cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਕ੍ਰੈਟੀਲਸ
ਕ੍ਰੈਟੀਲਸ (Κρατύλος, ਕ੍ਰੈਟਾਈਲਸ) 5 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਜਾਂ ਆਖਿਰ 'ਚ ਹੋਇਆ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਐਥਨੀਅਨ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਸੀ, ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਫਲਾਤੂਨ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਕ੍ਰੈਟੀਲਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਚਿੱਤਰਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਹੇਰਾਕਲਿਟਅਨ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦਾ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵਕ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪਲੇਟੋ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਹੇਰਾਕਲਿਟਸ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਘੱਟ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਉਹ 'ਏਫੇਸਸ ਦੇ ਹੇਰਾਕਲਿਟਸ' ਦੇ ਚੇਲੇ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ। ਆਧੁਨਿਕ ਜੀਵਨੀ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਉਸਦੀ ਜਨਮ ਤਰੀਕ ਬਾਰੇ ਸਹਿਮਤੀ ਨਹੀਂ ਬਣਾਈ ਹੈ, ਪਲੈਟੋ ਜਾਂ ਸੁਕਰਾਤ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾਯੋਗ ਉਮਰ ਲਈ ਵਿਕਲਪਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹਿਸ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਕ੍ਰੈਟੀਲਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਅਰਸਤੂ ਦੇ ਅਲੰਕਾਰਵਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ 5 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਐਥਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਅਤੇ ਸਰਗਰਮ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਸੀ ਅਤੇ ਸੁਕਰਾਤ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪਲੈਟੋ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈਂਦਾ ਸੀ।
ਕ੍ਰੇਟੀਲਿਜ਼ਮ
ਸਮਕਾਲੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਕ੍ਰੈਟੀਲਿਜ਼ਮ ਕ੍ਰੈਟੀਲਸ ਦੇ ਫਲੂਕਸ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਪੁਨਰ ਸਿਰਜਿਤ ਸੰਸਕਰਣ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਜੋ ਪਲੈਟੋ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ ਜਾਹਿਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪੂਰਬੀ ਚਿੰਤਕਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਬੋਧੀ ਅਰਧ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਕਵੀ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਏ.ਡੀ. ਹੋਪ ਨੇ 1979 ਵਿੱਚ ' ਦ ਨਿਉ ਕ੍ਰੈਟਲਸ' ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੀ ਕਾਵਿ-ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਸਤਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਸ਼ਰਲੀ ਟੈਂਪਲ
ਸ਼ਰਲੀ ਟੈਂਪਲ ਬਲੈਕ (ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਟੈਂਪਲ; 23 ਅਪਰੈਲ 1928 – 10 ਫਰਵਰੀ 2014) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਗਾਇਕਾ, ਨਾਚੀ ਅਤੇ ਜਨ ਸੇਵਿਕਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1928 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2014
ਨਮਿਨਾਥ ਜੀ
ਨਮਿਨਾਥ ਜੀ  ਜੈਨ ਧਰਮ  ਦੇ ਇੱਕੀਸਵੇਂ ਤੀਰਥੰਕਰ ਹਨ।  ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਮਿਥਿਲਾ  ਦੇ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪੱਖ ਦੀ ਅਸ਼ਟਮੀ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਨਛੱਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਵਿਪ੍ਰਾ ਰਾਨੀ ਦੇਵੀ  ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਰਾਜਾ ਫਤਹਿ ਸੀ।
ਹਾਰ ਸਿੰਗਾਰ
ਹਾਰ ਸਿੰਗਾਰ ਇੱਕ ਫੁੱਲਦਾਰ ਦਰਖਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਸਿੰਗਾਰ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਪਰਿਜਾਤ, ਬੰਗਲਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਉਲੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਰਖਤ ਉੱਤੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਸਫੇਦ ਫੁੱਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਫੁੱਲ ਦੀ ਡੰਡੀ ਨਾਰੰਗੀ ਰੰਗ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਬਨਸਪਤੀਕ ਨਾ ਨਿਕਟੇਂਥਿਸ ਆਰਬੋਰਟਰਿਸਟਿਸ ਹੈ। ਹਾਰ ਸਿੰਗਾਰ ਉੱਤੇ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਫੁੱਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਫੁੱਲ, ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਛਾਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਔਸ਼ਧੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਰਾਜ ਪੁਸ਼ਪ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੁੱਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਔਸ਼ਧੀ ਪੌਦੇ
ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮਿ ਜੀ
ਨੇਮਿਨਾਥ ਜੀ  ( ਜਾਂ,ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮਿ ਜੀ  )  ਜੈਨ ਧਰਮ  ਦੇ ਬਾਈਸਵੇਂ ਤੀਰਥੰਕਰ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੈਨ ਧਰਮ
ਚੀਨੀ ਸਦੀ
ਚੀਨੀ ਸਦੀ (ਸਰਲ ਚੀਨੀ: 中国世纪; ਰਵਾਇਤੀ ਚੀਨੀ: 中國世紀) ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਘੜਿਆ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੇ ਚੀਨ ਦਾ ਬੋਲਬਾਲਾ ਰਹੇਗਾ, ਠੀਕ ਉਂਜ ਹੀ ਜਿਵੇਂ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਅਮਰੀਕੀ ਸਦੀ ਅਤੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਦੀ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਦੱਸਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੀਨੀ ਆਰਥਿਕਤਾ 1830 ਦੇ ਪੂਰਵ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਵੇਗੀ ਜਦੋਂ ਚੀਨੀ ਅਰਥਵਿਅਸਥਾ ਦਾ ਸੰਸਾਰ ਅਰਥਵਿਅਸਥਾ ਤੇ ਬੋਲਬਾਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਚੀਨੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਕੁੱਝ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਬਣ ਜਾਵੇਗੀ।
ਬਹਿਸ
ਹਾਰਵਰਡ ਕੈਨੇਡੀ ਸਕੂਲ ਦਾ ਇੱਕ ਰਿਸਰਚ ਫੈਲੋ ਮਾਈਕਲ ਬੈਕਲੇ, ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ:
ਮਾਈਕਲ ਬੈਕਲੇ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਸਚਮੁਚ ਟਰਮੀਨਲ ਗਿਰਾਵਟ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੇ ਨਵਵਣਿਜਵਾਦੀ ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀਆਂ ਅਪਣਾ ਲੈਣੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਫੌਜੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਭੱਜ ਜਾਣਾ ਸੀ। "ਪਰ ਜੇਕਰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਗਿਰਾਵਟ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਗਰ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਅਤੇ ਚੌਧਰ ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹਨ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਉਲਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖ ਕੇ ਚੀਨ ਦੀ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਕਾਇਮ ਰੱਖ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਅਭਿਲਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਥ ਪਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਬੈਕਲੇ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਚੌਧਰੀ ਹੋਣ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਹੈ—ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ 1990 ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਰਡਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਾਭ ਲਈ ਉਲਟਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤਾ,ਸਗੋਂ ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦਾ ਮੌਜੂਦ ਆਰਡਰ ਢਹਿਢੇਰੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਹ ਵਿਦਵਾਨ ਜੋ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਇੱਕਧਰੁਵੀ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਬਾਰੇ ਸ਼ੱਕੀ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਬਰਟ ਪੇਪ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਹਿਸਾਬ ਲਾਇਆ ਹੈ "ਆਧੁਨਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸਾਪੇਖਕ ਗਿਰਾਵਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ" ਦੀ ਉਪਜ "ਬਾਕੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਫੈਲਣ" ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਰੀਦ ਜਕਾਰੀਆ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, "ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਧਰੁਵੀ ਆਰਡਰ ਇਰਾਕ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰਸਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਖੁਰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।"
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਵਿੱਚ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੁਪਰਸ਼ਕਤੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਪ੍ਰੀਤੀ ਦੁਬੇ
ਪ੍ਰੀਤੀ ਦੁਬੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਪ੍ਰੀਤੀ ਰਿਓ ਡੀ ਜਨੇਰੋ ਵਿਖੇ ਹੋਈਆਂ 2016 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ ਖੇਡ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਅੰਨਾ ਕਾਰੇਨੀਨਾ
ਅੱਨਾ ਕਾਰੇਨਿਨਾ( ਰੂਸੀ: Анна Каренина, ਉਚਾਰਣ ਰੂਸੀ ˈanə kɐˈrʲenʲɪnə) ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ ਦਾ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਹੈ ਜੋ ਧਾਰਾਵਾਹਿਕ ਕਿਸ਼ਤਾਂ ਵਿੱਚ 1873 ਤੋਂ 1877 ਤੱਕ ਰੂਸੀ ਰਸਾਲੇ ਦ ਰਸ਼ੀਅਨ ਮੈਸੇਂਜਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਪ੍ਰੀਤੀ ਦੁਬੇ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1998 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਅੰਨਾ ਕਾਰੇਨੀਨਾ
ਨਾਵਲ ਦੀ ਫਾਈਨਲ ਕਿਸ਼ਤ ਵਿੱਚ ਉਠਾਏ ਸਿਆਸੀ ਮੁੱਦਿਆਂ (ਸਰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਲੜਨ ਲਈ ਜਾ ਰਹੇ ਰੂਸੀ ਵਲੰਟੀਅਰਾਂ ਬਾਰੇ ਤਾਲਸਤਾਏ ਦੀ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਵਿਚਾਰ) ਬਾਰੇ ਤਾਲਸਤਾਏ ਦੀ ਸੰਪਾਦਕ ਨਾਲ ਝੜਪ ਹੋ ਗਈ ਸੀ; ਇਸ ਲਈ, ਨਾਵਲ ਦੇ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਮੁਕੰਮਲ ਦਰਸ਼ਨ 1878 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਸੀ।
ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਗਲਪ ਦੀ ਸਿਖਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਤਾਲਸਤਾਏ,  ਅੰਨਾ ਕਾਰੇਨਿਨਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਅਸਲੀ ਨਾਵਲ ਮੰਨਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜੰਗ ਅਤੇ ਅਮਨ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਨਾਵਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁਝ।
ਫਿਉਦਰ ਦਾਸਤੋਵਸਕੀ ਨੇ ਇਸਨੂੰ "ਕਲਾ ਦੀ ਇੱਕ ਰਚਨਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੁਕਸਰਹਿਤ" ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਪਲਾਟ ਦੀ ਜਾਣ ਪਛਾਣ
ਅੱਨਾ ਕਰੇਨਿਨਾ ਵਿਵਾਹਿਤ ਅਰਿਸਟੋਕ੍ਰੇਟ ਅੱਨਾ ਕਾਰੇਨੀਨਾ ਅਤੇ ਅਮੀਰ ਕਾਊਂਟ ਵਰੋਂਸਕੀ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਅਫੇਅਰ ਦਾ ਦੁਖਾਂਤ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅੱਨਾ, ਬੇਲਗਾਮ ਔਰਤਬਾਜ਼ੀ ਕਾਰਨ ਟੁੱਟ ਰਹੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁਲਾਹ ਕਰਾਉਣ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ—ਉਦੋਂ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ ਕਿ ਇਹੀ ਕੁਝ ਕਿਤੇ ਵਧ ਬੇਕਿਰਕੀ ਨਾਲ ਖੁਦ ਉਸ ਨਾਲ ਵਾਪਰਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਣਵਿਆਹਿਆ, ਵਰੋਂਸਕੀ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਉਤਾਵਲਾ ਹੈ ਅਗਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਕਾਰੇਨਿਨ, ਜੋ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਅਫਸਰ ਹੈ, ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਪਰ ਉਹ ਰੂਸੀ ਸਮਾਜਿਕ ਮਰਿਯਾਦਾ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਤੋਂ ਡਰਦੀ ਹੈ; ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਅਤੇ ਵਰੋਂਸਕੀ ਦੀ ਜੱਕੋਤਕੀ ਉਹਦੇ ਅੱਗੇ ਦੀਵਾਰ ਬਣ ਖੜੇ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਵਰੋਂਸਕੀ ਅਤੇ ਅੱਨਾ ਇਟਲੀ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਥੇ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕੁਝ ਦੋਸਤ ਮੁਸੀਬਤ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਿਛੇ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੋਰ ਅਲੱਗ ਥਲੱਗ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾਗ੍ਰਸਤ ਰਹਿਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਵਰੋਂਸਕੀ ਆਪਣਾ ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਰੋਂਸਕੀ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਭਰੋਸਿਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਵਧੇਰੇ ਹੀ ਵਧੇਰੇ ਪੋਜੈਸਿਵ ਹੋਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਕਲਪਿਤ ਬੇਵਫਾਈ ਤੋਂ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਕੰਟਰੋਲ ਗਵਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਖੌਫਜਦਾ ਹੈ।
ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਾਨੰਤਰ ਕਹਾਣੀ ਕੋਂਸਸਤਾਂਤਿਨ ਲੇਵਿਨ, ਇੱਕ ਦਿਹਾਤੀ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਦੀ ਹੈ ਜੋ ਡੌਲੀ ਦੀ ਭੈਣ ਅਤੇ ਅੱਨਾ ਦੇ ਭਰਾ ਓਬਲੋਂਸਕੀ ਦੀ ਸਾਲੀ, ਕਿੱਟੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣ ਦਾ ਇੱਛਕ ਹੈ। ਕੋਂਸਸਤਾਂਤਿਨ ਨੂੰ ਦੋ ਵਾਰ ਪ੍ਰਪੋਜ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਤੇ ਕਿੱਟੀ ਮੰਨੀ। ਉਹ ਵਰੋਂਸਕੀ ਲਈ ਭਾਵੁਕ ਸੀ। ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਕੋਂਸਸਤਾਂਤਿਨ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀ ਜਾਗੀਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕਠਿਨਾਈਆਂ ਦਾ, ਆਖਰ ਕਿੱਟੀ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਵਿਆਹ ਦਾ, ਅਤੇ ਨਿਜੀ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਲੈਣ ਤੱਕ ਵੇਰਵੇ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਨਾਵਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਲਸਤਾਏ ਦੇ ਨਾਵਲ
ਪੌਣਪਾਣੀ
ਜਲਵਾਯੂ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਜਲ+ਵਾਯੂ ਤੋਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਲ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿਚਲੀ ਨਮੀ,ਵਰਖਣ ਅਤੇ ਜਲਵਾਸ਼ਪ ਆਦਿ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਵਾਯੂਮੰਡਲੀ ਪੌਣਾ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਗਤੀ ਆਦਿ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਲਵਾਯੂ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਦਾਂ ਹੈ।
ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆ ਮੌਸਮੀ ਹਾਲਤਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਸਥਾਨ ਤੇ 30-35 ਸਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮੌਸਮੀ ਹਾਲਤਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਸ ਧਾਰਣਾ ਨੂੰ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਜ ਔਸਤ ਮੌਸਮ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਹੋਰਨਾਂ ਅਸਾਧਾਰਣ ਵਾਯੂਮੰਡਲੀ ਹਾਲਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਦਹਾਰਣ ਵਜੋਂ ਮਿਸੀਸਿਪੀ ਨਦੀ ਘਾਟੀ ਅਤੇ ਕੈਲੇਫੌਰਨੀਆ ਦੇ ਤੱਟਾਂ ਤੇ ਲੱਗਭਗ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਸਲਾਨਾ ਔਸਤ ਵਰਖਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਕੈਲੇਫੋਰਨੀਆਂ ਦੇ ਤੱਟਾਂ ਤੇ ਵਰਖਾ ਸਰਦ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿਸੀਸਿਪੀ ਨਦੀ ਘਾਟੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਾਰਾ ਸਾਲ ਵਰਖਾ ਹੁੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਜਲਵਾਯੂ ਦੇ ਤੱਤ
ਕਿਸੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਜਲਵਾਯੂ ਕਈ ਤੱਤਾਂ ਉੱਪਰ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲਵਾਯੂ
ਮਨਜੀਤ ਟਿਵਾਣਾ
'''ਡਾ. ਮਨਜੀਤ ਟਿਵਾਣਾ''' (ਜਨਮ 1947) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਵਿਤਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਨਾਗਮਣੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ।
ਜੀਵਨੀ
ਮਨਜੀਤ ਟਿਵਾਣਾ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਸਾਈਕਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 1969 ਅਤੇ 1973 ਵਿੱਚ ਐਮ ਏ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਾਈਕਾਲੋਜੀ 'ਚ ਪੀ ਐਚ ਡੀ 1984 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ 1975 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਥੀਏਟਰ (ਐਕਟਿੰਗ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ) ਵਿੱਚ ਡਿਪਲੋਮਾ ਵੀ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1947 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਲੇਖਕਾਂਵਾਂ
ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਚੇਰਤਕੋਵ
ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਗਰੀਗੋਰੀਏਵਿੱਚ ਚੇਰਤਕੋਵ  (Влади́мир Григо́рьевич Чертко́в(3 November 1854 – 9 ਨਵੰਬਰ 1936) ਲੀਓ ਤਾਲਸਤਾਏ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤਾਲਸਤਾਏਵਾਦੀ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਲਸਤਾਏਵਾਦੀ
ਢਾਡੀ ਜੱਥਾ
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਪਰ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਅਤਿਆਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਖ਼ਾਤਿਰ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਜੀ ਨੇ ਜਿੱਥੇ ਭਗਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਓਥੇ ਰਬਾਬ ਤੇ ਸਾਰੰਗੀ ਦਾ ਨਵਾਂ ਸੁਮੇਲ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਧਰਮ ਦੇ ਪਰਚਾਰ ਲਈ ਜਿੱਥੇ ਰਬਾਬ ਨੂੰ ਵਰਤਿਆ ਓਥੇ ਅਣਖ ਦੇ ਪਰਚਾਰ ਲਈ ਢੱਡ ਸਾਰੰਗੀ ਨੂੰ ਅਗੇ ਲਿਆਂਦਾ |ਛੇਵੀਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਤੋਂ ਚਲਦੀ ਆ ਰਹੀ ਇਸ ਪਿਰਤ ਨੂੰ ਜਿੱਥੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਰਨਾਂ ਢ਼ਾਡੀ ਜਥਿਆਂ ਨੇ ਸੰਭਾਲਿਆ ਹੈ ਓਥੇ ਭਾਈ ਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ ਪੋਹੀੜ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਜੱਥਾ ਵੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਨਵੇਲੀ ਪਹਿਚਾਣ ਬਣਾ ਚੁਕਾ ਹੈ ! 27 ਅਗਸਤ 1975 ਬੈਂਕ ਮੈਨੇਜਰ ਸਵ: ਕੰਧਾਰਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਹੈਡਮਿਸਟ੍ਰਿਸ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਗੁਰਦੇਵ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮ ਲੈਕੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਧਰਮ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਨਾਲ ਐਸਾ ਜੁੜਿਆ ਕਿ ਉਸ ਵਕਤ ਦੀ ਲੱਚਰ ਗੀਤਕਾਰੀ ਦੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਗਲਤ ਪਿਰਤਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਦੀ ਖ਼ਾਤਿਰ 14 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਦਸਵੀਂ ਚ ਪੜਦਿਆਂ ਹੀ ਢ਼ਾਡੀ ਵਾਰਾਂ ਲਿਖਣੀਆਂ ਆਰੰਭ ਕੀਤੀਆਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ ਢ਼ਾਡੀ ਜੱਥਿਆਂ ਸ: ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਆਲਮਗੀਰ, ਰਛਪਾਲ ਸਿੰਘ ਪਮਾਲ, ਬਲਿਹਾਰ ਸਿੰਘ ਢੀਂਡਸਾ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਵਲੋਂ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ | "ਦੁਨੀਆ ਮਤਲਬ ਦੀ", "ਪੁੱਤਰ ਮਿਠੜੇ ਮੇਵੇ ", "ਧੀ ਦਾ ਤਰਲਾ", "ਨੀਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਲ", "ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਵਾਜਾਂ ਮਾਰਦਾ" ਆਦਿਕ ਕੈਸਟਾਂ ਬਤੌਰ ਲੇਖਕ ਵਰਨਣਜੋਗ ਹਨ | 1997 ਵਿੱਚ ਬੀ ਕਾਮ ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਪਾਸ ਕਰਨ ਉੱਪਰੰਤ ਉਸਤਾਦ ਚਮਕੋਰ ਸਿੰਘ ਜਲਾਲਾਬਾਦੀ ਤੋਂ ਸਾਰੰਗੀ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਕੇ ਹਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਬਲੋਵਾਲ, ਲਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪੋਹੀੜ ਅਤੇ ਮਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ਚਮਿੰਡਾ ਨਾਲ 1998 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਢਾਡੀ ਜੱਥਾ ਬਣਾਇਆ। ਸਮਾਂ ਆਪਣੀ ਚਾਲੇ ਚਲਿਆ। ਫਿਰ ਸਿੱਖੀ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਪਰਚਾਰ ਦੀ ਸੋਚ ਮਨ ਵਿੱਚ ਲੈਕੇ ਈਸਵੀ ਸੰਨ 2007 ਵਿੱਚ ਪੰਥ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ ਮਹਾਨ ਢਾਡੀ ਸ: ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਆਲਮਗੀਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਉਸਤਾਦ ਧਾਰਕੇ ਢ਼ਾਡੀ ਜੱਥੇ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਸੇਵਾ ਆਰੰਭ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਭਾਈ ਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਪੋਹੀੜ ਆਪਣੇ ਢ਼ਾਡੀ ਜੱਥੇ ਸਮੇਤ ਯੂਕੇ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਡ ਅਤੇ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਪਰਚਾਰਕ ਦੌਰਿਆਂ ਤੇ ਵੀ ਗਏ। ਇਸ ਉੱਪਰੰਤ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿਆਂ ਨਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਲੋਂ ਭੁਲਾਏ ਜਾਣ ਦੀ ਚੀਸ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਐਲਬਮ "ਭੁੱਲ ਗਏ ਯਾਦ ਸ਼ਹੀਦਾ ਦੀ" ਸੰਗਤਾਂ ਦੇ ਰੂਬਰੂ ਕੀਤੀ ਜੋਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਕਬੂਲ ਹੋਈ।ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਕੈਸਟਾਂ "ਮੁੱਲ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਾ", "ਸ਼ਹੀਦੀ ਵਿਰਾਸਤ" ਅਤੇ "ਪੰਥ ਪਿਆਰੇ ਖ਼ਾਤਿਰ" ਵੀ ਢ਼ਾਡੀ ਜੱਥੇ ਦੁਆਰਾ ਸੰਗਤਾਂ ਦੇ ਰੂਬਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ |ਭਾਈ ਲਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪੋਹ਼ੀੜ ਜੋਕਿ ਭਾਈ ਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਪੋਹ਼ੀੜ ਦੇ ਦੋਸਤ ਵੀ ਹਨ ਤੇ ਸਹਿਪਾਠੀ ਵੀ, 1998 (ਜਦ ਤੋ ਢ਼ਾਡੀ ਜੱਥਾ ਬਣਾਇਆ) ਤੋਂ ਨਿਰੰਤਰ ਬਤੌਰ (ਮੁੱਖ ਢ਼ਾਡੀ) ਜੱਥੇ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਨੇ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ 1983 ਤੋ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਪੋਹ਼ੀੜ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਕੀਰਤਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਢ਼ਾਡੀ ਜੱਥੇ ਨੂੰ ਬੁਲੰਦੀਆਂ ਤੇ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਭਾਈ ਲਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਬਿਨਾਂ ਅਸੰਭਵ ਸੀ।ਭਾਈ ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਲੋਹਾਰਾ ਅਤੇ ਸਾਰੰਗੀ ਵਾਦਕ ਗੁਰਬੀਰ ਸਿੰਘ ਰੋਹੀੜਾ ਜੋਕਿ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਿਲਾਪੜੇ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਹਨ ਤਕਰੀਬਨ ਪਿਛਲੇ 4 ਸਾਲ ਤੋ ਢ਼ਾਡੀ ਜੱਥੇ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਸਵ: ਸਾਰੰਗੀ ਮਾਸਟਰ ਭਾਈ ਸਵਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਲੋਵਾਲ ਨੇ ਵੀ ਤਕਰੀਬਨ ਦੋ ਸਾਲ ਇਸ ਜਥੇ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸਿੱਖੀ ਸਿਧਾਤਾਂ ਦਾ ਪਰਚਾਰ ਕਰਨ ਸਦਕਾ ਅਨੇਕਾ ਮਾਣ ਸਨਮਾਨ ਸੰਗਤਾਂ ਨੇ ਇਸ ਜਥੇ ਦੀ ਝੋਲੀ ਪਾਏ ਹਨ। ਢਾਡੀ ਜੱਥਾ ਭਾਈ ਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਪੋਹੀੜ ਸੰਪਰਕ ਫੋਨ:- 98141-91071 Website www.dhadijatha.in
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਾਇਕ
ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਚਮਕੀਲਾ
ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਚਮਕੀਲਾ (21 ਜੁਲਾਈ 1960 8 ਮਾਰਚ 1988) ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸੀ। ਚਮਕੀਲਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਅਮਰਜੋਤ ਨੂੰ 8 ਮਾਰਚ 1988 ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬੈਂਡ ਦੇ ਦੋ ਮੈਂਬਰਾਂ ਸਮੇਤ ਇੱਕ ਕਤਲ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਣਸੁਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਚਮਕੀਲਾ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਲਾਈਵ ਸਟੇਜ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਬੁਕਿੰਗ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਚਮਕੀਲਾ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਸ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਪੰਜਾਬੀ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵੱਡੇ ਹੋ ਕੇ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਹਰਲੇ ਸਬੰਧਾਂ, ਉਮਰ ਦੇ ਆਉਣ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ, ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਗਰਮ ਸੁਭਾਅ ਬਾਰੇ ਗੀਤ ਲਿਖੇ। ਉਸਦੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਅਸ਼ਲੀਲ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਸੱਚੀ ਟਿੱਪਣੀ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਉਸਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਿੱਟ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ "ਪਹਿਲੇ ਲਲਕਾਰੇ ਨਾਲ" ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਭਗਤੀ ਗੀਤ "ਬਾਬਾ ਤੇਰਾ ਨਨਕਾਣਾ" ਅਤੇ "ਤਲਵਾਰ ਮੈਂ ਕਲਗੀਧਰ ਦੀ" ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਇਸਨੂੰ ਕਦੇ ਖੁਦ ਰਿਕਾਰਡ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਉਸਨੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ "ਜੱਟ ਦੀ ਦੁਸ਼ਮਨੀ" ਲਿਖੀ ਜਿਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਗੀਤ "ਟਕੂਏ ਤੇ ਟਕੂਆ" ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ।
