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਸਮਰੂਪਤਾ ਇਸ ਤਰਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਤੇਜਨਾ ਦੌਰਾਨ ਗੈਰ-ਜ਼ੀਰੋ ਟੌਪੌਲੌਜੀਕਲ ਚਾਰਜ ਦਾ ਇੱਕ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਮੋਡ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਾਜ਼ਾ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਔਰਬਿਟਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਲਈ ਰੇਖਾਗਣਿਤਿਕ ਫੇਜ਼ ਧਾਰਨਾ ਅਪਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਰੇਖਾਗਣਿਤਿਕ ਫੇਜ਼ ਸਪੈਸ਼ੀਅਲ ਫੇਜ਼ ਨਿਰਭਰਤਾ ਫੈਕਟਰ, ਯਾਨਿ ਕਿ, ਕਿਸੇ ਔਰਬਿਟਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੀ ਤਰੰਗ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਲਣ ਲਈ ਮੋਡਿਊਲੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ, ਐਨੀਸੋਟ੍ਰੌਪਿਕ ਸਕੈਟ੍ਰਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਰੇਖਾਗਣਿਤਿਕ ਫੇਜ਼ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਕਿਸੇ ਰੋਟੇਸ਼ਨਲ ਸਮਿੱਟ੍ਰਿਕ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਰੇਖਿਕ ਪੋਲਰਾਇਜ਼ਰਾਂ ਦਾ ਬਣਿਅ ਕੋਈ ਮੈਟਾਮਟੀਰੀਅਲ 1 ਦਰਜੇ ਦਾ ਔਰਬਿਟਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਰਚਦਾ ਹੈ।
ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਦੀ ਔਰਬਿਟਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਤਰੰਗ ਰਚਣ ਲਈ, ਸਪਿੱਨ-ਓਬਿਟ ਮੇਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਿਆਉਣ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਨੈਨੋ-ਐਂਟੀਨੇ ਡਿਜਾਈਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫੇਰ ਵੱਖਰੇ ਟੌਪੌਲੌਜੀਕਲ ਚਾਰਜਾਂ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਮੈਟਾ-ਸਤਹਿ ਰਚਣ ਲਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸੰਚਾਰਿਤ ਤਰੰਗ ਇੱਕ ਔਰਬਿਟਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਚੱਕ ਕੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਦਰਜਾ ਟੌਪੌਲੌਜੀਕਲ ਚਾਰਜ ਦੇ ਮੁੱਲ ਨਾਲੋਂ ਦੁੱਗਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਮਤੌਰ ਤੇ, ਰੂਪਾਂਤ੍ਰਨ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਸੰਚਾਰਾਤਮਿਕ-ਕਿਸਮ ਦੀ ਮੈਟਾ-ਸਤਹਿ ਵਾਸਤੇ ਜਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਉੱਚ ਸੰਚਾਰਾਤਮਿਕਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਬਦਲਵਾਂ ਹੱਲ ਪੂਰਕ (ਬੇਬੀਨੈਟ-ਇਨਵਰਟਡ) ਮੈਟਾ-ਸਫਰੇਸ ਵਰਤਣਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਸੰਯੁਕਤ PEC-PMC ਮੈਟਾ-ਸ੍ਰਫੇਸ ਵਰਗੀ ਰਿਫਲੈਕਸ਼ਨ ਕਿਸਮ ਦੀ ਮੈਟਾਸ੍ਰਫੇਸ ਅੰਦਰ 100% ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਤੱਕ ਦੀ ਉੱਚ ਰੂਪਾਂਤ੍ਰਨ ਕੁਸ਼ਲਤਾ (ਐਫੀਸ਼ੈਂਸੀ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਅਸਾਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਦੂਰ-ਸੰਚਾਰਾਂ ਅੰਦਰ ਤਾਕਤਵਰ ਵਰਤੋਂ
ਔਰਬਿਟਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਨੇ ਸੁਝਾਇਆ ਕਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਤਰੰਗਾਂ ਔਪਟੀਕਲ ਫਾਈਬਰ ਰਾਹੀਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਬੇਜੋੜ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਆਂਕੜਾ ਚੁੱਕ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ। ਮੁਢਲੀਆਂ ਪਰਖਾਂ ਮੁਤਾਬਿਕ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਕਿਸੇ ਬੀਮ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੀਆਂ ਆਂਕੜਾ ਧਾਰਾਵਾਂ (ਸਟ੍ਰੀਮਾਂ) 8 ਵੱਖਰੇ ਚੱਕਰਾਕਾਰ ਧਰੁਵਾਂ ਵਿੱਚ ਖਿੰਡ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਨੇ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਆਂਕੜੇ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਦੀ 2.5 ਟੈਰਾਬਾਈਟ ਤੱਕ ਦੀ ਸਮਰਥਾ (ਜੋ ਪ੍ਰਤੀ ਸਕਿੰਟ 66 DVD ਜਾਂ 320 ਗੀਗਾਬਾਈਟਾਂ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ) ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਤਰੰਗਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚ ਔਰਬਿਟਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਮਲਟੀਪਲੈਕਸਿੰਗ ਅੰਦਰ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਰਿਸਰਚ ਮੁਢਲੀਆਂ ਪਰਖਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਹਵਾ ਉੱਪਰ ਪ੍ਰਤਿ ਸਕਿੰਟ 32 ਗੀਗਾਬਾਈਟ ਡੈਟਾ ਸੰਚਾਰੋਤ ਕਰਨਯੋਗ ਰਹੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਚਰਚਾ ਵਿਚਾਰਾਧੀਨ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਹ MIMO ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਰ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੇ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਸਮਰਥਾ ਨੂੰ ਜੋੜ ਸਕੇਗੀ।
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਔਰਬਿਟਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਨੂੰ ਨਾਪਣਾ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਸਪਿੱਨ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਨੂੰ ਨਾਪਣਾ ਸਰਲ ਹੈ- ਸਪਿੱਨ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਪੋਲਰਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ ਅਵਸਥਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਪ੍ਰਤਿ ਫੋਟੌਨ, ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ, ਖੱਬੀ ਅਤੇ ਸੱਜੀ ਚੱਕਰਾਕਾਰ ਪੋਲਰਾਇਜ਼ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਕਿਰਨ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਪਿੱਨ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਚੱਕਰਾਕਾਰ ਪੋਲਰਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦੇ ਇੱਕ p- ਜਾਂ s-ਪੋਲਰਾਇਜ਼ ਕੀਤੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਤਰੰਗ ਪਲੇਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਰੁਪਾਂਤ੍ਰਿਤ ਕਰਕੇ ਨਾਪਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫੇਰ ਇੱਕ ਪੋਲਰਾਇਜ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬੀਮ-ਸਪਲਿੱਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਨੂੰ ਸੰਚਾਰਿਤ ਜਾਂ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਕਰੇਗਾ।
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਔਰਬਿਟਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਨੂੰ ਨਾਪਣ ਲਈ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਅਤੇ ਸਰਲ ਤਰੀਕਾ, ਫੇਰ ਵੀ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਖਲ-ਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮੱਸਿਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਔਰਬਿਟਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ (ਪ੍ਰਤਿ ਫੋਟੌਨ) ਬੀਮ ਦੇ ਕ੍ਰੌਸ-ਸੈਕਸ਼ਨ (ਆਰਪਾਰ ਹਿੱਸੇ) ਦੇ ਐਂਪਲੀਟਿਊਡ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸਪਿੱਨ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ: ਜਿੱਥੇ ਕਿ ਸਪਿੱਨ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਦੀਆਂ ਸਿਰਫ ਦੋ ਹੀ ਔਰਥੋਗਨਲ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਔਰਬਿਟਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਅਵਸਥਾ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਪੂਰਨ-ਅੰਕ ਮੁੱਲ N ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੋਵੇ।
ਕਿਉਂਕਿ ਔਰਬਿਟਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਬਗੈਰ-ਹੱਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸਲਈ l ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਮੁੱਲ ਬਾਕੀ ਸਾਰੀਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਔਰਥੋਗਨਲ (ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ) ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਬੀਮ-ਸਪਲਿਟਰ ਸਪਿੱਨ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਦੀਆਂ ਦੋ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਔਰਬਿਟਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਦੇ N (ਜੇਕਰ 2 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਵੇ) ਮੋਡਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਯੰਤਰ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਅਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ, ਸਾਰੀਆਂ N ਪੁਟੈਂਸ਼ਲ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸੰਪੂਰਣ ਪਛਾਣ (ਡਿਟੈਕਸ਼ਨ) ਅੰਤ ਨੂੰ ਔਰਬਿਟਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਨੂੰ ਨਾਪਣ ਦੇ ਮਸਲੇ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨਾ ਮੰਗਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਔਰਬਿਟਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਨੂੰ ਨਾਪਣ ਲਈ ਕੁੱਝ ਤਰੀਕੇ ਜਾਂਚੇ ਗਏ ਹਨ।
ਕੁਆਂਟਮ ਸੂਚਨਾ ਉਪਯੋਗ
OAM ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕੋਹਰੰਟ (ਸਪਸ਼ਟ) ਸੁਪਰਪੁਜੀਸ਼ਨਾਂ ਅੰਦਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੰਟੈਗਲ (ਬੰਨਿਆ) ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਆਂਟਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲਾਂ ਲਈ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਜੋੜਨ ਵਾਲਾ ਤੱਤ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੈਰਾਮੀਟ੍ਰਿਕ ਡਾਊਨ-ਕਨਵਰਸ਼ਨ, ਅਤੇ ਸਥਾਨਿਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਮੌਡਿਊਲੇਟਰਾਂ (SLM) ਰਾਹੀਂ ਨਾਪੇ ਸਹਿਸਵਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕਿਊਡਿਟਸ (d ਲੈਵਲਾਂ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਕਿਊਬਿਟ ਦੇ 2 ਲੈਵਲਾਂ ਤੋਂ ਉਲਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ) ਵਰਤ ਕੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੁਆਂਟਮ ਵਿਸਥਾਰ-ਵੰਡ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੁੰਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਔਰਬਿਟਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਅਜਿਹੇ ਕਿਸੇ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਢੁਕਵੀਂ ਭੌਤਿਕੀ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤ-ਦੇ-ਸਬੂਤ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਯੋਗ (l = -3 ਤੋਂ l = 3 ਤੱਕ 7 OAM ਮੋਡਾਂ ਵਾਲ਼ਾ) ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਔਪਟਿਕਸ
੧੯੫
195 ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਅਕਰਕਰਾ
ਅਕਰਕਰਾ ਇੱਕ ਬੂਟੇ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ ਜੋ ਅਲਜੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਨੂੰ ਦੰਦਾਂ ਤੇ ਛਾਤੀ ਦੇ ਦਰਦ ਨਿਵਾਰਣ ਅਤੇ ਮਿਹਦੇ ਦੀ ਮੈਲ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੌਦੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਯੁਰਵੈਿਦਕ ਦਵਾਈ
ਸੋਫੀਪਿੰਡ
ਫੋਲੜੀਵਾਲ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਜਲੰਧਰ ਪੂਰਬੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮੈਕਸ ਹੈਨਜ਼ਰ
ਮੈਕਸ ਹੈਨਜ਼ਰ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦਾ ਇੱਕ ਫੈਨਸਰ ਦਾ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਫੈਨਸਿੰਗ ਦੇ ਏਪੇ ਈਵੰਟ ਦਾ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2012 ਦੀਆਂ ਸਮਰ ਉਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈੰਡ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਫੈਨਸਿੰਗ ਖੇਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਫੈਨਸਿੰਗ ਖੇਡ ਨਾਲ ਜਾਣ ਪਹਿਚਾਣ ਕਰਵਾਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੈਨਸਿੰਗ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ
ਭੂਸ਼ਨ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗਵਈ
ਜਸਟਿਸ ਭੂਸ਼ਨ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗਵਈ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਜੱਜ ਅਤੇ ਬੰਬਈ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਜੱਜ ਹਨ. ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕੋਲੀਜੀਅਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੱਜ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਿਤ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1960
ਬੇਨਗੰਗਾ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਪਾਤ
ਕੁਸਮੀ - ਸਾਮਰੀ ਰਸਤਾ ਉੱਤੇ ਸਾਮਰੀਪਾਟ ਦੇ ਜਮੀਰਾ ਗਰਾਮ ਦੇ ਪੂਰਬ-ਦੱਖਣ ਕੋਣ ਉੱਤੇ ਪਹਾੜ ਸੰਬੰਧੀ ਲੜੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਬੇਨਗੰਗਾ ਨਦੀ ਦਾ ਉਦਗਮ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਥੇ ਇੱਕ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਵੀ ਸਥਾਪਤ ਹੈ। ਬਨਵਾਸੀ ਲੋਕ ਇਸੇ ਸਰਨਾ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੰਦੇ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪੂਜਨੀਕ ਮੰਣਦੇ ਹੈ। ਸਰਨਾ ਕੁੰਜ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਭਾਗ ਦੇ ਇੱਕ ਜਲਸਤਰੋਤ ਦਾ ਉਦਗਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਣੀ ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਵੱਲ ਬਢਤਾ ਹੋਇਆ ਪਹਾਡੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸਰੂਪ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਪਾਤ ਦਾ ਰੁਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੁਦਰਤੀ ਸੌਂਦਰਿਆ ਵਲੋਂ ਪਰਿਪੂਰਣ ਸੰਘਣਾ ਵਣਾਂ, ਚਟਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੀ ਹੁਈ ਬੇਨਗੰਗਾ ਦੀ ਜਲਧਾਰਾ ਸ਼ਰੀਕੋਟ ਦੇ ਵੱਲ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗੰਗਾ ਦਸ਼ਹਾਰਾ ਉੱਤੇ ਆਸ - ਕੋਲ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਕਰ ਸਰਨਾ ਦੇਵ ਅਤੇ ਦੇਵਾਧਿਦੇਵ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ - ਅਰਚਨਾ ਕਰਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਰਾਤ ਜਗਰਾਤਾ ਕਰਦੇ ਹੈ। ਕੁਦਰਤੀ ਸੁਸ਼ਮਾ ਵਲੋਂ ਪਰਿਪੂਰਣ ਇਹ ਸਥਾਨ ਪਰਿਆਟਕੋਂ ਦੇ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।
196
196 ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਮਣੀ ਮਹੇਸ਼ ਕੈਲਾਸ਼ ਚੋਟੀ
ਮਣੀ ਮਹੇਸ਼ ਕੈਲਾਸ਼ ਚੋਟੀ ਚੰਬਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੇ ਭਰਮੌਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਮਣੀ ਮਹੇਸ਼ ਦੀ ਯਾਤਰਾ 51 ਸ਼ਕਤੀ ਪੀਠਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੁੰਦਰ ਤਟ ਤੋਂ 4170 ਮੀਟਰ ਉਚਾਈ ’ਤੇ ਹੈ। ਇਸ ਹਰਿਆਵਲ ਭਰਪੂਰ ਵਾਦੀ ਹੈ। ਮਣੀ ਮਹੇਸ਼ ਦੀ ਝੀਲ ਤੋਂ 5656 ਮੀਟਰ ਉੱਚੇ ਕੈਲਾਸ਼ ਪਰਬਤ ਦਾ ਮਨਮੋਹਕ ਨਜ਼ਾਰਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਰਨ ਜਦੋਂ ਕੈਲਾਸ਼ ਪਰਬਤ ’ਤੇ ਪੈਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕੈਲਾਸ਼ ਪਰਬਤ ਮਣੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਜ਼ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਉਠਦਾ ਹੈ। ਚੰਬਾ ਤੋਂ ਭਰਮੌਰ 65 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਭਰਮੌਰ ਵਿਖੇ ਸ਼ਾਮ ਚੁਰਾਸੀ ਮੰਦਰ ਜੋ ਰਾਜਾ ਉਮੈਦ ਸਿੰਘ ਨੇ 1764 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਇਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਮੰਦਰ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਮਣੀ ਮਹੇਸ਼ ਦੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ 13 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਹੈ। ਉੱਚੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਬੁੱਕਲ ਵਿੱਚ ਵਸਿਆ ਧਨਸ਼ੋਆ ਮਨਮੋਹਕ ਨਜ਼ਾਰਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗੌਰੀ ਕੁੰਡ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਮਣੀ ਮਹੇਸ਼ ਝੀਲ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਪਿੰਡਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਮਾਲਿਆ
ਸੇਦਮ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਪਾਤ
ਅੰਬਿਕਾਪੁਰ - ਰਾਇਗੜ੍ਹ ਰਸਤਾ ਉੱਤੇ ਅੰਬਿਕਾਪੁਰ ਤੋਂ 45 ਕਿਮੀ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਸੇਦਮ ਨਾਮ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕਿ. ਮੀ. ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਪਹਾਡੀਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਝਰਨਾ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਝਰਨੇ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਪਾਣੀ ਕੁੰਡ ਨਿਰਮਿਤ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਿਰ ਵੀ ਹੈ। ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਉੱਤੇ ਸੇਦਮ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮੇਲਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਝਰਨਾ ਨੂੰ ਰਾਮ ਝਰਨੇ ਦੇ ਨਾਮ ਵਲੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸੈਲਾਨੀ ਸਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਭੱਠਲਾਂ (ਪਟਿਆਲਾ)
ਭੱਠਲਾਂ (ਪਟਿਆਲਾ) ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਪਟਿਆਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅਨੂਪਗੜ੍ਹ ਨਹਿਰ
