cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਵਾਮਨ~ਪਰਇਵਰਤੀ ਵਾਮਨ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਅਲੰਕਾਰ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਵਾਮਨ ਦੇ ਮਤ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨਤਾ ਅਥਵਾ ਸਦ੍ਰਿਸ਼ਤਾ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਲਕਸ਼ਣਾ ਵ੍ਰਿਤੀ ਹੀ ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਹੈ।ਇਸ ਨੂੰ ਹੀ ਵਾਮਨ ਨੇ ਅਰਥਾਲੰਕਾਰ ਕਿਹਾ ਹੈ।
ਮਹਿਮਭੱਟ ~ਮਹਿਮਭੱਟ ਨੇ ਸਪਸ਼ਟ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਚਿੱਤ੍ਤਾ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਜਿੱਥੇ ਆਮ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਉਹੋ ਭਾਵ ਦੂਜੀ ਤਰਾ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾ ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਕਹਾਉਦਾ ਹੈ।
ਅਭਿਨਵਗੁਪਤ ~ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਾਂਤ ਦੇ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਅਰਥਾ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈ
ਭਾਮਹ ਤੋ ਬਾਅਦ ਭੋਜਰਾਜ ਨੇ ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਬਾਰੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਦਾ ਮੂਲ ਆਧਾਰ ਮੰਨਿਆ ਹੈ।
ਕੁੰਤਕ ਤੋ ਬਾਅਦ ਆਚਾਰੀਆ ਵਿੱਚੋ ਮੰਮਟ, ਰੁੱਯਕ,ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਨੇ ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਅਲੰਕਾਰ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਇਨਾ ਵਿੱਚੋ ਵੀ ਹੇਮਚੰਦ੍, ਜਯਦੇਵ,ਵਿਦਿਆਧਰ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਨਾਥ ਕੇਸ਼ਵ ਮਿਸ਼ਰ ਨੇ ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਅਲੰਕਾਰ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਹੈ।
ਕੁਤੰਕ ਅਨੁਸਾਰ ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਰੂਪ
ਕੁੰਤਕ ਨੇ ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਦਾ ਵਿਵੇਚਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਦੀ ਆਤਮਾ (ਪ੍ਰਾਣ)ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਨੂੰ ਕਾਾਵਿ ਦਾ ਸਰਵਸਣ ਅਤੇੇ ਮੂਲ ਆਧਾਰ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਕੁੰਤਕ ਅਨੁਸਾਰ ਆਮ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਥਨ ਤੋ ਵੱਖਰੀ ਵਿਚਿਤਰ ਅਦਭੁਤ ਵਰਣਨ ਸ਼ੈਲੀ ਹੀ ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਹੈ।ਇਹ ਕਿਸ ਤਰਾ ਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਵਾਲ ਨੂੰ ਉਠਾਓਦਿਆ ਕੁੰਤਕ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਿਧਗਪਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂੂਰ ਉਕਤੀ ਭਾਵ ਉਹ ਕਾਵਿ ਉਚਾਰ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਦੇ ਕਰਮ ਦਾ ਕੋਸ਼ਲ ਦਾ ਚਮਤਕਾਰ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਚਮਤਕਾਰ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਸੁਹਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਵਚਿਤਰ ਕਾਵਿ ਉਚਾਰ ਹੀ ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਹੈ।
ਕੁੰਤਕ ਦੀ ਇਸ ਵਿਆਖਿਆ ਰਾਹੀ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਦਾ ਅਰਥ ਇੱਕ ਵਚਿੱਤਰ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ।ਅਨੋਖੀ ਵਰਣਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਨਾਮ ਹੀ ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਹੈ। ਇਥੇ ਵਚਿੱਤਰ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਆਮ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਥਨ ਸ਼ੈਲੀ ਤੋ ਵੱਖਰੀ ਜਾ ਚੁਸਤ ਤੇ ਵਿਅੰਗਭਰਪੂਰ ਸੁਹਜਾਤਮਕ ਕਾਵਿ ਉਚਾਰ ਜਾ ਵਿਲੱਖਣ ਅੰਦਾਜ-ਏ-ਬਿਆਨ ਜਾ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਲੱਖਣ ਅੰਦਾਜ਼।
ਕੁੰਤਕ ਨੇ ਕਵੀ ਕੋਸ਼ਲ ਲਈ ਕਵੀ ਵਿਆਪਾਰ (ਵਾਪਾਰ)ਪਦ ਦੀ ਵਰਤੋ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਵੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਕਵੀ ਕਰਮ ਹੈ।ਕਵੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਬਾਰੇ ਕੁੰਤਕ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰਬਲੇ ਜਨਮ ਅਥਵਾ ਇਸ ਜਨਮ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰਾ ਦੀ ਪਰਪੱਕਤਾ ਨਾਲ ਪਰਪੱਕ ਕਵੀ -ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਹੈ।
ਇਕ ਹੋਰ ਥਾ ਤੇ ਕੁੰਤਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਦੀ ਇਸ ਵਿਚਿੱਤ੍ਤਾ ਅਥਵਾ ਵਕ੍ਰਤਾ ਲਈ ਅਤਜਰੂਰੀ ਗੁਣ ਇਹ ਹੈ ਉੱਕਤੀ (ਕਥਨ -ਪ੍ਰਕਾਰ)ਵਿੱਚ ਸਰੋਤੇ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਚਮਤਕ੍ਤ ਅਥਵਾ ਰਸਲੀਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹਨਾਂ ਪ੍ਰੀਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਸੰਪ੍ਰਦਾਇ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਤੱਤ ਵਕ੍ਰਤਾ ਹੈ ਮਤਲਬ ਕਿ ਵਿਅੰਗਪੁਣਾ ਜੋ ਆਮ ਸਹਿਜ-ਸੁਭਾਅ ਲੋਕ-ਕਥਨ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਹੈ।
ਕੁੰਤਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰੰਥ ‘ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਜੀਵਤੰ' ਵਿੱਚ ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਦੀਆਂ ਛੇ ਕਿਸਮਾਂ ਮੰਨੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ-
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ
ਮੈਕਸ ਹੌਰਖੈ਼ਮਰ
ਮੈਕਸ ਹੌਰਖੈ਼ਮਰ(14 ਫਰਵਰੀ 1895 - 7 ਜੁਲਾਈ 1973) ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ । ਹੌਰਖੈ਼ਮਰ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ, ਫੌਜੀਵਾਦ, ਆਰਥਿਕ ਵਿਘਨ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਕਟ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਗਰੀਬੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ । ਇਹ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਨੀਂਹ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਇਕਲਿਪਸ ਆਫ਼ ਰੀਜ਼ਨ (1947), ਬਿਟਵੀਨ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਸਾਇੰਸ (1930-1938) ਅਤੇ, ਥੀਓਡੋਰ ਅਡੋਰਨੋ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ, ਗਿਆਨ ਦੀ ਡਾਇਲੈਕਟਿਕ (1947)। ਫਰੈਂਕਫਰਟ ਸਕੂਲ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਹੋਰਖਾਈਮਰ ਨੇ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ, ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮ ਸੰਭਵ ਬਣਾਏ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ
14 ਫਰਵਰੀ 1895 ਨੂੰ ਮੋਰਿਟਜ਼ ਅਤੇ ਬੇਬੇਟਾ ਹੋਰਖੈ਼ਮਰ ਦੇ ਇਕਲੌਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹੋਰਖੈ਼ਮਰ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਰੂੜੀਵਾਦੀ, ਅਮੀਰ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਯਹੂਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਸਫਲ ਵਪਾਰੀ ਸਨ ਜੋ ਸਟਟਗਾਰਟ ਦੇ ਜ਼ੁਫੇਨਹਾਉਸਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਨ, ਜਿੱਥੇ ਮੈਕਸ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮੋਰਿਟਜ਼ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਸਦੇ ਦੱਸੇ-ਕਦਮਾਂ 'ਤੇ ਚੱਲੇਗਾ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੋਵੇਗਾ। ਮੈਕਸ ਨੂੰ 1910 ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਖਰਕਾਰ ਇੱਕ ਜੂਨੀਅਰ ਮੈਨੇਜਰ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਫਰੈਡਰਿਕ ਪੋਲੌਕ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਹਿਯੋਗੀ ਅਤੇ ਨਜਦੀਕੀ ਦੋਸਤ ਬਣ ਗਿਆ।ਉਹ ਰੋਜ਼ ਰੀਖਰ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲਿਆ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਸਕੱਤਰ ਸਨ। ਅੱਠ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਮੈਕਸ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ, ਇੱਕ ਗੈਰ-ਜੈਂਟਾਈਲ, ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੇਠਲੇ ਵਰਗ ਦੇ, ਰੀਖਰ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਕਸ ਨੇ "ਮੈਡਨ" ਕਿਹਾ ਸੀ) ਨੂੰ ਮੋਰਿਟਜ਼ ਹੋਰਖੈ਼ਮਰ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਢੁਕਵਾਂ ਮੈਚ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮੈਕਸ ਅਤੇ ਮੇਡਨ ਨੇ 1926 ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ 1969 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਇਕੱਠੇ ਰਹੇ।  1917 ਵਿੱਚ, ਉਸਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰੀਅਰ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆਈ ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ।
ਸਿੱਖਿਆ
ਸੋਸ਼ਲ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ
ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲ
ਹੌਰਖੈ਼ਮਰ ਨੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤੱਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। 1953 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਫਰੈਂਕਫਰਟ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਗੋਏਥੇ ਪਲਾਕ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਲਈ ਫਰੈਂਕਫਰਟ ਦਾ ਆਨਰੇਰੀ ਨਾਗਰਿਕ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  ਉਹ 1954 ਅਤੇ 1959 ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਵਿਜ਼ਿਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਲੈਕਚਰ ਦੇਣ ਲਈ ਅਮਰੀਕਾ ਪਰਤਿਆ । 60 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਹੌਰਖੈ਼ਮਰ ਨੇ ਨਕਲੀ ਗਰਭ-ਨਿਰੋਧ, ਖਾਸ ਤੌਰ ' ਤੇ ਗੋਲੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਪੋਪ ਪੌਲ VI ਦੇ ਸਟੈਂਡ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਇਹ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਪਿਆਰ ਦੇ ਅੰਤ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਵੇਗਾ।
ਵਿਰਾਸਤ
ਉਹ 1973 ਵਿੱਚ ਨੂਰੇਮਬਰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਰਿਹਾ । ਮੈਕਸ ਹੋਰਖੈ਼ਮਰ ਨੇ ਥੀਓਡੋਰ ਅਡੋਰਨੋ, ਹਰਬਰਟ ਮਾਰਕੁਸ, ਵਾਲਟਰ ਬੈਂਜਾਮਿਨ, ਲਿਓ ਲੋਵੇਂਥਲ, ਔਟੋ ਕਿਰਚੀਮਰ, ਫਰੈਡਰਿਕ ਪੋਲੌਕ ਅਤੇ ਨਿਊਮੈਨ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ "ਕ੍ਰਿਟੀਕਲ ਥਿਊਰੀ" ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ। ਲੈਰੀ ਰੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ "ਕ੍ਰਿਟੀਕਲ ਥਿਊਰੀ" "ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਮਾਜਿਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਈ ਹੈ"।
50 ਸੇਂਟ
ਕਰਟਿਸ ਜੇਮਸ ਜੈਕਸਨ ਤੀਜਾ (ਜਨਮ 6 ਜੁਲਾਈ, 1975) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਰੈਪਰ, ਅਦਾਕਾਰ, ਵਪਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ 50 ਸੇਂਟ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਦੱਖਣੀ ਜਮਾਇਕਾ, ਕਵੀਂਸ, ਨਿਊ ਯਾਰਕ, ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਜੈਕਸਨ ਨੇ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥ ਵੇਚਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਕੈਰੀਅਰ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ 2000 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕੋਲੰਬਿਆ ਰਿਕਾਰਡਜ਼ ਲਈ ਪਾਵਰ ਆਫ ਦਿ ਡਾਲਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਇੱਕ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਐਲਬਮ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ। 2002 ਵਿੱਚ ਜੈਕਸਨ ਨੇ ਗੈੱਸ ਹੂ ਬੈਕ? ਐਲਬਮ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਹ ਐਮੀਨੈਮ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਐਮੀਨੈਮ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅਫਟਰਮਾਥ ਰਿਕਾਰਡਜ਼, ਸ਼ੇਡੀ ਰਿਕਾਰਡਜ਼ ਅਤੇ ਇੰਟਰਸਕੋਪ ਰਿਕਾਰਡਜ਼ ਲ ਸਾਨ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।
ਮੈਕਸ ਹੌਰਖੈ਼ਮਰ
ਵਿਚਾਰ
ਹੌਰਖੈ਼ਮਰ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵ (ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੁੱਖ) ਅਤੇ ਧਾਰਨਾਵਾਂ (ਕਾਰਨ ਦੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਸਮੀਕਰਨ ਵਜੋਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਨਿਓ-ਕਾਂਟੀਅਨਵਾਦ (ਇਸ ਦੇ ਸੰਕਲਪਾਂ 'ਤੇ ਫੋਕਸ ਦੇ ਨਾਲ) ਅਤੇ ਲੇਬਨਸਫਿਲਾਸਫੀ (ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਖੁਲਾਸੇ 'ਤੇ ਫੋਕਸ ਦੇ ਨਾਲ ) ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ-ਪਾਸੜਤਾ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ। ਹੌਰਖੈ਼ਮਰ ਨੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਵੀ ਗਲਤ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਰੇਕ ਸਕੂਲ ਦੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਸੂਝ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਵਿੱਚ ਉਚਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹੌਰਖੈ਼ਮਰ ਨੇ ਸਮਾਜਿਕ ਢਾਂਚੇ, ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ/ਉਪ-ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਹਕੀਕਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧਾਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆ ਕਿ ਅਸੀਂ ਮਾਰਕੀਟਪਲੇਸ 'ਤੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹਾਂ। ਇਹ ਨੋਟ ਕਰਨਾ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਹੌਰਖੈ਼ਮਰ ਨੇ ਹਰਬਰਟ ਮਾਰਕੁਸ, ਏਰਿਕ ਫਰੋਮ, ਥੀਓਡੋਰ ਅਡੋਰਨੋ ਅਤੇ ਵਾਲਟਰ ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ।