ਜੀਵਨ
ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਚਮਕੀਲੇ ਦਾ ਜਨਮ ਬੇਹੱਦ ਗ਼ਰੀਬੀ ਵਿੱਚ ਰਮਦਾਸੀਆ ਬਰਾਦਰੀ ’ਚ ਪਿੰਡ ਦੁਗਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਪਿਤਾ ਸ. ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਮਾਤਾ ਕਰਤਾਰ ਕੌਰ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਮਿਤੀ 21 ਜੁਲਾਈ 1960 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਭੈਣਾਂ-ਭਰਾਵਾਂ ’ਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਤੇ ਲਾਡਲੇ ਪੁੱਤ ਦਾ ਨਾਂ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਧਨੀ ਰਾਮ ਰੱਖਿਆ। ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ‘ਧਨੀਏ’ ਨੂੰ ਅਫ਼ਸਰ ਲੱਗਿਆ ਵੇਖਣ ਲਈ ਗੁਜ਼ਰ ਖ਼ਾਨ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ’ਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਘਰ ਦੀ ਮੰਦਹਾਲੀ ਕਾਰਨ ਦੁਨੀਏ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨੋਂ ਹਟਾ ਕੇ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਕੰਮ ਸਿੱਖਣ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਘਰ ਦੀ ‘ਦਿਨ ’ਚ ਕਮਾ ਕੇ ਆਥਣੇ ਖਾਣ’ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਨੇ ਧਨੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਸ਼ਨ ਵੀ ਨਾ ਬਣਨ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੀ ਹਾਲਤ ਦੇਖ ਕੇ ਧਨੀ ਰਾਮ ਲੁਧਿਆਣੇ ਕੱਪੜਾ ਫੈਕਟਰੀ ’ਚ ਦਿਹਾੜੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ ਪਰ ਉਸ ਅੰਦਰ ਜੋ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਦਹਿਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਫੱਟਣ ਲੱਗਾ। "ਦੁਨੀ ਚੰਦ" ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ, ਤੂੰਬੀ ਅਤੇ ਢੋਲਕੀ ਦਾ ਖਾਸਾ ਜਾਣੂ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਇਸੇ ਸਿਦਕ ਦਾ ਸਤਾਇਆ ਧਨੀ ਰਾਮ ਘਰੋਂ ਫੈਕਟਰੀ ਤਾਂ ਗਿਆ ਪਰ ਰਸਤੇ ’ਚ ਉਸ ਦੇ ਕਦਮ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫ਼ਨਕਾਰ ਸੁਰਿੰਦਰ ਛਿੰਦੇ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵੱਲ ਹੋ ਤੁਰੇ। ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਖਾਧਾ-ਪੀਤਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਕਾਪੀ ਛਿੰਦੇ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਸੁਰਿੰਦਰ ਛਿੰਦੇ ਨੇ ਧਨੀ ਰਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੇਖੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਧਨੀ ਰਾਮ ਨੇ ਸੁਰਿੰਦਰ ਛਿੰਦੇ ਕੋਲੋਂ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਬਾਰੀਕੀਆ ਸਿੱਖੀਆਂ ਤਾ ਉਸ ਦੀ ਲਗਨ ਦੇਖ ਕੇ ਛਿੰਦੇ ਨੇ ਧਨੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਤਕ ਗਰੁੱਪ ’ਚ ਢੋਲਕੀ, ਤੂੰਬੀ ਤੇ ਹਰਮੋਨੀਅਮ ਮਾਸਟਰ ਵਜੋਂ ਜਗ੍ਹਾ ਦਿੱਤੀ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਧਨੀ ਰਾਮ ਸੁਰਿੰਦਰ ਛਿੰਦੇ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪ ਵੀ ਟਾਈਮ ਲੈਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਲਿਖੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹਤ ਦੇਖ ਕੇ ਦੂਜੇ ਕਲਾਕਾਰ ਵੀ ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਲੱਗੇ। ਉਸ ਦੇ ਲਿਖੇ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਲਗਪਗ ਸਾਰੇ ਮੰਨੇ-ਪ੍ਰਮੰਨੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਗਾਇਆ ਹੈ। ਕੇ.ਦੀਪ, ਕੁਲਦੀਪ ਮਾਣਕ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਸਦੀਕ ਨਾਲ ਵੀ "ਧਨੀ ਰਾਮ" ਨੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਧਨੀ ਰਾਮ ਦਾ ਵਿਆਹ ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਨਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਦੁਨੀ ਚੰਦ ਦੇ ਘਰ ਦੋ ਲੜਕੀਆਂ-ਅਮਨਦੀਪ ਤੇ ਕਮਲਦੀਪ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ। ਗੀਤਕਾਰੀ ਦੇ ਸਿਰ ’ਤੇ ਧਨੀ ਰਾਮ ਦਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਉਸਤਾਦ ਛਿੰਦੇ ਨਾਲ ਸਟੇਜਾਂ ’ਤੇ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਧਨੀ ਰਾਮ ਦਾ ਨਾਂ ‘ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਚਮਕੀਲਾ’ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨੇੜੇ ਬੁੜੈਲ ਵਿਖੇ ਲੱਗੀ ਰਾਮਲੀਲ੍ਹਾ ’ਚ ਗੀਤਕਾਰ ਸਨਮੁੱਖ ਸਿੰਘ ਆਜ਼ਾਦ ਨੇ ਰੱਖਿਆ।
ਚਮਕੀਲੇ ਦੇ ਅਖਾੜਿਆਂ ਨੂੰ ਲੋਕ ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਚਾਰ-ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਦੇ ਕੇ ਲੁਧਿਆਣੇ ਮੋਗੇ ਵਾਲੇ ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਚੁਬਾਰੇ ’ਚ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬੁੱਕ ਕਰਵਾ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਚਮਕੀਲੇ ਦੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਇਹ ਵੀ ਸੀ ਕਿ ਲੋਕ ਉਸ ਦੀਆਂ ਵਿਹਲੀਆਂ ਤਰੀਕਾਂ ਦੇਖ ਕੇ ਹੀ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹਾਂ ਦੇ ਦਿਨ ਧਰਦੇ ਸਨ। ਚਮਕੀਲੇ ਦੇ ਅਖਾੜਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਖਾਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅੱਜ ਦੇ ਗੀਤਕਾਰਾਂ ਵਾਂਗ ਕਾਪੀ ਰਾਈਟ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ’ਚ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪੈਂਦਾ ਸਗੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗਾਣਾ ਸਟੇਜ ’ਤੇ ਗਾ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਕਿਰਿਆ ਪਤਾ ਕਰਦਾ ਤੇ ਫੇਰ ਸੰਗੀਤ ਸਮਰਾਟ ਆਹੂਜਾ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ, ‘‘ਗੁਰੂ ਜੀ, ਆਹ ਗੀਤ ਆਪਾਂ ਟੇਪ ’ਚ ਪਾਉਣੈ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬੜਾ ਪਸੰਦ ਕੀਤੈ।’’ ਚਮਕੀਲੇ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਬਾਰੇ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਹਮੇਸ਼ਾ ਛਿੜਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਾਡੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪਰਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਚਮਕੀਲੇ ਦੀ ਕਲਮ ਨੇ ਉਸ ਪੱਖ ਨੂੰ ਉਘਾੜਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ’ਤੇ ਅਸ਼ਲੀਲਤਾ ਦਾ ਧੱਬਾ ਅਸਲ ’ਚ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਲੱਗਿਆ ਜਦੋਂਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹੋਰ ਗਾਇਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਦੋਗਾਣਾ ਗਾਇਕੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਸਵਾਲ ਇਹ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਖ਼ਰ ਚਮਕੀਲਾ ਗ਼ਲਤੀ ਕਿੱਥੇ ਕਰ ਗਿਆ? ਪੰਜਾਬੀ ਮੁਹਾਵਰਿਆਂ ਅਤੇ ਅਖਾਣਾਂ ਨੂੰ ਢੁਕਵੀਂ ਥਾਂ ’ਤੇ ਵਰਤਣਾ ਚਮਕੀਲੇ ਨੂੰ ਬਾਖ਼ੂਬੀ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਗੱਲ ਕਹਿਣ ਦਾ ਅੰਦਾਜ ਸਿੱਧਾ ਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਣਗਿਣਤ ਵਿਵਾਦਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ’ਚ ਫ਼ਿਲਮਾਏ ਗਏ ਚਮਕੀਲੇ ਦੇ ਅਖਾੜੇ ਵੀ ਪਾਲੀਵੁੱਡ ਲਈ ਵਰਦਾਨ ਸਾਬਤ ਹੋਏ। ਸੰਨ 1987 ’ਚ ਆਈ ਫ਼ਿਲਮ "ਪਟੋਲਾ" ਦਾ ਗੀਤ ‘ਪਹਿਲੇ ਲਲਕਾਰੇ ਨਾਲ ਮੈਂ ਡਰ ਗਈ’ ਫ਼ਿਲਮ ਹਿੱਟ ਹੋਣ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਦੁਪੱਟਾ’ ਦਾ ‘ਮੇਰਾ ਜੀ ਕਰਦਾ’ ਗਾਣਾ ਵੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਕਾਮਯਾਬ ਕਰ ਗਿਆ।
ਚਮਕੀਲੇ ਨੇ ਸਿਰਫ ਸਮਾਜਿਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਗਾਇਕੀ ਦਾ ਆਧਾਰ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਸਗੋਂ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਕੱਢੀਆਂ ਗਈਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਟੇਪਾਂ- ‘ਨਾਮ ਜਪ ਲੈ’ ਅਤੇ ‘ਬਾਬਾ ਤੇਰਾ ਨਨਕਾਣਾ’ ਰਾਹੀਂ ਚਮਕੀਲੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹਾਂ ’ਤੇ ਜਿੰਦੇ ਲਾ ਦਿੱਤੇ ਜਿਹੜੇ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਚਮਕੀਲਾ ਸਿਰਫ਼ ਅਸ਼ਲੀਲ ਗੀਤ ਹੀ ਗਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਚਮਕੀਲੇ ਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਟੇਪਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਕਮਾਈ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀ। ਪੰਜਾਬ ’ਚ ਹੁਣ ਤਕ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦੀ ਦਾ ਕਾਲਾ ਬੱਦਲ ਫਟ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦਾਂ ਨੇ ਦਹਿਸ਼ਤ ਫੈਲਾਉਣ ਦੇ ਮਨਸੂਬੇ ਨੂੰ ਅੰਜ਼ਾਮ ਦਿੰਦਿਆਂ ਜਲੰਧਰ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਮਹਿਸਪੁਰ ਵਿਖੇ 8 ਮਾਰਚ 1988 ਨੂੰ ਰੱਖੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਸਾਹੇ ’ਤੇ ਅਖਾੜਾ ਲਾਉਣ ਆਏ ਚਮਕੀਲੇ ਤੇ ਮਾਂ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਅਮਰਜੋਤ ਨੂੰ ਗੱਡੀ ’ਚੋਂ ਉਤਰਨ ਸਮੇਂ ਹੀ ਗੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਭੁੰਨ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਚਮਕੀਲੇ-ਅਮਰਜੋਤ ਦੇ ਕਤਲ ਹੋਣ ਦਾ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਅਜੇ ਵੀ ਬੁਝਾਰਤ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਚਮਕੀਲੇ ਦੀ ਟੇਪ ਲਾਉਣ ਸਮੇਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਤਾਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਤੇ ਬੇਬਾਕ ਬੋਲ ਵੀ ਆਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪਰ ਹੁਣ ਟੀ. ਵੀ. ’ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ‘ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਗੀਤਾਂ’ ’ਚ ਇਹ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਕਦੋਂ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਆ ਜਾਵੇ ਕਿ ਜਾਂ ਤਾਂ ਭੈਣ ਉਠ ਕੇ ਬਾਹਰ ਚਲੀ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਭਰਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਚੈਨਲ ਬਦਲ ਲਵੇ। ਚਮਕੀਲੇ ਦੇ ਅਖਾੜਿਆਂ ’ਚ ਗਾਏ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਚੋਰੀ ਕਰਕੇ ਕਈ ਕਲਾਕਾਰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਖੱਟ ਰਹੇ ਹਨ।
ਧਾਰਮਿਕ ਗੀਤ
ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਚਮਕੀਲਾ ਅਤੇ ਅਮਰਜੋਤ ਦੀ ਜੋੜੀ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗੀਤ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹਿੱਟ ਹੋਏ।
ਫਿਲਮ
ਮਹਿਸਮਪੁਰ 2018 ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਖੌਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਚਮਕੀਲਾ ਦੇ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕਬੀਰ ਸਿੰਘ ਚੌਧਰੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਮਤਿਆਜ਼ ਅਲੀ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਿਲਜੀਤ ਦੁਸਾਂਝ ਚਮਕੀਲਾ ਅਤੇ ਪਰਿਣੀਤੀ ਚੋਪੜਾ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਅਮਰਜੋਤ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਵਿੱਚ ਹਨ।
22 ਚਮਕੀਲਾ ਫਾਰਐਵਰ (2022) ਦੀਪਾ ਰਾਏ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1960 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1988
ਇਜ਼ੋਲਾ ਡੇਲਾ ਸਕੇਲਾ
ਇਜ਼ੋਲਾ ਡੇਲਾ ਸਕੇਲਾ ਇੱਕ ਕਮਿਉਨ ( ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾ ) ਹੈ, ਜੋ ਵੈਨੇਤੋ ਦੇ ਇਤਾਲਵੀ ਖੇਤਰ ਵਰੋਨਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿਚਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਲਗਭਗ 10,000 ਵਸਨੀਕ ਹਨ, ਇਹ ਵੇਨਿਸ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 90 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (56 ਮੀਲ) ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਵੇਰੋਨਾ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (12 ਮੀਲ) ਦੱਖਣ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਇਜ਼ੋਲਾ ਡੇਲਾ ਸਕੇਲਾ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾਵਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ: ਬੋਵੋਲੋਨ, ਬੱਟਪੀਟਰਾ, ਏਰਬੀ, ਨੋਗਾਰਾ, ਓਪੇਨੋ, ਸੈਲਿਜ਼ੋਲ, ਟ੍ਰੇਵੇਨਜ਼ੂਓਲੋ ਅਤੇ ਵਿਗਾਸੀਓ ਆਦਿ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੈਨੇਤੋ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੇਰੋਨਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਕਮਿਉਨ
ਗਜਲ
ਗਜਲ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਵਲਟੋਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਵਲਟੋਹਾ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਆਕਲੈਂਡ
ਆਕਲੈਂਡ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕਾ, ਜੋ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ ਵਸਿਆ ਹੈ, ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਅਬਾਦੀ 1,397,300 ਹੈ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਦਾ 32% ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਾਲੀਨੇਸ਼ੀਆਈ ਅਬਾਦੀ ਹੈ। ਮਾਓਰੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਆਕਲੈਂਡ ਦਾ ਨਾਂ ਤਾਮਕੀ ਮਕਾਉਰੂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਦਾ ਲਿਪੀਅੰਤਰਨ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਰੂਪ ਆਕਰਨ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੈਂਡਰਡ ਬੁੱਕ ਨੰਬਰ
ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੈਂਡਰਡ ਬੁੱਕ ਨੰਬਰ (ISBN) ਇੱਕ ਸੰਖਿਆਤਮਕ ਵਪਾਰਕ ਕਿਤਾਬ ਪਛਾਣਕਰਤਾ ਹੈ ਜੋ ਵਿਲੱਖਣ ਹੋਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ISBN ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਤੋਂ ISBN ਖਰੀਦਦੇ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇੱਕ ISBN ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੇ ਹਰੇਕ ਵੱਖਰੇ ਸੰਸਕਰਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਰਤਨ (ਮੁੜ ਛਾਪਣ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ) ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਇੱਕ ਈ-ਕਿਤਾਬ, ਇੱਕ ਪੇਪਰਬੈਕ ਅਤੇ ਇੱਕੋ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਹਾਰਡਕਵਰ ਐਡੀਸ਼ਨ ਹਰੇਕ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ISBN ਹੋਵੇਗਾ। ISBN ਦਸ ਅੰਕ ਲੰਬਾ ਹੈ ਜੇਕਰ 2007 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ 1 ਜਨਵਰੀ 2007 ਨੂੰ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਅੰਕਾਂ ਦਾ ਲੰਬਾ ਹੈ। ਇੱਕ ISBN ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਉਦਯੋਗ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ISBN ਪਛਾਣ ਫਾਰਮੈਟ 1967 ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 1966 ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ 9-ਅੰਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸਟੈਂਡਰਡ ਬੁੱਕ ਨੰਬਰਿੰਗ (SBN) ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 10-ਅੰਕਾਂ ਦਾ ISBN ਫਾਰਮੈਟ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਟੈਂਡਰਡਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਸੰਗਠਨ (ISO) ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1970 ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਟੈਂਡਰਡ ISO 2108 (9-ਅੰਕਾਂ ਵਾਲੇ SBN ਕੋਡ ਨੂੰ ਜ਼ੀਰੋ ਨਾਲ ਪ੍ਰੀਫਿਕਸ ਕਰਕੇ 10-ਅੰਕ ISBN ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ)।
ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਿਤਾਬਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ISBN ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ISBN ਏਜੰਸੀ ਕਈ ਵਾਰ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ 'ਤੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ISBN ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਕ ਹੋਰ ਪਛਾਣਕਰਤਾ, ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੈਂਡਰਡ ਸੀਰੀਅਲ ਨੰਬਰ (ISSN), ਮੈਗਜ਼ੀਨਾਂ ਅਤੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਰਗੇ ਨਿਯਮਿਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੈਂਡਰਡ ਸੰਗੀਤ ਨੰਬਰ (ISMN) ਸੰਗੀਤਕ ਸਕੋਰਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤੋਰਤਾ
alt=Typical Mexican Torta|right|thumb|ਮੈਕਸੀਕਨ ਤੋਰਤਾ ਤੋਰਤਾ (ਲਾਤੀਨੀ ਲਿਪੀ: Torta) ਇੱਕ ਸਪੇਨੀ, ਇਤਾਲਵੀ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਰਥਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੈਂਡਰਡ ਬੁੱਕ ਨੰਬਰ
ਵਿਵਰਨ
thumb|The parts of a 10-digit ISBN and the corresponding EAN‑13 and barcode. Note the different check digits in each. The part of the EAN‑13 labeled "EAN" is the Bookland country code.
ਤੋਰਤਾ
ਰੋਟੀ
ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਤੋਰਤਾ ਸ਼ਬਦ ਰੋਟੀ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਹੁਣ ਤੋਰਤਾ ਸ਼ਬਦ ਬ੍ਰੈਡ ਅਤੇ ਪੇਸਟਰੀ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੈਂਡਰਡ ਬੁੱਕ ਨੰਬਰ
ਵਿਵਰਨ
Amit==ਆਈ. ਐਸ. ਬੀ. ਐਨ. ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ==
ਤੋਰਤਾ
ਰੋਟੀ
ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਤੋਰਤਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰੈਡ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਤੋਰਤਾ ਚਪਟਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰੈਡ ਗੋਲ, ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਤੋਰਤਾ ਬਣਾਉਣ ਵੇਲੇ ਖ਼ਮੀਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੈਂਡਰਡ ਬੁੱਕ ਨੰਬਰ
ਆਈ. ਐਸ. ਬੀ. ਐਨ. 10 ਅੰਕਾਂ ਨੂੰ ਖੋਜਣਾ
For example, for an ISBN-10 of 0-306-40615-2:
Formally, using modular arithmetic, we can say:
ਤੋਰਤਾ
ਰੋਟੀ
ਇਸ ਕਹਾਵਤ ਦਾ ਮੈਕਸੀਕਨ ਰੂਪ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ: A falta de pan, tortillas (ਜੇ ਬ੍ਰੈਡ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੋਰਤੀਆ ਸਹੀ)।
ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੈਂਡਰਡ ਬੁੱਕ ਨੰਬਰ
ਆਈ. ਐਸ. ਬੀ. ਐਨ. 10 ਅੰਕਾਂ ਨੂੰ ਖੋਜਣਾ
Formally, we can say:
ਤੋਰਤਾ
ਕੇਕ
right|thumb|ਤੋਰਤਾ ਦੋਲਚੇ (ਕੇਕ), [[ਇਟਲੀ]] ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਸਪੇਨ ਅਤੇ ਕਈ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕੀ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤੋਰਤਾ ਸ਼ਬਦ ਕੇਕ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਤਾਲਵੀ ਵਿੱਚ "ਤੋਰਤਾ", ਜਰਮਨ ਵਿੱਚ "ਟੋਰਟੇ" ਅਤੇ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਵਿੱਚ "ਤਾਰਤ" ਵਰਗੇ ਸ਼ਬਦ ਕੇਕ ਲਈ ਹੀ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮੈਕਸੀਕਨ ਸੈਂਡਵਿੱਚ
ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿੱਚ ਤੋਰਤਾ  ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਸੈਂਡਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਗਰਮ, ਠੰਡੇ, ਗ੍ਰਿੱਲਡ ਜਾਂ ਟੋਸਟਡ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੈਂਡਰਡ ਬੁੱਕ ਨੰਬਰ
ਆਈ. ਐਸ. ਬੀ. ਐਨ. 13 ਅੰਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਪਣਾ
Formally, using modular arithmetic, we can say:
ਤੋਰਤਾ
ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼
right|thumb|ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਦਾ ਤੋਰਤਾ ਮਾਮੋਨ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਤਗਾਲੋਗ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੋਰਤਾ ਅੰਡਿਆਂ, ਮੀਟ, ਪਿਆਜ਼ ਅਤੇ ਆਲੂ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਆਮਲੇਟ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੈਂਡਵਿਚ
ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੈਂਡਰਡ ਬੁੱਕ ਨੰਬਰ
ਆਈ. ਐਸ. ਬੀ. ਐਨ. 13 ਅੰਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਪਣਾ
For example, the ISBN-13 check digit of 978-0-306-40615-? is calculated as follows: s = 9×1 + 7×3 + 8×1 + 0×3 + 3×1 + 0×3 + 6×1 + 4×3 + 0×1 + 6×3 + 1×1 + 5×3 = 9 + 21 + 8 + 0 + 3 + 0 + 6 + 12 + 0 + 18 + 1 + 15 = 93 93 / 10 = 9 remainder 3 10 – 3 = 7 Formally, the ISBN-13 check digit calculation is:
ਆਮਰਸ
ਆਮਰਸ ਭਾਰਤ ਦੇ ਫ਼ ਅੰਬ ਦੀ ਮਿੱਝ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਮਿੱਝ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੋਟੀ ਨਾਲ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਸਵਾਦ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਘੀ ਅਤੇ ਅੰਬ ਵੀ ਪਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਮਿੱਠਾਪਨ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਵੀ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਜਸਥਾਨੀ, ਮਾਰਵਾੜੀ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਗੁਜਰਾਤੀ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਫ਼ਲ ਦੇ ਮੌਸਮੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸਦੀ ਮਿੱਝ ਬਣਾ ਕੇ ਇਸਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸਦਾ ਉਪਯੋਗ ਕਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੰਨਾ
ਮਿੱਠਾ ਪਾਨ ਜੋ ਕੀ ਕੱਚੇ ਅੰਬਾਂ ਤੋਂ ਬੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾਰਾਸ਼ਰ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਿੱਝ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ 2:1 ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਕੇ ਪੀਣ ਲੈਅਕ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਠੰਡਕ ਲਈ ਪਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਬ
ਔਟੋਲਾਈਸਿਸ
ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਔਟੋਲਾਈਸਿਸ ਨੂੰ ਸਵੈ-ਪਾਚਨ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਪਾਚਕ (enzyme) ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸੈੱਲ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਪਾਚਕ ਦੇ ਅਣੂ ਦੁਆਰਾ ਦੂਜੇ ਪਾਚਕ ਦੇ ਪਾਚਨ ਵੱਲ ਵੀ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਯੂਨਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ "ਔਟੋ" ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਸਵੈ ਅਤੇ "ਲਾਈਸਿਸ" ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਵੰਡਣਾ।
ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਦੀ ਤਬਾਹੀ
ਔਟੋਲਾਈਸਿਸ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਿਉਂਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਜ਼ਖਮੀ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਰ ਰਹੇ ਊਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਦੇ ਲਾਈਸੋਸੋਮਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਾਇਟੋਪਲਾਜ਼ਮ ਵਿੱਚ ਪਾਚਨ ਪਾਚਕ ਛੱਡਦੇ ਹਨ। ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਭਾਜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੇਕਰ ਉਸ ਅੰਗ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਆਈਸੋਟੋਨਿਕ ਬਫ਼ਰ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਦੀ ਡਰ ਨੂੰ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਅਵਾਬਾਈ ਬੋਮਨਜੀ ਵਾਡੀਆ
ਅਵਾਬਾਈ ਬੋਮਨਜੀ ਵਾਡੀਆ (ਜਨਮ 18 ਸਤੰਬਰ 1913) ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦੀ ਜੰਮਪਲ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀਵਾਦੀ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਕਰ, ਲੇਖਿਕਾ  ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਪਲੈਂਡ ਪੇਂਰੈਨਟਹੁੱਡ ਫਡਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਫੈਮਲੀ ਪਲੈਨਿੰਗ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ, ਦੋ ਗ਼ੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ। ਿੲਹ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਕਾਮੁਕ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਿਯੋਜਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।. ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ 1971 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।.
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਅਜ਼ਾਦੀ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਅਜ਼ਾਦੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੁਆਰਾ ਹਰ ਇੱਕ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ 1947ਈ. ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਹ ਪੂਰਾ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਦੇਸ਼ ਸੀ।
ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ 1956ਈ. ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮੀ ਗਣਤੰਤਰ ਬਣ ਗਿਆ। 1970 ਤੋਂ ਲਗਭਗ 1980 ਤੱਕ ਮੁਹੰਮਦ ਜ਼ਿਆ ਉਲ-ਹਕ਼ ਦਾ ਇਸਲਾਮੀਕਰਨ ਚਲਿਆ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਲਗਭਗ 95% ਆਬਾਦੀ ਮੁਸਲਿਮ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ 5% ਹਿੰਦੂ, ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਇਸਾਈ ਹਨ ।
ਸੰਵਿਧਾਨਿਕ ਸਥਿਤੀ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਗੈਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮੁਹੰਮਦ ਜ਼ਿਆ ਉਲ ਹਕ਼ ਦੇ ਇਸਲਾਮੀਕਰਨ ਦੌਰਾਨ ਪਾਸ ਹੋਈਆਂ ਹੂਦੂਦ ਆਰਡੀਨੇਸ ਅਤੇ ਸ਼ਰੀਅਤ ਅਦਾਲਤਾਂ ਬਹੁਤ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਨੇ ਸ਼ਰੀਅਤ ਬਿੱਲ, ਜਿਹੜੇ ਕੀ ਮਈ 1991ਈ. ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਹੋਏ ਸਨ, ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ
ਹਵਾ ਦਾ ਝੰਵਿਆ ਇੱਕ ਰੁੱਖ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਾਨ ਗਾਗ ਦੇ ਚਿੱਤਰ
ਮਨੀਸ਼ ਅਰੋੜਾ
thumb|ਮਨੀਸ਼ ਅਰੋੜਾ ਦੇ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਮਾਡਲ ਮਨੀਸ਼ ਅਰੋੜਾ (ਅੰਗਰੇਜੀ:Manish Arora , Hindi:मनीष अरोरा) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਇਨਰ ਹੈ ਜੋ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।          .
ਮੁੱਢਲੀ ਜਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਮਨੀਸ਼ ਮੁੰਬਈ ਵਿਚ ਹੀ ਜਨਮਿਆ ਅਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਕਾਰਰਸ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇਸਚੀਟਿਉਟ ਆਫ ਫੈਸ਼ਨ ਟਕਨੌਲਜੀ, ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਿਲਾ ਲਿਆ। ਇਸਨੇ 1994 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੇਜੁਏਸ਼ਨ ਵਿੱਚ 'ਬੈਸਟ ਸਟੂਡੈਂਟ ਅਵਾਰਡ' ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਕੈਰੀਅਰ
thumb|ਲੰਡਨ ਫੈਸ਼ਨ ਵੀਕ ਵਿੱਚ ਮਨੀਸ਼ ਅਰੋੜਾ ਦੁਅਰਾ ਤਿਆਰ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਮਾਡਲ 1997 ਵਿਚ ਮਨੀਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣਾ ਬ੍ਰਾਂਡ "ਮਨੀਸ਼ ਅਰੋੜਾ' ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਫੈਲਾਇਆ। ਮਨੀਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਫੈਸ਼ਨ ਵੀਕ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਫੈਸ਼ਨ ਵੀਕ ਵਿੱਚ  ਭਾਰਤੀ ਫੈਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਾ ਕੀਤਾ।
ਮਨੀਸ਼ ਅਰੋੜਾ ਵੱਲੋਂ ਦੂਜਾ ਬਰਾਂਡ "ਫ਼ਿਸ਼ ਫਰਾਈ' 2001 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles containing non-English-language text ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਇਨਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਲੋਕ
ਹਬਲ ਆਕਾਸ਼ ਦੂਰਬੀਨ
right|thumb|300px|ਹਬਲ ਆਕਾਸ਼ ਦੂਰਬੀਨ
ਹਬਲ ਆਕਾਸ਼ ਦੂਰਬੀਨ (The Hubble Space Telescope (HST)) ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਗੋਲੀ ਦੂਰਬੀਨ ਹੈ ਜੋ ਅੰਤ੍ਰਿਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਤਰਿਮ ਉਪਗਰਹ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਇਸਨੂੰ 25 ਅਪ੍ਰੇਲ ਸੰਨ 1990 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਆਕਾਸ਼ ਯਾਨ ਡਿਸਕਵਰੀ ਦੀ ਮਦਦ ਵਲੋਂ ਇਸਦੀ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ| ਹਬਲ ਦੂਰਦਰਸ਼ੀ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਆਕਾਸ਼ ਏਜੰਸੀ ਨਾਸਾ ਨੇ ਯੂਰੋਪੀ ਆਕਾਸ਼ ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਵਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ| ਅਮਰੀਕੀ ਖਗੋਲਵਿਗਿਆਨੀ ਏਡਵਿਨ ਪੋਂਵੇਲ ਹਬਲ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਇਸਨੂੰ ਹਬਲ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ| ਇਹ ਨਾਸਾ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵੇਧਸ਼ਾਲਾ| ਵੇਧਸ਼ਾਲਾਵਾਂਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ| ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਨੂੰ ਸਾਲ 1983 ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕਰਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਲੇਕਿਨ ਕੁੱਝ ਤਕਨੀਕੀ ਖਾਮੀਆਂ ਅਤੇ ਬਜਟ ਸਮਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਚਲਦੇ ਇਸ ਪਰਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੀ ਦੇਰੀ ਹੋ ਗਈ| ਸਾਲ 1990 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਲਾਂਚ ਕਰਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਇਸਦੇ ਮੁੱਖ ਦਰਪਣ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਕਮੀ ਰਹਿ ਗਈ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਪੂਰੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਸਾਲ 1993 ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਰਵਿਸਿੰਗ ਮਿਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਭੇਜੇ ਗਏ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਕਮੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕੀਤਾ| ਇਹ ਇੱਕ ਸਿਰਫ ਦੂਰਦਰਸ਼ੀ ਹੈ, ਜਿਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਰਵਿਸਿੰਗ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਵਲੋਂ ਡਿਜਾਇਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ| ਸਾਲ 2009 ਵਿੱਚ ਸੰਪੰਨ ਪਿਛਲੇ ਸਰਵਿਸਿੰਗ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਂਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਾਲ 2014 ਤੱਕ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਹੇਗਾ, ਜਿਸਦੇ ਬਾਦ ਜੇੰਸ ਵੇਬ ਖਗੋਲੀ ਦੂਰਬੀਨ ਨੂੰ ਲਾਂਚ ਕਰਣ ਕਿ ਯੋਜਨਾ ਹੈ |
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨਕ ਤਕਨੀਕ
ਕੋਟ ਬੁੱਢਾ
ਕੋਟ ਬੁੱਢਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਪੱਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਪੱਟੀ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਚੰਬਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਚੰਬਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ 68 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਚੰਬਾ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਇਹ ਹਲਕਾ ਜਨਰਲ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 68,283 ਵੋਟਰ ਸਨ।
ਵਿਧਾਇਕ
2012 ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬੀ ਕੇ ਚੌਹਾਨ ਇਸ ਹਲਕੇ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ।
!ਸਾਲ !colspan="2" align="center"|ਪਾਰਟੀ !align="center" | ਵਿਧਾਇਕ !ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ !ਵੋਟਰ % !ਜੇਤੂ ਦਾ ਵੋਟ ਅੰਤਰ !ਸਰੋਤ
ਸਿਲਿਸਲੇਵਾਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਪਰਵੇਜ਼ ਸ਼ਰਮਾ
ਪਰਵੇਜ਼ ਸ਼ਰਮਾ, ਇੱਕ ਨੂੰ ਨਿਊ ਯਾਰਕ-ਅਧਾਰਿਤ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਸ਼ਰਮਾ ਵਧੇਰੇ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਿਹਾਦ ਫ਼ਾਰ ਲਵ ਅਤੇ ਏ ਸਿਨਰ ਇਨ ਮੱਕਾ ਪਾਪੀ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਗੇ ਅਤੇ ਲੇਸਬੀਅਨ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਲਈ ਇਸਨੇ, 2009 ਗਲਾਡ ਮੀਡੀਆ ਅਵਾਰਡ ਆਪਣੀ ਵਧੀਆ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਸੱਤ ਹੋਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਅਵਾਰਡ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੇ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ
ਸ਼ਰਮਾ ਭਾਰਤ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਇਸਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਅਧਿਐਨ  ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਕਾਲਜ,ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕੀਤਾ। ਇਸਨੇ ਜਾਮੀਆ ਮਿਲੀਆ ਇਸਲਾਮੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਵਿੱਚ ਮਾਸ ਕੰਮਿਊਕੇਸ਼ਨ (ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ) ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਇਹ 2000 ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੀ ਗਈ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਬਤੌਰ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ,  ਇਸਲਾਮੀ, ਨਸਲੀ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਮੁੱਦਿਆਂ, ਉੱਪਰ ਸ਼ਰਮਾ ਹਫਿੰਗਟਨ ਪੋਸਟ, ਦ ਡੇਲੀ ਬਿਸਟ ਅਤੇ ਦ ਗਾਰਡੀਅਨ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਬੀਜੀਟੀ ਮੁਸਲਿਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਐਲਬੀਜੀਟੀ ਲੇਖਕ
ਮੋਜ਼ੇਕੇਨ
ਮੋਜ਼ੇਕੇਨ ਇਤਾਲਵੀ ਖੇਤਰ ਵੈਨੇਤੋ ਦੇ ਵਰੋਨਾ ਸੂਬੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ (ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ) ਹੈ। ਇਹ ਵੈਨਿਸ ਤੋਂ 120 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (75 ਮੀਲ) ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਵੇਰੋਨਾ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (12 ਮੀਲ) ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। 31 ਦਸੰਬਰ 2004 ਤੱਕ, ਇਸਦੀ ਅਬਾਦੀ 5,611 ਅਤੇ ਖੇਤਰਫਲ 24.7 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (9.5 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਸੀ।
ਮੋਜ਼ੇਕੇਨ ਦੀ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਵਿੱਚ ਫ੍ਰੇਜ਼ਿਓਨੀ (ਉਪ-ਮੰਡਲਾਂ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਕਸਬੇ) ਗਰੇਜ਼ਾਨੋ, ਕੁਇਸਟੇਲੋ, ਸੈਨ ਜ਼ੇਨੋ ਅਤੇ ਟੋਰਮਾਈਨ ਹਨ।
ਮੋਜ਼ੇਕੇਨ ਨਾਲ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾਵਾਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ: ਨੋਗਰੋਲੇ ਰੋਕਾ, ਪੋਵੇਗਲੀਓ ਵਰੋਨੇਸ, ਰੋਵਰਬੇਲਾ, ਵੈਲੇਗੀਗੀਓ ਸੁਲ ਮਿੰਸੀਓ ਅਤੇ ਵਿਲੇਫ੍ਰਾਂਕਾ ਡੀ ਵਰੋਨਾ ਆਦਿ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੈਨੇਤੋ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੇਰੋਨਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਕਮਿਉਨ
ਵੂਨੀਕ
ਵੂਨੀਕ ਇੱਕ ਆਨਲਾਈਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਕੰਪਨੀ, ਜੋ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਫੈਸ਼ਨ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਬੰਗਲੌਰ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਵੈਬਸਾਈਟ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਿੱਜੀ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਕਿਰਿਆਤਮਕ ਖੋਜ
ਕਿਰਿਆਤਮਕ ਖੋਜ ਖੋਜ ਦਾ ਇੱਕ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਅਤੇ ਕਾਰਜਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵੂਨੀਕ
ਪਿਛੋਕੜ
ਵੂਨੀਕ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਨਾ 2013 ਵਿੱਚ ਸੁਜਾਇਥ ਅਲੀ ਅਤੇ ਨਵਨੇਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਕੰਪਨੀ ਬੰਗਲੌਰ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਜੂਨ 2016 ਤੱਕ ਇਸਦੇ 450 ਕਰਮਚਾਰੀ ਹਨ।
ਕਿਰਿਆਤਮਕ ਖੋਜ
ਅਤੀਤ
ਕਿਰਿਆਤਮਕ ਖੋਜ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੁਇਨ ਨੇ ਕੀਤੀ l ਪਰ ਸਟੀਫਨ ਐਮ ਕੌਰੀ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਅਸਲ ਉਸਰੱਈਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਿਰਿਆਤਮਕ ਖੋਜ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਬਲ ਦਿੱਤਾ।
ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ
ਕਿਰਿਆਤਮਕ ਖੋਜ ਪੂਰਨ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਧੀਵਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਦਮ ਦਰ ਕਦਮ ਚਲਦੀ ਹੈ l
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖਿਆ
ਘਲੋਟੀ
ਘਲੋਟੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਦੋਰਾਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜਲ (ਬੈਂਡ)
ਜਲ (ਉਰਦੂ: جل, ਭਾਵ "ਪਾਣੀ") ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰਾਕ ਬੈਂਡ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬੈਂਡ ਗੀਤਕਾਰ, ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਗਿਟਾਰਿਸਟ ਗੋਹੇਰ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਅਤੇ ਗਾਇਕ ਆਤਿਫ਼ ਅਸਲਮ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬੇਸ ਗਿਟਾਰਿਸਟ ਓਮੇਰ ਨਦੀਮ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਿਆ। 2002 ਵਿੱਚ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਬੈਂਡ ਆਦਤ ਗਾਣੇ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਕਣਕ ਦਾ ਖੇਤ
ਕਣਕ ਦਾ ਖੇਤ ਵਿਨਸੈਂਟ ਵਾਨ ਗਾਗ ਦੀ ਤੇਲ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਉਸਨੇ ਅਸਿਲਮ ਦੇ ਟਾਪ ਫਲੋਰ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਬੈੱਡਰੂਮ ਦੀ ਖਿੜਕੀ:
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿੰਸੇਂਟ ਵੈਨ ਗਾਗ
ਕਲਸ, ਪਿੰਡ
ਕਲਸ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਵਲਟੋਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਵਲਟੋਹਾ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸਟੀਵਨ ਹਿਕਸ
ਜੀਵਨ
ਹਿਕਸ ਨੇ ਬੀ.ਏ. (ਆਨਰਜ਼, 1981) ਅਤੇ ਐਮ.ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਗੁਏਲਫ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਕਨੇਡਾ ਤੋਂ ਅਤੇ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. (1991) ਇੰਡੀਆਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬਲੂਮਿੰਗਟਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦੀ ਖੋਜ ਸਥਾਪਨਾਵਾਦ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਸੀ।
ਕਿਤਾਬਾਂ
ਇਸਨੇ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਦੋ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। Explaining Postmodernism: Skepticism and Socialism from Rousseau to Foucault ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉੱਤਰਾਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਮਾਜਵਾਦ ਅਤੇ ਸਾਮਵਾਦ ਦੀ ਅਸਫ਼ਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਆਸੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਖੱਬੇ-ਪੱਖੀ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੈ।
ਇਸ ਦੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬ Nietzsche and the Nazis ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਾਜਵਾਦ ਦੀਆਂ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨਿਰੀਖਣ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਬਾਰੇ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਹਿਟਲਰ ਅਤੇ ਨਾਜ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਸਿੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਨੀਤਸ਼ੇ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਇਹ 2006 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਫ਼ਿਲਮ ਵਜੋਂ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ 2010 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1960 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਬਾਬਾ ਨਜਮੀ
ਬਾਬਾ ਨਜਮੀ (ਜਨਮ 6 ਸਤੰਬਰ 1948) ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਇਨਕਲਾਬੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰ ਹੈ।
ਜੀਵਨ
ਬਾਬਾ ਨਜ਼ਮੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਮੰਗਤੇ ਖਾਂ ਤੇ ਅੰਮੀ ਦਾ ਨਾਂ ਬੀਬੀ ਆਲਮ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਸਾਈਕਲਾਂ ਦੇ ਕਾਰੀਗਰ ਸਨ। ਬਾਬਾ ਨਜ਼ਮੀ ਦਾ ਪਿਛਲਾ ਪਿੰਡ ਜਗਦੇਓ ਕਲਾਂ, ਜਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਸਮੇਂ ਉਹ ਲਾਹੌਰ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਵੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਪਿੰਡ ਘੁਮਿਆਰ ਪੁਰੇ ਆ ਵਸੇ। ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਹੀ ਬਾਬਾ ਨਜ਼ਮੀ ਨੂੰ ਤੁਕਾਂ ਜੋੜਨ ਦਾ ਸੌਂਕ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਨੇੜਲੇ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵੀ ਕਰਦਾ। ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਨਾਬ ਤਾਹਿਰ ਸਾਬ੍ਹ ਨੇ ਬਸ਼ੀਰ ਹੁਸੈਨ ਨੂੰ ਨਜ਼ਮੀ ਦਾ ਤਖ਼ਲਸ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਸਕੂਲ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਬਸ਼ੀਰ ਨੇ ਇੱਕ ਡਰਾਮੇ ਵਿੱਚ ਬਜ਼ੁਰਗ ਦਾ ਰੋਲ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਕਿਰਦਾਰ ਇੰਨਾ ਫੱਬਿਆ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬਸ਼ੀਰ ਨੂੰ "ਬਾਬਾ ਨਜ਼ਮੀ" ਕਹਿਣਾ ਸੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਕਾਵਿ-ਨਮੂਨਾ
ਉੱਚਾ ਕਰ ਕੇ ਮੈਂ ਜਾਵਾਂਗਾ ਜੱਗ ਤੇ ਬੋਲ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ-- ਘਰ ਘਰ ਵੱਜਦਾ ਲੋਕ ਸੁਣਨਗੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਢੋਲ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ
ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਰਖਾ,ਮੈਂ ਇਕਬਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਝੱਖੜਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਏ,ਦੀਵਾ ਬਾਲ਼ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ
ਲੋਕੀ ਮੰਗ ਮੰਗਾ ਕੇ ਆਪਣਾ,ਬੋਹਲ ਬਣਾ ਕੇ ਬਹਿ ਗਏ ਨੇ ਅਸਾਂ ਤਾਂ ਮਿੱਟੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਏ,ਸੋਨਾ ਗਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ.
ਜਿਹੜੇ ਆਖਣ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ,ਵੁਸਅਤ ਨਹੀਂ ਤਹਿਜ਼ੀਬ ਨਹੀਂ; ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਵੇਖਣ ਵਾਰਸ, ਬੁੱਲ੍ਹਾ, ਬਾਹੂ, ਲਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ.
ਮਨ ਦਾ ਮਾਸ ਖਵਾ ਦਿੰਦਾ ਏ,ਜਿਹੜਾ ਇਹਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰੇ; ਕੋਈ ਵੀ ਜਬਰਨ ਕਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ,ਵਿੰਗਾ ਵਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ. ਗ਼ਜ਼ਲ
2. ਇਸ਼ਕ਼ ਦੀ ਬਾਜ਼ੀ ਜਿੱਤਣ ਨਾਲੋਂ, ਹਰ ਜਾਈਏ ਤੇ ਚੰਗਾ ਏ ਭੱਜਣ ਨਾਲੋਂ ਵਿੱਚ ਮੈਦਾਨੇ, ਮਰ ਜਾਈਏ ਤੇ ਚੰਗਾ ਏ ...
ਚੜੀ ਹਨੇਰੀ, ਰੱਬ ਈ ਜਾਣੇ, ਕਿਹੜਾ ਰੰਗ ਲਿਆਵੇਗੀ ਇਹਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਘਰ ਜਾਈਏ ਤੇ ਚੰਗਾ ਏ ...
ਖੌਰੇ ਕੱਲ੍ਹ ਮਿਲੇ ਨਾ ਮੌਕਾ, ਫੇਰ ਇਕੱਠਿਆਂ ਹੋਵਣ ਦਾ ਕੱਲ੍ਹ ਦੀਆਂ ਵੀ ਅੱਜ ਈ ਗੱਲਾਂ, ਕਰ ਜਾਈਏ ਤੇ ਚੰਗਾ ਏ ...
ਕਿਉਂ ਵੇਲੇ ਦੀ ਉਂਗਲ ਫੜ ਕੇ ਬਾਲ ਸਦਾਈਏ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਨਕਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕੋਰਾ ਪਰਚਾ, ਧਰ ਜਾਈਏ ਤੇ ਚੰਗਾ ਏ ...
ਖੂਹ ਗਰਜ਼ਾਂ ਦਾ ਸਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਸਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਭਰਿਆ ਨਹੀਂ ਅਜੇ ਵੀ ਵੇਲਾ, ਇਹਦੇ ਕੋਲੋਂ ਡਰ ਜਾਈਏ ਤੇ ਚੰਗਾ ਏ ...
ਖ਼ਬਰੇ ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਪੀੜ ਮਨਾਵੇ, ਜੁੱਸਾ 'ਬਾਬਾ' ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਪਰਖ਼ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਕੁਝ ਤੇ ਪੱਥਰ ਜਰ ਜਾਈਏ ਤੇ ਚੰਗਾ ਏ ...
ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ
ksazad975@gmail.com
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1948
ਸਿੰਧੂਤਾਈ ਸਾਪਕਲ
ਸਿੰਧੂਤਾਈ ਸਾਪਕਲ, ਜਿਸਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ "ਅਨਾਥਾਂ ਦੀ ਮਾਂ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੋਸ਼ਲ ਵਰਕਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁੰਨ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਉੱਪਰ ਅਨਾਥ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2016 ਵਿੱਚ ਡੀਵਾਈ ਪਾਟਿਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ ਤੋਂ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੇਟ ਕੀਤੀ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਸਿੰਧੂਤਾਈ ਸਾਪਕਲ ਦਾ ਜਨਮ 14 ਨਵੰਬਰ 1948 ਨੂੰ ਪਿੰਪਰੀ ਮੇਘੇ  ਪਿੰਡ, ਵਰਧਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਅਭੀਮਾਂਜੀ ਸਾਥੇ, ਪੇਸ਼ੇ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਗਾਇਕ ਦੇ ਕੋਲ ਹੋਇਆ। ਇੱਕ ਅਨਚਾਹੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਸਨੂੰ ਚਿੰਧੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ (ਮਰਾਠੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਬਦ "ਕਪੜੇ ਦੇ ਕਿਸੇ ਟੁਕੜੇ ਲਈ" ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)। ਪਰ, ਉਸਦੇ ਸਿੰਧੂਤਾਈ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਇਹ ਇੱਛਾ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੀ।
ਵਿਆਹ
ਦੱਸ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਸ਼੍ਰੀਹਰੀ ਸਾਪਕਲ ਅਲਾਈਸਿਸ ਹਰਬਾਜੀ, ਇੱਕ ਤੀਹ ਸਾਲ ਦਾ ਨਾਵਾਰਗਾਓਂ ਪਿੰਡ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਵਰਧਾ ਦਾ ਗਾਇਕ, ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਵੀਹ ਸਾਲ ਦੀ ਹੋਣ ਤੱਕ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਸੈਨਿਕ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਸਫਲ ਅੰਦੋਲਨ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਜੋ ਪੇਂਡੂਆਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਲਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੁੱਕੇ ਗਊ ਗੋਬਰ ਦੇ ਇੱਕਠ ਵਿੱਚ ਭੜਕਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਬਗੈਰ ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵੇਚਿਆ। ਉਸਦੇ ਵਿਰੋਧ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਕਲੈਕਟਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਇਹ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਸਾਪਕਲ ਸਹੀ ਹੈ।
ਕਾਰਜ
ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਨਾਥ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਉਸਨੂੰ "ਮਾਈ" (ਮਾਂ) ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸਨੇ ਤਕਰੀਬਨ 1,050 ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਅੱਜ ਦੇ ਦਿਨ ਵਿੱਚ, ਉਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਰਿਵਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 207 ਜਵਾਈ, 36 ਨੁਹਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੀ ਉਪਰ ਪੋਤੇ-ਪੋਤਿਆਂ, ਦੋਤੇ-ਦੋਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਅੱਜੇ ਵੀ ਅਗਲੇ ਖਾਨੇ ਲਈ ਲੜ੍ਹ ਰਹਿ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੱਚੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਗੋਦ ਲਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਪਕਲ ਨੇ ਵਧੀਆ ਪੜ੍ਹਿਆ ਲਿਖਾਇਆ ਵੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਬੱਚੇ, ਉਸਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਈਆਂ ਧੀਆਂ ਵੀ ਉਸਦੇ ਅਨਾਥ-ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਚਲਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਸਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉੱਪਰ ਹੀ ਪੀਐਚ.ਡੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਅਵਾਰਡ
ਸਿੰਧੂਤਾਈ ਸਾਪਕਲ ਨੂੰ 750 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਫਿਲਮ
2010 ਵਿੱਚ, ਅਨੰਤ ਮਹਾਦੇਵਨ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਇੱਕ ਮਰਾਠੀ ਫਿਲਮ "ਮੀ ਸਿੰਧੂਤਾਈ ਸਾਪਕਲ" ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧੂਤਾਈ ਸਾਪਕਲ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਵਰਲਡ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ 54ਵੇਂ ਲੰਦਨ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
Receiving award from President Of India Ram Nath Kovind
ਨਾਨਕੀ ਕੌਰ ਅਟਾਰੀਵਾਲਾ
ਨਾਨਕੀ ਕੌਰ ਅਟਾਰੀਵਾਲਾ (1823-1856) ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਤੀਜੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੌਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਰਾਣੀ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਉਹ ਜਰਨੈਲ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਅਟਾਰੀਵਾਲਾ ਦੀ ਧੀ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਵਿਆਹ
ਨਾਨਕੀ ਕੌਰ ਦਾ ਜਨਮ ਸਰਦਾਰ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਅਟਾਰੀਵਾਲਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾਸਾ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਨਾਨਕੀ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ 16 ਸਾਲ ਦੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੌਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਗੱਦੀ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰਾਣੀ ਪਤਨੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਦਾਤਾਰ ਕੌਰ ਦਾ ਪੋਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਯੁਵਰਾਜ ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਯੁਵਾਨੀ ਚੰਦ ਕੌਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਨੌਨਿਹਾਲ ਤੇ ਨਾਨਕੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਨੌਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਦਾਦੀ ਦਾਤਾਰ ਕੌਰ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਇਸ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਅਸਾਧਾਰਣ ਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਆਲੀਸ਼ਾਨਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ
ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਵਜੋਂ ਰਲੇਵੇਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੁੰਵਰ ਨੌਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਟਿੱਕਾ ਕੰਵਰ (ਰਾਜਕੁਮਾਰ) ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਾਨਕੀ ਨੂੰ ਟਿੱਕਾ ਰਾਣੀ ਸਾਹਿਬਾ (ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ) ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਖੜਕ ਸਿੰਘ 'ਤੇ ਚੇਤ ਸਿੰਘ ਬਾਜਵਾ ਦਾ ਅਸਰ, ਲਾਹੌਰ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ‘ਤੇ ਵੀ ਪੈਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਚੇਤ ਸਿੰਘ ਬਾਜਵਾ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਖੋਹਣ ਅਤੇ ਟਿੱਕਾ ਕੰਵਰ ਨੌਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੌਂਪਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 8 ਅਕਤੂਬਰ, 1839 ਤੋਂ ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨੌਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ। 5 ਨਵੰਬਰ 1940 ਨੂੰ ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਨੌਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਸਕਾਰ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਹੀ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਹਾਦਸੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਨੌਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ, ਨੌਜਵਾਨ ਜੋੜੇ, ਨੌਨਿਹਾਲ ਅਤੇ ਨਾਨਕੀ ਨੇ, ਕਨ੍ਹਈਆ ਮਿਸਲ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ, ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗੋਦ ਲਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਨੌਨਿਹਾਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕੋਈ ਸੀ।
ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਵਜੋਂ ਨਾਨਕੀ ਕੌਰ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਰਾਜ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਦਿਨ ਚੱਲਿਆ।
ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਚੌਥੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ, ਪ੍ਰੇਮ ਕੌਰ ਮਹਾਰਾਣੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ।
ਬਾਅਦ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਸੋਹਣ ਲਾਲ ਸੂਰੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਡਰ ਨਾਲ ਇਹ ਘੋਖਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਨੌਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਨੂੰ 'ਗਰਮ ਦਵਾਈਆਂ' ਦੇਣ ਲਈ ਗੁਪਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਗੱਦੀ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਗਰਭਪਾਤ ਕਰਵਾ ਲੈਣ। ਨਾਨਕੀ ਕੌਰ ਵੀ ਗਰਭਵਤੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਸਾਹਿਬ ਕੌਰ ਵਾਂਗ ਉਸ ਨੂੰ ਗਰਭਪਾਤ ਕਰਨ ਲਈ ਦਵਾਈਆਂ ਵੀ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।
ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ
ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ (بھائی نند لال, भाई नंद लाल, 1633–1713), ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ), ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਫ਼ਾਰਸੀ, ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਛਜੂਮੱਲ, ਜੋ ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਦਾ ਮੁਨਸ਼ੀ ਸੀ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ। ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ ਜੀ ਨੇ 'ਗੋਯਾ' ਦੇ 'ਤਖੱਲਸ' ਨਾਲ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਚ ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਹਿੰਦੀ, ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਿੱਖੀ।
ਨਾਨਕੀ ਕੌਰ ਅਟਾਰੀਵਾਲਾ
ਬਾਅਦ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਪਹਿਲੀ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਜੰਗ 1845 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, 1839 ਵਿੱਚ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਖੜਕ ਸਿੰਘ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੌਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕਤਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਹੇ ਵਿਗਾੜ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਸਿੱਖ ਖਾਲਸਾ ਆਰਮੀ ਆਰਮੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਜੰਗ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਦੋ ਵੱਡੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਸੁਮੇਲ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਯੂਨਿਟਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਫੌਜ ਦੇ ਕਮਾਂਡਰਾਂ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਕੀਤੀ ਗੱਦਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਜਿੱਤੀਆਂ ਸਨ।
ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ
ਸ਼ਾਇਰੀ ਦਾ ਨਮੂਨਾ
ਕਸੀ ਬਿ-ਹਾਲਿ-ਗ਼ਰੀਬਾਨਿ-ਪਾਰਸਾ ਨਰਸਦ।
ਨਾਨਕੀ ਕੌਰ ਅਟਾਰੀਵਾਲਾ
ਬਾਅਦ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਸੋਬਰਾਓਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਸਿੱਖ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ। ਲੜਾਈ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਅਟਾਰੀਵਾਲਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੇ ਸਤੀ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਅਜਿਹੀ ਹਾਰ ਤੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਜਿਉਂਦਾ ਨਹੀਂ ਪਰਤੇਗਾ।
ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ
ਸ਼ਾਇਰੀ ਦਾ ਨਮੂਨਾ
ਰਸੀਦਿਹ ਈਮ ਬਿ-ਜਾਈ ਕਿ ਬਾਦਸ਼ਾ ਨਰਦ।।
ਭਾਵ: ਕੋਈ ਵੀ ਅਣਜਾਣ ਮਸਕੀਨਾਂ ਦੇ ਹਾਲ ਤੇ ਨਹੀਂ ਪੁੱਜ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਸੀ ਉਥੇ ਪੁੱਜ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪੁੱਜ ਸਕਦਾ।
ਨਾਨਕੀ ਕੌਰ ਅਟਾਰੀਵਾਲਾ
ਬਾਅਦ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਦੀ ਦੂਸਰੀ ਪਤਨੀ ਬੀਬੀ ਖੇਮ ਕੌਰ ਢਿੱਲੋਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਜਗੀਰਾਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਵਿਰੋਧੀ ਸਮਝੇ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਘਟਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਨਾਨਕੀ ਕੌਰ ਨੂੰ 4,600 ਰੁਪਏ ਦੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਨਾਨਕੀ ਕੌਰ ਨੇ ਰਾਇਲ ਲਾਹੌਰ ਗਾਰਡਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸੱਸ ਮਹਾਰਾਣੀ ਚੰਦ ਕੌਰ ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਸਾਹਿਬ ਕੌਰ ਦੀਆਂ ਸਮਾਧਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਦਾਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਦਾਤਾਰ ਕੌਰ ਦੀ ਸਮਾਧ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਮਾਈ ਨੱਕੈਨ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1824
ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ
ਸ਼ਾਇਰੀ ਦਾ ਨਮੂਨਾ
ਭਾਵ:
ਰਚਨਾਵਾਂ
ਕੁਝ ਮੁੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ ਇਹ ਹਨ:
ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਉਲਥਾ
ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਜੋ ਮੂਲਰੂਪ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਹਨ ਦੇ ਉਲਥਾ ਅਨੇਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਪੰਜਾਬੀ ,ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ,ਉਰਦੂ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।ਦੀਵਾਨ-ਏ-ਗੋਯਾ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਉਲਥਾ ਗੁਰਮੁਖੀ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਰਸੀ ਪਾਠ ਨਾਲ ਇਸ ਲਿੰਕ ਤੇ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਹੁਤ ਦਿਲਚਸਪ ਹੈ। https://archive.org/details/the-pilgrims-way/mode/2up?view=theater ਦੀਵਾਨ-ਏ-ਗੋਯਾ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਂ ਦਾ ਪਿਲਗਿਮਜ਼ ਵੇਅ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੂਲ ਫ਼ਾਰਸੀ ਪਾਠ ਇਸ ਲਿੰਕ ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।https://bnlgfarsipathshala.org/diwan-e-goya/ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ ਦਾ ਗੁਰਮੁਖੀ ਪਾਠ ਤੇ ਰੋਮਨ ਪਾਠ ਨਾਲ ਅਰਥ ਇਸ ਲਿੰਕ ਤੇ ਦੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ https://www.searchgurbani.com/bhai-nand-lal/zindginama ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵੀ
ਮੇਗ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ
ਮੇਗ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ (ਜਨਮ 1946 ਲਿੰਚਬਰਗ, ਵਰਜੀਨੀਆ ਵਿੱਚ) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕਾ ਹੈ ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੰਗੀਤ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਜੀਵਨੀ
ਉਸਨੇ ਉੱਤਰੀ ਕੈਰੋਲੀਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1969 ਵਿੱਚ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀਸੀ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਨਾਈਟ ਕਲੱਬਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਸਮੱਗਰੀ ਲਿਖਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ, ਜੋ ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਲੈਸਬੀਅਨ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵੱਖਵਾਦ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਓਲੀਵੀਆ ਰਿਕਾਰਡਸ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਐਲਬਮ ਉਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1984 ਵਿੱਚ ਲਾਈਵ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਰਹੱਸਵਾਦ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਇਹਨਾਂ ਖੋਜਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸੀ ਐਲਬਮਾਂ ਦ ਫਾਇਰ ਆਫ਼ ਮਾਈ ਲਵ ਅਤੇ ਸੋਂਗਸ ਆਫ ਐਕਸਟਸੀ । ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਸ਼ੰਭਵੀ ਰੱਖ ਲਿਆ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ।
2002 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਨੇ ਓਲੀਵੀਆ ਰਿਕਾਰਡਸ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸਾਂਝ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲੇਬਲ ਸਮਾਗਮਾਂ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ; 1984 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਦਿੱਖ ਓਲੀਵੀਆ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕਰੂਜ਼ ਜਹਾਜ਼ 'ਤੇ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਹਿੰਦੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1946
ਮਨੋਜ ਕੁਮਾਰ
thumb|ਮਨੋਜ ਕੁਮਾਰ ਮਨੋਜ ਕੁਮਾਰ (ਜਨਮ 24 ਜੁਲਾਈ 1937 ਨੂੰ ਹਰੀਕਿਸ਼ਨ ਗਿਰੀ ਗੋਸਵਾਮੀ ) ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਹਰਿਆਲੀ ਔਰ ਰਾਸਤਾ, ਵੋਹ ਕੌਨ ਥੀ ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਬਹੁਪੱਖੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?, ਹਿਮਾਲੇ ਕੀ ਗੌਦ ਮੇਂ, ਦੋ ਬਦਨ, ਉਪਕਾਰ, ਪੱਥਰ ਕੇ ਸਨਮ, ਨੀਲ ਕਮਲ, ਪੁਰਬ ਔਰ ਪੱਛਮ, ਬੇਈਮਾਨ, ਰੋਟੀ ਕਪੜਾ ਔਰ ਮੱਕਾਨ, ਦਸ ਨੰਬਰੀ, ਸ਼ੋਰ, ਸੰਨਿਆਸੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀ । ਉਹ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਭਰਤ ਕੁਮਾਰ ਉਪਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
1992 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਦਾਦਾ ਸਾਹਿਬ ਫਾਲਕੇ ਅਵਾਰਡ, ਉਸਨੂੰ 2015 ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ
ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਜਨਮ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ (ਹੁਣ ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ) ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਸਰਹੱਦੀ ਸੂਬੇ ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਐਬਟਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਸਲੀ ਜਨਮ ਦਾ ਨਾਮ ਹਰਿਕਿਸ਼ਨ ਗਿਰੀ ਗੋਸਵਾਮੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ 10 ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਵੰਡ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜੰਡਿਆਲਾ ਸ਼ੇਰ ਖਾਨ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਪਰਵਾਸ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਜੇ ਨਗਰ, ਕਿੰਗਸਵੇ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਵਜੋਂ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਰਾਜਿੰਦਰ ਨਗਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।
ਹਿੰਦੂ ਕਾਲਜ, ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਵਾਨ ਸੀ, ਉਹ ਅਭਿਨੇਤਾ ਦਲੀਪ ਕੁਮਾਰ, ਅਸ਼ੋਕ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਕਾਮਿਨੀ ਕੌਸ਼ਲ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਬਨਮ ਵਿੱਚ ਦਲੀਪ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਮਨੋਜ ਕੁਮਾਰ ਰੱਖਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
1957 ਵਿੱਚ ਫੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਸੈਦਾ ਖਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਕਾਂਚ ਕੀ ਗੁੜੀਆ (1960) ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਪਿਯਾ ਮਿਲਨ ਕੀ ਆਸ ਅਤੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਰੂਮਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਵਿਜੇ ਭੱਟ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਹਰਿਆਲੀ ਔਰ ਰਾਸਤਾ (1962) ਲਈ ਮਾਲਾ ਸਿਨਹਾ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਕੁਮਾਰ ਫਿਰ ਸਾਧਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਜ ਖੋਸਲਾ ਦੀ ਵੋਹ ਕੌਨ ਥੀ (1964) ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ, ਅਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਕੀ ਗੋਦ ਮੇਂ (1965) ਵਿੱਚ ਵਿਜੇ ਭੱਟ ਅਤੇ ਮਾਲਾ ਸਿਨਹਾ ਨਾਲ ਮੁੜ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਖੋਸਲਾ ਨੇ ਫਿਲਮ ਦੋ ਬਦਨ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸਫਲ ਅਭਿਨੇਤਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਜ ਖੋਸਲਾ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ, ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਹੀਰੋਇਨ ਆਸ਼ਾ ਪਾਰੇਖ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਸ਼ਕੀਲ ਬਦਾਯੂਨੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗੀਤਾਂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਫਿਲਮ ਦਾ ਕੰਮ
ਨਤੀਜਾ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਉਪਕਾਰ (1967) ਸੀ। ਇਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸਿਪਾਹੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਗੁਲਸ਼ਨ ਬਾਵਰਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ, ਕਲਿਆਣਜੀ-ਆਨੰਦ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਕੰਪੋਜ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਹਿੰਦਰ ਕਪੂਰ ਦੁਆਰਾ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੀਤ "ਮੇਰੇ ਦੇਸ਼ ਕੀ ਧਰਤੀ" ਲਈ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਹੀ। ਉਪਕਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਲਾਕਬਸਟਰ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਸਰਵੋਤਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ।
ਉਹ ਪੂਰਬ ਔਰ ਪੱਛਮ (1970) ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ਭਗਤੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸੋਹਨਲਾਲ ਕੰਵਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਫਿਲਮ ਪਹਿਚਾਨ ਵਿੱਚ ਬਬੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਨੋਜ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਸਫਲ ਰਹੀ ਸੀ।
1972 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਬੇ-ਇਮਾਨ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ (ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਸਰਵੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰ ਦਾ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ) ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਰ (1972) ਵਿੱਚ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਨੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲ਼ੀ ਸੀ, ਪਰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਇਸਨੇ ਕਲਟ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਅਤੇ ਮੁਕੇਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਗਿਆ ਇੱਕ ਡਿਊਟ ਗੀਤ "ਏਕ ਪਿਆਰ ਕਾ ਨਗਮਾ ਹੈ" ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ-ਪਿਆਰੇਲਾਲ ਦੁਆਰਾ ਕੰਪੋਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸੰਤੋਸ਼ ਆਨੰਦ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਥ, ਪ੍ਰਾਣ, ਪ੍ਰੇਮ ਚੋਪੜਾ, ਕਾਮਿਨੀ ਕੌਸ਼ਲ ਅਤੇ ਹੇਮਾ ਮਾਲਿਨੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਲਗਾਤਾਰ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ। ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਦੋਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕਪੂਰ, ਮੁਕੇਸ਼, ਮਹਿੰਦਰ ਕਪੂਰ, ਧਰਮਿੰਦਰ, ਰਾਜੇਂਦਰ ਕੁਮਾਰ, ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਰਾਜੇਸ਼ ਖੰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦਾ ਸਿਖਰ
1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਤਿੰਨ ਹਿੱਟ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ; ਰੋਟੀ ਕਪੜਾ ਔਰ ਮਕਾਨ (1974) ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਟਿੱਪਣੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ੀਨਤ ਅਮਾਨ, ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਸਮੇਤ ਆਲ-ਸਟਾਰ ਕਾਸਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ ਰੋਟੀ ਕਪੜਾ ਔਰ ਮਕਾਨ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦਾ ਆਪਣਾ ਦੂਜਾ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। ਸੰਨਿਆਸੀ (1975 ਫਿਲਮ), ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ-ਥੀਮ ਵਾਲੀ ਕਾਮੇਡੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਹੇਮਾ ਮਾਲਿਨੀ ਸੀ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਫਲ ਰਹੀ। ਦਸ ਨੰਬਰੀ (1976) ਵੀ ਕੁਮਾਰ, ਪ੍ਰਾਣ, ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਥ ਅਤੇ ਹੇਮਾ ਨੂੰ ਚੋਟੀ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰ ਸਨ।
1981 ਵਿੱਚ, ਕੁਮਾਰ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੂਜਨੀਕ, ਦਲੀਪ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕਰਨ ਅਤੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਚਿੱਤਰਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਉਸਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਆਖਰੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਫਲ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਹਿੱਟ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਜੱਟ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ
ਜੇਤੂ
ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1937 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations
ਉਮਾ ਬਰਧਨ
ਉਮਾ ਬਰਧਨ (ਜਨਮ 1945 ਵਿਚ) ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਮਕਾਲੀ ਮਹਿਲਾ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹੜੀਆਂ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸਦਾ ਪਸੰਦੀਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਰੇਸ਼ਮ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਰੰਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਹੋਰ ਮੀਡੀਆ ਵਿਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੈਨਵਸ ਤੇਲ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਜ਼ ਦੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵੱਡੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ ਵਿਚ ਡੂੰਘੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਉਮਾ ਮੂਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁੜਗਾਉਂ, ਹਰਿਆਣਾ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਮੁਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਉਮਾ ਬਰਧਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ 20 ਵਿਆਂ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਕਲਾਸ ਦੀ ਬੈਚਲਰ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਿਰਲਾ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਆਰਟ ਐਂਡ ਕਲਚਰ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਉੱਘੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ  ਮਕਨ ਦੱਤਾ ਗੁਪਤਾ ਤੋਂ ਤੇਲ ਦੇ ਰੰਗ ਅਤੇ ਮਾਨਿਕਲਾਲ ਬੈਨਰਜੀ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਰੰਗ ਵਿਚ ਕਲਾ ਦਾ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕੀਤਾ।
ਉਸਦਾ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਕਲਾ ਵੱਲ ਝੁਕਾਅ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਕਰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਚਿੱਤਰਿਤ ਕਰਕੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦੀ ਸੀ।
ਕਲਾ ਕੈਰੀਅਰ
ਉਮਾ ਬਰਧਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸੋਲੋ ਆਰਟ ਸ਼ੋਅ 1987 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਸੋਲੋ ਸ਼ੋਅ ਹੋਏ। ਉਸ ਦਾ ਇਕਲੌਤੀ ਸ਼ੋਅ ਸ਼ਿਵ 2014 ਦਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਡਾਂਸ ਸ਼ਿਵ ਨ੍ਰਿਤ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ ਜੋ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਸਾਰੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਤਬਾਹੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇ ਅਤੇ ਰੂਹਾਨੀਅਤ ਵਿਚ ਉਸਦੀ ਰੂਚੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਅਣਗਿਣਤ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿਚ ਲੈ ਗਈ।
ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਅਕੈਡਮੀ ਦੀ ਇਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਵਿਚ, ਬਰਧਨ ਨੇ ਪੇਂਡੂ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇ ਉਲਟ, ਅਜੋਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਨਕਲੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ। ਇਹ ਲੜੀ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਉਸਨੇ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ, ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਆਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।