cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਲਿਵਰਪੂਲ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਮਾਲਕੀ ਅਤੇ ਵਿੱਤ
ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਮੂਰਸ ਨੇ ਕਲੱਬ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਜਾਰਜ ਗਿਲਿਟ ਅਤੇ ਟੋਮ ਹਿਕਸ ਨੂੰ 6 ਫਰਵਰੀ 2007 ਨੂੰ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਸੌਦੇ ਨੇ ਕਲੱਬ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਬਕਾਇਆ ਕਰਜ਼ ਨੂੰ 218.9 ਕਰੋੜ ਪੌਂਡ ਦਾ ਮੁੱਲ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਜੋੜੀ ਨੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ੇਅਰ £ 5,000, ਜਾਂ ਕੁਲ ਸ਼ੇਅਰ ਹੋਲਡਿੰਗ ਲਈ £ 174.1 ਮਿਲੀਅਨ ਅਤੇ ਕਲੱਬ ਦੇ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਭਰਨ ਲਈ £ 44.8 ਮਿਲੀਅਨ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ। ਗਿਲਲੇਟ ਅਤੇ ਹਿਕਸ ਵਿਚਕਾਰ ਅਸਹਿਮਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿਚ ਪੱਖਪਾਤ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਕਲੱਬ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਮਾਰਟਿਨ ਬਰੋਟਨ ਨੂੰ 16 ਅਪ੍ਰੈਲ 2010 ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵਿਕਰੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਈ ਕਲੱਬ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਈ 2010 ਵਿੱਚ, ਕਲੱਬ ਦੇ ਹੋਲਡਿੰਗ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਕਰਜ਼ੇ ਵਿੱਚ £ 350 ਮੀਟਰ (ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਵਰਜਡ ਟੇਕਓਵਰ ਦੇ ਕਾਰਨ) ਹੋਣ ਦਾ ਖਦਸ਼ਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੇਬਰ ਕੈਪ ਐਮ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਡਿਟ ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ 55 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕੀਤਾ। ਰਾਇਲ ਬੈਂਕ ਆਫ ਸਕੌਟਲਡ ਸਮੇਤ ਸਮੂਹ ਦੇ ਲੈਣਦਾਰਾਂ ਨੇ ਗਿਲਿਟ ਅਤੇ ਹਿਕਸ ਨੂੰ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਬੋਰਡ ਨੂੰ ਕਲੱਬ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰੇ, ਜੋ ਕਿ ਹੋਲਡਿੰਗ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਪਤੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਜੱਜ ਮਿਸਟਰ ਫਲੋਇਡ ਨੇ ਲੈਣਦਾਰਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਲੱਬ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਲਈ ਫੈਨਵੇ ਸਪੋਰਟਸ ਸਮੂਹ (ਪੁਰਾਣਾ ਨਿਊ ਇੰਗਲਡ ਸਪੋਰਟਸ ਵੈਂਚਰਸ) ਦਾ ਰਸਤਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਗਿਲਿਟ ਅਤੇ ਹਿਕਸ ਕੋਲ ਅਪੀਲ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਕਲਪ ਸੀ। 15 ਅਕਤੂਬਰ 2010 ਨੂੰ ਲਿਵਰਪੂਲ ਨੂੰ ਫੈਨਵੇ ਸਪੋਰਟਸ ਗਰੁੱਪ ਨੂੰ 300 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਵੇਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਲਿਵਰਪੂਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਬ੍ਰਾਂਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; 2010 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਲੱਬ ਦੇ ਟ੍ਰੇਡਮਾਰਕ ਅਤੇ ਸਬੰਧਤ ਬੌਧਿਕ ਸੰਪਤੀ ਦੀ ਕੀਮਤ 141 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਹੈ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ £ 5 ਮਿਲੀਅਨ ਦਾ ਵਾਧਾ ਸੀ। ਲਿਵਰਪੂਲ ਨੂੰ ਏ.ਏ. (ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ) ਦਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਂਡ ਰੇਟਿੰਗ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ. ਅਪਰੈਲ 2010 ਵਿੱਚ ਬਿਜਨਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਫੋਰਬਸ ਨੇ ਲਿਵਰਪੂਲ ਨੂੰ ਮੈਨਚੇਸਟਰ ਯੂਨਾਈਟਿਡ, ਰੀਅਲ ਮੈਡ੍ਰਿਡ, ਆਰਸੈਨਲ, ਬਾਰ੍ਸਿਲੋਨਾ ਅਤੇ ਬੇਅਰਨ ਮਿਊਨਿਖ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਕੀਮਤੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਕਲੱਬ ਨੂੰ $ 822m (£ 532 ਮੀਟਰ) ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਕਰਜ਼ੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ। ਡਿਕਾਓਟਾਈਟਸ ਨੇ ਡੇਲਓਟ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮਨੀ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਲਿਵਰਪੂਲ ਨੂੰ ਅੱਠਵਾਂ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਮਾਲੀਆ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਮਾਰ ਹੈ। 2009-10 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਲਿਵਰਪੂਲ ਦੀ ਆਮਦਨੀ 225.3 ਮਿਲੀਅਨ ਸੀ।
ਲਿਵਰਪੂਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਇਸਦੇ ਸਫਲ ਇਤਹਾਸ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਲਿਵਰਪੂਲ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਉਦੋਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਫੁੱਟਬਾਲ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੀਡੀਆ ਫਸਟ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਲੱਬ ਬੀਬੀਸੀ ਦੇ ਮੈਚ ਆਫ ਦ ਦਿ ਡੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਐਡੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ 22 ਅਗਸਤ 1964 ਨੂੰ ਐਨਫੀਲਡ ਵਿਖੇ ਆਰਸੇਨਲ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਮੈਚ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦਿਖਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਫੁਟਬਾਲ ਮੈਚ ਲਿਵਰਪੂਲ ਅਤੇ ਵੈਸਟ ਹਾਮ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੀ ਮਾਰਚ 1967 ਲਿਵਰਪੂਲ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਨੇ ਪੀਕ ਫਲੋਇਡ ਗੀਤ  ਡਰਿਓਸ  ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ' ਤੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ "ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਇਕੱਲੇ ਇਕੱਲੇ ਹੀ ਨਹੀਂ" ਦੇ ਅੰਕਾਂ ਨੂੰ ਗਾਇਆ ਸੀ। 1988 ਐਫ.ਏ. ਕੱਪ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਕਲੱਬ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ, ਲਿਵਰਪੂਲ ਨੇ "ਅਨਿਲਫੋਰਡ ਰੈਪ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਇੱਕ ਗੀਤ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੌਨ ਬਾਰਨਜ਼ ਅਤੇ ਟੀਮ ਦੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਜਿਮੀ ਮੈਕਗੋਵਰਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀਆਂ ਹਿਲਿਸਬਰਗੋ ਤਬਾਹੀ ਦੇ ਇੱਕ ਡਰਾਮੇਮੈਂਟਰੀ ਡਰਾਮਾ, ਨੂੰ 1996 ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਐਕਸਪਲੇਸਟਨ ਟ੍ਰੇਵਰ ਹਿਕਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸਕਰਿਪਟ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਹਾਿਕਸ, ਜਿਸ ਨੇ ਤਬਾਹੀ ਵਿਚ ਦੋ ਕਿਸ਼ੋਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਗਵਾਈਆਂ ਸਨ, ਨੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਟੇਡੀਅਮਾਂ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ ਅਤੇ ਹਿਲੇਸਬਰਗੋ ਫੈਮਿਲੀਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਗਰੁੱਪ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਲਿਵਰਪੂਲ ਫਿਲਮ 'ਦਿ 51 ਸਟੇਟ' (ਜਿਸ ਨੂੰ ਫ਼ਾਰਮੂਲਾ 51 ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਵਿਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਾਬਕਾ ਅਭਿਨੇਤਾ ਫੇਲਿਕਸ ਡੀਸੁਆ (ਰਾਬਰਟ ਕਾਰਾਲੈੱਲ) ਟੀਮ ਦਾ ਅਟੁੱਟ ਸਮਰਥਕ ਹੈ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਲੀਵਰਪੂਲ ਅਤੇ ਮੈਨਚੇਸਟਰ ਯੂਨਾਈਟ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮੈਚ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ. ਕਲੱਬ ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਵਿਚ ਸਟਾਈਲ ਵਿਚ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਇੱਕ ਪਲਾਟ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਲੜਕੇ, ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਸਕਾਲੀ, ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ, ਜਿਸਨੇ ਲਿਵਰਪੂਲ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੀ ਦੌੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਟਾਈਮ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲੀਵਰਪੂਲ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੇਨੀ ਡੱਲਗਲਿ।
ਰਿਜ਼ਰਵ ਅਤੇ ਅਕੈਡਮੀ
For more details on the academy squads, see Liverpool F.C. Reserves and Academy § Academy squads.
ਸਾਬਕਾ ਖਿਡਾਰੀ
Further information: List of Liverpool F.C. players, List of Liverpool F.C. players (25–99 appearances), List of Liverpool F.C. players (fewer than 25 appearances), and Category:Liverpool F.C. players
ਖਿਡਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ
For player records, see List of Liverpool F.C. records and statistics.
ਕਲੱਬ ਕਪਤਾਨ
1892 ਵਿੱਚ ਕਲੱਬ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 45 ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲਿਵਰਪੂਲ ਐੱਫ. ਸੀ. ਦਾ ਕਲੱਬ ਕਪਤਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਲਿਵਰਪੂਲ ਨੇ ਐਵਰਟੋਨ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਂਡ੍ਰਿਊ ਹੰਨਾਹ ਕਲੱਬ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਪਤਾਨ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਆਪਣੀ ਕਲੱਬ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਐਲੇਕਸ ਰਾਇਸਬੇਕ, ਜੋ 1899 ਤੋਂ 1909 ਤੱਕ ਕਲੱਬ ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਸਨ, ਸਟੀਵਨ ਜੈਸਰ ਦੁਆਰਾ ਪਾਈ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮੇ ਪੱਕੇ ਕਪਤਾਨ ਸਨ ਜੋ 2003-04 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਰਹੇ ਲਿਵਰਪੂਲ ਕਪਤਾਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ 12 ਸੀਜ਼ਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਮੌਜੂਦਾ ਕਪਤਾਨ ਜਾਰਡਨ ਹੈਂਡਰਸਨ ਹੈ, ਜੋ 2015 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਜੈਰਾਰਡ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਹਨ।
ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ
alt=The head and torso of a man with short, brown hair. He is wearing a red shirt and a black armband.|thumb|[[ਸਟੀਵਨ ਜੈਰਾਰਡ, ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇ ਚਾਰ ਵਾਰ ਦੇ ਜੇਤੂ। ]] alt=The head and torso of a man with short, dark hair. He is wearing a red shirt.|thumb|[[ਲੁਈਸ ਸੁਰੇਜ਼|ਲੁਈਸ ਸੁਰੇਜ਼, ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਜੇਤੂ। ]]
ਸਨਮਾਨ
alt=Four trophies inside a glass cabinet. The trophies have ribbons on them and there is memorabilia next to them|thumb|ਚਾਰ ਯੂਰੋਪੀਅਨ ਕੱਪ ਦੀਆਂ ਰਿਪਲੀਕਾ ਕਲੱਬ ਦੇ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਲਿਵਰਪੂਲ 1977 ਤੋਂ 1984 ਤੱਕ ਜਿੱਤੀਆਂ ਲਿਵਰਪੂਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਟਰਾਫੀ ਲੈਂਕਸ਼ਾਇਰ ਲੀਗ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਸਨੇ ਕਲੱਬ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ। 1901 ਵਿਚ ਕਲੱਬ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਲੀਗ ਖ਼ਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ, ਜਦਕਿ ਐਫ.ਏ. ਕੱਪ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਸਫਲਤਾ 1965 ਵਿਚ ਹੋਈ। ਲਿਵਰਪੂਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਦਹਾਕਾ 1980 ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਲੱਬ ਨੇ ਛੇ ਲੀਗ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤੇ ਸਨ, ਦੋ ਐਫ ਕੱਪ, ਚਾਰ ਲੀਗ ਕੱਪ, ਪੰਜ ਚੈਰੀਟੀ ਸ਼ੀਲਡ (ਇਕ ਸ਼ੇਅਰ) ਅਤੇ ਦੋ ਯੂਰਪੀਨ ਕੱਪ।
ਕਲੱਬ ਨੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਟੀਮ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫੁੱਟਬਾਲ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਲਿਵਰਪੂਲ ਵਿਚ 2015 ਦੀ 50 ਸਾਲਾ ਮਿਆਦ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਔਸਤ ਲੀਗ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਸਥਿਤੀ (3.3) ਅਤੇ ਆਰਸੇਨਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1 900-1999 ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਔਸਤ ਲੀਗ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਔਸਤ ਲੀਗ 8.7 ਦੀ ਔਸਤ ਨਾਲ ਹੈ। ਲਿਵਰਪੂਲ ਨੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਕੱਪ, ਯੂਰਪ ਦੀ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਕਲੱਬ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਪੰਜ ਵਾਰ, ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਿਕਾਰਡ ਜਿੱਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਰੀਅਲ ਮੈਡ੍ਰਿਡ ਅਤੇ ਏ.ਸੀ. ਮਿਲਾਨ ਨੇ ਜਿੱਤੀ ਹੈ। ਲਿਵਰਪੂਲ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਯੂਰਪੀਅਨ ਜੇਤੂ, 2005 ਵਿੱਚ, ਦਾ ਮਤਲਬ ਸੀ ਕਿ ਕਲੱਬ ਨੂੰ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਟਰਾਫੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਮਲਟੀਪਲ-ਵਿਜੇਅਰ ਬੈਜ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਲਿਵਰਪੂਲ ਨੇ ਯੂਈਐਫਏ ਕੱਪ, ਯੂਰੋਪ ਦੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਕਲੱਬ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਜਿੱਤੀ ਹੈ।
ਡਬਲਸ ਐਂਡ ਟ੍ਰੈਬਲਜ਼
ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਛੋਟੇ ਕੌਮੀ ਸ਼ੀਲਡ ਅਤੇ ਯੂਈਐਫਏ ਸੁਪਰ ਕੱਪ ਵਰਗੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਨੂੰ ਡਬਲ ਜਾਂ ਟ੍ਰੈਬਲ ਵੱਲ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨੋਟਸ
ਫੁਟਨੋਟਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ
ਮਈ ਦਿਨ
ਮਈ ਦਿਨ, 1 ਮਈ ਨੂੰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਜਨਤਕ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦਾ ਲਖਾਇਕ ਹੈ। ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮਈ ਦਿਨ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦਿਨ, ਜਾਂ ਮਿਹਨਤ ਦਿਨ ਦਾ ਸਮਾਰਥੀ, ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਦਿਨ ਹੈ।
ਆਈਨਸਟਾਈਨ-ਡੀ ਸਿੱਟਰ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ
ਆਈਨਸਟਾਈਨ-ਡੀ ਸਿੱਟਰ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਸਿਰਫ ਪਦਾਰਥਕ ਫਲੈਟ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਫ੍ਰੇਡਮਨ-ਲੇਮਿਟ੍ਰੇ-ਰੌਬ੍ਰਸਟਨ-ਵਾਕਰ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਵਾਸਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਮਾਡਲ ਹੈ |
ਹਵਾਲੇ
Originally proposed by Einstein and de Sitter, Proc. Nat. Acad. Sci. USA, vol.18, 1932, 213-.
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਡਾਹਾ
ਡਾਹਾ ਜਿਆਦਾ ਭੱਜਣ ਵਾਲੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਗਲ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਲਟਕਾਈ ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਲਕੜ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਭੱਜਣ ਵੇਲੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਗਲੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਜਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਭਜਣੋ ਹੌਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕਧਾਰਾ
ਨਿਕਾਰਾਗੁਆਈ ਕੋਰਦੋਬਾ
ਕੋਰਦੋਬਾ (, ਨਿਸ਼ਾਨ: C$; ਕੋਡ: NIO) ਨਿਕਾਰਾਗੁਆ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਦੋਰਦੋਬਾ ਵਿੱਚ 100 ਸਿੰਤਾਵੋ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਪੂਸਾ ਬਾਸਮਤੀ 1121
ਪੂਸਾ ਬਾਸਮਤੀ 1121 (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Pusa Basmati 1121) ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਰੀ ਹੋਈ ਬਾਸਮਤੀ ਚਾਵਲ ਦੀ ਕਿਸਮ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਪ੍ਰਜਨਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਰਾਹੀਂ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਬਾਸਮਤੀ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਇਹ ਕਿਸਮ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਨ (IARI), ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਪਦਮਸ਼੍ਰੀ ਐਵਾਰਡੀ ਡਾ: ਵਿਜੇਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ 2003 ਦੇ ਸਾਉਣੀ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪੂਸਾ 1121 (ਪੂਸਾ ਸੁਗੰਧ 4) ਵਜੋਂ ਵਪਾਰਕ ਖੇਤੀ ਲਈ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2007 ਤੱਕ, ਇਹ ਕਿਸਮ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ 2008 ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਪੂਸਾ ਬਾਸਮਤੀ 1121 ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕਿਸਮ ਖਾਣੇ ਵਿੱਚ ਪਕਾਉਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਰਨਲ ਲੰਬਾਈ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ
ਪੂਸਾ ਬਾਸਮਤੀ 1121 ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸਦੇ ਅਨੋਖੇ ਸਫੇਦ ਰੰਗ, ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧ ਕਰਕੇ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੂਸਾ ਬਾਸਮਤੀ 1121 ਇੱਕ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਕਿਸਮ ਹੈ, ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਉੱਚੀ ਬਾਸਮਤੀ ਲਈ 9-10 ਕੁਇੰਟਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 19-20 ਕੁਇੰਟਲ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਝਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਘੱਟ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਬਾਸਮਤੀ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜਲਦੀ ਪੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਅਸਾਧਾਰਣ ਕਰਨਲ (ਦਾਣੇ) ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਅਨਾਜ ਲਈ 9 ਮਿਲੀਮੀਟਰ (0.35 ਇੰਚ) ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪੂਸਾ ਬਾਸਮਤੀ 1121 ਵਿੱਚ 2 ਤੋਂ 2.5 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਰਨਲ ਲੰਬਾਈ ਅਨੁਪਾਤ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਸਨੂੰ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਚੌਲ ਚਿਪਚਿਪਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਚੌੜਾਈ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਕਾਏ ਹੋਏ ਚੌਲ ਸੁਹਾਵਣੇ ਸੁਗੰਧ ਦੇ ਨਾਲ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਖਾਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਵਾਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਲਕਲੀ ਫੈਲਣ ਵਾਲਾ ਮੁੱਲ 7.0 ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਐਮਾਈਲੋਜ਼ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ 22% ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਚਿਰੰਜੀਵੀ
ਚਿਰੰਜੀਵੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦਾ ਅਭਿਨੇਤਾ, ਨਿਰਮਾਤਾ, ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਚਿਰੰਜੀਵੀ ਨੇ ਮਦਰਾਸ ਫਿਲਮ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਿਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਸਨੇ ਤਮਿਲ, ਕੰਨੜ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸਨੇ ਆਪਣੀ ਐਕਟਿੰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1978 ਵਿੱਚ ਪੁਨਾਧੀਰਾਲੂ ਫਿਲਮ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਦੂਜੀ ਫਿਲਮ ਪ੍ਰਣਾਮ ਖਾਰੀੜੂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਬਾਕਸ ਆਫ਼ਿਸ ਉੱਤੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ। ਚਿਰੰਜੀਵੀ ਆਪਣੇ ਬ੍ਰੇਕ ਡਾਂਸ ਵਿਚਲੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਮੁਹਾਰਤ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਅਜੇ ਤੱਕ 149 ਕਥਾ-ਚਿੱਤਰਾਂ (ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮਜ਼) ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।  ਇਸਨੂੰ 59ਵਾਂ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਜੱਜ ਵਜੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।  ਇਸੇ ਸਾਲ ਇਸਨੇ ਫਿਲਮ ਸਵਾਯਮਕਰੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਥਮ ਪ੍ਰਦਸ਼ਨ (ਪ੍ਰੀਮਿਅਰ) ਮੋਸਕੋ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਫੇਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 1988 ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਰੁਦ੍ਰਾਵੀਨਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਨਰਗਿਸ ਦੱਤ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ।
2006 ਵਿੱਚ, ਚਿਰੰਜੀਵੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਡੇ ਅਵਾਰਡ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਇਸਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਏਕਤਾ ਬਿਸ਼ਟ
ਏਕਤਾ ਬਿਸ਼ਟ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਗਤੀ ਦੀ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਵੀ ਹੈ।  ਏਕਤਾ ਬਿਸ਼ਟ ਪਹਿਲੀ ਉਤਰਾਖੰਡ ਰਾਜ ਦੀ ਔਰਤ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਲਈ ਖੇਡੀ ਹੈ।
ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਬਿਸ਼ਟ ਦਾ ਜਨਮ ਅਲਮੋਰਾ ਵਿਖੇ 8 ਫਰਵਰੀ 1986 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਟੀਮਾਂ
ਟੀਮ ਅੰਕੜੇ ਜਿਹੜੇ ਏਕਤਾ ਬਿਸ਼ਟ ਨੇ ਨਿਭਾਈ।
ਉੱਤਰੀ ਮੱਧ ਰੇਲਵੇ ਸਪੋਰਟਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਮਹਿਲਾ (2012/13)
ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਗੇਂਦਾਂ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਵਿਕੇਟ ਲੈਣਾ
ਅਕਤੂੂਬਰ 3, 2012 ਬਿਸਟ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਗੇਂਦਾਂ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਵਿਕੇਟਾਂ ਲਈਆਂ ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ. ਵਰਲਡ ਵਿਮਨ 20 ਕਲੰਬੋ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ, ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾਂ. ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾਂ ਖਿਲਾਫ਼ 8 ਓਵਰਾਂ ਵਿੱਚ 100 ਸਕੋਰਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਿਸ਼ਟ ਨੇ ਆਖਰੀ ਓਵਰ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਗੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆ ਸਨ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿਹਾੜਾ 2016 ਐਡੀਟਾਥਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਇਨ ਟਾਈਮ
ਇਨ ਟਾਈਮ (ਪਹਿਲੇ ਨਾਂ Now ਅਤੇ I'm.mortal) 2011 ਦੀ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ dystopian ਸਾਇੰਸ-ਗਲਪ ਕੰਬਾਊ ਫ਼ਿਲਮ ਜੋ ਐਂਡ੍ਰਿਊ ਨਿਕੋਲ ਨੇ ਲਿਖੀ, ਪ੍ਰੋਡਿਊਸ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਅਮਾਨਡਾ ਸਾਇਫ਼੍ਰੈਡ ਅਤੇ ਜਸਟਿਨ ਟਿੰਬਰਲੇਕ ਨੇ ਨਿਭਾਏ ਹਨ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਅਜਿਹੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਉਮਰ 25 ਵਰ੍ਹੇ ਹੋਣ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਪੁੱਠੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਦੀ ਘੜੀ ਚਾਲੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਉਹ ਵਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ਼ ਜਿਉਣ ਲਈ ਬਚਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਕੰਮ ਬਦਲੇ, ਚੋਰੀ ਜਾਂ ਧੱਕੇ ਨਾਲ਼ ਦੂਜਿਆਂ ਤੋਂ ਵਕਤ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ 28 ਅਕਤੂਬਰ 2011 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਹੋਈ।
ਸਾਰ
ਵਿਲ ਸੈਲਸ (ਜਸਟਿਨ ਟਿੰਬਰਲੇਕ) ਡੇਟਨ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਰੇਸ਼ਿਲ (ਓਲਿਵੀਆ ਵਾਈਲਡ) ਨਾਲ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਰਾਤ ਇੱਕ ਮਕਾਮੀ ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਸ਼ਰਾਬੀ ਹੈਨਰੀ ਹੈਮਿਲਟਨ (ਮੈਟ ਬੋਮਰ) ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਕਾਮੀ ਚੋਰ ਫ਼ੋਰਟ੍ਰਿਸ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮੰਡਲੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਇਰਾਦਾ ਲੁੱਟ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੈਮਿਲਟਨ, ਜੋ ਕਿ 105 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਹੈ, ਵਿਲ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਕਤੀ ਦੌਲਤ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਇੱਕ ਦੇ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਭੋਗਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵਕਤ ਹੈ। ਨਿਊ ਗਰੀਨਿਚ ਦੇ ਲੋਕ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਕਤ ਸਦਾ ਜਿਉਂਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਭੰਡਾਰ ਕਰ ਕੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰਹਿਣ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਕਰ ਕੇ ਗ਼ਰੀਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੈਮਿਲਟਨ ਸੌਂ ਰਹੇ ਵਿਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਕਤ ਦੇ 116 ਵਰ੍ਹੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਲਈ 5 ਮਿੰਟ ਬਾਕੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਇੱਕ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਪੁਲ਼ ਤੇ ਜਾ ਬਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਵਕਤ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਕੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਰਿਆ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ। ਵਿਲ ਉੱਠ ਕੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈਮਿਲਟਨ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਵਕਤ ਉਹ ਖ਼ਰਾਬ ਨਾ ਕਰੇ। ਵਿਲ ਪੁਲ਼ ਵੱਲ ਭੱਜਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੈਮਿਲਟਨ ਖ਼ੁਦਕਸ਼ੀ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰੇਮੰਡ ਲੀਓਨ, ਪੁਲਿਸ-ਵਰਗੇ ਟਾਈਮਕੀਪਰਾਂ ਦਾ ਆਗੂ, ਹੈਮਿਲਟਨ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਤਹਿਕੀਕਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗ਼ਲਤੀ ਨਾਲ਼ ਵਿਲ ਨੂੰ ਹੈਮਿਲਟਨ ਦਾ ਕਾਤਲ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਲ ਆਪਣੇ ਪਰਮ ਮਿੱਤਰ ਬੋਰੈਲ ਕੋਲ਼ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਕਤ ਵਿੱਚੋਂ 10 ਵਰ੍ਹੇ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦੋਸਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਦਸ ਵਰ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਵਿਲ ਬੋਰੈਲ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਵਕਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਸਮੇਤ ਨਿਊ ਗਰੀਨਿਚ ਜਾਣ ਲਈ ਕਰੇਗਾ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਰੇਸ਼ਿਲ ਆਪਣੇ ਵਕਤ ਦੇ 90 ਮਿੰਟ ਆਪਣਾ ਕਰਜ਼ ਚੁਕਾਉਣ ਲਈ ਖ਼ਰਚ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਕੋਲ਼ ਘਰ ਜਾਣ ਲਈ ਬੱਸ ਦਾ ਕਿਰਾਇਆ ਭਰਨ ਲਈ ਵਕਤ ਘੱਟ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਕੋਲ਼ ਕਰੀਬ ਡੇਢ ਘੰਟਾ ਬਚਦਾ ਹੈ ਜਦਕਿ ਬੱਸ ਦਾ ਡਰਾਈਵਰ ਉਸਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਰਾਇਆ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਦੋ ਘੰਟੇ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਭੱਜ ਕੇ ਡੇਟਨ ਪਹੁੰਚਣ ਤੇ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਸਕਿੰਟ ਪਿੱਛੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਨਾਲ਼ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ, "ਵਕਤ ਖ਼ਤਮ" ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਵਿਲ ਦੀ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਰੀ ਹੋਈ ਡਿੱਗਦੀ ਹੈ।
ਵਿਲ ਇੱਕ ਕਾਰ ਸੇਵਾ ਲੈ ਕੇ ਨਿਊ ਗਰੀਨਿਚ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਕੈਸੀਨੋ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਮਾਂ-ਕਰਜ਼ ਵਪਾਰੀ ਫ਼ਿਲੀਪੀ ਵਾਈਸ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਸੈਲਵੀਆ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਵਾਈਸ ਨਾਲ਼ ਪੋਕਰ ਖੇਡ ਕੇ ਉਹ 1,100 ਵਰ੍ਹੇ ਜਿੱਤ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੈਲਵੀਆ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਵਿਲ ਆਪਣੀ ਕਾਰ ਖ਼ਰੀਦ ਕੇ ਪਾਰਟੀ ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਟਾਈਮਕੀਪਰ ਉਸਨੂੰ ਗਿਰਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰੇਮੰਡ ਲੀਓਨ 2 ਘੰਟੇ ਛੱਡ ਕੇ ਵਿਲ ਦਾ ਬਾਕੀ ਸਮਾਂ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਵਿਲ ਸੈਲਵੀਆ ਨੂੰ ਢਾਲ਼ ਬਣਾ ਕੇ ਬਚ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਡੇਟਨ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱ ਫ਼ੋਰਟ੍ਰਿਸ ਆਪਣੀ ਮੰਡਲੀ ਸਮੇਤ ਉਹਨਾਂ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ 30 ਮਿੰਟ ਛੱਡ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਵਕਤ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਲ ਬੋਰੈਲ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵਕਤ ਲੈਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੋਰੈਲ ਲੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਕਰ ਕੇ ਮਰ ਗਿਆ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਸੈਲਵੀਆ ਨੂੰ ਵਕਤ ਲੈਣ ਬਦਲੇ ਆਪਣੇ ਗਹਿਣੇ ਦੇਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਲ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਕਰ ਕੇ ਫ਼ਿਰੌਤੀ ਵਜੋਂ 1,000 ਵਰ੍ਹੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿ ਵਾਈਸ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ ਅਤੇ ਵਿਲ ਸੈਲਵੀਆ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸੀ. ਰਾਜਾਗੋਪਾਲਚਾਰੀ
ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਰਾਜਗੁਪਾਲਚਾਰੀ (ਜਾਂ ਸੀ. ਰਾਜਗੁਪਾਲਚਾਰੀ ਜਾਂ ਰਾਜਾਜੀ ਜਾਂ ਸੀ.ਆਰ. (10 ਦਸੰਬਰ, 1878- 25 ਦਸੰਬਰ, 1972) ਇੱਕ ਵਕੀਲ, 'ਅਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ, ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਨੀਤੀਵਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਤਮ ਗਵਰਨਰ ਜਰਨਲ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਉਚਕੋਟੀ ਦੇ ਨੇਤਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਵੀ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਸਤੰਤਰ ਪਾਰਟੀ ਬਣਾਈ। ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸੀ।
ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਰਾਜਗੋਪਾਲਾਚਾਰੀ ਦ ਜਨਮ ਥੋਰਾਪਲੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੁਨਸਿਫ਼ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਵੈਂਕਟਰਮਨ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਰਅੰਮਾ ਦੇ ਘਰ 10 ਦਸੰਬਰ 1878 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਪਰਵਾਰ ਮਦਰਾਸ ਪ੍ਰੈਜੀਡੈਂਸੀ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਥੋਰਾਪਲੀ ਪਿੰਡ ਦਾ ਪੱਕਾ ਆਇੰਗਾਰ ਪਰਵਾਰ ਸੀ।
ਇੱਕ ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਬੀਮਾਰ ਬੱਚਾ, ਰਾਜਗੋਪਾਲਾਚਾਰੀ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ ਨਿਰੰਤਰ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇਰ ਨਹੀਂ ਜੀਵੇਗਾ। ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਥੋਰਾਪੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਫਿਰ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਹੋਸੂਰ ਚਲੇ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਗੋਪਾਲਾਚਾਰੀ ਨੇ ਹੋਸੂਰ ਆਰ.ਵੀ. ਗੌਰਮਿੰਟ ਬੁਆਏਜ਼ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ।. ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ 1891 ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1894 ਵਿੱਚ ਸੈਂਟਰਲ ਕਾਲਜ, ਬੰਗਲੌਰ ਤੋਂ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਇਆ। ] ਰਾਜਗੋਪਾਲਾਚਾਰੀ ਨੇ ਮਦਰਾਸ ਦੇ ਪ੍ਰੈਜੀਡੈਂਸੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੋਂ ਉਸਨੇ 1897 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।
ਰਾਜਗੋਪਾਲਾਚਾਰੀ ਨੇ 1897 ਵਿੱਚ ਆਲੇਮੇਲੂ ਮੰਗਲਮਾਮਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਬੱਚੇ ਸੀ, ਤਿੰਨ ਬੇਟੇ: ਸੀ ਆਰ ਨਰਸਿਮਹਨ, ਸੀ ਆਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਸਵਾਮੀ, ਅਤੇ ਸੀ ਆਰ ਰਾਮਸਵਾਮੀ, ਅਤੇ ਦੋ ਬੇਟੀਆਂ: ਲਕਸ਼ਮੀ ਗਾਂਧੀ (ਪਹਿਲਾ ਨਾਂ ਰਾਜਾਗੋਪਾਲਾਚਾਰੀ) ਅਤੇ ਨਾਮਾਗਿਰੀ ਅਮਾਮਲ ਸੀ ਆਰ। ਮੰਗਲਮਾ ਦੀ ਮੌਤ 1916 ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਰਾਜਗੋਪਾਲਾਚਾਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਆਪ ਲੈ ਲਈ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਰਾਜਗੋਪਾਲਾਚਾਰੀ ਨਰਸਿੰਮਹਾ 1952 ਅਤੇ 1957 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਗਿਰੀ ਤੋਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ 1952 ਤੋਂ 1962 ਤੱਕ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾਗਿਰੀ ਲਈ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਲਿਖੀ। ਰਾਜਗੋਪਾਲਾਚਾਰੀ ਦੀ ਧੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇਵਦਾਸ ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆi  ਉਸਦੇ ਪੋਤਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨੀਕਾਰ ਰਾਜਮੋਹਨ ਗਾਂਧੀ, ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਰਾਮਚੰਦਰ ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਜਪਾਲ ਗੋਪਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗਾਂਧੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਪੜਪੋਤੇ, ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਰਾਜਗੋਪਾਲਾਚਾਰੀ ਕੇਸਾਵਨ, ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਟਰੱਸਟੀ ਹਨ।
ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ
ਰਾਜਗੋਪਾਲਾਚਾਰੀ ਦੀ ਜਨਤਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ 1900 ਵਿੱਚ ਸੇਲਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। 28 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 1906 ਦੇ ਕਲਕੱਤਾ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਡੈਲੀਗੇਟ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਕਾਰਕੁਨ ਬਾਲ ਗੰਗਾਧਰ ਤਿਲਕ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਉਹ 1911 ਵਿੱਚ ਸਲੇਮ ਮਿਉਂਸਪਲਿਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਿਆ। 1917 ਵਿਚ, ਉਹ ਮਿਉਂਸਿਪਲ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 1917 ਤੋਂ 1919 ਤੱਕ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਸਲੇਮ ਮਿਊਂਸਪੈਲਟੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਲਿਤ ਮੈਂਬਰ ਦੀ ਚੋਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ। 1917 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਦੇਸ਼ ਧ੍ਰੋਹ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਕਾਰਕੁਨ ਪੀ. ਵਰਦਾਰਜੂਲੂ ਨਾਇਡੂ ਦਾ ਪੱਖ ਲਿਆ। ਅਤੇ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਰੋਲਟ ਐਕਟ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਰਾਜਗੋਪਾਲਾਚਾਰੀ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਸਟੀਮ ਨੈਵੀਗੇਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਵੀ. ਚਿਦੰਬਰਮ ਪਿਲਾਈ ਦਾ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਦੋਸਤ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਕਾਰਕੁਨ ਐਨੀ ਬੇਸੈਂਟ ਅਤੇ ਸੀ. ਵਿਜੇਰਾਘਵਾਚਾਰੀਆ ਦੀ ਭਰਪੂਰ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਦਾ ਪਾਤਰ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1878
ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਮੂਵੀ ਡੈਟਾਬੇਸ
ਆਈਐਮਡੀਬੀ (ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਮੂਵੀ ਡੈਟਾਬੇਸ, IMDb) ਇੱਕ ਆਨਲਾਈਨ ਡੈਟਾਬੇਸ ਹੈ ਜੋ ਅਦਾਕਾਰਾਂ, ਫ਼ਿਲਮਾਂ, ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਕੇ ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਸਟ, ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਕਰੂ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨੀਆਂ, ਪਲਾਟ ਸੰਖੇਪ, ਟ੍ਰੀਵੀਆ, ਫੈਨ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਰੇਟਿੰਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਆਈ.ਐਮ.ਡੀਬੀ. ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਅਕਤੂਬਰ 1990 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ 1998 ਤੋਂ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਕੰਪਨੀ ਅਧੀਨ ਹੈ।
ਮਈ 2019 ਤੱਕ, ਆਈਐਮਡੀਬੀ ਦੇ ਇਸ ਦੇ ਡੇਟਾਬੇਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 6 ਮਿਲੀਅਨ ਸਿਰਲੇਖ (ਐਪੀਸੋਡਾਂ ਸਮੇਤ) ਹਨ ਅਤੇ 9.9 ਮਿਲੀਅਨ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ, ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ 83 ਮਿਲੀਅਨ ਰਜਿਸਟਰਡ ਉਪਭੋਗਤਾ ਹਨ।
ਆਈਐਮਡੀਬੀ ਨੇ 1990 ਵਿੱਚ ਯੂਜ਼ਨੇਟ ਸਮੂਹ "rec.arts.movies" ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਦੇ ਡੇਟਾਬੇਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1993 ਵਿੱਚ ਵੈੱਬ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਏ।
ਡਾਟਾਬੇਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਡੇਟਾ ਵਾਲੰਟੀਅਰ ਯੋਗਦਾਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਈਟ ਰਜਿਸਟਰਡ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਇੰਦਰਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਪਾਦਨ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਤੱਥਾਤਮਕ ਡੇਟਾ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਦੇ ਸਾਬਤ ਟਰੈਕ ਰਿਕਾਰਡ ਵਾਲੇ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੀਡੀਆ ਉਤਪਾਦਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਦੇ ਕਾਸਟ, ਕ੍ਰੈਡਿਟਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਨਸੰਖਿਆ ਲਈ ਜੋੜਾਂ ਜਾਂ ਸੁਧਾਰਾਂ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਫੀਚਰ
ਸਾਰੇ ਰਜਿਸਟਰਡ ਉਪਭੋਗਤਾ ਆਪਣੀ ਸਾਈਟ ਦਾ ਨਾਮ ਚੁਣਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗੁਮਨਾਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਪੇਜ ਹੈ ਜੋ ਰਜਿਸਟਰਡ ਉਪਭੋਗਤਾ ਕਿੰਨੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਿੱਜੀ ਫਿਲਮ ਰੇਟਿੰਗਾਂ (ਉਪਭੋਗਤਾ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ) ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 2015 ਤੋਂ, "ਬੈਜ" ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਜੋ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਜਿਸਟਰਡ ਉਪਭੋਗਤਾ ਨੇ ਕਿੰਨੇ ਯੋਗਦਾਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਹ ਬੈਜਸ ਸੁਤੰਤਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੋਟੋਆਂ, ਟ੍ਰਿਵੀਆ, ਬਾਇਓਸ, ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕੁਲ ਯੋਗਦਾਨ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਹਨ। ਜੇ ਰਜਿਸਟਰਡ ਉਪਭੋਗਤਾ ਜਾਂ ਵਿਜ਼ਟਰ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਆਈਐਮਡੀਬੀ ਪੇਜ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਪਭੋਗਤਾ / ਵਿਜ਼ਟਰ ਆਈਐਮਡੀਬੀਪੀਰੋ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਦਰਜ ਕਰਵਾ ਕੇ ਉਸ ਪੰਨੇ ਵਿੱਚ ਫੋਟੋਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਕੋਈ ਇੱਕ ਸੂਚੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਆਈਟਮਾਂ ਦੇ ਹਰੇਕ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਪੇਜ ਤੇ ਕੋਈ ਸੂਚਕਾਂਕ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ (ਪਲਾਟ ਦੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ) ਹਰੇਕ ਉਤਪਾਦ ਦੇ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਡੇਟਾ ਪੇਜਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਫਿਲਮ ਨੂੰ 1 ਤੋਂ 10 ਦੇ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ ਰੇਟ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਮਿਣਤੀ ਨੂੰ, ਬੈਲਟ-ਸਟਫਿੰਗ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਲਗਾਏ ਗਏ ਆਨਲਾਈਨ ਫਿਲਟਰਾਂ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਵੇਟਿਡ ਮੀਨ-ਰੇਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹਰੇਕ ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਜਨਵਰੀ 2019 ਵਿੱਚ, ਆਈਐਮਡੀਬੀ ਨੇ ਫ੍ਰੀਡਾਈਵ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਮੁਫਤ ਫਿਲਮ ਸਟ੍ਰੀਮਿੰਗ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਜੋ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਵਾਲੀ ਸੇਵਾ ਜੋ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੁਤੰਤਰ ਸਿਰਲੇਖ ਸੋਨੀ ਪਿਕਚਰਜ਼ ਤੋਂ ਲਾਇਸੰਸਸ਼ੁਦਾ ਹਨ।
ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੀਵੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ
ਮਾਲਿਨੀ ਰਾਜੂਰਕਰ
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ। ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਉਸਨੇ ਸਾਵਿਤਰੀ ਗਰਲਜ਼ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਲਜ, ਅਜਮੇਰ ਵਿੱਚ ਗਣਿਤ ਪੜ੍ਹਾਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਉਸੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਨੇ ਅਜਮੇਰ ਸੰਗੀਤ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਸੰਗੀਤ ਨਿਪੁਨ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕੀਤਾ, ਗੋਵਿੰਦਰਾਵ ਰਾਜੂਰਕਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਭਤੀਜੇ, ਜੋ ਕਿ ਉਸਦੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪਤੀ, ਵਸੰਤਰਾਓ ਰਾਜੂਰਕਰ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ
ਮਾਲਿਨੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਗੀਤ ਉਤਸਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੁਣੀਦਾਸ ਸੰਮੇਲਨ (ਮੁੰਬਈ), ਤਾਨਸੇਨ ਸਮਾਰੋਹ (ਗਵਾਲੀਅਰ), ਸਵਾਈ ਗੰਧਰਵ ਫੈਸਟੀਵਲ (ਪੁਣੇ), ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਲਾਲ ਫੈਸਟੀਵਲ (ਦਿੱਲੀ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1"> ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1941
ਪਾਲ ਸਵੀਜੀ
ਪਾਲ ਮਰਲਰ ਸਵੀਜੀ (10 ਅਪਰੈਲ 1910 – 27 ਫਰਵਰੀ 2004) ਇੱਕ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਸਿਆਸੀ ਕਾਰਕੁਨ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜੀ ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਮੰਥਲੀ ਰਿਵਿਊ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੰਪਾਦਕ ਸਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ
ਐਦਿਨ
ਐਦਿਨ ਤੁਰਕੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਸੂਬੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਜੈ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ
ਜੈ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਸੰਗਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਮੱਧ ਭਾਰਤ
ਮੱਧ ਭਾਰਤ, ਜਿਸਨੂੰ ਕੀ ਮਾਲਵਾ ਯੂਨੀਅਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਸੀ। ਇਹ 28 ਮਈ 1948 ਨੂੰ 25 ਭਾਰਤੀ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਇਆ, ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਰਤੀ ਏਜੰਸੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ। ਜੀਵਾਜੀਰਾਓ ਸਿੰਧੀਆ ਇਸਦਾ ਰਾਜਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਇਆ। ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਐਕਟ 1947 ਦੇ ਪਾਸ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਰਿਆਸਤਾਂ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਪੂਰਣ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰ ਹੋ ਗਈਆਂ।
ਜੈ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮੱਧ ਭਾਰਤ
ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਖੇਤਰ 46,478 ਵਰਗ ਮੀਲ (120,380 km2) ਸੀ। ਗਵਾਲੀਅਰ ਇਸਦੀ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਅਤੇ ਇੰਦੌਰ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ। ਇਸਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਦੱਖਣ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਬੰਬੇ ਰਾਜ, ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ, ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਵਿੰਧੀਆ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਭੋਪਾਲ ਰਿਆਸਤ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਰਾਜ ਦੀ ਜਿਆਦਾਤਰ ਆਬਾਦੀ ਹਿੰਦੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਲੋਕ ਸਨ।
1 ਨਵੰਬਰ 1956 ਨੂੰ ਮੱਧ ਭਾਰਤ ਵਿੰਧੀਆ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਭੋਪਾਲ ਰਿਆਸਤ ਨਾਲ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਏ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
ਪਰੌਂਠਾ
ਪਰੌਂਠਾ ਇੱਕ ਫਲੈਟ ਬਰੈਡ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿਚੋਂ ਉਪਜਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਹਾਲੇ ਵੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਬਰਮਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਕਣਕ ਉਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਖੇਤਰ ਦਾ ਰਵਾਇਤੀ ਭੋਜਨ ਹੈ। ਪਰੌਂਠਾ, ਪਰਾਂਤ ਅਤੇ ਆਟਾ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਯੋਗ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ ਗੁੰਨੇ ਹੋਏ ਆਟੇ ਦਾ ਪਕਵਾਨ। ਵਿਕਲਪਿਕ ਸਪੈਲਿੰਗਜ਼ ਅਤੇ ਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰੰੰਥਾ, ਪੈਰਾਉਂਥਾ, ਪ੍ਰਥਾਂ, ਪਰਾਉਂਠੇ (ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ), ਪੋੋਰੋਟਾ (ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ), ਪਲਾਤਾ (ਉਚਾਰਨ: [ਪਾਲੇਲਾ]; ਬਰਮਾ ਵਿੱਚ), ਬਰੋਟਾ (ਸਿਲਲੇਤੀ ਵਿੱਚ) ਅਤੇ ਫਾਰਟਾ (ਮੌਰੀਸ਼ੀਅਸ, ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਅਤੇ ਮਾਲਦੀਵਜ਼) ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਹਿੰਦੀ ਸ਼ਬਦ ਪਰਾਂਠਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ (S. ਉੱਤੇ, ਜਾਂ ਪਾਰ + ਸਥਾਨ, ਜਾਂ ਸਥਿਤੀ:) ਕਈ ਭਰਪੂਰ ਕਣਕ ਪਰਾਥਾਵਾਂ ਦੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਨਸੋਲਾਸਾ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜੋ 12 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਹੈ ਜੋ ਸੋਮਸ਼ਵਰਾ III ਦੁਆਰਾ ਸੰਕਲਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕਰਨਾਟਕ ਤੋਂ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਖਾਣਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਹਾਰੀ ਪਕਵਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਾਣਾ
ਰਿਪੁਦਮਨ ਸਿੰਘ ਰੂਪ
ਰਿਪੁਦਮਨ ਸਿੰਘ ਰੂਪ (ਜਨਮ 9 ਫ਼ਰਵਰੀ 1935) ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਹੈ।
ਰਿਪੁਦਮਨ ਸਿੰਘ ਰੂਪ ਦਾ ਜਨਮ 9 ਫ਼ਰਵਰੀ 1935 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਬੱਸੀ ਪਠਾਣਾਂ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪਟਿਆਲਾ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੰਜਾਬ (ਹੁਣ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ, ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਦਾਦਕਾ ਖੰਨੇ ਲਾਗੇ ਡਡਹੇੜੀ ਪਿੰਡ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਂ ਗਿਆਨੀ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਦਰਦ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਂ ਸ੍ਰੀ ਮਤੀ ਮਾਇਆ ਦੇਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਉਘੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਧੀਰ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਦੇਨਿਜਲੀ
ਤੁਰਕੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਂਤ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਸੂਬੇ
ਪਨਾਮਾਈ ਬਾਲਬੋਆ
ਬਾਲਬੋਆ (ਨਿਸ਼ਾਨ: B/.; ISO 4217: PAB), ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਡਾਲਰ ਸਮੇਤ ਪਨਾਮਾ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਨਾਂ ਸਪੇਨੀ ਖੋਜੀ ਬਾਸਕੋ ਨੁਞੇਸ ਦੇ ਬਾਲਬੋਆ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਜੋਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਬਾਲਬੋਆ ਵਿੱਚ 100 ਸਿੰਤੇਸੀਮੋ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਗੁਰਦਾਸ ਰਾਮ ਆਲਮ
ਗੁਰਦਾਸ ਰਾਮ ਆਲਮ (29 ਅਕਤੂਬਰ 1912 - 27 ਸਤੰਬਰ 1989) ਇੱਕ ਲੋਕ ਕਵੀ ਹੈl ਉਸ ਨੇ ਪੇਂਡੂ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਦਲਿਤ ਵਰਗ ਦੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾl
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਗੁਰਦਾਸ ਰਾਮ ਆਲਮ ਦਾ ਜਨਮ 29 ਅਕਤੂਬਰ 1912 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਬੁੰਡਾਲਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜਲੰਧਰ (ਪੰਜਾਬ) ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਜੀਉਣੀ ਤੇ ਪਿਤਾ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਮੌਕਾ ਨਾ ਮਿਲ ਸਕਿਆ। ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਕੁਝ ਸਿੱਖਣ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਚਾਹਤ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲਿਖਣ-ਪੜ੍ਹਨ ਯੋਗ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਗੁਰਦਾਸ ਰਾਮ ਆਲਮ ਸਮਾਜ ਦੇ ਲਿਤਾੜੇ ਹੋਏ ਤੇ ਲੁੱਟ-ਖਸੁੱਟ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਵਰਗ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰ ਚੁੱਕੇ ਆਤਮ-ਸਨਮਾਨ ਨੂੰ ਜਿਊਂਦਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹੱਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕ ਕੀਤਾ। ਗੁਰਦਾਸ ਰਾਮ ਆਲਮ ਪ੍ਰੋ: ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਮਕਾਲੀ ਸੀ। ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕਿਰਤੀ ਕਾਮਿਆਂ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੇ ਕੰਜਕਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਨਾਇਕ/ਨਾਇਕਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ “ਖੇਤਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਛੇਤੀ ਹੀ ਲੋਕ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ‘ਸਿੰਧ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਵੀ’ ਕਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਸ਼ੌਕ ਸਨ- ਪੜ੍ਹਨਾ, ਲਿਖਣਾ ਅਤੇ ਤਾਸ਼ ਖੇਡਣਾ। 1935-36 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ‘ਕੋਇਟਾ’ ਨਾਂ ਦੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਜਿਸਦੇ 1945 ਤੱਕ ਉਹ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ। ਉਹ “ਪੰਜਾਬੀ ਦਿਹਾਤੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸਭਾ” ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੇ। ਫਿਰ ਵੀ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੌਕ ਸਦਕਾ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਕੋਲੋਂ ਹੀ ਚੰਗਾ ਸੋਹਣਾ ਪੜ੍ਹਨਾ ਲਿਖਣਾ ਸਿੱਖਿਆ।
ਕਾਵਿ ਨਮੂਨਾ
ਗੀਤ ਲੰਬੜਾਂ ਦੀ ਕੰਧ ਟੱਪ ਕੇ, ਮੁੰਡਾ ਕੰਡਿਆਂ 'ਚੋਂ ਬੇਰ ਲਿਆਇਆ। ਤਲੀ ਉੱਤੇ ਜਾਨ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਹਨੇ ਬੇਰੀ ਦੇ ਪਿੰਡੇ ਨੂੰ ਹੱਥ ਪਾਇਆ। ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਰੋਕ ਨਾ ਸਕੀ, ਨਵੇਂ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਦੀਵਾਰ ਪੁਰਾਣੀ। ਨੱਸ ਕੇ ਅੰਦਰ ਲੁਕ ਗਈ, ਕੁੰਡਾ ਮਾਰ ਕੇ ਵੱਡੀ ਚੁਧਰਾਣੀ। ਮੁੱਛਾਂ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਫੇਰ ਕੇ, ਨਾਲੇ ਖੰਘਿਆ ਤੇ ਨਾਲੇ ਮੁਸਕਾਇਆ। ਲੰਮੇਂ ਪੈ ਗਏ ਪੈਰ ਸੁੰਘਕੇ, ਕੁੱਤਾ ਭੌਂਕਿਆ ਨਾ ਕੋਈ ਵੀ ਸਿ਼ਕਾਰੀ। ਬਿੱਟ ਬਿੱਟ ਝਾਕਦੇ ਰਹੇ, ਚੌਕੀਦਾਰ ਤੇ ਲੰਬੜ ਪਟਵਾਰੀ। ਦੂਰੋਂ ਵਿਸ ਘੋਲਦੇ ਰਹੇ, ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਨਾ ਕੋਈ ਵੀ ਆਇਆ। ਲੰਬੜਾਂ ਦੀ ਕੰਧ ਟੱਪ ਕੇ, ਮੁੰਡਾ ਬੇਰੀਆਂ 'ਚੋਂ ਬੇਰ ਲਿਆਇਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ
ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਕਦਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ
ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਕਦਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ
ਕਿਸੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਐਸੀਆ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਜੋ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ,ਜਿਹੜੀਆਂ ਉਸ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਾਲੇ ਜਨ ਸਮੂਹ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਝਲਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਸੂਚੀ ਵਿਚਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਇਕੋ ਜਿੰਨੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।ਇਹ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੀ ਕਿਸੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਕਦਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਵੈਧੀਨਤਾ
ਸਵੈਧੀਨਤਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਕਦਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਕਦਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਹੀ ਬਾਕੀ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਉਸਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਜੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਇਸੇ ਕਦਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪੇਸ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਫਰੀਦਾ ਬਾਰਿ ਪਰਾਇਐ ਬੈਸਣਾ ਸਾਂਈ ਮੁਝੇ ਨਾ ਦੇਹਿ।। ਪੰਜਾਬੀ ਆਚਰਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋਣਾ ਮੋਤ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਦੇ ਆਸਰੇ ਜਿਉਣ ਨਾਲੋਂ ਤਾਂ ਨਾ ਜੀਉਣਾ ਵਧੇਰੇ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਆਪਣੀ ਸਵੈਧੀਨਤਾ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇਸ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਜਾਨਾਂ ਵੀ ਵਾਰ ਸਕਦੇ ਹਨ
ਕਿਰਤ
ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਰਤ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹਤੱਵ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਕ ਸੱਚ ਨਾਲ ਇਕਮਿਕ ਕਰਕੇ ਜੀਵਨ ਵਿਉਤਣਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਸਾਰ ਹੈ। ਵਿਹਲੜ,ਕੰਮਚੋਰ,ਮੱਖਟੂ ਤੇ ਲੋਟੂ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਅਤਿਅੰਤ ਨਿੰਦਾਜਨਕ ਤੇ ਵਰਜਿਤ ਸਥਿਤੀ ਹੈ। ਕੰਮ ਕਿਰਤ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਕਠੋਰ ਸਾਧਨਾ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਤਕੜੇ ਜੁੱਸੇ ਦਾ ਮੂਲ ਆਧਾਰ ਸੋ੍ਤ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਰਤੀ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਹ ਆਦਰ ਉਸਦੀ ਕਿਰਤ ਵਿੱਚੋਂ ਕਮਾਇਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾਰਥਮੁਖਤਾ
ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਯਥਾਰਥਮੁਖਤਾ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਮਨੁਖੀ ਜੀਵਨ ਤੋ ਭਾਜ, ਅਪਸਾਰ,ਤਿਆਗ ਦਾ ਕੋਈ ਸੰਕਲਪ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਇਸ ਜੀਵਨ ਨੂੰ 'ਮਾਇਆ ' ਨਹੀਂ ਸਗੋ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸੱਚ ਮੰਨਣ ਦੀ ਮੂਲ ਦਿ੍ਸ਼ਟੀ ਦਾ ਅਹਿਮ, ਪਰਿਣਾਮ ਹੈ।ਇਹ ਜੱਗ ਮਿੱਠਾ,ਅਗਲਾ ਕਿਸੇ ਨਾ ਡਿੱਠਾ।ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਜੱਗ ਨੂੰ ਹੀ ਸੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਸਵਰਗ ਨਰਕ ਦੀ ਲੋਚਾ ਜਾ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਗੈਰ ਸਮਾਜੀ ਸੰਕਲਪ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸਰੋਕਾਰ ਨਹੀਂ।
ਭਰਾਤਰੀਭਾਵ
ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਭਰਾਤਰੀਭਾਵ (ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਾਂਝ) ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਕਦਰ ਹੈ।ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਾਂਝ ਗੂੜੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਪਰਿਵਰਤਨ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਾਂਝ ਟੁੁੱਟਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਔਰਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਬੈਲ (ਦੂਜੇਲੀ) ਨਹੀ
ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਬੇਲ ਜਾਂ ਦੂਜੇਲੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬਣ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜਿਕ,ਆਰਥਿਕ,ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਜਿੰਦ ਮਾਣਯੋਗ,ਸਿਰੜੀ ਅਤੇ ਅਸਤਿਤਵਮੂਲਕ ਲੋੜਾਂ ਦੀ ਸਾਕਾਰ ਹੋਂਦ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਮਰਦ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਪਰ ਔਰਤ ਦੱਬੀ ਹੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ | ਔਰਤ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਮੁੱਖ ਕਦਰ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਹੁਣਾਚਾਰੀ
ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਹੁਣਾਚਾਰੀ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਕਦਰ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਸਵੈਧੀਨ ਹੋਦ ਵਿੱਚ ਉਪਜਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਹੁਣੇ ਨੂੰ ਸਵੈਧੀਨ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਘਰ ਹੀ ਸਮਝੋ " ।ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਹਰੋ ਆਏ ਨੂੰ ਮਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਸਹਿਜ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਢਾਲ ਲੈਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ
ਬਰਵਾਲਾ (ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ)
ਬਰਵਾਲਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ-1 ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਲੁਧਿਆਣਾ - 1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਲੁਧਿਆਣਾ-1 ਦੇ ਪਿੰਡ
ਚੈਨ ਸਿੰਘ ਚੈਨ
ਕਾਮਰੇਡ ਚੈਨ ਸਿੰਘ ਚੈਨ (27 ਅਗਸਤ 1917 — 8 ਜਨਵਰੀ 2016) ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਯਾਦਗਾਰ ਕਮੇਟੀ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਟਰੱਸਟੀ, ਉੱਘੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮੀ, ਲੇਖਕ, ਸੂਝਵਾਨ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਆਗੂ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੇਰਾ ਸਿਆਸੀ ਜੀਵਨ (ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ), ਕਾਮਰੇਡ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਸੁਤੰਤਰ (ਜੀਵਨੀ), ਕਿਰਤੀ ਪਾਰਟੀ (ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਸਮੇਂ), ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਗ਼ਦਰੀ ਬਾਬਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਨਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1917 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2016
ਔਰਤਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ ਹਿੰਸਾ
ਔਰਤਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ ਹਿੰਸਾ Violence against women ਜਿਸ ਨੂੰ ਲਿੰਗ ਅਧਾਰਿਤ ਹਿੰਸਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਹਿੰਸਕ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਲੜਕੀਆਂ ਤੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਘਿਰਨਾ ਦੇ ਅਪਰਾਧ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਲਈ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ " ਔਰਤਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ ਹਿੰਸਾ ਰੋਕੂ ਘੋਸ਼ਣਾ ਪੱਤਰ " ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਿਆਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ," ਔਰਤਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ ਹਿੰਸਾ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਤੌਰ  ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਕਤ ਦੇ ਗੈਰ-ਬਰਾਬਰੀ ਵਾਲੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ।" ਅਤੇ " ਔਰਤਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ ਹਿੰਸਾ ਇੱਕ ਨਿਰਨਾਕਾਰੀ ਸਮਾਜਿਕ ਬਣਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਹੇਠਲੀ ਥਾਂ  ਦਿੰਦਾ ਹੈ ."
ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸੱਕਤਰ ਕੌਫੀ ਅੰਨਾਨ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਫੰਡ ਦੀ ਵੇਬਸਾਇਟ ਤੇ ਇਸ ਤਰਾਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ,  ," ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ ਹਿੰਸਾ ਇੱਕ ਮਹਾਮਾਰੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ ‌‌‌‌‌‌‌.ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ  ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਹਰ ਤਿੰਨ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਔਰਤ ਕੁੱਟ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸੰਭੋਗ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨਾਲ ਦੁਰਵਿਹਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ . ਦੁਰਵਿਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਆਮ ਤੌਰ ਕੇ ਕੋਈ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਜਾਣਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।  ਔਰਤਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਕਈ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ . ਇਹ ਹਿੰਸਾ ਵਿਅਕਤੀਗਤ, ਸਮਾਜ ਵੱਲੋਂ ਜਾਂ ਰਾਜ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਲਾਤਕਾਰ, ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ, ਜਿਨਸੀ ਤਸ਼ਦੱਦ, ਪ੍ਰਜਨਨ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ, ਕੰਨਿਆ ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ, ਮਾਪਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਜਿਨਸੀ ਚੋਣ  ਆਦਿ . ਕੁਝ ਤਸ਼ਦੱਦ ਸਮਾਜ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਇੱਜ਼ਤ ਲਈ ਕਤਲ, ਦਹੇਜ ਹੱਤਿਆ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਸਮਝਨਾ, ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣਾ ਜਾਂ ਹਜੂਮੀ ਕਤਲ. ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਤਸ਼ਦੱਦ ਵਿੱਚ ਜ਼ੰਗੀ ਬਲਾਤਕਾਰ, ਜਿਨਸੀ ਹਿੰਸਾ, ਵਿਵਾਦ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿਨਸੀ ਗ਼ੁਲਾਮੀ, ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਨਸਬੰਦੀ, ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਗਰਭ ਗਿਰਾਉਣ,ਪੁਲਿਸ ਜਾਂ ਫ਼ੌਜ ਵੱਲੋਂ ਜਿਨਸੀ ਵਧੀਕੀਆਂ, ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਮੱਗਲਿੰਗ, ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਵੇਸਵਾ ਗਮਨੀ ਆਦਿ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ
ਥਾਮਸਨ ਰਾਇਟਰਜ਼ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਰਵੇਖਣ ਅਨੁਸਾਰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਪਹਿਲੇ ਦਸ ਬਦਤਰੀਨ ਅਤੇ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨੇ ਹਰ ਨਾਗਰਿਕ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਬੋਲਣ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ, ਧਰਮ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ, ਆਪਣੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮੁੱਲਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਰਹਿਣ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਉੱਪਰ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦੋਇਮ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਸਮਾਜਿਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਅਣਮਨੁੱਖੀ ਮੁੱਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਕਰੂਰ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀਵਾਦ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਮ ਉਦਯੋਗ
ਇਜ਼ਮਿਰ
ਇਜ਼ਮਿਰ (ਤੁਰਕ: İzmir, ਆਟੋਮਾਨ ਤੁਰਕ: إزمير ਇਜਮਿਰ, ਯੂਨਾਨੀ: Σμύρνη Smýrnē, ਆਰਮੀਨਿਆਈ: Իզմիր ਇਜਮਿਰ, ਇਤਾਲਵੀ: Smirne, ਲਾਦੀਨੋ: Izmir) ਤੁਰਕੀ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅਵਸਥਾਨ ਇਜਮਿਰ ਦੀ ਖੜੀ ਉੱਤੇ ਹੈ ਏਗੇਨ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੋਲ। ਇਹ ਇਜਮਿਰ ਸੂਬਾ ਦਾ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਜਮਿਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ 9 ਮੇਟਰੋਪਾਲਿਟਨ ਜਿਲ੍ਹੇ ਹੈ। ਇਹ ਹੈ ਬਾਲਸੋਵਾ, ਬੋਰਨੋਵਾ, ਬੂਕਾ, ਸਿਗਿਲ, ਗਾਜਿਏਮਿਰ, ਗਿਉਜੇਲਬਾਹਸੇ, ਕਾਰਸਿਆਕਾ, ਕੋਨਾਕ ਅਤੇ ਨਾਰਲਿਦੇਰੇ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਸੂਬੇ
ਕੁਟਹਆ
ਤੁਰਕੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਂਤ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਸੂਬੇ
ਡਕਾਲਾ
left|thumb| ਸ੍ਰੀ ਮੋਹਨ ਲਾਲ ਸ਼ਰਮਾ ਆਰਥਿਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਡਕਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਸਨੌਰ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ 12 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਇਸਦੀ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁੱਲ ਵੱਸੋਂ 4594 ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ 2410 ਮਰਦ ਅਤੇ 2184 ਔਰਤਾਂ ਸਨ | ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਵਸੋਂ ਵਿਚੋਂ 2759 ਲੋਕ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਸਨ |ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 841 ਅਤੇ ਅਨੁਸੂਚਤ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 1413 ਸੀ| ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਫੀ ਸਮਾਂ ਇਹ ਪਿੰਡ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਥੋਂ ਜਿਆਦਾਤਰ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਐਮ ਐਲ ਏ ਬਣਦੇ ਰਹੇ ਹਨ | ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ 2010 ਤੋ ਤਾਇਨਾਤ ਆਰਥਿਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸ੍ਰੀ ਮੋਹਨ ਲਾਲ ਸ਼ਰਮਾ ਇਸ ਪਿੰਡ ਪਿੰਡ ਦੇ ਜੰਮਪਲ ਹਨ |
ਮੈਕਰੋ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ
ਮੈਕਰੋ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ (Macroeconomics, ਯੂਨਾਨੀ ਅਗੇਤਰ makro- ਯਾਨੀ "ਵੱਡਾ" ਅਤੇ economics ਯਾਨੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ) ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ, ਬਣਤਰ, ਵਿਹਾਰ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਨਿਰਣਾ-ਨਿਰਮਾਣ ਨੂੰ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ ਤੇ (ਨਾ ਕਿ ਵੱਖ ਵੱਖ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ) ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਇਕਾਈ ਵਜੋਂ ਪੂਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦਾ ਅਧਿਅਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮੈਕਰੋ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਮਦਨ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਿਵੇਸ਼ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਖਰੀਦ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ, ਮੁਦਰਾਸਫੀਤੀ ਅਤੇ ਬੱਚਤ, ਅਰਥਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਰੋਜਗਾਰ ਦਾ ਪੱਧਰ, ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਬਜਟ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਭੁਗਤਾਨ ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਆਦਿ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤਾਰਾ-ਸੂਚਕਾਂ ਦਾ ਅਧਿਅਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ
ਮੁਗਲਾ ਸੂਬਾ
ਮੁਗਲਾ ਸੂਬਾ ਤੁਰਕੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸੂਬਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਸੂਬੇ
ਕੜੀ
ਦੋ ਛਤੀਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮੋਟੇ ਟੰਬੇ ਨੂੰ ਕੜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਕੁੜੀਆਂ ਉਪਰ ਸਲਵਾੜ ਰੱਖ ਕੇ ਹੀ ਛੱਤ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਕੁੜੀਆਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਜਿਹੀਆਂ ਵਿੰਗੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਕੁੜੀਆਂ ਵਿਚ ਵਰਗੇ ਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਵਰਗਾ ਲੱਕੜ ਦੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਇਕ ਪੱਚਰ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਜੋ ਕੜੀ ਨੂੰ ਛਤੀਰ ਉਪਰ ਪਾਉਣ ਸਮੇਂ ਸਿੱਧੀ ਰੱਖਦੀ ਸੀ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਲੱਕੜ ਆਮ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਹਰ ਜਿਮੀਂਦਾਰ ਦੇ ਖੇਤ ਵਿਚ ਰੁੱਖ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਘਰ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਹੀ ਛਤੀਰ ਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਲੱਕੜ ਨੂੰ ਚੀਰਨ ਵਾਲੀ ਆਰੀ ਦੀ ਅਜੇ ਕਾਢ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੱਕੜ ਮਿਲਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਘੜ ਕੇ ਕੁੜੀਆਂ ਬਣਾ ਲਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ।
ਹੁਣ ਤਾਂ ਇੰਜਣਾਂ ਨਾਲ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਆਰੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਲੱਕੜ ਸਿੱਧੀ ਚੀਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਛੱਤ ਪਾਉਣ ਲਈ ਕੜੀਆਂ ਦੀ ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਅੰਤਰ-ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ
Etic v. emic perspectives
ਅੰਤਰ-ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਿਐਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਇਨਵਰਾਰਿਟੀ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਵਿਹਾਰ, ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਲਈ ਖੋਜ ਢੰਗਾਂ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਇੱਕ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਕੁਝ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਏ ਕਿ ਸਰਬ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਉਸਾਰੂਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿੰਨੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਕਿਉਂਕਿ ਹੋਰ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਣ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਕੇਂਦਰੀ ਥੀਮਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਿਧਾਂਤ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਬੋਧ, ਖੁਦ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ, ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਉਦਾਸੀ ਵਰਗੇ ਮੁੱਦੇ, ਬਾਹਰੀ ਵੈਧਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਹੋਰ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਨੂੰ "ਨਿਰਯਾਤ" ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੁੜ-ਜਾਂਚ ਕਰਦਾ ਹੈ ਢੰਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਜੋ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਅੰਤਰ-ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਵਿਧੀਵਾਦੀ ਖਾਮੀਆਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਧਾਂਤਕ ਅਤੇ ਵਿਧੀਵਾਦੀ ਅਧਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਕਮੀਆਂ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਕ੍ਰਾਸ-ਕਲਚਰਲ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵੱਲ ਵਧੇਰੇ ਮੋੜ ਰਹੇ ਹਨ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਂ ਰਸਾਇਣ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਸਰਵਵਿਆਪੀਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਅੰਤਰ (ਪਰਿਵਰਤਨ) ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਜਦੋਂ ਕਿ ਅੰਤਰ-ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ WWII ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਮਾਮੂਲੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਸੀ, 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਵਧਣ ਲੱਗੀ। 1971 ਵਿੱਚ, ਅੰਤਰ-ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਖੋਜ ਲਈ ਅੰਤਰ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਸੁਸਾਇਟੀ (ਐਸ.ਸੀ.ਸੀ.ਆਰ.) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ 1972 ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ-ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਆਈ.ਏ.ਸੀ.ਸੀ.ਪੀ.) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਇਹ ਸ਼ਾਖਾ ਫੈਲਾਉਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਵਰਤਾਰੇ ਦੇ ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਧ ਰਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਰਹੀ ਹੈ।
Cross-cultural psychology is differentiated from cultural psychology, which refers to the branch of psychology that holds that human behavior is strongly influenced by cultural differences, meaning that psychological phenomena can only be compared with each other across cultures to a limited extent. In contrast, cross-cultural psychology includes a search for possible universals in behavior and mental processes. Cross-cultural psychology "can be thought of as a type [of] research methodology, rather than an entirely separate field within psychology". In addition, cross-cultural psychology can be distinguished from international psychology which centers around the global expansion of psychology especially during recent decades. Nevertheless, cross-cultural psychology, cultural psychology, and international psychology are united by a common concern for expanding psychology into a universal discipline capable of understanding psychological phenomena across cultures and in a global context.
ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਛੇਤੀ ਕੰਮ
ਕ੍ਰਾਸ-ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਮੁਡਲੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਰ ਅਤੇ ਸਟੀਨਥਲ ਦੀ ਜਰਨਲ ਜ਼ੀਟਸਚ੍ਰਿਫਟ ਫਰ ਵਲਕਰਪਸੀਚੋਲੋਜੀ ਅੰਡਰ ਸਪ੍ਰੈਚਵਿਸਸੇਨਕਾਫਟ [ਲੋਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਜਰਨਲ] ਵਿੱਚ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ 1860 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਐਚ.ਆਰ. ਰਿਵਰਸ (1864–1922) ਦੁਆਰਾ ਵਧੇਰੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਿਸਨੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਗਿੰੳਨੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਟੋਰੇਸ ਸਟਰੇਟਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਾਤਮਕ ਗਤੀ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਆਧੁਨਿਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਵਿਲਹੈਲਮ ਵਾਂਟ ਨੇ, ਵਾਲਕਰਪਸਾਈਕੋਲੋਜੀ (ਇਤਿਹਾਸਕ ਪੱਖੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ) ਉੱਤੇ ਦਸ ਖੰਡਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੰਡਾਂ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਸੀਮਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ। ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ, ਵਾਂਟ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਫ੍ਰਾਂਜ਼ ਬੋਅਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੂਥ ਬੈਨੇਡਿਕਟ ਅਤੇ ਮਾਰਗਰੇਟ ਮੀਡ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਹ ਜਾਪਾਨ, ਸਮੋਆ ਅਤੇ ਗਿੰੳਨੀ ਵਰਗੀਆਂ ਪੱਛਮੀ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਵਰਤਾਰੇ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਵਰਤਾਰੇ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮਨਪਸੰਦ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਅੰਤਰ-ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵੈਧਤਾ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਕਰਨ।
ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸੰਬੰਧ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਸਭ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਵਹਾਰ ਤੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ. ਮਾਲੀਨੋਵਸਕੀਆ ਨੇਮ ਇਸ ਵਿਚਾਰ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਵ ਵਿਆਪੀ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਆਮ ਖੋਜ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਮਾਜ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਝਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਵਹਾਰ' ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ. ਕ੍ਰਾਸ-ਕਲਚਰ ਦੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਇਮਿਕ / ਐਟਿਕ ਵੱਖਰੇਵੇਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ. ਇਮਿਕ ਪਹੁੰਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਵਿਹਾਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇੱਕ ਸਭਿਆਚਾਰ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ; ਐਟਿਕ ਪਹੁੰਚ ਸਭਿਆਚਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੇ ਵਿਹਾਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ. ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਅੰਤਰ-ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਖੋਜ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰੋ ਜਿਸਨੂੰ ਸੂਡੋਐਟਿਕ ਪਹੁੰਚ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਇਹ ਸੂਡੋਐਟਿਕ ਪਹੁੰਚ ਦਰਅਸਲ ਇੱਕ ਪੱਛਮੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਇੱਕ ਏਮਿਕ ਅਧਾਰਤ ਪਹੁੰਚ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਐਟਿਕ ਪਹੁੰਚ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ. ਇਰਵਾਈਨ ਅਤੇ ਕੈਰਲ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਬੁੱਧੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਲੈ ਕੇ ਆਏ, ਇਹ ਜਾਂਚ ਕੀਤੇ ਬਗੈਰ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਮਾਪ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕੀ ਸੀ. ਇਸ ਨੂੰ ਸੂਡੋਮੇਟਿਕ ਕੰਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
ਖੋਜ ਅਤੇ ਕਾਰਜ
ਡੱਚ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਜੀਰਟ ਹੋਫਸਟੇਡੀ ਨੇ 1970 ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਈ ਬੀ ਐਮ ਦੇ ਮੁੱਲਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਖੋਜ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਹੋਫਸਟੇਡੀ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਹਿਲੂ ਸਿਧਾਂਤ ਨਾ ਸਿਰਫ ਅੰਤਰ-ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਰਗਰਮ ਖੋਜ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈਉਸਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੰਮ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਸਭਿਆਚਾਰ ਚਾਰ ਪਹਿਲੂਆਂ ਤੇ ਭਿੰਨ ਹਨ: ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਦੂਰੀ, ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ। ਤਾ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼, ਮਰਦਾਨਗੀ-ਰਤਵਾਦ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਵਾਦ-ਸਮੂਹਕਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਚੀਨੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਨੇ ਦੇਸੀ ਚੀਨੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਵਾਂ ਪਹਿਲੂ ਜੋੜਿਆ - ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰੁਝਾਨ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਨਫੂਸੀਅਨ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) - ਜੋ ਕਿ ਚੀਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਮਾਈਕਲ ਮਿੰਕੋਵ ਨਾਲ ਵਰਲਡ ਵੈਲਯੂਜ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਛੇਵਾਂ ਪਹਿਲੂ ਜੋੜਿਆ - ਅਨੰਦ ਕਾਰਜ ਬਨਾਮ ਸੰਜਮ।
ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਹੋਫਸਟੇਡੀ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਮੈਕਸੁਨੇਏ (2002) ਦੁਆਰਾ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬੇਰੀ ਏਟ ਅਲ. ਹੋਫਸਟੇਡੀ ਦੇ ਕੁਝ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿਓ, ਵਿਅਕਤੀਵਾਦ ਅਤੇ ਸਮੂਹਕਤਾਵਾਦ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਕਲਪਿਕ ਉਪਾਵਾਂ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਰੱਖੋ. ਦਰਅਸਲ, ਵਿਅਕਤੀਵਾਦ-ਸਮੂਹਕਤਾਵਾਦ ਦੀ ਬਹਿਸ ਖੁਦ ਮੁਸਕਿਲ ਸਾਬਤ ਹੋਈ ਹੈ, ਸਿਨਹਾ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ (1994) ਦੀ ਦਲੀਲ ਹੈ ਕਿ ਮਜ਼ਬੂਤ ਵਿਅਕਤੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਸਮੂਹਕਵਾਦੀ ਰੁਝਾਨ ਇਕੋ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ (ਉਹ ਇਸ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਕਰਦੇ ਹਨ )। ਕੁਦਰਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਰੇਖਿਕ ਮਾਪਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਧੇਰੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕ ਅਧਾਰ ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਨਾ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਅਣਚਾਹੇ ਅਯਾਮੀ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀਆਂ ਵਿੱਚ।
ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਕਲੀਨਿਕਲ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ
ਕ੍ਰਾਸ-ਕਲਚਰਲ ਕਲੀਨਿਕਲ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ (ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ, ਜੈਫਰਸਨ ਫਿਸ਼ ਅਤੇ ਸਲਾਹ ਮਾਹਰ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕਾਂ (ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ, ਲਾਰੈਂਸ ਐਚ. ਗਰਸਟਿਨ, ਰਾਏ ਮੂਡਲੀ, ਅਤੇ ਪੌਲ ਪੇਡਰਸਨ  ) ਨੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਲਈ ਅੰਤਰ-ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਹਨ. ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਵੇ ਪੀ. ਜੀਲੇਨ, ਜੂਰੀਸ ਜੀ. ਡਰੈਗਨਜ਼, ਅਤੇ ਜੇਫਰਸਨ ਐਮ. ਫਿਸ਼ ਦੀ ਸਿਰਲੇਖ ਵਜੋਂ, "ਬਹੁ-ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਕਾseਂਸਲਿੰਗ ਅਤੇ ਥੈਰੇਪੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ" ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਵਿੱਚ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਕਈ ਅਧਿਆਇ ਹਨ. ਜੋਨ ਡੀ. ਕੋਸ-ਚੀਓਨੋ, ਲੂਈਸ ਬਾਕਾ ਅਤੇ ਲੂਈਸ ਏ ਵਰਗਾ ਸਭ ਕੁਝ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ (ਮੈਕਸੀਕਨ ਅਮੈਰੀਕਨ ਅਤੇ ਮੈਕਸੀਕਨ ਅੱਲ੍ਹੜ ਉਮਰ ਦੇ ਸਮੂਹ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਚੈਪਟਰ ਵਿਚ: ਸਭਿਆਚਾਰ 'ਤੇ ਫੋਕਸ) ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਥੈਰੇਪੀ ਦੇ ਢੰਗ ਵਿੱਚ ਲੈਟਿਨੋਜ਼ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ "ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਥੈਰੇਪੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ "ਚੌਥੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ" ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ / ਅੱਲੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ ਹੁਣ ਬਹੁ-ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਦੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਸੂਚੀਬੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ਕੁਵੈਤ, ਚੀਨ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਸਰਬੀਆ। ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, "ਬਹੁਸਭਿਆਚਾਰਕਤਾ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ, ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਿਆਪਕ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਨਾ" ਦੇ ਚੈਪਟਰ ਵਿੱਚ, ਹਾਰਡਿਨ ਐਲ.ਕੇ. ਕੋਲਮੈਨ, ਅਤੇ ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਜੇ. ਲਿੰਡਵਾਲ ਨੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਕਾਉਂਸਲਿੰਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਹ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਹੁ-ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਯੋਗਤਾ ਹੋਣ ਅਤੇ ਇਸ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ' ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਨਸਲੀ ਪਿਛੋਕੜ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਈ ਹਾਲੀਆ ਖੰਡਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀਆਂ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕੌਂਸਲਿੰਗ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਦੌਰਾਨ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਦੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ।
ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦਾ ਪੰਜ-ਕਾਰਕ ਮਾਡਲ
ਕੀ ਅਮਰੀਕੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਅੰਤਰ-ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕਾਂ ਨੇ ਅਕਸਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ. ਇਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ, ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੇ ਕਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਵਾਲੇ ਲਕਸ਼ਿਕ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਧਿਐਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱ .ਿਆ ਹੈ ਕਿ ਐਕਸਟਰਾਵਰਜ਼ਨ, ਸਹਿਮਤੀ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਰ ਦੇ ਕਾਰਕ ਲਗਭਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਤੰਤੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਜ਼ੁਰਬੇ ਲਈ ਖੁੱਲਾਪਣ ਕਈ ਵਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ. ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਕੁਝ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜਾਂ ਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ. ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੋਜਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਐੱਫ.ਐੱਫ.ਐੱਮ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਢਾਂਚਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੰਤਰ-ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਖੋਜ ਅਤੇ ਖੋਜ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹੋਰ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਗੁਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਐੱਫ ਐੱਫ ਐੱਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ traਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
ਭਾਵਨਾ ਦੇ ਨਿਰਣੇ
ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਅਕਸਰ ਹੈਰਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ. ਅੰਤਰ-ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਪਾਲ ਏਕਮਾਨ ਨੇ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੇ ਅੰਤਰ-ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਰਣਾਵਾਂ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕੀਤੀ. ਉਸ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਦਸ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਭਾਵਨਾ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ. ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਤੀਬਰ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਤੀਬਰ ਸਨ। ਇਹ ਖੋਜਾਂ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਚਿਹਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਫਿਰ ਵੀ, ਇਹ ਨੋਟ ਕਰਨਾ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ ਕਿ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅੰਤਰ ਸਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੇ ਭਾਵਨਾ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨੂੰ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ।
ਜਦੋਂਕਿ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਯੁਕਿਨ ਹੁਆਂਗ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਨੇ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਜੋ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇੱਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਤੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਲੇਬਲ ਲਗਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹੁਆਂਗ ਏਟ ਅਲ।(2001) ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੀਨੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਚਿਹਰੇ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੀ ਅਮਰੀਕੀ ਧਾਰਨਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਚੀਨੀ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਅਮਰੀਕੀ ਭਾਗੀਦਾਰ ਜਿੰਨੇ ਕੁ ਕੁਸ਼ਲ ਨਹੀਂ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਨੂੰ ਸਮਝਣ।ਹ ਖੋਜਾਂ ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਲਈ ਸਮਰਥਨ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਨਿਰਣੇ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ-ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅੰਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।।ਹੁਆਂਗ ਏਟ ਅਲ। (2001) ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਏਸ਼ੀਅਨ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਮੁੱਲ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਬਿਹਤਰ ਸਮਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿ ਕਿਉਂ ਕੁਝ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੀ ਜਾਂ ਤਾਂ ਵੱਖਰੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ। ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ, ਜਿਵੇਂ ਹੁਆਂਗ ਏਟ ਅਲ। (2001) ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਆਮ ਹੈ ਕਿ 'ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਭਾਵਨਾਵਾਂ' ਦਾ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵਾਗਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ।ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਫੈਸਲਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਰ-ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਲਈ ਇਹ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਟਰੰਕਾ ਏਟ ਅਲ। (2018) ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ: "ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਿਛਲੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਆਮ ਸਿਧਾਂਤਕ ਢਾਂਚਾ ਅਜੇ ਵੀ ਗਾਇਬ ਹੈ।" ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਫਰੇਮਵਰਕ ਚ ਜੋ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰਤਾ ਦੇ ਪੰਜ ਮੁੱਖ ਭਾਗਾਂ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਖੇੜਦਾ ਹੈ: “1) ਭਾਵਨਾ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ, 2) ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਧਾਰਨਾਤਮਕ ਗਿਆਨ, 3) ਭਾਵਨਾ-ਸੰਬੰਧੀ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ, 4) ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮ, ਭਾਵ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਨੁਭਵ ਲਈ ਨਿਯਮ, ਅਤੇ 5) ਨਿਯਮ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰੋ ਭਾਵ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਲਈ ਨਿਯਮ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations
ਲੋਕ-ਸਿਆਣਪਾਂ
ਲੋਕ-ਸਿਆਣਪਾਂ:
ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਬੁਝਾਰਤ, ਬੁਝਾਵਲ ਕਥਾ, ਕਹਿਮੁਕਰਨੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ, ਲਤੀਫੇ, ਅਖਾਣ-ਮੁਹਾਵਰੇ, ਪ੍ਰਸੰਗ ਆਦਿ ਅਨੇਕਾਂ ਲਘੂ ਕਲਾ ਰੂਪ ਆਪਣੀ ਵਿਲੱਖਣ ਹੋਂਦ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੋਕ-ਸਿਆਣਪਾਂ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਵਿਲੱਖਣ ਕਲਾ ਰੂਪ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਮਾਨਵੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ-ਸਿਆਣਪਾਂ ਦਾ ਬਾਹਰੀ ਰੂਪ ਭਾਵੇਂ ਅਤਿਅੰਤ ਸਰਲ ਇਕਹਿਰਾ ਤੇ ਸਧਾਰਨ ਜਿਹਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਕੁੱਖ ਵਿਚ ਜੀਵਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤਜ਼ਰਬਾ, ਗਹਿਰਾ ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਕਠੋਰ ਤੇ ਕੌੜਾ ਸੱਚ ਲੁੱਕਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਟੋਟਕੇ ਨੁਮਾ ਕਾਵਿ ਟੁਕੜੇ ਅਸਲ ਵਿਚ ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸੱਚ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿਆਣੇ ਬੋਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। “ਸਿਆਣਪ ਦਾ ਟੋਟਾ ਤਰਕ ਪ੍ਰਧਾਨ ਤਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਇਸ ਦਾ ਗਿਆਨ ਵਿਗਿਆਨਕ ਹੋਵੇ। ਸਿਆਣਪ ਦਾ ਟੋਟਾ ਤਾਂ ਸਮੂਹ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਦੁਆਰਾ ਘੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰਵ ਪ੍ਰਮਾਣਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵਿਅਕਤੀ ਘੜ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਬਹੁਤੇ ਸਿਆਣਪ ਦੇ ਟੋਟੇ ਵੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।” ਦਾਨਸ਼ਿਵਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹੱਡਾਂ ’ਤੇ ਹੰਢਾਏ ਤਜ਼ਰਬੇ ਦਾ ਨਿਚੋੜ ਹਨ ਲੋਕ ਸਿਆਣਪਾਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਵਿ ਟੁਕੜਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਪੇਸ਼ ਹੋਈਆਂ ਅਟੱਲ ਸਚਾਈਆਂ ਜਨਸਮੂਹ ਲਈ ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। “ਲੋਕ-ਸਿਆਣਪਾਂ ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਆਪ-ਮੁਹਾਰੀ ਚਾਲ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਤੋਂ ਲੋਕ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਭੁੱਲੇ ਭਟਕੇ, ਗੁੰਮਰਾਹ ਹੋਏ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਹੀ ਮਾਰਗ ਲਈ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।” ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਅਤੇ ਸਾਰਥਿਕਤਾ ਇਕ ਪਾਸੇ ਤਾਂ ਸਬੰਧਿਤ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੂਹ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਕ ਕਲਾ ਰੂਪ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਇਹ ਕਾਵਿ ਟੋਟੇ, ਭਾਸ਼ਾਈ ਪੱਧਰ ਉਤੇ ਆਪਣੇ ਹੁਨਰ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਜਦੋਂ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ-ਸਿਆਣਪਾਂ ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸੱਚ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਤਾਂ ਇਹ ਸ਼ੰਕਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸੱਚ ਤਾਂ ਅਖਾਣ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕੀ ਅਖਾਣ ਤੇ ਲੋਕ-ਸਿਆਣਪਾਂ ਇਕੋ ਚੀਜ਼ ਹੈ? ਇਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦਾ ਉੱਤਰ ਨਹੀਂ ਵਿਚ ਹੋਵੇਗਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਲੋਕ-ਸਿਆਣਪਾਂ ਤੇ ਅਖਾਣਾਂ ਭਾਵੇਂ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਲੋਕ-ਸਾਹਿਤ ਰੂਪ ਲੋਕ-ਜੀਵਨ ਦੇ ਸੱਚ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰੰਤੂ ਲੋਕ-ਸਿਆਣਪਾਂ ਅਤੇ ਅਖਾਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਗਟਾਏ ਗਏ ਲੋਕ ਸੱਚ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਉਣ ਦਾ ‘ਅੰਦਾਜ’ ਤੇ ‘ਮਜਾਜ’ ਵੱਖਰਾ-ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸੌ ਗਜ ਰੱਸਾ, ਸਿਰੇ ਤੇ ਗੰਢ ਵਾਕ ਅਖਾਣ ਤਾਂ ਹੈ ਪਰ ਲੋਕ ਸਿਆਣਪ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਇਹ ਕਹੇ ਕਿ:
ਨਾਰ ਕਲਹਿਣੀ, ਕੌੜੇ ਗਾਂ, ਸੱਭੇ ਸੋਖੀਆਂ ਜਾਣ।
ਤਾਂ ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸੱਚ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਹ ਕਾਵਿ ਟੁਕੜਾ ਲੋਕ-ਸਿਆਣਪ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਅਖਾਣ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਲੋਕ-ਸਿਆਣਪਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਅਖਾਣਾਂ ਨਾਲ ਰਲਗਡ ਕਰਕੇ ਦੇਖਣ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਇਸ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਲੋਕ-ਸਿਆਣਪਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਵੱਖਰੇ ਰੂਪਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਦੇਖਣ ਦੇ ਯਤਨ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਉਂਜ ਵੀ ਅਖਾਣ ਤੇ ਲੋਕ-ਸਿਆਣਪਾਂ ਵਿਚ ਅੰਤਰ-ਨਿਖੇੜ ਕਰਨਾ ਕਾਫ਼ੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਕਾਰਜ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।
ਲੋਕ ਸਿਆਣਪਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੇਸ਼ ਹੋਇਆ ਸੱਚ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਗਹਿਰਾ ਵੀ ਬਹੁਅਰਥੀ ਤੇ ਬਹੁਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੀ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਖਾਣ ਇਸ ਸੱਚ ਦੀ ਕੇਵਲ ਇਕੋ ਪਰਤ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
“ਅਖਾਣ ਭਾਵੇਂ ਅਕਾਰ ਵਿਚ ਲੰਮਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਛੋਟਾ ਉਸ ਦੀ ਪਰਤ ਇਕਹਿਰੀ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਲੋਕ-ਸਿਆਣਪਾਂ ਅੰਦਰ ਦੂਹਰੀ ਤੀਹਰੀ ਪਰਤ ਵੀ ਦੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਵੇਂ ਹੀ ਅਖਾਣ ਲਈ ਕਾਵਿਕਤਾ ਦਾ ਤੱਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਦੋਂ ਕਿ ਲੋਕ-ਸਿਆਣਪ ਅਕਸਰ ਹੀ ਕਾਵਿਕ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।” ਇਥੇ ਕਾਵਿਕਤਾ ਦਾ ਅਰਥ ਕਵਿਤਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕਾਵਿ ਦਾ ਇਕ ਲੱਛਣ ਮਾਤਰ ਹੈ। ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਅਖਾਣਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਸਿਆਣਪਾਂ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਇਸ ਕਥਨ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੇ ਹਨ:
1.     ਬੁੱਢੀ ਘੋੜੀ ਲਾਲ ਲਗਾਮ।
2.     ਅੰਨ੍ਹੀ ਕੁਕੜੀ, ਖਸ ਖਸ ਦਾ ਚੋਗਾ।
ਅਖਾਣਾਂ ਦੇ ਇਹਨਾਂ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿਚ ਕਾਵਿਕ ਅੰਸ਼ ਸ਼ਾਮਿਲ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਅਖਾਣ ਫਿਰ ਵੀ ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸੱਚ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਲੋਕ-ਸਿਆਣਪਾਂ ਅਕਸਰ ਹੀ ਕਾਵਿਕ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿਚ ‘ਲੋਕ ਸੱਚ’ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ:
1.     ਪਰ ਘਰ ਗਈ ਨਾ ਬਹੁੜਦੀ, ਪੋਥੀ ਕਲਮ ਤੇ ਨਾਰ
ਟੁੱਟੀ ਫੁੱਟੀ ਆ ਮੁੜੇ, ਜੇ ਮੋੜੇ ਕਰਤਾਰ।
2.     ਮਾਂਹ ਵਿਰਲੇ ਤਿਲ ਸੰਘਣੇ, ਮਹੀਆਂ ਜਾਏ ਕੱਟ
ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਅਖਾਣ ਲਈ ਤੁਕਾਂ ਵਾਲੇ ਵਾਕੰਸ਼ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਲੋਕ ਸਿਆਣਪਾਂ ਅਕਸਰ ਹੀ ਕਾਵਿਕ ਤੁਕਾਂਤ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਾਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।