cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਅਮਰਿੰਦਰ ਗਿੱਲ
ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ (ਜਨਮ 11 ਮਈ 1976) ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੰਜਾਬੀ ਅਭਿਨੇਤਾ, ਗਾਇਕ, ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਦਸ ਪੀ.ਟੀ.ਸੀ. ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਐਵਾਰਡ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਬੈਸਟ ਐਕਟਰ ਲਈ ਤਿੰਨ, ਅਤੇ ਬੈਸਟ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਲਈ ਦੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਨੂੰ ਬਿਹਤਰੀਨ ਅਭਿਨੇਤਾ ਅਤੇ ਬੇਸਟ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਲਈ ਦੋ ਜਿੱਤੇ।
ਗਿੱਲ ਨੇ ਜਲੰਧਰ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕਲਾ ਡੋਰਿਆ ਲਈ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਟਰੈਕ "ਪੈਗਾਮ" ਨਾਲ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੋ ਕੇ "ਡਾਰੂ", "ਮਾਧਾਨੀਆ", "ਖੇਦਨ ਦੀਨ," ਸੁਨੀਧਿ ਚੌਹਾਨ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਜਿਵੇਂ "ਮੇਲ ਕਰਾ ਦੇ" ਅਤੇ "ਦਿਲਦਾਰੀਆਂ" ਵਰਗੇ ਗਾਣੇ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। 2012 ਵਿਚ, ਜੁਦਾ ਨੂੰ 'ਬ੍ਰਿਟ ਏਸ਼ੀਆ ਸੰਗੀਤ ਪੁਰਸਕਾਰ' ਦਾ ਸਰਬੋਤਮ ਐਲਬਮ ਮਿਲਿਆ ਜੁਦਾ ਦੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਦੇ ਬਾਅਦ, 2014 ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ, ਅਮਰਿੰਦਰ ਗਿੱਲ ਨੇ ਇਕ ਸੀਕੁਅਲ ਜੁਦਾ 2 ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਇਕਲੌਤਾ "ਸੁਪਨਾ" 2015 ਵਿਚ ਰਿਲੀਜ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਸਿਰਫ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਟਰੈਕ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਹਨ।
2013 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕੰਪਨੀ ਰਿਦਮ ਬੋਆਏਜ਼ ਏੰਟਰਟੇਨਮੇੰਟ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 2009 ਵਿਚ ਫਿਲਮ ਮੁੰਡੇ ਯੂਕੇ ਦੇ 'ਚ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ, ਟੌਰ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ, ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਫਿਲਮਾਂ ਚ’ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡੈਡੀ ਕੂਲ ਮੁੰਡੇ ਫੂਲ ਅਤੇ ਗੋਰਿਆਂ ਨੂੰ ਦਫਾ ਕਾਰੋ ਨਾਲ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅੰਗਰੇਜ, ਲਵ ਪੰਜਾਬ, ਲਹੌਰੀਏ, ਗੋਲਕ ਬੁਗਨੀ ਬੈਂਕ ਤੇ ਬਟੂਆ ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਅਸ਼ਕੇ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿਚ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਗਿੱਲ ਦਾ ਜਨਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਬੂਰਚੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਸਨੇ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਨੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਗਾਇਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਕੇਂਦਰੀ ਸਹਿਕਾਰੀ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਉਸਨੇ ਜਲੰਧਰ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 'ਕਲਾ ਡੋਰਿਆ' ਲਈ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਕਈ ਹਿੱਟ ਗੀਤ ਕੀਤੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ: "ਪੈਗਾਮ", "ਮਧਾਣੀਆਂ", "ਖੇਡਣ ਦੇ ਦਿਨ" "ਮੇਲ ਕਰਾਦੇ" "ਦਿਲਦਾਰੀਆਂ" ਆਦਿ। ਉਸ ਦਾ ਐਲਬਮ 'ਜੁਦਾ' ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਫਲ ਪੰਜਾਬੀ ਅੇਲਬਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੁਦਾ ਨੂੰ 'ਬ੍ਰਿਟ ਏਸ਼ੀਆ ਸੰਗੀਤ ਪੁਰਸਕਾਰ' ਦਾ ਸਰਬੋਤਮ ਐਲਬਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।
ਅਦਾਕਾਰੀ
ਉਸਨੇ ਨੇ ਜਿੰਮੀ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ ਅਤੇ ਨੀਰੂ ਬਾਜਵਾ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸੁਪਰਹਿੱਟ ਫ਼ਿਲਮ ਮੁੰਡੇ ਯੂਕੇ ਦੇ 2009 ਰਾਂਹੀ ਆਪਣੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ 'ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ' ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।  ਉਸਦੀ ਅਗਲੀ ਫਿਲਮ 'ਟੌਹਰ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ' ਵਿੱਚ ਉਸ ਨਾਲ ਸੁਰਵੀਨ ਚਾਵਲਾ ਅਤੇ 'ਰਨਵਿਜੇ ਸਿੰਘ' ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਅਗਲੀ ਫਿਲਮ 'ਤੂੰ ਮੇਰਾ 22 ਮੈਂ ਤੇਰਾ 22' ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਰੈਪਰ ਹਨੀ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਮੈੰਡੀ ਤੱਖਰ ਨਾਲ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਦਿਲਜੀਤ ਦੁਸਾਂਝ,  ਨੀਰੂ ਬਾਜਵਾ ਅਤੇ ਸੁਰਵੀਨ ਚਾਵਲਾ ਨਾਲ ਅਗਲੀ ਫਿਲਮ 'ਸਾਡੀ ਲਵ ਸਟੋਰੀ' ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਹਰੀਸ਼ ਵਰਮਾ ਅਤੇ ਯੁਵਿਕਾ ਚੌਧਰੀ ਨਾਲ 'ਡੈਡੀ ਕੂਲ ਮੁੰਡੇ ਫੂਲ' ਕੀਤੀ। 'ਗੋਰਿਆਂ ਨੂੰ ਦਫਾ ਕਰੋ' ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ।ਅੰਗਰੇਜ਼-2015 ਬਲਾਕਬਸਟਰ ਨੇ ਅਮਰਿੰਦਰ ਗਿੱਲ  ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਅਭਿਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ। ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜਨਤਾ ਨੇ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ, ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨਾਲ ਸਰਗੁਨ ਮਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਦਿਤੀ ਸ਼ਰਮਾ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਉਸਦੀ ਅਗਲੀ ਫਿਲਮ 'ਲਵ ਪੰਜਾਬ' ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸ ਨਾਲ ਸਰਗੁਨ ਮਹਿਤਾ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਉਸਦੀ ਦੀ ਨਵੀਂ ਰਿਲੀਜ਼, ਲਾਹੌਰੀਏ (2017),  ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਤੇ ਸਫਲ ਰਹੀ ਜਿਸਦੀ  ਆਲੋਚਕਾਂ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਿਤ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1976 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਬਾਰੂਦ
ਬਾਰੂਦ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਾਲਾ ਪਾਉਡਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਿਕ ਧਮਾਕੇ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਗੰਧਕ, ਚਾਰਕੋਲ ਅਤੇ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਨਾਈਟ੍ਰੇਨ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਨ ਹੈ। ਬਾਰੂਦ ਵਿੱਚ ਗੰਧਕ ਅਤੇ ਚਾਰਕੋਲ ਬਾਲਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਨਾਈਟ੍ਰੇਨ ਜਲਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਤਸਵਾਜੀ, ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਉਡਾਉਣ, ਅਤੇ ਬੰਦੂਕ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤੋਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਹੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਰਸਾਇਣਿਕ ਸਮੀਕਰਨ
ਇਕ ਸਥਾਰਨ ਰਸਾਇਣਿਕ ਕਿਰਿਆ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਕ ਸੰਤੁਲਤ ਰਸਾਇਣਿਤ ਸਮੀਕਰਨ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਔਰਿਆ
ਔਰਿਆ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਬਾਰੂਦ
ਰਸਾਇਣਿਕ ਸਮੀਕਰਨ
ਗੰਧਕ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਾਲਾ ਪਾਉਡਰ
ਬਾਰੂਦ ਦਾ ਜਲਨਾ ਇੱਕ ਸਮੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸਗੋਂ ਕਈ ਸਮੀਕਰਨਾ ਦਾ ਸਬੰਧ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 55.91% ਠੋਸ ਪਦਾਰਥ, ਜਿਵੇਂ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਕਾਰਬੋਨੇਟ, ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਸਲਫੇਟ, ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਸਲਫਾਈਡ, ਗੰਧਕ, ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ, ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਥਾਇਉਸਾਈਨੇਟ, ਕਾਰਬਨ, ਅਮੋਨੀਅਮ ਕਾਰਬੋਨੇਟ, ਅਤੇ 42.98% ਗੈਸ ਪਦਾਰਥ ਜਿਵੇਂ, ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ, ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ, ਕਾਰਬਨ ਮੋਨੋਅਕਸਾਈਡ, ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਸਲਫਾਈਡ, ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਮੀਥੇਨ, ਅਤੇ 1.11% ਪਾਣੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ
ਪਰਾਗ ਸਕੂਲ
thumb|ਸਲੇਵਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਪਰਾਗ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤੇ ਪਰਚੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਫਾ ਪਰਾਗ ਸਕੂਲ ਜਾਂ ਪਰਾਗ ਭਾਸ਼ਾਈ ਘੇਰਾ ਪਰਾਗ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ  ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਲੋਕਾਂ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ, ਫਿਲੋਜਿਸਟਸ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਵਿਚਾਰ ਸਿਧਾਂਤ ਸੰਰਚਨਾਵਾਦੀ ਅਧਿਐਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸੀ।   ਇਸਦਾ ਮੂਲ ਸਮਾਂ 1928-39 ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਨੀਂਹ ਪਰਾਗ ਵਿੱਚ ਡਰਬੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ।
ਮੋਤਾ ਸਿੰਘ
ਸਰ ਮੋਤਾ ਸਿੰਘ, ਕਿਉ ਸੀ (26 ਜੁਲਾਈ 1930 – 13 ਨਵੰਬਰ 2016)  ਬਰਤਾਨੀਆਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਜੱਜ ਸਨ।
ਪਰਾਗ ਸਕੂਲ
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਰਚਨਾਵਾਦ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਰਾਗ ਸਕੂਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸਕੂਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਸਕੂਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾਈ ਸੰਗਠਨ
ਮੋਤਾ ਸਿੰਘ
ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ  ਨੈਰੋਬੀ, ਕੀਨੀਆ ਵਿਚ 1930 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ ।
ਉਹ ਸਿਰਫ ਸੋਲਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਰਦਾਰ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਗੁਜ਼ਰ ਗਏ। ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਪੰਜ ਛੋਟੇ ਭੈਣ ਭਰਾ, ਵਿਧਵਾ ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਛੱਡਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ, ਮੋਤਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖਰਚੇ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ  ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰੀਵਾਰ ਨੂੰ ਮਨਾ ਲਿਆ ।
ਕਿੱਤਾ
ਈਸਟ ਅਫਰੀਕਨ ਰੇਲਵੇ ਅਤੇ ਬੰਦਰਗਾਹ ਮਹਿਕਮੇ ਚ ਕੁੱਝ ਸਮਾਂ ਬਤੌਰ ਕਲਰਕ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਨੈਰੋਬੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯੂਰਪੀਅਨ ਵਕਾਲਤ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੇ 1950 ਚ ਸਵਰਨ ਕੌਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਧੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ । ਉਸ ਨੇ ਵਕਾਲਤ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ, 1953 ਵਿੱਚ, ਸਿੰਘ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਧੀ ਨਾਲ ਇੰਗਲੈਂਡ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਵਕਾਲਤ ਦੀ ਆਖਰੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ 1955 ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਕਰਕੇ, ਉਹ 1956 ਚ ਕੀਨੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੈਰੋਬੀ ਚ ਵਕਾਲਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ।  ਉਸ ਨੇ ਸਿਆਸਤ ਵਿਚ ਵੀ ਭਾਗ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਿਟੀ ਕਾਉਂਸਲਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸ਼ਹਿਰ ਨੈਰੋਬੀ ਦਾ ਮੁਖੀ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। 1965 ਚ  ਇੰਗਲੈਂਡ. ਨੂੂੰ ਪਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਵਾਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਅਹੁਦਿਆਂ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹੈ।  ਉਹ 1967 ਵਿੱਚ  ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬਾਰ ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ 1982 ਚ ਇੱਕ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਨਸਲੀ ਗਰੁੱਪ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਦਸਤਾਰ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਦਾਲਤ ਚ ਜੱਜ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਨਾਲ ਸੁਰਖੀਆਂ ਚ ਆਇਆ ਸੀ ।
2002 ਚ ਸਿੰਘ ਵਕਾਲਤ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ।
ਖ਼ਿਤਾਬ
ਬਰਤਾਨੀਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ ਵਲੋਂ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਦਾਨਪੁੁੰਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀਆਂ ਵਧੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਬਦਲੇ, 2010 ਚ ਸਰ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਨਾਲ ਨਵਾਜਿਆ ਗਿਆ ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1930 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2016 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਿੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਾਤਨੀਆਂ ਚ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਪਰਵਾਸੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਪਰਵਾਸੀ
ਤਾਕੇਸ਼ੀ ਕਿਤਾਨੋ
ਕਿਤਾਨੋ ਤਾਕੇਸ਼ੀ (北野 武) ਇੱਕ ਜਪਾਨੀ ਕੌਮੇਡੀਅਨ, ਟੀਵੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ, ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਅਦਾਕਾਰ, ਲੇਖਕ, ਸਕ੍ਰੀਨਲੇਖਕ, ਫ਼ਿਲਮ ਐਡੀਟਰ, ਗਾਇਕ, ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਕੌਮੇਡੀਅਨ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਹੋਸਟ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਸਟੇਜੀ ਨਾਮ ਬੀਟ ਤਾਕੇਸ਼ੀ (ビートたけし) ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਿਤਾਨੋ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਐਲਬਮ ਟੂ ਬੀਟ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕੌਮੇਡੀਅਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੁਝ ਛੋਟੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਰੋਲਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸਦਾ ਕੈਰੀਅਰ 1989 ਵਿੱਚ ਆਈ ਫ਼ਿਲਮ ਵਾਇਲੈਂਟ ਕੌਪ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ 1993 ਵਿੱਚ ਆਈ ਉਸਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸੋਨਾਟਾਈਨ ਨਾਲ ਉਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਰ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਫ਼ਲਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਸੀ ਜਦ ਤੱਕ ਕਿ ਉਸਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਹਾਨਾ-ਬੀ ਨੇ 1997 ਵਿੱਚ ਗੋਲਡਨ ਲਾਇਨ ਅਵਾਰਡ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤਿਆ। ਅਕਤੂਬਰ 2017 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਆਊਟਰੇਜ ਨੂੰ ਆਊਟਰੇਜ ਕੋਡਾ ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।
ਅਵਾਰਡ
ਕਿਤਾਨੋ ਨੇ 1997 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹਾਨਾ-ਬੀ ਦੇ ਲਈ 54ਵੇਂ ਵੈਨਿਸ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫ਼ੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਗੋਲਡਨ ਲਾਇਨ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। 2009 ਵਿੱਚ 30ਵੇਂ ਮਾਸਕੋ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫ਼ੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਨੋ ਨੂੰ ਲਾਈਫ਼ਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਾਰਚ 2010 ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਨੋ ਨੂੰ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੁਆਰਾ ਦ ਔਰਡਰ ਔਫ਼ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਲੈਟਰਸ ਦੇ ਕਮਾਂਡਰ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਸਾੱਲੇਨਾਇਡ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਜਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੁੰਬਕ
ਤਾਕੇਸ਼ੀ ਕਿਤਾਨੋ
ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1947 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਟਾਈਗਰ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਏ ਜਾਂ ਸੁਧਾਰੇ ਗਏ ਲੇਖ
ਗੰਡਾਬੇਰੁੰਡਾ
thumb| ਗੰਡਾਬੇਰੁੰਡ ਸ਼ਰਭਾ ਅਤੇ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਗੰਡਾਬੇਰੁੰਡਾ ( ਸੰਸਕਿ੍ਤ ) ਜਾਂ ਭੇਰੁੰਡ ( ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ : भेरुण्ड, ਭਿਆਨਕ ਪ੍ਕਾਸ਼ ) ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੋ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਪੰਛੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤਾ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਲਿਆ ਸੀ, ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਾਦੂਈ ਤਾਕਤ ਹੈ। ਵੈਸ਼ਨਵ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਰਭ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਮੰਨਦੀਆਂ ਹਨ ( ਸ਼ੈਵ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਰਭ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਨਰਸਿਮਹਾ ਅਵਤਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ)।
ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀਆਂ ਚੁੰਝਾਂ ਅਤੇ ਚੁੰਝਾਂ ਵਿੱਚ ਫੜਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀ ਬੇਅੰਤ ਤਾਕਤ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਹੀ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਦੁਰਾਈ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਇੱਕ ਸਿੱਕੇ [ਕਾਸੂ] ਵਿੱਚ, ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਚੁੰਝ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੱਪ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਦਿਖਾਇਆ ਵੀ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਾਰੇ 2-ਅਯਾਮੀ ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ-ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਬਾਜ਼ ਵਰਗਾ ਇੱਕ ਸਮਮਿਤੀ ਚਿੱਤਰ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਹੋਰ ਚਿੱਤਰ ਮੋਰ ਵਰਗੇ ਲੰਬੇ ਪੂਛ ਦੇ ਖੰਭ ਹੀ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਬੇਲੂਰ, ਕਰਨਾਟਕ, ਗੰਡਾਬੇਰੁੰਡਾ ਦੇ ਚੇਨਕੇਸ਼ਵ ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ, ਦੋ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ "ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀ ਲੜੀ" ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਜੋਂ ਉੱਕਰਿਆ ਵੀ ਗਿਆ ਹੈ। ਗੰਡਾਬੇਰੁੰਡਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਚੌਥੇ ਅਵਤਾਰ ਨਰਸਿਮ੍ਹਾ ਦੁਆਰਾ ਲਏ ਗਏ ਇੱਕ ਸੈਕੰਡਰੀ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਈ ਹਿੰਦੂ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼੍ਣੁ ਅਵਤਾਰ
ਅੰਗਦ ਪਾਲ
ਅੰਗਦ ਪਾਲ (6 ਜੂਨ 1970 - 8 ਨਵੰਬਰ 2015) ਇੱਕ ਬਰਤਾਨਵੀ ਵਪਾਰੀ, ਕਪਾਰੋ ਪੀਐਲਸੀ ਦਾ ਸੀਈਓ, ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ (ਲਾਕ, ਸਟਾਕ ਅਤੇ ਟੂ ਸਮੋਕਿੰਗ ਬੈਰਲਸ, ਸਨੈਚ, ਦ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ) ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਪਾਰੋ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਇੱਕ ਸਬਸਿਡੀਅਰੀ, ਕਪਾਰੋ ਉਦਯੋਗ, ਦੇ ਸੀਈਓ ਦੀ ਪਦਵੀ 1996 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਲਈ ਸੀ
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਮਾਰਚ 2005 ਵਿੱਚ,ਪਾਲ ਨੇ ਲੈਂਕਸਚਰ ਹਾਊਸ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਮੀਡੀਆ ਵਕੀਲ ਮਿਸ਼ੇਲ ਕੋਲੋਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ। 8 ਨਵੰਬਰ 2015 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲੰਡਨ ਸਥਿਤ ਪੈਂਟਹਾਉਸ ਦੀ ਛੱਤ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਲੰਡਨ ਪੁਲਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਮੌਤ ਸ਼ੱਕੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਦਯੋਗਪਤੀ
ਕੰਕਾਲਨੀ ਦੇਵੀ
ਮਥੁਰਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੰਦਰ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਉਦਾਰਵਾਦ
ਉਦਾਰਵਾਦ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:Liberalism) ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਕ ਦਰਸ਼ਨ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਤਿਅੰਤ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਧਾਰਨਾ ਹੈ। ਪੂਰੇ ਇਤਹਾਸ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਅਤੇ ਮਾਣ ਦਿੱਤਾ। ਉਦਾਰਵਾਦ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ। ਉਦਾਰਵਾਦ ਇੱਕ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦਾ ਆਰੰਭ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 17ਵੀਂ, 18ਵੀਂ ਅਤੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਕਾਫੀ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪਰਿਵਰਤਨ ਆਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਉਦਾਰਵਾਦ ਦੇ ਦੋ ਰੂਪ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ-
ਉਦਾਰਵਾਦ ਦੇ ਸ਼ਬਦੀ ਅਰਥ
ਉਦਾਰਵਾਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ 'ਲਿਬਰੇਲਿਜਮ' (Liberalism) ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਹੈ। 'ਲਿਬਰੇਲਿਜ਼ਮ' ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ 'ਲਿਬਰਲਿਸ' ਤੋਂ ਹੋ ਹੈ। 'ਲਿਬਰੇਲਿਸ' ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਸੁਤੰਤਰ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ। ਇਨਸਾਕਲੋਪੀਡੀਆ ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਦਾਰਵਾਦ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਸਾਰ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਚਾਰ
ਅਬਦਲ ਫਾਤਹ ਅਲ-ਸੀਸੀ
ਅਬਦਲ ਫਾਤਹ ਸਈਦ ਹੁੱਸੈਨ ਖਲੀਲ ਅਲ-ਸੀਸੀ (ਅਰਬੀ: عبد الفتاح سعيد حسين خليل السيسي‎ ‘Abd al-Fattāḥ Sa‘īd Ḥusayn Khalīl as-Sīsī) ਮਿਸਰ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹੈ। ਉਹ 12 ਅਗਸਤ 2012 ਤੋਂ 26 ਮਾਰਚ 2014 ਤਕ ਮਿਸਰ ਦੀ ਫ਼ੋਜ ਦਾ ਕਮਾਂਡਰ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਵੀ ਰਿਹਾ।
ਸ਼ਾਹਪੁਰ (ਪਟਿਆਲਾ)
ਸ਼ਾਹਪੁਰ (ਪਟਿਆਲਾ) ਜਿਲ੍ਹਾ ਪਟਿਆਲਾ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਸਮਾਣਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਸਮਾਣਾ ਤੋਂ ਪਾਤੜਾਂ ਸੜਕ ਦੇ ਉੱਤੇ ਘੱਗੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਂਦਾ  ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪ੍ਰੋਸੋ ਬਾਜਰਾ
ਪੈਨਿਕਮ ਮਿਲਿਆਸੀਅਮ ਇੱਕ ਅਨਾਜ ਦੀ ਫਸਲ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਮ ਨਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰੋਸੋ ਬਾਜਰਾ, ਝਾੜੂ ਦਾ ਬਾਜਰਾ, ਆਮ ਬਾਜਰਾ,, ਹੌਗ ਬਾਜਰਾ, ਕਸ਼ਫੀ ਬਾਜਰਾ ਲਾਲ ਬਾਜਰਾ, ਅਤੇ ਚਿੱਟਾ ਬਾਜਰਾ। ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਬੂਤ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉੱਤਰੀ ਚੀਨ ਵਿੱਚ 10,000 ਬੀ.ਸੀ.ਈ. ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਫਸਲ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਫਸਲ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਚੀਨ, ਭਾਰਤ, ਨੇਪਾਲ, ਰੂਸ, ਯੂਕਰੇਨ, ਬੇਲਾਰੂਸ, ਮੱਧ ਪੂਰਬ, ਤੁਰਕੀ, ਰੋਮਾਨੀਆ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ ਡੇਢ ਮਿਲੀਅਨ ਏਕੜ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫਸਲ ਇਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੋਟੇ ਜੀਵਨ ਲਈ ਦੋਨੋਂ ਵਰਣਨਯੋਗ ਹੈ, ਕੁਝ ਕਿਸਮਾਂ ਬੀਜਣ ਤੋਂ ਸਿਰਫ 60 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਅਨਾਜ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘੱਟ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪੈਂਦੀ ਹੈ,ਅਤੇ ਇਹ ਫਸਲ ਅਨਾਜ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਰ ਅਨਾਜ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨਾਲੋਂ ਪ੍ਰਤੀ ਯੂਨਿਟ ਨਮੀ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। "ਪ੍ਰੋਸੋ ਬਾਜਰਾ" ਨਾਮ ਬਾਜਰੇ ਦੇ ਪੈਨ-ਸਲੈਵਿਕ ਆਮ ਅਤੇ ਆਮ ਨਾਮ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਸੋ ਬਾਜਰੇ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਵਿੱਚੋਂ ਫੌਕਸਟੇਲ ਬਾਜਰਾ, ਮੋਤੀ ਬਾਜਰਾ, ਮੱਕੀ, ਅਤੇ ਮੋਟੇ ਅਨਾਜ ਘਾਹ ਸਬ-ਪਰਿਵਾਰ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਸੀ 4 ਫੋਟੋਸਿੰਥੇਸਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੁਆਰਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਦੂਸਰੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਐਨਏਡੀਪੀ-ਐਮਈ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਕਾਰਬਨ ਸ਼ਟਲ ਰਸਤੇ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਪ੍ਰੋਸੋ ਬਾਜਰੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸੀ 4 ਕਾਰਬਨ ਸ਼ਟਲ ਐਨਏਡੀ-ਐਮਈ ਮਾਰਗ ਹੈ।
ਕਾਸ਼ਤ
