cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਰੇਖਾ
ਫਿਲਮੀ ਕੈਰੀਅਰ
ਉਸਨੂੰ ਅਦਾਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਸੀ, ਇਹ ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਮਾਂ ਸੀ। ਅਜੇ ਵੀ ਇੱਕ ਕਿਸ਼ੋਰ, ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਮਾਹੌਲ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਬੇਚੈਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸੀ। ਦੱਖਣ ਤੋਂ ਆਉਂਦਿਆਂ, ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੀ ਨਹੀਂ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਸਹਿਕਰਮੀਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਗਾਇਬ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਜੋ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਖਤ ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਇਸ ਪੜਾਅ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਰੇਖਾ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ (ਇਸ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਬਹੁਤ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਚੰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਕੌੜੀ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਕਿ ਮੈਂ ਕਦੇ ਸੀ.")।
ਮਾਰਕਸਿਜ਼ਮ ਟੂਡੇ
ਇਹ 1977-1991 ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀਪੀਜੀ ਬੀ ਦੇ "ਸੁਧਾਰਵਾਦੀ" ਵਿੰਗ ਲਈ ਸਟੈਂਡਰਡ ਬੇਅਰਰ ਸੀ।
ਰੇਖਾ
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
right|thumb|ਫਰਵਰੀ 2014 ਵਿੱਚ ਅਹਾਨਾ ਦਿਓਲ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਰੇਖਾ। 1990, ਰੇਖਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਮੁਕੇਸ਼ ਅਗਰਵਾਲ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ - ਜਦੋਂ ਉਹ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਪਿਛਲੀਆਂ ਕਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਲਈ, ਇੱਕ ਨੋਟ ਛੱਡਿਆ, "ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਨਾ ਠਹਿਰਾਓ"। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੈੱਸ ਨੇ ਬੇਵਕੂਫ਼ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਇਕ ਦੌਰ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਨੇ  ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਡੂੰਘੀ ਖਾਰਾ  ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਭਾਵਨਾ ਸੋਮਾਇਆ ਨੇ ਇਸ ਸਮੇਂ '' ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਇਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਵਿਰੋਧੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ - ਕੁਝ ਉਸ ਨੂੰ ਡੈਣ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਕੁਝ ਨੇ। ਇੱਕ ਕਾਤਲ, "ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਲਦੀ ਹੀ" ਰੇਖਾ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਬੇਦਾਗ਼ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਈ। "
ਮਾਰਕਸਿਜ਼ਮ ਟੂਡੇ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਮੈਗਜ਼ੀਨ
ਰੇਖਾ
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਉਸਦੀ ਅਫਵਾਹ ਅਦਾਕਾਰ ਵਿਨੋਦ ਮਹਿਰਾ ਨਾਲ 1973 ਵਿਚ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਰ ਸਿਮੀ ਗਰੇਵਾਲ ਨਾਲ 2004 ਵਿਚ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੀ ਇਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਮਹਿਰਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ  ਸ਼ੁੱਭਚਿੰਤਕ  ਕਿਹਾ ਸੀ। ਰੇਖਾ ਇਸ ਸਮੇਂ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਬਾਂਦਰਾ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਅਫਵਾਹ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਦੇ ਨਾਲ ਦੋ ਅੰਜਨੇ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਿਲਸਿਲਾ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਅਭਿਨੈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਰਹੀ ਸੀ।
ਚਿੱਤਰ ਅਤੇ ਕਲਾਤਮਕਤਾ
ਸਾਲ 2011 ਵਿਚ, ਰੈਡਿਫ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨੌਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ, ਨੋਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, "ਰੇਖਾ ਦੀ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਜਾਂ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦੁਆਰਾ ਝੁਕਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ। ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਨੇ ਆਦਮੀ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕੀਤੀ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਖਿਲਾਫ ਉਸਦਾ ਪੱਖ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ” ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ, ਲੇਖਣੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਗੱਲ ਸ਼ੈਲੀ, ਜਿਨਸੀ ਭਾਵਨਾ ਜਾਂ ਸਕ੍ਰੀਨ ਸਕ੍ਰੀਨ ਹਾਜ਼ਰੀ ਦੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੈ। ਉਹ ਬੇਮਿਸਾਲ ਈਮਾਨਦਾਰੀ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਜ਼ਾਲਮ, ਕੱਚਾ, ਚਮਕਦਾਰ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਚਾਲਬਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ। " ਆਲੋਚਕ ਖਾਲਿਦ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਤਕਨੀਕੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ। "ਉਹ ਜਾਣਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸ ਡਿਗਰੀ ਨੂੰ। ਉਸ ਕੋਲ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਬਣਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿਚ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦੀ ਹੈ।" ਦੋ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਿਆਮ ਬੇਨੇਗਲ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ "ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ" ਹੈ। ਐਮ.ਐਲ. ਦਿ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਤੋਂ ਆਏ ਧਵਨ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, “ਰੇਖਾ ਦਾ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੇ ਘਰ ਅਤੇ ਖਬਸੂਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ ਉਮਰਾਓ ਜਾਨ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਦੁਖਦਾਈ ਦਰਬਾਰੀ ਵਜੋਂ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਗੁਣਕਾਰੀ ਕਲਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਭਰੀ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਦੀ ਧਾਰਨੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ। ਰੇਖਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਾਜ਼ੁਕਤਾ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ। ਸਾਲ 2010 ਵਿਚ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪਰਫਾਰਮੇਂਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈਆਂ - ਖੁਬਸੂਰਤ (1980) ਅਤੇ ਉਮਰਾਓ ਜਾਨ (1981) - ਉਹਨਾਂ ਦੀ "80 ਆਈਕੋਨਿਕ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ" ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਫੋਰਬਸ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਫਿਲਮ  25 ਮਹਾਨ  ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1954 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਦਾ ਨੇਸ਼ਨ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ)
ਦਾ ਨੇਸ਼ਨ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖਬਾਰ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਮਾਲਕੀ ਮਜੀਦ ਨਿਜ਼ਾਮੀ ਟਰੱਸਟ ਕੋਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ 1986 ਤੋਂ ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਰਮੀਜਾ ਨਿਜ਼ਾਮੀ ਦਾ ਨੇਸ਼ਨ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਮਰਹੂਮ ਮਜੀਦ ਨਿਜ਼ਾਮੀ (3 ਅਪ੍ਰੈਲ 1928-26 ਜੁਲਾਈ 2014) ਦੀ ਗੋਦ ਲਈ ਹੋਈ ਧੀ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਖ਼ਬਾਰ
ਮੋਹਰ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ
ਮੋਹਰ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਭੀਖੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 2001 ਵਿੱਚ ਮੋਹਰ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 1960 ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫ਼ਲ 6.02 ਕਿ. ਮੀ. ਵਰਗ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਚੀਕਨਾ
ਚੀਕਨਾ ਜ਼ਿਲਾ ਰੂਪਨਗਰ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 186 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 864 ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਡਾਕਘਰ ਮੀਸੇਵਾਲ 1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 140115 ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਕੀਰਤਪੁਰ ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਸੜਕ ਤੋਂ 1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਧਾਰੋਂਕੀ
ਧਾਰੋਕੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਨਾਭਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸਈਅਦ ਖਾਲਿਦ
ਸਈਅਦ ਖਾਲਿਦ (ਜਨਮ 21 ਅਕਤੂਬਰ 1975) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਾਬਕਾ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦਾ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ। ਉਹ ਹੁਣ ਇੱਕ ਅੰਪਾਇਰ ਹੈ ਅਤੇ 2015-16 ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਦੇ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1975
ਖੁਰਮਪੁਰ
ਖੁਰਮਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਫਗਵਾੜਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਪਲਾਹੀ, ਭੁਲਾਰਾਈ ਅਤੇ ਖਾਟੀ ਇਸਦੇ ਗੁਆਢੀ ਪਿੰਡ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੇਲਿਆਂ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ (ਭਾਰਤ)
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮੇਲੇ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿੰਨ੍ਹਾ ਵਿੱਚੋ ਕੁਝ ਅੱਗੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।[1]
mela
A group of Nihangs who are the chief guests at Maghi mela ==ਮੇਲ
ਵਿਸ਼ਾ ਸੂਚੀ 1	ਰੋਜ਼ਾ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਉਰਸ 2	ਜੋੜ ਮੇਲਾ 3	ਬਠਿੰਡਾ ਵਿਰਾਸਤ ਮੇਲਾ 4	ਵਿਸਾਖੀ 5	ਮਾਘੀ 6	ਹਵਾਲੇ ਰੋਜ਼ਾ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਉਰਸ ਰੋਜ਼ਾ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਉਰਸ[1] ਸੂਫੀ ਸੰਤ ਸੇਖ ਅਹਿਮਦ ਫ਼ਰੂਕੀ ਸਰਹਿੰਦੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਖਵਾਜ਼ਾ ਬਾਕ਼ੀ ਬਿਲਾਹ ਦਾ ਚੇਲਾ ਸੀ। ਇਹ ਮੇਲਾ ਬਸੀ ਪਠਾਣਾ ਫ਼ਤੇਹਗੜ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਲਗਦਾ ਹੈ।
ਜੋੜ ਮੇਲਾ ਸ਼ਹੀਦੀ ਜੋੜ ਮੇਲਾ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਫ਼ਤੇਹਗੜ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਫ਼ਤੇਹ ਸਿੰਘ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਲਗਦਾ ਹੈ
ਬਠਿੰਡਾ ਵਿਰਾਸਤ ਮੇਲਾ ਇਹ ਮੇਲਾ ਬਠਿੰਡਾ ਸਪੋਰਟਸ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਲਗਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸਾਖੀ ਇਹ ਮੇਲਾ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੇਲਾ ਹੈ। ਇਹ 13 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਉੱਪਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਿਸਾਖੀ ਦਮ ਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ 1699ਈ ਵਿੱਚ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਸਿਰਜਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਮਾਘੀ ਇਹ ਮੇਲਾ ਲੋਹੜੀ ਵੇਲੇ ਮਾਘ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੇ ਮੁਕਤਸਰ ਵਿੱਚ ਚਾਲੀ ਮੁਕਤਿਆ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਲਗਦਾ ਹੈ।
Know your State Punjab by Gurkirat Singh and Anil Mittal ISBN 9-789350-947555 ਸ਼੍ਰੇਣੀ: ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੇਲੇ
ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ
ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਨੇਤਾ ਹੈ। ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਨੇਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਅਤੇ ਭੁਲੱਥ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਪੂਰਥਲਾ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਵੀ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ।
ਜੀਵਨ
ਸੁਖਪਾਲ ਖਹਿਰਾ ਅਕਾਲੀ ਲੀਡਰ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਸੁਖਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ ਦਾ ਬੇਟਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਬਿਸ਼ਪ ਕਾਟਨ ਸਕੂਲ ਸ਼ਿਮਲਾ ਤੋਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਡੀਏਵੀ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2022 ਤੋਂ 2027 ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ
ਜੇਨੋਵਾ ਸੀ. ਐੱਫ਼. ਸੀ.
