cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਮਨ ਦਾ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ
ਅਦਵੈਤਵਾਦ ਉਹ ਸਥਿਤੀ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਮਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹੋਂਦਮੂਲਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹੋਂਦਾਂ (ਸੁਤੰਤਰ ਸਬਸਟਾਂਸ) ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪੱਛਮੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ 5ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਪੂ ਵਿੱਚ ਪਰਮੇਨਾਈਡਜ਼ ਨੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਤਰਕਵਾਦੀ ਬਾਰੂਕ ਸਪਿਨੋਜਾ ਨੇ ਇਸਦਾ ਵਿਖਿਆਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।   ਭੌਤਿਕਵਾਦੀ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿਰਫ ਭੌਤਿਕ ਥਿਊਰੀ ਵਿੱਚ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹੋਂਦਾਂ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵੀ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੋਂਦਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮਝੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ ਕਿਉਂਕਿ ਭੌਤਿਕੀ ਥਿਊਰੀ ਦਾ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਣਾ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਭੌਤਿਕਵਾਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਭੌਤਿਕ ਗੁਣਾਂ ਤੱਕ ਘਟਾਉਣ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਕਈ ਅੱਡ ਅੱਡ ਪੁਜੀਸ਼ਨਾਂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਦਵੈਤਵਾਦ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਰੂਪ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ),     ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਮਾਨਸਿਕ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦਮੂਲਕ ਸਥਿਤੀ ਅਸਪਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।   ਵਿਚਾਰਵਾਦੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਨ ਸਾਰਾ ਹੀ ਕੁਝ ਹੈ ਜੋ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਬਾਹਰੀ ਸੰਸਾਰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਹੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਮਨ ਦਾ ਸਿਰਜਿਆ ਇੱਕ ਭਰਮ ਮਾਤਰ ਹੈ। ਅਰਨਸਟ ਮੈਖ਼ ਅਤੇ ਵਿਲੀਅਮ ਜੇਮਸ ਵਰਗੇ ਨਿਰਪੱਖ ਅਦਵੈਤਵਾਦੀ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਮਾਨਸਿਕ (ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ) ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਨੈਟਵਰਕ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਪਾਈਨੋਜਾ ਵਰਗੇ ਦੋ-ਪੱਖੀ ਅਦਵੈਤਵਾਦੀ ਅਜਿਹੀ ਪੁਜੀਸ਼ਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੋਈ ਹੋਰ, ਨਿਰਪੱਖ ਪਦਾਰਥ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਮਨ ਉਸ ਅਣਜਾਣ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਗੁਣ ਹਨ। 20ਵੀਂ ਅਤੇ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਆਮ ਅਦਵੈਤਵਾਦ ਸਾਰੇ ਭੌਤਿਕਵਾਦ ਦੇ ਹੀ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੁਜੀਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਵਹਾਰਵਾਦ, ਪ੍ਰਕਾਰ ਪਛਾਣ ਸਿਧਾਂਤ, ਅਵੈੜ ਅਦਵੈਤਵਾਦ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਰਜਵਾਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਸਲੇਮਪੁਰ (ਬਲਾਕ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ-1)
ਸਲੇਮਪੁਰ (ਹੁਸਿਆਰਪੁਰ-1) ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਡੇਵਿਡ ਗੈਟਾ
ਪਿਏਰੇ ਡੇਵਿਡ ਗੈਟਾ (ਜਨਮ 7 ਨਵੰਬਰ 1967) ਪੈਰਿਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਫ੍ਰੈਂਚ ਡੀਜੇ, ਗੀਤਕਾਰ, ਰਿਕਾਰਡ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਰਿਮਿਕਸਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 9 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਐਲਬਮਾਂ ਅਤੇ 30 ਲੱਖ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਵੇਚੇ ਹਨ। 2011 ਵਿੱਚ, ਡੀਜੇ ਮੈਗ ਟਾੱਪ 10 ਡੀਜੇ'ਜ਼ ਪੋਲ ਵਿੱਚ ਗੈਟਾ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ ਤੇ ਆਇਆ ਸੀ।
ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਐਲਬਮ ਜਸਟ ਏ ਲਿਟਲ ਮੋਰ ਲਵ 2002 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਗੈਟਾ ਬਲਾਸਟਰ (2004), ਪੌਪ ਲਾਈਫ(2007) ਐਲਬਮ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀਆਂ। ਗੈਟਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਐਲਬਮ ਵਨ ਲਵ (2009) ਨਾਲ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਐਲਬਮ ਵਿੱਚ ਵੇਅਰ ਲਵ ਟੇਕਸ ਓਵਰ ਗੈਟਿੰਗ ਓਵਰ ਯੂ ਸੈਕਸੀ ਬਿੱਚ ਅਤੇ ਮੈਮੋਰੀਜ਼ ਸਿੰਗਲ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਗੈਟਾ ਨੂੰ ਈ.ਡੀ.ਐਮ ਦਾ ਦਾਦਾ ਜਾਂ ਗ੍ਰੈਡਫਾਦਰ ਆਫ ਈ.ਡੀ.ਐਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਡੇਵਿਡ ਗੈਟਾ ਦਾ ਵਿਆਹ 1992 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਈਟ ਕਲੱਬ ਦੇ ਮੈਨੇਜਰ ਕੈਥੀ ਗੈਟਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਟਿਮ ਏਲਵਿਸ ਐਰਿਕ ਅਤੇ ਧੀ ਐਂਜੀ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਦੇ 22 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਜੋੜੇ ਨੇ ਤਲਾਕ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ।
2015 ਵਿੱਚ, ਫੋਰਬਜ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਗੈਟਾ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਆਮਦਨ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 37 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1967 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੀਤਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਬਚਿੱਤਰ ਨਾਟਕ
ਬਚਿੱਤਰ ਨਾਟਕ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੂਰੇ ਬਚਿੱਤਰ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਵਚਿੱਤਰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਵਚਿੱਤਰ ਲੀਲਾਵਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੱਖ ਵੱਖ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਨਾਇਕਾਂ ਦੇ ਕਥਾ ਪ੍ਰਸੰਗ ਹਨ, ਉਥੇ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਥਾ ਦਾ ਬਖਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।ਇਸ ਰਚਨਾ ਦੇ ਚੌਦਾਂ ਅਧਿਆਏ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ 471 ਛੰਦ ਹਨ। ਇਹ ਅਧਿਆਏ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਾਰੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬਚਿੱਤਰ ਨਾਟਕ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਅਧਿਆਏ ਵਿੱਚ ਦਸਮ ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਧਾਰਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਕੰਮਾ ਵੱਲ ਸੰਕੇਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਚੌਧਵੇਂ ਅਧਿਆਏ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਾ ਵਿਖਿਆਣ ਕੀਤਾ। ਆਪ ਵੱਲੇ ਲੜੇ ਗਏ ਯੁਧਾਂ ਦਾ ਵਰਨਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਰਚਨਾ ਬ੍ਰਜ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ
11 ਜੁਲਾਈ
11 ਜੁਲਾਈ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 192ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 193ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 173 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ।
ਦਿਹਾਂਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੁਲਾਈ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਮਾਜਰੀ ਕਿਸ਼ਨੇਵਾਲੀ
ਮਾਜਰੀ ਕਿਸ਼ਨੇਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਮਲੋਹ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰਸਾਇਣਕ ਯੋਗ
ਰਸਾਇਣਕ ਯੋਗ ਇੱਕ ਸ਼ੁੱਧ ਰਸਾਇਣਕ ਪਦਾਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਜਾਂ ਦੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ  ਅਤੇ ਜਿਸਨੂੰ ਰਸਾਇਣਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਰਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਖੇੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰਸਾਇਣਕ ਯੋਗਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰਸਾਇਣਕ ਢਾਂਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਅਨੁਪਾਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਰਸਾਇਣਕ ਜੋੜਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਵਿੱਚ ਬੱਝੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਰਸਾਇਣਕ ਯੋਗ ਸਹਿ-ਸੰਯੋਜਕ ਜੋੜਾਂ ਰਾਹੀਂ ਬੱਝੇ ਅਣਵੀ ਯੋਗ, ਬਿਜਲਾਣੂ ਜੋੜਾਂ ਰਾਹੀਂ ਬੱਝੇ ਲੂਣ, ਧਾਤੀ ਜੋੜਾਂ ਰਾਹੀਂ ਬੱਝੇ ਅੰਤਰਧਾਤੀ ਯੋਗ ਜਾਂ ਸਹਿਕਾਰ ਸਹਿ-ਸੰਯੋਗ ਜੋੜਾਂ ਰਾਹੀਂ ਬੱਝੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਖ਼ਰੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਰਸਾਇਣਕ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕੋ ਤੱਤ ਦੇ ਕਈ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਵਾਲ਼ੇ ਅਣੂਆਂ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਣ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ H2, S8, etc.)।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਗੋਵਿੰਦ ਮਿਸ਼ਰਾ
ਗੋਵਿੰਦ ਮਿਸ਼ਰਾ (ਜਨਮ 1 ਅਗਸਤ 1939) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ 53 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਰੈਵੀਨਿਊ ਸਰਵਿਸ (ਆਈਆਰਐਸ) ਦੇ ਨਾਲ ਸਿਵਲ ਸੇਵਕ ਵੀ ਸੀ ਅਤੇ 1997 ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਡਾਇਰੈਕਟ ਟੈਕਸਸ ਦੇ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ 11 ਨਾਵਲ, 14 ਛੋਟਾ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਪੰਜ ਯਾਤਰਾ ਲੇਖ, ਪੰਜ ਸਾਹਿਤਕ ਲੇਖ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ 2 ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਕਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਰਸ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਮੰਚਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਟੀ ਵੀ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਲਈ ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਵੀ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਕਾਰੀ ਹਿੰਦੀ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ, ਵਿਆਸ ਸਨਮਾਨ (1998) ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ (2008) ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਲ 2013 ਵਿੱਚ ਸਰਸਵਤੀ ਸਨਮਾਨ ਉਸਦੀ 2008 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਿਤਾਬ ਧੂਲ ਪੌਧੋਂ ਪਰ ਲਈ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। 1991 ਵਿੱਚ ਹਰਿਵੰਸ਼ ਰਾਏ ਬੱਚਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸਨਮਾਨ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਦੂਸਰਾ ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ ਸੀ।
ਜੀਵਨੀ
ਗੋਵਿੰਦ ਮਿਸ਼ਰਾ ਦਾ ਜਨਮ 1 ਅਗਸਤ 1939 ਨੂੰ ਅਟਰਾ, ਬਾੰਦਾ, ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਾਂਤ (ਹੁਣ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਮਾਧਵ ਪ੍ਰਸਾਦ ਮਿਸ਼ਰਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਮਿੱਤਰਾ ਦੇਵੀ ਮਿਸ਼ਰਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਬਚਪਨ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਬਤੀਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਮਾਪੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਸਨ। ਉਸਦੀ ਮੁਢਲੀ ਵਿਦਿਆ ਬਾੰਦਾ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਹੋਈ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ "ਪੂਰਬ ਦਾ ਆਕਸਫੋਰਡ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਅਲਾਹਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬੀ.ਏ ਅਤੇ ਐਮ.ਏ. (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ) ਕੀਤੀ ਜੋ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਦੋ ਸਾਲ, ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕਲਾਸਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਅਤੇ 1962 ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਰੈਵੀਨਿਊ ਸਰਵਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਜਿੱਥੋਂ ਉਹ 1997 ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਡਾਇਰੈਕਟ ਟੈਕਸਸ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ, ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਭੋਪਾਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਵਿਆਸ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ 1998 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੀ ਰਚਨਾ 'ਪਾਂਚ ਆਂਗਨੋ ਵਾਲਾ ਘਰ " ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਪੈਨਗੁਇਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1939
ਰੁਚਾ ਪੁਜਾਰੀ
ਰੁਚਾ ਪੁਜਾਰੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: ਜਨਮ 2 ਜੁਲਾਈ 1994) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਤਰੰਜ ਦੀ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੂਮੈਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਮਾਸਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ 2006 ਵਿੱਚ ਵੂਮੈਨ FIDE ਮਾਸਟਰ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕੋਲਹਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ, ਉਸਨੇ ਸਾਲ 2000 ਵਿੱਚ ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਤਰੰਜ ਦੀ ਖੇਡ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ। ਉਸਨੇ 2001 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਉਮਰ-ਸਮੂਹ ਅੰਡਰ-7 ਸਟੇਟ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅੰਡਰ-7 ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ।
ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਛਤਰਪਤੀ ਅਵਾਰਡ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਲਾਨਾ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਵ ਸਮਾਗਮ
ਪੁਜਾਰੀ ਨੇ ਕਈ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁਵਾ ਸ਼ਤਰੰਜ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2009: ਅੰਤਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਅੰਡਰ-16 ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਵਰਗ - ਤੁਰਕੀ, ਅਤੇ 2012: ਸਲੋਵੇਨੀਆ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਅੰਡਰ-18 ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਵਰਗ) ।
ਉਸਨੇ ਦੋ ਵਾਰ ਵਿਸ਼ਵ ਜੂਨੀਅਰ ਸ਼ਤਰੰਜ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ਤਰੰਜ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਜੋ 2013 ਵਿੱਚ ਕੋਕਾਏਲੀ, ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੁਣੇ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਏਸ਼ੀਆਈ ਸਮਾਗਮ
ਪੁਜਾਰੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਏਸ਼ੀਅਨ ਈਵੈਂਟ ਉਦੋਂ ਖੇਡਿਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਨੌਂ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸਾਲ 2003 ਵਿੱਚ ਕਾਲੀਕਟ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਏਸ਼ੀਅਨ ਯੂਥ ਅੰਡਰ -10 ਗਰਲਜ਼ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਉਸਨੇ ਉਸੇ ਈਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤਗਮੇ ਦੇ ਨਾਲ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਉਸ ਈਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਟੀਮ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਪੁਜਾਰੀ ਨੇ ਵੂਮੈਨ ਫਿਡੇ ਮਾਸਟਰ (WFM) ਦੇ ਖਿਤਾਬ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ।
2012 ਵਿੱਚ, ਪੁਜਾਰੀ ਨੂੰ ਏਸ਼ੀਅਨ ਜੂਨੀਅਰ ਗਰਲਜ਼ ਸ਼ਤਰੰਜ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਤਾਸ਼ਕੰਦ, ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਫਾਈਨਲ ਗੇਮ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਉਸ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਦੂਜਾ ਵੂਮੈਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਮਾਸਟਰ ਆਦਰਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਜੂਨੀਅਰ ਗਰਲਜ਼ ਬਲਿਟਜ਼ ਸ਼ਤਰੰਜ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਵੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਕਲਾਸਿਕ ਈਵੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 2013 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸ਼ਾਰਜਾਹ, UAE ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਏਸ਼ੀਅਨ ਜੂਨੀਅਰ ਗਰਲਜ਼ ਸ਼ਤਰੰਜ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ 7ਵਾਂ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਸਮਾਗਮ
ਰੁਚਾ ਨੇ ਕਈ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਸ਼ਤਰੰਜ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2006 ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ- ਮੁੰਬਈ ਅੰਡਰ-12 ਲੜਕੀਆਂ ਵਿੱਚ।
ਉਸਨੇ 2009 ਵਿੱਚ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਅੰਡਰ-16 ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਗ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਪੰਜਵਾਂ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1994
ਝਨਕ ਸ਼ੁਕਲਾ
ਝਨਕ ਸ਼ੁਕਲਾ (ਜਨਮ 24 ਜਨਵਰੀ, 1996) ਇੱਕ ਭੂਤਕਾਲੀਨ ਬਾਲ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਝਨਕ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਕਲ ਹੋ ਨਾ ਹੋ ਵਿੱਚ "ਜਿਯਾ ਕਪੂਰ" ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾ ਕੇ ਬਾਲੀਵੁਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਝਨਕ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਮਾ ਕਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਮਾ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਮਾ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ ਅਤੇ ਸਟਾਰ ਪਲਸ ਦੇ ਨਾਟਕ ਸੋਨ ਪਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਜੀਵਨ
ਝਨਕ ਦਾ ਜਨਮ 24 ਜਨਵਰੀ, 1996 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਖੇ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਹਾਰਿਲ ਸ਼ੁਕਲਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸੁਪ੍ਰਿਯਾ ਸ਼ੁਕਲਾ ਹੈ। ਝਨਕ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਮੇਕਰ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਮਾਂ ਕਿੱਤੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਬਾਲੀਵੁਡ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਝਨਕ ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਇਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਮੁੰਬਈ ਆ ਗਈ। ਇਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਮਿਲ ਕੇ "ਆਈਸੀਆਈਸੀਆਈ" ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਝਨਕ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਐਡ ਕਰਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਦੂਜੀ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਸੀ ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਮਾ ਕਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਮਾ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਆਫ਼ਰ ਮਿਲੀ ਜੋ ਇੱਕ ਸਾਲ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ। ਇਸ ਸੀਰੀਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੋਕ ਝਨਕ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਮਾ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਬਾਲ ਅਦਾਕਾਰਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਨ ਲੱਗੇ। ਝਨਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਲਿਆਲਮ ਸੀਰੀਜ਼ ਲਈ ਵੀ ਆਫ਼ਰ ਆਈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸਨੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਕਲਾ ਨੂੰ ਕਲ ਹੋ ਨਾ ਹੋ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਪ੍ਰੀਤੀ ਜ਼ਿੰਟਾ, ਜਯਾ ਬੱਚਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹਰੁਖ਼ ਖ਼ਾਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਝਨਕ ਨੇ ਜਯਾ ਦੀ ਸੌਤੇਲੀ ਬੇਟੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਤੀ ਜ਼ਿੰਟਾ ਦੀ ਸੌਤੇਲੀ ਟੇ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਕਲਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਫ਼ਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਣ ਗਈ। ਝਨਕ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਦੋ ਹੋਰ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਸੋਨ ਪਰੀ ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹਾਤਿਮ ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ "ਜੈਸਮੀਨ" ਨਾਂ ਦੀ ਕੁੜੀ ਦਾ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕੀਤਾ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2005 ਵਿੱਚ ਵੀ ਝਨਕ ਨੂੰ ਸੰਜੇ ਲੀਲਾ ਭੰਸਾਲੀ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਬਲੈਕ ਵਿੱਚ ਰਾਣੀ ਮੁਖਰਜੀ ਅਤੇ ਅਮਿਤਾਬ ਬੱਚਨ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। 2006 ਵਿੱਚ, "ਡੈਡਲਾਈਨ: ਸਿਰਫ਼ 24 ਘੰਟੇ" ਵਿੱਚ ਝਨਕ ਨੇ "ਪ੍ਰਿੰਸੀ" ਕਿਰਦਾਰ ਵਜੋਂ ਰਣਜੀਤ ਕਪੂਰ, ਕੋਂਕਿਣਾ ਸੇਨ ਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਇਰਫ਼ਾਨ ਖ਼ਾਨ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਝਨਕ ਨੇ ਗੁਮਰਾਹ ਰੀਏਲਿਟੀ ਸ਼ਾਅ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਪੀਸੋਡ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1996 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸਰਦ ਮਹਿਲ
ਸਰਦ ਮਹਲ (Зимний дворец, Zimnij dvorets) ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ, ਰੂਸ ਵਿਚ, 1732 ਤੋਂ 1917 ਤਕ, ਰੂਸੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਸੀ। ਅੱਜ, ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ ਮਹਲ ਹਰਮਿਟੇਜ਼ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਪੀਟਰ ਮਹਾਨ ਦੇ ਮੂਲ ਵਿੰਟਰ ਪੈਲੇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਦਾ ਪੈਲੇਸ ਤੱਟ ਅਤੇ ਪੈਲੇਸ ਸਕੁਆਇਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ, ਮੌਜੂਦਾ ਅਤੇ ਚੌਥੇ ਵਿੰਟਰ ਪੈਲੇਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਲਗਪਗ 1730 ਅਤੇ 1837 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਲਗਾਤਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਸੀ, ਬਣਦੇ ਬਣਦੇ ਅੱਗ ਲੱਗ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।  ਜਿਵੇਂ ਸੋਵੀਅਤ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਆਈਜ਼ੇਨਸਤਾਈਨ ਦੀ 1927 ਦੀ ਫਿਲਮ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, 1917 ਵਿੱਚ ਮਹਲ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ, ਰੂਸੀ ਇਨਕਲਾਬ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਈ।
ਇਹ ਮਹਲ ਇੱਕ ਯਾਦਗਾਰੀ ਪੈਮਾਨੇ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਮਕਸਦ ਸਾਮਰਾਜੀ ਰੂਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣਾ ਸੀ।   ਇਸ ਮਹਿਲ ਤੋਂ, ਜ਼ਾਰ ਨੇ 22,400,000 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (8,600,000 ਵਰਗ ਮੀਲ) (ਲਗਪਗ ਧਰਤੀ ਦਾ ਲਗਭਗ 1/6 ਹਿੱਸਾ) ਅਤੇ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ 12.5 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਰਜਾ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਕਈ ਆਰਕੀਟੈਕਟਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬਾਰਟੋਲੋਮੀਓ ਰਾਸਟਰੇਲੀ ਨੇ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਲਿਜ਼ਾਬੇਥਨ ਬਾਰੋਕ ਸਟਾਈਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਰੇ -ਅਤੇ-ਚਿੱਟੇ ਮਹਲ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਇੱਕ ਲੰਬੂਟਰੀ ਆਇਤਾਕਾਰ ਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਾਹਮਣਾ ਪਾਸਾ 215 ਮੀਟਰ (705 ਫੁੱਟ) ਲੰਬਾ ਅਤੇ 30 ਮੀਟਰ (98 ਫੁੱਟ) ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿੰਟਰ ਪੈਲੇਸ ਨੂੰ 1,786 ਦਰਵਾਜ਼ੇ, 1,945 ਖਿੜਕੀਆਂ, 1,500 ਕਮਰੇ ਅਤੇ 117 ਸਟੇਅਰਕੇਸ ਹੋਣ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਗੰਭੀਰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਝੁਲਸਣ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ, ਮਹਿਲ ਦਾ 1837 ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਉਵੇਂ ਰੱਖ ਲਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਅੰਦਰੂਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਆਦਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁਬਾਰਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਹਿਲ ਨੂੰ "19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਰੋਕੋਕੋ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਮਾਡਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਮਹਿਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ"।
1905 ਵਿਚ, ਖ਼ੂਨੀ ਐਤਵਾਰ ਕਤਲੇਆਮ ਉਦੋਂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਵਿੰਟਰ ਪੈਲੇਸ ਵੱਲ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਇਪੀਰੀਅਲ ਘਰਾਣੇ ਨੇ ਜ਼ਾਰਸਕੋਇ ਸੇਲੋ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਲੈਗਜੈਂਡਰ ਪੈਲੇਸ ਨੂੰ ਰਹਿਣ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਰਸਮੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਮੌਕਿਆਂ ਲਈ ਵਿੰਟਰ ਪੈਲੇਸ ਆਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। 1917 ਦੀ ਫਰਵਰੀ ਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਮਹਿਲ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰੂਸੀ ਆਰਜ਼ੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸੀਟ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਸਾਲ, ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਲਾਲ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਅਤੇ ਮਲਾਹਾਂ ਦੀ ਟੁਕੜੀ ਨੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ- ਇਹ ਸੋਵੀਅਤ ਰਾਜ ਦੇ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਪਲ ਸੀ।
ਪੀਟਰ ਮਹਾਨ ਦਾ ਵਿੰਟਰ ਪੈਲੇਸ (1711-1753)
left|thumb|200x200px|ਡੋਮੈਨੀਕੋ ਟ੍ਰੇਜਨੀ ਦੁਆਰਾ 1711 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਵਿੰਟਰ ਪੈਲੇਸ, ਪੀਟਰ ਮਹਾਨ ਲਈ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ 16 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਤੀਜਾ ਵਿੰਟਰ ਪੈਲੇਸ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1698 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਂਡ ਅੰਬੈਸੀ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਕੇ ਰੂਸ ਦੇ ਪੀਟਰ ਪਹਿਲੇ ਨੇ ਪੱਛਮੀਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਰਵਾਦੀ ਨੀਤੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨੇ ਰੂਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਰੂਸ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਯੂਰਪੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਇਹ ਨੀਤੀ 1703 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰ, ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ, ਦੀ ਰਚਨਾ ਦੁਆਰਾ ਇੱਟਾਂ ਅਤੇ ਮਸਾਲੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।  ਨਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਾਇਨ, ਸੁਚੇਤ ਤੌਰ ਤੇ ਬਿਜੈਨਟਾਈਨ-ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਰੂਸੀ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਫੈਸ਼ਨਯੋਗ ਨਾਰੀਸ਼ਕੀਨ ਬਰੋਕ ਸੀ, ਯੂਰਪ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਕਲਾਸੀਕਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਢਾਲਣਾ ਸੀ। ਜ਼ਾਰ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਫਲੈਮੀਸ਼ ਪੁਨਰ ਜਾਗਰਣ ਸ਼ੈਲੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੇਤਰੀਨ ਬਰੋਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ, ਅਨੁਸਾਰ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਇਹ ਉਹੀ ਸ਼ੈਲੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਮਹਿਲ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਸੀ। ਸਾਈਟ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਾਹੀ ਨਿਵਾਸ ਇੱਕ ਨਿਮਾਣਾ ਜਿਹਾ ਲੌਗ ਕੇਬਿਨ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਉਦੋਂ ਡੋਮਿਕ ਪੈਟਰਾ ਪਹਿਲਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਇਹ 1704 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖੜਾ ਨੇਵਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਵੱਲ ਸੀ। 1711 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਪੈਟਰੋਵਸੇਯਾ ਨਾਬੇਰੇਜ਼ਨੀਆ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ,, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ।  ਸਾਈਟ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਜ਼ਾਰ ਨੇ 1711 ਅਤੇ 1712 ਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਮਕਾਨ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਘਰ ਨੂੰ ਅੱਜ ਪਹਿਲਾ ਵਿੰਟਰ ਪੈਲੇਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਡੋਮੇਨੀਕੋ ਟ੍ਰੇਜ਼ਨੀ ਨੇ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1905 ਦਾ ਰੂਸੀ ਇਨਕਲਾਬ
ਜਲ ਮਹਿਲ
ਜਲ ਮਹਿਲ ਰਾਜਸਥਾਨ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਜੈਪੁਰ ਦੇ ਮਾਨਸਾਗਰ ਝੀਲ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਮਹਿਲ ਹੈ। ਅਰਾਵਲੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਉਸਰਿਆ ਇਹ ਮਹਿਲ ਝੀਲ ਦੇ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸਨੂੰ ਆਈ ਬਾਲ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਰੋਮੇਂਟਿਕ ਮਹਿਲ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੈ ਸਿੰਘ ਵਲੋਂ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਇਸ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤਨ ਮਹਿਲਾ ਵਾਂਗ ਹੀ, ਮਹਰਬੋ, ਬੁਰਜਾਂ, ਛੱਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪੌੜੀਆਂ ਵੀ ਹਨ। ਇਹ ਮਹਿਲ ਵਰਗਾਕਾਰ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਜਲ ਮਹਿਲ ਪ੍ਰਵਾਸ਼ੀ ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਸ ਮਹਿਲ ਦੀ ਨਰਸਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਪੌਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪੌਦੇ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
right|thumb|ਜਲ ਮਹਿਲ਼ ਦੇ ਨਜਦੀਕ ਮਾਨਸਾਗਰ ਡੈਮ ਜੈਪੁਰ ਆਮੇਰ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਮਾਨਸਾਗਰ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਜਲ ਮਹਿਲ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਰਾਜਾ ਸਵਾਈ ਜੈ ਸਿੰਘ ਦੂਜਾ ਨੇ ਅਸ਼ਵਮੇਗ ਜੱਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀਆਂ ਰਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਪੰਡਿਤ ਨਾਲ ਇਸਨਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਮਹਿਲ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਮਹਿਲ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੈ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜੈਪੁਰ ਦੀ ਜਲ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਗਰਭਬਤੀ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਬਾਂਧ ਬਣਵਾਇਆ ਅਤੇ ਮਾਨਸਾਗਰ ਝੀਲ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈ। ਇਸ 300 ਏਕੜ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਰਾਜਪੂਤ ਸ਼ੈਲੀ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਿਸਤਿਆ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਗਈ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਜੈ ਸਿੰਘ ਇਸ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਰਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਖ਼ਾਸ ਸਮਾਂ ਵਤੀਤ ਕਰਦੇ। ਇਸ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਉਤਸਵ ਵੀ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸੀ।
ਬਣਤਰ
right|thumb|200x200px|ਮੁਰਮਤ ਹੋਣ ਤੋ ਬਾਅਦ ਜਲ ਮਹਿਲ ਪੁਰਾਤਨ ਮਹਿਲਾ ਵਾਂਗ ਹੀ, ਮਹਰਬੋ, ਬੁਰਜਾਂ, ਛੱਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪੌੜੀਆਂ ਵੀ ਹਨ। ਇਹ ਮਹਿਲ ਵਰਗਾਕਾਰ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉੱਪਰ ਵਾਲੀ ਮੰਜਿਲ ਦੇ ਚਾਰੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ
ਗਰਮ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਉਸਾਰੇ ਗਈ ਇਸ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਨਹੀਂ ਲਗਦੀ, ਕਿਓਕੀ ਇਸਦੇ ਕਈ ਤਲ ਪਾਣੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਮਹਿਲ ਤੋਂ ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ ਦਾ ਖੁਬਸੂਰਤ ਨਜਰਾਂ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਚਾਨਣੀ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਮਹਿਲ ਦਾ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਦਿਖਦਾ ਚਿੱਤਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੋਹਣਾ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ 40 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਪੌਦੀਆਂ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਜੀਵਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪੁਸ਼ਪਾਬੇਨ ਮਹਿਤਾ
ਪੁਸ਼ਪਾ ਜਨਾਰਦਨਰਾਏ ਮਹਿਤਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Pushpa Janardanrai Mehta; 21 ਮਾਰਚ 1905 - 2 ਅਪ੍ਰੈਲ 1988) ਪੁਸ਼ਪਾਬੇਨ ਮਹਿਤਾ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਗੁਜਰਾਤ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਅਤੇ ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬਾਲ ਭਲਾਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1952 ਤੋਂ 1962 ਤੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ, ਬੰਬਈ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਵਾਂ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1966 ਤੋਂ 1972 ਤੱਕ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੂੰ 1956 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਪੁਸ਼ਪਾਬੇਨ ਦਾ ਜਨਮ 21 ਮਾਰਚ 1905 ਨੂੰ ਜੂਨਾਗੜ੍ਹ ਰਾਜ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਰਪ੍ਰਸਾਦ ਦੇਸਾਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਸ ਪਾਟਨ (ਹੁਣ ਗਿਰ ਸੋਮਨਾਥ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਗੁਜਰਾਤ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ) ਵਿੱਚ ਹੇਤੂਬਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪ੍ਰਭਾਸ ਪਾਟਨ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ 1915 ਵਿੱਚ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਦੇ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਫੀਮੇਲ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਕਾਲਜ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਪਲੇਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਪ੍ਰਭਾਸ ਪਾਟਨ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ।
ਉਸਨੇ 25 ਜਨਵਰੀ 1920 ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸ ਪਾਟਨ ਵਿੱਚ ਭਾਵਨਗਰ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਜਨਾਰਦਨ ਮਹਿਤਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਰਾਚੀ ਚਲੇ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਜਨਾਰਦਨ ਬੀਵੀਐਸ ਪਾਰਸੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਜਨਾਰਦਨ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਤਰੇਏ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਊਸ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਧੀ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਜਨਮ 1922 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1930 ਵਿੱਚ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਤੀ, ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ 27 ਦਸੰਬਰ 1931 ਨੂੰ ਬੁਖਾਰ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਬੜੌਦਾ ਤੋਂ ਬੀ.ਏ. ਉਹ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਦੇ ਮਿਉਂਸਪਲ ਗਰਲਜ਼ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣ ਗਈ।
ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ
ਮਹਿਤਾ ਆਰਜ਼ੀ ਹੁਕੂਮਤ (ਆਰਜ਼ੀ ਸਰਕਾਰ) ਦਾ ਇੱਕ ਕੈਬਨਿਟ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਜੋ 1947 ਵਿੱਚ ਜੂਨਾਗੜ੍ਹ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਦੌਰਾਨ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੀ। ਉਹ 1952 ਤੋਂ 1962 ਤੱਕ ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ, ਬੰਬਈ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਵਾਂ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਹ ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਪੀਕਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1954 ਤੋਂ 1965 ਤੱਕ ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ, ਬੰਬਈ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਬੋਰਡਾਂ ਦੀ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਕਾਂਗਰਸ (ਓ) ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ 3 ਅਪ੍ਰੈਲ 1966 ਤੋਂ 2 ਅਪ੍ਰੈਲ 1972 ਤੱਕ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। 2 ਅਪ੍ਰੈਲ 1988 ਨੂੰ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1988 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1905
ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ
ਮੋਹਾਲੀ, ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੋਹਾਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜੋ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਹ ਮੋਹਾਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਜ ਦੇ ਛੇ ਨਗਰ ਨਿਗਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮੋਹਾਲੀ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਇੱਕ ਆਈਟੀ ਹੱਬ ਵਜੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹੱਤਵ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮੋਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਮੋਹਾਲੀ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਏਅਰਪੋਰਟ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨੈੱਟਵਰਕ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸੜਕਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਪਰਕ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
ਮੋਹਾਲੀ ਪਹਿਲਾਂ ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਅਤੇ 2006 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ, ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਾਸਤ ਖੇਤਰ ਬਣ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ੧੯੬੬ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਅੱਜ ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਗੁਆਂਢੀ ਇਲਾਕੇ ਹਨ, ਬਸ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ ਕੇਂਦਰਸ਼ਾਸਿਤ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸੀਮਾ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ ਦੀ ਮੂਲ ਪਰਕਲਪਨਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਮਾਰਗਾਂ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਹੀ ਨਕਲ ਹੈ,  ਇਸਦੇ ਲਈ ਵੱਖ  ਤੋਂ ਕੋਈ ਯੋਜਨਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ।  ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਕਾਸ ਕੇਵਲ ਫੇਜ ਸੱਤ ਤੱਕ ਸੀ ।  ਫੇਜ ੮ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ੧੯੮੦  ਦੇ ਦਸ਼ਕ  ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ,  ਅਤੇ ਫੇਜ ੮ ਵਿੱਚ ੧੯੯੦  ਦੇ ਦਸ਼ਕ  ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਆਪਣਾ ਬਸ ਅੱਡਿਆ ਬਣਾ ।  ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੋ ਲੱਖ  ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਹੈ ,  ਜੋ ਕਿ ਚੰਡੀਗੜ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੀ ੧ / ੫ ਹੈ।  ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਈ  ਬਹਿਰਸਰੋਤੀਕਰਣ   ਸੂਚਨਾ ਤਕਨੀਕ  ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਪਣਾ ਰਹੀ ਹਨ ,  ਤਾਂਕਿ ਇਸ ਨਗਰ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਨਿਵੇਸ਼  ਦੇ ਮੋਕੀਆਂ ਦਾ ਉਹ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਉਠਾ ਸਕਣ ।
ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਪੰਚਕੁਲਾ   ( ਚੰਡੀਗੜ  ਦੇ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ,   ਹਰਿਆਣਾ  ਵਿੱਚ )  ਚੰਡੀਗੜ  ਦੇ ਦੋ ਉਪਗਰਹੀ ਨਗਰ ਹਨ ।  ਇਸ ਤਿੰਨਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ ਤਰਿਨਗਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਾਲਤ
ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ ਚੰਡੀਗੜ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਹੈ।  ਇਹ ਲੱਗਭੱਗ ਚੰਡੀਗੜ ਦੀ ਹੀ ਵਿਸਥਾਰ ਹੈ।  ਇਸਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਰੂਪਨਗਰ ਜਿਲਾ ਹੈ।  ਇਸਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ  ਫਤੇਹਗੜ ਸਾਹਿਬ  ਅਤੇ  ਪਟਿਆਲਾ  ਹਨ ।  ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਤੇਜੀ ਤੋਂ ਤਰੱਕੀ ਹੋਣ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਤੋਂ ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ ਚੰਡੀਗੜ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗਭੱਗ ਮਿਲ ਹੀ ਗਿਆ ਹੈ।
ਆਸਪਾਸ ਦੇ ਕੁੱਝ ਥਾਂ ਹਨ  ਚੰਡੀਗੜ ,   ਪੰਚਕੁਲਾ  ,   ਜੀਰਕਪੁਰ  ,   ਪਿੰਜੌਰ  ,   ਖਰੜ  ,   ਕੁਰਾਲੀ  ,   ਰੋਪੜ  ,  ਅਤੇ   ਮੋਰਿੰਦਾ  ।
ਜਨਸੰਖਿਆ
੨੦੦੧ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਜਨਗਣਨਾ   ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ ਦੀ ਜਨਸੰਕਿਆ ੧ , ੨੩ , ੨੮੪ ਸੀ ।  ਪੁਰਖ ੫੩ %  ਵੱਲ ਔਰਤਾਂ 4੭ %  ਸਨ ।  ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ ਦੀ ਸਾਕਸ਼ਰਤਾ ਦਰ ੮੩ %  ਹੈ ਜੋ ਕਿ ੫੯. ੫ %  ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਸਤ  ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਹੈ।  ਪੁਰਖ ਸਾਕਸ਼ਰਤਾ ੮੫ %  ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਤਰੀ ਸਾਕਸ਼ਰਤਾ ੮੧ %  ਹੈ।  ੧੦ %  ਜਨਸੰਖਿਆ ੬ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖਤ:  ਪੰਜਾਬੀ  ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ  ਹਿੰਦੀ  ਅਤੇ   ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ  ਵੀ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹਨ ।
ਨਗਰ ਨਿਯੋਜਨ
ਚੰਡੀਗੜ ਨੂੰ ਸੇਕਟਰੋਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਕਰਣ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੇ ਬਾਅਦ ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ੮੦੦ ਮੀ x ੧੨੦੦ ਮੀ  ਦੇ ਸੇਕਟਰ ਕੱਟੇ ਗਏ ।  ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਈ ਹੁਣੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਕਸਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਹਨ,  ਜਿਵੇਂ ਕਿ  ਸੇਕਟਰ ੬੨  ,  ਜੋ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਨਗਰ ਕੇਂਦਰ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।    ਪੀਸੀਏ  ਸਟੇਡਿਅਮ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ ਤੋਂ ਆਵਾਜਾਈ ਸਬੰਧੀ ਚੰਗੇ ਜੁੜਾਵ ਇਸਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਅਤਿ ਉੱਤਮ ਹਨ ।
ਹਾਲ ਕੀਤੀ ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ ਦੀ ਮਹਾਂ ਯੋਜਨਾ   ਦੇ ਤਹਿਤ ਸ਼ਹਿਰ ੧੧੪ ਸੇਕਟਰ ਤੱਕ ਖਿੱਚ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕ੍ਰਿਕੇਟ
thumb|left|300px|ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਪੀਸੀਏ ਸਟੇਡਿਅਮ ੧੯੯੨ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਏਸੋਸਿਏਸ਼ਨ (   ਪੀਸੀਏ  ਨੇ ਇੱਕ ਅਤਿਆਧੁਨਿਕ ਸੁਵਿਧਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸੋਚੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਭਿਆਸ ਜਗ੍ਹਾ ਵੀ ਹੋਵੇਗੀ  -  ਇਸਨੂੰ ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ  ਦੇ ਇੱਕ  ਦਲਦਲ ੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਹੋਇਆ ।  ਪੀਸੀਏ ਨੇ ਇਸ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ,  ਇੱਕ  ਤਰਣਤਾਲ  ,   ਸਵਾਸਥ ਕਲੱਬ  ,   ਟੇਨਿਸ  ਕੋਰਟ ,   ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ  ,   ਭੋਜਨਾਲਾ  ਅਤੇ  ਸ਼ਰਾਬ ਖ਼ਾਨਾ  ਅਤੇ [ http :  /  / www . cricketnet . co . in  ਬਾਹਰ ਅਤੇ ਅੰਦਰ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਅਭਿਆਸ  ਦੇ ਨੇਟ ]  ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ ।
ਸਰਕਾਰੀ / ਪੁਡਾ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਪੀਸੀਏ ਨੂੰ ਕੌੜੀਆਂ ਦੇ ਭਾਵ ਆਵੰਟਿਤ ਕਰਣ ਸਬੰਧੀ ਵਿਵਾਦ ਹੁਣੇ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹੈ,  ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸੌਦਾ ਤੱਦ ਤੈਅ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ  ਆਈਏਸ ਬਿੰਦਰਾ  ,  ਪੀਸੀਏ  ਦੇ ਆਜੀਵਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ  ਦੇ ਸੇਵਾਰਤ ਆਈਏਏਸ ਅਫਸਰ  ਦੇ ਤੌਰ ਪਰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿਕਾਸ  ਦੇ ਸਰਵੇਸਰਵਾ ਵੀ ਸਨ ।
ਪੰਜਾਬ - ਆਧਾਰਿਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਰਿਕੇਟਰ ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ  ਯੁਵਰਾਜ ਸਿੰਘ   ,   ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ   ,   ਦਿਨੇਸ਼ ਮੋਂਗਿਆ  ,  ਅਤੇ  ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਟੀਮ  ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ।
ਨਿਗਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਵੇਸ਼
thumb|250px|ਕਵਾਰਕ, ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ ਇੰਫੋਸਿਸ,  ਜੋ ਕਿ ਜਾਣਾ ਮੰਨਿਆ   ਆਈ ਟੀ  ਸੇਵਾ ਦਾਤਾ ਹੈ ,  ਦਾ ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਕਾਸ ਕੇਂਦਰ ਸੀ ,  ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ   ਚੰਡੀਗੜ ਟੇਕਨਾਲਾਜੀ ਪਾਰਕ  ਵਿੱਚ ਹੈ।  ਵੱਡੀ ਸੰਸਾਰਿਕ ਤਕਨੀਕੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ   ਡੇਲ  ,    ਕਵਾਰਕ  ,   ਫਿਲਿਪਸ  ,   ਸੇਬਿਜ ਇੰਫੋਟੇਕ  ,  ਏਸਸੀਏਲ  ( ਸੇਮਿਕੰਡਕਟਰ )  ,  ਅਤੇ  ਪਨਕਾਮ  ਇੱਥੇ ਆਈਆਂ ਹਨ ।   ਡੇਂਵਰ  - ਆਧਾਰਿਤ   ਕਵਾਰਕ  ਨੇ ੫੦ ਕਰੋਡ਼ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਕੀਤੀ   46 acre   ਕਵਾਰਕਸਿਟੀ  ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਹੈ ,  ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿ ੩੦ %  ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਇਲਾਕਾ ਹੈ ,  ਅਤੇ ੧੦ %  ਦੁਕਾਨਾਂ ,  ਦਵਾਖ਼ਾਨਾ ,  ਮਨੋਰੰਜਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਅਕ ਇਲਾਕੇ ਹਨ ।  ਇਸਦੇ ਜਰਿਏ ੨੫ , ੦੦੦ ਪ੍ਰਤੱਖ ਅਤੇ ੧ ਲੱਖ ਪਰੋਕਸ਼ ਨੌਕਰੀਆਂ ਆਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
[ http : /  / www. quarkcity. com ਕਵਾਰਕਸਿਟੀ ] ਇੱਕ  51 acre, ਬਹੁ - ਪ੍ਰਯੋਗੀਏ ਵਿਕਾਸ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਰਥਕ ਖੇਤਰ ( ਏਸਈਜੀ ) ਹੈ। ਕਵਾਰਕਸਿਟੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਲਈ ਕੋਰਬੁਜਿਏ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਚੰਡੀਗੜ ਦੀ ਹੀ ਤਰੱਕੀ ਹੈ , ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਕੀਤੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ੨੬੫ ਕਿਮੀ ( ੧੬੬ ਮੀਲ ) ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਰੋਚਕ ਸਥਾਨ
ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਰਿਆਟਕੋਂ ਲਈ ਰੋਚਕ ਸਥਾਨ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ -
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਹਾਲੀ
ਸਾਊਥਹੈਂਪਟਨ
ਸਾਊਥਹੈਂਪਟਨ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਤਟ ਉੱਤੇ ਹੈਂਪਸ਼ਰ ਦੀ ਰਸਮੀ ਕਾਉਂਟੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਲੰਡਨ ਤੋਂ ੭੫ ਮੀਲ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਅਤੇ ਪੋਰਟਸਮਾਊਥ ਤੋਂ ੧੯ ਮੀਲ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਟੈਸਟ ਅਤੇ ਇਤਚਨ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਮੇਲ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਸਾਊਥਹੈਂਪਟਨ ਵਾਟਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਰੀ ਬਿੰਦੂ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਹੈਂਬਲ ਦਰਿਆ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਇਸ ਵਿੱਚ ਆ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸਤੌਰ
ਸਤੌਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਇਹ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ '''ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨਾਂ''' ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਬਦੀਲੀ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਜਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੂਚੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ।
ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ
ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ
ਰੇਊਨੀਓਂ
ਰੇਊਨੀਓਂ ਜਾਂ ਰੇਯੂਨੀਅਨ (La Réunion, ; ਪਹਿਲਾਂ ਬੂਰਬੋਂ ਟਾਪੂ) ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ 800,000 ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਟਾਪੂ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਦਾਗਾਸਕਰ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲੇ ਟਾਪੂ, ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਤੋਂ 200 ਕਿ.ਮੀ. ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਿਭਾਗ ਹੈ। ਹੋਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਾਂਗ ਇਹ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ 27 ਖੇਤਰਾਂ (ਇਹ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰੋਂ-ਪਾਰ ਖੇਤਰ ਹੈ) ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਗਣਰਾਜ ਦਾ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਦਰਜਾ ਉਹੀ ਹੈ ਜੋ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਵਿਭਾਗ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਥਾਜ ਦੇਸ਼
ਮਿਤਰਕ ਤਾਰਾ
thumb|200px|[[ਨਰਤੁਰੰਗ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਮਿਤਰਕ ਤਾਰਾ (ਉਰਫ ਪੁੱਤਰ ਸੰਟੌਰੀ) ਅਤੇ ਮਿੱਤਰ ਤਾਰਾ (ਉਰਫ ਅਲਫਾ ਸੰਟੌਰੀ) - ਮਿੱਤਰ ਤਾਰਾ ਮਿਤਰਕ ਦੀ ਤਰਫ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਨ 6048 ਵਿੱਚ ਉਸ ਵਲੋਂ ਅਗਲੀ ਤਰਫ ਚਲਾ ਜਾਵੇਗਾ]]
ਮਿਤਰਕ ਜਾਂ ਪੁੱਤਰ ਸੰਟੌਰੀ, ਜਿਸਦਾ ਬਾਇਰ ਨਾਮ β Centauri ਜਾਂ β Cen ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਨੂੰ ਹਦਰ ਦੇ ਨਾਮ ਵਲੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਰਤੁਰੰਗ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਵਲੋਂ ਰੋਸ਼ਨ ਤਾਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਧਰਤੀ ਵਲੋਂ ਵਿੱਖਣ ਵਾਲੇ ਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦਸਵਾ ਸਭ ਤੋਂ ਰੋਸ਼ਨ ਤਾਰਾ ਵੀ ਹੈ। ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਰੇਣੀਕਰਣ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਵਲੋਂ ਇਸਨੂੰ B1 III ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
12 ਜੁਲਾਈ
12 ਜੁਲਾਈ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 193ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 194ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 172 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ।
ਕਬੀਲਾ
ਕਬੀਲਾ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਸਮਾਜਕ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਾਂ ਅਪਣਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਬੋਲੀ ਸਾਂਝੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕਾਰੋਬਾਰ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਇਕਸਾਰਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਘੁੰਮਦਾ -ਫਿਰਦਾ ਹੈ ।ਇਹ ਸਮਾਜਕ ਸਮੂਹ ਆਪਸਦਾਰੀ ਅਤੇ ਪਰਸਪਰਤਾ ਪੱਖੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਗਠਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।ਇਸ ਅੰਦਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਛੋਟੇ-ਮੋਟੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ, ਘਰਾਣਿਆਂ ਅਤੇ ਖਾਨਦਾਨਾਂ ਵਰਗੇ ਉਪ ਸਮੂਹ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ।ਸਧਾਰਨ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹਰ ਕਬੀਲਾ ਆਪਣੇ ਵਡੇਰੇ ਪੁਰਖ ਅਤੇ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਦੇਵਤੇ ਜਾਂ ਦੇਵੀ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ।ਕਬੀਲੇ ਅੰਦਰਲੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਖੂਨ ਦੀ ਸਾਂਝ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ।ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਸਾਂਝੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਤੇ ਸਮਾਜਕ ਰਹੁ-ਰੀਤਾਂ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਕਾਰਜਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੋਰ ਵੀ ਗੂੜ੍ਹੇ ਸੰਬਧੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ । ਕਬੀਲੇ ਦੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਾਰੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਭੰਬਲਭੂਸਾ ਹੈ।ਕਈ ਵਾਰ ਕਬੀਲੇ ਅਤੇ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਪਰ ਹੁਣ ਜਿਹੜੀ ਨਵੀਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ, ਉਹ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਤੇ ਸਹੀ ਚਾਨਣ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ ।ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਕਬੀਲਾ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਿਆਹ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਬੱਝਿਆ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅਜੇ ਕੰਮ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ੱਗਤਾ ਦੇ ਅਧਾਰਤ ਵਟਾਂਦਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ।ਇੱਕੋ ਬੋਲੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਕਬਾਇਲੀ ਅਹੁਦੇਦਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਨੀ ਬੰਧਨ'ਚ ਬੱਝਿਆ ਇਹ ਸਮੂਹ ਦੂਜੇ ਕਬੀਲਿਆਂ ਜਾਂ ਜਾਤੀਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਤਾਂ ਰਖਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸਮਾਜਿਕ ਊਚ-ਨੀਚ ਜਾਂ ਦਵੈਸ਼ ਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਰਖਦਾ ।
ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ
ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਕ੍ਰਿਤ 'ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼' ਅਨੁਸਾਰ -'ਕਬੀਲਾ--ਅ. ਸੰਗਯ-ਪਰਿਵਾਰ, ਕੁਟੰਬ, ਕੁਨਬਾ, ਟੱਬਰ' ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਕੂਲ ਪੱਧਰ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕੋਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, "ਕਬੀਲਾ[ਨਾਂਪੁ]ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਅਥਵਾ ਬੰਸ ਦੇ ਲੋਕ, ਘਰਾਣਾ, ਟੱਬਰ, ਖ਼ਾਨਦਾਨ; ਟੱਪਰੀਵਾਸਾਂ ਦਾ ਟੱਬਰ ਜਾਂ ਝੁੰਡ, ਪਰਿਵਾਰ, ਬੰਸ। ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 'ਪੰਜਾਬੀ ਕੋਸ਼' ਅਨੁਸਾਰ, "ਕਬੀਲਾ, [ਅਰ. ਕਬੀਲ=ਇਕੋ ਪਿਉ ਦਾਦੇ ਦੀ ਉਲਾਦ ]ਪੁ. 1. ਘਰ ਦੇ ਲੋਕ, ਘਰਾਣਾ, ਟੱਬਰ, ਪਰਵਾਰ, ਬੰਸ, ਖਾਨਦਾਨ; 2. ਘਰ ਵਾਲੀ, ਵਹੁਟੀ; 3. ਟੱਪਰੀ ਵਾਸਾਂ ਦਾ ਟੱਬਰ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ।
'ਕਬੀਲੇ' ਲਈ जनजाति ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ 'tribe ਸ਼ਬਦ  ਨਾਲ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਹ ਕਬੀਲੇ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਭਾਰਤੀ ਕਬੀਲੇ
ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ :-ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚ ਮੰਗੋਲੀ ਮੂਲ ਦੇ ਨਾਗਾ, ਕੂਕੀ, ਗਾਰੋ ਤੇ ਕਈ ਆਸਾਮੀ ਕਬੀਲੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।ਦੂਜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚ ਮੁੰਡਾ, ਸੰਥਾਲ, ਕੋਰਵਾ ਅਤੇ ਪੁਰਾ-ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਕਬੀਲੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ।ਤੀਜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚ ਖਾਲਸ ਆਰੀਆ ਮੂਲ ਵਿਚੋਂ ਹਿਮਾਲਾ ਦੀ ਦੇ ਖਾਸ ਕਬੀਲੇ ਅਤੇ ਹਿੰਦ-ਆਰੀਆਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਵਿਚੋਂ ਝੀਲ ਆਦਿ ਕਬੀਲੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ।ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਟ, ਭਾਟੂ, ਸਾਂਸੀ, ਕੰਜਰ ਆਦਿ ਖ਼ਾਨਾਬਦੋਸ਼ ਕਬੀਲੇ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ।
ਸਿਕਲੀਗਰ ਕਬੀਲਾ
ਸਿਕਲੀਗਰ ਗਾਡੀ ਲੋਹਾਰ ਵਾਂਗ ਇੱਕ ਮੇਹਨਤੀ ਸੁਲਝੀ ਹੋਈ ਪੱਖੀਵਾਸ ਜਾਤੀ ਹੈ। ਜੋ ਕਾਨਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪੱਖੀਆਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਲੋਹਾਰਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਬਾਜ਼ੀਗਰਾਂ ਤੇ ਲੁਬਾਣਿਆਂ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਪੱਖੀਵਾਸਾਂ ਦੇ ਦੱਸਣ ਅਨੁਸਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਡੇਰੇ ਚਾਰ ਭਾਈ ਸਨ। ਦੋ ਦੀ ਔਲਾਦ ਬਾਜ਼ੀਗਰ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੋ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਦੀ ਲੁਬਾਣੇ ਤੇ ਦੂਜੇ ਦੀ ਸਿਕਲੀਗਰ ਹੋਈ। ਸਿਕਲੀਗਰਾਂ ਦਾ ਇਹ ਵੀ ਕਥਨ ਹੈ ਕਿ ਜਦ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਪਈ। ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਥਿਆਰ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਮੌਲਾ ਬਖਸ਼ ਲੋਹਾਰ ਤੋਂ ਖਰੀਦੇ ਪਰ ਉਹ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਾ ਆਏ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਪਾਸੋਂ ਆਗਿਆ ਪਾਕੇ ਸਿੱਖ ਪੱਖੀਵਾਸ ਹਥਿਆਰ ਬਨਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਪਾਸ ਲੈ ਆਏ। ਗੁਰੂ ਸਹਿਬਾਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਬਨਾਉਣ ਤੇ ਲਾ ਲਿਆ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਰਵਾਇਤ ਅਨੁਸਾਰ ਜਦ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਤਲਵਾਰਾਂ ਸਿਕਲ ਕਰਦਿਆਂ ਵੇਖਆ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਸਿਕਲੀਗਰ ਧਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਹਿੰਦੂ ਸਨ ਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਹ ਇੱਕ ਪੱਖੀਵਾਸ ਕਬੀਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿਕਲੀਗਰ ਡੇਰੇਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਫਿਰਦੇ ਸਨ। ਪਰੰਤੂ ਹੁਣ ਦਿੱਲੀ, ਪਾਣੀਪਤ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਲੁਧਿਆਣਾ, ਪਟਿਆਲਾ, ਬਠਿੰਡਾ, ਫੀਰੋਜ਼ਪੁਰ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਪੱਕੇ ਟਿਕਾਣੇ ਬਣ ਗਏ। ਇਹ ਮੁੱਦਤ ਤੋਂ ਲੋਹੇ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਚਲੇ ਆ ਰਹੇ ਸਨ। ਤਲਵਾਰਾਂ, ਖੰਡੇ, ਬਰਛੇ, ਨੇਜੇ, ਤੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਨੋਕਾਂ, ਛਬੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਹਾੜੀਆਂ ਆਦਿ ਬਣਾਉਂਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹਥਿਆਰ ਬਨਾਉਣ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਗਾਡੀ ਲੋਹਾਰਾਂ ਵਾਂਗ ਬਾਲਟੇ-ਬਾਲਟੀਆਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਤੇ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਟੋਕਰੀਆਂ ਬਨਾਉਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਹੁਣ ਇਹ ਰੰਬੇ, ਦਾਤਰੀਆਂ ਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨਾਲ ਸਂਬੰਧਿਤ ਹੋਰ ਸੰਦ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਠੰਢੀ ਕੁੱਟਾਂ ਵਾਂਗ ਰਿਪਟਾਂ ਆਪ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ ਸਗੋਂ ਬਜ਼ਾਰੋਂ ਲੈ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਸਿੱਖ ਸਿਕਲੀਗਰਾਂ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਬਾਕੀ ਕਬੀਲੇ ਵਿਚ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਰਸਮਾਂ ਜ਼ਾਰੀ ਰਹੀਆਂ। ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਸੱਤ ਲਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਚਾਰ ਲਾਵਾਂ ਲਾੜਾ ਅੱਗੇ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤ ਤਿੰਨ ਲਾਵਾਂ ਲਾੜੀ। ਲਾੜਾ ਚਾਰ ਦਿਣ ਸਹੁਰੇ ਘਰ ਰਹਿਂੰਦਾ ਹੈ। ਗਾਨਾ ਖੋਲਣ ਤੇ ਗੋਤ ਕਨਾਲੇ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਛਿੱਟੀਆਂ ਖੇਡਣ ਦੀ ਰਸਮ ਪਿੱਛੋਂ ਖੂਹ ਤੇ ਲੈ ਜਾਣ ਦੀ ਰੀਤ ਅਤੇ ਘੜੋਲੀ ਦੀ ਰਸਮ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਸਿਕਲੀਗਰ ਗੁਰੂ ਮਰਿਆਦਾ ਅਨੁਸਾਰ ਲਾਵਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਸਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਸਮਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ।
ਲੱਲੀ
ਇਬੈਟਸਨ ਅਨੁਸਾਰ ਲੱਲੀ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਿੰਟਗੁਮਰੀ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਜੱਟਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਕਬੀਲਾ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਸਾਡੇ ਸਰਵੇਖਣ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਹਿੰਦੂ ਪੱਖੀਵਾਸ ਹਨ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਅਪ ਨੂੰ ਰਾਜਪੂਤ ਦੱਸਦੇ ਸਨ। ਇਰ ਫ਼ਕੀਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਹੈ। ਜੋ ਬਦੀਆਂ ਤੇ ਗੰਧੀਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਤੰਬੂਆਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡੇਰੇ ਆਮ ਕਰਕੇ ਦਰਿਆਵਾਂ, ਨਦੀਆਂ, ਨਾਲਿਆਂ ਜਾਂ ਛੱਬਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਡੇਰੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ, ਪਟਿਆਲਾ, ਜਲੰਧਰ, ਫੀਰੋਜ਼ਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੀ ਦੇਖੇ ਗਏ ਸਨ। 1947 ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਡੇਰੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਰਹਿ ਗਏ ਸਨ। ਮੰਗਣ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਵਿਹਾਰ ਨਹੀਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਨ ਜਾ ਸਣ ਦੀਆਂ ਸੇਲੀਆਂ ਵਿਚ ਘੁੰਗਰੂ ਪਰੇ ਕੇ ਗਲਾਂ ਵਿਚ ਪਾਏ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਜਾਂ ਲੱਕ ਨਾਲ ਬੰਨੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਮਲੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਨਾਚ ਗਾਉਂਦੇ ਸਨ॥ ਮਾਈ ਲੱਲੀ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਮਾਈ ਫ਼ਜ਼ਲ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਲੱਲੀ ਪਾਇਆ ਫੇਰਾ ਵੱਸੇ ਨਗਰ ਖੇੜਾ ਤੇਰਾ। ਕੁਝ ਇੱਕ ਨੇ ਤਾਂ ਛੁਰੀਆਂ, ਸੰਗਲੀਆਂ ਵਿਚ ਪਰੋ ਕੇ ਮੋਢੇ ਤੇ ਟਿਕਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਛੁਰੀਆਂ ਨੂੰ ਛਣਕਾ ਕੇ ਮੰਗਦੇ ਸਨ। ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਖਾਣਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪੇਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੇਫ਼ਿਕਰ ਅਤੇ ਲਾਪਰਵਾਹ ਮੰਗਤੇ ਹਨ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਰਾਹੀਂ ਫ਼ਕੀਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਡੇਰਾ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਧੇਰੇ ਕਰਕੇ ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਜੰਮਪਲ ਹਨ। ਮੁਸਲਮਾਨ ਰੀਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਬੜੇ ਸਾਦੇ ਤੇ ਆਮ ਤੋਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਡੇਰੇ ਵਿਚ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਆਮ ਪੱਖੀਵਾਸਾਂ ਵਾਂਗ ਇਹ ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਲਾਲਾਂ ਵਾਲੇ ਪੀਰ, ਸਖੀ ਸਰਬਰ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਉਸਨੂੰ ਮੱਥੇ ਟੇਕਦੇ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਚੜਾਉਂਦੇ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
[ਰਾਜਸਥਾਨ ਦਾ ਕਬਾਇਲੀ ਸਮਾਜ http://www.swatantraawaz.com/2/rajsthan_tribes.htm ] [ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦਾ ਜੀਵਨ http://www.samvad.net/samvad-archieves-janjatiya%20jivan.htm ]
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜ
ਆਬੇਲਾ ਡੇਂਜਰ
ਆਬੇਲਾ ਡੇਂਜਰ (ਜਨਮ 19 ਨਵੰਬਰ, 1995) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਪੌਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਨਾਪ 32C-24-32 ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਇਹ ਇੱਕ ਯੂਕਰੇਨੀ ਅਮਰੀਕੀ ਹੈ। ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦੋ ਇੰਟਰਵਿਊਆਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਖਾਲੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਨੱਚਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ।
ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ
thumb|ਜਨਵਰੀ 2017 ਵਿੱਚ, ਡੇਂਜਰ ਏਵੀਐਨ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ, [[ਲਾਸ ਵੇਗਸ|ਲਾਸ ਵੇਗਸ, ਨੇਵਾਦਾ,ਦੌਰਾਨ]]
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1995 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਪੌਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਜਗਰਾਜ ਸਿੰਘ ਧੌਲਾ
ਮਾਸਟਰ ਜਗਰਾਜ ਸਿੰਘ ਪਿੰਡ ਧੌਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਰਨਾਲਾ ਦੀ ਬਹੁਪੱਖੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਜਗਰਾਜ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਲੋਕਪੱਖੀ ਕਵੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਹਨਾ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮੀ ਕਲਾਕਾਰੀ, ਗੀਤਕਾਰ, ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਲੇਅ ਬੈਕ-ਸਿੰਗਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਜਾਣਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪ ਜੀ 1 ਜਨਵਰੀ 2006 ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਰਿਟਾਇਰਡ ਹੋਏ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਲੋਕਪੱਖੀ ਗਾਇਕੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਕਿੱਤਾ: ਅਧਿਆਪਨ
ਪਿਥੌਰਾਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਪਿਥੌਰਾਗੜ੍ਹ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਸੂਬੇ ਦੇ ਕੁਮਾਊਂ ਡਵੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਹੈਡ ਕੁਆਟਰ ਪਿਥੌਰਾਗੜ੍ਹ ਕਸਬੇ ਵਿਚ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਤਿੱਬਤ ਨਾਲ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਨੇਪਾਲ ਨਾਲ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਗੜਵਾਲ ਡਵੀਜ਼ਨ ਅਤੇ ਬਾਗੇਸ਼ਵਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਅਲਮੋੜਾ ਅਤੇ ਚੰਪਾਵਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਬਗੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਜਿਲ੍ਹਾ 24 ਫਰਵਰੀ 1960 ਨੂੰ ਅਲਮੋੜਾ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
ਮਨਜਿੰਦਰ ਧਨੋਆ
ਮਨਜਿੰਦਰ ਧਨੋਆ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਸ਼ਾਇਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਗੀਤ ਅਤੇ ਗ਼ਜ਼ਲ ਵਿਧਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦਾ ਹੈ।ਸੁਰਮ ਸਲਾਈ  ਉਸਦਾ 2015 ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ ਪਲੇਠਾ ਗ਼ਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਗ਼ਜ਼ਲ ਰਾਗ ਅੰਨ੍ਹੇ ਸ਼ਬਦ ਕਾਣੇ ਹੋ ਗਏ, ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਣੇ ਹੋ ਗਏ। ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਮੂੰਹ ਧੋ ਦਿਓ ਚਮਕਾ ਦਿਓ, ਰੰਗ ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਹੋ ਗਏ। ਕਿੱਲ ਕਾਂਟੇ ਚੁਗਣ ਬੱਚੇ ਪੇਟ ਲਈ, ਬਿਨ ਸਕੂਲਾਂ ਤੋਂ ਸਿਆਣੇ ਹੋ ਗਏ। ਸੋਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਿਮਟ ਕੇ ਰਹਿ ਗਈ, ਜਦ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਉਹ ਘਰਾਣੇ ਹੋ ਗਏ। ਸ਼ੁਕਰੀਆ ਬਰਸਾਤ ਤੇਰਾ ਸ਼ੁਕਰੀਆ, ਖਾਣ ਜੋਗੇ ਚਾਰ ਦਾਣੇ ਹੋ ਗਏ। ਦੋ ਪੁੜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਫਿਰ ਨਾ ਬੋਲਦੇ, ਲੋਕ ਕਿਉਂ ਏਨੇ ਨਿਤਾਣੇ ਹੋ ਗਏ। ਬਣ ਗਏ ਪੱਥਰ ਦਿਲੇ ਨੇ ਆਦਮੀ, ਸ਼ੀਸ਼ਿਆਂ ਵਰਗੇ ਨੇ ਬਾਣੇ ਹੋ ਗਏ। </Poem>
ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ
ਮਨਜਿੰਦਰ ਧਨੋਆ ਦਾ ਫੇਸਬੁੱਕ ਖਾਤਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ
ਸਲਾਣੀ
ਸਲਾਣੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਮਲੋਹ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕਨਫੈਸ਼ੰਸ (ਅਸ਼ਰ ਐਲਬਮ)
ਕਨਫੈਸ਼ੰਸ  ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕ ਅਸ਼ਰ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਟੂਡੀਓ ਐਲਬਮ ਹੈ। ਇਹ 23 ਮਾਰਚ 2004 ਨੂੰ ਅਰਿਸਟਾ ਰਿਕਾਰਡ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2003 ਤੋਂ 2004 ਦੌਰਾਨ ਐਲਬਮ ਲਈ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਸੈਸ਼ਨ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਇਸਦਾ ਪਰਬੰਧਨ ਉਸਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਜਰਮੇਨ ਡੂਪਰੀ ਦੁਆਰਾ ਜਿਮੀ ਜੈਮ ਅਤੇ ਟੈਰੀ ਲੁਇਸ ਅਤੇ ਲਿਲ ਜੌਨ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਇੱਕ ਆਰ ਐਂਡ ਬੀ ਐਲਬਮ, ਕਨਫੈਸ਼ੰਸ ਗਾਇਕ ਅਸ਼ਰ ਨੂੰ "ਕ੍ਰੂਨਰ" ਵਜੋਂ ਵਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਡਾਂਸ ਪੋਪ, ਹਿੱਪ ਹੌਪ ਅਤੇ ਕਰੰਕ ਦੀਆਂ ਸੰਗੀਤਿਕ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਐਲਬਮ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਅਸ਼ਰ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਬਾਰੇ ਵਿਵਾਦ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਐਲਬਮ ਦੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਉਤਪਾਦਕ ਜਰਮੈਨ ਡੂਪਰੀ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਐਲਬਮ ਵਿੱਚ ਡੂਪਰੀ ਦੀ ਆਪਣੀ ਨਿਜੀ ਕਹਾਣੀ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਹੈ।
ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਐਲਬਮ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ 1.1 ਮਿਲੀਅਨ ਕਾਪੀਆਂ ਵੇਚੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸੀ। ਬੂਥਲਗਿੰਗ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਰੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ, ਐਲਬਮ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਐਡੀਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿੰਗਲ, "ਮਾਈ ਬੂ" ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ; ਜੋ ਕਿ ਐਲਿਸੀਆ ਕੀਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਡੁਇਟ (ਦੋਗਾਣਾ) ਹੈ। ਕਨਫੈਸ਼ੰਸ ਨੇ ਅਸ਼ਰ ਨੂੰ ਕਈ ਅਵਾਰਡ ਜਿਤਵਾਏ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੈਸਟ ਕੰਟੇੰਪਰਰੀ ਆਰ ਐਂਡ ਬੀ ਐਲਬਮ ਲਈ ਗ੍ਰੈਮੀ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।
ਬਿਲਬੋਰਡ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 2000 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਕਰੀ ਵਾਲੀ ਵਾਲੀ ਐਲਬਮ ਹੈ। 2004 ਵਿੱਚ ਵੇਚੀਆਂ ਅੱਠ ਮਿਲੀਅਨ ਕਾਪੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਐਲਬਮ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਐਲਬਮਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਜੋਂ ਦੇਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ 2004 ਵਿੱਚ ਬਿਲਬੋਰਡ ਚਾਰਟ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਸਿਖਰ ਦੀ ਅਨੁਰੂਪਪੂਰਨ ਅਤੇ ਆਦਰਸ਼ ਸੀ। ਕਨੈਫਸ਼ਨਜ਼ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਇੰਡਸਟਰੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਅਮਰੀਕਾ (ਆਰ.ਆਈ.ਏ.ਏ.) ਦੁਆਰਾ ਡਾਇਮੰਡ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ 2016 ਤੱਕ, ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 10.3 ਮਿਲੀਅਨ ਕਾਪੀਆਂ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 20 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋ ਵਧ ਕਾਪੀਆਂ ਵੇਚੀਆਂ ਜਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।
ਪਿਛੋਕੜ ਅਤੇ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ
ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ 2003 ਵਿੱਚ ਕਨਫੈਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਅਸ਼ਰ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਨਵੇਂ ਉਤਪਾਦਕ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਅਸ਼ਰ ਅਤੇ ਜਰਮੇਨ ਡੂਪਰੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਤਪਾਦਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਤੋਂ ਉਸਦੀਆਂ ਆਖਿਰੀ ਦੋ ਐਲਬਮ ਮਾਈ ਵੇ (1997) ਅਤੇ 8701 (2001) ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਹੋਇਆ. ਆਪਣੇ ਦੂਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅਸ਼ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਸ ਐਲਬਮ ਦੇ ਨਾਲ ਮੈਂ ਕੁਝ ਨਵੇਂ ਉਤਪਾਦਕ ਚੁਣੇ ਹਨ ਜੋ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣਗੇ ... ਹਰ ਇੱਕ ਐਲਬਮ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਧਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।..ਕੁਝ ਵੱਖਰਾ ਲਭਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" ਡੂਪਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲਗਾਤਾਰ ਸਹਿਯੋਗੀ ਬ੍ਰਾਇਨ ਮਾਈਕਲ ਕੋਕਸ ਨੂੰ ਵੀ ਬੁਲਾਇਆ. ਇਸ ਐਲਬਮ ਵਿੱਚ ਜਿਮੀ ਜੈਮ ਅਤੇ ਟੈਰੀ ਲੁਇਸ, ਜਸਟ ਬ੍ਲੇਜ਼, ਆਰ. ਕੈਲੀ, ਅਤੇ ਅਸ਼ਰ ਦੇ ਭਰਾ ਜੇਮਜ਼ ਲਾਕੇ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ।
ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲੀ
ਕਨਫੈਸ਼ੰਸ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਰ ਐਂਡ ਬੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕਰਕੇ, ਅਸ਼ਰ ਨੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸ਼ੈਲੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਐਲਬਮ
ਮੰਜੂ ਭਾਰਤੀ
right|thumb| ਮੰਜੂ ਭਾਰਤੀ ਮੰਜੂ ਭਾਰਤੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਨਿਰਮਾਤਾ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਕਾਸ਼ ਤੁਮ ਹੁੰਦੇ, ਮੌਸਮ ਇਕਰਾਰ ਕੇ ਦੋ ਪਲ ਪਿਆਰ ਕੇ, ਏਕ ਅਧੂਰਾ ਸਮੇਤ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸੰਗੀਤ ਉਹ ਕਾਸ਼ ਤੁਮ ਹੁੰਦੇ ਵਿੱਚ ਸਿਮਰਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
21 ਮਾਰਚ 1983 ਨੂੰ ਜਨਮੀ, ਮੰਜੂ ਨੇ ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਚੈਂਬਰ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 2003 ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕਾਮਰਸ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
2013 ਲਿਟਲ ਇੰਡੀਆ ਹੰਗਾਮਾ
2013 ਲਿਟਲ ਇੰਡੀਆ ਫਸਾਦ 8 ਦਸੰਬਰ 2013 ਨੂੰ ਹੋਏ ਸੀ ਜਦੋਂ ਲਿਟਲ ਇੰਡੀਆ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਰੇਸ ਕੋਰਸ ਰੋਡ ਅਤੇ ਹੈਂਪਸ਼ਾਇਰ ਰੋਡ ਦੇ ਜੰਕਸ਼ਨ ਤੇ ਇੱਕ ਘਾਤਕ ਦੁਰਘਟਨਾ ਵਾਪਰ ਗਈ ਸੀ। ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਈ ਭੀੜ ਨੇ ਦੁਰਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਬੱਸ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਪੁੱਜ ਚੁੱਕੇ ਸੰਕਟਕਾਲੀਨ ਵਾਹਨਾਂ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਤਕਰੀਬਨ 300 ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਲਗਪਗ ਦੋ ਘੰਟੇ ਲਈ ਚੱਲੇ ਇਸ ਹੰਗਾਮੈ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਹ ਉੱਤਰ-ਆਜ਼ਾਦੀ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਫਸਾਦ, ਅਤੇ 1969 ਦੇ ਦੌੜ ਦੰਗਿਆਂ ਦੇ ਬਾਅਦ 40 ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸੀ।
ਮੰਜੂ ਭਾਰਤੀ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1983 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
2013 ਲਿਟਲ ਇੰਡੀਆ ਹੰਗਾਮਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2013 ਦੇ ਫ਼ਸਾਦ
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਐਕਟ 1919
20 ਅਗਸਤ 1917 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਹਰ ਇੱਕ ਬਰਾਂਚ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ, ਸਹਿਜੇ-ਸਹਿਜੇ ਸੈਲਫ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਭਾਰਤੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਪਰ ਉਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋਵੇਗੀ ਤੇ ਨਾਲ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਜਵਾਬਦੇਹ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਸਰਕਾਰ ਹੋਵਗੀ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਐਕਟ 1919 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇਸ ਤੇ ਫ਼ੋਰਸ 1921 ਵਿੱਚ ਭੇਜੀ ਗਈ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਐਕਟ 1919 ਨੂੰ ਮਨਟੈਕਿਊ-ਚੈਮਸਫੋਰਡ ਸੁਧਾਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਨਟੈਕਿਊ ਸੇਕ੍ਰੇਟਰੀ ਆਫ਼ ਇੰਡਿਆ ਅਤੇ ਲਾਰਡ ਚੈਮਸਫੋਰਡ ਵਾਇਸਰਾਏ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਦੋਨਾਂ ਦੀ ਦੇਖ ਰੇਖ ਵਿੱਚ ਐਕਟ ਬਣਿਆ ਸੀ।
ਕਰਾਚੀ
ਕਰਾਚੀ (ਉਰਦੂ; ਸਿੰਧੀ: ڪراچي) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਬ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਏ। ਏ ਸੂਬਾ ਸਿੰਧ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਵਾਕਿਅ ਏ। ਕਰਾਚੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਨਅਤੀ, ਤਜਾਰਤੀ, ਮਵਾਸਲਾਤੀ, ਤਾਲੀਮੀ ਤੇ ਇਕਤਸਾਦੀ ਮਰਕਜ਼ ਏ। ਕਰਾਚੀ ਦਾ ਸ਼ੁਮਾਰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਚੰਦ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਚ ਹੁੰਦਾ ਏ। ਕਰਾਚੀ ਸੂਬਾ ਸਿੰਧ ਦਾ ਰਾਜਘਰ ਏ ਤੇ ਦਰੀਆਏ ਸਿੰਧ ਦੇ ਮਗ਼ਰਿਬ ਚ ਬਹਿਰਾ ਅਰਬ ਦੇ ਸਾਹਿਲ ਤੇ ਆਬਾਦ ਏ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਬ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਬਿੰਦਰ ਗਾਹ ਤੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਵੀ ਕਰਾਚੀ ਚ ਕਾਇਜ਼ ਏ। ਕਰਾਚੀ 1947 ਤੋਂ 1960 ਤੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਦਾਰੁਲ ਹਕੂਮਤ ਵੀ ਰਿਹਾ। ਮੌਜੂਦਾ ਕਰਾਚੀ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਕਦੀਮ ਮਾਹੀ ਗੈਰਾਂ ਦੀ "ਕੋਲਾਚੀ ਜੋ ਗੁੱਠ" ਨਾਂ ਦੀ ਬਸਤੀ ਕਾਇਮ ਸੀ।, ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਤਾਮੀਰ ਤੇ ਤਰੱਕੀ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਰੱਖੀ। 1947 ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਵੇਲੇ ਕਰਾਚੀ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਦਾਰੁਲ ਹਕੂਮਤ ਬਣਾਇਆ ਗਇਆ।
ਕੰਮ ਕਾਜ
ਕਰਾਚੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਏ ਇੱਥੇ ਦੇ ਲੋਗ ਮੁੜੇ ਮਿਹਨਤੀ ਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰ ਨੇ ਕਰਾਚੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇਕਤਸਾਦੀ ਹੁੱਬ ਹੋਣ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਤੋਂ ਮੁਲਕ ਭਰ ਤੋਂ ਲੋਕ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਾਜ ਲਈ ਆਂਦੇ ਨੀਏ
ਮੂਰਤ ਨਗਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਾਚੀ
ਨਰਤੁਰੰਗ ਤਾਰਾਮੰਡਲ
thumb|200px|ਨਰਤੁਰੰਗ ਤਾਰਾਮੰਡਲ
ਨਰਤੁਰੰਗ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਮਤਲੱਬ: ਨਰ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ) ਜਾਂ ਸੰਟੌਰਸ ਖਗੋਲੀ ਗੋਲੇ ਦੇ ਦੱਖਣ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਹੈ ਜੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਗੋਲੀ ਸੰਘ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ 88 ਤਾਰਾਮੰਡਲੋਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਟਾਲਮੀ ਨੇ ਜਿਹਨਾਂ 48 ਤਾਰਾਮੰਡਲੋਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਬਣਾਈ ਸੀ ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ। ਪੁਰਾਣੇ ਯੂਨਾਨੀ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਅੱਧੇ ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਅੱਧੇ ਘੋੜੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਧਰਤੀ ਵਲੋਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਤਾਰਾ, ਮਿਤਰਕ (ਅਲਫਾ ਸੰਟੌਰੀ) ਇਸ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਨਰਤੁਰੰਗ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਨੂੰ ਸੰਟੌਰਸ ਕਾਂਸਟਲੇਸ਼ਨ (Centaurus constellation) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਾਰੇ
ਨਰਤੁਰੰਗ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਵਿੱਚ 69 ਤਾਰੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਾਇਰ ਨਾਮ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ 13 ਦੇ ਈਦ - ਗਿਰਦ ਗ਼ੈਰ - ਸੌਰੀਏ ਗ੍ਰਹਿ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਮਿਤਰਕ (ਅਲਫਾ ਸੰਟੌਰੀ) ਹੈ ਜੋ ਦਰਅਸਲ ਇੱਕ ਤਿੰਨ ਤਾਰਾਂ ਦਾ ਗੁਟ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਕਸਿਮਾ ਸੰਟੌਰੀ ਸੂਰਜ ਦਾ ਸਭ ਵਲੋਂ ਸਮੀਪੀ ਗੁਆਂਢੀ ਤਾਰਾ ਹੈ। ਨਰਤੁਰੰਗ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਦਿਲਚਸਪ ਖਗੋਲੀਵਸਤੁਵਾਂਵੀ ਹਨ -
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਰਾਮੰਡਲ
13 ਜੁਲਾਈ
13 ਜੁਲਾਈ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 194ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 195ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 171 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ।
ਦਿਹਾਂਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੁਲਾਈ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਫਾਰਮਾਸਿਸਟ
ਫਾਰਮਾਸਿਸਟ ਸਿਹਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨI
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧੰਦਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਾਰਮੇਸੀ
ਪੱਛਮ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਦੇਖੋ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ‎
ਵਾਮਨ ਦੇ ਕਾਵਿ ਗੁਣ
ਆਚਾਰੀਆ ਵਾਮਨ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਏ ਕਾਵਿ-ਗੁਣ ਆਚਾਰੀਆ ਵਾਮਨ ਨੇ ਕਾਵਿ-ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਿਵੇਚਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਭਾ ਅਰਥਾਤ ਚਮਤਕਾਰ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਧਰਮ ਕਾਵਿ-ਗੁਣ ਹਨ।
ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਆਚਾਰੀਆ ਭਰਤ ਮੁਨੀ, ਦੰਡੀ, ਭੋਜ ਰਾਜ, ਕੁੰਤਕ ਆਦਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੀਖਿਆਕਾਰਾਂ ਨੇ ਕਾਵਿ-ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਿਵਚੇਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੇਦ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਪਰ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਚਾਰੀਆ ਮੰਮਟ ਤੋਂ ਵਾਮਨ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਵੀਹ (20) ਗੁਣਾਂ- ਸ਼ੇਲਸ਼, ਪ੍ਰਸਾਦ, ਸਮਤਾ, ਮਾਧੁਰਯ, ਸੁਕੁਮਾਰਤਾ, ਅਰਥ-ਵਿਅਕਤੀ, ਉਦਾਰਤਾ, ਓਜ, ਕਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸਮਾਧੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੱਗੋਂ ਅਰਥ ਗੁਣ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਗੁਣ ਦੋ-ਦੋ ਭੇਦ ਹਨ, ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲਦੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ—
1.1 ਸ਼ਲੇਸ਼
ਜਿਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਲੱਗਣ, ਉਥੇ ਸ਼ਲੇਸ਼ ਸ਼ਬਦ ਗੁਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਉਦਾਹਰਣ-
1.2 ਪ੍ਰਸਾਦ
ਪ੍ਰਸਾਦ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਢਿੱਲਾਪਣ ਅਰਥਾਤ ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਬਗ਼ੈਰ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਤੋਂ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਆਚਾਰੀਆ ਭਰਤ ਮੁਨੀ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋ ਰਚਨਾ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸਮਝ ਆ ਜਾਵੇ ਉਹ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸ਼ਬਦ ਗੁਣ ਵਾਲੀ ਰਚਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਉਦਾਹਰਣ-
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਚਲਦੇ ਜਾਂ ਵਗਦੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਭਾਵ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਸੁਣਨ ਮਾਤ੍ਰ ਨਾਲ ਹੀ ਸਮਝ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਥੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸ਼ਬਦ ਗੁਣ ਹੈ।
1.3 ਸਮਤਾ
ਜਿਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਸ਼ੈਲੀ ਆਦਿ ਤੋਂ ਅੰਤ ਤੱਕ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਚਲਦੀ ਰਹੇ ਉਥੇ ਸਮਤਾ ਸ਼ਬਦ ਗੁਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
1.4 ਮਾਧੁਰਯ
ਜਿਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਸੰਧੀ-ਸਮਾਸ ਪਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਹੋਵੇ ਉਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਮਾਧੁਰਯ ਸ਼ਬਦ ਗੁਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਉਦਾਹਰਣ-
ਓਪਰੋਕਤ ਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸ਼ਬਦ ਸੰਧੀ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਸਮਾਸ ਰਹਿਤ ਹਨ ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਥੇ ਮਾਧੁਰਯ ਸ਼ਬਦ ਗੁਣ ਹੈ।
1.5 ਸੁਕੁਮਾਰਤਾ
ਸੁਕੁਮਾਰਤਾ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕੋਮਲਤਾ। ਜਿਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਕਠੋਰ ਵਰਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੋਵੇ ਉਥੇ ਸੁਕੁਮਾਰਤਾ ਸ਼ਬਦ ਗੁਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਉਦਾਹਰਣ-
1.6 ਅਰਥ-ਵਿਅਕਤੀ
ਜਿਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਪਦਾਂ ਦਾ ਤੁਰੰਤ ਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਅਰਥ ਬੋਧ ਹੋ ਜਾਏ, ਅਰਥ-ਵਿਅਕਤੀ ਅਰਥ ਗੁਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
1.7 ਉਦਾਰਤਾ
ਜਿਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਵਿਕਟਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇ, ਭਾਵ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਟਵਰਗ ਆਦਿ ਕਠੋਰ ਵਰਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਧ੍ਵਨੀ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਉਦਾਰਤਾ ਸ਼ਬਦ ਗੁਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਉਦਾਹਰਣ-
ਓਪਰੋਕਤ ਸਤਰ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ‘ਦੇਖਣ’, ‘ਰਣ’ ਵਿੱਚ ‘ਣ’ ਵਰਣ ਅਤੇ ‘ਚੰਡ’ ਤੇ ‘ਪ੍ਰਚੰਡ’ ਵਿੱਚ ‘ਡ’ ਵਰਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਦਾਰਤਾ ਸ਼ਬਦ ਗੁਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
1.8 ਓਜ ਗੁਣ
ਜਿਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸਮਾਸ ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੇ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਚੁਭਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਓਜ ਸ਼ਬਦ ਗੁਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਉਦਾਹਰਣ-
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਬਰਫ਼-ਦੁੱਧ’, ‘ਹਿੱਕ-ਉਭਾਰਾਂ’, ‘ਪਿਆਰ-ਵਿਗੁੱਤੇ’ ਸ਼ਬਦ ਸਮਾਸੀ ਸ਼ਬਦ ਹਨ।
1.9 ਕਾਂਤੀ
ਜਿਸ ਰਚਨਾ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਿੱਚ ਅਲੌਕਿਕ ਸ਼ੋਭਾ ਜਾਂ ਉਜਵਲਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਥੇ ਕਾਂਤੀ ਸ਼ਬਦ ਗੁਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਉਦਾਹਰਣ-
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਥੇ ਕਾਂਤੀ ਗੁਣ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
1.10 ਸਮਾਧੀ
ਜਿਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਗਾੜ੍ਹਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਥਲਤਾ (ਢਿੱਲਾਪਣ) ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਥੇ ਸਮਾਧੀ ਸ਼ਬਦ ਗੁਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
2.1 ਸ਼ਲੇਸ਼
ਸ਼ਲੇਸ਼ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਚਤੁਰਾਈ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇਣਾ ਅਰਥਾਤ ਅਸੰਭਵ ਅਰਥ ਦਾ ਸੰਭਵ ਹੋ ਜਾਣਾ ਅਤੇ ਸਮਾਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਆਨੰਦਜਨਕ ਰਚਨਾ ਹੀ ਸ਼ਲੇਸ਼ ਅਰਥ ਗੁਣ ਹੈ।
2.2 ਪ੍ਰਸਾਦ ਗੁਣ
ਜਿਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਜਿਤਨੇ ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਣ, ਉਤਨੇ ਹੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਚੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਉਤੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਅਰਥ ਗੁਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਉਦਾਹਰਣ-
ਓਪਰੋਕਤ ਸਤਰ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਆਪਣਾ ਕਾਰਜ ਹੈ ਜੋ ਸਹੀ ਅਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤੀ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਵਾਧੂ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਉਦਾਹਰਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਦ ਅਰਥ ਗੁਣ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
2.3 ਸਮਤਾ
ਜਿਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਮਤਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਸਮਤਾਅਰਥ ਗੁਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਦੋ ਰੂਪ ਹਨ- ਆਦਿ ਤੋਂ ਅੰਤ ਤੱਕ ਇੱਕ ਗੀ ਕ੍ਰਮ ਦਾ ਨਿਭਾ ਅਤੇ ਸਰਲਤਾ ਨਾਲ ਅਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤੀ। ਚੰਦ੍ਰਾਲੋਕ’ ਵਿੱਚ ਸਮਤਾ ਅਰਥ ਗੁਣ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਸਮਾਸ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਵਰਣਾਂ ਦੀ ਸਮਾਨਤਾ ਹੋਵੇ ਉਥੇ ਸਮਤਾ ਅਰਥ ਗੁਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਉਦਾਹਰਣ-
ਸ਼ਯਾਮਲਾ ਕੋਮਲਾ ਬਾਲਾ ਸ਼ਰਣੰ ਗਤਾ।
2.4 ਮਾਧੁਰਯ
ਕਥਨ ਦੇ ਅਣੋਖੇਪਣ ਅਰਥਾਤ ਇੱਕ ਅਰਥ ਨੂੰ ਭਿੰਨ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਹਿਣ ਨੂੰ ਮਾਧੁਰਯ ਅਰਥ ਗੁਣ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਉਦਾਹਰਣ-
ਓਪਰੋਕਤ ਦੋਹਾਂ ਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਇਕਾ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬਣ ਹੋਣ ਦੇ ਅਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
2.5 ਸੁਕੁਮਾਰਤਾ
ਸਖ਼ਤ ਗਲ ਨੂੰ ਨਿਰਮਾਈ ਨਾਲ ਕਹਿਣਾ ਹੀ ਸੁਕੁਮਾਰਤਾ ਅਰਥ ਗੁਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਭਾਵ ਜਿਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਕਠੋਰ, ਚੁਭਵੇਂ ਜਾਂ ਮਾੜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਸੁਕੁਮਾਰਤਾ ਅਰਥ ਗੁਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਉਦਾਹਰਣ-
ਅੱਗ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾ ਕੇ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਕਹਾਣੀ ਮਾਤ੍ਰ ਹੀ ਕਹਿ ਗਿਆ।
ਕਿਸੇ ਲਈ ‘ਮਰ ਗਿਆ’ ਕਹਿਣਾ ਬੁਰਾ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ‘ਅੱਗ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾਉਣਾ’ ਕਹਿਣਾ ਸੁਕੁਮਾਰਤਾ ਅਰਥ ਗੁਣ ਹੈ।
2.6 ਅਰਥ-ਵਿਅਕਤੀ
ਉਦਾਹਰਣ-
ਇਥੇ ਨੀਚ ਪਾਤਰ ਮਨਮੁਖ ਦੇ ਸੁਭਾ ਦਾ ਬੜਾ ਯਥਾਰਥ ਸਰੂਪ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
2.7 ਉਦਾਰਤਾ
ਗ੍ਰਾਮਿਅਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਅਰਥ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਨੂੰ ਉਦਾਰਤਾ ਅਰਥ ਗੁਣ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਭਾਵ ਜਿਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਪੇਂਡੂਪੁਣੇ ਜਾਂ ਅਸ਼ਲੀਲਤਾ ਦਾ ਅਭਾਵ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਉਦਾਰਤਾ ਅਰਥ ਗੁਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਉਦਾਹਰਣ-
ਹੇ ਪਿਆਰੀ! ਗੁੱਸਾ ਛੱਡ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਖੋਲ੍ਹ।
ਇਥੇ ‘ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਵੇਖ’ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ‘ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹ’ ਸ਼ਬਦ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਚਤੁਰਤਾ ਲਿਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਥੇ ਉਦਾਰਤਾ ਅਰਥ ਗੁਣ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
2.8 ਓਜ
ਜਿਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਇਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰੋੜ੍ਹਤਾ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਓਜ ਅਰਥ ਗੁਣ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਉਦਾਹਰਣ-
ਤੁਹਾਡੀ ਤਲਵਾਰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਅਤੇ ਜੱਸ ਉਤਪੰਨ ਕਰਕੇ ਮਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ।
ਇਸ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ‘ਤਲਵਾਰ’ ਨੂੰ ਕਰਤਾ ਬਣਾ ਕੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੜ੍ਹਤਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ‘ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਤਲਵਾਰ ਦਾ ਮਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ’ ਇਹ ਵਰਣਨ ਹੋਰ ਕਵੀਆਂ ਵਾਂਗ ਵਧਾ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਓਜ ਅਰਥ ਗੁਣ ਹੈ।
2.9 ਕਾਂਤੀ
ਜਿਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਰਸ ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਪੂਰਵਕ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਕਾਂਤੀ ਅਰਥ ਗੁਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਓਪਰੋਕਤ ਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਰਤੀ’ ਸਥਾਈ ਭਾਵ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਰਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਥੇ ਕਾਂਤੀ ਅਰਥ ਗੁਣ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
2.10 ਸਮਾਧੀ
ਕਿਸੇ ਕਵੀ ਰਾਹੀਂ ਅਣਲਿਖੇ, ਬਿਲਕੁਲ ਨਵੇਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਕਵੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਲਿਖੇ ਅਰਥ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਘੜੇ ਨਵੇਂ ਅਰਥ ਦੇ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਣ ਨੂੰ ਸਮਾਧੀ ਅਰਥ ਗੁਣ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਉਦਾਹਰਣ-
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਨੇ ਕਲਾ ਬਿਰਤੀ ਨੂੰ ਚੰਬੇ ਦੀ ਦੁਧੀਆ ਅਰਥਾਤ ਸਫ਼ੈਦ ਕਲੀ ਦਾ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਪਰ ਝਟ ਹੀ ਇਸ ਨਾਲ ‘ਜੋਤੀ’ ਸ਼ਬਦ ਜੋੜ ਕੇ ਇਸਨੂੰ ਲਾਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਆਚਾਰੀਆ ਮੰਮਟ, ਜਗਨਨਾਥ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਨੇ ਵਾਮਨ ਦੇ ਦਸ ਸ਼ਬਦ-ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਮਾਧੁਰਯ, ਓਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਦ- ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅੰਤਰਭਾਵ ਕਰਕੇ ਦਸ ਅਰਥ-ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਮੰਮਟ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵਾਮਨ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਏ ਕੁੱਝ ਗੁਣ ਦੋਸ਼ਭਾਵ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਕਿਤੇ ਗੁਣ ਨਾ ਹੋ ਕੇ ਦੋਸ਼ਰੂਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਆਚਾਰੀਆ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਵਾਮਨ ਦੁਆਰਾ ਕਹੇ ਸ਼ਬਦ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ- ਸ਼ਲੇਸ਼, ਸਮਾਧੀ, ਉਦਾਰਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਓਜ ਗੁਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅੰਤਰਭਾਵ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਰਥ-ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ਬਦ ਗੁਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਗੁਣ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਬੋਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸੁਕੁਮਾਰਤਾ ਸ਼ਬਦ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਨੇ ਗ੍ਰਾਮਯਤਵ ਦੋਸ਼ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਸਮਤਾ ਨਾਮਕ ਸ਼ਬਦ ਗਣ ਕਿਤੇ ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਗੁਣ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਲੋਚਨਾਤਮਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਲੋਚਨਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਸਿਧਾਂਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ
ਖੁੰਮਣਾ
ਖੁੰਮਣਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਮਲੋਹ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰਸਾਇਣਕ ਪਦਾਰਥ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਭਿੰਡੀ ਬਾਜ਼ਾਰ
ਭਿੰਡੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੱਖਣੀ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਰਕੀਟ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਮ ਦੀ ਮੂਲ ਉਤਪਤੀ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਹੋਈ ਕਿ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਕਰੋਫੋਰਡ ਮਾਰਕੀਟ ਖੇਤਰ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਵੱਲ ਰਹਿੰਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲੋਕ ਕਰੋਫੋਰਡ ਮਾਰਕੀਟ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਦੇ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ "ਬਿਹਾਈਂਡ ਦ ਬਾਜ਼ਾਰ" (Behind the Bazaar) ਕਹਿੰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਮੂਲਵਾਸੀਆਂ ਨੇ "ਭਿੰਡੀ ਬਾਜ਼ਾਰ" ਕਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਜ਼ਾਰ
ਸਿੰਗੜੀਵਾਲਾ
ਸਿੰਗੜੀਵਾਲਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਜਨਸੰਖਿਆ ਅੰਕੜੇ
2001 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਿੰਗੜੀਵਾਲਾ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 1,911 ਹੈ। ਗੁਆਂਢ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਪਲਾਵਾਲਾ, ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ, ਨਿਆਰਾ ਅਤੇ ਹੈਦਰੋਵਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬਸੰਤ
thumb|300px|ਪਤੰਗ ਚੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ ਇੱਕ ਲੜਕਾ ਬਸੰਤ, ਸਾਡਾ ਭਾਰਤ ਦੇਸ਼ ਰੁੱਤਾਂ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਰੋ-ਵਾਰੀ ਆਉਂਦੀਆਂ ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਛੇ ਰੁੱਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭਨਾਂ ’ਚੋਂ ਪਿਆਰੀ ਰੁੱਤ ਬਸੰਤ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਵਰ੍ਹੇ ਨੂੰ ਵੰਡੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਛੇ ਮੌਸਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਸੰਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਪਸੰਦੀਦਾ ਮੌਸਮ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਥਾਈਂ ਮੇਲੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।
‘ਆਈ ਬਸੰਤ ਪਾਲਾ ਉਡੰਤ’
ਇਸ ਨੂੰ ਰੁੱਤਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਸੰਤ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਸੰਤ ਦੇ ਇਸ ਮੌਸਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਸੂਚਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਰੁੱਤ ਬਸੰਤ ਦੀ ਦਸਤਕ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੜਾਕੇ ਦੀ ਪੈ ਰਹੀ ਠੰਢ ਦਾ ਦਬਾਓ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਝੜੇ ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਫੁੱਲ ਫਿਰ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖਿੱਲ ਉੱਠਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਭਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲਗਦੀ ਹੈ। ਇਨਸਾਨੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਦਾ ਵਹਾਅ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਜਾਣ ਸਦਕਾ ਮਨੁੱਖ ਨਵੀਂ ਫੁਰਤੀ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਦੀ ਆਮਦ ਸਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਦੀ ਸੂਚਕ ਵੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸੇ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ‘ਆਈ ਬਸੰਤ ਪਾਲਾ ਉਡੰਤ’।
ਹਰਿਆਵਲ
ਇਸ ਸੁਹਾਵਨੀ ਰੁੱਤ ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ ਨਾ ਵਧੇਰੇ ਗਰਮੀ, ਨਾ ਵਧੇਰੇ ਸਰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਪੱਤਾ-ਪੱਤਾ ਅਤੇ ਡਾਲੀ-ਡਾਲੀ ਸਭ ਖਿੜ ਉੱਠਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਬਹਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੁੱਕੀ ਪਈ ਬਨਸਪਤੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਹਰਿਆਲੀ ਸਦਕਾ ਟਹਿਕ ਉੱਠਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਖਿੜੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਬਹਾਰ ਸਦਕਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਪਰ ਸ਼ਹਿਦ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ ਅਤੇ ਤਿਤਲੀਆਂ ਉਡਾਰੀਆਂ ਭਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਭੌਰੇ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਗੁਣਗੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਕੋਇਲ ਵੀ ਮਸਤੀ ਵਿੱਚ ਕੂ-ਕੂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਚੌਗਿਰਦੇ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤਮਈ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸਮਾਂ
ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਦਾ ਅਸਲੀ ਮਹੀਨਾ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਚੇਤ ਤੇ ਵਿਸਾਖ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਛੇ ਰੁੱਤਾਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਸਦਕਾ ਇਸ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵੀ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਹੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਚੇਤ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਸ ਰੁੱਤ ਦਾ ਅਸਲੀ ਆਗਮਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਰੁੱਤ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਫੱਗਣ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲਗਦਾ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਆਨੰਦ 3 ਮਹੀਨੇ ਫੱਗਣ ਤੋਂ ਵਿਸਾਖ ਤਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਰੁੱਤ ਬਸੰਤ ਦੀ ਆਮਦ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਮਾਘ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੌਰਾਣਿਕ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਪਰ ਇਸ ਰੁੱਤ ਦੇ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ 40 ਦਿਨ ਮਾਘ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਸੰਬੰਧੀ ਇੱਕ ਬੜੀ ਰੌਚਕ ਤੇ ਪੌਰਾਣਿਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਬਸੰਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬਾਕੀ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਰੁੱਤਾਂ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਬਸੰਤ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਰਾਜਾ ਮੰਨਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੋ-ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ 8-8 ਦਿਨ ਬਸੰਤ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਕੋਲ 40 ਦਿਨ ਵਧ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੋ ਗਈ।