cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਅੰਜਨਾ ਓਮ ਕਸ਼ਯਪ
ਅੰਜਨਾ ਓਮ ਕਸ਼ਯਪ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Anjana Om Kashyap) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨਿਊਜ਼ ਐਂਕਰ ਹੈ ਜੋ ਹਿੰਦੀ ਨਿਊਜ਼ ਚੈਨਲ ਆਜ ਤੱਕ ਨਾਲ ਸੀਨੀਅਰ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਜ਼ੀ ਨਿਊਜ਼ ' ਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਸਾਰਕ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਆਪਣਾ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਫਿਰ 'ਆਜਤਕ' ਵਿਚ ਸੈਟਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਊਜ਼ 24 ' ਤੇ ਗਈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਕਸ਼ਯਪ ਦਾ ਜਨਮ ਰਾਂਚੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੱਧਵਰਗੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਓਮਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਤਿਵਾਰੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜੋ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਰਾਹ, ਬਿਹਾਰ ਤੋਂ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਰਟ-ਸਰਵਿਸ-ਕਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਸਨ, ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲੋਰੇਟੋ ਕਾਨਵੈਂਟ, ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਕੈਥੋਲਿਕ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦਿੱਲੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਰਾਂਚੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬੋਟਨੀ ਵਿੱਚ ਆਨਰਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਕਸ਼ਯਪ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਪ੍ਰੀ ਮੈਡੀਕਲ ਟੈਸਟ ਲਈ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਇਆ ਪਰ ਪਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ। ਉਹ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਬਹਿਸਬਾਜ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਾਲਜ ਹੋਸਟਲ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈੱਡ-ਗਰਲ ਬਣ ਗਈ ਸੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਕਸ਼ਯਪ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਨੌਕਰੀ ਡੇਵੂ ਮੋਟਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸੀ; ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਜਲਦੀ ਹੀ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ NGO ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਕਸ਼ਯਪ ਦਾ ਵਿਆਹ ਮੰਗੇਸ਼ ਕਸ਼ਯਪ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਜੋ 1995 ਦੇ ਦਿੱਲੀ, ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਆਈਲੈਂਡਜ਼ ਪੁਲਿਸ ਸੇਵਾ ਕੇਡਰ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਨ। ਅੰਜਨਾ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਮੰਗੇਸ਼ ਨੂੰ ਮਿਲੀ। ਮੰਗੇਸ਼ ਪਹਿਲਾਂ ਐਡੀਲ ਸੀ। ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਅਤੇ 2016 ਤੋਂ, ਦੱਖਣੀ ਦਿੱਲੀ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਚੌਕਸੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ ਹੈ।
ਅਨੁਜ ਕੁਮਾਰ
ਏਥਨਜ਼ ਵਿੱਚ 2004 ਦੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ, ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ kg 84 ਕਿਲੋ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਨੇ ਸੋਫੀਆ, ਬੁਲਗਾਰੀਆ ਵਿੱਚ ਓਲੰਪਿਕ ਕੁਆਲੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਤੋਂ ਤੀਸਰੀ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਥਾਨ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਇਰਾਨ ਦੇ ਮਾਜੀਦ ਖੋਦਾਈ (1–5) ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਹਿਦੇਕਾਜ਼ੂ ਯੋਕੋਯਾਮਾ (5-1) ਨਾਲ ਦੋ ਦੋ ਸਿੱਧੇ ਮੈਚ ਹਾਰ ਗਏ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰੀਮਲ ਪੂਲ ਦੇ ਤਲ 'ਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ 16 ਵੇਂ ਸਥਾਨ' ਤੇ ਰਿਹਾ।
ਖੇਡਾਂ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਚੀਨ ਦੇ ਵੁਹਾਨ ਵਿੱਚ 2005 ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਗ਼ਮਾ ਜਿੱਤ ਕੇ ਆਪਣਾ ਤਗਮਾ ਸੋਕਾ ਖਤਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਥਾਈਲੈਂਡ ਦੇ ਪਟਾਇਆ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਨਤੀਜੇ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਉਸਨੇ ਬੀਜਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸਾਲ 2008 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਬੋਲੀ ਵੀ ਮੰਗੀ, ਪਰ ਓਲੰਪਿਕ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬੋਲੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ।
ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜੱਦੀ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਸਾਲ 2010 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਕੁਮਾਰ ਆਪਣਾ ਆਖ਼ਰੀ ਮੈਚ ਗੁਆਂਢੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਮੁਹੰਮਦ ਇਨਾਮ ਨਾਲ 4-3 ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਅਰੇਨਾ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਘਰੇਲੂ ਭੀੜ ਨਾਲ ਇੱਕ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਤਗਮਾ ਰਿਕਾਰਡ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਕੁਮਾਰ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਕੈਰੀਅਰ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਬਬੀਤਾ
ਕੈਰੀਅਰ
ਆਪਣੇ ਫਿਲਮੀ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਉੱਨੀਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ 'ਦਸ ਲਾਖ' 1966 ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਜੋ ਇੱਕ ਸਫਲ ਫਿਲਮ ਸੀ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸੰਜੇ ਖਾਨ, ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਭਰਜਾਈ ਨੀਤੂ ਸਿੰਘ ਵੀ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸ ਨੇ ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸਾਇਨ ਕੀਤੋ ਸੀ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਰਾਜ਼ (1967) ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਾਜੇਸ਼ ਖੰਨਾ ਦੀ ਸਹਿ-ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 1967 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ। ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਦਸ ਲਾਖ ਸੰਜੇ ਖਾਨ, ਏਕ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਏਕ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਅਤੇ ਹਸੀਨਾ ਮਾਨ ਜਾਏਗੀ (1968) ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਉਸਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਚਾਚੇ-ਸਹੁਰੇ ਨਾਲ ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ, ਫਰਜ਼, ਬਨਫੂਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹਸੀਨਾ ਦੋ ਦੀਵਾਨੇ ਜੀਤੇਂਦਰ ਨਾਲ, ਡੋਲੀ ਰਾਜੇਸ਼ ਖੰਨਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਤੁਮਸੇ ਅੱਛਾ ਕੌਣ ਹੈ (1969) ਉਸ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਚਾਚੇ ਸ਼ੰਮੀ ਕਪੂਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਿਸਮਤ ਬਿਸਵਜੀਤ ਨਾਲ, ਕਬ? ਕਿਉਂ? ਔਰ ਕਹਾਂ? (1970) ਧਰਮਿੰਦਰ ਅਤੇ ਪਿਹਚਨ ਮਨੋਜ ਕੁਮਾਰ ਨਾਲ ਮਿਲੀ। 1971 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪਤੀ ਰਣਧੀਰ ਕਪੂਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਹੁਰੇ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਦਾਦਾ-ਦਾਦੀ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਦੇ ਨਾਲ ਕਲ ਅਜ ਔਰ ਕਲ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਰਣਧੀਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਕੇ. ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਜੀਤ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਐਮ ਐਨ ਰਾਮਚੰਦਰਨ ਅਤੇ ਜੈਲਲਿਤਾ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਐਨ ਐਨਨ ਦਾ ਰੀਮੇਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਵਾਇਤ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਿਆਂ 1973 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1948 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ
ਵਿਧਾ ਗਲਪ
ਵਿਧਾ ਗਲਪ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੋਕਪਸੰਦ ਗਲਪ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜੋ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਾਸ ਸਾਹਿਤਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਫਿੱਟ ਪਾਉਣ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਗਲਪ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਸ ਸ਼ੈਲੀ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਪਾਠਕਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਲੋਕਪਸੰਦ ਗਲਪ ਨੂੰ ਆਮ ਕਰਕੇ ਸਾਹਿਤਕ ਗਲਪ ਤੋਂ ਵਖਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਈ ਵੱਡੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਨੇ ਵੀ ਲੋਕਪਸੰਦ ਗਲਪ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਜੌਹਨ ਬੈਨਵਿਲੇ ਬਿਨਯਾਮਿਨ ਬਲੈਕ ਵਾਂਗ ਅਪਰਾਧ ਨਾਵਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਡੌਰਿਸ ਲੇਸਿੰਗ, ਅਤੇ ਮਾਰਗਰੇਟ ਐਟਵੁੱਡ ਦੋਨਾਂ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਗਲਪ ਲਿਖਿਆ ਹੈ।ਮੈਗਰੇਟ ਜੌਰਜ ਸਿਮੇਨਨ, ਮੈਗਰੇਟ ਜਾਸੂਸੀ ਨਾਵਲ ਲਿਖਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਂਦਰੇ ਯੀਦ "ਫ੍ਰੈਂਚ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਨਾਵਲਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾਵਲਵਾਦੀ" ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਵਿਧਾਵਾਂ ਅਪਰਾਧ, ਕਲਪਨਾ, ਰੋਮਾਂਸ, ਵਿਗਿਆਨ ਗਲਪ, ਪੱਛਮੀ, ਪ੍ਰੇਰਣਾਦਾਇਕ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਗਲਪ ਅਤੇ ਦਹਿਸ਼ਤ ਹਨ। ਵਧੇਰੇ ਵਪਾਰ-ਉਨਮੁਖ ਵਿਧਾ ਗਲਪ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਖਰਾਬ ਲਿਖੀ ਜਾਂ ਭਾਂਜਵਾਦੀ ਕਹਿ ਕੇ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਿਧਾ ਅਤੇ ਗਲਪ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ
ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਭਾਗ ਨੂੰ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ "ਆਮ ਗਲਪ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਡੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿਰਲੇਖ ਅਕਸਰ ਖ਼ੁਦ ਨਾਵਲ ਵਿਧਾ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਆਮ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਕਰੇਤਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ, ਆਪਣੀ ਉੱਚਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜਾਂ ਉਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲਛਣਾਂ ਦੇ ਕਰਕੇ ਉਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਧਾ ਦੇ ਪਾਠਕਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਰੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕਰਨਗੇ।
ਕੁਝ ਬਾਲਗ ਸੁਦਾਈ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਲੋਕਪਸੰਦ ਗਲਪ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਸ਼ਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਹਿਤਕ ਗਲਪ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਕੁਝ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਗੁਪਤ ਨਵਾਂ ਹੇਠ ਨਾਵਲ ਲਿਖੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਸਾਹਿਤਕ ਗਲਪ ਵਿੱਚ ਵਿਧਾ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤੇ ਲਗਾਏ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਰੋਮਾਂਸ ਗਲਪ ਦਾ 2007 ਵਿੱਚ ਯੂਐਸ ਦੇ ਕਿਤਾਬ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 1.375 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਧਰਮ/ਪ੍ਰੇਰਣਾਦਾਇਕ ਸਾਹਿਤ 819 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ, ਵਿਗਿਆਨ ਗਲਪ/ਕਲਪਨਾ 700 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ, ਰਹੱਸ 650 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਨਾਲ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਲਾਸਿਕ ਸਾਹਿਤਕ ਗਲਪ ਦਾ 466 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਸਿਧਾਂਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਲਪ
ਕਪਾਹ (ਗੁੰਝਲ-ਖੋਲ੍ਹ)
ਕਪਾਹ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਲੇਖਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ:
ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਘਾਟ
thumb| ਐਡਵਿਨ ਲਾਰਡ ਵੀਕਸ ਦੁਆਰਾ ਮਥੁਰਾ ਦੇ ਘਾਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੀ. 1883 ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਘਾਟ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਇੱਕ ਘਾਟ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਮਥੁਰਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਘਾਟ ਹੈ ਅਤੇ 25 ਹੋਰ ਘਾਟਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਹੈ। ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਪਰਿਕਰਮਾ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਘਾਟ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕੰਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਆਰਾਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਘਾਟ
ਸੁਰਿੰਦਰ ਨਰਾਇਣ ਸਿੰਘ
ਸੁਰਿੰਦਰ ਨਰਾਇਣ ਸਿੰਘ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ 17ਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬੈਰੀਆ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਇਨਸਾਨ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।
ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ
ਸੁਰਿੰਦਰ ਨਰਾਇਣ ਸਿੰਘ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ 17ਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਰਹੇ ਹਨ। 2017 ਤੋਂ, ਉਸਨੇ ਰੋਹਨੀਆ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਇੰਸਾਨ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਸੁਰਿੰਦਰ ਨਰਾਇਣ ਸਿੰਘ ਨੇ 2017 ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪਟੇਲ ਨੂੰ 57,553 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਵਿਧਾਇਕ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿਲ੍ਹਾ ਪੰਚਾਇਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ।
6 ਫਰਵਰੀ 2018 ਨੂੰ, ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਨੇ ਪਾਬੰਦੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸੜਕ ਤੋਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਟਰੱਕਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿਣ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਰਾਮੇਸ਼ਵਰ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਸੜਕ ਨੂੰ ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਜਾਮ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਭੂਆ (ਕਹਾਣੀ)
ਭੂਆ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਦੀ ਲਿਖੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।
ਪਲਾਟ
ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ‘ਭੂਆ’ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਅਥਾਹ ਪ੍ਰੇਮ ਤੇ ਨਿਘ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਹਾਸਰਸ ਦੇ ਲਹਿਜੇ ਵਿੱਚ ਚਿਤਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਭੂਆ ਨੂੰ ਦਸਾਂ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਵਰ੍ਹੇ ਬੀਤ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭੂਆ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਕਥਾਕਾਰ ਨਿੱਕੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਭੂਆ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਛੱਡਣ ਜਾਂਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਤੇ ਅੱਧੀ ਛੁੱਟੀ ਵੇਲੇ ਉਸ ਲਈ ਮਲਾਈ ਵਾਲ਼ੇ ਦੁੱਧ ਦਾ ਕੌਲ ਲਿਆਇਆ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਕਥਾਕਾਰ ਭੂਆ ਦੇ ਪਿੰਡ ਜਾ ਕੇ ਜਦੋਂ ਭੂਆ ਨੂੰ ਮਿਲ਼ਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਭੂਆਉਸਦੇ ਦੁਆਲੇ ਲਿਪਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਚੁੰਮ ਚੁੰਮ ਕੇ ਉਸ ਉਸਦਾ ਮੂੰਹ ਗਿੱਲਾ ਕਰ ਛੱਡਦੀ ਹੈ। ਭੂਆ ਦੇ ਚਾਓ ਦਾ ਕੋਈ ਟਿਕਾਣਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਨੂੰਹ ਨੂੰ ਰੋਟੀ ਟੁਕ ਦਾ ਆਹਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਕਥਾਕਾਰ ਦਿਨੇ ਖਾਧੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਬਦਹਜ਼ਮੀ ਨਾਲ਼ ਜੂਝ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕੁਝ ਚਿਰ ਬਾਅਦ ਉਸਦੇ ਅੱਗੇ ਇਕ ਨੱਕੋ ਨੱਕ ਪਰੋਸਿਆ ਥਾਲ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਹਿਮੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਕਦੇ ਥਾਲ ਵੱਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਦੇ ਆਪਣੇ ਢਿੱਡ ਵੱਲ। ਉਸ ਨੇ ਭੂਆ ਅੱਗੇ ਮੈਂ ਬਥੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਪਾਏ, ਪਰ ਭੂਆ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਨਾ ਸੁਣੀ। ਅਜੇ ਦੋ ਚਾਰ ਬੁਰਕੀਆਂ ਹੀ ਲਈਆਂ ਸਨ ਕਿ ਭਰਜਾਈ ਨੇ ਪੰਘਰੇ ਹੋਏ ਘਿਉ ਦਾ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਕੌਲ ਲਿਆ ਕੇ ਸੇਵੀਆਂ ਉਤੇ ਉਲਦ ਦਿੱਤਾ। ਡੇਢ ਕੁ ਪਰੌਂਠੇ ਤਾਂ ਖ਼ੈਰ ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁੰਨ ਤੁੰਨ ਕੇ ਲੰਘਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸੇਵੀਆਂ ਦਾ ਕੀ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਚੋਰੀ ਚੋਰੀ ਸੇਵੀਆਂ ਦਾ ਰੁੱਗ ਪਿਛਲੀ ਕੰਧ ਦੀ ਇੱਕ ਨੁਕਰੇ ਇਕ ਤੰਦੂਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਭਰਜਾਈ ਦੇ ਆ ਜਾਣ ਨਾਲ਼ ਨਾਕਾਮ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਮਜਬੂਰੀ ਵਿੱਚ ਲੋੜੋਂ ਵੱਧ ਖਾਣ ਨਾਲ਼ ਉਸਦਾ ਪੇਟ ਪਾਟਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵੇਹੜੇ ਵਿਚ ਵਿਛੇ ਹੋਏ ਬਿਸਤਰੇ ਤੇ ਜਾ ਢੱਠਾ ਤਾਂ ਦੁੱਧ ਦਾ ਛੰਨਾ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਥਾਕਾਰ ਜਾਣ ਬੁਝ ਕੇ ਛੰਨਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਜੇ ਦੀ ਪੈਂਦ ਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਭੁੰਜੇ ਡਿਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਵੱਲੋਂ ਭੂਆ ਭਤੀਜੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਸਰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਭਤੀਜੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੁਸੀਬਤ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਦਾ ਕੋਈ ਢੰਗ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਪੰਜਾਬੀ ਲਹਿਜੇ
ਪੰਜਾਬੀ ਲਹਿਜੇ''' ਸਾਂਝੇ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ-ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਉੱਪਬੋਲੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵੰਡ
ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਹੇਠ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ:
ਮਾਝੀ
'ਮਾਝਾ' ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਮੂਲ ਅਰਥ ਹੈ ਮੱਧ, ਭਾਵ ਕੇਂਦਰ, ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਜਾਂ ਦਰਮਿਆਨਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਪੰਜ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਰਾਵੀ ਅਤੇ ਬਿਆਸ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਮਾਝਾ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਇਸ ਮੱਝਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਨਾਂ ਮਾਝੀ ਪੈ ਗਿਆ।
ਖੇਤਰ
ਮਾਝੀ ਹੁਣ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਆਰਪਾਰ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਉੱਤੇ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮਾਝੀ ਪੂਰੇ ਜ਼ਿਲਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਤਰਨ-ਤਾਰਨ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਦੀਆਂ ਦੋ ਤਹਿਸੀਲਾਂ-ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਅਤੇ ਬਟਾਲਾ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਾਝੀ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਿਆਸ ਦਰਿਆ ਦੇ ਦੁਆਬੇ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਲੱਗਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਝੀ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਧੁਨੀ ਵਿਉਂਤ
ਧੁਨੀ ਵਿਉਂਤ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਸੁਰ (tone) ਮਾਝੀ ਦੀ ਉੱਘੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਮਾਝੀ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸੁਰਾਂ - ਉੱਚੀ, ਨੀਵੀਂ ਅਤੇ ਪੱਧਰੀ ਉੱਚਾਰੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੁਰਾੀਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨਾਦੀ-ਮਹਾਂਪ੍ਰਾਣ ਧੁਨੀਆਂ /ਘ,ਝ,ਢ,ਧ,ਭ/ ਅਤੇ ਸੁਰਯੰਤਰੀ ਧੁਨੀ /ਹ/ ਆਦਿ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਥਿਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਾਝੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨੇ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ /ਹ/ ਧੁਨੀ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ 'ਹੋਰ' ਦਾ ਮਾਝੀ ਉੱਚਾਰਨ'ਓਰ੍ਹ', ਤੁਹਾਡਾ ਦਾ 'ਤਿਅ੍ਹਾ ਡਾ' ਅਤੇ 'ਜਾਹ' ਦਾ 'ਜਾਅ੍ਹ' ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਮਲਵਈ ਵਿੱਚ /ਹ/ ਦਾ ਵਿਅੰਜਨੀ ਸਰੂਪ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਮਾਝੀ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ /ਲ/ ਧੁਨੀਆਂ ਫੁਨੀਮਕ ਪੱਖੋਂ ਸਾਰਥਕ ਹਨ। ਮਾਝੀ ਵਿੱਚ ਸਵਰਾਂ ਦਾ 'ਨਿਰਸੰਧੀ' ਝੁਕਾ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹੈ ਭਾਵ ਮਾਝੇ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ /ਔ/ ਧੁਨੀ ਨੂੰ /ਆਉ/ ਹੀ ਉੱਚਾਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਰਾਉਣਾ, ਸੁਣਾਉਣਾ ਆਦਿ ਨਿਰਸੰਧੀ ਉੱਚਾਰਨ ਮਾਝੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੇ ਮਲਵਈ ਵਿੱਚ ਕਰੌਣਾ, ਸਣੌਣਾ ਸੰਧੀਯੁਕਤ ਉੱਚਾਰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਂਜ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਭਾਵੇਂ ਮਲਵਈ ਵੀ ਮਾਝੀ ਵਾਂਗ ਹੀ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਨਾਸਕੀ ਵਿਅੰਜਨ ਤਿੰਨ (ਣ, ਨ, ਮ) ਹੀ ਉੱਚਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮਾਝੀ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ /ਙ/ ਤੇ /ਞ/ ਦੀ ਹੋਂਦ ਵੀ ਹੈ।
ਮਾਝੀ ਵਿਆਕਰਨ
ਵਿਆਕਰਨ ਪੱਖੋਂ ਵੀ ਬਹੁਤੀ ਵੱਖਰਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਭੇਦ ਉੱਚਾਰਨ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਮਾਝੀ ਦਾ ਬੁਲਾਰਾ 'ਤੁਹਾਡਾ' ਪੜਨਾਂਵ ਨੂੰ ਧਿਆਡਾ, ਧਿਆਡੇ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੀ ਥਾਂ ਧਿਆਨੂੰ ਜਾਂ ਤਿਆਨੂੰ ਉੱਚਾਰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇਤਰਾਂ ਮਾਝੀ ਦੇ ਕੁਝ ਸ਼ਬਦ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਵੇਕਲੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ: ਵਾਂਢੇ, ਸਲੂਣਾ, ਰੁਮਾਨ, ਖੜਨਾ, ਭਾਊ, ਭਾ, ਛਾਹਵੇਲਾ, ਲੌਢਾ ਵੇਲਾ (ਤਰਕਾਲਾਂ), ਗਾੜੀ (ਅੱਗੇ), ਝਬਦੇ (ਛੇਤੀ), ਕੂਣਾ (ਕਹਿਣਾ), ਬੁੱਢੀ (ਘਰਵਾਲੀ), ਯਾਰਾਂ (ਗਿਆਰਾਂ), ਹਵੇਲੀ (ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਵਾੜਾ) ਅਤੇ ਟੱਲੀ (ਲੀਰ) ਆਦਿ ਅਨੇਕ ਸ਼ਬਦ ਹਨ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਦੂਜੀਆਂ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਿਆਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ। ਵਿਆਕਰਨ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਮਾਝੀ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ ਕਿ ਮਾਝੀ ਭਾਸ਼ਾ ਮਲਵਈ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸੰਜੋਗਾਤਮਿਕ ਰੁਚੀਆਂ ਦੀ ਧਾਰਨੀ ਹੈ। ਮਾਝੀ ਵਿੱਚ 'ਨੇ' ਸੰਬੰਧਕ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ। ਮਾਝੀ ਵਿੱਚ /ਉਸ ਕਿਹਾ, ਕਿਨ ਕਿਹਾ, ਇਨ ਕਿਹਾ, ਹੱਥੀਂ ਕੀਤਾ, ਅੱਖੀਂ ਡਿੱਠਾ, ਗੱਡੀਓ ਲੱਥਾ/ ਆਦਿ ਸੰਜੋਗਾਤਮਿਕ ਬਣਤਰਾਂ ਬੋਲਣ ਦੀ ਰੁਚੀ ਹੈ। ਇਸੇਤਰਾਂ ਮਾਝੀ ਦੇ ਭੂਤਕਾਲੀ ਕਿਰਦੰਤ ਰੂਪ ਵੀ ਦੂਜੀਆਂ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਫ਼ਰਕ ਵਾਲੇ ਹਨ। /-ਇਆ/ ਅੰਤਕ ਕਿਰਦੰਤੀ ਰੂਪ ਆਮ ਪੰਜਾਬੀ ਲੱਛਣ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ 'ਪੜ੍ਹ' ਤੋਂ 'ਪੜ੍ਹਿਆ, 'ਕਰ' ਤੋਂ 'ਕਰਿਆ ਆਦਿ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿਕਟ-ਤਤਸਮੀ ਰੂਪ /ਕੀਤਾ, ਸੀਤਾ/ਵੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਆਉਦਾ ਹੈ। ਮਾਝੀ ਵਿੱਚ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਅਜਿਹੇ ਰੂਪ ਪਰਚੱਲਿਤ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡਿੱਠਾ, ਰਿੱਧਾ, ਧੋਤਾ, ਗੁੱਧਾ ਆਦਿ। ਮਾਝੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਹੋਰ ਨਿਵੇਕਲੇ ਤੱਤ ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਜੁੜਵੇਂ ਬੋਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਖਿਆ ਸੂ, ਕੀ ਕੀਤਾ ਸੂ ਆਦਿ।
ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਵੰਨਗੀ
ਕੀ ਕਰਨ ਡਏ ਓ? ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਮੋਹਣ ਕੱਲ੍ਹ ਕਿੱਥੇ ਜਾਣ ਡਿਆ ਸੀ? ਉਹ ਸਹਾਰੇ ਜਾਣ ਡਿਆ ਹੋਣਾ
ਪੋਠੋਹਾਰੀ/ਪਹਾੜੀ
ਪੋਠੋਹਾਰੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪੋਠੋਹਾਰ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰ ਜ਼ਿਲਾ ਜਿਹਲਮ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਹੈ। ਮਿੱਘੀ (ਮੈਨੂੰ),ਤੁੱਘੀ(ਤੈਨੂੰ),ਮਾਰਾ(ਮੇਰਾ),ਸਾੜਾ(ਸਾਡਾ)। ਪੋਠੋਹਾਰੀ ਵਿੱਚ ਅੱਧਕ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਤਾ ਨੂੰ ਰੱਤਾ, ਪਤਾ ਨੂੰ ਪੱਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ "ਹ" ਜੋੜਨ ਦੀ ਰੁੱਚੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹਿਕ(ਇਕ),ਹਿੱਥੇ(ਇੱਥੇ),ਹਿੰਝ(ਇੰਝ),ਹੁਸ(ਉਸ),ਹਿੱਸ(ਇਸ)। ਪੋਠੋਹਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕਨੌੜਾ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੌਲੀ ਨੂੰ ਕੋਲੀ, ਚੌਲ ਨੂੰ ਚੋਲ, ਪੌੜੀ ਨੂੰ ਪੋੜੀ ਅਤੇ ਤੌੜੀ ਨੂੰ ਤੋੜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਜੰਡਾਲੀ
ਜੰਡਾਲੀ ਬੋਲੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਇੱਕ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੋਠੋਹਾਰੀ, ਛਾਛੀ (ਹਿੰਦਕੋ ਦੀ ਉਪਬੋਲੀ) ਅਤੇ ਥਾਲੋਚੀ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀਆਂ ਦਾ ਮਿਲਗੋਭਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਆਵਾਣਕਾਰੀ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਮਲਵਈ
ਮਲਵਈ ਸ਼ਬਦ ਮਾਲਵ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਮਾਲਵ ਆਰੀਆ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਜਾਤੀ ਸੀ। ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਲਵ ਗਣਰਾਜ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮਲਵਈ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੀ ਵੈਦਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕਈ ਸ਼ਬਦ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਬੂਹੇ ਜਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਾਲਾ 'ਬਾਰ' ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹਾਸਲ ਹੈ। ਕੁਝ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ: 'ਪਰਾਰਿ' ਅਤੇ 'ਸਮਾਂ'। 'ਪਰ-ਪਰਾਰ' ਅਤੇ 'ਐਂਤਕੀ ਸਮਾਂ (ਵਰ੍ਹਾ) ਲੱਗ ਗਿਆ' ਮਲਵਈ ਵਿੱਚ ਆਮ ਬੋਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਰਿਗਵੇਦ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਮਲਵਈ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ
ਇਥੇ ਨਾਦੀ ਮਹਾਂਪ੍ਰਾਣ ਧੁਨੀਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਦੀ ਥਾਂ ਸੁਰ ਉੱਚਾਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਸੁਰ ਯੰਤਰੀ ਵਿਅੰਜਨ /ਹ/ ਗੂੜ੍ਹ ਮਲਵਈ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿਅੰਜਨੀ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਮਲਵਈ ਵਿੱਚ /ਙ/ ਅਤੇ /ਞ/ ਨਾਸਕੀ ਵਿਅੰਜਨ ਕਿਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬੋਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫ਼ਾਰਸੀ ਧੁਨੀਆਂ /ਫ਼/, /ਖ਼/, /ਗ਼/, /ਜ਼/ ਆਦਿ ਦਾ ਵੱਖਰੇਵਾਂ ਮਲਵਈ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਦੇ ਜ਼ਿਹਨ ਵਿੱਚ ਸਾਰਥਿਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਮਲਵਈ ਵਿੱਚ ਉਲਟ ਜੀਭੀ ਧੁਨੀਆਂ ਵੱਲ ਮਾਝੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਝੁਕਾ ਵੱਧ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤੋਰ ਨੂੰ ਟੋਰ, ਹੇਠਾਂ ਨੂੰ ਢਾਹਾਂ ਮਲਵਈ ਵਿੱਚ ਬੋਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਲਵਈ ਵਿੱਚ ਮੁੱਢਲਾ ਸਵਰ ਲੋਪ ਕਰਨ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਵਧੇਰੇ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ: ਅਨਾਜ ਨੂੰ ਨਾਜ, ਅਖੰਡ ਨੂੰ ਖੰਡ, ਅਦਾਲਤਾਂ ਨੂੰ ਦਾਲਤਾਂ, ਅਨੰਦ ਨੂੰ ਨੰਦ, ਇਲਾਜ ਨੂੰ ਲਾਜ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੇਰਾਂ ਨੂੰ ਕੇਰਾਂ ਆਦਿ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਲਵਈ ਵਿੱਚ ਵਿਅੰਜਨ-ਧੁਨੀਆਂ ਦਾ ਅੰਤਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਕਰਨਾ ਵੀ ਆਮ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਛੇਰ, ਛਾਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਤੀ, ਸਾਈਕਲ ਨੂੰ ਸ਼ੈਕਲ, ਸ਼ਤਾਨ ਨੂੰ ਛਤਾਨ, ਸਰਦੀ ਨੂੰ ਸ਼ਰਦੀ, ਛਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂ, ਸੜਕ ਨੂੰ ਸ਼ੜਕ, ਛਿੱਤਰ ਨੂੰ ਸ਼ਿੱਤਰ ਆਮ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 'ਬਾਂਝ ਔਰਤ' ਵਿੱਚ ਬਾਂਝ ਸ਼ਬਦ ਵੀ 'ਬਾਜ' (ਬਿਨਾਂ) ਦਾ ਮਲਵਈਕਰਨ ਹੀ ਹੈ। ਨਾਸਿਕਤਾ ਸਹਿਤ /ਵ/ ਨੂੰ /ਮ/ ਉੱਚਾਰਨ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ: ਤੀਵੀਂ ਨੂੰ ਤੀਮੀਂ, ਇਵੇਂ ਨੂੰ ਇਮੇ, ਕਿਵੇਂ ਨੂੰ ਕਿਮੇ, ਜਾਵਾਂਗਾ ਨੂੰ ਜਾਮਾਗਾ ਜਾਂ ਖਾਵਾਂਗਾ ਨੂੰ ਖਾਮਾਂਗਾ ਆਦਿ। ਮਲਵਈ ਵਿੱਚ ਅੰਤਮ ਅੱਖਰ ਨੂੰ /ਐ/ ਲਾਉਣ ਦੀ ਬਹੁਤ ਰੁਚੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ: ਕੀਤੈ, ਗਿਐ, ਆਖਿਐ ਆਦਿ। /ਵ/ ਨੂੰ /ਬ/ ਆਮ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ: ਬੱਟਾ, ਬੀਰ, ਬੀਹ, ਬਾਹਗੁਰੂ, ਬੱਢ ਆਦਿ।
ਵਿਆਕਰਨ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਮਲਵਈ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਿਆਰਾਪਨ ਇਸ ਦੇ ਨਿਰਾਲੇ ਪੜਨਾਵ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤੂੰ ਦੀ ਥਾਂ ਤੈਂ, ਤੁਹਾਡਾ ਦੀ ਥਾਂ ਠੋਡਾ/ਸੋਡਾ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੀ ਥਾਂ ਥੋਨੂੰ/ਸੋਨੂੰ ਆਦਿ ਕਈ ਰੁਪਾਂਤਰ ਬੋਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 'ਆਪਣਾ' ਨੂੰ 'ਆਵਦਾ' ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਬੰਧਕ ਕਾ-ਕੀ-ਕੇ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ ਮਲਵਈ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬੋਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ: ਜੈਲੇ ਕਾ ਖੇਤ, ਜੀਤੂ ਕੇ ਮੁੰਡੇ, ਜੀਤ ਕੀ ਬੁੜੀ। 'ਬੁੜੀ' ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਸ਼ੁੱਧ ਮਲਵਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕਾਫ਼ੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ: 'ਏਦਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰੀਦਾ -ਖਾਈਦਾ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹੀਦਾ ਆਦਿ।
ਮਲਵਈ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਹਾਜ਼ਰੀ ਰੋਟੀ, ਤਿੱਖੜ ਦੁਪੈਹਰਾ, ਆਥਣ-ਉੱਗਣ, ਵੱਡੇ ਤੜਕੇ, ਨੇਂ ਜਾਣੀਏ, ਬਲਾਂਈ, ਜਮਾ ਈ, ਖਬਣੀ, ਕੇਰਾਂ, ਐਮੇ, ਊਂਈ, ਐਰਕੀ ਜਾਂ ਤੋਕੀ (ਇਸ ਸਾਲ), ਬਗ ਗਿਐ, ਕਾਸ ਨੂੰ ਜਾਨੈਗਾ, ਮੂਹਰੇ, ਜਿੱਦਣ, ਕਿੱਦਣ, ਲੌਣੇ, ਲਵੇ, ਥਾਈਂ, ਖੋਲਾ, ਜਾਣੇ ਖਾਣਿਆਂ, ਵੀਰਾਂ ਵੱਢੀਏ, ਡੁਬੜੀਏ, ਦੋਜਕ ਜਾਣਿਆਂ, ਕਿਕਣ, ਮਾਤੜ੍ਹ, ਖਬਣੀ- ਖੌਣੀ, ਖੋਜਾ ਆਦਿ।
ਦੁਆਬੀ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦੁਆਬੇ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਦੁਆਬੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੁਆਬ ਜਾਂ ਦੁਆਬਾ ਸ਼ਬਦ ਪੰਜ+ਆਬ ਦੀ ਤਰਜ਼ ਉੱਤੇ ਹੀ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਦੋਆਬਾ (ਦੋ-ਆਬਾ) ਦੋ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਲੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਉਂ ਦੁਆਬੀ ਸਤਲੁਜ ਅਤੇ ਬਿਆਸ ਦੇ ਵਿਚਲੇ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਬੋਲੀ ਲਈ ਰੂੜ੍ਹ ਹੋਇਆ ਸ਼ਬਦ ਹੈ।
ਖੇਤਰ
ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ, ਜਲੰਧਰ ਅਤੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦੁਆਬੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ
ਦੁਆਬੀ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨੇ ਸੁਰ - ਉੱਚੀ, ਨੀਵੀਂ ਅਤੇ ਪੱਧਰੀ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹਨ। ਪਰ ਮਲਵਈ ਵਾਂਗ ਦੁਆਬੀ ਵਿੱਚ ਨਾਸਕੀ ਧੁਨੀਆਂ /ਙ/ ਅਤੇ /ਞ/ ਦਾ ਉੱਚਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੰਤੀ /ਲ/ ਅਤੇ ਉਲਟ ਜੀਭੀ /ਲ਼/ ਦੋਵੇਂ ਵਿਅੰਜਨ ਧੁਨੀਆਂ ਧੁਨੀਆਤਮਿਕ ਪੱਖੋਂ ਸਾਰਥਿਕ ਅਤੇ ਨਖੇੜੂ ਹਨ। ਦੁਆਬੀ ਵਿੱਚ /ਵ/ ਅਤੇ /ਬ/ ਧੁਨੀਆਂ ਅੰਤਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਭਾਵ 'ਵਿੱਚ' ਅਤੇ 'ਬਿੱਚ' ਦੋਵੇ ਬੋਲੀਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਵਧੇਰੇ ਰੁਝਾਨ /ਬ/ ਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਮੱਧ ਜਾਂ ਅੰਤ ਉੱਤੇ ਨਾਸਿਕਤਾ-ਸਹਿਤ /ਵ/ ਨੂੰ ਜਿੱਥੇ ਮਲਵਈ ਵਿੱਚ /ਮ/ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇਮੇਂ, ਕਿਮੇਂ, ਤਿਮੇਂ ਆਦਿ, ਉੱਥੇ ਦੁਆਬੀ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਸ਼ਬਦ ਹੀ ਪਰਚੱਲਿਤ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ: ਇੱਦਾਂ, ਕਿੱਦਾਂ, ਅਤੇ ਜਿੱਦਾਂ ਆਦਿ। ਮਾਝੀ ਦੇ ਉਲਟ ਪਰ ਮਲਵਈ ਵਾਂਗ ਦੁਆਬੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮੱਧਵਰਤੀ ਜਾਂ ਅੰਤਰ /ਰ/ ਨੂੰ ਲੋਪ ਕਰਨ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪੋਤਾ, ਦ੍ਹੋਤਾ, ਦਾਤੀ, ਪੁੱਤ, ਸੂਤ ਆਦਿ ਮਾਝੀ ਵਿੱਚ ਪੋਤਰਾ, ਦੋਤ੍ਹਰਾ, ਦਾਤਰੀ, ਪੁੱਤਰ, ਸੂਤਰ ਹਨ।
ਦੁਆਬੀ ਵਿਆਕਰਨ ਬਣਤਰ ਮਲਵਈ ਨਾਲ ਕਾਫ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਭੂਤਕਾਲੀ ਕਿਰਿਆ ਸੂਚਕ /ਸੀ/ ਨੂੰ ਮਲਵਈ ਵਾਂਗ ਹੀ ਦੁਆਬੀ ਵਿੱਚ ਸੀਗਾ, ਸੀਗੇ, ਸੀਗੀ ਅਤੇ ਸੀਗੀਆਂ ਵਾਂਗ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਰਮਣੀਵਾਚੀ ਅਤੇ ਭਾਵਵਾੀਚੀ ਬਣਤਰਾਂ ਦੁਆਬੀ ਦੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਮੈਥੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਫੋਨ ਕੱਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਾਂ ਖਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ" ਆਦਿ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਕਿਸੇ ਉਪਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਉਹ ਗਏ ਓਏ ਆ -	ਉਹ ਗਏ ਹੋਏ ਹਨ ਉਹ ਗਏ ਉਈ ਆ- 	ਉਹ ਗਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਸਾਰੀਆਂ ਆਈਆਂ ਆਂ - ਸਾਰੀਆਂ ਆਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਦੁਆਬੀ ਨਿਵੇਕਲੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਗੱਭੇ (ਦਰਮਿਆਨ), ਘੇ-ਪੇ (ਘਿਉ, ਪਿਉ), ਜਨੇਤ (ਜੰਨ), ਫੇਰੇ (ਅਨੰਦ ਕਾਰਜ), ਬੀਬੀ (ਮਾਂ), ਭਾਜੀ (ਭਰਾ), ਭਾਪਾ, ਭਾਈਆ (ਪਿਤਾ) ਆਦਿ
ਪੁਆਧੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ
ਪੁਆਧ ਦੀ ਜੜ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦ "ਪੂਰਵ ਅਰਧ" ਤੋਂ ਸੰਭਵ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਚੜ੍ਹਦੇ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ' ਭਾਵ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਅੱਧ। ਪੁਆਧ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ 'ਪੁਆਧੀਏ' ਅਤੇ ਪੁਆਧ ਦੀ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਪੁਆਧੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਖੇਤਰ
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਰੋਪੜ, ਪਟਿਆਲੇ ਦਾ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸਾ, ਜ਼ਿਲਾ ਸੰਗਰੂਰ ਦੇ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਦਾ ਖੇਤਰ, ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣੇ ਦੀ ਗੁੱਠ, ਅੰਬਾਲੇ ਦਾ ਥਾਣਾ ਸਦਰ ਵਾਲਾ ਪਾਸਾ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜੀਂਦ ਦੇ ਕੁਝ ਪਿੰਡ।
ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ
ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਬਾਕੀ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਪੁਆਧੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੁਰ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਪੁਆਧੀ ਦੀ ਨੀਵੀਂ ਸੁਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਾਝੀ ਦੀ ਤਰਾਂ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਸੁਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਲਵਈ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ। ਪੱਧਰੀ ਜਾਂ ਸਾਂਵੀਂ ਸੁਰ ਤਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਹੈ। ਪੁਆਧੀ ਵਿੱਚ ਅੰਤਲਾ /ਹ/ ਨਹੀਂ ਉੱਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਸਕੀ ਵਿਅੰਜਨ /ਙ/ ਅਤੇ /ਞ/ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਤਾਲਵੀ ਸੰਘਰਸ਼ੀ ਸ਼ਬਦ /ਸ਼/ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕੇਵਲ ਦੰਤੀ /ਸ/ ਹੈ। /ਵ/ ਤੋਂ /ਬ/ ਅਤੇ /ਮ/ ਵਿੱਚ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਮਲਵਈ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਦੋ ਸਵਰਾਂ ਵਿਚਲਾ /ਵ/ ਅਕਸਰ /ਮ/ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ: ਸਬੇਰਾ (ਸਵੇਰਾ), ਸੰਬਾਰ ਕੇ (ਸੰਵਾਰ ਕੇ), ਕਾਮਾ ਰੌਲੀ, ਕੈਮਾਂ (ਕਿੰਨਵਾਂ), ਜਾਮਾਂਗਾ, ਐਮੇ, ਸਮਗਾ (ਸਗਵਾਂ), ਸਿਰਨਾਮਾ, ਜਮਾਈ, ਅਤੇ ਤੀਮੀ ਆਦਿ। ਪੁਆਧੀ ਵਿੱਚ ਬਾਂਗਰੂ (ਹਰਿਆਣਵੀ) ਦੇ ਅਸਰ ਹੇਠ ਕੁਝ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਮੁੱਢ ਵਿੱਚ ਹਰਸਵ ਸਵਰਾਂ ਦੀ ਦੀਰਘਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ: ਖੂਣੋਂ (ਖੁਣੋ), ਝੂਲ (ਝੁੱਲ), ਊਸਾਰੁ, ਊਹਾਂ, ਈਹਾਂ (ਓਥੇ, ਇੱਥੇ) ਆਦਿ। ਪੁਆਧੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਮਲਵਈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਬਾਂਗਰੂ ਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪੁਆਧੀ ਵਿੱਚ ਹਮਾਨੂੰ/ਮ੍ਹਾਨੂੰ ਪੜਨਾਂਵ ਹੈ। ਇਸਤਰਾਂ 'ਬਿੱਚਮਾ' ਪੁਆਧੀ ਦਾ ਸਬੰਧਕ ਹੈ। "ਵਿਚ" ਅਤੇ "ਮਾਂ (ਮੇ)" ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ।
ਹਮ/ਹਮੇਂ (ਅਸੀਂ, ਥਮ/ਥਮੇ (ਤੂੰ, ਤੁਸੀਂ), ਮ੍ਹਾਰੇ/ਥਾਰੇ (ਸਾਡੇ, ਤੁਹਾਡੇ), ਥਾਨੂੰ (ਤੈਨੂੰ), ਇਯੋ (ਇਹ), ਸਾਤੋਂ (ਸਾਥੋਂ) ਆਦਿ ਪੜਨਾਂਵ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪੁਆਧੀ ਦੇ ਸਬੰਧਕ ਵੀ ਖਾਸ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਹੋਰ ਪੰਜਾਬੀ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ: ਗੈਲ (ਨਾਲ), ਲਵੇ (ਨੇੜੇ), ਕੰਨੀਓ (ਪਾਸਿਓ), ਓੜੀ (ਤਰਫ਼)। ਕੁਝ ਕਾਰਕੀ ਸਬੰਧਕ ਵੀ ਵੇਖਣਯੋਗ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ: ਕਾਸ ਮਾਂ (ਕਿਸ ਵਿੱਚ), ਕਾਤੇ (ਕਿਸ ਕਰ ਕੇ), ਕਿੱਕਾ (ਕਿਸ ਕਾ), ਜਾਸ ਨੂੰ (ਜਿਸ ਨੂੰ), ਪਰ (ਉੱਤੇ), ਕਿਨੂੰ (ਕਿਸ ਨੂੰ), ਕ੍ਹੀਨੂੰ (ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ) ਆਦਿ।
ਭੂਤਕਾਲੀ ਸਹਾਇਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵਖਰੇਵੇਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।
ਜਿਵੇਂ: ਗਿਆ ਤੀ, ਗਏ ਤੇ, ਗਿਆ ਤਾ, ਗਈਆਂ ਤੀਆਂ ਆਦਿ। ਕਈ ਪੁਆਧੀ ਇਕਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਥੀ, ਥਾ, ਥੀਆਂ, ਅਤੇ ਥੇ ਵੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਜਾਹਾ (ਜਾਂਦਾ ਹੈ), ਖਾਹਾ (ਖਾਂਦਾ ਹੈ), ਦੇਹਾ (ਦਿੰਦਾ ਹੈ)।
ਪੁਆਧੀ ਵਿੱਚ ਭਵਿੱਖਕਾਲ ਲਈ ਦੋ ਪਿਛੇਤਰ /-ਗ/ ਅਤੇ /-ਐਂ/ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। "ਜੈਲਾ ਖੇਤ ਬਾਹੇਗਾ" ਜਾਂ "ਜੈਲਾ ਖੇਤ ਨਾ ਬਾਹੈ" ਆਦਿ।
ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਵੰਨਗੀ
ਰੈ ਬੰਤਾ ਤੌਂ ਕਿਥੇ ਜਾਹਾਂ? ਕਿਤੇ ਬੀ ਨੀ। ਤੌਂ ਝੂਠ ਕਦ ਤੇ ਬੋਲਣ ਲਗ ਗਿਆ? ਕਿਉਂ ਇਸ ਮਾਂ ਝੂਠ ਕੀ ਕੇੜ੍ਹੀ ਬਾਤ ਐ।
ਪੁਆਧੀ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਕਲੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਗੋਰੂ (ਡੰਗਰ), ਚਤੌਲੀਆਂ (ਨਵਾਂ ਜੰਮਿਆ ਬੱਚਾ), ਸਿੰਘ ਜੀ (ਸਹੁਰਾ), ਗੰਠ/ਗੱਠ (ਗੰਢ), ਛੋਕੜੀ (ਕੁੜੀ), ਮ੍ਹੈਂਸ (ਮੱਝ), ਘਰੜ (ਅਧਰਿੜਕੀ ਲੱਸੀ), ਚਾਸਣੀ (ਕੜਾਹੀ), ਗੈਂ (ਗਾਊ), ਉਗਣ-ਆਥਨ (ਸਵੇਰ-ਸ਼ਾਮ), ਕਚਰਾ (ਖਰਬੂਜ਼ਾ), ਬਾਂਸਣ (ਭਾਂਡਾ), ਭੱਤ (ਚੌਲ), ਬਿਆਈ (ਸੂਈ ਮੱਝ), ਅਤੇ ਥੌੜ (ਸਥਾਨ)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਯਮੁਨਾ ਸ਼੍ਰੀਨਿਧੀ
ਯਮੁਨਾ ਸ਼੍ਰੀਨਿਧੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਡਾਂਸਰ, ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਕੰਨੜ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਅਤੇ ਐਨ.ਸੀ.ਸੀ ਵਾਲੰਟੀਅਰ ਵੀ ਹੈ।
ਕਰੀਅਰ
ਯਮੁਨਾ ਸ਼੍ਰੀਨਿਧੀ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਡਾਂਸਰ, ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਲਈ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਗੁਰੂਆਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਭਰਥਨਾਟਿਅਮ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਹੈ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 700 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਡਾਂਸ ਸਿਖਾਇਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਕਲਾਸੀਕਲ ਭਰਥਨਾਟਿਅਮ ਡਾਂਸਰ, ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮਸ਼ਾਲਧਾਰੀ ਵਜੋਂ 15 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਯੂਐਸਏ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਯਮੁਨਾ 2012 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਚਲੀ ਗਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕੰਨੜ ਸੀਰੀਅਲ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਕੰਨੜ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ 20 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ 10 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਯਮੁਨਾ ਸ਼ਾਦੀਸ਼ੁਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਬੇਟਾ ਅਤੇ ਬੇਟੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਦੀਯਾ ਸੁਜ਼ਾਨਾਹ ਬਜਾਜ
ਦੀਆ ਸੁਜ਼ਾਨਾ ਬਜਾਜ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Deeya Suzannah Bajaj; ਜਨਮ 9 ਮਾਰਚ 1994) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਐਡਵੈਂਚਰ ਸਪੋਰਟਸ ਐਥਲੀਟ ਹੈ। ਉਸਨੇ 5 ਜੂਨ 2022 ਨੂੰ ਸੱਤ ਸ਼ਿਖਰਾਂ ' ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।
ਜੀਵਨੀ
ਬਜਾਜ ਸ਼ਰਲੀ ਥਾਮਸ ਬਜਾਜ ਅਤੇ ਅਜੀਤ ਬਜਾਜ (ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਸੀ ਅਤੇ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਐਵਾਰਡੀ) ਦੀ ਧੀ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ PADI ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਬਚਾਅ ਗੋਤਾਖੋਰ ਹੈ। ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਨਹਿਰੂ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਮਾਊਂਟੇਨੀਅਰਿੰਗ ਤੋਂ ਪਰਬਤਾਰੋਹੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਗਾਊਂ ਕੋਰਸ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਸਾਹਸੀ
17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਬਜਾਜ ਨੇ ਇੱਕ 550 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੀ ਕਰਾਸ ਕੰਟਰੀ ਸਕੀਇੰਗ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਲਈ ਫੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਆਈਸਕੈਪ ਦੇ ਪਾਰ ਸਕੀਇੰਗ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਸੀ।
16 ਮਈ 2018 ਨੂੰ ਬਜਾਜ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਮਾਊਂਟ ਐਵਰੈਸਟ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਪਿਓ-ਧੀ ਦੀ ਜੋੜੀ ਬਣ ਗਏ।   ਉਹ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ (ਤਿੱਬਤ) ਤੋਂ ਐਵਰੈਸਟ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ-ਬੱਚੇ ਦੀ ਟੀਮ ਵੀ ਹੈ। ਚੜ੍ਹਾਈ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੱਚੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਪਿਓ-ਧੀ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਮਾਊਂਟ ਐਵਰੈਸਟ, ਡੇਨਾਲੀ, ਐਕੋਨਕਾਗੁਆ, ਵਿਨਸਨ, ਐਲਬਰਸ, ਕਿਲੀਮੰਜਾਰੋ ਅਤੇ ਮਾਊਂਟ ਕੋਸੀਸਜ਼ਕੋ ਸਮੇਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸੱਤ ਸਿਖਰਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਕੇ.ਵੀ. ਕਾਮਥ
ਕੁੰਦਾਪੁਰ ਵਾਮਨ ਕਾਮਥ (ਜਨਮ 2 ਦਸੰਬਰ 1947 ਨੂੰ, ਮੰਗਲੌਰ, ਕਰਨਾਟਕ)(ਕੰਨੜ/ਕੋਂਕਣੀ: ಕುಂದಾಪುರ ವಾಮನ ಕಾಮತ), ਬ੍ਰਿਕਸ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਿਊ ਡੇਵੇਲਪਮੇੰਟ ਬੈਕ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਇੰਫੋਸਿਸ ਲਿਮਟਿਡ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਨਿਜੀ ਬੈਂਕ ਆਈ.ਸੀ.ਆਈ.ਸੀ.ਆਈ ਬੈਂਕ ਦੇ ਗੈਰ-ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਚੇਅਰਮੈਨ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੇਵਾ ਹਾਉਸਟਨ ਦੀ ਤੇ ਕੰਪਨੀ ਸਕਲੂਮਬਰਗਰ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਨਿਰਮਾਤਾ ਲੁਪਿਨ ਬੋਰਡ ਤੇ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੰਡਿਤ ਦੀਨ ਦਿਆਲ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਬੋਰਡ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵੀ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਲੋਕ
ਵਿਜੈਲਕਸ਼ਮੀ ਸਿੰਘ
ਵਿਜੈਲਕਸ਼ਮੀ ਸਿੰਘ ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਕਾਸਟਿਊਮ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੰਨੜ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਕਰੀਅਰ
ਵਿਜੇਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਕੰਨੜ ਫਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਸ਼ਨੂੰਵਰਧਨ, ਅਨੰਤ ਨਾਗ, ਰਵੀਚੰਦਰਨ, ਜੈ ਜਗਦੀਸ਼ ਅਤੇ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀਰੋਇਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਪੁਤੰਨਾ ਕਨਗਲ, ਕੇ. ਬਾਲਚੰਦਰ, ਗੀਤਾਪ੍ਰਿਆ, ਕੇਐਸਐਲ ਸਵਾਮੀ ਅਤੇ ਨਾਗਥੀਹੱਲੀ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਸਮੇਤ ਚੋਟੀ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਾਬੂ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਰੀ ਭਰਜਰੀ ਬੇਟੇ, ਬੰਧਨਾ ਅਤੇ ਹੋਵੂ ਹਨੂ ਲਈ ਇੱਕ ਕਾਸਟਿਊਮ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਵੀ ਸੀ। 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਰਾਣੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਕੰਟਰੋਲਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 2000 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਜੇਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਕਈ ਟੋਪੀਆਂ ਪਹਿਨੀਆਂ ਹਨ - ਨਿਰਮਾਤਾ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਅਤੇ ਕਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਸਫਲ ਕੰਨੜ ਫਿਲਮਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕੰਨੜ ਸੀਰੀਅਲ ਜੋਥੇ ਜੋਥਿਆਲੀ ਨਾਲ 2020 ਵਿੱਚ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1960 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤੋਂ ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ
ਸ਼ੌਟ
ਸ਼ੌਟ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਬਹੁਤ ਅਰਥ ਹਨ। ਇਸਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੌਟ (SHOT) ਹੇਠ ਦਿੱਤੀ ਲਿਸਟ ਦੇ ਐਕਰਅਨਿਮ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
ਬੋਸਤੇਨ ਝੀਲ
ਕੈਦੂ ਨਦੀ ਬੋਸਟਨ ਝੀਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦਾ ਲਗਭਗ 83% ਹੈ, ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਹੁਆਂਗਸ਼ੂਈ ਡਿਚ, ਕਿੰਗਸ਼ੂਈ ਨਦੀ , ਅਤੇ ਵੁਲਸਾਈਟ ਨਦੀ ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਿਨਜਿਆਂਗ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਬੋਲ ਮਰਦਾਨਿਆ (ਨਾਵਲ)
ਬੋਲ ਮਰਦਾਨਿਆ 2015 ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਲੇਖਕ ਜਸਬੀਰ ਮੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਦੇ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਨੂੰ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਨੇੜੇ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਅਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਲਾਟ
ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁ-ਪਰਤੀ ਦਾਸਤਾਨ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਸਭ ਪਰਤਾਂ ਰਾਹਾਂ ਵਾਂਗ ਨਾਲੋ-ਨਾਲੋ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਇੱਕ ਪਰਤ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਤੇ ਮਰਦਾਨੇ ਦੀ ਕਥਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਲੌਕਿਕ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਦਿਸਦੇ ਤੋਂ ਪਾਰ ਵੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਮਰਦਾਨੇ ਦਾ ਪੀਰ-ਮੁਰਸ਼ਦ ਜਾਂ ਗੁਰੂ ਤਾਂ ਹੈ ਹੀ, ਪਰ ਉਸਦੇ ਬਚਪਨ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਵੀ ਹੈ। ਦੂਸਰੀ ਪਰਤ 'ਉਦਾਸੀਆਂ' ਭਾਵ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਨਾ ਬਾਬੇ ਦਾ ਹਮਰਾਹੀ ਹੈ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੰਵਾਦਾਂ ਦਾ ਸਾਖਸ਼ੀ ਜਾਂ ਗਵਾਹ ਵੀ ਜੋ ਬਾਬੇ ਨੇ ਭਾਰਤ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਸੰਗ ਰਚਾਏ, ਇਹ ਪਰਤ ਰੂਹਾਨੀਅਤ ਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਰੂਹਾਨੀਅਤ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦਰਦ ਨਾਲੋਂ ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾਲ ਲੈ ਤੁਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਨੇ ਜਿਸਮਾਨੀ ਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਦੇ ਕੇ ਖਾਰਿਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਨੇਹਰਾ ਸਮਾਜ ਦੇ ਇਸ ਗੂੰਗੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਰੰਗ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਹੈ, ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਤੁਰੇ ਜਾਂਦੇ ਰਾਹੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਨਾਵਲਕਾਰ ਨੇ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਉਕੇਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਾਲ-ਵਿਧਵਾ ਤੇ ਉਸਦੇ ਦਰਦ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚੁਭਵੀਂ ਅਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਵੀ ਝਲਕਦੀ ਹੈ ਤੇ ਜਾਤੀ-ਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਖੌਫਨਾਕ ਮੰਜਰ ਵੀ ਉਭਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਰੀ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਦੂਈ ਭਾਵ ਦੂਜੇਪਣ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦਾ ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ ਦਾ ਹੌਕਾ ਇੱਕ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣ ਕੇ ਨਾਲੋ-ਨਾਲ ਤੁਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਚੁਣੌਤੀ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਮੱਕੇ ਅੰਦਰ ਸਿਜਦਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਉੰਨੀ ਹੀ ਹਲੀਮੀ ਪਰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੀ ਦਿਖਦੀ ਹੈ, ਨਾਵਲਕਾਰ ਨੇ ਇਹ ਬਖੂਬੀ ਉਭਾਰਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਨ ਦਾ ਜੋ ਦਵੈਤ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ "ਹਿੰਦੂ-ਮੁਸਲਮਾਨ" ਬਣਿਆ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਉਹੀ ਅਰਬ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ "ਸ਼ਿਆ-ਸੁੰਨੀ" ਦਾ ਪਾੜਾ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਵੀ ਹੱਜ 'ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਰਾਹੀਆਂ ਦੀ ਰਬਾਬ 'ਤੇ ਬੰਨੀ ਹਰੀ ਪੱਟੀ ਇਸ ਪਾੜੇ ਨੂੰ ਵੰਗਾਰਦੀ ਹੈ। ਹੱਜ ਤੋਂ ਵਾਪਸੀ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਬਹੁਤ ਹੱਦ ਤੱਕ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਰੰਗਤ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਾਬਰ ਦੇ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਉੱਤੇ ਹਮਲੇ ਦੇ ਦਰਦਨਾਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਚਿਤਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਬੇਸ਼ਕ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਨਾਲੋ-ਨਾਲ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਰੂਹਾਨੀਅਤ ਇੱਕ ਤਰਲਤਾ ਵਾਂਗ ਸਾਰੀਆਂ ਅੰਦਰ ਸਮਾਈ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਸਮਿਆਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਜਾ ਕੇ ਮਰਦਾਨੇ ਦੀ ਕਹੀ ਕਥਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਰੰਗਤ ਦੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਗਯਾ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਮਰਦਾਨੇ ਦਾ ਮਿਲਣ ਅਨੰਦ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਦੋਹਾਂ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਸੰਵਾਦ ਸਿਰਜਦਾ ਹੈ।
ਸਾਰਾ ਨਾਵਲ ਭਾਵੇਂ ਯਾਤਰਾ ਵਾਂਗ ਚੱਲਦਾ ਹੋਇਆ ਦਿਖਦਾ ਹੈ, ਪਰ 'ਬੋਲ ਮਰਦਾਨਿਆ' ਦਾ ਮਰਦਾਨਾ ਇਸ ਗੱਲ ਬਾਰੇ ਵੀ ਚੇਤੰਨ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਘਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਾਹ ਵੀ ਬੰਧਨ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ ਤੇ ਹੌਲ ਸਿਰਫ਼ ਘਰਾਂ ਦੇ ਨਹੀਂ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅੰਤਮ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਦੇ ਹਨ| ਲੋਕ ਦੇਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗੁਰੂ ਨੇ ਚਾਰੇ ਖੂੰਜੇ ਘੁਮਾ ਕੇ ਹੁਣ 'ਮਰਾਸੀ' ਨੂੰ ਕਿਸਾਨ ਬਣਾ ਛੱਡਿਆ ਹੈ। 'ਬੋਲ-ਮਰਦਾਨਿਆ' ਦੀ ਕਥਾ ਕਹਿਣ ਵਾਲਾ ਮਰਦਾਨਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਮੌਨ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਨਾਵਲਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਪੜਾਵ ਉੱਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਸਵਾਲ ਨੂੰ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਪੂਰ ਨਾਵਲ ਅੰਦਰ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇੱਥੇ ਮੌਤ ਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿਚਲੇ ਫ਼ਰਕ ਨੂੰ ਵੀ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਉਲੀਕਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਮਰਦਾਨੇ ਇਸ ਸੰਵਾਦ ਨਾਲ ਸਿਖਰ ਛੋਹ ਕੇ ਮੌਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: 'ਬਾਬਾ, ਧੁਨਾ ਕਿੰਨੀ ਕੁ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਦੇਹ ਛਡਦੀਆਂ ਹਨ।'
ਆਲੋਚਨਾ
ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਟਿਵਾਣਾ ਇਸ ਨਾਵਲ ਬਾਰੇ ਲਿਖਦੀ ਹੈ ਕਿ "ਇਸ ਰਚਨਾ ਤਕ ਅਪੜਣ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵਕਤ ਲੱਗੇਗਾ। ਇਹ ਰਚਨਾ ਮਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਹੈ; ਇਸੇ ਲਈ ਸਮੇਂ ਤੇ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਪਾਰ ਜਾ ਕੇ ਨਾਨਕ ਅਤੇ ਮਰਦਾਨੇ ਦੀਆਂ ਸੰਗੀਤਕ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਉਡਾਰੀਆਂ ਦੇ ਮਗਰ ਭੱਜਦਾ ਮੰਡ ਉੱਚੇ ਮੰਡਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਪੰਛੀ ਝਾਤ ਰਾਹੀਂ ਬੜਾ ਕੁਝ ਦੇਖ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰਨਾ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ।"
ਡਾ. ਜਗਬੀਰ ਸਿੰਘ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਨਾਵਲ ਕਹਿਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਜੀਵਨੀਮੂਲਕ ਬਿਰਤਾਂਤ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਮਰਦਾਨੇ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਅਤੇ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦਾ ਯਤਨ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ
ਸੁਨੀਤੀ ਦੇਵੀ
ਸੁਨੀਤੀ ਦੇਵੀ (1864–1932) ਕੂਚ ਬਿਹਾਰ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਸਮੇਂ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਸੀ।
ਕਾਰਜ
ਉਹ ਇੱਕ ਸਿੱਖਿਆਰਥੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਔਰਤ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ, ਉਹ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਸਲਾਨਾ ਗਗ੍ਰਾਂਟ ਦਿੰਦੀ ਸੀ,  ਵਿਦਿਆਰਥਣਾਂ ਨੂੰ ਟਿਊਸ਼ਨ ਫੀਸਾਂ ਤੋਂ ਛੋਟ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸਫਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਵੀ ਦਿੱਤੇ। ਉਸਨੇ ਲੜਕੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਘਰ ਤੋਂ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਮਹਿਲ ਦੀਆਂ ਕਾਰਾਂ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਵਾਦ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਯਤਨ ਕੀਤਾ, ਉਸਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸਕੂਲ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਖਿੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਪਰਦੇ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਜਾਵੇ।
ਸਿਰਲੇਖ
1887 - ਭਾਰਤੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨ੍ਰਿਪੇਂਦਰ ਨਰਾਇਣ ਨਾਲ ਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੀ ਗੋਲਡਨ ਜੁਬਲੀ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਰਕਤ ਪਾਈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1932 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਰਾਇਲਟੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਕਾਰਜ ਕਰਤਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਕਾਰਕੁਨ
ਨੇਹਾ ਝੁਲਕਾ
ਨੇਹਾ ਝੁਲਕਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਉਸ ਨੇ 2007 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੇਲਗੂ ਮੂਵੀ ਓਕਾਡੁਨਾਡੂ ਦੇ ਨਾਲ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਸਾਲ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਤੇਲਗੂ ਮੂਵੀ ਵਾਈਯਲਾ ਵੈਲ ਕਿਆਲੂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਮੂਵੀ ਕੈਸੇ ਕਹੇ ਕੀਤੀ। ਨੇਹਾ ਝੁਲਕਾ ਵੀ ਦੋ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲਜ਼ ਦਿਲ ਮਿਲ ਗਿਆ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਨੈਨਾ ਅਤੇ ਗੀਤ - ਹੁਈ ਸਬਸੇ ਪਰਾਈ ਵਿੱਚ ਪਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਕੀਤੀ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮਕੜਾ
ਕੋਹਲੂ ਦੇ ਥਮ੍ਹਲੇ ਨਾਲ ਲੱਕੜ ਦਾ ਬੜਾ ਸਾਰਾ ਟੁੱਕੜਾ ਲੱਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਟੁੱਕੜੇ ਵਿਚ ਗਰਧਨ ਦਾ ਉਪਰਲਾ ਹਿੱਸਾ ਫਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਟੁੱਕੜੇ ਨੂੰ ਮਕੜਾ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਹਲਟ ਦੀ ਗਰਧਨ ਨੂੰ ਵੀ ਮਕੜਾ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਊਠ ਦੀ ਕਾਠੀ/ਬੀਂਡੀ ਦਾ ਜੋ ਹਿੱਸਾ ਊਠ ਦੀ ਪੂਛ ਉਪਰ ਆਉਂਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਹਿੱਸੇ ਉਪਰ ਚਮੜੇ ਦੀ ਇਕ ਵੱਧਰੀ ਬੰਨ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਵੱਧਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮਕੜਾ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਊਠ ਦੀ ਪੂਛ ਉਪਰੋਂ ਦੀ ਇਹ ਵੱਧਰੀ/ਮੱਕੜਾ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਊਠ ਪੂਛ ਨਹੀਂ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਪੂਛ ਮਾਰਨ ਤੋਂ ਬਚਾਓ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਕੜਿਆਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣ ਲੱਗਿਆਂ ਹਾਂ, ਇਹ ਦਰੀ ਬੁਣਨ ਸਮੇਂ ਤਾਣੇ ਵਿਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
ਦਰੀ ਬੁਣਨ ਸਮੇਂ ਦਰੀ ਦੇ ਤਾਣੇ ਉਪਰ ਘੋੜੀ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਘੋੜੀ ਦੇ ਇਕ ਅਗਲੇ ਪਾਸੇ ਅਤੇ ਇਕ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਦੋ 5 ਕੁ ਫੁੱਟ ਲੰਮੇ ਡੰਡੇ ਤਾਣੇ ਵਿਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਡੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਮਕੜੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਡੰਡਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵਾਢੇ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।ਘੋੜੀ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਫੱਲੜ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਕੋਲ ਇਕ ਇਕ ਕਾਟੋ ਪਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਾਟੋ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ ਰੱਸੀਆਂ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਸਿਰਾ ਤਾਣੇ ਵਿਚ ਪਾਏ ਮਕੜਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਰੀ ਬੁਣਨ ਵਾਲੀਆਂ ਜਨਾਨੀਆਂ ਕਾਟੋਆਂ ਨੂੰ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਇਕ ਵੇਰ ਫੱਲੜ ਦੇ ਅੱਗੇ ਅਤੇ ਇਕ ਫੇਰ ਪਿਛੇ ਸਿੱਟਦੀਆਂ ਹਨ।ਕਾਟੋਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਪਿੱਛੇ ਸਿੱਟਣ ਨੂੰ ਦਮ ਸਿੱਟਣਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਾਟੋਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਪਿੱਛੇ ਸਿੱਟਣ ਨਾਲ ਮਕੜੇ ਤਾਣੇ ਨੂੰ ਉਪਰ ਹੇਠ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਦਰੀ ਬੁਣਨ ਵਾਲੀਆਂ ਜਨਾਨੀਆਂ ਤਾਣੇ ਵਿਚ ਸੂਤ ਦੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਰੰਗਦਾਰ ਗੁੱਟੀਆਂ/ਗਜ਼ਾਂ ਦਾ ਧਾਗਾ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਲੰਘਾਈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਾਲ ਦੀ ਨਾਲ ਇਸ ਧਾਗੇ ਨੂੰ ਪੰਜੇ ਨਾਲ ਠੋਕ ਕੇ ਤਾਣੇ ਨਾਲ ਲਾਈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਮਕੜਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਤਾਣੇ ਨੂੰ ਉਪਰ ਹੇਠਾਂ ਕਰਕੇ ਸੂਤ ਦਾ ਪੇਟਾ ਪਾ ਕੇ ਪੂਰੀ ਦਰੀ ਬੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਰੀ ਬੁਣਨ ਸਮੇਂ ਮਕੜੇ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਟੇਡ ਨੌਰਥ
ਟੇਡ ਨੌਰਥ (13 ਸਤੰਬਰ, 1939 – 30 ਮਾਰਚ, 2014) ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਡਰੈਗ ਕਵੀਨ ਅਤੇ ਗੇਅ ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1950 ਅਤੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਸਮਲਿੰਗੀ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਅਪਰਾਧਿਕ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ।
ਪਿਛੋਕੜ
ਐਡਮੰਟਨ, ਅਲਬਰਟਾ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਟੇਡ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਉੱਤਰੀ ਕੁਕਿੰਗ ਲੇਕ, ਅਲਬਰਟਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਨਰਸ ਬਣਨ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, ਨੌਰਥ ਨੇ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ, ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਅਤੇ ਪੋਰਟਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਗਏ ਕਨੈਕਸ਼ਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਸਰਗਰਮੀ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਪੋਰਟਲੈਂਡ ਉਹ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉੱਤਰੀ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਕੋਰਟ ਸਿਸਟਮ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸਰਗਰਮੀ
ਉਸਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀ ਕਾਲੇ ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ। 18 ਅਗਸਤ, 1958 ਨੂੰ ਨੌਰਥ ਨੇ ਵੈਨਕੂਵਰ ਕੋਰਟ ਹਾਊਸ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਰੋਧ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ; ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੁੱਲ ਪੰਜ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ਸਨ। ਇਸ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੌਰਾਨ ਡਰੈਗ ਵਿੱਚ ਕੱਪੜੇ ਪਾਉਣ ਦੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕੰਮ ਦੁਆਰਾ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਧਿਆਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨੌਰਥ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਰੀ ਖਿੱਚ ਨਾਲ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਇਆ।
1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਮਿਸਟਰ ਨੌਰਥ ਨੇ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਤਰ ਲਿਖਣ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਐਨ.ਡੀ.ਪੀ. ਨੇਤਾ ਟੌਮੀ ਡਗਲਸ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਮੰਤਰੀ ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਪਿਏਰੇ ਇਲੀਅਟ ਟਰੂਡੋ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ। ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਸਮਲਿੰਗੀ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਅਪਰਾਧਿਕ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਕਾਲਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ 1969 ਵਿੱਚ ਬਿੱਲ ਸੀ-150 ਪਾਸ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਿਸਟਰ ਟਰੂਡੋ ਨੇ ਮਿਸਟਰ ਨੌਰਥ ਦੀ "ਯੂਅਰ ਮੈਜਸਟੀ" ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ।
ਡਰੈਗ
1971 ਵਿੱਚ ਮਿਸਟਰ ਨੌਰਥ ਨੇ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿੱਚ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਕੋਰਟ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਚੈਪਟਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਕੋਰਟ ਸਿਸਟਮ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਸੰਸਥਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕੁਈਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪਨਾਹਗਾਹ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ 'ਇੰਮਪਰੇਸ ਆਫ ਕੈਨੇਡਾ' ਵੀ ਬਣ ਗਿਆ, ਜੋ ਇੱਕ ਖਿਤਾਬ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਕਨੇਡਾ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੈਰਿਟੀਆਂ ਲਈ 10 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2014 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1939
ਖੱਟ ਮਿਣਸਾਈ
ਖੱਟ ਮਿਣਸਾਈ ਇਹ ਰਸਮ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਵਿਆਹ ਉਪਰੰਤ ਕੁੜੀ ਦੇ ਤੋਰਨ ਨਾਲ ਹੈ। ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਘਰ ਦੀ ਖੱਟੀ ਕਮਾਈ ਚੌ ਕੁਝ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਤੇ ਸਾਰੇ ਸਿਆਣੇ ਬੰਦਿਆ ਚ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਜੋ ਦੇਣਾ ਸਮਾਨ ਉਹ ਮੰਜੇ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਲਾੜੇ ਨੂੰ ਖੱਟ (ਮੰਜੇ) ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇੱਕ ਅਰਥ ਇਹ ਵੀ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲਾੜਾ ਕੁੜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਕੀ ਕੁਝ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕਧਾਰਾ
ਰੋਹਿਨੀ ਮੋਹਨ (ਪੱਤਰਕਾਰ)
ਰੋਹਿਨੀ ਮੋਹਨ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ, ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। 2019 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮਹਿਲਾ ਮੀਡੀਆਪਰਸਨ ਲਈ ਚਮੇਲੀ ਦੇਵੀ ਜੈਨ ਅਵਾਰਡ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ, ਦਿ ਸੀਜ਼ਨਜ਼ ਆਫ਼ ਟ੍ਰਬਲ (2014) ਨੇ 2015 ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀ ਭੱਟ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਿਆ, ਅਤੇ ਟਾਟਾ ਲਿਟਰੇਚਰ ਲਾਈਵ! ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਪੁਰਸਕਾਰ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਮੋਹਨ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦ ਇਕਨਾਮਿਕ ਟਾਈਮਜ਼, ਦ ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼, ਅਲ ਜਜ਼ੀਰਾ, ਦ ਕੈਰਾਵਨ, ਵਾਈਸ ਨਿਊਜ਼, ਟਾਈਮ ਮੈਗਜ਼ੀਨ, ਹਾਰਪਰਜ਼, ਤਹਿਲਕਾ, ਦ ਹਿੰਦੂ, ਆਉਟਲੁੱਕ ਇੰਡੀਆ, ਦ ਵਾਇਰ, ਅਤੇ Scroll.in ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ, ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਬਾਰੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮੋਹਨ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਲਈ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2019 ਵਿੱਚ "ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਦੇ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਵਿਵਾਦ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਅਸਾਮ ਤੋਂ ਬੇਮਿਸਾਲ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ" ਲਈ ਚਮੇਲੀ ਦੇਵੀ ਜੈਨ ਅਵਾਰਡ ਫਾਰਸਟੈਂਡਿੰਗ ਮਹਿਲਾ ਮੀਡੀਆਪਰਸਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਰੈੱਡ ਕਰਾਸ ਦੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਜਰਨਲਿਜ਼ਮ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਵਿਵਾਦਾਂ ਬਾਰੇ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਲਈ, ਦ ਕਾਰਵਨ ਵਿੱਚ।
2014 ਵਿੱਚ, ਮੋਹਨ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਗਲਪ ਬਿਰਤਾਂਤ, ਦਿ ਸੀਜ਼ਨਜ਼ ਆਫ਼ ਟ੍ਰਬਲ (ਵਰਸੋ ਬੁੱਕਸ) ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ, ਤਿਸ਼ਨੀ ਦੋਸ਼ੀ ਨੇ ਦ ਹਿੰਦੂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ "ਮਾਣਯੋਗ ਕਿਤਾਬ ਸੀ - ਪੈਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਕਾਵਿ, ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਜਬੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ।" ਅਤੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਇੱਕ ਸਮੀਖਿਆ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ "ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜਜ਼ਬ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਿਤਾਬ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।  NPR ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗਾਈਡ ਟੂ 2014 ਦੇ ਮਹਾਨ ਰੀਡਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕਿਤਾਬ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀ ਭੱਟ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਟਾਟਾ ਲਿਟਰੇਚਰ ਲਾਈਵ! ਪਹਿਲਾ ਪੁਸਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਮੋਹਨ ਦਾ ਜਨਮ ਕੇਰਲ ਦੇ ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮੋਹਨ ਨੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸਿਆਸੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਜਰਨਲਿਜ਼ਮ ਤੋਂ ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਪਲੋਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਗੁਰਿੰਦਰ ਗਿੱਲ
ਗੁਰਿੰਦਰਬੀਰ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੁਰਿੰਦਰ ਗਿੱਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਇੱਕ ਇੰਡੋ-ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰੈਪਰ ਹਨ। ਉਸਦੇ ਚਾਰ ਸਿੰਗਲ ਯੂਕੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਚਾਰਟ 'ਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਚਾਰਟਸ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਹਨ; "ਮਝੈਲ" ਅਤੇ "ਬ੍ਰਾਊਨ ਮੁੰਡੇ" ਚਾਰਟ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਹਨ। ਗਿੱਲ ਨੇ ਦਸੰਬਰ 2020 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਈਪੀ ਨਾਟ ਬਾਏ ਚਾਂਸ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ। ਗੁਰਿੰਦਰ, ਆਪਣੇ ਲੇਬਲ-ਸਾਥੀਆਂ ਏ.ਪੀ. ਢਿੱਲੋਂ, ਸ਼ਿੰਦਾ ਕਾਹਲੋਂ ਅਤੇ ਜੀਮਿਨਐਕਸਆਰ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਲੇਬਲ 'ਰਨ-ਅੱਪ ਰਿਕਾਰਡਸ' ਦੇ ਤਹਿਤ ਤਿਕੜੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਗਿੱਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2019 ਵਿੱਚ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਫਰਾਰ ਅਤੇ ਫੀਲਸ ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦਾ ਸਿੰਗਲ "ਡ੍ਰੌਪਟਾਪ", ਏਪੀ ਢਿੱਲੋਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਧਿਕਾਰਤ ਚਾਰਟਸ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਯੂਕੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਚਾਰਟ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ 28ਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਨਾਲ ਹੀ, ਇਹ ਗੀਤ ਯੂਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਚਾਰਟ 'ਤੇ ਚੋਟੀ ਦੇ 10 ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜੂਨ 2020 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਏਪੀ ਢਿੱਲੋਂ ਅਤੇ ਮੰਨੀ ਸੰਧੂ ਨਾਲ ਸਿੰਗਲ "ਮਝੈਲ" ਲਈ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਯੂਕੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੋਵਾਂ ਚਾਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਦਾ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਬਣ ਗਿਆ। ਜੁਲਾਈ 2020 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਇੰਟੈਂਸ ਦੁਆਰਾ "ਐਕਸਕਿਊਜ਼" ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਯੂਕੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਵਿੱਚ 3ਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਸੀ ਅਤੇ ਯੂਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਚਾਰਟ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਸੀ। ਸਤੰਬਰ 2020 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਢਿੱਲੋਂ, ਜੀਮਿੰਕਸਰ, ਅਤੇ ਸ਼ਿੰਦਾ ਕਾਹਲੋਂ ਨਾਲ "ਬ੍ਰਾਊਨ ਮੁੰਡੇ" ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ। ਨਵ, ਸਿੱਧੂ ਮੂਸੇ ਵਾਲਾ, ਮਨੀ ਮਿਊਜ਼ਿਕ, ਅਤੇ ਸਟੀਲ ਬੈਂਗਲਜ਼ ਇਸ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ। ਗੀਤ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਐਪਲ ਸੰਗੀਤ ਚਾਰਟ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਗੀਤ ਯੂਕੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਚਾਰਟ 'ਤੇ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਆਇਆ, ਚਾਰਟ 'ਤੇ ਉਸਦਾ ਦੂਜਾ ਨੰਬਰ ਬਣ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1">
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1995
ਵੇਲਜ਼ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ
thumb| ਵੇਲਜ਼ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ: 1. [[ਸਨੋਡੋਨੀਆ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ|ਸਨੋਡੋਨੀਆ 2. ਪੈਮਬਰੋਕਸ਼ਾਇਰ ਕੋਸਟ 3. ਬ੍ਰੇਕਨ ਬੀਕਨਸ]] ਵੇਲਜ਼ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ( parciau cenedlaethol Cymru  ) ਵੇਲਜ਼, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਖੇਤਰ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਕੁਝ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਕੱਠੇ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਹ ਵੇਲਜ਼ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਸਤਹ ਦੇ 20% ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ 80,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵਸਨੀਕ ਆਬਾਦੀ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਅਥਾਰਟੀ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਵੇਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਹਨ: ਸਨੋਡੋਨੀਆ, 1951 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਪੇਮਬਰੋਕਸ਼ਾਇਰ ਕੋਸਟ (1952) ਅਤੇ ਬ੍ਰੇਕਨ ਬੀਕਨਜ਼ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ (1957), ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇ ਪੰਜ ਖੇਤਰ (AONB), ਜੋ ਮਿਲ ਕੇ ਵੇਲਜ਼ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। AONBs ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਕਲਵਾਈਡੀਅਨ ਰੇਂਜ ਅਤੇ ਡੀ ਵੈਲੀ ਨੂੰ ਵੇਲਜ਼ ਦਾ ਚੌਥਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤਿੰਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਅਥਾਰਟੀਜ਼ 'ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕਸ ਵੇਲਜ਼' (NPW) ਵਜੋਂ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਹਿੱਤਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। NPW ਸੰਯੁਕਤ ਹਿੱਤਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਅਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਆਊਟਪੁੱਟਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। NPW ਦੁਆਰਾ ਤਿੰਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਹਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਜਿਆਦਾਤਰ ਨਿੱਜੀ ਮਾਲਕੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਪਾਰਕ IUCN ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਮਿਆਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਨਹੀਂ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਦੇ ਖੇਤਰ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਬੰਧਿਤ ਹਨ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ "ਰਾਸ਼ਟਰੀ" ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਐਨਵਾਇਰਮੈਂਟ ਐਕਟ 1995 ਨੋਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੇਲਜ਼ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕਸ ਦੇ ਦੋ ਉਦੇਸ਼ ਹਨ:
ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ
ਵਾਤਾਵਰਣ ਐਕਟ 1995 ਦੇ ਬਾਅਦ, ਅਪ੍ਰੈਲ 1997 ਤੋਂ ਹਰੇਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਇਸਦੇ ਆਪਣੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਅਥਾਰਟੀ, ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਦੇਸ਼ ਸਥਾਨਕ ਅਥਾਰਟੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਨੋਡੋਨੀਆ
left|thumb 1951 ਵਿੱਚ ਬਣੀ, ਸਨੋਡੋਨੀਆ ਵੇਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਇਰਲੈਂਡ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਵੇਲਜ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਵੇਲਜ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕੁਦਰਤੀ ਝੀਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਸਦੀ ਅੱਧੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵੈਲਸ਼ ਬੋਲਦੀ ਹੈ 500 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਸਨੋਡਨ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਫਾਸਿਲ ਸ਼ੈੱਲ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ 'ਹਾਰਲੇਚ ਡੋਮ' ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨੋਡਨ ਅਤੇ ਕੈਡੇਅਰ ਇਦਰੀਸ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਵਿਸਤਾਰ, ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਦੇ ਫਟਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੈਂਬਰੀਅਨ ਪੀਰੀਅਡ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਆਈਸ ਏਜ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ 18,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸਨੋਡੋਨੀਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਲੈਨਬੇਰਿਸ ਅਤੇ ਨੈਂਟ ਗਵਿਨੈਂਟ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਤਾਲ-ਯ-ਲਿਨ ਝੀਲ ਸਮੇਤ ਵਿਲੱਖਣ ਯੂ-ਆਕਾਰ ਦੀਆਂ ਘਾਟੀਆਂ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ।
ਪਾਰਕ ਨੂੰ ਸਨੋਡੋਨੀਆ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਅਥਾਰਟੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵੈਲਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਪੇਨਰਾਈਂਡੂਡ੍ਰੈਥ ਵਿਖੇ ਹਨ।
ਪੈਮਬਰੋਕਸ਼ਾਇਰ ਕੋਸਟ
left|thumb 1952 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਇਹ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸਦੇ ਤੱਟਰੇਖਾ ਲਈ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ; ਇਹ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਪੇਮਬਰੋਕਸ਼ਾਇਰ ਤੱਟ, ਹਰ ਆਫਸ਼ੋਰ ਟਾਪੂ, ਡੌਗਲਡੌ ਮੁਹਾਰਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੈਸੇਲੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਗਵਾਨ ਵੈਲੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਚ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨਾਂ ਅਤੇ ਦੁਰਲੱਭ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹੱਤਤਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਇੱਕ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਮੀਰ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲ ਦੇ 13 ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖੇਤਰ, ਪੰਜ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੁਰੱਖਿਆ ਖੇਤਰ, ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੁਦਰਤ ਭੰਡਾਰ ਅਤੇ ਸੱਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੁਦਰਤ ਭੰਡਾਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਗਿਆਨਕ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਾਲੀਆਂ ਸੱਠ ਸਾਈਟਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਯੂਕੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਸੇਂਟ ਡੇਵਿਡਸ ਅਤੇ ਆਇਰਨ ਏਜ ਕਿਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪਾਰਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਛੋਟੀਆਂ ਖੱਡਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਚੋਟੀਆਂ 'ਤੇ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਖੱਡਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਈ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਟਰੇਖਾ ਤੱਕ ਕੁੱਲ ਸੱਠ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੰਭਾਲ ਸਾਈਟਾਂ ਵੀ ਹਨ।
ਪਾਰਕ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪੈਮਬਰੋਕਸ਼ਾਇਰ ਕੋਸਟ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਅਥਾਰਟੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 130 ਸਟਾਫ ਅਤੇ 18 ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਮੇਟੀ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਟੇਗਰੀਨ ਜੋਨਸ ਹੈ। ਅਥਾਰਟੀ ਤੱਟ ਮਾਰਗ ਦੀ ਪੂਰੀ ਲੰਬਾਈ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟ੍ਰੇਲ ਜੋ ਕਿ ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੇਮਬਰੋਕਸ਼ਾਇਰ ਕੋਸਟ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪਾਰਕ ਦੇ ਅੰਦਰ 26,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 2011 ਵਿੱਚ 58.6% ਆਬਾਦੀ ਵੈਲਸ਼ ਬੋਲ ਸਕਦੀ ਸੀ।
ਬ੍ਰੇਕਨ ਬੀਕਨਸ
left|thumb 1957 ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਤਿੰਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਖਰੀ, ਪਾਰਕ ਪੇਂਡੂ ਮੱਧ ਵੇਲਜ਼ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸਾਊਥ ਵੇਲਜ਼ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾੜੇ ਨੂੰ ਘੇਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਲਲੈਂਡੀਲੋ ਤੋਂ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਹੇ-ਆਨ-ਵਾਈ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਪੋਂਟੀਪੂਲ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, 519 sqmi ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਅਤੇ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ - ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਬਲੈਕ ਮਾਉਂਟੇਨ, ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਫੌਰੈਸਟ ਫੌਰ ਅਤੇ ਬ੍ਰੇਕਨ ਬੀਕਨਜ਼, ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਭੰਬਲਭੂਸੇ ਵਾਲੇ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਕਾਲੇ ਪਹਾੜ, ਜਿੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਬਿੰਦੂ Waun Fach 811 ਮੀਟਰ (2,661 ਫੁੱਟ) ਹੈ।
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਕਾਰਡਿਫ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰੌਨ ਐਡਵਰਡਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਪੈਨਲ ਨੇ 40 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ ਪਾਰਕਾਂ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਜੋ "ਐਡਵਰਡਜ਼ ਰਿਪੋਰਟ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ "ਫ੍ਰੀ-ਸਟੈਂਡਿੰਗ, ਸੁਤੰਤਰ" ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਥਾਰਟੀਆਂ" ਵਾਤਾਵਰਣ ਐਕਟ 1995 ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ 1996 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
2004 ਵਿੱਚ, ਵੈਲਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਸਮੀਖਿਆ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 3 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕਾਂ ਅਤੇ NPAs 'ਤੇ ਇੱਕ ਨੀਤੀ ਬਿਆਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। 2014 ਵਿੱਚ, 'ਕਮਿਸ਼ਨ ਔਨ ਪਬਲਿਕ ਸਰਵਿਸ ਗਵਰਨੈਂਸ ਐਂਡ ਡਿਲੀਵਰੀ' ਨੇ ਸਿਫ਼ਾਰਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ NPAs ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ, ਸਥਾਨਕ ਅਥਾਰਟੀਆਂ ਨਾਲ, ਨੈਚੁਰਲ ਰਿਸੋਰਸਜ਼ ਵੇਲਜ਼ ਆਦਿ ਨਾਲ, ਮੁਹਾਰਤ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ, ਨਕਲ ਤੋਂ ਬਚਣ ਅਤੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨ।
ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ
ਵੇਲਜ਼ ਦੇ ਦੋ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਬਣਨ ਲਈ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:
ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕਸ ਵੇਲਜ਼
ਤਿੰਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਅਥਾਰਟੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕਸ ਵੇਲਜ਼ (NPW) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਹਿੱਤਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। NPW ਸੰਯੁਕਤ ਹਿੱਤਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਅਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਆਊਟਪੁੱਟਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। NPW ਦੁਆਰਾ ਤਿੰਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵੇਲਜ਼ (ਮਈ 2015) ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਿ ਰਿਵਿਊ ਆਫ਼ ਡੈਜ਼ੀਗਨੇਟਿਡ ਲੈਂਡਸਕੇਪਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ:
ਫੰਡਿੰਗ
ਤਿੰਨ ਐਨਪੀਏ ਵੈਲਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੰਡਾਂ ਦਾ 75% ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਲੇਵੀ ਤੋਂ 25% ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵੈਲਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕਾਂ ਲਈ ਲੇਵੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1">
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਜਮੇ ਨੂੰ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ
ਭੱਟੀਵਾਲ ਕਲਾਂ
ਭੱਟੀਵਾਲ ਕਲਾਂ ਜਿਲ੍ਹਾ ਸੰਗਰੂਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ: ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪੂਜਾ ਬੇਦੀ
ਪੂਜਾ ਬੇਦੀ (ਜਨਮ 11 ਮਈ 1970) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪੇਸ਼ਕਰਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ ਕਬੀਰ ਬੇਦੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਤਿਮਾ ਬੇਦੀ ਦੀ ਲੜਕੀ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ
ਪੂਜਾ ਬੇਦੀ ਦਾ ਜਨਮ ਬੰਬਈ (ਮੌਜੂਦਾ ਮੁੰਬਈ) ਵਿੱਚ ਮਰਹੂਮ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਡਾਂਸਰ ਪ੍ਰੋਤਿਮਾ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਸਟਾਰ ਕਬੀਰ ਬੇਦੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਇੱਕ ਬੋਹੇਮੀਅਨ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਕਲਾਤਮਕ ਮਾਹੌਲ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ।
1991 ਤੋਂ 1995 ਤੱਕ, ਬੇਦੀ ਨੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਈ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਮਸੂਤਰ ਕੰਡੋਮ ਮੁਹਿੰਮ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਉਸਨੇ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਏਡਜ਼ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਾਹਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ।
ਉਸ ਨੇ ਜਗ ਮੁੰਧਰਾ ਦੀ ਫਿਲਮ ਵਿਸ਼ਾਕੰਨਿਆ (1991) ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਮਿਰ ਖਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋ ਜੀਤਾ ਵਹੀ ਸਿਕੰਦਰ (1992) ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੇ 1993 ਵਿੱਚ ਹਾਇ ਆਤੰਕ (1995) ਸਰਵੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅਜ਼ (2006-2011) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਭੂਮਿਕਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ
2000 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਟਾਈਮਪਾਸ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਪ੍ਰੋਤਿਮਾ ਬੇਦੀ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਨੂੰ ਸੰਕਲਿਤ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ।[ਹਵਾਲੇ ਦੀ ਲੋੜ] ਉਹ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼, ਅਤੇ ਮਿਡ ਡੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਲਮਨਵੀਸ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਲੇਖ ਲਿਖੇ ਹਨ।
2005 ਵਿੱਚ, ਬੇਦੀ ਨੇ ਹਨੀਫ਼ ਹਿਲਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਨੱਚ ਬਲੀਏ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। 2006 ਵਿੱਚ, ਬੇਦੀ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਝਲਕ ਦਿਖਲਾ ਜਾ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡਰ ਫੈਕਟਰ: ਖਤਰੋਂ ਕੇ ਖਿਲਾੜੀ। 2011 ਵਿੱਚ, ਬੇਦੀ ਰਿਐਲਿਟੀ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਬਿਗ ਬ੍ਰਦਰ, ਬਿਗ ਬੌਸ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕਰਣ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿੱਚ 8 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ ਬਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੇਦਖਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 56ਵਾਂ ਦਿਨ (27 ਨਵੰਬਰ) ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਬੇਦੀ ਨੇ ਪਾਰਸੀ ਅਤੇ ਖੋਜਾ ਮੂਲ ਦੇ ਇੱਕ ਗੁਜਰਾਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਫਰਹਾਨ ਫਰਨੀਚਰਵਾਲਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ 1990 ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ 6 ਮਈ 1994 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬੇਦੀ ਨੇ ਨੂਰਜਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਵਿਆਹ ਕਰਕੇ ਇਸਲਾਮ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।[9][10][11] ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਧੀ ਅਲਾਇਆ ਫਰਨੀਚਰਵਾਲਾ 1997 ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਉਮਰ ਫਰਨੀਚਰਵਾਲਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਜਨਮ 2000 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।  ਬੇਦੀ ਅਤੇ ਫਰਹਾਨ ਦਾ 2003 ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ।
ਫਰਵਰੀ 2019 ਵਿੱਚ, ਬੇਦੀ ਦੀ ਮੰਗਣੀ ਮਾਨੇਕ ਠੇਕੇਦਾਰ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਰਸੀ ਨਾਲ ਹੋਈ।
ਮਈ 2020 ਵਿੱਚ ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਗੋਆ ਵਿੱਚ ਠੇਕੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਛੁੱਟੀ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ (ਉਦੋਂ ਇੱਕ ਗ੍ਰੀਨ ਜ਼ੋਨ, ਪਰ ਕੋਵਿਡ-19 ਹੌਟਸਪੌਟਸ ਤੋਂ ਗੋਆ ਵਿੱਚ ਹੜ੍ਹ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸੰਕਰਮਿਤ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜਲਦੀ ਹੀ ਲਾਲ ਜ਼ੋਨ) ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਕੁਆਰੰਟੀਨ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਲਾਲ ਜ਼ੋਨ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਆਰੰਟੀਨ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਕੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਹੰਗਾਮਾ ਮਚਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਇਹ ਝੂਠਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਕੇ ਕਿ ਉਹ ਅਤੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਵੀ ਗੋਆਨੀ ਹਨ, ਦੇ ਮੂਲ ਗੋਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1970 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਗੋ ਲਾਂਚਰ
ਗੋ ਲਾਂਚਰ ਜਿਉਬੈਂਗ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਐਂਡ੍ਰੋਇਡ ਲਾਂਚਰ ਐਪ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲਾਂਚਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਲਾਂਚਰ
ਤੰਗੇਸਾ ਭਾਸ਼ਾ
ਤੰਗੇਸਾ, ਟੀਜ ਅਤੇ ਟੇਜ ਨਾਗਾ, ਬਰਮਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪੂਰਵੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤੰਗੇਸਾ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਚੀਨ-ਤਿੱਬਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਾਂ ਭਾਸ਼ਾ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਕੁਝ ਕਿਸਮਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੰਗਗੇ, ਸੰਭਾਵਤ: ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ ਬਰਮਾ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 60000 ਬੁਲਾਰੇ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 40000 ਦੇ ਕਰੀਬ ਬੁਲਾਰੇ ਤੰਗੇਸਾ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਭੂਗੋਲਿਕ ਵੰਡ
ਤੰਸਾ ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੇ ਨਿਮਨਲਿਖਤ ਥਾਵਾਂ (ਏਥੇਨੋਲੋਗ) ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਕਾਮਤੀ ਜ਼ਿਲਾ, ਸਾਂਗੈਂਗ ਡਿਵੀਜਨ : ਨਾਨਯੂਨ, ਪੰਗਸਾਉ, ਲਹੇ, ਅਤੇ ਹਕਾਮਤੀ ਟਾਊਨਸ਼ਿਪ ਮਯਿਤਕਯਿਨ ਜ਼ਿਲਾ, ਕਚੀਂ ਰਾਜ: ਤਨਾਈ ਟਾਊਨਸ਼ਿਪ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਤੰਗੇਸਾ ਅਰੁਣਾਂਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਤੰਗੇਸਾ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਲਈ ਸਥਾਨ ਹੈ।
ਜੁਗਲੀ : ਕੰਟੈਂਗ, ਲੌਂਗਲੰਗ ਅਤੇ ਰੰਗਰਾਨ ਪਿੰਡਾਂ, ਕੇਂਦਰੀ ਤਿਰਪ ਜ਼ਿਲਾ, ਅਰੁਣਾਂਚਲ (ਰਿਖੁੰਗ1988)
ਲੌਂਗਚਾਂਗ : ਚੰਗਲਾਂਗ, ਰੰਗਕਟੂ, ਅਤੇ ਕੈਂਗਖੁ ਪਿੰਡਾਂ, ਪੂਰਬੀ ਤਿਰਪ ਜ਼ਿਲਾ, ਅਰੁਣਾਚਲ (ਰਿਖੁੰਗ1988)
ਟੁਟਸਾ : ਸੱਬਨ ਇਲਾਕਾ, ਚੰਗਲਾਂਗ ਸਬ ਡਿਵੀਜਨ, ਪੱਛਮੀ ਚੰਗਲਾਂਗ ਜ਼ਿਲਾ (ਦੱਖਣ ਪੂਰਬੀ ਤਿਰਪ ਜ਼ਿਲਾ),ਅਰੁਣਾਚਲ (ਰਿਖੁੰਗ1992)
ਮੁੰਗਸਾਂਗ : ਨਾਯੰਗ ਪਿੰਡ, ਮਿਆਓ ਇਲਾਕਾ, ਨਾਮਪੋਂਗ ਸਰਕਲ, ਚੰਗਲਾਂਗ ਜ਼ਿਲਾ, ਅਰੁਣਾਚਲ (ਰਿਖੁੰਗ1999)
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸਿੱਖ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
*
ਸਟੈਪਲਰ
thumb| ਦਫ਼ਤਰੀ ਸਟੈਪਲਰ thumb| ਇੱਕ ਸ੍ਪ੍ਰਿੰਗ-ਲੋਡਡ ਸਟੈਪਲਰ ਸਟੈਪਲਰ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: Stapler) ਇੱਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਮਕੈਨੀਕਲ ਯੰਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਾਗਜ਼ ਜਾਂ ਕਾਗਜ ਵਰਗੀ ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਪੰਨਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਪਤਲੇ ਧਾਤ ਦੇ ਸਟੈਪਲ (ਪਿਨ) ਨੂੰ ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਆਰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸਿਰਿਆਂ ਨੂੰ ਫੋਲਡ ਕਰਕੇ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਸਟੈਪਲਰ ਸਰਕਾਰੀ, ਕਾਰੋਬਾਰ, ਦਫਤਰਾਂ, ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ, ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਬਦ "ਸਟੈਪਲਰ" ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਕਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਾਗਜ਼ ਦੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਜੋੜਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਸਟੈਪਲਰ ਨੂੰ ਸਰਜੀਕਲ ਜ਼ਖ਼ਮ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਲਈ ਟਿਸ਼ੂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਲਈ ਸਰਜੀਕਲ ਸੈਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ (ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟਾਂਕੇ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲਾ)।
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਟੈਪਲਰ ਕਾਗਜ਼ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸ਼ੀਟਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਉੱਪਰ ਰੱਖ ਕੇ ਇਕੱਤਰ ਕਰਕੇ ਜੋੜਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੇਪਰ ਸਟੈਪਲਰ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ: ਮੈਨੂਅਲ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ। ਮੈਨੂਅਲ ਸਟੈਪਲਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਫੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਾਡਲ ਜੋ ਡੈਸਕ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਸੈੱਟ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵੇਲੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਸਧਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਸਟੈਪਲਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਡਿਜ਼ਾਈਨਾਂ ਅਤੇ ਮਾਡਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਫੰਕਸ਼ਨ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪੇਪਰ ਸ਼ੀਟਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਸਟੈਪਲਰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵਿੱਚ 20 ਸ਼ੀਟਾਂ ਤੱਕ ਜੁੜ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ
ਆਫ਼ਤਾਬ ਇਕਬਾਲ ਸ਼ਮੀਮ
ਆਫ਼ਤਾਬ ਇਕਬਾਲ ਸ਼ਮੀਮ (ਉਰਦੂ: آفتاب اقبال شمیم; ਜਨਮ 16 ਫਰਵਰੀ 1933 ਨੂੰ ਜੇਹਲਮ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ) ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਕਵੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿੱਖਿਅਕ ਹੈ।
ਕਰੀਅਰ
ਆਫ਼ਤਾਬ ਇਕਬਾਲ ਦਾ ਜਨਮ ਜੇਹਲਮ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ 1933 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਆਫ਼ਤਾਬ ਇਕਬਾਲ ਸ਼ਮੀਮ ਨੇ 33 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਗੋਰਡਨ ਕਾਲਜ, ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੀਜਿੰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ 12 ਸਾਲ ਤੱਕ ਚੀਨੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਉਸਦੇ ਚੀਨੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਚੀਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉੱਚ ਅਹੁਦਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਜਦੂਤ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਕੱਤਰ, ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਤੇ ਉੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ।
ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਨਾਮਵਰ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰੀ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਰੁਝਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖੀ ਜੋ ਅਦਬੀ ਦੁਨੀਆ ਅਤੇ ਫੂਨੂਨ ਵਰਗੇ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਛਪੀ।
ਰਾਕੇਸ਼ ਪਾਂਡੇ
ਰਾਕੇਸ਼ ਪਾਂਡੇ (ਜਨਮ 14 ਅਗਸਤ 1952) ਭਾਰਤ ਇਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਵਜੋਂ ਜਲਾਲਪੁਰ ਤੋਂ 18ਵੀਂ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਅੰਬੇਡਕਰ ਨਗਰ ਤੋਂ 15ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ। 2002 ਤੋਂ 2007 ਤੱਕ, ਉਹ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਰਹੇ। ਜਨਵਰੀ 2022 ਵਿੱਚ, ਪਾਂਡੇ ਨੇ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਪਾਂਡੇ ਦਾ ਜਨਮ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਅੰਬੇਡਕਰ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕੋਟਵਾ ਮੁਹੰਮਦਪੁਰ ਵਿੱਚ ਜਗਮੋਹਨ ਪਾਂਡੇ ਅਤੇ ਰਘੁਰਾਜੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਦਸਵੀਂ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਪਾਂਡੇ ਨੇ 29 ਜੂਨ 1971 ਨੂੰ ਮੰਜੂ ਪਾਂਡੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਰਿਤੇਸ਼ ਪਾਂਡੇ ਅੰਬੇਡਕਰ ਨਗਰ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਆਸ਼ੀਸ਼ ਪਾਂਡੇ ਦਾ ਲਖਨਊ ਸਥਿਤ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਵਿਚ ਕਾਰੋਬਾਰ ਹੈ।