cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਮੁੱਖ ਸਫ਼ਾ
<templatestyles src="ਫਰਮਾ:Main Page/styles.css"/> <templatestyles src="ਫਰਮਾ:Main Page/list.css"/>
ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰਸ਼ਾਹੀ
ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰਸ਼ਾਹੀ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰਬਉੱਚ ਤਾਕਤਾਂ ਇੱਕ ਜਣੇ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੀਹਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨਾ ਬਾਹਰੀ ਕਨੂੰਨੀ ਰੋਕਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਲੋਕ-ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀਆਂ ਨਿਯਮਬੱਧ ਵਿਧੀਆਂ ਹੇਠ (ਸ਼ਾਇਦ ਤਖ਼ਤ ਪਲਟੀ ਜਾਂ ਬਗ਼ਾਵਤ ਦੇ ਲੁਪਤ ਭੈਅ ਤੋਂ ਸਿਵਾਏ)।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਨੂੰਨ
ਅਮਰਾਲਾ
ਅਮਰਾਲਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਖਮਾਣੋਂ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਕਦਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਕਦਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਉਸ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਮੁੱਖ ਜਾਂ ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਖਵਾਉਂਦੀ ਹੈ ਉਸ ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੋਂ ਹੀ ਅੱਗੇ ਉਪ ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹੜੀਆਂ ਉਸੇ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਰਥ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਕਦਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਇਸਦੀਆਂ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਕਦਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਹਨ-
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਧਿਐਨ
ਲੋਕਧਾਰਾ
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਮਨੁੱਖੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋਇਆ ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਅਨੁਸ਼ਾਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਅਧਿਐਨ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸੰਬੰਧੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਸੰਕਲਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦਾ ਕਾਰਜ ਭਾਵੇਂ ਤਸੱਲੀਬਖਸ਼ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਜਰੂਰ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਜਿਥੋਂ ਇਸ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਪਿਰਤ ਨਜ਼ਰੀ ਲੱਗੀ ਹੈ।
ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਕਦਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ
ਦੂਸਰੇ ਦੇ ਆਸਰੇ ਨਾ ਜੀਉਣਾ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਉੱਤੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰ ਕੇ ਅਸੀਂ ਦੇਖਦੇ ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੀ ਕਦਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਕੇਂਦਰੀ ਮਹੱਤਤਾ ਰੱਖਦੀ ਦਿਸਦੀ ਹੈ ਉਹ ਉਹੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਕਦੀ ਬਾਬਾ ਸ਼ੇਖ ਫ਼ਰੀਦ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟਾਇਆ ਹੈ। “ਫਰੀਦਾ ਬਾਹਿ ਪਰਾਇਐ ਬੱਸਣਾ ਸਾਂਈ ਮੁਝੇ ਵਾ ਦੇਹਿ॥ ਜੇ ਤੂ ਏਵੇਂ ਰਖਸੀ ਜੀਉ ਸਰੀਰਹੁ ਲੇਹਿ॥42॥”
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਧਿਐਨ
ਮੁੱਢਲੇ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਸੰਕਲਨ
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਐਚ.ਏ. ਰੋਜ਼ ਦੁਆਰਾ 1883 ਅਤੇ 1842 ਦੀ ਮਰਦਸਸ਼ੁਸਾਰੀ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ, ‘ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਡਾਂ ਦੇ ਕਬੀਲੀਆਂ ਦੀ ਗਲੈਸਰੀ’ ਰੱਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਤਿੰਨ ਪੁਸਤਕਾਂ ਹੀ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਡਤ ਸ਼ਰਧਾ ਰਾਮ ਫਿਲੌਰੀ ਦੀ ‘ਪੰਜਾਬ ਬਾਤਚੀਤ’, ਪੰਡਤ ਸੰਤ ਰਾਮ ਦੀ ‘ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਗੀਤ’, ਪੰਡਤ ਰਾਮ ਸ਼ਰਨ ਦਾਸ ਦੀ ‘ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗੀਤ’ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾਯੋਗ ਹਨ। ਡਾ. ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ ਨੇ ‘ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਗੀਤ’ (1955), ‘ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗੀਤ’ (1960), ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਵਾਏ। ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਚਰਚਤ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਸੰਕਲਨ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਡਾ. ਰੰਧਾਵਾ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ‘ਪੰਜਾਬ’ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਗਿਆਨੀ ਗੁਰਦਿਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੇਰਾ ਪਿੰਡ (1960) ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ। ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਤਜ਼ਰਬਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਇਕਾਈ ਮੰਨਕੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਲੋਕਧਾਰਾਈ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਤਰਤੀਬ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਦੀ ਦੂਜੀ ਅਤੇ ਯਾਦਗਾਰੀ ਪੁਸਤਕ ‘ਨੀਲੀ ਤੇ ਰਾਵੀ’ 1961 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ। ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਨੇ ‘ਧਰਤੀ ਵਾਜਾ ਦਿੱਤੀਆਂ’ ਤੇ ‘ਲਹਿੰਦੇ ਦੇ ਲੋਕ ਗੀਤ’ ਦੇ ਹੋਰ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੇ 1952 ਵਿੱਚ ‘ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਆਵਾਜ਼’ ਅਤੇ 1955 ਵਿੱਚ ‘ਮੌਲੀ ਤੇ ਮਹਿੰਦੀ’, ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦਲੇਰ ਨੇ 1954 ਵਿੱਚ ‘ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਗੀਤ ਰੂਪ ਤੇ ਬਣਤਰ’ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਿਤਾਬ ‘ਅੱਡੀ ਟੱਪਾ’ ਲਿਖੀਆ। 1954 ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ੇਰ ਨੇ ‘ਬਾਰ ਦੇ ਢੋਲੇ’ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਰੰਧਾਵਾ ਨੇ ਕਾਂਗੜਾ ਦੇ ਲੋਕ ਗੀਤ ਸਾਨੂੰ ਦਿੱਤੇ। ਲੋਕ ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੁਸਤਕ ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ ਵੱਲੋਂ 1956 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ।ਜਜ
ਲਾ ਲਾਗੂਨਾ ਵੱਡਾ ਗਿਰਜਾਘਰ
ਲਾ ਲਗੁਨਾ ਵੱਡਾ ਗਿਰਜਾਘਰ (ਸਪੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ: Santa Iglesia Catedral de San Cristóbal de La Laguna) ਸਪੇਨ ਦੇ ਤੇਨੇਰੀਫ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੈਥੋਲਿਕ ਗਿਰਜਾਘਰ ਹੈ। ਇਹ 1904ਈ. ਵਿੱਚ ਬਣਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ 1915ਈ. ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਹ ਵਰਜਿਨ ਆਫ਼ ਰੇਮੇਡੀਓਸ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਕੇਨਰੀ ਦੀਪਸਮੂਹ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਤਵਪੂਰਣ ਗਿਰਜਾਘਰ ਹੈ।
ਗਰੇਂਡਮਦਰਸ ਟੇਲ
ਗਰੇਂਡਮਦਰਸ ਟੇਲ ਆਰ ਕੇ ਨਰਾਇਣ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਤੀ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਉਪੰਨਿਆਸ ਹੈ।
ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਕਦਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ
ਦੂਸਰੇ ਦੇ ਆਸਰੇ ਨਾ ਜੀਉਣਾ
ਇਹ ‘ਬਾਰਿ ਪਰਾਇ ਬੈਸਣ` ਦਾ ਸੰਤਾਪ ਪੰਜਾਬੀ ਆਚਰਨ ਲਈ ਮੌਤ ਤੋਂ ਵੀ ਮਾੜਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਦੇ ਆਸਰੇ ਜਿਉਣ ਨਾਲੋਂ ਤਾਂ ਨਾ ਜੀਉਣਾ ਵਧੇਰੇ ਚੰਗਾ ਹੈ।”1 ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣਾ
ਬੈਂਕ
ਬੈਂਕ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:Bank) ਉਸ ਮਾਲੀ ਅਦਾਰੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪੈਸਾ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਰਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਆਪੋ-ਆਪਣੀ ਬੱਚਤ ਰਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਅਤੇ ਵਿਆਜ ਕਮਾਉਣ ਦੇ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋੜ ਮੁਤਾਬਕ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਕੱਢਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਬੈਂਕ ਇਸ ਤਰਾਂ ਜਮ੍ਹਾਂ-ਕਰਤਾ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਧਨ ਨੂੰ ਵਪਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਰਜ਼ਾ ਦੇ ਕੇ ਵਿਆਜ ਕਮਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਆਰਥਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੇ ਅਜੋਕੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਸਨਅਤ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਬੈਂਕਿੰਗ ਪ੍ਰਬੰਧ ਇੱਕ ਲਾਜ਼ਮੀ ਲੋੜ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੈਂਕਿੰਗ
ਗਰੇਂਡਮਦਰਸ ਟੇਲ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ
ਲਾ ਲਾਗੂਨਾ ਵੱਡਾ ਗਿਰਜਾਘਰ
ਇਹ ਸਾਨ ਕ੍ਰਿਸਤੋਬਾਲ ਦੇ ਲਾ ਲਾਗੁਨਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਲੋਂਸੋ ਫੇਰਨਾਨਦੇਸ ਦੇ ਲੁਗੋ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਨ, ਜਿਸਨੇ ਇਹ ਕੇਨਰੀ ਦੀਪਸਮੂਹ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਨੀਹ ਰੱਖੀ ਸੀ। ਗਿਰਜਾਘਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਯੂਨੇਸਕੋ ਵਲੋਂ 1999 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਤਵਪੂਰਣ ਤੱਤ ਇਸ ਦਾ ਅੱਗੇ ਦਾ ਪਾਸਾ ਹੈ, ਇਹ ਨਵਕਲਾਸਿਕ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਧਿਐਨ
ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ
ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਇੱਕਤਰੀਕਰਨ ਦੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਾਨ ਹੈ। ‘ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ’ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਜਨੌਰ ਕਹਾਣੀ (1955), ‘ਇਕ ਘੁੱਟ ਰਸ ਦਾ’, ‘ਬਾਤਾਂ ਲੋਕ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ’ ਅਤੇ ‘ਬਾਤਾਂ ਮੁੱਢ ਕਦੀਮ ਦੀਆਂ’ (ਦੋ ਭਾਗ) ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਦੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਦੇਣ ਹਨ। ਬਾਤਾਂ ਲੋਕ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਤਕ ਉਹ (1988) 465 ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵੱਖੋਂ-ਵੱਖਰੇ ਸੰਗ੍ਰਿਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਤੇ ਦੋ ਹੋਰ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੇਣ ਲਈ ਉਸ ਕੋਲ ਸਮੱਗਰੀ ਹੈ। ਗਿਆਨੀ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਇੱਕਤਰੀਕਰਣ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਪਗ 150 ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ। ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨਰਗਸ (ਇਕ ਸੀ ਚਿੜੀ) ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ (ਜਰੀਦਾ ਦਾ ਟੋਟਾ ਤੇ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਨੈਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ), ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਧੀਰ (ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ) ਅਤਰ ਸਿੰਘ (ਏਨੀ ਮੇਰੀ ਬਾਤ) ਦੇ ਯਤਨ ਵੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਹਨ। 1956 ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ‘ਹਰਿਆਣਾ ਕੀ ਲੋਕ ਕਥਾਏ’ ਛਪੀ। ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਕੈਰੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। 1951 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਪੰਛੀ ਨੇ ‘ਪੰਜਾਬੀ ਕੀ ਕਥਾਏ’ ਵਿੱਚ ਦਸ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ। 1950 ਵਿੱਚ ਸੱਤਯ ਪ੍ਰੀਯਾ ਸਾਤ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ‘ਮੁਲਤਾਨੀ ਲੋਕ ਕਥਾਏ’ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਛਪਵਾਇਆ।
ਐਨੀਮਲ ਫ਼ਾਰਮ
ਐਨੀਮਲ ਫ਼ਾਰਮ (Animal Farm) ਅੰਗਰੇਜ਼ ਨਾਵਲਕਾਰ ਜਾਰਜ ਆਰਵੈੱਲ ਦੀ ਕਾਲਜਈ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਨਾਵਲਕਾਰ ਜਾਰਜ ਆਰਵੈੱਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਸੂਰਾਂ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਚਰਿੱਤਰ ਬਣਾ ਕੇ ਬੋਲਸ਼ਵਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ ਉੱਤੇ ਕਰਾਰਾ ਵਿਅੰਗ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਖੁਦ ਲੇਖਕ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਇਨਕਲਾਬ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਟਾਲਿਨ ਦੇ ਦੌਰ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 17 ਅਗਸਤ 1945 ਨੂੰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਸਰੂਪ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਲਘੂ ਨਾਵਲ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਇਹ ਰਚਨਾ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਅੱਜ ਵੀ ਓਨੀ ਹੀ ਅਸਰਦਾਰ ਹੈ।
ਲਾ ਲਾਗੂਨਾ ਵੱਡਾ ਗਿਰਜਾਘਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਗਿਰਜਾਘਰ
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਧਿਐਨ
ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ
ਪੰਜਾਬੀ ਮੁਹਾਵਰਿਆਂ ਅਤੇ ਅਖਾਣਾ ਦੀ ਖੋਜ, ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ, ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਇੱਕਤਰ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਿੱਗਰ ਅਤੇ ਮੌਲਿਕ ਯਤਨ ਡਾ. ਤਾਰਨ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰੋ. ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਅਵਾਰਾ ਨੇ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਫਲਸਰੂਪ ‘ਪੰਜਾਬੀ ਮੁਹਾਵਰਾ ਕੋਸ਼’ ਨਾਂ ਦੀ ਪੁਸਤਕ 1964 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਪੁਸਤਕ ‘ਮੁਹਾਵਰਾ’ ਅਤੇ ਅਖਾਣ ਕੋਸ਼ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਅਵਾਰਾ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਨੇ 1968 ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਦਿੱਤੀ।
ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਕਦਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ
ਦੂਸਰੇ ਦੇ ਆਸਰੇ ਨਾ ਜੀਉਣਾ
ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣਾ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਸੁਭਾਅ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਸਲਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਥਾਨਕ ਵਸੋਂ ਦੇ ਲੋਕ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਵਰਤਨ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦਾ ਵੱਰ ਵਿਰੋਧ ਨਾ ਰੱਖ ਕੇ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲਚਾਲ ਰਹੀ ਹੈ ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਵੀ ਆਪਣੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਮਿੱਠੇ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਧਿਐਨ
ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ
ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਸਾਲ 1968 ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਗੌਰਵ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰ ਜਿਲੇ ਵਿਚੋਂ ਨਮੂਨੇ ਦੇ ਕੁਝ ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਨਗਰਾਂ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਵਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਤਕ ਬਡਰੁੱਖਾਂ (ਸੰਗਰੂਰ), ਕੱਲੋਂ ਮਾਜਰਾ (ਪਟਿਆਲਾ), ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ (ਕਪੂਰਥਲਾ), ਡੇਹਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ (ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ), ਦੀਨਾ ਕਾਂਗੜ (ਫੀਰੋਜ਼ਪੁਰ), ਰਾਇਕੋਟ (ਲੁਧਿਆਣਾ), ਜਲਾਲਾਬਾਦ (ਫੀਰੋਜ਼ਪੁਰ) ਅਤੇ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ (ਬਠਿੰਡਾ) ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਰਵੇਖਣ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਖਾਣ ਮੁਹਾਵਰੇ ਇੱਕਤਰ ਹੋਏ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਐਨੀਮਲ ਫ਼ਾਰਮ
ਜਾਰਜ ਆਰਵੈੱਲ (1903-1950) ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਜਨ‍ਮ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਮੋਤੀਹਾਰੀ ਨਾਮਕ ਸ‍ਥਾਨ ਉੱਤੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਨ। ਆਰਵੈੱਲ ਦਾ ਮੂਲ ਨਾਮ ਏਰਿਕ ਆਰਥਰ ਬਲੇਅਰ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਜਨ‍ਮ ਦੇ ਸਾਲ ਭਰ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੰਗ‍ਲੈਂਡ ਚੱਲੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਵੀ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਥੇ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਪੰਨ ਹੋਈ।
ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਕਦਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ
ਕਿਸੇ ਦਾ ਦਿਲ ਦਾ ਦੁਖਾਉਣਾ
ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਕਦਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਮੁੱਖ ਕਦਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਕਿਸੇ ਦੇ ਆਸਰੇ ਨਾ ਜੀਉਣਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਇਹ ਗੁਣ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਸੇ ਦਾ ਦਿਲ ਨਹੀਂ ਦੁਖਾਉਂਦੇ। ਉਹ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਲਈ ਹੱਸ ਕੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਦੁੱਖ ਸੁਣਕੇ ਹੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੋਵੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਹਿੰਦੂਆ ਦਾ ਦੁੱਖ ਸੁਣਕੇ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਬਲੀਦਾਨ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਦਿਲ ਨਹੀਂ ਦੁਖਾਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੀ ਹੈ ਉਹ ਕਿਸੇ ਦਾ ਦਿਲ ਨਹੀਂ ਦੁਖਾਉਂਦੇ। ਘਰ ਆਏ ਮਹਿਮਾਨ ਦੀ ਵਿੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ
ਗਰੇਂਡਮਦਰਸ ਟੇਲ ਐਂਡ ਅਦਰ ਸਟੋਰੀਜ
ਗਰੇਂਡਮਦਰਸ ਟੇਲ ਐਂਡ ਅਦਰ ਸਟੋਰੀਜ ਆਰ ਕੇ ਨਰਾਇਣ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਇੱਕ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਹੈ।
ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਕਦਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ
ਕਿਸੇ ਦਾ ਦਿਲ ਦਾ ਦੁਖਾਉਣਾ
ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰਾਹੁਣਾਚਾਰੀ ਅਤੇ ਸਖੀਪੁਣਾ ਵੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਇਸ ਉਸਾਰ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਹੈ ਘਰ ਆਏ ਪ੍ਰਾਹੁਣੇ ਨੂੰ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੰਦੇ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਬੇਗਾਨੇ ਘਰ ਆਇਆ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਧਿਐਨ
ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਤੀਜਾ ਦੌਰ
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਤੀਸਰਾ ਦੌਰ 1970 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਅਧਿਐਨ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਡਾ. ਵਣਜਾਰਾ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ ਦੀ ਪੀ.ਐਸ.ਡੀ. ਦੇ ਸੋਧ ਕਾਰਜ ‘ਪੰਜਾਬੀ ਅਖਾਣਾਂ ਦਾ ਅਲੋਚਨਾਤਮਕ ਅਧਿਐਨ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬੇਦੀ ਦੀ ਘਾਲਣਾ ਬਹੁਪੱਖੀ ਹੈ। ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਅਧਿਆਪਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਲੋਕਧਾਰਾ ਨੂੰ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਸਗੋਂ ਲੋਕਧਾਰਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਅਨੁਸ਼ਾਸ਼ਨ ਸਵੀਕਾਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਇਸ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਅਧਿਐਨ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਵੀ ਦ੍ਰਿੜ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼ ਉਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੇਣ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਂਰਾ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਖੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵੀਹ ਦੇ ਕਰੀਬ ਪੁਸਤਕਾਂ ਲਿਖੀਆਂ। ਜਿਵੇਂ ‘ਲੋਕਧਾਰਾ ਤੇ ਸਾਹਿਤ’, ‘ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਲੋਕਧਾਰਾ’। ਬੇਦੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ‘ਪਰੰਪਰਾ’ ਨਾਂ ਦਾ ਰਸਾਲਾ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਧਾਰਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਖੋਜ ਭਰਪੂਰ ਲੇਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।’
ਗਰੇਂਡਮਦਰਸ ਟੇਲ ਐਂਡ ਅਦਰ ਸਟੋਰੀਜ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਹਾਣੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਰ. ਕੇ. ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਧਿਐਨ
ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਤੀਜਾ ਦੌਰ
ਡਾ. ਬੇਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਥਿੰਦ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਜਗਤ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿਵਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਖੋਜੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਡਾ. ਬੇਦੀ ਅਤੇ ਥਿੰਦ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਡਾ. ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੈਰੋਂ (ਲੋਕ ਵਾਰਤਾ ਪੰਜਾਬ), ਡਾ. ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ (ਲੋਕ ਕਾਵਿ ਦੀ ਸਿਰਜਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ) ਮੁੱਖ ਹਨ। ਡਾ. ਕਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਧਾਰਾ ਤੇ ਲੋਕ ਜੀਵਨ, ਲੋਕ ਮਨ ਚੇਤਨ-ਅਵਚੇਤਨ ਵਿੱਚ ਲੋਕਧਾਰਾ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਯਥਾਰਥ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।
ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਕਦਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ
ਅਣਖ ਅਤੇ ਦਲੇਰੀ ਨਾਲ ਜੀਉਣਾ
ਬਹਾਦਰਤਾ ਅਤੇ ਦਲੇਰੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਸੁਭਾਅ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਸਦੇ ਚਾਰ ਦਰੇ ਖੱਬਰ, ਕੁਰੱਮ, ਟੋਚੀ, ਬੋਲਾਨ ਜਿਹੜੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਹਮਲਾਵਰਾ ਲਈ ਦੁਆਰ ਰਹੇ ਹਨ ਵਿਦੇਸੀ ਹਮਲਾਵਰ ਇਹਨਾਂ ਰਾਸਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਪਹਿਲਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਲੈਣੀ ਪੈਂਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦਲੇਰੀ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਰਦੇ। “ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਪੰਜਾਬੀ ਆਚਰਨ ਦੇ ਇਸੇ ਗੁਣ ਵੱਲ ਹੀ ਪ੍ਰੋ. ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ‘ਜਵਾਨ` ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ: ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਇਹ ਕਰਨ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਜਾਨ ਕੋਹ ਆਪਣੀ ਵਾਰ ਦਿੰਦੇ। ਪਰ ਟੈਂ ਨਾ ਮੰਨਣ ਕਿਸੇ ਦੀ....... ਸੱਚੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਾਸੀ ਦਾ ਇਹ ਈਮਾਨ ਹੈ।”
ਐਨੀਮਲ ਫ਼ਾਰਮ
ਕਹਾਣੀ
ਐਨੀਮਲ ਫ਼ਾਰਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਕੁੱਝ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ: ਮੇਨਰ ਫ਼ਾਰਮ ਦੇ ਜਾਨਵਰ ਆਪਣੇ ਮਾਲਿਕ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਬਗਾਵਤ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰ ਸਭ ਤੋਂ ਚਲਾਕ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ‍ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੂਅਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਕੁੱਝ ਨਿਯਮ ਤੈਅ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੰਰਤੂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੂਅਰ ਆਦਮੀ ਦਾ ਹੀ ਰੰਗ - ਢੰਗ ਆਪਣਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਫਾਇਦੇ ਅਤੇ ਐਸ਼ ਲਈ ਦੂਜੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਰਣ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਉਹ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨਮਾਨੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਤੋੜ - ਮਰੋੜ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਸਲਨ ਨਿਯਮ ਸੀ – ALL ANIMALS ARE EQUAL (ਸਾਰੇ ਜਾਨਵਰ ਬਰਾਬਰ ਹਨ) ਲੇਕਿਨ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। : -
ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਕਦਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਟਿਪਣੀਆਂ
1)ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫਰੈਂਕ, ਪ੍ਰੋ., ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਪੰਨਾ 130.
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਭਿਆਚਾਰ
ਸਿਰ ਪੀੜ
ਸਿਰ ਪੀੜ ਜਾਂ ਸਿਰਦਰਦੀ ਗਰਦਨ ਅਤੇ ਪਿੱਠ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਉੱਪਰੀ ਭਾਗ ਦੇ ਦਰਦ ਦੀ ਹਾਲਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਹੈ ਜੋ ਕੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਿਰ ਦਰਦ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਗੰਭੀਰ ਕਾਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਏਸ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਬਦਲ ਕੇ ਅਤੇ ਅਰਾਮਦਾਰੀ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਸਿੱਖ ਕੇ ਇਹਨੂੰ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਘਰੇਲੂ ਇਲਾਜ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸਿਰ ਪੀੜ ਨੂ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪੱਤੀ ਸੰਧੂਆਂ
ਪੱਤੀ ਸੰਧੂਆਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮੋਗਾ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਨਾਰਸੀਸਸ (ਮਿਥਿਹਾਸ)
thumb|ਨਾਰਸੀਸਸ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ  ਸ਼ਕਲ ਦੇਖ ਰਿਹਾ, ਕ੍ਰਿਤ  ਕਰਵਾਗੀਓ ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਥਿਹਾਸ ਵਿੱਚ, Narcissus (Νάρκισσος, Narkissos) ਆਪਣੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਬੋਇਓਟੀਆ ਵਿੱਚ ਥੇਸਪੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਦਰਿਆ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਸੇਫੀਸਸ ਅਤੇ ਨਿੰਫ਼ ਲਿਰੀਓਪ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਉਹ ਏਨਾ ਘਮੰਡੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਦੁਰਕਾਰ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। Nemesis ਨੇ ਉਸਦੇ ਇਸ ਵਿਹਾਰ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਤਲਾਬ ਵੱਲ ਜਾਣ ਲਈ ਲੁਭਾ ਲਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਸ ਨੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਹੀ ਅਕਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਗੱਲੋਂ ਅਣਜਾਣ ਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਉਸੇ ਦਾ ਇੱਕ ਬਿੰਬ ਸੀ, ਇਸ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਪਾ ਲਿਆ। ਆਪਣੀ ਹੀ ਸ਼ਕਲ ਦੇ ਸੁਹੱਪਣ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ, ਨਾਰਸੀਸਸ ਡੁੱਬ ਮੋਇਆ। ਨਾਰਸੀਸਸ ਨਾਰਸੀਵਾਦ ਸੰਕਲਪ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਸਰੀਰਕ ਸ਼ਕਲ ਦੇ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਣਾ।
ਏ ਟਾਈਗਰ ਫਾਰ ਮਾਲਗੁਡੀ
ਏ ਟਾਈਗਰ ਫਾਰ ਮਾਲਗੁਡੀ ਆਰ ਕੇ ਨਰਾਇਣ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ 1983 ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ ਹੈ।
ਪੱਤੀ ਸੰਧੂਆਂ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਧਿਐਨ
ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਤੀਜਾ ਦੌਰ
ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਥਿੰਦ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ‘ਲੋਕਯਾਨ ਅਤੇ ਮਧਕਾਲੀਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ’ ਦੇ ਛਪਣ ਨਾਲ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕਾਂ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ‘ਲੋਕਯਾਨ’ ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਬੰਦ ਕਿਵਾੜ ਖੁਲ੍ਹ ਗਏ ਹਨ। ਨਵੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦਿਸ ਆਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਨਵੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਉਜਾਗਰ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਅਸੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਧਿਐਨ ਠੀਕ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਲੀਹਾਂ ਉੱਤੇ ਤੁਰਨਾ ਆਰੰਭ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਡੇਵਿਡ ਕਾਪਰਫੀਲਡ (ਨਾਵਲ)
ਡੇਵਿਡ ਕਾਪਰਫੀਲਡ ਜਾਂ ਬਲੰਡਰਸਟੋਨ ਦੀ ਬਸਤੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਡੇਵਿਡ ਕਾਪਰਫੀਲਡ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਇਤਹਾਸ, ਰੁਮਾਂਸ, ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਸਮੀਖਿਆ ਚਾਰਲਸ ਡਿਕਨਜ਼ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਹੈ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੀਮਤ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ)। ਇਹ ਨਾਵਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1850 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰਨਾਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਮੂਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਧਾਰਾਵਾਹਿਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ। ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤੱਤ ਡਿਕਨਜ਼ ਦੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਆਤਮਕਥਾ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। 1867 ਚਾਰਲਸ ਡਿਕਨਜ਼ ਸੰਸਕਰਣ ਲਈ ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਕਈ ਸ਼ੌਕੀਨ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਸੰਦੀਦਾ ਬੱਚਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਡੇਵਿਡ ਕਾਪਰਫੀਲਡ ਹੈ।
ਨਾਰਸੀਸਸ (ਮਿਥਿਹਾਸ)
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਰੋਤ
ਮਿੱਥ ਦੇ ਕਈ ਵਰਜਨ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਟਕਸਾਲੀ ਵਰਜਨ ਓਵਿਡ ਵਾਲਾ ਹੈ (8ਵੀਂ ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ) ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਮਹਾਂਕਾਵਿ "ਮੈਟਾਮੌਰਫਸਿਸ" ਦੀ ਕਿਤਾਬ 3 ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਇੱਕ ਐਪੀਸੋਡ ਹੈ। ਇਹ ਨਰਕਿਸੁੱਸ ਅਤੇ ਈਕੋ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਕ ਦਿਨ ਨਾਰਸੀਸਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਈਕੋ, ਇੱਕ Oread (ਪਹਾੜੀ ਨਿੰਫ) ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕਪਾਸੜ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਗਰ ਹੋ ਤੁਰੀ। ਨਾਰਸੀਸਸ ਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਕੋਈ ਉਹ ਦੇ ਮਗਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਨੇ ਪੁਛਿਆ " ਕੌਣ ਹੈ ਐਥੇ?" ਈਕੋ ਨੇ ਦੁਹਰਾਇਆ "ਕੌਣ ਹੈ ਐਥੇ?" ਉਸ ਨੇ ਅਖ਼ੀਰ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਪਾਸੇ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚਲੇ ਜਾਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਬਾਕੀ ਜੀਵਨ ਉਸ ਨੇ ਇਕੱਲੀ ਨੇ ਭਟਕਦੇ ਹੋਏ ਗੁਜ਼ਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਮਾਤਰ ਇੱਕ ਗੂੰਜ ਰਹਿ ਗਈ।  ਬਦਲੇ ਦੀ ਦੇਵੀ ਨਮੇਸਿਸ ਨੂੰ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਨਾਰਸੀਸਸ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰਗਲਾ ਕੇ ਇੱਕ ਪੂਲ ਵੱਲ ਲੈ ਆਈ, ਜਿਥੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਅਕਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਾ ਚੱਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਬਿੰਬ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪਿਆਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਤ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪਿਆਰ ਇੱਕਪਾਸੜ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਲਈ।
ਡੇਵਿਡ ਕਾਪਰਫੀਲਡ (ਨਾਵਲ)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚਾਰਲਸ ਡਿਕਨਜ਼ ਦੇ ਨਾਵਲ
ਅੰਡਰ ਦ ਬਨਿਅਨ ਟਰੀ ਐਂਡ ਅਦਰ ਸਟੋਰੀਜ
ਅੰਡਰ ਦ ਬਨਿਅਨ ਟਰੀ ਐਂਡ ਅਦਰ ਸਟੋਰੀਜ ਆਰ ਕੇ ਨਰਾਇਣ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਕਲਨ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਧਿਐਨ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂ
1 ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ (ਡਾ.), ਲੋਕਧਾਰਾ, ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਪੈਪਸੂ ਬੁੱਕ ਡਿਪੂ, ਪਟਿਆਲਾ, 2004, ਪੰਨਾ-32.
ਨਾਰਸੀਸਸ (ਮਿਥਿਹਾਸ)
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਥਿਹਾਸ
ਐਨੀਮਲ ਫ਼ਾਰਮ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਧਿਐਨ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂ
3 ਜਗਦੀਸ਼ ਕੌਰ, ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀ ਵਿਹਾਰ ਤੇ ਸੰਕਲਪ, ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਲੁਧਿਆਣਾ, 2007.
4 ਡਾ. ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਥਿੰਦ, ਲੋਕਯਾਨ ਅਧਿਐਨ, ਪੰਜਾਬੀ ਅਧਿਐਨ ਸਕੂਲ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, 1978.
5 ਉਹੀ
ਅੰਡਰ ਦ ਬਨਿਅਨ ਟਰੀ ਐਂਡ ਅਦਰ ਸਟੋਰੀਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਤਾਬਾਂ
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਧਿਐਨ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂ
6 ਉਹੀ
ਭੱਟੀਆਂ (ਖਮਾਣੋ)
ਭੱਟੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਖਮਾਣੋਂ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਟਾਲਕੇਟਿਵ ਮੇਨ
ਆਰ ਕੇ ਨਰਾਇਣ ਦਾ ਰਚਿਆ ਨਾਵਲ।
ਨਾਹਲ, ਮੋਗਾ
ਨਾਹਲ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮੋਗਾ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਰਾਣਵਾਂ
ਰਾਣਵਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਖਮਾਣੋਂ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਬਾਠਾਂ ਕਲਾਂ
ਬਾਠਾਂ ਕਲਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਖਮਾਣੋਂ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰੌਲੀ
ਰੌਲੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮੋਗਾ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਕਾਲੇਮਾਜਰਾ
ਕਾਲੇਮਾਜਰਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਖਮਾਣੋਂ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
30 ਅਕਤੂਬਰ
30 ਅਕਤੂਬਰ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 303ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 304ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 62 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ।
ਟਾਲਕੇਟਿਵ ਮੇਨ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਵਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਵਲ
30 ਅਕਤੂਬਰ
ਦਿਹਾਂਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਕਤੂਬਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਏ ਟਾਈਗਰ ਫਾਰ ਮਾਲਗੁਡੀ
ਪਲੌਟ
ਇੱਕ ਬਾਘ ਆਪਣੇ ਫੜ੍ਹੇ ਜਾਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦਸਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਚਪਣ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਹਿਲਾ ਘੁੰਮਦਾ ਸੀ।
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਧਿਐਨ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂ
8 ਉਹੀ
ਪੰਜਕੋਹਾ
ਪੰਜਕੋਹਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਖਮਾਣੋਂ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਕਾਲੇਮਾਜਰਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬਾਠਾਂ ਖ਼ੁਰਦ
ਬਾਠਾਂ ਖ਼ੁਰਦ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਖਮਾਣੋਂ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਗੁਰਬਾਣੀ
ਗੁਰਬਾਣੀ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਸ਼ਬਦ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਗੁਰ ਅਤੇ ਬਾਣੀ, ਗੁਰ ਤੋਂ ਭਾਵ ਗੁਰੂ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਣੀ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਸ਼ਬਦ।
ਕਨ੍ਹੇਰੀ ਦੀਆਂ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ
ਕਨ੍ਹੇਰੀ ਦੀਆਂ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਇਹ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਸੇ ਬੋਰਵਲੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਗਿਰੀ ਭਾਵ ਕਾਲਾ ਪਰਬਤ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਪਿਆ। ਇਹ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਬੁੱਧ ਕਲਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਵੱਡੀਆਂ-ਵੱਡੀਆਂ ਚਟਾਨਾਂ ਨੂੰ ਤਰਾਸ਼ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ 10ਵੀਂ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ 'ਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਗਗੜਵਾਲ
ਗਗੜਵਾਲ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਖਮਾਣੋਂ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਨਾਹਲ, ਮੋਗਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
3 ਨਵੰਬਰ
3 ਨਵੰਬਰ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 307ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 308ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 58 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ। ਦੇਸੀ ਕਲੰਡਰ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਦਿਨ 19 ਕੱਤਕ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਪਨੈਚਾਂ (ਖਮਾਣੋ)
ਪਨੈਚਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਖਮਾਣੋਂ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਰਾ ਕਲਾਂ
ਹਵਾਰਾ ਕਲਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਖਮਾਣੋਂ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਰੌਲੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪਨੈਚਾਂ (ਖਮਾਣੋ)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
31 ਅਕਤੂਬਰ
31 ਅਕਤੂਬਰ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 304ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 305ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 61 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ।
ਏਨ ਏਸਟਰੋਲੋਜਰਸ ਡੇ ਐਂਡ ਅਦਰ ਸਟੋਰੀਜ
ਐਨ ਐਸਟਰੋਲਾਜਰਸ ਡੇ ਐਂਡ ਅਦਰ ਸਟੋਰੀਜ਼ ਆਰ ਕੇ ਨਰਾਇਣ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ।
ਹਵਾਰਾ ਕਲਾਂ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪੰਜਕੋਹਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
3 ਨਵੰਬਰ
ਦਿਹਾਂਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਵੰਬਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਬਾਠਾਂ ਖ਼ੁਰਦ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਭੱਟੀਆਂ (ਖਮਾਣੋ)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਗਗੜਵਾਲ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ
thumb|right|300px ਜਪੁ ਜੀ ਸਾਹਿਬ (ਜਾਂ ਜਪੁ ਜੀ) ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਦੀ ਲਿਖੀ ਬਾਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਮੰਤਰ, 38 ਪੌੜੀਆਂ ਅਤੇ 2 ਸਲੋਕ ਹਨ। ਇਹ ਬਾਣੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਅੰਗ 1 ਤੋਂ ਅੰਗ 8 ਤੱਕ ਸੁਭਾਇਮਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਾਵਿ ਹੈ ਭਾਵ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਾਵਿਕ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਪਰੋਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਗੁਣ, ਮਿਜ਼ਾਜ ਅਤੇ ਸਰੂਪ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਜਪੁਜੀ ਦਾ ਅਰਥ ਪਵਿੱਤਰ ਜਾਪ, ਅਦਵੈਤਵਾਦ ਅਤੇ ਇੱਕ-ਈਸ਼ਵਰਵਾਦ ਦਾ ਗੀਤ ਹੈ। ਇਹ ਰਚਨਾ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸਾਰ ਹੈ। ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕੁੱਲ 40 ਅੰਗ ਹਨ, ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਸਹਿਤ ਕੁੱਲ ਕਲਾ ਪਸਾਰਾਂ ਨਾਲ ਓਤਪੋਤ ਹੋ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨ ਨਾਯਾਬ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾਲੋਂ ਨਾਲ ਹਰ ਇਕਾਈ ਦੀ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਅਹਿਮੀਅਤ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸੰਪੂਰਨ ਪ੍ਰਗੀਤਕ ਕਾਵਿਮਈ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈ।
ਅੰਤਰਵਸਤੂ
ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਤੋਂ ਬਾਦ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਉੜੀ ਵਿੱਚ "ਸੋਚੈ ਸੋਚਿ ਨ ਹੋਵਈ ਜੇ ਸੋਚੀ ਲਖ ਵਾਰ॥" ਨਾਲ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਹੈ ਕਿ 'ਕੇਵਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨ ਨੂੰ ਸਾਫ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਚੁੱਪ ਕਰਕੇ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀ, ਭੋਜਨ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਭੁੱਖ ਮਿਟਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਣ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਰੱਬ ਦੀ ਨੇੜਤਾ ਜਾਪ, ਸਿਮਰਨ ਇਲਾਹੀ ਮਦਦ ਅਤੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਪਉੜੀ ਵਿੱਚ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਅ ਚੜਾਅ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਹੈ ਜੋ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਦਾ ਹੁਕਮ ਮੁੜ ਜਨਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਉਸਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਜਨਮ ਚੱਕਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਕਮ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਇਸ ਵਿਰਾਟ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕਿ ਹੀ ਹਊਮੈ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਰਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਤੇ ਅਮਲ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਤੀਜੀ ਪਉੜੀ ਵਿੱਚ ਗੁਣ-ਕੀਰਤਨ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਗੁਣ-ਕੀਰਤਨ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਉਸ ਸੱਚੇ ਦੀਆਂ ਅਸੀਮ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਵੀਂ ਪਉੜੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਬੇਅੰਤ ਗੁਣ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। "ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲਾ ਸਚੁ ਨਾਉ ਵਡਿਆਈ ਵੀਚਾਰੁ।" ਸਵੇਰ ਦੀ ਘੜੀ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਸਰਸਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਨੁਵਾਦ
ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਫ਼ਾਰਸੀ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਸਹਿਤ ਅਨੇਕਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਨੁਵਾਦ
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਚੋਟੀ ਦੀ ਸਰਬਕਾਲੀ ਰਚਨਾ ਜਪੁ ਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਨੁਵਾਦ ਗੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਈ ਲਕਸ਼ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਮੁਨਾਜਾਤ-ਏ-ਬਾਮਦਾਦੀ, ਜਪੁ ਜੀ ਸਾਹਿਬ, ਅਸਲ-ਓ-ਤਰਜਮਾ ਬ ਸ਼ਿਅਰ-ਏ-ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਈ ਲਕਸ਼ਵੀਰ ਸਿੰਘ ‘ਮੁਜ਼ਤਰ’ ਨਾਭਵੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਨੁਵਾਦ 1969 ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਛਪ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਕਰ ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਖੂਬ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਫ਼ਾਰਸੀ ਸ਼ਬਦ ‘ਮੁਨਾਜਾਤ’ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਉਹ ਗੀਤ ਜੋ ਰੂਹਾਨੀ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁਖ਼ਾਤਿਬ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ‘ਬਾਮਦਾਦੀ’ ਸਵੇਰ ਦਾ ਵਕਤ।
ਏਨ ਏਸਟਰੋਲੋਜਰਸ ਡੇ ਐਂਡ ਅਦਰ ਸਟੋਰੀਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ
ਕਨ੍ਹੇਰੀ ਦੀਆਂ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਤਹਾਸਕ ਸਥਾਨ
ਆਰ. ਕੇ. ਨਰਾਇਣ
'''ਆਰ. ਕੇ. ਨਰਾਇਣ' (10 ਅਕਤੂਬਰ 1906 - 13 ਮਈ 2001) ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਮ ਰਾਸੀਪੁਰਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਸਵਾਮੀ ਅਈਅਰ ਨਰਾਇਣ ਸਵਾਮੀ'' ਸੀ।
ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ
ਉਰਦੂ ਅਨੁਵਾਦ
ਉਰਦੂ ਅਨੁਵਾਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਪੁ ਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕਈ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋਏ ਹਨ। ਇੱਕ ਅਨੁਵਾਦ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਆਨੰਦ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਖਵਾਜਾ ਦਿਲ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਵੀ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਅਨੁਵਾਦ
ਮੱਧ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਬਡਗਾਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬੋਰਵਾਹ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਅਸਦੁੱਲਾਹ ਅਸਦ ਨੇ ਗ੍ਰੰਥ ਜਪਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਨਕ ਬਾਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿ
ਮੁੰਬਈ
thumb|ਮੁੰਬਈ, 1890
ਆਰ. ਕੇ. ਨਰਾਇਣ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1906 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2001
31 ਅਕਤੂਬਰ
ਦਿਹਾਂਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਕਤੂਬਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਇਕਾਤਮਕ ਦੇਸ਼
ਏਕਾਤਮਕ ਦੇਸ਼ ਇੱਕਰੂਪੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਤ ਉਹ ਦੇਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੀਹਦੇ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਸਰਕਾਰ ਸਰਬਉੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਵਿਭਾਗ (ਉੱਪਰਾਸ਼ਟਰੀ ਇਕਾਈਆਂ) ਸਿਰਫ਼ ਉਹ ਤਾਕਤਾਂ ਅਜ਼ਮਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕੇਂਦਰੀ ਸਰਕਾਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਸਹੀ ਸਮਝਦੀ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਏਕਾਤਮਕ ਸਰਕਾਰਾਂ ਹਨ।
ਗੁਰਬਾਣੀ
Gurubani
ਇਕਾਤਮਕ ਦੇਸ਼
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ
ਮੁੰਬਈ
ਮੁੰਬਈ (1995 ਤੱਕ ਬੰਬਈ) ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਵੱਡਾ ਮਹਾਂਨਗਰ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਲਗਭਗ 6 ਕਰੋੜ 60 ਲੱਖ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਗਠਨ ਲਾਵਾ ਨਿਰਮਿਤ ਸੱਤ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਦੀਪਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪੁਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਰਤੀ-ਖੰਡ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੁੰਬਈ ਬੰਦਰਗਾਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੈ। ਮੁੰਬਈ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਿਨਾਰਾ ਕਟਿਆ-ਫੱਟਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦਾ ਬੰਦਰਗਾਹ ਸੁਭਾਵਕ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ। ਯੂਰਪ, ਅਮਰੀਕਾ, ਅਫਰੀਕਾ ਆਦਿ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜਲਮਾਰਗ ਜਾਂ ਵਾਯੂ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ ਅਤੇ ਯਾਤਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁੰਬਈ ਹੀ ਆਉਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਮੁੰਬਈ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਦਵਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅੰਕੜੇ
ਮੁੰਬਈ ਭਾਰਤ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਜਿਸਦੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਕਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ ਵਿੱਚ 5 % ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਦਯੋਗਕ ਉਤਪਾਦ ਦਾ 25%,ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਪਾਰ ਦਾ 40%, ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਪੂੰਜੀ ਲੈਣ ਦੇਣ ਦਾ 70% ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਹੈ। ਮੁੰਬਈ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਰਵ ਉੱਚ ਦਸ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਦਫਤਰਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਅਤੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਆਰਥਕ ਸੰਸਥਾਨ ਜਿਵੇਂ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜਰਵ ਬੈਂਕ, ਬੰਬਈ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟਆਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਅਤੇ ਬਹੁਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਉਦਯੋਗ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਾਲੀਵੁਡ ਨਾਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਪੇਸ਼ਾਵਰਾਨਾ ਅਪੋਰਟਿਉਨਿਟੀ, ਅਤੇ ਉੱਚ ਜੀਵਨ ਪੱਧਰ ਪੂਰੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਭਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਨਗਰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਮਾਜਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੁੰਬਈ ਪੱਤਣ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲਗਭਗ ਅੱਧੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਾਲ ਦੀ ਆਵਾਜਾਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਬੰਬਈ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਪੁਰਤਗਾਲੀਆਂ ਵੇਲੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਬੌਂਮਬੇਈਅਨ, ਬੌਂਬੇਈ, ਬੌਂਮਬੇਮ ਵੀ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। 1507 ਵਿੱਚ ਵਸੇ 20,694 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਰਕਬੇ ਵਾਲੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਇਸ ਵਕਤ ਆਬਾਦੀ ਇੱਕ ਕਰੋੜ 84 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਗਰ ਹੈ। ਨਵੰਬਰ, 1995 ਤੋਂ ਇਸ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਨਾਂ ਮੁੰਬਈ ਹੈ ਪਰ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਅਜੇ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਬੰਬਈ ਹੀ ਲਿਖਦੇ ਤੇ ਬੋਲਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
2 ਨਵੰਬਰ
2 ਨਵੰਬਰ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 306ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 307ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਲ ਦੇ 59 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੇਸੀ ਕਲੰਡਰ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਦਿਨ 18 ਕੱਤਕ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਦਿਹਾਂਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਵੰਬਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਨੋਸਤਾਲਜੀਆ
right|thumb|200x200px|ਆਪਣੇ ਅਤੀਆਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨੋਸਤਾਲਜੀਆ ਬੇਵਰਲੀ ਹਿਲਸ ਹੋਟਲ (1942 ਤੋਂ 1979) ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਫ਼ਰੰਟ ਡੈਸਕ ਨੂੰ ਬਾਰ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ. ਨੋਸਤਾਲਜੀਆ ਅਤੀਤ ਲਈ, ਖਾਸ ਕਰ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਮੌਕਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅਰਸੇ ਜਾਂ ਜਗ੍ਹਾ ਲਈ ਜਜ਼ਬਾਤੀ ਤਾਂਘ ਹੈ।  ਇਹ ਦੋ ਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ਬਦਾਂ,  (ਨੋਸਤਸ), ਭਾਵ "ਘਰ ਵਾਪਸੀ", ਇੱਕ ਹੋਮਰਿਕ ਸ਼ਬਦ, ਅਤੇ  (ਆਲਗੋਸ), ਭਾਵ "ਦਰਦ, ਪੀੜ" ਤੋਂ ਜੁੜਕੇ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੈਡੀਕਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ ਘਰ ਤੋਂਦੂਰ ਲੜ ਰਹੇ ਸਵਿੱਸ ਭਾੜੇ ਦੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਘੜਿਆ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਸਥਿਤੀ - ਉਦਾਸੀ ਦੇ ਇੱਕ ਰੂਪ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ, ਇਹ ਰੋਮਾਂਸਵਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਟਰੌਪ ਬਣ ਗਿਆ।
ਮਾਰਗਰੀਟਾ ਵਿਦ ਅ ਸਟਰੌਅ
ਮਾਰਗਰੀਾ ਵਿਦ ਅ ਸਟਰੌਅ  2014 ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਦਾ ਨਾਂਅ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ ਲਈ ਛੂਨੇ ਚਲੀ ਆਸਮਾਨ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਉੱਪਰ ਮਾਰਗਰੀਟਾ ਵਿਦ ਅ ਸਟਰੌਅ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਨਾਂਅ ਬਦਲੇ ਹੀ ਸਭ ਪਾਸੇ ਮਾਰਗਰੀਟਾ ਵਿਦ ਅ ਸਟਰੌਅ ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਹੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਕਲਕੀ ਕੋਚਲਿਨ ਹੈ। ਕਲਕੀ ਸਿਰੀਬਰਲ ਪਾਲਸੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਕੁੜੀ ਹੈ। ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰਕ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਗਤੀ ਬਹੁਤ ਧੀਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਆਪਣੇ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ 5 ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਰਕ ਇਨ ਪ੍ਰੋਗਰੈੱਸ ਲ਼ੈਬ ਆਫ ਫ਼ਿਲਮ ਬਜ਼ਾਰ 2013 ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।  ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ 8 ਸਤੰਬਰ 2014 ਨੂੰ 2014 ਟੋਰਾਂਟੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਉਤਸਵ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੂੰ ਤਾਲੀਨ ਬਲੈਕ ਨਾਈਟਜ਼ ਫ਼ਿਲਮ ਉਤਸਵ, ਬੀ.ਐਫ.ਆਈ ਲੰਡਨ ਫ਼ਿਲਮ ਉਤਸਵ, ਬੁਸਾਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਉਤਸਵ ਅਤੇ ਸਾਂਤਾ ਬਾਰਬਰਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਉਤਸਵ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ।   ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 17 ਅਪ੍ਰੈਲ 2015 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ।
ਨੋਸਤਾਲਜੀਆ
Notes
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਲਵਲੇ
ਮਾਰਗਰੀਟਾ ਵਿਦ ਅ ਸਟਰੌਅ
ਸਨਮਾਨ
ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ 2014 ਟੋਰਾਂਟੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਉਤਸਵ ਵਿੱਚ NETPAC ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਹ ਇਸ ਉਤਸਵ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ। ਕਲਕੀ ਨੂੰ ਤਾਲੀਨ ਬਲੈਕ ਨਾਈਟਸ ਫ਼ਿਲਮ ਉਤਸਵ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ 2015 ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਵੇਸਲ ਫ਼ਿਲਮ ਉਤਸਵ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਮਿਲਿਆ।
ਕਥਾਨਕ
ਲੈਲਾ (ਕਲਕੀ ਕੋਚਲਿਨ) ਇੱਕ ਅੱਲੜ੍ਹ ਮੁਟਿਆਰ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰੀਬਰਲ ਪਾਲਸੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਕੁੜੀ ਹੈ। ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰਕ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਗਤੀ ਬਹੁਤ ਧੀਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਲੈਲਾ ਨੂੰ ਕਾਲਜ ਦੇ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕ ਬੈਂਡ ਦੇ ਇੱਕ ਗਾਇਕ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਲੈਲਾ ਇਸ ਪਿਆਰ ਦਾ ਇਜ਼ਹਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਮੁੰਡਾ ਇਨਕਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਲੈਲਾ ਅੰਦਰੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਉਸਦੇ ਠੀਕ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਨਿਊਯਾਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਵਜ਼ੀਫਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮੈਨਹੈਟਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆ, ਲੈਲਾ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਮੁੰਡੇ ਜਾਰਡ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜਾਰਡ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਆਕਰਸ਼ਕ ਹੈ। ਜਾਰਡ ਉਸਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਟਾਈਪਿੰਗ ਕਰਨਾ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਕਾਰਕੁੰਨ ਕੁੜੀ ਖਾਨੁਮ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਲੈਲਾ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜਾਰਡ ਅਤੇ ਖਾਨੁਮ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਭਾਵਨਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਜਦ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦੁਲਿੰਗੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਲੈਲਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੀ। ਪਰ ਫਿਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਭ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਂ ਲੈਲਾ ਦੀ ਦੁਲਿੰਗਕਤਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਲੈਲਾ ਦੀ ਮਾਂ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਪੀੜਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਖਰੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਹ ਲੈਲਾ ਦਾ ਖਾਨੁਮ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਮਾਂ ਦੇ ਮਰਨ ਉੱਪਰ ਉਹ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਸ਼ਖ਼ਸ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ਖ਼ਸ ਹੁਣ ਮਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।
ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇਕੱਲੀ ਹੀ ਡੇਟ ਉੱਪਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਇਕੱਲੇ ਜਾਣਾ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਹੁਣ ਇਕੱਲੇ ਹੀ ਜਿਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਮਰਦ ਜਾਂ ਔਰਤ ਨਾਲ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਮਹੇਸ਼ਪੁਰਾ
ਮਹੇਸ਼ਪੁਰਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਖਮਾਣੋਂ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜਲਗਾਹ
ਜਲਗਾਹਾਂ ਜ਼ਮੀਨੀ ਅਤੇ ਜਲ-ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਘੱਟ ਡੂੰਘਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੁੱਲ ਜ਼ਮੀਨੀ-ਪੁੰਜ ਦਾ ਲਗਪਗ 6 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹਿੱਸਾ ਜਲਗਾਹਾਂ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖ਼ੇਤਰ ਦਾ ਸਿਰਫ 0.5 ਫੀਸਦੀ ਜਲਗਾਹਾਂ ਅਧੀਨ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ 1.5 ਫੀਸਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਲਗਾਹਾਂ ਹਨ। ==ਰਾਮਸਰ ਸਮਝੌਤਾ ==
2 ਫਰਵਰੀ 1971 ਨੂੰ ਇਰਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਰਾਮਸਰ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਸੰਧੀ ‘ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਜਲਗਾਹਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤਾ ਅਤੇ ਸਿਆਣਪ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਇਹ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਝੌਤਾ ਹੈ।
ਜਲਗਾਹਾਂ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ
ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ ਇਸ ਵੇਲੇ ਇਸ ਦੇ 157 ਮੈਂਬਰ ਹਨ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹੱਤਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਜਲਗਾਹਾਂ ਦੀ ਰਾਮਸਰ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ 1708 ਜਲਗਾਹਾਂ ਹਨ, ਜੋ 153 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈਕਟੇਅਰ ਖ਼ੇਤਰਫਲ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀਆਂ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਦਾ 6 ਫ਼ੀਸਦੀ ਖੇਤਰਫਲ ਜਲਗਾਹਾਂ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 4050537 ਹੈਕਟੇਅਰ ਰਕਬੇ ਵਿੱਚ ਜਲਗਾਹਾਂ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 22976 ਹੈਕਟੇਅਰ ਖੇਤਰਫਲ ਜਲਗਾਹਾਂ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਗਪਗ 94 ਜਲਗਾਹਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ‘ਚੋਂ ਸਿਰਫ 25 ਜਲਗਾਹਾਂ ਰਾਮਸਰ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਵੁਲਾਰ ਝੀਲ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜਲਗਾਹ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਜਲਗਾਹਾਂ
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹੱਤਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਤਿੰਨ ਜਲਗਾਹਾਂ ਹਰੀਕੇ, ਰੋਪੜ ਅਤੇ ਕਾਂਜਲੀ; ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹੱਤਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਦੋ ਜਲਗਾਹਾਂ- ਰਣਜੀਤ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਨੰਗਲ ਝੀਲ ਅਤੇ ਰਾਜ-ਪੱਧਰੀ ਮਹੱਤਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਪੰਜ ਜਲਗਾਹਾਂ ਹਨ। ਸਾਲ 1940 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਈ ਹੋਰ ਜਲਗਾਹਾਂ ਵੀ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਲੋਪ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਸੁੰਗੜ ਕੇ ਛੱਪੜ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਜਲਗਾਹਾਂ ਅਤੇ ਜਲ ਜੰਤੂ
ਜਲਗਾਹਾਂ ਸਾਡੀ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਅੰਗ ਹਨ। ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਲਗਾਹਾਂ ’ਤੇ ਦੁਰਲੱਭ ਮੱਛੀਆਂ, ਮੁਰਗਾਬੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਲ ਜੰਤੂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੁਰਦਿਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਜਲਗਾਹਾਂ ਸੈਲਾਨੀ ਨੂੰ ਵੀ ਖਿੱਚਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਰ ਸਾਲ ਲੱਖਾਂ ਸੈਲਾਨੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਲਗਾਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਆਉਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਅਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ। ਜਲਗਾਹਾਂ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਸਾਧਨ ਹਨ। ਇਹ ਹੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸਮੋਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਲੋਪ ਹੋ ਰਹੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਆਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਲਗਾਹਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਦਾਰਥਾਂ ਰੱਸੇ, ਉਸਾਰੀ, ਬਾਲਣ, ਆਦਿ ਅਤੇ ਕਮਲ, ਸਿੰਗਾੜਾ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਸ੍ਰੋਤ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪਾਣੀ ਦੇ ਸੋਮੇ
ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਸਿੰਚਾਈ ਦਾ ਸੋਮਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਭੂਮੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਦੀ ਮੁੜ ਭਰਾਈ ਕਰਕੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਹੋ ਰਹੇ ਨੀਵੇਂ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਰੋਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਦਯੋਗੀ ਨਿਕਾਸ, ਖੇਤਾਂ ਦਾ ਕਾਸ਼ਤੀ ਵਹਿਣ (ਰਸਾਇਣਕ ਖਾਦਾਂ) ਕਾਸ਼ਤ ਲਈ ਵਰਤੋਂ, ਜਲਕੁੰਭੀ (ਜਾਂ ਕਲਾਲੀ), ਘਰੇਲੂ ਨਿਕਾਸ, ਬ੍ਰਿਛ ਬੂਟਿਆਂ ਦੀ ਘਾਟ, ਚਰਗਾਹਾਂ ਵਜੋਂ ਸ਼ੋਸਣ, ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਖੁਰਨਾ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਨਜਾਇਜ ਕਬਜ਼ੇ, ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਆਦਿ ਜਲਗਾਹਾਂ ਲਈ ਵੱਡੇ ਖ਼ਤਰੇ ਹਨ। ਜਲਗਾਹਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਯਤਨਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਸੰਧੂਆਂ ਵਾਲਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਵਿਜ਼ ਖਲੀਫ਼ਾ
ਕੈਮਰੂਨ ਜਿਬ੍ਰਿਲ ਥੋਮਾਜ਼  ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਰੈਪਰ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਮੰਚਨਾਮ ਵਿਜ਼ ਖਲੀਫ਼ਾ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ 8 ਸਤੰਬਰ 1987 ਨੂੰ ਹੋਇਆ।
ਬਾਹਰੀ ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਰੈਪਰ
ਦ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਟੀਚਰ
ਦ ਇੰਗਲੀਸ਼ ਟੀਚਰ ਆਰ ਕੇ ਨਰਾਇਣ ਦਾ 1945 ਦਾ ਰਚਿਆ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਵਾਮੀ ਐਂਡ ਫਰੈਂਡਜ (1935) ਅਤੇ  ਦ ਬੈਚੂਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ (1937) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੜੀ ਦਾ ਤੀਜਾ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਨਰਾਇਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਰਾਜਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸਵੈਜੀਵਨੀਪਰਕ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੀ ਸਿੱਦਤ ਪੱਖੋਂ ਝੰਜੋੜ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਇੰਗਲੀਸ਼ ਟੀਚਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਨੁਭਵਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਆਤਮ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਤਾਂਘ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ
ਦ ਡਾਰਕ ਰੂਮ
ਦ ਡਾਰਕ ਰੂਮ ਆਰ ਕੇ ਨਰਾਇਣ ਦਾ ਰਚਿਆ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਹ ਕੰਮ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮੈਕਮਿਲਨ ਅਤੇ ਕੋ., ਲੰਡਨ ਦੁਆਰਾ 1938 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕਰਣ 1956 ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਵਲ
ਕਾਲੇਵਾਲ ਝੱਲੀਆਂ
ਕਾਲੇਵਾਲ ਝੱਲੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਖਮਾਣੋਂ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਦ ਫਾਇਨੇਂਸ਼ੀਇਲ ਏਕਸਪਰਟ
ਆਰ ਕੇ ਨਰਾਇਣ ਦਾ ਰਚਿਆ ਨਾਵਲ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਵਲ
ਦ ਵਰਲਡ ਆਫ ਨਾਗਰਾਜ
ਦ ਵਰਲਡ ਆਫ ਨਾਗਰਾਜ ਆਰ ਕੇ ਨਰਾਇਣ ਦਾ ਰਚਿਆ ਇੱਕ ਕਲਾਸਿਕ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਕਲਪਿਤ ਨਗਰ ਮਾਲਗੁੜੀ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਰ ਕੇ ਨਰਾਇਣ ਦੇ ਨਾਵਲ
4 ਨਵੰਬਰ
4 ਨਵੰਬਰ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 308ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 309ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 57 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ। ਦੇਸੀ ਕਲੰਡਰ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਦਿਨ 20 ਕੱਤਕ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਦਿਹਾਂਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਵੰਬਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸੰਪਰਕ
ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਪਰਕ ਦੇ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਦੋ ਕਬੀਲੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ, ਰੀਤਾ, ਭਾਸ਼ਾ ਆਦਿ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕਠੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਪਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ, ਬਿਹਾਰ, ਝਾਰਖੰਡ ਆਦਿ ਦੇ ਕੁਝ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨੂੰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਪਰਕ ਦੇ ਅਧੀਨ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਭਿਅ ਬਣਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਆਮ ਸਮਾਜ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ। ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਜਾਰ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਬੀਲਿਆ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਵਾਸਤੂਆਂ ਦਾ ਆਦਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਨਿਆਂ ਤੇ ਪੈਸੇ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜਾਂ ਨੂੰ ਬਾਜਾਰ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਕੇ ਵੇਚਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਪੈਸੇ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਰਾਖਈਆਂ ਸੀਟਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣ ਲੱਗ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਆਪਣੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਬਾਹਰਲੇ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆਂ ਹੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਪਰਕ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸਭਿਆਚਾਰ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਕਾਰਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। 1. ਜਿਥੇ ਆਏ ਨੇ ਉਹ ਸਭਿਆਚਾਰ ਬਦਲ ਗਿਆ। 2. ਜਿਥੋ ਆਏ ਉੱਥੇ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਵਾਪਰੀ 3. ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਸਿਮਰਣ ਨਾਲ ਤੀਜਾ ਨਵਾਂ ਸਭਿਆਚਾਰ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕਤਾ
ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਕਿਸੇ ਦੂਸਰੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਕਾਫੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਸਭ ਤੋ ਪਹਿਲਾ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਧ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਭਾਗ ਪਾਏ। ਇਹਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਿੱਤਾ ਖੇਤੀ ਸੀ ਇਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹਲ ਨੂੰ ਈਜ਼ਾਦ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਲੋਕ-ਚਾਵਲ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਮੂਲੀ, ਸਲਗਮ, ਅਦਰਕ ਹਲਦੀ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਦਾਲਾਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਵੀਹਾ ਤੱਕ ਗਿਣਤੀ, ਜਿਹੜੀ ਅੱਜ ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਹੈ ਇਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੀ ਕਾਢ ਸੀ। ਹਲਦੀ ਅਤੇ ਚੋਲ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਵ ਸੰਚਾਰ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਹਨ।1
ਸਾਹਿਤ ਤੇ ਕਲਾਵਾਂ
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਤੁਰਕ, ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਅਤੇ ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤ ਹਮਲਾਵਾਰਾ ਵਜੋਂ ਆ ਕੇ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਕਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। “ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦ ਨਾਲ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਇਸ ਸੰਪਰਕ ਸਦਕਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਿਲਪ ਕਲਾ ਦੇ ਕਈ ਨਮੂਨੇ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਚਰਖਾ ਤੁਰਕਾਂ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਵਡਮੁੱਲੀ ਦੇਣ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹੀ ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਅਤੇ ਇਮਾਰਤਸਾਜੀ ਦੇ ਕਈ ਨਮੂਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ। ਦਰੀਆਂ ਬੁਣਨਾ, ਸੀਸਧਰ ਫੁਲਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਕਈ ਨਮੂਨੇ, ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹਨ।”
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਟਿਪਣੀਆਂ
1)	ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ, ਲੋਕਧਾਰਾ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਪੈਪਸੂ ਬੁੱਕ ਡਿਪੂ, ਪਟਿਆਲਾ, ਪੰਨਾ 231-232. 2)	ਉਹੀ, ਪੰਨਾ 233. 3)	ਉਹੀ, ਪੰਨਾ 234.
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਭਿਆਚਾਰ
ਧਿਆਨੂਮਾਜਰਾ
ਧਿਆਨੂਮਾਜਰਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਖਮਾਣੋਂ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਦ ਮੈਨ ਈਟਰ ਆਫ ਮਾਲਗੁਡੀ
ਦ ਮੈਨ ਈਟਰ ਆਫ ਮਾਲਗੁਡੀ ਆਰ ਕੇ ਨਰਾਇਣ ਦਾ 1961 ਦਾ ਰਚਿਆ ਨਾਵਲ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ
ਚੁੱਪਕੀਤੀ
ਚੁੱਪਕੀਤੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮੋਗਾ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਈਸਾਕੂ ਸਾਤੋ
ਈਸਾਕੂ ਸਾਤੋ (ਜਾਪਾਨੀ: 佐藤 榮作, 27 ਮਾਰਚ 1901 – 3 ਜੂਨ 1975) ਇੱਕ ਜਾਪਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ ਜੋ ਜਾਪਾਨ ਦਾ 39ਵਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸੀ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 9 ਨਵੰਬਰ 1964 ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਫਿਰ 17 ਫ਼ਰਵਰੀ 1967 ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ 14 ਜਨਵਰੀ 1970 ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 7 ਜੁਲਾਈ 1972 ਤੱਕ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਤੱਕ ਰਿਹਾ। ਇਹ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸੀ।
1974 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਇਨਾਮ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਸਾਤੋ ਦਾ ਜਨਮ 27 ਮਾਰਚ 1901 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਇਸਨੇ ਟੋਕੀਓ ਇੰਮਪੀਰੀਅਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਜਰਮਨ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 1923 ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਪੇਪਰ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੇਲ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸਿਵਲ ਕਰਮਚਾਰੀ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਇਹ 1944 ਤੋਂ 1946 ਤੱਕ ਓਸਾਕਾ ਰੇਲ ਬਿਊਰੋ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਰਿਹਾ ਅਤੇ 1947 ਤੋਂ 1948 ਤੱਕ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਉੱਪ-ਮੰਤਰੀ ਰਿਹਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
5 ਨਵੰਬਰ
5 ਨਵੰਬਰ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 309ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 310ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 56 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ। ਦੇਸੀ ਕਲੰਡਰ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਦਿਨ 21 ਕੱਤਕ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਦਿਹਾਂਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਵੰਬਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਪੋਹਲੋ ਮਾਜਰਾ
ਪੋਲੋਮਾਜਰਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਖਮਾਣੋਂ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰੌਟਵੀਲਰ
ਰੌਟਵੀਲਰ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Rottweiler) ਇੱਕ ਇਟਾਲੀਅਨ ਮਿਸਟਿਫ਼ ਨਸਲ ਦਾ ਕੁੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਰੋਮਨ ਚਰਵਾਹਿਆਂ ਨਾਲ ਆਇਆ ਜਦ ਉਹ ਯੌਰਪ ਪਰਵਾਸ ਕਰ ਕੇ ਆਏ ਸਨ। ਇਹ ਦਰਮਿਆਨੇ ਕੱਦ ਦਾ ਪਾਲਤੂ ਕੁੱਤਾ ਹੈ।
ਕੁਆਂਟਮ ਤਰਕ
ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਅੰਦਰ, ਕੁਆਂਟਮ ਲੌਜਿਕ ਅਜਿਹੇ ਕਥਨਾਂ ਬਾਬਤ ਕਾਰਣਾਂ ਵਾਸਤੇ ਕਨੂੰਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੈੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੁਆਂਟਮ ਥਿਊਰੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ| ਇਹ ਖੋਜ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ 1936 ਦੇ ਇੱਕ ਪਰਚੇ ਵਿੱਚ ਗਾਰੈੱਟ ਅਤੇ ਜੌਹਨ ਵੌਨ ਨਿਊਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਲਾਸੀਕਲ ਤਰਕ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟ ਅਸਥਰਿਤਾ ਦਾ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਅੰਦਰਲੇ ਪੁਜੀਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮੋਮੈਂਟਮ ਵਰਗੇ ਪੂਰਕ ਅਸਥਿਰਾਂਕਾਂ ਦੇ ਨਾਪ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਤੱਥਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ|
ਕੁਆਂਟਮ ਲੌਜਿਕ ਦੀ ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਿਓਂਤਬੰਦੀ ਜਾਂ ਤਾਂ ਪਰੋਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨਲ ਲੌਜਿਕ ਦੇ ਇੱਕ ਸੋਧੇ ਹੋਏ ਰੂਪ (ਵਰਜ਼ਨ) ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਵਟਾਂਦ੍ਰਾਤਮਿਕ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਸਹੋਯੋਗਿਕ ਕਈ-ਮੁੱਲ ਵਾਲੇ ਤਰਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਕੁਆਂਟਮ ਲੌਜਿਕ ਦੀਆਂ ਕੁੱਝ ਅਜਿਹੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਕਲਾਸੀਕਲ ਲੌਜਿਕ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਪ੍ਰੋਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨਲ ਲੌਜਿਕ ਦੇ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿਊਟਿਵ ਨਿਯਮ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ:
ਜਿੱਥੇ ਚਿੰਨ੍ਹ p, q ਅਤੇ r ਪ੍ਰੋਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨਲ ਅਸਥਿਰਾਂਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਮਝਣ ਲਈ ਕਿ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿਊਟਿਵ ਨਿਯਮ ਕਿਉਂ ਫੇਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਰੇਖਾ ਉੱਤੇ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਕਿਸੇ ਕਣ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਮੰਨ ਲਓ ਕਿ,
(ਇਕਾਈਆਂ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ ਜਿੱਥੇ ਘਟਾਇਆ ਹੋਇਆ ਪਲੈਂਕ ਦਾ ਸਥਿਰਾਂਕ 1 ਹੋਵੇ) ਫੇਰ ਅਸੀਂ ਜਰੂਰ ਇਹ ਦੇਖ ਸਕਾਂਗੇ ਕਿ:
ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਪਰਖ ਸਕਾਂਗੇ ਕਿ,
ਕਣ ਦਾ ਮੋਮੈਂਟਮ 0 ਅਤੇ +1/6 ਦਰਮਿਆਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਪੁਜੀਸ਼ਨ −1 ਅਤੇ +3 ਦਰਮਿਆਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿਊਟਿਵ ਨਿਯਮ ਫੇਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਣਿਤਿਕ ਲੌਜਿਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੌਰਮਲ ਲੌਜਿਕ ਦੇ ਸਿਸਟਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੈਰ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਲੌਜਿਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ
ਦ ਵੇਂਡਰ ਆਫ ਸਵੀਟਸ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਵਲ
ਤੋਮਾਂ ਪਿਕੇਤੀ
ਤੋਮਾਂ ਪਿਕੇਤੀ (ਜਨਮ 7 ਮਈ 1971) ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਧਨ ਸੰਪੱਤੀ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਇਹ 2013 ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੁਸਤਕ "21ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪੂੰਜੀ" ਦਾ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਇਹ ਸਕੂਲ ਫਾਰ ਐਡਵਾਂਸ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਇੰਨ ਸੋਸ਼ਲ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਅਤੇ ਪੈਰਿਸ ਸਕੂਲ ਆਫ ਇਕਨੋਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ।
ਲੱਲਾ ਬਹਿਲੀਮਾ ਦੀ ਵਾਰ
'ਵਾਰ' ਮੱਧਕਾਲ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਵਿ-ਰੂਪ ਹੈ। ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ ਵਿਚਲੇ ਯੌਧਿਆਂ ਦਾ ਗਾਇਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਆਦਿ-ਕਾਲ ਤੋਂ ਹੀ ਆਪਣੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ ਕਾਰਨ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦਰਵਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਬਹਾਦਰਾਂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ-ਖੇਤਰ ਲਈ ਜੂਝਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੇਣ ਲਈ ਅਤੇ ਵਧ ਚੜਕੇ ਬੀਰਤਾ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਜੱਸ ਗਾਉਣ ਲਈ ਵਾਰਾਂ ਰਚੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਢਾੱਡੀ ਜਾਂ ਭੱਟਾ ਦੁਆਰਾ ਗਾ ਕੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਵਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਸ ਬੀਰ-ਰਸ ਹੈ। ਵਾਰ ਦੀ ਬੋਲੀ ਠੇਠ ਜੋਰਦਾਰ ਅਤੇ ਸਰਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਆਦਿ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਰੱਚੀਆ ਸਾਨੂੰ ਛੇ ਵਾਰਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੇਖਕਾ ਦਾ ਕੁੱਝ ਪੱਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲਿਖਤੀ ਨਮੂਨਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਅਤੇ ਇਹ ਜਬਾਨੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਤੱਕ ਪੂਜੀਆ ਹਨ। ਇਹ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾ ਲੰਗੀਆ ਨਹੀਂ ਹਨ।”
ਇਨ੍ਹਾਂ ਛੇ ਵਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸਾਨੂੰ ਲੱਲਾ ਬਹਿਲੀਮਾ ਦੀ ਵਾਰ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੋ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜੇ ਸਨ। ਇਸ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਸੀ ਲੜਾਈ ਦਾ ਵਰਣਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। “ਲੱਲਾ ਬਹਿਲੀਮਾ ਦੀ ਵਾਰ- ਇਸ ਧੁਨੀ ਉੱਤੇ ਮਹਲਾ 4 ਦੀ ਵਡਹੰਸ ਦੀ ਵਾਰ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਲੱਲਾ ਬਹਿਲੀਮਾ ਕਾਂਗੜੇ ਦੇ ਰਾਜਪੁਤ ਸਰਦਾਰ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਪਾਣੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਨਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਹੋਈ। ਕਹਾਣੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਬੜੀ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ- ਕਾਲ ਲੱਲਾ ਦੇ ਦੇਸ ਦਾ ਖੌਹਿਆ ਬਹਿਲੀਮਾ। ਹਿੱਸਾ ਛੱਟਾ ਮਨਾਇਕੈ ਜਲ ਨਹਿਰੋਂ ਦੀਨਾ।”
“ਲਲਾ ਬਹਿਲੀਮਾ ਕੀ ਵਾਰ- ਲਲਾ ਅਤੇ ਬਹਿਲੀਮਾ ਪੜੌਸੀ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜੇ ਸਨ। ਲੱਲਾ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਖੁਸ਼ਕ ਅਰ ਬਹਿਲੀਮਾ ਦਾ ਸਰਸਬਜ਼ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਬਰਸਾਤ ਕਮ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਲੱਲਾ ਨੇ ਬਹਿਲੀਮਾ ਤੋਂ ਨਿੱਤ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀ ਕੂਲ੍ਹ ਦਾ ਪਾਣੀ ਮੰਗਿਆ ਅਰ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦਾ ਛੀਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਦੇਣਾ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਫਸਲ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਪੁਰ ਲੱਲਾ ਬਚਨੌਂ ਫਿਰ ਗਿਆ ਜਿਸ ਪਰ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ ਅੰਤ ਫਤੇ ਬਹਿਲੀਮਾ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਆਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਾਰ ਦੀ ਪੋੜੀ ਇਉਂ ਹੈ- ਕਾਲ ਲਲਾ ਦੇ ਦੇਸ ਦਾ ਖੌਹਿਆ ਬਹਿਲੀਮਾ, ਹਿਸਾ ਝਠਾ ਮਨਾਇਕੈ ਜਲ ਨਹਿਰੋਂ ਦੀਮਾ ਫਿਰਾਹੂਨ ਹੁਇ ਲਲਾ ਨੇ ਰਣ ਮੰਡਿਆਂ ਧੀਮਾ, ਭੇੜ ਦੁਹੂ ਦਿਸ ਮਚਿਆ ਸਟ ਪਈ ਅਜ਼ੀਮਾ, ਸਿਰ ਧੜ ਡਿਗੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਜਿਉਂ ਵਾਹਣ ਢੀਮਾ, ਮਾਰ ਲੱਲਾ ਬਹਿਲੀਮਾ ਨੇ ਰਣ ਮੇ ਧਰ ਸੀਮਾ।”
ਹਵਾਲੇ
1)	ਡਾ. ਪ੍ਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ, ਡਾ. ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ, ਸਰਤਾਜ ਪ੍ਰਿਟਿੰਗ ਪ੍ਰੈਸ, ਜਲੰਧਰ, ਸਫਾ 57 2)	ਉਹੀ, ਸਫਾ 60 3)	ਡਾ. ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ ਅਤੇ ਡਾ. ਸੇਵਾ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਇਤਿਹਾਸ, ਪੈਪਸੂ ਬੁੱਕ ਡਿਪੂ, ਪਟਿਆਲਾ, ਸਫਾ 66
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਾਰ ਕਾਵਿ
ਸ਼ਾਲਾਮਾਰ ਬਾਗ਼
ਸ਼ਾਲਾਮਾਰ ਬਾਗ਼ (ਉਰਦੂ: شالامار باغ) ਨੂੰ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਨੇ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਬਾਗ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਲਾਹੌਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਦੀਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਇਹ ਗਾਰਡਨ ਆਪਣੇ ਜਟਿਲ ਫਰੇਮਵਰਕ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। 1981 ਵਿੱਚ ਯੂਨੇਸਕੋ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਕਿਲੇ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਦਾਏ ਧਰੋਹਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਫਰਾਹ ਬਖਸ, ਫੈਜ ਬਖਸ ਅਤੇ ਹਯਾਤ ਬਖਸ ਨਾਮਕ ਚਬੂਤਰੇ ਗਾਰਡਨ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤਾਮੀਰ
ਇਸਦੀ ਤਾਮੀਰ 1641 ਈਸਵੀ (1051 ਹਿਜਰੀ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਰੂ ਹੋਈ۔
ਚਾਬੋਉਤ੍ਰੇ
ਸ਼ਾਲਾਮਾਰ ਬਾਘ ਦੇ ਤਾਂ ਜਾਨੁਬ ਤੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਉਲ ਤੀਨ ਚਾਬੋਤਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਰਲ ਕੇ ਬੰਦੀ ਏ۔ ਏ ਚਾਬੋਤ੍ਰੇ ਏਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ 4 -5 ਮੀਟਰ (13-15 ਫਿਟ) ਦੇ ਫਾਸਲੇ ਤੇ ਹੀਗੇ ਨੀਂ۔ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਰਦੂ ਬੋਲੀ ਚ ਨਾਂ ਏ ਹੀਗੇ ਨੀਂ۔
ਫਾਰੇ
ਬਾਘ ਚ ਕਲ ਮਿਲਾ ਕੇ 410 ਫਾਰੇ ਹੀਗੇ ਨੀਂ ਜਾਰੇ ਬਾਘ ਚ ਉਗਾਨ ਅਲੀ ਨਰ ਤੋਂ ਨਾਕਾਲਾਦੈ ਨੀਂ ਤੇ ਛੋਰੇ ਤਾਲਾਬ ਚ ਦਾਗੀਦੇ ਨੀਂ۔ ਲਵੇਰ ਚ ਸਖਤ ਗਰਮੀ ਦੇ ਵਾਲੇ ਏ ਫਾਰੇ ਬਾਘ ਦੇ ਸਿਰ ਲੀ ਆਂ ਆਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਠੰਡਕ ਤੇ ਸਕੂਨ ਦਿੰਦੇ ਨੀਂ۔
ਬਾਘ ਦਾਨ ਅਮਰਾਤਾਂ
ਸ਼ਾਲਾਮਾਰ ਬਾਘ ਚੰਗੇ ਵਿਡੇ ਰਾਕ਼ਬਾਯ ਤੇ ਫੇਲਾਯਾ ਹੋਇਆ ਏ۔ ਇਸ ਬਾਘ ਦੇ ਅਮਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਏ ਸ਼ਾਮਿਲ ਨੀਂ۔
ਬਾਘ ਦੇ ਰੁਖ
ਬਾਘ ਚ ਵਖੋ ਓਖ ਨਸਲਾਂ ਦੇ ਬੋਤੇ ਤੇ ਰਖ ਲਾਇਏ ਗੀ ਨੀਂ۔ ਏ ਤਾਲੇ ਦੇਤੇ ਗੀ ਨੀਂ۔
ਬਾਰਲੇ ਜੋਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ
ਬੱਦਲ
ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਮੋਜੂਦ ਵਾਸ਼ਪਾਂ ਦੇ ਸੰਘਣੇ ਦੇ ਹੋਣ ਨਾਲ਼ ਬਣੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਕਣਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਝੁੰਡ ਨੂੰ ਬੱਦਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਬੂੰਦਾਂ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਸਾਇਣਾਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਬੱਦਲ ਹਵਾ ਦੇ ਸੰਤ੍ਰਿਪਤਾ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਬਣਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਇਹ ਆਪਣੇ ਤਰੇਲ ਬਿੰਦੂ ਤੋਂ ਠੰਢੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਮਾਹੌਲ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਤ੍ਰੇਲ ਬਿੰਦੂ ਤੱਕ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਇਹ ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਨਮੀ (ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਾਟਰ ਵਾਸਪ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੱਦਲ
ਨਿਕੋਲਾਈ ਗੋਗੋਲ
ਨਿਕੋਲਾਈ ਵਸੀਲੇਵਿਚ ਗੋਗੋਲ (ਰੂਸੀ: Никола́й Васи́льевич Го́голь, tr. Nikolay Vasilyevich Gogol; IPA: [nʲɪkɐˈlaj vɐˈsʲilʲjɪvʲɪtɕ ˈgogəlʲ], ਯੂਕਰੇਨੀ: Микола Васильович Гоголь, Mykola Vasyliovych Hohol, 31 ਮਾਰਚ [ਪੁਰਾਣਾ ਸਟਾਈਲ,19 ਮਾਰਚ] 1809 - 4 ਮਾਰਚ [ਪੁਰਾਣਾ ਸਟਾਈਲ, 21 ਫਰਵਰੀ 1852) ਯੂਕਰੇਨ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਰੂਸੀ   ਨਾਟਕਕਾਰ, ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ ਸੀ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਗੋਗੋਲ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਲੋਕ ਰੂਸੀ ਸਾਹਿਤਕ ਯਥਾਰਥਵਾਦ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਉਸਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ("ਨੱਕ", "ਵੀ","ਓਵਰਕੋਟ", "ਨੇਵਸਕੀ ਪ੍ਰੋਸਪੈਕਟ") ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਪਾਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੜਯਥਾਰਥਵਾਦ ਅਤੇ ਗ੍ਰੋਟਸਕ ਦੀ ਕਣੀ ਰਲੀ ਹੋਈ ਸੀ। "ਦੀਕਾਂਕਾ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਫਾਰਮ ਤੇ ਸ਼ਾਮਾਂ", ਵਰਗੀਆਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਮੁਢਲੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਉਸ ਦੇ ਯੂਕਰੇਨੀ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ, ਯੂਕਰੇਨੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕ ਧਾਰਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।  ਉਸਦੀਆਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਰਾਜਸੀ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ 'ਤੇ ਵਿਅੰਗ ਕੀਤਾ ਗਿਆ (ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਜਨਰਲ,ਮੁਰਦਾ ਰੂਹਾਂ ))। ਨਾਵਲ ਤਾਰਾਸ ਬੁਲਬਾ (1835) ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਵਿਆਹ] (1842), ਨਾਲ ਨਾਲ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ""ਇੱਕ ਪਾਗਲ ਦੀ ਡਾਇਰੀ", "ਇਵਾਨ ਇਵਾਨੋਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਇਵਾਨ ਨਿਕੀਫੋਰੋਵਿਚ ਨਾਲ ਝਗੜ ਪੈਂਦਾ ਹੈ (ਕਹਾਣੀ)", "ਪੋਰਟਰੇਟ" ਅਤੇ "ਉਹ ਘੋੜਾਗੱਡੀ", ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ।
ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਗੋਗੋਲ ਦਾ ਜਨਮ ਰੂਸ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਪੋਲ੍ਟਾਵਾ ਗਵਰਨੋਰੇਟ ਦੇ ਯੂਕਰੇਨੀਅਨ ਕਾਸਾਕ ਕਸਬੇ ਸੋਰੋਚੈਨਟੀਸੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ 1710 ਵਿੱਚ ਲੁਬਨੀ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਲਿਓਨਟੀ ਕੋਸੀਯਾਰੋਵਸਕੀ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਵਸੀਲੀ ਗੋਗੋਲ-ਯੈਨੋਵਸਕੀ, ਜੋ ਕਿ ਯੂਕਰੇਨੀ ਕਾਸਾਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਲਾਇਜ਼ੋਹਬ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਉਦੋਂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਗੋਗੋਲ ਦੀ ਉਮਰ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ। ਉਹ 'ਛੋਟੇ ਜਗੀਰੂ' ਤਬਕੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ, ਯੂਕਰੇਨੀ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਯੂਕਰੇਨੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ੌਕੀਆ ਨਾਟਕਕਾਰ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਖੱਬੇ-ਕੰਢੇ ਦੇ ਯੂਕਰੇਨੀ ਜਗੀਰੂ' ਤਬਕੇ ਵਿੱਚ ਆਮ ਸੀ, ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਯੂਕਰੇਨੀ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੋਨੋਂ ਬੋਲਦਾ ਸੀ। ਬਚਪਨ ਵਿਚ, ਗੋਗੋਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਯੂਕਰੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਮੰਚਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1809 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1852
ਸਿੱਖ ਡਾਇਸਪੋਰਾ
thumbnail|ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਸਿੱਖ ਜਨਸੰਖਿਆ ਅਤੇ ਸਥਾਨਾਂਤਰਨ ਸਿੱਖ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਸਿੱਖ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰਦੇਸੀ ਸਿੱਖ ਉਹ ਸਿੱਖ ਲੋਕ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਦੇਸ ਭਾਵ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਪਲਾਇਣ ਕਰਕੇ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਜਾ ਵਸੇ ਹਨ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਧਰਮ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਦੂਜੇ ਧਰਮਾਂਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਪੰਜਾਬ ਹੀ ਹੈ। ਪਰਦੇਸੀ ਸਿੱਖ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਦੇਸੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਪਰਦੇਸੀ ਹੋਣਾ 1849 ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ। ਪਹਿਲਾ ਪਰਦੇਸੀ ਸਿੱਖ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਬਰਤਾਨੀਆ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕਈ ਸਿੱਖ ਲੋਕ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ। ਅਗਲੇ 150 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਵੱਖਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਪਰਦੇਸੀ ਪੱਛਾਣ ਬਣਾਈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ
ਪੁਰਾਣੇ ਵਾਲਾ
ਪੁਰਾਣੇ ਵਾਲਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮੋਗਾ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
6 ਨਵੰਬਰ
6 ਨਵੰਬਰ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 310ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 311ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 55 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ। ਦੇਸੀ ਕਲੰਡਰ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਦਿਨ 22 ਕੱਤਕ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਦਿਹਾਂਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਵੰਬਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਸਮਰੂਪਤਾਵਾਂ
ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਸਮਰੂਪਤਾਵਾਂ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਦੇ ਉਹ ਲੱਛਣ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰੂਪਤਾ ਦੀ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਦ੍ਰਸ਼ਿਤ ਕਰਕੇ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸਮਰੂਪਤਾ ਕਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਰਲਤਾ ਨਾਲ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਸਮਰੂਪਤਾਵਾਂ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੀਆਂ ਫੀਲਡ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੀਆਂ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਦੇ ਸਹੀ ਹੱਲਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀਵੰਡਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਤਾਰੇ ਵਾਲਾ ਨਵਾਂ ਮੋਗਾ
ਤਾਰੇ ਵਾਲਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮੋਗਾ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮਾਨਪੁਰ (ਖਮਾਣੋ)
ਮਾਨਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਖਮਾਣੋਂ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਏ ਹਾਰਸ ਐਂਡ ਟੂ ਗੋਟਸ
ਏ ਹਾਰਸ ਐਂਡ ਟੂ ਗੋਟਸ ਆਰ ਕੇ ਨਰਾਇਣ ਦਾ ਰਚਿਆ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਇਹ 1970 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਭਰਾ ਦੁਆਰਾ ਆਰ. ਕੇ. ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਸਚਿਤਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ
ਸਾਂਤਾ ਮਾਰੀਆ ਲਾ ਰਿਆਲ ਵੱਡਾ ਗਿਰਜਾਘਰ
ਪਾਮਪਲੋਨਾ ਵੱਡਾ ਗਿਰਜਾਘਰ (ਸਪੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ:Santa María la Real) ਪਾਮਪਲੋਨਾ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਗਿਰਜਾਘਰ ਹੈ। 15 ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੁਰਾਣੇ ਰੋਮਾਨਿਸਕਿਊ ਸ਼ੈਲੀ ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ ਇਸਨੂੰ ਗੋਥਿਕ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਪੁਰਾਤਤਵ ਖੋਜਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋ ਗਿਰਜਾਘਰ ਸਥਿਤ ਸਨ। ਇਸ ਗਿਰਜੇ ਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ ਵੇਂਤੁਰਾ ਰੋਦਰੀਗੁਏਜ਼ ਦੁਆਰਾ 1783 ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਦਾ ਮਠ 13ਵੀਂ-14ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਗੋਥਿਕ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਨਵਾਰੇ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਦਫਨਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਨਵਾਰੇ ਅਦਾਲਤਾਂ ਵੀ ਲੱਗਦੀਆਂ ਸਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਗਿਰਜਾਘਰ ਦੀ ਥਾਂ ਰੋਮਨ ਪੋਮਪਲੀਓ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। 1994 ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤਤਵ ਖੋਜਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਗਲੀਆਂ ਅਤੇ ਇਮਾਰਤਾਂ ਇੱਥੇ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਤੋਂ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਇਸ ਗਿਰਜਾਘਰ ਨੂੰ 924 ਵਿੱਚ ਅਬਦ ਅਲ ਰਹਮਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਹਿਮ ਦੌਰਾਨ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਂਕੋ ਤੀਜੇ (1004–1035) ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਈ ਗਈ। 1083 ਤੋਂ 1097 ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਗਿਰਜਾਘਰ ਕਈ ਵਾਰ ਢਾਹਿਆ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ 1100 ਤੋਂ 1127 ਈਪੂ. ਇਸਨੂੰ ਮੁੜ ਰੋਮਾਨਿਸਕਿਊ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਮੁਹਾਂਦਰੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਬਾਕੀ ਦਾ ਸਾਰਾ ਗਿਰਜਾਘਰ 1391 ਵਿੱਚ ਢਹਿ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਹੁਣ ਦਾ ਇਹ ਰੂਪ 1394 ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 1501 ਵਿੱਚ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਗੋਥਿਕ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ।
ਦ ਬੈਚੂਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ
ਦ ਬੇਚਲਰ ਆਫ ਆਰਟਸ ਆਰ ਕੇ ਨਰਾਇਣ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜੀ ਨਾਵਲ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ
ਚਿਪੜਾ
ਚਿਪੜਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਬਲਾਕ ਦਸੂਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 156 ਪਰਿਵਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 2011 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 660 ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 319 ਮਰਦ ਅਤੇ 341 ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਔਸਤ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 1069 ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ 895 ਔਸਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖਰੇ ਲਏ ਬਾਲ ਲਿੰਗ ਦੀ ਅਨੁਪਾਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 846 ਦੇ ਔਸਤ ਤੋਂ ਘੱਟ, 688 ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 75.84 % ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 89.29% ਸੀ।  ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 94.83% ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 84.42% ਹੈ।
2015 ਬੱਲਭਗੜ੍ਹ ਦੰਗੇ
2015 ਬੱਲਭਗੜ੍ਹ ਫ਼ਸਾਦ ਉਸ ਘਟਨਾ ਵੱਲ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਜਦੋਂ ਹਿੰਦੂ ਭੀੜ ਨੇ ਅਟਾਲੀ ਪਿੰਡ, ਬੱਲਭਗੜ੍ਹ ਦੇ 400 ਮੁਸਲਿਮ ਪਿੰਡਵਾਸੀਆਂ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਪਿੱਠਭੂਮੀ
ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਟਕਰਾਅ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇੱਕ 30 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਮਸਜਿਦ ਬਾਰੇ ਵਿਵਾਦ ਸੀ। 2009 ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਪਿੰਡ ਦੀ ਪੰਚਾਇਤ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਸੀ, ਜਦ ਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਇਹ ਵਕਫ਼ ਬੋਰਡ ਦੀ ਹੈ। ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਕਰਨੇ ਜਾਰੀ ਰਖੇ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਮਸਜਿਦ ਨੂੰ ਢਾਹੁਣ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਮੰਦਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੀ।
ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਘਟਨਾ
2000 ਹਿੰਦੂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਭੀੜ ਨੇ ਪਿੰਡ ਤੇ ਹਮਲਾ ਬੋਲ ਦਿੱਤਾ। ਮਸਜਿਦ ਸਾੜ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਭੱਜ ਗਏ।
ਸੰਧਾਰੀ ਮਾਜਰਾ
ਸੰਧਾਰੀ ਮਾਜਰਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਖਮਾਣੋਂ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਅਹੀਰ
ਅਹੀੜ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਜਾਤੀ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦਵ, ਅਹੀੜ ਜਾਂ ਰਾਇ ਸਾਹਬ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਾਲ ਸਮਾਨਅਰਥਕ ਸ਼ਬਦ ਹਨ । ਅਹੀਡਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਾਤੀ, ਵੰਸ਼, ਸਮੁਦਾਇ ਅਤੇ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
ਅਹੀੜਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਰਵਾਇਤੀ ਕਿੱਤਾ ਗਊ ਚਾਰਨਾ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਾਵਲੀ (ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ) ਅਤੇ ਘੋਸ਼ੀ ਜਾਂ ਗੱਡੀ (ਜੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸਲਾਮ ਕਬੂਲ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤਾਂ) ਆਦਿ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬੁੰਦੇਲਖੰਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੁਵਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਬੀਲੇ
ਤਤਾਰੀਏ ਵਾਲਾ
ਤਤਾਰੀਏ ਵਾਲਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮੋਗਾ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