ਅਨੂਪਗੜ੍ਹ ਨਹਿਰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਦਖਣੀ ਸ਼੍ਰੀਗਂਗਾਨਗਰ ਜ਼ਿਲੇ ਅਤੇ ਉਤਰੀ ਬੀਕਾਨੇਰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਇਹ ਇਂਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨਹਿਰ ਵਿੱਚੋ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
Anupgarh canal:discover with photos ਇਸ ਨਹਿਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀਆਂ ਨਹਿਰਾਂ
ਚਾਚਾ ਚੌਧਰੀ
ਚਾਚਾ ਚੌਧਰੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕੌਮਿਕ ਕਿਰਦਾਰ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਪ੍ਰਾਣ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਰਦਾਰ ਪੱਛਮੀ ਕੌਮਿਕ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਵਾਂਗ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਤੇਜ਼ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੁਸੀਬਤ ਨੂੰ ਝਟਪਟ ਹੱਲ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਚਾਚਾ ਚੌਧਰੀ ਕੌਮਿਕ ਨੂੰ 10 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸਦੀਆਂ ਲਗਪਗ 1 ਕਰੋੜ ਨਕਲਾਂ ਵਿਕ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਟੀਵੀ 'ਤੇ ਇਸਦਾ ਲੜੀਵਾਰ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਰਘੁਵੀਰ ਯਾਦਵ ਨੇ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਚਾਚਾ ਚੌਧਰੀ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ 1971 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਰਸਾਲੇ ਲੋਟਪੋਟ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਹ ਕਿਰਦਾਰ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਸੰਦ ਬਣ ਗਿਆ।
ਡਾਇਮੰਡ ਕੌਮਿਕਜ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚਾਚਾ ਚੌਧਰੀ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ 10-13 ਸਾਲ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਹਿਚਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ।
ਇਹ ਡਾਇਮੰਡ ਕੌਮਿਕ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਬਿੱਲੂ, ਪਿੰਕੀ ਅਤੇ ਲੱਕੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਹਿਮਾਨ ਕਿਰਦਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।
ਸਹਾਇਕ ਪਾਤਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਿਕ ਕਿਰਦਾਰ
ਅਬਦੁੱਲ ਹਏ ਸਿਕਦਰ
ਅਬਦੁੱਲ ਹਏ ਸਿਕਦਰ ਇਕ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦਾ ਕਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਨਜ਼ਰੁਲ ਇੰਸਟੀਚਿਉਟ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਜੱਟੀਆ ਨਜ਼ਰੁਲ ਸਮਾਜ ਦਾ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ 2003 ਵਿਚ ਬੰਗਲਾ ਅਕਾਦਮੀ ਦਾ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[  <span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2016)">ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ  ]
ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ
ਸਿਕਦਰ ਨੇ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬੰਗਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਅਤੇ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਿਊਜ਼ ਏਜੰਸੀ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਸੰਗਠਨ (ਬੀ.ਐਸ.ਐਸ.) ਦੇ ਫ਼ੀਚਰ ਸਰਵਿਸ ਦੇ ਮੁੱਖੀ ਅਤੇ ਡੇਲੀ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਸਿਕਦਰ ਨੇ 2005 ਤੋਂ 2006 ਤੱਕ ਨਜ਼ਰੁਲ ਇੰਸਟੀਚਿਉਟ ਢਾਕਾ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਫਿਲਹਾਲ ਉਹ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਮਰ ਦੇਸ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਵਿਕਾਸ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸਿਕਦਰ ਮੁਖੁਸ਼ ਨਾਟਯ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਸਿਕਦਰ ਦਾ ਵਿਆਹ ਅਬੀਦਾ ਸਿਕਦਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਬੇਟਾ, ਪਰਮ ਵਾਜ਼ੇਦ ਸਿਕਦਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ ਪ੍ਰੋਕ੍ਰਿਤੀ ਵਾਜ਼ੇਦ ਸਿਕਦਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਕਵੀ
197
197 ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਅਲੀਪੁਰ-1
ਅਲੀਪੁਰ (1)  ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਜਲੰਧਰ ਪੂਰਬੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰਕਬੇ ਮੁਤਾਬਕ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਕੁਝ ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰਫਲ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਮੁਤਾਬਕ ਬਹੁਤ ਫ਼ਰਕ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੌਸਮ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ਼ ਜਾਂ ਸਾਲ-ਦਰ-ਸਾਲ, ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਸੁੱਕੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੀਆਂ ਖ਼ਾਰੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚ।
ਮਹਾਂਸਾਗਰੀ ਝੀਲਾਂ
ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਮਹਾਂਸਾਗਰੀ ਚਿਲਮਚੀ ਹੈ (ਜੋ 1.1 ਕਰੋੜ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਨਾਲ਼ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ) ਅਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਇਹ ਸੰਪੂਰਨ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਪਰਤ ਉੱਤੇ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਝੀਲਾਂ
* ਖਾਰੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਲਈ ਹੈ।
ਨੋਟ ਅਤੇ ਹਵਾਲੇ
ਨੋਟ: ਸਰੋਤਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰਫਲ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਫ਼ਰਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਚੋਟਾਲਾ (ਦੋਆਬਾ)
ਚੋਟਾਲਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਬਲਾਕ ਦਸੂਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 320 ਪਰਿਵਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 2011 ਦੇ ਆਂਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 1496 ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 787 ਮਰਦ ਅਤੇ 709 ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਔਸਤ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 901 ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ 895 ਔਸਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਧ ਹੈ। ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖਰੇ ਲਏ ਬਾਲ ਲਿੰਗ ਦੀ ਅਨੁਪਾਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 846 ਦੇ ਔਸਤ ਤੋਂ ਵਧ, 926 ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 75.84% ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 76.27% ਸੀ।  ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 75.84% ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ  80.52% ਹੈ।
ਮੈਨਪਾਟ
ਮੈਨਪਾਟ ਅੰਬਿਕਾਪੁਰ ਤੋਂ 75 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੁਰੀ ਉੱਤੇ ਹੈ ਇਸਨੂੰ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦਾ ਸ਼ਿਮਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਂਨਪਾਟ ਵਿੰਧ ਪਹਾੜ ਮਾਲਾ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਸਮੁੰਦਰ ਸਤ੍ਹਾ ਤੋਂ ਉੱਚਾਈ 3781 ਫ਼ੁੱਟ ਹੈ ਇਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 28 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ 10 ਤੋਂ 13 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਅੰਬਿਕਾਪੁਰ ਤੋਂ ਮੈਂਨਪਾਟ ਜਾਣ ਲਈ ਦੋ ਰਸਤੇ ਹਨ: ਪਹਿਲਾ ਰਸਤਾ ਅੰਬਿਕਾਪੁਰ - ਸੀਤਾਪੁਰ ਰੋਡ ਤੋਂ ਹੋਕੇ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਗਰਾਮ ਦਰਿਮਾ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਮੈਂਨਪਾਟ ਤੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਦਰਤੀ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਇਹ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸਰਭੰਜਾ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਪਾਤ, ਟਾਈਗਰ ਪਵਾਂਇਟ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਪਵਾਂਇਟ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਰਸ਼ਨੀ ਥਾਂ ਹਨ। ਮੈਨਪਾਟ ਤੋਂ ਹੀ ਰਿਹੰਦ ਅਤੇ ਮਾਂਡ ਨਦੀ ਦਾ ਉਦਗਮ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦਾ ਤਿੱਬਤ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇੱਥੇ ਤਿੱਬਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਬੋਧ ਮੰਦਿਰ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਸਕੂਲ ਵੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਲੀਨ ਅਤੇ ਪਾਮੇਰੀਅਨ ਕੁੱਤਿਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਆਸੇ ਮਾਜਰਾ
ਆਸੇ ਮਾਜਰਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਪਟਿਆਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਫਿਰੋਜ਼ਾ ਬੇਗਮ (ਅਦਾਕਾਰਾ)
ਫਿਰੋਜ਼ਾ ਬੇਗਮ ਇੱਕ ਯਹੂਦੀ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ। ਫਿਰੋਜ਼ਾ ਨੇ ਕਈ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਤੇ ਮਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ 1920 ਅਤੇ 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ "ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ" ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਯਹੂਦੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਰੂਬੀ ਮਾਇਰਸ ਅਤੇ ਐਸਥਰ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਅਬ੍ਰਾਹਮ (ਪ੍ਰਮਿਲਾ) ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ।
ਉਹ ਬੇਨੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਹੈ। ਸੂਜ਼ਨ ਸੁਲੇਮਾਨ ਦਾ ਜਨਮ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਯਹੂਦੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਛੁਪਾਉਣ ਲਈ ਮੁਸਲਿਮ ਨਾਮ ਫਿਰੋਜ਼ਾ ਬੇਗਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ (ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਯਹੂਦੀਆਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇਖੋ)। ਉਹ 2013 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਡੈਨੀ ਬੇਨ-ਮੋਸ਼ੇ ਦੁਆਰਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਸ਼ੈਲੋਮ ਬਾਲੀਵੁੱਡ: ਦ ਅਨਟੋਲਡ ਸਟੋਰੀ ਆਫ਼ ਯਹੂਦੀ ਅਤੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਪੰਜ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਯਹੂਦੀ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ
ਫ੍ਰੈਂਜ਼ ਬੇਕਨਬਾਉਅਰ
ਫ੍ਰਾਂਜ਼ ਐਂਟੋਨ ਬੈਕਨੇਬਾਉਅਰ (ਜਰਮਨ ਉਚਾਰਨ: [fʁant͡s bɛkənˌbaʊ̯ɐ]; ਜਨਮ 11 ਸਤੰਬਰ 1945), ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਫੁਟਬਾਲਰ ਅਤੇ ਮੈਨੇਜਰ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਖੇਡ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਫੀਲਡ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸ਼ੈਲੀ, ਦਬਦਬਾ ਅਤੇ ਅਗਵਾਈ ਕਾਰਨ ਡੇਅਰ ਕਸਰ ("ਸਮਰਾਟ") ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਂ "ਫ੍ਰੈਂਜ਼" ਵੀ ਆਸਟਰੀਆ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਖੇਡ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਿਡ ਫੀਲਡਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤਤ ਖਿਡਾਰੀ, ਬੈਕਨਬੌਅਰ ਨੇ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਡਿਫੈਂਡਰ ਦੇ ਤੌਰ' ਤੇ ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਆਧੁਨਿਕ ਸਵੀਪਰ ਜਾਂ ਲਿਬੇਰੋ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੋ ਵਾਰ ਸਾਲ ਦਾ ਯੂਰਪੀਅਨ ਫੁਟਬਾਲਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਬੈਕਨੇਬਾਓਰ 103 ਵਾਰ ਪੱਛਮੀ ਜਰਮਨੀ ਲਈ ਆਇਆ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਫੀਫਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਖੇਡੇ। ਉਹ ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਮੈਨੇਜਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਮੈਰੀਓ ਜ਼ਗਾਲੋ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿਰਫ ਦੋ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ; ਉਸਨੇ 1974 ਵਿੱਚ ਕਪਤਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਟਰਾਫੀ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ 1990 ਵਿੱਚ ਮੈਨੇਜਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੁਹਰਾ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਕਲੱਬ ਪੱਧਰ' ਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਕੱਪ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਕਪਤਾਨ ਸੀ। ਉਹ 1998 ਵਿੱਚ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, 2002 ਵਿੱਚ ਫੀਫਾ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਡ੍ਰੀਮ ਟੀਮ ਅਤੇ 2004 ਵਿੱਚ ਫੀਫਾ 100 ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬੇਅਰਨ ਮਿਊਨਿਖ ਦੇ ਨਾਲ ਕਲੱਬ ਪੱਧਰ 'ਤੇ, ਬੈਕਨਬੌਅਰ ਨੇ ਯੂ.ਈ.ਐਫ.ਏ ਕੱਪ ਜੇਤੂ ਕੱਪ 1967 ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਯੂਰਪੀਅਨ ਕੱਪ 1974 ਤੋਂ 1976 ਤੱਕ ਜਿੱਤੇ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਲੱਬ ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਯੂਰਪੀਅਨ ਕੱਪ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕਲੇ ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ। ਉਹ ਟੀਮ ਮੈਨੇਜਰ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬੇਅਰਨ ਮਿਊਨਿਖ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੇ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਕੌਸਮੌਸ ਦੇ ਨਾਲ ਦੋ ਮੰਚ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯੂਐਸ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸੋਸਰ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਅੱਜ, ਬੇਕਨੇਬਾਏਰ ਜਰਮਨ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁਟਬਾਲ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2006 ਫੀਫਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੀ ਮੇਜਬਾਨੀ ਲਈ ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸਕਾਈ ਜਰਮਨੀ ਲਈ ਪੰਡਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਟੇਬਲੌਇਡ ਬਿਲਡ ਲਈ ਇੱਕ ਕਾਲਮਨਵੀਸ ਹੈ।
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ
ਬੇਕੇਨਬਾਓਰ ਨੇ 103 ਕੈਪਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਜਰਮਨੀ ਲਈ 14 ਗੋਲ ਕੀਤੇ। ਉਹ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਸਕੁਐਡ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਜੋ 1966 ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹੇ ਸਨ, 1970 ਵਿੱਚ ਤੀਸਰਾ ਸਥਾਨ, ਅਤੇ 1974 ਵਿੱਚ ਚੈਂਪੀਅਨ, ਜਦਕਿ ਤਿੰਨ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ' ਉਸਨੇ 1972 ਦੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਫੁਟਬਾਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵੀ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ 1976 ਦੇ ਐਡੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਰਨਰ-ਅਪ ਰਹੇ। 26 ਸਤੰਬਰ 1965 ਨੂੰ ਬੀਕਨੇਬਾਊਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਗੇਮ ਕੌਮੀ ਟੀਮ ਲਈ ਖੇਡੀ ਗਈ ਸੀ। thumb|1974 ਫੀਫਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬੀ ਜਰਮਨੀ ਵਿਰੁੱਧ ਪੱਛਮੀ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਬੈਕਨਬੌਅਰ
ਪੰਡਿਤ ਭਗਵਤ ਦਿਆਲ ਸ਼ਰਮਾ ਪੋਸਟ ਗਰੈਜੂਏਟ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼
ਪੰਡਿਤ ਭਾਗਵਤ ਦਿਆਲ ਸ਼ਰਮਾ ਪੋਸਟ ਗਰੈਜੂਏਟ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Pandit Bhagwat Dayal Sharma Post Graduate Institute of Medical Sciences) ਜਾਂ '''ਪੀ.ਜੀ.ਆਈ.ਐਮ.ਐਸ. ਰੋਹਤਕ''' ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੋਹਤਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਮੈਡੀਕਲ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਸੰਸਥਾ ਦਵਾਈ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕੋਰਸ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਡਿਤ ਭਾਗਵਤ ਦਿਆਲ ਸ਼ਰਮਾ ਸਿਹਤ ਵਿਗਿਆਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਆਰਕਾਈਵ
ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਅਰਕਾਈਵ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Internet Archive)ਇੱਕ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਔਨਲਾਈਨ ਡਿਜੀਟਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ, ਸੰਗੀਤ, ਵੀਡੀਓ ਅਤੇ ਜਨਹਿਤ ਕਿਤਾਬਾਂ ਆਦਿ ਦੀ ਡਿਜੀਟਲ ਸਮੱਗਰੀ ਵਰਤੋਂਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਹੈ।