cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਆਇਸੋਲੇਟਡ ਸਿਸਟਮ
ਬੰਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਢੱਕਣ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਕਾਰਨ, ਅਤੇ ਗਰੈਵਿਟੀ ਦੀ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕਤਾ ਕਾਰਣ, ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਅਤੇ ਅਦਰਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੰਦ ਕੀਤੇ ਸਿਸਟਮ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ। ਭਾਵੇਂ ਬਹੁਤ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਫੇਰ ਵੀ ਇਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਿਕਲਪਿਤ ਸੰਕਲਪ ਹੀ ਹਨ।
ਕਲਾਸੀਕਲ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਇਸੋਲੇਟਡ ਸਿਸਟਮਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਸਿੱਧ ਕਰਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਨੁਭਵ ਦੇ ਫਲ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਪਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਕਿਸੇ ਅਦਰਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੰਦ ਸਿਸਟਮ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਅਨੁਭਵ ਦਰਜ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇਹ, ਫੇਰ ਵੀ, ਅਨੁਭਵ ਦਾ ਫਲ਼ ਹੈ ਕਿ ਕੁੱਝ ਭੌਤਿਕੀ ਸਿਸਟਮ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਸਿਸਟਮ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ, ਆਪਣੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤਾਪ-ਸੰਤੁਲਨ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਕਲਾਸੀਕਲ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਸਿਸਟਮਾਂ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕ ਸੰਤੁਲਨ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਵੈ-ਸਿੱਧਤਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਲਾਭਕਾਰੀ ਆਦਰਸ਼ੀਕਰਨ ਹੈ।
ਕਿਸੇ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਦ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕ ਸੰਤੁਲਨ ਪ੍ਰਤਿ ਦਰਜਾਵਾਰ ਪਹੁੰਚ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਦੇ ਦੂਜੇ ਨਿਯਮ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਵਧ ਰਹੀ ਐਨਟ੍ਰੌਪੀ ਨਾਲ, ਬੋਲਟਜ਼ਮਾੱਨ ਦੀ H-ਥਿਊਰਮ ਨੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਵਰਤੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਸਿਸਟਮ (ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇੱਕ ਗੈਸ) ਨੂੰ ਆਇਸੋਲੇਟਡ ਸਿਸਟਮ ਮੰਨਿਆ। ਯਾਨਿ ਕਿ, ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮਕੈਨੀਕਲ ਡਿਗਰੀਆਂ ਸਰਲਤਾ ਨਾਲ ਦਰਪਣ ਹੱਦਾਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਧਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਮੰਨ ਕੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਰਸਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਨੇ ਲੌਸ਼ਮਿਡਟ ਦੀ ਪਹੇਲੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਫੇਰ ਵੀ, ਜੇਕਰ, ਅਣੂਆਂ ਅਤੇ ਥਰਮਲ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਸਟੌਕਾਸਟਿਕ ਵਰਤਾਓ ਵਾਸਤਵਿਕ ਬੰਦ ਕੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਿਸਟਮ ਕਿਸੇ ਤਾਪ ਬਾਥ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵ ਥੱਲੇ ਹੋਵੇਗਾ। ਤਾਂ ਫੇਰ ਬੋਲਟਜ਼ਮਾੱਨ ਦੀ ਮੌਲੀਕਿਊਲਰ ਕਾਓਸ (ਅਣੂ ਅਵਿਵਸਥਾ) ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਕਿਸੇ ਬੰਦ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਕਈ ਵਾਸਤਵਿਕ-ਸੰਸਾਰ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਇੱਕ ਲਾਭਕਾਰੀ ਮਾਡਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਸਵੀਕਾਰਨਯੋਗ ਆਦਰਸ਼ੀਕਰਨ ਹੈ ਜੋ ਕੁੱਝ ਕੁਦਰਤੀ ਘਟਨਾਵਾਂ; ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜੀ-ਸਿਸਟਮ ਅੰਦਰ ਗ੍ਰਹਿ, ਅਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਐਟਮ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰੋਟੌਨ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਜੋ ਅਕਸਰ ਬੰਦ ਸਿਸਟਮ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਦੇ ਗਣਿਤਿਕ ਮਾਡਲ ਉਸਾਰਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਉੱਤੇ, ਇੱਕ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਐਟਮ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਨਾਲ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਉੱਭਰੀ ਹੋਈ ਐਕਸਾਈਟਡ ਸਟੇਟ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾਏਗਾ।
ਕਦੇ ਕਦੇ ਲੋਕ ਸਾਰੇ ਹੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਾਸਤੇ ਆਇਸੋਲੇਸ਼ਨ ਬਾਬਤ ਕਲਪਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਜਿਹੀ ਕਲਪਨਾ ਦਾ ਅਰਥ ਸ਼ੱਕੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਗੇਜ ਥਿਊਰੀ ਗਰੈਵਿਟੀ
ਗੇਜ ਥਿਊਰੀ ਗਰੈਵਿਟੀ (GTG), ਜੀਓਮੈਟਰੀ (ਰੇਖਾਗਣਿਤ) ਅਲਜਬਰੇ ਦੀ ਗਣਿਤਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਢਾਲੀ ਹੋਈ ਇੱਕ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਥਿਊਰੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਪਾਠਕ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ, ਇਹ ਟੈਟ੍ਰਾਡ ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਿਓਂਤਬੰਦੀ ਦੀ ਯਾਦ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰਵਾਉ਼ਦੀ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਧਾਰਨਾਤਮਿਕ ਫਰਕ ਵੀ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਗੇਜ ਥਿਊਰੀ ਗਰੈਵਿਟੀ ਅੰਦਰ ਬੈਕਗ੍ਰਾਊਂਡ ਫਲੈਟ ਮਿੰਕੋਵਸਕੀ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਨਤਾ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਇਸਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਇਹ ਇਹ ਤੱਥ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗੇਜ ਕੋਵੇਰੀਅੰਟ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਤੌਰ ਤੇ ਮੇਲੇ ਗਏ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਫੀਲਡ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਬਣਤ੍ਰਾਤਮਿਕ (ਰਚਨਾਤਮਿਕ) ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੇਰੀਏਸ਼ਨਲ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੋਂ ਵਿਓਂਤਬੰਦ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਸਪਿੱਨ ਟੈਂਸਰ ਵੀ ਆਈਨਸਟਾਈਨ-ਕਾਰਟਨ-ਸਕਿਆਮਾ-ਕਿੱਬਲ ਥਿਊਰੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਜੁਲਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਮਰਥਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਗੇਜ ਥਿਊਰੀ ਗਰੈਵਿਟੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਲੇਜ਼ਨਬਾਇ, ਡੋਰਨ, ਅਤੇ ਗੁੱਲ ਦੁਆਰਾ 1988 ਵਿੱਚ 1993 ਦੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਅੰਸ਼ਿਕ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਥਿਊਰੀ ਬਾਕੀ ਬਚੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਕਮਿਉਨਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੱਧਰ ਤੇ ਅਪਣਾਈ ਨਹੀਂ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਸਬੰਧਤ ਗੇਜ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨ ਥਿਊਰੀ ਵਰਗੇ ਡਿਫ੍ਰੈਂਸ਼ੀਅਲ ਰੇਖਾਗਣਿਤ ਵਾਸਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਚੁਣੇ ਹਨ।
ਗਣਿਤਿਕ ਬੁਨਿਆਦ
ਗੇਜ ਥਿਊਰੀ ਗਰੈਵਿਟੀ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਦੋ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ, ਪੁਜੀਸ਼ਨ-ਗੇਜ ਇਨਵੇਰੀਅੰਸ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਫੀਲਡਾਂ ਦੇ ਮਨਚਾਹੇ ਲੋਕਲ ਵਿਸਥਾਪਨ ਫੀਲਡ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਭੌਤਿਕੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਦੂਜਾ, ਰੋਟੇਸ਼ਨ-ਗੇਜ ਇਨਵੇਰੀਅੰਸ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਫੀਲਡਾਂ ਦੀਆਂ ਮਨਚਾਹੀਆਂ ਸਥਾਨਿਕ ਰੋਟੇਸ਼ਨਾਂ ਫੀਲਡ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਭੌਤਿਕੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ। ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਰੇਖਿਕ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ, ਪੁਜੀਸ਼ਨ-ਗੇਜ ਫੀਲਡ ਅਤੇ ਰੋਟੇਸ਼ਨ-ਗੇਜ ਫੀਲਡ, ਦੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਜੋੜੇ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਵੱਲ ਲਿਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਮਨਚਾਹੇ ਫੰਕਸ਼ਨ f ਰਾਹੀਂ ਵਿਸਥਾਪਨ ਇਸਦੇ ਅਡਜੋਆਇੰਟ ਉੱਤੇ ਮੈਪਿੰਗ ਰਾਹੀ਼ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਪੁਜੀਸ਼ਨ-ਗੇਜ ਫੀਲਡ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਆਰਗੂਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਰੇਖਿਕ ਹੈ ਅਤੇ a ਇੱਕ ਸਥਿਰਾਂਕ ਵੈਕਟਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇਤਰਾਂ, ਕੋਈ ਮਨਚਾਹੇ ਰੋਟਰ R ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਰੋਟੇਸ਼ਨ, ਰੋਟੇਸ਼ਨ-ਗੇਜ ਫੀਲਡ ਨੂੰ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਅਸੀਂ ਦੋ ਵੱਖਰੇ ਕੋਵੇਰੀਅੰਟ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ; ਜਾਂਕਿਸੇ “ਕੋ-ਆਰਡੀਨੇਟ ਸਿਸਟਮ” ਦੀ ਸਪੈਸੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜਿੱਥੇ × ਕਮਿਊਟੇਟਰ ਗੁਣਨਫਲ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹਨਾਂ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵ ਸਪਿੱਨੌਰਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਣ ਲਈ ਜਿਆਦਾ ਢੁਕਵਾਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕਿ ਦੂਜਾ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵ ਔਬਜ਼ਰਵੇਬਲਾਂ ਵਾਸਤੇ ਢੁਕਵਾਂ ਹੈ। ਰੀਮਾਨੀਅਨ ਟੈਂਸਰ ਦਾ ਗੇਜ ਥਿਊਰੀ ਗਰੈਵਿਟੀ ਤੁੱਲ, ਇਹਨਾਂ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵਾਂ ਦੇ ਕਮਿਉਟੇਸ਼ਨ ਨਿਯਮਾਂ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਫੀਲਡ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ
ਆਈਨਸਟਾਈਨ-ਹਿਲਬ੍ਰਟ ਐਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਵੈ-ਸਿਧ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵਿਓਂਤਬੰਦ ਕੀਤੀਆਂ ਫੀਲਡ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਗੇਜ ਫੀਲਡਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਯਾਨਿ ਕਿ, ਦੋਵੇਂ ਗੇਜ ਫੀਲਡਾਂ ਦੇ ਸੰਦ੍ਰਭ ਵਿੱਚ ਐਕਸ਼ਨ ਦੀ ਵੇਰੀਏਸ਼ਨ ਨੂੰ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇਹ ਫੀਲਡ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ; ਜਿੱਥੇ \mathcal{T} ਕੋਵੇਰੀਅੰਟ ਊਰਜਾ-ਮੋਮੈਂਟਮ ਟੈਂਸਰ ਹੈ ਅਤੇ \mathcal{S} ਕੋਵੇਰੀਅੰਟ ਸਪਿੱਨ ਟੈਂਸਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੌਰ ਤੇ, ਇਹ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਦੇ ਕਿਸੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਰਹੇ ਕਰਵੇਚਰ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀਆਂ ਸਗੋਂ ਸਿਰਫ ਫਲੈਟ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਅੰਦਰਲੀਆਂ ਗੇਜ ਫੀਲਡਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਹੀ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੋਰ ਤਾਂ ਹੋਰ, ਸਪਿੱਨ ਟੈਂਸਰ ਦੀ ਹੋਂਦ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਨੂੰ ਟੌਰਿਜ਼ਨ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ।
ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧ
ਜੋ ਪਾਠਕ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਾਸਤੇ ਟੈਟ੍ਰਾਡਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਜੁਲਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੁਜੀਸ਼ਨ-ਗੇਜ ਫੀਲਡ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਟੈਂਸਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੈ। ਟੈਟ੍ਰਾਡ ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਿਓਂਤਬੰਦੀ ਅੰਦਰ, ਚਾਰ ਵੈਕਟਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੈੱਟ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗ੍ਰੀਕ ਅੱਖਰ μ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਦੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਟੈਂਸਰ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸੁੰਗੇੜ ਕੇ ਵਧਾ ਜਾਂ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰੈਕਟਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਲੈਟਿਨ ਸੂਚਕਾਂਕ (a) ਹਰੇਕ ਚਾਰ ਟੈਟ੍ਰਾਡਾਂ ਵਾਸਤੇ ਇੱਕ ਲੇਬਲ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਧਾਇਆ ਜਾਂ ਘਟਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੱਖਰੇ ਮਿੰਕੋਵਸਕੀ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਟੈਂਸਰ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰ ਕੇ ਸੁੰਗੇੜਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਗੇਜ ਥਿਊਰੀ ਗਰੈਵਿਟੀ, ਮੋਟੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਇਹਨਾਂ ਸੂਚਕਾਂਕਾਂ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਲਟ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਮਿਚ ਕੇ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਅਲਜਬਰੇ ਦੀ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਮਿੰਕੋਵਸਕੀ ਹੋਣਾ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਚਕਾਂਕਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਸੈੱਟ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਗੇਜ ਫੀਲਡਾਂ ਦੇ ਵਰਤਾਓ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਿਸੇ ਵਕਰਿਤ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਅੰਦਰ, ਕਿਸੇ ਕੋਵੇਰੀਅੰਟ ਵੈਕਟਰ ਅਤੇ ਕੌਂਟਰਾਵੇਰੀਅੰਟ ਵੈਕਟਰ ਲਈ, ਅਸੀਂ ਇਹ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨਾਂ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ; ਜਿੱਥੇ ਹੁਣ ਯੂਨਿਟ ਵੈਕਟਰ \{e_{\mu}\} ਸੁਣੇ ਹੋਏ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂਕ ਅਧਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇਸ ਨਿਯਮ ਨੂੰ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਵਿਧੀ ਅਪਣਾ ਕੇ, ਇਹ ਦਿਖਾਉਣਾ ਸੰਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੇਜ ਥਿਊਰੀ ਗਰੈਵਿਟੀ ਦੇ ਔਬਜ਼ਰਵੇਬਲ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਦਾ ਜਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਾ, ਗੈਰ-ਅਲੋਪ ਹੋ ਰਹੇ ਸਪਿੱਨ ਵਾਸਤੇ ਆਈਨਸਟਾਈਨ-ਕਾਰਟਨ-ਸਕਿਆਮਾ-ਕਿੱਬਲ ਥਿਊਰੀ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਪਿੱਨ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਪ੍ਰਤਿ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਵੀ, ਗੇਜ ਥਿਊਰੀ ਗਰੈਵਿਟੀ, ਗਲੋਬਲ ਹੱਲਾਂ ਬਾਰੇ ਵੱਖਰੇ ਅਨੁਮਾਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਕਿਸੇ ਬੁੰਦੂ ਪੁੰਜ ਦਾ ਅਧਿਐਨ, ਕਿਸੇ ਨਿਊਟੋਨੀਅਨ ਗੇਜ ਦੀ ਚੋਣ, ਗੁਲਸਟ੍ਰੈਂਡ-ਪੇਨਲੀਵ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਵਾਰਜ਼ਚਿਲਡ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ ਇੱਕ ਹੱਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਕ੍ਰੁਸਕਲ-ਸਜ਼ੀਕ੍ਰਸ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੇਜ ਥਿਊਰੀ ਗਰੈਵਿਟੀ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਅਜਿਹੀ ਕਿਸੇ ਸ਼ਾਖਾ ਤੋਂ ਮਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ੍ਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਥਿਊਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੇਖਾਗਣਿਤਿਕ ਅਲਜਬਰਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੇਜ ਥਿਊਰੀਆਂ
ਦੀਪਕ ਡੋਬਰਿਆਲ
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ
ਦੀਪਕ ਦਾ ਜਨਮ ਪੌੜੀ, ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਜਿਲ੍ਹਾ, ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦਿੱਲੀ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਦੀਪਕ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ (ਲੜਕੇ) ਬੇਗਮਪੁਰ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1975 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਨੇਚਰ (ਰਸਾਲਾ)
ਨੇਚਰ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Nature) ਬਰਤਾਨੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਰਸਾਲਾ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 4 ਨਵੰਬਰ 1869 ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਅੰਤਰਵਿਸ਼ੇਗਤ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪੱਤਰਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਰਸਾਲੇ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪਤਰਕਾਵਾਂ ਅਤਿ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਨੇਚਰ ਉਹਨਾਂ ਗਿਣੀਆਂ-ਚੁਣੀਆਂ ਪੱਤਰਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰ ਰਸਾਲੇ ਹਨ - ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੀਡਿੰਗਸ ਆਫ ਦ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਸਾਇੰਸੇਸ (Proceedings of the National Academy of Sciences) ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੇਤਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਮੂਲ ਖੋਜ ਲੇਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਅਨੇਕ ਖੇਤਰ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਨਵੇਂ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਕਾਸੋਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਜਾਂਚ - ਸੰਬੰਧੀ ਮੂਲ ਲੇਖ ਜਾਂ ਪੱਤਰ ਨੇਚਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਾਠਕਗਣ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹਨ, ਪਰ ਆਮ ਜਨਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਲੇਖਾਂ ਦੇ ਸਾਰੰਸ਼ ਅਤੇ ਉਪ-ਲਿਖਾਈ ਸੌਖ ਨਾਲ ਸਮਝ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਅੰਕ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸੰਪਾਦਕੀ, ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਆਮ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਾਲੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਉੱਤੇ ਲੇਖ ਅਤੇ ਸਮਾਚਾਰ, ਤਾਜ਼ਾ ਖਬਰਾਂ ਸਹਿਤ ਵਿਗਿਆਨ - ਨਿਧੀਕਰਣ, ਵਪਾਰ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਨੈਤਿਕਤਾ ਅਤੇ ਖੋਜਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਨਵੇਂ ਨਵੇਂ ਵਾਧਿਆਂ ਸੰਬੰਧੀ ਲੇਖ ਛਾਪੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਕਲਾ ਸੰਬੰਧੀ ਲੇਖਾਂ ਲਈ ਵੀ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਿਭਾਗ ਹਨ। ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਬਾਕੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾਤਰ ਖੋਜ ਸੰਬੰਧੀ ਲੇਖ ਛਾਪੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਕਾਫ਼ੀ ਡੂੰਘੇ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਸੀਮਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਰਸਾਲੇ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਅਨੇਕ ਲੇਖਾਂ ਦਾ ਸਾਰੰਸ਼ ਹੀ ਛਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਵਰਣਾਂ ਨੂੰ ਰਸਾਲੇ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਉੱਤੇ ਪੂਰਕ ਸਾਮਗਰੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪਤਾਹਿਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ
ਕੜਾ
ਕੜਾ ( (ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ) कड़ा (ਦੇਵਨਾਗਰੀ) ) ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਹੁਣ ਗੁਰੂ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਸਿੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲੋਹੇ ਵਰਗੀ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਅਤੇ ਬਲ ਪੈਦਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕੜਾ ਸੁਚੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਗੁਰੂ ਦਾ ਸਿੱਖ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਸ ਨੇ ਗੁਰਮਤ ਦੇ ਨਿਯਮ ਪਾਲਣੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੋਈ ਕੁਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਵਾਕਾਂਸ਼
ਪਪੀਤਾ
ਪਪੀਤਾ (ਸਪੇਨੀ ਰਾਹੀਂ ਕੈਰੀਬ ਤੋਂ) 'ਕਾਰੀਕਾ ਪਾਪਾਇਆ ਨਾਮਕ ਪੌਦੇ ਦੇ ਫਲ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਰੀਕਾਸੀਏ ਪੌਦਾ ਕੁਲ ਦੇ ਕਾਰੀਕਾ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਜਾਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਮਰੀਕਾ ਮਹਾਂ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਤਪਤ-ਖੰਡੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦਾ ਮੂਲ ਵਾਸੀ ਹੈ, ਸ਼ਾਇਦ ਦੱਖਣੀ ਮੈਕਸੀਕੋ ਅਤੇ ਗੁਆਂਢੀ ਮੱਧ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਹੀ-ਖੇਤੀ ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤਨ ਮੇਸੋਅਮਰੀਕੀ ਸੱਭਿਅਤਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਅ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਦੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ (ਤਰਲੋਕ ਕੰਵਰ)
ਸਾਹਿਤ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਰਜ ਹੈ। ਇਸ ਆਯਾਮ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਉਘੜਵੇਂ ਤੇ ਤਰਕਸੰਗਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਕਈ ਇਤਿਹਾਸ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।
ਪਪੀਤਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਰੱਖ਼ਤ
ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ (ਤਰਲੋਕ ਕੰਵਰ)
ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ਸਬੰਧੀ ਅਲੱਗ–ਅਲੱਗ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਆਰਟੀਕਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ-
ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸ – ਤਰਲੋਕ ਸਿੰਘ ਕੰਵਰ
ਡਾ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਕੰਮ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਮਾਡਲ ਗਰਦਾਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਡਾ. ਮੋਹਣ ਸਿੰਘ ਵੀ ਸਾਹਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮਿਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਧੀਗਤ ਸਥਾਨ ਦੇ ਕੇ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਪਾਸ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸਾਹਿਤਿਕਤਾ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਕੇ ਤੁਰਨ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ। ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ ਵਿਧੀਗਤ ਭੌਤਿਕਤਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਆਰੰਭ ਅਠਵੀਂ–ਨਾਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਤੀਕ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਸਾਹਿਤਿਕ ਪ੍ਰਵਚਨਾਂ ਅਧੀਨ ਪਰਿਵਰਤਨ ਆਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਲੇ ਖਪਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਕ–ਸੰਗਤ ਵਿਧੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਨਾ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਪਰਿਯੋਜਨ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸਮੀਖਿਆ: ਸਾਹਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ਦੇ ਨੁਕਤ ਤੋਂ – ਆਤਮ ਜੀਤ ਸਿੰਘ
ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਮੀਖਿਆ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇੱਕ ਲਾਜ਼ਮੀ ਅੰਗ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਸਮੀਖਿਆ ਦਾ ਪਛਾਨਣ ਯੋਗ ਮੁਹਾਂਦਰਾ ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ, ਬਾਬਾ ਬੁਧ ਸਿੰਘ, ਡਾ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਡਾ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸ ਪੁਸਤਕ ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਬ ਦੀ ਮੁਖਤਸਰ ਤਾਰੀਖ ਅਤੇ A History of Punjabi literature ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਤਾਣੀ ਸੁਲਝਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਲਝਦੀ ਹੈ। ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ‘ਕੋਇਲ ਕੂ’, ‘ਹੰਸ ਚੋਗ’ ਅਤੇ ‘ਬਬੀਹਾ ਬੋਲ’ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਭਾਵੁਕ ਆਨੰਦ ਲੈਣਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖਿਤਾਂ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਾਹਿਤ ਉੱਪਰ ਪੱਛਮ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਨਵੀਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ।
ਪੰਜਾਬੀ ਮਸੀਹੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਿਤਿਕ ਵਿਰਸੇ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ – ਡਾ. ਜੇਮਸ ਮੈਸੀ
ਅਣਡਿੱਠਾ ਅਤੇ ਭੁਲਿਆ ਹੋਇਆ ਵਿਰਸਾ
ਪੰਜਾਬੀ ਮਸੀਹੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਿਤਿਕ ਵਿਰਸੇ ਨੂੰ ਅੱਜ ਤਕ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਤੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਨੇ ਅਣਡਿੱਠ ਕਰੀ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਡਾ. ਗੁਰਚਰਨ ਸਿਘ ਅਰਸ਼ੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਮਸੀਹੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ‘ਗੀਤਾਵਲੀ’ ਅਤੇ ‘ਮਸੀਹੀ ਨੋਜਵਾਨੋ ਕੇ ਗੀਤ’ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਮਹਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਮਸੀਹੀ
1)   ਮੰਗਲ ਸਮਾਚਾਰ ਪਾਦਰੀ ਦਾਊਦ ਸਿੰਘ 1873
2)  ਸੱਤ ਸ੍ਵਾਮੀ ਨਿਹਕੰਲਕ ਔਤਾਰ ਪ੍ਰਭੂ ਯਿਸੂ ਮਸੀਹ ਟਹਿਲ ਸਿੰਘ 1909
3)  ਪੰਜਾਬੀ ਜ਼ਬੂਰ–ਪਾਦਰੀ ਇਮਾਮ ਉਲ ਦੀਨ ਸ਼ਾਹਬਾਜ 1905
4)  ਦਾਸਤਾਨ ਯੂਸਫ਼ – ਜਵਾਹਰ ਦਾਸ 1933
ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਾ ਕਾਵਿ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ਵਿਧੀ ਤੇ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ – ਜਗਬੀਰ ਸਿੰਘ (ਡਾ.)
ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ਵਰਤਮਾਨ ਦਾ ਅਤੀਤ ਨਾਲ ਰਚਾਇਆ ਸੰਵਾਦ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਾ ਕਾਵਿ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿਲੱਖਣ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਧੁਰਾ ਕਿੱਸੇ ਦਾ ਰੂਪਾਕਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਮੂਲ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਕਿੱਸੇ ਨੂੰ ਵਿਲੱਖਣ ਰੂਪਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਯ ਕਵੀ ਵਲੋਂ ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਲਿਖਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੀ ਰਚਨਾ ‘ਹੀਰ–ਦਮੋਦਰ’ ਹੈ। ਕਿੱਸੇ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਗਵਾਹੀ ਅਨੁਸਾਰ ਰਚਨਾ ਕਾਲ ਸਮਰਾਟ ਅਕਬਰ ਦੇ ਵੇਲੇ ਦਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਾ ਕਾਵਿ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕਿੱਸਾ ਕਾਵਿ ਉਤਮ ਰੂਪਾਕਾਰ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ – ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸੋਬਤੀ
ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਅਰਸ਼ੀ ਦੀ ਖੋਜ ਨੇ ‘ਜਯੋਤਿਰੁਦਯ’ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ ਲੁਧਿਆਣੇ ਦੇ ‘ਮਿਸ਼ਨ ਪ੍ਰੈਸ’ ਵਿੱਚ ਪਾਦਰੀ ਵੇਰੀ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜਤਨ ਨਾਲ 1882 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ। ਜਾਨ ਬਨੀਅਨ ਦੇ ਨਾਵਲ ਪਿਲਗਰਿਮਜ਼ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰੈਮਸ ਤੇ ਮਸੀਹੀ ਮੁਸਾਫਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨਾਂ ਹੇਠ ਅਨੁਵਾਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਏ। ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਵਲ ਸੁੰਦਰੀ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਮੌਲਿਕ ਨਾਵਲ ਗਰਦਾਨਿਆ।
ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ – ਡਾ. ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੈਰੋਂ
ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਮਿੱਥਾਂ, ਦੰਦ ਕਥਾਵਾਂ, ਲੋਕ ਗਾਥਾਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਜ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 1620 ਵਿੱਚ ਰਿਚਰਡ ਜੇਮਜ਼ ਨੇ ਆਕਸਫੋਰਡ ਤੋਂ ਛਪਵਾਇਆ। ਗ੍ਰਿਮ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦਾ ਪਿਤਾਮਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਨੂੰ ਤਰਤੀਬ ਬੱਧ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਮੰਚ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਲੇਖਨ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ – ਡਾ. ਸਬਿੰਦਰ ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਾਗਰ
ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਮੰਚ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਲਿਖਣ ਦਾ ਕੋਈ ਗੰਭੀਰ ਤੇ ਸਿਲਸਲੇਵਾਰ ਉਪਰਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਪਤਨ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ, ਅਖਬਾਰਾਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਅਨੇਕ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਅਮਲੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਰੰਗਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਲਿਆ ਦੇਣਾ ਵੀ ਇੱਕ ਸੁਧਾਰ ਦਾ ਲਾਭਵੰਦ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ ਸਮਾਜਿਕ ਰਾਜਨੀਤਕਿ ਸਰੋਕਾਰ ਕਰਕੇ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਸਥਾਪਨਾਵਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਮੰਚ ਦਾ ਆਰੰਭ  ਨੌਰਾ ਰਿਚਰਡਜ਼ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਕਲਾ–ਵਿਧੀ ਦੇ ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਨੂੰ ਕਾਲ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਰਖ ਕੇ ਸਮਝਣ ਦਾ ਉਪਰਾਲਾ ਹੈ।
ਮਲੇਰੀਆ
ਮਲੇਰੀਆ ਬੰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਮੱਛਰ ਦੇ ਕਟਣ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰੋਟੋਜੋਆਨ ਪਰਜੀਵੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਫੈਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ, ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਦੇ ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਅਤੇ ਉਪ-ਉਪਖੰਡੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਹਰ ਸਾਲ 52.5 ਕਰੋੜ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 20 ਤੋਂ 30 ਲੱਖ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਉਪ-ਸਹਾਰਾ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਹਨ।
ਮਲੇਰੀਆ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਛੂਤ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਪਲਾਜ਼ਮੋਡੀਅਮ ਜੀਨਸ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟੋਜੋਆਨ ਪਰਜੀਵੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਫੈਲਦੀ ਹੈ। ਪਲਾਜ਼ਮੋਡੀਅਮ ਪਰਜੀਵੀਦੀਆਂ ਚਾਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਹਨ : ਪਲਾਜ਼ਮੋਡੀਅਮ ਫਾਲਸੀਪੇਰਮ,  ਪਲਾਜ਼ਮੋਡੀਅਮ ਵਾਈਵੈਕਸ, ਪਲਾਜ਼ਮੋਡੀਅਮ ਓਵੇਲ ਅਤੇ ਪਲਾਜ਼ਮੋਡੀਅਮ ਮਲੇਰੀਆ।  ਇਸ ਪੂਰੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ 'ਮਲੇਰੀਆ ਪਰਜੀਵੀ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਲਾਜ਼ਮੋਡੀਅਮ ਵਾਈਵੈਕਸ ਸਭ ਤੋਂ ਖਤਰਨਾਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਲੇਰੀਆ ਪਰਜੀਵੀ ਦਾ ਵਾਹਕ ਮਾਦਾ ਐਨੋਫਿਲੀਜ਼ ਮੱਛਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਕੱਟਣ 'ਤੇ, ਮਲੇਰੀਆ ਦੇ ਪਰਜੀਵੀ ਲਾਲ ਖੂਨ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਨੀਮੀਆ (ਚੱਕਰ ਆਉਣਾ, ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਨਾ, ਧੜਕਣ, ਆਦਿ) ਦੇ ਲੱਛਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬੁਖਾਰ, ਜ਼ੁਕਾਮ ਵਰਗੇ ਗੈਰ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੱਛਣ ਵੀ ਦੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗੰਭੀਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਮਰੀਜ਼ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਰ ਵੀ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮਲੇਰੀਆ ਨੂੰ ਫੈਲਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਪਾਅ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮੱਛਰਦਾਨੀ ਅਤੇ ਕੀਟ ਭਜਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਆਦਿ ਮੱਛਰ ਦੇ ਕੱਟਣ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਨ ਅਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਪਾਣੀ (ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਮੱਛਰ ਆਪਣੇ ਅੰਡੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ) ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮੱਛਰਾਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਲੇਰੀਆ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਵੈਕਸੀਨ/ਟੀਕਿਆਂ 'ਤੇ ਖੋਜ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰ ਪੱਕਾ ਇਲਾਜ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮਲੇਰੀਆ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਰੋਕਥਾਮ ਵਾਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਲੈਣੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਇੰਨੀਆਂ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਮਲੇਰੀਆ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਅਕਸਰ ਬਾਹਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਲੇਰੀਆ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮਲੇਰੀਆ ਹੋਣ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਸਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅੰਸ਼ਕ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿਕਸਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਇਮਿਊਨਿਟੀ ਉਦੋਂ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਮਲੇਰੀਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਪੂਰੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਮਲੇਰੀਆ 50,000 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਮਨੁੱਖਜਾਤੀ 'ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਾਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਰਜੀਵੀ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਸਾਡੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਭਾਵ ਚਿੰਪਾਂਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਇਤਿਹਾਸ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਮਲੇਰੀਆ ਦੇ ਵਰਣਨ ਹਨ. ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਵਰਣਨ 2700 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ। ਮਲੇਰੀਆ ਸ਼ਬਦ ਮੱਧਕਾਲੀ ਇਤਾਲਵੀ ਸ਼ਬਦ ਮਾਲਾ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਬੁਰੀ ਹਵਾ'। ਇਸ ਨੂੰ 'ਦਲਦਲੀ ਬੁਖਾਰ' (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: marsh fever, marsh fever) ਜਾਂ 'Egg' (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: ague) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦਲਦਲੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫੈਲਦਾ ਸੀ।
ਮਲੇਰੀਆ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਿਐਨ 1880 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਫੌਜੀ ਡਾਕਟਰ, ਚਾਰਲਸ ਲੁਈਸ ਅਲਫੋਂਸ ਲਵੇਰਨ ਨੇ ਅਲਜੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇੱਕ ਲਾਲ ਖੂਨ ਦੇ ਸੈੱਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਰਜੀਵੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰੋਟੋਜੋਆਨ ਪਰਜੀਵੀ ਮਲੇਰੀਆ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੀ। ਇਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੋਜਾਂ ਲਈ ਉਸਨੂੰ 1907 ਵਿੱਚ ਮੈਡੀਸਨ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਮਲੇਰੀਆ ਹਰ ਸਾਲ 40 ਤੋਂ 90 ਕਰੋੜ ਬੁਖਾਰ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹ ਹਰ ਸਾਲ 20 ਤੋਂ 30 ਲੱਖ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ ਹਰ 30 ਸਕਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੌਤ। ਇਨ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਇਸ ਬੀਮਾਰੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਲਾਗ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, 1992 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਆਈ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਮੌਜੂਦਾ ਮਲੇਰੀਆ ਫੈਲਣ ਦੀ ਦਰ ਜਾਰੀ ਰਹੀ, ਤਾਂ ਅਗਲੇ 20 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦਰ ਦੁੱਗਣੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮਲੇਰੀਆ ਬਾਰੇ ਅਸਲ ਅੰਕੜੇ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਰੀਜ਼ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਤਾਂ ਉਹ ਹਸਪਤਾਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਲੇਰੀਆ ਅਤੇ ਐੱਚ.ਆਈ.ਵੀ ਐਚ.ਆਈ.ਵੀ. ਦੀ ਲਾਗ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਨਾਲ ਮੌਤ ਦਾ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਟੀ.ਬੀ. (ਤਪਦਿਕ) ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਘਾਤਕ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਫੈਲਣ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ - ਮਲੇਰੀਆ ਵਾਇਰਲ ਲੋਡ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਏਡਜ਼ ਦੀ ਲਾਗ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਰੋਕਥਾਮ/ਇਲਾਜ
ਮਲੇਰੀਆ ਦਾ ਫੈਲਣਾ ਮਨੁੱਖੀ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਘਣਤਾ, ਮੱਛਰਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਘਣਤਾ, ਮੱਛਰਾਂ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣਾ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੱਛਰਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲਣ ਵਰਗੇ ਕਾਰਕਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਕਾਰਕ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਮਲੇਰੀਆ ਦਾ ਖਾਤਮਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਮਲੇਰੀਆ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਫੈਲਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮੱਛਰਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੱਟਣ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੇ ਉਪਾਅ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਮਲੇਰੀਆ ਦੇ ਇਲਾਜ ਨਾਲੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮਲੇਰੀਆ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਦੀ ਲਾਗਤ ਘੱਟ ਹੋਵੇਗੀ। 1956-1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਲੇਰੀਆ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਲਈ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਯਤਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ (ਚੇਚਕ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਦੇ ਸਮਾਨ)। ਪਰ ਉਹ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੇ ਅਤੇ ਮਲੇਰੀਆ ਅਜੇ ਵੀ ਉਸੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਮੱਛਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਕੇ ਮਲੇਰੀਆ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਕਾਬੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੱਛਰ ਖੜ੍ਹੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਜਿਹੇ ਖੜ੍ਹੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਢੱਕ ਕੇ, ਸੁੱਕਾ ਜਾਂ ਰੋੜ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਤੇਲ ਪਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੱਛਰ ਦੇ ਲਾਰਵੇ ਸਾਹ ਨਾ ਲੈ ਸਕਣ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮਲੇਰੀਆ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ 'ਤੇ ਅਕਸਰ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਛਿੜਕਾਅ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਮਲੇਰੀਆ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਛਿੜਕਾਅ ਲਈ ਲਗਭਗ 12 ਦਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡੀਡੀਟੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪਰਮੇਥਰਿਨ ਅਤੇ ਡੈਲਟਾਮੇਥਰਿਨ ਵਰਗੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਮੱਛਰਾਂ ਨੇ ਡੀਡੀਟੀ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੋਗ
ਗਰਾਹਮ ਹੈਂਕੋਕ
ਗਰਾਹਮ ਹੈਂਕੋਕ (ਜਨਮ 2 ਅਗਸਤ 1950) ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਅਸਾਧਾਰਣ ਸਿਧਾਂਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਗ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ, ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਸਮਾਰਕ, ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਵਟੇ ਰੂਪ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਥ ਅਤੀਤ ਤੋਂ ਮਿਲਦੇ ਤਾਰਾਵਿਗਿਆਨਕ ਤਥ ਆਦਿ ਉਸ ਦੇ ਮਨਪਸੰਦ ਵਿਸ਼ੇ ਹਨ। ਉਹਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਥੀਮ "ਮਾਤਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ" ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ।
ਲਿਰਿਓਥੇਮਿਸ ਏਸੀਗਾਸਤਰਾ
ਲਿਰਿਓਥੇਮਿਸ ਏਸੀਗਾਸਤਰਾ (Lyriothemis acigastra) ਸੂਲ ਭੰਭੀਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ. ਆਈ. ਯੂ.ਸੀ. ਐਨ. (International Union for Conservation of Nature) ਅਨੁਸਾਰ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਰਮਾ,ਚੀਨ, ਤਿੱਬਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਸੀ.
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਿਤਲੀਆਂ
ਕਿਰਪਾਨ
ਕਿਰਪਾਨ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬਖਸ਼ਸ਼ ਅਤੇ ਹਉਮੇ ਤੇ ਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਚਿਨ੍ਹ ਹੈ। ਕਿਰਪਾਨ ਸਦਾ ਗਾਤਰੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਹੁਕਮ ਮੰਨ ਕੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਧਾਰਨ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਬੁਰਾਈਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਭੈੜੇ ਮਨੁੱਖ ਜੁਲਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਅਤੇ ਮਾਨਵਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਤਾਂ ਹਨੇਰਾ ਜਰੇਗਾ ਕਿਵੇਂ
ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਤਾਂ ਹਨੇਰਾ ਜਰੇਗਾ ਕਿਵੇਂ, ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਨਾਮਵਰ ਕਵੀ ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ ਦੀ ਇੱਕ ਚਰਚਿਤ ਕਵਿਤਾ ਹੈ। ਇਹ 1970ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 1980ਵਿਆਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨਕਲਾਬ ਲੋਚਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਕਰ ਮਕਬੂਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਗਾਈ ਗਈ।
ਕਵਿਤਾ
ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਤਾਂ ਹਨੇਰਾ ਜਰੇਗਾ ਕਿਵੇਂ ਚੁੱਪ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਸ਼ਮਾਦਾਨ ਕੀ ਕਹਿਣਗੇ। ਗੀਤ ਦੀ ਮੌਤ ਇਸ ਰਾਤ ਜੇ ਹੋ ਗਈ ਮੇਰਾ ਜੀਣਾ ਮੇਰੇ ਯਾਰ ਕਿੰਞ ਸਹਿਣਗੇ।
ਯਾਰ ਮੇਰੇ ਜੁ ਇਸ ਆਸ 'ਤੇ ਮਰ ਗਏ ਕਿ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਬਣਾਵਾਂਗਾ ਗੀਤ ਜੇ ਮੈਂ ਚੁੱਪ ਹੀ ਰਿਹਾ ਜੇ ਮੈਂ ਕੁਝ ਨਾ ਕਿਹਾ ਬਣਕੇ ਰੂਹਾਂ ਸਦਾ ਭਟਕਦੇ ਰਹਿਣਗੇ।
ਜੋ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ 'ਚ ਰੁਲਦੇ ਨੇ ਰੋਜ਼ੀ ਲਈ ਉਹ ਜਦੋਂ ਦੇਸ਼ ਪਰਤਣਗੇ ਆਪਣੇ ਕਦੀ ਕੁਝ ਤਾਂ ਸੇਕਣਗੇ ਮਾਂ ਦੇ ਸਿਵੇ ਦੀ ਅਗਨ ਬਾਕੀ ਕਬਰਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠ ਜਾ ਬਹਿਣਗੇ।
ਕੀ ਇਹ ਇਨਸਾਫ਼ ਹਉਮੈਂ ਦੇ ਪੁੱਤ ਕਰਨਗੇ ਕੀ ਇਹ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਪੱਥਰ ਦੇ ਬੁੱਤ ਕਰਨਗੇ। ਜੋ ਸਲੀਬਾਂ ਤੇ ਟੰਗੇ ਨੇ ਲੱਥਣੇ ਨਹੀਂ ਰਾਜ ਬਦਲਣਗੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਲਹਿਣਗੇ।
ਇਹ ਜੁ ਰੰਗਾਂ 'ਚ ਚਿੱਤਰੇ ਨੇ ਖੁਰ ਜਾਣਗੇ ਇਹ ਜੁ ਮਰਮਰ 'ਚ ਉੱਕਰੇ ਨੇ ਮਿਟ ਜਾਣਗੇ। ਬਲਦੇ ਹਥਾਂ ਨੇ ਜਿਹੜੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਹਰਫ਼ ਉਹੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਿਖੇ ਜਾਣਗੇ।
ਇਹ ਵੀ ਸ਼ਾਇਦ ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਵਹਿਮ ਹੈ ਕੋਈ ਦੀਵਾ ਜਗੇਗਾ ਮੇਰੀ ਕਬਰ 'ਤੇ ਜੇ ਹਵਾ ਇਹ ਰਹੀ ਕਬਰਾਂ ਉੱਤੇ ਤਾਂ ਕੀ ਸਭ ਘਰਾਂ 'ਚ ਵੀ ਦੀਵੇ ਬੁਝੇ ਰਹਿਣਗੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ
ਖ਼ਾਲਿਦ ਹੁਸੈਨ (ਕਹਾਣੀਕਾਰ)
ਜੀਵਨੀ
ਖ਼ਾਲਿਦ ਹੁਸੈਨ ਦਾ ਜਨਮ 02 ਅਪਰੈਲ 1945 ਨੂੰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਊਧਮਪੁਰ (ਜੰਮੂ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। 1947 ਦੇ ਫ਼ਸਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਨੌਂ ਜੀਅ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ, ਭੂਆ, ਇੱਕ ਭਰਾ ਤੇ ਭੈਣ ਨਾਲ, ਸੱਤ ਸਾਲ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਕੱਟੇ ਅਤੇ ਆਖਰ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਪੜ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ।
ਵੇੱਬਸਾਈਟ
khalidhussain
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਚੱਕ ਆਲਮ
ਚੱਕ ਆਲਮ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਬਲਾਕ ਦਸੂਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 24 ਪਰਿਵਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 2011 ਦੇ ਆਂਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 104 ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 54 ਮਰਦ ਅਤੇ 50 ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਔਸਤ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 926 ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ 895 ਔਸਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖਰੇ ਲਏ ਬਾਲ ਲਿੰਗ ਦੀ ਅਨੁਪਾਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 846 ਦੇ ਔਸਤ ਤੋਂ ਵਧ, 1250 ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 75.84 % ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 93.68% ਸੀ।  ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 98.00% ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 88.89% ਹੈ।
ਵੈਦਿਕ ਸਾਹਿਤ
ਵੈਦਿਕ ਸਾਹਿਤ ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਵਰੂਪ ਉਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਾਹਿਤ ਹੈ। ਵੈਦਿਕ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ 'ਸ਼ਰੂਤੀ' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾਜੀ ਨੇ ਵਿਰਾਟਪੁਰਸ਼ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਵੇਦਧੁਨੀ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਹੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ। ਵੇਦ ਦੇ ਅਸਲ ਮੰਤਰ ਭਾਗ ਨੂੰ 'ਸੰਹਿਤਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਣ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅਲੱਗ ਪਛਾਣ ਦੇ ਨਾਲ ਵੈਦਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ  ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ-ਆਰੀਆ ਜਾਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਉੱਤਮ ਸੋਮਾ ਮੰਨਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੂਪ ਹੋਣ ਕਾਰਣ ਵੀ ਇਸਦਾ ਸਾਹਿਤਕ ਮਹੱਤਵ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਰਚਣਹਾਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰੇਕ ਸ਼ਾਖਾ ਦੀ ਵੈਦਿਕ ਸ਼ਬਦ ਰਾਸ਼ੀ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ (ਸਾਹਿੰਤਾ) ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹਰੇਕ ਵਿੱਚ ਟੀਕਾ ਜਾਂ ਟਿੱਪਣੀ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਸਤਰਾਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੁੱਲ ਇਹ ਹਨ ਜਦ ਅਸੀਂ ਚਾਰ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਹਿਤਾ ਭਾਗ ਦਾ ਹੀ ਅਰਥ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਪਨਿਸ਼ਦ (ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਵਿਵੇਚਨਾ), ਬ੍ਰਹਾਮਣ-ਗ੍ਰੰਥ, ਆਦਿ ਮੰਤਰ ਭਾਗ(ਸੰਹਿਤਾ) ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਗ੍ਰੰਥ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚਾਰ ਵੇਦ ਹਨ- ਰਿਗਵੇਦ, ਸਾਮਵੇਦ, ਯਜੁਰਵੇਦ ਅਤੇ ਅਥਰਵ ਵੇਦ।
ਵੈਦਿਕ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਸਮਾਂ
ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੱਤਭੇਦ ਹੈ ਕਿ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਦੋਂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਸ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪੁਰਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਨਾ ਬਣਾਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਪੱਛਮੀ ਵਿਦਵਾਨ ਇਸ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੈਦਿਕ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਕਾਲ 1200 ਈ. ਪੂ. ਤੋਂ 600 ਈ.ਪੂ. ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵੈਦਿਕ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ
ਵੈਦਿਕ ਸਾਹਿਤ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੈ-
1.ਸੰਹਿਤ 2. ਬ੍ਰਹਮਣ ਅਤੇ ਆਰਯਣਕ 3. ਉਪਨਿਸ਼ਦ 4. ਵੇਦਾਂਗ 5. ਸੂਤਰ-ਸਾਹਿਤ
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪਾਠ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਲੇਖ
ਲਾਟਰੀ
thumb|ਟੈਕਸਾਸ ਲਾਟਰੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਵਿਚ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸਟੂਡੀਓ ਵਿਚ ਇਕ ਲਾਟਰੀ ਡਰਾਅ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਲਾਟਰੀ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: lottery), ਜੂਏ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਨਾਮਾਂ ਲਈ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਡਰਾਅ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਾਟਰੀਆਂ ਨੂੰ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜੀਆਂ ਨੂੰ ਕੌਮੀ ਜਾਂ ਰਾਜ ਦੇ ਲਾਟਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਦੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸਮਰਥਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਾਟਰੀ ਦੇ ਕੁਝ ਡਿਗਰੀ ਨੂੰ ਲੱਭਣਾ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ; ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਨਿਯਮ ਨਾਬਾਲਗ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਕਰੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਾਟਰੀ ਟਿਕਟਾਂ ਵੇਚਣ ਲਈ ਲਾਈਸੈਂਸ ਲੈਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਲਾਟਰੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਆਮ ਵਾਂਗ ਸੀ, 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੱਕ, ਲੈਟਰੀਜ਼ ਅਤੇ ਸਵੀਪਸਟੈਕ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜੂਏ ਦੀਆਂ ਜੂਆਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਨ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ. ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਵਧੀਆ ਰਿਹਾ। 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕੈਸੀਨੋ ਅਤੇ ਲਾਟਰੀਆਂ ਨੂੰ ਟੈਕਸ ਭਰਨ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਮਾਲ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਲਾਟਰੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਇਨਾਮ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰਕਮ ਕੈਸ਼ ਜਾਂ ਸਮਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਫਾਰਮੈਟ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਨੂੰ ਖਤਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇ ਪੂਰੇ ਟਿਕਟ ਵਿਕੇ ਹੋਣ। ਵਧੇਰੇ ਆਮਤੌਰ ਤੇ ਇਨਾਮੀ ਫੰਡ ਰਸੀਦਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰੂਪ "50-50" ਡਰਾਅ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਨਾਮ 50% ਮਾਲੀਆ ਦਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਹਾਲੀਆਂ ਲਾਟਰੀਆਂ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲਾਟਰੀ ਟਿਕਟ 'ਤੇ ਨੰਬਰ ਚੁਣਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕਈ ਜੇਤੂਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕਲਾਸੀਕਲ ਇਤਿਹਾਸ
ਲਾਟਰੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੰਕੇਤ ਚੀਨੀ ਹਾਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਤੋਂ 2058 ਅਤੇ 187 ਬੀਸੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਲਟ ਗਏ ਹਨ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਲਾਟਰੀਆਂ ਚੀਨ ਦੇ ਮਹਾਨ ਕੰਧ ਵਰਗੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਵਿੱਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕੀਆਂ ਹਨ। ਚੀਨੀ "ਦਿ ਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਗੌਂਟਸ" (ਦੂਜੀ ਮਿਸ਼ਰਣ ਈਸੀ.) ਤੋਂ "ਲੱਕੜ ਦੀ ਡਰਾਇੰਗ" ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮੌਕਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਖੇਡ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿਚ ਲੌਟਿੰਗ ਦੀ ਡਰਾਇੰਗ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸੇਲਟਿਕ ਯੁੱਗ ਤੋਂ, ਕਾਰਨੀਜ਼ ਸ਼ਬਦ "ਟੇਫਲ ਕਲਮ" ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ "ਲੱਕੜ ਸੁੱਟਣ" ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ "ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣ ਲਈ"।
ਹੋਮਰ ਦਾ ਇਲਿਆਡ ਇਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੈਕਟਰ ਨਾਲ ਕੌਣ ਲੜਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਪਤਾ ਲਾਉਣ ਲਈ ਕਿ ਆਗਮੇਮੋਨਨ ਦੀ ਹੈਲਮਟ ਵਿੱਚ ਲਾਟ ਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ
ਲਾਟਰੀ ਜੈਕਪਾਟ ਜਿੱਤਣ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਲਾਟਰੀ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਰਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸੰਭਾਵੀ ਨੰਬਰ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨੰਬਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ, ਉਦੇਸ਼ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਡਰਾਅ ਕੀਤੇ ਨੰਬਰ ਆਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਲਈ।
ਇੱਕ ਸਾਧਾਰਣ 6-ਤੋ-49 ਲਾਟੂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ 1 ਤੋਂ 4 ਤੱਕ ਛੇ ਨੰਬਰ ਚੁਣਦਾ ਹੈ (ਕੋਈ ਵੀ ਡੁਪਲੀਕੇਟ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ) ਜੇ ਖਿਡਾਰੀ ਦੇ ਟਿਕਟ ਦੇ ਸਾਰੇ ਛੇ ਨੰਬਰ ਸਰਕਾਰੀ ਡਰਾਇੰਗ (ਉਹ ਕ੍ਰਮ ਜਿਸ ਤੇ ਨੰਬਰ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ, ਫਿਰ ਉਹ ਖਿਡਾਰੀ ਇੱਕ ਜੈਕਪਾਟ ਜੇਤੂ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਲਾਟਰੀ ਲਈ, ਜੈਕਪੌਟ ਵਿਜੇਤਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ 13,983,816 ਹੈ।
ਬੋਨਸਬਲ ਲਾਟਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਬੋਨਸ ਦੀ ਬਾਊਲ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਵਕਤਾ ਅਕਸਰ ਘੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮੈਗਾ ਲੱਖਾਂ ਮਲਟੀ-ਸਟੇਟ ਲਾਟਰੀ ਵਿੱਚ, 5 ਨੰਬਰ 75 ਦੇ ਇੱਕ ਗਰੁੱਪ ਤੋਂ ਖਿੱਚੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ 1 ਨੰਬਰ 15 ਦੇ ਸਮੂਹ ਤੋਂ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਜੈਕਪੋਟ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਸਾਰੀਆਂ 6 ਗੇਂਦਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੈਕਪਾਟ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ 258,890,850 ਵਿੱਚ 1 ਹੈ।
ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗਰੁੱਪ ਵਧਾ ਕੇ ਵੀ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਨੰਬਰ ਬਣਾਏ ਹਨ। ਇਟਲੀ ਦੇ ਸੁਪਰਈਨਾਟੌਟੋ ਵਿੱਚ, ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ 9 ਵਿੱਚੋਂ 9 ਅੰਕ ਮਿਲਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਕਛਹਿਰਾ
ਕਛਹਿਰਾ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਵਿੱਚ ਪਹਿਨਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਇਹ ਬਖਸ਼ੀ ਹੋਈ ਦਾਤ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵਾਸ਼ਨਾਵਾਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਕਛਹਿਰਾ ਸਿਖਾ ਦੇ ਪੰਜ ਕਕਾਰਾ ਵਿੱਚੋ ਇੱਕ ਹੈ,ਇਹ ਜਤ ਦਾ ਪ੍ਤੀਕ ਹੈ,ਸਿਖ ਦਾ ਕਛਹਿਰਾ ਗੋਡਿਆ ਤੋ ਲੰਬਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਇਸਦੀ ਸਾਫ-ਸਫਾ ਦਾ ਵੀ ਖਾਸ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਏ||
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਵਾਕਾਂਸ਼
ਸੋਬਰਾਦੋ ਮੱਠ
ਇਤਿਹਾਸ
ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਮੱਠ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ 10ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬੇਨੇਡਿਕਟਸ ਨੇ ਲੱਭਿਆ ਸੀ। 12ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੱਕ ਇਸਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1142 ਈ. ਵਿੱਚ ਸਿਸਤੇਰੀਅਨਾ ਨੇ ਇਸਦੀ ਮੁੜ-ਉਸਾਰੀ ਕੀਤੀ। 12ਵੀਂ-13ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਆਪਣੀ ਖ਼ਾਸ ਮਹੱਤਤਾ ਹਾਸਿਲ ਕਰ ਲਈ।
ਇਮਾਰਤਾਂ
ਮੌਜੂਦਾ ਐਬੀ ਚਰਚ, ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗੁੰਬਦਾਂ ਅਤੇ ਕਪੋਲਿਆਂ ਨਾਲ ਛੱਤਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੈਗਡੇਲੀਨੇ ਚੈਪਲ (ਕੈਪੀਲਾ ਦਾ ਮਡਾਲੇਨਾ ਜਾਂ ਕੈਪੀਲਾ ਡੀ ਲਾ ਮਗਦਾਲੇਨਾ) 14 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਹੈ। ਧਰਮ ਨਿਰਮਾਣ ਜੁਆਨ ਡੀ ਹੇਰੇਰਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੱਠ ਦੇ ਤਿੰਨ ਕਲਗੀਰ ਹਨ। ਰਸੋਈ ਅਤੇ ਚੈਪਟਰ ਹਾਸ ਮੱਧਕਾਲੀ ਮੱਠ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਗਿਰਜਾਘਰ
ਵਾਸਕੋ ਦਾ ਗਾਮਾ
ਵਾਸਕੋ ਦ ਗਾਮਾ (ਪੁਰਤਗਾਲੀ: Vasco da Gama) (ਲਗਭਗ 1460 ਜਾਂ 1469-24 ਦਸੰਬਰ, 1524) ਇੱਕ ਪੁਰਤਗਾਲੀਖੋਜੀ ਖੋਜੀ, ਯੂਰੋਪੀ ਖੋਜ ਯੁੱਗ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਅਤੇ ਯੂਰੋਪ ਵਲੋਂ ਭਾਰਤ ਸਿੱਧੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਣ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜਾਂ ਦਾ ਕਮਾਂਡਰ ਸੀ ਜੋ ਕੇਪ ਆਫ ਗੁਡ ਹੋਪ, ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਦੱਖਣ ਕੋਨੇ ਵਲੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਭਾਰਤ ਅੱਪੜਿਆ। ਉਹ ਜਹਾਜ ਦੁਆਰਾ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਭਾਰਤ ਆਇਆ। ਉਸਦੀ ਜਨਮ ਦੀ ਠੀਕ ਤਾਰੀਖ ਤਾਂ ਅਗਿਆਤ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਦੀ ਉਹ 1490 ਦੇ ਦਸ਼ਕ ਵਿੱਚ ਸਾਇਨ, ਪੁਰਤਗਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੋਧਾ ਸੀ।
ਯਾਤਰਾ
8 ਜੁਲਾਈ, 1497 ਦੇ ਦਿਨ ਚਾਰ ਜਹਾਜ (ਸਾਓ ਗੈਬਰਿਏਲ, ਸਾਓ ਰਾਫੇਲ, ਬੇਰਯੋ, ਅਤੇ ਅਗਿਆਤ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਇਕੱਤਰੀਕਰਨ ਜਹਾਜ) ਲਿਸਬਨ ਵਲੋਂ ਚੱਲ ਪਏ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। [ 6 ] ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਯੂਰੋਪੀ ਨੇ ਇੰਨੀ ਦੂਰ ਦੱਖਣ ਅਫਰੀਕਾ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਯਾਤਰਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਖੋਜਕਰਤਾ, ਬਾਰਟੋਲੋਮੀਉ ਡਿਆਸ ਬਸ ਇੰਨੀ ਹੀ ਦੂਰੀ ਤੱਕ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਕਰਿਸਮਸ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸੀ, ਦ ਗਾਮੇ ਦੇ ਕਰਮੀਦਲ ਨੇ ਇੱਕ ਤਟ ਦਾ ਨਾਮ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਹੋਕੇ ਉਹ ਗੁਜਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਨੈਟਾਲ ਰੱਖਿਆ। ਇਸਦਾ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਮਤਲੱਬ ਹੈ ਕਰਿਸਮਸ, ਅਤੇ ਉਸ ਸਥਾਨ ਦਾ ਇਹ ਨਾਮ ਅੱਜ ਤੱਕ ਉਹੀ ਹੈ।
ਜਨਵਰੀ ਤੱਕ ਉਹ ਲੋਕ ਅਜੋਕੇ ਮੋਜਾੰਬੀਕ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਸਨ, ਜੋ ਪੂਰਵੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਕਿਨਾਰੀ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸਪਰ ਅਰਬ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਦੇ ਵਪਾਰ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ ਇੱਕ ਭਾਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਾਬੂ ਕਰ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਇੱਕ ਗੁੱਸਾਵਰ ਭੀੜ ਨੇ ਕੀਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਚੱਲ ਗਿਆ ਦੀ ਉਹ ਲੋਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਉੱਥੇ ਵਲੋਂ ਕੀਨਿਆ ਦੇ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਏ। ਉੱਥੇ ਉੱਤੇ, ਮਾਲਿੰਡਿ (3°13′25″S 40°7′47.8″E) ਵਿੱਚ, ਦ ਗਾਮਾ ਨੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਨੂੰ ਕੰਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ, ਜਿਨ੍ਹੇ ਅੱਗੇ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀਆਂ ਦੀ ਅਗੁਵਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 20 ਮਈ, 1498 ਦੇ ਦਿਨ ਕਾਲੀਕਟ (ਇਸਦਾ ਮਲਯਾਲੀ ਨਾਮ ਕੋਜੀਕੋਡ ਹੈ), ਕੇਰਲ ਲੈ ਆਇਆ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਤਟ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਗਾਮਾ ਨੇ ਕੁੱਝ ਪੁਰਤਗਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਉਥੇ ਹੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਨਗਰ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣਾ ਸਭ ਕੁੱਝ ਉਥੇ ਹੀ ਛੱਡ ਕਰ ਚਲੇ ਜਾਣ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਉੱਤੇ ਉਹ ਉੱਥੇ ਵਲੋਂ ਬੱਚ ਨਿਕਲਿਆ ਅਤੇ ਸਿਤੰਬਰ 1499 ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਪੁਰਤਗਾਲ ਪਰਤ ਗਿਆ।
ਉਸਦੀ ਅਗਲੀ ਯਾਤਰਾ 1503 ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਗਿਆਤ ਹੋਇਆ ਦੀ ਕਾਲੀਕਟ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪਿੱਛੇ ਛੁੱਟ ਗਏ ਸਾਰੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਅਰਬ ਜਹਾਜਾਂ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਧਵਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਕਾਲੀਕਟ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਕਰਣ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵੱਧ ਚੱਲਿਆ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸੀ ਦੌਲਤ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਪੁਰਤਗਾਲ ਦਾ ਰਾਜਾ ਉਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ।
ਸੰਨ 1534 ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੀ ਅੰਤਮ ਭਾਰਤ ਯਾਤਰਾ ਉੱਤੇ ਨਿਕਲਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੁਰਤਗਾਲ ਦੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ ਬਸਤੀ ਦੇ ਵਾਇਸਰਾਏ (ਰਾਜਪਾਲ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਉੱਤੇ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਕੁੱਝ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੋਜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1460 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1524 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਖੋਜੀ
ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਦਾਰਥਵਾਦ
ਇਤਿਹਾਸਕ ਭੌਤਿਕਵਾਦ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Historical materialism) ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਇਤਹਾਸ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧਵਿਕਾਸੀ ਭੌਤਿਕਵਾਦ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਤਹਾਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਵਿਵਰਣਾਤਮਕ ਨਾ ਮੰਨ ਕੇ ਵਿਆਖਿਆਤਮਕ ਜਿਆਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਹੁਣ ਕੇਵਲ ਬੇਤੁਕੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਪੁੰਜ ਮਾਤਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਭੌਤਿਕਵਾਦ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਇਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁਦਰਤ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਾਹਰਮੁਖੀ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਕਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਚੇਤਨ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਸਿੱਟਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇਛਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਅੰਤਿਮ ਤੌਰ ਤੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
17 ਮਾਰਚ 1883 ਨੂੰ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਦੀ ਸਮਾਧੀ ਦੇ ਕੋਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸਾਥੀ ਏਂਗਲਜ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਠੀਕ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਵ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਡਾਰਵਿਨ ਨੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਨਿਯਮ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕਸ ਨੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਨਿਯਮ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਆਮ ਸੱਚ ਨੂੰ ਖੋਜ ਕੱਢਿਆ (ਜੋ ਅੱਜ ਤੱਕ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦ ਦੇ ਮਲਬੇ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦਬਿਆ ਸੀ) ਕਿ ਇਸਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਉਹ ਰਾਜਨੀਤੀ, ਵਿਗਿਆਨ, ਕਲਾ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਲੈ ਸਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰੋਟੀ, ਕਪੜਾ ਅਤੇ ਮਕਾਨ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੀਵਨ ਧਾਰਨ ਲਈ ਆਸੰਨ ਜ਼ਰੂਰੀ ਭੌਤਿਕ ਸਾਧਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਯੁਗ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀਨ ਆਰਥਕ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਉਸ ਆਧਾਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਪਰ ਰਾਜਕੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਵਿਧੀਮੂਲਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਅਤੇ ਸਬੰਧਤ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਲਾਤਮਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਚਾਰ ਤੱਕ ਨਿਰਮਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ
ਇਵੋਂਕਾ ਸੁਰਵਿਲਾ
ਇਵੋਂਕਾ ਸੁਰਵਿਲਾ ਜਾਂ ਸੁਰਵੀਲੋ (ਬੇਲਾਰੂਸੀਅਨ: Івонка Сурвілла, ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਆਈਵੋਨਕਾ ਸਜ਼ੀਮਾਨਿਏਕ, ਬੇਲਾਰੂਸੀਅਨ: Івонка Шыманец, ਪੋਲਿਸ਼: ਇਵੋਂਕਾ ਸਜ਼ੀਮਾਨਿਏਕ, 11 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1936) ਬੇਲਾਰੂਸ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ (ਬੀਐਨਆਰ) ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਜੋ ਕਿ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਬੇਲਾਰੂਸ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਸੀ.
ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਇਵੋਂਕਾ ਸੁਰਵਿਲਾ ਦਾ ਜਨਮ ਊਲੈਡਜ਼ਮੀਅਰ ਸਜ਼ੀਮਨੀਕ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰ, ਅਤੇ ਐੇਲਵੀਨਾ ਸਜ਼ੀਮਨੀਕ ਨਾਈ ਪਾਜ਼ਕੀਵਿਕਸ,ਸਟਲੋਪਸੀ ਵਿਖੇ, ਜੋ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੂਜੀ ਪੋਲਿਸ਼ ਗਣਰਾਜ (ਪੱਛਮੀ ਬੇਲਾਰੂਸ) ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, 1940 ਵਿੱਚ, ਪੱਛਮੀ ਬੇਲਾਰੂਸ ਦੇ ਸੋਵੀਅਤ ਬ੍ਰਿਟਜ਼ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਊਲਾਡਜ਼ਮਾਈਅਰ ਸਜ਼ੇਮਨੀਕ ਨੂੰ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਦੁਆਰਾ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਗੁਲਾਗ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸਾਲ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਯੂਐਸਐਸਆਰ ਉੱਤੇ ਜਰਮਨ ਹਮਲੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਬਚ ਨਿਕਲੇ.
1944 ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬੀ ਪ੍ਰਸ਼ੀਆ, ਦੂਜੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਭੱਜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਡੈਨਮਾਰਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਰਹੇ. ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਇਵੋਂਕਾ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ. 1959 ਵਿੱਚ ਇਵੋਂਕਾ ਸਜ਼ੀਮਨੀਕ ਨੇ ਇੱਕ ਬੇਲੇਰਾਨੀਅਨ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਪ੍ਰਸਾਰਕਾਤਾ ਜੰਕਾ ਸੁਰਵਿਲਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ. ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਮੈਡਰਿਡ, ਸਪੇਨ ਚਲੀ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸਪੇਨੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬੇਲਾਰੂਸੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਰੇਡੀਓ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਚਲਾਉਂਦੇ ਰਹੇ.
ਉੱਠਣ ਦਾ ਵੇਲਾ
thumbnail|right|ਉੱਠਣ ਦਾ ਵੇਲਾ ਦਾ ਪੋਸਟਰ 1981 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਫਿਲਮ 'ਉੱਠਣ ਦਾ ਵੇਲਾ (A Time To Rise)' ਆਨੰਦ ਪਟਵਰਧਨ ਅਤੇ ਜਿੰਮ ਮੁਨਰੋ ਵਲੋਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। 40 ਮਿੰਟ ਲੰਮੀ ਇਸ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਵਲੋਂ ਯੂਨੀਅਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਜਦੋਜਹਿਦ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁ ਗਿਣਤੀ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਆਏ ਅਵਾਸੀ ਸਨ। ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀਆਂ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ, ਸਖਤ ਕੰਮ ਲਈ ਮਿਲਦੀਆਂ ਘੱਟ ਤਨਖਾਹਾਂ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਫਾਰਮ ਵਰਕਰਜ਼ ਯੂਨੀਅਨ ਨੂੰ ਜਥੇਬੰਦ ਕਰਨ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਿਲਮ ਸੰਤ ਰਾਮ ਉਦਾਸੀ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੀਤ, 'ਉੱਠ ਕਿਰਤਿਆ ਉੱਠ ਵੇ, ਉੱਠਣ ਦਾ ਵੇਲਾ' ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਵੋਂਕਾ ਸੁਰਵਿਲਾ
ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ
1965 ਵਿੱਚ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 1969 ਵਿੱਚ ਜੰਕਾ ਅਤੇ ਇਵੋਂਕਾ ਸੁਰਵਿਲਾ ਕੈਨੇਡਾ ਚਲੇ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਇਵੋਨਕਾ ਨੇ ਫੈਡਰਲ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ. ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੈਲਥ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਖੇ ਅਨੁਵਾਦ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਮੁਖੀ ਬਣ ਗਈ.
ਉੱਠਣ ਦਾ ਵੇਲਾ
ਇਕ ਰਿਵਊਕਾਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਪਟਵਰਧਨ "ਵਿਸ਼ਵ ਸਰਮਾਏਦਾਰੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੇ ਖਤਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਵਧੀਕੀਆਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨਕ ਯਤਨਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।"
ਇਸ ਫਿਲਮ ਨੇ ਸੰਨ 1981 ਵਿੱਚ ਲਾਪਿਟਿਕ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਸਿਲਵਰ ਡੋਵ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸੰਨ 1982 ਵਿੱਚ ਨਿਊ ਕੈਸਲ ਯੂ ਕੇ ਵਿਖੇ ਟਾਇਨ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਇਵੋਂਕਾ ਸੁਰਵਿਲਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1936 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਉੱਠਣ ਦਾ ਵੇਲਾ
ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਸ੍ਰੋਤ
A Time To Rise
South and South-East Asia Documentary Film Programme
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਿਲਮ ਯਾਨਰ
ਜੀ ਵੀ ਪਲੈਖ਼ਾਨੋਵ
ਜੀ ਵੀ ਪਲੈਖ਼ਾਨੋਵ ਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਂ 'ਜਿਆਰਜੀ ਵੈਲੇਂਤੀਨੋਵਿਚ ਪਲੈਖ਼ਾਨੋਵ(ਰੂਸੀ 'ਚ: Георгий Валентинович Плеханов,) ਸੀ। ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਅਤੇ ਰੂਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕ ਸਨ। ਉਹ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਸੋਸ਼ਲ ਡੈਮੋਕ੍ਰੈਟਿਕ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ। 1880 ਅਤੇ 1890 ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਬਾਰੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਮਾਤ ਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ੇ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਸਗੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਿਕਸਿਤ ਵੀ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨੂੰ ਵਿਆਖਿਆ ਅਤੇ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰ ਕੇ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਬਣਾਇਆ। ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ ਏਂਗਲਜ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਸਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਦੂਰ ਵਰਗ ਦਾ ਪੱਖ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮਜ਼ਦੂਰ ਵਰਗ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸਿਧਾਂਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ, ਸੰਘਰਸ਼, ਅਧਿਐਨ, ਬਹਿਸ-ਮੁਬਾਹਸਿਆਂ ਨਾਲ਼ ਵਿਕਸਤ ਇਹੀ ਯੁਗਾਂਤਰਕਾਰੀ ਸਿੱਧਾਂਤ ਮਾਰਕਸਵਾਦ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਮਾਜਵਾਦ, ਸਾਮਵਾਦ (ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ) ਆਦਿ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ਼ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਨਮ
ਜੀ.ਵੀ. ਪਲੈਖ਼ਨੋਵ ਦਾ ਜਨਮ 29 ਨਵੰਬਰ 1856 ਈ: ਨੂੰ ਸਾਮਰਾਜੀ(ਇੰਪੀਰੀਅਲ)ਰੂਸ 'ਚ ਹੋਇਆ। ਪਲੈਖ਼ਾਨੋਵ ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤਕ ਲੇਖਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਰੂਸੀ ਸੀ। ਪਲੈਖ਼ਾਨੋਵ ਨੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਅਦੋਲਨ 'ਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਤੇ ਲੇਖਕ ਵੱਜੋਂ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਭੌਤਿਕਵਾਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ।
ਵਿਆਹ
1879 ਵਿੱਚ ਪਲੈਖ਼ਾਨੋਵ ਦਾ ਵਿਆਹ 'ਰੋਜ਼ਾਲਿਆ ਬੋਗਰਾਡ' ਨਾਲ਼ ਹੋਇਆ, ਜੋ 1880 'ਚ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ 'ਚ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਦੇ ਵਕ਼ਤ ਉਸਦੇ ਨਾਲ਼ ਸੀ। ਪਲੈਖ਼ਾਨੋਵ ਦੇ ਚਾਰ ਧੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਬਚਪਨ 'ਚ ਹੀ ਮਰ ਗਈਆਂ। ਰੋਜ਼ਾਲਿਆ 1856 'ਚ 'ਖੇਰਸਨ ਓਬਲਾਸਟ' (ਮੌਜੂਦਾ ਯੂਕਰੇਨ ਪਰ ਉਸ ਵਕ਼ਤ ਰੂਸੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ) ਦੀ ਜੁਵਿਸ਼ ਕਲੋਨੀ ਦੇ 'ਡੋਬਰੋਏ' ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 'ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ', ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਮੈਡੀਕਲ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਕੋਰਸ 1873 ਈ: ਵਿੱਚ ਖੋਲੇ ਗਏ, ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੀ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ।
ਮੌਤ
ਜੀ.ਵੀ ਪਲੈਖ਼ਾਨੋਵ ਦੀ 30 ਮਈ-1918 ਨੂੰ ਫ਼ਿਨਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋਈ। ਉਹ ਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਰੋਜ਼ਾਲੀਆ ਬੋਗਰਾਡ ਦੋਨੋਂ ਕਈ ਵਾਰ ਪਲੈਖ਼ਾਨੋਵ ਦੇ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ ਜਨੇਵਾ, ਪੈਰਿਸ ਅਤੇ ਇਟਾਲਵੀ ਰਿਵੀਰਾ ਵਿੱਚ ਰਹੇ। ਰੋਜ਼ਾਲੀਆ ਉਹ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਪਤੀ(ਪਲੈਖ਼ਾਨੋਵ) ਨਾਲ਼ 'ਫ਼ਰਵਰੀ ਇਨਕ਼ਲਾਬ' ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਪੈਟ੍ਰੋਗ੍ਰਾਡ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ ਸੀ ਤੇ ਪਲੈਖ਼ਾਨੋਵ ਦੀ ਮੌਤ ਵੇਲ਼ੇ ਉਹ ਪਲੈਖ਼ਾਨੋਵ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਸੀ। ਫ਼ਿਰ ਉਹ ਪੈਰਿਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ 1949 ਈ: 'ਚ 'ਰੋਜ਼ਾਲੀਆ ਬੋਗਰਾਡ' ਦੀ ਵੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ।
ਰਚਨਾਵਾਂ
ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਜੀ. ਪਲੈਖ਼ਵਾਨੋਵ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ-
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1856 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1918
ਜੇਨੀ ਬੱਨਿਸਟਰ
ਜੈਨੀ ਬੱਨਿਸਟਰ ਇੱਕ ਆਸਟਰੇਲਿਆਈ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਪਿਛੋਂਕੜ ਮੇਲਬੋਰਨ ਤੋਂ ਹੈ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਬੱਨਿਸਟਰ ਨੇ ਆਰਮੀਟ ਦੇ ਐਮਿਲੀ ਮੈਕਫਸਰਸਨ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1975 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੀਸਾਈਕਲੇਟਡ ਡੈਨੀਮ ਡਿਜ਼ਾਇਨਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਕਰੀਅਰ
ਸੰਨ 1976 ਵਿੱਚ, ਬੱਨਿਸਟਰ ਨੇ ਮੇਲਬੋਰਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਲੇਬਲ, ਜੈਨੀ ਬੈਂਨੀਟਰ ਫੈਸ਼ਨ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ। ਬੱਨਿਸਟਰ ਲੇਬਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਰੈਡੀਕਲ ਫੈਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਟੀਕ ਅਤੇ ਅਪ-ਬਜ਼ਾਰ ਬੁਟੀਕ ਸਟਾਈਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 1988 ਵਿੱਚ, ਬੱਨਿਸਟਰ ਨੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਡਿਜਾਇਨ ਕਰਨ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੁਣ ਇੱਕ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਸੇਲਿਬ੍ਰਿਟੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਡਿਜਾਈਨ ਮੇਲਬੋਰਨ ਫੈਸ਼ਨ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸਟੀ ਦੇ ਨਿਲਾਮ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰਨ ਦੇ ਉਸ ਦੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਪਹੁੰਚ ਕਾਰਨ, ਬੱਨਿਸਟਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਕਈ ਕਲਾ ਗੈਲਰੀਆਂ ਅਤੇ ਅਜਾਇਬਘਰ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੇ ਦੇ ਡਿਜਾਇਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਗੈਲਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਵਲੋਂ ਆਪਣੇ ਆਰਕਾਈਵ ਲਈ 1970 ਅਤੇ 1980 ਤੋਂ ਬੱਨਿਸਟਰ ਦਾ ਕੰਮ ਇੱਕਤਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
2005 ਵਿੱਚ, ਬੱਨਿਸਟਰ ਨੂੰ ਆਸਟਰੇਲੀਅਨ ਪੋਸਟੇਜ ਸਟੈਂਪ ਦੇ ਸਮਾਰਕ ਤੇ ਹੋਰ ਆਸਟਰੇਲਿਆਈ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ, ਕੋਲੇਟ ਡਿਨਗੀਨ, ਅਕੀਰਾ ਇਸਗਾਵਾ, ਜੋ ਸੇਬਾ, ਕਾਰਲਾ ਜ਼ੈਂਪੱਟੀ ਅਤੇ ਸਾਥੀ ਆਰ.ਐਮ.ਆਈ.ਟੀ. ਐਲਮ ਪਰੁ ਐਕਟਨ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। thumb|Je suis mod deluxe
ਚਾਰ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖੀ
ਜੇਨੀ ਬੱਨਿਸਟਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਸਟਰੇਲਿਆਈ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਬੀਜਿੰਗ ਕੁਈਰ ਕੋਰਸ
ਬੀਜਿੰਗ ਕੁਈਰ ਕੋਰਸ (北京 酷儿 合唱 团) ਬੀਜਿੰਗ ਵਿਖੇ ਸਾਲ 2008 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਲਗਭਗ 60 ਨਿਯਮਤ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਇਹ ਚੀਨ ਵਿਖੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਤਕ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਕੋਰਸ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਜੀ.ਏ.ਐਲ.ਏ. (ਗਾਲਾ) ਕੋਰਸ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਹੈ।
ਕੋਰਸ ਸ਼ਾਈਨਿੰਗ ਜੈਜ਼ੀ ਕੋਰਸ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਜਾਣ ਪਛਾਣ
ਬੀਜਿੰਗ ਕੁਈਰ ਕੋਰਸ (ਬੀ.ਕਿਯੂ.ਸੀ.) ਇੱਕ ਸੈਮੀਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਮਿਕਸਡ ਸੰਗੀਤਕ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 2008 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਮੇਨਲੈਂਡ ਚੀਨ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ + ਕੋਇਰ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਕੋਰਲ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੋਇਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਬੀ.ਕਿਯੂ.ਸੀ. ਵਿਚ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੈਂਬਰ ਰਜਿਸਟਰਡ ਹਨ।
ਬੀ.ਕਿਯੂ.ਸੀ. ਨੇ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੀਜਿੰਗ, ਚੀਨ, ਟੇੱਡਐਕਸ, ਵਾਈਸ ਚਾਈਨਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਡਵੇ ਸੰਗੀਤਕ ਰੇਂਟ ਸਮੇਤ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼, ਡੱਚ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਦੂਤਾਵਾਸ ਹਨ। ਇਹ ਏਡਜ਼ ਰੋਕਥਾਮ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਕੋਰਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਕਤੂਬਰ 2008 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਈਨਿੰਗ ਜੈਜ਼ੀ ਕੋਰਸ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਰ ਸਾਲ 2 ਸਮਾਰੋਹ ਕਰਦੇ ਹਨ।   ਜੂਨ 2013 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੀਏਟਲ ਮੈਨਜ਼ ਕੋਰਸ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਏਰਿਕ ਲੇਨ ਬਾਰਨਜ਼ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਾਲ ਦੇ ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੈਰੀ ਲਾਕੇ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2014 ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਬੀਜਿੰਗ ਕੁਈਰ ਕੋਰਸ ਰੱਖਿਆ।  ਉਸੇ ਸਾਲ, 2 ਬੀ.ਕਿਉ.ਸੀ. ਗਾਇਕਾਂ ਨੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵੌਇਸ ਡਬਲਿਨ 2014 ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਜੁਲਾਈ 2016 ਵਿੱਚ 14 ਬੀ.ਕਿਯੂ.ਸੀ. ਗਾਇਕਾਂ ਨੇ ਯੂ.ਐਸ. ਦੇ ਡੈੱਨਵਰ ਵਿੱਚ ਗਾਲਾ ਕੋਰਸ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ। ਦਸੰਬਰ 2016 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 8ਵੀਂ ਵਰੇਗੰਢ ਮਨਾਈ।  ਮਾਰਚ 2018 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਯੂ.ਐਸ. ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਕਨਕ ਰੇਲੇ
ਕਨਕ ਰੇਲੇ (ਜਨਮ 11 ਜੂਨ 1937) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਡਾਂਸਰ, ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫ਼ਰ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ ਦੀ ਇੱਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਨਲੰਦਾ ਡਾਂਸ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਨਾਲੰਦਾ ਨ੍ਰਿਤਯ ਕਲਾ ਮਹਾਂਵਿਦਿਆਲਿਆ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ-ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ, ਡਾ. ਰੇਲੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਸ਼ਾਂਤੀਨੀਕੇਤਨ ਅਤੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ ਨਾਲ ਬਿਤਾਇਆ। ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਕਥਾਕਲੀ ਅਤੇ ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ ਵੇਖਣ ਦਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਨਿਖਾਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਗੌਰਮਿੰਟ ਲਾਅ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਐਲ.ਐਲ.ਬੀ. ਅਤੇ ਮਾਨਚੈਸਟਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਡਿਪਲੋਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਯੋਗ ਵਕੀਲ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਮੁੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਡਾਂਸ ਵਿੱਚ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ ਕਲਾਕਾਰ
ਡਾ. ਰੀਲੇ ਇੱਕ ਕਥਕਲੀ ਕਲਾਕਾਰ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਗੁਰੂ "ਪਾਂਚਾਲੀ" ਕਰੁਣਾਕਰ ਪਾਨੀਕਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਲਾਮੰਡਲਮ ਰਾਜਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਬਹੁਤ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫੋਰਡ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਕ ਗ੍ਰਾਂਟ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਜਾਣਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1970-71 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੇ ਕੇਰਲਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੁੰਜੁਕੱਟੀ ਅੰਮਾ, ਚਿੰਨਮੂ ਅੰਮਾ ਅਤੇ ਕਲਿਆਨਿਕੂਟੀ ਅੰਮਾ ਵਰਗੇ ਡਾਂਸ ਫਾਰਮ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਫਿਲਮਾਉਣ ਲਈ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ ਦੀਆਂ ਬਾਰੀਕੀਆਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਣ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਰਵਾਇਤੀ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਨ ਵਿਧੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ। ਇਹਨਾਂ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਉਸਦਾ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਨਾਟਯਸ਼ਾਸਤਰ, ਹਸਤਲਕਸ਼ਣਦੀਪਿਕਾ ਅਤੇ ਬਲਰਾਮਭਾਰਤਮ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਪਾਠਾਂ ਦੀ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਕਨੀਕ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ ਦੇ 'ਕਨਕ ਰੇਲੇ ਸਕੂਲ' ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ।
ਡਾ. ਰੇਲੇ ਦੀ ਡਾਂਸ ਵਿੱਚ ਬਾਡੀ ਕੈਨੇਟਿਕਸ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਇੱਕ ਮੋਹਰੀ ਨਵੀਨਤਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਸੰਕੇਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਡਾ. ਰੇਲੇ ਨੂੰ ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ ਦੇ ਪੁਨਰ-ਸੁਰਜੀਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਕਠੋਰਤਾ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫੀਆਂ
ਰੇਲੇ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪਿਆਰ ਲਈ ਨਾਇਕਾ ਪਾਈਨਿੰਗ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ ਥੀਮ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਪਸ਼ਟ ਵਿਦਾਇਗੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁਬਜਾ, ਕਲਿਆਣੀ, ਸਿਲਪਦਿਕਰਮ ਅਤੇ ਸਵਪਨਾਵਾਸਵਦੱਤਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਮਲਿਆਲਮ ਕਵੀ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਕਵਲਮ ਨਾਰਾਇਣ ਪਾਨਿਕਰ ਨਾਲ ਰੀਲੇ ਦੀ ਸਾਂਝ ਨੇ ਸੋਪਨਾ ਸੰਗੀਤਮ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਸੋਪਾਨਾ ਸੰਗੀਤਮ ਦੇ ਤਾਲਾ ਨੂੰ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਿਕ ਟੁਕੜਿਆਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਾਇਆ। ਰੇਲੇ ਨੇ ਕਵਲਮ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾਦਾਇਕ ਹੋਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜੋ "ਮਿਥਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਦਮੇ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।" "ਨ੍ਰਿਤਿਆ ਭਾਰਤੀ", ਉਸ ਦੇ ਨਾਲੰਦਾ ਸਕੂਲ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਨਾਚਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਕੈਪਸੂਲ ਵਜੋਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਦਿ ਐਨਲਾਈਟੇਨਡ ਵਨ - ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ ਜਿਸ ਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ 2011 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇੱਕ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਿਕ ਰਚਨਾ ਸੀ ਜੋ ਮੁੰਬਈ ਉੱਤੇ 26/11 ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।
ਕਨਕ ਰੀਲੇ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਰੇਲ੍ਹਾ ਮੋਹਿਨੱਟਮ, ਦਿ ਲਿਰੀਕਲ ਡਾਂਸ ਅਤੇ ਭਵਾਨੀਰੋਪਾਨਾ, ਇੰਡੀਅਨ ਡਾਂਸ ਟਰਮੀਨੋਲੋਜੀ ਦੀ ਇੱਕ ਹੈਂਡਬੁੱਕ ਆਦਿ ਦੇ ਲੇਖਕ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1937 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਚ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਸਲੋਵਾਕ ਭਾਸ਼ਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਆਈਸੋਨ ਪੂਛਲ ਤਾਰਾ
ਆਈਸੋਨ ਪੂਛਲ ਤਾਰਾ ਦੀ ਖੋਜ 21 ਸਤੰਬਰ 2012 ਨੂੰ ਦੋ ਰੂਸੀ ਪੁਲਾੜ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਵੇਤਾਲੀ ਨੇਵਸਕੀ ਅਤੇ ਆਰਤਿਓਮ ਨੋਵਿਚੋਨਾਕ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਧੁੰਦਲੇ ਤਾਰੇ ਤੋਂ ਵੀ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਧੁੰਦਲਾ ਸੀ। ਇਸ ਧੂਮਕੇਤੂ ਨੇ 10,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਹਾਈਪਰਬੋਲਈ ਆਰਬਿਟ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਣ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਬਾਰਾ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕੇਗਾ। ਇਹ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁਲਾੜੀ ਇਕਾਈ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਗੁਜ਼ਰੇਗਾ। 'ਆਈਸੋਨ' ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਤੀ ਮਿੰਟ ਲਗਭਗ 50 ਟਨ ਧੂੜ ਅਤੇ 60 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਬਰਫ ਝੜ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਪੂਛਲ ਵਾਲੇ ਤਾਰੇ ਦੀ ਉਪਸੌਰ ਮਿਤੀ 28 ਨਵੰਬਰ 2013 ਮਿਥੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਮਿਤੀ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 3 ਹਫਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਨੰਗੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਿਆ। ਉਪਸੌਰ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ 'ਆਈਸੋਨ' ਸੂਰਜ ਦੀ ਸਤਹ ਤੋਂ 12 ਲੱਖ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਚੁਕਾ ਸੀ।। ਆਈਸੋਨ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਦੂਰੀ ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਵਧਦੀ ਹੈ ਇਹ ਹੋਰ ਧੁੰਦਲਾ ਹੁੰਦਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮੱਧਮ ਪੈ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਲਾੜ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਗੋਲ ਸ਼ਾਸਤਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੂਛਲ ਤਾਰਾ
ਦੀਪਗੜ੍ਹ
ਦੀਪਗੜ੍ਹ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈਡਕੁਆਟਰ ਬਰਨਾਲਾ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ 24 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸਹਿਣਾ ਤੋਂ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 159 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।
ਬਰਨਾਲਾ, ਰਾਏਕੋਟ, ਰਾਮਪੁਰਾ ਫੂਲ, ਬਾਘਾ ਪੁਰਾਣਾ ਦੀਪਗੜ੍ਹ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਵੱਸੋਂ
ਅਬਾਦੀ (ਹੋਰ ਨਾਂ ਵੱਸੋਂ, ਆਬਾਦੀ, ਜਨਸੰਖਿਆ) ਇੱਕੋ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲ਼ੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੰਨੇ ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਸ਼ਹਿਰ 'ਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਾਸਣੀਕ ਜਾਂ ਵਸਨੀਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਰੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇਲਾਕੇ 'ਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਕ ਥਾਂ ਦੀ ਔਸਤ ਅਬਾਦੀ ਨੂੰ ਅਬਾਦੀ ਦਾ ਸੰਘਣਾਪਣ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।। ਜਿਹੜੇ ਇਲਾਕੇ 'ਚ ਵੱਧ ਸੰਘਣਾਪਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇਥੇ ਲੋਕ ਵਧੇਰੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ। ਜਿਹੜੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦਾ ਸੰਘਣਾਪਣ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਲੋਕ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੇਂਡੂ ਇਲਾਕਿਆਂ 'ਚ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੱਸੋਂ
ਏ. ਐਫ. ਸੀ. ਅਜਾਕਸ
'''ਏ. ਐਫ. ਸੀ. ਅਜਾਕਸ''', ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਡੱਚ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਇਹ ਅਮਸਤੱਰਦਮ, ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਅਮਸਤੱਰਦਮ ਅਰੇਨਾ, ਅਮਸਤੱਰਦਮ ਅਧਾਰਤ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਜੋ ਬੁੰਡਸਲੀਗਾ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਬੀ.ਟੀ. ਕਪਾਹ
'''ਬੀ.ਟੀ. ਕਪਾਹ' (ਅੰਗਰੇਗ਼ੀ ਨਾਮ: Bacillus thuringiensis Cotton; Bt Cotton)'' ਆਧੁਨਿਕ ਜੈਵਿਕ-ਤਕਨੀਕ ਨਾਲ ਨਰਮੇ ਦੇ ਪੌਦੇ ‘ਚ ਨਵੇਂ ਜੀਨਜ਼ ਦਾ ਸੰਚਾਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪੌਦੇ ਦੇ ਅਨੁਵੰਸ਼ਕ ਗੁਣ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਰਮੇ ਦਾ ਬੀ.ਟੀ. ਪੌਦਾ ਬਹੁ-ਗਿਣਤੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਕੀਟ-ਮਕੌੜਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸਹਿਣ ਸ਼ਕਤੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੀ.ਟੀ. ਤਕਨੀਕ ਵਿਕਸਤ ਪੌਦੇ ਕੀਟਾਂ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕੂਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਮੰਸੈਨਟੋ ਕੰਪਨੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਬੀ.ਟੀ. ਕਪਾਹ ਜਾਂ ਬੀ.ਟੀ. ਨਰਮਾ ਇੱਕ ਜੈਨੇਟਿਕ ਰੂਪ ਤੋਂ ਸੋਧਿਆ ਜੀਵਾਣੂ (ਜੀ.ਐੱਮ.ਓ) ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕਪਾਹ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਬੋੱਲਾਂ ਦੀ ਸੁੰਡੀ ਲਈ ਇੱਕ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਬੀ.ਟੀ. ਕਾਟਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਪਾਹ ਦੇ ਰਸ ਚੂਸਣ ਵਾਲੇ ਕੀੜੇ (ਇੰਗ: Sucking Pests) ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੌਦੇ ਦੀਆਂ ਬੱਗਾਂ, ਸਟੰਕ ਬੱਗਾਂ ਅਤੇ ਐਫੀਡਜ਼ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬੇਅਸਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਹਾਲਾਤ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਇਹ ਰੋਕਥਾਮ ਵਿੱਚ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਬੀ.ਟੀ. ਕਾਟਨ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1993 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਫੀਲਡ ਟਰਾਇਲਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 1995 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। 1997 ਵਿੱਚ ਬੀ ਟੀ ਕਪਾਹ ਨੂੰ ਚੀਨੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
2002 ਵਿੱਚ ਮੌਨਸੈਂਟੋ ਅਤੇ ਮਹਿਯੋ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸਾਂਝੇ ਉੱਦਮ ਨੇ ਬੀ.ਟੀ. ਕਾਟਨ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ 10.6 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈਕਟੇਅਰ ਵਿੱਚ ਜੀ. ਐਮ. ਕਪਾਹ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਫਸਲ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ। ਯੂਐਸ ਜੀ.ਐੱਮ. ਕਪਾਹ ਦੀ ਫਸਲ 4.0 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ, ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੀਨ 3.9 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈਕਟੇਅਰ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ 2.6 ਲੱਖ ਹੈਕਟੇਅਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ। 2014 ਤੱਕ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਕਪਾਹ ਦੇ 96% ਨੂੰ ਜੈਨੇਟਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੋਧਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ 95% ਕਪਾਹ ਜੀ ਐਮ (ਬੀ. ਟੀ. ਕਾਟਨ) ਸੀ। ਭਾਰਤ 2014 ਤਕ ਕਪਾਹ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਤਪਾਦਕ ਅਤੇ ਜੀ ਐੱਮ ਕਪਾਹ ਦਾ ਉਤਪਾਦਕ ਹੈ।
ਏਲਨਾਬਾਦ
ਏਲਨਾਬਾਦ ਜਿਸ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਨਾਂ ਖਡਿਆਲ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਇੱਕ ਲੱਖ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਹਰੇਕ ਪੰਨਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਖਡਿਆਲ ਦਾ ਨਾਂ ਏਲਨਾਬਾਦ ਰਾਣੀ ਏਲਨਾ ਦੇ ਨਾਂ ਤੋਂ ਪਿਆ। ਰਾਣੀ ਏਲਨਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਿਸਾਰ ਦੇ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਰਾਬਟ ਹੱਚ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਵਹਿ ਰਹੀ ਘੱਗਰ ਨਦੀ ਕਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚੋਂ ਹੋ ਕੇ ਗੁਜ਼ਰਦੀ ਸੀ। ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਗਰ ਨਦੀ ਖਡਿਆਲ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਖਡਿਆਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮਾਲਕ ਧਾਨੂਕੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਗੋਲਛਿਆਂ ਅਤੇ ਭਾਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀ ਘੱਗਰ ਨਦੀ ਅਕਸਰ ਖਡਿਆਲ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਸਾਲ 1962, 63 ਅਤੇ 88 ਵਿੱਚ ਆਏ ਹੜ੍ਹ ਨਾਲ ਅੱਧਾ ਖਡਿਆਲ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਸੇਠ ਗੌਰੀ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਰੁਪਿਆ ਖਰਚ ਕਰਕੇ ਖਡਿਆਲ ਦੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਬੰਨ੍ਹ ਬਣਾ ਕੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਸੀ। ਸੰਨ 1978 ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇੱਥੋਂ ਲੰਘਦੀ ਘੱਗਰ ਨਦੀ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਬੰਨ੍ਹ ਬਣਾ ਕੇ ਇਸ ਹਲਕੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਜੀਵਨ ਦਿੱਤਾ।
ਸਹੂਲਤਾ
ਸੰਨ 1927 ਵਿੱਚ ਏਲਨਾਬਾਦ ਨੂੰ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ। 1967 ਵਿੱਚ ਏਲਨਾਬਾਦ ਨੂੰ ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲਿਆ। 17 ਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸੰਨ 1940 ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਪਹਿਲਾ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ, 1947 ਵਿੱਚ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਬਣਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਏਲਨਾਬਾਦ ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 100 ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਹਨ। ਏਲਨਾਬਾਦ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ 1979 ਵਿੱਚ ਉਪ-ਤਹਿਸੀਲ,1982 ਵਿੱਚ ਤਹਿਸੀਲ ਅਤੇ 1989 ਵਿੱਚ ਉਪ ਮੰਡਲ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਰਿਆਣੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
1518
1518 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1510 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਮਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਅਵਤਾਰ ਜੰਡਿਆਲਵੀ
ਅਵਤਾਰ ਜੰਡਿਆਲਵੀ (ਜਨਮ 1937 - 20 ਅਪਰੈਲ 2012) ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲੇ ਹੁਣ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਉੱਘੇ ਸ਼ਾਇਰ ਸਨ।