cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਮੁਗਲ-ਏ-ਆਜ਼ਮ (1960 ਫ਼ਿਲਮ)
ਕਹਾਣੀ ਸਾਰ
ਫਿਲਮ ਅਕਬਰ ਦੇ ਬੇਟੇ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਸਲੀਮ (ਦਿਲੀਪ ਕੁਮਾਰ) ਅਤੇ ਦਰਬਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਕਨੀਜ਼ ਨਾਦਿਰਾ (ਮਧੂਬਾਲਾ) ਦੇ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿਖਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਾਦਿਰਾ ਨੂੰ ਅਕਬਰ ਦੁਆਰਾ ਅਨਾਰਕਲੀ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਵਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਲੀਮ ਅਤੇ ਅਨਾਰਕਲੀ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਬਰ ਇਸ ਤੋਂ ਨਾਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਨਾਰਕਲੀ ਨੂੰ ਕੈਦਖਾਨੇ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਲੀਮ ਅਨਾਰਕਲੀ ਨੂੰ ਛਡਾਉਣ ਦੀ ਨਾਕਾਮ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਕਬਰ ਅਨਾਰਕਲੀ ਨੂੰ ਕੁੱਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਰਿਹਾ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਲੀਮ ਅਨਾਰਕਲੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉੱਤੇ ਅਕਬਰ ਇਸਦੀ ਇਜਾਜਤ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। ਸਲੀਮ ਬਗਾਵਤ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਕਬਰ ਅਤੇ ਸਲੀਮ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਲੀਮ ਫੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਲੀਮ ਨੂੰ ਬਗਾਵਤ ਲਈ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਉੱਤੇ ਆਖਰੀ ਪਲ ਅਕਬਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁਲਾਜਿਮ ਅਨਾਰਕਲੀ ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖ ਤੋਪ ਦਾ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਅਕਬਰ ਅਨਾਰਕਲੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬੇਹੋਸ਼ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਖੰਭ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਨਾਰਕਲੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਿਜਾਬ ਵਿੱਚ ਲਗਾਕੇ ਸਲੀਮ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਨਾਰਕਲੀ ਅਜਿਹਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਲੀਮ ਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਨਾਰਕਲੀ ਨੂੰ ਦੀਵਾਰ ਵਿੱਚ ਚਿਣਵਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਰਾਤ ਅਨਾਰਕਲੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੰਗੀਤ
ਸੰਗੀਤ ਨੌਸ਼ਾਦ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਗੀਤ ਲਤਾ ਨੇ ਗਾਏ ਹਨ।
ਗੀਤ:
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਅਣਵੀ ਭਾਰ
ਅਣਵੀ ਭਾਰ ਜਾਂ ਅਣਵੀ ਮਾਤਰਾ ਤੋਂ ਭਾਵ ਕਿਸੇ ਅਣੂ ਦੇ ਭਾਰ ਤੋਂ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ ਕੱਢਣ ਵਾਸਤੇ ਅਣਵੀ ਫ਼ਾਰਮੂਲੇ ਵਿੱਚਲੇ ਹਰੇਕ ਤੱਤ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਉਸ ਪਰਮਾਣੂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ਼ ਗੁਣਾ ਕਰ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜੋੜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸੂਤਰ H2O ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਅਣਵੀ ਭਾਰ ਹੋਵੇਗਾ:-
ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਪਾਣੀ(H2O) ਦਾ ਅਣਵੀ ਭਾਰ 18 ਗਰਾਮ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਉਰਦੂ ਬਾਜ਼ਾਰ
ਉਰਦੂ ਬਾਜ਼ਾਰ (اُردو بازار, उर्दू बाज़ार, ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਫੌਜੀ ਕੈਂਪ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ) ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਮੁੱਢਲਾ ਬਾਜ਼ਾਰ 1857 ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਸਮੇਂ ਬਰਬਾਦ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੱਜ ਵੀ ਇਹਦਾ ਨਾਮ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।
ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਨਾਮ ਇਸ ਮਾਰਕੀਟ ਤੋਂ ਹੀ ਪਿਆ।
ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ ਨੇ 1857 ਬਗਾਵਤ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ:
"ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ, ਜਦ ਉਰਦੂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਰਦੂ ਕਿਥੇ ਹੈ? ਸਹੁੰ ਰੱਬ ਦੀ, ਦਿੱਲੀ ਹੁਣ ਕੋਈ ਸ਼ਹਿਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬੱਸ ਇੱਕ ਕੈਂਪ, ਇੱਕ ਛਾਉਣੀ ਹੈ। ਕੋਈ ਕਿਲਾ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਸ਼ਹਿਰ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਵੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨਹੀਂ..."
ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕੌਂਸਲਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸ੍ਨ੍ਗ੍ਰਾਮਿਆ, ਮੀਰ ਮੁਸ਼‍ਤਾਕ ਅਹਿਮਦ, ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਇਥੋਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਮਕਾਮੀ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਫ਼ਾਇਦੇ ਲਈ 1956 ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਜਨਤਾ ਸਹਕਾਰੀ ਬੈਂਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਸਰ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਉਘੇ ਕਵੀਆਂ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਤੇ ਬੈਠਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਅੱਜ ਲਾਹੌਰ, ਕਰਾਚੀ, ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਵਰਗੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਅਤੇ ਵਿਕਰੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਰਦੂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਪਰਚੂਨ ਬਾਜ਼ਾਰ
ਖੁਜਰਾਹੋ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ
ਇਤਿਹਾਸ
ਝਾਸੀ ਮਾਣਿਕਪੁਰ ਲਾਇਨ 1889 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਮਿਡਲੈਡ ਰੇਲਵੇ ਨੇ ਕਰਵਾਈ ਸੀ। ਝਾਸੀ ਮਾਣਿਕਪੁਰ ਲਾਈਨ ਤੇ ਇੱਕ ਬਰਾਂਚ ਲਾਈਨ ਜੋਕਿ ਖੁਜਰਾਹੋ ਨੂੰ ਮੋਹਾਬਾ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੁਆਤ 2008 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਖੁਜਰਾਹੋ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ-ਚੇਨਈ ਲਾਇਨ ਤੇ ਟ੍ਰੇਨ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਝਾਸੀ ਨਾਲ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ। ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾ ਹਾਵੜਾ ਦਿੱਲੀ ਲਾਈਨ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਨਪੁਰ ਤੋ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸੁਵਿਧਾਵਾ
ਖੁਜਰਾਹੋ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਖੁਜਰਾਹੋ ਕਸਬੇ ਤੋ ਸਿਰਫ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਤਿਥ ਹੈ। ਖੁਜਰਾਹੋ ਦਾ ਸਿਟੀ ਸੈਂਟਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੰਦਿਰ ਖੁਜਰਾਹੋ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ 9 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹਨ। ਖੁਜਰਾਹੋ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਖੁਜਰਾਹੋ ਜਾਣ ਲਈ ਬੱਸ ਸੇਵਾ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀ ਹੈ। ਯਾਤਰੀ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਆਟੋ ਰਿਕ੍ਸ਼ਾ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਖੁਜਰਾਹੋ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੇ ਕਲਾਕ ਰੂਮ ਮੌ_ਜੂਦ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਯਾਤਰੀ ਨਾ-ਮਾਤਰ ਕਿਰਾਇਆ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣਾ ਸਮਾਨ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਯਾਤਰੀ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਛੋਟੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਤੋਂ ਖੁਜਰਾਹੋ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਨਕਸ਼ੇ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯਾਤਰੀਆਂ ਦਾ ਆਗਮਨ
ਖੁਜਰਾਹੋ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਰ ਰੋਜ ਤਕਰੀਬਨ3000 ਯਾਤਰੀਆਂ ਦਾ ਸੁਆਗਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੁਜ੍ਰਾਹੋ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋ ਖੁਜਰਾਹੋ ਵਾਸਤੇ ਸਿੱਧੀ ਟ੍ਰੇਨ ਯੂਪੀ ਸੰਪਰਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦਿੱਲੀ ਤੋ ਮੋਹਾਬਾ, ਝਾਸੀ ਅਤੇ ਗਵਾਲੀਅਰ ਹੋ ਕੇ ਰੋਜਾਨਾ ਖੁਜਰਾਹੋ ਵਾਸਤੇ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਖੁਜਰਾਹੋ ਟ੍ਰੇਨ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਰਾਜਸਥਾਨ ਨਾਲ ਵੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਖੁਜਰਾਹੋ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਾਸਤੇ ਉਦੇਪੁਰ ਗਵਾਲੀਅਰ ਨਾਮ ਦੀ ਰੋਜਾਨਾ ਟ੍ਰੇਨ ਆਗਰਾ, ਜੈਪੁਰ ਅਤੇ ਉਦੇਪੁਰ ਵਾਸਤੇ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਖੁਜਰਾਹੋ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋ ਕਾਨਪੁਰ ਵਾਸਤੇ ਰੋਜਾਨਾ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਟ੍ਰੇਨ ਵੀ ਹੈ ਇਸ ਤੋ ਇਲਾਵਾ ਬੁੰਦੇਲਖੰਡ ਏਕ੍ਸਪ੍ਰੇਸ ਟ੍ਰੇਨ ਸਪਤਾਹ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਚਲਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਖੁਜਰਾਹੋ ਤੇ ਵਾਰਾਨਸੀ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਛਤਰਪੁਰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸਨ
ਨੰਦਾ (ਅਭਿਨੇਤਰੀ)
ਨੰਦਾ (8 ਜਨਵਰੀ 1939 – 25 ਮਾਰਚ 2014) ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਮੋਹਿਤ ਕਰ ਦੇਣ, ਸੁਰਮੀਲੀ ਭਾਰਤੀ ਮੁਟਿਆਰ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਲੜਕੀ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ। ਆਪ ਨੇ 1960ਵਿਆਂ ਤੇ 70ਵਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਿਨੇਮਾ ਸਕਰੀਨ ’ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਨੰਦਾ ਨੇ ਮਰਾਠੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਅਦਾਕਾਰ ਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਿਨਾਇਕ ਦਮੋਦਰ ਕਰਨਾਟਕੀ ਦੇ ਘਰ 8 ਜਨਵਰੀ, 1939 ਨੂੰ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਨੰਦਾ ਦੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਗਰੀਬੀ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਫਿਲਮਾਂ ’ਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਨੰਦਾ ਨੇ ਮੰਦਿਰ ਅਤੇ ਜੱਗੂ ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬਤੋਰ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬੇਬੀ ਨੰਦਿਨੀ ਦੇ ਨਾਂਅ ਉੱਤੇ ਕਈ ਮਰਾਠੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ 1950ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੁਗਨੂ ਸੀ। ਮਸ਼ਹੂਰ ਫ਼ਿਲਮਕਾਰ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤਾਰਾਮ ਉਸ ਦੇ ਚਾਚਾ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਨੰਦਾ ਨੂੰ ਸਾਲ 1956 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਤੂਫਾਨ ਅਤੇ ਦੀਆ ਵਿੱਚ ਹੀਰੋਈਨ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਨੰਦਾ ਨੇ 60, 70 ਅਤੇ 80 ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵ ਆਨੰਦ, ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ, ਸ਼ੰਮੀ ਕਪੂਰ ਸਮੇਤ ਕਈ ਵੱਡੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕਈ ਯਾਦਗਾਰ ਫਿਲਮਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ‘ਜਬ ਜਬ ਫੂਲ ਖਿਲੇ’ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪੱਛਮੀ ਤਰਜ਼ ਦੀ ਮੁਟਿਆਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ੱਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਵੀ ਸਨ। ‘ਕਾਲਾ ਬਾਜ਼ਾਰ’ ਵਿੱਚ ਦੇਵ ਆਨੰਦ ਦੀ ਭੈਣ ਬਣੀ ਸੀ। ਮਗਰੋਂ ਦੇਵ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ‘ਹਮ ਦੋਨੋਂ’ ਤੇ ‘ਤੀਨ ਦੇਵੀਆਂ’ ’ਚ ਨਾਇਕਾ ਵਜੋਂ ਲਿਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਅੰਗਾਰੇ, ਮੰਦਰ, ਰਾਮ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਬੰਦੀ, ਇਤਿਫਾਕ, ਪ੍ਰਾਸ਼ਚਿਤ, ਅਹਿਸਤਾ ਅਹਿਸਤਾ, ਪ੍ਰੇਮ ਰੋਗ ਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸਨ। ‘ਛੋਟੀ ਬਹਿਨ’ ਸਿਰਲੇਖ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਆਮ ਜੀਵਨ ’ਚ ਵੀ ਲੱਗਿਆ ਰਿਹਾ। 50 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ 'ਜੱਗੂ' ਵਿੱਚ ਬਾਲ-ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਮਹਿਜ਼ 8 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਨੂਤਨ, ਵਹੀਦਾ ਰਹਿਮਾਨ, ਸਾਧਨਾ ਜਿਹੀਆਂ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ 1960ਵਿਆਂ ਤੋਂ 1973 ਤੱਕ ਸਿਨੇਮਾ ਸਕਰੀਨ ’ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
ਯਾਦਗਾਰੀ ਫਿਲਮਾਂ
ਨੰਦਾ ਨੇ ਦੇਵ ਆਨੰਦ ਦੇ ਨਾਲ ਕਾਲ਼ਾ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਹਮ ਦੋਨੋਂ, ਤੀਨ ਦੇਵੀਆਂ; ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨੀਂਦ ਹਮਾਰੀ ਖ਼ਵਾਬ ਤੁਮ੍ਹਾਰੇ ਜਬ ਜਬ ਫੂਲ ਖਿੜੇ; ਰਾਜੇਸ਼ ਖੰਨੇ ਦੇ ਨਾਲ ਦ ਟ੍ਰੇਨ ਸਮੇਤ ਕਈ ਯਾਦਗਾਰ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 80 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਰੋਗ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਵਰਗੀਆਂ ਕਾਮਯਾਬ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਚਰਿੱਤਰ ਰੋਲ ਨਿਭਾਏ। ਨੰਦਾ ਨੇ 1960-70 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਦੇਵ ਆਨੰਦ, ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ, ਸ਼ਮੀ ਕਪੂਰ, ਅਸ਼ੋਕ ਕੁਮਾਰ, ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ, ਵਹੀਦਾ ਰਹਿਮਾਨ, ਰਾਜੇਸ਼ ਖੰਨਾ ਆਦਿ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 'ਤੂਫ਼ਾਨ ਔਰ ਦੀਯਾ' ਦੇ ਹਿੱਟ ਹੋਣ ਬਾਅਦ ਨੰਦਾ ਨੇ ਮੁੜ ਪਿਛੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ। 1992 ਵਿੱਚ ਨੰਦਾ ਦੀ ਕੁੜਮਾਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਮਨਮੋਹਨ ਦੇਸਾਈ ਨਾਲ ਹੋਈ ਪਰ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ 1994 ਵਿੱਚ ਦੇਸਾਈ ਦੀ ਆਪਣੇ ਬੰਗਲੇ ਦੀ ਛੱਤ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ | ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨੰਦਾ ਨੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਵਿਆਹ ਨਾ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
ਸਨਮਾਨ
ਨੰਦਾ ਨੂੰ ਫਿਲਮ 'ਭਾਬੀ' (1957), 'ਇਤਫ਼ਾਕ' (1969), 'ਅਹਿਸਤਾ-ਅਹਿਸਤਾ' (1981) ਤੇ 'ਪ੍ਰੇਮ ਰੋਗ' (1983) ਵਿੱਚ ਨਿਭਾਈਆਂ ਯਾਦਗਾਰੀ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਕਰ ਕੇ ਫਿਲਮ ਫੇਅਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 'ਆਂਚਲ' (1960), ‘ਆਂਚਲ’ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।
ਮੌਤ
ਆਪ ਦੀ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਨਾਲ 25 ਮਾਰਚ 2014 ਨੂੰ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1939 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2014 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸਵਿੰਦਰ ਸੰਧੂ
ਸਵਿੰਦਰ ਸੰਧੂ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿੱਤਰੀ ਹੈ।
ਰਾਏ ਸਿੱਖ ਬਰਾਦਰੀ
ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਵਸਨੀਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬਰਾਦਰੀਆਂ ਅਧੀਨ ਵਿਚਰਦੇ ਹਨ। ਬਰਾਦਰੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਕਿੱਤਿਆਂ ਦੀ ਵਰਗ ਵੰਡ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਰਾਦਰੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਸੋਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਲਿਖਦਾ ਹੈ:- “ਉਹ ਸਭ ਸਖਸ਼ ਜੋ ਆਪਣਾ ਪਿੱਛਾ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਸਾਂਝੇ ਵਡਿਕੇ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ, ਇਕੋ ਬਰਾਦਰੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਬਰਾਦਰੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਇਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਰਸਮਾਂ ਤੇ ਰਿਵਾਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।” ਇਤਿਹਾਸ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਦੀ ਬਰਾਦਰੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਏ ਬਰਾਦਰੀ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਤੇ ਸਾਂਝੀ ਬੋਲੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਥੇ ਵਸਦੀਆਂ ਹੋਰ ਬਰਾਦਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਜੁੜਿਆ ਹੈ। ਰਾਏ ਬਰਾਦਰੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵਸੋਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਰਾਏ ਬਰਾਦਰੀ ਦੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੇਂ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਰਾਏ ਸਿੱਖ ਆਦਿ ਇਹ ਸਾਰੇ ਇੱਕੋ ਬਰਾਦਰੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ। ਰਾਏ ਬਰਾਦਰੀ ਦੇ ਲੋਕ ਆਪਣਾ ਪਿਛੋਕੜ ਸੂਰਜਵੰਸ਼ੀ, ਕੱਸ਼ਤਰੀ, ਰਾਜਪੂਤ ਅਤੇ ਰਾਠੋੜ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਆਪਣੀ ਕੁਲ ਦਾ ਉਥਾਨ ਹੋਇਆ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਲੋਕ ਆਰੀਅਫ ਹਨ। ਹਿਜਰਤ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਲੋਕ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਤੇ ਜਾ ਵੱਸੇ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਸਹਿਜ ਜਿਉਣ ਲਈ ਜੰਗਲੀ ਜੜੀ ਬੂਟੀਆਂ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੱਛੀਆਂ ਜਾ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣਾ ਗੁਜਾਰਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਸੋਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ “ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪੱਛੜੀ ਹੋਈ ਇੱਕ ਜਾਤੀ ਜੋ ਹੱਸੀਆਂ ਵੱਟ ਕੇ ਸਿਰਕੀਆਂ ਬਣਾ ਕੇ ਉਦਰ ਪੂਰਦੀ ਹੈ, ਰੱਸੀਆ ਵੱਟਣ ਕਾਰਵ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੱਸੀ ਵੱਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਕੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਕਾਰਨ ਸਿਕਰੀਬੰਦ। ਇਹ ਹਿੰਦੂ, ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕਈ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਲੋਕ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਡੇਹਰਾ ਰਾਜੀਥਾਨ ਤੱਕ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਸਨ।”
ਪੰਜਾਬੀ ਕੋਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ
“ਇਕ ਜਾਂਗਲੀ ਕੌਮ ਜੋ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸੂਰ ਖਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਛੰਨਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।” ਰਾਏ ਸਿੱਖ ਇੱਕ ਸਾਰਸਲ ਕੌਮ ਹੈ। ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਤੇ ਰਹਿਣ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਤੈਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਤੈਰਨਾ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਸ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਰਾਏ ਸਿੱਖ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਬੰਨਕੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦੇਵੋਂ ਜੇਕਰ ਉਹ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਇਆ ਤਾਂ ਉਹ ਰਾਏ ਸਿੱਖ ਹੋਵੇਗਾ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਫਿਰ ਰਾਏ ਸਿੰਘ ਹੋਵੇਗਾ।
ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਿਛੋਕੜ
ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪ ਸੁਹਾਰੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਮਸਤ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਨਾਚ ਉਸ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਗਾ-ਨੱਚ ਉੱਠਣਾ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਕੁਦਰਤ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਨੱਚ-ਗਾ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਨਾਚ ਉਸ ਸਮੂਹ ਦਾ ਲੋਕਨਾਚ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਰ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਇਸ ਬਰਾਦਰੀ ਵਿੱਚ ਬਰਾਦਰੀ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਬਰਾਦਰੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦਾ ਟੀਚਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਹਰ ਜੀਅ ਵਾਸਤੇ ਦੌ-ਦੌ ਸੇਰ ਮਾਸ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦਾ ਟੀਚਾ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਇਹ ਸ਼ਿਕਾਰ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਨੱਚ ਦੇ ਗਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਔਰਤਾਂ, ਬੱਚੇ, ਮਰਦ ਸਭ ਨੱਚਦੇ ਸਨ। ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਝੂਮ ਕੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੱਚਣ-ਗਾਉਣ ਦਾ ਨਾਂ ਇਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ‘ਝੂਮਰ` ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਰਾਏ ਬਰਾਦਰੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਸਾਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਉੱਤੇ ਰਾਜਪੂਤਾਨੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਬਰਾਦਰੀ ਦੇ ਮਰਦ ਖਾਸ ਕਰ ਕੇ ਕੁੜਤਾ ਚਾਦਰਾ ਹੀ ਪਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਕਮੀਜ਼ ਪਜਾਮਾ ਜਿਆਦਾ ਪਹਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਏ ਬਰਾਦਰੀ ਦੇ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਿਆਹ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਬਰਾਦਰੀ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਜਾਤੀ ਵਿਆਹ ਬਿਲਕੁਲ ਵਰਜਿਤ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬਰਾਦਰੀ ਵਿੱਚ ਨਿਰਾਦੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਬਰਾਦਰੀ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਰਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਮਾਣ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਸ਼ਾਈ ਪਿਛੋਕੜ
ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾ ਅਜਿਹੇ ਕਬੀਲੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਬੋਲੀ ਹੈ। ਪਰ ਲਿਪੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਏ ਬਰਾਦਰੀ ਕੀ ਵੀ ਇੱਕ ਆਪਣੀ ਬੋਲੀ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਜਾਤੀ ਦੀ ਛੱਖਰਤਾ ਨੰ ਸਿਰਜਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਕੋਈ ਵੱਖਰੀ ਲਿਪੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਉੱਪਰ ਲਹਿੰਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਪੱਸ਼ਟ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਲੋਕ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਉਜਾੜੇ ਗਏ ਸਨ ਉਥੇ ਲਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਜੋਰ ਸੀ ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਡਾ. ਹਰਦੇਵ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ: “ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਲਹਿੰਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧੀ ਤੇ ਗੁਜਰਾਤੀ, ਭੀਲੀ ਤੇ ਮਰਾਠੀ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਬੂੰਦੇਲੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਜ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।” ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਰਾਏ ਬਰਾਦਰੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਨੀਲੀ ਵਾਲੇ ਰਾਏ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਰਾਵੀ ਵਾਲੇ ਰਾਏ ਸਿੱਖ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਰਾਵੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚੋਂ ਭਾਰਤ ਆਏ ਹਨ। ਰਾਏ ਬਰਾਦਰੀ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਵੀ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਏ ਬਰਾਦਰੀ ਦੇ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਤੇ ਵੱਸੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੀਲੀ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਏ ਬਰਾਦਰੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨੀਲੀ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਰਾਵੀ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਕੋਈ ਆਪਸੀ ਵਿਤਕਰਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਰਾਏ ਬਰਾਦਰੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਵਖਰੇਵਾਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਪਰ ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਸਾਧਨਾ, ਆਪਸੀ ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਅਧੀਨ ਰਾਏ ਬਰਾਦਰੀ ਦੁਆਰਾ ਦੂਜੀ ਜਾਤੀ ਧਰਮ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣ-ਜੁਲਣ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਨ-ਲਿਖਣ ਕਰ ਕੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਬਦਲਣਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰਾਏ ਬਰਾਦਰੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਤੇ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਰਾਜਪੂਤਾਨੀ ਘਰਾਣੇ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ।
ਹਵਾਲਾ
- ਡਾ. ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ, ਰਾਏ ਬਰਾਦਰੀ ਦੀ ਬੋਲੀ ਦਾ ਵਰਣਨਾਤਮਕ ਵਿਆਕਰਨ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕੋਸ਼ਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ।
ਨਮੂਨਾਕਾਰ ਬੱਚਾ
"ਨਮੂਨਾਕਾਰ ਬੱਚੇ" ਜਾਂ ਸਾਜ਼ਸ਼ੀ ਬੱਚਾ "ਨਮੂਨਾਕਾਰ ਕੱਪੜਾ" ਇਸਤਲਾਹ ਤੋਂ ਆਇਆ ਵਾਕੰਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਜਿਨਸੀਕਰਨ ਬਾਬਤ ਚੁਭਵੀਂ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਮਤਲਬ ਅਜਿਹੇ ਭਰੂਣ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਬੱਚਾ ਹੈ ਜੋ ਕਈ ਭਰੂਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੁਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਭਰੂਣ ਪਰਖ-ਨਲੀ ਤਕਨੀਕ ਰਾਹੀਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵ-ਸਦਾਚਾਰ
ਅਪੋਸਟੋਲੋਸ ਨਿਕੋਲਾਯਿੱਦੀ ਸਟੇਡੀਅਮ
ਅਪੋਸਟੋਲੋਸ ਨਿਕੋਲਾਯਿੱਦੀ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਐਥਨਜ਼, ਯੂਨਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਪੈਨਾਥਿਨੈਕੋਸ ਐੱਫ਼. ਸੀ. ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 16,003 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ
ਹਿਲਸਬਰੋ ਸਟੇਡੀਅਮ
ਹਿਲ੍ਸਬਰੋ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ੈਫਫੀਲਡ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ੈਫਫੀਲਡ ਵੇਦਨੇਸਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ੩੯,੭੩੨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੂਗੋਲ
ਮਹਿਕ ਜੈਨ
ਮਹਿਕ ਕੋਲ 18 ਫਰਵਰੀ 2019 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ 511 ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਟੈਨਿਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (WTA) ਦੁਆਰਾ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਉੱਚ ਸਿੰਗਲ ਰੈਂਕਿੰਗ ਹੈ। ਉਸ ਕੋਲ 14 ਜਨਵਰੀ 2019 ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਨੰਬਰ 820 ਦੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਉੱਚ ਡਬਲਜ਼ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵੀ ਹੈ।
ITF ਜੂਨੀਅਰ ਸਰਕਟ ' ਤੇ, ਮਹਿਕ ਕੋਲ 5 ਜੂਨ 2017 ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਕਰੀਅਰ-ਉੱਚੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰੈਂਕਿੰਗ 29 ਹੈ।
ਪਰਮਾਣਵੀ ਭਾਰ
ਪਰਮਾਣਵੀ ਭਾਰ (ma) ਕਿਸੇ ਪਰਮਾਣਵੀ ਕਣ, ਉੱਪ-ਪਰਮਾਣਵੀ ਕਣ ਜਾਂ ਅਣੂ ਦਾ ਭਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ ਏਕੀਕਿਰਤ ਪਰਮਾਣਵੀ ਭਾਰ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ਼ 1 ਪਰਮਾਣਵੀ ਭਾਰ ਇਕਾਈ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਇੱਕ ਕਾਰਬਨ-12 ਪਰਮਾਣੂ (ਅਚੱਲ) ਦੇ ਭਾਰ ਦਾ 1/12 ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਇਕਾਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਪਰਮਾਣਵੀ ਭਾਰ ਨੂੰ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਆਈਸੋਟੋਪਿਕ ਭਾਰ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਹਿਕ ਜੈਨ
ਮਹਿਕ ਨੇ 2019 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਲਈ ਫੈੱਡ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ।
ਪਰਮਾਣਵੀ ਭਾਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਕਾਈਆਂ
ਮਹਿਕ ਜੈਨ
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="0"> ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 2001
ਸ਼ੇਨ (ਅਦਾਕਾਰਾ)
ਸ਼ੇਨ (born ਦਸੰਬਰ 16, 1969), ਸਟੇਜੀ ਨਾਂ, ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ  ਸਾਬਕਾ  ਪੌਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਅਤੇ ਵੈਬ ਪਰਸਨੈਲਿਟੀ ਹੈ
Career
1993 ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪੌਰਨ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਇਸਦੇ ਐਡਲਟ ਵੀਡੀਓ ਨਿਊਜ਼ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸੇਮੋਰ ਬੱਟਸ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਦੁਆਰਾ ਉਹ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗਰਲਫ੍ਰੈਂਡ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਜਿਸਨੂੰ ਇਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਭੇਜਿਆ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਸ਼ੇਨ ਦਾ ਜਨਮ ਸ਼ੈਨਨ ਹੇਵਿਟ ਸਿਮੀ ਵੈਲੀ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਸਦਾ ਵਿਆਹ ਬੌਬੀ ਫੇਰਨਾਂਡੇਜ਼-ਹੇਵਿਟ ਨਾਲ ਹੋਇਆ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1969 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਪੌਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਪੌਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਇਆਨ ਸਮਰਹਾਲਡਰ
ਇਆਨ ਜੋਸਫ਼ ਸਮਰਹਾਲਡਰ  (ਜਨਮ 8 ਦਸੰਬਰ, 1978) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਭਿਨੇਤਾ, ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ।  ਉਸਨੂੰ ਟੀ.ਵੀ ਡਰਾਮਾ ਲੋਸਟ ਵਿੱਚ ਬੂਨ ਕਾਰਲਾਇਲ ਅਤੇ ਦ ਵੈਮਪਾਇਰ ਡਾਇਰੀਜ ਵਿੱਚ ਡੈਮਨ ਸੇਲਵਾਟੋਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੈਰੀਅਰ
2000 ਦੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ, ਸੋਮਰਹਲਡਰ ਨੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਡਬਲਯੂ.ਬੀ. ਸੀਰੀਜ਼ ਯੰਗ ਅਮਰੀਕਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਡਾਅਸਨਜ਼ ਕਰੀਕ ਨੇ ਬਣਾਈ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਬੋਰਡਿੰਗ ਸਕੂਲ ਦੇ ਡੀਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੈਮਿਲਟਨ ਫਲੇਮਿੰਗ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। 2002 ਵਿਚ, ਸੋਮਰਹਲਡਰ ਨੇ ਰੈਗਰ ਏਵਰੀ ਦੇ ਬ੍ਰੇਟ ਈਸਟਨ ਐਲਿਸ ਦੇ ਨਾਵਲ, ਦ ਰੁਲਜ਼ ਆਫ਼ ਐਟਰੇਕਸ਼ਨ, ਜੇਮਜ਼ ਵੈਨ ਡੇਰ ਬੀਕ, ਸ਼ੈਨਿਨ ਸੋਸਾਮੋਨ ਅਤੇ ਜੈਸਿਕਾ ਬੀਏਲ ਵਿੱਚ ਦੁਲਿੰਗੀ ਪਾਲ ਡੈਨਟਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।
ਜਣਨ ਇੰਜੀਨੀਅਰੀ
ਜਣਨ ਇੰਜੀਨੀਅਰੀ, ਜਿਹਨੂੰ ਜਣਨ ਸੁਧਾਈ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੀਵ-ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਰਾਹੀਂ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਦੀਆਂ ਜੀਨ-ਟੋਲੀਆਂ ਦਾ ਸਿੱਧੇ ਜੋੜ-ਤੋੜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਦੀਆਂ ਜੀਨ-ਟੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਡੀਐੱਨਏ ਵਾੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਲੁੜੀਂਦਾ ਜੀਨ ਪਦਾਰਥ ਅੱਡ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਨਕਲ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਫੇਰ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇਹ ਪਾ ਕੇ। ਨਿਊਕਲੀਏਜ਼ ਵਰਤ ਕੇ ਜੀਨ ਹਟਾਏ ਜਾਂ ਪਰ੍ਹੇ ਵੀ ਮਾਰੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਣਨ ਇੰਜੀਨੀਅਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ
ਇਆਨ ਸਮਰਹਾਲਡਰ
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਸਮਰਹਾਲਡਰ ਨੇ ਦ ਵੈਮਪਾਇਰ ਡਾਇਰੀਜ਼ ਦੀ ਸਹਿ-ਅਦਾਕਾਰਾ ਨੀਨਾ ਦੋਬਰੋਵ ਨੂੰ 2010 ਤੋਂ 2013 ਤੱਕ ਡੇਟ ਕੀਤਾ। ਅੱਧ-2014 ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਉਸਨੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਨਿੱਕੀ ਰੀਡ ਨੂੰ ਡੇਟ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।  ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਫਰਵਰੀ 2015 ਵਿਚ ਕੁੜਮਾਈ ਅਤੇ  26 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2015 ਵਿੱਚ ਮੈਲਬੂ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿਆਹ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਸੱਪਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 2 ਮਈ, 2017 ਨੂੰ ਜੋੜੇ ਨੇ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਲਈ ਉਡੀਕ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। 25 ਜੁਲਾਈ, 2017ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਇੱਕ ਬੱਚੀ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1978 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਕਲਾਕਾਰ
ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 1985
ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 1985 ਜੋ ਸਤੰਬਰ, 1985 ਵਿੱਚ ਹੋਈਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸਤੰਬਰ, 1985 ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਨਾਲਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਇਆ। ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ 32 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ 73 ਸੀਟਾਂ। ਹੋਰਾਂ ਨੇ 12 ਸੀਟਾਂ ’ਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਨਾਲਾ 29ਸਤੰਬਰ, 1985 ਤੋਂ 11ਮਈ, 1987 ਤੱਕ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ’ਤੇ ਰਹੇ। ਫਿਰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਾਜ ਲਾਗੂ ਹੋ ਗਿਆ ਜੋ 25ਫਰਵਰੀ, 1992 ਤਕ ਲਾਗੂ ਰਿਹਾ।
ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਚੋਣਾਂ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਤੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਦਲ
ਤੌਹੀਦ
ਤੌਹੀਦ (توحيد tawḥīd ; doctrine of Oneness [of God]) ਖ਼ੁਦਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੰਨਣ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਹੈ। ਇਹ ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਅਸੂਲ ਹੈ। ਇਹ ਖ਼ੁਦਾ (ਅਰਬੀ: ਅੱਲ੍ਹਾ) ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਇੱਕ (ਵਾਹਿਦ )ਅਤੇ ਅਦੁੱਤੀ (ਅਹਦ '') ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਜ਼ਾਤ ਅਤੇ ਸਿਫ਼ਤਾਂ ਦੋਨਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲਫ਼ਜ਼ ਕੁਰਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਸੂਫ਼ੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਤੌਹੀਦ ਦੇ ਮਾਅਨੇ ਇਹ ਹਨ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਖ਼ੁਦਾ ਦਾ ਵਜੂਦ ਹੀ ਅਸਲੀ ਵਜੂਦ ਹੈ। ਉਹੀ ਅਸਲ ਹਕੀਕਤ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਸਭ ਮਿਜ਼ਾਜ਼ ਹੈ। ਦੁਨਿਆਵੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਇਨਸਾਨ, ਹੈਵਾਨ, ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਨਜ਼ਾਰੇ, ਸਭ ਇਸ ਦੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਮੁਅਤਜ਼ਲਾ ਸਰਗੁਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ ਬਲਕਿ ਜ਼ਾਤ ਨੂੰ ਹੀ ਤੌਹੀਦ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਕਰਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਲਮਾ ਨੇ ਇਸ ਸਿਲਸਿਲੇ ਵਿੱਚ ਇਲਮ ਦੀ ਇੱਕ ਅਲਿਹਦਾ ਸ਼ਾਖ਼ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਲਮ ਅਲਤੌਹੀਦ ਓ ਅਲਸਫ਼ਾਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਸਿਲਸਿਲੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਬਾਰੀਕ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਐਪਰ, ਖ਼ੁਲਾਸਾ ਸਭ ਦਾ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਖ਼ੁਦਾ ਦੀ ਜ਼ਾਤ ਵਾਹਦ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਸ਼ਰੀਕ ਨਹੀਂ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਫ਼ੀਵਾਦ
ਲੇਡੀ ਗਾਗਾ
ਸਟੇਫ਼ਨੀ ਜੋਐਨ ਏਂਜੇਲੀਨਾ ਜਰਮਨੋਟਾ (Stefani Joanne Angelina Germanotta ਜਨਮ: ਮਾਰਚ 28, 1986) ਜਿਆਦਾਤਰ ਲੇਡੀ ਗਾਗਾ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਹੈ। ਗਾਗਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਕ ਸੰਗੀਤ ਗਾਇਕਾ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਸੰਨ 2003 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਗਾਗਾ ਸੰਗੀਤ ਜਗਤ ਦੇ ਕਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਗਾਗਾ ਗਰੈਮੀ ਇਨਾਮ ਲਈ 12 ਵਾਰ ਨਾਮੰਕਿਤ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੋਂ 5 ਵਾਰ ਇਨਾਮ ਉਸਨੂੰ ਮਿਲ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ 2 ਗਿਨੀਜ਼ ਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡ ਵੀ ਹਨ। 2008 ਵਿੱਚ ਇਹ ਆਪਣੀ ਐਲਬਮ "ਦ ਫ਼ੇਮ" ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਈ ਅਤੇ 2011 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਦੂਜੀ ਐਲਬਮ "ਬੌਰਨ ਦਿਸ ਵੇ" ਵੀ ਬਹੁਤ ਹਿੱਟ ਹੋਈ। 11 ਨਵੰਬਰ 2013 ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਐਲਬਮ "ਆਰਟਟੌਪ" ਜਾਰੀ ਹੋਵੇਗੀ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਲੇਡੀ ਗਾਗਾ ਦਾ ਜਨਮ 28 ਮਾਰਚ 1986 ਨੂੰ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਸਿੰਥੀਆ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਜੋਜ਼ਫ਼ ਜਰਮਾਨੋਟਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਕੌਨਵੈਂਟ ਆਫ਼ ਦ ਸੇਕਰਡ ਹਾਰਟ ਤੋਂ ਲਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ
ਰਬੜ (ਇਰੇਜ਼ਰ)
right|thumb|300x300px|ਗੁਲਾਬੀ ਇਰੇਜ਼ਰ ਰਬੜ ਜਾਂ ਇਰੇਜਰ ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਦ ਹੈ ਜੋ ਕਾਗਜ਼ ਜਾਂ ਚਮੜੀ ਤੋਂ ਲਿਖਤ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਰੇਜਰ ਇੱਕ ਰਬੜ ਦੀ ਇਕਸਾਰਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਕਾਰ, ਅਕਾਰ ਅਤੇ ਰੰਗ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੁਝ ਪੈਨਸਿਲਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਿਰੇ ਤੇ ਐਰਰ ਹੈ। ਘੱਟ ਮਹਿੰਗਾ ਇਰੇਜ਼ਰ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਰਬੜ ਅਤੇ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਸੋਇਆ-ਆਧਾਰਿਤ ਗੱਮ ਤੋਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਪਰ ਵਧੇਰੇ ਮਹਿੰਗੇ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਈਰੇਜ਼ਰ ਵਿਨਾਇਲ, ਪਲਾਸਟਿਕ ਜਾਂ ਗੱਮ ਵਰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਕਿਸਮਾਂ
right|thumb|ਕੈਪ ਈਰੇਜ਼ਰ right|thumb|ਵਿਨਾਇਲ ਇਰੇਜ਼ਰ
ਪੈਨਸਲ ਜਾਂ ਕੈਪ ਈਰੇਜ਼ਰ
ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਰਬੜ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹੁਣ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਸਤਾ ਐਸਬੀਆਰ ਤੋਂ ਇਸ ਕਿਸਮ ਵਿੱਚ ਖਣਿਜ ਭਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਲਾਸਟੀਸਾਈਜ਼ਰ ਨਾਲ ਪਮਾਇਸ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਬਜੀਆਂ ਦੇ ਤੇਲ। ਇਹ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਸਖ਼ਤ ਹਨ (ਪੈਨਸਿਲ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿਣ ਲਈ) ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਗੁਲਾਬੀ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਵਿਨਾਇਲ ਈਰੇਜ਼ਰ
20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਧੀਆ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪਲਾਸਿਟਡ ਵਿਨਾਇਲ ਜਾਂ ਹੋਰ "ਪਲਾਸਟਿਕ" ਯੁੱਗਾਂ, ਮੂਲ ਰੂਪ ਨਾਲ ਟ੍ਰੇਡਮਾਰਕ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਰੇਜ਼ਰ ਨਰਮ ਹਨ, ਅਤੇ ਮਿਆਰੀ ਰਬੜ ਦੇ ਏਰਸਰਾਂ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਸਾਫ਼ ਮਿਟਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਹਟਾਏ ਗਏ ਗਰਾਫ਼ੇਰ ਨੂੰ ਰਬੜ ਦੇ ਇਰਾਜ਼ਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਿੰਨੇ ਰੇਸ਼ੇ ਤੇ ਨਹੀਂ ਰਖੇ ਸਨ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕੀਤੇ ਵਿਨਾਇਲ ਟੁਕੜਿਆਂ 'ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਰਮ ਅਤੇ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੈਨਵਸ ਜਾਂ ਕਾਗਜ਼ੀ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਘੱਟ ਸੰਭਾਵਨਾ ਸੀ। ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਤਕਨੀਕੀ ਕਾਤਰਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਇਰੇਜਰ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਕਾਰਨ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਸਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਕਸਰ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਲੱਭੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਵਾਲੇ ਇਰੇਜ਼ਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਲਾਸਿਟਕ ਵਾਲੇ ਵਿਨਾਇਲ ਕੰਪੋਡਾਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਜਾਵਟੀ ਆਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਇਰੇਜ਼ਰ
ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਇਰੇਜਰ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ 1932 ਵਿਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਿਸਕਾਨਸਿਨ ਦੇ ਰੇਸੀਨ ਆਰਥਰ ਡਰੇਮਲ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਨੇ ਮੋਟਰ ਦੇ ਧੁਰੇ ਤੇ ਚਲਾਏ ਚੱਕ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਇਰੇਜਰ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਬਦਲਣਯੋਗ ਸਿਲੰਡਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਗਤੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘੱਟ ਦਬਾਅ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੇਪਰ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮਿਆਰੀ ਪੈਨਸਿਲ-ਐਰਰ ਰਬੜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਉੱਚ-ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿਨਾਇਲ ਨਾਲ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਡਰਮਲ ਨੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਰੋਟਰੀ ਪਾਵਰ ਟੂਲਸ ਦੀ ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਲਾਈਨ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ।
ਹੋਰ
ਇੱਕ ਚਾਕ ਬੋਰਡ ਤੇ ਚਾਕ ਮਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ ਚਾਕਬੋਰਡ ਈਰੇਜ਼ਰ ਜਾਂ ਬਲੈਕਬੋਰਡ ਡਸਟਰ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਚਾਕ ਲਿਖਤ ਹਲਕੇ ਰੰਗ ਦੇ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਕੇ ਇਕ ਗੂੜ੍ਹੀ ਸਤ੍ਹਾ (ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਕਾਲੇ ਤੇ ਸਫੇਦ, ਜਾਂ ਹਰਾ ਉੱਤੇ ਪੀਲੇ) ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਨਰਮ ਸਾਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਰਗੜ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਗ। ਚਾਕ ਬੋਰਡ ਲਈ ਇਰਾਜ਼ਰ, ਪਲਾਸਟਿਕ ਜਾਂ ਲੱਕੜ ਦੇ ਇੱਕ ਬਲਾਕ ਦੇ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਕ ਪਾਸੇ ਦੇ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਲੇਅਰ ਨਾਲ, ਪੈਨ ਜਾਂ ਪੈਨਸਿਲ ਲਈ ਇਰੇਜਰ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਬਲਾਕ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲਿਖਤ ਦੇ ਨਾਲ ਰਗੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਹ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਾਕ ਦੀ ਧੂੜ ਨੂੰ ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਤੱਕ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਸਟ੍ਰਾਸ ਕੋਲ ਰੱਖਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਸਤਹ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਮਰਪਿਤ ਇਰਾਜ਼ਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਬਾਲਪੰਸ ਅਤੇ ਪੱਕੇ ਮਾਰਕਰ ਨਾਲ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਸਿਰਫ ਉਸ ਲਿਖਤ ਸਾਧਨ ਦੀ ਸਿਆਹੀ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣਾ ਹੈ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ; ਕਦੇ-ਕਦੇ ਇਹ ਇਲੈਕਟ੍ਰੈਡ ਦੀ ਸਾਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਉਸ ਸਤਹ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ
ਮੁਹੰਮਦ ਫ਼ਜ਼ੂਲੀ
'ਮੁਹੰਮਦ ਫ਼ਜ਼ੂਲੀ (Məhəmməd Füzuli, ਅੰਦਾਜ਼ਨ 1494 – 1556) ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨੀ  ਜਾਂ ਓਗੁਜ਼ ਤੁਰਕਾਂ ਦੀ ਬੈਯਤ ਸਾਖਾ ਦੇ   ਅਤੇ ਉਸਮਾਨੀਆ ਕਵੀ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਚਿੰਤਕ ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਸੁਲੇਮਾਨ (محمد بن سليمان) ਦਾ ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਸੀ। ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਉਸਮਾਨੀਆ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਅਕਸਰ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ ਫ਼ਜ਼ੂਲੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਦੀਵਾਨ ਤਿੰਨ ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ: ਆਪਣੀ ਮਾਤਭਾਸ਼ਾ ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨੀ ਤੁਰਕ, ਫਾਰਸੀ, ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1494 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1556 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨੀ ਕਵੀ
ਸਾਕੀ
ਹੈਕਟਰ ਹਿਊਗ ਮੁਨਰੋ (18 ਦਸੰਬਰ 1870 – 13 ਨਵੰਬਰ 1916), ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਸਾਕੀ, ਅਤੇ ਐਚ ਐਚ ਮੁਨਰੋ  ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸੀ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲੇਖਕ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਾਨਵੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1870 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1916
ਪਰੋਟੋ-ਭਾਸ਼ਾ
ਪਰੋਟੋ-ਭਾਸ਼ਾ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Proto-language) ਇਤਿਹਾਸਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਗ਼ੈਰ-ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਅਤੇ ਪੁਨਰ-ਸਿਰਜਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ-ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਿਕਲਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੁਨਰ-ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪਰੋਟੋ-ਹਿੰਦ-ਯੂਰਪੀ, ਪਰੋਟੋ-ਦਰਾਵੜੀ ਅਤੇ ਪਰੋਟੋ-ਯੂਰਾਲਿਕ ਕੁਝ ਅਜਿਹੀਆਂ ਪਰੋਟੋ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਠੋਸ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਰੋਟੋ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ
ਚੌਂਕੀ
ਚੌਂਕੀ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਕਈ ਸਾਰੇ ਅਰਥ ਹਨ ਪਰ ਜਿਸ ਚੌਂਕੀ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਣ ਲਗਿਆਂ ਹਾਂ, ਇਹ ਲੱਕੜ ਦੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਪਾਵਿਆਂ ’ਤੇ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬੈਠਣ ਦੇ ਕੰਮ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਤੇ ਚੌੜਾਈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਕੁ ਫੁੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚੌਂਕੀ ਉਪਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਬਿਠਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਚੌਕੀ ਉਪਰ ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਮੁੰਡੇ/ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਬਿਠਾ ਕੇ ਵੱਟਣਾ ਮਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।ਨਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।ਲਾੜਾ ਜਦ ਲਾੜੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਕੇ ਲਿਆਉਂਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਲਾੜਾ-ਲਾੜੀ ਨੂੰ ਚੌਂਕੀ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਲਾੜੇ ਦੀ ਮਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਉਪਰੋਂ ਦੀ ਪਾਣੀ ਵਾਰ ਕੇ ਪੀਂਦੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਚੌਂਕੀ ਕਿਸੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਬੈਠਣ ਲਈ ਹੁਣ ਕੁਰਸੀਆਂ ਅਤੇ ਸੋਫਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚੌਂਕੀ ਦਾ ਕੰਮ ਹੁਣ ਛੋਟੀਆਂ ਪਟੜੀਆਂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਦਰਾਵੜ ਕਿਲ੍ਹਾ
thumb|250x250px| ਦਰਾਵੜ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦਰਾਵੜ ਕਿਲ੍ਹਾ (ਉਰਦੂ: قلعہ دراوڑ) ਬਹਾਵਲਪੁਰ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਵਰਗ ਆਕਾਰ ਦਾ ਕਿ ਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਦਰਾਵੜ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਚਾਲੀ ਬੁਰਜ ਚੋਲਿਸਤਾਨ ਮਾਰੂਥਲ ਵਿੱਚ ਮੀਲਾਂ  ਤੋਂ ਦਿੱਸਦੇ ਹਨ। ਕੰਧਾਂ ਦਾ ਘੇਰਾ 1500 ਮੀਟਰ ਅਤੇ ਉਚਾਈ ਤੀਹ ਮੀਟਰ ਹੈ।
ਦਰਾਵੜ ਕਿਲ੍ਹਾ ਭੱਟੀ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਇੱਕ ਰਾਜਪੂਤ ਹਾਕਮ ਰਾਏ ਜੱਜਾ ਭੱਟੀ ਨੇ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ।  ਇਹ 9ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਜੈਸਲਮੇਰ ਅਤੇ ਬਹਾਵਲਪੁਰ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਰਾਜਪੂਤ ਸਰਬਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਰਾਜੇ, ਰਾਵਲ ਦਿਓਰਾਜ ਭੱਟੀ ਨੂੰ ਸਰਧਾਂਜਲੀ ਵਜੋਂ ਬਣਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲੋਧਰੁਵਾ ਸੀ।  ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਡੇਰਾ ਰਾਵਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਨੂੰ ਇਹ ਡੇਰਾ ਰਾਵਰ, ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਜੋ ਕਿਸਮੇਂ ਦੇ ਬੀਤਣ ਨਾਲ ਦਰਾਵੜ, ਇਸ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕਿਲ੍ਹੇ
ਜੀਵ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ
ਕਾਇਰਾ ਸ਼ਰਾਫ
ਕਾਇਰਾ ਸ਼ਰਾਫ (ਜਨਮ 17 ਅਕਤੂਬਰ 1992) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਾਬਕਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ।
ਉਸ ਕੋਲ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਵਿੱਚ 470 ਦੀ ਕੈਰੀਅਰ-ਉੱਚੀ ਡਬਲਯੂਟੀਏ ਰੈਂਕਿੰਗ ਹੈ, 4 ਮਾਰਚ 2013 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਡਬਲਜ਼ ਵਿੱਚ 358, 30 ਜਨਵਰੀ 2017 ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੀ। ਸ਼ਰਾਫ ਨੇ ਦਸ ਆਈਟੀਐਫ ਡਬਲਜ਼ ਖ਼ਿਤਾਬ ਜਿੱਤੇ।
ਉਸਨੇ 2007 ਸਨਫੀਸਟ ਓਪਨ ਵਿੱਚ ਡਬਲਯੂਟੀਏ ਟੂਰ ਦੇ ਮੁੱਖ-ਡਰਾਅ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਈਲਡ ਕਾਰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇੰਡੀਆ ਫੇਡ ਕੱਪ ਟੀਮ ਲਈ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ, ਸ਼ਰਾਫ ਦਾ 0-2 ਦਾ ਜਿੱਤ-ਹਾਰ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1992
ਰੋਸ਼ਨ ਅੱਤਾ
ਰੋਸ਼ਨ ਅੱਤਾ (ਸਿੰਧੀ: ਰੋਜਾਂਦ عطا) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰੇਡੀਓ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ. ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਰੇਡੀਓ ਡਰਾਮਾ ਵਿਚ ਇਕ ਆਵਾਜ਼ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਟੀ.ਵੀ. ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਅੱਤਾ ਦਾ ਜਨਮ 1 9 40 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਕੋਟ ਗੁਲਾਮ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ. ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਆ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਕੁਝ ਸਾਲ ਬਿਤਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
ਕਰੀਅਰ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਿੰਧੀ ਫ਼ਿਲਮ ਮਣਜਾਰਨ ਜੋ ਮਾਗ 1972 ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ. ਉਹ ਵੀ ਸਿੰਧੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਸਤੀ ਬਣ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਉਸਨੇ ਸਿੰਧੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਅੱਤਾ ਨੇ ਟੈਲੀਫਿਲਮਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਬੈਂਸਰ ਅਡਲ ਜੀ ਅਤੇ ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ. ਬੀਮਾਰੀ ਤੋਂ ਉਹ 30 ਮਾਰਚ 2011 ਨੂੰ 71 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਦਮ ਤੋੜ ਗਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1940 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2011 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ
ਰਮਾਦੀ
ਰਮਾਦੀ (الرمادي; BGN: ਅਲ-ਰਮਾਦੀ) ਮੱਧ ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਬਗਦਾਦ ਤੋਂ ਲਗਪਗ 110 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (68 ਮੀਲ) ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ ਅਤੇ ਫ਼ਲੂਜਾ ਤੋਂ 50 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (31 ਮੀਲ) ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵੱਸਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਅਲ ਅਨਬਰ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ.
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਰਾਕ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਪਾਰਵਤੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਨ
ਆਰੰਭਿਕ ਜੀਵਨ
ਪਾਰਬਤੀ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਮਾਰਚ 1919 ਨੂੰ ਪਰਮਸ਼ਿਵਾ ਸੁੱਬਾਰਾਇਨ ਅਤੇ ਰਾਧਾਬਾਈ ਸੁੱਬਾਰਾਇਨ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਕਸਫ਼ੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ (ਆਨਰਸ) ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਮਿਲ ਨਾਡੂ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1919
ਗੂਲਰ
ਗੂਲਰ ਜਿਸ ਦਰੱਖ਼ਤ ਨੂੰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ 'ਚ ਉਦੰਮਬਰ, ਹਿੰਦੀ, ਗੂਲਰ, ਮਰਾਠੀ, 'ਚ ਊਂਬਰ, ਗੁਜਰਾਤੀ 'ਚ ਉਂਬਰੋ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ 'ਚ ਕਸਸਟਰ ਫਿਗ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਉੱਚਾਈ 20 ਤੋਂ 40 ਫੁੱਟ ਤਣਾ ਮੋਟਾ, ਲੰਬਾ ਛਿੱਲ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਤਿਖੇ ਚਮਕੀਲੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਪੰਜ ਇੰਚ ਚੌੜਾਈ ਦੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਇੰਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਫਲ ਇੱਕ ਤੋਂ ਦੋ ਇਚ ਵਿਆਸ ਦਾ ਗੋਲਾਕਾਰ, ਗੁੱਛਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਰੱਖ਼ਤ ਦੇ ਹਰ ਭਾਗ 'ਚ ਦੁੱਧ ਨਿਕਲਾ ਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਵਾਈਆਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਗੁਣ
ਇਸ ਦਾ ਫਲ ਮਿਠਾ, ਠੰਡਾ, ਕਫ਼ ਤੇ ਖੂਨ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਰੀਰ 'ਚ ਸੁੰਦਰਤਾ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ, ਗਰਭ ਰੱਖਿਆ, ਸ਼ੂਗਰ ਤੋਂ ਬਚਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਰੱਖ਼ਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਨਸਪਤੀ
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹਾਇਕੂ
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹਾਇਕੂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨੀ ਹਾਇਕੂ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਤੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਇਆ ਰੂਪ ਹੈ।
ਸਮਕਾਲੀ ਹਾਇਕੂ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਬਾਹਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਕਵੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਇੱਕ ਮੌਜੂਦਾ ਸ਼ੈਲੀ, ਸਰੂਪ, ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਨਿਸਚਿਤ ਕਰਨਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ:
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਾਇਕੂ ਜਾਪਾਨੀ ਹਾਇਕੂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ 5, 7 ਅਤੇ 5 ਓਨ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਸਖ਼ਤ ਪਾਲਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਪੱਤਰਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਛਪਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਹਾਇਕੂਆਂ ਦੀ ਠੇਠ ਲੰਮਾਈ 10 - 14 ਹਿੱਜੇ ਹੈ। ਕੁੱਝ ਹਾਇਕੂ ਕਵੀ ਬਹੁਤ ਧਿਆਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਾਇਕੂ ਇੱਕ ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਣ   ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਫੋਕਸ ਦੱਸਣ ਦੀ ਥਾਂ ਦਿਖਾਉਣ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇ।  ਹਾਇਕੂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਸੰਜਮੀ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਣ ਦੀ ਥਾਂ ਬਹੁਮੁਖੀ ਸ਼ਬਦ-ਚਿਤਰ ਰਚਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਦੀ ਅਨੇਕਤਾ ਸਮਾਈ ਹੋਵੇ। ਮਾਤਸੂਓ ਬਾਸ਼ੋ ਦੇ ਕਥਨ ਅਨੁਸਾਰ, "ਉਹ ਹਾਇਕੂ ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ੇ ਦਾ ਸੱਤਰ ਤੋਂ ਅੱਸੀ ਫ਼ੀਸਦੀ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰੇ ਅੱਛਾ ਹੈ। ਜੋ ਪੰਜਾਹ ਤੋਂ ਸੱਠ ਫ਼ੀਸਦੀ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਖੁਮਾਰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਉੱਤਰਦਾ।"
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਵਿਤਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਾਇਕੂ
ਅਪਰਾਧ ਦਾ ਮੰਤਵ (mens rea)
ਇਕ ਅਪਰਾਧੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਲਾਤੀਨੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਪਰਾਧ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦਾ ਮੰਤਵ।
ਵੁਲਵਰਹੈਂਪਟਨ ਵਾਨਦੇਰੇਰਸ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਵੁਲਵਰਹੈਂਪਟਨ ਵਾਨਦੇਰੇਰਸ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ, ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ      , ਇਹ ਵੁਲਵਰਹੈਂਪਟਨ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਮੋਲਿਨੀਉ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਵੁਲਵਰਹੈਂਪਟਨ ਅਧਾਰਤ ਕਲੱਬ ਹੈ , ਜੋ ਫੁੱਟਬਾਲ ਲੀਗ ਚੈਮਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਸਾਹਿਤ
ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਸਾਹਿਤ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸਾਹਿਤ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੁਆਰਾ; ਇਹ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗਏ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਵੀ ਹਵਾਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਦੀਆਂ ਰਵਾਇਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਬੈਲਜੀਅਮ, ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ, ਕੈਨੇਡਾ, ਸੇਨੇਗਲ, ਅਲਜੀਰੀਆ, ਮੋਰੋਕੋ ਆਦਿ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਫ੍ਰੈਂਚ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਗਏ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਫ੍ਰੈਂਕੋਫੋਨ ਸਾਹਿਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 2006 ਤਕ, ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਕਵੀਆਂ ਅਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਦੇਸ਼ ਮੁਤਾਬਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸ ਖੁਦ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੈ।
ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਸਾਹਿਤ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਕੌਮੀ ਮਾਣ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਯੂਰਪ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਇੱਕ ਰੋਮਾਂਸ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਲਾਤੀਨੀ ਤੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੈਲਟਿਕ ਅਤੇ ਫਰੈਂਕਿਸ਼ ਭਸ਼ਾਵਾ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਹੈ। 11 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ, ਮੱਧਕਾਲੀ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸਾਹਿਤ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਲੋਕਭਾਸ਼ਾਈ (ਗੈਰ-ਲਾਤੀਨੀ) ਸਾਹਿਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਅੰਦਰ ਮੱਧਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਥੀਮਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਬਣ ਗਿਆ।
ਹਾਲਾਂਕਿ 14 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਫ੍ਰਾਂਸੀਸੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਯੂਰਪੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਇਟਲੀ ਦੇ ਲੋਕਭਾਸ਼ਾਈ ਸਾਹਿਤ ਨੇ ਪਿੱਛੇ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਪਰ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਚਨਾਤਮਕ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਔਂਸੀਆਂ ਰਜ਼ੀਮ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਤੇ ਕਲਾਤਮਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਫ੍ਰੈਂਚ ਸਾਹਿਤ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸਾਹਿਤ ਉੱਤੇ ਹਾਵੀ ਹੋ ਗਿਆ।
18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਫ਼੍ਰਾਂਸੀਸੀ ਸਾਹਿਤਕ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਦੀ (ਅਤੇ, ਇੱਕ ਖਾਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵੀ) ਕੂਟਨੀਤਕ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਸਾਰੀਆਂ ਯੂਰਪੀਅਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਹਿਤਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਗਹਿਰਾ ਅਸਰ ਪਿਆ ਹੈ ਜਦਕਿ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਕੌਮੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ। ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਦੂਰ-ਪੂਰਬ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਗ਼ੈਰ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਮੇਲਜੋਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅੱਜ ਦੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਸਾਹਿਤਕ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਬਦਲ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਔਂਸੀਆਂ ਰਜ਼ੀਮ ("ਔਨੇ ਔਮ") ਦੇ ਕੁਲੀਨ ਵਰਗੀ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਬਾਅਦ ਦੇ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਭਾਵਨਾ, ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਗਣਤੰਤਰ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਜਨਤਕ ਵਿਦਿਅਕ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਸਦਕਾ ਫ੍ਰਾਂਸੀਸੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਪਣੀ ਸਾਹਿਤਕ ਵਿਰਾਸਤ ਲਈ ਇੱਕ ਡੂੰਘਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਲਗਾਅ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੱਜ, ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਵਲ, ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ (ਅਕਸਰ ਜਬਾਨੀ ਯਾਦ ਕਰਨ) ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਹਿਤਕ ਕਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਰਪਰਸਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਇਨਾਮ ਵੱਡੇ ਸਮਾਚਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਕੈਡਮੀ ਫਰਾਂਸੀਜ ਅਤੇ ਇੰਸਟੀਟਿਊਟ ਡੀ ਫਰਾਂਸ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭਾਸ਼ਾਈ ਅਤੇ ਕਲਾਤਮਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੇਖਕਾਂ ਅਤੇ ਕਵੀਆਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ੋਅ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ (ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ੋਅਜ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ,  ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਕਲਾ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰ ਟਾਕ ਸ਼ੋਅ ਅਪੌਸਟਰੌਫੀਸ ਸੀ)। ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਗਹਿਰਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦੇ ਅਹਿਸਾਸ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ।
2006 ਤਕ, ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਕਵੀਆਂ ਅਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।(ਹਾਲਾਂਕਿ - ਅਮਰੀਕਾ, ਯੂਕੇ, ਭਾਰਤ, ਆਇਰਲੈਂਡ, ਦੱਖਣ ਅਫਰੀਕਾ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਕੈਨੇਡਾ, ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਅਤੇ ਸੈਂਟ ਲੂਸੀਆ ਦੇ - ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ  ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਫ਼੍ਰਾਂਸੀਸੀ ਲੇਖਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਦੁੱਗਣੇ ਸਾਰੇ ਨੋਬਲ ਜਿੱਤੇ ਹਨ।)1964 ਵਿੱਚ ਯਾਂ ਪਾਲ ਸਾਰਤਰ  ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਸੀ, "ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਯਾਂ ਪਾਲ ਸਾਰਤਰ ਦਸਤਖਤ ਕਰਾਂ ਜਾਂ ਫਿਰ ਯਾਂ ਪਾਲ ਸਾਰਤਰ, ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ, ਇਹ ਇੱਕ ਹੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰੇ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਨਾ ਵਾਪਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।"
ਨੋਟ ਅਤੇ ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਸਾਹਿਤ
ਮੁਹੰਮਦ ਅਜ਼ਹਰੂਦੀਨ
thumb|ਮੁਹੰਮਦ ਅਜ਼ਹਰੂਦੀਨ ਮੁਹੰਮਦ ਅਜ਼ਹਰੂਦੀਨ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਸਾਬਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ ਜੋ ਮੁਰਾਦਾਬਾਦ ਤੋਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਹ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ 47 ਟੈਸਟਾਂ ਅਤੇ 174 ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮਿਡਲ-ਆਰਡਰ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡਣ ਵਾਲਾ ਕਰੀਅਰ ਉਦੋਂ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ 2000 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੈਚ ਫਿਕਸਿੰਗ ਘੁਟਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਸੀ.ਸੀ.ਆਈ. ਨੇ ਉਮਰ ਕੈਦ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ। 2012 ਵਿੱਚ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਉਮਰ ਕੈਦ ਨੂੰ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਇੱਕ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਬੈਂਚ ਨੇ ਸਿਟੀ ਸਿਵਲ ਕੋਰਟ ਦੇ ਉਸ ਆਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸਨੇ ਅਜ਼ਹਰੂਦੀਨ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਪਾਬੰਦੀ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਉਦੋਂ ਤਕ ਉਹ 49 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਪਿੱਚ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਬੁਢਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮੁੱਦਾ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ: “ਇਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕੇਸ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਦਰਦਨਾਕ ਸੀ। ਅਸੀਂ 11 ਸਾਲ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਲੜਦੇ ਰਹੇ। ਆਖਰਕਾਰ ਫੈਸਲਾ ਆਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ ਕਿ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਪਾਬੰਦੀ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।”
“ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਅਥਾਰਟੀ ਖਿਲਾਫ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਮੈਂ ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਦੋਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਠਹਿਰਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਜੋ ਵੀ ਹੋਣਾ ਸੀ ਉਹ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।” 2009 ਵਿੱਚ, ਅਜ਼ਹਰੂਦੀਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਟਿਕਟ ਉੱਤੇ ਮੁਰਾਦਾਬਾਦ ਤੋਂ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਅਜ਼ਹਰੂਦੀਨ ਦਾ ਜਨਮ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਮੁਹੰਮਦ ਅਜ਼ੀਜ਼ੂਦੀਨ ਅਤੇ ਯੂਸਫ਼ ਸੁਲਤਾਨਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਲ ਸੈਂਟਸ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਿਜ਼ਾਮ ਕਾਲਜ, ਓਸਮਾਨਿਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੈਰੀਅਰ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ (ਹੁਣ ਤੇਲੰਗਾਨਾ) ਦੇ ਨਿਜ਼ਾਮ ਕਸਬੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ, ਅਜ਼ਹਰ ਨੇ ਬੱਲੇ ਨਾਲ ਉੱਭਰਵੀਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦਾ ਮਾਣ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲੱਤ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਉਸ ਦੇ ਗੁੱਟ ਦੇ ਸਟਰੋਕ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜ਼ਹੀਰ ਅੱਬਾਸ, ਗ੍ਰੇਗ ਚੈਪਲ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ। ਅਜ਼ਹਰੂਦੀਨ ਨੇ 31 ਦਸੰਬਰ 1984 ਨੂੰ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਈਡਨ ਗਾਰਡਨ ਵਿਖੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਲਈ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸੈਂਕੜੇ ਲਗਾਏ ਸਨ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਕਾਰਨਾਮਾ ਜਿਸਦਾ ਕਦੇ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਉਸਦੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਅਜ਼ਹਰ ਨੂੰ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਪ੍ਰਤੀਭਾ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਰਾਏ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੀ ਗਈ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ 1990 ਵਿੱਚ ਲਾਰਡਜ਼ ਵਿਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹਮਲਾਵਰ 121 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਪਾਰੀ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਉਹ ਟੈਸਟ ਸੀ ਜਿਥੇ ਗੋਚ ਨੇ ਆਪਣਾ 333 ਸਕੋਰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਪੰਜਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਆਇਆ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਕੁਆਲਿਟੀ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਹਮਲੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ, ਉਸਨੇ ਹਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਿਰਫ 88 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸੈਂਕੜਾ ਜੜਿਆ। ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਵਿਕ ਮਾਰਕਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਾ ਅਬਜ਼ਰਵਰ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕਾਲਮ ਵਿਚ, “ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਚਮਕਦਾਰ ਟੈਸਟ ਸੈਂਕੜਾ” ਕਿਹਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ
ਟੋਨੀ ਡੀਸੂਜ਼ਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ਅਜ਼ਹਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ। ਫਿਲਮ ਗੁਣ ਇਮਰਾਨ ਹਾਸ਼ਮੀ ਮੁਹੰਮਦ ਅਜ਼ਹਰੂਦੀਨ, ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਰਗਿਸ ਫਾਖਰੀ ਸੰਗੀਤਾ ਬਿਜ਼ਲਾਨੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀ ਦੇਸਾਈ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਨੌਰੀਨ। ਇਹ 13 ਮਈ 2016 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1963 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਰਸਾਇਣਕ ਫ਼ਾਰਮੂਲਾ
ਰਸਾਇਣਕ ਫ਼ਾਰਮੂਲਾ ਕਿਸੇ ਰਸਾਇਣਕ ਯੋਗ ਵਿੱਚਲੇ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਦੀਆਂ ਅਨੁਪਾਤਾਂ ਬਾਬਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਚਿੰਨਾਂ ਦੀ ਇਕਹਿਰੀ ਲਕੀਰ, ਅੰਕ, ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਕੁਝ ਹੋਰ ਚਿੰਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਮਾਨੀਆਂ, ਡੰਡੀਆਂ, ਬਰੈਕਟਾਂ ਅਤੇ ਜਮਾਂ (+) ਤੇ ਘਟਾਓ (−) ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਏਕ ਚਾਦਰ ਮੈਲੀ ਸੀ (ਫ਼ਿਲਮ)
ਏਕ ਚਾਦਰ ਮੈਲੀ ਸੀ1986 ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਸੁਖਵੰਤ ਢੱਡਾ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ ਦੇ ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੇ ਉਰਦੂ ਨਾਵਲੈੱਟ ਦਾ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਨੂੰ 1965 ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਨਵਾਜ਼ਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਲੇਖਕ ਦੀ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਰਚਨਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਲਾਕਾਰ ਹੇਮਾ ਮਾਲਿਨੀ, ਕੁਲਭੂਸ਼ਨ ਖਰਬੰਦਾ, ਰਿਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਪੂਨਮ ਢਿਲੋਂ ਹਨ।
ਉੜਦੀ ਝਾਤ
ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ 1960ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖੁਦ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣਾਉਣੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਗੀਤਾ ਬਾਲੀ ਅਤੇ ਧਰਮਿੰਦਰ ਨੇ ਮੁੱਖ ਰੋਲ ਕਰਨੇ ਸਨ, ਪਰ ਗੀਤਾ ਬਾਲੀ ਦੀ ਮੌਤ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਠੱਪ ਹੋ ਗਿਆ।
ਰੂੜੀਵਾਦ ਦੀ ਜਕੜ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰ ਰਹੇ ਨਿਮਨ ਮਧਵਰਗੀ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਬਾਖੂਬੀ ਚਿਤਰਣ ਸਦਕਾ ਇਸਨੂੰ ਖੂਬ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ। ਹੇਮਾ ਮਾਲਿਨੀ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਸਰਬੋਤਮ ਰੋਲ ਕਰਕੇ ਵੀ ਇਹ ਚਰਚਿਤ ਰਹੀ। ਰਿਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਪੂਨਮ ਢਿਲੋਂ ਦੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਮਾਲ ਵੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਬਣ ਗਏ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1986 ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸੋਨਾਰ
ਸੋਨਾਰ (ਸਾਉਂਡ ਨੈਂਵੀਗੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਰੇਜਿੰਗ) ਇੱਕ ਤਰਾਂ ਦੀ ਤਕਨੀਕ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪਾਣੀ 'ਚ ਖਰਕਿਰੀ ਧੁਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਦੂਰੀ ਪਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਇਸ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਹੇਠ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਪਦਾਰਥ ਲੱਭੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਦਾ ਵੀ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਨਾਰ
ਐਨੀ ਜ਼ੈਦੀ
ਐਨੀ ਜ਼ੈਦੀ (ਜਨਮ 1978) ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਲੇਖਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਜਾਣਿਆ-ਪਛਾਣਿਆ ਟ੍ਰੱਫ: ਬੈਨਟਰਿੰਗ ਵਿਦ ਡਾਂਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੱਚੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਨੂੰ 2010 ਵਿਚ ਵੋਡਾਫੋਨ ਕਰਾਸਵਰਡ ਬੁੱਕ ਐਵਾਰਡ ਲਈ ਛੋਟਾ-ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਕਵਿਤਾ ( ਕ੍ਰਿਸ਼, 2007), ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ( ਦਿ ਗੁੱਡ ਇੰਡੀਅਨ ਗਰਲ, 2011) ਵੀ ਲਿਖਦੀ ਹੈ, ਖੇਡਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੀ ਬਰੈੱਡ, ਸੀਮੈਂਟ, ਕੈਕਟਸ ਲਈ ਸਾਲ 2018 ਵਿਚ ਦਿ ਹਿੰਦੂ ਪਲੇਅ ਰਾਈਟ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ 2019 ਵਿਚ ਨੌਂ ਡੌਟਸ ਪ੍ਰਾਈਜ਼ ਜਿੱਤਿਆ।
ਸਿੱਖਿਆ
ਜ਼ੈਦੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬੀਏ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਅਜਮੇਰ ਦੇ ਸੋਫੀਆ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਜ਼ੇਵੀਅਰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ  ਕੰਮੁਨਿਕੈਸ਼ਨਸ ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਅਲਾਹਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੀ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਯਸਮੀਨ ਜ਼ੈਦੀ, ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਨਾ ਜੀ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਜੇਤਾ ਉਰਦੂ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਅਲੀ ਜਵਾਦ ਜ਼ੈਦੀ ਹਨ। ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਲੇਖਕ
ਐਨੀ ਜ਼ੈਦੀ ਦਾ ਲੇਖਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਜਾਣਿਆ-ਪਛਾਣਿਆ ਟਰੱਫ: ਬੈਨਟਰਿੰਗ ਵਿਦ ਬੈਂਡਿਟਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੱਚੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਨੂੰ 2010 ਵਿਚ ਵੋਡਾਫੋਨ ਕਰਾਸਵਰਡ ਬੁੱਕ ਐਵਾਰਡ ਲਈ ਛੋਟਾ-ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ| ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਪੀ. ਸਨਾਥ ਨੇ ਕਿਤਾਬ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣ ਦਾ ਗੁਣ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਖੂਬਸੂਰਤ ਲਿਖਤ ਕਿਤਾਬ "|
ਉਸ ਦੇ ਲੇਖ, ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਕਈ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਛਪੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਧਾਰਵੀ: ਦਿ ਸਿਟੀ ਇਨਸਰਨ (ਹਾਰਪਰ ਕੋਲਿਨਜ਼ ਇੰਡੀਆ), ਮੁੰਬਈ ਨੋਇਰ (ਅਕਸ਼ਿਕ / ਹਾਰਪਰ ਕੋਲਿਨਜ਼ ਇੰਡੀਆ), ਵੂਮੈਨ ਚੇਂਜਿੰਗ ਇੰਡੀਆ (ਜ਼ੁਬਾਨ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ; ਰਾਜਸਥਾਨ (ਰੂਪਾ) ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਮਾਣ: 2 (ਪੈਨਗੁਇਨ ਇੰਡੀਆ), 21 ਅੰਡਰ 40 (ਜ਼ੁਬਾਨ), ਇੰਡੀਆ ਸ਼ਾਈਨਿੰਗ, ਇੰਡੀਆ ਚੇਂਜਿੰਗ (ਟ੍ਰਾਂਕਬਾਰ)| ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਲਿਟਿਲ ਮੈਗਜ਼ੀਨ, ਦੇਸੀਲਿਤ ,ਪ੍ਰਤਿਲਪਿ , ਰਾਲੇਇ  ਰਿਵਿਊ, ਪੁਦੀਨੇ ਲੌਂਗ , ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ (ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ) ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਚਾ  ਤੌਰ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਜੂਨ 2012 ਵਿੱਚ, ਏਲੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੇ ਜ਼ੈਦੀ ਦਾ ਨਾਮ ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦੀ ਲਿਖਤ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਨਿਖਾਰ ਮਿਲੇਗਾ। 2015 ਵਿੱਚ, ਜ਼ੈਦੀ ਨੇ ਅਨਬਾਉਂਡ: 2000 Women'sਫ ਇੰਡੀਅਨ ਵੂਮੈਨ ਰਾਈਟਿੰਗ ਦੇ 2000 ਸਾਲ ਦੀ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ।
ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ
ਐਨੀ ਦੇ ਨਾਟਕ “ਅਣ-ਸਿਰਲੇਖ -1” ਨੇ ਦਿ ਹਿੰਦੂ ਪਲੇਅ ਰਾਈਟ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ।
ਉਸਦਾ ਨਾਟਕ ਜਾਲ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਬਲਾਕ: 3, ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਜਨਵਰੀ 2012 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇੱਕ ਰੇਡੀਓ ਨਾਟਕ, ਜੈਮ, ਬੀਬੀਸੀ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਲੇਅ ਰਾਈਟਿੰਗ ਮੁਕਾਬਲੇ 2011 ਲਈ ਖੇਤਰੀ (ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ) ਵਿਜੇਤਾ ਸੀ।
ਜ਼ੈਦੀ ਨੇ ਕੁਝ ਛੋਟੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਏਕ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੀ ਪਿਆਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵੀ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਕਾਵਿ ਫਿਲਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਸਪੈਂਸ ਥ੍ਰਿਲਰ ਏਕ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਸੀ ਲਵ ਸਟੋਰੀ |
2016 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਫਿਲਮ ਡੇਸੀਬਲ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਸ਼ੋਅਰ ਸੇ ਸ਼ੁਰੁਆਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਸੱਤ ਛੋਟੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰਵਜਨਕ। ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸ੍ਰੀਰਾਮ ਰਾਘਵਨ ਨੇ ਫਿਲਮ ਬਣਾਉਣ ਸਮੇਂ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਕੈਰੀਅਰ
ਜ਼ੈਦੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਕੋਲ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਖਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਿਡ-ਡੇਅ ਅਤੇ ਫਰੰਟਲਾਈਨ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ. ਉਸਨੇ ਕਾਰਵਾਂ, ਓਪਨ, ਦਿ ਹਿੰਦੂ, ਏਲੇ, ਫੋਰਬਸ ਇੰਡੀਆ, ਫੈਮਿਨਾ, ਮੈਰੀ ਕਲੇਅਰ, ਤਹਿਲਕਾ ਅਤੇ ਡੈੱਕਨ ਹਰਲਡ ਸਮੇਤ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਲਿਖਿਆ ਹੈ|
ਉਸਨੇ 2011 ਅਤੇ 2013 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਡੀਐਨਏ ( ਡੇਲੀ ਨਿ Newsਜ਼ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ) ਲਈ ਇੱਕ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਕਾਲਮ ਵੀ ਲਿਖਿਆ|
ਜ਼ੈਦੀ ਇਸ ਵੇਲੇ ਦ ਹਿੰਦੂ ਲਈ ਇਕ ਕਾਲਮ ਲਿਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੋਨੀਪਤ ਦੀ ਓਪੀ ਜਿੰਦਲ ਗਲੋਬਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ|
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਜਮੇਰ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1978
ਸਿਬਤ ਹਸਨ
ਸਯਦ ਸਿਬਤ-ਏ-ਹਸਨ (ਉਰਦੂ: سید سبط حسن) (31 ਜੁਲਾਈ 1912 – 20 ਅਪ੍ਰੈਲ 1986) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਉੱਘਾ ਵਿਦਵਾਨ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ। ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਵਾਦ ਅਤੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਦਾ ਮੋਢੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਲੇਖਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ.ਦੀ ਰੂਹੇ ਰਵਾਂ ਵੀ ਸੀ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਸਿਬਤ ਹਸਨ ਦਾ ਜਨਮ 31 ਜੁਲਾਈ 1912 ਨੂੰ Ambari ਆਜ਼ਮਗੜ੍ਹ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਗਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਲੀਗੜ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਲਈ  ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅਮਰੀਕਾ ਚਲਾ ਗਿਆ। 1942 ਵਿਚ, ਸਿਬਤ ਹਸਨ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ  ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ।  ਭਾਰਤ ਵੰਡ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਮਾਈਗਰੇਟ ਕਰ ਕੇ  ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੱਸ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ "ਪਿਆਮ" ਅਤੇ  "ਨਯਾ ਅਦਬ"  ਸਮੇਤ ਕਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਸਾਲਿਆਂ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਵੀ ਰਿਹਾ।  20 ਅਪ੍ਰੈਲ 1986 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ  ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਇੱਕ ਕਾਨਫਰੰਸ ਲਈ ਭਾਰਤ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ  ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1912 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1986 ਵਿੱਚ ਮਰੇ
ਜੀਗੋਲੋ
GIGOLO ਜੀਗੋਲੋ #GIGOLO #ਜੀਗੋਲੋ (ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ)
ਜੀਗੋਲੋ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨਾ ਵੱਲੋਂ ਪੇਸ਼ੇ ਵਜੋ ਅਪਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੜਾਕੂਆਂ ਤੇ ਲਗਜ਼ਰੀ ਇਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਲਾਲਾਸਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਪੇਸ਼ਾ ਪੂਰਬੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਇਆ ਜਾਣ ਲਗਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਨੌਜਵਾਨਾ ਨੂੰ ਅਮੀਰ ਤੇ ਸੈਕਸ ਪੂਰਤੀ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਰਥਿਕ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਵੈਬਸਾਈਟ ਅਨੁਸਾਰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਲੁਧਿਆਣਾ, ਪੰਚਕੂਲਾ, ਦਿਲੀ ਤੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੇਸ਼ਾ ਬਹੁਤ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਹਕੀਕਤ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣਾ ਅਜੇ ਬਾਕੀ ਹੈ।
ਇਕ ਜੀਗੋਲੋ ਇੱਕ ਔਰਤ ਨੂੰ ਕੰਪਨੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੈਕਸ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ। ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਜੀਵਤ ਔਰਤ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਾਉਣਾ ਵੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਸੈਕਸ ਸਮੇਤ ਮਾਨਸਿਕ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਜੀਗੋਲੋ ਮਰਦ ਵਿੱਚ ਚੰਗੇ ਮੈਨਰ (ਸੰਸਕਾਰ), ਚੰਗੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਸਲੀਕਾ, ਚੰਗਾ ਜੀਵਨ ਸਲੀਕਾ, ਸਮਾਜਿਕ ਚੰਗਾ ਰਵੱਈਆ, ਸੇਵਾ ਭਾਵਨਾ, ਦੋਸਤੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ, ਸਹਿਯੋਗੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ, ਜੋ ਇੱਕ ਔਰਤ ਇੱਕ ਮਰਦ ਤੋਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਰਦ ਵਾਂਗ ਕੇਵਲ ਸੈਕਸ ਹੀ ਨਹੀਂ।
ਜੀਗੋਲੋ ਸ਼ਬਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1920 ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਫਰੈਂਚ ਸ਼ਬਦ Gigoletteਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮਰਦ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਡਾਂਸਰ ਵੱਜੋਂ ਹਾਇਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਬੀ.ਬੀ.ਸੀ ਹਿੰਦੀ ਨੇ ਆਪਣੇ 30 ਅਗਸਤ 2015 ਵਾਲੇ ਆਨਲਾਈਨ ਐਡੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁਲਾਕਾਤ ਛਾਪੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ “ਮਿਲੀਏ ਏਕ ਜੀਗੋਲੋ ਟ੍ਰੇਨਰ ਸੇ” ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚਿੰਕੀ ਸਿਹਨਾ ਵੱਲੋਂ ਲਿਖਿਆਂ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੀਗੋਲੋ ਆਪਣੇ ਜੀਗੋਲੋ ਬਣਨ ਤੇ ਫਿਰ ਜੀਗੋਲੋ ਟ੍ਰੇਨਰ ਬਣਨ ਦੀ ਬਾਤ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਅਮੀਰ ਔਰਤਾਂ ਇੱਕ ਰਾਤ ਵਿੱਚ 30 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਖਰਚ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਂਝ ਇੱਕ ਜੀਗੋਲੋ 2 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਕਮਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨੋਟ ਇਹ ਤੱਥ ਕੁਝ ਸਾਈਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ।
ਜੀਗੋਲੋ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਲੁੱਟ: ਕੁਝ ਲੋਕ ਤੇ ਦੋਸਤੀ ਕਲੱਬ ਜੀਗੋਲੋ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਲੁੱਟ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਫੀਸ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਪੈਸੇ ਠੱਗਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕੋਈ ਸਰਕਾਰੀ ਜੋਬ ਨਹੀਂ ਕਿ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦਫਤਰ ਖੁੱਲੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਕੰਮ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੁਪਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮਰਦ ਤੇ ਔਰਤ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਨਿਜੀ ਜੀਵਨ ਤੇ ਇਜ਼ਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਵੀ ਅਮੀਰ ਤੇ ਸ਼ੌਕੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨੋਟ: ਇਹ ਕੰਮ ਇੱਕ ਤੋਂ ਦੂਜੇ, ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਤੀਜੇ ਸੰਪਰਕ ਵਾਲੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਰਦ ਸ਼ਿਫਾਰਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਬਿਲਿੰਗ ਸ੍ਰੋਤ: https://en.wikipedia.org/wiki/Gigolo http://www.bbc.com/hindi/india/2015/08/150829_gigolo_trainer_sr http://www.hindi.indiasamvad.co.in/specialstories/delhi-is-sjti-from-10-pm-gigolo-market-where-the-body-of-men-and-women-are-bid-11111 http://news.raftaar.in/tags/gigolo- https://www.youngisthan.in/hindi/gigolo-business-in-delhi-24069/ http://gigolotraining.com/blog/?page_id=586 http://www.wordsense.eu/gigolette/
ਬੇਸਨ
ਬੇਸਣ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ਿਆ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੋਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖਾਸ ਤੋਰ ਤੇ ਭਾਰਤ,ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਨਪਾਲ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬੇਸਣ ਕਾਲੇ ਛੋਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪੀਹ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੱਚੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਪਾਓਡਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿੰਨਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਗਰ ਹੋਵੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ ਬੇਸਣ ਦੀ ਰੋਟੀ ਬਣਾ ਕੇ ਖਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਛਿੱਕਾ ਆਓਦੀਆਂ ਹੋਣ ਤੇ ਨੱਕ ਬਹੁਤ ਵਗਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਬੇਸਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਬਣਾ ਕੇ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਓਪਰ ਦੀ ਗਰਮ ਦੁਧ ਪੀ ਕੇ ਪੈ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬੇਸਣ ਵਿੱਚ ਦਹੀ ਮਿਲਾ ਚੇਹਰੇ ਤੇ ਮਲੋ,ਚੇਹਰਾ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਮੁਲਾਇਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਲੋਕ ਇਸ ਦੀ ਕੜੀ ਬਣਾ ਕੇ ਰੋਟੀ ਨਾਲ ਜਾਂ ਚਾਵਲਾ ਨਾਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਬੇਸਣ ਦੀ ਬਰਫੀ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪਕੋੜੇ ਬਣਾ ਕੇ ਚਟਨੀ ਨਾਲ ਸੁਆਦ ਨਾਲ ਖਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬੇਸਣ ਦੇ ਲੱਡੂ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਲੱਡੂ ਵਿਆਹਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਖ਼ਾਸ ਮਠਿਆਈ ਹੈ। ਬੇਸਣ ਦੀਆਂ ਮਿਠੀਆਂ ਤੇ ਨਮਕ ਵਾਲੀਆਂ ਪਕੋੜੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆ ਹਨ। ਬੇਸਣ ਦੀ ਬੂੰਦੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਦਹੀ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਬੂੰਦੀ ਵਾਲਾ ਦਹੀ ਜਾਂ ਖੱਟਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਟਾ
ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ
ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਆਰੰਭ, ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸਰੂਪ ਸੰਬੰਧੀ ਚਰਚਾ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਉਸਦੇ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਪੱਖ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਆਲੋਚਨਾ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਚਿੰਤਨ ਜਗਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਆਰੰਭ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਸਮੇਂ ਸਮੱਸਿਆ ਇਹ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਾਹਿਤ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਰਲਗੱਡ ਸਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਆਰੰਭ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਆਰੰਭ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਲੋਚਕ ਇਸ ਤੱਥ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਵਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿਕਰਮ ਸਨ। ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਲੋਚਕ ਨਾਮ ਦੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਆਦਰਸ਼, ਰਾਗਾਂ ਦੀ ਤਰਤੀਬ, ਪੁਰਾਤਨ ਸਾਹਿਤ ਸੰਭਾਲ ਖੋਜ, ਸਿਰਜਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਆਦਿ ਕੁੱਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੱਖਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਾਹਿਤਕ ਨੇਮ ਵਿਧਾਨ ਸਿਰਜਣ ਦੇ ਪ੍ਰਯਤਨ ਹੋਏ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਸੰਬੰਧੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਰਾਵਾਂ
ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਹੋਰ ਰੂਪਾਂ ਜਿਵੇਂ ਨਾਵਲ, ਨਾਟਕ ਤੇ ਕਹਾਣੀ ਵਾਂਗ ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਮੁੱਢ ਦਾ ਮਸਲਾ ਵੀ ਖਾਸਾ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਉਲਝਣ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹਨ: ਵਿਰਸੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਚੀਨਤਮਕ ਸਿੱਧ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋਚਾਂ, ਪਰਖ ਦੇ ਪੈਮਾਨਿਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਤੇ ਮੂੰਹ ਮੁਲਾਜੇ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾਂ ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਕਾਰਣਾਂ ਸਦਕਾ ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਉਦਭਵ ਸੰਬੰਧੀ ਪ੍ਰਸਪਰ ਵਿਰੋਧੀ ਰਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ ਰਾਇ ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਮੁੱਢ ਬਹੁਤ ਪਿਛਾਂਹ ਅਰਥਾਤ ਮੱਧਕਾਲ ਤੱਕ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੂਸਰੀ ਰਾਇ ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਬਾਨੀ ਤੇ ਸੰਚਾਲਕ ਦੱਸਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਜਨਮ ਸੰਬੰਧੀ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਮਤਭੇਦ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲੀ ਰਾਇ ਵਿਰਸੇ ਪ੍ਰਤਿ ਉਪਭਾਵਕਤਾ ਦੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸਦਭਾਵੀ ਰੁਚੀ ਵਿਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉੱਥੇ ਤੀਸਰੀ ਰਾਇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਮਨੋਵਿਸਾਰਦੀ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਜਾਪਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨ ਐਸੇ ਵੀ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਇੰਨਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਰਾਵਾਂ ਦਾ ਮਿਲਗੋਡਾ ਬਣਾ ਕੇ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਲੇ ਵਾਲਾ ਰਸਤਾ ਅਖਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ ਰਾਇ ਮੱਧਕਾਲ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਆਦਿ ਕਾਲ ਨੂੰ ਢੂੰਡਦੀ ਹੋਈ ਵੀਂਹਵੀ ਸਦੀ ਦੇ ਮੁੱਢ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਦੇ ਬਕਾਇਦਾ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਜਨਮ
ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਜਨਮ ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਤੋਂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਦਾ ਮੁੱਢ ਲਗਭਗ ਪੰਜ ਸੌ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਮੋਢੀ ਅਤੇ ਉਸਰੱਈਏ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਾਵਨ ਰਚਨਾ ਨਾਲ ਪੰਦਰਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬੱਝ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਆਧਾਰ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਰਚਨਾ ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੀਅ ਗਈਆਂ ਕਾਵਿ-ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਹਨ: ਤਨ ਤਪੇ ਤਨੂਰ ਜਿਊ ਬਾਲਣ ਹਡ ਬਲੰਨਿ ਪੇਰੀ ਥਕਾਂ ਸਿਰ ਜੁਲਾਂ ਜੇ ਮੂ ਪਿਰੀ ਮਿਲੰਨਿ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਜੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਪੜਚੋਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਰਾਇ ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ: ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਫਰੀਦ ਜੀ ਦੇ ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਉੱਤੇ ਵੀ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਸੀ: ਫਰੀਦਾ ਰਤੀ ਰਤ ਨਾ ਨਿਕਲੇ, ਜੇ ਤਨੁ ਚੀਰੈ ਕੋਇ ਜੋ ਤਨ ਰਤੇ ਰਬ ਸਿਉ, ਤਿਨ ਤਨਿ ਰਤੁ ਨਾ ਹੋਇ।
ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੜਾਅ
ਕੁਝ ਆਲੋਚਕ ਇਹਨਾਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਆਲੋਚਨਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਨਾ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਗੁਰੂ-ਬਾਣੀ ਅਤੇ ਭਗਤ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਸੰਕਲਨ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸੰਕਲਨ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਮਹੱਤਵ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੈ। ਵਿਰਸੇ ਪ੍ਰਤਿ ਉਪਭਾਵੁਕਤਾ ਦੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸਦਭਾਵੀ ਰੁਚੀ ਸਦਕਾ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਚਲੇ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ, ਟੀਕਾ, ਟਿੱਪਣੀ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ, ਕਿੱਸਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਭਾਵੁਕ ਤੇ ਕਾਵਿਕ ਪ੍ਰਤਿਕਰਮਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਤਨ ਵਾਰਤਕ ਵਿਚਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉੱਤਰਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਪਰ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਨੂੰ ਚੋਖੀ ਪੁਰਾਣੀ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਸਿੱਧ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਹਿਤ ਰੂਪਾਂ ਜਿਵੇਂ ਨਾਵਲ, ਨਾਟਕ, ਇਕਾਂਗੀ, ਨਿਬੰਧ ਅਤੇ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਰੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁਰਾਤਨ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਢੂੰਡਣਾ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੂਝ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਪਰ ਕੋਈ ਵਸਤੂਭਾਵੀ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਭਾਵੁਕਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾਮੂਲਕ ਬਿਰਤੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਉਦਭਵ ਸੰਬੰਧੀ ਬਹੁਤੇ ਭਰਮ-ਭੁਲੇਖਿਆਂ ਦੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਣ, ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਦਵਾਨ ਆਲੋਚਨਾ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਅੱਜ ਤੱਕ ਵੀ ਨਿੰਦਿਆਂ ਜਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਂ ਮੂਲਕ ਬਿਰਤੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਣ ਜਾਂ ਅਸਵੀਕਾਰਣ ਦੀ ਰੁਚੀ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸੋਚਸ਼ੀਲ ਬਿਰਤੀ ਕਾਰਣ ਆਦਿ ਕਾਲ ਤੋਂ ਹੀ ਚਲੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਬਿਰਤੀ ਸਿਰਜਨ ਕਾਰਜ ਸਮੇਂ ਵੀ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਅਰਥਾਤ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਪਰ ਵਸਤੂ ਜਗਤ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਤਿਆਗਦਾ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਸ ਬਿਰਤੀ ਨੂੰ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਬਦਲ ਵਜੋਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।