cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਉੱਤਰਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ
ਫੈਨਨ
ਫੈਨਨ ਉਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਚਾਰਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਬਸਤੀਵਾਦ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ।ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਬਸਤੀਵਾਦ ਮੂਲਵਾਸੀ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸੀ਼ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਪੱਖ ਨਾਲ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੀਕੀਅਨ ਡਿਲੀਰੀਅਮ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।ਫੈਨਨ ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ ਦੇ ਧਰਮ ਬਿਰਤਾਂਤ ਅਤੇ ਸਭ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਮੂਰਤੀ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਨਕਾਰਦਾ ਹੋਇਆ ਹਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਚੇਤਨਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੁਨਰ ਸੁਰਜੀਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਦਬਾਉਂਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਵਿਗਾੜਦੇ ਵੀ ਹਨ।ਇਸ ਲਈ ਫੈਨਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਆਪਣੀ ਚੇਤਨਤਾ ਹੋਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਚੇਤਨਤਾ ਕਦੇ ਵੀ ਬਸਤੀਵਾਦ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਇਸ ਲਈ ਸੱਚੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦਾ ਹੋਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।ਫੈਨਨ ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ"ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਸੰਪੰਨ ਰਾਜ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੌਮੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨਾ ਬਚ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਦੋ ਖੂਨ, ਦੇਹ ਅਤੇ ਕੀਮਤਾਂ ਇਸ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਵੱਧਣ ਫੁੱਲਣ ਲਈ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।ਪ੍ਹਭੂਸੱਤਾਸੰਪਨ ਰਾਜ ਹੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਫੂਕੋ
ਫੂਕੋ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਚਿੰਤਕ ਹੈ,ਜਿਸ ਦੀਆ ਲਿਖਤਾ ਨੇ ਉਤਰ ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਵਾਦ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤਿੱਖਿਆ ਕੀਤਾ ਹੈ| ਫੂਕੋ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅਨੁਸ਼ਾਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਕਤੀ ਹਥਿਆਉਣ ਦੇ ਮੰਤਵ ਨਾਲ ਹੀ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪ੍ਰਬੰਧ ਆਪਣੇ ਆਰਥਿਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਨਿਯਮ ਵਰਤ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਦੇਹ ਨੂੰ ਪਰਤੰਤਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਫੂਕੋ ਦਾ ਉਤਰ ਆਧੁਨਿਕ ਮੁੱਖ ਵਿਚਾਰ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਹੈ।ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁਕਤੀ ਕੇਵਲ ਮਨ ਦੀ ਹੀ ਨ ਸਗੋਂ ਦੇਹ ਦੀ ਵੀ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਜਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾਂ ਦਾਂ ਓਹਦੋਂ ਤੱਕ ਕੋਈ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਦੇਹ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਨ ਕੀਤਾ ਜਾਦਾ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਫੂਕੋ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਦੇਹ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਉਪਰ ਬਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਫਰੈਡਰਿਕ ਜੇਮਸਨ
ਫਰੈਜਰਿਕ ਜੇਮਸਨ ਲਈ ਉਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ ਇੱਕ ਕਾਲ ਬੱਧਤਾ ਵਾਲਾ ਸਕਲਪ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਪ੍ਕਾਰਜ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚਲੇ ਨਵੇਂ ਬਾਹਰੀ ਲੱਛਣਾਂਦੇ ਉਭਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਤਰਾ ਦੀੀ ਸਮਾਜਿਕ ਜਿੰਦਗੀ ਤੇ ਨਵੇਂ ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਬੰਧ ਦੇ ਉਭਾਰ ਨਾਲ ਅੰਤਰ ਸਬੰਧਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ|ਫਰੈਡਰਿਕ ਜੇਮਸਨ ਮੂਲ ਤੋਰ ਤੇ ਇੱਕ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਪੁਨਰਚਿੰਤਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਉੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਮੋਲਿਕ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਉਹ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪੜਾਅ ਵੱਜੋਂ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਜੇਮਸਨ ਨੇ ਉਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ ਨੂੰ ਮਗਰਲੇ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਅਤੇ ਉਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਨਿਖੇੜਾ
“ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ਬਦ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ MODERN ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ਬਦ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਆਕਰਨ ਅਨੁਸਾਰ (ਅਧੁਨਾ) ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਹੈ ਅਤੇ ਅਮਰ ਕੋਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਅਧੁਨਾ ਦੇ ਅਰਥ ਹਨ ਇਸ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਹੁਣ। ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ਬਦ ਇਸੇ (ਅਧੁਨਾ+ਠਸ੍ਰ) ਤੋਂ ਬਣਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਅਰਥ ਹਨ ‘ਹੁਣ’ ਹੋਇਆ’। MODERN ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਿਉਂਤਪਤੀ :਼ਵਜਅ ਦੇ ਧਾਤੂ ‘MODER’ ਤੋਂ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਅਰਥ ਹਨ, ‘ਹੁਣੇ’,‘JUST NOW’। ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ਬਦ ‘ਹੁਣ’ ਅਰਥਾਤ ਕਾਲ ਦੇ ਵਰਤਮਾਨ ਖੰਡ ਦਾ ਸੂਚਕ ਹੈ ਪਰ ਮਨੁੱਖੀ ਗਿਆਨ ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਹੁਤ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਅਰਥਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨੀ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਇੱਕ ਅਰਥ ਦਾਨ ਸਾਪੇਖ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਭਾਵ ਆਧੁਨਿਕ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਾਲ ਵੰਡ ਦਾ ਸੂਚਕ ਹੈ।”1
“ਵਿਸ਼ਿਵ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਾਲ-ਖੰਡ ਦਾ ਆਰੰਭ ਇਕੋ ਵੇਲੇ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ।”2 “ਯੂਰਪ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁਗ ਦਾ ਆਰੰਭ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪੁਨਰ-ਜਾਗਰਣ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਨਅੱਤੀ ਯੁਗ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਉਭਾਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਅੱਡਰੀ ਹੋਂਦ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਜਾਂ ਪੰਜਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁਗ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੀ ਆਮਦ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੰਨਣਾ ਨਿਰਾਰਥਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਆਰੰਭ ਉਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਅੱਧ ਤੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।”3 “ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪਰਤ ਕਾਲਪਰਕ ਅਤੇ ਦੂਸਰੀ ਸੰਕਲਪ ਮੂਲਕ ਹੈ।”4“ ਆਧੁਨਿਕਤਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰੋਲ ਕਾਲ ਦੀ ਸਾਪੇਖਤਾ ਵਿੱਚ ਨਾ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਜਦੋਂ ਇਸਨੂੰ ਇਸ ਕਾਲ ਸਾਪੇਖਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੰਕਲਪ ਵਜੋਂ ਵੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅਕਸਰ ਇਸ ਨੂੰ ਭੂਤ ਦਾ ਨਿਖੇਪ ਅਤੀਤ ਤੋਂ ਭਿੰਨ ਜਾਂ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਜੋਂ ਵੀ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।”5
“ਡਾ. ਕੁਮਾਰ ਵਿਕਲ ਅਨੁਸਾਰ, “ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਆਪਣੇ ਉਦੈ ਨਾਲ ਹੀ ਪਰੰਪਰਾ ਭੰਗ ਪ੍ਰਤਿ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਗ੍ਰਹਿ ਤੇ ਪਰੰਪਰਾ ਭੰਗ ਪ੍ਰਤਿ ਉਤਸ਼ਾਹ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।” ਇਵੇਂ ਹੀ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਜੀਵਤ ਰਹਿ ਸਕਣ ਜਾਂ ਖੰਡਤ ਹੋ ਜਾਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੇ ਤੀਖਣ ਕੀਤਾ ਹੈ।”6 ‘ਪਰ ਇਸਦਾ ਕਾਰਣ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕਤਾ, ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਨਕਾਰਦੀ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੀ ਉਹ ਰਚੀ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾ ਦੇ ਦਵੰਦਾਤਮਕ ਤਣਾਉ ਵਿੱਚੋਂ ਨਾ ਕੇਵਲ ਜੀਵਨ ਦੇ ਜਗਤ ਦੀ ਗਤੀ-ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਦਾ ਜਤਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਤਣਾਉ ਦੇ ਅਸਲ ਵਿਵੇਕ ਨੂੰ ਵੀ ਰੂਪਮਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।’7
“ਸਟੀਫਨ ਸਪੇਂਡਰ ਅਨੁਸਾਰ ”ਵਰਤਮਾਨ ਨਾਲ ਅਤੀਤ ਦਾ ਟਕਰਾੳ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।”8 “ ਡਾ. ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਿਆਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ: ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸੰਵੇਦਨਾ ਦੀ ਬੋਧਕ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਕਾਲ ਦੀ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਉਪਰ ਉਠ ਕੇ ਬੌਧਿਕ, ਭਾਵਕ ਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਐਸੇ ਜੀਵਨ ਦਰਸ਼ਨ ਵਲ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਅਤੀਤ ਦੇ ਮਾਨਵੀ ਅਨੁਭਵ, ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਪ੍ਰਯੋਗਿਕ ਸੋਝੀ ਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਦੀ ਪੇ੍ਰਰਨਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।”9
“ਡਾ. ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਨੂੰ ‘ਇਕ ਸੰਪੂਰਣ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ’ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਵਿਗਿਆਨ ਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਨੀਂਹ ਬੌਧਿਕਤਾ ਤੇ ਨਿਆਇਸ਼ੀਲਤਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਕਾਰੀ ਹੈ।”10 “ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਲੱਛਣ ਹੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਣ ਵਿਸ਼ਵ ਦਰਸ਼ਨ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਣ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੌਣ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਲੱਛਣ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਉਸਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਜਟਿਲਤਾਵਾਂ ਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਭਾਗਾਂ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਕਾਗਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦੇਣਾ ਹੈ।ਅਨੁਭਵ ਦੇ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਪੱਖ ਨੂੰ ਵੀ ਅੱਖੋਂ ਉਹਲੇ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੌਣ ਦੇ ਖੰਡਤ ਹੋ ਜਾਣ ਦਾ ਡਰ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦਾ ਭਾਵ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਮਨੋਰੰਜਨ ਜਾਂ ਭਾਵ-ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਵਸੀਲੇ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਦਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇਸਨੂੰ ਅਪਨਾਣ ਦਾ ਅਰਥ ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਜੀਵਨ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸੱਚ ਤੱਕ ਅਪੱੜਨ ਦਾ ਹੈ।”11
ਵੀ. ਕਲਿਆਣਮ
'''ਵੀ. ਕਲਿਆਣਮ''' (ਜਨਮ 15 ਅਗਸਤ 1922) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮੀ ਅਤੇ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਸਾਲਾਂ (1943–48) ਦੌਰਾਨ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਸੱਕਤਰ ਸੀ। ਉਹ 1942 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ ਅੰਦੋਲਨ ਦੌਰਾਨ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਕਤਲ ਤਕ ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਲਿਆਣਮ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਪਿੱਛੇ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਨੱਥੂਰਾਮ ਗੋਡਸੇ ਨੇ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ। ਕਲਿਆਣਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਗੋਲੀ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਜੋਂ "ਹੇ ਰਾਮ" ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕਹੇ।  ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਨਹਿਰੂ ਅਤੇ ਪਟੇਲ ਨੂੰ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਉੱਤਰਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ
ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਅਤੇ ਉਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਨਿਖੇੜਾ
“‘ਆਧੁਨਿਕ’ ਦੇ ਇਸ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਨਿਖੇੜਨ ਲਈ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਨਵੀਨ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀਨ ਨਾਲੋਂ ਵਖਰੇਵਾਂ ਵੀ ਸਹਾਈ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।”12
ਵੀ. ਕਲਿਆਣਮ
ਕਲਿਆਣਮ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਲੰਡਨ ਵਿਚ ਐਡਵਿਨਾ ਮਾਊਂਟਬੈਟਨ ਦੇ ਸੈਕਟਰੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸੀ. ਰਾਜਗੋਪਾਲਾਚਾਰੀ ਅਤੇ ਜੈਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਰਾਇਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਉੱਤਰਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ
ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਅਤੇ ਉਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਨਿਖੇੜਾ
“ਨਵੀਨ ਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਆਪਣੇ ਅਰਥ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਆਪਣੀਥਾਂ ਤੋਂ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਆਧੁਨਿਕ ਤੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਆਪਣੇ ਅਰਥ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਆਪਣੀਥਾਂ ਤੋਂ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਆਧੁਨਿਕ ਤੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਆਪਣੇ ਅਰਥ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੁਭਾਅ ਤੋਂ ਵੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇੰਜ ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ਬਦ ‘ਨਵੀਨ’ ‘ਸਮਕਾਲੀਨ’ ਜਾਂ ‘ਤਤਕਾਲੀਨ’ ਪਦਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਟ ਅਰਥਾਂ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਹੈ। ‘ਨਵੀਨ’ ਪੁਰਾਤਨ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਸਾਰਥਕ ਹੈ, ਪਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਪੁਰਾਤਨਤਾ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ। ਜਰਜਰ ਹੋ ਚੁਕੇ ਪੁਰਾਤਨ ਦਾ ਤਿਆਗ, ਸੋਧ ਤੇ ਪੁਨਰ-ਮੁੱਲਾਂਕਣ ਦੀ ਪੱਧਤੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਨਵੇਂ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਅਕਾਂਖਿਆ, ਵਿਚਿਤਰਤਾ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਆਕਰਮਣ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਸਹਿਜ ਅੰਗ ਹਨ।”13
ਵੀ. ਕਲਿਆਣਮ
ਕਲਿਆਣਮ ਨੇ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਭੁੱਲਣ ਲਈ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗਾਂਧੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰੀ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ।
ਉੱਤਰਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ
ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਅਤੇ ਉਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਨਿਖੇੜਾ
“ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਸੰਕੇਤਿਕ-ਪਦ (POST MODERANISM)’ ਦਾ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਹੈ। ਸਮੁੱਚੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਗਿਆਨ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨਾਂ ਦੇ ‘ਉਤਰ-ਰੂਪ’ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਨ। ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ‘ਉਤਰ-ਰੂਪ’ ਕੀ ਹਨ ?”14 “ਡਾ. ਗੁਰਭਗਤ ਸਿੰਘ ‘ਉਤਰ-ਰੂਪ’ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ : ਉਤਰ-ਰੂਪ ਉਹ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਸੰਗਠਨ ਹਨ, ਜੋ ਜੀਵਨ ਦੀ ਕੁੱਲਮੁਖੀ (ਐਬਮੋਲਿਊਟਿਵ) ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਕੇ ਪਰਮ-ਬਿਰਤਾਂਤ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ।...ਇਹ ਉਤਰ-ਰੂਪ ਕੁਲਮੁੱਖੀ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਕੁਲਮੁੱਖੀ ਰੂਪਾਂ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਆਏ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ‘ਉਤਰ’ ਹਨ।“15
ਵੀ. ਕਲਿਆਣਮ
ਕਲਿਆਣਮ 2014 ਵਿੱਚ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉੱਤਰਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ
ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਅਤੇ ਉਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਨਿਖੇੜਾ
‘ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਾ. ਗੁਰਭਗਤ ਸਿੰਘ ‘ਉਤਰ’ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਕੁਲਮੁੱਖੀ ਰੂਪਾਂ ਜਿਵੇਂ ਗੰਗਲ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ, ਮਾਰਕਸ ਦਾ ਦਵੰਦਾਤਮਕ ਪਦਾਰਥਵਾਦ,ਸਿਗਮੰਡ ਫ਼ਰਾਇਡ ਦਾ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਆਦਿ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਕੁਲਮੁੱਖੀ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪੜਾਅ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ।’16
ਵੀ. ਕਲਿਆਣਮ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1922 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ
ਉੱਤਰਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ
ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਅਤੇ ਉਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਨਿਖੇੜਾ
“ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕ ਚਿੰਤਕ ਲਿਓਤਾਰਦ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ‘ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੰਕੇਤ’ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।”17 “ਡੇਨੀਅਲ ਬੈਲ ਨੇ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ‘ਪਰਿਵਰਤਨ’ ਨਾਲ ਜੋੜਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਹਨ: ਕੋਈ ਵਕਤ ਸੀ ਕਿ ਪਾਰ (ਲਕਖਰਅਦ) ਲਫ਼ਜ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਾਹਿਤਕ ਪਰਿਵਰਤਨੀ ਸ਼ਬਦ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ... ਪਰ ਇਉਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ‘ਪਾਰ’ ਲਫ਼ਜ ਨੂੰ ਲੋੜੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਅਜੱਕਲ ਸਮਾਜ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਪਰਿਵਰਤਨੀ ਲਫ਼ਜ਼ ‘ਉਤਰ’ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।”18
‘ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ‘ਉਤਰ-ਰੂਪ’ ਅਜਿਹੇ ਪਰਿਵਰਤਨੀ ਰੂਪ ਹਨ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਦੇਹ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁਨਰ-ਨਿਰੀਖਣ ਕਰਦੇ ਹਨ।’19
“ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਬਾਰੇ ਜੋ ਚਰਚਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕ (POST MODERANISM) ਅਤੇ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ (POST MODERANISATION) ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਤੇ ਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਅੰਤਰ ਵੀ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਸ਼ਬਦ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਜਦੋਂ ਸ਼ਬਦ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕ ਵਰਤਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਨੂੰ ਨਿਰੋਲ ਨਿਸਚਿਤ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੋੜਦੇ, ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਵੀ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਸਮਾਜ ਦੀ ਆਪਣੀ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕ ਸਥਿਤੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਹੀ ਉਸਦੇ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਵੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।”20
“ਇਹ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿ ਪੱਛਮ ਦੇ ਵਿਕਸਿਤ ਸਮਾਜਾਂ ਬਾਰੇ ਇਹ ਆਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਉਤਰ-ਉਦਯੋਗਿਕ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਿਲ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਕੰਪਿਊਟਰ, ਵਿਗਿਆਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਏ ਹਨ ਜਿਸਨੂੰ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕ ਆਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।”22 “ਸੋ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਤੂ ਬਣਾਉਣ ਨਾਲ ਪਸ਼ੂ-ਪਾਲਣ ਯੁੱਗ ਜਾਂ ਭਾਫ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਇੰਜਣ ਨਾਲ ਸਨਅਤੀ ਯੁੱਗ ਦਾ ਆਰੰਭ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇੰਜ ਹੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਉਤਰ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਦਾ ਆਰੰਭ ਕਰਤਾ ਹੈ।”23
“ਸ਼ਬਦ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1934 ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਫੈਦਰੀਕੋ ਦੀ ਉਨਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸਪੇਨੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ’ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਤੋਂ ’ਚ ਲਿਆਂਦਾ 1942 ਵਿੱਚ ਡੁਡਲੀ ਫਿਟਸ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਤਿਆਰ ਕਰਦਿਆਂ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਵਲ ਵਧੇਰੇ ਚਿੰਤਕਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਉਦੋਂ ਗਿਆ ਜਦੋਂ 1947 ਵਿੱਚ ਆਰਡਨਲ ਟਾਯਨਬੀ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਨਵੇਂ ਪੜਾਅ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ।”26 “ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਲਿੳਤਾਰਦ ਨੇ ਬਕਾਇਦਾ ਇੱਕ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ’ਚ ਇਸ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਯਤਨ ਕੀਤਾ।”27
‘ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ‘ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ’ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਆਰੰਭ ਬਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨ ਇੱਕ ਮਤ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਨਿਰਾਰਥਕਤਾ ਇਉਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ 1926 ਈਸਵੀ ਬਰਨਾਰਡ ਅਡਿੰਗਜ਼ ਬੈੱਲ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਇੱਕ ਸਿਰਲੇਖ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਨਾਲ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਸੋ ਫੈਦਰੀਕੋ ਉਨਿਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪਰ ਬੈੱਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱੱਧ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਆਰਡਨਲ ਟਾਯਨਬੀ (1870) ਈਸਵੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਅਤਾਰਕਿਕ ਚਿੰਤਨ ਦੀ ਲੋਕ-ਪ੍ਰਿਯਤਾ ਅਤੇ ਉਦਾਰ-ਮਾਨਵਵਾਦ ਦੇ ਪਤਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਲਿਖਦਿਆਂ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਸੋ ‘ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕ’ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਤੋਂ ਆਰਡਨਲ ਟਾਯਨਬੀ ਨੇ 1920 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ।’28 “ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਹੈਰੀ ਲੀਵਨ ਨੇ ਮੌਜੂਦਾਂ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ।”29
“ਐਥੁਲੀ ਗਿੱਡਨਜ਼, ਉਤਰਆਧੁਨਿਕਵਾਦ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਬਾਰੇ “ਸੌਦਰਯ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਚਿੰਤਨ” ਨਾਲ ਅਤੇ ਉਤਰਆਧੁਨਿਕਤਾ ਨੂੰ ਸਮਾਜਕ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਗਤੀਮਾਰਗ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹਨ। ਗਿੱਡਨਜ਼ ਨੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਨ : ਨਿਗਰਾਨੀ (ਸਰਵੇਲੈਸ), ਪੂੰਜੀਵਾਦ, ਫੌਜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਵਾਦ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਤਰਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਿੱਧਾਂਤਕਾਰ ਜਿਗਮੈਟ ਬੌਮਨ, ਇਸਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੀ ਸਾਧਾਰਣ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਵਕਤੀ ਰਵਾਨਗੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਸਗੋਂ, ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਇੱਕ “ਸੈ੍ਵ-ਨਿਰਭਰ” ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਨਿਆਇ ਪੂਰਵਕ ਸਮਾਜਕ ਸਥਿਤੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਆਪਣੇ “ਵਿਲੱਖਣ ਨਕਸ਼” ਹਨ। ਸਕੌਟ ਲੈਸ ਲਈ ਉਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਹੈ।”30
“ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਸਿਧਾਂਤਕ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਦੀ ਲੋਅ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਸਮਾਜਕ ਅਨੁਭਵ ਹੈ, ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨਿਵੇਕਲਾ ਸੰਗਠਨ ਹੈ, ਜੋ ਉਤਰ ਆਧੁਨਿਕਵਾਦੀ ਨਿਰਪੇਖ ਜਾਂ ਪਰਿਪੇਖਾਂ ਨਾਲ, ਸੰਸਥਕ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਵਾਪਰਿਆ ਹੈ। ਉਤਰਆਧੁਨਿਕਤਾ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਿਆ ਇੱਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਹੈ।”31
‘ਜਦੋਂ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਦੀ ਚਰਚਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਮੂਲ ਕਾਰਣ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਸਨ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਆਰੰਭ ਬਾਰੇ ਕੁੱਝ ਚਿੰਤਕਾਂ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦਾ ਸਮਾਂ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਰੈਨੇਸਾਂਸ (ਪੁਨਰ ਜਾਗ੍ਰਿਤੀ) ਦਾ ਸਮਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਤੇ ਇਹ ਸਮਾਂ 13 ਵੀਂ ਸਦੀ ’ਚ ਆਰੰਭ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਚਰਚ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਨਾਉ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਗਿਆਨ ਦਾ ਯੁਗ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ।’32
“ਫਿਰ ਵੀ ਜਦੋਂ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਦਾ ਚਰਚਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਸਬੰਧਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਨਿਊ-ਟਨੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਅਸਰ ਹੋਰ ਡੂੰਘੇ ਹੋਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਜਿਸ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਈਂਸਟਾਈਨ ਦੇ ਸਾਪੇਖਤਾ ਸਿਧਾਂਤਨਾਲਮਨੁੱਖੀ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦੀ।”33 “ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਕਾਸ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਉਦਯੋਗ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਤੇ ਸਮਾਜਕ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨਾਤੇ ਤੇ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਬਦਲ ਗਈਆਂ। ਇਸੇ ਲਈ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਚਿੰਤਨ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਆਧੁਨਿਕ ਚਿੰਤਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ‘ਕੁਐਤਮ ਸਿਧਾਂਤ’ ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਪੇਖਤਾ ਸਿਧਾਂਤ ਨਾਲ ਰਲ ਕੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤਾਵਾਦ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ।”34
“ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਚਿੰਤਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਿਸਥਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕ ਮਾਹੌਲ ਨੇ ਉਪਭੋਗਵਾਦ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦਾ। ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਮਾਹੌਲ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਤਦ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਇਸ ਉਪਰ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਸਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਸਟੇਟ ਨਾਲ ਇੱਕ ਠੰਡੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮਾਹੌਲ ਖਤਮ ਹੋਣ ਨਾਲ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਭੁਤਾ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਦੀ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਕਾਇਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।”37
“ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਨਾ ਹੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਭੁਤਾ ਕਾਇਮ ਰਹੀ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪਾਠ ਇੱਕ ਹਿਰੇ ਅਰਥਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਉਂ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਤੇ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੱਡਾ ਅੰਤਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਫਿਰ ਵੀ ਇਕਹਿਰੇ ਅਰਥਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਤੰਗ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਜਾਂ ਕੱਟੜਵਾਦ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਵਿਦਰੋਹ ਸੀ ਤੇ ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਨਵੀਨਤਾ ਦਾ ਪੱਖ ਪੂਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਨਵੀਨਤਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਹਿਚਾਣ ਤਾਂ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਕਈ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਂਨਾਂਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੁਰਣ ਦਾ ਬਲ ਵੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਟੈਕਸਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਈ ਸਮਾਂਨਾਂਤਰ ਅਰਥ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।”38
“ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੰਤਰ ਵਿਰੋਧ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੀ ਏਕਾਧਿਕਾਰਵਾਦੀ ਸੋਚ ਨਾਲ ਹੈ। ਇਸ ਰੁਚੀ ਤੋਂ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਆਪਣੇ ਬਣਾਏ ਮਿਆਰ ਸਭਨਾਂ ਤੇ ਆਰੋਪਿਤ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਏਕੀਕਰਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮੂਹਾਂ, ਖਿੱਤਿਆਂ ਜਾਂ ਸਥਾਨਕ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਹਿੰਸਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਏਕੀਕਰਣ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਨੁਭਵ ਜੋ ਗੌਰਵ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਦਬਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਹਾਸ਼ੀਏ ਤੇ ਧੱਕ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਏਕੀਕਰਣ ਦੀ ਥਾਂ ਅਨੇਕਤਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।”39 ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਦੀ ਥਾਂ ਸਭ ਸਭਿਆਚਾਰ, ਸਮੂਹ ਜਾਂ ਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਵੱਲ ਆਉਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।”40
“ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਨਿਰੋਲ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤਰਕ ਦੀ ਥਾਂ, ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਅਨੁਭਵ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ, ਸਮੂਹਾਂ ਜਾਂ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਨੁਭਵ ਹੈ ਚਿਹਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਜਰ-ਅੰਦਾਜ ਕਰਨਾ ਅਸਲੋ ਗਲਤ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਾਤੀ ਜਾਂ ਸਮੂਹ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਬੜਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤਰਕ ਆਧਾਰਿਤ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪਕ ਮਹਾਂਬਿਰਤਾਤਾਂ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚਤਾ ਨੂੰ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਰੱਦ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਲਪ-ਬਿਰਤਾਤਾਂ ਤੇ ਸਥਾਨਕਤਾ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਮਹਾਂਬਿਰਤਾਂਤ ਸੱਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਅਤੇ ਦਮਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਹੱਥਕੰਡਾ ਹੈ।”41
“ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਇਸੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਉਲਟ ਰੇਖਿਕ ਦੀ ਬਜਾਇ ਵਰਤਲ, ਸੰਯੁਕਤ ਦੀ ਥਾਂ ਵਿਭਾਜਤ, ਇੱਕ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਅਨੇਕ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰਤ ਦੀ ਥਾਂ ਵਿਕੇਂਦਰਿਤ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।”42
‘ਇਉਂ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਤਕ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਉਸ ਆਧੁਨਿਕ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਸੰਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਕੁਝ ਹੋਰ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਸੰਕਲਪ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵਿੱਥ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਪੱਛਮੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦੇ ਕੇ ਉਸਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਹੀ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਨਿਰਣਾ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਪੂਰਬੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਸਰੰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।’44
ਹਵਾਲੇ
1.	ਡਾ. ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ/ਡਾ. ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਢੀਂਡਸਾ, ‘ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 	ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਲ-1901-1995’ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ, ਪੰਜਾਬੀ 	ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ‘2001’ ਪੰਨਾ : 1-2
2.	ਡਾ.ਧਨਵਤ ਕੌਰ, ‘ਪੰਜਾਬੀ ਗਲਪ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਵੇਦਨਾ (1947-80) 	ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ‘1989’ ਪੰਨਾ- 1
3.	ਡਾ. ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ/ਡਾ. ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਢੀਂਡਸਾ, ‘ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 	ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਲ - 1901-1995 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ, ਪੰਜਾਬੀ 	ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ‘2001’ ਪੰਨਾ -2
4.	ਉਹੀ ਪੰਨਾ -2
5.	ਡਾ. ਧਨਵੰਤ ਕੌਰ, ‘ਪੰਜਾਬੀ ਗਲਪ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਵੇਦਨਾ (1947-80) 	ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ: ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ‘1989’ ਪੰਨਾ -4
6.	ਡਾ.ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ/ਡਾ.ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਢੀਂਡਸਾ, ‘ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 	ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਲ 1901-1995’ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ, ਪੰਜਾਬੀ 	ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ‘2001’ ਪੰਨਾ-2
8.	ਡਾ. ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ/ਡਾ.ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਢੀਂਡਸਾ, ‘ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 	ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਲ-1901-1995’ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ, ਪੰਜਾਬੀ 	ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ‘2001’ ਪੰਨਾ -2
9.	ਡਾ. ਧਨਵੰਤ ਕੌਰ, ‘ਪੰਜਾਬੀ ਗਲਪ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਵੇਦਨਾ (1947-80) 	ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ‘1989’ ਪੰਨਾ -5
10.	ਡਾ. ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ/ਡਾ. ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਢੀਂਡਸਾ, ‘ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 	ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਲ -1901-1995’ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ, ਪੰਜਾਬੀ 	ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ‘2001’ ਪੰਨਾ -2
11.	ਡਾ.ਅਤਰ ਸਿੰਘ, ‘ਸਮਦਰਸ਼ਨ’ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਲਾਹੌਰ ਬੁੱਕ ਸ਼ਾਪ, ਲੁਧਿਆਣਾ 	‘1982’ ਪੰਨਾ-76
12.	ਡਾ.ਧਨਵੰਤ ਕੌਰ, ‘ਪੰਜਾਬੀ ਗਲਪ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਵੇਦਨਾ (1947-80) 	ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ‘1989’ ਪੰਨਾ -3
13.	ਉਹੀ ਪੰਨਾ -3
14.	ਡਾ. ਆਤਮ ਰੰਧਾਵਾ, ‘ਉੱਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ’ 	ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਪੰਜਾਬੀ ਭਵਨ ਲੁਧਿਆਣਾਂ ‘2002’ ਪੰਨਾ- 13
15.	ਉਹੀ ਪੰਨਾ -13-14
16.	ਉਹੀ ਪੰਨਾ -14
17.	ਉਹੀ ਪੰਨਾ -14
18.	ਉਹੀ ਪੰਨਾ -14
19.	ਉਹੀ ਪੰਨਾ -14
20.	ਡਾ.ਵਨੀਤਾ,‘ਉੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ’ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਸਿਰਲੇਖ, ਦਿੱਲੀ 	‘1998’/‘2000’ ਪੰਨਾ-9
21.	ਡਾ. ਰਾਜਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ, ‘ਉਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ’ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ 	ਬਿਊਰੋ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ‘2011’ ਪੰਨਾ-1
22.	ਡਾ. ਵਨੀਤਾ, ‘ਉਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ’ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ: ਸਿਲਾਲੇਖ ਦਿੱਲੀ 	‘1998’ ਪੰਨਾ -9
23.	ਡਾ. ਗਜਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ, ‘ਉਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ’ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ, 	ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ‘2011’ ਪੰਨਾ-4
24.	ਡਾ. ਵਨੀਤਾ, ‘ਉਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ’ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਸਿਲਾਲੇਖ ਦਿੱਲੀ 	‘1998’ ਪੰਨਾ-9
25.	ਉਹੀ ਪੰਨਾ -10
26.	ਉਹੀ ਪੰਨਾ -10-11
27.	ਉਹੀ ਪੰਨਾ -11
28. 	ਡਾ. ਆਤਮ ਰੰਧਾਵਾ, ‘ਉੱਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ’ 	ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਪੰਜਾਬੀ ਭਵਨ ਲੁਧਿਆਣਾ ‘2002’ ਪੰਨਾ -16
29.	ਡਾ. ਵਨੀਤਾ, ‘ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ,’ਸਿਲਾਲੇਖ ਦਿੱਲੀ ‘1998’ 	ਪੰਨਾ-11
30.	ਡਾ. ਗੁਰਭਗਤ ਸਿੰਘ, ‘ਉਤਰ ਆਧੁਨਿਕਵਾਦ’ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ: ਮਦਾਨ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ, 	ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਪੰਨਾ -9
31.	ਉਹੀ ਪੰਨਾ -9
33.	ਉਹੀ ਪੰਨਾ -15
34.	ਉਹੀ ਪੰਨਾ -15-16
35.	ਡਾ. ਆਤਮ ਰੰਧਾਵਾ, ‘ਉੱਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ’ 	ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ: ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਪੰਜਾਬੀ ਭਵਨ ਲੁਧਿਆਣਾ ‘2002’ ਪੰਨਾ-433
37.	ਉਹੀ ਪੰਨਾ -17
38.	ਉਹੀ ਪੰਨਾ -17
39. 	ਡਾ. ਆਤਮ ਰੰਧਾਵਾ, ‘ਉੱਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ’ 	ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ: ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਪੰਜਾਬੀ ਭਵਨ ਲੁਧਿਆਣਾ ‘2002’ ਪੰਨਾ- 43-44
40.	ਉਹੀ ਪੰਨਾ -44
41.	ਉਹੀ ਪੰਨਾ -44
42.	ਉਹੀ ਪੰਨਾ -44 43. ਉਹੀ ਪੰਨਾ -44
44.	ਡਾ. ਵਨੀਤਾ, ‘ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ’ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਸਿਲਾਲੇਖ ਦਿੱਲੀ ‘1998’ ਪੰਨਾ -17
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚਿੰਤਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਧੁਨਿਕਤਾ
ਨੀਲਿਮਾ ਘੋਸ਼
ਨੀਲਿਮਾ ਘੋਸ਼ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Nilima Ghose; ਜਨਮ 15 ਜੂਨ 1935) ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਟ੍ਰੈਕ ਐਥਲੀਟ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਫਿਨਲੈਂਡ ਦੇ ਹੇਲਸਿੰਕੀ ਵਿੱਚ 1952 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ।
ਘੋਸ਼ ਸਿਰਫ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ 1952 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦੋ ਈਵੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, 100 ਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਹੀਟ ਵਿੱਚ ਦੌੜਿਆ (ਸਾਥੀ ਮੈਰੀ ਡਿਸੂਜ਼ਾ ਹੀਟ 9 ਵਿੱਚ ਦੌੜੀ, ਇਸਲਈ ਘੋਸ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਟਰੈਕ ਐਥਲੀਟ ਸੀ। ਓਲੰਪਿਕ), ਉਸਨੇ 13.80 ਸਕਿੰਟ ਦਾ ਸਮਾਂ ਦੌੜਿਆ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਆਖਰੀ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਆਈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਅਗਲੇ ਦੌਰ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ। ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਘੋਸ਼ 80 ਮੀਟਰ ਅੜਿੱਕਾ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਟਰੈਕ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਹੀਟ ਦੀ ਜੇਤੂ ਫੈਨੀ ਬਲੈਂਕਰਸ-ਕੋਏਨ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਦੋ ਸਕਿੰਟ ਪਿੱਛੇ ਪੰਜਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਉਲੰਪਿਕ ਅਥਲੀਟ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1935
ਜੋਆਓ ਸਿਲਵਰਿਓ ਟ੍ਰੇਵਿਸਨ
right|thumb|317x317px| ਜੋਆਓ ਸਿਲਵਰਿਓ ਟ੍ਰੇਵਿਸਨ ਜੋਆਓ ਸਿਲਵਰਿਓ ਟ੍ਰੇਵਿਸਨ (ਜਨਮ 23 ਜੂਨ 1944 ਰਿਬੇਰੀਓ ਬੋਨੀਤੋ, ਸਾਓ ਪੌਲੋ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ) ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦਾ ਲੇਖਕ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਪੱਤਰਕਾਰ, ਸਕ੍ਰੀਨਲੇਖਕ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਬਹੁ-ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੇ ਚਿਤ੍ਰਵੇਂ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਗਿਆਰਾਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਗਲਪ, ਲੇਖ, ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨ ਪਲੇ ਦੀਆਂ ਮਹਾਨ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ। ਟ੍ਰੇਵਿਸਨ ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਆਲੋਚਕ ਵਜੋਂ ਖ਼ਾਸਕਰ ਗੇਅ ਅਤੇ ਲੈਸਬੀਅਨ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਸਪੈਨਿਸ਼ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕਰੀਅਰ
1970 'ਚ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰੇਵਿਸਨ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਫ਼ਿਲਮ, ਓਰਗੀਆ ਓ ਹੋਮਮ ਕਿਉ ਡੀਯੂ ਕ੍ਰੀਆ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੀ ਫੌਜੀ ਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਲਗਭਗ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸੈਂਸਰਡ ਕੀਤਾ ਸੀ। 1976 ਵਿੱਚ ਹਾਲਾਂਕਿ ਟ੍ਰੇਵਿਸਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ, ਟੈਸਟਾਮੈਂਟੋ ਡੇ ਜਨਾਟਾਸ ਡੇਕਸਾਡੋ ਏ ਡੇਵੀ ਲਿਖੀ ਅਤੇ 1983 ਵਿੱਚ ਏਮ ਨੋਮ ਡੂ ਡੀਜੋ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਕਾਰਨ ਉਹ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਾਹਿਤਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰਿਆ। 2010 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ, ਦ ਸੀਕਰੇਟ ਫ੍ਰੈਂਡ, ਨੂੰ ਫਲੇਵੀਓ ਐਲਵਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਬਰੁਕਲਿਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 80 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫ਼ਿਲਮੀ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ 21 ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਮ ਸਪ੍ਰਿੰਗਜ਼ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਬੈਸਟ ਆਫ਼ ਦ ਫੈਸਟ, ਸਾਵਨਾਹ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰੀਟੇਲਰ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਵੈਨ ਗੌ ਅਵਾਰਡ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ।
ਸਾਹਿਤਕ ਇਨਾਮ
ਟ੍ਰੇਵਿਸਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾ, ਟੂ ਬਾਡੀਜ਼ ਇਨ ਵਰਟੀਗੋ ਓ , ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ 100 ਸਰਬੋਤਮ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਪ੍ਰੀਮਿਕਸ ਜਬੂਤੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਕਾਰੀ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦਾ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਆਰਟ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੇ ਸਾਓ ਪਾਓਲੋ (ਏਪੀਸੀਏ) ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਸਨਮਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਵੀ ਅਨੇਕਾਂ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਭੇਦਭਾਵ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੀ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਮੀਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਗੇਅ ਸਰਗਰਮਤਾ
1973 ਅਤੇ 1976 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਟ੍ਰੇਵਿਸਨ ਮੈਕਸੀਕੋ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦਾ ਗੇਅ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਸੰਪਰਕ ਸੀ। ਕੋਈ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, 1978 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਸਮਲਿੰਗੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਸਥਾ ਸੋਮੌਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਓ ਸਮਾਰਕ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਗੇ ਸਮਾਚਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਓ ਲਾਮਪੀਓ ਦਾ ਐਸਕੁਇਨਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। 1982 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਡੇਵਸੋਸ ਨੋ ਪੈਰਿਸ ਓ (ਪੈਰਾਡੇਟਸ ਇਨ ਪੈਰਾਡਾਈਜ਼) ਲਈ ਖੋਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿੱਚ ਸਮਲਿੰਗਤਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਆਪਕ ਅਧਿਐਨ ਬਣ ਗਈ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਉਹ ਇਸ ਵੇਲੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਸਾਓ ਪੌਲੋ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1944 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ
ਹਰਿਆਣਾ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ
ਹਰਿਆਣਾ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਾਂਤ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਬਿਲ ਨੂੰ ਪਾਸ ਕਰ ਦਿਤਾ ਹੈ ਤੇ 26 ਜੁਲਾਈ, 2014 ਤੇ ਜਗਦੀਸ਼ ਸਿੰਘ ਝੀਂਡਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜੋਗਾ ਸਿੰਘ, ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਚੱਕੂ, ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਨਿਮਨਾਬਾਦ, ਮੇਜਰ ਸਿੰਘ ਗੁਹਲਾ, ਸਵਰਣ ਸਿੰਘ ਰਤੀਆ, ਮਾ. ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜੀ, ਮੈਨੇਜਰ ਰੇਸ਼ਮ ਸਿੰਘ ਮੈਂਬਰ ਬਣੇ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਹਰਿਆਣਾ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਅੰਮਿ੍ਤਸਰ ਦਾ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿਖੇ ਕੇਸ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਹਰਿਆਣਾ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ (ਪ੍ਰਬੰਧਕ) ਐਕਟ, 2014 ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਨਾਲ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਿੱਖ ਪੂਜਾ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਵਰਤੋਂ, ਪ੍ਰਬੰਧ, ਕੰਟਰੋਲ, ਮਾਲੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸੁਧਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਤੇ ਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਹੇਠ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ, 1925 ਅਤੇ ਉਸ ਤਹਿਤ ਬਣਾਏ ਗਏ ਨਿਯਮਾਂ ਤਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਿੱਖ ਨਿਗਮਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਗਠਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦਾ ਸਹੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਰਕਮ ਦੇ ਗੈਰ-ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਤੇ ਗਲਤ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਭੇਦਭਾਵ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਹਰਮੋਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਚੱਠਾ ਅਤੇ ਰਣਦੀਪ ਸਿੰਘ ਸੂਰਜੇਵਾਲਾ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ ਲਗਾਤਾਰ ਦੋ ਕਮੇਟੀਆਂ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਹਰਿਆਣਾ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਗਠਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਕਮੇਟੀ ਮੈਂਬਰ
ਕਮੇਟੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ 5 ਸਾਲ ਲਈ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਹ ਕਾਰਜਕਾਲ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬੈਠਕ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗਾ। ਮੈਂਬਰ ਬਣਨ ਦੀ ਸ਼ਰਤਾਂ:-
ਕੰਮ
ਇਸ ਐਕਟ ਤਹਿਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸਾਰੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਦਾ ਕੰਟ੍ਰੋਲ ਕਮੇਟੀ ਕੋਲ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਕਮੇਟੀ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰੇਗੀ, ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਪੂਜਾ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗੀ। ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੀ ਚੱਲ ਤੇ ਅਚੱਲ ਸੰਪਤੀਆਂ, ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਾਸ਼ੀਆਂ, ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਨਗਦ ਰਕਮ ਤੇ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਰਕਮ ਦੀ ਸਹੀ ਵਰਤੋਂ ਯਕੀਨੀ ਕਰੇਗੀ। ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ ਠਹਿਰਣ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਤੇ ਮੁਫਤ ਲੰਗਰ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰੇਗੀ। ਸਿੱਖ ਪ੍ਰੰਪਰਾਵਾਂ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਤੇ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦਾ ਸਹੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰੇਗੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੱਖ-ਰਖਾਓ ਕਰੇਗੀ। ਗਰੀਬ ਤੇ ਲੋੜਵੰਦ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਵਜ਼ੀਫਿਆਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰੇਗੀ। ਸਿੱਖ ਮਰਿਆਦਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ, ਪੰਥ ਤੇ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰੇਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਰਾਜ ਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਾਰਮਿਕ ਥਾਵਾਂ ਲਈ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਦੇ ਸਿੱਖ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੇ ਤੀਰਥ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰੇਗੀ। ਐਕਟ ਤਹਿਤ ਹਰਿਆਣਾ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਨਿਆਂ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਗਠਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਮੈਂਬਰ ਹੋਣਗੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਰਾਜ ਠਾਕਰੇ
ਰਾਜ ਸ਼੍ਰੀਕਾਂਤ ਠਾਕਰੇ ਮਹਾਰਸ਼ਟਰ ਦੇ ਇੱਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਖੇਤਰੀ ਮਰਾਠੀ ਸੱਜੇ-ਪੱਖੀ ਪਾਰਟੀ, ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਨਵਨਿਰਮਾਣ ਸੈਨਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਰਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਰਾਮ ਕੇ ਨਾਮ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਥਿਓਡੋਰ ਕਚੀਨਸਕੀ
ਥਿਓਡੋਰ ਕਚੀਨਸਕੀ (ਜਨਮ 22 ਮਈ 1942) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਹਿਸਾਬਦਾਨ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਹੈ। ਉਹ ਊਨਾਬੰਬਰ (Unabomber) ਦੇ ਨਾਂ ਵੀ ਨਾਲ਼ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਚੀਨਸਕੀ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਵਜ੍ਹਾ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਕਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਐਫ਼. ਬੀ. ਆਈ. ਨੇ ਅਪਰੈਲ 1996 ਵਿੱਚ ਕਚੀਨਸਕੀ ਨੂੰ ਗਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਵਕਤ ਤੋਂ ਉਹ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਹੋਏ ਕਚੀਨਸਕੀ ਨੇ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਅਤੇ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਤੋਂ ਹਿਸਾਬ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਕਚੀਨਸਕੀ ਨੇ ਅਜੋਕੇ ਸਨਅਤੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦਾ ਇੱਕ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਹੈ: ਸਨਅਤੀ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਭਵਿੱਖ (Industrial Society and Its Future)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ
ਬਹਿਬਲ ਖ਼ੁਰਦ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਡਾਂਡੀ ਬੀਚ
thumb|ਡਾਂਡੀ ਵਿਖੇ [[ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ|ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਸਮਾਰਕ]] ਡਾਂਡੀ ਬੀਚ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਡਾਂਡੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬੀਚ ਹੈ। ਡਾਂਡੀ ਬੀਚ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਾਫ ਬੀਚ ਹੈ। ਡਾਂਡੀ ਬੀਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਲੂਣ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਸਾਬਰਮਤੀ ਆਸ਼ਰਮ (ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ) ਤੋਂ ਡਾਂਡੀ ਤੱਕ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਉਹ ਬੀਚ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਸਾਲਟ ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੇ ਨਮਕ ਟੈਕਸ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ ਸੀ।
ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਸਮਾਰਕ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਡਾਂਡੀ ਬੀਚ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਡਾਂਡੀ ਬੀਚ ਵਿਚ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਕ ਸਮਾਰਕ ਇੰਡੀਆ ਗੇਟ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਜੋ ਗਾਂਧੀ ਲੂਣ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਸਮਾਰਕ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਲੂਣ ਚੁੱਕਦਿਆਂ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ
ਬਧੇਛ ਖ਼ੁਰਦ
ਬਧੇਛ ਖ਼ੁਰਦ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬੱਸੀ ਪਠਾਣਾਂ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬੰਸੀ ਕੌਲ
ਬੰਸੀ ਕੌਲ (ਕਸ਼ਮੀਰੀ बंसी कौल (ਦੇਵਨਾਗਰੀ), بنسی کول (ਨਾਸਤਾਲਿਕ) ) (1949 -2021) ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਥੀਏਟਰ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਰੰਗ ਵਿਦੂਸ਼ਕ ਥੀਏਟਰ ਗਰੁੱਪ ਅਤੇ ਭੋਪਾਲ ਵਿੱਚ ਥੀਏਟਰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦਾ ਬਾਨੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
`Laughter is a celebration' The Hindu, Jan 24, 2006] Bansi Kaul at culturebase NSD Annual Report "Padma Awards Announced". Press Information Bureau, Ministry of Home Affairs. 25 January 2014. Retrieved 2014-01-26. The Tribune, April 14, 2004 Rang Vidushak at Culturebase}}
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1949 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2021 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ
ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਬਿਊਰੋ
ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਬਿਊਰੋ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਖੂਫ਼ੀਆ ਏਜੰਸੀ ਹੈ।   1947 ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਧੀਨ ਦੁਬਾਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਗਠਨ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਪਿੱਛੇ ਇਹ ਸਚਾਈ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ 1885 ਵਿੱਚ ਮੇਜਰ ਜਨਰਲ ਚਾਰਲਸ ਮੈਕਗਰੇਗਰ ਨੂੰ ਸ਼ਿਮਲਾ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਆਰਮੀ ਦੇ ਖੁਫੀਆ ਮਹਿਕਮੇ ਦਾ ਕਵਾਰਟਰਮਾਸਟਰ ਜਨਰਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਵਕਤ ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸੀ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਉੱਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਰੱਖਣਾ, ਕਿਉਂਕਿ 19ਵੀ ਸਦੀ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਡਰ ਸੀ ਕਿ ਕਿਤੇ ਰੂਸ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵੱਲੋਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਨਾ ਕਰ ਦੇਵੇ।
ਜਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ
ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਬਿਊਰੋ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਭਾਰਤ ਅੰਦਰੋਂ ਖੁਫੀਆ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਲ ਖੁਫੀਆ-ਵਿਰੋਧੀ ਅਤੇ ਅੱਤਵਾਦ-ਵਿਰੋਧੀ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1951 ਵਿੱਚ ਹਿੰਮਤਸਿੰਘਜੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀਆਂ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਘਰੇਲੂ ਖੁਫੀਆ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਆਈਬੀ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸਰਹੱਦੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖੁਫੀਆ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਗੁਆਂਢ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਖੁਫੀਆ ਬਿਊਰੋ ਦੇ ਕਰਤੱਵਾਂ ਦੇ ਚਾਰਟਰ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਈਬੀ ਨੂੰ 1951 ਤੋਂ 1968 ਤੱਕ ਹੋਰ ਬਾਹਰਲੀਆਂ ਖੁਫੀਆ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਭਾਉਣੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਿਸਰਚ ਐਂਡ ਐਨਾਲਸਿਸ ਵਿੰਗ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਅਹੁਦੇ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ
thumb|ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਬਿਊਰੋ ਦੇ ਨਿਦੇਸ਼ਕ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ
ਦ ਮਪੇਟਸ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਲਪਨਿਕ ਕਾਮੇਡੀਅਨ
ਅਰਨਬ ਗੋਸਵਾਮੀ
ਅਰਨਬ ਗੋਸਵਾਮੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਖਬਰ ਚੈਨਲ  ਟਾਈਮਜ਼ ਨਾਓ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ ਐਂਕਰ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਟੀਵੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਮੇਜਬਾਨੀ ਕਰਦਾਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ: ਫਰੇਂਕਲੀ ਸਪੀਕਿਗ ਵਿਥ ਅਰਨਬ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਘਿਓਰ
ਘਿਓਰ ਇੱਕ ਰਾਜਿਸਥਾਨੀ ਮਿਠਾਈ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਤੀਆਂ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਗੋਲ ਆਕਾਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਤੇਲ, ਖੰਡ ਸਰਬਤ ਅਤੇ ਆਟੇ ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਈ ਤਰਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸਾਦਾ, ਮਾਵੇ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮਲਾਈ ਘਿਓਰ।
ਇਹ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਦਿੱਲੀ, ਹਰਿਆਣਾ, ਗੁਜਰਾਤ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਇਹ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਸਾਉਣ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਬਾਜਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਅਬਦੁਲ ਰਹੀਮ ਖਾਨ-ਏ-ਖਾਨਾ
ਖਾਨਜ਼ਾਦਾ ਮਿਰਜ਼ਾ ਖਾਨ ਅਬਦੁਲ ਰਹੀਮ ਖਾਨ-ਏ-ਖਾਨਾ (17 ਦਸੰਬਰ 1556 – 1626) (ਹਿੰਦੀ: अब्दुल रहीम ख़ान-ए-ख़ाना, ਉਰਦੂ: عبدالرحيم خانخان) ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਕਰਕੇ ਰਹੀਮ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਕਬਰ ਸਮਰਾਟ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਨੌਂ ਰਤਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਖਾਨਖਾਨਾ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸੇ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਬੈਰਮ ਖਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਰਹੀਮ ਆਪਣੇ ਹਿੰਦੀ ਦੋਹਿਆਂ ਅਤੇ ਜੋਤਸ਼ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਜੀਵਨੀ
ਅਬਦੁਲ ਰਹੀਮ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਕਬਰ ਦੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਅਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬੈਰਮ ਖ਼ਾਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਤੁਰਕੀ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਹੁਮਾਯੂੰ ਆਪਣੀ ਜਲਾਵਤਨੀ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਪਰਤਿਆ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਅਹਿਲਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਜਾਗੀਰਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹੁਤਾ ਗੱਠਜੋੜ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਹੁਮਾਯੂੰ ਨੇ ਮੇਵਾਤ (ਮੌਜੂਦਾ ਨੂਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹਰਿਆਣਾ) ਦੇ ਖਾਨਜ਼ਾਦਾ ਜਮਾਲ ਖਾਨ ਦੀ ਵੱਡੀ ਧੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਬੈਰਮ ਖਾਨ ਨੂੰ ਛੋਟੀ ਧੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ।
ਨਮੂਨਾ ਦੋਹੇ
ਤਰੁਵਰ ਫਲ ਨਹਿੰ ਖਾਤ ਹੈ, ਸਰਵਰ ਪਿਯਹਿ ਨ ਪਾਨ । ਕਹਿ ਰਹੀਮ ਪਰ ਕਾਜ ਹਿਤ, ਸੰਪਤਿ ਸੰਚਹਿ ਸੁਜਾਨ ॥ ਬਿਗਰੀ ਬਾਤ ਬਨੇ ਨਹੀਂ, ਲਾਖ ਕਰੋ ਕਿਨ ਕੋਯ । ਰਹਿਮਨ ਬਿਗਰੇ ਦੂਧ ਕੋ, ਮਥੇ ਨ ਮਾਖਨ ਹੋਯ ॥ ਖੀਰਾ ਸਿਰ ਤੇ ਕਾਟਿਯੇ, ਮਲੀਯਤ ਨਮਕ ਲਗਾਯ । ਰਹਿਮਨ ਕਰੂਯੇ ਮੁਖਨ ਕੋ, ਚਹੀਯਤ ਇਹੈ ਸਜਾਯ ॥ ਚਾਹ ਗਈ ਚਿੰਤਾ ਮਿਟੀ, ਮਨੁਆ ਬੇਪਰਵਾਹ । ਜਿਨਕੋ ਕਛੁ ਨਹਿ ਚਾਹਿਯੇ, ਵੇ ਸਾਹਨ ਕੇ ਸਾਹ ॥ ਜੇ ਗਰੀਬ ਪਰ ਹਿਤ ਕਰੈਂ, ਤੇ ਰਹੀਮ ਬੜ ਲੋਗ । ਕਹਾਂ ਸੁਦਾਮਾ ਬਾਪੁਰੋ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਮਿਤਾਈ ਜੋਗ ॥ ਰਹਿਮਨ ਵੇ ਨਰ ਮਰ ਗਯੇ, ਜੇ ਕਛੁ ਮਾਂਗਨ ਜਾਹਿ । ਉਨਤੇ ਪਹਿਲੇ ਵੇ ਮੁਯੇ, ਜਿਨ ਮੁਖ ਨਿਕਸਤ ਨਾਹਿ ॥ ਬਾਨੀ ਐਸੀ ਬੋਲਿਯੇ, ਮਨ ਕਾ ਆਪਾ ਖੋਯ । ਔਰਨ ਕੋ ਸੀਤਲ ਕਰੈ, ਆਪਹੁ ਸੀਤਲ ਹੋਯ ॥ ਮਨ ਮੋਤੀ ਅਰੁ ਦੂਧ ਰਸ, ਇਨਕੀ ਸਹਜ ਸੁਭਾਯ । ਫਟ ਜਾਯੇ ਤੋ ਨ ਮਿਲੇ, ਕੋਟਿਨ ਕਰੋ ਉਪਾਯ ॥ ਰਹਿਮਨ ਧਾਗਾ ਪ੍ਰੇਮ ਕਾ, ਮਤ ਤੋੜੋ ਚਟਕਾਯ । ਟੂਟੇ ਸੇ ਫਿਰ ਨ ਜੁੜੇ, ਜੁੜੇ ਗਾਂਠ ਪਰਿ ਜਾਯ ॥
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ
ਰੋਹਨ ਬੋਪੰਨਾ
ਰੋਹਨ ਬੋਪੰਨਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Rohan Bopanna; ਜਨਮ 4 ਮਾਰਚ 1980) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਹੈ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਸਿੰਗਲ ਕਰੀਅਰ ਉੱਚ ਰੈਂਕਿੰਗ 2007 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਨੰਬਰ 213 ਸੀ ਅਤੇ ਡਬਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਕਰੀਅਰ ਉੱਚ ਰੈਂਕਿੰਗ 22 ਜੁਲਾਈ 2013 ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਨੰਬਰ 3 ਸੀ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਡਬਲਜ਼ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ 2002 ਤੋਂ ਇੰਡੀਅਨ ਡੇਵਿਸ ਕੱਪ ਟੀਮ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। 2010 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਈਸਮ-ਉਲ-ਹੱਕ ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਕਰਦਿਆਂ ਯੂ.ਐਸ. ਓਪਨ ਵਿੱਚ ਡਬਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਪ ਜੇਤੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ 2017 ਫ੍ਰੈਂਚ ਓਪਨ - ਮਿਕਸਡ ਡਬਲਜ਼ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਗੈਬਰੀਏਲਾ ਡਾਬਰੋਸਕੀ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਂਡ ਸਲੈਮ ਖ਼ਿਤਾਬ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਚੌਥੀ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣਨ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ।
ਬੋਪੰਨਾ ਨੇ 2007 ਵਿੱਚ ਆਈਸਮ-ਉਲ-ਹੱਕ ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਾਈਵਾਲੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਜੋੜੀ ਨੂੰ, ਇੰਡੋਪੈਕ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਾਰ ਚੈਲੰਜਰ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਸਿਰਫ 2010 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜੋੜੀ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ 10 ਡਬਲਜ਼ ਟੀਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ। ਉਸ ਸਾਲ, ਉਹ ਵਿੰਬਲਡਨ ਦੇ ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ, ਯੂ.ਐਸ. ਓਪਨ ਵਿੱਚ ਉਪ ਜੇਤੂ ਅਤੇ ਪੰਜ ਏਟੀਪੀ ਟੂਰ ਈਵੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪ ਜੇਤੂ ਰਹੇ ਅਤੇ ਜੋਹਾਨਸਬਰਗ ਓਪਨ ਜਿੱਤੇ।
2008
ਬੋਪੰਨਾ ਨੇ ਸਾਥੀ ਏਰਿਕ ਬੂਟੋਰੈਕ ਦੇ ਨਾਲ ਲੋਸ ਐਂਜਲਸ ਵਿਚ 2008 ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਆਪੀ ਕਲਾਸਿਕ ਵਿਚ ਪੁਰਸ਼ ਡਬਲਜ਼ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਹ ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਏਟੀਪੀ ਡਬਲਜ਼ ਖ਼ਿਤਾਬ ਸੀ।
2009
ਰੋਹਨ ਨੇ ਚੇਨਈ ਓਪਨ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰਕੇ 2009 ਦੀ ਚੰਗੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਮੁੱਖ ਡਰਾਅ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਾਰ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਰਵਰੀ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਜਰਕੋਕੋ ਨਿਮਿਨੇਨ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਕਰਦਿਆਂ ਸੈਨ ਜੋਸ ਵਿੱਚ ਐਸਏਪੀ ਓਪਨ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਬਣਾਈ।
2018: ਦੂਜਾ ਗ੍ਰੈਂਡ ਸਲੈਮ ਮਿਕਸਡ ਡਬਲਜ਼ ਦਾ ਫਾਈਨਲ
ਬੋਪੰਨਾ ਨੇ ਹੰਗਰੀਅਨ ਟੇਮੀਆ ਬਾਬੋਸ ਨਾਲ 2018 ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਓਪਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ ਪਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਗੈਬਰੀਏਲਾ ਡਾਬਰੋਸਕੀ ਅਤੇ ਮੈਟ ਪਾਵੀ ਦੀ ਜੋੜੀ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਏ। ਇਹ ਬੋਪੰਨਾ ਦਾ ਦੂਜਾ ਗ੍ਰੈਂਡ ਸਲੈਮ ਮਿਸ਼ਰਤ ਡਬਲਜ਼ ਫਾਈਨਲ ਸੀ।
ਅਵਾਰਡ
thumb| ਰੋਹਨ ਬੋਪੰਨਾ ਮੈਦਾਨ 'ਤੇ ਖੇਡਾਂ ਰਾਹੀਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਲਈ, ਰੋਹਨ ਬੋਪੰਨਾ ਨੂੰ 2010 ਵਿੱਚ ਮੋਨਾਕੋ ਅਧਾਰਤ ਸੰਸਥਾ, ਪੀਸ ਐਂਡ ਸਪੋਰਟ ਦੁਆਰਾ ਚੈਂਪੀਅਨ ਫਾਰ ਪੀਸ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ "ਸਟਾਪ ਵਾਰ ਸਟਾਰਟ ਟੈਨਿਸ" ਲਈ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬੋਪੰਨਾ ਨੂੰ ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਾਲ 2010 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਰਥਰ ਅਸ਼ੇ ਹਿਊਮੈਨਟਿਅਰਸ ਆਫ਼ ਦਿ ਈਅਰ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੀਸ ਐਂਡ ਸਪੋਰਟਸ ਇਮੇਜ ਆਫ ਦਿ ਈਅਰ ਐਵਾਰਡ ਵਿਜੇਤਾ ਵੀ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਰਟ ਵਿਚ ਉਸਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਲਈ 2005 ਵਿਚ ਕਰਨਾਟਕ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਏਕਲਵਯ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਵੀ ਨਿਵਾਜਿਆ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਰੋਹਨ ਬੰਗਲੁਰੂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮਾਲਕ ਵੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਘਾਹ-ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਉਤਸ਼ਾਹੀ, ਉਸਦਾ ਮਨਪਸੰਦ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੰਬਲਡਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਮਨਪਸੰਦ ਖਿਡਾਰੀ ਸਟੀਫਨ ਐਡਬਰਗ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਸ਼ੌਕ ਵਿੱਚ ਗੋਲਫ, ਐਡਵੈਂਚਰ ਸਪੋਰਟਸ ਅਤੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਵੇਖਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਬੋਪੰਨਾ ਮੈਨਚੇਸਟਰ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਫੁਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਪਸੰਦੀਦਾ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਕੋਹ ਸਮੂਈ, ਥਾਈਲੈਂਡ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸੁਪ੍ਰੀਆ ਅਨਨਈਆ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੋੜਾਵਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਰੋਮਨ ਰੇਂਸ
ਲੀਤੀ ਜੋਸੇਫ "ਜੋਅ" ਅਨੋਆਇ (ਜਨਮ 25 ਮਈ, 1985) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਪੇਸ਼ੇਵਾਰ ਪਹਿਲਵਾਨ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਗਰਿੱਡਿੋਰੋਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਡਬਲਯੂ.ਡਬਲਯੂ.ਈ. ਨਾਲ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਰਿੰਗ ਨਾਮ ਰੋਮਨ ਰੇਂਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਾਅ ਬ੍ਰਾਂਡ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਜਾਰਜੀਆ ਟੈਕ ਲਈ ਕਾਲੇਜਿਏਟ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖੇਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਨੋਆਇ ਨੇ 2007 ਵਿੱਚ ਮਿਨੀਸੋਟਾ ਵ੍ਹਿਕਿੰਗਜ਼ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫੁੱਟਬਾਲ ਲੀਗ (ਐਨਐਫਐਲ) ਦੇ ਜੈਕਸਨਵਿਲ ਜੈਗੁਅਰਜ਼ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫੁੱਟਬਾਲ ਤੋਂ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 2008 ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਫੁਟਬਾਲ ਲੀਗ (ਸੀ.ਐਫ.ਐਲ) ਐਡਮੰਟਨ ਐਸਕਿਮੋਸ ਲਈ ਪੂਰਾ ਸੀਜ਼ਨ ਖੇਡਿਆ।
ਅਨੋਆਇ ਨੇ ਫਿਰ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਕੁਸ਼ਤੀ ਵਿੱਚ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 2010 ਵਿੱਚ ਡਬਲਯੂ.ਡਬਲਯੂ.ਈ. ਨਾਲ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਕੀਤਾ। ਰੋਮਨ ਰੇਂਸ ਨੇ ਨਵੰਬਰ 2012 ਵਿੱਚ ਡੀਨ ਐਂਬਰੋਜ਼ ਅਤੇ ਸੇਥ ਰੋਲਿੰਸ ਨਾਲ ਦਿ ਸ਼ੀਲਡ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਤਿੰਨਾਂ ਨੇ ਜੂਨ 2014 ਤੱਕ ਇਕੱਠਿਆਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰੇਂਸ ਇਕੱਲਾ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲੜਨ ਲੱਗਾ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ''ਡਬਲਯੂ.ਡਬਲਯੂ.ਈ. ਵਰਲਡ ਹੈਵੀਵੇਟ ਚੈਂਪੀਅਨ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਯੂਨਾਇਟਿਡ ਸਟੇਟ ਚੈਂਪੀਅਨ, ਇੰਟਰਕੌਂਟੀਨੈਂਟਲ ਚੈਂਪੀਅਨ, ਡਬਲਯੂ.ਡਬਲਯੂ.ਈ. ਟੈਗ ਟੀਮ ਚੈਂਪੀਅਨ (ਰੋਲਿੰਸ ਨਾਲ) ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ 2014 ਸਾਲ ਦਾ ਸੁਪਰਸਟਾਰ ਅਤੇ 2015 ਰਾਇਲ ਰੰਬਲ'' ਵਿਜੇਤਾ ਸੀ।
ਜਟਾਣਾ ਨੀਵਾਂ
ਜਟਾਣਾਂ ਨੀਵਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬੱਸੀ ਪਠਾਣਾਂ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੱਸੀ ਪਠਾਣਾਂ ਬਲਾਕ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ
ਗੁੜਗਾਵਾਂ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਕੋਲ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਗੁੜਗਾਵਾਂ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 1,514,432 ਹੈ। ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮਦਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁੜਗਾਵਾਂ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਤੀਜਾ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ।
ਦਾਦੂ ਦਿਆਲ
ਦਾਦੂ ਦਿਆਲ (1544 - 1603) ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਭਗਤੀਕਾਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਮਾਰਗ ਸ਼ਾਖਾ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਤ ਕਵੀ ਸਨ।
ਜੀਵਨ
ਦਾਦੂ ਦਾ ਜਨਮ ਫਲਗੁਨੀ ਸੁਦੀ 8 ਵੀਰਵਾਰ 1601 ਈ. (1544 ਈ.) ਨੂੰ ਗੁਜਰਾਤ ਰਾਜ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਚੱਲਦਾ। ਗ੍ਰਹਿਸਤੀ ਤਿਆਗ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ 12 ਸਾਲ ਘੋਰ ਕਠਿਨ ਤਪ ਕੀਤਾ। ਸਿਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਚੇਲੇ ਬਣ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ 52 ਪੱਟਸ਼ਿਸ਼ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਸਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬਦਾਸ, ਸੁੰਦਰਦਾਸ, ਰੱਜਬ ਅਤੇ ਬਖਨਾ ਮੁੱਖ ਹਨ। ਦਾਦੂ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਦਾਦੂ ਪੰਥ ਚੱਲ ਪਿਆ। ਦਾਦੂ ਹਿੰਦੀ, ਗੁਜਰਾਤੀ, ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਆਦਿ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਸਾਖੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ। ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਦੀ ਰਾਮ ਨਾਮ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸਾਬਰਮਤੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਮਿਲਿਆ। ਅੱਧਖੜ ਉਮਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਲੋਧੀਰਾਮ ਦਾ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਤਰਸਦਾ ਰਿਹਾ. ਲੋਦੀਰਾਮ ਨਾਮ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਦਾਦੂ ਨੂੰ ਪਾਲਿਆ। ਗਿਆਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦਾਦੂ ਜੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਹ ਬੁੜੱਪਾ ਅਤੇ ਬੁਢਾਪੇ ਨੂੰ ਦਾਦੂ ਦਾ ਗੁਰੂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਜਨਗੋਪਾਲ ਦੇ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਪੇਪਰ ਤੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਧਰਮ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਸੁਮਾਨੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ. ਸਤਿਰਾਮ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ. ਦਾਦੂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸੰਪਰਦਾ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਪੰਜ ਉਪ-ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ।
ਜੰਗਲ-ਵਾਢੀ
ਜੰਗਲ-ਵਾਢੀ ਜਾਂ ਵਣ-ਸਫ਼ਾਇਆ ਕਿਸੇ ਜੰਗਲ ਜਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਜੁੱਟ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਗੈਰ-ਜੰਗਲੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਜੰਗਲ-ਵਾਢੀ ਦੀਆਂ ਮਿਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਖੇਤਾਂ, ਵਾੜਿਆਂ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਘਣੀ ਜੰਗਲ-ਵਾਢੀ ਤਾਪ-ਖੰਡੀ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦਾ ਲਗਭਗ 30% ਹਿੱਸਾ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਗਲ-ਵਾਢੀ
ਟਵਿਟਰ
ਟਵਿਟਰ, ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ X ((𝕏)) ਜਾਂ ਐਕਸ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਂਡ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਔਨਲਾਈਨ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਨੈਟਵਰਕਿੰਗ ਸੇਵਾ ਹੈ ਜੋ ਅਮਰੀਕੀ ਕੰਪਨੀ ਐਕਸ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ (ਟਵਿੱਟਰ, ਇੰਕ. ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ) ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਿਤ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਟਵਿੱਟਰ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਇਰਲੈਂਡ-ਅਧਾਰਤ ਟਵਿੱਟਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੀਮਤ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਇਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਡੇਟਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਟਵਿੱਟਰ 'ਤੇ, ਉਪਭੋਗਤਾ ਟੈਕਸਟ, ਚਿੱਤਰ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓ ਪੋਸਟ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ "ਟਵੀਟਸ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰਜਿਸਟਰਡ ਉਪਭੋਗਤਾ ਟਵੀਟ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ, "ਰੀਟਵੀਟ" ਟਵੀਟ, ਅਤੇ ਡਾਇਰੈਕਟ ਮੈਸੇਜ (DM) ਹੋਰ ਰਜਿਸਟਰਡ ਉਪਭੋਗਤਾ। ਉਪਭੋਗਤਾ ਟਵਿੱਟਰ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਰ ਜਾਂ ਮੋਬਾਈਲ ਫਰੰਟਐਂਡ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਦੁਆਰਾ, ਜਾਂ ਇਸਦੇ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਇੰਟਰਫੇਸ (APIs) ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮੇਟਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
27 ਅਕਤੂਬਰ, 2022 ਨੂੰ, ਵਪਾਰਕ ਦਿੱਗਜ ਐਲੋਨ ਮਸਕ ਨੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ 'ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, 44 ਬਿਲੀਅਨ US ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ ਟਵਿੱਟਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।   ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਫ਼ਰਤ ਭਰੇ ਭਾਸ਼ਣ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।  ਮਸਕ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ 20 ਦਸੰਬਰ, 2022 ਨੂੰ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਦੇ CEO ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦੇਵੇਗਾ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਬਦਲੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਣ 'ਤੇ, ਅਜਿਹੀ ਬਦਲੀ ਦੇ ਨਾਲ, NBCuniversal ਲਈ ਵਿਗਿਆਪਨ ਵਿਕਰੀ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਮੁਖੀ ਲਿੰਡਾ ਯਾਕਾਰਿਨੋ, ਜੋ 5 ਜੂਨ, 2023 ਨੂੰ ਮਸਕ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸੀ.ਈ.ਓ. ਜੁਲਾਈ 2023 ਵਿੱਚ, ਮਸਕ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਟਵਿੱਟਰ ਨੂੰ X ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਬ੍ਰਾਂਡ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਟਵਿੱਟਰ ਬਰਡ ਲੋਗੋ ਨੂੰ ਪੜਾਅਵਾਰ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਵਰਤੋਂ
ਟਵਿਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਪਭੋਗਤਾ ਨੂੰ ਟਵਿਟਰ ਦਾ ਖਾਤਾ ਬਣਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਖਾਤਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵੇਬ ਬਰਾਉਜਰ ਟਵਿਟਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪੇਜ਼ ਤੇ ਜਾ ਕੇ, ਈਮੇਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਿਦਆਂ ਜਾਂ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਫੇਸਬੁੱਕ ਖਾਤੇ ਨੂੰ ਟਵਿਟਰ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਆਪਣਾ ਖਾਤਾ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਲੋਕ ਇੱਕ ਹੀ ਘੰਟੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਆਪਣਾ ਟਵਿਟਰ ਖਾਂਦਾ ਅਦਿਅਤਨ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਿਵਾਦ ਵੀ ਉੱਠੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਕਈ ਲੋਕ ਇਸ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਯੋਜਕਤਾ (ਓਵਰਕਨੇਕਟਿਵਿਟੀ) ਨੂੰ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਤਾਜ਼ਾ ਸੂਚਨਾ ਦਿੰਦੇ ਰਹਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਬੋਝ ਸੱਮਝਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਵਲੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕਈ ਵਿਅਵਸਾਔਂ ਵਿੱਚ ਟਵਿਟਰ ਸੇਵਾ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਗਾਹਕੋ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਅਦਿਅਤਨ ਕਰਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਲਗਾ ਹੈ। ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਸੇਵੀ ਵੀ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸਦਾ ਅੱਛਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਟਵਿਟਰ ਸਮੂਹ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਆਯੋਜਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਣ ਲਗਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 2008 ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੁਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋਨਾਂ ਦਲਾਂ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੇ ਆਮ ਜਨਤਾ ਤੱਕ ਇਸਦੇ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਵਲੋਂ ਆਪਣੀ ਪਹੁਂਚ ਬਣਾਈ ਸੀ। ਮਾਇਕਰੋਬਲਾਗਿੰਗ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਸਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਲੁਭਾਅ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸੀਲਿਏ ਬਲਾਗ ਅੱਡਿਆ ਨੇ ਅਮੀਤਾਭ ਬੱਚਨ ਦੇ ਬਲਾਗ ਦੇ ਬਾਅਦ ਖਾਸ ਤੌਰ'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਈ ਮਾਇਕਰੋਬਲਾਗਿੰਗ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਬੀਬੀਸੀ ਅਤੇ ਅਲ ਜਜ਼ੀਰਾ ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਮਾਚਾਰ ਸੰਸਥਾਨਾਂ ਵਲੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪਦ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿਆਸ਼ੀ ਬਰਾਕ ਓਬਾਮਾ ਵੀ ਟਵਿਟਰ ਉੱਤੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਹਾਲ ਦੇ ਖਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਸ਼ਿ ਥਰੂਰ, ਰਿਤੀਕ ਰੋਸ਼ਨ, ਸਚਿਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ, ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਬੱਚਨ, ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ, ਆਦਿ ਵੀ ਸਾਇਟੋਂ ਉੱਤੇ ਵਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਹੁਣੇ ਤੱਕ ਇਹ ਸੇਵਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਪਲੱਬਧ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕਈ ਬੋਲੀਆਂ ਵੀ ਉਪਲੱਬਧ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸਪੇਨਿਸ਼, ਜਾਪਾਨੀ, ਜਰਮਨ, ਫਰੇਂਚ ਅਤੇ ਇਤਾਲਵੀ ਬੋਲੀਆਂ ਹੁਣ ਇੱਥੇ ਉਪਲੱਬਧ ਹਨ।
ਰੈਂਕਿੰਗਸ
thumb|200px|[[ਸੈਨਤ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ, ਕੈਲੀਫੋਰਨਿਆ ਵਿੱਚ 795, ਫਾਲਸਮ ਸਟਰੀਟ ਸਥਿਤ ਟਵਿਟਰ ਮੁੱਖਆਲਾ ਭਵਨ]] ਟਵਿਟਰ, ਅਲੇਕਸਾ ਇੰਟਰਨੇਟ ਦੇ ਵੇਬ ਆਵਾਜਾਈ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਦੁਆਰੇ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਵੇਬਸਾਈਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 26ਵੀਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਉੱਤੇ ਆਈ ਹੈ। ਉਂਜ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਦੈਨਿਕਉਪਯੋਕਤਾਵਾਂਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਦਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੰਪਨੀ ਸਰਗਰਮ ਖਾਤੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਫਰਵਰੀ 2009 ਕਾਮ੍ਪ੍ਲੀਤ.ਡਾਟ.ਕਾਮ ਬਲਾਗ ਦੇ ਦੁਆਰੇ ਟਵਿਟਰ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਮਾਜਕ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੀਜਾ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਸਿਕ ਨਵੇਂ ਆਗੰਤੁਕੋਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਮੋਟੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ 60 ਲੱਖ ਅਤੇ ਮਾਸਿਕ ਜਾਂਚ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 5 ਕਰੋੜ 50 ਲੱਖ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੇਵਲ 40% ਉਪਯੋਗਕਰਤਾ ਹੀ ਬਣੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮਾਰਚ 2009 ਵਿੱਚ Nielsen.com ਬਲਾਗ ਨੇ ਟਵਿਟਰ ਨੂੰ ਮੈਂਬਰ ਸਮੁਦਾਏ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਫਰਵਰੀ 2009 ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜੀ ਵਲੋਂ ਉਭਰਦੀ ਹੋਈ ਸਾਇਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਰਮਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਟਵਿਟਰ ਦੀ ਮਾਸਿਕ ਵਾਧਾ 1382%, ਜ਼ਿਮ੍ਬਿਓ ਦੀ 240%, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਫੇਸਬੁਕ ਦੀ ਵਾਧਾ 228% ਹੈ।
ਸੁਰੱਖਿਆ
ਹਾਲ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਟਵਿਟਰ ਉੱਤੇ ਵੀ ਕੁੱਝ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ ਹਨ। ਟਵਿਟਰ ਇੱਕ ਹਫਤੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਫਿਸ਼ਿੰਗ ਸਕੈਮ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਟਵਿਟਰ ਦੁਆਰਾਉਪਯੋਕਤਾਵਾਂਨੂੰ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਉਹ ਡਾਇਰੇਕਟ ਮੇਸੇਜ ਉੱਤੇ ਆਏ ਕਿਸੇ ਸ਼ੱਕੀ ਲਿੰਕ ਨੂੰ ਕਲਿਕ ਨਹੀਂ ਕਰੋ। ਸਾਇਬਰ ਅਪਰਾਧੀ ਉਪਯੋਕਤਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਝਾਂਸਾ ਦੇਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਪਯੋਕਤਾ ਨਾਮ ਅਤੇ ਪਾਸਵਰਡ ਆਦਿ ਦੀ ਚੋਰੀ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁਆਰੇ ਉਪਯੋਕਤਾ ਨੂੰ ਟਵਿਟਰ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਵਲੋਂ ਡਾਇਰੇਕਟ ਮੇਸੇਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਲਿੰਕ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਕਲਿਕ ਕਰਦੇ ਹੀ ਉਪਯੋਕਤਾ ਇੱਕ ਫਰਜੀ ਵੇਬਸਾਈਟ ਉੱਤੇ ਪਹੁਂਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਠੀਕ ਟਵਿਟਰ ਦੇ ਹੋਮ ਪੇਜ ਵਰਗਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਉੱਤੇ ਉਪਯੋਕਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਲਾਗ-ਇਸ ਬਯੋਰੇ ਏੰਟਰ ਕਰਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਠੀਕ ਉਂਜ ਹੀ ਜਿਵੇਂ ਟਵਿਟਰ ਦੇ ਮੂਲ ਵਰਕੇ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਇਹ ਬਯੋਰੇ ਚੁਰਾ ਲਈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਉਪਯੋਕਤਾ, ਡੇਵਿਡ ਕੈਮਰਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਟਵਿਟਰ ਉੱਤੇ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਏੰਟਰ ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਦਬਾਈ, ਉਹ ਖ਼ਰਾਬ ਸੁਨੇਹਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਟਵਿਟਰ ਮਿੱਤਰ-ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਾਰੇਉਪਯੋਕਤਾਵਾਂਤੱਕ ਪਹੁਂਚ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਹ ਸਕੈਮ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਇੰਟਰਨੇਟ ਤੱਕ ਪਹੁਂਚ ਗਿਆ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਗਿਆਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਇਬਰ ਅਪਰਾਧੀ ਚੁਰਾਈ ਗਈ ਸਤਰਾਰੰਭ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਬਾਕੀ ਖਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹੈਕ ਕਰਣ ਵਿੱਚ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਇਸ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਦੂਰ ਦੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿੱਚ ਸਹੇਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਹੈਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਨ ਹੇਤੁਉਪਯੋਕਤਾਵਾਂਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖਾਂਦੇ ਦਾ ਪਾਸਵਰਡ ਕੋਈ ਔਖਾ ਸ਼ਬਦ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹਿਏ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜਗ੍ਹਾ ਇੱਕ ਹੀ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰੋ। ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟਵਿਟਰ ਖਾਂਦੇ ਵਲੋਂ ਸ਼ੱਕੀ ਸੁਨੇਹਾ ਭੇਜੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਪਾਸਵਰਡ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਬਦਲ ਲਵੇਂ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਟਵਿਟਰ ਖਾਂਦੇ ਦੀ ਸੇਂਟਿੰਗਸ ਜਾਂ ਕਨੇਕਸ਼ਨ ਏਰਿਆ ਵੀ ਜਾਂਚਾਂ। ਜੇਕਰ ਉੱਥੇ ਕਿਸੇ ਥਰਡ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਐਪਲਿਕੇਸ਼ਨ ਸ਼ੱਕੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਖਾਂਦੇ ਨੂੰ ਏਕਸੇਸ ਕਰਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿਓ।
ਟਵਿਟਰ ਨੇ ਵੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕੜੀ ਕਰਣ ਹੇਤੁ ਪਾਸਵਰਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯੋਗ ਹੋਣ ਵਾਲੇ 370 ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਮਨਾਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾ ਪਾਸਵਰਡ ਦੇ ਇਸ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਣਾ ਸਰਲ ਹੈ। ਦ ਟੇਲੀਗਰਾਫ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਟਵਿਟਰ ਨੇ 12345 ਅਤੇ Password ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਪਾਸਵਰਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾ ਅਤਿਅੰਤ ਸਰਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰਉਪਯੋਕਤਾਵਾਂਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਾਸਵਰਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਾਰਸ਼ੇ ਅਤੇ ਫੇਰਾਰੀ ਵਰਗੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਾਰਾਂ, ਅਤੇ ਚੇਲਸੀ ਅਤੇ ਆਰਸਨੇਲ ਵਰਗੀ ਫੁਟਬਾਲ ਟੀਮਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵੀ ਮਨਾਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਵਿਗਿਆਨ ਕਲਪਨਾ (ਸਾਇੰਸ ਫਿਕਸ਼ਨ) ਦੇ ਕੁੱਝ ਸ਼ਬਦਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਰੋਕ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਵਿਟਰ
ਬੇਗਮ ਇਜਾਜ਼ ਰਸੂਲ
ਬੇਗਮ ਕੁਦਸੀਆ ਇਜਾਜ਼ ਰਸੂਲ (4 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1906 - 1 ਅਗਸਤ, 2001) ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਮੁਸਲਿਮ ਔਰਤ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਖਰੜਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਲੇਖਿਕਾ ਵੀ ਸੀ।
ਪਰਿਵਾਰ
ਬੇਗਮ ਰਸੂਲ ਦਾ ਜਨਮ 2 ਅਪ੍ਰੈਲ 1909 ਨੂੰ ਸਰ ਜ਼ੁਲਫ਼ੀਕਾਰ ਅਲੀ ਖਾਨ ਅਤੇ ਮਹਿਮੂਦਾ ਸੁਲਤਾਨਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਕੁਦਸੀਆ ਬੇਗਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਸਰ ਜ਼ੁਲਫ਼ੀਕਾਰ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸਨ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਮਹਿਮੂਦਾ ਸੁਲਤਾਨ ਲੋਹਾਰੂਰ ਦੇ ਨਵਾਬ ਅਲਾਉਦੀਨ ਅਹਿਮਦ ਖਾਨ ਦੀ ਧੀ ਸੀ।
ਸਿਆਸੀ ਜੀਵਨ
1935 ਵਿੱਚ ਰੂਲ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਐਕਟ ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਚੋਣ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ। 1937 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਗ਼ੈਰ-ਰਿਜ਼ਰਵ ਸੀਟ ਤੋਂ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਚੋਣ ਲੜੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ। ਉਹ 1952 ਤੱਕ ਇਸ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਰਹੀ। ਉਹ 1936 ਤੋਂ 1940 ਤੱਕ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੀ ਅਤੇ 1950 ਤੋਂ 1952 ਤੱਕ ਕੌਂਸਲ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੀ ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਰੁਤਬੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲ਼ੀ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁਸਲਿਮ ਔਰਤ ਬਣੀ। ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪਿਛੋਕੜ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸਨੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਲਈ ਆਪਣਾ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਧਰਮ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਦਾ ਸਖ਼ਤ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ।
ਖੇਡ ਸਪਾਂਸਰਸ਼ਿਪ
ਉਹ 20 ਸਾਲ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਹਾਕੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੀ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਮਹਿਲਾ ਹਾਕੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਰਹੀ। ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਹਾਕੀ ਕੱਪ ਉਸ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਲਿਖਤਾਂ
ਬੇਗਮ ਰਸੂਲ 1953 ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਗ੍ਰੀਟਿੰਗ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਅਤੇ 1955 ਵਿੱਚ ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦੀ ਵਫ਼ਦ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਹ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਭਾਰੀ ਸ਼ੌਕੀਨ ਸੀ।ਉਸ ਨੇ (Three Weeks in Japan) ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤੇ ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੀ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ। ਉਸਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਖਬਾਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਲਿਖਿਆ। ਆਪਣੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਵਿੱਚ ਸਕਰੀਨ ਤੋਂ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ : ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁਸਲਿਮ ਔਰਤ (ਪੁਰਦਾਹ ਤੋਂ ਸੰਸਦ: ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁਸਲਿਮ ਔਰਤ ) ਲਿਖਦੇ ਹੋਏ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2001 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1909
ਰਿਸਰਚ ਐਂਡ ਐਨਾਲੀਸਿਸ ਵਿੰਗ
ਰਿਸਰਚ ਐਂਡ ਐਨਾਲੀਸਿਸ ਵਿੰਗ (ਸੰਖੇਪ ਰਾਅ) ਭਾਰਤ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੁਪਤਚਰ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਗਠਨ ਸਤੰਬਰ ੧੯੬੮ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਬਿਊਰੋ (ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਮਲੇ ਸਾਂਭਦੀ ਸੀ) ੧੯੬੨ ਦੀ ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਜੰਗ ਅਤੇ ੧੯੬੫  ਦੀ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਰਜ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਈ ਸੀ ਜਿਸਦੇ ਚਲਦੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਲੋੜ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਈ ਜੋ ਸੁਤੰਤਰ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾਵਾਨ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬਾਹਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਜਮਾਂ ਕਰ ਸਕੇ।
ਉਦੇਸ਼
ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰਾਅ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਤੱਕ ਸਿਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ:
ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼ੀ
ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼ੀ (10 ਅਕਤੂਬਰ 1919 - ਅਗਸਤ 2009) ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਉਘਾ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ 1986 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਜੋਸ਼ੀ ਦਾ ਜਨਮ 10 ਅਕਤੂਬਰ, 1919 ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਬਹਾਵਲਪੁਰ ਰਿਆਸਤ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿਚ ਚੱਲ ਬੋਦਲਾ ਵਿਖੇ ਸ. ਹਾਕਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਐਮਏ ਅਤੇ ਐੱਲਐੱਲਬੀ ਦੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਹਾਈਕੋਰਟ ਦੇ ਜੱਜ ਦੀ ਪਦਵੀ ਤੋਂ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1919 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2009
ਗਾਂਧੀ ਗਲੋਬਲ ਫੈਮਲੀ
ਜੀ.ਜੀ.ਐਫ. ਨੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹਿਸਾਂ, ਕੁਇਜ਼ਾਂ, ਐਸ.ਡੀ.ਜੀਜ਼, ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ, ਸਾਹਸੀ ਯਾਤਰਾਵਾਂ, ਰਾਜ ਅਸੈਂਬਲੀਜ਼ ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਵਿਚ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਜਮਹੂਰੀ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ। ਜੀ.ਜੀ.ਐਫ. ਦੀ ਇਹ ਸਕੀਮ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਕੂਲ, ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ "ਸਚਾਈ ਅਤੇ ਅਹਿੰਸਾ 'ਤੇ ਸੰਗਮ", "ਗਾਂਧੀ ਮੰਡੇਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਪੀਸ ਸੀਰੀਜ਼", "ਸ਼ਾਂਤੀ ਰੈਲੀਆਂ" ਅਤੇ "ਯੂ.ਐਨ. ਕੁਇਜ਼" ਵਰਗੇ ਸਮਾਗਮਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਜੀ.ਜੀ.ਐਫ. ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿਚ ਸਥਾਨਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੂਤਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਫਿਰਕੂ ਸਦਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਬੜਾਵਾ ਦੇਣ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਣ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਮਾਜਿਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਉਲੀਕਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਇਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਜੋ ਸਥਾਪਨਾ ਅਧੀਨ ਹੈ, ਵਿਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹਰੇਕ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿਚ 17 ਸਕੂਲ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ 17 ਸਥਾਈ ਵਿਕਾਸ ਟੀਚਿਆਂ (ਐਸ.ਡੀ.ਜੀ.) ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿਚ ਫੈਲਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਕਮਿਉਨਟੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੱਥ ਮਿਲਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ
ਦਲ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ
ਦਲ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ
ਪਿੰਡ ਦਲ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਜ਼ਿਲਾ ਫਰੀਦਕੋਟ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਜੈਤੋਂ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 700 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 2100 ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਜੈਤੋਂ 6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151202 ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਜੈਤੋਂ ਬਰਨਾਲਾ ਸੜਕ ਤੋਂ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਗੰਗਸਰ ਜੈਤੋਂ 6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਆਚਾਰੀਆ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ
ਆਚਾਰੀਆ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ (ਪੂਰਾ ਨਾਮ ਆਚਾਰੀਆ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਮਹਾਪਾਤਰ) ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਗੂੜ੍ਹ ਗਿਆਤਾ ਅਤੇ ਆਚਾਰੀਆ ਸਨ। ਉਹ ਸਾਹਿਤ ਦਰਪਣ ਸਹਿਤ ਅਨੇਕ ਸਾਹਿਤ ਸੰਬੰਧੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਰਚਣਹਾਰ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਚਾਰੀਆ ਮੰਮਟ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥ ਕਾਵਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਟੀਕਾ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਕਾਵਿ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਰਪਣ ਹੈ।
ਆਚਾਰੀਆ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਕਵਿਰਾਜ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਘਰਾਣੇ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ ਜੋ ਵਿੱਦਿਆ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਦਾ ਨਰਾਇਣ ਦਾਸ ਉੱਘੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਵੀ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਕਵੀ ਸਨ। ਇਹ ਰਾਜਾ ਨਰਸਿੰਹ ਦੂਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਭਾਨੂੰ ਦੇਵ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸਨ। ਇਹ ਕਾਲਿੰਗਾ(ਉੜੀਸਾ ਅਤੇ ਮੰਜਮ) ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਵੈਸ਼ਵ ਮਤ ਦੇ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਸਨ।
ਆਚਾਰੀਆ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਬੜੇ ਉੱਘੇ ਵਿਦਵਾਨ ਤੇ ਕਵੀ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਚੌਧਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਂਵਾਂ
ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਚਨਾ ਉਸਦਾ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਤ ਦਰਪਣ ਹੈ। ਸਾਹਿਤ ਦਰਪਣ ਕਾਵਿਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਤੇ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਪੁਸਤਕ ਹੈ।