cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਬੇੱਲਾਡੋਨਾ (ਅਦਾਕਾਰਾ)
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1981 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਪੌਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਪੌਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਛੱਲਾ (ਗੀਤ)
ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਛੱਲੇ ਦੇ ਦੋ ਰੂਪ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਹੱਥ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਨਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਬਿਨਾਂ ਨਗ ਤੋਂ ਮੁੰਦਰੀ ਵਰਗਾ ਗਹਿਣਾ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਚੀਚੀ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਹ ਪਿਆਰ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਛੱਲੇ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਰੂਪ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ ਜਿਸ ਉਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗਾਇਕਾਂ ਨੇ ਗਲ਼ਾ ਅਜਮਾਇਆ। ਕੁਝ ਗਾਇਕ ਛੱਲੇ ਨੂੰ ਗਾ ਕੇ ਅਮਰ ਕਰ ਗਏ ਅਤੇ ਕੁਝ ਇਸਨੂੰ ਗਾ ਕੇ ਮਕਬੂਲ ਹੋਏ। ਛੱਲਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਵਿਯੋਗ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਬਾਤ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਛੱਲਾ ਪਿਓ ਨਾਲੋਂ ਜਵਾਨ ਪੁੱਤ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ, ਮਾਂ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ, ਧੀਆਂ ਦੇ ਪਰਾਏ ਹੋਣ, ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਤੁਰ ਜਾਣ ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਮੁਹੱਬਤ ਦੇ ਦੂਰ ਹੋਣ ਦੇ ਦਰਦ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਰਮਜ਼ ਹੈ।
ਚੜ੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਇਸ ਗਾਇਨ ਵਿਧਾ ਦਾ ਨਾਇਕ ਛੱਲਾ ਇੱਕ ਜੱਟ ਮਲਾਹ ਜਲਾਲਦੀਨ ਉਰਫ ਜੱਲੇ ਦੇ ਘਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਦੀ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰੇ ਹੀ ਮਾਂ ਮਰ ਗਈ ਸੀ। ਜੱਲੇ ਨੇ ਛੱਲੇ ਨੂੰ ਬੜੇ ਲਾਡਾਂ ਨਾਲ ਪਾਲ਼ਿਆ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ਤੀ ਠੇਲ੍ਹਣ ਵੇਲੇ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਨਾਲ ਹੀ ਲੈ ਜਾਂਦਾ। ਪਿਓ ਦੇ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਖੁਰਾਕ ਸਦਕਾ ਛੱਲਾ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰੇ ਹੀ ਸੋਹਣਾ ਅਤੇ ਭਰ ਜੁਆਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਕੰਮ ਤੇ ਹੀ ਜੱਲੇ ਦੀ ਸਿਹਤ ਖਰਾਬ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉੱਧਰੋਂ ਸਵਾਰੀਆਂ ਆ ਗਈਆਂ। ਜੱਲੇ ਨੇ ਸਵਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਬੇੜੀ ਲਿਜਾ ਸਕਣ ਤੋਂ ਬੇਬਸੀ ਜਾਹਰ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਸਵਾਰੀਆਂ ਨੇ ਧੀ ਦੇ ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜ ਦਾ ਵਾਸਤਾ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਜਵਾਨ ਹੋ ਰਹੇ ਪੁੱਤਰ ਛੱਲੇ ਨੂੰ ਬੇੜੀ ਲੈ ਕੇ ਪਾਰ ਛੱਡ ਆਉਣ ਦੀ ਜਿੱਦ ਕੀਤੀ। ਜੱਲਾ ਮਜਬੂਰੀ ਵੱਸ ਛੱਲੇ ਨੂੰ ਜੋ ਕਿ ਹਾਲੇ ਬੇੜੀ ਦਾ ਮਾਹਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਬੇੜੀ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜਤ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਬੇੜੀ ਲੈ ਕੇ ਗਿਆ ਛੱਲਾ ਵਾਪਸ ਨਾ ਪਰਤਿਆ। ਜੱਲਾ ਦਰਿਆ ਕੰਢੇ ਉਸਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਦਿਨ ਢਲ ਗਿਆ, ਉਹ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਭਾਲ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਪਰ ਛੱਲਾ ਮੁੜ ਨਾ ਲੱਭਿਆਂ ਤਾਂ ਜੱਲਾ ਪਾਗਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਦਿਨ ਰਾਤ ਦਰਿਆ ਕੰਢੇ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਅਤੇ ਰੋਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ:
ਛੱਲਾ ਮੁੜਕੇ ਨੀ ਆਇਆ, ਰੋਣਾ ਉਮਰਾਂ ਦਾ ਪਾਇਆ, ਮੱਲਿਆ ਈ ਦੇਸ ਪਰਾਇਆ, ਓ ਗੱਲ ਸੁਣ ਛੱਲਿਆ ਕਾਵਾਂ, ਓ ਮਾਵਾਂ ਠੰਡੀਆਂ ਛਾਵਾਂ।
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਫ਼ਜਾਂ 'ਚ ਪਰੋ ਕੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਦਰਦ ਵਿਅਕਤ ਕੀਤਾ, ਉਹੀ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ੈਲੀ 'ਛੱਲੇ' ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ:-
ਛੱਲਾ ਨੌ ਨੌ ਖੇਵੇ, ਪੁੱਤਰ ਮਿਠੜੇ ਮੇਵੇ, ਅੱਲਾ ਸਭ ਨੂੰ ਦੇਵੇ, ਗੱਲ ਸੁਣ ਛੱਲਿਆ....
ਛੱਲਾ ਚੀਚੀ ਪਾਇਆ, ਧੀਆਂ ਧੰਨ ਵੇ ਪਰਾਇਆ, ਮੁੜਕੇ ਫੇਰਾ ਨਾ ਪਾਇਆ, ਓ ਗੱਲ ਸੁਣ....
ਛੱਲਾ ਗਲ਼ ਦੇ ਗਹਿਣੇ, ਸਦਾ ਮਾਪੇ ਨੀ ਰਹਿਣੇ, ਦੁੱਖ ਜਿਦੜੀ ਦੇ ਸਹਿਣੇ, ਓ ਗੱਲ ਸੁਣ ਛੱਲਿਆ....
ਛੱਲੇ ਦੀ ਦਾਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੇ ਪਰਸਪਰ ਦੋ ਕਹਾਣੀਆਂ ਉੱਭਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਪਰੋਕਤ ਪਹਿਲਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਲੋਕ ਦਾਸਤਾਨ ਗਾਇਕ ਫਜ਼ਲ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਗੋਦ ਲਏ ਪੁੱਤਰ ਆਸ਼ਿਕ ਹੁਸੈਨ ਜੱਟ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਗਾਇਆ ਗਿਆ। ਅੱਜ ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਤੀਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਵਾਰਿਸ ਫਜ਼ਲ ਜੱਟ ਦੀ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਸੁਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਮਾਂ ਦੀ ਛਤਰ-ਛਾਇਆ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦਾ ਵੀ ਜਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੱਲੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰੰਞ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਛੱਲੇ ਦੀ ਮਾਂ ਜਿਓਂਦੀ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਕੰਮ ਤੇ ਨਾਲ ਨਾ ਲਿਆਉਂਦਾ ਅਤੇ ਉਹ ਛੱਲੇ ਨੂੰ ਨਾ ਗੁਆਉਂਦਾ:
ਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਸੁਣਾਵਾਂ, ਚੰਨ ਨੂੰ ਚਿਰਾਗ ਵਿਖਾਵਾਂ, ਹਰ ਵੇਲੇ ਏਹੋ ਗਾਵਾਂ, ਕਿ ਮਾਵਾਂ ਠੰਡੀਆਂ ਛਾਵਾਂ।
ਪਹਿਲਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਹਰੀਕੇ ਪੱਤਣ ਦੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਾਮਵਰ ਗਾਇਕ ਸੁਰਿੰਦਰ ਛਿੰਦੇ ਨੇ ਵੀ ਕਹਾਣੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੰਝ ਹੀ ਗਾਇਆ ਹੈ। ਜਦ ਕਿ ਦੂਸਰੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਘਟਨਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਵਗਦੇ ਝਨਾਂਅ ਦਰਿਆ ਕੰਢੇ ਵਾਪਰੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਜੱਲੇ ਦਾ ਪਿੰਡ ਮਲਕਵਾਲ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਨਾਮਵਰ ਗਾਇਕ ਭਰਾਵਾਂ ਸ਼ੌਕਤ ਅਲੀ ਅਤੇ ਇਨਾਇਤ ਅਲੀ ਦਾ ਵੀ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਦੱਸਣਯੋਗ ਹੈ ਕਿ 'ਛੱਲੇ' ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਵੀ ਇਨਾਇਤ ਅਲੀ ਦੀ ਹੀ ਹੈ। ਜੋ 1977 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਅਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਉਪਲੱਬਧ ਹੈ। ਫਿਰ ਸ਼ੌਕਤ ਅਲੀ ਨੇ ਵੀ ਛੱਲਾ ਗਾਇਆ। ਦੋਵਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਮਕਬੂਲ ਹੋਇਆ ਛੱਲਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਦੂਸਰੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦੇ ਕਾਫ਼ੀ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਬਾਕੀ ਕਹਾਣੀ ਓਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਛੱਲੇ ਦੇ ਇਕੱਲੇ ਬੇੜੀ ਲਿਜਾਣ ਦਾ ਸਬੱਬ ਪਿਓ-ਪੁੱਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਝਗੜੇ ਦੀ ਨਰਾਜ਼ਗੀ ਸੀ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਅਲੀ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਛੱਲੇ ਅਰੰਭ ਇੰਝ ਹੁੰਦਾ ਹੈ:
ਜਾਵੋ ਨੀ ਕੋਈ ਮੋੜ ਲਿਆਵੋ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਗਿਆ ਅੱਜ ਲੜ ਕੇ। ਅੱਲਾ ਕਰੇ ਆ ਜਾਵੇ ਸੋਹਣਾ, ਦੇਵਾਂ ਜਾਨ ਕਦਮਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰ ਕੇ।
ਦੂਸਰੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸਵਾਰੀਆਂ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਛੱਲੇ ਦਾ ਆਪਣੇ ਸਨੇਹੀ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਵਾਅਦਾ ਵੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਪਿਓ ਦੀ ਗੈਰ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਬੇੜੀ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਗਿਆ। ਉਸਦਾ ਸਨੇਹੀ ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਉਸਦੀ ਮੁਹੱਬਤ ਨੂੰ ਨਾ ਮਿਲਾਉਣ ਤੇ ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਚੜ੍ਹ ਮਰਨ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ:
ਛੱਲਾ ਕਾਲੀਆਂ ਮਰਚਾਂ, ਮਹੁਰਾ ਪੀਕੇ ਮਰਸਾਂ, ਸਿਰੇ ਤੇਰੇ ਚੜ੍ਹਸਾਂ ਗੱਲ ਸੁਣ ਛੱਲਿਆ ਢੋਲਾ, ਸਾੜਕੇ ਕੀਤਾ ਈ ਕੋਲਾ
ਫਜ਼ਲ ਜੱਟ ਅਤੇ ਅਲੀ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਗਾਏ ਕੁਝ ਬੰਦਾਂ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦਾ ਵੀ ਫਰਕ ਹੈ। ਫਜ਼ਲ ਜੱਟ 'ਛੱਲਾ ਬੇੜੀ ਪੂਰ ਏ' ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਭਾਵ ਦੁਨਿਆਵੀ ਮੇਲ ਬੇੜੀ ਦੇ ਪੂਰ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿੰਝਣ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਵਰਗਾ ਮੇਲ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਦਾ ਸਬੱਬ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ। ਇੱਥੇ ਅਲੀ ਭਰਾ 'ਛੱਲਾ ਬੇਰੀਂ ਬੂਰ ਏ' ਗਾਉਦੇ ਹਨ ਭਾਵ ਛੱਲੇ ਦੀ ਉਮਰ ਕੱਚੀ ਸੀ ਉਸਨੇ ਹਾਲੇ ਫੁੱਲ ਤੋਂ ਫਲ਼ ਬਣਨਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੈਜ਼ਲ ਜੱਟ 'ਛੱਲਾ ਨੌ ਨੌ ਖੇਵੇ' ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਭਾਵ ਕੀਮਤੀ ਮੇਵਿਆਂ ਦੀ ਲੱਪ ਤੋਂ ਹੈ ਅਤੇ ਅਲੀ ਭਰਾ ਇੱਥੇ 'ਛੱਲਾ ਨੌ ਨੌ ਥੇਵੇ' ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਥੇਵਾ ਮੁੰਦਰੀ ਦਾ ਨਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਭਾਵ ਪੁੱਤਰ ਕੀਮਤੀ ਨਗੀਨੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਫਰਕ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਸ਼ਿਕ ਜੱਟ ਅਤੇ ਅਲੀ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਛੱਲੇ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਘੋਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਸ਼ਿਕ ਜੱਟ ਨੇ ਇਸ ਦਾਸਤਾਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਰੂਪ ਦੇ ਕੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਗਾ ਕੇ ਛੱਲੇ ਦਾ ਮੁੱਢ ਬੰਨ੍ਹਿਆ। ਫਿਰ ਇਨਾਇਤ ਅਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ੌਕਤ ਅਲੀ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਛੱਲੇ ਦੇ ਡੁੱਬ ਜਾਣ ਦੀ ਘਟਨਾ ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਹਰੀਕੇ ਪੱਤਣ ਦੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਝੱਲਾ ਹੋਇਆ ਜੱਲਾ ਦਰਿਆਵਾਂ ਕੰਢੇ ਘੁੰਮਦਾ-ਘੁੰਮਦਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵੱਸਿਆ ਹੋਵੇ। ਆਸ਼ਿਕ ਜੱਟ ਅਤੇ ਫਜ਼ਲ ਜੱਟ ਦੇ ਜੱਦੀ ਪੁਸ਼ਤੀ ਲੋਕ ਦਾਸਤਾਨ ਗਾਇਕ ਹੋਣ ਨਾਤੇ ਅਤੇ ਅਲੀ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਜੱਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਜੁੜਦੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਗਾਏ ਛੱਲੇ ਹੀ ਅਸਲ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮੰਨੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਿਸਨੇ ਵੀ ਛੱਲਾ ਗਾਇਆ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕਰਕੇ ਹੀ ਗਾਇਆ। ਪ੍ਰਦੇਸੀ ਸੱਜਣ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਜੋਂ 'ਛੱਲਾ ਮੇਰਾ ਜੀ ਢੋਲਾ' ਕਰਕੇ ਟੱਪਿਆਂ ਅਤੇ ਦੋਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਅਸਲ ਛੱਲਾ ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ, ਵਿਛੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਦੁਖਾਂਤਾਂ ਦੀ ਦਰਦ ਭਰੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਦੁਆਵਾਂ ਮੰਗਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਪਿਓ ਤੋਂ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤ ਨਾ ਵਿਛੜੇ, ਕਦੇ ਬਚਪਨ ਮਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਕਦੇ ਕੋਈ ਧੀ ਯਤੀਮ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਤੇ ਮਾੜਾ ਵਕਤ ਨਾ ਆਵੇ, ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੁਹੱਬਤ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਾ ਰਹਿਣਾ ਪਵੇ ਅਤੇ ਰੱਬ ਸਭ ਨੂੰ ਔਲਾਦ ਬਖ਼ਸ਼ੇ।
18 ਮਈ 2019 ਦੇ “ ਪੰਜਾਬੀ ਟਿ੍ਰਬਿਊਨ “ ਅਖਬਾਰ ਵਿੱਚ “ ਸੁਖਵੀਰ ਸਿੰਘ ਕੰਗ “ਦਾ ਛਪਿਆ ਲੇਖ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਦੰਦ-ਕਥਾ
ਸਾਂਝੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਝੱਲਾ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਮਲਾਹ ਸੀ ਜੱਲਾ (ਝੱਲਾ)। ਛੱਲਾ ਉਸਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਛੱਲੇ ਦੀ ਮਾਂ ਚੱਲ ਵੱਸੀ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਸ ਬਾਪ ਪੁੱਤ ਰਹਿ ਗਏ। ਝੱਲਾ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਕਦੇ ਇਕੱਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਛੱਡਦਾ। ਕਿਸ਼ਤੀ ਵਾਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਝੱਲੇ ਦੀ ਤਬੀਅਤ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸਵਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲੈ ਜਾਣ ਤੋਂ ਮਨ੍ਹਾਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਵਾਰੀਆਂ ਨੇ ਜਿਦ ਕੀਤੀ ਕਿ ‘ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਭੇਜ ਦੇ। ਵੱਡਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ਼। ਕਿਸ਼ਤੀ ਚਲਾ ਲਵੇਗਾ।’ ਝੱਲਾ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ। ਪਰ ਸਵਾਰੀਆਂ ਨੇ ਜਿਦ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਭੇਜਣਾ ਪੈ ਗਿਆ।
ਪਰ ਮੁੱਖ ਕਹਾਣੀ ਝੱਲੇ ਦੇ ਛੱਲੇ ਦੀ ਹੈ, ਛੱਲਾ ਜੋ ਕਿਸ਼ਤੀ ਲੈ ਕੇ ਗਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਨਹੀਂ ਪਰਤਿਆ। ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਮੋਇਆ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਦੇ ਅੜਿੱਕੇ ਆ ਗਿਆ। ਝੱਲਾ ਬੇਟੇ ਤੋਂ ਵਿੱਛੜਕੇ ਪਾਗਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਪਾਗਲਪਨ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਝੱਲਾ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਲੋਕ। ਨਦੀ ਕੰਢੇ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਲਭਦਾ ਰਿਹਾ। ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਗੀਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰੁਪ
ਜਾਵੋ ਨੀ ਕੋਈ ਮੋੜ ਲਿਆਵੋ ਨੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ਼ ਗਿਆ ਜੇ ਲੜ ਕੇ ਅੱਲ੍ਹਾ ਕਰੇ ਆ ਜਾਵੇ ਜੇ ਸੋਹਣਾ ਦੇਵਾਂ ਜਾਨ ਕਦਮਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰ ਕੇ ਛੱਲਾ ਬੇੜੀ ਪੂਰ ਏ ਵਤਨ ਮਾਹੀ ਦਾ ਦੂਰ ਏ ਜਾਣਾ ਪਹਿਲੇ ਪੂਰ ਏ ਗੱਲ ਸੁਣ ਛੱਲਿਆ ਓ ਛੋਰਾ ਦਿਲ ਨੂੰ ਲਾਇਆ ਏ ਝੋਰਾ ਛੱਲਾ ਕਾਲੀਆਂ ਮਿਰਚਾਂ ਮਹੁਰਾ ਪੀ ਕੇ ਮਰਸਾਂ ਸਿਰ ਤੇਰੇ ਚੜ੍ਹ ਸਾਂ ਗੱਲ ਸੁਣ ਓ ਛੱਲਿਆ ਢੋਲਾ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਕਾਦਾ ਅਵੱਲਾ ਛੱਲਾ ਨੌ ਨੌ ਖੇਵੇ ਪੁੱਤਰ ਮਿੱਠੇ ਮੇਵੇ ਅੱਲ੍ਹਾ ਸਭ ਨੂੰ ਦੇਵੇ ਛੱਲਾ ਚੀਚੀ ਪਾਇਆ ਧੀਆਂ ਧਨ ਨੇ ਪਰਾਇਆ ਛੱਲਾ ਲਿਸ਼ਕਾਂ ਮਾਰੇ ਮਾਵਾਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਵਾਰੇ ਪੁੱਤ ਪੁੱਛਿਆਂ ਦੇ ਭਾਰੇ ਅੱਲ੍ਹਾ ਸੰਗ ਨਾ ਨਿਖੇੜੇ .............................. .............................. .............................. .............................. ਛੱਲਾ ਪਾਇਆ ਗਹਿਣੇ ਸਦਾ ਮਾਪੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣੇ ਦੁੱਖ ਜਿੰਦੜੀ ਦੇ ਸਹਿਣੇ ਗੱਲ ਸੁਣ ਢੋਲਾ ਸਾੜ ਕੇ ਕੀਤਾ ਈ ਕੋਲ਼ਾ ਛੱਲਾ ਮੁੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਰੌਣਾ ਉਮਰਾਂ ਦਾ ਪਾਇਆ ਮਿਲਿਆ ਈ ਦੇਸ ਪਰਾਇਆ ਗੱਲ ਸੁਣ ਛੱਲਿਆ ਓ ਢੋਲਾ ਕਾਨੂੰ ਪਾਨਾਂ ਏ ਰੌਲ਼ਾ ਛੱਲਾ ਹੋਇਆ ਵੈਰੀ ਸੱਜਣ ਬੱਝ ਗਏ ਕਚਹਿਰੀ ਰੋਵਾਂ ਸ਼ੁਕਰ ਦੋਪਹਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਛੱਲਿਆ ਪਾਵੇ, ਬੁਰਾ ਵੇਲ਼ਾ ਨਾ ਆਵੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
ਟੋਨੀ ਮਾਂਗਨ
ਟੋਨੀ ਮਾਂਗਨ (ਜਨਮ 20 ਅਪ੍ਰੈਲ 1957 ਡਬਲਿਨ ਵਿੱਚ) ਆਇਰਲੈਂਡ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅਤਿ ਦੂਰੀ ਦਾ ਦੌੜਾਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ 27 ਅਕਤੂਬਰ 2014 ਨੂੰ ਅਵੇਅਰ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 50,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (31,000 ਮੀਲ) ਦੀ ਦੂਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਚੈਰਿਟੀ ਜੋ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਸ਼ਵ 48-ਘੰਟੇ ਇਨਡੋਰ ਟਰੈਕ ਰਿਕਾਰਡ ਧਾਰਕ 426.178 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (264.815 ਮੀਲ) ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਸ਼ਵ 48-ਘੰਟੇ ਟ੍ਰੈਡਮਿਲ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ 405.22 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਮੈਂਗਨ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਲਗਭਗ 30 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਦੌੜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਕਈ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ 20 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਦੇਰੀ ਕੀਤੀ, ਕੁਝ ਵਿਸ਼ਵ ਅਲਟਰਾ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜੇ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ ਹਾਂ ਮੈਂ ਆਖਰਕਾਰ ਆਪਣਾ ਸੁਪਨਾ ਜੀ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।"
ਮਲੰਗੀ (ਡਾਕੂ)
ਮਲੰਗੀ (1890 – 1927) ਪੰਜਾਬ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਕਬਜ਼ੇ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਡਾਕੂ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਕਸੂਰ ਵਿੱਚ 'ਰੋਬਿਨਹੁੱਡ' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮਲੰਗੀ ਵਰਗੇ ਡਾਕੂਆਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋਕ-ਕਥਾ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ। ਅਜਿਹੇ ਹੋਰ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਪੰਜਾਬੀ 'ਰੌਬਿਨ ਹੁੱਡਸ' ਸਨ। ਨਿਜ਼ਾਮ ਲੋਹਾਰ, ਇਮਾਮ ਦੀਨ ਗੋਹਾਵਿਆ ਅਤੇ ਜੱਗਾ ਜੱਟ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹਿੱਸੇ ਦੌਰਾਨ ਲੋਕ ਲੋਕ ਨਾਇਕ ਮੰਨਦੇ ਸਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਡਾਕੂਆਂ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦੇ ਲੋਕ ਗੀਤ ਅੱਜ ਵੀ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਗੀਤ ਜੋ ਮਲੰਗੀ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ: ਦਿਨ ਨੂੰ ਰਾਜ ਫਿਰੰਗੀ ਦਾ ਰਾਤ ਰਾਜ ਮਲੰਗੀ ਦਾ
(ਜਦੋਂ ਕਿ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਸੀ ਇਹ ਮਲੰਗੀ ਸੀ ਜੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ)
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ
ਮਲੰਗੀ ਅਜੋਕੇ ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕਸੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਲੱਖੋ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਿਸ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਮਲੰਗੀ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਜਾਗੀਰਦਾਰਾਂ ਨੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਜੋ ਇਲਾਕੇ ਉੱਤੇ ਦਬਦਬਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਮਲੰਗੀ ਦੀ ਮਾਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੇਵੱਸ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਖੁਦ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਮਲੰਗੀ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਉਸ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ 'ਤੇ ਮੁੜ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਲੜਿਆ। ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ, ਜੋ ਕਿ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਲੰਬੜਦਾਰ (ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇਤਾ) ਸਨ, ਨੇ ਮਲੰਗੀ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਇੱਕ ਡਾਕੂ ਬਣ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1927
ਪੀਕਿੰਗ ਮਾਨਵ
ਪੀਕਿੰਗ ਮਾਨਵ (ਹੋਮੋ ਈਰੇਕਟਸ ਪੇਕਿਨੇਨਸਿਸ, ਪਹਿਲਾਂ ਜੂਨੀਅਰ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਸਿਨਨਥ੍ਰੋਪਸ ਪੇਕਿਨੇਨਸਿਸ ਦੁਆਰਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ) ਹੋਮੋ ਈਰੇਟਸ ਦੇ ਲਗਪਗ 750,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਪਥਰਾਟ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ, ਜੋ ਬੀਜਿੰਗ (ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੇਕਿੰਗ ਦੀ ਸਪੈਲਿੰਗ ਇਹ ਸੀ) ਦੇ ਨੇੜੇ ਝੌਕੌਦੀਅਨ (ਚੋ ਕੂ-ਟਿਏਨ) ਵਿਖੇ ਖੁਦਾਈ ਦੌਰਾਨ 1929–37 ਵਿੱਚ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ।
1929 ਅਤੇ 1937 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, 15 ਅੰਸ਼ਕ ਖੋਪੜੀਆਂ, 11 ਜਬਾੜੇ, ਕਈ ਦੰਦ, ਕੁਝ ਪਸਲੀਆਂ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰ ਦੇ ਸੰਦ ਝੌਕੌਦੀਅਨ ਵਿਖੇ ਪੀਕਿੰਗ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸਾਈਟ ਦੇ ਟਿਕਾਣਾ 1 ਵਾਲੀ ਲੋਅਰ ਗੁਫ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲੱਭੇ ਮਿਲੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਪਗ 750,000 ਤੋਂ 300,000 ਸਾਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਜੈਵਿਕ ਪਥਰਾਟਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਮੁਢਲੇ ਅਧਿਐਨ ਡੇਵਿਡਸਨ ਬਲੈਕ ਦੁਆਰਾ 1934 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਹੋਣ ਤੱਕ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਫਿਰ ਪੀਅਰੇ ਟੇਲਹਾਰਡ ਡੀ ਚਾਰਡਿਨ ਨੇ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਫ੍ਰਾਂਜ਼ ਵੇਡਨੇਰਿਚ ਨੇ ਉਸਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਲੈ ਲਈ ਅਤੇ 1941 ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਛੱਡਣ ਤੱਕ ਜੈਵਿਕ ਪਥਰਾਟਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਅਸਲ ਪਥਰਾਟ 1941 ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਵੇਂ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ, ਪਰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕਾਸਟ ਅਤੇ ਵਰਣਨ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਗਏ ਸਨ।
ਖੋਜ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
thumb|ਗੋਥੇਨਬਰਗ ਨੈਚੁਰਲ ਹਿਸਟਰੀ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵਿਖੇ ਪੀਕਿੰਗ ਮੈਨ ਦਾ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਜੋਹਾਨ ਗੁਨਰ ਐਂਡਰਸਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਮਾਹਰ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਾਲਟਰ ਡਬਲਯੂ. ਗ੍ਰੈਂਜਰ 1921 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜੈਵਿਕ ਪਥਰਾਟਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਲਈ ਚੀਨ ਦੇ ਝੌਕੌਦੀਅਨ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਕੁਆਰੀਮੈਨ ਡ੍ਰੈਗਨ ਬੋਨ ਹਿੱਲ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਐਂਡਰਸਨ ਨੇ ਕੁਆਰਟਜ਼ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ ਜੋ ਉਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮੂਲ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਇਸ ਲੱਭਤ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸਮਝਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਵੱਲ ਮੁੜਿਆ ਅਤੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, "ਇਥੇ ਆਦਿ ਮਾਨਵ ਹੈ; ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਭਣਾ ਹੈ!"
ਐਂਡਰਸਨ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਆਸਟ੍ਰੀਆਈ ਪਾਲੀਓਨਟੋਲੋਜਿਸਟ ਓਟੋ ਜ਼ਡਾਂਸਕੀ ਦੁਆਰਾ ਤੁਰੰਤ ਖੁਦਾਈ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਜੀਵਿਤ ਮਨੁੱਖੀ ਜਾੜ੍ਹ ਜਾਪਦੀ ਸੀ। ਉਹ 1923 ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਾਈਟ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਆਇਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋ ਕਿਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਦਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਲਈ ਸਵੀਡਨ ਦੀ ਉੱਪਸਾਲਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ। 1926 ਵਿੱਚ ਐਂਡਰਸਨ ਨੇ ਇਸ ਸਮੱਗਰੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮਨੁੱਖੀ ਜਾੜ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਜ਼ੇਡਨਸਕੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ।
ਸ਼ੂਦਰ: ਦਿ ਰਾਈਜ਼ਿੰਗ
2015}}
ਸ਼ੂਦਰ: ਦਿ ਰਾਈਜ਼ਿੰਗ ਹਿੰਦੀ -ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਇਸਦੀ ਕਹਾਣੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਾਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਜੀਵ ਜੈਸਵਾਲ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਹੈ ਅਤੇ ਡਾ ਬੀ ਆਰ ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ।
ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲਖਨਊ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਪਲਾਟ
ਸ਼ੂਦਰ: ਦਿ ਰਾਈਜ਼ਿੰਗ ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਦੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਾਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਫ਼ਿਲਮ ਜਾਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਇਕਾਈਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ - ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖੱਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ । ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਭਾਗ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਹਮਲੇ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਰੀਅਨ ਨਸਲ ਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਕਬੀਲੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ, ਮਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀ, ਇੱਕ ਜਾਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਥਾਨਕ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਫਿਰ ਜ਼ਾਲਮ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਹਰ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਦਬਾਇਆ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਸ਼ੂਦਰਾਂ 'ਤੇ ਲਗਾਏ ਗਏ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਿੱਟਿਆਂ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੰਟੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਿੱਠ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਪੱਤਾ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘੜਾ ਲਟਕਾਉਣਾ।
ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ
ਅਕਤੂਬਰ 2012 ਵਿੱਚ, ਦੋ ਹਿੰਦੂਤਵੀ ਸੰਗਠਨਾਂ - ਵਿਸ਼ਵ ਹਿੰਦੂ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਅਤੇ ਬਜਰੰਗ ਦਲ - ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਨਾ ਦਿਖਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਚਿੱਤਰਣ ਜਾਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਨੂੰ ਵਧਾਏਗਾ ਅਤੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਇਸ ਦਾ ਚਿੱਤਰਣ ਅਨਾਦਰਵਾਦੀ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2012 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਕੇਡੀ ਸਿੰਘ
ਕੁੰਵਰ ਦਿਗਵਿਜੇ ਸਿੰਘ (2 ਫਰਵਰੀ 1922 – 27 ਮਾਰਚ 1978), ਜੋ "ਬਾਬੂ" ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੀਲਡ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਬਾਰਾਬੰਕੀ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਨ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲ਼ੀ ਪਾਸ ਦੇਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਧਿਆਨ ਚੰਦ ਦੇ ਪਾਏ ਦਾ ਡਰਿਬਲਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਿੱਖਿਆ
ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਬਾਰਾਬੰਕੀ ਅਤੇ ਕੰਨਿਆਕੁਬਜ ਇੰਟਰ ਕਾਲਜ, ਲਖਨਊ ਤੋਂ ਕੀਤੀ।
ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ
ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਬਾਰਾਬੰਕੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜਪੂਤ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੇਵਾ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਖੇਡੇ ਗਏ ਇੱਕ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਨਾਲ ਸਰਗਰਮ ਹਾਕੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਸਾਲ 1937 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਤਰ-ਕਾਲਜ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਾਲਜ ਦੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। 15 ਸਾਲ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਟਰੇਡਰਜ਼ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਐਲਵਾਈਏ ਕਲੱਬ, ਲਖਨਊ ਲਈ ਖੇਡਿਆ। ਇਸੇ ਟਰੇਡਰਜ਼ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਲਖਨਊ ਦੀ ਨੌਜਵਾਨ ਟੀਮ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਨਾਮੀ ਟੀਮ ਨਾਲ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਲਈ ਓਲੰਪਿਕ ਖਿਡਾਰੀ ਮੁਹੰਮਦ ਹੁਸੈਨ ਵੀ ਖੇਡਿਆ। ਕੇ ਡੀ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਓਲੰਪੀਅਨ ਹੁਸੈਨ ਵੀ ਵਿਰੋਧੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਡ ਖੇਡ ਸਕੇ। ਹਾਕੀ ਦੇ ਜਾਦੂਗਰ ਨੇ ਪੂਰੇ ਮੈਚ ਦੌਰਾਨ ਹੁਸੈਨ ਨੂੰ ਦਬਾਇਆ ਅਤੇ ਚਕਮਾ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਸੈਨ ਵੀ ਇਸ ਨੌਜਵਾਨ ਦੀ ਖੇਡ ਕਲਾ ਦੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਮੈਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਸੈਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਲੜਕਾ ਇੱਕ ਦਿਨ ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣੇਗਾ। ਉਸਨੇ 1939 ਤੋਂ 1959 ਤੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਸਾਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਲਈ ਖੇਡਿਆ।
ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ
ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1946-47 ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੌਰੇ ਲਈ ਆਲ-ਇੰਡੀਆ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਕੇ ਨਾ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਹਾਕੀ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਘਾਤਕ ਫਾਰਵਰਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ। 1947 ਵਿੱਚ, ਪੂਰਬੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ ਧਿਆਨ ਚੰਦ ਦੇ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਉਸਨੇ 70 ਗੋਲ ਕਰਕੇ ਜਾਦੂਗਰ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਦਿੱਤਾ ਜਦੋਂ ਕਿ ਜਾਦੂਗਰ ਨੇ 62 ਗੋਲ ਕੀਤੇ। 1948 ਦੀ ਓਲੰਪਿਕ ਟੀਮ ਦਾ ਉਪ ਕਪਤਾਨ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਧਿਆਨ ਚੰਦ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। 1948 ਦੀਆਂ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਉਪ-ਕਪਤਾਨ ਦੀ ਹੈਸੀਅਤ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਨੇ ਸੋਨ ਤਮਗ਼ਾ ਜਿੱਤਿਆ। 1948 ਦੀ ਆਊਟਿੰਗ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਓਲੰਪਿਕ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ 1928, 1932 ਅਤੇ 1936 ਵਿੱਚ ਓਲੰਪਿਕ ਸੋਨ ਤਮਗ਼ਾ ਜਿੱਤਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਨਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਸੋਨ ਤਮਗ਼ਾ ਜਿੱਤਣ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। 1948 ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਜਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਖਬਾਰ ਨੇ ਲਿਖਿਆ:
"ਬਾਬੂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੀ। ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਡਰਿਬਲਿੰਗ ਅਤੇ ਪਾਸ ਦੇਣ ਦੀ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਉਸ ਦੇ ਖੇਡ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਡਿਫੈਂਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਭੇਦਣ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰੇਰਕ ਸੀ। ਕਈ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਉਸਨੇ ਪੂਰੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੌਰਾਨ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਡਿਫੈਂਸ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ। ਹਮਲਿਆਂ ਪਿੱਛੇ ਉਸ ਦਾ ਦਿਮਾਗ ਸੀ। ਇਹ ਲਿਖਣਾ ਲੁਭਾਵਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਬੂ ਧਿਆਨ ਚੰਦ ਜਿੰਨਾ ਹੀ ਫੁਰਤੀਲਾ ਹੈ।"
ਉਸਨੂੰ 1949 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਸਾਲ 236 ਗੋਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਉਸਨੇ 99 ਗੋਲ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਕਿ ਟੀਮ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੈਂਬਰ ਦੁਆਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਨ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ 1952 ਦੀਆਂ ਹੇਲਸਿੰਕੀ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਮਗ਼ਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। 1952 ਦੇ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ 'ਕਾਵਿਕ' ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਟੀਮ ਦਾ ਮਾਸਟਰਮਾਈਂਡ ਅਤੇ ਪਲੇਮੇਕਰ ਸੀ। ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਕਪਤਾਨ ਸਿਰਿਲ ਵਾਲਟਰ ਨੇ ਲਿਖਿਆ:
"ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਉਸਦੀ ਉੱਤਮ ਡ੍ਰਿਬਲਿੰਗ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਾਸ ਦਾ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਜਿਓਮੈਟਰੀਕਲ ਦਰੁਸਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਬਾਬੂ ਦੀ ਡ੍ਰਿਬਲਿੰਗ ਗਤੀਮਾਨ ਕਵਿਤਾ ਹੈ।"
ਮੌਤ
27 ਮਾਰਚ 1978 ਨੂੰ, ਆਪਣੀ ਬੰਦੂਕ ਦੀ ਸਫਾਈ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਹਥਿਆਰ ਤੋਂ ਗੋਲੀ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਇਹ ਵੀ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਉਸ ਨੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਲਈ ਹੈ। ਸਿੰਘ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਮਨੋਚਕਿਤਸਾ ਅਧੀਨ ਸੀ। ਇੱਕ ਸਾਥੀ ਓਲੰਪੀਅਨ ਅਤੇ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦੋਸਤ, ਅਸ਼ਵਨੀ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ "ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਆਦਮੀ" ਸੀ ਅਤੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ " ਬਿਊਨਸ ਆਇਰਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।"
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1978 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1922
ਡੈੱਲ
ਡੈੱਲ ਇੰਕ. (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Dell) ਨਿੱਜੀ ਅਮਰੀਕੀ ਬਹੁ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕੰਪਿਊਟਰ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਉਤਪਾਦ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕੰਪਨੀ ਯੂ.ਐੱਸ.ਏ ਦੇ ਟੈਕਸਸ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਰਾਊਂਡ ਰੌਕ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਇਸ ਦੇ ਖੋਜੀ ਮਾਈਕਲ ਡੈੱਲ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਤਕਨੀਕੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 1,03,300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਹਨ।
ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਵਿਕਾਸ
ਕਰਨਾਟਕ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਅਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੀਨਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ।
ਬਸਵੇਸ਼ਵਰ, ਕਲਿਆਣਾ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਭਗਤੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਬਿਜਲਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਨੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਇੱਕ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ, ਆਪਣੇ ਬਚਨਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਚੰਦਰਜਾ, ਸ਼ਾਂਤਲਾ, ਅੱਕਾ ਮਹਾਦੇਵੀ ਵਰਗੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦਾ ਉਭਾਰ ਵੀ ਦੇਖਿਆ। ਅਤੇ ਅੱਲਾਮਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਵਿਦਿਆਰਣਯ ਦੀ ਸੰਗੀਤਸਾਰ, ਵੇਂਤਾਮਖਿਨ ਦੀ ਚਤੁਰਦੰਡੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਕਾ ਅਤੇ ਚਤੁਰਕੱਲੀਨਾਥ ਦੀ ਸੰਗਤਰਤਨਾਕਰ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸੁਧਾਰਿਆ।
ਵੈਸ਼ਨਵਵਾਦ ਦੇ ਉਭਾਰ ਅਤੇ ਹਰੀਦਾਸਾ ਅੰਦੋਲਨ ਨਾਲ ਕਰਨਾਟਕ ਤੋਂ ਪੁਰੰਦਰਦਾਸਾ, ਕਨਕਦਾਸਾ, ਵਿਜੇ ਦਾਸਾ ਅਤੇ ਜਗਨਨਾਥਦਾਸਾ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਆਏ। ਮੈਸੂਰ ਦੇ ਵੋਡੇਯਾਰ ਕਲਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਸਨ।
ਵਿਕਾਸ
ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸੰਗੀਤਾ ਸ਼ਾਸਤਰ "ਗੁਰੂ-ਸ਼ਿਸ਼ਯ" ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਲਿਖਤੀ ਪਾਠ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਗਠਨ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਭਰਤਮੁਨੀ (300 ਈ.ਪੂ.) ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਸੰਗੀਤਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ "ਨਾਟਯ ਸ਼ਾਸਤਰ" ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਾਫ਼ੀ ਸਮੇਂ ਲਈ ਇਹ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਲਈ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਗ੍ਰੰਥ (ਪ੍ਰਮਾਨਾ ਗ੍ਰੰਥ) ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਸੁਤੰਤਰ ਵਿਕਾਸ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
1200 ਈਸਵੀ ਦੇ ਆਸਪਾਸ, "ਸ਼ਰਜਨਦੇਵਾ" ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਨੇ ਇੱਕ ਨਿਬੰਧ ਲਿਖਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ "ਸੰਗੀਤਾ ਰਤਨਾਕਰ" ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ - ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤਕ ਗ੍ਰੰਥ ਜੋ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਕੰਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੇਵਗਿਰੀ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਰਨਾਟਕ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਸੀ (ਪਰ ਹੁਣ ਦੌਲਤਾਬਾਦ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਪ੍ਰਾਂਤ ਹੈ)। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, 1350 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ, ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਨੇ ਮਾਧਵ ਅਤੇ ਵਿਧਿਆਰਾਨਿਆ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਢਾਂਚਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। "ਸੰਗੀਤਾ ਸਾਰਾ" ਲਿਖ ਕੇ ਸੰਗੀਤਾ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ (ਸੰਗੀਤਾ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪ੍ਰਵਰਤਨੇ) ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਵਿਜੇਨਗਰ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਿੰਗੇਰੀ ਮਠ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵੀ ਸਨ।
ਸ਼ਿਖਾ ਸ਼ਰਮਾ
ਸ਼ਿਖਾ ਸ਼ਰਮਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਬੈਂਕਰ ਹੈ। ਉਹ 1994 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਐਕਸਿਸ ਬੈਂਕ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਤੀਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਬੈਂਕ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ, ਦੀ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ​ ਸੀ.ਈ.ਓ. ਹੈ, ਜੋ 2009-2018 ਤੱਕ ਇਸ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਸ਼ਰਮਾ ਐਕਸਿਸ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ 2009 'ਚ ਦਾਖਿਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਰਿਟੇਲ ਲੈਂਡਿੰਗ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ, ਇਸ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਬੈਂਕਿੰਗ ਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰੀ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕੀਤਾ।
ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਵਿਕਾਸ
ਵਿਕਾਸ
ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਨੇ ਵਿਜੇਨਗਰ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵਿਆਸਰਾਜਾ, ਪੁਰੰਦਰਾ ਦਾਸਾ, ਕਨਕਦਾਸਾ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਕੰਨੜ ਹਰੀਦਾਸਾ ਲਹਿਰ ਦੁਆਰਾ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਕੀਤਾ। ਹਰਿਦਾਸ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚੋਂ, ਪੁਰੰਦਰ ਦਾਸਾ ਜਿਸਨੂੰ ਸੰਗੀਤਾ ਪੀਤਮਹਾ (ਕਰਨਾਟਿਕ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਦਾਦਾ) ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਸੰਗੀਤ ਸਿਖਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰਿਦਾਸ ਲਹਿਰ ਦੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਏ ਕੁਝ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਕੇ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਤਿਆਗਰਾਜਾ ਪੁਰੰਦਰਦਾਸਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤੰਜੌਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸ਼ਾਸਕ ਤੁਲਜਾਜੀ (1729-35 ਈ.) ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ ਸੰਗੀਤਾ ਸਰਮ੍ਰਿਤਾ ਵਿਚ ਹਰਿਦਾਸ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ,  ਅਤੇ ਵਿਆਸਰਾਇਆ ਅਤੇ ਪੁਰੰਦਰਦਾਸਾ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਵਜੋਂ ਪੂਜਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਿਖਾ ਸ਼ਰਮਾ
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਧੀ, ਸ਼ਿਖਾ ਦਾ ਜਨਮ 19 ਨਵੰਬਰ 1958 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਰਮਾ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਖਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਲੋਰੇਟੋ ਕਾਨਵੈਂਟ ਤੋਂ ਖਤਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਸੱਤ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਲੇਡੀ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ (ਐਲ.ਐਸ.ਆਰ.) ਤੋਂ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਏ. (ਆਨਰਜ਼) ਅਤੇ ਆਈ.ਆਈ.ਐਮ. ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਤੋਂ ਐਮ.ਬੀ.ਏ. ਕਰਨ ਲਈ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਤੋਂ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਪਲੋਮਾ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਵਿਕਾਸ
ਵਿਕਾਸ
1650 ਈਸਵੀ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ, ਰਘੁਨਾਥ ਨਾਇਕ ਨੇ "ਸੰਗੀਤਾ ਸੁਧਾ" ਲਿਖੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਮਾਧਵ-ਵਿਧਾਨਿਆ ਦੁਆਰਾ "ਸੰਗੀਤਾ ਸਾਰਾ" ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਗੋਵਿੰਦਾ ਦੀਕਸ਼ਿਤ, ਜੋ ਤੰਜਾਵੋਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਅਚਯੁਤਾ ਨਾਇਕ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੰਤਰੀ ਸੀ, ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ "ਸੰਗੀਤਾ ਸੁਧਾ" ਦੀ ਇੱਕ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਲਿਖੀ ਸੀ। ਗੋਵਿੰਦਾ ਦੀਕਸ਼ਿਤਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵੈਂਕਟਮਾਖਿਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਰਾਗਾਂ ਦੇ ਵਰਗੀਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮ ਲਿਖਿਆ; ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਚਤੁਰਦੰਡੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਕਾ (ਸੀ. 1635 ਈ.)। ਖੇਤਰਜਨਾ ਜਿਸ ਨੇ "ਸ਼੍ਰੁੰਗਾਰਾ ਪਦ" ਲਿਖਿਆ (ਜੋ ਕਿ ਸੰਗੀਤਾ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨਾਲ ਵੀ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ) ਵੀ ਇਸ ਸਮੇਂ (1650) ਵਿਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਵਿਧਿਆਰਾਨਾਯ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, 15 ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਵੈਂਕਟਮਾਖਿਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ 22 ਹੋ ਗਏ। ਉਪਰੋਕਤ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਾਲੀਨਾਥ, ਰਾਮਾਮਾਤਿਆ, ਸੋਮਨਾਥ ਆਦਿ ਕਈ ਹੋਰ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰਾਂ ਨੇ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ।
ਸ਼ਿਖਾ ਸ਼ਰਮਾ
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਇੱਕ ਬਿਜਨਸ ਸਟੈਂਡਰਡ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਇੱਕ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਕੋਰਸ ਲਈ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਸੰਦ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਲਈ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਈ ਕਿਉਂਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਐਲ.ਐਸ.ਆਰ. ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਪਛਤਾਵਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਹੁਨਰ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ - ਇਹ ਵਿਸ਼ਾ ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਹੈ।"
ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਵਿਕਾਸ
ਵਿਕਾਸ
ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਵਿਕਾਸ, ਸ਼ਾਰੰਗਦੇਵਾ ਤੋਂ ਵੈਂਕਟਮਾਖਿਨ (650 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ) ਤੱਕ, ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਹੋਰ ਵਿਸਥਾਰ ਅਤੇ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਇਆ।
ਸ਼ਿਖਾ ਸ਼ਰਮਾ
ਪਰਿਵਾਰ
ਸ਼ਰਮਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਆਈ.ਆਈ.ਐਮ.-ਏ ਵਿਖੇ ਉਸ ਦੇ ਬੈਚ-ਮੇਟ ਸੰਜੇ ਸ਼ਰਮਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸੰਜੈ ਟਾਟਾ ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਸੀ.ਈ.ਓ. ਹਨ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ, ਤਿਲਕ ਅਤੇ ਤਵੀਸ਼ਾ, ਹਨ। ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਦੋ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਹਨ ਜੋ ਦਿਲ ਦੇ ਮਾਹਰ ਹਨ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਸ਼ਰਮਾ ਦਾ ਵਿੱਤੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਈ.ਸੀ.ਆਈ.ਸੀ.ਆਈ. ਬੈਂਕ ਨਾਲ 1980 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਆਈ.ਸੀ.ਆਈ.ਸੀ.ਆਈ. ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੂਹ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਨਿਵੇਸ਼ ਬੈਂਕਿੰਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੂਨ ਵਿੱਤ ਸਮੇਤ ਆਈ.ਸੀ.ਆਈ.ਸੀ.ਆਈ. ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਆਖਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵਿਚ, ਆਈ.ਸੀ.ਆਈ.ਸੀ.ਆਈ. ਪ੍ਰੂਡੇਂਟਲ ਲਾਈਫ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਸੀ.ਈ.ਓ. ਵਜੋਂ, ਉਸਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਨੰਬਰ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਬੀਮਾ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।
ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ
ਐਕਸਿਸ ਬੈਂਕ ਦੇ ਐਮ.ਡੀ. ਅਤੇ ਸੀ.ਈ.ਓ. ਵਜੋਂ 2009 ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬੈਂਕ ਦੇ ਸਟਾਕ ਵਿੱਚ 90% ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਐਕਸਿਸ ਬੈਂਕ ਨੇ ਐਮ.ਡੀ. ਅਤੇ ਸੀ.ਈ.ਓ. ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਦੇ ਡੇਢ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਐਨਾਮ ਸਿਕਉਰਟੀਜ਼ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ। 2014-15 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਬੈਂਕ ਦੀ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਸਾਲਾਨਾ ਸ਼ੁੱਧ ਲਾਭ ਦੀ ਦਰ 20% ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਸੀ। ਮਾਰਚ, 2015 ਤੱਕ ਬੈਂਕ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਗੈਰ-ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਜਾਇਦਾਦ ਅਨੁਪਾਤ 1.34% ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਸਮੁੱਚੇ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੈਕਟਰ ਲਈ 4.4% ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ। ਸਾਲ 2015-16 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਲਾਭ 18.3% ਵਧ ਕੇ 7,358 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਰਿਹਾ, ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਲਾਭ 24% ਵਧ ਕੇ 3,582 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਰਿਹਾ, ਜਦੋਂਕਿ ਸ਼ੁੱਧ ਵਿਆਜ ਆਮਦਨੀ 19% ਵਧ ਕੇ 14,224 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਰਹੀ। ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਅਡਵਾਂਸਾਂ ਵਿੱਚ 22 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਕਮਾਂ ਵਿੱਚ 15 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਉਦਯੋਗ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਹਨ। ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਵਾਲੇ ਕਰੰਟ ਅਕਾਉਂਟ ਸੇਵਿੰਗ ਅਕਾਉਂਟ (ਸੀ.ਏ.ਐੱਸ.ਏ.) ਜਮ੍ਹਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ 45 ​​ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ 'ਤੇ ਸਥਿਰ ਰਿਹਾ, ਇਹ ਉੱਚ ਅਨੁਪਾਤ ਹੈ। ਬੈਂਕ ਨੇ ਸਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਢਾਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਦਫਤਰ ਖੋਲ੍ਹਿਆ।
ਸ਼ਰਮਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਐਕਸਿਸ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਫਾਈਨੈਸ਼ਿਅਲ ਟਾਈਮਜ਼, "ਦਿ ਬੈਂਕਰ ਮੈਗਜ਼ੀਨ" ਦੁਆਰਾ "ਸਾਲ 2014 ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਬੈਂਕ ਆਫ ਦਿ ਈਅਰ" ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਹਾਸਿਲ ਹੋਇਆ। ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਸਾਲ 2015 ਲਈ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਕੰਪਨੀ ਸੈਕਟਰੀਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (ਆਈ.ਸੀ.ਐਸ.ਆਈ.) ਦੁਆਰਾ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਗਵਰਨੈਂਸ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੱਤਰ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।. ਬ੍ਰਾਂਡ ਇਕੁਇਟੀ, ਇਕਨਾਮਿਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਏ ਗਏ, 'ਮੋਸਟ ਟਰੱਸਟਡ ਬ੍ਰਾਂਡ ਸਰਵੇ' - ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਦੂਜੇ ਸਾਲ 'ਮੋਸਟ ਟਰੱਸਟਡ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸੈਕਟਰ ਬੈਂਕ' ਵਜੋਂ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਐਕਸਿਸ ਬੈਂਕ ਨੂੰ - "ਬਿਜ਼ਨਸ ਟੂਡੇ" ਦੁਆਰਾ 2013 ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ "ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਕੰਪਨੀਆਂ" ਵਿਚੋਂ ਬੀ.ਐਫ.ਐਸ.ਆਈ. ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਨੰਬਰ 1 ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਵਜੋਂ, ਹਾਰਵਰਡ ਬਿਜਨਸ ਸਕੂਲ ਨੇ ਐਕਸਿਸ ਬੈਂਕ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਤਬਦੀਲੀ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕੇਸ ਅਧਿਐਨ 2013 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬੈਂਕ ਦੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਬੈਂਕ ਦੇ ਬੋਰਡ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾ ਮੁੜ-ਚੋਣ 'ਤੇ ਮੁੜ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ 'ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕੈਰੀਅਰ' ਦਾ ਅੰਤ ਇੱਕ ਉਦਾਸ ਅੰਤ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਬੋਰਡ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕਾਰਜਕਾਲ 7 ਮਹੀਨੇ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਸ਼ਰਮਾ 31 ਦਸੰਬਰ 2018 ਨੂੰ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਅਮਿਤਾਭ ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਐਮ.ਡੀ. ਅਤੇ ਸੀ.ਈ.ਓ. ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਬੈਂਕਰ
ਏਲਿਆਸ ਹੋਵੇ
ਏਲਿਆਸ ਹੋਵੇ ਜੂਨੀਅਰ ਦਾ ਜਨਮ 9 ਜੁਲਾਈ, 1819 ਨੂੰ ਮੈਸਾਚੂਸਟਸ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਆਪ ਸਿਲਾਈ ਮਸ਼ੀਨ ਦੇ ਖੋਜੀ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਸਿਲਾਈ ਮਸ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਸਨ:
ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਖਾਨ (ਪਹਿਲਵਾਨ)
ਆਰਿਫ਼ ਸਲੀਮ ਬੋਹੜੂ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਪਹਿਲਵਾਨ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਰਿੰਗ ਨਾਮ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਖ਼ਾਨ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੋਹੜੂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਖੇਤਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਪਹਿਲਵਾਨ ਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਦ ਗ੍ਰੇਟ ਖਲੀ ਦੇ ਕਾਂਟੀਨੈਂਟਲ ਰੈਸਲਿੰਗ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਮੌਜੂਦਾ ਵਰਲਡ ਹੈਵੀਵੇਟ ਚੈਂਪੀਅਨ ਹੈ। ਆਰਿਫ ਦੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿਖੇ ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ ਇੰਡੀਆ ਟਰਾਇਲ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਬੋਹੜੂ ਇਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਪੰਜ ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪਹਿਲਵਾਨ
ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਖ਼ਾਨ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਪਹਿਲਵਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਜਲੰਧਰ ਦੀ ਕਾਂਟੀਨੈਂਟਲ ਰੈਸਲਿੰਗ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਦ ਗ੍ਰੇਟ ਖਲੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਵੀ ਹੈ।
ਕਾਂਟੀਨੈਂਟਲ ਰੈਸਲਿੰਗ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ (2016-ਮੌਜੂਦਾ)
2016 ਵਿੱਚ, ਆਰਿਫ਼ ਬੋਹੜੂ ਨੇ ਦ ਗ੍ਰੇਟ ਖਲੀ ਦੇ ਕਾਂਟੀਨੈਂਟਲ ਰੈਸਲਿੰਗ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਤੋਂ ਤਰੱਕੀ ਰਾਹੀਂ ਕੁਸ਼ਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਆਰਿਫ਼ ਨੇ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਪਹਿਲਵਾਨ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਸਿਖਲਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। 2016 ਵਿੱਚ, ਆਰਿਫ਼ ਬੋਹੜੂ ਨੇ ਦ ਗ੍ਰੇਟ ਖਲੀ ਦੁਆਰਾ ਉਸਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਰਿੰਗ ਨਾਮ "ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਖ਼ਾਨ" ਦੇ ਤਹਿਤ ਆਪਣੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਆਰਿਫ ਨੇ ਦੋ ਵਾਰ ਟੈਗ ਟੀਮ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ। 18 ਮਾਰਚ 2018 ਨੂੰ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ CWE ਵਿਸ਼ਵ ਹੈਵੀਵੇਟ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ।  2021 ਵਿੱਚ, ਖ਼ਾਨ ਵਰਲਡ ਰੈਸਲਿੰਗ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ (WWE) ਵਿੱਚ ਡੈਬਿਊ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਆਰਿਫ਼ ਬੋਹੜੂ ਨੀਲ, ਰਾਮਬਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ, ਮੁਹੰਮਦ ਸਲੀਮ ਬੋਹੜੂ, ਇੱਕ CRPF ਸਬ-ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਹੈ।
ਦ ਬਲੂ ਜੈਕਲ
ਬਲੂ ਜੈਕਲ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਹਵਾਲਾ
ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ (ਦੇਖੋ ਮਾਨਵ-ਰੂਪ, ਗਲਪ ਵਿੱਚ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ )। ਹਰ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹਰ ਜਾਨਵਰ ਦੀ ਇੱਕ "ਸ਼ਖਸੀਅਤ" ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਕਹਾਣੀ ਇੱਕ ਨੈਤਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕਹਾਣੀ
ਮੌਖਿਕ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਦੁਆਰਾ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਬਲੂ ਜੈਕਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੀ ਵੱਖਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਜੀਵ ਨੂੰ ਚੰਦਰੂ, ਨੀਲਕੰਠ ਜਾਂ ਨੀਲਾ ਗਿਧਰ (ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਨੀਲਾ ਗਿੱਦੜ ) ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਕੱ ਸ਼ਾਮ ਜਦੋਂ ਹਨੇਰਾ ਸੀ ,ਇੱਕ ਭੁੱਖਾ ਭੇਜਿਆ ਖਾਣੇ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਦੇ  ਘਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੀ। ਪਾਲਤੂ ਕੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭੇੜਿੇ ਚੰਗੇ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਭੇੜਿਅੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਮਾਣ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਵਾ ਸਕਣ। ਭੇੜਿਆ ਜਿਨਾ ਤੇਜ਼ ਭੱਜ ਸਕਦਾ ਸੀ ਉਹ ਭਜਿਆ, ਅਤੇ ਦੇਖ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਬਾਲਟੀ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਜਾਵੇਗਾ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਕਪੜਿਆਂ ਨੂੰ ਰੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਪਈ ਸੀ। ਕੁੱਤੇ ਅੱਗੇ ਭਜ ਗਏ ਅਤੇ ਭੇਜਿਆ ਬਾਲਟੀ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ, ਉਹ ਗਿਲਾ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸੱਟ ਨਹੀਂ ਲੱਗੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ
ਹਨੂੰਮਾਨ ਮੰਦਰ, ਕਨਾਟ ਪਲੇਸ
ਕਨਾਟ ਪਲੇਸ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਨੂੰਮਾਨ ਮੰਦਿਰ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਚਾਰ ਮੰਦਰ ਹਨ ਕਾਲਕਾਜੀ, ਦੱਖਣੀ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਲੀ ਮੰਦਿਰ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਵੈਅੰਬੂ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ : "ਸਵੈ ਪ੍ਰਗਟ") ਚੱਟਾਨ ਦੀ ਮੂਰਤੀ, ਕੁਤੁਬ ਮੀਨਾਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਯੋਗਮਾਇਆ ਮੰਦਰ, ਪੁਰਾਣਾ ਕਿਲਾ ਨੇੜੇ ਭੈਰਵ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਨੀਲੀ ਛਤਰੀ ਮਹਾਦੇਵ (ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ) ਹਨ। ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਨਿਗਮਬੋਧ ਘਾਟ ਵਿਖੇ।
ਮੰਦਿਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਨੂੰਮਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸਵੈ-ਪ੍ਰਗਟ ਮੂਰਤੀ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਸਾਧਾਰਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ ਜੋ ਊਮ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਪ੍ਰਤੀਕ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਚੰਦਰਮਾ ਚੰਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਪਾਇਰ (ਸ਼ਿਖਰ) ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਗਲ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਅਸਾਧਾਰਨ ਚਿੱਤਰਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮੰਦਰ ਦੀ ਮੂਰਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ "ਸ੍ਰੀ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ" (ਮਹਾਨ ਭਗਵਾਨ ਹਨੂੰਮਾਨ) ਵਜੋਂ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਾਲ ਹਨੂਮਾਨ ਅਰਥਾਤ ਹਨੂੰਮਾਨ ਦੀ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਟਰਾਂਸਮਿਲਟਰੀ
ਟਰਾਂਸਮਿਲਟਰੀ 2018 ਦੀ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ, ਜੋ ਗੈਬਰੀਅਲ ਸਿਲਵਰਮੈਨ ਅਤੇ ਫਿਓਨਾ ਡਾਸਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਹੈ, ਜੋ ਯੂ.ਐਸ. ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਲੜ ਰਹੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਸੇਵਾ ਮੈਂਬਰਾਂ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ 2018 ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ ਦੁਆਰਾ ਦੱਖਣ ਪੱਛਮੀ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ,  ਅਤੇ 8 ਜਨਵਰੀ, 2019 ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਨੂੰਮਾਨ ਮੰਦਰ, ਕਨਾਟ ਪਲੇਸ
ਇਤਿਹਾਸ
right|thumb| ਮੰਦਰ ਦੇ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਚੰਦਰਮਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਸਥਿਤ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਮਹਾਭਾਰਤ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਕਾਲ ਦੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਸ਼ਹਿਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਤੋਂ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੌਰਵਾਂ ਨੇ ਹਸਤੀਨਾਪੁਰ (ਦੋ ਸੰਪੱਤੀ ਪਰਿਵਾਰ) ਤੋਂ ਕੁਰੂ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਦਲਾਲੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਪਰ, ਇੱਕ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ 12 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਜਲਾਵਤਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 13ਵੇਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਛੁਪਿਆ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ (ਇੱਕ ਸਵਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਖੋਜੇ ਗਏ ਤਾਂ ਉਹ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਤੋਂ ਗੁਜ਼ਰਨਗੇ)। ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਕਥਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਜਲਾਵਤਨ ਦੌਰਾਨ (ਕੌਰਵ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੁਆਰਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ), ਭੀਮ ਦੇ (ਪੰਜ ਪਾਂਡਵ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੂਜੇ) ਦੇ ਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਲਈ, ਹਨੂੰਮਾਨ ਨੂੰ ਭੀਮ (ਦੋਵੇਂ ਵਾਯੂ ) ਦਾ ਭਰਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਦੇ ਬੱਚੇ, ਇੱਕ ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਬੁੱਢੇ ਬਾਂਦਰ ਦੇ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਭੀਮ, ਜਦੋਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੋਪਦੀ ਦੁਆਰਾ ਮੰਗੇ ਗਏ ਇੱਕ ਸੁਗੰਧਿਤ ਫੁੱਲ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ, ਹਨੂੰਮਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੂਛ ਨਾਲ ਲੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਪਾਇਆ, ਉਸ ਦਾ ਰਾਹ ਰੋਕ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ, ਹਨੂੰਮਾਨ ਦੀ ਪਛਾਣ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਪਣੀ ਪੂਛ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਪਰ ਹਨੂੰਮਾਨ ਨੇ ਭੀਮ ਨੂੰ ਪੂਛ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਬੁੱਢੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਸੀ। ਭੀਮ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰ ਬਹੁਤ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਆਦਮੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਸ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ। ਭੀਮ ਨੇ ਉਦੋਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਬਾਂਦਰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਉਸਦਾ ਆਪਣਾ ਭਰਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਹੰਕਾਰੀ ਵਿਹਾਰ ਲਈ ਮੁਆਫੀ ਮੰਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਨੂੰਮਾਨ ਨੂੰ ਉਸਦਾ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਦੋਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਨੂੰਮਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਭੀਮ ਨੂੰ ਉਹ ਆਕਾਰ ਦਿਖਾਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਰਾਮਾਇਣ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਮਾਂ ਸੀਤਾ ਜੀ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਲੰਕਾ ਜਾਣ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਕੌਰਵਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਯੁੱਧ ਜਿੱਤਣ ਅਤੇ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ – ਬਾਅਦ, ਪਾਂਡਵ ਕਬੀਲੇ ਨੇ ਹਨੂੰਮਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪੰਜ ਮੰਦਰਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ।
ਟਰਾਂਸਮਿਲਟਰੀ
ਗਲੈਡ ਮੀਡੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਤੋਂ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਲਟਰੀ ਪਹਿਲੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ੀਚਰ ਸੀ।
ਸਾਰ
ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੇ ਛੋਟੇ ਔਪ-ਡੌਕ, ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ, ਐਟ ਵਾਰ ਐਂਡ ਇਨ ਲਵ (2015) 'ਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਫ਼ੀਚਰ ਚਾਰ ਅਮਰੀਕੀ ਸਰਗਰਮ ਡਿਊਟੀ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ, ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਮਝ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਆਲ-ਵਲੰਟੀਅਰ ਫੌਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲਗਭਗ 15,500 ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਸੇਵਾ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਪੈਂਟਾਗਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਗੁਪਤ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨੀਤੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਜਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਰ 2017 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਦੇ ਟਵੀਟਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਉਲਟਾ ਦਿੱਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਸਵਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਕੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਹਨੂੰਮਾਨ ਮੰਦਰ, ਕਨਾਟ ਪਲੇਸ
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਲਸੀਦਾਸ (1532-1623), ਜਿਸ ਨੇ ਰਾਮਚਰਿਤਮਾਨਸ (ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੁਲਸੀ ਰਾਮਾਇਣ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਅਤੇ ਹਨੂੰਮਾਨ ਦੀ ਉਸਤਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨੂੰਮਾਨ ਚਾਲੀਸਾ ਦੇ ਭਜਨ ਲਿਖੇ ਸਨ, ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਮੰਦਰ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਆਪਣੀ ਫੇਰੀ ਦੌਰਾਨ, ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਨੂੰ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਚਮਤਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਜੋ ਉਸਨੇ ਭਗਵਾਨ ਹਨੂੰਮਾਨ ਦੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸਮਰਾਟ ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਹਨੂੰਮਾਨ ਮੰਦਿਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਇਸਲਾਮੀ ਚੰਦਰਮਾ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜੋ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਸਿਰੇ ਨੂੰ ਸ਼ਿੰਗਾਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਪਾਇਰ 'ਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਕਈ ਵਾਰ ਭਾਰਤ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅੰਬਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਪਹਿਲੇ (1540-1614) ਦੁਆਰਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਦੇ (1542-1605) ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਮਹਾਰਾਜਾ ਜੈ ਸਿੰਘ (1688-1743) ਦੁਆਰਾ 1724 ਵਿੱਚ, ਜੰਤਰ-ਮੰਤਰ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਧਾਰਮਿਕ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਟਰਾਂਸਮਿਲਟਰੀ
ਜਾਰੀ ਹੋਈ
ਟਰਾਂਸਮਿਲਟਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ 10 ਮਾਰਚ, 2018 ਨੂੰ ਐਸ.ਐਕਸ.ਐਸ.ਡਬਲਿਉ. ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਇਸਨੇ ਔਡੀਅੰਸ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ।  ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ 10 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ।  ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਲਟਰੀ ਨੇ ਨਵੰਬਰ 2018 ਵਿੱਚ ਲੋਗੋ ਟੀਵੀ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਹਨੂੰਮਾਨ ਮੰਦਰ, ਕਨਾਟ ਪਲੇਸ
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਸ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ 1 ਅਗਸਤ 1964 ਤੋਂ ਮੰਤਰ (ਭਜਨ) "ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ, ਜੈ ਰਾਮ, ਜੈ ਜੈ ਰਾਮ" ਦਾ 24 – ਘੰਟੇ ਜਾਪ ਹੈ। ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਿਰੰਤਰ ਜਾਪ ਨੂੰ ਗਿਨੀਜ਼ ਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਟਰਾਂਸਮਿਲਟਰੀ
ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ
ਰੋਟਨ ਟੋਮੇਟੋਜ 'ਤੇ, ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ 11 ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ 100% ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਰੇਟਿੰਗ ਹੈ। ਆਸਟਿਨ ਕ੍ਰੋਨਿਕਲ ਦੇ ਬੈਥ ਸੁਲੀਵਾਨ ਨੇ ਇਸਨੂੰ "ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੁਝੇਵੇਂ" ਕਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਰਿਪੋਰਟਰ ਦੇ ਜੌਨ ਡੀਫੋਰ ਨੇ ਟਰਾਂਸਮਿਲਟਰੀ ਨੂੰ "ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ, ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਆਸ਼ਾਵਾਦੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼" ਕਿਹਾ। ਰੋਟਨ ਟੋਮੇਟੋਜ ਦੀ ਜੈਕਲੀਨ ਕੋਲੀ ਨੇ ਟਰਾਂਸਮਿਲਟਰੀ ਨੂੰ " ਐਸ.ਐਕਸ.ਐਸ.ਡਬਲਿਉ. 2018 ਵਿੱਚ ਦੇਖੀਆਂ 8 ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫ਼ਿਲਮਾਂ [ਉਸਨੇ]" ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਚੁਣਿਆ।
ਹਨੂੰਮਾਨ ਮੰਦਰ, ਕਨਾਟ ਪਲੇਸ
ਮੰਦਰ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ
left|thumb| ਹਨੂੰਮਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਵਨ ਦੀਵਾਰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਹੈ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਬਾਬਾ ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਮਾਰਗ (ਸੜਕ) ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਹੁੰਚ ਸੜਕ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਹੈ ਜੋ ਵੱਡੇ ਚਾਂਦੀ-ਪਲੇਟਿਡ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਮੰਦਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਫੋਅਰ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਰਾਮਾਇਣ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਉੱਕਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਫੋਇਰ ਕਲੇਸਟਰੀ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਨਾਲ ਹਵਾਦਾਰ ਹੈ ਜੋ ਹਨੂੰਮਾਨ ਦੇ ਚਾਰ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਹਰ ਹਨੂੰਮਾਨ ਪੇਂਟਿੰਗ ਦੇ ਹੇਠਾਂ, ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਡ ਦਾ ਪੂਰਾ ਪਾਠ ਦੀਵਾਰਾਂ 'ਤੇ ਚਿਪਕੀਆਂ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੀਆਂ ਫੱਟੀਆਂ 'ਤੇ ਉੱਕਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਾਵਨ ਅਸਥਾਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਨੂੰਮਾਨ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਹੈ, ਉੱਤਰੀ ਕੰਧ 'ਤੇ ਐਂਟਰੀ ਫੋਅਰ ( ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ) ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਬੇਸ-ਰਿਲੀਫ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਮੂਰਤੀ ਦੱਖਣੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਹੈ (ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ)। ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਤ੍ਰਿਏਕ ਰਾਧਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵੀ ਉਸੇ ਕੰਧ 'ਤੇ ਹਨੂੰਮਾਨ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ।
right|thumb|302x302px| ਬਾਲਾ ਹਨੂੰਮਾਨ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮੂਰਤੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਨੂੰਮਾਨ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦਾ ਮੂੰਹ ਦੱਖਣੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਹੈ, ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਅੱਖ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੂਰਤੀ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਦਾ ( ਗਦਾ ਜਾਂ ਡੱਬਾ) ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨੂੰ ਛਾਤੀ ਦੇ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਟੇਪਰਿੰਗ ਤਾਜ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਸਜਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਸੱਜੇ ਮੋਢੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਗਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਫੈਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਧੋਤੀ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਹੈ। The height of the temple is reported to be 108 ft. ਮੰਦਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 108 ft ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਮੰਡਪ (ਹਾਲ ਜਾਂ ਮੰਡਪ) ਦੀ ਛੱਤ ਰਾਮਾਇਣ ਦੀ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਕਲਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਮਿਉਂਸਪਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ (NDMC) ਨੇ ਮੁੱਖ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸ਼ਿਵ, ਪਾਰਵਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਤੀਰਥ ਅਸਥਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਕੇ ਮੰਦਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਚਰਿੱਤਰ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਮੁੱਖ ਅਸਥਾਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਆਕਾਰ ਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼। ਦੁਰਗਾ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਰਾਇਣ ਅਤੇ ਗਣੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਦੇਵੀ ਸੰਤੋਸ਼ੀ ਮਾਤਾ (ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ) ਦੀ ਮੂਰਤੀ। ਆਖਰੀ ਨਾਮ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਨੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਨਾਲ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਧਾਰਮਿਕ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ ਜੈ ਸੰਤੋਸ਼ੀ ਮਾਂ ਦੁਆਰਾ 1975 ਤੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਟਰਾਂਸਮਿਲਟਰੀ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2018 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਹਨੂੰਮਾਨ ਮੰਦਰ, ਕਨਾਟ ਪਲੇਸ
ਯਾਤਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਇਹ ਮੰਦਿਰ ਬਾਬਾ ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਰੋਡ (ਪੁਰਾਣੀ ਇਰਵਿਨ ਰੋਡ) 'ਤੇ ਲਗਭਗ 250 m ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਕੇਂਦਰੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਕਨਾਟ ਪਲੇਸ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਮੰਗਲਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਪੂਜਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਿਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹਨੂੰਮਾਨ ਜਯੰਤੀ (ਭਗਵਾਨ ਹਨੂੰਮਾਨ ਦੇ ਜਨਮਦਿਨ ਦੇ ਜਸ਼ਨ) ਹਰ ਸਾਲ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ (ਪੂਰਨਿਮਾ) ਦੇ ਦਿਨ ਚੈਤਰ (ਮਾਰਚ – ਅਪ੍ਰੈਲ) ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਚੰਦਰ ਹਿੰਦੂ ਪੰਚੰਗਮ ਜਾਂ ਹਿੰਦੂ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਹੁਤ ਧੂਮਧਾਮ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਜਲੂਸ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਹਨੂੰਮਾਨ ਦੇ ਮਾਸਕ ਅਤੇ ਪੂਛਾਂ ਪਹਿਨੇ ਅਤੇ ਹਨੂੰਮਾਨ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੰਦਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਪਾਰਕ ਅਦਾਰੇ ਲੱਖ ਅਤੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਭੇਟਾਂ ਅਤੇ ਚੂੜੀਆਂ ਵੇਚਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਮਹਿੰਦੀ (ਆਰਜ਼ੀ ਮਹਿੰਦੀ ਦੇ ਟੈਟੂ) ਲਈ ਵੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਥਾਨ ਹੈ।
ਇਹ ਮੰਦਰ ਸੜਕ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਸਟੇਡੀਅਮ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਬੱਸ ਸਟੈਂਡ ਹੈ ਅਤੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਏਅਰਪੋਰਟ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਮੈਟਰੋ ਲਾਈਨ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜੀਵ ਚੌਕ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਜਮੇ ਨੂੰ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ
ਬੇਹੁਲਾ
thumb| ਬੇਹੁਲਾ ਆਪਣੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਪਤੀ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਫ਼ਰ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, [[ਮਨਾਸਾਮੰਗਲ ਕਾਵਿ|ਮਨਾਸਾ ਮੰਗਲ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼]] right|thumb| [[ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਗਰਾ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਲਕਸ਼ਮੀਦਰਾ-ਬੇਹੁਲਾ ਦੇ ਖੰਡਰ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।]] ਬੇਹੁਲਾ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਅਤੇ ਅਸਾਮੀ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਮੱਧਕਾਲੀ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਦੀ ਮਨਸਾਮੰਗਲ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਧਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਈ ਰਚਨਾਵਾਂ ਤੇਰ੍ਹਵੀਂ ਅਤੇ ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਉਦੇਸ਼ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ ਮਨਸਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਇਹ ਰਚਨਾਵਾਂ ਬੇਹੁਲਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਲਖਿੰਦਰ (ਜਾਂ ਲਕਸ਼ਿੰਦਰ ਜਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀਂਦਰ ) ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਤੋਂ ਕਹਾਣੀ
ਊਸ਼ਾ, ਬਾਨਾਸੁਰਾ ਦੀ ਧੀ, ਪ੍ਰਦਿਊਮਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਨਿਰੁੱਧ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਈ। ਅਨਿਰੁੱਧ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਪੋਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਬੇਹੁਲਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਿੰਦਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ।
ਚੰਦ ਸਦਾਗਰ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਭਗਤ ਸੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਉਹ ਮਨਸਾ ਨੂੰ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਮਨਸਾ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪਦਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਚੰਦ ਸਦਾਗਰ ਦੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਤੋਂ "ਅੰਜਲੀ" ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨੀ ਪਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਚੰਦ ਸਦਾਗਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਮਨਸਾ ਨੂੰ ਅੰਜਲੀ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਹੱਥ ਨੂੰ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਅੰਜਲੀ ਦੇਣ ਲਈ ਵਰਤਦਾ ਹੈ। ਚਾਂਦ ਤੋਂ ਅੰਜਲੀ ਲੈਣ ਲਈ ਮਨਸਾ ਆਪਣੇ ਛੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਗਈ। ਉਹ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪ ਦੇ ਡੰਗਣ ਨਾਲ ਮਰ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਮਨਸਾ ਕੋਲ ਸਾਰੇ ਸੱਪਾਂ ਉੱਤੇ ਪੂਰਨ ਸ਼ਕਤੀ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੌਤਾਂ ਨੇ ਚਾਂਦ ਸਦਾਗਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਗੁੱਸੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਪੁੱਤਰ ਲਖਿੰਦਰ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾਧੀ। ਚਾਂਦ ਨੂੰ ਇਕ ਕੁੜੀ ਬੇਹੁਲਾ ਮਿਲੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਕਦੇ ਵਿਧਵਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਚੰਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਲਕਸ਼ਿੰਦਰ ਦਾ ਵਿਆਹ ਬੇਹੁਲਾ ਨਾਲ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਚਾਂਦ ਨੇ ਇੱਕ ਲੋਹੇ ਦਾ ਮਹਿਲ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਮੋਰੀ ਦੇ ਇੱਕ ਸੱਪ ਵੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਨਾ ਵੜ ਸਕੇ।
ਬਿਸ਼ਯਕਰਮਾ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬੇਹੁਲਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਿੰਦਰ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਰਾਤ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਪਰ ਮਨਸਾ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਾਰਨ ਬਿਸ਼ਯਕਰਮਾ ਨੇ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਮੋਰੀ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ। ਰਾਤ ਆਈ ਅਤੇ ਮਨਸਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਾਲਨਾਗਿਨੀ (ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪ) ਨੂੰ ਲੋਹੇ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਬੇਹੁਲਾ ਉਸ 'ਤੇ ਮਨਸਾ ਦੇ ਇੱਕ ਜਾਦੂ ਕਾਰਨ ਸੌਂ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਕਾਲਨਾਗਿਨੀ ਲਕਸ਼ਿੰਦਰ ਨੂੰ ਵੱਢਣ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਬੇਹੁਲਾ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਸਖ਼ਤ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਕਾਲਨਾਗਿਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਸਿਰੇ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਦੀਵੇ ਦੇ ਤੇਲ ਨਾਲ ਬੇਹੁਲਾ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧਿਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਪਾਪ ਸੀ। ਲਕਸ਼ਿੰਦਰ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਕਸ਼ਿੰਦਰ ਨੇ ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ ਰੌਲਾ ਪਾਇਆ। ਬੇਹੁਲਾ ਜਾਗੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਕਾਲਨਾਗਿਨੀ ਕਮਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਈ ਹੈ। ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਜੈਂਤੀ ਨੂੰ ਕਾਲਨਾਗਿਨੀ ਵੱਲ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸੱਪ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਹੇਠਲਾ ਹਿੱਸਾ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਕਾਲਨਾਗਿਨੀ ਲਕਸ਼ਿੰਦਰ ਨੂੰ ਵੱਢਣ ਲਈ ਉਤਾਵਲੀ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਮਨਸਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ।
ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਲਈ, ਬੇਹੁਲਾ ਆਪਣੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਇੱਕ ਬੇੜੇ ਵਿੱਚ ਰਵਾਨਾ ਹੋਈ। ਉਸਨੇ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ਯੋਗ ਲੰਬੀ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ। ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਮਨਮੋਹਕ ਨਾਚ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਸ਼ਰਤ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਾਪਸ ਦੇਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਚਾਂਦ ਮਨਸਾ ਨੂੰ ਅੰਜਲੀ ਦੇਵੇਗਾ। ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਬੇਤਾਬ ਹੋ ਕੇ, ਅੰਤ ਚਾਂਦ ਨੇ ਹਾਰ ਮੰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਅੰਜਲੀ ਨੂੰ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਅੰਜਲੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਮਨਸਾ ਨੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਦਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਚਾਂਦ ਦੇ ਸਾਰੇ ਛੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਾਪਸ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਹੋਰ ਸੰਸਕਰਣ
ਚੰਪਕ ਨਗਰ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਚਾਂਦ ਸਦਾਗਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਦੁਬਾਰਾ ਠੀਕ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੜਕੇ ਦਾ ਨਾਮ ਲਕਸ਼ਮੀਦਰਾ ਰੱਖਿਆ। ਲਗਭਗ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਸਾਹਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੇਹੁਲਾ ਰੱਖਿਆ। ਦੋਵੇਂ ਬੱਚੇ ਇਕੱਠੇ ਵੱਡੇ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਲਈ ਸੰਪੂਰਨ ਸਨ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁੰਡਲੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਇਹ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਵਿਆਹ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮੀਦਰਾ ਸੱਪ ਦੇ ਡੱਸਣ ਨਾਲ ਮਰ ਜਾਵੇਗਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਬੱਚੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਾਨਸਾ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸਨ ਅਤੇ ਇੰਨੇ ਵਧੀਆ ਮੇਲ ਖਾਂਦੇ ਸਨ ਕਿ ਵਿਆਹ ਹੋ ਗਿਆ। ਚਾਂਦ ਸਦਾਗਰ ਨੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਵਿਆਹ ਵਾਲਾ ਕਮਰਾ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵਾਧੂ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੱਪ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਨਾ ਕਰ ਸਕਣ।
ਸਾਰੀਆਂ ਸਾਵਧਾਨੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮਨਸਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਹ ਲੱਭ ਹੀ ਲਿਆ। ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਭੇਜੇ ਗਏ ਸੱਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮੀਦਰਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਰਿਵਾਜ ਸੀ ਕਿ ਸੱਪ ਦੇ ਡੱਸਣ ਨਾਲ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਸੰਸਕਾਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਦਰਿਆ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਇੱਕ ਬੇੜੇ 'ਤੇ ਤੈਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਇਸ ਉਮੀਦ ਨਾਲ ਕਿ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਚਮਤਕਾਰੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬੇਹੁਲਾ ਨੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਬੇਨਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਬੇੜੇ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਣ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਸਫ਼ਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਪਿੰਡ-ਪਿੰਡ ਲੰਘਦੇ ਰਹੇ, ਲਾਸ਼ ਸੜਨ ਲੱਗੀ, ਪਿੰਡ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਗਲ ਸਮਝਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਮਨਸਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਪਰ ਮਗਰੋਂ ਉਸਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਬੇੜੇ ਨੂੰ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਹੀ ਸੀ। thumb| ਇੱਕ [[ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ ਪੰਡਾਲ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਬੇਹੁਲਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲਕਸ਼ਿੰਦਰਾ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ]]
ਵਿਰਾਸਤ
ਬੇਹੁਲਾ ਅਸਾਮ, ਬੰਗਾਲ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਪੁਰਾਤਨ ਪਤਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਹਿੰਮਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ। ਬੇਹੁਲਾ ਦਾ ਇਹ ਚਿੱਤਰ ਜੀਵਨਾਨੰਦ ਦਾਸ ਦੀ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਝਲਕਦਾ ਹੈ। ਬੰਗਾਲੀ ਅਤੇ ਕਾਮਰੂਪੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਬੇਹੁਲਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਿਆਰੀ ਅਤੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਪਤਨੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
2021 ਵਿੱਚ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਰੌਕ ਬੈਂਡ ਸ਼ੁੰਨੋ ਨੇ 'ਬੇਹੁਲਾ' ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਲੋਕ-ਰਾਕ ਗੀਤ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਜੋ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ। ਗੀਤ ਦੇ ਬੋਲ ਤਨਵੀਰ ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਲਿਖੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸ ਦੇ ਪਾਤਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਜਮੇ ਨੂੰ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ
ਆਇਰਿਸ ਮੈਟੀ
ਆਇਰਿਸ ਮੈਟੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2013 ਵਿੱਚ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਬੰਗਲਾ 1 ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਐਮਬੀਏ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਡਾਂਸਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਾਣਾ ਅਤੇ ਪੇਂਟ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਭਾਸਕਰ ਮੈਤੀ, ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ, 1979 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਵੀ ਹੈ। ਆਇਰਿਸ ਨੂੰ 2008 ਵਿੱਚ ਤਾਜ ਪਹਿਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਗੇਟ ਗੋਰਜੀਅਸ ਭਾਰਤ ਭਰ ਵਿੱਚ ਚਾਹਵਾਨ ਮਾਡਲਾਂ ਲਈ ਚੈਨਲ V ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਲਾਂਚ ਪੈਡ ਹੈ। ਚੈਨਲ V ਇੰਡੀਆ ਦੇ Get Gorgeous 5 ਦੇ ਜੇਤੂ ਵਜੋਂ, Iris ਨੇ ਚੈਨਲ V ਇੰਡੀਆ ਅਤੇ ICE ਮਾਡਲ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨਾਲ inr 1000000 ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਨੇ 2007 ਵਿੱਚ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਵੀ ਜਿੱਤੀ ਉਸਨੂੰ I AM She 2010 ਵਿੱਚ "I AM Photogenic" ਖਿਤਾਬ ਨਾਲ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਹਿਲੀ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਜੋ ਕਿ 28 ਮਈ 2010 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਰਮਾ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਰਮਾ "ਬੇਤਾਬ" (1922 ਮੁਜ਼ੱਫਰਨਗਰ - 2001 ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ) ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ।
ਉਹ 1942 ਵਿੱਚ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਟੂਡੈਂਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ ਜਦੋਂ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਵਿਖੇ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੁਲਿਸ ਨਾਲ ਝੜਪ ਦੌਰਾਨ ਉਸਦੀ ਸੱਜੀ ਅੱਖ 'ਤੇ ਸੱਟ ਲੱਗ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਨਜ਼ਰ ਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਆਖਰਕਾਰ ਉਸਨੇ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਉੱਤਮਤਾ ਲਈ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ "ਬੇਤਾਬ" ਕਲਮ ਨਾਮ ਹੇਠ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਵੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਹਸਤੀ ਬਣ ਗਿਆ।
ਉਸ ਦੀ ਫ਼ਾਰਸੀ, ਉਰਦੂ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਉੱਤੇ ਪਕੜ ਸੀ; ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾ ਉਰਦੂ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉਹ ਹਿੰਦੂ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਦੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਲਈ ਬੋਲ ਲਿਖੇ। ਉਹ ਹਰੀਵੰਸ਼ ਰਾਏ ਬੱਚਨ, ਮਜਰੂਹ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰੀ ਅਤੇ ਫਿਰੋਜ਼ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਮਿੱਤਰ ਸਨ।
ਉਸਨੂੰ "ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਲੂਮਨੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ", ਗਾਜ਼ੀਆਬਾਦ,   ਵਿੱਚ ਡਾ. ਸ਼ੰਕਰ ਦਿਆਲ ਸ਼ਰਮਾ, ਸ਼੍ਰੀ. ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ, ਸ਼੍ਰੀ ਹਰੀਵੰਸ਼ ਰਾਏ ਬੱਚਨ ਅਤੇ ਆਚਾਰੀਆ ਨਰੇਂਦਰ ਦੇਵ ਨਾਲ 42 ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ "ਪ੍ਰਾਊਡ ਪਾਸਟ ਅਲੂਮਨੀ" ਵਜੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬਲਬਾਸੌਰ
ਬਲਬਾਸੌਰ ਇੱਕ ਪੋਕੀਮੌਨ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਜਪਾਨੀ ਨਾਂ ਫੁਸ਼ਿਗਡੇਨ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਰਚਨਾ ਕੈੱਨ ਸੁਗੀਮੋਰੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਡੱਡੂ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਰੰਗ ਹਰਾ-ਮੇਂਹਦੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਪਰ ਪਿਆਜ਼ ਵਰਗਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਇਹ ਨਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ- ਬੱਲਬ ਅਤੇ ਡਾਈਨਾਸੌਰ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਵਿਕਸਿਤ ਰੂਪ ਆਈਵਾਸੌਰ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵੀਨੂਸੌਰ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੋਕੀਮੌਨ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉਰਦੂ ਲੇਖਕ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉਰਦੂ ਲੇਖਕ
ਕੁਲ: 1024
ਅੱਲਾਮਾ ਇਕਬਾਲ 1877 - 1938 ਜਨਮ : ਸਿਆਲਕੋਟ ਨਿਵਾਸ : ਲਾਹੌਰ ਮੌਤ : ਲਾਹੌਰ ਫ਼ੈਜ਼ ਅਹਮਦ ਫ਼ੈਜ਼ 1911 - 1984 ਜਨਮ : ਸਿਆਲਕੋਟ ਨਿਵਾਸ : ਲਾਹੌਰ ਮੌਤ : ਲਾਹੌਰ ਗੁਲਜ਼ਾਰ 1936 ਜਨਮ : ਦੀਨਾ ਜਿਹਲਮ ਨਿਵਾਸ : ਮੁੰਬਈ ਇਨਤਿਜ਼ਾਰ ਹੁਸੈਨ 1925 - 2016 ਜਨਮ : ਡਿਬਾਈ ਨਿਵਾਸ : ਲਾਹੌਰ ਕਰਿਸ਼ਣ ਚੰਦਰ 1914 - 1977 ਜਨਮ : ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਨਿਵਾਸ : ਮੁੰਬਈ ਮੌਤ : ਮੁੰਬਈ ਮੋਹੰਮਦ ਹੁਸੈਨ ਆਜ਼ਾਦ 1830 - 1910 ਜਨਮ : ਦਿੱਲੀ ਨਿਵਾਸ : ਲਾਹੌਰ ਮੌਤ : ਲਾਹੌਰ ਮੁਸਤਨਸਿਰ ਹੁਸੈਨ ਤਾਰੜ 1939 ਜਨਮ : ਲਾਹੌਰ ਨਿਵਾਸ : ਲਾਹੌਰ ਸ਼ਹਜ਼ਾਦ ਅਹਮਦ 1932 - 2012 ਜਨਮ : ਅਮਰਤਸਰ ਨਿਵਾਸ : ਲਾਹੌਰ ਅਬਦੁਲ ਹਮੀਦ ਅਦਮ 1909 - 1981 ਜਨਮ : ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਨਿਵਾਸ : ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮੌਤ : ਲਾਹੌਰ ਅਹਮਦ ਮੁਸ਼ਤਾਕ 1933 ਜਨਮ : ਲਾਹੌਰ ਨਿਵਾਸ : ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਅਹਮਦ ਨਦੀਮ ਕਾਸਮੀ 1916 - 2006 ਜਨਮ : ਸਰਗੋਧਾ ਨਿਵਾਸ : ਲਾਹੌਰ ਅਖ਼ਤਰ ਸ਼ੀਰਾਨੀ 1905 - 1948 ਜਨਮ : ਟੋਂਕ ਨਿਵਾਸ : ਲਾਹੌਰ ਅਨੀਸ ਨਾਗੀ 1939 - 2010 ਜਨਮ : ਸ਼ੇਖ਼ੁਪੁਰਾ ਨਿਵਾਸ : ਲਾਹੌਰ ਮੌਤ : ਲਾਹੌਰ ਅਨਵਰ ਮਸੂਦ 1935 ਜਨਮ : ਗੁਜਰਾਤ ਨਿਵਾਸ : ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਬਲਰਾਜ ਕੋਮਲ 1928 - 2013 ਜਨਮ : ਸਿਆਲਕੋਟ ਨਿਵਾਸ : ਦਿੱਲੀ ਮੌਤ : ਦਿੱਲੀ ਬਾਕ਼ੀ ਸਿੱਦੀਕ਼ੀ 1905 - 1972 ਜਨਮ : ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਨਿਵਾਸ : ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਏਹਸਾਨ ਦਾਨਿਸ਼ 1914 - 1982 ਜਨਮ : ਸ਼ਾਮਿਲੀ ਨਿਵਾਸ : ਲਾਹੌਰ ਮੌਤ : ਲਾਹੌਰ ਹਬੀਬ ਜਾਲਿਬ 1928 - 1993 ਜਨਮ : ਹੋਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਨਿਵਾਸ : ਲਾਹੌਰ ਮੌਤ : ਲਾਹੌਰ ਹਫ਼ੀਜ਼ ਜਾਲੰਧਰੀ 1900 - 1982 ਜਨਮ : ਜਾਲੰਧਰ ਨਿਵਾਸ : ਲਾਹੌਰ ਜਮਾਲ ਏਹਸਾਨੀ 1951 - 1998 ਜਨਮ : ਸਰਗੋਧਾ ਨਿਵਾਸ : ਕਰਾਚੀ ਮਜੀਦ ਅਮਜਦ 1914 - 1974 ਜਨਮ : ਝੰਗ ਨਿਵਾਸ : ਪੰਜਾਬ ਮੀਰਾਜੀ 1912 - 1949 ਜਨਮ : ਲਾਹੌਰ ਨਿਵਾਸ : ਮੁੰਬਈ ਮੌਤ : ਮੁੰਬਈ ਮੋਹੰਮਦ ਇਜ਼ਹਾਰੁਲ ਹਕ 1948 ਜਨਮ : ਪੰਜਾਬ ਨਿਵਾਸ : ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮੋਹਸਿਨ ਨਕਵੀ 1947 - 1996 ਜਨਮ : ਡੇਰਾ ਗ਼ਾਜ਼ੀ ਖ਼ਾਨ ਨਿਵਾਸ : ਮੁਲਤਾਨ ਮੌਤ : ਲਾਹੌਰ ਮੁਖ਼ਤਾਰ ਸਿੱਦੀਕੀ 1919 - 1972 ਜਨਮ : ਸਿਆਲਕੋਟ
ਮੌਤ : ਲਾਹੌਰ ਮੁਨੀਰ ਨਿਆਜ਼ੀ 1928 - 2006 ਜਨਮ : ਹੋਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਨਿਵਾਸ : ਲਾਹੌਰ ਨਾਸਿਰ ਕਾਜ਼ਮੀ 1925 - 1972 ਜਨਮ : ਅਮਬਾਲਾ ਨਿਵਾਸ : ਲਾਹੌਰ ਮੌਤ : ਲਾਹੌਰ ਨੂਨ ਮੀਮ ਰਾਸ਼ਿਦ 1910 - 1975 ਜਨਮ : ਸਿਆਲਕੋਟ ਨਿਵਾਸ : ਯੂਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ ਮੌਤ : ਲੰਦਨ ਪੰਡਿਤ ਚੰਦਰ ਭਾਨ ਬਰਹਮਨ 1574 - 1662 ਜਨਮ : ਲਾਹੌਰ
ਕ਼ਤੀਲ ਸ਼ਿਫ਼ਾਈ 1919 - 2001 ਜਨਮ : ਹਜ਼ਾਰਾ ਨਿਵਾਸ : ਲਾਹੌਰ ਕਿਊਮ ਨਜ਼ਰ 1914 - 1989 ਜਨਮ : ਲਾਹੌਰ ਨਿਵਾਸ : ਲਾਹੌਰ ਮੌਤ : ਲਾਹੌਰ ਰਾਜੇਂਦਰ ਮਨਚੰਦਾ ਬਾਨੀ 1932 - 1981 ਜਨਮ : ਮੁਲਤਾਨ ਨਿਵਾਸ : ਦਿੱਲੀ ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ 1912 - 1955 ਜਨਮ : ਪਪੜੌਦੀ (ਲੁਧਿਆਣਾ) ਨਿਵਾਸ : ਲਾਹੌਰ ਮੌਤ : ਲਾਹੌਰ ਸਾਰਾ ਸ਼ਗੁਫ਼ਤਾ 1954 - 1984 ਜਨਮ : ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਨਿਵਾਸ : ਕਰਾਚੀ ਮੌਤ : ਕਰਾਚੀ ਸ਼ਕੇਬ ਜਲਾਲੀ 1934 - 1966 ਜਨਮ : ਜਲਾਲੀ ਨਿਵਾਸ : ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮੌਤ : ਸਰਗੋਧਾ ਵਕ਼ਾਰ ਅਜ਼ੀਮ 1910 - 1976 ਜਨਮ : ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਨਿਵਾਸ : ਲਾਹੌਰ ਮੌਤ : ਲਾਹੌਰ ਵਜ਼ੀਰ ਆਗ਼ਾ 1922 - 2010 ਜਨਮ : ਸਰਗੋਧਾ ਨਿਵਾਸ : ਸਰਗੋਧਾ ਮੌਤ : ਸਰਗੋਧਾ ਜ਼ਫ਼ਰ ਇਕਬਾਲ 1933 ਜਨਮ : ਓਕਾਡ਼ਾ ਨਿਵਾਸ : ਲਾਹੌਰ ਜ਼ਿਆ ਜਾਲੰਧਰੀ 1923 - 2012 ਜਨਮ : ਲਾਹੌਰ ਨਿਵਾਸ : ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਏ ਜੀ ਜੋਸ਼ 1928 - 2007 ਜਨਮ : ਅਮਰਤਸਰ ਨਿਵਾਸ : ਲਾਹੌਰ ਆਨਿਸ ਮੁਈਨ 1960 - 1986 ਜਨਮ : ਮੁਲਤਾਨ ਨਿਵਾਸ : ਮੁਲਤਾਨ ਆਕ਼ਿਲ ਲਾਹੌਰੀ 1932 - 1994 ਜਨਮ : ਲਾਹੌਰ ਨਿਵਾਸ : ਸ਼ਿਮਲਾ ਮੌਤ : ਸ਼ਿਮਲਾ ਅੱਬਾਸ ਤਾਬਿਸ਼ 1961
ਨਿਵਾਸ : ਲਾਹੌਰ ਅਬਦੁਲ ਮਜੀਦ ਸਾਲਿਕ 1894 - 1959 ਜਨਮ : ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਨਿਵਾਸ : ਲਾਹੌਰ ਮੌਤ : ਲਾਹੌਰ ਅਬਦੁਰਰਹਮਾਨ ਚੁਗ਼ਤਾਈ 1894 - 1975 ਜਨਮ : ਲਾਹੌਰ ਨਿਵਾਸ : ਲਾਹੌਰ ਮੌਤ : ਲਾਹੌਰ ਅਬਰਾਰ ਅਹਮਦ 1954 - 2021 ਜਨਮ : ਜਡ਼ਾਨਵਾਲਾ ਨਿਵਾਸ : ਲਾਹੌਰ ਅਬੁਲ ਆਲਾ ਮੋਦੂਦੀ 1903 - 1979 ਜਨਮ : ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਨਿਵਾਸ : ਲਾਹੌਰ ਮੌਤ : ਨਯੂਆਰਕ ਅਦੀਮ ਹਾਸ਼ਮੀ 1946 - 2001 ਜਨਮ : ਫਿਰੋਜਪੁਰ ਨਿਵਾਸ : ਲਾਹੌਰ ਮੌਤ : ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਆਫ਼ਤਾਬ ਹੁਸੈਨ 1962 ਜਨਮ : ਤਲਾਗੰਗ ਨਿਵਾਸ : ਆਸਟਰਿਆ ਆਫ਼ਤਾਬ ਇਕਬਾਲ ਸ਼ਮੀਮ 1933 ਜਨਮ : ਜਿਹਲਮ ਨਿਵਾਸ : ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਖ਼ਾਨ 1975 ਜਨਮ : ਬਹਾਵਲਪੁਰ ਨਿਵਾਸ: ਬਹਾਵਲਪੁਰ ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਮਿਨਹਾਸ 1923 - 1997 ਜਨਮ : ਚਕਵਾਲ ਨਿਵਾਸ: ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਮੌਤ : ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਆਗ਼ਾ ਹਸ਼ਰ ਕਾਸ਼ਮੀਰੀ 1879 - 1935 ਜਨਮ : ਬਨਾਰਸ ਨਿਵਾਸ: ਲਾਹੌਰ ਮੌਤ : ਲਾਹੌਰ ਅਹਮਦ ਰਾਹੀ 1923 - 2002 ਜਨਮ : ਅਮਰਤਸਰ ਨਿਵਾਸ: ਲਾਹੌਰ ਮੌਤ : ਲਾਹੌਰ ਐਤਬਾਰ ਸਾਜਿਦ 1948 ਜਨਮ : ਮੁਲਤਾਨ ਨਿਵਾਸ: ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਅਕਬਰ ਹਮੀਦੀ 1935 ਜਨਮ : ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਵਾਲਾ ਨਿਵਾਸ: ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਅਖ਼ਲਾਕ਼ ਅਹਮਦ ਦੇਹਲਵੀ 1919 - 1992 ਜਨਮ : ਦਿੱਲੀ ਨਿਵਾਸ: ਲਾਹੌਰ ਮੌਤ : ਲਾਹੌਰ ਅਖ਼ਤਰ ਹੋਸ਼ਿਆਰਪੁਰੀ 1918 - 2007 ਜਨਮ : ਹੋਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਨਿਵਾਸ: ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਅਖ਼ਤਰ ਹੁਸੈਨ ਜਾਫ਼ਰੀ 1932 - 1992 ਜਨਮ : ਹੋਸ਼ਿਆਰਪੁਰ
ਮੌਤ : ਲਾਹੌਰ ਅਖ਼ਤਰ ਜ਼ਿਆਈ 1933 ਜਨਮ : ਜਿਹਲਮ ਨਿਵਾਸ: ਲੰਦਨ ਅਲੀ ਇਫ਼ਤਿਖ਼ਾਰ ਜ਼ਾਫ਼ਰੀ 1969
ਨਿਵਾਸ: ਲਾਹੌਰ ਅਲੀ ਮੋਹੰਮਦ ਫ਼ਰਸ਼ੀ 1955 ਜਨਮ : ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਨਿਵਾਸ: ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਅਲੀ ਸਾਹਿਲ 1982
ਨਿਵਾਸ : ਪੰਜਾਬ ਅਮੀਨ ਹਜ਼ੀਂ 1884 - 1967 ਜਨਮ : ਸਿਆਲਕੋਟ
ਅਮਜਦ ਇਸਲਾਮ ਅਮਜਦ 1944 ਜਨਮ : ਸਿਆਲਕੋਟ ਨਿਵਾਸ: ਲਾਹੌਰ ਅਮਰਤਾ ਪਰੀਤਮ 1919 - 2005 ਜਨਮ : ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਨਿਵਾਸ: ਦਿੱਲੀ ਮੌਤ : ਦਿੱਲੀ ਅੰਜੁਮ ਖ਼ਲੀਕ 1950 ਜਨਮ : ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ
ਅੰਜੁਮ ਰੂਮਾਨੀ 1920 - 2001 ਜਨਮ : ਕਪੂਰਥਲਾ ਨਿਵਾਸ: ਲਾਹੌਰ ਅੰਜੁਮ ਸਲੀਮੀ 1963
ਨਿਵਾਸ: ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ ਅਨਵਰ ਸਾਬਰੀ 1901 - 1985 ਜਨਮ : ਪਾਕਪਤਤਨ ਨਿਵਾਸ: ਦਿੱਲੀ ਮੌਤ : ਦੇਵਬੰਦ ਅਨਵਰ ਸਦੀਦ 1928 - 2016 ਜਨਮ : ਸਰਗੋਧਾ ਨਿਵਾਸ: ਸਰਗੋਧਾ ਆਰਿਫ਼ ਅਬਦੁਲ ਮਤੀਨ 1923 - 2001 ਜਨਮ : ਅਮਰਤਸਰ ਨਿਵਾਸ: ਲਾਹੌਰ ਅਰਸ਼ ਸਿੱਦੀਕੀ 1927 - 1997 ਜਨਮ : ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਨਿਵਾਸ: ਮੁਲਤਾਨ ਅਸਦ ਮੁਲਤਾਨੀ 1902 - 1959 ਜਨਮ : ਮੁਲਤਾਨ ਨਿਵਾਸ: ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਮੌਤ : ਕਰਾਚੀ ਅਸਰ ਸਹਬਾਈ 1901 - 1963 ਜਨਮ : ਸਿਆਲਕੋਟ