ਪ੍ਰੋਸੋ ਬਾਜਰਾ ਇੱਕ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਘੱਟ ਮੰਗ ਵਾਲੀ ਫਸਲ ਹੈ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਪ੍ਰੋਸੋ ਬਾਜਰੇ ਅਕਸਰ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਇੰਟਰਕਰਾਪ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰੋਸੋ ਬਾਜਰੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਬਚਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਤਹੀ ਰੂਟ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਐਟਰਾਜ਼ਾਈਨ ਦੀ ਰਹਿੰਦ ਖੂੰਹਦ ਪ੍ਰਤੀ ਇਸਦਾ ਟਾਕਰਾ ਪ੍ਰੋਸੋ ਬਾਜਰੇ ਨੂੰ ਦੋ ਪਾਣੀ- ਅਤੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਇੰਟਰਕਰਾਪ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੀ ਫਸਲ ਦੀ ਪੀਠ, ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਗਰਮੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਕੇ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬਾਜਰੇ ਦੇ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਾਜਰਾ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਸਦੀ ਸਤਹੀ ਜੜ੍ਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਕਾਰਨ,ਇਸ ਗੁਣ ਕਾਰਨ ਮਿੱਟੀ ਅਗਲੀ ਫਸਲ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਭਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫਸਲਾਂ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਇੱਕ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਕਣਕ, ਬਾਜਰੇ ਦੀ ਪਰਾਲੀ ਦਾ ਲਾਭ ਲੈ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਰਫ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with 'species' microformats ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Taxobox articles missing a taxonbar
ਫ਼ੋਟੋਗਰਾਫ਼ੀ
ਫ਼ੋਟੋਗਰਾਫ਼ੀ ਤਸਵੀਰਾਂ ਖਿੱਚਣ ਦੀ ਕਲਾ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਜਾਂ ਕੈਮੀਕਲ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰ ਕੇ ਤਸਵੀਰਾਂ ਖਿੱਚੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼ਬਦ ਨਿਰੁਕਤੀ
ਸ਼ਬਦ "ਫ਼ੋਟੋਗਰਾਫ਼ੀ" ਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ਬਦ "φωτός" (ਫ਼ੋਟੋਸ) ਭਾਵ "ਰੌਸ਼ਨੀ" ਅਤੇ γραφή (ਗਰਾਫ) "ਚਿੱਤਰ", together meaning "drawing with light". ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ।
ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਹੀ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕੋ ਨਵਾਂ ਸ਼ਬਦ ਬਣਾਇਆ। ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਕੈਂਪਿਨਾਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਫ੍ਰੈਂਚ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਖੋਜਕਰਤਾ ਹਰਕੂਲਸ ਫਲੋਰੇਂਸ ਨੇ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਨੋਟਾਂ ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ 1834 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਫ੍ਰੈਂਕੋ-ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲੀਆਈ ਖੋਜਕਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਰਤੋਂ 1980 ਵਿੱਚ ਬੋਰਿਸ ਕੋਸੋਏ ਦੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
25 ਫਰਵਰੀ 1839 ਦੇ ਜਰਮਨ ਅਖਬਾਰ ਵੋਸੀਚੇ ਜ਼ੀਤੂੰਗ ਨੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਨਾਮਕ ਲੇਖ ਛਾਪਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਡੋਗੂਰੇ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਬਾਰੇ ਕਈ ਪਹਿਲ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ - ਖ਼ਾਸਕਰ ਹੈਨਰੀ ਫੌਕਸ ਟਾਲਬੋਟ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਲੇਖ ਪਬਲਿਕ ਪ੍ਰਿੰਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਘਟਨਾ ਹੈ। ਇਹ "ਜੇ ਐਮ." ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬਰਲਿਨ ਦਾ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜੋਹਾਨ ਵਾਨ ਮੈਡਲਰ ਸੀ। ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਰ ਜੋਹਨ ਹਰਸ਼ੈਲ ਨੂੰ 1839 ਵਿਚ, ਟਾਲਬੋਟ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ, ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਕੋਨਿੰਗ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਫ਼ੋਟੋਗਰਾਫ਼ੀ ਪਹਿਲੀਆਂ ਫ਼ੋਟੋਆਂ ਤੋਂ ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਈਆਂ ਕਾਢਾਂ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। 5ਵੀਂ ਅਤੇ 4ਥੀ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਮੋਜ਼ੀ ਅਤੇ ਯੂਨਾਨੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਰਸਤੂ ਅਤੇ ਯੂਕਲਿਡ ਨੇ ਪਿਨਹੋਲ ਕੈਮਰੇ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ।
ਪੂਰਵਗਾਮੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ
thumb|ਡਰਾਇੰਗ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਕੈਮਰਾ ਅਸਪਕਰਾ। ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਕਈ ਤਕਨੀਕੀ ਖੋਜਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ, ਇੱਕ ਚਿੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰ ਨੂੰ ਕੈਪਚਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ. ਕੈਮਰੇ ਦੀ ਓਬਸਕੁਰਾ ਦੀ ਖੋਜ (ਲਾਤੀਨੀ ਵਿੱਚ "ਡਾਰਕ ਚੈਂਬਰ") ਜੋ ਇੱਕ ਸੀਨ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪੁਰਾਣੇ ਚੀਨ ਦੀ ਹੈ। ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਗਣਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਰਸਤੂ ਅਤੇ ਯੂਕਲਿਡ ਨੇ 5 ਵੀਂ ਅਤੇ ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. 6 ਵੀਂ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ. ਵਿਚ, ਟ੍ਰੈਲਜ਼ ਦੇ ਬਾਈਜੈਂਟਾਈਨ ਗਣਿਤ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਐਂਥਿਮੀਅਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕੈਮਰੇ ਨੂੰ ਅਸਪਸ਼ਟ ਕਿਹਾ।
ਅਰਬ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਇਬਨ-ਅਲ-ਹੇਥਮ (ਅਲਹਜ਼ੈਨ) (965–1040) ਨੇ ਵੀ ਇੱਕ ਕੈਮਰਾ ਅਸਪਕੁਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪਹਿਲੇ ਸੱਚੇ ਪਿੰਨਹੋਲ ਕੈਮਰੇ ਦੀ ਕਾ ਦਾ ਪਤਾ ਈਬਨ ਅਲ-ਹੇਥਮ ਦੇ ਕੰਮ ਵੱਲ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.।ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਕ ਪਿੰਨਹੋਲ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਰਹੇ ਇੱਕ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਬਨ ਅਲ-ਹੈਥਮ ਨੇ ਕੈਮਰੇ ਦੀ ਓਬਸਕੁਰਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਹੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਰਤਾਰੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਜਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕਲ ਅਤੇ ਮਾਤਰਾਤਮਕ ਵਰਣਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਅਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ। ਇੱਕ ਹਨੇਰਾ ਕਮਰਾ ਤਾਂ ਜੋ ਸਤਹ ਦੇ ਇੱਕ ਮੋਰੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸਕ੍ਰੀਨ ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਉਸਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫੋਕਲ ਪੁਆਇੰਟ ਅਤੇ ਪਿਨਹੋਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ ਅਤੇ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖਦਿਆਂ, ਫਾਰਮੇਟ ਪੁਆਇੰਟਸ ਨਾਲ ਮੁੱਢਲੇ ਤਜਰਬੇ ਕੀਤੇ।
Invention
left|thumb|ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਬਚੀ ਹੈਲੀਓਗ੍ਰਾਫਿਕ ਉੱਕਰੀ, 1825, ਨਿਕੋਫੋਰ ਨੀਪਸ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਧਾਤ ਦੀ ਪਲੇਟ ਤੋਂ ਛਾਪੀ ਗਈ। ਪਲੇਟ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਮ ਉੱਕਰੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਫੋਟੋਆਂ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਨਕਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਕੈਮਰੇ ਨਾਲ ਖਿੱਚੀ ਗਈ ਪਹਿਲੀ ਸਥਾਈ ਤਸਵੀਰ ਵੱਲ ਇੱਕ ਕਦਮ ਸੀ। ਪਹਿਲੀ ਸਥਾਈ ਫੋਟੋਸ਼ੈਚਿੰਗ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰ ਸੀ ਜੋ 1822 ਵਿੱਚ ਫ੍ਰੈਂਚ ਖੋਜਕਾਰ ਨਿਕੋਫੋਰ ਨੀਪਸ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਿੰਟ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ. ਨੀਪਸ 1825 ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਸਫਲ ਰਿਹਾ। 1826 ਜਾਂ 1827 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਲੇ ਗ੍ਰਾਸ ਵਿਖੇ ਵਿੰਡੋ ਤੋਂ ਵਿਯੂ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਕਿ ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਬਚੀ ਹੋਈ ਤਸਵੀਰ ਸੀ (ਭਾਵ, ਇੱਕ ਅਸਲ-ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਕੈਮਰਾ ਓਬਸਕੁਰਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ)।
thumb|ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਬਚੀ ਹੋਈ ਕੈਮਰਾ ਤਸਵੀਰ, ਲੇ ਗ੍ਰਾਸ, 1826 ਜਾਂ 1827 ਦੇ ਵਿੰਡੋ ਤੋਂ ਵੇਖੋ।
ਨੀਪਸ ਦੀ ਮੌਤ 1833 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਅਤੇ ਡੱਗੂਰੇ ਨੇ ਫਿਰ ਚਾਨਣ-ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਹਿੱਲਾਂ ਵੱਲ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨੀਪਸ ਨੇ ਕਈ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲਏ ਗਏ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਹਲਕਾ-ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਸਥਾਈ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥਾ ਕਰਕੇ. ਡੱਗੂਰੇ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਇਹ ਨਿਕਲਿਆ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਡੇਗੁਰੀਓਟਾਇਪ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਨਾਮ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੱਤ - ਇੱਕ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਪਲੇਟ ਵਾਲੀ ਸਤਹ ਜੋ ਕਿ ਆਇਓਡੀਨ ਭਾਫ਼ ਦੁਆਰਾ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੈ, ਪਾਰਾ ਭਾਫ਼ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਰਮ ਸੰਤ੍ਰਿਪਤ ਨਮਕ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ "ਸਥਿਰ" — 1837 ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਸੀ. ਲੋੜੀਂਦਾ ਐਕਸਪੋਜਰ ਸਮਾਂ ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਪਿਆ ਗਿਆ। 1838 ਵਿੱਚ ਪੈਰਿਸ ਦੀ ਇੱਕ ਗਲੀ ਦਾ ਨਜ਼ਾਰਾ ਲੈਂਦੇ ਸਮੇਂ ਡਾਗੁਏਰੇ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਫੋਟੋ ਖਿੱਚੀ: ਰੁੱਝੇ ਹੋਏ ਬੁਲੇਵਰਡ 'ਤੇ ਪੈਦਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਦੇ ਉਲਟ, ਜਿਹੜਾ ਉਜਾੜ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਜਿਸ ਦੇ ਬੂਟ ਪਾਲਿਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਕਾਫ਼ੀ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਸਨ -ਮਿੰਟ-ਲੰਮੇ ਐਕਸਪੋਜਰ ਨੂੰ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲਈ. ਡੱਗੂਰੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ 7 ਜਨਵਰੀ 1839 ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਵੇਰਵਿਆਂ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਖ਼ਬਰ ਨੇ ਇੱਕ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਨਸਨੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ. ਫਰਾਂਸ ਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਜੋਂ ਦੁਨੀਆ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਬਦਲੇ ਡੱਗੂਰੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੈਨਸ਼ਨ ਅਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਹੜੀ ਉਦੋਂ ਹੋਈ ਜਦੋਂ 19 ਅਗਸਤ 1839 ਨੂੰ ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਮੁਕੰਮਲ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ, ਅਮਰੀਕੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਰਾਬਰਟ ਕੁਰਨੇਲੀਅਸ ਨੂੰ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਲਦੀ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਬਚਣ ਵਾਲੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਸਵੈ-ਪੋਰਟਰੇਟ ਲੈਣ ਦੇ ਨਾਲ। left|thumb|1835 ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਅਮ ਫੌਕਸ ਟਾਲਬੋਟ ਦੁਆਰਾ ਖਿੱਚੀ ਗਈ ਲੱਕੌਕ ਐਬੇ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੀਲ ਵਾਲੀ ਖਿੜਕੀ. ਇਥੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਗਈ, ਇਹ ਇੱਕ ਕੈਮਰਾ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿਚ, ਹਰਕਿਊਲਸ ਫਲੋਰੈਂਸ ਨੇ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ 1832 ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ-ਲੂਣ-ਅਧਾਰਤ ਕਾਗਜ਼ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ' ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਰੱਖਿਆ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਖੋਜਕਾਰ, ਵਿਲੀਅਮ ਫੌਕਸ ਟਾਲਬੋਟ, 1834 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕਾਗਜ਼ 'ਤੇ ਕੱਚੇ ਪਰ ਵਾਜਬ ਹਲਕੇ ਤੇਜ਼ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਗੁਪਤ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ. ਜਨਵਰੀ 1839 ਵਿੱਚ ਡਾਗੁਏਰੇ ਬਾਰੇ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤਾਲਬੋਟ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹੁਣ ਤਕ ਦਾ ਗੁਪਤ ਤਰੀਕਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਦੂਜੀ ਪ੍ਰੀ-ਡੱਗੂਰੀਓਟਾਈਪ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਟੈਲਬੋਟ ਦੀ ਕਾਗਜ਼-ਅਧਾਰਤ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕੈਮਰੇ ਵਿੱਚ ਘੰਟਿਆਂ-ਲੰਬੇ ਐਕਸਪੋਜਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਪਰ 1840 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕੈਲੋਟਾਈਪ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਣਾਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਐਕਸਪੋਜਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਲੰਬੇ ਚਿੱਤਰ ਦੀ ਰਸਾਇਣਕ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦੇ ਅਸਲ ਅਤੇ ਕੈਲੋਟਾਈਪ ਦੋਵਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ, ਟੈਲਬੋਟ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੇ ਡੱਗੂਏਰੇ ਦੇ ਉਲਟ, ਇੱਕ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਬਣਾਇਆ ਜਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਈ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਕਾਪੀਆਂ ਪ੍ਰਿੰਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਆਧੁਨਿਕ ਰਸਾਇਣਕ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦਾ ਅਧਾਰ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਡੱਗੂਰੀਓਟਾਈਪਸ ਸਿਰਫ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੈਮਰੇ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਫੋਟੋ ਖਿੱਚਣ ਦੁਆਰਾ ਦੁਹਰਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਟੇਲਬੋਟ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਛੋਟੇ ਕਾਗਜ਼ ਉਕਰਿਅਲ ਵਿੰਡੋ ਦੇ ਨੈਗੇਟਿਵ ਲੈਕੌਕ ਐਬੇ ਵਿਚ, ਕੈਮਰਾ ਫੋਟੋਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਜਿਸਨੇ ਉਸ ਨੇ 1835 ਦੀ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਕੈਮਰਾ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਹੋਵੇ।
ਫ਼ਿਲਮ
right|thumb|ਨਾ-ਵਿਕਸਿਤ ਅਰਿਸਤਾ ਬਲੈਕ ਐਂਡ ਵ੍ਹਾਈਟ ਫਿਲਮ, ਆਈਐਸਓ 125/22 °
ਪਹਿਲੀ ਲਚਕਦਾਰ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਰੋਲ ਫਿਲਮ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਜਾਰਜ ਈਸਟਮੈਨ, ਕੋਡਕ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਦੁਆਰਾ 1885 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਅਸਲ "ਫਿਲਮ" ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਾਗਜ਼ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪਰਤ ਸੀ। ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਚਿੱਤਰ-ਅਧਾਰਿਤ ਪਰਤ ਨੂੰ ਕਾਗਜ਼ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਜਿਲੇਟਿਨ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਹਿਲੀ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਪਲਾਸਟਿਕ ਰੋਲ ਫਿਲਮ 1889 ਵਿੱਚ ਆਈ. ਇਹ ਬਹੁਤ ਜਲਣਸ਼ੀਲ ਨਾਈਟ੍ਰੋਸੈਲੂਲੋਜ ("ਸੈਲੂਲੋਇਡ") ਤੋਂ ਬਣੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ ਫਿਲਮ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੈਲੂਲੋਜ਼ ਐਸੀਟੇਟ ਜਾਂ "ਸੇਫਟੀ ਫਿਲਮ" ਕੋਡਕ ਦੁਆਰਾ 1908 ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਖਤਰਨਾਕ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ ਫਿਲਮ ਦੇ ਬਦਲ ਵਜੋਂ ਕੁਝ ਖਾਸ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਮਿਲੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਸਖਤ, ਥੋੜਾ ਵਧੇਰੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸਸਤਾ ਹੋਣ ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਸਨ। ਤਬਦੀਲੀ ਐਕਸ-ਰੇ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ 1933 ਤੱਕ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੇਫਟੀ ਫਿਲਮ ਹਮੇਸ਼ਾ 16 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਅਤੇ 8 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਘਰੇਲੂ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ ਫਿਲਮ ਥੀਏਰੀ 35 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਦੀ ਗਤੀ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਲਈ ਮਿਆਰੀ ਰਹੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ 1951 ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। 21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤਕ ਫਿਲਮਾਂ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੂਪ ਰਹੀਆਂ ਜਦੋਂ ਡਿਜੀਟਲ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ ਨੇ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲ ਫਾਰਮੈਟ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਡਿਜੀਟਲ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਦੁਆਰਾ ਫਿਲਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਡਿਜੀਟਲ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਅਧਾਰਿਤ ਫੋਟੋਆਂ ਦਾ ਵਿਲੱਖਣ "ਲੁੱਕ" ਸੰਭਾਵਤ ਕਾਰਕਾਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ: ਸਪੈਕਟਰਲ ਅਤੇ ਟੋਨਲ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ (ਐਸ-ਆਕਾਰ ਦੇ ਘਣਤਾ ਤੋਂ ਟੂ-ਐਕਸਪੋਜ਼ਰ (ਐਚ ਐਂਡ ਡੀ ਕਰਵ) ਫਿਲਮ ਬਨਾਮ ਲੀਨੀਅਰ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਵਕਰ ਨਾਲ) ਡਿਜੀਟਲ ਸੀਸੀਡੀ ਸੈਂਸਰਾਂ ਲਈ) ਰੈਜ਼ੋਲਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਟੋਨ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ।
ਕਾਲੇ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ
thumb|ਸੇਫਲਾਈਟ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਡਾਰਕ ਕਮਰਾ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਮੋਨੋਕ੍ਰੋਮ, ਜਾਂ ਕਾਲੇ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਸੀ. ਰੰਗੀਨ ਫ਼ਿਲਮ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਕਾਲੇ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਹੀ, ਇਸਦੀ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਅਤੇ ਇਸਦੇ "ਕਲਾਸਿਕ" ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਦਿੱਖ ਦੇ ਕਾਰਨ. ਰੌਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਹਨੇਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚਲੇ ਧੁਨ ਅਤੇ ਵਿਪਰੀਤ ਕਾਲੇ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ ਕਿ ਇਕਸਾਰ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕਾਲੀਆਂ, ਗੋਰਿਆਂ ਅਤੇ ਸਲੇਟੀ ਰੰਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਨਹੀਂ ਬਣੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਪਰ ਉਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇੱਕ ਖਾਸ ਰੰਗਤ ਦੇ ਰੰਗਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ. ਸਾਈਨੋਟਾਈਪ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਨੀਲੇ ਟਨ ਨਾਲ ਬਣੀ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅਲਬੂਮਨ ਪ੍ਰਿੰਟ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 170 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਧੁਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਕੁਝ ਮੋਨੋਕ੍ਰੋਮ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਕਈ ਵਾਰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕੀਤੇ ਸਿਲਵਰ-ਹੈਲਾਈਡ-ਅਧਾਰਤ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਸਥਾਪਿਤ ਆਰਕਾਈਵ ਸਥਾਈਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ. ਕੁਝ ਪੂਰੇ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਡਿਜੀਟਲ ਚਿੱਤਰਾਂ ਤੇ ਕਾਲੇ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਨਤੀਜੇ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਈ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਨਿਰਮਾਤਾ ਡਿਜੀਟਲ ਕੈਮਰੇ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇਕੱਲੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਮੋਨੋਕ੍ਰੋਮ ਨੂੰ ਸ਼ੂਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੋਨੋਕ੍ਰੋਮ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਜਾਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਡਿਸਪਲੇਅ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਕੁਝ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹਨ; ਕਈ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਕਾਲੇ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਜਾਂ ਇਕੱਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਟੋਨ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਹ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ. ਹਾਲਾਂਕਿ ਰੰਗ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਬਹੁਤ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ, ਪਰ ਇਕਸਾਰ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਲਾਤਮਕ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ। ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਡਿਜੀਟਲ ਕੈਮਰੇ ਕੋਲ ਮੋਨੋਕ੍ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਟ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਕਲਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਚਿੱਤਰ ਸੰਪਾਦਨ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਆਰ ਬੀ ਜੀ ਕਲਰ ਚੈਨਲ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਚੁਣ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਟ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮੋਨੋਕ੍ਰੋਮ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ।
ਰੰਗ
thumb|ਤਿੰਨ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਗਈ ਪਹਿਲੀ ਰੰਗੀਨ ਤਸਵੀਰ 1855 ਵਿੱਚ ਜੇਮਜ਼ ਕਲਰਕ ਮੈਕਸਵੈਲ ਦੁਆਰਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 1861 ਵਿੱਚ ਥੌਮਸ ਸੱਟਨ ਦੁਆਰਾ ਲਈ ਗਈ ਸੀ. ਵਿਸ਼ਾ ਇੱਕ ਰੰਗੀਨ, ਟਾਰਟਨ ਪੈਟਰਨ ਵਾਲਾ ਰਿਬਨ ਹੈ। ਰੰਗ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦੀ ਖੋਜ 1840 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ. ਰੰਗ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਲੰਬੇ ਐਕਸਪੋਜਰਾਂ (ਘੰਟੇ ਜਾਂ ਕੈਮਰੇ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਲਈ ਦਿਨ) ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੇ ਰੰਗ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਫੋਟੋ ਨੂੰ "ਠੀਕ" ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ।
ਪਹਿਲੀ ਪੱਕੇ ਰੰਗ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਤਿੰਨ ਰੰਗ-ਵੱਖਰੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ 1861 ਵਿੱਚ ਲਈ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜੇਮਜ਼ ਕਲਰਕ ਮੈਕਸਵੈਲ ਨੇ 1855 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਵਹਾਰਕ ਰੰਗ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਨੀਂਹ, ਮੈਕਸਵੈਲ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਤਿੰਨ ਵੱਖਰੀਆਂ ਕਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਚਿੱਟੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਲੈਣਾ ਸੀ ਲਾਲ, ਹਰੇ ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਫਿਲਟਰਾਂ ਰਾਹੀਂ. ਇਹ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਨੂੰ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਤਿੰਨ ਬੁਨਿਆਦੀ ਚੈਨਲਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਪ੍ਰਿੰਟਸ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਰੰਗ ਫਿਲਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਸ਼ਨ ਸਕ੍ਰੀਨ 'ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਰੰਗ ਪ੍ਰਜਨਨ ਦਾ ਇੱਕ ਅਨੁਕੂਲ ਤਰੀਕਾ. ਕਾਗਜ਼ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਰੰਗ ਛਾਪਣ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੂਰਕ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਾਂ ਦੇ ਕਾਰਬਨ ਪ੍ਰਿੰਟਸ ਨੂੰ ਉੱਚੇ ਤੌਰ ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਰੰਗ ਪ੍ਰਜਨਨ ਦਾ ਇੱਕ ਘਟਾਓਣਾਤਮਕ ਤਰੀਕਾ ਜੋ 1860 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਲੂਯਿਸ ਡੁਕੋਸ ਡੂ ਹੌਰਨ ਦੁਆਰਾ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। left|thumb|ਰੰਗ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਕੋਡਾਚ੍ਰੋਮ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਭਵ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਰਾ ਐਂਜਲਿਨਾ ਐਕਲੈਂਡ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਇਹ 1903 ਪੋਰਟਰੇਟ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ, ਲੰਬੇ ਐਕਸਪੋਜਰਾਂ ਅਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਰਲੱਭ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਰੂਸੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਸਰਗੇਈ ਮਿਖੈਲੋਵਿਚ ਪ੍ਰੋਕੁਡੀਨ-ਗੋਰਸਕੀ ਨੇ ਇਸ ਰੰਗ ਵੱਖ ਕਰਨ ਦੀ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕੈਮਰਾ ਲਗਾਇਆ ਜਿਸ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਰੰਗ-ਫਿਲਟਰ ਕੀਤੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਪਲੇਟ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੇ ਐਕਸਪੋਜਰਸ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੇ ਰੰਗ "ਫ੍ਰਿੰਜ" ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਸਨ ਜਾਂ ਜੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਲੰਘ ਰਹੇ ਸਨ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂ ਛਾਪੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾਰ ਰੰਗ ਦੇ ਭੂਤ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ।
