cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਮਨਾਲੀ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
ਮੌਸਮ
thumb|260x260px| ਮਨਾਲੀ ਵਿੱਚ ਬਰਫਬਾਰੀ ਮਨਾਲੀ ਵਿੱਚ ਗਰਮ ਗਰਮੀਆਂ, ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਠੰਡੀਆਂ ਸਰਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਉੱਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਉਪ-ਉਪਖੰਡੀ ਉੱਚੀ ਭੂਮੀ ਜਲਵਾਯੂ ( Cfb ) ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਤਾਪਮਾਨ -7 C ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੋਂ 30 C 30 C ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਦਿਨ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਲ ਭਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਠੰਡਾ ਦਿਨ -7 C ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਗਰਮੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਔਸਤ ਤਾਪਮਾਨ 10 C ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੋਂ 30 C, ਅਤੇ -7 C ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤੋਂ 15 C ਤੱਕ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ। ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਵਰਖਾ 31 mm ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਨਵੰਬਰ ਅਤੇ 217 mm ਵਿੱਚ ਜੁਲਾਈ ਵਿੱਚ. ਔਸਤਨ, ਕੁਝ 45 mm ਸਰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਬਸੰਤ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਵਰਖਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਲਗਭਗ 115 mm ਤੱਕ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਮਾਨਸੂਨ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਔਸਤ ਕੁੱਲ ਸਾਲਾਨਾ ਵਰਖਾ 1363 mm ਹੈ । ਮਨਾਲੀ ਵਿੱਚ ਦਸੰਬਰ ਅਤੇ ਮਾਰਚ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। thumb|260x260px| ਮਨਾਲੀ ਤੋਂ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼
ਹਵਾ
ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਕੁੱਲੂ-ਮਨਾਲੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ (IATA ਕੋਡ KUU) ਕੁੱਲੂ ਦੇ ਭੂੰਤਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਨੂੰ ਕੁੱਲੂ-ਮਨਾਲੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੰਬਾ ਰਨਵੇ ਹੈ। ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਦੀਆਂ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਲਈ ਨਿਯਮਤ ਉਡਾਣਾਂ ਹਨ।
ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਟੈਕਸੀ ਸੇਵਾ
ਪਵਨ ਹੰਸ, ਸਰਕਾਰੀ ਚਾਰਟਰ ਏਜੰਸੀ, ਸ਼ਿਮਲਾ ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਕੁੱਲੂ, ਕਾਂਗੜਾ ਅਤੇ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਵਾਲੀ ਹੈਲੀ-ਟੈਕਸੀ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਰੋਡ
thumb|260x260px| ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਨਾਲੀ ਨੇੜੇ ਸੜਕ ਮਨਾਲੀ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ NH 1 ਦੁਆਰਾ ਅੰਬਾਲਾ ਤੱਕ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ NH 22 ਤੋਂ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ NH21 ਦੁਆਰਾ ਜੋ ਬਿਲਾਸਪੁਰ, ਸੁੰਦਰਨਗਰ, ਮੰਡੀ ਅਤੇ ਕੁੱਲੂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਮਨਾਲੀ ਤੱਕ ਸੜਕ ਦੀ ਦੂਰੀ 310 km ਹੈ, ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਮਨਾਲੀ ਦੀ ਕੁੱਲ ਦੂਰੀ 570 km ਹੈ । ਬੱਸ ਸੇਵਾਵਾਂ HRTC ( ਹਿਮਾਚਲ ਰੋਡ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ), HPTDC (ਹਿਮਾਚਲ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ), ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਆਪਰੇਟਰਾਂ ਤੋਂ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।
ਰੇਲਵੇ
ਮਨਾਲੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕੋਈ ਵੀ ਰੇਲ ਹੈੱਡ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਬ੍ਰੌਡ ਗੇਜ ਰੇਲਹੈੱਡ ਊਨਾ 250 km 'ਤੇ ਹਨ ਦੂਰ, ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ 268 km, ਕਾਲਕਾ ( 275 km ), ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ( 310 km ), ਅਤੇ ਪਠਾਨਕੋਟ ( 325 km ). ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਤੰਗ ਗੇਜ ਰੇਲਹੈੱਡ ਜੋਗਿੰਦਰ ਨਗਰ ( 175 km ਵਿਖੇ ਹੈ। ). ਕਾਲਕਾ-ਸ਼ਿਮਲਾ ਰੇਲਵੇ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ਼ਿਮਲਾ 'ਤੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਨੋਸਟਾਲਜਿਕ ਨੈਰੋ-ਗੇਜ ਰੂਟ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਮਨਾਲੀ ਤੱਕ ਸੜਕ ਦੁਆਰਾ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਬੰਧੀ ਚਿੰਤਾਵਾਂ
ਮਨਾਲੀ ਨੇ ਪਣ-ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਭੜਕਾਹਟ ਦੇਖੀ ਹੈ। ਗੈਰ-ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਅਤੇ ਬੇਤਰਤੀਬੇ ਉਸਾਰੀ ਨੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਸੁੱਟੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕੂੜੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਮੋਨਲ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਤਫਾਕਨ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦਾ ਰਾਜ ਪੰਛੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁੱਲੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਲਲਿਤਾ ਲੈਨਿਨ
ਲਲਿਤਾ ਲੈਨਿਨ (ലളിത ലെനിന്‍‍;ਜਨਮ 17 ਜੁਲਾਈ 1946, ਤਰਿਥਾਲੂਰ, ਤਰਿਸੂਰ, ਕੇਰਲ) ਉਘੀ ਮਲਿਆਲਮ ਕਵਿਤਰੀ ਹੈ।
ਕੇ ਕੇ ਲਲਿਤਾ ਬਾਈ (ਲਲਿਤਾ ਲੈਨਿਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਿਤ ਨਾਮ), ਕੇਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ ਵਿਖੇ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਮੁਖੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਕੇਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸੈਨੇਟ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੀ ਮੈਂਬਰ, ਕੇਰਲ ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਦੀ ਜਨਰਲ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ, ਜਨਸਿਖਸ਼ਨ ਸੰਸਥਾਨ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਬੋਰਡ, ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਰਾਜ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਅਦਾਰਾ, ਸਟੇਟ ਰਿਸੋਰਸ ਸੈਂਟਰ, ਕੰਟੀਨਿਊਇੰਗ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਬਾਰੇ ਕੇਰਲ ਸਟੇਟ ਕੋਰ ਗਰੁੱਪ.ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਰਹੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਕਵੀ
ਪੂਰਾ ਨਾਟਕ
ਪੂੂਰਾ ਨਾਟਕ ਨਾਟਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਨਵੇਕਲੀ ਵਿਧਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਹੋਰਨਾਂ ਸਾਹਿਤਕ ਵੰਨਗੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸਾਹਿਤਕ ਰੂਪ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦੋਹਰੀ ਹੈ ਭਾਵ ਇਹ ਲਿਖਤ-ਪਾਠ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਖੇਡ-ਪਾਠ ਵੀ ਹੈ ਇਸ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਲਈ ਦੋਹਾਂ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਹੋਣਾ ਅਨਿਵਾਰੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਅਮੀਰ ਪਰੰਪਰਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਮੱਧਕਾਲ ਤੋਂ ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਲ ਤੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਰੀ ਹੈ।
ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿਧਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਨਾਟਕ ਦੀ ਵਿਧਾ ਦੂਹਰੇ ਪਿੰਡੇ ਵਾਲੀ ਵਿਧਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਕੋ ਵੇਲੇ ਇਹ ਲਿਖਤ -ਪਾਠ ਅਤੇ ਖੇਡ-ਪਾਠ ਦੀਆਂ ਵਿਭਿੰਨ ਰੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸਮੋਈ ਬੈਠੀ ਹੈ।
ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ:-ਪੰ ਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦ 'ਨਾਟਕ'ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ 'ਨਾਟਯ' ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਾ ਹੈ 'ਨਾਟਯ' ਅੱਗੋਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਦੋ ਧਾਤੂਆਂ 'ਨਟ' ਅਤੇ 'ਨਾਟ' ਤੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ 'ਨਾਟ'ਦਾ ਅਰਥ ਨੱਚਣਾ, ਹੇਠਾਂ ਡਿੱੱਗਣਾ,ਭਾਵ ਦਿਖਾਉਣਾ, ਕੰਬਣਾ,ਸਰਕਣਾ,ਨਾਟਕ ਖੇਡਣ ਵਾਲਾ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਕਾਵਯ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ 'ਨਾਟਯ' ਦਾ ਅਰਥ ਨਕਲ ਜਾਂ ਸ੍ਵਾਗ ਰਚਾਉਣ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਡਾ.ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਫੁੱਲ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਕਿ  ਨਾਟਕ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਖਮੀਰ ਵਿੱਚ 'ਨਟ' ਅਤੇ 'ਨਾਟ' ਧਾਤੂ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਕਲ ਤੇ ਅਨੁਕਰਨ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ ਨਾਟਕ, ਨਾਟਕਕਾਰ ਦੀ ਖ਼ਾਸ ਭਾਤ ਦੀ ਸਿਰਜੀ ਨਾਟਕੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰ ਰਹੇ ਖ਼ਾਸ ਭਾਤ ਦੇ ਬੰਦਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਕਲਾਤਮਿਕ ਮੰਚੀ ਐਸੀ ਨਕਲ ਹੈ,ਜੋ ਜੀਵਨ ਨਾਲੋਂ ਕਈ ਗੁਣਾਂ ਵੱਧ ਸੰਪੂਰਨ ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਨਾਟਕ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇੱਕ ਐਸਾ ਮਾਧਿਅਮ ਹੈ,ਜੋ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੀ ਕਾਰਜ ਰਾਹੀਂ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦਰ ਅਸਲ ਇਹ ਕੁੱਝ ਛਿਣਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜਿਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ।
'ਨਾਟਕ ਦਾ ਵਿਧਾ' ਘੇਰਾ ਬਹੁਤ ਵਸੀਹ ਹੈ। ਇਹ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਅੱਗੇ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਹੋਰ ਨਾਟ-ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪੂਰਾ ਨਾਟਕ, ਇਕਾਂਂਗੀ,ਲਘੂ ਨਾਟਕ, ਬਾਲ ਨਾਟਕ, ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ, ਨ੍ਰਿਤ ਨਾਟਕ, ਮੂਕ ਨਾਟਕ, ਇੱਕ ਪਾਤਰੀ ਨਾਟਕ,ਨੁੱਕੜ ਨਾਟਕ, ਰੇਡੀਓ ਨਾਟਕ, ਟੀ.ਵੀ ਨਾਟਕ, ਬਹੁਵਿਧਾਈ ਨਾਟਕ ਆਦਿ।
ਸਾਡੇ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਕੇਂਦਰ 'ਪੂਰਾ ਨਾਟਕ' ਭਾਵ ਫੁੱਲ ਲੈਂਥ ਪਲੇ(full length play)। ਪੂਰੇ ਨਾਟਕ ਤੋਂ ਭਾਵ ਉਹ ਨਾਟਕ ਜਿਸ ਦੇ ਆਰੰਭ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਨਾਇਕ ਦਾ ਜੀਵਨ ਚਿਤਰਪਟ ਤੇ ਉਸਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਫੁੱਲ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰਾ ਨਾਟਕ ਜੀਵਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਘੋਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਵ ਨਾਟਕਕਾਰ ਕੇਂਦਰੀ ਪਾਤਰ ਜਾਂ ਨਾਇਕ ਜਾਂ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੇਠੀ, ਸਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਵਰਮਾ ਦਾ 'ਕੱਚਾ ਘੜਾ', ਡਾ.ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਫੁੱਲ ਦਾ 'ਕਲਯੁਗ ਰਥ ਅਗਨਿ ਕਾ' 'ਭਾਈਆਂ ਬਾਝ' ਆਦਿ ਤਿੰਨ ਅੰਕੀ ਨਾਟਕ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਰਨਦਾਸ ਸਿੱਧੂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨਾਟਕ 'ਪੂਰੇ ਨਾਟਕ' ਹੀ ਹਨ। ਇੰਜ ਹੀ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਔਲਖ ਦਾ 'ਸੱਤ ਬੇਗਾਨੇ', 'ਝਨਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ','ਨਿਉਂ ਜੜ੍ਹ', ਡਾ.ਸਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਵਰਮਾ ਦਾ 'ਦਾਇਰੇ' ਪਾਲੀ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਾ 'ਚੰਨਣ ਦੇ ਉਹਲੇ','ਪੁਰਨ' ਆਦਿ ਪੂਰੇ ਨਾਟਕ ਹਨ।
ਪੂਰੇ ਨਾਟਕ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਇਸ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਬਣਦਾ
ਹੈ।
===                   ਕਥਾ ਵਸਤੂ:- ਕਿਸੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ ਹੋਣਾ ਜਿਸ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਸਾਡੀ ਰਚਨਾ ਨੇ ਆਕਾਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੂਰੇ ਨਾਟਕ ਦਾ ਕਥਾ-ਵਸਤੂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਮਹਾਨ ਚਰਿੱਤਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਹੋਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ===
ਕਥਾਨਕ:- ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਵੀ ਵਿਧਾ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੱਤ ਕਥਾਨਕ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਥਾਨਕ ਨੂੰ ਨਾਟਕ ਦਾ ਸਰੀਰ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਨਾਟਕ ਦਾ ਕੱਚਾ ਪਦਾਰਥ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਇਸ ਵਿੱਚ ਘਟਨਾਵਾਂ ਘਟਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹੀ  ਕਥਾਨਕ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕਥਾਨਕ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਦਾ ਹੀ ਮੁੱਖ ਅੰਗ ਹਨ। ਉਹ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ। ਪੂਰੇ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਕਥਾਨਕ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਟਿਲ ਅਤੇ ਗੁਝਲਦਾਰ।
ਪਾਤਰ ਉਸਾਰੀ:- ਪੂਰੇ ਨਾਟਕ ਲਈ ਪਾਤਰ ਵਿਧਾਨ ਦਾ ਕਾਰਜ ਬੜਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੂਰੇ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਪਾਤਰ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਸੁਰਤ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।  ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਸੁਚੱਜੀ ਪਾਤਰ-ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਨਾਟਕਕਾਰ ਕੋਲ ਵਿਸ਼ਾਲ  ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਡੂੰਘੀ  ਸੋਝੀ ਦਾ ਹੋਣਾ ਅਤਿ ਅਨਿਵਾਰੀ ਹੈ।  ਨਾਟਕਕਾਰ ਪਾਤਰ-ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਜੁਗਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਇਹ ਜੁਗਤਾਂ ਨਿਮਨਲਿਖਤ ਹਨ।