50 ਸੇਂਟ
ਐਮੀਨੈਮ ਅਤੇ ਡਾ. ਡਰੇ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੇ ਰੈਪਰਾਂ ਵਿੱਚੌਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ। 2003 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਜੀ-ਯੂਨਿਟ ਰਿਕਾਰਡਜ਼ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਜੈਕਸਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ ਐਲਬਮ, ਦਿ ਮੈਸਕਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ 2005 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਦੇ ਨਾਲ ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੀ। ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਜੈਕਸਨ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 3 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਐਲਬਮਾਂ ਨੂੰ ਵੇਚਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ 1 ਗ੍ਰੈਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, 13 ਬਿਲਬੋਰਡ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਅਵਾਰਡ, 6ਵਰਲਡ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਅਵਾਰਡ, 3ਅਮੈਰੀਕਨ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ 4 ਬਲੈਕ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਵਾਰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਆਪਚੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਗੈਟ ਰਿਚ ਔਰ ਡਾ ਟਰਾਂਨ (2005) ਨਾਲ ਕੀਤੀ। 2000 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ 50 ਸੈਂਟ ਨੂੰ ਛੇਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਲਾਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਿਲਬੋਰਡ ਦੁਆਰਾ (ਐਮਿਨਮ ਅਤੇ ਨੇਲੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ) ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰੈਪਰ ਹੋਣ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮੈਕਸ ਹੌਰਖੈ਼ਮਰ
ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸਿਧਾਂਤ
ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸਿਧਾਂਤ ਦੁਆਰਾ, ਸਮਾਜ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬਦਲਣ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਸਿਧਾਂਤ, ਹੋਰਖੈ਼ਮਰ ਨੇ "ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਆਲੋਚਨਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ" ਅਤੇ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ, ਫੌਜੀਵਾਦ, ਆਰਥਿਕ ਵਿਘਨ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਕਟ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਗਰੀਬੀ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ।  ਹੋਰਖੈ਼ਮਰ ਨੇ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਅਤੇ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਲੈਂਸਾਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦੁਆਰਾ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸਿਧਾਂਤ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਜੋ ਕਿ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ "ਨਿਰਾਸ਼ਾਵਾਦੀ ਯਹੂਦੀ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾਵਾਦ" ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਹੌਰਖੈ਼ਮਰ ਨੇ ਬੁਰਜੂਆ ਅਤੇ ਗ਼ਰੀਬ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਦੌਲਤ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸਿਧਾਂਤ ਨੇ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਰੁੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜੋ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ ਸੱਚਾ, ਆਜ਼ਾਦ ਅਤੇ ਨਿਆਂਪੂਰਨ ਜੀਵਨ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਗੀਆਂ। ਉਹ ਸਮੁੱਚੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ "ਮਨੁੱਖਜਾਤੀ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਭੌਤਿਕ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਜਾਂਚ" ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਦਾ ਕਾਇਲ ਸੀ । ਹੋਰਖੈ਼ਮਰ ਨੇ ਫਾਸ਼ੀਵਾਦ ਦੇ ਲਾਲਚ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਮਾਤ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਹੌਰਖੈ਼ਮਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਗਠਿਤ ਸਮਾਜ ਜੋ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ" ਅਜਿਹੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਨਾਲ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ ਜੋ "ਸਾਂਝੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕੇ"।ਇਹਨਾਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਇਸ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋਏਗੀ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੰਕਲਪਾਂ ਅਤੇ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸਮਝ ਲਈ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਇਸਦੇ ਦੁਆਰਾ, ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸਿਧਾਂਤ "ਬੁਰਜੂਆ ਸਮਾਜ ਦੀ ਇੱਕ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ 'ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਆਲੋਚਨਾ' ਨੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ 'ਯੂਟੋਪੀਅਨ ਸਮੱਗਰੀ' ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ"। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ, ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸਿਧਾਂਤ ਨੇ ਸਾਰੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
50 ਸੇਂਟ
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਜੈਕਸਨ ਦਾ ਜਨਮ ਕਵੀਂਸ, ਨਿਊ ਯਾਰਕ, ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਸਬਰੀਨਾ ਨਸ਼ਾ ਤਸਕਰ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਜੈਕਸਨ 8 ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੈਕਸਨ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਬੇਬੇ ਨੇ ਪਾਲਿਆ ਸੀ।
11 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਅਤੇ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਥਾਨਕ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਜਿਮ ਖੋਲ੍ਹੀ ਸੀ। 29 ਜੂਨ, 1994 ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਅਫਸਰ ਨੇ ਜੈਕਸਨ ਨੂੰ ਕੋਕੀਨ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਸ਼ੀਸ਼ੀਆਂ ਵੇਚਣ 'ਤੇ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਤਿੰਨ ਹਫਤੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹੈਰੋਇਨ, ਕੋਕੈਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਿਸਤੌਲ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜੈਕਸਨ ਨੇ ਬਦਲਾਅ ਲਈ ਰੂਪਕ ਅਲੰਕਾਰ ਉਪਨਾਮ 50 ਸੇਂਟ ਅਪਣਾਇਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1975 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੈਪਰ
ਮੁੜਿਆ ਲੋਕ
ਮੁੜਿਆ ਲੋਕ (ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲੇ) ਛੱਤੀਸਗੜ, ਭਾਰਤ ਦੇ  ਬਸਤਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਕਬੀਲੇ ਹਨ।  ਉਹ ਗੋਂਡੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਉਹ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਤ-ਲਿੰਗ ਵਾਲੇ ਡਾਰਮਿਟਰੀਆਂ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਕਿ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਲਿੰਗ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਲਈ ਕਿਸ਼ੋਰੀਆਂ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਇਕੱਲੇ ਸਾਥੀ ਨਾਲ ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਲੜੀਵਾਰ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਸਰਬ-ਆਹਾਰੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਸਰਾਬ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸਮਾਜਿਕ ਬਣਤਰ
ਮੁੜਿਆ ਲੋਕ ਸਮੂਹਿਕਤਾ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।  ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜ ਬਰਾਦਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:  ਨਾਗਵਾਨ (ਸੱਪ ਦੌੜ), ਕਾਛੀਮਵਾਨ (ਕੱਛੂ ਦੌੜ), ਬਾਕਰਵਾਨ (ਬੱਕਰੀ ਦੌੜ), ਬਾਘ (ਟਾਈਗਰ ਦੌੜ) ਅਤੇ ਬੋਡਿੰਕਵਾਨ (ਮੱਛੀ ਦੌੜ).. ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਟੋਟੇਮ ਜਾਨਵਰ ਨੂੰ ਖਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਇਹ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਲਈ ਸੋਗ ਕਰਨਾ ਅਵਸ਼ਕ ਹੈ।
ਪਹਿਰਾਵਾ
thumb|ਮੁੜਿਆ ਮਹਿਲਾ ਨਾਚ ਪਹਿਰਾਵਾ
ਫੁਟਨੋਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਛੱਤੀਸਗਗੜ੍ਹ ਦੇ ਕਬੀਲੇ
ਐੱਸ.ਫ਼ਾਓ. ਵੈਰਦਾ ਬਰੇਮਨ
'''ਐਸ.ਵੀ. ਵੇਰਡਰ ਬਰੇਮਨ''', ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜਰਮਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਇਹ ਬਰੇਮਨ, ਜਰਮਨੀ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਵੇਸੇਰਸਟੇਡੀਅਮ, ਬਰੇਮਨ ਅਧਾਰਤ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਜੋ ਬੁੰਡਸਲੀਗਾ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਗੋਵਿੰਦ ਪਾਨਸਰੇ
ਗੋਵਿੰਦ ਪਨਸਾਰੇ (26 ਨਵੰਬਰ 1933 - 20 ਫਰਵਰੀ 2015) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਆਗੂ, ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਸੀ ਪੀ ਆਈ) ਦਾ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ। ਉਹ 1984 ਵਿੱਚ ਮਰਾਠੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਸ਼ਿਵਾ ਜੀ ਮਰਾਠਾ ਦੀ ਜੀਵਨੀ, ਸ਼ਿਵਾ ਜੀ ਕੋਣ ਹੋਤਾ? (शिवाजी कोण होता?) ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ
ਗੋਵਿੰਦ ਪਨਸਾਰੇ ਦਾ ਜਨਮ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮਪੁਰ ਤਾਲੁਕਾ, ਅਹਿਮਦਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਕੋਲਹਾਰ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 26 ਨਵੰਬਰ 1933 ਨੂੰ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ. ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਾਰਾਮ ਕਾਲਜ, ਕੋਲਹਾਪੁਰ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਬੀਏ (ਆਨਰਜ਼) ਅਤੇ ਐਲਐਲਬੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਇੱਕ ਅਖਬਾਰ ਵਿਕਰੇਤਾ ਅਤੇ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਪੜਾਸੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਸਕੂਲ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਧਿਆਪਕ ਵੀ ਰਿਹਾ। ਉਸਨੇ 1964 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਸਾਲ ਕੋਲਹਾਪੁਰ ਵਕੀਲ 'ਬਾਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕੀਤੀ।
ਮੌਤ
16 ਫਰਵਰੀ 2015 ਨੂੰ ਕੋਲਹਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਅਗਿਆਤ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਗੋਵਿੰਦ ਪਾਨਸਰੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਉੱਤੇ ਕੋਲਹਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਜਾਨਲੇਵਾ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੋਨੋਂ ਸਵੇਰੇ ਟਹਿਲਣ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਗੰਭੀਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਏਅਰ ਐਂਬੂਲੇਂਸ ਰਾਹੀਂ ਮੁੰਬਈ ਲਿਆਕੇ ਬਰੀਚ ਕੈਂਡੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਕਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ
ਡਾਇਓਡ
ਡਾਇਓਡ ਇੱਕ ਬਿਜਲਈ ਪੁਰਜ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਦੋ ਟਰਮੀਨਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਦੀ ਖੂਬੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪਾਸਿਓਂ ਬਿਜਲੀ ਲੰਘ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਦਕਾ ਇਹ ਏ ਸੀ ਬਿਜਲੀ ਨੂੰ ਡੀ ਸੀ ਬਿਜਲੀ ਚ ਪਲ਼ਟਣ ਲਈ ਤੇ ਰੇਡੀਓ ਚ ਰੇਡੀਓ ਸਿਗਨਲ ਨੂੰ ਮੋਡੋਲੀਸ਼ਨ ਚ ਬਦਲਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਲੀਕਾਨ ਦੇ ਡਾਇਓਡ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕੈਬਰੇ ਦ੍ਰਿਸ਼
ਕੈਬਰੇ ਦ੍ਰਿਸ਼  (Cabaret Scene) (1922) ਸਪੈਨਿਸ਼ ਪੜਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਸਾਲਵਾਡੋਰ ਡਾਲੀ ਦਾ ਸਿਰਜਿਆ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰ ਹੈ।
ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਚਟਾਨਾਂ
ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਚਟਾਨਾਂ ਉਹ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣਕ ਬਣਤਰ ਜਾਂ ਸ਼ਕਲ ਤਾਂ ਬਦਲ ਗਈ ਹੈ ਪਰ ਚਟਾਨ ਸਮੁਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਖੰਡ ਅਤੇ ਅਟੁਟ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਚਟਾਨਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਭੌਤਿਕ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਵੀ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਖਣਿਜ ਦੂਜੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਾਪ ਦੀ ਬਹੁਲਤਾ ਕਰ ਕੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਣ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਅੰਦਰ ਸਮਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਬਾਹਰੀ ਕਣ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਚਟਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਤਾਪ, ਸੰਪੀੜਨ ਅਤੇ ਘੁਲਣ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਚਟਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਚਟਾਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਨਿਖੜਨਾ ਔਖਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਉਦਾਰਹਨਾਂ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੂਗੋਲ
ਪੈਰਾਗੁਏ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਮਹਾਮਾਰੀ 2020
2019–20 ਦੇ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ 7 ਮਾਰਚ 2020 ਨੂੰ ਪੈਰਾਗੁਏ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣ ਤੇ ਹੋਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਅਸੁੰਸਿਨ ਵਿੱਚ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 10 ਮਾਰਚ 2020 ਨੂੰ, ਪੈਰਾਗੁਏਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਡਿਕ੍ਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਫੈਲਣ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੇ ਟੀਚੇ ਨਾਲ 15 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਕਲਾਸਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਨਤਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਮਾਗਮਾਂ ਨੂੰ ਮੁਅੱਤਲ ਕੀਤਾ, ਗਿਆ ਡਿਕ੍ਰੀ ਨੰਬਰ 3442/2020। ਹੋਰ ਰੋਕਥਾਮ ਉਪਾਅ ਅਪਣਾਏ ਗਏ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਸਮਾਂ ਲੰਘਦਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਰਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੰਦ ਕਰਨਾ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਾਖਲੇ' ਤੇ ਰੋਕ, ਕਰਫਿ. ਅਤੇ ਉਪਾਵਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਨਿਯੰਤਰਣ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ।
20 ਮਾਰਚ 2020 ਨੂੰ, ਪਹਿਲੀ ਮੌਤ ਅਤੇ ਕਮਿੳਨਿਟੀ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕੇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ 12 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੱਕ ਕੁੱਲ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ, ਆਜ਼ਾਦ ਅੰਦੋਲਨ 28 ਮਾਰਚ ਤੱਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀਮਤ ਸੀ।
ਪਿਛੋਕੜ
12 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ, ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (ਡਬਲਯੂਐਚਓ) ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਚੀਨ ਦੇ ਹੁਬੇਈ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਵੁਹਾਨ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ 31 ਦਸੰਬਰ 2019 ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
2003 ਦੇ ਸਾਰਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਕੋਵਿਡ -19 ਲਈ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਰ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰਸਾਰ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੁੱਲ ਮੌਤ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਨਾਲ।
ਘਟਨਾ ਰੱਦ
ਜਦੋਂ ਸਮਾਜਕ ਦੂਰੀਆਂ ਜਨਤਕ ਸ਼ਬਦ-ਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈਆਂ, ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਲਾਗਾਂ ਦੀ ਦਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਵੱਡੇ ਇਕੱਠਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਕੁਝ ਰੱਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਜਾਂ ਮੁਲਤਵੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਮਾਗਮਾਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2019-20 ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਬਿਮਾਰੀ
ਮਾਰਟਿਨ ਹੀਜ਼ਨਬਰਗ
ਮਾਰਟਿਨ ਹੀਜ਼ਨਬਰਗ (7 ਅਗਸਤ 1940) ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਜੀਨ ਮੀਊਟੇਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਸੋਧਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਹ ਵਾਰਨਰ ਹਿਜ਼ਨਬਰਗ ਦੇ ਪੁਤਰ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਸਿਧਾਂਤ ਲਈ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
ਕੌਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੀਤੀ 2020
ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੌਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੀਤੀ 2020 ਜਾਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੀਤੀ 2020 (ਐਨ.ਈ.ਪੀ 2020) ਕੇਂਦਰੀ ਕੈਬਨਿਟ ਦੁਆਰਾ 29 ਜੁਲਾਈ, 2020 ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਿੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਨੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਕੌਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੀਤੀ 1986 ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸੋਧੇ ਰੂਪ 1992 ਦੇ ਬਦਲ ਵਜੋਂ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਨੀਤੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਅਤੇ ਉਚੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਪਿਛੋਕੜ
ਕੌਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੀਤੀ 2020 ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੀਤੀ 1986 ਦੀ ਥਾਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ 2014 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਚੋਣ ਮਨੋਰਥ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਸਿੱਖਿਆ ਨੀਤੀ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ। ਜਨਵਰੀ 2015 ਵਿਚ, ਸਾਬਕਾ ਕੈਬਨਿਟ ਸਕੱਤਰ ਟੀ.ਐਸ.ਆਰ. ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਨਵੀਂ ਸਿੱਖਿਆ ਨੀਤੀ ਲਈ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਜੂਨ 2017 ਵਿੱਚ, ਐਨਈਪੀ ਦਾ ਖਰੜਾ ਸਾਲ 2019 ਵਿੱਚ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਸੰਗਠਨ (ਇਸਰੋ) ਦੇ ਮੁਖੀ ਕੇ.ਕਸਤੂਰੀਰੰਗਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਪੈਨਲ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਵੀਂ ਸਿੱਖਿਆ ਨੀਤੀ 2019 ਦਾ ਖਰੜਾ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਜਨਤਕ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਮੌਜੂਦਾ ਨੀਤੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। 28 ਜੁਲਾਈ 2020 ਦੀ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਵਜ਼ਾਰਤ ਨੇ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੀਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਇਸ ਅਧੀਨ ਕਾਇਮ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕੌਮੀ ਅਦਾਰਿਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਉਠਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਦਮਾਂ ਦਾ ਉਲੇਖ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਬੰਧ
ਕੌਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੀਤੀ 2020 ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਰਾਹ ਪੱਧਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਿੱਖਿਆ 'ਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕੇ ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ ਦੇ 6% ਤੱਕ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ।
ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਜਾਂ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ 5 ਵੀਂ ਕਲਾਸ (ਤਰਜੀਹੀ ਜਮਾਤ 8 ਵੀਂ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਕ ਵੀ) ਤੱਕ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਬਣਨਗੀਆਂ। ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਹਰ ਪੱਧਰ ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਨੀਤੀ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਭਾਸ਼ਾ ਥੋਪੀ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗੀ।
ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ
ਐਨ.ਈ.ਪੀ. ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ
ਕੁਝ ਸਿੱਖਿਆ ਮਾਹਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਨਵੀਂ ਕੌਮੀ ਵਿੱਦਿਅਕ ਨੀਤੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀਕਰਨ ਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਕ, ਸਮਾਜਿਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਪੁਰਾਤਨ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਸੋਚ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰੀ ਸਮੋਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ ਦੇ ਛੇ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ 'ਤੇ ਖਰਚਣ ਦਾ ਟੀਚਾ ਦੁਬਾਰਾ ਲਿਖਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਨਵੀਂ ਸਿੱਖਿਆ ਨੀਤੀ ਅਜੇ ਵੀ ਕੁਠਾਰੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ (1964) ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਏ ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ ਦੇ 6 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬਜਟ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਅਸਲੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ 2014 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 2019 ਤੱਕ ਜਦੋਂ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦੌਰ ਸੀ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਬਜਟ ਦਾ 2.88 ਫ਼ੀਸਦ ਖਰਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜੋ ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਿਰਫ਼ 0.5 ਫ਼ੀਸਦ ਸੀ। ਕਹਿਣ ਦਾ ਭਾਵ, ਅਸੀਂ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉਚੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਤੱਕ ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ ਦਾ ਇੱਕ ਫ਼ੀਸਦ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਖਰਚ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਈਏ ਅਤੇ ਲਿਖਣ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਹਰ ਵਾਰੀ 6 ਫ਼ੀਸਦ ਦਾ ਰਟਨ ਮੰਤਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਹਕੀਕਤ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸੁਪਨੇ ਤਾਂ ਨਵੀਂ ਸਿੱਖਿਆ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਦਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਪਰ ਖਰਚਣ ਲਈ ਜੇਬ ਵਿੱਚ ਧੇਲਾ ਨਹੀਂ।
ਕਾਂਗਰਸ ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਸ਼ਸ਼ੀ ਥਰੂਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਟੀਚੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਹੈ। ਬੀ.ਬੀ.ਸੀ. ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਆਰ.ਐਸ.ਐਸ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸੰਗਠਨ ਦੁੱਟਾ (ਡੂਟਾ) ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇਤਰਾਜ਼ਯੋਗ ਮੰਨਦਿਆਂ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਗਵਰਨਰਜ਼ ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੀ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨਾ ਅਨੁਚਿਤ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੀਤੀ
ਪੌਪ ਸ਼ਾਲਿਨੀ
ਸ਼ਾਲਿਨੀ ਸਿੰਘ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Shalini Singh), ਜਿਸਨੂੰ ਪੌਪ ਸ਼ਾਲਿਨੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। 1984 ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ, ਉਹ ਇੱਕ ਗਾਇਕ, ਕਲਾਕਾਰ, ਬਲੌਗਰ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਵੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਿਰਫ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਐਲਬਮ 'ਸ਼ਾਲਿਨੀ' ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਐਲਬਮਾਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 5000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੀਤ ਗਾਏ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਏ.ਆਰ.ਰਹਿਮਾਨ, ਹੈਰਿਸ ਜੈਰਾਜ, ਇਲਯਾਰਾਜਾ, ਯੁਵਨ ਸ਼ੰਕਰ ਰਾਜਾ, ਵਿਧਿਆਸਾਗਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਗਾਏ ਹਨ।
ਸ਼ਿਵਾਜੀਰਾਓ ਗਿਰਧਰ ਪਾਟਿਲ
ਸ਼ਿਵਾਜੀਰਾਓ ਗਿਰਧਰ ਪਾਟਿਲ (5 ਮਾਰਚ 1925 – 22 ਜੁਲਾਈ 2017) ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਮਾਜਿਕ ਸਰਗਰਮੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਾਰਜਕਾਲ ਲਈ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਰਿਹਾ ਸੀ। 2013 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸਮਿਤਾ ਪਾਟਿਲ ਦਾ ਪਿਤਾ ਸੀ।
ਪੌਪ ਸ਼ਾਲਿਨੀ
ਉਹ ਟਿਨਸੇਲ ਰੰਗੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਦੀ ਸੀ.ਈ.ਓ ਵੀ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਬਾਲਾਜੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਬੇਟਾ ਆਦਿਤਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਸਵੀਡਨ ਅਧਾਰਤ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਜਨਰਲ ਮੈਨੇਜਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਿਵਾਜੀਰਾਓ ਗਿਰਧਰ ਪਾਟਿਲ
ਜੀਵਨ
ਪਾਟਿਲ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਸੀਪੀਆਈ), ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ, ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਸਮੇਤ ਕਈ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਪੌਪ ਸ਼ਾਲਿਨੀ
ਅਵਾਰਡ
ਉਸਨੂੰ ਰੋਟਰੀ ਕਲੱਬ ਤੋਂ ਯੂਥ ਮੈਰਿਟ ਅਵਾਰਡ ਨਾਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ। ਉਸਨੂੰ 1997 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਕਲਾਈ ਮੰਦਰਮ ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਗਾਇਕਾ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਮਿਲਿਆ।
ਸ਼ਿਵਾਜੀਰਾਓ ਗਿਰਧਰ ਪਾਟਿਲ
ਜੀਵਨ
ਪਾਟਿਲ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਇੱਕ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਿਸ਼ੋਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਲਹਿਰ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ। 1939 ਵਿੱਚ, ਸਿਰਫ਼ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ (ਏਆਈਐਸਐਫ) ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਸੀਪੀਆਈ) ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਿੰਗ ਹੈ। ਅਗਸਤ 1936 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ, AISF ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਅਨ ਸੀ। ਏਆਈਐਸਐਫ ਦੁਆਰਾ, ਪਾਟਿਲ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਹਿੰਸਕ ਸਨ, ਅਤੇ ਪਾਟਿਲ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਕੈਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਜ਼ਾ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫੜੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚੋਂ ਭੱਜ ਕੇ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਛੁਪਿਆ ਰਿਹਾ।
ਪੌਪ ਸ਼ਾਲਿਨੀ
ਅਵਾਰਡ
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਚੇਨਈ ਦੇ ਲਾਇਨਜ਼ ਕਲੱਬ ਦੁਆਰਾ ਸਪੈਸ਼ਲ ਪਲੇਬੈਕ ਸਿੰਗਰ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ। ਉਸਨੇ 2002 ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਗਾਇਕਾ ਵਜੋਂ ਮੈਚਮੇਕਰਜ਼ ਤੋਂ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਨੇ ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਰਵੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਗਾਇਕ ਕੰਨੜ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਕੇ. ਬਲਾਚੰਦਰ ਦੁਆਰਾ ਸੀਰੀਅਲ ਆਂਜਲ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨਵੇਂ ਚਿਹਰੇ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਪੌਪ ਕਾਰਨ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਨਾਜ਼ਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸ਼ਿਵਾਜੀਰਾਓ ਗਿਰਧਰ ਪਾਟਿਲ
ਜੀਵਨ
ਪਾਟਿਲ 1960 ਤੋਂ 1967 ਤੱਕ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ (ਉੱਪਰ ਸਦਨ) ਅਤੇ 1967 ਤੋਂ 1978 ਤੱਕ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ (ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ) ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਰਹੇ, ਸ਼ਿਰਪੁਰ ਤੋਂ 1967 ਅਤੇ 1972 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਲੜੀਆਂ ਅਤੇ ਜਿੱਤੀਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕਾਰਜਕਾਲਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ: 1968-72 ਵਸੰਤਰਾਓ ਨਾਇਕ ਦੇ ਅਧੀਨ ਅਤੇ 1976-78 ਸ਼ੰਕਰਰਾਓ ਚਵਾਨ ਅਤੇ ਵਸੰਤਦਾਦਾ ਪਾਟਿਲ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ। ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ, ਪਾਟਿਲ ਨੇ ਸਿੰਚਾਈ, ਬਿਜਲੀ, ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ, ਸਹਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਹ 1992 ਤੋਂ 1998 ਤੱਕ ਇੱਕ ਕਾਰਜਕਾਲ ਲਈ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਰਿਹਾ।
ਪੌਪ ਸ਼ਾਲਿਨੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1984 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼ਿਵਾਜੀਰਾਓ ਗਿਰਧਰ ਪਾਟਿਲ
ਜੀਵਨ
ਪਾਟਿਲ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਖੰਡ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਸਹਿਕਾਰੀ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਸੀ, ਜੋ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖੇਤਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। 1981 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਿਰਪੁਰ, ਧੂਲੇ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਸਹਿਕਾਰੀ ਖੰਡ ਫੈਕਟਰੀ "ਸ਼ੀਰਪੁਰ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਾਖਰ ਕਾਰਖਾਨਾ" ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਉਹ 2009 ਤੱਕ ਲਗਾਤਾਰ 27 ਸਾਲ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੇ, ਜਦੋਂ ਬਸੰਤਰਾਓ ਪਾਟਿਲ ਚੁਣੇ ਗਏ।, ਪਾਟਿਲ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਕੋਆਪਰੇਟਿਵ ਸ਼ੂਗਰ ਫੈਕਟਰੀਜ਼ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
1996 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ, ਸਮਿਤਾ ਪਾਟਿਲ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਟਰੱਸਟ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਉਸ ਦੀ ਧੀ, ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸਮਿਤਾ ਪਾਟਿਲ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ 1986 ਵਿੱਚ ਜਣੇਪੇ ਦੌਰਾਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਟਰੱਸਟ ਧੂਲੇ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਸ਼ਿਰਪੁਰ ਤਾਲੁਕਾ ਦੇ ਦਹੀਵੜ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਿਤਾ ਪਾਟਿਲ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਆਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ।
2013 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ
ਪਾਟਿਲ ਦਾ ਵਿਆਹ ਵਿਦਿਆਤਾਈ ਪਾਟਿਲ (ਵਿਦਯੋਤਮਾ ਦੇਸ਼ਮੁਖ) ਨਾਲ ਇੱਕ ਗੈਰ ਰਵਾਇਤੀ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਵਿਦਿਆਤਾਈ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ ਵਜੋਂ ਸ਼ਿਵਾਜੀਰਾਓ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ-ਬਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਕਾਰਨ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਜੋਸ਼ ਅਤੇ ਸਮਰਪਣ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਆਦਮੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਿਵਾਜੀਰਾਓ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨੋਟ ਭੇਜਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੇਗੀ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਨਾਸਤਿਕ ਅਤੇ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸਾਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1938 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਇਹ ਵਿਆਹ 77 ਸਾਲ ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ ਮਾਰਚ 2015 ਵਿਦਿਆਤਾਈ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਵਿਆਹ ਇਕਸੁਰ ਅਤੇ ਠੋਸ ਰਿਹਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 12 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਕੈਦ, ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਰੁਤਬੇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ-ਸਟਾਰ ਧੀ ਦੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਭਰੀ ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਵੇਂ-ਜਨਮੇ ਅਨਾਥ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਪਾਟਿਲ ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ ਅਨੀਤਾ, ਸਮਿਤਾ ਅਤੇ ਮਾਨਿਆ ਦੇ ਮਾਪੇ ਸਨ। ਅਨੀਤਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇਸ਼ਮੁਖ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋੜੇ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਵਰੁਣ ਅਤੇ ਆਦਿਤਿਆ ਦੇਸ਼ਮੁਖ ਹਨ। ਅਨੀਤਾ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਕਾਰ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ। ਅਨੀਤਾ ਦੀ ਪੋਤੀ ਦਾ ਨਾਂ ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਸਮਿਤਾ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਸਮਿਤਾ ਦੇਸ਼ਮੁਖ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਤੀਜੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ, ਮਾਨਿਆ ਸੇਠ, ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਪੋਸ਼ਾਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਮਿਤਾ ਪਾਟਿਲ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੀ ਦੂਜੀ ਧੀ, ਸਮਿਤਾ ਪਾਟਿਲ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਨਿਊਜ਼ ਰੀਡਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਪਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਹ ਇੱਕ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ। ਉਸਨੇ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਤੋਂ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਬਣੇ ਰਾਜ ਬੱਬਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਨਾਦਿਰਾ ਬੱਬਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੋ ਬੱਚੇ ਸਨ। ਇਸ ਰਿਸ਼ਤੇ ਤੋਂ ਸਮਿਤਾ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਦਸੰਬਰ 1986 'ਚ ਉਸ ਨੇ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਕਾਰਨ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਪਾਟਿਲ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ 60ਵੇਂ ਜਨਮਦਿਨ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਫਿਰ ਵੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਵ-ਜੰਮੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਈ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਹੋ ਕੇ ਅਦਾਕਾਰ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬੱਬਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਤੀਕ, ਜਿਸ ਦਾ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਰਾਜ ਬੱਬਰ ਨਾਲ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਹੀ ਸੰਪਰਕ ਸੀ, ਸ਼ਿਵਾਜੀਰਾਓ ਪਾਟਿਲ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਤਾਈ ਪਾਟਿਲ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਵਿਹਾਰਕ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦਾ ਸੀ। ਪ੍ਰਤੀਕ ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੀ ਦਾਦੀ ਨੂੰ " ਮਾਂ " (ਮਾਂ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।
ਨੋਟਸ
ਬਸੰਤਰਾਓ ਉੱਤਮ ਰਾਓ ਪਾਟਿਲ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਸੰਤਦਾਦਾ ਪਾਟਿਲ ਦੋਵੇਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਾਜੋਰਾਓ ਗਿਰਧਰ ਪਾਟਿਲ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਿਵਾਜੀਰਾਓ ਨੀਲਾਂਗੇਕਰ ਪਾਟਿਲ ਨਾਲ ਕੋਈ ਉਲੇਝੇਵਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਗੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2017 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1925 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਜਮੇ ਨੂੰ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ
ਸ਼ਾਨ-ਉਲ-ਹੱਕ ਹੱਕੀ
ਸ਼ਾਨ-ਉਲ-ਹੱਕ ਹੱਕੀ (ਉਰਦੂ: شان الحق حقی), ਸਿਤਾਰਾ-ਏ-ਇਮਤਿਆਜ਼, ਤਮਘਾ-ਏ-ਕਾਇਦ-ਏ-ਆਜ਼ਮ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਕਵੀ, ਲੇਖਕ, ਪੱਤਰਕਾਰ, ਪ੍ਰਸਾਰਕ, ਅਨੁਵਾਦਕ, ਆਲੋਚਕ, ਖੋਜਕਾਰ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਕੋਸ਼ਕਾਰ ਸੀ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਇਤਸ਼ਾਮੁਦੀਨ ਹੱਕੀ ਨੇ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵੀ ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਸ਼ੀਰਾਜ਼ੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ, ਤਰਜੁਮਨ-ਉਲ-ਗ਼ੈਬ, ਆਇਤ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾਨ-ਏ-ਹਾਫ਼ੇਜ਼ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਅਤੇ ਬਾਬਾ-ਏ-ਉਰਦੂ ਮੌਲਵੀ ਅਬਦੁਲ ਹੱਕ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਲੁਘਾਤ-ਏ-ਕਬੀਰ ਦੇ ਸੰਕਲਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। (ਗ੍ਰੈਂਡ ਉਰਦੂ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ)।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1917 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2005
ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਬਹੁਤ ਲੰਬਾ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ  ਸਲਤਨਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਅਜ਼ੀਮ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਹੁਕਮਰਾਨਾਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਸ ਦਾ ਚੱਪਾ ਚੱਪਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦਾਸਤਾਨਾਂ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।  ਇੱਕ ਕਰੋੜ 73 ਲੱਖ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਨਾਲ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ 8ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਜਮਨਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਆਬਾਦ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ 6ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਪੂਰਵ ਤੋਂ ਆਬਾਦ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਉਰੂਜ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਇੱਕ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਤੇ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਭਰਿਆ। ਦਿੱਲੀ ਕਿੰਨੇ ਵਾਰ ਬਣੀ ਕਿੰਨੇ ਵਾਰ ਢਹੀ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਹਿਸਾਬ ਨਹੀਂ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਆਏ ਬਾਹਰੀ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਕਿਤੋਂ ਬਣਵਾਇਆ ਕਿਤੋਂ ਉਜਾੜਿਆ। ਪਰ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਦਿੱਲੀ ਹੀ ਰਹੀ। ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂਆਂ, ਮੁਸਲਿਮਾਂ ਅਤੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਵਿਰਾਸਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਤਸਵੀਰ ਹੈ।
ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਾਕਾਵਿ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜੋ ਪਾਂਡਵ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ। ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਪੁਰਾਣੇ ਕਿਲੇ ਬਾਰੇ  ਹਿੰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਿਲਾ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਦੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਹੈ ਜੋ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਾਤਤਵ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ  ਵਿਚ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਖੁਦਾਈ ਦੌਰਾਨ ਕੁਝ ਦੀਵਾਰ ਚਿੱਤਰ ਮਿਲੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ 1000 ਈ.ਪੂ. ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨਤਾ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
right|thumb|300x300px|ਸ਼ਾਹਜਹਾਨਾਬਾਦ (ਵਰਤਮਾਨ:ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ) ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਕਸ਼ਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਦੀ ਆਧੁਨਿਕ ਦਿੱਲੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿੱਲੀ ਸੱਤ ਵਾਰੀ ਉਜੜੀ ਅਤੇ ਵਸੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਕੁਝ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਅੱਜ ਵੀ ਦੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਲਾਲਕੋਟ, ਸੀਰੀ ਦਾ ਕਿਲਾ ਅਤੇ ਕਿਲਾ ਰਾਇ ਪਿਥੌਰਾ: ਤੋਮਰ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਕਿਲੇ ਲਾਲ ਕੋਟ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕੁਤੁਬਦੀਨ ਐਬਕ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸਿਰੀ ਦਾ ਕਿਲਾ, 1303 ਵਿੱਚ ਅਲਾਉਦੀਨ ਖਿਲਜੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਤੁਗਲਕਾਬਾਦ, ਗਿਆਸੁਦੀਨ ਤੁਗਲਕ(1321-1325) ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਜਹਾਂਪਨਾਹ ਕਿਲਾ, ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਤੁਗਲਕ(1325-1351) ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਕੋਟਲਾ ਫਿਰੋਜਸ਼ਾਹ, ਫਿਰੋਜਸ਼ਾਹ ਤੁਗਲਕ (1351-1388) ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਪੁਰਾਣਾ ਕਿਲਾ (ਸ਼ੇਰਸ਼ਾਹ ਸੂਰੀ) ਅਤੇ ਦੀਨਪਨਾਹ (ਹੁਮਾਯੂ ;ਦੋਨੇ ਉਸੇ ਥਾਂ ਤੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਪੌਰਾਣਿਕ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ (1538-1545) ਸ਼ਾਹਜਹਾਨਾਬਾਦ, ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ (1628-1649) ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਕਿਲਾ ਤੇ ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਂਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਸਤਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਸਮ੍ਰਾਟ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ (1628-1658) ਨੇ ਸੱਤਵੀਂ ਵਾਰ ਦਿੱਲੀ ਵਸਾਈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਹਜਹਾਨਾਬਾਦ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅ`ਜ ਕੱਲ ਇਸ ਦੇ ਕੁਝ ਭਾਗ ਪੁਰਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੁਰਖਿੱਤ ਹਨ। ਇਸ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਧਰੋਹਰਾਂ ਅੱਜ ਵੀ ਸੁਰਖਿੱਤ ਬਚਿੱਆਂ ਹੋਇਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਕਿਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।ਜਦ ਤੱਕ ਸ਼ਾਹਜਹਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਦਲ ਕੇ ਆਗਰਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਦਿੱਲੀ ਹੀ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰਹੀ।1638 ਈ.ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪੁਰਾਣੀ ਰਹੀ।ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ (1658-1707)ਨੇ ਸ਼ਾਹਜਹਾਨ ਨੂੰ ਗੱਦੀ ਤੋਂ ਉਤਾਰ ਕੇ ਖੁੱਦ ਨੂੰ ਸ਼ਾਲੀਮਾਰ ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਸਮਰਾਟ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 1857 ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਨੇ ਬਹਾਦੁਰਸ਼ਾਹ ਜ਼ਫ਼ਰ ਨੂੰ ਰਗੂੰਨ ਘੇਜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਲਕੱਤਾ ਤੋਂ ਸ਼ਾਸਨ ਸੰਭਾਲਿਆ ਪਰ ਬਵਦ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਉਦਯੋਗਿਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਮਹਾਨਗਰਾਂ ਦਾ ਪੂਨਰਨਿਰਮਾਣ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਨੂੰ ਢਹਾ ਦਿਤਾ।
ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਰਾਜ ਨਾਂ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਵਿੱਚ ਰਸੌਲੀ
ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਵਿੱਚ ਰਸੌਲੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਰੱਭਾਸ਼ਯ ਲੇਯੋਮੀਆਮ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗਰੱਭਾਸ਼ਯ ਦੇ ਸੁਭਾਵਕ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਟਿਊਮਰ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦਕਿ ਦੂਸਰਿਆਂ ਨੂੰ ਦਰਦਨਾਕ ਜਾਂ ਤੇਜ਼ ਮਹਾਂਵਾਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਡੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਬਲੈਡਰ 'ਤੇ ਧੱਕ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਕਸਰ ਪਿਸ਼ਾਬ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੈਕਸ ਦੌਰਾਨ ਜਾਂ ਪਿੱਛਲੇ ਪਾਸੇ ਹੇਠਲੇ ਦਰਦ ਦੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਔਰਤ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਬੱਚੇਦਾਨੀ 'ਚ ਇੱਕ ਜਾਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਸੌਲੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਦੇ-ਕਦੇ, ਰਸੌਲੀ ਕਾਰਨ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਅਸਧਾਰਨ ਹੈ।
ਗਰੱਭਾਸ਼ਯ ਫਿਬਰੋਇਡਜ਼ ਦਾ ਸਹੀ ਕਾਰਨ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਫਿਬਰੋਇਡਜ਼ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਾਰਮੋਨ ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ ਕਾਰਨ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਜੋਖਮ ਦੇ ਕਾਰਕਾਂ 'ਚ ਮੋਟਾਪੇ ਅਤੇ ਲਾਲ ਮੀਟ ਖਾਣਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਪੇਸਲੀ ਜਾਂਚ ਜਾਂ ਮੈਡੀਕਲ ਇਮੇਜਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਨਿਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਲੱਛਣ ਨਾ ਹੋਣ ਤਾਂ ਇਲਾਜ ਦੀ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਐਨ.ਐਸ.ਏ.ਆਈ.ਡੀ. ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਜਿਹੇ, ਇਬੂਪ੍ਰੋਫ਼ੇਨ, ਦਰਦ ਅਤੇ ਖੂਨ ਨਾਲ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦਕਿ ਪੈਰਾਸੀਟਾਮੋਲ (ਅਸੀਟਾਮਿਨੋਫ਼ਿਨ) ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।  ਭਾਰੀ ਮਹਾਂਵਾਰੀ ਵਿੱਚ ਲੋਹੇ ਦੇ ਸਪਲੀਮੈਂਟਸ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਗੋਨਡੋਟ੍ਰੋਪਿਨ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਾਰਮੋਨ ਐਗੋਨੀਸਟ ਕਲਾਸ ਦੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਫਿਬਰੋਇਡਜ਼ ਦੇ ਅਕਾਰ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਈਡ ਇਫੈਕਟਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹਨ। ਜੇ ਵੱਧ ਲੱਛਣ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਤਾਂ ਰੇਸ਼ੇਦਾਰ ਜਾਂ ਗਰੱਭਾਸ਼ਯ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਸਰਜਰੀ ਮਦਦ ਲਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਗਰੱਭਾਸ਼ਯ ਧਮਣੀ ਭਰਵਾਉਣ ਨਾਲ ਵੀ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਫਿਬਰੋਇਡਜ਼ ਦੇ ਕੈਂਸਰਵਰ ਵਰਜ਼ਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਲੀਯੋਮੀਓਸਰਕੋਮਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਲਚਕੀਲੇ ਫਿਬਰੋਇਡਜ਼ ਤੋਂ ਵਿਕਸਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਲਗਭਗ 20% ਤੋਂ 80% ਔਰਤਾਂ 50 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਫਿਬਰੋਇਡਜ਼ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। 2013 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ 17.1 ਮਿਲੀਅਨ ਔਰਤਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈਆਂ। ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੱਧ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਮੀਨੋਪੌਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, ਗਰੱਭਾਸ਼ਯ ਫਾਈਬਰੋਇਡਜ਼ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੇ ਸਰਜੀਕਲ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਆਮ ਕਾਰਨ ਹਨ।
ਹੋਰ ਜਾਨਵਰ
ਗਰੱਭਾਸ਼ਯ ਫਿਬਰੋਇਡ ਹੋਰ ਥਣਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੁੱਤੇ ਕੁੱਤੇ ਅਤੇ ਬਾਲਟਿਕ ਸਲੇਟੀ ਸੀਲ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦਾ ਟਿਊਮਰ
ਵੇਜ਼ਾਸ਼ਟਾਡੀਓਨ
ਵੇਸੇਰਸਟੇਡੀਅਮ, ਇਸ ਨੂੰ ਬਰੇਮਨ, ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਵੇਰਡਰ ਬਰੇਮਨ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 42,500 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ
ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੱਜ
ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੱਜ ਉੱਤਰ-ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਦੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ
ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਫਲਾਈਟ 182
thumb|250px ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਫਲਾਈਟ 182 ਮੋਂਟ੍ਰੀਅਲ-ਲੰਡਨ-ਦਿੱਲੀ-ਮੁੰਬਈ ਮਾਰਗ ਵਿਚਲਾ ਪਰਿਚਾਲਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਉੱਡਾਨ ਸੀ। 23 ਜੂਨ, 1985 ਨੂੰ ਮਾਰਗ— ਦੇ ਉੱਤੇ ਪਰਿਚਾਲਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ, ਬੋਇੰਗ 747-237B (c/n 21473/330, reg VT-EFO) ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸਮਰਾਟ ਕਨਿਸ਼ਕ— ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਆਇਰਿਸ਼ ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉੱਡਦੇ ਸਮੇਂ, 31000 ft ਦੀ ਉੱਚਾਈ ਉੱਤੇ, ਬੰਬ ਨਾਲ ਉੱਡਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਦੁਰਘਟਨਾਗਰਸਤ ਹੋ ਗਿਆ। 329 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਿਰਤੂ ਹੋਈ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਂਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੇ 280 ਕੈਨੇਡੀਆਈ ਨਾਗਰਿਕ ਅਤੇ 22 ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਆਧੁਨਿਕ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਾਮੂਹਕ ਹੱਤਿਆ ਸੀ। ਵਿਸਫੋਟ ਅਤੇ ਵਾਹਨ ਦਾ ਗਿਰਨਾ, ਸਬੰਧਤ ਨਾਰਿਟਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੀ ਬੰਬਾਰੀ ਦੇ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਘਟਿਤ ਹੋਇਆ।
ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਅਭਯੋਜਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 20 ਸਾਲ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਇਹ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ, ਲਗਭਗ CAD $13 ਕੜੋਰ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗਾ ਪਰੀਖਣ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਪ੍ਰਤੀਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। 2003 ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ-ਹੱਤਿਆ ਦੀ ਅਪਰਾਦ ਮੰਜੂਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਬੰਬ ਵਿਸਫੋਟ ਵਿੱਚ ਲਿਪਤ ਹੋਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ੀ ਪਾਇਆ ਗਿਆ। ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਨੇ 2006 ਵਿੱਚ ਭੂਤਪੂਰਵ ਸੁਪ੍ਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਜੱਜ ਜਾਨ ਮੈਜਰ ਨੂੰ ਜਾਂਚ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ 17 ਜੂਨ 2010 ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਹ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਸਰਕਾਰ, ਰਾਈਲ ਕੈਨੇਡਾEਏਅਨ ਮਾਊਂਟਿੰਡ ਪੁਲਿਸ, ਅਤੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸੈਕਿਊਰਿਟੀ ਇੰਟਲਿਜਿੰਸ ਸਰਵਿਸ ਦੁਆਰਾ "ਗਲਤੀਆਂ ਦੀ ਕਰਮਿਕ ਲੜੀ" ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਘਟਨਾਵਾਂ
ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ
thumb ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ (ਅੰਗਰੇਜੀ: Air India; ਹਿੰਦੀ: एअर इंडिया) ਭਾਰਤ ਦੀ ਧਵਜ-ਵਾਹਕ ਵਿਮਾਨ ਸੇਵਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਚਲਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਦੋ ਵਿਮਾਨ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ (ਦੂਜੀ ਹੈ ਇੰਡੀਅਨ ਏਅਰਲਾਈਂਸ)।
ਏਅਰ ਇੰਡਿਆ ਦਾ ਕਾਰਿਆਵਾਹਕ ਕੇਂਦਰ ਮੁੰਬਈ ਦਾ ਛਤਰਪਤੀ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਮਾਨਖੇਤਰ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਉਡਾਣਾਂ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ 39 ਮੰਜਲ ਥਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 12 ਮੰਜਲ ਥਾਵਾਂ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪਾਂਡਵ ਵੰਸ਼
ਪਾਂਡਵ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਜਾਂ ਪਾਂਡਵ ਵੰਸ਼ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਤਾਮਿਲ ਵੰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵੰਸ਼ ਸੀ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਵੰਸ਼ਾਂ ਚੋਲ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਚੇਰ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਤੀਸਰਾ ਤਾਮਿਲ ਵੰਸ਼ ਸੀ। ਇਸ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਕ੍ਰੀਟਰ ਕੰਟ੍ਰੀ
ਕ੍ਰੀਟਰ ਕੰਟ੍ਰੀ, ਡਿਜ਼ਨੀ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਟੋਕੀਓ ਡਿਜ਼ਨੀ ਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਥੀਮ ਲੈਂਡ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਵਾਲਟ ਡਿਜ਼ਨੀ ਕੰਪਨੀ ਵਲੋਂ ਚਲਾਈਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਡਿਜ਼ਨੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚਲਾਂ ਖੇਤਰ ਜਿਹੜਾ ਅੱਜ ਕ੍ਰੀਟਰ ਕੰਟ੍ਰੀ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ ਇੰਡੀਅਨ ਵਿੱਲੇਜ ਸੀ। 1956-1971 ਤੋਂ ਫ੍ਰੰਟੀਅਰਲੈਂਡ ਦਾ ਇਹ ਹਿੱਸਾ ਅਮਰੀਕਨ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੀ ਦਿੱਖ ਅਤੇ ਖਿੱਚ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਭਾਰਤੀ ਜੰਗ ਵੈੜਾ ਸੀ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਕੇ ਵੀਅਰ ਕੰਟ੍ਰੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿਸਨੂੰ 4 ਮਾਰਚ 1972 ਨੂੰ ਸੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 1969 ਵਿੱਚ 8 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹੌਂਟੇਡ ਮੈਨਸ਼ਨ ਦੇ ਬਣਨ ਤੱਕ, 4 ਏਕੜ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਟੋਕੀਓ ਡਿਜ਼ਨੀਲੈਂਡ ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਡੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਪਾਰਕ ਸੀ।  ਵੀਅਰ ਕੰਟ੍ਰੀ ਪੈਸਿਫਿਕ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਥੀਮ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ।  ਕੰਟ੍ਰੀ ਵੀਅਰ ਜਮਬੋਰੀ ਜਿਹੜਾ ਕੇ ਇਸ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਹਫਤੇ ਬਾਅਦ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਖੋਲਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਹੋਰ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ।
1988 ਵਿੱਚ ਸਪਲੈਸ਼ ਮਾਉਂਟੇਨ ਦੀ ਉਡੀਕ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਪੜਾਅ ਸਮੇਂ ਵੀਅਰ ਕੰਟ੍ਰੀ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰੀਟਰ ਕੰਟ੍ਰੀ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸਪਲੈਸ਼ ਮਾਉਂਟੇਨ ਜਨਵਰੀ 1989 ਨੂੰ ਸੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 1946 ਫਿਲਮ  ਸੋਂਗ ਆਫ ਸਾਊਥ ਦੇ ਥੀਮ ਕਾਰਨ ਮਿਲੇ ਭਾਅ ਕਾਰਨ ਕ੍ਰੀਟਰ ਕੰਟ੍ਰੀ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ "ਕ੍ਰੀਟਰ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰੀਟਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ"।
References
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੋਕੀਓ
ਸੋਫੀ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ
ਸੋਫੀ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ (ਨਾਰਵੇਜੀਅਨ: Sofies verden) ਨਾਰਵੇਜੀਅਨ ਲੇਖਕ ਜੋਸਟੇਨ ਗਾਰਡਰ ਦਾ 1991 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਰਵੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਹੋ ਰਹੀ ਕੁੜੀ ਸੋਫੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰ ਰਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਧੇੜ ਉਮਰ ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਲਬਰਟੋ ਨੌਕਸ਼ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਸੋਫੀ ਨੂੰ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਚਿੰਤਨ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਦਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੋਫੀ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ 1994 ਵਿੱਚ ਡਿਊਸ਼ਚਰ ਜੁਗੇਂਡਲਿਟਰੇਚਰਪ੍ਰੇਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਮੂਲ ਤੌਰ ਤੇ ਨਾਰਵੇਜੀਅਨ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਨਾਰਵੇ ਵਿੱਚ ਬੈਸਟ ਸੈਲਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤ੍ਰਵੰਜਾ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ 1995 ਤੱਕ ਇਸਦੀਆਂ ਤੀਹ ਲੱਖ ਤੋਂ ਵਧ ਕਾਪੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁਕੀਆ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਿੰਦੂ ਹੈ ਦਰਸ਼ਨਸ਼ਾਸਤਰ। ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਪੜ੍ਹਦੀ ਬੱਚੀ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਗਿਆਤ, ਅਨਾਮ ਸ਼ਖਸ ਅਲਬਰਟੋ ਨੌਕਸ਼ ਚਿੱਠੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸੋਫੀ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਇਤਹਾਸ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਗਾਰਡਰ ਦੀ ਲੇਖਣੀ ਦਾ ਕਮਾਲ ਹੈ ਕਿ ਉਹਦਾ ਇਹ ਬਿਰਤਾਂਤ ਬੱਚੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੇ ਪਾਠਕ ਤੱਕ ਲਈ ਰੁਮਾਂਚਕ ਆਕਰਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਰਸਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਬੜੇ ਡੂੰਘੇ ਮਾਮਲੇ ਸਰਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਪਰੋਸ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਪਲਾਟ ਦੀ ਰੂਪਰੇਖਾ
ਸੋਫੀ ਅਮੁੰਡਸੇਨ, ਇੱਕ 14 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਲੜਕੀ 1990 ਵਿੱਚ, ਨਾਰਵੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ, ਉਸ ਦੀ ਬਿੱਲੀ, ਸ਼ੇਰੇਕਨ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਸੁਨਹਿਰੀ ਮੱਛੀ, ਇੱਕ ਕੱਛੂਕੁੰਮਾ, ਅਤੇ ਦੋ ਬਜਰੀਗਾਰ ਤੋਤੇ ਵੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤੇਲ ਟੈਂਕਰ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਲ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਸਮਾਂ ਘਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਫੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਮੇਲ ਬਾਕਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਅਗਿਆਤ ਸੁਨੇਹੇ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਕਿਤਾਬ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਸਵਾਲ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਆਈ ਕਿਥੋਂ। ਇਸੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੂੰ ਦੋ ਘੰਟੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਲਫ਼ਾਫ਼ਾ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਵੀ ਹੱਥ ਨਾਲ ਲੈਟਰ ਬਕਸ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਚਿੱਟ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਵੀ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਲਿਖਿਆ ਸੀ: "ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਕਦੋਂ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ? ਨਾਵਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੀਸਰੇ ਲਫ਼ਾਫ਼ੇ ਉੱਤੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਤਾਂ ਸੀ ਲੇਕਿਨ ਪੱਤਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਲਈ ਸੀ। ਲਿਖਿਆ: ਹਲਡੀ ਮੋਲਰ ਨੈਗ ਮਾਰਫਤ ਸੋਫੀ ਅਮੁੰਡਸੇਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੁੱਝ ਤਫਸੀਲ ਨਾਲ ਸੁਨੇਹਾ ਵੀ ਸੀ। " ਪਿਆਰੀ ਹਲਡੀ ! 15ਵੇਂ ਜਨਮਦਿਨ ਦੀ ਮੁਬਾਰਕ ਹੋਵੇ। ਮੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਗਈ ਹੋ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜੋ ਉਪਹਾਰ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸੁਖਦ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹੋਵੇਗਾ। ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦੇਣਾ ਕਿ ਇਹ ਕਾਰਡ ਸੋਫ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਭੇਜ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਡਾ ਪਤਾ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਲਿਹਾਜਾ ਇਹੀ ਆਸਾਨ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਬਾਪੂ ਦੇ ਵੱਲੋਂ ਪਿਆਰ " ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਲਫ਼ਾਫ਼ੇ ਮਿਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਅਤੇ ਸੁਕਰਾਤ ਤੋਂ ਸਾਰਤਰ ਤੱਕ ਦੀ ਫਿਲਾਸਫੀ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
ਬੈਂਕਾਕ
ਇਤਿਹਾਸ
ਬੈਂਕਾਕ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 15ਵੀਂ ਸਦੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਅਯੁਥਿਆ ਰਾਜ ਅਧੀਨ ਚਾਓ ਫਰਾਇਆ ਨਦੀ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਵਸਿਆ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪਿੰਡ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਕਰਕੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਨੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜਗ੍ਹਾ ਹਾਸਿਲ ਕਰ ਲਈ। ਬੈਂਕਾਕ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਚਾਓ ਫਰਾਇਆ ਨਦੀ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਚੌਂਕੀ ਵੱਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। 1668ਈ. ਵਿੱਚ ਬੈਂਕਾਕ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਦੌਰਾਨ ਫਰਾਂਸੀਸੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਥੋਂ ਖਦੇੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਅਯੁਥਿਆ ਰਾਜ ਦੇ ਪਤਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਨਬਾਉਂਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਾ ਤਕਸ਼ਿਨ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਇਆ।
ਨਾਮ
ਬੈਂਕਾਕ ਨਾਂ ਦੀ ਉੱਤਪਤੀ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਥਾਈ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬੈਂਗ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਸਥਿਤ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਕੋ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਟਾਪੂ, ਅਰਥਾਤ ਧਰਤੀ ਦਾ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਜਿਹੜਾ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਨਹਿਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਘਿਰਿਆ ਹੋਵੇ।
ਭੂਗੋਲ
ਬੈਂਕਾਕ ਸ਼ਹਿਰ 1,568.7 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਥਾਈਲੈਂਡ ਦੇ 76 ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 69ਵੇਂ ਸਥਾਨ ਤੇ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਸਿਟੀ ਮੇਅਰ ਫਾਊਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ 73ਵਾਂ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸੰਤ ਅਤਰ ਸਿੰਘ
ਸੰਤ ਅਤਰ ਸਿੰਘ (28 ਮਾਰਚ, 1866 - 31 ਜਨਵਰੀ, 1927) ਮਹਾਨ ਸੇਵਾ ਮਹਾਨ ਤਪੱਸਵੀ, ਕਰਮਯੋਗੀ, ਚਿੰਤਕ, ਵਿੱਦਿਆਦਾਨੀ ਤੇ ਨਾਮਬਾਣੀ ਦੇ ਰਸੀਏ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ ਸਨ। ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਪਰਚਾਰ, ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਦਾਨੀ ਬਖਸ ਕੇ ਮਸਤੁਆਣਾ ਸਾਹਿਬ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾ ਦਿਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੇਵਕ ਸੰਤ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੜੂ ਸਾਹਿਬ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।
ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਸੰਤ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਰਿਆਸਤ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਚੀਮਾ ਨਗਰ ਵਿਖੇ ਪਿਤਾ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਭੋਲੀ ਜੀ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਖੇ 28 ਮਾਰਚ 1866 ਈਸਵੀ ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਰੁਚੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਨ। ਬਚਪਨ ਸਿੰਘ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਡੰਗਰ ਚਾਰਦੇ ਵੱਡੇ ਹੋਏ, ਖੇਤੀ ਕਰਦੇ ਤੇ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਸਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਫੌਜੀ ਨੌਕਰੀ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛੱਕ ਕੇ ਸਿੰਘ ਸੱਜੇ। ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿਤੀ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ ਅਬਚਲ ਨਗਰ ਨਾਂਦੇੜ ਜਾ ਕੇ ਗੋਦਾਵਰੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਫਿਰ ਪੋਠੋਹਾਰ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕੱਲਰ ਕਨੋਹਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪ੍ਰਭੂ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹੇ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਕਈ ਸਾਲ ਸਿਮਰਨ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ। ਕੀਰਤਨੀ ਜਥਾ ਬਣਾ ਕੇ ਕੀਰਤਨ ਕਰਨ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪ੍ਰੰਪਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਪੋਠੋਹਾਰ, ਸਿੰਧ ਤੇ ਮਾਝੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਸੰਤ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਮਸਤੂਆਣਾ ਦੀ ਬਹੁਪੱਖੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦੀ ਸਿੱਖ ਪੁਨਰ- ਜਾਗ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆਮਦ ਹੋਈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਵਿੱਦਿਅਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ। ਸੰਤ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਦੂਜੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੇਣ ਵਿੱਦਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇਣਾ ਹੈ। ਖ਼ਾਲਸਾ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਕਾਲਜ ਯਤੀਮਖਾਨਾ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ, ਖ਼ਾਲਸਾ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਮਹਾਂ ਵਿਦਿਆਲਾ ਘਰਜਾਖ (ਫਰਵਰੀ 1907), ਸਿੱਖ ਕੰਨਿਆ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ, ਅਕਾਲ ਕਾਲਜ ਮਸਤੂਆਣਾ, ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਖ਼ਾਲਸਾ ਸਕੂਲ ਚਕਵਾਲ (27 ਅਕਤੂਬਰ 1910), ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਆਦਿ ਵਿੱਦਿਅਕ ਅਦਾਰਿਆਂ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਪੱਥਰ ਸੰਤ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਸਿੱਖ ਵਿੱਦਿਅਕ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਸ਼ਬਦ ਕੀਰਤਨ ਦੁਆਰਾ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਵਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ 15-16 ਅਕਤੂਬਰ 1915 ਨੂੰ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਰਣਬੀਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਬੀਮਾਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਨਾ ਪੁੱਜਣ ’ਤੇ ਸੰਤ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
ਮਸਤੂਆਣਾ ਵਿਦਿਆਕ ਕੇਂਦਰ
ਆਪ ਨੇ ਮਾਲਵਾ ਦੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਭਾਗ ਲਗਾਏ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਬਡਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ 1901 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰਸਾਗਰ ਮਸਤੂਆਣਾ ਨਾਮ ਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਸੰਤ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਸੀ ਕਿ ਮਸਤੂਆਣਾ ਵਿਖੇ ਅਜਿਹਾ ਵਿਦਿਆ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਈਏ, ਜਿਥੇ ਭਾਰਤੀ ਅਧਿਆਤਮਕ ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਮੁਲਕਾਂ ਦੀ ਸਾਇੰਸੀ, ਤਕਨੀਕੀ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੋ ਸਕੇ। ਇਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕ ਸੰਤ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਮੁਲਕਾਂ ਇੰਗਲੈਂਡ, ਅਮਰੀਕਾ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਮਸਤੂਆਣਾ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਅਕਾਲ ਕਾਲਜ ਆਰੰਭ ਕਰਕੇ ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ। ਭਵਿੱਖ ਦਰਸ਼ੀ ਤੇ ਅਗਾਂਹ ਵਧੂ ਸੋਚ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸੰਤ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਤਕਨੀਕੀ ਤੇ ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਦਾ ਉੱਦਮ ਆਰੰਭਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਅਜਿਹੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵੀ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਤਕਨੀਕੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈਣ ਲਈ ਜਾਂਦੇ ਭਾਰਤੀ ਨੌਜਵਾਨ ਸਿੱਖੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਸੰਤ ਜੀ ਨੇ ਮਸਤੂਆਣਾ ਵਿਖੇ ਇਹ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਇਆ ਤਾਂ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਬੱਚੇ ਗੁਰਸਿੱਖ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਉੱਚ ਤਕਨੀਕੀ ਸਿੱਖਿਆ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਸਕਣ।
ਆਪ ਨੇ ਮਾਲਵੇ ਦੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਭਾਗ ਲਗਾਏ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਬਡਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ 1901 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰਸਾਗਰ ਮਸਤੂਆਣਾ ਆਏ। ਸੰਤ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਮਸਤੂਆਣਾ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਵਿਦਿਅਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਨੂੰ ਸਾਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਕਦਮ ਹੈ। ਸੰਤ ਜੀ ਵਲੋਂ ਵਸਾਇਆ ਇਹ ਅਸਥਾਨ ਅੱਜ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਸੰਤਾਂ ਨੇ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਪਸਾਰ ਲਈ ਅਨੇਕਾਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹੋਂਦ ‘ਚ ਲਿਆਂਦੀਆਂ।
ਸੰਤ ਦੀ ਉਪਾਧੀ
ਸਮੁੱਚੇ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਅੰਦਰ ਸੰਤ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਮਸਤੂਆਣਾ ਸਾਹਿਬ ਵਾਲੇ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਸੰਤ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਬਿਲਕੁਲ ਗਲਤ ਹੈ! ਸੰਤ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਨੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲੋਂ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ ਇਹ ਉਪਾਧੀ ਦਿੱਤੀ !
ਅੰਤਿਮ ਸਮਾਂ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੰਗਲਾ ਸਾਹਿਬਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਤਾਬਿਆ ਬੈਠਿਆਂ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਛਾਲਾ ਜਿਹਾ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਦਰਦ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਕਈ ਥਾਂ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਇਆ ਪਰ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਾ ਪਿਆ। ਆਖਰ 31 ਜਨਵਰੀ 1927 ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੰਗਰੂਰ ਵਿਖੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ‌‌‌‌‌‌‌‌ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਅਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਸੰਤ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਸੰਸਾਰਕ ਯਾਤਰਾ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ ਗੁਰੂ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਬਿਰਾਜੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਨ ਸਿੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ
ਡੀ-ਪੈੜ
ਡੀ-ਪੈੜ ਜਾ ਫਿਰ ਕੰਟਰੋਲ ਪੈੜ ਇੱਕ ਇਜਹਾ ਯੰਤਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਗੇਮਿੰਗ ਕਾਨਸੋਲ ਤੇ ਗੇਮਾਂ ਖੇਡਣ ਲਈ ਕੰਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਪੈਡ (ਡੀ-ਪੈਡ) ਇੱਕ ਤੀਰ ਜਾਂ ਕਰਾਸ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਗਏ ਬਟਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਹੈ ਜੋ ਚਾਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ - ਉੱਪਰ-ਨੀਚੇ-ਖੱਬੇ-ਸੱਜੇ ਜਾਂ ਉੱਤਰ-ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ-ਪੱਛਮ ਲਈ ਕਮਾਂਡ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਭੌਤਿਕ ਇੰਟਰਫੇਸ ਨਿਯੰਤਰਣ ਗੇਮਿੰਗ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਰਤੋਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਰਿਮੋਟ ਕੰਟਰੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਟੇਕੋਪੀਡੀਆ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਪੈਡ (ਡੀ-ਪੈਡ) ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਡੀ-ਪੈਡ ਇੱਕ ਪਲਾਸਟਿਕ ਪੈਡ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਚਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੈਂਸਰਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਪਭੋਗਤਾ ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਦਬਾਉਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਜਾਂ ਗੇਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਭੇਜਦਾ ਹੈ। ਉਪਭੋਗਤਾ ਸਕ੍ਰੀਨ 'ਤੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮੂਵ ਕਰਨ, ਮੇਨੂ ਨੈਵੀਗੇਟ ਕਰਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਲਈ ਡੀ-ਪੈਡ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਡੀ-ਪੈਡ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟੱਚਸਕ੍ਰੀਨ ਜਾਂ ਡੈਸਕਟੌਪ ਇੰਟਰਫੇਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਬਟਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਭੌਤਿਕ ਸੈੱਟ ਦੀ ਬਜਾਏ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਗੇਮਿੰਗ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਡੈਸਕਟੌਪ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਤੱਕ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜਾਣਿਆ-ਪਛਾਣਿਆ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾ ਇੰਟਰਫੇਸ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
Arabic igaming and sport news
ਬਾਲੀ ਵਾਇਟ
ਬਾਲੀ ਵਾਇਟ (ਜਨਮ 10 ਜਨਵਰੀ, ਇੰਡੀਆਨਾਪੋਲਿਸ, ਇੰਡੀਆਨਾ) ਇੱਕ ਖੋਜਕਰਤਾ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ, ਜੋ ਅਫ਼ਰੀਕੀ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਸਿਹਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾ (ਐਨ.ਆਈ.ਐਚ.) ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਰਚ ਫੈਲੋ ਹੈ। ਟਰਾਂਸ ਔਰਤ ਹੋਣ ਵਜੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਕਮਿਊਨਟੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਅਤੇ ਵਕੀਲ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ, ਰਾਜ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਪਛਾਣ, ਕਾਨੂੰਨੀ, ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਅਤੇ ਬਾਲਰੂਮ ਕਮਿਊਨਟੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਕਾਰਜਕਰਤਾ ਦਾ ਕੰਮ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪਿਛਲੀ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਸਿਹਤ ਲਈ ਉੱਤਮਤਾ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਲਈ ਕੌਮੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬੋਰਡ 'ਤੇ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਸੀ.ਡੀ.ਸੀ-ਫੰਡ ਨੌਜਵਾਨ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਟਰਾਂਸ ਔਰਤ ਅਤੇ ਐਮ.ਐਸ.ਐਮ. ਵਿੱਚ ਬਾਲਰੂਮ ਭਾਈਚਾਰੇ 'ਤੇ ਹੇਟ੍ਰਿਕ-ਮਾਰਟਿਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਸੀ।
ਪਿਛੋਕੜ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਵਾਈਟ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਿਡਲ ਈਸਟਰਨ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਮੈਗਨਾ ਕਮ ਲਾਉਡ ਅਤੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕਲਾਈਮੇਟ ਐਂਡ ਸੁਸਾਇਟੀ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਕੀਤੀ। ਕੋਲੰਬੀਆ 'ਚ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਈ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਵਾਇਟ ਐਡਵਾਂਸਡ ਕਿਸਵਹਿਲੀ, ਹਿੰਦੀ / ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਬੋਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸਰਗਰਮਤਾ ਅਤੇ ਖੋਜ
ਵਾਈਟ ਨੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੇ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਹਾਈਜਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਰਿਸਰਚ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ''ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਐਚ.ਆਈ.ਵੀ. ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ'' ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਵਾਈਟ ਨੇ ਹਾਊਸਿੰਗ ਵਰਕਸ ਵਿੱਚ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਦੇ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।  ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਈ ਇੱਕ ਖੋਜ ਸਹਾਇਕ ਅਤੇ ਹਾਊਸ/ਬਾਲ ਸਟੱਡੀ (ਐਚ.ਬੀ.ਐੱਸ.) 'ਚ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਵ੍ਹਾਈਟ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਬਲੈਕ ਜਸਟਿਸ ਕਾਲਿਸ਼ਨ'ਸ ਆਉਟ ਹਿੱਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਦੌਰਾਨ "ਦ ਸਿਸਟਮ",, "ਦ ਰਿਏਲਿਟੀ", "ਆਨਰਿੰਗ ਐਂਡ ਪ੍ਰੋਟੈਕਟਟਿੰਗ ਦ ਲਾਇਵਸ ਆਫ਼ ਬਲੈਕ ਟ੍ਰਾਂਸ ਵੁਮੈਨ" ਲਈ ਇੱਕ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਪੈਨਲ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ
Scout, Emilia Lombardi, and Bali White. "Letters to the Editors RE: Butch/Femme, F2M, Pregnant Man, TrannyBoi: Gender Issues in the Lesbian Community." Journal of Gay & Lesbian Mental Health, 14.3 (2010): 257-58. Print.
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ
ਪੋਸਤ ਦੇ ਫੁੱਲ (ਚਿੱਤਰ)
ਪੋਸਤ ਦੇ ਫੁੱਲ (also known as Vase and Flowers and Vase with Viscaria) 'ਡਚ ਕਲਾਕਾਰ ਵਿਨਸੈਂਟ ਵਾਨ ਗਾਗ ਦੀ ਇੱਕ ਪੇਂਟਿੰਗ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਕੀਮਤ $5 ਕਰੋੜ ਤੋਂ $5.5 ਕਰੋੜ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਾਨ ਗਾਗ ਮਿਊਜੀਅਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਾਨ ਗਾਗ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿੰਸੇਂਟ ਵੈਨ ਗਾਗ
ਗਿਆਸੁੱਦੀਨ ਗਾਜੀ
ਗਿਆਸੁੱਦੀਨ ਗਾਜੀ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਵਾਦਾਸਪਦ ਪਾਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਮੁਗਲ ਅਤੇ ਸੁੰਨੀ ਮੱਤ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੀ, ਜੋ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਹਾਦੁਰਸ਼ਾਹ ਜਫਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਕੋਤਵਾਲ ਸੀ। ਸਲਤਨਤ ਮੁਗਲੀਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਕੋਤਵਾਲ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਓਹਦਾ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੀਤੀ
ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਜੰਗਾਂ
ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਜੰਗਾਂ ( cultural wars )
ਸਮਕਾਲ ਵਿਚ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਰਿਪੇਖ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਿਆਂ ਟੈਰੀ ਈਗਲਟਨ ‘ ਸਭਿਆਚਾਰ ਜੰਗਾਂ ' ( culture wars ) ਸਿਰਲੇਖ ਅਧੀਨ ਇਸ ਨੁਕਤੇ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ ਕਿ “ ਵਿਆਪਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ( Culture ) ਅਤੇ ਸੰਕੁਚਿਤ ਸਭਿਆਚਾਰ ( culture ) ਵਿਚਲੀ ਲੜਾਈ ਹੁਣ ਕੇਵਲ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਲੜਾਈ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇਹ ਇਕ ਵਿਸ਼ਵ - ਵਿਆਪੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਹੈ, ਇਹ ਮਸਲਾ ਮਹਿਜ਼ ਅਕਾਦਮਿਕਤਾ ਦਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਅਸਲ ਵਿਚ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਹੈ. … ਸਭਿਆਚਾਰ ਜੰਗਾਂ ਵਿਚ ਅਸਲ ਮਸਲਾ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।  ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਨਾਲ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਅਜਿਹਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਉਪਰੋਕਤ ਦੋਵਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਸੰਕਲਪਗਤ ਪੱਧਰ ' ਤੇ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਬਰਬਰਤਾ ( barbarism )ਨੂੰ ਕੁਝ ਕੁ ਖ਼ਾਸ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਦੇ ਰਹਿਣ - ਸਹਿਣ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਰਬ - ਵਿਆਪਕ ਨਿਯਮ ਜਾਂ ਲੱਛਣ ਨਿਸਚਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਈਗਲਟਨ ਇਕ ਨਵੀਂ ਅੰਤਰਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ' ਸਭਿਆਚਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ( ਨੇਸ਼ਨ ਸਟੇਟ ) ਦਾ ਪ੍ਰਮੁਖ ਆਧਾਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਰਿਪੇਖ ਆਪੋ ਵਿਚ ਰਲਗਡ ਹੋ ਗਏ ਹਨ । ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜੋਕੇ ਬਹੂ ਸਭਿਆਚਾਰਵਾਦ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਸਭਿਆਚਾਰ ਬਹੁਤੀ ਦੇਰ ਤੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਿਆ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ । ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀਆਂ ਇਹਨਾਂ ਦੋਵੇਂ ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਸੰਕੁਚਿਤ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਲਈ ਈਗਲਟਨ, ਮੈਥਿਊ ਆਰਨਾਲਡ ਦੀ ' ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵਜੋਂ ਸਮਝਣ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਹੱਲ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ , ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ' ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਪੱਖਪਾਤਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ , ਕਲਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਵਿਹਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇ , ਜੁੜਵੇਂ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੰਦਾ । ਉਸ ਦੀ ਭੱਵਿਖਬਾਈ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਰੈਡੀਕਲ ਰਾਜਨੀਤੀ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਜਿਉਂਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ ' ਆਈਡੀਆ ਆਫ਼ ਕਲਚਰ ਵਿਚ ਟੈਰੀ ਈਗਲਟਨ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ( ਬਿਨਾਂ ਹਵਾਲਾ ) ਦਿੱਤੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ । “ ਇਸ ਲਈ ਕਈ ਵਾਰ ਉਸ ' ਤੇ ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਦੁਹਰਾਉਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਲੱਗਦੇ ਹਨ । ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਤੋਂ ਏਨਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਕਈ ਵਾਰ ਉਸ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ - ਚਿੰਤਨ ਦੇ ਦੁਹਰਾਉ ਵਜੋਂ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਹੱਥਲੀ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਅਸੀ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਈਗਲਟਨ , ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ - ਚਿੰਤਨ ਦਾ ਮੂਲ ਚੌਖਟਾ ਤਾਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ , ਪਰ ਅੱਗੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਿਸਥਾਰ ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ , ਜਿਵੇਂ ਉਹ ' ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਨੂੰ ਤਲਾਸ਼ਣ ਸਮੇਂ , ਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਆਧਾਰ - ਚੌਖਟੇ ਵਜੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀਆਂ ਮੂਲ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਤੀਹ ( 30 ਪੰਨਿਆਂ ਵਿਚ ਵਿਸਥਾਰਦਾ ਹੈ । ਆਲੋਚਕ ਵਿਲੀਅਮ ਜੇ , ਅਰਬਨ ਦੇ ਟੈਰੀ ਈਗਲਟਨ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਪਾਏ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਹਨ ; “ ਟੈਰੀ ਈਗਲਟਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ ‘ ਆਈਡੀਆ ਆਫ਼ ਕਲਚਰ ਰਾਹੀਂ , ਸਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਸੰਬੰਧ ਨੂੰ “ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਅਤੇ ਜਨੂੰਨ " ਬਣਨ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ‘ ਗਿਆਨਵਾਨ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਸੰਗ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਦੀ ਪਛਾਣ , ਸਾਨੂੰ ਇਸ [ ਸਭਿਆਚਾਰ ] ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਸਥਾਨ ' ਤੇ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਤਾੜਨਾ ਕਰਕੇ ਕੀਤੀ ਹੈ । ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਇਕ ਅਸਪਸ਼ਟ ਜਿਹੀ ਸ਼ੈਅ ਨੂੰ ' ਸਭਿਆਚਾਰ ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਹੜੀ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਤੋਂ ਵਿਛੁੰਨੀ ਸੀ , ਇਸ ਨੂੰ ਸਹੀ ( ਸਮਾਜਵਾਦੀ ) ਢਾਂਚੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਭਾਸਦਾ ਸੀ । ”
ਕੋੜਮਾ
ਕੋੜਮਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਠੇਠ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਕਰਕੇ ਪੇਂਡੂ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅਧੀਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੋੜਮਾ ਸ਼ਬਦ ਪਰਿਵਾਰ ਜਾਂ ਲਾਣੇ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੋੜਮਾ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਸੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਕੋਈ ਖਾਸੀਅਤ ਜਾ ਬੁਰਾਈ ਦੱਸਣੀ ਹੋਵੇ ਉਦੋਂ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਲੜਕੀ ਵਿਆਹ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਕੋੜਮਾ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦਾ ਸਗੋਂ ਪੇਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਲਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਕੋੜਮਾ ਉਸਦੇ ਦਾਦਾ, ਪੜਦਾਦਾ, ਚਾਚਾ, ਤਾਏ, ਭੂਆਂ, ਭਰਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚਅਜਿਹੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂਅਖਾਣਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋੜਮਾ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੱਛਰ ਸਿੰਆਂ ਨੂੰ ਕੁਰਸੀ ਕੀ ਮਿਲੀ ਸਾਰਾ ਕੋੜਮਾ ਹੀ ਪਣ ਪੱਤਣ ਲਾ ਦਿੱਤਾ।
ਹਾਵਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਵਾਹਾਕਾ ਦੇ ਖ਼ੁਆਰਿਸ
ਵਾਹਾਕਾ ਦੇ ਖੁਆਰੇਜ਼ ਜਾਂ ਵਾਹਾਕਾ ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੇ ਮੈਕਸੀਕਨ ਸੂਬੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸੈਲਾਨੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਦੌਰ ਦੀਆਂ ਕਈ ਇਮਾਰਤਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇੱਥੇ ਮੂਲ ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ ਵੀ ਹਨ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ 1987 ਵਿੱਚ ਮੋਂਤੇ ਅਲਬਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਾਨ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਗੁਏਲਾਗੁਏਤਜ਼ਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।