ਰੰਗ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦੇ ਛੇੜਛਾੜ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਸੀਮਿਤ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਦੁਆਰਾ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨੀਲੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਸਨ, ਸਿਰਫ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਹਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਸਨ ਅਤੇ ਲਾਲ ਲਈ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਸਨ। 1873 ਵਿੱਚ ਫੋਟੋ ਕੈਮਿਸਟ ਹਰਮਨ ਵੋਗੇਲ ਦੁਆਰਾ ਰੰਗਤ ਸੰਵੇਦਨਾ ਦੀ ਖੋਜ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਹੀ ਹਰੇ, ਪੀਲੇ ਅਤੇ ਲਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਜੋੜਨਾ ਸੰਭਵ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਰੰਗ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰਿਆ ਰੰਗ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਚਲ ਰਹੇ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨੇ ਰੰਗ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਰੋਕਣ ਵਾਲੇ ਲੰਬੇ ਐਕਸਪੋਜਰ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਵਪਾਰਕ ਵਿਵਹਾਰਕਤਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ।
ਰੰਗ ਦੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁੱਢਲੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਸੀਮਿਤ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨੀਲੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ, ਸਿਰਫ ਹਰੇ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਥੋੜੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ, ਅਤੇ ਲਾਲ ਪ੍ਰਤੀ ਲਗਭਗ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਦੁਆਰਾ ਰੋਕ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। 1873 ਵਿੱਚ ਫੋਟੋ ਕੈਮਿਸਟ ਹਰਮਨ ਵੋਗੇਲ ਦੁਆਰਾ ਰੰਗਤ ਸੰਵੇਦਨਾ ਦੀ ਖੋਜ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਹੀ ਹਰੇ, ਪੀਲੇ ਅਤੇ ਲਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਜੋੜਨਾ ਸੰਭਵ ਕਰ ਦਿੱਤਾ. ਰੰਗ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰਿਆ ਰੰਗ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਚਲ ਰਹੇ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨੇ ਰੰਗ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਰੋਕਣ ਵਾਲੇ ਲੰਬੇ ਐਕਸਪੋਜਰ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਵਪਾਰਕ ਵਿਵਹਾਰਕਤਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਫੋਟੋਗਰਾਫੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਕੋਈ ਬਹੁਤਾ ਲੰਬਾ ਨਹੀਂ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਮਦ ਸਦਕਾ ਹੀ ਅਸੀਂ ਕਲਾ ਦੀ ਇਸ ਸਿਨਫ਼ ਨਾਲ ਰੂ-ਬ-ਰੂ ਹੋਏ। ਸੰਨ 1840 ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਢ ਬੱਝਿਆ। ਦਰਅਸਲ, ਉਦੋਂ ਤਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਉਪਰ ਰਾਜ ਕਰਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ, ਸਮਾਜ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਆਰਥਿਕਤਾ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਆਦਿ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਸਮਾਜ-ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਾਸਤੇ ਫੋਟੋਗਰਾਫਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਦਸਤਾ ਇੱਥੇ ਭੇਜਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁੱਢਲੇ ਫੋਟੋਗਰਾਫਰਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਪੁਰਾਤਨ ਵਿਰਾਸਤ, ਭਵਨ ਨਿਰਮਾਣ ਕਲਾ, ਮੰਦਰਾਂ, ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਮਹਾਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਨੂੰ ਕੈਮਰੇ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕੀਤਾ। 1847 ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਅਮ ਆਰਮ ਸਟੋਨ ਨੇ ਅਜੰਤਾ-ਐਲੋਰਾ ਦੀਆਂ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਖਿੱਚ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਕਿਤਾਬ ਛਪਵਾਈ। 1855 ਵਿੱਚ ਟੌਮਸ ਬਿਗਜ਼ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਆਰਟਿਲਰੀ ਵੱਲੋਂ ਪੁਰਾਤਨ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਖਿੱਚਣ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਬੀਜਾਪੁਰ, ਅਹੋਲ, ਬਾਦਾਮੀ ਆਦਿ ਇਤਿਹਾਸਕ ਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮੰਦਰਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਖਿੱਚੀਆਂ। ਲਾਲਾ ਦੀਨ ਦਿਆਲ ਮੁਲਕ ਦੀ ਫੋਟੋਗਰਾਫੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਨਾਂ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗਰਾਫ਼ੀ
ਐਲੋ
thumb|240x240px|ਰਲੇ ਰੇਸ਼ੇਦਾਰ ਪੌਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸ ਕਾਲੇ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਮਾਸਟਰੀ ਪੱਤੇ, ਪੈਦਾਵਾਰ ਜਾਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸ ਸਪਲਿਟ ਕਲੀ ਪੱਤੇ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁੱਕੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ ਜਿਉਂਦਾ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ। right|thumb|271x271px|Aloe vossii ਅਲੋਈ (/ æloʊi /, / æloʊi, æloʊ /) ਵੀ ਐਲੋਏ ਲਿਖੇ ਗਏ ਹਨ, ਇੱਕ ਜੀਨਸ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲਦਾਰ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ 500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸਮਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਐਲੋਈ ਵੀਰਾ, ਜਾਂ "ਸੱਚੀ aloe" ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਫਾਰਮਾ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ "ਐਲੂ ਵੇਰਾ" ਦੇ ਸ੍ਰੋਤ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਲੌਏ ਫੇਰੋਕਸ, ਨੂੰ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਜੰਗਲੀ ਬੀਜਾਂ ਤੋਂ ਉਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏ.ਪੀ.ਜੀ. ਚੌਥਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ (2016) ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਅਸਫੋਲਡੇਸੀਅ ਵਿੱਚ ਉਪਜਾਊ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸਬਫੋਮਲੀ ਅਸਫੋਲੋਡੈਲੀ. ਸਬਫੈਮਲੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਹ ਕਬੀਲੇ ਅਲੌਏਈ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ, ਇਸਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰ ਅਲਓਸੀਏ (ਹੁਣ ਅਸਫੋਡੋਲਾਇਡੇਏਏ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਜਾਂ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਿਜਾਈਦਾਰ ਪਰਿਵਾਰ ਲਿਲੀਆਸੀਏ (ਲਿਲੀ ਪਰਿਵਾਰ) ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਲਾਸਟ ਐਗਵੇਵ ਅਮਰੀਕਨਾਨਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ "ਅਮਰੀਕਨ ਕਾਲੇ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਸਪਰਾਗਸੀਏ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ, ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਪਰਿਵਾਰ
ਪੋਕੀਮੌਨ ਵਪਾਰਕ ਪੱਤਾ ਗੇਮ
ਪੋਕੀਮੌਨ ਵਪਾਰਕ ਪੱਤਾ ਗੇਮ (ਜਾਂ ਪੋਕੀਮੌਨ ਟ੍ਰੇਡਿੰਗ ਕਾਰਡ ਗੇਮ) ਜਿਸਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੋਕੀਮੌਨ ਟੀ.ਸੀ.ਜੀ ਜਾਂ ਪੀ.ਸੀ.ਜੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਪੱਤੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਦੀ ਗੇਮ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੋਕੀਮੌਨ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮ ਲੜੀਆਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੰਨ 1996 ਵਿੱਚ ਜਪਾਨ ਦੀ ਮੀਡੀਆ ਫੈਕਟਰੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਜ਼ਰਡ ਆਫ਼ ਦ ਕੋਸਟ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪਰ ਜੂਨ 2003 ਤੋਂ ਨਿਨਟੈਂਡੋ ਨੇ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ।
ਜੋਹਾਨਿਸਬਰਗ
ਜੋਹਾਨਿਸਬਰਗ ਜਾਂ ਜੋਹਾਂਸਬਰਗ (ਅੰਗਰੇਜੀ ਉਚਰ: /dʒoʊˈhænɪsbɜrɡ/; ਅਫਰੀਕਾਨਸ ਉਚਰ: [jo.ˈɦɐ.nəs.ˌbœrx]; ਜੋਜ਼ੀ, ਜੋ'ਬਰਗ, ਏਗੋਲੀ ਅਤੇ ਜੋਈਜ਼ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਖੇਤਰਫਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਜਨਸੰਖਿਆ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਹੈ। ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਇਸ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਨਜਦੀਕ ਤੋਂ ਜਾਣਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਸੈਲਾਨੀ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਸੈਲਾਨੀ ਇੱਥੇ ਅਪਾਰਥਿਡ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ, ਹੈਕ‍ਟਰ ਪੀਟਰਸਨ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ, ਗੋਲ‍ਡ ਰੀਫ ਸਿਟੀ, ਜੋਹਾਨਿਸਬਰਗ ਜ਼ੂ, ਜੋਹਾਨਿਸਬਰਗ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ ਆਦਿ ਸ‍ਥਾਨ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਦੱਖਣ ਗੋਆ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਦੱਖਣ ਗੋਆ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੋਆ ਸੂਬੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਕੁੱਲ ਰਕਬਾ 1966 km² ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਗੋਆ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਕੁੱਲ ਅਬਾਦੀ 586591 ਹੈ।
ਭਾਸ਼ਾ
ਉੱਤਰ ਗੋਆ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ ਕੋਂਕਣੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਇਲਾਕੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਰਾਠੀ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗੋਆ ਰਾਜ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸਿੱਖਿਅਤ ਜਨਤਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੀ ਜਨਤਾ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਅਬਾਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਭਾਗ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਲਗਾਤਾਰ ਘੱਟ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
ਸੁਜਾਤਾ ਰਾਮਦੋਰਾਈ
ਸੁਜਾਤਾ ਰਾਮਦੋਰਾਈ (ਜਨਮ 1962) ਇੱਕ ਬੀਜਗਣਿਤ ਨੰਬਰ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਇਵਾਸਾਵਾ ਥਿਊਰੀ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਗਣਿਤ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਰਿਸਰਚ ਚੇਅਰ ਹੈ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਟਾਟਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਫੰਡਾਮੈਂਟਲ ਰਿਸਰਚ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ।
ਸਿੱਖਿਆ
ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਬੀ.ਐਸ.ਸੀ. 1982 ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਜੋਸਫ਼ ਕਾਲਜ, ਬੰਗਲੌਰ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਐਮ.ਐਸ.ਸੀ. 1985 ਵਿੱਚ ਅੰਨਾਮਲਾਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੱਤਰ ਵਿਹਾਰ ਰਾਹੀਂ kitiਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਟਾਟਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਫੰਡਾਮੈਂਟਲ ਰਿਸਰਚ ਵਿੱਚ ਪੀਐਚਡੀ ਲਈ ਗਈ ਅਤੇ 1992 ਵਿੱਚ ਰਮਨ ਪਰਿਮਾਲਾ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਪੀਐਚਡੀ ਕੀਤੀ1। ਉਸਦਾ ਖੋਜ ਨਿਬੰਧ "ਵਿੱਟ ਗਰੁੱਪਸ ਆਫ਼ ਰੀਅਲ ਸਰਫੇਸ ਐਂਡ ਰੀਅਲ ਜਿਓਮੈਟਰੀ" ਸੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਡਾ. ਸੁਜਾਤਾ ਰਾਮਦੋਰਾਏ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਚਤੁਰਭੁਜ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਬੀਜਗਣਿਤ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਅੰਡਾਕਾਰ ਵਕਰਾਂ ਦੀ ਗਣਿਤ ਦੀ ਜਿਓਮੈਟਰੀ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਕੋਟਸ, ਫੁਕਾਇਆ, ਕਾਟੋ, ਅਤੇ ਵੈਂਜਾਕੋਬ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸਨੇ ਇਵਾਸਾਵਾ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਮੁੱਖ ਅਨੁਮਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਕਮਿਊਟੇਟਿਵ ਸੰਸਕਰਣ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਇਸ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਬਹੁਤ ਬੁਨਿਆਦ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਇਵਾਸਾਵਾ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਜਾਪਾਨੀ ਗਣਿਤ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਕੇਨਕੀਚੀ ਇਵਾਸਾਵਾ ਦੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਹੋਈ ਹੈ।
ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ, ਪੁਣੇ ਵਿਖੇ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਉੱਤੇ ਹੈ।
ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਨ ਰਾਮਦੋਰਾਈ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਗਣਿਤ ਲੇਖਕ ਵੀ.ਐੱਸ. ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸੁਜਾਤਾ ਰਾਮਦੌਰਾਈ ਨੇ 2017 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਚਿਤੂਰ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਾਮਾਨੁਜਨ ਮੈਥ ਪਾਰਕ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫੰਡ ਦਿੱਤੇ। ਇਹ ਪਾਰਕ ਗਣਿਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਭਾਰਤੀ ਗਣਿਤ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਰਾਮਾਨੁਜਨ (1887-1920) ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਉਹ ਕਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੋਜ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੰਡੋ-ਫ੍ਰੈਂਚ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨ ਆਫ ਐਡਵਾਂਸਡ ਰਿਸਰਚ, ਬੈਨਫ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਰਿਸਰਚ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਪਿਊਰ ਐਂਡ ਅਪਲਾਈਡ ਮੈਥੇਮੈਟਿਕਸ। ਉਹ 2007 ਤੋਂ 2009 ਤੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗਿਆਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਰਹੀ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ 2009 ਤੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਗੋਨਿਤ ਸੋਰਾ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੈ।
ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ
ਸੁਜਾਤਾ ਰਾਮਦੋਰਾਈ 2006 ਵਿੱਚ ਵੱਕਾਰੀ ICTP ਰਾਮਾਨੁਜਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਬਣੀ। ਉਸਨੂੰ 2004 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਸਨਮਾਨ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਵਰੂਪ ਭਟਨਾਗਰ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਗਣਿਤ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ 2020 ਕ੍ਰੀਗਰ-ਨੈਲਸਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਵੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 2023 ਲਈ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1962 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਤੋਲੂਕਾ
ਤੋਲੂਕਾ (ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਤੋਲੂਕਾ ਦੇ ਲੇਰਦੋ) ਮੈਕਸੀਕੋ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਤੋਲੂਕਾ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ਼ ਵਧ ਰਹੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ। 2010 ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸਦੀ ਅਬਾਦੀ 8,19,561 ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਆਮੋਦ
thumb|ਦਰਸ਼ਕ ਸਡ਼ਕ ਤੇ ਬੈਠੇ [[ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਉੱਤੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਲਾਈਵ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚ ਦਾ ਨਜ਼ਾਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ (2003)]] ਆਮੋਦ ਇੱਕ ਏਹੋ ਜੇਹਾ ਕਾਰਜ ਹੈ ਜੋ ਸ੍ਰੋਤਿਆਂ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰਖਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਪਹੁਚੌਂਦਾ ਹੈ।
ਲੈਮੇਨ ਟੱਰੀ ਹੋਟਲ
ਲੈਮੇਨ ਟੱਰੀ ਹੋਟਲਸ, ਹੋਟਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਚੇਨ ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ I ਸਾਲ 2002 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਇਸ ਕੰਪਨੀ ਕੋਲ 27 ਹੋਟਲਾਂ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ 16 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਇਹਨਾਂ ਹੋਟਲਾਂ ਦੇ ਕੁੱਲ 3000 ਕਮਰੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਇਹ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦਾ ਹੈ I
ਲੈਮੇਨ ਟੱਰੀ ਹੋਟਲਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸਾਲ 2002 ਵਿੱਚ ਪੱਟੂ ਕੇਸ਼ਵਾਨੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ I ਗੁੜਗਾੰਵ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਲੈਮੇਨ ਟੱਰੀ ਹੋਟਲ ਜੂਨ 2004 ਵਿੱਚ ਖੋਲਿਆ ਗਿਆ I ਇਹ ਉਦਯੋਗ ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 49 ਕਮਰੇ ਹਨ I
ਇਹ ਕੰਪਨੀ 3 ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਤਹਿਤ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦੀ ਹੈ: ਲੈਮੇਨ ਟੱਰੀ ਪ੍ਰੀਮਿਅਰ (ਅੱਪਸਕੇਲ), ਲੈਮੇਨ ਟੱਰੀ ਹੋਟਲਸ (ਮੀਡਸਕੇਲ) ਅਤੇ ਰੈਡ ਫੌਕਸ ਹੋਟਲਸ (ਇਕਾਨਮੀ) I
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਦੇ ਹੋਟਲ ਮੁੱਖ ਥਾਂਹਾਂ ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ, ਔਰੰਗਾਬਾਦ, ਬੈਂਗਲੁਰੂ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਚੇਨਈ, ਦੇਹਰਾਦੂਨ, ਦਿੱਲੀ, ਗੋਆ, ਗੁੜਗਾੰਵ, ਗਾਜ਼ੀਆਬਾਦ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਇੰਦੌਰ, ਜੈਪੁਰ, ਕੇਰਲਾ, ਨੋਇਡਾ, ਪੂਨੇ ਅਤੇ ਵਡੋਦਰਾ I
ਅਸਮਰੱਥ ਕਰਮਚਾਰੀ
ਮੌਜੂਦਾ, 13% ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦਾ ਗਰੁੱਪ ਜਨਸੰਖਆ ਦੇ ਇਸ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਹਨ I ਲੈਮੇਨ ਟੱਰੀ ਨੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮਿਆਰੀ ਤਰੀਕਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਸਮਰੱਥ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਥਾਂ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੋਟਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ I ਲੈਮੇਨ ਟੱਰੀ ਹੋਟਲਸ ਬਰਾਬਰ ਮੌਕਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਰੋਜ਼ਗਾਰਦਾਤਾ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਈ ਪਧਰ ਤੇ ਆਪਣੀ ਅਨੋਖੀ ਰੋਜਗਾਰ ਪਹਲ ਕਰਕੇ ਸਨਮਾਨ ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਹੈ
ਪੂੰਛ ਪੋਲਸੀ
ਲੈਮੇਨ ਟੱਰੀ ਹੋਟਲ ਕੰਪਨੀ ਅਵਾਰਾ ਕੁੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਪਣਾਉਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਲੈਮੇਨ ਟੱਰੀ ਦੀ ਟੀਮ ਵੱਲੋ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ I. ਇਹ ਅਵਾਰਾ ਕੁੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕੋਰਪੋਰੇਟ ਗੋਦਕਰਤਾ ਹਨ I
ਬੁਨਿਆਦਵਾਦ
ਬੁਨਿਆਦਵਾਦ ਜਾਂ ਮੂਲਵਾਦ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:Fundamentalism) ਚਿੰਤਨ ਦੇ ਉਸ ਦਕਿਆਨੂਸੀ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਮੁੜਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਜਿੰਦਗੀ ਭਰ ਇੱਕ ਹੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਦੋਹਰਾਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਹੀ ਲਕੀਰ ਨੂੰ ਕੁੱਟਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਔਹ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਮੂਲ ਪਾਠ ਜਾਂ ਮੂਲ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਉੱਤੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੂਲਪਾਠ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ ਨੂੰ ਹੀ ਬੁਨਿਆਦ ਪਰਸਤੀ ਜਾਂ ਬੁਨਿਆਦਵਾਦ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਾਰਜ ਮਾਰਸਡੇਨ ਦੀ ਦਿੱਤੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਕੁਝ ਖਾਸ ਧਾਰਮਿਕ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਖਤ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ ਫੰਡਾਮੈਂਟਲਿਜਮ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਨੇ ਮਸੀਹੀਅਤ ਦੇ ਪੰਜ ਖਾਸ ਟਕਸਾਲੀ ਧਾਰਮਿਕ ਅਕੀਦਿਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਘੜਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮਸੀਹੀ ਮੂਲਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਕੁਇੱਕਰ
ਕੁਇੱਕਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਔਨਲਾਇਨ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਮੋਬਾਇਲ ਸਿਰਲੇਖਵਾਰ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਹੈ।ਇਸਨੂੰ ਪ੍ਰਣਏ ਚੁਲੇਟ ਨੇ 12 ਜੁਲਾਈ 2008 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਸਦਰ ਮੁਕਾਮ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿਖੇ ਹਨ। ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਹ 900 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ ਕਿਜਿਜੀ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਕੇ ਕੁਇੱਕਰ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਇਹ ਈਬੇ ਅਤੇ ਮੈਟਰਿਕਸ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਰੰਭ ਹੋਇਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਨੀਆਂ
ਸੱਮੀਪੁਰ
ਸੱਮੀਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਜਲੰਧਰ ਪੱਛਮੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਲੂਗੋ ਵੱਡਾ ਗਿਰਜਾਘਰ
ਸੇਂਟ ਮੇਰੀ ਗਿਰਜਾਘਰ (ਗਾਲੀਸੀਅਨ : Catedral de Santa María), ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੁਗੋ ਵੱਡਾ ਗਿਰਜਾਘਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਗਿਰਜਾਘਰ ਹੈ। ਇਹ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਗਾਲੀਸੀਆ ਦੇ ਲੁਗੋ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ 12 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸਨੂੰ ਰੋਮਾਨਿਸਕਿਊ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਇਆ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਾਰੋਕ, ਨਵੀਨਕਲਾਸਿਕੀ, ਅਤੇ ਗੋਥਿਕ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਵੀ ਤੱਤ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਇੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਗਿਰਜਾਘਰ 755ਈ. ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਇਆ ਸੀ। ਪਰ 12ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬਿਸ਼ਪ ਪੀਟਰ ਤੀਜੇ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਰੋਮਾਨਿਸਕਿਊ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਣਵਾਇਆ। ਇਸ ਦੀ ਉਸਾਰੀ 1129ਈ. ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ 1273ਈ. ਵਿੱਚ ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੁਨਰਜਾਗਰਣ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ ਗਇਆ। 1755ਈ. ਵਿੱਚ ਲਿਸਬਨ ਭੂਚਾਲ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਕਾਫੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ।
ਬਣਤਰ
ਇਹ ਗਿਰਜਾਘਰ ਲਾਤੀਨੀ ਯੋਜਨਾ ਤੇ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 85 ਮੀਟਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਗਿਰਜਾਘਰ
ਕੋਹਾ (ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ)
ਕੋਹਾਂ ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਆਟੋਮੇਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ, ਪਰਿਵਰਤਨ, ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਭਾਜਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਵੱਤਤਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਲਾਈਸੈਸ ਦੇ ਤਰਾਂ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬੀ. ਆਰ. ਅੰਬੇਦਕਰ (ਸਿਆਸਤਦਾਨ)
ਭੀਮ ਰਾਓ ਅੰਬੇਦਕਰ ਇੱਕ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ 2007 ਵਿੱਚ ਲਖਨਾ ਸੀਟ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਇੱਕ ਅਪਰਾਧਕ ਕੇਸ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਮਹਾਨ ਦਲਿਤ ਨੇਤਾ ਭੀਮਰਾਓ ਰਾਮਜੀ ਅੰਬੇਦਕਰ  ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਬੌਧ ਧਰਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਅਖਿਲ ਕਟਿਆਲ
