cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਅਰਸ਼ ਮਲਸੀਆਨੀ
ਅਰਸ਼ ਮਲਸੀਆਨੀ (1908 – 1979) (ਉਰਦੂ: عرش ملسیانی) ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਬਾਲ ਮੁਕੁੰਦ (ਉਰਦੂ: بال ​​مکند), ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸਨ। ਉਹ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਫਾਰਸੀ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਲੱਭੂ ਰਾਮ ਜੋਸ਼ ਮਲਸੀਆਨੀ, ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ 1948 ਤੋਂ 1968 ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਸਿਕ ਉਰਦੂ ਪਤ੍ਰਿਕਾ 'ਆਜ ਕਾਲ' ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਜਦੋਂ ਜੋਸ਼ ਮਲੀਹਾਬਾਦੀ ਇਸ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1954 ਵਿੱਚ ਜੋਸ਼ ਮਲੀਹਾਬਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਇਸ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਬਣੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਲੇਖਕ
ਮਨੈਲੀ
ਮਨੈਲੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬੱਸੀ ਪਠਾਣਾਂ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਕੋਠੇ ਸਰਾਂਵਾਂ
ਕੋਠੇ ਸਰਾਂਵਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਮਨੈਲੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕੋਠੇ ਸਰਾਂਵਾਂ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮੀਲ ਪੱਥਰ
ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਜਾਂ ਸੰਗਮੀਲ ਅਜਿਹੇ ਪੱਥਰ ਜਾਂ ਨਿਸਾਨੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਰਸਤੇ ਜਾਂ ਸੜਕ ਤੇ ਹਰ ਮੀਲ, ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਕੋਹ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਨਿਸਚਿਤ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਲਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਤੇ ਅਕਸਰ ਕੋਈ ਗਿਣਤੀ ਲਿਖੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਵਾਹਨ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਗਿਆਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਸੜਕ ਜਾਂ ਰਾਹ ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਕੁ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੋਂ ਕਿੰਨਾ ਦੂਰ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਦੁਰਘਟਨਾ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪੁਲੀਸ ਜਾਂ ਸਹਾਇਤਾ ਪਹੁੰਚਾਣ ਲਈ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੀਲ ਪੱਥਰਾਂ ਦਾ ਹੋਣਾ ਅਤਿ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ
https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%95%E0%A9%8B%E0%A8%B8_%E0%A8%AE%E0%A9%80%E0%A8%A8%E0%A8%BE%E0%A8%B0
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ
ਟੋਲਬੋ ਝੀਲ
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> ਟੋਲਬੋ ਝੀਲ ( Толбо нуур, 陶勒博湖 ) ਮੰਗੋਲੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਲਗਭਗ 50 km ਓਲਗੀ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ, ਓਲਗੀ  ਅਤੇ ਖੋਵਦ ਵਿਚਕਾਰ ਮੁੱਖ ਸੜਕ 'ਤੇ।
ਉਚਾਈ 2080 meters 'ਤੇ ਹੈ । ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਿਨਾਰੇ ਰੁੱਖ-ਰਹਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮੱਛਰ ਹਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਹਰ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਕੈਂਪ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਉੱਥੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਾਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਟੋਲਬੋ ਝੀਲ ਨੂੰ 100 ਕਾਜ਼ਾਨ (100 ਬਰਤਨ) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਝੀਲ ਵਿੱਚ 100 ਡੂੰਘੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਬਰਤਨਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ। ਅਤੇ ਟੋਲਬੋ ਝੀਲ ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣ ਗਈ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਕੈਂਪ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਤੈਰਾਕੀ ਲਈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਝੀਲ 185 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਰੂਸੀ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਟੋਲਬੋ ਝੀਲ (1921) ਦੀ ਲੜਾਈ ਦਾ ਸਥਾਨ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਬੋਲਸ਼ੇਵਿਕਾਂ ਅਤੇ ਮੰਗੋਲੀਆਈ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨੇ ਗੋਰੇ ਰੂਸੀਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ
ਨਾਚਫ਼ਰੋਸ਼ (ਨਾਵਲ)
ਨਾਚਫ਼ਰੋਸ਼ ਨਾਵਲਕਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਸਿੰਘ ਸਤੌਜ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਚੌਥਾ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਕੈਲੀਬਰ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਆਡੀਸ਼ਨ 2018 ਵਿੱਚ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਦੇ ਧੰਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਕਰੂਰ ਯਥਾਰਥ ਉਪਰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ
ਸ਼ੀਤਲ ਸਾਠੇ
ਸ਼ੀਤਲ ਸਾਠੇ (ਮਰਾਠੀ:शीतल साठे) ਪੂਨਾ (ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ) ਤੋਂ ਇੱਕ ਲੋਕ ਗਾਇਕ, ਕਵੀ, ਅਤੇ ਦਲਿਤ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ। ਉਹ ਕਬੀਰ ਕਲਾ ਮੰਚ ਦੀ ਇੱਕ ਮੋਹਰੀ ਗਾਇਕ ਦੇ ਇੱਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅੱਧ 2000ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਨਕਸਲੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਫੰਡ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ 15 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ 2011 ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਇੱਕ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸੀਤਲ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਮਾਲੀ ਨੂੰ ਭਗੌੜਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਲੋਕ ਚੇਂਗ ਕਿਮ
ਲੋਕ ਚੇਂਗ ਕਿਮ (5 ਮਈ 1895 – 1981) ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੀ ਜੰਮਪਲ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀਸੀ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਲੋੋਕ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਹੋਕੀਕਨ ਚੀਨੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਲੜਕੀ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਸੇਲਾਂਗੌਰ ਵਿੱਚ ਟਿਨ ਖਾਣਾਂ ਦਾ ਮਾਲਿਕ ਸੀ ਅਤੇ ਮਲਾਇਆ ਵਿੱਚ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਸੀ।ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਸਿਮ ਕੁਈ ਸਿਮ ਨੇ ਰਾਵਾਂਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਟੀਨ ਖਾਣਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ। ਜਿਆਦਾਤਰ ਅਨਪੜ੍ਹ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸ ਨੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਮਿਸਰੀ ਚਿੱਤਰ ਅੱਖਰ ਵਹੀਖਾਤੇ ਸਿਸਟਮ ਬਣਾਏ। ਲੋੋਕ ਦੀ ਮਾਂ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਖਾਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾਂਦੀ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਮੰਜੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਉਠਾਉਂਦੀਂ। ਸਕੂਲ ਜਾਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਨਾ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਪੱਕਾ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦੀ ਬੇਟੀ ਅਨਪੜ੍ਹ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਨੌਜਵਾਨ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਰੇਲਗੱਡੀ ਰਾਹੀਂ 50 ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਮੈਥੋਡਿਸਟ ਗਰਲਜ਼ ਸਕੂਲ ਕੁਆਲਾ ਲੁੰਪੁਰ [ਐਮ ਜੀ ਐਸ ਕੇ ਐਲ] ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ।
ਇੱਕ ਵਾਰ, ਲੋਕ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਟ੍ਰੇਨ 'ਤੇ ਸੌਂ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਜਾਗੀ ਤਾਂ ਰੇਲ ਰਾਵਾਂਗ ਸਟੇਸ਼ਨ ਛੱਡਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉਹ ਦੇਰ ਨਾਲ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਤੋਂ ਇੰਨੀ ਡਰੀ ਹੋਈ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਚੱਲ ਰਹੀ ਰੇਲਗੱਡੀ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਈ। ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਗੱਡੀ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕੇਵਲ ਸਟੇਸ਼ਨ ਛੱਡ ਰਹੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਕੁਝ ਝਰੀਟਾਂ ਤੋਂ ਬਚ ਨਿਕਲੀ। ਉਸ ਦੇ ਦੁਰਭਾਵਨਾ ਵਾਲੇ ਪਾਤਰ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨੇ ਲੋੋਕ ਦੇ ਜੀਵਨ ਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ।
ਵਿਆਹ
ਲੋਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ 1914 ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਯਿਊ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਤੀਸਰੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੂਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਲਿਮ ਸ਼ੁਕ ਕੇਈ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਵਿਆਹ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲੋਕੇ ਯਿਊ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਉਪਰੰਤ, ਤਿੰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲੋਕ 'ਤੇ ਆ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਬੱਚੇ ਵਾਨ ਥੋ ਦੀ ਮਾੜੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਤ ਸੀ।ਇਸਨੇ ਉਸਨੂੰ 1929 ਵਿੱਚ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਲਈ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲਿਆਂਦਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1895 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਸਿੰਗਾਪੁਰੀ ਔਰਤਾਂ
ਉਮਰਾਉ ਜਾਨ ਅਦਾ
ਉਮਰਾਉ ਜਾਨ ਅਦਾ ਮਿਰਜ਼ਾ ਮੁਹੰਮਦ ਹਾਦੀ ਰੁਸਵਾ ਲਖਨਵੀ (1857–1931) ਦਾ 1899 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਛਪਿਆ ਨਾਵਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਲਖਨਊ ਦੀਆਂ ਸਮਾਜੀ ਅਤੇ ਸਕਾਫ਼ਤੀ ਝਲਕੀਆਂ ਬੜੇ ਦਿਲਕਸ਼ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਚਿਤਰੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨ ਇਸਨੂੰ ਉਰਦੂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਲਖਨਊ ਉਸ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਔਰ ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ। ਰੁਸਵਾ ਨੇ ਇਸ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਮਹਿਫ਼ਲ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਬੜੀ ਮਹਾਰਤ ਅਤੇ ਕਲਾ-ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਖਿਚੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਾਰੀਖ਼ੀ ਹੈਸੀਅਤ ਹਾਸਲ ਹੈ।
ਪਾਤਰ ਉਸਾਰੀ
ਕਲਾਤਮਕ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਨਾਵਲ ਉਮਰਾਓ ਜਾਨ ਅਦਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਤਰ ਹਨ। ਨਾਵਲ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਕ਼ਦਮ ਕ਼ਦਮ ਉੱਤੇ ਨਵੇਂ ਨਵੇਂ ਪਾਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਵਜ੍ਹਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਅਣਗਿਣਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਇੰਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਤਰ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਉਰਦੂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਹੋਣ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਨਸਾਫ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਹਰ ਲਿਹਾਜ਼ ਤੋਂ ਮੁਕੰਮਲ ਨਿਭਾਹ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਪਾਤਰ ਵੱਡਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਛੋਟਾ, ਨਾਵਲਕਾਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕੁੱਲ ਮਨੋ-ਜਜ਼ਬਾਤ, ਵਰਤੋਂ-ਵਿਹਾਰ, ਖ਼ਾਨਦਾਨੀ ਪਿਛੋਕੜ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਹੈਸੀਅਤ ਸਹਿਤ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਨਾਵਲ
ਕੋਲੰਬੀਆ ਪੁਲਾੜਯਾਨ ਦੁਰਘਟਨਾ
1 ਫਰਵਰੀ 2003 ਨੂੰ ਟੈਕਸਸ, ਲੂਈਜ਼ੀਆਨਾ ਵਿੱਚ ਕੋਲੰਬੀਆ ਪੁਲਾੜਯਾਨ ਦੁਰਘਟਨਾ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਹਾਦਸਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਕੋਲੰਬੀਆ ਪੁਲਾੜਯਾਨ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦੁਰਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਖਗੋਲਯਾਤਰੀ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਕ ਡੀ. ਹਸਬੈਂਡ, ਵਿਲੀਅਮ ਸੀ. ਮਕਕੂਲ, ਮਾਇਕਲ ਪੀ. ਐਂਡਰਸਨ, ਕਲਪਨਾ ਚਾਵਲਾ, ਡੇਵਿਡ ਐਮ. ਬ੍ਰਾਉਨ, ਲੌਰੇਲ ਕਲਾਰਕ ਅਤੇ ਇਲਾਨ ਰੇਮਨ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ।
