cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ
ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ
1997 ਵਿੱਚ, ਬੈਨਰਜੀ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਮੁਕੁਲ ਰਾਏ ਦੇ ਨਾਲ "ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ" ਦੀ ਬਾਨੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਈ। ਇਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਰਾਜ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਮੁਢਲੀ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਬਣ ਗਈ।
1999 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗੱਠਜੋੜ (ਐਨ.ਡੀ.ਏ.) ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਵੰਡ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਰੇਲਵੇ ਮੰਤਰੀ
2000 ਵਿੱਚ, ਬੈਨਰਜੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਰੇਲਵੇ ਬਜਟ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰਹਿ ਰਾਜ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਆਪਣੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਾਅਦੇ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਦੋਵੱਲੀ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ-ਸਿਆਲਦਾਹ ਰਾਜਧਾਨੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਟ੍ਰੇਨ ਅਤੇ ਚਾਰ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ, ਜੋ ਕਿ ਹਾਵੜਾ-ਪੁਰੂਲਿਆ ਰੁਪਸੀ ਬੰਗਲਾ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ, ਸੀਲਦਾਹ-ਨਿਊ ਜਲਪਾਈਗੁੜੀ ਪਦਤੀਕ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ, ਸ਼ਾਲੀਮਾਰ-ਅਦਾਰਾ ਅਰਨਿਆਕ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ, ਸੀਲਦਾਹ-ਅਜਮੇਰ ਅਨਨਿਆ ਸੁਪਰਫਾਸਟ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਅਤੇ ਸੀਲਦਾਹ-ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸੁਪਰ-ਫਾਸਟ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਪੁਣੇ-ਹਾਵੜਾ ਆਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਦੀ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਅਤੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤਿੰਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਰੇਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਸੰਖੇਪ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਦੀਘਾ-ਹਾਵੜਾ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਸੇਵਾ 'ਤੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਆਈ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ, ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਹਿਮਾਲਯਨ ਰੇਲਵੇ ਸੈਕਸ਼ਨ ਨ ਦੋ ਵਾਧੂ ਲੋਕੋਮੋਟਿਵ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਰੇਲਵੇ ਕੈਟਰਿੰਗ ਐਂਡ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲਿਮਟਿਡ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕਰਨ 'ਤੇ ਵੀ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਟਿਪਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਟਰਾਂਸ-ਏਸ਼ੀਅਨ ਰੇਲਵੇ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਦਰਮਿਆਨ ਰੇਲ ਸੰਪਰਕ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਕੁਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਉਸਨੇ 2000-2001 ਵਿੱਤੀ ਵਰ੍ਹੇ ਲਈ 19 ਨਵੀਆਂ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਜੀਵਨ ਦੌਰਾਨ, ਬੈਨਰਜੀ ਨੇ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਧਾਰਨ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਧਾਰਨ ਰਵਾਇਤੀ ਬੰਗਾਲੀ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਰਾਮ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2019 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮਤਭੇਦਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਬੈਨਰਜੀ ਹਰ ਸਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਕੁਰਤੇ ਅਤੇ ਮਠਿਆਈਆਂ ਭੇਜਦੀ ਹੈ।
ਬੈਨਰਜੀ ਇੱਕ ਸਵੈ-ਸਿਖਿਅਤ ਪੇਂਟਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਵਿਤਰੀ ਵੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ 300 ਪੇਂਟਿੰਗਜ਼ 9 ਕਰੋੜ ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ ਵੇਚੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।.
ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ
ਬੰਗਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ, ਬਾਘਿਨੀ, ਬੈਨਰਜੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ 24 ਮਈ 2019 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1955 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਛਿੰਦਰ ਕੌਰ ਸਿਰਸਾ
ਛਿੰਦਰ ਕੌਰ ਸਿਰਸਾ ਲੇਖਿਕਾ, ਸਟੇਜ ਐਂਕਰ, ਰੇਡੀਓ ਅਨਾਂਊਂਸਰ, ਟੀ. ਵੀ. ਕਲਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਗਿੱਧੇ ਦੀ ਕੋਚ ਹੈ। ਆਪ ਦਾ ਜਨਮ ਮਾਤਾ ਜਸਵੰਤ ਕੌਰ ਦੀ ਸੁਲੱਖਣੀ ਕੁਖੋਂ 26 ਅਗਸਤ 1975 ਨੂੰ ਸਿਰਸਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਹਸੂ-ਹਸੂ ਕਰਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਮੁਟਿਆਰ ਛਿੰਦਰ ਕੌਰ ਸਿਰਸਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਅਧਿਆਪਕ ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।
ਸਾਹਿਤ ਸਿਰਜਨਾ
ਦਸਵੀਂ 'ਚ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਕਲਮ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੀ ਛਿੰਦਰ ਕੌਰ ਸਿਰਸਾ, ਜਦੋਂ ਕਾਲਿਜ ਵਿੱਚ ਨਾਮਵਰ ਕਵੀ ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ ਜੀ ਆਏ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸੁਣੀਆਂ ਤਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਬਿਨਾ ਨਾ ਰਹਿ ਸਕੀ। ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਟੀ. ਵੀ. ਚੈਨਲ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ ਜੀ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਐਮ. ਏ. (ਪੋਲ. ਸਾਇੰਸ) ਅਤੇ ਜੇ. ਬੀ. ਟੀ. ਪੜ੍ਹਈ ਕੀਤੀ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਨੇ ਕਾਲਿਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਲਮ ਦੀ ਖੂਬ ਪਛਾਣ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖੀ। ਆਪਣੀ ਪਲੇਠੀ ਪੁਸਤਕ 'ਖਿਆਲ ਉਡਾਰੀ' ਨਾਲ ਸਾਹਿਤਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭਰਵਾਂ ਹੁੰਗਾਰਾ ਦਿਤਾ। ਬਹੁ-ਕਲਾਵਾਂ ਦੀ ਇਹ ਮੂਰਤੀ ਅਤਿ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜਦੋਂ ਸਮਾਜਿਕ ਗਤੀ-ਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਚੜ੍ਹਕੇ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਥੇ ਉਸ ਦਾ ਉਚਾਈਆਂ ਨੂੰ ਛੋਹ ਰਿਹਾ ਕੱਦ-ਬੁੱਤ 'ਸਮਾਜ-ਸੇਵਿਕਾ' ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਰ ਕਦਮ-ਕਦਮ ਉਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਹੱਲਾ-ਸ਼ੇਰੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਇਸ ਸਦਕਾ ਸਾਹਿਤ ਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਖਾਨਦਾਨ ਦੀ ਪਛਾਣ ਗੂਹੜੀ ਕਰਨ ਦੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਵਿੱਤਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਡਾਰੀਆਂ ਲਾਉਂਦੀ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਵਲੋਂ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਕਵੀ-ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਅਤੇ ਕਲਾ ਦੀ ਛਾਪ ਛੱਡ ਆਈ ਹੈ।
ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਛਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨੇ ਜਿੱਥੇ ਜਲੰਧਰ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਕਈ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਕੀਤੇ, ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਨਾਮਵਰ ਰੰਗ-ਕਰਮੀ ਸੰਜੀਵ ਸ਼ਾਦ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਜਾਦੂਗਰਨੀ ਕਿਹਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨਾ ਹੇਠ, ਸਿਰਸਾ ਪੁਲੀਸ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਬਣੀ ਫਿਲਮ 'ਪਹਿਲ ਦ ਟਰਨਿੰਗ ਪੁਆਇੰਟ' ਵਿਚ, ਸੁਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ ਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦਰਸ਼ਨ ਦਰਵੇਸ਼ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨਾ ਹੇਠ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤ ਦੀ ਵੀਡੀਓ 'ਟੱਕਰਾਂ' ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਐਕਟਰ ਅਵਤਾਰ ਗਿੱਲ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਰੇਡੀਓ ਅਧਿਕਾਰੀ
ਰੇਡੀਓ-ਅਨਾਂਊਂਸਰ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਖਸ਼ੀਅਤਾਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ ਕਾਮਰੇਡ ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ ਵਿਰਕ, ਮੈਡਮ ਸ਼ੀਲ ਕੌਸ਼ਿਕ, ਪ੍ਰੋ. ਸੇਵਾ ਸਿੰਘ ਬਾਜਵਾ (ਸੀ. ਡੀ. ਇਲ. ਯੂ.), ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਧੀਂਗੜਾ, ਰੰਗ-ਕਰਮੀ ਸੰਜੀਵ ਸ਼ਾਦ, ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਤੇ ਅਲੋਚਕ ਦਵਿੰਦਰ ਸੈਫੀ ਆਦਿ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਰਣਨਯੋਗ ਨਾਮ ਹਨ। ਆਪ ਅਨੇਕਾਂ ਸਟੇਜਾਂ ਕਵਰ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹਰਿਆਣਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੰਚਕੂਲਾ ਵਲੋਂ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਕਵੀ-ਦਰਬਾਰਾਂ ਦਾ ਵੀ ਸਫਲ ਮੰਚਨ ਕਰਨ ਦਾ ਨਾਮਨਾ ਖੱਟ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਕਵਿਤਾ
<Poem> ਆਪਣੀ ਹੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਮੋਮਬੱਤੀ ਵਾਂਗ ਮੈਂ ਦਿਨ ਰਾਤ ਬਲਾਂ, ਪਰ ਪਿਘਲਦੀ ਨਹੀਂ। </Poem>
ਤਲੀਆਂ 'ਤੇ ਲੱਗੀਆਂ ਮਹਿੰਦੀਆਂ ਨੇ ਰੰਗ ਗੂੜ੍ਹੇ ਦਿੱਤੇ ਨੇ, ਨਾ ਬਦਲਿਆ ਹੈ ਤੇ ਸਾਇਦ ਨਾ ਬਦਲੇਗਾ। ਔਰਤ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਰੰਗ
ਮੈਨੂੰ ਅਸਮਾਨੀ ਚਾਨਣ ਤੇ ਜਰੂਰ ਦਿਸਦਾ ਹੈ ਮਾਂ ਪਰ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਤੇਰੇ ਹੀ ਵਾਂਗ ਨੇ ਮਾਂ
ਹਰ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਹਦਸੇ ਵਾਪਰਨਗੇ ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਵਾਦਿਆਂ ਨਾਲ ਇਹ ਉੱਚਾ ਸਮਾਨ ਅੱਲ੍ਹੇ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ 'ਤੇ ਮਲ੍ਹਮ ਲਾਏਗਾ ਤੇ ਭੁੱਲ ਜਾਵੇਗਾ ਤਦ ਤੱਕ ਨਵਾਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਹਾਦਸਾ ਵਾਪਰ ਜਾਏਗਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ
ਨੋਕੀਆ 5800 ਐਕਸਪ੍ਰੇਸ ਮਿਊਜਿਕ
ਨੋਕੀਆ 5800 ਐਕਸਪ੍ਰੇਸ ਮਿਊਜਿਕ , ਨੋਕੀਆ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਸਮੱਗਰੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਸੰਨ 2008 ਵਿੱਚ ਬਾਜਾਰ ਵਿੱਚ ਉਪਲੱਬਧ ਕਰਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਯੂ.ਐਨ .ਟੀ.ਐਸ ਤਕਨੀਕ ਉੱਤੇ ਕਾਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨੋਕੀਆ 5000 ਐਕਟਿਵ ਲੜੀ ਦਾ ਕੇਂਡੀਬਾਰ ਬਣਾਵਟ ਵਾਲਾ, 1600000 ਰੰਗ ਵਿਖਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥਾਵਾਨ-360X640 ਪਿਕਸਲ ਦੀ ਸਕਰੀਨ ਲਗਾ ਉਤਪਾਦ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 3.2 ਮੇਗਾਪਿਕਸਲ ਦਾ ਕੈਮਰਾ ਰੰਗੀਨ ਫੋਟੋ ਖੇਚਨੇ ਅਤੇ ਸੰਗਰਹਣ ਲਈ ਲਗਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ
ਨੋਕੀਆ 5800 ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਦੀਆਂ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ:
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਕੀਆ
ਅਸਮਾ ਮਮਦੋਟ
ਅਸਮਾ ਮਮਦੋਟ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ ਜੂਨ 2013 ਤੋਂ ਮਈ 2018 ਤੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਰਹੀ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਮਮਦੋਟਸ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਨਸਲੀ ਖੇਸ਼ਗੀ ਅਫਗਾਨ ਸਨ।  ਉਹ ਪੇਸ਼ੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਡਾਕਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਕਿੰਗ ਐਡਵਰਡ ਮੈਡੀਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਐਮਬੀਬੀਐਸ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਸਿਆਸੀ ਕਰੀਅਰ
ਫਰਵਰੀ 2013 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ (ਪੀਪੀਪੀ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। ਮਾਰਚ 2013 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ (ਐਨ) (ਪੀਐਮਐਲ-ਐਨ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ।
ਉਹ 2013 ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵੀਂ ਸੀਟ 'ਤੇ ਪੀਐਮਐਲ-ਐਨ ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।
ਪਰਿਵਾਰ
ਉਹ ਮਮਦੋਟਸ ਅਤੇ ਲੇਘਾਰੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਾਹਨਵਾਜ਼ ਖ਼ਾਨ ਮਮਦੋਟ ਦੀ ਪੋਤੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਧੀਰਾ
ਧੀਰਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਟਾਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸਰਪੰਚ ਪਿੰਡ ਦੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਦਿਕੇਰੀ
ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ1525 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉੱਚਾਈ ਉੱਤੇ ਬਸਿਆ ਮਦਿਕੇਰੀ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਕੋਡਗੁ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਮੁੱਖਆਲਾ ਹੈ। ਮਦਿਕੇਰੀ ਨੂੰ ਦੱਖਣ ਦਾ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦੀ ਧੁੰਦਲੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ, ਹਰੇ ਜੰਗਲ, ਕਾਫ਼ੀ ਦੇ ਬਗਾਨ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਖੂਬਸੂਰਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਮਦਿਕੇਰੀ ਨੂੰ ਯਾਦਗਾਰੀ ਸੈਰਗਾਹ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਮਦਿਕੇਰੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਥਾਵਾਂ ਵੀ ਹਨ। ਇਹ ਮੈਸੂਰ ਤੋਂ 125 ਕਿਮੀ. ਦੂਰ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਦੇ ਬਗਾਨਾਂ ਲਈ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਧੀਰਾ
ਜਨਸੰਖਿਆ
2011 ਤੱਕ, 2011 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 191 ਘਰ ਹਨ ਅਤੇ 1026 ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 542 ਪੁਰਸ਼ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ 484 ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 75.06% ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਜ ਦੀ ਔਸਤ 75.84% ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ। 6 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 128 ਹੈ ਜੋ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 12.48% ਹੈ, ਅਤੇ ਬਾਲ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਰਾਜ ਦੇ 846 ਦੀ ਔਸਤ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 730 ਘੱਟ ਹੈ।
ਮਦਿਕੇਰੀ
1600 ਈਸਵੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਲਿੰਗਾਇਤ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਕੁਰਗ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਦਿਕੇਰੀ ਨੂੰ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਇਆ। ਮਦਿਕੇਰੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਕਿਲਾ ਵੀ ਬਣਵਾਇਆ। 1785 ਵਿੱਚ ਟੀਪੂ ਸੁਲਤਾਨ ਦੀ ਫੌਜ ਨੇ ਇਸ ਸਾਮਰਾਜ ਉੱਤੇ ਕਬ‍ਜਾ ਕਰ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆਪਣਾ ਅਧਿਕਾਰ ਜਮਾ ਲਿਆ। ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਕੁਰਗ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਆਜ਼ਾਦੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਵੀਰ ਰਾਜੇਂਦਰ ਨੇ ਪੁਨਰਨਿਰਮਾਣ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ। 1834 ਈ. ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਕਬਜਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਦੇ ਅੰਤਮ ਸ਼ਾਸਕ ਉੱਤੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਕੇ ਉਸਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਰੋਹਿਲਖੰਡ
ਰੋਹਿਲਖੰਡ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਇਹ ਨਾਂਅ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਰੋਹਿੱਲਾ ਕਬੀਲਿਆਂ ਕਰਕੇ ਪਿਆ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੱਧਿਆਦੇਸ਼ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। thumb|250x250px|[[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਖੇਤਰ]]
ਰੋਹਿਲਖੰਡ ਗੰਗਾ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ 25,000 ਕੀਮੀ² ਦੇ ਰਕਬੇ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜੋ ਬਰੇਲੀ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ, ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰਾਖੰਡ, ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਅਉਧ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਰੇਲੀ, ਮੋਰਾਦਾਬਾਦ, ਰਾਮਪੁਰ, ਬਿਜਨੌਰ, ਪੀਲੀਭੀਤ, ਸ਼ਾਹਜਹਾਨਪੁਰ ਅਤੇ ਬਦਾਊਂ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਭੂਗੋਲ
ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਪਣਜੋੜ
ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਪਣਜੋੜ (ਅਰਬੀ: مضيق جبل طارق, Estrecho de Gibraltar) ਇੱਕ ਤੰਗ ਪਣਜੋੜ ਹੈ ਜੋ ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਨੂੰ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਾਗਰ ਨਾਲ਼ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਸਪੇਨ ਨੂੰ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਮੋਰਾਕੋ ਤੋਂ ਨਿਖੇੜਦਾ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਨਾਂ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਦੀ ਚਟਾਨ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜੋ ਆਪ ਅਰਬੀ ਜਬਲ ਤਾਰੀਕ਼ (ਭਾਵ "ਤਾਰੀਕ਼ ਦਾ ਪਹਾੜ" ) ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿਹਦਾ ਨਾਂ ਤਾਰੀਕ਼ ਬਿਨ ਜ਼ਿਆਦ ਮਗਰੋਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਦਾ ਭੂਗੋਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਣਜੋੜ
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਕੈਰੀਅਰ ਐਂਡ ਕੋਰਸਜ਼ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ
ਕਾਰ ਸੇਵਾ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸੇਵਾਦਾਰ ਬਾਬਾ ਸੇਵਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੇਠ ਚੱਲ ਰਹੀ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾ ਨਿਸ਼ਾਨ-ਏ-ਸਿੱਖੀ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਕੈਰੀਅਰ ਐਡ ਕੋਰਸਜ਼, ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਲੜਕੀਆਂ ਅਤੇ ਲੜਕਿਆਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ । ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਤੋਂ ਮੁਫਤ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੋਰਸਿਜ਼ ਵਿੱਚ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਪਹਿਚਾਣ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ । ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਲੜਕੀਆਂ ਅਤੇ ਲੜਕਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਖਲੌਣ ਦੀ ਸਮੱਰਥਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਦਾ ਉਪਰਾਲਾ ਸੰਨ 2008 ਤੋਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ । ਬ੍ਰਿਗ.ਟੀ.ਐੱਸ.ਔਲਖ (ਰਿਟਾ.)ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਪਹਿਲਾ ਬੈਚ ਲੜਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲੜਕੀਆਂ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਕੈਂਪ ਜਾਰੀ ਰਹੇ । ਜੋ ਲੜਕੀਆਂ ਅਤੇ ਲੜਕੇ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਵਾਂਝੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਵੱਲੋਂ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆ ਦਾ ਕੈਂਪ ਭਰਤੀ ਹੋਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਕੈਂਪ ਰਾਹੀਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਭਾਗਾਂ ਪੈਰਾਮਿਲਟਰੀ ਫੋਰਸਸ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੀ.ਐੱਸ.ਐੱਫ, ਸੀ.ਆਰ.ਪੀ.ਐੱਫ, ਆਈ.ਟੀ.ਬੀ.ਪੀ, ਆਰਮੀ,ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ, ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਪੁਲਿਸ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਹੁਣ ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਸ.ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਡੀ.ਜੀ.ਐੱਮ (ਰਿਟਾ.) ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਸਿੰਧ ਬੈਂਕ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਬਾਖੂਬੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਾਣਕਾਰੀ:-
ਭਵਿੱਖ – ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦੀ ਦਰ ਹਰ ਸਾਲ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ । ਇਸ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਬਾਬਾ ਸੇਵਾ ਸਿੰਘ ਕਾਰ ਸੇਵਾ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਉੱਚੀ-ਸੁੱਚੀ ਤੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਸੋਚ ਸਦਕਾ ਹਰ ਸਾਲ ਔਸਤਨ 46 ਵਿਦਿਆਰਥੀ/ ਵਿਦਿਆਰਥਣਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੋਰਸਿਜ਼ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਨੌਕਰੀ ਦਿਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ । ਅੱਜ ਤੱਕ ਤਕਰੀਬਨ 570 ਪਰਿਵਾਰ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਤੋਂ ਲਾਭ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਹਨ । ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਤੋਂ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੋਰਸਜ਼ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਣਗੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਹ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਖਲੋ ਸਕਣਗੇ । ਇਥੇ ਦਿਤੀ ਜਾਂਦੀ ਨੈਤਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਚੰਗੇ ਇਨਸਾਨ ਵਜੋਂ ਉਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣਗੇ ਜੋ ਇਕ ਚੰਗੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਬਹੁਮੁੱਲਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣਗੇ ।
ਦਰਿਆਈ ਤੇਹਾੜੀ
ਦਰਿਆਈ ਤੇਹਾੜੀ ਇਸ ਦੇ ਹੋਰ ਨਾਮ ਤਿਹਾਰੀ ਅਤੇ ਕੁਰੱਰੀ ਹਨ। ਤੇਹਾੜੀ ਦੀਆਂ 44 ਜਾਤੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾ 'ਚ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਚਾਰ ਜਾਤੀਆਂ ਹੀ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀਆਂ ਕੋਲ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਸਾਂਝਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ‘ਸਟਰਨੀਡੇਈ’ ਸੱਦਦੇ ਹਨ। ਉੱਤਰੀ ਧਰੁਵ ਤੋਂ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਟਰਨਸ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ‘ਆਰਕਟਿਕ ਟਰਨ’ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਤੇਹਾੜੀ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਇਰਾਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਥਾਈਲੈਂਡ ਹੈ।
ਸਰੀਰਕ ਬਣਤਰ
ਇਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 38 ਤੋਂ 43 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਅਤੇ ਭਾਰ 250 ਗ੍ਰਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਿਰ ਦੇ ਉੱਤੇ ਚੁੰਝ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰੋਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੋਈ ਸਿਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤਕ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ ਕਾਲੀ ਟੋਪੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਦਾ ਸਰੀਰ ਪਿੱਠ ਵਾਲੇ ਪਾਸਿਓਂ ਚਮਕੀਲਾ ਸਲੇਟੀ ਅਤੇ ਢਿੱਡ ਵਾਲੇ ਪਾਸਿਓਂ ਲਿਸ਼ਕਦਾ ਚਿੱਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੰਬੀ ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਥੱਲੇ ਨੂੰ ਮੁੜੀ ਹੋਈ ਭੂਰੇ ਸਿਰੇ ਵਾਲੀ ਚੁੰਝ ਸੰਗਤਰੀ-ਪੀਲੀ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਲਾਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਰ ਅਤੇ ਮਾਦਾ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਪੰਛੀ ਲਗਭਗ 20 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਭੋਗਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਵੱਡੇ ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਸਿਰਿਆਂ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਨੂੰ ਮੁੜੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੂਛ ਦੋਫਾੜ ਹੋਈ ਲੰਬੀ ਅਤੇ ਦੋੋਨਾਂ ਸਿਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਲਹਿਰਾਉਂਦੇ ਲੰਬੇ ਖੰਭ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਢਿੱਡ ਵਾਲਾ ਚਾਂਦੀ ਵਰਗਾ ਚਿੱਟਾ ਰੰਗ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੀ ‘ਕੀ-ਯਾ’, ‘ਕੀਯਾਰ’ ਅਤੇ ‘ਕੀਉਰ’ ਅਵਾਜਾਂ ਕੱਢਦੀ ਹੈ
ਸ਼ਿਕਾਰ
ਇਸ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਛੋਟੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ, ਡੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੀੜੇ ਹਨ। ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਆਪਣੇ ਪਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਅਤੇ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਕਰਕੇ ਕਿਸੇ ਤੀਰ ਵਾਂਗ ਸਿੱਧੀਆਂ ਥੱਲੇ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੜ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਕਿੰਟਾਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਿਕਾਰ ਚੁੰਝ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਸਬੂਤਾ ਹੀ ਲੰਘਾ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ
ਤੇਹਾੜੀਆਂ ਦਾ ਪਰਜਨਣ ਸਮਾਂ ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਮਈ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੇਹਾੜੀਆਂ ਇੱਕ ਦੂਸਰੇ ਲਈ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਰ ਮਾਦਾ ਨੂੰ ਲੁਭਾਉਣ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਛੋਟੀ ਜਿੰਨੀ ਮੱਛੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਉੱਤੇ ਗਿੱਲੇ ਰੇਤੇ ਨੂੰ ਖੁਰਚਕੇ ਜਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀਆਂ ਚਟਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਇਹ ਖੱਤੀ ਵਰਗਾ ਆਲ੍ਹਣਾ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਤੇਹਾੜੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 2 ਤੋਂ 3 ਹਰੀ ਭਾ ਵਾਲੇ ਸਲੇਟੀ ਅੰਡੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਅੰਡਿਆਂ ਉੱਤੇ ਭੂਰੇ-ਜਾਮਣੀ ਧੱਬੇ ਅਤੇ ਲੀਕਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੋਨੋਂ ਨਰ ਅਤੇ ਮਾਦਾ ਅੰਡੇ ਸੇਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ 21 ਤੋਂ 28 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਚੂਚੇ ਕੱਢ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਅੰਡਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਸਾਰ ਭੱਜਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ 4 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਡਣ ਵੀ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਛੀ
ਨਿਥਿਆ ਰਾਮ
ਨਿਥਿਆ ਰਾਮ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Nithya Ram) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ, ਜੋ ਕੰਨੜ, ਤਾਮਿਲ ਅਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਸੋਪ ਓਪੇਰਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕੰਨੜ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੋਪ ਓਪੇਰਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਅਦਾਕਾਰਾ ਰਚਿਤਾ ਰਾਮ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਹੈ। 2017 ਤੱਕ, ਉਸਨੇ ਮੇਗਾ ਹਿੱਟ ਸ਼ੋਅ ਨੰਦਿਨੀ ਵਿੱਚ ਨੰਦਨੀ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ
ਨਿਤਿਆ ਰਾਮ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਪਿਤਾ ਕੇਐਸ ਰਾਮੂ ਅਤੇ ਭੈਣ ਰਚਿਤਾ ਰਾਮ ਖੁਦ ਕਲਾਸੀਕਲ ਡਾਂਸਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਨਿਤਿਆ ਵੇਲਾਈਟ ਅਕੈਡਮੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਲਾਸੀਕਲ ਡਾਂਸਰ ਵੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਸਦਾ "ਹੀਰੋਇਨ ਬਣਨ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਰਿਆ।"
ਨਿਤਿਆ ਨੇ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਕੰਨੜ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਓਪੇਰਾ ਬੈਂਕਿਆਲੀ ਅਰਲਿਦਾ ਹੂਵੂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਜ਼ੀ ਕੰਨੜ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਭੈਣ ਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਹੋਰ ਕੰਨੜ ਸ਼ੋਅ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਰਪੂਰਦਾ ਗੋਮਬੇ, ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਅਤੇ ਇਰਾਦੂ ਕਨਸੂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲਈ ਚਲੀ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ, ਅਰਥਾਤ, ਮਧੂ ਬਿੱਡਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਗੰਥ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਲਈ ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀ। 2014 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਅਰੂ ਗੌੜਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮੂਡੂ ਮਾਨਸੇ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ, ਉਸਨੇ ਤੇਲਗੂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ ਫਿਲਮ ਓਪੇਰਾ, ਅੰਮਾ ਨਾ ਕੋਡਾਲਾ ਲਈ ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਤਾਮਿਲ ਸੁਪਰਹਿੱਟ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲ ਨੰਦਿਨੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮੀਰ ਮੰਨੂੰ
ਜੀਵਨ
ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਾਹ ਰੰਗੀਲੇ ਨੇ ਵਜ਼ੀਰ ਕਮਰੁਦੀਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਭਾਰੀ ਫੌਜ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਈ ਭੇਜੀ। ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਮੀਰ ਮੰਨੂ ਨੇ ਫੌਜ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਸੰਭਾਲ ਸ਼ਾਮ ਤੱਕ ਅਬਦਾਲੀ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੀਰ ਮੰਨੂ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਮੁਲਤਾਨ ਦਾ ਸੂਬੇਦਾਰ ਥਾਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਅਕਤੂਬਰ 1748 ਨੂੰ ਮੀਰ ਮੰਨੂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਰਾਮ ਰੌਣੀ ਦੇ ਕਿਲੇ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਅਹਿਮਦ ਸਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਲਾਹੌਰ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹ ਨਿਵਾਜ਼ ਮੁਲਤਾਨ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆ ਰਹੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕੌੜਾ ਮੱਲ ਦੀ ਮੰਗ ਤੇ ਮੀਰ ਮੰਨੂ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸੰਧੀ ਕਰ ਲਈ। ਦਸੰਬਰ 1748 ਵਿੱਚ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਦੋਂ ਮੀਰ ਮੰਨੂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਮਦਦ ਨਾ ਮਿਲੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ 14 ਲੱਖ ਸਲਾਨਾ ਹਰਜਾਨਾ ਦੇਣਾ ਮੰਨ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਹਨਿਵਾਜ਼ ਨੇ ਮਈ 1749 ਨੂੰ ਮੁਲਤਾਨ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਲਾਹੌਰ ਉੱਪਰ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਮੀਰ ਮੰਨੂ ਨੇ ਕੌੜਾ ਮੱਲ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕਿ 10000 ਸਿੱਖ ਫੌਜ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਮੁਲਤਾਨ ਦੀ ਜੰਗ ਹੋਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ. ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਦੀ ਗੋਲੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਹ ਨਿਵਾਜ਼ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧ
ਤੀਸਰੀ ਵਾਰ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ 1752 ਈ. ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਮੀਰ ਮੰਨੂੰ ਨੇ ਮੁਲਤਾਨ, ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ 20000 ਸਿੱਖ ਮਦਦ ਲਈ ਬੁਲਾ ਲਏ। ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਸੁੱਖਾ ਸਿੰਘ ਮਾੜੀ ਕੰਬੋਕੀ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਫੌਜ ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਮੀਰ ਮੰਨੂ ਦਾ ਸਾਥ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਮੀਰ ਮੰਨੂੰ ਹਾਰ ਗਿਆ ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਅਬਦਾਲੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਮੁਲਤਾਨ ਦਾ ਸੂਬੇਦਾਰ ਬਣਿਆ ਰਹਿਣ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਮੀਰ ਮੰਨੂ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਬੋਲਬਾਲਾ ਸੀ ਜੋ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕਾਫਰ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਅਬਦਾਲੀ ਹੱਥੋਂ ਹਾਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸਿਰਫ ਤੇ ਸਿਰਫ ਸਿੱਖ ਹੀ ਸਮਝਦੇ ਸਨ। ਮੀਰ ਮੰਨੂ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਗੀਰਾਂ ਜ਼ਬਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆ ਅਤੇ ਕੇਸਧਾਰੀ ਦੇ ਕਤਲ ਕਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਇੱਕ ਸਿਰ ਦਾ ਮੁੱਲ ਦਸ ਰੁਪਏ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਜੋ ਉਸ ਵੇਲੇ ਕਾਫੀ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਸੀ। ਲਾਲਚੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਕਤਲ ਕਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਸਿੱਖ ਹੈ। ਸੈਂਕੜੇ ਸਿੱਖ ਕਤਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ। ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ ਸਵਾ ਮਣ ਦਾਣੇ ਚੱਕੀ ਨਾਲ ਪੀਹਣ ਲਈ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ। ਭੁੱਖੇ ਬਾਲ ਗੋਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਲਕਦੇ ਪਰ ਮਾਵਾਂ ਭਾਣਾ ਮੰਨ ਕੇ ਪੀਸਣੇ ਪੀਸੀ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਜੁਲਮ ਦੀ ਹੱਦ ਹੋ ਗਈ ਜਦੋਂ ਮੀਰ ਮੰਨੂ ਨੇ ਬੱਚੇ ਕਤਲ ਕਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਦੁੱਧ ਚੰਘਦੇ ਬੱਚੇ ਖੋਹ ਕੇ ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਵਗਾਹ ਕੇ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਤੇ ਥੱਲੇ ਬਰਛਾ ਡਾਹ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ। ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਟੋਟੇ ਕਰ ਕੇ ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ। ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਜਥੇ ਲੜਦੇ ਭਿੜਦੇ ਦੂਰ ਜੰਗਲਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਜਾਂ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਰੇਤਥਲਿਆਂ ਵੱਲ ਨਿਕਲ ਗਏ।
ਮੌਤ
4 ਨਵੰਬਰ 1753 ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਮੀਰ ਮੰਨੂ ਨੇ ਆਪ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ ਖੇਤ ਨੂੰ ਘੇਰਾ ਪਾ ਲਿਆ। ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਗੋਲੀ ਬਾਰੀ ਹੋਈ ਤੇ ਇੱਕ ਗੋਲੀ ਮੀਰ ਮੰਨੂ ਦੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਆਣ ਲੱਗੀ। ਘੋੜਾ ਘਬਰਾ ਕੇ ਇੱਕ ਦਮ ਭੱਜ ਉੱਠਿਆ। ਮੀਰ ਮੰਨੂ ਕਾਠੀ ਤੋਂ ਥੱਲੇ ਜਾ ਡਿੱਗਾ ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਪੈਰ ਰਕਾਬ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਿਆ। ਘੋੜੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧੂਹ ਲਿਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੂਬੇਦਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1700 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1753 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਸ਼ਤੂਨ ਲੋਕ
ਚੁਟਕਲਾ
ਇੱਕ ਮਜ਼ਾਕ ਜਾਂ ਚੁਟਕੁਲਾ (ਇੰਗ: Joke), ਹਾਸੇ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਾਸਾ ਆ ਸਕੇ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਵਾਦ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੰਚ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਹ ਪੰਚ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਜਾ, ਵਿਰੋਧੀ ਮਤਲਬ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਖੇਡ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਅਰਥ, ਇੱਕ ਲਾਜ਼ੀਕਲ ਅਨੁਰੂਪਤਾ, ਬਕਵਾਸ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਾਧਨ। ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਰਾਬਰਟ ਹੈਟਜ਼ਰਨ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਨੁਸਾਰ:A joke is a short humorous piece of oral literature in which the funniness culminates in the final sentence, called the punchline… In fact, the main condition is that the tension should reach its highest level at the very end. No continuation relieving the tension should be added. As for its being "oral," it is true that jokes may appear printed, but when further transferred, there is no obligation to reproduce the text verbatim, as in the case of poetry.ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੁਟਕਲੇ ਦਾ ਸੰਖੇਪਤਾ ਤੋਂ ਫਾਇਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪੈਂਚ ਲਾਈਨ ਲਈ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਵੇਰਵੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਰਿੱਛ ਦੇ ਚੁਟਕਲੇ ਜਾਂ ਇੱਕ-ਲਿਨਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਸੈਟਿੰਗ ਨੂੰ ਸੰਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੇਵਲ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਹੋਣ ਅਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪੰਚ ਛੱਡ ਕੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹਨਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਮ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਉਲਟਾਉਣ ਨਾਲ ਵੀ ਹਾਸੇ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ- ਸ਼ਿੱਜੀ ਕੁੱਤਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਇੱਕ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧੀ ਮਜ਼ਾਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਕ ਮਜ਼ਾਕ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ, ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਚਰਿੱਤਰ ਦੀ ਲੰਬੀ ਡਰਾਅ-ਆਊਟ ਵਰਣਨ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਬੇਤਰਤੀਬ ਸੰਕਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਝੜਪਾਂ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੰਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚੁਟਕਲੇ ਹਾਸੇ ਦਾ ਰੂਪ ਹਨ, ਪਰ ਸਾਰੇ ਮਜ਼ਾਕ ਇੱਕ ਮਜ਼ਾਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਮਜ਼ਾਕੀਆ ਫਾਰਮ ਜਿਹੜੇ ਮੌਖਿਕ ਚੁਟਕਲੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਨੈਤਿਕ ਮਜ਼ਾਕ, ਵਿਹਾਰਕ ਵਿਅੰਗ, ਵਿਹਾਰਕ ਚੁਟਕਲੇ, ਤਿਰਛੀ ਅਤੇ ਸਾਖੀਆਂ।
ਡਚ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਆਂਡਰੇ ਜੌਲੇਸ ਦੁਆਰਾ ਮੌਖਿਕ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਚੁਟਕਲੇ ਅਗਿਆਤ ਨਾਲ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿਜੀ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸੈਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਹਾਅ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਜ਼ਾਕ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਜਾਂ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਚੁਟਕਲੇ ਦੱਸੇ ਹਨ। ਚੁਟਕਲੇ ਲਿੱਖਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਂ, ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਇੰਟਰਨੈਟ ਰਾਹੀਂ, ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਟੈਂਡ ਅੱਪ ਕਾੱਮਿਕਸ, ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮੇਕ ਟਾਈਮਿੰਗ, ਸਪੀਸੈਂਸ ਅਤੇ ਤਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਰਲਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਹਾਸੇ ਲਈ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਬਾਨੀ ਪੰਚਾਈ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਤੇ ਜਿੰਨੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਹਾਵਤ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ "ਇੱਕ ਕਾਮੇਕ ਅਜੀਬ ਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਬੋਲਦਾ ਹੈ;
ਚੁਟਕਲੇ ਦੱਸਣਾ
ਇੱਕ ਮਜ਼ਾਕ ਦੱਸਣਾ ਇੱਕ ਸਹਿਕਾਰੀ ਯਤਨ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਟੈਲਰ ਅਤੇ ਹਾਜ਼ਰੀਨ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਸਮਝਣ ਲਈ ਜੋ ਇੱਕ ਮਜ਼ਾਕ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ। ਗੱਲਬਾਤ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ, ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਹਾਰਵੇ ਸਕੈਕਸ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਮਜ਼ਾਕ ਦੱਸਣ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। "ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤਿੰਨੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਤਰਤੀਬ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ... ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ [ਫਰੇਮਿੰਗ], ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਜਵਾਬ ਕ੍ਰਮ।" ਫੋਕੋਰਲਿਸਟ ਮਜ਼ਾਕ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕੌਣ ਕਿਸਨੂੰ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸ ਨੂੰ ਚੁਟਕਲੇ? ਅਤੇ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਦੋਂ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਮਜ਼ਾਕ ਦਾ ਸੰਦਰਭ ਮਜ਼ਾਕ ਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਜੋ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੂਹਾਂ ਦਾ ਸੰਦਰਭ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਸੰਸਥਾਗਤ ਮਨਾਂ ਅਤੇ ਮਜ਼ਾਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਕੋਡਰਮਾ
ਕੋਡਰਮਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਝਾਰਖੰਡ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਧੁਦਿਆਲ
ਧੁਦਿਆਲ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਆਦਮਪੁਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
426
426 (42 ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਬੜੈਚ
ਬੜੈਚ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੱਛਮੀ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ
ਪਿੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਿਤਾ ਸਰਪੰਚ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਚੁਣੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਜੱਬੋ ਮਾਜਰਾ
ਜੱਬੋ ਮਾਜਰਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਨੇੜਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ-ਹਲਕਾ)
ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ-ਹਲਕਾ) ਪੰਜਾਬ ਦੇ 13 ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੋਟਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 1318968 ਅਤੇ 1552 ਪੋਲਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ 9 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਹੇਠ ਲਿਖੋ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ।
ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ-ਹਲਕਾ)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ-ਹਲਕੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ
ਕਾਰਮੇਨ ਗਿਰਜਾਘਰ
ਕਾਰਮੇਨ ਗਿਰਜਾਘਰ (ਸਪੇਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ: Iglesia conventual del Carmen) ਇੱਕ ਗਿਰਜਾਘਰ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਸਾਨ ਫਰਨਾਦੋ, ਕਾਦਿਜ਼, ਆਂਦਾਲੂਸੀਆ, ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਗਿਰਜਾਘਰ
ਤਸਕੀਨ
ਤਸਕੀਨ ਦਾ ਜਨਮ 11 ਸਤੰਬਰ 1968 ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਲਾਲਪੁਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਤਰਨਤਾਰਨ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਤਸਕੀਨ ਪੰਜਾਬੀ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਵਿਚਾਰਕ ਰੂਪ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਚਿੰਤਕ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਚਿੰਤਨ ਦਾ ਉਸ ਨੇ ਨਿਵੇਕਲੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਵਿਚਰਧਾਰਾ ਅਤੀਤ ਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਇਸ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪੁਸਤਕ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦਾ ਮਨੁਖ ਦੇ ਮਨ ਅੰਦਰ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਵਸਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹਵਾ, ਪਾਣੀ,ਅਗਨ ਇਸ ਦੇ ਉਦੈ ਦਾ ਮਕਸਦ ਜਮਾਤ ਦੀ ਘਾੜਤ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਸਥਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੋਹ ਦਾ ਤੰਦੂਆਂ ਜਾਲ ਅਸਲ ਦਾ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੀ ਇਸ ਮਿਠਾਸ ਦਾ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਆਦਿ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀਆਂ ਰਹੁ ਰੀਤਾ ਦਾ ਮੋਹ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਬਖਸ਼ਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਚ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਕਲਾਮਈ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਅਥਾਹ ਭੰਡਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਖੜੋਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਚਿੰਤਨ ਨੂੰ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਮੁੱਚੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਵਰਤਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਗਿਆਨ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਤਲਾਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਫੇਲੀ ਹੋਈ ਅਨਾਰਕੀ ਨੂੰ ਨਿਵੇਕਲੀ ਵਿਆਖਿਆ ਅਧੀਨ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਅਧਿਐਨ ਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਪਦਾਰਥਕ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਵਿਭਿੰਨ ਪਸਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਚਿੰਤਕ ਰੋਲਾਂ ਬਾਰਤ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਪੰਜਾਬੀ ਚਿੰਤਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵੱਖਰੇ ਜ਼ਾਵੀਏ ਤੋਂ ਦੇਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ.
ਰਚਨਾਵਾਂ
1 ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ: ਅਤੀਤ ਤੇ ਵਰਤਮਾਨ 2 ਸੱਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਵਚਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ (ਆਲੋਚਨਾ) 3 ਰੋਲਾਂ ਬਾਰਤ (ਵਿਸ਼ਵ ਚਿੰਤਕ)
੪੨੭
427 (42 ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਨੈਲਸਨ ਮੰਡੇਲਾ
ਨੈਲਸਨ ਮੰਡੇਲਾ ਨੂੰ 1993 ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਬਚਪਨ
ਨੈਲਸਨ ਰੋਲੀਹਲਾਹਲਾ ਮੰਡੇਲਾ ਦਾ ਜਨਮ ਮਬਾਸਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਡੇ ਈਸਟਰਨ ਕੇਪ ਆਫ ਸਾਊਥ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਮਵੇਜੋ ਵਿੱਚ 18 ਜੁਲਾਈ 1918 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਰੋਲੀਹਲਾਹਲਾ ਮਤਲਬ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਡਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਫਿਰ ਪਿਆਰਾ ਖਰੂਦੀ ਬੱਚਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਨਾਮ, ਮਾਦੀਬਾ ਨਾਲ ਸੱਦਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਨੈਲਸਨ ਦੇ ਪਿਤਾ ਗਾਡਲਾ ਹੈਨਰੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਹੀ ਪਿੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਸੀ। ਘਰ ਦਾ ਕੋਈ ਮੁੰਡਾ ਹੀ ਇਸ ਪਦ ਉੱਤੇ ਸ਼ੋਭਨੀਕ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਨੈਲਸਨ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੀ। ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਾਸਕ ਪਰਿਵਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਯੂਰਪ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਸਦਾ ਦਾਦਾ ਮੰਡੇਲਾ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਰੋਲੀਹਲਾਹਲਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮੰਡੇਲਾ ਜੁੜਿਆ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਗਾਡਲਾ ਹੈਨਰੀ ਨੂੰ 1915 ਵਿੱਚ ਰਾਜੇ ਦਾ ਸਲਾਹਕਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਨੂੰ ਗੋਰੇ ਮੈਜਿਸਰੇਟ ਨੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦਾ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। 1926, ਵਿੱਚ ਗਾਡਲਾ ਨੂੰ ਵੀ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦਾ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾ ਕੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਨੈਲਸਨ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਗੋਰੇ ਮੈਜਿਸਰੇਟ ਦੀਆਂ ਨਾਵਾਜਬ ਮੰਗਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਗੁਆਉਣੀ ਪਈ। ਗਾਡਲਾ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਤੋਂ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਨੌਂ ਧੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਉਹ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਨੈਲਸਨ ਦੀ ਮਾਂ, ਫੈਨੀ ਗਾਡਲਾ ਦੀ ਤੀਜੀ ਪਤਨੀ ਸੀ।
ਬਾਅਦ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸਦੇ ਆਰੰਭਿਕ ਜੀਵਨ ਤੇ "ਰੀਤਪੂਜਾ, ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਅਤੇ ਟੈਬੂਆਂ" ਦਾ ਬੋਲਬਾਲਾ ਸੀ, ਮੰਡੇਲਾ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋ ਭੈਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਕੁਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਡੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਕੋਲ ਪਲਿਆ। ਉਹ ਇੱਕ ਪਾਲੀ ਮੁੰਡੇ ਵਜੋਂ ਬਹੁਤਾ ਸਮਾਂ ਆਪਣੇ ਬੇਲੀਆਂ ਨਾਲ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਬਿਤਾਉਂਦਾ। ਉਹਦੇ ਮਾਂ ਪਿਉ ਦੋਨੋਂ ਹੀ ਅਨਪੜ੍ਹ ਸਨ, ਪਰ ਪੱਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਲਗਪਗ ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਚ ਉਸਨੂੰ ਮੈਥੋਡਿਸਟ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨੇ ਪਾਇਆ। ਮੈਥੋਡਿਜ਼ਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਾਰਨ ਹੀ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਨੈਲਸਨ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਮੰਡੇਲਾ ਲਗਪਗ ਨੌਂ ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਪਿਉ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਕੁਨੂ ਆਕੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਕਿਸੇ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਮਰ ਗਿਆ। ਮੰਡੇਲਾ ਦਾ ਖਿਆਲ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਕੋਈ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦਾ ਰੋਗ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਨਿਰਲੇਪਤਾ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮਾਣਮੱਤੀ ਤਬੀਅਤ ਅਤੇ ਇਨਸਾਫ਼ ਲਈ ਸਿਰੜੀ ਅਹਿਸਾਸ ਵਿਰਸੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਸਨ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਉਸਨੂੰ ਗਰੇਟ ਪੈਲੇਸ ਲੈ ਗਈ ਅਤੇ ਥੇਨਬੂ ਰੀਜੇਂਟ, ਚੀਫ਼ ਜੋਨਗਿਨਤਾਬਾ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹਿਫਾਜ਼ਤ ਦੇ ਤਹਿਤ ਉਸਦੇ ਸਪੁਰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਨਾ ਮਿਲ ਸਕਿਆ, ਮੰਡੇਲਾ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋਨਗਿਨਤਾਬਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਕੇ ਪੁੱਤਰ (ਜਸਟਿਸ) ਅਤੇ ਧੀ (ਨੋਮਾਫੂ) ਵਾਂਗ ਹੀ ਸਲੂਕ ਕੀਤਾ। ਮੰਡੇਲਾ ਆਪਣੇ ਅਭਿਭਾਵਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹਰ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਗਿਰਜਾ ਘਰ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਖੋਸਾ, ਇਤਹਾਸ ਅਤੇ ਭੂਗੋਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਉਸਨੇ ਅਗਲੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਮੇਥੋਡਿਸਟ ਮਿਸ਼ਨ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਉਥੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵੱਡੀਆਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਣਕੇ ਅਤੇ ਚੀਫ਼ ਜੋਈ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜ-ਵਿਰੋਧੀ ਭਾਸ਼ਣ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਅਫਰੀਕੀ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਉਹ ਯੂਰਪੀ ਬਸਤੀਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਲਮ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਮਝਦਾ। 16 ਸਾਲ ਦਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਹ, ਜਸਟਿਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਮੁੰਡੇ ਖ਼ਤਨਾ ਦੀ ਰਸਮ ਲਈ ਤਿਹਾਲ੍ਹਾੜਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਗਏ। ਇਹ ਮੁੰਡਪੁਣੇ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਅਤੇ ਆਦਮੀ ਬਣਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਰਸਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਰਸਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ "ਡਾਲੀਬੁੰਗਾ" ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਸਿਆਸੀ ਜੱਦੋਜਹਿਦ
1941 ਵਿੱਚ ਮੰਡੇਲਾ ਜੋਹਾਨਜਬਰਗ ਚਲੇ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵਾਲਟਰ ਸਿਸੁਲੂ ਅਤੇ ਵਾਲਟਰ ਅਲਬਰਟਾਈਨ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਉਹਨਾਂ ਦੋਨਾਂ ਨੇ ਮੰਡੇਲਾ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। ਰੋਜੀ-ਰੋਟੀ ਲਈ ਉਹ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਫਰਮ ਵਿੱਚ ਕਲਰਕ ਬਣ ਗਏ ਪਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਧਦੀ ਚਲੀ ਗਈ। ਰੰਗ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਭੇਦਭਾਵ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ। 1944 ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਫਰੀਕਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ (ਏ.ਐਨ.ਸੀ.) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਏ ਜਿਸ ਨੇ ਰੰਗਭੇਦ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅੰਦੋਲਨ ਚਲਾ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਅਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਅਫਰੀਕਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਯੂਥ ਲੀਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। 1947 ਵਿੱਚ ਉਹ ਲੀਗ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਚੁਣੇ ਗਏ। 1961 ਵਿੱਚ ਮੰਡੇਲਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੁੱਝ ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਦੇਸ਼ ਧ੍ਰੋਹ ਦਾ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਿਆ ਪਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ।
5 ਅਗਸਤ 1962 ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਜਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਹੜਤਾਲ ਲਈ ਉਕਸਾਉਣ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਆਗਿਆ ਦੇਸ਼ ਛੱਡਣ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਤੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਿਆ ਅਤੇ 12 ਜੁਲਾਈ 1964 ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਮਰਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ। ਸਜ਼ਾ ਭੁਗਤਣ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਬਿਨ ਟਾਪੂ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰੰਗ-ਭੇਦ ਦੀ ਨੀਤੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਲਾਮਬੰਦ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਜੀਵਨ ਦੇ 27 ਸਾਲ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਾਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਅਖੀਰ 11 ਫਰਵਰੀ 1990 ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਹੋਈ। ਰਿਹਾਈ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਮਝੌਤੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਨੀਤੀ ਦੁਆਰਾ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਅਤੇ ਬਹੁ-ਜਾਤੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ।
1994 ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਰੰਗਭੇਦ ਰਹਿਤ ਚੋਣ ਹੋਏ। ਅਫਰੀਕਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ 62 ਫ਼ੀਸਦੀ ਮਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਬਹੁਮਤ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣੀ। 10 ਮਈ 1994 ਨੂੰ ਮੰਡੇਲਾ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣੇ। ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨੂੰ ਮਈ 1996 ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਤੋਂ ਸਹਿਮਤੀ ਮਿਲੀ ਜਿਸਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਕਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। 1997 ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਰਗਰਮ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵੱਲੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ 1999 ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦਾ ਪਦ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੱਖਣ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਆਗੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1918 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2013 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
੪੨੮
428 (42 ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਪੰਡਤ ਲੇਖਰਾਮ
ਪੰਡਤ ਲੇਖਰਾਮ ਆਰੀਆ (1858 - 1897), ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ ਦੇ ਉੱਘੇ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਜੀਵਨ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਪ੍ਰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਅਹਿਮਦੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਸਮੁਦਾਏ ਦੇ ਨੇਤਾ ਮਿਰਜਾ ਗੁਲਾਮ ਅਹਿਮਦ ਨਾਲ ਸ਼ਾਸਤਰਾਰਥ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੁਸਪ੍ਰਚਾਰ ਦੇ ਖੰਡਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਓਸ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਸੀ ਕਿ ਤਹਿਰੀਰ (ਲਿਖਾਈ) ਅਤੇ ਤਕਰੀਰ (ਸ਼ਾਸਤਰਾਰਥ) ਦਾ ਕੰਮ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਪੰਡਤ ਲੇਖਰਾਮ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਮਹਾਨ ਹਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਧਰਮ ਦੀ ਬਲਿਵੇਦੀ ਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਨਿਛਾਵਰ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤਮ ਪਲ ਤੱਕ ਉਹ ਵੈਦਿਕ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਪੰਡਤ ਲੇਖਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧੀ ਅਭਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰਣੇਤਾ ਬਣੇ।
ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ
ਪੰਡਤ ਲੇਖਰਾਮ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਚੈਤਰ, ਸੰਵਤ 1915 (1858 ਈ.) ਨੂੰ ਜੇਹਲਮ ਜਿਲੇ ਦੇ ਤਹਸੀਲ ਚਕਵਾਲ ਦੇ ਸੈਦਪੁਰ ਪਿੰਡ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ) ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਫਿਨੋਲਾ ਓ'ਡੋਨੇਲ
ਫਿਨੋਲਾ ਓ'ਡੋਨੇਲ, ਇੱਕ 15-ਸਦੀ ਦੀ ਆਇਰਿਸ਼ ਅਮੀਰ ਔਰਤ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਲਈ ਡੋਨੈਗਲ ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸਿਸਕਨ ਮੱਠ ਦੀ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਫਿਨੋਲਾ ਦਾ ਜਨਮ ਓ'ਬਰਾਇਨ (ਕੋਨੋਰ-ਨਾ-ਸ੍ਰੋਨਾ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਿਲਾਲ ਗਰੇਵ ਓ'ਡੋਨਲ ਦੇ ਬੇਟੇ ਹੱਗ ਰੋ ਓ'ਡੋਨਲ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ। ਸੂਤਰਾਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਔਰਤ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ।
1474 ਵਿੱਚ, ਫਿਨੋਲਾ ਓ'ਡੋਨਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਡੋਨੈਗਲ ਵਿੱਚ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕਨ ਮੱਠ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਮੱਠ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਸੈਂਟ ਫਰਾਂਸਿਸ ਦੇ ਸ਼ੁਭਚਿੰਤਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੋਜੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1528
ਸ਼ੀ ਝੀਲ
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> ਸ਼ੀ ਝੀਲ ਜਾਂ ਸ਼ੀ ਹੂ, ਸ਼ਾਬਦਿਕ  ਅਰਥ  ਸਟੋਨ ਝੀਲ, ਸੁਜ਼ੌ, ਜਿਆਂਗਸੂ ਸੂਬੇ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ।  ਇਹ ਸ਼ਾਂਗਫਾਂਗ ਮਾਉਂਟੇਨ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਚੀਨ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜੰਗਲਾਤ ਪਾਰਕ ਹੈ।ਇਸ ਝੀਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਥਾਂ  "ਲੇਕ ਸ਼ੀ ਸਟ੍ਰਿੰਗ ਆਫ ਮੂਨਸ" (石湖串月 ਹੈ। ਚੀਨੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ 17 ਅਗਸਤ ਨੂੰ, ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਨੌਂ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੀ ਝੀਲ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਤਾਈ ਝੀਲ ਦੀ ਇੱਕ ਖਾੜੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੁਜ਼ੌ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸਰਾਏ ਜੱਟਾਂ
ਸਰਾਏ ਜੱਟਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਜਿੰਨ
ਜਿੰਨ (الجن ਅਲ-ਜਿੰਨ, ਇੱਕ-ਵਚਨ الجني ਅਲ-ਜਿੰਨੀ), ਇਸਲਾਮੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਨੁਸਾਰ ਅਜਿਹੀ ਨਜਰ ਨਾ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਰਚਨਾ ਜੋ ਉਸਾਰੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਹੋਈ ਹੈ। ਜਦ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਮਲਾਇਕਾ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਜਿੰਨ ਬਾਰੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੁਰਾਨ ਅਤੇ ਹਦੀਸ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨਾਂ ਬਾਰੇ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।﻿ ਕੁਰਆਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸੂਰਤ ਜਿੰਨ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇਸ ਆਇਤ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿੰਨਾਂ ਨੇ ਰਸੂਲ ਮੁਹੰਮਦ ਸਲੱਲਾਹ ਅਲਾਇਹੇ ਸਲਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਕੁਰਆਨ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸੁਣਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅਜੀਬੋ ਗ਼ਰੀਬ ਪਾਇਆ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਔਰ ਉਹ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋ ਗਏ।
ਇਬਲੀਸ ਦੇ ਮੁਤਅੱਲਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਹਜ਼ਰਤ ਆਦਮ ਨੂੰ ਸਜਦਾ ਕਰਨੇ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੈਂ ਅੱਗ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹਾਂ ਔਰ ਆਦਮ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮ
ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀਕਰਨ
ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀਕਰਨ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਰਾਜਸੀ,ਆਰਥਿਕ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਪਰ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀਕਰਨ ਸਮਾਜਿਕ,ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਦੀ ਵਸਤ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਜਾਤ ਦੇ ਭੇਦ-ਭਾਵ, ਨਸਲ ਦੇ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਦੇ ਭੇਦ-ਭਾਵਦੇ ਮਸਲੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਵਿਸਵ ਪੱਧਰ ਤੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਵਾਪਰੀਆਂ ਹਨ। ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਸਾਧਨਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਦੇ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਆਦਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਵਧਿਆ ਹੈ। ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋ਼ੜਾਂ ਅਤੇ ਖੁਲੀ ਮੰਡੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਸਭਿਅਤਾ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਇੱਕ ਦੂਸਰੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਰਪੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵ ਦੂਰੀਆਂ ਦੀ ਵਿੱਥ ਮੇਟ ਕੇ ਇੱਕ ਪਿਂਡ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਸ਼ਾਧਨਾਂ ਦਾ ਵਿਸੇਸ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਆਦਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਅਧੀਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਸ ਕਰ ਗਏ ਹਨ। ਨਵੇਂ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਸਦਕਾ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਵੇਦਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੁਹਜ ਸੁਆਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਰਿਵਰਤਨ ਆਇਆ ਹੈ। ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ਼ ਧਰੁਵੀ ਹੋਂਦ ਨੇ ਨਵੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਹਿਤ ਡਿਸਕੋ,ਨਾਚ,ਪੋਪਸੋਂਗ,ਨਕਲਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵੰਨਗੀਆਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਵਿਗਾੜ ਨਜਰ ਆਉਣਗੇ ਪਰ ਜੇਕਰ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਰੂਪ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਦੇ ਨਜਰ ਆਉਣਗੇ। ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧੁਨਾ ਤੇ ਲੋਕਸਾਜਾ ਨੂੰ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ .ੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਢੋਲ ਅੱਜ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ਤੇ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ ਹੈ। ਭੰਗੜੇ ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਚ ਦਾ ਮਿਲਵਾਂ ਰੂਪ ਸਿਰਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।ਨਕਲਾਂ ਨੂਂ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੱਛਮੀਂ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਦਕਾ ਪੰਜਾਬੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਨੇ ਵੀ ਕਈਂ ਰੰਦ ਬਦਲੇ ਹਨ। ਇਸ਼ਦੇ ਉਲਟ ਪੰਜਾਬੀ ਕੁੜਤਾ ਪਜਾਮਾ ਅਤੇ ਸਲਵਾਰ ਕਮੀਜ ਵੀ ਕੌਮੀ ਅਤੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੇ ਹੋਏ ਹਨ।ਚਾਹ,ਕੋਕਾ ਕੋਲਾ ਸਾਡੇ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦਾ ਅੰਗ ਬਣਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਤਿਆਰ ਬਰ ਤਿਆਰ ਖਾਣਿਆਂ ਨੇ ਸਾਡੇ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਨ-ਸਵੰਨਤਾ ਲਿਆਂਦੀ ਹੈ। ਰਿਸਤੇ ਨਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਕਲ ਕਲਚਰ ਨੇ ਚਾਚੇ,ਤਾਏ,ਮਾਮੇ,ਫੁਫੜ ਆਦਿ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਯਾਂ ਦਾ ਰੋਲ ਵੀ ਬਦਲਿਯਾ ਹੈ ਸ਼ਰੀਕਾਂ ਅਤੇ ਸਕੀਰੀ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੀ ਫਿਕੇ ਪੈ ਗਏ ਹਨ। ‌ ਮੋਹ ਦੀ ਥਾਂ ਲਾਲਚ ਨੇ ਲੈ ਲਈ ਹੈ ਲੋਕ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਲਾਕਾਰ ਗਰੀਬੀ ਕਰਨ ਆਪਣਾ ਕਰਨ ਆਪਣਾ ਕੀਤਾ ਤਿਆਗ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਲੱਚਰ ਸਾਹਿਤ, ਲੋਕ ਗੀਤ ਅਤੇ ਲੱਚਰ ਪਹਿਰਾਵਾ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵੱਡੇ ਵਿਕਸਤ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪਸਾਰ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਤੇ ਅਮੀਰੀ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਨਿਆਰ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਣਦੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਵੱਡੀ ਮੱਛੀ ਛੋਟੀ ਮੱਛੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਜਿਹੇ ਕਲਾਵਾਂ, ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਤੇ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉੱਪਰਾਲਿਆਂ ਦੀ ਲੋੜ੍ਹ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਓਹ ਦਿਨ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਜਦੋਂ ਓਹ ਖੂਬਸੂਰਤ ਨਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਚੁਪ ਚਾਪ ਅਲੋਪ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਵਹਿਣ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨਾ ਵੀ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਮਾਰਵਾੜ
ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਜੋਕੇ ਬਾੜਮੇਰ, ਜਾਲੌਰ, ਜੋਧਪੁਰ, ਨਾਗੌਰ ਅਤੇ ਪਾਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀਕਰਨ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕਧਾਰਾ
ਮਾਰਵਾੜ
ਭੂਗੋਲ
ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ ਤਕਰੀਬਨ 90,554 ਕੀਮੀ2 ਹੈ।
ਮਾਰਵਾੜ ਰੇਤੀਲਾ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਾ ਹੈ ਜੋ ਅਰਾਵਲੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਉੱਤਰਪੱਛਮੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸਲਾਨਾ ਬਾਰਿਸ਼ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਾਰਾ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ 48 ਤੋਂ 50 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ, ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਫ਼ਰ ਤੋਂ ਥੱਲੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। thumb|[[ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਮਾਰਵਾੜ ਦਾ ਇਲਾਕਾ (ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ)]]
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਵਾੜ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਅਸੂੰਸੀਓਨ
ਨੁਐਸਤਰਾ ਸੇਞੋਰਾ ਦੇ ਲਾ ਅਸੂੰਸੀਓਨ (Nuestra Señora Santa María de la Asunción;, Paraguay) ਪੈਰਾਗੁਏ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਸਿਊਦਾਦ ਦੇ ਅਸੂੰਸੀਓਨ ਇੱਕ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਰਾਜਧਾਨੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰਾਨ ਅਸੂੰਸੀਓਨ (Gran Asunción) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਸਾਨ ਲੋਰੈਂਜ਼ੋ, ਫ਼ੇਰਨਾਂਦੋ ਦੇ ਲਾ ਮੋਰਾ, ਲਾਂਬਾਰੇ, ਲੂਕੇ, ਮਾਰੀਆਨੋ ਰੋਕੇ ਅਲੋਂਸੋ, ਞੈਂਬੀ, ਸਾਨ ਅੰਤੋਨੀਓ, ਲਿੰਪੀਓ, ਕਾਪਿਆਤਾ ਅਤੇ ਵੀਯਾ ਐਲੀਸਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਹੋ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 20 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।
ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱ ਬੰਦਰਗਾਹ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੈਰਾਗੁਏ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਤਿਰੁਵਨੰਤਪੁਰਮ ਰਾਜਧਾਨੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ
ਤਿਰੁਵਨੰਤਨਾਥਪੁਰਮ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਸੁਪਰ ਫਾਸਟ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਟਰੇਨ ਸੇਵਾ ਹੈਂ, ਜੋਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਤਿਰੁਵਨੰਤਨਾਥਪੁਰਮ(ਜੋਕਿ ਕੇਰਲਾ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ) ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਿਰੁਵਨੰਤਨਾਥਪੁਰਮ ਸੈਂਟਰਲ ਤੋਂ ਹਜ਼ਰਤ ਨਿਜ਼ਾਮੂਦੀਨ ਤਕ ਚੱਲਦੀ ਹੈ I ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਟਰੇਨ ਹੈ, ਜੋਕਿ ਤਕਰੀਬਨ 3,149 ਕਿਮੀ (1,957 ਮੀਲ) ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਤਯ ਕਰਦੀ ਹੈ I ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਗ ਗਤੀ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ, ਜੋਕਿ 104 ਕਿਮੀ/ਘੰਟਾ ਰਤਣਾਗੀਰੀ ਅਤੇ ਸਤਵੰਤਵਾਦੀ ਰੋਡ (225 ਕਿਮੀ ਜਾਂ 140 ਮੀਲ 2 ਘੰਟੇ 10 ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ) ਵਿੱਚ ਹੈ I ਯੂਡੀਪੀ ਅਤੇ ਕਰਵਰ (267 ਕਿਮੀ) ਖੇਤਰ ਵਿੱਚਕਾਰ ਇਸਦੀ ਗਤੀ 140 ਕਿਮੀ/ਘੰਟਾ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈਂ I ਇਹ ਔਸਤ ਗਤੀ 69.43 ਕਿਮੀ/ਘੰਟਾ (43.14 ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ) ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਤਿਰੁਵਨੰਤਨਾਥਪੁਰਮ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਲਦੀ ਹੈ I
ਟਾਇਮ ਟੇਬਲ
12431 ਰਾਜਧਾਨੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਤਿਰੁਵਨੰਤਨਾਥਪੁਰਮ ਸੈਂਟਰਲ ਤੋਂ ਸ਼ਾਮ 19:15 ਵਜੇ ਚੱਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਜ਼ਰਤ ਨਿਜ਼ਾਮੂਦੀਨ ਤੀਸਰੇ ਦਿਨ ਦੁਪਹਿਰ 12:40 ਵਜੇ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ I ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ 12432 ਰਾਜਧਾਨੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਹਜ਼ਰਤ ਨਿਜ਼ਾਮੂਦੀਨ ਤੋਂ ਸਵੇਰੇ 10:55 ਵਜੇ ਚੱਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤਿਰੁਵਨੰਤਨਾਥਪੁਰਮ ਸੈਂਟਰਲ ਤੀਸਰੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ 4:55 ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈI
ਟਰੈਕਸ਼ਨ
ਇਹ ਗਾਜ਼ੀਆਬਾਦ ਸ਼ੈਡ ਦੇ ਡਬਲਿਊਏਪੀ 7 ਜਾਂ ਵਡੋਦਰਾ ਸ਼ੈਡ ਡਬਲਿਊਏਪੀ 5/ਡਬਲਿਊਏਪੀ 4 ਦੁਆਰਾ ਹਜ਼ਰਤ ਨਿਜ਼ਾਮੂਦੀਨ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਵਡੋਦਰਾ ਜੰਕਸ਼ਨ ਤੱਕ ਖਿਚੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ I ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੋਲਡਨ ਰਾਕ ਡਬਲਿਊਡੀਪੀ 3ਏ ਟਰੇਨ ਨੂੰ ਵਡੋਦਰਾਜੰਕਸ਼ਨ ਤੋਂ ਤਿਰੁਵਨੰਤਨਾਥਪੁਰਮ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੱਕ ਖਿੱਚਕੇ ਲੈਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ I
ਕੋਚ ਡਬਿਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ
ਤਿਰੁਵਨੰਤਨਾਥਪੁਰਮ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੋਰ ਤੇ 1 ਏਸੀ ਫ਼ਰਸਟ ਕਲਾਸ, 5 ਏਸੀ 2 ਟਾਯਰ, 1 ਪੈਂਟਰੀ ਕਾਰ, 2 ਸਮਾਨ ਤੇ ਜਨਰੇਟਰ ਡੱਬੇ ਅਤੇ 9 ਏਸੀ 3 ਟਾਯਰ ਡੱਬੇ, ਇਹਨਾਂ ਸਭਣਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ 18 ਐਲਐਚਬੀ ਡੱਬੇ I
ਇਹ ਆਪਣਾ ਰੇਕ ਚੇਨਈ ਰਾਜਧਾਨੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੀ ਹੈ I 12431 ਤਿਰੁਵਨੰਤਨਾਥਪੁਰਮ ਸੈਂਟਰਲ ਹਜ਼ਰਤ ਨਿਜ਼ਾਮੂਦੀਨ ਰਾਜਧਾਨੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ 12432 ਹਜ਼ਰਤ ਨਿਜ਼ਾਮੂਦੀਨ ਤਿਰੁਵਨੰਤਨਾਥਪੁਰਮ ਸੈਂਟਰਲ ਰਾਜਧਾਨੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ
ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦਿਆਂ
ਤਿਰੁਵਨੰਤਨਾਥਪੁਰਮ, ਕੋਲਾਮ, ਅਲਾਪੁਜ਼ਹਾ, ਕੋਚੀ, ਤਰੀਸੁਰ, ਸ਼ੋਰਾਨੁਰ, ਕੋਜ਼ੀਕੋਡ, ਕਨ੍ਨੋਰ, ਮੈਂਗਲੂਰ, ਯੂਡੀਪੀ, ਕਰਵਰ, ਮੱਡਗਾਂਵ, ਪਨਵੇਲ, ਵਡੋਦਰਾ, ਕੋਟਾ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਾਂ
ਕਸ਼ਮੀਰ ਗਿੱਲ
ਕਸ਼ਮੀਰ (ਕਾਸ਼) ਗਿੱਲ ਯੂਬਾ ਸਿਟੀ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਸਾਬਕਾ ਮੇਅਰ ਹੈ। ਗਿੱਲ ਨੇ ਦੋ ਟਰਮਾਂ - 2009-2010 ਅਤੇ 2013-2014 ਲਈ ਮੇਅਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਿਟੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਵਿੱਚ ਵੀ  ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਗਿੱਲ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ  ਸਿੱਖ ਮੇਅਰ ਸੀ। ਗਿੱਲ ਨੇ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਬੱਚੇ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਤੋਂ  ਪਰਵਾਸ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਖੇਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆ। ਗਿੱਲ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਅਜੇ ਵੀ ਖੇਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਗਿੱਲ ਨੇ ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚਿਕੋ ਤੋਂ  ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਗਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਉਹ  ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਅਤੇ ਗਰੈਜੂਏਟ ਸਕੂਲ ਦੇ ਤੋਂ ਵੀ ਬੈਕਿੰਗ ਬੋਲਡਰ, ਕਾਲਰਾਡੋ ਗਰੈਜੂਏਟ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
Category:Articles containing Punjabi-language text ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਸਿੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਬਲੈਕਟੀਪ ਸ਼ਾਰਕ
ਬਲੈਕਟੀਪ ਸ਼ਾਰਕ ਰਿਕਾਰਿਅਮ ਸ਼ਾਰਕ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਾਰਚਾਰਿਨੀਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਅਤੇ ਗਰਮ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖਟਾਸਾਂ ਦੇ ਬਸੇਰੇ ਵੀ ਹਨ। ਜੈਨੇਟਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨੇ ਇਸ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਾਫ਼ੀ ਫਰਕ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪੱਛਮੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਬਾਕੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ। ਬਲੈਕਟੀਪ ਸ਼ਾਰਕ ਦਾ ਇੱਕ ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਫੁਸੀਫਾਰਮ ਸਰੀਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁਆਇੰਟ ਸਨੌਟ, ਲੰਬੇ ਗਿੱਲ ਦੀਆਂ ਤਿਲਕਣੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਦੇ ਫਿਨਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪਾੜਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਬਹੁਤੀਆਂ ਸ਼ਾਰਕਾਂ ਕੋਲ ਪੇਚੋਰਲ, ਡੋਰਸਲ, ਪੇਡੂ, ਅਤੇ ਸਰਘੀ ਦੇ ਫਿਨਸ 'ਤੇ ਕਾਲੇ ਸੁਝਾਅ ਜਾਂ ਕਿਨਾਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਜੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 1.5 m ਲੰਬਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਵਿਫਟ, ਰਜਾਵਾਨ ਮੱਛੀ, ਬਲੈਕਟੀਪ ਸ਼ਾਰਕ ਛੋਟੀ ਮੱਛੀ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਕਤਾਈ ਦੀਆਂ ਛਾਲਾਂ ਮਾਰਨ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਤੀਰੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਡਰਾਉਣੇ ਸ਼ਾਰਕ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ "ਡਰਪੋਕ" ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਨਾਬਾਲਗ ਅਤੇ ਬਾਲਗ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅਕਾਰ ਦੇ ਸਮੂਹ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਦੂਜੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਲੈਕਟੀਪ ਸ਼ਾਰਕ ਵਿਵੇਪਰੇਸ ਹੈ ; ਮਾਦਾ ਹਰ ਦੂਜੇ ਸਾਲ ਇੱਕ ਤੋਂ 10 ਬੱਚੇ ਪਾਲਦਾ ਹੈ।ਜਵਾਨ ਬਲੈਕਟੀਪ ਸ਼ਾਰਕ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮਹੀਨੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਨਰਸਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਨਰਸਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਜਨਮ ਲੈਣ ਲਈ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
ਇਨਸਾਨਾਂ ਤੋਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਵਧਾਨ, ਬਲੈਕਟੀਪ ਸ਼ਾਰਕ ਭੋਜਨ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਹਮਲਾਵਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ' ਤੇ ਕਈ ਹਮਲਿਆਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ। ਇਹ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਇਸ ਦੀ ਰੇਂਜ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਵਾਲੇ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਮਾਸ, ਚਮੜੀ, ਫਿਨ ਅਤੇ ਜਿਗਰ ਦੇ ਤੇਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਈਯੂਸੀਐਨ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਦੀ ਘੱਟ ਪ੍ਰਜਨਨ ਦਰ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਉੱਚ ਮੁੱਲ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਨੇੜਲੇ ਧਮਕੀਆਂ ਵਜੋਂ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵੇਰਵਾ
ਬਲੈਕਟੀਪ ਸ਼ਾਰਕ ਦਾ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਧੁੰਦਲਾ ਸਰੀਰ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਲੰਬੀ, ਪੁਆਇੰਟ ਟੁਕੜੀ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਛੋਟੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹਨ। ਗਿਲ ਸਲਿੱਟ ਦੇ ਪੰਜ ਜੋੜੇ ਸਮਾਨ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਸ਼ਾਰਕ ਕਿਸਮਾਂ ਨਾਲੋਂ ਲੰਬੇ ਹਨ। ਜਬਾੜੇ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਦੰਦਾਂ ਦੀਆਂ 15 ਕਤਾਰਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਪਰਲੇ ਜਬਾੜੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਿੰਫੀਸੀਅਲ ਦੰਦ (ਜਬਾੜੇ ਦੇ ਅੱਧਰੇ ਪਾਸੇ) ਅਤੇ ਹੇਠਲੇ ਜਬਾੜੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੰਫੀਸੀਅਲ ਦੰਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦੰਦ ਉੱਚੇ, ਤੰਗ ਕਪੜੇ ਅਤੇ ਸੇਰੇਟਿਡ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ-ਅਧਾਰਤ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ ਡੋਰਸਲ ਫਿਨ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਮੁਫਤ ਰੀਅਰ ਟਿਪ ਦੇ ਨਾਲ ਲੰਬੀ ਅਤੇ ਫੈਲਕੇਟ (ਸਿਕਲ-ਸ਼ਕਲ) ਹੈ; ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਖੁਰਾਕ ਫਿਨਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਰਿਜ ਨਹੀਂ ਚਲਦਾ। ਵੱਡੇ ਪੈਕਟੋਰਲ ਫਾਈਨਸ ਫਾਲਕੇਟ ਅਤੇ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਵੰਡ ਅਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼
thumb|ਓਅਹੁ, ਹਵਾਈ ਦੇ ਬਾਹਰ ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਤੂੜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਬਲੈਕਟੀਪ ਸ਼ਾਰਕ
ਮਨੁੱਖੀ ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ
thumb|ਬਲੈਕਟੀਪ ਸ਼ਾਰਕ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਗੋਤਾਖੋਰਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਖਤਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਬਲੈਕਟੀਪ ਸ਼ਾਰਕ ਵਿੱਚ ਗੋਤਾਖੋਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਦਿਖਾਉਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਡਰਾਉਣੇ ਸ਼ਾਰਕ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਨਹੀਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਭੋਜਨ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਹਮਲਾਵਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਗਤੀ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। 2008 ਤੱਕ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ਾਰਕ ਅਟੈਕ ਫਾਈਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦੁਆਰਾ 28 ਬਿਨਾਂ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ (ਇੱਕ ਘਾਤਕ) ਅਤੇ 13 ਭੜਕਾ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਬਲੈਕਟੀਪ ਸ਼ਾਰਕ ਫਲੋਰਿਡਾ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ 16% ਸ਼ਾਰਕ ਹਮਲਿਆਂ ਲਈ ਹਰ ਸਾਲ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ। ਇਸ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸਿਰਫ ਮਾਮੂਲੀ ਜ਼ਖ਼ਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with 'species' microformats ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Taxobox articles missing a taxonbar
੪੨੯
429 (42 ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਬਾਰਨਹਾੜਾ
ਬਾਰਨਹਾੜਾ,ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੱਛਮੀ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ,ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ
ਪਿੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਿਤਾ ਸਰਪੰਚ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਚੁਣੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੱਛਮੀ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਪਿੰਡ
੪੩੦
430 (43 ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਸਾਂਤਾ ਮਾਰੀਆ ਗਿਰਜਾਘਰ (ਫ਼ੁਐੱਨਮਾਈਓਰ)
ਸਾਂਤਾ ਮਾਰੀਆ ਗਿਰਜਾਘਰ (ਫੁਏਨਮਾਯੋਰ) ਫੁਏਨਮਾਯੋਰ, ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਗਿਰਜਾਘਰ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 1981 ਵਿੱਚ ਬੀਏਨ ਦੇ ਇੰਤੇਰੇਸ ਕੁਲਤੂਰਾਲ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਸਤੂਰੀਆਸ ਦੇ ਗਿਰਜਾਘਰ
ਹਰਦੇਵ ਚੌਹਾਨ
ਹਰਦੇਵ ਚੌਹਾਨ (ਜਨਮ: 1 ਜਨਵਰੀ 1955) ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਹੈ।
ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਇਨਾਮ
ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਇਨਾਮ (ਸਵੀਡਿਸ਼: Nobels fredspris) ਸਵੀਡਿਸ਼ ਖੋਜੀ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਐਲਫ਼ਰੈਡ ਨੋਬਲ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਪੰਜ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਚਾਰ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ, ਸਿਹਤ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨੋਬੇਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ
ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੇ ਮਜਦੂਰੋ ਇੱਕ ਹੋ ਜਾਓ!
thumb|300px|right|ਪੰਜਾਹ ਡਾਲਰ ਤੇ ਖੁਦਿਆ, [[1924]] ਰਾਜਨੀਤਕ ਨਾਹਰਾ "ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਮਜਦੂਰੋ ਇੱਕ ਹੋ ਜਾਓ!" (Proletarier aller Länder vereinigt Euch!) ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ ਏਂਗਲਜ਼ ਦੀ ਲਿਖੀ ਅਹਿਮ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ (1848), ਵਿੱਚ ਦਰਜ਼ ਆਖਰੀ ਸਤਰ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪਾਂਤਰ ("ਸਭਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮਜਦੂਰੋ ਇੱਕ ਹੋ ਜਾਓ!") ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਮਕਬਰੇ ਤੇ ਉਕਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਲੀਗ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਏਂਗਲਜ ਨੇ 'ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਮਾਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅੰਦੋਲਨ' ਕਿਹਾ, ਵਿੱਚ 'ਲੀਗ ਆਫ਼ ਦ ਜਸਟ' ਦੇ ਮੈਂਬਰ, ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪੱਤਰ ਵਿਹਾਰ ਕਮੇਟੀ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਚਾਰਟਿਸਟ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਭਰ ਦੇ ਜਰਮਨ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਇਕੱਤਰ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਸਨੂੰ ਏਂਗਲਜ ਨੇ 'ਲੀਗ ਆਫ਼ ਦ ਜਸਟ' ਦੇ ਮਾਟੋ 'ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਭਰਾ ਭਰਾ ਹਨ', ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਕੇ 'ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਮਜਦੂਰੋ ਇੱਕ ਹੋ ਜਾਓ!' ਕਰ ਦੇਣ ਲਈ ਮਨਾਇਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ
ਕੋਜੀ ਮੁਰੋਫੁਸ਼ੀ
ਕੋਜੀ ਅਲੇਕਜੇਂਡਰ ਮੁਰੋਫ਼ੁਸ਼ੀ (<span class="t_nihongo_kanji" lang="ja">室伏 アレクサンダー 広治 <span class="t_nihongo_comma" style="display:none">, ਮੁਰੋਫ਼ੁਸ਼ੀ ਅਰੇਕੁਸਾਂਦਾ ਕੋਜੀ \<sup class="t_nihongo_help noprint"><span class="t_nihongo_icon" style="color: #00e; font: bold 80% sans-serif; text-decoration: none; padding: 0 .1em;">?, ਜਨਮ ਅਕਤੂਬਰ 8, 1974, in Numazu, Shizuoka Prefecture) ਇੱਕ ਜਪਾਨੀ ਹੇਮਰ ਸੂਟਣ ਵਾਲਾਂ ਅਥਲੀਟ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਖੇਡ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵੀ ਹੈ।2001 ਵਰਲਡ ਚੈੰਪਿਯਨਸ਼ਿਪ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਰਗ ਦਾ ਖਿਡਾਰੀ ਰਿਹਾ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ। 2004 ਉਲੰਪਿਕ ਚੈੰਪਿਯਨ  ਵੀ ਰਿਹਾ।
ਕੈਰਿਯਰ
2001 ਵਰਲਡ ਚੈੰਪਿਯਨਸ਼ਿਪ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਏਸੀਅਨ ਏਥਲੇਟਿਕਸ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਸੁਰੂਆਤੀ ਦੋਰ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੇ ਦਾ ਤਮਗਾ,1993 ਈਸਟ ਏਸੀਅਨ ਗੇਮਸ ਵਿੱਚ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ। ਏਸੀਅਨ ਚੈੰਪਿਯਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਮਗਾ 1993, 1995 ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਿਆ।1994 ਏਸੀਅਨ ਖੇਡਾਂ,1998 ਏਸੀਅਨ ਚੈੰਪਿਯਨਸ਼ਿਪ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਮਗਾ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਹੀ 1998 ਏਸੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਨੇ ਦਾ ਤਮਗਾ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਕੋਜੀ ਮੁਰੋਫ਼ੁਸ਼ੀ ਸਾਬਕਾ ਏਥਲੈਟਿਕ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰਖਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਸ਼ਿਗੇਨੋਬੂ ਮੁਰੋਫ਼ੁਸ਼ੀ ਇੱਕ ਉਲੰਪਿਕ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ ਜਿਸਦੇ 23 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਰਿਕੋਰਡ ਨੂੰ ਕੋਜੀ ਮੁਰੋਫ਼ੁਸ਼ੀ ਨੇ ਤੋੜਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਯੁਕਾ ਮੁਰੋਫ਼ੁਸ਼ੀ ਹੇਮਰ ਅਤੇ ਡਿਸਕ ਦੋਹਾਂ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਖੇਡਦੀ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਿਤ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਮੇਵਾੜ
thumb|ਮੇਵਾੜ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਮੇਵਾੜ (Hindi: मेवाड़) ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੂਬੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਜੋਕੇ ਭੀਲਵਾੜਾ, ਚਿਤੌੜਗੜ੍ਹ, ਰਾਜਸਾਮੰਦ, ਉਦੈਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਕੁਝ ਇਲਾਕਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ।
ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਇੱਥੇ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਗਹਿਲੋਤ ਅਤੇ ਸਿਸੋਦੀਆ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ੧੨੦੦ ਸਾਲ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਬਣ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਸ਼ਿਕਾਰਪੁਰ
ਸ਼ਿਕਾਰਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਕਪੂਰਥਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 26 ਕਿ.ਮੀ. ਦੂਰ ਹੈ ਤੇ ਕਾਲੀ ਵਈ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵਸਿਆ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸਫੀਪੁਰ, ਆਦਮਪੁਰ
ਸਫੀਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਆਦਮਪੁਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 29 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਜਾਂ 18 ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਖੂਹ ਹਾਲੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਬਲਦਾਂ ਨੂੰ ਹਲਟਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਖੇਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਗੁੱਗਾ ਜਾਹਰ ਪੀਰ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬਾਬਾ ਮੱਲੀ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਕਈ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹਾਲੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਇੱਕ ਮਸੀਤ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਸਮੇਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਉੱਜੜ ਕੇ ਆਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵਸੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਪਿੰਡਾ ਵਿੱਚ ਸਹਿਚੰਗੀ, ਅਲੀਚੱਕ, ਚੁਗਾਵਾਂ ਆਦਿ ਪਿੰਡ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
431
431 (43 ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਹਾਥੀ
ਹਾਥੀ (ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਾਮ: L. cyclotis (ਅਫਰੀਕੀ ਹਾਥੀ) ; Elephas maximus (ਏਸ਼ੀਆਈ ਹਾਥੀ) ) ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਥਣਧਾਰੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਜਾਨਵਰ ਹੈ। ਅੱਜ ਐਲੀਫੰਟਿਡੀ (Elephantidae)ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਦੋ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਜਿੰਦਾ ਹਨ: ਐਲੀਫਸ ਅਤੇ ਲਾਕਸੋਡਾਂਟਾ। ਤੀਜੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਮਮਥਸ ਵਿਲੁਪਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਜੀਵਤ ਦੋ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਜਾਤੀਆਂ ਸਿਆਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ:- ਲਾਕਸੋਡਾਂਟਾ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਜਾਤੀਆਂ-ਅਫਰੀਕੀ ਖੁੱਲੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦਾ ਹਾਥੀ (ਹੋਰ ਨਾਮ: ਬੁਸ਼ ਜਾਂ ਸਵਾਨਾ ਹਾਥੀ) ਅਤੇ ਅਫਰੀਕੀ ਜੰਗਲਾਂ ਦਾ ਹਾਥੀ - ਅਤੇ ਐਲੀਫਸ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਜਾਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਹਾਥੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁੱਝ ਖੋਜਕਾਰ ਦੋਨਾਂ ਅਫਰੀਕੀ ਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੂਜੇ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦਾ ਹਾਥੀ ਚੌਥੀ ਜਾਤੀ ਹੈ। ਐਲੀਫੰਟਿਡੀ ਦੀਆਂ ਬਾਕੀ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਵਿਲੁਪਤ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਬਹੁਤੀਆਂ ਤਾਂ ਪਿਛਲੇ ਹਿਮਯੁਗ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਿਲੁਪਤ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੈਮਥ ਦਾ ਬੌਣਾ ਸਰੂਪ ਸੰਨ 2000 ਈ ਪੂ ਤੱਕ ਜਿੰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
431
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਅਬਦੁਲ ਹਾਮਿਦ ਲਾਹੌਰੀ
ਅਬਦੁਲ ਹਾਮਿਦ ਲਾਹੌਰੀ (ਮੌਤ 1654) ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਹ ਜਹਾਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਯਾਤਰੀ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਸੀ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦਾ ਦਰਬਾਰੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਬਾਰੇ ਪਦਸ਼ਾਹਨਾਮਾ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ। ਉਸਨੇ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵੀਹ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਬੁਢਾਪੇ ਦੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਤੀਜੇ ਦਹਾਕੇ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾ ਲਿਖਣ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਵਾਰਿਸ ਨੇ ਲਿਖਿਆ  ਸੀ।
ਹਾਥੀ
ਅੱਜ ਹਾਥੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜੀਵ ਹੈ। ਹਾਥੀ ਦਾ ਗਰਭ ਕਾਲ 22 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਜ਼ਮੀਨੀ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਹੈ। ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਹਾਥੀ ਦਾ ਬੱਚਾ ਕਰੀਬ ੧੦੫ ਕਿਲੋ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਥੀ ਅਮੂਮਨ 50 ਤੋਂ 70 ਸਾਲ ਤੱਕ ਜਿੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਦੀਰਘ ਆਯੂ ਹਾਥੀ 82 ਸਾਲ ਦਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੱਜ ਤੱਕ ਦਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਾਥੀ 1955 ਵਿੱਚ ਅੰਗੋਲਾ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨਰ ਦਾ ਭਾਰ ਲੱਗਭੱਗ 10,900 ਕਿਲੋ ਸੀ, ਅਤੇ ਮੋਢੇ ਤੱਕ ਦੀ ਉਚਾਈ 3. 96 ਮੀਟਰ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਆਮ ਅਫਰੀਕੀ ਹਾਥੀ ਤੋਂ ਲੱਗਭੱਗ ਇੱਕ ਮੀਟਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਇਤਹਾਸ ਦੇ ਸਭਤੋਂ ਛੋਟੇ ਹਾਥੀ  ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਕ੍ਰੀਟ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਗਾਂ ਦੇ ਵੱਛੇ ਜਾਂ ਸੂਰ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।
ਅਬਦੁਲ ਹਾਮਿਦ ਲਾਹੌਰੀ
ਜੀਵਨੀ
ਅਬਦੁਲ ਹਾਮਿਦ ਲਾਹੌਰੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਸੰਬੰਧੀ ਵੇਰਵਿਆਂ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਹੋਰ ਦਰਬਾਰੀ ਲੇਖਕ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਲਿਹ ਦੇ ਅਮਾਈ-ਏ-ਸਾਲਿਹ ਤੋਂ ਕੁਝ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਮਿਤੀ 1654 ਈਸਵੀ ਦੱਸੀ ਹੈ।
ਹਾਥੀ
ਏਸ਼ੀਆਈ ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ ਸਿਆਣਪ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਯਾਦ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਅਕਲਮੰਦੀ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਕਲਮੰਦੀ ਡਾਲਫਿਨ  ਅਤੇ ਵਣਮਾਣਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਰਸਰੀ ਨਿਰੀਖਣ ਤੋਂ ਭਲੀ-ਭਾਂਤ ਪਤਾ ਚਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਾਥੀ ਦਾ ਕੋਈ ਕੁਦਰਤੀ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਜਾਨਵਰ ਨਹੀਂ ਹੈ,  ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੀਹਾਂ ਦਾ ਝੁੰਡ ਸ਼ਾਵਕ ਜਾਂ ਕਮਜੋਰ ਹਾਥੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਦਖਲ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸੰਕਟਗ੍ਰਸਤ ਜੀਵ ਹੈ। ਹਾਥੀ ਹੀ ੲਿੱਕ ਅਜਿਹਾ ਜਾਨਵਰ ਹੈ ਜਿਹਡ਼ਾ ਛਲਾਂਗ ਨਹੀਂ ਲਗਾ ਸਕਦਾ। ੲਿੱਕ ਹਾਥੀ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਸੁੰਘ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਥੀ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਗੰਧ 3000 ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਥੀ ਦੇ ਪਤਾਲੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਅਬਦੁਲ ਹਾਮਿਦ ਲਾਹੌਰੀ
ਜੀਵਨੀ
ਰਚਨਾ ਦੇ ਆਪਣੇ ਮੁਖਬੰਧ ਵਿੱਚ, ਲਾਹੌਰੀ ਨੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਦਰਬਾਰੀ ਇਤਿਹਾਸ ਲਿਖਣ ਲਈ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਟਨਾ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜੋ ਅਬੁਲ ਫਜ਼ਲ ਦੇ ਅਕਬਰਨਾਮੇ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਰੀਸ ਕਰ ਸਕੇ ਜਿਸਦਾ  ਉਹ ਬੜਾ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਸੀ। ਅਬਦੁਲ ਹਾਮਿਦ ਲਾਹੌਰੀ ਨੇ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵੀਹ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਪਦਸ਼ਾਹਨਾਮਾ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਸੰਨ 1648 ਈ. ਵਿੱਚ ਪੁਸਤਕ ਸੰਪੂਰਨ ਕੀਤੀ।
ਹਾਥੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਥਣਧਾਰੀ
ਅਬਦੁਲ ਹਾਮਿਦ ਲਾਹੌਰੀ
ਤਾਜ ਮਹਿਲ
ਤਾਜ ਮਹਿਲ, ਵਿਸ਼ਵ-ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਕਬਰਾ 1653 ਦੇ ਅੰਤ ਜਾਂ 1654 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬਣਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਦੀ 350ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਅਸਲ ਵਿੱਚ 1994 ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਆਈ ਸੀ 20,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੇ ਚਾਰ ਮੀਨਾਰਾਂ ਵਾਲ਼ਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਾਲਾਂ ਬੱਧੀ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਮਹਿਲ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਜਣੇਪੇ ਦੌਰਾਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦਾ ਦਰਬਾਰੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਅਬਦੁਲ ਹਾਮਿਦ ਲਾਹੌਰੀ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿਰਮਾਣ ਮਹਾਰਾਣੀ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਮਹਿਲ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ 17 ਜੂਨ 1631 ਨੂੰ  ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ
ਅਬਦੁਲ ਹਾਮਿਦ ਲਾਹੌਰੀ ਆਗਰਾ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ ਮਹਿਲ ਦੇ ਕੱਚ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਨੂੰ "ਸ਼ੀਸ਼-ਏ-ਹਲੇਬੀ" ਵੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਹਲੇਬ ਅਲੇਪੋ (ਸੀਰੀਆ) ਦਾ ਮੂਲ ਅਰਬੀ ਨਾਮ ਹੈ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੱਚ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਸੀ। ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਕਬਰੇ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨੀਂਹ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਖੂਹਾਂ ਦਾ ਜਾਲ ਵਿਛਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਖੂਹ ਪੱਥਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਠੋਸ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸੀ।
ਉਹ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਵਿਦਵਾਨ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਵੀ ਚੰਗਾ ਗਿਆਨ ਸੀ। ਅਬਦੁਲ ਹਾਮਿਦ ਲਾਹੌਰ, ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਆਗਰਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।
ਤਮੋ ਗੁਣ
ਤਮੋ ਗੁਣ ਨੂੰ ਮਾਇਆ ਦਾ ਤੀਜਾ ਗੁਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਮੋ ਗੁਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਮਨ ਕਾਮ, ਕਰੋਧ, ਲੋਭ, ਮੋਹ ਅਤੇ ਹੰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ-ਵਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਅੰਧਕਾਰ ਵਿੱਚ ਅੰਨਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਭਲੇ-ਬੁਰੇ ਦੀ ਕੋਈ ਪਹਿਚਾਣ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਪਸ਼ੂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤਮੋ ਗੁਣੀ ਮਨੁੱਖ ਹਉਮੈ ਵਿੱਚ ਗਲਤਾਨ ਹੋ ਕਿ ਆਪਣੀ ਮੱਤ ਮਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਤਾਮਸ਼ੀ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਸ-ਮੱਛੀ, ਸ਼ਰਾਬ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਸ਼ੀਲੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਨਾ। ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਸੰਗਤ 'ਚ ਨਹੀਂ ਬੈਠਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਰਮ