cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਅੰਜਨਾ ਅਪਾਚਾਣਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਰੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੋਡਗੁ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸਟੈਨ ਲੀ
ਮਾਰਵਲ ਵਿਖੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ- ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਸਹਿ ਲੇਖਕ / ਕਲਾਕਾਰ ਜੈਕ ਕਿਰਬੀ ਅਤੇ ਸਟੀਵ ਡਿੱਟਕੋ - ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਾਲਪਨਿਕ ਪਾਤਰਾਂ ਦਾ ਸਹਿ-ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰਹੀਰੋਜ਼ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ, ਐਕਸ-ਮੈਨ, ਆਇਰਨ ਮੈਨ, ਥੋਰ, ਦ ਹਲਕ, ਬਲੈਕ ਵਿਡੋ, ਫੈਨਟੈਸਟਿਕ ਫੋਰ, ਬਲੈਕ ਪੈਂਥਰ, ਡੇਅਰਡੇਵਿਲ, ਡਾਕਟਰ ਸਟ੍ਰੈਂਜ, ਸਕਾਰਲੇਟ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਐਂਟ ਮੈਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸਨੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਕਾਮਿਕ ਲਿਖਣ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਕੁਦਰਤੀ ਪਹੁੰਚ ਅਪਣਾਈ ਅਤੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕਾਮਿਕਸ ਕੋਡ ਅਥਾਰਟੀ ਦੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ, ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆਇਆ। 1980 ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਮਿਸ਼ਰਤ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨਾਲ, ਹੋਰ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਚਮਤਕਾਰੀ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਕੀਤੀ। 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮਾਰਵਲ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਕੰਪਨੀ ਲਈ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਮਾਰਵਲ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰਾਂ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਕੈਮਿਓ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ 90 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ 2018 ਵਿ੍ਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤਕ, ਸੁਤੰਤਰ ਰਚਨਾਤਮਕ ਉੱਦਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।
ਸਟੈਨ ਲੀ ਨੂੰ 1994 ਵਿੱਚ ਕਾਮਿਕ ਬੁੱਕ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦੇ ਵਿਲ ਆਈਸਨਰ ਅਵਾਰਡ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ ਅਤੇ 1995 ਵਿੱਚ ਜੈਕ ਕਿਰਬੀ ਹਾਲ ਆਫ਼ ਫੇਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸਾਲ 2008 ਵਿੱਚ ਐਨਈਏ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਗਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਸਟੈਨਲੇ ਮਾਰਟਿਨ ਲੀਬਰ ਦਾ ਜਨਮ 28 ਦਸੰਬਰ, 1922 ਨੂੰ ਮੈਨਹੱਟਨ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਰੋਮਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਯਹੂਦੀ ਪਰਵਾਸੀ ਮਾਪਿਆਂ, ਸੇਲੀਆ ਅਤੇ ਜੈਕ ਲੀਬਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਯਹੂਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਜਦੋਂ 2002 ਦੀ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਰੱਬ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ “ਠੀਕ ਹੈ, ਮੈਂ ਚਲਾਕ ਬਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ. ਮੈਂ ਸਚਮੁਚ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਮੈਂ ਬੱਸ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।” ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਡਰੈੱਸ ਕਟਰ ਵਜੋਂ ਟ੍ਰੇਂਡ ਸੀ, ਵੱਡੇ ਆਰਥਿਕ ਮੰਦਵਾੜੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਰਫ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਹਾਈਟਸ, ਮੈਨਹੱਟਨ ਵਿੱਚ ਫੋਰਟ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਐਵੀਨਿਊ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਸਟੈਨ ਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈਰੀ ਲੀਬਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2006 ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਐਰੋਲ ਫਲਾਈਨ ਵੀਰ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਸਟੈਨ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਬਰੋਨੈਕਸ ਵਿੱਚ 1720 ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਭਰਾ ਇੱਕੋ ਬੈੱਡਰੂਮ ਵਿੱਚ ਸੌਂਦੇ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਇੱਕ ਫੋਲਡਆਊਟ ਸੋਫੇ 'ਤੇ ਸੌਂਦੇ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2018 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1922 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations
ਸਲੀਮ ਕਿਦਵਈ
ਸਲੀਮ ਕਿਦਵਈ  (ਜਨਮ 1951, ਲਖਨਊ, ਭਾਰਤ) ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਗੇਅ ਅਧਿਐਨ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਨੁਵਾਦਕ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1993 ਤੱਕ ਰਾਮਜਸ ਕਾਲਜ, ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਵਿਦਵਾਨ ਹੈ। ਐਲਬੀਬੀਟੀ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੋਲਣ ਲਈ ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਵਿਦਿਅਕ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਹੋਰ ਅਕਾਦਮਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ, ਤਵੀਫਿਆਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਰੂਥ ਵਨੀਤਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ  'ਸੇਮ-ਸੈਕਸ ਲਵ ਇਨ ਇੰਡੀਆ: ਰੀਡਿੰਗ ਫਰਾਮ ਲਿਟਰੇਚਰ ਐਂਡ ਹਿਸਟਰੀ ਦਾ ਸਹਿ-ਸੰਪਾਦਕ ਵੀ ਕੀਤਾ  (ਨਿਊਯਾਰਕ: ਪਲਗਰੇਵ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਮੈਕਮਿਲਨ, 2000)। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਾਇਕ ਮਲਿਕ ਪੁਖਰਾਜ ਦੀ ਆਤਮ-ਕਥਾ 'ਸੋਂਗ ਸੰਹ ਟਰੂ' ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ।
ਦੇਵਦੱਤ ਪਟਨਾਇਕ
ਦੇਵਦੱਤ ਪਟਨਇਕ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਇੱਕ ਪੌਰਾਣਿਕ ਕਥਾਕਾਰ/ਮਿਥ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰਕ ਵੀ ਹਨ।  ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਧਰਮ, ਪੁਰਾਣ [./देवदत्त_पटनायक#cite_note-16 [16]  ], ਮਿਥ ਆਦਿ ਉੱਪਰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ। ਦੇਵਦੱਤ ਪਟਨਾਇਕ ਨੇ ਵਿਵਾਦਿਤ ਫਿਲਮ ਪਦਮਾਵਤੀ (ਫ਼ਿਲਮ) ਉੱਪਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਣੀ ਪਦਮਨੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਉੱਪਰ ਆਪੱਤੀ ਜਤਾਈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿਥ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪੁਸਤਕਾਂ: ਮਿਥ: ਏ ਹੈਂਡ ਬੁੱਕ, ਹਿੰਦੂ ਪੂਰਾਣਿਕ ਕਥਾਏਂ, ਸੀਤਾ, ਸਿਖੰਡੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੇਖ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਪਟਨਾਇਕ ਨੇ ਮਹਾਭਾਰਤ ਅਤੇ ਰਾਮਾਇਣ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਟਨਾਇਕ ਮਿਡ-ਡੇਅ,[ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ ਇੰਡੀਆ, ਸੀਐਨ ਟਰੈਵਲਰ ਅਤੇ Scroll.in ਲਈ ਇੱਕ ਕਾਲਮਨਵੀਸ ਹੈ। ਉਹ ਰੇਡੀਓ ਮਿਰਚੀ ਲਈ ਇੱਕ ਰੇਡੀਓ ਸ਼ੋਅ/ਪੋਡਕਾਸਟ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ,ਜਿਸ ਨੂੰ ਦਿ ਦੇਵਦੱਤ ਪਟਨਾਇਕ ਸ਼ੋਅ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿਖਿਆ
ਪਟਨਾਇਕ ਇੱਕ ਓਡੀਆ ਲੋਕ (ਓਡੀਆ) ਹੈ ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਚਪਨ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੀਵਨ ਚੈਂਬੂਰ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਚੈਂਬਰ ਵਿੱਚ ਅਵਰ ਲੇਡੀ ਆਫ ਫਾਰੈਂਟ ਹੈਲਪਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਪਟਨਾਇਕ ਨੇ ਗ੍ਰਾਂਟ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ, ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਮੈਡੀਸਨ (ਐਮ.ਬੀ.ਬੀ.ਐਸ.) ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਮਿਥਿਹਾਸ ਦਾ ਕੋਰਸ ਕੀਤਾ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਪਟਨਾਇਕ ਨੇ 14 ਸਾਲ ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਅਤੇ ਹੈਲਥਕੇਅਰ ਉਦਯੋਗ (ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸਾਨੋਫੀ ਐਵੈਂਟਿਸ ਅਤੇ ਅਪੋਲੋ ਗਰੁੱਪ ਆਫ ਹਾਸਪੀਟਲਜ਼) ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਖਾਲੀ ਸਮਾਂ ਮਿਥਿਹਾਸ 'ਤੇ ਲੇਖ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ, ਜੋ ਆਖਰਕਾਰ ਉਸਦਾ ਪੂਰੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਪੇਸ਼ਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਸ਼ਿਵਾ: ਐਨ ਇੰਟਰੋਡਕਸ਼ਨ 1997 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਪਟਨਾਇਕ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਉਸਨੇ ਅਰਨਸਟ ਐਂਡ ਯੰਗ ਵਿਖੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਰੀਟੇਲਰ ਵਿਕਰੇਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਫਿਊਚਰ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।
ਉਹ ਨਵੰਬਰ 2009 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਟੀਈਡੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਸਪੀਕਰ ਸੀ।
ਕਲਾ
thumb|ਰਾਮ ਦੇ ਬੈਨਰ ਨਾਲ ਹਨੂਮਾਨ ਦੇਵਦੱਤ ਪਟਨਾਇਕ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਸਾਰੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਲੋਕ ਲੜੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਲੇਖਕ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਚਿਤਰਿਆ ਹੈ। ਕਾਲਮਨਵੀਸ ਕੋਰਲ ਦਾਸਗੁਪਤਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਪਟਨਾਇਕ ਦੀ ਕਲਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਮਾਹਰ ਰੇਖਾਵਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੱਛਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਚਿਤਰਣ ਦਾ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਫੋਟੋਗਰਾਫ਼ ਦਾ ਵਿਆਕਰਨਿਕ ਵੇਰਵਾ।"
ਮਿਥ ਅਤੇ ਮਿਥ ਵਿਗਿਆਨ
ਪਟਨਾਇਕ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ "ਮਿੱਥ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਸਮਾਜ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਹੀ ਅਤੇ ਗਲਤ, ਚੰਗੇ ਅਤੇ ਮਾੜੇ, ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਨਰਕ, ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਰਤੱਵਾਂ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ"। ਉਸ ਲਈ, ਮਿਥਿਹਾਸ "ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ... ਵਿਭਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਕਥਾਵਾਂ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਕਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਦੇਵੇਗੀ ਜਾਂ ਨਵੀਆਂ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਕਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰੇਗੀ।
ਵਿਉਪਾਰ
ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ  ਬਿਜ਼ਨਸ ਸੂਤਰ : ਐਨ ਇੰਡੀਅਨ ਅਪ੍ਰੋਚ ਟੂ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ  ਵਿੱਚ,ਕੇਂਦਰੀ ਥੀਮ ... ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸੰਗਠਨਾਂ ਵਿਚ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਜਦੋਂ ਸੰਸਥਾਗਤ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਇਕਸਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਕਸੁਰਤਾ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਮਾਹੌਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਅਤੇ ਅਖੌਤੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿਰਫ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਰਕਟ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਸਵਿੱਚਾਂ ਵਾਂਗ ਵਿਵਹਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤਦ ਹੀ ਵਿਗਾੜ ਉਤਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵਿਘਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਰਾਜਨੀਤੀ
ਪਟਨਾਇਕ ਉਦਾਰਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਧਾਰਮਿਕ ਕੱਟੜਪੰਥੀਆਂ 'ਤੇ "ਚਿੱਟੇ ਮੁਕਤੀਦਾਤਾਵਾਂ"( white saviours) ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਸੁਚੇਤ ਹੈ। ਉਹ ਅਮਰੀਕੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਉਸ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਅਤਿ-ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਦੀ ਸਗੋਂ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਹਕੀਕਤਾਂ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਹਨ।
ਕਾਮੁਕਤਾ
ਪਟਨਾਇਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਐਲਜੀਬੀਟੀਕਿਊ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਬਾਰੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਟਨਾਇਕ ਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਹ ੧੦ ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਸਮਲਿੰਗੀ ਸੀ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ੩੦ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਕੋਲ ਆਇਆ ਸੀ। 2018 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਮਲਿੰਗਤਾ ਦੇ ਅਪਰਾਧੀਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਟਨਾਇਕ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਸਮਲਿੰਗੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਮਿਥਿਹਾਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੁਈਰ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ, ਅਤੇ ਕਈ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ, ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਣ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੁਈਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਕਿਵੇਂ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਸੰਸਾਰ ਲਈ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਕਦਰ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਉਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੋਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧੀ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਮਿਤ ਸਿੰਘ ਬਖਸ਼ੀ
ਅਮਿਤ ਸਿੰਘ ਬਖਸ਼ੀ (ਜਨਮ 17 ਸਤੰਬਰ 1925) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਾਬਕਾ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜਿਸਨੇ 1956 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਮੈਲਬੌਰਨ ਵਾਲ਼ੇ ਫ਼ੀਲਡ ਹਾਕੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਮਗ਼ਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1925
ਫ੍ਰੈਂਕ ਬ੍ਰੀਵਿਨ
ਫਰੈਂਕ ਗੇਰਾਲਡ ਸਿੰਗਲਹਰਸਟ ਬ੍ਰੀਵਿਨ (21 ਅਕਤੂਬਰ, 1909 – 21 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1976) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੀਲਡ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ 1932 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ।
1932 ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੋਨ ਤਮਗ਼ਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੀਲਡ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਮੈਚ ਬੈਕ ਵਜੋਂ ਖੇਡਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗੋਲ ਕੀਤਾ।
ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਪੂਨਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1976 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1909
ਮੁਹੰਮਦ ਯੂਸਫ਼ ਟੈਂਗ
ਮੁਹੰਮਦ ਯੂਸਫ਼ ਟੈਂਗ (ਜਨਮ 1935 ਸ਼ੋਪੀਆਂ, ਭਾਰਤ), ਜਿਸ ਨੂੰ ਐਮ ਵਾਈ ਟੈਂਗ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਖੋਜਕਰਤਾ, ਵਿਦਵਾਨ, ਆਲੋਚਕ, ਲੇਖਕ, ਰਾਜਨੇਤਾ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਹੈ। ਟੈਂਗ ਤਿੰਨ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਲਿਖਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਕ ਚਿੰਤਕ ਹੈ। ਐਮ ਵਾਈ ਟੈਂਗ ਇਸ ਸਮੇਂ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਾਬਕਾ ਰਾਜਪਾਲ ਜਗਮੋਹਨ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਚੱਕਰ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਮੁਹੰਮਦ ਯੂਸਫ ਟੈਂਗ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਜਗਮੋਹਨ ਨੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦਾ ਪਰਵਾਸ ਸੰਭਵ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲ
ਟੈਂਗ ਦਾ ਜਨਮ 1935 ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਸ਼ੋਪੀਆਂ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਰਵਾਇਤੀ ਕਿੱਤਾ ਫਲਾਂ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮੁਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਰਸਾਲਾ 'ਜਹਾਨੀ ਨਵ' ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇਸ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਸ਼ਮੀਮ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਮੀਮ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਆਇਨਾ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਪੱਖ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਦੇ ਹੋਰ ਅਖਬਾਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਆਫਤਾਬ, ਜ਼ਮੀਂਦਾਰ, ਹਕੀਕਤ ਅਤੇ ਚੱਟਾਨ ਲਈ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਟੈਂਗ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸੂਚਨਾ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਮਾਸਿਕ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ 'ਤਮੀਰ' ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਇਆ, ਜਿਥੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ। 1958 ਤੋਂ 1960 ਦਰਮਿਆਨ ਤਮੀਰ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਇਸਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲੇ ਵਜੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੁਤਬਾ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 1962 ਵਿੱਚ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਆਰਟ, ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਅੰਗ, ਉਰਦੂ ਦੋ-ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਸ਼ੀਰਾਜ਼ਾ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਫਰਜ਼ ਨਿਭਾਏ. ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਗਠਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਸਬੰਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਦਾ ਉਹ 1973 ਵਿੱਚ ਸਕੱਤਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੇ ਆਇਆ ਸੀ. ਉਹ 1993 ਤੱਕ ਇਸ ਸਰੀਰ ਦਾ ਮੁਖੀ ਰਿਹਾ. ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਅਕੈਡਮੀ ਨੇ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਖੋਜ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਲਈ ਯੋਮਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦਿੱਤੀ। Taing ਵੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਲਾਹਕਾਰ, ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ, ਅਤੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਸਾਰੇ.
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ
ਉਸਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ, ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਉੱਤੇ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੇ ਕਈ ਖੋਜ ਪੱਤਰ ਲਿਖੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ.
ਟੈਂਗ ਦੀਆਂ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਲਿਖਤਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 1988 ਵਿੱਚ ‘ਤਲਾਸ਼’ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੀ ਉਰਦੂ ਲਿਖਤਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ‘ਸ਼ਿਨਾਖਤ’ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਆਇਆ। ਉਸਦੀ ਰਚਨਾ 'ਮਹਿਜੂਰ ਸ਼ਨਾਸੀ' ਲਈ ਉਸਨੂੰ 1998 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਅਗਵਾਨੂੰ ਗ਼ੁਲਾਮ ਅਹਿਮਦ ਮਾਹਜੂਰ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਰਚਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਚੌਦਾਂ ਲੇਖ ਹਨ। ਇਹ ਰਚਨ, ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਕਵੀ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਜੀਵਨੀ ਆਲੋਚਨਾ ਢੰਗਾਂ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਫਾਇਦਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਿਜੂਰ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਾਹਿਤਕ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਅਜੋਕੀ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਕਵਿਤਾ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1935 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਲੋਕ
ਅਨੌਸ਼ਕਾ ਸਬਨੀਸ
ਅਨੌਸ਼ਕਾ ਸਬਨੀਸ (ਜਨਮ 27 ਜਨਵਰੀ 2007) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਵਨਸ ਉਪੋਨ ਏ ਵਰਸ ਦੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਹੈ - ਬੀਕੌਸ ਪੋਇਮਸ ਟੈੱਲ ਸਟੋਰੀਜ਼, ਜੋ ਕਿ 52 ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਹੈ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ 10 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ| ਉਹ 2018 ਅਤੇ 2020 ਵਿੱਚ ਰਾਇਲ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਲੇਖ ਮੁਕਾਬਲੇ  ਵਿੱਚ ਗੋਲਡ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਗਲੋਬਲ ਸਦਭਾਵਨਾ ਰਾਜਦੂਤ ਹੈ| ਅਨੌਸ਼ਕਾ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ, ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਅਨੌਸ਼ਕਾ ਨੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਬਲਾੱਗ 'ਤੇ ਪੋਸਟ ਕੀਤਾ ਜੋ ਉਸਨੇ ਉਸ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਸੀ| ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਤਕ, ਅਨੁਸ਼ਕਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਵਿਤਾ ਰਚੀ।
ਸਾਲ 2016 ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੇ ਮਤੇ ਵਜੋਂ, ਉਸਨੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖਣ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਅਤੇ ਸਾਲ ਦੇ 52 ਹਫਤੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ 52 ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਾਲ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਇਆ| ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ।
ਅਨੌਸ਼ਕਾ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਵੈੱਲਫੇਅਰ ਗਰੁੱਪ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (ਸੀਐਸਡਬਲਯੂਜੀਆਈ) ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਜੈਪੁਰ ਸਾਹਿਤ ਉਤਸਵ ਸਮੇਤ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ 'ਤੇ ਬੋਲੀ ਹੈ| ਅਨੌਸ਼ਕਾ ਜੈਪੁਰ ਸਾਹਿਤ ਉਤਸਵ 2019 ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਸਪੀਕਰ ਸਨ।
ਅਨੌਸ਼ਕਾ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ, ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਬੋਲਣ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ - ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ, ਇੱਕ ਕਿਤਾਬਚਾ ਕਲੱਬ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ|
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪ੍ਰਿਆ ਬਾਥੀਜਾ
ਪ੍ਰਿਆ ਅਸ਼ੋਕ ਬਾਥੀਜਾ, ਪ੍ਰਿਆ ਬਾਥੀਜਾ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਦੁਬਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਿਮ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਖ਼ਵਾਸ਼ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਅਫਰੀਨ ਹੁਸੈਨ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਨਾਜ਼ਕੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ ਦੇ ਨਾਟਕ, ਕਾਸਮ ਸੇ ਨੂੰ ਸੀਰੀਅਲ ਨਾਇਕ ਦੀ ਵੱਡੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਗੰਗਾ ਵਾਲੀਿਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ (16 ਸਾਲ ਦੇ ਛੁੱਟੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ). ਉਸਨੇ ਸੀਰੀਅਲ ਬੇਸਰਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਜੋ ਐਨ.ਡੀ.ਟੀਵੀ ਕਲਪਨਾ ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਿਤ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਝਾਨੋ ਹੰਸਦਾਹ
ਝਾਨੋ ਹੰਸਦਾਹ (ਜਨਮ (1975-10-24 ) ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ| ਉਸਨੇ 2013 ਵਿਸ਼ਵ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ|
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1975
ਹਮੀਦੀ ਕਸ਼ਮੀਰੀ
ਹਮੀਦੀ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਗ਼ਾਲਿਬ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ (2005) ਵਿਜੇਤਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 2010 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਤੀਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਹਮੀਦੀ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਦਾ ਜਨਮ 1932 ਵਿੱਚ ਸ਼ੈਰੀ ਖ਼ਾਸ ਦੇ ਬੋਹਰੀ ਕਡਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹਮੀਦੀ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਢਲੀ ਵਿਦਿਆ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਦੇ ਬੋਹਰੀ ਕਡਾਲ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰੇ ਹੀ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਰੇਡੀਓ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਰਫੀਕ ਰਾਜ਼ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੇ ਬਿਆਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਝ ਨਾ'ਤਾਂ ਅਤੇ ਮੁਨਕਬੱਤ ਲਿਖੀਆਂ। ਉਸਨੂੰ ਹਸਨ ਡਰਾਈਵਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਇੱਕ ਰਹੱਸਮਈ ਕਵੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੂਫੀ ਕਵੀ ਨਾਲ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੇਧ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਾਮ ਕਮਾਇਆ।
ਕਸ਼ਮੀਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਅਬਦੁਲ ਕਾਦਿਰ ਸਰਵਰੀ, ਅਲੀ ਅਹਿਮਦ ਸੁਰੋਰ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਜਗਨਨਾਥ ਆਜ਼ਾਦ, ਫੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਫ਼ੈਜ਼, ਸ਼ਮੀਮ ਹਨਫੀ, ਐਮ.ਵਾਈ. ਟੈਂਗ, ਗਿਲਾਨੀ ਬਾਨੋ, ਸਰਦਾਰ ਜਾਫਰੀ, ਸ਼ਮਸ-ਉਲ-ਰਹਿਮਾਨ ਫਾਰੂਕੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਨੇੜਲੇ ਸਾਥੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਮਾਰਗੁਬ ਬਨਹਾਲੀ, ਸ਼ਕੀਲ-ਉਲ-ਰਹਿਮਾਨ, ਐਮ ਅਬਦੁੱਲਾ ਸ਼ੈਦਾ, ਕਾਜੀ ਘ. ਮੁਹੰਮਦ, ਜੀ.ਆਰ. ਮਲਿਕ, ਮੁਜ਼ੱਫਰ ਅਹਿਮਦ ਖ਼ਾਨ (ਫਰੂਤਨ), ਅਮੀਨ ਇੰਦਰਬੀ, ਐਮ. ਜ਼ਮਾਨ ਅਜ਼ੁਰਧਾ, ਮਜੀਦ ਮੁਜ਼ਮੀਰ, ਬਸ਼ੀਰ ਏ ਨਾਹਵੀ, ਮਹਿਬੂਬਾ ਵਾਨੀ, ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਰੁਖਸਾਨਾ ਜਾਬੀਨ, ਸ਼ਫਾਕ ਸੋਪੋਰੀ, ਨਜ਼ੀਰ ਆਜ਼ਾਦ, ਫਰੀਦ ਪਰਬਤੇ ਦੇ ਕਰੀਬ ਰਿਹਾ। ਕਸ਼ਮੀਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰਸ਼ਿਪ ਦੌਰਾਨ ਹਮੀਦੀ ਸਾਹਬ ਸੱਚਮੁੱਚ ਇੱਕ ਦਰਵੇਸ਼ ਸਿਫਤ ਆਦਮੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੁਜੀਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਇਆ।
ਲਕਸ਼ਮਣ ਝੂਲਾ
right|thumb|300x300px| ਲਕਸ਼ਮਣ ਝੁਲਾ ਪੁਲ, ਤਪੋਵਨ ਤੋਂ ਦ੍ਰਿਸ਼। ਲਕਸ਼ਮਣ ਝੂਲਾ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਰ ਇੱਕ ਸਸਪੈਂਸ਼ਨ ਪੁਲ ਹੈ।
ਭੂਗੋਲ
ਇਹ 5 km ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ। ਇਹ ਪੁਲ ਤਪੋਵਨ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਜੋਣਕ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਤਪੋਵਨ ਨਦੀ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਟਿਹਰੀ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਜੌਂਕ ਪੂਰਬੀ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਪੌੜੀ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਹੈ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਜੁਲਾ ਇੱਕ ਪੈਦਲ ਪੁਲ ਹੈ ਜੋ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਹੈ। ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪੁਲ 2 km ਲਕਸ਼ਮਣ ਝੁਲਾ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਨੂੰ ਰਾਮ ਝੂਲਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
5 ਨਵੰਬਰ, 2020 ਤੱਕ, ਇਹ ਪੁਲ ਪੈਦਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਇੱਕ ਬਦਲੀ ਬਣਾਏ ਜਾਣ 'ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਲੱਗੇ ਬੈਰੀਅਰ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲਾਂ ਅਤੇ ਸਕੂਟਰਾਂ ਸਮੇਤ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਨ।
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਜੂਟ ਦੀਆਂ ਰੱਸੀਆਂ 'ਤੇ ਗੰਗਾ ਪਾਰ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਪੁਲ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਜੁਲਾ 1929 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਪੁਲ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਦੋ ਤਖ਼ਤੀਆਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਲੂਸੀ ਲਾਰਕਾਮ
2ਲੂਸੀ ਲਾਰਕਾਮ (5 ਮਾਰਚ, 1824 – 17 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1893) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਆਪਕ, ਕਵੀ, ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਹ ਨੌਰਟਨ, ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਵਿੱਚ ਵ੍ਹੀਟਨ ਫੀਮੇਲ ਸੈਮੀਨਰੀ (ਹੁਣ ਵ੍ਹੀਟਨ ਕਾਲਜ ) ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀਆਂ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, 1854 ਤੋਂ 1862 ਤੱਕ ਉੱਥੇ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਰਸ਼ਲਾਈਟ ਸਾਹਿਤਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਸਬਮਿਸ਼ਨ-ਅਧਾਰਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਾਹਿਤਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੈ। 1865 ਤੋਂ 1873 ਤੱਕ, ਬੋਸਟਨ-ਅਧਾਰਤ ਅਵਰ ਯੰਗ ਫੋਕਸ ਦੀ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 1874 ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਨਿਕੋਲਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਨਿਊ ਇੰਗਲੈਂਡ ਬਚਪਨ, ਏ ਨਿਊ ਇੰਗਲੈਂਡ ਗਰਲਹੁੱਡ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਐਂਟੀਬੈਲਮ ਅਮਰੀਕਨ ਬਚਪਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਦਰਭ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਲਿਖਤ ਬੇਵਰਲੀ ਫਾਰਮਜ਼ ਅਤੇ ਲੋਵੇਲ, ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਉਸਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ "ਹੰਨਾਹ ਬਾਈਡਿੰਗ ਸ਼ੂਜ਼," ਅਤੇ "ਦਿ ਰੋਜ਼ ਐਨਥਰੋਨਡ" ਹਨ। ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਮਾਸਿਕ ਵਿੱਚ ਲਾਰਕਾਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਯੋਗਦਾਨ, ਜਦੋਂ ਕਵੀ ਜੇਮਜ਼ ਰਸਲ ਲੋਵੇਲ ਇਸਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ, ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ, ਜੋ ਦਸਤਖਤ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਸਮੀਖਿਅਕ ਦੁਆਰਾ ਐਮਰਸਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਸੀ ਕਿ "ਏ ਲੌਇਲ ਵੂਮੈਨਜ਼ ਨੋ" ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ਭਗਤੀ ਦਾ ਗੀਤ ਸੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਕਾਫ਼ੀ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਲਾਰਕਾਮ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਲਿਖਣ ਦਾ ਝੁਕਾਅ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਮਹਾਨ ਧਾਰਮਿਕ ਚਿੰਤਕਾਂ ਦੇ ਸੰਕਲਨ ਦੇ ਦੋ ਖੰਡ ਬਣਾਏ, ਬ੍ਰੀਥਿੰਗਜ਼ ਆਫ਼ ਦੀ ਬੈਟਰ ਲਾਈਫ (ਬੋਸਟਨ, 1866) ਅਤੇ ਬੇਕਨਿੰਗਜ਼ (ਬੋਸਟਨ. 1886)। ਉਸਦੀਆਂ ਆਖ਼ਰੀ ਦੋ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਹੈ (ਬੋਸਟਨ, 1891) ਅਤੇ ਦਿ ਅਨਸੀਨ ਫ੍ਰੈਂਡ (ਬੋਸਟਨ, 1892), ਨੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮੂਰਤੀਮਾਨ ਕੀਤਾ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਲੂਸੀ ਲਾਰਕਾਮ ਦਾ ਜਨਮ ਬੇਵਰਲੀ, ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਵਿੱਚ 5 ਮਾਰਚ, 1824 ਨੂੰ ਲੋਇਸ ਅਤੇ ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਲਾਰਕਾਮ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਦਸ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨੌਵੀਂ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਠ ਧੀਆਂ ਸਨ। ਉਸਦੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ, ਏ ਨਿਊ ਇੰਗਲੈਂਡ ਗਰਲਹੁੱਡ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੈਮੋਰੀ ਤੋਂ ਰੂਪਰੇਖਾ, ਬੇਵਰਲੀ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪਿੰਡ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਗੁਆਂਢੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਣ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਰੁਚੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਉਸਨੇ ਪੀਰੀਅਡ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਗਲਪ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ। ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅਲੋਂਜ਼ੋ ਅਤੇ ਮੇਲਿਸਾ, ਦ ਚਿਲਡਰਨ ਆਫ਼ ਦ ਐਬੇ , ਅਤੇ ਸਮੂਹਿਕ ਪਰੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਸਬਥ-ਸਕੂਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਤੋਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਉਧਾਰ ਲਈਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦ ਪਿਲਗ੍ਰੀਮਜ਼ ਪ੍ਰੋਗਰੈਸ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਰਕੂਲੇਟਿੰਗ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੇ ਹੋਰ ਮਨਪਸੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਚੀਫ਼ਸ, ਪੌਲ ਅਤੇ ਵਰਜੀਨੀਆ, ਗੁਲੀਵਰਜ਼ ਟਰੈਵਲਜ਼ , ਅਤੇ ਦ ਅਰੇਬੀਅਨ ਨਾਈਟਸ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਦੁਬਾਰਾ ਉਸਦੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਕਈ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ। ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇਹ ਦੌਰ ਉਦੋਂ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ 1832 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਧਵਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਸ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਮੌਤ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ
thumb| ਹੈੱਡਸਟੋਨ ਲਾਰਕਾਮ ਦੀ ਮੌਤ 69 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 17 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1893 ਨੂੰ ਬੋਸਟਨ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਜੱਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਬੇਵਰਲੀ, ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਜੇ ਵੀ ਬੇਵਰਲੀ ਵਿੱਚ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਸਾਹਿਤਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਹੈ ਲਾਰਕਾਮ ਰਿਵਿਊ ਹੈ, ਦਾ ਨਾਮ ਉਸਦੇ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੇਵਰਲੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਹੈ। 1912 ਵਿੱਚ ਬੇਵਰਲੀ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਇੱਕ ਥੀਏਟਰ ਦਾ ਨਾਮ ਲਾਰਕਾਮ ਥੀਏਟਰ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਅਤੇ ਪਰਫਾਰਮਿੰਗ ਆਰਟਸ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। thumb| ਲੂਸੀ ਲਾਰਕਾਮ ਪਾਰਕ ਨਿਊ ਹੈਂਪਸ਼ਾਇਰ ਵਿੱਚ ਓਸੀਪੀ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਲਾਰਕਾਮ ਮਾਉਂਟੇਨ, ਦਾ ਨਾਮ ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ 1800 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਆਉਂਦੀ ਸੀ। ਨੌਰਟਨ, ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਵਿੱਚ ਵ੍ਹੀਟਨ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ, ਲਾਰਕੋਮ ਡਾਰਮਿਟਰੀ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਸ਼ਲਾਈਟ ਸਾਹਿਤਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ, ਜਿਸਦੀ ਉਸਨੇ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਅੱਜ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੈ। ਲਾਰਕਾਮ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਲੋਵੇਲ, ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਬੂਟ ਮਿੱਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ "ਮਿਲ ਗਰਲ" ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲੂਸੀ ਲਾਰਕਾਮ ਪਾਰਕ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸਦੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਮਿੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਪਾਰਕ ਲੋਵੇਲ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀਆਂ ਦੋ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਪੂਰੇ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਸਮਾਰਕਾਂ, ਮੂਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕਲਾ ਦੇ ਹੋਰ ਕੰਮਾਂ 'ਤੇ ਪਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਰੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1893 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1824
ਰਿਮਟ ਪੋਲੀਟੈਕਨਿਕ ਕਾਲਜ ਮੰਡੀ ਗੋਬਿੰਦਗੜ੍ਹ
ਰਿਮਟ ਪੋਲੀਟੈਕਨਿਕ ਕਾਲਜ ਮੰਡੀ ਗੋਬਿੰਦਗੜ੍ਹ 29 ਜੂਨ, 2005 ਨੂੰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਤਕਨੀਕੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਵਾਸਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਕੋਰਸ
ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਐਂਡ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ, ਮਕੈਨੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਸਿਵਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੇ ਕੋਰਸ ਪੜ੍ਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ
ਕਾਲਜ ਹਰ ਸਾਲ ਸਾਲਾਨ ਇਨਾਮ ਵੰਡ ਸਮਾਰੋਹ, ਖੇਡਾਂ ਵਾਸਤੇ ਸਪੋਰਟਸ ਮੀਟ ਅਤੇ ਫੈਸ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਦਾ ਅਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖਿਆ ਅਦਾਰੇ ਗ
ਈਵਾ-ਮਾਰੀਆ ਲੀਮੇਟਸ
ਈਵਾ-ਮਾਰੀਆ ਲੀਮੇਟਸ (ਜਨਮ 31 ਮਈ 1974) ਇੱਕ ਇਸਤੋਨੀਅਨ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਕਾਜਾ ਕਾਲਸ ਦੀ ਕੈਬਨਿਟ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਇਸਟੋਨੀਅਨ ਸੈਂਟਰ ਪਾਰਟੀ ਦੁਆਰਾ ਜਨਵਰੀ 2021 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ 9 ਜੂਨ 2021 ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।  ਗਵਰਨਿੰਗ ਗੱਠਜੋੜ ਦੇ ਜੂਨੀਅਰ ਸਾਥੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੱਤ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ 3 ਜੂਨ 2022 ਨੂੰ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਆਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਉਸ ਕੋਲ ਟਾਰਟੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪਬਲਿਕ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਟੋਨੀਅਨ ਬਿਜ਼ਨਸ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧਨ (ਐਮਬੀਏ) ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਜਨੇਵਾ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਸਕਿਓਰਿਟੀ ਪਾਲਿਸੀ (GCSP) ਵਿਖੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੀਤੀ ਦੇ 19ਵੇਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਖਲਾਈ ਕੋਰਸ ਦੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੈ।
ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ
ਉਸਨੇ ਸਲੋਵੇਨੀਆ ਅਤੇ ਕਰੋਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਚੈੱਕ ਗਣਰਾਜ ਵਿੱਚ ਐਸਟੋਨੀਆ ਦੀ ਰਾਜਦੂਤ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
ਕਾਲ ਕਲੀਚੀ
ਕਾਲ ਕਲੀਚੀ (black drongo), ਕਾਲਕਲੀਚੀ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਇਰਾਨ, ਭਾਰਤ, ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ, ਦੱਖਣੀ ਚੀਨ ਤੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇਸਾਂ 'ਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਚਿੜੀ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੁਝ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਮੂੰਹੇ ਪੂੰਝੇ ਵਾਲ਼ਾ ਕਾਲ਼ੇ ਰੰਗ ਦਾ ਪੰਛੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਸਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਹਮਲਾਵਰ ਪੰਛੀ ਏ। ਜਦ ਵੀ ਕਦੇ ਕਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਪੰਛੀ ਇਸਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਝਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਗਾੜੀਓਂ ਹਮਲਾ ਕਰ ਘੱਤਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਚ ਤੁਸਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਹੀ ਕਾਵਾਂ ਮਗਰ ਉੱਡਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ ਹੋਣਾ ਏ। ਇਸਦੇ ਇਸੇ ਵਰਤਾਰੇ ਕਾਰਨ ਇਸਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ King Crow ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇਸਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਾਲ-ਕੜਛੀ ਤੇ ਕੋਤਵਾਲ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਾਣ ਪਛਾਣ
ਇਸਦੀ ਲੰਮਾਈ 26-32 ਸੈਮੀ ਤੇ ਵਜ਼ਨ 40-60 ਗ੍ਰਾਮ ਹੁੰਦਾ ਏ। ਇਸਦਾ ਰੰਗ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਕਾਲ਼ਾ ਤੇ ਪੂੰਝਾ ਦਮੂੰਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵੇਰਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਲਕਲੀਚੀ 'ਤੇ ਚਟਾਕ ਵੀ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਨਰ ਤੇ ਮਾਦਾ ਲਗਭਗ ਇੱਕੋ ਜਹੇ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਡਦੇ ਵਕਤ ਪਛਾਨਣਾ ਅਉਖਾ ਹੈ। ਜਵਾਨ ਹੁੰਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਰੰਗ ਥੋੜਾ ਲਾਖਾ ਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਏ ਤੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਚਟਾਕ ਜਹੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਆਵਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪਰਾਂ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਉੱਡਦੀ ਹੈ ਜੇਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਉੱਡਦੇ ਪਤੰਗਿਆਂ ਨੂੰ ਰਮਾਨ ਨਾਲ ਹੀ ਫੜ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਲੱਤਾਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਕੰਡਿਆਲੇ ਝਾੜਾਂ ਤੇ ਬੱਤੀ ਵਾਲ਼ੀਆਂ ਤਾਰਾਂ 'ਤੇ ਸੌਖਿਆਂ ਹੀ ਬਹਿ ਜਾਂਦੀ ਏ।
ਖ਼ੁਰਾਕ
ਇਸਦੀ ਖ਼ੁਰਾਕ ਕੀਟ-ਪਤੰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰੇ ਟਿੱਡੇ, ਸਿਉਂਕ, ਭੂੰਡੀਆਂ, ਭੰਬੀਰੀਆ, ਮਾਖ਼ੋ, ਡੂਮਣਾ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਭੂੰਡੇ ਹਨ। ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਈ ਇਹ ਪੰਛੀ ਸ਼ਿਕਰੇ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਸ ਕਾਰਨ ਲਾਲੜੀਆਂ, ਬਗ਼ਲੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੀਟ-ਪਤੰਗੇ ਖਾਣ ਵਾਲ਼ੇ ਪੰਛੀ ਸ਼ਿਕਰੇ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਸੁਣਕੇ ਡਰਦੇ ਮਾਰੇ ਆਵਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਖ਼ਾਤਰ ਨੱਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਾਲਕਲੀਚੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਖ਼ੁਰਾਕ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਰਗੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਵੇਰਾਂ ਇਹ ਨਿੱਕੇ ਪੰਛੀਆਂ ਤੇ ਚਾਮਚੜਿੱਕਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੋਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਪਰਸੂਤ
ਕਾਲ ਕਲੀਚੀ ਦਾ ਪਰਸੂਤ ਵੇਲਾ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਫਰਵਰੀ-ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰਨਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਗਸਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਰ ਤੇ ਮਾਦਾ ਪਰਸੂਤ ਰੁੱਤੇ ਸੁਵੱਖਤੇ ਚਹਿ-ਚਹਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਮਿਲਾਪ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਇਹ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਕਲਾਬਾਜ਼ੀਆਂ ਵਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਨਰ-ਮਾਦਾ ਇੱਕ ਦੁੱਜੇ ਦੇ ਪਰਾਂ ਤੇ ਚੁੰਝ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਫਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਕਈ ਵੇਰਾਂ ਇਸ ਤਰਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਜੋੜਾ ਭੁੰਜੇ ਵੀ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤੀ ਵੇਰਾਂ ਇਹ ਭੌਂ 'ਤੇ ਹੀ ਮਿਲਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਆਵਦਾ ਆਲ੍ਹਣਾ ਰੁੱਖ ਦੀ ਉੱਚਾਈ 'ਤੇ, ਨਰ ਅਤੇ ਮਾਦਾ ਰਲ਼ਕੇ 1 ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਮਾਦਾ ਇੱਕ ਵੇਰਾਂ 3-4 ਆਂਡੇ ਦੇਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ 2 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਚਿਰ ਤੱਕ ਆਂਡਿਆਂ ਤੇ ਬਹਿਣ ਮਗਰੋਂ ਬੋਟ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਬੋਟ 2 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਪਰਸੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਫਰੀਹਾ ਰੋਇਸਿਨ
ਫਰੀਹਾ ਰੋਇਸਿਨ (ਜਨਮ 1990) ਇੱਕ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ-ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਕੁਈਰ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮੁਸਲਿਮ ਔਰਤ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਵੈ-ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਪੌਪ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਜੋਂ ਉਸਦੀ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2019 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹਾਉ ਟੂ ਕੀਓ ਏ ਗੋਸਟ ਅਤੇ 2020 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ ਲਾਈਕ ਏ ਬਰਡ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਰੋਇਸਿਨ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਇੱਕ ਮੁਸਲਿਮ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸਿਡਨੀ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਿਮਨ-ਮੱਧ ਵਰਗ ਦੱਸਿਆ। ਉਸਦਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੋਰਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੇ ਗੋਰੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇ ਮਿਆਰਾਂ ਨੇ ਉਸਦੇ ਸਵੈ-ਮਾਣ ਨੂੰ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਚਮੜੀ ਨੂੰ ਹਲਕਾ ਗੋਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਰੀਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਡਾਈਟਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।  ਉਹ ਲਾਅ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਜਾਣ ਲਈ 19 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੀ ਗਈ, ਪਰ ਲੇਖਕ ਬਣਨ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਰੋਇਸਿਨ ਦਾ 19 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗਰਭਪਾਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮੁਸਲਿਮ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸ਼ਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਕਿਸ਼ੋਰ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਸਵੈ-ਹਾਨੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੀ ਰਹੀ ਅਤੇ 25 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਕਰੀਅਰ
ਰੋਇਸਿਨ 2010 ਤੋਂ ਇੱਕ ਫ੍ਰੀਲਾਂਸ ਲੇਖਕ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਦ ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼, ਬੋਨ ਐਪੀਟਿਟ ਅਤੇ ਦ ਹੈਅਰਪਿਨ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਅਕਸਰ ਨਿੱਜੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਲਿਖਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਵੈ-ਸੰਭਾਲ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵਿਗਾੜ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਬੈਨ ਵਰਗੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਰੋਇਸਿਨ ਮਾਡਲ ਵਜੋਂ ਜਿਦੇਨਾ ਦੇ 2019 ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ "ਸੂਫੀ ਵੂਮਨ" ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।  ਉਹ ਮਰੀਅਮ ਨਾਸਿਰ ਜ਼ਾਦੇਹ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦੀਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ।
ਲੇਖਕ ਜ਼ੇਬਾ ਬਲੇ ਨਾਲ ਉਸਨੇ 2012 ਤੋਂ 2017 ਤੱਕ ਪੌਪ ਕਲਚਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਪੋਡਕਾਸਟ ਟੂ ਬ੍ਰਾਊਨ ਗਰਲਜ਼ ਦੀ ਸਹਿ-ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ।
ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹਾਉ ਟੂ ਕੀਓਰ ਏ ਗੋਸਟ 24 ਸਤੰਬਰ, 2019 ਨੂੰ ਅਬਰਾਮਸ ਇਮੇਜ ਦੇ ਤਹਿਤ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ "ਉਸਦੇ ਇੱਕ ਵਿਅੰਗਮਈ ਮੁਸਲਿਮ ਔਰਤ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤੇ ਸਦਮੇ" ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮੋਫੋਬੀਆ, ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦਾ ਅਨੁਭਵ, ਅਤੇ ਗੋਰਿਆਂ ਦੀ ਸਰਵਉੱਚਤਾ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਰੋਇਸਿਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ ਲਾਇਕ ਏ ਬਰਡ 15 ਸਤੰਬਰ, 2020 ਨੂੰ ਅਣਜਾਣ ਪ੍ਰੈਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਮੁਸਲਿਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੂਈਅਰ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1990
ਸ਼ਵੇਤਾ ਤਿਵਾਰੀ
ਸ਼ਵੇਤਾ ਤਿਵਾੜੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਉਸ ਸਭ ਤੋ ਪਹਿਲਾ ਕਸੌਟੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੀ 2011 ਵਿੱਚ ਨਜਰ ਆਈ। ਉਹ ਬਿੱਗ ਬਾਸ ਰਿਆਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ਦੀ ਵਿਜੇਤਾ ਹੈ।   ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ Jਝਲਕ ਦਿਖਲਾ ਜਾ  2013 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਯੋਗੀ ਬਣੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਤਿਵਾੜੀ ਨੇ 1998 ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਾ ਰਾਜਾ ਚੌਧਰੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਪਲਕ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਅਕਤੂਬਰ 2000 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। She filed for a divorce in 2007 after nine years of marriage. ਉਸ ਨੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਨੌਂ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ 2007 ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿੱਤੀ। ਤਿਵਾੜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸ਼ਰਾਬੀਪੁਣੇ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਭਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਉਸ ਦੀ ਕੁੱਟਮਾਰ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ੋਅ ਦੇ ਸੈੱਟਾਂ ਤੇ ਆਉਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਵਿਵਾਦ ਅਤੇ ਅਲੋਚਨਾ
ਅਭਿਨਵ ਨੇ ਸ਼ਵੇਤਾ 'ਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਰਯਾਂਸ਼ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ 'ਚ ਇਕੱਲਾ ਛੱਡ ਕੇ ਸ਼ੋਅ 'ਡਰ ਫੈਕਟਰ: ਖਤਰੋਂ ਕੇ ਖਿਲਾੜੀ 11' ਲਈ ਕੇਪਟਾ ਟਾਉਨ ਗਈ ਸੀ। ਸ਼ਵੇਤਾ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਆਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਫੋਨ 'ਤੇ ਸਭ ਸਮਝਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਧੀ ਪਲਕ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੀ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ, ਅਭਿਨਵ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। right|thumb|228x228px|Tiwari and her daughter Palak in 2012
ਟੀ.ਵੀ. ਕਰੀਅਰ
ਤਿਵਾੜੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1999 ਵਿੱਚ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ 'ਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲ ਦੁਪਹਿਰ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸੋਪ ਓਪੇਰਾ ਕਲੀਰੀਨ ਡੀਡੀ ਨੈਸ਼ਨਲ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਡੀਡੀ -1 ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦੂਜਾ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ 'ਆਨੇ ਵਾਲਾ ਪਲ' ਮਿਲਿਆ, ਜੋ ਕਿ 2000 ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਬੰਦ ਹੋਏ ਨੈਟਵਰਕ ਡੀਡੀ-ਮੈਟਰੋ ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਜ਼ 'ਕਹੀਂ ਕਿਸੀ ਰੋਜ਼' ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ 'ਕਸੌਟੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੀ' ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜੋ 2001 ਤੋਂ 2008 ਤੱਕ ਚਲੀ।
2013 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ 'ਪਰਵਰਿਸ਼ - ਕੁਛ ਖੱਟੀ ਕੁਛ ਮੀਠੀ' ਵਿੱਚ ਸਵੀਟੀ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। 2015 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ & ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ 'ਬੇਗੂਸਰਾਏ' ਵਿੱਚ ਬਿੰਦੀਆ ਰਾਣੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<
ਗਲੋਬਲ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੀ. ਵੀ. ਆਨਰਜ਼
ਸ਼ੋਅ
ਕੇਤਿਕਾ ਸ਼ਰਮਾ
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਕੇਤੀਕਾ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਡਲਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵਕ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਕੇਤਿਕਾ ਆਪਣੇ ਡਬਮੈਸ਼ ਵੀਡੀਓ ਕਲਿੱਪ ਕਾਰਨ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਵਾਇਰਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਕੇਤੀਕਾ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ 2021 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਕੇਤੀਕਾ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ, ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਾ ਪ੍ਰਭਾਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਕੇਤੀਕਾ ਪਿਆਰੀ ਲੱਗ ਰਹੀ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਯਕੀਨ ਹੈ ਕਿ ਟ੍ਰੇਲਰ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਰਸ਼ਕ ਉਸਨੂੰ ਆਨ-ਸਕਰੀਨ ਪਸੰਦ ਕਰਨਗੇ"।
2021 ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਹਾ ਇੱਕ ਤੇਲਗੂ OTT ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰੋਮੋ ਵਿੱਚ, ਅੱਲੂ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਉਲਟ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।
ਉਸ ਨੂੰ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਲਕਸ਼ਿਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2022 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਤੇਲਗੂ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਡਰਾਮਾ ਫਿਲਮ ਰੰਗਾ ਰੰਗਾ ਵੈਬਵਮਗਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਚੰਗੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨ ਮੌਜੂਦਗੀ ਲਈ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1995
ਸਟੈਪਫਰਹੌਸ
ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸਾਈਟ
1960 ਵਿੱਚ ਸਟੈਪਫਰਹੌਸ ਨੂੰ ਲੈਂਜ਼ਬਰਗ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 30 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਉੱਥੇ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਅਤੇ ਬਹਿਸਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 1994 ਵਿੱਚ, ਇਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਐਨੀ ਫਰੈਂਕ ਐਂਡ ਯੂ ਸੀ, ਹੰਸ ਉਲਰਿਚ ਗਾਰਨਰ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਹੇਠ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
2002-2018 ਤੱਕ ਸਟੈਪਫਰਹੌਸ ਨੇ ਲੈਂਜ਼ਬਰਗ ਦੇ ਜ਼ੂਹਾਸ ਵਿਖੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਦਿਖਾਈਆਂ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸਦੇ ਦਫਤਰ ਅਜੇ ਵੀ ਲੈਂਜ਼ਬਰਗ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸਨ।
2018 ਵਿੱਚ ਸਟੈਪਫਰਹੌਸ ਨੇ ਲੈਂਜ਼ਬਰਗ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਈ ਘਰ ਲਿਆ, ਜੋ ਹੁਣ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਸਥਾਨਾਂ ਅਤੇ ਦਫਤਰਾਂ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਵੀਂ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ, 2018 ਤੋਂ 2020 ਤੱਕ, ਜਾਅਲੀ ਸੀ। ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਸੱਚ ਲਈ ਦਫਤਰ ਲਚਕਦਾਰ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਮੁੜ-ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਮਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਅਤੇ ਕੰਧਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਫਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਪਾਸੇ ਅਤੇ ਫੋਰਕੋਰਟ ਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬੁਨਿਆਦ
ਸਟੈਪਫਰਹੌਸ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਨੇ 2007 ਤੋਂ ਸਟੈਪਫਰਹੌਸ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਕੈਂਟਨ ਆਰਗੌ ਦੇ ਗਿਆਰਾਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਫਲੈਗਸ਼ਿਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਵਿੱਤ
ਸਟੈਪਫਰਹੌਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਵਿੱਤ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿੱਤੀ ਲੋੜਾਂ ਸਬੰਧਤ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਲੈਅ ਅਤੇ ਆਕਾਰ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹੱਤਵ ਵਾਲੀ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਸਟੈਪਫਰਹੌਸ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਫੰਡਾਂ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਆਪਣੀ ਸੰਚਾਲਨ ਆਮਦਨ ਦੁਆਰਾ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨਾਂ, ਨਿੱਜੀ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਅਤੇ ਸਪਾਂਸਰਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ 'ਤੇ ਵੀ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਟੈਪਫਰਹੌਸ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਲਾਟਰੀ ਫੰਡ ਤੋਂ ਪੈਸੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਰਹੀ ਹੈ।
ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਬੋਰਡ
ਸਟੈਪਫਰਹੌਸ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਬੋਰਡ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਰਣਨੀਤਕ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਫੰਡਿੰਗ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ। ਬੋਰਡ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਖੁਦ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੈਂਟਨ ਆਫ਼ ਆਰਗਉ ਅਤੇ ਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਲੈਂਜ਼ਬਰਗ ਦਾ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਹੈ। ਛਾਉਣੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਮਿਸ਼ਨ
ਇਸਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਥੀਮੈਟਿਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਟੈਪਫਰਹਾਸ ਮੌਜੂਦਾ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਦੇਸ਼ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਰੂਥ ਵਨੀਤਾ
ਰੂਥ ਵਨਿਤਾ (ਜਨਮ: 1955) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਕਾਦਮਿਕ, ਕਾਰਕੁੰਨ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ ਜੋ ਲੈਸਬੀਅਨ ਅਤੇ ਗੇਅ  ਅਧਿਐਨ, ਲਿੰਗ ਅਧਿਐਨ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸਾਹਿਤਕ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਰੂਥ ਦਾ ਜਨਮ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਇਸਾਈ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਰੰਗੂਨ, ਬਰਮਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦੇ ਵੀਹ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵੱਲ ਪਰਤਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਇਕ ਬਦਲਾਵ ਨਹੀਂ ਸਗੋ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੇ ਅਮਲ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਸਮਝਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਜੀਵਨ ਲਈ ਹਿੰਦੂ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਤਾਮਿਲ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਅੱਧੀ ਗੁਜਰਾਤੀ, ਕੁਝ ਕ ਬੰਗਾਲੀ ਅਤੇ ਕੁਝ-ਕੁਝ ਪੰਜਾਬੀ, ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਸੀ। ਉਹ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਨਾਨਾ ਵਾਲਟਰ ਸਦਗੁਣ ਦੇਸਾਈ ਬਰਮਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਸਨ ਤੇ ਉਸਦੇ ਦਾਦਾ ਰੋਬਰਟ ਪੌਲ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸਨ। ਉਸਦੀ ਨਾਨੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਨਿਰਮਾਲਨੀ ਦੇਸਾਈ ਆਪਣਾ ਨਰਸਰੀ ਸਕੂਲ ਚਲਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਛਪੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ
Vanita, Ruth ed., India and the World: Postcolonialism, Translation and Indian Literature (New Delhi: Pencraft, 2014). Vanita, Ruth, Dancing with the Nation: Courtesans in Bombay Cinema (forthcoming from Bloomsbury Press, New York, and Speaking Tiger, New Delhi) Co-edited with Madhu Kishwar, "In Search of Answers: Indian Women’s Voices from Manushi" (London: Zed Books, 1984, revised edition Horizon Books, Delhi, 1991).*
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1955 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਐਲਬੀਜੀਟੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਅਨੁਵਾਦਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾ
ਸ਼ਾਲਿਨੀ ਚੰਦ੍ਰਨ
ਸ਼ਾਲਿਨੀ ਚੰਦਨ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਕਹਾਣੀ ਘਰ ਘਰ ਕੀ ਵਿੱਚ ਮੈਥਲੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਹਮਾਰੀ ਬੇਟੀਓ ਕਾ ਵਿਵਾਹ ਵਿੱਚ ਤਾਨੀਆ ਵਜੋਂ ਵੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ ਕਭੀ ਕਭੀ ਪਿਆਰ ਕਭੀ ਕਭੀ ਯਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜਰ ਆਈ। ਉਸਦੀ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਤਾਮਿਲ ਤੋਂ ਹੈ। ਉਹ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਤਾਮਿਲ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਮਾਡਲਿੰਗ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਪਨ ਵੀ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਿਤ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਲਿੱਪੀ ਦੇ ਮਜ਼ਮੂਨ ਸੰਬੰਧੀ ਮਸਲਾ (ਭਗਤ ਸਿੰਘ)
[1923-24 ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਸੰਮੇਲਨ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਲਿੱਪੀ ਦੇ ਮਸਲੇ 'ਤੇ ਲੇਖ ਸੱਦੇ ਸਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਲੇਖ 'ਤੇ 50 ਰੁਪੈ ਇਨਾਮ ਦੇਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਮਸਲੇ ’ਤੇ ਬਹਿਸ ਪੰਜਾਬ ਭਰ ਵਿੱਚ ਚਲਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਉਰਦੂ ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਪੱਖ ਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਭਗਤ ਸਿੰਘ, ਜੋ ਕਿ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਲਜ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਨ, ਨੇ ਇਹ ਲੇਖ ਉਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਈ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਸਰਵ-ਉੱਤਮ ਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋਣ ਕਾਰਨ, ਸੰਮੇਲਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਕੱਤਰ ਸ੍ਰੀ ਭੀਮਸੈਨ ਵਿਦਿਆਲੰਕਾਰ ਨੇ ਸਾਂਭੀ ਰੱਖਿਆ ਤੇ 28 ਫਰਵਰੀ, 1933 ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਸੰਦੇਸ਼ ਨਾਮੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ। ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਾਥੀ ਯਸ਼ਪਾਲ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਲੇਖ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਈ ਆਪਣਾ ਲੇਖ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਸੰਪਾਦਕ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਲੇਖ ਜਦ ਦਿਖਾਇਆ ਸੀ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਸ ਦੀ ਹੋਂਦ ਸਵਿਕਾਰ ਕੀਤੀ ਸੀ। 1923-24 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਂ ’ਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਵਖਰੇਵਾਂ ਤੇ ਬਹਿਸ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਬਹਿਸ ਵਿੱਚ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਤਰਕ ਸਮਝਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਕਿ ਮਾਮਲਾ ਮਜ਼ਹਬੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ਲੋਕ ਜਾਗ੍ਰਤੀ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖ ਕੇ ਹੀ ਹੱਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਉਪਰੋਕਤ ਉਕਤੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਗਵਾਹ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਵਹਾਅ ਜਿਸ ਪਾਸੇ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਠੀਕ ਉਸੇ ਪਾਸੇ ਉਹ ਦੇਸ਼ ਵੀ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਜਾਤੀ ਦੀ ਉੱਨਤੀ ਲਈ, ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਉਂ-ਜਿਉਂ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਉੱਚਾ ਉੱਠਦਾ ਹੈ, ਤਿਉਂ-ਤਿਉਂ ਦੇਸ਼ ਤਰੱਕੀ ਕਰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼-ਭਗਤ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਨਿਰੇ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਹੋਣ ਜਾਂ ਰਾਜਨੀਤਕ ਨੇਤਾ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਧਿਆਨ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਵੱਲ ਹੀ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਉਹ ਮੌਕੇ ਦੇ ਮਸਲਿਆਂ ਜਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਨਵਾਂ ਸਾਹਿਤ ਨਹੀਂ ਸਿਰਜਦੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਬਗ਼ੈਰ ਫਲ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ ਦੇ ਕੰਮ ਸਥਾਈ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਲੈ ਪਾਉਂਦੇ।
ਸ਼ਾਇਦ ਗੈਰੀਬਾਲਡੀ ਨੂੰ ਏਨੀ ਜਲਦੀ ਫੌਜਾਂ ਨਾ ਮਿਲ ਸਕਦੀਆਂ ਜੇ ਮੇਜਨੀ ਨੇ 30 ਸਾਲ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਜਾਗ੍ਰਿਤੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਨਾ ਲਗਾਏ ਹੁੰਦੇ। ਆਇਰਲੈਂਡ ਮੁੜ ਜਾਗ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਗੈਲਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵੀ ਬੜੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਸ਼ਾਸਕ ਲੋਕ ਆਇਰਿਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਦਮਨ ਵੀ ਓਨਾ ਹੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮਝਦੇ ਸੀ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਗੈਲਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੱਧ ਕਵਿਤਾ ਰੱਖਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਰੂਸੋ, ਵਾਲਟੀਅਰ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਬਗ਼ੈਰ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੀ ਰਾਜ ਕਰਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਜੇ ਟਾਲਸਟਾਏ, ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ ਆਦਿ ਨੇ ਨਵਾਂ ਸਾਹਿਤ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਂ ਭਰ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾ ਪਾਈ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਕਰਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਤੇ ਪਰਸਾਰ ਤਾਂ ਦੂਰ ਰਿਹਾ।
ਇਹੀ ਹਾਲਤ ਅਸੀਂ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸੁਧਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਕਬੀਰ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਾਵਾਂ ਦਾ ਪੱਕਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਿਸ ਸਕਿਆ। ਅੱਜ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਧੁਰ, ਤੇ ਸਰਲ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਲੋਕ ਮੁਗਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਠੀਕ ਇਹੀ ਗੱਲ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਬਾਰੇ ਕਹੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੱਤ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨਾਲ਼ ਜਦ ਨਵੇਂ ਸੰਪਰਦਾਏ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਵੇਂ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਲੋੜ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸੇ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ਼ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿੱਪੀ ਬਣਾਈ। ਸਦੀਆਂ ਤਕ ਲਗਾਤਾਰ ਲੜਾਈਆਂ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਘਾਟ ਆ ਗਈ ਸੀ। ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਗੁੰਮ ਜਿਹੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਕਿਸੇ ਭਾਰਤੀ ਲਿੱਪੀ ਨੂੰ ਹੀ ਅਪਨਾਉਣ ਦੇ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਲਿੱਪੀ ਨੂੰ ਅਪਨਾ ਲਿਆ। ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਅਰਜੁਨ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਯਤਨ ਕਰਕੇ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਰਚਿਆ। ਆਪਣੀ ਲਿੱਪੀ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਸਾਹਿਤ ਬਣਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮੱਤ ਨੂੰ ਸਥਾਈ ਰੂਪ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਉਪਯੋਗੀ ਕਦਮ ਉਠਾਇਆ ਸੀ।
ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਹਾਲਾਤ ਬਦਲਦੇ ਗਏ, ਤਿਵੇਂ-ਤਿਵੇਂ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਧਾਰਾ ਵੀ ਬਦਲਦੀ ਗਈ। ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਬਲੀਦਾਨ ਤੇ ਕਸ਼ਟ ਸਹਿਣ ਨਾਲ਼ ਹਾਲਾਤ ਬਦਲਦੇ ਗਏ। ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲੇ ਗੁਰੂ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੀ: ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾਣ ਦੇ ਭਾਵ ਸੁਣਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪਦ ਵਿੱਚ ਕਮਾਲ ਆਜੀਜ਼ੀ ਦਾ ਭਾਵ ਪਾਉਂਦੇ ਹਾਂ।
ਨਾਨਕ ਨਨੇਂ ਹੋ ਰਹੇ, ਜੇਸੀ ਨਨਹੀਂ ਦੂਬ।
ਬਾਂਹ ਜਿਨਾਂ ਦੀ ਪਕੜੀਏ, ਸਿਰ ਦੀਜੇ ਬਾਂਹ ਨਾ ਛੋੜੀਏ।
ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਬੋਲਿਆ, ਧਰਤੀ ਪੈ ਧਰਮ ਨਾ ਛੋੜੀਏ।
ਇਹ ਲਿਖਦੇ ਹਨ :
ਜੇ ਤੋਹੇ ਪ੍ਰੇਮ ਖੇਲਣ ਕਾ ਚਾਓ, ਸਿਰ ਧਰ ਤਲੀ ਗਲੀ ਮੋਰੀ ਆਓ।
ਸੂਰਾ ਸੋ ਪਹਿਚਾਨੀਏ, ਜੋ ਲੜੇ ਦੀਨ ਕੇ ਹੇਤ।
ਪੁਰਜਾ ਪੁਰਜਾ ਕੱਟ ਮਰੇ, ਕਭੂੰ ਨਾ ਛਾਡੇ ਖੇਤ॥
ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਕਾ ਇੱਕ ਖੜਰਾਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ :
ਖਗ ਖੰਡ ਵਿਹੰਡ, ਖਲ ਦਲ ਖੰਡ ਚਮਤਿ ਰਨ ਮੰਡ ਚੰਡ।
ਭੁਜ ਦੰਡ ਅਖੰਡ, ਤੇਜ ਪਰਚੰਡ ਜੌਤੇ ਅਭੰਡ ਭਾਨੂ ਭਨ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਆਦਿ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲਗਾਤਾਰ ਯੁੱਧ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਅਸੀਂ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕੇ ਜਦ ਸਿੱਖ ਸੰਪਰਦਾਅ ਇੱਕ ਅਰਾਜਕਤਾ ਦਾ ਸਮੂਹ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦ ਉਹ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਨਵੇਂ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਭਾਵ ਨਹੀਂ ਭਰੇ ਜਾ ਸਕਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਬਿਰਤੀ ਸੀ, ਵੀਰਤਾ ਅਤੇ ਬਲੀਦਾਨ ਦਾ ਭਾਵ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜੰਗ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਭਾਵ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਸਨੂੰ ਉਹ ਭਲੀ ਭਾਂਤ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕੇ। ਤਾਂ ਹੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੀਰ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ (ਮਿਸਲਾਂ) ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਭਿੜ ਗਈਆਂ। ਏਥੇ ਤਕ ਕਿ ਮੌਕੇ ਲਈ ਠੀਕ ਭਾਵਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਬਹੁਤ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੜਕਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜਿਹਾ ਵੀਰ ਯੋਧਾ ਅਤੇ ਚਾਲਾਕ ਸ਼ਾਸਕ ਨਾ ਨਿਕਲ ਆਉਂਦਾ ਤਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਉੱਚ ਆਦਰਸ਼ ਅਥਵਾ ਭਾਵ ਬਾਕੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਸ ਸਾਰੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਇੱਕ ਹੋਰ ਗੱਲ ਦਾ ਖ਼ਾਸ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸਾਹਿਤ ਹਿੰਦੂ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਨਾਕਰ ਸਕਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਮੌਕੇ ਮੁਤਾਬਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਉਸ ਮੌਕੇ ਮੁਤਾਬਕ ਭਾਵ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜੋ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਿਖਾਇਆ ਉਹੀ ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਤਕ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਇੱਕ ਅੱਛੇ ਸਮਝਦਾਰ ਆਦਮੀ ਲਈ ਔਖੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਮੰਤਰ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਅਰਬੀ ਦੀਆਂ ਆਇਤਾਂ ਏਨੀਆਂ ਅਸਰਦਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਜਿੰਨੀਆਂ ਕੇ ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਸਾਧਾਰਨ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਸਾਧਾਰਨ ਗੱਲਾਂ।
ਉੱਪਰ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਇਤਿਹਾਸ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਵਰਤਮਾਨ ਹਾਲਾਤ 'ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਾਂ। ਲਗਭਗ ਇਕੋ ਹੀ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਵਾਮੀ ਰਾਮਤੀਰਥ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਦੋਨੋਂ ਹੀ ਇਕੋ ਦਰਜੇ ਦੇ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ ਸਨ। ਦੋਨਾਂ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਤੱਤਵ ਗਿਆਨ ਦੀ ਧਾਂਕ ਜਮਾ ਕੇ ਖ਼ੁਦ ਜਗਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦਦਾ ਮਿਸ਼ਨ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੱਕੀ ਸੰਸਥਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਵਾਮੀ ਰਾਮਤੀਰਥ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਤਕ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਫ਼ਰਕ ਰਹਿਣ 'ਤੇ ਵੀ ਇੱਕ ਗਹਿਰੀ ਇੱਕਸਾਰਤਾ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ। ਜਿਥੇ ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਕਰਮਯੋਗ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉੱਥੇ ਸਵਾਮੀ ਰਾਮਤੀਰਥ ਜੀ ਮਸਤਾਨਾਵਾਰ ਗਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ :
ਹਮ ਰੂਖੇ ਟੁਕੜੇ ਖਾਏਂਗੇ, ਭਾਰਤ ਪਰ ਵਾਰੇ ਜਾਏਂਗੇ।
ਹਮ ਸੂਖੇ ਚਨੇ ਚਬਾਏਂਗੇ, ਭਾਰਤ ਕੀ ਬਾਤ ਬਨਾਏਂਗੇ।
ਹਮ ਨੰਗੇ ਉਮਰ ਬਿਤਾਏਂਗੇ, ਭਾਰਤ ਪਰ ਜਾਨ ਮਿਟਾਏਂਗੇ।
ਉਹ ਕਈ ਵਾਰ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਅਸਤ ਹੁੰਦੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਆਂਸੂ ਵਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿ ਉੱਠਦੇ ਸਨ—“ਤੂੰ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਂਸੂਆਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਹਰੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦੇਣਾ।" ਏਨਾ ਮਹਾਨ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਈਸ਼ਵਰ ਭਗਤ ਸਾਡੇ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਉਸਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਤਕ ਨਾ ਦਿੱਸੇ, ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਸਾਹਿਤਕ ਪਿਛੜਿਆਪਨ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ।
ਇਹ ਗੱਲ ਅਸੀਂ ਹਰ ਪੈਰ ਪੈਰ 'ਤੇ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਮਹਾਪੁਰਸ਼ ਸ੍ਰੀ ਰਵਿੰਦਰ ਠਾਕੁਰ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਕੇਸ਼ਵ ਚੰਦਰ ਸੇਨ ਦੀ ਟੱਕਰ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮਹਾਪੁਰਸ਼ ਹੋਏ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਹ ਕਦਰ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਮਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਭੁਲਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਗੁਰੂ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਇਤਿਆਦਿ। ਇਸ ਸਾਰੇ ਦੀ ਤਹਿ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇੱਕ ਹੀ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਹੈ ਸਾਹਿਤਕ ਰੁਚੀ ਜਾਗ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਾਟ।
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੂਸਰੇ ਸੂਬਿਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਹੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ, ਫਿਰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਇਹ ਸਵਾਲ ਸਹਿਵਨ ਹੀ ਉੱਠਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਏਥੋਂ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਉਰਦੂ ਨੂੰ ਅਪਨਾਇਆ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀਅਤਾ ਦੀ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਾਟ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀਅਤਾ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨਾ ਸਮਝ ਕੇ ਅਰਬੀ ਲਿੱਪੀ ਅਤੇ ਫਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਪਰਚਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਹਿੰਦੀ ਹੋਣ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਉਨਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਉਰਦੂ ਦੀ ਫੌਂਟ ਲਗਾਂਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ।
ਫਿਰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਵਾਰੀ ਆਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸਾਹਿਤ ਗੁਰਮੁੱਖੀ ਲਿੱਪੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅੱਛੀ ਖਾਸੀ ਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਮੁੱਖ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਗੁਰਮੁੱਖੀ ਲਿੱਪੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਅਪਨਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਮਜਹਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣਾ ਕੇ ਉਸ ਨਾਲ਼ ਚਿਪਕ ਗਏ ਹਨ।
ਏਧਰ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਹੋਇਆ। ਸਵਾਮੀ ਦਯਾਨੰਦ ਸਰਸਵਤੀ ਨੇ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤਵਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਦਾ ਪਰਚਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਭਾਵ ਰੱਖਿਆ। ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਅੰਗ ਬਣ ਗਈ। ਧਾਰਮਿਕ ਅੰਗ ਬਣ ਜਾਣ ਦਾ ਇੱਕ ਲਾਭ ਤਾਂ ਹੋਇਆ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਕੱਟੜਤਾ ਨਾਲ਼ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜੀਆਂ ਦੀ ਕੱਟੜਤਾ ਨਾਲ਼ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਥਾਂ ਬਣਾ ਲਿਆ।
ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ ਸ਼ੁਰੂ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸਭਾਵਾਂ ਇੱਕ ਥਾਂ ਹੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਤਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਪਿੱਛੋਂ ‘ਸਤਿਆਰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼' ਦੇ ਕਿਸੇ ਦੋ-ਇੱਕ ਵਾਕਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮਨਾਂ ਦੀ ਦੂਰੀ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਗਈ, ਅਤੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਘਿਰਣਾ ਹੋਣ ਲੱਗੀ। ਇਸੇ ਵਹਾਅ ਵਿੱਚ ਵਹਿ ਕੇ ਸਿੱਖ ਲੋਗ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਵੀ ਘਿਰਣਾ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ਼ ਦੇਖਣ ਲੱਗੇ। ਦੂਸਰਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਵੱਲ ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦਿੱਤਾ।
ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵਿਚਾਰ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਗ਼ਲਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਸੀਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਰੱਖਾਂਗੇ। ਉਹ ਉਰਦੂ ਦੇ ਕੱਟੜ ਪੱਖਪਾਤੀ ਹਨ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਵੀ ਹੈ। ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਇਹੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਫਿਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੱਜਣਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਵੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਰਦੂ ਲਿੱਪੀ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗੱਲ ਥੋੜੇ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਠੀਕ ਹੈ, ਪਰ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਸ ਵੇਲੇ ਮੁੱਖ ਸਵਾਲ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਇੱਕਦਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਉਸਦੇ ਲਈ ਕਦਮ ਕਦਮ ਚੱਲਣਾ ਪੈਣਾ ਹੈ। ਜੇ ਅਸੀਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕੇ ਤਾਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਲਿੱਪੀ ਤਾਂ ਇੱਕ ਬਣਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਰਦੂ ਲਿੱਪੀ ਨੂੰ ਤਾਂ ਸਰਵਾਂਗ ਸੰਪੂਰਨ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦਾ ਅਧਾਰ ਫਾਰਸੀ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਉਰਦੂ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਉਡਾਨ ਚਾਹੇ ਉਹ ਹਿੰਦੀ (ਭਾਰਤੀ) ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਣ, ਇਰਾਨ ਦੀ ਸਾਕੀ ਅਤੇ ਅਰਬ ਦੀਆਂ ਖਜੂਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ। ਕਾਜੀ ਨਜ਼ਰ ਉਲ ਇਸਲਾਮ ਦੀ ' ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਧੂਰਜਟੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਅਤੇ ਦੁਰਵਾਸਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਬਾਰ ਬਾਰ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਪੰਜਾਬੀ ਹਿੰਦੀ-ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਇਸ ਪਾਸੇ ਧਿਆਨ ਤਕ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕੇ। ਕੀ ਇਹ ਦੁੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ? ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤੀਅਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਣਭਿਜਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀਅਤਾ ਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੀ, ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਚਿਤ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਤਕ ਭਾਰਤੀ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਾਂ? ਕੇਵਲ ਉਰਦੂ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਰਦੂ ਵਰਗੀ ਸਾਹਿਤਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗਰੰਥਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਠੀਕ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਇਰਾਨੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਸੰਬੰਧੀ ਗਿਆਨ ਪਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਉੱਪਰਲੇ ਕਥਨ ਬਾਰੇ ਸਿਰਫ਼ ਏਨਾ ਹੀ ਕਹਾਂਗੇ ਕਿ ਜਦ ਸਾਧਾਰਨ ਆਰੀਆ ਅਤੇ ਸਵਰਾਜ ਆਦਿ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਆਰੀਆ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਰਾਜਿਯਾ ਲਿਖਿਆ ਤੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਗੂੜ ਤੱਤ ਵਿਗਿਆਨ ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਹੀ ਕੀ ਹੈ ? ਅਜੇ ਉਸ ਦਿਨ ਲਾਲਾ ਹਰਦਿਆਲ ਜੀ.ਐੱਮ.ਏ. ਦੀ ਉਰਦੂ ਕਿਤਾਬ “ਕੌਮਾਂ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰਹਿ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ?” ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਰਕਾਰੀ ਅਨੁਵਾਦਕ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀਨਚੀਕੇਤਾ ਨੂੰ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਨੀਚੀ ਕੁੱਤਿਆ ਸਮਝ ਕੇ। “ਏ ਬਿੱਚ ਆਫ ਲੋਅ ਆਰੀਜਨ" ਅਨੁਵਾਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਾ ਲਾਲਾ ਹਰਦਿਆਲ ਜੀ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਸੀ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਅਨੁਵਾਦਕ ਮਹਾਰਾਜ ਦਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਸੂਰ ਸੀ ਉਰਦੂ ਲਿੱਪੀ ਦਾ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇਪਨ ਦਾ।
ਬਾਕੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਲਿੱਪੀਆਂ ਪਰਚਲਤ ਹਨ। ਐਸੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਦਾ ਪਰਚਾਰ ਕਰਕੇ ਕੀ ਅਸੀਂ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇੱਕਦਮ ਅਲੱਗ ਥਲੱਗ ਹੋ ਜਾਈਏ? ਨਹੀਂ। ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਰਦੂ ਦੇ ਕੱਟੜਪੱਖੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦਾ ਵੀ ਵੱਧ ਜ਼ੋਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਅਤੇ ‘ਸਿਆਸਤ’ ਆਦਿ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸਮਾਚਾਰ-ਪੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਅਰਬੀ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸਧਾਰਣ ਆਦਮੀ ਸਮਝ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਏਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਪਰਚਾਰ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ? ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨ ਭਰਾ ਵੀ ਆਪਣੇ ਮਜ਼ਹਬ 'ਤੇ ਪੱਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਠੀਕ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤੀ ਬਣ ਜਾਣ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਮਾਲ ਟਰਕ (ਕਮਾਲ ਪਾਸ਼ਾ ਟਰਕੀ ਦੇ ਇੱਕ ਲੀਡਰ) ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਬੇੜਾ ਪਾਰ ਤਾਂ ਹੀ ਹੋ ਸਕੇਗਾ। ਸਾਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਵਾਲ ਨੂੰ ਜਜ਼ਬਾਤੀ ਮਸਲਾ ਨਾ ਬਣਾ ਕੇ ਖ਼ੂਬ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਅਸੀਂ ਹਿੰਦੀ-ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਾਂਗੇ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ ਸੱਜਣ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰ, ਵਿਸ਼ਵ ਰਾਸ਼ਟਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਆਦਰਸ਼ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਇਸੇ ਆਦਰਸ਼ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਜ ਨਹੀਂ ਚਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਸਾਡਾ ਹਰ ਕਦਮ, ਸਾਡਾ ਹਰ ਇੱਕ ਕੰਮ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ, ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੇ ਕੌਮਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੂਤਰ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਸੁਖ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ਼ ਉੱਠਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਏਸ ਆਦਰਸ਼ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ, ਇੱਕ ਲਿੱਪੀ, ਇੱਕ ਸਾਹਿਤ, ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰ ਬਣਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਪਰ ਸਾਰੀਆਂ ਏਕਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਦੂਸਰੇ ਨੂੰ ਭਲੀ-ਭਾਂਤ ਸਮਝ ਸਕੀਏ। ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਮਦਰਾਸੀ ਇੱਕ ਦੂਸਰੇ ਦਾ ਮੂੰਹ ਹੀ ਨਾ ਦੇਖੀ ਜਾਣ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਦੂਸਰੇ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਭਾਵ ਜਾਨਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਨ, ਪਰ ਇਹ ਪਰਾਈ ਭਾਸ਼ਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ। ਇਹ ਆਦਰਸ਼ ਵੀ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਕਈ ਸਾਲ ਲੱਗਣਗੇ। ਇਸ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਹਿਤਕ ਜਾਗ੍ਰਤੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਕੁਝ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਰਵ ਸਾਧਾਰਨ ਵਿੱਚ। ਆਮ ਸਾਧਾਰਨ ਵਿੱਚ, ਸਾਹਿਤਕ ਜਾਗ੍ਰਤੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਹੀ ਭਾਸ਼ਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਏਸ ਤਰਕ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਅਸੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੀ ਆਪ ਨੂੰ ਸਫਲ ਬਣਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਅਜੇ ਤਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕ ਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿੱਪੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਜਾਣਵਾਲੀ ਮੱਧ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਬੋਲਚਾਲ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਹੀ ਇਸ ਸਮੇਂ ਤਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਅਜੇ ਤਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਾਰਤ ਹੀ ਹੋ ਸਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਹੀ ਬਣ ਸਕੀ ਹੈ। ਇਸ ਵੱਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਧਿਆਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਹੁਣ ਜੋ ਸੱਜਣ ਇਸ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਵੀ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਿੱਪੀ ਦੀ ਅਪੂਰਨਤਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਰੜਕਦੀ ਹੈ। ਜੁੜਵੇਂ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਹਲੰਤ ਨਾ ਲਿਖ ਸਕਣਾ ਆਦਿ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਦ ਠੀਕ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਲਿਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ, ਹੋਰ ਤਾਂ ਹੋਰ, ਪੂਰਣ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਲਿੱਪੀ ਤਾਂ ਉਰਦੂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਅਪੂਰਣ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਸਰਵਾਗ-ਸੰਪੂਰਨ ਹਿੰਦੀ ਲਿੱਪੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ, ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਅਪਨਾਉਣ ਵਿੱਚ ਹਿਚਕਚਾਹਟ ਕਿਉਂ ? ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿੱਪੀ ਤਾਂ ਹਿੰਦੀ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਹੀ ਵਿਗੜਿਆ ਹੋਇਆ ਰੂਪ ਹੈ। ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ उ  ਦਾ ਓ, अ ਦਾ ਅ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸ, ਟ, ਠ ਆਦਿ ਤਾਂ ਉਹ ਹੀ ਅੱਖਰ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਨਿਯਮ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਫਿਰ ਇਕਦਮ ਉਸੇ ਨੂੰ ਹੀ ਅਪਨਾ ਲੈਣ ਨਾਲ਼ ਕਿੰਨਾ ਲਾਭ ਹੋਵੇਗਾ ? ਸਰਵਾਂਗ ਸੰਪੂਰਨ ਲਿੱਪੀ ਨੂੰ ਅਪਨਾਉਂਦੇ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤਰੱਕੀ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ। ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵੀ ਕੀ ਹੈ ? ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਹਿੰਦੂ ਔਰਤਾਂ ਇਸ ਲਿੱਪੀ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੂ ਹਨ। ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਾਸੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੀ ਕੀ ਹੈ ? ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਪੱਖਧਾਰੀ ਸੱਜਣਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਕਹਾਂਗੇ ਕਿ ਯਕੀਨੀ ਹੀ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੀ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣੇਗੀ, ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ਼ ਬਹੁਤ ਆਸਾਨੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਹਿੰਦੀ ਲਿੱਪੀ ਦੇ ਅਪਣਾਉਣ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਹਿੰਦੀ ਜਿਹੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਤਾਂ ਕੋਈ ਫਰਕ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਆਮ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਿਤ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਹੀ ਦੇਖੋ।
ਸਿਰ 'ਤੇ ਪੱਗ ਤੇਰੇ ਵਲਾਇਤ ਦੀ, ਇਹਨੂੰ ਫੂਕ ਮੁਆਤੜਾ ਲਾ।।
ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਣਗੀਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਜੇ ਆਮ ਸਾਧਾਰਨ ਦੇ ਦਿਲ ਦੇ ਠੀਕ ਅੰਦਰ ਆਪਣਾ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਓਪਰੀਆਂ ਜਿਹੀਆਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਾਰਨ ਕਿ ਹਿੰਦੀ ਦਾ ਆਧਾਰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਉਸ ਤੋਂ ਮੀਲਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਰਸੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅਸਰ ਵੱਧ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਯਾਨੀ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ੇਂ ਨਾ ਹੋ ਕੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਫ਼ਾਰਸੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਗਈਆਂ ਹਨ।
ਇਹ ਅਸੂਲ ਆਖ਼ਰ ਤਕ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਹਿਣ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਲਿੱਪੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਜਾਣ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਯਤਨ ਵਿੱਚ ਯਕੀਨੀ ਹੀ ਇਹ ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਜਾਏਗੀ।
ਸੋ ਸਾਰੇ ਮੁੱਖ ਦਲੀਲਾਂ ਤੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਗੱਲ ਕਹਾਂ ਕਹਾਂਗੇ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੱਜਣਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮਿਠਾਸ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਭਾਵੁਕਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਸਰਾਸਰ ਬੇ-ਬੁਨਿਆਦ ਹੈ। ਅਜੇ ਉਸ ਦਿਨ—
“ਲਛੀਏ ਜਿਥੇ ਤੂੰ ਪਾਣੀ ਡੋਲਿਆ, ਓਥੇ ਉੱਗ ਪਏ ਸੰਦਲ ਦੇ ਬੂਟੇ” ਵਾਲੇ ਗੀਤ ਦੀ ਮਿਠਾਸ, ਨੇ ਕਵੀ ਇੰਦ੍ਰੁ ਰਾਵਿੰਦਰ (ਰਾਬਿੰਦਰ ਨਾਥ ਟੈਗੋਰ) ਤਕ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਝੱਟ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
O Lachi where thy spilt water, where thy split water water...etc. etc.
ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਉਦਾਹਰਨ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਵਾਕ ਕੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹਨ ?
ਪਿੱਪਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆ ਵੇ ਕੇਹੀ ਖੜਖੜ ਲਾਈ ਆ।
ਪੱਤ ਝੜੇ ਪੁਰਾਣੇ ਹੁਣ ਰੁੱਤ ਨਵਿਆਂ ਦੀ ਆਈ ਆ॥
ਅਤੇ ਫਿਰ ਪੰਜਾਬੀ ਇਕੱਲਾ ਬੈਠਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਇਕੱਠ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਗੌਹਰ ਦੇ ਇਹ ਪਦ ਜਿੰਨਾ ਅਸਰ ਕਰਨਗੇ ਓਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਭਾਸ਼ਾ ਕੀ ਕਰ ਸਕੇਗੀ?
ਲਾਮ ਲੱਖਾਂ ਤੇ ਕਰੋੜਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਹ ਵੇਖੇ,
ਨਾ ਮੁਸਾਫਿਰਾਂ ਕੋਈ ਉਧਾਰ ਦੇਂਦਾ,
ਦਿਨੇ ਰਾਤ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੂਚ ਡੇਰੇ,
ਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਥਾਈਂ ਕੋਈ ਇਤਬਾਰ ਦੇਂਦਾ।