cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸਾਹਿਤ ਅਧਿਐਨ
ਸਾਹਿਤ ਉਸਾਰ ਦਾ ਅੰਗ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਕਿਸੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚਲੀਆਂ ਵਿਰੋਧਤਾਵਾ ਨੂੰ ਹੀ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਹਿਤ ਸਮਾਜ ਦੀ ਉਪਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਉਂ ਜੋ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਦਵੰਦਾਤਮਕ ਸੰਬੰਧ ਹਨ ਤਾਂ ਨਿਰੰਸਦੇਹ ਸਾਹਿਤ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਕੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਜਮਾਤਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਯੋਗਦਾਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਇਹ ਆਲੋਚਨਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮਝਦੀ ਹੈ। ਮਾਰਕਸ,ਏਂਗਲਿਜ਼, ਲੈਨਿਨ ਅਤੇ ਮਾਓ ਆਦਿ ਚਿੰਤਕਾਂ ਨੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਕਲਾਤਮਕ ਅਨਾੜੀਪੁਣੇ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਜਾਣ ਨੂੰ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਆਧਾਰ ਪ੍ਰਵਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
ਸਾਹਿਤ ਤੇੇ ਯਥਾਰਥ
ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸੁਹਜ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਯਥਾਰਥ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦਾ ਅਰਥ ਬਾਹਰੀ ਯਥਾਰਥ ਦੀ ਹੂੂੂਬਹੂ ਅਤੇ ਬੇਜਾਨ ਨਕਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਇਹ ਯਥਾਰਥ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਮੁੱਚੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਿਰੋਧਤਾਵਾਂ ਅੰਤਰ ਸੰਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਨ ਨੂੰ ਸਿਧਾਂਤਿਕ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰਿਕ ਦੋਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਇਹ ਯਥਾਰਥ ਦੀ ਡਾਇਲੈਕਟਿਕਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਮੁੱਖੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਸਮਝਦਿਆਂ ਬਾਹਰਮੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਏਂਗਲਜ ਅਨੁਸਾਰ ਯਥਾਰਥਵਾਦ ਦਾ ਸਹੀ ਅਰਥ ਸੱਚੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਪਾਤਰਾਂ ਦਾ ਸੱਚਾ ਚਰਿੱਤਰਣ ਹੈ। ਮਾਓ ਨੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਯਥਾਰਥ ਦੇ ਟਾਕਰੇ ਤੇ ਸਾਹਿਤ ਕਿਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਜੀਵਨ ਦੇ ਯਥਾਰਥ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸਰਬ ਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ
ਰੂਪ ਪੱੱਖ ਦਾ ਸੁਭਾ
ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸਮੁੱਚਤਾ ਵਸਤੂ ਅਤੇ ਰੂਪ ਦੇ ਦਵੰਦਾਤਮਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਸਮੁੱਚਤਾ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਸਤੂ ਅਤੇ ਰੂਪ ਦੇ ਅਨਿੱਖੜ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿਚ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕ ਭਾਵ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੂਲ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਲੈਨਿਨ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਇਕ ਬਾਹਰੀ ਖੋਲ ਜਾਂ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਯ ਵਸਤੂ ਨਹੀਂ ਭਾਵ ਇਸ ਨੂੰ ਵਸਤੂ ਹੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਇਹ ਵਸਤੂ ਵਿਰੋਧੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਕਾਰਜ਼ਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਇਕ ਹੋਰ ਮਾਰਕਸੀ ਕਲਾ ਚਿੰਤਕ ਅਰਨਸਟ ਫਿਸਰ ਨੇ ਕਲਾ ਦੇ ਮੂਲ ਸੁਭਾ ਨੂੰ ਹੀ ਰੂਪ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੰਨਦਿਆਂ ਇਹ ਮਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਲਾ ਦਾ ਭਾਵ ਰੂਪ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੂਪ ਹੀ ਕਿਸੇ ਸਿਰਜਨਾ ਨੂੰ ਕਲਾ ਕਿਰਤ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਰੂਪ ਸਮਾਜਿਕ ਉਦੇਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵਸਤੂ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿਚ ਹੀ ਪਰਖੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਉਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ
ਸਮੂਹ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਉਸਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਅੰਗ ਵਜੋਂ ਜਮਾਤੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿਚ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਇਸ ਕਾਰਨ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਕੇਵਲ ਕਲਾਤਮਕ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਨੂੰ ‌ਹੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਕਲਾਕਾਰ ਦਾ ਮੰਤਵ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਮਾਓ ਨੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨੂੰ ਕਲਾਤਮਕਤਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰੱਖੇ ਜਾਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇਹ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਸੀ ਕਿ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜਮਾਤੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਵੇਖਿਆ ਹਰ ਜਮਾਤ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮਾਪਦੰਡ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਅਤੇ ਕਲਾਤਮਕ ਮਾਪਦੰਡ ਨੂੰ ਦੂਸਰੀ ਥਾਂ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਉਹਨਾਂ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਆਧਾਰ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਕਲਾ ਵਸਤੂ ਅਤੇ ਰੂਪ ਇਨਕਲਾਬੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਸ਼ੇ ਵਸਤੂ ਅਤੇ ਕਲਾਤਮਕ ਰੂਪ ਦੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟਤਮ ਅਤੇ ਸੰਭਵ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਦੀ ਆਪਸੀ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਚੀਨੀ ਸਾਹਿਤ ਚਿੰਤਕ ਲੂ-ਸੂਨ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਹੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਸਮਝਦਿਆਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਸਾਰਾ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਚਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਫਿਰ ਵੀ ਸਾਰਾ ਪ੍ਚਾਰ ਸਾਹਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਸਾਰੀਆਂ ਰੰਗੀਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਫੁੱਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ।
ਕਾਵਿ ਕਲਾ ਦਾ ਉਦੇੇੇਸ਼
ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਦਰਸ਼਼ਨ ਇਸ ਦੇੇ ਜਮਾਤੀ ਸੁੁੁੁਭਾ ਅਤੇੇ ਜਮਾਤੀ ਤਰਫਦਾਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੱਖਪਾਤ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਂਗ ਸਮਾਜਿਕ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਸੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਉਸਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਗ ਹੈ। ਮਾਰਕਸ ਅਨੁਸਾਰ ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਜਿਉਣ ਅਤੇ ਲਿਖਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰ ਕਮਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਕਮਾਉਣ ਲਈ ਹੀ ਜਿਉਣਾ ਅਤੇ ਲਿਖਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।
ਲੇਖਕ ਦਾ ਉਦੇੇੇੇਸ਼
ਉਹ ਲੇੇੇੇਖਕ ਮਹਾਨ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਕਿਸੇ ਜਟਿਲ ਅਤੇ ਕੀਮਤੀ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕਲਾਤਮਕ ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਸਰਲਤਾ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਫ਼ਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਵਿਚਾਰ ਲੱਖਾਂ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਉੱਤਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਲੇਖਕ ਦੇ ਕਲਾਤਮਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਦੋਹਾਂ ਉਦੇਸ਼ ਦੀ ਦਵੰਦਾਤਮਕਤਾ ਨੂੰ ਮੂਰਤੀਮਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਾਰਕਸ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ , ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੀ , ਪਦਾਰਥਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਪਦਾਰਥਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਨਜਿੱਠ ਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ , ਪਰੰਤੂ ਸਿਧਾਂਤ ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਇਹ ਇੱਕ ਪਦਾਰਥਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਹੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ।
ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਮੰਤਵ।
ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਦਰਸ਼਼ਨ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਕਿਿਸੇ ਸੂਖਮ ਤੋਂ ਸੂਖਮ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਜਮਾਤੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ । ਲੈਨਿਨ ਨੇ ਆਲੋਚਨਾ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਮਾਤ ਦੇ ਦਿ੍ਰਸ਼ਟੀ ਹੋਣ ਅਤੇ ਹਿਤ ਨੂੰ ਹੀ ਮੂਲ ਆਧਾਰ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਦਿਆਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਘਟਨਾ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਮਾਜਿਕ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਦਿ੍ਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਅਤੇ ਖੁੱਲੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਅਪਣਾਉਣ ਆ ਹੈ । ੇੇ
ਮਾਰਕਸਵਾਦ
ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦੀ‌ ਦਰਸ਼ਨ ਹੈ। ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸੰਰਚਨਾਵਾਦੀ ਵੀ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੰਰਚਨਾਵਾਦ ਅਤੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਨੂੰ ਮਿਲਾਇਆਂ। ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਯੂਰਪ,ਰੂਸ,ਚੀਨ, ਏਸ਼ੀਆ, ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ, ਅਮਰੀਕਾਂ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਆਦਿ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਮਾਰਕਸ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਗ ਸੰਗਤ ਸਾਹਿਤ ਹਿਤ ਸੰਘਰਸ਼ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਕੋਈ ਭਾਈਚਾਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।ਸਭ ਮਨੁੱਖ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਇਸ ਨੁਕਤੇ ਨੂੰ ਅਹਿਮੀਅਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।ਕਿ ਸਾਹਿਤ ਆਰਥਿਕ ਬਣਤਰਾਂ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਕਾਰਜ ਬੜਾ ਜਟਿਲ ਹੈ। ਪੀਅਰੇ ਮਸੇ਼ਰੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਂ ਉਪਰ ਕਾਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਕੀ ਹਨ।ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਜਾਰਜ ਲੁਕਾਸ ਦਾ ਹੈ।ਉਸਦਾ ਮਤ ਹੈ ਕਿ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਨਾ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਬਣਤਰਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਿ ਸਾਹਿਤ ਇੱਕ ਭਾਗ ਹੈ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਬਰਤੋਲਤ ਬਰੈਖ਼ਤ,ਬੋਲਟਰ ਬੈਂਜਾਮਿਨ, ਲੂਈ ਅਸਥੂਸਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀਆਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਸਾਹਿਤ ਹੋਰ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਕਾਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਆਧਾਰ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਸਾਂਝ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਜਿਹੜਾ ਸਾਹਿਤ ਸਿਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪੇਗੰਡਾ ਸਾਹਿਤ ਅਧੀਨ ਵਿਚਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਟੈਰੀ ਈਗਲਟਨ
ਟੈਰੀ ਈਗਲਟਨ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸਾਹਿਤ ਰਚਨਾ ਬਾਰੇ ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਦਸਦਾ ਹੈ ਜੋ ਰਚਨਾ ਖੁਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਸ ਸਕਦੀ।ਉਹ ਉਸਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਉਹਨਾਂ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਦਸਦਾ ਹੈ ਜੋ ਰਚਨਾ ਦੇ ਹਰ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸ਼ਾਂਤ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਟੈਰੀ ਈਗਲਟਨ ਨੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਅਤੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਦਵੰਦਾਤਮਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਿਆ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਸਾਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੀ ਮੌਲਿਕਤਾ, ਸਾਹਿਤ ਸੰਬੰਧੀ ਇਸ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਗੋਧਰਾ ਕਾਂਡ
