cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
2016 ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਦੇ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਮੁਕਾਬਲੇ
ਗਰੁੱਪ ਪੱਧਰੀ ਮੁਕਾਬਲੇ
ਕੁੱਲ 12 ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ 6-6 ਕਰਕੇ ਦੋ ਗਰੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਰੇਕ ਟੀਮ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲੇ ਉਸਦੇ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਟੀਮ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਮੁਕਾਬਲਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਅੰਕ ਮਿਲਦੇ ਸਨ, ਮੁਕਾਬਲਾ ਬਰਾਬਰ ਰਹਿਣ 'ਤੇ ਇੱਕ ਅੰਕ ਮਿਲਦਾ ਸੀ। ਗਰੱਪ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਚਾਰ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕੁਆਟਰਫਾਈਨਲ ਲਈ ਖੇਡਣਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਕਡ਼ੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2016 ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ
ਅੰਬਰੀਸ਼
ਭਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਕਥਾ
thumb|ਦੁਰਵਾਸ (ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲਾ) ਰਾਜਾ ਅੰਬਰੀਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਲ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਵਜੋਂ; ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਚੱਕਰ। ਭਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਭਗਤ ਸੀ ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ ਦਾ ਪੱਕਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਹਵਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ (ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਚੰਗੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ") ਦੀ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।
ਰਾਮਾਇਣ ਕਥਾ
ਰਾਮਾਇਣ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇ ਹਰੀਸ਼ਚੰਦਰ ਦੇ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਐਤਰੇਯ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਹਨ। ਰਾਮਾਇਣ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿੱਚ ਹਰੀਸ਼ਚੰਦਰ ਦੀ ਬਜਾਏ ਰਾਜੇ ਦਾ ਨਾਮ ਅੰਬਰੀਸ਼ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਕਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅੰਬਰੀਸ਼ ਇੱਕ ਵਾਰ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਯੁੱਧਿਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘੋੜੇ ਦੀ ਬਲੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਇਸ ਸਮਾਰੋਹ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਦਾ ਪੀੜਤ-ਜਾਨਵਰ ਇੰਦਰ ਨੇ ਚੋਰੀ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸਮਾਰੋਹ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੁਜਾਰੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਨਵਰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ, ਜਾਂ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਮਨੁੱਖੀ ਬਲੀਦਾਨ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦੀ। ਜਾਨਵਰ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਬਲੀ ਲਈ, ਇੱਕ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸ਼ੂਨਹਸ਼ੇਪਾ ਨੂੰ ਖਰੀਦਿਆ। ਸ਼ੁਨਾਹਸ਼ੇਪਾ ਦੇ ਬਲਿਦਾਨ 'ਤੇ ਦੋ ਭਜਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸ ਦੇ ਪਾਤਰ
ਰੱਸੀ-ਟੱਪਾ
ਰੱਸੀ-ਟੱਪਾ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਖੇਡ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕੁੜੀਆਂ ਰੱਸੀ ਨੂੰ ਸਿਰਿਆਂ ਤੋਂ ਫੜ ਕੇ ਘੁਮਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਰੱਸੀ ਟਪਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼ ਨਾਲ ਸੁਧਾਰੇ ਸਫ਼ੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
ਉਟਾਲਾਂ
ਉਟਾਲਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਸਮਰਾਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਰਾਲਾ ਤੋਂ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅਲੀ ਤਾਲ (ਡਡੇਲਧੂਰਾ)
ਅਲੀ ਤਾਲ ਪੱਛਮੀ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਸੁਦੂਰਪਸ਼ਚਿਮ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਡਡੇਲਧੁਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਅਲੀਤਾਲ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਲਗਭਗ 1175 ਮੀਟਰ ਲੰਬੀ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 400 ਮੀਟਰ ਚੌੜੀ ਹੈ, ਸੰਭਾਵੀ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੇ ਆਕਰਸ਼ਣ ਲਈ ਖੇਤਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਰੰਗੁਨ ਵਾਟਰਸ਼ੈੱਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਵਾਟਰਸ਼ੈੱਡ ਮਹਾਕਾਲੀ ਨਦੀ ਬੇਸਿਨ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ 2019 ਵਿੱਚ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਭਗਵਾਨ ਭਗਵਤੀ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੁਦੂਰਪਸ਼ਚਿਮ ਸੂਬੇ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੇਪਾਲ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼ਿਮਲਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਸ਼ਿਮਲਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ 68 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਸ਼ਿਮਲਾ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਇਹ ਹਲਕਾ ਜਨਰਲ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 54,905 ਵੋਟਰ ਸਨ।
ਵਿਧਾਇਕ
2012 ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰੇਸ਼ ਭਾਰਦਵਾਜ ਇਸ ਹਲਕੇ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ।
!ਸਾਲ !colspan="2" align="center"|ਪਾਰਟੀ !align="center" | ਵਿਧਾਇਕ !ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ !ਵੋਟਰ % !ਜੇਤੂ ਦਾ ਵੋਟ ਅੰਤਰ !ਸਰੋਤ
ਸਿਲਿਸਲੇਵਾਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਨਾਲੋਹ
ਨਾਲੋਹ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਧਾਰ ਕਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਤੋਂ 75 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਧਾਰ ਕਲਾਂ ਤੋਂ 7 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੁਰ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਆਬਾਦੀ
ਸਨ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾਲੋਹ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 2233 ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1154 ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ 1079 ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਸੇ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 637 ਅਤੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 0 ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ਼ਿਆ ਰਾਜਵੰਸ਼
thumb|210x210px|ਚੀਨ ਦੇ ਸ਼ਿਆ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਇਲਾਕਾ (ਗਾੜਾ ਨਾਰੰਗੀ ਰੰਗ) thumb|306x306px|ਸ਼ਿਆ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਮਰਾਟ, ਯੁ ਮਹਾਨ ਸ਼ਿਆ ਰਾਜਵੰਸ਼ (ਚੀਨੀ: 三皇五帝, ਸ਼ਿਆ ਚਾਓ; ਪਿਨਾਇਨ ਅੰਗਰੇਜੀਕਰਣ: Xia dynasty) ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 2070 ਈਸਾਪੂਰਵ ਵਲੋਂ 1600 ਈਸਾਪੂਰਵ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਸੀ। ਇਹ ਚੀਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਜਿਕਰ ਬਾਂਸ ਕਥਾਵਾਂ, ਇਤਹਾਸ ਦਾ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਇਤੀਹਾਸਕਾਰ ਦੇ ਅਭਿਲੇਖ ਜਿਵੇਂ ਚੀਨੀ ਇਤਹਾਸ - ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਆ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਵਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਅਧਿਪਤੀਯੋਂ ਅਤੇ ਪੰਜ ਸਮਰਾਟਾਂ ਦਾ ਕਾਲ ਸੀ। ਪੰਜ ਸਮਰਾਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਖਰੀ ਸਮਰਾਟ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ੁਨ ਸੀ, ਨੇ ਆਪਣੀ ਗੱਦੀ ਯੁ ਮਹਾਨ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ ਅਤੇ ਉਸੀ ਵਲੋਂ ਸ਼ਿਆ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਇਸ ਸਮਰਾਟ ਯੁ ਮਹਾਨ ਨੂੰ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਣ ਦਾ ਪੁੰਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਆ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸ਼ਾਂਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਦੌਰ ਆਇਆ ਜੋ 1600 ਈਸਾਪੂਰਵ ਵਲੋਂ 1046 ਈਸਾਪੂਰਵ ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ।
ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਉੱਤੇ ਵਿਵਾਦ
ਇਹ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣ ਲਾਇਕ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਿਆ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਬਹੁਤ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਹੁਣੇ ਸ਼ੁਬਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਸੀ ਵੀ ਜਾਂ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਮਿਥਿਅ - ਕਥਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਜੁਗਾਂ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਵਲੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹੀ ਰਾਜਕਾਲ ਕਾਂਸੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕੁੱਝ ਪੁਰਾਤਤਵ ਥਾਂ ਮਿਲੋ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਅਰਲੀਤੋਉ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ (Erlitou) ਦੇ ਨਾਮ ਵਲੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਚੀਨੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹੀ ਸ਼ਿਆ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੀ ਸਭਿਅਤਾ ਸੀ ਲੇਕਿਨ ਹੁਣੇ ਤੱਕ ਅਸਫਲ ਰਹੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੇ ਰਾਜਵੰਸ਼
ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ
ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਦੇ ਤੀਜੇ ਦੌਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਵਲਕਾਰ
ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਨਾਵਲਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਾਵਲਕਾਰਾ ਦੇ ਨਾਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ:-
ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ
ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ ਵਧੀਆ ਕਿਸਮ ਦੇ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਨਾਵਲਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ ਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਝੇ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਜੀਵਣ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ‘ਪਤਵੰਤੇ ਕਾਤਲ`, ‘ਦੀਵੇ ਦੀ ਲੋਅ` ਅਤੇ ‘ਵਿਯੋਗਣ` ਆਦਿ ਨਾਵਲਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। 1947 ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵੰਡ ਦੇ ਵਰਤਾਰੇ ਅਤੇ ਸਮੂਹਿਕ ਦੁਖਾਂਤ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ‘ਤੂਤਾਂ ਵਾਲਾ ਖੂਹ` ਅਤੇ ‘ਈਚੋਗਿਲ ਨਹਿਰ ਤੱਕ` ਦੋਹਾਂ ਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬੜੇ ਭਾਵਪੂਰਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਨਾਵਲ ‘ਜੁੱਗ ਬਦਲ ਗਿਆ` ਉੱਪਰ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦਾ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ
ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਧਾਰਾ ਦਾ ਮੋਢੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗਲਪਕਾਰ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ‘[[ਆਦਾਰਾਂ, ‘ਨਹੁੰ ਤੇ ਮਾਸ`, ‘ਉਸ ਦੀਆਂ ਚੂੜੀਆਂ`, ‘ਇੱਕ ਦਿਲ ਵਿਕਾਊ ਹੈ`, ‘ਦਿਲ ਦਰਿਆ`, ‘ਹਾਲ ਮੁਰੀਦਾਂ ਦਾ`, ‘ਮਨ ਪਦਰੇਸੀ`, ‘ਅਬਕਾ ਬਸੋ ਇਹ ਗਾਉਂ`, ‘ਮਾਂ ਪਿਉ ਜਾਏ`, ‘ਸਰਦ ਪੁੰਨਿਆਂ ਦੀ ਰਾਤ`, ‘ਅੰਮੀ ਨੂੰ ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ, ‘ਦਰਦ ਨਾ ਜਾਣੇ ਕੋਇ, ‘ਮੈਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀਵਾਨੀ`, ‘ਪੁੱਤ ਸਪੁਤ ਕਰੇਨਿ`, ‘ਤੈ੍ਰਲੜੀ`, ‘ਨਾਨਕ ਨਾਮ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ, ‘ਤੇਰੇ ਭਾਣੇ ਸਰਬੱਤ ਦਾ ਭਲਾ` ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ
ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਇਸ ਕਾਲ ਦਾ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਗੌਰਵਸ਼ਾਲੀ ਹਸਤਾਖਰ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ (ਮੜ੍ਹੀ ਦਾ ਦੀਵਾ, ‘ਅਣਹੋਏ`, ‘ਕੁਵੇਲਾ`, ‘ਰੇਤੇ ਦੀ ਇੱਕ ਮੁੱਠੀ`, ‘ਅੱਧ ਚਾਨਵੀ ਰਾਤ`, ‘ਅੰਨ੍ਹੇ ਘੋੜੇ ਦਾ ਦਾਨ`, ‘ਆਥਣ ਉੱਗਣ`, ‘ਪਹੁ-ਫੁਟਾਲੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ` ਅਤੇ ‘ਪਰਸਾ` ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੇਠੀ
ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਭ ਕੁੱਝ ਦਾ ਸਫ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਚਿਤਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਚਰਚਿਤ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਰੇਤ ਦਾ ਪਹਾੜ`, ‘ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਗੱਲ`, ‘ਕੰਧੀ ਉੱਤੇ ਰੁੱਖੜਾ`, ‘ਸੈਲ ਪੱਥਰ`, ‘ਇਕ ਖਾਲੀ ਪਿਆਲਾ`, ‘ਕੱਲ੍ਹ ਵੀ ਸੂਰਜ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹੇਗਾ`, ‘ਆਬਰਾ ਕ ਦਾਬਰਾ`, ਤੇ ‘ਡੁਬਦੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਸਲਾਮਾ` ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ
ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਜੈ ਸ਼ਿਰੀ`, ‘ਡਾ. ਦੇਵ`, ‘ਪਿੰਜਰ`, ‘ਆਲ੍ਹਣਾ`, ‘ਆਸ਼ੂ`, ‘ਇੱਕ ਸਵਾਲ`, ‘ਬੁਲਾਵਾ`, ‘ਬੰਦ ਦਰਵਾਜਾ`, ‘ਰੰਗ ਦਾ ਪੱਤਾ`, ‘ਇੱਕ ਸੀ ਅਨੀਤਾ`, ‘ਚੱਕ ਨੰਬਰ 36`, ‘ਧਰਤੀ`, ‘ਸਾਗਰ ਤੇ ਸਿੱਪੀਆਂ`, ‘ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ`, ‘ਧੁੱਪ ਦੀ ਕਾਤਰ`, ‘ਏਕਤਾ ਤੇ ਏਰੀਅਨ`, ‘ਜੇਬ ਕਤਰੇ`, ‘ਪੱਕੀ ਹਵੇਲੀ`, ‘ਅੱਕ ਦਾ ਬੂਟਾ`, ‘ਅੱਗ ਦੀ ਲਕੀਰ`, ‘ਕੱਚੀ ਸੜਕ`, ‘ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ`, ‘ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ`, ‘ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ`, ‘ਤੇ ਰਵਾਂ ਸੂਰਜ`, ‘ਉਵੰਜਾ ਦਿਨ`, ‘ਕੋਰੇ ਕਾਗਜ਼`, ‘ਹਰਦੱਤ ਦਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ`, ‘ਨਾ ਰਾਧਾ ਨਾ ਰੁਕਮਣੀ`, ‘ਤੇਰਵ੍ਹਾਂ ਸੂਰਜ ਤੇ ਉਵੰਜਾ ਦਿਨ`, ‘ਯਾਤ੍ਰੀ ਅਦਾਲਤ ਤੇ ਕੋਰੇ ਕਾਗਜ਼`, ‘ਏਕਤ`, ‘ਐਨੀ ਤੇ ਜੇਬ ਕਤਰੇ`, ‘ਕੰਮੀ ਨੀਨਾ ਤੇ ਮੁਕਤਾ`, ‘ਰਤਨਾ`, ‘ਬੇਟੂ ਤੇ ਉਰਮੀ` ਆਦਿ ਨਾਵਲਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਮਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਟਿਵਾਣਾ
ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਦੇ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਅਗਨੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ`, ‘ਇਹੁ ਹਮਾਰਾ ਜੀਵਣਾ`, ‘ਪੀਲੀ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ`, ‘ਦੂਸਰੀ ਗੀਤਾ`, ‘ਹਸਤਾਖ਼ਰ`, ‘ਐਰ ਵੈਰ ਮਿਲਦਿਆ ਨੂੰ`, ‘ਲੰਘ ਗਏ ਦਰਿਆ`, ‘ਕਥਾ ਕੁਕਨੂਸ ਦੀ`, ‘ਰਿਣ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ`, ‘ਕਥਾ ਕਹੋ ਉਰਵਸ਼ੀ`, ਆਦਿ ਉਸ ਦੇ ਬੜ੍ਹੇ ਪ੍ਰੱਸਿਧ ਨਾਵਲ ਹਨ।
ਅਜੀਤ ਕੌਰ
ਅਜੀਤ ਕੌਰ ਨੇ ਨਾਵਲਕਾਰੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ‘ਪੋਸਟ ਮਾਰਟਮ`, ‘ਫਾਲਤੂ ਔਰਤ, ‘ਧੁੱਪ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ`, ‘ਕੱਟੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ`, ‘ਟੁੱਟੇ ਤਿਕੋਣੇ`, ਨਾਵਲ ਰਚੇ ਹਨ।
ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ
ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੇ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਪਰਦਾ ਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀ`, ‘ਅੱਧਾ ਆਦਮੀ`, ‘ਸੁਲਗਦੀ ਰਾਤ`, ‘ਕੱਖਾਂ ਕਾਨਿਆਂ ਦੇ ਪੁਲ`, ‘ਜ਼ਖਮੀ ਅਤੀਤ`, ‘ਕੋਠੇ ਖੜ੍ਹਕ ਸਿੰਘ`, ‘ਢਿੱਡ ਦੀ ਆਂਦਰ`, ‘ਜਿਨਿ ਸਿਰ ਸੋਹਿਨ ਪੱਟੀਆਂ`, ‘ਪਰਤਾਪੀ`, ‘ਦੁੱਲੇ ਦੀ ਢਾਬ` ਅਤੇ ‘ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਵਾਲੇ` ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕੁੱਸਾ
ਕੁੱਸਾ ਅਕਾਲੀ ਜੀਵਣ ਯਥਾਰਥ ਦੀ ਕਰੂਰਤਾ ਨੂੰ ਉਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਇਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਾਪਰਦਾ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੁੱਸੇ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਬੁਰਕੇ ਵਾਲੇ ਲੁਟੇਰੇ`, ‘ਰਾਤ ਦੇ ਰਾਹੀਂ`, ‘ਰੋਹੀ ਬੀਆਬਾਨ`, ‘ਅੱਗ ਦਾ ਗੀਤ`, ‘ਜਖ਼ਮੀ ਦਰਿਆ`, ‘ਅਕਾਲ ਪੁਰਖੀ` ਆਦਿ ਹਨ।
ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਧੀਰ
ਧੀਰ ਦੇ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਸ਼ਰਾਬੀ`, ‘ਯਾਦਗਾਰ`, ‘ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁਪਨਾ ਆਇਆ`, ‘ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਹਮਾਰਾ` ਅਤੇ ‘ਨਵਾਂ ਜਨਮ` ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਤੀਜੇ ਦੌਰ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ੇਗਤ ਕਲੇਵਰ ਵਿੱਚ ਵਿੰਭਿਨ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਦਰਭਾਂ ਨੂੰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਵਿੰਭਿਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣਾਂ ਤੋਂ ਦੇਖਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਨਵ-ਸਾਮਰਾਜੀ, ਮੰਡੀਕਾਰੀ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਆਮਦ ਨੂੰ ਬੜੀ ਪੜਚੋਲਵੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਦੇਖਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ
ਅੰਜਲੀ ਸ਼ਰਮਾ (ਜਲਵਾਯੂ ਕਾਰਕੁਨ)
ਅੰਜਲੀ ਸ਼ਰਮਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Anjali Sharma; ਜਨਮ 2004) ਇੱਕ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਜਲਵਾਯੂ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ, ਜੋ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਸੰਘੀ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਮੰਤਰੀ, ਸੂਜ਼ਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ, ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਸੰਘੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਮਾਤੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਮੁਕੱਦਮੇਬਾਜ਼ ਸੀ। ਸ਼ਰਮਾ 2021 ਚਿਲਡਰਨਜ਼ ਕਲਾਈਮੇਟ ਪ੍ਰਾਈਜ਼, ਜੋ ਕਿ ਸਵੀਡਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਜਲਵਾਯੂ ਸਰਗਰਮੀ ਲਈ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਇਨਾਮ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਵੀ ਫਾਈਨਲਿਸਟ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ
ਸ਼ਰਮਾ ਮੈਲਬੌਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਇੱਕ ਕਲਾਸ ਐਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੀ ਸੰਘੀ ਸਰਕਾਰ, ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਮੰਤਰੀ, ਸੂਜ਼ਨ ਲੇ, ਨੂੰ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੀ ਸੰਘੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਇਆ। ਉਹ ਸੱਤ ਹੋਰ ਸਕੂਲੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਨ, ਸਿਸਟਰ ਮੈਰੀ ਬ੍ਰਿਗਿਡ ਆਰਥਰ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਮੁਕੱਦਮੇਬਾਜ਼ ਸੀ। ਕਲਾਸ ਐਕਸ਼ਨ ਨੇ ਸੰਘੀ ਅਦਾਲਤ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਮੰਤਰੀ, ਲੇ, ਨੂੰ NSW ਵਿੱਚ ਗੁਨੇਦਾਹ ਨੇੜੇ, ਕੋਲੇ ਦੀ ਖਾਣ ਵਿੱਕਰੀ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਫੈਡਰਲ ਕੋਰਟ ਨੇ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਕਿ ਵਾਤਾਵਰਣ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਕਿਸ਼ੋਰਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ, ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੁਸ਼ਫਾਇਰ ਅਤੇ ਹੀਟਵੇਵ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ, ਦੇਖਭਾਲ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਨਿਭਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਅਦਾਲਤੀ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮਿਸਾਲ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ, ਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੰਤਰੀ ਬਨਾਮ ਵਾਤਾਵਰਣ ਮਾਮਲੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨ, ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਨਿਕਾਸੀ CO ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹ ਦੇ ਗਰਮ ਹੋਣ ਲਈ "ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ, ਨਿਰਵਿਵਾਦ ਸੀ. ਇਹ ਵੀ ਨਿਰਵਿਵਾਦ ਸੀ ਕਿ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਹੋਰ ਸੋਕੇ, ਗਰਮੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮੌਸਮ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਨਿਰਵਿਵਾਦ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹੱਦ ਗ੍ਰੀਨਹਾਉਸ ਗੈਸਾਂ ਦੀ ਹੱਦ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਵੇਗੀ।
ਕੋਰਟ ਆਫ਼ ਜਸਟਿਸ, ਜਸਟਿਸ ਮੋਰਡੇਕਾਈ ਬਰੋਮਬਰਗ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਕਿ ਵਾਤਾਵਰਣ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ "ਦੇਖਭਾਲ ਦਾ ਫਰਜ਼" ਸੀ। ਉਸਨੇ ਫੈਸਲਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ "ਨਿੱਜੀ ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਵਾਜਬ ਦੇਖਭਾਲ" ਕਰਨ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਕੋਲਾ ਮਾਈਨਿੰਗ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਸੰਭਾਲ ਐਕਟ [1999] । ਟੀਚਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਿਸ਼ੋਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਜੈਵਿਕ ਬਾਲਣ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਜਾਂ ਰੋਕਣਾ ਸੀ।
ਕਲਾਸ ਐਕਸ਼ਨ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਅੱਠ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਕਿਸ਼ੋਰ ਅੰਜਲੀ ਸ਼ਰਮਾ, ਆਈਸੋਲਡ ਸ਼ਾਂਤੀ ਰਾਜ-ਸੈਪਿੰਗਜ਼, ਐਂਬਰੋਜ਼ ਮੈਲਾਚੀ ਹੇਜ਼, ਟੋਮਸ ਵੈਬਸਟਰ ਆਰਬਿਜ਼ੂ, ਬੇਲਾ ਪੇਜ ਬਰਗੇਮੇਸਟਰ, ਲੌਰਾ ਫਲੇਕ ਕਿਰਵਾਨ, ਅਵਾ ਪ੍ਰਿੰਸੀ ਅਤੇ ਲੂਕਾ ਗਵਾਇਥਰ ਸਾਂਡਰਸ ਸਨ। ਬਿਨੈਕਾਰਾਂ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸਾਰੇ 18 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਇੱਕ ਮੁਕੱਦਮੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ, ਸਿਸਟਰ ਮੈਰੀ ਬ੍ਰਿਗਿਡ ਆਰਥਰ, ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੇ ਬ੍ਰਿਗੇਡਾਈਨ ਆਰਡਰ ਦੀ ਭੈਣ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਮਾਰਚ 2022 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਅਪੀਲ ਜਿੱਤ ਲਈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਕੇਸ ਨੂੰ ਉਲਟਾ ਦਿੱਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਹਾਈਡਰਾ
ਹਾਈਡ੍ਰਾ ਨੀਡੀਰੀਆ ਜਾਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੂਖਮ ਜੀਵ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਣ-ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਤ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸੋਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਹਾਈਡ੍ਰਾ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨ ਵੱਲ ਕਾਫ਼ੀ ਰੁਝਾਨ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਰੂਪ
thumb|left|200px|ਨਿਮੈਟੋਸਿਸਟ ਦਾ ਇੱਕ ਦਰਸਾਰਾ ਹਾਈਡ੍ਰਾ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਚਪਟੀ ਡਿਸਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿੱਕਲਣ ਵਾਲਾ ਪਦਾਰਥ ਇਸ ਨੂੰ ਧਰਾਤਲ ਨਾਲ ਚਿਪਕਾ ਕੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਟੈਂਟੇਕਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨੀਡੋਸਾਈਟ ਇਸ ਦੇ ਵਾਹਣ ਅਤ ਬਚਾਓ ਲਈ ਸਹਾਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਲੇ ਨੀਮੈਟੋਸਿਸਟ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਜਾਂ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਛੂਹਣ ਉੱਤੇ ਖੁਲ੍ਹ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਜੀਵ ਜਾਂ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਪਾੜ ਸੁੱਟਦੇ ਹਨ।
ਮੌਤ
ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਾਈਡ੍ਰਾ ਵਿੱਚ ਉਮਰ-ਦਰਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਅਮਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜੀਨੋਮਿਕਸ
ਹਾਈਡ੍ਰਾ ਮੈਗਨੀਪੈਪੀਲਾਟਾ ਦੇ ਜੀਨੋਮ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ੨੦੧੦ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ
ਵਿਜੈ ਬੰਬੇਲੀ
ਵਿਜੈ ਬੰਬੇਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਲੇਖਕ ਹੈ. ਜੋ ਕਿ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਸਲਿਆਂ ਤੇ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼-ਵੰਡ ਦੁਖਾਂਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ, ਵਿਜੈ ਬੰਬੇਲੀ ਦੀ ਖੋਜਮਈ ਪੁਸਤਕ ‘ਬੀਤੇ ਨੂੰ ਫਰੋਲਦਿਆਂ’ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਹੈ।
ਰਚਨਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ
ਦਵਿਤਾਰਾ
ਦਵਿਤਾਰਾ ਜਾਂ ਦਵਿਸੰਗੀ ਤਾਰਾ ਦੋ ਤਾਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮੰਡਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋਨਾਂ ਤਾਰੇ ਆਪਣੇ ਸਾਂਝੇ ਦਰਵਿਅਮਾਨ ਕੇਂਦਰ (ਸੰਟਰ ਆਫ ਮਹੀਨਾ) ਦੀ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦਵਿਤਾਰੇ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾ ਰੋਸ਼ਨ ਤਾਰੇ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤਾਰਾ ਬੋਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਮ ਰੋਸ਼ਨ ਤਾਰੇ ਨੂੰ ਅਮੁੱਖ ਤਾਰਾ ਜਾਂ ਸਾਥੀ ਤਾਰਾ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਦਵਿਤਾਰਾ ਅਤੇ ਦੋਹਰਾ ਤਾਰਾ ਦਾ ਇੱਕ ਹੀ ਮਤਲੱਬ ਨਿਕਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਹਨ। ਦੋਹਰੇ ਤਾਰੇ ਅਜਿਹੇ ਦੋ ਤਾਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਧਰਤੀ ਵਲੋਂ ਇਕੱਠੇ ਨਜਰ ਆਉਂਦੇ ਹੋਣ। ਅਜਿਹਾ ਜਾਂ ਤਾਂ ਇਸਲਈ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਦਵਿਤਾਰਾ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੈ ਜਾਂ ਇਸਲਈ ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਉਹ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲੱਗ ਰਹੇ ਹਨ ਲੇਕਿਨ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵਲੋਂ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਦੋਹਰੇ ਤਾਰੇ ਵਿੱਚ ਇਹੈਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਹੜੀ ਹਾਲਤ ਹੈ ਉਹ ਲੰਬਨ (ਪੈਰਲੈਕਸ) ਨੂੰ ਮਿਣਨੇ ਵਲੋਂ ਜਾਂਚੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਪੇਤਰਾ
ਪੇਤਰਾ (Arabic: البترا, Al-Batrāʾ; Ancient Greek: Πέτρα), ਮੂਲ ਨਾਂ ਰਕਮੂ, ਜਾਰਡਨ ਦੇ ਮਆਨ ਸੂਬੇ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਪੁਰਾਤਤਵੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਆਪਣੀ ਵਲੱਖਣ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਕੱਟਕੇ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਾਂ ਗੁਲਾਬੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਪੱਥਰ ਕਰਕੇ ਪਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 312 ਈਪੂ ਵਿੱਚ ਅਰਬ ਨਬਾਤੀਆਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਜਾਰਡਨ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਅਤੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰਡਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਥਾਂ ਹੈ। 1985 ਤੋਂ ਇਹ ਯੂਨੈਸਕੋ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਾ ਹੈ।
1812 ਤੱਕ ਪੱਛਮੀ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਥਾਂ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੀ ਜਦੋਂ, ਸਵਿਸ ਖੋਜੀ ਜੋਹਾਨ ਲੁਡਵਿਗ ਬੁਰਖਾਰਡਟ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਕਾਰਵਾਈ। ਯੂਨੈਸਕੋ ਨੇ ਇਸਨੂੰ "ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀਆਂ  ਸਭ ਤੋਂ ਅਨਮੋਲ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ" ਕਿਹਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 2007 ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸੱਤ ਅਜੂਬੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ "ਸਮਿਥਸੋਨੀਅਨ ਰਸਾਲੇ" "ਮਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੇਖਣ ਵਾਲੀਆਂ 28 ਥਾਵਾਂ" ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਾਰਡਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਥਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੇਤਰਾ
ਜਮਨਾ
ਜਮਨਾ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਦਾਉਣੀ
ਬਣਤਰ
ਦਾਉਣੀ ਤਿੰਨ ਲੜੀਆਂ ਦੀ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਲੜੀ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਚੀਰ ਉਪਰੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੋਈ ਤਾਲੂ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਹਿੱਸਾ ਮੱਥੇ ਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਫ਼ੁੱਲ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫੁੱਲ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਕੁੰਡੇ ਵਿੱਚ ਟਿੱਕਾ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੜੀ ਦੇ ਤਿੰਨਾਂ ਸਿਰਿਆਂ ਨੂੰ ਖੰਮਣੀ ਨਾਲ ਬੰਨ ਕੇ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਗੁੰਦ ਕੇ ਸੱਗੀ ਨਾਲ ਵੀ ਗੁੰਦ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਦਾਉਣੀ ਵਿੱਚ ਨਗ ਵੀ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਤਬਾਸ਼ੀਰ
ਤਬਾਸ਼ੀਰ ਸ਼ਬਦ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਤਵਕਸ਼ੀਰ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਤਵਚਾ ਦਾ ਕਸ਼ੀਰ ਯਾਨੀ (ਦਰਖਤ ਦੀ) ਛਾਲ ਦਾ ਦੁੱਧ ਹੈ।ਇਸ ਲਈ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਮ ਵੀ ਪ੍ਰਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੰਸ ਸ਼ਰਕਰ (ਯਾਨੀ ਬਾਂਸ ਦੀ ਸ਼ੱਕਰ ਅਤੇ ਵੰਸ ਕਪੂਰ (ਬਾਂਸ ਦਾ ਕਪੂਰ) ਮੇਂਡਾਰਨ ਚੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਤੀਆਨ ਝੁ ਹੁਆਂਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਸੁੰਦਰ ਬਾਂਸ ਪੀਲਾ (ਯਾਨੀ ਬਾਂਸ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਪੀਲਾ ਪਦਾਰਥ) ਹੈ। ਤਬਾਸ਼ੀਰ ਜਾਂ ਤਵਾਸ਼ੀਰ ਬਾਂਸ ਦੀਆਂ ਕੁੱਝ ਨਸਲਾਂ ਦੇ ਜੋੜਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪਾਰਭਾਸੀ (ਅਰਧ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ) ਸਫੇਦ ਪਦਾਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਲਿਕਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਖਾਰ ਅਤੇ ਚੂਨੇ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਦੀਪ ਦੀਆਂ ਆਯੁਰਵੇਦ ਅਤੇ ਯੂਨਾਨੀ ਚਿਕਿਤਸਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦਵਾਈ - ਸੂਚੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਅਹਿਮ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਰਵਾਇਤੀ ਚੀਨੀ ਚਿਕਿਤਸਾ ਦੇ ਕਈ ਨੁਸਖਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਿਹਤ
ਰਵਾਇਤੀ ਚਿਕਿਤਸਾ ਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਬਾਸ਼ੀਰ ਦੇ ਕਈ ਫਾਇਦੇ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੁਖਾਰ ਉਤਾਰਨਾ, ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਅਕੜਾ ਅਤੇ ਲਕਵੇ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਮ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇਜ ਕਰਦਾ ਹੈ।.
ਤਬਾਸ਼ੀਰ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ
ਹਲਕੇ ਨੀਲਮ ਰੰਗ ਵਾਲਾ ਤਬਾਸ਼ੀਰ (ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਨੀਲ ਜਾਂ ਨੀਲਕੰਠ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਸਧਾਰਨ ਪੀਲੇ ਜਾਂ ਸਫੇਦ ਤਬਾਸ਼ੀਰ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਬਾਸ਼ੀਰ ਦੀ ਭਾਲ
ਹਰ ਬਾਂਸ ਦੀ ਡੰਡੀ ਵਿੱਚ ਤਬਾਸ਼ੀਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਤਬਾਸ਼ੀਰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਡੰਡੀਆਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕਰ ਅੰਦਰ ਤਬਾਸ਼ੀਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋ ਤਾਂ ਅਕਸਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਡਲੇ ਖੜਕਨ ਦੀ ਅਵਾਜ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਬਾਂਸ ਨੂੰ ਚੀਰਕੇ ਤਬਾਸ਼ੀਰ ਕਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਹਾਸ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਤਬਾਸ਼ੀਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਆਯੁਰਵੇਦ ਚਿਕਿਤਸਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਕੁੱਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਸਮੁਦਾਇਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਤਬਾਸ਼ੀਰ ਐਕਸਪੋਰਟ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮੱਧ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਕਸਰ ਅਰਬ ਸੌਦਾਗਰਾਂ ਦੇ ਦੁਆਰਾਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਤਟ ਦੇ ਕਰੀਬ ਸਥਿਤ ਥਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਐਕਸਪੋਰਟ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਤਬਾਸ਼ੀਰ ਦੀ ਮੰਡੀ ਲਗਿਆ ਕਰਦੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਂਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਦਵਾਈਆਂ
ਗੁਰਚਰਨ ਪੋਹਲੀ
ਗੁਰਚਰਨ ਪੋਹਲੀ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨ ਸਾਥਣ ਪ੍ਰੋਮਿਲਾ ਪੰਮੀ ਨਾਲ਼ ਗਾਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਿਕਾਰਡ ਐੱਚ. ਐੱਮ. ਵੀ. ਨੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ। ਅਦਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਬਲਬੀਰੋ ਭਾਬੀ ਵਿਚਲੇ ਆਪਣੇ ਖਲਨਾਇਕ ਕਿਰਦਾਰ ਘੁੱਕਰ ਕਰ ਕੇ ਮਕਬੂਲ ਹੋਇਆ।ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਪੋਹਲੀ ਅਦਾਕਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਗਾਇਕ ਵੀ ਸੀ।ਇਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗੀਤ ਹਿੱਟ ਹੋਏ ਹਨ।ਅਦਾਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਸਵਰਗੀ ਵਰਿੰਦਰ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।ਇਹ ਦੋਨੋਂ ਬਹੁਤ ਚੰਗੇ ਦੋਸਤ ਵੀ ਸਨ। ਹੁਣ ਇਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਪਦਮਾ ਦਰਿਆ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਰਿਆ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਰਿਆ
ਹਰਚਰਨ ਗਰੇਵਾਲ
ਹਰਚਰਨ ਗਰੇਵਾਲ (1934/35–6 ਮਈ 1990) ਇੱਕ ਉੱਘਾ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਸੀ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਸੋਲੋ ਅਤੇ ਦੋਗਾਣਿਆਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤੋਤਾ ਪੀ ਗਿਆ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਾਲੀ, ਅਤੇ ਦੋਗਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨਾਲ਼ ਗਾਏ ਮੈਂ ਵੀ ਜੱਟ ਲੁਧਿਆਣੇ ਦਾ, ਲੱਕ ਹਿੱਲੇ ਮਜਾਜਣ ਜਾਂਦੀ ਦਾ, ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਤੱਕ ਮੈਂ ਪੜ੍ਹਦੀ, ਬੋਤਾ ਹੌਲ਼ੀ ਤੋਰ ਮਿੱਤਰਾ, ਸੀਮਾ ਨਾਲ਼ ਗਾਇਆ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਟਿਊਬਵੈੱਲ ਤੇ ਅਤੇ ਨਰਿੰਦਰ ਬੀਬਾ ਨਾਲ਼ ਗਾਇਆ ਊੜਾ ਆੜਾ ਈੜੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਲੱਕ ਹਿੱਲੇ ਮਜਾਜਣ ਜਾਂਦੀ ਦਾ ਇੰਦਰਜੀਤ ਹਸਨਪੁਰੀ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਗੀਤ 1968 ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋਇਆ। ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ, ਸੁਰਿੰਦਰ ਸੀਮਾ ਅਤੇ ਨਰਿੰਦਰ ਬੀਬਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਸਨੇ ਸ੍ਵਰਨ ਲਤਾ ਅਤੇ ਰਜਿੰਦਰ ਰਾਜਨ ਨਾਲ਼ ਵੀ ਗਾਇਆ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਈ ਗਾਇਕ ਪਹਿਲਾਂ-ਪਹਿਲ ਸਾਜ਼ਿੰਦਿਆਂ ਵਜੋਂ ਗਰੇਵਾਲ ਨਾਲ਼ ਸਟੇਜਾਂ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ ਸਨ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਲਦੀਪ ਮਾਣਕ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਗਾਇਕੀ
ਗਰੇਵਾਲ ਦਾ ਜਨਮ 1934/35 ਵਿੱਚ ਲਾਇਲਪੁਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਜੋਧਾਂ ਮਨਸੂਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। 1947 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਦੇ ਵਡੇਰੇ ਲੁਧਿਆਣੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਵਸੇ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਜੋਧਾਂ ਮਨਸੂਰਾਂ ਰੱਖ ਲਿਆ।
ਗਰੇਵਾਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਾਲਜ ਵੇਲ਼ੇ ਵੀ ਕਦੇ ਗਾਇਆ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਫਿਰ ਲਾਲ ਚੰਦ ਯਮਲਾ ਜੱਟ ਨੂੰ ਗਾਉਂਦਾ ਸੁਣ ਕੇ ਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਅਤੇ ਜਸਵੰਤ ਭੰਵਰਾ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ। ਪਹਿਲਾਂ-ਪਹਿਲ ਇਸਨੇ ਇਕੱਲੇ ਹੀ ਗਾਇਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ, ਸੀਮਾ, ਨਰਿੰਦਰ ਬੀਬਾ, ਸਵਰਨ ਲਤਾ ਆਦਿ ਨਾਲ਼ ਦੋਗਾਣੇ ਵੀ ਗਾਏ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ
ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਤਾਰਾ
ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਤਾਰਾ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਮਕੀਲਾ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਸਾਪੇਖ ਕਾਂਤੀਮਾਨ -1.46 ਮੈਗਨਿਟਿਊਡ ਹੈ ਜੋ ਦੂਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਰੋਸ਼ਨ ਤਾਰੇ ਅਗਸਤਿ ਤੋਂ ਦੁਗਣਾ ਹੈ।
ਦਰਅਸਲ ਜੋ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਤਾਰਾ ਬਿਨਾਂ ਦੂਰਬੀਨ ਦੇ ਅੱਖ ਨਾਲ ਇੱਕ ਤਾਰਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਉਹ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਵਿਤਾਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਤਾਂ ਮੁੱਖ ਅਨੁਕ੍ਰਮ ਤਾਰਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ A1V ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਏ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਾ DA2 ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦਾ ਸਫੇਦ ਬੌਣਾ ਤਾਰਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਬੀ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਾਰੇ ਮਹਾਸ਼ਵਾਨ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ।
ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਤਾਰਾ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 8.6 ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਸਾਲ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਏ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਦੁੱਗਣਾ ਪੁੰਜ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਬੀ ਦਾ ਪੁੰਜ ਲਗਭਗ ਸੂਰਜ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਰਾਮੰਡਲ
ਕੈਂਡੀ ਬਾਰ
ਕੈਂਡੀ ਬਾਰ (6 ਜੁਲਾਈ, 1935 – 30 ਦਸੰਬਰ, 2005) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸਟੀਪਰ, ਬਰਲੇਸਕ ਡਾਂਸਰ, ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਮੇਨ'ਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨਸ ਦੀ ਅਡਲਟ ਮਾਡਲ ਰਹੀ ਹੈ।
1950ਵਿਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇਸਨੂੰ ਡੱਲਾਸ, ਲਾਸ ਐਂਜਲਸਸ ਅਤੇ ਲਾਸ ਵੇਗਾਸ; ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਟਰਿਪਿੰਗ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਵਿਆਪੀ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ। ਕਾਨੂੰਨ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ; ਉਸ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪਤੀ ਗੋਲੀ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਅਤੇ ਜੇਲ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸੰਬੰਧ ਮਿੱਕੀ ਕੋਹਾਨ ਅਤੇ ਜੈਕ ਰੂਬੀ ਨਾਲ ਰਹੇ।
ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਕੈਂਡੀ ਬਾਰ, ਦਾ ਪੈਦਾਇਸ਼ੀ ਨਾਂ, ਜੁਆਨਿਤਾ ਡੇਲ ਸਲੁਸ਼ੇਰ, ਦਾ ਜਨਮ  6 ਜੁਲਾਈ 1935 ਵਿੱਚ ਇਡਨਾ, ਟੈਕਸਾਸ, ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਹ ਇਲਵਿਨ ਫੋਰੈਸਟ "ਡੋਕ" ਸਲੁਸ਼ੇਰ (19 ਅਗਸਤ, 1909 – 2 ਮਈ, 1969) ਅਤੇ ਸੈਡੀ ਮਾਏ ਸੁਮਨੇਰ (1 ਅਕਤੂਬਰ, 1908 – 11 ਮਾਰਚ, 1945) ਦੇ ਪੰਜ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਚਾਰ ਭੈਣ ਭਰਾ ਹਨ: ਲਿਓਤਾ (ਜਨਮ 1927), ਕੇਲੇਤਾ ਪੌਲੀਨ "ਕੇ" (ਜਨਮ 1928), ਗੈਰੀ (1931-72), ਅਤੇ ਫੋਰੈਸਟ ਸਲੁਸ਼ੇਰ (1933-2003)।
ਕੈਰੀਅਰ
16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਬਾਰ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਭੂਮਿਗਤ ਪੌਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਮਾਰਟ ਐਲਕ (1951), ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1935 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2005 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਪਰੋਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਯਹੂਦ
ਯਹੂਦ (יְהוּדָה, ਮਿਆਰੀ ਯੇਹੂਦ Tiberian Yəhūḏāh)  ਉਤਪਤੀ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਯਾਕੂਬ ਅਤੇ ਲੇਆਹ ਦਾ ਚੌਥਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਯੂਸਫ਼ ਦਾ ਮਤਰੇਆ ਭਰਾ ਸੀ। ਉਹ ਇਸਰਾਇਲੀ ਕਬੀਲੇ ਯਹੂਦਾ ਦਾ ਬਾਨੀ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਯਹੂਦਾ ਰਾਜ, ਯਹੂਦੀ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ "ਯਹੂਦੀ" ਦਾ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨਾਮਸ੍ਰੋਤ ਹੈ।
ਸੱਯਦ ਅਲੀ ਸ਼ਾਹ ਗੀਲਾਨੀ
ਸੱਯਦ ਅਲੀ ਸ਼ਾਹ ਗੀਲਾਨੀ (ਉਰਦੂ: سید علی شاہ گیلانی‎; ਜਨਮ 29 ਸਤੰਬਰ 1929, ਮੌਤ 1 ਸਤੰਬਰ 2021) ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਖਵਾਦੀ ਨੇਤਾ ਸਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਜਮਾਤ-ਏ-ਇਸਲਾਮੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਾਰਟੀ ਤਹਿਰੀਕ-ਏ-ਹੁਰੀਆਤ ਬਣਾਈ। ਉਹ ਆਲ ਪਾਰਟੀ ਹੁਰੀਆਤ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੇ ਮੁੱਖੀ ਵੀ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਸੋਪੋਰ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਐਮ.ਐਲ.ਏ ਵੀ ਰਹੇ ਹਨ।
ਯਹੂਦ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼ ਨਾਲ ਸੁਧਾਰੇ ਸਫ਼ੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
ਸੱਯਦ ਅਲੀ ਸ਼ਾਹ ਗੀਲਾਨੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਲੋਕ
ਹਰਿਓਂ ਕਲਾਂ (ਬਲਾਕ ਖੰਨਾ)
ਹਰਿਓਂ ਕਲਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਖੰਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬੁਸੋਲੇਂਗੋ
ਬੁਸੋਲੇਂਗੋ ਇਤਾਲਵੀ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਮਿਉਨ ਹੈ, ਜੋ ਵੈਨੇਤੋ ਦੇ ਵੇਰੋਨਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਲਗਭਗ 19,574 ਵਸਨੀਕ ਹਨ।
ਭੂਗੋਲ
ਬੁਸੋਲੇਂਗੋ ਕੈਸਲਨੂਓਵੋ ਡੇਲ ਗਾਰਦਾ, ਲਾਜ਼ੀਜ, ਪੈਸਟਰੇਂਗੋ, ਪੇਸਕੈਂਟੀਨਾ, ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਵੇਰੋਨਾ ਦੀਆਂ ਮਿਊਂਸਪੈਲਟੀ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਸਿਵਲ ਪੈਰਿਸ਼ (ਫ੍ਰੇਜ਼ਿਓਨ) ਸਾਨ ਵਿਟੋ ਅਲ ਮਾਂਟਿਕੋ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਚਰਚ ਸਾਨ ਵੈਲੇਨਟਿਨੋ ਦਾ ਫ੍ਰੇਸਕੋਏਡ ਚਰਚ ਹੈ।
ਜੁੜੇ ਕਸਬੇ
ਬੁਸੋਲੇਂਗੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ:
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੈਨੇਤੋ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੇਰੋਨਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਕਮਿਉਨ
ਫੈਜ਼ ਮਹੁੰਮਦ ਬਲੋਚ
ਫ਼ੈਜ਼ ਮੁਹੰਮਦ ਡਗਰਜ਼ਹੀ (1901 – 6 ਮਈ 1982) ਬਲੋਚੀ : ਫਿਜ਼ محمد دَگارزَهي), ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੈਲਿਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਬਲੋਚੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕ ਗਾਇਕ ਸੀ।
ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਰੀਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਨੰਗੇ ਪੈਰੀਂ ਨੱਚਣ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਲੋਚ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਲੋਚੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕਰਾਚੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੂਰੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬਲੋਚੀ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਸੰਗੀਤ ਸ਼ੈਲੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਆਰੰਭਕ ਜੀਵਨ
ਉਹ 1901 ਵਿੱਚ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਦੇ ਈਰਾਨੀ ਹਿੱਸੇ 'ਚ ਸੀਸਤਾਨ ਅਤੇ ਬਲੂਚੇਸਤਾਨ ਪ੍ਰਾਂਤ, ਈਰਾਨ ਆਖੇ t6ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਕਕਸਰ -ਏ-ਕੈਂਡ, ਈਰਾਨ ਵਿਚ ਇਕ ਈਰਾਨੀ-ਬਲੋਚ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਲੋਚ ਸੰਗੀਤ ਯੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਾਉਣਾ ਸਿਖਾਇਆ। ਫਿਰ ਮਾਸਟਰ ਮੱਲਾਰਾਮੀ ਨੇ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਾਇਨ ਦੇ ਢੰਗ ਸਿਖਾਏ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅੱਲ੍ਹਾਦਾਦ ਤੋਂ ਵੀਣਾ ਅਤੇ ਹਾਰਪ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਸੀ। ਮਾਸਟਰ ਅੱਲ੍ਹਾਦਾਦ ਨਿਸ਼ਕਸਰ ਟਾਊਨਸ਼ਿਪ ਦੇ ਲਸ਼ਾਰ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸੀ। ਫ਼ੈਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ 1947 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਦੇਸ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਹਿਰ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ 46 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ, ਮਾਸਟਰ ਖੈਰ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੰਧੀ ਸੰਗੀਤ ਸਿਖਾਇਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਫੈਜ਼ ਬਲੋਚ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਤੀਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਚ ਕਰਾਚੀ ਦੇ ਲੀਰੀਆ ਟਾਊਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ 'ਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਲੋਚੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਆਬਾਦੀ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਦਿਨ 'ਚ ਮਜ਼ਦੂਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਗਲੀ ਦੇ ਨੁੱਕਰ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਪਣੀ ਗਾਇਕੀ ਨਾਲ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਗਾਇਨ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਾਚੀ ਦੇ ਬੱਲੂਚੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਫੈਜ਼ ਨੇ ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਕਰਾਚੀ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਗਾਣੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੇ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਲੇ ਵੀ ਉਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੀ ਜਦ ਤੱਕ ਉਸ ਨੂੰ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਸੀ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੋਇਟਾ, ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ 1974 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਸਟੇਸ਼ਨ (ਪੀ.ਟੀ.ਵੀ, ਕੋਇਟਾ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਰਾਚੀ ਤੋਂ ਉਥੇ ਜਾਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਫੈਜ਼ ਦੀਆਂ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਨੰਗੇ ਪੈਰੀਂ ਨੱਚਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਰੇਡੀਓ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ। ਉਸ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗਾਣੇ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਉਤਸ਼ਾਹਜਨਕ ਸਨ। ਕੋਇਟਾ ਵਿਖੇ, ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਾਕੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਤੀਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਲੋਚੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਲਈ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।
ਸੰਗੀਤਕ ਕੈਰੀਅਰ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ, ਬਲੋਚੀ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗੀਤ ਰਚੇ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਗਾਣੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ, ਰੂਸ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ, ਫਰਾਂਸ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ, ਅਲ ਜਜ਼ੀਰਾ, ਲੇਬਨਾਨ ਅਤੇ ਸਪੇਨ ਦੇ ਦੌਰੇ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ।
ਉਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੀਤਹਨ:
ਮੌਤ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ
ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 1982 ਵਿੱਚ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕੋਇਟਾ ਵਿਖੇ ਹੋਈ। ਮੌਤ ਵੇਲੇ ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ 80 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਬਲੋਚੀ ਸੰਗੀਤ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਘਾਟਾ ਸੀ। ਅੱਜ-ਕੱਲ ਕੋਇਟਾ ਵਿਖੇ ਬਲੋਚੀ ਅਕੈਡਮੀ ਸਾਰੇ ਬਲੋਚੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਬਲੋਚੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਬੇਟਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਤਾਜ ਮੁਹੰਮਦ ਤਾਜਲ ਬਲੋਚ ਹੈ ਜੋ ਪੀ.ਟੀ.ਵੀ., ਕਿਏਟਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਬੈਨਜੋ ਪਲੇਅਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲੋਚ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੋਇਟਾ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1982 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1901 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਲਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations
ਸੁਜਾਤਾ ਭੱਟ
ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ
ਸੁਜਾਤਾ ਭੱਟ ਦਾ ਜਨਮ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ, ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ 1968 ਤੱਕ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਆਵਾਸ ਕਰ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਇਓਵਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਐਮਐਫਏ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ-ਇਨ-ਨਿਵਾਸ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1987 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਬਰੁਨਿਜ਼ਮ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਕਵਿਤਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ( ਏਸ਼ੀਆ ) ਅਤੇ ਐਲਿਸ ਹੰਟ ਬਾਰਟਲੇਟ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਉਸਨੂੰ 1991 ਵਿੱਚ ਚੋਲਮੋਨਡੇਲੇ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ 2000 ਵਿੱਚ ਇਤਾਲਵੀ ਟ੍ਰੈਟੀ ਪੋਇਟਰੀ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ ਉਸਨੇ ਸਮਕਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕਵੀਆਂ ਦੇ ਪੈਂਗੁਇਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਲਈ ਗੁਜਰਾਤੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਗੁਜਰਾਤੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਭੱਟ "ਐਂਗਲੋ-ਇੰਡੀਅਨ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਬਜਾਏ ਭਾਰਤੀ-ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ" ਲਿਖਦੇ ਹਨ। ਮਾਈਕਲ ਸ਼ਮਿਡਟ (ਕਵੀ) ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਉਸਦੀ "ਮੁਫ਼ਤ ਕਵਿਤਾ ਤੇਜ਼ ਗਤੀਸ਼ੀਲ, ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਰੂਰੀ, ਨਰਮ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਭੱਟ ਆਪਣੇ ਪਤੀ, ਜਰਮਨ ਲੇਖਕ ਮਾਈਕਲ ਆਗਸਟਿਨ ਅਤੇ ਧੀ ਨਾਲ ਬ੍ਰੇਮੇਨ, ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1">
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1956
ਜਿਮੀਕੰਦ
ਅਮੋਰਫੋਫੈਲਸ ਪਾਇਓਨੀਫੋਲੀਅਸ, ਜਿਮੀਕੰਦ ਜਾਂ ਵ੍ਹਾਈਟ-ਸਪਾਟ ਜਾਇੰਟ ਅਰਮ, ਇੱਕ ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਕੰਦ ਦੀ ਫਸਲ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਫਰੀਕਾ, ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਗਰਮ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਉਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਉਤਪਾਦਨ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਨਕਦ ਫਸਲ ਵਜੋਂ ਉਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮੂਲ
ਜਿਮੀਕੰਦ ਨੂੰ ਟਾਪੂ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ, ਮੇਨਲੈਂਡ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ, ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ, ਨਿਊ ਗਿਨੀ, ਓਸ਼ੇਨੀਆ ਅਤੇ ਮੈਡਾਗਾਸਕਰ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੂਲ ਅਤੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਇਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ 2017 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੈਨੇਟਿਕ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਜਿਮੀਕੰਦ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਆਈਲੈਂਡ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਜੈਨੇਟਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਮੀਕੰਦ ਟਾਪੂ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਥਾਈਲੈਂਡ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ। ਟਾਪੂ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ, ਉਹ ਹੋਰ ਵੀ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਮੈਡਾਗਾਸਕਰ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਤੱਟਵਰਤੀ ਨਿਊ ਗਿਨੀ ਅਤੇ ਓਸ਼ੇਨੀਆ ਤੱਕ ਆਸਟ੍ਰੋਨੇਸ਼ੀਅਨ ਪ੍ਰਵਾਸ ਦੁਆਰਾ ਫੈਲ ਗਏ ਸਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਦਖਲ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ ਤੱਕ ਫੈਲੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਫੁੱਲ
24-36 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਫੁੱਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਖਿੜਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਫੁੱਲ ਦੇ ਮਾਦਾ ਫੁੱਲ ਚਮਕਦਾਰ ਲਾਲ ਫਲਦਾਰ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਫੁੱਲ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ ਮੁਰਝਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬੇਰੀਆਂ ਪੱਕਣ 'ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਬ- ਗਲੋਬੋਜ਼ ਜਾਂ ਅੰਡਾਕਾਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਕਾਫ਼ੀ ਗੋਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ।
ਜਦੋਂ ਫੁੱਲ ਖਿੜਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਗਰਮੀ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਭੋਜਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਰਾਜ, ਅਸਾਮ ਅਤੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਇਸਨੂੰ ਓਲ (ওল/ওল কচু) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭੁੰਨਿਆ ਜਾਂ ਤਲੇ ਹੋਏ ਜਾਂ ਕਰੀ ਵਿੱਚ ਜੋੜ ਕੇ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਚਾਰ ਜਾਂ ਓਲ ਚਿਪਸ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਰੇ ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਤਣੇ ਨੂੰ ਵੀ ਹਰੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਵਜੋਂ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਸੂਰਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ, ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਓਲ ਕਰੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਐਲੀਫੈਂਟ ਫੁੱਟ ਕਰੀ), ਓਲ ਭਰਤਾ ਜਾਂ ਚੋਖਾ, ਅਚਾਰ ਅਤੇ ਚਟਨੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਓਲ ਚਟਨੀ ਨੂੰ ਬਾਰਬਰ ਚਟਨੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅੰਬ, ਅਦਰਕ ਅਤੇ ਓਲ ਬਰਾਬਰ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਬਾਰਬਰ (ਮਤਲਬ "ਬਰਾਬਰ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ") ਹੈ।
ਦਵਾਈ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ
ਜਿਮੀਕੰਦ ਭਾਰਤੀ ਦਵਾਈ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਿੰਨਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਰਤੀ ਚਿਕਿਤਸਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ: ਆਯੁਰਵੇਦ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਯੂਨਾਨੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉਪਾਅ ਵਜੋਂ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਕੋਰਮ ਤਜਵੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਵਾਸੀਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ਵਿਚ ਕੰਦ ਲਾਭਦਾਇਕ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਨਮਦਿਨ ਕੇਕ
ਜਨਮਦਿਨ ਕੇਕ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮਦਿਨ ਦੇ ਉਤਸਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅਭਿੰਨ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਤੋਂ ਹੋਈ। ਕੇਕ ਕੱਟਣ ਦੀ ਇਹ ਰੀਤ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਸਾਰੇ ਯੂਰਪੀ ਕਲਚਰ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਚਿਨ੍ਹ ਬਣ ਗਈ। ਕੇਕ ਕੱਟਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕੁਝ ਰੀਤਾਂ ਅਤੇ ਰਸਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਜਨਮਦਿਨ ਮੁਬਾਰਕ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਉਣਾ ਆਦਿ ਵੀ ਯੂਰਪੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਹਨ। ਪੱਛਮ ਦੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਉੱਪਰ ਕੁਝ ਮੋਮਬੱਤੀਆਂ ਵੀ ਬਾਲ ਕੇ ਰੱਖ ਲਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੋਮਬੱਤੀਆਂ ਵਾਲੀ ਰਸਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਬਾਕੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਕੇਕ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਪੇਸਟ੍ਰੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਮਿਠਾੀਆਂ ਜਨਮਦਿਨ ਦੇ ਉਤਸਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਕ ਦੇ ਬਦਲ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਲਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੇਕ ਦੇ ਰੰਗ ਅਤੇ ਅਕਾਰ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਧਾਰਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਬੀਤੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਪਾਰਟੀ ਥੀਮਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਅਕਾਰ ਦੇ ਕੇਕ ਬਣਾਏ ਗਏ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕੇਕ ਬਲੈਕ ਫੋਰੈਸਟ ਕੇਕ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਕਲਾਸੀਕਲ ਰੋਮ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ 'ਕੇਕ' ਆਟੇ ਵਿੱਚ ਬਦਾਮ, ਕ੍ਰੀਮ ਮਿਲਾ ਕੇ ਗੁੰਨ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਦ ਵੀ ਮਿਲਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਕਰ ਸ਼ਹਿਦ ਗ੍ਰੀਕ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਦੇ ਉਤਸਵਾਂ ਦੇ ਕੇਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪੁਰਾਣੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਕੇਕ ਅਤੇ ਬ੍ਰੈੱਡ ਦੋਵੇਂ ਵਰਤ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਫਰਕ ਏਨਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕੇਕ ਮਿਠਾਈ ਵਜੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰੈੱਡ ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਪਕਵਾਨ ਵਜੋਂ। 15ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਬੇਕਰੀਆਂ ਖੁੱਲਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਨਾਲ ਕੇਕ ਦੀਆਂ ਕਈ ਵੰਨਗੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਹੁਣ ਜਨਮਦਿਨ ਤੋਂ ਹੋਰ ਉਤਸਵਾਂ ਲਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੇਕ ਆਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਸ ਨਾਲ ਜਨਮ ਦਿਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕੇਕ ਆਉਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ
ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਜਾਂ ਮਰਾਠਾ ਮਹਾਸੰਘ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ-ਸ਼ਕਤੀ ਸੀ ਜੋ 1674 ਤੋਂ 1818 ਤੱਕ ਕਾਇਮ ਰਹੀ। ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਨੀਂਹ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਨੇ 1674 ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਸਾਲ ਔਰੰਗਜੇਬ ਦੇ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਨਾਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸਾਮਰਾਜ ੧੮੧੮ ਤੱਕ ਚਲਿਆ ਅਤੇ ਲੱਗਪਗ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਿਆ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਰਾਜ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸਿਹਰਾ ਮਰਾਠਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਹੈ.
ਜਨਮਦਿਨ ਕੇਕ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮਦਿਨ
ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ
ਮਰਾਠੇ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਪੱਛਮੀ ਦੱਖਣੀ ਪਠਾਰ (ਮੌਜੂਦ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ) ਤੋਂ ਹਿੰਦੂ ਲੜਾਕੂ ਗਰੁੱਪ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੀਜਾਪੁਰ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਆਦਿਲ ਸ਼ਾਹ ਤੇ ਮੁਗ਼ਲੀਆ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨਾਲ਼ ਲੰਬੇ ਚਿਰ ਤੱਕ ਗੁਰੀਲਾ ਜੰਗ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮੁਕਾਮੀ ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਨੇ 1674 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਮਰੱਹਟਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹਤ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਤੇ ਰਾਏਗੜ੍ਹ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਇਆ। ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਦੀ 1680 ਵਿੱਚ  ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਪਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਬੁਨਿਆਦਾਂ ਦੀ ਸਲਤਨਤ ਛੱਡ ਗਿਆ। ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਤੇ 1682 ਤੋਂ 1707 ਤਕ ਇੱਕ 25 ਸਾਲਾ ਨਾਕਾਮ ਜੰਗ ਲੜੀ। ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪੋਤੇ ਛਤਰਪਤੀ ਸ਼ਾਹੂ ਨੇ 1749 ਤੱਕ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹੁਕਮਰਾਨੀ ਕੀਤੀ।
ਛਤਰਪਤੀ ਸ਼ਾਹੂ ਨੇ ਬਾਲਾਜੀ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਨੂੰ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਔਲਾਦ, ਨੂੰ ਪੇਸ਼ਵਾ ਜਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ. ਬਾਲਾਜੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਨੇ ਮਰਾਠਾ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ. ਆਪਣੀ ਸਿਖਰ ਸਮੇਂ ਇਹ ਸਾਮਰਾਜ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ  ਤੋਂ  ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ਾਵਰ (ਅਜੋਕਾ Khyber Pakhtunkhwa, Pakistan ), ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਅੰਡੇਮਾਨ ਟਾਪੂਆਂ ਤੱਕ   ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ. 1761 ਵਿੱਚ ਮਰਾਠਾ ਫ਼ੌਜ Third Battle of Panipat ਅਫਗਾਨ ਹਮਲਾਵਰ Ahmad Shah Durrani ਨੂੰ  ਹਾਰ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਵਿਸਥਾਰ ਰੁਕ ਗਿਆ. ਪਾਣੀਪਤ ਦੇ ਦਸ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਨੌਜਵਾਨ ਪੇਸ਼ਵਾ ਮਾਧਵ ਰਾਓ ਪਹਿਲਾ ਦੇ ਮਰਾਠਾ ਮੁੜ-ਉਭਰ ਨਾਲ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਤੇ ਮਰਾਠਾ ਅਧਿਕਾਰ ਬਹਾਲ ਹੋਇਆ.
ਅਸਰਦਾਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਪਰਬੰਧ ਚਲਾਉਣ ਲਈ, ਉਸਨੇ ਮਰਾਠਾ ਰਾਜ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਤਕੜੇ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਰਧ-ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ. ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਰਦਾਰ, ਜਿੱਦਾਂ ਬੜੌਦਾ ਦੇ ਗਾਇਕਵਾੜ, ਇੰਦੌਰ ਅਤੇ ਮਾਲਵਾ ਦੇ ਹੋਲਕਰ, ਗਵਾਲੀਅਰ ਅਤੇ ਉਜੈਨ ਦੇ ਸਿੰਧੀਆ, ਨਾਗਪੁਰ ਦੇ ਭੌਸਲੇ, ਅਤੇ ਧਰ ਅਤੇ ਦੇਵਾਸ ਦੇ ਪੁਆਰ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਚ ਰਾਜੇ ਬਣ ਗਏ। ਸਲਤਨਤ ਨੇ ਇੱਕ ਢਿੱਲੇ ਢਾਲੇ ਮਹਾਸੰਘ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਲੈ ਲਈ।1775 ਵਿੱਚ, ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ਵਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰ ਸੰਘਰਸ਼, ਵਿੱਚ ਦਖ਼ਲ ਦਿੱਤਾ. ਮਰਾਠੇ ਦੂਜੀ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਅੰਗਰੇਜ਼-ਮਰਾਠਾ ਜੰਗਾਂ (1805-1818), ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹਾਰ  ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਕਤੀ ਬਣੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਹਿੱਸੇ ਤੇ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਹੋ ਗਿਆ.
ਨੋਟਸ
<references group="lower-alpha">
ਰਹਿਮਾਨ ਰਾਹੀ
ਰਹਿਮਾਨ ਰਾਹੀ (6 ਮਾਰਚ, 125 - 9 ਜਨਵਰੀ, 2023) ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗਿਆਨਪੀਠ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਵੀ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2004 ਗਿਆਨਪੀਠ ਇਨਾਮ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ। ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਮੌਕਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕਿਸੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਨੂੰ ਗਿਆਨਪੀਠ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ। ਰਹਿਮਾਨ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਾਹਿਤਕ ਸਿਰਜਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਰਚਨਾਵਾਂ ਰਚੀਆਂ।
ਸਾਹਿਤਕ ਕੰਮ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਕਈ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਲਿਖੇ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਮੰਨੇ-ਪ੍ਰਮੰਨੇ ਕਵੀਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਦੂਜੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਵਿਚ ਤਰਜਮਾ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਰਹਿਮਾਨ ਰਾਹੀ ਨੇ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਰਚਨਾਤਮਕ ਕਾਰਜ ਉਤੇ ਦੀਨਾਨਾਥ ਨਾਦਿਮ ਦਾ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ।
ਲਿਖਤਾਂ
ਰਹਿਮਾਨ ਰਾਹੀ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਲਿਖਤਾਂ:
ਅੰਤਿਮ ਸਾਹ
ਰਹਿਮਾਨ ਰਾਹੀ ਨੇ 9 ਜਨਵਰੀ 2023 ਨੂੰ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੌਸ਼ਹਿਰਾ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਆਖ਼ਰੀ ਸਾਹ ਲਏ।
ਹਵਾਲੇ
.
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਿਆਨਪੀਠ ਸਨਮਾਨਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1925
ਜਿਨ ਰਾਜਵੰਸ਼
thumb|230x230px|280 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜ (ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ) ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਜਿੰਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ (ਚੀਨੀ: 晉朝, ਜਿਨ ਚਾਓ; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Jin Dynasty) ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਚੀਨ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇਚੀਨ ਵਿੱਚ 265 ਈਸਾਪੂਰਵ ਤੋਂ 420 ਈਸਵੀ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਜਿਨ ਕਾਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀਆਂ ਦਾ ਦੌਰ ਸੀ ਜੋ 220 ਈ ਤੋਂ 265 ਈ ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ ਅਤੇ ਜਿਸਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੀਮਾ ਯਾਨ (司馬炎, Sima Yan) ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਓ ਵੇਈ ਰਾਜ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪੂਰਵੀ ਵੂ ਰਾਜ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਬਦਲਕੇ ਸਮਰਾਟ ਵੂ (晉武帝, Wu of Jin) ਰੱਖ ਲਿਆ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੇ ਨਵੇਂ ਜਿਹਨਾਂ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਜਿੰਨ ਰਾਜਕਾਲ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਭਾਗ ਪੱਛਮੀ ਜਿੰਨ (西晉, Western Jin, 265 ਈ - 316 ਈ) ਕਹਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੀਮਾ ਯਾਨ ਦੁਆਰਾ ਲੁਓਯਾਂਗ ਨੂੰ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਉਣ ਨਾਲਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਭਾਗ ਪੂਰਬੀ ਜਿੰਨ (東晉, Eastern Jin, 317 ਈ - 420 ਈ) ਕਹਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੀਮਾ ਰੂੰ (司馬睿, Sima Rui) ਦੁਆਰਾ ਜਿਆਨਕਾਂਗ ਨੂੰ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾ ਕੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਅੱਗੇ ਚਲਾਣ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿੰਨ ਕਾਲ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਰਾਜਵੰਸ਼ (420 ਈ – 589 ਈ) ਦਾ ਕਾਲ ਆਇਆ। ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਕਿ ਚੀਨ ਵਿੱਚ 1115 ਈ ਤੋਂ 1234 ਈ ਤੱਕ ਵੀ ਇੱਕ ਜਿੰਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਚਲਿਆ ਸੀ ਲੇਕਿਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਰਾਜਵੰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲੈਣਾ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ੈਲਡਨ ਪੋਲੋਕ
thumb
ਸ਼ੇਲਡਨ ਪੋਲਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਬੌਧਿਕ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਇਤਿਹਾਸ, ਅਤੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਬੌਧਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਵਿਦਵਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਵੇਲੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬੀ, ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕੀ ਅਧਿਐਨ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਅਰਵਿੰਦ ਰਘੂਨਾਥਨ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਆਫ਼ ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਹੈ।
ਕਿੱਤਾ
ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਉਸ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪੋਲਕ ਆਇਯੁਵਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਇੰਡੀਕ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੇ ਜਾਰਜ ਵੀ. ਬੌਬਰਿੰਸਕੋਏ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ Sanskrit Knowledge Systems on the Eve of Colonialism (ਬਸਤੀਵਾਦ ਦੀ ਪੂਰਵਸੰਧਿਆ ਸਮੇਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਗਿਆਨ ਸਿਸਟਮ) ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ (ਪੋਲਕ, ਯਿਗਲ ਬਰੋਨਰ, ਲਾਰੰਸ ਮੈਕਕਰੀ, ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਮਿੰਕੋਵਸਕੀ, ਕਾਰਿਨ Preisendanz, ਅਤੇ ਡੋਮੀਨੀਕ Wujastyk ਸਮੇਤ) ਅਨੇਕ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਬਸਤੀਵਾਦ ਦੀ ਆਮਦ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਪਜੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਗਿਆਨ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕੀਤੀ।
ਉਹ ਕਲੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦਾ ਜਨਰਲ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦਾ ਬਾਨੀ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਿਤ ਲੋਕ
ਖ਼ੁਦਾ ਕੀ ਬਸਤੀ
ਖ਼ੁਦਾ ਕੀ ਬਸਤੀ (خدا کی بستی) ਉਰਦੂ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼ੌਕਤ ਸਿਦੀਕੀ (1923 – 2006) ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਉਰਦੂ ਨਾਵਲ ਹੈ।
ਵੇਰਵਾ
ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਕਲਾਸਿਕ, ਸ਼ੌਕਤ ਸਿਦੀਕੀ ਦਾ ਨਾਵਲ ਖੁਦਾ ਕੀ ਬਸਤੀ, 1950 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਆਜ਼ਾਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਸਲੱਮ ਹਨ। ਕਹਾਣੀ ਇੱਕ ਗਰੀਬ, ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੇ ਮੁਸੀਬਤ ਡਿੱਗ ਗਈ ਹੈ। ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਅਤੇ ਪਤਨ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਨਰਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰ, ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਜੀਵਨ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਸਲੀ ਉਮੀਦ ਖੋ ਬੈਠੇ, ਇਹ ਲੋਕ ਇੱਕ ਲੁੱਚੇ ਉਦਮੀ ਜੋ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਪੰਜੇ ਵਿੱਚ ਫੱਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੁਖਦਾਈ, ਡੂੰਘਾ ਤਰ੍ਹਾਂ ਝੰਜੋੜ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅੰਤ ਅਟੱਲ ਹੈ।
ਯਾਕੂਬ
ਹਜ਼ਰਤ ਯਾਕੂਬ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਨਾਮ ਇਸਰਾਈਲ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਾਅਨੀ ਹੈ ਅਬਦੁੱਲਾ। ਅੱਲ੍ਹਾ ਦਾ ਬੰਦਾ। ਹਜ਼ਰਤ ਯਾਕੂਬ ਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨ, ਯਹੂਦੀ ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਨਬੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਹਜ਼ਰਤ ਇਸਹਾਕ ਔਲੀਆ ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਬੇਟਾ ਅਤੇ ਹਜ਼ਰਤ ਇਬਰਾਹੀਮ ਔਲੀਆ ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਪੋਤਾ ਸੀ। ਹਜ਼ਰਤ ਯੂਸੁਫ਼ ਔਲੀਆ ਇਸਲਾਮ ਇਸ ਦਾ ਹੀ ਬੇਟਾ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਓਲਡ ਟੈਸਟਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਇਕ ਸੌ ਸਤਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਾਰ ਅਤੇ ਕੁਰਆਨ ਦੀਆਂ ਦੱਸ ਸੂਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਲਾਂ ਬਾਰ ਆਇਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼ ਨਾਲ ਸੁਧਾਰੇ ਸਫ਼ੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ: ਲੋਕਧਾਰਾ
ਜਮਨਾ ਦਰਿਆ (ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼)
ਜਮਨਾ ਦਰਿਆ (যমুনা Jomuna) ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਦਰਿਆ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸ਼ਾਖਾ ਦਰਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਵਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੋਲੂੰਦੋ ਘਾਟ ਕੋਲ ਪਦਮਾ ਦਰਿਆ ਨਾਲ਼ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫੇਰ ਚਾਂਦਪੁਰ ਕੋਲ ਮੇਘਨਾ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਕੇ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ।
ਐਫ਼ਰੋ-ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ
ਐਫਰੋ-ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ ਇੱਕ ਟਰਮ ਹੈ, ਜੋ ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਤਰਾਂ ਵਿਖਾਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ ਗਹਾਂ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਐਫਰੋ-ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਵਿੱਚ 5.7 ਅਰਬ ਲੋਕ ਆਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਦੀ 85% ਜਨਸੰਖਿਆ ਹੈ।
thumb|300px|right|Afro-Eurasia plus associated [[islands.]]
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਂਦੀਪ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਫਰੋ-ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ
ਫੰਗੋਤਾ
ਫੰਗੋਤਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਧਾਰ ਕਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਤੋਂ 80 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਧਾਰ ਕਲਾਂ ਤੋਂ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੁਰ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਆਬਾਦੀ
ਸਨ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਫੰਗੋਤਾ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 1140 ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 588 ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ 552 ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਸੇ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 184 ਅਤੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 0 ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅਬੈਕਸ
ਅਬੈਕਸ ਇੱਕ ਮਕੈਨੀਕਲ ਯੰਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਿਸਾਬ ਦੀ ਵੱਡੀ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਬੜੀ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹੱਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਬੰਧ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲੇ ਤੋਂ ਏਸ਼ੀਆ ਨਾਲ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਆਧੁਨਿਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਨੁਸਾਰ ਅਬੈਕਸ 'ਦਿਮਾਗੀ ਕਸਰਤ ਲਈ ਇੱਕ ਗਣਿਤਕ ਹਥਿਆਰ' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਣਤਰ
ਇਹ ਇੱਕ ਲੱਕੜੀ, ਪਲਾਸਟਿਕ ਜਾਂ ਧਾਤ ਦੇ ਫਰੇਮ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੀਆਂ ਕਈ ਛੜਾਂ ਲੱਗੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਮਣਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਬੜੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਛੜਾਂ ਉੱਤੇ ਉੱਪਰ-ਹੇਠਾਂ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਛੜਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੇਟਵੀਆਂ {ਹਾਰੀਜੋਨਟਲ} ਛੜ ਕੱਟਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਰ ਸਿੱਧੀ ਛੜ ਦੇ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਇੱਕ ਮਣਕਾ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਚਾਰ ਮਣਕੇ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨੈ। ਅਬੈਕਸ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਹ 1/5 ਮਣਕੇ ਜਾਪਾਨੀ ਸੋਰੋਬਨ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ ਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਗਣਿਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਚੰਗੀ ਥਾਂ ਹੈ। ਇਹ ਗਣਿਤ ਦੀਆਂ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਮੁੱਲ ਦੱਸਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ 'ਪਹਿਲਾ ਕੰਪਿਊਟਰ' ਦੇ ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਬੈਕਸ
ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਅਭੀਧਰਮਾਕੋਸਾ ਨੇ ਅਬੈਕਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਅਤੇ 5ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਕਲਰਕ ਨੇ ਅਬੈਕਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਤਰੀਕੇ ਵਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। Hindu texts used the term shunya (zero) to indicate the empty column on the abacus.
ਮਹੱਤਵ
ਅਬੈਕਸ ਗਣਿਤ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਜਮ੍ਹਾਂ, ਗੁਣਾਂ, ਘਟਾਓ, ਭਾਗ, ਵਰਗ, ਵਰਗਮੂਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਬੜੇ ਹੀ ਆਸਾਨ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੱਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਇਸ ਅਨੋਖੇ ਟੂਲ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗਣਿਤਕ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਜ਼ਬਾਨੀ ਹੀ ਕੁਝ ਸਕਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹੱਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨੈ। ਇਹ 4-14 ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੈ।
ਗਣਿਤ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ
ਇਹ ਜਾਦੂਈ ਗਣਿਤਕ ਹਥਿਆਰ ਵੱਡੀ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗਣਿਤਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਕਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਾਨੀ ਹੱਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਸਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਸਕਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹੱਲ ਕਰਨਾ ਅਬੈਕਸ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਦਾ ਜਵਾਬ ਹੈ। 5391+6478+3075+8956+7431+6492 ਆਦਿ ਜਮ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਸਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕੈਲਕੁਲੇਟਰ ਦੀ ਮਦਦ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਪਰ ਅਬੈਕਸ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੀ ਸਕਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਾਨੀ ਹੱਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਅਬੈਕਸ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੀ ਦੋ ਅੰਕਾਂ ਜਿਵੇਂ 55, 67 ਦਾ ਪਹਾੜਾ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਅੰਕਾਂ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ 589, 217 ਜ਼ਬਾਨੀ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਸਾਬ
ਕਰਮਜੀਤ ਧੂਰੀ
ਕਰਮਜੀਤ ਧੂਰੀ, ਜਾਂ ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਧੂਰੀ, ਇੱਕ ਉੱਘਾ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਸੀ। ਇਸਨੇ, ਆਪਣੇ ਵੇਲ਼ੇ ਦੇ ਚਲਨਣ ਮੁਤਾਬਕ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦੋਗਾਣੇ ਹੀ ਗਾਏ। ਇਸ ਦੇ ਮਕਬੂਲ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਠੇ ’ਤੇ ਸਪੀਕਰ ਲਾਈ ਰੱਖਣਾ, ਹੁੰਦੀਆਂ ਸ਼ਹੀਦ ਜੋੜੀਆਂ (ਧਾਰਮਿਕ), ਰੱਬ ਨਾਲ਼ ਠੱਗੀਆਂ ਕਿਉਂ ਮਾਰੇਂ ਬੰਦਿਆ ਦੇ ਨਾਂ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹਨ। ਦੋਗਾਣੇ ਇਸਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਵਰਨਲਤਾ ਅਤੇ ਮੋਹਣੀ ਨਰੂਲਾ ਨਾਲ਼ ਗਾਏ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਕਰਮਜੀਤ ਧੂਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਿੰਡ ਬੁਤਾਲਾ ਵਿਖੇ ਮਾਤਾ ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਸ.ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਗਾਇਕੀ ਦਾ ਕੋਈ ਮਾਹੌਲ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਇਸ ਦੇ ਗੀਤ ਕੋਠੇ ’ਤੇ ਸਪੀਕਰ ਲਾਈ ਰੱਖਣਾ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਬੇਟੇ ਮਿੰਟੂ ਧੂਰੀ ਨੇ ਵੀ, ਮਿਸ ਪੂਜਾ ਨਾਲ਼ ਗਾਇਆ। 'ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਲੂਣ ਦੀ ਡਲੀ' ਵਾਲਾ ਕਰਮਜੀਤ ਧੂਰੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ
ਫ਼ਰਡੀਨੈਂਡ ਦ ਸੌਸਿਊਰ
ਇਸ ਨੂੰ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਪਿਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਸਿਸਟਮੀ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਨਵ-ਵਿਵਸਥਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਵੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕੀਆਂ। ਪਹਿਲੀ ਗੱਲ, ਸੋਸਿਓਰ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਵਤੀਰੇ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਧਰਾਤਲ ਉਤੇ ਖੜਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ , ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਵਤੀਰੇ ਨੂੰ ਪਦਾਰਥਕ ਜਗਤ ਦੇ ਘਟਨਾ-ਕ੍ਰਮ ਦੇ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਇਕ ਲੜੀ ਸਮਝ ਲਿਆ ਜਾਵੇ । ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖੀ ਕਾਰਜ ਅਤੇ ਵਸਤਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਭੌਤਿਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਲ ਹੀ ਰੁਚਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ । ਦੂਜੀ ਗੱਲ, ਉਸ ਨੇ ਚਿਹਨ-ਵਿਗਿਆਨ , ਚਿਹਨ-ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਤੇ ਸੰਰਚਨਾਵਾਦ ਨੂੰ ਉੱਨਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਜੋ ਕਿ ਸਮਕਾਲੀ ਮਾਨਵ-ਸ਼ਾਸਤਰ, ਸਾਹਿਤ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪਰਵਿਰਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ | ਤੀਜੀ ਗੱਲ , ਆਪਣੀਆਂ ਵਿਧੀਮੂਲਕ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰਤਿ ਸਾਧਾਰਣ ਪਹੁੰਚ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੇ ਤਰਕਸੰਗਤ ਪੈਂਤੜਿਆਂ ਸੰਬੰਧੀ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਇਹ ਧਾਰਣਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆਂ ਵਸਤੂ-ਜਗਤ ਦਾ ਨਿਰਪੇਖ ਰੱਬ ਵਰਗਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪ੍ਰਤੱਖਣ ਦਾ ਕੇਂਦਰ-ਬਿੰਦੂ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਹੀ ਵਸਤੂਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰ-ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ | ਆਖ਼ਰੀ ਗੱਲ , ਸੋਸਿਓਰ ਦਾ ਭਾਸ਼ਾ-ਵਿਵੇਚਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਲ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ ।ਜਿਹੜੀਆਂ ਮਨੁੱਖ , ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਦੇ ਗੂੜੇ ਸੰਬੰਧ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਨ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ | ਭਾਸ਼ਾ-ਵਿਗਿਆਨ , ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨ , ਚਿਹਨ-ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸੰਰਚਨਾਵਾਦ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਇਹ ਯੋਗਦਾਨ ਸੋਸਿਓਰ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਬੁੱਧੀ-ਜੀਵੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੋਢੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸੋਸਿਓਰ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਭਾਸ਼ਾ-ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਅਧਿਐਨ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਸ਼ਾ-ਵਿਗਿਆਨ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਅਧੀਨ ਵਸਤੂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਜਤਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਜਤਨ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਗਿਆਨ ਸਹੀ ਵਿਧੀ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਸੋਸਿਓਰ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਕਰਦਾ ਹੈ । ਭਾਸ਼ਾ ਕੀ ਹੈ ? ਸੋਸਿਓਰ ਦੇ ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਸ਼ਾ ਇਕ ਚਿਹਨ-ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ । ਸ਼ੋਰੀਲੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਉਦੋਂ ਹੀ ਭਾਸ਼ਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਜਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਕਰਨ| ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਨਿਰਾ ਸ਼ੋਰ ਹਨ | ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਰਯਾਦਾਵਾਂ ਦੇ ਇਕ ਪ੍ਰਬੰਧ , ਚਿਹਨਾਂ ਦੇ ਇਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦਾ ਅੰਗ ਹੋਣਾ ਵੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ । ਚਿਹਨ ਇਕ ਅਜਿਹੇ ਰੂਪ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜੋ ਚਿਹਨੀਕਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ , ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੋਸਿਓਰ ਚਿਹਨਕ (signified) ਆਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਚਿਹਨਿਤ (signifier)ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ । ਭਾਵੇਂ ਅਸੀਂ ਚਿਹਨਕ ਅਤੇ ਚਿਹਨਿਤ ਬਾਰੇ ਇਉਂ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਈਏ ਜਿਵੇਂ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਸੁਤੰਤਰ ਅਸਤਿਤਵ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਚਿਹਨ ਦੇ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੀ ਹੈ । ਚਿਹਨ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਸੱਚ ਹੈ , ਇਸ ਲਈ ਚਿਹਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ |
ਸੋਥਿਓਰ ਦੇ ਭਾਸ਼ਾ-ਸਿੱਧਾਂਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਿਯਮ ਚਿਹਨ ਦੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਗੁਣ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ । ਭਾਸ਼ਕ ਚਿਹਨ ਆਪਹੁਦਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਚਿਹਨਕ ਅਤੇ ਚਿਹਨਿਤ ਦਾ ਇਕ ਖ਼ਾਸਸੁੱਟ ਆਪਹੁਦਰੀ ਹੋਂਦ ਹੈ । ਇਹ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਕ-ਵਿਧੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਸੱਚ ਹੈ । ਇਥੇ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਚਿਹਨ ਦੇ ਆਪਹੁਦਰੇ ਹੋਣ ਤੋਂ ਸੋਥਿਓਰ ਦਾ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ ? ਇਸ ਦਾ ਇਕ ਸਾਧਾਰਣ ਉੱਤਰ ਇਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਕਿ ਚਿਹਨਕ ਅਤੇ ਚਿਹਨਿਤ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਕੁਦਰਤੀ ਜਾਂ ਅਮਿਟ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ । ਮੈਂ ਕਿਉਂਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਦਾ ਹਾਂ ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਲਈ ਤਸਵੀਰ ਚਿਹਨਕ ਵਰਤਦਾ ਹਾਂ | ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਜੇ ਮੈਂ ਚਿੱਤਰ ਦੇ ਲਈ ਤਸਵੀਰ ਚਿਹਨਕ ਦੀ ਥਾਂ ਮੂਰਤ ਜਾਂ ਫੋਟੋ ਚਿਹਨਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨਾ ਉਚਿਤ ਸਮਝਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧੁਨੀਮ ਪਹਿਲੇ ਚਿਹਨਕ ਨਾਲੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ‘ਤਸਵੀਰ’ ਚਿਹਨਤ/ਸੰਕਲਪ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਉਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ | ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਚਿਹਨਕ ਤੇ ਚਿਹਨਿਤ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਨਾ ਕੁਦਰਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਅਮਿਟ ਹੈ|
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅਧਿਐਨ ਕਾਰਜ ਜੇਨੇਵਾ, ਪੈਰਿਸ ਅਤੇ ਲੇਪਜਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤਾ। ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਲ ਉਹ ਲੇਪਜਿੰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਵਿਆਕਰਣਕਾਰਾਂ (ਬਰੁਗਮੈਨ ਅਤੇ ਕਾਰਲ ਬੱਬੜ) ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਇੱਕੀ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਯੂਰਪੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਆਧਾਰਭੂਤ ਵਿਵਸਥਾ ਉੱਤੇ ਲੇਖ ਲਿਖਿਆ। ਇਸ ਲੇਖ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਨੇ ਅਨੇਕ ਆਧਾਰਭੂਤ ਸੰਕਲਪਨਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਨਾ ਕੇਵਲ ਸਿਧਾਂਤਕ ਚੋਟ ਕੀਤੀ ਬਲਕਿ‌ ਭਾਸ਼ਾ-ਸਬੰਧੀ ਖੋਜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਣਾਲੀਗਤ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਉਠਾਈ।
ਉਸ ਦਾ ਦੂਜਾ ਆਧਾਰ ਕੰਮ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਸ਼ੋਧ-ਪ੍ਰਬੰਧ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਖੋਜ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ “ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ" ਵਿੱਚ ਸੰਬੰਧਕਾਰਕ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗ” ਸੀ। ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਜਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਰੁਕਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਜਰਮਨੀ ਦਾ ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਅਕੈਡਮਿਕ ਮਾਹੌਲ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।
1880 ਵਿੱਚ ਸੌਸਿਊਰ ਜਰਮਨੀ ਛੱਡਕੇ ਫ਼ਰਾਂਸ ਆ ਗਿਆ। ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਲਗਭਗ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੈਰਿਸ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਸਬੰਧੀ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਬਣਿਆ। ਜਰਮਨੀ ਤੋਂ ਪਰਤਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਜਵਾਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੌਸਿਊਰ ਨੇ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਗਿਆਰਾਂ ਸਾਲ ਉਹ "ਇਕੋਲ ਪਰਾਤੀਕ ਦ ਹੌਤਸ ਇਤਿਊਦਜ਼" ਨਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ Chevalier de la Légion d'Honneur (ਲੀਜਨ ਆਫ਼ ਆਨਰ ਦਾ ਸੂਰਮਾ) ਪੈ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ 1891 ਵਿੱਚ ਜਨੇਵਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਹੋਈ,ਉਹ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਆਇਆ। ਇਥੇ ਹੀ ਜੇਨੇਵਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸਧਾਰਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ 1907, 1909 ਅਤੇ 1911 ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਅਧਿਆਪਨ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਲੈਕਚਰ ਲੜੀ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਬੁੱਧ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ 1913 ਵਿੱਚ ‘ਕੋਰਸ ਆਫ ਲਿੰਗੁਇਸਟਿਕ’ ਨਾਮਕ ਜਰਨਲ ਵਿੱਚ ਸੰਪਾਦਤ ਕੀਤਾ। ਸੌਸਿਊਰ ਦੇ ਨੋਟਸ ਨਾਂਹ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ, ਨਾ ਹੀ ਸੌਸਿਊਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ।
ਫਰਵਰੀ 1913 ਵਿੱਚ 53 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸੌਸਿਊਰ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸੌਸਿਊਰ ਨੇ ਆਪ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲਿਖਿਆ। ਡਾਕਟਰੇਟ ਉਪਾਧਿ ਲਈ ਲਿਖੇ ਗਏ ਆਪਣੇ ਜਾਂਚ ਗਰੰਥ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਉਸ ਨੇ ਕੋਈ ਕਿਤਾਬ ਨਹੀਂ ਲਿਖੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੁਆਤਾ ਲਿਖੇ ਗਏ ਉਸ ਦੇ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਤੋਂ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਜ਼ਰੂਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤਕ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ
ਬਰੇਨਟਿਨੋ ਬੇਲੁਨੋ
ਬਰੇਨਟਿਨੋ ਬੇਲੁਨੋ ਇਤਾਲਵੀ ਖੇਤਰ ਵੈਨੇਤੋ ਦੇ ਵੇਰੋਨਾ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਕਮਿਉਨ (ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾ) ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵੈਨਿਸ ਤੋਂ 110 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (68 ਮੀਲ) ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਵੇਰੋਨਾ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (16 ਮੀਲ) ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਬਰੇਨਟਿਨੋ ਬੇਲੁਨੋ ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾ ਵਿੱਚ ਫਰੇਜ਼ੀਓਨੀ (ਉਪ-ਵੰਡ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਕਸਬੇ) ਬੇਲੁਨੋ ਵੇਰੋਨੀਸ, ਰਿਵਾਲਟਾ, ਬਰੇਨਟਿਨੋ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਬੋਕੋ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਬਰੇਨਟਿਨੋ ਬੇਲੁਨੋ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾਵਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ: ਅਵੀਓ, ਕੈਪਰਿਨੋ ਵਰੋਨੇਸ, ਡੌਲਸੀ, ਫੇਰਾਰਾ ਡੀ ਮੋਂਟੇ ਬਾਲਡੋ ਅਤੇ ਰਿਵੋਲੀ ਵੇਰੋਨੀਸ ਆਦਿ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੈਨੇਤੋ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੇਰੋਨਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਕਮਿਉਨ
ਅਲਫਰਿਡ ਨਾਰਥ ਵਾਈਟਹੈੱਡ
ਅਲਫਰਿਡ ਨਾਰਥ ਵਾਈਟਹੈੱਡ OM FRS FBA (15 ਫਰਵਰੀ 1861 – 30 ਦਸੰਬਰ 1947) ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਗਣਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਸੀ। ਉਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਰਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਹਸਤੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਅੱਜ ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਕਿਸਮ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਈਕੋ-ਵਿਗਿਆਨ, ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਸਿੱਖਿਆ, ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ, ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਵਾਈਟਹੈੱਡ ਨੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਣਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਤਰਕ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮ ਤਿੰਨ ਜਿਲਦੀ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਿਆ ਮੈਥੇਮੈਟਿਕਾ (Principia Mathematica ) (1910-13) ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਬਰਟਰੈਂਡ ਰਸਲ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਿਆ ਮੈਥੇਮੈਟਿਕਾ ਨੂੰ ਗਣਿਤਕ ਤਰਕ ਵਿੱਚ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਡਰਨ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ 100 ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਗੈਰ-ਕਾਲਪਨਿਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ 23 ਵੇਂ ਸਥਾਨ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।
1910 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੰਤ ਅਤੇ 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਵਾਈਟਹੈੱਡ ਨੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਵੱਲ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਤੱਤ-ਮੀਮਾਂਸਾ ਵੱਲ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸਰਬ ਵਿਆਪਕ ਤੱਤ-ਮੀਮਾਂਸਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ ਜੋ ਪੱਛਮੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਭਾਗਾਂ ਤੋਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੌਰ ਅੱਡਰੇ ਰਾਹ ਚੱਲ ਪਈ। ਵਾਈਟਹੈੱਡ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਅਸਲੀਅਤ ਭੌਤਿਕੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੂਜੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਿਹਤਰੀਨ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਥਿਊਰੀ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕੀਤਾ ਜਿਹੜੀ ਇਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸਲੀਅਤ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਪਦਾਰਥ ਦੀਆਂ ਟੁਕੜੀਆਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।  ਅੱਜ ਵਾਈਟਹੈਡ ਦੀਆਂ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਰਚਨਾਵਾਂ - ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਅਸਲੀਅਤ (Process and Reality) - ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1861 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1947 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਨੈਕਸਸ 10
ਨੈਕਸਸ 10 (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ:Nexus 10) ਗੂਗਲ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਟੈਬਲਟ ਕੰਪਿਊਟਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
Google ਪਿਕਸਲ ਸੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੂਗਲ ਨੈਕਸਸ
ਕੁਬਤੀ ਲੋਕ
ਕੁਬਤੀ ਜਾਂ ਕਿਬਤੀ ਜਾਂ ਕੌਪਟਿਕ ਲੋਕ ਮਿਸਰ ਦੇ ਜੱਦੀ ਇਸਾਈ ਲੋਕ (ⲟⲩⲢⲉⲙ̀ⲛⲭⲏⲙⲓ ̀ⲛ̀Ⲭⲣⲏⲥⲧⲓ̀ⲁⲛⲟⲥ ou.Remenkīmi en.Ekhristianos; اقباط, ) ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਇਸਾਈ ਫ਼ਿਰਕਾ ਹਨ। 400-800 ਈਸਵੀ ਤੱਕ ਇਸਾਈਅਤ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਮਿਸਰੀਆਂ ਦਾ ਧਰਮ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਹੱਲੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 10ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤੱਕ ਕਾਫ਼ੀ ਲੋਕ ਇਸ ਧਰਮ ਦੇ ਧਾਰਨੀ ਸਨ ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਘੱਟ-ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਕਬੂਲ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਤਹਾਸਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਲੋਕ ਕੁਬਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੇ ਸਨ ਜੋ ਰੋਮਨ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲ਼ੀ ਦਿਮੋਤੀ ਮਿਸਰੀ ਦੇ ਬੰਸ 'ਚੋਂ ਹੈ ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਬੋਲੀ ਲੋਪ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ 18ਵੀਂ ਸਦੀਂ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਹਿਤ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਹ ਅਰਬੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਬਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਧਰਮ
ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ (ਅੰਬੇਡਕਰ)
ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ (ਅੰਬੇਡਕਰ) ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਦਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਦਲ
ਘੋੜਾਘੋੜੀ ਝੀਲ
ਇਸ ਰਾਮਸਰ ਸਾਈਟ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 13 ਵੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਖੋਖਲੀਆਂ ਆਕਸਬੋ ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਸਬੰਧਤ ਦਲਦਲ ਅਤੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਾਲੇ ਤਾਲਾਬਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਹ ਖੰਡੀ ਪਤਝੜ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਘੇਰੇ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਨਦੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਜੀਵ
ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ ਤਰਾਈ ਨੀਵੀਂ ਭੂਮੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਕੋਰੀਡੋਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਗੰਭੀਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰ, ਸਮੂਥ-ਕੋਟੇਡ ਓਟਰ, ਯੂਰੇਸ਼ੀਅਨ ਓਟਰ, ਦਲਦਲ ਹਿਰਨ, ਘੱਟ ਸਹਾਇਕ ਸਟੌਰਕ, ਲਾਲ-ਤਾਜ ਵਾਲੀ ਛੱਤ ਵਾਲਾ ਕੱਛੂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ-ਧਾਰੀ ਛੱਤ ਵਾਲੇ ਕੱਛੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਫਰਵਰੀ 2021 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਦੌਰਾਨ, 18 ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚ 26 ਮਗਰਮੱਛ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।