ਐਸਟੀਐਸ-107 ਨੂੰ ਲਾਂਚ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦਾ 28ਵਾਂ ਮਿਸ਼ਨ ਸੀ, ਸਪੇਸ-ਸ਼ਟਲ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਟੈਂਕ ਵਿੱਚੋਂ ਇੰਸੂਲੇਸ਼ਨ ਦੀ ਫ਼ੋਮ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਪੇਸ-ਸ਼ਟਲ ਦੇ ਖੱਬੇ ਖੰਭ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਿਆ। ਪਿੱਛਲੀਆਂ ਕੁਝ ਉਡਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਪਾਈ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਫ਼ੋਮ ਸ਼ੈਡਿੰਗ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹੇ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਰ ਕੁਝ ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਸੀ ਕਿ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਵਧੇਰੇ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਨਾਸਾ ਦੇ ਮੈਨੇਜਰਾਂ ਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖੋਜਬੀਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਿਸਦਾ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਣ ਤੇ ਉਹ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ। ਜਦੋਂ ਕੋਲੰਬੀਆ ਮੁੜ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਇਸਦੇ ਤਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਾਤਾਵਰਨੀ ਗੈਸਾਂ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲੀ ਤਹਿ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਖੰਭ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਣਤਰ ਬਿਖਰ ਗਈ ਅਤੇ ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵੱਜੋਂ ਖਗੋਲਯਾਨ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਵਿਗੜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਲਾੜਯਾਨ ਦੁਰਘਟਨਾਵਾਂ
ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਵਪਾਰ
ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਵਪਾਰ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ਜਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਉਰਾਰ-ਪਾਰ ਸਰਮਾਏ, ਮਾਲ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਵਪਾਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਪੈਦਾਵਾਰ (ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ.) ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਵਪਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਅਰਥਚਾਰਾ
ਉਤਰ-ਆਧੁੁਨਿਕਤਾ
=ਉਤਰ ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਲ ਦਾ ਆਰੰਭ= ਉਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਦੋ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਪੱਕਾ ਸਮਾਂ ਦੱਸਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਕਾਰਜ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਆਰੰਭ ਬਿੰਦੂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਨਾ ਕਠਿਨ ਕੰਮ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਆਰੰਭ ਵਿਦਵਾਨ 1960 ਤੋ ਬਾਅਦ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕ ਮੀਡੀਆ ਤੋ ਬਾਅਦ ਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਟਾਯਨਬੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਯੁੱਧਾਂ ਦੇ ਦੋਰਾਨ 1918-39 ਵਿੱਚ ਉਜਾਗਰ ਹੋਇਆ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਸੱਠਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਫਰੈਡ ਵਿਦਿ: ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਅਗਾਜ਼ ਹੋਇਆ ਹੈ। "ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਮਤਭੇਦ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ ਐਨਲਾਈਟਨਮੈਟ ਚਿੰਤਨ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵੱਜੋ ਰੂਪਗਤ ਹੋਇਆ ਹ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ 1939 ਤੋ ਆਰੰਭ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਇੱਕ ਲਹਿਰ ਵੱਜੋ 60 ਵਿਆਂ ਤੋ ਬਾਅਦ ਹੀ ਹੋਦ ਵਿੱਚ ਆਉਦਾ ਹੈ। ਇਸਤੋ ਬਾਅਦ ਹੀ ਜਗਤ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਇਸਦਾ ਆਰੰਭ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਜਾਂ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਦਿਖਾਏ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੇ ਢਹਿ ਢੇਰੀ ਹੋਣ ਤੋ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ ਹੈ।ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ ਲਿਟਰੇਚਰ ਐਡ ਕ੍ਰਿਟੀਸਿਜ਼ ਵਿੱਚ ਰਾਬਰਟ ਬੀ ਰੇਅ ਨੇ ਚਾਰਲਸ ਜਕ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ "ਉਸਨੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦਾ ਅੰਤ 15 ਜੁਲਾਈ 1972 ਨੂੰ 3 ਵੱਜ ਕੇ 32 ਮਿੰਟ ਦਾ ਸਮਾਂ ਮਿੱਥਿਆ ਹੈ"। ਪੰਨਾ-9(2) ਇਮਾਰਤਸਾਜੀ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਦਿਨ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਊਕਿ ਇਸ ਦਿਨ ਹੀ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਢਾਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੀਡੀਆ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕ ਇਸ ਕਾਲ ਦਾ ਆਰੰਭ 1954 ਤੋ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਮਰੀਕੀ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਲਿਉਤਾਰਦ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਸਮਾਜ ਦੀ 1950 ਤੋ ਬਾਅਦ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੈ।ਇਸਤੋ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਕਾਲ ਦਾ ਆਰੰਭ ਉਤਰ-ਉਦਯੋਗਿਕ ਦੋਰ, ਉਤਰ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਦੋਰ, ਉਤਰ-ਸ਼ੀਤਯੁੱਧ ਅਤੇ ਉਤਰ ਸੰਰਚਨਾਵਾਦ ਨਾਲ ਵੀ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਗੇਤਰ 'ਉਤਰ' ਤੋ ਭਾਵ
ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।ਇਸ ਲਈ ਵਰਤਵ ਠਰਦਕਗਅ, ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ, ਉਤਰ ਆਧੁਨੀਕਰਨ, ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਮਸਨ ਅਨੁਸਾਰ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਦਾ ਹੀ ਇੱਕ ਅਗਲਾ ਨਵਾਂ ਪੜਾਅ ਹੈ। ਜਿਸਨੂੰ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਜਾਂ ਉਤਰ-ਉਦਯੋਗਿਕ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਤਰ ਰੂਪ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਖੜਦਾ ਹੈ।"ਉਤਰ-ਰੂਪ ਉਹ ਅਨੁਸ਼ਾਸ਼ਨੀ ਸੰਗਠਨ ਹਨ ਜੋ ਜੀਵਨਦੀ ਕੁਲਮੁਖੀ (ਐਬੋਲਿਊਟਿਵ) ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਧਰਮ ਬਿਰਤਾਂਤ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ। ਇਹ ਉਤਰ ਰੂਪ ਕੁਲਮੁਖੀ	ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੁਲਮੁਖੀ ਰੂਪਾਂ ਤੋ ਪਿਛੋ ਆਏ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਉਤਰ ਹਨ"। (3) ਉਤਰ-ਅਧੁਨਿਕਤਾ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਤੋ ਪਿੱਛੋ ਆਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਅਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਖੜਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਨੂੰਬਿਲਕੁੱਲ ਹੀ ਰੱਦ ਨਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਉਤਰ-ਸ਼ਬਦ ਨਿਰੰਤ ਰਤਾ ਅਤੇ ਵੱਢ ਦੋਨਾਂ ਦਾ ਹੀ ਸੂਚਕ ਹੈ। ਲਿਉਤਾਰਦ ਆਪਣੇ ਨਿਬੰਧ ਨੋਟ ਆਫ ਦਾ ਮਿਨਿੰਗ ਆਫ ਪੋਸਟ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ, "ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ ਦਾ ਉਤਰ ਕਾਲ ਖੜਾ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਧਾਰਨ ਲਗਾਤਾਰਤਾ, ਇੱਕ ਕਲਾਕ੍ਰਮਕ ਲੜੀ ਦਾ ਬੋਧ ਕਰਾਉਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਇੱਕ ਸਪਸ਼ਟ ਤੋਰ ਤੇ ਪਛਾਣਨ ਯੋਗ ਹੈ। ਉਤਰ ਇੱਕ ਰੂਪਾਤਰਣ ਵੱਲ, ਪੂਰਵਲੇ ਤੋ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ"। ਉਤਰ ਸ਼ਬਦ ਤੋ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਤੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਨਿਯਮ ਜੋ ਸਮਾਜ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵੱਜੋ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਵੱਢ ਦਾ ਸੂਚਕ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਵਾਦ ਨੂੰ ਠੱਲ ਪੈਦੀ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਇੰਝ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੈ ਮਾਈ ਫੀਦਰਸਟੋਨ ਅਨੁਸਾਰ," ਜੇ ਆਧੁਨਿਕ ਤੇ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਆਪਕ ਪਦ ਹਨ ਤਾਂ ਇਹ ਇਕਦਮ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਅਗੇਤਰ ਉਤਰ ਉਸਨੂੰ ਦਰਸਾੳਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਧੁਨਿਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਉਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਇਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬ੍ਰੈਕ ਜਾਂ ਵੱਢ ਦਾ ਸੂਚਕ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ"। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਉਤਰ ਸ਼ਬਦ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਤੇ ਬ੍ਰੈਕ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ ਹੋਦ ਵਿੱਚ ਆਉਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਮਾਜ ਲਈ ਨਵੇਂ ਢੁਕਵੇ ਨਿਯਮ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਤਾਂ ਉਤਰ ਅਗੇਤਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਵਾਦ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
ਉਤਰ-ਅਧੁਨਿਕਤਾ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਆਰਨਲਡ ਟਾਇਨਬੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁਸਤਕ ਏ ਸਟੱਡੀ ਆਫ ਹਿਸਟਰੀ ਵਿੱਚ 1938 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਜੋ ਕਿ ਸਾਰੀ ਭੇਦਕਰਣ ਉਪਰ ਟਿੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਭੇਦਕਰਣ ਤੋ ਭਾਵ, ਗਿਆਨਵਾਰੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਧੀਨ ਜੀਵਨ ਦੇ ਤਾਰਕਿਕ ਸੰਗਠਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ੀਕਰਣ ਨਾਲ ਬਾਹਰਮੁੱਖੀ ਵਿਗਿਆਨ, ਵਿਸ਼ਵ ਸਦਾਚਾਰ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ, ਸੁਤੰਤਰ ਕਲਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨਾ ਸੀ।ਜਦਕਿ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਇਹਨਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਉਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਿਯਮ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਹੈ।ਜਿਗਮੰਟ ਬਾਮਨ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਅਤੇ ਉਤਰਾ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਨਿਖੇੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਮਨ, ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਮਾਨਯ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਸੰਗਠਿਤ ਸੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਤੇ ਅਧਾਰਸਿ਼ਲਾਵਾਂ ਲਈ ਤਾਂਘ ਸੀ।ਇਸਦੇ ਉਲਟ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਅਭੇਦੀਕਰਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜਾਂ ਹੱਦਬੰਦੀਆਂ ਦੀ ਢਹਿ-ਢੇਰੀ ਹੋਣ ਇੱਕ ਗਿਆਨ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰੀ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕੇਦਰ ਦੀ ਹਾਨੀ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ"।
ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਨੇ ਵੀ ਕਿਰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਘੱਟ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਅੋਰਤਾਂ ਦੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਅੋਰਤਾਂ ਵੀ ਮਰਦ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਡਾ ਚਰਨਜੀਤ ਕੋਰ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ," ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਇਹ ਖਿਆਲ ਤਾਂ ਦਰੁਸਤ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਜਕ ਰੁਤਬਾ ਕਿਰਤ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਤੋ ਅੱਗੇ ਇਹ ਗੱਲ ਵੀ ਕਾਫੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਉਨਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਜਦੋਂ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ੀਨ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਔਰਤ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋ ਵੱਧ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋ ਕਿਰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਆ ਗਈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਔਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਰਸਤਾ ਤਕਨੀਕ ਨੇ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ"।
ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦਾ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਸੰਕਲਪ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਨਿਯਮ ਜਾਂ ਸੰਰਚਨਾ ਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਉਤੁਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਤੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਸਥਾਪਿਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਡਾਈਮ ਵੀ ਅਲੱਗ ਹਨ। Linda Hutch eon ਉਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਇਸ ਸੁਭਾਅ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ,"Post-modernism is a contradictory phenomenon,one that uses and abuses installs and then subverts the very concepts it challenges be it in architecture,literature, painting,sculpture,film,video,dance,Tv,music,philosophy,aesthetic theory,psycho-analysis,linguistic or historiography" ਇਸ ਤਰਾਂ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕ ਪਦ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇੱਕੋ ਵੇਲੇ ਕਲਾ, ਇਮਾਰਤਸਾਜ਼ੀ, ਸੰਗੀਤ, ਸਾਹਿਤ, ਦਰਸ਼ਨ,ਸਮਾਜ-ਸ਼ਾਸ਼ਤਰ, ਫੈਸ਼ਨ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਆਦਿ ਵਿਭਿੰਨ ਅਨੁਸਾਸ਼ਨਾਂ ਤੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯੋਗ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਣਾ ਕਠਿਨ ਕਾਰਜ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਨੇ ਜੋ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਲੜੀ ਅਧੀਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸਿ਼ਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ ਉਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਨੇ ਇਸ ਭਰਮ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਰੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਜਾਂ ਤੀਜੇ ਜਗਤ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਉਪਰ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਲੱਗ ਹੈ,"ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਇੱਕੋ ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਧੀਨ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਇਹ ਇੱਕ ਨਹੀਂ ਹ ਅਤੇ ਛੇਤੀ ਇੱਕ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਵ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੇ ਜਿਹੜੇ ਨਿਯਮ ਕਿਸੇ ਵਿਕਸਿਤ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਉਹ ਜਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਘੱਟ ਵਿਕਸਿਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਉਝ ਹੀ ਲਾਗੂ ਹੋਣ।ਵਿਸ਼ਵ ਭਾਵੇਂ ਇੱਕ ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਧੀਨ ਆ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਅਣਸਾਵੇ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਨ ਇਸਦੇ ਨਿਯਮ ਖਿੱਤੇ ਤੋ ਖਿੱਤਾ, ਦੇਸ਼ ਤੋ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਅੰਦਰ ਹੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਜਮਾਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ"। ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਤੇ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਉਦਯੋਗਿਕ ਤੇ ਉਤਰ-ਉਦਯੋਗਿਕ ਪਦਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।ਉਤਰ-ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਿਚਾਰ 1960-70 ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਸਮਾਜ-ਸ਼ਾਸ਼ਤਰੀ ਡੇਨੀਅਲ ਬੈਲ ਰਾਹੀਂ ਆਇਆ।ਉਤਰ ਉਦਯੋਗਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਜਾਂ ਸਰਮਾਏਦਾਰ ਦੇ ਕੇਦਰ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ,ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸ਼ਤਰੀਆਂ,ਤਕਨੀਕ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਵਿਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।ਉਤਰ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਅਰਥ-ਵਿਵਸਥਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਗਤੀ, ਅਰਥ ਸੋਚਾਂ ਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਬਹੁਕੋਣੀ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਟਕਰਾਹਟ, ਵਿਕਰੀ ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਨ-ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਕੇਦਰਾਂ ਬਾਰੇ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਦਿਆਂ ਡੇਨੀਅਲ ਬੈਲ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕ ਪਰਿਸਥਿਤੀਆਂ ਤੇ ਚਿੰਤਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੱਪ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੋਇਆ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਿ "ਉਦਯੋਗਿਕ ਸਮਾਜ ਵਸਤਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਮਸ਼ੀਨੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਕੇਦਰੀ ਸਿਧਾਂਤ ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਗਤੀ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ ਉਤਰ-ਉਦਯੋਗਿਕ ਸਮਾਜ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਬੋਧਿਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਕੇਦਰੀ ਸਿਧਾਂਤ ਸਿਧਾਂਤਕ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਕੋਡ ਕਰਨਾ ਹੈ"।
ਬੋਦਰੀਲਾਰਦ ਵਰਗੇ ਚਿੰਤਕਾਂ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਆਰਥਿਕ ਚਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪੜਤਾਲਿਆ ਹੈ।ਸੋਮਿਊਰ ਅਤੇ ਮਾਰਕਸ ਵਰਗੇ ਚਿੰਤਕਾਂ ਨੇ ਜਦੋਂ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਵਸਤੂਆਂ ਸਬੰਧੀ ਨਿਯਮ ਬਣਾਏ ਸੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਹਨਾਂ ਵਸਤੂਆਂ ਸਬੰਧੀ ਨਿਯਮ ਬਣਾਏ ਸੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਹਨਾਂ ਵਸਤੁਆਂ ਦਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵ ਸੀ ਪਰ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਅਸਲ ਚਿਹਨੀਕਰਨ ਦਾ ਦੌਰ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕੀਮਤ ਅਤੇ ਚਿਹਨ ਮੂਲ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਾ ਹੋ ਕੇ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਦਾ ਹੈ।ਬੋਦਰੀਲਾਰਦ ਅਨੁਸਾਰ,"ਫੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ/ਅਸੁੰਦਰ, ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਸੱਜੇ/ਖੱਬੇ, ਸੰਚਾਰ ਸੰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੱਚ/ਝੂਠ ਅਤੇ ਵਸਤੂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋ ਮੁੱਲ/ਵਟਾਂਦਰਾ ਮੁੱਲ ਤੋ ਲੈ ਕੇ ਕੁਦਰਤ/ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਮਿਟ ਗਿਆ ਹੈ"। ਉਪਰੋਕਤ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਅਸੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦਾ ਖੇਤਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ ਇਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸ, ਮਹਾਂਬਿਰਤਾਂਤ ਜਾਂ ਪੂਰਨ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਜਗਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੰਪਿਊਟਰ ਆਦਿ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆਂਦੀ ਹੈ।ਇਸਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸੋਚ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਪਭੋਗੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਤੇ ਉਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ
ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਤੇ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ ਦੋਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੋਰ ਤੇ ਇੱਕੋ ਅਰਥ ਲਈ ਵਰਤ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ ਨੂੰ ਸੋਦਰਯ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰੀ ਚਿੰਤਨ ਨਾਲ ਅਤੇ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਗਤੀ ਮਾਰਗ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਜੋਕਿ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨਾਲੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹਨ। ਟੈਰੀ ਈਗਲਟਨ ਅਨੁਸਾਰ,"ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਐਨਲਾਈਟਨਮੈਟ, ਪ੍ਰਤੀਮਾਨਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ, ਅਧਾਰਹੀਣ, ਬਹੁ-ਖੰਡੀ ਅਸਥਿਰ, ਨਿਰਧਾਰਿਤ, ਅਸੰਗਠਿਤ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਤੇ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਜੁੱਟ ਵੱਜੋ ਦੇਖਦੀ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਸੱਚ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਮਾਨਾਂ ਦੀ ਵਸਤੂ ਪਰਕਤਾ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੀ ਦੇਣ ਅਤੇ ਪਛਾਣਾਂ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਸਰੂਪ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਦੇਹ ਦੀ ਇੱਕ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ"। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ ਪੋਸਮਾਡਰਨਿਜਮ ਵਿੱਚ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਅਤੇ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ ਵਿੱਚ ਨਿਖੇੜ ਇਸ ਤਰਾਂ ਹੈ :-"ਉਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਨੂੰ ਆਮ ਤੋਰ ਤੇ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ ਨਾਲ ਰਲਗਡ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਧੇਰੇ ਕਰਕੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸਰੂਪ 	ਲਈ ਇੱਕ ਕਾਲਕ ਲੇਬਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵਿਚਲਤਾ ਵਿਅੰਗ ਅਤੇ ਕਦੇ ਉਚੇ ਤੇ ਨਿਮਨ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਮਜਾਹੀਆਂ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟਾਉਦਾ ਹੈ"। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਸਮਾਜਕ ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨਿਵੇਕਲਾ ਸੰਗਠਨ ਹੈ ਜੋ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦੀ ਨਿਰਪੇਖ ਜਾਂ ਪਰਿਪੇਖ ਨਾਲ, ਸੰਸਥਕ ਪੱਧਰ ਉਤੇ ਵਾਪਰਿਆ ਹੈ।ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਿਆ ਇੱਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਹੈ।
ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਚਿੰਤਕ
ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ ਦਾ ਆਰੰਭ ਨੀਤਸ਼ੇ ਤੋ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਚਿੰਤਕ ਨੀਤਸ਼ੇ, ਬਾਤਈ, ਦੈਰੀਦਾ, ਫੈਨਨ, ਫੂਕੋ, ਲਿਉਤਾਰਤ, ਬੋਰਦੋ, ਜੇਮਸਨ, ਦੇਲਉਜ਼, ਗਾਟਰੀ, ਇਰਿਗੈਰੇ, ਅਤੇ ਸਿੱਥੂ ਵਰਗੀਆਂ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਵੀ ਹਨ।ਇਹਨਾਂ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ ਦੇ ਜੋ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਨਿਯਮ ਸੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੁੜ ਪੜਚੋਲ ਆਰੰਭ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈਆ ਕਮੀਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ। ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸਿ਼ਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਨੀਤਸ਼ੇ
ਨੀਤਸ਼ੇ ਨੂੰ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ ਦਾ ਮੋਢੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ ਸ਼ਕਤੀ ਲਈ ਨਿਸ਼ਚਾ (ਵਿਲ ਟੂ ਪਾਵਰ) ਰਾਹੀਂ ਉਤਰ-ਅਧੁਨਿਕ ਚਿੰਤਨ ਦਾ ਮੁੱਢ ਬੰਨ੍ਹਿਆਂ। ਨੀਤਸ਼ੇ ਨੇ ਨਿਸ਼ੇਧਵਾਦ ਜਾਂ ਨਿਹਲਿਜ਼ਮ ਉਪਰ ਸਭ ਤੋ ਵੱਧ ਚਿੰਤਨ ਕੀਤਾ। ਨੀਸ਼ਤੇ ਦੇ ਨਿਸ਼ੇਧਵਾਦ ਤੋ ਭਾਵ ਕਦਰ, ਅਰਥ ਅਤੇ ਇੱਛਾਪਸੰਦੀ ਦਾ ਖੰਡਨ ਸੀ। ਨੀਸ਼ਤੇ ਦਾ ਨਿਸ਼ੇਧਵਾਦ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਵੀ, ਇਹ ਨਿਰਾਸ਼ਾਵਾਦ ਵਿੱਚੋ ਉਪਜਦਾ ਹੈ। ਨੀਤਸ਼ੇ ਦੀ ਆਸ਼ਾਵਾਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੂਨਯ ਜਾਂ ਨਿਸ਼ੇਧਵਾਦ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਤਿਮ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਨੀਤਸੇ਼ ਨੇ ਧਰਮ, ਗਿਆਨ ਆਦਿ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋ ਦੇਖਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਧਰਮ, ਸਦਾਚਾਰ, ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਕਲਾ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਲਾ ਨੂੰ ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਨੀਤਸ਼ੇ ਕਵਿਤਾ, ਕਲਪਨਾ, ਕਲਾ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਕੱਟੜਤਾ ਦੇ ਨਿਸ਼ੇਧਵਾਦ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਉਹ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ, ਗੌਰਵ, ਮੌਲਿਕਤਾ ਉਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਫੈਨਨ
ਫੈਨਨ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਚਾਰਕ ਹੈ।ਉਸਨੇ ਬਸਤੀਵਾਦ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਬਸਤੀਵਾਦ ਮੂਲਵਾਸੀ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ੀ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਪੱਖ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਮੈਨੀਕੀਅਨ ਡਿਲੀਰੀਅਮ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।ਉਸਨੇ ਮੈਨੀਕੀਅਨ ਡਿਲੀਰੀਅਮ ਸ਼ਬਦ ਤੋ ਭਾਵ ਮੂਲਵਾਸੀ ਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ੀ ਖੰਡਿਤ ਚੇਤਨਤਾ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਫੈਨਨ ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ ਦੇ ਧਰਮ ਬਿਰਤਾਂਤ ਅਤੇ ਸਭ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁਕਤੀ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਨਕਾਰਦਾ ਹੋਇਆ ਹਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਚੇਤਨਤਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੁਨਰ-ਸੁਰਜੀਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾ ਨੂੰ ਦਬਾਉਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋ ਵਿਗਾੜਦੇ ਵੀ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਫੈਨਨ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਆਪਣੀ ਚੇਤਨਤਾ ਹੋਣੀ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਚੇਤਨਤਾ ਕਦੇ ਵੀ ਬਸਤੀਵਾਦ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਇਸ ਲਈ ਸੱਚੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦਾ ਹੋਣਾ ਬਹੁਤ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਫੈਨਨ ਇਸ ਗੱਲ ਉਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਸੰਪੰਨ ਰਾਜ ਤੋ ਬਿਨਾਂ ਕੌਮੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨਾ ਬਚ ਸਕਦਾ ਹੈ ਨਾ ਹੀ ਵਿਕਾਸ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਜੋ ਖੂਨ,ਦੇਹ ਅਤੇ ਕੀਮਤਾਂ ਇਸ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਵੱਧਣ ਫੁੱਲਣ ਲਈ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾਸੰਪਨ ਰਾਜ ਹੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ"। ਉੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਅਲਪ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਛਾਣ ਦਾ ਯਥਾਰਥ, ਇੱਕ ਕੌਮੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਥਾਂ ਬਹੁ-ਕੌਮੀ ਸਮਾਜ, ਹਰ ਖਿਣ ਸਿਮ੍ਰਿਤ ਹੋ ਰਹੀ ਚੇਤਨਤਾ, ਅੰਦਰਲੇ ਅਤੇ ਬਾਹਰਲੇ ਬਸਤੀਵਾਦ ਦੀ ਅਸਵੀਕ੍ਰਿਤੀ ਆਦਿ ਕੁੱਝ ਅਜਿਹੇ ਮੁੱਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਿੱਧੀ ਜਾਂ ਅਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਫੈਨਨ ਨੇ ਹੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਫੂਕੋ
ਫੂਕੋ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿ਼ਤ ਅਤੇ ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਕਤੀ ਹਥਿਆਉਣ ਦੇ ਮੰਤਵ ਨਾਲ ਹੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਬੰਧ ਆਪਣੇ ਆਰਥਿਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਨਿਯਮਵਰਤ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਦੇਹ ਨੂੰ ਪਰਤੰਤਰ ਬਣਾਉਦੇ ਹਨ। ਫੂਕੇ ਦਾ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕ ਮੁੱਖ ਵਿਚਾਰ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁਕਤੀ ਕੇਵਲ ਮਨ ਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋ ਦੇਹ ਦੀ ਵੀ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਜਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਾ ਉਦੋ ਤੱਕ ਕੋਈ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਦੇਹ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਫੂਕੋ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਦੇਹ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਉਪਰ ਬੱਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਯਾਕ ਦੈਰਿਦਾ
ਯਾਕ ਦੈਰਿਦਾ ੳਤਰ-ਆਧੁਨਿਕ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਹੈ। ਦੈਰਿਦਾ ਨੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬਹੁ-ਮੌਲਿਕਤਾ ਪਰਦਾਂ ਦਾ ਜਿ਼ਕਰ ਕਰਕੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਸਮੁੱਚਵਾਦ ਦਾ ਖੰਡਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਦੈਰਿਦਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਚਿੰਨ੍ਹ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਨੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬੰਦ ਇਕਾਈ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਿਭਾਸਿ਼ਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਦਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਬੰਦ ਇਕਾਈ ਨਾ ਹੋ ਕੇ ਗੈਰਹਾਜਰ ਪਰਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਾਜ਼ਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਪਰਤਾਂ ਤੋ ਭਾਵ ਕਈ ਹੋਰ ਟੈਕਸਟ ਯਥਾਰਥ, ਸਮਾਜ, ਵਿਅਕਤੀ, ਮੌਤ ਆਦਿ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਹੁ-ਮੌਲਿਕ ਪਰਤਾਂ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਦਾ ਹੈ, ਲੁਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੈਰਿਦਾ ਨੇ ਡਿਫਰਾਂਸ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਵੀ ਦਿੱਤਾ। ਦੈਰਿਦਾ ਅਨੁਸਾਰ ਡਿਫਰਾਂਸ ਕੋਈ ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਸੰਕਲਪ, ਕੋਈ ਅਸਤਿਤਵ ਜਾਂ ਤੱਤ ਨਹੀਂ ਸਗੋ ਇਹ ਸਪੇਸਕਰਨ ਅਤੇ ਕਾਲਕਰਨ ਦਾ ਵਕਫਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਕਫਾ ਅਰਥ-ਗੋਰਵ ਰਚਣ ਲਈ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਵੀ। ਡਿਫਰਾਂਸ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸਿ਼ਤ ਕਰਦਿਆਂ ਦੈਰਿਦਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਕਫੇ ਨਾਲ ਨਾ ਤਾਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇੱਛਾ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ। ਇਹ ਤਾਂ ਸੁਚੇਤ ਜਾਂ ਅਚੇਤ ਤੌਰ ਤੇ ਅਰਥ-ਗੋਰਵ ਨੂੰ ਮਾਧਿਅਮ ਬਣਾਉਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੈਰਿਦਾ ਇਹ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਸ਼ਾ ਅਸਥਿਤ ਹੈ।ਇਸਦਾ ਕੋਈ ਅੰਤਿਮ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਹੀ, ਚਿੰਨ੍ਹ ਵੱਖਰਤਾ ਵਿੱਚੋ ਹੌਦ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਦੈਰਿਦਾ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਚਿੰਨ੍ਹ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਪਾਠ ਨੂੰ ਫਾਸੀਵਾਦੀ ਇੱਕਵਾਦ ਤੋ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਦਾ ਜਟਿਲ ਯਤਨ ਹੈ।
ਦੇਲਿਊਜ ਅਤੇ ਗਾੱਟਰੀ
ਦੇਲਿਊਜ਼ ਅਤੇ ਗਾੱਟਰੀ ਨੇ ਐਟਾਈ-ਇੰਡੀਪਸ ਰਾਹੀਂ ਵਿਚਾਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵਿਅਕਤੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਉਸਦੇ ਮਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਰਲਿਖਿਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੰਡੀਪਸ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਸਵਾਮੀਤਵ, ਪ੍ਰਭੂਤਾ,ਇੱਕਵਾਦ,ਨਿਰਪੇਖ, ਡਿਕਟੇਟਰਸਿ਼ਪ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ।ਇਹਨਾਂ ਚਿੰਤਕਾਂ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਚਾਰ-ਦੁਹਰਾਉ,ਅੰਤਰ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ 1.ਸਮੱਗਰਵਾਦੀ ਪਰਿਪੇਖ ਦੇ ਉਲਟ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਵਤੀਰਾ ਭਾਵੇਂ ਅਸਤਿਤਵ ਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਚਿੰਤਨ ਦਾ, ਦੁਹਰਾਉ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਇਹ ਦੁਹਰਾਉ ਕੋਈ ਮਕਾਨਕੀ ਨਹੀ, ਸਗੋ ਚਿੰਤਨ ਜਾਂ ਅਸਤਿਤਵ ਦਾ ਭੇਦ ਭਰਪੂਰ ਅਦੁੱਤੀਪਦ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਪ੍ਰਗਟਾਓ ਹੈ। 2.ਦੂਜਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ: ਅੰਤਰ, ਉਸਦੀ ਮੌਲਿਕ ਅੰਤਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਪਰਮ ਉਤੇਜਿਤ ਕਹਿਣ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਸੰਭੋਗ ਲਈ ਪਰਮ ਉਤੇਜਨਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਰ ਨੂੰ ਭੋਗ ਕੇ ਨਵਾਂ ਰਚਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਔਰਜੀ ਐਸਟਿਕ ਬਨ੍ਹਾਉਦੀ ਹੈ। 3.ਤੀਜੀ ਮੋਲਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿਚਾਰ ਬਾਰੇ ਹੈ।ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਮੱਤ ਹੈ ਕਿ ਵਿਚਾਰ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਬਿੰਬ ਨਹੀ,ਸਮੱਸਿਆ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਵਿਚਾਰ ਦਵੰਦ ਵਿੱਚੋ ਉਪਜਦਾ ਹੈ।ਸਾਧਾਰਨ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਕੋਈ ਸੁਭਾਵਿਕ ਜਾਂ ਜਮਾਂਦਰੂ ਇਕਾਈ ਨਹੀ, ਨਾ ਹੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸੰਕਲਪ ਹੈ, ਸਗੋ ਵਿਰੋਧਾਂ ਅਤ ਦਵੰਦਾਂ ਵਿੱਚੋ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਸਮੱਸਿਆਪੂਰਤ ਚੇਤਨਤਾ -ਖਿਣ ਹੈ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਉਪਰੋਕਤ ਵਿਚਾਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਚੇਤਨਤਾ, ਯਥਾਰਥ, ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਅੰਤਰਾਤਮਕ ਹੈ, ਇੱਕਵਾਦੀ ਜਾਂ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਅਨੁਸਰਣ ਵਿੱਚ ਬੱਠੀ ਅਸਲੀਅਤ ਨਹੀਂ ਇਹ ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ ਦੇ ਸਮੱਗਰੀਵਾਦ ਪਰਿਪੇਖ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਡਟਦੇ ਹਨ।ਇਹ ਅਨੁਸਾਰ ਪਰਿਵਰਤਨ, ਦੁਹਰਾਉ ਅਤੇ ਹਰ ਖਿਣ ਵੱਧ ਫੁੱਲ ਰਹੀ ਵਿੱਲਖਣਤਾ ਹੀ ਸਮਾਜ ਵਿਅਕਤੀ ਅਤੇ ਯਥਾਰਥ ਨੂੰ ਸਾਜ ਰਹੇ ਹਨ।
ਯਾਂ ਫਰਾਂਕੁਆ ਲਿਉਤਾਰਦ
ਲਿਉਤਾਰਦ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕ ਚਿੰਤਨ ਦਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਚਾਰਕ ਹੈ।ਉਸਨੇ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲਹਿਰ ਵੱਜੋ ਸਥਾਪਿਤਾ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਸਥਾਪਿਤਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪਰਮ- ਬਿਰਤਾਂਤ ਮੋਜੂਦ ਸੀ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।ਅੱਜ ਦਾ ਉਤਰ -ਆਧੁਨਿਕ ਸਮਾਂ ਸਥਾਨਿਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਅਲਪ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਦਾ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਪਰਮ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਦਾ। ਲਿਉਤਾਰਦ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਉਪਭਾਵ, ਉਦਾਤ ਉਪਭਾਵ ਨਹੀਂ ਸਿਰਜਦੇ ਬਲਕਿ ਅਣ-ਪਰਦਰਸ਼ਨੀ ਰਾਹੀਂ ਲੁਪਤ ਹੋਏ ਵਿਸ਼ੇ ਅਤੇ ਰੂਪ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣੀ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀ ਅੱਵਲਤਾ ਰਾਹੀਂ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਸੰਤੋਖ ਅਤੇ ਸਜਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਲਿਉਤਾਰਦ ਅਨੁਸਾਰ,"ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕ ਅਣਪਰਦਰਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਦਾ ਹੈ ਇਹ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਤੋਖ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦਾ, ਨਵੀਆਂ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਲੱਭਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਲਈ ਨਹੀ, ਸਗੌ ਅਣਪਰਦਰਸ਼ਨੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀਵਰ ਸੰਵੇਦਨਾ ਦੇਣ ਲਈ, ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕ ਕਲਾਕਾਰ ਕਿਸੇ ਬੱਝੇ ਹੋਏ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ 	 ਕਰਦਾ"। ਲਿਉਤਾਰਦ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਡਾ ਕੰਮ ਸੰਕਲਪ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਅਣ-ਪਰਦਰਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੰਕੇਤ ਅਭਿ ਵਿਅੰਜਨਾ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨਾ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਯਥਾਰਥ ਦੇਣਾ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨ, ਸਮਾਜ, ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ,ਕਲਾਵਾਂ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਅਭਿਆਸ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।ਨਵੇ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਸਮੱਸਿਆ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਵੇਂ ਜੋੜਤੋੜ, ਨਵੇਂ ਰੂਪ, ਨਵੇਂ ਮੁਕਤੀ ਰਾਹ, ਨਵੇਂ ਸੰਕੇਤ ਲੱਭੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।ਲਿਉਤਾਰਦ ਦਾ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ ਇੰਡੀਪਸ, ਫਾਸੀਵਾਦ, ਇੱਕ ਪਾਸਾਰੀ ਮਾਰਗ ਉਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਇਕਾਤਮਕਤਾ ਅਤੇ ਸਮੱਗਰਤਾ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਹੈ।ਉਹ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਲਾ ਦੀਆਂ ਵਿਲੱਖਣਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਬੋਦਰੀਲਾਰਦ
ਬੋਦਰੀਲਾਰਦ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਵਿਚਾਰਕ ਹੈ।ਉਸ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਤੋ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਵੱਲ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ। ਬੋਦਰੀਲਾਰਦ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ ਫਰਾਈਡ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਚਿੰਤਕ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ ਨੂੰ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ, ਨੇ ਉਤਪਾਦਨ, ਆਰਥਿਕਤਾ ਖਾਹਿਸ਼ ਅਤੇ ਨੂੰ ਆਧਾਰਸਿ਼ਲਾਵਾਂ ਵੱਜੋ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਜ ਦੇ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਧਾਰ ਸਿ਼ਲਾਵਾਂ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ।ਜਿਹਨਾਂ ਦੁਆਲੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਸਮਾਜ ਅਤ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਏ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਉਪਭੋਗ ਜਾਂ ਖਪਤ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ।ਇਸ ਨਵੇਂ ਉਪਭੋਗੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਜਿਣਸ (ਕਮੋਡਿਟੀ) ਪ੍ਰਧਾਨ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹਨ।ਅੱਜ ਦੇ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੰਕਲਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਵੀਂ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ,ਸੰਚਾਰ,ਸੂਚਨਾ ਨਾਲ ਇਸ ਉਪਭੋਗਵਾਦ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।ਬੋਦਰੀਲਾਰਦ ਅਨੁਸਾਰ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕ ਉਪਭੋਗਵਾਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਅਨਾਤਮ ਜਾਂ ਜਿਣਸ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਤਮ ਜਾਂ ਸਬਜੈਕਟ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਿਅਰ ਬੋਰਦੋ
ਪਿਅਰ ਬੋਰਦੋ ਇੱਕ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ।ਉਸਨੇ ਹੈਬਿਟਸ ਨਵਾਂ ਸੰਕਲਪ ਦਿੱਤਾ। ਹੈਬਿਟਸ ਉਹ ਵਿਉਤਾਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਕਬੀਲਾ ਜਾਂ ਕੋਮ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਵਿਉਤਗਤ ਇੱਛਾ ਦੀ ਉਪਜ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸਗੋ ਹੈਬਿਟਸ ਕਈ ਹੋਰ ਸੰਭਵ ਵਿਉਤਾਂ ਵਾਂਗ ਇੱਕ ਵਿਉਤ ਹੈ।ਹੈਬਿਟਸ ਬਾਹਰੀ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਪਰਵਾਰਕ ਮਧਿਅਸਥਾ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਉ ਰਾਹੀਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨਕ ਮਾਪ ਤੋਲਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋ ਕਿ ਹਰ ਤਜਰਬੇ ਪਿਛੋ ਸਖਤ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਠੀਕ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦੀ ਹੈਬਿਟਸ ਜੇ ਸੰਕਲਪ ਨਾਲ ਸਾਹਿਤਕ/ਕਲਾ ਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੇਦਰ ਜਾਂ ਮੁੱਖ ਵਿਚਾਰ/ਪਦਾਰਥਕ ਤੱਥ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਦੇਖਦੇ ਸੀ ਪਰਤੂੰ ਬੋਰਦੋ ਨੇ ਵਕਤੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ, ਅਰਥਚਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਦਬਾਵਾਂ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਪਰਿਕਾਲ-ਪਣਿਕ ਈਜਾਦ ਦੇ ਤੋਰ ਤੇ ਨਿਵੇਕਲੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਿੱਤੀ।
ਫਰੈਡਰਿਕ ਜੇਮਸਨ
ਫਰੈਡਰਿਕ ਜੇਮਸਨ ਮੂਲ ਤੋਰ ਤੇ ਇੱਕ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਪੁਨਰਚਿੰਤਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।ਉਹ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਮੋਲਿਕ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਉਹ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪੜਾਅ ਵੱਜੋ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਜੇਮਸਨ ਨੇ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ ਨੂੰ ਮਗਰਲੇ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਲੂਸ ਇਰਿਗੈਰੇ ਅਤੇ ਹੈਲੇਨ ਸਿੱਥੂ
ਇਹਨਾਂ ਦੋਨਾਂ ਨੇ ਨਾਰੀ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।ਇਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਦੀ ਉਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦੀ ਪੈਰਾਡਾਈਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਿਤਰਕੀ/ਮਰਦਪ੍ਰਸਤ ਸੋਚ ਤੋ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ। ਇਰਿਗੈਰੇ ਦੀ ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਇੱਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਨਾਰੀ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਸੱਚ ਹੈ।ਇਸਦੀ ਨਵੀਂ ਰੂਪ ਸਿਰਜਣ ਦੀ ਸਮੱਰਥਾ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚਾ ਦੇਹ ਵਿਧਾਨ ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਆਤਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੋਣੀ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਹੈਲੇਨ ਸਿੱਥੂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾਰੀ ਇੱਕ ਜਿਉਦਾ ਜਾਗਦਾ, ਨਿਰੰਤਰ ਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ ਰਹੱਸ ਹੈ, ਸਦੀਵ ਸ਼ਾਇਰੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸਬੰਧ ਉਸਦੀ ਦੇਹ ਨਾਲ ਵੀ ਹੈ।ਇਸ ਦੇਹ ਭਰਪੂਰ ਨਾਰੀਤਵ ਨੂੰ ਪਿਤਰਕੀ/ਮਰਦ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੋਚ ਨੇ ਦਬਾਇਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋ ਇਸਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰਾਂ ਵਿਗਾੜਿਆ ਵੀ ਹੈ।ਸਿੱਥੂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਨਾਰੀਤਵ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਨਵੀਆਂ ਪੈਰਾਡਾਈਮਾਂ ਨੂੰ ਉਸਾਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਉਪਰੋਕਤ ਵਿਚਾਰਕਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਤੋ ਬਾਅਦ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ, ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵੱਜੋ ਹੌਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੰਕਲਪ ਹੈ।ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗਿਆਨਕਰਨ ਦੁਆਰਾ ਤਰਕ ਰਾਹੀਂ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਦਾ ਵਿਰੋਧ, ਏਕਾਰਥੀ ਏਕਾਧਿਕਾਰਵਾਦੀ ਇਕਹਿਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਹੈ।ਇਹ ਏਕੀਕਰਣ,ਕੇਦਰੀਕਰਣ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਵੱਜੋ ਹੌਦ ਵਿੱਚ ਆਈ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੋਚਣ ਲਈ ਹੋਰ ਵੀ ਖੁੱਲੇ ਰਾਹ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ : ਇੱਕ ਕਲਾਤਮਕ ਪ੍ਰਵਰਗ
ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਹਿਤ, ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਕੇਵਲ ਵਿਰੋਧ ਵੱਜੋ ਹੀ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ ਸਗੋ ਉਸਦੀ ਕੁੱਖੋ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵੀ ਵਧਾਉਦਾ ਹੈ।ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਨੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਸਦੀਆਂ ਤੋ ਚਲੇ ਆ ਰਹੇ ਪ੍ਰਯੋਜਨ, ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ, ਰੂਪ ਆਦਿ ਸਭ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਲੋੜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਵ-ਅਰਥ ਦਿੱਤੇ।ਇੰਝ ਹੀ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਨੇ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਪੁਨਰ-ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾਾ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਗੁਲਾਮੀ ਵਿੱਚੋ ਕੱਢਿਆ।ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਵਿੱਚੋ ਗੈਰ ਤਰਤੀਬੱਧਤਾ, ਖੰਡਿਤਤਾ, ਅਸੱਪਸ਼ਟਤਾ,ਆਪਹੁਦਰਾਪਣ, ਅ-ਕੇਂਦਰਤਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ।"ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਰੂਪ ਜਾਂ ਸ਼ੈਲੀ ਤੇ ਵੱਧ ਜੋ਼ਰ,ਯਥਾਰਥ ਦਾ	ਬਿੰਬਾਂ ਵਿੱਚ ਰੂਪਾਂਤਰਣ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵਾਪਰਨ ਵਾਲੇ ਵਰਤਮਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਖੰਡਤਾ"। ਉਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਪੂਰਵਲੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਮਿਥਲਤਾ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰਦੀ ਹੈ ਉਥੇ ਹੀ ਸਾਹਿਤਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਰੂਪ ਅਤੇ ਪਰਖ ਪੱਖੋ ਨਵੀਆਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਦੀ ਵਾਹਕ ਬਣਦੀ ਹੋਈ, ਵਿਲੱਖਣ ਪ੍ਰਗਟਾ-ਜੁਗਤਾਂ ਦੀ ਵੀ ਵਾਹਕ ਬਣਦੀ ਹੈ।ਰੂਪਾਂਤਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਸਮਾਂਨਤਰ ਪਾਠ ਸਿਰਜਣਾ, ਨਵੀਨ ਬਿੰਬਾਵਲੀ, ਅਤਿਯਥਾਰਥਕ ਵੇਰਵੇ, ਉਪਭੋਗੀ,ਮਕਾਨਕੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਕਰਮਮੁਖਤਾ ਤੇ ਵਿਡੰਬਣਾ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਤੇ ਸਥਾਨਕਤਾ ਦੀ ਦਵੰਦਾਤਮਕਤਾ, ਕਿਰਿਆ ਦੀਆਂ ਬਹੁ-ਦਿਸ਼ਾਵੀ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ, ਪੂਰਵਲੇ ਸਮਿਆਂ ਦੇ ਹਾਸ਼ੀਆਗਤ ਸੰਕਲਪ ਆਦਿ ਇਸ ਦੋਰ ਦੀ ਸਿਰਜਣਧਾਰਾ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੰਗ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ।
ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਵਾਦ ਮੂਲ ਸੰਕਲਪ
ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਨਵੀਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸਥਿਤੀ ਹੈ ਜੋ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਮੀਡੀਆ ਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚੋ ਵਾਪਰੀਆਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਆਂ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵੱਜੋ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ। 1 ਇਸਦਾ ਚਿੰਤਨ ਸਾਰੇ ਸਮੁੱਚਤਾਵਾਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਅਤਿੰਮਪੱਖੀ ਸਮੁੱਚਤਾਵਾਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦੀ ਉਚਿਤਤਾ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। 2 ਇਹ ਲੁਪਤ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਦਾ ਹੋਇਆ ਮਾਨਵ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਤਾਰਕਿਕ ਮਾਡਲਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। 3 ਇਹ ਵੱਖਰਤਾ,ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਤੇ ਜੋ਼ਰ ਦਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਏਕੀਕਰਨ ਸਮਰੂਪੀਕਰਨ ਜਾਂ ਸਮਾਨੀਕਰਨ ਨੂੰ ਨਕਾਰਦਾ ਹੈ। 4 ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਆਤਮ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਰਾਹੀਂ ਸੰਰਚਲਤ ਮੰਨਦਾ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖੀ ਆਤਮ ਨੂੰ ਵਿਖੰਡਤ ਤੇ ਅਤਾਰਕਿਕ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। 5 ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਗਿਆਨ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਜੋ ਬਾਹਰਮੁੱਖੀ ਸੋਚਾਂ ਜਾਂ ਨਿਰਪੱਖ ਨਹੀਂ ਸਗੋ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਘਾੜਤ ਹੈ। 6 ਇਹ ਏਕਤਾ, ਪ੍ਰਗਤੀ ਤੇ ਰੇਖਕੀ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। 7 ਇਹ ਸਰਬਵਿਆਪਕਤਾ ਦੇ ਸਥਾਨਕਾਂ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। 8 ਇਹ ਹਾਸ਼ੀਆਕ੍ਰਿਤ ਉਪ-ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ, ਸਮਾਜਾਂ ਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਾਂਨਤਰ ਉਭਾਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਭਾਰੂ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ, ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਰਾਰਦਾ ਹੈ। 9 ਇਹ ਸਾਰੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਜਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਸਰਬ ਵਿਆਪੀ ਹੋਦ ਤੇ ਮੰਗ ਜਾਹਿਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਘਾੜਤਾਂ ਹਨ। 10 ਇਹ ਰਚਨਾ ਦੀ ਥਾਂ ਵਿਰਚਨਾ, ਏਕਤਾ ਦੀ ਥਾਂ ਅਨੇਕਤਾ ਸਮਾਨਤਾ ਦੀ ਥਾਂ ਵਿਲੱਖਣਤਾ, ਨਿਰਪੇਖ ਸੱਚ ਦੀ ਥਾਂ ਮਾਪੇਖ ਸੱਚ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। 11 ਇਹ ਕਲਾ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਤੇ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਸਰੂਪ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਕਲਾ ਦੀ ਸੁ਼ੱਧਤਾ, ਏਕਤਾ ਤੇ ਖੁਦਮੁਖਤਾਰਤਾ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੁਵੱਲੇ ਵਿਰੋਧਾਂ ਦੇ ਕਰਜਾਬੰਦੀ ਮੂਲਕ ਸਰੂਪਾਂ ਦੀ ਵਿਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤਹਿਸ-ਨਹਿਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼
ਇਸ ਤਰਾਂ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ, ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਬਣਾਏ ਸਾਰੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਬਣਾਏ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕ ਚਿੰਤਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਿਯਮ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ ਅਤੇ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਅਤੇ ਯਥਾਰਥ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕਵਾਦ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਗਿਆਨਕਰਨ ਦੁਆਰਾ ਤਰਕ ਰਾਹੀਂ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਏਕਾਰਥੀ ਏਕਾਧਿਕਾਰਵਾਦੀ ਇਕਹਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ।ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਏਕੀਕਰਣ, ਕੇਦਰੀਕਰਣ, ਵਿਗਿਆਨ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੋਚਣ ਲਈ ਖੁੱਲੇ ਰਾਹ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸ, ਮਹਾਂਬਿਰਤਾਂਤ, ਪੁਰਣ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਹੲੈ।ਇਹ ਯੁੱਗ ਮੀਡੀਆ, ਕੰਪਿਊਟਰ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕ ਮੀਡੀਆ ਆਦਿ ਲਈ ਹੈ ਇਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ,ਖਪਤ ਵਸਤੂ ਵਾਂਗ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਇੱਕ ਵਸਤੂ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਨੇ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਉਥੇ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਨਵੀਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸਾਏ ਹੇਠ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੰਕਲਪ ਹਰ ਛੋਟੇ-ਵੱਡੇ ਮਾਨਵੀ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਵਿੱਲਖਣ ਇਕਾਈ ਵੱਜੋ ਸਵੀਕਾਰਦਿਆਂ ਅੰਤਰ-ਸਬੰਧਿਤ ਅਤੇ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਆਲੰਬਦਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਹਰ ਅਨੁਸ਼ਾਸ਼ਨ ਤੇ ਸੰਰਚਨਾ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਗੋਰਵ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਹੈ।ਏਕਾਧਿਕਾਰਵਾਦੀ, ਅੰਤਿਮ,ਨਿਸ਼ਚਿਤ, ਆਦਰਸ਼-ਚੋਖਟਿਆਂ ਤੇ ਦਬਾਵਾਂ ਤੋ ਮੁਕਤ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਚਿੰਤਨ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਮੂਲ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਜਾਂ ਸਥਾਨਕਤਾ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਤੰਦ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਅਤਿ-ਯਥਾਰਥਕ ਵਿਸ਼ਵੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨਾਲ ਦਸਤਪੰਜਾ ਲੈਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਸਿਧਾਂਤ
ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ
thumb|ਇੱਕ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਬਾਹਰ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਰ ਯੂਨਿਟ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ (ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਏ.ਸੀ., ਏ/ਸੀ, ਜਾਂ ਏਅਰ ਕਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Air conditioning; AC) ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਨਮੀ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ ਜੋ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਵਾਤਾਵਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਜਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਾਤਾਵਰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਵੀ ਗਰਮੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਉਪਕਰਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਰਵਰ, ਪਾਵਰ ਐਂਪਲੀਫਾਇਰ ਅਤੇ ਆਰਟਵਰਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਕਮਰੇ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਰ ਅਕਸਰ ਹਵਾ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਬਿਲਡਿੰਗ ਜਾਂ ਕਾਰ ਅੰਦਰ ਥਰਮਲ ਆਰਾਮ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਪੱਖਾ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਰੈਫ੍ਰਜੈਂਟ-ਅਧਾਰਤ ਏਸੀ ਯੂਨਿਟਾਂ ਛੋਟੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਬੈਡਰੂਮ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਇੱਕ ਬਾਲਗ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਦਫਤਰ ਦੇ ਟਾਵਰ ਦੀ ਛੱਤਰੀ 'ਤੇ ਲਗਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਵੱਡੇ ਯੂਨਿਟਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਕਿ ਪੂਰੇ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਠੰਢਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਰੈਫਿਗਰਰੇਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਉਪਕਰਣ ਜਾਂ ਮੁਫਤ ਕੂਲਿੰਗ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮੀ ਸੁਕਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ (ਹਵਾ ਤੋਂ ਨਮੀ ਕੱਢਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰਸਾਇਣਾਂ) ਅਤੇ ਉਪਰੋਕਤ ਪਾਈਪਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਠੰਢਾ ਕਰਨ ਲਈ ਗਰਮ ਰੈਫਰੀਜੈਂਟ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਵੰਡ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਹਵਾ (ਹੀਟਿੰਗ, ਕੂਲਿੰਗ, (ਡੀ-) ਮਲੀਨਿੰਗ, ਸਫਾਈ ਕਰਨਾ, ਹਵਾਦਾਰੀ ਜਾਂ ਹਵਾਈ ਲਹਿਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸੋਧਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ, ਹਾਲਾਂਕਿ, "ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ" ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਹਵਾ ਠੰਡੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਚ, ਹੀਟਿੰਗ, ਹਵਾਦਾਰੀ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਹੀਟਿੰਗ, ਵੈਂਟੀਲੇਸ਼ਨ, ਅਤੇ ਏਅਰਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ (ਐਚ.ਵੀ.ਏ.ਸੀ. - ਐਸੀ ਦੇ ਵਿਰੋਧ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਮੀ ਨਿਯੰਤਰਣ
ਕਿਉਂਕਿ ਇਨਸਾਨ ਚਮੜੀ ਤੋਂ ਪਸੀਨੇ ਦੇ ਉਪਰੋਕਤ ਦੁਆਰਾ ਕੁਦਰਤੀ ਠੰਢਾ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸੁੱਕਣ ਵਾਲੀ ਹਵਾ (ਇੱਕ ਬਿੰਦੂ ਤੱਕ) ਨੇ ਮੁਹੱਈਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੁਵਿਧਾ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਿਆ ਹੈ। ਆਰਾਮਪੂਰਨ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਰ ਨੂੰ ਉਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰੋਕੀ ਗਈ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ 50% ਤੋਂ 60% ਸਾਧਾਰਨ ਨਮੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਿੰਡੋ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਰ
thumb|ਇੱਕ ਵਿੰਡੋ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਰ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ thumb|ਵਿੰਡੋ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਰ ਵਿੰਡੋ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਰ ਇੱਕ ਓਪਨ ਵਿੰਡੋ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੁਆਰਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਵਾ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਹਰੀ ਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੋਂ ਖਿੱਚਿਆ ਗਰਮ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ ਘੁਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕੰਡੈਂਸਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਪੱਖਾ ਬਾਹਰ ਹਵਾ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਘਰ ਜਾਂ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅਜਿਹੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਰੇਕ ਕਮਰੇ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਠੰਢਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਪਲਿਟ ਸਿਸਟਮ
ਸਪਲਿਟ-ਸਿਸਟਮ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਰ ਦੋ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ: ਮਿੰਨੀ-ਸਪਲਿਟ ਅਤੇ ਸੈਂਟਰਲ ਸਿਸਟਮ ਦੋਹਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿਚ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਾਤਾਵਰਨ (ਉਪਵਾਕ) ਹੀਟ ਐਕਸਚੇਂਜਰ ਨੂੰ ਬਾਹਰੋਂ-ਵਾਤਾਵਰਣ (ਸੰਘਣਾ ਇਕਾਈ) ਤਾਪ ਐਕਸਚੇਂਜਰ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦੂਰੀ ਨਾਲ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮਿੰਨੀ-ਸਪਲਿਟ (ਡਕਟਲੈਸ) ਸਿਸਟਮ
thumb|ਡਕਟਲੈਸ ਸਪਲੀਟ-ਟਾਈਪ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਰ ਦਾ ਬਾਹਰਲਾ ਹਿੱਸਾ right|thumb|ਡਕਟਲੈਸ ਸਪਲੀਟ ਟਾਈਪ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਰ ਦਾ ਅੰਦਰਲਾ ਹਿੱਸਾ ਇੱਕ ਮਿੰਨੀ ਸਪਲਿਟ ਸਿਸਟਮ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਇੱਕ ਕੁੱਝ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਡ ਅਤੇ ਗਰਮ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।  ਮਲਟੀ-ਜ਼ੋਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਡਾਂਸ ਰਹਿਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਆਮ ਕਾਰਜ ਹਨ ਅਤੇ 8 ਕਮਰਿਆਂ (ਜ਼ੋਨਾਂ) ਨੂੰ ਸਿੰਗਲ ਬਾਹਰੀ ਯੂਨਿਟ ਤੋਂ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਲਟੀ-ਜ਼ੋਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਇਨਡੋਰ ਯੂਨਿਟ ਸਟਾਈਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੰਧ-ਮਾਊਂਟ ਕੀਤੀ, ਛੱਤ-ਮਾਊਟ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਛੱਤ ਦੀ ਛਾਪੇ ਗਏ ਅਤੇ ਖਿਤਿਜੀ ਡੱਕ ਕੀਤੀ। ਮਿੰਨੀ-ਸਪਲਿਟ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 9 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ 36,000 ਬੀ.ਟੀ.ਯੂ. (9,500-38,000 ਕਿਲੋ) ਕੂਲਿੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟੇ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮਲਟੀ-ਜ਼ੋਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ 60,000 ਬਿਟੂ ਦੀ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਕੁਇਲਿੰਗ ਅਤੇ ਹੀਟਿੰਗ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮਲਟੀ-ਸਪਲਿਟ ਸਿਸਟਮ
ਮਲਟੀ-ਸਪਲਿਟ ਸਿਸਟਮ - ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਵੰਡ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ (ਇੰਪੋਰਟੇਟਰ ਅਤੇ ਕੰਨਡੈਸਰ) ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਾਹਰੀ ਯੂਨਿਟ ਸਮੇਤ ਕਈ ਕਮਰਿਆਂ ਦੀ ਠੰਢਾ ਜਾਂ ਹੀਟਿੰਗ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਏਅਰ ਕਡੀਸ਼ਨਰ ਦੀ ਬਾਹਰੀ ਇਕਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕੰਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਹੈ, ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇਨਡੋਰ ਯੂਨਿਟਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਫ੍ਰੀਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਕਿੰਗ ਵਾਲਵ ਦੇ ਨਾਲ ਕਈ ਟਰੇਸ ਅਤੇ ਆਟੋਮੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਲਈ ਪੋਰਟ।
ਪੋਰਟੇਬਲ ਸਪਲਿਟ ਸਿਸਟਮ
ਇੱਕ ਪੋਰਟੇਬਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਯੂਨਿਟ ਹੈ ਜੋ ਪਲਾਂਟ ਲੱਕਰੀਦਾਰ ਪਾਈਪਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਬਾਹਰੀ ਯੂਨਿਟ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਪਹੀਏ, ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਸਥਿਰ ਸਥਾਪਿਤ ਯੂਨਿਟ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ।
ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ ਦੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸੂਖਮ-ਜੀਵਣਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ,  ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲਿਯਜੀਨੇਲਾ ਨਿਊਓਫਿਲੇ, ਲੀਜਨੀਅਰੇਰੀਆਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਥਰਮੋਫਿਲਿਕ ਐਂਟੀਨੋਮੀਸੀਟਸ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੰਕਰਮਣ ਏਜੰਟ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਮਾੜੀ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਵੂਲ ਕੂਲਿੰਗ ਟਾਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਕੂਲਿੰਗ ਟਾਵਰ ਨੂੰ ਸਾਫ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਲੋਰੀਨ ਇਲਾਜ ਰਾਹੀਂ), ਇਹ ਸਿਹਤ ਖਤਰਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 2002
ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 2002 ਜੋ 30 ਜਨਵਰੀ, 2002 ਵਿੱਚ ਹੋਈਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਫਰਵਰੀ 2002 ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਗਠਜੋੜ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਕੌਮੀ ਜਮਹੂਰੀ ਗਠਜੋੜ ਨੇ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਹੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਇਆ। ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ 62 ਸੀਟਾਂ ’ਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੂੰ 44 ਸੀਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ। ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ 2 ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ 9 ਸੀਟਾਂ ’ਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। 26 ਫਰਵਰੀ 2002 ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਾਰਚ 2007 ਤਕ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ’ਤੇ ਰਹੇ।
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾਵਾਰ ਨਤੀਜਾ
ਨੋਟ :- ਹਲਕੇ ਦਾ ਨਾਂ ਜੋ 2012 ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਿਸ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਉਸ ਮੁਤਾਬਿਕ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਾਰ ਵੰਡ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 20 ਜਿਲ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।
ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਚੋਣਾਂ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਤੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਦਲ
ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਕਟਹਿਰੇ ਵਿੱਚ
ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਕਟਹਿਰੇ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬ ਅਰੁੰਧਤੀ ਰਾਏ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਅਨੁਵਾਦਿਤ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕਿਤਾਬ ਬਾਰੇ
ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਅਰੁੰਧਤੀ ਰਾਏ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗਏ ਲੇਖ ਅਤੇ ਇੰਟਰਵਿਊ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 17 ਲੇਖ ਅਤੇ ਇੰਟਰਵਿਊ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਮੈਂ ਸਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਜਾਸੂਸ
ਮੈ ਸਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਜਾਸੂਸੁ ਕਿਤਾਬ ਮੋਹਨ ਲਾਲ ਭਾਸਕਰ ਦੀ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਕਿਤਾਬ ਹੈ।
ਯੂਨਿਕਸ-ਵਰਗਾ
ਯੂਨਿਕਸ-ਵਰਗਾ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਓਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਯੂਨਿਕਸ ਵਰਗਾ ਵਰਤਾਓ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਯੂਨਿਕਸ ਜਾਂ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਵਰਜਨ ਹੋਣ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਹਾਸਲ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਮਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਈ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਕਿਸ ਹੱਦ ਤੱਕ “ਯੂਨਿਕਸ-ਵਰਗਾ” ਹੈ, ਇਸ ਅਧਾਰ ’ਤੇ ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਚਾਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਬੈੱਲ ਲੈਬਸ ਦੇ ਯੂਨਿਕਸ ਦੇ ਫ਼ੀਚਰ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਵਰਜਨ ਵੀ ਜੋ ਲਸੰਸਸ਼ੁਦਾ ਯੂਨਿਕਸ ਦੇ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ’ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ
ਖੜਤਾਲ
ਖੜਤਾਲ ਨੂੰ ਕਰਤਾਲ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਰ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹਥ ਅਤੇ ਤਾਲ ਭਾਵ ਖੜਕਾਉਣਾ। ਇਹ ਛੈਣਿਆਂ ਵਾਂਗ ਵਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਚੀਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤਕ ਇਹ ਸਾਧੂ ਸੰਤਾਂ ਦਾ ਮਨ ਭਾਉਂਦਾ ਸਾਜ਼ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਵੀ ਇਹ ਮੰਦਰ, ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਜਨ, ਕੀਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਵਜਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼ ਨਾਲ ਸੁਧਾਰੇ ਸਫ਼ੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
ਕੋਜ਼ਹੂਕੱਤਾ
ਕੋਜ਼ਹੂਕੱਤਾ ਜਾਂ ਕੋਜ਼ਹੂਕੱਤਾਈ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਿਠਾਈ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਆਟੇ, ਕੱਦੂਕੱਸ ਕੀਤੇ ਨਾਰੀਅਲ ਅਤੇ ਗੁੜ ਤੋਂ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੋਦਕ ਵਰਗੀ ਮਿਠਾਈ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਨਾਸ਼ਤੇ ਦੇ ਵਿੱਚ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਿਨਾਯਕ ਚਤੁਰਥੀ ਦੇ ਅਵਸਰ ਤੇ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗਣੇਸ਼ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਪਰਸ਼ਾਦ ਚੜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਵਿਧੀ
ਇਸ ਵਿਅੰਜਨ ਨੂੰ ਕੱਸੇ ਨਾਰੀਅਲ ਅਤੇ ਗੁਰ ਨੂੰ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਆਟੇ ਦੇ ਪੇੜੇ ਵਿੱਚ ਭਰ ਕੇ ਭਾਪ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਘੀ, ਇਲਾਇਚੀ, ਅਤੇ ਭੁੰਨੇ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਆਟੇ ਨੂੰ ਭਰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖੁਰਾਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਾਣਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲਾ ਪਕਵਾਨ
ਰਤਨਗੜ੍ਹ (ਰੱਤੋਂ)
ਰਤਨਗੜ੍ਹ (ਰੱਤੋਂ) ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬੱਸੀ ਪਠਾਣਾਂ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਉਲਾਨ ਝੀਲ
ਉਲਾਨ ਝੀਲ ( Улаан нуур ) ( ᠤ‍‍ᠯ‍‍ᠠ‍‍ᠠ‍‍‍ᠨ᠎ ᠨ‍ᠤ‍ᠤ‍‍ᠷ ) ( 乌兰湖 ) ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੇ ਓਮਨੋਗੋਵੀ ਸੂਬੇ ਦੇ ਵਿੱਚ ਮੰਡਲ-ਓਵੂ ਅਤੇ ਬੁਲਗਾਨ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੀਲ ਸੀ। ਇਹ 1995 ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁੱਕ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਥਾਂ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਬਹੁਤ ਮਾੜੇ ਨੇ। ਇਹ ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੇ ਵਿਚ ਇੱਕ ਝੀਲ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1">
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ
ਰਿਸਾਲਾ ਰੂਹੀ ਸ਼ਰੀਫ਼
ਰਿਸਾਲਾ ਰੂਹੀ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਜਾਂ ਰਿਸਾਲਾ-ਏ-ਰੂਹੀ (ਅਰਥਾਤ ਆਤਮਾ ਦੀ ਕਿਤਾਬ) ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀ ਹਜ਼ਰਤ ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ (1628–1691) ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਿਤਾਬ ਹੈ। ਉਹ ਅਰਬੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ ਚੰਗੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਾਰਤਕ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂਨੇ 140 ਦੇ ਕਰੀਬ ਪੁਸਤਕਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਫ਼ੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 40 ਅੱਜ ਵੀ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵਿਤਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਤਾਬਾਂ
ਬਲੈਕ-ਬੋਰਡ
ਬਲੈਕ ਬੋਰਡ ਜਾਂ ਚਾਕ ਬੋਰਡ ਵਾਰ ਵਾਰ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਤਾਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੇਹੜੀ ਲਿਖਣ ਜਾਂ ਡਰਾਇੰਗ ਕਰਨ, ਉਲੀਕਣ ਦੇ ਕੰਮ ਲਿਆਂਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਲਿਖਣ ਲਈ ਚਾਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਰਨੈਸਟ ਬੈਕਰ
ਅਰਨੈਸਟ ਬੈਕਰ (27 ਸਤੰਬਰ 1924- 6 ਮਾਰਚ 1974) ਇੱਕ ਯਹੂਦੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤਕ ਮਾਨਵਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਪੁਲਿਤਜ਼ਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ ਪੁਸਤਕ ਦ ਡੀਨਾਇਲ ਆਫ਼ ਡੈੱਥ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ
ਗੁਰੂਸਰ (ਬਲਾਕ ਕੋਟਕਪੂਰਾ)
ਗੁਰੂਸਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਕਰਵਾ ਚੌਥ
ਕਰਵਾ ਚੌਥ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਹਿੰਦੂ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀਆਂ ਦੀ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਾਮਦੀ ਲਈ ਸਵੇਰੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਚੰਨ ਚੜ੍ਹਨ ਤੱਕ ਵਰਤ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਔਰਤਾ ਦੁਪਿਹਰ ਵੇਲੇ ਵਰਤ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ ਪਾਣੀ,ਚਾਹ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਪਈ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ| ਇਹ ਵਰਤ ਸੁਹਾਗਣਾਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇਵ ਦੀ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਅਤੇ ਚਿਰ ਜਿਊਣ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਰੱਖਦੀਆਂ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਮੰਗਦੇ ਸਫ਼ੇ
ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਪਟਨਾਇਕ
ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਪਟਨਾਇਕ (ਜਨਮ 15 ਅਪਰੈਲ 1977) ਓਡੀਸ਼ਾ ਰਾਜ ਤੋਂ ਰੇਤ ਦਾ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ 2014 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਦਮ ਸ਼ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਰੇਤ ਤੋਂ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਕਾਰ
ਮਰਿਦੁਲਾ ਗਰਗ
--ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ—ਮ੍ਰਿਦੁਲਾ ਗਰਗ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਵੇਂ ਕਲਕੱਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚਕ ਹੋਇਆ ਹੈ ਓਆਰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦਿੱਲੀ 'ਕ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਏ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤੱਕ ਪੜਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਲਿਖਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਮ੍ਰਿਦੁਲਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰੁਕਾਵਟ ਕਹਾਣੀ 1971 ਵਿੱਚ ਸਾਰਿਕਾ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਤੀਜੀ ਕਹਾਣੀ "ਕਿਤਨੀ ਕੈਦੇ" ਨੂੰ 1972 ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀ ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਵੱਲੋਂ ਪਹਿਲਾ ਇਨਾਮ ਹਾਸਿਲ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ ਉਸਕੇ ਹਿੱਸੇ ਕੀ ਧੂਪ 1975 ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੱਧ-ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਾਹਿਤ੍ਯ ਪਰਿਸ਼ਦ ਵੱਲੋਂ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੇਵ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਪਰਿਸ਼ਦ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਟਕ ਜਾਦੂ ਕਾ ਕਾਲੀਨ ਨੂੰ ਸੇਠ ਗੋਬਿੰਦ ਦਾਸ ਇਨਾਮ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ।
1984 ਤੋਂ 1989 ਤੱਕ ਰਵੀਵਾਰ ਪਤਰਿਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਕਾਲਮ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਛਪਦਾ ਰਿਹਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸਮੇਤ ਕਈ ਭਖਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ।
ਹੁਣ ਤੱਕ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੱਤ ਨਾਵਲ, ਤਕਰੀਬਨ ਨੱਬੇ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਤਿਨ ਨਾਟਕ, ਦੋ ਨਿਬੰਧ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਤੇ ਇੱਕ ਵਿਅੰਗ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਛੱਪ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਅੰਗ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਦਾ ਨਾਮ "ਕਰ ਲੇਂਗੇ ਸਬ ਹਜਮ" ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਵਲ ਚਿਤ੍ਕੋਬਰਾ ਅਤੇ ਅਨਿਤਯ ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿੱਤਕ ਜਗਤ 'ਚ ਕਾਫੀ ਚਰਚ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਰੀ ਬਿੰਦੀ, ਡੇਫੋਡੀਲ ਜਲ ਰਹੇ ਹੈਂ,ਵਹ ਮੈਂ ਹੀ ਥੀ, ਸ਼ਹਰ ਕੇ ਨਾਮ, ਸਮਾਗਮ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਚਰਚਿਤ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕ
ਵਿਸ਼ਿੰਗ
ਵਿਸ਼ਿੰਗ (Vishing) ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਆਵਾਜ਼ (Voice) ਅਤੇ ਫਿਸ਼ਿੰਗ (Phishing) ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਉਂਝ ਤਾਂ ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਫਿਸ਼ਿੰਗ ਨਾਲ ਮਲਦਾ ਜੁਲਦਾ ਹੈ ਬਸ ਫ਼ਰਕ ਸਿਰਫ ਇੰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਨਸਾਨ ਤੋਂ ਉਸਦੀ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੇ ਆਰਥਿਕ (ਉਸਦੇ ਖਾਤਿਆਂ ਬਾਰੇ) ਜਾਣਕਾਰੀ ਫੋਨ ਰਾਹੀਂ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਗੇਲਾਗੇਤਸਾ
ਗੇਲਾਗੇਤਸਾ (ਸਪੇਨੀ: Guelaguetza) ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਵਾਹਾਕਾ ਸੂਬੇ ਦੇ ਵਾਹਾਕਾ ਦੇ ਖ਼ੁਆਰਿਸ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਲਾਨਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਿੰਗ
ਉਦਾਹਰਣ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਗੇਲਾਗੇਤਸਾ
ਵਾਹਾਕਾ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 50% ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ ਜਦ ਕਿ ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿੱਚ ਔਸਤ 20% ਹੈ।
ਤਰੀਕ
ਗੇਲਾਗੇਤਸਾ ਹਰ ਸਾਲ 16 ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਦੋ ਸੋਮਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸੋਮਵਾਰ 18 ਜੁਲਾਈ, ਬੇਨੀਤੋ ਖੁਆਰਿਸ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਨ, ਨੂੰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਮੇਲਾ 1 ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਪੂਰੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕ, ਕੋਨਸਰਟ ਆਦਿ ਹੁੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੈਕਸੀਕਨ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਉੱਲੀਸੱਸ ਐਸ. ਗਰਾਂਟ
'''ਉੱਲੀਸੱਸ ਐਸ. ਗਰਾਂਟ''' (27 ਅਪ੍ਰੈਲ 1822- 23 ਜੁਲਾਈ 1885) ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਅਠਾਰ੍ਹਵਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵੈਸਟ ਪੁਵਾਇੰਟ ਤੋਂ ਗਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਅਤੇ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਕੇ ਮੈਕਸੀਕਨ ਅਮਰੀਕਾ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਨਰਲ ਜੈਚਰੀ ਟਾਇਲਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਡਟ ਕੇ ਲੜਿਆ। ਆਪ ਨੇ ਗੇਲਾਨਾ, ਇਲੀਨੋਇਸ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਚਮੜੇ ਦੇ ਸਟੋਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਆਪ ਨੇ ਗਵਰਨਰ, ਸਤੰਬਰ 1861 ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਜਨਰਲ ਦੇ ਅਹੁਦਾ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਆਪ ਨੇ ਮਿਸੀਸਿਪੀ ਘਾਟੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਚਾਹਿਆ ਅਤੇ ਫਰਵਰੀ 1862 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਫੋਰਟ ਹੈਨਰੀ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਫੋਰਟ ਡੋਨੇਲਸਨ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਆਪ ਨੇ ਮੇਜਰ ਜਨਰਲ, ਜਨਰਲ-ਇਨ-ਚੀਫ ਆਪ ਨੇ ਬਤੌਰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਗਰਾਂਟ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਉੱਪਰ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਸ਼ਨ ਦੀ ਨੀਤੀ ਅਪਣਾਈ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੇ ਫੌਜ ਨੂੰ ਚਲਾਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਦੇ ਅੱਧੇ ਸਟਾਫ ਨੂੰ ਵੀ ਵਾਈਟ ਹਾਊਸ ਲੈ ਆਂਦਾ। ਆਪ ਨੂੰ ਗਲੇ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪ ਨੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਅਤੇ ਕਰਜ਼ੇ ਮੋੜਨ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਲਿਖਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ, ਮੌਤ ਵੱਲ ਨੂੰ ਵਧਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੇ ਯਾਦਾਂ ਲਿਖਣ ਦਾ ਇਹ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਰ ਲੱਖ ਪੰਜਾਹ ਹਜ਼ਾਰ ਡਾਲਰ ਰਾਸ਼ੀ ਮਿਲ ਗਈ। 1885 ਵਿੱਚ ਜਿਉਂ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਦਾ ਆਖਰੀ ਪੰਨਾ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਇਸੇ ਵਰ੍ਹੇ ਦੀ 23 ਜੁਲਾਈ 1885 ਨੂੰ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1822 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1885 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ
ਬਧੇਛ ਕਲਾਂ
ਬਧੇਛ ਕਲਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬੱਸੀ ਪਠਾਣਾਂ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮੌਜੂਦਾ ਭਾਰਤੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਸਪੀਕਰ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ
ਇਹ ਮੌਜੂਦਾ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਸਦਨਾਂ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਪੀਕਰ ਅਚਚਤੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੈ (ਕ੍ਰਮਵਾਰ):
ਕੱਪੜੇ ਧੋਣ ਵਾਲੀ ਮਸ਼ੀਨ
thumb|ਇਕ ਆਮ ਫਰੰਟ-ਲੋਡਰ ਵਾਸ਼ਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨ ਕੱਪੜੇ ਧੋਣ ਵਾਲੀ ਮਸ਼ੀਨ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: washing machine; ਲਾਂਡਰੀ ਮਸ਼ੀਨ, ਕੱਪੜੇ ਧੋਣ ਵਾਲੀ ਜਾਂ ਵਾੱਸ਼ਰ) ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਮਸ਼ੀਨ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਕੱਪੜਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸੁੱਕੀ ਸਫ਼ਾਈ ਦੇ ਉਲਟ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ (ਜੋ ਕਿ ਵਿਕਲਪਕ ਸਫ਼ਾਈ ਤਰਲ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਜਾਂ ਅਲਟਰਨੇਸਨ ਕਲੀਨਰ ਧੋਣ ਵਾਲਾ ਡਿਟਰਜੈਂਟ ਧੋਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਾਊਡਰ ਜਾਂ ਤਰਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਸ਼ੀਨ ਦੁਆਰਾ ਧੋਣਾ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼-ਮਕਸਦ ਮਕੈਨੀਕਲ ਧੋਣ ਵਾਲੀ ਉਪਕਰਣ ਵਾਸ਼ਬੋਰਡ ਸੀ, ਜੋ 1797 ਵਿੱਚ ਨਿਊ ਹੈਂਪਸ਼ਾਇਰ ਦੇ ਨਾਥਨੀਏਲ ਬ੍ਰਿਜ ਦੁਆਰਾ ਖੋਜੀ ਗਈ ਸੀ।
ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ
ਜਿਸਨੂੰ ਹੁਣ ਇੱਕ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਵਾੱਸ਼ਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ "ਵਾਸ਼ਰ / ਐਕਸਟ੍ਰੈਕਟਰ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਦੋਵੇਂ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਸ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਭਰਨ ਅਤੇ ਕੱਢਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਕਦਮ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਲੈਣਾ ਸੰਭਵ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਵਾਸ਼ਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨ ਅਤੇ ਕੱਪੜੇ ਡ੍ਰਾਇਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਡਿਵਾਈਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਜਿਸਨੂੰ ਕੰਬੋ ਵਾੱਸ਼ਰ ਡ੍ਰਾਇਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਧੋਣ
ਕਈ ਫਰੰਟ ਲੋਡਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਿਜਲੀ ਹੀਟਿੰਗ ਤੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਧੋਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਉਛਾਲਣਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਬਾਲਣ ਦੇ ਨੇੜੇ। ਡੀਟਰਜੈਂਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲਾਂਡਰੀ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦੀਆਂ ਰਸਾਇਣਕ ਸਫ਼ਾਈ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੀ ਦਰ, ਆਰਐਰਨਿਅਸ ਦੇ ਸਮੀਕਰਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਅੰਦਰੂਨੀ ਹੀਟਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨੂੰ ਧੋਣਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਾਪਮਾਨਾਂ ਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰਸਾਇਣਕ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਖਾਸ ਡੀਟਰਜੈਂਟ ਵਰਤ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸਟਰੇਡ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਕੱਪੜਿਆਂ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਧੋਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਬਿਜਲੀ ਹੀਟਰ ਦੁਆਰਾ ਗਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਵਾਸ਼ਿੰਗ ਵਧੇਰੇ ਊਰਜਾ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨਾਂ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫੈਬਰਿਕ ਅਤੇ ਅਲਸਟਿਕ ਨੁਕਸਾਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 40 ਡਿਗਰੀ ਸੈਂਟੀਗਰੇਡ (104 ਡਿਗਰੀ ਫਾਰਨਹਾਈਟ) ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਾਪਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਡਿਟਰਜੈਂਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪਾਚਕ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨ ਦੇ ਅਣਚਾਹੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹਨ।
ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਵਾਸ਼ਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨ ਟਾਪ ਲੋਡਿੰਗ
ਚੋਟੀ ਦੇ ਲੋਡ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵਾਸ਼ਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੰਬਕਾਰੀ ਡਰੱਮ ਹੈ, ਕੱਪੜੇ ਉਪਰੋਂ ਲੋਡ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਡਰੰਮ ਲੰਬਕਾਰੀ ਧੁਰੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ.
ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਵਾਸ਼ਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨ ਫਰੰਟ ਲੋਡਿੰਗ
ਫੋਂਟ ਲੋਡਿੰਗ ਵਾਸ਼ਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨ ਦਾ ਇੱਕ ਖਿਤਿਜੀ ਡਰੱਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕੱਪੜੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤੋਂ ਲੋਡ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਡਰੱਮ ਲੇਟਵੇਂ ਧੁਰੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ.
ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਅਤੇ ਮਿਆਰ
ਵਾਸ਼ਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨ ਖਰੀਦਣ ਵੇਲੇ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਕੀਮਤ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਵਿਚਾਰ ਹਨ। ਬਾਕੀ ਸਭ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਵਧੇਰੇ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੀ ਮਸ਼ੀਨ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਖ਼ਰਚ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਵਧੇਰੇ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲਾਂਡਰੀ ਸਾਫ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਵਧੇਰੇ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਹੋਵੇਗਾ। ਵੱਡੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੀ ਮਸ਼ੀਨ ਦੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਦੌਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਘੱਟ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਖਰਚਾ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ, ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਮਸ਼ੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵੱਡੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ। ਛੋਟੇ ਭਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਮਸ਼ੀਨ ਚਲਾਉਣਾ ਬੇਕਾਰ ਹੈ।
ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਵਧ ਰਹੀ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਲਈ ਅਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਨਿਯਮਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਪੁਆਇੰਟ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ, ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਉਤਪਾਦਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ।
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਕਰੀ ਬਿੰਦੂ ਹੈ, ਪਰ ਧੋਣ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੇ ਧੋਣ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਮੋਟਰ ਊਰਜਾ ਬਚਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੇਤ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਇਸ ਦੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਡਿਟਗਰੀਟ ਬਚੇ ਛੱਡਣ ਦਾ ਮਾੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ। ਅਪਾਹਜ ਛਾਣਨ ਅਲਰਜੀ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਜਾਂ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਪੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਡਿਟਗਰੀਟ ਨੂੰ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਂਡ
ਵੱਡੀਆਂ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
ਉੱਤਰਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ
ਉੱਤਰਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ Postmodernism, ਪੋਸਟਮਾਡਰਨਿਜਮ) ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ ਤੋਂ ਹੱਟਣ ਦੀ ਇੱਕ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਇੱਕ ਆਮ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜੋ ਸਾਹਿਤ, ਕਲਾ, ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਦਰਸ਼ਨ, ਵਾਸਤੁਕਲਾ, ਕਥਾ, ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਨਾ ਸਹਿਤ ਅਨੇਕਾਂ ਮਜ਼ਮੂਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਉੱਤਰਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਅਸਲੀਅਤ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਜਾਂ ਬਾਹਰਮੁਖੀ ਕੋਸ਼ਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਆ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਸਟੀਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਬਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਆਮ ਸਹਿਮਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਉੱਤਰਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ ਇਸ ਪੁਜੀਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ ਕਿ ਅਸਲੀਅਤ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਬਿੰਬਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਘੜੀ ਗਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮਨ ਖੁਦ ਆਪਣੀ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਸਲੀਅਤ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ ਇਸ ਲਈ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਭ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ੱਕੀ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੇ ਸਮੂਹਾਂ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀਆਂ, ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ, ਜਾਂ ਨਸਲਾਂ ਲਈ ਵੈਲਿਡ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹਰ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਸਪੇਖਕ ਸੱਚ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ (ਯਾਨੀ ਉੱਤਰਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ=ਸਾਪੇਖਵਾਦ)।
ਉੱਤਰਆਧੁਨਿਕ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਵਿਆਖਿਆ ਸਭ ਕੁੱਝ ਹੈ, ਅਸਲੀਅਤ ਤਾਂ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਾਡੇ ਲਈ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ ਤੇ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ - ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਾਡੀਆਂ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਹੀ ਅਸਤਿਤਵ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉੱਤਰਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ ਦਾ ਅਧਾਰ, ਅਮੂਰਤ ਸਿੱਧਾਂਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਠੋਸ ਅਨੁਭਵ ਉੱਤੇ ਵਧੇਰੇ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਨਿਸਚਿਤ ਜਾਂ ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਹੋਣ ਦੀ ਥਾਂ ਲਾਜ਼ਮੀ ਬੇਇਤਬਾਰੇ ਅਤੇ ਸਪੇਖਕ ਹੋਣਗੇ।
ਉਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਚਿੰਤਕ‌ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਅਰਨਾਲਡ ਟਾਇਨਬੀ ਨੇ 1947 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਏ ਸਟਡੀ ਆਫ ਹਿਸਟਰੀ’ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। 1950ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਲੋਕਪ੍ਰਿਅਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1960ਵਿਆਂ ਤੱਕ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਛਾ ਗਈ। ਇਸੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਡੇਨੀਅਲ ਬੈੱਲ, ਬੋਦਰੀਲਾ, ਅਤੇ ਲਿਓਤਾਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਸਿੱਧਾਂਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਸੰਨ 1984 ਵਿੱਚ ਲਿਓਤਾਰ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਦ ਪੋਸਟ ਮਾਡਰਨਿਜਮ ਕੰਡੀਸ਼ਨ: ਏ ਰਿਪੋਰਟ ਆਫ ਨਾਲੇਜ’ ਨਾਲ ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਪਹਿਚਾਣ ਮਿਲੀ। ਲੇਕਿਨ ਉੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕ ਚਿੰਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਹੀ ਮਿਸ਼ੇਲ ਫੂਕੋ ਦਾ ਕੰਮ ਸਭ ਤੋਂ ਮੌਲਕ, ਵਿਵਾਦਾਸਪਦ ਅਤੇ ਧਮਾਕਾਖੇਜ਼ ਹੈ। ਸੰਨ 1970 ਵਿੱਚ ਆਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਆਰਡਰ ਆਫ ਥਿੰਗਸ’ ਨੇ ਹੰਗਾਮਾ ਮਚਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਚਿੰਤਕ ਵੀ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਬਤਾਈ,ਦੈਰੀਦਾ,ਫੈਨਨ,ਬੋਰਦੋ, ਜੇਮਸਨ,ਦੇਲ‌ਉਜ,ਗਾਟਰੀ,ਇਰਿਗੈਰੇ, ਅਤੇ ਸਿੱਥੂ ਵਰਗੀਆਂ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਵੀ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਉਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦੀਆ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ ਦੇ ਦੋ ਨਿਯਮ ਸੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੁੜ ਪੜਚੋਲ ਆਰੰਭ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈਆਂ ਕੰਮੀਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ। ਉਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਵਾਦੀਆ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ।