cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ
ਜਾਣ-ਪਛਾਣ
ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਿਰਨ ਲਈ, ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਖੇੜੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੀ ਕਿਸਮ ਸੰਚਾਰਿਤ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਦੁਆਲ਼ੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਅਤੇ ਮੈਗਨੈਟਿਕ]] ਫੀਲਡਾਂ ਦੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਕਿਸਮ ਮੁੱਖ ਕਿਰਨ ਧੁਰੇ ਦੁਆਲ਼ੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਿਰਨਾਂ ਦੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਰੋਟੇਸ਼ਨਾਂ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਮ SAM (ਸਪਿੱਨ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ) ਅਤੇ OAM (ਔਰਬਿਟਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਵੀ, ਇਹ ਵਖਰੇਵਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਜਾਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਸਤੇ ਧੁੰਦਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਰਵ ਸਧਾਰਨ ਮਾਮਲੇ ਅੰਦਰ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਫੀਲਡ ਦਾ ਕੇਵਲ ਕੁੱਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਹੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੱਦ ਮਾਮਲਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਖਰੇਵਾਂ ਇਸਦੀ ਜਗਹ ਸਪਸ਼ਟ ਅਤੇ ਬਗੈਰ-ਗੁੰਝਲਾਤਮਿਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਪੈਰਾਐਕਸੀਅਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਿਰਨ ਵਾਲਾ ਮਾਮਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਕੌਲੀਮੇਟ ਕੀਤੀ ਹੋਈ (ਸਮਾਂਤਰ) ਕਿਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ (ਜਾਂ ਹੋਰ ਸ਼ੁੱਧ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਔਪਟੀਕਲ ਫੀਲਡ ਦੇ ਸਾਰੇ ਫੋਰੀਅਰ ਕੰਪੋਨੈਂਟ (ਹਿੱਸੇ)) ਬੀਮ ਐਕਸਿਸ ਨਾਲ ਕੇਵਲ ਛੋਟੇ ਐਂਗਲ ਹੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਅਜਿਹੀ ਕਿਸੇ ਕਿਰਨ ਲਈ, ਸਪਿੱਨ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਸਖਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਔਪਟੀਕਲ [ਪੋਲਰਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਚੱਕਰਾਕਾਰ ਪੋਲਰਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ ਕਹੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪੋਲਰਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਔਰਬਿਟਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਸਪੈਸ਼ੀਅਲ (ਸਥਾਨਿਕ) ਫੀਲਡ ਵਿਸਥਾਰ-ਵੰਡ (ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿਊਸ਼ਨ) ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੇਵਫ੍ਰੰਟ ਹੈਲੀਕਲ ਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹਨਾਂ ਦੋ ਰਕਮਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜੇਕਰ “ਕੋ-ਆਰਡੀਨੇਟ ਸਿਸਟਮ” ਦਾ ਉਰਿਜਨ ਬੀਮ-ਧੁਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਬੀਮ ਪੁਜੀਸ਼ਨ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਕੁੱਲ ਮੋਮੈਂਟਮ ਦੇ ਕ੍ਰੌਸ-ਪ੍ਰੋਡਕਟ (ਵੈਕਟਰ-ਗੁਣਨਫਲ) ਦੇ ਤੌਰ ਰੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਤੀਜਾ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੀਜੀ ਰਕਮ ਨੂੰ ਔਰਬਿਟਲ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਫੀਲਡ ਦੀ ਸਥਾਨਿਕ ਵਿਸਥਾਰ-ਵੰਡ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਵੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦਾ ਮੁੱਲ ਉਰਿਜਨ (ਮੂਲ ਬਿੰਦੂ) ਦੀ ਚੋਣ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਇਸਨੂੰ ਬਾਹਰੀ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹੈਲੀਕਲ ਕਿਰਨਾਂ ਲਈ ਅੰਦਰੂਨੀ ਔਰਬਿਟਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਤੋਂ ਉਲਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਲਈ ਗਣਿਤਿਕ ਸਮੀਕਰਨਾਂ
ਕਿਸੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫੀਲਡ ਦੇ ਕੁੱਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਵਾਸਤੇ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਇੱਕ ਸਮੀਕਰਨ ਅੱਗੇ ਲਿਖੀ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਕੋਈ ਸਪਸ਼ਟ ਵਖਰਾਪਣ ਨਹੀਂ ਹੈ:
ਜਿੱਥੇ \mathbf{E} ਅਤੇ \mathbf{B} ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਅਤੇ ਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫੀਲਡਾਂ ਹਨ, \epsilon_0 ਵੈਕੱਮ ਪਰਮਿੱਟੀਵਿਟੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸੀਂ SI ਯੂਨਿਟਾਂ ਵਰਤ ਰਹੇ ਹਾਂ।
ਫੇਰ ਵੀ, ਨੋਇਥਰ ਦੀ ਥਿਊਰਮ ਤੋਂ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲ਼ੀ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਅੱਗੇ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਅਜਿਹੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਰਕਮਾਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਪਿੱਨ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਅਤੇ ਔਰਬਿਟਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ (ਸਬੰਧਤ ਕੀਤਾ) ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਜਿੱਥੇ \mathbf{A} ਚੁੰਬਕੀ ਫੀਲਡ ਦਾ ਵੈਕਟਰ ਪੁਟੈਸ਼ਲ ਹੈ, ਅਤੇ i-ਸਬਸਕ੍ਰਿਪਟ ਵਾਲੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਬੰਧਤ ਵੈਕਟਰਾਂ ਦੇ ਕਾਰਟੀਜ਼ੀਅਨ ਕੰਪੋਨੈਂਟ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫੀਲਡ ਵਾਸਤੇ ਇੱਕ ਦੂਜੀ ਸਮੀਕਰਨ ਪ੍ਰਤਿ ਇੱਕ ਬਰਾਬਰ ਹੋਣੀਆਂ ਸਾਬਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸਪੇਸ ਦੇ ਕਿਸੇ ਸੀਮਤ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਅੰਦਰਲੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਰਕਮਾਂ ਫੇਰ ਵੀ ਭੌਤਿਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਗੇਜ-ਇਨਵੇਰੀਅੰਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਕੋਈ ਗੇਜ-ਇਨਵੇਰੀਅੰਟ ਰੂਪ ਵੈਕਟਰ ਪੁਟੈਸ਼ਲ A ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਫੀਲਡ E ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਟਰਾਂਸਵਰਸ ਜਾਂ ਰੇਡੀਏਟਿਵ ਕੰਪੋਨੈਂਟ ਅਤੇ  ਨਾਲ ਬਦਲ ਕੇ ਹੇਠਾਂ ਲਿਖੀ ਸਮੀਕਰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਇਹ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਵਾਸਤੇ ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਨ ਅਜੇ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਬਾਦ ਵਾਲੀ ਸਮੀਕਰਨ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਰਕਮਾਂ ਸ਼ੁੱਧ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਹੀ ਕੁਆਂਟਮ ਕਮਿਊਟੇਸ਼ਨ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ। ਇਹ ਦਾ ਜੋੜਫਲ, ਜੋ ਕੁੱਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਅਜਿਹਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਫੀਲਡਾਂ ਵਾਸਤੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਧਾਰਨਾ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ, ω ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲ਼ੀ ਕਿਸੇ ਮੋਨੋਕ੍ਰੋਮੈਟਿਕ ਤਰੰਗ ਵਾਸਰੇ, ਇੱਕ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਪਰ ਸਰਲ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਅੱਗੇ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ:
ਜਿੱਥੇ E_L ਅਤੇ E_R ਖੱਬੀ ਅਤੇ ਸੱਜੀ ਚੱਕਰਾਕਾਰ ਪੋਲਰਾਇਜ਼ਡ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਹੋਰ ਲਿਖਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਕਾਸ਼
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰੋਡੇ
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰੋਡੇ ਦਾ ਜਨਮ 24 ਸਤੰਬਰ 1991 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਟੋਨੀ ਰੋਡੇ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸਿਨੇਮਾਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਸਾਧਨਾ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਹੈ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਸ਼ਵੇਤਾ ਰੋਡੇ ਵੀ ਹੈ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਸੇਂਟ ਲੁਈਸ ਕਾਨਵੈਂਟ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਮਿਠੀਬਾਈ ਕਾਲਜ, ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਰੋਡੇ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੈਰੀਅਰ 2007 ਵਿੱਚ ਬਾਲਾਜੀ ਟੈਲੀਫਿਲਮਜ਼ ਦੀ ਕੁਝ ਇਜ਼ ਤਾਰਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੂਮਿਕਾ ਦੇ ਕੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸਨੂੰ 1,000 ਰੁਪਏ ਮਿਲੇ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿਗਿਆਪਨਾਂ ਲਈ ਆਡੀਸ਼ਨ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਯੂਨੀਲੀਵਰ ਦੇ ਫੇਅਰ ਐਂਡ ਲਵਲੀ ਲਈ ਇੱਕ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
2010 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਯੇ ਇਸ਼ਕ ਹਾਏ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਉਸਨੇ ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ ਦੀ ਛੋਟੀ ਬਹੂ ਲਈ ਸਾਈਨ ਅੱਪ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸਾਬਣ ਓਪੇਰਾ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇਸ਼ਕਬਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਫਿਜ਼ਾ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਾਲ, ਉਸਨੇ ਕਲਰਜ਼ ਟੀਵੀ ਦੇ ਬਿੱਗ ਬੌਸ 12 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਵਜੋਂ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ 70ਵੇਂ ਦਿਨ ਸ਼ੋਅ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਦਸੰਬਰ 2018 ਵਿੱਚ, ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਤੋਂ ਬੇਦਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਦਿਨ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਗਬਰੂ ਗੈਂਗ ਸਾਈਨ ਕਰ ਲਈ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1991 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਆਰਾਮੀ ਲਿਪੀ
ਆਰਾਮੀ ਲਿਪੀ ਆਰਾਮੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਿਖਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਲਿਪੀ ਸੀ। ਇਹ 8ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਫੋਨੀਸ਼ੀਆਈ ਲਿਪੀ ਤੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਖ ਲਿਪੀ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਈ। ਇਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੱਖਰ ਵਿਅੰਜਨ ਧੁਨੀਆਂ ਦੀ ਤਰਜ਼ਮਾਨੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਅਬਜਦ ਲਿਪੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਅੱਖਰ ਵੀ ਹਨ ਜੋ ਵਿਅੰਜਨ ਧੁਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦੀਰਘ ਸਵਰ ਧੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਆਰਾਮੀ ਵਰਨਮਾਲਾ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲਿਪੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੀਆਂ ਆਧੁਨਿਕ ਮੱਧ-ਪੂਰਬੀ ਲਿਪੀਆਂ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਈ ਗ਼ੈਰ-ਚੀਨੀ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਲਿਪੀਆਂ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਆਰਾਮੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸੰਪਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵਰਤੋਂ ਸੀ। ਆਧੁਨਿਕ ਲਿਪੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਿਬਰੂ ਲਿਪੀ 5ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ਾਹੀ ਆਰਾਮੀ ਲਿਪੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਗੂੜ੍ਹਾ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਆਰਾਮੀ ਵਰਗੀਆਂ ਲਿਪੀਆਂ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵਿਅੰਜਨ ਧੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਵਰ ਧੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਅਜਿਹੀਆਂ ਲਿਪੀਆਂ ਨੂੰ ਅਬਜਦ ਕਹਿਣ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਪੀਟਰ ਡੈਨੀਅਲਜ਼ ਨੇ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਲਿਪੀਆਂ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਵਰਨਮਾਲਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯੂਨਾਨੀ, ਲਾਤੀਨੀ ਆਦਿ ਤੋਂ ਨਿਖੇੜ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਰਾਮੀ ਲਿਪੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਰਾਮੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਚਾਰਲਸ ਬ੍ਰੈਡਲੋ
ਚਾਰਲਸ ਬ੍ਰੈਡਲੋ (26 ਸਤੰਬਰ 1833 – 30 ਜਨਵਰੀ 1891) ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਸਤਿਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1866 ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਕੂਲਰ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਸੀ। ਇਹ ਅੱਜ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਰਗਰਮ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਜਥੇਬੰਦੀ ਹੈ।
ਮੁਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਬ੍ਰੈਡਲੋ ਦਾ ਜਨਮ ਲੰਡਨ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਬਸੇ ਹਾਕਸਟਨ ਨਾਮਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਦੇ ਮੁਨਸ਼ੀ ਸਨ। 11 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਸਕੂਲ ਤਿਆਗ ਕਰ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਛੋਟੇ-ਮੋਟੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੁੰਡੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਕੋਲਾ ਵਪਾਰੀ ਦੇ ਮੁਨੀਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ,ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਐਤਵਾਰ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਐਂਗਲੀਕਨ ਗਿਰਜਾ ਘਰ ਦੇ 39 ਲੇਖਾਂ ਅਤੇ ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟ ਵਿਸੰਗਤੀਆਂ ਦੇ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚਿੰਤਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ ਤਦ ਮਕਾਮੀ ਪਾਦਰੀ ਜਾਨ ਗਰਾਹਮ ਪਾਰਕਰ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਸਤਿਕ ਕਰਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਅਧਿਆਪਕੀ ਤੋਂ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਉਹ ਮਜ਼ਦੂਰ ਯੂਨੀਅਨਾਂ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ, ਜਮਰੂਹੀ ਹੱਕਾਂ ਅਤੇ ਗੁਲਾਮ ਬਣਾਈਆਂ ਕੌਮਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲੜਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਜਾਦੂਗਰ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਨਾਸਤਿਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਆਗੂ ਸੀ। 1880 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉਹ ਨਾਰਥੈਮਟਨ ਤੋਂ ਮੈਂਬਰ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਸਹੁੰ ਚੁੱਕ ਸਮਾਗਮ ਦੌਰਾਨ ਬ੍ਰੈਡਲੋ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਬਾਕੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਾਂਗ ਬਾਈਬਲ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖਕੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੇ ਪਰ ਉਸਨੇ ਇਉਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਕੇਵਲ ਇਹ ਕਹੇਗਾ "ਮੈ ਪ੍ਰਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ.....।" ਕੱਟੜ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਪੀਕਰ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਿਲੈਕਟ ਕਮੇਟੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤੀ। ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਜਦ ਇਸ ਮਸਲੇ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੋਖਿਆ ਤਾਂ 8 ਮੈਂਬਰ ਬ੍ਰੈਡਲੋ ਦੇ ਉਲਟ ਤੇ 8 ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਏ। ਆਖਿਰ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਫੈਸਲਾਕੁੰਨ ਵੋਟ ਬ੍ਰੈਡਲੋ ਦੇ ਉਲਟ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਬ੍ਰੈਡਲੋ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੁਣਾਇਆ। ਪਰ ਬ੍ਰੈਡਲੋ ਆਪਣੇ ਫੈਸਲੇ ਤੇ ਡਟਿਆ ਰਿਹਾ ਤੇ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ।ਆਖਿਰ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਸਦੀ ਸੀਟ ਖਾਲੀ ਕਰਾਰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਉੱਪ ਚੋਣ ਹੋਈ ਤਾਂ ਉਹ ਫਿਰ ਜਿੱਤ ਗਿਆ ਪਰ ਉਸਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਫਿਰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੇ ਲਗਾਤਾਰ 4 ਵਾਰ ਚੋਣ ਜਿੱਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹਰਮਨਪਿਆਰਾ ਸੀ।ਆਖਿਰ 1886 ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਉਸਨੂੰ ਰੱਬ ਦੇ ਨਾਂ ਦੀ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੇ ਬਗੈਰ ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਣ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜਤ ਦੇਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਤੋ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਹ ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਪਾਸ ਕਰਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਜਾਂ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਸਹੁੰ ਖਾਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਣ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਸਤਿਕ ਲੋਕ
ਦੀਪਨਗਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਤੀਰੁੱਟਨੀ
ਤੀਰੁੱਟਨੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਤੀਰੁਵੱਲੁਰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸੈਲਾਨੀ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਅਤੇ ਚੇਂਨਈ ਤੋਂ 85 ਕਿਮੀ ਦੂਰ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਮਾਦਰੀਦ ਦਾ ਰੀਆਲ ਬਨਸਪਤੀ ਬਾਗ
ਮਾਦਰੀਦ ਦਾ ਰੀਆਲ ਬਨਸਪਤੀ ਬਾਗ ਸਪੇਨ ਦੇ ਮਾਦਰੀਦ ਵਿੱਚ ਪਲਾਸਾ ਦੇ ਮੂਰੀਓ ਵਿੱਚ ਪਰਾਦੋ ਅਜਾਇਬ-ਘਰ ਨਾਲ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਬਨਸਪਤੀ ਬਾਗ ਹੈ। ਇਹ 20 ਕਿੱਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਸ ਬਾਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 17 ਅਕਤੂਬਰ 1755 ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਫੇਰਦੀਨੈਨਦ 6ਵੇਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਵਿੱਚ 2,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੌਦੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਖੋਸੇ ਕ਼ੁਏਰ ਈ ਮਾਰਤੀਨੇਸ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਸਨ।
ਮਹਿੰਗਾਈ ਭੱਤਾ
ਮਹਿੰਗਾਈ ਭੱਤਾ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪੈਨਸ਼ਰਾਂ ਨੂੰ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਦੀ ਵਧਦੀ ਲਾਗਤ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਵਾਧੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਧਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। DA ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੀ ਮੁਢਲੀ ਤਨਖਾਹ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੀ ਕਮਾਈ ਦੇ ਅਸਲ ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੁਆਰਾ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਸ਼ਕਤੀ ਘੱਟ ਜਾਂ ਖਤਮ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਡੀਏ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫਾਇਦਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਤੇ ਟੈਕਸਾਂ ਦੇ ਬੋਝ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਉਂ-ਜਿਉਂ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਵਾਧੂ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਣ ਲਈ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਬੱਚਤ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਣ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। DA ਇਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਾਧੂ ਕਰਜ਼ਾ ਲਏ ਬਿਨਾਂ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਬੱਚਤ ਨੂੰ ਘਟਾਏ ਬਿਨਾਂ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
DA ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੱਤਾ ਹੈ ਜੋ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਪੱਧਰ ਦੇ ਵਧਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿੱਤੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਮਨੋਬਲ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਟੈਕਸਾਂ ਦੇ ਬੋਝ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾਂਚੀ
thumb|ਮਾਪ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਸਾਂਚੀ ਸਤੂਪ ਸਾਂਚੀ, ਭੂਪਾਲ ਤੋਂ 50 ਕੁ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ’ਤੇ ਉੱਤਰ ਪੁੂਰਬ ਵੱਲ ਹੈ। ਇਹ ਬੋਧੀ ਕਲਾ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਨਮੂਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਕੇ ਪਹਿਲੀ ਨਜ਼ਰ ਦੇਖਿਆਂ ਇਉਂ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਆਸਮਾਨ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾ ਲਿਆ ਹੋਵੇ। ਸਤੂਪ ਨੰਬਰ 1 ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਪੱਥਰ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਹੋਣ ਨਾਤੇ ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ।
ਬਨਾਵਟ
91 ਮੀਟਰ ਉੱਚੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ’ਤੇ ਬਣੇ ਇਸ ਸਤੂਪ ਦੀ ਉਚਾਈ 16.46 ਮੀਟਰ ਅਤੇ ਅਰਧ ਗੋਲਾਕਾਰ ਗੁੰਬਦ ਦਾ ਵਿਆਸ ਭਾਵ ਮੋਟਾਈ 36.60 ਮੀਟਰ ਹੈ।  ਸਾਂਚੀ ਸਤੂਪ ਦੇ ਚਾਰ ਗੇਟ ਹਨ। ਮਹਾਤਮਾ ਬੁੱਧ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਘਟਨਾਵਾਂ ਗੇਟਾਂ ਦੇ ਥਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖੁਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਪੂਰਬੀ ਗੇਟ ’ਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਗੌਤਮ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਮਹਿਲ ਤਿਆਗਦਾ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਗੇਟ ’ਤੇ ਬੁੱਧ ਦੇ ਸੱਤ ਅਵਤਾਰ ਦਿਖਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਉੱਤਰੀ ਗੇਟ ’ਤੇ ਬੁੱਧ ਦੀਆਂ ਸਾਖੀਆਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਕ੍ਰਿਸ਼ਮੇ ਬਿਆਨ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਦੱਖਣੀ ਗੇਟ ’ਤੇ ਬੁੱਧ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੱਥਰ ਵਿੱਚ ਉੱਕਰੀਆਂ ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਖੁਦਾਈ ਦਾ ਬੇਜੋੜ ਨਮੂਨਾ ਹਨ। ਸਤੂਪ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਮੰਦਿਰ ਤੇ ਮੱਠ ਵੀ ਹਨ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਖ਼ਸਤਾ ਹੈ।
ਪਹੁੰਚ'
ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਤੋਂ ਭੂਪਾਲ ਜਾਣ ਲਈ ਸੜਕ ਤੇ ਰੇਲ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਤਕਰੀਬਨ 12 ਘੰਟੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਸੜਕ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ 594 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਰਾਹੀਂ 696 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੈਂਡਾ ਤੈਅ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਹ ਅਸ਼ੋਕ ਮਹਾਨ ਨੇ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਉਮਰ 2,300 ਸਾਲ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਕਮਾਲ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਚੌਦਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1818 ਤਕ ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਤੋਂ ਓਹਲੇ ਹੋ ਗਿਆ। 1818 ਵਿੱਚ ਜਨਰਲ ਟੇਲਰ ਨੇ ਇਹ ਲੁਕੀਆਂ ਥੇਹਾਂ ਲੱਭੀਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੰਬਰ ਸਤੂਪ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੀ।ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਚੀਨੀ ਯਾਤਰੀ ਹਿਊਨਸਾਂਗ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਬੜੀ ਬਾਰੀਕੀ ਵਿੱਚ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਸਾਂਚੀ ਦੇ ਸਤੂਪ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
ਮੱਧ ਕਾਲ
left|thumb|226x226px|Visitors at sanchi stupa
ਸ਼ੂੰਗਾ ਕਾਲ
left|thumb|215x215px|The compound Buddhist symbols: Shrivatsa within a triratana, over a Chakra wheel, on the Torana gate at Sanchi.
ਸਤਵਾਹਨਾਂ ਕਾਲ
right|thumb|Carved decoration of the Northern gateway to the Great Stupa of Sanchi. Torana Panels: Chhaddanta,Sujata's offering, Vessantara Jataka, East Columns: Shakra's visit, Royal procession, [[ਬਿੰਬੀਸਾਰ|Bimbisara's visit, West Column: Foreigners, Monkeys, Kapilvastu]]
ਪੱਛਮੀ ਪੁਨਰਖੋਜ
left|thumb|A Gate to the Stupa of Sanchi 1932
ਇੰਟਰ ਮਿਲਣ
ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਇੰਤੇਰਨਾਜ਼ੀਓਨਾਲੇ ਮਿਲਾਨੋ (ਇਤਾਲਵੀ: Internazionale Milano),ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੰਟਰ ਮਿਲਾਨ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੰਟਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਇਤਾਲਵੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਇਹ ਮਿਲਾਨ, ਇਟਲੀ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਕਲੱਬ ਇਟਲੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਲੀਗ ਸੈਰੀ-ਆ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਟਲੀ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਰਾਮਾ ਦੇਵੀ ਮਹਿਲਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਰਾਮਾ ਦੇਵੀ ਮਹਿਲਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਰਾਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ 1964 ਵਿੱਚ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ "ਰਾਮਾ ਦੇਵੀ ਮਹਿਲਾ ਕਾਲਜ" ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  ਰਾਮਾ ਦੇਵੀ ਮਹਿਲਾ ਕਾਲਜ ਨੂੰ 2015 'ਚ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ "ਰਾਮਾ ਦੇਵੀ ਮਹਿਲਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ" ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਉੜੀਸਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ। ਇਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਨਾਂ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਰਾਮਾਦੇਵੀ ਚੌਧਰੀ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਬੇਗਮ ਅਕਬਰ ਜਹਾਂ ਅਬਦੁੱਲਾ
ਅਕਬਰ ਜਹਾਂ ਅਬਦੁੱਲਾ (1907-11 ਜੁਲਾਈ 2000) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਬਦੁੱਲਾ ਸ਼ੇਖ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਬੇਗਮ ਨੇ ਦੋ ਵਾਰ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
ਅਕਬਰ ਜਹਾਂ ਮਾਈਕਲ ਹੈਰੀ ਨੇਡੂ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਹੋਟਲ ਚੇਨ ਦੇ ਯੂਰਪੀਨ ਮਾਲਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਵਿੱਚ ਨੇਡੂਜ਼ ਹੋਟਲ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮੀਰਜਨ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਸੀ। ਨੇਡੂ ਖ਼ੁਦ ਗੁਲਮਾਰਗ ਦੇ ਟੂਰਿਸਟ ਰਿਜ਼ੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਟਲ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸਨ ਬੇਗਮ ਨੇ 1933 ਵਿੱਚ ਅਬਦੁੱਲਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ।
ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ
ਉਸ ਨੇ 6ਵੀਂ ਅਤੇ 8ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ, 1977 ਤੋਂ 197 9 ਅਤੇ 1 948 ਤੋਂ 19 8 ਅਗਸਤ ਤੱਕ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਅਤੇ ਅਨੰਤਨਾਗ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ।
1947 ਤੋਂ 1951 ਤੱਕ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਰੈੱਡ ਕਰਾਸ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣਨ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦਾ ਅੰਤਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1975 ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਾਜ ਪੱਧਰੀ ਕਮੇਟੀ ਦਦੀਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਕ1976 ਵਿੱਚ ਸਾਰਾ ਭਾਰਤੀ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ, ਰਾਜ ਸ਼ਾਖਾ ਅਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਮਹਿਲਾ ਕਾਨਫਰੰਸ, 1977 ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਸ਼ਾਖਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
ਮਗਰਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮੌਤ
ਜਹਾਂ ਅਬਦੁੱਲਾ ਦੀ ਮੌਤ 93 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 11 ਜੁਲਾਈ 2000 ਨੂੰ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।
ਉਸ ਨੂੰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਮਦਰ-ਏ-ਮੇਹਰਬਾਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਉਹ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਫਾਰੂਕ ਅਬਦੁੱਲਾ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਅਬਦੁੱਲਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1982 ਵਿੱਚ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਉਮਰ ਅਬਦੁੱਲਾ ਦੀ ਦਾਦੀ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2000 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1907 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations
ਨੰਗਲ ਕਰਾਰ ਖਾਂ
ਨੰਗਲ ਕਰਾਰ ਖਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਜਲੰਧਰ ਪੂਰਬੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਿਸ ਸੇਵਾਵਾਂ
ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਿਸ ਸੇਵਾਵਾਂ ਜਾਂ ਆਈ.ਪੀ.ਐਸ., ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਵਿੱਚੋ ਇੱਕ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਲ 1948 'ਚ ਭਾਰਤੀ (ਇੰਪੀਰੀਅਲ) ਪੁਲਿਸ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਿਸ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਪੁਲਿਸ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਲਈ 17 ਅਗਸਤ 1865 ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਪੁਲਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਲਾਅ ਅਤੇ ਆਰਡਰ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣਾ,ਅਪਰਾਧ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧ ਨੂੰ ਖੋਜਣ ਲਈ ਪੁਲਿਸ ਵਿਭਾਗ ਜਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਿਸ ਸੇਵਾ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਿਕਮਾ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਹੇਠ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰੀ ਆਹੁਦੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰ
ਪਿਕਸਲ
ਪਿਕਸਲ ਕਿਸੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਕਰੀਨ (ਜਾਂ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਸਕਰੀਨ ਉੱਤੇ) ਬਨਣ ਵਾਲੇ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਚਿੱਤਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਭੌਤਿਕ ਇਕਾਈ ਜਾਂ ਬਿਲਡਿੰਗ ਬਲਾਕ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। dots, or picture element ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਚਿੱਤਰ, ਬਿੰਬ ਜਾਂ ਫੋਟੋ ਹੋਵੇ ਪਿਕਸਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਪਿਕਸਲ ਨੂੰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਮਾਨੀਟਰ[monitor] ਡਿਸਪਲੇਅ ਸਕਰੀਨ ਤੇ ਡੌਟ ਜਾਂ ਵਰਗ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਪਿਕਸਲ ਇੱਕ ਡਿਜਿਟਲ ਚਿੱਤਰ ਜਾਂ ਡਿਸਪਲੇਅ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਬਿਲਡਿੰਗ ਬਲਾਕ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਓਮੈਟਿਕ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ | ਗਰਾਫਿਕਸ ਕਾਰਡ ਅਤੇ ਡਿਸਪਲੇਅ ਮਾਨੀਟਰ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ, ਪਿਕਸਲ ਦੀ ਮਾਤਰਾ, ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਰੰਗ ਸੰਜੋਗ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਡਿਸਪਲੇ ਰੈਜ਼ੋਲੂਸ਼ਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, 1280 x 768 ਦੇ ਡਿਸਪਲੇ ਰੈਜ਼ੋਲੂਸ਼ਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰ ਡਿਸਪਲੇਅ ਸਕਰੀਨ ਤੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 98,3040 ਪਿਕਸਲ ਦੇਵੇਗਾ | ਹਰੇਕ ਪਿਕਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਲਾਜ਼ੀਕਲ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅੱਠ ਬਿੱਟ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਆਕਾਰ ਅਤੇ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉੱਚ-ਅੰਤ ਡਿਸਪਲੇਅ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਵਿੱਚ, ਲੱਖਾਂ ਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ | ਪਿਕਸਲ ਰਿਜ਼ੋਲਿਊਸ਼ਨ ਫੈਲਣ ਨਾਲ ਡਿਸਪਲੇ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ,ਮਾਨੀਟਰ ਸਕਰੀਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਿਕਸਲ ਪ੍ਰਤੀ ਇੰਚ ਬਿਹਤਰ ਚਿੱਤਰ ਨਤੀਜੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ |
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਫੋਟੋਗਰਾਫੀ
ਪੁਰਾਣੀ ਕੁਆਂਟਮ ਥਿਊਰੀ
ਪੁਰਾਣੀ ਕੁਆਂਟਮ ਥਿਊਰੀ 1900-1925 ਤੱਕ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ ਜੋ ਅਜੋਕੇ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ। ਥਿਊਰੀ ਕਦੇ ਵੀ ਪੂਰੀ ਜਾਂ ਸਵੈ-ਅਨੁਕੂਲ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਸੀ।, ਪਰ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਨੁਸਖਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਸੀ। ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਕੈਨਿਕਸ ਪ੍ਰਤਿ ਪਹਿਲੀਆਂ ਕੁਆਂਟਮ ਸੋਧਾਂ ਹੋਣਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੋਹਰ ਦਾ ਮਾਡਲ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਰਨਾਲਡ ਸੱਮਰਫੈਲਡ ਨੇ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਦੇ z-ਕੰਪੋਨੈਂਟ ਦੀ ਕੁਆਂਟਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਤਰਥਲੀ ਮਚਾਉਣ ਵਾਲਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ, ਜੋ ਕੁਆਂਟਮ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਪੇਸ ਕੁਆਂਟਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ (ਰਿਚਟੰਗਸਕੁਐਂਟਲੰਗ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸਨੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਾਂ ਦੇ ਔਰਬਿਟਾਂ ਨੂੰ ਚੱਕਰਾਂ ਦੀ ਜਗਹ ਅੰਡਾਕਾਰ ਹੋਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਕੁਆਂਟਮ ਡਿਜਨ੍ਰੇਸੀ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਥਿਊਰੀ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤੌਰ ਤੇ ਜ਼ੀਮਾੱਨ ਇੱਫੈਕਟ ਸਮਝਾ ਸਕਦੀ ਸੀ।, ਸਿਰਫ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਸਪਿੱਨ ਦਾ ਮਸਲਾ ਨਹੀਂ ਸੁਲਝਾ ਸਕਦੀ ਸੀ।
ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਔਜ਼ਾਰ ਬੋਹਰ-ਸਮੱਰਫੈਲਡ ਕੁਆਂਟਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ ਸੀ।, ਜੋ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਕਲਾਸੀਕਲ ਇੰਟੀਗ੍ਰੇਟ ਹੋਣ ਯੋਗ ਗਤੀ ਦੀਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਅਨਿਰੰਤਰ ਸੈੱਟ ਚੁਣਨ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਧੀ ਸੀ। ਇਹ ਐਟਮ ਦੇ ਬੋਹਰ ਮਾਡਲ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਔਰਬਿਟਾਂ ਵਾਂਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਸਿਸਟਮ ਇਹਨਾਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਇੱਕ ਅਵਸਥਾ ਹੀ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਦੋ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਅਵਸਥਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ।
ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਲਿਖਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਰਾਣੀ ਕੁਆਂਟਮ ਥਿਊਰੀ
Quantenphysik
ਵੌਟਫ਼ਰਡ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਵੌਟਫ਼ਰਡ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਇਹ ਵੌਟਫ਼ਰਡ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਕਾਰਾਗ ਰੋਡ, ਵੌਟਫ਼ਰਡ ਅਧਾਰਤ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਜੋ ਫੁੱਟਬਾਲ ਲੀਗ ਚੈਮਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਵਿਸ਼ਾਣੂ
thumb|250px|ਰੋਟਾਵਾਇਰਸ
ਰੇਤ
right|thumb| ਰੇਤ ਦਾ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਪਰਨ ਤਿੱਖੇ ਬਾਰੀਕ ਵੰਡਿਆ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਖਣਿਜ ਕਣ ਦੀ ਬਣੀ ਪਦਾਰਥ ਹੈ. ਇਹ ਆਕਾਰ ਨੂੰ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਬੱਜਰੀ ਵੱਧ ਫਾਈਨਰ ਅਤੇ ਗਾਰ ਵੱਧ ਕੋਰਸਰ ਹੋਣ. ਰੇਤ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿੱਟੀ ਜ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਇੱਕ ਟੇਕਸਚਰਲ ਕਲਾਸ ਵੇਖੋ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ; ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਇੱਕ ਮਿੱਟੀ ਵੱਧ 85% ਰੇਤ-ਆਕਾਰ ਛੋਟੇਕਣ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪੁੰਜ ਹੈ.
ਰਚਨਾ ਦੀ ਰੇਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਸਥਾਨਕ ਚੱਟਾਨ ਸਰੋਤ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਲਾਤ, ਪਰ ਸਭ ਆਮ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿਚ ਰੇਤ ਪੱਤਣ ਕੋਨਟੀਨੇੰਟਲ ਸੈਟਿੰਗ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਖੰਡੀ ਤੱਟੀ ਸੈਟਿੰਗ ਹੈ ਿ ਸਿਲਕਾ ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ, ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੁਆਰਟਜ਼. ਦੂਜਾ ਸਭ ਆਮ ਕਿਸਮ ਦੀ ਰੇਤ ਹੈ, ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਕਾਰਬੋਨੇਤ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਅਰਾਗੋਨਿਟ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ, ਆਸਮਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਿਛਲੇ ਅੱਧੇ ਅਰਬ ਸਾਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫਾਰਮ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਰਗੇ, ਕੋਰਲ ਅਤੇ ਘੋਗਾ. ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਰੇਤ ਜ਼ਾਹਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰੀਫਸ ਹੈ ਦਬਦਬਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਲਈ ਸਾਲ ਦੇ ਦਹਿ ਵਰਗੇ ਕੈਰੇਬੀਅਨ.
ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ੨੩ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਖੇਤਰਫ਼ਲ ਅਤੇ ਆਬਾਦੀ ਪੱਖੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਲੁਧਿਆਣਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਕਾਰਖਾਨੇ ਸਾਇਕਲ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਹੌਜਰੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹਨ। ੭ ਤਹਿਸੀਲਾਂ, ੭ ਸਬ-ਤਹਿਸੀਲਾਂ  ਅਤੇ ੧੨ ਬਲਾਕਾਂ ਵਾਲਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚੋਂ ਸਿਰ ਕੱਢਵਾਂ ਹੈ। ੨੦੧੧ ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਲੁਧਿਆਣੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਕੁੱਲ ਵਸੋਂ ੩੪,੯੮,੭੩੯ ਸੀ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਕੁੱਝ ਅਰਸੇ ਵਿੱਚ ਜਨਸੰਖਿਆ 'ਚ ੧੫% ਵਾਧਾ ਦਰ ਨੋਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਕੇਂਦਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੋ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੰਜ ਹੋਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸੀਮਾ ਸਾਂਝੀ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਰੂਪਨਗਰ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ; ਫਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ, ਦੱਖਣੀ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ; ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਅਤੇ ਬਰਨਾਲਾ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ; ਅਤੇ ਮੋਗਾ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹਨ।
ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸਖ਼ਸੀਅਤਾਂ
ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ
ਬਾਬਾ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ
ਬਾਬਾ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਉਸਮਾਨ
ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ
ਦੀਵਾਨ ਜਗਦੀਸ਼ ਚੰਦਰ
ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਇ
ਮੌਲਾਨਾ ਹਬੀਬ-ਉਰ-ਰਹਮਾਨ
ਨਿਰਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ
ਸੁਖਦੇਵ ਥਾਪਰ
ਚੰਨੀ ਸਿੰਘ
ਧਰਮਿੰਦਰ
ਦਿਵਿਆ ਦੱਤਾ
ਹਰਪਾਲ ਟਿਵਾਣਾ
ਇੰਦਰਜੀਤ ਹਸਨਪੁਰੀ
ਰਾਜੇਂਦਰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼
ਰਾਜਿੰਦਰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Rajendra Institute of Medical Sciences; RIMS), 15 ਅਗਸਤ 2002 ਨੂੰ ਤਤਕਾਲੀ ਆਰ.ਐਮ.ਸੀ.ਐਚ. ਨੂੰ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕਰਕੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਝਾਰਖੰਡ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰਾਂਚੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਹੈ। ਕਾਲਜ ਝਾਰਖੰਡ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਐਕਟ ਅਧੀਨ ਸਥਾਪਤ ਇਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਰਾਜ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ।
ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸਖ਼ਸੀਅਤਾਂ
ਇਸ਼ਮੀਤ ਸਿੰਘ
ਰਾਜੇਂਦਰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼
ਸੰਸਥਾ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁਫਤ ਡਾਕਟਰੀ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਰਜਰੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਹੋਏ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਪਹੁੰਚ ਦਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ (ਐਮ.ਏ.ਸੀ.ਐਸ.) ਦੀ ਸਰਜਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। thumb| ਰਿਮਜ਼ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਵਿੰਗ ਪਾਰਕਿੰਗ ਅਤੇ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਪਾਰਕ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਕਾਦਮਿਕ ਕੰਪਲੈਕਸ ਤੋਂ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਿਮਜ਼ ਦੇ ਕਈ ਡਾਕਟਰੀ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਬਹੁ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਇਮਾਰਤ ਵਿਚ ਬਲਾਕ ਹਨ। ਰਿਮਜ਼ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ 33 ਵਿਭਾਗ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਐਮਰਜੈਂਸੀ, ਬਲੱਡ ਬੈਂਕ, ਪੈਥੋਲੋਜੀ, ਫੋਰੈਂਸਿਕ ਮੈਡੀਸਨ, ਆਰਥੋਪੈਡਿਕ, ਨਿਊਰੋਸਰਜਰੀ, ਓਬੀਐਸਟੀ ਐਂਡ ਗਾਇਨੀ, ਈਐਨਟੀ, ਅੱਖ, ਅਨੱਸਥੀਸੀਓਲਾਜੀ, ਬਾਇਓਕੈਮਿਸਟਰੀ, ਮਾਈਕਰੋਬਾਇਓਲੋਜੀ, ਫਾਰਮਾਸੋਲੋਜੀ, ਸਕਿਨ ਐਸਟੀਡੀ ਅਤੇ ਲੈਪਰੋਸੀ, ਪੀਐਮਆਰ, ਯੂਰੋਲੋਜੀ, ਕਾਰਡੀਓਲੌਜੀ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓਲੌਜੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਰਿਮਜ਼ ਵਿਚ ਸੀਟੀ ਸਕੈਨ, 24 ਘੰਟਿਆਂ ਲਈ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਪੈਥੋਲੋਜੀ, ਏਡਜ਼ ਕਲੀਨਿਕ, ਐਕਸ-ਰੇ, ਯੂਐਸਜੀ, ਟੈਲੀਮੈਡੀਸਿਨ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਇਕ ਦੀਪ ਐਕਸ-ਰੇ ਯੂਨਿਟ ਵਰਗੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਹਨ। ਡੈਂਟਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਨੇ ਸਾਲ 2017 ਵਿੱਚ 50 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਖਪਤ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸਖ਼ਸੀਅਤਾਂ
ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਟਿਵਾਣਾ
ਰਾਜੇਂਦਰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼
ਰਿਮਜ਼ ਦਾ ਆਪਣਾ ਬਲੱਡ ਬੈਂਕ, ਨਰਸਿੰਗ ਸਕੂਲ, ਡੈਂਟਲ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਨਰਸਿੰਗ ਕਾਲਜ ਹੈ। ਰਿਮਜ਼ ਦੇ ਮੈਡੀਕਲ ਕੋਰਸਾਂ ਵਿਚ ਐਮਬੀਬੀਐਸ, ਬੀਡੀਐਸ, ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ - ਐਮਡੀ, ਐਮਐਸ, ਡੀਐਮ, ਐਮਸੀਐਚ ਅਤੇ ਡਿਪਲੋਮਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਰੇਡੀਓਲੌਜੀ ਅਤੇ ਪੈਥੋਲੋਜੀਕਲ ਜਾਂਚ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨੇਤਰ ਵਿਗਿਆਨ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਖੇਤਰੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸਖ਼ਸੀਅਤਾਂ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਦੀਬ
ਰਾਜੇਂਦਰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼
ਐਮ.ਬੀ.ਬੀ.ਐਸ. ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ 2016 ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸਖ਼ਸੀਅਤਾਂ
ਪ੍ਰੋ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ
ਰਾਜੇਂਦਰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼
ਇਮਾਰਤਾਂ
ਰਿਮਜ਼ ਰਾਂਚੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕੈਂਪਸ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਓਪੀਡੀ ਕੰਪਲੈਕਸ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਰਾਹੀਂ ਦਾਖਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਓਪੀਡੀ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਹਸਪਤਾਲ ਇਸ ਨੂੰ 5 ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਇਮਾਰਤ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਨਿਊਰੋ ਸਰਜਰੀ ਵਿਭਾਗ ਹਨ। ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਾਰਡਾਂ ਅਤੇ ਓਟੀ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਗਲਿਆਰੇ ਹਨ। ਸੁਪਰ ਸਪੈਸ਼ਲਿਟੀ ਬਿਲਡਿੰਗ ਹਾਊਸ ਵਿਭਾਗ ਕਾਰਡੀਓਲੌਜੀ, ਕਾਰਡਿਓ ਓਪੀਡੀ, ਯੂਰੋਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ, ਪੀਡੀਆਟ੍ਰਿਕ ਸਰਜਰੀ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਵਿਭਾਗਾਂ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ। ਓਨਕੋਲੋਜੀ ਬਲਾਕ ਇਸ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ 2 ਮੰਜ਼ਲਾਂ ਤੇ ਓਨਕੋ ਓਪੀਡੀ, ਵਾਰਡ, ਓਟੀ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਹੈ। ਕਈ ਛੋਟੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੀਐਸਡੀਡੀ, ਮਕੈਨਿਕਾਈਜ਼ਡ ਲਾਂਡਰੀ, ਬਲੱਡ ਬੈਂਕ, ਰਸੋਈ ਅਤੇ ਮੋਰਗਜ, ਆਦਿ ਕੈਂਪਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਹਨ।
ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸਖ਼ਸੀਅਤਾਂ
ਸਾਅਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ
ਰਾਜੇਂਦਰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼
ਇਮਾਰਤਾਂ
ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਦਫਤਰ ਹਨ। ਅਕਾਦਮਿਕ ਕੰਪਲੈਕਸ ਸਾਰੇ ਲੈਕਚਰ ਥੀਏਟਰ, ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲ ਹਾਲ ਅਤੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦਫਤਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਐਫਐਮਟੀ ਦੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਹਨ। ਅਨਾਟਮੀ ਲੈਕਚਰ ਥੀਏਟਰ ਅਕਾਦਮਿਕ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਰਿਮਸ ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ ਗੇਟ ਨੰਬਰ 1 ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ 500 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੈਠ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸਖ਼ਸੀਅਤਾਂ
ਪ੍ਰਿ. ਸਰਵਣ ਸਿੰਘ
ਰਾਜੇਂਦਰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼
ਇਮਾਰਤਾਂ
ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਰਿਮਜ਼ ਸਟੇਡੀਅਮ ਮੇਲਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਸਾਰੇ ਖੇਡ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਟੇਡੀਅਮ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਵਿਚ ਇਕ ਯੋਗਾ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਜਿਮ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਨਰਸਿੰਗ ਸਕੂਲ ਦੀਆਂ 2 ਵੱਖਰੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਹਨ। ਨਵਾਂ ਟਰਾਮਾ ਸੈਂਟਰ ਅਤੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਬਲਾਕ, ਭੁਗਤਾਨ ਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ 2019 ਵਿਚ ਹੋਇਆ। ਇੱਕ ਐਸ.ਬੀ.ਆਈ. ਕੈਂਪਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਡਾਕਟਰਾਂ, ਮੈਡੀਕਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਸਟਾਫ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸਖ਼ਸੀਅਤਾਂ
ਸੁਧਾ ਸੇਨ
ਰਾਜੇਂਦਰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼
ਵਿਦਿਅਕ
ਹਰ ਸਾਲ ਦਾਖਲੇ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਕੋਰਸ ਲਈ 90 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਮੈਡੀਕਲ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (ਐਮਸੀਆਈ) ਦੇ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਨੇ 150 ਅੰਡਰ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਭਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਅਧਿਕਾਰੀ ਇਸ ਨੂੰ 250 ਸੀਟਾਂ 'ਤੇ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸਖ਼ਸੀਅਤਾਂ
ਸਾਹਿਰ ਲੁਧਿਆਣਵੀ
ਸਵ. ਡਾ. ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ
ਰਾਜੇਂਦਰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼
ਵਿਦਿਅਕ
ਇੰਸਟੀਚਿਟ ਲਗਭਗ ਹਰ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਿਊਰੋ ਸਰਜਰੀ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਐਮ.ਸੀ.ਐੱਚ. (ਮਾਸਟਰ ਚਿਰੂਰਗੀਆ ਜਾਂ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਸਰਜਰੀ) ਦੀ ਡਿਗਰੀ। ਸਾਰੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਨੀਟ ਦੁਆਰਾ ਭਰੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਮੈਰਿਟ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਰਾਜ ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਯੋਗਤਾ ਦੁਆਰਾ। ਸਰੀਰ ਵਿਗਿਆਨ, ਸਰਜਰੀ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਦਵਾਈ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ ਨੇ ਏਮਜ਼ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸਰਜਰੀ ਦੇ ਐਚ.ਓ.ਡੀ. ਨੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਸਰਜਨਾਂ ਵਿਚ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਰਾਜੇਂਦਰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼
ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਕੋਰਸ
ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਰਾਂਚੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਇੱਕ ਨਾਨ ਮੈਡੀਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ) ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੰਡਰ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ 31 ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਇੰਟਰਨਸ਼ਿਪ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸਹੂਲਤ
ਕਾਲਜ ਦਾ 1500 ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਵਾਲਾ ਮਲਟੀਸਪੈਸ਼ਲਿਟੀ ਹਸਪਤਾਲ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਓਂਕੋਲੋਜੀ ਸੈਂਟਰ, ਇੱਕ 50 ਸੀਟ ਵਾਲਾ ਦੰਦਾਂ ਦਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ, ਇੱਕ ਕਾਰਡੀਓ-ਥੋਰਸਿਕ ਸਰਜਰੀ ਸੈਂਟਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨੈਫਰੋ-ਯੂਰੋਲੋਜੀ ਸੈਂਟਰ ਵਰਗੇ ਕੇਂਦਰ ਹਨ। ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੁਖਾਵਾਂ ਹੈ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਵੇਂ ਬਣੇ 100 ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਵਾਲਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਾਰਡ ਸਸਤੇ ਭਾਅ 'ਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਹਸਪਤਾਲ ਵਰਗੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਾਲਜ ਵਿਚ 20 ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਵਾਲਾ ਟਰਾਮਾ ਸੈਂਟਰ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਹੈ। thumb| ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਾਰਡ, ਸੁਪਰਸਪੈਸ਼ਲਿਟੀ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕੈਂਪਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਇੱਥੇ ਸੱਤ ਲੜਕੇ ਹੋਸਟਲ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਹੋਸਟਲ ਹਨ। ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੰਗਲ ਸੀਟਰ ਰੂਮ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂਕਿ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਐਡਜਸਟ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਨਵਾਂ 500 ਕਮਰਿਆਂ ਵਾਲੀ ਲੜਕੀਆਂ ਦਾ ਹੋਸਟਲ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਵਾਂ ਹੋਸਟਲ ਨੰਬਰ 8 ਵੀ ਮੁੰਡਿਆਂ ਲਈ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕਈ ਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਚ ਇਕ ਜਿੰਮ ਅਤੇ ਯੋਗਾ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਨਡੋਰ ਸਟੇਡੀਅਮ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਬਾਸਕਿਟਬਾਲ ਕੋਰਟ ਅਤੇ ਟੈਨਿਸ ਕੋਰਟ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸਨ ਪਰ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਨਵਾਂ ਅਕਾਦਮਿਕ ਬਲਾਕ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੇ ਹੋਸਟਲਾਂ ਵਿਚ ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ ਰੂਮ ਹਨ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਕੋਈ ਕੰਟੀਨ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations
ਮੂਰਤੀਕਲਾ
200px|right|thumb|ਨੇਪਾਲੀ ਮੱਲ ਵੰਸ਼ ਦੀ 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਬਹੁਰੰਗੀ ਲੱਕੜ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਮੂਰਤੀਕਲਾ ਜਾਂ ਬੁੱਤ-ਤਰਾਸ਼ੀ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: ਸਕਲਪਚਰ) ਤਿੰਨ ਪਸਾਰੀ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਕ ਅਤੀਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦਿੱਖ ਕਲਾਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਲਾਸਟਿਕ ਕਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਸਖ਼ਤ ਜਾਂ ਪਲਾਸਟਿਕ ਮਵਾਦ, ਆਵਾਜ਼, ਤਹਿਰੀਰ, ਰੌਸ਼ਨੀ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪੱਥਰ (ਚਟਾਨ ਜਾਂ ਸੰਗਮਰਮਰ), ਧਾਤ, ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਜਾਂ ਲੱਕੜੀ ਨੂੰ ਤ੍ਰਾਸ ਢਾਲ ਕੇ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਬੁੱਤਕਲਾ, ਬੁੱਤ ਤਰਾਸ਼ੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੱਥਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੂਰਤੀ ਕਲਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਰ ਸਮਗਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚੇ ਹੋਏ ਬਹੁਤੇ ਕੰਮ (ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਇਲਾਵਾ) ਪੱਥਰ ਦੇ ਹੀ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸਦੇ ਉਲਟ ਲੱਕੜੀ ਵਿੱਚ ਮੂਰਤੀਕਲਾ ਦੀ ਰਵਾਇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਲਗਪਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਚਮਕੀਲੇ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਪੇਂਟ ਕੀਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਗੁੰਮ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਕੋਪਨਹੈਗਨ, ਡੈਨਮਾਰਕ ਵਿੱਚ ਨਾਈ ਕਾਰਲਸਬਰਗ ਗਲਾਈਪੋਟੈਕ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਨੇ ਮੂਲ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਪੁਨਰਸਥਾਪਤੀ ਲਈ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ
ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਦੀਪ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀਆਂ ਗਿਆਤ ਮੂਰਤੀਆਂ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ (3300-1700 ), ਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਮੋਹਿੰਜੋਦੜੋ ਅਤੇ ਹੜੱਪਾ ਅਜੋਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸਥਾਨਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਛੋਟੀ ਪਿੱਤਲ ਦੀ ਔਰਤ ਨਾਚੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਮੂਰਤੀਕਲਾ ਆਰੰ‍ਭ ਤੋਂ ਹੀ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਾਨਵੀ ਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪਤਲੀ ਕਮਰ, ਲਚਕੀਲੇ ਅੰਗ ਅਤੇ ਇੱਕ ਜੁਆਨ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਾਮਈ ਰੂਪ ਨੂੰ ਚਿਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਮੂਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਖਤ - ਬੂਟਿਆਂ ਅਤੇ ਜੀਵ ਜੰਤੂਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਸੰਖ‍ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤੇ ਚਿਤਰੇ ਗਏ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਤੋਂ ਮਿਲੀਅਨ ਮੂਰਤੀਆਂ, ਦੱਖਣ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੰਦਿਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਂਚੀਪੁਰਮ, ਮਦੁਰੈ, ਸ਼ਰੀਰੰਗਮ ਅਤੇ ਰਾਮੇਸ਼‍ਵਰਮ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੇ ਮੰਦਿਰਾਂ ਦੀ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਦੀ ਉਸ ਉਤ‍ਕ੍ਰਿਸ਼‍ਟ ਕਲਾ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਹਨ।
ਮਧ‍ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਖਜੁਰਾਹੋ ਮੰਦਿਰ ਅਤੇ ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਸੂਰਜ ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਉਤ‍ਕ੍ਰਿਸ਼‍ਟ ਕਲਾ ਦਾ ਉਦਾਤ ਰੂਪ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਸਾਂਚੀ ਸ‍ਤੂਪ ਦੀ ਮੂਰਤੀਕਲਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਭਵ‍ਯ ਹੈ ਜੋ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਤੋਂ ਹੀ ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਜੰਗਲਿਆਂ ਅਤੇ ਤੋਰਣ ਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਮਾਮਲ‍ਲਾਪੁਰਮ ਦਾ ਮੰਦਿਰ; ਸਾਰਨਾਥ ਅਜਾਇਬ-ਘਰ ਦੇ ਲਾਇਨ ਕੇਪੀਟਲ (ਜਿੱਥੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਮੁਹਰ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ) ਵਿੱਚ ਮੋਰੀਆ ਦੀ ਪੱਥਰ ਦੀ ਮੂਰਤੀ, ਮਹਾਤ‍ਮਾ ਬੁੱਧ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚਿਤਰਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਅਮਰਾਵਤੀ ਅਤੇ ਨਾਗਰਜੁਨਘੋਂਡਾ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਇਸ ਦੇ ਹੋਰ ਉਦਾਹਰਨ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਲਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੂਰਤੀਆਂ
ਮਾਘੀ
ਮਾਘੀ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਮਕਰ ਸਕ੍ਰਾਂਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਠੰਡ ਵਿੱਚ ਪੱਕੀ ਫ਼ਸਲ ਦਾ ਜ਼ਸ਼ਨ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਘੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਕਲੈਂਡਰ ਮੁਤਾਬਿਕ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਾਘੀ ਮਕਰ ਸਕ੍ਰਾਂਤੀ ਤਿਓਹਾਰ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਠੰਡ ਦੀ ਸੰਗਰਾਂਦ ਦਾ ਤਿਓਹਾਰ ਹੈ ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸਰਦੀ ਵਾਢੀ ਦੇ ਤਿਓਹਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈI
ਮੌਸਮੀ ਤਿਓਹਾਰ
ਮਾਘੀ ਦਿਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਦਾ ਪ੍ਤੀਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਰਦੀ ਦੀ ਸੰਗਰਾਂਦ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਹੈ (ਜੋ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਦਸੰਬਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ) ਜਿਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਉਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ “ਬੱੜਾ ਦਿਨ” (ਵੱਡਾ ਦਿਨ) ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈI ਪੰਜਾਬੀ ਕਲੰਡਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸ਼ੀਸ਼ਿਰ ਮੌਸਮ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਣ ਦੀ ਵੀ ਮਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ I ਸ਼ੀਸ਼ਿਰ ਮੌਸਮ ਸਰਦੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਅੱਧ ਵੀ ਮਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਿਮਰ ਮੌਸਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਘੀ ਨੂੰ ਮੌਸਮੀ ਤਿਓਹਾਰ ਮਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ I ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਘੀ ਤਿਓਹਾਰ ਨੂੰ ਸੂਰਜੀ ਮਹੀਨੇ ਮਾਘ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਬਸੰਤ ਤਿਓਹਾਰ ਨੂੰ ਚੰਦਰ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਮਾਘ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ I ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਮੌਸਮੀ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਘੀ ਬਸੰਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈI
ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ, ਇਸਨੂੰ ਪੋਂਗਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਰਨਾਟਕ, ਕੇਰਲ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕੱਲਾ ਸੰਕਰਾਂਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੋਆ, ਓਡੀਸ਼ਾ, ਹਰਿਆਣਾ, ਬਿਹਾਰ, ਝਾਰਖੰਡ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਤੇਲੰਗਾਨਾ, ਕਰਨਾਟਕ, ਕੇਰਲਾ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਬਿਹਾਰ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਜੰਮੂ ਆਦਿ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਮਕਰ ਸੰਕਰਾਂਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ 13 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਲੋਹੜੀ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੌਸ਼ ਸੰਕਰਾਂਤੀ, ਮਕਰ ਸੰਕਰਮਣ ਆਦਿ ਵੀ ਇਸਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਮ ਹਨ।
ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੇਲੇ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ, ਯਮੁਨਾ ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਸੰਗਮ 'ਤੇ ਹਰੇਕ ਸਾਲ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਮਾਘ ਮੇਲਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਾਘ ਮੇਲੇ ਦੇ ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 14 ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ ਹੀ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਮਾਘ ਮੇਲੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਮੁੱਚੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ਖਿਚੜੀ ਦੇ ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਿਨ ਖਿਚੜੀ ਖਾਣ ਅਤੇ ਖਿਚੜੀ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਮਹੱਤਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਕਰ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨੂੰ ਖਿਚੜੀ ਦੇ ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਉੜਦ, ਚੌਲ, ਤਿਲ, ਚਿਵੜੇ, ਗੌ, ਸਵਰਨ, ਊਨੀ ਵਸਤਾਂ, ਕੰਬਲ ਆਦਿ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਿਨ ਸਾਰੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਵਿਆਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ 'ਤੇ ਕਪਾਹ, ਤੇਲ ਤੇ ਨਮਕ ਆਦਿ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੂਜੀਆਂ ਸੁਹਾਗਣ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ 'ਤੇ ਸੁਹਾਗਣਾਂ ਆਪਣੀ ਸੱਸ ਨੂੰ ਬਯਾ ਦੇ ਕੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ‘ਚ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਤੋਂ ਲਗਪਗ 16 ਲੱਖ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਗੰਗਾ ਸਾਗਰ ਪੁੱਜਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਮੌਕੇ’ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਵੱਲੋਂ ਗੰਗਾ ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਦੇ ਸੰਗਮ ‘ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਡੁਬਕੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਮਾਘ ਜਾਂ ਭੋਗਲੀ ਬਿਹੂ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਉਰੂਕਾ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉੱਤਰਾਯਣ ਕਾਲ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀ, ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ-ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਦਿਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੀਤਾ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉੱਤਰਾਯਾਨ ਦੇ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਹਲਕੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉੱਤਰਾਯਣ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਦਿਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੱਖਣਯਨ​​ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਤ ਹੈ। ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰਾਯਣ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਚਾਨਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੱਖਣਯਯਾਨ ਨੂੰ ਕਲੰਕ ਦੇ ਮਾਰਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਤਿਉਹਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਿਉਹਾਰ
ਬਾਰਾਂਮਾਹ
ਬਾਰਾਂਮਾਹ ਦੇ ਸਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹਨ ਹਰ ਸਾਲ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨੇ। ਬਾਰਾਂਮਾਹ ਲੋਕ-ਕਾਵਿ ਦੀ ਕਿਸਮ ਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵਿਜੋਗਣ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਦੁੱਖਾਂ ਤੇ ਮਨੋਵੇਦਨਾਵਾਂ ਦਾ ਜਿਕਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਨੂੰ ਕਰਮਵਾਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵਿਜੋਗਣ ਦੇ ਵਿਜੋਗ ਨੂੰ ਵੀ ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਰਾਂਮਾਹ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦੋ ਬਾਰਾਂਮਾਹ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਬਾਰਾਂਮਾਹ ਰਾਗ ਤੁਖਾਰੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਬਾਰਾਂਮਾਹ ਮਾਝ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂਮਾਹੇ ਪ੍ਰੇਮ, ਬਿਰਹਾ ਆਦਿ ਨੂੰ ਚਿਤਰਣ, ਉਪਦੇਸ ਜਾਂ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਅਭਿਵਿਅਕਤ ਕਰਨ, ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਣ ਲਈ ਲਿਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਾਰਾਂਮਾਹ ਦੀ ਰਚਨਾ ਲਈ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਛੰਦ ਦਾ ਬੰਧਨ ਜਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਦਵੈਯਾ, ਬੈਂਤਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਬਾਣੀ
ਲਕਸ਼ਮੀ ਕੁਮਾਰੀ ਚੂੜਾਵਤ
ਲਕਸ਼ਮੀ ਕੁਮਾਰੀ ਚੂੜਾਵਤ (24 ਜੂਨ 1916 – 24 ਮਈ 2014) ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਤੋਂ ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨ ਸਨ।
ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਜੀਵਨ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 24 ਜੂਨ 1916 ਨੂੰ ਮੇਵਾੜ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
ਰਾਜਨੀਤਕ ਜੀਵਨ
ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਵਗੜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ 1962 ਵਲੋਂ 1971 ਤੱਕ ਤਰਜਮਾਨੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ 1972 ਤੋਂ 1978 ਤੱਕ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਰਹੀ। ਉਹ ਰਾਜਸਥਾਨ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਰਹੀ।
ਇਨਾਮ
ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ 1984 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਦਮਸ਼ਰੀ ਇਨਾਮ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਮਹਮਹੋਪਾਧਿਆਏ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਤਨ ਸਿਟਰੀ ਗੋਲਡ ਅਵਾਰਡ, ਮਹਾਰਾਨਾ ਕੁੰਭਾ ਇਨਾਮ, ਸੋਵੀਅਤ ਲੈਂਡ ਨਹਿਰੂ ਅਵਾਰਡ ਆਦਿ ਨਾਲ ਵੀ ਪੁਰਸਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਕਿਤਾਬਾਂ
ਉਨ੍ਹਾਂਨੇ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਿਤਾਬਾਂ ਮੁਮਲ, ਦੇਵਨਾਰਾਇਣ ਬਗੜਾਵਤ ਮਹਾਗਾਥਾ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜ, ਅੰਤਰਧਵਨੀ, ਲੇਨਿਨ ਰੀ ਜੀਵਨੀ, ਹਿੰਦੁਕੁਸ਼ ਦੇ ਉਸ ਪਾਰ ਹਨ।
ਆਂਤੋਨਾਂ ਆਖ਼ਤੋ
ਐਨਤੋਨਿਨ ਮੇਰੀ ਜੋਸਿਫ ਆਖ਼ਤੋ, ਆਮ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਐਨਤੋਨਿਨ ਆਖ਼ਤੋ (4 ਸਤੰਬਰ 1896 – 4 ਮਾਰਚ 1948), ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਨਾਟਕਕਾਰ, ਕਵੀ, ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਬੀਹਵੀਂ-ਸਦੀ ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀ ਐਵਾਂ-ਗਾਰਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਸਤੀ ਵਜੋਂ ਵਿਆਪਕ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ। ।
ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਆਂਤੋਨਾਂ ਆਖ਼ਤੋ ਦਾ ਜਨਮ 4 ਸਤੰਬਰ 1896 ਨੂੰ ਮਾਰਸਾਇਲ, ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਯੂਫ਼ਰੇਸੀ ਨਲਪਾਸ ਅਤੇ ਆਂਤੋਨਾਂ-ਰੋਈ ਆਖ਼ਤੋ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਪੇ ਸਮੁਰਨੇ (ਅਜੋਕਾ İzmir) ਦੇ ਵਾਸੀ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਯੂਨਾਨੀ ਪਿਛੋਕੜ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਨੌ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤ, ਪਰ ਸਿਰਫ ਆਂਤੋਨਾਂ ਤੇ ਦੋ ਹੋਰ ਭੈਣਭਰਾ ਬਚਪਨ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕੇ। ਉਹ ਚਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦਾ ਸੀ, ਜਦ ਆਖ਼ਤੋ ਨੂੰ ਮੈਨਿਨਜਾਈਟਿਸ ਦਾ ਗੰਭੀਰ ਰੋਗ ਚਿੰਬੜ ਗਿਆ ਜਿਸਨੇ ਪੁੰਗਰਦੀ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਘਬਰਾਹਟ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਚਿੜਚਿੜੇ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਥਥਲਾਉਣ, neuralgia ਅਤੇ ਕਲੀਨੀਕਲ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਦੌਰਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪੀੜਤ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਲੇਖਕ
ਸੋਨੀ ਇੰਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਟੈਲੀਵਿਜਨ (ਭਾਰਤ)
ਸੋਨੀ ਇੰਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਟੈਲੀਵਿਜਨ (SET: ਸੈਟ) ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਭਾਰਤੀ  ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਚੈਨਲ ਹੈ। ਇਹ ਅਕਤੂਬਰ 1995 ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਮਲਟੀ ਸਕਰੀਨ ਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਿਟਿਡ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ ਜੋ ਸੋਨੀ ਪਿਚਰਸ ਇੰਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਨੈਟਵਰਕ ਕੋਲ ਸੀ.ਆਈ.ਡੀ. ਅਤੇ ਕੌਨ ਬਣੇਗਾ ਕਰੋੜਪਤੀ ਆਦਿ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹਨ।
ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ
ਸੈਟ ਦੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪਰਿਵਾਰਕ ਡਰਾਮੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਰਿਆਲਟੀ ਸ਼ੋਅ ਅਤੇ ਕਾਮੇਡੀ ਸ਼ੋਅ ਵੀ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਅਕਤੂਬਰ 2011 ਵਿੱਚ ਸੋਨੀ ਇੰਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ 6 ਹਫਤੇ ਨੰਬਰ 2 ਡੀ ਪੂਜਿਸ਼ਨ ਲਈ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਕਾਰਣ ਉਹਨੀਂ ਦਿਨੀਂ ਕੌਨ ਬਣੇਗਾ ਕਰੋੜਪਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਨੀ ਇੰਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੀਵੀ ਚੈਨਲ
ਰਹਿਮਾਨਪੁਰ
ਰਹਿਮਾਨਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਜਲੰਧਰ ਪੂਰਬੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕੁਰਾਲੀ
ਕੁਰਾਲੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਮੋਹਾਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਗ੍ਰੇਟਰ ਮੋਹਾਲੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਗਰ ਕੌਂਸਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਭੂਗੋਲ
ਕੁਰਾਲੀ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 28 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ 21 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਨੇੜਲੇ ਕਸਬੇ ਖਰੜ, ਰੋਪੜ ਅਤੇ ਮੋਰਿੰਡਾ ਇਸ ਦੇ ਸਬੰਧਤ ਤਿੰਨ ਪਾਸੇ ਹਨ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਵਿਕਾਰਾਗ ਰੋਡ
ਵਿਕਾਰਾਗ ਰੋਡ, ਇਸ ਨੂੰ ਵੌਟਫ਼ਰਡ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਵੌਟਫ਼ਰਡ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 20,877 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ
ਹੇਮਵਤੀ ਨੰਦਨ ਬਹੁਗੁਣਾ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਹੇਮਵਤੀ ਨੰਦਨ ਬਹਗੁਣਾ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ) ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੌੜੀ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1973 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਐੱਸ.ਅਗਰਵਾਲ ਇਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕੁਲਪਤੀ(ਚਾਂਸਲਰ) ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋ. ਜੇ.ਐੱਸ.ਕੌਲ ਇਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਉਪ-ਕੁਲਪਤੀ (ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ) ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ
ਕੁਆਂਟਮ (ਬਹੁਵਿਕਲਪੀ)
ਇੱਕ ਕੁਆਂਟਮ, ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅੰਦਰ ਕਿਸੇ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਿਸੇ ਭੌਤਿਕੀ ਇਕਾਈ ਦੀ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੁਆਂਟਮ ਸ਼ਬਦ ਹੇਠਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੱਲ ਵੀ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਆਤੰਕ ਦਾ ਥੀਏਟਰ
ਥੀਏਟਰ ਆਫ ਕਰੂਅਲਟੀ (Théâtre de la Cruauté ਅਰਥਾਤ ਜੁਲਮ ਦਾ ਥੀਏਟਰ) ਐਨਤੋਨਿਨ ਆਰਤੋ ਦਾ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਥੀਏਟਰ ਐਂਡ ਇਟਸ ਡਬਲ ਵਿੱਚ ਸਿਧਾਂਤਬਧ ਕੀਤਾ ਥੀਏਟਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪੜਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਡਰਾਮਾਈ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰੀਕਲ ਖਿਆਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਲਫ਼ਰੈਡ ਜੇਰੀ ਦੇ ਪੜਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਤਾੱਸਿਰ ਸਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਥੀਏਟਰ
ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਯੂਸੁਫ਼
﻿ ਯੂਸੁਫ਼ ਇਬਨ ਯਾਕੂਬ ਇਬਨ ਇਸਹਾਕ ਇਬਨ ਇਬਰਾਹੀਮ (يوسف; ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਜ਼ਮਾਨਾ ਸੋਹਲਵੀਂ ਸਦੀ ਈਪੂ ) ਇੱਕ ਇਸਲਾਮੀ ਪੈਗੰਬਰ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਕੁਰਾਨ-ਏ-ਪਾਕ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਯਹੂਦੀਆਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਤਨਖ਼ ਅਤੇ ਈਸਾਈਆਂ ਦੀ ਮੁਕੱਦਸ ਕਿਤਾਬ ਬਾਈਬਲ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਜੋਸਿਫ਼ ਪੁੱਤਰ ਜੈਕਬ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਯੂਸੁਫ਼ ਨਾਮ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਆਮ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਇੱਕ ਨਾਮ ਹੈ ਜਦਕਿ ਤਮਾਮ ਇਸਲਾਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਜ਼ਰਤ ਯਾਕੂਬ ਦੇ ਤਮਾਮ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਹਜ਼ਰਤ ਯੂਸੁਫ਼ ਨੂੰ ਹੀ ਨਬੀ ਦਾ ਮੁਕਾਮ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਬਾਕੀਆਂ ਦਾ ਤਜ਼ਕਰਾ ਕੁਰਆਨ ਦੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸੂਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਥੋੜਾ ਥੋੜਾ ਆਇਆ ਹੈ। ਸਿਰਫ ਹਜ਼ਰਤ ਯੂਸੁਫ਼ ਦਾ ਮੁਕੰਮਲ ਬਿਰਤਾਂਤ ਇੱਕ ਮੁਕੰਮਲ ਸੂਰਤ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੂਰਤ ਯੂਸੁਫ਼ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਸ ਨਾਲ ਵਾਪਰੇ ਵਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਅਹਿਮੀਅਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਕੁਰਾਨ-ਏ-ਪਾਕ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਰਤ ਯੂਸੁਫ਼ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਵਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਏਨੇ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਬੀ ਦਾ ਇਸ ਕਦਰ ਵਿਸਤਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਇਬਲ ਤੋਂ ਕੀਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਹਜ਼ਰਤ ਯੂਸੁਫ਼ ਬਾਬਤ ਕੁਰਾਨ-ਏ-ਪਾਕ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮ
ਲੇਖਕ ਦੀ ਮੌਤ
ਲੇਖਕ ਦੀ ਮੌਤ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: The Death of the Author), ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਸਾਹਿਤ-ਚਿੰਤਕ, ਭਾਸ਼ਾ-ਵਿਗਿਆਨੀ, ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ ਰੋਲਾਂ ਬਾਰਤ ਦਾ 1967 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਇਹ ਲੇਖ ਰਵਾਇਤੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਅਧਾਰਾਂ ਤੇ ਕਿੰਤੂ ਕਰਦਾ ਹੈ: "ਇਹ ਲੇਖ ਪਹਿਲਾਂ ਫਰੈਂਚ ਦੇ ਰਸਾਲੇ (1967) ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1968 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ। ਜਿਸ ਨੂੰ 1977 ਵਿੱਚ ਰੋਲਾਂ ਬਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ Image Music Text ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ" । ਰੋਲਾਂ ਬਾਰਤ ਦਾ ਇਹ ਲੇਖ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਉਸ ਰਵਾਇਤੀ ਢੰਗ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਸੇ ਲੇਖਕ ਦੀ ਲਿਖਤ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨਾਲ ਜੋੜਕੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਮੱਗਰੀ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਾਧਿਅਮ ਰੂਪ ਅਤੇ ਲਿਖਤ ਨੂੰ ਰੱਬੀ ਅਵਾਜ਼ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ । ਰੋਲਾਂ ਬਾਰਤ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਸਖ਼ਸ਼ੀਅਤ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਮਝਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਮਾਧਿਅਮ ਦੇ ਥਾਂ ਤੇ ਇੱਕ ਸਿਰਜਕ ਵਜੋਂ ਉਭਾਰਿਆ ਗਿਆ  ਅਤੇ  ਲੇਖਕ  ਦੀ  ਲਿਖਤ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਨਿੱਜੀ  ਜੀਵਨ  ਦੇ ਹਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੋਣ ਲੱਗੀ।
ਲੇਖਕ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਸਧਾਰਨ ਅਰਥ ਸਾਹਿਤ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚੋਂ ਲੇਖਕ ਦੇ ਦਖ਼ਲ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਲਾਂ ਬਾਰਤ ਲੇਖਕ ਦੀ ਮੌਤ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ । ਬਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਨਾਲ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਅਨੁਸਾਰ ਵਾਕਾਂ ਦਾ ਕਰਤਾ ਅਤੇ ਕਿਰਿਆ ਸ਼ਬਦ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਾਕਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਥੇ ਵਾਕ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ ਜਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਰੋਲਾਂ ਬਾਰਤ ਲਿਖਤ ਦੇ ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਜਾਨਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ।
ਰੋਲਾਂ ਬਾਰਤ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੇਖਕ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਉਸ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸਦੇ ਮੌਲਿਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬਲਕਿ ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਮਾਜ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲੇਖਕ ਕਰਦਾ ਹੈ। "ਜਦੋਂ ਲੇਖਕ ਦੀ ਤਸੱਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਲਿਖਤ ਨੂੰ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਜੋ ਉਹ ਸਾਹਿਤ ਰਚਨਾ ਦੇ ਜਿਹੜੇ ਅਰਥ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ ਉਹ ਲੇਖਕ ਦੇ ਵੱਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਪਾਠਕ ਦੇ ਜਨਮ ਨਾਲ ਲੇਖਕ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ।
ਲੇਖਕ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਬੀਤਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਵਿੱਚ ‘ਪਹਿਲਾਂ’ ਅਤੇ ‘ਬਾਅਦ’ ਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਰੇਖਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਲੇਖਕ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੋਈ ਪਿਤਾ ਆਪਣੀ ਸੰਤਾਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਜਿੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਠੀਕ ਵਿਪਰੀਤ, ਆਧੁਨਿਕ ਲੇਖਕ (ਸਕ੍ਰਿਪਟਰ) ਆਪਣੇ ਪਾਠ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜੰਮਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਉਸਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਕੋਈ ਹਸਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਰਚਨਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੀ ਵੀ ਹੋਵੇ।
ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿਚ ਲਗਾਤਾਰ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਅਸਤਿਤਵਵਾਦੀ, ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ, ਸੰਰਚਨਾਵਾਦੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਸੰਰਚਨਾਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਵਹਿੰਦਾ ਅਤੇ ਖਹਿੰਦਾ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਦਿਮਾਗ ਅਤੇ ਲਿਖਤਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਬਸਤੀ ਨਹੀਂ ਬਣਨ ਦਿੱਤਾ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਜ਼ਾਇਕਿਆਂ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿਚ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਥਾਂ (ਉਹ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਣ, ਬਾਜ਼ਾਰ ਜਾਂ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੇਤਰ ਨਾਲ) ਨੂੰ ਭੰਨਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰੀ ਵੱਖਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਦੇਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਟੈਰੀ ਗਿਲੀਅਮ
ਟੇਰੈਂਸ ਵੈਂਸ ਗਿਲੀਅਮ (ਜਨਮ 22 ਨਵੰਬਰ 1940) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਕ੍ਰੀਨਲੇਖਕ, ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਐਨੀਮੇਟਰ, ਅਦਾਕਾਰ, ਕੌਮੇਡੀਅਨ ਅਤੇ ਮੌਂਟੀ ਪਾਈਥਨ ਕੌਮੇਡੀ ਸਮੂਹ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।
ਲੇਖਕ ਦੀ ਮੌਤ
ਸਮੱਗਰੀ
ਇਸੇ ਲਈ ਕੁਝ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀ (ਸੰਰਚਨਾਵਾਦੀ ਜਾਂ ਉਤਰ-ਸੰਰਚਨਾਵਾਦੀ) ਵਜੋਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕੁਝ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪੜ੍ਹਤ ਵਿਚਲੇ ਆਨੰਦ (ਪਲੱਈਅਰ ਆਫ਼ ਦ ਟੈਕਸ) ਕਰਕੇ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਲਈ ਉਸਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਲੇਖਕ ਦੇ ਨਿਜ਼ਾਮ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਪਾਠਕ ਦੀ ਹੈਸੀਅਤ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਵਿਚਾਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਹਿਮਤੀ ਇਸ ਗੱਲ ਬਾਰੇ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਹੈ।
ਟੈਰੀ ਗਿਲੀਅਮ
ਗਿਲੀਅਮ ਨੇ 12 ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਟਾਈਮ ਬੈਂਡਿਟਸ (1981), ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ (1985), ਦ ਐਡਵੈਂਚਰਸ ਔਫ਼ ਬਾਰਨ ਮੁਨਚੌਸਨ (1988), 12 ਮੰਕੀਜ਼ (1995), ਫ਼ੀਅਰ ਐਂਡ ਲੋਦਿੰਗ ਇਨ ਲਾਸ ਵੇਗਸ (1998) ਅਤੇ ਦ ਇਮੈਜੀਨੇਸ਼ਨ ਔਫ਼ ਡੌਕਟਰ ਪਾਰਨਾਸੂਸ (2009) ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਉਹ ਪਾਈਥਨ ਸਮੂਹ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ 1968 ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਸੀ ਅਤੇ 2006 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਮੁੜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਮਿਲ ਗਈ ਸੀ।
ਗਿਲੀਅਮ ਦਾ ਜਨਮ ਮਿਨੇਸੋਟਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਐਨੀਮੇਟਰ ਅਤੇ ਕਾਰਟੂਨਿਸਟ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮੌਂਟੀ ਪਾਈਥਨ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਐਨੀਮੇਟਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਮਗਰੋਂ ਉਹ ਉਸ ਸਮੂਹ ਦਾ ਪੱਕਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੇ ਰੋਲ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। 1970 ਵਿੱਚ ਉਹ ਫ਼ੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਬਣਿਆ। ਉਸਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਕਾਲਪਨਿਕਤਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਆਮ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਫ਼ਸਰਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਸੱਤਾਵਾਦ ਦੇ ਉਲਟ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕਾਲੇ ਜਾਂ ਸਵੈਭਰਮੀ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਕਥਾਨਕ ਵਿੱਚ ਬਲੈਕ ਕੌਮੇਡੀ ਅਤੇ ਟ੍ਰੈਜੀਕੌਮੇਡੀ ਪਦਾਰਥ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਸਮਾਪਤੀ ਉੱਪਰ ਮੁੱਕਦੇ ਸਨ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਗਿਲੀਅਮ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਜੇਮਸ ਹਾਲ ਗਿਲੀਅਮ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਬੀਟਰਿਸ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਲੱਕੜ ਦਾ ਮਿਸਤਰੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਸੇਲਜ਼ਮੈਨ ਸੀ। ਮਿਸਤਰੀ ਬਣਨ ਪਿੱਛੋਂ ਉਹ ਮਿਨੇਸੋਟਾ ਆ ਗਏ ਸਨ।
ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ 1952 ਵਿੱਚ ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ ਵਿਖੇ ਪੈਨੋਰਮਾ ਸਿਟੀ ਦੇ ਗੁਆਂਢ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਗਿਲੀਅਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਬਿਰਮਿੰਘਮ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜਮਾਤ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਏ ਗ੍ਰੇਡ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਸਨੇ ਮੈਡ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹਾਰਵੀ ਕੁਰਟਜ਼ਮੈਨ ਦੁਆਰਾ ਐਡਿਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸਨੇ ਗਿਲੀਅਮ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਉੱਪਰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ ਸੀ।
ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1940 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਟਾਈਗਰ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਏ ਜਾਂ ਸੁਧਾਰੇ ਗਏ ਲੇਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ
ਲੇਖਕ ਦੀ ਮੌਤ
ਸਮੱਗਰੀ
ਜਾਨਥਨ ਕੁਲਰ ਰੋਲਾਂ ਬਾਰਤ ਬਾਰੇ ਠੀਕ ਹੀ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਲੇਖਕ ਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਆਪ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਹੈ ਜਿਸਦੀਆਂ ਵਿਭਿੰਨ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿਚ ਉਸਦੀ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਅਨੁਵਾਦ
ਇਸ ਲੇਖ ਨੂੰ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫਰੈਂਚ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਰਿਚਰਡ ਹਾਰਵਰਡ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਨੀਤੂ ਅਰੋੜਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
‘ਡੈਥ ਆਫ ਆਥਰ’ ਰੋਲਾਂ ਬਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖ ਹੈ। ਇਸ ਲੇਖ ਰਾਹੀਂ ਲੇਖਕ ਇਹ ਦਰਸਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਦਿਮ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿਚ ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਮਹਿਜ਼ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਜਾਂ ਵਾਹਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਲਿਖਤ ਨੂੰ “ਧੁਰ ਕੀ ਬਾਣੀ” ਜਾਂ “ਇਲਹਾਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਰੱਬੀ ਆਵਾਜ਼ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਲੇਖਕ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਹਸਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਵਿਚਲੀ ਤਰਕਸ਼ੀਲਤਾ ਰਾਹੀਂ ਜਦੋਂ ਰੱਬ ਦੀ ਥਾਵੇਂ ਵਿਅਕਤੀ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਵਿਅਕਤੀ ਹੀ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਲਿਖਤ ਘੜਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਰੱਬ ਵਾਂਗੂ ਉਸ ਲਿਖਤ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕੈਨਵਸ ਉੱਤੇ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਲੇਖਕ ਦਾ ਨਿੱਜ ਕੁਝ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਜੀਵਨੀਆਂ, ਸਵੈਜੀਵਨੀਆਂ, ਡਾਇਰੀਆਂ, ਖ਼ਤ, ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਆਦਿ ਪਾਠਕਾਂ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਲਿਖਤਾਂ ਨੂੰ ਲੇਖਕ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਹਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਦੇਖਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵਰਤਾਰਾ ਅਜੇ ਤੱਕ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਆਲੋਚਕ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਬਾਰੇ ਦਿੱਤੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰਾਵਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਵੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਲਿਖਤ ਦੇ ਇਸ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿਚ ਪਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਰੋਲਾਂ ਬਾਰਤ ਨੇ ਇਹ ਲੇਖ ਲਿਖਿਆ ਤਾਂ ਉਸਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਹੀ ਮੈਲਾਰਮੇ ਅਤੇ ਵਲੇਰੀ ਵਰਗੇ ਚਿੰਤਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਲਈ ਇੱਕ ਆਧਾਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਮੈਲਾਰਮੇ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬੋਲਦੀ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਲੇਖਕ।ਲਗਭਗ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਵਲੇਰੀ ਵੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।ਉਹ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹਤਬੰਦੀ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਮਹੱਤਵ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।ਰੋਲਾਂ ਬਾਰਤ ਇਸ ਲੇਖ ਵਿਚ ਇਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਚਿੰਤਕਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਰਦਿਆਂ ਲੇਖਕ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਫ਼ਤਵਾ ਜਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਇੱਥੇ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਲੇਖਕ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ ਰੋਲਾਂ ਬਾਰਤ ਪਹਿਲਾ ਚਿੰਤਕ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸਗੋਂ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਰਤ ਅਤਿ-ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਚਿੰਤਨ ਵਿਚਲੇ ਲਿਖਤ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਲੇਖਕ ਦੀ ਹੈਸੀਅਤ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਬੇਸ਼ਕ ਉਹ ਕੋਡ ਜਾਂ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਹ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸੂਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਲੇਖਕ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਦਲੀਲ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਅਨੁਸਾਰ ਕੋਈ ਵਾਕ ਆਪਣੀਆਂ ਕਰਤਾ ਅਤੇ ਕਿਰਿਆ ਵਰਗੀਆਂ ਸ਼ਬਦ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਅਰਥਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਵਿਧੇਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਉਦੇਸ਼ । ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਵਾਕ ਦਾ ਅਰਥ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਜਾਂ ਵਾਕਾਂ ਦਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਹੈ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸੂਤਰਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਅਰਥ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।
ਬਾਰਤ ਅਨੁਸਾਰ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਲਿਖਤ ਨੂੰ ਜੋੜਕੇ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਇਹ ਸੋਚਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਜੋ ਲੇਖਕ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਉਹ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿਉਂ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੇਖਕ ਦਾ ਜਨਮ ਲਿਖਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਲਿਖਤ ਦਾ ਪਿਉ ਬਣ ਕੇ ਉਸ ਲਈ ਅਨੁਭਵ ਕਮਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਪੀੜ ਹੰਢਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਲੇਖਕ ਤੋਂ ਲਿਖਤ ਦੇ ਪਿਉ ਵਾਲੀ ਹੈਸੀਅਤ ਖੋਹ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਲਿਖਤ ਦੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਿਚਲਾ ਸਮਾਂ ਅਤੀਤ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਸਗੋਂ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਹਾਣੋ-ਹਾਣੀ ਬਣਕੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਲਿਖਤ ਕਿਸੇ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਪਰਛਾਈਂ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਰਤ ਕਲਾਸੀਕਲ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਝੁਠਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਲੇਖਣ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੋਂਦਸ਼ੀਲ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨ, ਕਿਸੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹਾਜ਼ਰ ਹਸਤੀ ਦਾ ਚਿਤਰਨ ਕਰਨ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧਤਾ ਕਰਨ ਵਰਗੇ ਕਰਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੇਖਕ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਵਾਂ ਲਿਖਾਰੀ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਭਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਭਾਸ਼ਾ ਰਾਹੀਂ ਖੇਡਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਅਰਥ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਰੋਲਾਂ ਬਾਰਤ ਅਨੁਸਾਰ ਲੇਖਕ ਕੋਈ ਰੱਬ ਵਰਗੀ ਸ਼ੈਅ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਲਿਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਵੀ ਉਸਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿਚ ਹੋਣ ਅਤੇ ਇਸੇ ਕਾਰਣ ਪਾਠਕ ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਰੱਬੀ-ਬਾਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਗ੍ਰਹਿਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਪਾਠ ਮੌਲਿਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਕਿਸੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਨਵੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੂਰਵਲੇ ਹਵਾਲੇ ਨਵੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿਚ ਨਵੀਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੁੰਦੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਗੁਸਤਾਵ ਫਲਾਬੇਅਰ ਦੇ ਨਾਵਲ ‘ਬੂਵਾਅ ਤੇ ਪੈਕਿਊਸ਼ੇ’ ਵਿਚਲੇ ਇਹਨਾਂ ਹੀ ਨਾਵਾਂ ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਇਹ ਕਹਿਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੇਖਕ ਦਾ ਕੰਮ ਨਕਲਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਲਰਕ ਦੇ ਨੇੜ-ਤੇੜ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਲੇਖਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸ਼ਬਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ-ਕੋਸ਼ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਲੇਖਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਉਸਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਬਣਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਅੱਗੋਂ ਹੋਰ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਮਝਦਾਰੀ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹਾਸਲ ਕੁਝ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹਨ ਤਾਂ ਹਰ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਹਰ ਲਿਖਤ ਮਹਿਜ਼ ਅਨੁਕਰਣ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਬਾਰਤ ਅਨੁਸਾਰ ਜਦੋਂ ਵੀ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਲਿਖਤ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਲੇਖਕ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚੋਂ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਲਿਖਤ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਅਤੇ ਸੀਮਾਬੱਧ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਲਿਖਤ ਦੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਹੀ ਆਲੋਚਕ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਆਸਾਨ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਮਹਿਜ਼ ਲੇਖਕ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਹੀ ਜਿੱਤ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਸਾਹਿਤਕ ਜਗਤ ਵਿਚ ਰਾਜ ਕਰਨ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਪਰੰਤੂ ਬਾਰਤ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਹ ਨਵ-ਅਮਰੀਕੀ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਆਲੋਚਕ ਨੇ ਕਿਸੇ ਲਿਖਤ ਵਿਚ ਪਏ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਹਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਤਾਂ ਕਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਕਿਸੇ ਅੰਤਿਮ ਅਰਥ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਣਾ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਰਤ ਅਨੁਸਾਰ ਲਿਖਤ ਦਾ ਕੋਈ ਇੱਕ ਅਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਹਰ ਅਰਥ ਆਪ ਖਤਮ ਹੋ ਕੇ ਕਿਸੇ ਅਗਲੇ ਅਰਥ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਇਕ ਅਰਥ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰੀ ਹੋਣਾ ਕਿਸੇ ਰੱਬ ਦੀ ਇਕਹਰੀ ਸੱਤਾ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰੀ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਬਾਰਤ ਇਸਨੂੰ ਇਨਕਲਾਬੀ ਵਰਤਾਰਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ।
ਬਾਰਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਸੇ ਲਿਖਤ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਮੁਲ ਠੀਕ ਠੀਕ ਕਦੇ ਵੀ ਤਲਾਸ਼ਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਪਰੰਤੂ ਇਸਦੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਮੰਜਿਲ ਪਾਠਕ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਲਿਖਤ ਜਿਹਨਾਂ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਹਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਾਠਕ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਹੀ ਹਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਚਿਹਨਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਲਿਖਤ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਭ ਵੱਖਰੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਪਾਠਕ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ । ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਖਤ ਅਤੇ ਪਾਠਕ ਦੇ ਹਿੱਤ ਵਿਚ ਲੇਖਕ ਦੀ ਮੌਤ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।