cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਹਾਕਮ ਸਿੰਘ
ਹਾਕਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ 14 ਅਗਸਤ 2018 ਨੂੰ ਸੰਗਰੂਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਐਥਲੀਟ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ
1710 ਦਾ ਦਹਾਕਾ
1710 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਵਿੱਚ ਸਾਲ 1710 ਤੋਂ 1719 ਤੱਕ ਹੋਣਗੇ|
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:18ਵੀਂ ਸਦੀ
ਵਖਸ਼ ਨਦੀ
ਵਖਸ਼ ਨਦੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਸੁਰਖੋਬ ਨਦੀ ਅਤੇ ਕਿਜਿਲ ਸੂਉ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਨਦੀ ਹੈ ਜੋ ਆਮੂ ਦਰਿਆ ਦੀ ਇੱਕ ਉਪ-ਨਦੀ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਾਜੀਕੀਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਨਾਂਅ ਦਾ ਉਚਾਰਨ
ਵਖਸ਼ ਅਤੇ ਸੁਰਖੋਬ ਵਿੱਚ ਖ ਅੱਖਰ ਦੇ ਉਚਾਰਣ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬਿਨਾਂ ਬਿੰਦੀ ਵਾਲੇ ਖ਼ ਤੋਂ ਜ਼ਰਾ ਭਿੰਨ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਉਚਾਰਣ ਖ਼ਰਾਬ ਅਤੇ ਖ਼ਰੀਦ ਦੇ ਖ਼ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਮੁੜ-ਵਿਆਹ
ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ਾਦੀ ਇੱਕ ਐਸੀ ਸ਼ਾਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਬੰਧਨ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤਲਾਕ ਜਾਂ ਵਿਧਵਾ ਹੋਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੁੱਝ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ਾਦੀ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੇ ਫ਼ਰਕ ਦਾ ਅਧਾਰ ਪਿਛਲੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤਲਾਕਸ਼ੁਦਾ ਬਨਾਮ ਵਿਧਵਾ), ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਦਾ ਪੱਧਰ, ਹੋਰ ਕਾਰਕਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਲਿੰਗ, ਨਸਲ, ਅਤੇ ਉਮਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕਰਾਉਣਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿਣਾ ਜਾਂ ਅੱਡ ਅੱਡ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਨੇੜਲੀ ਸਾਂਝ ਰੱਖਣਾ ਬਦਲਵੇਂ ਰਾਹਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ਾਦੀ ਵੀ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸਿਹਤ ਲਾਭ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਬਿਹਤਰ ਸਿਹਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਮੁੜ ਸ਼ਾਦੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾੜੀ ਸਿਹਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਲਗਾਤਾਰ ਸ਼ਾਦੀਸ਼ੁਦਾ-ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਤਲਾਕ ਜਾਂ ਵੱਖ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੜ-ਵਿਆਹ
1995 ਤਕ, ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕ ਤੱਥਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ, ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਲੇ 50% ਜੋੜਿਆਂ ਨੇ ਤਲਾਕ ਜਾਂ ਪੱਕੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੁਦਾ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਸਮਾਪਤ ਕੀਤਾ (ਭਾਵ ਜੋੜੇ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਲਾਕ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਪਰ ਉਹ ਹੁਣ ਇਕੱਠੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ ਜਾਂ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਸਾਂਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ)।   ਜੋੜੇ ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਹਿਭਾਗੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਨਾਖੁਸ਼ ਹਨ; ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਜੋੜੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਤੋਂ ਉਮੀਦ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਿਆਹ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਤਿਲਾਂਜਲੀ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਲਾਕ ਲੈ ਲਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ (80% ਤਕ) ਫਿਰ ਤੋਂ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਤਲਾਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ 4 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬਾਲਗ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬਾਲਗਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜਲਦੀ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਰੁਚਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।  ਮਿਸਾਲ ਲਈ, 5 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਿਰ ਤੋਂ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਤਲਾਕ ਹੋਣ ਤੋਂ 10 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ 75% ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਾਰਕ
ਤਲਾਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ 'ਤੇ ਕਈ ਕਾਰਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ੍ਵ੍| 2006 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਮਰਦ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਕਸਰ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਦੇ ਹਨ| ਰਿਫਰੈਜਿਕ ਦਰਾਂ ਨਸਲੀ ਕਾਰਨ ਵੀ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ| ਚਿੱਟੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਨਰ-ਵਿਆਹ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਮ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ| ਉਮਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਾਰਕ ਹੈ ਤਲਾਕ ਦੇ ਸਮੇਂ 25 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਛੋਟੀਆਂ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ| ਬੱਚੇ ਹੋਣ ਨਾਲ ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਮੁੜ ਵਿਆਹਾਂ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਦਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ| ਰਿਅਰ੍ਰੇਜ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੀ ਸੈਟਿੰਗ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ. ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਨੁਪਾਤ ਵਾਲੇ ਔਰਤਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦੀ ਘੱਟ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਾਲੇ ਹਨ| ਕੁਝ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਕਾਰਕ, ਸਾਰੀਆਂ ਨਸਲਾਂ 'ਤੇ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ: ਉੱਚ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਅਤੇ ਗਰੀਬੀ ਵਾਲੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀਆਂ ਸਿਰਫ ਗ਼ੈਰ-ਗੋਰੇ ਔਰਤਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘਟੀਆਂ ਹਨ|
ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਤਲਾਕ ਦੇ ਬਾਅਦ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਲਗੱਡ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ| ਕਿਸੇ ਤਲਾਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਫਾਈ ਕਰਨ ਦੇ ਇਸ ਨਮੂਨੇ ਸਰੀਰਕ ਵਿਪਰੀਤ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ,ਕੋਈ ਬੱਚੇ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਵਧੇਰੇ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਥਿਰ ਕਮਿਊਨਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ|
ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ
ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਜਕ-ਆਰਥਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਬਾਕੀ ਰਹਿੰਦੇ ਤਲਾਕ ਕੀਤੇ ਜਾਂ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ| ਮੁੜ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਤਲਾਕ ਦੀ ਬਿਹਤਰ ਤਾਲਮੇਲ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਤਲਾਕਿਤ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ| ਤਲਾਕਸ਼ੁਦਾ ਜੋੜਿਆਂ ਦੀ ਭੌਤਿਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਲੜੀ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਜੋਖਮ ਹੈ, ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਸਿਹਤ ਖਤਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ| ਦੂਜਾ ਵਿਆਹ: ਉਮੀਦ ਉੱਤੇ ਫੈਸਲੇ ਦੀ ਜਿੱਤ? ਅਕਸਰ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੂਜਾ ਵਿਆਹ ਪਹਿਲੇ ਵਿਆਹਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ - 1791 ਵਿੱਚ ਸੈਮੂਅਲ ਜੌਨਸਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਚਲਿਤ "ਤਜ਼ਰਬੇ ਤੋਂ ਆਸ ਦੀ ਜਿੱਤ". ਕੌਮੀ ਅੰਕੜਾ ਵਿਭਾਗ (ਓ.ਐੱਨ.ਐੱਸ.) ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅੰਕੜੇ ਦੇ ਨਵੇਂ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨੇ ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਦਰਅਸਲ, ਦੂਜੇ ਵਿਆਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਵਿਆਹਾਂ ਨਾਲੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ| ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਵਿਆਹੁਤਾ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਵਿਆਹ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਅੱਜ ਜੋ ਵਿਆਹ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਤਲਾਕ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 31% ਜੋਖਮ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਜੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨਤ 45% ਜੋ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵਿਆਹ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦੂਜਾ ਵਿਆਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਹਿਲੇ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ| ਫਿਰ ਤਲਾਕ ਅਤੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਦਰ ਜਨਸੰਖਿਆ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵੱਖਰੀ ਹੈ| ਦੂਜੀ ਵਿਆਹ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਕਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਸੰਭਾਵੀ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਘੱਟ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਹਨ| ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਦੂਜੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤਲਾਕ ਦੀ ਉਮਰ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ| ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜਿਹੜੇ ਬੱਚੇ ਆਪਣੇ ਦੂਜੇ ਬੱਚੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ|
ਦੂਜੇ ਵਿਆਹਾਂ ਲਈ ਕਮਜ਼ੋਰੀ
ਇਸ ਦੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਹਨ ਕਿ ਕਿਉਂ ਦੂਜੀ ਵਿਆਹ ਵਿਘਨ ਲਈ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ. ਜੋੜੀਦਾਰ ਉਸੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ,ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਗੁਣਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ| ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਤਲਾਕ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਏ ਹਨ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਸੰਗਤ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਸਥਾਪਨਵਾਦੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ| ਦੂਜੇ ਵਿਆਹਾਂ ਵਿਚ, ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਵਾਧੂ ਜਟਿਲਤਾ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਵਿਆਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ| ਸਤਾਏ ਹੋਏ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਰਿਲੀਅਰਾਂ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੰਗ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਦਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ|
ਵਿਧਵਾ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣਾ
2006 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 65 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੀਆਂ 32% ਔਰਤਾਂ ਵਿਧਵਾ ਸੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਸਹਿਭਾਗੀਆਂ ਨੂੰ ਗੁਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਸਮਾਯੋਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਸੋਗ ਦੇ ਨਮੂਨੇ 'ਤੇ ਖੋਜ ਕਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਤੀਜਾ ਲਚਕੀਲਾਪਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ| ਫਿਰ ਵੀ, ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹੁਤਾ ਦਰ ਕਾਫੀ ਘੱਟ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਘੱਟ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੁੜ ਵਿਆਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ, ਨਵੇਂ ਰੋਮਾਂਸਵਾਦੀ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ|
ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ
ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੀਆਂ ਕਾਰਨ ਦਰਾ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਵਾਪਸ (ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ) ਦੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਿੰਨ ਹਨ| ਇੱਕ ਪਤੀ ਜਾਂ ਪਤਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਡੇਢ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, 15% ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਅਤੇ 37% ਵਿਧਵਾ ਜੋ 65 ਸਾਲ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਉਮਰ ਦੇ ਸਨ, ਨੂੰ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਸੀ| ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲਾਭਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ|
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਰਤਾ ਵਿੱਚ ਬਜ਼ੁਰਗ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਗੁਆਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਦੇ ਬਗੈਰ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ| ਆਮ ਧਾਰਣਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ "ਔਰਤਾਂ ਉਦਾਸ ਹਨ, ਮਰਦ ਬਦਲਦੇ ਹਨ," ਖੋਜ ਇਸ ਨਮੂਨੇ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ. ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਨਵੀਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਅਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਸੰਕੋਚ ਕਰਦੇ ਹਨ| ਕਈ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਲਈ ਹੁਣ ਤੱਕ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਵਾਧੂ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦੇ ਹਨ| ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਵਿਧਵਾਵਾਂ, ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁੜ ਤੋਂ ਇਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੁਢਾਪਾ ਅਤੇ ਬੀਮਾਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਅਣਚਾਹੇ ਸਾਥੀਆਂ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾ ਹੈ|
ਕੁਝ ਅਧਿਐਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਪਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਵੇਂ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਿਰਪੱਖ ਰਹਿਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਇਸਦੇ ਉਲਟ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਹੋਣ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਸੰਭਾਵਨਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਸੰਭਾਵਤ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਢੁਕਵੇਂ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ| ਇੰਟਰਵਿਊਆਂ ਤੋਂ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੇ ਮੌਕੇ ਲੈਣ ਲਈ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ|
ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਸਹਾਇਤਾ ਨਵੀਂ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ| ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਹੈ ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਦੋਸਤਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹਨ| ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਰਦਾਂ ਲਈ ਇਹ ਨਮੂਨਾ ਉਲਟ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ| ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਮੁੱਚੇ ਵਿਧਵਾ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਦੁਆਰਾ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਪਰੰਤੂ ਦੋਸਤਾਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਜਾਂ ਔਸਤ ਪੱਧਰ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਾਲੇ ਮਰਦ ਹੀ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਨ ਲਈ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਭਾਵੀ ਹਨ| ਜਦੋਂ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਨੂ ਦੋਸਤਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਸਹਾਇਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੱਧਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਇਸ ਤੋਂ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਰਦ ਰਿਟੇਟ ਕਰਨ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਸੰਦ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਹੈ| ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਸੋਸ਼ਲ ਨੈਟਵਰਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਮਾਜਿਕ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ ਹੋਰ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਸਰੋਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ|
ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੂਰਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਅੰਤਰ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਜਿਆਦਾ ਖੁੱਡੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੁਨਰ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਰੁਚੀ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ|
ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ
ਮਰਦ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਗੁਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੜ ਤੋਂ ਸੁਧਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਹਨ; 60% ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਰਦ ਪਰ 20% ਤੋਂ ਘੱਟ ਔਰਤਾਂ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਰੋਮਾਂਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਾਂ ਵਿਧਵਾ ਹੋਣ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ| ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਕਾਰਕ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਵਿਧਵਾ ਜਾਂ ਵਿਧੁਰ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਰੋਮਾਂਸਿਕ ਰਿਸ਼ਤਾ ਕਾਇਮ ਕਰੇਗਾ| ਡੇਵਿਡਸਨ (2002) ਇੱਕ ਫਰੇਮਵਰਕ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵਿਧਵਾ ਦੀ ਅਨੁਸਾਸ਼ਨ ਦੇ ਸੰਭਾਵੀ ਸੰਭਾਵਤ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਵਾਲੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਸਾਥੀ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ, ਕਿਸੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ, ਅਤੇ ਸਾਥੀ ਦੀ ਇੱਛਾ|
ਉਪਲਬਧਤਾ, ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਲਿੰਗ ਅੰਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ. ਭਾਈਵਾਲ਼ਾਂ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਰੋਕ ਹੈ; ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਭਾਈਵਾਲ਼ ਉਪਲਬਧ ਹਨ, ਇਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜੀਉਂਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਮਰਦ ਛੋਟੀ ਸਾਂਝੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ| ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਬਜ਼ੁਰਗ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਮੁੜ ਦੁਹਰਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ|
ਪੜ੍ਹਾਈ ਨੇ ਕਈ ਹੋਰ ਕਾਰਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ਨਾਖਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਵਿਧਵਾਪਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਦੇ ਜਾਂ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਾਰਕ ਡੇਵਿਡਸਨ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਫਿੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ| ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਲਈ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦਾ ਕੰਮ ਪੰਡਤ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਕੋਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਭਾਵਿਤ ਸਾਂਝੇਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ| ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਲਈ, ਨਵੀਂ ਰੋਮਾਂਸ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਮਦਨੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੁਆਰਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ| ਡੇਵਿਡਸਨ ਦੇ ਮਾਡਲ ਵਿੱਚ, ਕਿਸੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਉਮਰ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਧਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਛੋਟੇ, ਸਿਹਤਮੰਦ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸਰੋਤ ਹੋਣ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਆਕਰਸ਼ਕ ਸਹਿਭਾਗੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ|
ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ
ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬਜ਼ੁਰਗ ਬਾਲਗ ਇਕੱਲੇਪਣ ਵਿੱਚ ਉੱਚੇ ਵਾਧੇ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਸੋਸ਼ਲ ਨੈਟਵਰਕ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਜਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇਹ ਇਕੱਲਤਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ| ਵਿਧਵਾ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮੁਲਾਕਾਤ ਅਤੇ ਪੁਨਰਵਾਸ ਦੋਨੋਂ ਆਮ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਨੁਕੂਲ ਜਵਾਬ ਹੁੰਦੇ ਹਨ| ਜਿਹੜੇ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਹੋਣ ਦੇ ਲਗਭਗ 1-5 ਸਾਲ ਦੇ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਨਤੀਜੇ (ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੰਦਰੁਸਤੀ, ਵਧੇਰੇ ਜੀਵਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਘੱਟ ਡਰਾਫੈਸ਼ਨ) ਮਿਲਦੇ ਹਨ| ਹੋਰ ਖੋਜਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਵਿਧਵਾ ਅਤੇ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਘਟਾਇਆ ਗਿਆ ਤਣਾਓ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਸੰਸਾਧਨਾਂ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ| ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਵਿਧਵਾਵਾਂ, ਜੋ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ, ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਘਰੇਲੂ ਆਮਦਨ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ|
ਬਾਅਦ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦੇ ਵਿਕਲਪ
ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਲਾਕਿਤ ਅਤੇ ਵਿਧਵਾ ਬਾਲਗ਼ਾਂ ਦਾ ਟੀਚਾ ਜਾਂ ਆਦਰਸ਼ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ| ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਬਜੁਰਗਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ, ਸਹਿਜਤਾ ਜਾਂ ਰਹਿਣ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਇਕੱਠੇ (LAT) ਵਰਗੀਆਂ ਬਦਲਵੇਂ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਧਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਅਤੇ ਦਿਲਚਸਪੀ ਹੈ. ਹਾਲਾਂਕਿ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਵਿਆਹ ਦੇ ਮੁੱਢ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੈ, ਬਿਰਧ ਬਾਲਗ਼ਾਂ ਦੇ ਵਾਧੂ ਕਾਰਨ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਿਉਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਹਿਜਧਾਰੀ ਆਦਰਸ਼ ਸਾਂਝੇਦਾਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ| ਕੁਝ ਲਈ, ਪੁਨਰ ਵਿਆਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਵਫ਼ਾਈ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਲਗ ਬੱਚੇ ਵਿਰਾਸਤ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਪੁਨਰ-ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ| ਕਈ ਬਿਰਧ ਔਰਤਾਂ ਸਹਾਰੇ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਉਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਨਵੀਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਝਿਜਕ ਰਹੇ ਹਨ| ਹਾਲਾਂਕਿ, ਲਿਵਿੰਗ ਇਲਾਵਾ ਟੁਗੇਅਰ (LAT) ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਇੱਕ ਆਕਰਸ਼ਕ ਵਿਕਲਪ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੰਗਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ ਜੋ ਹਰੇਕ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਘਰਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ|
ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦੇ ਆਮ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਲਾਭ
ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਆਹੁਤਾ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਵਿਆਹੁਤਾ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੋਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿਹਤ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ| ਵਿਆਹੁਤਾ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸਿਹਤ ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਲਗਾਤਾਰ ਵਿਆਹੇ ਹੋਏ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਵਿਧਵਾ ਜਾਂ ਤਲਾਕਸ਼ੁਦਾ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਜਾਰੀ ਹੈ|
ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਲਾਭ
ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਲਾਭ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਨਰ-ਵਿਆਹ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵੀ ਲਗਦੀ ਹੈ| ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤਣਾਓ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ ਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਸਾਥੀ (ਵਿਧਵਾ, ਤਲਾਕ, ਜਾਂ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਰਾਹੀਂ) ਗੁਆ ਲਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕੱਲੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ| ਰਿਅਰੱਰਡ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਲਈ ਲਾਹੇਵੰਦ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਿਫਰੈਰੀਡ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਤਣਾਓ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ ਹਨ|
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹੁਤਾ ਹੋਣ ਦਾ ਸਿਹਤ ਲਾਭ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੰਨਾਂ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਵਿਆਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ| ਕਈ ਅਧਿਐਨਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣ ਦੇ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸਿਹਤ ਲਾਭ ਪਿਛਲੀ ਵਿਵਾਹਿਕ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਤੁਲਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ| ਨਿਰੰਤਰ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਫਾਇਦਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਲਾਭ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿੰਨੇ ਪਿਛਲੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਹਨ| ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਆਹੁਤਾ ਹੋਣ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਲਾਭ ਘੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ|
ਵਿਅਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਅਣ-ਵਿਆਹ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਦੇ ਫਰਕ ਆਰਥਕ ਸਰੋਤਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਹਾਰੇ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ| ਨਤੀਜਿਆਂ ਤੋਂ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਵਿਆਹ ਦੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਲਾਭ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਤੱਥ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਆਹੇ ਹੋਏ ਔਰਤਾਂ ਸਹਿਜ ਅਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਸਰੀਰਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤਮੰਦ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ|  ਚੋਣ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਿਹਤਮੰਦ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਸਰੀਰਕ ਸਿਹਤ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਘੱਟ ਤਣਾਓ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ| ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਭਾਵੇਂ ਆਰਥਿਕ ਸਰੋਤਾਂ, ਸਮਾਜਕ ਸਮਰਥਨ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਲਈ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰਨ ਵੇਲੇ, ਵਿਆਹੇ ਹੋਏ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿਜ ਜਾਂ ਨਿਰਪੱਖ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਡਰਾਉਣਾ ਲੱਛਣਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ| ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਵਿਆਹੇ ਹੋਏ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਤਣਾਓ ਦੇ ਲੱਛਣ ਇੰਨੇ ਘੱਟ ਹਨ|
ਸਰੀਰਕ ਸਿਹਤ ਲਾਭ
ਵਿਆਹ ਦੇ ਸਰੀਰਕ ਸਿਹਤ ਲਾਭ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਪਰ ਵਿਆਹੁਤਾ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਸਿਹਤ ਉੱਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਿਖਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ| ਵਿਆਹੁਤਾ ਬੰਧਨ ਨੂੰ ਸੰਜਮਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਵਿਆਹੁਤਾ ਵਿਘਨ ਦੇ ਮਾੜੇ ਸਿਹਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ| ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਿਆਹੇ ਹੋਏ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿਚ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਤਲਾਕਸ਼ੁਦਾ ਜਾਂ ਵਿਧਵਾ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਸਿਹਤ ਹੈ ਜੋ ਲਗਾਤਾਰ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਰਹੇ ਹਨ| ਖੋਜ ਨੇ ਕਈ ਵਿਵਾਹਿਕ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਰੀਰਕ ਸਿਹਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਹੈ| ਵਿਆਹੁਤਾ ਵਿਘਨ ਦੇ ਮਾੜੇ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਾਲਾਤ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡਾਇਬੀਟੀਜ਼ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ) ਅਤੇ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਬਲਾਕ ਜਾਂ ਚੜ੍ਹਨਾ ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਨ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲ) ਲਈ ਵਧੇ ਹੋਏ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ| ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਾਰਜ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ; ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸਿਹਤ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ| ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮੌਜੂਦ ਹਨ|
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ
ਬਹਾਦਰ ਨਗਰ
ਬਹਾਦਰ ਨਗਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਵਲਟੋਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਵਲਟੋਹਾ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅਸ਼ੋਕ ਚੱਕਰਧਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼ੁਭਾਂਗੀ ਅਤਰੇ ਪੂਰੇ
ਕੈਰੀਅਰ
ਸ਼ੁਭੰਗੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸੋਪ ਓਪੇਰਾ ਕਸਤੂਰੀ ਵਿਚ ਕਸਤੂਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਨ ਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਸੀਰੀਅਲ ਹਵਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ। ਮੌਜੂਦਾ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਉਹ ਭਾਬੀ ਜੀ ਘਰ ਪਰ ਹੈਂ ਵਿਚ ਅੰਗੂਰੀ ਦਾ ਪਾਤਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1981 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸਤੰਬਰ 2008 ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੰਬ ਘਟਨਾਵਾਂ
29 ਸਤੰਬਰ 2008 ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁਜਰਾਤ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਬੰਬ ਘਟਨਾਵਾਂ ਹੋਈਆਂ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ 8 ਵਿਅਕਤੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ 80 ਜਖਮੀ ਹੋਏ। ਦੋ ਬੰਬ ਮਾਲੇਗਾਓ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਚੱਲੇ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸੱਤ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਮੋਡਾਸਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਧਮਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਆਤੰਕਵਾਦ
ਨੇਵਲ ਆਰਕੀਟੈਕਟਰ
ਨੇਵਲ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਨੇਵਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਸਬੰਧ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਾਹਨਾਂ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਤਿਆਰ ਕਰਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਹਨਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੈ। ਨੇਵਲ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਤੇ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ।
ਨੇਵਲ ਆਰਕੀਟੈਕਟ, ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੇ ਵਜ਼ਨ, ਇੱਕ ਖਾਸ ਗਤੀ ‘ਤੇ ਚੱਲਣ ਸਮੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੀ ਊਰਜਾ (ਤੇਲ) ਦੀ ਖਪਤ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰਤਾ ਤੇ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਖਾਸ ਖਿਆਲ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰੀ ਨਿਰਮਾਣਸਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਖਤਰਿਆਂ ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਕਰਨ ਦਨੇ ਸਮਰੱਥ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਫੌਰੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਨ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨੇ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। ਨੇਵਲ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਸ਼ਾ-ਖੇਤਰ ਦੀ ਥਾਂ ਨਿਯਮਿਤ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕੋਰਸਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਹੀ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇ:
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ
ਜੌਨਜ਼ ਹੌਪਕਿਨਜ਼ ਬਲੂਮਬਰਗ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਪਬਲਿਕ ਹੈਲਥ
ਜੌਨਜ਼ ਹੌਪਕਿਨਜ਼ ਬਲੂਮਬਰਗ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਪਬਲਿਕ ਹੈਲਥ (JHSPH) ਬਾਲਟੀਮੋਰ, ਮੈਰੀਲੈਂਡ, ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਜੌਨਜ਼ ਹੌਪਕਿਨਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਐਪਿਡੇਮੋਲੌਜੀ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਅਤੇ ਜਨ ਸਿਹਤ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਸੁਤੰਤਰ, ਡਿਗਰੀ-ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸੰਸਥਾ,  ਅਤੇ  ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਸਿਖਲਾਈ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਵਜੋਂ     ਬਲੂਮਬਰਗ ਸਕੂਲ ਸਿਹਤ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਰੋਗ ਅਤੇ ਅਯੋਗਤਾ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਥਾਰਟੀ ਹੈ। ਸਕੂਲ ਦਾ ਮਿਸ਼ਨ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨਕਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੈਕਟੀਸ਼ਨਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ, ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮਹਾਰਤ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਨ, ਨਵੇਂ ਖੋਜ ਦੇ ਪਾਇਨੀਅਰੀ ਦੁਆਰਾ ਬੀਮਾਰੀ ਅਤੇ ਸੱਟ ਤੋਂ ਆਬਾਦੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਕੂਲ ਯੂਐਸ ਵਿੱਚ ਪਬਲਿਕ ਹੈਲਥ ਨਿਊਜ਼ ਐਂਡ ਵਰਲਡ ਰਿਪੋਰਟ ਰੈਂਕਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਹੈ ਅਤੇ 1994 ਤੋਂ ਇਸੇ ਰੈਂਕਿੰਗ ਤੇ ਚਲਿਆ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਫੌਜ਼ੀਆ ਖਾਨ
ਫੌਜ਼ੀਆ ਤਹਿਸੀਨ ਖਾਨ ਨੂੰ ਫੌਜ਼ੀਆ ਖਾਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਮਹਿਲਾ ਕਾਂਗਰਸ (ਐਨ.ਸੀ.ਪੀ. ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਵਿੰਗ) ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਦੋ ਵਾਰ ਐਮ.ਐਲ.ਸੀ ਭਾਵ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਸਦਨ ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਰਹਿ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਖਾਨ ਰਾਜ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਾਨਵੈਂਟ ਸਿੱਖਿਅਤ ਮੁਸਲਿਮ ਔਰਤ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸਿੱਖਿਅਤ ਮਹਿਲਾ ਚਿਹਰਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ
ਉਹ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਰਾਜ ਦੀ ਮੰਤਰੀ (ਜੂਨੀਅਰ ਮੰਤਰੀ), ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਵਿਕਾਸ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮਾਮਲੇ, ਆਮ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ, ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ, ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਵਿਕਾਸ (ਅੂਕਾਫ ਸਮੇਤ) ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਲਈ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਰੱਖਦੀ ਸੀ।
ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ
ਫੌਜ਼ੀਆ ਖਾਨ ਸ਼ਰਦ ਪਵਾਰ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ (ਐਨਸੀਪੀ) ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ। ਉਹ ਦੋ ਵਾਰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਜੱਦੀ ਘਰ ਅਨੁਰੰਗਾਬਾਦ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਖੇ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਰਭਨੀ ਚਲੀ ਗਈ ਜਿਥੇ ਉਸ ਨੇ ਪਰਭਨੀ ਨਗਰ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਚੋਣ ਲੜਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਯੋਗਦਾਨ
ਫੌਜ਼ੀਆ ਖਾਨ ਸਾਰੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਗਠਨ (ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਕਮਰਾ) ਦੇ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਮੁਖੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਭਨੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ।
ਉਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1957 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਭਰਨੀ
ਇਹ ਇੱਕ ਨਛੱਤਰ ਹੈ। ਨਛੱਤਰਾਂ ਦੀ ਕੜੀ ਵਿੱਚ ਭਰਨੀ ਨੂੰ ਦੂਸਰਾ ਨਛੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਛੱਤਰ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਸ਼ੁਕਰ ਗ੍ਰਹਿ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਭਰਨੀ ਨਛੱਤਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਉਹ ਸੁਖ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਐਸੋ ਆਰਾਮ ਲੋਚਣ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਭੋਗ ਵਿਲਾਸ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਆਕਰਸ਼ਕ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਵੀ ਸੁੰਦਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰੇ ਦਾ ਮਨ ਮੋਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਸਥਾਨ ਸਰਵੋਪਰਿ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮ ਤਰੰਗਿਤ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਇਹ ਵਿਪਰੀਤ ਲਿੰਗ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਖਿੱਚ ਅਤੇ ਲਗਾਉ ਰੱਖਦੇ ਹੈ। ਭਰਨੀ ਨਛੱਤਰ ਦੇ ਜਾਤਕ ਉਰਜਾ ਵਲੋਂ ਪਰਿਪੂਰਣ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਲੇ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਆਕਰਸ਼ਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ, ਨਾਚ, ਚਿਤਰਕਲਾ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਭਾਗ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦ੍ਰੜ ਨਿਸ਼ਚਈ ਅਤੇ ਸਾਹਸੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਛੱਤਰ ਦੇ ਜਾਤਕ ਜੋ ਵੀ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਠਾਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਉਸਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਕੇ ਹੀ ਦਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਵਿਵਾਦ ਵਲੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਫਿਰ ਜੇਕਰ ਵਿਵਾਦ ਦੀ ਹਾਲਤ ਬੰਨ ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਲੋਂ ਸੁਲਝਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਵਿਰੋਧੀ ਜਾਂ ਵਿਰੋਧੀ ਗੱਲਾਂ ਵਲੋਂ ਨਹੀਂ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਚਤੁਰਾਈ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਵਲੋਂ ਹਾਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਭਰਨੀ ਨਛੱਤਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਉਹ ਵਿਲਾਸੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਵਿਲਾਸਿਤਾ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਣ ਲਈ ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਯਾਸਰਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਨਵੀਂਵਸਤੁਵਾਂਖਰੀਦਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਫ਼ ਸਫਾਈ ਅਤੇ ਸਫਾਈ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਕਵੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਦਿਮਾਗ ਵਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਿਲੋਂ ਸੋਚਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਨੈਤਿਕ ਮੁੱਲਾਂ ਦਾ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸੱਚ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਣ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਹੀਂ ਹੀ ਪੁਰਾਣੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਝਕੇ ਰਹਿਨਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਆਜਾਦ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰਾਤਮਕ ਦ੍ਰਸ਼ਟਿਕੋਣ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਝੂਠਾ ਦਿਖਾਵਾ ਅਤੇ ਪਖੰਡ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੋਸਤਾਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਫਾਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮਜ਼ਮੂਨਾਂ ਨੂੰ ਦਲੀਲ਼ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਤੌਲਤੇ ਹਨ ਜਿਸਦੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਇੱਕ ਚੰਗੇ ਸਮਾਲੋਚਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਗੁਣਵੰਤੀ ਅਤੇ ਦੇਖਣ ਅਤੇ ਸੁਭਾਅ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਮਾਨ ਮਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਠਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
Бхарані (каляндар Бхарація)
भरणी ഭരണി (നക്ഷത്രം) Bharani (nakszatra)
ਨਾਜ਼ੀਆ ਹਸਨ ਸੱਯਦ
ਨਾਜ਼ੀਆ ਹਸਨ ਸੱਯਦ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ ਜੋ ਮੁੰਬਈ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਡੇਲੀ ਸੋਪ ਵਿਚ ਮਹਾਭਾਰਤ, ਦਹਿਲੀਜ਼ ਅਤੇ ਲੌਕਡਾਉਨ ਕੀ ਲਵ ਸਟੋਰੀ  ਵਰਗੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਕਰੀਅਰ
ਉਹ ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਲੜੀ 'ਅਲਾਦੀਨ' ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਸਭ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿਚ ਆਈ। ਉਸਨੇ 'ਪੁੰਨਰ ਵਿਵਾਹ - ਏਕ ਨਈ ਉਮੀਦ' ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਪਹਿਚਾਨ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮ ਵਨਸ ਓਪੋਨ ਏ ਟਾਈਮ ਇਨ ਮੁੰਬਈ ਵਿਚ ਬਤੌਰ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ 2013 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਾਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦਹਿਲੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਵਰਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸਿੰਮੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਹ ਲੌਕਡਾਉਨ ਕੀ ਲਵ ਸਟੋਰੀ ਵਿਚ ਤਨੂ ਗੋਇਲ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਸ਼ਮੀ ਸ਼ਰਮਾ ਟੈਲੀਫਿਮਜ਼ ਨੇ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1990 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਇਲਿਆਸ ਘੁੰਮਣ
ਇਲਿਆਸ ਘੁੰਮਣ ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਨਾਮੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ, ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ ਅਤੇ ਕਿੱਤੇ ਵਜੋਂ ਇੰਜਨੀਅਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੇ 25 ਤੋਂ ਵਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਲੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਬਾਰੇ ਖੋਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਤੱਕ 170 ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਲਈ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
|ਜਾਂਦੀ ਬਹਾਰ ਦੀਆਂ ਮਾਈਆਂ
ਨਿਊਰੇਨੀ ਝੀਲ
ਨਿਉਰੇਨੀ ਝੀਲ ਨੂੰ ਨਿਉਰੇਨੀ ਝੀਲ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਯੁਰੇਨੀ ਝੀਲ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਕਾਸਕੀ ਦੀ ਲੇਖਨਾਥ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਰਾਮਸਰ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਫੇਵਾ, ਬੇਗਨਾਸ, ਰੂਪਾ, ਦੀਪਾਂਗ, ਮਾਈਡੀ, ਖਸਤੇ, ਕਮਾਲਟਾਲ ਅਤੇ ਗੁਡੇ ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੰਡਕੀ ਸੂਬੇ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੇਪਾਲ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਨਾਲਡੇਹਰਾ ਗੋਲਫ ਕਲੱਬ
thumb|ਨਾਲਡੇਹਰਾ ਗੋਲਫ ਕਲੱਬ ਨਾਲਡੇਹਰਾ ਸ਼ਿਮਲੇ ਤੋਂ 22 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਮਸ਼ੋਬਰੇ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 12 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਤੋਂ 2044 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਮਨਮੋਹਕ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਉਚਾਈ 2,200 ਮੀਟਰ ਹੈ। ਇਸ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਪਰ 68, 18 ਕੋਰਸ ਲਈ ਹੋਲ ਹੈ ਅਤੇ 16 ਹਰੇ ਅਤੇ 18 ਗੋਲਫ ਦੀ ਸ਼ਾਟ ਲਈ ਗੇਂਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਨ।
ਕੋਰਸ
ਨਾਲਡੇਹਰਾ ਗੋਲਫ ਮੈਦਾਨ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਗੋਲਫ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ 4285 ਗਜ਼ ਦਾ ਹੈ। ਦਿਉਦਾਰ ਦੇ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇਹ ਗੋਲਫ ਮੈਦਾਨ ਬਹੁਤ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਕੋਈ ਮੈਦਾਨ ਅੰਦਰ ਦਾਖ਼ਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਲੋਹੇ ਦੀ ਜਾਲੀਦਾਰ ਵਾੜ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਅੰਦਰ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਲਈ ਕਲੱਬ ਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਲੈਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਖੇਡ ਸਥੱਲ
ਵਲੀ ਰਾਮ
ਭਗਤ ਵਲੀ ਰਾਮ ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਧਰਮ ਸਾਧਕ ਹੈ। ਪਰ ਖੇਦ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਨਾ ਤਾਂ ਇਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਜੇ ਤੱਕ ਸੰਪਾਦਿਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਸੰਬੰਧੀ ਆਵਸ਼ਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਡਾ. ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਸੈਣੀ ਨੇ “ਭਗਤ ਵਲੀ ਰਾਮ ਰਚਨਾਵਲੀ” ਨਾਮਕ ਪੁਸਤਕ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰਕੇ ਉਸਦੀ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਣ ਦਾ ਉਦਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਸਮਾਂ ਤੇ ਜੀਵਨ
ਡਾ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀਵਾਨਾ ਲਿਖਦੇ ਹਨ:
ਵਲੀ ਰਾਮ ਪੰਜਾਬੀ ਘਰਾਣੇ ਦਾ ਸੀ। ਗੁਰਮੁਖੀ ਦੇ ਜਾਣੂ ਸਿੱਖ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਰਸੀਆ, ਵਾਸਾ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹ ਜਗਨ (ਹਕੂਮਤ 1627-1658 ਈ:) ਦੇ ਅਹਿਦ ਵਿੱਚ ਜੀਵਤ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਲਿਖਤ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਹੈ ਮੁਗਲ ਕਾਲ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਮੁਹਸਨ ਫਾਨੀ ਦੀ ਰਚਨਾ “ਦਾਬਿਸਤਾਨਿ ਮਜ਼ਾਹਮਾ” ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਨੇ ਵਲੀ ਰਾਮ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ ਹੈ:
1. ਆਪ ਕਾਇਬ ਜਾਤ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਨ ਤੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾ ਹੀਰਾ ਮੱਲ ਸੀ।
2. ਆਪ ਫਕੀਰੀ ਸੁਭਾ ਕਰਕੇ ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀ ਸਨ, ਅਰਥਾਤ ਮੰਦਰ, ਮਸਜਦ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭਿੰਨਤਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ ਸਨ।
3. ਫਕੀਰਾਂ ਦਰਵੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਜੋਲ ਰੱਖਦੇ ਸਨ ਤੇ 1044 ਹਿਜਰੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫਕੀਰ ਮੁਲਾ ਸ਼ਾਹ ਬਦਖਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਕਸ਼ਮੀਰ ਗਏ।
4. ਆਪ ਦੀ ਰਚਨਾ 1050 ਕਾਂਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਵਲੀ ਰਾਮ ਮੂਲਾ ਸ਼ਾਹ ਬਦਕਸ਼ੀ ਦਾ ਸਮਕਾਲੀ ਸੀ ਤੇ ਸ਼ਾਹ ਜਹਾਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹੋਇਆ।
ਵਲੀ ਰਾਮ ਅਰਬੀ ਫਾਰਸੀ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਵੀ ਸਨ। ਆਪ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਵੇਂ:
ਹਮਨ ਗੁਮਨਾਮ ਆਲਮ ਹੈ
ਹਮਨ ਕਉ ਨਾਮਦਾਰੀ ਕਿਆ।
ਵਲੀ ਰਾਮ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਨਾਸ਼ਮਾਨਤਾ ਸਬੰਧੀ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ:
ਜੋ ਉਪਜਿਓ ਸੋ ਬਿਨਸਿ ਹੈ ਪਰੋ ਆਜੁ ਕੇ ਕਾਲ
ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਗੁਨ ਗਾਇ ਲੇ ਭਾਰਿ ਮਗਲ ਜੰਜਾਲ॥
ਰਾਜਨੀਤਕ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਭਗਤ ਵਲੀ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਭਗਤ ਵਲੀ ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਕਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਆਪਦੀ ਕਵਿਤਾ ਉੱਤੇ ਸਮਸ਼ਟ ਹੈ।
ਰਚਨਾਵਾਂ
ਵਲੀ ਰਾਮ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਰਚੇ ਗਏ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਅਧਿਆਤਮਕ, ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਭਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਗਤ ਵਲੀ ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਹੇਠ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ:
ਮੁਹੰਮਦ ਜ਼ਿਆ-ਉਲ-ਹਕ
ਮੁਹੰਮਦ ਜ਼ਿਆ-ਉਲ-ਹੱਕ ਪਾਕ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਇੱਕ ਜਰਨੈਲ ਸੀ। ਉਹ 12 ਅਗਸਤ 1924 ਜਲੰਧਰਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਜੰਮਿਆ। 1943 ਚ ਉਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਿਆ। 1950 ਚ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਸ਼ਫ਼ੀਕਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। 1962-64 ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਅਮਰੀਕਾ ਗਿਆ। 1970 ਵਿੱਚ ਉਰਦਨ ਚ ਫ਼ਲਸਤੀਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਇਆ। 1973 ਚ ਉਸਨੂੰ ਮੇਜਰ ਜਰਨਲ ਬਣਾ ਕੇ ਮੁਲਤਾਨ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 1 ਮਾਰਚ 1976 ਨੂੰ ਉਸਨੂੰ ਪਾਕ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਕਮਾਂਡਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਨੇ 5 ਜੁਲਾਈ 1977 ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਜੀ ਹਕੂਮਤ ਲਗਾ ਕੇ ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਵਜ਼ੀਰ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ਜ਼ੁਲਫਿਕਾਰ ਅਲੀ ਭੁੱਟੋ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਲਾ ਦਿੱਤੀ। 17 ਅਗਸਤ 1988 ਨੂੰ ਬਹਾਵਲਪੁਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ਼ ਉਹ ਮਰ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1924 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1988
ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿ : ਸਾਂਝੇ ਲੱਛਣ
ਹਵਾਲੇ 1. 	ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਤੇ ਵਿਕਾਸ- ਡਾ. ਪ੍ਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਕਸੇਲ, 	ਡਾ. ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ 2. 	ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਆਦਿ ਕਾਲ ਭਗਤੀ ਕਾਲ (ਡਾ. ਜਗਬੀਰ ਸਿੰਘ) 3. 	ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਇਤਿਹਾਸ- ਡਾ. ਐਸ.ਐਸ. ਕੋਹਲੀ 4. 	ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਅਲੋਚਨਾਤਮਕ ਇਤਿਹਾਸ- ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ 5. 	ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ- ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ
ਪ੍ਰਾਥਨਾ ਥੋਂਬਰੇ
'''ਪ੍ਰਾਥਨਾ ਜੀ. ਥੋਂਬਰੇ''' (ਜਨਮ 18 ਜੂਨ 1994) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ।
ਥੋਂਬਰੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਤਿੰਨ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਅਤੇ 17 ਡਬਲਜ਼ ਖਿਤਾਬ ਆਪਣੇ ਨਾਂਅ ਕੀਤੇ ਹਨ। 25 ਅਗਸਤ 2014 ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ 355ਵਾਂ ਰੈਕ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਰੈਂਕ ਹੈ। 16 ਮਈ 2016 ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਡਬਲਜ਼ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ 208ਵਾਂ ਰੈਂਕ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ।
ਫੈਡ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀ ਥੋਂਬਰੇ ਦੇ ਜਿੱਤ-ਹਾਰ ਅੰਕ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 12-4 ਸਨ।
ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਡਬਲਜ਼ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਸਾਨੀਆ ਮਿਰਜ਼ਾ ਨਾਲ ਕਾਂਸੇ ਦਾ ਤਮਗਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਖ਼ਪਤਵਾਦ
ਖ਼ਪਤ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਸੰਕਲਪ
ਖ਼ਪਤ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਅਤਿ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਕਲਪ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ, ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਧਰਮ ਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਮਾਨਵਵਿਗਿਆਨ, ਸੰਚਾਰ ਤੇ ਮੰਡੀ ਆਦਿ ਖੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਢੰਗ ਨਾਂਲ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਅਤੇ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਖ਼ਪਤ ਸਾਡੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾਂ ਜੀਵਨ ਵਿਵਹਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਖ਼ਪਤ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਪਿਛਲੇ ਕੁੱਝ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਖ਼ਪਤ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਇੱਕ ਨਵੀਨ ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਸ਼ੇ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਖ਼ਪਤ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1976ਈ. ਵਿੱਚ ਸਟਾਰਟ ਯੂਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ "Captains of Consciousness: Social Roots of the consumer culture”” ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਇਸੇ ਸਾਲ ਡੇਨੀਅਲ ਬੈੱਲ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਪੁਸਤਕ “Cultural Contradictions of Capitalism” ਵਿਚ ਵੀ ਖ਼ਪਤ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਮਦ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। 1980ਈ. ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੇ ਵਰਤਾਰਾ ਏਨਾ ਜਿਆਦਾ ਤਿੱਖਾ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਸਾਲਿਆਂ, ਪੁਸਤਕਾਂ, ਸੈਮੀਨਾਰਾਂ ਤੇ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ਪਤ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਉੱਪਰ ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾ ਹੋਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ।2
ਖ਼ਪਤ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਖ਼ਪਤ+ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ‘Consumer Culture` ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖ਼ਪਤ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ‘ਉਪਭੋਗੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ` ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖ਼ਪਤ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਘੇਰੇ ਵਾਲਾ ਸੰਕਲਪ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸੰਬੰਧ ‘ਖ਼ਪਤ`, ‘ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਦ`, ‘ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ` ਅਤੇ ‘ਪਦਾਰਥਵਾਦ` ਆਦਿ ਨਾਲ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਭਿੰਨ ਸੰਕਲਪਾਂ ਦੀ ਮੱਦਦ ਨਾਲ ਹੀ ਖ਼ਪਤ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਖ਼ਪਤ ਉਪਭੋਗ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਦ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਖ਼ਪਤ ਪਦਾਰਥਵਾਦ
ਖ਼ਪਤ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ‘ਖ਼ਪਤ` ਹੈ। ਅਰਥ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਮਦ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਇੱਕ ਖਰਚ ਤੇ ਦੂਜਾ ਬੱਚਤ। ਖ਼ਪਤ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਖਰਚ ਨਾਲ ਹੈ। ਜੌਨ ਸੇਨਰਡ ਕੀਨਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਖ਼ਪਤ ਕਮਾਈ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੱਚਤ ਦੀ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਦ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਅਕਾਦਮਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਮਸਲੇ ਦੇ ਹੱਲ ਜਾਂ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਅਜਿਹਾ ਅੰਦੋਲਨ ਹੈ ਜੋ ਉਪਭੋਗਤਾ ਦੇ ਮੌਲਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਝੂਠ, ਘਟੀਆ ਉਤਪਾਦਨ, ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਜਾਂ ਖਤਰਨਾਕ ਪਦਾਰਥ ਜਿਵੇਂ ਭੋਜਨ, ਦਵਾਈਆਂ ਆਦਿ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਖ਼ਪਤ ਜਾਂ ਉਪਭੋਗ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਤੱਖ, ਅਪ੍ਰਤੱਖ, ਸਮੂਹਕ, ਉਪਜਾਊ, ਅਨ-ਉਤਪਾਦਕ, ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਜਾਂ ਦਿਖਾਵੇ ਦੀ ਖ਼ਪਤ ਆਦਿ। ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਜਾਂ ਦਿਖਾਵੇ ਦੀ ਖ਼ਪਤ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਅਤਿ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ ਦਾ ਉਪਭੋਗ ਦਿਖਾਵੇ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਵੇ ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਦਿਖਾਵੇ/ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਖ਼ਪਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਅਜ ਮਾਰੂਤੀ ਕਾਰ ਨੀਵੇਂ ਸਟੈਂਡਰਡ ਦਾ ਪ੍ਰ਼ਤੀਕ ਹੈ। ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਸਟੇਟਸ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਮਾਰੂਤੀ ਕਾਰ ਨਹੀਂ ਖਰੀਦਦਾ ਸਗੋਂ ਆਈਕੋਨ, ਸਕੋਤਾ, ਇਨਨੋਬ, ਟਾਵੀਰਾ ਨੂੰ ਖਰੀਦਣ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਹੋਮ ਥੀਏਟਰ ਟੀ.ਵੀ. ਹੈ ਤਾਂ ਠੀਕ ਹੈ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਧਾਰਨ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ। ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਖਾਸ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਤਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੱਪੜੇ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਲਹਿ ਜਾਣ। ਹਰ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨੰਗਾ ਹੋਣ ਲਈ ਤਰਲੋਮੱਛੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣਾ ਜਿਸਮ ਵਿਖਾਉਣ ਦੀ ਚਾਹਵਾਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਮ ਸਾਧਾਰਨ ਨਹੀਂ ਖਾਸ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।3 ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਵਿਅਕਤੀ ਮੁਕੇਸ਼ ਅੰਬਾਨੀ ਦਾ ਮੁਬੰਈ ਵਿਖੇ ‘ਅੰਟਿਲਾ ਮਹਿਲ` ਨਾਂ ਦਾ ਘਰ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਦਹਾਰਨ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੇ ਇਸ ਘਰ ਦੀਆਂ 27 ਮੰਜ਼ਿਲਾ, ਤਿੰਨ ਹੈਲੀਪੈਡ, 9 ਲਿਫ਼ਟਾਂ, ਝੂਲੇਦਾਰ ਬਾਗ, ਨਾਚਖਾਨੇ, ਮੌਸਮ ਅਨੁਕੂਲ ਕਮਰੇ, ਕਸਰਤਖਾਨੇ, 6 ਮੰਜ਼ਿਲੀ ਪਾਰਕਿੰਗ ਅਤੇ 600 ਨੌਕਰ-ਚਾਕਰ ਹਨ।
ਖ਼ਪਤ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤਿ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੰਕਲਪ ‘ਪਦਾਰਥਵਾਦ` ਹੈ। ਪਦਾਰਥਵਾਦ ਅਨੁਸਾਰ ਪਦਾਰਥ ਮੂਲ ਹੈ ਅਤੇ ਸੋਚ ਤੇ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਸਥਾਨ ਦੂਜੈਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਵਿਚਾਰ ਜਾਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਭੌਤਿਕ ਜਾਂ ਆਰਥਿਕ ਲਾਭ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਮੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਅਦਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਗੌਣ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੈਲੀਆ ਲੁਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਖ਼ਪਤ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਪਦਾਰਥਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਹੀ ਇੱਕ ਵਨੰਗੀ ਜਾਂ ਕਿਸਮ ਹੈ।4
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਉਪਭੋਗੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਿਨ-ਬ-ਦਿਨ ਵੱਧਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਖ਼ਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਪਦਾਰਥਾਂ/ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਏਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੰਮੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਬਣਾਉਣਾ ਜੇ ਅਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਕਠਿਨ ਕਾਰਜ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਨਿਮਨਲਿਖਤ ਚਾਰਟ ਦੀ ਮੱਦਦ ਨਾਲ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਖ਼ਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਕੁੱਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਦਾਰਥਕ ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਕੁਝ ਆਧੁਨਿਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਖਾਣ ਪੀਣ
ਬਰਗਰ
ਪੀਜ਼ਾ
ਮੈਗੀ
ਨੂਡਲਜ਼
ਚਾਕਲੇਟ
ਬਿਸਕੁਟ
ਆਈਸਕ੍ਰੀਮ
ਜੈਮ
ਟੌਨਿਕ
ਚਾਹ
ਕੌਫ਼ੀ
ਰਸ/ਜੂਸ
ਸੂਪ
ਕੋਲਡ ਡਰਿੰਕਸ
ਘਿਉ/ਤੇਲ
ਦੁੱਧ
ਸ਼ਰਾਬ
ਸਿਗਰਟ
ਪਹਿਰਾਵਾ ਤੇ ਕੱਪੜੇ
ਟੀ-ਸ਼ਰਟ
ਟਾੱਪ
ਸਾੜੀ
ਸਲਵਾਰ ਕਮੀਜ਼
ਗਹਿਣੇ
ਜੁੱਤੀ
ਬੈਗ/ਪਰਸ
ਘੜੀ
ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਸਮੱਗਰੀ/ ਸਰੀਰਕ ਸੁੰਦਰਤਾ
ਕ੍ਰੀਮ
ਲੋਸ਼ਨ
ਪਾਊਡਰ
ਪਰਫਿਊਮ
ਸ਼ੈਂਪੂ
ਤੇਲ
ਜੈੱਲ
ਲਿਪਸਟਿਕ
ਟੁੱਥਪੇਸਟ
ਮੰਜਨ
ਘਰੇਲੂ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਮਾਨ ਤੇ ਹੋਰ ਵਸਤਾਂ
ਫਰਨੀਚਰ,ਬੈੱਡ,ਸੋਫਾ
ਸੈੱਟ, ਕੁਰਸੀਆਂ ਆਦਿ)
ਡਿਨਰ/ਟੀ.ਸੈੱਟ,(ਪਲੇਟਾਂ,
ਕੱਪ, ਗਲਾਸੀਆਂ ਆਦਿ)
ਫੁਟਕਲ
(ਕਾਰ,
ਮੋਟਰ-ਸਾਈਕਲ,
ਸਕੂਟਰ ਆਦਿ
ਮੋਬਾਇਲ
ਪੈਟਰੋਲ, ਡੀਜ਼ਲ, ਗੈਸ)
ਖਾਣ ਪੀਣ
ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ
ਮੈਕਡੋਨਲਡੀਕਰਨ
ਫਾਈਵ/ਸੈਵਨ ਸਟਾਰ ਹੋਟਲ
ਬਰਗਰ ਕਿੰਗ
ਪੀਜਾ ਹੱਟ
ਕੌਫੀ ਹਾਊਸ
ਪਹਿਰਾਵਾ
ਸ਼ਾਪਿੰਗਮਾਲ
ਦੇਹ-ਸ਼ਿੰਗਾਰ
ਬਿਊਟੀ ਪਾਰਲਰ
ਘਰੇਲੂ ਸਾਜੋ ਸਮਾਨ ਤੇ ਹੋਰ ਵਸਤਾਂ
ਬਿੱਗਮਾਲ,ਬਿੱਗ ਬਜ਼ਾਰ,
ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟਲ ਸਟੋਰ
ਹਵਾਲੇ
1) ਡਾ. ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਚੰਦੀ, ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸੰਕਲਪ ਸਰੂਪ ਸਰੋਕਾਰ, ਪੰਨਾ 43.
2) 2)	Mike Feathers tone, 'Preface to second edition', Consumer culture & Post modernism Sage Publications Ltd. London, 2007, P-14. ਉਦੱਰਿਤ ਹੁਣ, ਸੰਪਾ. ਸੁਸ਼ੀਲ ਦੁਸਾਂਝ, ਜਨਵਰੀ-ਅਪ੍ਰੈਲ, 2014.
3) ਡਾ. ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਚੰਦੀ, ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸੰਕਲਪ ਸਰੂਪ ਸਰੋਕਾਰ ਪੰਨਾ 49.
4) 4)	Celia Lury, Consumer Culture, Polity Press, V.K., 2011, P-9 ਉਦੱਰਿਤ ਹੁਣ, ਸੰਪਾ. ਸੁਸ਼ੀਲ ਦੁਸਾਂਝ, ਜਨਵਰੀ-ਅਪ੍ਰੈਲ, 2014.
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਜੀਤ ਤਈਲ
ਜੀਤ ਤਈਲ (ਜਨਮ 13 ਅਕਤੂਬਰ 1959) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ, ਨਾਵਲਕਾਰ, ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਕਵੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚਾਰ ਸੰਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦਾ ਲੇਖਕ ਹੈ: ਇਹ ਗਲਤੀਆਂ ਸਹੀ ਹਨ (These Errors Are Correct, ਟ੍ਰਾਂਕਬਾਰ, 2008), ਇੰਗਲਿਸ਼ (English - 2004, ਪੇਂਗੁਇਨ ਇੰਡੀਆ, ਰਟਾਪਲੈਕਸ ਪ੍ਰੈਸ, ਨਿਊਯਾਰਕ, 2004), ਅਪੋਕਲੈਪਸੋ (Apocalypso - ਆਰਕ, 1997) ਅਤੇ ਜੈਮਿਨੀ (Gemini - ਵਾਈਕਿੰਗ ਪੇਂਗੁਇਨ, 1992)। ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ, ਨਾਰਕੋਪੋਲਿਸ, (Narcopolisਫੈਬਰ ਐਂਡ ਫੈਬਰ, 2012) ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਡੀਐਸਸੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ, 2012 ਦੇ ਮੈਨ ਬੁੱਕਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਸ਼ਾਰਟਲਿਸਟ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ
ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਤਈਲ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਟੀ ਜੇ ਐਸ ਜਾਰਜ ਦਾ ਬੇਟਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ, ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਰਿਹਾ। ਤਈਲ ਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਸਾਰਾਹ ਲਾਰੈਂਸ ਕਾਲਜ (ਨਿਊਯਾਰਕ) ਤੋਂ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ, ਸਵਿਸ ਆਰਟਸ ਕੌਂਸਲ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੌਂਸਲ ਅਤੇ ਰੌਕਫੈਲਰ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਗ੍ਰਾਂਟਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ।
ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ, ਨਾਰਕੋਪੋਲਿਸ ਮੁੱਖ ਕਰਕੇ 1970 ਅਤੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਬੰਬੇ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਗੁਪਤ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਅਫੀਮ ਨੇ ਨਵੀਂ ਸਸਤੀ ਹੈਰੋਇਨ ਨੂੰ ਰਾਹ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਤਈਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਇਹ ਨਾਵਲ, “ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਪੱਥਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਾਮ ਉਕਰਨ ਲਈ" ਲਿਖਿਆ ਸੀ। "ਜਿਵੇਂ ਕਿ [ਨਾਰਕੋਪੋਲਿਸ ਵਿੱਚ ] ਇੱਕ ਪਾਤਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੁਹਰਾਉਣ ਨਾਲ ਹੀ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਅਫੀਮ ਦੇ ਘੁਰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਹਾਸ਼ੀਏ 'ਤੇ, ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਆਦੀ ਅਤੇ ਉਖੜੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਨੀਚਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਚ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਮੈਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜੋ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਪੰਨਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀਤੇ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ।"
1705
1705 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਸੁਲ੍ਹਾਨਾਮਾ
ਸੁਲ੍ਹਾਨਾਮਾ, ਸੰਧੀ ਜਾਂ ਅਹਿਦਨਾਮਾ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਹੇਠਲਾ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕਨੂੰਨ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲ਼ੀਆਂ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਜੱਥੇਬੰਦੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਧਿਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ (ਕੌਮਾਂਤਰੀ) ਸਮਝੌਤਾ, ਮਸੌਦਾ, ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ, ਕੌਲ-ਕਰਾਰ, ਮਰਿਆਦਾ ਵਰਗੀਆਂ ਇਸਤਲਾਹਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਹੇਠ ਸੁਲ੍ਹਾਨਾਮਾ ਹੀ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਅਸੂਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੁਲ੍ਹਾਨਾਮੇ
ਨੁਏਸਤਰਾ ਸੇਨਿਓਰਾ ਦੇ ਲਾ ਆਸੁਨਸੀਓਨ ਦਾ ਗਿਰਜਾ (ਵਾਲਦੇਮੋਰੋ)
ਨੁਏਸਤਰਾ ਸੇਨਿਓਰਾ ਦੇ ਲਾ ਆਸੁਨਸੀਓਨ (ਸਪੇਨੀ:Iglesia de Nuestra Señora de la Asunción) ਵਾਲਦੇਮੋਰੋ, ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਗਿਰਜਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 1981 ਵਿੱਚ ਬੀਏਨ ਦੇ ਇੰਤੇਰੇਸ ਕੁਲਤੂਰਾਲ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਲੋਕ ਦਾਇਰੇ
ਲੋਕ ਦਾਇਰੇ
ਅਕਸਰ ਲੋਕ-ਧਾਰਾ ਨੂੰ ਪਰੰਪਰਕ ਗਿਆਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ-ਧਾਰਾ ਦੇ ਕੁੱਝ ਹਿੱਸੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਇਹ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਕਿ ਲੋਕ-ਧਾਰਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲੋਕ-ਧਾਰਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸਿੱਠਣੀਆਂ, ਸੁਹਾਗ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਗਾਏ ਜਾਣ ਲੱਗੇ ਹਨ। ਲੋਕ-ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵੰਨਗੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਲੋਕ-ਧਾਰਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਕੋਈ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲ਼ੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਸਮੂਹਕ ਵਿਹਾਰ ਦੇ ਪੈਟਰਨ ਅਵਚੇਤਨ ਤੌਰ ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣਗੇ,ਉਹ ਲੋਕ-ਧਾਰਾ ਹੈ। ਲੋਕ-ਬਿਰਤਾਂਤ ਅਕਸਰ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਐਲਨ ਡੰਡਜ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲ਼ ਲੋਕ-ਧਾਰਾ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹਨ ਸਭ ਦੀ ਆਪਣੀ ਆਪਣੀ ਲੋਕ-ਧਾਰਾ ਹੈ। ਪਰ ਕੁੱਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਇਹ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੋਚ ਨਾਲ਼ ਲੋਕ-ਧਾਰਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਲੋਕ-ਧਾਰਾ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਲੋਕ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕ ਦਾਇਰੇ ਜਾਤਾਂ ਜਾਂ ਖਿੱਤਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਜਿਵੇਂ – ਮਾਲਵੇ ਦੀ ਲੋਕ-ਧਾਰਾ, ਮਾਝੇ ਦੀ ਲੋਕ-ਧਾਰਾ, ਦੁਆਬੇ ਦੀ ਲੋਕ-ਧਾਰਾ, ਜਾਂ ਕਿਸਾਨੀ ਦੀ ਲੋਕ-ਧਾਰਾ, ਬਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਲੋਕ-ਧਾਰਾ ਆਦਿ। ਪਰ ਲੋਕ-ਧਾਰਾ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਇਸ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ 1984 ਦੀ ਘਟਨਾ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਦਾਇਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲੋਕ-ਧਾਰਾ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਕੋਈ ਲੋਕ ਸਮੂਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਲੋਕ-ਧਾਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਲੋਕ ਦਾਇਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਦਾਇਰੇ ਆਕਾਰ ਦੋ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦੋ ਕਰੋੜ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ-ਧਾਰਾ ਦਾ ਹਰ ਸਮੇਂ ਸੰਚਾਰ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਾਤਾਰ ਚੱਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਲੋਕ-ਧਾਰਾ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਦਵਾਨ ਐਲਨ ਡੰਡੀਜ਼ ਦਾ ਮੱਤ ਹੈ ਕਿ “ ਕੋਈ ਵੀ ਸਮੂਹ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਜਾਂ ਦੋ ਵੱਧ ਬੰਦੇ ਹੋਣ ਤੇ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਕਿੱਤੇ ਜਾਂ ਧਰਮ ਆਦਿ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦੀ ਵੀ ਸਾਂਝ ਹੋਵੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਲੀ ਸਾਂਝੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਸਾਂਝ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗਰੁੱਪ ਭਾਵਨਾ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹੀ ਰੱਖੇ, ਉਹੀ ਲੋਕ ਸਮੂਹ ਅੜਵਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ” ‘ਲੋਕ’ ਦਾ ਅਰਥ ਸਮੂਹਿਕ ਭਾਵਨਾ ਵਿੱਚ ਬੱਝਾ, ਭਾਸ਼ਾਈ, ਖੇਤਰੀ, ਨਸਲੀ ਕਿੱਤਾਗਤ ਧਾਰਮਿਕ ਆਧਾਰ ਤੇ ਬਣਿਆ ਅਜਿਹਾ ਗੁੱਟ ਹੈ ਜਿਸ ਕੋਲ਼ ਆਪਣੀ ਸਾਂਝੀ ਵਿਰਾਸਤ ਹੈ। ਇਹ ਗੁੱਟ ਸਹਿਰੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਪੇਂਡੂਆਂ ਦਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਅਤੇ ਅਨਪੜ੍ਹ ਵਾਗੀਆਂ ਹਲ ਵਾਹਕਾਂ ਦਾ ਵੀ, ਧਨੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਤੇ ਝੁੱਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦਾ ਵੀ। ਲੋਕ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਦਾ ਆਧਾਰ ਭੂਗੋਲਿਕ/ਸਾਂਸਕ੍ਰਤਿਕ ਵੰਡ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵਸੋਂ ਦਾ ਉਹ ਦਾਇਰਾ ਜਿਸ ਕੋਲ਼ ਆਪਣੀ ਨਿੜੜਵੀਂ ਲੋਕਧਾਰਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੋਕ ਦੀ ਇਕਾਈ ਹੈ। ਐਲਨ ਡੰਡੀਜ਼ ਅਨੁਸਾਰ, “ ਲੋਕ ਦੀ ਛੋਟੀ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਇਕਾਈ ਤੇ ਵੱਡੀ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਇਕਾਈ ਸਮੁੱਚੀ ਕੌਮੀਅਤ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ” ਲੋਕ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਸਰਬ ਸਾਧਾਰਨ ਤੇ ਦਾਇਰਿਆਂ ਤੋਂ ਤੋੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਲੋਕਧਰਾ ਦੇ ਹਰ ਅੰਗ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਦਾਇਰੇ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਹਰ ਦਾਇਰੇ ਦੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾਇਰੇ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਭਾਵਨਾ ਸਮਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੀਵਨ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਨ ਆਉਣ ਨਾਲ਼ ਪਹਿਲੇ ਦਾਇਰੇ ਅਲੋਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਨਵੇਂ ਕਿੱਤੇ ਨਵੇਂ ਦਾਇਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਾਲਜੀਏਟਾਂ,ਪਾੜ੍ਹਿਆਂ, ਪੰਜਾਬੀ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ, ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ, ਰਾਜਨੀਤਕ ਪਾਰਟੀਆਂ, ਡਰਾਇਵਰਾਂ ਤੇ ਕੰਡਕਟਰਾਂ, ਦੇ ਨਵੇਂ ਨਵੇਂ ਦਾਇਰੇ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਨਾਲ਼ ਉਹ ਆਪੋ ਆਪਣੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸਿਰਜ ਰਹੇ ਹਨ। ਨਵੇਂ ਗਰੁੱਪਾਂ ਦੇ ਬਣਨ ਤੇ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੇ ਮਿਟਣ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਗੁਆਚਦੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਉੱਤਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਹੋਂਦ ਉਸ ਨਾਲ਼ ਸੰਬੰਧਿਤ ਦਾਇਰੇ ਦੀ ਹੋਂਦ ਵਿਧੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਦਾਇਰਿਆਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਪ੍ਨ੍ਰਵਾਨ ਕਰਦਿਆਂ ਸਦਾ ਚੇਤੇ ਰੱਖਣਾ ਪਵੇਗਾ ਕਿ ਦਾਇਰਿਆਂ ਦੀ ਇਹ ਵੰਡ ਲਾਲ ਲਕੀਰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਲੋਕ ਦੇ ਇੱਕ ਦਾਇਰੇ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਦੂਜੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕੋ ਬੰਦਾ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਦਾਇਰਿਆਂ ਨਾਲ਼ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕੋ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲ਼ੇ ਲੋਕ ਦੇ ਕਈ ਦਾਇਰੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਲੋਕ ਦਾਇਰੇ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ
1. ਲੋਕ ਦਾਇਰਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਵੀ। 2. ਲੋਕ ਦਾਇਰੇ Exclusive ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਜਿੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ Exclusive ਦਾਇਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ – ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਬਰਾਂਡ ਦੇ ਸ਼ੋਅ ਰੂਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਬਰਾਂਡ ਦਾ ਸਮਾਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਬਰਾਂਡ ਦੇ ਉਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ Exclusive ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਲੋਕ-ਧਾਰਾ Exclusive ਕਿਸਮ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਲੋਕ ਦਾਇਰੇ ਇੱਕ ਦੂਸਰੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਦਾਇਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਉਹ ਮੁਕੰਮਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। 3. ਲੋਕ ਦਾਇਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਈ ਤੌਰ ਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਤੱਕ ਲੋਕ ਦਾਇਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਲੋਕ ਦਾਇਰੇ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ। ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਥਾਈਤਵ ਹੋਵੇਗਾ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਵਿਰਾਸਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਜੋ ਇੱਕ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੋਂ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੱਕ ਜਾਵੇਗੀ।
ਲੋਕ ਦਾਇਰੇ ਦੀਆਂ ਵੰਨਗੀਆਂ
1. ਭੂਗੋਲਿਕ ਜਾਂ ਭਾਸ਼ਾਈ
2. ਧਰਮ ਜਾਂ ਫ਼ਿਰਕਾ
3. ਜਾਤ ਜਾਂ ਕਿੱਤਾ
4. ਲਿੰਗ ਜਾਂ ਉਮਰ
4. ਨਿਭਾਉ ਸੰਦਰਭ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਮੌਕਾ
ਭੂਗੋਲਿਕ ਜਾਂ ਭਾਸ਼ਾਈ ਆਧਾਰ ਤੇ
ਕਿਸੇ ਖਿੱਤੇ ਦੀ ਭੂਗੇਲਿਕ ਸਥਿਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਰਕਦੀ ਹੈ ਉੱਥੇ ਉਸ ਖਿੱਤੇ ਦੀ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਿਕ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਿਕ ਵੱਖਰਤਾ, ਵੱਖਰੇ ਥੀਮ, ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਵੱਖਰਤਾ, ਵੱਖਰੇ ਲੈਅ ਅਤੇ ਸੁਰ ਪ੍ਰਬੰਧ, ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ ਲੰਮੇ ਮਲਵਈ ਲੋਕ ਗੀਤ ਆਪਣੀਆਂ ਲੰਮੀਆਂ ਹੇਕਾਂ ਅਤੇ ਸੰਬੋਧਨੀ ਸੁਰਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਸਹਿਜ ਹੀ ਦੁਆਬੇ ਤੇ ਪੁਆਧ ਦੇ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਤੋਂ ਨਿਖੇੜੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਧਰਮ ਜਾਂ ਫ਼ਿਰਕੇ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ
ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਧਰਮ ਤੇ ਫ਼ਿਰਕਿਆਂ ਦੀਆਂ ਆਪੋ ਆਪਣੀਆਂ ਰਹੁ ਰੀਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ ਫੇਰਿਆਂ ਸਮੇਂ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ‘ਬੇਦੀ ਦੇ ਗੀਤ’ ਆਨੰਦ ਕਾਰਜ ਸਮੇਂ ਨਹੀਂ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਗਰਾਤੇ ਤੇ ਬੈਠੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ, ਵੈਸ਼ਨੋ ਦੇਵੀ ਦੇ ਸੰਗ ਲਈ ਜੁੜੀਆਂ ਸੰਗਤਾਂ, ਗੁੱਗੇ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਕੱਢਣ ਆਏ ਗੁੱਗੇ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਆਦਿ ਸਭਨਾਂ ਦੇ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਦਾਇਰੇ ਹਨ।
ਜਾਤ ਜਾਂ ਕਿੱਤੇ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ
ਆਦਿ ਕਾਲ ਤੋਂ ਹੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਕਬੀਲਿਆਂ, ਜਾਤਾਂ, ਕਿੱਤਿਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਵਿਗਸਦੀ ਆਈ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਮਿਰਾਸੀਆਂ, ਕੰਜਰਾਂ, ਭੱਟਾਂ, ਮਜ੍ਹਬੀਆਂ ਜੱਟਾਂ ਅਤੇ ਬਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਆਪੋ ਆਪਣੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਕਿੱਤਿਆਂ ਨੇ ਨਵਿਆਂ ਦਾਇਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਡਾਕਟਰਾਂ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ, ਡਰਾਇਵਰਾਂ, ਕੰਡਕਟਰਾਂ, ਮਿੱਲ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਆਪੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪਰੰਪਰਾ ਕਾਇਮ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
ਲਿੰਗ ਜਾਂ ਉਮਰ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ
ਲਿੰਗ ਤੇ ਉਮਰ ਦੀ ਸਾਂਝ ਦਾ ਆਧਾਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦੀ ਸਾਂਝ ਨੂੰ ਜਨਮ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਪਸੰਦਾਂ ਇੱਕੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾਇਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਵਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਖੇਡ ਗੀਤ, ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਦੇ ਤ੍ਰਿਂਞਣ ਤੇ ਤੀਆਂ ਆਦਿ ਸਭੋ ਲਿੰਗ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਹੀ ਬਣੇ ਹਨ।
ਨਿਭਾਉ ਸੰਦਰਭ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਮੌਕੇ ਆਧਾਰ ਤੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ ਧਰਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਭਿਅਾਚਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਮੁਨਸੀਪਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਚੌਣਾਂ 2021
ਵੋਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਸੈਸ
ਲਗਭਗ 6.3 ਲੱਖ ਵੋਟਰ ਆਪਣੀ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਸਨ। ਵਾਰਡਾਂ ਨੂੰ 26-35 ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਚ 694 ਪੋਲਿੰਗ ਬੂਥ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ. ਇਸ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀਵੀਪੀਏਟੀ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨਹੀਂ ਵਰਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ 60% ਵੋਟਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।.
ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 2022
2018 ਏਸ਼ੀਆਈ ਪੈਰਾ ਖੇਡਾਂ
2018 ਏਸ਼ੀਆਈ ਪੈਰਾ ਖੇਡਾਂ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿ ਤੀਸਰੀਆਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਪੈਰਾ ਖੇਡਾਂ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਖੇਡਾਂ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੰਗਹੀਣ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਲਈ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ 2018 ਵਿੱਚ ਇਹ ਖੇਡਾਂ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਜਕਾਰਤਾ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਖੇਡਾਂ 8 ਅਕਤੂਬਰ 2018 ਤੋਂ 16 ਅਕਤੂਬਰ 2018 ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 41 ਰਾਸ਼ਟਰ ਭਾਗ ਲੈਣ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਬਾਹਰੀ ਕਡ਼ੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਦੁਖਣਿਆਲੀ
ਦੁਖਣਿਆਲੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਧਾਰ ਕਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਤੋਂ 92 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਧਾਰ ਕਲਾਂ ਤੋਂ 24 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੁਰ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਆਬਾਦੀ
ਸਨ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁਖਣਿਆਲੀ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 664 ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 332 ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ 332 ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਸੇ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 145 ਅਤੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 0 ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮਹਾਰਾਜਗੰਜ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਮਹਾਰਾਜਗੰਜ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕੇਂਦਰ, ਮਹਾਰਾਜਗੰਜ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ-ਨੇਪਾਲ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ 'ਕਾਰਾਪਥ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।  ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਉੱਤਰੀ, ਗੋਰਖਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਦੱਖਣ, ਕੁਸ਼ੀਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਸਿਧਾਰਥ ਨਗਰ ਜਾਂ ਸੰਤ ਕਬੀਰ ਨਗਰ  ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਵੀ ਇਹ ਕਾਫ਼ੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ ਹੈ।
= ਇਤਿਹਾਸ =
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
1851
1851 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1850 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਮਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਮਿਥੁਨ
ਰਾਸ਼ੀ ਚੱਕਰ ਦੀ ਇਹ ਤੀਜੀ ਰਾਸ਼ੀ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਜਵਾਨ ਦੰਪਤੀ ਹੈ, ਇਹ ਦੋ - ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੀ ਰਾਸ਼ੀ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਰਾਸ਼ੀ ਚੱਕਰ ਦੇ 60 ਅੰਸ਼ ਵਲੋਂ 90 ਅੰਸ਼ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਮਿਥੁਨ ਰਾਸ਼ੀ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਬੁੱਧ ਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਸ਼ੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਦਰੇਸ਼ਕਾਣੋਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਬੁੱਧ-ਬੁੱਧ, ਬੁੱਧ-ਸ਼ੁਕਰ, ਅਤੇ ਬੁੱਧ-ਸ਼ਨੀ ਹਨ। ਇਸ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਮ੍ਰਿਗਸਿਰਾ ਨਛੱਤਰ ਦੇ ਅੰਤਮ ਦੋ ਪੜਾਅ, ਆਦਰਾ ਨਛੱਤਰ ਦੇ ਚਾਰ ਪੜਾਅ, ਅਤੇ ਪੁਨਰਵਸੁ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੜਾਅ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਵ੍ਰਸ਼
ਰਾਸ਼ੀ ਚੱਕਰ ਦੀ ਇਹ ਦੂਜੀ ਰਾਸ਼ੀ ਹੈ, ਇਸ ਰਾਸ਼ੀ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ’ਬੈਲ’ ਹੈ, ਬੈਲ ਸੁਭਾਅ ਵਲੋਂ ਹੀ ਜਿਆਦਾ ਪਾਰਿਸ਼ਰਮੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਵੀਰਿਆਵਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਾਧਾਰਣਤ: ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕ੍ਰੋਧ ਆਉਣ ਉੱਤੇ ਉਹ ਉਗਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ. ਇਹ ਸੁਭਾਅ ਵॄਸ਼ ਰਾਸ਼ੀ ਦੇ ਜਾਤਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵॄਸ਼ ਰਾਸ਼ੀ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਰਾਸ਼ੀ ਚੱਕਰ ਦੇ 30 ਅੰਸ਼ ਵਲੋਂ 60 ਅੰਸ਼ ਦੇ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸਕਾ ਸਵਾਮੀ ਸ਼ੁਕਰ ਗ੍ਰਹਿ ਹੈ. ਇਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਦੇਸ਼ਕਾਣੋਂ ਵਿੱਚ ਉਨਕੇ ਸਵਾਮੀ ’ਸ਼ੁਕਰ - ਸ਼ੁਕਰ”, ਸ਼ੁਕਰ - ਬੁੱਧ’, ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਰ - ਸ਼ਨੀ, ਹਨ. ਇਸ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਕॄੱਤੀਕਾ ਨਛੱਤਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੜਾਅ, ਰੋਹਿਣੀ ਦੇ ਚਾਰਾਂ ਪੜਾਅ, ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਗਸਿਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਪੜਾਅ ਆਉਂਦੇ ਹਨ. ਇਸ ਚਰਣਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਕ੍ਰਿਤਿੱਕਾ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਪੜਾਅ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਸੂਰਜ - ਸ਼ਨੀ, ਤॄਤੀਏ ਪੜਾਅ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਚੰਦਰਮਾ - ਸ਼ਨੀ, ਚੌਥਾ ਪੜਾਅ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਸੂਰਜ - ਗੁਰੂ, ਹੈ. ਰੋਹਿਣੀ ਨਛੱਤਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਚੰਦਰਮਾ - ਮੰਗਲ, ਦੂੱਜੇ ਪੜਾਅ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਚੰਦਰਮਾ - ਸ਼ੁਕਰ, ਤੀਸਰੇ ਪੜਾਅ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਚੰਦਰਮਾ - ਬੁੱਧ, ਚੌਥੇ ਪੜਾਅ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਚੰਦਰਮਾ - ਚੰਦਰਮਾ, ਹੈ. ਮ੍ਰਿਗਸਿਰ ਨਛੱਤਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਦੇ ਮਾਲਿਕ ਮੰਗਲ - ਸੂਰਜ, ਅਤੇ ਦੂੱਜੇ ਪੜਾਅ ਦੇ ਮਾਲਿਕ ਮੰਗਲ - ਬੁੱਧ ਹੈ. ੱਚੰ,, ਚਹਗਫੰਮਕ
ਮਿਥੁਨ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿੱਦਿਆ
ਵ੍ਰਸ਼
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿੱਦਿਆ
ਚੌਧਰੀ ਅਫ਼ਜਲ ਹੱਕ
ਚੌਧਰੀ ਅਫ਼ਜਲ ਹੱਕ  (1891–8 ਜਨਵਰੀ 1942) ਲੇਖਕ, ਮਾਨਵਵਾਦੀ, ਆਗੂ ਅਤੇ ਮਜਲਿਸ-ਏ-ਅਹਰਾਰ-ਏ-ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਕ, ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਦੀਪ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸਿਆਸੀ ਹਸਤੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਹੇਮਕੁੰਟ ਸਾਹਿਬ
ਹੇਮਕੁੰਟ ਸਾਹਿਬ ਚਮੋਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਉੱਤਰਾਖੰਡ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੀਰਥ ਅਸਥਾਨ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਿਰੀਖਣ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਹਿਮਾਲਾ ਪਰਬਤਾਂ ਵਿੱਚ ੪੬੩੨ ਮੀਟਰ (੧੫,੨੦੦ ਫੁੱਟ) ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਇੱਕ ਬਰਫ਼ਾਨੀ ਝੀਲ ਕੰਢੇ ਸੱਤ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੈ; ਇਹਨਾਂ ਸੱਤਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਝੂਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੱਕ ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼-ਬਦਰੀਨਾਥ ਸ਼ਾਹ-ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦੇ ਗੋਬਿੰਦਘਾਟ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਪੈਦਲ ਚੜ੍ਹਾਈ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇੱਥੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਹੇਮਕੁੰਟ ਸਾਹਿਬ ਸੁਸ਼ੋਬਤ ਹੈ। ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗਏ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਖ਼ਾਸ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ।
ਨਿਰੁਕਤੀ
ਹੇਮਕੁੰਟ ਇੱਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਂ ਹੈ ਜੋ ਹੇਮ ("ਬਰਫ਼") ਅਤੇ ਕੁੰਡ ("ਕਟੋਰਾ") ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ। ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਪੂਰਬਲੇ ਜਨਮ ਵਿਚ ਭਗਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਹੇਮਕੁੰਟ ਸਾਹਿਬ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚਣਾ ਹੈ
ਹੇਮਕੁੰਟ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਗੋਵਿੰਦਘਾਟ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਗੋਵਿੰਦਘਾਟ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ ਹੋ-
ਹਵਾਈ ਦੁਆਰਾ: ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਲਈ ਉਡਾਣ ਭਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤੁਸੀਂ ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਲਈ ਕੈਬ/ਟੈਕਸੀ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਗੋਵਿੰਦਘਾਟ ਮੋਟਰੇਬਲ ਦੁਆਰਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਇਸਲਈ ਤੁਸੀਂ ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਤੋਂ ਗੋਵਿੰਦਘਾਟ ਲਈ ਬੱਸ/ਕੈਬ/ਟੈਕਸੀ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਰੇਲ ਦੁਆਰਾ: ਗੋਵਿੰਦਘਾਟ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰੇਲਵੇ ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ ਜੋ ਗੋਵਿੰਦਘਾਟ ਤੋਂ 270 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੈ। ਗੋਵਿੰਦਘਾਟ ਮੋਟਰੇਬਲ ਸੜਕ ਦੁਆਰਾ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਹੈ ਇਸਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਗੋਵਿੰਦਘਾਟ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ, ਜੋਸ਼ੀਮਠ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਲਈ ਕੈਬ ਅਤੇ ਬੱਸਾਂ ਮਿਲਣਗੀਆਂ।
ਸੜਕ ਦੁਆਰਾ: ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹਰਿਦੁਆਰ, ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਲਈ ਬੱਸਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋਗੇ। ਇਹਨਾਂ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੋਵਿੰਦਘਾਟ ਲਈ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਆਸਾਨ ਹੈ ਜੋ NH-58 ਦੁਆਰਾ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਾਰਮਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਗਦਰਪੁਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਗਰਦਪੁਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ 70 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਇਹ ਹਲਕਾ ਜਨਰਲ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 103,062 ਵੋਟਰ ਸਨ।
ਵਿਧਾਇਕ
2012 ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਅਰਵਿੰਦ ਪਾਂਡੇ ਇਸ ਹਲਕੇ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ।
!ਸਾਲ !colspan="2" align="center"|ਪਾਰਟੀ !align="center"| ਵਿਧਾਇਕ !ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ !ਵੋਟਰ % !ਜੇਤੂ ਦਾ ਵੋਟ ਅੰਤਰ !ਸਰੋਤ
ਸਿਲਿਸਲੇਵਾਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਏਕਾਦਸ਼ੀ
thumb|355x355px|ਇੱਕ ਤਾਮਿਲ ਹਿੰਦੂ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦੀ ਗਣਨਾ। ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਇੱਕ ਵੈਦਿਕ ਕੈਲੰਡਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਵੈਕਸਿੰਗ ( ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ) ਅਤੇ ਅਵਗਣ ( ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪੱਖ) ਚੰਦਰ ਚੱਕਰ ਦਾ ਗਿਆਰ੍ਹਵਾਂ ਚੰਦਰ ਦਿਨ ( ਤਿਥੀ ) ਹੈ। ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਪਰਦਾ, ਵੈਸ਼ਨਵ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ, ਮੁਰੰਮਤ ਅਤੇ ਪੁਨਰ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਦਿਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੰਸ਼ਕ ਜਾਂ ਪੂਰਨ ਵਰਤ ਦੁਆਰਾ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਚ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਅਤੇ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ ਵਾਲੇ ਭੋਜਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੀਨਜ਼ ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵਰਤ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਦਿਨ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਸਿਰਫ ਫਲ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਬਣੇ ਪਦਾਰਥ ਖਾਧੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰਹੇਜ਼ ਦਾ ਇਹ ਦੌਰ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਕਾਦਸ਼ੀ 'ਤੇ ਚੌਲ ਨਹੀਂ ਖਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇੱਕ ਕੈਲੰਡਰ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 24 ਇਕਾਦਸ਼ੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ, ਇੱਕ ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਧੂ ਏਕਾਦਸ਼ੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਰ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਨੂੰ ਖਾਸ ਲਾਭ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ (ਸਕੰਧਾ IX, ਅਧਿਆਏ 4) ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਅੰਬਰੀਸ਼ਾ ਦੁਆਰਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਨਿਰੀਖਣ ਨੂੰ ਨੋਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।