cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਮਮਤਾ ਰਘੁਵੀਰ ਅਚੰਤਾ
ਮਮਤਾ ਰਘੁਵੀਰ ਅਚੰਤਾ (ਅ. 19 ਦਸੰਬਰ, 1967) ਇਹ ਔਰਤਾ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ।  ਉਸਨੇ ਬਾਲ ਭਲਾਈ ਕਮੇਟੀ, ਵਾਰੰਗਲ ਜ਼ਿਲਾ ਦੀ ਚਾਈਲਡ ਰਾਈਟਸ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਏਪੀ ਸਟੇਟ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।     ਅਤੇ ਥਰੂਨੀ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਇੱਕ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨ (ਐਨ.ਜੀ.ਓ.)  ਜੋ ਲੜਕੀਆਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾ ਦੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਹੈ, ਵਿਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਬਚਾਅ ਅਤੇ ਨਿਰਣਾਇਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ੋਸ਼ਣ, ਹਿੰਸਾ,  ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ, ਬਾਲ ਵਿਆਹ,   ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ।
ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਖਿਲਾਫ ਕੰਮ
ਡਾ. ਮਮਤਾ ਰਘੁਵੀਰ ਅਚੰਤਾ ਨੇ ਬਾਲਿਕਾ ਸੰਘਾਸ ਬਣਾਇਆ।ਸਵੈ-ਮਾਣ ਵਧਾਉਣ ਲਈ 14 ਤੋਂ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਬਚਤ ਸਕੀਮਾਂ, ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨਿਰਮਾਣ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਅਤੇ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਿਖਲਾਈ ਵਰਗੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬਾਲਿਕਾ ਸੰਘਾਂ (ਗਰਲਜ਼ ਕਲੈਕਟਿਵਜ਼ / ਗਰਲ ਚਾਈਲਡ ਕਲੱਬ) ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਾਰੰਗਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਰੋਕਣ ਲਈ.।
ਨੀਲਾ (ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਲੀਗਲ ਐਕਟਿਵਿਸਟਜ਼ ਦਾ ਨੈਟਵਰਕ)
ਡਾ. ਮਮਤਾ ਨੇ 2015 ਵਿੱਚ ਨੈਟਵਰਕ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਲੀਗਲ ਐਕਟੀਵਿਸਟਜ਼ (ਐਨਆਈਐਲਏ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਔਰਤਾ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਐਨਆਈਐਲਏ ਦਾ ਮਿਸ਼ਨ ਔਰਤਾ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਕਾਉਂਸਲਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਜਲਦੀ ਇਨਸਾਫ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨਾ ਹੈ।. ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੀੜਤ ਸਹਾਇਤਾ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨੈਟਵਰਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਕੁੰਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਿਆਂ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ, ਜੋ ਹਾਸ਼ੀਏ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ andਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ, ਨੂੰ ਅਪਰਾਧ ਰੋਕਥਾਮ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧਿਕ ਨਿਆਂ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਨੈਟਵਰਕ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਨਿਆਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਖ਼ਾਸਕਰ womenਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ. ਐਨਆਈਐਲਏ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਨਿਆਂਇਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮੇਚਾਨੀਸ੍ਮ੍ਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਵਧਾਉਣਾ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾ ਕੇ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇਣਾ, ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਲਈ ਮਾਹੌਲ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਹੈ.।
ਐਨਆਈਐਲਏ ਨੇ ਪੰਜ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ cases 45 ਕੇਸ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਕਾਉਂਸਲਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਔਰਤਾ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਐਨਆਈਏਐਲਏ ਨੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕਾਯੁਕਤ ਦੇ ਨਾਲ ਦੋ ਜਨਤਕ ਹਿੱਤ ਮੁਕੱਦਮੇ (ਪੀਆਈਐਲ) ਦਾਇਰ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰ੍ਵੰਦਨ ਦੀ ਅਣਗਹਿਲੀ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਬੇਲੋੜੀ ਸਰਜਰੀ ਕਾਰਨ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ' ਤੇ ਮਾੜਾ ਅਸਰ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਐਨਆਈਐਲਏ ਨੇ ਸੇਵ ਦਿ ਚਿਲਡਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ (ਮਨਾਹੀ ਅਤੇ ਨਿਯਮ) ਬਿੱਲ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਕਾਨਫਰੰਸ ਕੀਤੀ। ਇਹ 15 ਸਤੰਬਰ, 2015 ਨੂੰ ਏਐਸਸੀਆਈ, ਬਨਜਾਰਹਿਲਜ਼ ਕੈਂਪਸ, ਹਾਈਡ ਵਿਖੇ ਸਵੇਰੇ 11 ਵਜੇ ਤੋਂ ਦੁਪਹਿਰ 2 ਵਜੇ ਤੱਕ ਹੋਇਆ ਸੀ.। ਕੇਂਦਰੀ ਕਿਰਤ ਅਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀ ਬੰਡਾਰੂ ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਮੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨ ਸਨ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਕਿਰਤ, ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਮੰਤਰੀ, ਤੇਲਨਾਗਨਾ ਸ੍ਰੀ ਨਿਆਣੀ ਨਰਸਿਮਹਾ ਰੈਡੀ, ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ।
ਭੜੋਸਾ - Womenਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਕੇਂਦਰ (ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਸਿਟੀ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਇੱਕ ਪਹਿਲ)
ਡਾ. ਮਮਤਾ ਭੈਰੋਸਾ - Center ਔਰਤਾ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਤਕਨੀਕੀ ਸਹਿਭਾਗੀ ਹੈ ਜੋ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਸਿਟੀ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਇੱਕ ਪਹਿਲ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਪੀੜ ਔਰਤਾ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਸਵਾਤੀ ਲਾਕੜਾ ਆਈਪੀਐਸ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਵਿਲੱਖਣ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਿਆ ਹੈ. ਪਿਛਲੇ 1 1/2 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ, ਡਾ ਮਮਤਾ ਭਰੋਸਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਵੈਇੱਛੁਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਲਈ ਹੱਥ ਫੜੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ. ਭਾਰੋਸਾ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਟਰਾਮਾ ਕਾਉਂਸਲਿੰਗ ਵਰਗੀਆਂ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ, ਮੈਡੀਕਲ, ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਇਸਤਗਾਸਾ ਸਹਾਇਤਾ, ਸਭ ਨੂੰ ਇੱਕ ਛੱਤ ਹੇਠ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੀੜਤ ਨੂੰ ਅਦਾਲਤ ਜਾਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਬੂਤਾਂ ਦੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਅਤੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਭਾਰੋਸਾ ਵਿੱਚ ਵੀਡੀਓ ਕਾਨਫਰੰਸਿੰਗ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਹ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਬਦਸਲੂਕੀ ਦੇ ਪੀੜਤਾਂ ਦੇ ਬਿਆਨ ਦਰਜ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਾਲ-ਦੋਸਤਾਨਾ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਹੈ।. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[  <span title="This claim needs references to reliable sources. (June 2017)">ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ  ] ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1967 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਕਾਰਕੁਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸਾਇਆਨੇਟ
ਸਾਇਆਨੇਟ ਆਇਨ ਇੱਕ ਰਿਣ-ਆਇਨ ਹੈ ਜੀਹਦਾ ਰਸਾਇਣਕ ਫ਼ਾਰਮੂਲਾ[OCN]− ਜਾਂ [NCO]− ਕਰਕੇ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਦੇ ਘੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਖ਼ਾਰ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਈਸੋਸਾਇਆਨਿਕ ਤਿਜ਼ਾਬ, HNCO ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਇਆਨੇਟ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਸਮੂਹ
ਚੌਧਰੀ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ
ਚੌਧਰੀ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ (ਜਨਮ 30 ਦਿਸੰਬਰ 1956) ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ।
ਨਿੱਜੀ ਜਿੰਦਗੀ
ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸੱਤਵੇਂ-ਡੇਅ ਐਡਵੈਂਟਿਸਟ ਐਸ.ਆਰ. ਸਕਿੰਟ. ਸਕੂਲ, ਜਲੰਧਰ ਕੈਂਟ, ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਕਾਲਜ, ਜਲੰਧਰ ਅਤੇ ਐਮ.ਏ. (ਇਤਿਹਾਸ) ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗਰਹ ਤੋਂ ਕੀਤੀ।
ਮੇਹਰ ਪੈਸਟਨਜੀ
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਪੈਸਟਨਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 19 ਸਤੰਬਰ 1946 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਰਸੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਤੋਂ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਦੋ ਬੇਟੀਆਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਬੱਚੇ ਚਾਰ ਅਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਪੈਸਟਨਜੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਫ੍ਰੀਲਾਂਸ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਤਾਂ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਕੰਮ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲ ਸਕੇ।
ਪੈਸਟਨੀ ਇੱਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਪੈਸਟਨਜੀ ਨੇ 1970 ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਝੁੱਗੀ ਝੌਂਪੜੀਆਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਅਤੇ ਫ਼ਿਰਕਾਪ੍ਰਸਤੀ ਵਿਰੋਧੀ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਦੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਲੜੀ। 1992-93 ਵਿੱਚ ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ ਦੰਗਿਆਂ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਫਿਰਕੂਵਾਦ ਅਤੇ ਪਾਰਕੋਸ਼ੀਵਾਦ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਲਈ, ਪੈਸਟਨਜੀ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ, ਵਪਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਕਰਾਂ ਦੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1946 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਕਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸਟਾਲਿਨਵਾਦ ਅਤੇ ਫਾਸ਼ੀਵਾਦ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪੀ ਦਿਵਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ
ਸੁਸ਼ੀਲ ਕੁਮਾਰ ਰਿੰਕੂ
ਸੁਸ਼ੀਲ ਕੁਮਾਰ ਰਿੰਕੂ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ। 2017 ਵਿੱਚ ਉਹ ਜਲੰਧਰ ਪੱਛਮੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਤੋਂ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ।
ਪ੍ਰੀਤੀ ਦਹੀਆ
ਪ੍ਰੀਤੀ ਦਹੀਆ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੁਕੀਨ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ ਹੈ। ਉਹ 2019 ਏਸ਼ੀਅਨ ਜੂਨੀਅਰ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜੇਤੂ ਸੀ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਪ੍ਰੀਤੀ ਦਹੀਆ ਦਾ ਜਨਮ 16 ਜੂਨ 2004 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਫਤਿਹ ਨਗਰ, ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਦੇ ਸੋਨੀਪਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਿਲਾਨਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਹਰਿੰਦਰ ਦਹੀਆ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਪੂਨਮ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਹੈ।
ਕਰੀਅਰ
ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਕਬੱਡੀ ਟੀਮ ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਦੀਪਕ ਨਿਵਾਸ ਹੁੱਡਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲੈ ਕੇ 2016 ਵਿੱਚ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਕੋਚ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਢਾਕਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਸਕੂਲ ਪੱਧਰੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਿਖਲਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਅਤੇ 2019 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਜੂਨੀਅਰ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਨੇ ਲਾਈਟਵੇਟ ਡਿਵੀਜ਼ਨ (60 kg) 2021 ASBC ਏਸ਼ੀਅਨ ਯੂਥ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੀ ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਜ਼ੁਲਦੀਜ਼ ਸ਼ਯਾਕਮੇਤੋਵਾ ਨੂੰ 3-2 ਨਾਲ ਹਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਾਂ ਦੇ ਨਾਮਕਰਣ ਦੇ ਅਧਾਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਜੇਮਜ਼ ਤਿੱਸੋ
thumb|350x350px|ਜੇਮਜ਼ ਤਿੱਸੋ ਵੱਲੋਂ ਖ਼ੁਦ ਦਾ ਬਣਾਇਆ ਚਿੱਤਰ ਜੈਕ ਜੋਸਫ਼ ਤਿੱਸੋ (15 ਅਕਤੂਬਰ 1836 – 8 ਅਗਸਤ 1902), ਜਾਂ ਜੇਮਜ਼ ਤਿੱਸੋ ( / <span title="/ˈ/ primary stress follows">ˈ t <span title="/ɪ/ short 'i' in 'bid'">ɪ s <span title="/oʊ/ long 'o' in 'code'">oʊ / ), ਇੱਕ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸੀ। ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ 1871 ਵਿੱਚ ਲੰਦਨ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਲਿਬਾਸ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਚਿੱਤਰਣ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਚਿੱਤਰਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1836
ਓਬੀਐਦੋ
ਓਵੀਏਦੋ ਉੱਤਰੀ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਆਸਤੂਰੀਆਸ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਉਸਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ਓਵੀਏਦੋ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਂ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਰਕ ਓਵੀਏਦੋ ਦਾ ਸੁਦਾਰਿਮ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸਦਾ 9ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਖੀਖੋਨ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਤੋਂ 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸਮੂੰਦਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸਦਾ ਮੌਸਮ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਟ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗੂੰ ਹੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਤਟ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਸੰਨ 720 ਵਿੱਚ ਆਸਤੂਰੀਆਸ ਬਾਦਸ਼ਾਹਤ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ ਪਰ ਸੰਨ 720 ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਓਵੀਏਦੋ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ।
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋ ਜੋਗੀਆਂ, ਨੋਲਾਨ ਅਤੇ ਖੋਆਨ, ਨੇ ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 761 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ।
ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ
ਦਸੰਬਰ 1985 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸਨੂੰ 1885 ਨੂੰ ਬੀਏਨ ਦੇ ਇੰਤੇਰੇਸ ਕੁਲਤੂਰਾਲ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਨਾਰਾਂਕੋ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ ਇਸ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਇੱਕ ਮਹਿਲ ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸ਼ਾਹੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। 12ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਸੰਤ ਮੈਰੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਿਰਜਾਘਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਤਾਪਮਾਨ
ਇਸਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਰਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਫੋਰਟ ਵਿਲੀਅਮ ਕਾਲਜ
ਫੋਰਟ ਵਿਲੀਅਮ ਕਾਲਜ (Fort William College) ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਪੂਰਬ ਦੇ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 10 ਜੁਲਾਈ 1800 ਨੂੰ ਤਤਕਾਲੀਨ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਲਾਰਡ ਵੈਲਜਲੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਅਰਬੀ, ਫ਼ਾਰਸੀ, ਬੰਗਲਾ, ਹਿੰਦੀ, ਉਰਦੂ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਵਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਕੁੱਝ ਲੋਕ ਇਸ ਸੰਸਥਾਨ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਦਾ ਖੇਲ ਖੇਡਣ ਦਾ ਅੱਡਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਫੋਰਟ ਵਿਲੀਅਮ ਕਾਲਜ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਨਵੇਂ ਬਰਤਾਨਵੀ ਕਾਡਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਗਿਆਨ ਮੀਮਾਂਸ਼ਾ, ਵਿਆਕਰਨ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਗਿਆਨ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਵਾਕਫ਼ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਇਸਨੇ ਹਿੰਦੀ ਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਵਰਗੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਭਾਰਿਆ। ਇਸ ਕਾਲਜ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ, ਬ੍ਰਜ ਭਾਸ਼ਾ ਸਾਹਿਤ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਆਧਾਰ ਭੂਮੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ। ਫੋਰਟ ਵਿਲੀਅਮ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਜਾਨ ਬੋਰਥਵਿਕ ਗਿਲਕਰਿਸਟ (1759 - 1841) ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸੁਚਾਰੂ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੱਲਿਆ। ਉਹ ਉਰਦੂ, ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਵੀ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਇੰਗਲਿਸ਼-ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਡਿਕਸਨਰੀ, 'ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਗਰੈਮਰ,, 'ਦ ਓਰੀਐਂਟਲ ਲਿੰਗੁਇਸਟ' ਨਾਮਕ ਦੋ ਗਰੰਥ 1796 ਅਤੇ 1798 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾਏ।
ਕਰਪਗਾ
ਕਾਰਪਾਗਾ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਪਾਲੀ ਨਾਂ ਦੀ ਤਾਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟਰ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਕਰਪਗਾ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਮਾਤਰ ਪੱਛਮੀ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਈਰੋਡ ਦੇ ਇੱਕ ਮੱਧ ਵਰਗ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਲਈ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਘਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਕਰਪਗਾ ਨੇ ਸਕੂਲਿੰਗ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਬਿਊਟੀਸ਼ੀਅਨ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਬਿਊਟੀ ਪਾਰਲਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਪੰਜ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਆਪਣੇ ਪਰਵਾਰ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਪਰ ਆਖਿਰਕਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।
ਪਾਲ
ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਿਚੈਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖਰਾਬ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਰਪਗਾ ਇੱਕ ਬੌਧਿਕ ਔਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਦੱਸਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। The film stresses the need for families to accept transsexuals. ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਟ੍ਰਾੰਸਸੇਕ੍ਸੁਅਲ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਹਿੰਦੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਲੋਕ
ਕਾਰਬੀਨ
ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਾਰਬੀਨ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਅਣੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੀਹਦੇ ਵਿੱਚ 2 ਇਕਾਈਆਂ ਦੀ ਯੋਜਕ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਦੋ ਯੋਜਕ ਬਿਜਲਾਣੂਆਂ ਵਾਲ਼ਾ ਇੱਕ ਬਿਨਾਂ ਚਾਰਜ ਵਾਲ਼ਾ ਕਾਰਬਨ ਪਰਮਾਣੂ ਹੋਵੇ। ਇਹਦਾ ਆਮ ਫ਼ਾਰਮੂਲਾ R-(C:)-R' ਜਾਂ R=C: ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
"ਕਾਰਬੀਨ" ਇਸਤਲਾਹ ਤੋਂ ਭਾਵ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਯੋਗ H2C: ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨੂੰ ਮੈਥੀਲੀਨ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਮੂਲ ਹਾਈਡਰਾਈਡ ਹੈ ਜੀਹਦੇ ਤੋਂ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਕਾਰਬੀਨ ਯੋਗ ਉਪਜਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਰਬੀਨਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਸਮੂਹ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਰਬਨੀ ਰਸਾਇਣਕ ਯੋਗ
1579
thumb| [[23 ਜਨਵਰੀ : ਯੂਟਰੇਕਟ ਦੀ ਯੂਨੀਅਨ ਉੱਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਗਏ।]] ਸਾਲ 1579 ( MDLXXIX ) ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦਾ ਵੀਰਵਾਰ (ਲਿੰਕ ਪੂਰਾ ਕੈਲੰਡਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰੇਗਾ) ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਆਮ ਸਾਲ ਸੀ, ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਲੇਪਟਿਕ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਆਮ ਸਾਲ ਸੀ ।
ਮੌਤਾਂ
right|thumb|151x151px| ਸੋਕੋਲੂ ਮਹਿਮਦ ਪਾਸ਼ਾ
ਚੈਰੀ ਦੇ ਫੁੱਲ
ਚੈਰੀ ਦੇ ਫੁੱਲ ਇੱਕ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੋਣਵੀਆਂ ਜਪਾਨੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਹੈ। 	ਸੁਤਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂਰ ਇਸ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦਕ ਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਤਾਬਾਂ
ਰੰਜਨ ਸੋਢੀ
ਰੰਜਨ ਸੋਢੀ (ਜਨਮ 23 ਅਕਤੂਬਰ 1979 ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ) ਇੱਕ ਟ੍ਰੈਪ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2010 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਤਗਮੇ ਅਤੇ 2010 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। 2011 ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦਾ ਟਾਇਟਲ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਬਣਿਆ। ਉਸਨੂੰ 2013 ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਇਨਾਮ ਅਤੇ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਖੇਲ ਰਤਨ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1979 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਿਤ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਜੂਨੀਅਰ
ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਜੂਨੀਅਰ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ ।ਉਹ ਜਲੰਧਰ ਉੱਤਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਜਿਮੀ ਹੈਂਡਰਿਕਸ
ਪਿਛੋਕੜ ਅਤੇ ਬਚਪਨ
alt=A black and white image (c.1912) of two well-dressed people in their early 20s to late 30s.|thumb|ਹੈਂਡਰਿਕਸ ਦਾ ਦਾਦਾ, ਰੌਸ ਅਤੇ ਦਾਦੀ ਨੌਰਾ ਹੈਂਡਰਿਕਸ, 1912 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ ਜਿਮੀ ਹੈਂਡਰਿਕਸ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਬਹੁਪੱਖੀ ਸੀ। ਇਸਦੀ ਦਾਦੀ ਜ਼ੇਨੋਰਾ "ਨੋਰਾ" ਰੋਜ਼ ਮੂਰ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਇੱਕ-ਚੌਥਾਈ ਚਿਰੋਕੀ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਦਾਦਾ, ਬਰਟ੍ਰੈਨ ਫਿਲੈਨਡਰ ਰੋਸ ਹੈਂਡਰਿਕਸ (ਜਨਮ 1866) ਦਾ ਜਨਮ ਅਰਬਾਨਾ, ਓਹਾਇਓ, ਜਾਂ ਇਲੀਨੋਇਸ ਦੇ ਇੱਕ ਅਨਾਜ ਵਪਾਰੀ, ਜੋ ਉਸ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ, ਫੈਨੀ ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੇ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੋਇਆ। ਹੈਂਡਰਿਕਸ ਦੇ ਦਾਦਾ ਦਾਦੀ ਵੈਨਕੂਵਰ, ਕੈਨੇਡਾ ਜਾ ਕੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਾਏ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰ 10 ਜੂਨ, 1919 ਨੂੰ ਜੇਮਜ਼ ਐਲਨ ਰੋਸ ਹੈਂਡਰਿਕਸ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ ਜਿਸਨੂੰ "ਐਲ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਜਿਮੀ ਦਾ ਜਨਮ 27 ਨਵੰਬਰ 1942 ਨੂੰ ਸਿਆਟਲ, ਵਸ਼ਿੰਗਟਨ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਨਾਂ ਜੌਨੀ ਐਲਨ ਹੈਂਡਰਿਕਸ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਫ਼ੌਜ ਤੋਂ ਵਾਪਿਸ ਆਇਆ ਤਾਂ ਇਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਇਸਦਾ ਨਾਂ ਜੇਮਜ਼ ਮਾਰਸ਼ਲ ਹੈਂਡਰਿਕਸ ਰੱਖਿਆ। ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਇਸਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਨਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਨੌ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਇਸਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਇਹ 16 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਇਸਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਇਹ 14 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਇਸਦਾ ਪਿਹਲਾ ਗਿਟਾਰ ਮਿਲਿਆ ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮੁੰਡੇ ਦੁਆਰਾ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਬੱਸ ਇੱਕ ਹੀ ਤਾਰ ਸੀ। ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕਈ ਤਰਜਾਂ ਵਜਾ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਦੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ 5 ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਸਲੀ ਅਕੂਸਟਿਕ ਗਿਟਾਰ ਖਰੀਦਿਆ। ਇਸਦਾ ਪਿਹਲਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਗਿਟਾਰ ਇੱਕ ਸਫੇਦ ਸੁਪਰੋ ਓਜ਼ਾਰਕ ਸੀ ਜੋ ਇਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਲੈਕੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਸੰਗੀਤਕ ਸਫ਼ਰ
1966 ਵਿੱਚ ਜਿਮੀ ਨੇ "ਜਿਮੀ ਜੇਮਜ਼ ਐਂਡ ਦ ਬਲੂ ਫਲੇਮਜ਼" ਨਾਂ ਦਾ ਬੈਂਡ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੰਟ੍ਰੈਕਟ ਮਿਲਣ ਕਾਰਨ ਇਸਨੇ "ਦ ਜਿਮੀ ਹੈਂਡਰਿਕਸ ਐਕਸਪੀਰੀਐਂਸ" ਨਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਬੈਂਡ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਬੈਂਡ ਵੱਲੋਂ 1967 ਵਿੱਚ "ਆਰ ਯੂ ਐਕਸਪੀਰੀਐਂਸਡ ਨਾਂ ਦੀ ਐਲਬਮ ਲੌਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਮੌਤ
18 ਸਤੰਬਰ 1970 ਨੂੰ ਲੰਡਨ ਦੇ ਸਮਰਕੰਦ ਹੋਟਲ ਦੇ ਬੇਸਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਲਾਸ਼ ਮਿਲੀ। ਇਸਦੀ ਮੌਤ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੀਂਦ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਲੈਣ ਕਾਰਨ ਹੋਈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
<div class="cx-template-editor-title" title="The purpose of this template is to provide a standard format for labeling links to official websites.">Official website   <div class="cx-template-editor-title" title="The purpose of this template is to provide a standard format for labeling links to official websites.">Official website
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1942 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕ
ਸੇਰੋ ਦੇ ਲੋਸ ਬਤਾਇਓਨੇਸ
ਸੇਰੋ ਦੇ ਲੋਸ ਬਤਾਇਓਨੇਸ ਤੋਰੇਖੋਨ ਦੇ ਵਾਲੇਸਕੋ, ਮਾਦਰੀਦ, ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਹੈ।
ਗ਼ੁਲਾਮ ਅਲੀ (ਗਾਇਕ)
ਗ਼ੁਲਾਮ ਅਲੀ (, ਜਨਮ 5 ਦਸੰਬਰ 1940) ਪਟਿਆਲਾ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਇੱਕ ਗ਼ਜ਼਼ਲ ਅਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਹਨ। ਗ਼ੁਲਾਮ ਅਲੀ ਆਪਣੇ ਸਮੇ ਦੇ ਆਹਲਾ ਗ਼ਜ਼ਲ ਗਾਇਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾ ਦੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਗਾਇਕੀ ਦੂਜੇ ਗਾਇਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਿਲਖਣ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਮਹਿਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗ਼ੁਲਾਮ ਅਲੀ ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ,ਨੇਪਾਲ , ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਤੇ ਦਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ , ਅਮਰੀਕਾ ,ਬਰਤਾਨੀਆ , ਅਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬੀ ਦੇਸਾਂ ਵਿਚ ਕਾਫੀ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੇ ਹਨ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਉਸਦਾ ਨਾਮ 'ਗ਼ੁਲਾਮ ਅਲੀ' ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸਤਾਦ ਬਡੇ ਗੁਲਾਮ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਗ਼ੁਲਾਮ ਅਲੀ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਖਾਨ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਗ਼ੁਲਾਮ ਅਲੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮੁਲਾਕਾਤ ਉਸਤਾਦ ਬਡੇ ਗੁਲਾਮ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਉਸਤਾਦ ਬਡੇ ਗੁਲਾਮ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਕਾਬੁਲ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ, ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਗ਼ੁਲਾਮ ਅਲੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸਤਾਦ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚੇਲੇ ਵਜੋਂ ਲੈ ਜਾਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਸੀ, ਤੇ ਨਿਯਮਤ ਸਿਖਲਾਈ ਸੰਭਵ ਨਹੀ ਸੀ। ਪਰ ਗ਼ੁਲਾਮ ਅਲੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਵਾਰ ਵਾਰ ਬੇਨਤੀਆਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਤਾਦ ਬਡੇ ਗੁਲਾਮ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਨੌਜਵਾਨ ਗੁਲਾਮ ਅਲੀ ਨੂੰ ਕੁਝ ਗਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਉਸ ਅੱਗੇ ਗਾਉਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਰੱਖਣਾ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਥੁਮਰੀ "ਸਈਆਂ ਬੋਲੋ ਤਨਿਕ ਮੋ ਸੇ ਰਹਿਯੋ ਨ ਜਾਏ" ਗਾਉਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਜੁਟਾ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਤਾਦ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਜੱਫੀ ਪਾ ਲਈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਚੇਲਾ ਬਣਾਇਆ।
ਕਰੀਅਰ
ਗ਼ੁਲਾਮ ਅਲੀ ਨੇ 1960 ਵਿਚ ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਲਾਹੌਰ ਲਈ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਗਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਗ਼ੁਲਾਮ ਅਲੀ ਆਪਣੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਰਾਗ-ਅਧਾਰਿਤ ਹਨ। ਉਹ ਘਰਾਨਾ-ਗਾਇਆਕੀ ਨੂੰ ਗ਼ਜ਼ਲ ਵਿਚ ਮਿਲਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤ ਵੀ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਣੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫ਼ੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਗਾਇਕ
ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰਕ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਘ
ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰਕ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਘ (ਆਈਯੂਪੈਕ), ਰੋਮਨ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ: IUPAC,  or  ) ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਲਣਾ ਜੱਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਆਲਮੀ ਸੰਘ ਜੋ ਹਰੇਕ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਕੌਂਸਲ (ਆਈ.ਸੀ.ਐਸ.ਯੂ) ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਕੌਮੀ ਸਦਰ ਮੁਕਾਮ ਜ਼ਿਊਰਿਖ, ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਵਿਖੇ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਦਫ਼ਤਰ, ਜਿਹਨੂੰ "ਆਈਯੂਪੈਕ ਸਕੱਤਰੇਤ" ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰਿਸਰਚ ਟ੍ਰਾਈਐਂਗਲ ਪਾਰਕ, ਉੱਤਰੀ ਕੈਰੋਲੀਨਾ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿਖੇ ਹੈ। ਇਸ ਦਫ਼ਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਆਈਯੂਪੈਕ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਸੰਚਾਲਕ ਕੋਲ ਹੈ। 1 ਅਗਸਤ 2012 ਤੋਂ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਸੰਚਾਲਕ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਡਾਃ ਜਾਨ ਡੀ. ਪੀਟਰਸਨ ਸਂਭਾਲ ਰਹੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਥੇਬੰਦੀ
ਜ਼ਬਰਨ ਪ੍ਰਜਨਨ
ਜ਼ਬਰਨ ਪ੍ਰਜਨਨ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਦਬਾਅ, ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਅਤੇ ਜ਼ਬਰਨ ਨਿਯੰਤਰਣ ਭੰਗ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਰੂਪ ਹੈ; ਉਹ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਾਥੀ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਾ ਕਰਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸਾਥੀ ਵਲੋਂ ਹਿੰਸਕ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਦਬਾਅ
ਪ੍ਰਜਨਨ ਦਬਾਅ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕਈ ਅਣਵਿਆਹੇ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜ਼ਬਰਨ ਗਰਭਪਾਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਗੁੱਟਮਾਚੇਰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦਾ ਨੀਤੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਔਰਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗਰਭਵਤੀ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਂ ਗਰਭ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਨਾ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਜਣਨ ਸਿਹਤ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ।
ਕਿਸ਼ੋਰ ਗਰਭ
ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿੰਸਕ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਆਰੀਆਂ ਲੜਕੀਆਂ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ 3.5 ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ ਅਤੇ 2.8 ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਗੈਰ-ਦੁਰਵਾਚਤ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕੋਂਡਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਤੋਂ ਡਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਿਰੋਧਿਤ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਗਾਤਾਰ ਨਿਰੋਧ ਦੀ ਵਰਤੋ ਕਰਨ ਦੀ ਤਕਰੀਬਨ ਅੱਧ 'ਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਲੜਕਿਆਂ ਨੂੰ ਕੋਂਡਮ ਵਰਤਣ ਦੀ ਘੱਟ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਹਨ ਜੋ ਲੜਕੀਆਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਲੈ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜੇਕਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਨਿਰੋਧ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਜਾਂ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ: ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ, ਪਲੈਨ ਬੀ (ਗੋਲੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਸਵੇਰ) 15 ਸਾਲ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਲੜਕੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ 72 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਇਸ ਨੂੰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਅਣਚਾਹੇ ਗਰਭ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਭਗ 95% ਅਸਰਦਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਇਸ ਨੂੰ 72 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਕਰੀਬ 89% ਅਸਰਦਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕਾਨੂੰਨ
ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿੱਚ, ਸਰਕਾਰ ਗਰਭਪਾਤ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਵੈਸੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਜੋ ਮਜਬੂਰੀ 'ਚ ਗਰਭਵਤੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਿੰਗਕ ਅਪਰਾਧ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਸਿਹਤ ਲੇਖ ਸੰਪਾਦਨ ਮੁਹਿੰਮ 2018
ਪਵਨ ਕੁਮਾਰ ਟੀਨੂੰ
ਪਵਨ ਕੁਮਾਰ ਟੀਨੂੰ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ।
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਰਚਨਾ ਕਲਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਕਲਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਗੁਰੂ ਸਨ।ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਚੌਥੇ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਤੇ ਬੀਬੀ ਭਾਨੀ ਦੇ ਘਰ 15 ਅਪ੍ਰੈਲ 1563 ਈ. ਵਿੱਚ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ।ਤੀਜੇ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਨਾਨਾ ਜੀ ਸਨ।ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਨਾਂ ਗੰਗਾ ਜੀ ਸੀ ਤੇ ਇਹ ਪਿੰਡ ਮਿਓ ਜਿਲ੍ਹਾ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਵਾਸੀ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਹੀ ਪੁਤਰ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਸਨ ਜੋ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਹੋਏ।ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਰਜ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਮੋੜ ਆਇਆ।ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਸੰਕਲਨ 1604 ਈ. ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ 4 ਗੁਰੂਆਂ,15 ਭਗਤਾਂ, 11 ਭੱਟਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੇ ਨਿਕਟੀਆਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਾਣੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਹੈ।ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਲਈ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਤੇ ਨਿਸਚੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟਾਉਂਦਿਆਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਈਨ ਨਾ ਮੰਨ, 1606 ਈ. ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦਾ ਜਾਮ ਪੀ ਕੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੀ ਸੁਨਿਹਰੀ ਰੀਤ ਨੂੰ ਤੋਰਿਆ। Written by Gurkaran Randhawa. Wazirpuria
ਰਚਨਾ
ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ 31 ਰਾਗਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜੈਜਾਵੰਤੀ ਰਾਗ ਨੂੰ ਛੱਡ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ 30 ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਣੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।ਆਪ ਜੀ ਦੇ 2218 ਸਲੋਕ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹਨ।ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਰੀ ਬਾਣੀ 1581 ਈ. ਤੋਂ 1604 ਈ. ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਰਚੀ।ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਾਣੀਆਂ ਗਉੜੀ ਸੁਖਮਨੀ, ਬਾਰਹਮਾਹ ਮਾਝ, ਬਾਵਨ ਅਕਰੀ, ਬਿਰਹੜੇ, ਗੁਣਵੰਤੀ, ਅੰਜੁਲੀ, ਪਹਿਰੇ, ਦਿਨ ਰੈਣਿ ਰਾਗ ਬੱਧ ਬਾਣੀਆਂ ਹਨ।ਸਲੋਕ ਵਾਰਾਂ ਤੇ ਵਧੀਕ , ਗਾਥਾ, ਫੁਨਹੇ, ਚਉ ਬੋਲੇ, ਸਲੋਕ ਸਹਸਕ੍ਰਿਤੀ, ਮੁੰਦਾਵਣੀ ਮਹਲਾ ੫ ਆਦਿ ਰਾਗ ਮੁਕਤ ਬਾਣੀਆਂ ਹਨ।
ਗਉੜੀ ਸੁਖਮਨੀ
ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰੋਮਣੀ, ਸਰਵ ਸ਼੍ਰੇਸਟ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਚਨਾ ਹੈ ਜੋ ਗੁਰਮਤਿ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿ ਆਦਰਸ਼ ਨੂੰ ਅਭਿਵਿਅਕਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।ਬਣਤਰ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਇਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ 24 ਅਸ਼ਟਪਦੀਆਂ ਅਤੇ 24 ਸਲੋਕ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਦਰਪੇਸ਼ ਆਉਂਦੀਆਂ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਆਤਮਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਸਹੀ ਸਮਾਧਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਨੇ ਸੁਖਮਨੀ ਦੇ ਅਰਥ ‘ਮਨ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਬਾਣੀ’ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਸੁਖਮਨੀ ਭਾਵੇਂ ਅਧਿਆਤਮਕ ਰਚਨਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਸ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮ, ਜਗਤ, ਜੀਵਆਤਮਾ, ਮੁਕਤੀ, ਆਵਾਗਮਨ ਆਦਿ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਰੂਪਣ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਅੰਜੁਲੀ
ਇਹ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨਾ।ਉਹ ਬੇਨਤੀ ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਅੰਜਲੀਆਂ ਚਾਰ ਪਦਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਦੋ ਅੱਠ ਪਦਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।ਇਸ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਜੀਵ ਨੂੰ ਪਰਮ ਤੱਤ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣਾ ਆਪ ਸਮਰਪਣ ਕਰਨ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮਾਇਆ ਪ੍ਰਤੀ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਦਾ ਤਿਆਗ, ਸੱਚ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ, ਵਿਸ਼ੇ ਵਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਨ ਉਪਰ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਰੂ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਬਾਰਹਮਾਹ ਮਾਝ
ਬਾਰਹਮਾਹ ਤੋਂ ਭਾਵ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਕਾਵਿਕ ਵਰਣਨ ਹੈ ਜੋ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।ਜਿਵੇਂ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਮਨੁੱਖੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਇਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਹੈ।ਬਿਰਹਾ ਦੀ ਸੁਰ ਇਸਦਾ ਮੂਲ ਆਧਾਰ ਹੈ ਤੇ ਬਿਰਹਨ ਇਸਤਰੀ ਇਸ ਦੀ ਨਾਇਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਇਸਤਰੀ ਰੂਪੀ ਆਤਮਾ ਦੇ ਪਤੀ ਰੂਪ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਤੋਂ ਸੰਤਾਪ ਭੋਗਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਚੇਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮਾਘ ਤੱਕ ਵਿਯੋਗ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਅਤੇ ਫੱਗਣ ਵਿੱਚ ਪਤੀ ਰੂਪ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਸੰਯੋਗ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ।ਬਾਰਹਮਾਹ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਤਮਵਾਦ, ਰਹੱਸਵਾਦ, ਸਦਾਚਾਰ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਗੁਣਵੰਤੀ
ਗੁਣਵੰਤੀ ਸੂਹੀ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਰਚਿਤ ਤੇਰਾਂ ਸਤਰਾਂ ਦੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ, ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਬਾਣੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਤੇ ਮੂਲ ਵਿਸ਼ਾ ਪ੍ਰਭੂ ਮਿਲਾਪ ਹੈ।ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਣਵੰਤੀ ‘ਸ਼ੁਭ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਗੀਤ’ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰੇਸਠ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜਿਹਨਾਂ ਗੁਰਸਿਖਾਂ ਨੇ ਆਤਮ-ਸਮਰਪਨ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਅੱਗੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਹੈ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ। 5.ਬਿਰਹੜੇ: ਬਿਰਹੜੇ ਆਸਾ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਅੰਕਿਤ ਬਿਰਹੋਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਹੈ। ਸਾਰੀ ਬਾਣੀ ਅੱਠ-ਅੱਠ ਤੁਕਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪਦਿਆਂ ਦੀ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਤਾਂਘ, ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਦੁਖ ਅਤੇ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨੂੰ ਬੜੇ ਹਿਰਦੇ ਵੇਧਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ
ਬਾਵਨ ਅੱਖਰੀ
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਸਿਧ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਬਵੰਜਾ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾਕੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।। ਇਸ ਦੀਆਂ 55 ਪਉੜੀਆਂ ਤੇ 56 ਸਲੋਕ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦੋ ਬਾਵਨ ਅੱਖਰੀਆਂ ਹਨ ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਰਾਗ ਗਾਉੜੀ ਵਿੱਚ ਹਨ
ਪਹਿਰੇ
ਪਹਿਰ ਇੱਕ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਾਪ ਦੰਡ ਪਹਿਰ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾਕੇ ਬਾਣੀ ਰਚੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਚੇਤ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸਿਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਸਮਾਂ ਮਾਤਾ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਤੱਕ ਦਾ ਹੈ। ਦੂਸਰਾ ਬਚਪਨ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ, ਤੀਸਰਾ ਜਵਾਨੀ ਅਤੇ ਚੌਥਾ ਪੜਾਅ ਬੁਢਾਪੇ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਹੈ।
ਸਲੋਕ ਸਹਸਕ੍ਰਿਤੀ
ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਪ ਨੇ ਗੁਰਮਤਿ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਹੈ।ਇਸ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਨਾਸ਼ਮਾਨਤਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਿਆਂ ਕਰਮ ਕਾਂਡਾਂ ਦੀ ਨਿਖੇਧੀ ਅਤੇ ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਗਾਥਾ
ਇਹ ਕਥਾ ਦਾ ਅਪਭ੍ਰੰਸ਼ ਸ਼ਬਦ ਹੈ।ਇਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਨਾਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹਰੀ ਕੀਰਤਨ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਰਸ ਦਾ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਚਉਬੋਲੇ
ਇਸ ਵਿੱਚ ਗਿਆਰਾਂ ਸਲੋਕ ਹਨ, ਜੋ ਚਾਰ ਭਗਤਾਂ -ਸੰਮਨ, ਮੂਸਨ, ਜਮਾਲ, ਪਤੰਗ ਪ੍ਰਤੀ ਉਚਾਰੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਰਚਨਾ ਦਾ ਨਾ ਚਉਬੋਲੇ ਹੈ।ਇਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਲੋਕ ਵਾਰਾਂ ਤੇ ਵਧੀਕ
ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਸੰਪਾਦਨ ਵੇਲੇ ਸਾਰੇ ਸਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪੌੜੀਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿਤਾ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਸਲੋਕ ਵਾਧੂ ਬਚ ਗਏ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਥਾਂ ਅੰਕਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਸੱਚਾ ਮਿੱਤਰ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਸੇ ਜੀਵ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਦਰਸਾਈ ਹੈ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਗੁਰਮੁਖਾਂ ਦਾ ਉਲੇਖ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਚੇ ਸਾਈਂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਰਚੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਮੁੰਦਾਵਣੀ ਮਹਲਾ ੫
ਇਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕੇਵਲ ਦੋ ਸਲੋਕ ਹੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ਜੋ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸਲੋਕ ਹਨ।ਪਹਿਲੇ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਮਹਾਤਮ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਤੇ ਦੂਸਰੇ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਿਰਵਿਘਨ ਸੰਪਾਦਨ ਲਈ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਣੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਰੁਤੀ, ਥਿਤੀ, ਦਿਨ ਰੈਣਿ, ਛੰਤ, ਸਲੋਕ ਫੁਨਹੇ, ਸਵਯੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਖਵਾਕ ਮਹਲਾ ੫, ਅਸ਼ਟਪਦੀਆਂ ਅਤੇ ਛੇ ਵਾਰਾਂ - ਵਾਰ ਗਉੜੀ, ਵਾਰ ਗੂਜਰੀ, ਵਾਰ ਜੈਤਸਰੀ, ਵਾਰ ਰਾਮਕਲੀ, ਵਾਰ ਮਾਰੂ ਅਤੇ ਵਾਰ ਬਸੰਤ ਆਦਿ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਚਨਾਵਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕਲਾ ਪ੍ਰਬੰਧ
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦੀ ਸ਼ਿਲਪਗਤ ਵਿਸ਼ੇਸਤਾਈਆਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰਸ, ਅਲੰਕਾਰ, ਬਿੰਬ, ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਛੰਦ ਯੋਜਨਾ ਹੈ।
ਰਸ
ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਰਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਰਥ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕਾਵਿ ਦੀ ਆਤਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਹੈ।ਰਸਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 9 ਹੈ - ਸ਼ਿੰਗਾਰ, ਕਰੁਣਾ, ਅਦਭੁਤ, ਬੀਰ, ਭਿਆਨਕ, ਰੌਦਰ, ਹਾਸ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਰਸ।ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤ, ਅਦਭੁਤ, ਹਾਸ, ਬੀਰ, ਸ਼ਿੰਗਾਰ, ਪ੍ਰੇਮ ਤੇ ਰਸ ਨੂੰ ਉਪਜਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਂਤ ਰਸ: ਸੰਸਾਰਕ ਬੇਚੈਨੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜਾਂ ਤੱਤ ਗਿਆਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਵੈਰਾਗ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਸ਼ਾਂਤ ਰਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ।ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਸਾਂ ਦੀ ਬਹੁਲਤਾ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਸ਼ਾਂਤ ਰਸ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਮਹੱਤਵ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਵੇਂ; ਚਿੜੀ ਚੂਹਕੀ ਪਹੁ ਫਟੀ ਵਗਨਿ ਬਹੁਤ ਤਰੰਗ ॥ ਅਚਾਰਜ ਰੂਪ ਸੰਤਨ ਰਚੇ ਨਾਨਕ ਨਾਮਹਿ ਸੰਗ ॥ (ਵਾਰ ਗਉੜੀ ਮਹਲਾ 5)
ਬੀਭਤਸ ਰਸ
ਕਿਸੇ ਘ੍ਰਿਣਾ ਯੋਗ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ, ਕਿਸੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਭੈੜਾ ਅੰਤ ਦਿਖਾਉਣਾ ਬੀਭਤਸ ਰਸ ਹੈ।ਜਿਵੇਂ; ਸੁਪਨੇ ਸੇਤੀ ਚਿਤੁ ਮੂਰਖਿ ਲਾਇਆ॥ ਸਿਰੇ ਰਾਜ ਰਸ ਭੋਗ ਜਾਗਤ ਭਕਲਾਇਆ॥ ( ਵਾਰ ਜੈਤਸਰੀ ਮਹਲਾ 5)
ਅਲੰਕਾਰ
ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਅਲੰਕਾਰ ਦਾ ਕਰਤੱਵ ਹੈ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ੋਭਾ ਜਾਂ ਚਮਤਕਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ।ਅਲੰਕਾਰ ਸਧਾਰਨ ਨੂੰ ਅਸਧਾਰਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਭਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਲਈ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋਈ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਅਨੁਭਵ ਬਹੁਤ ਉਘੜਿਆਂ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਥਿਤੀ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋਈ ਹੈ।ਅਲੰਕਾਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਭੇਦ ਹਨ-ਸ਼ਬਦ ਅਲੰਕਾਰ, ਅਰਥ ਅਲੰਕਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਰਥ ਅਲੰਕਾਰ।ਸ਼ਬਦ ਅਲੰਕਾਰ ਦੇ ਅੱਗੇ ਤਿੰਨ ਭਾਗ- ਅਨੁਪ੍ਰਾਸ, ਯਮਕ ਅਤੇ ਸ਼ਲੇਸ ਅਲੰਕਾਰ ਅਤੇ ਅਰਥ ਅਲੰਕਾਰ ਦੇ ਉਪਮਾ, ਰੂਪਕ, ਅਤਿਕਥਨੀ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਅਲੰਕਾਰ ਹਨ।
ਯਮਕ ਅਲੰਕਾਰ
ਯਮਕ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਜੋੜਾ ਭਾਵ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਜੋੜਾ।ਜਿਥੇ ਨਿਰਾਰਥਕ ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਅਰਥਾਂ ਵਾਲੇ ਸਾਰਥਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਦੁਹਰਾਓ ਹੋਵੇ ਉਥੇ ਯਮਕ ਅਲੰਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ- ਨਾਮ ਸੁਣੇ ਨਾਮ ਸੰਗ੍ਰਹੇ ਨਾਮ ਲਿਵ ਲਾਵਉ (ਵਾਰ ਗਉੜੀ ਮ: 5)
ਬਿੰਬ ਵਿਧਾਨ
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਬਿੰਬਾਂ ਦਾ ਖੇਤਰ ਬੜਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ।ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਨੁਭਵ ਰਾਹੀਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਖਾਂ ਤੋਂ ਬਿੰਬ ਲਏ ਹਨ।ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਮੂਲਕ ਬਿੰਬ, ਨਾਦ, ਸਪਰਸ਼, ਗੰਧ, ਰਸ,, ਪ੍ਰਤੀਕ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਬਿੰਬ ਆਦਿ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ;
ਨਾਦ ਮੂਲਕ ਬਿੰਬ
ਉਪਰੋਕਤ ਪੰਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਿਮਝਿਮ ਵਰਸਦੀ ਵਰਖਾ ਦਾ ਮਧੁਰ ਨਾਦ ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦਾ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਕੰਬਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਵਿਰਲਾਪ ਰਾਹੀਂ ਨਾਦ ਬੋਧ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਗੰਧ ਮੂਲਕ ਬਿੰਬ
ਇਸ ਦਾ ਬੋਧ ਸੁੰਘਣ ਇੰਦਰੀ ਦੁਆਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਬਿੰਬ ਦੀ ਉਦਾਹਰਨ ਵੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।ਜਿਵੇਂ; ਸੁੰਦਰ ਸੇਜ ਅਨੇਕ ਸੁਖ ਰਸ ਭੋਗਣ ਪੂਰੇ॥ ਗ੍ਰਿਹ ਸੋਇਨ ਚੰਦਨ ਸੁਗੰਧ ਲਾਇ ਮੋਤੀ ਹੀਰੇ॥
ਇਹਨਾਂ ਪੰਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਕਰਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਛੰਦ ਯੋਜਨਾ
ਅਖਰਾਂ ਜਾਂ ਵਰਨਾਂ ਤੇ ਮਾਤਰਾ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ, ਵਿਸ਼ੇਸ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਪਦ ਆਯੋਜਨ ਨੂੰ ਛੰਦ ਵਿਧਾਨ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਛੰਦ ਛੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਹਨ - ਦੋਹਿਰਾ, ਕੋਰੜਾ, ਕਬਿੱਤ, ਬੈਂਤ, ਚੌਪਈ ਅਤੇ ਦਵਈਆਂ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਜਿਥੇ ਰਾਗ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ ਉਥੇ ਉਹ ਛੰਦ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੜੇ ਮਾਹਿਰ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਾਤ੍ਰਿਕ ਛੰਦ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਕਿਸਮਾਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗੋਚਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀ, ਰਾਧਕਾ, ਹੰਸਗਤੀ, ਮੁਕਤਾਮਣੀ ਅਤੇ ਦੋਹਿਰਾ।
ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਛੰਦ
ਇਸ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਚਰਣ, 23 ਮਾਤਰਾਂ ( 13 + 10) ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦੋ ਗੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਗਉੜੀ ਦੀ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਵੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਸੰਤ ਨਿਧਾਨ ਘਰ ਜਿਸਦੇ ਹਰਿ ਕਰੈਸੁ ਹੋਵੈ॥ ਜਪਿ ਜਪਿ ਜੀਵਹਿ ਸੰਤ ਜਨ ਪਾਪਾ ਮਲੁ ਧੋਵੈ॥ (ਗਉੜੀ ਕੀ ਵਾਰ ਮਹਲਾ 5)
ਦੋਹਿਰਾ ਛੰਦ
ਇਸਦੇ ਚਾਰ ਚਰਨ ਅਤੇ ਹਰ ਤੁਕ ਦੀਆਂ 24 ਮਾਤਰਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਹਿਲਾ ਵਿਸਰਾਮ 13 ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਦੂਜਾ 11 ਮਾਤਰਾ ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹੈ। ਅਗਲੀਆਂ ਤੁਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਿਣਤੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ; ਕੋਟਿ ਬਿਘਨ ਤਿਸੁ ਲਾਗਤੇ ਜਿਸਨੋ ਵਿਸਰੇ ਨਾਉ॥ ਨਾਨਕ ਅਨਦਿਨ ਬਿਲਪਤੇ ਜਿਉਂ ਸੁੰਝੇ ਘਰਿ ਕਾਉ॥ ( ਵਾਰ ਗੂਜਰੀ ਮ: 5)
ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਸ਼ੈਲੀ
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅੱਜ ਦੀ ਠੇਠ ਤੇ ਟਕਸਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਹੀਂ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਜੁੱਸਾ ਉਸ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਅੱਜ ਤੋਂ ਢਾਈ ਸੌ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਧੂ ਫਕੀਰਾਂ ਦੀ ਮਹਿਫਲ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਰਸੀ , ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਦੱਖਣੀ ਬੋਲੀ, ਲਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਮੁਲਤਾਨੀ ਆਦਿ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਰਚੇ ਸਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈ ਲਹਿੰਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਮੁਲਤਾਨ ਛੁੱਟ ਸਿੰਧ, ਸ਼ਿਕਾਰਪੁਰ ਅਤੇ ਬਹਾਵਲਪੁਰ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਠੇਠ ਮੁਹਾਵਰੇ ਭਾਵ ਮਾਝੀ ਦੀ ਭੁਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਧੁਨੀ ਪਰਿਵਰਤਨ ਇਹਨਾਂ ਸਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰੂਪਮਾਨ ਹੁੰਦੇ  ਹਨ ਜਿਵੇਂ ‘ੲ’ ਦੀ ਥਾਂ ‘ਹ’, ‘ਇਕ’ ਨੂੰ ‘ਹਿਕ’, ‘ਰ’ ਦੀ ਥਾਂ ‘ੜ’ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਦਿ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਦੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਬ੍ਰਿਜ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਫਾਰਸੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਆਮ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਅਮਮ੍ਰਿਤ, ਰਕਤ, ਰਸਨਾ, ਪਰਖ ਆਦਿ।ਬ੍ਰਿਜ ਦੇ ਰਾਤੇ, ਬਿਸਰੈ, ਦੂਖ, ਕਾਪਰ ਆਦਿ। ਅਰਬੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ ਫੁਰਮਾਨ, ਪਾਤਸ਼ਾਹ, ਪਾਕ , ਮਿਹਰ, ਰਿਜ਼ਕ ਆਦਿ ਅਤੇ ਪੋਠੋਹਾਰੀ ਹਿਕ, ਹਉ, ਹਿਕਸ ਆਦਿ। ਇੰਝ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਰਸੀ, ਅਰਬੀ, ਪੋਠੋਹਾਰੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਲਹਿੰਦੀ ਆਦਿ ਬੋਲੀਆਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਨ ਹੈ ਜੋ ਗੁਰੁ ਜੀ ਦੀ ਸਰਬ ਸਾਂਝੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਅਤੇ ਫ਼ਕੀਰੀ ਸ਼ਾਨ ਦਾ ਲਖਾਇਕ ਹੈ।
ਸ਼ੈਲੀ
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਕਾਵਿ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਆਪਣੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਹੈ।ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰੇਰਣਾਤਮਕ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਹੈ।ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ‘ਸੁਖਮਨੀ’ ਨਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਤੋਂ ਅਨੇਕ ਉਦਾਹਰਨ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਗੱਲ ਇਤਨੇ ਸਹਿਜ ਭਾਵ ਨਾਲ ਪਰ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਦੋਹਰਾ ਕੇ ਕਹੀ ਹੈ ਕਿ ਉਖੜਿਆ ਜਗਿਆਸੂ ਸਹਿਜੇ ਸਹਿਜੇ ਆਪਣਾ ਸਮੂਲ ਮਤ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਯੋਜਨਾ, ਕੁਝ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ੋਰ, ਖ਼ਾਸ ਖ਼ਾਸ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਪੁਨਰਾਵ੍ਰਿਤੀ, ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਬਾਦਲੀਲ ਉਤਰ ਦੇਣ ਦਾ ਢੰਗ, ਸੰਬੋਧਨੀ ਵਿਧੀ, ਨਿਮਰਤਾ ਸੂਚਕ, ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਦਿ ਅਨੇਕ ਪੱਖ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਕਲਾਸਕੀ ਸਰੂਪ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਰਾਗ ਬੱਧਤਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟਤਮ ਸੰਗੀਤ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵਸਤੂ ਨਾਲੋ ਤੋੜਕੇ ਪਰਮਾਰਥ ਵਲ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਧੁਰ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੇਸਟ ਭਾਵ ਚਿਤਰ ਰਚਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਹੈ। ਸਰਲਤਾ, ਸਾਦਗੀ ਅਤੇ ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇੰਨੀ ਹੈ ਕਿ ਸਧਾਰਨ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਬੜੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗੁਣ ਸੰਖੇਪ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਹੈ। ਕਾਵਿ ਰੂਪ: ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਕਾਵਿ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ; ਲੋਕ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਤੋਂ ਭਾਵ ਉਹ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਜੋ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਵਧੇਰੇ ਕਰਕੇ ਮੌਖਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਅੱਗੇ ਚਲਦਾ ਹੈ।ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵਾਰਾਂ, ਘੋੜੀਆਂ, ਦਿਨ ਰੈਣਿ, ਪਹਿਰੇ, ਰੁਤੀ, ਥਿਤੀ ਆਦਿ ਲੋਕ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਹਨ। ਸਾਹਿਤਕ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਤੋਂ ਭਾਵ ਉਸ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਤੋਂ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਲੋਕਾਈ ਦੀ ਬੋਲੀ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬੋਲੀ ਤੇ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਟਪਦੀਆਂ, ਸ਼ਲੋਕ, ਬਾਵਨ ਅੱਖਰੀ ਆਦਿ ਸਹਿਤਕ ਰੂਪ ਹਨ।
ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਅਧਿਆਤਮਕ ਸਾਧਕ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਅਧਿਆਤਮਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਮੁਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਗੁਰੂ, ਜੀਵ, ਜਗਤ, ਮੁਕਤੀ ਆਦਿ ਪੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰਨਾ ਉਚਿਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਤੇ ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾਮ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪੁੰਨ, ਦਾਨ, ਜਪ ਤਪ ਆਦਿ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਜੋ ਨਾਮ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਸਦੇ ਸਭ ਕੰਮ ਪੂਰਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਿਮਰਨ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਜੀਵ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਸੰਸਾਰਿਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਹਟਾ ਕੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸਿਮਰਨ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਸੁਖਮਨੀ ਵਿੱਚ ਸਿਮਰਨ ਨੂੰ ਸਰਵੋਤਮ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਸਾਧ ਸੰਗਤ ਭਾਵ ਸਤਿਸੰਗਤ ਦਾ ਭਗਤੀ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਸਾਧ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਭਾਵ ਉਹਨਾਂ ਨੇਕ ਤੇ ਸੰਤ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਗੁਣਗਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਲਿਖਦੇ ਹਨ; ਸਤਿਸੰਗਤ ਕੈਸੀ ਜਾਣੀਐ॥ ਜਿਥੈ ਏਕੋ ਨਾਮ ਵਖਾਣੀਐ॥ ( ਸਿ. ਰਾ. ਮ. 5)
ਸਾਧ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਕਾਇਆ ਕਲਪ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਰਮਤਿ ਵਿੱਚ ਹੁਕਮ ਦੀ ਬਹੁਤ ਮਹਤੱਤਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਕਰਤੱਵ ਹੈ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਇਸ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਪਛਾਣੇ ਕਿਉਂਕਿ ਗੁਰੂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਨਾਲ ਹੀ ਸੁਖਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਹੁਕਮ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਫਰਮਾਉਂਦੇ  ਹਨ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਤ ਤਿਆਗ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਖ ਸੁਖ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਮਨ ਕੀ ਮਤਿ ਤਿਆਗਹੁ ਹਰਿਜਨ ਹੁਕਮ ਬੂਝਿ ਸੁਖ ਪਾਈਐ ਲੇ॥ ਜੋ ਪ੍ਰਭ ਕਰੈ ਸੋਈ ਭਲਾ ਮਾਨਹੁ ਸੁਖ ਦੁਖਿ ੳਹੀ ਧਿਆਈਐ ਰੇ॥
ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸਚਿਆਰਾ ਬਣਨ ਅਤੇ ਆਤਮਿਕ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਨ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸਾਦਾ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਨ, ਈਮਾਨਦਾਰੀ, ਸਰਬੱਤ ਦਾ ਭਲਾ ਮੰਗਣ, ਲੋਭ, ਲਾਲਚ, ਗੁੱਸੇ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਨ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।
ਸਿੱਟਾ
ਉਪਰੋਕਤ ਚਰਚਾ ਪਿਛੋਂ ਅਸੀ ਇਸ ਸਿੱਟੇ ‘ਤੇ ਪੁੱਜਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਤੀਹ (30) ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਬਾਣੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿਚਲਾ ਕਲਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੇਖਣਯੋਗ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਸ, ਅਲੰਕਾਰ, ਬਿੰਬ, ਛੰਦ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬੜੇ ਸੁਚੱਜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਸਰਬਵਿਆਪਕ ਤੇ ਸਰਬਕਾਲੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਨਾਮ ਜਪਣਾ, ਸਤਿਸੰਗ ਕਰਨ, ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਹੁਕਮ ਮੰਨਣ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਨ ਤੇ ਜੋਰ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਜਗਤ ਨੂੰ ਅਣਮੋਲ ਦੇਣ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਜਾਨ ਬੋਰਥਵਿਕ ਗਿਲਕਰਿਸਟ
ਜਾਨ ਬੋਰਥਵਿਕ ਗਿਲਕਰਿਸਟ (ਜੂਨ 1759 - 1841) ਇੱਕ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਸਰਜਨ, ਇੱਕ ਇੰਡੀਗੋ ਕਿਸਾਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤਵਿਦ ਸੀ। ਉਹ ਉਰਦੂ, ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਵੀ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਇੰਗਲਿਸ਼-ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਡਿਕਸਨਰੀ, 'ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਗਰੈਮਰ, 'ਦ ਓਰੀਐਂਟਲ ਲਿੰਗੁਇਸਟ' ਨਾਮਕ ਦੋ ਗਰੰਥ 1796 ਅਤੇ 1798 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾਏ। ਉਸ ਦਾ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਦਾ ਲੈਕਸੀਕੋਨ (Lexicon) ਨਾਗਰੀ ਲਿਪੀ, ਅਰਬੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਰੋਮਨ ਲਿਪੀਅੰਤਰਨ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
ਫ਼ੋਰਟ ਵਲੀਅਮ ਕਾਲਜ ਦੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਡਾਕਟਰ ਜਾਨ ਗਿਲਕ੍ਰਿਸਟ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਉਹ 1759 ਨੂੰ ਐਡਨਬਰਾ (ਸਕਾਟਲੈਂਡ) ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਉਹ ਬਤੌਰ ਡਾਕਟਰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਆਏ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨ ਸਿੱਖੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਬਗ਼ੈਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੇਸ਼ੇ ਨੂੰ ਬਖ਼ੂਬੀ ਚਲਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਬਾਦ ਵਿੱਚ ਫ਼ੋਰਟ ਵਿਲੀਅਮ ਕਾਲਜ ਦੇ ਆਗ਼ਾਜ਼ ਦਾ ਸਬੱਬ ਬਣੇ। ਜਾਨ ਗਿਲਕ੍ਰਿਸਟ ਨੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਇਸ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1704 ਉਹ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਲੈ ਕੇ ਇੰਗਲਿਸਤਾਨ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਥੇ ਓਰੀਐਂਟਲ ਇੰਸਟੀਟਿਊਟ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਏ।
9 ਜਨਵਰੀ 1841 ਨੂੰ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਲੇਖਕ
ਨੈਸ਼ਨਲ ਗਾਂਧੀ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ
ਨੈਸ਼ਨਲ ਗਾਂਧੀ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਜਾਂ ਗਾਂਧੀ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਧੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਅਸੂਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਪਹਿਲਾਂ 1948 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਨੂੰਨੀ ਫਿਰਕਾਪ੍ਰਸਤ ਹਥੋਂ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1961 ਵਿੱਚ ਰਾਜਘਾਟ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਲਿਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ 30 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ 1948 ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਉਸ ਬਾਰੇ ਮਹੱਤਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਨਿੱਜੀ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਅਖ਼ਬਾਰ, ਅਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ। 1951 ਵਿੱਚ ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਕੋਟਾ ਘਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਫਿਰ 1957 ਵਿੱਚ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਿਲੇ ਨੂੰਫਿਰ ਚਲੇ ਗਏ.
1959 ਵਿੱਚ, ਗਾਂਧੀ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਦੀ ਥਾਂ ਅੰਤਿਮ ਵਾਰ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਇਹ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਸਮਾਧ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਾਜਘਾਟ, ਦਿੱਲੀ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਕਤਲ ਦੀ 13ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਦੇ ਮੌਕੇ ਤੇ, 1961 ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਰਾਜਿੰਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੇ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ਇਸ ਨਵੀਂ ਥਾਂ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ
ਸੁਰਿੰਦਰ ਛਿੰਦਾ
ਸੁਰਿੰਦਰ ਪਾਲ ਧਾਮੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਸੁਰਿੰਦਰ ਛਿੰਦਾ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਟ ਗੀਤ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ "ਜੱਟ ਜਿਉਣਾ ਮੋੜ", "ਪੁੱਤ ਜੱਟਾਂ ਦੇ", "ਟਰੱਕ ਬਿੱਲਿਆ", "ਬਲਬੀਰੋ ਭਾਬੀ" ਅਤੇ "ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ" ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਪੁੱਤ ਜੱਟਾਂ ਦੇ ਅਤੇ ਉੱਚਾ ਦਰ ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ ਦਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਜੀਵਨ
ਸੁਰਿੰਦਰ ਛਿੰਦਾ ਦਾ ਜਨਮ ਸੁਰਿੰਦਰ ਪਾਲ ਧੰਮੀ ਦਾ ਜਨਮ 20 ਮਈ 1953 ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਛੋਟੀ ਇਆਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਕੁਲਦੀਪ ਮਾਣਕ ਦਾ ਸਹਿਯੋਗੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਰਹੂਮ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਚਮਕੀਲਾ, ਗਿੱਲ ਹਰਦੀਪ, ਮਨਿੰਦਰ ਛਿੰਦਾ, ਸ਼ਿਵ ਸਿਮਰਨ ਪਾਲ ਛਿੰਦਾ ਦੇ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਕੁਲਦੀਪ ਮਾਣਕ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਕਲੀ ਗਾਇਕੀ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ "ਜਿਓਣਾ ਮੌੜ" ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੰਤਕਥਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਗੀਤ "ਬਦਲਾ ਲੈ ਲਈਂ ਸੋਹਣਿਆ" ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਹਿੱਟ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਸਨਮਾਨ
ਸ਼ਿੰਦਾ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ 'ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗਾਇਕ ਐਵਾਰਡ' ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਕਲਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਗੌਰਵ ਰਤਨ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਛਿੰਦਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਦੇਵ ਥਰੀਕੇਵਾਲਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਚਚੇਰੀ ਭੈਣ ਨਾਲ ਹੋਇਆ।
ਸੰਗੀਤ ਸਫ਼ਰ
ਸੰਗੀਤ ਸਮਰਾਟ ਚਰਨਜੀਤ ਆਹੂਜਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਰਿੰਦਰ ਛਿੰਦੇ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ‘ਨੈਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ’ ਐਚਐਮਵੀ ਲਈ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ। ਸੁਰਿੰਦਰ ਛਿੰਦਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਫ਼ਨ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਮੁਜ਼ਾਹਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਰੋਤਾ ਵਰਗ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ। ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਅਜਿਹਾ ਵੀ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਛਿੰਦੇ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਰਿਕਾਰਡ ਆਉਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹੋਰ ਚਰਚਿਤ ਗਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਫ਼ਿਕਰ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਲੋਕ-ਗਾਥਾਵਾਂ ਗਾਈਆਂ ਜਾਂ ਦੋਗਾਣੇ ਗਾਏ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ’ਚ ਕਲਾਸੀਕਲ ਟੱਚ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ। ਸੁਰਿੰਦਰ ਛਿੰਦੇ ਦੇ ਕਈ ਗੀਤ ਐਨੇ ਮਕਬੂਲ ਹੋਏ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮਾਪਦੰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਬੱਚੇ-ਬੱਚੇ ਦੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ’ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ‘ਦੋ ਊਠਾਂ ਵਾਲੇ ਨੀਂ’, ‘ਜੰਞ ਚੜ੍ਹੀ ਅਮਲੀ ਦੀ’, ‘ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛ ਗੋਰੀਏ’, ‘ਜਿਊਣਾ ਮੋੜ’, ‘ਉੱਚਾ ਬੁਰਜ ਲਾਹੌਰ ਦਾ’, ‘ਜੱਟ ਮਿਰਜ਼ਾ ਖਰਲਾਂ ਦਾ’, ‘ਸੁੱਚਾ ਸੂਰਮਾ’, ‘ਤਾਰਾ ਰੋਂਦੀ ਤੇ ਕਰਲਾਉਂਦੀ’, ‘ਪੁੱਤ ਜੱਟਾਂ ਦੇ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਬੱਕਰੇ’, ‘ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਜੱਟ’, ‘ਮੈਂ ਕਿਹੜੀ ਖੁਦਾਈ ਮੰਗ ਲਈ’, ‘ਦਿੱਲੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ’ ਆਦਿ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹਨ। ਛਿੰਦਾ ਨੇ ਅਨੇਕਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਦਾ ਮਾਣ ਮਿਲਿਆ। ਸੁਰਿੰਦਰ ਛਿੰਦਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗਾਇਕੀ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਤਜਰਬੇ ਵੀ ਕੀਤੇ ਜੋ ਸਫ਼ਲ ਰਹੇ, ਜਿਵੇਂ ‘ਜਿਊਣਾ ਮੋੜ’ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕੁਮੈਂਟਰੀ ਕਰਦਿਆਂ, ਜਿਊਣਾ ਅਤੇ ਇਸ ਗਾਥਾ ਦੇ ਹੋਰਨਾਂ ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਗੀਤ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬਾਖ਼ੂਬੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ‘ਉੱਚਾ ਬੁਰਜ ਲਾਹੌਰ ਦਾ’, ‘ਤੀਆਂ ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਦੀਆਂ’, ‘ਮੈਂ ਡਿੱਗੀ ਤਿਲਕ ਕੇ’, ‘ਜੱਟ ਮਿਰਜ਼ਾ ਖਰਲਾਂ ਦਾ’, ‘ਰੱਖ ਲੈ ਕਲੰਡਰ ਯਾਰਾ’, ‘ਜੰਞ ਚੜੀ ਅਮਲੀ ਦੀ’, ‘ਤਲਾਕ ਅਮਲੀ ਦਾ’, ‘ਘੁੱਢ ਚੱਕ ਮਾਰਦੇ ਸਲੂਟ ’, ‘ਗੱਲਾਂ ਸੋਹਣੇ ਯਾਰ ਦੀਆਂ’, ‘ਮੈਂ ਨਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਜਾਣਦੀ’, ‘ਦਿਲ ਪੇਂਡੂ ਜੱਟ ਲੈ ਗਿਆ’, ‘ਤੋਹਫ਼ੇ’ ਆਦਿ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਤੇ ਕੈਸਿਟਾਂ ਨੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਕੋਲੋਂ ਛੁਪੀ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਨੇ ਚਰਚਿਤ ਗਾਇਕਾਵਾਂ ਅਨੁਰਾਧਾ ਪੌਡੋਂਵਾਲ, ਅਲਕਾ ਯਾਗਨਿਕ, ਕਵਿਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮੂਰਤੀ, ਸਵਿਤਾ ਸਾਥੀ, ਨਰਿੰਦਰ ਬੀਬਾ, ਗੁਲਸ਼ਨ ਕੋਮਲ, ਸੁਖਵੰਤ ਸੁੱਖੀ, ਸੁਰਿੰਦਰ ਸੋਨੀਆ, ਰੁਪਿੰਦਰ ਰੰਜਨਾ, ਕੁਲਦੀਪ ਕੌਰ, ਪਰਮਿੰਦਰ ਸੰਧੂ ਅਤੇ ਸੁਦੇਸ਼ ਕੁਮਾਰੀ ਆਦਿ ਨਾਲ ਵੀ ਦੋਗਾਣੇ ਗਾਏ। ਉਸ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਸ਼ਗਿਰਦਾਂ ਨੇ ਵੀ ਗਾਇਕੀ ਵਿੱਚ ਨਾਮਣਾ ਖੱਟਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਰਹੂਮ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਚਮਕੀਲਾ, ਕੁਲਦੀਪ ਪਾਰਸ, ਸੋਹਨ ਸਿਕੰਦਰ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1953 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2023
ਹੀਊ ਜੈਕਮੈਨ
ਹੀਉ ਜੈਕਮੈਨ (ਜਨਮ 12 ਅਕਤੂਬਰ 1968) ਇੱਕ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਲੜੀ ਐਕਸ-ਮੈਨ ਵਿੱਚ ਨਿਭਾਏ ਆਪਣੇ ਕਿਰਦਾਰ ਵੋਲਵਰੀਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਜੈਕਮੈਨ ਦਾ ਜਨਮ 12 ਅਕਤੂਬਰ 1968 ਨੂੰ ਸਿਡਨੀ, ਨਿਊ ਸਾਊਥ ਵੇਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਸਦੇ ਮਾਪੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਨ ਪਰ ਉਹ 1967 ਵਿੱਚ "ਟੈਨ ਪਾਊਂਡ ਪੌਮ" ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਆ ਗਏ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1968 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਫ਼ਜ਼ਲ ਸ਼ਾਹ
ਫ਼ਜ਼ਲ ਸ਼ਾਹ  (1827–1890) ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ, ਲੈਲਾ ਮਜਨੂੰ, ਅਤੇ ਸੋਹਣੀ ਮਾਹੀਵਾਲ ਵਰਗੇ ਕਈ ਕਿੱਸੇ ਲਿਖੇ ਹਨ ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਸੋਹਣੀ ਮਾਹੀਵਾਲ, ਵਧੇਰੇ ਮਕਬੂਲ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਫਜ਼ਲ ਸ਼ਾਹ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ
ਫਜ਼ਲ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਸੋਹਣੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾਂ ਉਸ ਨੇ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ, ਲੈਲਾ ਮਜਨੂੰ, ਯੂਸ਼ਫ ਜੁਲੈਖਾ, ਸੋਹਣੀ ਮਾਹੀਵਾਲ ਦੇ ਕਿੱਸੇ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਫਜ਼ਲ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਿੱਸਾ ਸੋਹਣੀ ਮਾਹੀਵਾਲ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਲਤਾ, ਸਪੱਸਟਤਾ ਤੇ ਦਰਦ ਦੀ ਹੂਕ ਬੜੀ ਅਹਿਮ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਦਰਦ ਅਤੇ ਸੋਜ਼ ਬਾਰੇ ਉਹ ਆਪ ਲਿਖਦਾ ਹੈ- ਮੈਂ ਵੀ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਵਿੱਚ ਗੁਦਾਜ ਹੋਇਆ, ਐਪਰ ਦੱਸਣ ਦੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂ ਮੀਆ। ਇਤਨਾ ਦਰਦ ਮੈਨੂੰ ਜੇਕਰ ਆਹ ਮਾਰਾਂ, ਦਿਆ ਰੱਖ ਦਰੱਖਤ ਜਲਾ ਮੀਆ।
ਸੋਹਣੀ ਮਾਹੀਵਾਲ
ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਾਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਜੋਂ ਦਰਜਾ ਵਾਰਿਸ ਦੀ ਹੀਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ਉਹੀ ਦਰਜਾ ਫਜ਼ਲ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਮਕਬੂਲੀਅਤ ਫਜ਼ਲ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਹਾਸ਼ਿਲ ਹੋਈ ਉਹ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਮੂਹਰੇ ਨਸੀਬ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਾਸ਼ਮ ਤੇ ਕਾਦਰਯਾਰ ਨੇ ਵੀ ਕਿੱਸੇ ਲਿਖੇ ਸਨ। ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਫਜ਼ਲ ਸਾਹ ਨੂੰ ਸੋਹਣੀ ਮਾਹੀਵਾਲ ਕਰ ਕੇ ਹੋਈ ਹੈ ਉਹ ਹੋਰ ਕਿੱਸੇ ਕਰ ਕੇ ਨਹੀਂ। ਫਜ਼ਲ ਸ਼ਾਹ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਦੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਤਰੱਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਜਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਛੇੜਿਆ ਕਰੁਣਾ ਰਸ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਿਸਾਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੂਜੇ ਕਿੱਸੇਕਾਰ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਸੋਹਣੀ ਜਦੋਂ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਠਿਲ ਪਈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗਾ ਕਿ ਘੜਾ ਕੱਚਾ ਹੈ ਪਰ ਫਜ਼ਲ ਸ਼ਾਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾਇਆ ਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਕਿ ਘੜਾ ਕੱਚਾ ਹੈ ਮੌਤ ਉਸ ਨੂੰ ਅਵਾਜਾ ਮਾਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਸੋਹਣੀ ਦੇ ਅਖਰੀਲੇ ਵਿਰਲਾਪ ਵਿੱਚ ਜੋ ਦਰਦ ਹੈ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਸ਼ਾ ਕਿਤੇ ਘੱਟ ਨਹੀਂ। ਮਰ ਚੁੱਕੀ ਹਾਂ ਜਾਨ ਹੈ ਨਕ ਉੱਤੇ ਮੈਥੇ ਆ ਉਇ ਬੇਲਿਆ ਵਾਸਤਾ ਈ, ਮੇਰਾ ਆਖਰੀ ਵਕਤ ਵਸਾਲ ਹੋਇਆ, ਗਲ ਲਾ ਉਇ ਬੇਲੀਆ ਵਾਸਤਾ ਵੀ। ਫ਼ਜ਼ਲ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਕਿੱਸੇ ਸੋਹਣੀ ਮਾਹੀਵਾਲ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਗੁਣ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਨ-
ਕਾਵਿ ਸ਼ੈਲੀ
ਫ਼ਜ਼ਲ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਇੱਕ ਸੁਚੇਤ ਕਲਾਕਾਰ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ। ਉਪਮਾ ਅਲੰਕਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਦੁੱਤੀ ਹੈ। ਫਜ਼ਲ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਨਾਟਕੀ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਦੀ ਰੋਚਿਕਤਾ ਵਧਾਣ ਦਾ ਕੰਮ ਲਿਆ ਹੈ। ਫਜ਼ਲ ਸ਼ਾਹ ਜੀਵਨ ਤਜਰਬੇ ਦਾ ਕਵੀ ਹੈ ਜੋ ਕੁਝ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਲਿਖਦਾ ਹੈ।
ਬੋਲੀ
ਫ਼ਜ਼ਲ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਬੋਲੀ ਟਕਸਾਲੀ ਹੈ ਹਰ ਪੰਜਾਬੀ ਇਸ ਦਾ ਰਸ ਮਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਸਲ ਪੰਜਾਬੀ ਹੈ। ਠੇਠ, ਕੇਦਰੀ, ਮਾਝੇਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਫਜ਼ਲ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਠੇਠਤਾ, ਸਰਲਤਾ ਆਦਿ ਗੁਣਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਫਜ਼ਲ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਬੋਲੀ ਗੁਣਾ ਨਾਲ ਅਤੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਬਦ ਆਲੰਕਾਰ ਘੜਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਸਾਨੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਟਕਸਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਉਸ ਦੇ ਕਿੱਸਿਆ ਦੀ ਜਿੰਦ ਜਾਨ ਹੈ।
ਪ੍ਰਿਆ ਪੀ.ਵੀ.
ਪ੍ਰਿਆ ਪਰਾਥੀ ਵਲੱਪਿਲ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Priya Parathi Valappil) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫੁਟਬਾਲ ਕੋਚ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਫੁਟਬਾਲਰ ਹੈ, ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਹਿਲਾ U17 ਟੀਮ ਦੀ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਫੁਟਬਾਲ ਟੀਮ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਕੋਚ ਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਕੇਰਲਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਕੋਚ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਏਐਫਸੀ ਏ-ਲਾਇਸੈਂਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। 2020 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਗੋਕੁਲਮ ਕੇਰਲਾ (ਮਹਿਲਾਵਾਂ) ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਇੰਡੀਅਨ ਵੂਮੈਨ ਲੀਗ ਖਿਤਾਬ ਲਈ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੀ ਸਿਖਰ-ਪੱਧਰੀ ਲੀਗ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਖੇਡਣ ਵਾਲਾ ਕਰੀਅਰ
ਪ੍ਰਿਆ ਪੀਵੀ ਦਾ ਜਨਮ ਵੇਂਗਾਰਾ, ਮਦਾਈ, ਕੰਨੂਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਫੁੱਟਬਾਲ ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ 1997 ਵਿੱਚ ਕੇਰਲ ਟੀਮ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਅਤੇ 2009 ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਖੇਡਦੀ ਰਹੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਖੇਡਣ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ।
ਕੋਚਿੰਗ ਕਰੀਅਰ
ਕਾਲੀਕਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸਰੀਰਕ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਸਪੋਰਟ, ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਕੋਚਿੰਗ ਵਿੱਚ ਡਿਪਲੋਮਾ ਲਿਆ। 2007 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ AFC-C ਲਾਇਸੈਂਸ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਕੋਚ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ 2012 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ AFC ਅੰਡਰ -14 ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਅੰਡਰ-14 ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਟੀਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਟੀਮ ਨੂੰ 2013 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿਆ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਖਿਤਾਬ ਮਿਲਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕੋਚਿੰਗ ਵਿੱਚ AFC-A ਲਾਇਸੈਂਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕੇਰਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਬਣ ਗਈ। 2020 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਗੋਕੁਲਮ ਕੇਰਲਾ (ਮਹਿਲਾਵਾਂ) ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਇੰਡੀਅਨ ਵੂਮੈਨ ਲੀਗ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤ ਸਕੇ।
ਮੈਨੇਜਰ
ਗੋਕੁਲਮ ਕੇਰਲਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1976 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਨਿਕਾਰਾਗੂਆ ਝੀਲ
ਨਿਕਾਰਾਗੁਆ ਜਾਂ ਕੋਕੀਬੋਲਕਾ ਜਾਂ ਗ੍ਰੇਨਾਡਾ ਝੀਲ (Lago de Nicaragua, Lago Cocibolca, Mar Dulce, Gran Lago, Gran Lago Dulce, ਜਾਂgo de Granada) ਨਿਕਾਰਾਗੁਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਿਠੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਟੇਕਟੋਨਿਕ ਮੂਲ ਦੀ ਅਤੇ 8,264 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (3,191 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਦੇ ਖੇਤਰ ਨਾਲ, ਇਹ ਮੱਧ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਹੈ,   ਦੁਨੀਆ ਦੀ 19 ਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਝੀਲ (ਖੇਤਰ ਦੁਆਰਾ) ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਅਮਰੀਕਾ (ਦੋਨੋਂ ਮਹਾਦੀਪ) ਵਿੱਚ 9 ਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ,  ਟੀਟੀਕਾਕਾ ਝੀਲ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਛੋਟੀ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ 32.7 ਮੀਟਰ (107 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਉੱਚਾਈ ਦੇ ਨਾਲ, ਝੀਲ 26 ਮੀਟਰ (85 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਟਿਪੀਟਪਾ ਦਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਗੁਆ ਝੀਲ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਇਹ ਝੀਲ ਸਾਨ ਜੁਆਨ ਦਰਿਆ ਰਾਹੀਂ ਕੈਰੀਬੀਅਨ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਗਿਰਦੀ ਹੈ, ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੇਕਸੀਡ ਸ਼ਹਿਰ ਗਰੇਨਾਡਾ, ਨਿਕਾਰਾਗੁਆ, ਇੱਕ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਬੰਦਰਗਾਹ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਗ੍ਰੇਨਾਡਾ (ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਮੁੱਚੀ ਝੀਲ) ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਬੜਾ ਨੇੜੇ ਹੈ ਔਮੇਤੇਪੇ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ (ਝੀਲ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟਾਪੂ) ਤੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਕੈਰੀਬੀਅਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਡਾਕੂਆਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਗ੍ਰੇਨਾਡਾ' ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।  ਪਨਾਮਾ ਨਹਿਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕੁਰਨੇਲੀਅਸ ਵੈਂਡਰਬਿਲਟ ਦੀ ਐਕਸੈਸਰੀ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ਿਟ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਸਟੇਜਕੋਚ ਲਾਈਨ ਰਿਵਾਸ ਦੇ ਤੰਗ ਇਸਥਮਸ ਦੀਆਂ ਨੀਵੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਪਾਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਦੇ ਨਾਲ ਝੀਲ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਰੂਟ ਦਾ ਲਾਭ ਲੈਣ ਲਈ ਇੱਕ ਅੰਤਰਸਾਗਰ ਨਹਿਰ, ਨਿਕਾਰਾਗੁਆ ਨਹਿਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਇਸਦੀ ਬਜਾਏ ਪਨਾਮਾ ਨਹਿਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕਰ ਲਈ ਗਈ ਸੀ। ਪਨਾਮਾ ਨਹਿਰ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ 1916 ਦੀ ਬਰਾਂਇਨ-ਚਾਮੋਰੋ ਸੰਧੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਰੂਟ ਤੇ ਨਹਿਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅਧਿਕਾਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰ ਲਏ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਸੰਧੀ ਨੂੰ 1970 ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਨਿਕਾਰਾਗੁਆ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਆਪਸੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਨਿਕਾਰਾਗੁਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਹਿਰ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਅਜੇ ਵੀ ਕਦੇ ਕਦੇ ਸਿਰ ਚੁੱਕਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ: ਜਿਵੇਂ ਈਕੋਕਨਾਲ ਪ੍ਰਸਤਾਵ। 2014 ਵਿੱਚ ਨਿਕਾਰਾਗੁਆ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਦੀ ਨਿਕਾਰਾਗੁਆ ਕੈਨਾਲ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟ ਕੰ. (HKND) ਨੂੰ 40 ਬਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਨਿਕਾਰਗੁਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਹਿਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ 50 ਸਾਲ ਦੀ ਰਿਆਇਤ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦਸੰਬਰ 2014 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਕੇ 2019 ਤੱਕ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਸੀ। ਨਹਿਰ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਰੋਸ ਅਤੇ ਵਿੱਤ ਸੰਬੰਧੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਬਾਰੇ ਸ਼ੱਕ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਝੀਲਾਂ
ਮੁਜ਼ੱਫਰ ਅਹਿਮਦ (ਸਿਆਸਤਦਾਨ)
ਮੁਜ਼ਫਰ ਅਹਿਮਦ (মুজাফ্‌ফর আহমদ) (5 ਅਗਸਤ 1889 – 18 ਦਸੰਬਰ 1973) ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬੰਗਾਲੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ​​ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਦੀਪ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਪਾਇਨੀਅਰ ਅਤੇ ​​ਬਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1973 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1889
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼ਾਜ
ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਮਨੁਖੀ-ਸੁਭਾਅ ਦੀ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਭਾਵਾਂ ਨੂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪਰਗਟ ਕਰਨ ਦੀ ਮੁਢਲੀ ਇਛਾ ਤੋਂ ਹੀ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਲੜੀਵਾਰ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾ ਤਾਂ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਾਧਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।ਕਦੇ ਕਦੇ ਉਹ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।ਅੱਜ ਤੋਂ ਕਈ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਜਦੋਂ ਮਨੁਖ ਜਾਤੀ ਅਸਭਿਅ ਸੀ ਉਦੋਂ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਾਓ ਸੀ|ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਮਨੁਖ ਦੀ ਜਨਮ-ਜਾਤ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ।ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤਕ ਸੰਗੀਤ ਹੀ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।ਮਨੁਖ ਜਦੋਂ ਅਸਭਿਅ ਸੀ ਉਦੋਂ ਵੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟਾਉਣ ਲਈ ਕੁਝ ਅਸਪਸ਼ਟ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਉੱਚਾਰਨ ਕਰਦਾ ਸੀ|ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹੀ ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼,ਉਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ|ਹੋਲੀ ਹੋਲੀ ਉਸ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ,ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਮਾਜ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਫੇਰ ਉਸ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮੂਹਿਕ ਨਾਚਾਂ ਦੇ ਮਹਤਵ ਨੂ ਪਛਾਣਿਆ|ਇਸ ਗੀਤ ਜਾਂ ਨਾਚ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦਾ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਨਿਕਲਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂ ਗਹਿਰਾਈ ਨਾਲ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਸਭਿਅਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਧਾਰਾ ਦੀ ਤਰਫ਼ ਵਧਣ ਲੱਗਾ,ਇਹ ਪ੍ਰਾਕਿਰਤਕ ਸੰਗੀਤ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋਇਆ|
ਦਮਿਤਰੀ ਲੀਖਾਚੋਵ
ਦਮਿਤਰੀ ਸਰਗਈਵਿਚ ਲੀਖਾਚੋਵ (Дми́трий Серге́евич Лихачёв, ਇਹ ਵੀ ਦਮਿੱਤਰੀ ਲੀਖਾਚੇਵ  ਜਾਂਲੀਖਾਚਿਓਵ; 28 ਨਵੰਬਰ 1906 – 30 ਸਤੰਬਰ 1999) ਸੀ, ਰੂਸੀ ਮੱਧਕਾਲ ਮਾਹਿਰ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਅਤੇ ਤਸੀਹਾ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚੋਂ ਬਚਿਆ ਜਣਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਲੀਖਾਚੋਵ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੀ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਵਿਦਵਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਉਸ ਨੂੰ "ਪੁਰਾਣੇ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਜਬਰਗੀਆਂ" ਵਜੋਂ ਅਤੇ "ਕੌਮੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ" ਵਜੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੌਰਾਨ ਸੋਵੀਅਤ ਵਿਦਰੋਹੀ ਹੋਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸਦੀ ਚੜ੍ਹਤ ਕਾਰਨ, ਲੀਖਾਚੋਵ ਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਰੂਸ ਦੀ ਜ਼ਮੀਰ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ
ਦਮਿਤਰੀ ਲੀਖਾਚੋਵ ਦਾ ਜਨਮ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਜਨੂੰਨ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਸਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਉਸਦਾ ਇਹ ਸ਼ੌਕ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਡੇਵਿਡ ਰੇਮਨੀਕ ਨਾਲ 1987 ਦੀ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਲੀਖਾਚੋਵ ਨੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕਿਵੇਂ "ਫਰਵਰੀ ਅਤੇ ਅਕਤੂਬਰ ਇਨਕਲਾਬ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਖਿੜਕੀ ਰਾਹੀਂ ਦੇਖੇ ਸਨ।"
1923 ਵਿਚ, ਸਿਰਫ 16 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਲੀਖਾਚੋਵ ਨੇ ਲੈਨਿਨਗਰਾਦ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਰੋਮਨ-ਜਰਮਨਿਕ ਅਤੇ ਸਲੈਵਿਕ-ਰੂਸੀ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਦੋ ਡਿਪਲੋਮੇ ਕੀਤੇ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨ ਲੀਖਾਚੋਵ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਧੀਆ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ। ਲੀਖਾਚੋਵ ਨੇ ਲੈਨਿਨਗਰਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ 1928 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। 1928 ਵਿਚ, ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿਚ, ਲੀਖਾਚੋਵ ਨੂੰ ਗਿਰਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਤੇ ਰੇਮਨੀਕ ਦੇ ਕਥਨ ਅਨਿਸਾਰ, "ਇਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਾਹਿਤਕ ਸਮੂਹ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨਾਂ ਦੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡਕ ਅਕੈਡਮੀ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਹੋਣ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਸੰਗਠਨ ਨੂੰ "ਕਰੈਮਲਿਨ ਦੇ ਲਈ ਓਨਾ ਹੀ ਵੱਡਾ ਖਤਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿੰਨਾ ਹਾਰਵਰਡ ਲੈਂਪੂਨ ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾਊਸ ਲਈ। "
ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦਿਹਾੜਾ
ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦਿਹਾੜਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਜਯੰਤੀ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਪੂਜਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ  ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ, ਬ੍ਰਹਮ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਵਜੋਂ  ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਸੈਭੰ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੁਆਰਕਾ, ਜਿੱਥੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਰਾਜ ਸੀ, ਦਾ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਮਾਯਾ ਸਭਾ ਮਹਲ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਏ ਸਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਤਰਖਾਣ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਉਸਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਰਿਗ ਵੇਦ  ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਕੈਨਿਕ ਅਤੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨ ਸਥਾਪਤੀਆ ਵੇਦ  ਦਾ ਰਚਣਹਾਰ ਹੋਣ ਦਾ  ਸਿਹਰਾ  ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।
ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਹਰ ਸਾਲ 17 ਜਾਂ 18 ਸਤੰਬਰ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਭਾਦੋਂ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਆਖਰੀ ਦਿਨ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਦੇ ਆਸਾਮ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਕਰਨਾਟਕ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਬਿਹਾਰ, ਝਾਰਖੰਡ, ਉੜੀਸਾ, ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਵਰਗੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਤਿਉਹਾਰ  ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਕਾਰਖਾਨਿਆਂ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਦੁਕਾਨ ਅੱਬਾ ਜੀ ਦੀ ਅਰਦਾਾ ਵੀ ਲਿਖੋ ਜੀਸਗੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਪੂਜਾ ਦਾ ਇਹ ਦਿਨ  ਨਾ ਸਿਰਫ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਉਸਾਰੀ ਕਲਾ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਲੋਂ ਸਗੋਂ ਕਾਰੀਗਰਾਂ, ਸ਼ਿਲਪੀਆਂ, ਮਕੈਨਿਕਾਂ, ਲੁਹਾਰਾਂ, ਤਰਖਾਣਾ, ਵੈਲਡਉਦਯੋਗਿਕ ਕਾਮਿਆਂ, ਫੈਕਟਰੀ ਵਰਕਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਸ਼ਰਧਾ-ਪੂਰਵਕ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਬਿਹਤਰ ਭਵਿੱਖ ,  ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੰਮ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਅਤੇ, ਸਭ ਦੇ ਉੱਪਰ, ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਦੇ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਰਕਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੇ ਸੁਚੱਜੇ ਕੰਮ ਲਈ ਵੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਰਵਾਇਤੀ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਲਈ ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸੰਦਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਸੰਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਗੁਰੇਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਰਵਰਾਂ ਦੀ ਵੀ ਸੁਚੱਜੇ ਕੰਮ ਲਈ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਗੋਵਰਧਨ ਪੂਜਾ ਦੇ ਨਾਲ ਦਿਵਾਲੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਗੁੱਡੀ ਦਾ ਘਰ
ਇੱਕ ਗੁੱਡੀ ਦਾ ਘਰ (A Doll's House) 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਨਾਰਵੇਜੀ ਨਾਟਕਕਾਰ ਹੈਨਰਿਕ ਇਬਸਨ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਨਾਟਕ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦਿਹਾੜਾ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਓਹਾਰ
ਗੁੱਡੀ ਦਾ ਘਰ
ਇਹ ਨਾਟਕ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਵਿਆਹ ਵਿਵਸਥਾ ਵੱਲ ਇਸ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਅਲੋਚਨਾਤਮਿਕ ਰਵੱਈਏ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਵਿਵਾਦ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਾਟਕ ਦੇ ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ, ਨੋਰਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਖੋਜਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਟਕ