cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਏਰਿਕਾ ਜੋਂਗ
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਜੋਂਗ ਆਪਣੇ ਦੂਜੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਸਾਲ (1966-69) ਤੱਕ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਹੀਡਲਬਰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਅੱਡੇ 'ਤੇ ਰਹੀ। ਉਹ ਵੇਨਿਸ ਦੀ ਅਕਸਰ ਵਿਜ਼ਟਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ ਸ਼ਾਇਲੌਕਸ ਡਾਟਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ।
2007 ਵਿੱਚ, ਉਸਦਾ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਾਲੇਖ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਜੋਂਗ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਮਲਿੰਗੀ ਵਿਆਹ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀਕਰਨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਸਮਲਿੰਗੀ ਵਿਆਹ ਇੱਕ ਵਰਦਾਨ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਸਰਾਪ। ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਅਤੇ ਇਹ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੰਗਾ ਹੈ।" thumb|200x200px| ਏਰਿਕਾ ਜੋਂਗ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਬਾਰਨਜ਼ ਐਂਡ ਨੋਬਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਦੀ ਹੋਈ। right|thumb| ਏਰਿਕਾ ਜੋਂਗ, ਮਿਆਮੀ 2013
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯਹੂਦੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਰੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਰੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਔਰਤ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1942
ਲੋਲਾਵਾਸ
ਲੋਲਾਵਾਸ ਰਾਜਸਥਾਨ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਜੋਧਪੁਰ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਵਸਿਆ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। thumb|350x350px| ਪਿੰਡ ਲੋਲਾਵਾਸ [[ਜੋਧਪੁਰ ਭਾਰਤ]] 2001 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 1,102 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 191 ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 508 ਮਰਦ ਅਤੇ 594 ਔਰਤਾਂ ਸਨ। thumb|150x150px| ਪਿੰਡ ਤਲਾਬ ਲੋਲਾਵਾਸ [[ਜੋਧਪੁਰ ਭਾਰਤ]] thumb|150x150px| ਪਿੰਡ ਹੱਟ ਲੋਲਾਵਾਸ [[ਜੋਧਪੁਰ ਭਾਰਤ]] thumb|200x200px| ਪਿੰਡ ਲੋਲਾਵਾਸ [[ਜੋਧਪੁਰ ਭਾਰਤ]] ਪਿੰਡ ਦੀ ਮੁੱਖ ਆਬਾਦੀ ਜਾਟ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਤਾਰਿਕ ਰਹਿਮਾਨ
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਉਹ 4 ਫਰਵਰੀ 1949 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਰੇਲੀ (ਯੂ.ਪੀ.) ਵਿਖੇ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ 1951 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲੇ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਸਾਮੀ ਉੱਲਾ ਖ਼ਾਨ, ਐਬਟਾਬਾਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਾਕੁਲ ਦੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮਿਲਟਰੀ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਗਣਿਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਅ ਰਹੇ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1949 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਲੋਕ
ਨੈਨਸੀ ਐਨ ਸਿੰਥੀਆ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ
ਨੈਨਸੀ ਐਨ ਸਿੰਥੀਆ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਗ ਹਨ। ਉਹ ਇੱਕ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਚੁਣੇ ਗਏ, ਨਾਮਜ਼ਦ ਮੈਂਬਰ ਹਨ ਜੋ ਕਿ, ਅੰਗਰੇਜ਼-ਭਾਰਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।  ਉਹ ਪੇਸ਼ੇ ਤੋਂ ਮਿਨਾਕਸ਼ੀ ਮਿਸ਼ਨ ਹਸਪਤਾਲ ਅਤੇ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ, ਮਦੁਰਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਡਾਕਟਰ ਦੇ ਤੌਰ ' ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕ੍ਰਿਸਟੀਨਾ ਰੋਮਰ
ਕ੍ਰਿਸਟੀਨਾ ਡਕਵਰਥ ਰੋਮੇਰ (ਜਨਮ 25 ਦਸੰਬਰ 1958)<span id="result_box" class="" lang="pa"> ਅਮਰੀਕੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬਰਕਲੇ ਵਿੱਚ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ  ਅਤੇ<span id="result_box" class="" lang="pa"> , ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਰਾਕ ਓਬਾਮਾ ਦੇ  ਤਹਿਤ ਆਰਥਿਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੀ  <span id="result_box" class="" lang="pa"> (    29  ਜਨਵਰੀ    2009  ਤੋਂ  <span id="result_box" class="" lang="pa"> <span id="result_box" class="" lang="pa"> 2  ਸਤੰਬਰ , 2010    )  <span id="result_box" class="" lang="pa"> ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੀ।   3 ਸਤੰਬਰ, 2010 ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ <span id="result_box" class="" lang="pa"> ਆਰਥਿਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਤੋਂ   ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਰੋਮਰ ਦਾ ਜਨਮ ਅਲਟਨ, ਇਲੀਨੋਇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਗਲੇਨ ਓਕ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਕਨਟਨ, ਓਹੀਓ ਵਿੱਚ ਜੂਨ 1977 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ, ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਕਾਲਜ ਦੇ ਵਿਲੀਅਮ ਐਂਡ ਮਰਿਯਮ 1981 ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ 1985 ਵਿੱਚ ਪੀਐਚ. ਡੀ. ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਤੋਂਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਡਾਕਟਰੇਟ ਸਲਾਹਕਾਰ ਰੂਡੀ ਡਾਰਨਬਸ਼ ਸਨ ਅਤੇ ਪਤਰਸ ਟੇਮਿਨ ਦੇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਦੀ ਡਾਕਟਰੇਟ, ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਖੋਜ
ਰੋਮਰ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਕੰਮ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਮੈਕਰੋ-ਆਰਥਿਕ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਦੀ ਤੁਲਨਾ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਸੀ। ਰੋਮਰ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਸਥਿਰਤਾ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬਿਹਤਰ ਆਰਥਿਕ ਅੰਕੜੇ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਈ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੰਦੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਉਸਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂ-ਉਦਾਸੀ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਤਣਾਅ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਮੁੜ ਉਭਰਨ ਬਾਰੇ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਮਹਾਂ ਉਦਾਸੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂ ਉਦਾਸੀ ਨਾਲੋਂ ਕੁਝ ਵੱਖਰੇ ਕਾਰਨ ਸਨ। ਰੋਮਰ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਨਿ De ਡੀਲ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਨੀਤੀ ਦੇ ਉਪਾਅ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਾਕਾਫੀ ਸਨ, ਅਤੇ ਦੋ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੂਵਰ ਦੇ ਟੈਕਸ ਵਾਧੇ ਨਾਲ ਘਟੀਆ ਸਨ. []] ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦੁਰਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਨੀਤੀ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਤਣਾਅ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ. ਇਹ ਮੁਦਰਾ ਨੀਤੀ 1933–1934 ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਡਾਲਰ ਦੀ ਕਮੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਆਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਯੂਰਪੀਅਨ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੀ ਉਡਾਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਸਥਿਰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਯੁੱਧ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬਣ ਗਈ ਸੀ.
ਉਸਨੇ ਸੰਘੀ ਓਪਨ ਮਾਰਕੀਟ ਕਮੇਟੀ (ਐੱਫ ਓ ਐੱਮ ਸੀ) ਦੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਫੈਡ ਸਟਾਫ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿ ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਆਪਣੇ ਫੈਸਲੇ ਕਿਵੇਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਵਿੱਤੀ ਅਤੇ ਮੌਦਰਿਕ ਨੀਤੀ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ. ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਸਥਿਰ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਕੁਝ ਸਿਹਰਾ ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਚੰਗੀ ਨੀਤੀ ਨਾਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, [10] ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਐਫ.ਐੱਮ.ਸੀ. ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਕਈ ਵਾਰ ਵਧੇਰੇ ਨੇੜਿਓਂ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਿਆਂ ਵਧੀਆ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੈ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਫੇਡ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸਟਾਫ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ. [11]
ਉਸ ਦੇ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਕੰਮ (ਡੇਵਿਡ ਰੋਮਰ ਦੇ ਨਾਲ) ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਆਮ ਆਰਥਿਕ ਵਾਧੇ 'ਤੇ ਟੈਕਸ ਨੀਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ' ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕੀਤਾ ਹੈ. ਇਹ ਕੰਮ ਸੰਨ 1945 ਤੋਂ 2007 ਤੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਟੈਕਸ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਮੰਦੀ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਕੀਤੇ ਗਏ "ਐਂਡਰੋਜਨਸ" ਟੈਕਸ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾਂ ਨਵੇਂ ਸਰਕਾਰੀ ਖਰਚਿਆਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਇਹ ਲੱਭਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੇ "ਬਾਹਰੀ" ਟੈਕਸ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਆਏ ਬਜਟ ਘਾਟੇ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ, ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ (ਹਾਲਾਂਕਿ 1980 ਦੇ ਬਾਅਦ ਥੋੜ੍ਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ). [12] ਰੋਮਰ ਅਤੇ ਰੋਮਰ ਨੂੰ "ਇਸ ਅਨੁਮਾਨ ਦਾ ਕੋਈ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਕਿ ਟੈਕਸਾਂ ਵਿਚ ਸਰਕਾਰੀ ਖਰਚਿਆਂ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਦਰਅਸਲ ... ਟੈਕਸਾਂ ਵਿਚ ਕਟੌਤੀ ਕਰਨ ਨਾਲ ਖਰਚਿਆਂ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ. ਨਤੀਜੇ ਇਹ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਬਜਟ' ਤੇ ਟੈਕਸ ਕਟੌਤੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਟੈਕਸ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਫਸਾਉਣਾ ਹੈ. . "[13] ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਨੋਟ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ" ਸਾਡੀ ਬੇਸਲਾਈਨ ਸਪੈਸੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਸੁਝਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੀਡੀਪੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦਾ ਬਾਹਰੀ ਟੈਕਸ ਵਾਧੇ ਅਸਲ ਜੀਡੀਪੀ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ. "[14]
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਬੀੜੀ
right|thumb| ਬੀੜੀਆਂ ਦੇ ਬੰਡਲ. thumb| ਤਬੀੜੀ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ, ਅਕਰਾਈਪੱਟੂ, ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਦੁਰਲੱਭ ਦਸਤਕਾਰੀ। ਬੀੜੀ ਪੱਤਾ ( ਬੌਹੀਨੀਆ ਰੇਸਮੋਸਾ ) ਅਤੇ ਕੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਤੰਬਾਕੂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧਾਗੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਬੀੜੀ ( ਬੀੜੀ ਜਾਂ ਬੀੜੀ  ਵੀ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) ਇੱਕ ਪਤਲੀ ਸਿਗਰਟ ਜਾਂ ਮਿੰਨੀ-ਸਿਗਾਰ ਵਰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਤੰਬਾਕੂ ਦੇ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਪੱਤਿਆਂ  ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਤੇਂਦੂ ( ਡਾਇਓਸਪਾਈਰੋਸ ਮੇਲਾਨੋਕਸਾਇਲਨ )  ਜਾਂ ਪਾਈਲੀਓਸਟੀਗਮਾ ਰੇਸਮੋਸਮ  ਪੱਤੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ  ਹੋਇਆ ਹੈ।   ਇਹ ਨਾਮ ਮਾਰਵਾੜੀ ਸ਼ਬਦ ਬੀਡਾ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ - ਇੱਕ ਪੱਤੇ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟੀਆਂ ਸੁਪਾਰੀ, ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਅਤੇ ਮਸਾਲਿਆਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ।  ਇਹ ਪੂਰੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੰਬਾਕੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤਰੀਕਾ ਹੈ,  ਜਿੱਥੇ ਬੀਡੀਜ਼ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ  ਅਤੇ ਸਸਤੇ ਹਨ।  ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਬੀੜੀ ਦੀ ਖਪਤ 2008 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਤੰਬਾਕੂ ਦੀ ਖਪਤ ਦਾ 48% ਹਿੱਸਾ ਸੀ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਬੀਡੀਆਂ ਦੀ ਖੋਜ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤੰਬਾਕੂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਈ ਸੀ। ਤੰਬਾਕੂ ਦਾ ਕੱਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਚੇ ਹੋਏ ਤੰਬਾਕੂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਰਕੇ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤੰਬਾਕੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਗਰੇਟ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ
ਭਲਾਣ
ਭਲਾਣ ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ ਜੋ ਨੰਗਲ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਨੰਗਲ-ਨੂਰਪੁਰ ਬੇਦੀ ਸੜਕ ’ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕੋਲੋਂ ਹੀ ਲੰਘਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਪਿੰਡ ਕਈ ਵਾਰ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਤੇ ਅਕਸਰ ਫਸਲਾਂ ਵੀ ਦਰਿਆ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆਕੇ ਬਰਬਾਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 3372 ਦੇ ਲਗਪਗ ਅਤੇ ਵੋਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 2618 ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਕੁੱਲ ਰਕਬਾ 867 ਹੈਕਟਅਰ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪੰਡਿਤ, ਰਾਜਪੂਤ, ਮੁਸਲਮਾਨ, ਜੱਟ, ਤਰਖਾਣ ਅਤੇ ਝਿਊਰ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਸੈਣੀਆਂ ਦੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 1974 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਿਰ, ਬਖ਼ਤਿਆਰ ਕਾਕੀ ਦੀ ਦਰਗਾਹ, ਮਸੀਤ, ਲੱਖਦਾਤਾ ਮੰਦਰ, ਸ਼ਨੀ-ਦੇਵ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਦਸ਼ਮੇਸ਼ ਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਦਸਵੀਂ ਸਥਿਤ ਹੈ।(ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵਲੋਂ ਲੜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਚੋਦਾਂ ਜੰਗਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪੰਜਵੀਂ ਜੰਗ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਭਰਦਾ ਹੈ। ਜੋਕਿ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਸੂਬੇਦਾਰ ਦਲੇਰ ਖਾਂ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਹੋਈ ਸੀ)ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵੀ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ, ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਆਂਗਣਵਾੜੀ ਕੇਂਦਰ, ਯੂਕੋ ਬੈਂਕ, ਸਿਵਿਲ ਪਸ਼ੂ-ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ, ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਦਫ਼ਤਰ, ਵਾਟਰ-ਵਰਕਸ, ਬਹੁ-ਮੰਤਵੀ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਭਾ, ਸੇਵਾ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਪਟਵਾਰਖਾਨੇ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਹੈ।
ਪਿਛੋਕੜ
ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪਿੰਡ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਵਸਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਭਬੋਰ ਦੇ ਰਾਜੇ ਸੁਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਵੰਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਵਸਾਇਆ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਸੁਸ਼ਰਮਾ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕੌਰਵਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਲੜਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਰਾਜੇ ਦੀ ਰਾਣੀ ਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਉਹ ਰਾਣੀ ਅੰਨ੍ਹੀ ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਮਝਦਾਰ ਸੀ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਏ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਦੇ ਕੇ ਜਾਗੀਰਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ’ਚ ਰਾਏ ਸਾਹਿਬ ਭਲਾਣ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਇਹ ਅਜੋਕਾ ਪਿੰਡ ਰਾੲੇ ਭਲਾਣ ਦੀ ਹੀ ਜਾਗੀਰ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਪਿੰਡ ਰਾਏ ਸਾਹਿਬ ਦੁਆਰਾ ਵਸਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਇੱਕ ਕਿਲ੍ਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਬਣਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਕਿਲ੍ਹਾ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ ਤੇ ਇਸੇ ਥਾਂ ਤੇ ਹੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਦਸ਼ਮੇਸ਼ ਗੜ੍ਹ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਟਿੱਕਾ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਬਾਈਧਾਰ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮਾਇਆ ਲਿਨ
ਮਾਇਆ ਯਿੰਗ ਲਿਨ (ਜਨਮ 5 ਅਕਤੂਬਰ, 1959) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀਕਾਰ ਹੈ। 1981 ਵਿੱਚ, ਯੇਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਡਰਗਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀਸੀ ਵਿੱਚ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਵਿਅਤਨਾਮ ਵੈਟਰਨਜ਼ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਲਈ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਮੁਕਾਬਲਾ ਜਿੱਤਿਆ
ਲਿਨ ਨੇ ਕਈ ਯਾਦਗਾਰਾਂ, ਜਨਤਕ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਇਮਾਰਤਾਂ, ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀਆਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਤਿਹਾਸਕ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਬੰਧੀ ਥੀਮ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਲਿਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜੋ ਵੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਇਸਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ।
ਬਚਪਨ
ਮਾਇਆ ਲਿਨ ਦਾ ਜਨਮ ਏਥਨਜ਼, ਓਹੀਓ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਚੀਨ ਤੋਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੇ ਗਏ, ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ 1948 ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ 1949 ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਲਿਨ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਓਹੀਓ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਏ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਹੈਨਰੀ ਹੁਆਨ ਲਿਨ, ਫੂਜ਼ੌ, ਫੁਜਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਇੱਕ ਵਸਰਾਵਿਕ ਅਤੇ ਓਹੀਓ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ ਆਫ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਦੇ ਡੀਨ ਸਨ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਜੂਲੀਆ ਚਾਂਗ ਲਿਨ, ਸ਼ੰਘਾਈ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਇੱਕ ਕਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਓਹੀਓ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ। ਉਹ ਲਿਨ ਹੁਇਯਿਨ ਦੀ "ਅੱਧੀ" ਭਤੀਜੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ-ਪੜ੍ਹੀ-ਲਿਖੀ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਕਵੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਧੁਨਿਕ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਸੀ। ਲਿਨ ਜੁਮਿਨ ਅਤੇ ਲਿਨ ਯਿਨ ਮਿੰਗ, ਜੋ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਦੂਜੇ ਗੁਆਂਗਜ਼ੂ ਵਿਦਰੋਹ ਦੇ 72 ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ, ਉਸਦੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਦੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ ਸਨ। ਲਿਨ ਚਾਂਗ-ਮਿਨ, ਕਿੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਹੈਨਲਿਨ ਅਤੇ ਸਮਰਾਟ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਲਿਨ ਹੁਇਯਿਨ ਦਾ ਪਿਤਾ ਬਣਾਇਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਾਇਆ ਲਿਨ ਦੇ ਪਿਤਾ ਹੈਨਰੀ ਹੁਆਨ ਲਿਨ ਲਿਨ ਚਾਂਗ-ਮਿਨ ਦਾ ਆਪਣੀ ਰਖੇਲ ਨਾਲ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।
ਲਿਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸਨੂੰ "ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ" ਕਿ ਉਹ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਸਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੀਨੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਿਰਫ 30 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਲਿਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਵੱਡੇ ਹੋਣ 'ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੋਸਤ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਘਰ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸਨੇ ਓਹੀਓ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਕੋਰਸ ਕੀਤੇ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਸਕੂਲ ਦੀ ਫਾਊਂਡਰੀ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਮਗਾ ਬਣਾਉਣਾ ਸਿੱਖਿਆ। ਉਸਨੇ 1977 ਵਿੱਚ ਦ ਪਲੇਨਜ਼, ਓਹੀਓ ਦੇ ਏਥਨਜ਼ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਯੇਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ 1981 ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਅਤੇ 1986 ਵਿੱਚ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ right|thumb|293x293px| ਵੀਅਤਨਾਮ ਵੈਟਰਨਜ਼ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਈ ਮਾਇਆ ਲਿਨ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ thumb|299x299px| ਸਟਰਲਿੰਗ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਨ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਟੇਬਲ ਜੋ ਯੇਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਲਿਨ ਦਾ ਵਿਆਹ ਡੇਨੀਅਲ ਵੁਲਫ (1955–2021), ਇੱਕ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਡੀਲਰ ਅਤੇ ਕੁਲੈਕਟਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਕੋਲੋਰਾਡੋ ਵਿੱਚ ਘਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਦੋ ਧੀਆਂ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਰੇਚਲ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਹੈ, ਕਵੀ ਟੈਨ ਲਿਨ।
ਹੋਲੀ ਏਂਜਲਸ ਸਕੂਲ
ਹੋਲੀ ਏਂਜਲਸ ਸਕੂਲ ਰਾਜਪੁਰਾ, ਪਟਿਆਲਾ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਚ-ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਹਿ-ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ ਹੈ। ਸਕੂਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1975 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ (ਆਈ ਸੀ ਐਸ ਈ ) ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਸਕੂਲ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਪੀ ਐਮ ਫਿਲਿਪ ਹੈ। ਥਾਮਸ ਕੁਨਾਪੱਲੀ ਸਕੂਲ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲੇ ਵਿੱਚ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ
ਸੀਮਾ ਸਭਿਆਚਾਰ
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਬਾਰਡਰ ਪੱਟੀ ਭਾਵ ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰ ਜੋ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਦਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਇਲਾਕਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਪੰਜਾਬ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਲੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜੱਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਜਾਇਦਾਦ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਜ਼ਿੰਮੀਦਾਰਾਂ ਜਗੀਰਦਾਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਮਿਹਨਤ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਵਸੂਲ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਰਹੱਦਾਂ ਦਾ ਇੱਧਰ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਪਾਰਵਾਲਾ ਇਲਾਕਾ ਬੀੜ ਭਾਵ ਜੰਗਲੀ ਸੀ, ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਸੰਘਣੇ ਵਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਿੰਦੂ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਆਪਸੀ ਸਾਂਝ ਤੇ ਮਿਲਵਰਤਨ ਦੀ ਚੰਗੀ ਮਿਸਾਲ  ਇਸ ਸਰਹੱਦੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਭਾਈਚਾਰਕ ਅਤੇ ਅਦੁੱਤੀ ਸਾਂਝ ਨੂੰ ਅਣਗੌਲਿਆਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਇਹ ਲੋਕ ਆਪਸੀ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਭਾਰਤ ਪਾਕਿ ਵੰਡ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਦਹਿਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਝੰਜੋੜਨ ਵਾਲੀ ਉਸ ਕੁਲਹਿਣੀ ਘੜੀ ਬਾਰੇ ਅਸੀਂ ਸਭ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡੇ ਉੱਤੇ ਹੰਢਾਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਲੋਕ ਉਸ ਕਤਲੇਆਮ ਤੇ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਦੇ ਖੇਰੂੰ ਖੇਰੂੰ ਹੁੰਦੇ ਦੌਰ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵਤਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਮੁਲਕ ਦੋ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੀ ਅਲਾਟਮੈਂਟ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕੱਚੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਪੰਜ ਪੰਜ ਕਿੱਲੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਜੇਕਰ ਇਸ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਪੁੱਟ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਆਬਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਜਮੀਨ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਲਾਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਫਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਭੋਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਰਦੀ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਖੌਫ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਇੱਥੇ ਵੱਸ ਕੇ ਰੋਜ਼ੀ ਰੋਟੀ ਲਈ ਮਿਹਨਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਬਾਰਡਰ ਪੱਟੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੰਕਲਪ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਰਾ ਵਰਤਾਰਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਨਿਖੇੜਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਉਨੀ ਦੇਰ ਤੱਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਰਤਾਰੇ ਅਧੀਨ ਆਪਣੇ ਜਨ ਸਮੂਹ ਦੀ ਵਿਲਕਦਾ ਅਤੇ ਪਛਾਣ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਛਿੱਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਹਾਲਾਤ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਮਰਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ। ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਭਾਵ ਵਾਸੀ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸਰਬਵਿਆਪਕ ਤੱਤ ਨਿਖੇੜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਅੰਤਰ ਸਬੰਧ ਫਿਰ ਵੀ ਜਨ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਇਹ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੋਈ ਵੀ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਮੂਹ ਇਕਸਾਰ ਬਣਤਰ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਅੰਤਿਮ ਪੜਾਅ ਉੱਤੇ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅੱਗੇ ਕਿਤੇ ਰੁਤਬੇ ਇਲਾਕੇ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਫ਼ਰਕਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਕਈ ਉਪ ਸਮੂਹ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਉਪ ਸਮੂਹ ਵੱਡੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਆਪਣੀ ਵਿਲੱਖਣ ਹੋਂਦ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਿੱਤਾਗਤ ਵੱਖਰਤਾ ਇਲਾਕਾਈ ਫਰਕ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੀ ਵੱਖਰਤਾ ਅਜਿਹੇ ਜਨ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲੋਂ ਨਿਖੇੜੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਸਰਹੱਦ ਤੇ ਵੱਸਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵੀ ਆਪਣਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਖਾਣਪੀਣ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵੱਖਰਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਰਹੱਦ ਤੋਂ ਲੋਕ ਰਹਿਣ ਲਈ ਆਏ ਸਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲਹਿੰਦੀ ਬੋਲੀ ਦਾ ਰੰਗ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਆਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਮਿਲਾਣ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਆਦਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਪਰ ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਬੋਲੀ ਝਾਂਗੀ ਮੁਲਤਾਨੀ ਦਾ ਅਸਰ ਹੈ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਬੋਲਚਾਲ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਸਥਿਰ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਆਸੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਆਪਣਾ ਅਨਾਜ, ਪਸ਼ੂ, ਧਨ ਸੀਮਿਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਹੋਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮੱਸਿਆ ਨਾ ਆਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਦਾ ਡਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਭੂਗੋਲਿਕ ਹਾਲਤ
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਹਰੀ ਭਰੀ ਸੀ ਪਰ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਝਗੜਿਆਂ ਕਾਰਨ ਹਰ ਪਾਸੇ ਗੜਬੜ ਮੱਚ ਗਈ ਸੀ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਸਾਰੀ ਹਰੀ ਭਰੀ ਧਰਤੀ ਬੰਜਰ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਉਥਲ ਪੁਥਲ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕਈਆਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਤੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਕੋਹਰਾਮ ਮੱਚ ਆਇਆ ਸੀ।
ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਪਰਤ ਆਈ ਸੀ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਖਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਨੂੰ ਆਬਾਦ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਜੋ ਲੋਕ ਸਰਹੱਦਾਂ ਤੇ ਆ ਵਸੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਤਾਂ ਔਖਾ ਸੀ। ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਜੰਗਲ ਹੀ ਜੰਗਲ ਰੇਤ ਟਿੱਬੇ ਆਦਿ ਸਨ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਘਰ ਬਣਾਉਣ ਤਾਂ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਰੇਤਲੀ ਤੇ ਉਪਜਾਊ ਹੈ। ਕਰੀਬ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੌਸਮ ਚੱਕਰ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਨੇਹੇ ਗਰਮੀ ਸਰਦੀ ਤੇ ਬਰਸਾਤ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕੋਈ ਫਸਲ ਗੱਡਦੇ ਸੀ ਜੋਂ ਚੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੱਕ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਛੋਲੇ ਮਾਂਹ ਸਰੂੰ ਬੀਜਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਵਾਹੀਯੋਗ ਜ਼ਮੀਨ ਪੁੱਟ ਕੇ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਾਰਡਰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਖੇਤੀ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਵੰਡ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਬਾਰਡਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਰਹਿ ਗਈ ਸੀ।
ਰਹਿਣ ਸਹਿਣ
ਸਰਹੱਦੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਹਿਣ ਸਹਿਣ ਥੋੜਾ ਅਲੱਗ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਇਹ ਇੱਥੇ ਆਏ ਸਨ ਤਾਂ ਇਹ ਘਰ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਕੱਖ ਕਾਨਿਆਂ, ਸਰਕੰਡਿਆਂ ਦੇ ਛੱਪਰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਕੀ ਬੰਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਛੱਪਰਾਂ ਨੂੰ ਮੀਂਹ ਹਨੇਰੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਝਾੜੀ ਪਿਛੇ ਛਡੀਆਂ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛੱਪਰ ਜਾਂ ਸਾਨੂੰ ਵਾੜ ਕਰਦੇ। ਛੱਪਰਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਮਰਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੇ। ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਅੱਗ ਅਤੇ ਦੇਸੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ। ਆਪਣੇ ਪੇਟ ਦੀ ਭੁੱਖ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ ਅਨਾਜ ਦੀ ਕਮੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨੀ ਮੱਛੀ ਸੂਰ ਖਰਗੋਸ਼ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ, ਜੋ ਸਤਲੁਜ ਕੰਡਿਆਂ ਤੋਂ ਮਿਲਣਾ ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।
ਖਾਣ ਪੀਣ
ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲ ਹਰ ਦੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਤੇ ਸਰਹੱਦੀ ਤਾਰ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਕਈ ਲੋਕ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬਾਰਡਰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜੀਆਂ ਦੇ ਕਾਬੂ ਆ ਜਾਂਦੇ। ਕਈ ਵਾਰ ਕਣਕ, ਚਾਵਲ, ਬਾਜਰਾ ਆਦਿ ਅਨਾਜ ਖਤਮ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਇਹ ਲੋਕ ਜੰਗਲੀ ਸਵਾਂਕ ਵੱਢ ਕੇ ਲੈਂਦੇ। ਜਿਸ ਦੇ ਮੋਟੇ ਮੋਟੇ ਦਾਣੇ ਹੁੰਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁੱਟ ਕੇ ਤੀਲਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਛੱਜ ਵਿੱਚ ਛਡਕੇ ਉੱਖਲੀ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨਾਲ ਕੁੱਟ ਕੇ ਚਾਵਲ ਬਣਾ ਕੇ ਲੂਨਾ ਪਾਕੇ ਖਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦਾਲਾਂ ਸ਼ਬਜੀਆਂ ਚੌਲ਼ਾਂ ਦੀ ਰੋਟੀ ਮੱਕੀ ਲੱਸੀ ਦੁੱਧ ਮੱਖਣ ਆਦਿ ਸਰਹੱਦੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਖਾਣਾ ਹੈ ਇਹ ਲੋਕ ਸ਼ਰਾਬ ਮੀਟ ਖਾਣ ਦੇ ਵੀ ਸ਼ੌਕੀਨ ਹੈ ।ਜਿਵੇਂ -
ਬਹਾਦਰ ਹੁਸੈਨ
ਬਹਾਦਰ ਹੁਸੈਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਟਾਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਪਿੰਡ ਦੀ ਗ੍ਰਾਮ ਸਭਾ ਦੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸੀਮਾ ਸਭਿਆਚਾਰ
ਖਾਣ ਪੀਣ
ਕਹਿੰਦੇ ਚੰਗਾ ਲਵਾਂਗੇ ਬੋਤਲ ਨਾਲੇ ਕਾਲਾ ਕੁੱਕੜ
ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਲੋਕ ਨਸ਼ੇ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ
ਪਹਿਰਾਵਾ
ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪਹਿਰਾਵੇ ਅਤੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਦੀ ਖਾਸ ਅਹਿਮੀਅਤ ਹੈ। ਉੱਜਲੇ ਵਸਤਰ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਆਦਰ ਦੇ ਲਖਾਇਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀ ਜੇਕਰ ਮੈਲੇ-ਕੁਚੇਲੇ ਅਤੇ ਫਟੇ ਪੁਰਾਣੇ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨੇ ਤਾਂ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਢੁਕਵਾਂ ਆਦਰ ਨਹੀਂ ਦੇਣਗੇ। ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਿੱਚ ਢੁੱਕਵਾਂ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਵੀ ਸ਼ੋਭਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਚੰਗਾ ਸਰੀਰਕ ਸਜਾਵਟ ਦਾ ਪ੍ਰਤੋ ਹੈ। ਵਸਤਰ ਸਮਾਜਿਕ ਆਦਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਢੁੱਕਵੇਂ ਵਸਤਰ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਸ਼ੂ ਰੂਪੀ ਨੰਗੇਜ ਨੂੰ ਕੱਜ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਦਰਯੋਗ ਪਦਵੀ ਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਸਿਧਾਂਤ ਕਿਉਂਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਮੂਲ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਵੀ ਮੱਦੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। ਰਹਿਣ ਦਾਨ ਪੱਖੋਂ ਇਸ ਕਿੱਤੇ ਦੀ ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਦਿਲ ਤੇ ਮਿਲਾਪੜੇ ਹਨ। ਕਰੀਬ ਪੂਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਅੰਦਰ ਹੀ ਪਹਿਰਾਵਾ ਸਾਮਾਨ ਹੈ। ਮਰਦ ਕੁੜਤਾ ਚਾਦਰਾ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸਿਰ ਤੇ ਪੱਗ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਔਰਤਾਂ ਕਮੀਜ਼ ਸਲਵਾਰ ਪਹਿਨਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਜੋਕੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਪੈਂਟ ਕਮੀਜ਼ ਵੀ ਪਹਿਨਣ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ।
ਹਾਰ ਸ਼ਿੰਗਾਰ
ਗਹਿਣੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਿੰਘ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅਨੇਕਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਜੁੜੀਆਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੱਦੇ ਤੇ ਸਿਰ ਲਈ ਸੱਗੀ ਕੰਨਾਂ ਲਈ ਕੋਕੇ, ਝੁਮਕੇ, ਡੰਡੀਆਂ, ਮੁਰਕੀਆਂ, ਪਿੱਪਲ, ਪੱਤੀਆਂ, ਲੌਂਗ, ਕੋਕਾ, ਨੱਥ, ਗਾਨੀ, ਹਾਰ, ਤਵੀਤ, ਵੋਟ ਲਈ ਕੰਗਣ, ਚੂੜੀਆਂ, ਗਜਰੇ, ਚੂੜੀ, ਉਂਗਲਾਂ ਲਈ ਮੁੰਦਰੀ ਛੱਲੇ ,ਪੰਜੇਬਾਂ ਤੇ ਝਾਂਜਰਾਂ ਮੱਥੇ ਤੇ ਬਿੰਦੀ ਆਦਿ।
ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਔਰਤਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਘੁੰਡ ਕੱਢ ਕੇ ਰੱਖਦੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਆਉਣ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕੁ ਔਰਤਾਂ ਹੁਣ ਘੁੰਡ ਕੱਢਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਜ਼ੁਰਗ ਔਰਤਾਂ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮੋਹਰਾਂ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਲੀਆਂ ਪਾ ਕੇ ਰੱਖਦੀਆਂ ਸਨ।
ਸਰਹੱਦੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਿੱਤੇ
ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਿੱਤਾ ਕਿਸਾਨੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਮਿਹਨਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਤਨੇ ਲੋਕ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨਾਲ ਹੀ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਾਲਾ ਵਿੱਦਿਆ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਘੱਟ ਹਨ ਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦੀ ਉਮੀਦ ਘੱਟ ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਖੇਤੀ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਸਬਜ਼ੀ ਝੋਨਾ ਕਣਕ ਆਦਿ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਰਕੇ ਵਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਪਣਾ ਘਰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਤਰਖਾਣ, ਘੁਮਿਆਰ, ਵਣਜਾਰੇ, ਗੱਡੀ, ਲੁਹਾਰ, ਦੁਕਾਨਦਾਰੀ, ਵਪਾਰ, ਚਮਿਆਰ, ਸੀਰੀ, ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਆਦਿ ਧੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਨਦੀਆਂ ਨਹਿਰਾਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਮੱਛੀ ਵੇਚਣ ਦਾ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ
ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਅਭਿੰਨ ਅੰਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਬਦਲਦੀ ਤੋਰ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੱਟਾ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰਭ ਸੰਸਕਾਰ, ਗੁੜ੍ਹਤੀ, ਜਨਮ ਪੱਤਰੀ ਨਾ ਰੱਖਣਾ, ਗਾਨਾ, ਸੁਹਾਗ, ਜੰਞ ਬੰਨਣੀ, ਸਿੱਠਣੀਆਂ, ਘੋੜੀਆਂ ਤੇ ਮੌਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਅਨੇਕਾਂ ਰਸਮਾਂ ਤੇ ਵਹਿਮ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹ।  ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਕਈ ਉਪਾਅ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹ।ਨ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਵਹਿਮ ਭਰੇ ਇਲਾਜ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੇਲੇ ਤੇ ਤਿਉਹਾਰ
ਮੇਲੇ ਕਿਸੇ ਜਾਤੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਨਿੱਜੀ ਤੇ ਸਮੂਹਿਕ ਸੱਧਰਾਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਤੇ ਚੇਸ਼ਟਾਵਾਂ ਦੀ ਸਹਿਜ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਇੱਕਸੁਰਤਾ ਹਨ। ਮੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਤੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਸਾਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨਿੱਖਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਚਰਿੱਤਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੇਲੇ ਕਿਸੇ ਜਾਤੀ ਦੇ ਮਨ ਪਰਚਾਵੇ ਦੇ ਸਾਧਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਸ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੇਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਮੇਲੇ ਵੀ ਧਾਰਮਿਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਾਧ ਸੰਤਾਂ ਤੇ ਪੀਰਾਂ ਫਕੀਰਾਂ ਦੀ ਜਿਮੇਨਾ ਸਬੰਧਤ ਅਸਥਾਨਾਂ, ਖਾਨਗਾਹਾਂ, ਮਜ਼ਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਭ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕ  ਬਿਨਾਂ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਭਿੰਨ ਭੇਦ ਤੋਂ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਸਰਹੱਦੀ ਲੋਕ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੇਲਿਆਂ ਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਨਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਪੀਰ ਫ਼ਕੀਰ ਸਾਧੂ ਸੰਤ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਪੈਗੰਬਰ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਉੱਤੇ ਮੇਲਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪੂਰੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਭੇਦ ਭਾਵ ਤੋਂ ਵਹੀਰਾਂ ਘੱਤ ਕੇ ਮੇਲਿਆਂ ਦੀ ਰੌਣਕ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਮੇਲੇ ਜਿੱਥੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਾਕਾਂ ਸਬੰਧੀਆਂ ਯਾਰਾਂ ਦੋਸਤਾਂ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਤਾਂਘ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸਮੋਈ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਉਹ ਪ੍ਰੇਮੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਚੋਰੀ ਮਿਲਣ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸਿਰਜਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ :-
ਕੇਲਾ ਕੇਲਾ ਕੇਲਾ ਦੋ ਭਾਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ
ਮੈਂ ਬੋਲੀਆਂ ਪਾਉਣ ਨੂੰ ਵਿਹਲਾ
ਬੋਲੀ ਮੇਰੀ ਇਉਂ ਚੱਲਦੀ
ਜਿਵੇਂ ਚੱਲਦਾ ਸੜਕ ਤੇ ਠੇਲਾ
ਇਸੇ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਲੋਕ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਗੁਰੂਆਂ, ਪੀਰਾਂ, ਫ਼ਕੀਰਾਂ, ਪੈਗੰਬਰਾਂ, ਬਥੇਰਿਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਨੀ ਅਤੇ ਮੰਨਤ ਮਨੌਤ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰਾਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਆਦਿ ਸਭ ਕੁੱਝ ਦੇ ਝਲਕਾਰੇ ਮੇਲਿਆਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਭਲੀਭਾਂਤ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਨਾਏ ਜਾ ਤਿਉਹਾਰ ਵੀ ਇਹ ਲੋਕ ਖੂਬ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਦੀਵਾਲੀ, ਦੁਸਹਿਰਾ, ਲੋਹੜੀ, ਜਨਮ ਅਸ਼ਟਮੀ, ਰਾਮਨੌਮੀ, ਈਦ, ਕ੍ਰਿਸਮਿ,ਸ ਗੁਰਪੁਰ,ਬ ਮਾਘ,ੀ ਨਿਮਾਣੀ ਇਕਾਦਸ਼,ੀ ਬਸੰ,ਤ ਪੰਚਮ,ੀ ਰੱਖੜ,ੀ ਸ਼ਿਵਰਾਤਰ,ੀ ਕਰਵਾ ਅਤੇ ਚੱਕਰੀ ਦੇ ਵਰਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਆਦਿ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹ ।
ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ
ਸੱਭਿਅਤਾ ਦਾ ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਭਾਸ਼ਾ ਕਲਾ ਸੱਭਿਅਤਾ ਵਿਕਸਿਤ ਹੁੰਦਾ ਗਿਆ। ਹੋਰ ਕਲਾਵਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਵੀ ਇਸ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਅਨੇਕ ਭਾਗ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਸਰੋਤ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਹੈ। ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਵੇਦਨਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਸੂਖਮ ਅਤੇ ਸਥੂਲ ਦੋਨਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ ਭਾਵ ਲੋਕ  ਸੰਗੀਤ ਮਹੀਨ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਵੀ। ਇਹ ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ, ਗੁਰਮਤਿ ਸੰਗੀਤ, ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਗੀਤ, ਸੁਗਮ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਪਸਾਰਾ ਪਸਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਢਕਦੀਮ ਲ਼ੋਕ ਸੰਗੀਤ ਹੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਕੋਲ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਵਰਗੀ ਵਡਮੁੱਲੀ ਦਾਤ ਹੈ ਉਸ ਕੋਲ ਸਹਿਜਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਹਿਜਤਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹ ਨਿਰੰਕਾਰ ਸਮਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸੰਗੀਤ ਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਨਿਖੇੜਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਪਰ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਮਨੁੱਖ ਲੇਖ ਸੰਪੂਰਨ ਮੰਜ਼ਿਲ ਹੈ ਤਾਂ ਸੰਗੀਤ ਉਸ ਲਈ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪੀੜ੍ਹੀ ਜਿਸ ਤੇ ਬੇਖੌਫ ਹੋ ਕੇ ਕਦਮ ਰੱਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਦਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਰੂਪੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਨੂੰ ਸਹਿਜੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਪਾਂਧੀ ਜੇ ਕਿਤੇ ਇਸ ਪੌੜੀ ਅਤੇ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੋਂ ਬੁੜਕ ਜਾਏ ਅਤੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਾਸ਼ਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਰ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਵੀ ਮਾੜਾ ਜਾਂ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਰਹੱਦੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਲਾਹੁਣਯੋਗ ਉੱਦਮ ਹੈ। ਸਰਹੱਦੀ ਲੋਕ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਸੁਹਾਗ ਘੋੜੀਆਂ ਟੱਪੇ ਬੋਲੀਆਂ ਆਦਿ।
ਕਾਰਨਿਕਾ ਸੇਠ
ਕਰਨਿਕਾ ਸੇਠ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Karnika Seth; ਜਨਮ 31 ਮਈ, 1976) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਵਕੀਲ, ਲੇਖਕ, ਸਿੱਖਿਅਕ, ਅਤੇ ਨੀਤੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਈਬਰ ਕਾਨੂੰਨ, ਬੌਧਿਕ ਜਾਇਦਾਦ ਕਾਨੂੰਨ, ਮੀਡੀਆ ਕਾਨੂੰਨ, ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਲਾਅ ਫਰਮ ਸੇਠ ਐਸੋਸੀਏਟਸ ਦੇ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਅਤੇ ਸਾਈਬਰ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸੀਮਾ ਸਭਿਆਚਾਰ
ਸਰਹੱਦੀ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਸੁਹਾਗ
ਆਖੀਂ ਮੇਰੇ ਬਾਬਲ ਨੂੰ ਵੇ ਧੀਆਂ ਦੂਰ ਨਾ ਵਿਆਹੇ
ਕਾਰਨਿਕਾ ਸੇਠ
ਯੋਗਦਾਨ
ਸੇਠ ਇੰਟਰਨੈੱਟ 'ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਦੀ ਸਮਰਥਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਤੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹੇਪਣ, ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਅਤੇ ਬਰਾਬਰ ਪਹੁੰਚ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਔਨਲਾਈਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ,  ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ 'ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਗਾਈਡਬੁੱਕ ਦੀ ਲੇਖਕ ਹੈ। 2016 ਅਤੇ ਹੋਰ ਫੋਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉਪਯੋਗੀ ਗਾਈਡਬੁੱਕ ਚਾਈਲਡ ਔਨਲਾਈਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਯੂਨੀਸੇਫ ਦੁਆਰਾ ਬਾਲ ਔਨਲਾਈਨ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਨਾਲ ਲੜਨ ਵਾਲੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਬਾਰੇ ਸਲਾਹ ਲਈ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਈਬਰ ਕ੍ਰਾਈਮ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਅਥਾਰਟੀਜ਼, ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਮੰਤਰਾਲੇ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਐਕਸਚੇਂਜ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਦੀ ਸੂਚੀਬੱਧ ਸਲਾਹਕਾਰ ਹੈ।
ਸੀਮਾ ਸਭਿਆਚਾਰ
ਸਰਹੱਦੀ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਸੁਹਾਗ
ਦੂਰ ਦਰੇਡੇ ਪੇਕੜੇ ਵੀ ਸੱਤ ਤੁਰਿਆ ਨਾ ਜਾਵੇ
ਕਾਰਨਿਕਾ ਸੇਠ
ਸਿੱਖਿਅਕ
ਇੱਕ ਸਿੱਖਿਅਕ ਵਜੋਂ, ਉਹ ਸਾਈਬਰ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਬੂਤਾਂ 'ਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਜੁਡੀਸ਼ੀਅਲ ਅਕੈਡਮੀ, ਭੋਪਾਲ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੁਲਿਸ ਅਕੈਡਮੀ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਕੇਂਦਰੀ ਜਾਂਚ ਬਿਊਰੋ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਾਂਚ ਅਥਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਵਿਜ਼ਿਟਿੰਗ ਫੈਕਲਟੀ ਹੈ
ਸੀਮਾ ਸਭਿਆਚਾਰ
ਸਰਹੱਦੀ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਸੁਹਾਗ
ਸੜਨ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਤਲੀਆਂ
ਕਾਰਨਿਕਾ ਸੇਠ
ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ
ਕਰਨਿਕਾ ਸੇਠ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਵੱਲੋਂ 2012 ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਦਿਵਸ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੇਠ ਨੂੰ 2015 ਵਿਚ ਕਾਨੂੰਨ ਦਿਵਸ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਕਾਨੂੰਨ ਦਿਵਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। ਉਹ ਬਰਾਡਬੈਂਡ ਇੰਡੀਆ ਫੋਰਮ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਮੰਤਰਾਲੇ, ਭਾਰਤ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਾਲ 2015 ਲਈ ਡਿਜੀਟਲ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਅਵਾਰਡ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ 2017 ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ' ਤੇ ਐਮਿਟੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਆਨਰੇਰੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1976
ਸੀਮਾ ਸਭਿਆਚਾਰ
ਸਰਹੱਦੀ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਸੁਹਾਗ
ਵੇ ਨੈਣੀਂ ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਵੇ
ਸਿੱਠਣੀਆਂ
ਸਾਡੇ ਨਵੇਂ ਸੱਜਣ ਘਰ ਆਏ
ਸਾਲੋਨੀ ਦੇ ਨੈਣ ਭਰੇ
ਸਾਨੂੰ ਕੀ ਕੁੱਝ ਵਸਤ ਲਿਆਏ
ਘੋੜੀ
ਤੂੰ ਸੁਣ ਲਾੜੇ ਦੀ ਮਾਏ
ਦਿਨ ਗੱਣਦੇ ਨੀ ਮਾਏ ਆਏ
ਤੂੰ ਸੁਣ ਲਾੜੇ ਦੀ ਦਾਦੀ
ਆਂਗਣ ਹੋਸੀ ਦੀ ਦਾਦੀ ਸ਼ਾਦੀ
ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ
ਕਦੇ ਹੂੰ ਕਰਕੇ
ਕਦੇ ਹਾਂ ਕਰਕੇ
ਗੇੜਾ ਦੇਦੇ ਨੀਂ ਛੋਹਰੇ ਲੰਮੀ ਬਾਂਹ ਕਰਕੇ
ਸੂਰਜ ਵੀ ਮੱਥਾ ਟੇਕਦਾਂ
ਬਾਡਰ ਤੇ ਕਮਲੋ ਨੱਚੇ
ਪਟਿਆਲਾ ਖੜ੍ਹ-ਖੜ੍ਹ ਵੇਖਦਾ
ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਲੋਕ ਨਾਚ
ਲੋਕ ਨਾਚ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦੇਣ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਦੂਸਰੇ ਖਿੱਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ ਨਾਚ ਹਨ ਉਵੇਂ ਹੀ ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ ਨਾਚ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਗਿੱਧਾ, ਭੰਗੜਾ, ਲੁੱਡੀ, ਸੰਮੀ, ਝੂੰਮਰ ਆਦਿ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਚ ਹਨ ਜੋ ਸਰਹੱਦੀ ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਿਉਹਾਰ ਜਾਂ ਖਾਸ ਮੌਕੇ ਤੇ ਨੱਚਦੇ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਭੈ ਦਿਓਲ
ਅਭੇ ਦਿਓਲ (ਅਭੈ ਸਿੰਘ ਦਿਓਲ, Eng: Abhay Deol) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਦਿਓਲ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਥੀਏਟਰ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਸ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਦਿਓਲ ਨੇ 2005 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਇਮਤਿਆਜ਼ ਅਲੀ ਦੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ ਸੋਚਾ ਨਾ ਥਾ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਦਿਓਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੀ ਸਾਧਾਰਨ ਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਨੋਰਾਮਾ - ਸਿਕਸ ਫੀਟ ਅੰਡਰ (2007) ਸਮੇਤ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੰਡੋ-ਅਮਰੀਕੀ ਆਰਟਸ ਕੌਂਸਲ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲ ਓਅ ਲੱਕੀ! ਲੱਕੀ ਓਏ! (2008)। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ 2009 ਵਿੱਚ ਅਨੁਰਾਗ ਕਸ਼ਯਪ ਦੀ ਦੇਵ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਦੇਵ ਡੀ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲੀ ਕਲਾਸਿਕ ਨਾਵਲ ਦੇਵਦਾਸ ਦੀ ਆਧੁਨਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਫਿਲਮ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਦਿਓਲ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਦੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਖੱਟੀ।
ਦਿਓਲ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਏ ਸਨ, ਪਰ 2011 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਜੋਆ ਅਖ਼ਤਰ ਦੀ "ਜਿੰਦਗੀ ਨਾ ਮਿਲੇਗੀ ਦੁਬਾਰਾ" ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਇੱਕ ਰੋਡ ਫਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉੱਚੀ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ ਬਣ ਗਈ। ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਪਹਿਲਾ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ। ਦਿਓਲ ਨੇ ਡਰਾਮਾ ਫਿਲਮ "ਰਾਂਝਨਾ" (2013), ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ "ਹੈਪੀ ਭਾਗ ਜਾਏਗੀ" (2016) ਸਮੇਤ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਜੰਗੀ ਫਿਲਮ "ਚਕ੍ਰਵੁਯੂਹ"(2012), ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਥਿਰੀਂਰ "ਸ਼ੰਘਾਈ" (2012) ਸਮੇਤ ਆਜ਼ਾਦ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੇ ਜੌਹਰ ਦਿਖਾਏ।
ਦਿਓਲ ਲਗਾਤਾਰ ਸਕਰੀਨ ਉੱਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਧਿਆਨ ਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਰਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਕਸਰ ਭਾਰਤੀ ਮੀਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਗੈਰ-ਸਮਰੂਪਵਾਦੀ ਜਾਂ ਅਸਾਧਾਰਣ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲੇਬਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਿਓਲ ਇੱਕ ਉਤਪਾਦਨ ਕੰਪਨੀ, ਫੋਰਬਿਡ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਜੋ 2009 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਦਿਓਲ ਵੀ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਪਰਉਪਕਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਐੱਨ. ਜੀ. ਓ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਡੈਬਿਊਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਫਲਤਾ (2005-07)
ਦਿਓਲ ਨੇ 2005 ਵਿੱਚ ਇਮਤਿਆਜ਼ ਅਲੀ ਦੀ "ਸੋਚਾ ਨਾ ਥਾ" ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਇਸ਼ਾ ਟਾਕੀਆ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੀਆਂ ਜਿਆਦਾਤਰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਔਸਤਨ ਪੂੰਜੀ ਸੀ। ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਦਿਓਲ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਸੀ ਉਸਦੀ ਦੂਜੀ ਫਿਲਮ ਭੂਮਿਕਾ 2006 ਦੀ "ਅਹਿਸਤਾ ਅਹਿਸਤਾ" ਸੀ। ਦਿਓਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ 2007 ਰਿਲੀਜ਼ ਬਹੁ-ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਾਮੇਡੀ ਨਾਟਕ "ਹਨੀਮੂਨ ਟ੍ਰੇਵਲਜ਼ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਡ" ਸੀ। ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਬਾਕਸ-ਆਫਿਸ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਦੇਓਲ ਨੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਹੋਰ ਰੀਲੀਜ਼ਾਂ, ਅਪਰਾਧ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ "ਏਕ ਚਲੀਸ ਕੀ ਲਾਸਟ ਲੋਕਲ" ਅਤੇ ਥ੍ਰਿਲਰ "ਮਨੋਰਾਮ - ਸਿਕਸ ਫੀਟ ਅੰਡਰ" ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਦਰਾ ਇੰਡੋ-ਅਮਰੀਕਨ ਆਰਟਸ ਕੌਂਸਲ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਬੈਸਟ ਫ਼ਿਲਮ ਜਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਦਿਓਲ ਨੂੰ ਸਰਬੋਤਮ ਐਕਟਰ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ।
ਬ੍ਰੇਕਥਰੂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਤੋਂ ਉਤਾਰ (2008-11)
2008 ਦੀ ਸਿੰਗਲ ਰਿਲੀਜ਼ ਸੀ, ਬਲੈਕ ਕਾਮੇਡੀ ਫਿਲਮ "ਓਏ ਲੱਕੀ! ਲੱਕੀ ਓਏ!". ਦੀਬਕਾਰ ਬੈਨਰਜੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸਿਤ, ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਦਿਓਲ ਨੇ ਇੱਕ ਬਾਗ਼ੀ ਚੋਰ, ਦੇਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਉਰਫ ਬਾਂਟੀ, ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਦੇ ਪਲਾਟ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਕਾਰਨਾਮਿਆਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ। ਓ ਲੱਕੀ! ਲੱਕੀ ਓਏ! 2008 ਦੀ ਮੁੰਬਈ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਭੀੜ-ਭੜੱਕੇ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨਾਂ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਡਰ ਲੱਗਣ ਕਰਕੇ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਥੋੜਾ ਨੁਕਸਾਨ ਝੱਲਣਾ ਪਿਆ।
ਦਿਓਲ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ 2009 ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਅਨੁਰਾਗ ਕਸ਼ਯਪ ਦੀ 2009 ਦੀ ਫਿਲਮ 'ਦੇਵ ਡੀ' ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਚਰਿੱਤਰ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਤ ਚੰਦਰ ਚੋਟੋਪਾਧਿਆਏ ਦੀ ਬੰਗਾਲੀ ਪ੍ਰੰਪਰਾਗਤ ਨਾਵਲ ਦੇਵਦਾਸ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਫਿਲਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਯੀਅਪ ਦੀ ਸੋਚ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਦੇਵ ਨਾਲ ਇੱਕ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਲੌਸ ਏਂਜਲਸ ਸਟ੍ਰੈਪ ਕਲੱਬ ਨੂੰ "ਆਧੁਨਿਕ ਦਿਨ ਦੇਵਦਾਸ" ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ। ਦੇਵ ਡੀ. ਨੇ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਸਟਾਈਲ, ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਸਾਉਂਡਟਰੈਕ, ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਵਰਣਨਕਾਰੀ ਢਾਂਚੇ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ਲਈ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ। ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੇ 5 ਵਿਚੋਂ 4 ਸਟਾਰ ਸਮੀਖਿਅਕ ਵਿੱਚ, ਨਿਖਤ ਕਾਜ਼ਮੀ ਨੇ "ਕਲਾਸ ਐਕਟ" ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਦੇਓਲ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਮੰਨੀ। ਦਿਓਲ ਨੇ ਸੜਕ 'ਤੇ ਤਨੀਸ਼ਤਾ ਚੈਟਰਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਫਿਲਮ ਦਿਓਲ ਨੇ 2010 ਵਿਚ' ਤੇਰਾ ਕਿਆ ਹੋਗਾ ਜੌਨੀ 'ਦੀ ਆਈ.ਆਈ.ਏ. ਨੰਬਰ ਲਈ ਇੱਕ ਨਾਇਕ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। 2009 ਵਿਚ, ਦਿਓਲ ਨੇ ਇੱਕ ਨਿਰਮਾਤਾ ਕੰਪਨੀ ਫੋਰਬਿਡ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੰਕਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। thumb|ਦਿਓਲ ਯੂ.ਟੀਵੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਦਾਗੀ ਨਾ ਮਿਲੇਗੀ ਦੁਬਾਰਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਮੋਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। 2011 ਵਿੱਚ, ਦਿਓਲ ਨੇ ਜ਼ੋਯਾ ਅਖ਼ਤਰ ਦੀ ਕਾਮੇਡੀ ਨਾਟਕ ਰੋਡ ਫ਼ਿਲਮ "ਜਿੰਦਗੀ ਨਾ ਮਿਲੇਗੀ ਦੁਬਾਰਾ" ਨਾਲ ਰਿਤਿਕ ਰੌਸ਼ਨ, ਫਰਹਾਨ ਅਖ਼ਤਰ, ਕੈਟਰੀਨਾ ਕੈਫ ਅਤੇ ਕਲਕੀ ਕੋਚਲਨ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਤਿੰਨ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਹਾਣੀ, ਜੋ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਅਣਥੱਕ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਕਬੀਰ, ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣੀ ਸੀ। ਉਹ ਕਬੀਰ ਲਈ ਇੱਕ ਬੈਚੁਲਰ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਸਪੇਨ ਗਏ, ਜੋ ਨਤਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੈ, ਕੋਕੀਲਿਨ ਦੁਆਰਾ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਫਿਲਮ ਲਈ ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਗੋਤਾਵਾਤਾ ਬਣਨ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਦੁਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 1.53 ਅਰਬ ਡਾਲਰ (24 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ) ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ, ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਧੂਮ ਦੋ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਫਿਲਮ ਆਪਣੀ ਰਿਲੀਜ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਇੱਕ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ 9 ਵਾਂ ਸਥਾਨ ਹਾਸਿਲ ਕਰ ਗਈ।
ਨਵੇਂ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਚਾਲ ਅਤੇ ਉਤਾਰ-ਚੜਾਅ (2012-ਵਰਤਮਾਨ)
ਦਿਓਲ ਦੀਆਂ 2012 ਵਿੱਚ ਦੋ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਰੀਲੀਜ਼ ਹੋਈਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਥਿਲੇਰ ਸਨ- ਦਿਬਾਕਰ ਬੈਨਰਜੀ ਦੀ "ਸ਼ੰਘਾਈ" ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਝਾ ਦੀ "ਚੱਕਰਵਿਊ"। ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਦੇਵਲ ਅਰਜੁਨ ਰਾਮਪਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਮੁਖ਼ਬਰ ਵਜੋਂ ਅਭਿਨੇਤਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਮਗਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਕਸਲੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਲਮ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਆਲੋਚਕਾਂ ਤੋਂ ਮਿਕਸ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਸ਼ੰਘਾਈ ਸਹਿ-ਅਭਿਨੇਤਾ ਇਮਰਾਨ ਹਾਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਕਲਕੀ ਕੋਚਲਿਨ ਫ੍ਰੈਂਚ ਨਾਵਲ ਜ਼ੈੱਡ ਵਾਸਿਲਿਸ ਵਸੀਲੀਕੋਸ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸਨ. ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹੀ ਗਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ / ਆਈ ਏ ਐਸ ਅਫਸਰ ਵਜੋਂ ਦਿਓਲ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਹੋਇਆ।Rediff.com ਦੇ ਰਾਜਾ ਸੇਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ "ਉਸ ਦੀ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ"। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਅਚਾਨਕ ਹਿੱਟ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 200 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ (US $ 3.1 ਮਿਲੀਅਨ) ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਸੀ।
ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ
ਦਿਓਲ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਮੀਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਲਗਾਤਾਰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਕਿਰਦਾਰ ਖੇਡਣਾ ਹੈ। ਉਹ 'ਮੈਜ ਵਿਸ਼ਵ' ਅਤੇ 'ਟਾਈਮ ਆਉਟ ਮੁੰਬਈ' ਸਮੇਤ ਕਈ ਮੈਗ਼ਜ਼ੀਨ ਕਾਪੀਆਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ' 'ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਦਾ ਨਿਊ ਫੇਸ' 'ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ। 2009 ਵਿੱਚ, ਡੈਓਲ ਨੂੰ ਜ਼ੂਮ ਦੀ "50 ਸਭ ਤੋਂ ਵਡਿਆਈਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹਿੱਟੀਆਂ" ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਸੱਤਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੈ। ਦਿਓਲ ਨੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦਾ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟ ਕ੍ਰਵ ਮਗਾ ਵੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ।
ਮਮਤਾ ਸੋਧਾ
ਮਮਤਾ ਸੋਧਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Mamta Sodha) ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮਾਊਂਟ ਐਵਰੈਸਟ ਨੂੰ ਸਕੇਲ ਕਰਨ ਦੀ 2010 ਦੀ ਸਫਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈਦ। ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 2014 ਵਿੱਚ, ਪਹਾੜੀ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਬਦਲੇ ਚੌਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਕੇ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਜੀਵਨੀ
ਮਮਤਾ ਸੋਧਾ ਦਾ ਜਨਮ 1 ਨਵੰਬਰ 1979, ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰਿਆਣੇ ਰਾਜ ਦੇ ਕੈਥਲ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇੱਕ ਵਿੱਤੀ ਸਰੋਤ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਲੜਕੀਆਂ ਅਤੇ ਦੋ ਲੜਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾਸ ਸੋਧਾ ਨੂੰ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ 2004 ਵਿਚ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ, ਮੇਵਾ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।
ਮਮਤਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੈਥਲ ਦੇ ਇਕ ਸਥਾਨਕ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਆਰ.ਕੇ.ਐੱਸ.ਡੀ. ਕਾਲਜ, ਕੈਥਲ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੋਂ ਉਸਨੇ ਉੱਚ ਗ੍ਰੇਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸਰੀਰਕ ਸਿੱਖਿਆ (ਐਮ.ਪੀਐਚ.ਐਡ) ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ 2005 ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਅਤੇ ਉਸੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹੀਦ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਸਰੀਰਕ ਸਿੱਖਿਆ, ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ।
ਖੇਡ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ
ਮਮਤਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਚੱਟਾਨ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਸੀ, ਇਹ ਗੁਣ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਲਦੀ ਹੀ, ਉਸਨੇ ਇਕ ਦਿਨ ਐਵਰੇਸਟ ਚੜ੍ਹਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾ ਲਿਆ ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਰਾਜ ਵਿਚ ਨਹਿਰੂ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਮਾਉਂਟਨੇਅਰਿੰਗ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਚੋਟੀਆਂ ਨੂੰ ਸਕੇਲ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਈਐਮਐਫ ਦੀ ਗੋਲਡਨ ਜੁਬਲੀ ਮੁਹਿੰਮ ਟੀਮ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਜੁਲਾਈ 2008 ਵਿਚ ਫਵਾਰਂਗ ਚੋਟੀ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਸੀ। ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ, ਅਕਤੂਬਰ ਵਿਚ, ਉਹ ਮੈਕਲੌਡ ਗੰਜ ਵਿਖੇ ਇਕ ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ, ਇਕ ਹੋਰ ਟੀਮ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁਨ ਪੀਕ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਈ। ਅਗਸਤ 2009 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਕੰਠ ਪੀਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਲ-ਮਹਿਲਾ ਟੀਮ ਨਾਲ ਬੁਲਾਇਆ।
ਐਵਰੇਸਟ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਮਤਾ ਨੇ ਯੂਰਪ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ, ਮਾਊਂਟ ਐਲਬਰਸ, 2012 ਵਿਚ ਸਰ ਕੀਤੀ।
ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਯਾਤਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮਮਤਾ ਸੋਧਾ ਨੇ ਹੈਂਡਬਾਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਇਕ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਨਵੰਬਰ 1998 ਵਿਚ ਆਗਰਾ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ 21 ਵੀਂ ਜੂਨੀਅਰ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹੈਂਡਬਾਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਉਪ ਜੇਤੂ ਪਦਵੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਟੀਮ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਹ ਦਸੰਬਰ 1998 ਵਿਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਅੰਤਰ-ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈਂਡਬਾਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿਚ ਜੇਤੂ ਰਹੀ ਸੀ। 2003 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਖੇਡ ਅਤੇ ਯੁਵਕ ਭਲਾਈ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਹੈਂਡਬਾਲ ਵਿੱਚ ਬੀ 1 ਗ੍ਰੇਡ ਦੀ ਖਿਡਾਰਨ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਸੀ।
ਮੁਗ਼ਲ ਵੰਸ਼
ਮੁਗ਼ਲ ਵੰਸ਼ (Dudmân-e Mughal) ਬਾਬਰ ਦੇ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ (Khāndān-e-Āl-e-Bābur), ਗੁਰਕਣੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (Gūrkāniyān),ਜਿਸ ਨੇ c. 1526 ਤੋਂ 1857 ਤੱਕ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
ਮੁਗਲਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੈਮੂਰਿਡ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸ਼ਾਖਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਾਧੂ ਬੋਰਜਿਗਿਨ (ਮੰਗੋਲ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਰਾਜਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਬੀਲਾ) ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਰੇਖਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰਕ ਸੀ। ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ, ਬਾਬਰ (ਜਨਮ 1483), ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਵਿਜੇਤਾ ਤੈਮੂਰ (1336-1405) ਅਤੇ ਮਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਮੰਗੋਲ ਸਮਰਾਟ ਚੰਗੇਜ ਖਾਨ (ਮੌਤ 1227) ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਵੰਸ਼ਜ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਬਰ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਸਨ। ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਸਾਂਝੇ ਵੰਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਚੈਂਗੀਸਿਡਸ। "ਮੁਗਲ" ਸ਼ਬਦ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ "ਮੰਗੋਲ" ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਉਤਪੰਨ ਰੂਪ ਹੈ: ਇਸਨੇ ਮੁਗਲ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਮੰਗੋਲ ਮੂਲ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਸਮਰਾਟ ਨੇ ਰਾਜ ਦੇ ਪੂਰਨ ਮੁਖੀ, ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਫੌਜ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸਦੇ ਪਤਨਸ਼ੀਲ ਦੌਰ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਗ੍ਰੈਂਡ ਵਿਜ਼ੀਅਰ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਸਾਮਰਾਜ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ। ਖੇਤਰੀ ਰਾਜ ਅਤੇ ਰਿਆਸਤਾਂ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪਤਨਸ਼ੀਲ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ। ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਮੁਸਲਿਮ ਪਤਵੰਤੇ, ਸਗੋਂ ਮਰਾਠਾ, ਰਾਜਪੂਤ, ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਵਜੋਂ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੇ 1857 ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਰੋਹ ਦੌਰਾਨ 21 ਸਤੰਬਰ 1857 ਨੂੰ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਬੇਦਖਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਯੂਕੇ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਆਖਰੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਦੂਜੇ ((r. 1837 – 1857)) ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ (1858) ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਬਰਮਾ (ਮੌਜੂਦਾ ਮਿਆਂਮਾਰ) ਵਿੱਚ ਰੰਗੂਨ ਵਿੱਚ ਜਲਾਵਤਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਓਡੀਨ ਸਮਿਥ
ਓਡੀਨ ਫੈਬੀਅਨ ਸਮਿਥ (ਜਨਮ 1 ਨਵੰਬਰ 1996) ਇੱਕ ਜਮੈਕਨ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 2018 ਵਿੱਚ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਲਈ ਆਪਣਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ।
ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਟੀ-20 ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਕਰੀਅਰ
ਸਮਿਥ ਨੇ 16 ਜਨਵਰੀ 2015 ਨੂੰ 2014-15 ਖੇਤਰੀ ਸੁਪਰ 50 ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਲਿਸਟ ਏ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 8 ਅਗਸਤ 2017 ਨੂੰ 2017 ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਜਮਾਇਕਾ ਤਾਲਾਵਾਹਸ ਲਈ ਆਪਣਾ ਟੀ-20 ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 7 ਦਸੰਬਰ 2017 ਨੂੰ 2017-18 ਖੇਤਰੀ ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਜਮਾਇਕਾ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ-ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਮਈ 2018 ਵਿੱਚ, ਸਮਿਥ ਨੂੰ 2018-19 ਸੀਜ਼ਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਕ੍ਰਿਕਟ ਲੀਗ ਡਰਾਫਟ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਨੀਦਾਦ ਅਤੇ ਟੋਬੈਗੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਲਈ ਖੇਡਣ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਵੰਬਰ 2019 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ 2019–20 ਖੇਤਰੀ ਸੁਪਰ50 ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ ਤ੍ਰਿਨੀਦਾਦ ਅਤੇ ਟੋਬੈਗੋ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਨਵੰਬਰ 2021 ਵਿੱਚ, ਸਮਿਥ ਨੂੰ 2021 ਲੰਕਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਲਈ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੇ ਡਰਾਫਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾਂਬੁਲਾ ਜਾਇੰਟਸ ਲਈ ਖੇਡਣ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਰਵਰੀ 2022 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ 2022 ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਕਿੰਗਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਰੀਅਰ
ਦਸੰਬਰ 2015 ਵਿੱਚ, ਸਮਿਥ ਨੂੰ 2016 ਅੰਡਰ-19 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਲਈ ਵੈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮਾਰਚ 2018 ਵਿੱਚ, ਸਮਿਥ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਟੀ-ਟਵੰਟੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ (T20I) ਸੀਰੀਜ਼ ਲਈ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਲਈ 2 ਅਪ੍ਰੈਲ 2018 ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਆਪਣਾ ਟੀ-20 ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ।
ਨਵੰਬਰ 2021 ਵਿੱਚ, ਸਮਿਥ ਨੂੰ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ (ODI) ਅਤੇ ਟੀ-ਟਵੰਟੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ (T20I) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜੀ ਲਈ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਦਸੰਬਰ 2021 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜੀ ਲਈ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 8 ਜਨਵਰੀ 2022 ਨੂੰ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਵੈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼ ਲਈ ਆਪਣਾ ਵਨਡੇ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਕ੍ਰਿਕਟ
ਖ਼ਾਜ
ਖ਼ਾਜ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਖ਼ੁਰਕ ਵੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ), ਤਵਚਾ ਉੱਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਨਾਪਸੰਦ ਸਨਸਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਖੁਰਚਣ ਨੂੰ  ਜੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਖ਼ਾਜ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸੰਵੇਦੀ ਅਨੁਭਵ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਕੋਸ਼ਸ਼ਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਨੇ ਵਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਖੁਰਕ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੋਨੋਂ ਨਾਪਸੰਦ ਸੰਵੇਦੀ ਅਨੁਭਵ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਪੈਟਰਨ ਵੱਖ ਹਨ। ਦਰਦ ਇੱਕ ਪਲਟ ਰਿਫਲੈਕਸ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਖ਼ਾਜ ਇੱਕ ਖ਼ੁਰਕਣ ਰਿਫਲੈਕਸ।
ਖ਼ਾਜ ਅਤੇ ਦਰਦ ਦੋਨਾਂ ਲਈ ਮੇਲਿਨ-ਰਹਿਤ ਤੰਤੂ ਫਾਇਬਰ ਦੋਨੋਂ ਤਵਚਾ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਲਈ ਸੂਚਨਾ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੋਨਾਂ ਇੱਕ ਹੀ ਤੰਤੂ ਬੰਡਲ ਅਤੇ ਸਪਿਨੋਥਲੈਮਿਕ ਟਰੇਕਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਮਾਰਗਰੇਟ ਸਮਿਥ (ਕਵੀ)
'''ਮਾਰਗਰੇਟ ਡੀ. ਸਮਿਥ''' (ਜਨਮ 1958) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ, ਕਵੀ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਹੁਣ ਮਾਰਗਰੇਟ ਕੇਲਰਮੈਨ ਹੈ, ਜੋ 2011 ਤੋਂ ਸਰਗਰਮ ਹੈ।
ਸਮਿਥ (ਕੇਲਰਮੈਨ) ਦਾ ਜਨਮ ਨਾਰਫੋਕ, ਵਰਜੀਨੀਆ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮਾਰਗਰੇਟ ਡੀ. ਸਮਿਥ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਉਸਦੀਆਂ ਗਲਪ, ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਕਲਪਨਾ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਰਨ ਸਵੈਲੋ (2006), ਦ ਸੀਡ ਇਨ ਮੀ (2001), ਮੇਡ ਵਿਦ ਲਵ (1998), ਏ ਹੋਲੀ ਸਟ੍ਰਗਲ: ਅਨਸਪੋਕਨ ਥਾਟਸ ਆਫ਼ ਹੌਪਕਿੰਸ (1992) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।, 1994), ਜਰਨਲ ਕੀਪਰ (1992, 1993), ਅਤੇ ਰੋਜ਼ ਰੇਨੋਲਡਸਨ (1982) ਦੁਆਰਾ ਸਹਿ-ਲੇਖਿਤ ਦਿ ਰੋਜ਼ ਐਂਡ ਦਾ ਪਰਲ ।
ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਅਕਸਰ ਮਹਿਮਾਨ ਲੈਕਚਰਾਰ ਹੈ: ਕਵੀ ਗੇਰਾਰਡ ਮੈਨਲੇ ਹਾਪਕਿਨਜ਼, ਬਾਲਗਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਲਿਖਣਾ, ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਭਿਆਸ ਵਜੋਂ ਜਰਨਲ ਰੱਖਣਾ, ਅਤੇ ਕਲਾਵਾਂ ਦਾ ਸੁਮੇਲ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਆਰਟ । ਮਿਲੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕੋਲਾਜ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਸੀਏਟਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਉੱਤਰੀ ਪੱਛਮੀ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਗੈਲਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਹਾਲੀਆ ਕਲਾ - ਕੈਨਵਸ 'ਤੇ ਐਬਸਟਰੈਕਟ ਸਮੁੰਦਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ - ਪੂਰੇ ਉੱਤਰੀ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੀਆਂ ਗੈਲਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਲੂਨਾ, ਰਾਜਸਥਾਨ
ਲੂਨਾ ਰਾਜਸਥਾਨ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ, ਜੋ ਮੇਹਦੀ ਹਸਨ ਦੇ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਇਹ ਝੁੰਝੁਨੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਲਸਿਸਰ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੰਚਾਇਤ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਮਾਰਗਰੇਟ ਸਮਿਥ (ਕਵੀ)
ਲੇਖਕ ਨਾਲ 2007 ਦੀ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਜੈਫਰੀ ਓਵਰਸਟ੍ਰੀਟ ਨੇ ਉਸਨੂੰ "ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾਦਾਇਕ ਅਤੇ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ" ਕਿਹਾ। ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਮੇਰਾ ਸਬੰਧ ਹੈ, ਮਾਰਗਰੇਟ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਉਸ ਨੂੰ ਈਸਾਈਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਕੁਲੀਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਕਲਾ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਸਾਧਾਰਣ ਸਮਝ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ [ਕੈਥਲੀਨ] ਨੋਰਿਸ, [ਐਨੀ] ਡਿਲਾਰਡ, [ਲੂਸੀ] ਸ਼ਾ, [ਫ੍ਰੈਡਰਿਕ] ਬੁਚਨਰ, [ਮੈਡੇਲੀਨ] ਲ'ਐਂਗਲ, [ਫਲੈਨਰੀ] ਓ'ਕੋਨਰ, [ਡੋਰੋਥੀ] ਸੇਅਰਜ਼, [ਸੀਐਸ] ਲੇਵਿਸ, ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ [ਜਾਰਜ] ਮੈਕਡੋਨਲਡ।"
ਲੂਨਾ, ਰਾਜਸਥਾਨ
ਲੂਨਾ ਪਿੰਡ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਕੂਟੀ 'ਲੂਨਾ' ਲਈ ਹਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਮਾਣ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਾਇਨੇਟਿਕ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਮਾਰਗਰੇਟ ਸਮਿਥ (ਕਵੀ)
ਓਵਰਸਟ੍ਰੀਟ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤੇ ਦੋ ਲੇਖਕ "ਏ ਹੋਲੀ ਸਟ੍ਰਗਲ" ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ: ਸ਼ਾਅ ਅਤੇ ਐਲ'ਏਂਗਲ। 1991 ਵਿੱਚ, ਸ਼ਾਅ, ਜਿਸਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਖਰੜੇ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ, ਆਇਰਲੈਂਡ ਅਤੇ ਵੇਲਜ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਖੋਜ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਵਿੱਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਅਤੇ ਸਮਿਥ ਨੇ ਹੌਪਕਿਨਜ਼ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਮੁੜ ਖੋਜਿਆ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਅ ਨੇ ਕਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਚਿੱਟੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਲਈ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ. ਸ਼ਾਅ ਅਤੇ ਸਮਿਥ ਨੇ ਮੈਨਹਟਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸੈਲੂਨ ਵਿੱਚ ਐਲ'ਏਂਗਲ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲ'ਏਂਗਲ ਨੇ ਖਰੜੇ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਲਿਖੀ: "ਮੈਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹਾਪਕਿਨਜ਼ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਮਾਰਗਰੇਟ ਨੇ ਕਵੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਹੈ।" ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਅਵਾਰਡ ਵਿਜੇਤਾ, ਵਾਲਟਰ ਵੈਂਗਰਿਨ, ਨੇ ਲੇਖਕ, ਕੰਮ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਬਾਰੇ ਲਿਖਦੇ ਹੋਏ ਮੁਖਬੰਧ ਲਿਖਿਆ: "ਧਿਆਨ ਦਿਓ!"
ਲੂਨਾ, ਰਾਜਸਥਾਨ
ਨੋਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮਾਰਗਰੇਟ ਸਮਿਥ (ਕਵੀ)
ਮਾਰਗਰੇਟ ਕੇਲਰਮੈਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਲੇਖਕ ਹਮਬੋਲਟ ਏਰੀਆ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਰੂਥ ਮਾਰਕਸ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਰਾਈਟਿੰਗ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਦੇ 2016 ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਸਨ। ਵਜ਼ੀਫੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਖਰੜੇ, ਐਨੀ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ, ਮਿਡਲ-ਗ੍ਰੇਡ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਜਰਨਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ। ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨ ਐਨੀ, ਇੱਕ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਕੁੜੀ ਹੈ ਜੋ ਬੇਘਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਦੂਜੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ। ਐਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਰਨਲ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸੜਕ ਯਾਤਰਾ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਰੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1958
ਮਾਲਾ ਬੇਗਮ
ਨਸੀਮ ਬੇਗਮ (ਪੰਜਾਬੀ,   ; 9 ਨਵੰਬਰ 1942 – 5 ਮਾਰਚ 1990), ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਲਾ (    ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ), ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਸੀ।
1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਮਾਲਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਅਹਿਮਦ ਰੁਸ਼ਦੀ ਦੇ ਨਾਲ 'ਡੁਏਟ ਫਿਲਮੀ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਹਿੱਟ ਜੋੜੀ' ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਕਈ ਹਿੱਟ ਫਿਲਮਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਮਾਲਾ ਬੇਗਮ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਲਈ ਗਾਇਕੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਉੱਚ-ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਸਨ। ਉਸਨੇ 1960, 1970 ਅਤੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਗਾਇਕੀ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫਿਲਮੀ ਗੀਤ ਗਾਏ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਮਾਲਾ ਦਾ ਦਿੱਤਾ ਨਾਮ ਨਸੀਮ ਬੇਗਮ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ 9 ਨਵੰਬਰ 1942 ਨੂੰ ਫੈਸਲਾਬਾਦ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸ਼ਮੀਮ ਨਾਜ਼ਲੀ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਸੀ।
ਕਰੀਅਰ
ਮਾਲਾ ਨੂੰ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਗਾਉਣ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸੰਗੀਤ ਅਧਿਆਪਕਾ ਸੀ ਅਤੇ ਨਸੀਮ ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਗੱਲਾਂ ਸਿੱਖੀਆਂ। ਸ਼ਮੀਮ ਨਜ਼ਲੀ ਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਬਾਬਾ ਗੁਲਾਮ ਅਹਿਮਦ ਚਿਸ਼ਤੀ ਨੇ ਮਾਲਾ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਆਬਰੂ (1961) ਲਈ ਦੋ ਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਫਿਲਮ ਫਲਾਪ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਤੱਥ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਿ ਉਸਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰੇਕ ਦਿੱਤਾ, ਇਹ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਨਵਰ ਕਮਲ ਪਾਸ਼ਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਨਸੀਮ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਅਜ਼ਮਾਉਣ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਨਾ ਮੰਨਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਹਿੱਟ ਫ਼ਿਲਮ 1962 ਵਿੱਚ ਆਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਮਾਲਾ ਰੱਖ ਲਿਆ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਸੂਰਜ ਮੁਖੀ (1962) ਲਈ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਉਰਦੂ ਰਚਨਾ, ਆਯਾ ਰੇ ਦੇਖੋ ਗਾਇਆ। ਸੰਗੀਤ ਮਾਸਟਰ ਇਨਾਇਤ ਹੁਸੈਨ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਗੀਤ ਨੂੰ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਯਾਸਮੀਨ 'ਤੇ ਚਿੱਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਫਿਲਮੀ ਗੀਤ 1962 ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੀਤ ਬਣ ਕੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਫਿਲਮ ਦੇ ਗੀਤ ਦੇ ਬੋਲ ਕਾਤੀਲ ਸ਼ਿਫਾਈ ਨੇ ਲਿਖੇ ਹਨ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਮਾਲਾ ਨੇ ਦੋ ਵਾਰ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਵਿਆਹ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸਫਲ ਰਹੇ। ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਮੁਹੰਮਦ ਆਸ਼ਿਕ ਬੱਟ ਤੋਂ ਇੱਕ ਧੀ ਸੀ ਜੋ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦਾ ਨਾਮ ਆਪਣੀ ਸੰਗੀਤਕ ਆਈਕੋਨਿਕ ਫਿਲਮ, ਨਾਇਲਾ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ।
ਮੌਤ
thumb| ਮੀਆਂ ਸਾਹਿਬ ਕਬਰਸਤਾਨ, ਲਾਹੌਰ ਵਿਖੇ ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਭੈਣ ਸ਼ਮੀਮ ਨਾਜ਼ਲੀ ਦੀਆਂ ਕਬਰਾਂ ਮਾਲਾ ਦੀ 5 ਮਾਰਚ 1990 ਨੂੰ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਮਿਆਣੀ ਸਾਹਿਬ ਕਬਰਿਸਤਾਨ, ਲਾਹੌਰ ਵਿਖੇ ਸਸਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸਦੀ ਕਬਰ ਦੇ ਕੋਲ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1990 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1942
ਅਨੋਮਾ ਨਦੀ
ਅਨੋਮਾ ਨਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਾਝੀਮਾਡੇਸਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਬੋਧੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਕਪਿਲਵਸਤੂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੀ, ਅਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸਿਧਾਰਥ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ (ਆਪਣੇ  ਘੋੜੇ ਕੰਥਕ ਅਤੇ ਸਾਰਥੀ ਚੰਨਾ ਦੇ ਨਾਲ) ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਕੱਟ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਸ਼ਾਹੀ ਪਹਿਰਾਵਾ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬਦਲ ਕੇ ਇੱਕ ਸੰਨਿਆਸੀ ਦੇ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨ ਲਏ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਜਨਕ ਪਲਟਾ ਮੈਕਗਿਲਿਗਨ
ਜਨਕ ਪਲਟਾ ਮੈਕਗਿਲਗਨ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Janak Palta McGilligan) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਦਮਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਕਰ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿੰਮੀ ਮੈਕਗਿਲਗਨ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਸਸਟੇਨੇਬਲ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ, ਇੱਕ ਇੰਦੌਰ -ਅਧਾਰਤ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਜੋ ਟਿਕਾਊ ਭਾਈਚਾਰਕ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਪੇਂਡੂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਬਰਲੀ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਬਾਨੀ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵੀ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਜਨਕ ਪਲਟਾ ਮੈਕਗਿਲਗਨ, ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ (ਐਮ.ਏ.), ਸਿਤਾਰ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਵਿਸ਼ਾਰਦ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਨਾਲ ਐਮਫਿਲ, ਅਤੇ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਕੀਤੀ। ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪ੍ਰੋਵੀਡੈਂਟ ਫੰਡ ਦਫ਼ਤਰ, ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਿਕਾਸ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਜੇਮਸ ਮੈਕਗਿਲਗਨ, ਇੱਕ ਆਇਰਿਸ਼ ਵਾਸੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਹਾਈ ਪਾਇਨੀਅਰਾਂ ਵਜੋਂ ਪੇਂਡੂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਬਰਲੀ ਵਿਕਾਸ ਸੰਸਥਾਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ।
ਪੇਂਡੂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਬਰਲੀ ਵਿਕਾਸ ਸੰਸਥਾ
ਜਨਕ ਪਲਤਾ 1 ਜੂਨ 1985 ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 16 ਅਪ੍ਰੈਲ 2011 ਨੂੰ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਣ ਤੱਕ 26 ਸਾਲ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਰਹੇ।
ਜਨਕ ਪਲਟਾ ਮੈਕਗਿਲੀਗਨ ਪੇਂਡੂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਬਰਲੀ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੇ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਡਾਇਰੈਕਟਰਜ਼ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਬੋਰਡ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਹੋਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਉਹ ਇੱਕ ਗਲੋਬਲ ਸਲਾਹਕਾਰ ਹੈ (ਸੈਕਰਾਮੈਂਟੋ, ਕੈਲ. ਵਿੱਚ ਸੋਲਰ ਕੂਕਰਜ਼ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬੋਰਡ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਇੰਦੌਰ ਵਿੱਚ ਜੈਵਿਕ ਸੇਤੂ ਦੇ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ। ਉਹ ਸੰਗਿਨੀ ਕੈਂਸਰ ਕੇਅਰ ਸੁਸਾਇਟੀ ਇੰਦੌਰ ਦੀ ਆਨਰੇਰੀ ਸਕੱਤਰ ਹੈ, ਜੋ 2007 ਤੋਂ ਛਾਤੀ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ।
ਚਿਤਰਕੂਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਬੋਰਡ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਪਬਲਿਕ ਕੋਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਚਾਈਲਡ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ IIM ਇੰਦੌਰ, IIT BHU, ਪ੍ਰੇਸਟੀਜ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਇੰਦੌਰ, ਇੰਡਸ ਵਰਲਡ ਸਕੂਲ, ਚੋਇਥਰਾਮ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ, ਪ੍ਰਗਿਆ ਗਰਲਜ਼ ਸਕੂਲ, MGM ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ, ਲਈ ਸਰੋਤ ਵਿਅਕਤੀ ਵਜੋਂ ਯੂਨੀਸੈਫ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੰਦੌਰ ਡੈਂਟਲ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1948 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਕਾਰਕੁਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਕਾਰਜ ਕਰਤਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਕਾਰਤਿਕਾ ਨਾਇਰ
ਕਾਰਤਿਕਾ ਨਾਇਰ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Karthika Nair; ਜਨਮ 27 ਜੂਨ 1992) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 2009 ਦੀ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਜੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਾਗਾ ਚੈਤੰਨਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਜੀਵਾ ਅਤੇ ਪਿਯਾ ਬਾਜਪਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਸਫਲ ਤਮਿਲ ਫਿਲਮ ਕੋ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮ ਪ੍ਰੋਪਰਾਈਟਰਜ਼: ਕਾਮਥ ਐਂਡ ਕਾਮਥ, ਦਿਲੀਪ ਦੇ ਉਲਟ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੀ। ਉਹ ਕਾਮੇਡੀ ਬ੍ਰਦਰ ਆਫ਼ ਬੋਮਾਲੀ, ਸਮਾਜਿਕ ਡਰਾਮਾ ਪੁਰਮਪੋਕੂ ਇੰਜੀਰਾ ਪੋਧੂਵੁਦਾਮਈ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਐਪਿਕ ਟੀਵੀ ਲੜੀ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਐਕਸ਼ਨ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਡੈਬਿਊ (2017)
ਸਾਲ 2017 ਵਿੱਚ, ਨਾਇਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ (2015 ਤੋਂ ਫਿਲਮਾਂ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ) ਐਪਿਕ ਡਰਾਮਾ ਆਰੰਭ ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਵੀ. ਵਿਜੇੇਂਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਅਤੇ ਗੋਲਡੀ ਬਹਿਲ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਜਨੀਸ਼ ਦੁੱਗਲ ਸੀ। ਲੜੀ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਦੇਵਸੇਨਾ, ਇੱਕ ਯੋਧਾ ਰਾਣੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਸਨੂੰ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ੋਅ ਆਖਰੀ ਵਾਰ 10 ਸਤੰਬਰ 2017 ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਇਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1992 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਲੂਨੀ, ਰਾਜਸਥਾਨ
ਲੂਨੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦੇ ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਤੋਂ 35 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ  ਲੂਨੀ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਵੀ ਹੈ।
ਭੂਗੋਲ
ਲੂਨੀ ਮੱਧ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਲੂਣੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਲੂਨੀ ਪਿੰਡ ਸ਼ਿਕਾਰਪੁਰਾ, ਸਤਲਾਣਾ, ਫਰੈਂਚ, ਬਰਲੀਆ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਜੋਧਪੁਰ ਦੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਰਾਜਧਾਨੀ 35ਕਿਲੋਮੀਟਰ (22 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਹੈ।
ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਕਾਰੀਗਰ ਧਾਤ, ਮਿੱਟੀ ਜਾਂ ਲੱਕੜ ਜਟਿਲ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਢਾਲਣ ਦੇ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਪੇਸ਼ੇ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਰਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮੋਗਰਾ ਕਲਾਂ
ਮੋਗਰਾ ਕਲਾਂ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਪਾਲੀ ਤੋਂ ਜੋਧਪੁਰ ਰੂਟ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ 62 ਦੇ ਨੇੜੇ, ਜੋਧਪੁਰ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਲੂਨੀ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਜੋਧਪੁਰ ਤੋਂ 18 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (11 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਹੈ। ਡਾਕ ਕੋਡ 342802 ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 4,049 (2,067 ਪੁਰਸ਼; 1,982 ਔਰਤਾਂ) ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ਼੍ਰੀ ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਸਾਹਿਬ ਪਿੰਡ ਕੱਥੂਨੰਗਲ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਬਟਾਲਾ ਰੋਡ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਇਹ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਹੈ।