cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਕੋਸ਼ੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਔਰਤ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1994
ਆਥਣ
thumb|ਪਰਾਮਬੀਕਕੁਲਮ, ਕੇਰਲ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਆਥਣ ਜਾਂ ਸ਼ਾਮ ਆਪਣੇ ਮੁਢਲੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਅਦ ਦੁਪਹਿਰ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਦਿਨ ਦੀ ਮਿਆਦ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਵਿਅਕਤੀਪਰਕ ਨਿਰਣਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਤਾਪਮਾਨ ਡਿੱਗਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਹਨੇਰਾ ਜਿਹਾ ਹੋਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਤ ਹੋਣ ਤੱਕ, ਜਦੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨੇਰਾ ਛਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਾਮ ਦਾ ਸਮਾਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਆਥਣ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਉਤਪਤੀ
ਆਥਣ ਸ਼ਬਦ ਸਂਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ 'अस्तमन' (ਗੁਰਮੁਖੀ:ਅਸਤਮਨ) ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿਨ ਦੇ ਭਾਗ
ਯੂ-ਡੀ ਆਈ ਐਸ ਈ
ਯੂ-ਡੀ ਆਈ ਐਸ ਈ U-DISE ( ਸੰਥਿਅਤ ਵਿਦਿਆ ਲਈ ਜਿਲ੍ਹੇਵਾਰ ਸੂਚਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ) ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲਾਂ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਇਤਲਾਹ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦਾ ਡੈਟਾਬੇਸ ਹੈ।(Unified District Information System for Education). ਇਹ ਡੈਟਾਬੇਸ ਤੇ ਵਿੱਦਿਆ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਵਿੱਦਿਆ ਦੇ ਨਿਯੋਜਨ ਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਕੌਮੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ(ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਊਟ ਆਫ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਪਲੈਨਿੰਗ ਐਂਡ ਐਡਮਨਿਸਟਰੇਸ਼ਨ NIEPA) ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚੇ ਛੱਡ ਜਾਣ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ ਤੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਖਾਨੇ ਤੇ ਹੋਰ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਇਕੱਤਰਿਤ ਸੂਚਨਾਵਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
=== ਖੂਬੀਅਾਂ === 450 px|thumb|ਡਾਈਸ 2001 ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਦੀਆਂ ਮੁਖ ਖੂਬੀਆਂ ਡਾਈਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਸਕਰਨ ੧੯੯੫ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
੨੦੦੧ ਦਾ ਸੰਸਕਰਨ ਰਾਹੀਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ ਜਿਵੇਂ ਇਤਿਆਦਿਕ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਸਕੂਲ ਦਾ ਰਿਪੋਰਟ ਕਾਰਡ ਬਨਾਉਣਾ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ੨੦੦੧ ਵਾਲੇ ਇਸ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ, ਅਪਰ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ (I ਤੋਂ VIII ਜਮਾਤਾਂ) ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਤੱਕ ਸੀ।
੨੦੦੫-੦੬ ਤੱਕ ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ੩੫ ਸੂਬਿਆਂ ਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ੬੦੫ ਜਿਲ੍ਹਿਆਂ ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਸ ਸਿਸਟਮ ਰਾਹੀਂ ਅੱਠ ਸਾਲ ਦੀ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ  ਦੀ ਹਰੇਕ ਸਕੂਲ ਬਾਰੇ   ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਸਾਰ ਰਿਪੋਰਟ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਸੁਵਿਧਾ ਰਾਹੀਂ ਉਪਲਬਧ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਸਕੂਲ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਪੰਚਾਇਤੀ ਵਿੱਦਿਅਕ ਕਮੇਟੀਆਂ ਦੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।RTE ਸਾਰ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਮੁਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਦੱਸ ਸੂਚਕਾਂ ( ਰੈਂਪ, ਖੇਲ ਮਦਾਨ,ਫ਼ਸੀਲ, ਮੁੰਡਿਆਂ ਲਈ ਪਖਾਨਾ, ਕੁੜੀਆਂ ਲਈ ਪਖਾਨਾ, ਲਾਇਬਰੇਰੀ, ਸ਼ਗਿਰਦ-ਅਧਿਆਪਕ ਅਨੁਪਾਤ(PTR<or=30 for Pry, 35 for UP), ਵਿਦਿਆਰਥੀ-ਜਮਾਤ ਕਮਰਾ ਅਨੁਪਾਤ(SCR< or = 30 for Pry and 35 for UP), ਅਧਿਆਪਕ ਕਮਰਾ ਅਨੁਪਾਤ > or =1 ) ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ 10 ਵਿਚੋਂ ਨੰਬਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ
ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾ ਯੂਨੀਸੈਫ ਨੇ ਡਾਈਸ ਸਿਸਟਮ ਦੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਨੂੰ ਅਧਾਰ ਮੰਨ ਕੇ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਮੁਤਾਲਿਆ ਕਰਨਾ ਅਪਨਾ ਲਿਆ ਹੈ।
ਅਲਾਦਾਦ ਚੱਕ
ਅਲਾਦਾਦ ਚੱਕ ਕਪੂਰਥਲੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਤਹਿਸੀਲ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
Portal:Punjab/TabsTop
{| width="100%" cellspacing="0" cellpadding="0" valign="top" border="0" |
Usage
To create a set of tabs, use these five elements. Keep the page tabs in the same order.
ਸ਼ੀਲਾ ਕਾਨੂੰਗੋ
ਸ਼ੀਲਾ ਕਾਨੂੰਗੋ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਖੇਡ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਏਅਰ ਪਿਸਟਲ ਪੇਅਰਸ ਵਿੱਚ 2002 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਔਰਤ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਇਕੁਈਵੇਲੈਂਸ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ
ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਬਰਾਬਰਤਾ ਸਿਧਾਂਤ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਅਤੇ ਇਨ੍ਰਸ਼ੀਅਲ ਪੁੰਜ ਦੀ ਬਰਾਬਰਤਾ, ਅਤੇ ਅਲਬਰਟ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੇ ਨਿਰੀਖਣ ਕਿ ਕਿਸੇ ਭਾਰੀ ਵਸਤੂ (ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ) ਉੱਤੇ ਖਲੋਣ ਵਕਤ ਸਥਾਨਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਬਲ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਗੈਰ-ਇਨਰਸ਼ੀਅਲ (ਐਕਸਲਰੇਟ ਕੀਤੇ ਹੋਏ) ਇਸ਼ਾਰੀਆ ਢਾਂਚੇ ਅੰਦਰ ਕਿਸੇ ਔਬਜ਼ਰਵਰ (ਨਿਰੀਖਕ) ਦੁਆਰਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਸੂਡੋ-ਫੋਰਸ (ਮਿੱਥ-ਬਲ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਵਰਤਣ ਵਾਲੇ ਅਨੇਕਾਂ ਸਬੰਧਤ ਸੰਕਲਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਸੰਕਲਪ ਹੈ।
ਸ਼ੰਭੂ ਰਾਜਪੂਤਾਨਾ
ਸ਼ੰਭੂ ਰਾਜਪੂਤਾਨਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਘਨੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਗਿਆਨ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਖੇਤਰ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਨਾਜ, ਕੁਦਰਤੀ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਅਤੇ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। (ਵੈਟਰਨਰੀ ਸਾਇੰਸ, ਨਾ ਕੇ ਪਸ਼ੂ ਵਿਗਿਆਨ, ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਇਹ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)
ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਗਿਆਨ, ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਵਿਗਿਆਨ (ਐਗਰੋਨੋਮੀ)
ਇਹ ਤਿੰਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਉਲਝਣਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਕਲਪਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੇ ਹਨ:
ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੌਜੀ
ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਔਜ਼ਾਰਾਂ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੀਵੰਤ ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਨੂੰ ਸੋਧਣ ਲਈ ਜੈਨੇਟਿਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਅਜਮਾ ਮਾਰਕਰ, ਅਣੂ ਖੋਜੀ, ਟੀਕੇ ਅਤੇ ਟਿਸ਼ੂ ਕਲਚਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਪੌਦੇ, ਜਾਨਵਰ ਅਤੇ ਸੂਖਮ-ਜੀਵਾਣੂ।
ਖਾਦ
ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਪੈਦਾਵਾਰ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਖਾਦ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ, ਜਦੋਂ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਜੋਡ਼ੇ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਸਲ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਵਿੱਚ ਨਾਈਟਰੋਜ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਕਰਕੇ ਉਤਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਫਸਲ ਦੇ C ਤੋਂ N ਅਨੁਪਾਤ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਲੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਗਿਆਨੀ
thumb|200x200px|[[ਹਰਾ ਇਨਕਲਾਬ|ਹਰੇ ਇਨਕਲਾਬ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਨੋਰਮਨ ਬੋਰਲਾਗ
]]
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀਬਾੜੀ
ਕਾਰਲ ਬੇਂਜ਼
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਕਾਰਲ ਬੇਂਜ਼ ਦਾ ਜਨਮ 25 ਨਵੰਬਰ 1844 ਨੂੰ ਮਉਲਬਰਗ ਵਿੱਚ ਕਾਰਲ ਫਰੈਡਰਿਕ ਮਾਈਕਲ ਵੇਲੈਂਟ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਰਮਨ ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ "ਬੇਂਜ਼ ਨਾਮ ਲਾ ਲਿਆ ਸੀ।   ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਨਿਮੋਨਿਆ ਨਾਲ ਮਰ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਕਾਰਲ ਫਰੈਡਰਿਕ ਬੇਂਜ਼ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਗ਼ਰੀਬੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਬੇਂਜ਼ ਕਾਰਲਸਰੂ ਵਿਖੇ ਸਥਾਨਕ ਗ੍ਰਾਮਰ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਿਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ। 1853 ਵਿੱਚ, 9 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਣੇ ਲੁਸੀਅਮ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਫੇਰ ਉਹ ਫੇਰਡੀਨੈਂਡ ਰੈਡਟੇਨਬਚਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਪੌਲੀ-ਟੈਕਨੀਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ।
ਬੇਂਜ਼ ਨੇ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਾਲੇ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਆਖਰਕਾਰ ਉਸ ਨੇ ਲੋਕੋਮੋਟਿਵ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵੱਲ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਕਦਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ। 30 ਸਤੰਬਰ 1860 ਨੂੰ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕਾਰਲਸਰੂਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਮਕੈਨੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੇ ਲਈ ਦਾਖਲਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਾਅਦ 'ਚ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਬੇਂਜ਼ ਨੇ 9 ਜੁਲਾਈ 1864 ਨੂੰ 19 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।
ਇਹਨਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਆਪਣੀ ਸਾਈਕਲ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਇੱਕ ਵਾਹਨ ਲਈ ਸੰਕਲਪਾਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਬਿਨਾ ਘੋੜੇ ਦੀ ਬੱਘੀ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਆਪਣੀ ਰਸਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬੇਂਜ਼ ਕੋਲ ਕਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਨਾ ਸਿਖਲਾਈ ਸੀ, ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਿੱਟ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇੱਕ ਮਕੈਨੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਕਾਰਲਸਰੂ ਵਿਖੇ ਉਸਦੀ ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ।
ਫਿਰ ਉਹ ਸਕੇਲ ਫੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਰਾਫਟਮੈਨ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮੈਨਹੈਮ ਗਿਆ। 1868 ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਪੁਲ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕੰਪਨੀ ਗੈਬਰੁਡਰ ਬੈੈਂਕਿਸਰ ਈਈਸਵਰਕੇ ਅਤੇ ਮਾਸਚਿਨੇਨਫੈਰਿਕ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਫੋਰਜ਼ਾਈਮ ਗਿਆ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਇੱਕ ਲੋਹੇ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਵਾਲੀ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵੀਆਨਾ ਗਿਆ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1844 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1929 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨ ਖੋਜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨ ਇੰਜੀਨੀਅਰ
ਏਲੀਨੋਰ ਓਸਟਰੋਮ
ਏਲੀਨੋਰ ਓਸਟਰੋਮ 'ਦਾ ਜਨਮ 7 ਅਗਸਤ 1933 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਰੀ ਮਹਿਲਾ ਸੀ। ਇਹ ਔਲਿਵਰ ਵਿਲਿਯਮਸਨ ਦੇ ਨਾਲ ਸਯੁੱਕਤ ਰੂਪ ਤੋਂ 2009 ਵਿੱਚ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਨੋਬਲ ਸਮਰਿਤਿ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ ਵਿਜੇਤਾ ਸੀ। ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਏਲੀਨੋਰ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਸੀ।
ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ
thumb|Telephone interview with Elinor Ostrom.
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿਹਾੜਾ 2016 ਐਡੀਟਾਥਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1933
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਰਾਜ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਰਾਜ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮੀ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ।
ਕ੍ਰਿਸ ਬਟਲਰ (ਫ਼ਿਲਮਮੇਕਰ)
ਕ੍ਰਿਸ ਬਟਲਰ (ਜਨਮ 1974) ਇੱਕ ਅੰਗਰਜ਼ੀ ਸਟੋਰੀਬੋਰਡ ਕਲਾਕਾਰ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ, ਜੋ ਲਾਈਕਾ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੈਰਾ ਨੌਰਮਨ ਅਤੇ ਮਿਸਿੰਗ ਲਿੰਕ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ 'ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਫਾਰ ਬੇਸਟ ਐਨੀਮੇਟਡ ਫ਼ੀਚਰ' ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1974 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੇਅ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੇਅ ਕਲਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ
ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਜਨਰਲ (ਨਾਟਕ)
ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਜਨਰਲ (ਮੂਲ ਟਾਈਟਲ: Ревизор, ਰੇਵਿਜ਼ੋਰ, ਸ਼ਬਦੀ ਅਰਥ: "ਇੰਸਪੈਕਟਰ"), ਯੂਕਰੇਨ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਰੂਸੀ ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਨਿਕੋਲਾਈ ਗੋਗੋਲ ਦਾ ਕਿਖਿਆ ਇੱਕ ਵਿਅੰਗ ਨਾਟਕ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਮੂਲ ਰੂਪ 1836 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਪਲੇ ਨੂੰ 1842 ਦੇ ਐਡੀਸ਼ਨ ਲਈ ਸੋਧਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੇ ਗੋਗੋਲ ਨੂੰ ਸੁਣਾਏ ਇੱਕ ਸੱਚੇ ਵਾਕੇ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ, ਇਹ ਨਾਟਕ ਸਮਾਜਕ ਵੰਨਗੀਆਂ ਤੇ ਸਮਾਜਕ ਬੁਰਾਈਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਮ ਸੋਚ ਤੇ ਤਿੱਖਾ ਵਿਅੰਗ ਕਰਦਾ ਇਹ ਕਾਮੇਡੀ ਨਾਟਕ ਹੈ।
ਰਚਨਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਗੋਗੋਲ ਨੇ 1835 ਦੀ ਪਤਝੜ ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਲ ਤੇ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪਲਾਟ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਨੇ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਸੋਲੋਗੁਬ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਨਾਟਕ
ਤਾਰਾ ਰਾਣੀ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵਾ
ਤਾਰਾ ਰਾਣੀ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Tara Rani Srivastava) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਉਹ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਤੀ, ਫੁੱਲੇਂਦੂ ਬਾਬੂ, ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਸਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। 1942 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਸੀਵਾਨ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵੱਲ ਮਾਰਚ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਨੇ ਫਿਰ ਵੀ ਮਾਰਚ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਪੰਜ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੱਕ ਉਹ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਹੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ
ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਦਾ ਜਨਮ ਪਟਨਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਾਰਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਫੁਲੇਂਦੂ ਬਾਬੂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲਿੰਗ ਅਸਮਾਨਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਤਾਰਾ ਰਾਣੀ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਰੋਸ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ।
12 ਅਗਸਤ 1942 ਨੂੰ, ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੁਆਰਾ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਉਸਨੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਸੀਵਾਨ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਝੰਡਾ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਇੱਕ ਮਾਰਚ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਜਿਸਨੂੰ "ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਉਲੰਘਣਾ" ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਪੁਲੀਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ’ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ’ਤੇ ਲਾਠੀਚਾਰਜ ਕੀਤਾ । ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ ਤਾਂ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾ ਦਿੱਤੀ। ਫੁਲੇਂਦੂ ਬਾਬੂ ਗੋਲੀ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਬਾਬੂ ਦੇ ਜ਼ਖਮਾਂ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਸਾੜੀ ਤੋਂ ਪਾੜੇ ਹੋਏ ਕੱਪੜੇ ਦੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ ਨਾਲ ਪੱਟੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤਾਰਾ ਰਾਣੀ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵੱਲ ਆਪਣਾ ਮਾਰਚ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ; ਵਾਪਸੀ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਸੱਟਾਂ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। 15 ਅਗਸਤ 1942 ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਛਪਰਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਸਭਾ ਰੱਖੀ ਗਈ। ਉਹ 15 ਅਗਸਤ 1947 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੱਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣੀ ਰਹੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਔਰਤਾਂ
ਮੋਨੇਰਾ
ਮੋਨੇਰਾ(ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ:Monera) ਇੱਕ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਜਗਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਕੰਪੈਰੇਟਿਵ ਭਾਵ ਨੀਓੂਕਲੀਅਸ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸੈੱਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 1866 ਵਿੱਚ ਅਰਨਸੈਟ ਹਾਏਕਲ ਨੇ ਲੱਭਿਆ ਸੀ। ਪ੍ਰੋਕੇਰੋਉਟਿਕ ਜੀਵ ਇਸ ਵਿਚ  ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਨੀਲੀ ਹਰੀ ਕਾਈ, ਮਾਇਕੋਪਲਾਜਮ,  ਬੈਕਟੀਰੀਆ।
ਗੁਣ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ
ਬਿਸਮਿਲ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟੀ
ਬਿਸਮਿਲ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟੀ (ਅਸਲ ਨਾਂ ਗਿਰਧਾਰੀ ਲਾਲ) (1 ਨਵੰਬਰ 1926-14 ਦਸੰਬਰ, 1974) ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਦਿਸਹੱਦੇ ਦਿੱਤੇ, ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਲੋਕ-ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਤੇ ਰੁਬਾਈ ਨੂੰ ਇਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਿਨਫ਼ ਵਜੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦਾ।
ਬਚਪਨ
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਪਹਿਲੀ ਨਵੰਬਰ, 1926 ਨੂੰ ਪੰਡਿਤ ਪਾਲੀ ਰਾਮ ਦੇ ਘਰ ਪਿੰਡ ਢੋਲਣ ਸਤਾਈ ਚੱਕ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸਦਾ ਅਸਲ ਨਾਂ ਗਿਰਧਾਰੀ ਲਾਲ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਬਚਪਨ ਤੰਗੀਆਂ-ਤੁਰਸ਼ੀਆਂ ‘ਚ ਗੁਜ਼ਰਿਆ। ਉਹ ਅਜੇ ਦਸਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਹੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਬਾਪ ਦਾ ਸਾਇਆ ਉੱਠ ਗਿਆ। ਦੋ ਵੱਡੇ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਵੀ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਤੁਰ ਗਏ। ਮਾਂ ਦੀ ਹੱਲਾਸ਼ੇਰੀ ਸਦਕਾ ਉਸਨੇ ਮਿਡਲ ਤਕ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਛੋਟੀ ਉਮਰੇ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਪੈਸੇ ਕਮਾਉਣ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਉਸਨੇ ਸਵੈ-ਯਤਨਾਂ ਨਾਲ ਗਿਆਨੀ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਸੰਤਾਲੀ ‘ਚ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਉੱਜੜ ਕੇ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਆਉਣਾ ਪਿਆ।
ਨੌਕਰੀ
ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਨਹਿਰੀ ਪਟਵਾਰੀ ਅਤੇ ਚੁੰਗੀ ਮੁਹੱਰਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸਰਵਿਸ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਔਖੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਰਿਕਸ਼ਾ ਨੇ ਹੀ ਉਸਦਾ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ। ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਧਰਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਦੋ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਸਮਾਂ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਲਹਿਰ ਦੇ ਲੇਖੇ ਲਾਇਆ। ਉਹ ਦਿਨ ਭਰ ਰਿਕਸ਼ਾ ਚਲਾ ਕੇ ਮਿਹਨਤ ਮਜਦੂਰੀ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਰਾਤ ਸਮੇਂ ਪਾਰਟੀ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੌਂ ਕੇ ਰਾਤ ਗੁਜ਼ਾਰਦਾ। ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਹ ਕਿਰਤੀਆਂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਜਥੇਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕਰਦਾ। 1951 ਵਿੱਚ ਬਿਸਮਿਲ ਨੇ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿਖੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਿਊਂਸੀਪਲ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਯੂਨੀਅਨ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ। 1953 ਵਿੱਚ ਰਿਕਸ਼ਾ ਯੂਨੀਅਨ ਅਤੇ 1956 ਵਿੱਚ ਟਾਂਗਾ ਰਿਕਸ਼ਾ ਯੂਨੀਅਨ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਸੰਨ 1950 ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣ ਦੀ ਚੇਟਕ ਲੱਗ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਨੰਦ ਲਾਲ ਨੂਰਪੁਰੀ, ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਫਰੀਦਕੋਟੀ ਅਤੇ ਸੰਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਝੱਲਾ ਵਰਗੇ ਕਵੀਆਂ ਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਸਾਥ ਨੇ ਉੱਚਕੋਟੀ ਦਾ ਕਵੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਬਿਸਮਿਲ ਨੂੰ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਜਾਗ 1950 ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ। ਉਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਨੰਦ ਲਾਲ ਨੂਰਪੁਰੀ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਨ। ਮੁੱਢ ਤੋਂ ਉਹ ਸਟੇਜ ‘ਤੇ ਆਉਣ ਲੱਗ ਪਏ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਹੇਠ ਲਿਖੀ ਰੁਬਾਈ ਬਹੁਤ ਮਕਬੂਲ ਹੋਈ: ਬਿਸਮਿਲ ਨੂੰ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਹਰ ਸਿਨਫ਼ ਕਵਿਤਾ, ਗੀਤ, ਗ਼ਜ਼ਲ ਅਤੇ ਰੁਬਾਈ ਉੱਪਰ ਅਬੂਰ ਹਾਸਲ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ‘ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ’ ਦੀਆਂ ਸਤਰਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ: ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਜਬੂਰ ਅਮਨ, ਸਰਸਰੀ ਹਉਕਾ, ਊਸ਼ਾ ਦੇ ਕੁੱਛੜ, ਸਮਿਆਂ ਦਾ ਨਗਾਰਾ, ਸਰਘੀ ਦਾ ਤਾਰਾ, ਵੇਸ਼ੀਆ, ਕੂੜ ਫਿਰੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੇ ਲਾਲੋ, ਦਰਦਾਂ ਦੀ ਰਿਆਸਤ, ਅਗਲਾ ਪੜਾਅ, ਲੋਕ ਯੁੱਗ ਤੇ ਓਡ ਆਦਿ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਗੀਤ ਰਾਹੀਂ ਕਵੀ ‘ਰਹਿਬਰਾਂ’ ਨੂੰ ਜਨਤਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦਾ ਸੁਝਾਓ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕੋਠੀਆਂ-ਬੰਗਲਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹ ‘ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਰਾਵਾਂ’ ਆਖਦਾ ਹੈ। ਬਿਸਮਿਲ ਦੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਚੋਣਵੇਂ ਸ਼ਿਅਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਕਹਿਣ ਦਾ ਢੰਗ, ਨਜ਼ਾਕਤ, ਖ਼ੂਬਸੂਰਤੀ, ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਚੋਣ, ਪਿੰਗਲ ਦੀ ਉਸਤਾਦੀ, ਡੂੰਘੀ ਸੋਚ ਤੇ ਉਡਾਰੀ ਪ੍ਰਤੱਖ ਮਾਣੀ ਤੇ ਸਲਾਹੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਬਿਸਮਿਲ ਇੱਕ ਧੜੱਲੇਦਾਰ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਕਥਨੀ ਤੇ ਕਰਨੀ ਵਿੱਚ ਇਕਸੁਰਤਾ ਸੀ। ਪਾਖੰਡੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਉਹ ਬੜੀ ਦਲੇਰੀ ਨਾਲ ਨੰਗੀਆਂ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਖੌਲਦੇ ਸਾਗਰ
