cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਐਡਮੰਡ ਕੀਨ
ਐਡਮੰਡ ਕੀਨ (4 ਨਵੰਬਰ 1787 - 15 ਮਈ 1833) ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਦੇ ਸ੍ਟੇਜ ਅਦਾਕਾਰ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੰਡਨ, ਬੇਲਫਾਸਟ, ਨਿਊਯਾਰਕ, ਕਿਊਬੈਕ ਅਤੇ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰਨਾਂ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਜਮਹੂਰੀਅਤ, ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਤਲਾਕ ਲਈ ਕੁਝ ਬਦਨਾਮ ਸਨ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ
ਕੀਨ ਦਾ ਜਨਮ ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ, ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸ਼ਾਇਦ ਇੱਕ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਕਲਰਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਐਡਮੰਡ ਕੇਨ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਨਾਟਕਕਾਰ ਹੈਨਰੀ ਕੈਰੀ ਦੀ ਧੀ ਐਨੀ ਕੈਰੀ, ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ।
ਕੀਨ ਨੇ ਚਾਰ ਵਾਰ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਉਂ-ਜੌਰਜ ਨਵਰੈ ਦੇ ਬੈਲੇ ਦੀ ਸਾਈਮਨ' ਚ ਕੰਮ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ। ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸੁਗੰਧਤਾ, ਚਤੁਰਾਈ ਅਤੇ ਸਚੇਤ ਸਨਮਾਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਮਨਪਸੰਦ ਬਣਾਇਆ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਹਾਲਾਤਾਂ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਕਮੀ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਿਅਰਥ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ। ਤਕਰੀਬਨ 1794 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਦਿਆਲੂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ ਸਕੂਲ ਜਾਣ ਲਈ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਧੀਆ ਕੰਮ ਕੀਤਾ; ਪਰ ਸੰਜਮ ਨੂੰ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਦਿਖਣ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਪੋਰਟਸੱਮਥ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਕੈਬਿਨ ਲੜਕੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ। ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਤੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰੋਕ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਬੋਲ਼ੇ ਅਤੇ ਲੰਗੜੇ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਹੋਣ ਦਾ ਢੌਂਗ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੇ ਮੈਡੀਰੀਆ ਦੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ।
ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਾਪਸ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ, ਮੂਸਾ ਕੇਨ, ਇੱਕ ਮਨਮੋਹਣੀ, ਵਿਅੰਜਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਆਮ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਅਧਿਐਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਸ ਸ਼ਾਰਲਟ ਟੀਡਸਵੈਲ, ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਜੋ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਉਸ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿਆਲੂ ਸੀ, ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅਭਿਨੈ ਦੇ ਅਸੂਲ ਸਿਖਾਏ।
ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ ਦੀ ਮੌਤ ਉਪਰੰਤ, ਉਸਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਾਰਜ ਸੌਂਪਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਦੀ ਵਿਵਸਥਿਤ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੌਲਿਕਤਾ ਜੋਹਨ ਫਿਲਿਪ ਕੇਮਬਲ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਕੀਨ ਦੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਅਤੇ ਦਿਲਚਸਪ ਅਹਿਸਾਸ ਕਾਰਨ ਮਿਸੇਜ਼ ਕਲਾਰਕ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਜ਼ਟਰ ਦੀਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ 'ਤੇ ਗੁਨਾਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਚਾਨਕ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਮਾਹੌਲ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਗਿਰਾਵਟ ਅਤੇ ਮੌਤ
ਉਹ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ ਅਤੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਉਤਸਾਹਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਸਨ ਕਿ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੋਹਫ਼ਿਆਂ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਅਟੱਲ ਸੀ। ਫਿਰ ਵੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੇ ਪਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੀਆਂ ਸਰੀਰਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਤਬਾਹੀ ਤੋਂ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਸ਼ਰਾਬੀ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਅਸਫਲ ਰਹੀ ਸੀ।
ਉਸ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਪੜਾਅ 15 ਮਾਰਚ 1833 ਨੂੰ ਕੋਵੇਂਟ ਗਾਰਡਨ ਵਿਖੇ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਓਥਲੋ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਚਾਰਲਸ ਕੇਨ ​​ਦੇ ਗੇਟ ਤੇ ਖੇਡਿਆ, ਜੋ ਇੱਕ ਕਾਬਲ ਅਭਿਨੇਤਾ ਸੀ। "ਅੱਲਗ, ਯਕੀਨੀ ਹੋ ਜਾਓ," ਐਕਟ iii ਦੇ ਸੀਨ -3 ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ 'ਤੇ, ਇੱਕ ਅਚਾਨਕ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਤੋੜ ਕੇ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, "ਹੇ ਰੱਬ, ਮੈਂ ਮਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੋ, ਚਾਰਲਸ" ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋ ਗਏ। ਸੰਨ 1833 ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਰੀ ਵਿੱਚ ਮਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੈਰਿਸ਼ ਚਰਚ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਉਥੇ ਇੱਕ ਕਬਰ ਤੇ ਇੱਕ ਕੰਧ ਦੀ ਪਲਾਕ ਹੈ, ਪਰ ਬਾਹਰ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ 1904 ਵਿੱਚ ਬਹਾਲੀ ਦੇ ਬਹਾਲੀ ਸਮੇਂ ਬਹਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਰਿਸ ਚਰਚ ਵਿੱਚ ਦਫਨਾਇਆ ਗਿਆ ਔਲ ਸੰਤ ਦੇ, ਕੈਥਿਰਟਨ ਦੇ ਪਿੰਡ, ਹੈਮਸ਼ਾਇਰ। ਉਸ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ "ਮਰਨਾ ਆਸਾਨ ਹੈ, ਕਾਮੇਡੀ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਹੈ।" ਡਬਲਿਨ ਵਿੱਚ, ਗਸਟਵੂਸ ਵਾਨ ਬ੍ਰੁਕ ਨੇ ਵਿਲੀਅਮ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਕੇਨ ਦੁਆਰਾ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਕਲਾਤਮਕ ਵਿਰਾਸਤ
ਇਹ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸੀ ਕਿ ਕੀਨ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਹਾਲਾਂਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪਾਤਰ ਫਿਲਿਪ ਮੈਸਿੰਗਰ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਰਿਣ ਦਾ ਨਵਾਂ ਰਾਹ, ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀ ਕਿ ਟੋਕੀਓ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਹੁਤ ਵਧ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਵੀ ਭਿਆਨਕ ਨਾਟਕੀ ਭਰਮਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਸਨ। ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਨੁਕਸਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਕੱਦ ਸੀ। ਕੋਲਰਿੱਜ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਧੁਨ ਪੜ੍ਹਨਾ ਪਸੰਦ ਸੀ।"
ਵਿਹਾਰਕਤਾ
ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਖੁੱਡ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਉਹ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ, ਸ਼ੀਲੋਕ 'ਤੇ ਬੇਕਾਬੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ੇਰ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣੇ ਡਰਾਇੰਗ-ਰੂਮ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਇਨਾਮ-ਲੜਾਕੂ ਮੇਡੋਜ਼ਾ ਅਤੇ ਰਿਚਮੰਡ ਬਲੈਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ। ਗ੍ਰੇਟਨ ਉਸਦਾ ਸਮਰਪਿਤ ਮਿੱਤਰ ਸੀ।
ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਉੱਘੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਬਰਤਾਨਵੀ-ਆਇਰਿਸ਼ ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਾ ਪੀਟਰ ਓ'ਟੋਲ ਨੇ ਇੱਕ ਉਂਗਲੀ-ਰਂਗ ਦਾ ਮਲਕੀਅਤ ਰੱਖੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਵਾਰ ਕੇਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਲੁਕਿੰਗਿੰਗ ਇਟਸੈੰਟ: ਦੂਜੀ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਲੇਖਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਪੈਂਟਿਸ (1997) ਓ ਟੂਲ ਨੇ "1981 ਦੀ ਫਿਲਮ ਮਾਈ ਪ੍ਰਾਇਸਇਪ ਸਾਲ" ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਕਿਨਾਰਾ ਕਰਣਾ ਆਸਾਨ ਹੈ; ਕਾਮੇਡੀ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਹੈ।"
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1833
ਕੇ. ਜੀ. ਸੰਕਰ ਪਿੱਲੇ
ਕੇ ਜੀ ਸੰਕਰ ਪਿੱਲੇ (ਜਨਮ 1948) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਹੈ। ਉਹ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ "ਬੰਗਾਲ" ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਕੇਰਲ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਧੁਨਿਕਵਾਦੀ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1998 ਅਤੇ 2002 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਮਲਿਆਲਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦਾ ਕਈ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਨਾਲ ਹੀ ਚੀਨੀ, ਫ੍ਰੈਂਚ, ਜਰਮਨ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਸਿੰਹਲਾ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਉਹ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 1971 ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਕਾਲਜ, ਏਰਨਾਕੁਲਮ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ 2002 ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਨਿਪੁੰਨ ਅਨੁਵਾਦਕ ਵੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਮਲਿਆਲਮ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਿਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪ੍ਰਸਕਤੀ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀਨਾਕਵਿਤਾ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਥੀਏਟਰ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ ਤੇ ਲੇਖਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਹੈ ਸੰਵਿਧਾਯਕ ਸੰਕਲਪਮ।
ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਪਿੱਲੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਗਠਨ ਜਨੇਨੀਤੀ ਦਾ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਅਵਾਰਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1948
ਜ਼ਾਰਾ ਬਾਰਿੰਗ
ਜ਼ਾਰਾ ਬਾਰਿੰਗ (ਹਿੰਦੀ: जरा बारिंग) (ਏ.ਕੇ.ਏ. ਸੋਨੀ ਬੈਰਿੰਗ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਤਾਮਿਲ, ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।। ਜ਼ਾਰਾ ਨੇ ਛੋਟੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦ ਅਸੈਂਸ ਆਫ਼ ਮੁੰਬਈ ਵੀ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਜ਼ਾਰਾ ਬੈਰਿੰਗ ਨੇ 2011 ਵਿੱਚ ਤਾਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮ ਮਾਇਆਕਕਮ ਐਨਾ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਜਨਮ ਦਾ ਨਾਮ ਸੋਨੀ ਬਾਰਿੰਗ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਜ਼ੈਰਾ ਬਾਰਿੰਗ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸਕਰੀਨ ਨਾਮ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੀ ਹੈ।
ਸਤੰਬਰ 2015 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਰਜ਼ੀਆ ਸੁਲਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਜੀਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਟੀ.ਵੀ. ਦੁਆਰਾ ਟੀਚਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988
ਅਲੀ ਬਾਬਾ
ਅਲੀ ਬਾਬਾ (علي بابا ʿAlī Bābā ) ਮਧਕਾਲੀ ਅਰਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਅਲੀ ਬਾਬਾ ਅਤੇ ਚਾਲੀ ਚੋਰ (علي بابا والأربعون لصا) ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਹੈ।
ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਅਲੀ ਬਾਬਾ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਲੱਕੜਹਾਰਾ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਦਿਨ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਡਾਕੂਆਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੱਟਾਨ ਅੱਗੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ‘ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾ ਸਿਮ ਸਿਮ` ਕਹਿਣ ਨਾਲ ਗੁਫ਼ਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਦੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਲੁੱਟ ਦਾ ਮਾਲ ਗੁਫ਼ਾ ਅੰਦਰ ਸਾਂਭਣ ਉੱਪਰੰਤ ਡਾਕੂ ਸਰਦਾਰ ‘ਬੰਦ ਹੋ ਜਾ ਸਿਮ ਸਿਮ`ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਲੀ ਬਾਬਾ ਨੂੰ ਇਸ ਰਾਜ਼ ਦਾ ਪਤਾ ਚੱਲ ਜਾਣ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਅਲੀ ਬਾਬਾ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਸਾਜਿਸ਼ ਰਚਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਅਲੀ ਬਾਬਾ ਦੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਗ਼ੁਲਾਮ-ਕੁੜੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਾਜਿਸ਼ ਤਾੜ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਨਾਕਾਮ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਅਲੀ ਬਾਬਾ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਗੈਲਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਬੀ ਸਾਹਿਤ
ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ
ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਗਠਿਤ ਇੱਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਚੋਣਾਂ ਆਜ਼ਾਦ, ਨਿਰਪੱਖ ਅਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਵਾਈਆਂ ਜਾਣ। ਧਾਰਾ 243K ਅਤੇ 243 ZA ਅਤੇ ਅਨੁਛੇਦ 324 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਪਬੰਧਾਂ ਵਾਲਾ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਰਾਜ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਥਾਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾਵਾਂ, ਨਗਰ ਨਿਗਮਾਂ, ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਲਈ ਚੋਣਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ
ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਮੁੱਖ ਚੋਣ ਅਧਿਕਾਰੀ ਐਸ ਕਰੁਣਾ ਰਾਜੂ ਨੇ ਸਾਲ 2022 ਦੀਆਂ ਰਾਜ ਵਿਆਪੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਲਈ ਸਮੀਖਿਆ ਮੀਟਿੰਗ ਕੀਤੀ।
ਰਚਨਾ
ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਮੁੱਖ ਚੋਣ ਅਧਿਕਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿੰਨੇ ਮੈਂਬਰ ਸਟੇਟ ਐਕਟ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਰਾਜ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਸੁਤੰਤਰ ਵਿਅਕਤੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿਸੇ ਕੇਂਦਰ ਜਾਂ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸੰਗਠਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਹੁਦਾ ਜਾਂ ਅਹੁਦਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਡਾ: ਐਸ ਕਰੁਣਾ ਰਾਜੂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਚੋਣ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਨ। ਉਸਦੀ ਸੇਵਾ ਦੀ ਮਿਆਦ 5 ਸਾਲ ਹੋਵੇਗੀ ਜਾਂ 65 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਜੋ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਵੇ।
ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਲੋੜਾਂ
ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ 73ਵੀਂ ਅਤੇ 74ਵੀਂ ਘੋਸ਼ਣਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਰਾਜ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਗਠਨ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 243K ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਧਾਰਾ 324 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਇੰਗਲੈਂਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ
ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਵੇਲਜ਼ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਟੀਮ ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਹੈ ਜੋ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਵੇਲਜ਼ ਦਾ ਤਰਜਮਾਨੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। 1992 ਤੱਕ ਇਹ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦਾ ਵੀ ਤਰਜਮਾਨੀ ਕਰਦੀ ਸੀ। 1 ਜਨਵਰੀ 1997 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟੀਮ ਨੂੰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਵੇਲਜ਼ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਬੋਰਡ (ਈਸੀਬੀ) ਸੰਚਾਲਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ 1903 ਤੋਂ 1996 ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਮੇਰੀਲੇਬੋਨ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਕਲੱਬ ਵੱਲੋਂ ਸੰਚਾਲਤ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕ੍ਰਿਕਟ
ਦ ਰੇਨਟੱਰੀ ਹੋਟਲ ਅੰਨਾ ਸਲਾਈ
ਦ ਰੇਨਟੱਰੀ ਹੋਟਲ ਅੰਨਾ ਸਲਾਈ, ਇੱਕ ਪੰਜ ਸਿਤਾਰਾ ਹੋਟਲ ਹੈ ਜੋ ਅਣ੍ਣਾ ਸਾਲਇ, ਚੇਨਈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ I ਇਹ ਰੇਨਟੱਰੀ ਹੋਟਲਸ ਦਾ ਦੂਜਾ ਹੋਟਲ ਹੈ, ਜੋ 2,000 ਲੱਖ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ 2010 ਵਿੱਚ ਖੋਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ I
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਹ ਹੋਟਲ ਜੁਲਾਈ 2010 ਵਿੱਚ ਖੋਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ I ਅਗਸਤ 2013 ਵਿੱਚ, ਇਸ ਹੋਟਲ ਨੇ ਸੁਮਿਤ ਹੋਟਲਸ ਅਤੇ ਰਿਜ਼ਾਰਟਸ ਨਾਲ ਹੱਥ ਮਿਲਾ ਲਿਆ, ਜੋਕਿ ਪੈ੍ਫ੍ਰਡ ਹੋਟਲ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਇੱਕ ਬਾ੍ਂਡ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਏਸ਼ੀਆ ਪੈਸੇਫਿਕ ਪੋਰਟਫੋਲਿਓ ਵਿੱਚ ਹੋਟਲ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਲਿਆ I
ਦ ਹੋਟਲ
ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 230 ਕਮਰੇ ਸਨ I ਕਮਰਿਆਂ ਨੂੰ 154 ਡਿਲਕਸ ਕਮਰੇ, 8 ਪੀ੍ਮੀਅਮ ਕਮਰੇ, 51 ਕਲੱਬ ਕਮਰੇ, 4 ਸਟੁਡਿਓ ਕਮਰੇ, 12 ਅਕਸੀਕਉਟੀਵ ਸੂੱਟਾਂ ਅਤੇ 1 ਪੈ੍ਸੀਡੈਂਸ਼ਿਅਲ ਸੂੱਟ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ I ਹੋਟਲ ਦੇ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਵਿੱਚ ਰਸੋਈ, ਬਹੁ-ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਾਲਾ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ, ਮਦਰਾਸੀ, ਦੱਖਣ ਭਾਰਤੀ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਾਲਾ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ, ਮਡੇਰਾ, ਲਾਉਂਜ ਬਾਰ, ਅੱਪ ਨਾਰਥ, ਛੱਤ ਉੱਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਅਤੇ ਹਾਈ – ਬਾਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ I ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਦਾਅਵਤ ਹਾਲ ਹਨ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਕਾਨਫਰੰਸ ਸਥਾਨ ਜੋਕਿ ਕੁੱਲ 12,000 ਸਕੂਏਅਰ ਫੁੱਟ (1,100 ਐਮ2) ਦਾਅਵਤ ਲਈ ਥਾਂ ਹੈ I ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਹੈਲਥ ਕੱਲਬ ਅਤੇ ਸਪਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਛੱਤ – ਉੱਤੇ ਪੂਲ ਵੀ ਹੈ I
ਇਸ ਹੋਟਲ ਨੂੰ ਉਪਹਾਸਨੀ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਸੈਲ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਜਾਵਟ ਜ਼ਾਇਲਰ ਤੇ ਲਿਮ, ਮਲੇਸ਼ਿਆ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ I
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਮਿਲਨਾਡੂ
ਦਾ ਸੋਪਰੈਨੋਸ
"ਦਾ ਸਪਰੈਨੋਸ" (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਮ: The Sopranos) ਇੱਕ ਅਪਰਾਧ ਅਧਾਰਿਤ ਅਮਰੀਕੀ ਡਰਾਮਾ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਜ਼ ਹੈ, ਜੋ ਡੇਵਿਡ ਚੇਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਟੋਨੀ ਸੋਪਰੈਨੋ (ਜੇਮਜ਼ ਗੈਂਡੋਲਫਿਨੀ) ਨਾਮ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਨਿਊ ਜਰਸੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਇਟਲੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਗੈਂਗਸਟਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਪਰਾਧਕ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਲੀਡਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਰਦਾਰ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਜੈਨੀਫਰ ਮੈਲਫੀ (ਲੋਰੈਨ ਬ੍ਰੈਕੋ) ਦੁਆਰਾ ਥੈਰੇਪੀ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਟੋਨੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ, ਮਾਫੀਆ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨ - ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਕਾਰਮੇਲਾ (ਐਡੀ ਫਾਲਕੋ) ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਦੂਰ ਦਾ ਚਚੇਰਾ ਭਰਾ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਮੋਲਟੀਸੰਤੀ (ਮਾਈਕਲ ਇੰਪੀਰੋਲੀ) ਹੈ।
ਪਾਇਲਟ ਐਪੀਸੋਡ ਨੂੰ 1997 ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਸ਼ੋਅ ਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ 10 ਜਨਵਰੀ, 1999 ਨੂੰ ਐਚ.ਬੀ.ਓ. ਵੱਲੋਂ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਸ਼ੋਅ 10 ਸੀਜ਼ਨ, 2007 ਤੱਕ ਕੁੱਲ 86 ਐਪੀਸੋਡਾਂ ਵਿੱਚ 6 ਸੀਜ਼ਨਾਂ ਲਈ ਚੱਲਿਆ। ਬਰਾਡਕਾਸਟ ਸਿੰਡੀਕੇਸ਼ਨ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਯੂ.ਐਸ. ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਸੋਪਰੈਨੋਜ਼ ਐਚ.ਬੀ.ਓ, ਚੇਜ਼ ਫਿਲਮਸ ਅਤੇ ਬ੍ਰੈਡ ਗ੍ਰੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸਿਲਵਰਕੱਪ ਸਟੂਡੀਓ ਤੇ ਅਤੇ ਨਿਊ ਜਰਸੀ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸ਼ੋਅ ਦੇ ਪੂਰੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਡੇਵਿਡ ਚੇਜ਼, ਬ੍ਰੈਡ ਗ੍ਰੇ, ਰੌਬਿਨ ਗ੍ਰੀਨ, ਮਿਸ਼ੇਲ ਬਰਗੇਸ, ਆਈਲੇਨ ਐਸ ਲੈਂਡਰੇਸ, ਟੇਰੇਂਸ ਵਿੰਟਰ ਅਤੇ ਮੈਥਿਊ ਵੀਨਰ ਰਹੇ ਸਨ।
"ਦਾ ਸੋਪਰੈਨੋਸ" ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।   ਇਸ ਲੜੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਸੀਜ਼ਨਾਂ ਲਈ ਪਿਬੋਡੀ ਅਵਾਰਡ, 21 ਪ੍ਰਾਈਮਟਾਈਮ ਐਮੀ ਅਵਾਰਡ, ਅਤੇ ਪੰਜ ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਅਵਾਰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ, ਵਿਵਾਦ ਅਤੇ ਪੈਰੋਡੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਉੱਪਰ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਵੀਡੀਓ ਗੇਮ, ਸਾਊਡਟ੍ਰੈਕ ਐਲਬਮਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਸ਼ੋਅ ਦੇ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਅਮਲੇ ਦੇ ਕਈ ਮੈਂਬਰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਅਣਜਾਣ ਸਨ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਓਹਨਾ ਦਾ ਕਰੀਅਰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।    2013 ਵਿੱਚ, ਰਾਈਟਰਜ਼ ਗਿਲਡ ਆਫ਼ ਅਮੈਰਿਕਾ ਨੇ "ਦਿ ਸੋਪ੍ਰਾਨੋਸ" ਨੂੰ ਹਰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਰਬੋਤਮ-ਲਿਖਤ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਟੀਵੀ ਗਾਈਡ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਰਬੋਤਮ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਜ਼ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ। 2016 ਵਿੱਚ, ਲੜੀਵਾਰ ਰੋਲਿੰਗ ਸਟੋਨ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਸਮੇਂ ਦੇ 100 ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਸੀ।
ਮਾਰਚ 2018 ਵਿਚ, 'ਨਿਊ ਲਾਈਨ ਸਿਨੇਮਾ' ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ "ਦਾ ਸੋਪਰਾਨੋਸ" ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਖਰੀਦੀ ਹੈ, ਜੋ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਦੰਗਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਦਾ ਮੈਨੀ ਸੈਂਟਸ ਆਫ਼ ਨੇਵਾਰਕ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ, ਇਹ ਡੇਵਿਡ ਚੇਜ਼ ਅਤੇ ਲਾਰੈਂਸ ਕੋਨੇਰ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਏਲੇਨ ਟੇਲਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਟੇਲੀਵਿਜਨ ਧਾਰਾਵਾਹਿਕ
ਅਹਿਮਦ ਇਬਨ ਮਾਜਿਦ
ਅਹਿਮਦ ਇਬਨ ਮਾਜਿਦ ਇੱਕ ਅਰਬੀ ਮਲਾਹ ਤੇ ਨਕਸ਼ਾਨਵੀਸ ਸੀ। ਉਹ ਸੁਰ, ਓਮਾਨ ਵਿਖੇ 1421 ਨੂੰ ਜਨਮਿਆ। ਉਹ ਮਲਾਹਾਂ ਦੇ ਟੱਬਰ ਵਿੱਚ ਪਲਿਆ ਤੇ 17 ਵਰ੍ਹਿਆ ਦੀ ਉਮਰੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਰਾਹ ਵਿਖਾਲਣ ਯੋਗ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਅਰਬੀ ਸਮੁੰਦਰੀ-ਮਨੁੱਖ ਵਜੋਂ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਏ। ਉਹਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਪੱਕੀ ਤਰੀਕ ਤਾਂ ਨਈਂ ਪਤਾ ਪਰ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ 1500 ਵਿੱਚ ਮਰਿਆ ਸੀ। ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਉਹ ਇਸ ਗੱਲੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਾ ਕਿ ਉਸ ਵਾਸਕੋ ਡੀ ਗਾਮੇ ਨੂੰ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਤੋਂ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਰਾਹ ਵਿਖਾਲਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਵਿਦਵਾਨ ਜੀ. ਆਰ. ਟਿੱਬੇਟਜ਼ ਇਸ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਦੇਹ ਪ੍ਰਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਮਾਜਿਦ ਚਾਲ੍ਹੀ ਦੇ ਏੜ-ਗੇੜ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵੀ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਸ਼ੇਰ ਨਾਂਅ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਏ।
ਕੰਮ
ਇਬਨ ਮਾਜਿਦ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ਾਰਸ ਦੀ ਖਾੜੀ ਤੋਂ ਭਾਰਤ, ਚੜ੍ਹਦੇ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਥਾਂਈਂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਲੱਗਣ ਵਿੱਚ ਮਦਾਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਤੇ ਲਿਖੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 'ਕਿਤਾਬ ਅਲ-ਫ਼ਵਾਇਦ ਫੀ-ਉਸਲ ਇਲਮ ਅਲ-ਬਹਰਵਾ-ਅਲ-ਕਵਾਇਦ' ਸਭ ਤੋਂ ਅਵੱਲ ਦਰਜੇ ਦੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਏ। ਉਸ ਦੀ 'ਕਿਤਾਬ ਅਲ-ਫਵਾਇਦ' ਵੀ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਿਤਾਬ ਏ।
ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਇੱਕ ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਏ, ਜੋ ਰਾਹ ਵਿਖਾਲੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਿਧਾਂਤ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸ, ਤੱਟਵਰਤੀ ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਦਾ ਅੰਤਰ, ਚੜ੍ਹਦੇ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਤੋਂ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਬੰਦਰਗਾਂਹਾਂ ਦੇ ਟਿਕਾਣੇ, ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੌਸਮੀ ਹਵਾਵਾਂ, ਝੱਕੜਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਉਹਨਾਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਬਾਬਤ ਦਸਦਾ ਏ, ਜੋ  ਇੱਕ ਵਿਹਾਰੀ ਰਾਹ ਵਿਖਾਲੇ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮਾਜਿਦ ਦੀਆਂ ਦੋ ਹੱਥ ਲਿਖਤ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੈਰਿਸ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਚ ਪਈਆਂ ਨੇ।
ਮਾਜਿਦ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਖ਼ੂਬੀਆਂ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਾਰੇ ਫੁੰਡਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਆਖਦੇ ਨੇ।
ਅਹਿਮਦ ਬਿਨ ਮਾਜਿਦ ਪੰਦਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਜਹਾਜ਼ੀ ਵਾਸਕੋ ਡੀ ਗਾਮੇ ਨੂੰ ਯੂਰਪ ਤੋਂ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਤੱਕ ਦਾ ਰਾਹ ਵਿਖਾਇਆ, ਜੋ ਹਜੇ ਤੀਕਰ ਯੂਰਪੀਆਂ ਨੂੰ ਨਈਂ ਸੀ ਪਤਾ। ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਮਾਜਿਦ ਏਸੇ ਗੱਲੋਂ ਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਏ ਕਿਓਂਕਿ ਉਸ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਰਾਹ ਵਿਖਾਇਆ ਸੀ। ਤਵਾਰੀਖ਼ ਵਿੱਚ ਮਾਜਿਦ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਜ਼ਿਕਰ ਓਟੋਮਾਨ ਤਵਾਰੀਖ਼-ਸ਼ਨਾਸ ਕੁਤਬ ਅਲ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਪੰਜਾਹ ਵਰ੍ਹਿਆ ਮਗਰੋਂ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1421
ਇਕਬਾਲ ਰਾਮੂਵਾਲੀਆ
ਇਕਬਾਲ ਰਾਮੂਵਾਲੀਆ (22 ਫ਼ਰਵਰੀ 1946 -17 ਜੂਨ 2017) ਕਨੇਡੀਅਨ ਪੰਜਾਬੀ-ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕ ਕਵੀ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਵਾਰਤਕਕਾਰ ਸੀ।
ਜੀਵਨ ਵੇਰਵੇ
ਇਕਬਾਲ ਦਾ ਜਨਮ 22 ਫ਼ਰਵਰੀ 1946 ਨੂੰ ਮੋਗਾ ਨੇੜੇ ਪਿੰਡ ਰਾਮੂਵਾਲਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀਸ਼ਰ ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਪਾਰਸ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਮੁੱਢਲੀ ਦਸਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੀਕ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪਿੰਡ ਦੇ ਅਤੇ ਮੋਗੇ ਦੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਸਕੂਲ `ਚੋਂ ਤੇ ਬੀ. ਏ.ਡੀ.ਐਮ. ਕਾਲਜ ਮੋਗਾ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਐਮ. ਏ. ਗੌਰਮਿੰਟ ਕਾਲਜ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋੰਂ 1970 `ਚ ਕੀਤੀ। 1970 ਤੋਂ 1975 ਤੀਕ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਗੁਰੂਸਰ ਸੁਧਾਰ 'ਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਹਰੇ। 1975 `ਚ ਕੈਨੇਡਾ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਾਲ ਫੈਕਰਟੀ ਵਰਕਰ, ਦਰਬਾਨ, ਟੈਕਸੀ ਡਰਾਈਵਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਵਾਟਰਲੂ ਤੋਂ ਐਮ.ਏ., ਐਮ.ਫਿਲ. ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਸ਼ੇ `ਚ ਕੀਤੀ। ਡਲਹੌਜ਼ੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈਲਾਫ਼ੈਕਸ ਤੋਂ ਬੀ.ਐਡ.ਕੀਤੀ। 1985 ਤੋਂ 2013 ਤੱਕ ਟਰਾਂਟੋ ਅਤੇ ਪੀਅਲ ਸਕੂਲ ਬੋਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਖਸਾਗਰ ਤੇ ਜੌੜੀਆਂ ਧੀਆਂ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਖਦੀਪ ਸੁੱਖੀ ਤੇ ਕਿਰਨਪਾਲ ਕਿੰਨੂ ਹੈ। 17 ਜੂਨ 2017 ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਬਰੈਂਪਟਨ ਵਿਖੇ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਗਦੂਦਾਂ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸਨ।
ਵਿਲੱਖਣ ਸਾਹਿਤਕਾਰ
ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਇਕਬਾਲ ਰਾਮੂਵਾਲੀਆ ਬਹੁਪੱਖੀ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ ਸਰਗਰਮ ਮੀਡੀਆ-ਚਿੰਤਕ ਵੀ ਸੀ। ਬਹੁਪੱਖੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਕਵਿਤਾ, ਕਹਾਣੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ, ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ, ਕਾਵਿ-ਨਾਟ, ਅਤੇ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਗੱਦ ਵਰਗੀਆਂ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਵਿਧਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਸਤਕ-ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਵਿਲੱਖਣ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਇਸ ਲਈ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਧਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਰਚਨਾ, ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਧਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿਸੇ ਰਚਨਾ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ, ਵਿਸਥਾਰ, ਜਾਂ ਪਰਛਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਸ਼ਬਦ ਚੋਣ ਅਤੇ ਵਾਕ ਬਣਤਰ ਹੈ
ਰਚਨਾਵਾਂ
ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ-
ਹਵਾਲਾ
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦਾ ਨਾਵਲਕਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਨਾਵਲਕਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ
ਗਦਰੀ ਬਾਬਾ ਵਿਸਾਖਾ ਸਿੰਘ
ਸੰਤ ਵਿਸਾਖਾ ਸਿੰਘ(1877-1957) ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੋਢੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਨ। ਵਿਸਾਖਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਾਵਿ ਸਿੱਧ ਪਧਰਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਹੈ। ਪ੍ਰੋ. ਮਲਵਿੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਵੜੈਚ ਨੇ ਸੰਤ ਵਿਸਾਖਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਨੂੰ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾਇਆ।
ਜੀਵਨ
ਸੰਤ ਵਿਸਾਖਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 1877 ਨੂੰ ਦਦੇਹਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। 1896 ਤੋਂ 1904 ਤੱਕ ਇਹ ਫੋਜੀ ਦੀ ਨੋਕਰੀ ਕੀਤੀ। ਇਹ 1909 ਦੇ ਕਰੀਬ ਅਮਰੀਕਾ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ 1913 ਵਿੱਚ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਹੋਰ ਸਾਜਿਸ਼ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਕਾਲੇਪਾਣੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੋਈ ਅਤੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। 14 ਅਪ੍ਰੈਲ,1920 ਨੂੰ ਵਿਸਾਖਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਹੋਈ। ਇਹ ਕਿਸਾਨ ਲਹਿਰ,ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਧਾਰਮਿਕ,ਸਮਾਜਕ ਤੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਤਵਾਰੀਖਾਂ(ਇਤਿਹਾਸ) ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੇ। ਗਦਰ ਲਹਿਰ ਦੇ ਕਵੀਆਂ ਵਾਂਗ,ਵਿਸਾਖਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਮੁਹਾਵਰੇ,ਉਸ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਚਲੱਤ ਕਾਵਿ ਰੂਪਾਂ ਅਤੇ ਕਾਵਿ ਛੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਮਝ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਅੰਗ੍ਰੇਜੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਰਚੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ
ਤਰਿਲੋਕੀ ਨਾਥ ਕੌਲ
ਤਰਿਲੋਕੀ ਨਾਥ ਕੌਲl (ਜਾਂ ਟੀ. ਐਨ. ਕੌਲ) (1913 - 16 ਜਨਵਰੀ 2000) ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਅਤੇ ਸਟ੍ਰੈਟੇਜਿਕ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੇ ਮਾਹਰ ਸਨ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਸਕੱਤਰ (1967 - 1972) ਅਤੇ.ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਦੂਤ ਰਹੇ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਬਾਰਾਮੂਲਾ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ 1913 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅਲਾਹਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਕਿੰਗਜ ਕਾਲਜ ਲੰਡਨ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। 86 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 16 ਜਨਵਰੀ 2000 ਨੂੰ ਰਾਜਗੜ੍ਹ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਮੁੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ
ਕੌਲ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਬਾਰੇ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਲੇਖਕ ਸਨ। ਕੁਝ ਇਹ ਹਨ:
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਲੋਕ
ਖ਼ਸਰੇ ਦਾ ਟੀਕਾ
ਖ਼ਸਰੇ ਦਾ ਟੀਕਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਟੀਕਾ ਹੈ ਜੋ ਖ਼ਸਰੇ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਖੁਰਾਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨੌਂ ਮਹੀਨਾ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ 85% ਬੱਚੇ ਅਤੇ 12 ਮਹੀਨਾ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਦੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ 95% ਬੱਚੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ
2013 ਤੱਕ ਸੰਸਾਰਿਕ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਲਗਭਗ 85 % ਬੱਚੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕੰਨਿਆ ਤਾਰਾਮੰਡਲ
ਕੰਨਿਆ ਜਾਂ ਵਰਗੋ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Virgo) ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਰਾਸ਼ਿਚਕਰ ਦਾ ਇੱਕ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੀ ਖਗੋਲਸ਼ਾਸਤਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਕੰਨਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਤੱਕੜੀ ਤਾਰਾਮੰਡਲ। .ਕੰਨਿਆ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਨੂੰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਸਬਸੇ ਰੋਸ਼ਨ ਤਾਰੇ, ਚਿਤਰਿਆ (ਸਪਾਇਕਾ) ਦੇ ਜਰਿਏ ਲੱਭਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਸਮਾਨ ਦਾ 15ਵਾ ਸਭ ਵਲੋਂ ਚਮਕੀਲਾ ਤਾਰਾ ਹੈ। ਕੰਨਿਆ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਵਿੱਚ 15 ਮੁੱਖ ਤਾਰੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਂਜ ਇਸ ਵਿੱਚ 96 ਗਿਆਤ ਤਾਰੇ ਸਥਿਤ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਾਇਰ ਨਾਮ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਨ 2010 ਤੱਕ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ 20 ਤਾਰਾਂ ਦੇ ਈਦ - ਗਿਰਦ 26 ਗ੍ਰਹਿ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪਾ ਲਈ ਸਨ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਵਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ। ਸਪਾਇਕਾ ਇਸ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਦਾ ਸਭ ਵਲੋਂ ਰੋਸ਼ਨ ਤਾਰਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਦੇ ਸਰੋਤ
=== ਜਾਣ -ਪਛਾਣ::- ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਮੌਖਿਕ ਅਭਿਵਿੱਅਕਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਤੇ ਨਿਸੰਗ ਪ੍ਰਗਟਾ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਾਂਗ ਹੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਵੀ ਸਮੂਹਿਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਤਰਜ਼ਮਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਵਾਂ ਤੇ ਜਦੋਂ ਸਮਾਜ ਵਰਗ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਉਦੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਸਮੂਹਿਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੋਇਆ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਹੋਂਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜਦੋਂ ਸਮਾਜ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਮਾਜ ਦਾ ਸਮੂਹਿਕ ਮਨ ਖੰਡਿਤ ਹੋਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਸਮੂਹਿਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਅਜਿਹੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਜੀਵਨ ਦੋ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।ਇਕ ਧਾਰਾ ਤਾਂ ਲੋਕ ਸਭਿਆਰ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅਸਾਵਾਂ,ਅਦਾਰਸ,ਅਮਲ ਅਤੇ ਕਲਪਨਾ ਦੀ ਅਭਿਵਿੱਅਕਤੀ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਦੂਸਰੀ ਧਾਰਾ ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਟ ਸਭਿਆਰ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਸਮਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ ਨਵੇਂ ਆਦਸ਼ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਜੀਵਨ ਲਖਸ਼ ਰੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਅਸਧਾਰਨ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਵਾਲੀਆਂ ਹਸਤੀਆਂ ਗੁਰੂ,ਪੀਰ,ਰਿਸੀ ਮੁਨੀ,ਅਵਤਾਰ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।ਇਹ ਧਾਰਾ ਸਮਾਜ ਲਈ ਨਵੇਂ ਅਦਰਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲਦੀ ਹੈ।ਜਨ ਸਮੂਹ ਦੇ ਲੋਕ ਮਨ ਨਾਲ ਅੰਤਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਨਵੇਂ ਆਦਰਸ਼ ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਟ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਧਾਰਾ ਵਿਚੋਂ ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਟ ਸਾਹਿਤ ਜਨਮ ਲੈਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚੋਂ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਮੌਖਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਅਭਿਵਿੱਅਕਤੀ ਹੋਣ ਸਕਦਾ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦਾ ਅੰਗ ਬਣਦਾ ਹੈ। ===
=
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਮੱਹਤਵਪੂਰਨ ਅਤੇ ਨਿੱਗਰ ਭਾਗ ਹੈ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਅਸਲ ਅਤੇ ਵਡੇਰੀ ਪਰੰਪਰਾ ਮੌਖਿਕ ਹੈ।ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਵਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਸ਼ਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਲਿਪੀਬੱਧ ਕਰਨ ਦੇ ਉੱਧਮ ਹੋਏ ਹਨ।ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਲੋਕ -ਗੀਤ(ਸੁਹਾਗ,ਘੋੜੀਆਂ,ਸਿਠਣੀਆਂ,ਟੱਪੇ,ਬੋਲੀਆਂ,ਅਲੁਹਣੀਆਂ ਆਦਿ ਲੋਕ ਵਾਰਤਕ ਬਿਰਤਾਂਤ (ਬਾਤਾਂ,ਸਾਖੀਆ,ਮਿੱਥ -ਕਥਾਵਾਂ,ਧਾਰਨਾਵਾਂ,ਦੰਤ ਕਥਾਵਾਂ,ਪਰੀ ਕਥਾਵਾਂ, ਪ੍ਰੀਤ ਕਥਾਵਾਂ,ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਅਖਾਣ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। =====
(ਅ)ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਟ ਸਾਹਿਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ:-
ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਟ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਪਰ ਲੋਕ ਗੀਤ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਝਲਕਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਰੰਗ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਰੀਝਾਂ,ਉਮੰਗਾ ਅਤੇ ਦੁੱਖਾਂ -ਗ਼ਮਾਂ ਸਮੇਤ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾ,ਧਾਰਨਾਵਾਂ,ਰੀਤੀਆਂ,ਰੂੜੀਆਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਓਤਪੋਤ ਹਨ।
(ੲ) ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ:-
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ-
1.ਡਾ. ਭੂਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ ਅਨੁਸਾਰ::-"ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਮੌਖਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਹੋਣ ਸਦਕਾ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦਾ ਅੰਗ ਬਣਿਆਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
3.ਦੇਵਿਦੰਦਰ ਸਤਿਆਰਥੀ ਅਨੁਸਾਰ:-ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਿਉਂਦੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਚੇਤਨਤਾ ਦਾ ਜੀਉਂਦਾ ਜਾਗਦਾ ਸਬੂਤ ਹੈ।
(ਸ)ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸਿਰਜਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਂ::-
ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਟ ਸਾਹਿਤ ਵਾਂਗ ਕਿਸੇ ਲੇਖਕ ਦੁਆਰਾ ਲੋਕ-ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਰਚਿਆ ਸਾਹਿਤ ਲੋਕ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਲੋਕ -ਪ੍ਰਿਯ ਸਾਹਿਤ ਬਹੁਤ ਵਾਰ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਤੋਂ ਭਿੰਨ ਹਨ।ਲੋਕ ਪ੍ਰਿਯ ਸਾਹਿਤ ਆਪਣੀ ਸਮੱਗਰੀ ਬਹੁਤੀ ਵਾਰ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਤੋਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕ ਪ੍ਰਿਯ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨੂੰ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਹੀ ਸਮਝ ਲਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਮਾਇਣ,ਮਹਾਭਾਰਤ ਅਤੇ ਹੀਰ ਵਾਰਿਸ਼ ਸਾਹ ਇਸਦੇ ਸੁੰਦਰ ਉਦਾਹਰਣ ਹਨ,ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਕੋਈ ਰਚਨਾ ਜੋ ਲੋਕ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈ ਹੋਵੇ ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੀ ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ ਲੋਕ ਮਾਨਸ ਦੇ ਸਮਾਨ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਵਿਅਕਤੀਤਵ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤ ਸਮਝੀ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
(ਹ) ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਦ ਮਹੱਤਵ::-
1.ਸਮਾਜਿਕ ਯਥਾਰਥ ਨੂੰ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
2.ਇਤਿਹਾਸ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੋਰਸ ਹੈ।
3 .ਸਿੱਖਿਆਂ
4.ਮੰਨੋਰੰਜਨ
5.ਬੁਧੀ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
(ਕ)ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਦੇ ਸਰੋਤ::-
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਦੇ ਸਰੋਤ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ।
(1).ਲੋਕ ਮਨ ਜਾਂ ਮਾਨਸਿਕਤਾ:=ਲੋਕ ਮਨ ਜਾਂ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਰੋਤ ਹੈ।ਲੋਕ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਕੀ ਹੈ?ਇਸ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਰਿਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਭੂਗੋਲਿਕ ਹੈ।ਪੰਜਾਬ ਇੱਕ ਸਰਹੱਦੀ ਸੂਬਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਜੰਗਾਂ ਦਾ ਅਖਾੜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਹਰ ਹਮਲਾਵਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਸਤਿਉ ਗੁਜ਼ਰ ਕੇ ਹੀ ਅੱਗੇ ਵੱਧਦਾ ਸੀ।ਇਸ ਗੱਲ ਨੇ ਦੋ ਸਥਿਤੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ।ਕਿ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ,ਪਛਾਣ ਤੇ ਸਵੈਮਾਣ ਲਈ 'ਵਿਰੋਧ'ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੰਗ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।ਦੂਜਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨਾਲ ਭਿੜਦੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਮੌਤ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਗ ਸੰਗ ਰਹੀ।ਮੌਤ ਨੂੰ ਜਸ਼ਨ ਵਾਂਗ ਮਨਾਉਂਣਾ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਖ਼ਾਸਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਮਰਨਾ,ਮਾਰਨਾ ਸਾਡੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਲਾਡ ਵੀ 'ਮਰ ਜਾਣਾ'ਹੈ ਤੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਪੈ ਜਾਣਾ ਵੀ 'ਮਰ ਜਾਣਾ' ਹੀ ਹੈਂ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਾਵਿ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਇਸ ਦੀ ਉਦਾਰਣ ਹੈ:-
ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਮੋਏ ਬੰਦਿਆਂ ਦੇ ਮਿਠੇ ਬਚਨ ਹੀ ਕਵਿਤਾ ਹਨ।
(3). ਲੋਕ ਕਿੱਤੇ:- ਲੋਕ ਕਿੱਤੇ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਸਿਰਜਣਾ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਗ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਿਸਾਨੀ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਭਾਗ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹੈਂ
(4).ਲੋਕ ਸਭਿਆਚਾਰ:- ਲੋਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਰੀਤੀ -ਰਿਵਾਜ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਸਿਰਜਣ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਰਣ ਵਜੋਂ ਡਾ.ਨਾਹਰ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕ ਗੀਤਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਇਆਂ ਹੈ।
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਲੋਕ ਸਮੂਹ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕ ਖ਼ੁਦ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹਨ।
(ਖ)ਸਹਾਇਕ ਸਮੱਗਰੀ:-
1-wikipedia ਤੋਂ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਗਈ ਹੈ।
2-youtybe ਤੋਂ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਗਈ ਹੈ।(ਡਾ .ਨਾਹਰ ਅਤੇ ਡਾ.ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣਾ ਤੋਂ)
3-ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਅਧਿਐਨ (ਅਲੋਚਨਾਤਮਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ)ਡਾ. ਰਵਿੰਦਰ ਕੌਰ।
ਯੂਸਫ਼ ਜ਼ੁਲੈਖਾ
ਯੂਸਫ਼ ਜ਼ੁਲੈਖਾ ਦੀ ਕੁਰਾਨ ਵਾਲੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਅਧਾਰ ਬਾਈਬਲ ਵਿੱਚ ਯੂਸੁਫ਼ ਅਤੇ ਪੋਤੀਫਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਕੋਈ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਖਾਸ ਕਰ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਅਣਗਿਣਤ ਦਫ਼ਾ ਸੁਣੀ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਹੈ।  ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਰਜਨ ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵੀ, ਜਾਮੀ (1414-1492), ਦੀ ਰਚਨਾ ਹਫ਼ਤ ਅਵ੍ਰੰਗ ("ਸੱਤ ਤਖਤ") ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸੂਫ਼ੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਜ਼ੁਲੈਖਾ  ਦੀ ਯੂਸੁਫ਼ ਲਈ ਤਾਂਘ ਰੂਹ ਦੀ ਖੁਦਾ ਲਈ ਤਾਂਘ ਵਜੋਂ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਹੋਰ ਸੰਸਕਰਣ
ਇਕ ਹੋਰ ਲੇਖਕ ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਕਹੀ ਉਹ ਹੈ ਮਹਿਮੂਦ ਗਾਮੀ ( ਕਸ਼ਮੀਰੀ)।  ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਿਆ  ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇਹ ਇੱਕ ਮਿਆਰੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਇਕ ਲੰਬੀ ਕਵਿਤਾ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਯੂਸਫ਼ ਅਤੇ ਜ਼ੁਲੈਖਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਲੇਖਕ ਦਸਵੀਂ ਅਤੇ ਗਿਆਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵੀ ਫਿਰਦੌਸੀ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਧਰਨਾ ਨੂੰ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਘਟੀਆ ਪੱਧਰਅਤੇ ਫਿਰਦੌਸੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਸਮੇਂ ਨਾਲ਼ ਮੇਲ ਨਾ ਖਾਂਦੇ ਹੋਣ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਸਾ ਸਾਹਿਤ
ਮਸ਼ੋਬਰਾ
ਮਸ਼ੋਬਰਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਸ਼ਿਮਲਾ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਲਾਰਡ ਡਲਹੌਜੀ ਦੀ ਦੇਖ ਰੇਖ ਹੇਠ 1850 ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ-ਤਿੱਬਤ ਮਾਰਗ ਰਹੀ ਇਹ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ਼ਿਮਲਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਿਮਲੇ ਤੋਂ ਦਸ-ਗਿਆਰਾਂ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਪਿਆਰਾ ਕਸਬਾ ਹੈ ਜੋ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 7040 ਫੁੱਟ ਦੀ ਉਚਾਈ ’ਤੇ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਜੁਗਰਾਫ਼ੀਆ
ਮਸ਼ੋਬਰਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ. ਇਸਦੀ ਔਸਤਨਾ ਉਚਾਈ 2,146 ਮੀਟਰ ਹੈ। (7,041 ਫੁੱਟ).
ਦਿ ਰੀਟਰੀਟ ਬਿਲਡਿੰਗ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਜ਼ਰੂਰ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਠਹਿਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੁੱਚਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦਫ਼ਤਰ ਇੱਥੇ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।‘ਦਿ ਰੀਟਰੀਟ ਬਿਲਡਿੰਗ’ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ 1850 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਲੱਕੜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਕੋਟੀ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਅਧੀਨ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਲਾਰਡ ਵਿਲੀਅਮ ਹੇਅ ਨੇ ਕੋਟੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਤੋਂ ਇਹ ਇਮਾਰਤ ਪਟੇ ਉੱਤੇ ਲੈ ਲਈ। ਲਾਰਡ ਵਿਲੀਅਮ ਦਾ ਛੋਟਾ ਨਾਂ ਲਾਅਟੀ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇਮਾਰਤ ਲਾਅਟੀ ਸਾਹਿਬ ਕੀ ਕੋਠੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਵਾਈਸਰਾਏ ਲਾਰਡ ਮਾਊਂਟਬੈਟਨ ਅਤੇ ਲੇਡੀ ਮਾਊਂਟਬੈਟਨ ਲੰਡਨ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਈ 1948 ਵਿੱਚ ਕਈ ਹਫ਼ਤੇ ਇੱਥੇ ਰਹੇ ਸਨ। ‘ਦਿ ਰੀਟਰੀਟ ਬਿਲਡਿੰਗ’ ਕਾਫ਼ੀ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ ’ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੋਂ ਸਾਫ਼ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਪੀਰ ਪੰਜਾਲ ਪਰਬਤ ਲੜੀ, ਛੋਟ ਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਲੀ ਪੀਕ, ਦਿਓ ਟਿੱਬਾ, ਬਾਂਦਰ ਪੂਛ ਪੀਕ, ਰਕਤ ਧਾਰ ਅਤੇ ਬਦਰੀਨਾਥ ਆਦਿ ਦੇ ਦਿਲਕਸ਼ ਨਜ਼ਾਰੇ ਦੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਛਰਾਵੜਾ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਥੇ ਜਾਣਾ ਸਖਤ ਮਨ੍ਹਾਂ ਹੈ।
ਹੋਰ ਦਿਲਚਸਪ ਥਾਵਾਂ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਦੀ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਹੇਮਕੁੰਜ ਵੀ ਛਰਾਵੜਾ ਵਿਖੇ ਹੀ ਹੈ। ਦਿ ਵਾਈਲਡਫਲਾਵਰ ਹਾਲ’ ਨਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਹੋਟਲ ਛਰਾਵੜਾ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਚਾਰ ਚੰਨ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਲਿਆਣੀ ਹੈਲੀਪੈਡ ਵੀ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਮਸ਼ੋਬਰਾ ਵਿੱਚ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਦਿਲਚਸਪ ਥਾਵਾਂ ਹਨ। ਫੁੱਲਦਾਰ ਜੰਗਲੀ ਬੂਟੀਆਂ ਦਾ ਹਾਲ ਅਤੇ ਛਰਾਵੜਾ ਹੁਣ ਓਬਰਾਏ ਹੋਟਲ ਦੀ ਜਗੀਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਕੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਲਾਰਡ ਕਿਚਨਰ ਅਤੇ ਲਾਰਡ ਰਿਪਣ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਥਾਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕਵੀ ਪੰਕਜ ਮਿਸ਼ਰਾ ਮਸ਼ੋਬਰਾ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾਂ ਸੀ। ਮਸ਼ੋਬਰਾ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ ਸਾਢੇ ਕੁ ਤਿੰਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਕਰੈਗਨੈਨੋ ਨਾਂ ਦੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਇਹ ਨਾਂ ਫ੍ਰੈਡਰਿਕੋ ਪੈਲਿਤੀ ਨਾਂ ਦੇ ਇਤਾਲਵੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ ਦੋ ਕੁ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅੱਗੇ ਤਲਾਈ ਨਾਮਕ ਖੂਬਸੂਰਤ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਵਿਚਕਾਰ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਤਲਾਬ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ ਤਲਾਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਤਲਾਈ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਉੱਚੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਭੀਮ ਕਾਲੀ ਮੰਦਿਰ ਹੈ। ਕਰੈਗਨੈਨੋ ਵਿੱਚ ਹੀ ਡਾ. ਵਾਈ ਐੱਸ ਪਰਮਾਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸੋਲਨ ਦਾ ਖੇਤਰੀ ਬਾਗਬਾਨੀ ਖੋਜ ਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਡਾ. ਵਾਈ. ਐੱਸ. ਪਰਮਾਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਬਾਗਬਾਨੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਕੇਂਦਰ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਲਈ ਪੱਚੀ ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਟਿਕਟ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਅਨੀਤਾ ਦੇਸਾਈ 1920 ਵਿੱਚ ਇਥੇ ਛੁੱਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਏ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਜਿਕਰ ਵੀ ਕੀਤਾ।
ਸ਼ਿਮਲਾ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਰੱਖ
ਮਸ਼ੋਬਰਾ ਸ਼ਿਮਲਾ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਰੱਖ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਦਫਤਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਅਨੁਸਾਰ "ਸ਼ਿਮਲਾ ਵਾਟਰ ਕੈਚਮੈਂਟ ਵਾਇਲਡਲਾਈਫ ਸੈਨਕਚੁਰੀ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ
ਹਿਮਾਲਿਆ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਛਰਾਵੜਾ ਇਥੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਕੂਲ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਿਮਲੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਪਹਿਲਵਾਨ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅੱਜ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸੁਰ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਦੇ ਪਿੰਡ 'ਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1978 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਲ, ਬੈਕੋਕ ਅਤੇ 1986 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਲ, ਸਿਓਲ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ 1982 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿਲਵਰ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਐਡਮੰਟਨ ਵਿੱਚ 1978 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਜ਼ਬੇਨ ਵਿੱਚ 1982 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿਲਵਰ ਤਮਗਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।
ਜੋਤ-ਜੁਗਤ ਕੀ ਬਾਰਤਾ
ਜੋਤ-ਜੁਗਤ ਕੀ ਬਾਰਤਾ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਾਹੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪੁਸਤਕ ਹੈ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਪੁਸਤਕ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ-ਸੰਵੇਦਨਾ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ-ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨਤਮ ਭਾਰਤੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਬੁੱਧ ਨਗਰ, ਦਿੱਲੀ
ਬੁੱਧ ਨਗਰ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਇਲਾਕਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ
ਭੀਖੀ
ਭੀਖੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਕਸਬਾ ਅਤੇ ਤਹਿਸੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਕਸਬਾ ਮਾਨਸਾ-ਪਟਿਆਲਾ ਸੜਕ ਤੇ ਮਾਨਸਾ ਤੋਂ 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਕਸਬੇ ਦੇ 53 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਲੋਕ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਲਜ ਭੀਖੀ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਮੋਢੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ ਪਿੰਡ ਚਾਹਲ ਜੱਟਾਂ ਨੇ ਵਸਾਇਆ ਸੀ।
ਦੇਸੂ ਚਹਿਲ ਜੱਟ ਬਠਿੰਡਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਭਿੱਖੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮਾਮੂਲੀ ਮੁਖੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਨੌਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ 1672-73 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ ਲੰਘਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਪਿੰਡ ਗਏ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੇਖਣ ਆਇਆ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਇੱਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਸੋਟੀ ਕਿਉਂ ਰੱਖੀ ਹੈ? ਦੇਸੂ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਹਿੰਦੂ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਸੁਲਤਾਨ ਸਾਖੀ ਸਰਵਰ, ਇੱਕ ਪੀਰ ਦਾ ਪੈਰੋਕਾਰ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੋਟੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ।
ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਦੇਸੂ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਤਰਕਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਪੰਜ ਤੀਰ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖਦਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕੇਵਲ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਸਤਨਾਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਪਰਵਾਰ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਰਹੇਗਾ, ਪਿੰਡ ਵਿਖੇ ਉਸਦਾ ਹੁਕਮ ਚਲਦਾ ਰਹੇਗਾ। ਦੇਸੂ ਨੇ ਸੁਲਤਾਨੀ ਸੋਟੀ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀ। ਦੇਸੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਸਿੱਖ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਤੀਰ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਦੇਸੂ ਨੇ ਫਿਰ ਸਖੀ ਸੁਲਤਾਨ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਦੇਸੂ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਜੋ ਸਿੱਖ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਦੇਸੂ ਕੋਲ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਰਹਿਮ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦੇਣ ਲਈ ਗਿਆ ਪਰ ਦੁਬਾਰਾ ਦੇਸੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਕੋਲ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਸਰਾਪ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਲੜਕਾ ਅਤੇ ਪੋਤੇ ਉਸਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਕੀਰ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਉਹ ਸਾਰੇ ਇਕ-ਇਕ ਕਰਕੇ ਮਰ ਗਏ। ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਣੀਆਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਬੜੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
ਪਿੰਡ ਭੀਖੀ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਨੌਂਵੀਂ ਹੈ। ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਗੁਰੂਘਰ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਖਾਲਿਦਾ ਰਿਆਸਤ
ਖਾਲਿਦਾ ਰਿਆਸਤ (1 ਜਨਵਰੀ 1953 - 26 ਅਗਸਤ 1996) ਇੱਕ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ। ਰੂਹੀ ਬਾਨੋ ਅਤੇ ਉਜ਼ਾਮਾ ਗਿਲਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ, 1970 ਅਤੇ 19 80 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਦਬਦਬਾ ਬਣਾਈ।
ਪਰਿਵਾਰ
ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਟੀਵੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਹੈ, ਆਇਸ਼ਾ ਖਾਨ।
ਕਰੀਅਰ
ਰਿਆਸਤ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਰਾਮਾ ਜਾਅਲੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਸੀ, ਨਾਮਡਰ ਉਸ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਨੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਹਾਸੀਨਾ ਮੋਇਨ ਦੀ ਕਲਾਸਿਕ ਬੰਦੀਸ਼ ਨਾਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।  ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉੱਦਮ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਅਦਾਕਾਰ ਮੋਇਨ ਅਖ਼ਤਰ ਨਾਲ ਗਲੇ-ਇਨ-ਜੀਭ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਅੱਧ-ਪਲੇਟ, ਅਨਵਰ ਮਕੋਸੌਦ ਦੁਆਰਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਨਾਹ, ਬੰਡੀਸ਼, ਧੂਪ, ਦੀਦਾਰ, ਖੋਆ ਹੁੱਡਾ ਆਦੀ, ਸਿਲਵਰ ਜੁਬਲੀ, ਟਾਬੇਰੀਰ, ਅਬ ਤੁਮ ਜਸਕੇਤ ਹੋ ਅਤੇ ਪਾਰਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਖਾਲਿਦਾ ਨੇ 1984 ਵਿੱਚ ਫੈਜ਼ਲ ਸਾਲੇਹ ਹਯਾਤ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਬੇਟੇ ਅਲੀ ਫੈਸਲ ਸਾਲੇਹ ਹਯਾਤ ਅਤੇ ਰਜ਼ਾ ਫੈਸਲ ਸਾਲੇਹ ਹਯਾਤ ਸਨ।
ਮੌਤ
26 ਅਗਸਤ 1996 ਨੂੰ ਉਹ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1953 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1996 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼ੋਬਾਨਾ ਕਮੀਨੇਨੀ
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਕਮੀਨੇਨੀ ਅਪੋਲੋ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਚੇਅਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸੀ. ਰੈੱਡੀ ਦੀ ਧੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਭੈਣਾਂ ਹਨ, ਪ੍ਰੀਥਾ, ਸੁਨੀਤਾ ਰੈੱਡੀ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਅਪੋਲੋ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਕਾਮਿਨੇਨੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਅਨਿਲ ਕਾਮਿਨੇਨੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੁਰੱਖਿਆਵਾਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਦੋ ਧੀਆਂ ਉਪਾਸਨਾ ਕੋਨੀਡੇਲਾ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਪਾਲਾ ਦੇ ਮਾਪੇ ਹਨ। ਉਪਾਸਨਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਸਟਾਰ ਕੋਨੀਡੇਲਾ ਰਾਮ ਚਰਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਫਿਲਮਸਟਾਰ ਕੋਨੀਡੇਲਾ ਚਿਰੰਜੀਵੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਅਨੁਸ਼ਪਾਲਾ ਨੇ ਦਸੰਬਰ 2021 ਵਿੱਚ ਅਰਮਾਨ ਇਬਰਾਹਿਮ, ਇੱਕ ਮੁਸਲਿਮ ਰੇਸਿੰਗ ਕਾਰ ਡਰਾਈਵਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ
ਕਰੀਅਰ
ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਧੀ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਕਮੀਨੇਨੀ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2017 ਤੋਂ 2018 ਤੱਕ ਭਾਰਤੀ ਉਦਯੋਗ ਸੰਘ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਇਹ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਸੀ।   ਕਾਮੀਨੇਨੀ ਨੂੰ ਹੈਲਥਕੇਅਰ ਅਤੇ ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਵਜੋਂ, ਬ੍ਰਾਇਨਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਯੂਐਸਏ ਤੋਂ ਆਨਰੇਰੀ ਡਾਕਟਰੇਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਵਪਾਰ ਕਾਰਜਕਾਰੀ
ਮੈਰੀ ਟਿਊਡਰ (ਫ਼੍ਰਾਂਸ ਦੀ ਰਾਣੀ)
ਮੈਰੀ ਟਿਊਡਰ (18 ਮਾਰਚ 1496–25 ਜੂਨ 1533), 1514 ਵਿੱਚ 3 ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੀ ਰਾਣੀ ਸੀ।  ਉਹ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਰਾਜੇ ਹੈਨਰੀ ਅੱਠਵੇਂ ਦੀ ਭੈਣ ਸੀ।
ਆਨੰਦਵਰਧਨ
ਆਨੰਦਵਰਧਨ(आनन्दवर्धन 820-890) ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁਹਜ-ਸਾਸ਼ਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਭਰਤ ਮੁਨੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਮੌਲਿਕ ਸਾਹਿਤ ਚਿੰਤਕ ਨੌਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਧ੍ਵਨੀਕਾਰ ਆਨੰਦਵਰਧਨ ਹੋਏ। ਉਹ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਧੁਨੀ ਸੰਪ੍ਰਦਾਏ ਸੂਤਰਬੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਚਾਰੀਆ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਿਮਨ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ -
<references group="ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ">
ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਮਾਂ
ਉਹ ਲਿਖਦੇ ਹਨ -
ਦੇਸ਼ਿਤਾਚੁਕਮਾਮਾਧਾਦਤੋ ਨੋਣਸੁਤੋ ਨੁਤਿਮ੍ ॥ ਕਾ0 ਮਾ0 ਨਵਮ: ਨਿ੍ਣਯ ਸਾ0
ਰਾਜਤਰੰਗਿਣੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਅਵੰਤੀਵਰਮਾ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ 850 ਈਸਵੀ ਦੇ ਲਗਭਗ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਅਵੰਤੀਵਰਮਾ ਦਾ ਸਮਾਂ 855-884 ਈਸਵੀ ਤੱਕ ਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਮਹਾਕਵੀ ਕਲਹਣ ‘ਰਾਜਤਰੰਗਿਣੀ’ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੇ ਹਨ: ਮੁਕਤਾਕਣ: ਸ਼ਿਵਸਵਾਮੀ ਕਵਿਰਾਨੰਦਵਰਧਨ:।
ਪ੍ਰਥਾਂ ਰਤਨਾਕਰਸ਼ਚਾਗਾਤ੍ ਸਾੰਮ੍ਰਾਜਏऽਵੰਤੀਵਰਮਣ:।।
ਧੁਨੀ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਕ
ਆਨੰਦਵਰਧਨ ਧੁਨੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਦੇ ਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਕ ਹਨ। ਉਸਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ "ਜਿਥੇ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਅਰਥ ਆਪਣੇ ਆਮ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਉਤਾਂਹ ਉੱਠਕੇ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਕਿਸੇ ਅਨੋਖੇ ਵਿਅੰਗ ਅਰਥ ਨੂੰ ਜਾਹਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਕਾਵਿ ਧੁਨੀ ਕਾਵਿ ਹੈ।" ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦਵਰਧਨ ਦਾ 'ਧੁਨਿਆਲੋਕ' ਇੱਕ ਯੁੱਗ ਪ੍ਰਵਰਤਕ ਕਾਵਿਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗ੍ਰੰਥ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਰਚਨਾ ਦੁਆਰਾ ਧੁਨੀ-ਸਿੱਧਾਂਤ ਦੀ ਉਦਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ ਆਨੰਦਵਰਤਨ ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਖੇਤਰ 'ਚ ਸਰਵੋੱਚ ਸਥਾਨ ਤੇ ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਹਨ। ਆਚਾਰੀਆ ਜਗਨਨਾਥ ਦਾ ਇਹ ਕਥਨ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਹੀ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ, "ਧੁਨੀਕਾਰ ਨੇ ਅਲੰਕਾਰਿਕਾਂ ਦਾ ਮਾਰਕ ਵਿਵਸਥਿਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।"
ਆਨੰਦ ਵਰਧਨ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਆਕਰਣਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਦੇ ਖੇਤਰ 'ਚ 'ਪਾਣਿਨਿ ਮੁਨੀ' ਨੂੰ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਤ (ਦਰਸ਼ਨਸ਼ਾਸਤ੍ਰ) ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਚਾਰੀਆ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ।
ਧ੍ਵਨਿਆਲੋਕ
ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਰਚੰਤਾ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਆਚਾਰੀਆ ਆਨੰਦਵਰਧਨ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਨੰਦਵਰਧਨ ਨੇ ਧ੍ਵਨਿਆਲੋਕ ਵਿੱਚ ਧ੍ਵਨਿ ਸਿੱਧਾਂਤ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰ ਕੇ ਕਾਵਿ ਦੇ ਹੋਰਨਾਂ ਤੱਤਾਂ ਉੱਤੇ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਭੁੱਤਾ ਦਰਸਾਈ ਹੈ ਅਤੇ ਧੁਨੀ ਨੂੰ ਹੀ ਕਾਵਿ ਦੀ ਆਤਮਾ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। 'ਧ੍ਵਨ' ਧਾਤੁ ਵਿੱਚ 'ਇ' ਪ੍ਰਤਯਯ ਲਗਣ ਨਾਲ 'ਧ੍ਵਨਿ' ਸ਼ਬਦ ਨਿਸੰਪਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਆਮ ਅਰਥ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਣ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੈ, ਪਰ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਾਸਰਤਰਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਪੰਜ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ—ਵਿਅੰਜਕ ਸ਼ਬਦ, ਵਿਅੰਜਕ ਅਰਥ, ਵਿਅੰਗ ਵਿਅੰਜਨਾ, ਵਿਆਪਾਰ, ਵਿਅੰਗ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕਾਵਿ। ਆਨੰਦਵਰਧਨ ਨੇ ਵਿਅੰਗ ਅਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ ਵਾਲੇ ਕਾਵਿ ਨੂੰ ਧੁਨੀ ਮੰਨਿਆ ਹੈ।
ਆਨੰਦਵਰਧਨ ਦੇ ਕਥਨ ਅਨੁਸਾਰ, "ਜਦੋਂ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਅਰਥ ਖ਼ੁਦ ਆਪਣੇ ਆ ਆਪ ਨੂੰ ਗੁਣੀਭੂਤ ਜਾਂ ਗੌਣ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਰਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰੇ ਤਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰਤੀਯਮਾਨ ਅਰਥ ਹੈ। ਆਨੰਦਵਰਧਨ ਦੇ ਇਸ ਸਿੱਧਾਂਤ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪਰਵਰਤੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਪੱਖ ਅਤੇ ਵਿਪੱਖ ਵਿੱਚ ਵਿਸਤਾਰ ਸਹਿਤ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਧੁਨੀ ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਦੀ ਆਤਮਾ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਸੰਪ੍ਰਦਾਇ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਲੋਕ
ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿਵਸਥਾ
ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿਵਸਥਾ (Missile Technology Control Regime), ਜਿਸਨੂੰ ਵਿੱਚ ਏਮ.ਟੀ.ਸੀ.ਆਰ. (MTCR) ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅਨੌਪਚਰਿਕ ਸੰਗਠਨ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਰਹਿਤ ਜਹਾਜ਼ (ਡਰੋਨ) ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪ੍ਰੋਦਿਯੋਗਕ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਫੈਲਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਨਿਯਮ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੂਨ 2016 ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿੱਚ 35 ਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। 27 ਜੂਨ 2016 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਇਸਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਿਆ।
ਮੈਂਬਰ
thumb|ਮੈਂਬਰ ਇਸਦੇ 35 ਮੈਂਬਰ ਹਨ;
ਰਾਸ਼ਿਚਕਰ
ਰਾਸ਼ਿਚਕਰ ਉਹ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਦਾ ਚੱਕਰ ਹੈ ਜੋ ਕਰਾਂਤੀਵ੍ਰੱਤ ( ਏਕਲਿਪਟਿਕ )  ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹੈ,  ਯਾਨੀ ਉਸ ਰਸਤਾ ਉੱਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹੈ ਜੋ ਸੂਰਜ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਖਗੋਲੀ ਗੋਲੇ ਵਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ।  ਜੋਤੀਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਰਸਤਾ ਨੂੰ ਬਾਰਾਹ ਬਰਾਬਰ  ਦੇ ਹਿੱਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।  ਹਰ ਰਾਸ਼ੀ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਉੱਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਉਸ ਮਹੀਨਾ ਵਿੱਚ  ( ਰੋਜ ਦੁਪਹਿਰ  ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਵਜੇ )  ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।  ਹਰ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਇਸ ਬਾਰਾਹੋਂ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਲੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ ।
ਬੈਬਿਲੋਨਿਆਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਰਾਸ਼ਿਚਕਰ ਨੂੰ ੧੬ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਭਕਤ ਕੀਤਾ ਸੀ । ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਦੈਨਿਕ ਰਫ਼ਤਾਰ  ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚੀਨੀਆਂ ਨੇ ਰਾਸ਼ਿਚਕਰ ਨੂੰ ੨੮ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਭਕਤ ਕੀਤਾ ।  ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਪਥ ੨੭ ਨਛੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਭਕਤ ਹੈ ।  ਇਹ ਜਾਨਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਪਰੋਕਤ ਸਭ ਵਿਭਾਜਨ ਚਾਂਦਰ ਰਾਸ਼ਿਚਕਰ  ਦੇ ਹਨ ।
੧੨ ਰਾਸ਼ਿਆਂ
ਆਧੁਨਿਕ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਇਹ ਬਾਰਾਹ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੀ ਹਨ  -
ਤੋਚੀ ਰੈਣਾ
ਤੋਚੀ ਰੈਣਾ (ਜਨਮ 2 ਸਤੰਬਰ 1971) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ ਹੈ।
ਦੁਰਗਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਧਰ
ਦੁਰਗਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਧਰ (ਡੀ ਪੀ ਧਰ) (1918-1975), ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਰਤੀ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਸਨ। ਉਹ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਨੇੜਲਾ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸੀ।
ਉਹ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਾਜਦੂਤ ਰਿਹਾ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਡੀ.ਪੀ. ਧਰ ਦਾ ਜਨਮ 10 ਮਈ 1918 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਲਈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਐਲ.ਐਲ.ਬੀ. ਕਰਨ ਲਈ ਲਖਨਊ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਲੋਕ
ਲੋਕਰਾਜ
thumb|400px| ਲੋਕਤੰਤਰ ਜਾਂ ਜਮਹੂਰੀਅਤ (ਸ਼ਬਦੀ ਅਰਥ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜ) ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸਾਰੇ ਯੋਗ ਨਾਗਰਿਕ ਸਿੱਧੇ ਜਾਂ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਚੁਣੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ, ਵਿਕਾਸ, ਅਤੇ ਸਿਰਜਣਾ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹੋਣ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਈਆਂ
ਲੋਕਤੰਤਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਸੰਬੰਧੀ ਕੋਈ ਸਹਿਮਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਪਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਬਰਾਬਰੀ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਰਾਜ ਦੀ ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਤੋਂ ਇਸ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਲਛਣਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਮੁਲਕ ਦੇ ਆਵਾਮ ਨੂੰ ਹੁਕਮਰਾਨ ਜਮਾਤ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਹਿਤ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੇ ਤਾਂ ਹੁਕਮਰਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਆਪਾਸ਼ਾਹ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਿਤ ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਥੋਪਣ ਅਤੇ ਜਾਬਰ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ੁਬਾਨਬੰਦੀ ਲਈ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾ ਕੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ। ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ, ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਅਤੇ ਦਲਿਤਾਂ ਲਈ ਬੇਖੌਫ਼ ਅਤੇ ਬਰਾਬਰੀ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਹੌਲ ਵਿਚ ਮੌਲਦੀ ਹੈ। ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਵਿੱਚ ਅਸਹਿਮਤੀ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਵਿਚਾਰ ਰੱਖਣ ਦੇ ਹੱਕ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਕੇ ਹੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਏਕਤਾ ਤੇ ਅਖੰਡਤਾ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਸੱਖਣੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਗਨ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਜਮਹੂਰੀਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜੇ ਜਾਂ ਡਿਕਟੇਟਰ ਲਈ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਪਰ ਆਧੁਨਿਕ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਵਿਚ ਵੀ ਸੱਤਾ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬੜੇ ਲਚੀਲੇ ਤੇ ਅਸਿੱਧੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੱਸ ਵਿਚ ਕਰਨਾ ਲੋਚਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅਣਦਿਸਦੇ ਜ਼ਾਬਤਿਆਂ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਵਿਚ ਵੀ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਬਾਹਰੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਪਰ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਇਕ ਅਣਦਿਸਦੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀ ਆਪਸੀ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਪਰ ਅਜਿਹੀ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਮਰਿਆਦਾ ਵਿਚ ਰਹਿਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਲੋਕਰਾਜ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਅਸੂਲ
ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਅਸੂਲ ਹਨ:
ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਬਰਾਬਰੀ
ਰਾਜ ਕਿਸੇ ਹਾਕਮ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ’ਤੇ ਆਧਾਰਤ ਹੋਵੇਗਾ; ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਬਰਾਬਰ ਹਨ; ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਵਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵੋਟਾਂ ਰਾਹੀਂ ਚੁਣੇ ਜਾਣਗੇ ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਵੀ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਏਗੀ; ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਮੌਲਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣਗੇ; ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਆਜ਼ਾਦ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਬੰਧ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਆਂ ਦੇਵੇਗੀ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਏਗੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੌਲਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨਸਾਜ਼ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣ। ਇਸ ਸਭ ਕੁਝ ਨੂੰ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਰੋਲ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੰਸਦ, ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਵਾਂ, ਅਦਾਲਤਾਂ, ਪੁਲੀਸ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਤੇ ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀਆਂ, ਫ਼ੌਜ, ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਵਿੱਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ ਆਦਿ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ।
ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ
ਹਰ ਰਿਆਸਤ ਵਿਚ ਦਮਨਕਾਰੀ ਅੰਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਲੀਹਾਂ ’ਤੇ ਚੱਲਦੀਆਂ ਜਮਹੂਰੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਹਾਮੀ ਭਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਮਹੂਰੀਅਤਾਂ ਵਿਚ ਦੂਸਰੀ ਤਰਜ਼ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਮਹੂਰੀਅਤਾਂ ਵਿਚ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਕੰਪਨੀਆਂ, ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਮੀਡੀਆ ਹਾਊਸ ਤੇ ਵੱਡੇ ਵਿੱਤੀ ਅਦਾਰੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੂਝ-ਸਮਝ ਨੂੰ ਕਾਰਪੋਰੇਟ-ਪੱਖੀ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜਮਹੂਰੀਅਤਾਂ ਵਿਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕਤੰਤਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਸੁਹਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਬਾਰੇ ਲੈਕਚਰ
ਸੁਹਜਸ਼ਾਸਤਰ ਬਾਰੇ ਲੈਕਚਰ (Vorlesungen über die Ästhetik) ਹੀਗਲ ਦੇ ਹੇਡਲਬਰਗ ਵਿੱਚ 1818 ਅਤੇ ਬਰਲਿਨ ਵਿੱਚ 1820/21, 1823, 1826 ਅਤੇ 1828/29 ਦੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲੈਕਚਰਾਂ ਦਾ ਸੰਕਲਨ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਪਾਦਨਾ 1835 ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਹੇਨਰਿਖ ਗੁਸਤਾਵ ਹੋਥੋ ਨੇ ਹੀਗਲ ਦੇ ਹੱਥ-ਲਿਖਤ ਨੋਟਿਸਾਂ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਲੋਂ ਨੋਟ ਕੀਤੇ ਨੋਟਿਸਾਂ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੀਗਲ ਦੇ ਕੁਝ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਨਿੱਖਰੀ ਤਰਤੀਬ ਦਿੱਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੁਹਜ-ਸ਼ਾਸਤਰ
ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ
ਫੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸਰਫ਼ (1898-1955) ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਰਦੂ,ਪੰਜਾਬੀ,ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ ਆਲਮ ਅਤੇ ਪਿੰਗਲ ਤੇ ਅਰੂਜ਼ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਕਵੀ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਬੁਲਬੁਲ' ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਹਾਸਿਲ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਵਾਰਿਸ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਬੈਂਤ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਸ ਮੁਹਰਾਤ ਹਾਸਿਲ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਤੇ ਸਿੱਖ ਇਤਹਾਸ ਸੰਬੰਧੀ ਨਜ਼ਮਾ ਵੀ ਲਿਖੀਆ।
ਜੀਵਨ
ਫੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ ਦਾ ਜਨਮ 1898 ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਸਾਂਸੀ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਪਿੰਡ ਤੋਲਾ ਨੰਗਲ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਖ਼ਾਨ ਵੀਰੂ ਖਾਂ ਜਾਤ ਦੇ ਰਾਜਪੂਤ ਸਨ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਪੁਲੀਸ ਵਿੱਚ ਸਿਪਾਹੀ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਫੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੋਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਓਹੋ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਾ ਪੜ੍ਹ ਸਕਿਆ ਪਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਖੂਬ ਕੀਤੀ। ਸ਼ਰਫ਼,ਉਸਤਾਦ ਮੁਹਮੰਦ ਰਮਜ਼ਾਨ ਹਮਦਮ ਦਾ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੜੀ ਮਾਂਜੀ-ਸਵਾਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਬੁਲਬੁਲ ਅਤੇ ਵਾਰਿਸ਼ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਵਾਰਿਸ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਰਫ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਕੀਰਨੇ' ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮਾਂ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ,ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵੀ ਕਟਣੀ ਪਈ।
ਕਿੱਤਾ
ਫੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਉਸਤਾਦ ਦੇ ਕਾਰਨ ਲਾਹੋਰ ਲੋਕੋ-ਸ਼ੈੱਡ ਵਿੱਚ ਨੋਕਰੀ ਮਿਲ ਗਈ।
ਰਚਨਾਵਾਂ
ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਸੰਬੰਧੀ
ਇਸਲਾਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ
ਨਾਟਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ
ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਪਰਵਾਸੀ ਐਕਟ 1962
ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਪਰਵਾਸੀ ਐਕਟ 1962 ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦੁਆਰਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਇਆ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨ ਸੀ।
ਇਸ ਐਕਟ ਦੇ ਪਾਸ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਸ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਫੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸਨ। ਪਰ ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਗਿਣਤੀ ਕਾਰਨ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਨਿਯਮ ਸਖਤ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਸਿਰਫ ਓਹਨਾ ਸੀਮਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਆਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਿਹਨਾ ਕੋਲ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਵਾਊਚਰ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਨੂੰਨ
ਤਾਬਾ ਰਾਮ ਤੁਰਕੀ
ਪੰਡਿਤ ਤਾਬਾ ਰਾਮ ਤੁਰਕੀ (1776- 1847) ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ (ਭਾਰਤ) ਤੋਂ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀ ਸੀ। ਬੇਤਾਬ ਦੇ ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਹੇਠ ਉਸਨੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵਿਤਾ ਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਇੱਜ਼ਤ ਮਾਣ ਹਾਸਲ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਤੱਕ ਪੁੱਜੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵੀ
ਜਯਾ ਭੱਟਾਚਾਰਿਆ
thumb|ਜਯਾ ਭੱਟਾਚਾਰਿਆ ਜਯਾ ਭੱਟਾਚਾਰਿਆ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵੀ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਟੀ.ਵੀ. ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਖੇਡਣ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਉਹ ਕਿਊਕੀ ਸਾਸ ਭੀ ਕਭੀ ਥੀ, ਕਸਮ ਸੇ ਅਤੇ ਜੀਗੀਸਾ ਬਾਲੀ ਅਤੇ ਝਾਂਸੀ ਕੀ ਰਾਣੀ (ਟੀ.ਵੀ. ਸੀਰੀਜ਼) ਵਿੱਚ ਸਕੂ ਬਾਈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾ ਬੂਆ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।ਸ ਉਸ ਨੇ ਡਰਾਮਾ ਲੜੀ 'ਥਪਕੀ ਪਿਆਰ ਕੀ' (2015–2017) ਵਿੱਚ ਵਸੁੰਧਰਾ ਪਾਂਡੇ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ 'ਸਿਲਸਿਲਾ ਬਦਲਤੇ ਰਿਸ਼ਤੋਂ ਕਾ' (2018-2019) ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ 'ਥਪਕੀ ਪਿਆਰ ਕੀ 2' ਵਿੱਚ ਵੀਨਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ
ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਨੂੰ ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ 'ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲੜੀਵਾਰ 'ਝਾਂਸੀ ਕੀ ਰਾਣੀ' ਵਿੱਚ ਸਕੀ ਬਾਈ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਸੋਪ ਓਪੇਰਾ 'ਥਪਕੀ ਪਿਆਰ ਕੀ' ਵਿੱਚ ਵਸੁੰਧਰਾ ਪਾਂਡੇ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਹਾਇਕ ਕਿਰਦਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ; ਸ਼ੋਅ 2015-2017 ਵਿਚਕਾਰ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਇਆ। 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸੋਸ਼ਲ ਵਰਕਰ ਸੁਸ਼ਮਾ ਬੂਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਿੱਟ ਸ਼ੋਅ ਬਧੋ ਬਹੂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।.
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1972 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਝੋਊ ਰਾਜਵੰਸ਼
thumb|249x249px|ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਝੋਊ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ (ਲਾਲ ਰੰਗ) thumb|230x230px|ਪੱਛਮੀ  ਝੋਊ ਦੇ  ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਕਾਂਸੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮਾਰੋਹਿਕ ਬਰਤਨ ਝੋਊ ਰਾਜਵੰਸ਼ (ਚੀਨੀ: 周朝, ਝੋਊ ਚਾਓ ; ਪਿਨਾਇਨ ਅੰਗਰੇਜੀਕਰਣ: Zhou dynasty) ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਚੀਨ ਵਿੱਚ 1046 ਈਸਾਪੂਰਵ ਵਲੋਂ 256 ਈਸਾਪੂਰਵ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਝੋਊ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਰਾਜ ਚੀਨ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਵਲੋਂ ਲੰਬੇ ਕਾਲ ਲਈ ਚੱਲਿਆ, ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਝੋਊ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਵਾਰ ਨੇ, ਜਿਸਦਾ ਪਰਵਾਰਿਕ ਨਾਮ ਜੀ (姬, Ji) ਸੀ, ਚੀਨ ਉੱਤੇ ਆਪ ਰਾਜ ਕੇਵਲ 771 ਈਸਾਪੂਰਵ ਤੱਕ ਕੀਤਾ। ਝੋਊ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਇਸ 1046 ਵਲੋਂ 771 ਈਸਾਪੂਰਵ ਦੇ ਕਾਲ ਨੂੰ, ਜਦੋਂ ਜੀ ਪਰਵਾਰ ਦਾ ਚੀਨ ਉੱਤੇ ਨਿਜੀ ਕਾਬੂ ਸੀ, ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਝੋਊ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਕਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 771 ਈਸਾਪੂਰਵ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਕਾਲ ਨੂੰ ਪੂਰਵੀ ਝੋਊ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਕਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਝੋਊ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਲੋਹੇ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਚੀਨ ਨੇ ਅਲੌਹ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਾਂਸੀ ਯੁੱਗ ਵਲੋਂ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਕਾਂਸੇ ਦੀ ਕਾਰੀਗਿਰੀ ਝੋਊ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਉੱਚਾਈਆਂ  ਉੱਤੇ ਸੀ।  ਝੋਊ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਹੀ ਜਮਾਣ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਚਿਤਰਲਿਪਿ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਪੂਰਵੀ ਝੋਊ ਰਾਜਕਾਲ ਦੇ ਉਸ ਉਪਭਾਗ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਜਿਨੂੰ ਝਗੜਤੇ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਕਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਝੋਊ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਵਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਾਂਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਚੀਨੀ ਸਭਿਅਤਾ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਤਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਚਿਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਇਆ।
ਝੋਊ ਕਾਲ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵਿਭਾਗ
ਝੋਊ ਕਾਲ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਪੂਰਵੀ ਝੋਊ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਏਕਤਾ ਖੰਡਿਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਲੇਕਿਨ ਇਸ ਵਲੋਂ ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਵੀ ਪਨਪਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸੀ ਨਵੀਂ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈ। ਇਸ ਖੁੱਲੇ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਸੌ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਦਾ ਯੁੱਗ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਚਾਰ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਚਲਕੇ ਚੀਨੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਉੱਤੇ ਡੂੰਘੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਛੱਡੇ: ਕੰਫਿਊਸ਼ਿਅਸ - ਵਾਦ (儒學, Confucianism), ਮੋਹੀ - ਵਾਦ (墨家, Mohism), ਤਾਓ - ਵਾਦ (道教, Taoism) ਅਤੇ ਨੀਆਂ - ਵਾਦ (法家, Legalism)।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੇ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਗਿਥਾ ਸੋਵਰਬੀ
thumb|300x300px|ਗਿਥਾ ਸੋਵਰਬੀ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਕੈਥਰੀਨ ਗਿਥਾ ਸੋਵਰਬੀ (6 ਅਕਤੂਬਰ 1876 – 30 ਜੂਨ 1970), ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕਲਮੀ ਨਾਂ ਕੇ.ਜੀ.ਸੋਵਰਬੀ ਵਜੋਂ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਟਕਕਾਰ, ਬਾਲ ਲੇਖਕ, ਅਤੇ ਫਾਬੀਅਨ ਸਮਾਜ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ 20ਵੀਂ ਸਦੀ 1912 ਨੂੰ ਰੁਥਰਫੋਰਡ ਐਂਡ ਸਨ  ਨਾਟਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ
ਸੋਵਰਬੀ ਦਾ ਜਨਮ 1876 ਵਿੱਚ ਗੇਟਸ਼ਹੈਡ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਗਲਾਸ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਸੋਵਰਬੀਸ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਜਾਨ ਜੀ. ਸੋਵਰਬੀ ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀਵਾਦੀ ਜੇਮਸ ਸੋਵਰਬੀ ਦੀ ਪੋਤੀ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਐਮੀ ਮਾਰਗ੍ਰੇਟ ਸੋਵਰਬੀ ਸੀ।  ਸੋਵਰਬੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਜੋਹਨ ਕੇਂਡਲ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। .
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1876 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਗਲਿਸ਼ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਲੇਖਕ
ਅਜਾਇਬ ਹੁੰਦਲ
ਅਜਾਇਬ ਹੁੰਦਲ (ਜਨਮ 7 ਦਸੰਬਰ 1939) ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ, ਗ਼ਜ਼ਲਗੋ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹਨ।
ਰਚਨਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ
ਬੈਂਕਨੋਟ ਮਿਚ
ਮਿਸ਼ੇਲ ਸਿਮਿਲਟਨ (ਜਨਮ 20 ਫਰਵਰੀ, 1949), ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਰੈਪਰ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸਟੇਜ ਨਾਮ "ਬੈਂਕਨੋਟ ਮਿਚ" ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਮਿਚ ਦਾ ਜਨਮ 20 ਫਰਵਰੀ 1949 ਨੂੰ ਕਨਕੋਰਡ, ਉੱਤਰੀ ਕੈਰੋਲਿਨਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਉੱਤਰੀ ਕੈਰੋਲਾਇਨਾ ਦੇ ਸ਼ਾਰਲੋਟ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਮਿਸ਼ੇਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਸਲਿੱਪ-ਐਨ-ਸਲਾਈਡ ਰਿਕਾਰਡ, ਰੋਕੋ-ਏ-ਫੇਲਾ ਰਿਕਾਰਡ ਅਤੇ ਜੀ-ਯੂਨਿਟ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਨਤੀਜਾ 2015 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਜੀ-ਯੂਨਿਟ ਰਿਕਾਰਡ ਦੇ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਬੰਗਮ ਸਮੁਰਫ ਦੁਆਰਾ ਕੰਮ ਲਈ ਸਾਇਨ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ।
ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਪਾਰਕ ਈਪੀ ​​"ਅਸੇਸ਼ਨ ਟੂ ਦ ਥ੍ਰੋਨ" ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਖੁਦ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਲੇਬਲ ਬਲੈਕ ਐਰੇ ਇੰਟਰਟੈਨਮੈਂਟ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਐਮਨੇਮ ਦੇ ਸ਼ਾਡਵਿਲ ਡੀਜੇ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਮਿਚ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੈਮਿਕਟੈਪ ਸਿਰਲੇਖ "ਫ਼ੀਲਡ ਆਫ ਡ੍ਰੀਮਜ਼" ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰੈਪਰ
ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ
ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਅਤੇ ਨਗਰ-ਪੰਚਾਇਤ ਹੈ। ਇਹ ਨਗਰ 13 ਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਨਗਰ ਮਾਨਸਾ - ਸਿਰਸਾ ਸੜਕ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਰਾਗੇਸ਼ਵਰੀ ਲੂੰਬਾ
ਰਾਗੇਸ਼ਵਰੀ ਲੂੰਬਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਾੱਪ ਗਾਇਕਾ ਹੈ, ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਮਾਡਲ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੰਚਾਲਕ, ਐਮਟੀਵੀ ਫੌਰਮਰ ਅਤੇ ਵੀ ਚੈਨਲ ਦੀ ਵੀਜੇ, ਯੋਗਾ ਅਭਿਆਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਣਾਮਈ ਬੁਲਾਰਾ ਹੈ।
ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ
ਆਬਾਦੀ
ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 16,315 ਹੈ। ਆਬਾਦੀ ਦਾ 54% ਹਿੱਸਾ ਮਰਦ ਅਤੇ 46% ਹਿੱਸਾ ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਸਾਖ਼ਰਤਾ ਦਰ 65% ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਰ 59.5% ਨਾਲੋਂ ਜਿਆਦਾ ਹੈ। ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਸਾਖ਼ਰਤਾ ਦਰ 72% ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਾਖ਼ਰਤਾ ਦਰ 61% ਹੈ।
ਰਾਗੇਸ਼ਵਰੀ ਲੂੰਬਾ
ਜੀਵਨ
ਰਾਗੇਸ਼ਵਰੀ ਨੇ ਔਕਸੀਲਿਅਮ ਕੌਂਵੇਂਟ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਿਲਾ ਲਿਆ।
ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਰਾਗੇਸ਼ਵਰੀ ਲੂੰਬਾ
ਜੀਵਨ
ਰਾਗੇਸ਼ਵਰੀ ਨੇ ਕੋਕਾ-ਕੋਲਾ ਕੰਪਨੀ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮ-ਬੱਧ ਸੀਰੀਜ਼ ਦੀ ਡੀਲਿੰਗ ਸਾਇਨ ਕੀਤੀ।
ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਰਾਗੇਸ਼ਵਰੀ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ
ਰਾਗੇਸ਼ਵਰੀ ਦੁਆਰਾ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੰਚਾਲਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ:
ਥੀਏਟਰ
ਰਾਗੇਸ਼ਵਰੀ ਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੰਗੀਤਕ ਕਾਮੇਡੀ ਦ ਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਤੋਂ ਜ਼ੀਨਤ ਅਮਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ।
ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ
ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕੀ:
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਗਾਇਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਮਾਡਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਿਤ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