cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਚਿਨਵੇਂਦੂ ਈਏਜ਼ੂ
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਈਏਜ਼ੂ ਦਾ ਜਨਮ 30 ਅਪ੍ਰੈਲ 1997 ਨੂੰ ਆਜੇਗੁਨਲੇ, ਲਾਗੋਸ, ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਵਿਖੇ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਬਚਪਨ ਲਾਗੋਸ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਰਿਆ। ਉਹ 1.71.7m ਲੰਬੀ ਹੈ। ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖੇਡਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਉਸ ਲਈ ਸਥਾਨਿਕ ਮੰਡੀ ਨੂੰ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਲੈਕੇ ਦਿੰਦੀ ਸੀ। ਜਵਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਣ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1997 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੋਤੀ ਬਾਗ ਸਾਹਿਬ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੋਤੀ ਬਾਗ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਪਟਿਆਲੇ ਦਾ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ। ਨੌਵੇਂ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦਿੱਲੀ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਇੱਥੇ ਠਹਿਰੇ ਸਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ
ਡਾ. ਸਈਅਦ ਅਖ਼ਤਰ ਹੁਸੈਨ ਅਖ਼ਤਰ
'''ਡਾ. ਸਈਅਦ ਅਖ਼ਤਰ ਹੁਸੈਨ ਅਖ਼ਤਰ''' (3 ਮਈ 1937 - 15 ਮਾਰਚ 2011) ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਕਵੀ, ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੀ। ਵਧੇਰੇ ਕਰ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਮ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਪਿਛਲੇ ਪੰਤਾਲੀ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵਧ ਸਮਾਂ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਡਾ. ਸਈਅਦ ਅਖ਼ਤਰ ਹੁਸੈਨ ਅਖ਼ਤਰ ਦਾ ਜਨਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਰਹੱਦੀ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ 3 ਮਈ 1937 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਕੋਟੀ ਕਰਾਮਵਾਲਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਰਿਆਸਤ ਦੀਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਵਿੱਦਿਆ ਮਰਦਾਨ ਤੇ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨਹਿਰੀ ਮਹਿਕਮੇ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਵੀ ਦਸਵੀਂ ਪਾਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਹਿਰੀ ਮਹਿਕਮੇ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਯੂਨਿਟ ਵੰਨ ਬਣਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਲਾਹੌਰ ਆ ਗਿਆ। ਦਰਅਸਲ ਲਾਹੌਰ ਉਹ ਉੱਚੀ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਆਇਆ ਸੀ। ਜਿਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਜਵਾਨ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਬੋਲੀ ਪਸ਼ਤੋ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਲਾਹੌਰ ਆਇਆ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਆਉਂਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਆਨਰਜ਼ ਕਰ ਕੇ ਐੱਫ ਏ ਕੀਤੀ। ਇੰਗਲਿਸ਼ ਨਾਲ ਬੀ ਏ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1963 ਐਮ ਏ ਉਰਦੂ ਕੀਤਾ। ਨਾਲ ਹੀ ਇੱਕ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਇੱਕ ਕਾਨਵੈਂਟ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਟੀਚਰ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਉੱਥੇ ਉਹ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਬਣ ਗਿਆ ਤੇ 1997 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਦੀ ਪੋਸਟ ਤੋਂ ਰੀਟਾਇਰ ਹੋਇਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ
ਪਰਚਈ
ਭਗਤ ਪੀਪਾ ਜੀ ਦੇ ਪੋਤੇ ਅਨੰਤਦਾਸ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਪੋਥੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਭਗਤ ਪੀਪਾ ਜੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪੋਥੀ ਮੁੱਖ ਕਰ ਕੇ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ
ਰੁੜਕੀ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ
ਰੁੜਕੀ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਭੁਨਰਹੇੜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪਾਇਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਖੰਨਾ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ 117 ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 67 ਨੰਬਰ ਚੌਣ ਹਲਕਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
ਖੰਨਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਸੰਸਾਰ ਅਮਨ ਕੌਂਸਲ
ਸੰਸਾਰ ਅਮਨ ਕੌਂਸਲ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਅਮਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ (WPC) ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਹਥਿਆਰਘਟਾਈ, ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ, ਅਤੇ ਪੁਰਅਮਨ ਸਹਿ-ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੀ ਸਮਰਥਕ, ਅਤੇ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦ, ਸਮੂਹਿਕ ਤਬਾਹੀ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਤਕਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਲਾਮਬੰਦ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਨ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਜੰਗਬਾਜ਼ ਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਅਮਨ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਨੀਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 1950 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਭੌਤਿਕ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਫਰੈਡਰਿਕ ਜੋਲੀਓ-ਕਿਊਰੀ ਸੀ। 1968 ਤੋਂ 1999 ਤੱਕ ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਹੇਲਸਿੰਕੀ ਵਿੱਚ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਗ੍ਰੀਸ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਸੰਸਾਰ ਅਮਨ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਆਗੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਾਰ ਅਮਨ ਕੌਂਸਲ
ਓਜ਼ੋਨ
ਓਜ਼ੋਨ (O3) ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮਾਣੂਆਂ ਤੋਂ ਮਿਲ ਕੇ ਬਨਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਗੈਸ ਹੈ ਜੋ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਤਰਾ (0.02 %) ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੱਖੀ ਦੁਰਗੰਧ ਵਾਲੀ ਅਤਿਅੰਤ ਵਿਸ਼ੈਲੀ ਗੈਸ ਹੈ। ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਦੇ ਉੱਪਰ ਅਰਥਾਤ ਹੇਠਲੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਖਤਰਨਾਕ ਦੂਸ਼ਕ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੀ ਉਪਰੀ ਤਹਿ ਓਜੋਨ ਤਹਿ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਪਰਾਬੈਂਗਨੀ ਕਿਰਣਾਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੀਵਨ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਸਦੀ ਉਸਾਰੀ ਆਕਸੀਜਨ ਉੱਤੇ ਪਰਾਬੈਂਗਨੀ ਕਿਰਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸਵਰੂਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਓਜੋਨ ਆਕਸੀਜਨ ਦਾ ਇੱਕ ਅਪਰਰੂਪ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ
ਸਾਰਾਹ ਚੈਨ (ਬਾਸਕਟਬਾਲ)
ਸਾਰਾਹ ਜ਼ੈਨਬ ਚੈਨ ਇੱਕ ਦੱਖਣੀ ਸੁਡਾਨ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (NBA) ਟੋਰਾਂਟੋ ਰੈਪਟਰਸ ਲਈ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਲੀਡ ਸਕਾਊਟ ਹੈ, ਜੋ ਕੀਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਵਜੋਂ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਐਨਬੀਏ ਟੀਮ ਲਈ ਸਕਾਊਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਹੈ। ਉਹ ਹੋਮ ਐਟ ਹੋਮ/ਐਪੀਡੀਏਟ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੜਕੀਆਂ ਲਈ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। 2022 ਵਿੱਚ, ਚੈਨ ਨੂੰ ਬੀਬੀਸੀ 100 ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਚੈਨ ਦੂਜੇ ਸੂਡਾਨੀ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਖਾਰਟੂਮ, ਸੁਡਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ, ਦੋ ਵੱਡੇ ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਦੇ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਜੋ "ਅੱਧੀ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਅੱਧੀ ਇੱਟ" ਸੀ। ਉਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਸਵਾਹਿਲੀ, ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਡਿੰਕਾ ਬੋਲਦੀ ਹੈ।
ਅਗਸਤ 1998 ਵਿੱਚ, ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਨੈਰੋਬੀ, ਕੀਨੀਆ ਭੱਜ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਪਾਂਸਰਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ, ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰਾਹ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਭੈਣ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਟਿਊਸ਼ਨ। ਚੈਨ ਨੇ 2004 ਵਿੱਚ ਲੇਜ਼ਰ ਹਿੱਲ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਖੇਡਾਂ ਖੇਡੀਆਂ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।
ਬੁਨਿਆਦ
ਚੈਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚੈਰਿਟੀ, ਹੋਮ ਐਟ ਹੋਮ/ਐਪੀਡੀਏਟ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ, ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦੇਣ, ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਸ਼ੀਸ਼ ਗੰਜ ਸਾਹਿਬ
thumb|220x220px|ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਸ਼ੀਸ਼ ਗੰਜ ਸਾਹਿਬ, ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਂਕ, ਦਿੱਲੀ। thumb|ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਸ਼ੀਸ਼ ਗੰਜ ਸਾਹਿਬ thumb|220x220px| ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਾਲਕੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣੇ ਤੋਂ  ਦ੍ਰਿਸ਼ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਸ਼ੀਸ਼ ਗੰਜ ਸਾਹਿਬ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਨੌਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰੂਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਭਾਈ ਬਘੇਲ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ 1783 ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਥਾਂ  ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਂਕ,ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਬਣਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੂੰ ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਔਰੰਗਜੇਬ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਰਕੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣਨ ਤੋਂ ਇੰਨਕਾਰ ਕਰਨ 'ਤੇ 11 ਨਵੰਬਰ 1675 ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਪਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਂਕ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੂੰ ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਰਕੇ ਇਸਲਾਮ ਕਬੂਲਣ ਤੋਂ ਇੰਨਕਾਰ ਕਰਨ 'ਤੇ 11 ਨਵੰਬਰ 1675 ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦਾ ਇਹ ਵੀ ਹੁਕਮ ਸੀ ਕਿ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਦੇਹ ਦੇ ਚਾਰ ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਲਟਕਾ ਦਿਤੇ ਜਾਣ ਪਰ ਹਨੇਰਾ ਪੈ ਚੁੱਕਾ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਅਮਲ ਨਾ ਹੋ ਸਕਿਆ | ਉਧਰ ਭਾਈ ਜੈਤਾ, ਭਾਈ ਨਾਨੂ ਰਾਮ, ਭਾਈ ਤੁਲਸੀ ਤੇ ਭਾਈ ਊਦਾ ਨੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸੀਸ ਚੁਕ ਕੇ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਤਰਕੀਬ ਘੜੀ। ਭਾਈ ਜੈਤਾ ਆਪਣੀ ਟੋਕਰੀ ਸਿਰ 'ਤੇ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸੀਸ ਚੁਕ ਲਿਆਇਆ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ (ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਹੁਰਾ) ਭਾਈ ਲੱਖੀ ਰਾਏ ਵਣਜਾਰਾ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਭਾਈ ਨਿਗਾਹੀਆ, ਹੇਮਾ ਤੇ ਹਾੜੀ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਧੜ ਚੁੱਕ ਘਰ ਅੰਦਰ (ਗੁਰੁਦੁਆਰਾ ਰਕਾਬ ਗੰਜ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ) ਹੀ ਧੜ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਕਰ ਦਿਤਾ।ਜਿਸ ਥਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਸ਼ੀਸ਼ ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ ਉਸ ਥਾਂ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਸ਼ੀਸ਼ ਗੰਜ ਸਾਹਿਬ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਚਤੁਰਵੇਦੀ
ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਵਿਕਰਮ ਚਤੁਰਵੇਦੀ (ਜਨਮ 19 ਨਵੰਬਰ 1979) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਤੋਂ ਰਾਜ ਸਭਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਾ ਦੇ ਉਪ ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਇਕ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੀ।
ਅਕਲਪੁਰ
ਅਕਲਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਫਿਲੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਚਤੁਰਵੇਦੀ
ਉਹ ਤਹਿਲਕਾ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਨਿਊਜ਼ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਤੇ ਫਸਟਪੋਸਟ ਦੀ ਕਾਲਮ ਲੇਖਕ ਵੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਦੋ ਐਨਜੀਓਜ਼ ਦੀ ਟਰੱਸਟੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਹ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਇਕ ਪੁਸਤਕ ਸਮੀਖਿਆ ਬਲਾੱਗ ਵੀ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਦਸ ਵੈਬਲੌਗਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ।
ਅਕਲਪੁਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਚਤੁਰਵੇਦੀ
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਚਤੁਰਵੇਦੀ ਦਾ ਜਨਮ 19 ਨਵੰਬਰ 1979 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਪਾਲਣ- ਪੋਸ਼ਣ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1995 ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਜੋਸੇਫ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਜੁਹੂ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਉਸਨੇ 1999 ਵਿੱਚ ਨਰਸੀ ਮੋਨਜੀ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ ਅਤੇ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਵਿਲੇ ਪਾਰਲੇ ਤੋਂ ਕਾਮਰਸ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸ਼ਾਦੀਸ਼ੁਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ। ਉਹ ਇੱਕ ਉਤਸੁਕ ਪਾਠਕ ਅਤੇ ਬਲੌਗਰ ਹੈ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਚਤੁਰਵੇਦੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਐਮਪੀਵਰ ਕੰਸਲਟੈਂਟਸ, ਇੱਕ ਮੀਡੀਆ, ਪੀਆਰ ਅਤੇ ਈਵੈਂਟ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਪ੍ਰਿਆਸ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਟਰੱਸਟ ਦੀ ਟਰੱਸਟੀ ਹੈ ਜੋ 200 ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਅਧਿਕਾਰਤ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਦੋ ਸਕੂਲ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। 2010 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਈਐਸਬੀ ਦੇ 10,000 ਉੱਦਮੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਇੱਕ ਗਲੋਬਲ  ਉੱਦਮੀ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਗੋਲਡਮੈਨ ਸੈਚ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿਯੋਗੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਸੀ।
ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ
ਉਹ 2010 ਵਿਚ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ 2012 ਵਿਚ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਇੰਡੀਅਨ ਯੂਥ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਜਨਰਲ ਸੱਕਤਰ ਬਣੀ ਸੀ।
ਚਤੁਰਵੇਦੀ ਦੀ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮੌਜੂਦਗੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਟਵਿੱਟਰ 'ਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਈਰਾਨੀ ਨੂੰ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਦਿਅਕ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੱਤਰਾਂ ਦਾ ਝੂਠਾ ਹਲਫਨਾਮਾ ਦਾਇਰ ਕਰਨ ਲਈ ਨਾ ਬੁਲਾਉਣ ਲਈ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ ਈਰਾਨੀ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲ ਕੀਉਂਕਿ ਸਾਸ ਭੀ ਕਭੀ ਬਹੁ ਥੀ ਦੇ ਥੀਮ ਨੂੰ "ਕੀਉਂਕੀ ਮੰਤਰ ਭੀ ਕਭੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਥੀ" ਵਜੋਂ ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਗਾ ਕੇ ਈਰਾਨੀ ਵੱਲ ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ।
17 ਅਪ੍ਰੈਲ 2019 ਨੂੰ, ਉਸਨੇ ਯੂ ਪੀ ਸੀ ਸੀ (ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ) ਬਾਰੇ ਆਪਣੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨ ਲਈ ਟਵਿੱਟਰ 'ਤੇ ਪੋਸਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੁਝ ਪਾਰਟੀ ਵਰਕਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਤੋਂ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਬੇਵਕੂਫਾ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਕੇ ਮੁਅੱਤਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਾ
19 ਅਪ੍ਰੈਲ 2019 ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਧਵ ਠਾਕਰੇ ਅਤੇ ਆਦਿੱਤਿਆ ਠਾਕਰੇ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ। ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਸਮੇਂ ਉਸਨੇ ਉਧਵ ਠਾਕਰੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਮ ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਿਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਇਜ਼ਹਾਰ ਕੀਤਾ।
ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰੁਝੇਵਿਆਂ
ਸਾਲ 2015 ਵਿਚ, ਯੂਕੇ ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਸੰਸਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਯੂ ਕੇ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣੇ ਗਏ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਇਕ ਵਫ਼ਦ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ, ਉਹ ਲੰਦਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਲਈ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਆਬਜ਼ਰਵਰ ਰਿਸਰਚ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਜ਼ੀਟ ਸਟਿਫੰਗ ਦੁਆਰਾ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਯੋਜਿਤ "ਏਸ਼ੀਅਨ ਫੋਰਮ ਆਨ ਗਲੋਬਲ ਗਵਰਨੈਂਸ" ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
ਫਰਵਰੀ 2017 ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਨੇ ਸਾਬਕਾ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸ੍ਰੀ ਨਿਤਿਨ ਗੁਪਤਾ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਮੈਲਬੌਰਨ ਵਿੱਚ “ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ” ਵਿਸ਼ੇ ‘ਤੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਆਪਣੀ ਮੈਲਬੌਰਨ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਐਲਬਰਟ ਪਾਰਕ ਸਥਿਤ ਇਸਕਾਨ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਰਿਚਮੰਡ ਫੁਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਵੀ ਗਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਰਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1979 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations
1746
1746 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1740 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਗੁਰਸਿੱਖ
ਇਕ ਬਾਬਾ ਅਕਾਲ ਰੂਪ ਦੂਜਾ ਰਬਾਬੀ ਮਰਦਾਨਾ
ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 1469 ਈ. ਨੂੰ ਮਾਈ ਲੱਖੋ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਭਾਈ ਬਾਂਦਰੇ ਦੇ ਘਰ, ਰਾਇ ਭੋਇੰ ਦੀ ਤਲਵੰਡੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ਼ੇਖ਼ੂਪੁਰਾ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਆਪ ਨੇ 54 ਸਾਲ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰੇ। ਡਾ. ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, “ਭਾਈ ਮਰਦਾਨੇ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨਾਲ 47 ਸਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰੇ।” ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨਾਲ 3900 ਕਿ. ਮੀ. ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਅਖੀਰਲਾ ਸਾਹ ਵੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਦਫ਼ਨਾਇਆ। ਡਾ. ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, “1524 ਈ. ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਕੁਰਮ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ 65 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕੀਤਾ ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਦਫ਼ਨਾਇਆ।” ਭਾਈ ਮਰਦਾਨੇ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਲੋਕ ਰਾਗ ਬਿਹਾਗੜਾ ਵਿੱਚ 553 ਅੰਗ ਉੱਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹਨ।
ਕਲੁ ਕਲਵਾਲੀ ਕਾਮ ਮਦੁ ਮਨੂਆ ਪੀਵਣਹਾਰ।।
ਕਰੋਧ ਕਟੋਰੀ ਮੋਹਿ ਭਰੀ ਪੀਲਾਵਾ ਅਹੰਕਾਰੁ।। ਬਿਹਾਗੜਾ, ਮਰਦਾਨਾ1, ਅੰਗ 553।।
ਕਰਣੀ ਲਾਹਣੁ ਸਤੁ ਗੁੜੁ ਸਚੁ ਸਰਾ ਕਰਿ ਸਾਰੁ।।553
ਇਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਲੋਕ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਲਯੁਗ ਦੀ ਘੜਾ ਲਾਲਚ ਰੂਪੀ ਸ਼ਰਾਬ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਲੋਕੀ ਇਸ ਨੂੰ ਪੀਣ ਵਿੱਚ ਮਦ ਮਸਤ ਹਨ। ਉਹ ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣਾ ਅਨਮੋਲ ਜੀਵਨ ਵਿਅਰਥ ਗਵਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਭਾਈ ਮਰਦਾਨੇ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਤੇ ਸਿੰਮਲੀਆਂ ਸੁਚੱਜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਰਤੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਇਹ ਛੇਤੀ ਸਮਝ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਬਾਬਾ ਸੁੰਦਰ ਜੀ (1560-1603 ਈ.)
ਬਾਬਾ ਸੁੰਦਰ ਜੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਪੜਪੋਤੇ ਸਨ। ਆਪ ਦਾ ਜਨਮ 1560 ਈ. ਨੂੰ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਬਾਬਾ ਅਨੰਦ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਆਪ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਜੋ ਉਪਦੇਸ਼ ਆਪਣੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਬਾ ਸੁੰਦਰ ਆਪਣੀ ‘ਸੱਦ’ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਅੰਗ 923-24 ਤੇ ਦਰਜ ਹੈ। ‘ਮੱਦ’ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ “ਸੱਦਾ ਦੇਣਾ” ਅਤੇ ‘ਮਰਨ ਦਾ ਬੁਲਾਵਾ’ ਇਹ ਬਾਣੀ ਹਰ ਸਿੱਖ ਦੇ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣ ਤੇ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਾਬਾ ਸੁੰਦਰ ਜੀ ਦੇ ਕੇਵਲ 43 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਭੋਗ ਕੇ 1603 ਈ. ਵਿੱਚ ਪਰਲੋਕ ਸਿਧਾਰ ਗਏ। ਆਪ ਦੀ ‘ਸੱਦ’ ਬਾਣੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਗੁਰੂ ਸ਼ਬਦ ਸਮਾਵਏ ਅਵਰੁ ਨਾ ਜਾਣੈ ਕੋਇ ਜੀਉ।।ਰਾਮਕਲੀ ਸੱਦ 923।।
ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਭਾਣੇ ਅਤੇ ਰਜ਼ਾ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਪਰਵਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ:
ਮੇਰੇ ਸਿਖ ਸੁਣਹੁ ਪੁਤ ਭਾਈਹੋ, ਮੇਰੈ ਹਰਿ ਭਾਣਾ ਆਉ ਮੈ ਪਾਸਿ ਜੀਉ।।
ਹਰਿ ਭਾਣੀ ਗੁਰ ਭਾਇਆ ਮੇਰਾ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭੁ ਬਾਣਾ ਭਾਵਏ।।
ਆਨੰਦ ਅਨਹਦ ਵਜਹਿ ਵਾਜੇ ਹਰਿ ਆਪ ਗਲਿ ਮੇਲਾਵਏ।।
ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਪੰਕਤੀਆਂ ਇਵੇਂ ਹਨ:
ਹਰਿ ਭਾਇਆ ਗੁਰ ਬੋਲਿਆ ਹਰਿ ਪੁਰਖ ਮਿਲਿਆ ਸੁਜਾਣੁ ਜੀਉ।।
ਰਾਮਦਾਸ ਸੋਢੀ ਤਿਲਕੁ ਦੀਆਂ ਗੁਰ ਸ਼ਬਦੁ ਸਚੁ ਨੀਸਾਣੁ ਜੀਉ।।
ਕਹੈ ਸੁੰਦਰ ਸੁਣਹੁ ਸੰਤਹੁ ਸਭੁ ਜਗਤ ਪੈਰੀ ਪਾਇ ਜੀਉ।।923।।
"ਉਹ ਸਾਰੇ ਜਹਾਨ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਤਿੰਨਾਂ ਜਹਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜੋ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਹੈ ਤੇ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਤੋਂ ਸਿਵਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਹੀ ਨਾਮ ਜਪਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਕੇ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਉੱਚਾ ਰੁਤਬਾ ਪਾਇਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਫਿਰ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਹੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੇ ਢਹਿ ਪਿਆ ਤੇ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਵਿੱਚ ਵਲੀਨ ਹੋ ਗਏ।"
ਰਾਇ ਬਲਵੰਡ
ਨਾਨਕ ਰਾਜੁ ਚਲਾਇਆ ਸਚੁ ਕੋਟੁ ਸਤਾਣੀ ਨੀਵਣੈ।।(966 ਅੰਗ)
ਲਹਨੇ ਪਰਿਓਨ ਛਤਰੁ ਸਿਰਿ ਕਰਿ ਸਿਫਤੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਵਦੈ।।
ਤੁਧੁ ਡਿਠੇ ਸਚੇ ਪਾਤਸਾਹਿ ਮੁਲ ਜਨਮ ਦੀ ਕਟੀਐ।।
ਬਲਵੰਡ ਖੀਵੀ ਨੇਕ ਜਨ ਜਿਸ ਬਹੁਤੀ ਛਾਉ ਪਤਾਲੀ।।(967 ਅੰਗ)
ਲੰਗਰਿ ਦਉਲਤਿ ਵੰਡੀਐ ਰਸੁ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਖੀਰਿ ਖਿਆਲੀ।।
ਜਾਣੈ ਬਿਰਹਾਨੀਆ ਕੀ ਜਾਣੀ ਹੂ ਜਾਣੁ।।
ਕਿਆ ਮਲਾਹੀ ਸਚੇ ਪਾਤਿਸਾਹ ਜਾ ਤੂ ਸੁਘੜ ਸੁਜਾਣੁ।।(968 ਅੰਗ)
ਭਾਈ ਸੱਤਾ ਜੀ
ਬਹੁਤ ਭਗਤਾਂ ਵਾਂਗ ਸੱਤਾ ਜੀ ਬਾਰੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਕੱਥੇ ਅਤੇ ਕਦੋਂ ਹੋਇਆ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਚਲਦਾ। ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ, “ਇਹ ਬਲਵੰਡ ਜੀ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਾਈ ਸਨ ਤੇ ਮਹਿਮਾ ਪਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਰਚੈਤਾ ਬਾਵਾ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਪੁੱਤਰ ਸਨ ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਸਾਥੀ ਡੂਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਈ ਸੱਤਾ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਮਾਇਆ ਕਿ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਵਾਲਾ ਹੀ ਗੁਰੂ ਤਿਲਕ, ਉਹੀ ਤਖ਼ਤ, ਉਹੀ ਦਰਬਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਭਾਈ ਸੱਤਾ ਜੀ ਲਿਖਦੇ ਹਨ;
ਸੱਤਾ ਜੀ ਰਾਮਾਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ, ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ, ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦਾ ਰੂਪ ਵੇਖਦੇ ਤੇ ਖ਼ਿਆਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਤਦ ਮੇਰੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਸਹਾਰਾ ਮਿਲ ਗਿਆ।
ਧੰਨੁ ਸੁ ਤੇਰਾ ਥਾਨੁ ਹੈ, ਸਚੁ ਤੇਰਾ ਪੈਸਕਾਰਿਆ।।
ਨਾਨਕ ਤੂ ਲਹਣਾ ਤੂਹੈ ਗੁਰ ਅਮਰ ਤੂ ਵੀਚਾਰਿਆ।।(968 ਅੰਗ)
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਬਾਰੇ ਵੀ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਚਾਰ ਗੁਰਾਂ ਨੇ ਚਾਰ ਸਮਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਤੂੰ ਹੇ ਨਾਨਕ ਖ਼ੁਦ ਹਾ ਪੰਜਵਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਛਿਪਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਪਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ:
ਤਖਤ ਬੈਠਾ ਅਰਜਨ ਗੁਰੂ ਸਤਗੁਰੂ ਦਾ ਖਿਵੈ ਚੰਦੋਆ।।
ਭਾਈ ਸੱਤਾ ਜੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਕੀਰਤਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਭਰੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਆਸਾ ਦੀ ਵਾਰ ਦਾ ਭੋਗ ਪਾਉਂਦੇ ਸਾਰ ਦੋਹਾਂ ਰਬਾਬੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੇ। ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਖਰੀ ਰਸਮਾਂ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਮਾਣ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ ਸਗੋਂ ਅਮਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ
ਜਵਾਹਰ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ
ਜਵਾਹਰ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਮੋਗਾ ਜਿਲੇ ਦੀ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਉੱਚ-ਪੱਧਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ
ਮਸ਼ੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਅਸੈਂਬਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੁਆਰਾ ਕਰਮਾਦੇਸ਼ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਕਠਿਨਾਈ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨੀ ਇਸ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਜੁੱਟ ਗਏ ਕਿ ਹੁਣ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਕਰਮਾਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕੰਪਿਊਟਰ ਮਸ਼ੀਨ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਹੋ। ਕੰਪਿਊਟਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਇਹ ਅਗਲਾ ਕਦਮ ਸੀ। ਅਸੈਂਬਲਰ ਦੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਕੰਪਾਇਲਰ ਅਤੇ ਇੰਟਰਪਰੈਟਰ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਕੰਪਿਊਟਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਿਖਣ ਲਈ ਮਸ਼ੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਦੋ-ਅੰਕੀ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਅੱਖਰ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਭਾਸ਼ਾਓ ਦਾ ਜਾਣ ਪਹਿਚਾਣ
ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾਓ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਉੱਤੇ ਨਜ਼ਰ ਪਾਈ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਡਾ. ਗਰੇਸ ਹਾਪਰ ਦਾ ਨਾਮ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇੰਹੋਨੇ ਹੀ ਸੰਨ 1952 ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਭਾਸ਼ਾਓ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੰਪਾਇਲਰ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਡਾ ਹਾਪਰ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾਓ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪਹਿਲੀ - FLOWMATIC ਅਤੇ MATHEMATICS। FLOWMATIC ਇੱਕ ਪੇਸ਼ਾਵਰਾਨਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਸੀ ਅਤੇ MATHEMATICS ਇੱਕ ਅੰਕਗਣਿਤੀਏ ਗਣਨਾਓ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿਉਕਤ ਦੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਲਗਭਗ 225 ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾਓ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ : FORTRAN, COBOL, BASIC, PASCAL
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਸ਼ੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ
ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਲੁਧਿਆਣਾ
ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਭਾਈ ਜੋਧ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਡਾ. ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ 100 ਮੈਂਬਰ ਭਰਤੀ ਕਰਨ ਦੇ ਇੱਕ ਮਾਮੂਲੀ ਟੀਚੇ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਸੀ। ਅਕਾਦਮੀ ਦੀ ਰਸਮੀ ਸਥਾਪਨਾ 24 ਅਪਰੈਲ 1954 ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮ ਦਾ, ਸ਼ਾਇਦ, ਪਹਿਲਾ ਸਾਹਿਤਕ ਸੰਗਠਨ ਸੀ।
ਪੰਜਾਬੀ ਭਵਨ
ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਵਜੋਂ, ਪੰਜਾਬੀ ਭਵਨ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਦੋਂ ਦੇ ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਡਾ. ਰਾਧਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਨੇ 2 ਜੁਲਾਈ 1966 ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ।
ਐਸ਼ਲੇ ਟਿਸਡੇਲ
ਐਸ਼ਲੇ ਮਿਸ਼ੇਲ ਟਿਸਡੇਲ (ਜਨਮ 2 ਜੁਲਾਈ, 1985) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਗਾਇਕਾ, ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਬਚਪਨ ਦੌਰਾਨ, ਟਿਸਡੇਲ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਮਾਮੂਲੀ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਡਿਜ਼ਨੀ ਚੈਨਲ ਸੀਰੀਜ਼ ਦਿ ਸੂਟ ਲਾਈਫ ਆਫ਼ ਜ਼ੈਕ ਐਂਡ ਕੋਡੀ ਵਿੱਚ ਮੈਡੀ ਫਿਟਜ਼ਪਟਰਿਕ ਵਜੋਂ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਸਫਲਤਾ ਉਦੋਂ ਵੱਧ ਗਈ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਮਿਊਜ਼ੀਕਲ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਰਪੇ ਈਵਾਨਜ਼ ਵਜੋਂ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਡਿਜ਼ਨੀ ਲਈ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਸਾਬਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਵੱਡੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ। ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨਾਲ ਟਿਸਡੇਲ ਨੇ ਵਾਰਨਰ ਬਰੋਸ ਨਾਲ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ। ਰਿਕਾਰਡ, ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਐਲਬਮ ਹੈੱਡਸਟ੍ਰਾਂਗ (2007), ਲੇਬਲ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਇਹ ਐਲਬਮ ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਇੰਡਸਟਰੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਅਮਰੀਕਾ (ਆਰਆਈਏਏ) ਤੋਂ ਉਸਨੂੰ ਗੋਲਡ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।ਉਸਨੇ 2007 ਤੋਂ 2015 ਤੱਕ ਐਨੀਮੇਟਿਡ ਲੜੀ ਫਿਨੀਅਸ ਐਂਡ ਫਰਬ ਵਿੱਚ ਕੈਂਡਸ ਫਲਾਈਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
1985-2004: ਬਚਪਨ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ
ਐਸ਼ਲੇ ਮਿਸ਼ੇਲ ਟਿਸਡੇਲ ਦਾ ਜਨਮ ਮੋਨਮਊਥ ਕਾਂਊਟੀ, ਨਿਊਜਰਸੀ ਵਿੱਚ ਲੀਜ਼ਾ ਮੌਰਿਸ ਅਤੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਮਾਈਕਲ ਟਿਸਡੇਲ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਈਸਾਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਯਹੂਦੀ ਹੈ ; ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ "ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ" ਦੋਵਾਂ ਧਰਮਾਂ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਟਿਸਡੇਲ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਜੈਨੀਫਰ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਨੇ ਅਰਨੋਲਡ ਮੌਰਿਸ ਦੁਆਰਾ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਰੋਨ ਪੋਪੀਲ ਨਾਲ ਵੀ ਸਬੰਧਤ ਹੈ ਜੋ ਜੀਨਸੂ ਚਾਕੂ ਲਈ ਪਿੱਚਮੈਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਟਿਸਡੇਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੈਨੇਜਰ ਬਿਲ ਪਰਲਮੈਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨਿਊਜਰਸੀ ਦੇ ਇੱਕ ਮਾਲ ਵਿੱਚ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵਪਾਰਕ ਵਪਾਰ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਡੀਸ਼ਨਾਂ ਤੇ ਭੇਜਿਆ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨੈਟਵਰਕ ਟੀਵੀ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਟਕੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਜਿਮਪਸੀ: ਏ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਫੈਬਲ ਅਤੇ ਦਿ ਸਾਊਂਡ ਆਫ ਮਿ ਊਜ਼ਕ ਵਿਖੇ ਮੋਨਮਊਥ ਕਾਂਉਟੀ ਦੇ ਯਹੂਦੀ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਿਆਂ ਕੀਤੀ। ਟਿਸਡੇਲ ਅੱਠ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਲੇਸ ਮਿਸੇਬਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੋਸੇਟ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਉਤਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਰਫ ਇਕੋ ਗਾਉਣ ਦਾ ਸਬਕ ਲੈਣਾ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। 2007 ਵਿੱਚ, ਟਿਸਡੇਲ ਨੇ ਨਿ ਊਜ਼ਡੇਅ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, “ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਛੋਟੀ ਸੀ, ਮੈਂ ਬ੍ਰੌਡਵੇ ਉੱਤੇ ਲੈਸ ਮਿਸ ਮਿਸਰੇਬਲਜ਼ ਨਾਟਕ ਵੇਖਿਆ। ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਸੀ ਜੋ ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਵੇਖੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮੈਨੇਜਰ ਕੋਲ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ "। ਟਿਸਡੇਲ ਨੇ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਐਨੀ ਦੇ ਟੂਰਿੰਗ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੇਸ ਮਿਸਯੂਰੇਬਲਸ ਨਾਲ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ।
ਜਦੋਂ ਟਿਸਡੇਲ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾਊਸ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਟਰੂਪ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਿਲ ਕਲਿੰਟਨ ਲਈ ਗਾਇਆ। ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਵਿਚ, ਟਿਸਡੇਲ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਭੂਮਿਕਾ 1997 ਵਿੱਚ ਨਿਭਾਈ, ਉਸ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਸਮਾਰਟ ਮੁੰਡਾ ਅਤੇ 7 ਵੇਂ ਸਵਰਗ ਦੇ ਇੱਕ ਐਪੀਸੋਡ ਤੇ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਫੋਰਡ ਮਾਡਲਾਂ ਲਈ ਮਾਡਲਿੰਗ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਟਿਸਡੇਲ ਐਨ ਆਲ ਡੌਗਜ਼ ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਕੈਰਲ (1998) ਅਤੇ ਏ ਬੱਗਜ਼ ਲਾਈਫ (1998) ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਵਾਜ਼ ਅਦਾਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੇ 2000 ਵਿੱਚ ਬੋਸਟਨ ਪਬਲਿਕ ਦੇ ਇੱਕ ਕਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ, "ਇੱਕ ਟੀਵੀ ਡਰਾਮੇ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਮਹਿਮਾਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ" ਲਈ 2000 ਯੰਗ ਆਰਟਿਸਟ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਟਿਸਡੇਲ ਨੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ 'ਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਨਾਬਾਲਗ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ, ਡੌਨੀ ਡਾਰਕੋ (2001) ਅਤੇ ਓਇਸਟਰ ਬੇਅ (2002) ਦੇ ਮੇਅਰ ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਟਿਸਡੇਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ, ਇਹ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਕਿ "ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਯਮਤ ਸਮੇਂ ਸਕੂਲ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਮੈਂ ਕਪੜੇ ਸਟੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੀ ਹੋਈ ਤੱਕ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਮੈਂ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਹੋਣ ਤੱਕ 'ਨਹੀਂ ਬਣੀ', ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਯਕੀਨਨ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਦੋਵਾਂ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ। ”
ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਲਤਿਕਾ
ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਲਤਿਕਾ ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿੱਖਿਆ ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਟਕ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਲਤਿਕਾ ਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰੀਤ-ਡਰਾਮੇ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ। ਇਹ ਨਾਟਕ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 7 ਜੂਨ 1939 ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਟਕ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗ-ਮੰਚ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕਿਸੇ ਇਸਤਰੀ ਨੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਧੀ ਉਮਾ ਨੇ "ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਲਤਿਕਾ" ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ
ਕੈਲੀਗ੍ਰਾਫੀ
ਕੈਲੀਗ੍ਰਾਫੀ ਇੱਕ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਕਲਾ ਹੈ, ਜੋਕਿ ਲਿਖਾਈ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਤਰਾਂ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਅਖ਼ਰ ਚੌੜੀ ਨੌਕ ਵਾਲੇ ਯੰਤਰ, ਬ੍ਸ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਯੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਲਿਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਸਮਕਾਲੀਨ ਕੈਲੀਗ੍ਰਾਫਿਕ ਅਭਿਆਸ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਇਸ ਤਰਾਂ ਹੈ, “ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਕਲਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਅੱਖ਼ਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟਾਊ, ਲੈਅਪੂਰਵਕ ਅਤੇ ਹੁਨਰਮੰਦ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ਼ ਢਾਲਦੇ ਹਾਂ”I
ਆਧੁਨਿਕ ਕੈਲੀਗ੍ਰਾਫੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੰਮ ਕਾਜ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਲਿਖਾਈ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਸਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਫਾਇਨਆਰਟ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਥੇ ਅਖ਼ਰਾਂ ਦੇ ਪੜ੍ਹਨਯੋਗ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਕਲਾਸੀਕਲ ਕੈਲੀਗ੍ਰਾਫੀ, ਟਾਇਪੋਗ੍ਰਾਫੀ ਅਤੇ ਨਾਨ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਕੈਲੀਗ੍ਰਾਫੀ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕੈਲੀਗ੍ਰਾਫਰ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕੈਲੀਗ੍ਰਾਫੀ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਅੱਜ ਵੀ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਦੇ ਨਿਮੰਤਰਣ ਪਤੱਰਾਂ, ਫ਼ਾਂਟ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਅਤੇ ਟਾਇਪੋਗ੍ਰਾਫੀ, ਹੱਥੀ ਲਿਖੇ ਅਖ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤੇ ਲੋਗੋ, ਧਾਰਮਿਕ ਕਲਾ, ਐਲਾਨਾਂ, ਗ੍ਰਾਫ਼ਿਕ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਅਤੇ ਕਮੀਸ਼ਨ ਕੈਲੀਗ੍ਰਾਫੀ ਕਲਾ, ਪਥੱਰ ਦੀ ਕਟਾਈ ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਲਿਖਾਈ, ਅਤੇ ਯਾਦਗਾਰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀ ਸਮਗਰੀ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੀ ਚਾਲੂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਸੰਸਾ ਪਤੱਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਨਮ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟਾਂ ਤੇ, ਨਕਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲਿਖਾਈ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਔਜ਼ਾਰ
ਕੈਲੀਗ੍ਰਾਫਰ ਦੁਆਰਾ ਕੈਲੀਗ੍ਰਾਫੀਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਮੁੱਖ ਔਜ਼ਾਰ ਹਨ- ਪੈਨ ਅਤੇ ਬੁ੍ਸ਼। ਕੈਲੀਗ੍ਰਾਫਰ ਪੈਨ ਆਪਣੀ ਨੀਭ ਨਾਲ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, ਜੋਕਿ ਫ਼ਲੈਟ, ਗੌਲ ਜਾਂ ਪੌਇਂਟਿਡ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।  ਸਜਾਵਟ ਦੇ ਕੁਝ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ, ਮਲਟੀ ਨੀਭ ਪੈਨਾਂ– ਸਟੀਲ ਬੂ੍ਸ਼ਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਦਕਿ ਕੁਝ ਕੰਮ ਫੈਲਟ-ਟੀਪ ਅਤੇ ਬਾੱਲਪੋਂਟ ਪੈਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਐਂਗਲ ਲਾਈਨਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਸਹੀ ਡੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।ਕੈਲੀਗ੍ਰਾਫਰ ਦੇ ਕੁਝ ਸਟਾਇਲ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੌਥਿਕ ਸਕਰਿਪਟ, ਜਿਸ ਲਈ ਸਟਬ ਨੀਭ ਪੈਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਲਿਖਾਈ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਾਹੀ ਪਾਣੀ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਤੇਲ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਸ਼ਾਹੀ, ਜੋਕਿ ਛਪਾਈ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਚਿਪਚਿਪੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਧੀਆ ਗਣਵੱਤਾ ਵਾਲੇ ਕਾਗ਼ਜ਼, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੋਖਣ ਦੀ ਚੰਗੀ ਛਮਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਦੇ ਪ੍ਯੋਗ ਨਾਲ ਲਿਖਾਵਟ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਾਈ ਉਂਦੀ ਹੈ, ਹਾਂਲਾਕਿ ਪਰਚਮੈਂਟ ਅਤੇ ਵੈਲਮ ਦਾ ਵੀ ਅਕਸਰ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਾਕੂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਾਮੁਕੰਮਲ ਨੂੰ ਮਿਟਾਣੇ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲਾਇਟ ਬਾਕਸ ਨੂੰ ਲਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਲਈ, ਇਜ਼ਾਜਤ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪੈਂਸਿਲ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਅਤੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਧਿਆਨ ਹਟਾਏ ਬਗੈਰ ਸੀਧੀ ਲਾਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਲਈ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਇਟ ਬਾਕਸਾਂ ਅਤੇ ਟੈਮਪਲੇਟਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੂਲਡ ਪੇਪਰ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਲਾਇਟ ਬਾਕਸ ਜਾਂ ਸਿਧੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ, ਹਰ ਤਿਮਾਹੀ ਅਤੇ ਅੱਧੇ ਇੰਚ ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਤੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲਾ, ਪਰ ਇੰਚ ਖਾਲੀ ਅਸਥਾਨ ਕਦੀ ਕਦੀ ਹੀ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਲਿਟੈਰਿਆ ਅਨਸਿਆਲਸ ਹੈ (ਇਸ ਲਈਨਾਂ) ਕਾਲੇਜ ਰੂਲ ਕਾਗਜ਼ ਇੱਕ ਸੇਧ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ:-
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਲਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਲੀਗ੍ਰਾਫੀ
ਰੇਖ਼ਤਾ
ਰੇਖ਼ਤਾ (, रेख़्ता rextā), ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਨਾਮ ਪਿਆ ਜਦੋਂ ਇਸ ਦਾ ਉਪਭਾਸ਼ਾਈ ਅਧਾਰ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਖੜੀਬੋਲੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਰੇਖ਼ਤਾ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ "ਬਿਖਰਿਆ", ਯਾਨੀ ਇਹ ਓਨੀ ਫ਼ਾਰਸੀਕ੍ਰਿਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਿੰਨੀ ਬਾਅਦ ਨੂੰ ਹੋ ਗਈ। 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਅਰਸੇ ਅਰਸੇ ਤੋਂ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਇਹਦਾ ਖੂਬ ਬੋਲਬਾਲਾ ਰਿਹਾ, ਫਿਰ ਇਹਦੀ ਥਾਂ ਹਿੰਦੀ/ਹਿੰਦਵੀ) ਨੇ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਨੂੰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ, ਨੇ ਲੈ ਲਈ। ਵੈਸੇ ਇਹਦੀ ਖਿੰਡਰੀ ਖਿੰਡਰੀ ਵਰਤੋਂ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ। ਰੇਖ਼ਤਾ-ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਅੱਜ ਵੀ ਉਰਦੂ ਬੋਲਦੇ ਸੱਜਣ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਰੇਖ਼ਤਾ ਉਰਦੂ ਜ਼ਬਾਨ ਕੀ ਅਦਬੀ ਬੋਲੀ ਹੈ। ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ਾਇਰ ਮਿਰਜ਼ਾ ਅਸਦ ਉੱਲ੍ਹਾ ਖ਼ਾਨ ਗ਼ਾਲਿਬ ਨੇ ਰੇਖ਼ਤਾ ਦੇ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ
ਹਾਮਬੁਰਕ
ਹਾਮਬੁਰਕ ਜਾਂ ਹਾਮਬੁਰਗ ( ਹਾਮਬੁਅਰਕ;, ਸਥਾਨਕ ਉਚਾਰਨ ; ਹੇਠਲੀ ਜਰਮਨ/ਹੇਠਲੀ ਜ਼ਾਕਸਨ: Hamborg ), ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਾਮਬੁਰਕ ਦਾ ਅਜ਼ਾਦ ਅਤੇ ਹਾਂਸਿਆਟੀ ਰਾਜ, ਜਰਮਨੀ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਹੈ। ਇਹ ਤੇਰ੍ਹਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜਰਮਨ ਰਾਜ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਅਬਾਦੀ ੧੮ ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ ਜਦਕਿ ਹਾਮਬੁਰਕ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕੇ (ਗੁਆਂਢੀ ਰਾਜ ਹੇਠਲਾ ਜ਼ਾਕਸਨ ਅਤੇ ਸ਼ਲੈਸਵਿਸ਼-ਹੋਲਸ਼ਟਾਈਨ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਸਮੇਤ) ਦੀ ਅਬਾਦੀ ੫੦ ਲੱਖ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਐਲਬੇ ਦਰਿਆ ਕੰਢੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ (ਰੋਟਰਦਾਮ ਬੰਦਰਗਾਹ ਮਗਰੋਂ) ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਦਸਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਰਾਜ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਕੇ. ਹੇਮਲਤਾ
'''ਕੇ. ਹੇਮਲਤਾ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਰਾਜਨੇਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ) ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਕਮੇਟੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਆਗੂ ਹੈ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਹੇਮਲਤਾ ਦਾ ਜਨਮ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਬਰਹਾਮਪੁਰ ਵਿਖੇ ਐਮ ਕੇ ਸੀ ਜੀ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ 'ਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 1973 ਵਿੱਚ, ਹੇਮਲਤਾ ਨੇ ਨੇਲੌਰ ਵਿਖੇ ਪੁਚਲਾਪੱਲੀ ਸੁੰਦਰਯਾ ਦੇ ‘ਪੀਪਲਜ਼ ਕਲੀਨਿਕ’ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਹ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮਾਛੀਲੀਪੱਟਨਮ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੀ ਅਭਿਆਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ 1987 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਿਊਂਸੀਪਲ ਕੌਂਸਲਰ ਬਣੀ ਅਤੇ 1995 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰੀ ਦਾ ਪੇਸ਼ਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਟ੍ਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਸਮੁੱਚੇ ਟਾਈਮਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ। ਹੇਮਲਤਾ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੀ.ਆਈ.ਟੀ.ਯੂ. ਦੀ ਰਾਜ ਸਕੱਤਰ ਬਣੀ। ਉਸ ਨੂੰ 1998 ਤੋਂ 2012 ਤੱਕ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਆਂਗਨਵਾੜੀ ਵਰਕਰਸ ਐਂਡ ਹੈਲਪਰਸ ਦੀ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਚੁਣੀ ਗਈ। ਹੇਮਲਤਾ ਨੂੰ 2016 ਵਿੱਚ, ਸੈਂਟਰ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਟ੍ਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨਸ (CITU) ਦੀ,15ਵੀੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਜੋ ਪੂਰੀ 'ਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣੀ ਗਈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸੈਂਟਰਲ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।
ਰਾਜ ਸਕੱਤਰ ਬਣਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਆਂਗਣਵਾੜੀ ਵਰਕਰਜ਼ ਅਤੇ ਹੈਲਪਰਾਂ ਦੀ 1998 ਤੋਂ 2012 ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਵੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਵੰਬਰ 2016 ਵਿੱਚ ਹੇਮਲਤਾ ਨੂੰ 15ਵੀਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਟ੍ਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨਾਂ (ਸੀ.ਆਈ.ਟੀ.ਯੂ.) ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੁਰੀ ਵਿਖੇ ਕਾਨਫਰੰਸ ਕੀਤੀ ਗਈ।  ਸੀ ਪੀ ਆਈ (ਐਮ) ਦੀ 22 ਵੀਂ ਪਾਰਟੀ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਨਵੀਂ ਚੁਣੀ ਕੇਂਦਰੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਕਾਰਕੁਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਵਿਜੈ ਲਕਸ਼ਮੀ ਈਮਾਨੀ
ਵਿਜੈ ਲਕਸ਼ਮੀ ਈਮਾਨੀ (14 ਮਈ 1957 - 15 ਜਨਵਰੀ 2009) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਮਰੀਕੀ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕਲੀਵਲੈਂਡ, ਓਹੀਓ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਅਮਰੀਕੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰੀ ਨੇਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਨੌਰਥਈਸਟ ਓਹੀਓ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਨਾਰਥਈਸਟ ਓਹੀਓ ਓਲੀਓ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਗਰੇਟਰ ਕਲੀਵਲੈਂਡ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗਠਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨਜ਼ (ਐੱਫ ਆਈ ਸੀ ਏ) ਦੇ ਇੱਕ ਬੋਰਡ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਬਣੇ। ਉਸਨੂੰ 2011 ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸਿਟੀਜ਼ਨ ਮੈਡਲ, ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2009 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਕਾਰਜ ਕਰਤਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਕਾਰਕੁਨ
ਸ਼ੇਰ ਜੰਗ ਜਾਂਗਲੀ
ਸੇਰ ਜੰਗ ਜਾਂਗਲੀ (5 ਮਈ 1937 - 23 ਮਈ 1996) ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਅੰਗ ਲੇਖਕ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ
ਈਬੋਨੀ ਘੋੜਾ
ਦਿ ਈਬੋਨੀ ਹਾਰਸ, ਦਿ ਐਨਚੈਂਟਡ ਹਾਰਸ ਜਾਂ ਮੈਜਿਕ ਹਾਰਸ ਇੱਕ ਲੋਕ ਕਥਾ ਹੈ ਜੋ ਅਰੇਬੀਅਨ ਨਾਈਟਸ ਵਿੱਚ ਹੀ
ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਡਦਾ ਮਕੈਨੀਕਲ ਘੋੜਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕੁੰਜੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਬਾਹਰੀ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਵੀ ਉੱਡ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਈਬੋਨੀ ਘੋੜਾ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੱਕ ਉੱਡ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਾਰਸ ਦੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਕਮਰ ਅਲ-ਅਕਮਰ ਦੁਆਰਾ, ਪਰਸ਼ੀਆ, ਅਰਬ ਅਤੇ ਬਿਜ਼ੈਂਟੀਅਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਾਹਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਹਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ￼
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੱਧਕਾਲੀ ਸਾਹਿਤ
ਐਚ ਐਸ ਫੂਲਕਾ
ਹਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਫੂਲਕਾ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ  ਐਚ ਐਸ ਫੂਲਕਾ, ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦਾ ਸੀਨੀਅਰ ਐਡਵੋਕੇਟ, ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ, ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ।
ਜੀਵਨੀ
ਹਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਫੂਲਕਾ ਦਾ ਜਨ‍ਮ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਰਨਾਲਾ ਜਿਲ੍ਹਾ ਦੇ ਕਸਬਾ ਭਦੌੜ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਸ‍ਨਾਤਕ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਉਸ ਨੇ ਚੰਡੀਗੜ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪ‍ਤ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਐਲ ਐਲ ਬੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਕੀਤੀ।
ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪ‍ਤ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਫੂਲਕਾ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਵਕਾਲਤ ਅਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਪਿਛਲੇ 30 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ 1984 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਦੰਗਿਆਂ ਦੇ ਆਰੋਪੀਆਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਮੁਕੱਦਮੇ ਲੜ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਜਨਵਰੀ 2014 ਵਿੱਚ ਫੂਲਕਾ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ 2014 ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਂ‍ਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਧੀਮਾਲ ਭਾਸ਼ਾ
ਵੰਡ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀ
ਧੀਮਾਲ ਪੂਰਬੀ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਤਰਾਈ ਵਿਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੋਰਾਂਗ, ਝਪਾ ਅਤੇ ਸੁਨਸਾਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿਚ। ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਧੀਮਾਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 1% ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੱਧ ਹੈ।
ਸਵਰ
ਧੀਮਾਲ ਦੇ 16 ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਵਰ ਧੁਨੀ ਹਨ, ਜੋ ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ ਨਾਸਿਕਤਾ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖਰੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਛੇ ਡਿਫਥੌਂਗ ਹਨ।
ਵਿਅੰਜਨ
ਧੀਮਾਲ ਦੇ 31 ਵਿਅੰਜਨ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਨਾਦੀ ਅਤੇ ਅਨਾਦੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਧੀਮਾਲ (ਪੱਛਮੀ ਬੋਲੀ) ਮੂਲ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਸ਼ਬਦ ਸੂਚੀ ਰੇਗਮੀ, ਆਦਿ ਤੋਂ ਹੈ। (2014: 92-98)।
ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੇਪਾਲ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸਾਧਪੁਰ ਵੀਰਾਂ
ਸਾਧਪੁਰ ਵੀਰਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਭੁਨਰਹੇੜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਨਿਰਮਲਾ ਜੈਨ
ਨਿਰਮਲਾ ਜੈਨ ਦਾ ਹਿੰਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਅਹਿਮ ਹਸਤੀ ਹੈ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਨਿਰਮਲਾ ਜੈਨ ਦਾ ਜਨਮ 1932 ਵਿੱਚ 1932 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਰੰਭਿਕ ਜੀਵਨ ਸੰਘਰਸ਼ਪੂਰਣ ਰਿਹਾ। ਇਸਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਸ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਾਲਾਂ ਕੱਥਕ ਗੁਰੂ ਅੱਛਨ ਮਹਾਰਾਜ (ਬਿਰਜੂ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਪਿਤਾ) ਕੋਲੋਂ ਨਾਚ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੀਏ ਤੱਕ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਐਮਏ, ਪੀਐਚਡੀ ਅਤੇ ਡੀ ਲਿਟ ਦੀਆਂ ਉਪਾਧੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਲੇਡੀ ਸਰੀਰਾਮ ਕਾਲਜ (1956-70) ਅਤੇ ਫਿਰ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿਭਾਗ (1970-96) ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਨ ਉਪਰੰਤ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੱਦੇ ਤੇ ਦਸ ਸਾਲ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੀ ਰਹੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਹਿੰਦੀ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਮੁਖੀ (1981-84) ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੱਖਣ-ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਰੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰਹੀ।
ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਇਨਾਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਆਲੋਚਕ
ਕਾਰਾਕਾਸ
ਕਾਰਾਕਾਸ, ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸਾਂਤਿਆਗੋ ਦੇ ਲਿਓਨ ਦੇ ਕਾਰਾਕਾਸ, ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ; ਇੱਥੋ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਰਾਕਾਸੀ ਜਾਂ ਕਾਰਾਕੇਞੋਸ (Caraqueños) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾਈ ਤਟਵਰਤੀ ਪਹਾੜ-ਲੜੀ (ਕੋਰਦੀਯੇਰਾ ਦੇ ਲਾ ਕੋਸਤਾ) ਵਿਚਲੀ ਤੰਗ ਕਾਰਾਕਾਸ ਘਾਟੀ ਦੇ ਨਕਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਮਾਰਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਢੁਕਵੀਂ ਧਰਾਤਲ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ 760 ਤੋਂ 910 ਮੀਟਰ ਵਿਚਕਾਰ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਹ ਘਾਟੀ ਕੈਰੀਬਿਆਈ ਸਾਗਰ ਨੇੜੇ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਤਟ ਨਾਲੋਂ 2200 ਮੀਟਰ ਉੱਚੀ ਇੱਕ ਤਿੱਖੀ ਪਹਾੜ-ਲੜੀ, ਸੇਰਰੋ ਏਲ ਆਵੀਲਾ, ਕਰ ਕੇ ਨਿਖੜੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਇਸ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਹੋਰ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਦਹਿ ਸਦੀ ਵਿਕਾਸ ਉਦੇਸ਼
thumbnail|ਦਹਿ ਸਦੀ ਵਿਕਾਸ ਉਦੇਸ਼-ਆਲਮੀ ਆਰਥਕ ਫੋਰਮ ਵਾਰਸ਼ਕ ਮਿਲਣੀ ਦਾਵੋਸ 2008 ਦਹਿ-ਸਦੀ ਵਿਕਾਸ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਭਾਵ ਵਿਸ਼ਵ ਪਧਰ ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਚੋਣਵੇਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਤਰਜੀਹ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੋਣ। ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਚਲਤ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾ ਨੂੰ ਮਿਲੇਨੀਅਮ ਡਿਵੈਲਪਮੇਂਟ ਗੋਲਜ਼ (ਐਮ.ਡੀ.ਐਮਸ.) {Millennium Development Goals (MDGs)} ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਲ 2000 ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਈਟੇਡ ਨੇਸ਼ਨ (ਯੂ .ਐਨ) ਦਾ ਇੱਕ ਦਹਿ-ਸਦੀ ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਅੱਠ ਦਹਿ-ਸਦੀ ਵਿਕਾਸ ਉਦੇਸ਼ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।ਇਹ ਉਦੇਸ਼ ਯੂਨਾਈਟੇਡ ਨੇਸ਼ਨਸ ਦਹਿ-ਸਦੀ ਮਤੇ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਵਜੋਂ ਅਪਨਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇ ਦੇ ਸਾਰੇ 189 ਯੂਨਾਈਟੇਡ ਨੇਸ਼ਨਸ ਮੈਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ (ਜਿਨਾ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੁਣ 193 ਹੈ) ਅਤੇ ਤਕਰੀਬਨ 23ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾਂਵਾਂ ਨੇ 2015 ਤੱਕ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅੱਠ ਦਹਿ-ਸਦੀ ਵਿਕਾਸ ਉਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਸਚਾ ਕੀਤਾ: thumbnail|ਦਹਿ ਸਦੀ ਵਿਕਾਸ ਉਦੇਸ਼-ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ, ਨਿਊਯਾਰਕ-20080501
ਹਰੇਕ ਉਦੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ ਟੀਚੇ, ਸਮਾਂ ਨਿਸਚਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। .
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
* ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਿਬਰਲਾਈਜੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮਨੁਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਲੇਨੀਅਮ ਡਿਵੈਲਪਮੇਂਟ ਗੋਲਜ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੁਖੀ ਵਿਕਾਸ ਸੂਚਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਥ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਰਥਿਕਤਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ
פסגת המילניום
ਮੋਹਨਦਾਸ (ਫ਼ਿਲਮ)
ਸਾਰ
ਅਨੂਪਪੁਰ ਦੇ ਦਸਤਕਾਰ ਪਰਵਾਰ ਦਾ ਮੋਹਨਦਾਸ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਨ-ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਹੋਸ਼ਿਆਰ ਸੀ। ਬੀਏ ਕਰਨ ਉੱਪਰੰਤ ਉਹ ਓਰੀਐਂਟਲ਼ ਕੋਲ ਮਾਈਨਜ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਲਈ ਆਵੇਦਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਉਸ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਨੌਕਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੋਹਨਦਾਸ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਨਕਲੀ ਮੋਹਨਦਾਸ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਅਸਲੀ ਮੋਹਨਦਾਸ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਪਹਿਚਾਣ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਥਪੇੜੇ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਨਿਊਜ ਚੈਨਲ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟਰ ਮੇਘਨਾ ਸੇਨਗੁਪਤਾ ਉਸ ਦੀ ਮਦਦ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਆਦਮੀਆਂ ਦੇ ਕੁਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਦਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਐਨ.ਆਈ.ਟੀ. ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ
ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: National Institute of Technology, Kurukshetra; ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ: ਐਨ.ਆਈ.ਟੀ. ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ), ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪਬਲਿਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਦਸੰਬਰ 2008 ਵਿਚ, ਇਸ ਨੂੰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟਸ ਆਫ਼ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਮਪੋਰਟੈਂਸ (ਆਈ.ਐੱਨ.ਆਈ.) ਦੁਆਰਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਤ 30 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਅਤੇ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਆਫ਼ ਫਿਲੋਸਫੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਰਕਸਵਾਦ
ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਇੱਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦਾਂ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼ ਨੇ ਰੱਖੀਆਂ ਸਨ। ਸਮਾਜਿਕ ਸੋਚ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਅਤੇ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਮਾਰਕਸ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਅਰਾਜਕਤਾਵਾਦ (ਵੇਖੋ ਸਮਾਜਿਕ ਅਰਾਜਕਤਾਵਾਦ), ਈਸਾਈ ਸਮਾਜਵਾਦ ਅਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਸਮਾਜਵਾਦ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਲੋਕਤੰਤਰ ਵਰਗੇ ਸਮਾਜਵਾਦ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਦੂਸਰੇ ਰੂਪ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਧੀ ਹੈ ਜੋ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਭੌਤਿਕਵਾਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਜਮਾਤੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਟਕਰਾਅ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਦਵੰਦਵਾਦੀ ਨਜ਼ਰੀਆ ਅਪਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸਾਹਨੇਵਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਸਾਹਨੇਵਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਹਲਕਾ ਨੰ: 59 ਹੈ।
ਐਨ.ਆਈ.ਟੀ. ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ
ਇਤਿਹਾਸ
ਸੁਤੰਤਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ, ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨੇਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ 1959 ਅਤੇ 1965 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ 14 ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਪ੍ਰਣਾਲੀ (ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ) ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿਚ, 1963 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਉੱਦਮ ਵਜੋਂ ਖੇਤਰੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ, ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 2002 ਵਿਚ, ਸਾਰੇ ਖੇਤਰੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਮ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੁਆਰਾ ਏਕਤ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਆਰ.ਈ.ਸੀ. ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਐਨ ਆਈ ਟੀ ਐਕਟ ਅਧੀਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਡੀਮਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਮਾਰਕਸਵਾਦ
ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਤੇ ਬਦਲਣ ਲਈ ਉਸ ਵਿਧੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਦਾਰਥਵਾਦ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਮਾਤੀ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਰਮਾਏਦਾਰੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਬਦੀਲੀ ਵਿੱਚ ਜਮਾਤੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ, ਦੋ ਮੁੱਖ ਜਮਾਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ: ਇੱਕ ਦੱਬੀ-ਕੁਚਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਿਤ ਪ੍ਰੋਲੇਤਾਰੀ - ਮਾਲ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਬੁਰਜੂਆਜੀ, ਹਾਕਮ ਜਮਾਤ ਜੋ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਸਾਧਨ ਦੀ ਮਾਲਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲਾਭ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਲੇਤਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਵਾਧੂ ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਹੜੱਪ ਲੈਣ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀ ਦੌਲਤ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਪਦਾਰਥਕ ਹਿੱਤਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਟਕਰਾਅ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜਮਾਤੀ ਟਕਰਾਅ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਾਹਨੇਵਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
ਪਾਇਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਐਨ.ਆਈ.ਟੀ. ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ
ਵਿਦਿਅਕ
ਐਨ.ਆਈ.ਟੀ. ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ, ਅੰਡਰ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਬੀ.ਟੈਕ. ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ (ਪੀਜੀ) ਐਮ.ਟੈਕ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਨ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਵੀ ਐਮ.ਟੈਕ. ਡਿਗਰੀ ਚਾਰ ਸਮੈਸਟਰ (ਦੋ ਸਾਲ) ਜਾਂ ਸੰਬੰਧਤ ਪੀਜੀ ਡਿਪਲੋਮਾ ਧਾਰਕਾਂ ਲਈ ਦੋ ਸਮੈਸਟਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਖੋਜ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਵਿਗਿਆਨ, ਮਨੁੱਖਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕੰਪਿਊਟਰ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 2006 ਤੱਕ ਇਹ ਐਮ.ਬੀ.ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮਾਰਕਸਵਾਦ
ਇਸ ਜਮਾਤੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਉਤਪਾਦਕ ਤਾਕਤਾਂ ਵਲੋਂ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਵਿਦਰੋਹ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸੰਕਟ ਦਾ ਇੱਕ ਦੌਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਪ੍ਰੋਲੇਤਾਰੀ ਦੀ ਚੇਤਨਾ (ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਚੇਤਨਾ ਦੀਆਂ ਵੱਖੋ ਵੱਖ ਡਿਗਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ) ਵਿੱਚ ਤੀਬਰ ਹੋ ਰਹੀ ਕਿਰਤ ਦੀ ਅਲਹਿਦਗੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬੁਰਜੂਆਜ਼ੀ ਨੂੰ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਡੂੰਘੇ ਸੰਕਟ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ, ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਲੇਤਾਰੀ ਇਨਕਲਾਬ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਉਹ ਜਿੱਤ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਲਕੀ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਸਮਾਜਵਾਦ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਉਤਪਾਦਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਉਤਪਾਦਨ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਮਾਰਕਸ ਨੇ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਕਿ ਸਮਾਜਵਾਦ ਆਖਰਕਾਰ ਇੱਕ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਜੋ ਇੱਕ ਜਮਾਤ-ਰਹਿਤ, ਰਾਜ-ਰਹਿਤ, ਸਾਂਝ ਮਾਲਕੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਹੋਵੇਗਾ: "ਹਰੇਕ ਤੋਂ ਉਸਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਉਸਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ।
ਸਾਹਨੇਵਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਐਨ.ਆਈ.ਟੀ. ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ
ਅੰਡਰਗਰੈਜੂਏਟ (ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਬੈਚਲਰ)
2012 ਤਕ, ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦਾਖਲਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਦਾਖਲੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ ਇਮਤਿਹਾਨ ਗਣਿਤ, ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਦੇ ਹਰੇਕ ਭਾਗ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਹਰ ਸਾਲ, ਇਸ ਇਮਤਿਹਾਨ ਲਈ 1,000,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਏ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਰ 3% ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੀ।
ਮਾਰਕਸਵਾਦ
ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਜਰਮਨ ਦੇ ਫਿਲਾਸ਼ਫਰ, ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸ਼ਤਰੀ, ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 5 ਮਈ 1818 ਈ. ਨੂੰ ਇੱਕ ਯਹੂਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਬੋਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਜੇਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚੋਂ ਪੜਦਿਆਂ ਹੀਗਲ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ। 1839-41 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤਕ ਦਰਸ਼ਨ ਉੱਪਰ ਆਪਣਾ ਪੀਐੱਚ.ਡੀ. ਦਾ ਸ਼ੋਧ ਪ੍ਰਬੰਧ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਮਾਰਕਸ ਉੱਪਰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਅਸਰ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਇਸਾਈ ਮੱਤ ਨੂੰ ਅਪਨਾ ਲਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਉੱਚ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਸਵਿਕਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। 1835 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜਦਿਆਂ ਹੋਇਆ ਹੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਟੇਟ ਵਿਰੋਧੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਇਜ਼ਹਾਰ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸੱਜੇ ਪੱਖੀ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਦੋ ਧੜੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਮਾਰਕਸ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀਆਂ ਦਾ ਲੀਡਰ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਸਨੂੰ ਸਮਝ ਆ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਗਰੀਬੀ ਬੁਰਜ਼ੁਆ ਜਮਾਤ ਵੱਲੋਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਸਥਿਤੀ ਹੀ ਹੈ। ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਤੇ ਬਦਲਣ ਲਈ ਉਸ ਵਿਧੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਦਾਰਥਵਾਦ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਮਾਤੀ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਰਮਾਏਦਾਰੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਬਦੀਲੀ ਵਿੱਚ ਜਮਾਤੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ, ਦੋ ਮੁੱਖ ਜਮਾਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ: ਇੱਕ ਦੱਬੀ-ਕੁਚਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਿਤ ਪ੍ਰੋਲੇਤਾਰੀ - ਮਾਲ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਬੁਰਜੂਆਜੀ, ਹਾਕਮ ਜਮਾਤ ਜੋ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਸਾਧਨ ਦੀ ਮਾਲਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲਾਭ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਲੇਤਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਵਾਧੂ ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਹੜੱਪ ਲੈਣ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀ ਦੌਲਤ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਪਦਾਰਥਕ ਹਿੱਤਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਟਕਰਾਅ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜਮਾਤੀ ਟਕਰਾਅ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੁਣ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਕੋਈ ਇੱਕ ਨਿਸਚਿਤ ਸਿਧਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਐਨ.ਆਈ.ਟੀ. ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ
ਅੰਡਰਗਰੈਜੂਏਟ (ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਬੈਚਲਰ)
ਸਾਲ 2013 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਦਾਖਲਾ ਹੁਣ ਸੰਯੁਕਤ ਦਾਖਲਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੀ ਮੈਰਿਟ ਸੂਚੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ ਇਮਤਿਹਾਨ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਤਹਿਤ, ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੇ ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ 60% ਅੰਕ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਅਤੇ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀਆਂ ਬੋਰਡਾਂ ਦੀਆਂ 40% ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ 40% ਅੰਕ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ, ਦਾਖਲੇ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਦਾਖਲੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ (DASA) ਸਕੀਮ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਾਰਕਸਵਾਦ
1842 ਦੇ ਆਸਪਾਸ ‘ਰਲਿਸ ਸਮਾਚਾਰ’ ਨਾਂ ਦੀ ਪੱਤ੍ਰਿਕਾ ਵਿੱਚੋਂ ਸਤਾ ਨੂੰ ਵੰਗਾਰਦੇ ਹੋਏ ਲੇਖ ਲਿਖਦਾ ਹੋਇਆ ਇਸਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਬਣਿਆ। ਇਸ ਪੱਤ੍ਰਿਕਾ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਫਰੈਂਡਿਕ ਏਂਗਲਜ਼ ਉਸਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ। ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੈਰਿਸ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ਬੁਰਜ਼ੁਆ ਜਮਾਤ ਦੇ ਕਰੂਪ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਏ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਉਸਦੀ ਏਂਗਲਜ਼ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। “ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਪੱਧਰ ਉੱਪਰ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਵਰਗ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਸੰਦਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਘੋਲ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਸੀ।”1
ਮਾਰਕਸ ਇਸ ਨਤੀਜੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਕਿ ਆਰਥਿਕ ਸੰਰਚਨਾ ਦੀ ਸਮਾਜਕ ਵਰਤਾਰੇ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ ਏਂਗਲਜ਼ ਨਾਲ ਰਲ ਕੇ “ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ” ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ।
ਐਨ.ਆਈ.ਟੀ. ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ
ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ
ਐਨ.ਆਈ.ਟੀ. ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕੋਰਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ:
ਮਾਰਕਸਵਾਦ
ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ ਫਰੈਡਿਕ ਏਂਗਲਜ ਯਤਨਾਂ ਸਦਕਾ ਹੀ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਵਿਦਵਾਨ ਪ੍ਰੋਲੋਤਾਰੀ ਜਮਾਤ ਜਾਂ ਕਹਿ ਲਉ ਮਜ਼ਦੂਰ ਅਤੇ ਕਾਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਬੁਰਜ਼ੁਆ ਜਮਾਤ ਦੇ ਲੁੱਟ-ਖਸੁੱਟ ਵਾਲੇ ਨਿਜ਼ਾਮ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਸਦਕਾ ਹੀ ਇਹ ਦਰਸ਼ਨ ਆਪਣੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸਿਰਜਨਾਤਮਕ ਕਾਰਨਾਮੇ ਕਰਕੇ ਸੰਸਾਰ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕਤਾ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸਿਧਾਂਤ ਵਜੋਂ ਸਰਬ-ਪ੍ਰਵਾਨਤਾ ਦਾ ਦਰਜਾ ਹਾਸਿਲ ਕਰ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਾਦ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚੋਂ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪਦਾਰਥਵਾਦ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਵਾਧੂ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇਣ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸਰਮਾਏ ਦੀ ਕਾਣੀਵੰਡ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਜਮਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਪਜ ਦੇ ਸੋਮਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲੈਣ ਕਰਕੇ ਜਮਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾਅ ਵਾਲੀ ਸਥਿਤੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ। ਜਮਾਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਪਣਾ-ਆਪਸੀ ਵਿਰੋਧ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਇੱਕ ਤਿੱਖੇ ਟਕਰਾਅ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਗਿਆ। ਕਾਬਜ਼ ਧਿਰ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦੀ ਦੁਹਾਈ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰੰਤੂ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਇਸਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੇ ਲੁੱਟੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕਿ ਸਮਾਜਿਕ ਇਨਸਾਫ਼ ਦਾ ਨਾਹਰਾ ਮਾਰਿਆ ਤਾਂ ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਲੋੜ ਅਤੇ ਇਨਕਲਾਬ ਦਾ ਰਾਹ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
ਐਨ.ਆਈ.ਟੀ. ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ
ਮਾਰਕਸਵਾਦ
ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਸਮਾਜ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਉਹ ਜੁਗਤ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਜਮਾਤੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਵਿਰੋਧਾਂ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਪਦਾਰਥਕ ਵਿਆਖਿਆ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਸਮਾਜਿਕ ਬਦਲਾਅ ਨੂੰ ਵਿਰੋਧ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਨੁਕਤੇ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮਾਰਕਸੀ ਵਿਧੀ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਬਾਰੇ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਜੁਗਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚੋਂ ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਵਿਚੋਂ ਜਮਾਤੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੀ ਹੈ।
19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀਆਂ ਅਤੇ ਅਰਾਜਕਤਾਵਾਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਰਾਜ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਗੰਭੀਰ ਬਹਿਸ਼ਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਰਾਜ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰਥਕ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਬਕੂਨਿਨ ਨੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਰਾਜ ਨੂੰ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਬੈਰਕ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਨਗਾਰੇ ਦੀ ਚੋਟ ਨਾਲ ਸੌਣ ਗਏ, ਜਾਗਣਗੇ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਗੇ। ਇਹ ਇਕੋ ਅਜਿਹਾ ਰਾਜ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਲਾਕ ਅਤੇ ਸ਼ਾਤਰ ਲੋਕ ਸਰਕਾਰੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਮਾਨਣਗੇ।
ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਪੱਧਰ ਉੱਪਰ ਜਾਗੀਰਦਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਤੇ ਖਾਤਮੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਯੂਰਪੀ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਧੇਰੇ ਸਪਸ਼ਟ ਅਤੇ ਸਮਝਣਯੋਗ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਬੁਰਜ਼ੁਆ ਜਾਂ ਪੂੰਜੀਪਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਲੋਤਾਰੀ ਜਾਂ ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਮਾਤ ਦੀ ਵੰਡ ਭਲੀਭਾਂਤ ਸਮਝ ਆਉਣ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਜਮਾਤ ਰਹਿਤ ਸਮਾਜ ਦੀ ਲੋੜ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਆਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ। ਜਿਹੜੀ ਸਮਝ ਕੇ ਮਾਰਕਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਅੱਗੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਸਮਾਜਕ ਵਰਤਾਰਾ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਕਿਵੇਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਜਮਾਤ ਰਹਿਤ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਕਿਵੇਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਨਾ ਸਹਿ ਸਕਣਯੋਗ ਆਰਥਿਕ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸਮਾਜ ਦੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਇਨਕਲਾਬ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ ਏਂਗਲਜ਼ ਆਈ ਲੈਨਿਨ ਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਖੋਜਾਂ ਨੇ ਨਾ ਕੇਵਲ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਨੂੰ ਵਿਵਹਾਰਿਕਕ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਿਕ ਪੱਧਰ ਉੱਪਰ ਅਮੀਰ ਹੀ ਕੀਤਾ। ਸਗੋਂ ਉਸਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪੱਧਰ ਉੱਪਰ ਪਰਖ ਕੇ ਵੀ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਇਨਕਲਾਬ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ।
ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਆਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਆਧੁਨਿਕ ਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਐਡਮੰਡ ਹਰਸਲ, ਮਾਰਵਿਨ ਹੈਡਗਰ ਅਤੇ ਸਿਗਮਨ ਫਰਾਇਡ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਆਈਆਂ। ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਏ ਫਿਲਾਸਫ਼ਰਾਂ ਅਤੇ ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਅਤੇ ਫਲਸਫੇ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਡੇਵਿਡ ਹੀਗਲ, ਜੋਹਨ ਫਿੱਚ, ਈਮਾਨੂਏਲ ਕਾਂਤ, ਐਡਮ ਸਮਿਥ, ਡੇਵਿਡ ਰਿਕਾਰਡੋ ਅਤੇ ਜੋਹਨ ਸਟੂਆਰਟ ਮਿਲ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਮਾਰਕਸ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ, ਸਮਾਜਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਯਥਾਰਥ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ। ਇਸਨੂੰ ਉਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਦਾਰਥਵਾਦ ਦਾ ਨਾਮ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।
ਬਿਆਨ ਉੱਪਰ ਅਸੀਂ ਬਿਆਨ ਕਰ ਆਏ ਕਿ ਮਾਰਕਸ ਦਾ ਸਮਾਂ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਫੈਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਅਸਮਾਨਤਾ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਭਾਵ ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਬਦਲ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਕਾਲੀ ਸਮਾਜ ਵੀ ਬਣਤਰ ਸੰਬੰਧੀ ਸੰਪੂਰਨ ਗਿਆਨ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਵਰਤਮਾਨ ਅਤੇ ਭੂਤਕਾਲ ਨੂੰ ਸਮਝਕੇ ਹੀ ਅਸੀਂ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਕੁਝ ਆਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
ਨਿਓਂਦਾ
ਰਸਮੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ‘ਚ ਘਰ ਦੇ ਵੇਹੜੇ ਵਿੱਚ ਚਾਦਰਾਂ ਵਿਛਾ ਕੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਪੰਚਾਇਤ, ਸ਼ਰੀਕੇ ਕਬੀਲੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਨਿਓਂਦਾ ਲੈਣ ਵੇਲੇ ਰੁਪਇਆਂ ਨੂੰ ਖੋਟਾ ਖਰਾ ਪਰਖਣ ਲਈ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸੁਨਿਆਰ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਪਾਂਧਾ ਜਾਂ ਬਾਣੀਆ ਜਾਂ ਲਿਖਤ ਪੜ੍ਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਾਂਧਾ ਵਹੀ ਖੋਲ ਕੇ ਹਲਦੀ ਕੇਸਰ ਨਾਲ ਓਮ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣਾ ਕੇ ਫੇਰ ਲਿਖਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਨਕਿਆਂ ਦਾ ਨਿਓਂਦਾ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜੋ ਇੱਕੀ, ਇਕੱਤੀ ਜਾਂ ਇਕਵੰਜਾ ਰੁਪਏ ਪਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਜੇ ਵਿਆਹ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕੀ ਰੁਪਏ ਪਾਏ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਅਗਲਾ ਬਦਲੇ ‘ਚ ਇਕੱਤੀ ਰੁਪਏ ਪਾਉਂਦਾ। ਇਹ ਇੱਕ ਤਰਾਂ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਵਾਧੇ ਦਾ ਮਤਲਬ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਮੂਲ ਰੁਪਏ ਚੁਕਾ ਕੇ ਅਗਲੇ ਕਾਰਜ ਲਈ ਅਗਾਊਂ ਹੀ ਰੁਪਏ ਪਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸੀ। ਨਿਓਂਦੇ ਵੇਲੇ ਰੁਪਇਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਟੂਮਾਂ (ਸੋਨੇ) ਦਾ ਵੀ ਲੈਣ ਦੇਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਇਹ ਰਸਮ ਟਾਵੇਂ ਟਾਵੇਂ ਘਰ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਫਿਰ ਲੋਕ ਪੁਰਾਣਾ ਨਿਓਂਦਾ ਹੀ ਵਾਪਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਵਾਧਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਮਾਰਕਸਵਾਦ
ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਡਾ. ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਭੱਟੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਸੰਬੰਧੀ ਆਪਣੇ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸੰਬੰਧ ਅਤੇ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਹੋਂਦ ਸੰਬੰਧੀ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਉਸਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ “ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਚੇਤਨਾ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਹੋਂਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਅਨਾਦਿ ਅਤੇ ਅਭਿਨਾਸੀ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਦਰਸ਼ਨ, ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਸਿਰਜਨਾ ਕਿਸੇ ਪਰਾ-ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਮੂਲੋਂ ਅਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਸ਼ਨ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਅਨਾਦਿ ਅਤੇ ਅਭਿਨਾਸੀ ਸਮਝਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯਕੀਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਨਾ ਹੀ ਸਿਰਜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਸਦਾ ਨਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਉਂ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾਮਿਕਤਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਹ ਦਰਸ਼ਨ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਦੁਜੈਲੀ ਭਾਵ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਦੌਰ ਦੀ ਉਪਜ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ। ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਅਤਿਅੰਤ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਆਕਾਰ, ਮਨੁੱਖੀ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਉਪਜ ਸਮਝਦਾ ਹੈ।”3
ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਮੂਲ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਪੱਖ ਭਾਵ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਜਾਣੇ ਜਾ ਸਕਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਚਿੰਤਨ ਜਿਸਦੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਗਿਆਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਦੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਰੱਥ ਹੈ। ਇਉਂ ਇਸਦੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਅਨੁਸਾਰ ਜਾਣੇ ਜਾ ਸਕਣਯੋਗ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨਿਓਂਦਾ
ਮਹੱਤਵ
ਇਸ ਰਸਮ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਪੱਖੋਂ ਸਹਾਰਾ ਦੇਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਕ ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਥੋੜੇ ਥੋੜੇ ਪੈਸੇ ਕਾਫੀ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦਾ ਖਰਚ ਚੁੱਕਣਾ ਅਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਰਕਸਵਾਦ
ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵੀ ਇਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਧੀਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਵੰਦਵਾਦੀ ਪਦਾਰਥਵਾਦ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਡਾਇਲੈਕਟੀਕਲ ਮਟੀਰੀਲਿਜ਼ਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮਾਰਕਸ ਦੀ Theory of History ਦਵੰਦਆਤਮਕ ਪਦਾਰਥਵਾਦ ਹੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਮਾਰਕਸ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਮਾਜ ਕਿਵੇਂ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ Historical Materilism ਜਾਂ Materilism Conception of History ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾਰਥ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਨੇ ਦੋ ਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕੋ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦ (Ideolism) ਅਤੇ ਦੂਸਰੀ ਪਦਾਰਥਵਾਦ (Materilism) ਹੈ। ਆਦਰਸ਼ਵਾਦ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਹੀ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਫਿਰ ਪਦਾਰਥ ਦਾ। ਇਹਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਚੇਤਨਾ ਅਸਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੈ। ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ GWF Hegal ਹਨ। ਪਰ ਪਦਾਰਥਵਾਦ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉੱਲਟ ਹੈ। ਇਹ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਹੋਂਦ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਦਾਰਥ ਤੋਂ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਸਾਰ ਆਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਿਚਾਰ ਆਏ। ਇਹਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਸਾਰ ਹੀ ਸਾਰੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਚਿੰਤਕ ਹਨ।
ਪਦਾਰਥਵਾਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਵੰਦਵਾਦ ਬਾਰੇ ਜਾਨਣਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਸਧਾਰਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦਵੰਦਵਾਦ ਬਦਲਾਵ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀ ਇੱਕੋ ਥਿਊਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋ ਵੀ ਬਦਲਾਵ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਉਹ ਦੋ ਵਿਰੋਧੀ ਤਾਕਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦੋ ਵਿਰੋਧੀ ਤਾਕਤਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੀਜੀ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਤਾਕਤ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਇੱਕ ਬਦਲਾ ਅਤੇ ਤਰੱਕੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਤੇ ਹੀ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹੋ ਹੀ ਮਾਰਕਸ ਦਾ ਦਵੰਦਆਤਮਕ ਪਦਾਰਥਵਾਦ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ।
ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ ਏਂਗਲਜ਼ ਨੇ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਅਤੇ ਚਿੰਤਨ ਸੰਬੰਧੀ ਸਮਾਨਯ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਪਦਾਰਥਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਇੱਕ ਬਾਹਰਮੁੱਖੀ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਦਾਰਥਵਾਦ ਦੀ ਸਿਰਜਨਾ ਕਰਕੇ, ਸਮਾਜ ਸੰਬੰਧੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਵਾਂਗ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਜਿਕ ਹੋਂਦ ਹੀ ਸਮਾਜਿਕ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਮਾਜਿਕ ਚੇਤਨਾ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ ਹੈ। ਉਹ ਜੋ ਕੁਝ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਚਾਰ, ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਸਮਾਜਿਕ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਮੂਹ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਰਥਿਕ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਫੈਸਲਾਕਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੁਣਦਿਆਂ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪਦਾਰਥਵਾਦ ਦੇ ਮੂਲ ਸੰਕਲਪ “ਸਮਾਜਿਕ ਆਰਥਿਕ ਬਣਤਰ” ਦੀ ਨੀਂਹ ਮਾਰਕਸ ਨੇ ਰੱਖੀ ਸੀ। ਸਮਾਜਿਕ ਆਰਥਿਕ ਬਣਤਰ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪਦਾਰਥਵਾਦ ਦੀ ਆਧਾਰਸ਼ਿਲਾ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪਦਾਰਥਵਾਦ ਦਾ ਵਸਤੂ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨਿਯਮ ਹਨ। ਸਮਾਜਿਕ ਹੋਂਦ, ਸਮਾਜਿਕ ਚੇਤਨਾ, ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਢੰਗ, ਆਧਾਰ, ਉਪਰਲੀ ਬਣਤਰ, ਸਮਾਜਿਕ ਉੱਨਤੀ ਆਦਿ ਸੰਕਲਪ, ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪਦਾਰਥਵਾਦ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸੰਕਲਪ ਹਨ।