cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਪੁਆਧੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਬਾਕੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਪੁਆਧੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੁਰ ਦੀ ਹੋਂਦ ਹੈ। ਪੁਆਧੀ ਵਿੱਚ ਨੀਵੀਂ ਸੁਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਾਝੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਸੁਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਲਵਈ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ। ਪੱਧਰੀ ਜਾਂ ਸਾਵੀਂ ਸੁਰ ਤਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਹੈ। ਮਲਵਈ ਵਾਂਗ ਕਈ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਆਧੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਅੰਤਲਾ /ਹ/ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਅੰਜਨੀ ਸਰੂਪ ਵਿੱਓ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਵ/ਦਾ ਬ/ਤੇ ਮ/ਵਿੱਚ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਮਲਵਈ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਵੇਲਣਾ (ਬੇਲਣਾ), ਦਸਵਾਂ (ਦਸਮਾਂ), ਸਵੇਰਾ (ਸਬੇਰਾ), ਜਵਾਈ (ਜਮਾਈ) ਆਦਿ।
ਪੁਆਧੀ ਵਿੱਚ ਬਾਂਗਰੂ ਦੇ ਅਮਰ ਹੇਠ ਕੁੱਝ ਸ਼ਬਦਾਂ ਮੁੱਢ ਵਿੱਚ ਹ੍ਰਮਣ ਸਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੀਰਘਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ- ਖੂਣੋ (ਖੁਣੋ), ਝੂਅ (ਝੁੱਲ) ਊਹਾਂ, ਈਹਾਂ (ਉਥੇ) (ਇੱਥੇ)।
ਪੁਆਧੀ ਦੀਆਂ ਵਿਆਕਰਨਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ:-
ਪੁਆਧੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧਕ ਵੀ ਖ਼ਾਸ ਹਨ, ਜੋ ਬਾਕੀ ਪੰਜਾਬੀ ਉਪਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਗੈਲ, (ਨਾਲ), ਬਿਚਮਾ (ਵਿਚ), ਲਵੇ (ਨੇੜੇ), (ਤਰਫ) ਆਦਿ। ਪੁਆਧੀ ਦੇ ਪੜਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਦੁਭਾਸ਼ਿਕਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਸ਼ੁੱਧ ਪੰਜਾਬੀ ਰੂਪ, ਸਾਨੂੰ, ਤੈਨੂੰ, ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਮਾਨੂੰ, ਮਾਨੂੰ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੀ ਬੋਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੁਝ ਹੋਰ ਪੜਨਾਂਵ ਵੀ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਹਮ/ਹਮੇਂ (ਅਸੀਂ), ਮ੍ਹਾਰੇ (ਸਾਡੇ), ਹਮਾਨੂੰ (ਸਾਨੂੰ) ਇਯੋ (ਇਹ), ਸਾਤੋਂ (ਸਾਥੋਂ) ਆਦਿ।
ਪੁਆਧੀ ਵਿਚਲੇ ਕਿਰਿਆ ਰੂਪ ਮਲਵਈ, ਮਾਝੀ ਤੇ ਦੁਆਬੀ ਨਾਲੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਸਟੈਂਡਰਡ ਬੋਲੀ ਵਿਚ 'ਖਾਂਦਾ' ਹੈ', 'ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ', 'ਜਾਂਦਾ ਹੈ' ਆਦਿ ਕਿਰਿਆ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਇਹ ਰੂਪ ਪੁਆਧੀ ਵਿਚ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ 'ਖਾਂਦਾ ਹੈ' ਦੀ ਥਾਂ 'ਖਾਹਾ', ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਦੀ ਥਾਂ 'ਜਾਹਾ', 'ਵੇਖਦਾ ਹੈ' ਦੀ ਥਾਂ 'ਦੇਖਾ' ਆਦਿ
ਪੁਆਧੀ ਵਿਚ ਭੂਤਕਾਲੀ ਸਹਾਇਕ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਵਿਚ ਪੁਲਿੰਗ ਲਈ ਸੀ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤਾ/ਥਾਂ, 'ਸਨ' ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੀਆ/ਥੀਆ' ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਕਿਰਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣੀ ਰੂਪਾਂ 'ਜਦ' ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕਿਰਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣੀ ਰੂਪ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ: 'ਹੁਣ' ਦੀ ਥਾਂ 'ਇਬ' 'ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ' ਦੀ ਥਾਂ 'ਕੀਤਰ' 'ਤਦ' ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੋਗਲ', 'ਜਦੋਂ' ਦੀ ਥਾਂ 'ਜੋਗਲ', 'ਅੱਗੇ' ਦੀ ਥਾਂ 'ਗਾਹਾ' ਆਦਿ
ਪੁਆਧੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ:-
ਢਾਡੂ, ਪਲ੍ਹਹ, ਗੋਲ, ਪਛੇਲਾ, ਓੜਕੂ, ਮੁਤਾੜੀ, ਨਿਆਣਾ, ਮੱਲਮਕਾਲ, ਰਮੈਣ, ਕੀਸਾ, ਪਚੂੰਗੜੇ, ਕੱਥਾ, ਡਿਓਟ, ਬਾਹੇ, ਪਿਸੂ, ਝਗੰਡੇ, ਰਾਂਫਾ, ਈਕਣ, ਜਿਕਣ, ਖਾਹਾ, ਆਵਤ, ਗੂਣਾ, ਕੀਹੜ, ਅਣਦਾ, ਗਡਮਾਣਾ, ਆਦਿ ਪੁਆਧੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਹਨ।
ਪੁਆਧੀ ਦੀ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਵੰਨਗੀ:-
ਪੁਆਧੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਆਰਥਿਕ ਵਿਵਸਥਾ:-
ਮੁੱਖ ਫਸਲਾਂ: (ਹਾੜੀ-ਸਾਉਣੀ) ਕਣਕ, ਛੋਲੇ, ਮਕਈ, ਮਾਂਹ, ਮੂੰਗੀ, ਮਸਰੀ-ਮੋਠ, ਚੀਣਾ, ਸੱਠੀ, ਚੌਲ, ਕਪਾਹ, ਅਤੇ ਗੰਨਾ ਆਦਿ.
ਖਾਣ ਪੀਣ: ਗਰਮੀਆਂ 'ਚ ਬੇਰੜ, ਆਟੇ ਦੀ ਮਿੱਸੀ ਰੋਟੀ, ਲੱਸੀ, ਮੱਖਣ, ਘਿਓ, ਗੰਢਾ, ਅੰਬ ਦਾ ਆਚਾਰ ਤੇ ਸਿਆਲ ਵਿਚ ਮੱਕੀ ਦੀ ਰੋਟੀ, ਸਰੋਂ ਦਾ ਸਾਗ।
ਪਹਿਰਾਵਾ: ਨੌਜਵਾਨ ਵਰਗ ਤੇੜ ਲੰਗੋਟ, ਉਪਰੋਂ ਦੀ ਚਾਦਰਾਂ ਲਾਉਂਦੇ, ਜਨਾਨੀਆਂ ਲੱਠੇ, ਬੋਸਕੀ ਛੀਟ ਦੀ ਕਮੀਜ਼, ਸੂਫੇ, ਲੱਠੇ ਦੀ ਸਲਵਾਰ ਪਹਿਨਦੀਆਂ।
ਸੰਦ: (ਘਰੈਲੂ) ਸੰਦੂਕ, ਚਰਖੇ, ਪੀਹੜੇ-ਪੀਹੜੀਆਂ, ਚਕਲੇ, ਬੇਲਣੇ, ਮੰਜੇ ਆਦਿ
ਘੁਮਿਆਰਾਂ ਦੇ ਭਾਂਡੇ: ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ, ਘੜੇ-ਘੜੋਲੀਆਂ, ਕੁੱਜੇ-ਮਾਸਲੇ, ਕੰਡੀਰੇ, ਕਸੋਰੇ, ਕੁੱਜੀਆਂ, ਦਿਊਸੇ, ਕਰੂਏ, ਝੱਕਰੀਆਂ, ਤੌੜੀਆਂ, ਚਾਟੀਆਂ, ਜੱਗ ਆਦਿ
ਮੰਨੋਰੰਜਨ ਦੇ  ਸਾਧਨ: ਪੁਆਧੀ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦਾ ਸਾਧਨ, ਨਚਾਰਾਂ ਦਾ ਅਖਾੜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਆਰਥਿਕ ਵਿਵਸਥਾ: ਰਵਾਇਤੀ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਲੂ, ਮਿਰਚ, ਪਿਆਜ਼ ਦੀ ਖੇਤੀ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜ਼ਮੀਨੀ ਮਲਕੀਅਤ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਸਦਕਾ ਹੀ ਮਿਹਨਤੀ ਅਤੇ ਉੱਦਮੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਅੰਬਾਂ ਦੇ ਬਾਗ ਲਾਉਣ 'ਚ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ ਪੁਆਧੀ ਇਲਾਕੇ ਤੋਂ ਚੱਲੀ ਤੇ ਦੁਆਬੇ ਤੱਕ ਜਾਂ ਪਹੁੰਚੀ।
ਬਨੂੜੀਏ, ਬਾਟੇ, ਜੰਗ, ਗੰਗੂ, ਨੰਦ ਸਿਰੀਆਂ ਅਤੇ ਜ਼ੈਲਦਾਰ ਆਦਿ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਬਾਗ ਹਨ।
ਬੋਲੀ:  “ਕਾਕਾ ਤੌਂਹ ਕਿਆ ਜਾਣੈ, ਇਹਨਾਂ ਬਾਰੇ, ਯੋਹ ਬੇਦੀ ਬੁੱਦੀ ਨੀਂ ਹੈ, ਯੌਹ ਤਾਂ ਬਸ, ਚਾਤੁਰ ਹੈ, ਬਿਆਸ ਨੀ ਬੇਆਸ ਹੈ, ਦਿਆਲਪੁਰ ਪੁਆਧ 'ਚ ਦੋ ਸੌ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਠੇਠ ਪੁਆਧੀ ਬੋਲਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਜਮਨਾ ਨਗਰ ਜਗਾਧਰੀ, ਕਰਨਾਲ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਦਰਿਆ ਸਤਲੁਜ ਤੱਕ ਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦੀ ਕੰਢੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨਾਭਾ, ਪਟਿਆਲਾ ਤੇ ਕਲਸੀਆਂ ਰਿਆਸਤਾਂ (ਅਜੋਕੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸਮੇਤ) ਤੇ ਅੰਬਾਲਾ ਜਿਲਾ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਇਲਾਕਾ 'ਪੁਆਧ' ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਬਨਾਮ ਅੰਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸ: ਪਿੰਡ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਸੇਬੇ ਮੌਕੇ ਸਥਾਪਿਤ ਖੇੜਾ ਪੀਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਰਿਕ ਵਾਧੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਤੇ ਰਖਵਾਲੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਮੰਨਕੇ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਐਤਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਕੱਚੀ ਲੱਸੀ ਨਾਲ ਨਹਾਉਣਾ, ਸ਼ਾਮੀ ਦੀਵੇ ਬਾਲਣਾ, ਕਣਕ ਦੇ ਦਲੀਏ, ਜਾਂ ਮਿੱਠੇ ਚੌਲਾਂ ਨਾਲ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਪਤਾਸਿਆਂ ਨਾਲ ਮੱਥਾ ਟੇਕਨਾ, ਇਥੋਂ ਦੇ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਪ੍ਰਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਪੁਆਧ ਦੇ ਤਿੱਥ ਤਿਉਹਾਰ:-
ਪੁਆਧ ਦੀ ਧਰਤੀ ਗੁਰੂਆਂ, ਪੀਰਾਂ,ਸੰਤਾਂ,ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਵਸਾਈ ਧਰਤੀ ਤਾਂ ਹੈ ਹੀ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਉਹ ਖੁਸ਼ਨਸੀਬ ਜ਼ਮੀਨ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਵੇਦਾਂ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੋਈ। ਇੱਥੇ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਤਿੱਥ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਮਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:
1. ਮਿਥਿਹਾਸਿਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਤਿਉਹਾਰ : ਕਰਵਾ ਚੌਥ, ਝੱਕਰੀਆਂ, ਦੁਸ਼ਹਿਰਾ, ਦੀਵਾਲੀ,ਹੌਲੀ ਆਦਿ
2. ਮਹਾਂ ਪੁਰਸ਼ਾਂ, ਗੁਰੂਆਂ, ਪੀਰਾਂ ਪੈਗੰਬਰਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਜਾਂ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਵਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ  ਤਿਉਹਾਰ:-
ਜ਼ਨਮ ਅਸਟਮੀ, ਅੱਠਿਉਂ, ਗੁੱਗਾ ਨੌਮੀ, ਰਾਮ ਨੌਵੀ, ਬਾਲਮੀਕ ਜਯੰਤੀ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜਨਮ ਦਿਨ, ਗੁਰੂ ਅਰਜ਼ਨ ਦੇਵ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਵਸ, ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਹੀਦੀ, ਦਿਵਸ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜਨਮ ਦਿਨ, ਸ਼ਿਵ ਰਾਤਰੀ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦਿਵਸ, ਪਰਸੂਰਾਮ ਜਯੰਤੀ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਅਗਰਸੈਨ ਜਯੰਤੀ ਆਦਿ।
3. ਘਰੇਲੂ ਤਿਉਹਾਰ:-
ਰੱਖੜੀ, ਭਾਈ ਦੂਜ, ਕਰਵਾ ਚੌਥ, ਬਾਹਰਲੇ ਤਾਂਡੇ ਆਦਿ
4. ਰੁੱਤਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਤਿਉਹਾਰ : ਤੀਜ, ਨਰਾਤੇ, ਮਾਘੀ,ਲੋਹੜੀ।
ਪੁਆਧ ਦੇ ਲੋਕ ਗੀਤ:-
ਪੁਆਧ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਪੁਆਧ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਸੰਸਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਖੁੱਲੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲੋਕ-ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਹੋਵੇ ਪਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕੁੱਝ ਗੀਤ ਪੁਆਧ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਔਰਤ ਦੇ ਧਾਰਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਤੱਕ ਉਸਦੀ ਸ਼ਰੀਰਕ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਉ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੁੱਝ ਗੀਤ ਦਰਾਣੀਆਂ ਜਠਾਣੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀਆਂ ਠਠੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ। ਕੁੱਝ ਗੀਤ ਜਨਮ ਪੀੜਾਂ ਅਤੇ ਦਾਈ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ “ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਨਾਲ ਵੰਸ਼ ਪਰੰਪਰਾ ਅੱਗੇ ਤੁਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਰਖਾਂ ਦਾ ਰਿਣ ਉਤਰਦਾ ਹੈ ਸੋ ਇਹ ਘੜੀ ਸੁਭਾਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।”
ਜਦੋਂ ਘਰ ਦੀ ਵਹੁਟੀ ਸੱਸ ਨਨਾਣ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪੂਰੀ ਆਸ ਕਰਦੇ ਉਸ ਦੀ ਹਰ ਇੱਛਾ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗੀਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਕੋਈ ਇੱਕ ਬੂਟਾ ਇਮਲੀ ਦਾ
ਸੁਣਿਆਂ ਘੱਗਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਨਣਦੇ
ਕੌਣ ਬਹਾਨਾ ਕਰ ਜਾਣਾ ਬੀਬੀ
ਇਮਲੀ ਬੜੀੳ ਮਨੋਹਾਰ ਨਣਦੇ
ਐਸਾ ਮੌਕਾ ਨਾ ਮਿਲਣਾ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਭਾਬੀ
ਸਹੁਰੇ ਜੀ ਤੇ ਇਮਲੀ ਮੰਗਾਮਾਂ
ਮੈਂ ਹੋ ਜਾਂਗੀ ਸਰਮਸਾਰ ਨਣਦੇ
ਵੀਰਨ ਭੇਜ ਕੈ ਇਸਲੀ ਮੰਗਾਮਾਂ
ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪਰ  ਬਲਿਹਾਰ ਭਾਬੀ
ਉਹਨੈ ਕਰਨੀ ਬੜੀ ਤਕਰਾਰ ਨਣਦੇ
ਆਪੋ ਜਾ ਕੈ ਮੈਂ ਇਮਲੀ ਲਿਆਮਾਂ
ਰਤੀ ਭਰ ਕਰ ਇੰਤਜਾਰ ਭਾਬੀ
ਬੋਲ ਵਧਾਈ ਰਾਜੇ ਬਾਬਲ ਕੀ
ਮੈਂ ਇਮਲੀ ਕੇ ਲਾ ਦਿਆ ਅੰਬਾਰ ਭਾਬੀ
ਕੁੜੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਗਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਗੀਤ:-
ਬ੍ਰਹਮ ਸ਼ੰਕਰ ਜਿੰਪਾ
ਪੰਡਿਤ ਬ੍ਰਹਮ ਸ਼ੰਕਰ ਜਿੰਪਾ (ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮ ਸ਼ੰਕਰ ਜਿੰਪਾ ) ਪੰਜਾਬ,ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਧਾਇਕ ਹੈ। ਉਹ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।
ਪੁਆਧੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਕੁੜੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਗੁਆਂਢ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਵਾਲੇ ਘਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਮਿਲ ਜੁਲ ਕੇ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਇਨਾਂ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਸੁਹਾਗ ਦੇ ਗੀਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਬਾਬਲ ਦੁਆਰਾ ਟੋਲਿਆ ਗਿਆ ਵਰ ਬਾਰੇ ਕੁੜੀ ਤੋਂ ਸੁਆਲ ਜੁਆਬ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਘਰ ਟੋਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਵੇ :-
ਬ੍ਰਹਮ ਸ਼ੰਕਰ ਜਿੰਪਾ
ਉਹ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਤੋਂ ਚਾਰ ਵਾਰ ਕੌਂਸਲਰ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਹ 2022 ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ।
ਪੁਆਧੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਬੇਟੀ ਚੰਦਨ ਕੇ ਉਹਲੇ ਉਹਲ ਕਿਉ ਏਂ ਖੜੀ
ਬ੍ਰਹਮ ਸ਼ੰਕਰ ਜਿੰਪਾ
24 ਜੂਨ 2020 ਨੂੰ, ਜਿੰਪਾ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨਿਗਮ (PSIDC) ਦਾ ਉਪ ਚੇਅਰਮੈਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਪੁਆਧੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਮੈਂ ਤੋਂ ਦੇਖਾਂ 'ਤੀ ਬਾਬਲ ਜੀ ਕੀ ਬਾਟ
ਬ੍ਰਹਮ ਸ਼ੰਕਰ ਜਿੰਪਾ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2022 ਤੋਂ 2027 ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ
ਪੁਆਧੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਬਾਬਲ ਵਰ ਲੋੜੀਏ
ਬੇਟੀ ਕੈਂਸਾ ਤੇ ਵਰ ਲੋੜੀਏ
ਬਾਬਲ ਜਿਉਂ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੰਦ
ਘਨੱਈਆ ਵਰ ਲੋੜੀਏ ........ਏ......
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁਆਧ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮਾਝੇ ਅਤੇ ਮਾਲਵੇਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਵੰਨ ਸੁਵੰਨਤਾ ਅਤੇ ਵੱਖਰਤਾ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ, ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਪਹਿਰਾਵਾ, ਬੋਲੀ (ਭਾਸ਼ਾ) ਸਮਾਜਿਕ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ, ਲੋਕ ਖਿੱਤੇ, ਲੋਕ ਗੀਤ, ਭੂਗੋਲਿਕ ਵੰਨ ਸੁਵੰਨਾ, ਰਸਮ-ਰਿਵਾਜ਼ ਆਦਿ ।
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਟਿਪਣੀਆਂ
1)  ਜਸਬੀਰ ਮੰਡ (ਡਾ.), ਔਡ ਦੇ ਬੀਜ, ਪਬਲਿਸ਼ ਲੋਕ ਗੀਤ ਪ੍ਕਾਸ਼ਨ, 2015 , ਪੰਨਾ ਨੰ. 38
2)   ਜਸਬੀਰ ਮੰਡ (ਡਾ.) ਔਡ ਦੇ ਬੀਜ, ਪਬਲਿਸ਼ ਲੋਕ ਗੀਤ ਪ੍ਕਾਸ਼ਨ,2015, ਪੰਨਾ ਨੰ. 39
3)  ਗੁਰਦਾਸ ਸਿੰਘ ਨਿਰਮਾਣ, ਪੁਆਧੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੀ ਪੇਂਡੂ ਵਿਰਾਸਤ, ਪਬਲਿਸ਼ ਲੋਕ ਗੀਤ ਪ੍ਕਾਸ਼ਨ, 2009
1. ਜਾਣ -ਪਛਾਣ
2. ਪੁਆਧੀ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਤਮਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ
3. ਪੁਆਧੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
4. ਪੁਆਧੀ ਦੀ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਵੰਨਗੀ
5.ਪੁਆਧੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਆਰਥਿਕ ਵਿਵਸਥਾ
6 ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਬਨਾਮ ਅੰਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸ
7. ਪੁਆਧ ਦੇ ਤਿੱਥ ਤਿਉਹਾਰ
8.ਪੁਆਧ ਦੇ ਲੋਕ ਗੀਤ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਭਾਬੀਨੀ ਦਾਸ
ਕੈਰੀਅਰ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਭਾਬੀਨੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਲਚਰ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ। ਉਹ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਣੇ ਗਏ ਰੁਤਬੇ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਸੀ। 1885 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ, ਇੰਗਲੈਡ ਬੰਗਾ ਮਹਿਲਾ (ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਔਰਤ)। ਉਹ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖਣ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਤ ਸੀ ਇਸਲਈ ਉਸਨੇ ਅਗਿਆਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ। ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਬੰਗਾਲੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਣੀ ਗਈ ਆਜ਼ਾਦੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ। ਉਸਨੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਹੇਠਲੇ ਵਰਗਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਸਲੂਕ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜੋ ਉਸਨੇ ਦੇਖਿਆ ਉਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਮਾਜ ਦਾ ਪੈਸਾ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਹਿੱਤ ਦਾ ਜਨੂੰਨ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬੰਗਾਲੀ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਾਰੀਵਾਦ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਹ 1889 ਵਿੱਚ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ। ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਇਸਤਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਲੋੜ ਬਾਰੇ ਲਿਖਦੀ ਰਹੀ। ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ, ਪ੍ਰਬਾਸੀ, ਅਤੇ ਸਾਧਨਾ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਲਈ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਬਣਾਇਆ।
ਮੌਤ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਭਾਬਿਨੀ ਦੀ ਮੌਤ 1919 ਵਿੱਚ ਹੋਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with hCards ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1919
ਕਕਬਰਕ
ਕਕਬਰਕ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਤਿਪਰਾਕੋਕ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਕੋਕ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਮੌਖਿਕ" ਅਤੇ ਬੋਰੋਕ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਲੋਕ" ਜਾਂ "ਮਨੁੱਖੀ" ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਕਕਬਰਕ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤ੍ਰਿਪੁਰੀ ਅਤੇ ਟਿਪਰਾ ਕੋਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਨਾਂ ਸਾਬਕਾ ਟਵਿਪਰਾ ਰਾਜ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਨਸਲ ਦਾ ਵੀ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਕਕਬਰਕ ਨੂੰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਤੋਂ ਤਸਦੀਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤ੍ਰਿਪੁਰੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਿਕਾਰਡ ਲਿਖਿਆ ਜਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕਕਬਰਕ ਦੀ ਲਿਪੀ ਨੂੰ "ਕੋਲੋਮਾ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਤ੍ਰਿਪੁਰੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਇਤਹਾਸ ਰਾਜਰਤਨਾਕਰ ਨਾਮਕ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਕਬਰਕ ਵਿੱਚ ਦੁਰਲੋਬੇਂਦਰ ਚੋਨਟਾਈ ਦੁਆਰਾ ਕੋਲੋਮਾ ਲਿਪੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਦੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਸੁਕਰੇਸਵਰ ਅਤੇ ਵਨੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਇਸਦਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ। ਕਕਬਰਕ ਅਤੇ ਰਾਜਰਤਨਾਕਰ ਵਿੱਚ ਟਿਪਰਾ ਦਾ ਇਤਹਾਸ ਹੁਣ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਕਬਰਕ ਨੂੰ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਤਿਪਰਾ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਪੁਰੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕਕਬਰਕ ਨੂੰ ਸਾਲ 1979 ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਰਾਜ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉੱਚ ਸੈਕੰਡਰੀ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਕਬਰਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਕੋਰਸ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ 1994 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਕਕਬਰਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਪਲੋਮਾ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ 2001 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਕਬਰਕ ਨੂੰ ਸਾਲ 2012 ਤੋਂ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ (ਬੀਏ) ਡਿਗਰੀ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਕਬਰਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ (ਐਮਏ) ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਸਾਲ 2015 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ 8ਵੀਂ ਸ਼ਡਿਊਲ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਰੂਪ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੀ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਗਰਤਲਾ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਬੋਲੀ ਹੈ।
ਵਰਗੀਕਰਨ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਕਕਬਰਕ ਬੋਡੋ-ਗਾਰੋ ਸ਼ਾਖਾ ਦੀ ਇੱਕ ਚੀਨ-ਤਿੱਬਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
ਕਕਬਰਕ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਈ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਐਥਨੋਲੋਗ ਉਸੋਈ (ਕਾਉ ਬਰੂੰਗ), ਰਿਆਂਗ (ਕਾਉ ਬਰੂ), ਅਤੇ ਖਗੜਾਚਾਰੀ ("ਟ੍ਰਿਪੇਰਾ") ਨੂੰ ਵੱਖਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਮੁੱਛਕ (ਬਾਰਬਕਪੁਰ), ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੂਚੀਬੱਧ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਵੱਖਰੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰੀ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮ ਖਗੜਾਚੜੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਗੜਾਚੜੀ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ "ਅਕਸਰ" ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਨਾਇਟੋਂਗ ਅਤੇ ਡੇਂਡਕ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਖਗੜਾਚੜੀ ਸਾਹਿਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦੀ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ
ਤ੍ਰਿਪੁਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬਾਰੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ, 2011 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵੇਰਵੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ:
ਤ੍ਰਿਪੁਰੀ 1,011,294
ਰਾਣਾ ਨਈਅਰ
thumb| ਰਾਣਾ ਨਈਅਰ, ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਕ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਲਿਟਰੇਚਰ ਫੈਸਟੀਵਲ 2016, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿਖੇ ਰਾਣਾ ਨਈਅਰ (ਜਨਮ 1957) ਪੰਜਾਬੀ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਲਘੂ ਗਲਪ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦਕ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਚਾਲੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਦੇ ਕੰਮ ਹਨ। ਉਹ ਇੱਕ ਥੀਏਟਰ ਕਲਾਕਾਰ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਕਈ ਵੱਡੀਆਂ ਪੂਰੀ-ਲੰਬਾਈ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਗਤੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਗੋਲਡਨ ਜੁਬਲੀ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ।
ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ
ਨਈਅਰ ਨੇ 1980 ਤੋਂ 1990 ਤੱਕ ਸ਼ਿਮਲਾ ਦੇ ਸੇਂਟ ਬੇਡੇਜ਼ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। 1990 ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਮੁਖੀ ਬਣਿਆ। ਉਸਨੇ ਪੀਟਰ ਵਾਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫਾਰ ਐਡਵਾਂਸਡ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਜ਼ਿਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਕੰਮ
ਇੱਕ ਆਲੋਚਕ, ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਵਜੋਂ ਰਾਣਾ ਨਈਅਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਲਾਸਿਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ, ਰਘੁਬੀਰ ਢੰਡ, ਮੋਹਨ ਭੰਡਾਰੀ ਅਤੇ ਬੀਬਾ ਬਲਵੰਤ ਵਰਗੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਗੁਰਦਿਆਲ ਦੇ ਦੋ ਨਾਵਲਾਂ, “ਨਾਇਟ ਆਫ ਦ ਹਾਫ਼-ਮੂਨ” ਅਤੇ “ਪਰਸਾ” ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਗੁਰਦਿਆਲ ਦੀਆਂ 14 ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ‘ਅਰਥੀ ਟੋਨਜ’ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਅਜੀਤ ਕੌਰ ਅਤੇ ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਟਿਵਾਣਾ ਵਰਗੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਨਾਮਵਰ ਮਹਿਲਾ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ ਚੰਦਨ ਨੇਗੀ ਵਰਗੇ ਘੱਟ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਡੋਗਰੀ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੀ ਹੈ। ਰਾਣਾ ਨਈਅਰ ਨੇ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਵਲਾਂ ਅਤੇ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਾਤਮਕ ਲਿਖਤ
ਕਵਿਤਾ ਬਾਰੇ ਰਾਣਾ ਨਈਅਰ ਦੀਆਂ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ "ਐਡਵਰਡ ਐਲਬੀ: ਟੂਵਰਡਸ ਏ ਟਾਇਪੋਲੋਜੀ ਆਫ ਰਿਲੇਸ਼ਨਸ਼ਿਪ" 2003 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਸਟੀਜ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਜੋ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ "ਮੇਡੀਏਸ਼ਨਜ: ਸੇਲਫ ਐਂਡ ਸੋਸਾਇਟੀ", ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ, ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ 'ਤੇ ਲੇਖਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ, ਅਤੇ "ਥਰਡ ਵਰਲਡ ਨੇਰੇਟਿਵ": ਥਿਊਰੀ ਐਂਡਪ੍ਰੈਕਟਿਸ " ਹੈ। ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤਕ ਅਨੁਵਾਦ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ।
ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ
ਰਾਣਾ ਨਈਅਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਉਂਸਿਲ ਅਤੇ ਕਥਾ ਤੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਚਾਰਲਸ ਵੈਲੇਸ (ਇੰਡੀਆ) ਟਰੱਸਟ ਅਵਾਰਡੀ ਰਹੇ ਹਨ। 2007 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕਵਿਤਾ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਗੋਲਡਨ ਜੁਬਲੀ ਸਾਹਿਤਕ ਅਨੁਵਾਦ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਰਾਣਾ ਨਈਅਰ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਕਲਾ ਦੇ ਵੱਕਾਰੀ ਲੇਕਵਿਊ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਜਰਨਲ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਨ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1957 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀ ਲਵਸ ਲਿਟਰੇਚਰ 2022
ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਰਾਏ
ਰਾਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਰਾਏ (9 ਜਨਵਰੀ 1912 – 15 ਅਕਤੂਬਰ 1934) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਵਾਲੰਟੀਅਰਾਂ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹੱਤਿਆਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਸ ਨੂੰ 15 ਅਕਤੂਬਰ 1934 ਨੂੰ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਬਰਗ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਪਰਿਵਾਰ
ਰਾਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਰਾਏ ਦਾ ਜਨਮ 1911 ਵਿੱਚ ਦੁਆਰੀਬੰਦ (ਪੱਛਮ ਮੇਦਿਨੀਪੁਰ) ਨੇੜੇ ਚਿਰੀਮਰਸਾਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਕੇਨਾਰਾਮ ਰਾਏ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਭਬਾਤਾਰਿਣੀ ਦੇਵੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1922 ਵਿੱਚ ਮਿਦਨਾਪੁਰ ਟਾਊਨ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਤੀਜੀ ਜਮਾਤ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਜੋਂ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਬੰਗਾਲ ਵਾਲੰਟੀਅਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ 1926 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬੀਰੇਂਦਰਨਾਥ ਸਾਸਮਾਲ ਨਾਲ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1928 ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਨੇਤਾਜੀ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਇਨਕਲਾਬੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ
ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਪੈਡੀ ਅਤੇ ਰਾਬਰਟ ਡਗਲਸ ਦੇ ਕਤਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਈ ਵੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਫ਼ਸਰ ਮਿਦਨਾਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਚਾਰਜ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਬਰਨਾਰਡ ਈਜੇ ਬਰਜ, ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੈਜਿਸਟ੍ਰੇਟ ਮਿਦਨਾਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਸਨ। ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਵਲੰਟੀਅਰਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਭਾਵ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਰਾਏ, ਬ੍ਰਜਾਕਿਸ਼ੋਰ ਚੱਕਰਵਰਤੀ, ਪ੍ਰਭਾਂਸ਼ੂ ਸੇਖਰ ਪਾਲ, ਕਾਮਾਖਿਆ ਚਰਨ ਘੋਸ਼, ਸੋਨਾਤਨ ਰਾਏ, ਨੰਦਾ ਦੁਲਾਲ ਸਿੰਘ, ਸੁਕੁਮਾਰ ਸੇਨ ਗੁਪਤਾ, ਬਿਜੋਏ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਘੋਸ਼, ਪੂਰਨਾਨੰਦ ਸਾਨਿਆਲ, ਮਨਿੰਦਰਾ ਨਾਥ ਚੌਧਰੀ, ਸਰੋਜ ਰੰਜਨ ਦਾਸ ਕਾਨੂੰਗੋ, ਸਾਂਤੀ ਚੰਦਰਾ, ਜੀ. ਬੰਧੂ ਪੰਜਾ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਗੇਂਦਰ ਦੱਤਾ ਆਦਿ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਅਨਾਥਬੰਧੂ ਪੰਜਾ, ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਰਾਏ, ਬ੍ਰਜਾਕਿਸ਼ੋਰ ਚੱਕਰਵਰਤੀ, ਨਿਰਮਲ ਜੀਵਨ ਘੋਸ਼ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਗੇਨ ਦੱਤ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਜਦੋਂ ਬਰਗ ਮਿਡਨਾਪੁਰ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸਿਸ ਬ੍ਰੈਡਲੇ ਬ੍ਰੈਡਲੇ-ਬਰਟ ਦੁਆਰਾ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਚ (ਬ੍ਰੈਡਲੀ-ਬਰਟ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ) ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪੁਲਿਸ ਪਰੇਡ ਗਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਚ ਦੇ ਅੱਧੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਬਰਗੇ ਨੂੰ 2 ਸਤੰਬਰ 1933 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਅਨਾਥਬੰਧੂ ਨੂੰ ਡੀ.ਐਮ. ਦੇ ਬਾਡੀ ਗਾਰਡ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਮ੍ਰਿਗੇਨ ਦੱਤਾ ਦੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਅਨਾਥਬੰਧੂ ਪੰਜਾ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਗੇਨ ਦੱਤਾ ਨੂੰ ਮਿਦਨਾਪੁਰ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੈਜਿਸਟ੍ਰੇਟ ਨੇ ਕਤਲ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਬਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਮੌਤ
ਉਸ ਨੂੰ 15 ਅਕਤੂਬਰ 1934 ਨੂੰ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਬਰਗ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਕੇ ਮਾਰੇ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1934 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1912
ਮੈਥਿਲਸ
ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ
ਵਿਦੇਹ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਸਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿਥਿਲਾ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ (ਸੀ. 1100-500 ਬੀ.ਸੀ.ਈ.), ਵਿਦੇਹਾ ਕੁਰੂ ਅਤੇ ਪੰਕਾਲਾ ਦੇ ਨਾਲ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਵਿਦੇਹ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਮੱਧਕਾਲੀ ਦੌਰ
11ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ, ਮਿਥਿਲਾ ਉੱਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਦਿਵਾਸੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਨਾਟਕ ਸਨ, ਜੋ ਮੈਥਿਲ ਖੱਤਰੀ ਮੂਲ ਦੇ ਸਨ, ਓਨੀਵਾਰ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਨ, ਜੋ ਮੈਥਿਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਨ, ਅਤੇ ਰਾਜ ਦਰਭੰਗਾ ਦੇ ਖੰਡਵਾਲਾ, ਜੋ ਮੈਥਿਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਸਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਮਿਥਿਲਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਰਭੰਗਾ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਭਾਰਤ
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੈਥਿਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਦਰਭੰਗਾ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਉੱਤਰੀ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਮੂਲ ਮੈਥਿਲੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਦਿੱਲੀ, ਕੋਲਕਾਤਾ, ਪਟਨਾ, ਰਾਂਚੀ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤੀ ਮਿਥਿਲਾ ਵਿੱਚ ਤਿਰਹੂਤ, ਦਰਭੰਗਾ, ਕੋਸੀ, ਪੂਰਨੀਆ, ਮੁੰਗੇਰ, ਭਾਗਲਪੁਰ ਅਤੇ ਸੰਥਾਲ ਪਰਗਨਾ ਭਾਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਦਰਭੰਗਾ ਨੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਇਸਦੇ "ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰਾਂ" ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਜ ਦਰਭੰਗਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਮਧੂਬਨੀ ਉਹ ਵੀ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਮਧੂਬਨੀ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ ਸੀ ਜੋ ਮੈਥਿਲ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੀਤਾਮੜੀ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਸੀਤਾ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਕੁੰਡ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਬਲੀਰਾਜਗੜ੍ਹ, ਅਜੋਕੇ ਮਧੂਬਨੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਥਿਲਾ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਥਿਲਾਂ ਨੇ ਬੈਦਿਆਨਾਥ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਮੈਥਿਲੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਮਿਥਿਲਾ ਲਈ ਅੰਦੋਲਨ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਨੇਪਾਲ
ਪੂਰਬੀ ਤਰਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨੇਪਾਲੀ ਮਿਥਿਲਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਵਿਦੇਹਾ ਦੇ ਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਰਾਜ ਰਾਮਾਇਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਜਨਕਪੁਰ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਸੀਤਾ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਵਿਵਾਦਿਤ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸੀਤਾਮੜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਮੈਥਿਲ ਇੱਕ "ਮੁਕਤ ਮੈਥਿਲ ਰਾਜ" ਵੱਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਮੈਥਿਲੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਸੂਬੇ ਲਈ ਅੰਦੋਲਨ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੂਬਾ ਨੰਬਰ 2 ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 2015 ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਕੁੱਲ 7 ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨੇਪਾਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੰਘੀ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਪ੍ਰਾਂਤ ਨੰਬਰ 2 ਵਿੱਚ ਮੈਥਿਲੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੈਥਿਲੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਕੁਝ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਸੂਬਾ ਨੰਬਰ 2 ਦਾ ਨਾਂ 'ਮਿਥਿਲਾ ਸੂਬਾ' ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ। ਸੂਬਾ ਨੰ. 2 ਨੂੰ 17 ਜਨਵਰੀ 2022 ਨੂੰ ਮਧੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ
ਨਸਲਾਂ ਅਤੇ ਜਾਤਾਂ
ਮੈਥਿਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਿਥਿਲਾ ਖੇਤਰ ਦਾ ਹਿੰਦੂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭਾਈਚਾਰਾ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜ ਪੰਚ-ਗੌੜਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ। ਉਹ ਪੰਜੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ, ਪਿਛਲੀਆਂ ਚੌਵੀ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਲਈ ਰੱਖੇ ਗਏ ਵਿਆਪਕ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਰਿਕਾਰਡ।
ਮੈਥਿਲ ਰਾਜਪੂਤ ਪੂਰੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਪ-ਕਬੀਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੰਧਾਵਰੀਆਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਹਰਸਾ ਅਤੇ ਮਧੇਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਦੂਜੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨਾਲ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਵਿਆਹੁਤਾ ਰਿਸ਼ਤੇ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਭਾਸ਼ਾ
thumb| ਤਿਰਹੂਟਾ ਲਿਪੀ ਮੈਥਿਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਭਾਸ਼ਾ ਮੈਥਿਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਅੱਠਵੀਂ ਅਨੁਸੂਚੀ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਅੰਤਰਿਮ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਦੂਜੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਤਿਰਹੂਤਾ ਲਿਪੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਿਥਿਲਾਕਸ਼ਰ ਲਿਪੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਮੂਲ ਲਿਪੀ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੈਥਿਲੀ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਮੈਥਿਲੀ ਲਈ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਲਿਪੀ ਅਪਣਾ ਲਈ। ਕੁਝ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਪੰਡਿਤ ਅਜੇ ਵੀ ਪਟਾ (ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਰਜਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਆਹ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਰਸਮੀ ਅੱਖਰ) ਲਈ ਤਿਰਹੂਤਾ ਲਿਪੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸੱਭਿਆਚਾਰ
thumb| ਪਾਗ ਮੈਥਿਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪਹਿਲੂ ਹਨ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਡੱਬੇ, ਰੰਗਦਾਰ ਪੇਂਟ ਕੀਤੇ ਵਰਾਂਡੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਹਰਲੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਿੱਟੀ, ਚਿੱਕੜ, ਗੋਬਰ ਅਤੇ ਘਾਹ ਵਰਗੀਆਂ ਉਪਲਬਧ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਮੀਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਭਗਤੀ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜੜ੍ਹਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੋਂ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਬੱਸ ਜਾਂ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਵਰਗੇ ਸਮਕਾਲੀ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਘਰੇਲੂ ਬਣਤਰ
ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੈਥਿਲ ਕਈ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ, ਕਈ ਵਾਰ 40-50 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲੰਬੇ ਘਰ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਬਡਾਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਘਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰ ਆਪਣੀ ਕਿਰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੀ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਖਰਚੇ ਸਾਂਝੇ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਸੋਈ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਧਰਮ
ਮੈਥਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ' ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਮਿਥਿਲਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੀਟ ਰਹੀ ਹੈ।
ਰਾਜਨੀਤੀ
ਮੈਥਿਲ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਬਿਹਾਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ 243 ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 144 ਵਿੱਚ ਬਹੁਮਤ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਤੀਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਰਾਜ ਬਿਹਾਰ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਉੱਤੇ ਹਾਵੀ ਹਨ। ਮੈਥਿਲ ਨੇਪਾਲੀ ਮਧੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਸਲੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸਮੂਹ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਂਤ ਨੰਬਰ 1 ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਸਲੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸਮੂਹ ਹੈ।
ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਖੇਤਰਵਾਦ
ਮਿਥਿਲਾ ਖੇਤਰਵਾਦ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੈਥਿਲਾਂ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਮੈਥਿਲਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਭਾਸ਼ਾ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇੱਕ ਮਿਥਿਲਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸੋਗ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਿਬਲੀਓਗ੍ਰਾਫੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਜਮੇ ਨੂੰ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ
ਲੀ ਗੋਤਮੀ ਗੋਵਿੰਦਾ
ਲੀ ਗੋਤਮੀ ਗੋਵਿੰਦਾ (ਜਨਮ ਰੱਤੀ ਪੇਟਿਟ, 22 ਅਪ੍ਰੈਲ 1906 – 18 ਅਗਸਤ 1988) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ, ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਬੈਲੇ ਅਤੇ ਸਟੇਜ ਕਰਾਫਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮਹਾਯਾਨ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਅਤੇ ਤਿੱਬਤ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਜੀਵਨੀ
ਰੱਤੀ ਪੇਟਿਟ ਦਾ ਜਨਮ 22 ਅਪ੍ਰੈਲ 1906 ਨੂੰ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਪਾਰਸੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਬੰਬੇ ਦੇ ਕੰਬਾਲਾ ਹਿੱਲ ਵਿੱਚ ਬੋਮਨਜੀ ਦਿਨਸ਼ਾਅ ਪੇਟਿਟ ਪਾਰਸੀ ਜਨਰਲ ਹਸਪਤਾਲ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ। ਗੋਤਮੀ ਦੀ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਭੈਣ, ਕੂਮੀ ਵਖਾਰੀਆ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਭਰਾ, ਮਾਨੇਕਜੀ ਪੇਟਿਟ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹੈਰੋ ਆਨ ਦ ਹਿੱਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1924 ਵਿੱਚ ਸਲੇਡ ਸਕੂਲ ਆਫ ਫਾਈਨ ਆਰਟ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਰੈਟੀ ਪੇਟਿਟ ਨੇ 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪੂਰੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਕਲਾਕਾਰ ਮਨੀਸ਼ੀ ਡੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬੰਗਾਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਟ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। ਪੇਟਿਟ ਨੇ 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿਕਾਰ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ ਕਾਰਲ ਜਮਸ਼ੇਦ ਖੰਡਾਲਾਵਾਲਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਪੇਟਿਟ ਨੇ 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬੰਬਈ ਦੇ ਕੈਮਰਾ ਪਿਕਟੋਰੀਅਲਿਸਟਸ ਦੀ ਵੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
ਪੇਟਿਟ ਨੇ ਕਲਾਕਾਰ ਨੰਦਲਾਲ ਬੋਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਨੀਪੁਰੀ ਡਾਂਸ ਸਿੱਖਣ ਲਈ 1934 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ ਵਿੱਚ ਰਾਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। ਲੀ ਗੋਤਮੀ ਦੀ ਭਤੀਜੀ, ਸਿਲਾ ਮਾਲਵੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਉਸਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਦਰਅਸਲ, ਮੇਰੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਭਰਾ (ਮੈਨੇਕਜੀ ਪੇਟਿਟ) ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਸੀ।" ਪੇਟਿਟ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ ਵਿੱਚ 12 ਸਾਲ ਬਿਤਾਏ। ਉਸਨੇ ਆਰਟਸ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਸਕੂਲਾਂ ਤੋਂ ਡਿਪਲੋਮੇ ਵੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ। ਉਹ ਅੱਠ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਅਬਨਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਨੂੰ ਮਿਲੀ, ਜੋ ਆਰਟਸ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਟੈਗੋਰ ਪੇਟਿਟ ਦੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬਣ ਗਏ। ਮਾਲਵੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਅਬਨਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਉਹ ਹੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰੇਗੀ।" thumb| ਗੋਵਿੰਦਾ ਅਤੇ ਲੀ ਗੋਤਮੀ 1947 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਪਾਰਸੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1988 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1906 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਚਿੱਤਰਕਾਰ
ਅਪੋਲੋ 15
ਅਪੋਲੋ 15 ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਅਪੋਲੋ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਨੌਵਾਂ ਸਮੂਹ ਦਾ ਮਿਸ਼ਨ ਸੀ ਅਤੇ ਚੌਥਾ ਚੰਦਰਮਾ ਤੇ ਉਤਰੇਗਾ ਸੀ। ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਜੇ ਸੀ ਮਿਸ਼ਨ ਸੀ ਜੋ ਚੰਦਰਮਾ 'ਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ' ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿਸ਼ਨ ਸੀ।ਅਪੋਲੋ 15 ਨੇ ਚੰਦਰ ਰੋਵਿੰਗ ਵਾਹਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਰਤੋਂ ਵੇਖੀ। ਮਿਸ਼ਨ 26 ਜੁਲਾਈ, 1971 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ 7 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, 30 ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ 2 ਅਗਸਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਕਮਾਂਡਰ ਡੇਵਿਡ ਸਕਾਟ ਅਤੇ ਚੂਨਰ ਮੋਡੀਊਲ ਪਾਇਲਟ ਜੇਮਸ ਇਰਵਿਨ ਹੈਡਲੀ ਰੀਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਰੋਵਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਸਥਾਨਕ ਖੇਤਰ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੰਦਰ ਮੋਡੀਊਲ ਤੋਂ ਪਿਛਲੇ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਕਮਾਂਡ ਮੋਡੀਊਲ ਪਾਇਲਟ ਐਲਫਰੇਡ ਵਰਡੇਨ ਨੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਾਇਆ, ਸਰਵਿਸ ਮੋਡੀਊਲ ਦੇ ਸਿਮ ਬੇਅ ਵਿੱਚ ਸੈਂਸਰਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕੀਤਾ। ਯੰਤਰਾਂ ਦੇ ਇਸ ਸੂਟ ਨੇ ਚੰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਉੱਤੇ ਪੈਨੋਰਾਮਿਕ ਕੈਮਰਾ, ਇੱਕ ਗਾਮਾ-ਰੇ ਸਪੈਕਟ੍ਰੋਮੀਟਰ, ਇੱਕ ਮੈਪਿੰਗ ਕੈਮਰਾ, ਇੱਕ ਲੇਜ਼ਰ ਅਲਟਾਈਮਟਰ, ਇੱਕ ਪੁੰਜ ਸਪੈਕਟ੍ਰੋਮੀਟਰ, ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਇੱਕ ਚੰਦਰ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਡਾਟਾ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤਾ। ਚੰਦਰ ਮੋਡੀਊਲ ਕਮਾਂਡ ਮੋਡੀਊਲ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ ਅਤੇ, ਅਪੋਲੋ 15 ਦੇ 74 ਵੇਂ ਚੰਦਰ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਇੰਜਨ ਨੂੰ ਘਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ।
ਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਪਰ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਪਬਲੀਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਕਿ ਚਾਲਕ ਦਲ ਨੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਡਾਕ ਕਵਰ ਲਿਜਾਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਪੱਛਮੀ ਜਰਮਨ ਦੇ ਸਟੈਂਪ ਡੀਲਰ ਦੁਆਰਾ ਵੇਚੇ ਗਏ ਸਨ. ਚਾਲਕ ਦਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾੜੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲਈ ਝਿੜਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਭੱਜਿਆ। ਅਪੋਲੋ 15 ਵੀ ਉਤਪਤ ਚੱਟਾਨ ਲੱਭਣ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੌਲੀਲੀਓ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਕਾਟ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਹਥੌੜਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਖੰਭ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ, ਜੋ ਕਿ ਗੈਰ ਹਾਜ਼ਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਆਬਜੈਕਟ ਗੰਭੀਰਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਕੋ ਦਰ ਤੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਿਛੋਕੜ
ਸੰਨ 1962 ਵਿਚ, ਨਾਸਾ ਨੇ ਅਪੋਲੋ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਚੰਦ 'ਤੇ 1970 ਵਿੱਚ ਚੱਪੇ ਉਤਰਨ ਦੇ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪੰਦਰ੍ਹਾਂ ਸੈਟਰਨ ਵੀ ਰਾਕੇਟ ਲਈ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿੰਨੇ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋਏਗੀ। ਕਿਉਂਕਿ 1969 ਵਿੱਚ ਛੇਵੇਂ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਵੀਪ ਅਪੋਲੋ 11 ਨੂੰ, ਨੌ ਰਾਕੇਟ ਇੱਕ ਉਮੀਦ-ਲਈ ਕੁਲ 10 ਲੈਂਡਿੰਗ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਰਹੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਪੋਲੋ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ (ਅਪੋਲੋ 16 ਤੋਂ 20) ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਭਾਰੀ, ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਸੰਸਕਰਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸੁਧਾਰੀ ਚੰਦਰ ਮੋਡੀਲ 75 ਘੰਟਿਆਂ ਤਕ ਰੁਕਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਭਰੀ ਵਾਹਨ ਨੂੰ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹ ਤੇ ਲਿਜਾਏਗਾ। ਅਸਲ ਯੋਜਨਾ ਵਿਚ, ਅਪੋਲੋ 15 ਗੈਰ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਅੰਤਮ, ਸੈਂਸਰਿਨਸ ਖੱਡੇ ਵਿੱਚ ਉਤਰਨਾ ਸੀ। ਪਰ ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਕਟੌਤੀ ਦੀ ਉਮੀਦ ਵਿਚ, ਨਾਸਾ ਨੇ ਸਤੰਬਰ 1970 ਤਕ ਤਿੰਨ ਲੈਂਡਿੰਗ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਅਪੋਲੋ 15 ਤਿੰਨ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਜੇ ਜੇ ਮਿਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਲੈਂਡਿੰਗ ਸਾਈਟ ਨੂੰ ਹੈਡਲੀ ਰੀਲ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਪੋਲੋ 19 ਲਈ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਲਾੜ ਵਿਗਿਆਨ
ਨੀਰਜ ਕੁਸ਼ਵਾਹਾ
ਨੀਰਜ ਕੁਸ਼ਵਾਹਾ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।  ਨੀਰਜ ਕੁਸ਼ਾਵਾਹਾ ਦੋ ਵਾਰ (2007-2012 ਅਤੇ 2012-2017) 15ਵੀਂ ਅਤੇ 16ਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਵਿਧਾਇਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਜਲਾਲਾਬਾਦ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਨੀਰਜ ਕੁਸ਼ਾਵਾਹਾ ਦਾ ਜਨਮ ਲਖਨਊ ਸਾਮੇਸੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਵਿਦਯੰਤ ਹਿੰਦੂ ਪੀਜੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ।
ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ
ਨੀਰਜ ਕੁਸ਼ਾਵਾਹਾ ਦੋ ਵਾਰ ਵਿਧਾਇਕ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਹ ਜਲਾਲਾਬਾਦ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1969 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:CS1 errors: dates
ਕਹਾਨੀ ਸੁਨੋ
ਕਹਾਨੀ ਸੁਨੋ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਹਾਣੀ ਸੁਨੋ 2.0 ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੈਫ਼ੀ ਖ਼ਲੀਲ ਦਾ ਗਾਇਆ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਗੀਤ ਹੈ। ਇਹ 31 ਮਈ, 2022 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਗਾਣੇ ਦਾ ਮੌਲਿਕ ਵਰਜ਼ਨ 2021 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  ਫਿਰ ਇਸਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਬੈਕਗ੍ਰਾਊਂਡ ਅਤੇ ਰਿਲੀਜ਼
ਇਹ ਗੀਤ ਮੌਲਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਵਰੀ 2021 ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਟ੍ਰੀਮਿੰਗ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਤੋਂ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਖ਼ਲੀਲ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਉਰਦੂ ਸਰੋਤਿਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੀਤ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸਨੇ ਇਸ ਗੀਤ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੰਪੋਜ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾ ਵਰਜ਼ਨ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਗੀਤ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਇੰਟਰਵਿਊਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਕਹਾਨੀ ਸੁਣੋ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਗੀਤ ਸੀ ਅਤੇ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਉਸ ਟਰੈਕ ਨਾਲ ਇਨਸਾਫ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਲੋਕ ਗੀਤ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਨ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ ਰਹੇ ਹੋਣ। ''
"ਕਹਾਨੀ ਸੁਣੋ 2.0" 31 ਮਈ, 2022 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਇਆ ਸੀ ਇਸਦੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਹੋਈ। ਇਹ ਗੀਤ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸੀ ਅਤੇ 114 ਮਿਲੀਅਨ ਵਿਯੂਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ, ਯੂਟਿਊਬ 'ਤੇ ਗਲੋਬਲ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ 8ਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ
ਰੇਨਰ ਮਾਰਿਆ ਰਿਲਕੇ
ਰੇਨੇ ਕਾਰਲ ਵਿਲਹੇਲਮ ਜੋਹਾਨ ਜੋਸੇਫ ਮਾਰਿਆ ਰਿਲਕੇ (4 ਦਸੰਬਰ 1875- 29 ਦਸੰਬਰ 1926) ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿ ਰੇਨਰ ਮਾਰਿਆ ਰਿਲਕੇ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਆਸਟਰੀਅਨ ਕਵੀ ਅਤੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਗੂੜ੍ਹ ਪ੍ਰਗੀਤਕ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਵਿਆਪਕ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਪਦ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਗੀਤਕ ਗਦ ਦੋਨਾਂ ਲਿਖੇ। ਕਈ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਰਿਲਕੇ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਸੁਭਾਵਕ ਤੌਰ ਤੇ ਰਹੱਸਮਈ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।  ਉਸ   ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਵਲ, ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਕਈ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਅਤੇ ਚਿੱਠੀ-ਪਤਰ ਦੇ ਕਈ ਖੰਡ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਮਿੱਟ ਬਿੰਬਾਂ  ਦੀ ਸਿਰਜਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਏਕਾਂਤ ਅਤੇ ਗਹਿਰੀ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਦੇ ਯਥਾਰਥ ਨਾਲ ਮੇਲਜੋਲ ਦੀ ਕਠਿਨਾਈ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਡੂੰਘੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਂਦਵਾਦੀ ਥੀਮ ਉਸ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕਵਾਦੀ ਲੇਖਕਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਇੱਕ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਹਸਤੀ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਮਿਊਨਿਖ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ
ਸੰਨ 1897 ਵਿੱਚ, ਮਿਊਨਿਖ ਵਿੱਚ, ਰੇਨਰ ਮਾਰੀਆ ਰਿਲਕੇ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਬਹੁਤ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਔਰਤ, ਲੂ ਅੰਡਰਿਆਸ-ਸਲੋਮੀ ਨਾਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਪੈ ਗਿਆ। ਰਿਲਕੇ ਨੇ ਸਲੋਮੀ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ "ਰੇਨੇ" ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ "ਰੈਨਰ" ਕਰ ਲਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਸੋਚ ਸੀ ਕਿ ਨਾਮ ਵਧੇਰੇ ਮਰਦਾਨਾ, ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਅਤੇ ਜਰਮਨਿਕ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਾਦੀਸ਼ੁਦਾ ਔਰਰਤ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਸੰਬੰਧ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਰੂਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਵਿਆਪਕ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ, 1900 ਤੱਕ ਚਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੁਦਾ ਹੋ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਸਲੋਮੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਰਿਲਕੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਾਜ਼ਦਾਨ ਰਹੀ।1912 ਤੋਂ 1913 ਤੱਕ ਸਿਗਮੰਡ ਫ੍ਰਾਇਡ ਕੋਲੋਂ   ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਵਜੋਂ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਰਿਲਕੇ ਨਾਲ ਮਨੋ-ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਬਾਰੇ ਆਪਣਾ ਗਿਆਨ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1875 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1926 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨ ਕਵੀ
ਚਿੱਟੀ ਇੱਲ
ਚਿੱਟੀ ਇੱਲ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Black-shouldered kite; Elanus axillaris) ਭਾਂਵੇਂ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪੰਛੀ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਅਫਰੀਕਾ, ਯੁਰੇਸਿਆ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵੀ ਆਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਛੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਫੀ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਘਟਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਇਹ ਕਿਸਾਨ ਦਾ ਮੀਟਰ ਪੰਛੀ ਹੈ। ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕੁਦਰਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਸ਼ਵ ਪਧਾਰ ਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਅਜੇ ਘੱਟ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਹ ਘਟਦੀ ਜਾਂ ਰਹੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੰਛੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਛੀ
ਸ਼ਰਨ ਮੱਕੜ
ਸ਼ਰਨ ਮੱਕੜ (ਜਨਮ 28 ਮਾਰਚ 1939) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਹੈ।
ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਤਰਲੋਕ ਮਨਸੂਰ
ਤਰਲੋਕ ਮਨਸੂਰ (1923 - 2002) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਹੈ।
ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਲਹੌਰ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਇਹ ਹੇਠਾਂ ਲਾਹੌਰ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ
ਕਾਜ਼ਾਨ ਹੇਰਾਲਡ
ਕਾਜ਼ਾਨ ਹੇਰਾਲਡ (ਰੂਸ.: Казанский Вестник, Tat.: Казан Мөхбире ) ਰੂਸ ਦੇ ਤਾਤਾਰਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਕਾਜ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਅਖਬਾਰ ਹਾ। ਇਹ ਕਾਜ਼ਾਨ ਅਤੇ ਤਾਤਾਰਸਤਾਨ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਫਤ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਯੇਲਾਬੂਗਾ, ਨਿਜ਼ਨੇਕਮਸਕ ਅਤੇ ਨਬੇਰੇਜ਼ਨੀ ਚੇਲਨੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਮਈ 2010 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ, ਅਖਬਾਰ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਤਾਤਾਰਸਤਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਾਨਕ ਖਬਰਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸੰਖੇਪਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਖੇਡ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਵੀ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਜ਼ਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਇੱਕ ਆਵਾਜ਼ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਾਤਾਰਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਦੇ ਭਾਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕਾਜ਼ਾਨ ਹੇਰਾਲਡ ਇੱਕ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੱਪਡੇਟ ਕੀਤੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਿੰਟ ਸੰਸਕਰਣ ਜਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨਵੰਬਰ 2010 ਵਿੱਚ, ਕਾਜ਼ਾਨ ਹੇਰਾਲਡ ਨੂੰ 2013 ਵਿੱਚ ਕਾਜ਼ਾਨ ਦੁਆਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸੀਆਡ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਗਣਰਾਜ ਦੀ ਵਧ ਰਹੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਤਾਤਾਰਸਤਾਨ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਯੂਥ ਫੋਰਮ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਮੀਡੀਆ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮੁਰਸਲ ਨਬੀਜ਼ਾਦਾ
ਮੁਰਸਲ ਨਬੀਜ਼ਾਦਾ (c. 1991 -2023) ਇੱਕ ਅਫਗਾਨ ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਕਾਨੂੰਨਸਾਜ਼ ਅਤੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦਾ ਆਲੋਚਕ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਕਾਬੁਲ ਤੋਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
ਕਰੀਅਰ
ਨਬੀਜ਼ਾਦਾ ਨੂੰ 2018 ਅਫਗਾਨ ਸੰਸਦੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਬੁਲ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਲਈ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ, ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਿਆਦ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨੀ ਸੈਸ਼ਨ 29 ਜੂਨ 2019 ਨੂੰ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਉਹ ਸੰਸਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਮਿਸ਼ਨ 'ਤੇ ਬੈਠੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਅਗਸਤ 2021 ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਤੱਕ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਦੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੁਝ ਮਹਿਲਾ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜੋ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਹੀ।
ਸੰਸਦ ਦੇ ਬਾਹਰ, ਉਸਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਨਬੀਜ਼ਾਦਾ ਦਾ ਜਨਮ ਨੰਗਰਹਾਰ ਸੂਬੇ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ 1993 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਬੁਲ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2023 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1993
ਰਾਜਿੰਦਰ ਕੌਰ
ਰਾਜਿੰਦਰ ਕੌਰ (12 ਦਸੰਬਰ 1936) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰਾ ਹੈ।
ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਅਸਮਾ ਰਸਮੀਆ
thumb| ਮਹਿਮੂਦ ਤਰਜ਼ੀ ਅਤੇ ਅਸਮਾ ਰਸਮੀਆ ਖਾਨੁਮ । ਅਸਮਾ ਰਸਮੀਆ ਜਾਂ ਅਸਮਾ ਰਸਮੀਆ ਖਾਨੁਮ (1877 - ?), ਇੱਕ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸੰਪਾਦਕ, ਸਕੂਲ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਅਤੇ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਸੰਪਾਦਕ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਣੀ ਸੋਰਾਇਆ ਤਰਜ਼ੀ ਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਮਾਨੁੱਲਾ ਖ਼ਾਨ (ਆਰ. 1919-1929) ਦੀ ਸੱਸ ਸੀ।
ਜੀਵਨ
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਓਟੋਮੈਨ ਸੀਰੀਆ ਦੇ ਦਮਿਸਕਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਉਮਯਾਦ ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਇੱਕ ਮੁਏਜ਼ਿਨ, ਸਾਲੇਹ ਮੋਸਾਦੀਆ ਅਲ-ਫੱਤਲ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। 1891 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਮਹਿਮੂਦ ਤਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਉਹ 1901 ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਚਲੀ ਗਈ। ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਇਸ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਪੱਛਮੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਭਾਰ ਤਨਜ਼ੀਮਤ ਸੁਧਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਓਟੋਮੈਨ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1913 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਸੋਰਯਾ ਨੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।
ਉਸ ਦੇ ਜਵਾਈ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਮਾਨਉੱਲ੍ਹਾ ਨੇ 1919 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਸੁਧਾਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਰਾਣੀ ਸੋਰਾਇਆ, ਨਵੀਂ ਆਧੁਨਿਕ ਅਫ਼ਗਾਨ ਔਰਤ ਲਈ ਰੋਲ ਮਾਡਲ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਸੁਧਾਰਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਮਹਿਮੂਦ ਤਰਜ਼ੀ ਅਤੇ ਅਸਮਾ ਰਸਮਿਆ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਸਮਾ ਰਸਮਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਭਤੀਜੀਆਂ ਬਿਲਕੀਸ ਅਫੀਜ਼ਾ ਅਤੇ ਰੁਹ ਅਫੀਜ਼ਾ, ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਸੁਧਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਸੀ।
ਉਸ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਮੋਢੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਸਮਾ ਰਸਮੀਆ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਮੈਗਜ਼ੀਨ, ਇਰਸ਼ਾਦ-ਏ ਨਸਵਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਸੰਪਾਦਕ ਬਣ ਗਈ, ਜੋ ਕਿ 17 ਮਾਰਚ 1922 ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਭਤੀਜੀ ਰੁਹ ਅਫਜ਼ਾ, ਹਬੀਬੁੱਲਾ ਤਰਜ਼ੀ ਦੀ ਭੈਣ ਨਾਲ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀ ਸਹਿ-ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਰਾਣੀ ਸੋਰਾਇਆ ਨੇ ਵੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ, ਉਹ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਸੀ।
ਉਸ ਨੂੰ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਕੂਲ, ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਕੂਲ, ਮਸਤੂਰਤ, ਦੀ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਵੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਵੀ ਸੀ।
1929 ਵਿੱਚ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸ ਦੇ ਜਵਾਈ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੁਧਾਰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1877 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਨਾਰੀਵਾਦੀ
ਹਿਲੇਰੀ ਸਕਾਟ (ਅਦਾਕਾਰਾ)
ਹਿਲੇਰੀ ਸਕਾਟ (ਜਨਮ 3 ਫਰਵਰੀ, 1983) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਪੌਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ
ਹਿਲੇਰੀ ਸਕਾਟ ਇਲੀਨੋਇਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ।. ਇਹ ਅਗਸਤ 2004 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਬਾਲਗ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਦਾਖਿਲ ਹੋਈ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਸਕਾਟ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੀਨ ਫ਼ਿਲਮ ਡਬੱਲ ਪਲੇ #2 ਵਿੱਚ ਸੀ ਇਸ ਨੇ ਮਾਰਕ ਐਸ਼ਲੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਅਵਾਰਡ
• 2
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1983 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਪੌਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਛੋਟਾ ਬਸੰਤਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਛੀ
ਰੇਨੀ ਬੋਰਗੇਸ
ਰੇਨੀ ਮਾਰੀਆ ਬੋਰਗੇਸ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Renee Maria Borges; ਜਨਮ 25 ਫਰਵਰੀ 1959) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਵਿਕਾਸਵਾਦੀ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਈਕੋਲੋਜੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼, ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ 'ਤੇ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਖੋਜ ਖੇਤਰ ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੰਜੀਰ ਅਤੇ ਅੰਜੀਰ-ਭੰਗੜੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਦਰਭ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਹਾਰਕ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਹਨ। ਖੋਜ ਹਿੱਤ ਦੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਮਾਨਤਾ
ਬੋਰਗੇਸ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।  <sup class="noprint Inline-Template" style="margin-left:0.1em; white-space:nowrap;">] ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਨਿਯੁਕਤੀਆਂ ਹਨ:
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1959
ਸਲੋਨਾ ਕੁਸ਼ਵਾਹਾ
ਸਲੋਨਾ ਕੁਸ਼ਵਾਹਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਠਾਰਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਤਿਲਹਾਰ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।
ਉਸਨੇ 29 ਮਾਰਚ, 2022 ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਠਾਰਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ।. . !
ਸਮਾਜਕ ਕਾਰਜ
ਤਿਲਹਾਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਜਹਾਨਪੁਰ ਦੇ ਮਹਿਲਾ ਪੋਲੀਟੈਕਨਿਕ ਕਾਲਜ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਹਲਕਾ ਵਿਧਾਇਕ ਸਲੋਨਾ ਕੁਸ਼ਵਾਹਾ ਨੇ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਹੀ ਸਥਾਨਕ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਮੰਗ 'ਤੇ ਡੀ. 14 ਸਤੰਬਰ 2022 ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਟੈਂਕੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਵਿਦਿਆਰਥਣਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ ਸ਼ਾਹਜਹਾਨਪੁਰ ਤੋਂ ਪੋਲੀਟੈਕਨਿਕ ਕਾਲਜ ਜਹਾਨਪੁਰ ਤਿਲ੍ਹੜ ਤੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਬੱਸ ਸੇਵਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥਣਾਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਇਕ ਆਸਾਨ ਰਸਤਾ ਬਣਾਇਆ। alt=Salona Kushwaha Bus Service Inauguration in Jahanpur, Shahjahanpur.|left|thumb|496x496px| ਤਿਲਹਾਰ ਵਿੱਚ ਸਲੋਨਾ ਕੁਸ਼ਵਾਹਾ ਬੱਸ ਸੇਵਾ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ
ਵਿਵਾਦ
ਸ਼ਾਹਜਹਾਂਪੁਰ ਦੀ ਇੱਕ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜਿੱਥੇ ਭਾਜਪਾ ਵਰਕਰਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਪੁਲਿਸ ਵਿਚਕਾਰ ਹਿੰਸਾ ਭੜਕ ਗਈ ਜਦੋਂ ਸਾਬਕਾ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਤਿਲਹਾਰ ਹਲਕੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੇ ਨਿਗੋਹੀ ਵਿੱਚ "ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦਾ ਸਮਰਥਨ" ਕਰਨ ਲਈ ਪੈਸੇ ਲਏ ਸਨ। ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸਲੋਨਾ ਕੁਸ਼ਵਾਹਾ ਨੇ "ਜਾਅਲੀ ਵੋਟਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਅਣਗਹਿਲੀ" ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਪੋਲਿੰਗ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਭਾਜਪਾ ਵਰਕਰ ਥਾਣੇ ਦੇ ਬਾਹਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਚਸ਼ਮਦੀਦਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਥਿਤੀ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣ ਲਈ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਹਲਕੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਣਾ ਪਿਆ। ਤੋਈ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1974 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਨੋਵਾ ਸਕੋਸ਼ੀਆ ਦਾ ਜਿਪਸਮ ਫਲੋਰਾ
ਵੰਡ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀ
ਕੁਝ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜਿਪਸਮ ਸਾਈਟਾਂ ਪੰਜ ਮੀਲ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਪੱਛਮੀ ਹੈਂਟਸ ਕਾਉਂਟੀ ਦੇ ਵਿੰਡਸਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਦੱਖਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਕਾਉਂਟੀ ਵਿੱਚ ਬੈਡੇਕ ਖੇਤਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ, ਇਨਵਰਨੇਸ ਕਾਉਂਟੀ ਵਿੱਚ ਨੀਨੇਵਾਹ ਖੇਤਰ, ਅਤੇ ਐਂਟੀਗੋਨਿਸ਼ ਕਾਉਂਟੀ ਵਿੱਚ ਐਂਟੀਗੋਨਿਸ਼ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਾਈਟਾਂ ਜਿਪਸਮ ਮਾਈਨਿੰਗ ਅਤੇ ਲੌਗਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਗਲੋਬਲ ਮਹੱਤਤਾ
ਜਿਪਸਮ ਫਲੋਰਸ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਪਰ ਪੂਰਬੀ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਦੁਰਲੱਭ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਸਮੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਮੈਪ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਵਾ ਸਕੋਸ਼ੀਆ ਦਾ ਫਲੋਰਾ
ਪਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ (ਫੁੱਟਬਾਲਰ)
ਪਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਭਾਰਤੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਉਸ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜੋ 1984 ਏਐਫਸੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਖੇਡੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਲੀਗਾਂ ਵਿੱਚ ਜੇਸੀਟੀ ਮਿਲਜ਼ ਲਈ ਵੀ ਖੇਡਿਆ ਸੀ।
ਖੇਡ ਜੀਵਨ
ਉਸਨੇ 1975 ਤੋਂ 1986 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਲ 1992 ਵਿੱਚ ਏਆਈਐਫਐਫ ਨੇ ਦਹਾਕੇ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਖਿਡਾਰੀ ਐਲਾਨਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1982 ਵਿੱਚ "ਏਸ਼ੀਅਨ ਆਲ ਸਟਾਰ" ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਨਾਲ਼ ਦੋ ਮੈਚ ਵੀ ਖੇਡੇ ਅਤੇ ਜ਼ੀਕੋ, ਏਡਰ, ਫਾਲਕਾਓ, ਸੋਕਰੇਟਸ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਖੇਡੇ। ਉਸਨੇ ਜੇਸੀਟੀ ਲਈ  (1995) 19 ਸਾਲ ਖੇਡਣ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਖੇਡ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 19 ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਕੱਪਾਂ, 19 ਸੰਤੋਸ਼ ਟਰਾਫੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜੇਸੀਟੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ।  ਉਹ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੈ ਅਤੇ ਸਪੋਰਟਸ ਅਥਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਤੋਂ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕੋਚਿੰਗ ਦਾ ਉਸ ਨੇ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਏਐਫਸੀ A ਲਾਇਸੈਂਸ ਕੋਰਸ, ਏਐਫਸੀ B ਲਾਇਸੈਂਸ ਕੋਰਸ, ਏਐਫਸੀ C ਲਾਇਸੈਂਸ ਕੋਰਸ, ਏਐਫਸੀ C ਲਾਇਸੈਂਸ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ, ਏਐਫਸੀ B ਲਾਇਸੈਂਸ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ ਕੋਰਸ FIFA Futuro-III ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ  ਕੋਰਸ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਹੈ।.
ਸਨਮਾਨ
ਭਾਰਤ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1957 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਕਨਿਕਾ ਮਾਨ
ਕਨਿਕਾ ਮਾਨ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Kanika Mann; ਜਨਮ 7 ਅਕਤੂਬਰ 1993) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਰੌਕੀ ਮੈਂਟਲ (2017) ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਤਿਤਲੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਬੱਧੋ ਬਹੂ (2018) ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਮਾਨ "ਗੁਡਨ ਤੁਮਸੇ ਨਾ ਹੋ ਪੇਏਗਾ" ਵਿੱਚ ਗੁਡਨ ਜਿੰਦਲ ਅਤੇ ਗੁਡਨ ਬਿਰਲਾ ਦੇ ਦੋਹਰੀ ਕਿਰਦਾਰ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵੈੱਬ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਐਮਐਕਸ ਪਲੇਅਰਜ਼ ਰੂਹਾਨੀਅਤ ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਖਤਰੋਂ ਕੇ ਖਿਲਾੜੀ 12 ਵਿੱਚ ਵੀ ਫਾਈਨਲਿਸਟ ਸੀ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਮਾਨ ਦਾ ਜਨਮ 7 ਅਕਤੂਬਰ 1993 ਨੂੰ ਪਾਣੀਪਤ, ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਮਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਨੇ 2017 ਵਿੱਚ ਧੀਰਜ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀਰਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਰੌਕੀ ਮੈਂਟਲ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆ ਮਿਲੀ।
2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਕੰਨੜ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ ਸਮੀਖਿਆ ਮਿਲੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਦਾਣਾ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਾਘੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਮਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2018 ਵਿੱਚ ਬੱਧੋ ਬਹੂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਿੰਸ ਨਰੂਲਾ ਦੇ ਨਾਲ ਤਿਤਲੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
2018 ਤੋਂ 2020 ਤੱਕ, ਮਾਨ ਨੇ ਗੁਡਨ ਤੁਮਸੇ ਨਾ ਹੋ ਪੇਏਗਾ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਾਂਤ ਸਿੰਘ ਮਲਕਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਗੁਡਨ ਗੁਪਤਾ ਜਿੰਦਲ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੋੜ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ 2020 ਤੋਂ 2021 ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਕਿਰਦਾਰ ਦੀ ਔਨ-ਸਕ੍ਰੀਨ ਧੀ ਗੁਦਨ ਜਿੰਦਲ ਬਿਰਲਾ ਨੂੰ ਸਾਵੀ ਠਾਕੁਰ ਦੇ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ।
2021 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਅਮਨਦੀਪ ਮੁਲਤਾਨੀ ਅਤੇ ਸਪਿੰਦਰ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ ਦੇ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਅਮਰੀਕਾ ਮਾਈ ਡਰੀਮ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।
ਜੁਲਾਈ 2022 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਖਤਰੋਂ ਕੇ ਖਿਲਾੜੀ 12 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਾਈਨਲਿਸਟ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜੁਲਾਈ 2022 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਅਰਜੁਨ ਬਿਜਲਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਰੋਹਨੀਅਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਸ਼ਾ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਵੀ ਦੁਹਰਾਇਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1993
ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਚੌਧਰੀ
' ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਚੌਧਰੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਿਧਾਰਥ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ 17ਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ੋਹਰਤਗੜ੍ਹ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਪਨਾ ਦਲ (ਸੋਨੇਲਾਲ) ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।
ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ
ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਚੌਧਰੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ 17ਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। 2017 ਤੋਂ, ਉਸਨੇ ਸ਼ੋਹਰਤਗੜ੍ਹ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। 2017 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ [ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ] ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਜਮੀਲ ਸਿੱਦੀਕੀ ਨੂੰ 22,124 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਰਾਜਸਥਾਨ ਦਾ ਸਿਨੇਮਾ
ਰਾਜਸਥਾਨ ਦਾ ਸਿਨੇਮਾ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਫਿਲਮਾਂ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਕਿਸਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਮੇਵਾੜੀ, ਮਾਰਵਾੜੀ, ਹਦੋਤੀ ਆਦਿ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰੀ ਅਤੇ ਕਬਾਇਲੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਪਹਿਲੀ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਫਿਲਮ ਨਜ਼ਰਾਨਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਜੀ.ਪੀ. ਕਪੂਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਮਾਰਵਾੜੀ ਫਿਲਮ ਸੀ ਅਤੇ 1942 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ। ਬਾਬਾ ਰੀ ਲਾਡਲੀ, ਬੀ ਕੇ ਆਦਰਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ, 1961 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਹਿੱਟ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਫਿਲਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਜਤਿਨ ਕੁਮਾਰ ਅਗਰਵਾਲ ਦੀ 1983 ਦੀ ਫਿਲਮ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਚੰਨਣਾ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਸਿਲਵਰ ਜੁਬਲੀ ਫਿਲਮ ਸੀ।
1987 ਅਤੇ 1995 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1988 ਤੋਂ ਸੰਗੀਤਕ ਬਾਈ ਚਲੀ ਸਾਸਰੀਆ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 1980 ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਸਫਲ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਣ ਵਜੋਂ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮੱਧ ਤੋਂ, ਪ੍ਰੋਮੋਸ਼ਨ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਮਾੜੀ ਉਤਪਾਦਨ ਗੁਣਵੱਤਾ ਸਮੇਤ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘੱਟ ਰਹੀ ਹੈ।
ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬੀ ਕੇ ਆਦਰਸ਼, ਰਾਮ ਰਾਜ ਨਾਹਟਾ, ਭਰਤ ਨਾਹਟਾ, ਭਾਨੂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਰਾਠੀ, ਅਤੇ ਅਜੈ ਚੌਧਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋਧਪੁਰ ਦੇ ਨਵਲ ਮਾਥੁਰ, ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਰਾਠੌਰ, ਮੋਹਨ ਕਟਾਰੀਆ, ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਅਤੇ ਭਾਨੂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਰਾਠੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਨੀਲੂ ਵਾਘੇਲਾ, ਗਜੇਂਦਰ ਐਸ. ਸ਼੍ਰੋਤਰੀਆ, ਅਤੇ ਜਤਿਨ ਕੁਮਾਰ ਅਗਰਵਾਲ ਦੋਵੇਂ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਰਹੇ ਹਨ।
ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ 2008 ਦੇ ਬਜਟ ਵਿੱਚ 100,000 ਤੋਂ ਘੱਟ ਵਸਨੀਕਾਂ ਵਾਲੇ ਕਸਬਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਨੇਮਾਘਰਾਂ ਲਈ ਟੈਕਸ ਛੁੱਟੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਟੈਕਸ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜ ਜਾਂ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਿਨੇਮਾ
ਮੁਖਤਾਰ ਗਿੱਲ
ਮੁਖਤਾਰ ਗਿੱਲ (1 ਜੂਨ 1945 ) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ
ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਔਨਲਾਈਨ ਅਖਬਾਰ ਹੈ । ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸ਼ੇਖਰ ਗੁਪਤਾ ਦੁਆਰਾ ਅਗਸਤ 2017 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਪ੍ਰਿੰਟਲਾਈਨ ਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰਾ. ਲਿਮਿਟੇਡ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਸ਼ੇਖਰ ਗੁਪਤਾ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, 16 ਸਤੰਬਰ 2016 ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਨੀਤੀ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਦਮ ਔਫ ਦ ਕਫ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਅੱਜ ਤਕ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ ਦੇ YouTube ਅਤੇ Facebook ਚੈਨਲਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੰਗਲਾ ਨਾਰਲੀਕਰ
ਮੰਗਲਾ ਨਾਰਲੀਕਰ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Mangala Narlikar) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਣਿਤ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਸ਼ੁੱਧ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇੱਕ ਆਮ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਟਾਟਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਫੰਡਾਮੈਂਟਲ ਰਿਸਰਚ (TIFR) ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬੰਬਈ ਅਤੇ ਪੁਣੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਜੀਵਨੀ
ਨਾਰਲੀਕਰ ਨੇ ਬੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1962 ਵਿੱਚ ਬੀਏ (ਮੈਥਸ) ਅਤੇ 1964 ਵਿੱਚ ਐਮਏ (ਮੈਥ) ਦੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਚਾਂਸਲਰ ਦਾ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਨੇ 1966 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਜੈਅੰਤ ਨਾਰਲੀਕਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ ਹਨ, ਗੀਤਾ, ਗਿਰਿਜਾ ਅਤੇ ਲੀਲਾਵਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ; ਇੱਕ (ਗੀਤਾ) ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਵਿੱਚ ਬਾਇਓਕੈਮਿਸਟਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦੋ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਹਨ।
1964 ਤੋਂ 1966 ਤੱਕ ਨਾਰਲੀਕਰ ਨੇ ਟਾਟਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਫੰਡਾਮੈਂਟਲ ਰਿਸਰਚ, ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਸਕੂਲ ਆਫ ਮੈਥੇਮੈਟਿਕਸ ਵਿੱਚ ਰਿਸਰਚ ਸਟੂਡੈਂਟ ਅਤੇ ਰਿਸਰਚ ਐਸੋਸੀਏਟ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1967 ਤੋਂ 1969 ਤੱਕ ਉਸਨੇ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਅੰਡਰ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸਕੂਲ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। 1974 ਤੋਂ 1980 ਤੱਕ ਉਸਨੇ TIFR ਦੇ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਮੈਥੇਮੈਟਿਕਸ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਉਸ ਦੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ 16 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਕੀਤੀ, 1981 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਨੰਬਰ ਥਿਊਰੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਬੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਆਪਣੀ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ 1982 ਤੋਂ 1985 ਤੱਕ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਮੈਥੇਮੈਟਿਕਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੂਲ ਅਫ਼ਸਰ ਵਜੋਂ TIFR ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। 1982 ਤੋਂ 1985 ਤੱਕ ਉਸਦਾ ਅਧਿਆਪਨ ਕਾਰਜ ਬੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਗਣਿਤ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਐਮ ਫਿਲ ਕਲਾਸ ਲਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1989 ਤੋਂ 2002 ਤੱਕ ਪੁਣੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਗਣਿਤ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਾਲਾਂ 'ਤੇ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਅਤੇ 2006 ਤੋਂ 2010 ਤੱਕ ਭਾਸਕਰਚਾਰੀਆ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਨ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਐਮ ਐਸ ਸੀ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਇਆ।
ਨਾਰਲੀਕਰ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਖੇਤਰ ਅਸਲ ਅਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ, ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਾਤਮਕ ਜਿਓਮੈਟਰੀ, ਨੰਬਰ ਥਿਊਰੀ, ਅਲਜਬਰਾ, ਅਤੇ ਟੌਪੋਲੋਜੀ ਹਨ।
ਗਣਿਤ 'ਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖਣ 'ਤੇ, ਨਾਰਲੀਕਰ ਨੇ ਲਿਖਿਆ: "ਮੈਨੂੰ ਗਣਿਤ ਨੂੰ ਦਿਲਚਸਪ ਅਤੇ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਬਣਾਉਣ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖਣ ਦਾ ਅਨੰਦ ਆਇਆ"। ਆਪਣੇ ਪੇਸ਼ੇ ਨੂੰ ਘਰੇਲੂ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਨਾਲ ਜੋੜਨ 'ਤੇ ਉਸਨੇ ਲਿਖਿਆ: "ਮੇਰੀ ਕਹਾਣੀ ਸ਼ਾਇਦ ਮੇਰੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਹੈ ਜੋ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ-ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਘਰੇਲੂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਕਰੀਅਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ"।
ਤੋਦੋਰੋਵ
ਤੋਦੋਰੋਵ ਪੱਛਮੀ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰ, ਬਿਰਤਾਂਤ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਆਲੋਚਕ ਹੈ.
ਜਨਮ
ਤੋਦੋਰੋਵ ਦਾ ਜਨਮ 1 ਮਾਰਚ 1939 ਨੂੰ ਸੋਫੀਆ (ਬੁਲਗਾਰੀਆ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ. 1963 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਸੋਫੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਫਿਲਾਸਫੀ ਦੀ ਐਮ.ਏ ਕੀਤੀ. ਫਿਰ 1966 ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨ ਲਈ ਪੈਰਿਸ ਚਲਾ ਗਿਆ. ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੇ ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਹਾਸਿਲ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਿਹਾ.
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮੌਤ
ਤੋਦੋਰੋਵ ਦਾ ਵਿਆਹ ਦੋ ਵਾਰ ਹੋਇਆ ਸੀ. ਇਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਵਿਦਵਾਨ ਮਾਰਟਿਨ ਵੈਨ ਵੋਰਕੇਨਸ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਦੂਸਰੀ ਨੈਨਸੀ ਹਸਟਨ ਸੀ, 2014 ਤੱਕ ਇਸ ਨਾਲ ਤੋਦੋਰੋਵ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਸਨ 7 ਫਰਵਰੀ, 2017 ਨੂੰ 77 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ, ਬੋਰੀਸ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਧੀ ਲੂਆ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਇੱਕ ਬੇਟਾ ਸੱਚਾ ਤੋਂ ਹਨ
ਸਿਧਾਂਤ/ਕੰਮ
ਤੋਦੋਰੋਵ ਨੇ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਰੂਸੀ ਰੂਪਵਾਦ ਉੱਪਰ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਜਾਣੁ ਕਰਵਾਇਆ. ਇਸ ਨੇ 1969 ਵਿੱਚ ਬਿਰਤਾਂਤ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਦਿੱਤਾ. ਇਸ ਵੱਲੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਿਤੇ ਗਏ ਸੰਕਲਪਾਨ ਨੂੰ ਜੌਨੇ, ਪਰਿੰਸ ਅਤੇ ਮੀਕਬਲ ਆਦਿ ਨੇ ਅਪਣਾਇਆ. ਤੋਦੋਰੋਵ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਹਿਲੀ ਧਾਰਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਹਿਤਕ ਪਾਠ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਗਿਆਣ ਦੀ ਵਸਤੁ ਹੈ. ਦੂਜੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪਾਠ, ਇੱਕ ਅਮੂਰਤ ਸਰੰਚਨਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਪਪਾਠ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਅਣਗਣਿਤ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਤੋਦੋਰੋਵ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਦੋ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦਾ ਹੈ. ਹਾਜਰੀ ਵਾਲੇ ਸੰਬੰਧ ਅਤੇ ਗੈਰ ਹਾਜਰੀ ਵਾਲੇ ਸੰਬੰਧ.
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਛਮੀ ਚਿੰਤਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਛਮੀ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਟਾਈਗਰ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਏ ਜਾਂ ਸੁਧਾਰੇ ਗਏ ਲੇਖ
ਜਗਜੀਤ ਬਰਾੜ
ਜਗਜੀਤ ਬਰਾੜ (ਜਨਮ 10 ਫ਼ਰਵਰੀ 1941 ) ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਪਰਵਾਸੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਜੀਵਨ
ਜਗਜੀਤ ਬਰਾੜ ਦਾ ਜਨਮ 10 ਫਰਵਰੀ 1941 ਨੂੰ ਰਿਆਸਤ ਬਹਾਵਲਪੁਰ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੰਜਾਬ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਦੇਸ਼ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ਼ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰਕੇ 1967 ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਆ ਗਿਆ। 1972 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਰੇਗਾਨ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚੋਂ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸਾਊਥ ਈਸਟ੍ਰਨ ਲੂਜ਼ੀਆਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ 24 ਸਾਲ ਅਧਿਆਪਨ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਇਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1941 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