ਸੰਨ 1975 ਵਿੱਚ ਬਿਸਮਿਲ ਯਾਦਗਾਰੀ ਕਮੇਟੀ ਬਣੀ। ਨਵਰਾਹੀ ਘੁਗਿਆਣਵੀ ਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਸਦਕਾ ਕਵੀ ਦੇ ਕਲਾਮ ਨੂੰ ‘ਖੌਲਦੇ ਸਾਗਰ’ ਵਿੱਚ ਸਾਂਭਿਆ ਗਿਆ। ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਸੋਚ ਦੇ ਧਾਰਨੀ ਅਦੀਬਾਂ ਨੇ ਬਿਸਮਿਲ ਦੀ ਪੁਖਤਾ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦਾ ਖ਼ੂਬ ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ ਅਤੇ ਉਭਰਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਸੇਧ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਕੁਝ ਸ਼ੇਅਰ
ਲੰਘੇ ਨੇ ਉਹ ਕੁਝ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੰਚਲ ਅਦਾ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਖ਼ੁਸ਼ਬੂ ਦੀ ਚੁਹਲ -ਮੁਹਲ ਹੈ ਠੰਡੀ ਹਵਾ ਦੇ ਨਾਲ਼
ਨੀਵੀਂ ਨਜ਼ਰ ਦੇ ਜਾਮ 'ਚੋਂ ਛਲਕਣ ਜੁਅਨੀਆਂ ਕੀਮਤ ਨਜ਼ਾਕਤਾਂ ਦੀ ਪੈਂਦੀ ਏ ਹਯਾ ਦੇ ਨਾਲ਼
ਆਏ ਖ਼ਬਰ ਨੂੰ ਨਾਲ਼ ਪਰ ਲੈ ਕੇ ਰਕੀਬ ਨੂੰ ਪੀਣਾ ਪਿਆ ਏ ਜ਼ਹਿਰ ਵੀ ਦਿਲ ਦੀ ਦਵਾ ਦੇ ਨਾਲ਼
ਹੱਕ-ਸੱਚ
ਲਗਪਗ ਦੋ ਦਹਾਕੇ ਬਿਸਮਿਲ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਲਹਿਰ ਦਾ ਸਰਗਰਮ ਵਰਕਰ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਤਕੜਾ ਜਥੇਬੰਦਕ ਆਗੂ ਸੀ। ਸੰਨ 1951 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਵਿਖੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ‘ਮਿਉਂਸਪਲ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਯੂਨੀਅਨ’ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਸੰਨ 1953 ਵਿੱਚ ਰਿਕਸ਼ਾ ਵਰਕਰਜ਼ ਯੂਨੀਅਨ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1956 ਵਿੱਚ ਟਾਂਗਾ-ਰਿਕਸ਼ਾ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ, ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੀ ਹੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਸੀ। ਬਿਸਮਿਲ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਿਰੰਤਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕਲਾਮ ‘ਹੱਕ-ਸੱਚ’ ਦੀ ਪੁਕਾਰ ਹੈ।
ਆਖ਼ਰੀ ਦਿਨ
ਆਪਣੇ ਆਖ਼ਰੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਸਮਿਲ ਪਿੰਡ ਨਵਾਂ ਕਿਲ੍ਹਾ ਦੇ ਪੰਚਾਇਤ ਘਰ ਦੀ ਇੱਕ ਕੋਠੜੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਟੀ.ਬੀ. ਦੀ ਬਮਾਰੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਵਲ ਹਸਪਤਾਲ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਬਿਮਾਰੀ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਟੀ.ਬੀ. ਸੈਨੀਟੋਰੀਅਮ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਭਰਤੀ ਕਰਵਾਉਣਾ ਪਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ 14 ਦਸੰਬਰ, 1974 ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸਿਰਫ਼ 48 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਆਖ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1926
Portal:Punjab/Tab2
| style="padding:0 .3em; background-color:; border:1px solid black; color: black; padding: .1em; text-align: center; letter-spacing: 2px; word-spacing:3px; font-weight: bold; border-bottom: ; text-align:center;" width="20%" |
ਸ਼ਹਿਰ
Bombay19.jpgpx|thumbnail|right|[[ਮੁੰਬਈ ਸ਼ਹਿਰ]] ਸ਼ਹਿਰ ਅਜਿਹੀ ਵਿਕਸਿਤ ਥਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਉਪਲੱਬਧ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਥੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਸਾਧਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਬਾਜਾਰ, ਸਿਨੇਮਾ ਹਾਲ, ਹਸਪਤਾਲ, ਕਾਲਜ, ਬੈਂਕ ਆਦਿ ਸਭ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਉਪਲੱਬਧ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਹਿਰ
Portal:Punjab/Tab2
Usage
To create a set of tabs, use these six elements. Keep the page tabs in the same order on all pages and use "Tab1" for the current page.
(use for flush-right current page name only)
ਕੌਡੀ
ਕੌਡੀ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵ ਦਾ ਅਸਿਥਕੋਸ਼ ਹੈ। ਕੌਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜੀਵ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜੀਵ ਮੋਲਸਕਾ ਵਰਗ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਉਪਵਰਗ ਗੈਸਟ੍ਰੀਪੋਡਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਅੱਧੇ ਇੰਚ ਤੋਂ ਇੱਕ ਇੰਚ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੌਡੀ ਨੂੰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ‘ਕਪਰਦ’ ਫਰੈਂਚ, ਰੂਸੀ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਵਿੱਚ ‘ਕੋਰਿਸ’, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ‘‘ਕੋਡਰੀ’, ਰੋਮਨ ‘ਕੋਰੀ’ ਨੇਪਾਲੀ 'ਚ ਕੌਡਾਂ, ਹਿੰਦੀ 'ਚ ਕੌਰੀ, ਉਰਦੂ 'ਚ کوڑی ਮਰਾਠੀ 'ਚ ਕਵਡੀ ਅਤੇ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ‘ਕੁਰੜੀ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਿਸਮਾਂ
ਕੌਡੀਆਂ ਦੀਆਂ 150 ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿੰਸ, ਯੁਰੇਨੀਅਮ, ਕਾਕਲੇਂਸ, ਲਯੂਕੋਟ੍ਰੋਨ, ਬ੍ਰੋਡਰਿਆ, ਗੱਟਾਟਾ, ਕਲਟੋਸ ਆਦਿ ਕਾਫ਼ੀ ਚੰਗੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਦੁਰੱਲਭ ਕੌਡੀਆਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 35 ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਭਾਰਤ, ਮਾਲਦੀਵ, ਲਕਸ਼ਦੀਪ, ਰਾਮੇਸ਼ਵਰਮ, ਕੰਨਿਆਕੁਮਾਰੀ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਵਰਤੋਂ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੌਡੀਆਂ ਨੂੰ ਤੱਕੜੀ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਲੱਕ ਦੁਆਲੇ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਲਾੜਾ-ਲਾੜੀ ਦੇ ਗੁੱਟ ਦੁਆਲੇ। ਮਕਾਨਾਂ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖਣ ਸਮੇਂ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਬਲਦਾਂ ਦੇ ਗਲ ਵਿੱਚ ਮਾਲਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ ਕੌਡੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਕੌਡੀ ਨਾਲ ਸਜੇ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਗਹਿਣੇ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ। ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਭਸਮ ਨਾਲ ਕਈ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੁਦਰਾ
ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੁਦਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੌਡੀ ਦਾ ਲੈਣ ਦੇਣ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਕੌਡੀਆਂ ਦੀ ਰੀਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਵਪਾਰੀਆਂ, ਸ਼ਾਹੂਕਾਰਾਂ ਦਾ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਸੋਨੇ,ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਸਰਾਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਕਸ਼ਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੌਡੀਆਂ ਹੀ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਸੁੰਦਰ, ਮਜ਼ਬੂਤ, ਛੋਟੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸਭ ਲਈ ਆਦਰਸ਼ਕ ਸਨ। ਕੌਡੀਆਂ ਨਾ ਤਾਂ ਜਲਦੀ ਗਲਦੀਆਂ-ਸੜਦੀਆਂ ਸਨ, ਨਾ ਟੁੱਟਦੀ-ਫੁੱਟਦੀਆਂ ਸਨ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਗਿਆਨੀ ਭਾਸਕਰ ਦੂਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਰੰਥ ‘ਲੀਲਾਵਤੀ’ ਵਿੱਚ ਕੌਡੀਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਮੁਦਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 1939 ਤੱਕ ਕੌਡੀਆਂ ਮੁਦਰਾ ਵਜੋਂ ਚਲਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ। ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਭਿਅਤਾ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ (5000) ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁਦਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਮ ਸੀ।
ਫੁੱਟੀ ਕੌਡੀ
ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੁੱਟੀ ਕੌਡੀ ਨੂੰ ਮੁਦਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਕਦਰ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਤਿੰਨ ਫੁੱਟੀ ਕੌਡੀਆਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕੌਡੀ ਬਣਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਦਸ ਕੋਡੀਆਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਮੜੀ। "ਫੁੱਟੀ ਕੋਡੀ" ਨੂੰ ਮੁਹਾਵਰੇ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਹਤਾਜੀ ਦੀ ਅਲਾਮਤ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਤਾਂ ਫੁੱਟੀ ਕੌਡੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਚੀ। ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਸਿੱਕਾ ਫੁੱਟੀ ਕੌਡੀ ਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਫੁੱਟੀ ਕੌਡੀ ਦਾ ਨਾਂ ਇਸ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਪਾਸਾ ਫਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਕੋਡੀ ਦੇ ਘੂੰਘੇ ਨੂੰ " ਫੁੱਟੀ ਕੋਡੀ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਫੁੱਟੀ ਕੌਡੀਆਂ ਦੇ ਘੂੰਘੇ ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਕੌਡੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ "ਕੌਡੀ" ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਕਦਰ ਰੁਪਈਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਰੁਪਈਆ 7680 ਫੁੱਟੀ ਕੋਡੀਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਫੁੱਟੀ ਕੌਡੀ ਅਤੇ ਰੁਪਈਏ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਸ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਿੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੌਡੀ, ਦਮੜੀ ,ਪਾਈ , ਧੇਲਾ , ਪੈਸਾ ਟਕਾ ,ਆਨਾ , ਦੁਆਨੀ , ਚੁਆਨੀ ,ਅਠੱਨੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਿਤੇ ਜਾਕੇ ਰੁਪਈਆ ਬਣਦਾ ਸੀ। ਮੁਦਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਕੁਝ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀ,
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ
ਸੂਹਰੋਂ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਹੈਤੀਆਈ ਗੂਰਦ
ਗੂਰਦ ਜਾਂ goud  ਹੈਤੀ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇਹਦਾ ISO 4217 ਕੋਡ HTG ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗੂਰਦ ਵਿੱਚ 100 ਸੌਂਤੀਮ/centimes (ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ) ਜਾਂ ਸੰਤੀਮ/santim (ਕ੍ਰਿਓਲੇ) ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
Portal:Punjab/Tab3
| style="padding:0 .3em; background-color:; border:1px solid black; color: black; padding: .1em; text-align: center; letter-spacing: 2px; word-spacing:3px; font-weight: bold; border-bottom: ; text-align:center;" width="20%" |
Usage
To create a set of tabs, use these six elements. Keep the page tabs in the same order on all pages and use "Tab1" for the current page.
ਨਾਰਵੇ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰਵੇ
ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਕੁੱਕਰ
ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਵੀ ਬਰਤਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਪਕਾਉਣ ਲਈ ਵਾਯੂਮੰਡਲੀ ਦਾਬ ਨਾਲੋਂ ਜਿਆਦਾ ਦਾਬ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਖਾਣਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਹੋਵੇ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਕੂਕਰ ਜਾਂ ਦਾਬਿਤ ਰਸੋਈਆ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਕੂਕਰ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਜਲਦੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਆਦਾ ਦਾਬ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪਾਣੀ 100 ਡਿਗਰੀ ਸੇਲਸੀਅਸ ਤੋ ਵੀ ਜਿਆਦਾ ਤਾਪ ਤੱਕ ਗਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਨ
ਚਿੱਠੀਸਿੰਘਪੁਰਾ ਕਤਲੇਆਮ
ਚਿੱਠੀਸਿੰਘਪੁਰਾ ਕਤਲੇਆਮ 20 ਮਾਰਚ 2000, ਵਿੱਚ 36 ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਾਤ ਦੇ ਹਨ੍ਹੇਰੇ ਵਿੱਚ ਫੌਜੀਆਂ ਦੀ ਵਰਦੀ ਪਾਈ ਕੁਝ ਅਣਪਛਾਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਆਏ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਤਲਾਸ਼ੀ ਲੈਣ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਾਰੇ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਲਿਆ। ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨੇੜੇ ਲੈ ਆਏ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਬਾਹਰਲੀ ਕੰਧ ਕੋਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਕੇ ਗੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿਤਾ ਸੀ।
ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਤਲੇਆਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਥਿਤ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸਮੂਹ ਲਸ਼ਕਰ-ਏ-ਤੋਇਬਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹੋਰ ਖਾਤੇ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਉੱਤੇ ਕਤਲੇਆਮ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪਕੜਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਕੇ ਪਥਰੀਬਲ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਮੁਕਾਇਆ ਦੱਸਿਆ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਅਨੁਸਾਰ ਝੂਠਾ ਦਾਅਵਾ  ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਕਿਉਂਕਿ ਮਾਰੇ ਗਏ ਨੌਜਵਾਨ ਆਮ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਿੱਧ ਹੋਏ।
13 ਮਈ 2014 ਤੱਕ ਇਸ ਕਤਲੇਆਮ ਤੇ ਕੋਈ ਜਾਂਚ ਏਜੈਂਸੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਚਿੱਠੀਸਿੰਘਪੁਰਾ ਤੇ ਹਾਈਕੋਰਟ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕੋਈ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਕਤਲੇਆਮ ਦੀ ਗੁੱਥੀ ਸੁਲਝਾਈ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸੱਕੀ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
https://www.youtube.com/watch?v=epfwNt8qOis
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼ਰਮੀਲਾ ਬਿਸਵਾਸ
thumb|ਸ਼ਰਮੀਲਾ ਬਿਸਵਾਸ
ਸ਼ਰਮੀਲਾ ਬਿਸਵਾਸ ਓਡੀਸੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਡਾਂਸਰ ਅਤੇ ਕੋਰਿਓਗ੍ਰਾਫਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਕੇਲੂਚਰਨ ਮੋਹਾਪਤਰਾ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ। 1995 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਓਡੀਸੀ ਵਿਜ਼ਨ ਐਂਡ ਮੂਵਮੈਂਟ ਸੈਂਟਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਕਲਾਤਮਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸੈਂਟਰ ਕੋਲ ਓਵਾਮ ਰੀਪੇਰਟਰੀ ਵੀ ਹੈ।
2012 ਵਿਚ, ਬਿਸਵਾਸ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਫਾਰ ਸੰਗੀਤ, ਡਾਂਸ ਅਤੇ ਡਰਾਮਾ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਮੁੱਢਲੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਬਿਸਵਾਸ ਦਾ ਜਨਮ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਅੱਠ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਡਾਂਸ ਸਿੱਖਣਾ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਮੂਰੀਲੀਧਰਨ ਮਾਝੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਓਡੀਸੀ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਆਰੰਭ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕੇਲੁਚਰਨ ਮਹਾਂਪਾਰਟ ਤੋਂ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਕਲਾਨਿਧੀ ਨਰਾਇਣਨ ਤੋਂ ਅਭੀਨਾ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਸ਼ਰਮੀਲਾ ਨੇ 1987 ਵਿੱਚ ਸਵਪਨ ਕੁਮਾਰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਹੈਲਥ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰ ਡਾਕਟਰ ਹਨ। ਇਹ ਜੋੜਾ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੌਮੀਕ ਬਿਸਵਾਸ ਹੈ।
ਕਰੀਅਰ
ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਬਿਸਵਾਸ ਨੇ ਐਲੀਫੈਂਟਾ, ਖਜੂਰਾਹੋ ਡਾਂਸ ਫੈਸਟੀਵਲ ਅਤੇ ਕੋਨਾਰਕ ਡਾਂਸ ਫੈਸਟੀਵਲ ਅਤੇ ਯੂ.ਕੇ., ਯੂ.ਐੱਸ.ਏ., ਜਰਮਨੀ, ਰੂਸ, ਦੁਬਈ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਉਤਸਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਕਲਾਸੀਕਲ ਓਡੀਸੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਿਕ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਉਸ ਨੇ ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਮੰਦਿਰ ਡਾਂਸਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਹਾਰੀ ਨਾਚ 'ਤੇ ਵੀ ਵਿਆਪਕ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਹੈ। 1995 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਓਡੀਸੀ ਵਿਜ਼ਨ ਐਂਡ ਮੂਵਮੈਂਟ ਸੈਂਟਰ (ਓ.ਵੀ.ਐਮ.) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਆਰਟਿਸਟਿਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਡਾਂਸਰ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸੰਸਥਾ OVM ਰਿਪਰਟਰੀ ਵੀ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ।
2009 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਨਾਚਾਂ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਤਿਉਹਾਰ, ਪੂਰਵ ਧਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
ਅਵਾਰਡ
ਉਸ ਨੂੰ ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਮੰਤਰਾਲੇ, ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ "ਸਰਬੋਤਮ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਅਵਾਰਡ" ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੀ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਚ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ, ਸੰਪੂਰਨਾ ਪੁਰੀ ਦੀ ਦੇਵਦਾਸੀਆਂ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। 1998 ਵਿੱਚ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ 1998 ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਲਈ ਉਦੈ ਸ਼ੰਕਰ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। 2010 ਵਿੱਚ, ਬਿਸਵਾਸ ਨੂੰ ਮਹਾਰੀ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 2012 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਗੀਤ, ਡਾਂਸ ਅਤੇ ਡਰਾਮਾ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਕਾਦਮੀ, ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਸਿੱਖਿਅਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਚ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਵਿਧਾਤਾ ਸਿੰਘ ਤੀਰ
ਵਿਧਾਤਾ ਸਿੰਘ ਤੀਰ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਕਵੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਟੇਜੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦਾ ਸ਼ਾਹ ਸਵਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੀਵਨੀ
ਵਿਧਾਤਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 1901 ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਘਘਰੋਟ, ਜਿਲ੍ਹਾ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸ.ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਸੀ। ਉਹ ਦਸ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਦਾਖਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਪੰਜਵੀਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਕੂਲ ਛੱਡ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਆ ਗਏ। ਉਹ ਚੌਥੀ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ ਹੀ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣ ਲੱਗ ਪਏ ਸਨ। ਗਿਆਨੀ ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਦਰਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਮਾ ਜੀ ਲੱਗਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਹਿਨਮਾਈ ਹੇਠ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਿਆਨੀ ਪਾਸ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਸਕ ਰਸਾਲੇ “ਫੁਲਵਾੜੀ” ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
ਰਚਨਾਵਾਂ
ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਚਨਾ (ਕਾਲੀ ਗਾਂ ਗੋਰੀ ਗੁਜਰੀ) ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਰਚੀ ਵਿਧਾਤਾ ਸਿੰਘ ਤੀਰ ਨੇ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਕਾਵਿ-ਬੱਧ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।
ਤੀਰ ਨੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪ੍ਰੇਮ-ਕਥਾ ਨੂੰ “ਰੂਪ ਰਾਣੀ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ” ਵਿੱਚ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਰਸ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਰਚਿਆ ਹੈ। ਕਵੀ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਪ੍ਰਤੀ ਅਪਾਰ ਸ਼ਰਧਾ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਸਤਿਕਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ
ਉਰੂਗੁਏਵੀ ਪੇਸੋ
ਉਰੂਗੁਵਏਵੀ ਪੇਸੋ ਯੂਰਪੀਆਂ ਦੇ ਉਰੂਗੁਏ ਨੂੰ ਵਸਾਉਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੀ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਜੋਕੀ ਮੁਦਰਾ, peso uruguayo (ISO 4217 ਕੋਡ: UYU) ਨੂੰ 1993 ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੇਸੋ ਵਿੱਚ 100 ਸਿੰਤੇਸੀਮੋ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਵਰਸਾਏ ਦੀ ਸੰਧੀ
ਵਰਸਾਏ ਦੀ ਸੰਧੀ(ਫਰਾਂਸੀਸੀ: Traité de Versailles) ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਈਆਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸੰਧੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੰਧੀ ਸੀ। ਇਸ ਸੰਧੀ ਉੱਤੇ 28 ਜੂਨ 1919 ਨੂੰ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਆਰਕਡਿਊਕ ਫਰਾਂਜ਼ ਫਰਦੀਨੰਦ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪੂਰੇ 5 ਸਾਲ ਬਾਅਦ। ਇਸ ਸੰਧੀ ਨੇ ਨਾਲ ਅਲੀਡ ਤਾਕਤਾਂ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚਲ ਰਹੀ ਜੰਗ ਖਤਮ ਹੋਈ। ਬਾਕੀ ਸੈਂਟਰਲ ਤਾਕਤਾਂ ਨਾਲ ਵੱਖਰੀਆਂ ਸੰਧੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਇਸ ਸੰਧੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜਰਮਨੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਲਈ ਜਰਮਨੀ ਅਤੇ ਸੈਂਟਰਲ ਤਾਕਤਾਂ ਦਾ ਕਸੂਰਵਾਰ ਹੋਣਾ ਮੰਨਣਾ ਪਿਆ। ਇਹ ਗੱਲ ਇਸ ਸੰਧੀ ਦੇ 231ਵੇਂ ਆਰਟੀਕਲ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸੰਧੀਆਂ
ਚਾਰਲਜ਼ ਫੂਰੀਏ
ਫ਼ਰਾਂਕੋਇਸ ਮੈਰੀ ਚਾਰਲਜ਼ ਫੂਰੀਏ (7 ਅਪਰੈਲ 1772 – 10 ਅਕਤੂਬਰ 1837) ਇੱਕ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ "ਯੁਟੋਪੀਆਈ ਸਮਾਜਵਾਦ" ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕ ਸੀ। ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਚਿੰਤਕ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਰੈਡੀਕਲ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਉਸ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਵਿਚਾਰ, ਆਧੁਨਿਕ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਸੋਚ ਬਣ ਗਏ। ਫੂਰੀਏ ਨੂੰ, ਮਿਸਾਲ ਲਈ, 1837 ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਵਾਦ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਸਿਰਜਕ ਹੋਣ ਦਾ ਸੇਹਰਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Portal:Punjab/Tab4
| style="padding:0 .3em; background-color:; border:1px solid black; color: black; padding: .1em; text-align: center; letter-spacing: 2px; word-spacing:3px; font-weight: bold; border-bottom: ; text-align:center;" width="20%" |
Usage
To create a set of tabs, use these six elements. Keep the page tabs in the same order on all pages and use "Tab1" for the current page.
(use for flush-right current page name only)
ਦੱਖਣੀ ਯੂਰਪ
'ਦੱਖਣੀ ਯੂਰਪ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਸਮਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸਿਆਸੀ, ਮਾਲੀ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ, ਮੌਸਮੀ ਅਤੇ ਭੂਗੋਲਕ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਮਤਲਬ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਭੂਗੋਲਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
ਜੁਗਰਾਫ਼ੀਏ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਯੂਰਪ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਦੇਸ਼:
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੱਖਣੀ ਯੂਰਪ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਮੰਡੀ ਸਭਿਆਚਾਰ
ਜਾਣ ਪਛਾਣ
ਸੂਚਨਾ ਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਵਿਸਫੋਟ ਨੇ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗਲੋਬਲ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਫਲਸਰੂਪ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੱਦਬੰਦੀਆਂ ਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ ਪਹਿਲਾਂ ਜੇਹਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਵਸਤਾਂ, ਸੇਵਾਵਾਂ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਪੂੰਜੀ ਤੇ ਕਿਰਤ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ਉਪਰ ਏਕੀਕਰਣ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੰਡੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ, ਆਰਥਿਕ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲੇ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੁੱਚੇ ਮਾਹੌਲ ਨੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਬਦਲੇ ਹੋਏ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਦੀ ਪਰਸਪਰ ਨਿਰਭਰਤਾ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੀ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਲ ਨਸਲਾਂ ਵਜੋਂ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ,ਸਰਮਾਏ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਮੀਡੀਏ ਦੇ ਬੇਰੋਕ ਵਹਾਅ ਸਦਕਾ ਇੱਕ ਦੂਸਰੇ ਵਿੱਚ ਰਚਮਿਚ ਜਾਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵੀ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੁੱਚੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚ ਇਕ ਧਿਰ ਵੱਡੇ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਕਮਾ ਰਹੀ ਹੈ ਗਰੀਬ ਹੋਰ ਗਰੀਬ ਅਤੇ ਅਮੀਰ ਹੋਰ ਅਮੀਰ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੂਰਾ ਸਮਾਜ ਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਹਰੇਕ ਸੰਸਥਾ (ਪਰਿਵਾਰ ਤੱਕ) ਮੰਡੀ ਦਾ ਬਲਕਿ ਨਿਰੰਕੁਸ਼ ਮੰਡੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ "ਹਰ ਸ਼ੈਅ " ਖ਼ਰੀਦੀ ਤੇ ਵੇਚੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਮੰਡੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਪਿਆਰ ਮੁਹੱਬਤ ਤੇ ਦੇਹ ਦੀ ਮੰਡੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਵ ਮਹਾਂਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ
ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਭਾਵੇਂ ਅਸੀਂ ਜਿੰਨਾ ਮਰਜ਼ੀ ਪੁਰਾਣਾ ਦੱਸੀਏ ਪਰੰਤੂ ਇਹ ਵਰਤਾਰਾ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਨਜ਼ਾਮ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਮਗਰੋਂ ਕਰੀਬ ਇਕ ਦਹਾਕਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉੱਭਰ ਉਘੜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧਾਂ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਪੂਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਦੋ ਮਹਾਂਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਤੇ ਸਾਮਵਾਦੀ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵੰਡ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਜਾਂ ਅਵਿਕਸਤ ਮੁਲਕਾਂ ਨੂੰ ਤੀਸਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ' ਆਖਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ । " ਗਲੋਬਲ ਪਿੰਡ" ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਵੀ ਇਸ ਮਿੱਥਾਂ ਕਾਇਮ ਸਮੇਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਇਸ ਸਮੁੱਚੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਤੀਸਰੀ ਦੁਨਿਆਂ ਦੇ ਮੁਲਕਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਜਾਂ ਸਥਿਤੀ ' ਵਪਾਰੀ ' ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ, ' ਗਾਹਕ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਭਾਵ
ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਜਾਂ ਮੰਡੀਕਰਨ ਦੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਸਾਡੀ ਸਮਾਜਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਰਹਿਣ ਸਹਿਣ ,ਖਾਦ ਖੁਰਾਕ, ਪਹਿਰਾਵੇ , ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ , ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ, ਮਨੋਰੰਜਨ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਉਪਰ ਬਹੁਪੱਧਰੀ ਤੇ ਬਹੁਪਾਸਾਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ ਹੈ। ਜਿਸਨੂੰ ਗਹੁ ਨਾਲ ਪਛਾਣਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਗਿਆਨ ਵਿਹੂਣੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਿਆਣਪ ਤੇ ਦੂਰ ਦਰਸਿਤਾ ਵਿਹੂਣੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉੱਪਰ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਉਤਪਾਦਨ ਮੁਕਾਬਲੇ ਖਪਤ ਅਤੇ ਮੰਡੀ ਨੇ ਉਪਭੋਗੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ‌‌‌। ਪਰਸਪਰ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਥਾਂ ਗਲ ਵੱਢ ਮੁਕਾਬਲੇ ਨੇ ਲੈ ਲੲੀ ਹੈ। ਬਿਜਲਈ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਨੇ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਤੇ ਬਜ਼ਾਰੂ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵਿਗਿਆਪਨਾਂ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਵਸਤੂਆਂ ਪ੍ਰਤਿ ਅਸੀਮ ਲਾਲਸਾ ਅਤੇ ਖਬਤ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸਤਹੀ ਜਾਂ ਦਿੱਸਦੇ ਧਰਾਤਲ ਵੀ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸਤਹ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬੇਹਤਰ ਹੋਇਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਆਂਤਰਿਕ ਮੁਲਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਕੀਮਤ ਵੀ ਅਦਾਅ ਕਰਨੀ ਪਈ ਹੈ। ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ ਉਪਰ ਜੇਕਰ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਨਕਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਮਾਣਕ ਮੰਨਣ ਦੀ ਰੁਚੀ ਨੇ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਫੜਿਆ ਹੈ।
ਜੀਵਨ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਮਸਨੂਈ ਦਿੱਖ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਖਿੱਚ ਭਰਪੂਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਘਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਾਰਲਰ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗੲੇ ਹਨ। ਘਰ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਹੋਟਲਾਂ ਦੀ ਦਿੱਖ   ਵਿੱਚ ਢਲ ਰਹੇ ਹਨ । ਵਣਜੀਕਰਨ ਦੀ ਬਿਰਤੀ ਤਹਿਤ ਵਿਅਕਤੀ, ਰਿਸ਼ਤੇ , ਜਿਸਮ , ਵਿਆਹ , ਤਿਉਹਾਰ ਅਤੇ ਸੈਕਸ ਸਭ ਵਣਜ ਬਣਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਸੋਚ ਉਪਰ ਮਾਇਆ ਦਾ ਗਲਬਾ ਹੈ। ਗਲ ਵੱਢ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲਤਾ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਤਾਂ ਵਧੀ ਹੀ ਹੈ ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਲ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਤੀ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿਚਲੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਾਦ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਤੇ ਦੌੜ ਭੱਜ ਵਾਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੇ ਅਨੇਕਾਂ ਮਨੋ ਰੋਗਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਕਰ ਮਨੋ ਸੰਤਾਪੀ ਉਦਾਸੀ ਮੂਲਕ ਪ੍ਰਤਿਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।
ਸਾਹਿਤ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਮੰਡੀਕਰਨ, ਖਪਤਵਾਦ ਅਤੇ ਤਤਕਾਲਵਾਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੇ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਤਿ ਵੀ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਤੀਰੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਨਿਰਸੰਦੇਹ ਕੰਪਿਊਟਰ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਆਮਦ ਨਾਲ ਛਪ ਰਹੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਬਾਹਰੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰਤਿ ਉਦਾਸੀਨਤਾ ਵਾਲੇ ਵਤੀਰੇ ਨੇ , ਆਪਣੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਤਿ ਵੀ ਉਦਾਸੀਨਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹੈਰੀ ਪੋਟਰ ਲੜੀ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਵੱਡੇ ਹੋ ਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈਣਗੇ ਇੱਕ ਸ਼ੱਕ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਸੁਆਲ ਹੈ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇਕਦਮ ਕਿਉਂ ਘਟੀ ਹੈ ? ਮੰਡੀ ਨੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਦਿਲਚਸਪੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਇਆ ਮੁਖੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਫਿਲਮਾਂ, ਨਾਟਕਾਂ ਤੇ ਵਿਗਿਆਪਨਾਂ ਨੇ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਐਸ਼ੋ ਇਸ਼ਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਤੇ ਮੌਜ ਮੇਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕੌਮ ਵਜੋਂ ਢਾਲਣ ਦੀ ਵਾਹ ਲਾਈ ਹੈ। ਸਮਾਜਕ ਖਪਤਵਾਦ ਨੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਖਪਤਵਾਦ ਨੂੰ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਖਪਤਵਾਦ ਨੇ ਸਾਹਿਤਕ ਖਪਤਵਾਦ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਗਾਹਕਾਂ ਉਪਰ ਹੈ ਅਤੇ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਸਨਸਨੀ ਤੇ ਝਰਨਾਹਟ ਭਰਿਆ ਸਾਹਿਤ ਵਧੇਰੇ ਪੋਂਹਦਾ ਹੈ।
ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਕਾਹਲ ਨਾਲ ਪੈਸੇ ਖਰਚ ਕੇ ਖੂਬਸੂਰਤ ਪੁਸਤਕ ਛਾਪਣ, ਉਸਦਾ ਵਿਮੋਚਨ ਕਰਨ, ਚਰਚਾ ਕਰਾਉਣ , ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫੋਟੋਆਂ ਸਮੇਤ ਖਬਰਾਂ ਛਾਪਣ ਅਤੇ ਅਹੁਦੇ ਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਦੌੜ ਵਧੇਰੇ ਤੇਜ਼ ਹੋਈ ਹੈ। ਹਕੀਕਤ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸੂਚਨਾ ਤੇ ਵਿਸਫੋਟ ਅਤੇ ਟੇਲੀਵਿਜਨ ਨੇ ਅਜੋਕੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕਤ ਸਾਹਵੇ ਵੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲਗਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਚਿੰਤਨ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਉਪਭੋਗਵਾਦ ਬਜ਼ਾਰਵਾਦ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਇਸ ਨਵੇਂ ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਚਿੰਤਨ ਵੀ ਅਭਿੱਜ ਨਹੀਂ । ਅਜੋਕੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਸਮੀਖਿਆਕਾਰਾਂ ਪ੍ਰਤਿ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਉਦਾਸੀਨਤਾ ਆਪਣੇ ਸਿਖ਼ਰ ਤੇ ਹੈ । ਉਂਜ ਵੀ ਸਮੁੱਚੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਵਾਂਗ ਸਮੀਖਿਆ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵੀ ਕੇਂਦਰੀ ਰਹਿ ਗੲੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ । " ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਅੰਤ " ਵਾਂਗ " ਸਮੀਖਿਆ ਦੇ ਅੰਤ" ਵਰਗੇ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਸੁਣਾਈ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਤਤਕਾਲਵਾਦੀ ਮਾਹੌਲ ਫੌਰੀ ਪ੍ਰਤਿਕਰਮਾਂ ਉਪਰ ਆਧਾਰਿਤ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸੰਗਠਨ ਤੋਂ ਵਿਰਵੀ ਸਮੀਖਿਆ (?) ਵਧੇਰੇ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਜ਼ਰੂਰਤ " ਜੋ ਹੈ" ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਦੂਸਰੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸਮੀਖਿਆ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਸੰਬੰਧੀ ਮੁੜ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਹੈ ।
ਉਚੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਵਪਾਰੀਕਰਨ
ਸਾਡੀ ਉਚੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਨਾਲੋਂ ਵਪਾਰੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਿਖਾ ਰਹੀ ਹੈ ਪੁਰਾਣੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਕੋਰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਵਾਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਰੁਚੀ ਘੱਟ ਰਹੀ ਹੈ । ਸਰਕਾਰ ਮਾਲੀ ਪੱਖ ਤੋਂ ਉਚੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਹੱਥ ਖਿੱਚ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀਆਂ ਨਿਯੁਕਤੀਆਂ ਠੇਕੇ ਜਾਂ ਕਨਟਰੈਕਟ ਉਪਰ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਢਾਅ ਲੱਗੀ ਹੈ। ਸਾਡੀ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਢਾਂਚਾ ਵੀ ਨਵ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਆਰਥਿਕ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਤਾ ਦੀ ਬੇਕਦਰੀ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਆਪਣੇ ਸਿਖ਼ਰ ਵੱਲ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਕੰਮ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸਹਿਜੇ ਸਹਿਜੇ ਗਵਾਚ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਬੋਲਬਾਲਾ ਵਧੇਰੇ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਅਕਾਦਮਿਕ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਨਿਯੁਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਟੇਟ ਦੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ।
ਅਜੀਬ ਸਥਿਤੀ ਹੈ ਕਿ ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਖੋਜ ਦਿ ਪੱਧਰ ਲਗਾਤਾਰ ਡਿੱਗਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਕੁਝ ਅਪਵਾਦਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ , ਗੈਰ ਅਕਾਦਮੀਕਰਨ ਦੀ ਹੈ , ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਅਾਰਥੀ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵਰਗ ਦਾ ਮੰਡੀਕਰਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ
ਜਦੋਂ ਪੂਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਸੁੰਗੜ ਕੇ ਇੱਕ ' ਗਲੋਬਲ ਪਿੰਡ ਦਾ ਰੂਪ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਲੋਬਲੀ ਮੰਡੀ ਵੀ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆ ਗੲੀ ਹੈ । ਗਲੋਬਲੀ ਮੰਡੀ ਦਾ ਖਾਸਾ ਕਿਉਂਕਿ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਮੰਡੀ ਦੇ ਝਰੋਖੇ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਵਸਤੂ ਅਤੇ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਜਾਵੀਏ ਤੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਜੋਕਾ ਮੀਡੀਆ ਇਸ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ, ਮੈਗਜੀਨਾਂ ਰੇਡੀਓ ਤੇ ਟੀ ਵੀ ਰਾਹੀਂ ਨੇਪਰੇ ਚਾੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਟੀ. ਵੀ. ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਹਰ ਸੌਣ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ । ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਗਲੋਬਲੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਮੂਲ ਖ਼ਾਸੇ ਭਾਵ ਪਦਾਰਥਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੱਧਖੜ੍ਹ ਬੰਦਿਆਂ ਦੇ ਮਾਨਸਿਕ ਧਰਾਤਲ ਤੱਕ ਸੰਚਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪੱਛਮੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਤਰਜ਼ ਤੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਬੰਦੇ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਦਾਰਥਕ ਅਕਾਖਿਆਵਾ ਦਾ ਸੈਲਾਬ ਲੈ ਕੇ ਆਉਦੇ ਹਨ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬਰੌਡਕਾਸਟਿੰਗ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬਰੌਡਕਾਸਟਿੰਗ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ (ਉਰਦੂ: ‏ ریڈیو پاکستان; ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਨਾਂ: PBC), ਜਾਂ ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪਬਲਿਕ ਰੇਡੀਓ ਪ੍ਰਸਰਾਣ ਨੈੱਟਵਰਕ ਹੈ।
ਮੰਡੀ ਸਭਿਆਚਾਰ
ਪਹਿਰਾਵਾ ਤੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰ
ਟੀ.ਵੀ.ਚੈਨਲਾਂ, ਫਿਲਮਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਸੰਚਾਰ ਸਾਧਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਸਾਰੇ ਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਪਹਿਰਾਵਿਆਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਪਹਿਰਾਵਿਆਂ ਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ । ਹਾਰ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਅਤੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲੱਖਾਂ ਖਰਚ ਕੇ ਕਰੋੜਾਂ ਕਮਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅੌਰਤ ਦੀ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਜਿਸਮਾਨੀ ਦਿਲਚਸਪੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪੈਸਾ ਕਮਾਉਣ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੀਆਂ ਹਨ। ਗਲੋਬਲ ਪੱਧਰ ਤੇ ਅੌਰਤਾਂ ਦੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਦੀ ਦੇਖਾ ਦੇਖੀ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਇਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਛੋਟੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਮੰਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਦੇ ਮਾਪੇ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਖੁਸ਼ੀ ਆਪਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਭੇਜ ਰਹੇ ਹਨ । ਪੰਜਾਬ.ਵੀ. ਚੈਨਲਾਂ ਤੇ ਵਿਖਾਏ ਜਾਂਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਤੇ ਖਾਸ ਕਰ ' ਮਿਸ ਪੀ.ਟੀ.ਸੀ ' ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਪਰਿਪੇਖ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬਰੌਡਕਾਸਟਿੰਗ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ
ਇਹ ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਖ਼ਬਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਰੇਂਜ ਮੁਹੱਈਆਂ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵੀ 10 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਟੀਵੀ, ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਤੇ ਨਸ਼ਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦਾ ਮਕਸਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਬਾਰੇ ਜਾਣੂ ਕਰਾਉਂਦਿਆਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਨਾਟਕਾਂ ਆਦਿ ਦੁਆਰਾ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਨੇਕਾਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ "ਸਿਹਤ‚ ਸਿੱਖਿਆ‚ ਚੌਗਿਰਦਾ‚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ‚ ਖ਼ਾਸ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ‚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ‚ ਇਨਸਾਨੀ ਹੱਕਾਂ‚ ਘੱਟ-ਗਿਣਤੀਆਂ ਅਤੇ ਮੀਡੀਏ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ" ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਬਰੋਡਕਾਸਟਿੰਗ ਬਿਊਰੋ (IBB) ਇਸ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕੰਮ-ਕਾਰ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
1973 ਵਿੱਚ ਜ਼ੁਲਫ਼ਿਕਾਰ ਅਲੀ ਭੁੱਟੋ ਦੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕੀਤਾ ਕਾਨੂੰਨ ਇਸਨੂੰ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਖ਼ਬਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸੈਟੇਲਾਈਟ, ਕੇਬਲ, ਐੱਫ਼. ਐੱਮ., ਏ.ਐੱਮ. ਅਤੇ ਸ਼ਾਰਟਵੇਵ ਰੇਡੀਓ ਫ਼੍ਰੀਕੂਐਂਸੀਆਂ ਤੋਂ ਨਸ਼ਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮੰਡੀ ਸਭਿਆਚਾਰ
ਖਾਣ ਪੀਣ
ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦੀ ਕਦਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਢੇਰ ਸਾਰਾ ਬਦਲਾਅ ਆਇਆ ਹੈ । ਮੀਡੀਏ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਦੇਸੀ ਖਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਬੇ ਸਵਾਦੇ ਕਰਾਰ ਦੇ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖਾਣਿਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਪੱਛਮੀ ਤਰਜ਼ ਤੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਖਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਮਸਤਕ ਵਿੱਚ ਵਸਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਕਣਕ ਦੀ ਰੋਟੀ ਤੇ ਦਾਲ ਅਤੇ ਮੱਕੀ ਦੀ ਰੋਟੀ ਤੇ ਸਾਗ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਸਗੋਂ ਪੱਛਮੀ ਤਰਜ਼ ਦੇ ਫਾਸਟ ਫੂਡ ਜਿਵੇਂ ਬਰਗਰ, ਪੀਜ਼ਾ , ਨਿਊਡਲਜ , ਮੈਗੀ, ਕੁਰਕਰੇ , ਚਿਪਸ , ਪੈਪਸੀ , ਕੋਕਾ ਕੋਲਾ , ਡਿਊ, ਥਮਜਪ ਆਦਿ ਇਹਨਾਂ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਤੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਕਰੋੜਾਂ ਅਰਬਾਂ ਕਮਾਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ
ਪੱਛਮੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਇਕ ਤਰਫਾ ਚਲਦੇ ਤੇਜ਼ ਵਹਾਅ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਕਦਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮ, ਵਿਆਹ ਤੇ ਮੌਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜਾਂ ਨੂੰ ਤਹਿਸ ਨਹਿਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ । ਹੁਣ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਲੋਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਗਾਇਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਗੋਂ ਪੌਪ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਧੁਨਾਂ ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਤਰਜ਼ ਦਾ ਡਿਸਕੋ ਡਾਂਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਘੋੜੀਆਂ ਤੇ ਸੁਹਾਗ ਨਹੀਂ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਟੱਪਿਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਤੇ ਗਿੱਧਾ ਭੰਗੜਾ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਸਗੋਂ ਪੱਛਮੀ ਪੋਪ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਟੋਨ ਤੇ ਬਣੇ ਰੀਮਿਕਸ ਸ਼ੋਰ ਸ਼ਰਾਬੇ ਵਾਲੇ ਹਿੰਦੀ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਾਂ ਤੇ ਡਿਸਕੋ ਡਾਂਸ ਅਤੇ ਬਰੇਕ ਡਾਂਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਸਾਧਨ
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵੀ ਬਦਲ ਗੲੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਭੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਨਕਲਾਂ, ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ , ਅਤੇ ਲੋਕ ਖੇਡਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਕੋਠੀ ਕਲਚਰ ਨੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਬੰਗਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ । ਹਰ ਪਰਿਵਾਰਿਕ ਮੈਂਬਰ ਦਾ ਆਪਣਾ ਟੀ.ਵੀ. ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਮਲਟੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਪਰੋਸੇ ਜਾ ਰਹੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਜਿਹਨੀ ਗੁਲਾਮੀ ਦੀ ਗਿਰਫ਼ਤ ਵਿਚ ਆਇਆ ਲਾਚਾਰ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ।
ਰਿਸ਼ਤਾ ਨਾਤਾ ਪ੍ਰਬੰਧ
ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੋਹ ਪਿਆਰ ਤੇ ਇੱਜ਼ਤ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਪਦਾਰਥਵਾਦੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗੲੇ ਹਨ । ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਵਾਰਥਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਨਾਤਾ ਨੂੰ ਖੇਰੂੰ ਖੇਰੂੰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪਦਾਰਥਕ ਸੁੱਖਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਭਰਾ ਭਰਾ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪੁੱਤ ਪਿਉ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਧੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਨਾਲ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ । ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਕਦਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ' ਕਿਰਤ ਕਰੋ, ਵੰਡ ਛਕੋ ' ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚੋਂ ਮਨਫੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ।
ਟੁੱਟ ਰਹੀਆਂ ਭਾਈਚਾਰਕ ਤੰਦਾਂ
ਸੰਚਾਰ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਇਕੱਲਤਾ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵਧੇਰੇ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲੋਂ ਟੁੱਟਣ ਲੱਗਾ ਹੈ, ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿਚਲਾ ਨਿੱਘ ਘਟਣ ਲੱਗਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਸਵੈ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੋਣ ਲੱਗਾ ਹੈ । ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਸਾਧਨ ਲੱਭਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਹ ਆਲਮ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮਿੰਟਾਂ ਸਕਿੰਟਾ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਆੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਆਪਣਿਆਂ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸਾਰ ਲੈਣੀ ਘਟਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ । ਇਸ ਨਾਲ ਇਕ ਅਜੀਬ ਕਿਸਮ ਦੀ ਨਿੱਜਵਾਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੰਦਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪੇ ਤੋਂ ਟੁੱਟ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਤੀਆਂ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਝੰਣ ਦੇ ਅਲੋਪ ਹੋ ਜਾਣ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪੱਖ ਮੱਧਮ ਪੈ ਗੲੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਮਿਲ ਬੈਠਣ ਦੇ ਮੌਕੇ ਦਿੰਦੇ ਸਨ ।
ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿਚ ਕੜਵਾਹਟ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ । ਤਣਾਅ ਵੱਧਣ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤੇ ਟੁੱਟ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤਲਾਕ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨਜ਼ਰੀ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ । ਅੱਜ ਬੱਚੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਕਬੱਡੀ, ਖੋ ਖੋ , ਗੁੱਲੀ ਡੰਡਾ , ਕੋਟਲਾ ਛਪਾਕੀ , ਲੁਕਣ ਮੀਟੀ, ਬਾਦਰ ਆਦਿ ਖੇਡਾਂ ਖੇਡਦੇ ਨਜ਼ਰੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ ਬਲਕਿ ਨਿੱਜੀ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਜਾ ਤਾਂ ਕਾਰਟੂਨ ਚੈਨਲ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੱਡ ਕੇ ਬੈਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵੀ ਸਿਰਫ ਉਸ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਕਮਰੇ ਤੱਕ ਹੀ ਸਿਮਟ ਕੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਦੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਨੇ ਪਰਿਵਾਰਿਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚਲੀ ਨੈਤਿਕਤਾ ਨੂੰ ਨਿਘਾਰ ਵੱਲ ਲਿਆਂਦਾ ਹੈ ।
ਮੰਡੀਕਰਨ ਨੇ ਪੁਰਾਤਨ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਾਂਝਾਂ ਨੂੰ ਖੋਰਾ ਲਾਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਨਿੱਜ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ । ਪਿੱਪਲਾਂ ਦੀਆਂ ਠੰਡੀਆਂ ਛਾਵਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਰਾਂ ਨੇ ਲੈ ਲੲੀ ਹੈ, ਮੇਲਿਆਂ ਦੇ ਇਕੱਠ ਨੂੰ ਟੀ.ਵੀ. ਫੇਸਬੁੱਕ, ਵਟਸਐੱਪ ਨੇ ਖਾ ਲਿਆ ਹੈ । ਚਰਖੇ ਦੀ ਘੂਕਰ ਮੰਡੀਕਰਨ ਦੇ ਰੌਲੇ ਵਿੱਚ ਗੁਆਚ ਗਈ ਹੈ। ਹਰ ਵਸਤ ਮੰਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਬਰ ਤਿਆਰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਨਾ ਵਿਆਹਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਗੇ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮੰਜੇ ਬਿਸਤਰੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਰਹੀ ਹੈ ਬਲਕਿ ਟੈਂਟ ਹਾਊਸ ਤੋਂ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਕਿਰਾਏ ਤੇ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਚਿੜੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਰੋਟੀਆਂ ਨਹੀਂ ਪਕਾਉਂਦੇ ਬਲਕਿ ਠੇਕੇਦਾਰ ਤੋਂ ਸਾਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਪਲੇਟਾਂ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ , ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਪੈਸਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਜੇਬ ਦੀ।
ਮਾਸ ਮੀਡੀਆ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ
ਬਹੁ ਕੌਮੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਲ ਨੂੰ ਬੇਤਹਾਸ਼ਾ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਮੰਡੀਕਰਨ ਲਈ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ । ਇਸ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਨਕਲਾਬ ਆਇਆ ।ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵੱਖਰੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੀ ਇਸ ਵਿਸ਼ਵ ਮਾਰਕੀਟ ਨੇ ਸਾਡੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੂਜੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸਪੰਰਕ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਬਦਲਾਅ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆਂ ਮਾਸ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਵਪਾਰੀਕਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਾਨੂੰ ਗਲੈਮਰ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ ।
ਅਜੋਕੀ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕੀ ਵਿੱਚ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਆ ਗੲੀ ਹੈ ਪੰਜਾਬੀ ਨੌਜਵਾਨ ਵਰਗ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕ ਮੀਡੀਆ ਰਾਹੀਂ ਪਰੋਸੇ ਜਾ ਰਹੇ ਗੀਤਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜੱਟ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ , ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇਸ਼ , ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਦਿ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਧੀਨ ਆਪਣੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਸੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਲੀਲਤਾ ਦਾ ਨੰਗਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਗਾਇਕ ਆਪਣੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਸਮੇਂ ਭੜਕਾਊ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੀ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਸਟੇਜ ਤੇ ਨਚਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਇਖਲਾਕੀ ਬਰਬਾਦੀ ਵੱਲ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂ ਰਹੀ ਹੈ । ਨੈਤਿਕ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਕੇ ਪੈਸੇ ਕਮਾਉਣ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਬਹੁਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਖਪਤ ਕਲਚਰ ਦੇ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਇੱਕ ਜੁਗਾੜ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ । ਇਹ ਗੀਤ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨੂੰ ਇਕਦਮ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਧੀਨ ਨੌਜਵਾਨ ਕੋਈ ਉਸਾਰੂ ਸੇਧ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੇ , ਸਗੋਂ ਰਫਲਾਂ , ਰਿਵਾਲਵਰ ਹੀ ਚੁੱਕ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਾਰਧਾੜ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਭਾਬੀ ਮੈਨਾ
ਭਾਬੀ ਮੈਨਾ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਦੀ ਲਿਖੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਧਵਾ ਮੁਟਿਆਰ ਮੈਨਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸਮਾਜਕ ਧੱਕੜਸ਼ਾਹੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਭਾਬੀ ਮੈਨਾ ਤੇ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨਾਮ ਦੇ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ (1950) ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਅਨੇਕ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣੀ। ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਹ ਡਾ. ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ‘ਬੱਦਨ’ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ ਤਹਿਤ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਦੀਆਂ 52 ਕਹਾਣੀਆਂ (2011) ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਡਾਸ਼ੀਹਾਏਜ਼ੀ ਸਰੋਵਰ
ਡਾਸ਼ੀਹਾਏਜ਼ੀ ਸਰੋਵਰ( 大西海子水库 ), ਡੈਕਸੀ ਹੈਜ਼ੀ ਰਿਜ਼ਰਵਾਇਰ ਜਾਂ ਗ੍ਰੇਟ ਵੈਸਟ ਸਾਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵਾਇਰ, ਤਾਰਿਮ ਨਦੀ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਰੋਵਰ ਹੈ, ਉਰੂਮਕੀ ਤੋਂ 720 ਕਿ.ਮੀ. ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਤਕਲਾਮਾਕਨ ਮਾਰੂਥਲ ਹੈ। ਇਸ ਸਰੋਵਰ ਦੀ ਭੰਡਾਰਨ ਖੇਤਰ 68 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ, 2-3 ਮੀਟਰ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਭੰਡਾਰਨ ਸਮਰੱਥਾ 168 ਮਿਲੀਅਨ ਘਣ ਮੀਟਰ ਹੈ।
2012 ਵਿੱਚ, ਸਰੋਵਰ ਨੂੰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ੁੱਧ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਭੰਡਾਰ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਈ 2014 ਵਿੱਚ, ਡਾਸ਼ੀਹਾਈਜ਼ੀ ਸਰੋਵਰ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ XPCC ਤੋਂ ਟਰੀਮ ਰਿਵਰ ਬੇਸਿਨ ਬਿਊਰੋ (塔里木河流域管理局) ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਤਿਹਾਸ
1958 ਵਿੱਚ, ਸ਼ਿਨਜਿਆਂਗ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕੋਰ ਦੀ ਦੂਜੀ ਡਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ ਡਾਸ਼ੀਹਾਏਜ਼ੀ ਸਰੋਵਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 1972 ਵਿੱਚ, ਤਾਰਿਮ ਨਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਭੰਡਾਰ ਦੇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੇਠਲੇ ਤਾਰਿਮ ਨਦੀ ਦਾ 320-ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹਿੱਸਾ ਸੁੱਕ ਗਿਆ। 1974 ਵਿੱਚ, ਟੇਟੇਮਾ ਝੀਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁੱਕ ਗਈ।
1993 ਵਿੱਚ, ਡਾਸ਼ੀਹਾਏਜ਼ੀ ਸਰੋਵਰ ਆਪਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁੱਕ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸਾਹਲ
ਸਾਹਲ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਘਨੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬੂਕਮਾਲ
ਬੂਕਮਾਲ (, ਸ਼ਬਦੀ ਅਰਥ: "ਕਿਤਾਬੀ ਜਬਾਨ") ਲਿਖਤੀ ਨਾਰਵੇਜੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਦੋ ਅਧਿਕਾਰਤ ਟਕਸਾਲੀ ਰੂਪਾਸਨ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ - ਦੂਜਾ ਹੈ ਨਾਈਨੋਰਸਕ। ਨਾਰਵੇ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ 85–90% ਲੋਕ ਬੂਕਮਾਲ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
Portal:Punjab/TabsBottom
|}
Usage
To create a set of tabs, use these five elements. Keep the page tabs in the same order.
ਕਥਿਤ ਬਾਹਰੀ ਭੌਤਿਕ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਬਾਹਰੀ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਐਫਓ-ਸਬੰਧਤ ਸੂਚੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਥਿਤ ਯੂਐਫਓ-ਸਬੰਧਤ ਇੰਦਰਾਜ਼
ਰਾਣਾ ਕਪੂਰ
'''ਡਾ. ਰਾਣਾ ਕਪੂਰ''' (ਜਨਮ 9 ਸਤੰਬਰ 1957) ਯੈੱਸ ਬੈਂਕ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਕੋ-ਫਾਊਂਡਰ ਅਤੇ ਸੀਈਓ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਚੌਥੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਬੈਂਕ ਹੈ। ਇਸ ਬੈਂਕ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਣਾ ਕਪੂਰ 2003 ਤੋਂ ਇਸ ਬੈਂਕ ਨਾਲ ਜੁਡ਼ੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਬਾਹਰੀ ਕਡ਼ੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1957 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ
ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਇਨਕਲਾਬ
ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ (ਕਲਚਰਲ ਰੀਵੋਲੋਸ਼ਨ) ੧੯੬੬ ਤੋਂ ੧੯੭੬ ਤੱਕ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਇਨਕਲਾਬ ਹੈ। ਸੰਨ 1966 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਕੇ ਸੰਨ 1976 ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ। ਮਾਓ ਉਸ ਸਮੇਂ ਚੀਨ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸੀ। ਇਹ ਕ੍ਰਾਂਤੀ 16 ਮਈ 1966 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ10 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲੀ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਚੀਨ ਦੇ ਸਮਾਜਕ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵੱਡੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਲਿਆਂਦੀਆਂ। ਇਸ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮਾਓ-ਤਸੇ-ਤੁੰਗ ਨੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਬੁਰਜੁਆ ਵਰਗ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਇਮ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਮਾਓ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਵਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਸਥਾਪਨਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਸੰਕਲਪਾਂ ਦੀ ਉਪਜ ਹੈ। ਸਭਿਆਚਾਰ ਇਨਕਲਾਬ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਇਨਕਲਾਬ ਰਾਹੀ ਪੇਸ਼ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਰਾਹੀਂ ਸਹਿਜ ਵਿਕਾਸ ਮੁਲਕ ਪ੍ਰਕਿਆ ਦੇ ਉਲਟ ਸਮੁਚੀ ਮਾਨਵ ਸ਼ਕਤੀ ਰਾਹੀਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਉਦੇਸ਼ ਹਿੱਤ ਹੈ। ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਇਨਕਲਾਬ ਦਾ ਸਾਰ -ਤੱਤ ਆਰਥਿਕ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੇ ਪ੍ਰਚੰਡ ਅੰਗ ਵਜੋਂ ਰੂਪਾਂਤਰਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਨਿਹਤ ਹੈ। ਜਮਾਤੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਉਪਰਾਂਤ ਸਮਾਜ ਰਹਿਤ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਖੇਤਰ ਦਾ ਅਹਿਮ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਇਹ ਅਮਲ ਜਮਾਤੀ ਸਭਿਆਚਾਰਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਜਮਾਤੀ ਤੇ ਬਰਾਬਰੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁੜ-ਵਿਉਂਤਣ ਅਤੇ ਪੁਨਰ ਸਿਰਜਣ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ।
ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਇਨਕਲਾਬ ਮਨੱਖੀ ਸਰਗਰਮੀ ਦੇ ਮੂਲ ਪ੍ਰੇਰਕ ਉਦੇਸ਼, ਕਿਰਤ-ਵਿਧੀ ਹੀ ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੇ ਬਾਹਰੀ ਜਗਤ ਦੇ ਅਜ਼ਾਦ ਅਤੇ ਬਰਾਬਰੀ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਕੰਮ, ਸਾਧਨ, ਸੰਗਠਨ, ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ, ਕੀਮਤਾਂ, ਪ੍ਰਤਿਮਾਨਾ ਨੂੰ ਸਿਰਜਣਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
Name navneet kaur Class m.a 2 Roll no. 140160982
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਗਨੇਮਤ ਸੇਖੋਂ
ਗਨੇਮਤ ਸੇਖੋਂ (ਜਨਮ 29 ਨਵੰਬਰ 2000) ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਖੇਡ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਹੈ। ਉਹ ਸਕੀਟ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਮਾਰਚ 2021 ਵਿੱਚ ਆਈ.ਐਸ.ਐਸ.ਐਫ. ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੇ ਮਹਿਲਾ ਸਕੀਟ ਈਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਲਈ ਇੱਕ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਸੇਖੋਂ ਦਾ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਅਤੇ ਸੱਜੀ ਅੱਖ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਸੇਖੋਂ ਦਾ ਜਨਮ 29 ਨਵੰਬਰ 2000 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਕਰੀਅਰ
ਸੇਖੋਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ 'ਤੇ 2015 ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਉਹ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸੁਹਲ ਵਿਖੇ 2016 ਵਿੱਚ ਆਈ.ਐਸ.ਐਸ.ਐਫ. ਜੂਨੀਅਰ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 33 ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਸਨ।
2018 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸਿਡਨੀ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿਖੇ ਜੂਨੀਅਰ ਆਈ.ਐਸ.ਐਸ.ਐਫ. ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਕੀਟ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਬਣ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਨੇ 2019 ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਸੇਖੋਂ ਨੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ 2021 ਆਈ.ਐਸ.ਐਸ.ਐਫ. ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਮਹਿਲਾ ਸਕੀਟ ਈਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਲਈ ਕਿਸੇ ਮਹਿਲਾ ਈਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸੀ।
2021 ਆਈ.ਐਸ.ਐਸ.ਐਫ. ਜੂਨੀਅਰ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ, ਸੇਖੋਂ ਨੇ ਮਹਿਲਾ ਸਕੀਟ ਟੀਮ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਈਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 2000 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਔਰਤ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼
ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ
ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਤੁਗਲੁਕ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੁਲਤਾਨ ਫਿਰੋਜ਼ ਸ਼ਾਹ ਤੁਗਲੁਕ (1351-88) ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਸਲਤਨਤ 'ਤੇ 1351 ਤੋਂ 1388 ਤਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਨੂੰ 'ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਦੇ ਬਾਅਦ (ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ) ਇੱਕ ਸਰਹੱਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਇੱਥੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਆਂ ਦੀਆਂ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਹਨ।
ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੀ ਚਾਰ ਦੀਵਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਗੇਟ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾ ਗੇਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਸ (10) ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਹਰ ਗੇਟ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵੱਖਰਾ ਨਾਂ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੇਟਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ: ਦਿੱਲੀ ਗੇਟ, ਮੋਰੀ ਗੇਟ, ਬਗਦਾਦੀ ਗੇਟ, ਜ਼ੀਰਾ ਗੇਟ, ਮਖੂ ਗੇਟ, ਬਾਸੀ ਗੇਟ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰੀ ਗੇਟ, ਕਸੂਰੀ ਗੇਟ, ਮੁਲਤਾਨੀ ਗੇਟ,ਅਤੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨੀ ਗੇਟ ਆਦਿ। ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਬਗਦਾਦੀ ਗੇਟ, ਜ਼ੀਰਾ ਗੇਟ ਅਤੇ ਮੁਲਤਾਨੀ ਗੇਟ ਹੀ ਸਹੀ-ਸਲਾਮਤ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋ ਵੀ ਬਗਦਾਦੀ ਗੇਟ ਤੇ ਜ਼ੀਰਾ ਗੇਟ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹਨ ਪਰ ਮੁਲਤਾਨੀ ਗੇਟ ਦੀ ਹਾਲਤ ਬਹੁਤ ਖਸਤਾ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਗੇਟ ਮਲੀਆਮੇਟ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ
ਨਾਦੀਆ ਖ਼ਾਨ
ਨਾਦੀਆ ਖ਼ਾਨ (ਉਰਦੂ: نادیہ خان, ਜਨਮ 22 ਮਈ 1979) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਪੇਸ਼ਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਦੀਆ ਖਾਨ ਸ਼ੋਅ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਇੱਕ ਸਵੇਰ ਦੇ ਵੇਲੇ ਦਾ ਟੀਵੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਨਦੀਆ ਖਾਨ ਦਾ ਜਨਮ ਕਵੇਟਾ, ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਸਲੀ ਪਠਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਆ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੋਟੀ ਸੀ। ਖਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਅਦਾਕਾਰੀ
ਖਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਭਿਨੈ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਾਲ 1996 ਵਿੱਚ 'ਪਲ ਦੋ ਪਾਲ' ਦੇ ਸ਼ੋਅ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਸੀਨਾ ਮੋਇਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਧਨ (1997) ਨਾਲ ਪਛਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਪੀ.ਟੀ.ਵੀ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸੇ ਸਾਲ, ਐਮ ਇਜ਼ਹਾਰ ਬੌਬੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਡਰਾਮਾ, ਭਰਮ, ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖਾਨ ਨੇ ਨੌਜਵਾਨ ਯਾਸੀਰ ਨਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸਵੇਰ ਦੇ ਸ਼ੋਅ ਦੀ ਐਂਕਰਿੰਗ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
2005 ਵਿੱਚ, ਖਾਨ ਨੇ ਅਦਾਕਾਰੀ 'ਚ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਐਰੀ ਡਿਜੀਟਲ ਸੋਪ ਸੀਰੀਅਲ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਸੀਬ ਹਸਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਅਤੇ ਦਾਨਿਸ਼ ਜਾਵੇਦ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ, ਲਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸ਼ੋਇਬ ਮਨਸੂਰ ਨੇ ਖਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮ 'ਬੋਲ' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਦਿੱਤੀ।
ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ
2007 ਵਿੱਚ, ਖਾਨ ਨੂੰ ਜੰਗ ਗਰੁੱਪ ਆਫ਼ ਨਿਊਜ਼ਪੇਪਰ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ “ਓਪਰਾ ਵਿਨਫ੍ਰੇ” ਕਿਹਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1972 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਸ਼ਤੂਨ ਲੋਕ
ਸਲੇਮਪੁਰ ਸ਼ੇਖਾਂ
ਸਲੇਮਪੁਰ ਸ਼ੇਖਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਘਨੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕੈਰੀਬੀਆਈ ਨੀਦਰਲੈਂਡ
ਕੈਰੀਬੀਆਈ ਨੀਦਰਲੈਂਡ (Caribisch Nederland) ਕੈਰੀਬੀਆਈ ਸਾਗਰ ਵਿਚਲੇ ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਖ਼ਾਸ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾਵਾਂ (ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਲੋਕ-ਸੰਸਥਾਵਾਂ) ਦੇ ਝੁੰਡ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਬੋਨੇਅਰ, ਸਿੰਟ ਯੂਸਟੇਸ਼ਸ ਅਤੇ ਸਾਬਾ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ '''ਬੀ.ਈ.ਐੱਸ. ਟਾਪੂ''' ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਜ ਤਕ
ਆਜ ਤਕ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੀ ਸਮਾਚਾਰ ਟੀਵੀ ਚੈਨਲ ਹੈ। ਇਸ ਚੈਨਲ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ ਨੈਟਵਰਕ ਕੋਲ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਚਾਰ ਚੈਨਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਖੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਚੈਨਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ । ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੀਵੀ
ਵਾਮਿਕਾ ਗੱਬੀ
ਵਾਮਿਕਾ ਗੱਬੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਮਲਿਆਲਮ, ਤਾਮਿਲ, ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਵਾਮਿਕਾ ਗੱਬੀ ਦਾ ਜਨਮ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਗੋਵਰਧਨ ਗੱਬੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਬਣਨਾ ਚਾਹਿਆ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਅਠੱ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸੀਰੀਅਲ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਕਿੱਤਾ
ਇਕ ਮਾਹਿਰ ਕੱਥਕ ਨ੍ਰਿਤਕੀ ਹੈ। ਉਹ ਓਸ ਡਾਂਸ ਸ਼ੋਅ ਦੇ ਸਿਖ਼ਰ ਦੇ ਪੰਜ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਆਮਿਰ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਜੱਜ ਕੀਤਾ। ਇਸੇ ਡਾਂਸ ਸ਼ੋਅ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਜਬ ਵੀ ਮਿਟ' ਵਿਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਉਸਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਯੋ ਯੋ ਹਨੀ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਅਮਰਿੰਦਰ ਗਿੱਲ ਨਾਲ 'ਤੂੰ ਮੇਰਾ 22 ਮੈਂ ਤੇਰਾ 22' ਫ਼ਿਲਮ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਉਹ ਦੋ ਹੋਰ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ 'ਇਸ਼ਕ ਬ੍ਰਾਂਡੀ' ਅਤੇ 'ਇਸ਼ਕ ਹਾਜ਼ਿਰ ਹੈ' ਵਿਚ ਅਭਿਨੇਤਾ ਦਿਲਜੀਤ ਦੁਸਾਂਝ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਉਸਨੇ 'ਸਿਕਸਟੀਨ' ਵਿੱਚ ਤਨੀਸ਼ਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਨੇ ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮ 'ਭਾਲੇ ਮੰਚੀ ਰੋਜੂ' ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਗੱਬੀ ਨੇ ਤਾਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮ ਮਾਲਾਈ ਨੇਰਥੂ ਮਾਇਆਕਮ (2016) ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਜੋਂ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਟੋਵੀਨੋ ਥਾਮਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਲਿਆਲਮ ਫ਼ਿਲਮ 'ਗੋਧਾ' ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਸੀ। ਮਾਰਚ 2017 ਵਿੱਚ ਵਾਮਿਕਾ ਨੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਤਾਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮ, ਇਰਾਵਾਕਾਲਮ, ਜੋ ਅਸ਼ਵਿਨ ਸਰਾਵਾਨਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼ਸ਼ੀਵਾੜਾ ਅਤੇ ਸ. ਜੇ. ਸੂਰਿਆ ਨੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਵਾਮਿਕਾ ਨੇ 9 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਰਾਜ ਸੁਕੁਮਰਨ ਅਤੇ ਮਮਤਾ ਮੋਹਨਦਾਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1993 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਹਫ਼ਤਾ 2021 ਵਿੱਚ ਸੋਧੇ ਗਏ ਲੇਖ
ਰੀਵਾ ਗਾਂਗੁਲੀ ਦਾਸ
ਰੀਵਾ ਗਾਂਗੁਲੀ ਦਾਸ (ਜਨਮ 24 ਦਸੰਬਰ 1961 ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਕ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਸੇਵਾ ਕਾਡਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਉਹ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਸੰਸਥਾ ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਰੀਵਾ ਗਾਂਗੁਲੀ ਦਾਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਚਪਨ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ। ਉਸਨੇ 1984 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਉਸਨੇ 1988 ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ: ਇੱਕ ਧੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ।