cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਕੁਕਰੈਲ ਰਾਖਵਾਂ ਜੰਗਲ
ਕੱਛੂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ
ਨਰਮ ਸ਼ੈੱਲ ਕੱਛੂ ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ, ਟਰਟਲ ਸਰਵਾਈਵਲ ਅਲਾਇੰਸ (TSA) ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ, ਗੰਗਾ ਐਕਸ਼ਨ ਪਲਾਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲੇ ਕੱਛੂਆਂ ਦੀਆਂ ਵਿਆਪਕ ਆਧਾਰਿਤ ਸੰਮਿਲਿਤ ਕਲੋਨੀਆਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਨੇਮਾ
thumb| [[ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਿਨੇਮਾ|ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ 18 ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਟਿਕਟਾਂ ਵੇਚਦਾ ਹੈ।]] ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਨੇਮਾ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜੋ ਕਈ ਵਾਰ ਫਿਲਮ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਆਲੋਚਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਾਸ ਰਾਸ਼ਟਰ-ਰਾਜ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ 'ਤੇ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸਦੀ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਟੱਲ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ। ਫਿਲਮ ਹੋਰ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਕਿਸੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਜਾਂ ਖੇਤਰ ਦਾ ਦਰਜਾ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
ਹੋਰ ਫਿਲਮ ਸਿਧਾਂਤ ਜਾਂ ਫਿਲਮ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ (ਜਿਵੇਂ, "ਆਰਟ ਫਿਲਮ ") ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, "ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਨੇਮਾ" ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਅਰਥਾਂ 'ਤੇ ਫਿਲਮ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਹਿਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਕਈ ਕਾਰਕਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ "ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਨੇਮਾ" ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਧਾਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ "ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਸਿਨੇਮਾ" ਉਸ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਕੌਮੀਅਤ ਜਾਂ ਪਹਿਰਾਵਾ, ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸੈਟਿੰਗ, ਸੰਗੀਤ ਜਾਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤੱਤ ਲਈ ਵਿੱਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਨੇਮਾ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਬਣਤਰ ਅਤੇ "...ਮਾਰਕੀਟ ਤਾਕਤਾਂ, ਸਰਕਾਰੀ ਸਹਾਇਤਾ, ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤਬਾਦਲੇ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਈਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। . ." ਵਧੇਰੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਨੇਮਾ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ " ਟੈਕਸਟੁਅਲਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ... ਆਮ ਅੰਤਰ-ਪਾਠਕ 'ਲੱਛਣਾਂ', ਜਾਂ ਤਾਲਮੇਲ ਦੁਆਰਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਭਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ"। ਥਿਓਰਾਈਜ਼ਿੰਗ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ, ਫਿਲਿਪ ਰੋਜ਼ਨ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਨੇਮਾ ਇੱਕ ਸੰਕਲਪ ਹੈ: (1) ਚੁਣੀਆਂ ਗਈਆਂ 'ਰਾਸ਼ਟਰੀ' ਫਿਲਮਾਂ/ਲਿਖਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧ, ਜੋ ਇੱਕ ਸਾਂਝੇ (ਆਮ) ਲੱਛਣ ਦੁਆਰਾ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। (2) 'ਕੌਮ' ਨੂੰ ਇਕ ਹਸਤੀ ਵਜੋਂ ਇਸ ਦੇ 'ਲੱਛਣ' ਨਾਲ ਸਮਕਾਲੀ ਸਮਝਣਾ ਅਤੇ (3) ਅਤੀਤ ਜਾਂ ਪਰੰਪਰਾਗਤ 'ਲੱਛਣਾਂ' ਦੀ ਸਮਝ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਜਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ 'ਲੱਛਣਾਂ' ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇੰਟਰਟੈਕਸਟੁਅਲਿਟੀ ਦੇ ਇਹ ਲੱਛਣ ਸ਼ੈਲੀ, ਮਾਧਿਅਮ, ਸਮੱਗਰੀ, ਬਿਰਤਾਂਤ, ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਬਣਤਰ, ਪੁਸ਼ਾਕ, ਮਿਸ-ਐਨ-ਸੀਨ, ਪਾਤਰ, ਪਿਛੋਕੜ, ਸਿਨੇਮੈਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਿਛੋਕੜ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਿਛੋਕੜ, ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੀ, ਤਮਾਸ਼ੇ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਗੀਤਾ ਮਹੋਤਸਵ
ਗੀਤਾ ਕਹਾਣੀ
thumb|ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਦੀ ਸਪੁਰਦਗੀ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਵਿੱਚ, ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਦੀ ਕਥਾ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਯੁੱਧ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ। ਸੁਲ੍ਹਾ-ਸਫਾਈ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਅਸਫਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਯੁੱਧ ਅਟੱਲ ਸੀ। ਆਖਰਕਾਰ ਯੁੱਧ ਦਾ ਦਿਨ ਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਫੌਜਾਂ ਯੁੱਧ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈਆਂ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਲੜਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਰੱਥ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਵਿਰੋਧੀ ਤਾਕਤਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਨੇੜਿਓਂ ਵੇਖਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਆਪਣੇ ਦਾਦਾ, ਭੀਸ਼ਮ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰੀਆ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਅਰਜੁਨ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਬਾਰੇ ਉਲਝਣ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਦੁਬਿਧਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਅਚਾਨਕ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਸਲਾਹ ਲਈ ਉਸ ਵੱਲ ਮੁੜਿਆ। ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਲਾਹ, ਸੰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਈ ਗੱਲਬਾਤ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗ੍ਰੰਥ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਕੰਮ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੀਤਾ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਚਾਰ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਸਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗੀਤਾ ਆਰਤੀ
left|thumb|ਆਰਤੀ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਆਰਤੀ ਗੀਤਾ ਆਰਤੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਹੈ ਜੋ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇਣ ਲਈ ਆਰਤੀ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਸੰਗੀਤ ਯੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਰਤੀਆਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੂਜਾ ਰਸਮ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਪੂਜਾ ਵਿਚ ਕੋਈ ਕਮੀ ਸੀ ਤਾਂ ਆਰਤੀ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਭਾਰਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰ
ਮੀਨਾਕਸ਼ੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤ
ਮੀਨਾਕਸ਼ੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਤਾਮਿਲ, ਹਿੰਦੀ, ਤੇਲਗੂ, ਮਲਯਾਲਮ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਪਿਛੋਕੜ
ਮੀਨਾਕਸ਼ੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤ ਦਾ ਜਨਮ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਏਬਰੇਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਦੀਕਸ਼ਿਤ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਿਵਲ ਕੋਰਟ ਦੇ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਵਕੀਲ ਰਾਏਬਰੇਲੀ ਅਤੇ ਗੀਤਾ ਦੀਕਸ਼ਿਤ।  ਉਸਨੇ ਬੌਟਨੀ, ਜ਼ੂਲੋਜੀ ਅਤੇ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਕਥਕ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਨ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਸੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਵਿੱਚ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਵਾਰਡ ਜੇਤੂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਕੁੰਦਨ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਪੀ.ਸੀ.ਪੀ ਟਾਕ ਦੁਆਰਾ ਸਾਲ 2015 ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।[ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ] ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਕੁੰਦਨ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ "ਉਹ ਫੋਟੋਜੈਨਿਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ"। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਅਗਲੇ ਹੀ ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਰਣਦੀਪ ਹੁੱਡਾ ਦੀ ਆਨਸਕ੍ਰੀਨ ਪ੍ਰੇਮ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਜੋਂ ਵੇਖੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ।[ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ]
ਉਸ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਤਮਿਲ ਫਿਲਮ ਬਯਾਮ ਓਰੂ ਪਯਾਨਮ ਸੀ।[ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ] ਉਸਨੇ ਅਗਲੀ ਸਾਲ 2019 ਦੀ ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮ ਮਹਾਰਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਨਿਧੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼ਾਂਤੀਨਾਥ ਦੇਸਾਈ
ਸ਼ਾਂਤੀਨਾਥ ਦੇਸਾਈ / ಶಾಂತಿನಾಥ ದೇಸಾಯಿ (1929–1998) ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਨਵਿਆ (ਆਧੁਨਿਕਵਾਦੀ) ਲਹਿਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਧੁਨਿਕ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।
ਆਪਣੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਾਵਲਾਂ, ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਸਾਈ ਇੱਕ ਬਦਲਦੇ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਰਵਾਇਤੀ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ, ਮੁਕਤੀ (1961),ਇਸਦੇ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਪਹਿਚਾਣ ਦੀ ਤਲਾਸ਼, ਮਿੱਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਭੈਣ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਮੋਹ ਬਾਰੇ ਵਿਲੱਖਣ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਨਾਵਲ, ਵਿਕਸ਼ੇਪਾ (1971), ਉੱਤਰੀ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬੰਬੇ ਵਿੱਚ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਕੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਵਾਇਤੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਤੋਂ ਭੱਜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਵਿਧਾ dਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਲੇਖਕਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਯੂ ਆਰ ਅਨੰਤ ਮੂਰਤੀ, ਯਸ਼ਵੰਤ ਚਿਤਾਲ, ਪੀ. ਲੰਕੇਸ਼, ਰਾਮਚੰਦਰ ਸ਼ਰਮਾ, ਰਾਜਲਕਸ਼ਮੀ ਰਾਓ, ਅਤੇ ਕੇ ਸਦਾਸ਼ਿਵਾ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲੇਖਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।
ਉਸਦੇ ਨਾਵਲ ਓਮ ਨਮੋ ਨੇ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ । ਦੇਸਾਈ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤੀ  ਅਤੇ ਬੀਜ  ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਸ਼ਾਂਤੀਨਾਥ ਦੇਸਾਈ ਕੋਲਹਾਪੁਰ ਵਿਚ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵੀਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਸ਼ਿਮੋਗਾ ਵਿਚ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੀ ਨਵੀਂ ਬਣੀ ਕੁਵੇਮਪੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵਾਈਸ ਚਾਂਸਲਰ ਬਣੇ। ਉਸਨੇ ਸੱਤ ਨਾਵਲ ਅਤੇ ਅੱਠ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਲਿਖੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਰਕਸ਼ਸ (1977) ਨੂੰ ਕਰਨਾਟਕ ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਨਾਵਲਾਂ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਇਕ ਕਿਤਾਬ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ।
ਸ਼ਾਂਤੀਨਾਥ ਦੇਸਾਈ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਮੁਕਤੀ, ਓਮ ਨਮੋ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਬੀਜ (ਨਾਵਲਾਂ) ਅਤੇ ਕਸ਼ੀਤਾਜਾ, ਨਨਾਨ ਤੀਰਥਯਾਤ੍ਰੇ, ਗੰਡਾ ਸੱਤਾ ਮੇਲੇ, ਮੰਜੂਗੱਡੇ, ਡਾਂਡੇ, ਪਰਿਵਰਤਨ, ਕੁਰਮਾਵਤਾਰ, ਰਕਸ਼ਾ, ਨਦੀਆ ਨੀਰੂ, ਹੀਰੋ, ਭਰਮਿਆ ਹੋਗੀ ਨਿਖਿਲਨਾਗਿੱਦੁ, ਡਿਗਭ੍ਰਮੇ ਵਰਗੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਪਾਠਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸਨਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਮਾਨ ਸਨਮਾਨਾਂ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ 2000 ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਉਸ ਦੇ ਨਾਵਲ ਓਮ ਨਮੋ ਲਈ ਮਿਲਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1998 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1929 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਲੇਖਕ
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਨਤਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਤੋਂ ਉਲਟ, ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਉਧਾਰ ਲੈਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਿਆਂ । ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਰਲੱਭ, ਕੀਮਤੀ ਜਾਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਿਰਤਾਂ ਸੰਭਾਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਉਹ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਕਾਰਜ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਇੱਕੋ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਅਕਾਰ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨਜ਼ ਐਂਡ ਇੰਸਟੀਚੁਸ਼ਨਜ਼ (ਆਈਐਫਐਲਏ) ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਸੈਕਸ਼ਨ ਤਹਿਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਮਿਲਵਰਤਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਕੰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰਾ, ਸਾਂਝੇ ਮਿਆਰਾਂ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਯੂਰਪ ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਦਿ ਯੂਰਪੀਅਨ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿਚ ਭਾਈਵਾਲੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
thumb|200x200px| ਲਿੰਡਿਸਫਾਰਨ ਇੰਜੀਲ ਸਰ ਰੌਬਰਟ ਕਾਟਨ ਦੁਆਰਾ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤੇ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ।
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਯੋਜਨਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜੋਹਨ ਡੀ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ 1556 ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਮੈਰੀ ਪਹਿਲੀ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਖਰੜੇ ਅਤੇ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੀ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਇੱਕ ਦੂਰਦਰਸ਼ੀ ਯੋਜਨਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ, 1694 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਰ ਰਿਚਰਡ ਬੈਂਟਲੇ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿਲਚਸਪੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ।ਇਸਾਈ ਮੱਠਾਂ ਦੇ ਭੰਗ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਅਨਮੋਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਜੋ ਮੱਠ ਦੀਆਂ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਨ, ਦਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਸਲੀ ਮਾਲਕਾਂ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖਰੜੇ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮੁੱਲ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਸਨ। ਸਰ ਰੌਬਰਟ ਦੀ ਰੂਚੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣ, ਖਰੀਦਣ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੇ ਪੋਤੇ ਨੇ ਇਸ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਜੋਂ ਦਾਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਬਾਦਲੇ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
ਸਹੀ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1753 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਹ ਨਵੀਂ ਸੰਸਥਾ ਇਕ ਨਵੇਂ ਕਿਸਮ ਦੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ - ਰਾਸ਼ਟਰੀ। ਇਹ ਨਾ ਤਾਂ ਚਰਚ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਰਾਜਾ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮੁਫਤ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਟੀਚਾ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਰੂਹੀ ਖਾਲਿਦੀ
thumb| ਰੁਹੀ ਅਲ-ਖਾਲਿਦੀ ਰੂਹੀ ਅਲ-ਖਾਲਿਦੀ (1864–1913) ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਓਟੋਮੈਨ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੇਖਕ, ਅਧਿਆਪਕ, ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਯੂਸਫ਼ ਅਲ-ਖ਼ਾਲਿਦੀ ਦਾ ਭਤੀਜਾ ਸੀ, ਜੋ 1899 ਤੋਂ 1907 ਤੱਕ ਯਰੂਸ਼ਲਮ ਦਾ ਮੇਅਰ ਸੀ 1908 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਯੰਗ ਤੁਰਕਸ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਨਵੀਂ ਓਟੋਮੈਨ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਯਰੂਸ਼ਲਮ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ ਤਿੰਨ ਡੈਲੀਗੇਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਦੇ ਮੁਖੀ (1911) ਦਾ ਡਿਪਟੀ ਬਣਿਆ।
ਜੀਵਨੀ
ਜਿਸ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਰੁਹੀ ਖਾਲਿਦੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ ਉਹ ਯਰੂਸ਼ਲਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਫਲਸਤੀਨੀ ਪਰਿਵਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰ ਅਜੇ ਵੀ ਯਰੂਸ਼ਲਮ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਖਾਲਿਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਖਾਲਿਦੀ ਦਾ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੱਥ ਸੀ ਕਿ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿਆਪਕ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇ। ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨੇ ਮੋਂਟੇਸਕੀਯੂ ਅਤੇ ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ ਦੁਆਰਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।
ਖਾਲਿਦੀ ਨੇ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਸੋਰਬੋਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੈਕਚਰਾਰ ਸੀ, ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਲਈ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ ਅਤੇ 1898 ਤੋਂ 1908 ਤੱਕ, ਬਾਰਡੋ, ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਓਟੋਮੈਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਕਾਉਂਸਲ ਜਨਰਲ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਰੂਹੀ ਜ਼ੀਓਨਿਜ਼ਮ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਉੱਚ-ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਆਲੋਚਕ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਯਿੱਦੀ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈ ਕੇ, ਯਰੂਸ਼ਲਮ ਦੇ ਅਲਾਇੰਸ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਅਤੇ ਹਿਬਰੂ ਪਾਠਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹੋਣ ਦੁਆਰਾ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਦੀ ਇੱਕ ਸੁਹਿਰਦ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਆਧੁਨਿਕ ਹਿਬਰੂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਫਲਸਤੀਨੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਵਰਕਬੁੱਕ ਛੱਡੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਹਿਬਰੂ-ਅਰਬੀ ਕੋਗਨੇਟਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪੂਰੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਨੂੰ ਲਿਪੀਅੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ।
ਜਦੋਂ ਜ਼ਾਇਓਨਿਸਟ ਨੇਤਾ, ਜੈਕਬਸ ਕਨ ਨੇ, ਜ਼ਾਇਓਨਿਸਟ ਲਹਿਰ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਯਹੂਦੀ ਫੌਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ, ਖਾਲਿਦੀ ਨੇ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਫਲਸਤੀਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਵੰਡਿਆ ਤਾਂ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਖਾੜਕੂ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿਵਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਜ਼ੀਓਨਿਸਟ ਅੰਦੋਲਨ. ਉਸਨੇ ਪਟੀਸ਼ਨਾਂ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਯਹੂਦੀ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਗਵਰਨਰ ਅਤੇ ਸੁਲਤਾਨ ਦੇ ਦਫਤਰਾਂ ਦੀ ਲਾਬੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।
ਖਾਲਿਦੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਓਟੋਮੈਨ ਸਾਮਰਾਜ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਅਰਬ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਯੰਗ ਤੁਰਕਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਸਨ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਕਾਪੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵੀ ਲਿਖੀ।
ਖਾਲਿਦੀ ਦੀ ਇਸਤਾਂਬੁਲ ( ਕਾਂਸਟੈਂਟੀਨੋਪਲ ) ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ 1913 ਵਿੱਚ ਟਾਈਫਾਈਡ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਕੁਝ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸਨ। ਉਸਦੀ ਅਧੂਰੀ ਕਿਤਾਬ ਕਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੁਆਰਾ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਉਸਨੇ ਫਲਸਤੀਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜ਼ਯੋਨਿਸਟ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਨਾ ਦੇਣ ਲਈ ਓਟੋਮਾਨ ਸਰਕਾਰ 'ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤਾ।
ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਬਲੈਕ ਥੰਡਰ
ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਬਲੈਕ ਥੰਡਰ ਦੋ ਆਪਰੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ 1980s ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਖਾੜਕੂਆਂ ਨੂੰ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਲਈ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕਿਓਰਿਟੀ ਗਾਰਡਜ਼ ਦੇ 'ਬਲੈਕ ਕੈਟ' ਕਮਾਂਡੋਜ਼ ਅਤੇ ਸੀਮਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲ ਦੇ ਕਮਾਂਡੋਜ਼ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਸੀ.ਆਰ.ਪੀ. ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਸਾਕਾ ਨੀਲਾ ਤਾਰਾ ਵਾਂਗ, ਇਹ ਹਮਲੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਥਿਤ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸਿੱਖਾਂ 'ਤੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਬਲੈਕ ਥੰਡਰ 1
ਪਹਿਲਾ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਬਲੈਕ ਥੰਡਰ 30 ਅਪ੍ਰੈਲ 1986 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ।ਲਗਭਗ 200 ਸਿੱਖ ਖਾੜਕੂ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਕੰਵਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਡੀ.ਜੀ.ਪੀ ਸਨ। ਲਗਭਗ 300 ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕਿਓਰਿਟੀ ਗਾਰਡਜ਼ ਕਮਾਂਡੋਜ਼ ਨੇ 700 ਸੀਮਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲ ਦੇ ਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ 'ਤੇ ਧਾਵਾ ਬੋਲਿਆ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 200 ਸਿੱਖ ਖਾੜਕੂਆਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ। ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਦੋ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਏ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਬੂਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਕਾਰਵਾਈ ਤੋਂ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਰਿਹਾਅ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੱਠ ਘੰਟੇ ਚੱਲੇ ਇਸ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਨਾਲਾ ਨੇ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਲਈ ਭਾਰੀ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਸਨ. ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਅਤੇ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਮੇਤ 27 ਅਕਾਲੀ ਵਿਧਾਇਕ ਬਰਨਾਲਾ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਤੋਂ ਤੋੜ ਕੇ ਆਪਣੀ ਪਾਰਟੀ ਬਣਾਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਟੌਹੜਾ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। ਬਰਨਾਲਾ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਪਰੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਬੇਦਖਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਜਿਸਨੇ ਬਰਨਾਲਾ ਨੂੰ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਾਸਚਿਤ ਕੀਤਾ।
ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਬਲੈਕ ਥੰਡਰ 2
ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਅੱਧ ਤੱਕ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਤਰੀਕ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸਪੈਸ਼ਲ ਐਕਸ਼ਨ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਕਮਾਂਡੋਜ਼ ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦੇ ਭਤੀਜੇ ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ ਰੋਡੇ ਨੂੰ ਰਿਹਾਅ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਾਜ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਣਦਾ ਸੀ। ਸਟੇਟ ਸਪਾਂਸਰਡ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਫਗਵਾੜਾ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਆਰਪੀਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ 70 ਸੀਆਰਪੀਐਫ ਤਾਇਨਾਤ ਸਨ।
8 ਮਈ ਨੂੰ ਸੀ.ਆਰ.ਪੀ. ਦੇ ਡੀ.ਆਈ.ਜੀ (ਡਿਪਟੀ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਜਨਰਲ) ਸਰਬਦੀਪ ਸਿੰਘ ਵਿਰਕ ਨੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਇੱਕ ਖਾੜਕੂ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਕਾਲਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਭਾਰਤੀ ਏਜੰਟ ਬਣ ਜਾਵੇ। ਕਾਲਾ ਨੇ ਹੋਰ ਖਾੜਕੂਆਂ ਨੂੰ ਤਾਅਨਾ ਮਾਰਿਆ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਿਰਕ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਥੇਦਾਰ ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ ਰੋਡੇ ਗੋਲੀ ਕਾਂਡ ਬਾਰੇ ਸੁਣ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪੁੱਜੇ।
11 ਅਤੇ 12 ਮਈ ਨੂੰ ਸਪੈਸ਼ਲ ਐਕਸ਼ਨ ਗਰੁੱਪ ਦੇ 1,000 ਕਮਾਂਡੋਜ਼ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਸੁਸ਼ੀਲ ਨੰਦਾ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਹੇਠ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਨੰਦਾ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਗਾਰਡ ਕੰਟਰੋਲ ਰੂਮ ਨਾਲ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਲਈ ਹਾਟ ਲਾਈਨ ਕੀਤੀ ਸੀ। 11 ਮਈ ਨੂੰ ਰੋਡੇ ਦੋ ਘੰਟੇ ਤੱਕ ਚੱਲੀ ਗੋਲੀਬੰਦੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ। ਰੋਡੇ ਨੇ ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਕਾਉਂਕੇ, ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਖਾੜਕੂਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਕਮਾਂਡੋਜ਼ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਇਨਾਤ ਸੀ.ਆਰ.ਪੀ.ਐਫ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਲਈ।
ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਕੰਵਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਨੇ ਕੀਤੀ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਡੀਜੀਪੀ ਸਨ। ਇਸ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਨਾਈਪਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਜਲਦੀ ਹੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਅਤੇ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਆਤਮ ਸਮਰਪਣ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਾਕਾ ਨੀਲਾ ਤਾਰਾ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਫਲ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਲਗਭਗ 200 ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਆਤਮ ਸਮਰਪਣ ਕੀਤਾ, 41 ਮਾਰੇ ਗਏ। ਗਿੱਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਸਾਕਾ ਨੀਲਾ ਤਾਰਾ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਆਨੰਦਪੁਰ ਮਤਾ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਝਟਕਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਪਿਛਲੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਪੂਰੀ ਜਨਤਕ ਜਾਂਚ ਦੇ ਅਧੀਨ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤਾਕਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਬਲੂ ਸਟਾਰ ਦੇ ਉਲਟ ਨਿਊਜ਼ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਮੁਫਤ ਪਹੁੰਚ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤਿਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਆਤਮ ਸਮਰਪਣ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ, ਨੌਂ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮੰਦਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਦੌਰਾਨ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਬ੍ਰੇਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 23 ਮਈ 1988 ਨੂੰ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਕੀਰਤਨ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਾਕਾ ਨੀਲਾ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਜਾਨਾਂ ਦੇ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ (ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਰੱਖਿਅਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਦੰਗਿਆਂ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ) ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਕਾਰਨ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾੜੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ), ਅਪਰੇਸ਼ਨ ਬਲੈਕ ਥੰਡਰ ਲਾਭਅੰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਫਲ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਵੱਖਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਕਮਰ ਤੋੜਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਰਣਨੀਤੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਹਥਿਆਰ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਜੁਰਮਾਨੇ ਵਧਾ ਦਿੱਤੇ।
2002 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ "ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਬਲੈਕ ਥੰਡਰ: ਐਨ ਆਈ ਵਿਟਨੈਸ ਅਕਾਊਂਟ ਆਫ਼ ਟੈਰਰਿਜ਼ਮ ਇਨ ਪੰਜਾਬ" ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ। ਕੰਵਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਦੁਆਰਾ ਖਾਤੇ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ "ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਗਿੱਲ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ "ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਬਲੈਕ ਥੰਡਰ" ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ (1947–ਵਰਤਮਾਨ) ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ
ਹੰਸਰਾਜ ਕਾਲਜ
ਹੰਸਰਾਜ ਕਾਲਜ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ  ਇੱਕ ਸਥਿਤ ਕਾਲਜ ਹੈ। ਕਾਲਜ ਸਾਇੰਸ, ਲਿਬਰਲ ਆਰਟਸ ਅਤੇ ਕਾਮਰਸ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। 1948 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਕਾਲਜ ਨੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜੋ ਕੌਮੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਗੂ ਹਨ। ਇਹ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ ਹੈ ਜੋ ਇਸਦੇ ਅਹਾਤੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੌਨਟਲ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਫਲੈਗ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (ਐਨਜੀਓ) ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। 25 ਜਨਵਰੀ 2017 ਨੂੰ ਹੰਸਰਾਜ ਅਲੂਮੁੰਸ ਅਤੇ ਫਲੈਗ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ, ਸ੍ਰੀ ਨਵੀਨ ਜਿੰਦਲ ਦੁਆਰਾ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਹੰਸ ਰਾਜ ਕਾਲਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਕਾਲਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਮੇਟੀ ਨੇ 1948 ਵਿੱਚ 26 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਰਤੀ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਮਹਾਤਮਾ ਹੰਸਰਾਜ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਕਾਲਜ ਜੋ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਕਾਲਜ 1978 ਵਿੱਚ ਸਹਿ-ਵਿਦਿਅਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਸਾਇੰਸ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਐਸਐਸਸੀਸੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਪਾਰ ਲਈ ਸਟੀਫਨਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੰਸਰਾਜ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਰਬੋਤਮ ਕਾਲਜ ਹੈ। ਇਹ ਡੀ.ਏ.ਵੀ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਦਾਰੇ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 700 ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਜੋ 5000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸੰਘਟਕ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਸਾਲ ਦੇ ਲਈ ਹੰਸ ਰਾਜ ਕਾਲਜ ਨੂੰ ਤਿੰਨੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ 10 ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।  ਆਪਣੇ 69 ਵੇਂ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦਿਵਸ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ 'ਤੇ, ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨਵੀਨ ਜਿੰਦਲ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਹੰਸ ਰਾਜ ਕਾਲਜ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਉਣ ਲਈ ਪਹਿਲਾ ਕਾਲਜ ਬਣੇਗਾ। ਕਾਲਜ ਨੇ 25 ਜਨਵਰੀ 2017 ਨੂੰ ਮੌਨਮੂਲਲ ਫਲੈਗ ਨੂੰ ਫੜ੍ਹਿਆ ਜੋ ਕਿ ਸੀ.ਪੀ. ਦੇ ਬਾਅਦ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਯਾਦਗਾਰੀ ਫਲੈਪੋਲ ਸੀ। ਐਮ.ਪੀ. ਨਵੀਨ ਜਿੰਦਲ, ਕਾਲਜ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਤੇ ਫਲੈਗ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (ਐਫਐੳੋਆਈ) ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਦੁਆਰਾ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with citations lacking titles ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with citations having bare URLs ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜ
ਭੱਕਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਭੱਕਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ,  ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ 1982 ਵਿੱਚ ਮੀਆਂਵਾਲੀ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਭੱਕਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨਦੀ ਦਾ ਟ੍ਰੈਕਟ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਕੱਚਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖੇਤਰ ਥਾਲ ਮਾਰੂਥਲ ਦੇ ਉਜਾੜ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਰਾਇਕੀ (79.97%), ਪੰਜਾਬੀ (10.18%), ਉਰਦੂ (7.14%), ਅਤੇ ਪਸ਼ਤੋ (2.33%) ਹਨ।
ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਭੱਕਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਇਸਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਲਯਾਹ, ਇਸਦੇ ਦੱਖਣ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਝੰਗ, ਇਸਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਡੇਰਾ ਇਸਮਾਈਲ ਖਾਨ, ਇਸਦੇ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ਾਬ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਮੀਆਂਵਾਲੀ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੱਕਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
ਨੰਦਨਾ (ਅਦਾਕਾਰਾ)
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਉਹ ਤਿਰੂਵਨੂਰ, ਕੋਝੀਕੋਡ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 19 ਨਵੰਬਰ 2006 ਨੂੰ ਅਭਿਨੇਤਾ ਮਨੋਜ ਭਰਥਿਰਾਜਾ, ਤਮਿਲ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਪੀ ਭਰਥਿਰਾਜਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਫਿਲਮ ਸਾਧੂਰੀਆ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਸਹਿ-ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਹਨ, ਅਰਥਿਕਾ ਅਤੇ ਮਾਥੀਵਦਾਨੀ। ਮਲਿਆਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅੰਜਲੀ ਨਾਇਰ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਚਚੇਰੀ ਭੈਣ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1985 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਸਾਹਿਬ
ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਸਾਹਿਬ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਝਾ ਵਿੱਚ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ ,ਜੋ ਤਰਨਤਾਰਨ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ 23 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਨਗਰ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਵਸਾਇਆ ਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਬਿਆਸ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਸ੍ਰੀ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਧੁਰਾ
ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਧੁਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕੇ ਇਹ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਧਾਰਮਿਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਲੋਕ ਇਸਨਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਖੇ ਬਉਲੀ ਜਿਸ ਦੀਆਂ 84 ਪੌੜੀਆਂ ਹਨ, ਬਣਨ ਨਾਲ ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਬਣ ਗਿਆ ਜਿਥੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਯਾਤਰੂਆਂ ਲਈ ਲੰਗਰ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਲੱਗੀ।
ਸ੍ਰੀ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਸਾਹਿਬ ਧਾਰਮਿਕ ਪੱਖ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਮਹਾਨ ਹੈ,ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਸੰਮਤ 1603 ਬਿ੍ਕਮੀ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਆਏ ਸਨ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਹੀ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਚੁਰਾਸੀ ਪੌੜੀਆ ਵਾਲੀ ਬਾਉਲੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸੰਮਤ 1621 ਨੂੰ ਕੀਤੀ।ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ 33 ਸਾਲ ਸ੍ਰੀ ਗੌਇੰਦਵਾਲ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਰਹੇ।ਇਹ ਹੀ ਉਹ ਅਸਥਾਨ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਬਾਉਲੀ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਸਮੇਂ ਸੇਵਾ ਵੀ ਕੀਤੀ।ਇੱਥੇ ਹੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਜੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸੰਮਤ 1610 ਵਿੱਚ ਬੀਬੀ ਭਾਨੀ ਜੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸੰਮਤ 1620 ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਹੁਣ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਚੁਬਾਰਾ ਸਾਹਿਬ ਹੈ ਉੱਥੇ ਹੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ।ਸ੍ਰੀ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਵਿਖੇ ਹੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੁਆਰਾ,ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਮਤ1631 ਵਿੱਚ ਗੁਰੂਗੱਦੀ ਦੀ ਦਾਤ ਬੱਖਸ਼ੀ ਗਈ ਸੀ।ਇਸ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਖੂਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਵੀ ਮਜੂਦ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਘੁੰਗਣੀਆ ਵੇਚਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ।ਧਾਰਮਿਕ ਪੱਖ ਤੋਂ ਇਹ ਨਗਰ ਕਿੰਨਾ ਮਹਾਨ ਹੈ ਇਸਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਵੀ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਪਹਿਲੀਆ ਚਾਰ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀਆ ਦੀ ਬਾਣੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਸਪੁੱਤਰ ਬਾਬਾ ਮੋਹਨ ਜੀ ਪਾਸੋ ਲੈ ਕੇ ਗਏ ਸਨ।ਇਸ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਦਾ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਅਸਥਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਤੇ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦਾ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਅਸਥਾਨ ਹੈ।
ਵਿਸਾਖੀ ਨੂੰ ਖਾਸ ਮਹਾਨਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਸੰਮਤ 1624 ਵਿੱਚ ਵਿਸਾਖੀ ਦਾ ਮੇਲਾ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਸਥਾਪਨ ਤੇ ਕੌਮੀ ਤਿਉਹਾਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਿਆ।ਬਾਣੀ ਆਨੰਦ ਸਾਹਿਬ ਦਿ ਰਚਨਾ ਵੀ ਇਸ ਪਾਵਨ ਅਸਥਾਨ ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਤੇ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਗੁਰੂਗੱਦੀ ਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੋਣ ਤੋ ਬਾਅਦ ਸ੍ਰੀ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਪਾਵਨ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵੀ ਆਏ ਸਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਤੀਜੇ ਗੁਰੂ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਵਿੱਚ 33 ਸਾਲ ਰਹੇ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅਮਾਨ ਹਕੀਮ ਖਾਨ
ਅਮਾਨ ਹਕੀਮ ਖਾਨ (ਜਨਮ 23 ਨਵੰਬਰ 1996) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ 9 ਮਾਰਚ 2021 ਨੂੰ 2020-21 ਵਿਜੇ ਹਜ਼ਾਰੇ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਲਈ ਆਪਣਾ ਲਿਸਟ ਏ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 2021-22 ਸਈਅਦ ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਅਲੀ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਲਈ 4 ਨਵੰਬਰ 2021 ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਟੀ-20 ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ। ਫਰਵਰੀ 2022 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ 2022 ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ (IPL) ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਕੋਲਕਾਤਾ ਨਾਈਟ ਰਾਈਡਰਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
1.1.1.1
1.1.1.1 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਕੰਪਨੀ ਕਲਾਉਡਫਲੇਅਰ ਦੁਆਰਾ APNIC ਨਾਲ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਇੱਕ ਮੁਫਤ ਡੋਮੇਨ ਨੇਮ ਸਿਸਟਮ (DNS) ਸੇਵਾ ਹੈ। ਸੇਵਾ ਇੰਟਰਨੈੱਟ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਸਟ ਲਈ ਡੋਮੇਨ ਨਾਮ ਰੈਜ਼ੋਲਿਊਸ਼ਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਆਵਰਤੀ ਨਾਮ ਸਰਵਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸੇਵਾ ਦਾ ਐਲਾਨ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2018 ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 11 ਨਵੰਬਰ, 2018 ਨੂੰ, ਕਲਾਉਡਫਲੇਅਰ ਨੇ ਐਂਡਰੌਇਡ ਅਤੇ ਆਈਓਐਸ ਲਈ ਆਪਣੀ 1.1.1.1 ਸੇਵਾ ਦੀ ਇੱਕ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ। 25 ਸਤੰਬਰ, 2019 ਨੂੰ, ਕਲਾਉਡਫਲੇਅਰ ਨੇ WARP ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਸਲ 1.1.1.1 ਮੋਬਾਈਲ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਅੱਪਗਰੇਡ ਕੀਤਾ ਸੰਸਕਰਣ ਹੈ।
WARP
ਸਤੰਬਰ 2019 ਵਿੱਚ Cloudflare ਨੇ WARP ਨਾਮਕ ਇੱਕ VPN ਸੇਵਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜੋ 1.1.1.1 ਮੋਬਾਈਲ ਐਪ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਈਪੀ ਪਤਾ
ਐਮਿਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ
ਐਮਿਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਇੱਕ 5-ਪ੍ਰਾਇ. ਗੈਰ-ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ (ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ) 3-ਸਹਿ-ਵਿਦਿਅਕ ਸਕੂਲ ਹਨ ਜੋ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ, ਅਤੇ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਇਹ ਸਕੂਲ ਕੇਂਦਰੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ (ਸੀਬੀਐਸਈ), ਦਿੱਲੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਸ਼ੋਕ ਚੌਹਾਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਐਮਿਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ, ਸਾਕੇਤ 1991 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਹੈ
ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ
ਐਮਿਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਟੀਮ ਨੇ 20ਵੀਂ ਸਲਾਨਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਪੇਸ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਿਤਾ, 2015 ਜਿੱਤੀ, ਜੋਫਲੋਰੀਡਾ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਨਾਸਾ ਦੇ ਕੈਨੇਡੀ ਸਪੇਸ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਲਿਖੇ ਜਾਂਦੇ ਰਸਾਲੇ ਹਨ। ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਪੱਤਰਕਾਰੀ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਨਿਰੋਲ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲੇ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸੂਚੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਾਲੇ
ਹਿੰਦੂ ਮੇਲਾ
ਸਥਾਪਨਾ
1867 ਵਿੱਚ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੇਪਰ ਨੇ ਰਾਜਨਾਰਾਇਣ ਬਾਸੂ ਦੁਆਰਾ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਵਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਾਸਪੈਕਟਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਕਿਤਾਬਚੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਨਬਾਗੋਪਾਲ ਮਿੱਤਰਾ ਨੇ 1867 ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਮੇਲਾ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਮੇਲੇ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਚੈਤਰ ਮੇਲੇ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਮੇਲੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨੂੰ ਜੋਰਾਸ਼ਾਕੋ ਦੇ ਟੈਗੋਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਟੈਗੋਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਸੁਣਾਈਆਂ ਅਤੇ ਗੀਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ।
ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲ
ਸਤੇਂਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਹਿੰਦੂ ਮੇਲੇ ਨਾਲ ਡੂੰਘੇ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਅਪ੍ਰੈਲ 1867 ਵਿਚ ਹੋਏ ਹਿੰਦੂ ਮੇਲੇ ਦੇ ਸਥਾਪਨਾ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿਚ ਹਾਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਦੂਜੇ ਸੈਸ਼ਨ ਲਈ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਗੀਤ " ਮੀਲ ਸਭੇ ਭਾਰਤ ਸੰਤਨ, ਏਕਤਾ ਗਹੋ ਗਾਓ " (ਏਕਤਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਬੱਚੇ, ਇੱਕਜੁਟ ਹੋ ਕੇ ਗਾਓ) ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੀਤ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਮੇਲੇ ਦੇ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। ਇਹ ਇੱਥੇ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼-ਵਿਰੋਧੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਜਿਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਨੂੰ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ। ਮੇਲੇ ਦੀ ਦਸਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ 'ਤੇ, ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਨਵ-ਨਿਯੁਕਤ ਵਾਇਸਰਾਏ ਲਾਰਡ ਲਿਟਨ ਦੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਇਕ ਆਲੀਸ਼ਾਨ ਦਰਬਾਰ ਆਯੋਜਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਫੈਸਲੇ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਕ ਕਵਿਤਾ ਸੁਣਾਈ ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਨੂੰ " ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ " ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿਚ ਕਾਲ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ।. ਇਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ 'ਤੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਉਸਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।
ਹਿੰਦੂ ਮੇਲੇ ਦੇ ਕਈ ਆਯੋਜਕਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਸੁਸਾਇਟੀ, ਸੰਜੀਵਨੀ ਸਭਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਮਾਚਿਸ ਦੀਆਂ ਸਟਿਕਾਂ ਅਤੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਲੂਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁਣੇ ਹੋਏ ਕੱਪੜੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ।
ਹਿੰਦੂ ਮੇਲੇ ਨੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਸਰੀਰਕ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਵੀ ਕਾਫੀ ਐਕਸਪੋਜਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ। ਮੇਲੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਾਮਵਰ ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਅਗਲੇ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦੇਸੀ ਸਰੀਰਕ ਖੇਡਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ <i id="mwPA">ਲਾਠੀ</i> -ਖੇਡ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਰਵਾਏ ਗਏ। 1874 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਮੇਲੇ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਸੈਸ਼ਨ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ-ਪੋਜ਼ਿੰਗ ਸ਼ੋਅ ਦੀਆਂ ਟਿਕਟਾਂ 50 ਪੈਸੇ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਵਿਕੀਆਂ। ਇਸ ਐਕਸਪੋਜਰ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਕੂਲਾਂ ਨੇ ਸਰੀਰਕ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ। ਭਾਰਤੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਸਿਲੇਬਸ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰਕ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੋਲਕਾਤਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼ੋਭਾ ਸ਼ਕਤੀ
ਸ਼ੋਭਾ ਇਸ ਨਾਟਕ ਦੀ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਹੈ ਜੋ ਬਦਲਦੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਤੀਵੀਂਆਂ ਦੀ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਆਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਨਾਟਕ ਦਾ ਇਹ ਪਾਤਰ ਸਾਕਾਚਾਰੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬੰਧਨਾਂ ਨੂੰ ਉਲੰਘ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਟਕ ਤਿੰਨ ਅੰਕਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਲੜੀਵਾਰ ਤਿੰਨਾਂ ਅੰਕਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੋਭਾ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਪਿਓ, ਖ਼ਸਮ ਅਤੇ ਅਖੀਰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਆਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਜਾਕਿਸ਼ੋਰ ਚੱਕਰਵਰਤੀ
ਬ੍ਰੋਜੋਕਿਸ਼ੋਰ ਚੱਕਰਵਰਤੀ (1913 – 25 ਅਕਤੂਬਰ 1934) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਵਲੰਟੀਅਰਾਂ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੱਤਿਆਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਸ ਨੂੰ 25 ਅਕਤੂਬਰ 1934 ਨੂੰ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਰਾਏ ਦੇ ਨਾਲ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਬਰਜ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਪਰਿਵਾਰ
ਬ੍ਰੋਜੋਕਿਸ਼ੋਰ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਦਾ ਜਨਮ 1913 ਵਿੱਚ ਬੱਲਵਪੁਰ (ਪੱਛਮ ਮੇਦਨੀਪੁਰ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਉਪੇਂਦਰਨਾਥ ਸੀ। ਉਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਬੰਗਾਲ ਵਾਲੰਟੀਅਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਇਨਕਲਾਬੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ
ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਪੈਡੀ ਅਤੇ ਰਾਬਰਟ ਡਗਲਸ ਦੇ ਕਤਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਈ ਵੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਫ਼ਸਰ ਮਿਦਨਾਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਚਾਰਜ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮਿਸਟਰ ਬਰਨਾਰਡ ਈਜੇ ਬਰਜ, ਇੱਕ ਬੇਰਹਿਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੈਜਿਸਟ੍ਰੇਟ ਮਿਦਨਾਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਸੀ। ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਵਲੰਟੀਅਰਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਭਾਵ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਰਾਏ, ਬ੍ਰਜਾਕਿਸ਼ੋਰ ਚੱਕਰਵਰਤੀ, ਪ੍ਰਭਾਂਸ਼ੂ ਸੇਖਰ ਪਾਲ, ਕਾਮਾਖਿਆ ਚਰਨ ਘੋਸ਼, ਸੋਨਾਤਨ ਰਾਏ, ਨੰਦਾ ਦੁਲਾਲ ਸਿੰਘ, ਸੁਕੁਮਾਰ ਸੇਨ ਗੁਪਤਾ, ਬਿਜੋਏ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਘੋਸ਼, ਪੂਰਨਾਨੰਦ ਸਾਨਿਆਲ, ਮਨਿੰਦਰਾ ਨਾਥ ਚੌਧਰੀ, ਸਰੋਜ ਰੰਜਨ ਦਾਸ ਕਾਨੂੰਗੋ, ਸਾਂਤੀ ਚੰਦਰਾ, ਜੀ. ਬੰਧੂ ਪੰਜਾ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਗੇਂਦਰ ਦੱਤਾ ਆਦਿ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਰਾਏ, ਬ੍ਰਜਾਕਿਸ਼ੋਰ ਚੱਕਰਵਰਤੀ, ਨਿਰਮਲ ਜੀਵਨ ਘੋਸ਼ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਗੇਂਦਰ ਦੱਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਜਦੋਂ ਬਰਗ ਮਿਦਨਾਪੁਰ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸਿਸ ਬ੍ਰੈਡਲੇ ਬ੍ਰੈਡਲੇ-ਬਰਟ ਦੁਆਰਾ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਚ (ਬ੍ਰੈਡਲੀ-ਬਰਟ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ) ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪੁਲਿਸ ਪਰੇਡ ਗਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਚ ਦੇ ਅੱਧੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਬਰਗੇ ਨੂੰ 2 ਸਤੰਬਰ 1933 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਅਨਾਥਬੰਧੂ ਨੂੰ ਡੀ.ਐਮ. ਦੇ ਬਾਡੀ ਗਾਰਡ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਮ੍ਰਿਗੇਨ ਦੱਤਾ ਦੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਅਨਾਥ ਬੰਧੂ ਪੰਜਾ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਗੇਂਦਰ ਦੱਤਾ ਨੂੰ ਮਿਦਨਾਪੁਰ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੈਜਿਸਟ੍ਰੇਟ   ਕਤਲ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਬਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮੌਤ
ਉਸ ਨੂੰ 25 ਅਕਤੂਬਰ 1934 ਨੂੰ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਰਾਏ ਦੇ ਨਾਲ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਬਰਜ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1934 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1913
ਘੁਡਾਣੀ ਕਲਾਂ
ਘੁਡਾਣੀ ਕਲਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਦੋਰਾਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਇਲ ਤੋਂ 6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਦੱਖਣ ਵੱਲ, ਧਮੋਟ ਖੁਰਦ ਪਿੰਡ ਤੋਂ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ 4 ਕੁ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੇ ਮਕਸੂਦੜਾ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ 4 ਕੁ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੇ ਰਾੜਾ ਸਾਹਿਬ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ 6ਵੇ ਗੁਰੂ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਜਦੋਂ ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਕਿਲੇ ਵਿਚੋਂ ਰਿਹਾ ਹੋ ਕੇ 52 ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਰਿਹਾ ਕਰਵਾ ਕੇ ਆਏ ਫਿਰ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਆਏ ਇਥੇ ਗੁਰੂਦਵਾਰਾ ਸ੍ਰੀ ਚੋਲਾ ਸਾਹਿਬ ਹੈ। ਜਿਥੇ 52 ਕਲੀਆਂ ਵਾਲਾ ਚੋਲਾ ਸਾਹਿਬ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੋਲਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰ ਬਾਰ ਗੁਰੂਦਵਾਰਾ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਹੈ। ਇਕ ਗੁਰੂਦਵਾਰਾ ਭੜੋਲਾ ਸਾਹਿਬ ਵੀ ਹੈ।
ਪਿਛੋਕੜ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ
ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਘੁਡਾਣੀ ਕਲਾਂ ਦੀ ਮੋੜੀ ਇੱਥੋਂ ਪੰਜ-ਛੇ ਮੀਲ ਦੂਰ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤ ਨਾਲ ਤਬਾਹ ਹੋਏ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਬਚੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਗੱਡੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਚਰਨਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਉਹ 1631 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਆਏ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 40 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਿਨ ਰਹੇ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਚੌਲਾ ਸਾਹਿਬ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀਵਾਨ ਸਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਸੇ ਜਗ੍ਹਾ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਘੋੜਾ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਸਤੇ ਕਿੱਲਾ ਗੱਡਿਆ ਜੋ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਨਿੰਮ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ 52 ਕਲੀਆਂ ਵਾਲਾ ਚੌਲਾ ਸਾਹਿਬ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਸੁਨਹਿਰੀ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੀ ਪੰਜ ਗ੍ਰੰਥੀ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨਿਤਨੇਮ ਕਰਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਦੂਜਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹੀ 1631 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਜਦੋਂ ਪਿੰਡ ਘੁਡਾਣੀ ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਏ ਤਾਂ ਬਾਹਰ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਥਾਂ ਦੇਖ ਕੇ ਦਰੱਖ਼ਤ ਹੇਠ ਆਰਾਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਾਧੂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਜਲ ਛਕਾਇਆ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਨਿੰਮਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪਾਸੇ ਲਖਿਆਣੇ ਟੋਭੇ ਦੇ ਕੰਢੇ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਦਾਤਣ ਕਰਕੇ ਟੋਭੇ ਦੇ ਕੰਢੇ ’ਤੇ ਗੱਡ ਦਿੱਤੀ ਜਿਹੜੀ ਹੁਣ ਨਿੰਮ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸਰੋਵਰ ਸਮੇਤ ਹੁਣ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਨਿੰਮ ਸਾਹਿਬ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਦੇ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦੇ ਪੁੱਜਣ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦਾ ਛਕਿਆ।
ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਰਤ
ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਰਤ ਹਵਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੰਜ ਹੈ ਜੋ ਪਾਣੀ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰ ਜਾਂ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਦੀ ਸਤਹ ਉੱਤੇ, ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਉਲਟ ਤਾਪਮਾਨ ਹੋਣ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਲਟਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਗਰਮ ਹਵਾ ਦੇ ਪੁੰਜ ਦੀ ਸਤਹ ਪਰਤ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਠੰਡੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦ ਕਸ਼ਮੀਰ ਫਾਈਲਜ਼
ਦ ਕਸ਼ਮੀਰ ਫਾਈਲਜ਼ ਇੱਕ 2022 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਵੇਕ ਅਗਨੀਹੋਤਰੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜ਼ੀ ਸਟੂਡੀਓਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ, ਫ਼ਿਲਮ ਇੱਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਬਗਾਵਤ ਦੌਰਾਨ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਤਾਂ ਦੇ ਕੂਚ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਸੈੱਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਇਹ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।  ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਨੁਪਮ ਖੇਰ, ਦਰਸ਼ਨ ਕੁਮਾਰ, ਪੱਲਵੀ ਜੋਸ਼ੀ ਅਤੇ ਮਿਥੁਨ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਨੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ 11 ਮਾਰਚ 2022 ਨੂੰ ਥੀਏਟਰਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਮੂਰਤਾਂ ਰੰਗ ਬਰੰਗੀਆਂ
ਮੂਰਤਾਂ ਰੰਗ ਬਰੰਗੀਆਂ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਬਿਲਿੰਗ ਦੀ ਸਵੈ ਜੀਵਨੀ ਆਧਾਰਿਤ ਸ਼ਬਦ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਹੈ। ਇਹ ਰਵੀ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਨੇ ਛਾਪੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਟਾਈਟਲ ਹਰਮੀਤ ਆਰਟਿਸਟ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਲੇਖਕ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਵੱਖੋ ਵੱਖ ਵਰਗਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਾਧਾਰਨ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਚਿੱਤਰ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨੇੜਿਉਂ ਤੱਕਿਆ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਵੈਭਵ ਅਰੋੜਾ
ਵੈਭਵ ਅਰੋੜਾ (ਜਨਮ 14 ਦਸੰਬਰ 1997) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ। ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਇਸ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਨੇ 9 ਦਸੰਬਰ 2019 ਨੂੰ 2019-20 ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 10 ਜਨਵਰੀ 2021 ਨੂੰ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਲਈ 2020-21 ਸਈਅਦ ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਅਲੀ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਟੀ-20 ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ
ਡੀ. ਵੀ. ਗੁੰਡੱਪਾ
ਵਿਰਾਸਤ
ਡੀਵੀਜੀ ਨੇ ਮਨਕੁਥਿਮਾਨਾ ਕੱਗਾ ਦਾ ਇਕ ਸੀਕੁਅਲ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਾਰੂਲਾ ਮੁਨੀਆਨਾ ਕੱਗਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਰੂਲਾ ਮੁਨੀਆਨਾ ਕੱਗਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮਨਕੁਥਿਮਣ ਕੱਗਾ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਡੀਵੀਜੀ ਦੀਆਂ ਖਿੰਡੀਆਂ ਪੁੰਡੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਹਨ ਜਿਹੜੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਕੁੱਲ 825 ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਕੱਗਾ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲੋਂ 120 ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਘੱਟ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1975 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1887
ਅਦਿਤੀ ਸਾਹੂ
ਅਦਿਤੀ ਸਾਹੂ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Aditi Sahu) ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਸਲੋਨ ਕੇਟਰਿੰਗ ਕੈਂਸਰ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਖੋਜ
ਸਾਹੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅੰਡਰਗਰੈਜੂਏਟ ਖੋਜ ਲਈ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਕਿਸ਼ੋਰ ਵੈਗਿਆਨਿਕ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਯੋਜਨਾ (ਕੇਵੀਪੀਵਾਈ) ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਉਸਨੇ ਟਾਟਾ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ACTREC ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪੀਐਚਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜੋ ਕਿ ਟਾਟਾ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਹਸਪਤਾਲ, ਮੁੰਬਈ, ਇੱਕ ਕੈਂਸਰ ਕੇਅਰ ਹਸਪਤਾਲ ਦਾ ਖੋਜ ਵਿੰਗ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਡਾਕਟੋਰਲ ਖੋਜ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਰਮਨ ਸਪੈਕਟ੍ਰੋਸਕੋਪੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸੀਰਮ ਅਤੇ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਵਰਗੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮੂੰਹ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਡਾਇਗਨੌਸਟਿਕ ਵਿਧੀਆਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਪੀਐਚਡੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯਾਤਰਾ ਗ੍ਰਾਂਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਐਮਐਸਕੇ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ-ਡਾਕਟੋਰਲ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਮੌਜੂਦਾ ਖੋਜ
ਸਾਹੂ ਇੱਕ ਡਾਇਗਨੌਸਟਿਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਸੁਪਰਵਾਈਜ਼ਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਡਾ: ਮਿਲਿੰਦ ਰਾਜਧਿਆਕਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਕੋਪ ਰਾਹੀਂ ਚਮੜੀ ਦੇ ਕੈਂਸਰਾਂ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਵਿੱਚ ਤਸਵੀਰ ਬਣਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਰਿਫਲੈਕਟੈਂਸ ਕਨਫੋਕਲ ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਕੋਪ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਵਿਧੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਐਮਐਸਕੇ ਅਤੇ ਯੂਐਸ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਡਾਕਟਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਚਮੜੀ ਦੇ ਕੈਂਸਰਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਊਮਰ ਮਾਈਕ੍ਰੋਐਨਵਾਇਰਨਮੈਂਟ ਬਾਰੇ ਉਸਦੀ ਖੋਜ ਨੇਚਰ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਉਹ ਆਪਟੀਕਲ ਕੋਹੇਰੈਂਸ ਟੋਮੋਗ੍ਰਾਫੀ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਹੋਰ ਗੈਰ-ਇਨਵੈਸਿਵ ਤਕਨਾਲੋਜੀ 'ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਖੋਜ ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਇਮੇਜਿੰਗ ਅਤੇ ਜਾਮਾ ਡਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਹੈ।
ਹੋਰ
ਸਾਹੂ ਕਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਂਟ ਏਜੰਸੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮੀਖਿਅਕ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਕੋਰਸਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਫੈਕਲਟੀ ਹੈ ਜੋ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਕਨਫੋਕਲ ਇਮੇਜਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮੇਲਾਨੋਮਾ ਰਿਸਰਚ ਅਲਾਇੰਸ ਤੋਂ ਗ੍ਰਾਂਟਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜਾਂਚਕਰਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਮੇਲਾਨੋਮਾ ਰਿਸਰਚ ਅਲਾਇੰਸ ਦੀ ਡਰਮਾਟੋਲੋਜੀ ਫੈਲੋ (ਦੋ ਵਾਰ) ਹੈ।  ਉਹ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਰੇਖਾ ਰਾਣੀ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਹੈ।
ਉਸਦੇ ਖੋਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਦੇ 700 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਅਕਤੂਬਰ 2022 ਵਿੱਚ ਸਕਿਨ ਕੈਂਸਰ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ, ਯੂਐਸਏ ਤੋਂ ਐਸ਼ਲੇ ਟ੍ਰੇਨਰ ਰਿਸਰਚ ਗ੍ਰਾਂਟ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅਵਾਰਡ
MSK ਵਿਖੇ ਉਸਦੀ ਖੋਜ ਨੂੰ ਆਪਟਿਕਸ ਅਤੇ ਫੋਟੋਨਿਕਸ ਦੀ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ SPIE ਫੋਟੋਨਿਕਸ ਵੈਸਟ ਕਾਨਫਰੰਸ, ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਵਿਖੇ ਸਰਵੋਤਮ ਅਨੁਵਾਦਕ ਖੋਜ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਪੂਰੀ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਦੇ ਨਾਲ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਫੋਟੋਨਿਕਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਕੁਮਕੁਮ (ਅਦਾਕਾਰਾ)
ਕੁਮਕੁਮ, ਜਨਮ ਜ਼ੈਬੁਨਿੱਸਾ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਹੁਸੈਨੀਬਾਦ, ਬਿਹਾਰ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਹ ਲਗਭਗ 115 ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ (1957) ਸਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (1962), ਕੋਹੇਨੂਰ (1960), ਉਜਾਲਾ, ਨਯਾ ਦੌਰ, ਸ਼੍ਰੀਮਨ ਫੁੰਟੁਸ਼,  ਏਕ ਸਪੇਰਾ ਏਕ ਲੁਟੇਰਾ, ਗੰਗਾ ਕੀ ਲਹਿਰੇ, ਰਾਜਾ ਔਰ ਰੰਕ, ਆਂਖੇ (1968), ਲਲਕਾਰ  ਅਤੇ ਗੀਤ ਨਾਲ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਰਹੀ। ਉਹ ਕਈ ਵਿੱਚ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਨਾਲ ਨਜਰ ਆਈ।
ਕੁਮਕੁਮ ਨੇ ਭੋਜਪੁਰੀ ਫਿਲਮਾਂ ਗੰਗਾ ਮਾਇਆ ਤੋਹੇ ਪਿਆਰੀ ਚਡੇਇਬੋ (1963), ਜੋ ਕੀ ਪਹਿਲੀ ਭੋਜਪੁਰੀ ਫਿਲਮ ਸੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਕੁਮਕੁਮ ਦੀ ਭਾਲ ਗੁਰੂ ਦੱਤ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਦੱਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦੋਸਤ ਜਗਦੀਪ (ਜਾਵੇਦ ਜਾਫਰੀ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਨਾਵੇਦ ਜਾਫਰੀ) ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮ 'ਆਰ ਪਾਰ '(1954) ਦੇ ਗੀਤ "ਕਭੀ ਆਰ ਕਭੀ ਪਾਰਾ ਲਾਗਾ ਤੇਰੀ ਨਜ਼ਰ" ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣਾ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਔਰਤ ਅਦਾਕਾਰ 'ਤੇ ਇਸ ਗਾਣੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ, ਕੋਈ ਵੀ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਗਾਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਗੁਰੂ ਦੱਤ ਨੇ ਆਖਰਕਾਰ ਇਸ ਗੀਤ ਨੂੰ ਕੁਮਕੁਮ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਕੁਮਕਮ ਪਿਆਸਾ (1957) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਭੂਮਿਕਾ 'ਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਸੀ.ਆਈ.ਡੀ (1956) ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਣਾ "ਯੇ ਹੈ ਬੰਬੇ ਮੇਰੀ ਜਾਨ", ਗੀਤਾ ਦੱਤ ਦੁਆਰਾ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ 'ਚ ਚਿਹਰਾ ਉਸ ਡਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੰਮੀ ਕਪੂਰ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਮ ਸਾਹਬ (1956) ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨੋਇਭਾਈ ਸੀ ਅਤੇ ਚਾਰ ਦਿਲ ਚਾਰ ਰਾਹੇਂ (1959) ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਮੀ ਕਪੂਰ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ 'ਚ ਵੀ ਸੀ।
ਉਸ ਨੂੰ ਕਥਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੰਡਿਤ ਸ਼ੰਭੂ ਮਹਾਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਦਿਲੀਪ ਕੁਮਾਰ ਨਾਲ ਫਿਲਮ ਕੋਹਿਨੂਰ (1960) ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਡਾਂਸ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦਿਖਾਈ। "ਮਧੁਬਨ ਮੈਂ ਰਾਧਿਕਾ ਣਾਚੇ ਰੇ" ਅਤੇ ਨੌਸ਼ਾਦ ਲਈ ਆਸ਼ਾ ਭੋਂਸਲੇ ਦੁਆਰਾ ਗਾਏ "ਹਾਏ ਜਾਦੂਗਰ ਕਾਤੀਲ, ਹਾਜ਼ੀਰ ਹੈ ਮੇਰਾ ਦਿਲ", ਕੁਮਕੁਮ 'ਤੇ ਚਿੱਤਰਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਕੀ ਲਹਿਰਾਂ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਫਨਟੂਸ਼, ਹੈ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਅਤੇ ਮਿਸਟਰ ਐਕਸ ਇਨ ਬੰਬੇ ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜੀਦਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਮਿਸਟਰ ਐਕਸ ਇਨ ਬੰਬੇ ਦੇ “ਖੂਬਸੂਰਤ ਹਸੀਨਾ”, ਹਾਏ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਦੇ “ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੋ ਟੋਹ”, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਫਨਟੂਸ਼ ਤੋਂ “ਸੁਲਤਾਨਾ ਸੁਲਤਾਨਾ” ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਕੀ ਲਹਿਰੇ ਦੀ “ਮਛਲਤੀ ਹੂਈ” ਵਰਗੇ ਗੀਤ ਜੋ ਕਿਸ਼ੋਰ-ਕੁਮਕੁਮ ਦੀ ਜੋੜੀ ਉੱਤੇ ਚਿੱਤਰਿਤ ਸਨ। ਅੱਜ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ-ਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਲੇਖਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਰਾਮਾਨੰਦ ਸਾਗਰ ਲਈ ਮਨਪਸੰਦ ਵਿਕਲਪ ਰਹੀ ਹੈ। ਰਾਮਾਨੰਦ ਸਾਗਰ ਨੇ 1968 ਦੀ ਸੁਪਰਹਿੱਟ ਫਿਲਮ ਆਖੇਂ ਵਿੱਚ ਕੁਮਕਮ ਨੂੰ ਧਰਮਿੰਦਰ ਦੀ ਭੈਣ ਵਜੋਂ ਕਾਸਟ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। 1970 ਵਿੱਚ, ਗੀਤ ਲਈ, ਕੁਮਕੁਮ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਰਾਮਾਨੰਦ ਸਾਗਰ ਦੀ ਚੋਣ ਸੀ। ਪਰ ਲਲਕਾਰ (1972) ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੀ ਧਰਮਿੰਦਰ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਬਣਾਈ ਗਈ, ਜਦਕਿ ਰਾਜਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਮਾਲਾ ਸਿਨਹਾ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਬਣੀ। ਕੁਮਕੁਮ, ਕਿਰਨ ਕੁਮਾਰ ਨਾਲ 'ਜਲਤੇ ਬਦਨ' (1973) ਵਿੱਚ ਜੋੜੀਦਾਰ ਵਜੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਿਰਮਿਤ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਅਤੇ ਲਿਖਿਆ ਵੀ ਰਾਮਾਨੰਦ ਸਾਗਰ ਦੁਆਰਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ 1973 ਵਿੱਚ 'ਧਮਕੀ' ਵਿੱਚ ਵਿਨੋਦ ਖੰਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਗਾਣਾ "ਚਾਂਦ ਕਿਆ ਹੈ ਰੂਪ ਕਾ ਦਰਪਣ" ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਮੇਹਰਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕਾਮੇਡੀ ਫਿਲਮ 'ਏਕ ਕੁਵਾਰਾ ਏਕ ਕੁਵਾਰੀ' ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣ ਦੀ ਜੋੜੀਦਾਰ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਬਲਾਕਬਸਟਰ ਸੀ।
ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੋਜਪੁਰੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮਨੋਹਰ ਲਾਲ (ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ)
ਸਰ ਮਨੋਹਰ ਲਾਲ (31 ਦਸੰਬਰ 1871 – 1 ਮਈ 1949) ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸਨ।
ਜੀਵਨੀ
ਲਾਲ ਦਾ ਜਨਮ ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਬਾਣੀਆ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਫੋਰਮੈਨ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਕਾਲਜ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੇ ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਅਤੇ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸੇਂਟ ਜੌਨਜ਼ ਕਾਲਜ, ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਦੀ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ। ਕੈਂਬ੍ਰਿਜ ਵਿਖੇ ਉਹ ਅਲਫਰੇਡ ਮਾਰਸ਼ਲ ਕੋਲ਼ੋਂ  ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਦਿਆਂ, ਨੈਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਟ੍ਰਿਪੋਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਬਣ ਗਿਆ।  1904 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਡੀ.ਐਚ. ਮੈਕਗ੍ਰੇਗਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਕਾਰੀ ਕੋਬਡਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਲਿੰਕਨ ਇਨ ਦੇ ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ।
1905 ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਖ਼ਰਾਬ ਸਿਹਤ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਦੇ ਰਣਧੀਰ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਲੱਗ ਗਿਆ। 1909 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਮਿੰਟੋ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਬਣਿਆ, ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਚੇਅਰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ, ਭਾਰਤੀ ਜਾਂ ਯੂਰਪੀਅਨ ਬਣਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇਂਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ, ਅਜ਼ੀਜ਼ੁਲ ਹੱਕ ਅਤੇ ਰਾਧਾਕਮਲ ਮੁਖਰਜੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।  ਡਾ. ਰਜਿੰਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਭਾਰਤ ਦਾਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ (12 ਸਾਲ) ਤੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਿਹਾ। ਦੂਜਾ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਉਲ ਹਕ ਜੋ ਮਹਾਨ ਖੇਤੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਰਾਧਾ ਕਮਲ ਮੁਖਰਜੀ ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਪ੍ਰਮੰਨਿਆ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤੀ ਬਣਿਆ ਜਿੰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅੱਜ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਉਸਨੇ 1912 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਅਹੁਦਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਵਕਾਲਤ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਹੌਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। 1919 ਵਿੱਚ ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਦਿ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਅਖਬਾਰ ਦਾ ਟਰੱਸਟੀ ਹੋਣ ਨਾਤੇ ਉਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦੋਸ਼ ਦੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। 1920 ਵਿੱਚ ਉਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਸੂਬਾਈ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਗਵਰਨਰ ਸਰ ਮੈਲਕਮ ਹੈਲੀ ਨੇ 1927 ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹ 1931 ਤੱਕ ਇਸ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਰਿਹਾ। 1937 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਸਰ ਸਿਕੰਦਰ ਹਯਾਤ ਖਾਨ ਦੀ ਯੂਨੀਅਨਿਸਟ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1939 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਲੀਗ ਆਫ਼ ਨੇਸ਼ਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡੈਲੀਗੇਟ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1941 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਈਟ ਬੈਚਲਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਉਹ 1946 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸੀਟ ਹਾਰ ਗਏ ਸਨ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਅੰਬਾਲਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ। 1 ਮਈ 1949 ਨੂੰ ਅੰਬਾਲਾ ਦੇ ਸੇਸਿਲ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1"> ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1949 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1871
ਟੌਰ (ਸਾਫਟਵੇਅਰ)
ਟੌਰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਰਵਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜੋ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇੰਟਰਨੈਟ ਤੇ ਅਗਿਆਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਟੋਰ ਸਰਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ "ਹੌਪਸ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਸਰਵਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸਿਰਫ ਉਸ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਰਵਰ 'ਤੇ ਲਿਜਾਣਾ ਹੈ। ਅੰਤਮ ਸਾਈਟ 'ਤੇ ਡਾਟਾ ਮੂਵਿੰਗ ਫਾਈਨਲ ਹੌਪ ਦੇ ਨਾਲ. ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਟਰੇਸ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ।
ਟੌਰ ਉਹ ਨਾਮ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਕੁਝ ਲੋਕ ਟੌਰ ਸਰਵਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਵੈਬ ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਰ ਟੌਰ ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਰ ਬੰਡਲ ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੋਜ਼ੀਲਾ ਫਾਇਰਫਾਕਸ ਦਾ ਇੱਕ ਖਾਸ ਸੰਸਕਰਣ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਬਹੁਤ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋਵੇ।
ਹੋਰ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ
ਲਕਸ਼ਮੀ ਸ਼ੰਕਰ
ਲਕਸ਼ਮੀ ਸ਼ੰਕਰ ( née ਸ਼ਾਸਤਰੀ, 16 ਜੂਨ 1926 – 30 ਦਸੰਬਰ 2013) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੀ। ਇੱਕ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ, ਉਹ ਪਟਿਆਲਾ ਘਰਾਣੇ ਦੀ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕਾ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ, ਉਦੈ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਭਰਾ ਰਾਜੇਂਦਰ ਸ਼ੰਕਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਖਿਆਲ, ਠੁਮਰੀ ਅਤੇ ਭਜਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।  ਉਹ ਸਿਤਾਰ ਵਾਦਕ ਰਵੀ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਭਾਬੀ ਅਤੇ ਵਾਇਲਨ ਵਾਦਕ ਐਲ. ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ (ਉਸਦੀ ਧੀ ਵਿਜੀ (ਵਿਜੇਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੰਕਰ) ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਸੀ) ਦੀ ਸੱਸ ਸੀ।
ਜੀਵਨੀ
1921 ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਡਾਂਸ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਭੀਮ ਰਾਓ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤਵਾਦੀ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਭਾਗ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸਨ। ਉਹ ‘ਹਰੀਜਨ’ ਦੀ ਸਹਿ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ। 1939 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਉਦੈ ਸ਼ੰਕਰ ਆਪਣੀ ਡਾਂਸ ਟੋਲੀ ਨੂੰ ਮਦਰਾਸ (ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਚੇਨਈ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ) ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸਿਕ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਡਾਂਸ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਅਲਮੋੜਾ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਮੰਡਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਈ। 1941 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਉਦੈ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ, ਰਾਜੇਂਦਰ (ਉਪਨਾਮ ਰਾਜੂ) ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਉਸਦੀ ਭੈਣ ਕਮਲਾ ਵੀ ਉਦੈ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਬੈਲੇ ਟਰੂਪ ਵਿੱਚ ਡਾਂਸਰ ਸੀ।
ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਨੱਚਣਾ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ, ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਸਨੇ ਉਸਤਾਦ ਅਬਦੁਲ ਰਹਿਮਾਨ ਖਾਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਬੀੜਾ ਚੁੱਕਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਰਵੀ ਸ਼ੰਕਰ, ਸਿਤਾਰ ਵਾਦਕ ਅਤੇ ਰਾਜੇਂਦਰ ਅਤੇ ਉਦੈ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਸਿਖਲਾਈ ਵੀ ਲਈ।
1974 ਵਿੱਚ, ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਰਵੀ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਉਤਸਵ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਅਤੇ ਜਾਰਜ ਹੈਰੀਸਨ ਦੇ ਨਾਲ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਫੈਮਿਲੀ ਐਂਡ ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼ ਐਲਬਮ (1974) ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਕਰ ਦੁਆਰਾ ਵੋਕਲ ਦੇ ਨਾਲ ਪੌਪ ਸਿੰਗਲ " ਆਈ ਐਮ ਮਿਸਿੰਗ ਯੂ " ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ ਰਵੀ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕੀਤਾ।
ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਡਾਂਸ ਕੰਪਨੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸਕੂਲ ਆਫ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਲਈ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਬਹੁਮੁਖੀਤਾ ਅਤੇ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਦਿਖਾਈ ਹੈ।
ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਮੌਤ 30 ਦਸੰਬਰ 2013 ਨੂੰ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2013 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1926
ਕੈਲੋਨਾ
thumb|90x90px| ਕੋਟ ਓਫ ਆਰਮਸ ਕੈਲੋਨਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ, ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਓਕਾਨਾਗਨ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਓਕਾਨਾਗਨ ਝੀਲ ਉੱਤੇ ਹੈ। "ਕੈਲੋਨਾ" ਨਾਮ "ਗ੍ਰੀਜ਼ਲੀ ਰਿੱਛ" ਲਈ ਓਕਾਨਾਗਨ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ। ਕੈਲੋਨਾ ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ 22ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਖੇਤਰ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ, ਇਸਦੀ ਆਬਾਦੀ 179,839 ਸੀ।
ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਓਕਾਨਾਗਨ ਝੀਲ ਦੇ ਪਾਰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਪੱਛਮੀ ਕੈਲੋਨਾ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੈਸਟਬੈਂਕ, ਵੈਸਟਸਾਈਡ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਲੇਕ ਕੰਟਰੀ ਅਤੇ ਵਰਨਨ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹਨ। ਪੀਚਲੈਂਡ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਅਤੇ ਸਮਰਲੈਂਡ ਅਤੇ ਪੈਨਟਿਕਟਨ ਅੱਗੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਹੈ।
ਉੱਤਲ ਲੈੱਨਜ਼
ਉੱਤਲ ਲੈੱਨਜ਼ ਲੈੱਨਜ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਮੱਧ ਵਿੱਚੋਂ ਮੋਟਾ ਅਤੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਪਤਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਗੁਰੂ ਮਾਨਿਓ ਗ੍ਰੰਥ
ਗੁਰੂ ਮਾਨਿਓ ਗ੍ਰੰਥ 10ਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ (1666-1708) ਦੇ ਆਪਣੇ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣੇ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਥਨ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ, ਇਹ ਹੁਣ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਸਦੀਵੀ ਜੀਵਤ ਗੁਰੂ ਹੈ। ਇਹ ਸਿੱਖ ਪੂਜਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਸਥਾਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦਸ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਦਸ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਤਮਾ।
20 ਅਕਤੂਬਰ 1708 ਨੂੰ ਨਾਂਦੇੜ (ਮੌਜੂਦਾ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ) ਦੀ ਘਟਨਾ, ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਗੁਰੂ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਚਸ਼ਮਦੀਦ ਗਵਾਹ ਨਰਬੁੱਦ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਭੱਟ ਵਹੀ (ਬਾਰਡ ਦੀ ਪੋਥੀ) ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਅਕਤੂਬਰ 2008 ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਗੁਰਗੱਦੀ ਦੇ ਤੀਸਵੇਂ ਸਾਲ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਡੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਨਾਂਦੇੜ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸਾਲ ਭਰ ਦੇ ਸਮਾਗਮ ਦੇਖੇ।
ਨੋਦਕ
ਨੋਦਕ ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਿਕ ਪਦਾਰਥ ਹੁੰੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਊਰਜਾ ਜਾਂ ਨਪੀੜੀ ਹੋਈ ਗੈਸ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਊਰਜਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਾਹਨ,ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਾਗਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਜਿਵੇਂ ਬਾਰੂਦ ਆਦਿ ਨੂੰ ਧੱਕਾ ਮਾਰਨ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਰਜ਼ੀਆ ਸੁਲਤਾਨਾ (ਸਿਆਸਤਦਾਨ)
ਰਜ਼ੀਆ ਸੁਲਤਾਨਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਵਿਧਾਨ-ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ  ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਇੱਕ-ਮਾਤਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ  2002, 2007 ਅਤੇ 2017 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਲਈ 3 ਵਾਰ ਚੁਣਿਆ ਹੈ। ਸੁਲਤਾਨਾ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 2017 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਹੀ ਭਰਾ ਮੁਹੰਮਦ ਅਰਸ਼ਦ (ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ) ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਰਜੀਆ ਸੁਲਤਾਨਾ ਦਾ ਜਨਮ ਮੱਧਵਰਗੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਗੁੱਜਰ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਈ.ਪੀ.ਐਸ. ਅਫਸਰ ਮੋਹੰਮਦ ਮੁਸਤਫਾ ਆਈਪੀਐਸ ਡੀਜੀਪੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ। ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਦੇ ਕੋਲ 2 ਬੱਚੇ ਹਨ ।
ਸਿਆਸੀ ਜੀਵਨ
2000 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਰਗਰਮ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 2002 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਚੋਣ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਤੋਂ ਲੜੀ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਜਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਲਈ 2007 ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਚੁਣਿਆ ਸੀ। 2012 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸੀਟ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਨਾਕਾਮ ਰਹੀ ਸੀ ਲੇਕਿਨ 2017 ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਾਲੇਰਕੋਟਲਾ ਤੋਂ ਫਿਰ ਸੀਟ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।  ਉਸ ਨੇ 2017 ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਹੀ ਭਰਾ ਮੁਹੰਮਦ ਅਰਸ਼ਦ (ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ) ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। ਸੁਲਤਾਨਾ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਮੰਤਰੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ
ਚੁਏਸਲ ਕਬੂਤਰ
ਚੁਏਸਲ ਕਬੂਤਰ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Choiseul pigeon) ਕਬੂਤਰ ਅਤੇ ਘੁੱਗੀਆਂ ਦੇ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਲੋਪ ਹੋਇਆ ਪੰਛੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਛੀ ਆਖਰੀ ਵਾਰ 1904 ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ । ਇਹ ਚੁਏਸਲ ਦੀਪ ਦਾ ਮੂਲ ਪੰਛੀ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਬਾਰੇ ਜਿਆਦਾ ਵੇਰਵੇ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹਨ,ਕਿਓਂ ਕਿ ਇਹ ਕਾਫੀ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ।
ਹੁਲੀਆ
ਚੁਏਸਲ ਕਬੂਤਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਲਗਪਗ 31 ਸੈ ਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।. ਨਰ ਦੇ ਖੰਬ 195–197 ਮੀ ਮੀ (7.6–7.7 ਇੰਚ),ਪੂਛ 100–105 ਮੀ ਮੀ (4–4.1 ਇੰਚ),ਮਾਦਾ ਦੇ ਖੰਬ 180–190 ਮੀ ਮੀ (7–7.4 ਇੰਚ) ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪੂਛ 100 ਮੀ ਮੀ (4 ਇੰਚ), the culmen 33 ਮੀ ਮੀ (1.3 ਇੰਚ),. Adult Choiseul pigeons of both sexes were blue-grey overall with a buffy orange belly.
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਛੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਅਲੋਪ ਹੋ ਰਹੇ ਪੰਛੀ
ਅਵਤਲ ਲੈੱਨਜ਼
ਅਵਤਲ ਲੈੱਨਜ਼ ਮੱਧ 'ਚੋਂ ਪਤਲਾ ਅਤੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਮੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਫ਼ੋਕਸ ਉਹ ਬਿੰਦੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਟਕਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ                               ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ  ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੈੱਨਜ਼
ਇਨਸ਼ੁਰੈਂਸ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਓਫ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ
ਇਨਸ਼ੁਰੈਂਸ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਓਫ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ (ਆਈਸੀਬੀਸੀ) ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੂਬਾਈ ਕਰਾਊਨ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਡੇਵ ਬੈਰੇਟ ਦੀ ਐਨਡੀਪੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ 1973 ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਆਈਸੀਬੀਸੀ ਦਾ ਮੂਲ ਉਦੇਸ਼ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਕਿਫਾਇਤੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਜਨਤਕ ਆਟੋ ਬੀਮਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਸੀ।
ਐਂਗਲੋ-ਹਿੰਦੂ ਕਾਨੂੰਨ
ਐਂਗਲੋ-ਹਿੰਦੂ ਕਾਨੂੰਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਿੰਦੂਆਂ, ਬੋਧੀਆਂ, ਜੈਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।