cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਭਾਰਤ ਦਾ ਝੰਡਾ
ਇਤਿਹਾਸ
ਜਦ ਦੇਸ਼ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਜੰਗ ਆਰੰਭ ਹੋਈ ਤਾਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੌਮੀ ਝੰਡੇ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਵਜੂਦ ਬਣਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਸੁਰਿੰਦਰਨਾਥ ਬੈਨਰਜੀ ਨੇ 7 ਅਗਸਤ 1906 ਨੂੰ ਇੱਕ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਇਆ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਪੱਟੀਆਂ ਗੂੜ੍ਹੀ ਹਰੀ, ਗੂੜ੍ਹੀ ਪੀਲੀ ਅਤੇ ਗੂੜ੍ਹੀ ਲਾਲ ਸੀ। ਹਰੀ ਪੱਟੀ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਚਿੱਟੇ ਕਮਲ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਨ। ਲਾਲ ਪੱਟੀ ਉੱਤੇ ਚੰਨ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਨ। ਪੀਲੀ ਪੱਟੀ ਉੱਤੇ “ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ” ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਾਡੀ ਜੰਗੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਮੈਡਮ ਭੀਮਾਂ ਜੀ ਕਾਮਾ ਨੇ 18 ਅਗਸਤ 1907 ਨੂੰ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਇਆ। ਇਸ ਝੰਡੇ ਵਿੱਚ ਲਾਲ, ਪੀਲੇ ਅਤੇ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਤਿਰਛੀਆਂ ਧਾਰੀਆਂ ਸਨ। ਉੱਪਰਲੀ ਲਾਲ ਧਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਤਾਰੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਮਲ ਫੁੱਲ ਬਣਿਆਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਪੀਲੀ ਪੱਟੀ ਵਿੱਚ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਨਾਲ “ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ” ਅੰਕਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਹੇਠਲੀ ਹਰੀ ਪੱਟੀ ਵਿੱਚ ਤਾਰਾ, ਚੰਦਰਮਾਂ ਬਣਿਆਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਝੰਡਾ 1916 ਤੱਕ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਐਨੀ ਬੇਸੈਂਟ ਅਤੇ ਬਾਲ ਗੰਗਾਧਰ ਤਿਲਕ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਝੰਡਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਲਾਲ ਅਤੇ ਪੰਜ ਹਰੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ ਸਨ। ਸਪਤਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੱਤ ਤਾਰੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਖੂੰਜੇ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਅਨ ਜੈਕ ਦਾ ਵੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਸਖ਼ਤ ਵਿਰੋਧ ਹੋਇਆ। 1916 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਐਨੀ ਬੇਸੈਂਟ ਨੇ ਦੋ ਰੰਗ ਲਾਲ ਅਤੇ ਹਰਾ ਜੋ ਦੋਹਾਂ ਜਾਤਾਂ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦੇਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਵਜੋਂ ਝੰਡਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨੇ ਰਾਇ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਝੰਡੇ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਰੰਗ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਰੰਗਾਂ ਉੱਪਰ ਚਰਖੇ ਦਾ ਚਿਤਰ ਵੀ ਹੋਵੇ। ਇੱਕ ਕਮੇਟੀ 1931 ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਕਾਕਾ ਕਾਲੇਕਰ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਝੰਡੇ ਦੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਹਰਾ ਅਤੇ ਸਫ਼ੈਦ ਰੰਗ ਵੀ ਹੋਵੇ। ਸਫ਼ੈਦ ਰੰਗ ਵਿੱਚ 1921 ਦੇ ਚਰਖਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਚਰਖੇ ਨੂੰ ਵੀ ਲਿਆ ਜਾਵੇ। ਪਰ ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਰੱਦ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੌਲਾਨਾ ਅਜ਼ਾਦ ਨੇ ਚਰਖੇ ਦੀ ਥਾਂ ਕਪਾਹ ਦਾ ਫੁੱਲ ਦਾ ਸੁਝਾਹ ਦਿਤਾ ਅਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਕੇਸਰੀ ਰੰਗ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਦਿਆਂ ਚਰਖਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵੀ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਉੱਪਰ ਕੇਸਰੀ ਪੱਟੀ, ਵਿਚਕਾਰ ਚਿੱਟੀ ਪੱਟੀ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਹਰੀ ਪੱਟੀ। ਚਿੱਟੀ ਪੱਟੀ ਵਿੱਚ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਨਾਲ ਅੰਕਿਤ ਕੀਤਾ ਚਰਖਾ। ਕੇਸਰੀ ਰੰਗ ਨੂੰ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਾ, ਹਰੇ ਰੰਗ ਨੂੰ ਹਰਿਆਲੀ-ਖ਼ਸ਼ਹਾਲੀ ਦਾ, ਸਫ਼ੈਦ ਰੰਗ ਨੂੰ ਸੱਚ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸਫ਼ਾਈ ਅਤੇ ਸਾਝਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆਂ ਗਿਆ। ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਮਗਰੋਂ ਸਾਰਨਾਥ ਦੀ ਲਾਠ ਉੱਤੇ ਬਣੇ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ 24 ਲਕੀਰਾਂ ਵਾਲੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਚਰਖੇ ਦੀ ਥਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 22 ਜੁਲਾਈ 1947 ਨੂੰ ਇਹ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ
ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ
ਝੰਡੇ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਫਲੈਗ ਕੋਡ, 2002 (ਫਲੈਗ ਕੋਡ – ਭਾਰਤ, ਮੂਲ ਫਲੈਗ ਕੋਡ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ) ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਹੈ; ਪ੍ਰਤੀਕ ਅਤੇ ਨਾਮ (ਗਲਤ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ) ਐਕਟ, 1950; ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਨਰ ਐਕਟ, 1971 ਦੇ ਅਪਮਾਨ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡੇ ਦਾ ਅਪਮਾਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਘੋਰ ਅਪਮਾਨ ਜਾਂ ਅਪਮਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਫਲੈਗ ਕੋਡ ਦੇ ਉਪਬੰਧਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੀ ਕੈਦ, ਜਾਂ ਜੁਰਮਾਨਾ, ਜਾਂ ਦੋਵੇਂ ਨਾਲ ਸਜ਼ਾਯੋਗ ਹੈ।.
ਅਧਿਕਾਰਤ ਨਿਯਮ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਜ਼ਮੀਨ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਛੂਹਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਡਰੈਪਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਉਲਟਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਡੁਬੋਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਜਾਂ ਲਹਿਰਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਸਤੂ ਫੜੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਝੰਡੇ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਅੱਖਰ ਨਹੀਂ ਲਿਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਜਦੋਂ ਖੁੱਲੇ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲਹਿਰਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਮੌਸਮ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਜੋ ਵੀ ਹੋਣ। 2009 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਖਾਸ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਰਾਤ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਜਨਤਕ ਇਮਾਰਤ 'ਤੇ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ; ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਰਾਤ ਨੂੰ ਵੀ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਪਾਬੰਦੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਿ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਉੱਚੇ ਝੰਡੇ 'ਤੇ ਲਹਿਰਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਚਿਤਰਣ, ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਜਾਂ ਉਲਟਾ ਨਹੀਂ ਲਹਿਰਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਭੜਕੀ ਹੋਈ ਜਾਂ ਗੰਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਲਹਿਰਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਝੰਡੇ ਦੇ ਖੰਭਿਆਂ ਅਤੇ ਹੈਲੀਯਾਰਡਾਂ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਦੀ ਸਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੂਲ ਫਲੈਗ ਕੋਡ ਨੇ ਨਿੱਜੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ, ਸਿਵਾਏ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਿਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿਵਸ ਜਾਂ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ। 2001 ਵਿੱਚ, ਨਵੀਨ ਜਿੰਦਲ, ਇੱਕ ਉਦਯੋਗਪਤੀ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਝੰਡੇ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਸਮਾਨਤਾਵਾਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਦਫਤਰ ਦੀ ਇਮਾਰਤ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਇਆ। ਝੰਡਾ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਜਿੰਦਲ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਜਨਹਿਤ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ; ਉਸਨੇ ਨਿਜੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਝੰਡੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਇਹ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਸਹੀ ਸਜਾਵਟ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਲਹਿਰਾਉਣਾ ਇੱਕ ਨਾਗਰਿਕ ਵਜੋਂ ਉਸਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਅਪੀਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਕੇਸ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ; ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਜਿੰਦਲ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਉਂਦਿਆਂ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਕੈਬਨਿਟ ਨੇ ਫਿਰ 26 ਜਨਵਰੀ 2002 ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਝੰਡਾ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਿੱਜੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਝੰਡੇ ਦੀ ਸ਼ਾਨ, ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਦੀ ਰਾਖੀ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਸਾਲ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਿਨ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਡ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਕੋਡ ਦੇ ਅਧੀਨ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਨਾਲ ਹੀ, ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਉਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਗਾਰੰਟੀਸ਼ੁਦਾ ਪੂਰਨ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਇੱਕ ਯੋਗ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਆਰਟੀਕਲ 19 ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਮੂਲ ਫਲੈਗ ਕੋਡ ਨੇ ਵਰਦੀਆਂ, ਪੁਸ਼ਾਕਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੱਪੜਿਆਂ 'ਤੇ ਝੰਡੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵੀ ਮਨ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜੁਲਾਈ 2005 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕੁਝ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਲਈ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕੀਤੀ। ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਕੋਡ ਕਮਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਅਤੇ ਅੰਡਰਗਾਰਮੈਂਟਸ ਵਿੱਚ ਕੱਪੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਿਰਹਾਣੇ, ਰੁਮਾਲ ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਉੱਤੇ ਕਢਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨੁਕਸਾਨੇ ਗਏ ਝੰਡਿਆਂ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਵੀ ਫਲੈਗ ਕੋਡ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਨੁਕਸਾਨੇ ਜਾਂ ਗੰਦੇ ਝੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕ ਪਾਸੇ ਨਹੀਂ ਸੁੱਟਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਜਾਂ ਅਪਮਾਨ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ; ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਤਰਜੀਹੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾੜ ਕੇ ਜਾਂ ਝੰਡੇ ਦੀ ਮਰਿਆਦਾ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ
ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਸਹੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਬਾਰੇ ਨਿਯਮ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਦੋ ਝੰਡੇ ਇੱਕ ਪੋਡੀਅਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਕੰਧ 'ਤੇ ਖਿਤਿਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਲਹਿਰਾਉਣੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਭਗਵੇਂ ਧਾਰੀਆਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਝੰਡਾ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਫਲੈਗਪੋਲ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕੰਧ ਦੇ ਕੋਣ 'ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਸਵਾਦ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਦੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡੇ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਸਟਾਫ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਲਹਿਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਝੰਡੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਮੇਜ਼ਾਂ, ਲੈਕਟਰਾਂ, ਪੋਡੀਅਮਾਂ ਜਾਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਢੱਕਣ ਲਈ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਜਾਂ ਰੇਲਿੰਗਾਂ ਤੋਂ ਲਿਪਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਜਦੋਂ ਵੀ ਜਨਤਕ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਇਕੱਠਾਂ ਵਿੱਚ ਝੰਡਾ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸੱਜੇ (ਅਬਜ਼ਰਵਰਾਂ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ) ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਝੰਡਾ ਹਾਲ ਜਾਂ ਹੋਰ ਮੀਟਿੰਗ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਵਿਚ ਸਪੀਕਰ ਦੇ ਅੱਗੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਪੀਕਰ ਦੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਸਨੂੰ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਭਗਵਾ ਪੱਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੈਲਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਪੋਡੀਅਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੀਵਾਰ 'ਤੇ ਲੰਬਕਾਰੀ ਟੰਗਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਗਵਾ ਧਾਰੀ ਝੰਡੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਲਹਿਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਝੰਡਾ, ਜਦੋਂ ਜਲੂਸ ਜਾਂ ਪਰੇਡ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਝੰਡੇ ਜਾਂ ਝੰਡੇ ਦੇ ਨਾਲ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਾਰਚਿੰਗ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਜਾਂ ਮੂਹਰਲੇ ਪਾਸੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਝੰਡਾ ਕਿਸੇ ਮੂਰਤੀ, ਸਮਾਰਕ ਜਾਂ ਤਖ਼ਤੀ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਵਸਤੂ ਦੇ ਢੱਕਣ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਝੰਡੇ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਜੋਂ, ਇਸਨੂੰ ਰੈਜੀਮੈਂਟਲ ਰੰਗਾਂ, ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਜਾਂ ਸੰਸਥਾਗਤ ਝੰਡਿਆਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਡੁਬੋਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਜੋ ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਜੋਂ ਡਬੋਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਉਣ ਜਾਂ ਉਤਾਰਨ ਦੀ ਰਸਮ ਦੌਰਾਨ, ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਝੰਡਾ ਕਿਸੇ ਪਰੇਡ ਜਾਂ ਸਮੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਹਾਜ਼ਰ ਸਾਰੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਝੰਡੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵਰਦੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਢੁਕਵੀਂ ਸਲਾਮ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਝੰਡਾ ਇੱਕ ਚਲਦੇ ਹੋਏ ਕਾਲਮ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੌਜੂਦ ਵਿਅਕਤੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਝੰਡਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੰਘਦੇ ਹੋਏ ਸਲਾਮੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਪਤਵੰਤੇ ਸਿਰ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਲਾਮੀ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਸਲਾਮੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੀਤ ਵਜਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਾਹਨਾਂ 'ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਉਣ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲਾਂ ਅਤੇ ਉਪ ਰਾਜਪਾਲਾਂ, ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ, ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀਆਂ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਵਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੈ। ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ), ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਅਤੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟਾਂ ਦੇ ਜੱਜ, ਅਤੇ ਫੌਜ, ਜਲ ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੇ ਫਲੈਗ ਅਫਸਰ। ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਕਾਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਮੋਰਚੇ 'ਤੇ ਜਾਂ ਕਾਰ ਦੇ ਅਗਲੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਚਿਪਕਾਏ ਗਏ ਸਟਾਫ ਤੋਂ ਲਹਿਰਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਕਾਰ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਾਰ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਹਰਲੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਝੰਡਾ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਲਹਿਰਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ ਦੀ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ 'ਤੇ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡੇ ਦੇ ਨਾਲ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਦੋਂ ਜਹਾਜ਼ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਬੰਧਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡੇ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਲਹਿਰਾਏ ਜਾਣਗੇ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲਿਜਾਣ ਵੇਲੇ, ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਉਸ ਪਾਸੇ ਝੰਡਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਪਾਸੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸਵਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਉਤਰਦਾ ਹੈ; ਝੰਡਾ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ 'ਤੇ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਹਿਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਦੋਂ ਹੀ ਜਦੋਂ ਰੇਲਗੱਡੀ ਸਥਿਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਭਾਰਤੀ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਲਹਿਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਮ ਨਿਯਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਝੰਡਾ ਸਾਰੇ ਝੰਡਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਝੰਡੇ ਇੱਕ ਸਿੱਧੀ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸੱਜੇ ਝੰਡੇ (ਝੰਡੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਿਗਰਾਨ ਵੱਲ ਸਭ ਤੋਂ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ) ਭਾਰਤੀ ਝੰਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਰਣਮਾਲਾ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਾਰਤੀ ਝੰਡਾ ਪਹਿਲਾ ਬਿੰਦੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਰਣਮਾਲਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦੂਜੇ ਝੰਡੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੀ ਪਲੇਸਮੈਂਟ ਵਿੱਚ, ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਝੰਡੇ ਲਗਭਗ ਇੱਕੋ ਆਕਾਰ ਦੇ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਝੰਡਾ ਭਾਰਤੀ ਝੰਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਹਰੇਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਖੰਭੇ ਤੋਂ ਹੀ ਲਹਿਰਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਝੰਡਾ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਪਹਿਲਾ ਝੰਡਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਭਾਰਤੀ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਵਰਣਮਾਲਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਤਾਰ ਜਾਂ ਚੱਕਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪਾਰ ਕੀਤੇ ਖੰਭਿਆਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਾਰਤੀ ਝੰਡਾ ਦੂਜੇ ਝੰਡੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਝੰਡੇ ਦੇ ਸੱਜੇ (ਅਬਜ਼ਰਵਰ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ) ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਨਿਯਮ ਦਾ ਇਕੋ ਇਕ ਅਪਵਾਦ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਝੰਡੇ ਦੇ ਨਾਲ ਲਹਿਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਝੰਡੇ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਭਾਰਤੀ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਝੰਡੇ ਅਤੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਬੈਨਰਾਂ ਸਮੇਤ ਗੈਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਿਯਮ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਝੰਡੇ ਵੱਖਰੇ ਸਟਾਫ 'ਤੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਦਾ ਝੰਡਾ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਦੂਰ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦਰਸ਼ਕ, ਜਾਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਝੰਡੇ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਫਲੈਗਪੋਲ ਸਮੂਹ ਦੇ ਦੂਜੇ ਖੰਭਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਉਹ ਇੱਕੋ ਸਟਾਫ 'ਤੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਵਾਲਾ ਝੰਡਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਝੰਡਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਲੂਸ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਮਾਰਚਿੰਗ ਜਲੂਸ ਦੇ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੇ ਝੰਡੇ ਦੀ ਇੱਕ ਕਤਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਜਲੂਸ ਦੇ ਮਾਰਚਿੰਗ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅੱਧਾ ਝੁਕਾਓ
ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਮੌਤ 'ਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਝੰਡਾ ਅੱਧਾ ਝੁਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਸਪੀਕਰ, ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ, ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀਆਂ ਲਈ ਮੂਲ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅੱਧਾ-ਮਸਤ ਉੱਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਰਾਜਪਾਲਾਂ, ਉਪ ਰਾਜਪਾਲਾਂ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ 'ਤੇ, ਸਬੰਧਤ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਝੰਡਾ ਅੱਧਾ ਝੁਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ (26 ਜਨਵਰੀ), ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਿਵਸ (15 ਅਗਸਤ), ਗਾਂਧੀ ਜਯੰਤੀ (2 ਅਕਤੂਬਰ), ਜਾਂ ਰਾਜ ਦੇ ਗਠਨ ਦੀ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਅੱਧਾ ਝੁਕਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਸਿਵਾਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜਿੱਥੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਜਦੋਂ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਇਮਾਰਤ ਤੋਂ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਮਾਸਟ ਤੱਕ ਉੱਚਾ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਦੀ ਮੌਤ 'ਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਸੋਗ ਮਨਾਉਣ ਨੂੰ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰਾਜ ਦੇ ਮੁਖੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਭਾਰਤੀ ਮਿਸ਼ਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡਾ ਅੱਧਾ ਝੁਕਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਰਾਜ, ਫੌਜੀ, ਕੇਂਦਰੀ ਨੀਮ-ਫੌਜੀ ਬਲਾਂ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ, ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਬੀਅਰ ਜਾਂ ਤਾਬੂਤ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਕੇਸਰ ਦੇ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਕਬਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਉਤਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਅਤੇ ਚਿਤਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸਾੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚਿੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਝੰਡੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡੇ
ਮੇਧਾ ਪਾਟਕਰ
ਮੇਧਾ ਪਾਟਕਰ (ਜਨਮ 1 ਦਸੰਬਰ 1954) ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ, ਨਰਮਦਾ ਬਚਾਉ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਬਾਨੀ ਮੈਂਬਰ, ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਲੋਕ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਗਠਜੋੜ ਲੋਕ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਲਾਇੰਸ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ  ਅਤੇ ਰੇਵਾ ਜੀਵਨਸ਼ਾਲਾ ਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਹੈ। ਉਹ ਗਲੋਬਲ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ ਵੱਡੇ ਡੈਮਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ, ਵਾਤਾਵਰਣ, ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਅਸਰ ਬਾਰੇ ਖੋਜ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਸੀ। ਆਪ ਦੇ ਪਿਤਾ ਵਸੰਤ ਖਨੋਲਕਰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਇੰਦੂ ਸਦਰ ਨਾਂ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਆਰਥਿਕ, ਵਿਦਿਅਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਦੋ-ਚਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੀ ਸੀ।
ਸਿੱਖਿਆ
ਮੇਧਾ ਪਾਟਕਰ ਨੇ "ਰੁਈਆ ਕਾਲਜ" ਤੋਂ ਬੀ.ਐਸ.ਸੀ.ਅਤੇ ਟਾਟਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਸੋਸ਼ਲ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ ਤੋਂ ਸੋਸ਼ਲ ਵਰਕ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ. ਕੀਤੀ। ਐਮ.ਏ. ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਪੰਜ ਵਰ੍ਹੇ ਸਵੈ-ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਬੰਬਈ ਦੇ ਝੁੱਗੀ-ਝੌਂਪੜੀ ਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਦੇ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਰਹੀ ਅਤੇ ਦੋ ਵਰ੍ਹੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਕਬੀਲਿਆਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਨਰਮਦਾ ਬਚਾਉ ਅੰਦੋਲਨ
ਮੇਧਾ ਪਾਟਕਰ ਨੇ ਨਰਮਦਾ ਬਚਾਉ ਅੰਦੋਲਨ ਅਧੀਨ ਨਰਮਦਾ ਘਾਟੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਉਲੀਕੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਾਇਆ। ਇਸਨੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਕਟਾਈ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਯੋਗ ਉਪਜਾਊ ਭੂਮੀ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਗੁਜਰਾਤ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਝੰਡਾ ਚੁੱਕਿਆ। ਸਕੂਲੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ "ਮੇਧਾ ਤਾਈ" ਅਤੇ "ਮੇਧਾ ਦੀਦੀ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਿਸਾਨ, ਕਬੀਲੇ, ਦਲਿਤ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਕਾਮੇ ਐਨ.ਬੀ.ਏ. ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ। ਚੰਦਰਮਾ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵੇਲੇ ਵੀ ਮੇਧਾ ਪਾਟੇਕਰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲਾਲਟੈਨ ਫੜੀ, ਪੈਰੀਂ ਫਲੀਟ ਜੁੱਤੇ ਪਾਈ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਭੀੜੇ ਰਸਤਿਆਂ ’ਤੇ ਬੈਨਰ ਤੇ ਪੈਂਫਲਿਟ ਲੈ ਕੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਾਰਜ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕਰਦੀ ਜਾਂਦੀ। ਇਹ ਅਹਿੰਸਾਵਾਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ’ਤੇ ਅਨੇਕ ਵਾਰ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਵਰਤ (1991, 1993, 1994) ਰੱਖੇ ਤੇ ਮਾਨਸੂਨ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਚਲਾਏ।
ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ
ਸੱਤਾ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਨਰਮਦਾ ਡੈਮ ਨੂੰ ਹੋਰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਕੀਤੇ ਫੈਸਲੇ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਮੇਧਾ 26 ਮਾਰਚ, 2006 ਤੋਂ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ’ਤੇ ਬੈਠ ਗਈ। ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਹੜਤਾਲ ਵੀਹ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਚੱਲੀ। ਉਸ ਦੀ ਸੋਚ ਹੈ ਕਿ ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਡੈਮ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਥਾਂ ਹੋਰ ਸਾਧਨ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਪੁਲੀਸ ਦਾ ਤਸ਼ੱਦਦ ਸਹਿਣਾ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਅਨੇਕ ਵਾਰ ਜੇਲ੍ਹ ਜਾ ਕੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ’ਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਦੋਸ਼
ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਨਰਮਦਾ ਬਚਾਉ ਅੰਦੋਲਨ ’ਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਅਸਪਸ਼ਟ ਮਨੋਰਥਾਂ ਲਈ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੰਦੋਲਨਕਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੁੜ-ਵਸੇਬੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਜ ਵਿਸ਼ਵ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਸਾਧਨਾਂ, ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਜਾਂ ਬਾਰੇ ਮੁੜ ਸੋਚਣ ਲਈ ਹੋਕਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਰੇਵਾ ਜੀਵਨਸ਼ਾਲਾ
ਰੇਵਾ ਜੀਵਨਸ਼ਾਲਾ ਅਧੀਨ 9 ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਚਾਰ ਡੇ-ਸਕੂਲ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰਾਜ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੇਧਾ ਪਾਟੇਕਰ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਰਲ ਕੇ ਕਾਰਜ ਕੀਤੇ, ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਉਪਲਬਧ ਕਰਾਈ।
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੰਮ
ਮੇਧਾ ਪਾਟਕਰ ਨੇ ਡੈਮਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ਦੇ ਬਣੇ ਪਹਿਲੇ ਆਜ਼ਾਦ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਉਹ 150 ਲੋਕ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਕੌਮੀ ਗੱਠਜੋੜ ਦੀ ਕਨਵੀਨਰ ਹੈ।
ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮੇਲ
ਇਸਨੇ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਲਈ ਅਤੇ ਪਾਰਟੀ ਨੇ 16 ਫਰਵਰੀ 2014 ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ 2014 ਸੰਸਦ ਚੋਣ ਲਈ ਲੜਾਉਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਸਨਮਾਨ
ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜਕਰਤਾ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰੇਮੀ ਅਤੇ ਮਾਨਵੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਕ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮੇਧਾ ਨੂੰ ਦੀਨਾ ਨਾਥ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ, ਮਹਾਤਮਾ ਫੂਲੇ, ਗੋਲਡਮੈਨ ਵਾਤਾਵਰਨ, ਰਾਈਟ ਲਿਵਲੀਹੁਡ, ਗਰੀਨ ਰਿਬਨ (ਬੀ.ਬੀ.ਸੀ. ਵੱਲੋਂ) ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜਿਕ ਅੰਦੋਲਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1954
ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ ਲੋਪੋਕੇ
ਭਾਈ ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ (1880 - 11 ਜਨਵਰੀ 1915) ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਦਾ ਅਤੇ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਆਗੂ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣੀ  ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਵੈਨਕੂਵਰ ਸ਼ਾਖਾ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। 21 ਅਕਤੂਬਰ, 1914 ਨੂੰ ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਇੰਸਪੈਕਟਰ, ਡਬਲਯੂ. ਸੀ. ਹਾਪਕਿਨਸਨ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਾਰਵਾਈ ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸਿੱਖ ਕੈਨੇਡੀਅਨਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿਚ ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹਾਪਕਿਨਸਨ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਕੇ ਬਹਾਦਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ਹੀਦ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਹਰ ਸਾਲ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਭਾਈ ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 1880 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਲੋਪੋਕੇ (ਭਾਰਤ), ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਔਲਖ ਸੀ। ਉਹ 1906 ਵਿੱਚ ਵੈਨਕੂਵਰ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਨਿਊ ਵੈਸਟਮਿਨਸਟਰ ਦੀ ਫਰੇਜਰ ਮਿਲ ਵਿੱਚ ਗਰੀਨ ਚੇਨ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। 1907 ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਦਾ ਹੱਕ ਖੋਹ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1907 ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆਈ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਭੜਕੀ ਹਿੰਸਾ ਵੀ ਦੇਖੀ। ਇੱਥੇ ਉਸ ਦਾ ਮੇਲ ਭਾਈ ਭਾਗ ਸਿੰਘ ਭੀਖੀਵਿੰਡ, ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖੁਰਦਪੁਰ ਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨਾਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਲ-ਮਿਲ ਕੇ ਨਾਰਥ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਉਪਰੰਤ 28 ਜੂਨ 1908 ਨੂੰ ਖੰਡੇ-ਬਾਟੇ ਦੀ ਪਾਹੁਲ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਸਿੰਘ ਸਜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਸੇਵਾ-ਸੰਭਾਲ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਾਠੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ।
ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ
ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿਚ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ ਸਥਾਨਕ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਵਾਲ਼ੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਲਕੀਰ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਕ ਪਾਸੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਕਾਰਕੁਨ ਸਨ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਡਬਲਯੂ. ਸੀ. ਹਾਪਕਿਨਸਨ ਅਤੇ ਵੈਨਕੂਵਰ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਵਾਲ਼ੇ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਸੂਹੀਏ। ਵੈਨਕੂਵਰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਸਾਥੀ ਮਿੱਲ ਮਜ਼ਦੂਰ ਅਤੇ  ਗ੍ਰੰਥੀ   ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਭਾਗ ਸਿੰਘ ਦੇ  ਰਾਹੀਂ ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਨਸਲੀ ਸਰਕਾਰ ਸਿੱਖਾਂ ਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਆਉਣ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ਼ ਨਸਲੀ ਵਿਤਕਰੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਦੀ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਸੀ। ਇਸ ਲ਼ੀ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਵਸਦੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 1913 ਵਿਚ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ  ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। 1908-1918 ਦੇ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ  ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀਆਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿਖੇ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਫ਼ਸਰ ਹਾਪਕਿਨਸਨ ਸੀ। ਉਹ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਤੇ ਫਿਰ ਕਲਕੱਤੇ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ ਪਿਤਾ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਮਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬੀ ਵੀ ਸਮਝ ਤੇ ਬੋਲ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾੜਨ ਲਈ ਬੇਲਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮੁਖ਼ਬਰ ਬਣਾ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਕੰਮ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਕੇ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇਣਾ ਸੀ।
5 ਸਤੰਬਰ 1914 ਨੂੰ ਬੇਲਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿਖੇ ਭਰੇ ਦੀਵਾਨ ਵਿੰਚ ਸੰਗਤਾਂ ਤੇ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾ ਕੇ ਭਾਈ ਬਦਨ ਸਿੰਘ ਤੇ ਭਾਈ ਭਾਗ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਪੰਜ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਫੱਟੜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਸ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵੱਧ ਗਈ। ਭਾਈ ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਬੇਲਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਸਮੇਂ ਗਵਾਹੀ ਦੇਣ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਪਕਿਨਸਨ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ ਲੋਪੋਕੇ ਨੂੰ 11 ਜਨਵਰੀ 1915 ਵੈਨਕੂਵਰ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਦਿਤੀ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ
ਹਲਾਲ ਲਵ
ਹਲਾਲ ਲਵ (ਹਲਾਲ ਜਾਂ ਪਿਆਰ) 2015 ਸਾਲ ਦੀ ਇਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਾਮਜ਼ਾ ਖੱਟਣ ਵਾਲੀ ਇਕ ਲੈਬਨਾਨੀ ਫਿਲਮ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਸਦ ਫੁਲਾਦਕਾਰ ਹਨ। ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਦੁਬਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 2016 ਵਿੱਚ ਸਨਡਾਂਸ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿਚ ਇਸਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸੱਜਾਦ ਜ਼ਹੀਰ
ਸੱਯਦ ਸੱਜਾਦ ਜ਼ਹੀਰ (5 ਨਵੰਬਰ 1905 - 13 ਸਤੰਬਰ 1973) (ਉਰਦੂ: سید سجاد ظہیر), ਪ੍ਰ੍ਸਿੱਧ ਉਰਦੂ ਲੇਖਕ, ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕ ਅਤੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਆਗੂ ਸੀ।
ਹਲਾਲ ਲਵ
ਕਹਾਣੀ
ਫਿਲਮ ਚਾਰ ਲਘੂ-ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਪਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਵੀ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੁਝ ਮੁਸਲਿਮ ਪਾਤਰ ਜਿਨਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਅਤੇ ਔਰਤ ਹਨ, ਲਗਾਤਾਰ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹਨ[ ਉਹ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਪਰਬੰਧ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਵਿਆਹ ਪਰਬੰਧ ਨੂੰ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਕਿਵੇਂ ਜਕੜਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਇਸ ਫਿਲਮ ਦਾ ਅਧਾਰ ਹੈ।
ਨਵਾਂ ਵਿਆਹਿਆ ਜੋਵਾ ਬਾਤੂਲ ਅਤੇ ਮੁਖਤਾਰ ਲਗਾਤਾਰ ਲੜਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁਖਤਾਰ ਦੇ ਸ਼ੱਕੀ ਸੁਭਾਅ ਕਾਰਨ ਬਾਤੂਲ ਉਸਨੂੰ ਤਲਾਕ ਦੇਣ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਦਿੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗੁਆਢ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਅਵਤਾਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀਆਂ ਦੂਜੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਖਵਾਹਿਸ਼ ਤੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਲੱਭਣ ਦੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬੇਟੀ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਇਕ ਫੈਂਂਟਸੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ[ ਉਸਨੇ ਪੰਛੀਆਂ, ਮੱਖੀਆਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਬਾਰੇ ਅਜੀਬ ਜਿਹੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਘੜੇ ਹੋੲੇ ਹਨ[ ਲੁਭਨਾ ਇਕ ਉੱਭਰਦੀ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਤਲਾਕ ਲਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਪਰੇਮੀ ਅਬੁ ਅਹਿਮਦ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਵਿਆਹ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਉਸਦੇ ਰਾਹ ਦਾ ਰੋੜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ[
ਸੱਜਾਦ ਜ਼ਹੀਰ
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਸੱਜਾਦ ਜ਼ਹੀਰ, ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ(ਸੀ.ਪੀ.ਆਈ) ਦੇ ਬਾਨੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਨੂੰ 1948 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫ਼ੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਫ਼ੈਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਰੱਖੀ। ਦੋਨੋਂ ਰਹਿਨੁਮਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਕੇਸ ਤਹਿਤ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਏ ਗਏ। ਮੁਹੰਮਦ ਹੁਸੈਨ ਅਤਾ ਔਰ ਜ਼ਫ਼ਰਉੱਲਾ ਪਸ਼ਨੀ ਸਮੇਤ ਕਈ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਮੁਕੱਦਮੇ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਹੋਏ। ਮੇਜਰ ਜਨਰਲ ਅਕਬਰ ਖ਼ਾਨ ਇਸ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਮਬੀਨਾ ਸਰਗ਼ਨਾ ਸਨ। 1954 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਜਲਾਵਤਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਜਮਨ-ਏ-ਤਰੱਕੀ ਪਸੰਦ ਮੁਸੱਨਫ਼ੀਨ (ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਲੇਖਕ ਸਭਾ), ਇੰਡੀਅਨ ਪੀਪਲਜ਼ ਥੀਏਟਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਇਪਟਾ) ਅਤੇ ਐਫ਼ਰੋ ਏਸ਼ੀਅਨ ਰਾਇਟਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀਆਂ। ਸੱਜਾਦ ਜ਼ਹੀਰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੇ ਰੂਹੇ ਰਵਾਂ ਸਨ ਬਲਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਸਨ।
ਹਲਾਲ ਲਵ
ਕਾਸਟ
thumb|ਅਲੀ ਸਮੋਰੀ ਇਕ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿਚ ਫਿਲਮ ਦੇ ਪਰਚਾਰ ਸੰਬੰਧੀ
ਸੱਜਾਦ ਜ਼ਹੀਰ
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਸੱਜਾਦ ਜ਼ਹੀਰ ਦੀ 13 ਸਤੰਬਰ 1973 ਨੂੰ ਅਲਮਾ ਅੱਤਾ, (ਕਾਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ), ਜੋ ਕਿ ਉਦੋਂ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਵਿੱਚ ਐਫ਼ਰੋ ਏਸ਼ੀਆਈ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਇਕੱਤਰਤਾ ਦੇ ਇੱਕ ਇਜਲਾਸ ਦੌਰਾਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਹਲਾਲ ਲਵ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਡੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪਾਠ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਲੇਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਡੱਚ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੈਬਨਾਨੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸੱਜਾਦ ਜ਼ਹੀਰ
ਅੰਗਾਰੇ
1932 ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅੰਗਾਰੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਲੀ ਅਹਿਮਦ, ਰਸ਼ੀਦ ਖ਼ਾਨ, ਮੁਹੰਮਦ ਅਲਜ਼ਫ਼ਰ ਅਤੇ ਸਯਦ ਸੱਜਾਦ ਜ਼ਹੀਰ ਦੇ ਅਫ਼ਸਾਨੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਨੇ ਅਹਲ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਮਜ਼ਹਬੀ ਅਵਾਮ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਜਨਵਾਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਅੰਦੋਲਨ ਲਈ ਇਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਮਹਤ‍ਵ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਸੀ। ਪਰ ਨਾ ਤਾਂ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਪੁਨਰਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਦੂਜੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੋਈ, ਹਾਲਾਂ ਕਿ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਜਨਵਾਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਨੇ ਮਹਤ‍ਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਪਰਵਾਰ ਬਾਰੇ ਕੁਝ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਰਜ਼ੀਆ ਸੱਜਾਦ ਜ਼ਹੀਰ ਵੀ ਉਰਦੂ ਦੀ ਜਾਣੀ ਪਛਾਣੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨਾਦਿਰਾ ਜ਼ਹੀਰ ਖੱਬੇ ਪੱਖ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਬਾਲੀਵੁਡ ਦੇ ਨਾਮਵਰ ਫਿਲਮੀ ਸਿਤਾਰੇ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਕਾਰਕੁਨ ਰਾਜ ਬੱਬਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਆਰਿਆ ਬੱਬਰ ਅਤੇ ਜੂਹੀ ਬੱਬਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਹਨ।
ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ
* ਨਾਵਲ: ਲੰਦਨ ਕੀ ਏਕ ਰਾਤ * ਰੋਸ਼ਨੀ, ਤਰੱਕੀ ਪਸੰਦ ਅਦਬ ਅਤੇ ਤਹਿਰੀਕ ਬਾਰੇ ਅਦਬੀ ਮਜ਼ਾਮੀਨ * ਜ਼ਿਕਰ ਹਾਫਿਜ, ਫਾਰਸੀ ਸ਼ਾਇਰ ਹਾਫਿਜ ਪਰ ਮਲਫ਼ੂਜ਼ਾਤ। *ਪਿਘਲਤਾ ਨੀਲਮ, ਆਖ਼ਿਰੀ ਸ਼ੇਅਰੀ ਮਜਮੂਆ
ਅਨੁਵਾਦ
*ਉਥੈਲੋ *ਕੇਂਡਾਇਡ *ਗੋਰਾ, (ਟੈਗੋਰ) *ਪੈਗੰਬਰ, ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ
ਚਿਤ੍ਰਲੇਖਾ
ਚਿਤ੍ਰਲੇਖਾ ਭਗਵਤੀ ਚਰਣ ਵਰਮਾ ਦਾ ਲਿਖਿਆ (1934) ਹਿੰਦੀ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਜੀਵਨ ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਅਤੇ ਪਿਆਰ, ਪਾਪ ਅਤੇ ਚੰਗਿਆਈ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਉਦੋਂ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਲੇਖਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹਮੀਰਪੁਰ ਵਿਖੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਤੁਰਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਾਹਿਤਕ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਨਾਵਲ
ਗੁਰਮੀਤ ਆਰਿਫ਼
ਗੁਰਮੀਤ ਆਰਿਫ਼ (ਜਨਮ 25 ਮਾਰਚ 1983-)
ਗੁਰਮੀਤ ਦਾ ਜਨਮ ਪਿੰਡ ਸ਼ੇਰਪੁਰ ਤਾਇਬਾਂ, ਜਿਲ੍ਹਾ ਮੋਗਾ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਸ੍ਰ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਸੁਖਦੇਵ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਐਮਏ (ਪੰਜਾਬੀ) ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਗਾਰਮੈਂਟ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਐਂਡ ਸੇਲਿੰਗ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਮੈਨੇਜਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਫਿਲਮ
ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਫ਼ਿਲਮ, ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਸਮ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮੂਲ ਵਿਸ਼ਾ ਮੁੱਖ ਨਾਇਕ ਦੇ ਨਾਇਕਾ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਜਾਂ ਵਿਆਹ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਿਲਮ ਯਾਨਰ
ਅਮਲਾ ਅੱਕੀਨੇਨੀ
ਅਮਲਾ ਅੱਕੀਨੇਨੀ (née ਮੁਖਰਜੀ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਡਾਂਸਰ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਸ਼ੂ ਭਲਾਈ ਕਾਰਕੁੰਨ ਹੈ।  ਇਸਨੇ ਤੇਲਗੂ, ਮਲਿਆਲਮ, ਤਾਮਿਲ, ਕੰਨੜ ਅਤੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।ਇਸਨੇ ਦੋ ਵਾਰ ਦੱਖਣੀ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਦੋ ਵਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਮਲਿਆਲਮ ਅਤੇ ਇੱਕ ਤੇਲਗੂ ਲਈ ਮਿਲਿਆ। ਅਮਲਾ ਅੱਕੀਨੇਨੀ "ਦ ਬਲੂ ਕਰੋਸ ਆਫ਼ ਹੈਦਰਾਬਾਦ" ਦੀ ਸਹਿ-ਬਾਨੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਗੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨ (NGO) ਹੈ ਜੋ ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ
ਅਮਲਾ ਅੱਕੀਨੇਨੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕੱਲਕਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਬੁਲਾਰੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ  ਇੱਕ ਨੇਵਲ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਇਰਿਸ਼ ਮਾਂ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ।  ਇਸਨੇ ਫਾਈਣ ਆਰਟਸ ਕਾਲਜ ਕਲਾਕਸ਼ੇਤਰ ਤੋਂ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਵਿੱਚ ਬੈਚੁਲਰ ਆਫ਼ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਇਹ ਕਾਲਜ ਰੁਕਮਣੀ ਦੇਵੀ ਅਰੁੰਡੇਲ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਟੀ. ਰਾਜੇਂਦਰ ਦੁਆਰਾ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਈ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਨਾਲ ਇਸਦੇ ਘਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਅਮਲਾ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਜੋਰ ਪਾਇਆ, ਜੋ ਇੱਕ ਕਲਾਸੀਕਲ ਫਿਲਮ ਹੋਵੇਗੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਮਲਾ ਨੇ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਵਿੱਚ ਨੱਚਣਾ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਅਮਲਾ ਨੇ 1992 ਵਿੱਚ ਤੇਲਗੂ ਅਭਿਨੇਤਾ ਅੱਕੀਨੇਨੀ ਨਾਗਾਰਜੁਨਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੀ ਇੱਕ ਔਲਾਦ, ਅਭਿਨੇਤਾ ਅੱਕੀਨੇਨੀ ਅਖਿਲ, ਹੈ। ਇਹ ਅੱਕੀਨੇਨੀ ਪਰਿਵਾਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਮਲਾ ਤੇਲਗੂ ਅਭਿਨੇਤਾ ਨਾਗਾ ਚੈਤਨਿਆ ਦੀ ਸੌਤੇਲੀ ਮਾਂ ਹੈ।  ਉਸਨੇ ਇਹ ਵੀ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਤੇਲਗੂ ਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਬੋਲ ਸਕਦੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਅਮਲਾ ਅੱਕੀਨੇਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫਿਲਮੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ "ਮੈਥਿਲੀ ਇੰਨਾਈ ਕਾਥਾਲੀ" ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ "ਟੀ. ਰਾਜੇਂਦਰ" ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜੋ ਬਾਕਸ ਆਫ਼ਿਸ ਉੱਪਰ ਪੂਰੀ ਹਿੱਟ ਰਹੀ। ਅਮਲਾ ਨੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਉਸਨੇ ਤਾਮਿਲ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਸਮੇਤ, ਪਚਾਸ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਭਵਿੱਖਕਾਲੀ ਪਤੀ ਅੱਕੀਨੇਨੀ ਨਾਗਾਰਜੁਨਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੋ ਫ਼ਿਲਮਾਂ "ਨਿਰਨਾਯਮ" ਅਤੇ "ਸਿਵਾ" ਹਿੱਟ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਇਸਨੇ ਉੱਲਾਡੱਕਮ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਫਾਰ ਬੇਸਟ ਐਕਟਰਸ- ਮਲਿਆਲਮ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1968 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਕਾਰਕੁਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਨਿਰੁਕਤਕਾਰੀ
ਨਿਰੁਕਤਕਾਰੀ ਜਾਂ ਨਿਰੁਕਤ-ਵਿਗਿਆਨ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਰਥ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਰਥਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਸੰਚਾਲਕ ਰੂਪ ਅਤੇ ਧੁਨੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।  ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਇੱਕ ਉਪ-ਖੇਤਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਅਰਥ ਵਿਗਿਆਨ, ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨ, ਚਿਹਨ-ਵਿਗਿਆਨ, ਅਤੇ ਧੁਨੀ ਵਿਗਿਆਨ ਉੱਪਰ ਅਧਾਰਤ ਹੈ।
ਲੰਬੇ ਲਿਖਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਾਲੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਲਈ, ਸ਼ਬਦ-ਵਿਗਿਆਨੀ, ਇਹ ਪਤਾ ਲਾਉਣ ਲਈ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਉਹ ਅਰਥ ਅਤੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਏ, ਜਾਂ ਉਹ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਦੋਂ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ ਪਾਠਾਂ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਬਾਰੇ ਲਿਖਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਨਿਰੁਕਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪੁਨਰਸਿਰਜਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਲਾਗੂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਸਿੱਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲ਼ ਸਕਦੀ । ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਵਿਧੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਤਕਨੀਕ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਕੇ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਬਾਰੇ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਯੂਰਪੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਮੂਲ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਇੰਡੋ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਤੱਕ ਖੋਜੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਨਿਰੁਕਤੀ
ਨਿਰੁਕਤੀ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ etymology (ਐਟੀਮਾਲੋਜੀ) ਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ਬਦ (ਐਟੀਮਾਲੋਜੀਆ) ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਖੁਦ  (ਐਟੀਮੌਨ) ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਸੱਚ ਦੀ ਸਮਝ ", ਅਤੇ ਪਿਛੇਤਰ -logia, "ਅਧਿਐਨ" ਦਾ ਲਖਾਇਕ  ਹੈ।
ਐਟੀਮੌਨ ਸ਼ਬਦ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਰੂਪਮ (ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਸਟੈਮ ਜਾਂ ਮੂਲ  ) ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਲਾ ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਮੋਰਫਿਮ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਲਾਤੀਨੀ ਸ਼ਬਦ candidus, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਚਿੱਟਾ", ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ candid ਦਾ etymon ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸੰਬੰਧ ਅਕਸਰ ਘੱਟ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਨਚੈਸਟਰ, ਗਲੋਸਟਰ, ਟੈਡਕਾਸਟਰ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਆਧੁਨਿਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਿਛੇਤਰ ਐਟੀਮੌਨ ਸਾਂਝਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਅਰਥਪੂਰਨ ਸੀ, ਲਾਤੀਨੀ ਕਾਸਟਰਮ  'ਕਿਲ੍ਹਾ'।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿਰੁਕਤ-ਵਿਗਿਆਨ
ਏਸਰਾ ਓਜ਼ਾਤੇ
ਏਸਰਾ ਓਜ਼ਾਤੇ (ਜਨਮ 1976, ਜਰਮਨੀ) ਇੱਕ ਤੁਰਕੀ ਫਾਈਟਰ ਪਾਇਲਟ ਹੈ। ਉਹ ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਹਵਾਈ ਫਿਲੋਟਿਲਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਕਮਾਂਡਰ ਸੀ। 30 ਅਗਸਤ 2016 ਤੋਂ, ਮੇਜਰ ਓਜ਼ਾਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਏਰੀਅਲ ਐਕਰੋਬੈਟਿਕ ਟੀਮ "ਫਿਲੋਟਿਲਾ 134" ਦੀ ਕਮਾਂਡਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਸਿਤਾਰਿਆਂ (ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਤੁਰਕ ਯਿਲਦੀਜ਼ਲਾਰੀ) ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਿਹਤਰ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਏਸਰਾ ਇਸ੍ਸੀ ਦਾ ਜਨਮ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਹੇਸਰ-ਮੁਸਤਫਾ ਇਸ੍ਸੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕੁੜੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਏਸਰਾ ਇਸ੍ਸੀ ਨੂੰ 1992 ਵਿੱਚ ਮਿਲਟ੍ਰੀ ਏਵੀਏਸ਼ਨ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੇਕੋਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ (ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਜੋੜਾ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਜਰਮਨੀ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ) ਅਤੇ ਕਾਦਕੀਕੋ, ਇਜ਼ੈਬੁਲਲ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ. ਉਹ ਐਫ -5 + 7 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਫਲੀਟ ਲਈ ਫ੍ਲਾਇਟ ਇੰਸਟ੍ਰਕਟਰ ਲਈ ਏਰੋਬੈਟਿਕ ਪਾਇਲਟ ਸੀ.
ਪਰਿਵਾਰ
ਉਸ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1977 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਗੰਗਾ ਨਹਿਰ (ਰਾਜਸਥਾਨ)
ਗੰਗ ਨਹਿਰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਸ਼੍ਰੀ ਗੰਗਾਨਗਰ ਜਿਲੇ ਦੀ ਨਹਿਰ ਹੈ।ਮਹਾਰਾਜਾ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬ ਤੋ ਗੰਗ ਨਹਿਰ ਲੈ ਕੇ ਆਏ.thumb|ਮਹਾਰਾਜਾ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ 1914 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੁਤਰ ਨਾਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ
ਮੀਰਾਂਪੁਰ (ਬਲਾਕ ਨਕੋਦਰ)
ਮੀਰਾਂਪੁਰ  ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਨਕੋਦਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜਲੰਧਰ ਕੈਂਟ ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਜਲੰਧਰ ਕੈਂਟ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ 117 ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 36 ਨੰਬਰ ਚੌਣ ਹਲਕਾ ਹੈ।
ਇਹ ਹਲਕਾ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
1. ਜਲੰਧਰ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਪ੍ਰਿਸ਼ਤੀਨਾ
ਪ੍ਰਿਸ਼ਤੀਨਾ, ਜਾਂ ਪ੍ਰਿਸਤੀਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਸ਼ਟੀਨਾ (Prishtinë Приштина or Priština; Priştine), ਕੋਸੋਵੋ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਿਸ਼ਤੀਨਾ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਸਦਰ ਮੁਕਾਮ ਵੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੋਸੋਵੋ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਮਾਗਦਾਲੇਨਾ ਗਿਰਜਾਘਰ (ਤੋਰੇਲਾਗੁਨਾ)
ਮਾਗਦਾਲੇਨਾ ਗਿਰਜਾਘਰ (ਸਪੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ: Iglesia de la Magdalena) ਤੋਰੇਲਾਗੁਨਾ, ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 1983 ਈ. ਵਿੱਚ ਬਿਏਨ ਦੇ ਇੰਤਰੇਸ ਕੁਲਤੂਰਲ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਗੋਥਿਕ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਗਿਰਜਾਘਰ
ਖ਼ਾਲਸਾ ਏਡ
ਖਾਲਸਾ ਏਡ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫਾ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਰਾਹਤ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸਿੱਖ ਅਸੂਲਾਂ, ਨਿਰਸਵਾਰਥ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਪਿਆਰ ਦੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਜਿਸਟਰਡ ਚੈਰਿਟੀ (#1080374) 1999 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਚੈਰਿਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪਰਾਪਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਨਿਰਸਵਾਰਥ, ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ 'ਚ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਖਾਲਸਾ ਏਡ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਤਬਾਹੀ, ਯੁੱਧ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੁਖਦਾਈ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਰਾਹਤ ਮਦਦ ਮੁਹੱਈਆ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਕੰਮ
ਇਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮਿਸ਼ਨ 1999 ਵਿੱਚ ਅਲਬਾਨੀਆ-ਯੂਗੋਸਲਾਵੀਆ ਸਰਹੱਦ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਚ ਬੈਠੇ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਸ਼ਰਨ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਯੂਗੋਸਲਾਵੀਆ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਸਨ । ਨਿਊ ਮਿਲੈਨੀਅਮ 2000 ਦੌਰਾਨ ਖਾਲਸਾ ਏਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਚੱਕਰਵਾਤ ਦੀ ਮਾਰ ਹੇਠ ਆਏ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਉੜੀਸਾ 'ਚ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਪੀੜਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਸਹਾਇਤਾ ਮੁਹੱਈਆ ਕੀਤੀ ਸੀ। 2001 ਵਿੱਚ ਖਾਲਸਾ ਏਡ ਵਾਲੇ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰ ਚ ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਗਏ ਸਨ। ਖਾਲਸਾ ਏਡ ਲਈ ਲੋਕ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਤਨਖਾਹ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਨਿਰਸਵਾਰਥ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲੋਕ ਕੰਮ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਤੋਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਲੈਕੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਰਤਾਨੀਆਂ ਦੇ ਸਿੱਖ,ਖਾਲਸਾ ਏਡ ਨੂੰ ਮਾਲੀ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। www.focuspunjab.org/ ਚੈਰਟੀ, ਖਾਲਸਾ ਏਡ ਦੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਹੈ।ਖਾਲਸਾ ਏਡ ਨੇ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਕੁਝ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ - ਅਲਬਾਨੀਆ (ਬੇਘਰ ਕੋਸੋਵਨ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ), ਤੁਰਕੀ (ਭੂਚਾਲ ਰਾਹਤ), ਉੜੀਸਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ (ਤੂਫਾਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮੁੜ ਵਸੇਬਾ), ਗੁਜਰਾਤ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ (ਭੂਚਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਹਤ ਸਹਾਇਤਾ), ਡਰ ਕੋਂਗੋ ਚ (ਇੱਕ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਫਟਣ ਤੇ ਰਾਹਤ ਯਤਨ),ਸੋਮਾਲੀਆ (ਪਾਣੀ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਸਹਾਇਤਾ), ਕਾਬੁਲ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ (ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਮੁੜ ਵਸੇਬਾ ਸਹਾਇਤਾ) ਪਾਕਿਸਤਾਨ (ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ), ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ (ਨੌਜਵਾਨ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਕਲਾ ਥੈਰੇਪੀ ਸੈਸ਼ਨ), ਪੰਜਾਬ ਨਸ਼ਾ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ (ਪੰਜਾਬ ਚ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ), ਪਥਾਰਗਾਟ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਚ ਢਾਕਾ (ਚੱਕਰਵਾਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰ), ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਹੜ੍ਹ (ਪੰਜਾਬ ਹੜ੍ਹ ਰਾਹਤ), ਹੈਤੀ (ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੰਪ ਮੁਹੱਈਆ)।
ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ
thumb|ਮਹਾਰਾਜਾ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ 1914 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੁਤਰ ਨਾਲ ਜਨਰਲ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਰ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ (13 ਅਕਤੂਬਰ 1880, ਬੀਕਾਨੇਰ – 2 ਫਰਵਰੀ 1943, ਮੁੰਬਈ) 1888 ਤੋਂ 1943 ਤੱਕ ਬੀਕਾਨੇਰ ਰਿਆਸਤ ਦਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਸੁਧਾਰਵਾਦੀ ਭਵਿਖਦਰਸ਼ੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਮਹਾਂਯੁੱਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ‘ਬਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਵਾਰ ਕੈਬਿਨੇਟ’ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਅੰਗਰੇਜ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। 1927 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬ ਤੋ ਗੰਗ ਨਹਿਰ ਲੈ ਕੇ ਆਏ।
ਸਾਵੀ ਤੂਰ
ਸਾਵੀ ਤੂਰ (? - 19 ਅਕਤੂਬਰ 2017) ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਇੱਕ ਪਰਵਾਸੀ ਕਵਿੱਤਰੀ ਸੀ।
ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ
ਜੀਵਨੀ
ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 3 ਅਕਤੂਬਰ 1880 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਾ ਤੀਜਾ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ, ਅਤੇ ਡੂੰਗਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਭਰਾ ਸੀ।
ਸਾਵੀ ਤੂਰ
ਉਹਦਾ ਬਚਪਨ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸਮੇਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਜਗਰਾਓਂ ਵਿੱਚ ਬੀਤਿਆ। ਉਹ ਸਰਕਾਰੀ ਸਾਇੰਸ ਕਾਲਿਜ ਜਗਰਾਓ ਦੀ ਸਟੂਡੈਂਟ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਹੀ 1978 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਝੂਠ ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਛਪੀ ਸੀ। ਉਹ 1980 ਵਿਆਂ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ। ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਉਹ ਗਲਾਸਗੋ ਰਹਿ ਰਹੀ ਸੀ। 19 ਅਕਤੂਬਰ 2017 ਨੂੰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸਾਵੀ ਦੀ ਦਿਲ ਦੀ ਹਰਕਤ ਬੰਦ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਕਾਵਿ ਨਮੂਨਾ
ਔਰਤ ਫੁੱਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ
ਰੇਲ ਪਟੜੀ ਤੇ
ਕੋਲ਼ੇ ਚੁਗਦੀ ਮਦਰਾਸਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ
ਇੰਪਾਲਾ ਕਾਰ ਚ ਬੈਠੀ ਮੁਟਿਆਰ ਤੀਕ
ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ।
ਮੁਜਫਰਪੁਰ (ਬਲਾਕ ਨਕੋਦਰ)
ਮੁਜਫਰਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਨਕੋਦਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰੋਮਾਨਕੋਸ ਗਿਰਜਾਘਰ
ਰੋਮਾਨਕੋਸ ਗਿਰਜਾਘਰ (ਸਪੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ: Iglesia Parroquial de la Virgen de la Asunción (Romancos)) ਰੋਮਾਨਕੋਸ, ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 1990 ਈ. ਵਿੱਚ ਬਿਏਨ ਦੇ ਇੰਤਰੇਸ ਕੁਲਤੂਰਲ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਇਆ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਗਿਰਜਾਘਰ
ਮੋਰਾਰਜੀ ਦੇਸਾਈ
ਮੋਰਾਰਜੀ ਦੇਸਾਈ (29 ਫਰਵਰੀ 1896 – 10 ਅਪ੍ਰੈਲ 1995) (ਗੁਜਰਾਤੀ: મોરારજી રણછોડજી દેસાઈ) ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਵਾਧੀਨਤਾ ਸੰਗਰਾਮੀ ਅਤੇ ਚੌਥੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ (1977 ਤੋਂ 79) ਸਨ। ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਸਨ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਬਜਾਏ ਹੋਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਨ। ਉਹੀ ਇੱਕਮਾਤਰ ਵਿਅਕਤੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਰਬੋਤਮ ਸਨਮਾਨ ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਰਬੋਤਮ ਸਨਮਾਨ ਨਿਸ਼ਾਨ-ਏ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ 81 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਬਣੇ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਆਗੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1896 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1995
ਜਲੰਧਰ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਜਲੰਧਰ ਕੇਂਦਰੀ  ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ 117 ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 36 ਨੰਬਰ ਚੌਣ ਹਲਕਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਯੂਨਾਨੀ ਸਾਹਿਤ
ਯੂਨਾਨੀ ਸਾਹਿਤ ਯੂਨਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ (800 ) ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਸਾਹਿਤ ਇੱਕ ਪੁਰਾਤਨ ਯੂਨਾਨੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਸਾਹਿਤ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਲਿਖਤੀ ਰਵਾਇਤਾਂ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਤਕ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀ-ਕਲਾਸਿਕਲ, ਕਲਾਸੀਕਲ, ਹੇਲਨੀਸਿਸਟਿਕ, ਅਤੇ ਰੋਮਨ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪ੍ਰੀ-ਕਲਾਸਿਕਲ ਯੂਨਾਨੀ ਸਾਹਿਤ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਮਰ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਲੀਅਡ ਅਤੇ ਓਡੀਸੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰਾਂ : ਸੁਕਰਾਤ, ਪਲੈਟੋ ਅਤੇ ਅਰਸਤੂ ਆਦਿ ਨੇ ਰੋਮਨ ਯੁੱਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਇਤਿਹਾਸ, ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਸਮੇਤ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ  ਆਪਣੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਹੋਏ ਸਨ।
ਬਿਜ਼ੰਤੀਨੀ ਸਾਹਿਤ (ਪੁੂਰਬੀ ਰੋਮ ਸਮਰਾਜ ਦੀ ਨਿਰਮਾਣ ਸ਼ੈਲੀ), ਬਿਜ਼ੰਤੀਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ, ਮੱਧਯੁਗੀ ਅਤੇ ਮਾਡਰਨ ਮਾਧਿਅਮ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਤਿਹਾਸਿਕ, ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਲੇਖਕ ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਉੱਭਰੇ ਸਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਦਾ ਕਾਰਜ ਵੀ ਕਾਫੀ ਵਧਿਆ।
ਆਧੁਨਿਕ ਯੂਨਾਨੀ ਸਾਹਿਤ ਆਮ ਮਾਡਰਨ ਗਰੀਕ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ. ਕ੍ਰਿਤਨ ਰੇਨਾਸੈਂਸ ਕਵਿਤਾ ਐਰੋਟੋਕ੍ਰਿਓਸ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਹੈ। ਐਡਮੈਨਟਿਓਸ ਕੋਰਾਸੀਸ ਅਤੇ ਰਿਗਾਸ ਫੈਰਿਓਸ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਕੜੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਸਾਹਿਤ (800 ਈ.ਪੂ. - 350 ਈ.)
ਪੁਰਾਤਨ ਯੂਨਾਨੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਇਹ ਕੰਮ ਗਰੀਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਲਿਖਤੀ, ਲਿਖਤਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਈ. ਤੱਕ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਟੋ-ਇੰਡੋ-ਯੂਰੋਪੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਯੂਨਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਉਭਰ ਗਈ ਹੈ। ਤਕਰੀਬਨ ਦੋ-ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਜ਼ਬਾਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੁਨਰ-ਨਿਰਮਾਣ ਤੋਂ ਲਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਯੂਨਾਨ ਨੂੰ ਰੈਂਡਰ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਰਣਮਾਲਾ ਅਤੇ ਸਿਲੇਬਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਯੂਨਾਨੀ ਸਾਹਿਤ ਬਚੇ ਇੱਕ ਫੋਨੀਸ਼ੀਅਨ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਵਰਣਮਾਲਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਯੂਨਾਨੀ ਆਈਓਨੀਆ ਵਿੱਚ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੁਆਰਾ ਐਥਿਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ। thumb|ਹੋਮਰ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ ਚਿੱਤਰ
ਪ੍ਰੀ-ਕਲਾਸੀਕਲ (800 ਈ.ਪੂ. - 500 ਈ.ਪੂ.)
ਲਿਟਰੇਰੀ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਲਿਖਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਯੂਨਾਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਵਿਤਾ ਬਣਾਈ ਸੀ. ਪ੍ਰੀ-ਕਲਾਸਿਕ ਅਵਧੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਗਏ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗਾਇਆ ਜਾਂ ਗਾਉਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸੀ (7 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿਖਣਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਣਦਾ ਸੀ)। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨੇ ਮਿਥਕ, ਦੰਤਕਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜੋ ਕਿ ਲੋਕਤੰਤਰ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਭਾਗ ਸਨ। ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਅਤੇ ਹਾਸਰਸੀ 600 ਬੀ.ਸੀ. ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਉਭਰਿਆ।
ਯੂਨਾਨੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਹੋਮਰ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਈਲੀਅਡ ਅਤੇ ਓਡੀਸੀ ਸਨ ਹਾਲਾਂਕਿ ਰਚਨਾ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਰਜ ਲਗਪਗ  800 ਬੀ.ਸੀ. ਤਜ ਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਇਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਸਤੀ ਕਵੀ ਹੈਸਿਓਡ ਸੀ. ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਜੀਉਂਦੇ/ ਅਮਰ ਕਾਰਜ ਹਨ ਵਰਕਸ ਐਂਡ ਦਿ ਡੇਜ਼ ਅਤੇ ਥੀਓਜੀਨੀ।
ਸ਼ੇਰ
ਸ਼ੇਰ ਜਾਂ ਟਾਈਗਰ ਬਿੱਲੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਜਾਨਵਰ ਹੈ। ਇਹ ਪੈਨਥੇਰਾ (Panthera) ਦੀ ਜਿਨਸ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਬਿੱਲੀ ਹੈ।
ਯੂਨਾਨੀ ਸਾਹਿਤ
ਕਲਾਸੀਕਲ (500 ਈ.ਪੂ. - 323 ਈ.ਪੂ.)
ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਪੱਛਮੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣ ਗਈਆਂ. ਗੌਤਿਕ (ਪ੍ਰਗੀਤ/ ਤਰੰਨੁਮ ਵਿਚ ਗਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕਵਿਤਾ) ਕਵਿਤਾ, ਓਡੇਸ, ਪਾਦਰੀਆਂ, ਸਜੀਵੀਆਂ, ਐਪੀਗਰਾਮ; ਕਾਮੇਡੀ ਅਤੇ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਦੀਆਂ ਨਾਟਕੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ; ਇਤਿਹਾਸ, ਅਲੰਕਾਰਿਕ ਤਜਵੀਜ਼ਾਂ, ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਦੀਵਾਲੀਆਪਣਾਂ, ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੰਧਿਆਵਾਂ ਸਾਰੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਸ਼ੇਰ
ਕਿਸਮਾਂ
ਟਾਈਗਰ ਦਿਆਂ ਅੱਠ ਕਿਸਮਾਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 2 ਅਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਚੁਕੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਅੱਜ ਬਹੁਤ ਘਟ ਗਈ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਸਾਈਬੀਰੀਆ, ਈਰਾਨ, ਅਫ਼ਗਾਨੀਸਤਾਨ, ਭਾਰਤ, ਚੀਨ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਬਚੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਟਾਈਗਰ ਦਿਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਹੇਂਠ ਜਨ-ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਹੈ: thumb|left|[[ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰ]] thumb|left|ਹਿੰਦ-ਚੀਨੀ ਟਾਈਗਰ thumb|left|ਸਾਇਬੇਰੀਆਈ ਟਾਈਗਰ
ਯੂਨਾਨੀ ਸਾਹਿਤ
ਕਲਾਸੀਕਲ (500 ਈ.ਪੂ. - 323 ਈ.ਪੂ.)
ਦੋ ਮੁੱਖ ਗੀਤਾਂ ਵਾਲਾ ਕਵੀ ਸਨ, ਸਫੋ ਅਤੇ ਪਿੰਡਰ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਲਿਖੀਆਂ ਅਤੇ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੁਖਾਂਤਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਨਾਟਕ ਬਚੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਲੇਖਕ ਅੱਸਲੀਲਸ, ਸੋਫਕਲੇਸ ਅਤੇ ਯੂਰੋਪਿਡਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਲੇਖਕ ਹਨ।
12/24 ਕਰੋਲ ਬਾਗ
12/24 ਕਰੋਲ ਬਾਗ ਇੱਕ ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ ਉਪਰ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਇੱਕ ਧਾਰਵਾਹਿਕ ਨਾਟਕ ਸੀ। ਜਿਹੜਾ ਕਿ 31 ਅਗਸਤ 2009 ਤੋਂ 22 ਅਕਤੂਬਰ 2010 ਤੱਕ ਚਲਿਆ ਸੀ।
ਯੂਨਾਨੀ ਸਾਹਿਤ
ਕਲਾਸੀਕਲ (500 ਈ.ਪੂ. - 323 ਈ.ਪੂ.)
ਕਾਮੇਡੀ ਡਾਈਨੋਸੱਸ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿਚ ਇਕ ਰਸਮ ਤੋਂ ਉੱਠਿਆ। ਇਹ ਨਾਟਕ ਅਸ਼ਲੀਲਤਾ, ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਅਪਮਾਨ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਅਰਿਸਸਟੋਫੈਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਬਚੇ ਹੋਏ ਨਾਟਕਾਂ ਨੇ ਕਾਮਿਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਖਜਾਨਾ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ।
12/24 ਕਰੋਲ ਬਾਗ
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੀ ਵੀ ਸ਼ੋਅ
ਯੂਨਾਨੀ ਸਾਹਿਤ
ਕਲਾਸੀਕਲ (500 ਈ.ਪੂ. - 323 ਈ.ਪੂ.)
ਇਸ ਕਾਲ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਹੇਰੋਡੋਟਸ ਅਤੇ ਥਿਊਸੀਡੀਡੇਜ਼ ਹਨ। ਤੀਜੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਜੇਨੋਫ਼ੋਨ ਨੇ "ਹੇਲਨੀਕਾ" ਲਿਖਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਥਿਊਸੀਡਾਡੇਸ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਗਦਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿਚ ਸੀ। ਯੂਨਾਨੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਵਧਦਾ-ਫੁਲਦਾ ਰਿਹਾ। ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਸੁਕਰਾਤ, ਪਲੈਟੋ ਅਤੇ ਅਰਸਤੂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨਾਨੀ ਸਾਹਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ
ਅਹਿੱਲਿਆ
ਅਹੱਲਿਆ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: अहल्या, IAST Ahalyā), ਹਿੰਦੂ ਪੁਰਾਤਨ ਇਤਿਹਾਸ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਰਧਸ਼ਵ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲੋਂ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਵੱਡੇ ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਰਾਮਾਇਣ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਹਣੀ ਅਹੱਲਿਆ ਬਣਾਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਦਾ ਚੱਕਰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਜਾਦੂ ਵਰਤੇ ਤੇ ਚੱਕਰ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਗਿਆ ਪਰ ਨਾਰਦ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਮੁਤਾਬਕ: ਇਹ ਚੱਕਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪੂਜਾ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਗਊ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਚੱਕਰ ਲਾਉਂਦੇ ਵਕਤ ਗਊ ਸੂ ਪਈ ਤੇ ਸੂ ਰਹੀ ਗਊ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅਹੱਲਿਆ ਤੇ ਇੰਦਰ ਦਾ ਨਹੀਂ ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਹੱਕ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਮਿਥ ਕਥਾ-ਅੰਸ਼
ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਕਥਾਅੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਨਦੀ ’ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਕੁੱਕੜ ਦੀ ਬਾਂਗ ਨਾਲ ਜਾਗਦੇ ਅਤੇ ਨਦੀ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪੈਂਦੇ ਸੀ। ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਹੱਲਿਆ ਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇਵਤਾ ਮੋਹਿਤ ਸੀ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਕੋਲੋਂ ਕੁੱਕੜ ਦੀ ਬਾਂਗ ਦੁਆ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਗੁਮਰਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਆਪ ਇੰਦਰ ਗੌਤਮ ਦੇ ਭੇਖ ਵਿੱਚ ਅਹੱਲਿਆ ਵੱਲ ਵਧਿਆ ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਅਹੱਲਿਆ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਸੀ । ਜਦ ਰਿਸ਼ੀ ਵਾਪਿਸ ਆਇਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਆਣ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਣ ਤੇ ਅਹੱਲਿਆ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਹੋਣ ਦਾ ਸਰਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਛਲ ਲਈ ਸਰਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਕਾਂ ਬਣ ਜਾਏ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ
ਗੌਤਮ ਨਾਰਿ ਉਮਾਪਤਿ ਸ੍ਵਾਮੀ॥ ਸੀਸੁ ਧਰਨਿ ਸਹਸ ਭਗ ਗਾਮੀ॥ ਇਨ ਦੂਤਨ ਖਲੁ ਬਧੁ ਕਰਿ ਮਾਰਿਓ॥ ਬਡੋ ਨਿਲਾਜੁ ਅਜਹੂ ਨਹੀਂ ਹਾਰਿਓ॥ (710)-ਭਗਤ ਰਵਿਦਾਸ
ਗੌਤਮ ਤਪਾ ਅਹਿਲਿਆ ਇਸਤ੍ਰੀ ਤਿਸੁ ਦੇਖਿ ਇੰਦ੍ਰ ਲੋਭਾਇਆ॥ ਸਹਸ ਸਰੀਰ ਚਿਹਨ ਭਗ ਹੂਏ ਤਾ ਮਨਿ ਪਛੋਤਾਇਆ॥ (1344)-ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ
ਗੌਤਮ ਨਾਰਿ ਅਹਿਲਿਆ ਤਿਸਨੋ ਦੇਖਿ ਇੰਦ੍ਰ ਲੋਭਾਣਾ॥ ਪਰ ਘਰਿ ਜਾਇ ਸਰਾਪ ਲੈ ਹੋਇ ਸਹਸ ਭਗ ਪਛੋਤਾਣਾ॥ ਸੁੰਞਾ ਹੋਆ ਇੰਦ੍ਰ ਲੋਕ ਲੁਕਿਆ ਸਰਵਰ ਮਨਿ ਸਰਮਾਣਾ॥ ਸਹਸ ਭਗਹੁ ਲੋਇਣ ਸਹਸ ਲੈ ਦੋਈ ਇਦ੍ਰ ਪੁਰੀ ਸਿਧਾਣਾ॥ (ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ 10-18)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਪਾਤਰ
ਸਾਵੀਂ ਪੱਧਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
alt=ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਦੀ ਵਾਰਤਕ ਪੁਸਤਕ ਸਾਵੀਂ ਪੱਧਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਜਿਲਦ|thumb|ਸਾਵੀਂ ਪੱਧਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਜਿਲਦ ਸਾਵੀਂ ਪੱਧਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਵਾਰਤਕ ਪੁਸਤਕ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੀ ਪੁੱਤਰੀ ਉਮਾ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੀ ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1943 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ।
ਤਤਕਰਾ
ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ 16 ਲੇਖ ਹਨ :-
ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 'ਕਾਮਯਾਬੀ' ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਲੇਖ ਹੈ। ਕਈਆਂ ਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਹਰਾਓ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਵਾਧੂ ਵਿਸਤਾਰ ਵੀ ਹੈ।
ਮਨੋਰਥ
ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਨੇ 28 ਫ਼ਰਵਰੀ 1943 ਨੂੰ ਜੋ ਭੂਮਿਕਾ ਲਿਖੀ ਉਸ ਵਿਚ ਰਚਨਾ ਦੇ ਮਨੋਰਥ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਕ ਵਾਰ ਇਕ ਵਿਦਵਾਨ ਨਿਰਮਲੇ ਸੰਤ ਉਸ ਕੋਲ ਆਏ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਤਿੰਨ ਜਗਿਆਸਾਵਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤੀਜੀ ਸੀ – ‘ਮਨੁੱਖਾ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਆਦਰਸ਼ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।’ ਇਸ ਪੁੱਛ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਜੋਂ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਗਈ।ਲੇਖਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੈ ਕਿ “ਜੀਵਨ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੀ ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਨੱਈਆ ਜੇ ਸਾਵੀਂ ਹੈ ਤਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਛੱਲਾਂ ਉੱਤੇ ਛੁਲ੍ਹਕ ਕੇ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੋ ਵਿਗੜੇਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਉੱਤੇ ਕਿੰਨਾ ਸਾਰਾ ਭਾਰ ਵੀ ਲੱਦਿਆ ਜਾਏ; ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਅੱਗਾ ਪਿੱਛਾ, ਸੱਜਾ ਖੱਬਾ ਜੇ ਜ਼ਰਾ ਵੀ ਉਲਾਰ ਹੋ ਜਾਏ, ਤਾਂ ਭਾਰ ਲੱਦਣਾ ਤੇ ਕਿਤੇ ਰਿਹਾ, ਇਹ ਖ਼ਾਲੀ ਉਲਟੂੰ ਉਲਟੂੰ ਕਰਦੀ ਰਹੇਗੀ ਤੇ ਚੱਪੇ ਚੱਪੇ ਉੱਤੇ ਸਾਡਾ ਤ੍ਰਾਹ ਨਿਕਲਦਾ ਰਹੇਗਾ।” ਫਿਰ ਸੱਤਵੀਂ ਐਡੀਸ਼ਨ ਦੇ ਛਪਣ ਵੇਲੇ 27 ਜੁਲਾਈ 1959 ਨੂੰ ਲਿਖੀ ਇਕ ਹੋਰ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸਾਵੀਂ ਪੱਧਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਉਪਰੰਤ 1964 ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਐਡੀਸ਼ਨ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਨੇ 22 ਅਕਤੂਬਰ1964 ਦੀ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਗਾਈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸੰਤੁਲਿਤ ਜੀਵਨ ਢੰਗ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਦਿਆਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ "ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਸਾਵਾਂ ਪੱਧਰਾ ਰਹਿਣਾ ਬਹੁਤ ਕਰਕੇ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਜੇ ਅਸੀਂ ਗਿਣੀ ਮਿਥੀ ਕਿਸਮਤ ਤੇ ਅਗਲੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਮਾੜੀ ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਗਿਲਾ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਤੌਖਲਾ ਸਾਨੂੰ ਸਾਵਾਂ ਪੱਧਰਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣ ਦੇਵੇਗਾ। ਜੇ ਸਾਡਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਕੁੱਝ ਵੀ ਅਸੀਂ ਹਾਂ, ਤੇ ਜੋ ਕੁੱਝ ਵੀ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ, ਸਾਡੀਆਂ ਆਸਾਂ ਤੇ ਸਾਡੇ ਅਮਲਾਂ ਦਾ ਹੀ ਪ੍ਰਤਿਕਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਆਸਾਂ ਤੇ ਅਮਲਾਂ ਦੀ ਸੁਧਾਈ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਤਕਦੀਰ ਦੇ ਵੱਡ-ਰਾਜ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਾਂ... ਤਕਦੀਰ ਕੀ ਹੈ? ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਬਣਿਆ ਤਣਿਆ ਚਾਲਚਲਣ। ਜੇ ਇਹ ਸਾਵਾਂ ਪੱਧਰਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤਕਦੀਰ ਵੀ ਸਾਵੀਂ ਪੱਧਰੀ ਹੋਵੇਗੀ।
ਦਿਲਵਾੜਾ ਮੰਦਰ
thumb|right|280px|ਦਿਲਵਾੜਾ ਮੰਦਰ ਦਿਲਵਾੜਾ ਮੰਦਰ ਖੂਬਸੂਰਤ ਜੈਨ ਮੰਦਰਾਂ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜ ਮੰਦਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਜਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਸਿਰੋਹੀ ਜਿਲੇ ਦੇ ਮਾਊਂਟ ਆਬੂ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੰਦਰਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਗਿਆਰਾਂਵੀਂ ਅਤੇ ਤੇਰਾਂਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਵਿਚਾਲ਼ੇ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਧੰਗੇੜਾ
ਧੰਗੇੜਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਨਾਭਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਤੌਸੀਫ਼
ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਤੌਸੀਫ਼ (18 ਮਈ 1936 - 30 ਦਸੰਬਰ 2014 ) ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦੋਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਿਕਾ ਅਤੇ ਚਿੰਤਕ ਸੀ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਤੌਸੀਫ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਜ਼ੁਬੈਦਾ ਬੀਬੀ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ 18 ਮਈ 1936 ਨੂੰ ਨਾਨਕਾ ਪਿੰਡ ਕੂਮਕਲਾਂ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਚੌਧਰੀ ਮਹਿੰਦੀ ਖਾਂ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਸਿੰਬਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਦਾਦਾ ਗੁਲਾਮ ਗੌਂਸ ਤੇ ਦਾਦੇ ਦਾ ਭਰਾ ਫਤਹਿ ਖਾਂ 30 ਘੁਮਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਨ। ਗੁਲਾਮ ਗੌਂਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੁੰਡੇ ਨਿਆਮਤ ਖਾਂ, ਫੱਜਲ ਮੁਹੰਮਦ ਤੇ ਮਹਿੰਦੀ ਖਾਂ ਸਨ। ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਤੌਸੀਫ਼ ਦਾ ਬਾਪ ਮਹਿੰਦੀ ਖਾਂ ਕੋਇਟੇ ਪੁਲਿਸ ਅਫ਼ਸਰ ਸੀ। ਸੰਤਾਲੀ ਦੇ ਦੰਗਿਆਂ ਸਮੇਂ ਮਹਿੰਦੀ ਖਾਂ ਪਿੰਡੋਂ ਬਾਹਰ ਗਏ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਬੱਚ ਗਏ। ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਤੌਸੀਫ਼ ਵੀ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਲਾਹੌਰ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਗੌਰਮਿੰਟ ਕਾਲਜ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਤਾਲੀਮ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਕਾਲਜ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਰਹੀ; ਉਥੋਂ ਈ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਈ। ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਤੌਸੀਫ਼ ਨੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਲੱਗੀ। ਮਗਰੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵੱਲ ਆ ਗਈ।
ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਤੌਸੀਫ਼ ਨੇ ਕਹਾਣੀ, ਨਾਵਲਿਟ, ਜੀਵਨੀ ਆਦਿ ਵਿਧਾਵਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਰਾਜਸੀ ਤੇ ਸਮਾਜੀ ਮਸਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਖੂਬ ਲਿਖਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੇਖਕ
ਰੋਕੋਕੋ
ਰੋਕੋਕੋ ( or ), ਜਾਂ "ਮਗਰਲਾ ਬਾਰੋਕ", 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਇਕ ਬੇਲਗਾਮ ਸਜਾਵਟੀ ਯੂਰਪੀ ਸ਼ੈਲੀ ਸੀ ਜੋ ਬਾਰੋਕ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਅੰਤਮ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਭਰਮ ਅਤੇ ਨਾਟਕੀਅਤਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰੇ ਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਸੰਘਣੇ ਗਹਿਣਿਆਂ, ਅਸਮਿਟਰੀ, ਤਰਲ ਵਕਰਾਂ, ਅਤੇ ਸਫੈਦ ਅਤੇ ਪੇਸਟਲ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਚੁੰਗੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਜੋ ਨਿਗਾਹ ਨੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਖਿੱਚਦਾ ਸੀ। ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਸਪੇਸ ਵਿਚ ਗਹਿਣੇ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਸੀ।
ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਅਤੇ ਸਜਾਵਟ ਦੀ ਰੋਕੋਕੋ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲੂਈ ਚੌਧਵੇਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਰਸਮੀ ਅਤੇ ਜਿਓਮੈਟਰਿਕ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਵਜੋਂ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਲੂਈ ਪੰਦਰਵੇਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਸਟਾਈਲ ਰੌਕੈਲ, ਜਾਂ ਰੌਕੈਲ ਸਟਾਈਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।ਇਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਹੋਰਨਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬਾਵਾਰੀਆ, ਆਸਟ੍ਰੀਆ, ਜਰਮਨੀ ਅਤੇ ਰੂਸ ਵਿੱਚ। ਇਸਨੇ ਦੂਸਰੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੇਂਟਿੰਗ, ਮੂਰਤੀ ਪੂਜਾ, ਸਾਹਿਤ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।  ਰੋਕੋਕੋ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਆਰਕੀਟੈਕਟਾਂ ਨੇ ਬਰੋਕ ਪ੍ਰਤੀ ਵਧੇਰੇ ਵਿਨੋਦੀ, ਲਾਲ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਰੋਕੋਕੋ ਵਿਚ ਖਿਲੰਦੜੇ ਅਤੇ ਮਜ਼ਾਕੀਆ ਥੀਮ ਸੀ। ਰੋਕੋਕੋ ਕਮਰਿਆਂ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਜਾਵਟ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਅਤੇ ਸਜਾਵਟੀ ਫਰਨੀਚਰ, ਛੋਟੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ, ਸਜਾਵਟੀ ਸ਼ੀਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਟੇਪਸਟਰੀ ਨਾਲ ਪੂਰਕ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ, ਰਿਲੀਫਾਂ, ਅਤੇ ਕੰਧ ਚਿਤਰਾਂ ਨਾਲ ਕਲਾ ਦੀ ਇੱਕ ਮੁਕੰਮਲ ਕ੍ਰਿਤੀ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਰੋਕੋਕੋ ਨੂੰ ਸ਼ੀਨੋਅਜਰੀ ਨੇ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੇ ਚੀਨੀ ਚਿੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪਗੋਡਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਪਦ ਦੀ ਉਤਪਤੀ
ਰੋਕੋਕੋ ਸ਼ਬਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1835 ਵਿਚ ਫਰਾਂਸ ਵਿਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸ਼ਬਦ ਰੋਕੈਲ ਜਾਂ ਰੋਕੈਲ ਅਤੇ ਬਾਰੋਕ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਦੀ ਰੌਚਿਕ ਭਿੰਨਤਾ ਹੈ।    ਰੋਕੈਲ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਜਾਵਟ ਦੀ ਇਕ ਵਿਧੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੀਟੇ, ਸੰਖ ਸਿੱਪੀਆਂ ਅਤੇ ਸੀਮੇਂਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਪੁਨਰ ਜਾਗਰਣ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਤੋਂ ਗ੍ਰੇਟੋਆਂ ਅਤੇ ਫੁਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਜਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।   17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੇ ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਸਜਾਵਟੀ ਮੋਟਿਫ ਜਾਂ ਗਹਿਣਿਆਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਮਗਰਲੇ ਸਟਾਇਲ ਲੂਈ ਚੌਦਵੇਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਐਂਥਸ ਪੱਤੇ ਦੇ ਨਾਲ ਇੰਟਰਲੇਸ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਿੱਪ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। 1736 ਵਿਚ ਡਿਜ਼ਾਇਨਰ ਅਤੇ ਜੌਹਰੀ ਜੀਨ ਮੋਂਡੋਂ ਨੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲਾਈਵਰੇ ਡਿ ਫਾਰਮ ਰੋਕਵਿਊਲ ਐਂਡ ਕਾਰਟੇਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਫਰਨੀਚਰ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਜਾਵਟ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਲਈ ਡਿਜ਼ਾਈਨਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸੀ।  ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ "ਰੋਕੈਲ" ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਛਪਾਈ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਕਲ ਸੀ। ਤਰਾਸਿਆ ਅਤੇ ਢਾਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸਿੱਪ ਮੋਟਿਫ਼ ਦਰਵਾਜ਼ੇ, ਫ਼ਰਨੀਚਰ, ਕੰਧ ਪੈਨਲਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਸਜਾਉਣ ਲਈ ਤਾੜ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਜਾਂ ਵਲ ਖਾਂਦੀਆਂ ਵੇਲਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਜਿਹੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਜਾਂ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਕੁਝ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੀ ਸਜਾਵਟੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।  19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਪਦ ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਟਾਈਲ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਮਹੱਤਤਾ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਬਹਿਸ ਅਜੇ ਵੀ ਹੈ, ਪਰ ਹੁਣ ਰੁਕੋਕੋ ਨੂੰ ਯੂਰਪੀ ਕਲਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਕਾਲ-ਖੰਡ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਲਾ ਅੰਦੋਲਨ
ਪਰਿਸਮਿਤਾ ਸਿੰਘ
ਪਰਸਮਿਤਾ ਸਿੰਘ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Parismita Singh; ਜਨਮ 1979/1980) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ, ਚਿੱਤਰਕਾਰ, ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਅਕ ਹੈ। ਉਹ ਪਾਓ ਕਲੈਕਟਿਵ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਦ ਹੋਟਲ ਐਟ ਦ ਐਂਡ ਆਫ਼ ਦਾ ਵਰਲਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਭੱਟ ਫਸਟ ਬੁੱਕ ਪ੍ਰਾਈਜ਼ ਲਈ ਸ਼ਾਰਟਲਿਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਪਹਿਲੇ ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਹ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪੀਸ ਹੈਜ਼ ਕਮ ਦੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਵੀ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਆਸਾਮ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗੁਹਾਟੀ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਛੇ ਘੰਟੇ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਬਿਸ਼ਵਨਾਥ ਚਰਿਆਲੀ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਦਾਦੀ, ਦੁਰਗਾਮੋਨੀ ਸੈਕੀਆ, ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਉਂਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲਿਤ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੌਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਨਾਵਲਕਾਰ ਬਣਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦੱਸਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਉਗਰਾਹਾਂ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਸਾਨ ਆਗੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਲੀਡਰ
ਸਵਰਦਾ ਥੀਗਲੇ
ਸਵਰਦਾ ਥੀਗਲੇ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Swarda Thigale) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਵਿਤਰੀ ਦੇਵੀ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਸਾਂਚੀ ਮਲਹੋਤਰਾ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਕੇ ਪਾਪੜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵਿਕਾ ਗੁਪਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਥੀਗਲੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, 2013 ਵਿੱਚ, ਮਰਾਠੀ ਸ਼ੋਅ ਮਾਝੇ ਮਨ ਤੁਝੇ ਝਲੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਭਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ। 2013 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਮਰਾਠੀ ਫਿਲਮ ਥੋਡਾ ਤੁਜ਼ਾ ਥੋਡਾ ਮਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। 2017 ਵਿੱਚ, ਥਿਗਲੇ ਨੇ ਵਿਕਰਮ ਸਾਖਲਕਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਕਪੂਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਵਿਤਰੀ ਦੇਵੀ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਹਿੰਦੀ ਟੀਵੀ ਵਿੱਚ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੀ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਬਾਠ ਕਲਾਂ
ਬਾਠ ਕਲਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਨਕੋਦਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸੀ.ਐੱਮ.ਸੀ. ਲੁਧਿਆਣਾ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Christian Medical College and Hospital), ਲੁਧਿਆਣਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਜੀ, ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ-ਸੰਚਾਲਿਤ ਅਧਿਆਪਨ ਹਸਪਤਾਲ ਹੈ। 1894 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਹ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਪਹਿਲਾ ਮੈਡੀਕਲ ਸਕੂਲ ਸੀ।
ਇਤਿਹਾਸ
1881 ਵਿਚ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਭੈਣਾਂ ਮਾਰਥਾ ਰੋਜ਼ ਗ੍ਰੀਨਫੀਲਡ ਅਤੇ ਕੇਏ ਗ੍ਰੀਨਫੀਲਡ ਦੁਆਰਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਚ ਡਾਕਟਰੀ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਡੇਮ ਐਡੀਥ ਮੈਰੀ ਬ੍ਰਾਊਨ 1893 ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਈਸਾਈ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਨੌਰਥ ਇੰਡੀਅਨ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਸਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। 1964 ਵਿਚ, ਡਾਕਟਰੀ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਹੱਦ ਤਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਮੈਡੀਸਨ ਵਿਚ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਲਈ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਐਮਡੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਮਿਲੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਕਾਲਜ ਸਾਰੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੁਪਰਸਪੈਸ਼ਲਿਟੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਅਤੇ ਸੁਪਰਸਪੈਸ਼ਲਿਟੀ ਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ BFUHS ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ।