cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਦੇਵ
ਦੇਵ (ਜਨਮ 5 ਸਤੰਬਰ 1947) ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ (2001) ਸਨਮਾਨਿਤ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਹੈ।
ਜੀਵਨ ਵੇਰਵੇ
ਦੇਵ ਦਾ ਜਨਮ 1947 ਵਿੱਚ ਜਗਰਾਉਂ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 5 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਇਹ ਨੈਰੋਬੀ (ਕੀਨੀਆ) ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰੇਲਵੇ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ 1964 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਪਰਤਿਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 1969 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ। 1979 ਵਿਚ, ਉਹ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਚਲਾ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਵਿਸ ਕਲਾਕਾਰ ਪੌਲ ਕਲੀ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਉਹ ਯੂਰਪ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਬਰਨ, ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ ਅਤੇ ਬੁਏਨਸ ਆਇਰਸ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਰੂਬੀਗਨ, ਬਰਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕਾਵਿ-ਨਮੂਨਾ
ਨਾਨਕ ਉਹ ਕਿਹੜੀ ਮਹਾਂ ਭਟਕਣ ਸੀ ਤੇਰੇ ਅਨਥਕ ਕਦਮਾਂ ’ਚ ਕਿ ਤੂੰ ਗਾਹਿਆ, ਯੁੱਗਾਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ, ਸੋਚਾਂ ਦਾ ਚੱਪਾ ਚੱਪਾ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਭਟਕਣ ਦੀ ਇੱਕ ਚਿਣਗ ਲਾ ਦੇ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1947
ਧਨਾਸ਼੍ਰੀ ਹਲਬੇ
ਧਨਾਸ਼੍ਰੀ ਹਲਬੇ ( धनश्री हळबे) (ਜਨਮ 13 ਦਸੰਬਰ, 1928) ਇੱਕ ਮਰਾਠੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1928 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਅਨੁਵਾਦਕ
ਆਰ.ਪੀ. ਗੋਇਨਕਾ
'''ਆਰ.ਪੀ. ਗੋਇਨਕਾ''' ਜੋ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸਮੂਹ ਆਰ.ਪੀ.ਜੀ. ਐਂਟਰਪ੍ਰਾਈਜ਼ਜ਼ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਸਨ ‘‘ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਖਰੀਦਦਾਰ’’ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ। ਉਹ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਘਰਾਣਿਆਂ ’ਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਾਦ ਗੋਇਨਕਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਪਿੱਛੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਹਰਸ਼ ਵਰਧਨ ਅਤੇ ਸੰਜੀਵ ਹਨ। ਆਰ.ਪੀ. ਗੋਇਨਕਾ ਨੇ 1979 ਵਿੱਚ ''ਆਰ.ਪੀ.ਜੀ. ਐਂਟਰਪ੍ਰਾਈਜ਼ਜ਼'' ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
ਸਿੱਖਿਆ
ਸ੍ਰੀ ਆਰ.ਪੀ. ਗੋਇਨਕਾ ਨੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਮਗਰੋਂ ਉਹਨਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਐਡਵਾਂਸਡ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ।
ਸਨਅਤਕਾਰ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ
ਉਹ ਸਨਅਤ ਦੇ ਸੱਚੇ ਬੰਗਾਲੀ ਚੈਂਪੀਅਨ ਸਨ। ਸ੍ਰੀ ਆਰ.ਪੀ. ਗੋਇਨਕਾ ਨੇ 1979 ਵਿੱਚ ਆਰ ਪੀ ਜੀ ਐਂਟਰਪ੍ਰਾਈਜ਼ਜ਼ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫਿਲਿਪਸ ਕਾਰਬਨ, ਬਲੈਕ, ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੇਬਲਜ਼, ਅਗਰਪਾਰ ਜਿਊਟ ਮਿੱਲਜ਼ ਅਤੇ ਮਰਫੀ ਇੰਡੀਆ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰਨਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਕੰਪਨੀ ਸੀਈਐਸਸੀ, ਸੰਗੀਤ ਕੰਪਨੀ ਸਾਰੇਗਾਮਾ ਅਤੇ ਸੀਏਟ ਟਾਇਰਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਸਫਲ ਸਨਅਤਕਾਰ
ਆਰ.ਪੀ. ਗੋਇਨਕਾ ਉਹਨਾਂ ਕੁਝ ਕੁਝ ਕੁ ਸਨਅਤਕਾਰਾਂ ’ਚੋਂ ਸਨ ਜੋ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ’ਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਗਏ, ਹਾਲਾਂਕਿ 1970ਵਿਆਂ ਅਤੇ 80ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਥੋਂ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆ ਗਈ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਸੂਬੇ ’ਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਕਈ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਗੋਇਨਕਾ ਸਮੂਹ ਨੇ ਹੀ ਖਰੀਦੀਆਂ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਟਾਇਰ, ਕਾਰਬਨ ਬਲੈਕ, ਵੰਡ, ਦਵਾਈ ਕੰਪਨੀਆਂ, ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਤਕ ਫੈਲ ਗਿਆ। 1990 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਹਰਸ਼ ਵਰਧਨ ਅਤੇ ਸੰਜੀਵ ਨੇ ਆਰਪੀਜੀ ਐਂਟਰਪ੍ਰਾਈਜ਼ਿਜ਼ ਦੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਚੇਅਰਮੈਨ ਤੇ ਡਿਪਟੀ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਚਾਰਜ ਲਿਆ ਸੀ। 2011 ਵਿੱਚ ਸੰਜੀਵ ਗੋਇਨਕਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵੱਖਰਾ ਬ੍ਰਾਂਡ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਰ.ਪੀ. ਸੰਜੀਵ ਗੋਇਨਕਾ ਗਰੁੱਪ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਲੋਕ
ਅੰਗਾਰਸਕ
ਇਹ ਰੂਸ (ਰਸ਼ੀਅਨ ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ) ਵਿਚਲਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਪੰਚਮੀ
ਪੰਚਮੀ ਪੰਜਾਬੀ/ਭਾਰਤੀ(ਹਿੰਦੂ) ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜ ਤਰੀਕ ਨੂੰ ਪੰਚਮੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਰੀਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਮੱਸਿਆ ਬਾਅਦ। ਇਸ ਦਾ ਸਬੰਧ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਵਧਣ ਘਟਣ ਨਾਲ ਹੈ। ਚੰਦਰਮਾ ਪੱਖ ਨੂੰ ਪੰਚਮੀ ਸੁਧੀ ਅਤੇ ਹਨੇਰ ਪੱਖ ਨੂੰ ਪੰਚਮੀ ਵਧੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਸੌੜ
ਭਸੌੜ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਜ ਦੇ ਹਾਈਵੇ ਨੰ 11 ਤੇ ਧੂਰੀ ਅਤੇ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਲਗਪਗ 240 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ​​ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 140 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਹਦੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਬਨਬੌਰੀ, ਸੰਗਾਲਾ, ਬਬਨਪੁਰ, ਸੰਗਾਲੀ ਆਦਿ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜੁਲੂੰਧਰ ਉੱਤਰੀ ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ
ਜੁਲੂੰਧਰ ਉੱਤਰੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ 117 ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 30 ਨੰਬਰ ਚੌਣ ਹਲਕਾ ਸੀ।
ਇਹ ਹਲਕਾ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਸੀ।
ਸਰਦਾਰੀ ਬੇਗਮ
ਸਰਦਾਰੀ ਬੇਗਮ 1996 ਸਿਆਮ ਬੈਨੇਗਾਲ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਹਿੰਦੀ-ਉਰਦੂ ਮੂਵੀ ਹੈ।
ਜੁਲੂੰਧਰ ਉੱਤਰੀ ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ
ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
ਜਲੰਧਰ ਉੱਤਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਸਰਦਾਰੀ ਬੇਗਮ
ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਕਿਰਨ ਖੇਰ ਨੇ 1997 ਦਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਅਵਾਰਡ - ਸਪੈਸ਼ਲ ਜਿਊਰੀ ਅਵਾਰਡ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਰਾਜੇਸ਼ਵਰੀ ਸੱਚਦੇਵ ਨੇ 1997 ਦਾ ਬੈਸਟ ਸਪੋਰਟਿੰਗ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਵਨਰਾਜ ਭਾਟੀਆ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਵੀ ਵੱਡਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ। ਪਲੇ ਬੈਕ ਸਿੰਗਰ ਆਰਤੀ ਅੰਕਲੀਕਾਰ -ਟਿਕੇਕਾਰ ਨੂੰ, 'ਬੈਸਟ ਪਲੇ ਬੈਕ ਸਿੰਗਰ' ਵਜੋਂ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ।
ਮੁੱਖ ਕਲਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
6 ਮਾਰਚ
6 ਮਾਰਚ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 65ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 66ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 300 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ।
ਛੁੱਟੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਿਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਬੌਨ
ਬੌਨ (ਹੋਰ ਨਾਂ ਬੋਨ ਜਾਂ ਬਾਨ), ਦਫ਼ਤਰੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਬੌਨ ਦਾ ਸੰਘੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਰਾਈਨ-ਪੱਛਮੀ ਫ਼ਾਲਨ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰਾਈਨ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵਸਿਆ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੀਹਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਹੱਦਾਂ ਅੰਦਰਲੀ ਅਬਾਦੀ 309,869 ਹੈ। ਬੌਨ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਰੋਮਨ ਵਸੇਵੇਂ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮੌਸਮ
ਬੌਨ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਲਵਾਯੂ ਹੈ। ਬੌਨ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰੀ ਰਾਈਨ-ਪੱਛਮੀ ਫ਼ਾਲਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਪਰਵੀਨ ਫ਼ੈਜ਼ ਜ਼ਾਦਾਹ ਮਲਾਲ
ਪਰਵੀਨ ਫੈਜ਼ ਜ਼ਾਦਾਹ ਮਲਾਲ ਪਸ਼ਤੋ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਸਤਰੀ ਕਵਿਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਪਰਵੀਨ ਫੈਜ਼ ਦਾ ਜਨਮ 1957 ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕੰਧਾਰ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖ਼ਬਾਰ ਤੋਲੋ-ਏ-ਅਫ਼ਗਾਨ ਲਈ ਲਿਖ ਕੇ, ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਰੇਡੀਓ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਲਈ ਵੀ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1988 ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਛੱਡ ਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਨੂੰ ਕਰਾਚੀ ਜਾ ਵਸੀ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਹੁਣ ਤੱਕ ਰਹਿ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 1987 ਅਤੇ 1999/2000 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਅਤੇ 1996 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਨਿੱਕੀ-ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਵਾਈਟ ਪੇਜਿਜ਼, ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਸ਼ਤੋ ਕਵੀ
ਸ਼ੇਰ-ਏ-ਬੰਗਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਟੇਡੀਅਮ
ਸ਼ੇਰ-ਏ-ਬੰਗਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਟੇਡੀਅਮ (SBNCS; শের-ই-বাংলা জাতীয় ক্রিকেট স্টেডিয়াম), ਜਿਸਨੂੰ ਕਿ ਮੀਰਪੁਰ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਢਾਕਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਸਟੇਡੀਅਮ ਮੀਰਪੁਰ ਮਾਡਲ ਥਾਨਾ ਤੋਂ 10 ਕੁ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 25,000 ਲੋਕ ਬੈਠ ਕੇ ਮੈਚ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦਾ ਨਾਮ ਏ.ਕੇ. ਫ਼ਜ਼ਲੂਲ ਹਕ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਸ਼ੇਰ ਏ ਬੰਗਲਾ (ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਚੀਤਾ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਮੈਦਾਨ ਨੂੰ ਫੁੱਟਬਾਲ ਲਈ 1980 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1987 ਏਸ਼ੀਆਈ ਕਲੱਬ ਚੈਂਪੀਏਨਸ਼ਿਪ ਦੌਰਨ ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਮੈਚ ਹੋਏ ਸਨ। ਫਿਰ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2004 ਵਿੱਚ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਕ੍ਰਿਕਟ ਬੋਰਡ ਨੇ ਇਸ ਸਟੇਡੀਅਮ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਲੈ ਲਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸਟੇਡੀਅਮ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਪੁਰਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸ ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਖੇਡਣ ਯੋਗ ਭੂਮੀ ਦਾ ਆਕਾਰ 186 ਮੀਟਰ X 136 ਮੀਟਰ ਹੈ।
ਫਿਰ ਇਸ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਦੁਬਾਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਥੇ ਪਹਿਲਾ ਮੈਚ ਦਸੰਬਰ 2006 ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2011 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ, 2012 ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਅਤੇ 2014 ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਦੌਰਾਨ ਲਗਾਤਾਰ ਇਸ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਮੈਚ ਹੋਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਦੇ ਵੀ ਕਈ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇੱਥੇ ਖੇਡੇ ਗਏ। 2014 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਟਵੰਟੀ20 ਅਤੇ 2014 ਆਈਸੀਸੀ ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਟਵੰਟੀ20 ਦਾ ਫ਼ਾਈਨਲ (ਅੰਤਿਮ) ਮੁਕਾਬਲਾ ਵੀ ਇਸ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦਾ ਟਵੰਟੀ20 ਮੁਕਾਬਲਾ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਵੈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼ ਵਿਚਕਾਰ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 30 ਅਪ੍ਰੈਲ 2015 ਤੱਕ ਇਸ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ 19 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟਵੰਟੀ ਟਵੰਟੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਖੇਡੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਪੂਰਬਾਚਲ, ਢਾਕਾ ਵਿੱਚ 75,000 ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਲਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੂੰ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਪਹਿਲਾ ਟੈਸਟ, ਓ.ਡੀ.ਆਈ. ਅਤੇ ਟਵੰਟੀ20 ਮੈਚ
ਇਸ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਟੈਸਟ ਮੈਚ 25 ਮਈ 2007 ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਵਿਚਾਲੇ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਹਿਲਾ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚ 18 ਦਸੰਬਰ 2005 ਨੂੰ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿਚਾਲੇ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
11 ਅਕਤੂਬਰ 2011 ਨੂੰ ਇਸ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਟਵੰਟੀ ਟਵੰਟੀ ਮੈਚ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਵੈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼ ਵਿਚਾਲੇ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅੰਕੜੇ
1 ਨਵੰਬਰ 2016 ਤੱਕ ਇਸ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਵਜੋਂ ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਗਏ ਹਨ
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਟੇਡੀਅਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਸੁਧੀ
ਤਿਥ ਸੁਧੀ ਅਤੇ ਤਿਥ ਵਧੀ ਸ਼ਬਦ ਦੇਸੀ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਦੋ ਪੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿਥ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। "ਸ਼ੁਕਲ ਦਿਨ" ਦਾ ਅਰਥ ਚਿੱਟਾ ਦਿਨ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਸੁੱਧ ਸ਼ਬਦ ਬਣਿਆ ਤੇ ਹੁਣ ਸੁਧੀ ਤਿਥ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਿਥ ਦਾ ਸਬੰਧ ਚਾਨਣੀ ਰਾਤ ਭਾਵ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਰਾਤਾਂ ਨਾਲ ਹੈ ਜਦਕਿ ਹਨੇਰ ਪੱਖ ਨੂੰ ਤਿਥ ਵਧੀ/ਬਧੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਿਲਡਰਨਸ ਬੁੱਕ ਟਰੱਸਟ
ਚਿਲਡਰਨਸ ਬੁੱਕ ਟਰੱਸਟ (ਸੀਬੀਟੀ) ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁਸਤਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਅਦਾਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਨੀਂਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਾਰਟੂਨਿਸਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਕੇਸ਼ਵ ਸ਼ੰਕਰ ਪਿੱਲੈ ਨੇ 1957 ਵਿੱਚ ਰਖੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਤਾਬਾਂ
ਸਿਮੋਨਾ ਹਾਲੇਪ
ਸਿਮੋਨਾ ਹਾਲੇਪ (ਜਨਮ 27 ਸਤੰਬਰ 1991) ਰੋਮਾਨੀਆ ਦੀ ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। 2012 ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀਆਂ ਸਰਵੋਤਮ 50 ਅਤੇ ਅਗਸਤ 2013 ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਰਵੋਤਮ 20 ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਜਨਵਰੀ 2014 ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ 10 ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਈ ਸੀ। 2013 ਵਿੱਚ ਉਹ ਛੇ ਡਬਲਿਊਟੀਏ ਟਾਈਟਲ ਵੀ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
2014 ਤੋਂ 2021 ਤੱਕ, ਉਸ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ 373 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਲਈ ਚੋਟੀ ਦੇ 10 ਵਿੱਚ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ WTA ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਅੱਠਵੀਂ-ਲੰਬੀ ਲੜੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਹਰ ਸਾਲ ਨੰਬਰ 4 ਤੋਂ ਘੱਟ ਰੈਂਕ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਉਸ ਨੇ 23 ਡਬਲਿਊ.ਟੀ.ਏ. ਸਿੰਗਲ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤੇ ਹਨ ਅਤੇ 18 ਵਾਰ ਉਪ ਜੇਤੂ ਰਹੀ ਹੈ। ਹੈਲੇਪ ਨੇ ਦੋ ਗ੍ਰੈਂਡ ਸਲੈਮ ਸਿੰਗਲ ਖਿਤਾਬ: 2018 ਫ੍ਰੈਂਚ ਓਪਨ ਅਤੇ 2019 ਵਿੰਬਲਡਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੇ ਹਨ।
ਹੈਲੇਪ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 2011 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਿਖਰਲੇ 50 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ, ਅਗਸਤ 2013 ਵਿੱਚ ਸਿਖਰਲੇ 20 ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਜਨਵਰੀ 2014 ਵਿੱਚ ਸਿਖਰਲੇ 10 ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੀ। ਉਸਨੇ 2013 ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਕੈਲੰਡਰ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਛੇ ਡਬਲਿਊ.ਟੀ.ਏ. ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤੇ ਅਤੇ ਉਹ 1986 ਵਿੱਚ ਸਟੈਫੀ ਗ੍ਰਾਫ ਤੋਂ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਡਬਲਿਊ.ਟੀ.ਏ. ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਬਿਹਤਰ ਖਿਡਾਰਨ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਹੈਲੇਪ 2014 ਫ੍ਰੈਂਚ ਓਪਨ, 2017 ਫ੍ਰੈਂਚ ਓਪਨ, ਅਤੇ 2018 ਆਸਟਰੇਲੀਅਨ ਓਪਨ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਗ੍ਰੈਂਡ ਸਲੈਮ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਸਲੋਏਨ ਸਟੀਫਨਜ਼ ਦੇ ਖਿਲਾਫ 2018 ਫ੍ਰੈਂਚ ਓਪਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਗ੍ਰੈਂਡ ਸਲੈਮ ਸਿੰਗਲ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪਹੁੰਚੀ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਜੂਨੀਅਰ ਚੈਂਪੀਅਨ, ਉਹ ਫ੍ਰੈਂਚ ਓਪਨ ਵਿੱਚ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਸਿੰਗਲ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਸਿੰਗਲ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਛੇਵੀਂ ਖਿਡਾਰਨ ਬਣ ਗਈ। ਰਾਊਂਡ ਰੌਬਿਨ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਰ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਹੈਲੇਪ ਨੇ 2014 ਦੇ ਡਬਲਿਊ.ਟੀ.ਏ. ਫਾਈਨਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਸੇਰੇਨਾ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਤੋਂ ਉਪ ਜੇਤੂ ਰਹੀ। ਉਸ ਨੇ 2019 ਵਿੰਬਲਡਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਤੱਕ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਨਹੀਂ ਹਾਰੀ।
ਹੈਲੇਪ 2014 ਅਤੇ 2015 ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਡਬਲਿਊ.ਟੀ.ਏ. ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਲੇਅਰ ਆਫ ਦਿ ਈਅਰ ਸੀ, ਨਾਲ ਹੀ 2017, 2018 ਅਤੇ 2019 ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਡਬਲਯੂਟੀਏ ਫੈਨ ਮਨਪਸੰਦ ਸਿੰਗਲ ਪਲੇਅਰ ਆਫ ਦਾ ਈਅਰ ਸੀ। ਰੋਮਾਨੀਆ ਦਾ ਕਰਾਸ ਅਤੇ ਰੋਮਾਨੀਆ ਦੇ ਸਟਾਰ ਦਾ ਆਰਡਰ, ਅਤੇ ਬੁਖਾਰੇਸਟ ਦਾ ਆਨਰੇਰੀ ਨਾਗਰਿਕ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਵਰਜੀਨੀਆ ਰੁਜ਼ੀਸੀ ਅਤੇ ਇਰੀਨਾ ਸਪਿਰਲੀਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡਬਲਯੂਟੀਏ ਰੈਂਕਿੰਗ ਦੇ ਸਿਖਰਲੇ 10 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਤੀਜੀ ਰੋਮਾਨੀਅਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਰੁਜ਼ੀਕੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗ੍ਰੈਂਡ ਸਲੈਮ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਦੂਜੀ ਰੋਮਾਨੀਅਨ ਔਰਤ ਹੈ। ਉਹ ਨੰਬਰ 1 ਦੀ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਰੋਮਾਨੀਅਨ ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਵਿੰਬਲਡਨ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਰੋਮਾਨੀਅਨ ਖਿਡਾਰਨ ਵੀ ਹੈ। ਹੈਲੇਪ ਨੂੰ ਡਬਲਿਊ.ਟੀ.ਏ. ਟੂਰ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਾਪਸੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਹਮਲਾਵਰ ਹੋਣ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਤੋਂ ਜੇਤੂਆਂ ਨੂੰ ਹਿੱਟ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਆਪਣੀ ਖੇਡ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ
ਸਿਮੋਨਾ ਹੈਲੇਪ ਦਾ ਜਨਮ 27 ਸਤੰਬਰ 1991 ਨੂੰ ਕਾਂਸਟਾਂਟਾ, ਰੋਮਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਟੀਰ ਅਤੇ ਤਾਨੀਆ ਹੈਲੇਪ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਅਰੋਮੇਨੀਅਨ ਮੂਲ ਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਭਰਾ ਨਿਕੋਲੇ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਤੋਂ ਸਾਢੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਵੱਡਾ ਹੈ।. ਹੈਲੇਪ ਦੇ ਪਿਤਾ AS Săgeata Stejaru ਲਈ ਲੋਅਰ-ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖੇਡਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਡੇਅਰੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਫੈਕਟਰੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਜ਼ੂਟੈਕਨਿਕ ਟੈਕਨੀਸ਼ੀਅਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ।. ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਐਥਲੈਟਿਕ ਉੱਦਮਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿੰਨੀ ਤਰੱਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ ਜੇਕਰ ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਉਸਨੂੰ ਵੱਡਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਹੈਲੇਪ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਸਿਖਲਾਈ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟੈਨਿਸ ਖੇਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਨੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਖੇਡ ਖੇਡਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਹੈਲੇਪ ਨੇ ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਸਥਾਨਕ ਕੋਚ ਇਓਨ ਸਟੈਨ ਨਾਲ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਹ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਟੈਨਿਸ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਵੱਡੀ ਹੋਣ 'ਤੇ ਉਹ ਫੁੱਟਬਾਲ ਅਤੇ ਹੈਂਡਬਾਲ ਵੀ ਖੇਡਦੀ ਸੀ। ਕਾਂਸਟਾਂਟਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ, ਉਸਨੇ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੀਚਾਂ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਸਾਗਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਕਿਸ਼ੋਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੋਨਸਟਾਂਟਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਟੈਨਿਸ ਕਲੱਬ ਦੇ ਮਾਲਕ ਕੋਰਨੇਲਿਯੂ ਇਡੂ ਦੁਆਰਾ ਸਪਾਂਸਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਹੈਲੇਪ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਬੁਖਾਰੈਸਟ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਚਲੀ ਗਈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1991 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖਿਡਾਰੀ
ਜੰਮੂ-ਬਾਰਾਮੂਲਾ ਲਾਈਨ
ਜੰਮੂ-ਬਾਰਾਮੂਲਾ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਇੱਕ ਰੇਲਵੇ ਲਾਇਨ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਾਜ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਵੇਗੀ। ਇਹ ਰੇਲਵੇ ਲਾਇਨ ਜੰਮੂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਅਤੇ 345 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (214 ਮੀਲ) ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੈਅ ਕਰ ਕੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਦੇ ਪਛਮੀ ਕੰਡੇ ਉੱਤੇ ਬਾਰਾਮੂਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤੱਕ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਲਾਇਨ ਦਾ ਦਫ਼ਤਰੀ ਨਾਂ ਜੰਮੂ ਊਧਮਪੁਰ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਬਾਰਾਮੂਲਾ ਰੇਲਵੇ ਲਿੰਕ ਹੈ। ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਲਾਗਤ 60 ਅਰਬ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ (ਅਮਰੀਕਾ 1.3 ਅਰਬ ਡਾਲਰ) ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੇਲ ਮਾਰਗ
ਮੈਰੀ ਕੇਰੀ (ਅਦਾਕਾਰਾ)
ਮੈਰੀ ਕੇਰੀ (ਜਨਮ 15 ਜੂਨ, 1980) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਪੌਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਕੇਰੀ 2008 ਵਿੱਚ, ਇਸਨੇ ਅਡਲਟ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲਈ ਲਿਆ।
ਕੇਰੀ 2012 ਵਿੱਚ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਆਫਟਰ ਪੌਰਨ ਐਂਡਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਪੌਰਨ ਅਭਿਨੇਤਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਾਰੇ ਹੈ। right|thumb|ਮੈਰੀ ਕੇਰੀ, ਲੇਕਸੀ ਟਿਲੇਰ ਦੇ ਵੈਬਸਾਈਟ ਲਾਂਚ ਪਾਰਟੀ "ਦ ਕਰੇਸ", ਹਾਲੀਵੁੱਡ, ਸੀਏ, 2 ਮਈ, 2009 ਦੌਰਾਨ
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਅਪ੍ਰੈਲ 2005 ਵਿੱਚ, ਕੈਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਟ੍ਰਿਪ ਕਲੱਬ ਆਰਡੀਨੈਂਸ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਲਈ ਲਕਵੁੱਡ, ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਕੈਬਰੇਟ ਸਟਿੰਗ ਅਪਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਨ੍ਰਿਤਕਾਂ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਛੋਹਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਟੀਸ਼ਨ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ 19 ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਸ ਸ਼ਰਤ 'ਤੇ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਅਪਰਾਧ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਪੌਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਜੈਕਬ ਆਗਾਰਦ
ਜੈਕਬ ਆਗਾਰਦ (ਜਨਮ 31 ਜੁਲਾਈ 1973) ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਸ਼ਤਰੰਜ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਤਰੰਜ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੋਰੰਜਨ
ਮੁਥੁਈਯਨਕੱਟੂ ਕੁਲਮ
ਇਤਿਹਾਸ
ਪੇਰ ਅਰੂ 'ਤੇ ਬਣੇ ਇਸ ਸਰੋਵਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁਥੂ ਰਾਯਨ ਕੱਦੂ ਕੁਲਮ ਅਤੇ ਮਾਨ ਮਲਾਈ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਤਲਾਬ ਦੀ ਬਹਾਲੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਕੈਚਮੈਂਟ ਖੇਤਰ 66 ਵਰਗ ਮੀਲ (171 ਕਿਮੀ2) ਸੀ, 1959 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਟੈਂਕ ਦਾ ਬੰਨ੍ਹ 5,850 ਫੁੱਟ (1,783 ਮੀਟਰ) ਲੰਬਾ ਅਤੇ 27 ਫੁੱਟ (8 ਮੀਟਰ) ਉੱਚਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਰੋਵਰ ਦੀ ਸਟੋਰੇਜ ਸਮਰੱਥਾ 41,000 ਏਕੜ⋅ ਫੁੱਟ (50,572,755 m3) ਸੀ   ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਪਾਣੀ ਫੈਲਣ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ 3,100 ਏਕੜ (1,255 ਹੈਕਟੇਅਰ) ਸੀ ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ
ਸਰੋਵਰ ਹੋਟਲ ਅਤੇ ਰਿਜ਼ੋਰਟਜ਼
ਸਰੋਵਰ ਹੋਟਲ ਅਤੇ ਰਿਜ਼ੋਰਟਜ਼, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲੀ ਹੋਟਲ ਚੇਨ ਹੈ. ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤੀਸਰੀ ਸਭ ਤੋ ਵੱਡੀ ਚੇਨ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ 70 ਹੋਟਲ ਹਨ. ਇਹ ਕੰਪਨੀ ਕਾਰਲਸਨ ਹੋਸਪਿਟੈਲਿਟੀ ਵਲ੍ਡ ਵਾਇਡ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ. ਕਾਰਲਸਨ ਕੰਪਨੀਆ 1570 ਤੋ ਵੀ ਵੱਧ ਹੋਟਲ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਨਾਲ ਰੈਸਟੋਰਟ, ਰਿਜ਼ੋਰਟਜ਼ ਅਤੇ ਕਰੂਜ਼ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨਾਲ 81 ਦੇਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮੋਜੂਦ ਹਨ. ਕਾਰਲਸਨ ਹੋਸਪਿਟੈਲਿਟੀ ਨਾਲ ਏਫਿਲੇਸ਼ਨ ਸਰੋਵਰ ਹੋਟਲ ਅਤੇ ਰਿਜ਼ੋਰਟਜ਼ ਨੂੰ ਪਾਰਕ ਪਲਾਜ਼ਾ, ਹੋਟਲ ਪਾਰਕਇਨ ਅਤੇ ਰੇਡੀਸਨ ਵਾਸਤੇ ਪ੍ਮੁੱਖ ਫ੍ਰੇਨ੍ਚਾਇਜਰ ਬਣਾਉਦਾ ਹੈ. ਕਾਰਲਸਨ ਹੋਸਪਿਟੈਲਿਟੀ ਨਾਲ ਫ੍ਰੇਨਚਾਇਜੀ ਸਮਜੋਤਾ ਨਾਲ ਇਹ 8 ਪਾਰਕ ਪਲਾਜ਼ਾ, ਤਿੰਨ ਹੋਟਲ ਇਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰੇਡੀਸਨ ਦਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਸਰੋਵਰ ਪ੍ਰਾਇਮਰ, ਸਰੋਵਰ ਪ੍ਰੋਟਿਕੋ ਅਤੇ ਹੋਮਟੇਲ ਨਾਮ ਨਾਮ ਘਰੇਲੂ ਹੋਟਲ ਚੇਨ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ. ਸਰੋਵਰ ਹੋਟਲ ਅਤੇ ਰਿਜ਼ੋਰਟਜ਼ ਘਰੇਲੂ ਸਾਰੇ ਹੋਟਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਲ ਮਿਲਾ ਕੇ 5600 ਕਮਰੇ ਹਨ. ਇਸ ਤੋ ਇਲਾਵਾ ਸਰੋਵਰ ਹੋਟਲ ਅਤੇ ਰਿਜ਼ੋਰਟਜ਼ ਦੇ ਕੁਲ 19 ਨਵੇਂ ਹੋਟਲ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਅਲਗ ਅਲਗ ਸਟੇਜਾ ਵਿੱਚ ਹਨ. ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਸਰੋਵਰ ਹੋਟਲ ਤੇ ਰਿਜ਼ੋਰਟਜ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰੋਵਰ ਪ੍ਰੋਟਿਕੋ, ਦੋ ਸਰੋਵਰ ਪ੍ਰਾਇਮਰ ਹੋਟਲ ਨੈਰੋਬੀ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਰੋਵਰ ਪ੍ਰਾਇਮਰ ਹੋਟਲ ਤਨਜਾਣੀਆ ਵਿੱਚ ਹਨ.
ਬ੍ਰਾਂਡ
ਸਰੋਵਰ ਪ੍ਰੋਟਿਕੋ ਅਤੇ ਪਾਰਕ ਇਨ - 	3 – 4 ਸਟਾਰ ਸੇਗਮੇਂਟ
ਹੋਮਟੇਲ – 3 ਸਟਾਰ ਜਾ ਸਸਤੇ ਹੋਟਲ ਕਮਰੇ
ਵੇਨਧਾਮ ਹੋਟਲ ਗ੍ਰੋਉਪ ਨੇ 2015 ਸਰੋਵਰ ਹੋਟਲ ਅਤੇ ਰਿਜ਼ੋਰਟਜ਼ ਨੂੰ ਟੇਕ ਓਵਰ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਪਰ ਇਹ ਸਿਰੇ ਨਹੀਂ ਚੜ ਸਕੀ. ਵੇਨਧਾਮ ਹੋਟਲ ਗ੍ਰੋਉਪ, ਦੁਨਿਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋ ਵਡੀ ਹੋਸਪਿਟੈਲਿਟੀ ਗ੍ਰੋਉਪ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ. ਪਰ ਸਰੋਵਰ ਹੋਟਲ ਅਤੇ ਰਿਜ਼ੋਰਟਜ਼ ਗ੍ਰੋਉਪ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵਪਾਰ ਬੇਚਣ ਤੋ ਮਨਾ ਕਰ ਦਿਤਾ ਸੀ.
ਸਰੋਵਰ ਹੋਟ
ਲ ਅਤੇ ਰਿਜ਼ੋਰਟਜ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਰਚਨਾਤਮਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੂਨ 2016 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ 81 ਕਮਰੇ ਦਾ ਹੋਟਲ ਪ੍ਰੋਟਿਕੋ ਦਿਲੀ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 43 ਕਮਰੇ ਦਾ ਪ੍ਰੋਟਿਕੋ ਕਾਂਗੜਾ ਵੇਲੀ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ. ਸਰੋਵਰ ਹੋਟਲ ਅਤੇ ਰਿਜ਼ੋਰਟਜ਼ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਟੀਚਾ ਵਪਾਰਿਕ ਅਤੇ ਮੋਜ ਮਸਤੀ (leisure) ਸੇਗਮੇਂਟ ਵਿੱਚ ਹੈ. ਭਵਿਖ ਵਿੱਚ ਸਰੋਵਰ ਹੋਟਲ ਅਤੇ ਰਿਜ਼ੋਰਟਜ਼ ਉਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੇਹਰਾਦੂਨ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਰਾਏਪੁਰ, ਜੇਸਲਮੇਰ, ਭਾਵਨਗਰ, ਗ੍ਰੇਟਰ ਨੋਇਡਾ ਅਤੇ ਬੇਕਲ ਵਿੱਚ ਹੋਟਲ ਖੋਲਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ.
ਕਥਾਰਸਿਸ
ਕਥਾਰਸਿਸ (ਯੂਨਾਨੀ: κάθαρσις) ਇੱਕ ਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਯੂਨਾਨੀ ਕਿਰਿਆ 'ਕਥਾਰੇਨ' (καθαίρειν) ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ 'ਕਥਾਰੋਸ' (katharos) ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਮਾਹਨੇ ਵਿਰੇਚਨ, ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ ਅਤੇ ਸਫ਼ਾਈ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਸੰਕਲਪ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਉਪ-ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਅਨੇਕ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਨਾਟਕ ਕਲਾ ਵਿੱਚ
ਨਾਟਕ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਕਥਾਰਸਿਸ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਤਰਾਸਦੀ (ਜਾਂ ਕਾਮੇਡੀ ਅਤੇ ਸਗੋਂ ਹੋਰ ਕਲਾਤਮਕ ਰੂਪਾਂ) ਵਲੋਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਉੱਤੇ (ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁੱਝ ਵਿਦਵਾਨ ਡਰਾਮੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ) ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਰਸਤੂ ਨੇ ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਰਾਹੀਂ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਤਰਾਸਦੀ ਮੂਲ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਭਾਰ ਕੇ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਨੂੰ ਤਣਾਉ-ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਰੇਚਨ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੂਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਿਕਿਤਸਾ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਅਰਸਤੂ ਨੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਵਜੋਂ ਸਾਹਿਤ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਰਸਤੂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਦਇਆ ਅਤੇ ਡਰ ਦੇ ਭਾਵ ਸਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਤਰਾਸਦੀ ਸਾਡੀਆਂ ਦਇਆ ਅਤੇ ਡਰ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਦੁਆਰਾ ਮਨੋਵਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਉਚਿਤ ਵਿਰੇਚਨ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਉੱਪਰੰਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਮਾਨਸਿਕ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਅਰਸਤੂ ਕਥਾਰਸਿਸ ਦੇ ਅਰਥ ਦੀ ਕਿਤੇ ਵੀ ਵਿਆਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਪਰ ਉਹ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਤਰਾਸਦੀ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ ਹਨ। ਡੀ. ਡਬਲਿਊ ਲੁਕਾਸ (ਅਰਸਤੂ: ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ, ਆਕਸਫੋਰਡ, 1968) ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਇੱਕ ਸਟੀਕ ਅਡੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਵੱਖ ਵੱਖ ਬਾਰੀਕੀਆਂ ਬਾਰੇ, "ਦਇਆ, ਡਰ, ਅਤੇ ਕਥਾਰਸਿਸ" ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ਜ਼ਮੀਮੇ ਵਿੱਚ, ਸਰਬੰਗੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਪਰਿਧਿ ਸ਼ਰਮਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਿਤ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਰਾਜਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਪਚੌਰੀ
ਰਾਜੇਂਦਰ ਕੁਮਾਰ ਪਚੌਰੀ (ਜਨਮ 20 ਅਗਸਤ 1940 ) ਇੰਟਰਗਵਰਨਮੈਂਟਲ ਪੈਨਲ ਆਨ ਕਲਾਇਮੈਂਟ ਚੇਂਜ]] (ਆਈਪੀਸੀਸੀ) ਦਾ 2002 ਤੋਂ ਮੁਖੀ ਚਲਿਆ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਲ 2007 ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਇਨਾਮ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਨਾਮ ਆਈਪੀਸੀਸੀ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਾਬਕਾ-ਉੱਪਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਲ ਗੋਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਤਾਲਾ ਟੂਡੂ
ਤਾਲਾ ਟੂਡੂ ਸੰਥਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਝਾਰਖੰਡ ਤੋਂ ਨਰਸ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਲ 2015 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਨੁਵਾਦ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਜੀਵਨੀ
ਟੂਡੂ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਮਰਮੂ ਦੀ ਭੈਣ ਹੈ। ਉਹ ਲਾਲ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਕਾਲਜ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ।
ਟੂਡੂ ਨੇ ਸਰਤ ਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ ਦੇ ਨਾਵਲ ਪਰਿਣੀਤਾ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਸੰਥਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਬਪਲਾਨੀਜ ਸੀ। ਇਹ ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਨੁਵਾਦ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ 2015 ਵਿਚ ਸੰਥਾਲੀ ਅਨੁਵਾਦ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਟੂਡੂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਪੇਸ਼ੇ ਵਜੋਂ ਵਕੀਲ ਗਣੇਸ਼ ਟੂਡੂ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਕ ਬੇਟੀ ਅਤੇ ਇਕ ਬੇਟਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਅਨੀਸ਼ਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ੀਸ਼ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਅਨੁਵਾਦਕ
ਫ਼ਲਸਤੀਨੀ ਇਲਾਕੇ
thumb|200px|ਫਿਲਸਤੀਨ ਦਾ ਝੰਡਾ thumb|ਨਕਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਫ਼ਲਸਤੀਨ ਦਾ ਪੱਛਮੀ ਕੰਢਾ
ਫਿਲਿਸਤੀਨ (ਅਰਬੀ: فلسطين) ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਲਿਬਨਾਨ ਅਤੇ ਮਿਸਰ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ’ਤੇ ਇਸਰਾਈਲ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। 1948 ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਇਲਾਕਾ ਫ਼ਲਸਤੀਨ ਅਖਵਾਉਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਲਤਨਤ ਉਸਮਾਨੀਆ ’ਚ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਰਿਹਾ ਪਰ ਪਹਿਲੀ ਜੰਗ-ਏ-ਅਜ਼ੀਮ ਚ ਅਰਬਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬੇਵਕੂਫ਼ੀ ਨਾਲ਼ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ’ਚ ਫਸ ਕੇ, ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਸਲਤਨਤ ਉਸਮਾਨੀਆ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਦਰ ਪਏ ਸਨ, ਅਰਬ ਕੌਮੀਅਤ ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਲਾਇਆ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਨਾ ਬਾ ਸ਼ਾਨਾ ਤੁਰਕਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਲੜੇ ਤਾਂ ਕਿ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਅਰਬ ਰਿਆਸਤ ਕਾਇਮ ਕਰ ਸਕਣ ਪਰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਤੁਰਕਾਂ ਦੀ ਹਾਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਫ਼ਲਸਤੀਨ ਅਤੇ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ਾਮ ਅਤੇ ਲਿਬਨਾਨ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਅਰਬ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿੱਕੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਜ਼ੇਰ ਦਸਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹਤਾਂ ਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ। 1948 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਫ਼ਲਸਤੀਨ ਦੇ ਰਕਬੇ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੀ ਨਾਜ਼ਾਇਜ਼ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਕਿਆਮ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਖਿਲਾਫਤ ਉਸਮਾਨੀਆ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਹਿਮਾਇਤ ਚ ਲੜਨ ਵਾਲੇ ਅਰਬ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੀ ਨਾਜ਼ਾਇਜ਼ ਰਿਆਸਤ ਦਾ ਕਿਆਮ ਅਰਬਾਂ ਦੀ ਹਮਾਕਤ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਅਮਲ ਚ ਆਇਆ ਅਤੇ 1967 ਦੀ ਜੰਗ ਚ ਇਸਰਾਈਲ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਉਰਦਨ ਤੇ ਗ਼ਿਜ਼ਾ ਤੇ ਫ਼ਲਸਤੀਨੀ ਇਲਾਕੇ ਤੇ ਵੀ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਯਹੂਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਬਣਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਫ਼ਲਸਤੀਨੀਆਂ ਨੇ ਥੋੜੀ ਜੀ ਖੁੱਲ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਏ। ਯਰੋਸ਼ਲਮ ਨੂੰ ਫ਼ਲਸਤੀਨੀ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਦ ਕਿ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੇ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਆਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਨਾਮ ਅਤੇ ਖੇਤਰ
ਜੇਕਰ ਅਜੋਕੇ ਫਿਲਸਤੀਨ-ਇਸਰਾਇਲ ਟਕਰਾਅ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਓ ਤਾਂ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਜਾਰਡਨ ਨਦੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਦੀ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਫਲੀਸਤੀਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਬਾਇਬਲ ਵਿੱਚ ਫਿਲੀਸਤੀਨ ਨੂੰ ਕੈੰਨਨ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗਰੀਕ ਇਸਨੂੰ ਫਲਸਤੀਆ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਰੋਮਨ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਜੁਡਆ ਸੂਬੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਦੇ ਸਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਬੇਬੀਲੋਨ ਅਤੇ ਮਿਸਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਵਲੋਂ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖੇਤਰ ਬਣਕੇ ਉੱਭਰਿਆ। ਫਿਲੀਸਤੀਨ ਖੇਤਰ ਉੱਤੇ ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਮਿਸਰੀਆਂ ਅਤੇ ਹਿਕਸੋਸੋਂ ਦਾ ਰਾਜ ਸੀ। ਲਗਭਗ 1200 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਰਤ ਮੂਸਾ ਨੇ ਯਹੂਦੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਮਿਸਰ ਵਲੋਂ ਫਿਲੀਸਤੀਨ ਵੱਲ ਕੂਚ ਕੀਤਾ। ਹਿਬਰੂ (ਯਹੂਦੀ) ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਫਿਲਿਸਤੀਨੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਸੀ। ਉੱਤੇ ਸੰਨ 1000 ਵਿੱਚ ਇਬਰਾਨੀਆਂ (ਹਿਬਰੂ, ਯਹੂਦੀ) ਨੇ ਦੋ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ - ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਅਤੇ ਜੁਡਾਇਆ। 700 ਈਸਾਪੂਰਵ ਤੱਕ ਇਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਬੇਬੀਲੋਨ ਖੇਤਰ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਯਹੂਦੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਥੋਂ ਬਾਹਰ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ। 550 ਈਸਾਪੂਰਵ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਜਦੋਂ ਇੱਥੇ ਫਾਰਸ ਦੇ ਹਖਾਮਨੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਯਹੂਦੀਆਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਵਤਨ ਪਰਤਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ ਉੱਤੇ ਜਰਦੋਸ਼ਤ ਦੇ ਧਰਮ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ।
ਸਿਕੰਦਰ ਦੇ ਹਮਲੇ (332 ਈਸਾਪੂਰਵ) ਤੱਕ ਤਾਂ ਹਾਲਤ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਰਹੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਰੋਮਨਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਦੋ ਬਗ਼ਾਵਤਾਂ ਹੋਈਆਂ - ਸੰਨ 66 ਅਤੇ ਸੰਨ 132 ਵਿੱਚ। ਦੋਨਾਂ ਬਗ਼ਾਵਤਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਅਰਬਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਸੰਨ 636 ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇੱਥੇ ਅਰਬਾਂ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਵਧਦਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਯਹੂਦੀ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਤਿੰਨੇ ਆਬਾਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਯਾਨ ਫੂ
}ਯਾਨ ਫੂ  (ਵੇਡ–Giles, IPA: [jɛ̌n.fû ] ; ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਮ: ਜੀ ਡਾਓ, 幾道; 8 ਜਨਵਰੀ 1854 — 27 ਅਕਤੂਬਰ 1921), ਇੱਕ ਚੀਨੀ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ, 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਡਾਰਵਿਨ ਦੀ "ਕੁਦਰਤੀ ਚੋਣ" ਸਮੇਤ ਪੱਛਮੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
8 ਜਨਵਰੀ 1854 ਨੂੰ, ਯਾਨ ਫ਼ੂ ਦਾ ਜਨਮ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਫ਼ੁਜਿਯਾਨ ਸੂਬੇ ਦੇ ਅਜੋਕੇ ਫੂਜ਼ੌ ਵਿਚ ਚੀਨੀ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਵਪਾਰ ਕਰਦੇ ਇਕ ਆਦਰਯੋਗ ਵਿਦਵਾਨ-ਕੁਲੀਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਹੋਇਆ। ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਯਾਨ ਫੂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਯਾਨ ਫੂ ਨੂੰ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੌਸਲਾ ਅਫਜਾਈ ਕੀਤੀ। ਲੇਕਿਨ 1866 ਵਿਚ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਇਹਨਾਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਅਚਾਨਕ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ਇਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਯਾਨ ਫ਼ੂ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਸਕੂਲ ਫੂਜ਼ੌ ਵਿਚ ਫੂਜਿਯਨ ਆਰਸੇਨਲ ਅਕਾਦਮੀ (福州 船 政 學堂) ਵਿਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਅੰਕਗਣਿਤ, ਜੁਮੈਟਰੀ, ਅਲਜਬਰਾ, ਤਿਕੋਣਮਿਤੀ, ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ, ਜੋਤਸ਼-ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਯਾਨ ਫੂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੋੜ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪੱਛਮੀ ਸਾਇੰਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿਧਾ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਮਿਲੀ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।
1871 ਵਿਚ ਉੱਚ ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਯਾਨ ਫ਼ੂ ਨੇ ਅਗਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਤੇ ਬਿਤਾਏ। ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਖਲਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਜਿਆਨੇਵੀ (建 威) ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਜੰਗੀ ਕਰੂਜ਼ਰ ਯਾਂਗਵੂ (陽 武) ਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। 1877-79 ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਗਰੀਨਵਿੱਚ, ਰਾਇਲ ਨੇਵਲ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਥੇ ਬਿਤਾਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਚੀਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਜਦੂਤ ਗੁਓ ਸੋਂਗਟਾਓ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਫ਼ਰਕ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਪਾੜੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਤਕੜੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਹੋ ਗਈ। ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਸਵਾਰਟਸ ਨੇ ਉਸਦੀ ਜੀਵਨੀ ਵਿਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ "ਉਹ ਅਕਸਰ ਪੂਰਾ ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਭਰ ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚਕਾਰ ਅੰਤਰ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।"
ਉਸ ਦੀ ਚੀਨ ਵਾਪਸੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਦੀ ਉਹ ਆਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਸਿਵਲ ਸਰਵਿਸ ਐਗਜ਼ਾਮੀਨੇਸ਼ਨ ਪਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ, ਪਰੰਤੂ ਉਹ ਤਿਆਨਜਿਨ ਵਿਖੇ ਫੂਜਿਅਨ ਆਰਸੇਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬੇਯਾਂਗ ਨੇਵਲ ਅਫਸਰ ਸਕੂਲ (北洋 水師 學堂) ਵਿਖੇ ਇਕ ਅਧਿਆਪਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਯਾਨ ਫੂ ਅਫੀਮ ਦੀ ਆਦਤ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਨਸ਼ਾ ਉਦੋਂ ਚੀਨ ਵਿਚ ਬੜਾ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਚੀਨ-ਜਾਪਾਨੀ ਯੁੱਧ (1894-95, ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਲਈ ਲੜਿਆ) ਵਿਚ ਚੀਨ ਦੀ ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾ ਕੇ ਯਾਨ ਫੂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਥਾਮਸ ਹੈਕਸਲੀ ਦੀ ਕਰਮ-ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕਤਾ, ਐਡਮ ਸਮਿੱਥ ਦੀ 'ਦ ਵੈੱਲਥ ਆਫ ਨੈਸ਼ਨਜ਼', ਜੌਨ ਸਟੂਅਰਟ ਮਿਲ ਦੀ 'ਆਨ ਲਿਬਰਟੀ' ਅਤੇ ਹਰਬਰਟ ਸਪੈਂਸਰ ਦੀ 'ਸਟੱਡੀ ਆਫ ਸੋਸ਼ਿਆਲੋਜੀ' ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।   ਯਾਨ ਨੇ ਡਾਰਵਿਨ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਨੁਕਤਾਚੀਨੀ ਕੀਤੀ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਵਿਆਖਿਆ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ।  "ਕੁਦਰਤੀ ਚੋਣ" ਅਤੇ "ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਯੋਗ ਦਾ ਜ਼ਿੰਦਾ ਬਚ ਜਾਣਾ" ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਚੀਨੀ ਪਾਠਕਾਂ ਨਾਲ ਵਾਹ ਹਕਸਲੀ ਦੇ ਕੰਮ ਰਾਹੀਂ ਪਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਯਾਨ ਫ਼ੂ ਨੇ ਚੀਨੀ ਵਿਚ ਤਿਆਨਜ਼ (天 擇) ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਅਨੁਵਾਦ ਦੀ ਥਿਊਰੀ
right|thumb|200x200px|ਤਿਆਨਜਿਨ ਵਿਖੇ ਯਾਨ ਫੂ ਦਾ ਬੁੱਤ ਯਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮ-ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕਤਾ (天演 論) ਦੇ ਤਰਜਮੇ ਦੇ ਮੁੱਖਬੰਦ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ "ਅਨੁਵਾਦ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਹਨ: ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ, ਪ੍ਰਗਟਾਉਪਣਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨ" (譯 事 三 難: 信 達雅)। ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਨੁਵਾਦ ਦੇ ਆਮ ਮਿਆਰ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਸਨ। ਲੇਕਿਨ, ਉਸ ਕੰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, "ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ, ਪ੍ਰਗਟਾਉਪਣਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨ" ਸ਼ਬਦ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੰਗੇ ਅਨੁਵਾਦ ਲਈ ਯਾਨ ਫ਼ੂ ਦੇ ਮਿਆਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਰਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਲੀਸ਼ੇ ਵਾਂਗ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਬਹਿਸਾਂ ਅਤੇ ਥੀਸਿਸ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨ ਇਹ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਕਥਨ ਅਸਲ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ ਦੇ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ, ਅਲੈਗਜੈਂਡਰ ਫਰੇਜ਼ਰ ਟਾਈਟਲਰ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1921 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1854
ਅਕਾਲਗੜ੍ਹ
ਅਕਾਲਗੜ੍ਹ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮਾਛੀਵਾੜਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਮਾਛੀਵਾੜਾ ਦੇ ਪਿੰਡ
7 ਮਾਰਚ
7 ਮਾਰਚ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 66ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 67ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 299 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ।
ਗ੍ਰੰਥਪੁਰ
ਹਗ੍ਰੰਥਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 55 ਪਰਿਵਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 2011 ਦੇ ਆਂਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 252 ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 110 ਮਰਦ ਅਤੇ 142 ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਔਸਤ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 1217 ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ 1291 ਔਸਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਧ ਹੈ। ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖਰੇ ਲਏ ਬਾਲ ਲਿੰਗ ਦੀ ਅਨੁਪਾਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 846 ਦੇ ਔਸਤ ਤੋਂ ਵਧ, 1182 ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 75.84% ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 85.78% ਸੀ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 89.77% ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 82.7% ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਨ ਸਨਮਾਨ (1980-89)
ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਨ ਦਾ ਤੀਸਰਾ ਸਨਮਾਨ ਹੈ, ਸਨਮਾਨ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ।
ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ
ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ (28 ਸਤੰਬਰ 1929	- 6 ਫਰਵਰੀ 2022) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕਾ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਪਿੱਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਉਹ ਦੂਜੀ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ ਸੀ। ਉਹ ਗਾਇਕਾਵਾਂ ਊਸ਼ਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ, ਮੀਨਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਅਤੇ ਆਸ਼ਾ ਭੋਸਲੇ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਗਾਇਕੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1942 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਤਕਰੀਬਨ ਇੱਕ ਹਜਾਰ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ, ਛੱਤੀ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਗਾਏ ਸਨ। ਸੱਤ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 'ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੋਇਲ' (ਨਾਈਟਿੰਗੇਲ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ) ਅਤੇ ਕੁਈਨ ਆਫ਼ ਮੈਲੋਡੀ ਵਰਗੇ ਸਨਮਾਨਤ ਖ਼ਿਤਾਬ ਹਾਸਲ ਕਰਵਾਏ ਹਨ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਵਿੱਚ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। 1989 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਦਾਦਾ ਸਾਹਿਬ ਫਾਲਕੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2001 ਵਿੱਚ, ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਰਤਨ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਰਵਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਐਮ. ਐਸ. ਸੁੱਬਾਲਕਸ਼ਮੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਦੂਜੀ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। ਫਰਾਂਸ ਨੇ 2007 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਰਵਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਆਫਿਸਰ ਆਫ ਦਿ ਲੀਜਨ ਆਫ ਆਨਰ, ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ।
ਉਹ ਤਿੰਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ, 15 ਬੰਗਾਲ ਫਿਲਮ ਜਰਨਲਿਸਟਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਅਵਾਰਡ, ਚਾਰ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਬੈਸਟ ਫੀਮੇਲ ਪਲੇਬੈਕ ਅਵਾਰਡ, ਦੋ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਸਪੈਸ਼ਲ ਅਵਾਰਡ, ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਸੀ। 1974 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਰਾਇਲ ਅਲਬਰਟ ਹਾਲ, ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਬਣੀ।
ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਸਨ: ਮੀਨਾ ਖਾਦੀਕਰ, ਆਸ਼ਾ ਭੋਸਲੇ, ਊਸ਼ਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਅਤੇ ਹ੍ਰਿਦੈਨਾਥ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ – ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੀ।
ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਦੀ ਮੌਤ 6 ਫਰਵਰੀ 2022 ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 8:12 ਵਜੇ ਕੋਵਿਡ-19 ਨਾਲ ਹੋਣ ਅਤੇ ਬ੍ਰੀਚ ਕੈਂਡੀ ਹਸਪਤਾਲ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਈ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਲਤਾ ਦੇ ਦਾਦਾ, ਗਣੇਸ਼ ਭੱਟ ਨਵਾਤੇ ਹਾਰਡੀਕਰ (ਅਭਿਸ਼ੇਕੀ), ਇੱਕ ਪੁਜਾਰੀ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੋਆ ਦੇ ਮਾਂਗੁਏਸ਼ੀ ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਲਿੰਗ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਦਾਦੀ, ਯੇਸੂਬਾਈ ਰਾਣੇ, ਗੋਆ ਦੇ ਗੋਮੰਤਕ ਮਰਾਠਾ ਸਮਾਜ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸੀ। ਲਤਾ ਦੇ ਨਾਨਾ ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਪਾਰੀ ਸੇਠ ਹਰੀਦਾਸ ਰਾਮਦਾਸ ਲਾਡ ਸਨ, ਜੋ ਥਲਨੇਰ ਦੇ ਇੱਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਵਪਾਰੀ ਅਤੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਸਨ; ਅਤੇ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਾਨੀ ਤੋਂ ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੋਕ ਗੀਤ ਜਿਵੇਂ ਪਾਵਾਗੜ੍ਹ ਦੇ ਗਰਬਾਸ ਸਿੱਖੇ।
ਦੀਨਾਨਾਥ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਮੰਗੇਸ਼ੀ, ਗੋਆ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਉਪਨਾਮ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਅਪਣਾਇਆ। ਲਤਾ ਦੇ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਉਸਦਾ ਨਾਮ "ਹੇਮਾ" ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਇੱਕ ਨਾਟਕ, ਭਾਵਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਔਰਤ ਪਾਤਰ, ਲਤਿਕਾ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਲਤਾ ਰੱਖਿਆ।
ਲਤਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਬੱਚੀ ਸੀ। ਮੀਨਾ, ਆਸ਼ਾ, ਊਸ਼ਾ, ਅਤੇ ਹ੍ਰਿਦੈਨਾਥ, ਜਨਮ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਦੇ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਹਨ; ਸਾਰੇ ਨਿਪੁੰਨ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਹਨ।
ਲਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕ ਨਾਟਕਾਂ (ਮਰਾਠੀ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ, ਉਸ ਨੇ ਸਕੂਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਆਸ਼ਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਅਕਸਰ ਆਪਣੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲਿਆਉਂਦੀ ਸੀ।
ਹੋਰ ਗਾਇਕਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ
1976 ਵਿੱਚ ਮੁਕੇਸ਼ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। 1980 ਵਿੱਚ ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ। ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ ਨਾਲ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਦੇ ਆਖਰੀ ਦੋਗਾਣੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਸਨ; ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਬੀਰ ਕੁਮਾਰ, ਸ਼ੈਲੇਂਦਰ ਸਿੰਘ, ਨਿਤਿਨ ਮੁਕੇਸ਼ (ਮੁਕੇਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ), ਮਨਹਰ ਉਧਾਸ, ਅਮਿਤ ਕੁਮਾਰ (ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ), ਮੁਹੰਮਦ ਅਜ਼ੀਜ਼, ਵਿਨੋਦ ਰਾਠੌੜ, ਅਤੇ ਐਸਪੀ ਬਾਲਸੁਬ੍ਰਾਹਮਣੀਅਮ ਨਾਲ ਗਾਉਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।
2000 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਦੇ ਦੋਗਾਣੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਦਿਤ ਨਰਾਇਣ ਅਤੇ ਸੋਨੂੰ ਨਿਗਮ ਦੇ ਨਾਲ ਸਨ। 2005-06 ਉਸ ਦੇ ਆਖਰੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਸਾਲ ਸਨ: ਬੇਵਫਾ 'ਚ "ਕੈਸੇ ਪੀਆ ਸੇ" ਅਤੇ ਲੱਕੀ 'ਚ "ਸ਼ਾਇਦ ਯਹੀ ਤੋ ਪਿਆਰ ਹੈ": ਨੋ ਟਾਈਮ ਫਾਰ ਲਵ, ਅਦਨਾਨ ਸਾਮੀ ਨਾਲ ਅਤੇ ਰੰਗ ਦੇ ਬਸੰਤੀ ਵਿੱਚ "ਲੁੱਕਾ ਛੁਪੀ" ( 2006 ਫਿਲਮ) ਏ. ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਪੁਕਾਰ 'ਚ "ਏਕ ਤੂ ਹੀ ਭਰੋਸਾ" ਗਾਇਆ। ਇਸ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੀਤ ਵੀਰ-ਜ਼ਾਰਾ ਦੇ ਸਨ, ਜੋ ਉਦਿਤ ਨਰਾਇਣ, ਸੋਨੂੰ ਨਿਗਮ, ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਰੂਪ ਕੁਮਾਰ ਰਾਠੌੜ ਅਤੇ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਨਾਲ ਗਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਡੰਨੋ ਵਾਈ2 (2014) ਦਾ "ਜੀਨਾ ਹੈ ਕਯਾ" ਉਸ ਦੇ ਨਵੀਨਤਮ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2022
ਸਮਾਂ ਗੇਂਦ
right|thumb|The time ball at Greenwich Observatory, London, is shown in the top right of picture. ਸਮਾਂ ਗੇਂਦ ਜਾਂ ਕਾਲ ਗੇਂਦ (ਟਾਈਮ ਬਾਲ) ਹੁਣ ਨਾਕਾਰਾ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਇੱਕ ਸਮਾਂ-ਸੂਚਕ ਯੁਗਤੀ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤਟ ਤੋਂ ਦੂਰ ਜਹਾਜਾਂ ਅਤੇ ਨਾਵਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸਟੀਕ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤਾਕਿ ਬੰਦਰਗਾਹ ਜਾਂ ਸਫਰ ਉੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋਰ ਜਹਾਜ ਆਪਣੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਾਲਮਾਪੀਆਂ ਦੀ ਸਫਰ ਉੱਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਟੀਕ ਤੌਰ ਤੇ ਤਸੱਲੀ ਕਰ ਸਕਣ। 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਚਰਮ ਉੱਤੇ ਸੀ।
ਇਲੈਕਟਰਾਨਿਕ ਸਮਾਂ ਸੂਚਕ ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਕਾਢ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਲਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਤਕਾਲੀਨ ਯੁਗਤੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੌਲੀ - ਹੌਲੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਕੁੱਝ ਜਗ੍ਹਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਹੁਣ ਵੀ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪਰਯਟਨ ਆਕਰਸ਼ਣਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
thumb|The Boston Time Ball (1881) ਟਾਈਮ ਬਾਲ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰੇਖਣਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੀਆਂ ਘੜੀਆਂ ਸੈੱਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲ ਇਹ ਜਾਨ ਤਾਂ ਪ੍ਰੇਖਣਸ਼ਾਲਾ ਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਕਰਨੇ ਪੈਂਦੇ ਸੀ, ਜਾਂ ਸਟੇਸ਼ਨ' ਤੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਹੀ ਘੜੀ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਦਸਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰੇਖਣਸ਼ਾਲਾ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸੈੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 1850 ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬਿਜਲੀ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਫ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਸਮਾਂ ਗੇਂਦਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਰਿਮੋਟ ਨਾਲ ਚਲਾਇਆ ਜਾਣਾ ਸੰਭਵ ਹੋਇਆ।
ਰਾਬਰਟ ਵਾਸ਼ੋਪ ਨੇ ਟਾਈਮ ਬਾਲ ਦਾ ਆਵਿਸ਼ਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਟਾਈਮ ਬਾਲ ਪੋਰਟਸਮਾਉਥ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ 1829 ਵਿੱਚ ਲਗਾਈ ਸੀ।  ਜੋ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਸਫਲ ਰਿਹਾ। ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਯੂਕੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਹੋਰ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।  ਇਸ ਸਿਲਸਿਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟਾਈਮ ਬਾਲ ਗਰੀਨਵਿਚ ਦੀ ਸ਼ਾਹੀ ਵੇਧਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖੋਜਕਾਰ ਜਾਨ ਪੌਂਡ ਦੁਆਰਾ ਲਗਾਈ ਗਈ, ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਹਰ ਰੋਜ ਇੱਕ ਵਜੇ ਆਪਣੇ ਮਾਣਕ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗਦੀ ਹੈ। ਵਾਸ਼ੋਪ ਨੇ ਫਰਾਂਸਿਸੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜਦੂਤਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ   ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਟਾਈਮ ਬਾਲ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਡੀਸੀ ਦੀ ਅਮਰੀਕੀ ਨੌਵਾਹਨ ਵੇਧਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ 1845 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਟਾਈਮ ਬਾਲ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ 1 ਵਜੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਗਿਰਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ (ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੁਪਿਹਰ ਨੂੰ ਗਿਰਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ). ਇਹ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਚੌਕਸ ਕਰਨ ਲਈ 5 ਮਿੰਟ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਕੁ ਤੱਕ ਉਠਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਫਿਰ 2-3 ਮਿੰਟ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪੂਰੇ ਉਠਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸੀ. ਗੇਂਦ ਤਲ ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਸਮੇਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਜਦ ਇਹ ਗਿਰਨ ਲੱਗਦੀ ਉਦੋਂ ਸਮਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
1920ਵਿਆਂ  ਦੇ ਦਹਕੇ  ਵਿੱਚ, ਰੇਡੀਓ ਟਾਈਮ ਸਿਗਨਲਿੰਗ (ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ - ਸੰਕੇਤਨ) ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ (ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿੱਚ 1924 ਤੋਂ) ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਾਲਗੇਂਦ ਯੁਗਤੀ ਅਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋਣ ਲਗ ਪਈ, ਅਤੇ ਹੌਲੀ - ਹੌਲੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਜਗ੍ਹਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਸਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
A variation of the concept has been used since 31 December 1907 at New York City's Times Square as part of its New Year's Eve celebrations, in which a lit ball—inspired by an organizer having seen the time ball on the Western Union Building in operation, is lowered down a pole atop One Times Square to signal midnight and the arrival of the new year. Rather than the ball being dropped rapidly with its release used as the time signal, it descends slowly over the course of 60 seconds from 11:59 p.m. until midnight. For 31 December 1987, the event's organizers acknowledged the addition of a leap second by extending the drop to 61 seconds (although in fact the leap second was five hours earlier, as they occur worldwide at midnight UTC).
ਕਤਰ
thumb|200px|ਕਤਰ ਦਾ ਝੰਡਾ thumb|200px|ਕਤਰ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ
ਕਤਰ (ਅਰਬੀ: قطر) ਅਰਬ ਪ੍ਰਾਯਦੀਪ ਦੇ ਜਵਾਬ ਪੂਰਵੀ ਤਟ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਪ੍ਰਾਯਦੀਪ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਹੈ, ਉਥੇ ਹੀ ਬਾਕੀ ਤਿੰਨਾਂ ਵੱਲ ਫਾਰਸ ਦੀ ਖਾੜੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਤੇਲ ਬਖ਼ਤਾਵਰ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਤਰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ (ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸਕਲ ਫਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ) ਬਖ਼ਤਾਵਰ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਸੰਨ 1783 ਵਿੱਚ ਕੁਵੈਤ ਦੇ ਅਲ ਖਲੀਫ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਨੇ ਇੱਥੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਤਤਪਸ਼ਚਾਤ ਇਹ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਿਹਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਸ਼ਵਿਉੱਧ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਹ ਬਰੀਟੇਨ ਦੇ ਹਿਫਾਜ਼ਤ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। 1971 ਵਿੱਚ ਅਜ਼ਾਦੀ ਮਿਲਣ ਦੇ ਬਾਅਦ 1972 ਵਿੱਚ ਖਲੀਫਾ ਬਿਨਾਂ ਹਮਦ ਦਾ ਸ਼ਾਸਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਤਰ ਨਾਮ ਅਜੋਕੇ ਜੁਬਾਰਾ ਨਾਮਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨਾਮ ਕਤਾਰਾ ਵਲੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬੰਦਰਗਾਹ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ। ਕਤਾਰਾ ਸ਼ਬਦ ਪੋਟੋਲਮੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਅਰਬ ਪ੍ਰਾਯਦੀਪ ਦੇ ਨਕਸ਼ਾ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਤਸਕੀਨ ਅਹਿਮਦ
ਤਸਕੀਨ ਅਹਮਦ ਤਾਜ਼ਿਮ (ਜਨਮ 3 ਅਪ੍ਰੈਲ 1995) ਇੱਕ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਪਾਰੀ ਅਬਦੁਰ ਰਾਸ਼ਿਦ ਅਤੇ ਸਾਬੀਨਾ ਯਸਮੀਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਉਹ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦਾ ਤੇਜ-ਗੇਂਦਬਾਜ ਹੈ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬੱਲੇਬਾਜੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਦਰਜਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਉਹ 'ਢਾਕਾ ਮੈਟਰੋਪੋਲਿਸ' ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ ਖੇਡਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਚਿਤਾਗੌਂਗ ਕਿੰਗਸ ਵੱਲੋਂ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ
ਉਸਨੇ ਕਿੰਗ ਖ਼ਾਲੀਦ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚੋਂ ਐੱਸਐੱਸਸੀ ਅਤੇ ਸਟੈਂਫੋਰਡ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸ ਨੇ ਐੱਚਐੱਸਸੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਉਹ ਅਮਰੀਕੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਜੋ ਕਿ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੈ। ਤਸਕੀਨ ਨੇ ਅਬਾਹਨੀ ਮੈਦਾਨ ਤੋਂ 10 ਜਨਵਰੀ 2007 ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਅੰਡਰ-15 ਅਤੇ ਅੰਡਰ-17 ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਅੰਡਰ-19 ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਕਤੂਬਰ 2011 ਵਿੱਚ ਬਾਰੀਸਲ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਖਿਲਾਫ਼ ਉਸਨੇ ਢਾਕਾ ਮੈਟਰੋਪੋਲਿਸ ਦੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ ਪਹਿਲਾ, ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦਾ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ ਸੀ। 2012 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਅੰਡਰ-19 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਭ ਤੋ ਜਿਆਦਾ ਵਿਕਟਾਂ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਗੇਂਦਬਾਜ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ 11 ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ ਸਨ। ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਕ੍ਰਿਕਟ ਲੀਗ-2 ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਰੁੰਤੋ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਟੀਮ ਖਿਲਾਫ਼ 4/31 ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਤੇ ਮੈਨ ਆਫ਼ ਦ ਮੈਚ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਸੈਮੀਫ਼ਾਈਨਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ 4 ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 8 ਵਿਕਟਾਂ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਉਸਦੇ ਖੇਡ-ਜੀਵਨ ਦਾ ਯਾਦਗਾਰੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਕ੍ਰਿਕਟ ਲੀਗ-3 ਦੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਚਿਤਾਗੌਂਗ ਵੀਕਿੰਗਸ ਦੀ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ ਖੇਡਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 2015 ਵਿੱਚ ਗੂਗਲ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੋਜਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਚੌਥਾ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1995 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਨ ਸਨਮਾਨ (1980-89)
ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਨ ਸਨਮਾਨ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ
ਰੇਨੂ ਜੋਸਫ਼ (ਆਰ. ਜੇ.)
ਰੇਨੂ ਜੋਸਫ਼ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Renu Joseph) ਨੂੰ '''ਆਰ.ਜੇ. ਰੇਨੂ' ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰੇਡੀਓ ਜੌਕੀ, ਵੀਡੀਓ ਜੌਕੀ, ਟੈਡ ਐਕਸ ਸਪੀਕਰ, ਖੇਡ ਪੇਸ਼ਕਾਰ, ਅਤੇ ਕੋਚੀ, ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਇੰਟਰਵਿਊਰ ਹੈ। ਉਹ ਕਲੱਬ ਐਫਐਮ 94.3/104.8 ਸ਼ੋਅ ਲਵ ਬਾਈਟਸ'' ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਵਜੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਠ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਟੀਵੀ 'ਤੇ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫੀਫਾ 2022 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਲਈ ਜੀਓ ਸਿਨੇਮਾ ਮਲਿਆਲਮ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਪੇਸ਼ਕਾਰ ਹੋਣ ਲਈ ਵੀ ਮਸਹੂਰ ਹੈ।
ਮੈਨੂਏਲ ਆਰੋਨ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਤਰੰਜ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੋਰੰਜਨ
ਰੇਨੂ ਜੋਸਫ਼ (ਆਰ. ਜੇ.)
ਕੈਰੀਅਰ
ਉਹ ਜੀਓ ਸਿਨੇਮਾਜ਼ ਲਾਈਵ ਮਲਿਆਲਮ ਸਟ੍ਰੀਮਿੰਗ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਫੀਫਾ 2022 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਵੀ ਸੀ।
ਉਹ ਰੇਡੀਓ ਮਿਰਚੀ ਮਲਿਆਲਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੇਲਿਬ੍ਰਿਟੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਸ਼ੋਅ ਦ ਅਨਸੈਂਸਰਡ ਸ਼ੋਅ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਜੁਲੂੰਧਰ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ
ਜੁਲੂੰਧਰ ਕੇਂਦਰੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ 117 ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 31 ਨੰਬਰ ਚੌਣ ਹਲਕਾ ਸੀ।
ਹੀਰਾਗਾਨਾ
ਹੀਰਾਗਾਨਾ ਜਪਾਨੀ ਉਚਾਰਖੰਡ ਮਾਲਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਜਪਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਿਖਣ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਭਾਗ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਟਾਕਾਨਾ, ਕਾਂਜੀ, ਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਲਈ ਰੋਮਾਂਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੀਰਾਗਾਨਾ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਆਮ ਉਚਾਰਖੰਡੀ ਲਿਪੀ। ਹੀਰਾਗਾਨਾ ਤੇ ਕਟਾਕਾਨਾ ਦੋਨੋਂ ਕਾਨਾ ਸ਼ਾਖਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਂਦੇ ਹਨ। ਜਾਪਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਹਰ ਆਵਾਜ਼ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਵਰ ਅੱਖਰ (ਜਿਵੇਂ a, e, i,o,u)" ਅ (ਹੀਰਾਗਾਨਾ あ)ਜਾਂ ਫੇਰ ਵਿਅੰਜਨ ਦੇ ਮਗਰ ਸਵਰ ਅੱਖਰ ਜਿਂਵੇ ਕਾ (か);ਜਾਂ ਨ (ん)।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੀਰਾਗਾਨਾ
ਨੈਨਸੀ ਚੂਨਨ
ਜੀਵਨੀ
ਨੈਨਸੀ ਚੂਨਨ ਦਾ ਜਨਮ ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ, ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਆਰਟ, ਵਾਲੈਂਸੀਆ ਤੋਂ 1969 ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1970 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਨਿਊਯਾਰਕ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਖਣੀ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਚੂਨਨ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਲਗਾਈ ਅਤੇ 1985 ਤੋਂ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਰੋਨਾਲਡ ਫਿਲਡਮੈਨ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਚੂਨਨ ਇਸ ਸਮੇਂ ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੇ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ 2007 ਵਿੱਚ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਵਿੱਚ ਓਟਿਸ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਆਰਟ ਐਂਡ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਪੇਂਟਿੰਗ ਦੀ ਕਲਾਸ ਲਾਉਂਦੀ ਸੀ।
ਗੈਰਾਲਡ ਅਬਰਾਹਮ
ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਸ਼ਤਰੰਜ ਖਿਡਾਰੀ।
ਨੈਨਸੀ ਚੂਨਨ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1941
ਗੈਰਾਲਡ ਅਬਰਾਹਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਤਰੰਜ
ਮਰਦ ਹਾਕੀ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ 2007
ਮਰਦ ਹਾਕੀ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ 2007 ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਲਈ ਹਾਕੀ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਦੀ ਸੱਤਵੀਂ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਸੀ। ਇਹ 31 ਅਗਸਤ ਤੋਂ 9 ਸਤੰਬਰ 2007 ਤੱਕ ਚੇਨਈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।ਭਾਰਤ ਨੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਕੋਰੀਆ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ, ਦੋ ਗੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸੱਤ ਗੋਲ ਕੋਰੀਆ ਦੂਜਾ ਤੇ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਤੀਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਆਇਆ।
ਭਾਰਤ ਅੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ 3-1 ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ, ਕੋਰੀਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੋਚ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਵਾਕਆਊਟ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੰਪਾਇਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਫੈਸਲੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੋਰੀਆ ਨੇ ਗੋਲ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ।
ਭਾਰਤੀ ਗੋਲਕੀਪਰ ਬਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਬਚਾਅ ਲਈ ਮੈਨ ਆਫ ਦਾ ਮੈਚ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਗੁਣ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਸਾਰੇ 7 ਟੀਚੇ 'ਫੀਲਡ' ਦੇ ਟੀਚੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ 'ਪੈਨਲਟੀ ਕਾਰਨਰ' ਜਾਂ 'ਸਟ੍ਰੋਕ' ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਸੀ।
ਪੂਲ
ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼
ਚੀਨ
Hong Kong
ਭਾਰਤ
ਜਪਾਨ
ਮਲੇਸ਼ੀਆ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ
ਸਿੰਗਾਪੁਰ
ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ
ਖਨਾਨ ਸਾਈਬੇਰਿਆਈ
ਖਨਾਨ ਸਾਇਬੇਰਿਆਈ ਜਿਸ ਨੇ ਤੁਰਨ ਦੇ ਖਨਾਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਪੱਛਮੀ ਸਾਈਬੇਰੀਆ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਿਬਾਨ ਅਤੇ ਤੈਬੁਗਾ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਰਹੇ।
ਮਾਰਗਰੈੱਟ ਕੋਰਟ
ਮਾਰਗਰੈੱਟ ਕੋਰਟ (ਜਨਮ 16 ਜੁਲਾਈ 1942) ਜਿਸਨੂੰ ਕਿ ਮਾਰਗਰੈੱਟ ਸਮਿੱਥ ਕੋਰਟ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ। ਮਾਰਗਰੈੱਟ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਨੰਬਰ 1 ਰੈਕਿੰਗ ਵਾਲੀ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ। ਉਹ ਹੁਣ ਪਰਥ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸਚਨ ਮੰਤਰੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਖੇਡ ਜੀਵਨ ਕਰਕੇ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਾਰਗਰੈੱਟ ਨੇ ਕਈ ਗਰੈਂਡ-ਸਲੈਮ ਜਿੱਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਜਿੰਨੇ ਸਲੈਮ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰਨ ਦੇ ਨਹੀਂ ਹਨ।
1970 ਵਿੱਚ ਗਰੈਂਡ-ਸਲੈਮ ਜਿੱਤ ਕੇ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਖਿਡਾਰਨ ਬਣੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕੁੱਲ 64 ਵੱਡੇ ਟਾਈਟਲ ਜਿੱਤੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀ ਲਈ ਵੱਡੀ ਉਪਲਬਧੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1942 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਇਸਤਵਾਨ ਆਬੋਨੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੰਗਰੀ ਦੇ ਸ਼ਤਰੰਜ ਖਿਡਾਰੀ
ਐਪੀਕਿਉਰਸ
ਐਪੀਕਿਊਰਸ ( or ; Ἐπίκουρος, Epíkouros, "ਯਾਰ, ਸਾਥੀ"; 341 ਈਪੂ -270 ਈਪੂ) ਪੁਰਾਣੇ ਯੂਨਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਫ਼ਲਸਫ਼ੀ ਸੀ। ਉਹਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਮਕਸਦ ਇੱਕ ਹੱਸਦੀ ਖੇਡਦੀ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਰਾਹ ਦੱਸਣਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਅਮਨ ਹੋਵੇ ਤੇ ਕੋਈ ਡਰ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਜੀਵਨੀ
ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਉਸ ਨੇ ਪਲੈਟੋਵਾਦੀ ਅਧਿਆਪਕ ਪੈਮਫ਼ਲਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਚਾਰ ਸਾਲ ਦੇ ਲਈ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੋ-ਸਾਲ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਆਪਣੀ ਫ਼ੌਜੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਏਥਨਜ਼ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਮਿਲਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਐਪੀਕਿਉਰਸ ਨੇ ਕਦੇ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕੋਈ ਬੱਚੇ ਨਹੀਂ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਰਸੀਲਾ
ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਰਸੀਲਾ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਇਕ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਲੋਕ ਸਾਜ਼ਾਂ ਵਾਲੀ ਰਵਾਇਤੀ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਖ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਲਗੋਜ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਗਾਉਣ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਅੱਜ ਕੱਲ ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਗਾਇਕੀ ਦਾ ਸਫ਼ਰ
ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਰਸੀਲੇ ਦਾ ਜਨਮ ਪਿਤਾ ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਮਾਤਾ ਚਿੰਤ ਕੌਰ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਲਾਇਲਪੁਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਭਾਰਤ ਪਾਕਿ ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਆਉਣਾ ਪਿਆ ਤੇ ਉਹ ਬਰਨਾਲਾ ਨੇੜੇ ਪਿੰਡ ਫਰਵਾਹੀ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਏ। ਉਸਨੂੰ ਗਾਉਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਸਕੂਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਰਸੀਲੇ ਨੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਵੀਸ਼ਰ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਨਾਲ ਰਲਕੇ ਕਵੀਸ਼ਰੀ ਗਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।ਉਸਨੇ ਅਨੇਕਾਂ ਮੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਭਗਤਾਂ, ਸੂਰਮਿਆਂ, ਹੀਰ-ਰਾਂਝੇ, ਸੱਸੀ-ਪੁਨੂੰ, ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਂ ਦੇ ਕਿੱਸੇ ਗਾਏ। 1980 ਵਿੱਚ ਅਲਗੋਜ਼ਿਆਂ ਤੇ ਗਾਇਆ ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗੀਤ 'ਇੱਕ ਦਿਨ ਕਲਗੀ ਵਾਲੇ ਸਤਿਗੁਰ ਦੀਨ ਦੁਨੀ ਦੇ ਸਾਈਂ' HMB ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਧਾਰਮਿਕ ਬਿਰਤੀ ਵਾਲਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਰਸੀਲਾ ਲਗਾਇਆ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਧਾਰਮਿਕ ਗੀਤ ਹੀ ਗਾਏ।
ਰਾਜੇਸ਼ਵਰੀ ਗਾਇਕਵਾੜ
ਰਾਜੇਸ਼ਵਰੀ ਗਾਇਕਵਾੜ (ਜਨਮ 1 ਜੂਨ 1991) ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ । ਉਸਨੇ 19 ਜਨਵਰੀ 2014 ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦੀ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਦੀ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਖਿਲਾਫ ਇਕ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਲਗਭਗ 18 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ 'ਚ ;ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾਜੀ ਉਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉਸਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਕੋਚਿੰਗ ਮਿਲੀ। ਉਸਨੇ ਕਰਨਾਟਕ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਲਈ ਖੇਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 2014 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
2017 ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਲ ਸਰੋਤ ਮੰਤਰੀ ਐਮ.ਬੀ. ਪਾਟਿਲ ਨੇ 5 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕਾਰ ਗਿਫਟ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੈਣ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਫਿਲਹਾਲ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਘਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਉਸ ਵਕਤ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਇਕਲੌਤੀ ਰੋਟੀ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਓਡੀਆਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1991
ਭਗਤ ਸਾਧੂ ਜਨ
ਭਗਤ ਸਾਧੂ ਜਨ ਨਿਰਗੁਣ-ਸਗੁਣ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਭਗਤੀ ਕਾਵਿ-ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਧਰਮ ਸਾਧਕ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ ਅਤੇ ਕਾਵਿ-ਸਾਧਨਾ ਬਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਲਗਭਗ ਅਭਾਵ ਹੈ।
ਜੀਵਨ
ਬਾਬਾ ਸਾਧੂ ਜਨ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪਾਉਂਦਿਆਂ ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਪਦਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਮਹਾਨ ਕਵੀ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਜੋ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦਾ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਅਤੇ ਜਵਾਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਭਾਈ ਧਰਮਚੰਦ ਖੋਸਲੇ ਦੇ ਘਰ ਬੀਬੀ ਨੰਦ ਕੌਰ ਦੀ ਕੁਖੋਂ ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮਹੱਲਾ ਨਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਸਹੀ ਜਨਮ-ਤਿਥੀ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਭਟ-ਵਹੀ (ਪੂਰਬੀ ਦੱਖਣੀ) ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰਵ-ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਯਾਤਰਾ ਵੇਲੇ ਹੋਰਨਾ ਸਕ-ਸੰਬੰਧੀਆ ਵਾਂਗ ਸਾਧੂਰਾਮ ਵੀ ਆਪ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਧੂ ਰਾਮ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨਾ ਪਟਨੇ ਤੱਕ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਵੇਲੇ ਮਾਮਾ ਕਿਰਪਾਲ ਅਤੇ ਸਾਧੂ ਰਾਮ ਪਟਨੇ ਹੀ ਰਹੇ ਅਤੇ ਬਾਲਕ ਗੋਵਿੰਦ ਰਾਇ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਪਰਤਣ ਵੇਲੇ ਸੰਨ 1670 ਈ. (ਸੰਨ 1727 ਬਿ.) ਵਿੱਚ ਆਪ ਨਾਲ ਆਏ।
ਭਟ-ਵਹੀ (ਮੁਲਤਨੀ ਸਿੰਧੀ) ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਸਨ - ਸੰਗੋ ਸ਼ਾਹ, ਗੁਲਾਬ ਚੰਦ, ਜੀਤ ਮੱਲ, ਗੰਗਾ ਰਾਮ ਅਤੇ ਮਾਹਰੀ ਚੰਦ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਂ ਨੇ ਭੰਗਾਣੀ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਡਟ ਕੇ ਭਾਗ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੀਰ-ਗਤਿ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਪਦਮ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਤਰਕਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਸਾਧੂਜਨ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਦਾ ਜਵਾਈ ਮੰਨ ਕੇ ਹੀ ਚਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪੂਰਵ ਧਾਰਣਾ ਨੂੰ ਪੁਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਤੱਥ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਪਰ ਕੁਝ ਕੁ ਤੱਥ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨੂੰ ਸਹੀ ਸਿੱਧ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ - ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਥ ਹੈ ਉਸ ਦਾ 33 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਦੀ ਮਿਹਰ ਦਾ ਪਾਤਰ ਬਣਨਾ ਵੀ ਸਿੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ 33 ਸਾਲ ਦੀ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬੰਦੇ ਨਾਲ ਸੰਨ 1629 ਈ. ਵਿੱਚ 13 ਜਾਂ 14 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਬੀਬੀ ਵੀਰੋ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਦੂਜਾ ਉਸ ਨੇ ਗਉੜੀ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦਾ ਜੋ ਨਖ-ਸ਼ਿਖ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਰੂਪ ਦੇ ਪਛਾਣ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ - ਦੋ ਕਿਰਪਾਨਾਂ, ਕਲਗੀ ਤੇ ਅਕਾਲ-ਤਖਤ ਉੱਤੇ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋਣਾ ਆਦਿ ਦਾ ਕੋਈ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।
ਸਰੂਪ ਦਾਸ ਭੱਲਾ ਰਚਿਤ ‘ਮਹਿਮਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼` ਵਿੱਚ ਆਈ ਸੂਚਨਾ ਤੋਂ ਇੰਝ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਅਨਿੰਨ ਸਿੱਖ ਸਨ ਅਤੇ ਆਪ ਦਾ ਸਾਧੂ ਜਨ ਨਾਂ ਵੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸਨੇ ਜਿਹੜਾ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ ਉਚਾਰਿਆ, ਉਹ ਵੀ ਮਹਿਮਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਅਧੂਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 9 ਸ਼ਿਅਰ ਹੀ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।ਪਰ ਸਾਧੂ ਜਨ ਦੇ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸ਼ਬਦ ਦੇ 53 ਸ਼ਿਅਰ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਾਣੀ ਦੇ ਗਉੜੀ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਖੁਦ ਮੰਨਿਆ ਹੈ - ਮੈਂ ਬਨੀਆ ਮਨੀਆ ਕਾਂਚ ਕਾ।
ਗੁਰੂ ਮੋਤੀ ਕੀਨਾ ਸਾਚ ਕਾ
ਸਾਧੂ ਜਨ ਮੇਰਾ ਨਾਉਂ ਕੀਆ।
ਕਰਿ ਕ੍ਰਿਪਾ ਸਤਿਗੁਰ ਮੇਲ ਲੀਆ। ਪਰ ਭਾਈ ਚੌਪਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰਹਿਤਨਾਮੇ ਵਿੱਚ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਗੱਦੀ ਨਸ਼ੀਨ ਹੋਣ ਤੱਕ ਜੀਵਤ ਸੀ।
ਹੁਣ ਤੱਕ ਹੋਈ ਖੋਜ ਦੇ ਉਪਰੋਕਤ ਤੱਥਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਾ ਤਾਂ ਸਾਧੂ ਜਨ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਕੋਈ ਕਵੀ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਦਾ ਜਵਾਈ। ਸਾਧੂ ਰਾਮ ਅਤੇ ਸਾਧੂ ਜਨ ਅਸਲੋਂ ਦੋਵੇਂ ਵੱਖਰੇ-ਵੱਖਰੇ ਵਿਅਕਤੀ ਹਨ। ਸਾਧੂ ਰਾਮ ਪੂਰਵ-ਵਰਤੀ ਹੈ ਤੇ ਸਾਧੂ ਜਨ ਪਰਵਰਤੀ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭਗਤ ਕਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਖੋਜ ਦੀ ਲੋੜ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਖੋਜ
ਸਾਧੂ ਜਨ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖੋਜ ਕਰਨ ਦਾ ਉੱਦਮ ਡਾ. ਧਰਮਬੀਰ ਸਿੰਘ ਜੌਲੀ ਨੇ ਸੰਨ 1963 ਈ. ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸਾਰੀ ਰਚਨਾ ਦੇ ਸੰਪਾਦਨ ਲਈ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਦਾ ਸ਼ੋਧ-ਪ੍ਰਬੰਧ ਲਿਖ ਕੇ ਕੀਤਾ। ਡਾ. ਜੌਲੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਪਦਮ ਨੇ ਸੰਨ 1977 ਈ. ਵਿੱਚ ‘ਬਾਬਾ ਸਾਧੂਜਨ` ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਪਿਛੋਂ ਡਾ. ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ ਨੇ 1980 ਈ. ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ ‘ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਤੋਂ ਬਾਹਰਲੇ ਭਗਤ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਾਹਿਤ` ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੇਖ ‘ਭਗਤ ਸਾਧੂ ਜਨ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾ` ਸਿਰਲੇਖ ਅਧੀਨ ਛਾਪਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਾਵਿ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵੰਲਗੀ ਮਾਤਰ ਕੁਝ ਬਾਣੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੀ। ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਅਜੇ ਤੱਕ ਸਾਧੂ ਜਨ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਗੰਭੀਰਤਾ ਪੂਰਵਕ ਅਧਿਐਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪੁਰਾਤਨ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦੇ ਪਾਠ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਉੱਦਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਰਚਨਾ
ਸਾਧੂ ਜਨ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨ ਬਾਣੀ ਇੱਕ ਹੱਥ-ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ ਜੋ ਮੇਲਾ ਮੱਲ ਸਰਾਫ਼ ਨੇ ਸਾਹਿਬ ਦਿੱਤਾ ਚੋਪੜਾ ਤੋਂ ਦਸ ਭਾਦਰੋਂ 1887 ਬਿ. ਨੂੰ ਲਿਖਵਾਈ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋ ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਸ ਹੱਥ-ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਕੁਲ 444 ਪੱਤਰੇ ਹਨ, ਹਰ ਪਤਰੇ ਤੇ ਲਗਭਗ 11 ਪੰਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਹਰ ਪੰਕਤੀ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 13 ਸ਼ਬਦ ਹਨ।
ਇਸ ਵਿਚੋਂ ਸਾਧੂਜਨ ਦੀ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਬਾਕੀ ਫ਼ਕੀਰਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਕੇ ਡਾ. ਧਰਮਬੀਰ ਸਿੰਘ ਜੌਲੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੋਧ-ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾਇਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਬਾਣੀ-ਕ੍ਰਮ ਪੋਥੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਕਰਣ ‘ਦਾ ਨਿਊ ਸੂਰਜ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਕੰਪਨੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ` ਵਲੋਂ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ। ਉਪਰੋਕਤ ਪੋਥੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਬਾਣੀ-ਸੰਕਲਨ ‘ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਲੋਕ ਭਗਤਾਂ ਦੇ` ਸੰਨ 1901 ਈ. ਵਿੱਚ ਮੁਨਸ਼ੀ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਐਂਡ ਸਨਜ਼ ਵਲੋਂ ਸੁਫ਼ਫੀਤੇ ਆਮ ਪ੍ਰੈਸ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਧੂ ਜਨ ਦੀ ਚੋਣਵੀਂ ਬਾਣੀ ਦਰਜ ਹੈ।
ਬਾਣੀ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ
ਸਾਧੂਜਨ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ ਕਰਨਾ ਸਰਲ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਕਾਵਿ ਵੰਨਗੀਆਂ ਉਤੇ ਹੱਥ ਅਜ਼ਮਾਇਆ ਹੈ। ਸਥੂਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡਾ. ਧਰਮਬੀਰ ਸਿੰਘ ਜੌਲੀ ਨੇ ਇਹ ਵਰਗੀਕਰਨ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ-
2. ਲੰਮੀਆਂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਕਵਿਤਾਵਾਂ
3. ਪੁਰਾਤਨ ਕਥਾਵਾਂ
4. ਵਾਰਾਂ
5. ਆਰਤੀ
6. ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਕਥਾਵਾਂ
7. ਗੋਸ਼ਟੀ
8. ਛੋਟੀਆਂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਕਵਿਤਾਵਾਂ
9. ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਹਿਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ
10. ਲਘੂ ਗੀਤ।
ਧਿਆਨਪੂਰਵਕ ਵੇਖੀਏ ਤਾਂ ਉਪਰੋਕਤ ਵਰਗੀਕਰਨ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਉਚਿਤ ਵਰਗੀਕਰਨ ਦੋ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਇਸ ਦੇ ਵਰਣਿਤ ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਕਾਵਿ-ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ।
ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਾਣੀਆਂ
1. ਜਪੁ
2. ਸਹੰਸ੍ਰਨਾਮਾ
3. ਲੀਲਾ ਲਾਡੁਲੀ
4. ਲੋਰੀ
6. ਵਾਰ ਆਸਾ
8. ਵਾਰ ਗਉੜੀ
9. ਵਾਰ ਸੂਹੀ ਕੀ
10. ਪੂਤਨਾ ਕੀ ਵਾਰ
11. ਪ੍ਰਚਲਿਤ
12. ਸੁਦਾਮਾ ਚਰਿਤ੍ਰ
13. ਸੋਰਠ ਦੀ ਵਾਰ
15. ਰਾਮਾਇਣ ਮਾਰੂ
16. ਬਾਵਨ-ਅੱਖਰੀ
17. ਉਦਾਸ ਗੋਪੀਚੰਦ
18. ਵਾਰ ਰਾਗ ਕੇਦਾਰਾਂ
19. ਸੁਖਮਨੀ
20. ਫੁਟਕਲ ਪਦੇ
ਕਾਵਿ-ਸਾਧਨਾ
ਸਾਧੂ ਜਨ ਦੀ ਲਗਭਗ ਸਾਰੀ ਬਾਣੀ ਰਾਗ-ਬੱਧ ਹੈ। ਕੁਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਉਸਨੇ 32 ਰਾਗ, ਰਾਗਨੀਆਂ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਰਾਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸਾਧੂਜਨ ਨੇ ਰਾਗ-ਬੋਧ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਾਲੀ ਬਣਤਰ-ਜੁਗਤ ਅਨੁਰੂਪ ਢਾਲਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਾਲੀ ਤਕਨੀਕੀ ਪੁਖਤਗੀ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪੈਟਰਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਸ਼ਨ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਤੁਕਾਂ ਦੀ ਅਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਬਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਾਰਨ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕ ਵਾਤਾਵਰਨ ਸਿਰਜਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
ਸਾਧੂ ਜਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾ-ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਰਤੀਆਂ ਹਨ - ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਧੁੱਕੜੀ, ਦੂਜੀ ਠੇਠ ਪੰਜਾਬੀ। ਅਰਬੀ ਫਾਰਸੀ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵੀ ਕਵੀ ਨੇ ਆਮ ਵਰਤੀ ਹੈ। ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਸਾਧੂ ਜਨ ਦਾ ਵਡਮੁੱਲਾ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ।
ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸਾਧੂਜਨ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਧਿਆਤਮਕ ਸਾਧਕ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਨਿਰਗੁਣ ਅਤੇ ਸਗੁਣ ਦੋਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭਗਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਮਨਵੈ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਦਾ ਉਦਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮੱਧ-ਯੁੱਗ ਦੇ ਸੰਤਾਂ ਅਤੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਉਦਾਗਰਾਂ ਤੋਂ ਲਾਭ ਉਠਾਉਂਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਿਸਤਾਰਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸਰਲ ਭਾਸ਼ਾ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਾਣੀ ਰਚ ਕੇ ਸਾਧਨਾ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਇਕਸੁਰਤਾ ਲਿਆਂਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂ
2. ਬਾਬਾ ਸਾਧੂਜਨ ਦ ਸੰਪੂਰਨ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ, ਪੰਨੇ 13-14 - ਡਾ. ਧਰਮਬੀਰ ਸਿੰਘ ਜੌਲੀ
3. ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਤੇ ਵਿਕਾਸ - ਡਾ. ਪਰਮਿੰਦਰ ਸਿਘ ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਕਸੇਲ, ਡਾ. ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ।
ਗੁਰੂ ਬਿਲਾਸ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ - ਛੇਵੀਂ
ਗੁਰੂ ਬਿਲਾਸ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ - ਛੇਵੀਂ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਰਚਨਾ 1718 ਈਂ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਘਟਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਪਾਸੋ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਜੋ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਉਸ ਨੂੰ ਕਥਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਨਾਨਕਸਰ ਵਿਖੇ ਸੁਣਾਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਭਾਈ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਬਧ ਕੀਤੀ ਹੈ।