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਟਲੀ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਰਹਸ ਬਿਹਾਰੀ ਦਿਵੇਦੀ
ਰਹਿਸ ਬਿਹਾਰੀ ਦਿਵੇਦੀ (ਜਨਮ 2 ਜਨਵਰੀ 1947) ਜਬਲਪੁਰ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਕਵੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਲ 2012 ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਣੀ ਦੁਰਗਾਵਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਜਬਲਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਸਨ।
ਜੀਵਨ
ਰਹਿਸ ਬਿਹਾਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਇਲਾਹਾਬਾਦ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਅਚਾਰੀਆ ( ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ) ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਹਿਤ ਰਤਨ ਅਤੇ ਐਮਲਿਟ ਡਿਗਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਸਨੇ 1977 ਵਿੱਚ ਰਾਣੀ ਦੁਰਗਾਵਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰਚਿਤ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਅਧਿਐਨ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਥੀਸਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਪੀਐਚਡੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ 16 ਡਾਕਟਰੇਟ ਥੀਸਿਸ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਕੋਲ ਪੋਸਟ-ਡਾਕਟੋਰਲ ਵਿਦਿਆਵਾਚਸਪਤੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਵੀ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਕੰਮ
ਰਹਿਸ ਬਿਹਾਰੀ ਦਿਵੇਦੀ ਨੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੇਪਰ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਹਨ-
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1947
ਰੋਲਸ-ਰਾਇਸ ਗੋਸਟ
ਰੋਲਸ-ਰਾਇਸ ਗੋਸਟ ਇੱਕ ਪੂਰੇ ਆਕਾਰ ਦੀ ਲਗਜ਼ਰੀ ਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਰੋਲਸ-ਰਾਇਸ ਮੋਟਰ ਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਹੈ। "ਘੋਸਟ" ਨੇਮਪਲੇਟ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸਿਲਵਰ ਗੋਸਟ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਇੱਕ ਕਾਰ ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1906 ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਦਾ ਐਲਾਨ ਅਪ੍ਰੈਲ 2009 ਵਿੱਚ ਆਟੋ ਸ਼ੰਘਾਈ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਤਪਾਦਨ ਮਾਡਲ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ 2009 ਦੇ ਫ੍ਰੈਂਕਫਰਟ ਮੋਟਰ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਗੋਸਟ ਐਕਸਟੈਂਡਡ ਵ੍ਹੀਲਬੇਸ ਨੂੰ 2011 ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਭੂਤ ਨੂੰ "RR04" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਫੈਂਟਮ ਨਾਲੋਂ ਛੋਟੀ, "ਵੱਧ ਮਾਪੀ ਗਈ, ਵਧੇਰੇ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਕਾਰ" ਵਜੋਂ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਰੋਲਸ-ਰਾਇਸ ਮਾਡਲਾਂ ਲਈ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਵਾਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਹੈ।BMW A
200EX ਸੰਕਲਪ (2009)
alt=|left|thumb| ਰੋਲਸ-ਰਾਇਸ 200EX ਸੰਕਲਪ। ਰੋਲਸ-ਰਾਇਸ 200EX, ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਰਚ 2009 ਦੇ ਜਿਨੀਵਾ ਮੋਟਰ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਨੇ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਮਾਡਲ ਗੋਸਟ ਦੀ ਸਟਾਈਲਿੰਗ ਦਿਸ਼ਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ। ਭੂਤ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਲਗਭਗ ਬਦਲਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਪਹਿਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ
G ਦੇ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਟੋਮੋਬਾਈਲ ਦੀ ਇਹ ਪੀੜ੍ਹੀ, ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕੰਬਸ਼ਨ ਇੰਜਣ ਦੇ ਨਾਲ, 2030 ਤੱਕ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਕੰਪਨੀ ਸਿਰਫ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਮਾਡਲਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕ
ਪਰਸਾ
ਪਰਸਾ ਗਿਆਨਪੀਠ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਦਾ 1992 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਸਮਕਾਲੀ ਯਥਾਰਥ ਦੀਆਂ ਸਦੀਵੀ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਸੱਚਾਈਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹੋਰ ਨਾਵਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਧੇਰੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਵਧੇਰੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਅਤੇ ਬਹੁਪੱਖੀ ਹੈ। ਲੇਖਕ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਚਿਰ ਲਾਇਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਵਲ
ਦੱਖਣੀ ਤਰਾਵਾ
ਦੱਖਣੀ ਤਰਾਵਾ (ਗਿਲਬਰਟੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: Teinainano Urban Council ਜਾਂ TUC, 'ਉੱਤੇਈਨਾਈਨਾਨੋ ਸੰਘੀ ਕੌਂਸਲ) ਕਿਰੀਬਾਸ ਗਣਰਾਜ ਦੀ ਤਰਾਵਾ ਮੂੰਗਾ-ਚਟਾਨ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਅਧਿਕਾਰਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਉੱਤੇਈਨਾਈਨਾਨੋ''' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਸ਼ਤੀਰ ਦਾ ਹੇਠਲਾ ਪਾਸਾ" ਜੋ ਇਸ ਮੂੰਗਾ-ਚਟਾਨ ਦੇ ਬਾਦਬਾਨ ਵਰਗੇ ਅਕਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। 2010 ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ (ਬੇਤੀਓ ਸਮੇਤ) 50,182 ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਸ਼ੇਨੀਆ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਰੀਬਾਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਖੂਨਣ ਕਲਾਂ
ਖੂਨਣ ਕਲਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 2500 ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਤਹਿਸੀਲ ਮਲੋਟ ਪੈਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜਾਦਲਾ
ਜਾਦਲਾ ਜ਼ਿਲਾ ਰੂਪਨਗਰ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਨੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 123 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 1100 ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਡਾਕਘਰ ਬੇਹਰਾਮਪੁਰ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 141205 ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਰੂਪਨਗਰ ਨੰਗਲ ਸੜਕ ਤੋਂ 1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਭਨੁਪਲੀ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਛੁਟੇਵਾਲ
ਛੁਟੇਵਾਲ ਜ਼ਿਲਾ ਰੂਪਨਗਰ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਨੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 157 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 887 ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਡਾਕਘਰ ਮੋਜੋਵਾਲ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 140126 ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਨੰਗਲ ਭਲਾਣ ਸੜਕ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨਵਾ ਨੰਗਲ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਮੂਲਾ ਸਿਘ ਵਾਲਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਦਵਿੰਦਰ ਕੰਗ
ਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੰਗ (ਜਨਮ 18 ਦਸੰਬਰ 1988) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟਰੈਕ ਅਤੇ ਫ਼ੀਲਡ ਅਥਲੀਟ ਹੈ,ਨੇਜ਼ਾ ਸੁੱਟਣ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਕੰਗ ਨੇ 2017 ਦੀ ਏਸ਼ਿਆਈ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਸ ਦੀ ਥਰੋ 83.29 ਮੀਟਰ ਸੀ।  ਉਸਨੇ ਲੰਡਨ ਵਿਖੇ 2017 ਵਿਸ਼ਵ ਅਥਲੈਟਿਕ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਨੇਜ਼ਾ ਸੁੱਟਣ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਫਾਈਨਲ ਤੱਕ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ 84.02 ਮੀਟਰ ਨੇਜ਼ਾ ਸੁੱਟ ਕੇ ਫਾਈਨਲ ਦੇ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਖੇਡ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪੁੱਜਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਜਿੰਦ-ਬੜੀ
ਜਿੰਦ-ਬੜੀ ਜ਼ਿਲਾ ਰੂਪਨਗਰ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਨੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 664 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 4300 ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਡਾਕਘਰ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 140133 ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਰੂਪਨਗਰ ਨੰਗਲ ਸੜਕ ਤੋਂ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਭਨੁਪਲੀ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਮਾਰੂਤੀ 800
ਮਾਰੂਤੀ ਸੁਜ਼ੂਕੀ 800 ਇੱਕ ਸਿਟੀ ਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਰੂਤੀ ਸੁਜ਼ੂਕੀ ਦੁਆਰਾ 1983 ਤੋਂ 2014 ਤੱਕ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਪਹਿਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ (SS80) 1979 ਦੀ ਸੁਜ਼ੂਕੀ ਆਲਟੋ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਕੋਲ 800 ਸੀ. cc F8B ਇੰਜਣ, ਇਸ ਲਈ ਮੋਨੀਕਰ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਆਟੋਮੋਬਾਈਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਲਗਭਗ 2.87 ਮਿਲੀਅਨ 800 ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 2.66 ਮਿਲੀਅਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੇਚੇ ਗਏ ਸਨ। 31 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਨਿਰਮਿਤ, ਮਾਰੂਤੀ ਸੁਜ਼ੂਕੀ 800 ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਕਾਰ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਅੰਬੈਸਡਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ।
ਹਵਾਲੇ
14. ^ Top 10 discontinued cars in April, Maruti 800, Mahindra, Toyota, Hyundai BS6 2.0
ਗੇਇਸ਼ਾ
ਗੇਇਸ਼ਾ, ਗੇਇਕੋ, ਗੇਈਗੀ ਰਵਾਇਤੀ ਜਪਾਨੀ ਔਰਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇੰਨਾਂ ਦੀ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਵਿੱਚ ਜਪਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ, ਨਾਚ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੇਕ-ਅਪ, ਅੰਦਾਜ਼ ਅਤੇ ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਕਲਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗੇਇਸ਼ਾ ਨੂੰ ਵੇਸਵਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ 'ਤੇ ਵਿਵਾਦ ਹਨ। ਗੇਇਸ਼ਾ ਦੀ ਬਹੁਤ ਇਜੱਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਗੇਇਸ਼ਾ ਬਣਨ ਲਈ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਨਾਮ
ਗੇਇਸ਼ਾ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਆਮ ਸ਼ਬਦ ਗੇਇਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਯੋਟੋ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਸੀ ਤੇ ਗੇਇਸ਼ਾ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਗੇਇਕੋ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਕਯੋਟੋ ਵਿੱਚ ਗੇਇਸ਼ਾ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ। ਕਯੋਟੋ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਗੇਇਸ਼ਾ ਬਣਨ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਸਿਖਾਂਦਰੂ ਗੇਇਸ਼ਾ ਨੂੰ ਮਾਇਕੋ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਜਪਾਨੀ ਅਰਥ ਨੱਚਦਾ 舞 (mai) ਬੱਚਾ 妓 (ko) ਹੈ। ਮਾਇਕੋ ਚਿੱਟਾ ਰੰਗ ਦਾ ਮੇਕ-ਅਪ ਵਰਤਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਗੂੜੇ ਰੰਡ ਦੇ ਕਪੜੇ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।ਆਧੁਨਿਕ ਗੇਇਸ਼ਾ ਅਜੇ ਵੀ " ਓਕੀਯਾ " ਨਾਮ ਦੇ ਪਰੰਪਰਕ ਗੇਇਸ਼ਾ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਗੇਇਸ਼ਾ ਜਪਾਨ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਆਈਕਾਨ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ "ਗੇਇਸ਼ਾ" ਵਿੱਚ ਦੋ ਕਾਂਜੀ (ਚੀਨੀ ਅੱਖਰ), 芸 (ਗੀ) ਦਾ ਅਰਥ "ਕਲਾ" ਅਤੇ 者 (ਸ਼ੀ) ਦਾ ਅਰਥ "ਵਿਅਕਤੀ" ਜਾਂ "ਕਰਨ ਵਾਲਾ", ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ "ਗੇਇਸ਼ਾ" ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਨੁਵਾਦ "ਕਲਾਕਾਰ", "ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ਕਲਾਕਾਰ" ਜਾਂ "ਕਾਰੀਗਰ" ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਥੋੜੇ ਵੱਖਰੇ ਅਰਥਾਂ ਵਾਲੀ ਗੇਇਸ਼ਾ ਲਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਖੇਤਰੀ ਸ਼ਬਦ "ਜੀਕੋ" ਹੈ, ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਪੱਛਮੀ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਗੇਇਸ਼ਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਯੋਟੋ ਅਤੇ ਕਾਨਾਜਾਵਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਕਲਾ ਦੀ ਔਰਤ" ਵਜੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਯੋਟੋ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਗੇਇਸ਼ਾ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਗਈ ਕਯੋਟੋ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
ਅਪ੍ਰੈਂਟਿਸ ਗੇਇਸ਼ਾ ਨੂੰ ਮਾਈਕੋ (舞 妓) ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸ਼ਬਦ "ਨਾਚ ਦੀ ਔਰਤ" ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਪਾਨ ਦੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟੋਕਿਓ ਵਿੱਚ, ਅਪ੍ਰੈਂਟਿਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹਾਨ-ਗਯੋਕੂ (半 玉) ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ "ਅੱਧਾ ਗਹਿਣਾ", ਗੇਇਸ਼ਾ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਲਈ ਇੱਕ ਟਰਮ "ਗਹਿਣਾ ਪੈਸਾ" ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੂਲ
ਜਾਪਾਨੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ, ਸਾਬਰੁਕੋ (ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ) ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਭਟਕਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਯੁੱਧ ਦੁਆਰਾ ਉਜੜ ਗਏ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਸਾਬਰੁਕੋ ਕੁੜੀਆਂ ਪੈਸੇ ਲਈ ਜਿਨਸੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਬਿਹਤਰ ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਸਮਾਜਿਕ ਇਕੱਠਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।[ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ]
794 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹੀ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨੂੰ ਹੇਯਾਨ-ਕੀ (ਕਯੋਟੋ) ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਹਾਲਤਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਗੇਇਸ਼ਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ, ਉਭਰਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਜਗ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸਤ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਘਰ ਬਣ ਗਈ। ਸ਼ੀਰਾਬੀਸ਼ੀ ਡਾਂਸਰ ਵਰਗੀਆਂ ਕੁਸ਼ਲ ਔਰਤ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਕੀਤਾ।
ਯੇਕਾਕੂ (遊 廓 、 遊 郭 as) ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਵਾਲ-ਇਨ ਅਨੰਦ ਕੁਆਰਟਰਜ਼ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ 1617 ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਗਨਗੁਟ “ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਕੁਆਰਟਰ” ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵੇਸਵਾਗਮਨੀ ਕਰਨਾ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਯਜੋ ("ਖੇਡਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ") ਨੂੰ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਲਾਇਸੰਸਸ਼ੁਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਯਜੋ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਗੇਇਸ਼ਾ ਦਾ ਪੂਰਵਜ, ਤਾਯੂ ਸੀ। ਤਾਯੂ ਵੇਸਵਾ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਯੋਟੋ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕੇ ਕਮੋ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਪੜਾਵਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।
ਤਾਯੂ ਨੇ ਉਤੇਜਿਕ ਨਾਚ ਅਤੇ ਸਕਿੱਟ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਇਸ ਨਵੀਂ ਕਲਾ ਨੂੰ "ਕਾਬੂਕੂ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ "ਜੰਗਲੀ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧੀ ਹੋਣਾ" ਹੈ। ਇਹ ਕਾਬੂਕੀ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੀ, ਥੀਏਟਰ ਦੇ ਇਸ ਪਹਿਲੇ ਰੂਪ ਤੋਂ "ਕਾਬੂਕੀ" ਸ਼ਬਦ ਆਇਆ।
18ਵੀਂ-ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਗੇਇਸ਼ਾ ਦਾ ਉਭਾਰ
ਅਨੰਦ ਦਾ ਕੁਆਰਟਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗਲੈਮਰਸ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ ਜੋ ਸੈਕਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਉੱਤਮ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਦਰਬਾਰੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਾਹਕਾਂ ਦਾ ਨ੍ਰਿਤ, ਗਾਉਣ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਵਜਾ ਕੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕੀਤਾ। ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀ ਅਤੇ ਮੁਖਬੰਧਕ ਵੀ ਸਨ। ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਣ ਗਏ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਪੇਸ਼ਾ ਫੁੱਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਨੰਦ ਕਾਰਜ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੇਇਸ਼ਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਹਿਲਾ ਗੇਇਸ਼ਾ ਉਹ ਆਦਮੀ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਤੇ ਗਿਫਟਡ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਉਡੀਕ ਰਹੇ ਗਾਹਕਾਂ ਦਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਿੱਤੇ
ਨਾਸ਼ਤਾ
thumb|ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਪੱਛਮੀ ਨਾਸ਼ਤਾ ਅੰਡੇ ਅਤੇ ਹੈਂਮ ਨਾਲ ਕੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਮਸ਼ਰੂਮ ਵਾਲਾ ਟੋਸਟ ਹੈ thumb|ਬੋਧ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਚਯਾਨ-ਇਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰੰਪਰਾਗਤ ਜਾਪਾਨੀ ਨਾਸ਼ਤਾ ਚਾਵਲ, ਜਾਪਾਨੀ ਅਟਕਲ (umeboshi ਅਤੇ takuan), ਗਰੱਲ ਸਲਮੋਨ, ਅੰਡਾ, ਨਾੜੀ, ਕੁਝ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਟੁਕੜਾ; ਸ਼ਾਇਦ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਾ い ん げ with (ਫੈਸੋਲੁਸ ਵੁਲਜੇਰੀਸ) ਤਿਲ ਪਾਊਡਰ ਦੇ ਨਾਲ thumb|ਸਕ੍ਰਿਬਲੇਡ ਆਂਡੇ, ਸੈਸਜ਼, ਕਾਲੇ ਪੁਡਿੰਗ, ਬੇਕਨ, ਮਸ਼ਰੂਮ, ਬੇਕਡ ਬੀਨਜ਼, ਹੈਸ਼ ਬ੍ਰਾਊਨ ਅਤੇ ਅੱਧੇ ਟਮਾਟਰ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਸ਼ਤਾ right|thumb|ਚਾਵਲ ਕ੍ਰਿਸਪੀਜ਼ ਦੇ ਨਾਸ਼ਤੇ ਦੇ ਅਨਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਕਟੋਰਾ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਨਾਸ਼ਤਾ ਜਾਂ ਬ੍ਰੇਕਫਾਸਟ (ਇੰਗ: Breakfast) ਦਿਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਭੋਜਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਦਿਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਜੋ ਖਾਣਾ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਸ਼ਬਦ ਵਿਚ ਰਾਤ ਦੀ ਨੀਂਦ ਦੇ ਵਰਤ ਨੂੰ ਤੋੜਨਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਇੱਕ ਜਾਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ "ਆਮ", ਜਾਂ "ਪਰੰਪਰਿਕ", ਨਾਸ਼ਤੇ ਦੇ ਮੇਜ਼ਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਰੁਝਾਨ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੀ ਰਚਨਾ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਸਥਾਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ਤੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵਿਆਪਕ ਤਿਆਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਮੱਗਰੀ ਦੀ ਰੇਂਜ ਹੁਣ ਨਾਸ਼ਤੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਰਾਤ ਦੇ ਖਾਣੇ (ਡਿਨਰ) ਲਈ ਪੁਰਾਣੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ, ਡਿਸਨਰ ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਵਰਤ ਨੂੰ ਤੋੜਨਾ, ਅਤੇ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਖਾਣਾ ਖਾਧਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭੋਜਨ ਸੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਸਦਾ ਅਰਥ 13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ 15 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਸਵੇਰ ਦੇ ਖਾਣੇ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਲਿਖਤ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ "ਨਾਸ਼ਤਾ" ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ: ਜਿਸਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਬੀਤੀ ਰਾਤ ਦੀ ਵਰਤ ਦੀ ਮਿਆਦ ਤੋੜਨੀ; ਪੁਰਾਣੀ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਵਿਚ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਮੋਰਗਨਮੇਟ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਸਵੇਰ ਦਾ ਭੋਜਨ"।
ਭਾਰਤ
ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਘੱਟੋ ਘੱਟ 25 ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਨਾਸ਼ਤੇ ਹਨ, ਹਰੇਕ ਵਿਚ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੂਡ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।  ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਹਰ ਰਾਜ ਵਿਚ ਨਾਸ਼ਤਾ ਲਈ ਵੱਖਰੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਬਦਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਿੰਗਲ ਸਟੈਂਡਰਡ ਭਾਰਤੀ ਨਾਸ਼ਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਨਾਸ਼ਤੇ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 2 ਕਿਸਮ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੂਰਵੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਜਾਂ ਰਾਜ ਲਈ ਵਿਲੱਖਣ ਨਾਸ਼ਤਾ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇੱਕ ਸਧਾਰਣ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਨਾਸ਼ਤਾ ਵਿੱਚ ਇਡਲੀ, ਵਡਾ ਜਾਂ ਡੋਸਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ਜੋ ਚਟਨੀ ਅਤੇ ਸਾਂਬਰ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੇ ਕਈ ਰੂਪ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਵ ਇਡਲੀ, ਥਾਈਰ ਵਾਰੈ (ਦਹੀਂ ਵਡਾ), ਸਾਂਬਰ ਵਾਰ ਅਤੇ ਮਸਾਲਾ ਡੋਸਾ। ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤੀ ਨਾਸ਼ਤਾ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪੋਂਗਲ, ਬਿਸਬੀਲੇਬਥ (ਸਾਂਬਰ ਚਾਵਲ), ਉਪਮਾ ਅਤੇ ਪੂਰੀਆਂ ਹਨ। ਕੇਰਲਾ ਰਾਜ ਵਿਚ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਾਸ਼ਤਾ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਪਾਮ, ਪਰਾਉਂਠਾ, ਪਟੂ, ਆਈਡੀਅਪਾਮ ਅਤੇ ਪੱਪੱਪਮ ਹਨ।
ਇਕ ਆਮ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਨਾਸ਼ਤੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਪਰੌਂਠਾ ਜਾਂ ਰੋਟੀ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ, ਦਹੀਂ ਅਤੇ ਅਚਾਰ ਵਾਲੀ ਰੋਟੀ ਹੋਵੇ। ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪਰਾਉਂਠੇ ਉਪਲਬਧ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਲੂ ਪਰੌਂਠਾ, ਪਨੀਰ (ਕਾਟੇਜ ਪਨੀਰ) ਪਰੌਂਠਾ, ਮੂਲੀ ਪਰੌਂਠਾ (ਮੂਲ ਪਰਾਥਾ) ਆਦਿ। ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਸ਼ਤਾ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਪੂਰੀ ਭਾਜੀ, ਪੋਹਾ ਅਤੇ ਭਿੰਡੀ ਭੁੱਜੀਆ।
ਅੱਧ ਚਾਨਣੀ ਰਾਤ
ਅੱਧ ਚਾਨਣੀ ਰਾਤ  ਗਿਆਨਪੀਠ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਵਲ 1972 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ। ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਨੂੰ 1975 ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਤੇ ਇਕ ਫ਼ਿਲਮ ਵੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਨਾਸ਼ਤਾ
ਭਾਰਤ
ਬੈਂਗਲਾਂ ਵਿਚ ਰੋਟੀ ਅਤੇ ਕਰੀ ਆਮ ਨਾਸ਼ਤਾ ਵਿਚ ਆਮ ਰੂਪ ਹਨ। ਮੀਨੂੰ ਵਿਚ "ਭਾਰਤੀ ਫ੍ਰੈਸਟ ਟੋਸਟ" ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ "ਬੰਬੇ ਟੋਸਟ" ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚੈਰਿਜ਼ ਭਾਜ਼ (ਸੁਆਦ ਅਨੁਸਾਰ ਤੇਲ ਅਤੇ ਲੂਣ ਵਿੱਚ ਤਲੇ ਹੋਏ ਚਾਵਲ ਨੂੰ ਚਰਾਉਂਦਾ ਹੈ) ਅਤੇ ਉਬਾਲੇ ਹੋਏ ਆਂਡੇ।
ਅੱਧ ਚਾਨਣੀ ਰਾਤ
ਪਲਾਟ
ਇਸ ਨਾਵਲ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਮੋਦਨ ਅਣਖ ਗੈਰਤ ਨਾਲ ਜਿਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਤੇ ਦਾਨੀ ਔਰਤ ਦੀ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਦੀ ਬਾਤ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਮੋਦਨ ਆਪਣੇ ਬਲਬੂਤੇ ਤੇ ਜਿਉਣ ਵਾਲਾ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਛੋਟੀ ਕਿਸਾਨੀ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੇਂਡੂ ਸਮਾਜ ਅੰਦਰ ਘਰੇਲੂ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਤਨਾਉ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਨਾਸ਼ਤਾ
ਭਾਰਤ
ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਗੁਜਰਾਤੀ ਘਰਾਣੇ ਢੋਕਲਾ, ਖ਼ਕਰਾ ਜਾਂ ਨਾਸ਼ਤਾ ਲਈ ਥਪਲਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਮੇਥੀ ਥਾਪਲਾ। ਮੰਗਲੌਰ ਵਿਚ ਨਾਸ਼ਤੇ ਦਾ ਸੁਆਦਲਾ ਖਾਣਾ ਨਿਰੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਆਮ ਨਾਸ਼ਤਾ (ਨਾਸਟਾ) ਵਿੱਚ 'ਕੰਡੇ ਪੁਇ', 'ਉਪਮਾ,' ਉਕਾਕਦ, ਥਲੀਪੀਠ, 'ਮਿਕਸ ਪਾਈ' ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ 'ਚਪਾਤੀ ਭਾਜੀ' ਜਾਂ 'ਚਾਹ ਨਾਲ ਚਪਾਤੀ ਰੋਲ' ਨਾਸ਼ਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅੱਧ ਚਾਨਣੀ ਰਾਤ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਵਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਨਾਸ਼ਤਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਾਣਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੋਜਨ
ਹਾਜਰਾ ਮਸਰੂਰ
ਹਾਜਰਾ ਮਸਰੂਰ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹਕੂਕ ਨਿਸਵਾਂ ਦੀ ਅਲੰਬਰਦਾਰ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਕਈ ਇਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਨਵਾਜ਼ਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਮਗ਼ਾ ਹੁਸਨ ਕਾਰਕਰਦਗੀ 1995 ਬਤੌਰ ਬਿਹਤਰੀਨ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਆਲਮੀ ਫ਼ਰੋਗ਼ ਉਰਦੂ ਅਦਬ ਐਵਾਰਡ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਜ਼ਾਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਹਾਜਰਾ ਦਾ ਜਨਮ ਡਾਕਟਰ ਤਹੂਰ ਅਹਿਮਦ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਘਰ ਲਖਨਊ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 17 ਜਨਵਰੀ 1930 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਡਾ ਤਾਹੂਰ ਅਹਿਮਦ ਖਾਨ ਬਰਤਾਨਵੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਸੀ। ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮੁਖਤਲਿਫ਼ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਕਸਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਤਬਾਦਲਾ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਠੀਕ ਮਾਅਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਿਖਾਈ ਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦੇ ਸਕੇ। ਖ਼ਦੀਜਾ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਅਨਵਰ ਜਹਾਂ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਪੜ੍ਹੀ ਲਿਖੀ ਔਰਤ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਲੇਖ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰਿਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਛੁਪਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਦੀ ਵੇਖਾ ਵੇਖੀ ਬੱਚੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਦਬੀ ਰੁਝਾਨ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਖ਼ਦੀਜਾ ਦੇ ਬਾਪ ਦੀ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਪੇਸ਼ ਆਈਆਂ। ਪਰਿਵਾਰ ਕੁੱਝ ਅਰਸਾ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਤਕਸੀਮ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਹਾਰਜਾ ਮਸਰੂਰ ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲੇ ਗਈਆਂ ਤੇ ਉਥੇ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਲੇਖਕ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਹਾਜਰਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਸਾਹਿਰ ਲੁਧਿਆਣਵੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮੰਗੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਕ ਇਕੱਠ ਵਿੱਚ ਲੁਧਿਆਣਵੀ ਨੇ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਗਲਤ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤਾ, ਹਾਜਰਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੁੜਮਾਈ ਟੁੱਟ ਗਈ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਅਹਿਮਦ ਅਲੀ ਖਾਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ, ਜੋ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਡਾਨ ਅਖਬਾਰ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਹਨ। ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਲੇਖਕ ਖ਼ਦੀਜਾ ਮਸਤੂਰ ਉਸ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਸੀ। 15 ਸਤੰਬਰ 2012 ਨੂੰ ਕਰਾਚੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਹਾਜਰਾ ਨੇ ਅਹਿਮਦ ਨਦੀਮ ਕਾਸਮੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਹਿਤਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨਾਕ਼ੂਸ਼ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ। ਕਾਸਮੀ ਉਸ ਦਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਸੀ। ===Background===
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1930 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2012 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ
ਜ਼ੋਰ
ਬਾਹਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਜੋ ਖੜੀਆਂ ਚੀਜਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਜਾਂ ਬਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ
ਇਤਿਹਾਸ ਕਦੇ ਵੀ ਸਾਹਿਤ ਤੋਂ ਨਿਰਲੇਪ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸਾਹਿਤ ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਰਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਦਿ ਕਾਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ ਇਤਿਹਾਸ ਜੋ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ, ਸੀਮਾਵਾਂ, ਘਟਨਾਵਾਂ, ਥਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਅਸੀਂ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਕਾਲਵੰਡ/ਨਾਮਕਰਣ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੋਣੀ ਵਧੇਰੇ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਥਿਤੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਾ ਪੂਰਨ ਵੇਰਵਾ, ਪ੍ਰਬੰਧ, ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ, ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਰਤਾਵਰਣ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਸਾਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸਾਹਿਤ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸਖ਼ਸੀਅਤ ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਣ, ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ, ਸ਼ਾਸਨ ਪ੍ਰਬੰਧ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। “ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਨ ਪ੍ਰਬੰਧ, ਕਾਨੂੰਨ, ਮਹਾਰਾਜੇ ਅਤੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਿ ਸਾਹਿਤ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਭਾਵੁਕਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।” ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਤਿਹਾਸਿਕ, ਸਾਹਿਤਕ, ਸਮਾਜਿਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ, ਭਾਸ਼ਾਈ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਇੱਕੋਂ ਸਮੇਂ ਸੰਗਠਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਹ ਸੰਗਠਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆ ਹਨ। “ਇਤਿਹਾਸ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਤੇ ਤੱਥਾਂ ਦੇ ਸੰਗਠਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਾਹਿਤ ਮਨੁੱਖੀ ਦਿਮਾਗ ਦਾ ਮਨੋਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਜਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀਆ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।”
ਸਾਹਿਤ
ਸਾਹਿਤ ਇਕਨਲਾਬੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਧਾਰਮਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਉੱਪਰ ਵਿਅੰਗ ਕੱਸਦਾ ਹੈ। ਸਾਹਿਤ ਕਿਸੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸੀਮਾ ਅੰਦਰ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਕਿਰਿਆ ਹੈ। ਪ੍ਰੋ. ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ “ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਕਦੇ ਵੀ ਨਿਰਮਾਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਭਾਵਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੰੁਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਰਖਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।” ਪੋ੍ਰ. ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਕੁੱਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਅਸੀਂ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਨਿਰਾ-ਪੁਰਾ ਇਹਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨ ਸਕਦੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਉਸ ਵਿਸ਼ੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਤੱਥ ਸਾਹਿਤਕ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਅਣਸਾਹਿਤਕ ਹਨ। ਸਾਹਿਤ ਵਧੇਰੇ ਭਾਵੁਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਾਹਿਤ ਭਾਵੁਕ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨਾ ਵਿੱਚੋਂ ਉਪਜਦਾ ਹੈ। ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁੱਝ ਵਿਚਾਰ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਕਫੀ ਸਮਾਂ ਲਗਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਰਚਨਾ ਇੱਕ ਖਰੜੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਰਚਨਾ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। “ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਰੋਲ ਇੱਕ ਦਰਸ਼ਕ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਕਰਤੇ, ਸਿਰਜਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਹੈ।” ਸਾਹਿਤ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਨਾਇਕ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਬੁਰਜੂਆਂ ਸ਼ੇ੍ਰਣੀ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਾਇਕ ਬੁਰਜੂਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਵਾਦ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਾਹਿਤ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਕੋਸ਼ਿਸ ਆਮ ਸਾਧਾਰਣ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਹੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਬਹੁਤ ਕੁੱਝ ਸਾਹਿਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਫਿਰ ਵੀ ਕੋਸ਼ਿਸ ਜਾਰੀ ਹੈ। ‘ਪ੍ਰੋਲੇਤਾਰੀ ਦਾ ਮਹਾਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਿਸ਼ਨ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪੁਨਰ-ਉਸਾਰੀ ਹੈ। ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ ਏਂਗਲਜ ਨੇ ਕੇਵਲ ਪ੍ਰੋਲੇਤਾਰੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹ ਸਮਾਜ ਸ਼ਕਤੀ ਵੇਖੀ। ਜਿਹੜੀ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਅਤੇ ਨਾ ਕੇਵਲ ਆਰਥਿਕਤਾ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ, ਸਗੋਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਪ੍ਰਗਤੀ ਲਈ ਵਿਵਸਥਾ ਪੈਦਾ ਕਰੇਗੀ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀਆਂ ਉਚੇਰੀਆ ਸਦਾਚਾਰਕ ਅਤੇ ਸੁਹਜਾਤਮਕ ਕਦਰਾਂ ਦਾ ਪੂਰਨ ਸਕਾਰਤਾ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀਆ ਹਨ।` ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਜਦੋਂ ਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਕੁੱਝ ਜੀਵਨ ਅਨੁਭਵ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਉਹ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵੇਰਵੇ, ਭਾਸ਼ਾ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਆਦਿ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਜੋ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਧੁਰ ਅੰਦਰਲੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਕਲਪਨਾ ਨੂੰ ਯਥਾਰਥੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ‘ਸਾਹਿਤ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਨੁਭਵ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਮਝ, ਨਿਰੀਖਣ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਹੈ।` ਸਾਹਿਤ ਕਾਵਿ-ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਕਾਵਿ-ਰੂਪ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ। ਇਹ ਕਾਵਿ-ਰੂਪ ਵੱਖਰੇ-ਵੱਖਰੇ ਅਤੇ ਹੋਣ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੋਏ ਹੋਏ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਕਾਵਿ-ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-2 ਤੱਤ ਹਨ, ਇਹਨਾਂ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਕੁੱਝ ਸਾਂਝੇ ਲੱਛਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਤੱਤ ਹਨ। “ਸਾਹਿਤ ਸੱਭਿਅਤਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਸੱਚੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।” ਸਾਹਿਤ ਸੱਭਿਅਤਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਬੰਧਨ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮਨੋਭਾਵ ਸੰੁਤਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸਾਹਿਤ ਉੱਪਰ ਬੰਧਨਾਂ ਦੀ ਪੰਡ ਹੈ ਜੋ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋ਼ ਪਾਰ ਜਾਣ ਤੇ ਰੋਕ ਲਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਵਰਤਮਾਨ ਅਤੇ ਭੂਤਕਾਲ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਤੱਥ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਹੇ ਤੱਥ ਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੇ। ਇਤਿਹਾਸ ਸਾਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ, ਧਾਰਮਿਕ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਹਾਲਤ ਬਾਰੇ ਵੀ ਚਾਨਣਾ ਪਾੳਂਦਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਕੇਵਲ ਸ਼ਾਸਨ ਪ੍ਰਬੰਧ, ਹਕੂਮਤ, ਮਹਾਰਾਜੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭੂਗੋਲਿਕਤਾ ਬਾਰੇ ਵੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਤੱਥ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੱਥ ਸਿਰਫ ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਹੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਯਥਾਰਥੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ। ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਸ਼ਬਦ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਜਿਵੇਂ ਲੋਕਤੰਤਰ, ਸਲਤਨਤ, ਜੰਗ, ਇਨਕਲਾਬ ਆਦਿ। ‘ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਆਪਣੇ ਤੱਥਾਂ ਦਾ ਨਾ ਤਾਂ ਸਾਊ ਗੁਲਾਮ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਜ਼ਾਲਮਾਨਾ ਮਾਲਕਾ। ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਤੱਥਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਰੁੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਅਰੁੱਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਤੱਥਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਹਕੂਮਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਟੱਕਰ/ਲੜਾਈ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਹੰੁਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਧਨ ਦੌਲਤ ਲੁੱਟਣ, ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਨ, ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਇਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਨੂੰ ਸ਼ਾਹੀ ਵਰਗ ਦੇ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ, ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਵਰਗ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਸਾਧਾਰਣ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਉੱਚ ਵਰਗ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਵਡਿਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਵਧਾ-ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਤੱਥ ਪੇਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੱਥ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭੂਤਕਾਲ ਤੋਂ ਵਰਤਮਾਨ ਵੱਲ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਨਿਰੰਤਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਹਕੂਮਤਾ ਦੀ ਆਪਸੀ ਲੜਾਈ ਚਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਇਹ ਵੀ ਨਿਰੰਤਰ ਚਲਦੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ। ‘ਇਤਿਹਾਸ ਚਿੰਤਕ ਈ.ਐੱਚ. ਕਾਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਤਿਹਾਸ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਅਤੇ ਤੱਥਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਅੰਤਰ-ਕਿਰਿਆ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਇਹ ਅਤੀਤ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਕਦੇ ਨਾ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸੰਵਾਦ ਹੈ` ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਸ਼ਪੱਸਟ ਵੇਰਵਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸੀ? ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਮਿਥਿਹਾਸ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵੀ ਕਿਤੇ-ਕਿਤੇ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ। ਇਤਿਹਾਸ ਵਧੇਰੇ ਮਾਣ ਉੱਚੇ ਵਰਗ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਆਮ ਜਨ-ਸਾਧਾਰਣ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ। ਜਿਹੜੀ ਹਕੂਮਤ ਦੀ ਸੱਤਾ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਪ੍ਰਤੀ ਹੀ ਵਧੇਰੇ ਵਧਾ-ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਅੰਤਰ
ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਤੀਕ, ਰਸ, ਵਕੋ੍ਰਕਤੀ ਆਦਿ ਸੰਪਰਦਾਇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਜਦ ਕਿ ਸਾਹਿਤ ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਰਚਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਕਲਾਤਮਕਤਾ, ਸੁਹਜਤਾ, ਅਨੁਭਵ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਤੱਥ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ, ਕਾਨੂੰਨ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸਾਹਿਤ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਵਰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਅਨੁਭਵ, ਤਜਰਬੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰੰਤੂ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਸ਼ਪੱਸਟ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਬੰਧ ਵੀ ਹੈ। ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ।ਤ
ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਸੰਬੰਧ
ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਧਾਰਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਵੀ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਜੀਵਨ ਬਿਉਰਾ ਸਾਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਅਸੀਂ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਦੋ ਧਿਰਾਂ ਦੀ ਟੱਕਰ ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਬੁਰਜ਼ੂਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਲਤਾਰੀ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਦੋ ਹਕੂਮਤਾਂ ਦੀ ਟੱਕਰ/ਲੜਾਈ ਜੋ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਹੀ ਸਿੱਟਾ ਹੈ।
ਅਧਿਐਨ ਸਰੋਤ
1)	Dr. C.L Narag, History of Punjabi Literature, National book shop, Delhi, 4)	ਓ ਯਾਕੂਤ, ਅਫ਼ਲਾਤੂਨ ਤੋਂ ਲੈਨਿਕ ਤੱਕ, ਫਲਸਫੇ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਪੰਜਾਬ ਬੁੱਕ ਸੈਂਟਰ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ 5)	ਕਾ. ਮਾਰਕਸ/ਫੈ. ਏਂਗਲਜ਼, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਕਲਾ, ਪ੍ਰਗਤੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਮਾਸਕੋ 6)	ਟੀ.ਆਰ. ਵਿਨੋਦ, ਸਾਹਿਤ-ਆਲੋਚਨਾ ਸਿਧਾਂਤ ਤੇ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ, ਰਘਬੀਰ ਰਚਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ. 7) ਈ.ਐੱਚ. ਕਾਰ, ਇਤਿਹਾਸ ਕੀ ਹੈ? ਅਨੁਵਾਦਕ ਡਾ. ਨਵਤੇਜ ਸਿੰਘ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ.
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ
ਢੀਂਗੀ
ਢੀਂਗੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਨਾਭਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਰਚਨਾਵਾਂ
= ਜਾਣ-ਪਛਾਣ = https://pa.wikipedia.org/s/7m2 ਸੱਯਦ ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ (1735 - 1843) ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਸੂਫੀ ਫ਼ਕੀਰ ਤੇ ਸ਼ਾਇਰ ਹੋਏ ਹਨ। ਸੱਯਦ ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ ਅਰਬ ਦੇ ਕੁਰੈਸ਼ ਖਾਨਦਾਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਨ ਅਤੇ “ਸੱਯਦਾਂ ਦੀ ਹਸਨੀ ਸਾਖ ਦੇ ਚੰਨ-ਚਰਾਗ ਸਨ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਰਸ ਅਜੇ ਤੱਕ ‘ਸੱਯਦ’ ਅਖਵਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਹੁਣ ਤੱਕ ‘ਸੱਯਦ’ ਹੀ ਕਰਕੇ ਚਿਤਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੁਹੰਮਦ ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ ਕੁਰੈਸੀ ਦੇ ਜਨਮ, ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਰਚਨਾ ਸੰਬੰਧੀ ਬਹੁਤ ਵਾਦ ਵਿਵਾਦ ਹੈ, ਮੌਲਾ ਬਖਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ ਨੇ ਹਾਸ਼ਮ ਦਾ ਜਨਮ 1752-53 ਜਾਂ ਇਸਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਸਮਾਂ ਦੱਸਿਆ। ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਡਾ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀਵਾਨਾ ਨੇ ਇਸ ਜਨਮ ਤਰੀਕ ਨੂੰ ਦਰੁਸਤ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਸੱਯਦ ਹਾਸ਼ਮ ਕੇ ਇੱਕ ਵਾਰਿਸ ਸੱਯਦ ਮੁਹੰਮਦ ਜਿਆ ਉਲ ਹੱਕ ਦੀ ਲਿਖਤੀ ਰਾਵਾਹੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਾਰਿਸ ਸੱਯਦ ਗੁਲਾਮ ਲਬੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ। ਯਾਦਾਸ਼ਤ ਦੀ ਨਕਲ ਅਨੁਸਾਰ ਕਵੀ ਹਾਸ਼ਮ ਵੀਰਵਾਰ 27 ਨਵੰਬਰ 1735 ਈ. ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਹਾਸ਼ਮ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਹਾਜ਼ੀ ਮੁਹੰਮਦ ਸੀ। ਹਾਸ਼ਮ ਦੇ ਦੋ ਭਰਾ ਹੋਰ ਸਨ। ਹਾਸ਼ਮ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ।1 ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਹਾਜੀ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਰੀਫ ਸੀ। ਉਹ ਹਜ਼ਰਤ ਬਖ਼ਤ ਜਮਾਲ ਨੌਸ਼ਾਹੀ ਕਾਦਰੀ ਦੇ ਮੁਰੀਦ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ‘ਨੌਸ਼ਾਹੀਆ ਫ਼ਕੀਰ’ ਕਹਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਹਾਜੀ ਸਾਹਿਬ ਹਾਸ਼ਮ ਦੇ ਕੇਵਲ ਪਿਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਮੁਰਸ਼ਦ ਵੀ ਸਨ।
ਜੀਵਨ
ਕਵੀ ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਅਸਲੀ ਤੇ ਪੂਰਾ ਨਾਂ ਸਯਦ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ ਸੀ। ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਜਨਮ 27 ਨਵੰਬਰ ਸੰਨ 1735 ਈਸਵੀ ਵਿਚ ਜਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਜਗਦੇਉ ਕਲਾਂ ਵਿਖੇ ਪਿਤਾ ਹਾਜ਼ੀ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਰੀਫ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਸਯਦ ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ ਅਰਬ ਦੇ ਕੁਰੈਸ਼ ਖਾਨਦਾਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਨ ਅਤੇ ਸਯਦਾਂ ਦੀ ਹਸਨੀ ਸ਼ਾਖ ਦੇ ਚੰਨ-ਚਰਾਗ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਰਿਸ ਅੱਜ ਤੱਕ ਸਯਦ ਅਖਵਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਹਾਸ਼ਮ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ-ਸਿੱਖਿਆ ਉਨਾਂ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਤੇ ਕਰਨੀ ਵਾਲੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੱਥੀ ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਾਰਸੀ, ਅਰਬੀ, ਹਿਕਮਤ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ।ਮੀਰ ਕਰਾਮਤ ਉੱਲਾ ਤੇ ਮੀਆਂ ਮੌਲਾ ਬਖਸ ਕੁਸ਼ਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪ ਨੂੰ ਰਮਲ ਅਤੇ ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿੱਦਿਆ ਦਾ ਵੀ ਸੌਕ ਸੀ।ਇਸ ਲਈ ਆਪ ਉੱਲਾ ਸਾਹਿਬ ਬਟਾਲਵੀ ਦੇ ਚੇਲੇ ਹੋਏ।
ਕਵੀ ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਸੰਨ 1823 ਵਿਚ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ।ਜਿਲ੍ਹਾ ਸਿਆਲਕੋਟ ਦੇ ਪਿੰਡ ਥਰਪਾਲ ਵਿਚ ਆਪ ਦਾ ਮਜਾਰ ਹੈ।ਦੇਹਾਂਤ ਵੇਲੇ ਕਵੀ ਹਾਸ਼ਮ ਚੌਂਹਠ ਵਰਿਆਂ ਦਾ ਸੀ।
ਇੰਜ ਕਵੀ ਹਾਸ਼ਮ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਮਕਾਲੀ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਵਿੱਦਿਆ
ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਸਿੱਖਿਆ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਤੇ ਕਰਨੀ ਵਾਲੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੱਥੀ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਰਬੀ, ਫਾਰਸੀ, ਹਿਕਸਤ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਮੁਹਰਤ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ। ਆਪ ਅਮੀਰ ਉੱਲਾ ਸਾਹਿਬ ਬਟਾਲਵਲੀ ਦੇ ਚੇਲੇ ਹੋਏ ਅਰਬੀ, ਫਾਰਸੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਆਪ ਨੂੰ ਰਮਲ ਤੇ ਇਲਮ ਜੋਤਿਸ਼ ਦਾ ਵੀ ਗਿਆਨ ਸੀ। ਵਿਆਹ-ਸੰਤਾਨ :- ਕੁਸ਼ਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹਾਸ਼ਮ ਨੇ ਤਿੰਨ ਵਿਆਹ ਕੀਤੇ। ਇੱਕ ਰਾਮਦਾਸ, ਇੱਕ ਜੰਡਿਆਲਾ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੀਵੀਂ ਨਾਲ। ਦੇ ਘਰ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਾਹ।
ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ ਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ
ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ ਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਈ ਵਿਦਵਾਨ ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਰਾਜ ਕਵੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕਈ ਦਰਬਾਰੀ ਕਵੀ। ਪਰ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਕੋਈ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਖਾਨਦਾਨੀ ਰਵਾਇਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸੱਯਦ ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਗੂੜ੍ਹੇ ਸੰਬੰਧ ਸਨ ਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਈ ਮੁਹਰਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ। ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਕਈ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੇ ਵੰਨਗੀਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ। ਉਹ ਕਵੀ ਵੀ ਸਨ ਫ਼ਕੀਰ ਵੀ ਤੇ ਗ੍ਰਹਿਸਥੀ ਵੀ ਨਾਲੇ ਹਿਕਮਤ ਤੇ ਜੋਤਿਸ਼ ਦੇ ਵੀ ਜਾਣੂ ਤੇ ਅਭਿਆਸੀ ਸਨ।
ਹੀਰ ਰਾਂਝਾਂ
ਹਾਸ਼ਮ ਨੇ ਹੀਰ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਹੀ ਹਰਫੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਦੀ ਕਮਾਲ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 150 ਪੰਗਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਾਥਾ ਦਾ ਬਿਆਨ ਕਰਦਿਆ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅੱਲਾਹ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਿਆ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਆਸ਼ਕਾ ਕਾਮਲਾਂ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਸਹਿਣਾ ਵੀ ਬੰਦਗੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਇਸ ਕਥਾ ਵਿਚਲੇ ਵਿਸਥਾਰਾ ਦੀ ਥਾਂ ਉਸਦੀ ਮੂਲਭਾਵਨਾ ਭਾਵ ਇਸ਼ਕ ਵਿੱਚ ਕੱਠੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰੇਮੀਆ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹ ਨੂੰ ਹੀ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਾ ਕੇ ਕਥਾ ਲਿਖੀ ਹੈ।3
ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ
ਹਾਸ਼ਮ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਸੰਪੂਰਨ ਕਿੱਸੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਵਿਤਾਇਆਂ ਹੈ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਵੱਲ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਥਮ ਸੰਕੇਤ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਈ. ਦੀ ਵਾਰਸਤਾਈ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਤੇ ਚਿਤਰੋਖਯਾਨ 101 ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਕਥਾਨਕ ਪੱਖ ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੀਰੋ, ਲੀਆਂਡਰ ਦੇ ਦੁਖਾਂਤ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ।4
ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂੰ
ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂੰ ਹਾਸਮ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਸੰਪੂਰਨ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕਿੱਸਾ ਸੱਸੀ ਹੈ। ਕਵੀ ਨੇ 124 ਦਵੱਈਆ ਵਿੱਚ ਬੜੇ ਦਰਦਨਾਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇਹ ਪ੍ਰੀਤ-ਕਥਾ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸਮੁੱਚੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਤੇ ਮਕਬੂਲੀਅਤ ਦਾ ਮੁੱਖ ਆਧਾਰ ਵੀ ਅਜੇ ਤੱਕ ਇਹੋ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਤੇ ਕੜਤੋੜ ਕਵੀ, ਮੌਲਵੀ ਅਹਿਮਦ ਯਾਰ ਜਹੇ ਵਿਦਵਾਨ ਚੀਸਤੀ ਤੇ ਬੇਲਿਹਾਜ ਆਲੋਚਕ ਤੋਂ ਵੀ ਭਰਪੂਰ ਸ਼ਲਾਘਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੀ ਲਿਖਿਆ ਸੀ:
ਹਾਸ਼ਮ ‘ਸਸੀ’ ਸੋਹਣੀ ਜੋੜੀ,
ਸਦ ਰਹਿਮਤ ਉਸਤਾਦੋ।
ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ ਹਾਸ਼ਮ ਨੇ ਸੱਸੀ ਕਾਹਦੀ ਆਖੀ, ਆਖੀ ਘਰ ਘਰ ਖਿਹਰਾ ਦਾ ਮੂਆਤਾ ਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਭਾਂਬੜ ਬਾਲ, ਬਾਲੂ ਵੱਲ ਜੱਗਮੱਗ ਕਰਾ ਦਿੱਤਾ।
ਦਹੋੜੇ ਤੇ ਡਿਉਢਾ
ਦੋਹੜੇ ਤੇ ਡਿਹੁੰਢਾਂ ਦੇ ਬ੍ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਬਿਜੋਗ ਕਾਵਿ ਦਾ ਸੋਜ਼ ਭਰਿਆ ਉੱਤਮ ..... ਹਨ। ਇੰਨਾਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਕਰਕੇ ਹੀ ਹਾਸ਼ਮ ਲੋਕ ਪ੍ਰਿਯ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਦੋਹੜੇ ਘਰ-2 ਗਏ, ਸੁਵੇ ਜਾਣ ਲੱਗੇ।5
ਵਿਸ਼ਾ ਪੱਖ
ਸੱਯਦ ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ ਇੱਕ ਅਨੁਭਵੀ ਫਕੀਰ ਸ਼ਾਇਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਰਚਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਨ ਦਾ ਉਛਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਵਸਤੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫ਼ਕੀਰੀ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਸਖਸ਼ੀਅਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ ਸੇ੍ਰਮਣੀ ਤੱਤ ਦੇ ਮਹਾਨ ਧੁਰਾ ਆਦਰਸ਼ਕ ‘ਇਸ਼ਕ` ਜਾ ‘ਪ੍ਰੀਤ` ਹੈ। ‘ਇਸ਼ਕ` ਜਾਂ ‘ਪ੍ਰੀਤ` ਵੀ ਉਹ ਜੋ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੱਗ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ। ਜਿਸਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਇਸ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਰਚਨਹਾਰ ਆਪ ਵੀ ਹੈ।
ਕਾਵਿ ਕਲਾ
ਸੱਯਦ ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੇਵਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ-ਵਸਤੂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਸੁਚੇਤ ਕਲਾਕਾਰ ਤੇ ਸੁਚੱਜੇ ਸ਼ੈਲੀਕਾਰ ਵੀ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਵਿ-ਕਲਾ ਦਾ ਲੋਹਾ ਮੀਆਂ ਮੁਹੰਮਦ ਬਖ਼ਸ਼ ਵਰਗੇ ਉਘੇ ਕਵੀ ਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਸਮਾਲੋਚਕ ਨੇ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਮੀਆਂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਵਾਰਸ ਨੂੰ “ਸੁਖ਼ਨ ਦਾ ਵਾਰਿਸ” ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਾਸ਼ਮ ਨੂੰ “ਮੁਲਕ ਸੁਖ਼ਨ ਦਾ ਸਿਰਕਰ ਦਾ ਰਾਜਾ” ਆਖਿਆ ਹੈ। ਲਿਖਦੇ ਹਨ:
ਉਹ ਭੀ ਮੁਲਕ ਸੁਖ਼ਨ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਰਾਜਾ ਸੀ ਸਿਰ ਕਰਦਾ:
ਹਾਸ਼ਮ ਨੇ ਬਿੰਬ ਚਿੱਤਰ ਤੇ ਅਲੰਕਾਰ ਵੀ ਚੋਖੇ ਵਰਤੇ ਹਨ; ਪਰ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਸਿੰਗਾਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਰਗਾਟਾਉਣ ਲਈ। ਉਹ ਵੀ ਇੰਨੇ ਸੰਕੋਚ ਤੇ ਢੁਕਾਅ ਨਾਲ ਕਿ ਕੋਈ ਵਾਧੂ ਜ਼ੋਰ ਜਾਂ ਫਾਲਤੂ ਰੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਰਤੀ ਹੋਈ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਹਾਸ਼ਮ ਨਾਮੀ ਹਕੀਮ ਸੀ, ਮੰਨਿਆ ਦੰਨਿਆ ਫ਼ਕੀਰ ਸੀ। ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪ ਆਪਣੀ ਸਦੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਹੈ,ਉਸ ਦੀ ਮਧੁਰਤਾ, ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਦਾਸੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਫ਼ਕੀਰ ਦੀ ਅਮੀਰੀ ਸ਼ੰਕਾ ਦੀ ਮੁਥਾਜ ਨਹੀਂ।
ਹੋਰ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ
ਜੋੜ ਸੋਧੋ
ਬੋਮਰਿਲੂ
ਬੋਮਰਿਲੂ 2006 ਦੀ ਇੱਕ ਤੇਲਗੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ ਫੈਮਲੀ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਭਾਸਕਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦਿਲ ਰਾਜੂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸਿਧਾਰਥ, ਜੇਨੇਲੀਆ ਡੀਸੂਜ਼ਾ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਰਾਜ ਅਤੇ ਜਯਸੁਧਾ ਹਨ। ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਤਾਮਿਲ ਵਿੱਚ ਸੰਤੋਸ਼ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ (2008), ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਭਲੋਬਾ ਭਲੋਬਾਸਾ (2008) ਅਤੇ ਓਡੀਆ ਵਿੱਚ ਡਰੀਮ ਗਰਲ (2009) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।
ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਬੇਟੇ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਸ ਦੇ ਦਬਾਅ ਪਾਉਣ ਨਾਲ ਬੇਟੇ ਦੇ ਦਿਲ 'ਚ ਪਿਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਕੜਵਾਹਟ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ 9 ਅਗਸਤ 2006 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ। ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਵਾਰਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਾਊਥ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤੇ। ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਮੇਂ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਕਈ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।
ਪਲਾਟ
ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿਯੋਗੀ ਬੀਚ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਿਰਤਾਂਤਕਾਰ (ਮੁਰਲੀ ਮੋਹਨ) ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ, ਇੱਕ ਪਿਤਾ ਲਈ ਇਹ ਸਹੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਕਰੇ, ਪਰ ਸਵਾਲ ਇਹ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿਤਾ 24 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਬੱਚੇ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜੀ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਰੋਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਸਪਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸੇ ਹੋਏ ਸਿਧਾਰਥ 'ਸਿੱਧੂ' ਅਡਾਲਾ (ਸਿਧਾਰਥ) ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਗਾਲਾਂ ਕੱਢਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਨਫ਼ਰਤ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਅਰਵਿੰਦ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਰਾਜ) ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਹ ਮੰਗਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ, ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਨੇ ਸਹੁੰ ਖਾਧੀ ਕਿ ਉਸਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ਅਤੇ ਜਿਸ ਔਰਤ ਨਾਲ ਉਹ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਚੋਣ ਹੋਵੇਗੀ।
ਸੱਤੀ (ਸੁਨੀਲ), ਅਡਾਲਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਫਰਜ਼ਦਾਰ ਸੇਵਕ ਸਵੇਰੇ ਸਿੱਧੂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ, ਸਿੱਧੂ ਦੀ ਮਾਂ, ਲਕਸ਼ਮੀ (ਜਯਸੁੱਧਾ), ਖਾਣਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਭਗਤ ਤੇਲਗੂ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਡਾਇਨਿੰਗ ਟੇਬਲ 'ਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਰਵਿੰਦ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਸਿੱਧੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਫਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੇ। ਜਦੋਂ ਸਿੱਧੂ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਧੂ ਦੇ ਚੁੱਪ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਸਦੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਹਫ਼ਤੇ, ਸਿੱਧੂ ਘਰ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੁਬਲਕੁਲਕਸ਼ਮੀ (ਨੇਹਾ) ਨਾਲ ਕੁੜਮਾਈ ਕਰਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਸਿਰਫ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਡੈਡੀ ਦੀ ਕੁੜੀ ਹੈ (ਤਨੀਕੇਲਾ ਭਰਨੀ ਪਿਤਾ ਹੈ) ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਰਾਵਿੰਡ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਖਰਕਾਰ ਉਹ ਰੁੱਝ ਗਏ।
ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿਕਲਪਾਂ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸਿੱਧੂ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਸੀਨੀ (ਜੇਨੇਲੀਆ ਡੀਸੂਜ਼ਾ) ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਸਿੱਧੂ ਉਸ ਦੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋੜਾ ਨਿਯਮਤ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਮਿਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ. ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਦਿਨ ਲੰਘਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਸਿੱਧੂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਦੋਸਤਾਨਾ ਹਸੀਨੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਹ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਹ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਉਸਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਸਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2006 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਚਿੰਦੋਡੀ ਲੀਲਾ
ਚਿੰਦੋਡੀ ਲੀਲਾ (1 937 - 21 ਜਨਵਰੀ, 2010) ਕਰਨਾਟਕ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਟੇਜੀ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਲੇਖਿਕਾ ਸੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਉਹ ਕਰੀਬ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਕਰਨਾਟਕ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਚਲਾਉਂਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ 20 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਰਹੀ ਸੀ। ਪਦਮਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ, ਉਸ ਨੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਦੇਵਰਾਇ ਐਵਾਰਡ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਕੇਂਦਰੀ ਸੰਗੀਤਾ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਐਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। ਕਰਨਾਟਕ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਲੀਲਾ ਦਾ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁੱਬੀ ਵੀਰਾਨਾ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਥੀਏਟਰ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਨਮਾਨ ਹੈ।
ਪਰਿਵਾਰ
ਲੀਲਾ, ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ 5 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਲਿਖੇ ਨਾਟਕ ਹੱਲੀ ਹੁਡੁਗੀ ਦੀਆਂ 10,000 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਡਰਾਮਾ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਨੂੰ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਡਰਾਮਾ ਮੰਡਲੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।
ਮੌਤ
ਲੀਲਾ ਨੂੰ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪਿਆ ਅਤੇ 18 ਜਨਵਰੀ, 2010 ਨੂੰ ਕਾਰੋਨਰੀ ਆਰਟਰੀ ਬਾਈਪਾਸ ਸਰਜਰੀ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 21 ਜਨਵਰੀ, 2010 ਨੂੰ, 72 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਲੀਲਾ ਦਾ ਦਾਵਾਨਾਗ੍ਰੀ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ 23 ਜਨਵਰੀ, 2010 ਨੂੰ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2010 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1937 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations
ਜੀਓਵਾਲ
ਜੀਓਵਾਲ ਜਿਲ੍ਹਾ ਰੂਪਨਗਰ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 158 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 2300 ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਡਾਕਘਰ ਕੀਰਤਪੁਰ 1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 140115 ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਰੂਪਨਗਰ ਨੰਗਲ ਸੜਕ ਤੋਂ 1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ 1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਮਿਸ਼ਰਾ
ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਮਿਸ਼ਰਾ (ਜਨਮ 14 ਜਨਵਰੀ 1973) ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਅਤੇ ਰੈਫ਼ਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਕਤਰ ਅਧਾਰਿਤ, ਕਤਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਏ.ਸੀ.ਸੀ. -ਸਬੰਧਤ ਲੈਵਲ 3 ਕੋਚ, ਲੈਵਲ 2 ਅੰਪਾਇਰ ਅਤੇ ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ. -ਸਬੰਧਤ ਮੈਚ ਰੈਫਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ. ਏਸ਼ੀਆ ਕੋਚ ਐਜੂਕੇਟਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕਤਰ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਮੈਚਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੁਰਸ਼ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਮੈਚਾਂ ਅਤੇ ਕੁਵੈਤ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ. ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਟੀ-20 ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ ਵਰਗੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਪਾਇਰ ਵਜੋਂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚਾਂ ਨੂੰ ਅੰਪਾਇਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਟੀ-20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸ਼ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਅੰਪਾਇਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਸੀ।
ਉਹ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਲਈ ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ. ਵਿਕਾਸ ਪੈਨਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹਿਲਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਤਰ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਨੂੰ ਕੋਚ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਿਉ.ਸੀ.ਏ. ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਗਏ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੋਰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1973
ਬੰਜੁਲ
ਬੰਜੁਲ (ਪੂਰਵਲ ਬਾਥਰਸਟ), ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਬੰਜੁਲ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਗਾਂਬੀਆ ਅਤੇ ਬੰਜੁਲ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਢੁਕਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 34,828 ਹੈ ਅਤੇ ਵਡੇਰਾ ਬੰਜੁਲ ਖੇਤਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੰਜੁਲ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਾਨੀਫ਼ਿੰਗ ਨਗਰ ਕੌਂਸਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਦੀ ਅਬਾਦੀ 357,238 (2003 ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ) ਹੈ। ਬੰਜੁਲ ਸੇਂਟ ਮੈਰੀ ਟਾਪੂ (ਬੰਜੁਲ ਟਾਪੂ) ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਗਾਂਬੀਆ ਦਰਿਆ ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਰਲਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਾਂਬੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਆਮਨਾ ਸ਼ਰੀਫ਼
ਆਮਨਾ ਸ਼ਰੀਫ (ਜਨਮ 16 ਜੁਲਾਈ 1982)  ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ ਜੋ ਹਿੰਦੀ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਅਤੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਿਲ ਹੋਈ ਹੈ ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਉਹ 16 ਜੁਲਾਈ 1982 ਨੂੰ ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ-ਬਹਰੀਨ  ਮਾਤਾ ਦੇ ਘਰ  ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ  ਸੇਂਟ ਐਨੀ'ਜ਼ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਬਾਂਦਰਾ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 27 ਦਸੰਬਰ 2013 ਨੂੰ ਆਮਨਾ ਸ਼ਰੀਫ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ, ਫਿਲਮ ਵਿਤਰਕ ਤੋਂ ਬਣੇ ਉਤਪਾਦਕ ਅਮਿਤ ਕਪੂਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦੂਜੇ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਆਮਨਾ ਸ਼ਰੀਫ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਦੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਲਈ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ ਮਿਲਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਆਮਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸ਼ਰੀਫ ਨੇ ਰਾਜੀਵ ਖੰਡੇਲਵਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਕਹੀਂ ਤੋ ਹੋਗਾ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਿਸ਼ ਸਿਨਹਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।2012 ਤੋਂ 2013 ਤੱਕ, ਉਸਨੇ ਰਾਕੇਸ਼ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਦੇ ਨਾਲ ਸੋਨੀ ਟੀਵੀ ਦੇ ਹੋਗੇਂ ਜੁਦਾ ਨਾ ਹਮ ਵਿੱਚ ਮੁਸਕਾਨ ਮਿਸ਼ਰਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਆਮਨਾ ਸ਼ਰੀਫ ਨੇ 2009 ਦੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ਆਲੂ ਚਾਟ ਨਾਲ ਆਫਤਾਬ ਸ਼ਿਵਦਾਸਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ, ਉਸਨੇ ਆਫਤਾਬ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਓ ਵਿਸ਼ ਕਰੇਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ। 2014 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮੋਹਿਤ ਸੂਰੀ ਦੀ ਫਿਲਮ ਏਕ ਵਿਲੇਨ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਫਿਲਮ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਲੀਵੁਡ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਅਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ਹਾਂਗੇ ਜੁਦਾ ਨਾ ਹਮ ਨਾਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਫਿਲਮ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਲੀਵੁਡ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਅਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ਹੋਂਗੇ ਜੁਦਾ ਨਾ ਹਮ ਨਾਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1982 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਹਫ਼ਤਾ 2022 ਵਿੱਚ ਸੋਧੇ ਗਏ ਲੇਖ
ਸਾਖਾ ਗਣਰਾਜ
ਸਾਖਾ  (ਜਾਕੁਤੀਆ) ਗਣਰਾਜ  (Республика Саха (Якутия); YakutСаха Өрөспүүбүлүкэтэ, Saxa Öröspüübülükete, ) ਰੂਸ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਘੀ ਇਕਾਈ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਅਬਾਦੀ 958,528 ਹੈ,  ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜਾਕੁਤ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਲੋਕ ਹਨ।
ਇਹ ਪੂਰਬਉੱਤਰ ਸਾਈਬੇਰੀਆ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ 3,083,523 ਕੀਮੀ2 ਰਕਬੇ ਉੱਤੇ ਫ਼ੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਰਕਬੇ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਕੁਝ ਛੋਟਾ ਹੈ।  ਇਸਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਜਾਕੁਤਸਕ ਹੈ।  ਇਹ ਆਪਣੇ ਬੇਹਦ ਠੰਢੇ ਮੌਸਮ ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਿਆਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਔਸਤਨ -35 C ਤੋਂ ਵੀ ਹੇਠਾਂ ਨਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। right|thumb|250x250px|ਸਾਖਾ (ਜਾਕੁਤੀਆ) ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ
ਜੋਲ
ਜੋਲ ਜ਼ਿਲਾ ਰੂਪਨਗਰ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਨੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 80 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 460 ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਡਾਕਘਰ ਨੰਗਲ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 140124 ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਨੰਗਲ ਰੂਪਨਗਰ ਨੰਗਲ ਸੜਕ ਤੋਂ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨੰਗਲ ਡੇਮ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਆਹਣ
ਆਹਣ ਗਿਆਨਪੀਠ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਦਾ 2009 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਨਾਵਲ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਵਲ
ਹੋਸਟਗੇਟਰ
ਹੋਸਟਗੇਟਰ ਇੱਕ ਹਿਊਸਟਨ-ਅਧਾਰਤ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ੇਅਰਡ, ਰੀਸੈਲਟਰ, ਵੀਪੀਸ ਅਤੇ ਆਸਟਿਨ, ਟੈਕਸਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਧੂ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮਰਪਤ ਵੈਬ ਹੋਸਟਿੰਗ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
Hostgator ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਕਤੂਬਰ 2002 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਰੈਂਟ ਔਕਸਲੀ, ਜੋ ਫਲੋਰੀਡਾ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ। 2006 ਤਕ, ਹੋਸਟ ਗੈਟਾਰ ਨੇ ਰਜਿਸਟਰਡ ਡੋਮੇਨ ਵਿੱਚ 200,000 ਅੰਕ ਪਾਸ ਕੀਤੇ।
2007 ਵਿੱਚ, ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਬੋਕਾ ਰੈਟੋਂ, ਫਲੋਰਿਡਾ ਦੇ ਮੂਲ ਦਫਤਰ ਤੋਂ ਹਿਊਸਟਨ, ਟੈਕਸਸ ਵਿੱਚ 20,000 ਵਰਗ ਫੁੱਟ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ।
2008 ਵਿੱਚ, ਇੰਕ. ਮੈਗਜ਼ੀਨੇ ਨੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਗੇਟੈਟਸ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ 21 ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 1 ਹਿਊਸਟਨ-ਸ਼ੂਗਰ ਲੈਂਡ-ਬੇਆਟਨ, ਟੈਕਸਾਸ ਏਰੀਏ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਉਸੇ ਸਾਲ, Hostgator ਨੇ ਆਪਣੀ ਹੋਸਟਿੰਗ ਸਰਵਿਸ ਨੂੰ ਹਰਾ ਹੋਸਟਿੰਗ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਇੰਟੀਗਰੇਟਡ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਮਾਰਕੀਟ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਕੇ। 2008 ਵਿਚ, ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਗੇਟਟਰ ਨੇ "ਬੇਅੰਤ" ਹੋਸਟਿੰਗ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਫਾਊਂਡਰ ਬ੍ਰੈਂਟ ਔਕਸਲੀ ਨੂੰ "ਬੇਅੰਤ" ਚੋਣ ਦਾ ਬੈਕਅੱਪ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਸ ਕਦਮ ਨੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 30% ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ।
2010 ਵਿੱਚ, ਔਸਟਿਨ, ਟੈਕਸਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਫਤਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2011 ਵਿੱਚ, Hostgator ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਾਸ਼ਿਕ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਡਾਟਾ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
2012 ਵਿੱਚ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਗੇਟਟਰ ਨੂੰ 22.5 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਡਾਲਰ ਦੇ ਲਈ ਐਂਡੂਰੈਂਸ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਗਰੁੱਪ (ਈ.ਆਈ.ਜੀ) ਨੂੰ ਵੇਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 21 ਜੂਨ 2012 ਨੂੰ, ਸੀਈਓ ਅਤੇ ਬਾਨੀ ਬ੍ਰੈਂਟ ਔਕਸਲੇ ਨੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਗੇਟਟ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕਿਉਂਕਿ ਓਕਸਲੇ ਅਜੇ ਵੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਲਕ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਨ. ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਥਾਈ ਬਿਲਿੰਗ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ Hostgator ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲਤਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਮੀਦ ਸੀ ਕਿ ਸਹਿਜਤਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
2013 ਤੱਕ, Hostgator 9 ਮਿਲੀਅਨ ਡੋਮੇਨਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ 400,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਾਹਕ ਹਨ।
2012 ਸੋਸ਼ਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਹਮਲੇ
ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ: ਯੂਜੀ ਨਾਜ਼ੀ § WHMCS_leak
ਮਈ 2012 ਵਿਚ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਹੈਕਰ ਗਰੁੱਪ ਯੂਗਨਾਜੀ ਨੇ Hostgator ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਸੋਸ਼ਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵੈੱਬ ਹੋਸਟ ਬਿਲਿੰਗ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਡਿਵੈਲਪਰ WHMCS ਦੇ ਵੈਬ ਸਰਵਰ ਨੂੰ ਹੈਕ ਕਰਨ ਦੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਈ ਸੀ। ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਕੋਸਮੋ ਨੇ ਵ੍ਹਾਈਟਐਮਸੀਐਸ ਦੇ ਹੋਸਟਿੰਗ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ, ਜੋ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਛਾਣ ਤਸਦੀਕ ਲਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ WHMCS ਦੇ ਵੈਬ ਸਰਵਰ ਨੂੰ ਰੂਟ ਐਕਸੈਸ ਦਿੱਤੀ. UGNazi ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ਤੇ WHMCS ਦੇ SQL ਡਾਟਾਬੇਸ ਨੂੰ ਉਪਭੋਗਤਾ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ 500,000 ਗਾਹਕ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ, ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਫਾਈਲਾਂ, ਅਤੇ CPANEL ਸੰਰਚਨਾ ਨੂੰ ਲੀਕ ਕੀਤਾ. [16] ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਦੇ ਬਾਅਦ ਐਚਐਮਸੀਐਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਾਸਵਰਡ ਬਦਲਣ ਲਈ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਈਮੇਲ ਕੀਤੀ।
2013 ਸਰਵਿਸ ਆਊਟੇਜ
ਐਂਡਯੂਅਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਦੇ ਐਕੁਆਇਰਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, Hostgator ਨੂੰ ਸਰਵਰ ਬੰਦਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਡਾਊਨਟਾਈਮ ਦੀ ਵਧ ਰਹੀ ਘਟਨਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਹੈ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, 2 ਅਗਸਤ, 2013 ਅਤੇ 31 ਦਸੰਬਰ, 2013 ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਵੋ, ਯੂਟਾ ਵਿੱਚ ਐਂਡੂਰਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਡਾਟਾ ਸੈਂਟਰ, ਬਲੂਹਾਸਟ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਗੇਟਟਰ, ਹੋਸਟਮੋਨਟਰ ਅਤੇ ਬਸ ਹੋਸਟ।
ਜਗ ਮੰਦਿਰ
ਜਗ ਮੰਦਿਰ ਪਿਛੋਲਾ ਝੀਲ ਉੱਪਰਲੇ ਟਾਪੂ ਉੱਪਰ ਬਣਿਆ ਇੱਕ ਮੰਦਿਰ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਗਾਰਡਨ ਪੈਲੇਸ ਝੀਲ ਅਤੇ ਸੁਨਿਹਰੀ ਬਾਗ ਵਾਲਾ ਭਵਨ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਭਵਨ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਉਦੈਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਉਸਾਰੀ ਮੇਵਾੜ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਿਸੋਦੀਆ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਨੇ ਕਾਰਵਾਈ ਸੀ। ਉਸਾਰੀ 1551 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਣਾ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮਹਾਰਾਣਾ ਕਰਨ ਸਿੰਘ (1620-1628) ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਣਾ ਜਗਤ ਸਿੰਘ (1628–1652) ਨੇ ਪੂਰੀ ਕਾਰਵਾਈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਇਸਨੂੰ ਜਗਤ ਮੰਦਿਰ ਵੀ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਇਸ ਭਵਨ ਨੂੰ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਉਤਸਵ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਦੇ ਸਨ।   ਇਹ ਭਵਨ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਸਮੇਂ ਉੱਪਰ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਲਈ ਪਨਾਹ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਵੀ ਬਣਿਆ।
ਬਣਤਰ
right|thumb|ਗੁਲ ਮਹਿਲ, ਮੰਦਿਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋ ਪੁਰਾਣਾ ਢਾਂਚਾ thumb|ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੁਆਰ ਉੱਪਰ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਤਸਵੀਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਥਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਥਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਿਆਸਤੀ ਥਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਦੈਪੁਰ ਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੂਗੋਲ
ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਦਿਲਬਰ
ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਦਿਲਬਰ ਨਾਮ ਦੇ ਦੋ ਲੇਖਕ ਹਨ।
ਏ ਫ਼ੇਅਰਵੈੱਲ ਟੂ ਆਰਮਜ਼
﻿ ਏ ਫ਼ੇਅਰਵੈੱਲ ਟੂ ਆਰਮਜ਼ (A Farewell to Arms) ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਦਾ 1929 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਟਾਈਟਲ 16ਵੀਂ-ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਟਕਕਾਰ ਜਾਰਜ ਪੀਲੇ ਦੀ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਦੀ ਇਤਾਲਵੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੌਜੀ ਫਰੈਡਰਿਕ ਹੈਨਰੀ ਅਤੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਨਰਸ ਕੈਥਰੀਨ ਬਾਰਕਲੇ ਦੇ ਪਿਆਰ ਦੇ ਗਿਰਦ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਦੀ ਜ਼ਾਤੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਕੈਥਰੀਨ ਨੂੰ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਜਿਹਨਾਂ ਤਕਲੀਫਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ, ਉਹੋ ਜਿਹੀ ਸੂਰਤ-ਏ-ਹਾਲ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬੇਟੇ ਪੈਟਰਿਕ ਦੇ ਜਨਮ ਦੇ ਵਕਤ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ।