cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਐਨਾ ਵਿਨਟੌਰ
ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਨਿੱਜੀ ਸਹਾਇਕ, ਲੌਰੀਨ ਵਾਈਸਬਰਗਰ ਨੇ ਲਿਖਿਆ 2003 ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੇ ਰੋਮਨ ਏ ਕਲਫ਼ ਦ ਡੈਵਿਲ ਵਿਅਰਸ ਪ੍ਰਦਾ  (roman à clef The Devil Wears Prada) ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਫਲ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਢਾਲਿਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਿਰਿਲ ਸਟ੍ਰਿਪ ਨੇ ਵਿੰਟੌਰ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਇੱਕ ਫੈਸ਼ਨ ਐਡੀਟਰ, ਮਿਰਾਂਡਾ ਪੁਰੀਸਟਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਭੂਮਿਕਾ  ਨਿਭਾਈ।  2009 ਵਿਚ, ਉਹ ਇੱਕ ਹੋਰ ਫ਼ਿਲਮ, ਆਰ.ਜੇ. ਕਤਲਰ ਦੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ਦ ਸਤੰਬਰ ਇਸ਼ੂ ਦਾ ਫ਼ੋਕਸ ਸੀ।
ਪਰਿਵਾਰ
ਵਿਨਟੌਰ ਦਾ ਜਨਮ 1949 ਵਿੱਚ ਹੰਪਸਟੇਡ, ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਚਾਰਲਸ ਵਿਨਟੌਰ (1917-1999), ਈਵਨਿੰਗ ਸਟੈਂਡਰਡ ਦੇ ਐਡੀਟਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ, ਹੌਵਾਰਡ ਕਾਨੂੰਨ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੀ ਧੀ, ਐਲੀਨੋਰ "ਨੋਨੀ" ਤ੍ਰੈਗ ਬੇਕਰ (1917-1995) ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦਾ ਵਿਆਹ 1940 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ 1979 ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ।  ਵਿੰਟੌਰ ਦਾ ਨਾਂ ਉਸਦੀ ਨਾਨੀ ਅਨਾ ਬੇਕਰ (ਪਹਿਲਾਂ ਗਿਲਿਕਸਨ), ਜੋ ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਦੀ ਧੀ ਦੇ ਨਾਂਅ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।  ਔਡਰੀ ਸਲੌਟਰ, ਇੱਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਐਡੀਟਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਹਨੀ ਅਤੇ ਪੇਟੀਕੋਟ ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਵਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਮਤਰੇਈ ਮਾਂ ਹੈ। 18 ਵੀ ਸਦੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਵਲਕਾਰਾ ਲੇਡੀ ਐਲਿਜ਼ਾਬੇਥ ਫੋਸਟਰ ਇਸ ਦੀ ਪੜ-ਪੜ-ਪੜ ਦਾਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਰ ਅਗਸਟਸ ਵੇਰੇ ਫੋਸਟਰ, ਇਸ ਦਾ ਦਾਦੇ ਦਾ ਭਰਾ ਸੀ।
ਇਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਗ੍ਰਾਲਡ ਦੀ ਮੌਤ ਇੱਕ ਐੱਕਸੀਡੈਂਟ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।  ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਪਾਰਥਿਕ, ਵੀ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ "ਦ ਗਾਰਡੀਅਨ" ਦਾ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ।  ਜੇਮਜ਼ ਅਤੇ ਨੋਰਾ ਵਿੰਟੌਰ ਨੇ ਲੰਦਨ ਦੀ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਲਈ ਵੀ ਇੱਕਠੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਇਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨੌਰਥ ਲੰਡਨ ਕਾਲਜੀਏਟ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਦਾ ਬਗਾਵਤ ਕੀਤੀ। 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਬੌਬ ਤੋਂ ਬਨਵਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1949 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
401
401 ਗ੍ਰੈਗੋਰੀਅਨ ਕਲੰਡਰ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਸਾਲ ਹੈ।
ਮੁਬਾਰਕ ਬੇਗਮ
ਮੁਬਾਰਕ ਬੇਗਮ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿਧ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕਾ ਸੀ ਜੋ 1950 ਤੋਂ 1960 ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਰਮਿਆਨ ਫਿਲਮੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਹੀ। ਉਸਨੇ ਗ਼ਜ਼ਲ ਅਤੇ ਨਾਤ ਗਾਇਕੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਫੀ ਨਾਮ ਕਮਾਇਆ ਸੀ। ਉਹ 19 ਜੁਲਾਈ,2016 ਨੂੰ 80 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਭੋਗ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ
ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ
ਮਿਆਂਮਾਰ 1962 ਤੋਂ ਦਮਨਕਾਰੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਫੌਜੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਰਿਹਾ ਹੈ। 1988 ਵਿੱਚ 1974 ਦੇ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨੂੰ ਮੁਅੱਤਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 8888 ਦੇ ਵਿਦਰੋਹ ਦੇ ਖ਼ੂਨੀ ਦਮਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਧਾਰਮਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਰੀ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਰਜਿਸਟਰਡ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਚੁਣਦੇ ਹਨ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕੁਝ ਧਾਰਮਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ' ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਲਜ਼ਾਮ
ਸਰਕਾਰ ਉੱਤੇ ਹੋਰ ਧਰਮਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਨਸਲੀ ਘੱਟਗਿਣਤੀਆਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਥੈਰਾਵਦਾ ਬੁੱਧ ਧਰਮ (ਆਬਾਦੀ ਦੇ 90% ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ) ਨੂੰ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਹੈ। ਈਸਾਈ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ ਧਰਮ ਅਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਨ ਜਾਂ ਨਵੇਂ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਉਂਦੀ ਰਹੀ. ਮੁਸਲਿਮ ਵਿਰੋਧੀ ਹਿੰਸਾ ਜਾਰੀ ਰਹੀ, ਜਿਵੇਂ ਮੁਸਲਿਮ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ ਗਈ. ਹਾਲਾਂਕਿ ਗੈਰ-ਬੋਧੀਆਂ ਦੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਰਿਪੋਰਟ ਨਹੀਂ ਆਈ, ਪਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਗਰੀਬ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਬਦਲਣ ਲਈ ਦਬਾਅ ਬਣਾਇਆ। ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਜਾਂ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਅਹੁਦਿਆਂ' ਤੇ ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸ਼ਰਤ ਹੈ.
ਚੱਠਾ ਸੇਖਵਾਂ
'ਚੱਠਾ ਸੇਖਵਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਸੰਗਰੂਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਗਰੂਰ -ਸੁਨਾਮ ਸੜਕ ਤੇ ਸੰਗਰੂਰ ਤੋਂ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਐਲੀਸੀਆ ਫੌਕਸ
ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਐਲਿਜ਼ਾਬੇਥ ਕ੍ਰਾਫੋਰਡ (ਜਨਮ 30 ਜੂਨ, 1986) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਪਹਿਲਵਾਨ, ਸਾਬਕਾ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਡਬਲਯੂ.ਡਬਲਯੂ.ਈ. ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਐਲੀਸੀਆ ਫੌਕਸ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਕ੍ਰਾਫੋਰਡ ਨੇ 13 ਜੂਨ, 2008 ਨੂੰ ਐਲੀਸੀਆ ਫੌਕਸ ਨਾਮ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਯੋਜਨਾਕਾਰ ਦੀ ਚਾਲ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦਿਆਂ ਸਮੈਕਡਾਉਨ ਵਿਖੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਈਸੀਡਬਲਯੂ ਬ੍ਰਾਂਡ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਡੀਜੇ ਗੈਬਰੀਅਲ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕੀਤਾ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਫੌਕਸ ਨੇ ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ ਦਿਵਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਜੂਨ 2010 ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਿਆ, ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਉਸਨੇ ਖਿਤਾਬ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਕੀਤਾ, ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਇਕਲੌਤਾ ਅਫਰੀਕੀ ਅਮਰੀਕੀ ਦਿਵਸ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬਣ ਗਿਆ। ਅਕਤੂਬਰ 2014 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਈ ਰਿਐਲਿਟੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੀ ਲੜੀ ' ਕੁਲ ਦਿਵਸ ' ਤੇ ਅਭਿਨੈ ਕਰਨਾ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ ! ਮੁੱਖ ਪਲੱਸਤਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ।
ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਕ੍ਰਾਫੋਰਡ ਦਾ ਜਨਮ 30 ਜੂਨ 1986 ਨੂੰ ਫਲੋਰਿਡਾ ਦੇ ਪੋਂਟੇ ਵੇਦਰਾ ਬੀਚ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਓਹੀਓ ਵੈਲੀ ਰੈਸਲਿੰਗ (2006–2007)
2006 ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਾਫੋਰਡ ਨੇ ਵਰਲਡ ਰੈਸਲਿੰਗ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ (ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ) ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਓਡਿਓ ਵੈਲੀ ਰੈਸਲਿੰਗ (ਓਵੀਡਬਲਯੂ), ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ ਦੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1 ਜੁਲਾਈ, 2006 ਨੂੰ ਸ਼ੈਲੀ ਮਾਰਟਾਈਨਜ਼ ਅਤੇ ਓਡੀਬੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਮੈਚ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੇ ਅਸਲ ਨਾਮ ਹੇਠ, ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹਿਮਾਨ ਰੈਫਰੀ ਵਜੋਂ, ਡੈਬਿ. ਕੀਤਾ। 6 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ, ਕ੍ਰਾਫੋਰਡ ਨੇ ਇੱਕ ਓਵੀਡਬਲਯੂ ਮਹਿਲਾ ਕੁਸ਼ਤੀ ਵਿੱਚ, ਨਵੇਂ ਰਿੰਗ ਨਾਮ ਟੋਰੀ ਦੇ ਹੇਠ, ਆਪਣੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਓਡੀਬੀ ਨੇ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ ਮਿਕੀ ਜੇਮਜ਼, ਓਡੀਬੀ ਅਤੇ ਕੇਟੀ ਲੀਆ ਸਮੇਤ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ, ਸਿੰਗਲਜ਼ ਅਤੇ ਟੈਗ ਟੀਮ ਦੋਵਾਂ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਕਾਇਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ। ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਏਲੀਯਾਹ ਬੁਰਕੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਚੇਤ ਦਿ ਜੇਟ ਵਿਰੁੱਧ ਮੈਚਾਂ ਲਈ ਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨਾਲ ਗਿਆ। 18 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਓਵੀਡਬਲਯੂ ਟੈਲੀਵੀਯਨ ਟੈਪਿੰਗਜ਼ ਤੇ, ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਨਾਮ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕ੍ਰਾਫੋਰਡ ਨੇ ਬੈਥ ਫੀਨਿਕਸ ਨੂੰ ਓਵੀਡਬਲਯੂ ਮਹਿਲਾ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ, ਪਰ ਸੇਰੇਨਾ ਡੀਬ ਦੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਾਰ ਗਈ। ਦੋ ਦਿਨ ਬਾਅਦ, 20 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ, ਕ੍ਰਾਫੋਰਡ ਨੇ ਓਵੀਡਬਲਯੂ ਮਹਿਲਾ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਇੱਕ ਓਵੀਡਬਲਯੂ ਹਾਊਸ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਗੌਂਟਲੇਟ ਮੈਚ ਜਿੱਤਿਆ। ਅਗਲੀ ਰਾਤ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕ੍ਰਾਫੋਰਡ ਫਿਨਿਕਸ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਈ, ਜਿਸਨੇ ਅੱਠ ਔਰਤ ਅਲਮੀਨੇਸ਼ਨ ਮੈਚ ਜਿੱਤਿਆ। ਕ੍ਰਾਫੋਰਡ ਦੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤ ਓਵੀਡਬਲਯੂ ਦੁਆਰਾ ਅਣਜਾਣ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਰੱਕੀ ਫੋਨੀਕਸ ਦੇ ਦੋ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ, ਨਿਰਵਿਘਨ ਸ਼ਾਸਨ ਵਜੋਂ ਚੈਂਪੀਅਨ ਮੰਨਦੀ ਹੈ। ਕ੍ਰਾਫੋਰਡ ਨੇ 2007 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਫੀਨਿਕਸ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ, ਉਸਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਈ ਟੈਗ ਟੀਮ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫੀਨਿਕਸ ਨੇ ਓਡੀਬੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕ੍ਰਾਫੋਰਡ ਨੂੰ ਲੀ ਜਾਂ ਡੀਬ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਕ੍ਰਾਫੋਰਡ ਨੇ "ਮਿਸ ਓਵੀਡਬਲਯੂ" ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਓਡੀਬੀ ਨੇ ਜਿੱਤਿਆ। ਕ੍ਰਾਫੋਰਡ ਨੇ ਮਰੀਸੇ ਓਏਲਲੇਟ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਝਗੜੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਪਰੈਲ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀਨਾ ਰੌਕਾ ਨਾਲ ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਓਵੀਡਬਲਯੂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਅੰਤਮ ਰੂਪ 21 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਓਵੀਡਬਲਯੂ ਮਹਿਲਾ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਲਈ ਤਿੰਨ-ਪੱਖੀ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਓਡੀਬੀ ਨੇ ਜਿੱਤਿਆ।
ਫਲੋਰਿਡਾ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਕੁਸ਼ਤੀ (2007–2008)
ਕ੍ਰਾਫੋਰਡ ਨੇ 2 ਸਤੰਬਰ 2007 ਨੂੰ ਡਬਲਿਊ.ਡਬਲਿਊ.ਈ. ਦੇ ਨਵੇਂ ਵਿਕਾਸ ਖੇਤਰ ਫਲੋਰੀਡਾ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਰੈਸਲਿੰਗ (FCW) ਲਈ ਇੱਕ ਬਾਡੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਿਆਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀ FCW ਇਨ-ਰਿੰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 25 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਹੋਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਅਤੇ ਨੈਟੀ ਨੀਡਹਾਰਟ ਨੇ ਇੱਕ ਟੈਗ ਟੀਮ ਮੈਚ ਵਿੱਚ 'ਦ ਬੇਲਾ ਟਵਿੰਸ' (ਬ੍ਰਾਇਨਾ ਅਤੇ ਨਿਕੋਲ) ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਨੀਡਹਾਰਟ ਨਾਲ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਹੋਏ, ਬੇਲਾ ਟਵਿਨਸ ਨਾਲ ਲੜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਬੇਲਾ ਟਵਿੰਸ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਦੋ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਕ੍ਰਾਫੋਰਡ ਅਤੇ ਨੀਡਹਾਰਟ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ, ਅਤੇ 23 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਕ੍ਰਾਫੋਰਡ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਨਿਕੋਲ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਅਤੇ ਸ਼ੀਮਸ ਓ'ਸ਼ੌਨੇਸੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਰਤ ਟੈਗ ਟੀਮ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਇਨਾ ਅਤੇ ਕੋਫੀ ਕਿੰਗਸਟਨ ਨੇ ਹਰਾਇਆ। ਦਸੰਬਰ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਾਫੋਰਡ ਨੇ ਟੌਮੀ ਟੇਲਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਬ੍ਰਾਇਨਾ ਅਤੇ ਰੌਬਰਟ ਐਂਥਨੀ ਨੂੰ ਹਾਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਲੜਾਈ 2008 ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ, ਬੇਲਾਸ ਨੇ 8 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਕ੍ਰਾਫੋਰਡ ਅਤੇ ਮੈਰੀਸੇ ਓਏਲੇਟ ਨੂੰ ਅਤੇ 19 ਅਤੇ 29 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਕ੍ਰਾਫੋਰਡ ਅਤੇ ਨੀਡਹਾਰਟ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। ਮੈਚ ਦੇ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕ੍ਰਾਫੋਰਡ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਬਕਾ ਟੈਗ ਟੀਮ ਸਾਥੀ, ਨੀਡਹਾਰਟ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਨੀਡਹਾਰਟ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਮੁਕਾਬਲਾ 5 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 23 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਟੈਗ ਟੀਮ ਮੈਚ ਦੇ ਜੇਤੂ ਪੱਖ 'ਤੇ ਸੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ 26 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਕ੍ਰਾਫੋਰਡ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਮੈਚ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਸਮੈਕਡਾਉਨ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕ੍ਰਾਫੋਰਡ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਿੰਗ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਐਲਿਸੀਆ ਫੌਕਸ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਜੈਕ ਗੈਬਰੀਅਲ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਮਾਈਕ ਕ੍ਰੂਏਲ ਅਤੇ ਵੇਸਲੇ ਹੋਲੀਡੇ ਅਤੇ ਗੇਬੇ ਟਫਟ ਅਤੇ ਮੇਲਿਨਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮਿਸ਼ਰਤ ਟੈਗ ਟੀਮ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਗੈਬਰੀਅਲ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਿੰਗਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਫੌਕਸ ਨੇ ਦਸੰਬਰ 2008 ਅਤੇ ਫਰਵਰੀ 2009 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ FCW ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਜੈਨੀ ਕੁਇਨ ਅਤੇ ਟਿਫਨੀ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਐਂਜੇਲਾ ਫੋਂਗ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਈ।
ਹੋਰ ਮੀਡੀਆ
2013 ਵਿੱਚ, ਫੌਕਸ ਨੇ ਲੈਲਾ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਹਿਮਾਨ ਜੱਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਜ਼ ਕੱਪਕੇਕ ਵਾਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਫੌਕਸ ਅਤੇ ਦ ਮਿਜ਼ ਨੇ ਕਾਰਟੂਨ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ ਹਾਲ ਆਫ਼ ਗੇਮ ਅਵਾਰਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਫੌਕਸ ਨੇ WWE ਅਤੇ ਈ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਰਿਐਲਿਟੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਟੋਟਲ ਦਿਵਸ ਲਈ ਮਹਿਮਾਨ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ! ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਸੀਜ਼ਨਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਜੋ ਕਿ ਜੁਲਾਈ 2013 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪੋਸਟ-ਸ਼ੋਅ ਯੂਟਿਊਬ ਸੀਰੀਜ਼ 'ਤੇ ਰੇਨੀ ਯੰਗ ਦੇ ਨਾਲ ਸਹਿ-ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਵਜੋਂ, ਕੁੱਲ ਦਿਵਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕੀਤਾ। ਅਕਤੂਬਰ 2014 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਤੀਜੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਲਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਮੁੱਖ ਕਾਸਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਜਨਵਰੀ 2015 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ 2017 ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ।
ਫੌਕਸ ਨੇ ਜੁਲਾਈ 2015 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਸਿਫਾਈ ਸੀਰੀਜ਼ ਡੋਮਿਨੀਅਨ ਦੇ ਦੋ ਐਪੀਸੋਡਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾਨ ਅਭਿਨੈ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਫੌਕਸ ਨੌਂ WWE ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ WWE ਸਮੈਕਡਾਉਨ ਬਨਾਮ ਰਾ 2011 ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ WWE '12 (DLC), WWE 13, WWE 2K16 , WWE 2K17 , WWE 2K18, WWE 2K19 , WWE 2K20 ਅਤੇ WWE 2K ਬੈਟਲਗ੍ਰਾਉਂਡਸ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।
ਜੁਲਾਈ 2017 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਫੌਕਸ ਖਿਡੌਣੇ ਬ੍ਰਾਂਡ ਮੈਟਲ ਦੁਆਰਾ WWE ਫੈਸ਼ਨ ਗੁੱਡੀਆਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ, WWE ਨੇ ਆਪਣੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਟੀ-ਸ਼ਰਟਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਐਲਿਸੀਆ ਫੌਕਸ ਦੇ ਲਿਬਾਸ ਨੂੰ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਕ੍ਰਾਫੋਰਡ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸਟੀਨਾ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਪਹਿਲਵਾਨ ਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਟੈਂਪਾ ਬੇ ਬੁਕੇਨੀਅਰਜ਼ ਚੀਅਰਲੀਡਰ ਹੈ। ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਪਹਿਲਵਾਨ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕ੍ਰਾਫੋਰਡ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਸੀ ਅਤੇ ਜਾਨ ਲੌਰੀਨਾਇਟਿਸ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਫੈਸ਼ਨ ਕੈਟਾਲਾਗ ਵਿੱਚ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ ਨਾਲ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਸੀ।
2010 ਤੋਂ 2012 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਕ੍ਰਾਫੋਰਡ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪਹਿਲਵਾਨ ਸਟੂ ਬੇਨੇਟ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਵੱਖ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਦੋਸਤ ਬਣੀ ਰਹੀ।
2017 ਵਿੱਚ, ਲਿਲੀਅਨ ਗਾਰਸੀਆ ਦੇ ਪੋਡਕਾਸਟ, ਚੇਜ਼ਿੰਗ ਗਲੋਰੀ 'ਤੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਦੌਰਾਨ, ਕ੍ਰਾਫੋਰਡ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਅਲਕੋਹਲ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ-ਸਬੰਧਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ਕਾਰਨ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸੀ। ਨਵੰਬਰ 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਖਾਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਵੀ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਇੱਕ ਅੱਖ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹੇਪਣ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2019 ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਾਫੋਰਡ ਨੇ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ਰਾਬਬੰਦੀ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਠੀਕ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਕ੍ਰਾਫੋਰਡ ਆਪਣੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਨਤਕ ਲਾਈਮਲਾਈਟ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੀ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਅਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੈ। ਦ ਬੇਲਾਸ ਪੋਡਕਾਸਟ ਦੇ 15 ਜੁਲਾਈ, 2020 ਐਪੀਸੋਡ 'ਤੇ, ਬਰੀ ਬੇਲਾ ਨੇ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕ੍ਰਾਫੋਰਡ ਹੁਣ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਮਹਿਲਾ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਪਹਿਲਵਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986
ਚੀਨੀ-ਤਿੱਬਤੀ ਭਾਸ਼ਾ-ਪਰਵਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨੀ-ਤਿੱਬਤੀ ਭਾਸ਼ਾ-ਪਰਵਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ-ਪਰਵਾਰ
ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ
ਬਾਲੀਵੁੱਡ (Hindi: बॉलीवुड, Urdu: بالی وڈ) ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਦੀ ਤਰਜ਼ 'ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਜਗਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਭੋਜੋਵਾਲ
ਭੋਜੇਵਾਲ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਜਲੰਧਰ ਪੂਰਬੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਵਾਰਾਣਸੀ
ਵਾਰਾਣਸੀ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Vārāṇasī), ਉਰਦੂ: بنارس) ਅਤੇ ਕਾਸ਼ੀ, ਉਰਦੂ: کاشی) ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬਸਿਆ ਪੁਰਾਤਨ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਪਵਿਤਰ ਸ਼ਹਿਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਅਵਿਮੁਕਤ ਖੇਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਬੋਧੀ ਅਤੇ ਜੈਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਪਵਿਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨਤਮ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨਤਮ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ੲਿਸ ਨੂੰ 'ਸਿਟੀ ਆਫ ਟੈਂਪਲਸ' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਰਾਸਤੀ ਸਹਿਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਹਿਰ
259
259 (25 ਤਿਜੀ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
1999 ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ਿਆਈ ਖੇਡਾਂ
1999 ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ਿਆਈ ਖੇਡਾਂ ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਾਠਮਾਂਡੂ ਵਿਖੇ 25 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ 4 ਅਕਤੂਬਰ, 1999 ਨੂੰ ਹੋਈਆ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਇਹਨਾਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ 1069 ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਥਲੈਟਿਕਸ, ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ, ਫੁਟਬਾਲ, ਕਬੱਡੀ, ਕਰਾਟੇ, ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ, ਤੈਰਾਕੀ, ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ, ਤਾਇਕਵੋਂਦੋ, ਵਾਲੀਬਾਲ, ਭਾਰ ਤੋਲਕ, ਖੇਡਾਂ ਸਨ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼
''ਨੇਪਾਲ ਨੇ 28 ਸੋਨ ਤਗਮੇ ਸਿਰਫ ਤਾਇਕਵੋਂਦੋ ਅਤੇ ਕਰਾਟੇ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ
ਸੂਰ
ਸੂਰ ਨੂੰ ਸਵਾਈਨ ਜਾਂ ਹੌਗ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਜਾਨਵਰ ਹੈ ਜੋ ਜੰਗਲੀ ਭਾਲੂ ਦੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਆਕਾਰ 35 ਤੋਂ 71 ਇੰਚ ਅਤੇ ਭਾਰ 50 ਤੋਂ 350 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੂਰ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਪਸ਼ੂ ਹੈ ਜੋ ਧੁੱਪ ਨਾਲ ਝੁਲਸ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਾਲਤੂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ ਸੂਰ ਹੀ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਅਤੇ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਦੋਵੇਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਾਨਵਰ
402
ਅਕਤੂਬਰ ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:402 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਮਿਸ ਮੇਜਰ ਗ੍ਰੀਫਨ ਗ੍ਰੇਸੀ
ਮਿਸ ਮੇਜਰ ਗ੍ਰੀਫਨ ਗ੍ਰੇਸੀ (ਜਨਮ 25 ਅਕਤੂਬਰ, 1940), ਜਿਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਮਿਸ ਮੇਜਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਟਰਾਂਸ ਮਹਿਲਾ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਲੀਡਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ 'ਤੇ ਖਾਸ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਜੈਂਡਰ ਵੇਰੀਐਂਟ ਇਨਟਰੈਕਸ ਜਸਟਿਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਈ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਕਸਦ ਜੇਲ੍ਹ-ਉਦਯੋਗਿਕ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੈਦ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਗ੍ਰੀਫਨ ਗ੍ਰੇਸੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਦਾ 1969 'ਚ ਹੋਏ ਸਟੋਨਵਾਲ ਦੰਗੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਗ੍ਰੀਫਨ ਗ੍ਰੇਸੀ ਦਾ ਜਨਮ 25 ਅਕਤੂਬਰ 1940 ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਰਦ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਗ੍ਰੀਫਨ-ਗ੍ਰੇਸੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਸਮੇਂ ਡ੍ਰੈਗ ਬਾਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ 1998 'ਚ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਬਿਆਨ ਕੀਤੇ:
[ਡ੍ਰੈਗ ਬਾਲਜ਼] ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਨ! ਇਹ ਅੱਜ ਦੇ ਓਸਕਰਜ਼ ਸ਼ੋਅ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀ। ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਪੁਸ਼ਾਕਾਂ ਪਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਟਕਸੈਡਸ ਵਿੱਚ ਮੁੰਡੇ, ਗਾਊਨ ਵਿੱਚ ਰਾਣੀਆਂ..ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਣਾ- ਮੇਰਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਉਹ 'ਉਹ' ਸਨ, ਜਿਸ ਲਈ ਸਾਲਾਨਾਬੱਧੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਆਂ... ਅਤੇ ਸਟ੍ਰੇਟ ਲੋਕ ਆਉਂਦੇ ਅਤੇ ਵੇਖਦੇ, ਉਹ ਅੱਜ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੇ ਸਨ। ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। }}
ਗ੍ਰੀਫਨ ਗ੍ਰੇਸੀ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਸਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਲਿੰਗ ਪਛਾਣ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛ-ਗਿੱਛ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਲਿੰਗੀ ਪਛਾਣ ਸਬੰਧੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਕਾਲੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਮੌਜੂਦ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮਿਸ ਮੇਜਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ 1950 ਦੇ ਅਖੀਰ 'ਚ ਇੱਕ ਕਿਸ਼ੋਰ ਵਜੋਂ ਬਾਹਰ ਆਈ ਸੀ।
ਕਿਸ਼ੋਰ ਉਮਰ 'ਚ, ਗ੍ਰੀਫਨ-ਗ੍ਰੈਸੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਲੋਚਨਾ ਅਤੇ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ ਇੱਕ ਰੇਡੀਓ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਅਜਿਹੇ ਹਲਾਤਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਇਕੱਲਿਆਂ ਹਿੰਸਕ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ।
ਤਬਦੀਲੀ
ਲਿੰਗ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਗ੍ਰੀਫਨ ਗ੍ਰੈਸੀ ਕਾਲੇ ਬਜ਼ਾਰ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਸੀ। ਵੀਹ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬੇਘਰ, ਉਸਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਜੀਉਣ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਦੇਹ-ਵਪਾਰ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਵੀ ਲੈਣਾ ਪਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੇ ਚੋਰੀ ਜਿਹੇ ਹੋਰ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕੰਮ ਵੀ ਕੀਤੇ।
ਪਰਿਵਾਰ
ਗ੍ਰੀਫਨ ਗ੍ਰੈਸੀ ਦੇ ਚਾਰ ਲੜਕੇ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਦਾ ਜਨਮ 1978 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਾਕੀ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਉਸਨੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੋਦ ਲੈ ਲਏ ਸਨ। ਲੜਕੇ ਭੱਜ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਫਨ ਗ੍ਰੈਸੀ ਆਪਣੇ ਬਾਇਉਲੋਜੀਕਲ ਲੜਕੇ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ
ਦੋ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਉਸਦੀ ਅਲੱਗ ਪਹਿਚਾਣ ਕਰਕੇ ਕੱਢ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਗ੍ਰੀਫਨ ਗ੍ਰੈਸੀ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਤੋਂ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਚਲੀ ਗਈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਗੇ ਬਾਰਜ਼ ਸਮੇਤ ਕੁਝ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਟਰਾਂਸ-ਔਰਤ ਨੂੰ ਦਖ਼ਲ ਨਾ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਗ੍ਰੀਫਨ ਗ੍ਰੈਸੀ ਨੇ ਖੁਦ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ ਕਮਿਊਨਟੀ, ਗ੍ਰੀਨਵਿਚ ਵਿਲੇਜ਼ ਵਿਚਲੇ ਇੱਕ ਬਾਰ 'ਦ ਸਟੋਨਵਾਲ ਇਨ' ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹੁਣ ਸਟੋਨਵਾਲ ਜਾ ਸਕਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਣਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸੀ।
27 ਜੂਨ 1969 ਨੂੰ ਗ੍ਰੀਫਨ ਗ੍ਰੈਸੀ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਨਾਲ 'ਦ ਸਟੋਨਵਾਲ ਇਨ' ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸੀ ਜਦੋਂ ਬਾਰ ਉੱਤੇ ਛਾਪਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਇਸ ਛਾਪੇ ਦੌਰਾਨ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਕਰਨ ਸਟੋਨਵਾਲ ਵਿੱਚ ਦੰਗੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ। ਗ੍ਰੀਫਨ ਗ੍ਰੈਸੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੰਗਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੀਡਰ ਸੀ, ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਅਫ਼ਸਰ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਇੱਕ ਸੋਧ ਅਫ਼ਸਰ ਨੇ ਉਸਦੇ ਜਬਾੜੇ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ। 1973 ਨੂੰ ਉਹ ਸੈਂਟਰਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਗੀਨ ਕਾਰਕੁੰਨ ਅਤੇ ਟਰਾਂਸ-ਔਰਤ ਸਲਵੀਆ ਰੀਵੇਰਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਗੇ ਰੈਲੀ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਰੀਵੇਰਾ ਨੂੰ ਲਾਹਨਤ ਪਾਈ।
ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ
ਗ੍ਰੀਫਨ ਗ੍ਰੈਸੀ 1978 ਵਿੱਚ ਸੈਨ ਡਿਏਗੋ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਟੀ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਫੂਡ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਟਰਾਂਸ-ਮਹਿਲਾਵਾਂ, ਜੋ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਨਸ਼ਾਖੋਰੀ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸਨ ਜਾਂ ਬੇਘਰਸਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੈਨ ਡਿਏਗੋ ਵਿੱਚ ਸੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਏਡਜ਼ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ ਤਾਂ ਗ੍ਰੈਸੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਹਰ ਹਫ਼ਤੇ ਵਾਧੂ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਮਹੱਈਆ ਕਰਵਾਈਆਂ। ਗ੍ਰੀਫਨ ਗ੍ਰੈਸੀ 1990 ਦੇ ਮੱਧ 'ਚ ਸਾਂਨ ਫ੍ਰਾਸਿਸਕੋ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ 'ਟੈਂਡਰਲੌਨ ਏਡਜ਼ ਰਿਸੋਰਸ ਸੈਂਟਰ' ਸਮੇਤ ਕਈ ਐਚ.ਆਈ.ਵੀ/ਏਡਜ਼ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।
2003 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੀਫਨ ਗ੍ਰੈਸੀ ਨੇ 'ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਜੈਂਡਰ ਵੇਰੀਐਂਟ ਇਨਟਰੈਕਸ ਜਸਟਿਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ'(ਟੀ.ਜੀ.ਆਈ.ਜੇ.ਪੀ) ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਅਲੇਕਸ ਲੀ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਬੇਸ਼ੱਕ ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਗ੍ਰੈਸੀ ਦੇ ਸਿਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਆਮ ਵਿਚਾਰ
ਗ੍ਰੀਫਨ ਗ੍ਰੈਸੀ ਸਟੇਟ ਨੂੰ ਇੱਕ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਜਾਂ ਜੈਂਡਰਕੂਈਰ ਹੋਣ ਵਜੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ, ਨੌਕਰੀ ਜਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈਣ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੇ ਮੌਕਿਆਂ ਤੋਂ ਨਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਕਾਨੂੰਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਿਉਂ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਤੇ ਕੂਈਰ ਪਛਾਣਾਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਕੈਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਹਿਚਾਣਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਟਾਅ ਦੇ ਸਾਧਨ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਪਾਲਿਸ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰਕ ਵਜੋਂ ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕੰਪਲੈਕਸ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਬੰਦੀ ਕਿਉਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਰੰਗ ਦੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਘੱਟ ਆਮਦਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਨੂੰ?
ਨਾਰੀਵਾਦ
ਉਹ ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਆਪਣੀ ਸਰਗਰਮੀ ਜਾਂ ਕਾਰਜਕਰਤਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਉਦਾਰਵਾਦ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਪਹੁੰਚ ਜਰੀਏ ਜਵਾਨ ਟਰਾਂਸ-ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਬੀਲੇਗੌਰ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦਾ ਪਸੰਦੀਦਾ ਸਰਗਰਮ ਕਾਰਜ ਆਪਣੇ ਸਮੁਦਾਇ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਮਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੈ। ਉਹ ਟਰਾਂਸ ਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਸਧਾਰਨ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰਦੀ ਹੈ-
"ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਉਹ ਹੋਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲੇ ਜੋ ਉਹ ਹਨ। ਛੋਟੇ ਜਾਂ ਜਵਾਨ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਲੋਕ ਸਕੂਲ ਜਾਣ, ਉਹ ਸਿੱਖਣ ਜੋ ਹਰ ਆਮ ਇਨਸਾਨ ਸਿੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਥੋ ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਆਪਣੀ ਆਮ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀਉਣ, ਨਾ ਕਿ ਉਹ ਡਰਨ ਅਤੇ ਇਹ ਸੋਚਣ ਕਿ ਇਸਦਾ ਹੱਲ ਸਿਰਫ਼ ਮੌਤ ਹੈ।"
ਬੁਨਿਆਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮਿਸ ਮੇਜਰ ਆਪਣੇ ਸਮੁਦਾਇ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਬੰਦੀਕਰਨ, ਰੁਜ਼ਗਾਰ, ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਗਰੀਬੀ, ਨਸਲੀ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ੇਦਨ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਰਗਰਮ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਏਲਿਜ਼ਾਬੇਥ ਟੇਲਰ ਅਤੇ ਏਂਜੇਲਾ ਡੇਵਿਸ ਵੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ
ਮੇਜਰ! ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ (ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ) ਬਣਾਈ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੀਫਨ-ਗ੍ਰੈਸੀ ਨੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਕਮਿਉਨਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਤੇ ਕਾਰਕੁਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਇਹ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਬੀਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਟਰਾਂਸ-ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦਾ ਹੀ ਇੱਕ ਟੂਲ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹਜੇ ਵੀ ਜਵਾਨ ਟਰਾਂਸ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮਦਦ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ
ਡੋਰਿਸ ਬੇਨਗਾਸ
ਡੋਰਿਸ ਬੇਨਗਾਸ ਹਦਦ (1951 – 29 ਜੁਲਾਈ 2016) ਇੱਕ ਸਪੇਨੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਕੀਲ ਸੀ ਜੋ ਫੌਜਦਾਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੀ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਆਗੂ ਵੀ ਸੀ, ਜੋ 1970 ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਖੇਤਰੀ ਸ਼ਾਖਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ 2002 ਤੋਂ 2016 ਤੱਕ ਇਸਦੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਇਹ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਗਠਜੋੜ, ਕਾਸਟਿਲਨ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ, ਗਠਜੋੜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ
ਬੇਨੇਗਾਸ ਦਾ ਜਨਮ 1951 ਨੂੰ, ਕਾਰਾਕਸ, ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ, ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।  ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਜੋਸੇ ਮਾਰੀਆ ਬੇਨੇਗਾ ਈਤੇਵਰੀਆ ਸੀ, ਇੱਕ ਗ਼ੁਲਾਮਾ ਬਾਸਕ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਰਾਜਨੇਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਸਪੇਨੀ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਨਰਲ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਫ੍ਰੈਂਕੋ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੇ ਬਾਅਦ 1939 ਵਿੱਚ ਸਪੇਨ ਤੋਂ ਭੱਜ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਲੇਬਨਾਨ ਦੀ ਯਹੂਦੀ ਔਰਤ ਡੌਰਸ ਹਦਦ ਸੀ ਜੋ ਲੇਬਨਾਨ ਤੋਂ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਆ ਗਈ ਸੀ।
ਬੇਨੇਗਾਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1975 ਵਿੱਚ ਵੈਲਡੋਲਡ ਵਿੱਚ ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ।
ਮੌਤ
29 ਦਸੰਬਰ, 2016 ਨੂੰ ਬੇਗੋਗੈਸ ਵਢਲੇਡੋਲਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੇਟ ਵਿਚਲੀ ਟਿਊਮਰ ਤੋਂ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਇਸਦੀ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1951 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2016 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੋਜੀ ਔਰਤਾਂ
ਸਟੋਇਕਵਾਦ
thumb|ਸਿਟੀਅਮ ਦਾ ਜ਼ੀਨੋ, ਫਰਨੀਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਬਸਟ, ਨੇਪਲਜ਼ - ਫੋਟੋ: ਪੌਲੋ ਮੋਂਟੀ, 1969 ਸਟੋਇਕਵਾਦ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਈਪੂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਐਥਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਿਟੀਅਮ ਦੇ ਜ਼ੀਨੋ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਹੈਲਨਿਸਟਿਕ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਹੈ।ਇਹ ਸੁਕਰਾਤ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ, ਜਦ ਕਿ ਸਟੋਇਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਹੇਰਾਕਲੀਟਸ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੈ। ਸਤੋਇਕਵਾਦ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿੱਜੀ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਆਪਣਾ ਤਰਕ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਇਨਸਾਨਾਂ ਲਈ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਰਾਹ ਇਸ ਪਲ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਵੀ ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਨਿਸ਼ਾ ਦੀ ਖ਼ਾਹਿਸ਼ ਜਾਂ ਦਰਦ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਕਾਬੂ ਨਾ ਆਉਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਸਾਡੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਪਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਵਧੀਆ ਅਤੇ ਜਾਇਜ਼ ਵਰਤਾਉ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
ਸਟੋਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ "ਨੇਕੀ ਹੀ ਇਕੋ ਇੱਕ ਚੰਗਿਆਈ ਹੈ" ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿਹਤ, ਦੌਲਤ, ਅਤੇ ਅਨੰਦ - ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਮਾੜੇ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ "ਨੇਕੀ ਲਈ ਸਮਗਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ" ਲਈ ਕਦਰ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨੀ ਹਨ। ਅਰਸਤੂਵਾਦੀ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਸਟੋਇਕ ਪਰੰਪਰਾ ਪੱਛਮੀ ਨੇਕ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬੁਨਿਆਦੀ ਪਹੁੰਚਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।  ਸਟੋਇਕ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੁਝ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਿਰਣਾ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਜਾ (prohairesis ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ) ਅਰਥਾਤ "ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਰਜਾ ਵਿੱਚ" (ਇੱਕ ਵਾਕ ਜਿਸਦੇ ਕਈ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅਰਥ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹੈ) ਚੱਲਣ ਦਾ ਟੀਚਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੋਚਦੇ ਸਨ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦਾ ਬਿਹਤਰੀਨ ਪ੍ਰਗਟਾ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀ ਕੀ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਵਿਵਹਾਰ ਕੀਤਾ? ਚੰਗਾ ਜੀਵਨ ਜੀਉਣ ਲਈ, ਬੰਦੇ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਰਜਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦੇ ਸੀ ਕਿ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਜੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
ਕਈ ਸਟੋਇਕਾਂ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੇਨੇਕਾ ਅਤੇ ਇਪਿਕਟੇਟਸ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ " ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਨੇਕੀ ਕਾਫੀ ਹੈ", ਇੱਕ ਰਿਸ਼ੀ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਦੇ ਟਾਕਰੇ ਲਈ ਜਜ਼ਬਾਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਦ੍ਰਿੜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਾਕੰਸ਼ "ਸਟੋਇਕ ਸ਼ਾਂਤ" ਦੇ ਅਰਥ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਵਾਕੰਸ਼ ਇਨ੍ਹਾਂ "ਰੈਡੀਕਲ ਨੈਤਿਕ" ਸਟੋਇਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਹੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੁਕਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਸਾਰੇ ਨੈਤਿਕ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਇੱਕੋ ਜਿੰਨੇ ਭੈੜੇ ਹਨ।
ਸਟੋਇਕਵਾਦ ਪੂਰੇ ਰੋਮਨ ਅਤੇ ਗਰੀਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਤਕ ਵਧਿਆ ਫੁੱਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਅਨੁਆਈਆਂ ਵਿੱਚ ਸਮਰਾਟ ਮਾਰਕਸ ਔਰੇਲੀਅਸ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਰਾਜ ਦਾ ਧਰਮ ਬਣ ਗਿਆ ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਇਹ ਕਈ ਵਾਰ ਮੁੜ ਉਭਰਿਆ ਹੈ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਪੁਨਰਜਾਗਰਤੀ (ਨਵ ਸਟੋਇਕਵਾਦ) ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ (ਆਧੁਨਿਕ ਸਟੋਇਕਵਾਦ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ।
ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਸਟੋਇਕ ਯੂਨਾਨੀ stōïkos ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ "ਸਟੋਆ [ਪੋਰਟਿਕੋ, ਜਾਂ ਪੋਰਚ] ਦਾ"। ਇਹ ਆਪਣੀ ਵਾਰ, ਐਥਨਜ਼ ਵਿੱਚ "ਚਿਤਰਿਆ ਸਟੋਆ", ਦਾ ਲਖਾਇਕ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਭਾਵਕਾਰੀ ਸਟੋਇਕ ਸਿਟੀਅਮ ਦੇ ਜ਼ੀਨੋ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਆਮ ਆਦਮੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਟੋਇਕਵਾਦ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰੀ "ਚੁੱਪਚਾਪ ਪੀੜ ਪੀ ਲੈਣਾ " ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਨੈਤਿਕਤਾ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
right|thumb|ਐਂਟੀਸਥੀਨਜ਼, ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੇ ਸਿਨੀਕ ਸਕੂਲ ਦਾ ਬਾਨੀ
ਸਟੋਇਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਟੋਇਕਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਾਨਤਾ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਅਭੌਤਿਕ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਵਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਭੌਤਿਕ ਸੰਵੇਦਨਾ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਸੱਤਾ ਨੂੰ, ਜਿਸਨੂੰ ਇੰਦਰਿਆਵੀ ਸੰਵੇਦਨਾ ਦੁਆਰਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ। ਪਰ ਉਹ ਸੱਤਾਤਮਕ ਦਵੈਤ ਅਤੇ ਬਹੁਤਵ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਉਚਿਤ ਸਮਝਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਅਦੈਤਵਾਦੀ ਸਨ ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਈ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਹੀ ਇੱਕਮਾਤਰ ਸੱਤਾ ਸੀ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਰੱਬ ਤੋਂ ਵੀ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਦਾਰਥ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਰੱਬ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਸਬੰਧੀ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਇਹ ਮਤ ਭਿੰਨ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ ਪਰ ਸਟੋਇਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਨੇ ਅਵਿਰੋਧ ਦੇ ਨਿਯਮ ਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਹੀ ਇਸਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਆਨਮੀਮਾਂਸਾ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕ ਸਿੱਧ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਏਕਤਾ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦੇ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਹੀ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਫੁੱਟਦਾ ਮੰਨਣਾ ਉਚਿਤ ਸੀ। ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਉੱਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹੀ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋਇਆ। ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਤਮਾ ਸਰੀਰ ਦੀ ਚੇਤਨਤਾ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਹੈ। ਆਤਮਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਸ਼ਵ ਚੇਤਨਾ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੱਬ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਸੰਬੰਧ ਮੰਨਿਆ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯੂਨਾਨੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੁਢਲੀ ਸਾਮਗਰੀ ਜਾਂ ਉਤਪਤੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਜੋਗ ਕੀਤਾ। ਹੇਰਾਕਲਾਈਟਸ ਨੇ ਈਸਾਪੂਰਵ ਛੇਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਅੱਗ ਉਹ ਮੁਢਲਾ ਤੱਤ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਹੋਇਆ। ਸਟੋਇਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝ ਵਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੁਢਲੀ ਅੱਗ ਹੀ ਰੱਬ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਸਰਵਵਾਦ (ਪੈਨਥੀਜਮ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਕੁਦਰਤ, ਰੱਬ, ਆਤਮਾ, ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮੌਲਕ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਸਟੋਇਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਮੰਨਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਠਿਨਾਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਬੌਧਿਕ ਨਿਯਮ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪਦਾਰਥਵਾਦ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਸਟੋਇਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ, ਸੰਗਤ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਆਦਿ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦੇ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਜੀਵੰਤ ਉਦੇਸ਼ ਲਭ ਲਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਰਾਤਨ ਯੂਨਾਨ
ਬੰਗਾਂਵਾਲੀ
'ਬੰਗਾਂਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਸੰਗਰੂਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
260
260 (26 ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
260er
ਮਦਨ ਮੋਹਨ
ਮਦਨ ਮੋਹਨ ਕੋਹਲੀ (25 ਜੂਨ 1924 - 14 ਜੁਲਾਈ 1975) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸਨ। ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਤਲਤ ਮਹਿਮੂਦ, ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ ਲਈ ਕੰਪੋਜ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਮਹਾਨ ਗਾਇਕ ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਪਿੱਠਵਰਤੀ ਗਾਇਨ ਕਲਾ ਦੇ ਇਸ ਉਸਤਾਦ ਮਦਨ ਮੋਹਨ ਦਾ ਜਨਮ ਬਗਦਾਦ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਰਾਏ ਬਹਾਦੁਰ ਚੁੰਨੀ ਲਾਲ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸਨ ਅਤੇ ਸਟੂਡੀਓ ਦੇ ਮਾਲਕ ਵੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੇਂਟ ਮੇਰੀ ਸਕੂਲ ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਸੀਨੀਅਰ ਕੈਂਮਬਰਿੱਜ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਫ਼ਿਲਮੀ ਸਫ਼ਰ
ਆਪ ਨੂੰ ਵੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ੌਂਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਲਗਾਓ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ ਤੇ ਮਸਾਂ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਲਖਨਊ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਬਾਕਾਇਦਾ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ ਤੇ ਫਿਰ ‘ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੀ ਨਗਰੀ’ ਆ ਵਸਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਤਾਂ ਇੱਕ ਗਾਇਕ ਦੇ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਤਾਂ ਸਿਤਾਰ-ਤੂੰਬੀ ਵਜਾਉਣ ਅਤੇ ਮੌਲਿਕ ਸੰਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਸੁਪਨਾ ਉਸ ਦਾ ਸਾਕਾਰ ਕੀਤਾ ਉੱਘੇ ਫ਼ਿਲਮਕਾਰ ਸੀ ਰਾਮਚੰਦਰ ਨੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਹਾਇਕ ਬਣਾ ਲਿਆ।
ਸਨਮਾਨ
ਮਦਨ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਕੌਮੀ ਜਾਂ ਸੂਬਾ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਵੀ ਖ਼ੂਬ ਸਨਮਾਨ ਤੇ ਪਿਆਰ ਮਿਲਿਆ। ਮੇਰਾ ਸਾਇਆ ਦਾ ਨੈਣੋਂ ਮੇਂ ਬਦਰਾ ਛਾਏ ਅਤੇ ਦੁਲਹਨ ਏਕ ਰਾਤ ਕੀ ਦਾ ਮੈਨੇ ਰੰਗ ਲੀ ਚੁਨਰੀਅ ਦੇ ਲਈ ਬਿਹਤਰੀਨ ਸੰਗੀਤ ਦੇਣ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਐਵਾਰਡ ਵੀ ਮਿਲੇ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕੌਮੀ ਐਵਾਰਡ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ ''ਅਨਪੜ੍ਹ' 'ਵੋ ਕੌਣ ਥੀ' 'ਮੋਸਮ' ਅਤੇ ਵੀਰ-ਜ਼ਾਰਾ' ਲਈ ਫ਼ਿਲਮ ਫੇਅਰ ਸਨਮਾਨ ਲਈ ਨਾਮਜਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ 'ਦਸਤਕ' ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਿਆ। ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਵੀਰ-ਜ਼ਾਰਾ ਲਈ ਆਇਫਾ ਸਨਮਾਨ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਿਤਾ ਗਿਆ
ਕਵੀ
ਮਦਨ ਦੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਲਿਹਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ‘ਦੋ ਰੰਗ’ ਨਾਂ ਹੇਠ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਗਾਉਣਾ ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ ਸੀ, ਸੰਗੀਤ ਉਸ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਰੀ ਉਸ ਦਾ ਸ਼ੌਕ।
ਮੌਲਿਕ ਧੁਨਾਂ
ਮਦਨ ਮੋਹਨ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ ਅਨੇਕਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਅਤੇ ਅਣਰਿਕਾਰਡ ਗੀਤ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਗੀਤਮਈ ਧੁਨਾਂ ਛੱਡ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕੋਲ ਮਦਨ ਮੋਹਨ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੌਲਿਕ ਧੁਨਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਯਸ਼ ਦੀਆਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਹੋਈਆਂ। 14 ਜੁਲਾਈ 1975 ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਇਹ ਹੋਣਹਾਰ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵਕਤ ਦੇ ਰੇਤ ’ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸੰਗੀਤਮਈ ਪੈੜਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਛੱਡਦਾ ਹੋਇਆ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਰੁਖ਼ਸਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਕੁੰਤੀ
ਹਿੰਦੂ ਪੁਰਾਣ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੁੰਤੀ (कुंती Kuntī) ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਥਾ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਯਾਦਵ ਰਾਜਾ ਸ਼ੂਰਸੇਨ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਕੁੰਤੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਭੈਣ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਭੂਆ ਸੀ। ਮਹਾਰਾਜ ਕੁੰਤੀਭੋਜ ਨੇ ਕੁੰਤੀ ਨੂੰ ਗੋਦ ਲਿਆ ਸੀ। ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਪਾਂਡੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਅੰਗ ਦੇ ਰਾਜਾ ਕਰਣ ਅਤੇ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਦੇ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਦੀ ਮਾਤਾ ਸੀ।
ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਪਾਂਡੂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ, ਨਾਲ ਸੰਗਮ ਤੋਂ ਕਰਣ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਾਂਡੂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾਇਆ ਅਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ, ਭੀਮ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਹਸਤਨਾਪੁਰਾ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ
ਜਦੋਂ ਕੁੰਤੀ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਅਤੇ ਦ੍ਰੋਪਦੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਹਸਤਨਾਪੁਰਾ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੋਪਦੀ ਬਹੁ-ਵੰਡ ਅਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਅਤੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਵਿਵਾਦ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਭੀਸ਼ਮ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਬੰਜਰ ਭੂਮੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ [ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁੰਤੀ ਆਪਣੀ ਦੀ ਭਾਬੀ, ਗੰਧਾਰੀ ਨਾਲ ਹਸਤਨਾਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਪਾਂਡਵ ਇੱਕ ਡਾਈਸ ਗੇਮ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਗੁਆ ਬੈਠਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤੇਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਜਲਾਵਤਨੀ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕੁੰਤੀ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੁਆਰਾ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਹੀ ਮਹਿਲ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵਿਦੁਰਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ।
ਬਾਅਦ ਦਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮੌਤ
[ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਯੁੱਧ] ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੁੰਤੀ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਰਹੀ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਜੀਵਵਾ ਵਿਤਾਉਣਵਿਦੁਰਾ ਅਤੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ] ਨਾਲ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ, ਸੰਜੇ ਅਤੇ ਭਾਬੀ ਗੰਧਾਰੀ। ਵਿਦੁਰਾ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੰਜੈ ਹਿਮਾਲਿਆ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਲੋਕ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਮਰ ਗਏ।
ਹਵਾਲੇ
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੇ ਪਾਤਰ]
ਰੋਜ਼ੇ ਗਾਰੋਦੀ
ਰੋਜ਼ੇ ਗਾਰੋਦੀ ਜਾਂ ਰਜਾ ਗਾਰੋਦੀ (17 ਜੁਲਾਈ 1913 – 13 ਜੂਨ 2012) ਇੱਕ ਫਰੈਂਚ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ, ਸਮਾਜਿਕ ਘੁਲਾਟੀਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਹ 1982 ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਵਾਂਦਾ ਵਾਸਿਲਿਊਸਕਾ
thumb|ਤਖ਼ਤੀ thumb|ਵਾਂਦਾ ਵਾਸਿਲਿਊਸਕਾ 2 ਵਾਂਦਾ ਵਾਸਿਲਿਊਸਕਾ, ਰੂਸੀ ਨਾਮ ਵੰਦਾ ਲਵੋਵਨਾ ਵਾਂਦਾ ਵਾਸਿਲਿਊਸਕਾਇਆ (Ва́нда Льво́вна Василе́вская) (21 ਜਨਵਰੀ 1905 – 29 ਜੁਲਾਈ 1964), ਪੋਲੈਂਡੀ ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸਿਆਸੀ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸੋਵੀਅਤ ਲਾਲ ਫੌਜ ਦੀ ਇੱਕ ਪੋਲਿਸ਼ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਲੋਕ ਗਣਰਾਜ, ਹੰਗਰੀ ਦੇ ਗਠਨ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਉਹ ਵਾਰਸਾ ਤੇ ਸਤੰਬਰ 1939 ਵਿੱਚ ਜਰਮਨ ਹਮਲੇ ਸਮੇਂ ਉਥੋਂ ਨਿਕਲ ਗਈ ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ-ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਲ੍ਵੀਵ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬਾਅਦ  ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਜਾ ਬਸੀ।
ਜੀਵਨੀ
ਵਾਸਿਲਿਊਸਕਾ ਦਾ ਜਨਮ 25 ਜਨਵਰੀ 1905 ਨੂੰ  ਕ੍ਰਾਕ੍ਵ, ਪੋਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਲਿਓਨ ਵਾਸਿਲਿਊਸਕੀ, ਇੱਕ ਪੋਲਿਸ਼ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਵਾਰਸਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੀ  ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਕ੍ਵ ਦੀ ਜਾਗੀਲੋਨੀਅਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੋਲਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਪੋਲਿਸ਼ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਗ੍ਰੈਜੁਏਸ਼ਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਆਪਣੀ ਵਿੱਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹੀ ਅਤੇ  ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ 1927 ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਨੌਜਵਾਨ ਯੂਨੀਅਨ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੀ ਸੋਸਾਇਟੀ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਲਿਆ।
ਪੜ੍ਹਾਈ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰਨ ਦੇ  ਜਲਦੀ ਹੀ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੱਬੇ-ਪੱਖੀ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਦੋ ਮਾਸਿਕ ਪਰਚਿਆਂ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਬਣ ਵੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਸੋਵੀਅਤ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।  ਭਾਵੇਂ ਉਸਦੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਖੱਬੇ-ਪੱਖੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਲਈ ਅਕਸਰ ਉਸ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਉਹ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪੀ. ਪੀ. ਐਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਤਰੱਕੀ ਕਰਕੇ ਉਹ ਮੁੱਖ ਪਾਰਟੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਈ। ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੇ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਸਨਾਜ਼ਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਸਭ ਖੱਬੇ-ਪੱਖੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟਾਂ ਨਾਲ ਗਠਜੋੜ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਪੋਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕਈ ਹੜਤਾਲਾਂ ਦੀ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਸਮਰਥਕ ਰਹੀ। ਕ੍ਰਾਕ੍ਵ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਮੈਰੀਅਨ ਬੋਗਾਤਕੋ ਨਾਲ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ।
ਲਿਖਤਾਂ
ਵਾਂਦਾ ਵਾਸਿਲਿਊਸਕਾ  ਪਹਿਲੇ ਪੋਲਿਸ਼ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਯਥਾਰਥਵਾਦ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਨਾਵਲ ਅਤੇ ਕੁਝ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ। ਪੋਲੈਂਡ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅਣਗਿਣਤ ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਸਕੂਲਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਜੰਗ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸਕੂਲੀ ਸਿਲੇਬਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1905
ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ
ਜਮਨਾ ਦਰਿਆ (ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ:جمنا دریا) ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਦਰਿਆ ਹੈ।  ਕੋਹ ਹਿਮਾਲਾ ਖੇਤਰ ਜਮਨੂਤਰੀ ਵਲੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ।  ਅਤੇ 850 ਮੀਲ ਦੱਖਣ  ਦੇ ਵੱਲ ਵਗਦਾ ਹੋਇਆ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਨਦੀ ਗੰਗਾ ਵਲੋਂ ਜਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।  ਹਿੰਦੂ ਇਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਤਬਰਕ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।  ਦਿੱਲੀ,  ਬਰੰਦਾਓਨ,  ਮਥੁਰਾ ਅਤੇ ਆਗਰਾ,  ਇਸ ਨਦੀ  ਦੇ ਕੰਡੇ ਬਸੇ ਹਨ।  ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਵਲੋਂ ਮਥੁਰਾ ਤੱਕ ਇਸਵਿੱਚ ਕਸ਼ਤਯਾਂ ਚੱਲ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।  ਚਨਬਲ,  ਬਇਤਵਾ ਅਤੇ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਸੋਨ ਨਦੀ ਜਮੁਨਾ  ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਹਨ ਜੋ ਬੱਝੀ ਚੱਲ ਵਲੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ।  ਹਿੰਦੂ ਗੰਗਾ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਮੁਨਾ ਨੂੰ ਵੀ ਪਵਿਤਰ ਸੱਮਝਦੇ ਹਨ।  ਕਾਨਪੁਰ  ਦੇ ਕੋਲ ਨਦੀ ਜਮੁਨਾ ਵਲੋਂ ਨਹਿਰ ਭੋਜਨ ਸ਼ਰਕੀ ਕੱਢੀ ਗਈ ਹੈ।  ਜੋ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਜਮੁਨਾ  ਦੇ ਵਿੱਚ ਦੋਆਬਹ ਨੂੰ ਫਾਇਦਾ ਪਹੁੰਚਾਏ ਕਰਦੀ ਹੈ।  ਦਿੱਲੀ ਵਲੋਂ ਜਰਾ ਹੇਠਾਂ ਨਹਿਰ ਆਗਰਾ ਵੀ ਨਦੀ ਜਮੁਨਾ ਵਲੋਂ ਕੱਢੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਯਮੁਨੋਤਰੀ ਨਾਮਕ ਜਗ੍ਹਾ ਵਲੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ।  ਇਹ ਗੰਗਾ ਦਰਿਆ ਦੀ ਸਭਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਵਾਹ ਖੇਤਰ
ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਸਬਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਪਵਿਤਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਮੁਨਾ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਗੰਗਾ ਦੇ ਨਾਲ ਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  ਜਮੁਨਾ ਅਤੇ ਗੰਗਾ  ਦੇ ਦੋ ਆਬ ਦੀ ਆਰੀਆ ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਰਿਆੋਂ ਦੀ ਪੁਰਾਤਨ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀਕਾ ਗੌਰਵਸ਼ਾਲੀ ਰੁਪ ਬੰਨ ਸਕਿਆ ਸੀ।  ਬਰਜਮੰਡਲ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਜਮੁਨਾ ਇੱਕ ਸਿਰਫ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਨਦੀ ਹੈ।  ਜਿੱਥੇ ਤੱਕ ਬ੍ਰਜ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਸੰਬਧ ਹੈ,  ਜਮੁਨਾ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਨਦੀ ਕਹਿਣਾ ਹੀ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ ਹੈ।  ਵਸਤੁਤ: ਇਹ ਬ੍ਰਜ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਸਹਾਇਕ,  ਇਸਦੀ ਦੀਰਧ ਕਾਲੀਨ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਕ ਅਤੇ ਯਹਾ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਵਨਾ  ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਧਾਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਨੁਸ਼ਰੁਤੀਯੋਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਦੇਵ ਸਵਰੁਪ ਹੈ।  ਭੁਵਨਭਾਸਕਰ ਸੂਰਜ ਇਸਦੇ ਪਿਤਾ,  ਮੌਤ  ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਜਮਰਾਜ ਇਸਦੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਇਸਦੇ ਪਰਿ ਮੰਨਣਯੋਗ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।  ਜਿੱਥੇ ਭਗਵਾਂਨ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਬ੍ਰਜ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ  ਦੇ ਜਨਕ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹੈ,  ਉੱਥੇ ਜਮੁਨਾ ਇਸਦੀ ਮਾਤਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਇਹ ਸੱਚੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰਜਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਹੈ।  ਅਤ: ਬ੍ਰਜ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਜਮੁਨਾ ਮਾਂ ਕਹਿਣਾ ਸਰਵਥਾ ਸਾਰਥਕ ਹੈ।  ਬਰੰਹ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਜਮੁਨਾ  ਦੇ ਆਤਮਕ ਸਵਰੁਪ ਦਾ ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਟੀਕਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ  -  ਜੋ ਸ੍ਰਸ਼ਟਿ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਨੂੰ ਲਕਸ਼ਣੋਂ ਵਲੋਂ ਸੱਚਿਦਨੰਦ ਸਵਰੁਪ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,  ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਨੇ ਜਿਸਦਾ ਵਰੰਹ ਰੁਪ ਵਲੋਂ ਗਾਇਨ ਕੀਤਾ ਹੈ,  ਉਹੀ ਪਰਮਤਤਵ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਜਮੁਨਾ ਹੈ।  ੧ ਗੌੜਿਅ ਵਿਦਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਰੁਪ ਗੋਸਵਾਮੀ  ਨੇ ਜਮੁਨਾ ਨੂੰ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਚਿਦਾਨੰਦਮਈ ਵਤਲਾਇਆ ਹੈ।  ੨ ਗਰਗਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ਜਮੁਨਾ  ਦੇ ਪਚਾਂਗ- ਨਾਮ ਦੀ ਚਰਚਾ ਹੈ। ਜਮੁਨਾ ਸਹਸਤਰ ਨਾਮ ਵਿੱਚ ਯਮੁਨਾ ਜੀ   ਦੇ ਇੱਕ ਹਜਾਰ ਨਾਮਾਂ ਵਲੋਂ ਉਸਦੀ ਪਸ਼ਸਤੀ ਦਾ ਗਾਇਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।  ੩ ਜਮੁਨਾ  ਦੇ ਪਰਮਭਕਤ ਇਸਦਾ ਦੈਨਿਕ ਰੁਪ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹੈ।
ਮੇਦੇਯੀਨ
ਮੇਦੇਯੀਨ, ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ Municipio de Medellín (ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਮੇਦੇਯੀਨ ਦੀ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ), ਕੋਲੰਬੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਐਂਡੀਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਰੀ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਅਬੁਰਰਾ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਇਹਦੀ ਅਬਾਦੀ 27 ਲੱਖ ਸੀ।
ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ
ਪ੍ਰਵਾਹ ਖੇਤਰ
ਬਰਜਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਭਗਤ ਕਵੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਆ ਵੱਲਭ ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਗਿਰੀਰਾਜ ਗੋਵਰਧਨ ਦੀ ਭਾਂਤੀ ਜਮੁਨਾ  ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਵੀ ਅਧਿਕਤਾ ਸ਼ਰਧਾ ਵਿਅਕਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।  ਇਸ ਸੰਪ੍ਰਦਾਏ ਦਾ ਸਾਇਦ ਹੀ ਕੋਈ ਕਵੀ ਹੋ,  ਜਿਨ੍ਹੇ ਆਪਣੀ ਜਮੁਨਾ  ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ  -  ਸ਼ਰੱਧਾਂਜਲਿ ਅਰਪਿਤ ਨਹੀਂ ਦੀ ਹੋ।  ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਮੁਨਾ ਵਡਿਆਈ ਸਬੰਧੀ ਸਾਹਿਤ ਬਰਜਭਾਸ਼ਾ ਭਗਤੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਉਲੇਖਨੀਯ ਅੰਗ ਹੈ।
ਬਰੋਹੀ
ਬਰੋਹੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਬਲਾਕ ਦਸੂਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ
ਨਦੀ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ
ਨਦੀ ਜਮੁਨਾ ਇੱਕ ਕਾਫ਼ੀ ਡੂੰਘਾ, ਇੱਕ ਉਥਾਲੋ ਗਹਿਰਾਈ ਹੈ,  ਇਹ ਔਸਤ ਗਹਿਰਾਈ 10 ਫੀਟ  ( 3 ਮੀਟਰ )  ਅਤੇ ਅਧਿਕਤਮ ਗਹਿਰਾਈ 35 ਫੀਟ  ( 11 ਮੀਟਰ )  ਹੈ. ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਨਦੀ ਵਿੱਚ,  ਇਹ ਅਧਿਕਤਮ ਗਹਿਰਾਈ 68 ਫੀਟ  ( 20 ਮੀਟਰ )  ਹੈ. ਆਗਰਾ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਗਹਿਰਾਈ 3 ਫੁੱਟ ਹੈ  ( 1 ਮੀਟਰ ). ਨਦੀ ਦਾ ਹੀ ਗਹਿਰਾਈ 30 ਫੀਟ ( 9 ਮੀਟਰ )  ਵੱਧਦੀ.
ਮੇਦੇਯੀਨ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਬਰੋਹੀ
ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 238 ਪਰਿਵਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 2011 ਦੇ ਆਂਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 1088 ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 541 ਮਰਦ ਅਤੇ 547 ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਔਸਤ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 1011 ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ 895 ਔਸਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਧ ਹੈ। ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖਰੇ ਲਏ ਬਾਲ ਲਿੰਗ ਦੀ ਅਨੁਪਾਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 846 ਦੇ ਔਸਤ ਤੋਂ ਘੱਟ, 632 ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 75.84% ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 82.26% ਸੀ।  ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 86.24% ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ  78.56% ਹੈ।
ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪਰਵਾਹ
ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਜਹਿਆ ਇਸ ਸਮੇਂ ਜਮੁਨਾ ਦਾ ਪਰਵਾਹ ਹੈ, ਵਹਿਆ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ।  ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਨੁਸ਼ਰੁਤੀਯੋਂ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਉੱਲੇਖੋਂ ਵਲੋਂ ਗਿਆਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,  ਹਾਲਾਂਕਿ ਜਮੁਨਾ ਪਿਛਲੇ ਹਜਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਲੋਂ ਵਿਧਮਾਨ ਹੈ,  ਤਦ ਵੀ ਇਸਦਾ ਪਰਵਾਹ ਸਮਾਂ ਸਮੇਂਤੇ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।  ਆਪਣੇ ਸੁਧੀਰਧ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਜਿੰਨੇ ਸਥਾਨ ਵਦਲੇ ਹੈ,  ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਦੀ ਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੋ ਸਕੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਗਐਤੀਹਾਸਿਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਜਮੁਨਾ ਮਧੁਬਨ ਦੇ ਸਮੀ ਵਗਦੀ ਸੀ,  ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਸਤਰੁਧਨ ਜੀ  ਸਰਵਪ੍ਰਥਮ ਮਥੁਰਾ ਨਗਰੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਵਾਲਮੀਕ ਰਾਮਾਇਣ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਟੀਕਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।  ੧ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਜਮੁਨਾ ਦਾ ਪਰਵਾਹ ਕਟਰਾ ਕੇਸ਼ਵ ਦੇਵ  ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਸੀ।  ਸਤਰਹਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਯੂਰੋਪੀ ਵਿਦਵਾਨ ਟੇਵਰਨਿਅਰ ਨੇ ਕਟਰਾ  ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੀ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕਰ ਇਹ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉੱਥੇ ਕਿਸੇ ਸਮਾਂ ਜਮੁਨਾ ਦੀ ਧਾਰਾ ਸੀ।  ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਗਰਾਉਜ ਦਾ ਮਤ ਹੈ ਕਿ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਕਟਰਾ  ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਮੁਨਾ  ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਹੈ,  ਪਰ ਅਤਿਅੰਤ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਜਮੁਨਾ ਜ਼ਰੂਰ ਸੀ।  ੨ ਇਸਤੋਂ ਵੀ ਇਹ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਜਮੁਨਾ ਦਾ ਪਰਵਾਹ ਕਟਰਾ  ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਸੀ।
ਬਰੋਹੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪਰਵਾਹ
ਕਨਿਧੰਮ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ, ਯਨਨਾਨੀ ਲੇਖਕਾਂ  ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜਮੁਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਧਾਰਾ ਜਾਂ ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸ਼ਾਖਾ ਕਟਰਾ ਕੇਸ਼ਵ ਦੇਵ ਦੀ ਪੂਰਵੀ ਦੀਵਾਲ  ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਵਗਦੀ ਹੋਵੇਗੀ।  ੩ ਜਵ ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਬੋਧੀ ਧਰਮ ਦਾ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਚਾਰ ਗੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਜਮੁਨਾ  ਦੇ ਦੋਂਵੇਂ ਵੱਲ ਅਨੇਕ ਸੰਧਾਰਮ ਬਨਾਏ ਗਏ,  ਤੁਹਾਡਾ ਜਮੁਨਾ ਦੀ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਕਟਰਾ ਵਲੋਂ ਹਟਕੇ ਅਕਸਰ  ਉਸੀ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਵਗਦੀ ਹੋਵੇਗੀ,  ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਹੁਣ ਹੈ,  ਪਰ ਉਸਦੀ ਕੋਈ ਸ਼ਾਖਾ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਨਹੀ ਕਟਰਾ  ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਵੀ ਵਿਧਮਾਨ ਸੀ।  ਅਜਿਹਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ,  ਜਮੁਨਾ ਦੀ ਉਹ ਸ਼ਾਖਾ ਬੋਧੀ ਕਾਲ  ਦੇ ਬਹੁਤ ਬਾਅਦ ਤੱਕ ਸੰਭਵਤ: ਸੋਲਹਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਤੱਕ ਕੇਸ਼ਵ ਦੇਵ ਮੰਦਰ  ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਵਗਦੀ ਰਹੀ ਸੀ।  ਮੁੱਢੋਂ ਦੋ ਵਰਸਾਤੀ ਨਦੀਆਂ ਸਰਸਵਤੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਗੰਗਾ ਮਥੁਰਾ  ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤ ਹੋਕੇ ਜਮੁਨਾ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦੀ ਸਨ,  ਜਿਨ੍ਹਾਂਦੀ ਸਿਮਰਤੀ ਵਿੱਚ ਜਮੁਨਾ  ਦੇ ਸਰਸਵਤੀ ਸੰਗਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਗੰਗਾ ਨਾਮਕ ਧਾਟ ਹੈ।  ਸੰਭਵ ਹੈ ਜਮੁਨਾ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਹਾਇਕ ਨਾਦੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਕੋਈ ਕਟਰਾ  ਦੇ ਕੋਲ ਵਗਦੀ ਰਹੀ ਹੋ।
ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਲੋਂ ਗਿਆਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵ੍ਰੰਦਾਬਨ ਵਿੱਚ ਜਮੁਨਾ ਗੋਬਰਧਨ  ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।  ੪ ਜਵਕਿ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਗੋਬਰਧਨ ਵਲੋਂ ਲਗਭਗ ਮੀਲ  ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।  ਗੋਵਰਧਨ  ਦੇ ਨਿਕਟਵਰਤੀ ਦੋ ਛੋਟੇ ਗਰਾਮ ਜਮੁਨਾਵਤੀ ਅਤੇ ਪਰਸੌਲੀ ਹੈ।  ਉੱਥੇ ਕਿਸੇ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਜਮੁਨਾ  ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤ ਹੋਣ ਚਰਚਾ ਮਿਲਦੇ ਹੈ।
ਬੱਲਭ ਸੰਪ੍ਰਦਾਏ ਦੇ ਗੱਲ ਬਾਤ ਸਾਹਿਤ ਵਲੋਂ ਗਿਆਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰਸਵਤ  ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਜਮੁਨਾ ਨਦੀ ਜਮੁਨਾਵਤੀ ਗਰਾਮ  ਦੇ ਨੇੜੇ ਵਗਦੀ ਸੀ।  ਉਸ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਜਮੁਨਾ ਨਦੀ ਦੀ ਦੋ ਧਾਰਾਐਂ ਸੀ,  ਇੱਕ ਧਾਰਾ ਨੰਦਗਾਂਵ,  ਵਰਸਾਨਾ,  ਸੰਕੇਤ  ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਵਹਤੀ ਹੋਈ ਗੋਬਰਧਨ ਵਿੱਚ ਜਮੁਨਾਵਤੀ ਉੱਤੇ ਆਉਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਧਾਰਾ ਪੀਰਧਾਟ ਵਲੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੋਈ ਗੋਕੁਲ  ਦੇ ਵੱਲ ਚੱਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।  ਅੱਗੇ ਦਾਨਾਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਇੱਕ ਹੋਕੇ ਵਰਤਮਾਨ ਆਗਰੇ ਦੇ ਵੱਲ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਆਧੁਨਿਕ ਪਰਵਾਹ
ਵਰਤਮਾਨ ਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਾਰਨਪੁਰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਫੈਜਾਬਾਦ ਪਿੰਡ  ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਉੱਤੇ ਇਹ ਅੱਗੇ ੬੫ ਮੀਲ  ਤੱਕ ਵੱਧਦੀ ਹੋਈ ਪੰਜਾਵ  ਦੇ ਅੰਬਾਲੇ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣੇ ਦੇ ਕਰਨਾਲ ਜਿਲੀਆਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼  ਦੇ ਸਹਾਰਨਪੁਰ ਅਤੇ ਮੁਜੱਫਰ ਨਗਰ ਜਿਲੀਆਂ ਵਲੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦੀ ਹੈ।  ਇਸ ਧਰਤੀ - ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਇਸਵਿੱਚ ਮਸਕੱਰਾ,  ਕਠ,  ਹਿੰਡਨ ਅਤੇ ਸਬੀ ਨਾਮਕ ਨਦੀਆਂ ਮੀਲਤੀਆਂ ਹਨ,  ਜਿਨ੍ਹਾਂ  ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸਦਾ ਸਰੂਪ ਵਹੁਤ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹੀ ਇਸਤੋਂ ਪੂਰਵੀ ਜਮੁਨਾ ਨਹਿਰ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਨਹਿਰ ਕੱਢੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।  ਇਹ ਦੋਨਾਂ ਨਹਰੇਂ ਜਮੁਨਾ ਵਲੋਂ ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ ਇਸ ਧਰਤੀ - ਭਾਗ ਦੀਆਂ ਸੈਕੜੋਂ ਮੀਲ  ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹਰੀ - ਭਰੀ ਅਤੇ ਉਪਜ ਸੰਪੰਨ ਵਨਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਧਰਤੀ - ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਜਮੁਨਾ ਦੀ ਧਾਰੇ ਦੇ ਦੋਨਾਂ ਵੱਲ ਪੰਜਾਵ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਈ ਛੋਟੇ ਵੱਡੇ ਨਗਰਾਂ ਦੀ ਸੀਮਾਵਾਂ ਹੈ,  ਪਰ ਇਸਦੇ ਠੀਕ ਤਟ ਉੱਤੇ ਚਰਬੀ ਹੋਇਆ ਸਵਸੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਪਲੇਠੀ ਦਾ ਨਗਰ ਦਿੱਲੀ ਹੈ,  ਜੋ ਲੰਬੇ ਸਮਾਂ ਵਲੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ।  ਦਿੱਲੀ  ਦੇ ਲੱਖਾਂ ਨਰ - ਨਾਰੀਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ,  ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਦੀਆਂ ਢੇਰਾਂ ਗੰਦਗੀ ਨੂੰ ਵਹਾਤੀ ਹੋਈ ਇਹ ਓਖਲਾ ਨਾਮਕ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਪੁੱਜਦੀ ਹੈ ਇੱਥੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਬੰਨ੍ਹ ਬਾਂਧਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਨਦੀ ਦੀ ਧਾਰਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਅੰਤਰਿਤ ਕਰ ਲਈ ਗਈ ਹੈ।  ਇਸ ਬੰਨ੍ਹ ਵਲੋਂ ਆਗਰਾ ਨਹਿਰ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ,  ਜੋ ਹਰਿਆਣਾ,  ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸੈਕੜੋਂ ਮੀਲ  ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਸਿੰਚਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।  ਦਿੱਲੀ ਵਲੋਂ ਅੱਗੇ ਇਹ ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੀਮਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣੇ ਦੇ ਗੁੜਗਾਂਵਾ ਜਿਲਾ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼  ਦੇ ਗਾਜੀਆਬਾਦ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਲੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਇਹ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਤੱਟਵਰਤੀ ਸਥਾਨ
ਬ੍ਰਜ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤੀਕ ਸੀਮਾ ਵਿੱਚ ਜਮੁਨਾ ਨਦੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਪਰਵੇਸ਼ ਬੁਲੰਦਸ਼ਹਰ ਜਿਲਾ ਦੀ ਖੁਰਜਾ ਤਹਸ਼ੀਲ  ਦੇ ਜੇਬਰ ਨਾਮਕ ਕਸਬੇ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।  ਉੱਥੇ ਵਲੋਂ ਇਹ ਦੱਖਣ  ਦੇ ਵੱਲ ਵਗਦੀ ਹੋਈ ਫਰੀਦਾਬਾਦ  ( ਹਰਿਆਣਾ )  ਜਿਲਾ ਦੀ ਪਲਵਾਨ ਤਹਸੀਲ ਅਤੇ ਅਲੀਗੜ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼  ਦੇ ਹਾਥਰਸ ਜਿਲਾ ਦੀ ਖੈਰ ਤਹਸੀਲ ਦੀ ਸੀਮਾ ਨਿਰਮਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।  ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਇਹ ਛਾਂਦਾ ਤਹਸੀਲ  ਦੇ ਸ਼ਾਹਪੁਰ ਗਰਾਮ  ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਇਹ ਮਥੁਰਾ ਜਿਲਾ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼  ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਥੁਰਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਛਾਂਦਾ ਅਤੇ ਭਾਂਟ ਤਹਸੀਲੋਂ ਦੀ ਸੀਮਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।  ਜੇਬਰ ਵਲੋਂ ਸ਼ੇਰਗੜ ਤੱਕ ਇਹ ਦਕਸ਼ਿਣਾਭਿਮੁਖ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਕੁੱਝ ਪੂਰਵ  ਦੇ ਵੱਲ ਮੁੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  ਬ੍ਰਜ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਮੁਨਾ  ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਬਸਿਆ ਹੋਇਆ ਪਲੇਠੀ ਦਾ ਉਲੇਖਨੀਯ ਸਥਾਨ ਸ਼ੇਰਗੜ ਹੈ। ਸ਼ੇਰਗੜ ਵਲੋਂ ਕੁੱਝ ਦੂਰ ਤੱਕ ਪੂਰਵ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਗ ਕਰ ਫਿਰ ਇਹ ਮਥੁਰਾ ਤੱਕ ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਗਦੀ ਹੈ। ਰਸਤਾ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਦੋਨਾਂ ਵੱਲ ਪੁਰਾਣ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬੰਨ ਅਤੇ ਉਪਬਨ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਲੀਲਾ ਸਥਾਨ ਵਿਧਮਾਨ ਹਨ।  ਇੱਥੇ ਇਹ ਭਾਂਟ ਵਲੋਂ ਵ੍ਰੰਦਾਵਨ ਤੱਕ ਬਲਖਾਤੀ ਹੋਈ ਵਗਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵ੍ਰੰਦਾਬਨ ਨੂੰ ਇਹ ਤਿੰਨ ਵੱਲ ਵਲੋਂ ਘੇਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।  ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਲੋਂ ਗਿਆਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।  ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰੰਦਾਬਨ ਵਿੱਚ ਜਮੁਨਾ ਦੀ ਕਈ ਧਾਰਾਵਾਂ ਸੀ,  ਜਿਨ੍ਹਾਂ  ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਲੱਗਭੱਗ ਪ੍ਰਾਯਦੀਪ ਜਿਹਾ ਬੰਨ ਗਿਆ ਸੀ।  ਉਸ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਸੁੰਦਰ ਬਨਖੰਡ ਅਤੇ ਘਾਹ  ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਸਨ,  ਜਿੱਥੇ ਭਗਵਾਂਨ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਗੋਪ ਬੱਚੀਆਂ  ਦੇ ਗਾਏ ਚਰਾਇਆ  ਕਰਦੇ ਸਨ। ਵਰਤਮਾਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਜਮੁਨਾ ਦੀ ਇੱਕ ਹੀ ਧਾਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸੇਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਵ੍ਰੰਦਾਬਨ ਚਰਬੀ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਧਰਮਾਚਾਰਿਆੋਂ ਅਤੇ ਭਗਤ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਨਿਵਾਸ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣੋਪਾਸਨਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਭਗਤੀ ਦਾ ਪ੍ਚਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।  ਵ੍ਰੰਦਾਬਨ ਵਿੱਚ ਜਮੁਨਾ  ਦੇ ਕਿਨਾਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਵੱਡੇ ਸੁੰਦਰ ਘਾਟ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਅਨੇਕ ਮੰਦਿਰ  - ਦੇਵਾਲਏ,  ਛਤਰੀਆਂ ਅਤੇਧਰਮਸ਼ਾਲਾਵਾਂਹੈ।  ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਜਮੁਨਾ  ਦੇ ਤਟ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਜਿਆਦਾ ਬੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  ਵ੍ਰੰਦਾਬਨ ਵਲੋਂ ਅੱਗੇ ਦੱਖਣ  ਦੇ ਵੱਲ ਵਗਦੀ ਹੋਈ ਇਹ ਨਦੀ ਮਥੁਰਾ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼  ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਮਥੁਰਾ ਜਮੁਨਾ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਬਸਿਆ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਏਸਾ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਹੈ,  ਜਿਸਦੀ ਦੀਰਘਕਾਲਿਨ ਗੌਰਵ ਕਥਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।  ਇੱਥੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਅਵਤਾਰ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਸੀ,  ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਇਸਦੇ ਮਹੱਤਵ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।  ਇੱਥੇ ਵੀ ਜਮੁਨਾ  ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਵੱਡੇ ਸੁੰਦਰ ਘਾਟ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ ਜਮੁਨਾ ਮੇਂਨਾਵ ਵਲੋਂ ਅਤੇ ਪੁੱਲ ਵਲੋਂ ਦੇਖਣ ਉੱਤੇ ਮਥੁਰਾ ਨਗਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਘਾਟਾਂ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਦਰਸ਼ਿਅ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਮਥੁਰਾ ਮੇੰਇੁਨਾ ਉੱਤੇ ਦੋ ਪੱਕੇ ਪੁੱਲ ਵਣ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਤੇ ਰੇਲਗੱਡੀ ਚੱਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂੱਜੇ ਉੱਤੇ ਸੜਕ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਚਲਦੇ ਹਨ।  ਮਥੁਰਾ ਨਗਰ ਦੀ ਦੱਖਣ ਸੀਮਾ ਉੱਤੇ ਹੁਣ ਗੋਕੁਲ ਵੈਰਾਜ ਵੀ ਨਿਰਮਿਤ ਕਰਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਬ੍ਰਜ  ਦੇ ਭੂਮੀਗਤ ਪਾਣੀ  ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਫੇਰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਅਤੇ ਬ੍ਰਜ ਦੀ ਉਪਜਾਊ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿੰਚਿਤ ਕਰਣਾ ਹੈ।  ਬੀਤਿਆ ਹੋਇਆ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਜਮੁਨਾ ਮਥੁਰਾ - ਵ੍ਰੰਦਾਬਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨਦੀ  ਦੇ ਰੁਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤ ਹੁੰਦੀ ਸੀ,  ਪਰ ਜਵਸੇ ਇਸਤੋਂ ਨਹਰੇਂ ਕੱਢੀ ਗਈਆਂ ਹਨ,  ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਇਸਦਾ ਜਲੀਏ ਸਰੂਪ ਛੋਟਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।  ਕੇਵਲ ਵਰਖਾ ॠਤੁ ਵਿੱਚ ਇਹ ਆਪਣਾ ਪੁਰਾਣੇ ਰੁਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।  ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੀਲਾਂ ਤੱਕ ਇਸਦਾ ਪਾਣੀ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਥੁਰਾ ਵਲੋਂ ਅੱਗੇ ਜਮੁਨਾ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਗੋਕੁਲ ਅਤੇ ਮਹਾਬਨ ਜਿਵੇਂ ਧਾਰਮਿਕ ਥਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਦਾੰਿਏ ਤਟ ਉੱਤੇ ਮੁੱਢੋਂ ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਫਰਹ ਜਿਵੇਂ ਗਰਾਮ ਹਨ।  ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਜਮੁਨਾ  ਦੇ ਕੰਡੇ ਰੇਤੀਲੇ ਹਨ,  ਪਰ ਅੱਗੇ ਪਥਰੀਲੇ ਅਤੇ ਚਟਟਾਨੀ ਕੰਡੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ,  ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਧਾਰਾ ਬਲਖਾਤੀ ਹੋਈ ਸੁੰਦਰ ਰੁਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਾਦਾਬਾਦ ਤਹਸੀਲ ਦੇ ਗਰਾਮ ਅਕੋਸ  ਦੇ ਪੇ ਜਮੁਨਾ ਮਥੁਰਾ ਜਿਲਾ ਦੀ ਸੀ ਮਾ ਵਲੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕੁੱਝ ਦੂਰ ਤੱਕ ਮਥੁਰਾ ਅਤੇ ਆਗਰਾ ਜਿਲੀਆਂ ਦੀ ਸੀਮਾ ਨਿਰਮਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।  ਸਾਦਾਬਾਦ ਤਹਸੀਲ  ਦੇ ਮੰਦੌਰ ਗਰਾਮ  ਦੇ ਕੋਲ ਇਹ ਆਗਰਾ ਜਿਲਾ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼  ਕਰਦੀ ਹੈ।  ਉੱਥੇ ਇਸਵਿੱਚ ਕਰਬਨ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਨਾਮਕ ਨਦੀਆਂ ਆਕੇ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਆਗਰਾ ਨਗਰ ਵਲੋਂ ਅੱਗੇ ਜਮੁਨਾ ਦੇ ਇੱਕ ਤਰਫ ਫਿਰੋਜਾਬਾਦ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਫਤੇਹਬਾਦ ਜਿਲਾ ਅਤੇ ਤਹਸੀਲ ਸਥਿਤ ਹੈ।  ਉਨ੍ਹਾਂ  ਦੇ  ਬਾਅਦ ਬਟੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਥਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ,  ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਜ ਦੀ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤੀਕ ਸੀਮਾ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।  ਬਟੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨਾਮ ਸੌਰਪੁਰ ਹੈ,  ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ  ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਸ਼ੂਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ।  ਇੱਥੇ ਜਮੁਨਾ ਨੇ ਜੋਰ ਖਾਂਦੇ ਹੋਏ ਬਹੁਤ ਮੋੜ ਲਿਆ ਹੈ,  ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਬਟੇਸ਼ਵਰ ਇੱਕ ਟਾਪੂ  ਦੇ ਸਮਾਨ ਗਿਆਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।  ਇਸ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਕਾਰਤਕ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਨੂੰ ਜਮੁਨਾ ਇਸਨਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਮੇਲਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਬਟੇਸ਼ਵਰ ਵਲੋਂ ਅੱਗੇ ਇਟਾਵਾ ਇੱਕ ਨਗਰ ਦੇ ਰੁਪ ਵਿੱਚ ਜਮੁਨਾ ਤਟ ਉੱਤੇ ਚਰਬੀ ਹੋਇਆ ਹੈ।  ਇਹ ਵੀ ਆਗਰਾ ਅਤੇ ਬਟੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਭਾਂਤੀ ਭੰਚਾਈ ਉੱਤੇ ਬਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।  ਜਮੁਨਾ  ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਜਿੰਨੇ ਉੱਚੇ,  ਕਗਾਰ ਆਗਰਾ ਅਤੇ ਇਟਾਵਾ ਜਿਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਨ,  ਓਨੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ।  ਇਟਾਵਾ ਵਲੋਂ ਅੱਗੇ ਮੱਧ  ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਦੀ ਚੰਬਲ ਜਮੁਨਾ ਵਿੱਚ ਆਕੇ ਮਿਲਦੀ ਹੈ,  ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਸਰੂਪ ਫੈਲਿਆ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,  ਆਪਣੇ ਉਦਗਮ ਵਲੋਂ ਲੈ ਕੇ ਚੰਬਲ  ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੱਕ ਜਮੁਨਾ ਨਦੀ,  ਗੰਗਾ ਨਦੀ  ਦੇ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਵਗਦੀ ਹੈ।  ਇਸਦੇ ਅੱਗੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ  ਦੇ ਵਿੱਚ  ਦੇ ਫਰਕ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਜਾਕੇ ਉਹ ਦੋਨਾਂ ਸੰਗਮ ਬਣਾਕੇ ਮਿਸ਼ਰਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹੈ।
ਚੰਬਲ ਦੇ ਬਾਦ ਜਮੁਨਾ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੇਗਰ,  ਛੋਟੀ ਸਿੰਧ,  ਬਤਵਾ ਅਤੇ ਕੇਨ ਉਲੇਖਨੀਯ ਹਨ।  ਇਟਾਵਾ  ਦੇ ਬਾਦ ਜਮੁਨਾ  ਦੇ ਤੱਟਵਰਤੀ ਨਗਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਲਪੀ,  ਹਮੀਰ ਪੁਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯਾਗ ਮੁੱਖ ਹੈ।  ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਜਮੁਨਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨਦ  ਦੇ ਰੁਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਥੇ  ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਕਿਲੇ  ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਜਮੁਨਾ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੁੱਲ ਨਿਰਮਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ,  ਜੋ ਦੋ ਮੰਜਿਲਾ ਹੈ।  ਇਹ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲਤਮ ਪੁਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਜਮੁਨਾ ਅਤੇ ਗੰਗਾ  ਦੇ ਸੰਗਮ  ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੀ,  ਪ੍ਰਯਾਗ ਨੂੰ ਤੀਰਥਰਾਜ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।  ਜਮੁਨਾ ਨਦੀ ਦੀ ਕੁਲ ਲੰਬਾਈ ਉਦਗਮ ਵਲੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਯਾਗ ਸੰਗਮ ਤੱਕ ਲੱਗਭੱਗ ੮੬੦ ਮੀਲ  ਹੈ।
ਮੁਜੱਫਰਪੁਰ (ਜਲੰਧਰ)
ਮੁਜੱਫਰਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਜਲੰਧਰ ਪੂਰਬੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਗਿਆਨ ਸੁਧਾ ਮਿਸਰਾ
ਜਸਟਿਸ ਗਿਆਨ ਸੁਧਾ ਮਿਸ਼ਰਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਜੱਜ ਹੈ। ਜਸਟਿਸ ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੂੰ 30 ਅਪ੍ਰੈਲ 2010 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਜੱਜ ਵਜੋਂ ਅਹੁਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਸਟਿਸ ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਫ਼ੈਸਲੇ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸਨ- ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਦੇ ਟਕਰਾਅ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲੇ, ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਫੈਸਲੇ - ਅਰੁਣਾ ਸ਼ਨਬਾਗ ਮਾਮਲੇ ਅਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਉਪਹਰ ਅੱਗ ਦੇ ਦੁਖਾਂਤ ਦੇ ਅਸਹਿਮਤ ਫੈਸਲੇ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹਨ। ਮਨੁੱਖੀ ਜਾਨਾਂ ਦਾ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਟ੍ਰਾਮਾ ਸੈਂਟਰ ਬਣਾਉਣ ਵਰਗੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਨਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਭਾਰੀ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਦਿਤੀ।
ਜਸਟਿਸ ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ 1972 ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰ ਰਾਜ ਬਾਰ ਕੌਂਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਕਾਲਤ ਵਜੋਂ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪੇਸ਼ੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਅਸਧਾਰਨ ਸੀ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਗੜ੍ਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜੱਜ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮਿਸ਼ਰਾ ਵਕੀਲਾਂ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪੇਸ਼ੇ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨਾਲ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਕਈ ਵਾਰ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਬਾਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਖਜ਼ਾਨਚੀ, ਸੰਯੁਕਤ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਮੈਂਬਰ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਕੀਲਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਹੈ।
ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਜੱਜ
ਉਸਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ 21 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਵਜੋਂ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ 16 ਮਾਰਚ 1994 ਨੂੰ ਬਿਹਾਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪਟਨਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੀ ਜੱਜ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਸ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਫਿਰ ਭਾਰਤੀ ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਵਿੱਚ ਜੱਜਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਤਬਾਦਲਾ ਨੀਤੀ ਹੈ। ਰਾਜਸਥਾਨ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਜੱਜ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਨੇ ਕੰਪਨੀ ਜੱਜ, ਆਰਬਿਟਰੇਸ਼ਨ ਮਾਮਲਿਆਂ ਲਈ ਜੱਜ, ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਰਜ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਸਨ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਐਕਟ ਅਧੀਨ ਗਠਿਤ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬੋਰਡ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸਿਵਲ ਜੱਜ (ਜੂਨੀਅਰ ਅਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਡਵੀਜ਼ਨ) ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਚੋਣ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਥਾਰਟੀ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਚੇਅਰਮੈਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਸਮਾਜ ਦੇ ਗਰੀਬ ਵਰਗਾਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇਣ ਅਤੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬਕਾਏ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਇਸ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਵਿਆਹ, ਕੰਨਿਆ ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ, ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਹੋਰ ਸਮਾਜਿਕ ਅੱਤਿਆਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੇ ਉਪਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਝਾਰਖੰਡ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ
ਰਾਜਸਥਾਨ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਜੱਜ ਵਜੋਂ 14 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਫਲ ਕਾਰਜਕਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੂੰ ਝਾਰਖੰਡ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਂਚੀ ਵਿਖੇ 13 ਜੁਲਾਈ, 2008 ਨੂੰ ਝਾਰਖੰਡ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਵਜੋਂ ਅਹੁਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 29 ਅਪਰੈਲ 2010 ਤੱਕ ਇਸ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਝਾਰਖੰਡ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਚੀਫ ਜਸਟਿਸ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਪੀਆਈਐਲ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਕਰਦਿਆਂ, ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇਨਫੋਰਸਮੈਂਟ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਵੱਲੋਂ ਉੱਘੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਜਾਂਚ ਆਰੰਭੀ ਗਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਜਨਹਿਤ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦੇ ਇੱਕ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਸੇਂਟ. ਮੈਰੀ ਸਕੂਲ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਬਨਾਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮਿਸ਼ਰਾ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਵਾਲੇ ਬੈਂਚ ਨੇ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸਕੂਲ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਬੱਸਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਦਿਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਰੁਟੀਨ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ ਦੇ ਹੋਟਲ ਸੋਨੇਟ ਵਿਖੇ ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ ਦੇ ਏਐਚਏ ਏਅਰਹੋਸਟੈਸ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਏਅਰ ਹੋਸਟੇਸ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਮੌਸਮੀ ਚੌਧਰੀ ਦੀ ਰਹੱਸਮਈ ਮੌਤ ਦੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਮਾਮਲੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਤਾਪਸੀ ਚੌਧਰੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਨੂੰ ਪੀਆਈਐਲ ਹੋਣ ਦਾ ਉਪਯੋਗ ਕਰਦਿਆਂ, ਮਿਸ਼ਰਾ ਜਸਟਿਸ ਡੀ ਕੇ ਸਿਨਹਾ ਨਾਲ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਬੈਂਚ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ ਅਤੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਸੀਬੀਆਈ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਚਾਰਜਸ਼ੀਟ ਦਾਇਰ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਚੀਫ ਜਸਟਿਸ ਅਤੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਜੱਜ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਪੱਕੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜ਼ਰੂਰ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ, ਵਿਦਿਅਕ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਅਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਬਜ਼ੁਰਗ, ਬੇਸਹਾਰਾ, ਔਰਤਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਹੋਰ ਘੱਟ-ਅਧਿਕਾਰਤ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਆਉਣ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਨਿਆਂਪੂਰਨ ਸਮਾਜ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਜੋ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਵਕੀਲ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਜੱਜ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1949
ਓਮਾਨ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ
ਮੂਲ ਕਾਨੂੰਨ, ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਲਾਮ ਰਾਜ ਧਰਮ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਰੀਆ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ. ਇਹ ਧਰਮ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਵਿਤਕਰੇ' ਤੇ ਵੀ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜਨਤਕ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਘਨ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ. ਸਰਕਾਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਅਧਿਕਾਰ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਿਹੜੀ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਸੀਮਾਵਾਂ ਰੱਖਦੀ ਹੈ. ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਸੁਤੰਤਰ ਅਭਿਆਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਇਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ' ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਇਕੱਠਾਂ 'ਤੇ, ਅਤੇ ਗੈਰ-ਇਸਲਾਮਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ' ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦੇ, ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ' ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਐਂਡੋਮੈਂਟਸ ਐਂਡ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਮਲੇ ਮੰਤਰਾਲੇ (ਐਮਈਆਰਏ). ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਜਾਂ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਜਾਂ ਵਿਤਕਰੇ ਦੀਆਂ ਕੋਈ ਖ਼ਬਰਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ.
403
403 ਗ੍ਰੈਗੋਰੀਅਨ ਕਲੰਡਰ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਸਾਲ ਹੈ।
ਓਮਾਨ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ
ਧਾਰਮਿਕ ਜਨਸੰਖਿਆ
ਗ਼ੈਰ-ਈਬਦਦੀ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਸੁੰਨੀ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 5 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਘੱਟ ਬਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ, ਬੋਧੀ, ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ. ਈਸਾਈ ਮਸਕਟ, ਸੋਹਰ ਅਤੇ ਸਲਾਲਾਹ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ, ਪੂਰਬੀ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਅਤੇ ਕਈ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟਨ ਮੰਡਲੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ. ਇਹ ਸਮੂਹ ਭਾਸ਼ਾਈ ਅਤੇ ਨਸਲੀ ਲੀਹਾਂ ਦੇ ਸੰਗਠਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ. ਮਸਕਟ ਮਹਾਨਗਰ ਵਿੱਚ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੱਖ ਵੱਖ ਈਸਾਈ ਸਮੂਹਾਂ, ਫੈਲੋਸ਼ਿਪਾਂ ਅਤੇ ਅਸੈਂਬਲੀਆਂ ਸਰਗਰਮ ਹਨ। ਸ਼ੀਆ ਮੁਸਲਮਾਨ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਪਰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਹੈ, ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਤੱਟ ਦੇ ਨਾਲ ਕੇਂਦਰਿਤ. ਪਰ ਗੈਰ-ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਆਏ ਗ਼ੈਰ-ਵਾਜਬ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਹਨ। ਇਥੇ ਨਸਲੀ ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵੀ ਹਨ। ਮਸਕਟ ਦੇ ਦੋ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੌ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ. ਓਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰਾ ਵੀ ਹੈ. ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਥੇ ਕੋਈ ਸਥਾਈ ਗੁਰੂਦਵਾਰੇ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਪਰ ਅਸਥਾਈ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਛੋਟੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ. ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਾਲ 2008 ਵਿੱਚ ਓਮਾਨੀ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਸਥਾਈ ਗੁਰੂਦਵਾਰਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਸਨ ਪਰ ਇਸ ਮਾਮਲੇ' ਤੇ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਭੱਠੀ
ਪੰਜਾਬੀ ਭੱਠੀ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਤੰਦੂਰ ਹੈ।