cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਰਾਮਿਆ ਨਾਮਬੀਸਨ
ਕੈਰੀਅਰ
ਰਮਿਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਗਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਮੂਲੀ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੱਤਿਆਨ ਅੰਤਿਕਾਡ ਦੀ ਵਿਅੰਗ ਫਿਲਮ ਨਰੇਂਦਰਨ ਮਾਕਨ ਜੈਕਾਂਥਨ ਵਾਕਾ (2001) ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਮੋਫੋਨ (2003) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਉਸਨੂੰ ਬੈਚਲਰ ਪਾਰਟੀ (2012) ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਵਾਨ ਮੇਘਰੂਪਨ (2012) ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਕੈਮਿਓ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸਾਜੀ ਸੁਰੇਂਦਰਨ ਦੀ ਕਾਮੇਡੀ ਫਿਲਮ ਹਸਬੈਂਡਸ ਇਨ ਗੋਆ (2012) ਅਤੇ ਓਰੂ ਯਥਰਾਏਲ (2013) ਨੂੰ ਵੀ ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਹਲਟੀ
ਲੋਹੇ ਦੀ ਉਸ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਕ ਬਲਦ ਜਾਂ ਇਕ ਕੱਟਾ ਜੋੜ ਕੇ ਜਾਂ ਹੱਥ ਨਾਲ ਗੇੜ ਕੇ ਖੂਹੀ ਵਿਚੋਂ ਪਾਣੀ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਲਟੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਇਸ ਨੂੰ ਹਰਟੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਲਟੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਹਲਟੀ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਘਰ ਵਰਤਣ ਲਈ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਲੋਕੀਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਹਲਟੀ ’ਤੇ ਜਨਾਨੀਆਂ ਕੱਪੜੇ ਧੋਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਪਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਹਲਟੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾੜਛੇ ਵਿਚ ਡਿੱਗਦਾ ਸੀ। ਪਾੜਛੇ ਵਿਚੋਂ ਪਾਣੀ ਨਸਾਰ ਵਿਚ ਦੀ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸੀਮਿੰਟ ਦੇ ਬਣੇ ਇਕ ਲੰਮੇ ਹੌਜ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਹੌਜ਼ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਟੂਟੀਆਂ ਲੱਗੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਕ ਪਾਸੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਰਤਣ ਲਈ ਇਕ ਪਾਸੇ ਜਨਾਨੀਆਂ ਦੇ ਵਰਤਣ ਲਈ।ਹੌਜ਼ ਦੀਆਂ ਟੂਟੀਆਂ ਤੋਂ ਜਨਾਨੀਆਂ ਘਰ ਵਰਤਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਭਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਕੱਪੜੇ ਉਥੇ ਹੀ ਧੋ ਲੈਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਮਰਦ ਟੂਟੀਆਂ ਥੱਲੇ ਬੈਠ ਕੇ ਨਹਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ।ਹੌਜ਼ ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਪਾਣੀ ਹੋ ਕੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਪੀਣ ਲਈ ਬਣਾਈ ਖੇਲ ਵਿਚ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸਵੇਰੇ ਸ਼ਾਮ ਪਸ਼ੂ ਇਸ ਖੇਲ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਸਨ। ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਹਲਟੀਆਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਕਈ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਕਈ ਹਲਟੀਆਂ ਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਲਈ ਖੇਲਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ।
ਹਲਟੀ ਇੰਨ-ਬਿੰਨ ਹਲਟ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਦੀ ਸੀ।(ਵੇਖੋ ਹਲਟ) ਫਰਕ ਸਿਰਫ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਹਲਟੀ ਦਾ ਹਰ ਅੰਗ/ਹਿੱਸਾ ਹਲਟ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਛੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਕਾਰਨ ਸੀ ਹਲਟ ਨੂੰ ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਨਾਲ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਦ ਕਿ ਹਲਟੀ ਨੂੰ ਇਕ ਬਲਦ/ਝੋਟੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਹਲਟ ਨਾਲ ਖੇਤਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਦ ਕਿ ਹਲਟੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਲਈ, ਨਹਾਉਣ ਲਈ, ਕੱਪੜੇ ਧੌਣ ਲਈ ਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਪਾਣੀ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹਲਟੀ ਦੀ ਥਾਂ ਹੁਣ ਸਰਕਾਰੀ ਜਲ ਘਰਾਂ ਨੇ ਲੈ ਲਈ ਹੈ। ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਲਕਿਆਂ ਉਪਰ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਮੋਟਰਾਂ ਲਾ ਲਈਆਂ ਹਨ। ਕਈਆਂ ਨੇ ਸਮਰਸੀਬਲ ਪੰਪ ਲਾ ਲਏ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਨਾਰਾਇਣ ਕਾਰਤਿਕੀਅਨ
ਕੁਮਾਰ ਰਾਮ ਨਰਾਇਣ ਕਾਰਤਿਕੀਅਨ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Kumar Ram Narain Karthikeyan; ਜਨਮ 14 ਜਨਵਰੀ 1977) ਇੱਕ ਰੇਸਿੰਗ ਡਰਾਈਵਰ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਨ ਡਰਾਈਵਰ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਏ 1 ਜੀਪੀ, ਅਤੇ ਲੇ ਮੈਨਸ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿੰਗਲ-ਸੀਟਰ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿਚ ਏ 1 ਜੀ.ਪੀ., ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਐਫ 3, ਨਿਸਨ, ਆਟੋਜੀਪੀ, ਫਾਰਮੂਲਾ ਏਸ਼ੀਆ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫਾਰਮੂਲਾ ਫੋਰਡ ਅਤੇ ਓਪਲ ਸੀਰੀਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਵਰਲਡ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿਚ ਕਈ ਦੌੜਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਸਨੇ 1994 ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫਾਰਮੂਲਾ ਫੋਰਡ ਵਿੰਟਰ ਸੀਰੀਜ਼ ਅਤੇ 1996 ਵਿਚ ਫਾਰਮੂਲਾ ਏਸ਼ੀਆ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ। ਉਸਨੇ 2000 ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਐਫ 3 ਅਤੇ 2003 ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵ ਨਿਸਾਨ ਲੜੀ ਵਿਚ ਚੌਥਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2005 ਵਿੱਚ ਜੌਰਡਨ ਟੀਮ ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ 2006 ਅਤੇ 2007 ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਐਫ 1 ਦੇ ਟੈਸਟ ਡਰਾਈਵਰ 2007। ਕਈ ਹੋਰ ਸਾਬਕਾ ਐਫ 1 ਡਰਾਈਵਰਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਾਰਤਿਕੀਅਨ ਸਟਾਕ ਕਾਰ ਰੇਸਿੰਗ ਲਈ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ 2010 ਦੀ ਨਾਸਕਰ ਕੈਂਪਿੰਗ ਵਰਲਡ ਟਰੱਕ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿਚ ਵਾਈਲਰ ਰੇਸਿੰਗ ਲਈ # 60 ਸੇਫ ਆਟੋ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਕੰਪਨੀ ਟੋਯੋਟਾ ਟੁੰਡਰਾ ਭਜਾਏ। 2011 ਵਿਚ ਉਹ ਐਚ.ਆਰ.ਟੀ. ਟੀਮ ਨਾਲ ਐਫ 1 ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਆਇਆ, 2012 ਵਿਚ ਟੀਮ ਨਾਲ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ 2013 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਵੀ ਡ੍ਰਾਇਵਿੰਗ ਕਰੇਗੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਐਚ.ਆਰ.ਟੀ. ਨੂੰ ਐਫ.ਆਈ.ਏ. ਦੀ 2013 ਐਂਟਰੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਰਤਿਕੀਯਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਡਰਾਈਵ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2014–2018 ਤੋਂ, ਕਾਰਤਿਕੀਯੇਨ ਜਾਪਾਨੀ ਸੁਪਰ ਫਾਰਮੂਲਾ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। 2019 ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਜਪਾਨ ਵਿਚ ਸੁਪਰਜੀਟੀ ਲੜੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣਾ ਸਿੰਗਲ-ਸੀਟਰ ਕੈਰੀਅਰ ਖਤਮ ਕੀਤਾ।
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 2010 ਵਿਚ ਪਦਮਸ਼੍ਰੀ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਪਰਿਵਾਰਕ ਪਿਛੋਕੜ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ
ਕਾਰਤਿਕੀਅਨ ਦਾ ਜਨਮ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਕੋਇੰਬਟੂਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੋਇੰਬਟੂਰ ਦੇ ਸਟੇਨਜ਼ ਐਂਗਲੋ ਇੰਡੀਅਨ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਮੋਟਰਸਪੋਰਟ ਵਿਚ ਉਸਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਇਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੈਲੀ ਚੈਂਪੀਅਨ ਸਨ ਜੋ ਸੱਤ ਵਾਰ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਰੈਲੀ ਜਿੱਤੀ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਨ ਡਰਾਈਵਰ ਬਣਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਾਰਤਿਕੀਯਨ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਪੇਰਮਪੁਦੁਰ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਫਾਰਮੂਲਾ ਮਾਰੂਤੀ (a.k.a. FISSME) ਵਿੱਚ ਪੋਡਿਅਮ ਤੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਏ। ਫਿਰ ਉਹ ਫ੍ਰਾਂਸ ਦੇ ਐਲਫ ਵਿਨਫੀਲਡ ਰੇਸਿੰਗ ਸਕੂਲ ਚਲਾ ਗਿਆ, 1992 ਵਿਚ ਫਾਰਮੂਲਾ ਰੇਨਾਲਟ ਕਾਰਾਂ ਲਈ ਪਾਇਲਟ ਐਲਫ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਬਣ ਕੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ। ਉਹ 1993 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਫਾਰਮੂਲਾ ਮਾਰੂਤੀ ਦੀ ਦੌੜ ਲਈ ਭਾਰਤ ਪਰਤਿਆ, ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਾਲ, ਉਸਨੇ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਫਾਰਮੂਲਾ ਵੌਕਲਹਾਲ ਜੂਨੀਅਰ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਰੇਸਿੰਗ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਤਜ਼ੁਰਬਾ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।
1994 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਯੂਕੇ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ, ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਰੇਸਿੰਗ ਟੀਮ ਲਈ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ਦੇ ਵਰਕਟਰ ਡਰਾਈਵਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫਾਰਮੂਲਾ ਫੋਰਡ ਜ਼ੇਟੇਕ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਦੌੜ ਕੀਤੀ। ਸੀਜ਼ਨ ਦੀ ਮੁੱਖ ਗੱਲ ਐਸਟੋਰਿਲ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਗ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰੀ ਲਈ ਇੱਕ ਸਹਾਇਤਾ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੋਡੀਅਮ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫਾਰਮੂਲਾ ਫੋਰਡ ਵਿੰਟਰ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਕੋਈ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਡਰਾਈਵਰ ਬਣ ਗਿਆ।
1995 ਵਿਚ, ਕਾਰਤੀਕੇਯਨ ਨੇ ਸਿਰਫ ਚਾਰ ਦੌੜਾਂ ਲਈ ਫਾਰਮੂਲਾ ਏਸ਼ੀਆ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਲਈ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਨੇ ਤੁਰੰਤ ਰਫਤਾਰ ਦਿਖਾਈ ਅਤੇ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸ਼ਾਹ ਆਲਮ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਦੂਸਰਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਿਆ। 1996 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਲੜੀ ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਮੌਸਮ ਲਿਆ ਅਤੇ ਫਾਰਮੂਲਾ ਏਸ਼ੀਆ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾ ਏਸ਼ੀਅਨ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਹ 1997 ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ, ਨੇਮੇਸਿਸ ਮੋਟਰਸਪੋਰਟ ਦੀ ਟੀਮ ਨਾਲ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫਾਰਮੂਲਾ ਓਪਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ, ਇਕ ਖੰਭੇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਲੈ ਕੇ ਡੌਨਿੰਗਟਨ ਪਾਰਕ ਵਿਚ ਜਿੱਤੇ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਅੰਕ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਛੇਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹੇ।
ਉਹ 2004 ਵਿਚ ਨਿਸਾਨ ਵਰਲਡ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿਚ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ, ਵਲੇਨਸੀਆ, ਸਪੇਨ ਅਤੇ ਮੈਗਨੀ-ਕੋਰਸ, ਫਰਾਂਸ ਵਿਚ ਜਿੱਤੀਆਂ।
ਰਿਚਾ ਮੂਰਜਾਨੀ
ਰਿਚਾ ਮੂਰਜਾਨੀ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਨੈਵਰ ਹੈਵ ਆਈ ਏਵਰ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਕਮਲਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ
ਮੂਰਜਾਨੀ ਨੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਡੇਵਿਸ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਸੰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 2011 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।
ਪਿਛਲੇ 25 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ, ਮੂਰਜਾਨੀ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਅਨੁਰਾਧਾ ਨਾਗ (ਤਰੰਗੀਨੀ ਸਕੂਲ ਆਫ ਕਥਕ ਡਾਂਸ) ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਨਾਚ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਦ ਹਿੰਦੂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਨੱਚਾਂਗੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਮੈਂ ਮਰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ!"
ਮੂਰਜਾਨੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਸੰਗੀਤ ਬੈਂਡ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕੀਤਾ।
ਕਰੀਅਰ
ਇੱਕ ਅਦਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਮੂਰਜਾਨੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾਨ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦ ਮਿੰਡੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ( ਮਿੰਡੀ ਕਲਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ), NCIS: ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਅਤੇ 9-1-1 ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਬੇਥੇਸਡਾ ਗੇਮ ਸਟੂਡੀਓਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਅਤੇ ਬੇਥੇਸਡਾ ਸਾਫਟਵਰਕਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ 2018 ਦੀ ਇੱਕ ਔਨਲਾਈਨ ਐਕਸ਼ਨ ਰੋਲ-ਪਲੇਇੰਗ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮ, <i id="mwIQ">ਫਾਲਆਊਟ 76</i> ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਵਾਜ਼-ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ।
2020 ਤੋਂ, ਮੂਰਜਾਨੀ ਨੈਵਰ ਹੈਵ ਆਈ ਏਵਰ ਨੈਵਰ ਹੈਵ ਆਈ ਏਵਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਲਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿ-ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੈੱਟਫਲਿਕਸ ਦੀ ਮੂਲ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਓਪਨ ਕਾਸਟਿੰਗ ਕਾਲ ਦੁਆਰਾ ਨੇਵਰ ਹੈਵ ਆਈ ਏਵਰ ਲਈ ਆਡੀਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਰਿਚਾ ਨੇ ਦੇਵੀ ਦੀ ਚਚੇਰੀ ਭੈਣ ਕਮਲਾ ਨੰਦੀਵਦਲ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ ਹੈ। ਕਮਲਾ ਕੈਲਟੇਕ ਵਿਖੇ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪੀਐਚਡੀ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਹੈ। STEM ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੰਗਦਾਰ ਔਰਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ 'ਤੇ ਬੋਲਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਦ ਹਿੰਦੂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਮੈਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ ਕਿ STEM ਵਿੱਚ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਗੁਜ਼ਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਸਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀਗਤ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਖੋਜ ਪੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ. ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕਮਲਾ ਲੈਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਮੇਡੀ ਲੈਂਸ ਰਾਹੀਂ ਕੀ ਲੰਘਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸੀ।"
2021 ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ, ਮੂਰਜਾਨੀ ਦਾ ਅਗਲਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਬ੍ਰੋਕਨ ਡ੍ਰਾਅਰ, ਰਿਪਿਨ ਸਿੰਧਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ, ਪੋਸਟ-ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਸਿੱਖ ਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੱਚੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲੇ ਸਟੋਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਮਾਰੀ ਗਈ ਸੀ। "ਰਿਪਿਨ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਭੂਮਿਕਾ ਉਸ ਲਈ ਕਿੰਨੀ ਖਾਸ ਸੀ, ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ, ਅਤੇ ਉਹ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਇੰਨਾ ਪਿਆਰਾ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤਜਰਬਾ ਨਿਕਲਿਆ," ਮੂਰਜਾਨੀ ਨੇ ਦ ਹਿੰਦੂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਅਸੋਕਾਮਿਤ੍ਰਾਨ
ਅਸੋਕਾਮਿਤ੍ਰਾਨ (22 ਸਤੰਬਰ 1931 - 23 ਮਾਰਚ 2017) ਜਗਦੀਸਾ ਤਿਆਗਰਾਜਨ ਦੇ ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤਾਮਿਲ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਲੰਬੇ ਸਾਹਿਤਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਨਾਟਕ "ਅੰਬਿਨ ਪੇਰਸੁ" ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੋ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਛੋਟੇ ਨਾਵਲ ਅਤੇ ਨਾਵਲ ਲਿਖੇ। ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ, ਉਹ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲੇ "ਕਨੈਆਲੀ" ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਅੱਠ ਨਾਵਲ, ਲਗਪਗ 15 ਛੋਟੇ ਨਾਵਲਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਵਾਰਤਕ ਲਿਖਤਾਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਹਿੰਦੀ, ਮਲਿਆਲਮ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਸਮੇਤ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
1931 ਵਿੱਚ ਸਿਕੰਦਰਬਾਦ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਅਸ਼ੋਕਮਿਤ੍ਰਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵੀਹ ਸਾਲ ਉਥੇ ਬਿਤਾਏ। ਉਸਦਾ ਅਸਲ ਨਾਮ ਜਗਦੀਸਾ ਤਿਆਗਾਰਾਜਨ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਦੋਸਤ, ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਐਸਐਸਵਾਸਨ ਦੇ ਵਾਸਨ ਦੇ ਜੈਮੀਨੀ ਸਟੂਡੀਓਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਆਉਣ ਦੇ ਸੱਦੇ ਦੇ ਬਾਅਦ 1952 ਵਿੱਚ ਚੇਨਈ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਜੈਮੀਨੀ ਸਟੂਡੀਓਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਥੇ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹ ਅਕਸਰ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ "ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਲਿਖਾਰੀ" (ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ) ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦੇ ਯਤਨਾਂ ਵਿੱਚ "ਕਰਜ਼ੇ ਅਤੇ ਤਨਖਾਹ ਦੀਆਂ ਅਦਾਇਗੀਆਂ ਲਈ ਦਿਲ ਝੰਜੋੜ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਪੀਲਾਂ ਲਿਖਣਾ" ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇਲਸਟ੍ਰੇਟਿਡ ਵੀਕਲੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਕਾਲਮਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਲਿਖਣਾ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ; ਇਹ ਕਾਲਮ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਕਿਤਾਬ, ਮਾਈ ਯੀਅਰਸ ਵਿਦ ਬੌਸ (ਕਈ ਵਾਰ ਫ਼ੋਰਟੀਨ ਈਅਰਜ਼ ਵਿਦ ਬੌਸ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਨੁਵਾਦ) ਬਣ ਗਈ। ਜਿਸ 'ਬੌਸ' ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਜੈਮੀਨੀ ਸਟੂਡੀਓਜ਼ ਦਾ ਮਾਲਕ ਐਸ ਐਸ ਵਾਸਨ ਸੀ।
ਇਥੇ ਉਸ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਬਾਤਾਂ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਕਿਤਾਬ "ਮਾਈ ਈਅਰਜ਼ ਵਿਦ ਬੌਸ" ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ। 1966 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ "ਉਸ ਸਿਸਟਮ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਚੱਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਸਨ।"
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2017 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1931
ਬਹਿਲੂ
ਬਹਿਲੂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸਮਲਾਹ
ਸਮਲਾਹ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰ
ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਸਬੰਧੀ ਅਲੋਚਨਾ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਅਜੋਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਸਬੰਧੀ ਆਲੋਚਨਾ ਘੱਟ ਹੀ ਹੋਈ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।ਇਸ ਬਾਰੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ "ਡਾ: ਰਾਜਿੰਦਰ ਪਾਲ ਬਰਾੜ " ਆਪਣੇ ਪੇਪਰ "ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕੀ ਇੱਕ ਸੰਵਾਦ "ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਕਾਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਦੁਖਾਂਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਤਥਾਕਥਿਤ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਲੋਕ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਗੈਰ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਕੋਟੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਗੀਤ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਕਈ ਕਲਾਵਾਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਇਸ ਨਾਲ ਫ਼ਿਲਮਾਂਕਣ ਰੂਪ ਜੁੜ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਕਲਾ ਰੂਪ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਸਰੋਤੇ ਜਾਂ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਉੱਪਰ ਬਾਕੀ ਕਾਵਿ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲੋਂ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧ ਗਈ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਗੀਤ ਸਦਾ ਆਮ ਲੋਕਾਈ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਿਹਾ ਹੈ।  ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲਦੇ ਸੰਚਾਰ ਸਾਧਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਢਾਲਦਾ ਹੈ।
ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ:-
ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਾਂ ਦੀਆਂ ਵੀਡੀਓ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਜ 1990 ਈਸਵੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਗੀਤ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓ ਦਾ ਸਬੰਧ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫਿਲਮ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਡੀਓ ਵੀਡੀਓ ਕੈਮਰੇ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਜਦ ਫਿਲਮੀ ਯੁੱਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਫਿਲਮਾਇਆ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ। ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਦੇ ਦੌਰ ਨੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮੰਡੀ ਦੀ ਵਸਤ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਗਾਇਕੀ ਆਡੀਓ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਸੀ ਹੁਣ ਉਸ ਨਾਲ ਫ਼ਿਲਮਾਂਕਣ ਵੀ ਜੁਡ਼ ਗਿਆ ਹੈ। "ਡਾ: ਰਾਜਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ" "ਗੀਤ ਫਿਲਮਾਂਕਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ" ਬਾਰੇ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਮੌਜੂਦਾ ਦੌਰ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਫਿਲਮਾਂਕਣ 1990 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਚੈਨਲਾਂ ਉੱਪਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪੜਾਅ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮਾਂਕਣ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਟੀ. ਵੀ. ਉੱਪਰ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦੁਆਰਾ, ਫਿਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਇਆ ਵੀਡੀਓ ਰਾਹੀਂ ਅਤੇ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ  ਨਵੇਂ ਮਾਧਿਅਮ ਇੰਟਰਨੈਟ ਵੀਡੀਓ ਰਾਹੀਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਪੁਰਾਣੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਝਲਕ:-
ਪੁਰਾਣੇ ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਘੱਟ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਪਰ ਇਹ ਗੀਤ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਝਲਕ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਨੈਤਿਕਤਾ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾਈ ਅੰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤਣ ਵਾਲਾ ਗੀਤਕਾਰ 'ਦੀਦਾਰ ਸੰਧੂ' ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮਰਿਆਦਾ ਨੂੰ ਉਲੰਘਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਦੋ ਹਵਾਲੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਤੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਅਤੇ ਦਿਉਰ ਭਾਬੀ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ।
ਹਰਾ ਹਰਾ ਸਾਗ ਚੁਲਾਈ ਦਾ ਵੇ,
ਲਾਵਾਂ ਲਈਆਂ ਤਾਂ ਲੈਣ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆਈ ਦ ਵੇ।
ਪਤੀ - ਹਰਾ ਹਰਾ ਸਾਗ ਚੁਲਾਈ ਦਾ ਵੇ,
ਸਾਨੂੰ ਇਸ਼ਕ ਲੱਗਾ ਭਰਜਾਈ ਦਾ ਵੇ।
ਵਪਾਰਕ ਗੀਤਕਾਰੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਹਰ ਪਰਸਾਰ ਉਪਰ ਲਿਖਣ ਵਾਲਾ ਗੀਤਕਾਰ "ਇੰਦਰਜੀਤ ਹਸਨਪੁਰੀ" ਹੈ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਦਾਚਾਰਕ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਚੇਤ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਗੀਤਕਾਰ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਹਸਨਪੁਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿੰਨੇ ਹੋਰ ਗੀਤਕਾਰ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਪੇਂਡੂਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਵਾਤਾਵਰਨ, ਪੰਜਾਬਣ ਮੁਟਿਆਰ ਆਦਿ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉੱਥੇ ਹੀ ਕਿਰਤੀਆਂ ਦਾ ਦਰਦ ਤੇ ਦੇਸ਼ ਪਿਆਰ, ਬਹਾਦਰੀ ਆਦਿ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਬਿੰਬ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਨਾ ਜ਼ੁਲਮ ਕਿਸੇ ਤੇ ਕਰਨਾ ਹੈ,
ਨਾ ਜਬਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਜ਼ਰਨਾ ਏ।
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਭਾਵੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀਡੀਓ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਨਹੀੰ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਪਰ ਗੀਤ ਦੀ ਹਰ ਸਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਝਲਕ ਮਿਲਦੀ ਸੀ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਦੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਤਾਂ  ਉਸ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਗਾਇਕ ਹੀ ਗਾਉਂਦਾ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਇੱਕੋ ਹੀ ਸਟੇਜ ਉੱਪਰ ਇੱਕੋ ਹੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਅਜੋਕਾ ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ:-
ਘੁੰਮਣ ਘੁੰਮਾਉਣ ਨੂੰ ਤਾਂ ਥਾਰ ਰੱਖੀ ਐ,
ਬੁਲਟ ਤਾਂ ਰੱਖਿਆ ਪਟਾਕੇ ਪਾਉਣ ਨੂੰ।
ਸੁਨੰਦਾ ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਇਸ ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਥਾਰ, ਬੁਲਟ,  ਗੱਡੀ, ਅਰਜਨ ਟਰੈਕਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜੋ ਕਿ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਕਈ ਗੀਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ
ਮੁੰਡਾ ਸੋਹਣੀਏ ਨੀ ਆਈਫੋਨ ਵਰਗਾ।
ਇਸ ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਮੋਬਾਈਲ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜਿਸਨੂੰ ਦੇਖਣ ਉਪਰੰਤ ਹਰ ਆਦਮੀ ਅੰਦਰ ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਉਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਅਤੇ ਨਾਰੀ
ਔਰਤ ਅਜੋਕਾ ਸਮਕਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੁੱਦਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਦੇ ਹਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਕਮਾਉਣ ਲਈ। ਅਜੋਕਾ ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀ ਦੇਹ ਦਾ ਖੂਬ ਲਾਹਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਔਰਤ ਦੀ ਦੇਹ ਅਤੇ ਨੰਗੇਜ਼ਪਣ ਮੀਡੀਏ ਲਈ ਹਥਿਆਰ ਬਣ ਗਈ, ਜੋ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਤੰਤਰ ਦਾ ਖਤਰਨਾਕ ਸੰਦ ਹੈ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ "ਡਾ: ਰਾਜੇਸ ਗਿੱਲ" ਇਸ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਔਰਤ ਦਾ ਜੋ ਸਰੂਪ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਕਦਰ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਮੀਡੀਏ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਬੰਧੀ ਅਨੇਕਾਂ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਮੀਡੀਆ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਡੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖਾਦ ਪਦਾਰਥ ਪਰੋਸ ਰਿਹਾ ਹੈ।  ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਦੇ ਜਿਸਮ ਦੀਆਂ ਗਿਣਤੀਆਂ ਮਿਣਤੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓ ਉਸ ਦੇ ਜਿਸਮ ਦੀ ਨੁਮਾਇਸ਼ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਜਿਸਮ ਦੀ ਨੁਮਾਇਸ਼ ਤੇ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਇਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ:
ਲੱਕ 28 ਕੁੜੀ ਦਾ 47  ਵੇਟ ਕੁੜੀ ਦਾ।
ਕੁਝ ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਨੂੰ  ਫੁੱਫੇਕੁੱਟਣੀ, ਧੋਖੇਬਾਜ਼,ਠੱਗਣੀ ਦੇ ਬਿੰਬ ਵਜੋਂ ਸਿਰਜਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਬਿੰਬ 365 ਚਲਿੱਤਰ ਨਾਰ ਦੇ ਸਾਰਾ ਸਾਲ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਨੂੰ ਸੱਚ ਕਰ ਕੇ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸ਼ੈਰੀ ਮਾਨ ਦੇ ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ:
ਸੋਹਣੇ ਮੁੱਖੜੇ ਦਾ ਕੀ ਕਰੀਏ,
ਤੇਰਾ ਦਿਲ ਹੀ ਜੇ ਚੱਜਦਾ ਨਾ।
ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਜੱਟਵਾਦ:-
ਔਰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਅਜੋਕਾ ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਜੱਟਵਾਦ ਵੀ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅਸਲੀਅਤ ਦੇ ਜੱਟ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਖਰਾ ਹੈ।ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜੱਟਵਾਦ ਕਮਜ਼ੋਰ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜੱਟ ਉਤਪਾਦਨੀ ਸਾਧਨਾਂ ਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਜਾਤ ਦੀ ਹਉਮੈ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹਨ। ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਹੋ ਰਿਹਾ ਜੱਟ ਕਮਜ਼ੋਰ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਦੀ ਮਾਰ  ਹੇਠ ਕਿਸਾਨੀ ਕੰਗਾਲੀ ਕਰਨ ਦੇ ਵਿੱਚ ਗਰਕ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਦੇ ਰਾਹ ਪਈ ਹੋਈ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਅੰਦਰ ਜੱਟਵਾਦੀ ਰੂਪ ਬਰਕਰਾਰ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ:
ਜੱਟ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ,
ਦੱਸ ਬਿੱਲੋ ਕਿੱਥੇ ਐ।
ਸਿੱਧੂ ਮੂਸੇ ਵਾਲਾ ਦੀ ਇਸ ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਜੱਟ ਅਸਲੀਅਤ ਜੱਟ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਹੈ। ਉਸ ਕੋਲ ਇੰਨਾ ਪੈਸਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਐਸ਼ਪ੍ਰਸਤੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰ ਸਕੇ।
ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਸ:-
ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਸ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆਰਥਿਕ ਕਾਰਨ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹਨ। ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਰਵਾਸ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਦੁਸ਼ਵਾਰੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਹੱਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਤੋੜ-ਵਿਛੋੜਾ ਅਤੇ ਦੂਰੀ ਦਾ ਦਰਦ ਇਸ ਗੀਤਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਉਪਭਾਵੁਕਤਾ ਦਾ ਪੱੱਧਰ ਤੱਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਤੈਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਪੁੱਤ ਪਰਦੇਸਾਂ ਨੂੰ,
ਕੀ ਕਰਦੇ ਇਹ ਮਜਬੂਰੀ ਸੀ,
ਘਰ ਦੀ ਤੰਗੀ ਕੱਟਣ ਲਈ,
ਪੈਸਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ।
ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ੇ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ:-
ਪਹਿਲਾ ਪੈੱਗ ਲਾ ਕੇ ਪਾਵਾਂ,
ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਖਾਂ।
ਇਸ ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਦਾ ਨਾਇਕ "ਬੱਬੂ ਮਾਨ" ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਐਸ਼ਪ੍ਰਸਤੀ ਤੇ ਫੁਕਰਾ ਗਿਰੀ ਦੇ ਪਾਠ ਪੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੋ ਬੇਹੱਦ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਹੈ। ਮੀਡੀਆ ਮੰਡੀ ਮੁੱਲਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਖਪਤ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਜਨ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਰਦ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕੁਝ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬੋਤਲ ਸਮਾਨ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।ਜਿੱਥੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਔਰਤ ਨੂੰ ਸਿੱਧੀ ਸਾਦੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਦਾਇਰੇ ਭੁੱਲ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ
ਮੇਰੇ ਨੈਣ ਨੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀਆਂ ਦੋ ਬੋਤਲਾਂ,
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੈਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ  ਸਿੱਪ ਸਿੱਪ  ਪੀਵੇ।
ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ:-
ਸਮਕਾਲੀ ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਦਿਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਨੇ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਕੇ ਬੜ੍ਹਾਵਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ:
ਜਗ੍ਹਾ ਤੇਰੀ, ਟਾਈਮ ਮੇਰਾ
ਡਾਂਗ ਮੇਰੀ, ਵਹਿਮ ਤੇਰਾ।
ਇਸ ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨਹੀਂ ਹੈ।ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਬਸ ਦੋ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਜਾਂ ਦੋ ਗੈਂਗਸਟਰਾਂ ਦੀ ਆਪਸੀ ਰੰਜਿਸ਼ ਹੈ। ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਖਲਨਾਇਕ ਨੂੰ ਨਾਇਕ ਬਣਾ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਅਹਿੰਸਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਲਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਹਿੰਸਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨੀ ਦ੍ਰਿਸ਼:-
ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਕਿਸਾਨੀ ਦੀ ਬਿੰਬਾਕਾਰੀ ਜੱਟ  ਕਿਸਾਨੀ ਬਿੰਬਾਕਾਰੀ  ਬਣ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਅੱਗੋਂ ਕਈ ਵਰਗ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਗੀਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ,ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜੱਟ ਪੰਜਾਬੀ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਿਅਕਤੀ ਬਣ ਕੇ ਉੱਭਰਦਾ ਹੈ।ਜਿਵੇਂ
ਕਿਹੜਾ ਜੰਮ ਪਿਆ ਸੂਰਮਾ,
ਜਿਹੜਾ ਜੱਟ ਦੀ ਚੜ੍ਹਤ ਨੂੰ ਰੋਕੇ।
ਇਸ ਵੰਨਗੀ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੀ ਗਾਇਕੀ ਵਿੱਚ ਜੱਟ ਕਿਸਾਨੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਸਾਧਨ ਸੰਪੰਨ ਅਤੇ ਠਾਠ ਬਾਠ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਊਣ ਵਾਲੀ ਧਿਰ ਵਜੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਆਰਥਿਕ ਸੰਕਟਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ
ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਤੇ ਚੱਲੇ ਮੇਰਾ ਨਾ ਨੀਂ,
ਗੱਲਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ ਬਿੱਲੋ ਥਾਂ ਥਾਂ ਨੀਂ।
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਜੋਕਾ ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਲੱਚਰਤਾ ਪੇਸ਼ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ 'ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਨਾਲ ਸੱਭਿਅਕ ਗਾਇਕੀ ਅਤੇ ਪਾਪੂਲਰ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।ਜਿਵੇਂ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ, ਸਰਦੂਲ ਸਿਕੰਦਰ,ਨੂਰਾ ਸਿਸਟਰ, ਵਡਾਲੀ ਬ੍ਰਦਰਜ਼, ਹੰਸ ਰਾਜ ਹੰਸ, ਕੁਲਦੀਪ ਮਾਣਕ ਆਦਿ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਨ:-
ਜੇਕਰ ਅਜੋਕਾ ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਦੀ ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ, ਸੜਕਾਂ, ਗੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਦਾ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਪਹਿਰਾਵਾ, ਖਾਣ ਪੀਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਝਲਕ ਵੀ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਇਹ ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਟ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਠੀਆਂ, ਕਾਰਾਂ, ਮਹਿੰਗੇ ਬ੍ਰਾਂਡ, ਹਥਿਆਰ, ਨਸ਼ਾ, ਔਰਤ ਦੀ ਸੰਗਤ ਆਦਿ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਫਿਲਮਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਨਕਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। "ਡਾ:ਰਜਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ" ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਬੰਦਾ ਖ਼ਪਤ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗ੍ਰਸਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮਕਸਦ ਬਦਮਾਸ਼ੀ, ਬੇਈਮਾਨੀ, ਪਦਾਰਥਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਹਨ। ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਆਪਣੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗੱਲ ਸੱਚ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਡਾ ਸਮਾਜਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ 'ਤੇ ਮੀਡੀਆ:-
ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਉੱਪਰ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਜੋਕੀ ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਤੱਖ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਧੀਨ ਗੀਤ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਗੀਤ ਦੀਆਂ ਸੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਕੁੜੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ 'ਤੇ  ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਰਸ਼ੀਅਨ ਕੁੜੀ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਚੁੰਨੀ, ਪਰਾਂਦੀ,ਜੁੱਤੀ  ਦੀ ਗੱਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀ ਦੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਨਾ ਹੀ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਕੁੜੀ ਪੰਜਾਬੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਣੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਨਾਲ ਅਸ਼ਲੀਲਤਾ ਨੂੰ ਨੈਤਿਕ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਖਤਰਨਾਕ ਰੁਝਾਣ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।ਜੇਕਰ ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਦੇ ਨਾਇਕ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਗੈਂਗਸਟਰ, ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਵਪਾਰੀ, ਧੱਕਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਨੇ ਸਮੁੱਚੀ ਜੀਵਨ ਪਰਕਿਰਿਆ, ਸਮਾਜਿਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ, ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ,ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਪਸਾਰੀ ਪੱਧਰਾਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਪੱਛਮੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਕੋਈ ਨਕਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਉਹ ਨਕਲ ਪ੍ਰਤੀਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਸੀਂ ਇੰਨਾਂ ਅਪਣਾ ਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਓਪਰਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਜਟਿਲ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਵੀਡੀਓ ਦਾ ਕੰਮ ਹੋਰ ਵੀ ਆਸਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿਵੇਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਰਾਹੀਂ ਫੇਸਬੁੱਕ, ਵਟਸਐਪ, ਯੂ ਟਿਊਬ ਉੱਪਰ ਅਜੋਕੀ ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਵੇਖੀ ਮਾਣੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।  ਹੋਰ ਤਾਂ ਹੋਰ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਰੈਡੀਮੇਟ ਜਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਵੀਡੀਓ ਹਾਸਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਬਹੁਤੀ ਕਾਂਟ ਛਾਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 'ਚ ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੀਡੀਆ,ਇੰਟਰਨੈੱਟ, ਕੰਪਿਊਟਰ, ਫੈਕਸ, ਟੈਲੀਵਿ਼ਜ਼ਨ ਆਦਿ ਸੰਚਾਰ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜਿੰਦਗੀ ਅੰਦਰ ਸਥਾਨਕ ਵਖਰੇਵਿਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।ਮੰਡੀ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਖਪਤ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚਲਾ ਪਹਿਰਾਵਾ, ਰਹਿਣ ਸਹਿਣ, ਕੀਮਤਾਂ ਤੇ ਉਸਦੀ ਦਿੱਖ ਗ਼ੀਤ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚੋਂ ਅਸਲੋਂ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਜਿੱਥੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਦੇਖਣ ਨੈਣ-ਨਕਸ਼ ਉਸ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਸਨ।ਉੱਥੇ ਅਜੋਕਾ ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਪੱਛਮੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਉੱਥੋਂ ਦਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਅਜੋਕੀ ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਕਿ ਸਮੁੱਚੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਇੱਕ ਭਾਗ ਇਕੱਲਾ ਨਹੀਂ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸਮੁੱਚੇ ਬਦਲਾਅ ਲਈ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ਇਨਕਲਾਬੀ ਲਹਿਰ ਹੀ ਕੋਈ ਕਾਊਂਟਰ ਕਲਚਰ ਉਸਾਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਾਲ ਦੀ ਘੜੀ ਬਦਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਚੰਗੇ ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਪਰ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਚੰਗੇ ਗੀਤਾਂ ਲਈ ਕੇਵਲ ਤਥਾ ਕਥਿਤ ਆਦਰਸ਼ੀ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੇ ਪਾਠਾਂ ਜਾਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਸਹੀ ਯਥਾਰਥ ਦਾ ਸੁਹਜ ਭਰਪੂਰ ਚਿਤਰਣ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਸਾਹਿਤਕ ਕਲਾਤਮਕਤਾ ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਸੰਗੀਤਕ ਕਲਾਤਮਿਕਤਾ ਦੀ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ:-
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੇ ਮੀਡੀਆ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ
ਪ੍ਰਤਿਮਾਨ (ਰਸਾਲਾ)
ਪ੍ਰਤਿਮਾਨ ਰਸਾਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇੱਕ ਤ੍ਰੈ-ਮਾਸਿਕ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਂਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ, ਕਹਾਣੀ, ਵਾਰਤਕ, ਆਲੋਚਨਾ, ਰੰਗ-ਮੰਚ, ਸਿਨੇਮਾ, ਅਨੁਵਾਦ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਤੇ ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਛਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਨਾਮਵਰ ਲੇਖਕ ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਂਕੇ ਇਸ ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਆਨਰੇਰੀ ਸੰਪਾਦਕ ਹਨ ਅਤੇ ਗਗਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸੰਪਾਦਕ ਹਨ। ਪ੍ਰਤਿਮਾਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਕ ਅਕਤੂਬਰ - ਦਸੰਬਰ 2003 ਵਿਚ ਰਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਾ ਲਗਾਤਾਰ ਪਾਠਕਾ ਦੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਭੁੱਖ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਾਲੇ
ਮੋਹੀਵਾਲ
ਮੋਹੀਵਾਲ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਵਿਭਾ ਦਧੀਚ
thumb|ਵਿਭਾ ਦਧੀਚ ਵਿਭਾ ਦਧੀਚ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Vibha Dadheech) ਕਥਕ ਨਾਚ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਡਾਂਸਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਰਾਏਗੜ੍ਹ ਕੋਰਟ ਡਾਂਸਰ ਪੰਡਿਤ ਤੋਂ ਕਥਕ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਫਿਰਤੂ ਮਹਾਰਾਜ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਸ਼ਿਸ਼ਯ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਪੰ. ਸ਼ੰਭੂ ਮਹਾਰਾਜ ਇੱਕ ਗੰਡਾ ਬੰਦ ਸ਼ਗਿਰਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਅਤੇ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪੁਰੂ ਦਧੀਚ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸੀਨੀਅਰ ਚੇਲਾ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਵੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਨਟਵਰੀ ਕਥਕ ਨ੍ਰਿਤਿਆ ਅਕੈਡਮੀ, ਇੰਦੌਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਵਿਭਾ ਦਧੀਚ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਮਰਪਿਤ ਕਥਕ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ, ਕਥਕ ਵਿੱਚ ਐਡਵਾਂਸਡ ਰਿਸਰਚ ਲਈ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਐਮਰੀਟਸ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਵਿਭਾ ਨੇ 1988 ਵਿੱਚ ਇੰਦਰਾ ਕਲਾ ਸੰਗੀਤ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲਿਆ ਖਹਿਰਾਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਕੱਥਕ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੇਟ ਪੀਐਚਡੀ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਖੋਜ ਲਈ ਉਸਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਡਾਂਸ ਹੈਂਡ ਜੈਸਚਰ - ਭਾਰਤੀ ਨ੍ਰਿਤਿਆ ਕੀ ਵਰਨਮਾਲਾ: ਹਸਤ ਮੁਦਰੇਨ ਸੀ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 23 ਸ਼ਾਸਤਰ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 1100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਨਮਾਨਿਤ ਖੋਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਿਤਾਬ ਵੀ ਹੈ।
ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਲ 2011-12 ਲਈ ਕਥਕ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਸੀਨੀਅਰ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਹ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਪੁਸਤਕ ਭਾਰਤੀ ਨ੍ਰਿਤਿਆ ਕੀ ਵਰਨਮਾਲਾ: ਹਸਤ ਮੁਦਰੇਨ (ਏਬੀਸੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਡਾਂਸ ਜੈਸਚਰ) ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਹਾਰਡਕਵਰ - 2003ISBN 978-8190105712 ਉਸਦੀ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਇੰਦੌਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਬੈਚਲਰ ਪੱਧਰ ਦੇ ਡਾਂਸ ਸਿਲੇਬਸ ਲਈ ਵੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਿਭਾ ਨੂੰ 50 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕਥਕ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ 25ਵੇਂ ਗੋਪੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਹੋਤਸਵ, ਮੁੰਬਈ ਵਿਖੇ ਲਾਈਫ-ਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ 2015 ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ 40 ਹੋਰ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕਲਾ ਅਰਪਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜੋ ਸ਼੍ਰੀ ਰਵੀ ਸ਼ੰਕਰ ਦੁਆਰਾ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1954 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਫੈਜ਼ੇਹ ਜਲਾਲੀ
ਫੈਜ਼ੇਹ ਜਲਾਲੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Faezeh Jalali; ਜਨਮ 1980) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ-ਇਰਾਨੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਲੇਖਕ, ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ। ਉਹ ਸਲੱਮਡੌਗ ਮਿਲੀਅਨੇਅਰ (2008), ਸ਼ੈਤਾਨ (2011) ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਜਾਲ (2012) ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਉਹ ਚੌਥੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਈਰਾਨੀ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਈਰਾਨੀ ਮੁਸਲਿਮ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਜੇਬੀ ਪੇਟਿਟ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਵਿਸਕਾਨਸਿਨ, ਯੂਐਸਏ ਵਿੱਚ ਬੇਲੋਇਟ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਥੀਏਟਰ ਆਰਟਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਸਕੂਲ ਲਈ ਪ੍ਰੀ-ਮੈਡੀਕਲ ਪਿਛੋਕੜ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਵੀ ਲਈਆਂ। ਜਲਾਲੀ ਥੀਏਟਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਟੈਨੇਸੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਨੌਕਸਵਿਲੇ ਵਿਖੇ ਕਲੇਰੈਂਸ ਬ੍ਰਾਊਨ ਥੀਏਟਰ ਵਿਚ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਉਸਨੇ ਸਲੱਮਡੌਗ ਮਿਲੀਅਨੇਅਰ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨ ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਐਕਸ਼ਨ-ਥ੍ਰਿਲਰ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ 24 ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।
ਖੇਡਾਂ
ਜਲਾਲੀ ਇੱਕ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਐਕਰੋਬੈਟਿਕ ਏਰੀਅਲਿਸਟ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2019 ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਵਿਖੇ ਹੋਈ ਪਹਿਲੀ ਮੱਲਖੰਬ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਇਰਾਨ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਰੱਸੀ ਦੇ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਈਰਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਕਾਰਕੁਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਫ਼ਿਲਮੀ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਬਿਜਲੀ ਨਿਰਮਾਣ
ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਪਰ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸਗੋਂ ਇਸਨੂੰ ਦੂਜੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਿਜਲੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਾਰੀ ਕਿਰਿਆ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬਿਜਲੀ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮਕੈਨੀਕਲ ਜਨਰੇਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਾਪ ਇੰਜਣ ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਲਣ ਜਾਂ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਫ਼ਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾਂ ਵਹਿ ਰਹੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਹਵਾ ਤੋਂ ਵੀ ਬਿਜਲੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੋਰਾਂ ਊਰਜਾਂ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੌਰ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਜੀਓਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਜਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ
ਅਰੁਣਾ ਇਰਾਨੀ
ਅਰੁਣਾ ਇਰਾਨੀ (ਜਨਮ 18 ਅਗਸਤ 1946) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਹਿੰਦੀ, ਮਰਾਠੀ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ 300 ਦੇ ਕਰੀਬ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ ਥੋੜਾ ਰੇਸ਼ਮ ਲਗਤਾ ਹੈ, ਫਿਲਮ ਜਯੋਤੀ (1981), ਚੜਤੀ ਜਵਾਨੀ ਮੇਰੀ ਚਲ ਮਸਤਾਨੀ, ਦਿਲਵਰ ਦਿਲ ਸੇ ਪਿਆਰ, ਅਬ ਜੋ ਮਿਲੇ ਹੈ ਫਿਲਮ ਕਾਰਵਾਂ (1971), ਮੈਂ ਸ਼ਾਇਰ ਤੋਂ ਨਹੀਂ (ਬੋਬੀ1973) ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੂੰ ਫਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 10 ਵਾਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਪਰ ਉਸਨੇ ਇਹ ਅਵਾਰਡ 2 ਵਾਰ ਫਿਲਮ ਪੈਟ ਪਿਆਰ ਔਰ ਪਾਪ (1985) ਅਤੇ ਬੇਟਾ (1993)। 57ਵੇ ਫਿਲਮ ਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਨਵਰੀ 2012 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਲਾਇਫ ਟਾਇਮ ਆਚੀਏਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।
ਜੋਨਾਥਨ (2016 ਫ਼ਿਲਮ)
ਜੋਨਾਥਨ 2016 ਦੀ ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ, ਜੋ ਪਿਓਟਰ ਜੇ. ਲੇਵਾਂਡੋਵਸਕੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 66ਵੇਂ ਬਰਲਿਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਪਨੋਰਮਾ ਸੈਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅਰੁਣਾ ਇਰਾਨੀ
ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਅਰੁਣਾ ਇਰਾਨੀ ਦਾ ਜਨਮ 18 ਅਗਸਤ 1946 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਛੇਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਹੀ ਪੜ ਸਕੀ ਕਿਓਕੀ ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਲੋੜੀਦਾਂ ਧਨ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਇਰਾਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਫਿਲਮ ਗੰਗਾ-ਜਮੁਨਾ (1961) ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 9 ਸਾਲ ਦੀ ਅਜਰਜ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਿਲਮ ਅਨਪੜ੍ਹ (1962) ਵਿੱਚ ਮਾਲਾ ਸਿਨਹਾ' ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਲਮ ਜਹਾਨਾਰਾਂ (1964), ਫਰਜ਼ (1967), ਉਪਕਾਰ (1967) ਅਤੇ ਆਇਆ ਸਾਵਣ ਝੂਮ ਕੇ (1969) ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇਕਿਰਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਕੋਮੇਡਿਅਨ ਮਹਿਮੂਦ ਅਲੀ ਨਾਲ ਫਿਲਮ ਔਲਾਦ (1968), ਹਮਜੋਲੀ (1970), ਦੇਵੀ (1970) ਅਤੇ ਨਯਾ ਜ਼ਮਾਨਾ (1971) ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ।
1971 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਮਹਿਮੂਦ ਅਲੀ ਨਾਲ ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਗੋਆ (1972),  ਗਰਮ ਮਸਾਲਾ (1972) ਅਤੇ  ਦੋ ਫੂਲ (1973), ਫਰਜ਼ (1967), ਬੌਬੀ (1973), ਫਕੀਰਾਂ (1976), ਸੰਗਰਾਮ (1979), ਰੈੱਡ ਰੋਜ਼ (1980), ਪਿਆਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ (1981), ਅਤੇ ਰਾਕੀ (1981) ਕੀਤੀਆਂ।
ਜੋਨਾਥਨ (2016 ਫ਼ਿਲਮ)
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2016 ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੇਅ ਸਬੰਧਿਤ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਅਰੁਣਾ ਇਰਾਨੀ
ਕੈਰੀਅਰ
ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਵਧੀਆ ਸਹਾਇਤਾ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਫਿਲਮ ਪਾਲਤੂ ਪਿਆਰ ਔਰ ਪਾਪ (1984)ਲਈ ਜਿੱਤਿਆ।
1980 ਅਤੇ 1990 ਇਰਾਨੀ ਨੇ ਫਿਲਮ ਬੇਟਾ (1992) ਮਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਦੂਜਾ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਵਧੀਆ ਸਹਾਇਤਾ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਨੇ ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਫਿਲਮ ਦੇ ਰੀਮੇਕ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੇ ਹੋਰ ਕੰਨੜ ਫਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਆਂਧਲਾ ਮਰਤੋਂ ਡੋਲਾ, ਭਿੰਗਾਰੀ, ਚੰਗੂ ਮੰਗੂ, ਲਪਵਾ ਚਪਵੀ, ਏਕ ਗਾੜੀ ਵਾਕੀ ਇਨਾੜੀ, ਬੋਲ ਬੇਬੀ ਬੋਲ।
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਰਾਨੀ ਨੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸੀਰੀਅਲ ਮਹਿੰਦੀ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਕੀ, ਦੇਸ ਮੈਂ ਨਿਕਲਾਂ ਹੋਗਾਂ ਚਾਂਦ, ਰੱਬਾ ਇਸ਼ਕ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਵੈਦੇਹੀ।
'19 ਫਰਵਰੀ 2012 ਨੂੰ, ਉਸ ਨੂੰ ਲਾਇਫ ਟਾਇਮ ਅਚਿਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1946 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਹਲੀਰੀ
ਛੋਟੇ ਹਲ ਨੂੰ ਹਲੀਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਲੀਰੀ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਗੀ ਫਸਲ ਵਿਚ ਤੰਗ ਓਰੇ ਕੱਢ ਕੇ ਹੋਰ ਫਸਲ ਬੀਜੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ-ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਹੀ ਆਬਾਦ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਹੀ ਫਸਲਾਂ ਬੀਜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਖੇਤੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਾਰੀ ਮੀਹਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਇਕੋ ਖੇਤ ਵਿਚ ਕਈ ਫਸਲਾਂ ਬੀਜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਜਦ ਇਕ ਬੀਜੀ ਫਸਲ ਉੱਗ ਆਉਂਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਉੱਗੀ ਫਸਲ ਵਿਚ ਹੀ ਹਲੀਰੀ ਨਾਲ ਦੂਜੀ ਫਸਲ ਬੀਜ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਇਹ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਪਹਿਲੀ ਬੀਜੀ ਫਸਲ ਸਿਰੇ ਨਾ ਚੜ੍ਹੀ ਤਾਂ ਦੂਜੀ ਬੀਜੀ ਫਸਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਫਸਲ ਹੀ ਬੀਜੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਈ ਵੇਰ ਉਹ ਹਲੀਰੀ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਕ ਆਦਮੀ ਖਿੱਚਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਹਲੀਰੀ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਛੋਟੇ ਹਲ ਦਾ ਇਕ ਢਾਂਚਾ ਜਿਹਾ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਫੇਰ ਹੋਰ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਆਬਾਦ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਖੂਹ ਲੱਗ ਗਏ। ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਫੇਰ ਬਲਦਾਂ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਲੀਰੀਆਂ ਨਾਲ ਫਸਲਾਂ ਬੀਜੀਆਂ ਜਾਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਹ ਮੁੰਨਾ ਹਲ/ਦੇਸੀ ਹਲ (ਬਣਤਰ ਲਈ ਮੁੰਨਾ ਹਲ ਵੇਖੇ। ਜਦ ਚੱਲ-ਚੱਲ ਕੇ ਘਸ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਹਲ ਦੇ ਮੁੰਨੇ ਦਾ ਹੇਠਲਾ ਹਿੱਸਾ ਤੇ ਚਊ ਘਸ ਕੇ ਪਤਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਘਸਾਈ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਹੀ ਕਈ ਵੇਰ ਮੁੰਨਾ ਹਲ ਹਲੀਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਹਲੀਰੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਹੁਣ ਸਾਰੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੀ ਖੇਤੀ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਕ ਖੇਤ ਵਿਚ ਇਕ ਹੀ ਫਸਲ ਬੀਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹਲੀਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁਣ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਕਚਾਵਾ
ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦੇ ਇਕ ਬਣੇ ਹੋਏ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬੋਤੇ ਦੀ ਪਿੱਠ ’ਤੇ ਟਿਕਾ ਕੇ ਉਸ 'ਤੇ ਬਾਲਣ ਜਾਂ ਪੱਠੇ ਢੋਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਕਚਾਵਾ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਪੱਠੇ ਜਾਂ ਬਾਲਣ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸਿਰ 'ਤੇ ਢੋਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਜਾਂ ਕਚਾਵਿਆਂ ਵਿਚ ਢੋਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਜਾਂ ਤਿੰਗੜ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਊਠਾਂ ਉਪਰ ਢੋਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਜਦ ਗੱਡੇ ਦੀ ਕਾਢ ਨਿਕਲੀ, ਫੇਰ ਗੱਡਿਆਂ 'ਤੇ ਢੋਏ ਜਾਣ ਲੱਗੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਡਲ ਝੀਲ (ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼)
ਡਲ ਝੀਲ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਕਾਂਗੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਤੋਤਾ ਰਾਣੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਮੱਧ-ਉਚਾਈ ਵਾਲੀ ਝੀਲ (ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ 1,775 ਮੀਟਰ) ਹੈ।
ਡਲ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਪੱਛਮੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀਆਂ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 'ਝੀਲ' ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਦੇਵਦਾਰ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਛੋਟਾ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ (ਅਸਥਾਨ) ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਪਾਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਬਾਲਨ ਧਾਰ 'ਤੇ ਰਿੱਕਰਮਾਰ ਦੇ ਕੋਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਅਗਸਤਯ ਰਿਸ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ 'ਭਗਵਾਨ ਡ੍ਰਾਈਵੇਸ਼ਵਰ' ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਮੰਦਰ ਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ "ਭਾਗਸੁਨਾਗ ਝੀਲ" ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ
ਪਹਾੜੀ ਭਾਸ਼ਾ
ਪਹਾੜੀ (पहाड़ी pahāṛī 'of the hills/mountains'; ) ਇੱਕ ਅਸਪਸ਼ਟ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਸਮੂਹਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹੇਠਲੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਸਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ:
ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਸਾਹਿਤ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/57/Bauer_-_Isis_Iphis.jpg/220px-Bauer_-_Isis_Iphis.jpg|right|thumb| ਆਈਸਿਸ ਇਫ਼ਿਸ ਦਾ ਲਿੰਗ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ । [[ਮੈਟਾਮੌਰਫਸਿਸ (ਮਹਾਂਕਾਵਿ)|ਮੈਟਾਮੋਰਫੋਸਿਸ ਦੇ 1703 ਐਡੀਸ਼ਨ ਲਈ ਬਾਊਰ ਦੁਆਰਾ ਉੱਕਰੀ।]] ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਸਾਹਿਤ ਇੱਕ ਸਮੂਹਿਕ ਸ਼ਬਦ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਹਿਤਕ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਮਨੋਨੀਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵਿਭਿੰਨ ਲਿੰਗ ਪਛਾਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਟਰਾਂਸ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਉਦਾਹਰਣ ਸ਼ਾਇਦ ਰੋਮਨ ਕਵੀ ਓਵਿਡ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਮੇਟਾਮੋਰਫੋਸਿਸ ਹੈ। ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਵਰਜੀਨੀਆ ਵੁਲਫ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਨਾਵਲ ਓਰਲੈਂਡੋ (1928), ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਦਾ ਕਥਾਨਕ ਇੱਕ ਦੁਲਿੰਗੀ ਕਵੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮਰਦ ਤੋਂ ਔਰਤ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਬਦਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯਾਦਾਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਸਨ, ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਿਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਉਦਾਹਰਨ ਲਿਲੀ ਐਲਬੇ ਦੁਆਰਾ ਮੈਨ ਟੂ ਵੂਮੈਨ (1933) ਵਿੱਚ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦ ਸੀਕਰੇਟਸ ਆਫ਼ ਮਾਈ ਲਾਈਫ (2017), ਕੈਟਲਿਨ ਜੇਨਰ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚੱਲੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਟਰਾਂਸ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹੋਰ ਯਾਦਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸਫ਼ਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ: ਜੇਂਡਰ ਆਊਟਲਾ (1994), ਕੇਟ ਬੋਰਨਸਟਾਈਨ ਦੁਆਰਾ; ਮੈਨ ਇਨਫ ਟੂ ਬੀ ਏ ਵੂਮੈਨ (1996), ਜੈਨ ਕਾਉਂਟੀ ਦੁਆਰਾ; ਰੀਡਿਫਾਈਨਿੰਗ ਰੀਅਲਨੇਸ (2014), ਜੈਨੇਟ ਮੌਕ ਦੁਆਰਾ ਆਦਿ।
ਫਿਰ ਵੀ, ਓਰਲੈਂਡੋ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਗਲਪ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਦਿੱਖ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਪਾਰਕ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੇਖੀ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਾਈਰਾ ਬ੍ਰੇਕਿਨਰਿਜ (1968), ਗੋਰ ਵਿਡਾਲ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਵਿਅੰਗਮਈ ਨਾਵਲ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਦਬਦਬੇ ਅਤੇ ਪਿਤਰਸੱਤਾ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਟਰਾਂਸ ਔਰਤ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਤਾਬ ਦੀਆਂ 20 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਪੀਆਂ ਵਿਕੀਆਂ, ਪਰ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਨੂੰ ਪੈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਸ਼ਾਖਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਉਭਾਰ 2010 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਗਲਪ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਪੱਸ਼ਟ ਵਾਧਾ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਨਾਲ ਵਖਰੇਵੇਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਆਮ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਿਚ ਵੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ। ਇਸਨੇ ਇੱਕ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਲੇਖਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਧੇਰੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਦਰਸ਼ਕ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਲੋਕ ਸਨ।
ਫਰੇਮਲਾਈਨ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
ਫਰੇਮਲਾਈਨ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ (ਉਰਫ਼ ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਲਜੀਬੀਟੀਕਿਉ+ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ) (ਪਹਿਲਾਂ ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ; ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਲੈਸਬੀਅਨ ਅਤੇ ਗੇਅ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ) 1976 ਵਿੱਚ ਸਟੋਰਫਰੰਟ ਇਵੈਂਟ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਪਹਿਲਾ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਗੇਅ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਆਫ ਸੁਪਰ-8 ਫ਼ਿਲਮਜ ਸੀ, ਇਹ 1977 ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਫਰੇਮਲਾਈਨ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਮੀਡੀਆ ਆਰਟਸ ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਿਸ਼ਨ ਬਿਆਨ " ਕੁਈਰ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ" ਹੈ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਐਲਜੀਬੀਟੀਕਿਉ+ ਫ਼ਿਲਮ ਉਤਸਵ ਹੈ।
ਗ੍ਰਹਿਣ (ਨਾਵਲ)
ਗ੍ਰਹਿਣ ਐਸ.ਐਲ. ਭੈਰੱਪਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1972 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।    ਮਈ 2018 ਤੱਕ, ਇਸਦੇ 11 ਪ੍ਰਿੰਟ ਛਪ ਗਏ ਸਨ।
ਫਰੇਮਲਾਈਨ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
60,000 ਤੋਂ 80,000 ਤੱਕ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਹਾਜ਼ਰੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਐਲਜੀਬੀਟੀਕਿਉ+ ਫ਼ਿਲਮ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਸਮਾਗਮ ਹੈ।  ਇਹ ਸੈਨ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਬੇਅ ਏਰੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਐਲਜੀਬੀਟੀਕਿਉ+ ਆਰਟਸ ਈਵੈਂਟ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਹਰ ਸਾਲ ਜੂਨ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਨੁਸੂਚੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਗਿਆਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਗੇਅ ਪ੍ਰਾਈਡ ਡੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਆਖਰੀ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਸਾਹਿਤ
ਇਤਿਹਾਸ
2020 ਵਿੱਚ, ਡੱਚ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਮੈਰੀਕੇ ਲੂਕਾਸ ਰਿਜਨਵੇਲਡ, ਜੋ ਕਿ ਗੈਰ-ਬਾਈਨਰੀ ਹੈ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ ਦ ਡਿਸਕਫੋਰਟ ਆਫ਼ ਈਵਨਿੰਗ ਨਾਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੁਕਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ।
ਫਰੇਮਲਾਈਨ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
ਫਰੇਮਲਾਈਨ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੇ ਹਾਰਮੇਲ ਸੈਂਟਰ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਾਨ 2005 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਨੇ ਵੀਡੀਓ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਬੇਅ ਏਰੀਆ ਵੀਡੀਓ ਕੋਲੀਸ਼ਨ (ਬੀਏਵੀਸੀ) ਨਾਲ ਭਾਈਵਾਲੀ ਕੀਤੀ।
2020 ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕੀ ਕੁਈਰ ਫੈਸਟੀਵਲ ਅਲਾਇੰਸ-ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਹੋਰ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਪਹਿਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਉਤਸਵ ਆਊਟਫੈਸਟ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਲੇਸਬੀਅਨ, ਗੇਅ, ਬਾਇਸੈਕਸੁਅਲ ਅਤੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਅਤੇ ਇਨਸਾਈਡ ਆਉਟ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓ ਫੈਸਟੀਵਲ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।
ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਸਾਹਿਤ
ਸਪੇਨੀ ਵਿੱਚ
ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਪਾਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੇ ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸਫ਼ਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਕੈਮਿਲਾ ਸੋਸਾ ਵਿਲਾਡਾ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਲਾਸ ਮਾਲਸ (2019), ਜਿਸਨੇ ਵੱਕਾਰੀ ਸੋਰ ਜੁਆਨਾ ਇਨੇਸ ਡੇ ਲਾ ਕਰੂਜ਼ ਇਨਾਮ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਨਾਵਲ, ਲੇਖਕ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਕੋਰਡੋਬਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਹੀ ਇਹ ਇੱਕ ਨਾਜ਼ੁਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸਨਸਨੀ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਅੱਠ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਇੱਕਲੇ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਵਿੱਚ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਇਕਵਾਡੋਰੀਅਨ ਸਾਹਿਤ ਤੋਂ, ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਨ ਹੈ ਗੈਬਰੀਏਲ(ਏ) (2019), ਰਾਉਲ ਵੈਲੇਜੋ ਕੋਰਲ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਔਰਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨਾਲ ਮਿਗੁਏਲ ਡੋਨੋਸੋ ਪਾਰੇਜਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਜੋ ਇੱਕ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਤਕਰੇ ਭਰੇ ਸਮਾਜ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਫਰੇਮਲਾਈਨ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
ਅਵਾਰਡ
ਫੈਸਟੀਵਲ ਦੇ ਸਲਾਨਾ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਫਰੇਮਲਾਈਨ ਅਵਾਰਡ, ਜਿਸਨੇ ਐਲਜੀਬੀਟੀਕਿਉ+ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ, ਸਰਵੋਤਮ ਫ਼ੀਚਰ ਲਈ ਦਰਸ਼ਕ ਅਵਾਰਡ, ਸਰਵੋਤਮ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ, ਸਰਵੋਤਮ ਐਪੀਸੋਡਿਕ, ਸਰਵੋਤਮ ਸ਼ਾਰਟ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਲਈ ਜੂਰੀਡ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਸਾਹਿਤ
ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ
2015 ਦੀ ਇੱਕ ਐਨ.ਪੀ.ਆਰ. ਕਹਾਣੀ ਅਨੁਸਾਰ, 2000 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਸੈਂਕੜੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਇੱਕ ਕਿਸ਼ੋਰ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹਨਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁੜੀ ਜੈਜ਼ ਜੇਨਿੰਗਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਖੋਜਣ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਬਾਰੇ 2014 ਵਿੱਚ ਆਈ ਐਮ ਜੈਜ਼ ਨਾਮਕ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਸਹਿ-ਲੇਖਕ ਕੀਤੀ।  ਸਕਾਲਸਟਿਕ ਬੁੱਕਸ ਨੇ 2015 ਵਿੱਚ ਅਲੈਕਸ ਗਿਨੋ ਦੇ ਜਾਰਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਕੁੜੀ, ਮੇਲਿਸਾ ਬਾਰੇ, ਜਿਸਨੂੰ ਹਰ ਕੋਈ ਜਾਰਜ ਵਜੋਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਟ੍ਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਪਾਤਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਲੇਖਕ ਜੇਸ ਵਾਲਟਨ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਲਿੰਗ ਤਰਲਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਡਗਲ ਮੈਕਫਰਸਨ ਨਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਇੰਟਰਡਿਊਸਿੰਗ ਟੈਡੀ ਬਣਾਈ।  ਹੌਰਨ ਬੁੱਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੁਆਰਾ ਸੂਚੀਬੱਧ ਵਧੀਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1">
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ
ਲੂਸੀ ਕੁਰੀਅਨ
ਭੈਣ ਲੂਸੀ ਕੁਰੀਅਨ ਮਾਹੇਰ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ, ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਅਤੇ ਬੇਸਹਾਰਾ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਅਤੇ ਇੰਟਰਫੇਥ ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਪੁਣੇ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਜੀਵਨ
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਮਦਰ ਟੇਰੇਸਾ ਦੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਲਈ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਹ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਰੀਬਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਛੂੰਹਦੀ ਸੀ। 1989 ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੋਪ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ, ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਲੀ ਕਰਾਸ ਕਾਨਵੈਂਟ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਨੋਇਲਿਨ ਪਿੰਟੋ ਦੁਆਰਾ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 1991 ਵਿੱਚ, ਅਜੇ ਵੀ ਹੋਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ ਜੋ ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰੇਗੀ। ਇੱਕ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤ ਉਸਦੇ ਸ਼ਰਾਬੀ ਪਤੀ ਤੋਂ ਪਨਾਹ ਮੰਗਣ ਲਈ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਆਈ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਕੁੱਟਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਭੈਣ ਲੂਸੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਕਿੱਥੇ ਭੇਜਣਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕਾਨਵੈਂਟ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਭੇਜਣਾ ਪਿਆ ਪਰ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ। ਉਸੇ ਸ਼ਾਮ ਔਰਤ ਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਬ ਪਿਲਾ ਕੇ ਅੱਗ ਲਾ ਦਿੱਤੀ। ਔਰਤ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਭੈਣ ਲੂਸੀ ਬਿਲਕੁਲ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਉਹ ਇਸ ਘਿਨਾਉਣੀ ਘਟਨਾ ਨਾਲ ਸਿੱਝਣ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਉਹ ਮਦਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ। ਉਸ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਤੀਜਾ 1997 ਵਿੱਚ ਪੁਣੇ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਮਹੇਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਹੀ ਮਹੇਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਦੋਸਤ, ਐਫ ਆਰ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਡੀ'ਸਾ ਨੇ ਸਲਾਹ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਈਸਾਈ ਸੰਸਥਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਦਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਮਹੇਰ 100% ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਮਹੇਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪਨਾਹ ਅਤੇ ਪੁਨਰਵਾਸ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ, ਭੁੱਖਮਰੀ ਜਾਂ ਅਣਗਹਿਲੀ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸਨ।
ਮਹੇਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ
ਭੈਣ ਲੂਸੀ ਨੇ ਜਾਤ, ਨਸਲ ਜਾਂ ਧਰਮ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਬੇਸਹਾਰਾ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਮਹੇਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਲੋੜੀਂਦਾ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਸੱਤ ਸਾਲ ਲੱਗ ਗਏ, ਪਰ 1997 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਮਹੇਰ ਘਰ ਪੁਣੇ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ, ਵਾਧੂ ਬੁਦਰੁਕ ਦੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ।
ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਮਹੇਰ ਕੋਲ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਝਾਰਖੰਡ, ਕੇਰਲਾ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ 46 ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਠਹਿਰਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਘਰ ਹਨ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ 893 ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਲੀ ਬੱਚੇ, 357 ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੇਸਹਾਰਾ ਔਰਤਾਂ (ਸੜਕ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੋਂ ਚੁਣੀਆਂ ਗਈਆਂ 126 ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਿਮਾਰ ਔਰਤਾਂ ਸਮੇਤ) ਅਤੇ 82 ਬਜ਼ੁਰਗ/ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੀਮਾਰ ਬੇਸਹਾਰਾ ਮਰਦ ਹਨ। ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਮਹੇਰ ਤੁਰੰਤ ਪਨਾਹ ਅਤੇ ਦਖਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਭਾਈਚਾਰਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਗਤ ਹਿੰਸਾ, ਸ਼ੋਸ਼ਣ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ-ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ, ਪਰ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਗਰੀਬਾਂ ਦੇ ਵਿਭਾਜਨ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਹੇਰ ਨੇ 2017 ਤੱਕ 85,000+ ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲਿਆ ਹੈ।
ਉਸਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪ੍ਰਣਬ ਮੁਖਰਜੀ ਨੇ 8 ਮਾਰਚ 2016 ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਭੈਣ ਲੂਸੀ ਕੁਰੀਅਨ ਨੂੰ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ (ਮਹਿਲਾ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ) ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਡੀ ਸੀ ਸੀ ਆਈ ਏ ਅਵਾਰਡ ਫਾਰ ਐਕਸੀਲੈਂਸ ਇਨ ਸੋਸ਼ਲ ਸਰਵਿਸ 2010 ਗਲੋਬਲ ਵੂਮੈਨ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਅਵਾਰਡ 2011, ਪਾਲ ਹੈਰਿਸ ਫੈਲੋ ਅਤੇ ਵਨੀਤਾ ਵੂਮੈਨ ਆਫ ਦਿ ਈਅਰ ਅਵਾਰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਮਹੇਰ ਅਤੇ ਭੈਣ ਲੂਸੀ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਾ ਆਮਿਰ ਖਾਨ ਦੁਆਰਾ ਹੋਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ੋਅ ਸੱਤਿਆਮੇਵ ਜਯਤੇ ਅਤੇ ਵੈਟੀਕਨ ਰੇਡੀਓ 'ਤੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। 2015 ਵਿੱਚ, ਸਿਸਟਰ ਲੂਸੀ ਨੂੰ ਕਲਿੰਟਨ ਗਲੋਬਲ ਇਨੀਸ਼ੀਏਟਿਵ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਈ 2017 ਵਿੱਚ, ਮਹੇਰ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕੌਂਸਲ (UN-ECOSOC) ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ " ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਲਾਹਕਾਰ ਦਰਜਾ " ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। thumb| [[ਪੋਪ ਫ਼ਰਾਂਸਿਸ|ਪੋਪ ਫਰਾਂਸਿਸ ਨਾਲ ਸੀਨੀਅਰ ਲੂਸੀ]] ਭੈਣ ਲੂਸੀ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਪੋਪ ਫਰਾਂਸਿਸ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਿਲ ਕਲਿੰਟਨ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।
ਮਨੁੱਖਤਾ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਇੰਟਰਫੇਥ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ
ਫਰਵਰੀ 2017 ਵਿੱਚ, ਸਿਸਟਰ ਲੂਸੀ ਕੁਰੀਅਨ ਨੇ ਪੁਣੇ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਤਾ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਇੰਟਰਫੇਥ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
“ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਦੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨੀਵਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਧਰਮ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ। ਅਸੀਂ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਰੀਆਂ ਧਰਮ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅੰਤਰ -ਧਰਮ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣਾ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਭਿਆਸਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਸੀਂ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਲਈ ਰੱਬ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਾਮ ਜਾਂ ਰੂਪ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ।"
-ਭੈਣ ਲੂਸੀ
ਅਕਤੂਬਰ 2017 ਤੱਕ, ਇਸ ਨਵੇਂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ 8 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ 220 ਮੈਂਬਰ ਹਨ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1956 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਕਾਰਕੁਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਹਫ਼ਤਾ 2022 ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਗਏ ਲੇਖ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰਤ ਦਰਜੇ ਵਾਲੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
alt=Language region map of India|thumb|ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਹਨ ਪਰ ਕੁਝ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦੀ ਏਓ, ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੀ ਖਾਸੀ, ਲੱਦਾਖ ਦੀ ਲੱਦਾਖ, ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦੀ ਮਿਜ਼ੋ ਅਤੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਨਿਸ਼ੀ। ਅਸਧਾਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਮਿਜ਼ੋ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨੇਪਾਲੀ, ਸਿੱਕਮ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸਿੱਕਮ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।  ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਨੁਛੇਦ 343(1) ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ "ਸੰਘ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਸੰਘ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਭਾਰਤੀ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੂਪ ਹੋਵੇਗਾ। " ਜਦਕਿ Official Languages Act, 1963 ਦੀ ਧਾਰਾ 3 "ਸੰਘ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ" ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨੂੰ ਸੰਘ ਦੀਆਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਕੰਮਕਾਜ ਸਿਰਫ਼ ਹਿੰਦੀ ਜਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੰਸਦੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ, ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ, ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜ/ਖੇਤਰ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ (ਵਾਂ) ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ। ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੰਵਿਧਾਨ 22 ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਪਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਹੀਂ, ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ (ਹੇਠਾਂ ਦੇਖੋ)।
ਰਾਜ ਕਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ(ਜ਼) ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਲਈ, ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਘ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਉਹਨਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ ਜੋ ਹਰੇਕ ਰਾਜ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਣੀਆਂ ਹਨ। ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਅਤੇ ਉਹ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜੋ ਸੰਘ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਚਾਰ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਣੀਆਂ ਹਨ।
ਮੇਗਨ ਸੂਰੀ
ਕਰੀਅਰ
ਸੂਰੀ ਨੇ ਅਵਾਰਡ ਜੇਤੂ ਦ ਮਿਸ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਬਿੰਦੂ (2019) ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।  ਇੱਕ ਆਲੋਚਕ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ "ਮੇਗਨ ਸੂਰੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿੰਦੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਾਸਟ ਹੈ"। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਨੇਵਰ ਹੈਵ ਆਈ ਏਵਰ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਅਨੀਸਾ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਦੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਾਸਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।    ਇੱਕ ਆਲੋਚਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਮੇਗਨ ਸੂਰੀ ਅਨੀਸਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਹੈ"।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1999
ਮਾਈਥਿਲੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼
ਮਾਈਥਿਲੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Mythili Prakash) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਂਸਰ ਅਤੇ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਹੈ ਜੋ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਕਲਾਸੀਕਲ ਨਾਚ ਰੂਪ ਜੋ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨੌਜਵਾਨ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ, ਉਸਦੀ ਕਲਾਸੀਕਲ, ਪਰ ਖੋਜੀ ਪਹੁੰਚ ਇੱਕ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸ਼ੈਲੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਡਾਂਸ ਦੀ ਭੌਤਿਕਤਾ, ਸੰਗੀਤਕਤਾ ਅਤੇ ਭਾਵਪੂਰਤ ਨਾਟਕੀਤਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਵੱਖਰੀ ਅਤੇ ਅਰਥਪੂਰਨ ਹੈ। <i id="mwDg">ਲਾਈਫ ਆਫ ਪਾਈ</i> ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੇ ਪਾਤਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਇੱਕ ਬਾਲ ਉੱਦਮ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ, ਮਿਥਿਲੀ ਨੇ 8 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵੱਕਾਰੀ ਸਥਾਨਾਂ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। ਮਿਥਿਲੀ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ ਵਿਜੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਦੁਆਰਾ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਮਹਾਨ ਹਸਤੀਆਂ ਨਾਲ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਹੁਣ ਮੰਨੇ-ਪ੍ਰਮੰਨੇ ਡੈਨਸੂਜ਼ ਮਾਲਵਿਕਾ ਸਰੂਕਾਈ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ। ਮਿਥਿਲੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੇ ਯੂਸੀ ਬਰਕਲੇ ਤੋਂ ਮਾਸ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਪਰ 2004 ਵਿੱਚ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਲਈ ਪੂਰੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ ਹੈ।”
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1">
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1982 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਜੋਧਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ।
2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਜੈਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ (33 ਵਿੱਚੋਂ) ਹੈ।
ਜੋਧਪੁਰ ਮਾਰਵਾੜ ਖੇਤਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਮੰਡੋਰ, ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ਰਾਜਪੂਤ ਰਾਜਿਆਂ (6ਵੀਂ-13ਵੀਂ ਸਦੀ) ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਹਾਰਾਂ ਦਾ ਮੰਦਿਰ ਸ਼ਹਿਰ ਓਸੀਅਨ ਹੈ। ਜੋਧਪੁਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 15ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਰਾਓ ਜੋਧਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੱਕ ਰਾਠੌਰ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਅਧੀਨ ਮਾਰਵਾੜ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
ਬਲੋਚੀ ਕੱਪੜੇ
ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਬਲੋਚੀ ਸੂਟ
ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸ਼ਲਵਾਰ ਕਮੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬੈਗੀ ਸ਼ਲਵਾਰ{ਟ੍ਰੋਜ਼ਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਲੰਬਾਈ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਮੀਜ਼ ਵੀ ਢਿੱਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੰਬੀਆਂ ਸਲੀਵਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਲੰਬੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਬਲੋਚੀ ਸਲਵਾਰ ਕਮੀਜ਼ ਪਸ਼ਤੂਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ-ਜੁਲਦੀ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਬਲੋਚੀ ਸ਼ਲਵਾਰ ਕਮੀਜ਼ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸੰਸਕਰਣ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਲਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਿੱਟਿਆਂ ਤੱਕ ਚੋਗਾ ਅਤੇ 40 ਗਜ਼ ਤੱਕ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਸ਼ਲਵਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।
ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਬਲੋਚੀ ਸੂਟ
ਔਰਤ ਬਲੋਚੀ ਸੂਟ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਦਾ ਸਕਾਰਫ਼, ਲੰਬਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਲਵਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਬਲੋਚੀ ਔਰਤਾਂ ਢਿੱਲੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਪਹਿਨਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸਥਾਨਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਢਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਲੋਚੀ ਰੇਸ਼ਮ-ਧਾਗੇ ਦੀ ਚੇਨ-ਸਿਲਾਈ ਕਢਾਈ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬਲੋਚੀ ਕਢਾਈ ਦੇ ਹੀ 118 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬੁਨਿਆਦੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਹਨ।
ਮਹਿਤਾਬ ਨੌਰੋਜ਼ੀ ਇੱਕ ਈਰਾਨੀ ਬਲੂਚੀ ਮਾਸਟਰ ਕਾਰੀਗਰ ਸੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਢਾਈ
ਇੰਡੀਆ ਸਮਰ
ਇੰਡੀਆ ਸਮਰ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਪੋਰਨੋਗ੍ਰਾਫ਼ਿਕ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਨਗਨ ਮਾਡਲ ਹੈ ਅਤੇ ਏ.ਵੀ.ਐਨ. ਅਤੇ ਐਕਸ.ਆਰ.ਸੀ.ਓ. ਹਾਲਜ਼ ਆਫ ਫੇਮ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਸਟੇਜ ਦਾ ਨਾਮ ਇੰਡੀਅਨ ਸਮਰ ਦੇ ਵਾਕਾਂਸ਼ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਉਸ ਕੋਲ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੇ ਐਕਟਿੰਗ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਵੀ ਹਨ।