cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ
ਆਧੁਨਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੇ ਭਾਸ਼ਾ ਅਧਿਐਨ ਦੀਆਂ ਹੋਰਨਾਂ ਕਈ ਪੱਧਤੀਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਜਿਵੇਂ ਭਾਸ਼ਾ ਮਨੋ- ਵਿਗਿਆਨ, ਸਮਾਜ ਭਾਸ਼ਾ-ਵਿਗਿਆਨ, ਭਾਸ਼ਾ ਭੂਗੋਲ, ਭਾਸ਼ਾ ਅਧਿਆਪਨ ਆਦਿ। ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਸ਼ਾ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੋਸਿਊਰ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ। ਸੋਸਿਊਰ ਮੁਤਾਬਕ 1. ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਜੀਵਿਤ ਅਤੇ ਬੋਲ-ਚਾਲ ਦਾ ਰੂਪ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। 2. ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਸਮਕਾਲੀਨ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਮਕਾਲਿਕ ਵਧੇਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ 3. ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਇਸਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਣਤਰ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾ-ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਗਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੂਜੇ ਭਾਸ਼ਾ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਬੋਆਸ ਸਪੀਰ ਅਤੇ ਬਲੂਮ ਫੀਲਡ ਸਨ। ਬੋਆਸ ਨੇ ਸਮਕਾਲਿਕ ਵਰਣਨਾਤਮਿਕ ਅਧਿਐਨ ਤੇ ਬਲ ਦਿੱਤਾ। ਸਪੀਰ ਨੇ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਪਰਿਪੇਖ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਬਲੂਮਫੀਲਡ ਨੇ ਵੀ ਵਰਣਨਾਤਮਿਕ ਭਾਸ਼ਾ-ਵਿਗਿਆਨ ਤੇ ਬਲ ਦਿੱਤਾ।
ਭਾਸ਼ਾ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਕਈ ਸਕੂਲ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਕੂਲ, ਲੰਦਨ ਸਕੂਲ, ਅਮਰੀਕੀ ਸਕੂਲ, ਕੋਪਨ ਹਾਗਨ ਅਤੇ ਪਰਾਗ ਸਕੂਲ।
ਹਵਾਲੇ
ਸਰੋਤ: ਬਾਲ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ (ਭਾਸ਼ਾ, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ), ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ
ਰਾਬਰਟ ਵਾਡਰਾ
ਰਾਬਰਟ ਵਾਡਰਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਵਪਾਰੀ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਪਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਜਵਾਈ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਜੀਜਾ ਹੈ।
ਮੁਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ
ਵਾਡਰਾ ਦਾ ਜਨਮ 18 ਅਪ੍ਰੈਲ 1969 ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਖੱਤਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇਂਦਰ ਅਤੇ ਮੌਰੀਨ ਵਾਡਰਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਰਾਜੇਂਦਰ ਵਾਡਰਾ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁਰਾਦਾਬਾਦ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਮੌਰੀਨ ( ਨੀ ਮੈਕਡੋਨੈਗ) ਸਕਾਟਿਸ਼ ਮੂਲ ਦੀ ਸੀ। ਰਾਜੇਂਦਰ ਸਿਵਲ ਲਾਈਨਜ਼, ਮੁਰਾਦਾਬਾਦ ਦਾ ਵਸਨੀਕ ਸੀ ਅਤੇ ਪਿੱਤਲ ਅਤੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਦਸਤਕਾਰੀ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਸੀ।
ਵਾਲ ਸਟ੍ਰੀਟ ਜਰਨਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਬਰਟ ਸਿਰਫ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਵਾਡਰਾ ਨੇ ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ 13 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1997 ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਵਿਆਹ ਸਿਰਫ 150 ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਰਾਇਹਾਨ ਅਤੇ ਮੀਰਾਇਆ ਹਨ।
ਡੀ.ਐਲ.ਐਫ. ਜ਼ਮੀਨ ਹੜੱਪਣ ਦਾ ਕੇਸ
ਅਕਤੂਬਰ 2011 ਵਿਚ, ਉਸ 'ਤੇ ਅਰਵਿੰਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਨੇ 650 ਦਾ ਵਿਆਜ ਮੁਕਤ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਸੀ। ਡੀ.ਐਲ.ਐਫ. ਲਿਮਟਿਡ ਤੋਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹੱਕਾਂ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿਚ ਮਿਲੀਅਨ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ ਕੀਤੀ। ਡੀਐਲਐਫ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਵਾਡਰਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਉੱਦਮੀ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਲੋਨ ਬਿਜ਼ਨਸ ਐਡਵਾਂਸ ਸੀ ਜੋ ਵਪਾਰ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਾਡਰਾ ਤੋਂ ਖਰੀਦੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਲਈ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਿ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛੂਟ ਮੁੱਲ 'ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਨਹੀਂ ਵੇਚੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਕੋਈ ਕਵਾਇਦ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ। ਕਈ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਨੇ ਵਾਡਰਾ ਦੀ ਮਾਲਕੀਅਤ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਬੈਲੇਂਸ-ਸ਼ੀਟਾਂ ਦੀ ਸਚਾਈ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਏ ਹਨ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਬੈਂਕ ਤੋਂ 7.21 ਦਾ ਓਵਰਡ੍ਰਾਫਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਬੈਂਕ ਨੇ ਉਸ ਰਕਮ ਦੀ ਓਵਰ ਡਰਾਫਟ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਬੀਕਾਨੇਰ ਜ਼ਮੀਨ ਘੁਟਾਲਾ
ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਫਰਵਰੀ 2019 ਵਿੱਚ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਵਾਡਰਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਮੌਰੀਨ ਨੂੰ ਬੀਕਾਨੇਰ ਦੇ ਕੋਲਾਯਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੇ 2015 ਦੇ ਇੱਕ ਕੇਸ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਸੰਮਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਨੇ ਵਾਡਰਾ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਸਕਾਈਲਾਈਟ ਪ੍ਰਾਹੁਣਚਾਰੀ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੇਸ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਰਾਜ ਨੇ ਰਾਜ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਬ ਮਾਰਕੀਟ ਰੇਟਾਂ (69.२) ਤੇ .5..55 ਵਿੱਘੇ (ਲਗਭਗ 28 ਏਕੜ) ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਖਰੀਦ ਕੀਤੀ ਸੀ।    ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਮੁਨਾਫਾ ਕਮਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੀਮਤਾਂ ਤੇ ਵੇਚਿਆ। ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ 2016 ਵਿੱਚ ਮਨੀ ਲਾਂਡਰਿੰਗ ਰੋਕੂ ਐਕਟ ਤਹਿਤ ਨੋਟਿਸ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਅਪਣੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੇ ਮੁੜ ਮੁਲਾਂਕਣ ਲਈ ਅਪ੍ਰੈਲ 2018 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਅਤੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਵਾਡਰਾ ਨੂੰ ਈਡੀ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਹੋਣ ਅਤੇ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ। ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ, ਈਡੀ ਨੇ ਵਾਡਰਾ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਸਕਾਈਲਾਈਟ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ 46.2 ਦੀ ਨੱਥੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true">[  <span title="This claim needs references to reliable sources. (August 2019)">ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ  ]
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1969 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਹਿਰੂ-ਗਾਂਧੀ ਪਰਿਵਾਰ
ਗੌਰੀ ਜੋਗ
ਗੌਰੀ ਜੋਗ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਦੀ ਇੱਕ ਕਥਕ ਡਾਂਸਰ, ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫ਼ਰ ਅਤੇ ਖੋਜ ਵਿਦਵਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਕਥਕ ਡਾਂਸ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਲਖਨਾਊ ਅਤੇ ਜੈਪੁਰ ਘਰਾਨਾ ਦੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਲੀਲਾ, ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ, ਝਾਂਸੀ ਕੀ ਰਾਣੀ, ਕਥਕ ਯਾਤਰਾ, ਪੂਰਬ ਦਾ ਪੱਛਮ ਨਾਲ ਮਿਲਣਾ, ਫਾਇਰ - ਅਗਨੀ ਕਥਾ ਆਦਿ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਥਕ ਦੇ ਤਕਨੀਕੀ ਤੱਤਾਂ ਜ਼ਰੀਏ ਰਵਾਇਤੀ "ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣ ਦੀ ਕਲਾ" ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਕੁਝ ਪੱਖਾਂਅਤੇ ਕਥਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਵਿਲੱਖਣ ਪਹੁੰਚ ਕਾਰਨ ਖ਼ਾਸਕਰ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਕਥਕ ਨੂੰ ਫਲੇਮੇਨਕੋ, ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ, ਓਡੀਸੀ, ਮੈਕਸੀਕਨ ਅਤੇ ਅਮੈਰੀਕਨ ਬੈਲੇ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੇ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਦਿਵਾਈ ਹੈ। 1999 ਤੋਂ ਗੌਰੀ ਜੋਗ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਮੂਹ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 325 ਤੋਂ ਵੱਧ ਡਾਂਸ ਸ਼ੋਅ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ
ਗੌਰੀ ਜੋਗ ਦਾ ਜਨਮ 1970 ਵਿੱਚ ਨਾਗਪੁਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਲਖਨਉ ਘਰਾਨਾ ਦੇ ਗੁਰੂ ਮਦਨ ਪਾਂਡੇ ਤੋਂ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਅਤੇ ਸੁਚੇਤ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਪੈਰ ਦੀ ਤਾਲ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿਵਾਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਅਭੀਨਿਆ ਦੀ ਕਲਾ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਜੈਪੁਰ ਘਰਾਨਾ ਦੀ ਲਲਿਤਾ ਹਰਦਾਸ ਤੋਂ ਕਥਕ ਨਾਚ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਮਧੁਰਿਤਾ ਸਾਰੰਗ ਤੋਂ ਵੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 5 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਡਾਂਸ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ 7 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ। ਗੌਰੀ ਜੋਗ ਨੇ ਨਾਗਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰਜ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਪੰਡਿਤ ਬਿਰਜੂ ਮਹਾਰਾਜ ਸਮੇਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਘੇ ਕਥਕ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਹ ਕਥਕ ਦੇ ਲਖਨਉ ਅਤੇ ਜੈਪੁਰ ਘਰਾਨਾ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈਬਸਾਈਟ
ਗੌਰੀ ਜੋਗ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1970 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਡਾਂਸਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਥਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਚ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਚਾਂਦਬੀਬੀ
ਚਾਂਦਬੀਬੀ (চাঁদবিবি) ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਲੋਕ ਦੇਵਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੇਵੀ ਓਲਾਦੇਵੀ (ਹੈਜ਼ਾ ਦੀ ਦੇਵੀ), ਅਜਗਾਈਬੀਬੀ, ਝੋਲਾਬੀਬੀ, ਬਹਾਦਬੀਬੀ, ਜੇਠੂਨਬੀਬੀ ਅਤੇ ਅਸਨਬੀਬੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਾਹਰਾਂ ਅਤੇ ਖੋਜਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੱਤ ਦੇਵੀਆਂ ਵੈਦਿਕ ਦੇਵੀ- ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਜਾਦੂਮਈ ਕਾਇਆਪਲਟ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮੂਹਿਕ ਪੂਜਾ ਪ੍ਰਮਾਣਤ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਮੋਹੇਂਜੋ-ਦਾਰੋ, ਸਿੰਧ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ, ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਔਰਤਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਦਿਖਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਲੋਕ ਦੇਵੀਆਂ
ਕਲੰਦਰ ਮੋਮੰਦ
ਸਾਹਬਜਾਂਦਾ ਹਬੀਬ-ਉਰ-ਰਹਮਾਨ ਕਲੰਦਰ ਮੋਮੰਦ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੇਵਲ ਕਲੰਦਰ ਮੋਮੰਦ ( ਪਸ਼ਤੋ: ) ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਪਸ਼ਤੂਨ ਲੇਖਕ, ਕਵੀ, ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ। ਉਹ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸੰਘ ਦੇ ਨੇਤਾ, ਪਸ਼ਤੂਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ ਦੇ ਸਮਰਥਕ, ਰਾਜਨੀਤਕ ਕਰਮਚਾਰੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਸਨ। ਉਹ ਅਹਮਦੀਆ ਸਮੁਦਾਏ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ।
ਕਲੰਦਰ ਮੋਮੰਦ ਨੇ ਪਸ਼ਤੋ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰਤਾ ਕਰੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਇਨਾਮ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸੰਪਾਦਕ ਜੀਵਨ ਅਲ-ਹਕ ਅਖਬਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਕਈ ਹੋਰ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਜਾਮ, ਸ਼ਹਬਾਜ, ਬਾਂਗ-ਏ-ਹਰਮ, ਖੈਬਰ​ ਮੇਲ, ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਟਾਈਮਜ, ਫਰੰਟੀਅਰ ਗਾਰਡੀਅਨ, ਨਕੀਬ, ਲਾਰ, ਰਹਬਰ, ਸਰਹਦ ਅਤੇ ਮਸਾਵਾਤ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1930
ਸੈਫ਼ਈ
ਸੈਫ਼ਈ (ਹਿੰਦੀ: सैफ़ई)(ਅੰਗ੍ਰਜੀ: Saifai),  ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼  ਦੇ ਇਟਾਵਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ ।  ਇਹ ਇਟਾਵਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਇੱਕ ਤਹਸੀਲ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਖੰਡ ਵੀ ਹੈ ।  ਇਹ ਮੁਲਾਇਮ ਸਿੰਘ  ਯਾਦਵ,  ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ  ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਪ੍ਰਧਾਨ , ਸਾਬਕਾ ਮੁਖਮੰਤਰੀ,  ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਜੰਮਸਥਾਨ ਵੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
ਰੋਬਿਨ ਸ਼ਰਬਾਟਸਕੀ
ਰੋਬਿਨ ਚਾਰਲਸ ਸ਼ਰਬਾਟਸਕੀ, ਜੂਨੀਅਰ. (ਜਨਮ ਜੁਲਾਈ 23, 1980) ਕਾਰਟਰ ਬੈਸ ਅਤੇ ਕ੍ਰੇਗ ਥੋਮਸ ਦੁਆਰਾ "ਹਾਓ ਆਈ ਮੇਟ ਯੂਅਰ ਮਦਰ" ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਇੱਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਕਿਰਦਾਰ ਹੈ ਜੋ ਕਨੇਡੀਅਨ ਐਕਟਰਨੀ ਕੋਬੀ ਸਮਲਡਰਸ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਬਚਪਨ
ਰੋਬਿਨ ਚਾਰਲਸ ਸ਼ਰਬਾਟਸਕੀ ਦਾ ਜਨਮ ਰੋਬਿਨ ਚਾਰਲਸ ਸ਼ਰਬਾਟਸਕੀ (ਸੀਨੀਅਰ) ਦੇ ਘਰ 23 ਜੁਲਾਈ 1980 ਨੂੰ ਹੋਇਆ| ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਵਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕੀ ਰੋਬਿਨ ਚਾਰਲਸ ਸ਼ਰਬਾਟਸਕੀ (ਸੀਨੀਅਰ) ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮੁੰਡਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਇਸੇ ਵਾਸਤੇ ਓਹ ਆਪਣੀ ਧੀ ਰੋਬਿਨ ਨੂੰ ਪੁਤਾਂ ਵਾਂਗੂ ਪਾਲਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਸਿਲਸਿਲਾ ਓਹਦੋਂ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਓਹ ਆਪਣੀ 14 ਸਾਲਾਂ ਧੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਚੁਮਦੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਦ ਰੋਬਿਨ ਇੱਕ ਕਨੇਡੀਅਨ ਪਾਪਸਟਾਰ "ਰੋਬਿਨ ਸਪਾਰਕਲਸ" ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਗਾਏ ਗਏ ਕਈ ਗੀਤ ਦਿਖਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕੀ "Let's Go To the Mall"| ਉਸੇ ਦੌਰਾਨ ਰੋਬਿਨ ਇੱਕ ਸਿਖਿਅਕ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ "ਸਪੇਸ ਟੀਨਸ" ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਉੱਤੇ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਮੇਹਸੂਸ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਓਹ ਇੱਕ ਅਲੱਗ ਹੀ ਇੰਨਸਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਓਹ ਸਿਗਰਟ ਫੂਕਦੀ ਹੈ ਤੇ ਨਸ਼ਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਹਾਕੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
thumb|"ਹਾਓ ਆਈ ਮੇਟ ਯੂਅਰ ਮਦਰ" ਦਾ ਕਾਸਟ
ਮਕਦੀਸ਼ੂ
ਮਕਦੀਸ਼ੂ ਜਾਂ ਮੋਗਾਦੀਸ਼ੂ (Muqdisho; مقديشو '; ਸ਼ਬਦੀ ਅਰਥ "ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ"), ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਹਮਾਰ''') ਸੋਮਾਲੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਬਨਾਦੀਰ ਤਟਵਰਤੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬੰਦਰਗਾਹ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਮਾਲੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਯੂਰਪ
ਯੂਰਪ ਇੱਕ ਮਹਾਂਦੀਪ ਹੈ। ਇਹ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਨੂੰ ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੂਰਪ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਜਨਸੰਖਿਆ ਅਤੇ ਖੇਤਰਫਲ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਮਹਾਂਦੀਪ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਗੋਲੇਪੱਥ 'ਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੂਰਬੀ ਗੋਲੇਪੱਥ 'ਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਆਰਕਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਭੂਮੱਧ ਸਾਗਰ ਦੁਆਰਾ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਾਲਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। 1850 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ, ਊਰਾਲ ਅਤੇ ਕਾਕੇਸ਼ਸ ਪਹਾੜਾਂ, ਊਰਾਲ ਨਦੀ, ਕੈਸਪੀਅਨ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਟਰਕਸੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਜਲਮਾਰਗਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਦੁਆਰਾ ਯੂਰਪ ਨੂੰ ਏਸ਼ੀਆ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਖੇਤਰ
ਉੱਤਰੀ ਯੂਰਪ ਯੂਰਪੀ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਜਾਂ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ 2011 ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਇੱਕ ਰਪਟ ਮੁਤਾਬਕ ਉੱਤਰੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਦਸ ਮੁਲਕ ਅਤੇ ਮੁਥਾਜ ਖੇਤਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ: ਡੈੱਨਮਾਰਕ (ਫ਼ਰੋ ਟਾਪੂ ਸਮੇਤ), ਇਸਤੋਨੀਆ, ਫ਼ਿਨਲੈਂਡ (ਅਲਾਂਡ ਸਮੇਤ), ਆਈਸਲੈਂਡ, ਆਇਰਲੈਂਡ, ਲਾਤਵੀਆ, ਲਿਥੁਆਨੀਆ, ਨਾਰਵੇ (ਸਵਾਲਬਾਰਡ ਅਤੇ ਜਾਨ ਮੇਅਨ), ਸਵੀਡਨ, ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ (ਗਰਨਜ਼ੇ, ਮੈਨ ਟਾਪੂ ਅਤੇ ਜਰਸੀ ਸਮੇਤ)। ਦੱਖਣੀ ਯੂਰਪ ਯੂਰਪੀਅਨ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਯੂਰਪ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਸਪੇਨ, ਦੱਖਣੀ ਫਰਾਂਸ, ਇਟਲੀ, ਸਾਬਕਾ ਯੁਗੋਸਲਾਵੀਆ, ਅਲਬਾਨੀਆ, ਯੂਨਾਨ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਟੂਰਿਜ਼ ਦੀ ਪੂਰਬੀ ਤਾਰੇ ਅਤੇ ਮਾਲਟਾ ਆਦਿ ਦੇ ਏਡੀਰੀਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਿਨਾਰੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਵਿੱਚ ਤੱਟ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਰਬੀਆ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਡੈਨਿਊਬ ਨਦੀ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਸਾਗਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਖ਼ਿੱਤੇ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਇਲਾਕਾ ਮੈਦਾਨੀ ਹੈ। ਬੇਲਾ ਰਸ, ਮਾਲਦੋਵਾ, ਰੋਮਾਨੀਆ ਅਤੇ ਯੂਕਰੇਨ ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦਕਿ ਕਾਕੇਸ਼ਸ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਸਰਦ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਮੱਢ ਯੂਰਪ ਦੇ ਵਾਅਜ਼ ਗੁਰ ਉੱਡ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵੀ ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਉੱਤਰੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਬਾਲਟਿਕ ਰਿਆਸਤਾਂ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਰੂਸ ਨੂੰ ਵੀ ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪ ਦਾ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਰੋਮ ਦਾ ਵਿਕਾਸ, ਰੋਮਨ ਰਿਪਬਲਿਕ ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਨੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ, ਰੋਮਨ ਸਮਰਾਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਈਸਾਈਅਤ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ, ਲੈਟਿਨ ਵੈਸਟ ਦੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਕ ਈਸਟ, ਪੱਛਮ ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਪਤਨ, ਸ਼ਾਰਲਮੇਨ ਦਾ ਸ਼ਾਸਨ, ਵਾਈਕਿੰਗ ਇਨਜੰਸੰਸ, ਈਸਟ-ਵੈਸਟ ਫਿਸ਼ਮ, ਬਲੈਕ ਡੈਥ, ਰੈਨਾਈਸੈਂਸ, ਡਿਸਕਵਰੀ ਦੀ ਉਮਰ, ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਾਊਂਟਰ-ਰਿਫਾਰਮੈਂਸ ਆਫ ਦ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ, ਐਗ ਆਫ ਐਨਲਾਈਕੇਨਮੈਂਟ, ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਇਨਕਲਾਬ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ, ਦੋ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ, ਸ਼ੀਤ ਯੁੱਧ, ਨਾਟੋ ਦਾ ਗਠਨ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸੰਘ। ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਰਪ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਮੱਧ ਯੂਰਪ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਯੂਰਪੀ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਵਿਚਲੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇਲਾਕੇ ਹਨ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਸੀਤ ਯੁੱਧ ਦੇ ਅੰਤ ਕੋਲ ਮੁੜ ਉੱਭਰ ਕੇ ਆਈ ਜਿਸਨੇ ਯੂਰਪ ਨੂੰ ਸਿਆਸੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਰਪ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ।
ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
thumb|right|250px| ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਮੁਤਾਬਕ ਯੂਰਪ ਹਰੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਵਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।(ਯੂਰਪੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਗੂੜ੍ਹੇ ਨੀਲੇ ਵਿੱਚ ਹਨ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀ ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਹਿੱਸੇ ਹਲਕੇ ਨੀਲੇ ਵਿੱਚ ਹਨ। thumb|right|250px|ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਰਾਜਸੀ ਨਕਸ਼ਾ right|thumb|250px|[[ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮੁਤਾਬਕ ਖੇਤਰੀ ਵਰਗੀਕਰਨ]] right|thumb|250px|ਵਿਸ਼ਵ ਅੰਕੜਾਕੋਸ਼ ਮੁਤਾਬਕ ਖੇਤਰੀ ਵਰਗੀਕਰਨ thumb|right|250px|[[ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੇਸ਼]] thumb|250px|ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਅਤੇ ਨਾਟੋ ਦੀ ਯੂਰਪੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਨਕਸ਼ਾ
ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਯੂਰਪੀ ਇਲਾਕੇ ਅਨੇਕਾਂ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹੇਠ ਦਿੱਤੀ ਸਾਰਨੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਵਰਗੀਕਰਨ ਮੁਤਾਬਕ ਹੈ। ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਦੇ 27 ਮੈਂਬਰ ਮੁਲਕ ਆਰਥਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਇਕੱਤਰਤ ਹਨ; ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਆਪ ਯੂਰਪ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਭੂਗੋਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਸਮਾਜ-ਭੂਗੋਲਕ ਸਮੱਗਰੀ ਪ੍ਰਤਿ-ਹਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਰੋਤਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਹੈ।
Within the above-mentioned states are several regions, enjoying broad autonomy, as well as several de facto independent countries with limited international recognition or unrecognised. ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਨਹੀਂ ਹੈ:
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਨਕਸ਼ੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਂਦੀਪ
ਲੁਡਵਿਗ ਫ਼ਿਊਰਬਾਖ
ਲੁਡਵਿਗ ਐਂਡਰੀਆਸ ਵਾਨ ਫ਼ਿਊਰਬਾਖ  (28 ਜੁਲਾਈ 1804 – 13 ਸਤੰਬਰ 1872) ਜਰਮਨ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਨਰਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਉਸ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਇਸਾਈਅਤ ਦਾ ਤੱਤ ਕਰ ਕੇ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸਾਈਅਤ ਦੀ ਭਰਪੂਰ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸਨੇ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼ ਸਮੇਤ, ਬਾਅਦ ਦੇ ਚਿੰਤਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਤਕੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਸੁਕ੍ਰਿਤੀ ਕੱਕੜ
ਸੁਕ੍ਰਿਤੀ ਕੱਕੜ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Sukriti Kakar; ਜਨਮ 8 ਮਈ 1995) ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। ਮੀਤ ਬ੍ਰੋਸ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਫਿਲਮ ਬੌਸ ਦੇ ਟਾਈਟਲ ਗੀਤ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੱਕੜ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਯੋ ਯੋ ਹਨੀ ਸਿੰਘ ਸਨ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗਾਣੇ ਗਾਏ ਹਨ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਕਪੂਰ ਐਂਡ ਸੰਨਜ਼ ਤੋਂ "ਕਰ ਗਈ ਚੁੱਲ" ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਹਿੱਟ ਹੋਏ।
2012 – 2020: ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਰਿਲੀਜ਼
ਕੱਕੜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬੌਸ (2013) ਦੇ ਟਾਈਟਲ ਗੀਤ ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੀਤ ਬ੍ਰੋਸ ਅੰਜਨ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਅਗਲਾ ਗੀਤ ਫਿਲਮ ਹਮ ਹੈ ਰਾਹੀ ਕਾਰ ਕੇ (2013) ਦਾ ਟਾਈਟਲ ਟਰੈਕ ਸੀ। ਉਹ ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਫਿਲਮ ਨਸ਼ਾ (2013) ਦੇ ਟ੍ਰੈਕ "ਗੋਟੀ ਗੀਤ" ਵਿੱਚ ਅਕਸ਼ੈ ਦੇਵਧਰ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਜੁੜਵਾਂ ਭੈਣ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਕੱਕੜ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਮੁਝਸੇ ਹੋਗੀ ਸ਼ੁਰਵਾਤ ਵਿੱਚ ਕੱਕੜ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਦੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਵਜੋਂ " ਆਈ ਪੇਡ ਏ ਰਿਸ਼ਵਤ " ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਮਹਾਦੇਵਨ ਅਕੈਡਮੀ ਦੁਆਰਾ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੱਕੜ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਗੀਤ ਮਹਾਦੇਵਨ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਕੱਕੜ ਅਤੇ ਚੇਤਨ ਨਾਇਕ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਗੀਤ ਨੂੰ ਈਮਾਨਦਾਰੀ ਆਸਕਰ 2014 ਦੀ ਸਰਵੋਤਮ ਕਾਰਕੁੰਨ ਗੀਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਜੂਨ 2015 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ ਦਿਲ ਧੜਕਨੇ ਦੋ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਹਿੱਟ, "ਫੇਲੀ ਬਾਰ" ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਿੱਟ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਯੂਟਿਊਬ ' ਤੇ 4 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਯੂਜ਼ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਪਿਲ ਸ਼ਰਮਾ ਅਭਿਨੀਤ ' ਕਿਸ ਕਿਸਕੋ ਪਿਆਰ ਕਰੋ ' (2015) ਦੇ ਗੀਤ "ਜੰਗਲੀ ਪੀਕੇ ਟਾਇਟ ਹੈ" ਲਈ ਗਾਉਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ 2016 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਕਪੂਰ ਐਂਡ ਸੰਨਜ਼ ਲਈ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਨਾਲ ਗੀਤ "ਕਰ ਗਈ ਚੁੱਲ" ਲਈ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ। 2017 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਅਮਾਲ ਮਲਿਕ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਗੋਲਮਾਲ ਅਗੇਨ ਤੋਂ "ਮੈਂ ਤੁਝਕੋ ਦੇਖਾ" ਗਾਇਆ, ਜੋ ਕਿ ਖੁਦ 1997 ਦੀ ਫਿਲਮ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਰੀਮੇਕ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਅਨੁ ਮਲਿਕ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਸੀ।
ਮੀਡੀਆ
ਮਾਰਚ 2021 ਵਿੱਚ, ਸੁਕ੍ਰਿਤੀ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਕੱਕੜ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਗੀਤ "ਨਾਰੀ" ਲਈ ਗਲੋਬਲ ਬਿਲਬੋਰਡ ਚਾਰਟ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ 2 ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।  ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਸਾਲ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ, ਕੱਕੜ ਨੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਕੱਕੜ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਟਾਈਮਜ਼ ਸਕੁਆਇਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1995 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ
੪੦੦
400 (4 ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਦਾ ਆਖਰੀ ਸਾਲ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮੂਹ
ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਰਮਾਂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਛੋਟੇ ਪ੍ਰਮੁੁੱਖ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਅਭਿਆਸ ਨਹੀਂ ਹੈ| ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਪੱਧਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਦੇ ਟੀਚੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਵਿਆਪਕ ਸੂਚੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਰੂਪਰੇਖਾ ਲਈ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਲੇਖ ਦੇਖੋ:
ਧਾਰਮਿਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
thumb|300x300px| ਦੁਨੀਆ ਦਾ 1883 ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ "ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ, ਬੋਧੀ, ਹਿੰਦੂ, ਮੁਸਲਮਾਨ, ਫੈਟਿਸਿਸਟ" ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ, ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸਮੂਹ ਹਨ| ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਵੱਖ ਵੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਫ਼ਲਸਫ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅੰਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਕੋ ਸੱਚ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ. ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਕੁਰਾਨ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ: ਮੁਸਲਮਾਨ, ਪੁੁੁਸਤਕ ਦੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਮੂੂੂਰਤੀ ਪੂੂੂਜਕ| ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਈਸਾਈਆਂ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਵਿਰੋਧ ਸੀ: ਈਸਾਈ ਸਭਿਅਤਾ ਬਨਾਮ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਤਬਦੀਲੀ ਜਾਂ ਵਿਨਾਸ਼ਵਾਦ. 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ, "ਮਤੰਤਰ" ਦਾ ਸਪਸ਼ਟ ਅਰਥ ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਸੀ; ਝੂਠੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਚਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਜੌਨ ਤੋਂਲੈਂਂਡ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨਜਰੇਨੁਸ ਜਾਂ ਜੀਵਿਸ਼, ਗ਼ੈਰ-ਯਹੂਦੀ, ਅਤੇ ਮਹੋਮੇਤਨ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਬੀਜਿਆ ਗਿਆ ਜੋੋ ਧਰਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਲੱਗ "ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ" ਜਾਂ "ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ" ਸੱਚੀ ਏਕਤਾਵਾਦ ਦੇੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਅਬਰਾਹਾਮੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹਨ|
ਡੈਨੀਅਲ ਡੈਫੋ ਨੇ ਮੂਲ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੁੁਝ ਇਸ ਤਰਾਂ ਕੀਤਾਹੈ: “ਧਰਮ ਰੱਬ ਦੇ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪੂਜਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਮੂਰਤੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਝੂਠੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। “19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ 1780 ਤੋਂ 1810 ਦੇ ਵਿਚ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕੀ ਤਬਦੀਲੀ ਆਈ: "ਧਰਮ ਦੀ ਬਜਾਏ ਅਧਿਆਤਮਕਤਾ ਧਰਮ ਦੀ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਬਣ ਗਈ, ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਈਸਾਈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੂਜਾ ਦੋਵਾਂ ਪ੍ਰਕਾਰ ਵਿੱਚ "ਧਰਮ" ਦੇ ਬਹੁਵਚਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਅਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤੀ| ਇਸ ਲਈ, ਹੈਨਾਹ ਐਡਮਜ਼ ਦੇ ਮੁੱੱਢਲੇ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਦਾ ਨਾਮ ਐਨ ਅਲਫ਼ਾਬੇਟਿਕਲ ਕੋਮਪੇਂਡੀਅਮ ਆਫ਼ ਦੀ ਵੇਰੀਅਸ ਸੇਕਟ੍ਸ ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ ਏ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਆਫ਼ ਆਲ ਰਿਲਿਜਿਅਨਸ ਡੀਨਾਮਿਨੇਸ਼ਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
1838 ਵਿਚ, ਈਸਾਈ ਧਰਮ, ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ, ਮੁਹੰਮਡਨ ਅਤੇ ਪੂਜਾਵਾਦ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਵੰਡਾਂ ਜੋਸ਼ੀਯਾਹ ਕੌਂਡਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਹੁਣ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਏਮਾਂਗ ਮੈਨਕਾਇੰਡ ਦੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦੁਆਰਾ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵਧ ਗਈਆਂ. ਅਜੇ ਵੀ ਕੌੌਂਂਡਰ ਦਾ ਕੰਮ ਚਾਰੇ ਵੰਡੀਆਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨਾ ਹੈ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਦੇ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੇੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱੱਠਿਆਂ ਕਰ ਕੁਝ ਅਜਿਹੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਆਧੁਨਿਕ ਪੱਛਮੀ ਚਿੱਤਰ ਨਾਲ ਕਾਾਫੀ ਮਿਲਦੀ-ਜੁੁੁਲਦੀ ਸੀ: ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਡੂੂੂਜ,ਯੋਜੀਦਿਸ,ਮੰੰਦੇਸ ਅਤੇ ਇਲਾਮੀਤੇ ਸ ਦੀ ਇੱਕ ਸੂਚੀ, ਜੋ ਕਿ ਸੰਭਵ ਇੱਕ ਈਸ਼ਵਰਵਾਦ ਸਮੂਹ ਸੀ ਅਤੇ "ਏਸਾਈਤ ਅਤੇ Pantheism" ਵਰਗ ਦੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇੇ Jhoroaestrynism ਫਿਰਕੇ ਦੇ ਸੈਸ਼ਨ, "ਵੇਦ, ਪੁਰਾਨਸ,ਤੰਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ "ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਮੂਰਤੀ ਪੂਜਾ", ਬੁੱਧ ਧਰਮ, ਜੈਨ ਧਰਮ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਜਪਾਨ ਦੇ ਲਾਮਾਵਾਦ ਅਤੇ ਅਨਪੜ੍ਹ ਅੰਧ-ਵਿਸਵਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ ".
19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ, ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ “ਮੂਰਤੀਆਂ” ਦੇ ਪੰਥਾਂ ਨੂੰ ਮਰੀ ਹੋਈ ਪਰੰਪਰਾ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਣਾ ਆਮ ਗੱਲ ਸੀ ਜੋ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ “ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੇ ਆਖਰੀ, ਪੂਰੇ ਸ਼ਬਦ” ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਸੀ. ਇਹ ਧਾਰਮਿਕ ਤਜ਼ੁਰਬੇ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਦਾ ਕੋਈ ਤਰੀਕਾ ਨਹੀਂ ਹੈ: ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਇਹ 'ਕਾਢ' ਕੱਢੀ ਗਈ ਸੀ, ਈਸਾਈਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਰਵਾਇਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਅਟੱਲ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਚੀਆਂ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਸੰਪ੍ਰਦਾਇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਬਗੈਰ ਸਹਿਜਤਾ ਨਾਲ ਨਵੀਆਂ ਕਾਢਾਂ ਕੱਢ ਸਕਦੇ ਹਨ|ਇਸ ਪਹੁੰਚ ਦੇ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਇਸਲਾਮ ਦੀ ਹੋਂਦ ਸੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ "ਸਥਾਪਿਤ" ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਈਸਾਈਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਬੌਧਿਕ ਅਤੇ ਪਦਾਰਥਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੀ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਸੀ|ਹਾਲਾਂਕਿ, 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਇਸਲਾਮ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਦੀ ਜੰਗਲੀ ਆਦਿਵਾਸੀ ਜਾਤੀ ਨੂੰ "ਦਿ ਲੈਟਰ, ਡੈਚ ਕਿਲਥ" ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ|
"ਵਿਸ਼ਵ ਧਰਮ" ਮੁਹਾਵਰੇ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ, ਗੈਰ-ਇਸਾਈਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਈਸਾਈਆਂ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 1893 ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਗੋ, ਇਲੀਨੋਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਧਰਮ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ।ਯੂਰਪੀਅਨ ਓਰੀਐਂਟਲਿਸਟ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੀ ਤਿੱਖੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ 1960 ਤਕ ਇਸ ਨੂੰ "ਗੈਰ-ਵਿਗਿਆਨਕ" ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਬਿਹਤਰ ਗਿਆਨ ਅੱਗੇ ਝੁਕਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਬੋਲਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ।ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਵਿਦਵਾਨ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।ਫਿਰ ਵੀ, ਸੰਸਦ ਨੇ ਇਸ ਮੰਤਵ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਨਿਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫੰਡ ਕੀਤੇ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਵਾਲੇ ਤਜ਼ਰਬੇਕਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰਨਗੇ:ਵਿਲਿਅਮ ਜੇਮਜ਼, ਡੀਟੀ ਸੁਜ਼ੂਕੀ ਅਤੇ ਐਲਨ ਵਾਟਸ ਵਰਗੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਬਾਰੇ ਖੋਜ ਕਰ ਰਹੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਧਰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ।
ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਵਿਸੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਵਿਚਾਲੇ ਸਵੈਇੱਛੁਕ ਵਿਛੋੜੇ ਬਾਰੇ "ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਧਰਮ" ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੰਭੀਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉੱਭਰੀ ਸੀ ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰਾਂ ਨੇ ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁੰਝਲਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ “ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਧਰਮ” ਸਿਖਾਉਣ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪੱਛਮੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਕਰਨ
ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਦੇਖੋ: comparative religion and sociological classifications of religious moments
ਇਤਿਹਾਸਕ ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਧਰਮ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ| ਅਬਰਾਹਿਮਿਕ ਧਰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤੀ ਧਰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਤੇ।ਪੂਰਬੀ ਧਰਮ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਖੇਤਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਮੂਹ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਧਰਮ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੱਧ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ|
ਧਾਰਮਿਕ ਜਮਹੂਰੀਅਤ
ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਦੇੇੇਖੋ: List of religious populations thumb|300x300px| ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਪਰਦਾ ਅਤੇ ਧਰਮ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਇਸ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ. ਧਰਮ ਦੁਆਰਾ ਅਬਾਦੀ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗਣਨਾਵਾਂ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਸੁਮੇਲ ਰਿਪੋਰਟ ਦੁਆਰਾ ਪਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ (ਅਮਰੀਕਾ ਜਾਂ ਫਰਾਂਸ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਇਕੱਠੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ) ਪਰ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਏਜੰਸੀਆਂ ਜਾਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਪੱਖਪਾਤ ਨਤੀਜਾ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ| ਗ਼ੈਰ ਰਸਮੀ ਜਾਂ ਗੈਰ ਸੰਗਠਿਤ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਮੁਸ਼ਕਲ ਕੰਮ ਹੈ|
ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਧਰਮ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ method ਬਾਰੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਹਿਮਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ| ਕਈਂਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਪਹਿਲੂ ਅਣਸੁਲਝੇ ਹੋਏ ਹਨ:
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਜਾਂ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੁਆਰਾ ਰਾਏ
ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਸਾਰਣੀ ਵਿਚ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਥਾਨਕ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਨਿਰਣਾਇਕ ਕਾਰਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ| ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਯਾਦ ਰੱਖੋ ਕਿ ਇਸ ਟੇਬਲ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਧੀਵਾਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੂਸਰੇ ਦੁਆਰਾ ਵਿਵਾਦਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ| ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਕਾਓ ਦਾਈ ਸੂਚੀਬੱਧ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੀ ਸੂਚੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਹੋਆ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਨਵੀਂ ਧਾਰਮਿਕ ਲਹਿਰ/2} ਹੈ|
ਧਰਮ ਦੁਆਰਾ ਅਬਾਦੀ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗਣਨਾਵਾਂ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਸੁਮੇਲ ਰਿਪੋਰਟ ਦੁਆਰਾ ਪਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ (ਅਮਰੀਕਾ ਜਾਂ ਫਰਾਂਸ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਇਕੱਠੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ) ਪਰ ਸਰਵੇਖਣ, ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਏਜੰਸੀਆਂ ਜਾਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਪੱਖਪਾਤ ਨਤੀਜਾ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ| ਗ਼ੈਰ ਰਸਮੀ ਜਾਂ ਗੈਰ ਸੰਗਠਿਤ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਖਾਸ ਕਠਿਨ ਕੰਮ ਹੈ| ਕੁਝ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਆਪਣੀ ਗਿਣਤੀ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ|
ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਜੀਵਨ ਦਾ ਰੰਗ ਹੈ, ਇਹ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ ਹੈ| ਚੀਨ ਦੀ ਜਨਵਾਦੀ ਸਰਕਾਰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਸਤਿਕ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਆਪਣੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਲੈਨਿਨ ਅਤੇ ਮਾਓ ਦੇ ਸਮੇਂ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ| ਸਾਰੇ ਵਿਹਾਰ, ਮੰਦਰ, ਪਗੋਡਾ, ਮਸਜਿਦ ਅਤੇ ਗਿਰਜਾਘਰਾਂ ਨੂੰ ਅਧਾਰਮਿਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ| 1970 ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ, ਇਸ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਅਰਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੱਲਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ| 1990 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਰੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਅਤੇ ਤਾਓ ਵਿਹਾਰਾਂ ਜਾਂ ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। 2007 ਵਿੱਚ, ਚੀਨੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਭਾਗ ਜੋੜ ਕੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਤੱਤ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਅਨੁਸਾਰ, ਚੀਨ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 50 ਤੋਂ 80 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਜਾਂ 66 ਕਰੌੜ ਤੋਂ 1.1 ਅਰਬ ਤੱਕ ਲੋਕ ਨਾਸਤਿਕ ਹੀ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਤਾਓ ਸਿਰਫ 30 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੈ ਜਾਂ ਸਿਰਫ 40 ਕਰੋੜ ਹੀ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਚੀਨੀ ਦੋਵੇਂ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ| ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਅਨੁਸਾਰ, ਚੀਨ ਵਿੱਚ 18% ਆਬਾਦੀ ਬੁੱਧ ਹੈ, ਈਸਾਈ ਚਾਰ ਤੋਂ ਪੰਜ ਕਰੋੜ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਤਕਰੀਬਨ ਦੋ ਕਰੋੜ ਦੇ ਲਗਭਗ ਹਨ ਅਰਥਾਤ ਰਥਾਤ ਡੇਢ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹਨ। ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਚੁੱਪ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਦੋ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇੱਥੇ ਵਿਸ਼ਵ ਬੋਧ ਸੰਮੇਲਨ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ| ਚੀਨੀ ਸਰਕਾਰ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅੱਧੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਬੁੱਧ ਹੈ|
ਖੇਤਰ ਤੋਂ
ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਦੇਖੋ:
ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਧਰਮ
ਪਾਲਣ ਦਾ ਰੂਝਾਨ
19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਧਰਮ ਦੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਆਇਆ| ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸੀਹੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚਨ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹਨ: ਵੇਖੋ ਨਾਸਤਿਕਤਾ ਦਾ ਲੋਕਤੰਤਰ. ਈਸਾਈ ਧਾਰਮਿਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪਾਦਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮੱਠਵਾਦੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਆਈ ਗਿਰਾਵਟ ਅਤੇ ਚਰਚ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਈ. ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ, ਉਪ-ਸਹਾਰਨ ਅਫਰੀਕਾ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਦਰ ਹੈ. ਪੱਛਮੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਸੈਕੂਲਰ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੱਧ ਗਈ. ਚੀਨ, ਪੀਪਲਜ਼ ਰੀਪਬਿਲਕ ਆਫ ਚਾਈਨਾ ਵਰਗੀਆਂ ਕਮਿ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸਰਕਾਰਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਥੇ ਅਸਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮਿ ਕਮਿਊਨਿਸ਼ਿਜ਼ਮ ਦੇ ਪਤਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਧਾਰਮਿਕ ਜੀਵਨ ਮੁੜ ਉੱਭਰਿਆ, ਪੂਰਬੀ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਿਆਂ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਓਪਗਾਨਿਜ਼ਮ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਦੂਰੀਆਂ ਦੋਵਾਂ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਜੀਵਨ ਦਾਾ ਅਨੁੁਭਵ ਕੀਤਾ ਗਿਆ| <sup class="Template-Fact"><span style="white-space: nowrap;" title="इस तथ्य की सत्यता के लिए विश्वसनीय सूत्रों की आवश्यकता है।  अप्रैल 2010से">[ ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ]
ਹੇਠਾਂ ਵਰਲਡ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਕੁਝ ਉਪਲਬਧ ਅੰਕੜੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ: ਸੈਂਟਰ ਰਿਸਰਚ ਬੈਂਚ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਅਧਿਐਨਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਰੀਬ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕੁਵੈਤ ਛੱਡ ਕੇ ਅਮੀਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਧਾਰਮਿਕ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations
ਕਾਲਕਾ
ਕਾਲਕਾ ਹਰਿਆਣਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਪੰਚਕੁਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜ ਮਾਰਗ 22 ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਪੈਰ ਵਿੱਚ, ਗੁਆਂਢੀ ਰਾਜ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵੱਲ ਜਾਣ ਲਈ ਦਵਾਰ ਹੈ।
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਜੰਡ ਸਾਹਿਬ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੀੜ ਗੁਰੂ ਜੰਡ ਸਾਹਿਬ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ 10ਵੀਂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਉਸਾਰਿਆ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਕਰੀਬ ਤਿੰਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਨਹਿਰ ਸਰਹਿੰਦ ਤੋਂ ਚਾਰ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ’ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਦਸਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਗੜੀ ਤੋਂ 7 ਪੋਹ ਬਿਕਰਮੀ 1761 ਦੀ ਠੰਢੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮਾਛੀਵਾੜਾ ਵੱਲ ਤੁਰੇ ਸਨ। ਦਸੰਬਰ 1704 ਨੂੰ ਮੁਗ਼ਲ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦਾ ਵਧ ਰਿਹਾ ਖ਼ਤਰਾ ਭਾਂਪਦਿਆਂ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਗੜੀ ਛੱਡ ਕੇ ਮਾਛੀਵਾੜਾ ਨੂੰ ਚਾਲੇ ਪਾ ਦੇਣ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੀੜ ਗੁਰੂ ਜੰਡ ਸਾਹਿਬ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਇੱਕ ਜੰਡ ਦਾ ਬਿਰਖ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਬਿਰਖ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਆਰਾਮ ਕੀਤਾ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੀੜ ਗੁਰੂ ਜੰਡ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਾਂ 74 ਕਿੱਲੇ ਜ਼ਮੀਨ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ। ਨੇੜਲੇ ਪੰਜ ਪਿੰਡਾਂ ਫ਼ਤਹਿਪੁਰ ਮਹਿਤੂਤਾਂ, ਖੋਖਰਾ, ਰਹੀਮਾਬਾਦ, ਖਾਨਪੁਰ ਅਤੇ ਬੀੜ ਗੁਰੂ ਫ਼ੌਜਾ ਵਿੱਚੋਂ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸਥਾਨਕ ਕਮੇਟੀ ਇਸ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਤੇ ਦੇਖਰੇਖ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਭਾਈ ਜਾਗੀਰ ਸਿੰਘ ਖੋਖਰਾ ਇਸ ਸਮੇਂ ਮੁੱਖ ਸੇਵਾਦਾਰ ਹਨ। ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ, ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ, ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ, ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮੈਂਬਰ ਸੇਵਾਦਾਰ ਹਨ। ਲੰਗਰ ਸੇਵਾਦਾਰ ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਹੋਰ ਸਿੰਘ ਹਨ। ਇਸ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਖਿੜੇ ਭਾਂਤ ਭਾਂਤ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਸਥਿਤ ਜੰਡ ਦਾ ਰੁੱਖ ਅੱਜ ਵੀ ਹਰਿਆ ਭਰਿਆ ਹੈ ਤੇ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ਬੂ ਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਛੋਹ ਵੰਡ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ
ਸੁਨੱਖੀ (ਪੰਛੀ)
ਸੁਨੱਖੀ ਚਿੜੀ ਨੂੰ ਸਮਾਲ ਵਾਈਟ ਆਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ‘ਬਾਬੂਨਾ’, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ‘ਓਰੀਐਂਟਲ ਵਾਈਟ ਆਈ’ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸਰੀਰਕ ਬਣਤਰ
ਇਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੁਆਲੇ ਚਿੱਟੇ ਘੇਰਿਆਂ ਐਨਕ ਵਰਗੇ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤਕਰੀਬਨ 100 ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ‘ਜ਼ੋਸਟੀਰੋਪੀਡੇਈ’ ਜਿਸ ਦਾ ਯੂਨਾਨੀ ਵਿੱਚ ਅੱਖਰ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਅੱਖਾਂ ਦੁਆਲੇ ਘੇਰੇ।ਇਹ ਜਾਤੀ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿਚਲੇ ਗਰਮ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਚਿੜੀ ਨਲੀਦਾਰ ਫੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ ਸਿਰ ਵਾੜਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਸ ਵੀ ਚੂਸ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਦੋਂ ਇਹ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਪਰਾਗ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਇਹ ਦੂਸਰੇ ਫੁੱਲ ਵਿੱਚ ਵੜਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਾਗਣ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੱਕੀਆਂ ਅੰਜੀਰਾਂ, ਅੰਗੂਰਾਂ ਅਤੇ ਰਸਭਰੀਆਂ ਵਰਗੇ ਫ਼ਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪੰਛੀ ਆਮ ਚਿੜੀਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਛੋਟੀਆਂ ਇਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਸਿਰਫ਼ 10 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿਰ ਅਤੇ ਪਰਾਂ ਦਾ ਉਪਰਲਾ ਪਾਸਾ ਹਰੀ ਭਾ ਵਾਲਾ ਪੀਲਾ, ਪਰ ਗ਼ਰਦਨ ਅਤੇ ਪੂਛ ਛੋਟੀ ਅਤੇ ਚੌਰਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਹੇਠਲਾ ਪਾਸਾ ਚਟਕੀਲਾ ਪੀਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਢਿੱਡ ਵਾਲੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਪਾਸੇ ਦਾ ਰੰਗ ਭੂਸਲਾ ਚਿੱਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਚੁਫ਼ੇਰੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਬਰੀਕ ਚਿੱਟੇ ਖੰਭਾਂ ਦਾ ਘੇਰਾ ਬਿਲਕੁਲ ਐਨਕਾਂ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਸੁਨੱਖੀ ਦੀ ਚੁੰਝ ਕਾਲੀ, ਲੰਬੀ ਅਤੇ ਤਿੱਖੀ ਪਰ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜੀ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚੁੰਝ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਤਲੀ, ਲੰਬੀ ਜੀਭ ਦਾ ਸਿਰਾ ਇੱਕ ਬੁਰਸ਼ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਲੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜੇ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸੁਨੱਖੀ ਪੰਛੀ ਬਹੁਤ ਬਾਰੀਕ ਅਤੇ ਹੌਲੀਆਂ ਜਿਹੀਆਂ ਚੂੰ-ਚੂੰ ਅਤੇ ਚਿਰ-ਚਿਰ ਦੀਆਂ ਨੱਕ ਵਿੱਚ ਕੱਢੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਕੱਢਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੂਸਰੇ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ
ਸੁਨੱਖੀਆਂ ਉੱਤੇ ਬਹਾਰ ਫਰਵਰੀ ਤੋੋਂ ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਇਹ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਰੇਸ਼ਿਆਂ, ਮੱਕੜੀ ਦੇ ਜਾਲੇ, ਕਾਈ ਵਗੈਰਾ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਆਲ੍ਹਣਾ 2 ਤੋਂ 4 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉੱਚਾਈ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਚੌੜੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤ ਜਾਂ ਝਾੜੀ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ 3-4 ਟਾਹਣੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਦੋ ਫਾੜ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹੋਣ, ਵਿੱਚ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਾਦਾ 2 ਤੋਂ 3 ਪੀਲੀ ਭਾ ਵਾਲੇ ਨੀਲੇ ਅੰਡੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੋਟਾ ਪਾਸਾ ਗੂੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਾਦਾ ਹੀ ਅੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਸੇਕ ਕੇ 10 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਬੋਟ ਕੱਢ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਨਰ ਅਤੇ ਮਾਦਾ ਰਲਕੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉੱਡਣ ਦੇ ਕਾਬਿਲ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਛੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵ
ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ
ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ, ਭਾਰਤੀ ਸਟੇਟ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਾਂਗੜਾ ਦਾ ਇੱਕ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਬਗਸੁ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਮੱਧ ਤਿੱਬਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਕਾਂਗੜਾ ਤੋ 18 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਫਲੈਗਸ਼ਿਪ ਸਮਾਰਟ ਸ਼ਹਿਰ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਇੱਕ ਸਮਾਰਟ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਸਤੇ ਸੌ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ |
ਵੇਰਵਾ
ਧਰਮ ਸ਼ਾਲਾ, ਕਾਂਗੜਾ ਵਾਦੀ ਦੇ ਉਪਰੀ ਹਿਸੇ ਵਿੱਚ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸੰਘਣੀ ਕੋਨੀਫ਼ੇਰਸ (ਸਦਾ ਹਰੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ) ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦੇਉਦਾਰ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੇ ਜੰਗਲ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੈ| ਮੈਕਲੋਡਗੰਜ, ਬਾਗ੍ਸੁਨਾਥ, ਧਰਮਕੋਟ, ਨਾਡੀ, ਫੋਰ੍ਸੀਅਤ ਗੰਜ, ਕੋਤਵਾਲੀ ਬਾਜ਼ਾਰ (ਮੁੱਖ ਬਾਜ਼ਾਰ), ਕਚੇਰੀ ਅੱਡਾ (ਅਜਿਹੇ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ, ਪੋਸਟ, ਆਦਿ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਦਫ਼ਤਰ), ਦੱਰੀ, ਰਾਮਨਗਰ, ਸਿਧਪੁਰ, ਅਤੇ ਸਿੱਧਬਾੜੀ (ਜਿੱਥੇ ਕਰਮਾਪਾ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ) ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਉਪਨਗਰ ਹਨ|
ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਤਿੱਬਤੀ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆ ਵਾਸਤੇ ਕੇਂਦਰ ਹੈ|1959 ਦੇ ਤਿੱਬਤੀ ਵਿਦਰੋਹ ਦੇ ਬਾਅਦ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤਿੱਬਤ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਤੇ 14 ਵੇ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਇਥੇ ਆ ਗਏ| ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੋਜੁਦਗੀ ਅਤੇ ਤਿੱਬਤੀ ਆਬਾਦੀ ਨੇ, ਧਰਮ ਸ਼ਾਲਾ ਨੂੰ ਤਿੱਬਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਾਸਤੇ, ਭਾਰਤੀ ਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਯਾਤਰਿਆ ਵਾਸਤੇ ਪ੍ਰਸਿਧ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ|
ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਆਕਰਸ਼ਣ ਦਾ ਇੱਕ ਤ੍ਰਿਨੁਡ ਪਹਾੜੀ ਹੈ| ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਦਾ ਨਗੀਨਾ, ਤ੍ਰਿਨੁਡ ਮੈਕਲੋਡਗੰਜ ਤੋ ਵੀ ਉਪਰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਸਫ਼ਰ ਤੇ ਵਸਿਆ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਮੈਕਲੋਡਗੰਜ ਤੋ 9 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ|
ਨਿਰੁਕਤੀ
ਆਮ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਦਾ ਮਤਲਬ ਰੂਹਾਨੀ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਿਆ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਜਾ ਆਰਾਮ ਘਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ| ਰਵਾਇਤੀ ਤੋਰ ਤੇ ' ਅਜਿਹੇ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ (ਤੀਰਥ ਘਰ) ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਤੀਰਥ ਅਸਥਾਨ (ਦੁਰ ਦੁਰਾਡੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ) ਦੇ ਨੇੜੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ,ਤਾ ਕਿ ਸੈਲਾਨੀ ਨੂੰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਣ ਵਾਸਤੇ ਜਗ੍ਹਾ ਮਿਲ ਜਾਵੇ| ਜਦ ਪਹਿਲੀ ਸਥਾਈ ਵਸੇਬੇ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਧਰਮ ਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਤਾ ਓਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹੀ ਯਾਤਰੀ ਆਰਾਮ ਘਰ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਪਕੇ ਵਸੇਬੇ ਨੂੰ ਧਰਮ ਸ਼ਾਲਾ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿਤਾ ਗਿਆ | ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਕਾਨਫਰੰਸ ਲਈ ਇੱਕ ਹਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ |ਖਾਸ ਤੋਰ ਤੇ ਬੋਧ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਜਿਥੇ ਕਿ ਧਰਮ ਦਾ ਪਰਚਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ|
ਧਰਮ ਸ਼ਾਲਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਰਾਜ ਤੋ ਪਹਿਲਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਤਕ, ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਸ- ਖੇਤਰ ਤੇ ਕਾਗੜਾ ਦੇ ਕਟੋਚ ਸਮੁਦਾਏ ਨੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ | ਇੱਕ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਜੋ ਕਿ ਦੋ ਸਦੀਆ ਤੱਕ ਇਸ ਖੇਤਰ ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ. ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਅੱਜ ਧਰਮ ਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਹੈ ਜੋ ਕਿ “ ਕ੍ਲਾਉਡ ਏਡ ਵਿਲਾ” ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ| ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਅਧੀਨ, ਖੇਤਰ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਣਵੰਡੇ ਸੂਬੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ (ਗੋਵਰਨਰ) ਦੇ ਦਵਾਰਾ ਇਸ ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ | ਕਟੋਚ ਵੰਸ਼ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤੇ ਉਚੇ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਸੀ | ਪਰ ਸੰਸਾਰ ਚੰਦ ਕਟੋਚ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਵਿਚਕਾਰ 1810 ਵਿੱਚ ਸੰਧੀ ਦਸਤਖਤ ਅਧੀਨ ਜਾਗੀਰਦਾਰਾ ਦੀ ਰੁਤਬਾ ਘੱਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ |
ਪੁਠ-ਸਿਧ
ਪੁਠ-ਸਿਧ ਨਵਤੇਜ ਭਾਰਤੀ ਦੀ ਨਿਰੋਲ ਵਾਰਤਕ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੁਸਤਕ ਹੈ।
ਲੇਖ
ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਵੱਲ ਵੱਲ ਲੇਖਕਾਂ ਜਾਂ ਨਿੱਜੀ ਅਨੁਭਵਾਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖੇ 50 ਲੇਖ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ
ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਪ੍ਰੀ-ਪੋਇਟਕ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਆੱਟਮ ਆਰਟ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਦਰਸ਼ਨ-ਦਿਗਦਰਸ਼ਨ
ਦਰਸ਼ਨ-ਦਿਗਦਰਸ਼ਨ ਮਹਾਪੰਡਿਤ ਰਾਹੁਲ ਸਾਂਕ੍ਰਿਤਯਾਯਨ ਦੀ ਬੇਹੱਦ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਿਤਾਬ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਤੇ ਉਸਦੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸਫ਼ਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦਿਲਚਸਪ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪਾਠਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਹੇਂ ਹਿੱਸੇ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੀ ਕਿਤਾਬ ਵੀ ਹਨ ਤੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੀ ਅਖੰਡ ਧਾਰਾ ਵੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਰਾਹੁਲ ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਨਜ਼ਰੀਆ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਸੂਤਰ ’ਚ ਪਿਰੋਈ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਪਹਿਲਾ ਹਿੱਸਾ ਲਗਭਗ ਪੂਰੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪੱਛਮ ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਹੈ, ਤੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਇਹ ਸਫ਼ਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਏਸ਼ੀਆ-ਮਾਇਨਰ ਰਾਹੀਂ ਅਰਬ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ ਹੁੰਦਾ ਮੁੜਕੇ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰੋਪ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅੰਦਰ ਦਾਖ਼ਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਲ ਤੱਕ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਤਨ ਯੂਨਾਨੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ, ਮੱਧ-ਕਾਲੀ ਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਯੂਰੋਪ ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਰਬ-ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਤੇ ਸਪੇਨ ਵਰਗੇ ਯੂਰੋਪ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਇਸਲਾਮੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੀ ਤਫ਼ਸੀਲੀ ਚਰਚਾ ਬਹੁਤ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਉਚੇਚੀ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੂਫੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਫਰਾਬੀ, ਅਸ਼ਅਰੀ, ਬੂ-ਅਲੀ, ਗ਼ਜ਼ਾਲੀ, ਤੇ ਰੋਸ਼ਦ ਵਰਗੇ ਕਈ ਉੱਘੇ ਇਸਲਾਮੀ ਫਿਲਾਸਫਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਇਸ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਆੱਟਮ ਆਰਟ ਪਟਿਆਲਾ ਨੇ 2019 ਵਿੱਚ ਛਾਪਿਆ।
ਨਿਰੁਤਾ ਸਿੰਘ
ਨਿਰੁਤਾ ਸਿੰਘ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Niruta Singh) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਨੇਪਾਲੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਫਿਲਮ ਰਾਹਰ (1993) ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਤੁਲਸੀ ਘਿਮੀਰੇ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2001 ਦੀ ਫਿਲਮ ਦਰਪਨ ਛਾਇਆ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਨੇਪਾਲੀ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ ਬਣ ਗਈ।
ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ
ਨਿਰੁਤਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਕਾਠਮੰਡੂ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਤੁਲਸੀ ਘਿਮੀਰੇ ਦੇ ਦੋਸਤ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਘਿਮੀਰੇ ਹੀ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਕਸ਼ਿਣਾ (1993) ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਘਿਮੀਰੇ ਕੈਂਪ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਬਣ ਗਈ, ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨਾਡਾਕਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਤੇ ਰਾਹਰ ਵਰਗੀਆਂ ਹਿੱਟ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਗਈ। ਸਿੰਘ ਨੇ 2001 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਦਰਪਣ ਛਾਇਆ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵੀ ਤੁਲਸੀ ਘਿਮੀਰੇ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਦਰਪਣ ਛਾਇਆ ਨੇਪਾਲੀ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਬਲਾਕਬਸਟਰ ਬਣ ਗਈ, 2001 ਵਿੱਚ NR 70 ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਨੇਪਾਲੀ ਫਿਲਮ ਲਈ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਹੈ। ਸਿੰਘ ਗਾਇਕ ਵੀ ਹਨ; ਉਸਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੀਪਕ ਰੇਮਾਝੀ ਦੀ NTV ਪਰਿਵਾਰਕ ਡਰਾਮਾ ਲੜੀ ਵੰਸ਼ਾ ਲਈ ਟਾਈਟਲ ਟਰੈਕ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੀਪਸ਼ਿਖਾ ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਐਲਬਮ ਲਈ ਗਾਇਆ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਬ੍ਰੇਕ ਲੈਣ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਕਿ ਨਵੇਂ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਇਸ ਕੰਮ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਮਹਾ ਜੋੜੀ ਦੀ 2019 ਦੀ ਫਿਲਮ ਦਾਲ ਭਾਤ ਤਰਕਾਰੀ ਰਾਹੀਂ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਵਿਸਥਾਰ
ਸਪੇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਜਾਂ ਸਥਾਨ ਦੇ ਉਸ ਵਿਸਥਾਰ ਜਾਂ ਫੈਲਾਓ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਸਤਾਂ ਦਾ ਵਜੂਦ ਵਿਦਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਘਟਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਸਪੇਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪਾਸਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਯਾਮ ਜਾਂ ਡਿਮੈਨਸ਼ਨ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਉੱਪਰ-ਹੇਠਾਂ, ਅੱਗੇ-ਪਿੱਛੇ ਅਤੇ ਸੱਜੇ-ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ।
ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ
ਸਪੇਸ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖਾਸਾ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਫਿਜਾ (فضا), ਸਿੰਧੀ ਵਿੱਚ ਪੋਲਾਰ (پولار), ਯੂਨਾਨੀ ਵਿੱਚ ਖੋਰੌਸ (χώρος) ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਵਿੱਚ ਰਾਉਮ (raum) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਬੂਲਪੁਰ
ਬੂਲਪੁਰ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮੈਸੀਅਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਮੈਸੀਅਰ ਸੂਚੀ ਉਨ੍ਹਾਂ 100 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਗੋਲੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀ ਖਗੋਲ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਚਾਰਲਸ ਮੈਸੀਅਰ ਦੁਆਰਾ ਸੰਨ 1771 ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੈਸੀਅਰ ਨੂੰ ਧੂਮਕੇਤੂ (comet) ਦੇਖਣੇ ਕਾਫੀ ਪਸੰਦ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਉਦੋਂ ਬਹੁਤ ਖਿਝ ਚੜ੍ਹਦੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਦੇਖਦਾ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਦਿਸਣ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਧੂਮਕੇਤੂ ਲਗਦਾ ਹੋਵੇ ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੋਰ ਕੁਝ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਹਾਇਕ ਪਾਇਰੀ ਮੈਕੇਨ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ਖਗੋਲੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੂਚੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਜੋ ਫਾਲਤੂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪਿੱਛੇ ਸਮਾਂ ਖਰਾਬ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ 103 ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਨ। ਸੂਚੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਜਿਲਦ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ 45 ਚੀਜ਼ਾਂ ਹੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮਾਂਕਣ ਐਸ.1 ਤੋਂ ਐਸ.45 ਤੱਕ ਸੀ। ਮੈਸੀਅਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਆਖਰੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ 103 ਚੀਜ਼ਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਖਗੋਲ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਨੇ ਮੈਸੀਅਰ ਅਤੇ ਮੈਕੇਨ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦੀ ਤਰਜ਼ 'ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲੱਭੀਆਂ। ਮੈਸੀਅਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਵਾਧਾ ਨਿਕੋਲਸ ਕੈਮਾਇਲ ਫਲੈਮਰੀਔਨ ਦੁਆਰਾ ਸੰਨ 1921 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਐਮ.104 ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ, ਜਿਸਦੀ ਖੋਜ ਉਸਨੇ ਮੈਸੀਅਰ ਦੀ 1781 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਜਿਲਦ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ। ਐਮ.105 ਤੋਂ ਐਮ.107 ਨੂੰ ਹੈਲਨ ਸਾਯਰ ਹੌਗ ਦੁਆਰਾ 1947, ਐਮ.108 ਅਤੇ ਐਮ.109 ਨੂੰ ਓਵੇਨ ਗਿੰਗਰਿਚ ਦੁਆਰਾ 1960 ਅਤੇ ਐਮ.110 ਨੂੰ ਕੈਨੀਥ ਗਲੇਨ ਜੋਨਸ ਦੁਆਰਾ 1967 ਵਿੱਚ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ। ਐਮ.102 ਬਾਰੇ ਮੈਕੇਨ ਨੇ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰਕੇ ਮੈਸੀਅਰ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੈਕੇਨ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆ ਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਐਮ.101 ਦਾ ਹੀ ਮੁੜ-ਨਿਰੀਖਣ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਕਈ ਸ੍ਰੋਤਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਮੈਕੇਨ ਨੇ ਨਿਰੀਖਣ ਕੀਤਾ ਸੀ ਉਹ ਇੱਕ ਅਕਾਸ਼ਗੰਗਾ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਐਨ.ਜੀ.ਸੀ.5866 ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਹੀ ਐਮ.102 ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਚੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਗੋਲ ਸ਼ਾਸਤਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਲਾੜ ਵਿਗਿਆਨ
ਮੋਹਣਜੀਤ
ਜਨਮ ਤੇ ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਮੋਹਣਜੀਤ ਦਾ ਜਨਮ 1938 ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਅਦਲੀਵਾਲਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਅੱਜ ਕੱਲ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਨਮੂਨਾ
ਸੰਵਾਦ ਓਹ ਤਾਂ ਇਕ ਪੀਰ ਸੀ ਜੋ ਦੂਜੇ ਪੀਰ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਇਕ ਕੋਲ ਦੁੱਧ ਦਾ ਨੱਕੋ ਨੱਕ ਭਰਿਆ ਕਟੋਰਾ ਸੀ ਦੂਜੇ ਕੋਲ ਚਮੇਲੀ ਦਾ ਫੁਲ ਮੱਥਿਆਂ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਵਸਤਾਂ ਅਰਥਾਂ’ਚ ਬਦਲ ਗਈਆਂ ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਵਗਦੇ ਰਾਹ ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਮੋੜ ਕਿਸੇ ਚੁਰਾਹੇ ਤੇ ਮਿਲਦੇ ਹਾਂ ਜਾਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਨਿਖੜ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ ਓਹ ਵੀ ਇੱਕ ਚੁੱਪ ਦਾ ਦੂਜੀ ਚੁੱਪ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ ਸੀ ਇਹ ਵੀ ਇੱਕ ਚੁੱਪ ਦਾ ਦੂਜੀ ਚੁੱਪ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ ਹੈ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1938
ਬਲਰਾਜ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ
ਬਲਰਾਜ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ (ਜਨਮ 16 ਮਾਰਚ 1976) ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਸਦਾ ਇੱਕ ਸਥਾਪਿਤ ਨੌਜਵਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਬੇਖ਼ੌਫ ਅਤੇ ਬੇਬਾਕ ਲੇਖਣੀ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਔਰਤ ਮਰਦ ਸੰਬੰਧਾਂ ਉੱਪਰ ਅਧਾਰਿਤ ਉਸਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਕਸ ਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਵਰਣਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਾ ਕੇ ਬਲਰਾਜ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਮੋਰਾਂ ਦਾ ਮਹਾਰਾਜਾ, ਸ਼ਹੀਦ, ਮਸਤਾਨੀ, ਅੱਗ ਦੀ ਲਾਟ: ਪ੍ਰਿੰਸੈਸ ਡਾਇਨਾ, ਸਰਕਾਰ-ਏ-ਖ਼ਾਲਸਾ: ਬੰਦਾ ਬਹਾਦਰ ਪੁਸਤਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗਲਪਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਪਹਿਚਾਣ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਵਾਦਿਤ ਅਜਿਹੇ ਵਿਸ਼ੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਕੇਵਲ ਬਲਰਾਜ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਹੀ ਆਪਣੀ ਕਲਮ ਵਾਹੀ ਹੈ। ਕਹਾਣੀਕਾਰੀ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਹੈ। ਬਰਤਾਨੀਆਂ ਤੋਂ ਛਪਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਅਖਬਾਰ ਪੰਜਾਬ ਟਾਇਮਜ਼, ਦੇਸ ਪ੍ਰਦੇਸ, ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਅਵਾਜ਼, ਅਜੀਤ ਵੀਕਲੀ, ਪੰਜਾਬ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਫ਼, ਪੰਜਾਬੀ ਵੀਕਲੀ ਅਤੇ ਦੀ ਸਿੱਖ ਟਾਇਮਜ਼ ਆਦਿਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਵਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਜੁੜਿਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਲਿਖੇ ਗੀਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਾਇਕਾਂ ਨੇ ਗਾਏ ਹਨ।
ਬਲਰਾਜ ਸਿੱਧੂ ਦਾ ਜਨਮ ਜਗਰਾਉਂ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 16 ਮਾਰਚ 1976 ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਿੱਧੂ ਗੋਤੀ ਜੱਟ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਬੋਰਡਿੰਗ ਸਕੂਲ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਸਮੈਦਿਕ ਹਾਲ ਬੋਇਜ਼ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਸਮੈਦਿਕ, ਵੈਸਟ ਮਿਡਲੈਂਡ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਰੌਇਲੀ ਰੀਜ਼ਿਸ ਕਾਲਜ (ਰੌਇਲੀ ਰੀਜ਼ਿਸ), ਸੈਂਡਵੈਲ ਕਾਲਜ (ਸੈਂਡਵੈਲ) , ਐਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ , ਬ੍ਰਮਿੰਘਮ (ਯੂਕੇ) ਤੋਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਗੀਤ
ਬਲਰਾਜ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਦੇ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਨਾਮਾਵਰ ਗਾਇਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਕੁੱਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੀਤ ਇਸ ਪ੍ਰਕਰ ਹਨ:-
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਦੱਖਣੀ ਡੋਂਗਟਿੰਗ ਝੀਲ
ਦੱਖਣੀ ਡੋਂਗਟਿੰਗ ਝੀਲ ਡੋਂਗਟਿੰਗ ਝੀਲ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 1680 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਝੀਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਣ ਅਤੇ ਓਏਸਿਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵੈਟਲੈਂਡ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਨਾਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
੪੦੧
401 (4 ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਮਿੱਟੀ
ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਮਿੱਟੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀ ਫਿਲਮ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਹਮ ਟੀ.ਵੀ. ਤੇ 14 ਅਗਸਤ 2008 ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਹੈਸਾਮ ਹੁਸੈਨ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਦੀ ਪਟਕਥਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਪਟਕਥਾ-ਲੇਖਕ ਉਮੇਰਾ ਅਹਿਮਦ ਨੇ ਲਿਖੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਇਜ਼ਾਫ਼ਾ
ਫ਼ਾਰਸੀ ਇਜ਼ਾਫ਼ੇ ਦੇ ਆਮ ਇਸ਼ਤੇਮਾਲ ਹਨ:
ਪੈਂਡਾ
ਪੈਂਡਾ ਜਾਂ ਵਾਟ ਜਾਂ ਪਾੜਾ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਵਿੱਥ ਦਾ ਸੰਖਿਆਵਾਚੀ ਵੇਰਵਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਂ ਆਮ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ, ਪੈਂਡੇ ਤੋਂ ਭਾਵ ਭੌਤਿਕ ਲੰਬਾਈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮਾਪਦੰਡ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਲਾਏ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਤੋਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤਾ ਕਰ ਕੇ, "ਉ ਤੋਂ ਅ ਤੱਕ ਦਾ ਪੈਂਡਾ", "ਅ ਤੋਂ ਉ ਤੱਕ ਕੇ ਪੈਂਡੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ"।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੰਬਾਈ
ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਹੈੱਡਕੁਆਟਰ, ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਕੁਲ ਖੇਤਰਫਲ 2,960 ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਲ 1998 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਦੀ ਕੁਲ ਜਨਸੰਖਿਆ 1,410,000 ਸੀ। ਇੱਥੇ ਬੋਲੇ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਪੰਜਾਬੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਰਦੂ ਅਕਸਰ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵੀ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
ਮਨਿਆਲਾ
ਮਨਿਆਲਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰ
thumb|ਦੱਖਣੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਬਾਰੌਸਾ ਘਾਟੀ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜੋ ਅੰਗੂਰੀ ਬਾਗ਼ਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰ ਜਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਖੇਤਰ, ਇੱਕ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜੋ ਕਸਬੇ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਯੂ.ਐਸ. ਡਿਪਾਰਟਮੇਂਟ ਆਫ਼ ਹੈਲਥ ਐਂਡ ਹਿਊਮਨ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਦੀ ਹੈਲਥ ਰਿਸੋਰਸਿਜ਼ ਐਂਡ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਐਡਮਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨੇ ਪੇਂਡੂ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ "ਸਾਰੀਆਂ ਆਬਾਦੀ, ਰਿਹਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਜੋ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹਨ।"
੪੦੨
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰ
ਆਮ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਸੰਖਿਆ ਘਣਤਾ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੇਤਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੇਂਡੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੰਗਲ ਵਰਗੀ ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਖੇਤਰ। ਸੰਖਿਆਤਮਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਂਡੂ ਦੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ।
ਕੈਨੇਡਾ
ਸਟੈਟਿਸਟਿਕਸ ਕੈਨੇਡਾ ਪੇਂਡੂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਇਹ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਦਲ ਗਈ ਹੈ (ਵੇਖੋ ਅੰਪਿਕਸ ਏ ਵਿੱਚ ਡੂ ਪਲੈਸਿਸ ਐਟ ਅਲ., 2002)। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਸ ਨੇ 1,000 ਜਾਂ ਘੱਟ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬਸਤੀਆਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਰਹਿ ਰਹੇ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਮੌਜੂਦਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਪੇਂਡੂ ਜਨਸੰਖਿਆ ਹੈ ਜੋ ਬਸਤੀਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 1,000 ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ ਅਤੇ ਅਬਾਦੀ ਘਣਤਾ 400 ਵਰਗ ਪ੍ਰਤੀ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (ਸਟੈਟਿਸਟਿਕਸ ਕੈਨੇਡਾ, 2007) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ।
ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਾਂਤ
ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ 84% ਵਸਨੀਕ ਉਪ ਨਗਰ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 10 ਫੀਸਦੀ ਦੇਸ਼ ਹੀ ਹੈ। ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰ (ਪਿੰਡਾਂ) ਬਾਕੀ ਰਹਿੰਦੇ 90 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੀ ਮਾਲਿਕ ਹੈ। ਯੂ.ਐੱਸ. ਜਨਗਣਨਾ ਬਿਊਰੋ, ਯੂ.ਐੱਸ.ਡੀ.ਏ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਖੋਜ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਦਫਤਰ ਆਫ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਐਂਡ ਬਜਟ (ਓ.ਐਮ.ਬੀ.) ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਜਨਗਣਨਾ ਬਿਊਰੋ: ਜਨਗਣਨਾ ਦੀ ਘਣਤਾ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਜਨਗਣਨਾ ਬਿਊਰੋ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ (2000 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਲਈ ਨਵਾਂ), ਜਨਗਣਨਾ ਘਣਤਾ' ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਜਨਗਣਨਾ ਬਿਊਰੋ-ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਜਰਮਨੀ
ਦੇਸ਼ ਨੂੰ 402 ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਕੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ: 295 ਦਿਹਾਤੀ ਅਤੇ 107 ਸ਼ਹਿਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ। ਜਰਮਨੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੇਤਰ - ਤਕਰੀਬਨ 19 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈਕਟੇਅਰ - ਖੇਤੀ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ 10% ਕਰਮਚਾਰੀ ਸਿੱਧੇ ਜਾਂ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਲਗਭਗ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪੰਜਵਾਂ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ, ਕੁਝ ਹੋਰ ਯੂਰੋਪੀਅਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਜਿੱਥੇ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰ ਪਛੜੇ ਹੋਣ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਮਾਨ ਰਹਿਣ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੀ ਨੀਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਵਾਂਗ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਬਰਾਬਰ ਧਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਹੁੰਚ ਦੁਆਰਾ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੇਂਡੂ ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯੁਨਾਇਟੇਡ ਕਿਂਗਡਮ
right|thumb|ਪੇਂਡੂ ਯਾਰਕਸ਼ਾਯਰ ਡੈਲਸ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਮ ਭੂਮੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿਚ, "ਦਿਹਾਤੀ" ਨੂੰ ਵਾਤਾਵਰਨ, ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਮਾਮਲੇ (ਡੀਈਐਫਆਰਏ) ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਜਨਗਣਨਾ 2001 ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਜਨਗਣਨਾ 2001। ਇਹ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਵੱਖਰੇ-ਵੱਖਰੇ ਗ੍ਰੇਡ ਹਨ, ਪਰ ਉੱਪਰੀ ਬਿੰਦੂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰ ਖੇਤਰ ਜਿਸਦੀ 26% ਆਬਾਦੀ ਪੇਂਡੂ ਬੰਦੋਬਸਤ ਜਾਂ ਮਾਰਕੀਟ ਕਸਬੇ ("ਬਾਜ਼ਾਰ ਟਾਊਨ" ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੜਕ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਅਨੁਮਤੀ ਹੈ) ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਰੀ ਬੇਲਟਸ ਸਮੇਤ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕਈ ਉਪਾਅ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਭਾਰਤ
thumb|ਕੰਨੂਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਹਾਤੀ ਸਕੂਲ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 'ਕੰਡਾ' ਜਾਂ 'ਪਿੰਡ' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਘਣਤਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ। ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ, ਝੌਂਪੜੀ ਦੇ ਉਦਯੋਗਾਂ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਆਦਿ ਰੋਜ਼ੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਹੈ।
ਅਸਲ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਭਾਰਤ ਦੀ ਖੋਜ ਦੀ ਖੋਜ ਅਜੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਉਤਸ਼ਾਹਪੂਰਨ ਹੈ। ਲਗਭਗ ਹਰ ਆਰਥਕ ਏਜੰਸੀ ਕੋਲ ਅੱਜ ਪੇਂਡੂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ:
ਯੋਜਨਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਅਨੁਸਾਰ 15,000 ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਚਾਇਤ ਸਾਰੇ ਫੈਸਲੇ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੰਚਾਇਤ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਵਿਅਕਤੀ ਹਨ। ਕੌਮੀ ਨਮੂਨਾ ਸਰਵੇਖਣ ਸੰਗਠਨ (ਐਨਐਸਐਸਓ) ਨੇ 'ਪੇਂਡੂ' ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਹੈ:
ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਨੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 49,000 ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ (ਟਾਇਰ -3 ਤੋਂ ਟਾਇਰ 6 ਸ਼ਹਿਰਾਂ)
ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 70% ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਪੇਂਡੂ ਭਾਰਤ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਸਵੈ-ਰੁਜ਼ਗਾਰ, ਸੇਵਾਵਾਂ, ਨਿਰਮਾਣ ਆਦਿ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ. ਲਈ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਪਲ ਸਰਵੇਖਣ ਦੁਆਰਾ 63 ਵੇਂ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਖ਼ਤ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਾਸਿਕ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਖਰਚਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਤੇ ਕੁਲ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਖਰਚ ਦਾ 55% ਰੁਪਏ ਦੇ ਦਿਹਾਤੀ ਖਰਚ, ਜਨਸੰਖਿਆ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਭਾਰਤੀ ਐਫਐਮਸੀਜੀ ਸੇਲਜ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੇਂਡੂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਵਾਟ
ਵਾਟ (ਚਿੰਨ:W) ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਕਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਊਰਜਾ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਜਾਂ ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਦੀ ਦਰ ਮਿਣਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਟ-੧ ਜੂਲ(Joule) ਊਰਜਾ ਪ੍ਰਤੀ ਸੈਕੰਡ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੰਤਰਿਕ ਊਰਜਾ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਵਾਟ ਉਸ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਕਰਨ ਦੀ ਦਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸੈਕੰਡ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ੧ ਨਿਊਟਨ ਦੇ ਜੋਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੈ ਜਾਇਆ ਜਾਵੇ।
ਚੋਮੋ, ਜਲੰਧਰ
ਚੋਮੋ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਆਦਮਪੁਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ
ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ ਜਾਂ ਗਰਭ ਹੱਤਿਆ ਗ਼ੈਰ-ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਰੂਣ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਔਰਤ ਜ਼ਾਤ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਅਵਾਜ਼ ਚੁੱਕਣ ਤੋਂ ਹੀ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤ ਜ਼ਾਤ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਨੀਵਾਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਰਹਿਤਨਾਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲਿਖਿਆ ਮਿਲਣਾ ਕਿ ਕੁੜੀਮਾਰਾਂ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣਾ, ਵੀ ਸਾਬਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਜੰਮਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਰਨ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਇੰਨੇ ਵੱਡੇ ਪਧੱਰ ਉੱਤੇ ਜਾਰੀ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਜ਼ੁਲਮ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਅਵਾਜ਼ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਲੋੜ ਪਈ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ
ਕੁੜੀਮਾਰ’ ਸੂਬੇ ਵਜੋਂ ਬਦਨਾਮ ਹੋਏ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੁਣ 907 ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਨਵੇਂ ਅੰਕੜੇ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ (2016-17) 1000 ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 892 ਸੀ। 2009 ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਨੁਪਾਤ 878 ਤੱਕ ਹੇਠਾਂ ਜਾ ਡਿੱਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ, ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ, ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ ਦੀ ਮਾਰ ਦਾ ਹੀ ਅਸਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੁਰਮ
ਨਾਹਲ, ਆਦਮਪੁਰ
ਨਾਹਲ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਆਦਮਪੁਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਬਸਤੀ ਦਾਨਿਸ਼ਬੰਦਿਮ ਦੇ ਨਜਦੀਕ ਹੈ ਅਤੇ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 19 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ।
ਪਿੰਡ ਬਾਰੇ
ਨਾਹਲ ਇੱਕ ਮੱਧ ਆਕਾਰ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ ਜੋ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 349 ਪਰਿਵਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 2011 ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾਹਲ ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 1714 ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 884 ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ 830 ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਨਾਹਲ ਵਿੱਚ 0-6 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 159 ਹੈ ਜੋ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 9.28% ਬਣਦੀ ਹੈ। ਨਾਹਲ ਪਿੰਡ ਦਾ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 939 ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਬਾਕੀ ਔਸਤਨ ਅਨੁਪਾਤ 895 ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਹੈ। ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾਹਲ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 963 ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ 846 ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਪਿੰਡ ਨਾਹਲ ਵਿੱਚ 'ਸਾਖ਼ਰਤਾ ਦਰ' ਵਧੇਰੇ ਹੈ। ਸਾਲ 2011 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 'ਸਾਖ਼ਰਤਾ ਦਰ' ਪੰਜਾਬ ਦੇ 75.84% ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 78.71% ਸੀ। ਨਾਹਲ ਵਿਚ ਮਰਦਾਂ ਦੀ 'ਸਾਖ਼ਰਤਾ ਦਰ' 83.66% ਹੈ ਜਦਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦੀ 'ਸਾਖ਼ਰਤਾ ਦਰ' 73.54% ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਨ
ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ ਐਕਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਾਹਲ ਪਿੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ 'ਸਰਪੰਚ' (ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੁਖੀ) ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨੁਮਾਇੰਦਾ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਵਿਕਾਸ ਸਰਪੰਚ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਗਗਨਦੀਪ ਕੌਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਹੋਇਆ।
ਖੇਤਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਨਾਹਲ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਦੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਦੁਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਹਨ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਦੋ ਗੁਰੂਦੁਆਰੇ ਹਨ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ 5ਵੀਂ ਤੱਕ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਹੈ ਅਤੇ10ਵੀਂ ਤੱਕ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ ਹੈ। ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਆਦਮਪੁਰ ਦੁਆਬਾ ਵਿਖੇ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਗਲੀਆਂ ਕਾਫ਼ੀ ਤੰਗ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚੌੜੀਆਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਜ਼ਮੀਨ ਸਮਤਲ ਅਤੇ ਉਪਜਾਊ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਨਿਸਾ ਅਜ਼ੀਜ਼ੀ
ਨਿਸਾ ਅਜ਼ੀਜ਼ੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Nisa Azeezi; ਮਲਿਆਲਮ: നിസ അസീസി) ਕੇਰਲ, ਭਾਰਤ,     ਦੀ ਇੱਕ ਗ਼ਜ਼ਲ ਅਤੇ ਕੱਵਾਲੀ ਗਾਇਕਾ ਹੈ।
ਉਹ MES ਮੁਸਲਿਮ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਤੀਰੂਰ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਗਾਇਕਾ ਵਜੋਂ ਨਿਸਾ ਮਹਾਨ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੱਵਾਲੀ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਗਵਾਲੀਅਰ ਘਰਾਣੇ ਵਿੱਚ ਰਫੀਕ ਖਾਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਅਭਿਆਸ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1970 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਤ੍ਰੀਮੂਰਤੀ
ਤ੍ਰੀਮੂਰਤੀ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: त्रिमूर्ति) ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਧਾਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਦੇਵਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਜੀ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ, ਇਸ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸ਼ੰਘਾਰ ਕਰਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਤ੍ਰੀਮੂਰਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਨੁੱਖ
ਮਨੁੱਖ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਉਪਜਾਤੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਆਰੰਭ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਲਗਪਗ ਦੋ ਲੱਖ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨੇ ਅਨਾਟਮੀ ਪੱਖੋਂ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਈ ਸੀ ਅਤੇ ਲਗਪਗ ਪੰਜਾਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਤੋਂ ਵਿਹਾਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਅੱਡਰਤਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਇੱਕ ਬਾਂਦਰਹਾਰ ਬਣਮਾਣਸ ਏਪ ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਸੰਬੰਧੀ ਹੈ। ਬਾਂਦਰ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ ਤੱਕ ਤਬਦੀਲੀ ਵਿੱਚ ਕਿਰਤ ਵਲੋਂ ਪਾਇਆ ਹਿੱਸਾ-ਫ਼.ਏਂਗਲਜ਼ "ਧਰਤੀ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਤ੍ਰੇਤਾ ਕਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਯੁਗ.... ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਜੇ ਠੀਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਜੋ ਸੰਭਵ ਹੈ ਇਸ ਤ੍ਰੇਤਾ ਮਹਾਕਲਪ ਦਾ ਪਰਲੋ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਕਿਤੇ ਊਸ਼ਣ ਕਟੀਬੰਧ ਦੇ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ - ਸੰਭਵ ਹੈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਜੋ ਹੁਣ ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਗਿਆ ਹੈ - ਮਾਨਵਹਾਰ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਤੀਵਿਕਸਿਤ ਜਾਤੀ ਰਿਹਾ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਡਾਰਵਿਨ ਨੇ ਸਾਡੇ ਇਹਨਾਂ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦਾ ਲਗਭਗ ਯਥਾਰਥਕ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਮੁੱਚਾ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਾਹੜੀ ਅਤੇ ਨੁਕੀਲੇ ਕੰਨ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਮੂਹਾਂ(ਇੱਜੜਾਂ) ਵਿੱਚ ਰੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਰਿਹਾ ਕਰਦੇ ਸਨ।"
ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਉਤਪਤੀ
ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਜੀਵ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਕੜੀਆਂ ਗਾਇਬ ਹਨ ਪਰ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਪਿੰਜਰਾਂ ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਈਆਂ ਹਨ।ਸਮੁੱਚੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ 14 ਅਰਬ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਨੇ ਅੱਜ ਤੋਂ 4.5 ਅਰਬ ਵਰ੍ਹੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਮ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਉਪਰ 3.5 ਅਰਬ ਵਰ੍ਹੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜੀਵਨ ਪੁੰਗਰਿਆ। ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਾਡਾ ਪ੍ਰ੍ਰਵੇਸ਼ ਇੱਕ ਲੱਖ ਕੁ ਵਰ੍ਹੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਇਕਦਮ ਵਾਪਰੀ ਘਟਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਣਮਾਨਸ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਬਣਦਿਆਂ ਬਣਦਿਆਂ 60 ਲੱਖ ਵਰ੍ਹੇ ਲੈ ਲਏ ਸਨ।
੪੦੩
403 (4 ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਪੁਲਾੜ ਸੂਟ
ਪੁਲਾੜ ਸੂਟ ਨੂੰ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪੁਲਾੜ ਸੂਟ ਮੋਟਾ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ’ਤੇ ਹੈਲਮਟ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਮਾਸਕ ਵੀ ਲੱਗਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਪੇਸ ਸੂਟ ਨੂੰ ਪਹਿਨੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨੇ ਪੁਲਾੜ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਜਾਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪੁਲਾੜ ਸੂਟ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸੂਟ ਨੂੰ ਪਹਿਨਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਬਾਹਰਲੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ’ਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲਾ ਦਬਾਅ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਕਿਰਨਾਂ ਦਾ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਇਹ ਸੂਟ ਕਵਚ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੂਟ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਲਾਈਫ ਸਪੋਰਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਆਕਸੀਜਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੂਟ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗੈਸ ਅਤੇ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਰੀਚਾਰਜ ਅਤੇ ਡਿਸਚਾਰਜ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੂਟ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀ ਉੱਥੋਂ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਲਾੜ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