== ਚਪਟੇ ਪਾਤਰ:-                                                                                             ਵਾਰਤਾਲਾਪ:- ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਨਾਟਕ ਦੀ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਤੱਤ ਹੈ।  ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਜ਼ਰੀਏ ਹੀ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਪਾਤਰ ਉਸਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।   ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋ ਵੰਨਗੀਆਂ ਸੁਖਾਂਂਤ ਅਤੇ ਦੁਖਾਂਤ ਨੂੰ  ਮੁੱਖ ਰੱਖ ਕੇ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਸੁਖਾਂਤ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਅਚੇਤ ਹੀ ਹਾਸੇ,ਮਖੌਲ ਦਾ ਗੁਣ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ ਦੇ ਪੂਰੇ ਨਾਟਕ 'ਵਰ-ਘਰ' ਵਿਚਲੇ ਪਾਤਰ 'ਬੇਬੇ' ਅਤੇ 'ਰਾਏ ਸਾਹਿਬ' ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:                                                    ਬੇਬੇ     :   ਖਸਮਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਗਿਆ ਇਮਤਿਹਾਨ ਤੇ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਪਈਆਂ ਪੜ੍ਹਾਈਆਂ ਤੇ ਗਰਕ ਹੋ ਗਈ ਵਲਾਇਤ ਤੇ ਨਾਲੇ ਵਲਾਇਤ ਵਾਲੇ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜੰਮਿਆ ਏ ਕਿ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਜੰਮਿਆ ਏ? ਰਾਏ ਸਾਹਿਬ   :  ਠੀਕ ਏ। ਠੀਕ ਏ।  ਤੂੰ ਇਹਨੂੰ ਜੰਮਿਆ ਏ।                                   ==
== ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਸ਼ੈਲੀ:-    ਭਾਸ਼ਾ ਸੰਚਾਰ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ। ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਅਹਿਮ  ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਸ਼ਾ ਹੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮਾਧਿਅਮ ਹੈ ਜੋ ਨਾਟਕੀ ਕਿਰਤ ਵਿਚਲੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ  ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।  ਨਾਟਕ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਮਤ ਹਨ। ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ:-:- ==
==                                                     ਯਥਾਰਥਵਾਦੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਨਾਟਕ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਥਿਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਣੀ  ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਪ੍ਰਭਾਵਵਾਦੀਆਂ ਦਾ ਮਤ ਹੈ ਕਿ ਨਾਟਕ ਦੀ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟਤਾ, ਸੰਖੇਪਤਾ, ਸਰਲਤਾ,ਸੁਭਾਵਿਕਤਾ ਅਤੇ ਰੌਚਿਕਤਾ ਵਰਗੇ ਗੁਣ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣੇ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਪਾਤਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਤੱਕ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕੇ।                                                                            ਕੋਈ ਵੀ ਲੇਖਕ ਉਦੇਸ਼:-:-ਸੇ ਰਚਨਾ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਬਿਨਾਂ ਉਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਨਾਟਕ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ  ਉਦੇਸ਼ ਹੀ ਨਾਟਕਕਾਰ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾ ਚੁਣਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।                                      ਵਾਤਾਵਰਨ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ :-      ਨਾਟਕਕਾਰ ਆਪਣੇ ਨਾਟਕ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਨ, ਨਾਟਕ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੀ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਈ ਸਾਧਨ ਵਰਤਦਾ ਹੈ।  ਉਹ ਉਚਿੱਤ ਵਾਤਾਵਰਨ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਵੇਸ-ਭੂਸ਼ਾ ਰਾਹੀਂ,ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਰਾਹੀਂ ਅਤੇ ਤਤਕਾਲੀਨ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਚਿਤਰਨ ਰਾਹੀਂ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਨਾਟਕ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਰੰਗ-ਮੰਚ  ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।  ਨਾਟਕਕਾਰ ਨਾਟਕ ਨੂੰ ਰੰਗਮੰਚ ਤੇ  ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਟਕਕਾਰ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।  ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਰਨਣ ਅਤੇ ਪਾਤਰ ਦਾ ਆਪਸੀ ਸੰਬੰਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਰਨਣ ਪਾਤਰ ਦੇ ਨਾਟਕੀ  ਕਾਰਜ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।                                                  ਰੰਗਮੰਚ   :-               ਨਾਟਕ  ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਉਹ ਵਿਧਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਾਧਿਅਮ ਮੰੰਚ ਹੈ।  ਨਾਟਕ ਦੀ ਪੇੇੇਸ਼ਕਾਰੀ ਲਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਅਦਾਕਾਰ, ਰੰਗਮੰਚ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕ ਸਾਰੇ ਹੀ ਲੋੜੀਂਦੇ ਤੱਤ ਹੁੰੰਦੇ ਹਨ। ਨਾਟਕ ਦੀ ਸੁਚੱਜੀ ਮੰਚ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਦੀ ਹੈੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦੇਖਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸੁਣਨ ਦਾ ਦੋਹਰਾ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ  ਨਾਟਕ ਰਚਨਾ ਦਾ ਅਸਲੀ ਆਧਾਰ ਰੰਗਮੰਚ ਹੀ ਹੈ।  ਰੰਗਮੰਚ ਤੋਂ ਭਾਵ ਨਾਟਕ ਤੋਂ ਨਹੀਂ, ਨਾਟਕ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਤੋਂ ਹੈ।                                                          ਸਿੱਟਾ::- ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ  ਨਾਟਕ ਨੇ  ਆਪਣਾ ਸਫ਼ਰ ਭਾਵੇਂਂ ਇਕਾਂਂਗੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਪਣੇ ਸਿਖ਼ਰ ਵੱਲ ਵੱਧਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਨੇ ਪੂਰੇ ਨਾਟਕ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਸਮੇਂ ਦੀ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਹਿਤ ਦੇ   ਰੂਪਾਂ  ਵਿੱਚ ਆਕਾਰ ਪੱਖੋਂ  ਕਾਫ਼ੀ  ਫ਼ਰਕ ਆਇਆ। ਪੂਰੇ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਆਰਥਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਖ਼ੂਬੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬਹੁ-ਝਾਕੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।  ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਲਾਈਟ, ਸਾਊਂਡ, ਮਿਊਜਿਕ ਸਿਸਟਮ ਵਰਗੇ ਉਪਕਰਨਾਂ ਨਾਲ ਨਾਟਕ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਹੋਰ ਵੀ ਸੌਖੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਕਿੳਂਕਿ ਇਕੋਂ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲਾਈਟ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਹੋਰ ਵੀ ਸੌਖੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।  ਪੂਰੇ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਫੈਲਾਅ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਲਗਦਾ ਹੈ।  ਪੂਰਾ ਨਾਟਕ ਜੀਵਨ ਦਾ ਭਰਵਾਂ ਸੰਪੂਰਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਇਸ ਲਈ ਪੂਰੇ ਨਾਟਕ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਾ ਭੂ-ਦ੍ਰਿਸ਼ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ==
ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਆਈਲੈਂਡਸ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ, ਪੋਰਟ ਬਲੇਅਰ
ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਆਈਲੈਂਡਜ਼ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼, ਪੋਰਟ ਬਲੇਅਰ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: Andaman and Nicobar Islands Institute of Medical Sciences, Port Blair), ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਸਕੂਲ ਹੈ। ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਆਈਲੈਂਡਜ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ (ਏ.ਐੱਨ.ਆਈ.ਐੱਮ.ਐੱਸ.) ਇੱਕ 100% ਸਰਕਾਰੀ ਫੰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਾਲਜ ਹੈ। ਜਿਹੜੀ ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਮੈਡੀਕਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ ਸੁਸਾਇਟੀ (ਏ.ਐੱਨ.ਆਈ.ਐੱਮ.ਐੱਸ.) ਦੁਆਰਾ ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਡੀਕਲ ਸਕੂਲ '' ਮੌਜੂਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ / ਰੈਫ਼ਰਲ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਨਵੇਂ (58 ਕਾਲਜਾਂ) ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਸਪਾਂਸਰਡ ਸਕੀਮ ਅਧੀਨ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕਾਲਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਟਿਕਾਣਾ
ਇਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਸੈਲੂਲਰ ਜੇਲ ਕੰਪਲੈਕਸ, ਪੋਰਟ ਬਲੇਅਰ, ਦੱਖਣੀ ਅੰਡੇਮਾਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਆਈਲੈਂਡਜ਼ ਦੇ ਅੱਗੇ ਐਟਲਾਂਟਾ ਪੁਆਇੰਟ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਕਾਲਜ ਦਾ ਸਥਾਈ ਸਥਾਨ, ਜਿੱਥੇ ਨਵਾਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕੋਰਬੀਨਸ ਕੋਵ, ਸਾਊਥ ਪੁਆਇੰਟ, ਪੋਰਟ ਬਲੇਅਰ, ਦੱਖਣੀ ਅੰਡੇਮਾਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹਨ।
ਟੀਚਿੰਗ ਹਸਪਤਾਲ
ਜੀਬੀ ਪੈਂਟ ਹਸਪਤਾਲ ਸਮੁੱਚੇ ਏ ਅਤੇ ਐਨ ਆਈਲੈਂਡਜ਼ ਲਈ ਰੈਫ਼ਰਲ ਹਸਪਤਾਲ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ। ਨਵੇਂ ਓਪੀਡੀ ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਆਊਟਪੇਸ਼ੈਂਟ ਵਿਭਾਗ, ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ / ਕੇਂਦਰੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ, ਡਾਇਗਨੌਸਟਿਕ ਲੈਬਾਰਟਰੀਆਂ, ਬਲੱਡ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ / ਲੈਕਚਰ ਹਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਆਮਦਨੀ, ਬੀਮਾ ਸਥਿਤੀ, ਜਾਤ, ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਮੂਲ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ 100% ਮੁਫਤ ਹਨ।
ਦਾਖਲਾ ਵੇਰਵਾ
ਸਾਲ 2015 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਆਈਲੈਂਡਜ਼ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼ (ਏ.ਐੱਨ.ਆਈ.ਐੱਮ.ਐੱਸ.) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਪੋਰਟ ਬਲੇਅਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਪੋਂਡਿਚੇਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ, ਸੰਸਥਾ 4 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਐਮਬੀਬੀਐਸ ਕੋਰਸ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 100 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਰੋਟੇਰੀ ਇੰਟਰਨਸ਼ਿਪ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਐਮ ਬੀ ਬੀ ਐਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲੇ ਲਈ, ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਰਸਾਇਣ, ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ / ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਵਿੱਚ 10 + 2 ਪਾਸ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਬੋਰਡ ਤੋਂ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 50% ਅੰਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕੋਰਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ NEET UG ਵਿੱਚ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅੰਕ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਿਨੈ-ਪੱਤਰ ਕਾਲਜ ਕੈਂਪਸ ਤੋਂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਜਾਂ ਡਾਕ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਦਾਖਲਾ
ਕਾਲਜ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਸਨ ਅਤੇ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਸਰਜਰੀ (ਐਮ.ਬੀ.ਬੀ.ਐੱਸ.) ਦੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਈ ਸਾਲਾਨਾ 100 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਟੈਸਟ (ਐਨ.ਈ.ਈ.ਟੀ.) ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  ਉਪਲਬਧ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਅਹੁਦਿਆਂ ਦਾ 75% ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਟਾਪੂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਰਾਖਵਾਂ ਹੈ, 10% ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀ ਲਈ ਅਤੇ 15% ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕੋਟੇ ਲਈ ਰਾਖਵੇਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ
੧੧੯
119 ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਨੇਹਾ ਦੇਵੀ ਸਿੰਘ
ਨੇਹਾ ਦੇਵੀ ਸਿੰਘ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Neha Devi Singh; ਜਨਮ 9 ਅਗਸਤ 1981) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ, ਜੋ "ਸ਼ਸ਼ਅਅਅ.... ਕੋਈ ਹੈ" ਵਿੱਚ ਸਮੀਰਾ/ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਅਤੇ ਸਾਰਥੀ ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਗੋਇਨਕਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਐਕਸ਼ਨ ਹੀਰੋ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਨੇਹਾ ਦੇਵੀ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 9 ਅਗਸਤ 1981 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਿੰਘ ਨੇ ਸੇਂਟ ਜ਼ੇਵੀਅਰਜ਼ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਕਲੀ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਜਾਂ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਇਆ, ਪਰ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਬਣ ਗਈ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਸਿੰਘ ਨੇ "ਸ਼ਸ਼ਅਅਅ.... ਕੋਈ ਹੈ" ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ 'ਤੇ ਸਾਰਥੀ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਅਰਜੁਨ ਗੋਇਨਕਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਸਾਰਥੀ ਦੇ ਨਾਲ ਢਾਈ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸਫਲ ਦੌੜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ 2007 ਵਿੱਚ ਸੀਰੀਅਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਥਾਂ ਜ਼ਲਕ ਠੱਕਰ ਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਪੋਸਟ-ਐਕਟਿੰਗ
2007 ਵਿੱਚ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਿੰਘ ਚੈਨਲ ਵਾਈ ਲਈ ਇੱਕ ਕਾਲਮਨਵੀਸ ਬਣ ਗਿਆ – ਮੁੰਬਈ ਨਿਊਜ਼ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਪੰਨੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ 2009 ਵਿੱਚ ਵਿੱਤੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਦੇ ਵੀਕਐਂਡ ਜੋੜਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ। ਉਹ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਲੇਖਕ ਬਣ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਲਈ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਲਿਖੀ ਹੈ।
2010-2011 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸਤੰਬਰ 2011 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ, ਕੇਤਨ ਮਹਿਤਾ (ਮਾਈ ਮੂਵੀਜ਼ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ ਦੇ) ਅਤੇ ਅਨੂਪ ਜਲੋਟਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਦੀਪਾ ਸਾਹੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਤੇਰੇ ਮੇਰੇ ਫੇਰੇ ਲਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸੁਪਰਵਾਈਜ਼ਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਫਰਵਰੀ 2012 ਤੱਕ ਉਹ ਅਸਿਤ ਮੋਦੀ ਦੀ ਨੀਲਾ ਟੈਲੀਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1981 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤੋਂ ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ
ਲਿਡੀਆ ਦੁਰਨੋਵੋ
ਲਿਡੀਆ ਅਲੈਗ੍ਜਾਂਡਰ ਦੁਰਨੋਵੋ (ਰੂਸੀ: Лидия Александровна Дурново; 1885-1963) ਇੱਕ ਸੋਵੀਅਤ ਰੂਸੀ ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਅਤੇ ਕਲਾ ਪੂਰਤੀਕਾਰ ਸੀ. ਉਸਦੀ ਰੂਚੀ ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਰੂਸੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਅਰਮੀਨੀਅਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੱਥ-ਲਿਖਤ (ਮਿਨੀਟੇਜ) ਅਤੇ ਫ੍ਰੇਸ੍ਕੋਸ ਵਿੱਚ ਸੀ. Лидия Александровна Дурново
ਰੂਸੀ ਸ਼ਹਿਰ ਸਮੋਲਨਸਕ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਦੁਰਨਨੋਵੋ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਜਿਮਨੇਜ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਪੇਂਟਿੰਗ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ. ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਜ਼ਬਰਗ ਵਿਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ 1903 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਬੈਰਨ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਵਾਨ ਸਟੀਗਲਿਟ੍ਜ਼ ਦੇ ਤਕਨੀਕੀ ਡਰਾਇੰਗ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ. ਉਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਟੇਟ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਆਰਟ ਹਿਸਟਰੀ (Государственный институт истории искусств) ਅਤੇ 1920 ਤੋਂ 1923 ਵਿਚਕਾਰ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸੰਸਥਾ (ਆਰ.ਯੂ.) ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ. ਦੁਰਨੋਵੋ ਨੇ ਆਰਕਿਓਲਾਜੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੋਜਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਰੂਸੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਸੀ. ਉਸਨੇ ਰੂਸੀ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ.
ਅਕਤੂਬਰ 1933 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧੀ ਫਾਸੀਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਸਰਗਰਮ ਮੈਂਬਰ ਹੋਣ ਲਈ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ. ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਇਬੇਰੀਆ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਨਵੰਬਰ 1936 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਰਿਹਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ. ਦੁਰਮੋਵੋ ਅਰਮੇਨਿਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਯੇਰਵਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਗਈ ਅਤੇ ਆਰਮੇਨੀਆ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਗੈਲਰੀ ਦੇ ਸਟਾਫ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਈ. 1951 ਤੱਕ ਉਹ ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਆਰਮੀਨੀਅਨ ਭਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ. ਉਸਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਮੱਧਕਾਲੀ ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਅਤੇ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਦੁਰਨੋਵੋ ਨੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਮਾਹਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਕਮਾਈ. ਉਸ ਨੇ ਐਚਮੀਆਡਜ਼ਿਨ ਕੈਥੇਡ੍ਰਲ ਦੇ ਭਾਸਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ. 1956 ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦਾ ਮੁੜ ਵਸੇਬਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1885
ਰਾਜਸਥਾਨ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਰਾਜਸਥਾਨ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਹਿੰਦੀ: राजस्थान केन्द्रीय विश्वविद्यालय) ਜਿਸਨੂੰ ਕਿ ਸੀਯੂਰਾਜ (ਹਿੰਦੀ: सीयूराज ) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਨਗਰ ਅਜਮੇਰ ਨੇੜੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਦਸ ਸਕੂਲ, ਵੀਹ ਅਕਾਦਮਿਕ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਕਾਲਜ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਵਿਸ਼ੇ ਸੰਬੰਧੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ 23 ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪੜ੍ਹਨ ਲੲੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ
ਟੇਲੀਵੀਸਾ
200px|right
ਟੈਲੀਵੀਸਾ (ਸਪੈਨਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ: Grupo Televisa, S.A.B.) ਇਕ ਮੈਕਸੀਕਨ ਮੀਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1973 ਵਿਚ ਐਮਿਲਿਓ ਅਜ਼ਕਾਰਾਗਾ ਵਿਦਰੌਟਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ. ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਮੈਕਸੀਕੋ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਹੈ.
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਨੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੈਕਸੀਕੋ
ਕੁੂਕੀ-ਚਿਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਕੂਕੀ-ਚਿਨ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਕੂਕੀ-ਚਿਨ-ਨਾਗਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,। ਇਹ ਅਕਸਰ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸਮੂਹ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਭੂਗੋਲਿਕ ਨਜ਼ਰੀਏ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦਾ ੍ਹੈ।
ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਰਗੀਕਰਨ
ਕਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਕੂਕੀ-ਚਿਨ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਥੁਰਗੂਡ (2003) ਅਤੇ ਵੈਨ ਡਰੀਮ (2011) ਕਰਬੀ ਨੂੰ ਸੀਨੋ-ਤਿੱਬਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗੈਰ-ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਵੈਨਬੀਕ (2009)
ਕੀਂਥ ਵੈਨਬੀਕ (2009:23) ਨੇ ਪ੍ਰੋਟੋ-ਕੁੂ ਕੀ-ਚਿਨ ਤੋਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਧੁਨੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ (ਧੁਨੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਾਢਾਂ) ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕੁੂਕੀ-ਚਿਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਪੀਟਰਸਨ (2017)
ਡੇਵਿਡ ਏ. ਪੀਟਰਸਨ (2017:206) ਕੁਕੀ-ਚਿਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਰਗੀਕਰਨ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ।
ਪੀਟਰਸਨ ਦੀ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਸ਼ਾਖਾ ਵੈਨਬੀਕ ਦੀ ਉੱਤਰੀ ਸ਼ਾਖਾ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੀਟਰਸਨ ਦੀ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਗੀਕਰਣ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਕੂਕੀ ਸ਼ਾਖਾ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਅਨੀਸੁਲ ਹੱਕ
ਅਨੀਸੁਲ ਹੱਕ (ਜਨਮ 4 ਮਾਰਚ 1965) ਇੱਕ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦਾ ਲੇਖਕ, ਸਕ੍ਰੀਨ-ਲੇਖਕ, ਨਾਵਲਕਾਰ, ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਚੋਟੀ ਉੱਘੇ ਲੇਖਕ ਹਨ। ਉਸਨੇ 2011 ਵਿੱਚ ਬੰਗਲਾ ਅਕਾਦਮੀ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਚਨਾ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਲਪਨਿਕ ਨਾਵਲ ਮਾਂ (ਮਾਂ) ਹੈ। ਉਹ ਕਿਸ਼ੋਰ ਆਲੋ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਵੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਫ਼ਿਲਮ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ (2012 ਫ਼ਿਲਮ) ਦੇ ਦੋ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਹੱਕ ਦਾ ਜਨਮ 1965 ਵਿਚ ਰੰਗਪੁਰ ਵਿਖੇ ਮੋਫ਼ਾਜ਼ਲ ਹੱਕ ਅਤੇ ਅਨਵਰ ਬੇਗ਼ਮ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਰੰਗਪੁਰ ਪੀ.ਟੀ.ਆਈ. ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1981 ਵਿਚ ਰੰਗਪੁਰ ਜ਼ਿਲਾ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਐਸ.ਐਸ.ਸੀ. ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਅਤੇ 1983 ਵਿਚ ਰੰਗਪੁਰ ਕਾਰਮੀਕਲ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਐਚ.ਐਸ.ਸੀ. ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ (ਬੁਯੂਟ) ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਿਵਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਵਜੋਂ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ।
ਕਰੀਅਰ
ਹੱਕ ਦੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਲੇਖਣੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਉਸਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਸਿਰਫ਼ 15 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 2010 ਵਿੱਚ ਆਯੁਵਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੇਖਣ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪ੍ਰਥਮ ਆਲੋ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਯੁਵਾ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਕਿਸ਼ੋਰ ਆਲੋ ਦੇ  ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਹੱਕ ਦਾ ਵਿਆਹ ਮਰੀਨਾ ਯਸਮੀਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਕ ਧੀ- ਪਦਿਆ ਪਰਮੀਤਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1965 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੇਖਕ
ਵਿਕਸਿਤ ਦੇਸ਼
ਵਿਕਸਿਤ ਦੇਸ਼, ਸਨਅਤੀ ਦੇਸ਼ ਜਾਂ "ਵਧੇਰੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਸਿਤ ਦੇਸ਼" ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜੀਹਦੀ ਬਾਕੀ ਘੱਟ ਸਨਅਤੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਮੁਕਾਬਲੇ ਅਰਥਚਾਰਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਕਸਿਤ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਵਧੇਰੇ ਉੱਨਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਪੈਮਾਨਾ ਮਾਪਣ ਵਾਸਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਮਾਪਾਂ 'ਚ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਪਜ (ਜੀਡੀਪੀ), ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮਦਨ, ਸਨਅਤੀਕਰਨ ਦਾ ਪੱਧਰ, ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਰਹਿਣੀ ਦਾ ਮਿਆਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਵਾਚ
thumb|ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਵਾਚ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਐਗਜ਼ੈਕਟਿਵ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਕੈਨਥ ਰੋਥ 44 ਵੀਂ ਮਿਊਨਿਖ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਾਨਫਰੰਸ 2008 ਵਿੱਚ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਵਾਚ (ਐੱਚ ਆਰ ਡਬਲਯੂ), ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ  ਬਾਰੇ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਐੱਚ ਆਰ ਡਬਲਯੂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਅਮਸਤੱਰਦਮ, ਬੈਰੂਤ, ਬਰਲਿਨ, ਬਰੂਸਲ, ਸ਼ਿਕਾਗੋ, ਜਿਨੀਵਾ, ਜੋਹਾਨਿਸਬਰਗ, ਲੰਡਨ, ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ, ਮਾਸਕੋ, ਨੈਰੋਬੀ, ਸਿਓਲ, ਪੈਰਿਸ, ਸਾਨ ਫ਼ਰਾਂਸਿਸਕੋ, ਸਿਡਨੀ, ਟੋਕੀਓ, ਟੋਰਾਂਟੋ, ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀ. ਸੀ., ਅਤੇ ਜ਼ਿਊਰਿਖ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਦਫਤਰ ਹਨ। ਇਹ ਸਮੂਹ, ਸਰਕਾਰਾਂ, ਨੀਤੀ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਬੰਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਦਬਾਅ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਮੂਹ ਅਕਸਰ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ, ਬੱਚਿਆਂ,ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਕੈਦੀਆਂ ਦੀ ਤਰਫ਼ੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਕਸਿਤ ਦੇਸ਼
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਰਥਿਕ ਭੂਗੋਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੁੱਖੀ ਭੂਗੋਲ
ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਵਾਚ
ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਵਾਚ ਨੂੰ 1997 ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕੈਂਪੇਨ ਟੂ ਬੈਨ ਲੈਂਡਮਾਈਨਜ਼ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੀਦਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ 2008 ਦੀ ਕਲਸਟਰ ਬਰੂਦਾਂ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾਉਣ ਦੀ ਸੰਧੀ ਵਿੱਚ ਆਗੂ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।.
ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਖਰਚੇ 2011 ਵਿੱਚ 50.6 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ  ਅਤੇ 2014 ਵਿੱਚ 69.2 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਸਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਰਾਬਰਟ ਐਲ. ਬਰਨਸਟੀਨ ਅਤੇ   ਆਰੇਹ ਨੀਅਰ  ਹੈਲਸਿੰਕੀ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਦੇ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਵਲੋਂ ਪਾਲਣ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਲਈ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਅਮਰੀਕੀ ਐਨਜੀਓ, ਹੈਲਸਿੰਕੀ ਵਾਚ ਨਾਂ ਦੇ ਤੇ, ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਵਾਚ ਦੀ 1978 ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।   ਹੈਲਸਿੰਕੀ ਵਾਚ ਨੇ ਮੀਡੀਆ ਕਵਰੇਜ ਤੇ ਨੀਤੀ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿੱਧੀ ਐਕਸਚੇਂਜ ਰਾਹੀਂ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ। ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਯੂਰਪੀ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਉੱਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਧਿਆਨ ਦੁਆ ਕੇ, ਹੈਲਸਿੰਕੀ ਵਾਚ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸਨੇ 1980 ਵਿਆਂ ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।
ਅਮਰੀਕਾ ਵਾਚ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1981 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਖ਼ੂਨ ਖ਼ਰਾਬੇ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧਾਂ ਨੇ ਮੱਧ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਤੱਥ-ਖੋਜਾਂ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਮਰੀਕਾ ਵਾਚ ਨੇ ਨਾ ਕੇਵਲ ਸਰਕਾਰੀ ਤਾਕਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਸਗੋਂ ਬਾਗ਼ੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜੰਗੀ ਅਪਰਾਧਾਂਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਕਾਬ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਨਵਤਾਵਾਦੀ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ। ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅਮਰੀਕਾ ਵਾਚ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਰਕਾਰਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਈ ਗਈ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਵੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਦਸਲੂਕੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਟਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
References
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਰੁਮਾਂਸਵਾਦ ਅਤੇ ਰੁਮਾਂਸਵਾਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ
19 ਵੀ ਸਦੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਕਲਾ, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸਮਾਜੀ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਤੀ ਦੀ ਸਮਾਜੀ ਬੁਨਿਆਦ ਦਾ ਸਵਾਲ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਸੀ। ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਮਲੀ ਪੱਖਾਂ ਦੀ ਖੋਜ਼ ਪੜਤਾਲ ਕਰਨੋ ਅਸਮਰੱਥ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰੀਵਾਦ ਪੁਰਾਣੀ ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਕੱਟੜ ਸਮਰਥਕਾਂ ਦਾ ਝੰਡਾਂ ਬਣ ਗਿਆ ਜਿਹੜੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸਨ। ਇਸੇ ਲਈ ਇਹ ਰੁਮਾਂਸਵਾਦੀਆਂ ਅਤੇ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ। ਰੁਮਾਂਸਵਾਦ ਨੇ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਵੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣਾਂ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਯਥਾਰਥ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਪੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪਾਈ।
ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪਿਛੋਕੜ
ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਚਿੰਤਨ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਅਜਿਹੇ ਨਵੇਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣਾਂ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਜਮਹੂਰੀ ਇਨਕਲਾਬਾਂ ਅਤੇ ਰੂਸੋ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੇ ਵੀ ਅਹਿਮ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕੀਤਾ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਸਪਾਈਨੋਜ਼ਾ(1632-1777) ਨੇ ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਅਲੌਕਿਕ, ਪਰਾਭੌਤਿਕ,ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਸਮਝੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਚਿੰਤਨ ਦੀ ਵਿਰੋਧਤਾ ਕਰਦਿਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨੂੰ ਸੁਭਾਵਮ ਨੇਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਮੰਨਿਆ। ਭਰ ਫਿਰ ਵੀ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਛੇਕਾਰਟੇ(1596-1650) ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਠਾਰ੍ਹਵੀ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਤੱਕ ਸਾਹਿਤ, ਚਿੰਤਨ ਅਤੇ ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਛੇਕਾਰਟੇ ਆਦਿ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਤਾ ਦੇ ਵਿਵੇਕਵਾਦੀ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਮਕਾਨਕੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦੇ ਉਲਟ ਰੂਸੋ ਨੇ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦਾ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਆਂਗਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਤੋਂ ਤਾਂ ਸ਼ੁੱਧ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਵਹਾਰ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹੈ ਪਰ ਨਿੱਜੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਆਂਤਰਿਕ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਨਸ਼ਟ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸਗੋਂ ਉਸਨੂੰ ਕਰੂਪ ਅਤੇ ਕੋਝਾ ਵੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਲਈ ਰੂਸੋ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵੱਲ ਮੋੜਾ ਪਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ। ਅਜਿਹੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਣ ਹੀ ਰੁਮਾਂਸਵਾਦੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੀ ਅੰਤਰਮੁੱਖਤਾ ਅਤੇ ਕਲਪਨਾ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵੱਲ ਅਹਸ਼ਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ, ਮਨਮੋਹਕ, ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਹਮਦਰਦ, ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਖੇੜਾ ਬਖਸ਼ਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿ੍ਤੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਵਿੱਚ ਸਿਰਜਦਾ ਨੂੰ ਹੀ ਅਸੀਂ ਰੁਮਾਂਸਵਾਦ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ।
ਰੁਮਾਂਸਵਾਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ
ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਾਵਿ-ਧਾਰਾਵਾਂ ਸੁਚੇਤ ਪ੍ਰਯਤਨ ਸਦਕਾ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਵਿ-ਧਾਰਾ ਕਿਸੇ ਸੁਚੇਤ ਪ੍ਰਯਤਨ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਫਲ ਨਹੀ। ਆਪਣੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤਕ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਅਨੁਕੂਲ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਣ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਆਰੰਭ ਬਿੰਦੂ ਉਤੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ-ਕਾਵਿ ਪ੍ਰਵਾਹਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਲਹਿਰ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਵਜੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਵਿ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਆਰੰਭ ਬਿੰਦੂ ਸਮੇਂ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਵ- ਰਹੱਸਵਾਦ ਤੋਂ ਪਾਰ ਜਾ ਕੇ ਪ੍ਰੋ. ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਰਾਹੀਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇ ਭਵਿੱਖਮੁੱਖੀ ਸੁਪਨੇ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਸੰਬੰਧ ਜ਼ੋੜਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੋ. ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਤਾਂ ਅਧਿਆਤਮਕ ਧਰਾਤਲ ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਆਦਰਸ਼-ਜਗਤ ਨੂੰ ਸੰਕਲਪ ਦੇ ਹਨ ਜਿਸਦਾ ਤੁਅੱਲਕ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਮਾਨਕਤਾ, ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਕੀਰਣਤਾ ਅਤੇ ਮਜ਼ਹਬੀ ਕੱਟੜਤਾ ਪ੍ਰਤਿ ਬਗਾਵਤ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਬਾਅ ਕਾਰਣ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਬਿੰਬ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਸਾਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਧਰਾਤਲਾਂ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਕਾਵਿ-ਟੈਕਸਟ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਆਰਸ਼ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ, ਯਥਾਰਥ ਦੇ ਨਿੱਘਰ ਰੂਪ ਤੋਂ ਫਾਸਲਾ ਥਾਪਕੇ, ਨਵੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਸੰਸਾਰ ਲੂੰ ਸਾਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਾਵਿ ਦੀ ਸਿਰਜਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰੋ. ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸੰਕਲਪਨਾ ਇਸੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ:-
ਕਵਿਤਾ ਨੈਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਫ਼ਨੇ ਲਟਕਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਰੀਰੀਆਂ ਦੇ ਮੇਲੇ ਕਰਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।ਨਵਾਂ ਆਕਾਸ਼, ਨਵੀਂ ਧਰਤ, ਨਵੀਂ ਦੁਨੀਆਂ ਰਚ ਵਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ.... ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਰੰਗ ਆਪ ਮੁਹਾਰਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲਛਣ
ਹ ਵਾਲੇ:- ਡਾ. ਯੋਗਰਾਜ (ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵਿ-ਧਾਰਾਵਾਂ ਦਾ ਸੁਹਜ-ਸ਼ਾਸ਼ਤਰ) ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਪੰਜਾਬੀ ਭਵਨ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਡਾ. ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲਾਲ ਪਾਲ, ਡਾ. ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਵਿਦਿਆਵਤੀ( ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਸਿਧਾਂਤ,ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ। ਰਾਹੁਲ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ,ਵਾਰਡਨ ਹਾਊਸ ਨੰ-3, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ,
ਸ਼ਿਵਮੰਗਲ ਸਿੰਘ ਸੁਮਨ
ਸ਼ਿਵਮੰਗਲ ਸਿੰਘ ਸੁਮਨ (1916 - 2002) ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਉਂਨਾਵ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਮੁਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵੀ ਉਥੇ ਹੀ ਹੋਈ। ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਬੀਏ ਅਤੇ ਕਾਸ਼ੀ ਹਿੰਦੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਲੋਂ ਐਮਏ, ਡੀਲਿਟ ਦੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉਸਨੇ ਗਵਾਲੀਅਰ, ਇੰਦੌਰ ਅਤੇ ਉੱਜੈਨ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਵਿਕਰਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਉੱਜੈਨ ਦੇ ਕੁਲਪਤੀ ਵੀ ਰਹੇ।
ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਨ 1999 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ
ਕੁੱਲ ਕੌਮੀ ਪੈਦਾਵਾਰ
ਕੁੱਲ ਕੌਮੀ ਪੈਦਾਵਾਰ (ਜੀ.ਐੱਨ.ਪੀ.) ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਸਾਲ 'ਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਅਤੇ ਮਲਕੀਅਤ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਸਾਰੇ ਮਾਲ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਬਜ਼ਾਰੀ ਮੁੱਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਪੈਦਾਵਾਰ (ਜੀਡੀਪੀ) ਤੋਂ ਅੱਡ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜਿੱਥੇ ਜੀਡੀਪੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦੇ ਭੂਗੋਲਕ ਟਿਕਾਣੇ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਉੱਥੇ ਜੀਐੱਨਪੀ ਮਾਲਕੀ ਹੱਕ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਰਥਿਕ ਸੂਚਕ
ਪੈਸਲੇ ਕੁਰਹਾ
ਪੈਸਲੇ ਕੁਰਹਾ ਬਰੂਕਲਿਨ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੀ ਸਿਟੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਓਨਟਾਰੀਓ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੀ.ਏ. (ਆਨਰਜ਼, ਫਸਟ ਕਲਾਸ) ਕਿੰਗਸਟਨ, ਓਨਟਾਰੀਓ ਵਿਖੇ ਕਵੀਨਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਐਮ.ਏ. ਤੇ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਕਾਰਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗੌਰਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਬਰੂਕਲਿਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਖ਼ੋਜ ਕਾਰਜ
ਕੁਰਹਾ, ਸੂਸਾਨ ਸਟਰਾਇਕਰ ਸਮੇਤ 'ਟੀ.ਐਸ.ਕਿਊ.- ਟਰਾਂਸਜੇਂਡਰ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਕੁਆਰਟਰਲੀ' ਦਾ ਸਹਿ-ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ, ਜੋ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਪਹਿਲਾ ਨੋਨ-ਮੈਡੀਕਲ ਅਕਾਦਮੀ ਜਨਰਲ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2014 'ਚ ਹੋਈ ਸੀ।.
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ
ਗੀਤਾ ਜ਼ੈਲਦਾਰ
ਗੀਤਾ ਜ਼ੈਲਦਾਰ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਉਹ ਜਗੀਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਗਿਆਨ ਕੌਰ ਦੇ ਜੱਟ ਜ਼ੈਲਦਾਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਗੜ੍ਹੀ ਮਾਹਨ ਸਿੰਘ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਵੀ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਭੰਗੜਾ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਅਤੇ ਕੁਲਦੀਪ ਮਾਣਕ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਰਸਮੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਉਸਤਾਦ ਜਨਾਬ ਸ਼ਮਸ਼ਾਦ ਅਲੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਅਮਰਦੀਪ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਕਾਲਜ ਮੁਕੰਦਪੁਰ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜ਼ੈਲਦਾਰ ਪੱਕੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 2006 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਐਲਬਮ ਦਿਲ ਦੀ ਰਾਣੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪਿੰਕੀ ਮੋਗੇ (2012) ਵਾਲੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਥੇਮਜ਼ ਦਰਿਆ
ਥੇਮਜ਼ ਦਰਿਆ ਦੱਖਣੀ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਵਗਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਵਗਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਦਰਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸੈਵਰਨ ਦਰਿਆ ਮਗਰੋਂ ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦਰਿਆ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਆਪਣੇ ਹੇਠਲੇ ਵਹਾਅ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਕੰਢੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਗਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਕਸਫ਼ੋਰਡ, ਰੀਡਿੰਗ, ਹੈਨਲੀ-ਆਨ-ਥੇਮਜ਼, ਵਿੰਡਸਰ, ਕਿੰਗਸਟਨ ਉਪਾਨ ਥੇਮਜ਼ ਅਤੇ ਰਿਚਮੰਡ, ਵਸੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਇਸ ਦਰਿਆ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭੂਗੋਲਕ ਅਤੇ ਰਾਜਸੀ ਇਕਾਈਆਂ ਨੂੰ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਥੇਮਜ਼ ਘਾਟੀ, ਜੋ ਕਿ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਰਿਆ ਦੁਆਲੇ ਆਕਸਫ਼ੋਰਡ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਲੰਡਨ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਥੇਮਜ਼ ਮੁੱਖ-ਦੁਆਰ (ਜਵਾਰਭਾਟਾਈ ਥੇਮਜ਼ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਤ) ਅਤੇ ਥੇਮਜ਼ ਜਵਾਰ ਦਹਾਨਾ ਜੋ ਲੰਡਨ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਥੇਮਜ਼ ਵੈਲੀ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਜੋ ਤਿੰਨ ਕਾਊਂਟੀਆਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੀ ਰਸਮੀ ਬਾਡੀ ਹੈ, ਦਾ ਨਾਮ ਇਸੇ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੇ ਦਰਿਆ
੧੨੦
120 ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਤਰਾਈ ਖੇਤਰ
ਤਰਾਈ ਖੇਤਰ ਭਾਰਤ, ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਭੁਟਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਿਮਾਲਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਜਮੁਨਾ ਨਦੀ ਵਲੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਬਰਹਿਮਪੁਤਰ ਨਦੀ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭੂਮੀ ਨਮ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਹਨ। ਤਰਾਈ ਖੇਤਰ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਗ ਭਾਭਰ ਖੇਤਰ ਕਹਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਰਾਈ ਖੇਤਰ ਦੀ ਭੂਮੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਰੇਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਪਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਪਾਣੀ-ਪੱਧਰ ਬਹੁਤ ਉੱਪਰ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸੂਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਆਮ ਤੌਰ: ਹੜ੍ਹ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤਰਾਈ ਖੇਤਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ (ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ) ਗੰਗਾ - ਜਮੁਨਾ - ਬਰਹਮਪੁਤਰ ਦਾ ਮੈਦਾਨੀ ਖੇਤਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਇਕ ਦਲਦਲੀ ਪੱਟੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਚੋੜਾਈ 15 ਤੋਂ 20km ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਮੈਦਾਨ
ਥੋਲ. ਥਿਰੂਮਾਵਲਵਨ
ਥਿਰੂਮਾਵਲਵਨ ਜਾਂ '''ਥੋਲ. ਥਿਰੂਮਾਵਲਵਨ '''(ਜਨਮ 17 ਅਗਸਤ 1962), ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਕਾਰਕੁਨ, 15ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ, ਇੱਕ ਦਲਿਤ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪਾਰਟੀ, ਵਿੜੂਦਲਾਈ ਚਿਰੁਤੈਗਲ ਕੱਚੀ (ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਪੈਂਥਰਸ ਪਾਰਟੀ) ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ।  ਉਹ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਲਿਤ ਨੇਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 1999 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਪਾਇਆ।  ਉਸ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪਲੇਟਫਾਰਮ  ਦਲਿਤਾਂ ਦੇ ਜਾਤੀ ਆਧਾਰਿਤ ਉਤਪੀੜਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਤੇ ਕੇਂਦਰਤ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਤਮਿਲ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਨੂੰ ਸੁਰਜੀਤ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇਣ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਿਰੀਲੰਕਾ ਸਹਿਤ ਹੋਰ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਮਿਲ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਅਤੇ ਸਮੂਹਾਂ ਲਈ ਸਮਰਥਨ ਵੀ ਵਿਅਕਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਉਹ ਤੀਰੁਮਾਵਲਵਨ, ਤੋਲਕਾੱਪਿਅਨ (ਰਾਮਾਸਾਮੀ) ਅਤੇ ਪੇਰਿਆਮਲ ਦੀ ਦੂਜੀ ਔਲਾਦ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ  ਦਾ ਜਨਮ ਤਮਿਲਨਾਡੁ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਰਿਆਲੁਰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਅੰਗਨੂਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ  ਪਿਤਾ ਨੇ ਅਠਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਅਣਪੜ੍ਹ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਭੈਣ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਭਰਾ ਹਨ, ਲੇਕਿਨ ਆਪਣੇ ਪਰਵਾਰ ਦਾ ਉਹ ਹੀ ਅਜਿਹੇ ਇੱਕਮਾਤਰ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ  ਸਕੂਲ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ  ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਪਰਾਧ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੁਏਸ਼ਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ,  ਜਿਸਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਮਦਰਾਸ ਲਾਅ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਸਹਾਇਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਫੋਰੈਂਸਿਕ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ 1999 ਵਿਚ ਚੋਣਾਂ ਲੜਨ ਲਈ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਹ 1999 ਅਤੇ 2004 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਕਾਮ ਰਿਹਾ ਅਤੇ 2009 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਚਿਦਾਂਬਰਮ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਜਿੱਤੀਆਂ। ਉਸ ਨੇ 2004 ਵਿਚ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਡੀ ਐਮ ਕੇ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਠਜੋੜ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਵਿਧਾਇਕ ਬਣਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸਨੇ 2004 ਵਿਚ ਡੀਐਮਕੇ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਮਤਭੇਦ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਤਮਿਲ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਪਟਾਲੀ ਮੱਕਲ ਕੱਚੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਆਗੂ ਰਾਮਦਾਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਟਕਰਾਅ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਦਲਿਤ ਅਤੇ ਵਨਿਆਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਲਗਾਤਾਰ ਝੜਪਾਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਹਿੰਸਾ ਭੜਕਾਉਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਤਿਰੂਮਾਨਵਲਨ ਅਤੇ ਰਾਮਦਾਸ ਦੋਵਾਂ ਨੇ 2004 ਤੋਂ 2009 ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਇਕਜੁੱਟ ਹੋ ਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੱਕੋ ਹੀ ਚੋਣ ਗਠਜੋੜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ।
ਦਲਿਤ ਸਰਗਰਮੀ
1988 ਵਿੱਚ, ਦੱਖਣ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਮਦੁਰਾਏ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਫੋਰੇਂਸਿਕ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦਲਿਤ ਪੈਂਥਰਸ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (ਡੀਪੀਆਈ), ਦਲਿਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਲਈ ਲੜਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਤਮਿਲਨਾਡੁ ਰਾਜ ਸੰਯੋਜਕ ਮਲੈਚਾਮੀ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਮਲੈਚਾਮੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਥਿਰੁਮਾਵਲਵਨ ਨੂੰ ਡੀਪੀਆਈ ਦਾ ਨੇਤਾ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ 1990 ਵਿੱਚ ਸੰਗਠਨ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਝੰਡਾ ਬਣਾਇਆ। ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਮਦੁਰਾਏ ਖੇਤਰ ਦੇ ਦਲਿਤ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦਲਿਤਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਆ ਰਹੀ ਸਮਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।  1992 ਵਿੱਚ ਦੋ ਦਲਿਤਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਨੇ, ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਜਿਆਦਾ ਉਗਰਵਾਦੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਵੱਧਦੀ ਦਲਿਤ ਮੁਖਰਤਾ ਦੀ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਤਮਿਲਨਾਡੁ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਲਿਤ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਭਰਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਕੋਲ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਜਨ ਸਮਰਥਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਧਾਰ ਸੀ,  ਖ਼ਾਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਤਮਿਲਨਾਡੁ  ਦੇ ਦੱਖਣ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ। 1997 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਵਧੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1999 ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਚੋਣ ਲੜਨ ਲਈ ਉਸਨੇ ਰਸਮੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਸੂਚਨਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1962 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਲਿਤ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼ਰਤ (ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ)
ਸ਼ਰਤ (ਨਿੱਕੀ ਰੂਸੀ ਕਹਾਣੀ), ਇੱਕ ਬੈਂਕਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਵਕੀਲ ਬਾਰੇ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਰਤ ਲਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਬਿਹਤਰ ਹੈ ਜਾਂ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਉਮਰ ਕੈਦ। ਇਹ ਐਂਤਨ ਚੈਖ਼ਵ ਦੀ 1889 ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਅੰਤ ਬੇਹੱਦ ਨਾਟਕੀ ਹੈ।
ਕਥਾਨਕ
ਬੈਂਕਰ ਨੂੰ ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰਤ ਲਾਉਣ ਦੇ ਮੌਕੇ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਕਹਾਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਿਨ ਉਹ ਇੱਕ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਮੇਜਬਾਨੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਛਿੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਬੈਂਕਰ ਦੀ ਦਲੀਲ਼ ਹੈ ਕਿ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਉਮਰ ਕੈਦ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਮਾਨਵੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਜਵਾਨ ਵਕੀਲ ਅਸਹਿਮਤ ਹੈ। ਉਹਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਤ ਦੇ ਬਜਾਏ ਉਮਰ ਕੈਦ ਚੁਣਨਾ ਬਿਹਤਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਹ ਦੋ ਲੱਖ ਰੂਬਲ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਲਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਕੀਲ ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲ ਇਕਾਂਤ ਸਜ਼ਾ ਕੱਟਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਦਮੀ ਆਪਣੀ ਸਜ਼ਾ ਦੌਰਾਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹਨ, ਲਿਖਣ, ਪਿਆਨੋ ਵਜਾਉਣ, ਪੜ੍ਹਾਈ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਖਰਚ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਬੌਧਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਭਿਣਕ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਕੈਦ ਦੇ ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ 'ਚ ਅਸੀਂ ਲੰਘ ਰਹੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੜਾਅ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਵਕੀਲ ਗੰਭੀਰ ਇਕੱਲੇਪਣ ਅਤੇ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਟੀਸਾਂ ਭੋਗਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਉਹ ਪੂਰੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਸਟੱਡੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਤਦ, ਵਿਗਿਆਨ, ਸਾਹਿਤ, ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬੇਤਰਤੀਬੇ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਿਲਗੋਭਾ ਜਿਹਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕੋਈ ਛੇ ਸੌ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਇੰਜੀਲ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ। ਆਖਰੀ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਕੈਦੀ ਵਕੀਲ ਖੂਬ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ, ਮੈਡੀਸ਼ਨ ਅਤੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਬਾਰੇ, ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਬਾਇਰਨ ਜਾਂ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਬੈਂਕਰ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਹ ਸ਼ਰਤ ਹਾਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਰਤ ਭੁਗਤਾਉਣ ਨਾਲ ਉਹ ਦਿਵਾਲੀਆ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਮਿਆਦ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਬੈਂਕਰ ਵਕੀਲ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸ਼ਰਤ ਦੇ ਪੈਸੇ ਨਾ ਦੇਣੇ ਪੈਣ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਚੁਪਕੇ ਵਕੀਲ ਦੇ ਚੈਂਬਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬੈਂਕਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਤ ਇੱਕ ਨੋਟ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਨੋਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਜ਼ਾ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਭੌਤਿਕ ਵਸਤਾਂ ਤ੍ਰਿਸਕਾਰ ਦੀਆਂ ਹੱਕਦਾਰ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਛਿਣਭੰਗੁਰ ਵਜੂਦ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਤ੍ਰਿਸਕਾਰ ​​ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਹ ਸ਼ਰਤ ਦੀ ਮਿਆਦ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪੰਜ ਘੰਟੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇਥੋਂ ਚਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਯਾਨੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਜਾਣ ਬੁਝ ਕੇ ਸ਼ਰਤ ਹਾਰ ਜਾਵੇਗਾ।
ਪਾਤਰ
ਸ਼ਰਤ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੈਂਕਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਬੱਸ ਦੋ ਹੀ ਪਾਤਰ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਦਾ ਵੀ ਰਸਮੀ ਨਾਮ ਚੈਖ਼ਵ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਸਾਹਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੈਖ਼ਵ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਲੈਲਾ ਅਲੀ
ਲੈਲਾ ਅਮਰੀਆ ਅਲੀ (ਜਨਮ 30 ਦਸੰਬਰ, 1977) ਇਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ ਹੈ ਜੋ 1999 ਤੋਂ 2007 ਤਕ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ. ਉਹ ਆਪਣੀ ਤੀਸਰੀ ਪਤਨੀ, ਵਰੋਨੀਕਾ ਪੋਕਰੀ ਅਲੀ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬਾਕਸਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਅੱਠਵਾਂ ਬੱਚੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਹ ਨਾ ਮੁੱਕਿਆ, ਉਹ ਡਬਲਿਯੂ.ਵੀ.ਸੀ, ਡਬਲਿਯੂ.ਆਈ.ਵੀ.ਏ, ਆਈ.ਡਬਲਿਯੂ.ਵੀ.ਐੱਫ ਅਤੇ ਆਈ.ਬੀ.ਏ ਮਾਦਾ ਸੁਪਰ ਮਿਡਲਵੇਟ ਟਾਈਟਲ ਅਤੇ ਆਈ ਡਬਲਿਊ ਐੱਫ ਹਲਕੇ ਹੈਵੀਵੇਟ ਟਾਈਟਲ ਰੱਖੀ
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਲੈਲਾ ਅਮਰੀਆ ਅਲੀ ਦਾ ਜਨਮ 30 ਦਸੰਬਰ 1977 ਨੂੰ ਮਲਾਮੀ ਬੀਚ, ਫਲੋਰੀਡਾ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਦੀ ਧੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਤੀਜੀ ਪਤਨੀ, ਵੇਰੋਨਿਕਾ ਪੋਕਰੀ ਅਲੀ. ਅਲੀ 16 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਇਕ ਮਨੋਚਿਕਤਾ ਸੀ. ਉਸ ਨੇ ਬਿਜ਼ਨਸ ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਸਤਾ ਮੋਨਿਕਾ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ. ਉਸ ਨੇ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹੀਲ ਸੈਲੂਨ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਨ
ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰੀਅਰ
ਜਦੋਂ ਅਲੀ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵੇਲੈ ਉਸ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸਟੀ ਮਾਰਟਿਨ ਦੀ ਬਾਕਸਿੰਗ ਦੇਖਦਿਆਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਿਆਨੇ ਸੌਅਰ ਨਾਲ ਇੱਕ 'ਗੁੱਡ ਮਾਰਨਿੰਗ ਅਮਰੀਕਾ ਇੰਟਰਵਿਊ' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ ਬਣਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਕਸਿੰਗ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਖਤਰਨਾਕ ਪੇਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਨਾਖੁਸ਼ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ, 8 ਅਕਤੂਬਰ, 1999 ਨੂੰ, 5'10", 166 ਪੌਂਡ, 21 ਸਾਲਾ ਅਲੀ ਨੇ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਸਿਟੀ, ਇੰਡੀਆਨਾ ਦੇ ਅਪ੍ਰੈਲ ਫਾਊਲਰ ਨੂੰ ਬਾਕਸ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਵੇਰੋਨਾ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿਖੇ ਓਨੀਡਾ ਇੰਡੀਅਨ ਨੇਸ਼ਨ ਦੇ ਟਰਨਿੰਗ ਸਟੋਨ ਰਿਜੋਰਟ ਐਂਡ ਕੈਸੀਨੋ ਵਿੱਚ ਲੜੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਅਲੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੈਚ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਏ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਦੀ ਧੀ ਸੀ।
ਅਲੀ ਨੇ ਰਿੰਗ ਡੈਬਿਊ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਹੋਰ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਯੂਐਸ ਸਟੇਟ ਬਾਕਸਿੰਗ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਪੁਰਸ਼-ਮਹਿਲਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ - ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਦਾ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ WomenBoxing.com ਦੱਸਦਾ ਹੈ: "ਦੋ ਈਵੈਂਟਾਂ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ-ਅਲਾਈਨਮੈਂਟ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸਟੀ ਮਾਰਟਿਨ ਦੀ 1996 ਵਿੱਚ ਡੀਅਰਡਰੇ ਗੋਗਾਰਟੀ ਨਾਲ ਤਨਖਾਹ-ਪ੍ਰਤੀ-ਝਲਕ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਔਰਤ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।" ਅਲੀ ਨੇ ਫੌਲਰ ਨੂੰ ਨੋਕ ਆਊਟ ਕੀਤਾ - ਜਿਸਨੂੰ WomenBoxing.com ਦੁਆਰਾ "ਆਉਟ-ਆਫ-ਸ਼ੇਪ ਨੌਵਿਸ" ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਅਲੀ ਨੇ ਵੀ 'ਟੀਕੇਓ' ਦੁਆਰਾ ਆਪਣਾ ਦੂਜਾ ਮੈਚ ਘੜੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 3 ਸਕਿੰਟ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਕੇ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਉਸ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਵਿਰੋਧੀ ਪਿਟਸਬਰਗ ਦੀ 5'4" ਸ਼ਦੀਨਾ ਪੈਨੀਬੇਕਰ ਸੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਸ਼ੁਕੀਨ ਵਜੋਂ 2-1 ਰਿਕਾਰਡ ਕਮਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋ ਡੈਬਿਊ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਪੱਛਮੀ ਵਰਜੀਨੀਆ ਦੇ ਚੈਸਟਰ ਵਿੱਚ ਮਾਊਂਟੇਨੀਅਰ ਕੈਸੀਨੋ, ਰੇਸਟ੍ਰੈਕ ਅਤੇ ਰਿਜ਼ੋਰਟ ਵਿੱਚ ਲੜੇ।
ਅਲੀ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਨੌਂ ਜਿੱਤਾਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਨੇ ਜਾਰਜ ਫੋਰਮੈਨ ਦੀ ਧੀ, ਫ੍ਰੀਡਾ ਫੋਰਮੈਨ ਜਾਂ ਜੋਅ ਫ੍ਰੇਜ਼ੀਅਰ ਦੀ ਧੀ, ਜੈਕੀ ਫ੍ਰੇਜ਼ੀਅਰ-ਲਾਈਡ ਨਾਲ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਵਰਗ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟਾਈ। 8 ਜੂਨ, 2001 ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ, ਅਲੀ ਅਤੇ ਫਰੇਜ਼ੀਅਰ ਆਖਰਕਾਰ ਮਿਲੇ। ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੜਾਈ ਤਿਕੜੀ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਵਿੱਚ ਅਲੀ/ਫ੍ਰੇਜ਼ੀਅਰ IV ਦਾ ਉਪਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਲੀ ਨੇ ਅੱਠ ਗੇੜਾਂ (79–73, 77–75, 76–76) ਵਿੱਚ ਬਹੁਮਤ ਜੱਜਾਂ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਫਰੇਜ਼ੀਅਰ-ਲਾਈਡ ਨੇ ਸੁੱਜੀ ਹੋਈ ਅੱਖ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਲੀ ਦੀ ਖੱਬੀ ਕਾਲਰਬੋਨ ਟੁੱਟ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਨੱਕ ਖੂਨ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅਲੀ ਅਤੇ ਫਰੇਜ਼ੀਅਰ ਦਾ ਇਹ ਮੈਚ ਦੋ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪਹਿਲਾ ਮੁੱਖ-ਈਵੈਂਟ ਪੇ-ਪ੍ਰਤੀ-ਦ੍ਰਿਸ਼ ਮੈਚ ਸੀ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 7 ਜੂਨ 2002 ਨੂੰ, ਅਲੀ ਨੇ ਛੇ-ਗੇੜ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਰਵੇਲ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।
ਉਸ ਨੇ ਲਾਸ ਵੇਗਾਸ ਵਿੱਚ 17 ਅਗਸਤ, 2002 ਨੂੰ ਸੁਜ਼ੇਟ ਟੇਲਰ ਦੇ ਦੂਜੇ ਗੇੜ ਦੇ ਨਾਕਆਊਟ ਨਾਲ IBA ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ। 8 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਖਿਤਾਬ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਲਾਸ ਵੇਗਾਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੀ ਦੂਜੀ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨ, ਵੈਲੇਰੀ ਮਹਿਫੂਡ, ਉੱਤੇ ਅੱਠ-ਗੇੜ ਦੀ TKO ਜਿੱਤ ਦੇ ਨਾਲ WIBA ਅਤੇ IWBF ਬੈਲਟ ਜੋੜ ਕੇ ਤਾਜ ਨੂੰ ਇੱਕਮੁੱਠ ਕੀਤਾ। ਅਲੀ ਨੇ ਅੱਠ ਗੇੜਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿਫੂਦ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ। 21 ਜੂਨ, 2003 ਨੂੰ, ਮਹਿਫੂਦ ਅਤੇ ਅਲੀ ਨੇ ਇਸ ਵਾਰ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਮੈਚ ਲੜਿਆ। ਅਲੀ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਮਹਿਫੂਦ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਵ ਖਿਤਾਬ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਛੇ ਰਾਊਂਡਾਂ ਵਿੱਚ TKO ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਅਲੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮਹਿਫੂਦ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਆਪਣੀ ਸੱਜੀ ਪਲਕ 'ਤੇ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੱਗੀ ਸੱਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਇਸ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਅਲੀ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਜ਼ਖਮੀ ਨੱਕ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ, ਦੋ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਫਰੇਜ਼ੀਅਰ-ਲਾਈਡ ਨਾਲ ਅਲੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੀ। 23 ਅਗਸਤ, 2003 ਨੂੰ, ਅਲੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ, ਕ੍ਰਿਸਟੀ ਮਾਰਟਿਨ ਨਾਲ ਮੈਚ ਲੜਿਆ, ਮਾਰਟਿਨ ਨੂੰ ਚਾਰ ਗੇੜਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਕਆਊਟ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ। 17 ਜੁਲਾਈ 2004 ਨੂੰ, ਅਲੀ ਨੇ ਨਿੱਕੀ ਐਪਲੀਅਨ ਨੂੰ ਚਾਰ ਗੇੜਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਕਆਊਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਵ ਖਿਤਾਬ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ।
30 ਜੁਲਾਈ, 2004 ਨੂੰ, ਉਸਨੇ ਮੋਨਿਕਾ ਨੂਨੇਜ਼ ਨੂੰ ਨੌਂ ਗੇੜਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਜੱਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਲੁਈਸਵਿਲੇ, ਕੈਂਟਕੀ ਵਿੱਚ ਰੋਕਿਆ। ਇਹ ਲੜਾਈ ਉਸ ਲੜਾਈ ਲਈ ਅੰਡਰਕਾਰਡ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਮਾਈਕ ਟਾਇਸਨ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫਰਿੰਜ ਦਾਅਵੇਦਾਰ ਡੈਨੀ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਨੇ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। 24 ਸਤੰਬਰ, 2004 ਨੂੰ, ਅਲੀ ਨੇ ਅਟਲਾਂਟਾ, ਜਾਰਜੀਆ ਵਿਖੇ, ਗਵੇਂਡੋਲਿਨ ਓ'ਨੀਲ (ਜਿਸ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਲੜਾਈ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ) ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਗੇੜਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਕਆਊਟ ਦੁਆਰਾ ਹਰਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਰੈਜ਼ਿਊਮੇ ਵਿੱਚ IWBF ਲਾਈਟ ਹੈਵੀਵੇਟ ਖਿਤਾਬ ਜੋੜਿਆ। 1 ਫਰਵਰੀ 2005 ਨੂੰ, ਅਟਲਾਂਟਾ ਵਿੱਚ, ਅਲੀ ਨੇ ਦਸ ਗੇੜ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਕੈਸੈਂਡਰਾ ਗੀਗਰ ਉੱਤੇ ਅੱਠਵੇਂ ਦੌਰ ਦੀ ਤਕਨੀਕੀ ਨਾਕਆਊਟ ਵਿੱਚ ਕਮਾਂਡਿੰਗ ਅਤੇ ਨਿਰਣਾਇਕ ਗੋਲ ਕੀਤਾ।
ਦੇਵਦਾਸ (ਨਾਵਲ)
ਦੇਵਦਾਸ (দেবদাস, ਦੇਬਦਾਸ) (1917) ਬੰਗਾਲੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼ਰਤ ਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਹੈ ਜੋ 1917 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਬਣੀਆਂ ਹਨ। ਸ਼ਰਤ ਚੰਦਰ ਦੀ ਉਮਰ ਉਦੋਂ ਸਿਰਫ਼ 17 ਸਾਲ ਸੀ।
ਲੈਲਾ ਅਲੀ
ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰੀਅਰ
11 ਜੂਨ, 2005 ਨੂੰ, ਟਾਇਸਨ-ਕੇਵਿਨ ਮੈਕਬ੍ਰਾਈਡ ਲੜਾਈ ਦੇ ਅੰਡਰਕਾਰਡ 'ਤੇ, ਅਲੀ ਨੇ ਅਜੇਤੂ ਰਹਿਣ ਲਈ ਰਾਊਂਡ ਤਿੰਨ ਵਿੱਚ ਏਰਿਨ ਟੌਫਿਲ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ WIBA ਤਾਜ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਕੌਂਸਲ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਹ WBC ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਦੂਜੀ ਔਰਤ ਸੀ (ਜੈਕੀ ਨਾਵਾ ਪਹਿਲੀ ਸੀ)। ਟੌਫਿਲ ਅਤੇ ਅਲੀ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਾਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਟੌਫਿਲ ਨੇ ਅਲੀ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਇਆ ਸੀ। ਅਲੀ ਨੇ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਟੌਫਿਲ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਵੇਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉ ਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ 1967 ਵਿੱਚ ਅਰਨੀ ਟੇਰੇਲ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। 17 ਦਸੰਬਰ, 2005 ਨੂੰ, ਬਰਲਿਨ ਵਿੱਚ, ਅਲੀ ਨੇ ਪੰਜਵੇਂ ਗੇੜ ਵਿੱਚ TKO ਦੁਆਰਾ ਆਸਾ ਸੈਂਡਲ ਨਾਲ ਮੈਚ ਲੜਿਆ ਅਤੇ ਹਰਾਇਆ। ਰਾਊਂਡ 5 ਵਿੱਚ 17 ਸਕਿੰਟ ਬਾਕੀ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਸੈਂਡੇਲ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਅਲੀ ਦੇ ਸਖਤ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਸੈਂਡੇਲ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਕਈ ਅਣਡਿਫੇਂਡ ਸ਼ਾਟ ਲੱਗੇ। ਰੈਫਰੀ ਨੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਨੂੰ 12 ਸਕਿੰਟ ਬਾਕੀ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ। ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਚੁੰਮਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1977 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਦੇਵਦਾਸ (ਨਾਵਲ)
ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਸਾਰ
ਤਾਲਸੋਨਾਪੁਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਦੇਵਦਾਸ ਅਤੇ ਪਾਰਬਤੀ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਨਿੱਖੜ ਪਿਆਰ ਸੂਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੇਵਦਾਸ ਦੋ ਕੁ ਸਾਲ ਲਈ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਲਕੱਤੇ (ਹੁਣ ਕੋਲਕਾਤਾ) ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਛੁੱਟੀਆ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅਚਾਨਕ ਦੋਨੋਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਅਨਭੋਲ ਪਿਆਰ ਵੱਖ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੇਵਦਾਸ ਨੂੰ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਰਵਤੀ ਹੁਣ ਉਹ ਛੋਟੀ ਲੜਕੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਸੀ। ਪਾਰੋ ਵਿਆਹ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਭਰ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਫੁਲਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਵੇਖਦੀ ਹੈ। ਬੇਸ਼ੱਕ, ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸਮਾਜਿਕ ਰਵਾਜ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਾਰੋ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਦੇਵਦਾਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਦੇਵਦਾਸ ਨਾਲ ਪਾਰੋ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਣਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਪਾਰੋ ਦੀ ਦਾਦੀ ਦੇਵਦਾਸ ਦੀ ਮਾਂ ਕੋਲ ਵਿਆਹ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੇਵਦਾਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪਾਰੋ ਅਤੇ ਦੇਵਦਾਸ ਦਾ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਹੈ ਅਤੇ ਖੁਦ ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਪਰੋ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਐਨ ਨਾਲ ਦੇ ਘਰ ਵਾਲੇ ਗੁਆਢੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ ਜੋੜਨ ਦੀ ਚਾਹਵਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਨਾਲ ਹੀ, ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ, ਦੁਲਹਨ ਨਾਲ ਦਾਜ ਭੇਜਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮੁੰਡੇ ਵਾਲੇ ਪਰਵਾਰ ਤੋਂ ਦਾਜ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਪਰੰਪਰਾ ਸੀ (ਇਹ ਹਾਲੇ ਵੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੈ)। ਇਹ ਵੀ ਇੱਕ ਕਰਨ ਸੀ ਦੇਵਾਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦੇ ਨਾਂਹ ਕਰਨ ਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪਾਰੋ ਦੇ ਪਰਵਾਰ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕੁੜੀ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਨੀਚ ਲੋਕ ਸਮਝਦੀ ਹੈ। ਦੇਵਦਾਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਵੀ ਪਾਰੋ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਕਿ ਦੇਵਦਾਸ ਏਨੀ ਜਲਦੀ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਏ। ਪਾਰੋ ਦਾ ਪਿਓ ਉਸਨੂੰ ਦੁਹਾਜੂ ਅਮੀਰ ਆਦਮੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਦੇਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਰੋ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵਦਾਸ ਨੂੰ ਚੋਰੀ ਮਿਲਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਪੂਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਦੇਵਦਾਸ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਲਈ ਅੜਨ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰੇਗਾ। ਪਾਰੋ ਦਾ ਇਹ ਰੂਪ ਦੇਖ ਕੇ ਦੇਵਦਾਸ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਉਸਨੇ ਪਾਰੋ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲਨਹੀਂ ਸੀ ਸੀ ਦੇਖਿਆ। ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਪਾਰੋ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ 'ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਪਾਰੋ ਨਾਲ ਵਾਦਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਵਿਆਹ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਕਰਦਾ ਵੀ ਹੈ ਪਰ ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉਲਝਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਦਾਸ ਫਿਰ ਕਲਕੱਤਾ ਨੂੰ ਦੌੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਪਾਰੋ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਲਿਖਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਉਹ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਦੋਸਤ ਸਨ। ਪਰ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਡਰਪੋਕ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਉਸਨੂੰ ਅੜ ਕੇ ਸਟੈਂਡ ਨਹੀਂ ਲੈਣ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਰੋ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਵਾਏਗਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਪਰ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਗੱਲ ਅੱਗੇ ਵਧ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਪਾਰੋ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਡਰਪੋਕਪੁਣੇ ਲਈ ਝਿੜਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਠੁਕਰਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਅਪਮਾਨਿਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਦੋ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਦੀ ਖਾਤਰ ਪਾਰਬਤੀ ਦੇ ਪਿਓ ਨੇ ਤੇਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਪਾਰਬਤੀ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਪਿਉ ਚਾਲ੍ਹੀ ਸਾਲ ਦੇ ਦੁਹਾਜੂ ਪਰ ਵਾਹਵਾ ਅਮੀਰ ਭੁਵਨ ਚੌਧਰੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਧੀ ਵੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪਾਰਬਤੀ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੀ। ਪਾਰਬਤੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਅਤੇ ਸਮਰਪਣ ਦੇ ਨਾਲ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਨਾਕਾਮ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨਿਰਾਸ਼ਾ-ਗ੍ਰਸਤ ਦੇਵਦਾਸ ਸ਼ਰਾਬਨੋਸ਼ੀ ਦੇ ਰਾਹ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਸਿਹਤ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਰਬਾਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮੁਖੀ ਵੇਸ਼ਵਾ ਨਾਲ ਦੇਵਦਾਸ ਦੇ ਗੂੜੇ ਸੰਬੰਧ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੇਵਦਾਸ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਕੇ ਚੰਦਰਮੁਖੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਆਪਣਾ ਪੇਸ਼ੇ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸ਼ਥਝੂਰੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿਕੇ ਸਮਾਜਸੇਵਾ ਦਾ ਰਾਹ ਅਖਤਿਆਰ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਰੋਗ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਦਾਸ ਪਾਰਬਤੀ ਦੇ ਸਹੁਰਾ-ਘਰ ਹਾਥੀਪੋਤਾ ਪੁੱਜਦਾ ਹੈ ਪਰ ਦੇਰ ਰਾਤ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸਦੇ ਘਰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਸਵੇਰ ਤੱਕ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸਦੀ ਗੁੰਮਨਾਮ ਅਰਥੀ ਨੂੰ ਚਾਂਡਾਲ ਸਾੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਦੇਵਦਾਸ ਦੇ ਦੁਖਾਂਤਕ ਅੰਤ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਸੁਣਕੇ ਪਾਰਬਤੀ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਨਾਵਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਛੋਟੇ ਨਾਵਲ
ਛੋਟੀ ਮਾਤਾ
ਛੋਟੀ ਮਾਤਾ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਮ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਛੂਤ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੈਰੀਸਲਾ-ਜ਼ਾਸਟਰ ਦੇ ਵਾਇਰਸ ਤੋਂ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਛੂਤ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਾਇਰਲ ਰੋਗ
ਪੱਤਲ
ਪੱਤਲ ਦੇਣਾ ਵਿਆਹ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਰਿਵਾਜ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਰਿਵਾਜ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਲਵਾ ਖਿੱਤੇ ਦੇ ਵਿਆਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤਕ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਪੱਤਲ ਦੇਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਵਿਆਹ ਦਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਕੁੜੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਲਈ ਪੁੱਜੀ ਬਰਾਤ ਵਿਚਲੇ ਬਰਾਤੀ ਉਸ ਪਿੰਡ ਵਿਚਲੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਦੂਰ ਨੇੜੇ ਦੀਆਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਉਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਵਾਲੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਤਲ ਦੇਣ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੱਤਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਕਰਕੇ ਚਾਰ ਲੱਡੂ ਤੇ ਦੋ ਜਲੇਬੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਪੱਤਲ ਦੇਣ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਜਾਨੀ ਪੂਰੀ ਸ਼ਾਨੋ ਸ਼ੌਕਤ ਨਾਲ ਪੱਤਲਾਂ ਵਾਲੇ ਲਿਫ਼ਾਫ਼ੇ ਲੈ ਕੇ ਪੱਤਲਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ
ਗੰਗੋਤਰੀ ਦੀ ਸਭਿਅਤਾ
ਅਨੰਤਕਾਲ ਤੋਂ ਹੀ ਗੰਗੋਤਰੀ ਪੂਜਾ-ਅਰਚਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਥਾਂ ਹੈ ਅਤੇ ਸਦੀਆਂ ਨਾਲ਼ਮੁਨੀਆਂ, ਸਾਧੂਆਂ ਅਤੇ ਤੀਰਥਯਾਤਰੀਆਂ ਨੇ ਦੁਰਗਮ ਖੇਤਰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਪਾਉਣ ਹੇਤੁ ਇੱਥੇ ਪੁੱਜਦੇ ਰਹੇ। 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਅੰਗ੍ਰੇਜ ਅਨੁਸੰਧਾਨੀਆਂ ਨੇ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਦੇ ਉਦਗਮ ਥਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ। ਜੇ. ਬੀ. ਫਰੇਜਰ ਨੇ ਸਾਲ 1815 ਦੀ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦੌਰੇ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਦੋ ਸਾਲ ਪੂਰਵ ਪਹਿਲਾਂ ਯੂਰਪੀ ਜਵਾਨ ਫੌਜੀ - ਅਧਿਕਾਰੀ ਜੇੰਸ ਹਰਬਰਟ ਗੰਗਾ ਦੇ ਸ਼ਰੋਤ ਗੋਮੁਖ ਤੱਕ ਅੱਪੜਿਆ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਮੁਸੰਮੀ ਥਾਂ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵੀ ਗੰਗੋਤਰੀ ਬਾਹਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਅਛੂਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਭੱਜਿਆ ਨਾਲ਼ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਥਾਂ ਹੋਣ ਸਦਕਾ ਹੀ ਇੱਥੇ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਤੀਰਥਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜਾਂ, ਪੰਡਿਆਂ ਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਇਸ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਤੀਰਥਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਕਰਮਕਾਂਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਾਂਡੇ ਤੀਰਥਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਰਵਾਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਜੁੜੇ ਸਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤੀਰਥਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਪਰਵਾਰਾਂ ਦਾ ਇਤਹਾਸ ਰੱਖਣ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਪਰਵਾਰ ਦੀਆਂ ਪੀੜੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਦਿੰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਵਾਸਤੁਕਲਾ
ਈ. ਟੀ. ਏਟਕਿੰਸਨ ਨੇ ਸਾਲ 1882 ਵਿੱਚ ਗੰਗੋਤਰੀ ਮੰਦਿਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਈਦ - ਗਿਰਦ ਦੇ ਭਵਨਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, “ਮੰਦਿਰ ਦਾ ਉਸਾਰੀ ਇੱਕ ਪਵਿਤਰ ਸ਼ਿਲਾ ਉੱਤੇ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਰੂਪ ਨਾਲ਼ਰਾਜਾ ਭਾਗੀਰਥ, ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਵਰਗਾਕਾਰ ਅਤੇ ਛੋਟਾ ਭਵਨ 12 ਫੀਟ ਉੱਚਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਖਰ ਉੱਤੇ ਗੋਲਾਕਾਰ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕ‌ਿ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਮੰਦਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਮਾਨਿਇਤ: ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਿਲਕੁੱਲ ਪੱਧਰਾ, ਲਾਲ ਧੁਮਾਵ ਦੇ ਨਾਲ ਸਫੇਦ ਰੰਗ ਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਉੱਤੇ ਖਰਬੂਜੇ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਦਾ ਇੱਕ ਤੁਰਕੀ ਟੋਪੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੀਖਰ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਵਰਗ ਦੇ ਪੂਰਵੀ ਸਿਰੇ ਵਲੋਂ, ਜੋ ਪਵਿਤਰ ਸ਼ਰੋਤ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਮੁੜਿਆ ਹੈ ਉਥੇ ਹੀ ਇਹ ਪੱਥਰ ਦੀ ਛੱਤ ਸਹਿਤ ਥੋੜ੍ਹਾ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪਰਵੇਸ਼ ਦਵਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਠੀਕ ਇਸ ਦੇ ਵਿਪਰੀਤ ਇਸ ਸਰੂਪ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਮੰਦਿਰ ਭੈਰੋਜੀ ਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਧਾਰਮਿਕ ਥਾਂ ਦੇ ਅਭਿਭਾਵਕ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵੱਡੇ ਮੰਦਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ, ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਅੰਨਿ ਦੇਵੀ - ਦੇਵਤਰਪਣ ਦੀ ਮੂਰਤੀਆਂ ਹੈ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਇਸ ਥਾਂ ਨਾਲ਼ ਹੈ। ਸੰਪੂਰਣ ਥਾਂ ਅਨਘੜੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਦੀ ਬਣੀ ਇੱਕ ਦੀਵਾਲ ਨਾਲ਼ ਘਿਰਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇ ਅੱਗੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਸਤ ਸਪਾਟ ਪੱਥਰ ਹੈ। ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਵੀ ਉੱਥੇ ਪੁਜਾਰੀ ਬਾਹਮਣ ਲਈ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਉੱਤੇ ਆਰਾਮ ਦੇਹ ਘਰ ਹੈ। ਅਹਾਤੇ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਕੁੱਝ ਲੱਕੜੀ ਦੇ ਛਾਂਦਾਰ ਉਸਾਰੀ ਹੈ ਤੀਰਥਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਹੈ ਜੋ ਉੱਤੇ ਲਮਕਦੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਹਾਰਾ ਪਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਾਫ਼ੀ ਹਨ। ”
ਸਾਰਾ ਲੋਕ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਇਸ ਵਰਣਨ ਨਾਲ਼ਸਹਿਮਤ ਹੋਗੇਂ ਕਿਉਂਕਿ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਮਾਮੂਲੀ ਜਿਹਾ ਤਬਦੀਲੀ ਹੀ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਅਰੰਭ ਨਾਲ਼ਹੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ ਖਾਸਕਰ ਜਦੋਂ ਨਾਲ਼ਗਾੜੀਆਂ ਚਲਣ ਲਈ ਸੜਕਾਂ ਬੰਨ ਗਈ ਹੈ, ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੱਕ ਪੁੱਜਣਾ ਸਹਿਜ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੀਰਥਯਾਤਰੀ ਅਤੇ ਸੈਲਾਨੀ ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਲੱਗੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਕਮਾਈ ਵਧੀ ਹੈ ਜਿਨੂੰ ਮੰਦਿਰ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਉੱਤੇ ਖਰਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਦਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੱਕੜੀ ਅਤੇ ਟੀਨ ਦੇ ਏਕਲ ਭਵਨ ਉਸਾਰੀ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਈਟੋਂ ਅਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਉਸਾਰੀ ਨੇ ਲੈ ਲਿਆ ਹਨ। ਮੂਲ ਸਥਾਨ - ਘਾਟ ਦੇ ਬਾਲੁਈ ਕੰਡੇ ਉੱਤੇ ਹੁਣ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਉਸਾਰੀ ਕਰਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਦੀ ਦੀ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਲੰਬਵਤ ਪਹਾੜੀਆਂ ਉੱਤੇ ਭਵਨ - ਉਸਾਰੀ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਈ ਭਵਨ ਬਹੁਤ ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਪਤਲੇ ਖੰਭਾਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਭੁਚਾਲ ਸੰਭਾਵਿਕ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਚਿਹਨ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਭਵਨ ਵੱਡੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਅਤੇ ਬਹੁਮੰਜਿਲੇ ਹਨ।
ਸਭਿਅਤਾ
ਇੱਥੇ ਕਈ ਕੁੰਡ ਜਾਂ ਤਾਲਾਬ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ, ਬਰਹਮਕੁੰਡ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਿਲਦੇ ਜੁਲਦੇ ਕੁੰਡ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤੀਰਥਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਲਈ, ਡੁਬਕੀ ਲਗਾਉਣਾ ਕਰਮਕਾਂਡਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਡੁਬਕੀ ਦੇ ਨਾਲ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਦਾਨ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ਼ਮੁਕਤੀ ਦਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਗੰਗੋਤਰੀ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀ ਬਾਹਮਣ ਗੰਗੋਤਰੀ ਇਤਹਾਸ ਨਾਲ਼ਜੁੜੇ ਹਨ। ਗੰਗੋਤਰੀ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਪੰਡਿਆ ਮੁਖਬਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸੇਮਵਾਲ ਬਾਹਮਣ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਥਾਪਿਆ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਗੜਵਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰੋਲਾ ਸਭ - ਡਿਵਿਜਨ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹੈ। ਗੜਵਾਲ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬਾਹਮਣ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਰੂਪ ਨਾਲ਼ਗੰਗਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹੈ (ਉਹ ਲੋਕ ਜੋ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ) ਉੱਤੇ ਬਿਹਤਰ ਵਰਗ ਆਪਣੇ ਨੂੰ ਸਰੋਲਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦਾ ਮੰਣਦੇ ਹੈ, ਉਹ ਜੋ ਗੜਵਾਲ ਦੇ ਰਾਜਾਵਾਂ ਦੇ ਰਸੋਈਆਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਹੁੰਦੇ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇਲਈ ਇਹ ਨਾਮ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਇਹ ਕਿ ਜਦੋਂ ਫੌਜੀ ਰੱਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਅਭਏ ਪਾਲ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੜਾਈ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਨਿਕਾਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਹ ਆਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਰਾਜਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਰਸੋਈ ਦੇ ਇੱਕ ਹੀ ਬਰਤਨ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਭੋਜਨ ਕਰੋ - ਜਿਸ ਰਿਵਾਜ ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਕਾਇਮ ਹੈ।