ਅਖਿਲ ਕਟਿਆਲ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਹੈ।
ਕਰੀਅਰ
ਕਟਿਆਲ ਨੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ- ਲਾਇਕ ਬਲੱਡ ਓਨ ਦ ਬਿਟਨ ਟੰਗ: ਦਿੱਲੀ ਪੋਇਮਜ਼, ਹਾਓ ਮੈਨੀ ਕੰਟਰੀਜ਼ ਡਜ਼ ਦ ਇੰਡਸ ਕਰਾਸ ਅਤੇ ਨਾਈਟ ਚਾਰਜ ਐਕਸਟਰਾ ਆਦਿ।     ਪਤਝੜ 2016 ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਆਇਓਵਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੇਖਣ ਫੈਲੋ ਸੀ। 2018 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਰਵੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ 'ਇਸ਼ਕ ਮੇਂ ਸ਼ਹਿਰ ਹੋਨਾ 'ਦਾ 'ਏ ਸਿਟੀ ਹੈਪਨਜ਼ ਇਨ ਲਵ' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ। 2020 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 'ਦ ਵਰਲਡ ਦੇਟ ਬਿਲੌਂਗਸ ਟੂ ਅਸ: ਐਨ ਐਂਥੋਲੋਜੀ ਆਫ ਕੁਈਰ ਪੋਇਟਰੀ ਫ੍ਰਾਮ ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਆ' ਦਾ ਸਹਿ-ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ
ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ (28 ਨਵੰਬਰ 1696 - 26 ਦਸੰਬਰ 1705) ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰਾ
ਜਨਮ
ਕਲਗੀਧਰ ਦਸਮੇਸ਼ ਪਿਤਾ ਦੇ ਚਾਰ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ ਸਨ। ਬਾਬਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ-ਜਨਮ ਪਾਉਂਟਾ ਸਾਹਿਬ ਸੰਨ 1686, ਬਾਬਾ ਜੁਝਾਰ ਸਿੰਘ ਜੀ-ਜਨਮ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਸੰਨ 1690, ਬਾਬਾ ਜੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਜੀ-ਜਨਮ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਸੰਨ 1696, ਬਾਬਾ ਫਤਹਿ ਸਿੰਘ ਜੀ-ਜਨਮ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਸੰਨ 1698।
ਸ਼ਹਾਦਤ
22 ਦਸੰਬਰ ਸੰਨ 1705 ਨੂੰ ਦੋਵੇ ਵੱਡੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਜੰਗ `ਚ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਲਗਭਗ 18 `ਤੇ 14 ਸਾਲ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ, ਕੇਵਲ ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ 26 ਦਸੰਬਰ ਸੰਨ 1705 ਨਵਾਬ ਸਰਹੰਦ, ਵਜ਼ੀਦੇ ਦੇ ਜ਼ਾਲਮਾਨਾ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਜੀਉਂਦੇ ਜੀਅ ਨੀਹਾਂ `ਚ ਚਿਣਵਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਮਰ 6 `ਤੇ 8 ਸਾਲ ਸੀ।
ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਛੋੜਾ
20 ਅਤੇ 21 ਦਸੰਬਰ ਸੰਨ 1705 ਦੀ ਰਾਤ ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ ਨੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਦਾ ਕਿਲਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਹਾਕਮਾਂ ਨੇ ਗਊ-ਕੁਰਾਨ ਦੀਆਂ ਖਾਧੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਸਮਾਂ-ਵਾਇਦੇ ਭੁੱਲ ਕੇ ਪਿਛੋਂ ਭਿਅੰਕਰ ਹਮਲਾ ਬੋਲ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਵਕਤ ਸਰਸਾ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਹੜ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਰਸਾ ਨਦੀ ਤੇ ਜੰਗ ਹੋਈ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਜੱਥਿਆਂ ’ਚ ਵੰਡਿਆ। ਵੱਡੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਈ ਊਦੈ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜੰਗ ਦੀ ਕਮਾਨ ਸੰਭਾਲੀ। ਘਮਾਸਾਨ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ। ਇੱਥੇ ਦਸਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦਾ ਪਰਵਾਰ ਵੀ ਤਿੰਨ ਹਿਸਿਆਂ ’ਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਾਥੀ ਸਿੰਘ ਵੀ ਵਿਛੜ ਗਏ। ਉਸ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ “ਪਰਵਾਰ ਵਿਛੋੜਾ” ਕਾਇਮ ਹੈ।
ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਤੋਂ ਵਿਛੜ ਮਾਤਾ ਸੁੰਦਰ ਕੋਰ (ਜੀਤੋ ਜੀ) ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਨਾਲ਼ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਆ ਗਏ। ਮਾਤਾ ਗੂਜਰੀ ਜੀ ਦੋ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨਾਲ਼, ਸਰਸਾ ਦੇ ਕੰਡੇ ਚਲਦੇ-ਚਲਦੇ ਮੋਰਿੰਡੇ ਪੁੱਜੇ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਰਸੋਈਆਂ ਗੰਗੂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਪਿੰਡ ਖੇੜੀ ਲੈ ਆਇਆ ਜੋ ਉਥੋਂ ਵੀਹ ਕੁ ਮੀਲ ਦੀ ਵਿੱਥ ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਚਲਣ ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਡੇਢ ਕੁ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿੰਘ ਸਨ ਪਰ ਸਰਸਾ ਦੀ ਜੰਗ ਸਮੇਂ ਕੁੱਝ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਨਦੀ ’ਚ ਰੁੜ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਵਿਛੱੜ ਗਏ। ਸਰਸਾ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰਨ ਤੇ ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ ਨਾਲ਼ ਚਾਲ਼ੀ ਦੇ ਕਰੀਬ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ ਸਨ।
ਵੱਡੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ
ਗੁਰਦੇਵ ਨੇ ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਕੱਚੀ ਗੜ੍ਹੀ `ਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੋਰਚਾਬੰਦ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਹ ਗੜ੍ਹੀ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿੱਖ, ਭਾਈ ਬੁੱਧੀ ਚੰਦ ਦੀ ਸੀ। ਵੈਰੀਆਂ ਨੇ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ `ਚ ਗੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਘੇਰਾ ਪਾ ਲਿਆ। ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੇਜੋੜ `ਤੇ ਭਿੰਅਕਰ ਜੰਗ ਹੋਈ। ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਜਰਨੈਲਾਂ ਸਮੇਤ ਵੈਰੀ ਦਲ ਦੇ ਬੇਅੰਤ ਜੁਆਨ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਵੀਹ ਦੇ ਕਰੀਬ ਸਿੰਘ ਵੀ ਸ਼ਹੀਦੀਆਂ ਪਾ ਗਏ। ਇਸੇ ਹੀ ਜੰਗ `ਚ ਸੈਂਕੜੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਆਹੂ ਲਾਹ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਡੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ ਬਾਬਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਫ਼ਿਰ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਜੁਝਾਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ। ਉਸ ਯਾਦ `ਚ ਇੱਥੇ ਗਰਦੁਆਰਾ ‘ਕਤੱਲ ਗੱੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ’ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਗੁਰਦੇਵ ਵੀ, ਪੰਥ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਮੰਨ ਕੇ, ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਦੇ ਵੱਕਤ ਭਾਈ ਦਇਆ ਸਿੰਘ, ਧਰਮ ਸਿੰਘ `ਤੇ ਭਾਈ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਵੈਰੀ ਦਲਾਂ ਨੂੰ ਚੀਰਦੇ ਗੜ੍ਹੀ ਚੋਂ ਨਿਕਲ ਗਏ। ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਰਦੇਵ ਨੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਤਾੜੀ ਮਾਰ ਕੇ ਸੁਚੇਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਐਲਾਨਿਆ “ਫੱੜ ਲੋ-ਫੜ ਲੋ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਗੁਰੂ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ” ਉਸ ਯਾਦ `ਚ ਇੱਥੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ‘ਤਾੜੀ ਸਾਹਿਬ’ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਅਰੰਭ ਤੋਂ ਹੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਾ ਇਕੋ-ਇਕ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸੀ ਦਸਮੇਸ਼ ਜੀ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰਣਾ ਜਾਂ ਜੀਉਂਦੇ ਜੀਅ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰਣਾ। ਵੈਰੀ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲੋਂ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ, ਸਰਸਾ ਨਦੀ ਤੇ ਫ਼ਿਰ ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਜੰਗ `ਚ ਵੀ ਮੂੰਹ ਦੀ ਹੀ ਖਾਧੀ।
ਸਰਿਹੰਦ ਦੀ ਦੀਵਾਰ
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਗੁਰੂ ਦਰ ਦਾ ਰਸੋਈਆ ਗੰਗੂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਿਹੜਾ ਮਾਤਾ ਜੀ ਤੇ ਦੋ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੀਯਤ ਦਾ ਵੱਡਾ ਬੇਈਮਾਨ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦੀ ਮੋਹਰਾਂ ਦੀ ਥੈਲੀ ਚੋਰੀ ਕੀਤੀ ਫਿਰ ਹੋਰ ਇਨਾਮ ਦੇ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਸੂਬਾ ਸਰਹੰਦ ਨੂੰ ਇਤਲਾਹ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਦੇ ਤਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਕੇ ਵਜ਼ੀਦ ਦੀ ਕਚਹਿਰੀ ’ਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਮਾਤਾ ਗੁਜਰ ਕੌਰ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ, ਤਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਠੰਡੇ ਬੁਰਜ ’ਚ ਭੁੱਖੇ-ਤਿਹਾਏ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਭਾਈ ਮੋਤੀ ਰਾਮ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਪਰਵਾਰ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਵਾਸੇ ਦੁੱਧ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਲਗਾਤਾਰ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਕਚਿਹਰੀ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਇਸਲਾਮ ਕਬੂਲ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਕਈ ਡਰਾਵੇ ਤੇ ਲਾਲਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਪਰ ਉਹ ਅਡਿੱਗ ਰਹੇ। ਸੂਬੇ ਦਾ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਸੂਮੀਅਤ ਉੱਪਰ ਦਿਲ ਪਸੀਜਿਆ ਵੇਖ ਕਾਜ਼ੀ ਨੇ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸਲਾਮ ਬੱਚਿਆਂ ’ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ੁਲਮ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਪਰ ਦੀਵਾਨ ਸੁੱਚਾ ਨੰਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ “ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੱਪ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ” ਦਸਦਿਆਂ ਸਖ਼ਤ ਸਜ਼ਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਅਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਫ਼ਤਵਾ ਆਇਦ ਕਰ ਕੇ ਵਜ਼ੀਦੇ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ਼ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੀਉਂਦੇ ਜੀਅ ਨੀਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿਣਵਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਦੀਵਾਰ ਦੇ ਢਹਿ ਜਾਣ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ਼ ਧੱੜਾਂ ਤੋਂ ਜੁੱਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।
ਇਸ ਜ਼ੁਲਮੀ ਹੁਕਮ ਤੇ ਨਵਾਬ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਸ਼ੇਰ ਮੁਹੱਮਦ ਖਾਂ ਨੇ ਉੱਠ ਕੇ ‘ਹਾ’ ਦਾ ਨਾਹਰਾ ਮਾਰਿਆ। ਸ਼ਹਾਦਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਕੂਮਤ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਸਕਾਰ ਲਈ ਦੋ ਗਜ਼ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇਣ ਤੋਂ ਵੀ ਮਨ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਨਵਾਬ ਟੋਡਰਮਲ ਨੇ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਮੋਹਰਾਂ ਵਿਛਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਜਿਸ ਥਾਂ ਤੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਹੋਇਆ ਉਥੇ ਅੱਜ “ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਜੋਤੀ ਸਰੂਪ” ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਜ਼ਾਲਮਾ ਨੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਜੀ ਨੂੰ ਵੀ ਠੰਡੇ ਬੁਰਜ ਤੋਂ ਧੱਕਾ ਦੇ ਕੇ, ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖੀ
ਬੈਰਮ ਖ਼ਾਨ
ਬੈਰਮ ਖ਼ਾਨ (ਫ਼ਾਰਸੀ: بيرام خان) (ਮੌਤ:1561) ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੈਨਾ ਕਮਾਂਡਰ ਸੀ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਫੌਜ ਦਾ ਮੁਖੀ ਕਮਾਂਡਰ-ਇਨ-ਚੀਫ਼ ਸੀ, ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਟੇਟਮੈਨ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਹੁਮਾਯੂੰ ਅਤੇ ਅਕਬਰ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਰੀਜੈਂਟ ਸੀ। ਉਹ ਸਰਪ੍ਰਸਤ, ਮੁੱਖ ਸਲਾਹਕਾਰ, ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਹੁਮਾਯੂੰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸਨ। ਹੁਮਾਯੂੰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਖਾਨ-ਏ-ਖ਼ਾਨਣ ਵਜੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਬੈਰਮ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਬੈਰਾਮ "ਬੇਗ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ 'ਖ' ਜਾਂ 'ਖ਼ਾਨ' ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਮਾਂਟਰੀਆਲ
ਮਾਂਟਰੀਆਲ (Montréal, ) ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ﻿ਮਾਂਟਰੀਆਲ ਦੇ ਵਿੱਚ 12000 ਸਿਖ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਅਸ਼ੀਥਾ (ਲੇਖਿਕਾ)
ਅਸ਼ੀਥਾ (ਮਲਿਆਲਮ: അഷിത; 5 ਅਪ੍ਰੈਲ 1956 - 27 ਮਾਰਚ 2019) ਮਲਿਆਲਮ ਸਾਹਿਤ 'ਚ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾ ਸੀ, ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਲਿਆਲਮ ਵਿੱਚ ਹਾਇਕੂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਚਿੱਤਰਣ ਲਈ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਕਹਾਣੀ ਲਈ ਕੇਰਲਾ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਹੋਰ ਸਨਮਾਨ ਪਦਮਰੰਜਨ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਲਲਿਤਾਂਬਿਕਾ ਅੰਤਰਜਨਮ ਸਮਾਰਕ ਸਾਹਿਤ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਇਦਾਸਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਵੀ ਹੈ।
ਮਟਕ
ਮਟਕ ਬੀਰ ਰਸੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਕਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਵੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਮਟਕ ਨੇ ਸਿੰਘਾਂ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਇਆ ਲੜਾਈਆਂ ਦਾ ਹਾਲ ਲਿਖਿਆ ਹੈ।
ਅਸ਼ੀਥਾ (ਲੇਖਿਕਾ)
ਜੀਵਨੀ
thumb|235x235px| ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਾ ਕਾਲਜ, ਅਸ਼ੀਥਾ ਦਾ ਅਲਮਾ ਮਾਸਟਰ ਅਸ਼ੀਥਾ ਦਾ ਜਨਮ 5 ਅਪ੍ਰੈਲ 1956 ਨੂੰ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਦੇ ਕੇਰਲ ਦੇ ਤ੍ਰਿਚੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਜ਼ਹਾਯਾਂਨੁਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕੇ. ਬੀ. ਨਾਇਰ, ਇੱਕ ਰੱਖਿਆ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਅਤੇ ਥੇੱਕੇਕਰੂਪਥ ਥੰਕਮਾਨੀ ਅੰਮਾ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਬੰਬੇ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਕਾਲਜ, ਏਰਨਾਕੁਲਮ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਅਤੇ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਅਸ਼ੀਥਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕੇ.ਵੀ. ਰਮਨਕੁੱਟੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ, ਉਮਾ ਪ੍ਰਸ਼ੀਧਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ 2013 ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਪੀੜਿਤ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ ਥ੍ਰਿਸੂਰ (ਤ੍ਰਿਚੁਰ) ਦੇ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਬੀਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਹੀ 27 ਮਾਰਚ 2019 ਨੂੰ 62 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ, ਧੀ ਅਤੇ ਜਵਾਈ ਉਸ ਦੀ ਦੇਖਰੇਖ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਮਟਕ
ਪੋ. ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ “ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ” ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਪਿਆਰ ਪ੍ਤੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ਜਬਾ ਭਰਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਿਸਰ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਮੈਦਾਨ ਛੱਡ ਕੇ ਉੱਠ ਨੱਸੇ| ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਾ ਹਾਲ ਕਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਖਦਾ ਹੈ- ਦੌੜਦਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾ ਸ਼ਰਮ ਆਈ ਕੀਤੀ ਜਾਨ ਪਿਆਰੀ, ਇਹੋ ਜਾਨ ਵਿਚਾਰੀ। ਤੋਲ ਤੱਕੜੀ ਲੈੜ ਰੁਪਈਏ, ਅਸੀ ਬਦੂੰਕਚੀ ਭਾਰੀ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰੀ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਇਨਾਮ ਵਧਾਉਣ, ਰਣ ਵਿੱਚ ਪਿੱਠ ਦਿਖਾਰੀ, ਲਾਜ ਵਿਸਾਰੀ। ਕਹਿਤ “ਮਟਕ” ਲੜ ਮਰਨ ਸੂਰਮੇ, ਜ਼ਰਾ ਨ ਹਟਣ ਪਿਛਾੜੀ ਹੋਣ ਅਗਾੜੀ। ਮਟਕ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਸਾਦਗੀ ਬਹੁਤ ਹੈ। ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਸ਼ੀਥਾ (ਲੇਖਿਕਾ)
ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ
ਅਸ਼ੀਥਾ, ਜਿਸ ਨੇ 20 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ, ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਦਾ ਚਿੱਤਰਣ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਮਲਾ ਸੁਰੱਈਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਲਿਆਲਮ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੇਖਿਕਾ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਅਤੇ ਜਲਾਲ ਅਦਾ-ਦੀਨ ਮੁਹੰਮਦ ਰਮੀ ਦੀਆਂ ਕਈ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਹਾਇਕੂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਡਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਰਮਾਇਣ, ਭਾਗਵਤਮ, ਜਾਤਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਅਥੀਹਿਆਮਲਾ ਨੂੰ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਜੀਵਨੀ, ਅਥੂ ਨਜਨਾਯਿਰੂਨੂ (ਉਹ ਮੈਂ ਸੀ), ਸ਼ੀਹਾਬੂਦੀਨ ਪੋਥੀਥਮਕਦਾਵੁ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ, ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਅਵਾਰਡ
ਪੋਨੀਨੀ ਇਦਾਸਰੀ ਸਮਾਰਕ ਸਮਿਤੀ ਨੇ ਅਸ਼ੀਥਾ ਦੇ ਕਾਰਜ, ਵਿਸਮਾਇਆ ਛੀਨੰਗਲ ਨੂੰ 1986 ਵਿੱਚ ਇਦਾਸਰੀ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ 1994 ਵਿੱਚ ਲਲਿਤਾਂਬਿਕਾ ਅੰਤਰਜਨਮ ਸਮਾਰਕ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਮਾਨਵ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਥਥਾਗਾਥਾ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 2000 ਵਿੱਚ ਪਦਮਾਜਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਕੇਰਲ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਨੇ ਅਸੀਥਾਯੁਧ ਕਥਕਾਲ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਨੂੰ 2015 ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਚੁਣਿਆ। ਉਹ ਅੰਨਕਾਮ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਥੋਪਿਲ ਰਵੀ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਅਵਾਰਡ ਦੀ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2019 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1956 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਅਨੁਵਾਦਕ
ਸਾਂਤਾ ਕਾਤਾਲੀਨਾ ਗਿਰਜਾਘਰ
ਸਾਂਤਾ ਕਾਤਾਲੀਨਾ ਗਿਰਜਾਘਰ (Spanish: Iglesia de Santa Catalina) ਸੁਦੇਤੇ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਗਿਰਜਾਘਰ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 1928ਈ. ਵਿੱਚ ਬਿਏਨ ਦੇ ਇੰਤਰੇਸ ਕੁਲਤੂਰਲ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ।
ਕੋਂਸਤਾਂਤੀਨ ਮਹਾਨ
thumbnail|ਸਮਰਾਟ ਕੋਂਸਤਾਂਤੀਨ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਕੋਂਸਤਾਂਤੀਨ ਮਹਾਨ(27 ਫਰਵਰੀ 272 - 22 ਮਈ ਨੂੰ 337 ਈ) ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੋਮਨ ਸਮਰਾਟ ਸੀ| ਉਹ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੈਨਾਪਤੀ ਸੀ. ਉਸ ਨੇ ਬਿਜ਼ੰਤੀਨ (ਹੁਣ ਇਸਤਮਬੂਲ, ਤੂਰਕੀ) ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਰੋਮੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਇਆ|ਉਹਦੇ ਨਾਂਅ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਕੁਸਤੂੰਤੁਨੀਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ| ਇਸਾਈਅਤ ਮੰਨਨ ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਅਤਿਆਚਾਰ ਇਸਦੇ ਸਮੇਂ ਬੰਦ ਹੋਏ|ਇਸਾਈਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਵੀ ਮੋੜੀਆਂ ਗਈਆਂ| ਨਾਇਸੀਆ ਜਾਂ ਨਿਕਇਆ ਦੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਨੂੰ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਦਿੱਤਾ ਭਾਵੇਂ ਖੁਦ ਈਸਾਈ ਜੀਵਨ ਭਰ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ|
ਸਾਂਤਾ ਕਾਤਾਲੀਨਾ ਗਿਰਜਾਘਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਗਿਰਜਾਘਰ
ਦਰਸ਼ਨ ਭਗਤ
ਦਰਸ਼ਨ ਭਗਤ ਉਪਦੇਸ਼ਾਤਮਕ ਅਤੇ ਸਰੋਦੀ ਕਾਵਿ ਦਾ ਕਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਦਰਸ਼ਨ ਭਗਤ ਦਾ ਸਮਾਂ ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਮੱਧ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਆਪ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀਆਂ, ਸ਼ਬਦ, ਸਲੋਕ, ਦੋਹਰੇ, ਝੂਲਣੇ, ਬੇਨਤੀਆ ਅਤੇ ਵਾਰ ਅੰਮਿ੍ਤਸਰ ਕੀ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਦੋ ਸ਼ੇ੍ਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਵੰਡ ਸਕਦੇ ਹਾਂ-
ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਾਰਾਂ
ਦਰਸ਼ਨ ਭਗਤ ਦੀ ਸਮੱਚੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਤੋ ਅਸੀਂ ਇਸ ਸਿੱਟੇ ਤੇ ਪੁੱਜਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਆਪ ਨੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ, ਲੋਭ ਲਾਲਚ ਤੋ ਵਿਹੀਨ, ਸੰਜਮੀ ਜੀਵਨ ਜਿਊਣ, ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਉੱਦਮ ਦਾ ਪਾਲਣ, ਗੁਰੁ ਦੀ ਓਟ, ਸਾਧ-ਸੰਗਤਿ ਧਾਰਣ, ਆਦਿਕ ਵਿਸ਼ਿਆ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਚਤਿ੍ਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਵਜੋ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਾਇਆ। ਦਰਸ਼ਨ ਭਗਤ ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਲਹਿੰਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ – ਵੈਸੀ, ਕਰੇਸੀ, ਵਤ, ਥੀਦੇ, ਰੋਸੀ, ਘੱਤ, ਘਣਾ, ਹਿਕ,ਕਾਈ ਆਦਿ। ਦਰਸ਼ਨ ਭਗਤ ਨੇ ਬਦਲਵਾ ਰੂਪ ਮਾਤਿ੍ਕ ਛੰਦ – ਬੈਤ ਚੁਣਿਆ ਸੀ।ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਬੈਤ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਇਸੇ ਤੋ ਹੋਇਆ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਦਰਸ਼ਨ ਭਗਤ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਮੱਧ - ਯੁੱਗ ਕਾਵਿ ਦੀ ਰਾਗ – ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜਿਹਨਾਂ ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪ ਨੇ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਪ੍ਕਾਰ ਹਨ- ਸਿਰੀ ਰਾਗ, ਗਉੜੀ, ਆਸਾ, ਹਿੰਡੋਲ ਆਦਿ। ਕਾਫੀ ਆਓ ਸੰਗਤਿ ਰਲਿ ਸਾਧ ਮੇਰੇ ਮਨਾ।ਮਰਨਾ ਨਹੀਓ ਯਾਦ ਮੇਰੇ ਮਨਾ।ਉਮਰ ਗਵਾਈਓ ਬਾਦ ਮੇਰੇ ਮਨਾ। ਸ਼ਬਦ ਧੀਰਾ ਧੀਰਾ ਚਲਿ ਵੋ ਫਕੀਰਾ ਧੀਰਾ ਧੀਰਾ ਚਲ। ਫਕਰ ਫਕੀਰੀ ਤੇ ਜ਼ੁਹਦ ਜ਼ਹੀਰੀ। ਸ਼ਹਿਲ ਨਹੀਓ ਇਹ ਗੱਲ।<।ਰਹਾਓ। ਰਾਤੀ ਜਾਗਣ ਜ਼ੁਹਦ ਕਮਾਵਣ, ਥੋੜਾ ਖਾਵਣੁ ਨੀਚ ਸਦਾਵਣ। ਏਹੁ ਫਕੀਰਾ ਦਾ ਲਲੁ।<। ਸ਼ਲੋਕ ਕਿੱਥੇ ਆਇਓ ਜੀਵੜੇ ਕਿਥੇ ਵੈਸੀ ਵਤ। ਅਖੀ ਵੇਖ ਉਘਾੜ ਤੂੰ ਲੈ ਸਾਧਾਂ ਦੀ ਮੱਤ। ਖੁਦੀ ਖਰਾਬ ਕਰੇਸੀਆ ਇਹ ਪੰਡ ਸਿਰੇ ਤੋ ਸੱਟ। ਹੋਇ ਨਿਮਾਣਾ ਜਗ ਰਹੁ ਤਾ ਰਹੀ ਇਸੇ ਗੱਲ ਪੱਤ। ਦੋਹਰੇ ਹੇ ਮਨ ਮੂਰਖ ਕਿਆ ਕੀਆ ਲੀਆ ਨ ਕਿਉ ਹਰਿ ਨਾਮੁ। ਭਮ ਕੀ ਫਾਹੀ ਫਾਥਿਆ, ਕਹਾਂ ਮਿਲਹਿ ਬਿਸਰਾਮ। ਝੂਲਣੇ ਆਜ ਆਜ ਤੇਰੇ ਸੰਗਿ ਸਾਜ ਹੈ ਰੇ, ਕਾਲ ਕਾਲ ਕਿਆ ਜਾਨੀਐ ਕਾਲ ਹੈ ਰੇ। ਕਰਿ ਕਰਿ ਪੀ੍ਤ ਪ੍ਤੀਤ ਤੂੰ ਮਾਨ ਲੇ ਰੇ, ਜੈਸੇ ਮੀਨ ਅਚੇਤ ਕਉ ਜਾਲ ਹੈ ਰੇ।
ਹਵਾਲੇ ਤੇ ਟਿੱਪਣੀਆ
1.ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਪਦਮ, ਭਗਤ ਦਰਸ਼ਨ, ਪੰਨਾ-24. 2. ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ, ਪੰਨਾ- 456, 57. 3. . ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਸੰਪਾ. ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਗ ਕੋਹਲੀ, ਪੰਨਾ-305.
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਵੀ
ਕੋਂਸਤਾਂਤੀਨ ਮਹਾਨ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 272 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 337
ਚਹਿਲਾਂ
ਚਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਸਮਰਾਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਨਾਂਅ ਉਤਪਤੀ
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦਾ ਪਿੰਡ ਚਹਿਲਾਂ ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਜੋਗੀ ਪੀਰ ਚਾਹਲ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।
ਹ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਰਣ ਮਾਲਾ
ਚਹਿਲਾਂ
ਪਿਛੋਕੜ
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਪਿੰਡ ਚਹਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਜੋਗੀ ਪੀਰ ਚਾਹਲ ਆਪਣੇ ਦੋ ਉਪਾਸ਼ਕਾਂ ਨਾਲ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਜੋਗਾ-ਰੱਲਾ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਚੱਲ ਕੇ ਆਏ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਿੰਡ ਚਾਹਲ ਦੀ ਮੋੜ੍ਹੀ ਗੱਡੀ। ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਜੋਗੀ ਪੀਰ ਚਾਹਲ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੰਦਿਰ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਲਾਕਾ ਵਾਸੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦਿੱਲੀ ਤੱਕ ਦੀ ਸੰਗਤ ਹਰ ਸਾਲ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਜੋਗੀ ਪੀਰ ਦਾ ਮੇਲਾ ਅਤੇ ਦਸਹਿਰੇ ਦਾ ਮੇਲਾ ਲਗਦਾ ਹੈ।