cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਅਤਿਸੂਖਮ ਲਹਿਰ
ਅਤਿਸੂਖਮ ਲਹਿਰਾਂ ਜਾਂ ਮਾਈਕ੍ਰੋਵੇਵਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਿਜਲਈ ਚੁੰਬਕੀ ਤਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਤਰੰਗ ਲੰਬਾਈ ਇੱਕ ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਆਵ੍ਰਤੀ 300 ਮੈਗਾ ਹਰਟਜ ਤੋਂ 300 ਗੀਗਾ ਹਰਟਜ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਕੀਰਣਨ, ਧਰੁਵੀਕਰਣ, ਵਿਵਰਤਨ, ਅਪਵਰਤਨ, ਵਿਲਇਨ, ਸਮਾਵੇਸ਼ਨ ਆਦਿ, ਜੋ ਕਿ ਪਿਆਇ: ਪ੍ਰਤੱਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਗੁਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਫੈਲਾਵ (ਰੇਂਜ)
300 GHz, ਦੇ ਉੱਤੇ ਬਿਜਲਈ ਚੁੰਬਕੀਏ ਵਿਕਿਰਣ ਦਾ ਵਿਲਇਨ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਦੁਆਰਾ ਇੰਨਾ ਜਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ, ਇਹ ਪਰਭਾਵੀ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਇੱਕਦਮ ਠੋਸ ਵਰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਕਲਣ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਵਾਪਸ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਅਧੋਰਕਤ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤੱਖ ਵਰਣਕਰਮ ਲਈ।
ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਗੁਣ
ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਾਈਕਰੋਵੇਵ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1947 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵੇਚਿਆ ਗਿਆ| ਇਸ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਭੋਜਨ ਗਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਹੋਵੇ| ਪਾਣੀ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸਮੋ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਭੋਜਨ ਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਲਸ਼ੇਵਿਕ ਪਾਰਟੀ
ਬਾਲਸ਼ੇਵਿਕਸ, ਮੂਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਲਸ਼ੇਵਿਸਤਸ ਜਾਂ ਬਾਲਸ਼ਵਿਕੀ (большевики, большевик (singular); ਨਿਰੁਕਤੀ ਰੂਸੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ большинство ਬਾਲ'ਸ਼ਿੰਤਸ਼ਵੋ ਤੋਂ, ਅਰਥਾਤ ਬਹੁਗਿਣਤੀ) ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਰੂਸੀ ਸੋਸ਼ਲ ਡੈਮੋਕਰੈਟਿਕ ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ (ਆਰਐਸਡੀਐਲਪੀ) ਦਾ ਇੱਕ ਧੜਾ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਮੇਨਸ਼ੇਵਿਕਾਂ (ਅਰਥਾਤ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਧੜਾ) ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਇਹ ਵੰਡ 1903 ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਬਾਨੀ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਲੈਨਿਨ ਸੀ।
ਅਤਿਸੂਖਮ ਲਹਿਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਰਨਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਬਾਲਸ਼ੇਵਿਕ ਪਾਰਟੀ
ਬਾਲਸ਼ੇਵਿਕ ਨਾਮ ਇਸ ਲਈ ਪਿਆ, ਕਿ ਉਹ ਨਿਰਣਾਇਕ ਵੋਟ ਵਿੱਚ ਬਹੁਮਤ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਉਹ ਓੜਕ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਬਣ ਗਏ। ਬਾਲਸ਼ੇਵਿਕ 1917 ਦੇ ਰੂਸੀ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਅਕਤੂਬਰ ਇਨਕਲਾਬ ਪੜਾਅ ਦੌਰਾਨ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਏ ਸਨ।
ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ (18 ਅਪਰੈਲ 1925 - 12 ਫ਼ਰਵਰੀ 2005) ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਉਸਤਾਦ ਗਜ਼ਲਗੋ ਹੋਏ ਹਨ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ ਦਾ ਜਨਮ ਗੰਗਸਰ ਜੈਤੋ, ਜ਼ਿਲਾ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਵਿਖੇ ਮਾਤਾ ਵੀਰ ਕੌਰ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਪਿਤਾ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਅਸਲ ਨਾਮ 'ਸ : ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ' ਸੀ, ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਸਾਹਿਤਕ ਨਾਮ ਸੀ। "ਜੈਤੋਈ" ਤਖੱਲਸ ਉਹ ਜੈਤੋ ਸ਼ਹ‌ਿਰ ਕਾਰਨ ਲਾਉਂਦੇ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਨਿੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਤੋ ਹੀ ਪੈ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੀਆਂ ਬਾਰੀਕੀਆਂ ਸਮਝਣ ਲਈ ' ਮੁਜਰਮ ਦਸੂਹੀ ' ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਉਸਤਾਦ ਧਾਰਿਆ। ਜਨਾਬ ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ ਨੇ ਜਦੋਂ ਗ਼ਜ਼ਲ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪੈਰ ਧਰਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਰਦੂ ਵਿਦਵਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਗੰਵਾਰਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਕਹਿ ਕੇ ਆਖਦੇ ਸਨ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਗ਼ਜ਼ਲ ਲਿਖੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਉਰਦੂ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਸੀ ਕਿ ਗ਼ਜ਼ਲ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸਿਨਫ਼ ਹੈ, ਅਰਬੀ ਚੋਂ ਆਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾ ਸਕਦੀ। ਅਜਿਹੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿਚ ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚੈਲਿੰਜ ਵਜੋਂ ਕਬੂਲ ਕਰਕੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਲਗਨ, ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨਾਲ ਉਤਰੇ। ਨਿਰਸੰਦੇਹ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਥਾਹ ਘਾਲਣਾ ਸਦਕਾ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਸਟੇਜਾਂ ਦੀ ਰਾਣੀ ਅਤੇ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਬਣੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਮਸਫ਼ਰ ਉਸਤਾਦ ਸ਼ਾਇਰ ਡਾ. ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਹਮਦਰਦ, ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤਖਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਠਾਕੁਰ ਭਾਰਤੀ ਨਾਲੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਪਾਸਾਰ ਲਈ ਬਕਾਇਦਾ ਤੌਰ 'ਤੇ 'ਦੀਪਕ ਗ਼ਜ਼ਲ ਸਕੂਲ' ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਚੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਕਈ ਘੰਟੇ ਸਿਖਾਂਦਰੂ ਅਤੇ ਪੁੰਗਰਦੇ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਨੂੰ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੀ ਸੂਖਮਤਾ, ਰੂਪਕ ਪੱਖ, ਜ਼ੁਬਾਨ ਦੀ ਸੁਹਜਤਾ, ਕਵਿਤਾ ਵਿਚਲੀ ਸੰਗੀਤਾਮਿਕਤਾ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਗਿਆਨ ਵੰਡਣ ਲਈ ਲਾਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਉਹਨਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹ ਗੱਲ ਤੇ ਪਹਿਰਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸੰਗੀਤਾਮਿਕਤਾ ਤੋਂ ਵਿਹੂਣੀ ਕੋਈ ਵੀ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾ ਕਵਿਤਾ ਜਾਂ ਗ਼ਜ਼ਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।
ਇਹ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਕ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸਤਾਦ ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉਚਕੋਟੀ ਦੇ ਗੀਤਕਾਰ ਵੀ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਗੀਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਇਕਾ ਮਰਹੂਮ ਨਰਿੰਦਰ ਬੀਬਾ ਦੀ ਸੁਰੀਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋਏ ਅਤੇ 'ਆਹ ਲੈ ਮਾਏ ਸਾਂਭ ਕੁੰਜੀਆਂ ਧੀਆਂ ਕਰ ਚੱਲੀਆਂ ਸਰਦਾਰੀ', ' ਗੱਲ ਸੋਚ ਕੇ ਕਰਂ ਤੂੰ ਜ਼ੈਲਦਾਰਾ ਵੇ ਅਸਾਂ ਨੀਂ ਕਨੌੜ ਝੱਲਣੀ', 'ਜੁੱਤੀ ਲਗਦੀ ਹਾਣੀਆਂ ਮੇਰੇ ਵੇ ਪੁੱਟ ਨਾ ਪੁਲਾਂਘਾਂ ਲੰਮੀਆਂ' ਆਦਿ ਕਈ ਗੀਤ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਚੜ੍ਹੇ ਕਿ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚ 'ਸਾਕਾ ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਕ' ਅਤੇ 'ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਦੀਆਂ ਸਾਖੀਆਂ' (ਦੋਵੇਂ ਐਲ.ਪੀ.) ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੰਪਨੀ ਐਚ.ਐਮ.ਵੀ. ਵਿਚ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋਏ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਕਰੀ ਦਾ ਵੀ ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ। ਗੀਤਕਾਰ ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ ਦਾ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚੋਂ ਮਨ ਉਦੋਂ ਉਚਾਟ ਹੋ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਜ਼ਿਅਦਾਤਰ ਗੀਤਕਾਰਾਂ ਤੇ ਗਾਇਕਾਂ ਨੇ ਗੀਤਕਾਰੀ ਅਤੇ ਗਾਇਕੀ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਕਮਾਉਣ ਦੇ ਧੰਦੇ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਕਰ ਲਿਆ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਨੂੰ ਬੁਲੰਦੀਆਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇਸ ਮਹਾਨ ਸ਼ਾਇਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਫੱਕਰਾਂ ਵਾਂਗ ਬਿਤਾਈ ਪਰ ਆਪਣੇ ਉਚੇਰੇ ਸ਼ੌਕ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖੇ। ਤੰਗੀਆਂ ਤੁਰਸ਼ੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅਹਿਮ ਅੰਗ ਬਣ ਕੇ ਰਹੀਆਂ, ਕਈ ਵਾਰ ਫਾਕੇ ਕੱਟਣ ਤੱਕ ਵੀ ਨੌਬਤ ਆਈ ਪਰ ਸਦਕੇ ਜਾਈਏ ਉਸ ਮਹਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸਪੂਤ ਦੇ ਜਿਸ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿਚ ਵੀ ਆਪਣੀ ਅਣਖ, ਗ਼ੈਰਤ ਅਤੇ ਸਵੈਮਾਣ ਨੂੰ ਠੇਸ ਨਹੀਂ ਲੱਗਣ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੱਥਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਰਹੇ ਸ੍ਰੀ ਅਟੱਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਮਿੱਤਰ ਸਨ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਹੀ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਇਕੱਠਿਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਪਰ ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਸਾਜ਼ਗਾਰ ਹਾਲਾਤ ਵਿਚ ਵੀ ਸ੍ਰੀ ਵਾਜਪਾਈ ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਆਰਥਿਕ ਮੰਦਹਾਲੀ ਦੀ ਭਿਣਕ ਨਹੀਂ ਪੈਣ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਸੱਚਾਈ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਨਕਰ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਜੋ ਮਕਬੂਲੀਅਤ, ਸ਼ੁਹਰਤ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਦਰਵੇਸ਼ ਸ਼ਾਇਰ ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕਿਸੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਆਇਆ ਹੋਵੇ। ਅੰਤ 12 ਫਰਵਰੀ 2005 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦਾ ਇਹ ਸੂਰਜ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਅਸਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੇ ਇੱਕ ਫ਼ਖ਼ਰਯੋਗ ਅਤੇ ਸੁਨਹਿਰੇ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਇਕ ਨਜ਼ਮ, ਜੋ ਦੀਪਕ ਸਾਹਿਬ ਅਕਸਰ ਸਟੇਜਾਂ ਤੇ ਸੁਣਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ- ਰਾਹੀਆ ਤੂੰ ਰੁਕ ਨਾ... ਰਾਹੀਆ ਤੂੰ ਰੁਕ ਨਾ, ਕਿ ਨਿੱਤ ਦੇ ਮੁਸਾਫ਼ਿਰ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਢੁਕਦੇ ਨੀ ਹੁੰਦੇ, ਇਹ ਸੂਰਜ, ਇਹ ਚੰਦਾ, ਹਵਾ ਤੇ ਸਿਤਾਰੇ ਸਦਾ ਚਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਨੇ ਰੁਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਛਾਤੀ ਨੂੰ ਛਾਣਨੀ ਬਣਾ ਕੇ ਜੋ ਸੋਮੇ ਨਿਕਲਦੇ ਨੇ ਸੁਕਦੇ ਨੀ ਹੁੰਦੇ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਹਥੇਲੀ ਤੇ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਏ, ਉਹ ਦੁਨੀਆਂ ਝੁਕਾਉਂਦੇ ਨੇ ਝੁਕਦੇ ਨੀ ਹੁੰਦੇ। ਤੇ ਤੂੰ, ਤੂੰ ਤੇ ਹੈ ਜਾਣਾ ਬੜੀ ਦੂਰ ਹਾਲੇ, ਹਜੇ ਕਿਉਂ ਹੈ ਸੂਰਤ ਤੂੰ ਰੋਣੀ ਬਣਾਈ, ਓਹੀ ਗਲ ਕੀਤੀ ਨਾ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਜਿੱਦਾਂ ਕਿ ਕੋਹ ਨਾ ਚੱਲੀ ਤੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਹਾਈ। ਮੈਂ ਮੰਨਦਾਂ ਹਾਂ ਮੰਜ਼ਿਲ ਹੈ ਤੇਰੀ ਦੁਰਾਡੇ ਥਕੇਵਾਂ ਇਹ ਟੰਗਾਂ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਿਆ ਵੀ ਹੋਣਾ, ਤੇਰੇ ਮਨ ਦਾ ਅੜੀਅਲ ਤੇ ਬੇ-ਬਾਕ ਘੋੜਾ ਕਈ ਵਾਰ ਰਸਤੇ 'ਚ ਅੜਿਆ ਵੀ ਹੋਣਾ। ਔਰ ਤੇਰੀ ਆਜਮਾਇਸ਼ ਨੂੰ ਸਾਹਵੇਂ ਵਿਧਾਤਾ ਤੇਰੇ ਅੜਚਨਾਂ ਲੈ ਲੈ ਖੜਿਆ ਵੀ ਹੋਣਾ, ਕਈ ਵਾਰ ਤੇਰੀ ਬਗ਼ਾਵਤ ਦਾ ਸ਼ੋਲਾ ਮੁਖ਼ਾਲਿਫ਼ ਦੇ ਵਿਹੜੇ 'ਚ ਲੜਿਆ ਵੀ ਹੋਣਾ। ਤਾਂ ਕੀ ਹੋਇਆ ਚੰਨਿਆਂ ਇਹ ਹੋਇਆ ਈ ਕਰਦੈ, ਰੁਕਾਵਟ ਨਾ ਟੱਪੇ ਰਵਾਨੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਕਦਮ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਦੇ ਜੇ ਸੀਨੇ ਤੇ ਧਰ ਧਰ ਕੇ ਵਧਿਆ ਨਾ ਜਾਵੇ ਜਵਾਨੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਜੇ ਸੂਲਾਂ ਤੇ ਤੁਰਿਐਂ ਤਾਂ ਦਸ ਖਾਂ ਜਾਵਾਂ ਅਜੇਹੇ ਜਹੇ ਭਖੜੇ ਤੋਂ ਡਰਨਾ ਕੀ ਹੋਇਆ, ਜੇ ਅੰਗਾਰਾਂ ਤੇ ਤੁਰਨ ਦਾ ਤੂੰ ਪਰਨ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਫਿਰ ਬੋਚ ਕੇ ਪੈਰ ਧਰਨਾ ਕੀ ਹੋਇਆ। ਔਰ ਜੇ ਹੱਸ ਹੱਸ ਕੇ ਪਿੱਤਾ ਸੁਕਾਉਣਾ ਹੈ ਸਿੱਖਿਆ ਤਾਂ ਠੰਡੇ ਜਹੇ ਹੌਕੇ ਭਰਨਾ ਕੀ ਹੋਇਆ, ਸਦਾ ਸ਼ੇਰ ਤਰਦਾ ਹੈ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ, ਵਹਾ ਨਾਲ ਵਹਿ ਜਾਣਾ ਤਰਨਾ ਕੀ ਹੋਇਆ। ਕਦਮ ਜੇ ਵਧਾਇਐ ਤਾਂ ਮੁੜ ਮੁੜ ਕੀ ਵਿਹਨੈਂ, ਤੇਰੇ ਸਿਰ ਤੇ ਫ਼ਰਜ਼ਾਂ ਦਾ ਥੱਬਾ ਹੈ ਚੰਨਿਆਂ, ਇਹ ਰੁਕ ਰੁਕ ਕੇ ਵਧਣਾ, ਜਾਂ ਵਧ ਵਧ ਕੇ ਰੁਕਣਾ, ਤੇਰੀ ਵੀਰਤਾ ਉੱਤੇ ਧੱਬਾ ਹੈ ਚੰਨਿਆਂ। ਕਿ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਲਲਕਰ ਕੇ ਕਹਿਦੇ, ਚੱਕਰ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਭੂਆਂ ਕੇ ਹਟਾਂਗਾ, ਸੁਨੇਹਾ ਦੇ ਹੋਣੀ ਨੂੰ ਹਿੰਮਤ ਦੇ ਹੱਥੀਂ ਕਿ ਆਖਿਰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਹਟਾਂਗਾ। ਤੂੰ ਲਾ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ ਪੱਟਾਂ ਤੇ ਥਾਪੀ, ਮੁਸੀਬਤ ਨੂੰ ਕਹਿ ਤੈਨੂੰ ਢਾ ਕੇ ਹਟਾਂਗਾ, ਤੂਫ਼ਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿਦੇ ਕਿ ਵਧ ਵਧ ਕੇ ਆਓ, ਮੈਂ ਕਸ਼ਤੀ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ ਲਾ ਕੇ ਹਟਾਂਗਾ। ਔਰ ਜਦੋਂ ਵੇਖੀ ਤੇਰੇ ਇਰਾਦੇ ਚ ਸਖ਼ਤੀ, ਤਾਂ ਸ਼ਕਤੀ ਉਦਾਲੇ ਆਪ ਘੁਮੂੰਗੀ ਤੇਰੇ, ਇਹ ਸਾਰੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਖ਼ੁਦਾਈ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੂੰ ਵੇਖੇਂਗਾ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਚੁਮੂੰਗੀ ਤੇਰੇ। ਤੂੰ ਵੇਂਹਦਾ ਨਹੀਂ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਬਾਂਹ ਲੰਬੀ ਲੰਬੀ, ਕਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਮਦਦ ਨੂ ਆਂਦੀ ਪਈ ਏ, ਕੁਰਾਹੇ ਨਾ ਪੈ ਜਏਂ ਤਦੇ ਤਾਂ ਇਹ ਬਿਜਲੀ ਲਿਸ਼ਕ ਨਾਲ ਰਸਤਾ ਵਿਖਾਉਂਦੀ ਪਈ ਏ। ਉਹ ਬੀਬਾ ਇਹ ਬਾਰਿਸ਼ ਤੇ ਮਿਲ ਕੇ ਹਨੇਰੀ, ਤੇਰੀ ਰਾਹ ਨੂੰ ਪਧਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਪਈ ਏ, ਇਹ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਗਜਦੇ, ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਵੀਣਾ ਤੇਰੇ ਸੁਆਗਤੀ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੀ ਪਈ ਏ। ਔਰ ਹਿਫ਼ਾਜ਼ਤ ਲਈ ਤੇਰੀ ਖ਼ੂਨੀ ਦਰਿੰਦੇ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ ਆ ਰਹੇ ਨੇ, ਤੇ ਰਫ਼ਤਾਰ ਤੇਰੀ 'ਚ ਸੁਸਤੀ ਨਾ ਆ ਜਏ, ਤਾਂ ਪੈਰਾਂ 'ਚ ਕੰਡੇ ਖੁਭੇ ਜਾ ਰਹੇ ਨੇ। ਔਹ ਵੇਖ ਹੁਣ ਤਾਂ ਉਜਾਲਾ ਵੀ ਦਿੱਸਿਐ, ਤੇ ਮੰਜ਼ਿਲ ਵੀ ਬਾਹਾਂ ਉੱਲਾਰੀ ਖੜੀ ਹੈ, ਤੂੰ ਨੱਠੀਂ ਜਾ ਜਾ ਕੇ ਬਗ਼ਲਗੀਰ ਹੋ ਜਾ ਉਡੀਕਾਂ 'ਚ ਕਰਦੀ ਇੰਤਜ਼ਾਰੀ ਖੜੀ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਦਮ ਕਦਮ ਦੇ ਭਰੋਸੇ ਤੇ ਝੱਲੀ ਉਮੀਦਾਂ ਦੇ ਮੰਜ਼ਰ ਉਸਾਰੀ ਖੜੀ ਹੈ, ਤੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤਾਂ ਦੇਖੀਂ ਤੇਰੀ ਜੈ ਦੇ ਨਾਹਰੇ ਇਹ ਰਲ ਮਿਲ ਕੇ ਦੁਨੀਆਂ ਪੁਕਾਰੀ ਖੜੀ ਹੈ। ਔਰ ਤੇਰੇ ਏਸ ਜੀਵਨ ਦੇ 'ਦੀਪਕ' ਦੀ ਲੌ ਨੇ, ਨਸਲ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਰਸਤਾ ਦਿਖਾਉਣੈਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਸਮਝਕੇ ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਰੇਤਾ ਇਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਚੁੰਮ ਚੁੰਮ ਕੇ ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਲਾਉਣੈਂ।
ਕਿਤਾਬਾਂ
ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ ਜੀ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈਆਂ ਜਿਵੇਂ-
ਦੀਪਕ ਜੀ ਨੇ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਾਫ਼ੀ ਗੀਤ ਵੀ ਲਿਖੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਹਨ ਆਹ ਲੈ ਮਾਏ ਸਾਂਭ ਕੁੰਜੀਆਂ, ਧੀਆਂ ਕਰ ਚੱਲੀਆਂ ਸਰਦਾਰੀ ਅਤੇ ਗੱਲ ਸੋਚ ਕੇ ਕਰੀਂ ਤੂੰ ਜ਼ੈਲਦਾਰਾ, ਅਸਾਂ ਨੀ ਕਨੌੜ ਝੱਲਣੀ,"ਜੁੱਤੀ ਲਗਦੀ ਹਾਣੀਆਂ ਮੇਰੇ ਵੇ ਪੁੱਟ ਨਾ ਪੁਲਾਂਘਾਂ ਲੰਮੀਆਂ " ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਐਲ. ਪੀ. ਰਿਕਾਰਡ( ਐਚ. ਐਮ. ਵੀ. ਕੰਪਨੀ) ‘ਸਾਕਾ ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਕ’ ਅਤੇ ‘ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਦੀਆਂ ਸਾਖੀਆਂ’ ਵੀ ਆਏ |
ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ
ਦੀਪਕ ਜੀ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋਏ,ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸਨਮਾਨ,ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਡਾ. ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਹਮਦਰਦ ਐਵਾਰਡ, ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ ਐਵਾਰਡ, ਬਾਬਾ-ਏ- ਗ਼ਜ਼ਲ ਐਵਾਰਡ, ਮੀਰ ਤਕੀ ਮੀਰ ਐਵਾਰਡ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ ਸਾਹਿਤਕ ਐਵਾਰਡਾਂ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਗਿਆ |
‘ਦੀਪਕ ਗ਼ਜ਼ਲ ਸਕੂਲ’
ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ ਨੇ ਜਿੱਥੇ ਆਪ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦਾ ਮਾਣ ਵਧਾਇਆ ਉਥੇ ਆਪਣੀ ਲੋਅ ਸਦਕਾ ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ ਚਿਰਾਗ਼ ਬਾਲੇ, ਜਿਹੜੇ ਹੁਣ ਮਿਆਰੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਗਿਰਦਾਂ ਨੂੰ ਤਰਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੜੀ ਮਿਹਨਤ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਡਾਕ ਰਾਹੀਂ ਆਈਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਇਸਲਾਹ ਦੇ ਕੇ, ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਨੁਕਤਿਆਂ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਗਿਰਦਾਂ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਵੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਗਿਰਦਾਂ ਦਾ ਘੇਰਾ ਵਸੀਹ ਹੈ। ਉਹ ਅਕਸਰ ਕਿਹਾ ਕਰਦੇ ਸੀ: ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੀ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਹੈ ਪੜਤਾਲ ਕਰ ਲਵੇ, ਵੱਡਾ ਜਨਾਬੇ ਦਾਗ਼ ਤੋਂ ਦੀਪਕ ਸਕੂਲ ਹੈ।
ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਲਈ ‘ਦੀਪਕ ਗ਼ਜ਼ਲ ਸਕੂਲ’ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ | ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਲਗਭਗ 350 ਦੇ ਕਰੀਬ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਰਹੇ(ਜਿਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅਮਰਜੀਤ ਸੰਧੂ, ਡੀ. ਆਰ.ਧਵਨ, ਗੁਰਦਿਆਲ ਰੋਸ਼ਨ,ਲਾਲ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰੀ(ਡਾ.ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਲਾਲ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰੀ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੱਤਰਕਾਰ) ਸੁਲਖਣ ਸਰਹੱਦੀ, ਸੁਰਿੰਦਰਪ੍ਰੀਤ ਘਣੀਆਂ, ਦੇਵ ਰਾਊਕੇ, ਮੰਗਲ ਮਦਾਨ, ਗੁਰਮੀਤ ਮੀਤ, ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨ, ਜਗਜੀਤ ਜੱਗਾ, ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦਰਸ਼ਨ, ਤਿਰਲੋਕ ਵਰਮਾ,ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਮ ਲਹਿਰੀ, ਜਗਰੂਪ ਮਾਨ ਆਦਿ ਮੁੱਖ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਰਹਿ ਹਨ|
ਦੀਪਕ ਜੀ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਆਰਥਿਕ ਤੰਗੀ ਦਾ ਵੀ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ,ਜਿਸਨੂੰ ਚਾਨਣ ਗੋਬਿੰਦਪੂਰੀ ਜੀ ਦਾ ਦੀਪਕ ਜੀ ਬਾਰੇ ਹੇਠਲਾ ਸ਼ੇਅਰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ | ਦੀਪਕ ਦਾ ਨਾਮ ਫੇਰ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਚਿਤਾਰਿਆ, ਉਸ ਆਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਨੂੰ ਗਰੀਬੀ ਨੇ ਮਾਰਿਆ।
ਆਖਰੀ ਸਮਾਂ
ਪੰਜਾਬੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਨੂੰ ਐਨੀਆਂ ਆਹਲਾ ਖ਼ਿਦਮਾਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਮਹਾਨ ਸ਼ਾਇਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭਰ ਤੰਗਦਸਤੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਰਿਹਾ। ਆਪਣਾ ਸੁਨਿਆਰਪੁਣੇ ਦਾ ਜੱਦੀ ਪੁਸ਼ਤੀ ਕਿੱਤਾ ਛੱਡ ਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਨੂੰ ਮਕਬੂਲ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਜੁਟੇ ਰਹੇ ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ ਨੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਦੋ ਕਮਰਿਆਂ ਵਾਲੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਾਰ ਦਿੱਤੀ ਜਿਹੜੇ ਅੰਤਲੇ ਸਮੇਂ ਤਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਖੋਲਾ ਹੀ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਤੰਗਦਸਤੀ ਦਾ ਆਲਮ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਕਈ ਕਈ ਦਿਨ ਘਰ ਚੁੱਲ੍ਹਾ ਨਾ ਬਲਣਾ ਤੇ ਫਾਕਾਕਸ਼ੀ ਦੀ ਨੌਬਤ ਆ ਜਾਣੀ। ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਬਿੱਲ ਨਾ ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਕੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਆਪਣੀ ਖੁਦਦਾਰੀ ‘ਤੇ ਆਂਚ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਦਿੱਤੀ। ਆਰਐਸਐਸ ਦੇ ਕਾਰਜਕਰਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਬਾਜਪਾਈ ਨਾਲ ਇੱਕੋ ਮੰਚ ਤੋਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਰਹੇ ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਅੱਗੇ ਵੀ ਕਦੇ ਹੱਥ ਨਾ ਫੈਲਾਇਆ: ਕਦੇ ਜ਼ਿਕਰ ਚੱਲਣਾ ਤਾਂ ਨਿਹੋਰਾ ਮਾਰਦੇ,’ਉਹਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਦਿਸਦਾ ਨਹੀਂ ਜੇ ਕੁਝ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ।’ ਉਹ ਅਕਸਰ ਇਹ ਵੀ ਆਖਦੇ:
ਛਿੱਥਾ ਪਈਦੈ ਅਕਸਰ ਯਾਰਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਰੋ ਕੇ, ਹਰ ਦਰਦ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦਾ ਰੱਖਦੈਂ ਮੈਂ ਤਾਂ ਲਕੋ ਕੇ।
ਇਨਾਮ ਓਸੇ ਨੂੰ ਹੈ ਸਰਕਾਰ ਦਿੰਦੀ, ਜੋ ਸ਼ਾਇਰ ਝੋਲੀ ਚੁੱਕ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਹੈ।
ਦੀਪਕ ਦਾ ਅਦਬੀ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਮੁਕਾਮ ਸੀ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਕਾਇਮ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਫ਼ਨੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ‘ਤੇ ਮਾਣ ਸੀ, ਪਰ ਹੰਕਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਭਰਦੇ ਹਨ :
‘ਦੀਪਕ’ ਦੇ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਐ? ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਹਾਂਗਾ ਸਾਫ਼ ਸ਼ਾਇਰ ਬੁਰਾ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ; ਬੰਦਾ ਬੁਰਾ ਨਹੀਂ।
ਜਾਂ
ਤੇਰੇ ਸ਼ਾਇਰਾਨਾ ਫ਼ਨ ਦੀ ਹੈ ਜ਼ਰੂਰ ਦੁਨੀਆਂ ਕਾਇਲ, ਤੈਨੂੰ ਦੀਪਕਾ ਮੁਹਾਰਤ ਨਾ ਤਾਂ ਸੀ- ਨਾ ਹੈ- ਨਾ ਹੋਊ।
ਸ਼ਾਇਰੀ ਦਾ ਲਟ ਲਟ ਬਲਦਾ ਇਹ ਦੀਪਕ 12 ਫਰਵਰੀ 2005 ਨੂੰ ਜਿਸਮਾਨੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਬੁਝ ਗਿਆ।ਉਸ ਵਕਤ ਉਹ 85 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਸਨ |ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਲੇਖਨ ਤੇ 'ਦੀਪਕ ਦੀ ਦੀਪਮਾਲਾ' 'ਭੁਪਿੰਦਰ ਜੈਤੋ' ਨੇ ਲਿਖੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਜੈਤੋ ਵਿਖੇ 20 ਜਨਵਰੀ,2008 ਨੂੰ ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ ਜੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨਪੀਠ ਅਵਾਰਡੀ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ| ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਸ਼ਾਇਰੀ ਅੱਜ ਵੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੇ ਸ਼ੌਕੀਨਾਂ ਲਈ ਕਿਸੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਜਲ ਵਰਗੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜ਼ਾਬੀ ਗਜ਼ਲਗੋ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਨੂੰ ਸੇਧ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ |
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲਗੋ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਲੇਖਕ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੀ ਤੰਦ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੀ ਤੰਦ ਜਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੀ ਰੇਸ਼ਾ ਜਾਂ ਆਪਟੀਕਲ ਫਾਈਬਰ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਪਤਲੇ ਰੇਸ਼ੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਇਸ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਕੋਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਇੱਕ ਬਾਰੀਕ ਰੇਸ਼ੇ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਫਿਰ ਕੋਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦਾ ਗਿਲਾਫ਼ ਚੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਗਿਲਾਫ਼ ਨੂੰ ਕਲੈਡਿੰਗ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਫਿਰ ਉਸ ਉੱਤੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦਾ ਕਵਰ ਚੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਜੈਕਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਅੰਦੂਰਨੀ ਪਰਾਵਰਤਨ (ਟੋਟਲ ਇੰਟਰਨਲ ਰਿਫਲੈਕਸ਼ਨ) ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਹ ਸੂਚਨਾ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਮਾਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਚਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।ਆਪਟੀਕਲ ਫਾਈਬਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੀ ਤੰਦ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਲਚਕੀਲੀ, ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਤੰਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਧੂਹ ਦੇ ਬਾਹਰ ਕੱਢੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ (ਸਿਲੀਕਾ) ਜਾਂ ਪਲਾਸਟਿਕ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਵਾਲ਼ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਚੌੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ ਛੱਲਾਂ ਦੇ ਰਹਿਨੁਮਾ ਜਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੀ ਨਲ਼ਕੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੰਦ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਸਿਰਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਘੱਲਣ ਵਾਸਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੀ ਤੰਦਾਂ
ਉਸਤਾਦ ਦਾਮਨ
ਉਸਤਾਦ ਦਾਮਨ (ਅਸਲ ਨਾਮ ਚਿਰਾਗ਼ ਦੀਨ) (4 ਸਤੰਬਰ 1911 - 3 ਦਸੰਬਰ 1984) ਪੰਜਾਬੀ ਜ਼ਬਾਨ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ਾਇਰ ਅਤੇ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਸਨ। ਉਹ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਲਾਹੌਰ ਹੀ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਦਰਜੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।ਇਹ ਬੜੀ ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਕਾਇਦਾ ਟੇਲਰਿੰਗ ਦਾ ਕੋਰਸ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਫੈਸ਼ਨ ਦੇ ਕੋਟ,ਪੈਂਟ ਆਦਿ ਸਿਉਂਦੇ ਸਨ।ਖ਼ੁਦ ਸ਼ੁੱਧ ਪੰਜਾਬੀ ਪਹਿਰਾਵਾ ਕੁੜਤਾ ਚਾਦਰਾ ਸਿਰ ਤੇ ਪਰਨਾ ਤੇ ਮੋਢੇ ਚਾਦਰਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ।
ਰਚਨਾ
"ਮੈਨੂੰ ਕਈਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਈ ਵਾਰੀ, ਤੂੰ ਲੈਣਾ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਨਾਂ ਛੱਡ ਦੇ। ਗੋਦੀ ਜਿਦ੍ਹੀ`ਚ ਪਲ ਕੇ ਜਵਾਨ ਹੋਇਓ, ਉਹ ਮਾਂ ਛੱਡ ਦੇ ਤੇ ਗਰਾਂ ਛੱਡ ਦੇ। ਜੇ ਪੰਜਾਬੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਈ ਕੂਕਣਾ ਈਂ, ਜਿੱਥੇ ਖਲਾ ਖਲੋਤਾ ਏਂ ਥਾਂ ਛੱਡ ਦੇ। ਮੈਨੂੰ ਇੰਝ ਲੱਗਦਾ,ਲੋਕੀਂ ਆਖਦੇ ਨੇ, ਤੂੰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਛੱਡ ਦੇ।"
ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਫ਼ੌਜਾਂ ਈ ਫ਼ੌਜਾਂ"
ਅੱਗੇ ਹੋਰ: "ਅਸਾਂ ਮੰਜ਼ਿਲ ਮਕਸੂਦ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਣਾ ਕੀਹ
ਟਾਂਗਾ ਏਸ ਪਾਸੇ ਘੋੜਾ ਓਸ ਪਾਸੇ" ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 'ਦਾਮਨ ਦੇ ਮੋਤੀ' ਪੁਸਤਕ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਮਨ ਇਨਕਲਾਬੀ ਕਵੀ ਸੀ।ਉਹ ਪੱਕਾ ਕਾਂਗਰਸੀ ਸੀ।ਸਰਕਾਰ ਤੇ ਨੁਕਤਾਚੀਨੀ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਉਹ ਰਤਾ ਨਹੀਂ ਝਿਜਕਦਾ ਸੀ।ਉਹ ਸਵਤੰਤਰਤਾ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰੀ ਕੈਦ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ।ਭੁੱਟੋ ਦੇ ਗਲਤ ਕੰਮਾਂ ਤੇ ਕਵਿਤਾ ਕਹਿਣ ਤੇ ਉਹਦੇ ਉੱਤੇ ਝੂਠੇ ਜਬਰ ਜਿਨਾਹ ਦਾ ਕੇਸ ਬਣਾ ਕੇ ਉਹਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਅੰਦਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।ਦਾਮਨ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਸਮਕਾਲੀ ਘਟਨਾ ਤੇ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਕਮਾਲ ਕਰਦਾ ਸੀ।ਉਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਹਾਸ ਰਾਸ ਪਰਧਾਨ ਸੀ।ਇਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਦੋ ਕਾਵਿ -ਛੰਦ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।ਦੂਜਾ ਕਾਵਿ ਬੰਦ ਦੇਸ਼-ਵੰਡ ਦੇ ਦੁਖਾਂਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। "ਕਾਵਿ ਨਮੂਨਾ" ਭਾਵੇਂ ਮੂੰਹੋਂ ਨਾ ਕਹੀਏ ਪਰ ਵਿਚੋਂ ਵਿਚੀ, ਖੋਏ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਓ, ਖੋਏ ਅਸੀਂ ਵੀ ਆ,ਇਹਨਾਂ ਆਜ਼ਾਦੀਆਂ ਹੱਥੋਂ ਬਰਬਾਦ ਹੋਣਾ, ਹੋਏ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਓ, ਹੋਏ ਅਸੀਂ ਵੀ ਆ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸ ਦੀ ਹਾਸ-ਰਸ ਕਵਿਤਾ ਕੁਝ ਸਤਰਾਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ:-
ਯਾਰੋ ਟੈਕਸਾਂ ਦੇ ਲੱਗਣ ਦੀ ਹੱਦ ਹੋ ਗਈ, ਹਰ ਦੁਕਾਨ ਤੇ ਟੈਕਸ, ਮਕਾਨ ਤੇ ਟੈਕਸ,ਏਸੇ ਵਾਸਤੇ ਘੱਟ ਮੈਂ ਬੋਲਦਾ ਹਾਂ, ਲੱਗ ਜਾਵੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਜ਼ਬਾਨ ਤੇ ਟੈਕਸ। ਦਾਮਨ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਸਮਕਾਲੀ ਘਟਨਾ ਦਾਮਨ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਤਖ਼ੱਲਸ ਸੀ। 1947 ਦੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਤਕਸੀਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਹਕੂਮਤ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਫ਼ੌਜੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹਾਂ ਦੇ ਤਿੱਖੇ ਆਲੋਚਕ ਸਨ। ਦਮਨ ਦੇ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਫ਼ਰਜ਼ੰਦ ਅਲੀ ਦਾ ਨਾਵਲ 'ਭੁੱਬਲ' ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਹੱਡ-ਵਰਤੀ ਜੀਵਨ ਬਿਰਤਾਂਤ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਕਹਾਵਤ ਵਰਗੀਆਂ ਸਤਰਾਂ ਹਨ:
ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੀ ਜਾਗ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੀਆਂ ਇਫਤਿਖਾਰਉੱਦੀਨ ਨੇ ਲਾਈ ਸੀ। ਦਰਜ਼ੀ ਹੋਣ ਨਾਤੇ 1930 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇਫਤਿਖਾਰਉੱਦੀਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸੂਟ ਦੀ ਸਿਲਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਦਾਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਇੱਕ ਜਲਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਸੁਣਾਉਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਉਥੇ ਦਾਮਨ ਦੀ ਇੱਕਦਮ ਚੜ੍ਹਾਈ ਹੋ ਗਈ; ਉਥੇ ਹਾਜਰ ਪੰਡਿਤ ਨਹਿਰੂ, ਨੇ ਉਸਨੂੰ ‘ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਸ਼ਾਇਰ’ ਕਹਿ ਕੇ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਹਮਦਮ ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਲਿਖਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਤਖ਼ੱਲਸ ਬਦਲ ਕੇ ਦਾਮਨ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਉਸਤਾਦ ਦਾ ਖਤਾਬ ਉਸਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਲਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਾਕਾਇਦਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਹਿੰਦੂ-ਮੁਸਲਿਮ-ਸਿੱਖ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸ਼ਰਤ ਮੰਨਦੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਾਵਿਕਲਾ ਦੀ ਇੱਕ ਮਿਸਾਲ:
‘ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ ਓਏ ਰੱਬਾ ਮੇਰਿਆ, ਹੁਣ ਦੱਸ ਮੈਂ ਕਿਧਰ ਜਾਂ, ਮੈਂ ਓਥੇ ਢੂੰਡਾਂ ਪਿਆਰ ਨੂੰ, ਜਿੱਥੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਖਾਣੀ ਮਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਕੈਦੀ ਹੋਈਆਂ ਬੁਲਬੁਲਾਂ, ਤੇ ਬਾਗੀਂ ਬੋਲਣ ਕਾਂ, ਓਥੇ ਫੁੱਲ ਪਏ ਲੀਰਾਂ ਜਾਪਦੇ, ਤੇ ਕਲੀਆਂ ਖਿਲੀਆਂ ਨਾ।’
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1911 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਕਵੀ
ਦਧੀਚੀ ਰਿਸ਼ੀ
thumb|408x408px|ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦਧੀਚੀ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਮੰਗਣਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਅਸਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਰਾਕਸ਼ ਵਰਿਤਾਸੁਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਦਧੀਚੀ ਵੈਦਿਕ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ|  ਉਸਦੇ ਜਨਮ ਬਾਰੇ ਅਨੇਕਾਂ ਕਥਾਵਾਂ ਪ੍ਰਚਲਿੱਤ ਹਨ|  ਯਾਸਕ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਅਥਰਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ| ਪੁਰਾਣਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਿਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ| ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਨੇਕਾਂ ਕਥਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਨ| ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਦੇਵਤੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਰਾਕਸ਼ ਵਰਿਤਾਸੁਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ| ਕੁਛ ਲੋਕ ਅੱਜ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਿਖਤੀਰਥ(ਸੀਤਾਪੁਰ) ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਪ ਅਸਥਾਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ| ਦਧੀਚੀ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਨਾਮ  ਦਧੰਚਯ  ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ|
ਦਧੀਚੀ ਦਾ ਕੁਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਿਤਾ ਅਥਰਵਾ, ਪਤਨੀ ਗਭਸਤਿਨੀ ਅਤੇ ਔਲਾਦ ਪਿੱਲਲਾਦ ਸੀ| ਦਧੀਚੀ ਦੇ ਆਪਣਾ ਆਸ਼ਰਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੂਬੇ ਉੱਤਰ ਪਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਖਨਊ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨੈਮੀਸ਼ਰਨਿਆ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਥਾਂ ਮਿਸਰਿਖ ਵਿਖੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ| ਨੈਮੀਸ਼ਰਨਿਆ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ|ਅੱਜਕੱਲ ਦੇ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿਚਲੇ ਸਾਬਰਮਤੀ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸਦੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਥਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ| ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਵਿਚ, ਰਿਸ਼ੀ ਅਕਸਰ ਹੀ ਲੰਬੀਆਂ ਵਾਟਾਂ ਤੈਅ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ| ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਦਧੀਚੀ ਸ਼ਾਇਦ ਕੁਛ ਸਮਾਂ ਸਾਬਰਮਤੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰੁਕਿਆ ਹੋਵੇ| ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਦਾਹੋਦ ਬਾਰੇ ਦੰਤਕਥਾ ਪ੍ਰਚਲਿੱਤ ਹੈ ਕਿ ਮਹਰਿਸ਼ੀ ਦਧੀਚੀ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਦਾਹੋਦ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧਮਤੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤਪ ਕੀਤਾ ਸੀ| Dudhimati is name of his sister, on whose name a 4th Century old temple exists in Naguar, Rajasthan as Dadhimati Mata Temple. His name is found in the 1st mandala of the Rigveda (Bhagavata Purana, Srimad Devi Bhagavatam and in the Puranas ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਰਿਗਵੇਦ ਸੇ ਪਹਿਲੇ ਮੰਡਲ, ਭਗਵਤ ਪੁਰਾਣ, ਸ੍ਰੀਮਦ ਦੇਵੂ ਭਾਗਵਤਮ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ| ਦਧਿਚੀ ਦਾ ਨਾਮ ਕਈ ਰਿਗਵੇਦ ਦੇ ਕਈ ਭਜਨਾਂ(ਰਿਚ-ਸੁਕਤ) ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ| ਇਹ ਵੀ ਪ੍ਰਵਾਨਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਾਰਾਇਨ ਕਾਵਚਮ ਦਧੀਚੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਗਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਜਨ ਹੈ|
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਕਰ ਗੱਲ ਪ੍ਰਚਲਿੱਤ ਹੈ ਕਿ ਦਧਿਚੀ ਦੁਆਰਾ ਦੇਹ ਤਿਆਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸਤੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦੇ ਗਰਭ ਨੂੰ ਪੀਪਲ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਣ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਪਿੱਲਲਾਦ ਪੈ ਗਿਆ|
ਯਾਸਕ ਦੇ ਮਤਾਨੁਸਾਰ ਦਧੀਚੀ ਦੀ ਮਾਤਾ ਚਿੱਤੀ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਅਥਰਵਾ ਸੀ, ਇਸੇ ਲਈ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਦਧੀਚੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ| ਕਿਸੇ ਪੁਰਾਣ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਕਰਦਮ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਧੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਅਥਰਵਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ| ਦਧੀਚੀ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਤੋਂ ਪਰਮ ਤਪੱਸਵੀ ਮਹਰਸ਼ੀ ਸਨ| ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਗਭਸਤਿਨੀ ਸੀ| ਮਹਰਸ਼ੀ ਦਧੀਚੀ ਵੇਦ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰਾਣ ਆਦਿ ਦਾ ਪੂਰਣ ਜਾਣਕਾਰ ਅਤੇ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਦਿਆਲੂ ਸੀ| ਹੰਕਾਰ ਤਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਕੋਹਾਂ ਦੂਰ ਸੀ| ਉਹ ਸਦਾ ਦੂਜੇ ਦਾ ਭਲਾ ਕਰਨਾ ਹੀ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਧਰਮ ਸਮਝਦੇ ਸਨ|ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਜੰਗਲ ਦੇ ਪਸ਼ੂ ਪੰਛੀ ਤਕ ਉਸਦੇ ਵਿਹਾਰ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਸਨ| ਉਸਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਗੰਗਾ ਕਿਨਾਰੇ ਸੀ| ਜੋ ਵੀ ਮਹਿਮਾਨ ਉਸਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਖੁਦ ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤੀ ਉਸਦੀ ਪੂਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ| ਉਂਝ ਤਾਂ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਦਾਨੀ ਹੋਏ ਹਨ, ਪਰੰਤੂ ਹੱਡੀਆਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲ ਇਕੱਲਾ ਦਧੀਚੀ ਹੀ ਹੈ|ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਇਹ ਕਹਿਣ ਤੇ ਕਿ ਕੇਵਲ ਉਸਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਬਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਰਾਕਸ਼ ਮਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸੁਣਦੇ ਹੀ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗ ਹੱਡੀਆਂ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ|
ਲੋਕ ਕਲਿਆਣ ਦੇ ਲਈ ਆਤਮ ਤਿਆਗ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹਰਸ਼ੀ ਦਧੀਚੀ ਦਾ ਨਾਨ ਬਚੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ| ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਚਾਰਯ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ| ਮਹਰਸ਼ੀ ਦਧੀਚੀ ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੇ ਪੁੰਜ ਸਨ| ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਬ ਵਿੱਚ ਅਟੁੱਟ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਵੈਰਾਗ ਭਾਵਨਾ ਸੀ|
ਕਥਾ
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਇੰਦਰਲੋਕ ਤੇ ਵਰਿਤਾਸੁਰ ਨਾ ਦੇ ਰਾਕਸ਼ ਨੇ ਅਧਿਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਵਲੋਕ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ| ਇਸਤੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਲੈਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ ਕੋਲ ਗਏ ਪਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਨਿਧਾਨ ਨਾ ਕੀਤਾ| ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਰਿਸ਼ੀ ਦਧੀਚੀ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰ ਦੇਣ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵੱਜਰ(ਇੰਦਰ ਦਾ ਹਥਿਆਰ) ਬਣ ਜਾਵੇ| ਉਸ ਨਾਲ ਹੀ ਵਰਿਤਾਸੁਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ| ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਹੀਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ|
ਦੇਵਰਾਜ ਇੰਦਰ ਦਧੀਚੀ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਇੰਦਰ ਨੇ ਦਧੀਚੀ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਣ ਉਹ ਮਹਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਜਾਣ ਨੂੰ ਸੰਗ ਰਿਹਾ ਸੀ| ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਪੂਰਾ ਗਿਆਨ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਮਹਰਿਸ਼ੀ ਦਧੀਚੀ ਨੂੰ ਹੀ ਪਤਾ ਸੀ| ਸਹਰਿਸ਼ੀ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਹੀ ਇਹ ਗਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਪਰੰਗੂ ਇੰਦਰ ਇਹ ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ|  ਪਰ ਦਧਿਚੀ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਇੰਦਰ ਇਸ ਵਿਦਿਆ ਲਈ ਸਹੀ ਪਾਤਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਸੇ ਲਈ ਉਸਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦੇ ਦਿੱਤਾ| ਇਸ ਇਨਕਾਰ ਤੇ ਇੰਦਰ ਦਾ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਹ ਗਿਆਨ ਉਸ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਉਹ ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਧੜ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ| ਮਹਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ, " ਜੇਕਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਯੋਗ ਵਿਅਕਤੀ ਮਿਲੇਗਾ ਤਾਂ ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਦਿਆ ਦੇਣਗੇ|" ਕੁਛ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਇੰਦਰਲੋਕ ਤੋਂ ਹੀ ਅਸ਼ਵਿਨੀਕੁਮਾਰ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਦਿਆ ਲੈਣ ਦਧੀਚੀ ਕੋਲ ਗਿਆ| ਦਧੀਚੀ ਨੂੰ ਉਹ ਵਿਦਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਲੱਗਿਆ ਤੇ ਉਸਨੇ ਇੰਦਰ ਦੁਆਰਾ ਕਹੀ ਗੱਲ ਉਸਨੂੰ ਦੱਸੀ| ਉਦੋਂ ਅਸ਼ਵਿਨੀਕੁਮਾਰ ਨੇ ਮਹਰਿਸ਼ੀ ਦਧੀਚੀ ਨੂੰ ਘੋੜੇ ਦਾ ਸਿਰ ਲਿਆਕੇ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ| ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦਧੀਚੀ ਦਾ ਸਿਰ ਧੜ ਨਾਲੋਂ ਅੱਡ ਕਰ ਦਿੱਤਾ|ਲ ਅਸ਼ਵਿਨੀਕੁਮਾਰ ਨੇ ਮਹਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ  ਵਾਪਿਸ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ| ਇਸਤੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਅਸ਼ਵਨੀਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਇੰਦਰਲੋਕ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ| ਇਸੇ ਕਾਰਣ ਇੰਦਰ ਮਹਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਤੇ ਅਤੇ ਉਸਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਮੰਗਣ ਲਈ ਜਾਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ|  ਉਹ ਬੜੀ ਸ਼ਰਮ ਮਹਿਸੂਸ ਕਦ ਰਿਹਾ ਸੀ|
ਦਧੀਚੀ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਹੱਡਾਂ ਦਾ ਦਾਨ
ਦੇਵਲੋਕ ਤੇ ਵਰਿਤਾਸੁਰ ਰਾਕਸ਼ ਦੇ ਅਤਿਆਚਾਰ ਦਿਨੋਂ-ਦਿਨ ਵਧਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸੀ| ਆਖਿਰ ਦੇਵਰਾਜ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਇੰਦਰਲੋਕ ਦੀ ਰੱਖਿਆ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਭਲੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਮਹਰਿਸ਼ੀ ਦਧੀਚੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਪਿਆ| ਦਧੀਚੀ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਮਾਣ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪੁੱਛਿਆ| ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਹਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਚਿੰਤਾ ਸੁਣਾਈ ਤਾਂ ਦਧੀਚੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ- "ਮੈਂ ਦੇਵਲੋਕ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ|" ਦੇਵਤੇਆਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਦੱਸੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਾਈਆਂ ਅਤੇ ਉਸਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਦਾ ਦਾਨ ਮੰਗਿਆ| ਮਹਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਬਗੈਰ ਸੋਚੇ ਦਾਣ ਦੇਣਾ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰ ਲਿਆ| ਉਹਨਾਂ ਸਮਾਧੀ ਲਾਈ ਤਸ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੀ| ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੀ| ਹੁਣ ਸਮੱਸਿਆ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਮਹਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਮਾਸ ਕੌਣ ਉਤਾਰੇ|  ਇਸ ਕਾਰਜ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਉਮਦੇ ਹੀ ਦੇਵਤੇ ਸਹਿਮ ਗਏ| αਤਦ ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਾਮਧੇਨੁ ਗਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਮਾਸ ਉਤਾਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ| ਗਾਂ ਨੇ ਚੱਟ ਚੱਟਕੇ ਮਹਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੋਂ ਮਾਸ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ| ਹੁਣ ਕੇਵਲ ਹੱਡਾਂ ਦਾ ਪਿੰਜਰ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਗਿਆ|
ਮਹਰਿਸ਼ੀ ਦਧੀਚੀ ਨਅ ਤਾਂ ਭਲੇ ਲਈ ਆਪਣੀ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੀ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ  ਗਭਸਤਿਨੀ  ਵਾਪਿਸ ਆਸ਼ਰਮ ਆਈ ਤਾਂ ਉਹ ਪਤੀ ਦੀ ਦੇਹ ਦੇਖਕੇ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਸਤੀ ਹੋਣ ਲਈ ਜ਼ਿਦ ਕੀਤੀ|  ਦੇਵਤਿਆਂ ਬਹੁਤ ਸਮਝਾਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਗਰਭਵਤੀ ਸੀ| ਦੇਵਤਿਆਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਲਈ ਸਤੀ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ| ਪਰ ਗਭਸਤਿਨੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ| ਤਦ ਸਭਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਗਰਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪਣ ਲਈ ਕਿਹਾ| ਇਸਤੇ ਉਹ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਗਰਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪਕੇ ਖੁਦ ਸਤੀ ਹੋ ਗਈ| ਦੇਵਤਿਆਂ ਗਰਭ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਪਿੱਪਲ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਪਾਲਣਾ ਦਾ ਜ਼ਿੰਮਾ ਦਿੱਤ| ਕੁਛ ਸਮੇਂ ਬਾਦ ਜਦੋਂ ਬੱਚੇ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ ਤਾਂ ਪਿੱਪਲ ਦਵਾਰਾ ਪਾਲੇ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਪਿੱਪਲਾਦ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ| ਇਸੇ ਲਈ ਉਸਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਦਾਧੀਚ ਕਹਾਉਂਦੇ ਹਨ|
ਅਰੁਣ ਬਾਲੀ
ਅਰੁਣ ਬਾਲੀ (ਜਨਮ 23 ਦਸੰਬਰ 1942) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਕਈ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1991 ਦੇ ਪੀਰੀਅਡ ਡਰਾਮਾ ਚਾਣਕਯ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਪੋਰਸ, ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਸੋਪ ਓਪੇਰਾ ਸਵਾਭਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਕੁੰਵਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਅਣਵੰਡੇ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ, ਹੁਸੈਨ ਸ਼ਹੀਦ ਸੁਹਰਾਵਰਦੀ, 2000 ਦੀ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਫ਼ਿਲਮ ਹੇ ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। 2000 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕੁਮਕੁਮ ਵਿੱਚ ਹਰਸ਼ਵਰਧਨ ਵਾਧਵਾ ਵਰਗੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ "ਦਾਦਾ-ਦਾਦੀ" ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਮੁਹਿਆਲ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1942 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਅਦਾਕਾਰ
ਘਰ
thumb ਘਰ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ,ਪਰਿਵਾਰ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਮਕਾਨ ਜਾਂ ਇਮਾਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਦੇ ਕਦੇ ਮਕਾਨ ਕਿਸ਼ਤੀ, ਮੋਬਾਇਲ ਘਰ, ਜਾਂ ਝੋਂਪੜੀ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਰਹਿਣ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਝੋਂਪੜੀਆਂ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਘਰ ਰਹਿਣ ਵਾਸਤੇ ਨਵ ਪੱਥਰ ਜੁੱਗ ਤੋਂ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। thumb|ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਘਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜ
ਧਾਤਨੁਮਾ
ਧਾਤਨੁਮਾ ਜਾਂ ਉੱਪਧਾਤ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੀਹਦੇ ਗੁਣ ਧਾਤਾਂ ਅਤੇ ਅਧਾਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਧਾਤਨੁਮਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਮਿਆਰੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਮੁਕੰਮਲ ਸਮਝੌਤਾ ਜਿਹਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਹਨਾਂ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤਰਾਂ ਇਸ ਵਰਗ 'ਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ। ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਸ ਇਸਤਲਾਹ ਨੂੰ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਆਮ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਾਤਨੁਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਆਦੀ ਪਹਾੜਾ
ਪਾਰਲੀ ਵਾਰਵਾਰਤਾ
ਪਰਿ ਉੱਚ ਆਵਰਤੀ ( ਅੰਗ੍ਰੇਜੀ : Ultra high frequency ਜਾਂ UHF ), ਉਹ ਬਿਜਲਈ ਚੁੰਬਕੀਏ ਵਿਕਿਰਣ ਦੀ ਪੱਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 300 MHz ਵਲੋਂ 3 GHz ( 3000 MHz ) ਦੀਆਂ ਆਵ੍ਰੱਤੀਯਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸਨੂੰ ਡੇਸੀਮੀਟਰ ਪੱਟੀ ਜਾਂ ਲਹਿਰ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦਸ ਵਲੋਂ ਇੱਕ ਡੇਸੀਮੀਟਰ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉੱਤੇ ਦੀਆਂ ਆਵ੍ਰੱਤੀਯਾਂ SHF ਪੱਟੀ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵ੍ਰੱਤੀਯਾਂ ਅਤਯੋੱਚਾਵ੍ਰੱਤੀ ਕਹਲਾਤੀਆਂ ਹੈ।
ਪ੍ਰਯੋਗ
UHF ਅਤੇ VHF ਸਬਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਪ੍ਰਿਉਕਤ ਆਵ੍ਰੱਤੀਯਾਂ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮਕਾਨ
thumb|ਮਕਾਨ ਮਕਾਨ ਇੱਕ ਇਮਾਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋਂ ਇਨਸਾਨਾਂ ਜਾਂ ਦੂਸਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜ
ਹੀਲੀਅਮ
thumb|ਹੇਲੀਅਮ ਲੇਜ਼ਰ ਹੀਲੀਅਮ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Helium) ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਰਮਾਣੂ-ਅੰਕ 2 ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ 'He' ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਰਮਾਣੂ-ਭਾਰ 4.002602	 amu ਹੈ। ਇਹ ਨੋਬਲ ਗੈਸਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਬਣਤਰ
ਹੀਲੀਅਮ ਵਿੱਚ ਦੋ ਬਿਜਲਾਣੂ, ਦੋ ਪ੍ਰੋਟਾਨ ਅਤੇ ਨਿਉਟ੍ਰਾਨ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰੋਟਾਨ ਅਤੇ ਨਿਉਟ੍ਰਾਨ ਨਾਭਿਕ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਿਜਲਾਣੂ ਨਾਭਿਕ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਚੱਕਰ ਕੱਟਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਰਸਤਿਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿ-ਪੱਥ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਝੱਗ
ਝੱਗ ਉਹ ਪਦਾਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਤਰਲ ਜਾਂ ਠੋਸ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਗੈਸ ਦੇ ਫਸ ਜਾਣ ਨਾਲ਼ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਨਹਾਉਣ ਵਾਲ਼ੀ ਸਪੰਜ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਦੇ ਗਲਾਸ ਉਤਲੇ ਬੁਲਬੁਲੇ ਝੱਗ ਦੀਆਂ ਮਿਸਾਲਾਂ ਹਨ। ਬਹੁਤੀਆਂ ਝੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਗੈਸ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤਰਲ ਜਾਂ ਠੋਸ ਪਦਾਰਥ ਦੀਆਂ ਪਤਲੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੈਸੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਅੱਡ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਝੱਗਾਂ
ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ
ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ (27 ਅਕਤੂਬਰ 1670 –9 ਜੂਨ 1716) ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਦਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਬਚਪਨ ਦਾ ਨਾਂ ਲਛਮਣ ਦੇਵ ਸੀ ਪਰ ਓਹ ਲਛਮਣ ਦਾਸ ਅਤੇ ਮਾਧੋ ਦਾਸ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵੈਰਾਗੀ ਬਣਨ ਲਈ ਘਰ ਛੱਡ ਦਿਤਾ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਮਾਧੋ ਦਾਸ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਗੋਦਾਵਰੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਆਪਣਾ ਆਸ਼ਰਮ ਬਣਾਇਆ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਸਤੰਬਰ 1708 ਈ. ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਬਣ ਗਿਆ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿਤਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ।
left|thumb|ਮੋਹਾਲੀ ਚ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਗੁਰਦਾਸ ਨੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਸੰਬਰ 1715 ਵਿੱਚ ਗਿ੍ਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤੇ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਅਤੇ ਮਗਰੋਂ ਗਿ੍ਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤੇ ਸਿੱਖ ਕੈਦੀ 27 ਫ਼ਰਵਰੀ, 1716 ਦੇ ਦਿਨ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਪਿੰਡ ਅਗਰਾਬਾਦ ਕੋਲ ਪੁੱਜੇ। 29 ਫ਼ਰਵਰੀ, 1716 ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੈਦੀਆਂ ਦਾ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਜਲੂਸ ਕਢਿਆ ਗਿਆ। ਜਲੂਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਇੱਕ ਬੈਂਡ-ਵਾਜਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਹ ਜਲੂਸ ਦਿੱਲੀ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਅਗਰਾਬਾਦ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ, ਲਾਲ ਕਿਲਾ ਤਕ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਬੈਂਡ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਸਿਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਤੂੜੀ ਭਰ ਕੇ ਬਾਂਸਾਂ 'ਤੇ ਲਟਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਖੁਲ੍ਹੇ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਸਨ ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕ ਪਛਾਣ ਸਕਣ ਕਿ ਇਹ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਹੀ ਸਿਰ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਕੁੱਝ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਵੱਢ ਕੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਦਿਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜੋ ਲੰਮੇ ਵਾਲਾਂ ਕਾਰਨ ਸਿੱਖ ਹੀ ਜਾਪਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਇੱਕ ਹਾਥੀ ਸੀ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿੱਚ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਸੀ। ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲਾੜੇ ਵਾਂਗ ਸੁਨਹਿਰੀ ਜ਼ਰੀ ਵਾਲੀ ਲਾਲ ਪੱਗ, ਅਨਾਰ ਦੇ ਫ਼ੁਲਾਂ ਦੇ ਰੰਗ ਦਾ ਸ਼ਾਹੀ ਚੋਗਾ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਲਕੜੀ ਦਾ ਖੋਖਾ ਤਿੰਨ-ਚਾਰ ਕਿਲੋ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਰਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਉਹ ਗਰਦਨ ਝੁਕਾਈ ਟੇਢਾ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਭਾਵੇਂ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਸੀ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਪਿੱਛੇ ਨੰਗੀ ਤਲਵਾਰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ ਇੱਕ ਸਿਪਾਹੀ ਖੜਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਮੁਗ਼ਲ ਡਰਦੇ ਸੀ ਕਿ ਕਿਤੇ ਬੰਦਾ ਜਾਦੂ ਨਾਲ ਉੱਡ ਹੀ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਵਾਲੇ ਹਾਥੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ 740 ਕੈਦੀ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹਾਂ 'ਤੇ ਕਾਲਖ਼ ਮਲੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਕ-ਇਕ ਹੱਥ ਗਰਦਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਰ ਕੇ ਸ਼ਿਕੰਜੇ ਵਿੱਚ ਕੱਸ ਕੇ ਬੰਨਿ੍ਹਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ 'ਤੇ ਕਾਗ਼ਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਖੋਖਾ-ਟੋਪੀਆਂ ਰੱਖੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਿਸਮਾਂ 'ਤੇ ਭੇਡਾਂ ਦੀ ਖੱਲ ਲਵ੍ਹੇਟੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਹ ਰੂਪ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਉਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੋ-ਦੋ ਕਰ ਕੇ ਕਾਠੀਆਂ ਤੋਂ ਸੱਖਣੇ ਊਠਾਂ 'ਤੇ ਲੱਦਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਜਲੂਸ ਪਿੱਛੇ ਮੁਹੰਮਦ ਅਮੀਨ ਖ਼ਾਨ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਮਰ-ਉਦ-ਦੀਨ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਜ਼ਕਰੀਆ ਖ਼ਾਨ ਪੁੱਤਰ ਅਬਦੁਸ ਸਮਦ ਖ਼ਾਨ ਜੋ ਮਗਰੋਂ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਸੂਬੇਦਾਰ ਬਣਿਆ, ਜੇਤੂਆਂ ਵਾਂਗ ਆਕੜ-ਆਕੜ ਕੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹ ਜਲੂਸ ਲਾਹੌਰੀ ਗੇਟ ਦੇ ਰਸਤਿਉਂ ਦਿੱਲੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਜਲੂਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਸਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਆਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ਖ਼ਸ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਨਜ਼ਾਰਾ ਨਾ ਵੇਖਿਆ ਹੋਵੇ। ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਭੀੜਾਂ ਕਾਰਨ ਏਨੀ ਘੁਟਣ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਸਾਹ ਲੈਣਾ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਸੀ। ਲੋਕ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਾਕ 'ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲ ਵੇਖ ਕੇ ਕੋਝੀਆਂ ਸੈਨਤਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਫ਼ਰਖ਼ਸੀਅਰ ਕੋਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪੁਛਿਆ, ''ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਵਾਸਤੇ ਕਿਹੋ ਜਹੀ ਮੌਤ ਚੁਣੇਂਗਾ? ਇਸ 'ਤੇ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇੱਕ ਦਮ ਕਿਹਾ, ਜਿਹੋ ਜਹੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਚਾਹਵੇਂਗਾ।''
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦਾ ਜਨਮ ਰਾਜੌਰੀ ( ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ) ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਰਾਮ ਦੇਵ ਦੇ ਘਰ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਹੁਤੇ ਸਰੋਂਤਾ ਰਾਹੀਂ ਉਸਨੂੰ ਡੌਗਰਾ ਦਾ ਰਾਜਪੂਤ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਬੰਦਾ ਬੈਰਾਗੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵੈਸ਼ਨਵ ਸੰਪ੍ਰਦਾ ਦਾ ਪੈਰੋਕਾਰ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਬੈਰਾਗੀ ਜਾਂ ਵੈਰਾਗੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਨਕਲਾਬੀ
ਸਥਾਨਕ ਪਰੰਪਰਾ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਦੌਰਾ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਲੋਕ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਕੁਕਰਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਨ ਆਏ ਸਨ। ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਾਜ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਦੇ ਅਜੀਬ ਜਵਾਬ ਤੋਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਸਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਲੂਕ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋਣ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਸਢੌਰੇ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਸੱਯਦ ਅਤੇ ਸ਼ੇਖਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।
ਫੌਜੀ ਹਮਲੇ
ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਨੇ ਮੁਖਲਿਸਗੜ੍ਹ ਪਿੰਡ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਇਆ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਲੋਹਗੜ (ਸਟੀਲ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ) ਰੱਖਿਆ। ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਟਕਸਾਲ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ।ਉਸਨੇ ਅੱਧੇ ਸਾਲ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਭੇਜਿਆ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਸਹਾਰਨਪੁਰ, ਜਲਾਲਾਬਾਦ, ਮੁਜ਼ੱਫਰਨਗਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨੇੜਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ।
ਸ਼ਹਾਦਤ
ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦੇ ਵੱਧਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਾਰਨ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਕਮਜੋਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸੰਨ-1713 ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਟਿਕਾਣਾ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜਾਂ ਗੁਰਦਾਸ ਨੰਗਲ ਨੂੰ ਬਣਾ ਲਿਆ, ਸੰਨ-1715 ਨੂੰ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਫਾਰੂਖਸੀਅਰ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਲਈ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਈ ਵੱਡੇ ਜਰਨੈਲ, ਅਫਸਰ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਸੂਬੇਦਾਰ ਅਬਦੁਸ ਸਮਦ ਖਾਨ ਨੂੰ ਭੇਜ ਕੇ ਗੁਰਦਾਸ ਨੰਗਲ ਤੇ ਘੇਰਾ ਪਾ ਦਿੱਤਾ, ਇਹ ਘੇਰਾ ਮਾਰਚ 1715 ਤੋ ਦਿਸੰਬਰ 1715 ਤੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਪਿਆ ਰਿਹਾ, ਆਖਿਰ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ 3 ਸਾਲ ਦੇ ਨਿੱਕੇ ਪੁੱਤਰ ਅਜੈ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 740 ਸਿੰਘਾਂ ਸਮੇਤ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਜ਼ਕਰੀਆ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਹੇਠ ਦਿੱਲੀ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ, ਉੱਥੇ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਨੂੰ ਕਈ ਤਸੀਹੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਜੂਨ ਸੰਨ-1716 ਨੂੰ [ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ] ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਹਿਲੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਰਾਜ ਦਾ ਬਾਨੀ-ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਲੋਹਾਘਾਟ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਲੋਹਾਘਾਟ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ 70 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਚੰਪਾਵਤ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਇਹ ਹਲਕਾ ਜਨਰਲ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 93567 ਵੋਟਰ ਸਨ।
ਵਿਧਾਇਕ
2012 ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਇਸ ਹਲਕੇ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ।
!ਸਾਲ !colspan="2" align="center"|ਪਾਰਟੀ !align="center" | ਵਿਧਾਇਕ !ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ !ਵੋਟਰ % !ਜੇਤੂ ਦਾ ਵੋਟ ਅੰਤਰ !ਸਰੋਤ
ਸਿਲਿਸਲੇਵਾਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਹੱਦੋਂ ਵੱਧ ਵਾਰਵਾਰਤਾ
ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉੱਚਾਵ੍ਰੱਤੀ ਰੇਡੀਓ ਆਵ੍ਰੱਤੀ ਪੱਟੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਰੇਡੀਓ ਆਵ੍ਰੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰੇਂਜ ਹੈ 30 to 300 ਗੀਗਾ ਹਰਟਜ, ਜਿਸਦੇ ਉੱਤੇ ਦੇ ਬਿਜਲਈ ਚੁੰਬਕੀਏ ਵਿਕਿਰਣ ਨੂੰ ਅਧੋਰਕਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਨੂੰ ਟੈਰਾ ਹਰਟਜ ਵਿਕਿਰਣ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪੱਟੀ ਦਾ ਲਹਿਰ ਦੈਰਘਿਅ ਦਸ ਵਲੋਂ ਇੱਕ ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨੋ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਬੈਂਡ ਨਾਮਕਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਨੂੰ ਲਘੂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ MMW or mmW ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ
ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਧਾਮੀ
ਡਾ: ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਧਾਮੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਵਲ "ਮਲੂਕਾ" ਦੇ ਲੇਖਕ ਸਨ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ 1920ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਡਾ: ਧਾਮੀ ਦਾ ਜਨਮ ਸੰਨ 1906 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਪਿੱਪਲਾਂ ਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਸੰਨ 1922 ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਨੇਡਾ ਆ ਗਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਨੇਡਾ ਆਏ ਦੂਸਰੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਵਾਂਗ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਕ ਲੱਕੜ ਦੀ ਮਿੱਲ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਪੜ੍ਹਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਉਹਨਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਅਲਬਰਟਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਟਰਾਂਟੋ ਚਲੇ ਗਏ। ਸੰਨ 1937 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਟਰਾਂਟੋ ਤੋਂ ਫਿਲਾਸਫੀ ਵਿੱਚ ਪੀ ਐੱਚ ਡੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਡਿਗਰੀ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ। ਸੰਨ 1937-42 ਤੱਕ ਉਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਟਰਾਂਟੋ ਅਧੀਨ ਵਰਕਰਜ਼ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਕਨੇਡਾ ਲਈ ਫਿਲਾਸਫੀ ਦੇ ਲੈਕਚਰਾਰ ਰਹੇ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਕ ਫਰੀਲਾਂਸ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਆਰਗੇਨਾਈਜਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਨੌਕਰੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ
ਸੰਨ 1942-66 ਤੱਕ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਲੇਬਰ ਆਰਗੇਨਾਈਜੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਜਨੇਵਾ ਵਿੱਚਲੇ ਦਫਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਸੰਨ 1966 ਵਿੱਚ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਲਿਖਣ ਵਲ ਰੁਚਿਤ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਯੂ ਕੇ, ਕੈਨੇਡਾ, ਭਾਰਤ, ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਅਤੇ ਇਟਲੀ ਤੋਂ ਛਪਦੇ ਕਈ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਲੇਖ ਛਪਵਾਏ। ਸੰਨ 1978 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਸੂਬੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕੁਝ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ ਮਲੂਕਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਦਿੱਲੀ ਸਥਿਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਅਰਨੋਲਡ-ਆਇਨਮਾਨ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ।
ਨਾਵਲ ਮਲੂਕਾ
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ ਨਾਵਲ ਮਲੂਕਾ ਬਹੁਤੀ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਨਾ ਬਣਿਆ। ਸੰਨ 1988 ਵਿੱਚ ਸਾਧੂ ਬਿਨਿੰਗ, ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ ਅਤੇ ਗੁਰਮੇਲ ਰਾਏ ਨੇ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਲੂਕਾ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ। ਵੈਨਕੂਵਰ ਸੱਥ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਭਾਜੀ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਨੇ 1988 ਵਿੱਚ ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ ਯਾਦਗਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਵਲੋਂ ਛਾਪਿਆ। ਮਲੂਕਾ ਨੂੰ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਵੈਨਕੂਵਰ ਸੱਥ ਨੇ ਡਾ: ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਧਾਮੀ ਨੂੰ ਕਨੇਡਾ ਸੱਦਿਆ ਅਤੇ ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਵਲ ਦੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਸਮਾਗਮ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ। thumbnail|right|ਮਲੂਕਾ ਪਹਿਲਾ ਐਡੀਸ਼ਨ ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਵਲੋਂ ਇਸ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਭਰਵਾਂ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ। ਹਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਡਾ: ਧਾਮੀ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਲਈ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਖ੍ਰੀਦਿਆ। ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਮੀਡੀਏ ਨੇ ਡਾ: ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਧਾਮੀ ਅਤੇ ਨਾਵਲ ਮਲੂਕਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਨੋਟਿਸ ਲਿਆ। ਵੈਨਕੂਵਰ ਸੰਨ ਨੇ ਡਾ: ਧਾਮੀ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਸੀ ਬੀ ਸੀ ਰੇਡੀਓ ਨੇ ਡਾ: ਧਾਮੀ ਨਾਲ ਇੰਟਰਵਿਊ ਬ੍ਰਾਡਕਾਸਟ ਕੀਤੀ। ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨਾਵਲ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਭਰਵਾਂ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ। ਕਈ ਅਖਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਰਿਵਿਊ ਲਿਖੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਨਾਵਲ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਜਗਤ ਦਾ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਗ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਵਲੋਂ ਮਿਲੇ ਭਰਵੇਂ ਹੁੰਗਾਰੇ ਨੇ ਡਾ: ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਧਾਮੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਫਰਵਰੀ 1989 ਵਿੱਚ ਨਾਵਲ ਮਲੂਕਾ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਹਿੱਸਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ। ਇਸ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਡਾ: ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ (ਪੀ ਏ ਯੂ) ਨੇ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੰਨ 1993 ਵਿੱਚ ਨਾਵਲ ਮਲੂਕਾ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਿਆਂ ਕਰ ਕੇ ਇਕ ਨਾਵਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਆਰਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਐਡਮੰਟਨ ਨੇ ਅੰਗਦ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ। ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਨਾਵਲ ਮਲੂਕਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਡਾ: ਧਾਮੀ ਲਗਾਤਾਰ ਫਿਲਾਸਫੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਆਰਟੀਕਲ ਵੀ ਲਿਖਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਬਾਰੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਇਕ ਕਿਤਾਬ "ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਪੋਇਟ ਐਂਡ ਫਿਲਾਸਫਰ" ਥਰਡ ਆਈ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ, ਲੰਡਨ, ਉਨਟੇਰੀਓ ਦੇ ਨਵਤੇਜ ਭਾਰਤੀ ਹੁਰਾਂ ਛਾਪੀ।
ਮੌਤ
ਸੰਨ 1997 ਵਿੱਚ ਡਾ: ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਧਾਮੀ ਦਾ ਜਨੇਵਾ, ਸਵਿਟਜ਼ਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਇਕਨੰਵੇਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਨ।
ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 1977
ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 1977 ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਨੇ 298 ਸੀਟਾਂ ਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਤੇ ਮੋਰਾਰਜੀ ਡੇਸਾਈ ਨੂੰ ਨੇਤਾ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ 200 ਸੀਟਾਂ ਤੇ ਹਾਰ ਦਾ ਮੁੰਹ ਦੇਖਣਾ ਪਿਆ ਖਾਸ ਕਾਰਕੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬੇਟਾ ਸੰਜੇ ਗਾਂਧੀ ਦੋਨੋਂ ਆਪਣੀ ਚੋਣ ਹਾਰ ਗਏ। ਇਹ ਚੋਣਾਂ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਈਆ।
ਚੋਣ ਨਤੀਜ਼ੇ
ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 1977 ਦੇ ਨਤੀਜ਼ੇ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਸ੍ਰੋਤ: !style="background-color:#E9E9E9" align=left valign=top|ਗਠਜੋੜ !style="background-color:#E9E9E9" align=left valign=top|ਪਾਰਟੀ !style="background-color:#E9E9E9" align=right|ਸੀਟਾਂ ਜਿਤੀਆ !style="background-color:#E9E9E9" align=right|ਅੰਤਰ !style="background-color:#E9E9E9" align=right|ਵੋਟਾਂ ਦੀ %
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ
ਵਾਣੀ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਵਾਣੀ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਅਕਤੂਬਰ 2013 ਵਿੱਚ ਗੁੜਗਾਓਂ ਸਥਿਤ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਹੇਮੰਤ ਟਿਕੂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ।
ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ
ਉਸਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਅਤੇ ਆਊਟਰੀਚ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਸਨ। ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਵਜੋਂ, ਉਸਨੇ ਦਿੱਲੀ, ਮੁੰਬਈ, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ, ਉੱਤਰਾਖੰਡ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਸਮੇਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਫਿਲਮ ਕੈਰੀਅਰ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਵਾਣੀ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਕਾਲਜ, ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਇਬਰਾਹਿਮ ਅਲਕਾਜ਼ੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬੈਰੀ ਜੌਨ ਅਤੇ ਮਾਇਆ ਰਾਓ ਵਰਗੇ ਥੀਏਟਰ ਦੇ ਦਿੱਗਜਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਮਹੇਸ਼ ਭੱਟ, ਤਨੁਜਾ ਚੰਦਰਾ ਅਤੇ ਕੁੰਦਨ ਸ਼ਾਹ ਸਮੇਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਵਾਣੀ ਥੀਏਟਰ, ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਵਾਣੀ ਨੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ ਦੇ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਾ-ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਵਾਣੀ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਕੂਲ ਆਫ ਡਰਾਮਾ (MPSD) ਨਾਲ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨੈੱਟਵਰਕ 'ਤੇ ਈਹਸਾਸ ਅਤੇ ਅਗਨੀਪਥ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1979 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤੋਂ ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ
ਸ਼ਾਮਾ ਖਾਨ ਕਾ
ਪਿੰਡ ਸ਼ਾਮਾ ਖਾਨ ਕਾ (ਫਰਵਾਂਹ ਵਾਲਾ) ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਤੋਂ ਦੂਰੀ 9 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਇਹ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਬਾਈਪਾਸ ਉੱਤੇ ਪੇਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਸੜਕ ਤੋਂ ਡੇਢ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅੰਦਰ ਨੂੰ ਪੇਂਦਾ ਵਾਸੀਆਂ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸੋਲਰ ਲਾਈਟਾਂ ਵੀ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਬਿਹਤਰੀ ਵਾਸਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ਹੀਦ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਨੌਜਵਾਨ ਸਭਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਅਰਨੀਵਾਲਾ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਜਲਾਲਾਬਾਦ 28 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਹ ਪਿੰਡ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਵਾਲੇ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਹਿਕ ਖਾਨ ਬੋਦਲਾ ਦੀ ਬੇਟੀ ਸ਼ਾਮੋਂ ਖਾਨ ਦੇ ਨਾਂ ਉਤੇ ਵਸਿਆ ਸੀ। ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਾਮਾ ਖਾਨ ਕਾ ਦਰਜ ਹੈ। ਸਾਲ 1990 ਤੱਕ ਇਹ ਵੱਡਾ ਪਿੰਡ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚੋਂ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ੲਿੱਕ ਹੋਰ ਪਿੰਡ ਬਾਘੇ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ।
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਹਿਕਾਰੀ ਇਮਾਰਤਾਂ
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ, ਕਮਿੳੂਨਿਟੀ ਹਾਲ, ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤ ਘਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰੂਸੀ ਸੋਸ਼ਲ ਡੈਮੋਕਰੈਟਿਕ ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ
ਰੂਸੀ ਸੋਸ਼ਲ ਡੈਮੋਕਰੈਟਿਕ ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ (ਰੂਸੀ Росси́йская социа́л-демократи́ческая рабо́чая па́ртия, РСДРП, Rossiyskaya sotsial-demokraticheskaya rabochaya partiya, ਆਰਐਸਡੀਆਰਪੀ), ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ 'ਰੂਸੀ ਸੋਸ਼ਲ ਡੈਮੋਕਰੈਟਿਕ ਪਾਰਟੀ' ਇੱਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਰੂਸੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪਾਰਟੀ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਗਠਨ ਮਿੰਸਕ ਵਿੱਚ ਸੰਨ 1898 ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕਜੁਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਾਲਸ਼ੇਵਿਕ ਅਤੇ ਮੇਨਸ਼ੇਵਿਕ ਨਾਮਕ ਦੋ ਧੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਭਾਜਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਬਾਲਸ਼ੇਵਿਕ ਧੜਾ ਓੜਕ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਬਣਿਆ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸ ਦੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ
ਗੋਬਿੰਦ ਠੁਕਰਾਲ
ਗੋਬਿੰਦ ਠੁਕਰਾਲ (1939 - 29 ਸਤੰਬਰ 2019) ਉਘੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਚਿੰਤਕ ਸਨ। ਉਹ ਚਿਰਾਂ ਤੋਂ ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ, ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ, ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਮਾਚਾਰ ਪੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਜੁੜੇ ਆ ਰਹੇ ਸਨ।
ਮਸਨਵੀ
ਮਸਨਵੀ ਸ਼ਬਦ੍ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਦੋ ਦੋ। ਇਹ ਫਾਰਸੀ ਦਾ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਹੈ ਮਸਮਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵੀ ਜਲਾਲ-ਉਦ-ਦੀਨ ਰੂਮੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਵਿਸਤਰਿਤ ਕਵਿਤਾ ਹੈ। ਸੂਫ਼ੀਵਾਦ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਾਹਿਤ ਦੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀਆਂ ਛੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 50,000 ਦੇ ਕਰੀਬ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਮਕਸਦ ਸੂਫ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਖੁਦਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਰਾਹ ਦਿਖਾਉਣਾ ਹੈ।
ਐੱਲ ਬੈਂਡ
ਅਤੀਸੂਕਸ਼ਮ ਲਹਿਰ ਦਾ ਇੱਕ ਬੈਂਡ।
ਹਿੰਦੂ ਆਤੰਕਵਾਦ
ਹਿੰਦੂ ਆਤੰਕਵਾਦ (ਜਾਂ ਹਿੰਦੂਤਵ ਦਹਿਸ਼ਤ) ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹਿੰਸਾ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਵਾਕੰਸ਼ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵੈਮ ਸੇਵਕ ਸੰਘ (ਆਰਐੱਸਐੱਸ) ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸੰਗਠਨਾਂ, ਵਿਸ਼ਵ ਹਿੰਦੂ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ, ਅਖਿਲ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ, ਵਣਵਾਸੀ ਕਲਿਆਣ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪਾਰਾ (ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ)
ਪਾਰਾ ( ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਉਚਾਰਨ:  <span class="IPA" title="Representation in the International Phonetic Alphabet (IPA)">[paˈɾa] ) ਉੱਤਰੀ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚੀਂ ਹੇਠਲਾ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਦਰਿਆ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਰਹੱਦ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲੀ ਰਾਜਾਂ - ਐਮਾਪਾ, ਮਾਰਨਹਾਓ, ਟੋਕਾਟਿਨਜ, ਮਾਟੋ ਗਰਾਸੋ, ਐਮਾਜ਼ਾਨਸ ਅਤੇ ਰੋਰੈਮਾ (ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਘੜੀ ਦਾਅ) ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਇਹ ਗੁਆਨਾ ਅਤੇ ਸੂਰੀਨਾਮ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਇਹਦੀ ਹੱਦ ਅੰਧ ਮਹਾਸਾਗਰ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਬਲੈਮ, ਅੰਧ ਮਹਾਸਾਗਰ ਤੇ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਦੇ ਦਹਾਨੇ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 11ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਪੈਰਾ, 7.5 ਲੱਖ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਉੱਤਰੀ ਖਿੱਤੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਹੈ। ਇਹ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦਾ ਨੌਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਹੈ।  ਇਹ ਖੇਤਰਫਲ ਪੱਖੋਂ 1,2 ਮਿਲੀਅਨ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਹੈ,  ਸਿਰਫ ਐਮਾਜ਼ਾਨਸ ਅਪਰਿਵਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਆਈਕਾਨ ਹਨ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਬਰਸਾਤੀ ਜੰਗਲ। ਪੈਰਾ, ਰਬੜ (ਕੁਦਰਤੀ ਰਬੜ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਕੱਢੀ), mahogany ਵਰਗੇ ਸਖਤ ਲੱਕੜ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਅਤੇ ਬਾਕਸਾਈਟ ਵਰਗੇ ਖਣਿਜ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਵਸਤੂ ਫਸਲ ਹੈ, ਸੋਇਆ ਜੋ ਸਾਤਾਰੇਮ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਪਜਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਰ ਅਕਤੂਬਰ, ਬਲੈਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇ ਦਹਾਈ ਸੈਲਾਨੀ ਲਈ ਸਾਲ ਦੇ ਸਭ ਅਹਿਮ ਧਾਰਮਿਕ, ਜਸ਼ਨ ਜਲੂਸ ਦੇ Círio de Nazaré. ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖਿੱਚ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ Marajó-ਸ਼ੈਲੀ ਵਸਰਾਵਿਕਸ, ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਤੱਕ ਦਿਸਦੇ Marajó ਦੇਸੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ' ਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਦਰਿਆ. ਇਹ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਲਏ ਹਨ ਕਾਫ਼ੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਦਾ ਵਾਧਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਜਾਗਰੂਕਤਾ.
ਇਤਿਹਾਸ
ਪਾਰਾ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਬਸਤੀਵਾਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਗੌਜਾਰਾ ਖਾੜੀ ਤੇ ਪ੍ਰੇਸੇਪੀਓ ਕਿਲੇ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਦੇ ਨਾਲ, 1616 ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਇਸ ਕਿਲੇ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬਲੈਮ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।  ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਤੇ ਡੱਚ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਖੋਜੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀ ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ ਅਤੇ ਗੌਰਾਨਾ ਰੁੱਖ ਲਈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪਾਊਡਰ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਉਤੇਜਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ annato ਬੀਜ, ਪਕਾਉਣ, ਸਨਸਕ੍ਰੀਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ  ਅਤੇ  ਰੰਗ ਕੱਢਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਇੱਕ ਫਲ ਲਈ ਕਈ ਵਾਰ ਹਮਲੇ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸੀ।
ਜਲਵਾਯੂ
left|thumb|170x170px|[[ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਐਮਾਜ਼ਾਨ Rainforest.]] ਇੱਕ ਤਪਤਖੰਡੀ ਬਰਸਾਤੀ-ਜੰਗਲ ਜਲਵਾਯੂ ਤਪਤਖੰਡੀ  ਜਲਵਾਯੂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਸੁੱਕਾ ਸੀਜ਼ਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 60 ਮਿਲੀਮੀਟਰ (2.4 ਇੰਚ) ਬਰਸਾਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਨੇੜੇ ਤੇ ਭੂਮੱਧ ਦੇ ਪੰਜ ਡਿਗਰੀ ਅਕਸਾਂਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਬਨਸਪਤੀ
right|thumb|170x170px|Vitória Régia ਵਿੱਚ, Paraense Emílio Goeldi [[ਅਜਾਇਬਘਰ|ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਬਲੈਮ.]] ਹਰ ਅਕਤੂਬਰ, ਬਲੈਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇ ਦਹਾਈ ਸੈਲਾਨੀ ਲਈ ਸਾਲ ਦੇ ਸਭ ਅਹਿਮ ਧਾਰਮਿਕ, ਜਸ਼ਨ ਜਲੂਸ ਦੇ Círio de Nazaré. ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖਿੱਚ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ Marajó-ਸ਼ੈਲੀ ਵਸਰਾਵਿਕਸ, ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਤੱਕ ਦਿਸਦੇ Marajó ਦੇਸੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ' ਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਦਰਿਆ. ਇਹ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਲਏ ਹਨ ਕਾਫ਼ੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਦਾ ਵਾਧਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਜਾਗਰੂਕਤਾ.
ਨੀਤੀ ਕਮਿਸ਼ਨ
ਨੀਤੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਜਾਂ ਭਾਰਤ ਕਾਇਆ-ਕਲਪ ਲਈ ਕੌਮੀ ਅਦਾਰਾ ਆਯੋਗ (ਜਾਂ ਨੀਤੀ ਆਯੋਗ) ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਯੋਜਨਾ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚਾਰ-ਕੁੰਡ ਹੈ ਜੋ ਯੋਜਨਾ ਕਮਿਸ਼ਨ (ਭਾਰਤ) ਦੀ ਥਾਂ ਸਿਰਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਹਦਾ ਟੀਚਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਰਥਕ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਸੂਬਿਆਂ ਨੂੰ ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਕਰਨ ਲਈ ਸਲਾਹ ਦੇਵੇਗਾ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇਹਦਾ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਭਾਵ ਸਦਰ ਹੈ।
ਇਹਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬੈਠਕ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਟੀਮ ਇੰਡੀਆ ਝੰਡੇ ਹੇਠ ਹੋਈ।
== ਬਣਤਰ  == ਨੀਤੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਚੇਅਰ ਪਰਸਨ ਜਾ ਮੁਖੀਆ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਹੈ। ਉਸ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਸਥਾਈ ਮੈਂਬਰ ਤੇ ਇੱਕ ਉਪ ਮੁਖੀਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਅਯੋਗ ਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਅੰਗ ਹਨ
ਟੀਮ ਇੰਡੀਆ ਹੱਬ
ਇਹ ਧੁਰਾ ਰਾਜਾਂ ਤੇ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਪਰਸਪਰ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੈ।
ਗਿਆਨ ਤੇ ਅਵਿਸ਼ਕਾਰ ਹੱਬ
ਇਹ ਧੁਰਾ ਮਾਨੋ ਅਯੋਗ ਦਾ ਦਿਮਾਗ ਹੈ ਤੇ ਨਾਲ ਦੀ ਨਾਲ ਗਿਆਨ ਦਾ ਸਰੋਤ ਵੀ।
=== ਹੰਢਣਸਾਰ ਵਿਕਾਸ ਟੀਚੇ === ਨੀਤੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ 17 ਹੰਢਣਸਾਰ ਵਿਕਾਸ ਟੀਚੇ (sustainable development goals SDG's) ਮਿੱਥੇ ਹਨ:
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰੀ ਅਦਾਰੇ
ਨਾਦੇਜ਼ਦਾ ਤੋਲੋਕੋਨੀਕੋਵਾ
ਨਾਦੇਜ਼ਦਾ ਐਂਦਰੀਏਵਨਾ ਤੋਲੋਕੋਨੀਕੋਵਾ (Наде́жда Андре́евна Толоко́нникова; ਜਨਮ 7 ਨਵੰਬਰ 1989), ਪਿਆ ਨਾਮ "ਨਾਦੀਆ ਟੋਲੋਕਨੋ" (Надя Толокно), ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਸੰਕਲਪੀ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ। ਉਹ ਪੂਤਿਨਵਾਦ-ਵਿਰੋਧੀ ਰੂਸੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਪੰਕ ਰਾਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਬੈਂਡ ਸਮੂਹ ਪੂਸੀ ਰਾਇਟ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਕਲਾਕਾਰ
ਫ਼ੌਜਸ਼ਾਹੀ
ਫ਼ੌਜਸ਼ਾਹੀ ਜਾਂ ਫ਼ੌਜੀ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਉਹ ਕਿਸਮ ਹੈ ਜੀਹਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਫ਼ੌਜੀ ਮੁਖੀਆਂ ਹੇਠ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ੌਜੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਜਾਂ ਫ਼ੌਜੀ ਜੁੰਡੀ ਤੋਂ ਅੱਡ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਜ ਦੀਆਂ ਸਿਆਸੀ ਤਾਕਤਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਕਨੂੰਨੀ ਅਧਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਸਗੋਂ, ਫ਼ੌਜਸ਼ਾਹੀ ਫ਼ੌਜੀ ਰਾਜ ਦੀ ਉਹ ਕਿਸਮ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁਲਕ ਅਤੇ ਫ਼ੌਜ ਰਿਵਾਇਤੀ ਜਾਂ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕੋ ਹੀ ਇਕਾਈ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਗੱਦੀਆਂ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਅਫ਼ਸਰ ਅਤੇ ਫ਼ੌਜੀ ਆਗੂ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਐਡਿਨਬਰਾ
ਐਡਿਨਬਰਾ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਫ਼ਰਥ ਆਫ਼ ਫ਼ੋਰਥ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਤਟ ਉੱਤੇ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਦੀ 2011 ਵਿੱਚ ਅਬਾਦੀ 495,360 (2010 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 1.9% ਵਾਧਾ) ਸੀ। ਇਹ ਲੋਥੀਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਸਤੀ ਅਤੇ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ।
ਮਾਰੀ ਐਂਤੂਆਨੈਤ
ਮਾਰੀ ਏਂਤੋਈਨੇਤ(,, , ; ; ਜਨਮ ਮਾਰੀਆ ਐਂਟੋਨਿਆ ਜੋਸੇਫ਼ ਜੋਹਾਨਾ ਵਾਨ ਹਬਸਬਰਗ (2 ਨਵੰਬਰ 1755 – 16 ਅਕਤੂਬਰ 1793) ਆਸਟਰੀਆ ਦੀ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਮਾਰੀਆ ਥ੍ਰੇਸਾ ਦੀ ਦੂਸਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਰਾਜੇ ਲੂਈ 16ਵੇਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ।
ਐਡਿਨਬਰਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਮਾਰੀ ਐਂਤੂਆਨੈਤ
ਉਹ ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਖ਼ਰਚ, ਘਮੰਡੀ, ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਵਾਲੀ, ਜਲਦਬਾਜ਼ ਅਤੇ ਲੂਈ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਨਾ-ਤਜ਼ਰਬੇਕਾਰ ਸੀ। ਫ਼ਰਾਂਸ ਨਾਲ ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਸਟਰੀਆ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਮਾਰੀ ਏਂਤੋਈਨੇਤ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਲੋਕ-ਪ੍ਰਿਯ ਨਾ ਹੋ ਸਕੀ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1755 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1793 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਹਰਾਰੇ
ਹਰਾਰੇ (1982 ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਸੈਲਿਸਬਰੀ) ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸਦੀ ਅਬਾਦੀ 16,06,000 (2009) ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਖੇਤਰ (2009) ਦੀ ਅਬਾਦੀ 28,00,000 ਹੈ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਰਾਰੇ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਸੂਬੇ ਦੇ ਤੁਲ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ, ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਹ ਤਮਾਕੂ, ਮੱਕੀ, ਕਪਾਹ ਅਤੇ ਨਿੰਬੂ ਜਾਤੀ ਦੇ ਬੂਟਿਆਂ ਦਾ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕੱਪੜਿਆਂ, ਸਟੀਲ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਸੋਨਾ ਦੀਆਂ ਖਾਣਾਂ ਹਨ। ਇਹ 1483 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਜਲਵਾਯੂ ਨਿੱਘਾ ਸੰਜਮੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਾਲ਼ਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਕਾਰਬਨ
ਕਾਰਬਨ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Carbon) ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ ਕਾਲਖ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ | ਇਸ ਦਾ ਪਰਮਾਣੂ-ਅੰਕ 6 ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸੰਕੇਤ C ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਰਮਾਣੂ-ਭਾਰ 12.0107 amu ਹੈ। ਇਨਸਾਨੀ ਜਿਸਮ ਵਿੱਚ ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਬਾਦ ਦੂਸਰੇ ਨੰਬਰ ਤੇ ਕਾਰਬਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੂਰੇ ਜਿਸਮ ਦੇ ਆਇਤਨ 18.5% ਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਮੁਤਾਬਕ: “ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਕਾਰਬਨ ਨਾਲੋਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੱਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।” (Nature’s Building Blocks) ਇਸ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਬੇਸ਼ੁਮਾਰ ਹੋਰ ਵਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਸਾਰੇ ਆਈਸੋਟੋਪ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਲੇਕਿਨ ਸੀ-12 ਆਈਸੋਟੋਪ ਸਭ ਤੋਂ ਮਿਆਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਦੂਸਰੇ ਜੌਹਰ ਜਾਂ ਐਟਮ ਦਾ ਵਜ਼ਨ ਪਤਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਰਬਨ ਸੀ-12 ਦੇ ਸਮਾਨੁਪਾਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਬਾਰ ਉਹ (1/12) ਕਾਰਬਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਏ ਐਮ ਯੂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ
ਈਥਰਨੈੱਟ
ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਈਥਰਨੈੱਟ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਢਾਂ
ਮੰਗਲੌਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਮੰਗਲੌਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ 70 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਹਰਿਦੁਵਾਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇਹ ਹਲਕਾ ਜਨਰਲ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 91769 ਵੋਟਰ ਸਨ।
ਵਿਧਾਇਕ
2012 ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵਤ ਕਰੀਮ ਅੰਸਾਰੀ ਇਸ ਹਲਕੇ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ।
!ਸਾਲ !colspan="2" align="center"|ਪਾਰਟੀ !align="center" | ਵਿਧਾਇਕ !ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ !ਵੋਟਰ % !ਜੇਤੂ ਦਾ ਵੋਟ ਅੰਤਰ !ਸਰੋਤ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਵਾਰਾਲਕਸ਼ਮੀ ਸਾਰਥਕੁਮਾਰ
ਵਾਰਾਲਕਸ਼ਮੀ ਸਾਰਥਕੁਮਾਰ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Varalaxmi Sarathkumar; ਜਨਮ 5 ਮਾਰਚ 1985) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਕੰਨੜ ਅਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਤਾਮਿਲ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤਮਿਲ ਫਿਲਮ ਪੋਦਾ ਪੋਡੀ (2012) ਨਾਲ ਕੀਤੀ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ
ਵਰਾਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਜਨਮ 5 ਮਾਰਚ 1985 ਨੂੰ ਅਦਾਕਾਰ ਸਾਰਥਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਛਾਇਆ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਸੌਤੇਲੀ ਮਾਂ ਅਦਾਕਾਰਾ ਰਾਧਿਕਾ ਹੈ।
ਵਰਾਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸੇਂਟ ਮਾਈਕਲ ਅਕੈਡਮੀ, ਚੇਨਈ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਸਾਇੰਸ ਕਾਲਜ, ਚੇਨਈ ਤੋਂ ਮਾਈਕ੍ਰੋਬਾਇਓਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੈ ਅਤੇ ਐਡਿਨਬਰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬਿਜ਼ਨਸ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਅਨੁਪਮ ਖੇਰ ਦੇ ਐਕਟਿੰਗ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੇ ਹੁਨਰ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1985 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਮੁਹੰਮਦ ਤਾਹਿਰ ਉਲ-ਕਾਦਰੀ
ਮੁਹੰਮਦ ਤਾਹਿਰ ਉਲ-ਕਾਦਰੀ (, Muhammad Tahir-ul-Qadri ) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੂਫ਼ੀ ਵਿਦਵਾਨ ਹਨ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਕਨੂੰਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਫ਼ੀ ਵਿਦਵਾਨ
ਕੈਸ਼ ਕਰੌਪ (ਨਕਦੀ ਫ਼ਸਲ)
ਨਕਦ ਫਸਲ ਜਾਂ ਮੁਨਾਫਾ ਫਸਲ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਨਾਮ: cash crop) ਇੱਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਫਸਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਲਾਭ/ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਲਈ ਵੇਚਣ ਲਈ ਉਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਸਲਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫਾਰਮ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਖਰੀਦੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਮਾਰਕੀਟ ਵਾਲੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਭਰ ਫਸਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਤਪਾਦਕ ਆਪਣੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਲਈ ਚਾਰੇ ਲਈ ਉਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਲਈ ਭੋਜਨ ਵਜੋਂ ਉਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਕਦ ਫਸਲਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਖੇਤੀ ਦੇ ਕੁਲ ਉਪਜ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ (ਪਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ) ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅੱਜ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਵਿਕਸਿਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਲਗਭਗ ਸਾਰੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਲੀਏ ਲਈ ਉਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਘੱਟ ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ, ਨਕਦ ਫਸਲਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਹ ਫਸਲਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਵਧੇਰੇ ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਗ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਫਸਲਾਂ ਲਈ ਕੁਝ ਨਿਰਯਾਤ ਮੁੱਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ
ਅਜਿਹੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਤੇ ਸਬਸਿਡੀਆਂ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਦੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮੁੱਦੇ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਦੀਆਂ ਚਰਚਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। ਕਈ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ, ਮੌਜੂਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਸਿਸਟਮ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸਾਮਾਨ ਵਿੱਚ ਜਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਬਸਿਡੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਾਮਾਨ ਲਈ ਟੈਰਿਫ ਘਟਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਬਰਾਮਦ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਰਾਮਦ ਕੀਤੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਨਕਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੱਟ ਕੀਮਤਾਂ' ਤੇ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਕਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੱਟ ਕੀਮਤਾਂ' ਤੇ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਨੂੰ ਡੰਪਿੰਗ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: dumping) ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਹੁਤੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੈ। ਇਸ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਵਿਵਾਦ 2003 ਵਿੱਚ ਕੈਨਕਨ ਵਪਾਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ 22 ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਏਜੰਡੇ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ' ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਦੋਂ ਤਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਬਸਿਡੀਆਂ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਦਾ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ।
ਅਫਰੀਕਾ
left|thumb| Jatropha curcas, ਬਾਇਓਫਿਊਲ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: [[ਬਾਇਓ ਬਾਲਣ|biofuel) ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਨਕਦੀ ਫਸਲ ਹੈ। ]] ਲਗਭਗ 60 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਫਰੀਕੀ ਕਾਮੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ-ਪੰਜ ਹਿੱਸਾ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਕਿਸਾਨ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸਾਨ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਬੁਰਕੀਨਾ ਫਾਸੋ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ 85% ਵਸਨੀਕ (20 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ) ਆਮਦਨੀ ਲਈ ਕਪਾਹ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅੱਧੀ ਆਬਾਦੀ ਗਰੀਬੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਖੇਤ ਨਗਦ ਫਸਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਫੀ, ਚਾਹ, ਸੂਤੀ, ਕੋਕੋ, ਫਲ ਅਤੇ ਰਬੜ ਉਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਰੁਝਾਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਫਾਰਮ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਈ ਵਰਗ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਨਿਰਭਰਤਾ ਫਾਰਮਾਂ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦਾ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਆਮਦਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਭਵ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਆਸਟਰੇਲੀਆ
ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਦਾਲਾਂ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਮਾਤਰਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 143,000 ਟਨ ਦਾਲ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦਾਲ ਦੀ ਵਾਢੀ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਨੂੰ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਾਂਤ
thumb|ਸੰਤਰੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਮਰੀਕੀ ਨਕਦੀ ਫਸਲ ਹਨ। ਬੇਬੀ ਬੂਮਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਨਕਦੀ ਫਸਲ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਵੱਲ ਵਧ ਗਈ। ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਖੁਆਉਣ ਦੇ ਇੱਕ ਢੰਗ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਕਿਫਾਇਤੀ ਭੋਜਨ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਕ ਬਣਨਾ ਅਜੇ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹੈ।