cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਜੰਗੀ ਕੈਦੀ
ਨਾਵਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ
ਜਾਪਾਨੀ ਹਮਲਿਆਂ ਨਾਲ ਕਈ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਆਲੀਸ਼ਾਨ ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਘਰ ਤੇ ਦਫ਼ਤਰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਸਥਾਨਕ ਚੀਨੀ ਲੋਕ ਵੀ ਘਰੋਂ ਬੇਘਰ ਹੋ ਗਏ। ਕੋਈ ਵੀ ਡਰ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਨਾ ਕਰਦਾ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਜਾਪਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੁੰਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਹ ਬੰਦੀ ਬਣਾ ਲੈਂਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਪਰ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਦੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਕੰਮ ਕਰਵਾਉਂਦੇ। ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਕੈਦੀ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਸਾਮਾਨ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਕੁੱਟ-ਕੁੱਟ ਦੁੰਬਾ ਬਣਾ ਦਿੰਦੇ। ਜੇ ਕੋਈ ਬੰਦੀ ਕੈਦੀ ਬਿਮਾਰ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਖਾਸ ਖਿਆਲ ਨਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਤੋਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੱਕ ਕੰਮ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਸ ਦਾ ਆਖਿਰੀ ਸਾਹ ਨਾ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ। ਅੰਗਰੇਜ ਕੈਦੀਆਂ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ੀ ਲੈਂਦਿਆਂ ਅਕਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲੋਂ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਖਾਣੇ-ਪੀਣੇ ਦਾ ਸਮਾਨ ਬਰਾਮਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਏਸੇ ਸ਼ੱਕ ਅਧੀਨ ਜਾਪਾਨੀ ਫੌਜ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਭਾਰਤੀ ਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਬੈਰਕ ਦੀ ਵੀ ਤਲਾਸ਼ੀ ਲੈ ਲਈ। ਬਹੁਤਿਆਂ ਕੋਲ ਖਾਣੇ ਦਾ ਸਮਾਨ ਜਮਾਂ ਕੀਤਾ ਪਿਆ ਸੀ। ਸ਼ਿਵ ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜੀ ਕੋਲ ਕੁਨੀਨ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਵੀ ਸਨ। ਏਨੀ ਮਾਰ ਪਈ ਕਿ ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਫੇਰ ਉਸ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦੀ ਜੇਲ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜੀ ਚੌਥੂ ਮਾਰ ਕਾਰਨ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਮਰ ਗਿਆ।
ਜਾਵਾ, ਸੁਮਾਤਰਾ ਟਾਪੂਆਂ ਉੱਪਰ ਜਾਪਾਨੀਆਂ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਹੋ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਡੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬੰਦੀ ਬਣਾ ਕੇ ਬਰਮਾ ਤੋਂ ਸ਼ਿਆਮ ਤੱਕ ਬਣਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਰੇਲ ਸੜਕ ਉੱਪਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਠੀਕ ਹੋਣ ’ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਮੋਮੋਤੋ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਦਾ ਡਰਾਈਵਰ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦੀ ਇੱਕ ਕੋਠੀ ਵਿੱਚ ਰੋਜਾਨਾ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਭਰਤੀ ਕਰਨ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਲੈ ਆਉਂਦੇ। ਜਾਪਾਨੀ ਅਫਸਰ ਇਸੇ ਕੋਠੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਜਿਣਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਰਦੇ। ਯਾਮੋਮੋਤੋ ਦੀ ਗੈਰ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੋਠੀ ਵਿਚੋਂ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਜਾਪਾਨੀਆਂ ਦੇ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਰਾਹਤ ਦਾ ਸਾਹ ਉਦੋਂ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਹੀਰੋਸ਼ਿਮਾ ਤੇ ਨਾਗਾਸਾਕੀ ਉੱਪਰ ਬੰਬ ਸਿੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੰਬਾਂ ਦੇ ਖੌਫ ਤੋਂ ਜਾਪਾਨੀਆਂ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ਰਤ ਨੇ ਹਾਰ ਮੰਨ ਲਈ ਤੇ ਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਰਿਹਾਅ ਕਰਨ ਲਈ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਗਏ।
ਨਾਵਲ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ
ਜੋਨਾਥਨ ਵਾਈਲਡ ਮੁਤਾਬਿਕ, ‘‘ਇੱਕ ਰਚਨਾ ਤਾਂ ਹੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸੱਚੀਆਂ ਤਰੀਕਾਂ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਸਬੂਤਾਂ ਸਹਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕੇ।’’ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਵੀ ਸਾਡੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲੋਂ ਅਲੱਗ ਦਿਸਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਵਲ ਸਿਰਫ ਕੁੱਝ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸਗੋਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਹੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲੱਗਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਭਿੰਨਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੌਸ਼ਾਕ, ਬੋਲੀ, ਰਸਮੋ-ਰਿਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਗਿਆਨੀ ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰੌਚਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਵੁਕਤਾ ਭਰੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਸਿਰਜੇ ਹਨ। ਮਸਲਨ ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਦੋਂ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸੈਨਿਕ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਬਰ ਆਪ ਪੁੱਟਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੇ ਟੋਏ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਜਾਣ। ਇੱਕ ਕੈਦੀ ਆਪਣੀ ਪੱਗ ਮੋਢੇ ’ਤੇ ਰੱਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਰ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਪੱਗ ’ਤੇ ਲੱਗਣ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਬਚਾਅ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਪਰ ਮਿੱਟੀ ਪਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਫ਼ੌਜੀ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੰਗੀ ਕੈਦੀ ਆਪਣੇ ਉਪਰੋਂ ਮਿੱਟੀ ਲਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰੌਣਕ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ’ਤੇ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੇ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਭਾਵੁਕਤਾ ਭਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਦੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰੀ ਦਾ ਬਾਬਾ ਬੋਹੜ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਡਾਕਟਰ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਲਿੱਖਦੇ ਹਨ, ‘‘ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਲੇਖਣੀ ਵਿੱਚ ਵਿਨੋਦ ਤੇ ਚਿੰਤਨ ਇੱਕ ਦੂਸਰੇ ਨਾਲ ਘੁਲੇ ਮਿਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਨਾ ਤਾਂ ਰੌਚਕਤਾ ਵਿੱਚ ਫਿੱਕ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਮਾਨਵੀ ਅਰਥ ਪਤਲਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।’’ ਗਿਆਨੀ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਰਾਏ ਵਿਚ, ‘‘ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਸਾਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਵਰਨਣ ਕਰਨ ਲਈ ਕਲਪਣਾ ਤੋ ਕੰਮ ਲੈਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੀਂ ਨਹੀਂ।’’ ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ ਲਿੱਖਦੇ ਹਨ, ‘‘ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਖਾਕੇ, ਤਰਤੀਬ ਤੇ ਵੇਰਵੇ ਦਾ ਕਾਰੀਗਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਨ ਪਾਉਣ ਦਾ ਹੁਨਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।’’
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਵਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਵਲ
ਨਿਤਾਸ਼ਾ ਕੌਲ
ਨਿਤਾਸ਼ਾ ਕੌਲ ਇੱਕ ਲੰਡਨ ਅਧਾਰਤ ਅਕਾਦਮਿਕ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕਵੀ ਹੈ। ਗਲਪ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਆਰਥਿਕਤਾ, ਭੂਟਾਨ, ਕਸ਼ਮੀਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ, ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਦੀ ਅਤੇ ਬੋਲਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਕੌਲ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਿਤ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸੇਂਟ ਥਾਮਸ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਕੌਲ 1997 ਵਿੱਚ 21 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਚਲੇ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਹਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ ਤੋਂ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ; ਕੌਲ ਨੇ 2003 ਵਿੱਚ ਹਲ ਤੋਂ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਫਿਲਾਸਫੀ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੇਟ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਸਦਾ ਡਾਕਟੋਰਲ ਥੀਸਿਸ ਇੰਟਰੋਗੇਟਿੰਗ ਦ ਸਬਜੈਕਟ-ਵਰਲਡ ਆਫ ਇਕਨਾਮਿਕ ਐਪੀਸਟੈਮੋਲੋਜੀ: ਰੀ-ਇਮੇਜਿਨਿੰਗ ਥਿਊਰੀ ਐਂਡ ਡਿਫਰੈਂਸ ਸੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਕੌਲ ਨੇ ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਰਾਇਲ ਥਿੰਫੂ ਕਾਲਜ (2010) ਵਿੱਚ ਰਚਨਾਤਮਕ ਲੇਖਣ ਵਿੱਚ ਐਸੋਸੀਏਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 2002 ਤੋਂ 2007 ਤੱਕ ਬਾਥ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਲੈਕਚਰਾਰ ਅਤੇ 2002 ਤੋਂ 2007 ਤੱਕ ਬ੍ਰਿਸਟਲ ਬਿਜ਼ਨਸ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਸੋਸੀਏਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਦਵਤਾ ਭਰਪੂਰ ਰੁਚੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਮੁੱਦੇ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਨਵ-ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਦਾ ਉਭਾਰ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੱਜੇ-ਪੱਖੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਕਿਤਾਬਾਂ
ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ Imagining Economics Otherwise: encounters with Identity/Difference (2007), ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ 'ਤੇ ਇੱਕ ਮੋਨੋਗ੍ਰਾਫ ਸੀ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਤ ਸਵਾਗਤ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ।
2009 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਰੇਸੀਡਿਊ ਲਿਖਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਔਰਤ ਦੁਆਰਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ ਸੀ ਅਤੇ 2009 ਦੇ ਮੈਨ ਏਸ਼ੀਅਨ ਲਿਟਰੇਰੀ ਪ੍ਰਾਈਜ਼ ਲਈ ਸ਼ਾਰਟਲਿਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1976
ਓਰਜੋ
ਓਰਜੋ ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਿਸੋਨੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ( 'ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਦਾਣੇ'), ਥੋੜੇ-ਕੱਟੇ ਪਾਸਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਆਕਾਰ ਚਾਵਲ ਦੇ ਵੱਡੇ ਅਨਾਜ ਵਾਂਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ |
ਕੰਮ
ਓਰਜ਼ੋ ਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਸੂਪ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਲਾਦ, ਇੱਕ ਪੁਲਾਵ, ਜਿਉਵੇਤਸੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ; ਜਾ ਕੜਾਈ ਵਿੱਚ ਪਕਾਈ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ | ਓਰਜ਼ੋ ਨੂੰ ਕੇਸਰ, ਮਿਰਚਾਂ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਬੀਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪੀਲੇ, ਸੰਤਰੀ, ਜਾਂ ਕਾਲਾ ਪਾਸਤਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਰੰਗਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਓਰਜ਼ੋ ਦਾ ਰੰਗ ਉਬਰਦਾ ਹੈ ਜੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਓਰਜ਼ੋ ਰੰਗਾਂ ਜਾਂ ਚਿੱਟੇ ਚਾਵਲ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਇੱਕ ਚਿੱਟਾ ਚਾਵਲ ਪੁਲਾਵ ਸੰਤਰੀ ਓਰਜ਼ੋ ਨਾਲ।
ਮਿਲਦੇ-ਜੁਲਦੇ ਪਦਾਰਥ
ਓਰਜ਼ੋ ਨੂੰ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿਚ, ਲਿਟਲ ਬਾਰਲੇ ) ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ, (ਬਾਰਲੇ ਨਿਊਡਲ ) ਅਰਬੀ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਵਿੱਚ[ਸੌਂਗਬਰਡ ਟੰਗ]। ਸਪੇਨ ਵਿਚ, ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਪਾਸਤਾ ਨੂੰ ਪਿਨੋਨਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿਨੋਨਸ ਨਾਮ ਸਪੇਨੀ ਗੀਰੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਭੁਲੇਖਾ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ ਤੇ "ਫਲੇਕਸ" ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰੰਤੂ ਅਨਾਜ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਗੋਲਾਕਾਰ ਜਾਂ ਗੋਲਾਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਤਿਆਰੀ
ਓਰਜ਼ੋ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਇਟਾਲਵੀ ਸੂਪ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਿਨਸਟ੍ਰੋਨ | ਇਸ ਨੂੰ ਰਿਸੋਟੋ ਵਾਂਗ ਉਬਾਲਿਆ ਅਤੇ ਤਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਕੀ ਪਕਵਾਨ
ਡਸਟਿਨ (ਫ਼ਿਲਮ)
ਡਸਟਿਨ ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਲਘੂ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਨਾਇਲਾ ਗੁਏਟ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ 2020 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਡਸਟਿਨ ਮੁਚਵਿਟਜ਼ ਨੇ ਡਸਟਿਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਟਰਾਂਸ ਔਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬੁਆਏਫ੍ਰੈਂਡ ਫੇਲਿਕਸ ( ਫੇਲਿਕਸ ਮੈਰੀਟੌਡ ) ਨਾਲ ਇੱਕ ਰੇਵ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ 2020 ਕਾਨਸ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਲੋਚਕ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਚੋਣ ਵਜੋਂ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਫੈਸਟੀਵਲ ਦੇ ਰੱਦ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ 2020 ਟੋਰਾਂਟੋ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਇਸਨੂੰ ਸਰਵੋਤਮ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਆਈ.ਐਮ.ਡੀ.ਬੀ.ਪ੍ਰੋ. ਸ਼ਾਰਟ ਕਟਸ ਅਵਾਰਡ ਦਾ ਜੇਤੂ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਗਾਂਧੀ ਸੰਗ੍ਰਹਾਲਿਆ, ਪਟਨਾ
ਗਾਂਧੀ ਸਮਾਰਕ ਸੰਗ੍ਰਹਾਲਿਆ ਇੱਕ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸੇਵਾ ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮ ਦੌਰਾਨ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਗਿਆਰਾਂ ਗਾਂਧੀ ਸੰਗ੍ਰਹਾਲਿਆ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
1948 ਵਿੱਚ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਗਾਂਧੀ ਲਈ ਯਾਦਗਾਰਰਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਗਰੀਬ ਅਤੇ ਅਮੀਰ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਇਸ ਖ਼ਾਤਰ, ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਟਰੱਸਟ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਇੱਕ ਟਰੱਸਟ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਪਟਨਾ ਸੰਗ੍ਰਹਾਲਿਆ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1967 ਵਿੱਚ ਗਾਂਧੀ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਕੋਨੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਜੁਲਾਈ 1971 ਤੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਗਾਂਧੀ ਸੰਗ੍ਰਹਾਲਿਆ ਸਮਿਤੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਪੰਜ ਅਜਾਇਬ ਘਰ (ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ, ਮਧੁਰਾਏ, ਬੈਰਕਪੁਰ, ਮੁੰਬਈ, ਪਟਨਾ) ਸੁਤੰਤਰ ਕੀਤੇ  ਗਏ ਸਨ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ, ਗਾਂਧੀ ਸੰਗ੍ਰਹਾਲਿਆ, ਪਟਨਾ ਇੱਕ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਸੰਸਥਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ
ਮਾਤਾ-ਏ-ਜਾਨ ਹੈ ਤੂੰ (ਨਾਵਲ)
ਅਨੁਕੂਲਤਾ
ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਉਸੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ 2011 ਵਿੱਚ ਹਮ ਟੀਵੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਨਾਵਲ
ਸ਼ਰਲੀ ਬੇਕਰ
ਸ਼ਰਲੀ ਬੇਕਰ (9 ਜੁਲਾਈ 1932 – 21 ਸਤੰਬਰ 2014) ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਸੀ, ਜੋ ਗ੍ਰੇਟਰ ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਦੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਵਰਗ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਟ੍ਰੀਟ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਅਤੇ ਸਟ੍ਰੀਟ ਪੋਰਟਰੇਟ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ।  ਉਸਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਸਾਲਿਆਂ, ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਅਖਬਾਰਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਫ੍ਰੀਲਾਂਸ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ 'ਤੇ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਉਸਦੇ ਨਿੱਜੀ ਹਿੱਤ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਉਸਨੇ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਕਮਿਸ਼ਨ ਲਿਆ।
ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਬੇਕਰ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੋ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਦਿ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰਜ਼ ਗੈਲਰੀ, ਦ ਲੋਰੀ ਅਤੇ ਸੈਲਫੋਰਡ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।
ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੰਮ
ਕੇਰਸਲ, ਉੱਤਰੀ ਸੈਲਫੋਰਡ, ਲੰਕਾਸ਼ਾਇਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਬੇਕਰ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਜੁੜਵਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਚਲੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਭੈਣ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੋਲਵਿਨ ਬੇ, ਨੌਰਥ ਵੇਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੇਨਰੋਸ ਗਰਲਜ਼ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹ ਗਈ, ਜਿੱਥੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਡਰਬੀਸ਼ਾਇਰ ਵਿੱਚ ਚੈਟਸਵਰਥ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਬੇਕਰ ਨੇ ਮਾਨਚੈਸਟਰ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਰੀਜੈਂਟ ਸਟ੍ਰੀਟ ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੋਰਸ ਕੀਤੇ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 1995 ਵਿੱਚ ਡਰਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿੱਚ ਐਮਏ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ
ਬੇਕਰ ਨੇ ਫ੍ਰੀਲਾਂਸ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫੈਬਰਿਕ ਨਿਰਮਾਤਾ ਕੋਰਟਾਲਡਜ਼ ਲਈ ਇੱਕ ਉਦਯੋਗਿਕ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਹੋਰ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਕਈ ਰਸਾਲਿਆਂ, ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਵਜੋਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਿ ਗਾਰਡੀਅਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਸਰਿਤਾ ਸਕੇਨਸ
right|thumb|252x252px| 2013 ਵਿੱਚ ਸਰਿਤਾ ਸਕੇਨਸ ਸਰਿਤਾ ਸਕੇਨਸ, (ਜਨਮ ਵੇਲ਼ੇ ਸਤਵੰਤ ਕੌਰ ; ਜਨਮ 1969) ਇੱਕ ਨਾਰਵੇ ਦੀ ਲੇਖਕ ਹੈ।
ਜੀਵਨੀ
ਸਤਵੰਤ ਕੌਰ ਦਾ ਜਨਮ 1969 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੱਡੀ ਹੋਈ। ਤੀਜੀ, ਅਤੇ ਅਣਚਾਹੀ, ਕੁੜੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰ ਕੁੜੀ ਵਾਂਗ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਸਭ ਨਾਰਵੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਪਿਤਾ ਭਾਰਤ ਪਰਤਿਆ, ਤਾਂ ਸਕੇਨਸ ਦੀ ਦਾਦੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਿਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾਰਵੇ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਸਰਿਤਾ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਨਾਰਵੇ ਆਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲੋਂ ਸਾਰੇ ਸੰਪਰਕ ਤੋੜ ਲਏ ਹਨ।
ਉਨ੍ਹੀ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਨਾਰਵੇ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਐਲੇਕਸ ਸਕੇਨਸ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਭਾਵੇਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਤੇ ਧਮਕੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਵੀਡਨ ਵਿੱਚ ਵਰਮਲੈਂਡ ਚਲੇ ਗਏ। ਸਕੇਨਨਸ ਨੇ ਕਈ ਸਾਲ ਚੈਰਿਟੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਫੰਡ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਮਦਦ-ਫੰਡ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਭਾਸ਼ਣ ਵੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਕਿਤਾਬ ਬੇਅਰ ਐਨ ਡੇਟਰ (ਬਸ ਇੱਕ ਧੀ) ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਨਾਰਵੇਜੀਅਨ, ਸਵੀਡਿਸ਼, ਫਿਨਿਸ਼ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਸਾਰੀ ਰਾਇਲਟੀ ਸਿੱਧੇ ਮਦਦ-ਫੰਡ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1969 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਦੀਬ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਦੀਬ (21 ਨਵੰਬਰ 1925 - 7 ਜੁਲਾਈ 1999) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ, ਮਹਿੰਦੀ ਹਸਨ, ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਚਿਤਰਾ ਸਿੰਘ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਗਾਇਕਾਂ ਲਈ ਬੋਲ ਲਿਖੇ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਦੀਬ ਦਾ ਜਨਮ 21 ਨਵੰਬਰ 1925 ਨੂੰ ਫਿਲੌਰ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜਲੰਧਰ), ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਦੀਬ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦਾ ਸੀਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਲੜ ਕੇ ਘਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਜਾਰੇ ਲਈ ਕੁੱਲੀ ਅਤੇ ਫੈਕਟਰੀ ਵਰਕਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਰਵਾਸ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸਾਹਿਰ ਲੁਧਿਆਣਵੀ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਕੀਤੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਦੀਬ ਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਸਮਰੱਥਾ ਪਛਾਣਦਿਆਂ, ਸਾਹਿਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਲਿਖਣ ਤੇ ਫ਼ੋਕਸ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ 1950 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਇਰੀ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਕਵੀ
ਗਾਂਧੀ ਸਮਾਰਕ ਸੰਗ੍ਰਹਾਲਿਆ
thumb| ਗਾਂਧੀ ਸਮਾਰਕ ਸੰਗ੍ਰਹਾਲਿਆ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਮਾਡਿਊਲਰ ਇਮਾਰਤਾਂ। ਗਾਂਧੀ ਸਮਾਰਕ ਸੰਗ੍ਰਹਾਲਿਆ ਇੱਕ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸੇਵਾ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਸਾਬਰਮਤੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਸਾਬਰਮਤੀ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।ਇੱਥੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ 1917 ਤੋਂ 1930 ਤੱਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਚਿੱਠੀਆਂ ਅਤੇ ਫੋਟੋਆਂ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਇਸਨੂੰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਚਾਰਲਸ ਕੋਰਿਆ ਨੇ 1958 ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੰਪਲੈਕਸ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨੇ 1963 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸੀ
ਨੋਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਾਂਧੀ ਸਮਾਰਕ
ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਮੂਵਾਲੀਆ
ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਮੂਵਾਲੀਆ (ਜਨਮ 15 ਮਾਰਚ 1942) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ  ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਪਾਰਸ, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਵੀਸ਼ਰ ਸੀ। ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ 1963 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਿੱਖ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ  ਚਲਾ ਗਿਆ  ਅਤੇ 1968 ਤੋਂ 72 ਤੱਕ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਿਹਾ।  ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਰੀਦਕੋਟ ਅਤੇ ਸੰਗਰੂਰ ਤੋਂ ਦੋ ਵਾਰ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਬਣਿਆ। ਉਸ ਨੇ 1996 ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਲਈ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਮਾਜ-ਭਲਾਈ(ਸੋਸ਼ਲ ਵੈਲਫੇਅਰ) ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਲੋਕ ਭਲਾਈ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਨਵੰਬਰ 2011 ਵਿੱਚ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਰ  ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ 2012 ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਮੋਹਾਲੀ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਚੋਣ ਲੜੀ ਪਰ ਨਾਕਾਮ ਰਿਹਾ। 2015 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰੀ ਬਣ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਆਸਥਾ ਗਿੱਲ
ਆਸਥਾ ਗਿੱਲ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਕੈਰੀਅਰ ਨੇ 2014 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਫੁਗਲੀ ਤੋਂ ਗਾਣੇ ਧੂਪ ਚਿਕ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਉਸਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਦ 'ਖੁੱਬਸੂਰਤ' ਫਿਲਮ ਦੇ 'ਅਭੀ ਤੋਹ ਪਾਰਟੀ' ਸ਼ੁੁਰੂ ਹੁੰਈ ਹੈ ਵਰਗੇ ਹਿੱਟ ਗਾਨੇ ਵੀ ਗਾਏ। ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਨਾਲ ਗਾਇਆ ਗਾਣਾ ਡੀਜੇ ਵਲੇਏ ਬਾਬੂ ਇੰਟਰਨੈੱਟ 'ਤੇ ਵਾਇਰਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਯੂਟਿਊਬ' ਤੇ ਇਸਦੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਦਰ 7 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1993
ਰੁਖਸਾਨਾ ਨੂਰ
ਰੁਖਸਾਨਾ ਨੂਰ (1959 – 12 ਜਨਵਰੀ 2017) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ-ਲੇਖਕ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਮਾਸ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ।
ਕੰਮ
ਉਹ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ:
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2017 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1959
ਗਾਂਧੀ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ, ਮਦੁਰਾਏ
ਇਤਿਹਾਸ
thumb| ਗਾਂਧੀ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, 1948 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਯਾਦਗਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਗਰੀਬ ਅਤੇ ਅਮੀਰ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਇਹ ਕਾਰਜ ਨੇਪਰੇ ਚਾੜ੍ਹਨ ਲਈ ਇੱਕ ਟਰੱਸਟ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਟਰੱਸਟ । ਇਸ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨੇ 15 ਅਪ੍ਰੈਲ 1959 ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਮਦੁਰਾਈ ਵਿੱਚ ਗਾਂਧੀ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੰਗਠਨ (ਯੂਐਨਓ) ਦੁਆਰਾ ਚੁਣੇ ਗਏ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਣੀ ਮੰਗਮਮਲ ਦੇ ਮਹਿਲ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਮਦੁਰਾਈ ਕੁਲੈਕਟਰ ਦਫਤਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ।
ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ
ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਦੇਵਕੋਟਾਈ ਦੇ ਨਾਰਾਇਣਨ ਸਤਸੰਗੀ ਨੂੰ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਚਿੱਠੀ ਹੈ। ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ ਅਤੇ ਕਵੀ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਭਾਰਤੀ ਨੂੰ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਵਧਾਈ ਸੰਦੇਸ਼ ਵੀ ਇਸ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਕ ਹੋਰ ਦਿਲਚਸਪ ਚਿੱਠੀ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਐਡੌਲਫ ਹਿਟਲਰ ਨੂੰ ਲਿਖੀ ਚਿੱਠੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ "ਪਿਆਰੇ ਦੋਸਤ" ਕਹਿ ਕੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ
265 ਚਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ "ਇੰਡੀਆ ਫਾਈਟਸ ਫਾਰ ਫਰੀਡਮ" ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦੀ ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨੀ
ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਇਸ ਯਾਦਗਾਰ ਵਿੱਚ "ਬਾਪੂ ਜੀ ਦੀ ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨੀ" ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫੋਟੋਆਂ, ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ, ਮੂਰਤੀਆਂ, ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ, ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਭਾਗ ਵਿੱਚ 124 ਦੁਰਲੱਭ ਤਸਵੀਰਾਂ ਹਨ ਜੋ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਏ ਜਾਣ ਤੱਕ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨੇਤਾ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਅਮਿੱਟ ਛਾਪ ਬੈਠ ਜਾਵੇ, ਜਿਸਨੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਬਤੀਤ ਕੀਤਾ।
ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਤੀਆਂ
ਇਸ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਗਾਂਧੀ ਵੱਲੋਂ ਵਰਤੀਆਂ ਗਈਆਂ 14 ਮੂਲ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹਨ। ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਕਤਲ ਦੇ ਦਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖੂਨ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਕੱਪੜਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਰੂਪ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸਲੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਹਵਾ-ਰਹਿਤ ਕੱਚ ਦੇ ਬਕਸੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਿਨ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਯਾਦ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਾਂਧੀ ਸਮਾਰਕ
ਸ਼ਰਲੀ ਆਰਮਸਟ੍ਰੌਂਗ
ਸ਼ਰਲੀ ਆਰਮਸਟ੍ਰਾਂਗ-ਡਫੀ (14 ਅਗਸਤ 1930 – 21 ਦਸੰਬਰ 2018) ਇੱਕ ਆਇਰਿਸ਼ ਫੈਂਸਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਗਣਰਾਜ ਲਈ 1960 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਫੋਇਲ ਈਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
ਜੀਵਨੀ
ਆਰਮਸਟ੍ਰਾਂਗ ਨੇ ਆਇਰਿਸ਼ ਫੈਂਸਰ, ਪੈਟਰਿਕ ਜੋਸੇਫ ਡਫੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਜਿਸਨੇ 1952 ਵਿੱਚ ਦ ਆਇਰਿਸ਼ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਆਰਮਜ਼ (ਅਕੈਡਮੀ ਡੀ'ਆਰਮੇਸ ਡੀ'ਇਰਲੈਂਡ) ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਫਲ ਕਲੱਬ - ਸੈਲੇ ਡਫੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਫੈਂਸਿੰਗ ਉੱਤੇ ਦਬਦਬਾ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਲੱਬਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ। 1958 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਫੈਂਸਿੰਗ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਦੀ ਮੁੜ-ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ ਡਬਲਿਨ, ਰਾਇਲ ਕਾਲਜ ਆਫ ਸਰਜਨਸ ਅਤੇ ਟ੍ਰਿਨਿਟੀ ਕਾਲਜ ਡਬਲਿਨ ਵਿਖੇ ਫੈਂਸਿੰਗ ਕਲੱਬਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਚਿੰਗ ਦਿੱਤੀ। ਨਾਲ ਹੀ ਡਬਲਿਨ ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਕੌਨਲੈਥ ਕਾਲਜ, ਸੇਂਟ ਕਿਲੀਅਨਜ਼ ਸਕੂਲ, ਵੇਸਲੇ ਕਾਲਜ, ਸੈਂਡਫੋਰਡ ਪਾਰਕ ਸਕੂਲ, ਸਟਨ ਪਾਰਕ ਸਕੂਲ, ਸੇਂਟ ਜੇਰਾਰਡਜ਼ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਕੂਲ। 1960 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਲਈ, ਆਰਮਸਟ੍ਰਾਂਗ ਭਾਗ ਲੈਣ ਲਈ ਚੁਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਦੂਜੀ ਮੇਵ ਕਾਇਲ ਸੀ।
ਆਰਮਸਟ੍ਰਾਂਗ ਦੀ ਮੌਤ 21 ਦਸੰਬਰ 2018 ਨੂੰ ਰੋਸਕਾਮਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2018 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1930
ਵਿਲੀਅਮ ਔਗਬਰਨ
ਜੀਵਨ
ਔਗਬਰਨ ਦਾ ਜਨਮ 29 ਜੂਨ, 1888 ਨੂੰ ਜੋਰਜੀਆ, ਬਟਲਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਮੌਤ ਟਲਹੱਸੀ, ਫਲੋਰੀਡਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੀ ਬੀ.ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਮਰਸਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਐਮ. ਏ ਅਤੇ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਡਿਗਰੀ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਕੋਲੰਬੀਆ 1919 ਤੋਂ 1927 ਤੱਕ ਉਸਨੇ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੂੰ ਸਿਕਾਗੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਹੈੱਡ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
ਸਮਾਜਿਕ ਬਦਲਾਅ
ਔਗਬ੍ਰਨ ਬਹੁਤ ਸਹਿਨਸ਼ੀਲ, ਬੁਧੀਜੀਵੀ, ਹੈ, ਜਿਸਨੇ 1922 ਵਿੱਚ ਸਮਜਿਕ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਥਿਊਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਸਾਧਨ ਹੈ, ਪਰ ਸਮਾਜਿਕ ਹੁੰਗਾਰਾ ਇਸ ਪ੍ਰਤੀ ਕੁਝ ਖਾਸ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਥਿਊਰੀ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਤਕਨੀਕੀ ਨਿਯਤੀਵਾਦ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਔਗਬ੍ਰਨ ਨੂੰ ਤਕਨੀਕੀ ਉਨੱਤੀ ਦੇ ਚਾਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:- ਖੋਜ, ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਵਿਆਪਕਤਾ, ਸਮਾਯੋਜਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1959 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨੀ
ਸ਼ਹਿਨਾਜ਼ ਫਾਤਮੀ
ਪ੍ਰੋ: ਡਾ: ਸ਼ਹਿਨਾਜ਼ ਫਾਤਮੀ (ਸ਼ਹਿਨਾਜ਼ ਬਾਨੋ ਦਾ ਜਨਮ 5 ਜਨਵਰੀ 1949), ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਫਾਤਮੀ (ਉਰਦੂ: فاطمى ; ਹਿੰਦੀ: फातमी) ਦੇ ਤਖੱਲੁਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸਈਅਦ ਸੁਲਤਾਨ ਅਹਿਮਦ (ਬੇਹਜ਼ਾਦ ਫਾਤਮੀ) ਦੀ ਧੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੇਖਪੁਰਾ ਪਿੰਡ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੁੰਗੇਰ ( ਬਿਹਾਰ), ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲ਼ੀ ਹੈ। ਉਹ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਸਈਅਦ ਸੁਲਤਾਨ ਅਹਿਮਦ ਦੀ ਧੀ ਅਤੇ ਕਵੀ ਖਾਨ ਬਹਾਦੁਰ ਸਈਅਦ ਅਲੀ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਾਦ ਅਜ਼ੀਮਾਬਾਦੀ ਦੀ ਪੋਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰ ਸਿਵਲ ਸਰਵਿਸ ਵਿੱਚ ਡਿਪਟੀ ਕਲੈਕਟਰ ਰਹੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1949 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਫਾਨ ਬਿਨਬਿੰਗ
ਫਾਨ ਬਿਨਬਿੰਗ (ਜਨਮ: 16 ਸਿਤੰਬਰ 1981) ਇੱਕ ਚੀਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਹਸਤੀ ਅਤੇ ਪੌਪ ਗਾਇਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਫੋਰਬਸ ਚੀਨੀ ਸੈਲੀਬ੍ਰਿਟੀ 100 ਵਿੱਚ 2013, 2014 ਅਤੇ 2015 ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰਲਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਪਹਿਲੇ 10 ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ 2006 ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੀ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਫਾਨ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1998-1999 ਵਿੱਚ ਟੀਵੀ ਡਰਾਮਾ ਲੜੀ ਮਾਈ ਫੇਅਰ ਪ੍ਰਿੰਸਸ ਨਾਲ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਆਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2003 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਸੈੱਲ ਫੋਨ (ਫਿਲਮ) ਕੀਤੀ ਜੋ ਇਸ ਸਾਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਹੰਡਰੇਡ ਫਲਾਵਰਸ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਮੈਟਰੀਮੋਨੀ, ਲੌਸਟ ਇਨ ਬੀਜਿੰਗ, ਬੁੱਧਾ ਮਾਉਂਟੇਨ ਅਤੇ ਡਬਲ ਐਕਸਪੋਸਰ ਦੇ ਲਈ ਗੋਲਡਨ ਹਾਰਸ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲਸ ਅਤੇ ਅਵਾਰਡਸ, ਯੁਰੇਸ਼ੀਆ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ, ਟੋਕੀਓ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ, ਬੀਜਿੰਗ ਕਾਲਜ ਸਟੂਡੈਂਟ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਅਤੇ ਹੁਆਡਿੰਗ ਅਵਾਰਡਸ ਮਿਲੇ। ਫਾਨ ਨੇ ਕਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫ੍ਰਾਂਸੀਸੀ ਫਿਲਮ ਸਟਰੈੱਚ, ਕੋਰੀਅਨ ਫਿਲਮ ਮਾਈ ਵੇ ਅਤੇ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ਐਕਸ ਮੇੱਨ - ਡੇਅਸ ਆਫ ਫਿਊਚਰ ਪਾਸਟ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਚਰਚਿਤ ਫੈਸ਼ਨ ਆਈਕਨ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਰਲੀ ਆਰਡਨਰ
'''ਸ਼ਰਲੀ ਜੀ. ਆਰਡੇਨਰ' ਔਰਤਾਂ ( ਔਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਾਂ ਘੱਟ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅਵਾਂਟ ਲਾ ਲੈਟਰੇ'' ) 'ਤੇ ਖੋਜ ਦੀ ਇੱਕ ਮੋਢੀ ਹੈ ਅਤੇ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਕੈਮਰੂਨ ਵਿੱਚ ਬਕਵੇਰੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਇੱਕ ਵਚਨਬੱਧ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨ ਖੋਜਕਰਤਾ ਹੈ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਐਡਵਿਨ ਆਰਡੇਨਰ (1927-1987) ਨਾਲ।
ਫਾਨ ਬਿਨਬਿੰਗ
ਨਿਜੀ ਜੀਵਨ
29 ਮਈ 2015 ਨੂੰ ਫਾਨ ਅਤੇ ਲੀ ਚੇਨ ਨੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਉੱਪਰ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਸ਼ਰਲੀ ਆਰਡਨਰ
ਕਰੀਅਰ
1964 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਦੇ ਰੂਪਾਂ (ਰੋਟੇਟਿੰਗ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨਾਂ) ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜੋ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਅਤੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਕ੍ਰੈਡਿਟ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ 'ਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਕੰਮ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਿਹਾ ਹੈ: ਰੋਟੇਟਿੰਗ ਸੇਵਿੰਗਜ਼ ਐਂਡ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇਖੋ। ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਨੇ ਕਈ ਮੁੱਖ ਲਿਖਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਰਸੀਵਿੰਗ ਵੂਮੈਨ, 1975 ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੇਖਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਲੇਖ ਜਿਨਸੀ ਅਪਮਾਨ ਅਤੇ ਔਰਤ ਖਾੜਕੂਵਾਦ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਪਾਠ ਜੋ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾ ਸਿਆਸੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਉਸਨੇ 1973 ਤੋਂ, ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ 1983 (ਡੇਵਿਸ ਅਤੇ ਵਾਲਡਰੇਨ 2007: 252) ਤੋਂ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ 1973 ਤੋਂ, ਔਕਸਫੋਰਡ ਦੇ ਮਹਾਰਾਣੀ ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਹਾਊਸ ਵਿਖੇ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਕਰਾਸ-ਕਲਚਰਲ ਰਿਸਰਚ ਆਨ ਵੂਮੈਨ (ਸੀਸੀਸੀਆਰਡਬਲਯੂ) ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੀ। CCCRW ਹੁਣ ਲੇਡੀ ਮਾਰਗਰੇਟ ਹਾਲ, ਆਕਸਫੋਰਡ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਜੈਂਡਰ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਸੈਂਟਰ (IGS) ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ
ਆਰਡੇਨਰ ਨੇ 1962 ਵਿੱਚ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਲਈ ਵੈਲਕਮ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ ਉਸਨੂੰ 1991 ਵਿੱਚ OBE ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ
ਹਵਾਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਾਨਵੀ ਮਾਨਵਵਿਗਿਆਨੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਐਨੀ ਅਰਨੌ
ਐਨੀ ਥੈਰੇਸ ਬਲੈਂਚੇ ਅਰਨੌ (ਜਨਮ ਵੇਲ਼ੇ: ਡਚੇਸਨੇ ; ਜਨਮ 1 ਸਤੰਬਰ 1940) ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਲੇਖਕ, ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਸਾਹਿਤਕ ਕੰਮ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਵੈਜੀਵਨੀ, ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨਾਲ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਅਰਨੌ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ 2022 ਦਾ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ "ਉਸ ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਕਲੀਨਿਕਲ ਤੀਬਰਤਾ ਲਈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਨਿੱਜੀ ਯਾਦਾਸ਼ਤ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ, ਦੂਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮੂਹਿਕ ਬੰਦਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ"।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਅਰਨੌ ਦਾ ਜਨਮ ਨੋਰਮੈਂਡੀ ਦੇ ਲਿਲੇਬੋਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਯਵੇਟੋਟ ਵਿੱਚ ਪਲੀ ਵੱਡੀ ਹੋਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਮਾਪੇ ਕਸਬੇ ਦੇ ਇੱਕ ਮਜ਼ਦੂਰ-ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੈਫੇ ਅਤੇ ਕਰਿਆਨੇ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਨ। 1960 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਲੰਡਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਜੋੜੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਤਜਰਬਾ ਜੋ ਉਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2016 ਦੀ ਮੇਮੋਇਰ ਡੀ ਫਿਲ (ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ) ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ। ਫਰਾਂਸ ਵਾਪਸ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਉਸਨੇ ਰੂਏਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬਾਰਡੋ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕਾ ਵਜੋਂ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ 1971 ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਪਿਅਰੇ ਡੀ ਮਾਰੀਵੌ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਥੀਸਿਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ, `ਤੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਅਧੂਰਾ ਰਹਿ ਗਿਆ।
1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਅਰਨੌ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਡਿਸਟੈਂਸ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਦੋ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਇੱਥੇ ਉਸ ਨੇ 23 ਸਾਲ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ।
ਸਾਹਿਤਕ ਕੈਰੀਅਰ
ਅਰਨੌ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਿਤਕ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1974 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀਪਰਕ ਨਾਵਲ 'ਖ਼ਾਲੀ ਅਲਮਾਰੀਆਂ' (Les Armoires vides) ਨਾਲ ਕੀਤੀ। 1984 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਰਚਨਾ La Place (ਮਰਦਾਨਾ ਜਗ੍ਹਾ) ਲਈ ਰੇਨੌਦੋ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਹ ਵੀ ਇੱਕ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਬਿਰਤਾਂਤ ਜੋ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਬਚਪਨ ਦੇ ਉਸਦੇ ਅਨੁਭਵਾਂ 'ਤੇ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਬਾਲਗ ਉਮਰ ਵਿੱਚ `ਤੇ ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਮੂਲ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਦੂਰ ਜਾਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ।
ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਰਨੌ ਨੇ ਗਲਪ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਵੱਲ ਮੁੜ ਪਈ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਨੁਭਵਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਤਰੱਕੀ (La place, La honte), ਆਪਣੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਸਾਲ (Ce qu'ils disent ou rien), ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ (La femme gelée), ਇੱਕ ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਆਦਮੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਭਾਵੁਕ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ  (Passion simple), ਉਸਦਾ ਗਰਭਪਾਤ ( L'événement ), ਅਲਜ਼ਾਈਮਰ ਰੋਗ ( Je ne suis pas sortie de ma nuit ), ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ( Une femme ), ਅਤੇ ਛਾਤੀ ਦਾ ਕੈਂਸਰ (L'usage de la photo) ਨੂੰ ਆਪਣਿਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿਤਰਿਆ ਹੈ। ਅਰਨੌ ਨੇ ਫਰੈਡਰਿਕ-ਯਵੇਸ ਜੀਨੇ ਨਾਲ L'écriture comme un couteau (ਚਾਕੂ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਜ਼ਿੰਦਗੀ) ਵੀ ਲਿਖੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1940
ਸੱਤਿਆ ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ
ਸੱਤਿਆ ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ (ਜਨਮ ਰਤਨਾਕਰਮ ਸੱਤਿਆਨਾਰਾਇਣ ਰਾਜੂ; 23 ਨਵੰਬਰ 1926 – 24 ਅਪ੍ਰੈਲ 2011) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗੁਰੂ ਸੀ। ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ਿਰਡੀ ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ ਦਾ ਪੁਨਰ ਜਨਮ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣਾ ਘਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚਮਤਕਾਰ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਭੂਤੀ (ਪਵਿੱਤਰ ਸੁਆਹ) ਅਤੇ ਹੋਰ ਛੋਟੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੰਗੂਠੀਆਂ, ਹਾਰ ਅਤੇ ਘੜੀਆਂ, ਚਮਤਕਾਰੀ ਇਲਾਜਾਂ, ਪੁਨਰ-ਉਥਾਨ, ਦਾਅਵੇਦਾਰੀ, ਦੁਵੱਲੇਪਣ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰਵ ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਅਤੇ ਸਰਬ-ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਸੀ। ਕੁਝ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਚਾਲ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸਨ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਸਨ ਜੋ ਅਲੌਕਿਕ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਬ੍ਰਹਮਤਾ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
1972 ਵਿੱਚ, ਸੱਤਿਆ ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਸੱਤਿਆ ਸਾਈਂ ਸੈਂਟਰਲ ਟਰੱਸਟ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਸੱਤਿਆ ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ ਨੇ ਮੁਫਤ ਸੁਪਰ ਸਪੈਸ਼ਲਿਟੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨੈਟਵਰਕ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜਨਰਲ ਹਸਪਤਾਲ, ਕਲੀਨਿਕ, ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ, ਇੱਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ, ਆਸ਼ਰਮ, ਐਡਟੈਕ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਅਤੇ ਸਕੂਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨੈਟਵਰਕ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।   ਇਸ ਦੀਆਂ 40 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਹਨ, ਇਸਦੀ ਭੈਣ ਸੰਗਠਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਸ਼੍ਰੀ ਸੱਤਿਆ ਸਾਈਂ ਗਲੋਬਲ ਕੌਂਸਲ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੱਤਿਆ ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ
ਰੋਹਤਾਸਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹਾ
ਸਥਿੱਤੀ
ਰੋਹਤਾਸਗੜ੍ਹ ਸੋਨ ਨਦੀ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਪਾਸੇ, 24° 57′ N, 84° 2′E ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸਾਸਾਰਾਮ ਤੋਂ ਉਸ ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਲਗਭਗ ਦੋ ਘੰਟੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਦੇ ਉੱਪਰ ਰੋਹਤਾਸ ਦਾ ਕਿਲਾ ਹੈ। ਦੇਹਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਇਸ ਤੱਕ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਸੜਕਾਂ ਹਨ। ਅਕਬਰਪੁਰ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਰੋਹਤਾਸ ਦੇ ਕਿਲੇ ਤੱਕ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਿਲ੍ਹਾ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 1500 ਫੁੱਟ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਹੈ।  ਚੂਨੇ ਦੇ ਪੱਥਰ ਦੇ 2000 ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਪੌਡੇ ਸ਼ਾਇਦ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਚੜ੍ਹਨ ਲਈ ਸਨ। ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ, ਇਹ ਡੇਢ ਘੰਟੇ ਦੀ ਚੜ੍ਹਾਈ  ਥਕਾ ਦੇਣ ਵਾਲ਼ੀ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਰੋਹਤਾਸ ਦਾ ਮੁਢਲਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ। ਸਥਾਨਕ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰੋਹਤਾਸ ਪਹਾੜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਾ ਹਰੀਸ਼ਚੰਦਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰੋਹਤਾਸ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਕੋਈ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ 7ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਖੰਡਰ ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। left|thumb| ਸ਼ਸ਼ਾਂਕ ਦੀ ਰੋਹਤਾਸ ਮੋਹਰ। thumb| ਦੇਵੀ ਮੰਦਿਰ, ਰੋਹਤਾਸਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਹਾਰ
ਥਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਆਨੰਦ
ਥਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਆਨੰਦ ਅਮਰੀਕਾ ਰਹਿੰਦਾ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨ ਹੈ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਉਸਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ 50 ਅਨੁਵਾਦਕਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਨਾਲ਼ ਲੈਕੇ ਅੱਠ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸੀਸੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਅਰਬੀ, ਤੇਲਗੂ, ਉੜੀਆ, ਗੁਜਰਾਤੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਲਈ ਦੋ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ਵੀ ਬਣਾਈਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਦੁਰਲੱਭ ਹੱਥ ਲਿਖਤ ਕਾਪੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸਿੱਖ ਸਾਹਿਤ  ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ।
ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ।   ਪਰ, ਉਸਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਸਿੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼ਰਲੀ ਬਾਬਾਸ਼ੌਫ
ਸ਼ਰਲੀ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਬਾਬਾਸ਼ੌਫ (ਜਨਮ 31 ਜਨਵਰੀ, 1957) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਬਕਾ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ ਤੈਰਾਕ, ਓਲੰਪਿਕ ਚੈਂਪੀਅਨ, ਅਤੇ ਕਈ ਈਵੈਂਟਸ ਵਿੱਚ ਸਾਬਕਾ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ-ਧਾਰਕ ਹੈ। ਬਾਬਾਸ਼ੌਫ ਨੇ ਛੇ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਨੌਂ ਓਲੰਪਿਕ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ। ਉਸਨੇ 1972 ਅਤੇ 1976 ਓਲੰਪਿਕ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ 400-ਮੀਟਰ ਫ੍ਰੀਸਟਾਈਲ ਰਿਲੇਅ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ 200-ਮੀਟਰ ਅਤੇ 400-ਮੀਟਰ ਫ੍ਰੀਸਟਾਈਲ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ 1975 ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ।
ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ 37 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ (17 ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਤੇ 20 ਰਿਲੇਅ) ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ 100-ਮੀਟਰ ਤੋਂ 800-ਮੀਟਰ ਈਵੈਂਟ ਤੱਕ ਸਾਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ੍ਰੀਸਟਾਈਲ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਏ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
thumb| 2016 ਵਿੱਚ ਬਾਬਾਸ਼ੌਫ ਬਾਬਾਸ਼ੌਫ ਜੈਕ ਬਾਬਸ਼ੌਫ, ਇੱਕ ਮਸ਼ੀਨਿਸਟ, ਅਤੇ ਵੇਰਾ ਸਲਿਵਕੌਫ, ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਦੇ ਚਾਰ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਹਵਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੈਰਾਕੀ ਇੰਸਟ੍ਰਕਟਰ ਸਨ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਓਲੰਪੀਅਨ ਬਣਨ। ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੋਵੇਂ ਦੂਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਰੂਸੀ ਅਮਰੀਕੀ ਹਨ।
1982 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੈਰਾਕੀ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ ਵਿੱਚ "ਆਨਰ ਤੈਰਾਕੀ" ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਆਪਣੇ ਓਲੰਪਿਕ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਾਬਸ਼ੌਫ ਨੇ ਤੈਰਾਕੀ ਦੀ ਕੋਚਿੰਗ ਦਿੱਤੀ, 1986 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਨੇ ਇਕੱਲੇ ਪਾਲਿਆ, ਅਤੇ ਓਰੇਂਜ ਕਾਉਂਟੀ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਡਾਕ ਸੇਵਾ ਲਈ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਕੈਰੀਅਰ ਬਣ ਗਿਆ।
30 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2005 ਨੂੰ, ਬਾਬਾਸ਼ੌਫ ਨੂੰ ਓਲੰਪਿਕ ਆਰਡਰ, ਓਲੰਪਿਕ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਉਦਘਾਟਨੀ ਓਲੰਪਿਕ ਅਸੈਂਬਲੀ ਲੰਚ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਓਲੰਪਿਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਬੌਬ ਸੀਟਵਰਟਿਲਿਕ, ਅਨੀਤਾ ਡੀਫ੍ਰਾਂਟਜ਼ ਅਤੇ ਜਿਮ ਈਸਟਨ ਨੇ ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਆਈਓਸੀ ਨੇ 1974 ਵਿੱਚ ਓਲੰਪਿਕ ਆਰਡਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਉਹਨਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਓਲੰਪਿਕ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ।
ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਜੈਕ ਬਾਬਾਸ਼ੌਫ ਨੇ 1976 ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਟੀਮ ਦੇ ਸਾਥੀ ਜਿਮ ਮੋਂਟਗੋਮਰੀ ਨੂੰ 100 ਮੀਟਰ ਫ੍ਰੀਸਟਾਈਲ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਦਾ ਦੂਜਾ ਭਰਾ ਬਿਲ ਅਤੇ ਭੈਣ ਡੇਬੀ ਵੀ ਤੈਰਾਕ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ। ਸ਼ਰਲੀ ਨੇ ਫਾਉਂਟੇਨ ਵੈਲੀ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਫਾਉਂਟੇਨ ਵੈਲੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। 1973 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਤੈਰਾਕੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਇੰਟਰਸਕੋਲਾਸਟਿਕ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1957
ਸ਼੍ਰੀ ਸੱਤਿਆ ਸਾਈਂ ਸੈਂਟਰਲ ਟਰੱਸਟ
ਸ੍ਰੀ ਸੱਤਿਆ ਸਾਈਂ ਕੇਂਦਰੀ ਟਰੱਸਟ (ਐਸਐਸਐਸਸੀਟੀ), ਇੱਕ ਰਜਿਸਟਰਡ ਪਬਲਿਕ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਟਰੱਸਟ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1972 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਸੱਤਿਆ ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਅਤੇ ਮਾਨਵਤਾਵਾਦੀ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਸਮੇਤ, ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ।
ਪੁੱਟਪਰਥੀ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਸੱਤਿਆ ਸਾਈਂ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਹਾਇਰ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ (SSSIHMS), ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਪੀ.ਵੀ. ਨਰਸਿਮਹਾ ਰਾਓ ਦੁਆਰਾ ਨਵੰਬਰ 1991 ਵਿੱਚ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ SSSCT ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
2020 ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀ ਸਤਿਆ ਸਾਈਂ ਕੇਂਦਰੀ ਟਰੱਸਟ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਲਾਹਕਾਰ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਵੰਬਰ 2021 ਵਿੱਚ, SSSCT ਨੂੰ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਜਨਤਕ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ YSR ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੱਤਿਆ ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ
ਔੜ ਦੇ ਬੀਜ (ਨਾਵਲ)
ਔੜ ਦੇ ਬੀਜ ਜਸਬੀਰ ਮੰਡ ਦਾ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਠਵੇਂ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ 1986 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ।
ਪਲਾਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ
ਬਹਾਦਰ ਸਿੰਘ ਗੋਸਲ
ਬਹਾਦਰ ਸਿੰਘ ਗੋਸਲ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਹੁਣ ਤੱਕ 40 ਦੇ ਕਰੀਬ ਪੁਸਤਕਾਂ ਲਿਖ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।
ਰਚਨਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ
ਦੂਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ
ਦੂਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ 3010 ਭਾਰਤੀ ਰੇਲ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਗਈ ਇੱਕ ਮੇਲ ਐਕਸ ਪ੍ਰੈਸ ਰੇਲਗੱਡੀ ਹੈ I ਇਹ ਰੇਲਗੱਡੀ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ (ਸਟੇਸ਼ਨ ਕੋਡ:DDN) ਤੋਂ 08:25 PM ਵਜੇ ਚਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਵੜਾ ਜੰਕਸ਼ਨ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ (ਸਟੇਸ਼ਨ ਕੋਡ:HWH) ਤੇ 07:00AM ਵਜੇ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ I ਇਸ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਮਿਆਦ 34 ਘੰਟੇ 35 ਮਿੰਟ ਹੈ I 13009/10 ਹਾਵੜਾ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਦੂਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲ ਦੇ ਪੂਰਬ ਰੇਲਵੇ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਰੇਲਗੱਡੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਾਵਡਾ ਜੰਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚਲਦੀ ਹੈ ਇਹ ਰੇਲ-ਅੰਕ 13009 ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਾਵੜਾ ਜੰਕਸ਼ਨ ਤੋਂ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਤੱਕ ਚਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰੇਲ-ਅੰਕ 13010 ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਲਟ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਝਾਰਖੰਡ, ਬਿਹਾਰ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋ ਗੱਡੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਹਾਵੜਾ ਅਤੇ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਰੇਲ 12327/28 ਉਪਾਸਨਾ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਹੈ I
ਡੱਬੇ
ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ 13009/10 ਹਾਵੜਾ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਦੂਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਵਿੱਚ 1 ਏਸੀ 2 ਟੀਯਰ, 3 ਏਸੀ 3 ਟੀਯਰ, 11 ਸਲੀਪਰ ਕਲਾਸ, 3 ਸਾਧਾਰਨ ਅਣਰਾਖਵੇਂ ਤੇ 2 ਡੱਬੇ ਬੈਠਕ ਅਤੇ ਸਹਿਸਮਾਨ ਦੀ ਰੇਕ ਹੈ I ਇਸ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਯਾਨ ਦਾ ਡੱਬਾ ਨਹੀਂ ਹੈ I ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰੇਲ ਸੇਵਾ ਰਵਾਇਤੀ ਹੈ, ਡੱਬਿਆਂ ਦਾ ਸੰਗਠਨ ਮੰਗ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲ ਦੇ ਇਖਤਿਆਰੀ ਸੁਧਾਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ I
ਸੇਵਾ
13009 ਹਾਵੜਾ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਦੂਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ 34 ਘੰਟੇ 55 ਮਿੰਟ (44.59 ਕਿਮੀ/ਘੰਟਾ) ਵਿੱਚ 1557 ਕਿਮੀ ਦੀ ਦੂਰੀ ਨਸ਼ਚਤਿ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ 34 ਘੰਟੇ 30 ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ 13010 ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਹਾਵੜਾ ਦੂਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ (45.13 ਕਿਮੀ/ਘੰਟਾ) ਦੂਰੀ ਨਸ਼ਚਤਿ ਕਰਦੀ ਹੈ I ਕਿਉਂਕਿ ਟਰੇਨ ਦੀ ਔਸਤ ਗਤੀ 55 ਕਿਮੀ/ਘੰਟੇ ਤੋ ਘੱਟ ਹੈ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਦੇ ਕਿਰਾਏ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਪਰਫਾਸਟ ਸਰਚਾਰਜ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੈ I
ਮਾਰਗ
13009/10 ਹਾਵੜਾ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਦੂਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਹਾਵੜਾ ਜੰਕਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਰਧਮਾਨ ਜੰਕਸ਼ਨ, ਘਨਬਾਅਦ ਜੰਕਸ਼ਨ, ਗਯਾ ਜੰਕਸ਼ਨ, ਮੁਗਲਸਰਾਏ ਜੰਕਸ਼ਨ, ਫੌਜਾਬਾਦ ਜੰਕਸ਼ਨ, ਲਖਨਊ ਜੰਕਸ਼ਨ ਐਨ.ਆਰ, ਸ਼ਾਹਜਹਾਂਪੁਰ, ਬਰੇਲੀ, ਮੁਰਾਦਾਬਾਦ, ਨਜੀਬਾਬਾਦ ਜੰਕਸ਼ਨ, ਹਰਿਦੁਆਰ ਜੰਕਸ਼ਨ ਤੋ ਹੋਕੇ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਜਾਂਦੀ ਹੈ I
ਜ਼ੋਰ
ਰਸਤਾ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਇਲੈਕਰਿਫ਼ਾਈਡ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਇਹ ਹਾਵੜਾ ਜੰਕਸ਼ਨ ਤੋਂ ਮੁਗਲਸਰਾਏ ਜੰਕਸ਼ਨ ਤੱਕ ਹਾਵੜਾ ਆਧਾਰਿਤ ਡੱਬਲਯੂ.ਏ.ਪੀ-4 ਨਾਲ ਖਿਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਲਈ ਰੇਲਗੱਡੀ ਨੂੰ ਲਖਨਊ ਜਾਂ ਤੁਗਲਕਾਬਾਦ ਆਧਾਰਿਤ 3 ਏ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ I
ਦੁਰਘਟਨਾਵਾਂ
31 ਮੇਈ 2012 ਨੂੰ ਮਾਰਵਾ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੇ ਰੇਲਗੱਡੀ ਪਟੱਰੀ ਤੋਂ ਉਤੱਰਣ ਦੇ ਕਾਰਨ 5 ਬੰਦਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 50 ਲੋਕ ਜਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਏ ਸੀ I 28 ਅਪਰੈਲ 2014 ਨੂੰ ਉਤਰਪਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅੰਬੇਦਕਰ ਨਗਰ ਦੇ ਕੋਲ ਦੂਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਦੇ ਪਟੱਰੀ ਤੋਂ ਉਤੱਰ ਜਾਣ ਕਰ ਕੇ 3 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੋਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 6 ਲੋਕ ਜਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਏ ਸੀ I
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ
ਮੁਰਾਦਨਗਰ
ਮੁਰਾਦਨਗਰ ਗਾਜ਼ੀਆਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਿਉਂਸਪਲ ਬੋਰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ, ਗਾਜ਼ੀਆਬਾਦ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 22 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ 55 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਭੂਗੋਲ
ਮੁਰਾਦਨਗਰ 28.78°N, 77.5°W ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਜਨਸੰਖਿਆ
2006 ਦੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੁਰਾਦਨਗਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 100,080 ਸੀ। ਮਰਦ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 53% ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ 47% ਹਨ। ਮੁਰਾਦਨਗਰ ਦੀ ਔਸਤ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 70% ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਸਤ 60.5% ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ: ਮਰਦ ਸਾਖਰਤਾ 71% ਹੈ, ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ 55% ਹੈ। ਮੁਰਾਦਨਗਰ ਵਿੱਚ, 15% ਆਬਾਦੀ 6 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੀ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ
ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਹਾਲੀਆ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ (ਭਾਜਪਾ) ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਅਜੀਤ ਪਾਲ ਤਿਆਗੀ ਨੇ ਚੋਣ ਜਿੱਤੀ।
ਵਿਲੀਅਮ ਵਰਡਜ਼ਵਰਥ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ
ਵਿਲੀਅਮ ਵਰਡਜ਼ਵਰਥ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੁੱਲੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਾਵਿ-ਨਾਟਕ ਵੀ ਲਿਖਿਆ।
ਸਿਰਜਣਾ ਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ
ਵਰਡਜ਼ਵਰਥ ਦੀ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਖਾਸੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਵਿ ਅਤੇ ਕਾਵਿ ਸਿਰਜਣ ਦੀ ਪ੍ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਆਧਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਕਾਵਿ ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੁਕਤੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਬੁੱਧੀ ਦਾ ਗਿਆਨ ਤੇ ਤਰਕ ਹਾਰ ਜਾਦੇ ਹਨ ਉਸ ਨੁਕਤੇ ਤੋ ਮਨੁੱਖੀ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਸੰਸਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਵਿ ਇਹ ਸਮਝਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਵਿਤਾ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਹੈ, ਬੋਧਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨਹੀਂ।
ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਤੇ ਕਾਵਿ
ਉਹ ਪ੍ਕਿਰਤੀ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੀ ਅਤੇ ਪੋ੍ੜਤਾ ਭਰੀ ਤੇ ਸੰਬੰਧ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਕਿਰਤੀ ਦੀ ਨੇੜਤਾ ਕਵੀ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਜਿਆਦਾ ਤੀਖਣ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਭਾਵ- ਜਗਤ ਨੂੰ ਹੋਰ ਜਿਆਦਾ ਅਮੀਰ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਕਿਰਤੀ ਦਾ ਕੋਮਲ ਸਵਰ ਸਾਕਾਰ ਹੋ ਉੱਠਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਕਿਰਤੀ ਦੀ ਤੀਬਰ ਅਨੁਭੂਤੀ ਨਾਲ ਕਵੀ ਨੂੰ ਚੰਨ ਦੀ ਚਾਨਣੀ ਵਿੱਚ ਪਹੁਫੁਟਾਲੇ ਵੇਲੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਲਾਲੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਰਹੱਸਮਈ ਸਖਸ਼ੀਅਤ ਦੀ ਹੋਂਦ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਰਡਜ਼ਵਰਥ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਸਿਰਫ਼ ਉਹੋ ਕਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਨੇੜਿਓ ਦੇਖਿਆ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਸੋਗਮਈ ਗੀਤ ਲਿਖਣ ਵਾਲਾ ਕਵੀ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਪੂਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਵੇਦਨਾਤਮਕ ਸੋਗ ਗਤੀ ਨਹੀਂ ਲਿਖ ਸਕਦਾ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਆਪ ਸੋਗ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਬਿਰਬਲ ਨਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ। ਕਵੀ ਦੇ ਕਾਵਿ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਿਧਾਂਤ ਅਨੁਭੂਤੀ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਹੀ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਸਵਾਲ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪੇਸਕਾਰੀ, ਪੁਨਰ ਨਿਰੀਖਣ ਤੇ ਵਿਵੇਕ
ਵਰਡਜ਼ਵਰਥ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੀਬਰ ਤੇ ਸੱਚੀ ਅਨੁਭੂਤੀ ਵੀ ਤਾਂ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੇ ਉਸ ਦੀ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਵੀ ਢੁਕਵੀਂ ਹੋਵੇ। ਸਮਰੱਥ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਲਈ ਉਹ ਤਿੰਨ ਗੁਣ ਜਰੂਰੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।ਚਿਤਰਣ ਜਾਂ ਪੇਸਕਾਰੀ, ਪੁਨਰ ਨਿਰੀਖਣ ਤੇ ਵਿਵੇਕ। ਕਵੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜਿਸ ਵਿਸ਼ੇ ਬਾਰੇ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰੇ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਲੁੜੀਂਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਉਪਰੰਤ ਆਪਣੇ ਭਾਵਾਂ ਦੀ ਮੁੜ ਪੁਣਛਾਣ ਕਰੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣਾ ਦਿਮਾਗ ਵਰਤ ਕੇ ਆਪਣੇ ਭਾਵ ਪੇਸ਼ ਕਰੇ। ਵਰਡਜ਼ਵਰਥ ਨੇ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਮਨੁੱਖੀ ਜਜ਼ਬਿਆਂ ਦਾ ਆਪਮੁਹਾਰਾ ਉਛਾਲ ਜਾਂ ਪ੍ਗਟਾਵਾ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਚਿੰਤਨ, ਪੁਨਰ ਪਰੀਖਿਆ ਤੇ ਵਿਵੇਕ ਵਰਣਨ ਦਾ ਮਸ਼ਵਰਾ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਕਵੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ, ਘਟਨਾਂ ਜਾਂ ਸਥਿਤੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਤੀ ਇੱਕ ਪ੍ਤਿਕਿ੍ਆ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਵਸਤੂ, ਘਟਨਾ ਆਦਿ ਦੇ ਨਜ਼ਰੋ ਓਹਲੇ ਹੋ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਸਾਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪ੍ਗਟਾਵੇ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਫ਼ਰਕ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਇੱਕ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਵਾਂਗ ਜਿਉਂ ਹੀ ਤਿਉਂ ਫੋਟੋ ਖਿੱਚ ਲੈਣਾ ਨਹੀਂ। ਜੇਠ ਦੀ ਦੁਪਿਹਰ ਵੇਲ ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਪੱਥਰ ਤੋੜਦੀ ਹੋਈ ਮਜ਼ਦੂਰਨ ਦੀ ਪੀੜ੍ ਤਾਂ ਹੀ ਪੇਸ਼ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਸ ਪੀੜ੍ ਨੂੰ ਨੇੜਿਓ ਦੇਖਿਆ ਤੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇਂ। ਕਵੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਪੀੜ੍ ਨੂੰ ਸਾਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਇਹ ਕਿਰਿਆ ਕਲਪਨਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਾਮੁਮਕਿਨ ਹੈ ।
ਅਨੂਭੂਤੀ, ਕਲਪਨਾ ਅਤੇ ਕਲਾ
ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਤੱਤ ਜਰੂਰੀ ਹਨ ਅਨੂਭੂਤੀ, ਕਲਪਨਾ ਅਤੇ ਕਲਾ। ਕਵੀ ਨੂੰ ਅਨੂਭੂਤੀ ਹੋਈ, ਉਸਨੇ ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਇੱਕ ਕਲਾਤਮਕ ਕਾਵਿ ਚਿੱਤਰ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕਲਪਨਾ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਨੇ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੰਨੀ ਹੈ। ਕਲਪਨਾ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਹੈ। ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੇ ਸਥਿਤੀਆਂ ਆਦਿ ਦੇ ਬਿੰਬਾਂ ਦਾ ਆਜ਼ਾਦ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੁਨਰ ਸਿਰਜਣ ਤੇ ਸੰਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕੰਮ ਬੋਧਿਕ ਅੰਤਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਜਰੀਏ ਮੁਮਕਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕਾਵਿ ਦਾ ਪੵਯੋਜਕ
ਉਹ ਇਕ ਵਿਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਮਨੁੱਖੀ ਦਿਲ ਨਾਲ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਬੋਧਿਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਣਾ ਔਖਾ ਕੰਮ ਹੈ। ਅਰਸਤੂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਹਰ ਕਵੀ ਤੇ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸ੍ਤੀ ਨੇ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਾਵਿ ਦੇ ਪ੍ਯੋਜਕ ਗਿਣਾਏ ਹਨ। ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਤੱਤ ਨੂੰ ਅਹਿਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕਾਵਿ ਦਾ ਮੂਲ ਪ੍ਯੋਜਨ ਆਨੰਦ ਪਾ੍ਪਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਮੰਨਿਆ। ਸਿਡਨੀ ਨੇ ਕਾਵਿ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸਦਾਚਾਰ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਮਝਿਆ ।ਪਰ ਉਹੋ ਕਾਵਿ ਸੇ੍ਸ਼ਠ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ਕ ਰੂਪ ਚਿੱਤਰ ਸਕਦਾ ਹੋਵੇ।
ਵਰਡਜ਼ਵਰਥ ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਵਿ ਦਾ ਪ੍ਯੋਜਨ ਆਨੰਦ ਦੀ ਅਨੁਭੂਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਉਦਾੱਤ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕਵਿਤਾ ਪੜੵਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਸ਼ੁੱਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਮੁਨੱਖੀ ਜਾਤ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਹਮਦਰਦੀ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਕਵਿਤਾ ਆਪਣੇ ਮਕਸਦ ਵਿੱਚ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋ ਜਾਏਗੀ। ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਬਣਾਵੇ। ਨਫ਼ਰਤ ਤੇ ਈਰਖਾ ਫੈਲਾਉਣਾ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਮਕਸਦ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਕਵਿਤਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉਤਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਮਨ ਦੀ ਉੱਦਾਤ ਰਚਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਮਹਾਨ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਾਵਿ ਦਾ ਪ੍ਯੋਜਨ ਸਿਰਫ਼ ਜੀਵਨ ਦੀ ਉੱਨਤੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਸਗੋਂ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਦਾ ਤੱਤ ਵੀ ਜਰੂਰੀ ਹੈ।
ਕਾਵਿ ਮੀਟਰ
ਕਾਵਿ ਮੀਟਰ ਦੀ ਗਲ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਛੰਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਹੀ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਡਾ੍ਇਡਨ ਕਾਵਿ ਦੇ ਦੋ ਪਰਯੋਜਨ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਨੈਤਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਤੇ ਸੁਹਜ ਸੁਆਦ ਦੇਣਾ। ਡਾ੍ਇਡਨ ਆਨੰਦ ਜਾਂ ਸੁਹਜ ਸੁਆਦ ਨੂੰ ਜਿਆਦਾ ਮਹੱਤਵ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਾੱਨਸਨ ਆਨੰਦ ਤੇ ਸੱਚ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਨਿਭਾਉਣ ਉੱਤੇ ਜੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਆਨੰਦ ਦਾ ਸੋਮਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕੁਲ ਗਿਆਨ ਦਾ ਆਦਿ ਤੇ ਅੰਤ ਵੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਕਵਿਤਾ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਆਦ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ, ਸਗੋਂ ਉਸਦੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਭੌਇ ਤੇ ਜਲਵਾਯੂ, ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਤੌਰ ਤਰੀਕੇ, ਕਾਇਦੇ ਕਾਨੂੰਨ, ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਕਵੀ ਸਾਰੇ ਭੂ ਮੰਡਲ ਉੱਤੇ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਘੇਰੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਜ਼ਬਾਤੀ ਪਹੰਚ ਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਧਾਗੇ ਵਿੱਚ ਪਰੋ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕਾਵਿ ਭਾਸ਼ਾ
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਅਠਾਰੵਵੀ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕਾਵਿ ਸ਼ੈਲੀ ਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਪੵਯੋਗ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਹ ਕਾਫ਼ੀ ਮਨਸੂਈ ਤੇ ਸ਼ਬਦ ਆਡੰਬਰ ਨਾਲ ਲਬਰੇਜ਼ ਸੀ। ਕਵੀ ਇਸ ਕਿਸਮ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਜਿਹੀ ਸ਼ੈਲੀ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਅਚੰਭੇ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਡੂੰਘਾਵਾਂ ਨੂੰ ਛੋਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ। ਯਥਾਰਥ ਦੇ ਅਸਰਦਾਇਕ ਪ੍ਗਟਾਵੇ ਲਈ ਉਹ ਅਜਿਹੀ ਸ਼ੈਲੀ ਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਰਤਣ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਸੁਭਾਵਿਕ, ਛੰਦ ਤੇ ਲੈਅ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਵੇ। ਛੰਦ ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਹੋ ਸਕੇ, ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤੵੀ ਨੇਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਝੇ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਬਿੰਬ ਜਾਂ ਸੈਲ਼ੀ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨੋਭਾਵ ਜੋੜੇ, ਉਸ ਦੇ ਪੵਤਿ ਉਸ ਨੂੰ ਆਦਰ ਭਾਵ ਦਿਖਾਉਣਾ ਪੈਦਾ ਹੈਂ। ਜਿਥੋਂ ਤੱਕ ਕਾਵਿ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੈ, ਵਰਡਜ਼ਵਰਥ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਵਿ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪੱਧਰ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਸਿਧਾਂਤ ਘੜੇ ਗਏ ਸਨ। ਕਾਵਿ ਦੀ ਇੱਕ ਖਾਸ ਭਾਸ਼ਾ ਸ਼ੈਲੀ ਪ੍ਚਲਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਪਰ ਵਰਡਜ਼ਵਰਥ ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਸੀ। ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਹਿਜ, ਸੁਭਾਵਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਸਮਰੱਥਕ ਸੀ।ਕਵੀ ਮਾਨਵੀਕਰਣ, ਵਕੵੋਕਤੀ, ਵਿਆਕਰਣਿਕ ਖੁੱਲੵਾ ਆਦਿ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਸੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਭਾਵ ਪ੍ਗਟਾਉਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਦਿਮਾਗੀ ਕਸਰਤ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਕੋ੍ਕਤੀ ਦੀ ਕਲਾਤਮਕ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਿਧਾਂਤਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇਸ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈਂ। ਕਾਵਿ ਭਾਸ਼ਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਵੀ ਸਰਲ ਅਤੇ ਲੋਕ ਰੁਚੀ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਵੇ। ਭਾਵੇਂ ਲੋਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਅਰਥ ਪੇਂਡੂ ਬੋਲੀ ਤੋਂ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਵਧੇਰੇ ਕਾਵਿ ਕਿਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਂਜੀ ਸੰਵਾਰੀ ਹੋਈ ਭਾਸ਼ਾ ਵਰਤੀ ਜਾਦੀ ਹੈ । ਪੇਂਡੂ ਬੋਲੀ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਦੋ ਕਿਸਮ ਦਾ ਸਮਾਜ ਸੀ -ਆਇਰਲੈਂਡ ਦਾ ਪੇਂਡੂ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਇਗਲੈਂਡ ਦੇ ਨਗਰਵਾਸੀ। ਇਗਲੈਂਡ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬਹੁ-ਪੇਸ਼ਾ ਤੇ ਮਸਰੂਫ਼ੀਅਤ ਭਰਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਮਸਰੂਫ਼ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਤੇ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨੀ ਜਰੂਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਸ਼ਾ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਕਵੀ ਨੇ ਪੇਂਡੂ ਬੋਲੀ ਦੇ ਸੁਧਰੇ ਹੋਏ ਰੂਪ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕੀਤੀ। ਭਾਸ਼ਾ ਅਜਿਹੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਸਭ ਦੀ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਏ। ਜੋ ਦਿਲ ਦੇ ਤੀਬਰ ਜਜਬਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਗਟਾਉਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੋਵੇ। ਕੋਈ ਸ਼ਬਦ ਆਡੰਬਰ ਨਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤੇ ਸਰਬਵਿਆਪਕ ਹੋਵੇ। ਕਵਿ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਹਿਜ ਰੂਪ ਨੂੰ ਹੀ ਆਦਰਸ਼ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਮਨਸੂਈ ਕਾਵਿ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧ, ਪੇਂਡੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਅਨੁਭੂਤੀਆਂ ਦੇ ਆਪਮੁਹਾਰੇ ਵੇਗ ਨੂੰ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਆਦਿ ਵਰਡਜ਼ਵਰਥ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਹਨ। ਪਰ ਆਧੁਨਿਕ ਆਲੋਚਨਾ ਨਾਲ ਭਾਵੇਂ ਮੇਲ ਨਾ ਖਾਦੇ ਹੋਣ, ਪਰ ਤਾਂ ਵੀ ਰੁਮਾਂਸਵਾਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੵਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਪੵਤਿਨਿਯ ਸੰਸਥਾਪਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਚਿੰਤਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਵਿਵਾਦ ਰਹਿਤ ਹੈਂ।
ਹਵਾਲੇ
ਮਹਾਰਾਜਾ ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ
ਮਹਾਰਾਜਾ ਫਤਹਿ ਸਿੰਘ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਡੋਦਰਾ (ਭਾਰਤ) ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੇ ਮਹਿਲ ( ਲਕਸ਼ਮੀ ਵਿਲਾਸ ਪੈਲੇਸ ) ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਾਪਿਤ ਇੱਕ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਹੈ।
ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ
thumb| ਮਹਾਰਾਜਾ ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ ਰਾਓ ਗਾਇਕਵਾੜ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇਮਾਰਤ ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸਕੂਲ ਵਜੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਅੱਜ ਮਰਾਠਾ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਕਲਾ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਰ ਸਯਾਜੀਰਾਓ ਗਾਇਕਵਾੜ III ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਪਣੀਆਂ ਕਈ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤੀਆਂ ਕਲਾ ਕ੍ਰਿਤੀਆਂ  ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪੀਅਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਰਵੀ ਵਰਮਾ ਦੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਪੋਰਟਰੇਟ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਰਾਜਾ ਰਵੀ ਵਰਮਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ।
ਖ਼ਾਨਪੁਰ, ਕਪੂਰਥਲਾ
ਖਾਨਪੁਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਕਪੂਰਥਲਾ ਤੋਂ 16 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (9.9 ਮੀਲ) ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਖਾਨਪੁਰ ਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਤਹਿਸੀਲ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ
ਗ਼ਾਲਿਬ ਅਵਾਰਡ
ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ ਅਵਾਰਡ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗ਼ਾਲਿਬ ਅਵਾਰਡ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਨਮਾਨ ਹੈ ਜੋ ਗ਼ਾਲਿਬ ਅਕੈਡਮੀ ਦਸੰਬਰ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਗ਼ਾਲਿਬ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੇਖਕਾਂ ਅਤੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ "ਵਧੀਆ ਯੋਗਦਾਨ" ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਵਿੱਚ  25,000 ਤੋਂ 50,000 ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਦਾ ਨਕਦ ਇਨਾਮ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪੱਤਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪੱਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਯਾਦ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with citations having bare URLs ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with citations lacking titles
ਬੱਚਨ ਪਰਿਵਾਰ
ਬੱਚਨ ਪਰਿਵਾਰ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਰਿਵਾਰ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹਰੀਵੰਸ਼ ਰਾਏ ਬੱਚਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਸਲੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਨਾਂ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਉਪਜਾਤੀ ਦਾ ਸੀ।
ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮਿਤਾਭ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ, ਕਵੀ ਹਰੀਵੰਸ਼ ਰਾਏ ਬੱਚਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਤੇਜੀ ਬੱਚਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ; ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ, ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਜਯਾ ਭਾਦੁਰੀ ਬੱਚਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੀ ਸ਼ਵੇਤਾ ਬੱਚਨ ਨੰਦਾ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਅਭਿਨੇਤਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਬੱਚਨ; ਅਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਰਾਏ। 2007 ਵਿੱਚ, ਟਾਈਮ ਨੇ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਅਤੇ ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਰਾਏ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ।
ਸ਼ਹੀਦ ਊਧਮ ਸਿੰਘ (ਨਾਵਲ)
ਸ਼ਹੀਦ ਊਧਮ ਸਿੰਘ (ਨਾਵਲ) ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਨਾਇਕ ਸ਼ਹੀਦ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜੀਵਨ ਸੰਘਰਸ਼ ਖਾਸਕਰ ਅੰਗਰੇਜੀ ਰਾਜ ਨਾਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਉੱਪਰ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਜੀਵਨੀਮੂਲਕ ਸ਼ੈਲੀ ਵਾਲਾ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਸ਼ਹੀਦ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਨਾਵਲ ਦਾ ਸਮਾਂ ਜੱਲਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਹੱਤਿਆਕਾਂਡ (1919) ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਫਾਂਸੀ ਚੜ੍ਹਨ (1940) ਤੱਕ ਦਾ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਵਿਚ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੱਧ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ, ਖਾਸਕਰ ਭਾਰਤ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਬੜਾ ਰਾਜਨੀਤਕ ਹਲਚਲ ਭਰਿਆ ਸਮਾਂ ਸੀ। ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ, ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਹੋ ਰਹੇ ਸੰਘਰਸ਼, ਕਾਮਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆਂ ਨੂੰ ਜੇਲਾਂ ਵਿਚ ਸਿੱਟਣ ਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਕਾਫੀ ਹਲੂਣਿਆ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿਚ ਸਮਾਜਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਕ ਤੇ ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਵਰਨਣ, ਜੈਤੋ ਦਾ ਮੋਰਚਾ, ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸਾਕਾ, ਜੱਲ੍ਹਿਆਵਾਲਾ ਬਾਗ ਦਾ ਸਾਕਾ, ਅਰੂੜ ਸਿੰਘ ਵਲੋਂ ਡਾਇਰ ਨੂੰ ਸਿਰੋਪਾ ਭੇਂਟ ਕਰਨਾ, ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਉੱਪਰ ਕਰੜਾ ਤਸ਼ੱਦਦ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਬੜਾ ਵਿਸਥਾਰ ਸਹਿਤ ਵਰਨਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਮਨ ਉੱਪਰ ਅਸਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਉਦਾਸੀ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਭਾਵ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਅੱਗੇ ਜ਼ਾਹਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਸਗੋਂ ਅੰਦਰ ਹੀ ਜਜ਼ਬ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਵ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇੱਕ ਚੰਗੇ ਦੇਸ਼ਭਗਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਨਾਵਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ
ਨਾਵਲ ਜੱਲ੍ਹਿਆਵਾਲਾ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਹੋਏ 1919 ਦੇ ਹੱਤਿਆਕਾਂਡ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰਾਮ ਨੌਮੀ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨੇ ਡਾ. ਕਿਚਲੂ ਤੇ ਡਾ. ਸੱਤਿਆਪਾਲ ਨੂੰ ਸੱਦ ਕੇ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਿਹਾਅ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਜਲੂਸ ਲੈ ਕੇ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੀ ਕੋਠੀ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਏ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਜਲੂਸ ਉੱਪਰ ਲਾਠੀਚਾਰਜ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਮਾਰਸ਼ਲ ਲਾਅ ਲੱਗ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ। ਭਾਵ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਇਕੱਠ ਉੱਪਰ ਪਾਬੰਦੀ ਸੀ। 13 ਅਪ੍ਰੈਲ 1919 ਦੇ ਦਿਨ ਲੋਕ ਜੱਲ੍ਹਿਆਵਾਲਾ ਬਾਗ ਵਿਚ ਜਮਾਂ ਹੋਏ। ਅੰਗਰੇਜੀ ਅਫਸਰ ਓਡਵਾਇਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਜਰਨਲ ਡਾਇਰ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੋ ਰਹੇ ਜਲੂਸ ਉੱਪਰ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾ ਕੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਿਹੱਥੇ ਲੋਕ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਜ਼ਖਮੀ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਅੱਖੀਂ ਦੇਖਿਆ। ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਅੰਗਰੇਜੀ ਰਾਜ ਲਈ ਨਫਰਤ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪਲ ਪਈ।
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਸਰਬਰਾ ਭਾਵ ਜੱਥੇਦਾਰ ਅਰੂੜ ਸਿੰਘ ਵਲੋਂ ਜਰਨਲ ਡਾਇਰ ਨੂੰ ਸਿਰੋਪਾ ਭੇਂਟ ਕਰਨ ’ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਰੋਸ ਦੀ ਲਹਿਰ ਫੈਲ ਗਈ। ਏਸੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਜਾਗੋ ਤੇ ਅਸ਼ਰਫ ਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਪਾਤਰਾਂ ਨੇ ਅਰੂੜ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਗੁਲੇਲਾਂ ਮਾਰੀਆਂ। ਇਸ ਸ਼ਰਾਰਤ ਕਾਰਨ ਉਹ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਨਿਗ੍ਹਾ ਵਿਚ ਆ ਗਏ। ਸੰਤ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕਹਿਣ ’ਤੇ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਛੱਡ ਕੇ ਜਲੰਧਰ ਜਾ ਕੇ ਖਰਾਦੀਏ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਕਾਰਖਾਨੇ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਮਜਦੂਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਫਰਵਰੀ 1913 ਵਿਚ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮਹੰਤ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਿੱਖ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ। ਅੰਗਰੇਜੀ ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਨਿਜੀ ਮਸਲਾ ਕਹਿ ਕੇ ਬਾਕੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਹੋਲੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ’ਤੇ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਹੋਰੀਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਪਰ ਰੰਗ ਪਾ ਆਪਸ ਵਿਚ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਥਾਨਕ ਥਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਦਿਆਂ ਦੇਖ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਤਲਾਸ਼ੀ ਲੈਣ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਘਰੋਂ ਪਿਸਤੌਲ ਮਿਲਣ ’ਤੇ ਉਧਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਚਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਜੇਲ ਹੋ ਗਈ।
ਜੇਲ ਵਿਚ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਅਸੈਂਬਲੀ ਵਿਚ ਬੰਬ ਸਿੱਟਣ ਤੇ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਖਬਰ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ। ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਕਿਸੇ ਸਾਥੀ ਕੈਦੀ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਜੇਲ ਵਿਚੋਂ ਭੱਜ ਗਿਆ। ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਲੁਕੇ ਰਹਿਣ ਮਗਰੋਂ ਉਹ ਲੰਡਨ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇੱਥੇ ਉਸ ਦਾ ਮੇਲ ਦੇਸ਼ਭਗਤ ਬਾਬ ਕਨੌਲੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਦੂਜੀ ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਵਿਚ ਮੁਸਲਿਮ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਬਾਰੇ ਜਲਸਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਜਲਸੇ ਵਿਚ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿਚ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਗਵਰਨਰ ਲਾਰਡ ਲਮਿੰਗਟਨ, ਲੁਇਨ ਡਾਨ ਤੇ ਮਾਈਕਲ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਸਭ ਨੇ ਵਾਰੋ-ਵਾਰੀ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਅਫਸਰਾਂ ਦੀ ਤਾਰੀਫ ਕੀਤੀ। ਉਡਵਾਇਰ ਨੂੰ ਦੇਖ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਜੱਲ੍ਹਿਆਵਾਲੇ ਬਾਗ ਦਾ ਸਾਕਾ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧੱਕਦਾ ਹੋਇਆ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ ਤੇ ਨੌਂ ਇੰਚ ਦੇ ਫਾਸਲੇ ਤੋਂ ਉਡਵਾਇਰ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਅੰਗਰੇਜੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੀ ਘੋਰ ਨਿੰਦਿਆ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਡਵਾਇਰ ਦੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਘਾਟਾ ਦੱਸਿਆ। ਜਦੋਂ ਇਹੀ ਗੱਲ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਹੋਈ ਤਾਂ ਉਧਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬੜੀ ਦਲੇਰੀ ਤੇ ਬੇਬਾਕੀ ਨਾਲ ਅਦਾਲਤੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਮਦਾਰੀ ਦਾ ਤਮਾਸ਼ਾ ਕਹਿ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਸਹੀ ਮੰਨਿਆ। 31 ਜੁਲਾਈ 1940 ਨੂੰ ਇਸੇ ਜੁਰਮ ਦੇ ਅਦਾਲਤੀ ਫੈਸਲੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਉਸ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਨਾਵਲ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ
ਇਹ ਨਾਵਲ ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਸਿਰੜ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਗੱਲ ਤੋਂ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਇਹ ਨਾਵਲ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੰਗੀ ਕੈਦੀ, ਲਹਿਰ ਵਧਦੀ ਗਈ ਤੇ ਹੀਰੋਸ਼ੀਮਾ ਨਾਵਲ ਸਮੇਤ ਕਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੇ ਜੰਗ-ਏ-ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਨਾਵਲ ਲਿਖ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਮਦਨ ਲਾਲ ਢੀਂਗਰਾ ਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਬਾਰੇ ਵੀ ਲਿਖਣ ਵਿਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਸੀ ਪਰ ਇਹ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮੁੱਕਦਮਿਆਂ ਦੇ ਕਾਗਜ਼ ਚਾਹੀਦੇ ਸਨ। ਅਜਿਹਾ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਸ਼ ਅੰਗਰੇਜੀ ਰਾਜ ਦਾ ਗੁਲਾਮ ਸੀ। ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਸੇ ਅੰਗਰੇਜ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਸਿਫਾਰਿਸ਼ ਨਾਲ ਬਾਰ ਐਟ ਲਾਅ ਵਿੱਚ ਦਾਖਿਲਾ ਲੈ ਲਿਆ। ਇੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਖੁੱਲ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਕੀਤੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿਚੋਂ ਉਸ ਨੇ ਮਦਨ ਲਾਲ ਢੀਂਗਰਾ ਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਬਾਰੇ ਨਾਵਲ ਲਿਖੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਨਾਵਲ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਤ ਵਰ੍ਹੇ ਲੱਗ ਗਏ।
ਪ੍ਰੋ. ਜਤਿੰਦਰ ਬੀਰ ਨੰਦਾ ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਸਮਰੱਥਾ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਲੇਖ ਵਿਚ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਲਿਖੇ ਗਏ ਨਾਵਲਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਗਿਆਨੀ ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਂ ਹੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿਚ ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਅੱਖੀਂ ਦੇਖਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।" ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਵਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਉੱਪਰ ਜੇਕਰ ਨਿਗਾਹ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਵਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ ਉਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਨਾਵਲ ਜੋ ਸਿੱਧੇ-ਸਿੱਧੇ ਗ਼ਦਰੀ ਨਾਇਕਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਮਦਨ ਲਾਲ ਢੀਂਗਰਾ, ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਉਸਮਾਨ, ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ, ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ ਲੋਪੋਕੇ, ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਆਦਿ। ਦੂਸਰੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਨਾਵਲ ਉਹ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਤਾਂ ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ’ਤੇ ਆਧਾਰਤ ਹੈ ਪਰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਂ ’ਤੇ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਸਿਰਫ਼ ਲਹਿਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੰਞ ਲਾੜਿਆਂ ਦੀ ਅਤੇ ਵਾਰੇ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਮੌਤ ਜਿਹੇ ਨਾਵਲ ਇਸੇ ਵੰਨਗੀ ਦੇ ਨਾਵਲ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਵਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਵਲ
ਮੋਨਿਕਾ (2022 ਫ਼ਿਲਮ)
ਮੋਨਿਕਾ 2022 ਦੀ ਇੱਕ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ, ਜੋ ਐਂਡਰੀਆ ਪੱਲਾਰੋ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਪਲੈਰੋ ਅਤੇ ਓਰਲੈਂਡੋ ਟਿਰਾਡੋ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਟਰੇਸ ਲਿਸੇਟ, ਪੈਟਰੀਸ਼ੀਆ ਕਲਾਰਕਸਨ, ਐਮਿਲੀ ਬਰਾਊਨਿੰਗ ਅਤੇ ਐਡਰੀਆਨਾ ਬਰਰਾਜ਼ਾ ਨੇ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।
ਸਾਰ
ਇੱਕ ਔਰਤ ਆਪਣੀ ਮਰ ਰਹੀ ਮਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਘਰ ਪਰਤਦੀ ਹੈ।
ਉਤਪਾਦਨ
ਮੁੱਖ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਜੂਨ 2021 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2022 ਫਿਲਮਾਂ
ਪਰੀਜ਼ਾਦ (ਨਾਵਲ)
ਪਰੀਜ਼ਾਦ (پری زاد) ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੇਖਕ ਹਾਸ਼ਿਮ ਨਦੀਮ ਦਾ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੇ ਨਾਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਉਸਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਅਤੇ ਨਾਮ ਕਾਰਨ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਨੁਕੂਲਤਾ
ਇਸ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਉਸੇ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਜੁਲਾਈ 2021 ਵਿੱਚ ਹਮ ਟੀਵੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਹਿਮਦ ਅਲੀ ਅਕਬਰ ਨੇ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲਾ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1"> ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਨਾਵਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ
ਖੱਸਣ, ਭੁਲੱਥ
ਖਸਣ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਭੁੱਲਥ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਕਪੂਰਥਲਾ ਤੋਂ 16 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (9.9 ਮੀਲ) ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਖਾਨਪੁਰ ਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਉਪ-ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ
ਗ਼ਾਲਿਬ ਡੇਂਜਰ
ਗ਼ਾਲਿਬ ਡੇਂਜਰ ਨੀਰਜ ਪਾਂਡੇ ਦਾ 2013 ਦਾ ਨਾਵਲ ਹੈ, ਜੋ ਫਿਲਮ  'ਏ ਵੇਡਨਡਸਡੇ' ਅਤੇ ਸਪੈਸ਼ਲ 26 ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।