ਗੋਧਰਾ ਕਾਂਡ: ਅਯੁੱਧਿਆ ਵਿਖੇ ਰਾਮ ਜਨਮ ਭੂਮੀ/ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਸਥਾਨ ਦੀ ‘ਕਾਰ ਸੇਵਾ’ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਸਾਬਰਮਤੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ 27 ਫਰਵਰੀ 2002 ਦੀ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਗੋਧਰਾ ਸਟੇਸ਼ਨ ਪਹੁੰਚੀ ਤਾਂ ਕੁਝ ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਐਸ-6 ਕੋਚ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਇਸ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ 59 ‘ਕਾਰ ਸੇਵਕਾਂ’ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਕਈ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਏ। ਇੱਕ ਫ਼ਿਰਕੇ ਦੀ ਕੁੜੀ ਦੇ ਅਗਵਾ ਦੀ ਅਫ਼ਵਾਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦਾ ਭਾਈਚਾਰਾ ਭੜਕ ਉੱਠਿਆ ਜਿਸ ਦੇ ਫ਼ਲਸਰੂਪ ਗੱਡੀ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਫ਼ਵਾਹ ਨਿਰਮੂਲ ਸਾਬਤ ਹੋਈ ਜਿਹੜੀ ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਾਬਰਮਤੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਦਾ ਨਾਂ ਗੁਜਰਾਤ ਦੀ ਸਾਬਰਮਤੀ ਨਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬਣੇ ਗਾਂਧੀ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਨਾਂ ’ਤੇ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਿਤਾ ਨੇ ਡਾਂਡੀ ਮਾਰਚ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਪੁਰਾਣਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਗੋਧਰਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਫਿਰਕੂ ਫ਼ਸਾਦਾਂ ਲਈ ਬਦਨਾਮ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਥੇ ਵਸੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਘਾਂਚੀ ਬਰਾਦਰੀ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦੀ ਸਮਰਥਕ ਸੀ। ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੰਧੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਦੇਸ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਉੱਜੜ ਕੇ ਇੱਥੇ ਵਸ ਗਈ। ਉੱਥੇ ਰਫ਼ਿਊਜੀਆਂ ਨੂੰ ਘਾਂਚੀ ਬਰਾਦਰੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇਰਦ-ਗਿਰਦ ਵਸਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਿਸੇ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਿੰਦੂ-ਮੁਸਲਿਮ ਫ਼ਸਾਦਾਂ ਦਾ ਅਸਰ ਗੋਧਰਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ’ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1947-48, 1953-55, 1965, 1980-81 ਅਤੇ 1985 ਵਿੱਚ ਅਣਗਿਣਤ ਦੰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਫ਼ਸਾਦਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਲਈ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਤਲਬ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਦੋਵਾਂ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦਰਮਿਆਨ ਫੈਲੀ ਕੁੜੱਤਣ ਨੇ ਗੋਧਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਾਂਝ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਲਾਈ ਰੱਖਿਆ। ਦੋਵਾਂ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਕਈ ਲੋਕ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਖੂਨ ਦੇ ਤਿਹਾਏ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਬਲਾਤਕਾਰ ਵਰਗੀਆਂ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵੀ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਰਖ਼ੀਆਂ ਬਣਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ।
ਅਦਾਲਤੀ ਫੈਸਲਾ
ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਬੂਤ, ਗਵਾਹਾਂ ਦੇ ਬਿਆਨ, ਹਾਲਾਤ ਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸਾਬਰਮਤੀ ਸੈਂਟਰਲ ਜੇਲ੍ਹ ’ਚ ਇਸ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਜੂਨ 2009 ’ਚ 94 ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਜੂਨ 2009 ’ਚ 94 ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਦੋਸ਼ ਲਾਏ ਜਾਣ ਦੇ ਅਮਲ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ। ਦੋਸ਼ੀਆਂ ’ਤੇ ਮੁਜਰਮਾਨਾ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਤੇ ਕਤਲ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਏ ਗਏ ਸਨ। 27 ਫਰਵਰੀ, 2002 ਨੂੰ ਗੋਧਰਾ ਨੇੜੇ ਸਾਬਰਮਤੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਦੇ ਐਸ-6 ਕੋਚ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ’ਚ 59 ਜਣੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ। ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਗੋਧਰਾ ਸਟੇਸ਼ਨ ’ਤੇ ਸਾਬਰਮਤੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਗਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ 9 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉੱਥੋਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਦਾਲਤ ਨੇ 31 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ 63 ਨੂੰ ਬਾਇੱਜ਼ਤ ਬਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਧਾਰਾਵਾਂ
ਇਸ ਕਤਲੇਆਮ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਏ ਗਏ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਧਾਰਾ 147, 148 (ਘਾਤਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਦੰਗਾ ਕਰਨ), 323, 324, 325, 326 (ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ), 153-ਏ (ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫ਼ਿਰਕਿਆਂ ਵਿਚਾਲੇ ਭੜਕਾਹਟ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ) ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲ ਅਧਿਨਿਯਮ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਨਿਯਮ ਤਹਿਤ ਮਾਮਲੇ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।
ਫ਼ੈਸਲੇ
ਆਪਣੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਵਿੱਚ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਸਪਸ਼ਟ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਹੌਲਨਾਕ ਕਾਂਡ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਤਹਿਤ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ। ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੌਰਾਨ 253 ਗਵਾਹ ਭੁਗਤੇ ਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਪੁਲੀਸ ਨੇ 1500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਸਬੂਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਕੇਸ ’ਚ ਕੁੱਲ 134 ਮੁਲਜ਼ਮ ਸਨ, ਜਿਹਨਾਂ ’ਚੋਂ 14 ਸਬੂਤਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, 5 ਨਾਬਾਲਗ ਸਨ, 5 ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਮਰ ਗਏ ਤੇ 14 ਫਰਾਰ ਸਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ 94 ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚੱਲਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 80 ਜੇਲ੍ਹ ’ਚ ਸਨ ਤੇ 14 ਜ਼ਮਾਨਤ ’ਤੇ ਬਾਹਰ ਸਨ। ਇਸ ਕਾਂਡ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਬਣਾਏ ਦੋ ਕਮਿਸ਼ਨਾਂ ਨੇ ਗੋਧਰਾ ਕਾਂਡ ਬਾਰੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੀਆਂ ਰਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ।
ਹੋਰ ਦੇਖੋ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੱਤਿਆਕਾਂਡਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੱਤਿਆਕਾਂਡ
ਮਦੀਰਾਕਸ਼ੀ ਮੁੰਡਲੇ
ਮਦੀਰਾਕਸ਼ੀ ਮੁੰਡਲੇ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2015 ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮ 'ਓਰੀ ਦੇਵੂਦੋਏ' ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸਨੇ 'ਅਮਰੂਥਾ' ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੀਤਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸੀਆ ਕੇ ਰਾਮ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। 2019 ਤੋਂ ਉਹ ਸਟਾਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ੋਅ 'ਜਗ ਜਨਨੀ ਮਾਂ ਵੈਸ਼ਨੋ ਦੇਵੀ - ਕਹਾਨੀ ਮਾਤਾ ਰਾਣੀ ਕੀ' ਵਿਚ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਹਰੀਲਾਲ ਗਾਂਧੀ
ਹਰੀਲਾਲ ਮੋਹਨਦਾਸ ਗਾਂਧੀ (ਦੇਵਨਾਗਰੀ: हरीलाल गांधी), (1888 – 18 ਜੂਨ 1948) ਮੋਹਨਦਾਸ ਕਰਮਚੰਦ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਜੇਠਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।
ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਹਰੀਲਾਲ ਉੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਇੰਗਲੈਂਡ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਬਣਨ ਦਾ ਇੱਛਕ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਜੋਰਦਾਰ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ, ਕਿ ਪੱਛਮੀ-ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਵਿਰੁੱਧ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੇਗੀ। ਫਲਸਰੂਪ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਬਗਾਵਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ 1911 ਵਿੱਚ ਹਰੀਲਾਲ ਨੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲੋਂ ਨਾਤਾ ਤੋੜ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਇਸਲਾਮ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਨਾਮ ਅਬਦੁੱਲਾ ਗਾਂਧੀ ਰੱਖ ਲਿਆ, ਪਰ ਜਲਦੀ ਬਾਅਦ ਉਹ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜੀ ਬਣ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਪਰਵਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1888 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1948
ਗੇਲੋ (ਫਿਲਮ)
ਗੇਲੋ, ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਇੱਕ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਲੇਖਕ, ਸਵਰਗੀ ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ, ਗੇਲੋ ਉੱਪਰ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਮਨਭਵਨ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸਿਤ ਹੈ। ਸੈਲੀਬਰੇਸ਼ਨ ਸਟੂਡੀਓਜ਼ ਅਤੇ ਸੋਨਾਰਕ ਸੋਲਯੂਸ਼ਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਈ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜਸਪਿੰਦਰ ਚੀਮਾ ਅਤੇ ਗੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸੰਗੀਤ ਉਮਰ ਸ਼ੇਖ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ 5 ਅਗਸਤ 2016 ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਸੰਖੇਪ
ਗੇਲੋ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਕੁੜੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ 'ਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਰੁਲਦੂ ਸਿੰਘ ਮਾਨਸਾ
ਰੁਲਦੂ ਸਿੰਘ ਮਾਨਸਾ ਉਰਫ਼ ਖੂੰਡੇ ਵਾਲਾ ਬਾਬਾ ਕਿਸਾਨ ਲੀਡਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਸੂਬਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ। ਰੁਲਦੂ ਸਿੰਘ ਮਾਨਸਾ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨ (ਲੱਖੋਵਾਲ) ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ‘ਸੰਯੁਕਤ ਕਿਸਾਨ ਮੋਰਚਾ’ ਦਾ ਸਰਗਰਮ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਬੁਲਾਰਾ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ 2020 -2021 ਚਲਾਇਆ ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਸਾਨ ਆਗੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਲੀਡਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਖਨਾਨ ਖੀਵਾ
ਖਨਾਨ ਖੀਵਾ (, خیوه خانلیگی) ਕੇਂਦਰੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਖ਼ਵਾਰਜ਼ਮ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ 1511ਈ. ਤੋਂ 1920ਈ. ਤੱਕ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਰਿਆਸਤ ਸੀ। ਸਿਰਫ਼ 1740ਈ. ਤੋਂ 1746ਈ. ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਅਫ਼ਸ਼ਾਰ ਦੇ ਮੁਖ਼ਤਸਰ ਕਬਜ਼ੇ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਇਹ 400 ਸਾਲ ਤੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਕਾਇਮ ਰਹੀ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਹਕੂਮਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਟੱਬਰ ਦਾ ਤਾਅਲੁੱਕ ਉਸਤਰਾ ਖ਼ਾਨਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਾਖ਼ ਕੋਨਗਰਾਦ ਨਾਲ ਸੀ। ਜਿਹੜੇ ਚੰਗੇਜ਼ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਨਸਲ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ। ਖਨਾਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖ਼ੀਵਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਅੱਜ ਦੇ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈ। 1873ਈ. ਖ਼ੀਵਾ ਰੂਸੀ ਸਲਤਨਤ ਦੀ ਤੁਫ਼ੈਲੀ ਰਿਆਸਤ ਬਣ ਗਈਆ ਤੇ 1920 ਵਿੱਚ ਖਨਾਨ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਖ਼ਵਾਰਜ਼ਮ ਅਵਾਮੀ ਸੋਵੀਅਤ ਜਮਹੂਰੀਆ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 1924 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਖਨਾਨ ਖ਼ੀਵਾ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਕੇਂਦਰੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਦ ਮੁਖ਼ਤਾਰ ਜਮਹੂਰੀਆ ਕਰਾਕਲਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਸੂਬਾ ਖੋਰਾਜ਼ਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
ਪਿਥੌਰਗੜ੍ਹ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਪਿਥੌਰਗੜ੍ਹ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ 70 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਪਿਥੌਰਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲਾ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਇਹ ਹਲਕਾ ਜਨਰਲ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 87580 ਵੋਟਰ ਸਨ।
ਵਿਧਾਇਕ
2012 ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮਯੂਖ ਸਿੰਘ ਇਸ ਹਲਕੇ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ।
!ਸਾਲ !colspan="2" align="center"|ਪਾਰਟੀ !align="center" | ਵਿਧਾਇਕ !ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ !ਵੋਟਰ % !ਜੇਤੂ ਦਾ ਵੋਟ ਅੰਤਰ !ਸਰੋਤ
ਸਿਲਿਸਲੇਵਾਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਰੋਮ
ਰੋਮ (Roma ; Rōma) ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਰਗਣਾ ਜਾਂ ਕਮਿਊਨ ("Roma Capitale")। ਇਹ ਇਟਲੀ ਅਤੇ ਲਾਜ਼ੀਓ (ਲਾਤੀਨੀ: Latium) ਇਲਾਕਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵੀ ਹੈ। 1,285.3 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਦੇ ਰਕਬਾ ਵਿੱਚ 28 ਲੱਖ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਨਾਲ਼ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਪਰਗਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਹਿਰੀ ਹੱਦਾਂ ਅੰਦਰਲੀ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਰੋਮ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕਾ ਵਿੱਚ 32 ਤੋਂ 38 ਲੱਖ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।     ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਇਤਾਲਵੀ ਪਰਾਇਦੀਪ ਦੇ ਮੱਧ-ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਲਾਜ਼ੀਓ ਇਲਾਕਾ ਵਿੱਚ ਤੀਬੇਰ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਸਥਿੱਤ ਹੈ। ਰੋਮ ਨੂੰ ਕਵੀਆਂ ਅਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਵੱਲੋਂ "ਸਦੀਵੀ ਸ਼ਹਿਰ" ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਰੋਮ ਨੇ ‘ਵੈਟੀਕਨ ਸ਼ਹਿਰ’ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਲਾਵੇ ਵਿੱਚ ਸਮੋਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਰੋਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਲੋਬਲ ਸਿਟੀ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਲਗਾਤਾਰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਯੂਨੈਸਕੋ ਵੱਲੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸਮਾਰਕ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ, ਕਲਾ, ਫੈਸ਼ਨ ਆਦਿ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਰੋਮ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਪੈਰਿਸ ਨਾਲ ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਰੋਮ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੇ ਜਨਮਦਾਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੋਢੀ ਸਥਾਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਰੋਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿਛੋਕੜ ਢਾਈ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੋਮੂਲਸ ਤੇ ਰੇਮੂਸ ਦੋ ਜੌੜੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਵੱਡੇ ਹੋ ਕੇ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਪਰ ਕਿਸੇ ਤਕਰਾਰ ਵਿੱਚ ਉਲਝ ਕੇ ਰੋਮੂਲਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਰੇਮੂਸ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਘਟਨਾ 753 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੌਰਾਨ ਵਾਪਰੀ ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਰੋਮ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਰੱਖੀ ਗਈ। ਮੁੱਢਲੀ ਬਸਤੀ ਉਪਰ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਸੱਤ ਰੋਮਨ ਰਾਜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਉਪਰੰਤ 510 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਤੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਰਿਪਬਲਿਕ ਦਾ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਹੋਇਆ ਤੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ 27 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਤੋਂ ਰੋਮਨ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਸਥਾਪਤ ਹੋਈ। ਰੋਮ 'ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਾਰ 386 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੌਰਾਨ ਰੋਮ ਉਪਰ ਗਾਲਜ਼ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਹੋਇਆ। ਗਾਲਜ਼ ਨੇ ਰੋਮਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤਜਵੀਜ਼ ਰਾਹੀਂ 1000 ਪੌਂਡ ਸੋਨਾ ਦੇ ਕੇ ਰੋਮ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜੋ ਗ਼ੈਰਤਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹਾਦਰੀ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਲੜ ਕੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਹੀ ਰੋਮ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਇਆ। ਰੋਮ 509 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਅੰਦਰ ਰਿਪਬਲਿਕ ਸਥਾਪਤ ਹੋਇਆ ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ। ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਗਸਤਾਸ ਦੁਆਰਾ 63 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਰੱਖੀ ਗਈ। ਅਗਸਤਾਸ ਨੇ ਭਾਵੇਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹਤ ਦਾ ਮੁੱਢ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ’ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸੁਧਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਰੋਮ ਵਿਖੇ ਵਿਲੱਖਣ, ਆਲੀਸ਼ਾਨ ਤੇ ਟਿਕਾਊ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਗਸਤਾਸ ਕਲਾ ਦਾ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਵਰਜ਼ਿਲ, ਹੋਰੇਸ ਅਤੇ ਪਰੋਪਰਟੀਅਸ ਵਰਗੇ ਨਾਮੀ ਕਵੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਜ਼ਤ-ਮਾਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ’ਤੇ ਦੋ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਟਿਬਰੀਅਸ, ਕਲੀਗੁਲਾ, ਨੀਰੋ, ਟਰਾਜਨ ਅਤੇ ਹਦਰੀਅਨ ਵਰਗੇ ਹੁਕਮਰਾਨਾਂ ਨੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਨੀਰੋ ਅੱਯਾਸ਼, ਫ਼ਜੂਲਖ਼ਰਚ ਅਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ 18-19 ਜੁਲਾਈ 64 ਨੂੰ ਬੰਸਰੀ ਵਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਦੋਂਕਿ ਰੋਮ ਸੜ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਦੇਖਣਯੋਗ ਥਾਵਾਂ
ਰੋਮ ਦਾ ਵੈਟੀਕਨ ਅਜਾਇਬਘਰ ਅਤੇ ਕੋਲੋਸੀਅਮ ਐਂਫੀਥਿਏਟਰ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਵਧੀਆ ਸੈਲਾਨੀ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।
ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਆਬੋ ਹਵਾ
ਰੋਮ ਰੂਮੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਉਸਦਾ ਆਬ ਵਹਵਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ਗਵਾਰ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ । ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਦਹਾਕਿਆਂ  ਤੋਂ ਮੌਸਮ ਦੇ ਗਰਮ ਹੋਣ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਮਿਲ ਰਹੇ ਹਨ । ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਜੂਨ ਤੱਕ ਮੌਸਮ ਖ਼ੁਸ਼ਗਵਾਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅ ਤੇ ਅੱਧ ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ ਅਕਤੂਬਰ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ । ਅਗਸਤ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਚ ਗਰਮੀ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਨ ਨੂੰ ਤਾਪਮਾਨ 35 ਡਿਗਰੀ ਸੈਂਟੀਗ੍ਰੇਡ ਤੱਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅਗਸਤ ਚ ਕਾਰੋਬਾਰ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਨੇਂ ਤੇ ਰੂਮੀ ਲੋਕ ਛੁੱਟੀਆਂ ਗੁਜ਼ਾਰਨ ਲਈ ਘੁੰਮਣ ਫਿਰਨ ਲਈ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਵਕਤ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਨਾਲ਼ ਇਸ  ਰਵਾਇਤ ਚ ਵੀ ਤਬਦੀਲੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਅਗਸਤ ਵੀ ਸ਼ਹਿਰ ਖੁੱਲਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ । ਦਸੰਬਰ ਦੇ ਦਿਨਾ ਵਿਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ  13 ਡਿਗਰੀ ਸੈਂਟੀਗ੍ਰੇਡ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ।
ਹਕੂਮਤ ਤੇ ਸਿਆਸਤ
ਰੋਮ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਂਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਜਿਹੜੀ ਉਸਨੂੰ ਦੂਜੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਵਿਲਖਣ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ  ,ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੌਜੂਦ 2 ਆਜ਼ਾਦ ਖ਼ੁਦ ਮੁਖ਼ਤਾਰ ਰਿਆਸਤਾਂ ਹਨ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੋਂ ਇਕ ਵੈਟੀਕਨ ਸਿਟੀ ਹੈ ਤੇ ਦੂਜੀ ਸਾਵਰਨ ਮਲਟਰਕ ਆਡਰ ਆਫ਼ ਮਾਲਟਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1798ਈ. ਚ ਨਿਪੋਲੀਅਨ ਦੇ ਮਾਲਟਾ ਫ਼ਤਿਹ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ 1834ਈ. ਚ ਰੂਮ ਚ ਪਨਾਹ ਲਈ ਸੀ ।
ਆਲਮੀ ਤਾਅਲੁਕ
ਰੋਮ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਯੂਰਪੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ । 1957ਈ. ਸ਼ਹਿਰ ਨੇ ਰੂਮ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਚ  ਮੌਜੂਦਾ ਯੂਰਪੀ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਨੀਹ ਰੱਖੀ । ਉਸਤੋਂ  ਇਲਾਵਾ 2004ਈ. ਚ ਯੂਰਪੀ ਆਈਨ ਤੇ ਬਾਜ਼ਾਬਤਾ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਰਨ ਦਾ ਇਜਲਾਸ ਵੀ ਰੋਮ ਵਿਚ ਹੋਇਆ । ਸ਼ਹਿਰ ਚ ਕਈ ਆਲਮੀ ਪਧਰ ਦੇ ਅਦਾਰੇ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਦਫ਼ਤਰ ਹਨ ।
ਧਰਮ
ਮੁਢ ਕਦੀਮ ਚ ਰੂਮੀ ਮਜ਼ਹਬ ਜਾਂ ਇਤਾਲਵੀ ਜ਼ਬਾਨ ਚ " ਰੀਲੀਜੋ ਰੋਮਾਣਾ" ਅਹਿਮ ਮਜ਼ਹਬ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਚ ਦੂਜੇ ਹੋਰ ਮਜ਼ਹਬ ਵੀ ਆਏ। ਇਥੇ  ਈਸਾਈਅਤ, ਜਿਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ , ਉਥੇ ਆਈ ਤੇ ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਚ ਕਾਫ਼ੀ ਫੈਲ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਤੇ 373ਈ. ਚ ਕੋਨਸਤੀਨਤਾਇਨ ਉਲ ਦੇ ਅਹਿਦ ਚ ਉਸ ਨੂੰ ਕਨੂੰਨੀ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਹੋ ਗਿਆ । 380ਈ. ਚ ਈਸਾਈਅਤ ਨੂੰ ਸਲਤਨਤ ਦਾ ਮਜ਼ਹਬ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ , ਜਿਸ ਨਾਲ਼ ਉਸਨੂੰ ਹੋਰ ਵੱਧ ਵਧਣ  ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਟਲੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਨੀਲਸ ਬੋਰ
ਨੀਲਸ ਬੋਰ ਜਾਂ ਨਿਲਸ ਹੈਨਰਿਕ ਡੇਵਿਡ ਬੋਰ (7 ਅਕਤੂਬਰ 1885 – 18 ਨਵੰਬਰ 1962) ਡੈਨਮਾਰਕ ਦੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਮਿਕਦਾਰ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਪਰਮਾਣੂ ਦੇ ਸਪੈਕਟਰਮ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਨਿਊਕਲੀਅਸ ਦੇ ਦਰਵ-ਬੂੰਦ ਮਾਡਲ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨਿਊਕਲੀ ਫੱਟ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿੱਧਾਂਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਬੋਰ ਨੇ ਮਿਕਦਾਰ ਮਕੈਨਕੀ ਦੀਆਂ ਸੰਕਲਪਨਾਤਮਕ ਸਮਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮੁਕੰਮਲਤਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ।
ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ
ਸੰਨ 1885 ਤੋਂ 1962 ਤਕ ਦੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਵਾਲੇ ਬੋਹਰ ਨੂੰ ਸੰਨ 1922 ਵਿੱਚ ਨੋਬੇਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਡੈਨਮਾਰਕ ਦਾ ਸੀ ਪਰ ਸੰਨ 1944 ਵਿੱਚ ਨਾਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਡੈਨਮਾਰਕ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ੇ ਪਿੱਛੋਂ ਭੱਜ ਕੇ ਸਵੀਡਨ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਪਰਮਾਣੂ ਬੰਬ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮੈਨਹਾਟਨ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਮੌਜੀ ਤੇ ਮਸਤ ਮੌਲੇ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵੇਖਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕੀਨ ਪੈਸੇ ਦੀ ਥਾਂ ਬੋਹਰ ਨੂੰ ਖੋਜ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਸੀ। ਸੰਨ 1922 ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ ਸਾਰੀ ਰਕਮ ਉਸ ਨੇ ਕੋਪਨਹੈਗਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫਾਰ ਅਟਾਮਿਕ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਲਾ ਦਿੱਤੀ। ਡੈਨਿਸ਼ ਸਾਇੰਸ ਅਕੈਡਮੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪੈਸਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਮਾਰਤ ਲਈ ਵੀ ਅਤੇ ਖੋਜ ਲਈ ਵੀ। ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ’ਤੇ ਖ਼ਰਚ ਦਿੱਤਾ। ਅੱਜ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਨਾਂ ਨੀਲਜ਼ ਬੋਹਰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਨੀਲਸ ਬੋਰ ਦਾ ਮਾਡਲ
ਨੀਲਜ਼ ਬੋਹਰ, ਡੈਨਿਸ਼ ਪਿਤਾ ਤੇ ਯਹੂਦੀ ਮਾਤਾ ਦੇ ਬੇਟੇ ਨੀਲਜ਼ ਬੋਹਰ ਨੇ ਕੋਪਨਹੈਗਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਡਾਕਟਰੇਟ ਲੈ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਸੰਨ 1911 ਵਿੱਚ ਕਵਿੰਡਸ਼ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਜੇ.ਜੇ.ਥਾਮਸਨ ਆਪਣੇ ਪਲੱਮ ਪੁਡਿੰਗ ਮਾਡਲ ਦਾ ਪੱਕਾ ਸਮਰਥਕ ਸੀ। ਇਸ ਮਾਡਲ ਦਾ ਕੋਈ ਵਿਰੋਧੀ ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੱਗਦਾ। ਨੀਲਜ਼ ਬੋਹਰ, ਜੇ.ਜੇ.ਥਾਮਸਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਅਰਨੈਸਟ ਰਦਰਫੋਰਡ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਅਰਨੈਸਟ ਰਦਰਫੋਰਡ ਦਾ ਪਲੇਨੈਟਰੀ ਮਾਡਲ ਉਸ ਨੂੰ ਜੇ.ਜੇ.ਥਾਮਸਨ ਦੇ ਮਾਡਲ ਤੋਂ ਠੀਕ ਜਾਪਿਆ। ਬਸ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਿਧਾਂਤਕ ਸੋਧਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਨੀਲਜ਼ ਬੋਹਰ ਨੇ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇਸ ਮਾਡਲ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਦੇ ਕੁਝ ਸਿਧਾਂਤ ਜੋੜੇ।
ਬੋਹਰ-ਰਦਰਫੋਰਡ ਦਾ ਮਾਡਲ
ਨੀਲਜ਼ ਬੋਹਰ ਦੇ ਇਸ ਮਾਡਲ ਦੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਕ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਸਫ਼ਲਤਾ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਗਿਆਨਕ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਨਤਾ ਦਿਵਾਈ। ਇਹ ਬੋਹਰ-ਰਦਰਫੋਰਡ ਮਾਡਲ ਵਜੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਸੰਨ 1885 ਤੋਂ 1962 ਤਕ ਦੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਵਾਲੇ ਨੀਲਜ਼ ਬੋਹਰ ਨੂੰ ਸੰਨ 1922 ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1885 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1962 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ
੨੦੦੮ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਤੀ
੨੦੦੮ ਓਲੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚ ਬੀਜਿੰਗ, ਚੀਨ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਚਾਈਨਾ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਯੂਲੀਵਰਸਿਟੀ ਜਿਮਨੇਜੀਅਮ (China Agricultural University Gymnasium) ਦੇ ਵਿੱਚ ਅਗਸਤ 12 ਤੋਂ 21, 2008 ਨੂੰ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਦੋ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ 'ਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ - ਗ੍ਰੈਕੋ-ਰੋਮਨ ਅਤੇ ਫ੍ਰੀਸਟਾਇਲ, ਜੋ ਗਹਾਂ ਭਾਰ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਹੋਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। Men competed in both disciplines whereas women only took part in the freestyle events with 18 gold medals being awarded. This was the second Olympics with women's wrestling as an event.The Swedish wrestler, Ara Abrahamian protested the Bronze medal he won in the 84 kg Greco Roman event after he felt that the judges made an improper call which cost him the match against the eventual gold medal receipent, Andrea Minguzzi from Italy.
Greco-Roman
* Ara Abrahamian of Sweden originally won one of the two bronze medals in the 84 kg weight class but was disqualified by the IOC after he stepped off the podium and dropped his medal in the center of the mat to protest the officiating.
CAS hearing
The Court of Arbitration for Sport also held a hearing based on the request which was issued by Abrahamian and the Swedish Olympic Committee against the FILA. Preceding the hearing, CAS declared in a statement that Abrahamian and the SOC "do not seek from the CAS any particular relief" regarding the ranking of the medals or a review of the IOC decision to exclude Abrahamian from the Games.
Following the CAS issued an arbitration strongly criticizing FILA. Not challenging the outcome of the match and the technical judgments, the arbitration stated that the FILA is required to provide an appeal jury capable to deal promptly with the claims of the athletes. The chairman of the SOC, Stefan Lindeberg, commented that the decision once and for all shows that FILA did not act correctly and that they did not follow their own rules of fair play.
See Also
List of World and Olympic Champions in Men's Freestyle Wrestling
American Results in Men's Freestyle Wrestling
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:੨੦੦੮ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ *
ਲੌਹਕਾ
ਲੌਹਕਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਪੱਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਵਿਦਿਸ਼ਾ (ਅਦਾਕਾਰਾ)
ਵਿਦਿਸ਼ਾ ਸ੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਨਾਮ ਦੁਆਰਾ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ ਜੋ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤੀ ਜਿਆਦਾਤਰ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈ ਹੈ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਵਿੱਦਿਤਾ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਸ਼ਾਨਵੀ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਹੈ ਜੋ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਜੀਵ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਗਰੈਜੁੲੇਸ਼ਂ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਮਗਰੋਂ ਵਿਜ਼ਨੈਸ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਕੋਰਸ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਵਿਦਿਸ਼ਾ ਇੱਕ ਅਭਿਲਾਸ਼ਾ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 15ਵਿਆਂ 'ਚ ਐਸ.ਪੀ. ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟਜ਼ ਦੀ ਮਾਂ ਈਦਾਰੀ ਮਧਿਆ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। 2007 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ 2007 ਦੇ ਅਰੰਭ 'ਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈਆਂ, ਆਲਾ, ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਈ.ਵੀ.ਵੀ. ਸਤਯਾਨਾਰਾਇਣਾ ਦੀ ਐਥੀਲੀ ਸੱਤੀਬਾਬੂ ਐਲ.ਕੇ.ਜੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਐਥੀਲੀ ਸੱਤੀਬਾਬੂ ਐਲ ਕੇ ਜੀ ਹਿੱਟ ਰਹੀ। ਵਨਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਆਲਾ ਸਮੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦਿਸ਼ਾ “ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਹ ਇਕਲੌਤਾ ਚਿਹਰਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਫਿਲਮ ਦੇ ਗਲੈਮਰ ਕਲਾਇੰਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੀ ਹੈ”। ਅਥੀਲੀ ਸੱਤੀਬਾਬੂ ਐਲਕੇਜੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਬਾਰੇ, ਸੀ.ਫੀ. ਨੇ ਲਿਖਿਆ, "ਵਿਦਿਸ਼ਾ ਡਾਂਸ ਸੀਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚੰਗੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਡਾਂਸਰ ਵਜੋਂ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਹੈ।" ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੰਡੀਆਗਲਿਟਜ਼ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, "ਵਿਦਿਸ਼ਾ ਨੇ ਗਲੈਮਰ ਸਲੋਟ ਨੂੰ ਭਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।"
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2007 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਨਾਲੀ ਨਲਯੁਥਾ ਵਿੱਚ ਕੰਨੜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, “ਵਿਦਿਸ਼ਾ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਇੱਕ ਸਹੀ ਵਿਕਲਪ ਹੈ”, ਜਦੋਂ ਕਿ ਰੈਡਿਫ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ “ਅਜੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸਿਖਣਾ ਕਿ ਅਭਿਨੈ ਕੀ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਗਲੈਮਰਸ ਲੱਗ ਰਹੀ ਹੈ।” ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤਾਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮ ਕਥਾਵਰਾਇਣ ਸੀ , ਜੋ ਕਿ 2008 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਲਿਆਲਮ ਫ਼ਿਲਮ ਲੱਕੀ ਜੋਕਰਜ਼ 2011 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ। ਉਹ 2012 ਵਿੱਚ ਦੇਵਰਾਇਆ ਨਾਲ ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਪਰਤੀ ਅਤੇ 123telugu.com ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਚੰਗੀ ਸੀ ਅਤੇ "ਜੇਕਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦੀ ਤਾਂ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਭਵਿੱਖ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।" ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਕੰਨੜ ਫਿਲਮ, ਵਿਰਾਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਫਿਲਮੋਗਰਾਫੀ
ਪ੍ਰੇਮ
2015 ਨੇਪਾਲ ਭੁਚਾਲ
2015 ਨੇਪਾਲ ਭੁਚਾਲ 25 ਅਪਰੈਲ 2015 ਨੂੰ 11:57(ਨੇਪਾਲ ਸਮਾਂ) ਵਜੇ 7.8 ਜਾਂ 8.1 ਤੀਬਰਤਾ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਭੁਚਾਲ ਸੀ। 1934 ਨੇਪਾਲ-ਬਿਹਾਰ ਭੁਚਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੀਬਰਤਾ ਵਾਲਾ ਭੁਚਾਲ ਹੈ।
ਭੁਚਾਲ
ਇਹ ਭੁਚਾਲ 25 ਅਪਰੈਲ 2015 ਨੂੰ 11:57(ਨੇਪਾਲ ਸਮਾਂ) ਵਜੇ ਲਗਭਗ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਉੱਤੇ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਸਥਾਨ ਲਾਮਜੁੰਗ, ਨੇਪਾਲ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 34 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸੀ। ਇਹ ਭੁਚਾਲ ਤਕਰੀਬਨ 20 ਸਕਿੰਟ ਚੱਲਿਆ।
ਮੌਤਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀ
ਇਸ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 1,505 ਮੌਤਾਂ ਅਤੇ 500 ਹੋਰ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ। ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 1457, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 34, ਤਿੱਬਤ ਵਿੱਚ 12 ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 2 ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ।
ਇਸ ਭੁਚਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਐਵਰਿਸਟ ਦੇ ਉੱਤੋਂ ਬਰਫ਼ ਨੀਚੇ ਵੱਲ ਆਈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਐਵਰਿਸਟ ਬੇਸ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 13 ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ 700 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਮੌਜੂਦ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉੱਚਾਈ ਉੱਤੇ ਫ਼ਸੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਐਵਰਿਸਟ ਦੀ ਚੋਟੀ ਭੁਚਾਲ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 220 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।
ਮਨੀਲਾਲ ਗਾਂਧੀ
ਮਨੀਲਾਲ ਮੋਹਨਦਾਸ ਗਾਂਧੀ (28 ਅਕਤੂਬਰ 1892 – 5 ਅਪਰੈਲ 1956 ) ਮੋਹਨਦਾਸ ਕਰਮਚੰਦ ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਕਸਤੂਰਬਾ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਪਰਵਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1892 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1956
ਗੁਜਰਾਤ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਗੁਜਰਾਤ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਐਕਟ, 2009 ਅਧੀਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁਜਰਾਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਗਾਂਧੀਨਗਰ ਵਿਖੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ।
ਆਇਰਲੈਂਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ
ਆਇਰਲੈਂਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੀ ਤਰਜਮਾਨੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਵਿੱਚ ਟੈਸਟ, ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਟਵੰਟੀ-20 ਮੈਚ ਖੇਡਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ. ਦੀ ਗਿਆਰਵੀਂ ਪੂਰਨ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 22 ਜੂਨ 2017 ਨੂੰ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਟੈਸਟ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕ੍ਰਿਕਟ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮਾਂ
ਨਾਰੰਗੀ (ਗੁੰਝਲ-ਖੋਲ੍ਹ)
ਨਾਰੰਗੀ ਇੱਕ ਫਲ, ਉਸ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਰੰਗ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਨਾਰੰਗੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਟੈਨੇਸੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਜ
ਗਜ਼ਨਵੀ ਸਲਤਨਤ
ਗ਼ਜ਼ਨਵੀ ਸਲਤਨਤ ਇੱਕ ਏਸੀਆਈ ਸਲਤਨਤ ਸੀ ਜਿਹੜੀ 963 ਤੋਂ 1115 ਤੱਕ ਰਹੀ ਇਹਦੇ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਈਰਾਨ ਤੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਕੁਝ ਦੇਸ ਸਨ। ਇਹ ਸਲਤਨਤ ਸਾਮਾ ਨਿਆ ਦੇ ਗ਼ੁਲਾਮ ਤਰਕ ਸਰਦਾਰਾਂ ਅਲਪਤਗੀਨ ਤੇ ਸਬਕਤਗੀਨ ਤੋਂ ਸੁਰੂ ਹੋਈ। ਅਲਪਤਗੀਨ ਸਾਮਾਨੀ ਸਲਤਨਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰਦਾਰ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਗ਼ਜ਼ਨੀ ਆ ਕੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੀ ਨੀਹ ਰੱਖੀ। ਇਸ ਦੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਉਹਦਾ ਜਵਾਈ ਸਬਕਤਗੀਨ ਇਹਦੇ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਧਾ ਸਬਕਤਗੀਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੁਲਤਾਨ ਮਹਿਮੂਦ ਗ਼ਜ਼ਨਵੀ ਨੇ ਕੀਤਾ।
ਮਹਿਮੂਦ ਗ਼ਜ਼ਨਵੀ
ਯਮੀਨ ਅਲ ਦੌਲਾ ਮਹਿਮੂਦ (12 ਅਕਤੂਬਰ 971ਈ. - 30 ਅਪ੍ਰੈਲ 1030ਈ.) ਤੇ ਪੂਰਾ ਨਾਂ ਯਮੀਨ ਅਲ ਦੌਲਾ ਅਬਦ ਅਲਕਾ ਸਮ ਮਹਿਮੂਦ ਇਬਨ ਸਬਕਤਗੀਨ ਉਲ ਮਾਰੂਫ਼ ਸੁਲਤਾਨ ਮਹਿਮੂਦ ਗ਼ਜ਼ਨਵੀ, 997ਈ. ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਇੰਤਕਾਲ ਤੱਕ ਸਲਤਨਤ ਗਜ਼ਨਵੀਆ ਦੇ ਹੁਕਮਰਾਨ ਰਿਹਾ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਗ਼ਜ਼ਨੀ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਦੌਲਤਮੰਦ ਸ਼ਹਿਰ ਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤ। ਉਸਦੀ ਸਲਤਨਤ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ, ਈਰਾਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸੇ ਤੇ ਉਤਲਾ ਲਹਿੰਦਾ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਮਿਹਮੂਦ ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਹੁਕਮਰਾਨ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਸੁਲਤਾਨ ਦਾ ਰੁਤਬਾ ਇਖ਼ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਜ਼ਨਵੀ ਦੇ ਸੂਬੇ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਪੀਲਾ (ਰੰਗ)
ਪੀਲਾ ਰੰਗ ਦਿਖਾਈ ਧੇਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਹਰੇ ਅਤੇ ਸੰਤਰੀ ਰੰਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰੰਗ ਸੋਨੇ, ਮੱਖਣ ਅਤੇ ਨਿੰਬੂਆਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਤਰੰਗ-ਲੰਬਾਈ 570-590 nm ਹੈ। ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਚੀਨੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਰੰਗ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ, ਚਮਕ, ਅਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਯੈਲੋ (yellow) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਯੈਲੋ ਸ਼ਬਦ ਪੁਰਾਣੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਜਿਓਲੂ (geolu) ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰੋਟਿਕ-ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਯੈਲਵੇਜ (gelwez) ਦਾ ਬਿਗੜਿਆ ਰੂਪ ਹੈ।
ਪੂਰਵ-ਇਤਿਹਾਸਕ
ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪੂਰਵ-ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਫ਼ਾ ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਲਾਸਕੌਕਸ ਦੀਆਂ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘੋੜੇ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਮਿਲੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ 17,300 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿਗਿਆਨ (ਆਪਟਿਕਸ) ਵਿੱਚ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਪੀਲਾ ਰੰਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਉਦੋਂ ਬਣਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਰਟੀਨਾ ਦੇ ਕੋਣ ਸੈੱਲ 'ਤੇ ਲੰਮੀ ਅਤੇ ਮੱਧਮ ਤਰੰਗ-ਲੰਬਾਈ ਬਰਾਬਰ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀ ਤਰੰਗ-ਲੰਬਾਈ ਕੋਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। 570-590 ਨੈਃ ਮੀਃ ਦੀ ਤਰੰਗ-ਲੰਬਾਈ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਲਾਲ ਅਤੇ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਰੰਗੀਨ ਛਾਪੇ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਕ੍ਰੀਨ 'ਤੇ
ਰੰਗੀਨ ਛਾਪੇ (ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ)) ਦੀ ਸਿਆਹੀ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਰੰਗ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਜੈਂਟਾ, ਸੇਆਨ (cyan) ਸਮੇਤ ਤੀਜਾ ਰੰਗ ਪੀਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਰੰਗੀਨ ਛਾਪਾ ਉਤਾਰਨ ਲਈ ਇਹ ਤਿੰਨ ਰੰਗ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਕੇ ਰੰਗੀਨ ਤਸਵੀਰ ਤਿਆਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੰਗ
ਰੈੱਡ ਸ਼ੋਰਗਮ (ਫ਼ਿਲਮ)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਵੋਟਰ-ਤਸਦੀਕ ਕਾਗ਼ਜ਼ੀ ਪੜਤਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨ
ਵੋਟਰ-ਤਸਦੀਕ ਕਾਗ਼ਜ਼ੀ ਪੜਤਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨ (Voter-verified paper audit trail (VVPAT) ਜਾਂ ਵੀਵੀਪੈਟ) ਜਾਂ ਤਸਦੀਕਸ਼ੁਦਾ ਕਾਗ਼ਜ਼ੀ ਫ਼ਰਦ (verified paper record (VPR) ਜਾਂ ਵੀਪੀਆਰ) ਵੋਟ ਪਰਚੀ ਤੋਂ ਵਿਹੂਣਾ ਵੋਟ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਰਤ ਕੇ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੋਟਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨ ਵਾਸਤੇ ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਤਸਦੀਕੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ਼ ਵੋਟਰ ਇਹ ਤਸਦੀਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵੋਟ ਸਹੀ ਪਿਆ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਚੋਣ ਠੱਗੀ ਜਾਂ ਤਕਨੀਕੀ ਨੁਕਸ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕੀਤੇ ਬਿਜਲਾਣੂ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਲੇਖਾ-ਪੜਤਾਲ ਕਰਨ ਦਾ ਇਹ ਇੱਕ ਸੌਖਾ ਜ਼ਰੀਆ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੋਟਰ-ਤਸਦੀਕ ਕਾਗ਼ਜ਼ੀ ਪੜਤਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ, 2014 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 543 ਪਾਰਲੀਮਾਨੀ ਹਲਕਿਆਂ 'ਚੋਂ 8 ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।   ਇਹਨੂੰ ਲਖਨਊ, ਗਾਂਧੀਨਗਰ, ਦੱਖਣੀ ਬੰਗਲੌਰ, ਕੇਂਦਰੀ ਚੇਨਈ, ਜਾਦਵਪੁਰ, ਰਾਇਪੁਰ, ਪਟਨਾ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਮੀਜ਼ੋਰਮ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਮਾਇਤ ਅਤੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਜਲਾਣੂ ਵੋਟਿੰਗ
ਡੌਕਟਰ ਸਟਰੇਂਜ ਇਨ ਦ ਮਲਟੀਵਰਸ ਔਫ਼ ਮੈਡਨੈੱਸ
ਡੌਕਟਰ ਸਟਰੇਂਜ ਇਨ ਦ ਮਲਟੀਵਰਸ ਔਫ਼ ਮੈਡਨੈੱਸ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸੂਪਰਹੀਰੋ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਮਾਰਵਲ ਕੌਮਿਕਸ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਡੌਕਟਰ ਸਟਰੇਂਜ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਮਾਰਵਲ ਸਟੂਡੀਓਜ਼ ਵਲੋਂ ਸਿਰਜੀ ਗਈ ਅਤੇ ਵਾਲਟ ਡਿਜ਼ਨੀ ਸਟੂਡੀਓਜ਼ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰਜ਼ ਵਲੋਂ ਵੰਡੀ ਗਈ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ, ਡੌਕਟਰ ਸਟਰੇਂਜ (2016) ਦਾ ਦੂਜਾ ਭਾਗ ਅਤੇ ਮਾਰਵਲ ਸਿਨੇਮੈਟਿਕ ਯੁਨੀਵਰਸ (ਐੱਮ.ਸੀ.ਯੂ) ਦੀ 28ਵੀਂ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਸੈਮ ਰੇਮੀ ਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸਕਰਿਪਟ ਜੇਡ ਹੈਲੀ ਬੈਰਟਲੈੱਟ ਅਤੇ ਮਾਇਕਲ ਵੈਲਡਰੌਨ ਨੇ ਲਿਖੀ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਬੈਨੇਡਿਕਟ ਕੰਬਰਬੈਚ ਨੇ ਸਟੀਫਨ ਸਟਰੇਂਜ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬੈਨੇਡਿਕਟ ਵੌਂਗ, ਰੇਚਲ ਮੈੱਕਐਡਮਜ਼, ਚੀਵੇਟੈੱਲ ਐਜੀਓਫੌਰ, ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਓਲਸੈੱਨ ਅਤੇ ਸੋਹਚੀ ਗੋਮੇਜ਼ ਵੀ ਹਨ। ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸਟ੍ਰੇਂਜ ਮਲਟੀਵਰਸ ਵਿੱਚ, ਅਮੈਰਿਕਾ ਚੈਵੇਜ਼ ਦੀ, ਵੌਂਡਾ ਮੈਕਸੀਮੌਫ਼ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਸਫ਼ਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਰ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਡੌਕਟਰ ਸਟ੍ਰੇਂਜ ਇਨ ਦ ਮਲਟੀਵਰਸ ਔਫ਼ ਮੈਡਨੈੱਸ, ਡੌਲਬੀ ਥੀਏਟਰ, ਹੌਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ 2 ਮਈ, 2022 ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 6 ਮਈ, 2022 ਨੂੰ ਐੱਮਸੀਯੂ ਦੇ ਫੇਜ਼ 4 ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵੱਜੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਸਾਰ
ਅਮੈਰਿਕਾ ਚੈਵੇਜ਼ ਅਤੇ ਡੌਕਟਰ ਸਟੀਫਨ ਸਟ੍ਰੇਂਜ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਰੂਪ ਦਾ ਇੱਕ ਦੈਂਤ ਵੱਲੋਂ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡਾਂ ਦੀ ਵਿੱਚਲੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵਿਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਲੱਭਦੇ ਪਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਟ੍ਰੇਂਜ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚੈਵੇਜ਼ ਗਲਤੀ ਨਾਲ਼ ਇੱਕ ਪੋਰਟਲ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਣ ਉਹ ਧਰਤੀ-616 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਸਟ੍ਰੇਂਜ, ਸੌਰਸਰਰ ਸੁਪ੍ਰੀਮ ਵੌਂਗ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਦੈਂਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚੈਵੇਜ਼ ਨੂੰ ਬਚਾਅ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਚੈਵੇਜ਼ ਸਮਝਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦੈਂਤ ਉਸਦਾ ਪਿੱਛਾ ਇਸ ਲਈ ਕਰਦੇ ਪਏ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਕੋਲ਼ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਹੈ।
ਦੈਂਤ ਦੇ ਉੱਤੇ ਜਾਦੂਗਰੀ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਸਟ੍ਰੇਂਜ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਟ੍ਰੇਂਜ ਵੌਂਡਾ ਮੈਕਸੀਮੌਫ਼ ਕੋਲ਼ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਦੈਂਤ ਚੈਵੇਜ਼ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ ਪਏ ਸਨ ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਵੌਂਡਾ ਹੀ ਜੀ। ਡਾਰਕਹੋਲਡ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਅਤੇ ਸਕਾਰਲੈੱਟ ਵਿੱਚ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਕਸੀਮੌਫ਼ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਚੈਵੇਜ਼ ਦੀਆਂ ਕਾਬਲੀਅਤਾਂ ਨਾਲ਼ ਮਲਟੀਵਰਸ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਬਿਲੀ ਅਤੇ ਟੌਮੀ ਨਾਲ਼ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰ ਸਕੇਗੀ, ਜੋ ਕਿ ਉਸਦੇ ਬੱਚੇ ਸਨ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਵੈੱਸਟਵਿਊ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਮੇਂ ਬਣਾਏ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਸਟ੍ਰੇਂਜ ਚੈਵੇਜ਼ ਨੂੰ ਵੌਂਡਾ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਨ ਤੋਂ ਮਨ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੌਂਡਾ ਕਮਰ-ਤਾਜ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਜਾਦੂਗਰ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚੈਵੇਜ਼ ਗਲਤੀ ਨਾਲ਼ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਤੇ ਸਟ੍ਰੇਂਜ ਨੂੰ ਮਲਟੀਵਰਸ ਰਾਹੀਂ ਧਰਤੀ-838 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਮੈਕਸੀਮੌਫ਼ ਡਾਰਕਹੋਲਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ "ਸੁਪਨ-ਸਫ਼ਰ" ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਤੀ-838 ਦੀ ਵੌਂਡਾ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਅ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਿਲੀ ਅਤੇ ਟੌਮੀ ਨਾਲ਼ ਇੱਕ ਅੱਧ-ਸ਼ਹਿਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਵੌਂਗ ਡਾਰਕਹੋਲਡ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਣ ਵੌਂਡਾ ਦਾ "ਸੁਪਨ-ਸਫ਼ਰ" ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਕਸੀਮੌਫ਼ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਵੌਂਗ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਉੰਟ ਵੁੰਡਾਗੋਰ ਲੈਕੇ ਜਾਣ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਡਾਰਕਹੋਲਡ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਕਾਰਲੈੱਟ ਵਿੱਚ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਧਰਤੀ-838 ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਨਾਲ "ਸੁਪਨ-ਸਫ਼ਰ" ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸਹਾਇਤਾ ਲੱਭਦੇ ਵੇਲੇ, ਸਟ੍ਰੇਂਜ ਅਤੇ ਚੈਵੇਜ਼ ਨੂੰ ਧਰਤੀ-838 ਦੇ ਕਾਰਲ ਮੌਰਡੋ ਵੱਲੋਂ ਗਿਰਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਲੁਮਿਨਾਟੀ ਮੁਹਰੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਖੂਫ਼ੀਆ ਸਭਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੌਰਡੋ, ਕੈਪਟਨ ਪੈੱਗੀ ਕਾਰਟਰ, ਕਿੰਗ ਬਲੈਕੈਗਰ ਬੋਲਟੈਗੌਨ, ਕੈਪਟਨ ਮਰੀਆ ਰੈਂਬੌ, ਡੌਕਟਰ ਰੀਡ ਰਿੱਚਰਡਸ, ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਚਾਰਲਜ਼ ਐਗਜ਼ੇਵੀਅਰ ਹਨ। ਉਹ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਡਾਰਕਹੋਲਡ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਕਾਰਣ ਧਰਤੀ-838 ਦੇ ਸਟ੍ਰੇਂਜ ਨੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਲਾਇਕ "ਇਨਕਰਜ਼ਨ" ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਉਸ ਨੇ ਮਸਾਂ ਕਾਬੂ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਕਾਰਣ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਪਿਆ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕੇ; ਮੌਰਡੋ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ-616 ਦਾ ਸਟ੍ਰੇਂਜ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਇਲੁਮਿਨਾਟੀ ਸਟ੍ਰੇਂਜ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੋਈ ਫੈਂਸਲਾ ਸੁਣਾ ਸਕੇ, ਮੈਕਸੀਮੌਫ, ਜੋ ਕਿ ਆਪਣੇ ਧਰਤੀ-838 ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੌਰਡੋ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਇਲੁਮਿਨਾਟੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸਟ੍ਰੇਂਜ ਅਤੇ ਚੈਵੇਜ਼, ਸਟ੍ਰੇਂਜ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਮੰਗੇਤਰ ਕ੍ਰਿਸਟੀਨ ਪਾਲਮਰ ਦੇ ਧਰਤੀ-838 ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ਼ ਉੱਥੋਂ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਇਲੁਮਿਨਾਟੀ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨਣ ਵੱਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਮੈਕਸੀਮੌਫ਼ ਤੋਂ ਦੂਰ ਭੱਜਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਵਾਸਤੇ ਸਟ੍ਰੇਂਜ, ਚੈਵੇਜ਼, ਅਤੇ ਧਰਤੀ-838 ਦੀ ਕ੍ਰਿਸਟੀਨ ਪਾਲਮਰ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡਾਂ ਦੀ ਵਿਚਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਡਾਰਕਹੋਲਡ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਹੱਲ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਕਸੀਮੌਫ਼ ਉੱਥੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਚੈਵੇਜ਼ ਦੇ ਦਿਮਾਗ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਅ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦੀਆਂ ਕਾਬਲੀਅਤਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤ ਕੇ ਸਟ੍ਰੇਂਜ ਅਤੇ ਧਰਤੀ-838 ਦੀ ਕ੍ਰਿਸਟੀਨ ਪਾਲਮਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤਬਾਹ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ 'ਚ ਭੇਜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ-616 'ਤੇ, ਮੈਕਸੀਮੌਫ਼ ਮੰਤਰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ਼ ਉਹ ਚੈਵੇਜ਼ ਦੀਆਂ ਕਾਬਲੀਅਤਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਚਲੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਸਟ੍ਰੇਂਜ, ਤਬਾਹ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਸਟ੍ਰੇਂਜ ਨਾਲ਼ ਲੜਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਡਾਰਕਹੋਲਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਕਾਰਣ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਧਰਤੀ-616 ਦਾ ਸਟ੍ਰੇਂਜ ਇਸ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਡਾਰਕਹੋਲਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਟ੍ਰੇਂਜ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਜ਼ਰੀਏ "ਸੁਪਨ-ਸਫ਼ਰ" ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਧਰਤੀ-616 'ਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਚੈਵੇਜ਼ ਨੂੰ ਵੌਂਗ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ਼ ਬਚਾਅ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਕਸੀਮੌਫ਼ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫ਼ਲ ਹੋਣ ਕਾਰਣ, ਚੈਵੇਜ਼ ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ-838 'ਤੇ ਭੇਜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿ ਬਿਲੀ ਅਤੇ ਟੌਮੀ ਉਸਦਾ ਇਹ ਪਾਪੀ ਅਵਤਾਰ ਵੇਖ ਸਕਣ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਡਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਮਾਂ ਨੂੰ ਅਵਾਜਾਂ ਮਾਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਧਰਤੀ-838 ਦੀ ਮੈਕਸੀਮੌਫ਼ ਹੈ।
ਆਪਣੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਕਸੀਮੌਫ਼ ਆਪਣੀਆਂ ਕਾਬਲੀਅਤਾਂ ਵਰਤ ਕੇ ਮਾਉੰਟ ਵੁੰਡਾਗੋਰ ਨੂੰ ਢਾਹ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਣ ਮਲਟੀਵਰਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਡਾਰਕਹੋਲਡ ਦੀਆਂ ਕਾਪੀਆਂ ਤਬਾਹ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਪਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਕੁੱਝ ਕਰਨ ਵਿੱਚਕਾਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਵੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਾਲਮਰ ਦੇ ਧਰਤੀ-838 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਟ੍ਰੇਂਜ ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਜੇ ਵੀ ਧਰਤੀ-616 ਜਾਣੀ ਕਿ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਪਾਲਮਰ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੋਂ ਹੀ ਇੱਕ ਅਸਲ ਸੰਬੰਧ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਹੈ। ਚੈਵੇਜ਼ ਇੱਕ ਜਾਦੂਗਰਨੀ ਵੱਜੋਂ ਕਮਰ-ਤਾਜ ਵਿਖੇ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕੁੱਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਡਾਰਕਹੋਲਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਕਾਰਣ ਸਟ੍ਰੇਂਜ ਦੇ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਤੀਜੀ ਅੱਖ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਇੱਕ ਜਾਦੂਗਰਨੀ ਨਾਲ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਕਾਰਣ ਇੱਕ "ਇਨਕਰਜ਼ਨ" ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਡਾਰਕ ਡਾਈਮੈੱਨਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਕਿਰਦਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2022 ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਜੇਨੀਫਰ ਕੋਤਵਾਲ
ਜੇਨੀਫਰ ਕੋਤਵਾਲ ਮੁੰਬਈ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਡਿਗਰੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।
ਜੀਵਨ
ਇਸਨੇ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਲੋਜ਼ ਅਪ ਟੂਥਪੇਸਟ, ਫੈਂਟਾ, ਸਨਸਿਲਕ, ਕੈਡਬਰੀ, ਹੀਰੋ ਹੌਂਡਾ, ਰੀਡ ਐਂਡ ਟੇਲਰ, ਓਲੇ 18 ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਹ ਹਰ ਇੱਕ ਘਰ ਦਾ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਨਸਨੀ ਬਣ ਗਈ ਜਦੋਂ ਇਸ ਨੇ ਜਸਟ ਮੁਹੱਬਤ ਨਾਮਕ ਹਿੱਟ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕਿਸ਼ੋਰ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਨੇ ਫਿਰ 2005 ਵਿੱਚ ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ ਫਿਲਮ ਜੋਗੀ ਦੇ ਸ਼ਿਵਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਸਕੂਲ ਲੜਕੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸੁਭਾਸ਼ ਘਈ ਦੀ ਫਿਲਮ ਯਾਦੇਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹਿਟ ਬਣ ਗਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸਨੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀ ਇੱਕ ਮੋਹਰੀ ਸਮਕਾਲੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਦੱਖਣੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਚਲੀ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਮੈਕਸ ਪਲਾਂਕ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨ ਵਿਗਿਆਨੀ
ਕਾਲੀਆ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਤਰਨਤਾਰਨ)
ਕਾਲੀਆ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਵਲਟੋਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਵਲਟੋਹਾ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸਿਟਕਾਮ
ਸਿਟਕਾਮ, (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Sitcom) ਅਰਥਾਤ "ਸਥਿਤੀ ਕਾਮੇਡੀ" (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Situational Comedy), ਇਕ ਕਾਮੇਡੀ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ ਜੋ ਇਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸੈਟ ਉੱਪਰ ਐਪੀਸੋਡ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਐਪੀਸੋਡ ਤੱਕ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਿਟਕਾਮ ਨੂੰ ਸਕੈਚ ਕਾਮੇਡੀ ਨਾਲ ਵਿਪਰੀਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹਰ ਸਕੈਚ ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਪਾਤਰ, ਅਤੇ ਸਟੈਂਡ ਅੱਪ ਕਾਮੇਡੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਕ ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਇੱਕ ਚੁਟਕਲੇ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ। ਸਿਟਕਾਮ ਰੇਡੀਓ ਵਿਚ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ, ਪਰ ਅੱਜ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਤੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਵਰਣਨ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ।
ਇੱਕ ਸਥਿਤੀ ਕਾਮੇਡੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਟੂਡੀਓ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਫਾਰਮੈਟ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਲਾਈਵ ਸਟੂਡੀਓ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਹੱਸਣ ਦੀ ਟਰੈਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੁਆਰਾ ਨਕਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਹਾਸਾ ਟਰੈਕ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ
ਸਿਟਕਾਮ ਨੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਪੇਸ਼ ਹੋਣਾ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯੇ ਜੋ ਹੈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ (1984) ਅਤੇ ਵਗਲੇ ਕੀ ਦੁਨੀਆ (1988) ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਚੈਨਲ ਤੇ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ. ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਚੈਨਲਾਂ ਦੀ ਇਜਾਜਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿਟਕੋਮ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੇਖ ਭਾਈ ਦੇਖ (1993), ਜ਼ਬਾਨ ਸੰਭਾਲਕੇ (1993), ਸ੍ਰੀਮਾਨ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ (1995), ਆਫਿਸ ਆਫਿਸ (2001), ਖਿਚੜੀ (2002), ਸਾਰਾਭਾਈ ਵਰਸਸ ਸਾਰਾਭਾਈ (2005) ਐਫ.ਆਈ.ਆਰ. (2006-2015), ਤਾਰਕ ਮਹਿਤਾ ਕਾ ਉਲਟਾ ਚਸ਼ਮਾ, (2008-ਮੌਜੂਦਾ), ਉਪਮ ਮੁਲਾਕਾਮ (2015-ਵਰਤਮਾਨ), ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ "ਭਾਬੀ ਜੀ ਘਰ ਪਰ ਹੈਂ" (2015-ਮੌਜੂਦ)। SAB ਟੀ.ਵੀ. ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੈਨਲਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਟਕੋਮ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
21 ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸਿਟਕਾਮ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
ਆਧੁਨਿਕ ਆਲੋਚਕ ਸ਼ੋਅ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕਰਨ ਵਿੱਚ "ਸਿਟਕੌਮ" ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਉਪਯੋਗਤਾ ਤੋਂ ਅਸਹਿਮਤ ਹੋਏ ਹਨ ਕਿ ਸਦੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਮਕਾਲੀ ਅਮਰੀਕੀ ਸਿਟਕੋਮ ਸਿੰਗਲ ਕੈਮਰਾ ਸੈਟਅਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੱਸਦੇ ਟਰੈਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਅਕਸਰ 1980 ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਡਰਾਮੇ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਰਵਾਇਤੀ ਸਿਟਕਾਮ ਦੀ ਬਜਾਏ। ਬਹਿਸ ਦੇ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਕਾਰਟੂਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਾ ਸਿਮਪਸਨਸ ਜਾਂ ਫੈਮਿਲੀ ਗਾਏ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪਰਲ ਵੀ ਪੁਰੀ
ਕਰੀਅਰ
ਪੁਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਾਲ 2013 ਵਿੱਚ 'ਦਿਲ ਕੀ ਨਜ਼ਰ ਸੇ ਖੂਬਸੂਰਤ' ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। 2015 ਵਿੱਚ ਉਹ 'ਫਿਰ ਭੀ ਨਾ ਮਾਨੇ...ਬਦਤਮੀਜ਼ ਦਿਲ' ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ। 2016 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਮੇਰੀ ਸਾਸੂ ਮਾਂ ਅਤੇ ਨਾਗਰਜੁਨ - ਏਕ ਯੋਧਾ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ।
2018 ਤੋਂ 2019 ਤੱਕ ਪੁਰੀ ਨੇ ਸੁਰਭੀ ਜਯੋਤੀ ਨਾਲ ਨਾਗੀਨ 3 ਵਿੱਚ ਮਾਹੀਰ ਸਹਿਗਲ ਅਤੇ ਮਿਹਰ ਸਿੱਪੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। 2019 ਤੋਂ 2020 ਤੱਕ ਉਸਨੇ ਰਘਬੀਰ ਮਲਹੋਤਰਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ 'ਚ ਬੇਪਨਾਹ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਅਪਰਣਾ ਦੀਕਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਇਸ਼ਿਤਾ ਦੱਤਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਮੀਡੀਆ
2018 ਵਿੱਚ ਪੁਰੀ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਟੀਵੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਨਭਾਉਂਦੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ ' ਤੇ ਸੀ। ਉਹ 50 ਸਭ ਤੋਂ ਮਨਭਾਉਂਦੇ ਪੁਰਸ਼ਾ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ 26 ਵੇਂ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਸੀ। ਉਹ ਬਿਜ਼ ਏਸ਼ੀਆ ਦੁਆਰਾ ਸਾਲ 2019 ਦੀ ਟੀਵੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ 20 ਵੇਂ ਸਥਾਨ ਤੇ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1989 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰ
ਲਾਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੰਗ
ਜਮਨਾ ਲਾਲ ਬਜਾਜ
ਜਮਨਾ ਲਾਲ ਬਜਾਜ (4 ਨਵੰਬਰ 1889 – 11 ਫਰਵਰੀ 1942) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਉਦਯੋਗਪਤੀ, ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ, ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਾਥੀ ਅਤੇ ਚੇਲਾ ਸੀ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਪਣਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1926 ਵਿੱਚ ਬਜਾਜ ਗਰੁੱਪ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਗਰੁੱਪ ਦੀਆਂ ਹੁਣ 24 ਕੰਪਨੀਆਂ ਹਨ।
ਗੁਰਚਰਨ ਰਾਮਪੁਰੀ
200px|thumb|right|ਗੁਰਚਰਨ ਰਾਮਪੁਰੀ
ਜਮਨਾ ਲਾਲ ਬਜਾਜ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1889
ਗੁਰਚਰਨ ਰਾਮਪੁਰੀ
ਗੁਰਚਰਨ ਰਾਮਪੁਰੀ (23 ਜਨਵਰੀ 1929 - 08 ਅਕਤੂਬਰ 2018) ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ ਮਾਨਵਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੂੰ ਪਰਨਾਏ, ਕੈਨੇਡਾ ਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ ਦੋਰਾਹਾ ਨੇੜੇ ਪਿੰਡ ਰਾਮਪੁਰ ਹੈ। ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਛੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਨਿਰੰਤਰ ਸਾਹਿਤ ਸਿਰਜਨਾ ਕਰਦੇ ਆ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲਹਿਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਬੂਲਦਿਆਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਾਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਦਾਇਰਾ ਬਣਾਇਆ। ਸ੍ਰ. ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ, ਪ੍ਰੋ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਨਵਤੇਜ ਸਿੰਘ, ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ, ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ, ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵਿਰਕ, ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਕੌਰ, ਨਰਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸਿਧ ਲਿਖਾਰੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਸਨ।
ਜੀਵਨ
ਗੁਰਚਰਨ ਰਾਮਪੁਰੀ ਦਾ ਜਨਮ 23 ਜਨਵਰੀ 1929 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਰਾਮਪੁਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਬਚਨ ਕੌਰ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮੁਕਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਡਰਾਫਟਸਮੈਨ ਦਾ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਬੀ ਏ ਕੀਤੀ। ਪੰਦਰਾਂ ਕੁ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਜਸਵੰਤ ਕੌਰ ਨਾਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਧੀ ਦਵਿੰਦਰ ਦਾ ਜਨਮ 1948 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਧੀ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜਸਵੰਤ ਕੌਰ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਸੰਨ 1950 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਵਿਆਹ ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਸੁਰਜੀਤ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਾਥ 53 ਸਾਲ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਸੰਨ 2003 ਵਿੱਚ ਸੁਰਜੀਤ ਦੀ ਮੌਤ ਜੋ ਗਈ। ਗੁਰਚਰਨ ਰਾਮਪੁਰੀ ਦੇ ਚਾਰ ਬੱਚੇ ਹਨ- ਦੋ ਲੜਕੇ (ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ) ਅਤੇ ਦੋ ਲੜਕੀਆਂ (ਦੇਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਅਤੇ ਹਰਮਹਿੰਦਰ ਕੌਰ)।ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਰਾਮਪੁਰੀ ਨੇ ਰੋਜ਼ੀ ਕਮਾਉਣ ਲਈ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਦੋਰਾਹੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਮਿਉਂਸਪੈਲਟੀ ਵਿੱਚ ਕਰਲਕ ਵੀ ਰਹੇ। ਸੰਨ 1964 ਵਿੱਚ ਗੁਰਚਰਨ ਰਾਮਪੁਰੀ ਕੈਨੇਡਾ ਆ ਗਏ।ਕੈਨੇਡਾ ਆ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬੀ ਸੀ ਹਾਈਡਰੋ ਵਿੱਚ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਇੱਕ ਡਰਾਫਟਸਮੈਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਅੰਤਲੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉਹ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸੂਬੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਕੁਕਿਟਲਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਥੇ ਹੀ ਉਹਨਾ ਦੀ ਮਿਤੀ 8 ਅਕਤੂਬਰ 2018 ਨੂੰ ਬਜ਼ੁਰਗੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋਈ। ਆਪਣੀ ਅਉਧ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸਾਲ ਉਹਨਾ ਨੇ ਇਕਲਾਪੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਗੁਜ਼ਾਰੇ।
ਰਚਨਾ
ਉਹ 1944 ਤੋਂ ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣ ਲੱਗ ਪਏ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਵਿਤਾ ਸੰਨ 1950 ਵਿੱਚ ‘ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ’ ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਸੀ। ਉਹਦਾ ਨਾਂ ਸੀ, “ਕਣਕਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੋ”। ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ “ਕਣਕਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੋ” ਰੱਖਿਆ। 1964 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਛਪੀਆਂ ਸਨ। ਕਣਕਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੋ, ‘ਕੌਲ ਕਰਾਰ’ ਅਤੇ ‘ਕਿਰਨਾਂ ਦਾ ਆਲ੍ਹਣਾ’ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ 1971 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ‘ਅੰਨੀ ਗਲ਼੍ਹੀ’ ਛਪੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ‘ਕਤਲਗਾਹ’ ਅਤੇ ‘ਅਗਨਾਰ’। ਇਹ ਦੋ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 20 ਸਾਲ ਲੰਬੇ ਅੱਤਵਾਦ ਦੇ ਦੁਖਾਂਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ।ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਉਹ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ," ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਲੱਗੀ ਅੱਗ ਦਾ ਸੇਕ ਸਾਨੂੰ ਇੱਧਰ ਪੰਜਾਬੋਂ ਬਾਹਰ ਬੈਠਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਲੱਗਿਆ; ਇਸ ਬਾਰੇ ਲਿਖਣਾ ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਸੁਆਰਥਾਂ ਲਈ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦਾ ਲਹੂ ਵਹਾਉਣ ਤੇ ਭੋਲੇ ਭਾਲੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਣ ਤੋਂ ਸੰਕੋਚ ਨਾ ਕਰਨ ਤਾਂ ਇਸ ਕੌੜੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਨਾ ਹਰੇਕ ਲਿਖਾਰੀ ਦਾ ਧਰਮ ਹੈ। ਮੈਂ ਮਨੁੱਖੀ ਪੀੜ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਤੇ ਜਿੰਨਾ ਕੁਝ ਮੈਂ ਲਿਖ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਲਿਖਿਆ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੋਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਹਨ: ਕੰਚਨੀ, ਅੱਜ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਤੱਕ (ਸਮੁੱਚੀ ਕਵਿਤਾ ਪੜਚੋਲ ਸਣੇ)। ‘ਦੋਹਾਵਲੀ’ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਦੋਹੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੋ ਤੁਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸੌ ਦੋਹੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਉੱਪਰ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ “ਕਣਕਾਂ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ਬੋ” ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਰਾਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਰੂਸੀ ਅਨੁਵਾਦ “ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ” ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ 1957 ਵਿੱਚ ਮਾਸਕੋ ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਸੀ ਅਤੇ ਨਤਾਸ਼ਾ ਟਾਲਸਤਾਇਆ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਰੂਸੀ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਸਹਿਤਕ ਜੀਵਨ/ਸਫਰ
ਗੁਰਚਰਨ ਰਾਮਪੁਰੀ ਇੱਕ ਕਵੀ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਗੁਰਚਰਨ ਰਾਮਪੁਰੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲਿਖਤ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਸੀ, ਉਹ 1950 ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਸੀ ਅਤੇ aਹਦਾ ਨਾਂ "ਕਣਕਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੋ ਸੀ। ਉਹ ਕਵਿਤਾ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਪ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਪ੍ਰੀਤ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਸੀ। ਆਪਣਾ ਸਾਹਿਤਕ ਸਫਰ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਸੰਸਥਾਵਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ: ਅੰਜਮੁਨ-ਏ- ਤੱਰਕੀ ਪਸੰਦ ਮਸੰਫੀਨ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਾਰੀ ਸਭਾ ਰਾਮਪੁਰ, ਕੇਂਦਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਾਰੀ ਸਭਾ, ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਟਰੇਰੀ ਟ੍ਰਸਟ ਕੈਨੇਡਾ, ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਪੰਜਾਬੀ ਔਥਰ ਐਂਡ ਆਰਟਿਸਟ ਕੈਨੇਡਾ, ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਮੰਚ ਵੈਨਕੂਵਰ, ਉਰਦੂ ਐਸੋਸ਼ੀਏਸ਼ਨ ਵੈਨਕੂਵਰ, ਅਤੇ ਰਾਈਟਰਜ਼ ਯੂਨੀਅਨ ਆਫ ਕੈਨੇਡਾ।ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਗੁਰਚਰਨ ਰਾਮਪੁਰੀ ਨੇ ਰਾਈਟਰਜ਼ ਐਸੋਸ਼ੀਏਸ਼ਨ ਰਾਮਪੁਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1953 ਦੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਗੁਰਚਰਨ ਰਾਮਪੁਰੀ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਕਈ ਭਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋਇਆ ਹੈ।ਉਹ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ: ਰੂਸੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਹੰਦੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ
ਪ੍ਰਤਾਪਨਗਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਪ੍ਰਤਾਪਨਗਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ 70 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਟਿਹਰੀ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇਹ ਹਲਕਾ ਜਨਰਲ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 73031 ਵੋਟਰ ਸਨ।
ਵਿਧਾਇਕ
2012 ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਰਮ ਸਿੰਘ ਨੇਗੀ ਇਸ ਹਲਕੇ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ:
!ਸਾਲ !colspan="2" align="center"|ਪਾਰਟੀ !align="center" | ਵਿਧਾਇਕ !ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ !ਵੋਟਰ % !ਜੇਤੂ ਦਾ ਵੋਟ ਅੰਤਰ !ਸਰੋਤ
ਸਿਲਿਸਲੇਵਾਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਅਹਿਮਦ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਹੁਸੈਨ
ਉਸਤਾਦ ਅਹਿਮਦ ਹੁਸੈਨ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਹੁਸੈਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਜੈਪੁਰ ਨਾਲ ਤਾਅਲੁੱਕ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਦੋ ਭਾਈ ਹਨ ਜੋ ਕਲਾਸਿਕੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਗਾਇਕੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਾਲਿਦ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸਤਾਦ ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਹੁਸੈਨ ਹੈ ਜੋ ਗ਼ਜ਼ਲ ਅਤੇ ਠੁਮਰੀ ਦੇ ਉਸਤਾਦ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।, ਇਹ ਦੋਨੋਂ ਭਾਈ ਕਲਾਸਿਕੀ ਮੌਸੀਕੀ, ਭਜਨ ਅਤੇ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗਾਇਕੀ 1958 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਕਲਾਸਿਕੀ ਠੁਮਰੀ ਫ਼ਨਕਾਰਾਂ ਵਜੋਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲਾ ਐਲਬਮ ਗੁਲਦਸਤਾ ਹੈ ਜੋ 1980 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੀ। ਫਿਰ ਇਸ ਦੇ ਬਾਦ ਆਪਣੀ ਮੌਸੀਕੀ ਨੂੰ ਅਵਾਮ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ 50 ਐਲਬਮਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਫਿਰ ਇਸ ਦੇ ਬਾਦ ਆਪਣੀ ਐਲਬਮ ਮਾਨ ਭੀ ਜਾ ਵਿੱਚ ਟੈਂਪੋ ਸੰਗੀਤ ਆਪਣਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਮਕਬੂਲ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਉੱਪਰਾਲਾ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਗ਼ਜ਼ਲ ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ
ਮਜੀਠ
ਮਜੀਠ ਭਾਰਤੀ ਰੁਬੀਆਸੀ ਜਾਂ ਕੌਫੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦਾ ਫੁੱਲ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੱਕੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਸ੍ਰੋਤ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਬੰਗਾਲੀ, ਮਰਾਠੀ ਤੇ ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮਜੀਸਥਾ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਲਾਵਰਿੰਗ ਸਮਾਂ ਜੂਨ ਤੋਂ ਅਗਸਤ ਤੱਕ ਹੈ। ਮਜੀਠ ਚਿਰੰਕਾਲ ਤੋਂ ਲਾਲ ਪਿਗਮੈਂਟ ਦਾ ਸ੍ਰੋਤ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਮਜੀਠ ਪੌਧੇ ਦੀ ਖੇਤੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਤੋਂ ਉਨੀਸਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ।ਜੜ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਡੰਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਦਾਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਰੋਜ਼ ਮੈਰਾਡੋ ਨਾਂ ਦੇ ਕਪੜਾ ਰੰਗਣ ਵਾਲੇ ਮਸਾਲੇ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪੱਕੇ ਲਾਲ ਗਾੜੇ ਰੰਗ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਅਲੰਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਲੇਖ ਹੈ। "ਕਾਇਆ ਰੰਙਣਿ ਜੇ ਥੀਐ ਪਿਆਰੇ ਪਾਈਐ ਨਾਉ ਮਜੀਠ ॥ ਅੰਗ: 721ਸ.ਗ.ਗ.ਸ."
ਰੁਚੀ ਰਾਮ ਸਾਹਨੀ
thumb|2013 ਦੀ ਰੁਚੀ ਰਾਮ ਸਾਹਨੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਡਾਕ ਟਿਕਟ ਰੁਚੀ ਰਾਮ ਸਾਹਨੀ (ਅਪ੍ਰੈਲ 5, 1863 – ਜੂਨ 3, 1948) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਆ ਅਤੇ ਸਾਇੰਸਦਾਨ ਸੀ। ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਸਖਸੀਅਤ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਿੱਖਿਅਕ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਕਾਰਨ ਸੀ।   ਉਹ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਕਾਢਕਾਰ, ਸਰਗਰਮ ਸਿੱਖਿਅਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜ਼ ਕਰਤਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ ਸਨ। ਉਹ ਪੁਰਾਵਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਬੀਰਬਲ ਸਾਹਨੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਨ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਅੱਜ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਡੇਰਾ ਇਸਮਾਈਲ ਖਾਨ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਕਰਮ ਚੰਦ ਤੇ ਮਾਤਾ ਗੁਲਾਬ ਦੇਵੀ ਦੇ ਘਰ 5 ਅਪਰੈਲ 1863 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪੰਜਾਬੀ (ਗੁਰਮੁਖੀ) ਨੂੰ ਚੋਣਵੇਂ ਵਿਸ਼ੇ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਅਤੇ ਮੌਲਾਨਾ ਹਾਲੀ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਲਾ ਕੇ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। 1888 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਿੱਖਿਆ ਤੇ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਪਸਾਰ ਲਈ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਪੰਜਾਬ ਸਾਇੰਸ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦਾ ਆਨਰੇਰੀ ਸਕੱਤਰ ਥਾਪਿਆ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੈਕਚਰ ਤਾਰ, ਸ਼ੀਸ਼ਾ, ਸਾਬਣ, ਪਾਣੀ, ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ, ਖਿਡੌਣੇ, ਇਲੈਕਟਰੋਪਲੇਟਿੰਗ, ਬਿਜਲੀ, ਮੌਸਮ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦਰਿਆ, ਸ਼ੁੱਧ-ਅਸ਼ੁੱਧ ਹਵਾ, ਅੱਗ ਦੀ ਲਾਟ, ਬੇਤਾਰ ਤਾਰੰਗਾਂ, ਮੋਮਬੱਤੀ ਆਦਿ ਕਈ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਉੱਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੀਟੀਓਰੋਲਾਜੀਕਲ (ਮੌਸਮ) ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਅਫ਼ਸਰ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਹਾਸਲ ਹੈ। ਉਹ ਭੌਤਿਕ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਮਹੰਤਾਂ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਗੱਠਜੋਡ਼ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਸਿੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਬਾਰੇ 266 ਪੰਨੇ ਦੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪੁਸਤਕ ‘ਸਟਰਗਲ ਫਾਰ ਰਿਫਾਰਮ ਇਨ ਸਿੱਖ ਸ਼ਰਾਈਨਜ਼’ ਲਿਖੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1863 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਇੰਸਦਾਨ
ਅਰਸ਼ਦ ਵਾਰਸੀ
ਅਰਸ਼ਦ ਵਾਰਸੀ (ਜਨਮ 19 ਅਪ੍ਰੈਲ 1968) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1996 ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਮੇਰੇ ਸਪਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, 'ਤੇ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਸਫ਼ਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਹਾਸ-ਰਸ ਫ਼ਿਲਮ ਮੁੰਨਾ ਭਾਈ ਐਮ.ਬੀ.ਬੀ.ਐੱਸ. ਵਿੱਚ ਸਰਕਿਟ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਕਰਕੇ ਪਛਾਣ ਮਿਲੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਲਗੇ ਰਹੋ ਮੁੰਨਾ ਭਾਈ (2006) & ਹਾਸ-ਰਸ ਸੀਰੀਜ਼ "ਗੋਲਮਾਲ" ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ ਸੀ। ਗੋਲਮਾਲ ਦੀ ਇਸ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਾਧਵ ਨਾਂਮ ਦੇ ਪਾਤਰ ਵਜੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਲਗੇ ਰਹੋ ਮੁੰਨਾ ਭਾਈ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੌਮਿਕ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰ ਦਾ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ 2010 ਦੀ ਇਸ਼ਕੀਆ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਬਬਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਕਰਕੇ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਫੇਰ ਡੇਢ ਇਸ਼ਕੀਆ (2014) ਫ਼ਿਲਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ 2013 ਦੀ ਜੌਲੀ ਐਲਐਲਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਆਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਸਦਾ ਨਾਂਮ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬਿਹਤਰੀਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਵਾਰਸੀ ਦਾ ਜਨਮ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਇੱਕ ਮੁਸਲਿਮ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂਮ ਅਹਿਮਦ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਨਾਸ਼ਿਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਰਨੇਸ ਸਕੂਲ, ਦਿਓਲਾਲੀ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਬੋਰਡਿੰਗ ਸਕੂਲ ਸੀ। 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਰਹਿ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਇਨ੍ਹਾ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਈ ਕਾਫੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਉਸਨੇ 10ਵੀਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਕੂਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਜੀਵਨ
ਵਾਰਸੀ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਹਾਲਤ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੌਰਾਨ ਘਰ-ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਸਮਾਨ ਵੇਚਣਾ ਪਿਆ। ਫਿਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਫੋਟੋ ਲੈਬ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਨੱਚਣਾ ਉਸਦੀ ਰੂਚੀ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਅਕਬਰ ਸਾਮੀ ਦੇ ਡਾਂਸ ਗਰੁੱਪ ਨਾਲ ਰਲ ਗਿਆ।
ਫਿਰ 1991 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨਾਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਮਾਡਰਨ ਜੈਜ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸਨੇ 1992 ਵਿਸ਼ਵ ਨਾਚ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ, ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਚੌਥਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ 21 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਚ ਸਟੂਡੀਓ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂਮ "ਔਸਮ" ਰੱਖਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰੀਆ ਗੋਰੇਤੀ ਮਿਲੀ। ਉਹ ਸੈਂਟ ਐਂਡਰਿਊ ਕਾਲਜ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਵਾਰਸੀ ਦਾ ਵਿਆਹ 14 ਫਰਵਰੀ 1999 ਨੂੰ ਅਦਾਕਾਰਾ ਮਾਰੀਆ ਗੁਰੇਤੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। 10 ਅਗਸਤ 2004 ਨੂੰ ਓਨ੍ਹਾ ਦੇ ਘਰ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਨਾਂਮ ਜ਼ੈਕੇ ਵਾਰਸੀ ਰੱਖਿਆ। ਮਾਰੀਆ ਅਤੇ ਜ਼ੈਕੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸਲਾਮ ਨਮਸਤੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਏ ਸਨ। ਫਿਰ 2 ਮਈ 2007 ਨੂੰ ਇੱਕ ਲਡ਼ਕੀ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਨਾਂਮ ਜ਼ੈਨੇ ਜ਼ੋਏ ਵਾਰਸੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਸਮੇਂ ਵਾਰਸੀ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਜਿੰਮਨਾਸਟ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1968 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਅਦਾਕਾਰ‎ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ
ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ ਨੂੰ ਜੇ ਅਸੀਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਣਾ ਕਹਿ ਲਈਏ ਤਾਂ ਅਤਿਕਥਨੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਭਾਈ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ ਨੂੰ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਜਿਹਾ ਲੋਕ ਸੇਵਾ ਦਾ ਮਾਰਗ ਚੁਣਨ ਲਈ ਸੁਭਾਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਆਪਣੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਉਮਰੇ ਉਹ ‘ਮਾਰਕਸਵਾਦ’ ਨਕਸਲਬਾੜੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਸਮਰਥਕ ਬਣਿਆ। ਪੰਜਾਬ ’ਚ ਖਾੜਕੂਵਾਦ ਵੇਲੇ ਲਵਾਰਿਸ ਦੱਸ ਕੇ ਲਾਸ਼ਾਂ ਸਾੜਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਦਾ ਭੇਤ ਜਗ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਕਾਰਕੁਨ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ ਹੀ ਹੈ।
1980 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਸੰਕਟ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਬਲਿਊ ਸਟਾਰ, ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਕਤਲ ਅਤੇ 1984 ਦੇ ਸਿੱਖ-ਵਿਰੋਧੀ ਦੰਗਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕੀ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕੀ ਅੱਤਵਾਦੀ ਕਹਿ ਕੇ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸੀ,। ਪੁਲਿਸ ਉੱਤੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੋਈ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਵਿਚ ਨਿਹੱਥੇ ਸ਼ੱਕੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕਤਲਾਂ ਨੂੰ ਛੁਪਾਉਣ ਲਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਸਾੜਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਲੱਗ ਰਹੇ ਸਨ।