cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਲੈਂਗਸਟਨ ਹਿਊਜ
ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਬਚਪਨ
ਅਨੇਕਾਂ ਅਫਰੀਕਨ ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਹਿਊਜ ਦੀ ਇੱਕ ਜਟਿਲ ਵੰਸ਼ ਸੀ। ਹਿਊਜ ਦੀਆਂ ਦੋਨੋਂ ਪੜਦਾਦੀ ਗ਼ੁਲਾਮ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਅਫਰੀਕੀ ਅਮਰੀਕਨ ਸਨ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ ਪੜਦਾਦੇ, ਕੇਨਟਕੀ ਵਿਚ ਗੋਰੇ ਗ਼ੁਲਾਮ ਮਾਲਕ ਸਨ। ਹਿਊਜ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ ਸੈਮ ਕਲੇ, ਹੈਨਰੀ ਕਾਉਂਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਕੌਟਿਸ਼ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਸ਼ਕੀ ਡਿਸਟਿਲਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਹੈਨਰੀ ਕਲੇ ਦਾ ਇੱਕ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਸੀ ਸ਼ਾਇਦ, ਦੂਸਰਾ ਸੀ ਕਲਾਰਕ ਕਾਉਂਟੀ ਦਾ ਇਕ ਯਹੂਦੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਗ਼ੁਲਾਮਾਂ ਦਾ ਵਪਾਰੀ ਸੀਲਾਸ ਕੁਸ਼ੇਨੇਬੇਰੀ।    ਹਿਊਜ ਦੀ ਨਾਨੀ ਮੇਰੀ ਪੈਟਰਸਨ ਅਫ੍ਰੀਕਨ-ਅਮਰੀਕਨ, ਫਰਾਂਸੀਸੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਮੂਲ ਅਮਰੀਕੀ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸੀ। ਓਬ੍ਰਲੀਨ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਉਸਨੇ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਨਸਲ ਦੇ ਹੀ ਲੇਵਿਸ ਸ਼ਰੀਡਨ ਲੀਰੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਲੀਰੀ ਬਾਅਦ ਵਿਚ 1859 ਵਿਚ ਹਾਰਪਰ ਦੀ ਫੇਰੀ ਤੇ ਜੌਨ ਬ੍ਰਾਊਨ ਦੇ ਛਾਪੇ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੋਏ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
1869 ਵਿਚ ਵਿਧਵਾ ਮੈਰੀ ਪੈਟਰਸਨ ਲੀਰੀ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਇਲੀਟ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਨਵਾਂ ਪਤੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਰਗਰਮ ਲੋਂਗਸਟਨ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਇਹ ਦੂਜਾ ਪਤੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ-ਅਮਰੀਕਨ, ਯੂਰੋ-ਅਮਰੀਕਨ ਅਤੇ ਮੂਲ ਅਮਰੀਕੀ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਚਾਰਲਸ ਹੇਨਰੀ ਲੈਂਗਸਟਨ ਸੀ।   ਉਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਜੌਹਨ ਮਰਸਰ ਲੈਂਗਨਟਨ ਨੇ ਖ਼ਾਤਮਾਵਾਦ ਦੇ ਕਾਜ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1858 ਵਿੱਚ ਓਹੀਓ ਦੇ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਵਿਰੋਧੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।    ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਚਾਰਲਸ ਲੈਂਗਸਟਨ ਕੈਨਸਸ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਲਈ ਵੋਟਿੰਗ ਦੇ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਹੱਕ ਲਈ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਅਕ ਅਤੇ ਕਾਰਕੁੰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਰਗਰਮ ਸੀ।  ਚਾਰਲਸ ਅਤੇ ਮੈਰੀ ਦੀ ਧੀ ਕੈਰੋਲੀਨ ਲੈਂਗਨਟਨ ਹਿਊਜ ਦੀ ਮਾਂ ਸੀ. thumb|ਹਿਊਜ 1902 ਵਿੱਚ ਲੈਂਗਸਟਨ ਹਿਊਜ ਦਾ ਜਨਮ ਜੋਪਲਿਨ, ਮਿਸੂਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਸਕੂਲੀ ਅਧਿਆਪਕ ਕੈਰੀ (ਕੈਰੋਲੀਨ) ਮਰਸਰ ਲੈਂਗਸਟਨ ਅਤੇ ਜੇਮਸ ਨਾਥਨੀਏਲ ਹਿਊਜ (1871-1934) ਦਾ ਦੂਜਾ ਬੱਚਾ ਸੀ।  ਲੈਂਗਸਟਨ ਹਿਊਜ ਮੱਧ ਪੱਛਮੀ ਛੋਟੇ ਕਸਬਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ। ਹਿਊਜ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੈਰੀ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਥਾਈ ਨਸਲਵਾਦ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਕਿਊਬਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮੈਕਸੀਕੋ ਗਿਆ।
ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਵੱਖ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਲੈਂਗਸਟੋਨ ਹਿਊਜ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਲਾਰੈਂਸ, ਕਨਸਾਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਨਾਨੀ ਮੈਰੀ ਪੈਟਰਸਨ ਲੈਂਗਸਟਨ ਕੋਲ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ। ਕਾਲਾ ਅਮਰੀਕਨ ਮੌਖਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਅਨੁਭਵਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਮੈਰੀ ਲੈਂਗਨਸਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੋਤੇ ਵਿਚ ਨਸਲੀ ਮਾਣ ਦੀ ਇਕ ਮਜਬੂਤ ਭਾਵਨਾ ਭਰ ਦਿੱਤੀ।   ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਚਪਨਲਾਰੈਂਸ ਵਿਚ ਬਿਤਾਇਆ। ਆਪਣੀ 1940 ਦੀ ਆਤਮਕਥਾ 'ਦਿ ਬਿਗ ਸੀ' ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਲਿਖਿਆ: "ਮੈਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਨਾਖੁਸ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਇਕੱਲਾ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਨਾਨੀ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਕਿਤਾਬਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵਾਪਰਨੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਬੱਸ ਕਿਤਾਬਾਂ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਅਦਭੁੱਤ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਗਰ ਦੁੱਖ ਝੱਲਣਾ ਪਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਝਲਿਆ, ਨਾ ਕਿ ਇਕਹਿਰੇ ਹਿੱਜਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕੈਨਸਸ ਵਿੱਚ ਕਰਦੇ ਸੀ।"
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1902 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1967 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਅਮਰੀਕਨ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਅਮਰੀਕਨ ਕਵੀ
ਨਿਜਾਮੀਨਾ
ਨਿਜਾਮੀਨਾ (نجامينا “ਟਿਕਾਅ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ”) ਚਾਡ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। 2009 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 993,492 ਸੀ। ਇਹ ਲੋਗੋਨੇ ਦਰਿਆ ਨਾਲ਼ ਸੰਗਮ ਕੋਲ ਚਾਰੀ ਦਰਿਆ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੈ ਜੋ ਕੈਮਰੂਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਕੂਸੇਰੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਇੱਕ ਪੁਲ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ਼ ਉਸ ਨਾਲ਼ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਰਜੇ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਅੱਗੋਂ 10 ਪਰਗਣੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚਾਡ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸੁਰੇਸ਼ ਪ੍ਰਭੂ
ਸੁਰੇਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਪ੍ਰਭੂ (ਜਨਮ 11 ਜੁਲਾਈ 1953) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੇਲਵੇ ਮੰਤਰੀ ਹਨ। 9 ਨਵੰਬਰ 2014 ਨੂੰ ਸੁਰੇਸ਼ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਚੁਣ ਲਿਆ ਸੀ। ਵਰਤਮਾਨ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਰਿਆਣਾ ਵੱਲੋਂ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਦਰਗਾਬਾਦ
ਦਰਗਾਬਾਦ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਨਕੋਦਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰੂਸ ਦਾ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ
ਰੂਸ ਦਾ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਇਲਾਕਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ 12 ਸਮਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਟੁੰਡਰਾ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਕਾਕੇਸਸ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਪ੍ਰੈਰੀ ਤਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਤਪਸ਼ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੇ 70% ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੇ ਹਨ. ਰੂਸ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ 22% ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਜੰਗਲਾਂ ਦਾ 33% ਹਿੱਸਾ ਹੈ. ਰਸ਼ੀਅਨ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਰੈੱਡ ਡੇਟਾ ਬੁੱਕ ਵਿਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ 1996 ਤਕ ਇੱਥੇ 266 ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵ ਅਤੇ 780 ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਧੀਨ ਸੀ। ਕੁਝ ਖਤਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ ਸਾਇਬੇਰੀਅਨ ਸੀਡਰ ਪਾਈਨ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੂਰ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਸੀਡਰ ਪਾਈਨ, ਕਾਕੇਸਸ ਵਿਚ ਜੰਗਲੀ ਛਾਤੀ. ਰੂਸ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਥਣਧਾਰੀ ਭੂਰੇ ਰਿੱਛ, ਯੂਰਸੀਅਨ ਲਿੰਕਸ ਅਤੇ ਲਾਲ ਹਿਰਨ, ਅਮੂਰ ਟਾਈਗਰਸ, ਅਮੂਰ ਚੀਤੇ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਕਾਲੇ ਰਿੱਛ ਹਨ. ਇੱਥੇ ਲਗਭਗ 350 ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਵੀ ਹਨ ਅਤੇ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦਾ 30 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਇੱਥੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 48 ਵਿਲੱਖਣ ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ. ਖਤਰੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਾਰਨੀਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਇਬੇਰੀਅਨ ਟਾਈਗਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 400 ਹੈ ਅਤੇ ਅਮੂਰ ਚੀਤੇ 2003 ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 30 ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ।
ਭੂਗੋਲ
ਵਰਲਡ ਵਾਈਡ ਫੰਡ ਫਾਰ ਨੇਚਰ ਦੁਆਰਾ ਰੂਸੀ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਨੂੰ 13 ਬਾਇਓਰਿਜੀਅਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, 2012 ਤੱਕ, 101 ਜ਼ੈਪੋਵੇਡਨੀਕਸ (ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰ) 33.5 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈਕਟੇਅਰ (82.7 ਮਿਲੀਅਨ ਏਕੜ) ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਤੇ 38 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ (ਲਾਗੂ ਜ਼ੋਨਿੰਗ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਰਸ਼ੀਅਨ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਜੰਗਲਾਤ 1993 ਜੰਗਲ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਅਧੀਨ ਸਿਧਾਂਤ ਜੰਗਲਾਤ ਦੀ ਸੰਘੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲਾਤ-ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਾਲਣਾ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਤ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ, ਜੰਗਲਾਤ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ, ਪ੍ਰਜਨਨ, ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ. ਜੰਗਲਾਤ ਫੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸੰਘੀ ਜੰਗਲਾਤ ਸੇਵਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਗੇ ਜੰਗਲਾਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗੇਮ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਕਾਨੂੰਨ 1982 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਜ਼ੈਪੋਵੇਨਡਨੀਕਸ ਵਰਗੇ ਨਾਮਜ਼ਦ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਾਰੀਆਂ ਧਰਤੀ' ਤੇ ਖੇਡ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ. ਰੂਸ ਦੀ ਰੈਡ ਬੁੱਕ (1984 ਤੱਕ) ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ 250 ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ 500 ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤ ਮੰਤਰਾਲੇ (ਐਮਈਪੀਐਨਆਰ) ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਗੈਰ-ਖੇਡ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਧੀਨ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਫਲੋਰਾ
ਟਾਇਗਾ ਦਾ ਜੰਗਲ ਸੰਘਣੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਸਪਰੂਜ਼, ਫਾਈਰਸ, ਪਾਈਨਜ਼ ਅਤੇ ਲਾਰਚ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜੰਗਲ ਦੇ ਫਰਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਘਾਹ, ਮੌਸ, ਲੀਚੇਨ, ਉਗ ਅਤੇ ਮਸ਼ਰੂਮਜ਼ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਸਟੈਪ ਵਿੱਚ ਫਸਲਾਂ ਅਤੇ ਘਾਹ ਦੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਵੋਲਗਾ ਡੈਲਟਾ ਵਿਚ, ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਗੁਲਾਬੀ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੇ ਕੈਸਪੀਅਨ ਕਮਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਨਾਰਕਲੀ ਕੌਰ ਹੋਨਾਰਯਾਰ
ਅਨਾਰਕਲੀ ਕੌਰ ਹੋਨਾਰਯਾਰ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖ ਅਫਗਾਨ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਡਾਕਟਰ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਡੀਕਲ ਡਾਕਟਰ ਵੀ ਹੈ।
ਕਰੀਅਰ
2001 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਤਾਲਿਬਾਨ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਕਾਬੁਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਮੈਡੀਕਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਲੋਇਆ ਜਿੰਗਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਪਤਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਅੰਤਰਿਮ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਰਹੀ ਹੈ। 2006 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਅਫ਼ਗਾਨ ਆਜ਼ਾਦ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਈ।
2010 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਮੈਸਰੋਨੀ ਜਿਰਗਾ (ਐਮ.ਪੀ) ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਮੀਲ-ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਗੈਰ-ਮੁਸਲਿਮ ਔਰਤ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ 2015 ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਅਹੁਦਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ
ਅਨਾਰਕਲੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਾਰਕੁੰਨ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਅਹਿੰਸਾ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਯੂਨੈਸਕੋ-ਮਦਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਘਰੇਲੂ ਬਦਸਲੂਕੀ, ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਭੇਦਭਾਵ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਣ, ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ, ਆਪਸੀ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਪ੍ਰਤੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਲਈ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਦੀ ਚੋਣ 2009 ਵਿੱਚ ਰੇਡੀਓ ਫ੍ਰੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਅਫ਼ਗਾਨ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗ਼ਾਨੀ ਸਿੱਖ
ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ
ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ। ਇਸ ਗਰੰਥ ਵਿੱਚ 13ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੇਖ ਫਰੀਦ ਅਤੇ ਜੈ ਦੇਵ ਦੀ ਕੁੱਝ ਰਚਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦੁਰ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਵੰਨਗੀ ਉਪਲੱਬਧ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਇਹ ਗਰੰਥ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਸਦੀਆਂ ਦੀ ਚਿੰਤਨਧਾਰਾ ਦੀ ਤਰਜਮਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸੰਨ 1604 ਵਿੱਚ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਸੰਕਲਨ ਪੰਜਵੇਂ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ (1563-1606) ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਪੰਜ ਗੁਰੂਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਸੰਤਾਂ ਜਾਂ ਭਗਤਾਂ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈਆਂ ਦਾ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਨਾਲ ਵਾਸਤਾ ਸੀ, ਦੀ ਬਾਣੀ ਇਕੱਤਰ ਕਰ ਕੇ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਇਸ ਗਰੰਥ ਵਿੱਚ ਸੰਗ੍ਰਹਿਤ ਬਾਣੀਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਛਾਂਟੀ ਅਤੇ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਇਹ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਗੁਰੂ-ਦਰ-ਗੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਗੁਰੂ ਅਰਜੁਨ ਦੇਵ ਤੱਕ ਆਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਅਨੋਖਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਤੁੱਲ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦ-ਉਪਮਹਾਦੀਪ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੋਈ ਗ੍ਰੰਥ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਮੇਂ, ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਮੁੱਲਵੰਤਾ ਪੱਖੋਂ ਇਹ ਲਾਸਾਨੀ ਹੈ। ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ (1666-1708) ਨੇ 1704 ਤੋਂ 1706 ਦੌਰਾਨ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਬਾਣੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਜੋਤੀ-ਜੋਤਿ ਸਮਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਰਿਆਈ ਇਸ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਨਾਮ ਗੁਰੂ ਗੰਥ ਸਾਹਿਬ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥ ਅਤੇ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਸਦੀਵੀ ਸ਼ਬਦ-ਰੂਪੀ ਗੁਰੂ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਤਾਂ-ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦਾ ਅੰਬਾਰ ਹੈ। ਅਰਦਾਸ ਦੇ ਸਰੋਤ ਜਾਂ ਮਾਰਗ-ਦਰਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਸਿੱਖੀ ਵਿੱਚ ਬੰਧਨਾ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਧੁਰਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿ
ਬਲਿਟਜ਼ (ਅਖ਼ਬਾਰ)
ਬਲਿਟਜ਼, ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖੋਜੀ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਸੀ ਜੋ ਬੰਬਈ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਕਰੰਜੀਆ ਇਸਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਅਖ਼ਬਾਰ 1941 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹਦਾ ਫ਼ੋਕਸ ਖੋਜੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਖ਼ਬਰਾਂ ਤੇ ਸੀ,
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਅਖ਼ਬਾਰ
ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਚਿੰਤਨ
ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾ :ਵਿਸ਼ਵ ਚਿੰਤਨ
ਭੂਮਿਕਾ
ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਦੀ ਐੱਮ ਏ ਪੰਜਾਬੀ ਕੋਰਸ ਵਿੱਚ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ ਅਧਿਆਪਨ ਨੂੰ ਲਗਪਗ ਪੈਂਤੀ ਸਾਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ।ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਸਰੂਪ ਪਸਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾ ਵਿਸ਼ੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਾਠ ਕ੍ਰਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰੀ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਸਰੂਪ ਤੱਤਾਂ ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਲੱਛਣਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਚਿੰਤਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅੰਤੋਨੀਓ, ਗਰਾਮਸ਼ੀ , ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ , ਟੈਰੀ  ਈਗਲਟਨ,  ਸਟੂਅਰਟ ਹਾਲ  , ਫਰੈਡਰਿਕ  ਜੈਮਸਨ , ਬੋੌਦਰੀ ਲਾਦਰ ਅਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਚਿੰਤਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਰਿਚਰਡ ਟੈਂਪਲ ਇੱਕ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਪਰੋੌਪ ਡੋੋੌਰਸਨ ਐਲਨ ਡੰਡੀਜ, ਸਾਈਮਨ ਜੇ ਬ੍ਰੋਨਰ ਅਤੇ ਲੈਵੀ ਸਤਰਾਸ ਨੂੰ ਹੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਸਕੇ ਹਾਂ।
ਇਹ ਸੂਚੀ ਲੰਮੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਮਲ ਚਿੰਤਕਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ ਕੋਈ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਚਿੰਤਕ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵ ਚਿੰਤਕ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਜਾਂ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਲੱਖਣ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧਿਐਨਾਂ ਅਤੇ ਖੋਜ ਲਈ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਅੰਤੋਨੀਓ ਗ੍ਰਾਮਸ਼ੀ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਚਿੰਤਨ
ਅਮਰਜੀਤ ਗਰੇਵਾਲ
ਅੰਤੋਨੀਓ ਗ੍ਰਾਮਸ਼ੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕ ਹਨ । ਜਿਸ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਹਲਕੇ ਤਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੀ ਕਲਮ ਅਜ਼ਮਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਅੰਤੋਨੀਓ ਗ੍ਰਾਮਸੀ ਦਾ ਜਨਮ ਬਾਈ ਫਰਵਰੀ ਅਠਾਰਾਂ ਸੌ ਇਕੱਨਵੇ ਨੂੰ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਉਸ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਚਿੰਤਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਗ੍ਰਾਮਸ਼ੀ ਨੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਸੂਖ਼ਮ ਧਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਮਝਣ ਸਮਝਣ ਵਿਚ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕਾਂ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਲੇਖਕ ਹੈਜਮਨੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਪਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੈਜਮਨੀ
ਉਹ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਜਨੀਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਹੀ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਲੇਖਕ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਮਹੱਤਤਾ ਦਿੱਤੀ  ਪਰ ਉਹ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਦੁਜੈਲਾ ਵਾਧੂ ਪਸਾਰ (ਐਪੀਫੀਨਾਮਨਾ)ਬਣਾ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਐਪੀਫੀਨਾਮਨਾ ਕਿਸੇ ਵਡੇਰੇ  ਵਰਤਾਰੇ ਦਾ ਛੋਟਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦ ਕਿ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ। ਗਰਾਮਸ਼ੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਮਾਤੀ ਟਕਰਾਅ ਹੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੌਰ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਗਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੀ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।ਗਰਾਮਸ਼ੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਤਿੱਨ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਚੀਜ਼ ਮੰਨਦੇ ਹਨ  ਜਦ ਕੇਸ ਤੇ ਉਲਟ ਨਵ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਸੂਬੇ ਚ ਸਿਧਾਂਤ ਨ੍ਹੇਰੇ ਮਾਰ ਮੀਚ ਗਰਾਮਸ਼ੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ ਪਰ ਗ੍ਰਾਮਸੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਕੇ ਗਰਾਮਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ।
ਹੰਗੇਰੀਅਨ ਚਿੰਤਨ ਜੌਰਜ ਲੁੁੂਕਾਚ ( 1885-1971 )
ਜੋ ਰਾਜ ਲੋਕਾਂ ਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਦੋ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਰਕਸ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੇਤਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਜਾਵੇਗੀ।  ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਆਪਣੀ ਧਾਰਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੇਤਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਸਗੋਂ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਲਿਆਉਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਤੋਂ   ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।
ਲੁੂਕਾਚ ਮਾਰਕਸ ਦੀ ਲਿਖਤ' 'ਆਰਥਿਕ ਤੇ ਦਰਸ਼ਨਿਕ ਹੱਥ ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਦਾ ਹੋਇਆ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਲਿਖਤ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਇਸ 'ਹਿਸਟਰੀ ਐਂਡ ਕਲਾਸ ਕਾਸ਼ਸਨੈਸ ' ਲੁਕਾਚ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੁਸਤਕ ਹੈ।ਫਰੈਂਕਫਰਟ ਸਕੂਲ
ਜੋੌਰਜ ਲੁਕਾਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਰੈਂਕਫਰਟ ਸਕੂਲ ਬਾਰੇ ਲੇਖਕ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ।ਫਰੈਂਕਫਰਟ ਸਕੋਰ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਬਣਿਆ ਹੈ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੈ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ' ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਸ਼ੋਸ਼ਲ ਰਿਸਰਚ ' ਫਰੈਂਕਫਰਟ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਨਵ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ  ਚਿੰਤਕਾਂ ਦੇ ਇਕ ਗਰੁੱਪ ਨੂੰ ਇਸ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਕਦਰ ਮੁਕਤ ਸਮਾਜ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸਮਾਜ ਨੇ ਵਰਗੀਆਂ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਖੋਜ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ।
ਵਾਲਟਰ ਬੈਜ਼ਾਮਿਨ (1892-1940)
ਵਾਲਟਰ ਬੈਜ਼ਾਮਿਨ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਚਨਾ ' ਵਰਕ ਆਫ਼ ਆਰਟ ਇਨ ਦ ਏਜ ਅਾਫ ਮਕੈਨਿਕਲ ਰੀਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ' ਹੈ ।  ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹਿਆ ਕਿ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਕਲਾ ਕਿਰਤ  ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਖ਼ਤਮ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬੈਂਸਾਂ ਮਿਨ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਿਯੁਕਤਾ ਝਟਕਾ ਹੈ ਵਾਲਟਰ ਬੈਜ਼ਾਮਿਨ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ,  ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਭੀੜ ਭੜੱਕੇ ਵਾਲੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ ਲੰਘ ਰਹੇ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਮਸ਼ੀਨੀ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਹੋਵੋ , ਇਹ ਸਾਰੇ ਕਾਰਜ ਤੁਹਾਨੂੰ ਝਟਕਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਥੀਓਡੋਰ  ਅਡੋਰਨੇ  (1903 -1969 ) ਅਤੇ ਮੈਕਸ ਹੋੌਰਖੇੈਮਰ (1895 -1975)
ਥੀਓਡੋਰ  ਅਡੋਰਨੇ  ਤੇ ਮੈਕਸ ਹੋੌਰਖੇੈਮਰ  ਪ੍ਰੋਲੇਤਾਰੀ ਜਮਾਤ ਦੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ  ਯਕੀਨ ਨਹੀਂ  ਪ੍ਰੰਪਰਾਗਤ ਜਮਾਤੀ ਨਿਖੇੜ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ ਇਹ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ  ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਉਪਭੋਗੀ ਲੇਣ ਦੇਣ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਉਦਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਇਕੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਫਿਟ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਉਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਭੋਗਤਾ ਉੱਪਰ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਸੀ ਪਰ ਅੱਜ ਵਸਤੂਆਂ ਤੇ ਲੋਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਤੇ ਮੁਨਾਫੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ  ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਚ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਢਾਂਚਾ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੁੰਦਾ ਰਹੇ  ਇਸ ਚਰਚ ਰਹੇ ਡਰੋਨ ਰਹਾਨੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੇਮ ਇਹ ਦਲੀਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਚਿੰਤਕ ਤੇ ਅਧਿਐਨ ਕਰਤਾ  ਉਸ ਯਥਾਰਥਕ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਜ਼ਾਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ,  ਜਿਸ ਯਥਾਰਥ ਦਾ ਉਹ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
2.  ਹੈਨਰੀ ਰੈਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਜ਼
ਰੈਮੰਡ ਹੇਨਰੀ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵੇਲਜ਼ ਅੰਦਰ ਇਕ ਪਿੰਡ ਲੇਨਫ਼ੀਹਨਹੈਲ ਕਰੀਕੋਨੋ ਵਿੱਚ 31 ਅਗਸਤ 1921  ਨੂੰ ਹੋਇਆ । ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਦੇ ਪਿਤਾ ਹੈਨਰੀ ਜੋਸਫ਼ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਵੇਲਜ਼ ਦੇ ਰੇਲਵੇ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਨਾ ਹੀ ਨਹੀ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਰੇਲਵੇ ਵਿੱਚ ਮੁਲਾਜਮ /ਮਜ਼ਦੂਰ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਮੈਬਰ ਅਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਗਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਨਵੀ ਬਣੀ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋ ਮੁਤਾਸਿਰ ਸਨ
ਜੀਵਨ:
ਰੈਮੰਡ ਹੈਨਰੀ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਦੇ ਘਰ ਅੰਦਰ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਪੱਖੀ ਮਹੌਲ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਇਹ ਨਿਕਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਾਲਜ਼ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵੱਧ ਰੈਡੀਕਲ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਆਫ ਗਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦਾ ਮੈਬਰ ਬਣ ਗਿਆ।
ਰੈਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਇੱਕ ਵੈਲਸ਼ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤਕ, ਵਿੱਦਿਅਕ , ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਖੱਬੇ ਪੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੀ।ਰਾਜਨੀਤੀ , ਸੱਭਿਆਚਾਰ ,ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਬਾਰੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਨੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਕਲਾਵਾਂ ਦੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਉਸਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਤਕਰੀਬਨ 750,000 ਕਾਪੀਆਂ ਇੱਕਲੇ ਯੂਕੇ ਐਡੀਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਚੀਆ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਨੁਵਾਦ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਨੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਦਾਰਥਵਾਦ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ। ਉਹ 14 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਸਪੇਨ ਦਾ ਸਿਵਲ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ, ਰੈਮੰਡ ਇਸ ਗੱਲ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਚੇਤ ਸੀ ਕਿ ਸਥਾਨਕ ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਕਲੱਬ ਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਦੁਆਰਾ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈਂ ।
ਪੜਾਈ ਤੇ ਨੋਕਰੀ:
ਰੈਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਨੇ ਸਕੂਲ ਪੱਧਰ ਦੀ ਆਪਣੀ ਮੁਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਐਬਰਗੈਵਿਨੀ ਕਸਬੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਪੜਾਈ ਲਈ ਉਸਨੇ ਕੈਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਟ੍ਰਿਨਿਟੀ ਕਾਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਸਮੇ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਕੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਹਰ ਨਾਗਰਿਕ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਣਾ ਲਾਜਮੀ ਸੀ। ਰੈਮੰਡ ਹੈਨਰੀ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਦਸਤੂਰ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਿਆਂ ਮਜਬੂਰੀ ਵਸ ਲੋੜੀਂਦੀ ਜਰੂਰੀ ਫੋਜੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈਣ ਪਿਛੋਂ ਜੂਨ 1941 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਫੋਜੀ ਅਫ਼ਸਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਸ ਜੰਗ ਦਾ ਸਕਰਮਕ ਹਿਸਾ ਬਣਨਾ ਪਿਆ।
2 ਸਤੰਬਰ 1945 ਈਸਵੀ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਪਿੱਛੋਂ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਆਪਣੀ ਪੋਸਟ ਗਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਪੜਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁੜ ਤੋਂ ਕੈਂਬਰਿਜ  ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਉਸਨੇ 1946 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਰੈਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਤੇ 1961 ਵਿੱਚ ਕੈਬਰਿਜ਼ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ।
ਆਖਰਕਾਰ ਜਿਥੇ ਉਹ ਜੀਸਸ ਕਾਲਜ ਦਾ ਇਕ ਸਾਥੀ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਰੀਡਰ (1967-1974) ਫਿਰ ਡਰਾਮੇ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ (1974-1983) ਬਣਿਆ । ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨਿਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ  ਦੀ ਨੋਕਰੀ ਕਰੀ। ਉਹ ਭਾਸ਼ਾ, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚਲੇ  ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦਾ ਸੀ।ਇਹਨਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ  ਕਿਤਾਬਾਂ, ਲੇਖ ਅਤੇ ਲੇਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਸੀ ਮੁਖ ਲੋਕ ਵਿੱਚੋ ਇੱਕ ਸੀ।
ਸਾਹਿਤ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਉਤੇ ਦਬਾਅ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਵਧੇਰੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਬਿਆਨ ਦੇਣ  ਲਈ, ਅਲੋਚਨਾਵਾ ਤੋਂ ਵਿਰੁੱਧ ਕਿ ਇਹ ਇਕ ਮਨਵਾਦੀ  ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਸੀ। ਜੀਵੰਤ ਤਜਰਬੇ ਬਾਰੇ ਬੀ ਮਿਸਾਲ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸੀ
ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪੜਾਈ ਤੇ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮ:
ਰੈਮੰਡ ਹੈਨਰੀ ਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਿੱਖਿਆ   ਟਰੀਨਟੀ ਕਾਲਜ ਕੈਬਰਿਜ ਤੋਂ ਲਈ ਜਿਥੇ ਉਹ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ । ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਹੋਬਸਬੌਮ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਰੂਸੋ ਫਿਨਿਸ਼ ਯੁੱਧ  ਬਾਰੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਪਰਚਾ ਲਿਖਣ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਸੌਪਿਆ ਗਿਆ  ਸੀ  ਜਦੋ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਫੌਜ਼ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਇਲ ਕੋਰ ਆਫ ਸਿਗਨਲਾਂ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਅੰਡਰ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟਾਂ ਲਈ  ਖਾਸ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਫੌਜੀ ਸੰਚਾਰਾਂ ਲਈ ਕੁਝ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਤੋਪਖਾਨੇ ਤੇ ਐਂਟੀ  ਟੈਕਾਂ ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ । ਐਟੀਂ ਟੈਂਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵੱਜੋ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
ਜਦੋ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਨੂੰ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਅਤੇ  ਅੰਗਰੇਜ਼ੀਅਤ ਦੇ ਦਬਦਬੇ ਕਾਰਣ  ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਵਿੱਲਖਣ ਸਥਾਨਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਹਿਚਾਣ ਤੇ ਵੈਲਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਅੱਖੋ ਪ੍ਰੋਖੇ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਹਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਸਮਝ ਆਈ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਸੱਤਾ ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਇੰਗਲੈਡ ਦੇ ਹੁਕਮਰਾਨਾਂ ਵੱਲੋ ਗਿਣ ਮਿੱਥ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਕੌਮਾ ਨੂੰ ਜਾਮ ਬੁਝ ਕੇ ਹਾਸ਼ਿਏ ਤੇ ਧੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ  ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵੱਜੋ ਰੈਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਚਿੰਤਕ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅੰਦਰ ਵੈਲਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ, ਕੌਮੀਅਤ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਬਣਦਾ ਹੱਕ ਤੇ ਮਾਣ ਤਾਣ ਦਵਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਬੇਹੱਦ ਸੁਹਿਰਦ , ਸਮਰਪਿਤ  ਤੇ ਜੁਝਾਰੂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਚਿੰਤਕ ਵੱਜੋ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਨਾਵਲ  ਰਚਨਾਵਾ:
1.ਬਾਰਡਰ ਕੰਟਰੀ (ਰਿਪਰਿੰਟਡ ਐਡ.) ਲੰਡਨ ਹੋਗਾਰਥ (ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1960 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ।
2.ਵਲੰਟੀਅਰ (ਦੁਬਾਰਾ ਛੱਪਿਆ ਹੋਇਆ ਐਂਡੀ ) ਲੰਡਨ ਹੋਗਾਰਥ 1985(ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ1978)
3.ਕਾਲੇ ਪਹਾੜ ਦੇ ਲੋਕ 1
4.ਕਾਲੇ ਪਹਾੜ 2 ਦੇ ਲੋਕ
ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਧਿਐਨ ਰਚਨਾਵਾਂ
1.ਪੜ੍ਹਨਾ ਤੇ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਨਾ. ਆਦਮੀ ਤੇ ਸੁਸਾਇਟੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਲੰਡਨ :ਫਰੈਡਰਿਕ ਮੁਲਾਰ 1950
2.ਲੰਡਨ :ਚੱਟੋ ਅਤੇ ਵਿੰਡਸ 1968(ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ 1952
3. ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਤੇ ਸੁਸਾਇਟੀ (ਨਵਾ ਸੰਪਾਦਨ) ਨਯੂ ਯੋਕ : ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ 1963(ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1958)
4.  ਲੰਬੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ .ਪੈਗੁਇਨ: ਹਾਰਮੰਡਸਵਰਥ 1965(ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ 1961
3. ਸਟੂਅਰਟ ਹਾਲ ਜੀਵਨ ਰਚਨਾ ਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਚਾਰ
ਜੀਵਨ
ਜੀਵਨ ਤੇ ਜਨਮ :-ਸਟੂਅਰਟ ਹਾਲ 3 ਫਰਵਰੀ, 1932 ਨੂੰ ਜ਼ਾਮੋੲਕਾ ਕਿੰਗਸਟੋਨ(kington jamaican) ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ੳੁਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵੀ ਬਣੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਹਨ- Looking for Langston, The Attendent It Ain'T Half Racist Mum. ੳੁਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਪਹਿਲਾ ਗ਼ੈਰ ਗੋਰਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ। 1979 ਵਿਚ ਹਾਲ ਨੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਧਿਐਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕੇਂਦਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਵਿੱਦਿਆ
ਸਟੂਅਰਟ ਮੈੱਕ ਨੇ ਮੁੱਢਲੀ ਸਕੂਲੀ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਸਿੱਖਿਆ ਜਮਾਈਕਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1951 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਰੋਡਜ਼ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿੱਪ ਲੈ ਕੇ ਪਹਿਲਾ ਮੈਰਟਨ ਕਾਲਜ,ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਐਮ.ਏ.ਇੰਗਲਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਫਿਰ ਹੈਨਰੀ ਜੇਮਸ ਤੇ ਡਾਕਟਰੇਟ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਅਕਾਦਮਿਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਿਆਸੀ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਵਜੋਂ ਨਿਸ਼ਸ਼ਤਰੀਕਰਨ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਰਿਹਾ।1979 ਵਿੱਚ ਉਪਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਬਣ ਗਿਆ,ਉਥੋਂ ਹੀ ਉਹ 1997 ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਮੈਰੀਟਸ ਵੀ ਬਣਿਆ। ਵਿਆਹ: ਸਟੂਅਰਟ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ ਲੰਦਨ ਦੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਕੈਥਰੀਨ ਨਾਲ ਹੋਈ।
ਪੁਸਤਕਾਂ ਅਤੇ ਰਸਾਲੇ:
ਸਟੂਅਰਟ ਹਾਲ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੇਖ,ਆਰਟੀਕਲ,ਰਿਸਰਚ ਪੇਪਰ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੰਪਾਦਨਾ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ । ਉਹ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਟੀਮ ਬਣਾ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਸਨੇ 1960 ਵਿੱਚ "ਨਿਊ ਲੈਫਟ ਰੀਵਿਊ" ਨਾਮ ਦਾ ਰਸਾਲਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ, ਸਿਆਸਤ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਅਕਾਦਮਿਕ ਪੱਖੋਂ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਸਟੂਅਰਟ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਚੋਣਵੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ: 1)Hall, Stuart;The Popular Arts (1964)
4)Encoding and Decoding in the Television Discourse (1973)
5)A Reading of Marx's (1857)
6)Introduction to the Grundrisse (1973)
8)The Hard Road to Renewal:Thatcherism and the Crisis of the Left (1988)
9)Resistance Through Rituals (1989)
10)Questions of Cultural Identity (1996)
11)Cultural Studies(1983) A Theoretical History 12)Selected Political Writings:The Great Moving Right Show and other Essays (2017)
13)Familliar Stranger:A Life Between Two Islands (2017)
ਹੇਰਾਂ, ਲੁਧਿਆਣਾ
ਹੇਰਾਂ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਸੁਧਾਰ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਏਕੋਟ ਤੋਂ 12 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਲਗਪਗ 2800 ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦਾ ਗੋਤ ‘ਹੇਅਰ’ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਗੁਆਢ 'ਚ ਰਾਜੋਆਣਾ ਖੁਰਦ, ਤਲਵੰਡੀ ਰਾਏ, ਛੱਜਾਵਾਲ, ਸੁਜਾਨਪੁਰ, ਵੜੈਚ, ਐਤੀਆਣਾ, ਚਚਰਾਹੀ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਲਗਪਗ 2800 ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਹਿੱਸਾ, ਮੋਰੀ ਵਾਲਾ ਹਿੱਸਾ ਅਤੇ ਨਾਹਰ ਵਾਲਾ ਹਿੱਸ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਹੂਲਤਾਂ
ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ, ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਬਾਬਾ ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਸਕੂਲ, ਮਹੰਤ ਕਿਰਪਾਲ ਦਾਸ ਦੀ ਸਮਾਧ, ਅਰਾਮ ਬਾਗ, ਹਸਪਤਾਲ, ਪਸ਼ੂ ਹਸਪਤਾਲ, ਬਿਰਧ ਆਸ਼ਰਮ ਤੇ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ, ਬੈਂਕ ਸ਼ਾਖਾ, ਡਾਕਖਾਨੇ, ਪਾਰਕ, ਸਹਿਕਾਰੀ ਸੁਸਾਇਟੀ, ਘੰਟਾਘਰ ਆਦਿ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਹੈ।
ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ
ਇਹ ਪਿੰਡ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਮਾਰਗ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੋ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰੇ, ਇੱਕ ਮੰਦਰ, ਬਾਬਾ ਸ਼ਹੀਦ ਜੀ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਇਕਾਈ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮੁਖੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੈਜਿਸਟ੍ਰੇਟ ਜਾਂ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ, ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਜਾਂ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪੰਜਾਬ ਸਿਵਲ ਸਰਵਿਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 14 ਮਈ 2021 ਨੂੰ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਮਾਲੇਰਕੋਟਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ 23ਵੇਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਜੋਂ ਵੰਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 23 ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਹਨ।
ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਸੀਨੀਅਰ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਆਫ਼ ਪੁਲਿਸ, ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਿਸ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਸਬੰਧਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਮਦਦ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਫੋਰੈਸਟ ਅਫਸਰ, ਭਾਰਤੀ ਜੰਗਲਾਤ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਮਦਦ ਜੰਗਲਾਤ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਖੇਤਰੀ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਹਰੇਕ ਵਿਕਾਸ ਸੈਕਟਰ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੁਖੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿੰਚਾਈ, ਲੋਕ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਭਾਗ (ਲੋਕ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਭਾਗ), ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਸਿਹਤ, ਸਿੱਖਿਆ, ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ, ਆਦਿ। ਇਹ ਦਫ਼ਤਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
ਮਿਸਲ ਘਨੱਈਆ
1783 ਵਿੱਚ ਘਨੱਈਆ ਮਿਸਲ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਜੈ ਸਿੰਘ ਨੇ ਰਾਜਾ ਸੰਸਾਰ ਚੰਦ ਕਟੋਚ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰ ਕੇ ਕਾਂਗੜੇ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਮੁਗਲ ਨਾਜ਼ਿਮ ਸੈਫ਼ ਅਲੀ ਖਾਂ ਤੋਂ ਜਿੱਤਿਆ।
ਸਿਧਾਣਾ
ਸਿਧਾਣਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਠਿੰਡਾ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਰਾਮਪੁਰਾ ਫੂਲ ਤੋਂ ਲਗਪਗ 12 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵਸਿਆ ਮੁੱਖ ਸੜਕ ’ਤੇ ਘਰਾਟਾਂ ਤੋਂ ਦੋ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ’ਤੇ ਲਿੰਕ ਰੋਡ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 400 ਦੇ ਕਰੀਬ ਘਰ ਹਨ। ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 2050 ਹੈ। ਪੜਿ੍ਹਆਂ-ਲਿਖਿਆਂ ਦੀ ਔਸਤ 61 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਸਿਧੀ ਚੰਦ ਨੇ ਵਸਾਇਆ ਸੀ।
ਪਿੰਡ ਵਾਰੇ
ਹਰਿਆਲੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਇਹ ਕਿਸੇ ਰਮਣੀਕ ਵਾਦੀ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ। ਵਿੰਗ-ਵਲ ਖਾਂਦੀ ਸੜਕ ਦੇ ਪਾਸੀ ਲੱਗੇ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਦਰੱਖ਼ਤ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਕੂਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਨੁਪ੍ਰੀਯਾ ਗੋਏਨਕਾ
thumb|ਗੋਏਨਕਾ ਨਾਲ ਸਲਮਾਨ ਖ਼ਾਨ ਅਨੁਪ੍ਰੀਯਾ ਗੋਏਨਕਾ (ਜਨਮ 29 ਮਈ 1987)   ਇੱੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ ਜੋ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।  ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 2013 ਵਿੱੱਚ ਯੂਪੀਏ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਭਾਰਤ-ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਅਤੇ ਮੰਤਰਾ ਬ੍ਰੈਡ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲੈਸਬੀਅਨ ਐਡ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ੋਹਰਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।  ਗੋਏਨਕਾ ਨੇ 2013 ਦੀ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਪੋਟੂਗਾਦੂ,  ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸਕ੍ਰੀਨ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ,  ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 2013 ਦੀ ਸ਼ੌਰਟ ਫਿਲਮ 'ਵਰਥ ਦ ਕਿਸ' ਵਿੱੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱੱਚ ਕਾਮੇਡੀ-ਡਰਾਮਾ ਬੌਬੀ ਜਸੂਸ (2013), ਨਾਟਕ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ (2014), ਐਕਸ਼ਨ ਕਾਮੇਡੀ ਡੀਸ਼ੂਮ (2016) ਅਤੇ ਅਪਰਾਧ-ਨਾਟਕ ਡੈਡੀ (2017) ਵਿੱੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਐਕਸ਼ਨ ਥ੍ਰਿਲਰ ਟਾਈਗਰ ਜਿੰਦਾ ਹੈ (2017) ਅਤੇ ਨਾਗਮਤੀ ਵਜੋਂ ਪਦਮਾਵਤ (2018) ਵਿੱੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜੋ ਕਿ ਵੱਡੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਉਸ ਨੇ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਵੈੱਬ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੈਕਰਡ ਗੇਮਜ਼, ਅਭੈ, ਕ੍ਰਿਮੀਨਲ ਜਸਟਿਸ, ਅਸੁਰ: ਵੈਲਕਮ ਟੂ ਯੂਅਰ ਡਾਰਕ ਸਾਈਡ, ਆਸ਼ਰਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਮੀਨਲ ਜਸਟਿਸ: ਬੰਦ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਵਰਗੀਆਂ ਸਫਲ ਲੜੀਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਅਨੁਪ੍ਰੀਯਾ ਗੋਏਨਕਾ ਦਾ ਜਨਮ 29 ਮਈ 1987 ਨੂੰ ਕਾਨਪੁਰ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼  ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਕੱਪੜਾ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਰਵਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਗੋਏਨਕਾ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਪਾ ਗੋਏਨਕਾ ਦੀ ਧੀ ਸੀ।  ਚਾਰ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦੋ ਵੱਡੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਭਰਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨੂੰ ਸਾਕੇਤ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਗਿਆਨ ਭਾਰਤੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲਜ, ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੈਚੂਲਰ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।  ਗੋਏਨਕਾ ਨੇ ਸਕੂਲ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸੀ ਅਤੇ ਕੱਪੜੇ ਨਿਰਯਾਤ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਸ਼ੌਕ ਸੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਮੈਂ ਇਹ ਸਮਝਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਕੈਰੀਅਰ ਲਈ ਇਨਸਾਫ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ।"
ਕੈਰੀਅਰ
ਅਦਾਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕੈਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਗੋਏਨਕਾ 2008 ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ।  ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਨੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਗੋਏਨਕਾ ਥੀਏਟਰ ਲਈ ਚਿੰਤਤ ਸੀ। ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿਚਾਲੇ ਉਹ ਫਸ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਯੂਪੀਏ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਭਾਰਤ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਗਿਆਪਨ ਮੁਹਿੰਮ ਅਤੇ 2013 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਂਡ ਮੰਤਰਾ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਲੈਸਬੀਅਨ ਐਡੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਲੇਸਬੀਕ ਕਿਰਦਾਰ ਖੇਡਣ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸ਼ੋਅ ਕੀਤਾ।  ਉਸਨੇ 2017 ਦੇ ਐਕਸ਼ਨ ਥ੍ਰਿਲਰ ਟਾਈਗਰ ਜਿੰਦਾ ਹੈ ਵਿੱਚ ਨਰਸ ਵਜੋਂ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।  ਉਸਨੇ 2018 ਦੀ ਪਦਮਾਵਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਰਾਣੀ ਨਾਗਮਤੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਲਾਹਿਆ ਗਿਆ।
ਮੀਡੀਆ
ਗੋਇਨਕਾ ਨੂੰ 2020 ਵਿੱਚ 'ਦ ਟਾਈਮਜ਼' ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਨਭਾਉਂਦੀ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ 8 ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸੁਰੱਈਆ ਹਸਨ ਬੋਸ
ਸੁਰੈਯਾ ਹਸਨ ਬੋਸ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Suraiya Hasan Bose; 1928 - 2021) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਰ, ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ, ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਰਵਾਇਤੀ ਭਾਰਤੀ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਕਲਾ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਕਾਟੇਜ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਐਂਪੋਰੀਅਮ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇੰਡੀਅਨ ਹੈਂਡਲੂਮ ਅਤੇ ਹੈਂਡੀਕਰਾਫਟ ਐਕਸਪੋਰਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਭਾਰਤੀ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਨਿਰਮਾਣ ਇਕਾਈ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਅਤੇ ਅਲਬਰਟ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਜੀਵਨੀ
ਸੁਰੱਈਆ ਹਸਨ ਦਾ ਜਨਮ 1928 ਵਿੱਚ ਇਟਾਵਾ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਬਦਰੁਲ ਹਸਨ ਨੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੈਂਡੀਕਰਾਫਟ ਨਿਰਮਾਣ ਯੂਨਿਟ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੀ ਹੈਂਡੀਕਰਾਫਟ ਯੂਨਿਟ ਨੇ ਰਵਾਇਤੀ ਭਾਰਤੀ ਬਿਦਰੀ (ਧਾਤੂ) ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਦਾ ਚਾਚਾ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ ਆਬਿਦ ਹਸਨ ਸਫਰਾਨੀ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਦੇ ਭਤੀਜੇ ਔਰਬਿੰਦੋ ਬੋਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭਾਗੀਦਾਰ ਸੀ, ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਆਯਾਤ ਕੀਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਪਾਹ ਉੱਤੇ ਮੂਲ ਭਾਰਤੀ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ 3 ਸਤੰਬਰ 2021 ਨੂੰ 93 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2021 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1928
ਟੁੱਟ ਕਲਾਂ
ਟੁੱਟ ਕਲਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਨਕੋਦਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸਿੰਧੁਦੇਸ਼
thumb|ਸਿੰਧੁਦੇਸ਼ ਵਾਸਤੇ ਪ੍ਰਸਾਵਿਤ ਝੰਡਾ thumb|ਸਿੰਧ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ thumb|ਸਿੰਧ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹੇ
ਸਿੰਧੁਦੇਸ਼ (سنڌو ديش, ਮਤਲਬ "ਸਿੰਧ ਦਾ ਦੇਸ") ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਸਿੰਧੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਰੀਆਂ ਤੇ ਵੱਖਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਵੱਲੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿੰਧੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਸਿੰਧ ਸੂਬੇ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਅਲਹਿਦਾ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਮੁਲਕ ਸਿੰਧੂਦੇਸ਼ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੁਰੂ
ਸਿੰਧੂਦੇਸ਼ ਦੀ ਮੰਗ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੀ ਐੱਮ ਸਈਅਦ ਨੇ 17 ਜਨਵਰੀ 1972 ਨੂੰ ਕੀਤਾ। ਸਈਅਦ ਨੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਸਿੰਧ ਵਿੱਚ 17 ਜਨਵਰੀ 1972 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਦਿਨ ਦੇ ਮੌਕੇ ਤੇ "ਜੀਏ ਸਿੰਧ ਤਹਿਰੀਕ" ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖ ਕੇ ਸਿੰਧ ਨੂੰ ਅਜ਼ਾਦ ਵਤਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜੱਦੋਜਹਿਦ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਅਤੇ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਸਈਅਦ ਨੇ ਫਿਰ ਵੀ ਹਠ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ। ਅੱਜ ਕਈ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਅਜ਼ਾਦ ਸਿੰਧੂਦੇਸ਼ ਲਈ ਜੋਸ਼ੀਲਾ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਲੋਂ ਕਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਮ੍ਹਣਾ ਕਰਣਾ ਪਿਆ।
ਵਿਚਾਰ
ਜੀ ਐੱਮ ਸਈਅਦ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਅੜ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧ ਦੇ ਸੰਸਾਧਨ ਲੁੱਟ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਿੰਧ ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਗੁਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਉਹ ਸਿੰਧ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਅਲਹਿਦਾ ਕਰਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਿਆ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਮੁਤਾਬਕ ਕਈ ਨਾਇਨਸਾਫੀਆਂ ਸਿੰਧ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਸਿੰਧ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਸਾਧਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਸਿੰਧ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਮੁਨਾਸਬ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ। 1947 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਕਈ ਮੁਹਾਜਰ ਸਿੰਧ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਸ਼ਹਿਰ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਅਬਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।  ਪਰ ਸਿੰਧੀ ਲੋਕਾਂ ਵਾਸਤੇ ਉੱਥੇ ਜ਼ਮੀਨ ਤੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਮੁਹਾਜਰ ਹੁਣ ਕਰਾਚੀ ਨੂੰ ਸਿੰਧ ਤੋਂ ਅਲਹਿਦਾ ਸੂਬਾ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨਾਇਨਸਾਫੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧੂਦੇਸ਼ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਆਗਾਜ਼ ਹੋਇਆ।
ਕੇਂਦਰ
ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੰਨ, ਸਿੰਧ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਜੀ ਐੱਮ ਸਈਅਦ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਇੱਥੇ ਸਈਅਦ ਦੀ ਆਖਰੀ ਅਰਾਮਗਾਹ ਵੀ ਸਥਿੱਤ ਹੈ।
ਸੰਦਰਭ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੱਖਵਾਦ
ਸੁਜਾਪੁਰ
ਸੁਜਾਪੁਰ  ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਜਗਰਾਵਾਂ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅਮਰਕਾਂਤ
ਜੀਵਨ ਵੇਰਵਾ
ਅਮਰਕਾਂਤ ਦਾ ਜਨਮ 1 ਜੁਲਾਈ 1925 ਨੂੰਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਲੀਆ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਨਗਾਰਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਕਾਇਸਥ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸੀਤਾਰਾਮ ਵਰਮਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਅਨੰਤੀ ਦੇਵੀ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਅਮਰਕਾਂਤ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਰੀਰਾਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ  ਦੇ ਖਾਨਦਾਨ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਲਗਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਅਮਰਕਾਂਤ ਦਾ ਵੀ ਨਾਮ ਸ਼ਰੀਰਾਮ ਲਾਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਿਸੇ ਸਾਧੁ-ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਅਮਰਕਾਂਤ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਾਮ ਅਮਰਨਾਥ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਨਾਮ ਜਿਆਦਾ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਖੁਦ ਸ਼ਰੀਰਾਮ ਲਾਲ ਨੂੰ ਇਸ ਨਾਮ ਨਾਲ ਲਗਾਓ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਸੋਧ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਅਮਰਕਾਂਤ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਵੀ ਇਸ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈਆਂ।
ਉਸ ਨੇ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬੀਏ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸਿਰਜਣਾ ਦਾ ਰਸਤਾ ਚੁਣਿਆ। ਬਲੀਆ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਪਰਕ ਸਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਘੁਲਾਟੀਆਂ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। 1947 ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਏ। ਸ਼ੁਰੂ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮਰਕਾਂਤ ਥੋੜਾ ਬਹੁਤ ਵਿੱਚ ਗਜ਼ਲਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕ ਗੀਤ ਵੀ ਗਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਜੀਵਨ ਦਾ ਆਰੰਭ ਇੱਕ ਸੰਪਾਦਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਪੱਤਰ-ਪੱਤਰਕਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇੱਕ ਅਰਸੇ ਤੱਕ ਹਾਸ਼ੀਏ ਤੇ ਰਹੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕਹਾਣੀ-ਚਰਚਿਆਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਮੋਹਨ ਰਾਕੇਸ਼, ਕਮਲੇਸ਼ਵਰ, ਰਾਜੇਂਦਰ ਯਾਦਵ ਦੀ ਤਿੱਕੜੀ ਸੀ। ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ 1955 ਵਿੱਚ ਡਿਪਟੀ ਕਲੈਕਟਰੀ ਕਹਾਣੀ ਨਾਲ ਹੋਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਪਲਾਸੌਰ
ਪਲਾਸੌਰ ਪਿੰਡ, ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਧੂਰੀ-ਭਵਾਨੀਗੜ੍ਹ ਰੋਡ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਕਰੀਬ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਵੋਟਰਾਂ ਵਾਲਾ ਇਹ ਪਿੰਡ ਚਾਰ ਪੱਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰਵਾਲਸਰ ਸਾਹਿਬ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਚਰਨਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਕੁੰਭੜਵਾਲ ਦੇ ਭਾਈ ਜਗੀਰਾ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸੇਵਕ ਸਨ। ਜਿਹੜੀ ਬੇਰੀ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਘੋੜਾ ਬੰਨ੍ਹਿਆ, ਉਹ ਅੱਜ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਅੰਬਾਬਾਨੇ
ਅੰਬਾਬਾਨੇ (ÉMbábáne), ਜਿਸਦੀ 2007 ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਮੁਤਾਬਕ ਅਬਾਦੀ 95,000 ਹੈ, ਸਵਾਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਮਦੀਬਾ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਬਾਬਾਨੇ ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਦਰਿਆ ਪੋਲਿੰਜਾਨੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਹਹੋਹੋ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਇਹ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਔਸਤ ਉੱਚਾਈ 1243 ਮੀਟਰ ਹੈ। 1987 ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 30,000 ਸੀ। ਇਹ MR3 ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਵਾਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਤੋਤੀ
ਤੋਤੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਭਾਈ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਰਾਏਪੁਰ ਡੱਬਾ
ਭਾਈ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਰਾਏਪੁਰ ਡੱਬਾ (1879 - 1943) ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਲਹਿਰ ਦਾ ਮੋਢੀ ਅਤੇ ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਦਾ ਆਗੂ ਸੀ। ਉਹ 1919 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1922 ਤਕ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਿਹਾ। ਉਸਨੂੰ ਪੁਨਰਗਠਿਤ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਰੋਮਿੰਗ ਅੰਬੈਸਡਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸੰਤਾ ਸਿੰਘ, ਹਰੀ ਸਿੰਘ, ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ, ਗੁਲਾਮ ਮਹੁੰਮਦ ਸਿੰਘ ਆਦਿ ਅਨੇਕ ਫ਼ਰਜ਼ੀ ਨਾਵਾਂ ਹੇਠ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ, ਹਿੰਦੀ, ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਆਦਿ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਥੋੜੀ ਬਹੁਤ ਰੂਸੀ, ਫਰੈਂਚ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਵੀ ਬੋਲ ਤੇ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਸੀ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਉਸਨੇ ਦੋ ਵਾਰ ਮਾਸਕੋ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। ਪਹਿਲਾਂ 1923 ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਕੱਲੇ ਤੌਰ 'ਤੇ। ਮਾਸਕੋ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਲੈਨਿਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੂਸੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦੀ ਚੌਥੀ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਲੈ ਕੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭੇਸ ਬਦਲ ਕੇ ਕਈ ਵਾਰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਫਰਵਰੀ 1926 ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ, ਕਿਰਤੀ, ਲਈ ਬਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਫੰਡ ਨਾਲ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਸਤੰਬਰ 1943 ਵਿੱਚ ਇਟਲੀ ਦੇ ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਰਾਏਪੁਰ ਡੱਬਾ ਬਾਰੇ ਕਿਤਾਬ
ਗਦਰੀ ਯੋਧਾ ਭਾਈ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਰਾਏਪੁਰ ਡੱਬਾ-ਜੀਵਨ ਤੇ ਲਿਖਤਾਂ ਟਾਈਟਲ ਹੇਠ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਪੂਨੀ ਦੀ ਲਿਖੀ ਪੁਸਤਕ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਸਿਆਸੀ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ, ਅਮਰੀਕਾ, ਇੰਗਲੈਂਡ, ਫਰਾਂਸ, ਜਰਮਨੀ, ਬਰਾਜ਼ੀਲ ਤੇ ਭਾਰਤ ਆਦਿ ਦੇ ਮਿਸਲਖ਼ਾਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਈਆਂ ਫਾਈਲਾਂ ਨੂੰ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1879
ਲੇਡੀ ਗਰੈਗਰੀ
ਇਸਾਬੇਲਾ ਔਗਸਤਾ, ਲੇਡੀ ਗਰੈਗਰੀ (15 ਮਾਰਚ 1852 – 22 ਮਈ 1932), ਜਨਮ ਵਕਤ ਇਸਾਬੇਲਾ ਔਗਸਤਾ ਪੇਰਸੇ, ਇੱਕ ਆਇਰਿਸ਼ ਨਾਟਕਕਾਰ, ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਮੈਨੇਜਰ ਸੀ। ਵਿਲੀਅਮ ਬਟਲਰ ਯੇਟਸ ਅਤੇ ਐਡਵਰਡ ਮਾਰਟਿਨ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਇਰਿਸ਼ ਲਿਟਰੇਰੀ ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਐਬੇ ਥੀਏਟਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੋਨੋਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਲੇਡੀ ਗਰੈਗਰੀ ਨੇ ਆਇਰਿਸ਼ ਮਿਥਿਹਾਸ ਤੋਂ ਲਈਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਪੁਨਰ-ਰਚਨਾ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ।ਉਸਦੇ ਲੇਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਧ ਹੋਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਵ, ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਕਈ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੰਕੇਤਿਕ ਸੀ।ਲੇਡੀ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਇਰਿਸ਼ ਸਾਹਿਤਕ ਰੀਵਾਈਵਲ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਕਾਉਂਟੀ ਗਲਵੇ ਵਿਚ ਕੋਓਲ ਪਾਰਕ ਵਿਚ ਉਸ ਦਾ ਘਰ ਰਿਵਾਈਵੈਂਟ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਲਈ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮੀਟਿੰਗ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਐਬੇ ਦੇ ਬੋਰਡ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੰਮ ਉਸ ਥੀਏਟਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਨ।ਲੇਡੀ ਗ੍ਰੈਗੋਰੀ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਅਰਸਤੂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ: "ਇੱਕ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਆਦਮੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਣਾ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ ਵਿਅਕਤ ਕਰਨਾ।."
ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਗ੍ਰੈਗੋਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਰੋਕਸਬਰਗ, ਕਾਉਂਟੀ ਗਲਵੇ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਐਂਗਲੋ-ਆਇਰਿਸ਼ ਜਾਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਪਰਸੇ ਦੀ ਛੋਟੀ ਧੀ ਸੀ।ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ, ਫ੍ਰਾਂਸ ਬੈਰੀ, ਵਿਸਕਾਉਂਟ ਗੁਿਲਮੋਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰਕ ਘਰ, ਰੌਕਸਬੋਰੌ, ਗੋਰਟ ਅਤੇ ਲੋਫ੍ਰੇਆ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ 6000 ਏਕੜ (24 ਸਕੁਏ²)ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਸੀ ਉਸ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਕਰੀਅਰ 'ਤੇ ਫੈਮਲੀ ਨਰਸ (ਯਾਨੀ ਨੈਨੀ), ਮੈਰੀ ਸਰੀਡਨ,ਜੋ ਇਕ ਕੈਥੋਲਿਕ ਅਤੇ ਇਕ ਸਥਾਨਕ ਆਇਰਿਸ਼ ਸਪੀਕਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਔਰਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਖੇਤਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਨੌਜਵਾਨ ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਸਰ ਵਿਲੀਅਮ ਹੈਨਰੀ ਗਰੈਰੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ, 4 ਮਾਰਚ 1880 ਨੂੰ ਸੈਂਟ ਮਥਿਆਸ ਚਰਚ, ਡਬਲਿਨ ਵਿਚ, ਗੌਰਟ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕੋਲੇ ਪਾਰਕ ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਸੀ. ।ਸੇਰ ਵਿਲੀਅਮ, ਜੋ ਕਿ 35 ਸਾਲ ਦਾ ਬਜ਼ੁਰਗ ਸੀ, ਨੇ ਹੁਣੇ ਹੀ ਸੀਲੋਨ ਦੇ ਗਵਰਨਰ (ਹੁਣ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ) ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਦ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ।ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਉਂਟੀ ਗਲਵੇ ਲਈ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।ਉਹ ਬਹੁਤ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਕਲਾਤਮਕ ਹਿੱਤ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ ਅਤੇ ਕੋਓਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘਰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਲਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਰੱਖੀ ਸੀ।ਉਸ ਦਾ ਲੰਡਨ ਵਿਚ ਇਕ ਮਕਾਨ ਵੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸ ਜੋੜੇ ਨੇ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ।ਜਿਸ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਕਲਾਤਮਕ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਸੈਲੂਨ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ,ਜਿਸ ਵਿਚ ਰਾਬਰਟ ਭੂਰੇਨਿੰਗ, ਲਾਰਡ ਟੈਨਸਨ, ਜੌਨ ਐਵਰਟ ਮੈਲੀਜ ਅਤੇ ਹੈਨਰੀ ਜੇਮਸ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਕਲੌਤੇ ਬੱਚੇ, ਰਾਬਰਟ ਗਰੈਗਰੀ, ਦਾ ਜਨਮ 1881 ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।ਪਾਇਲਟ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।ਇੱਕ ਘਟਨਾ ਜਿਸ ਨੇ ਡਬਲਯੂ. ਬੀ. ਯੈਟਸ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ "ਇੱਕ ਆਇਰਿਸ਼ ਏਅਰਮੈਨ ਫਾਰਸੀਜ਼ ਹਿਊਮ ਡੈਥ", "ਮੇਜਰ ਰੌਬਰਟ ਗ੍ਰੇਗਰੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ"ਲਿਖੀਆਂ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1852 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1932
ਪੱਲਵੀ ਰਾਜੂ
ਪੱਲਵੀ ਰਾਜੂ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Pallavi Raju) ਇੱਕ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਨੜ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਪੱਲਵੀ ਰਾਜੂ ਦਾ ਜਨਮ ਬੰਗਲੌਰ, ਕਰਨਾਟਕ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬੰਗਲੌਰ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੇਡ ਵਿਅਕਤੀ, ਇੱਕ ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਦੌੜਾਕ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਛਾਲ ਦੀ ਖਿਡਾਰਨ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮਿਸਫਿਟ ਨਾਮਕ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦਾ ਕੋਰਸ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਪੱਲਵੀ ਰਾਜੂ ਨੇ ਕੰਨੜ ਫਿਲਮ "KA" ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਮੁਸਲਿਮ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਨਰਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਦੂਸਰਾ, ਮੰਤਰਮ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ ਜਿਸਨੂੰ ਇੱਕ ਭੂਤ ਦੁਆਰਾ ਕਾਬੂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਜੋ ਉਸਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1991
ਸਾਨ ਜੁਆਂ ਦੇ ਰਾਬੇਰਾ ਗਿਰਜਾਘਰ
ਸਾਨ ਜੁਆਂ ਦੇ ਰਾਬੇਰਾ ਗਿਰਜਾਘਰ (ਸਪੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ: Iglesia de San Juan de Rabanera) ਸੋਰੀਆ, ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 1929 ਈ. ਵਿੱਚ ਬਿਏਨ ਦੇ ਇੰਤਰੇਸ ਕੁਲਤੂਰਲ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਗਿਰਜਾਘਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ
ਇਕਬਾਲ ਮਸੀਹ
ਇਕਬਾਲ ਮਸੀਹ  (ਉਰਦੂ:اقبال مسیح) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮਸੀਹੀ ਲੜਕਾ ਸੀ ਜੋ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਬਦਸਲੂਕੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਿਆ।
ਬਚਪਨ
ਇਕਬਾਲ ਮਸੀਹ, 1983 ਵਿਚ ਲਾਹੌਰ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਦੇ ਬਾਹਰ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਮੁਰੀਦਕੇ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਮਸੀਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਚਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰਜ਼ ਚੁਕਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਤੇ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਕਬਾਲ ਦੇ ਬਾਪ ਨੇ 600 ਰੁਪਏ ($6.00 ਤੋਂ ਘੱਟ) ਦਾ ਕਰਜ ਅਰਸ਼ਦ ਨਾਮੀ ਇੱਕ ਮੁਕਾਮੀ ਤਾਜਿਰ ਕੋਲੋਂ ਲੈ ਰੱਖਿਆ ਸੀ ਮਗਰ ਉਧਾਰ ਅਦਾ ਨਾ ਕਰ ਸਕਣ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਚਾਰ ਸਾਲਾ ਇਕਬਾਲ ਨੂੰ ਉਸ ਕੋਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਕਰਨ ਤੇ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਹਰ ਦਿਨ, ਉਹ ਸਵੇਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਠਦਾ  ਅਤੇ ਕਾਰਖਾਨੇ ਨੂੰ ਹਨੇਰੀਆਂ ਦਿਹਾਤੀ ਸੜਕਾਂ ਤੇ ਚੱਲਦਾ ਫੈਕਟਰੀ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਰਸੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਗਲ ਪਾ ਕੇ ਜਕੜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਉਹ ਰੋਜ ਬਾਰਾਂ ਘੰਟੇ, ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਦਿਨ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਸਿਰਫ਼  30 ਮਿੰਟ ਦੀ ਬ੍ਰੇਕ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਸਾਲਾਂ ਬਧੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਪਰ ਕਰਜਾ ਨਹੀਂ ਉਤਰਿਆ।
ਬਚ ਕੇ ਨਿਕਲਣਾ ਅਤੇ ਸਰਗਰਮੀ
10 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਇਕਬਾਲ ਨੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਜਾਣਿਆ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਬੰਧੂਆ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਗ਼ੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਇਸ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਤੋਂ ਨਜਾਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ ਭੱਜ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਮਗਰ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਉਸੇ ਤਾਜਿਰ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਦੀ ਵਾਰ ਕੰਮ ਦਾ ਬੋਝ ਹੋਰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਮਗਰ ਇੱਕ ਹੀ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਇਕਬਾਲ ਫਿਰ ਭੱਜ ਨਿਕਲਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਦਫਾ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਚਾਇਲਡ ਲੇਬਰ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸੰਗਠਨ ਬੰਧੂਆ ਮੁਕਤੀ ਮੋਰਚਾ (ਬੀਐਲਐਲਐਫ) ਦੇ ਕੋਲ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਨਵੇਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਨੂੰਨ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਗੁਲਾਮੀ ਦੇ ਤੌਕ ਤੋਂ ਨਜਾਤ ਦਵਾਈ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਬਕਾ ਬਾਲ ਗੁਲਾਮਾਂ ਲਈ ਬੀਐਲਐਲਐਫ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਈ। ਇਕਬਾਲ ਨੇ 3,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੰਧੂਆ ਮਜ਼ਦੂਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਬਾਰੇ ਭਾਸ਼ਣ ਕੀਤੇ।
ਉਸ ਨੇ ਬੰਧੂਆ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਵਕੀਲ ਬਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਵੀਡਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਸਮੇਤ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਉਤਸਾਹਿਤ ਕੀਤਾ।.
1994 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਬੋਸਟਨ ਵਿੱਚ ਰੀਬੋਕ ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਅਵਾਰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ: "ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੱਖਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹਾਂ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬੰਧੂਆ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਅਤੇ ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹਨ, ਪਰ ਮੈਂ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਬੰਧੂਆ ਮਜ਼ਦੂਰ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਫਰੰਟ (ਬੀ ਐੱਲ ਐੱਲ ਐੱਫ) ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਸਦਕਾ, ਮੈਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਆ ਸਕਿਆ ਹਾਂ ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹਾਂ। ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਬੀ.ਐਲ.ਐਲ.ਐਫ. ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਸ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਸਾਡੇ ਲਈ ਗ਼ੁਲਾਮ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਅਹਸਾਨ ਉੱਲ੍ਹਾ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਬੀ ਐੱਲ ਐੱਲ ਐੱਫ. ਨੇ ਉਹੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜੋ ਅਬਰਾਹਮ ਲਿੰਕਨ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਗ਼ੁਲਾਮਾਂ ਲਈ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਅੱਜ ਤੁਸੀਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਅਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਆਜ਼ਾਦ ਹਾਂ।"
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages using citations with accessdate and no URL ਸ਼੍ਰੇਣੀ:CS1 maint: Unrecognized language ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1983 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1995 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਧਾਲੀਵਾਲ ਗੋਤ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਤੇ ਰਸਮਾਂ
“ਇੱਕ ਮੁੰਡਾ ਸੀ, ਉਹੀ ਧਾਲੀਵਾਲਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਲਿਆ।” ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਧਾਲੀਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਈ ਬੋਲੀਆਂ ਵੀ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਧੌਲੇ ਦੇ ਧਾਲੀਵਾਲ ਸੁਣੀਂਦੇ ਪੱਗਾਂ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਹਰੀਆਂ ਐਰ-ਗੈਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਨਾ ਕਰਾਉਂਦੇ ਵਿਆਹ ਕੇ ਲਿਆਉਂਦੇ ਪਰੀਆਂ ਰੂਪ ਕੰਵਾਰੀ ਦਾ ਖੰਡ ਮਿਸ਼ਰੀ ਦੀਆਂ ਡਲੀਆਂ ਧਾਲੀਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਕਈ ਪਿੰਡ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਧਾਲੀਵਾਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਵਸਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਪਿੰਡ ਧੌਲਾ ਵੀ ਧਾਲੀਵਾਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਸਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਂਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਹਾਦਰ, ਤੇ ਉੱਚੇ ਘਰਾਣਿਆਂ, ਰਜਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਬਾਰੇ ਕਈ ਵੇਰਵੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਸੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਧਾਲੀਵਾਲ ਗੋਤ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਪਛਾਣਿਆ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ “ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤੇ ਚੰਗੇ ਸੰਬੰਧ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।”3 ਪਰ ਇਹ ਲਗਤਾਰ ਮਿਹਨਤ ਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਫ਼ਲ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਸਗੋਂ ਸਫ਼ਲਤਾ ਬੁਲੰਦੀਆਂ ਛੂਹੀਆਂ। ਅੱਜ ਧਾਲੀਵਾਲ ਗੋਤ ਦੇ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਸਦਕਾ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਆਪਸੀ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਾਂਝਾ ਤੇ ਰਸਮਾਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆ ਤੋਂ ਵਿਲੱਖਣ ਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜਨ ਵਿੱਚ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਵਾਲੇ ਤੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂ 1.	ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਸਿੰਘ ਦੁਲਹੇ, ਜੱਟਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ (ਜੱਟਾ ਦੇ ਇੱਕ ਸੌ ਇੱਕ ਗੋਤਾਂ ਦਾ ਖੋਜ ਭਰਪੂਰ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਵੇਰਵਾ), ਲੋਕਗੀਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ 2001, ਪੰਨਾ 26 2.	ਉਹੀ, ਪੰਨਾ 114 3.	ਉਹੀ, ਪੰਨਾ 117 ਗੁਰਮੀਤ ਕੌਰ, ਰੋਲ ਨੰ. 2251, ਕਲਾਸ ਐਮ.ਏ. ਭਾਗ ਦੂਜਾ (ਆਨਰਜ਼), ਸੈਸ਼ਨ 2013
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੋਤ
ਜੀਵਨ ਦਾ ਮਤਲਬ
ਜੀਵਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇੱਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਸਵਾਲ ਹੈ ਜੋ ਜੀਵਨ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਮਨੁੱਖੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਨੇ ਇਸ ਸਵਾਲ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।
ਸਵਾਲ
ਜੀਵਨ ਦੇ ਮਤਲਬ ਸੰਬੰਧੀ ਸਵਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ:-
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਹਾਨੀਅਤ
ਯਾਨ ਯਾਨ
ਯਾਨ ਯਾਨ ਇੱਕ ਜਪਾਨੀ ਸਨੈਕ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਮੇਈਜਾ ਸੇਈਕਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੋ ਖਾਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਬਿਸਕੁਟ ਦੀ ਸਟੀਕਸ ਹੁੰਦੀ ਹਨ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਚਾਕਲੇਟ, ਸਟ੍ਰਾਬੇਰੀ, ਵੈਨੀਲਾ, ਦੇ ਫਰੋਸਟਿੰਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੰਨਾ ਦੀ ਸਟੀਕਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਅਲੱਗ ਹਿ ਸਵਾਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ. ਯਾਨ ਯਾਨ ਨੂੰ ਡੱਬੀ ਵਿੱਚ ਪਕੇ 9 ਸਟੀਕਸ ਅਤੇ ਡੀਪ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਦੋ ਨਵੀਂ ਤਰਾਂ ਦੀ ਡੀਪ ਵੀ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਆਈ ਹੈ।
ਕੈਥਰੀਨ ਮਹੇਰ
ਕੈਥਰੀਨ ਮਹੇਰ, (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:Katherine Maher) ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ। ਕੈਥਰੀਨ ਨੇ 23 ਜੂਨ 2016 ਨੂੰ ਸਥਾਈ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਪ੍ਰੈਲ 2014 ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਫਾਊਡੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਸੰਚਾਰ ਅਫਸਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫਾਊਡੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੈਥਰੀਨ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ, ਯੂਨੀਸੈਫ਼ ਅਤੇ AccessNow.org ਵਰਗੇ ਸੰਗਠਨਾ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਉੱਤੇ ਰਹਿ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਵਿੱਦਿਆ
ਮਹੇਰ, 2002 ਤੋਂ 2003 ਤੱਕ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾ,ਅਮੇਰਿਕਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਰਹੀ ਅਤੇ ਸਾਲ 2003 ਦੌਰਾਨ ਆਰਟਸ ਅਤੇ ਸਾਇੰਸ ਦੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖਿਲਾ ਲਿਆ ਜਿਥੋਂ ਉਸ ਨੇ 2005 ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਕੈਥਰੀਨ ਮਹੇਰ ਨੂੰ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫਾਊਡੇਸ਼ਨ (WMF) ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਮਾਰਚ 2016 ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ 23 ਜੂਨ 2016 ਨੂੰ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਅਪ੍ਰੈਲ 2014 ਤੋਂ ਫਾਊਡੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਸੰਚਾਰ ਅਫਸਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫਾਊਡੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੈਥਰੀਨ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ, ਯੂਨੀਸੈਫ਼ ਅਤੇ AccessNow.org ਵਰਗੇ ਸੰਗਠਨਾ ਵਿੱਚ ਕਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਮਹੇਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀਕਰਨ ਲਈ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸੀ। ਸੰਚਾਰ ਤਕਨੀਕ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਖਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਜਵਾਬਦੇਹੀ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ, ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਉੱਤੇ  ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ, ਸਿਵਲ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਗਤ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਹੋਰ ਕਈ ਤਕਨੀਕੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ "ਮੈਕਿੰਗ ਗੋਵਰਨਮੈਂਟ ਮੋਬਾਈਲ" ਜਿਸਦਾ ਵਿਸ਼ਾ "ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਰਾਹੀਂ ਵਿਕਾਸ: ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੋਬਾਈਲ" ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੀ ਦੀ ਸਹਿ-ਲੇਖਕ ਵੀ ਹੈ।(2012)
ਮਹੇਰ ਨੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 2014 ਤੋਂ ਫਾਊਡੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਸੰਚਾਰ ਅਫਸਰ ਵਜੋਂ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ।  ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਕਾਨੂੰਨ ਉੱਤੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਫਾਊਡੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਿਮ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸਕ ਲਗਭਗ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਮਾਰਚ 2016 ਵਿੱਚ ਲੀਲਾ ਟ੍ਰੇਟਿਕੋਵ ਦੇ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਣੀ।  ਮਹੇਰ ਨੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦਾ ਅਹੁਦਾ 23 ਜੂਨ 2016 ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਜਿੰਮੀ ਵੇਲਜ਼ ਨੇ ਵਿੱਕੀਮੀਨੀਆ 2016 ਦੌਰਾਨ 24 ਜੂਨ 2016 ਨੂੰ ਐਲਾਨ ਦਿੱਤੀ।
ਗਿਨੀਜ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡਜ਼
ਮਹੇਰ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ 72 ਘੰਟੇ ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ ਅਡੀਟਿੰਗ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਗਿਨੀਜ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ
ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ
ਸੰਕਲਪ
(ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Culturalization) ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰੂਪ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਨਾਲ ਅਨੁਕੂਲਣ, ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਜਾਂ ਟਕਰਾਅ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਰਤਾਰੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਭਿਆਚਾਰ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਆ ਜ਼ਾਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਤੱਤ ਛੱਡਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੌਲਿਕਤਾ ਤੋ ਵਾਂਝਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।ਆਪਣੇ ਕੁਝ ਤੱਤ ਉਸ ਉੱਪਰ ਥੋਪ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀਆ ਚੰਗੀਆਂ ਮਾੜੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਕਬੂਲਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਜ਼ਾਦਾ ਹੈ।ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਜਨ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਸਿਧੇ ਵੱਡੇ-ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਅਰਸੇ ਤੱਕ ਸੰਪਰਕ ਨੂੰ ਅਤੇ ਇਸ ਸੰਪਰਕ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਸਿੱਟਿਆਂ ਨੂੰ ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰੀਭਾਸ਼ਾ
ਇੰਗਲਿਸ਼ ਵਿਦਵਾਨ ਅੇਰਿਕ ਮਾਰਕ ਕਰਾਮੇਰ(Eric Mark Kramer) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਗਰੁੱਪ ਲੇਬਲ ਉੱਤੇ ਅਕਲਚਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਦੋਵੇ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋੰ ਪਹਿਲਾ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। Acculturation ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਗਲੇ ਅੱਖਰ Ac, culturation ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ, ਜੋ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਜਾਂ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। Ac- ਕੋਈ ਚੀਜ ਖੋਹ ਲੈਣੀ, ਖਤਮ ਕਰ ਦੇਣੀ ਜਾਂ ਵਿਛੁੰਨੀ ਜਾਣੀ ਆਦਿ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਰਾਜਸੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਪੰਨ ਅਤੇ ਰਾਜਸੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਮਜੋਰ ਤੇ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਧੀਨ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਕਸਰ ਅਧੀਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਤਾਕਤਵਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵੱਲੋਂ ਜਤਾ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਧੀਆ ਨਹੀਂ। ਤਾਕਤਵਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਧੀਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਪਣਾ ਲੈਣ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਛੱਡ ਦੇਣ। ਜੇ ਅਧੀਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਲੋਕ ਤਾਕਤਵਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਲੈਣ ਜਾਂ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਜਾਂ ਅਪਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੇਣ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਨਾ ਵਰਤੋਂਯੋਗ ਜਾਂ ਨਿਰਾਰਥਕ ਚੀਜਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਾਰਥਕ ਚੀਜ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ ਤਾਂ ਠੀਕ ਹੈ(ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਪਰਕ) ਪਰ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਚੀਜਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਈਏ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਸਾਪੇਖਤਾ ਜਾਂ ਸਾਰਥਕਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ
ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਏ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਮਲ "ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ" ਹੈ। ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਦੂਜੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਅਰਸੇ ਤਕ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦੇ ਅਮਲ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦਾ ਆਪਸੀ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਰਹਿਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। “ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਨੂੰ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਜਨ-ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਸਿੱਧੇ, ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਅਰਸੇ ਤੱਕ ਸੰਪਰਕ ਨੂੰ ਅਤੇ ਇਸ ਸੰਪਰਕ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਸਿੱਟਿਆਂ ਨੂੰ ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।"
ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਇਸ ਸਰੂਪ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਦੋ ਸਭਿਆਚਾਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਿਧੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਅਨੁਕੁਲਣ ਪ੍ਰਤਿਕਰਮ ਜਾਂ ਟਕਰਾਅ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਆਧਾਰ ਇੱਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਦੂਸਰੇ ਉੱਤੇ ਰਾਜਸੀ ਜਿੱਤ, ਦਬਾਉ ਅਤੇ ਦਮਨ ਵਾਲਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਰਿਵਰਤਨ ਸਹਿਜ ਵੀ ਅਤੇ ਆਰੋਪਤ ਜਾਂ ਦਬਾਉਪੂਰਣ ਦੋਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸੁਖਾਵੀਂ, ਸੁਭਾਵਕ ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਥਾਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਵਿਨਾਸ਼ਮੂਲਕ, ਦਬਾਉਮੂਲਕ ਅਤੇ ਦਮਨ ਦਾ ਰੂਪ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਤੋਂ ਵਿਭਿੰਨ ਵਿਪਰੀਤ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਪ੍ਰਤਿਕਰਮ, ਵਿਰੋਧ ਟਕਰਾਉ, ਅਸੁੰਤਲਨ ਅਤੇ ਵਿਰੂਪਣ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦਾ ਆਪਸੀ ਸੰਪਰਕ ਇੱਕ ਜਨ-ਸਮੂਹ ਵੱਲੋਂ ਦੂਜੇ ਉੱਪਰ ਹਮਲਾ ਕਰਨ, ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਅਧੀਨ ਕਰਨ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਠੋਸਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਕੋਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਸਦਾ ਵਿਜਈ ਧਿਰ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੇ ਹੀ ਜੇਤੂ ਬਣਨਾ ਹੈ ਸਮਾਂ ਪਾ ਕੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਪਾਸੇ ਪੁੱਠੇ ਵੀ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਉੱਪਰੋਕਤ ਕਥਨਾਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਲੱਭਣੀਆਂ ਹੋਣ ਤਾਂ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਤਾਂ ਆਰੀਆ ਲੋਕ ਹਮਲਾਵਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਸਾਡੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਪੂਰਵਜ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਬਕੇ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਅਮਲ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਕਦੀ ਵੀ ਇੱਕ ਪਾਸੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਇਸ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਦੋਹਾਂ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਬਹੁਤ ਉਘੜਵੀਂ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਨਾਮ-ਮਾਤਰ ਹੀ ਹੋਵੇ ਇਸ ਅਮਲ ਦਾ ਚਰਮ-ਸਿੱਟਾ ਇੱਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਜ਼ਬ ਹੋ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਿਕਲ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰਅਕਲਚਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਨਾਂਅ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਉੱਪਰੋਕਤ ਸਿੱਟਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਵੀ ਇੱਕ ਸਿੱਟਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦੋਵੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਤੀਜੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਦੇਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋਹਾਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਨਿਵੇਕਲੀ ਹਸਤੀ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿਚਲੀ ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਸਲਿਸ਼ਤ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵੱਲ ਨੂੰ ਪਤਨ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।