cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਚੌਰੰਗੀ ਨਾਥ
ਚੌਰੰਗੀ ਨਾਥ - ਰਾਜਾ ਸਲਵਾਨ ਦੇ ਪੁਤਰ ਗੋਰਖ ਨਾਥ ਦੇ ਗੁਰੂ ਭਾਈ ਅਤੇ ਮਛੰਦਰ ਨਾਥ ਦੇ ਚੇਲੇ ਸਨ। ਪ੍ਰਸਿਧ ਹਿੰਦੀ ਵਿਦਵਾਨ ਪੰਡਿਤ ਆਯੋਦਿਯਾ ਸਿੰਘ ਉਪਾਦਿਆਯੀ ਆਪ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਭਗਤ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਮੰਨਦੇ ਸਨ। ਚਾਰੰਗੀ ਨਾਥ ਬਾਰੇ ਡਾਕਟਰ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਕਿਸੇ ਪੁਰਾਣੇ ਗਾਰੰਥ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਕੇ ਆਖ ਦੇ ਹਨ ਕੇ ਚੋਰੰਗੀ ਨਾਥ ਆਪਣੀ ਆਤਮ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖ ਦਾ ਹੈ ਕੀ “ਮੈਂ ਸਲਵਾਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਪਿਉ ਨੇ ਅੰਨੇ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਡਿਗਾ ਦਿਤਾ ਸੀ,ਜਿਥੋਂ ਮੈਨੂੰ ਮਛੰਦਰ ਨਾਥ ਨੇ ਕਢਵਾਇਆ। ” ਇਸ ਕਥਨ ਤੋਂ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕਢਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕੀ ਪੂਰਨ ਦਾ ਨਾਂ ਹ਼ੀ ਜੋਗ ਧਾਰਨ ਪਿਛੋ ਚੋਰੰਗੀ ਨਾਥ ਪੈ ਗਿਆ। ਪੂਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ,ਜਿਸ ਦਾ ਜਿਕਰ ਪੰਡਿਤ ਊਅਦਿਆਏ ਜੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਪ ਦੀ ਇੱਕ ਰਚਨਾ ਪ੍ਰਾਨ –ਸੰਗਲੀ ਦਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ‘ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗ ਪ੍ਰਤਖ ਹੈ। ਨਮੂਨਾ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ –
ਕਿੰਗਦਾਓ
ਭੂਗੋਲ
thumb|ਚੀਨ (ਤਾਈਵਾਨ ਸਮੇਤ) ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ
ਚੌਰੰਗੀ ਨਾਥ
ਸਾਹਿਬਾਂ ਤੇ ਮਨ ਮੀਰ ਸਾਹਿਬਾ ਲੁਟਿਆ ਪਵਨ ਭੰਡਾਰ ਸਾਹਿਬਾ ਤੋ ਪੰਚ ਤਤਿ ਸਾਹਿਬਾ ਸੋਇਬਾ ਤੋ ਨਿਰੰਜਨ ਨਿਰਕਾਰ
ਕਿੰਗਦਾਓ
ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਚੌਰੰਗੀ ਨਾਥ
ਆਪ ਦਾ ਸਮਾਂ 1000 ਤੋ 1200 ਇਸਵੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਾ ਮਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੋਗੀ
ਚੱਕ ਰਾਜੂ ਸਿੰਘ
ਚੱਕ ਰਾਜੂ ਸਿੰਘ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਕਾਰਜਪਾਲਿਕਾ
ਕਾਰਜਪਾਲਿਕਾ ਜਾਂ ਇੰਤਜ਼ਾਮੀਆ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਦੂਜਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਗ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਧਾਨਪਾਲਿਕਾ ਜਾਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸ਼ਾਸਨ ਪ੍ਰਬੰਧ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਧਾਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੋਕ ਕਾਰਜਪਾਲਿਕਾ ਨੂੰ ਹੀ ਸਰਕਾਰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਕਾਰਜਪਾਲਿਕਾ ਸ਼ਬਦ ਬੜੇ ਵਿਆਪਕ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਜ ਦੇ ਸਰਵ-ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਛੋਟੇ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਕਰਮਚਾਰੀ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਅੰਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਗ੍ਰੋਤੋਵਸਕੀ
ਜ਼ੇਰਜੀ ਮਾਰੀਅਨ ਗ੍ਰੋਤੋਵਸਕੀ (11 ਅਗਸਤ 1933–14 ਜਨਵਰੀ 1999) ਰੰਗ-ਮੰਚ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂਪਣ ਲਿਆਉਣ ਅਤੇ ਤਜਰਬੇਕਾਰੀ ਰੰਗ-ਮੰਚ ਦੀ ਨਵੀਂ ਤਸਵੀਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ਾ ਇੱਕ ਪੋਲਿਸ਼ ਰੰਗ-ਮੰਚ ਹਦਾਇਤਕਾਰ ਸੀ।
ਗ੍ਰੋਤੋਵਸਕੀ ਦਾ ਜਨਮ ਪੋਲੈਂਡ ਵਿੱਚ 11 ਅਗਸਤ 1933 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 14 ਜਨਵਰੀ 1999 ਨੂੰ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ 65 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਥੀਏਟਰ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ
ਹਾਂਗਕਾਂਗ
ਹਾਂਗਕਾਂਗ, ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਖੇਤਰ, ਜਨਵਾਦੀ ਲੋਕ-ਰਾਜ ਚੀਨ ਦਾ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਗੁਆਂਗਡੋਂਗ ਅਤੇ ਪੂਰਵ, ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ ਚੀਨ ਸਾਗਰ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਇੱਕ ਸੰਸਾਰਿਕ ਮਹਾਂਨਗਰ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿੱਤੀ ਕੇਂਦਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ - ਨਾਲ ਇੱਕ ਉੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਮਾਲੀ ਹਾਲਤ ਹੈ। ਇੱਕ ਦੇਸ਼, ਦੋ ਨੀਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਕਨੂੰਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਨੂੰ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਦੀ ਸਵਾਇੱਤਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ, ਕੇਵਲ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਾਮਲੀਆਂ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਛੱਡਕੇ, ਜੋ ਜਨਵਾਦੀ ਲੋਕ-ਰਾਜ ਚੀਨ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਦਾਰੀ ਹੈ। ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਦੀ ਆਪਣੀ ਮੁਦਰਾ, ਕਨੂੰਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਿਵਸਥਾ, ਅਪ੍ਰਵਾਸ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ, ਸੜਕ ਦੇ ਨਿਯਮ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਚੀਨ ਵਲੋਂ ਵੱਖ ਇੱਥੇ ਦੀ ਰੋਜ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਲੋਂ ਜੁੜੇ ਵੱਖਰਾ ਪਹਲੁ ਹਨ।
ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਬੰਦਰਗਾਹ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ 1842 ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਇਟੇਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ ਬੰਨ ਗਿਆ। 1983 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਬਰੀਟੀਸ਼ ਨਿਰਭਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੁਨਰਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 1997 ਵਿੱਚ ਜਨਵਾਦੀ ਲੋਕ-ਰਾਜ ਚੀਨ ਨੂੰ ਸੰਪ੍ਰਭੁਤਾ ਹਸਤਾਂਤਰਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੁਖ ਅਤੇ ਡੂੰਘੇ ਕੁਦਰਤੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਇਸਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਮਹਾਨਗਰੀਏ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਜਿੱਥੇ ਦੇ ਭੋਜਨ, ਸਿਨੇਮਾ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮ ਦਾ ਮਿਲਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 95 % ਹਾਨ ਜਾਤੀ ਦੇ ਅਤੇ ਹੋਰ 5 % ਹੈ। 70 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ 1, 054 ਵਰਗ ਕਿਮੀ (407 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਨਾਲ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਘਨੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਬੀਬੀ ਜੋਨਸ
ਬੀਬੀ ਜੋਨਸ ਜਾਂ ਬਰਿਟਨੀ ਬੈਥ (ਜਨਮ ਬਰਿਟਨੀ ਮੈਕਲੀਨ 23 ਜੁਲਾਈ, 1991) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਬਕਾ ਪੌਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਬੀਬੀ ਜੋਨਸ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ
ਬਰਿਟਨੀ ਮੈਕਲੀਨ ਦਾ ਜਨਮ 23 ਜੁਲਾਈ, 1991 ਨੂੰ ਓਕਲਾਹੋਮਾ ਸਿਟੀ, ਓਕਲਾਹੋਮਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਜੋਨਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਫ਼ੀਨਿਕਸ, ਅਰੀਜ਼ੋਨਾ, ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਸਟੀਪਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਡਾਂਸਰ ਰਹੀ। 19 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਇਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਸਟਾਰ ਵਜੋਂ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਪਲੇਗਰਾਉਂਡ ਨੇ ਦਸੰਬਰ 2010 ਵਿੱਚ ਸਾਇਨ ਕੀਤਾ। ਇਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫੀਚਰ, ਕੰਪਨੀ ਅਸਾਸਸਿਨ ਲਈ ਕੀਤਾ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1991 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਪੌਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮੁੜੇ ਹੋਏ ਪੈਰ
ਮੁੜੇ ਹੋਏ ਪੈਰ, ਇੱਕ ਜਨਮ ਨੁਕਸ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਿ ਇੱਕ ਜ ਦੋਨੋਂ ਪੈਰ ੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਨੂੰ ਮੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।  ੲੁਿਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪੈਰ, ਪਿੰਜਣੀ ਅਤੇ ਲੱਤ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲੋਂ ਛੋਟੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।  ਇਸ ਤੋਂ ਜੋ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹਨ ਲਗਪਗ ਅੱਧੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਹ ਸਭ ਕੇਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਨਾ ਰਹੇ ਹਨ,  ਹੋਰ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ। ਇਲਾਜ ਦੇ ਬਗੈਰ, ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੁਰਨ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਆਉਦੌੀ ਹੈ
ਸਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ ' ਤੇ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਕੁਝ ਕਾਰਨ ਜੁੜੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡਿਸਟਲ ਆਰਥੋਗਰਾਈਪੋਸਿਸ ਜਾਂ ਮਾਈਲਿਮੇਨਿੰਗਕੋਲੇ।
ਮੁੜੇ ਹੋਏ ਪੂਰ 1,000 ਨਵੇਂ ਜਨਮੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ. ਮਾਓਰੀ ਵਿਚਕਾਰ ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਆਮ ਵਿਚਕਾਰ ਆਮ ਸਥਿਤੀ ਘੱਟ ਹੈ।
ਪਰੈਕਸਿਸ
ਪਰੈਕਸਿਸ (Praxis) ਉਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਕੋਈ ਸਿਧਾਂਤ,ਸਬਕ, ਜਾਂ ਹੁਨਰ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਇਆ ਜਾਂ ਮੂਰਤੀਮਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਨੂੰ ਵੀ "ਪਰੈਕਸਿਸ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਾਰ ਵਾਰ ਉਭਰਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਲੈਟੋ, ਅਰਸਤੂ, ਸੇਂਟ ਆਗਸਟੀਨ, ਇਮੈਨੂਅਲ ਕਾਂਤ, ਸੋਰੇਨ ਕੀਰਕੇਗਾਰਦ, ਲੁਡਵਿਗ ਵੋਨ ਮੀਸੇਜ, ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ, ਮਾਰਟਿਨ ਹੈਡੇਗਰ, ਹਾਨਾਹ ਅਰੇਨਟ, ਪਾਉਲੋ ਫਰੇਰੇ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਰਿਹਾ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ
ਸ਼ੀਜ਼ੀਆਜ਼ੂਆਂਗ
ਇਹ ਚੀਨ (ਪੀਪਲਜ਼ ਰਿਪਬਲਿਕ ਔਫ਼ ਚਾਈਨਾ) ਵਿਚਲਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ |
ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਦ ਮੇਕਿੰਗ ਆਫ਼ ਦ ਮਹਾਤਮਾ
ਦ ਮੇਕਿੰਗ ਆਫ਼ ਦ ਮਹਾਤਮਾ (1996) ਭਾਰਤੀ - ਦੱਖਣ ਅਫਰੀਕੀ, ਮੋਹਨਦਾਸ ਕਰਮਚੰਦ ਗਾਂਧੀ (ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ) ਦੇ ਦੱਖਣ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ 21 ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਮੁਢਲੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਸ਼ਿਆਮ ਬੇਨੇਗਲ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ, ਫ਼ਾਤਿਮਾ ਮੀਰ ਦੀ ਲਿਖੀ ਪੁਸਤਕ ਇੱਕ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਸਾਗਿਰਦੀ ਦੇ ਦਿਨ, ਅਤੇ ਉਸੇ ਦੇ ਲਿਖੇ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਭਾਰਤੀ ਖੇਤਰੀ ਜਹਾਜ਼ਰਾਨੀ ਉੱਪਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਬੰਧ
ਭਾਰਤੀ ਖੇਤਰੀ ਜਹਾਜ਼ਰਾਨੀ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਪ੍ਰਬੰਧ (ਆਈ ਆਰ ਐੱਨ ਐੱਸ ਐੱਸ) ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਘੋਖ ਜੱਥੇਬੰਦੀ (ਇਸਰੋ) ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਇੱਕ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਇਲਾਕਾਈ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਜਹਾਜ਼ਰਾਨੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ ਜੋ ਮੁਕੰਮਲ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਜ਼ਬਤ ਹੇਠ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਜਿਹੇ ਜਹਾਜ਼ਰਾਨੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ ਲੋੜ ਉਹਨਾਂ ਵਿਰੋਧੀ ਹਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਹੇਠਲੇ ਸੰਸਾਰੀ ਜਹਾਜ਼ਰਾਨੀ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਪ੍ਰਬੰਧ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਰਗਿਲ ਜੰਗ ਵੇਲੇ ਅਮਰੀਕੀ ਜੀ ਪੀ ਐੱਸ ਉੱਤੇ ਆਸਰੇ ਹੋਈ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਨਾਲ਼ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੋ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇਵੇਗਾ, ਗ਼ੈਰ-ਫ਼ੌਜੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਮਿਆਰੀ ਥਾਂ-ਟਿਕਾਣਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਤੇ ਇਖ਼ਤਿਆਰੀ ਵਰਤੋਂਕਾਰਾਂ (ਫ਼ੌਜ) ਵਾਸਤੇ ਗੁਪਤ ਅਤੇ ਪਾਬੰਦ ਸੇਵਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀ ਪੀ ਐੱਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ
ਕਨਮਿੰਗ
ਇਹ ਚੀਨ (ਪੀਪਲਜ਼ ਰਿਪਬਲਿਕ ਔਫ਼ ਚਾਈਨਾ) ਵਿਚਲਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
16 ਜਨਵਰੀ
ਦਿਹਾਂਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਵਰੀ
ਜਾਰਵਾ ਭਾਸ਼ਾ
ਜਾਰਵਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਜਾਰਵਾ ਕਬੀਲਾ ਵੱਲੋਂ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ| ੨੦੦੧ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਬੀਲੇ ਭਾਵ ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਜਾਰਵਾ ਕਬੀਲਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸਿਰਫ 400 ਦੇ ਕਰੀਬ ਸੀ |
ਸਵਰ ਵਿਗਿਆਨ
ਜਾਰਵਾ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਛੇ ਸਵਰ ਅਤੇ ਸੋਲਾਂ ਵਿਅੰਜਨ ਹਨ |
ਮੇਲਿਨਾ ਮਰਕਾਉਰੀ
ਮਾਰੀਆ ਅਮਾਲੀਆ "ਮੇਲੀਨਾ" ਮਰਕਾਉਰੀ (Μαρία Αμαλία "Μελίνα" Μερκούρη, 18 ਅਕਤੂਬਰ 1920 – 6 ਮਾਰਚ 1994) ਇੱਕ ਯੂਨਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਗਾਇਕਾ, ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਆਈ ਸੀ ਜੋ ਕਈ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨੈਵਰ ਆਨ ਸੰਡੇ (1960) ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਕਾਨਸ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। ਮਰਕਾਉਰੀ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟੋਨੀ ਅਵਾਰਡ, ਤਿੰਨ ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਅਤੇ ਦੋ ਬਾਫਟਾ ਅਵਾਰਡਾਂ ਲਈ ਵੀ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1987 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਯੂਰਪ ਥੀਏਟਰ ਇਨਾਮ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਐਡੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇੱਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਵਜੋਂ, ਉਹ ਪਾਸੋਕ ਅਤੇ ਹੇਲੇਨਿਕ ਸੰਸਦ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਅਕਤੂਬਰ 1981 ਵਿੱਚ, ਮਰਕਾਉਰੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਮੰਤਰੀ ਬਣੀ। ਉਹ ਗ੍ਰੀਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮੰਤਰੀ ਸੀ - 1981-89 ਅਤੇ 1993 ਦੌਰਾਨ 1994 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ, ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਸੋਕ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1920 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1994
ਚੱਕੋਵਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ਼ਿਕਾਗੋ
ਸ਼ਿਕਾਗੋ ( ਜਾਂ ) ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਜ ਇਲੀਨਾਏ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿਚਲਾ ਤੀਜਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਮੱਧ-ਪੱਛਮ ਵਿਚਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਅਬਾਦੀ ੨੭ ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕਾ (ਜਿਸਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਗੋਲੈਂਡ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ), ਜੋ ਇੰਡੀਆਨਾ ਅਤੇ ਵਿਸਕਾਂਸਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਅਤੇ ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ ਦੇ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ,  ਅਤੇ ਇਹਦੀ ਅਬਾਦੀ ਲਗਭਗ ੯੮ ਲੱਖ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਲੀਨਾਏ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਕੰਬੋਡੀਆ
thumb|250px|ਕੰਬੋਡਿਆ ਦਾ ਝੰਡਾ thumb|250px|ਕੰਬੋਡਿਆ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ
ਕੰਬੋਡੀਆ ਜਿਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਕੰਪੂਚੀਆ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਦੱਖਣਪੂਰਬ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਆਬਾਦੀ ੧,੪੨,੪੧,੬੪੦ (ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਬਤਾਲੀ ਲੱਖ ਇੱਕਤਾਲੀ ਹਜਾਰ ਛੇ ਸੌ ਚਾਲ੍ਹੀ) ਹੈ। ਨਾਮਪੇਨਹ ਇਸ ਰਾਜਤੰਤਰੀ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਕੰਬੋਡੀਆ ਦਾ ਪਰਕਾਸ਼ ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਹੇ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਬੋਧੀ ਖਮੇਰ ਸਾਮਰਾਜ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਜਿਨ੍ਹੇ ਗਿਆਰ੍ਹਵੀਂ ਵਲੋਂ ਚੌਦਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਹਿੰਦ ਚੀਨ ਖੇਤਰ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਕੰਬੋਡੀਆ ਦੀ ਸੀਮਾਵਾਂ ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਉਤਰ ਵਿੱਚ ਥਾਈਲੈਂਡ, ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਲਾਓਸ ਅਤੇ ਵਿਅਤਨਾਮ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਥਾਈਲੈਂਡ ਦੀ ਖਾੜੀ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੇਕੋਂਗ ਨਦੀ ਇੱਥੇ ਵੱਗਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜਲਧਾਰਾ ਹੈ।
ਕੰਬੋਡੀਆ ਦੀ ਮਾਲੀ ਹਾਲਤ ਮੁੱਖਤੌਰ ਤੇ ਬਸਤਰ ਉਦਯੋਗ, ਸੈਰ ਅਤੇ ਉਸਾਰੀ ਉਦਯੋਗ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ੨੦੦੭ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਕੇਵਲ ਅੰਕੋਰਵਾਟ ਮੰਦਿਰ ਆਣਵਾਲੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪਰਿਆਟਕੋਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ੪੦ ਲੱਖ ਵਲੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ। ਸੰਨ ੨੦੦੭ ਵਿੱਚ ਕੰਬੋਡੀਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਕਿਨਾਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੰਡਾਰ ਦੀ ਖੋਜ ਹੋਈ, ਜਿਸਦਾ ਵਪਾਰਕ ਉਤਪਾਦਨ ਸੰਨ ੨੦੧੧ ਤੋਂ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਮਾਲੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਤਬਦੀਲੀ ਹੋਣ ਦੀ ਆਸ਼ਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਕੰਬੁਜ ਜਾਂ ਕੰਬੋਜ ਕੰਬੋਡਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਮ ਹੈ। ਭੂਤਪੂਰਵ ਇੰਡੋਚੀਨ ਪ੍ਰਾਯਦੀਪ ਵਿੱਚ ਸਰਵਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਫੂਨਾਨ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਤੀ ਈ. ਦੇ ਲੱਗਭੱਗ ਹੋਈ ਸੀ । ਲੱਗਭੱਗ 600 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਫੂਨਾਨ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਪ੍ਚਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਕਰਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਯੋਗ ਦਿੱਤਾ । ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ‌ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਬੁਜ ਜਾਂ ਕੰਬੋਜ ਦਾ ਮਹਾਨ‌ ਰਾਜ ਸਥਾਪਤ ਹੋਇਆ ਜਿਸਦੇ ਅਨੌਖਾ ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਦੀ ਗੌਰਵ ਪੂਰਵ ਪਰੰਪਰਾ 14ਵੀਆਂ ਸਦੀ ਈ. ਤੱਕ ਚੱਲਦੀ ਰਹੀ । ਇਸ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਦੌਲਤ ਦੇ ਰਹਿੰਦ ਖੂਹੰਦ ਅੱਜ ਵੀ ਅੰਗਕੋਰਵਾਤ, ਅੰਗਕੋਰਥੋਮ ਨਾਮਕ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਮਾਨ ਹਨ ।
ਕੰਬੋਜ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨਦੰਤਕਥਾਵਾਂਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਨੀਂਹ ਆਰਿਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਜੇ ਕੰਬੁ ਸਵਯਾਂਭੁਵ ਨੇ ਪਾਈ ਸੀ । ਉਹ ਭਗਵਾਂਨ‌ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਵਲੋਂ ਕੰਬੋਜ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਏ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਵੱਸੀ ਹੋਈ ਨਾਗ ਜਾਤੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਵਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂਨੇ ਇਸ ਜੰਗਲੀ ਮਰੁਸਥਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਰਾਜ ਬਸਾਇਆ ਜੋ ਨਾਗਰਾਜ ਦੀ ਅਨੌਖਾ ਜਾਦੂਗਰੀ ਵਲੋਂ ਹਰੇ ਭਰੇ, ਸੁੰਦਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਹੋ ਗਿਆ । ਕੰਬੁ ਨੇ ਨਾਗਰਾਜ ਦੀ ਕੰਨਿਆ ਮੇਰਾ ਵਲੋਂ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕੰਬੁਜ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੀ ਨੀਂਹ ਪਾਈ । ਇਹ ਵੀ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਕੰਬੋਜ ( ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਰਾਜੌਰੀ ਜਿਲਾ ਅਤੇ ਸੰਵਰਤੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ - ਦਰ . ਕੰਬੋਜ ) ਵਲੋਂ ਵੀ ਇੰਡੋਚੀਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇਸ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਰਿਹਾ ਹੋ । ਤੀਜੀ ਸ਼ਤੀ ਈ. ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਵਾਬ - ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਸੀਮਾ ਉੱਤੇ ਬਸਨੇਵੋ ਮੁਰੁੰਡੋਂ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਦੂਤ ਫੂਨਾਨ ਅੱਪੜਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸੰਭਵਤ : ਕੰਬੋਜ ਦੇ ਘੋੜੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਲਿਆਇਆ ਸੀ । ਕੰਬੋਜ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸ਼ਰੁਤਵਰਮਨ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹੇ ਕੰਬੋਜ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਫੂਨਾਨ ਦੀ ਅਧੀਨਤਾ ਵਲੋਂ ਅਜ਼ਾਦ ਕੀਤਾ । ਇਸਦੇ ਪੁੱਤ ਸ਼ਰੇਸ਼ਠਵਰਮਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਸ਼ਰੇਸ਼ਠਪੁਰ ਨਾਮਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਸਾਈ ਜਿਸਦੇ ਖੰਡਰ ਲਾਓਸ ਦੇ ਵਾਟਫੂ ਪਹਾੜੀ ( ਲਿੰਗਪਰਵਤ ) ਦੇ ਕੋਲ ਸਥਿਤ ਹਨ । ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ‌ ਭਵਵਰਮਨ ਨੇ, ਜਿਸਦਾ ਸੰਬੰਧ ਫੂਨਾਨ ਅਤੇ ਕੰਬੋਜ ਦੋਨਾਂ ਹੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ੋਂ ਵਲੋਂ ਸੀ , ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ( ਖਮੇਰ ) ਚਲਾਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਨਾਮ ਭਵਪੁਰ ਨਾਮਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਸਾਈ । ਭਵਵਰਮਨ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਭਰਾ ਮਹੇਂਦਰਵਰਮਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਲੋਂ ਕੰਬੋਜ ਦਾ ਵਿਕਾਸਿਉਗ ਅਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫੂਨਾਨ ਦਾ ਪੁਰਾਨਾ ਰਾਜ ਹੁਣ ਜੀਰਣਸ਼ੀਰਣ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਸ ਨਵੇਂ ਦੁਰਘਰਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ । ਮਹੇਂਦਰਵਰਮਨ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ‌ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤ ਈਸ਼ਾਨਵਰਮਨ ਗੱਦੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ । ਇਸ ਪਰਤਾਪੀ ਰਾਜਾ ਨੇ ਕੰਬੋਜ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦਾ ਦੂਰ - ਦੂਰ ਤੱਕ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ । ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੰਪਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸਫ਼ਾਰਤੀ ਸੰਬੰਧ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਈਸ਼ਾਨਪੁਰ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਾ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤਾ । ਈਸ਼ਾਨਵਰਮਨ ਨੇ ਚੰਪਾ ਦੇ ਰਾਜੇ ਜਗੱਧਰਮ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੁਤਰੀ ਬਿਆਹੀ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਪੁੱਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਧਰਮ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ‌ ਚੰਪਾ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ । ਇਸਤੋਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੰਪਾ ਇਸ ਸਮੇਂ ਕੰਬੋਜ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸੀ । ਈਸ਼ਾਨਵਰਮਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਭਵਵਰਮੰਨ‌ ਦੂਸਰਾ ਅਤੇ ਜੈਵਰਮੰਨ‌ ਪਹਿਲਾਂ ਕੰਬੋਜ ਨਰੇਸ਼ੋਂ ਦੇ ਨਾਮ ਮਿਲਦੇ ਹੈ। ਜੈਵਰਮੰਨ‌ ਦੇ ਬਾਅਦ‌ 674 ਈ. ਵਿੱਚ ਇਸ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਗਿਆ । ਕੁੱਝ ਹੀ ਸਮਾਂ ਦੇ ਉਪਰਾਂਤ ਕੰਬੋਜ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਸ਼ੀਣ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਹੌਲੀ - ਹੌਲੀ 8ਵੀਆਂ ਸਦੀ ਈ. ਵਿੱਚ ਜਾਵੇ ਦੇ ਸ਼ੈਲੇਂਦਰ ਰਾਜਾਵਾਂ ਦਾ ਕੰਬੋਜ ਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਆਧਿਪਤਏ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ । 8ਵੀਆਂ ਸਦੀ ਈ. ਦਾ ਕੰਬੋਜ ਇਤਹਾਸ ਜਿਆਦਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ 9ਵੀਆਂ ਸਦੀ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਇਸ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮੰਨੋ ਪੁੰਨ : ਜਿੰਦਾ ਹੋ ਉੱਠੀ । ਇਸਦਾ ਪੁੰਨ ਜੈਵਰਮੰਨ‌ ਦੂਸਰਾ ( 802 - 854 ਈ . ) ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਅੰਗਕੋਰ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੀ ਨੀਂਹ ਪਾਈ ਅਤੇ ਕੰਬੋਜ ਨੂੰ ਜਾਵਾ ਦੀ ਅਧੀਨਤਾ ਵਲੋਂ ਅਜ਼ਾਦ ਕੀਤਾ । ਉਸਨੇ ਸੰਭਵਤ : ਭਾਰਤ ਵਲੋਂ ਹਿਰੰਣਿਇਦਾਸ ਨਾਮਕ ਬਾਹਮਣ ਨੂੰ ਬੁਲਵਾਕੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਤਾਂਤਰਿਕ ਕਰਿਆਵਾਂ ਕਰਵਾਈਆਂ । ਇਸ ਵਿਦਵਾਨ‌ ਬਾਹਮਣ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨਾਮਕ ਸੰਪ੍ਰਦਾਏ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਜੋ ਜਲਦੀ ਹੀ ਕੰਬੋਜ ਦਾ ਰਾਜਧਰਮ ਬੰਨ ਗਿਆ । ਜੈਵਰਮੰਨ‌ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਰਮਸ਼ : ਕੁਟੀਆ, ਹਰਿਹਰਾਲਏ ਅਤੇ ਅਮਰੇਂਦਰਪੁਰ ਨਾਮਕ ਨਗਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਵਰਤਮਾਨ ਕੰਬੋਡਿਆ ਦਾ ਆਮਤੌਰ : ਕੁਲ ਖੇਤਰ ਉਸਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੌਲੀ - ਹੌਲੀ ਪੂਰਵ ਵਲੋਂ ਪੱਛਮ ਦੇ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੋਇਆ ਅੰਤ ਵੇਲੇ : ਅੰਗਕੋਰ ਦੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ।
ਜੈਵਰਮੰਨ‌ ਦੂਸਰਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਬੁਜਰਾਜੇਂਦਰ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਹਰਾਨੀ ਨੂੰ ਕੰਬੁਜਰਾਜਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਮ ਵਲੋਂ ਉੱਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ । ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਲੋਂ ਕੰਬੋਡਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨਾਮ ਕੰਬੁਜ ਜਾਂ ਕੰਬੋਜ ਦਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਣਾ ਅਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ । ਜੈਵਰਮੰਨ‌ ਦੂਸਰੇ ਦੇ ਬਾਅਦ‌ ਵੀ ਕੰਬੋਜ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਉੱਨਤੀ ਅਤੇ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦੀ ਗਈ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਹੀ ਸਮਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕੁਲ ਇੰਡੋਚੀਨ ਪ੍ਰਾਯਦੀਪ ਵਿੱਚ ਕੰਬੋਜ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਹੋ ਗਿਆ । ਮਹਾਰਾਜ ਇੰਦਰਵਰਮੰਨ‌ ਨੇ ਅਨੇਕ ਮੰਦਿਰਾਂ ਅਤੇ ਤੜਾਗੋਂ ਦਾ ਉਸਾਰੀ ਕਰਵਾਇਆ । ਯਸ਼ੋਵਰਮੰਨ‌ ( 889 - 908 ਈ . ) ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਾਵਯੋਂ ਦਾ ਜਾਣਕਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਅਨੇਕ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਸ਼ਰਏ ਦਿੱਤਾ । ਉਸਦੇ ਸਮਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕ ਸੁੰਦਰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਭਿਲੇਖ ਮਿਲਣਯੋਗ ਹਨ । ਇਸ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਕਾਲ ਦੀ ਅਭੂਤਪੂਵ ਤਰੱਕੀ ਹੋਈ । ਯਸ਼ੋਵਰਮੰਨ‌ ਨੇ ਕੰਬੁਪੁਰੀ ਜਾਂ ਯਸ਼ੋਧਰਪੁਰ ਨਾਮ ਦੀ ਨਵੀਂ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਸਾਈ । ਧਰਮ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕੇਂਦਰ ਅੰਗਕੋਰ ਥੋਮ ਵੀ ਇਸ ਨਗਰੀ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵਧਾਉਂਦਾ ਸੀ । ਅੰਗਕੋਰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਸਵਰਣਕਾਲ ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਲੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਾਂਰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
944 ਈ. ਵਿੱਚ ਕੰਬੋਜ ਦਾ ਰਾਜਾ ਰਾਜੇਂਦਰਵਰਮੰਨ‌ ਸੀ ਜਿਸਦੇ ਸਮਾਂ ਦੇ ਕਈ ਬ੍ਰਹਦ ਅਭਿਲੇਖ ਸੁੰਦਰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਾਵਿਅਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ । 1001 ਈ. ਤੱਕ ਦਾ ਸਮਾਂ ਕੰਬੋਜ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਕੰਬੋਜ ਦੀ ਸੀਮਾਵਾਂ ਚੀਨ ਦੇ ਦੱਖਣ ਭਾਗ ਛੂਹਦੀ ਸਨ, ਲਾਓਸ ਉਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਿਆਮ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਮਲਾਇਆ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ।
ਸੂਰਿਆਵਰਮੰਨ‌ ਪਹਿਲਾਂ ( ਮੌਤ 1049 ਈ . ) ਨੇ ਆਮਤੌਰ : ਕੁਲ ਸਿਆਮ ਉੱਤੇ ਕੰਬੋਜ ਦਾ ਆਧਿਪਤਿਅ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਬਰਹਮਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਵੀ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ । ਉਹ ਸਾਹਿਤ, ਨੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਆਕਰਣ ਦਾ ਪੰਡਤ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪ ਬੋਧੀ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਸ਼ੈਵ ਅਤੇ ਵਵੈਸ਼ਣਵ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮੀ ਅਤੇ ਰੱਖਿਅਕ ਸੀ । ਉਸਨੇ ਰਾਜਾਸੀਨ ਹੋਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਹੋਏ ਗ੍ਰਹਿ ਯੁੱਧ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਰਾਜ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪੁੰਨ : ਸੁਦ੍ਰੜ ਕਰਣ ਦਾ ਜਤਨ ਕੀਤਾ । ਉੱਤਰੀ ਚੰਪਾ ਨੂੰ ਜਿੱਤਕੇ ਸੂਰਿਆਵਰਮੰਨ‌ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕੰਬੋਜ ਦਾ ਕਰਦ ਰਾਜ ਬਣਾ ਲਿਆ ਪਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਦੱਖਣ ਚੰਪਾ ਦੇ ਰਾਜੇ ਜੈਹਰਿ ਵਰਮੰਨ‌ ਵਲੋਂ ਹਾਰ ਮੰਨਣੀ ਪਈ । ਇਸ ਸਮੇਂ ਕੰਬੋਜ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਿਉੱਧੋਂ ਅਤੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅਨਬਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਾਫ਼ੀ ਅਸ਼ਾਂਤਿ ਰਹੀ ।
ਜੈਵਰਮੰਨ‌ ਸੱਤਵਾਂ ( ਅਭਿਸ਼ੇਕ 1181 ) ਦੇ ਰਾਜਕਾਲ ਵਿੱਚ ਪੁੰਨ : ਇੱਕ ਵਾਰ ਕੰਬੋਜ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਜਸ : ਪਤਾਕਾ ਫਹਰਾਨੇ ਲੱਗੀ । ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਫੌਜ ਬਣਾਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿਆਮ ਅਤੇ ਬਰਹਮਦੇਸ਼ ਦੇ ਫੌਜੀ ਵੀ ਸਮਿੱਲਤ ਸਨ । ਜੈਵਰਮੰਨ‌ ਨੇ ਅਨਾਮ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਉਸਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦਾ ਵੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤਾ ਪਰ ਲਗਾਤਾਰ ਯੁੱਧਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸ਼ਨੈ : ਸ਼ਨੈ : ਕੰਬੋਜ ਦੀ ਫੌਜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਹਰਾਸ ਹੋਣ ਲਗਾ, ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ 1220 ਈ. ਵਿੱਚ ਕੰਬੋਜੋਂ ਨੂੰ ਚੰਪਾ ਵਲੋਂ ਹੱਟਣਾ ਪਿਆ । ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਜੈਵਰਮੰਨ‌ ਸੱਤਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੰਬੋਜ ਦੇ ਮਹਾਨ‌ਰਾਜਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂਵਿੱਚ ਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਯੋਂਕ ਉਸਮੇ ਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਬੋਜ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਅਪਨੀਚਰਮ ਸੀਮਾ ਉੱਤੇ ਅੱਪੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ । ਜੈਵਰਮੰਨ‌ ਸੱਤਵਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਵੀਂ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਰਤਮਾਨ ਅੰਗਕੋਰਥੋਮ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਸੀ । ਇਸਦੇ ਖੰਡਰ ਅੱਜ ਵੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਨਗਰ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ‌ ਇੱਕ ਉੱਚਾ ਪਰਕੋਟਾ ਸੀ ਅਤੇ 110 ਗਜ ਚੌੜੀ ਇੱਕ ਪਰਿਖਾ ਸੀ । ਇਸਦੀ ਲੰਮਾਈ ਸਾੜ੍ਹੇ ਆਠ ਮੀਲ ਦੇ ਲੱਗਭੱਗ ਸੀ । ਨਗਰ ਦੇ ਪਰਕੋਟੇ ਦੇ ਪੰਜ ਸਿੰਹਦਵਾਰ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪੰਜ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਾਜਪਥ ( 100 ਫੁੱਟ ਚੌੜੇ, 1 ਮੀਲ ਲੰਬੇ ) ਨਗਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾਂਦੇ ਸਨ । ਇਹ ਰਾਜਪਥ , ਬੇਯੋਨ ਦੇ ਵਿਰਾਟ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਕੋਲ ਮਿਲਦੇ ਸਨ , ਜੋ ਨਗਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀ । ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ 66 , 625 ਵਿਅਕਤੀ ਨਿਯੁਕਤ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਖ਼ਰਚ ਲਈ 3 , 400 ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਕਮਾਈ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ । ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਇੱਕ ਅਭਿਲੇਖ ਵਲੋਂ ਗਿਆਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੰਬੋਜ ਵਿੱਚ 789 ਮੰਦਿਰ ਅਤੇ 102 ਦਵਾਖ਼ਾਨਾ ਸਨ ਅਤੇ 121 ਵਾਹਨੀ ( ਅਰਾਮ ) ਘਰ ਸਨ ।
ਜੈਵਰਮੰਨ‌ ਸੱਤਵਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ‌ ਕੰਬੋਜ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਦੇ ਅਨੇਕ ਥਾਂ ਜਿਆਦਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹਨ । 13ਵੀਆਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਕੰਬੋਜ ਵਿੱਚ ਸੁਦ੍ਰੜ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਅਣਹੋਂਦ ਸੀ । ਕੁੱਝ ਇਤੀਹਾਸਲੇਖਕੋਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਬੋਜ ਨੇ 13ਵੀਆਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤਮ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੇ ਸੰਮ੍ਰਿਾਟ ਕੁਬਲੇ ਖਾਂ ਦਾ ਆਧਿਪਤਿਅ ਮੰਨਣੇ ਵਲੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ । 1296 ਈ. ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਵਲੋਂ ਇੱਕ ਦੂਤਮੰਡਲ ਅੰਗਕੋਰਥੋਮ ਆਇਆ ਸੀ ਜਿਸਦੇ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਸ਼ੂ - ਤਾਨ - ਕੁਆਨ ਨੇ ਤਤਕਾਲੀਨ ਕੰਬੋਜ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਕ ਸਮਾਚਾਰ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ 1902 ਈ. ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ । 14ਵੀਆਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਕੰਬੋਜ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਉਦਏ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿਆਮ ਅਤੇ ਚੰਪਾ ਦੇ ਥਾਈ ਲੋਕ ਕੰਬੋਜ ਦੇ ਵੱਲ ਵਧਣ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ । ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਕੰਬੋਜ ਉੱਤੇ ਦੋ ਵੱਲ ਵਲੋਂ ਭਾਰੀ ਦਬਾਅ ਪੈਣ ਲਗਾ ਅਤੇ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਚੱਕੀ ਦੇ ਪਾਟੋਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਪਿਸਣ ਲਗਾ । ਹੌਲੀ - ਹੌਲੀ ਕੰਬੋਜ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਹੱਤਤਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਇੰਡੋਚੀਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸਧਾਰਣ ਪਛੜਿਆ ਹੋਇਆ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਬਣਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ । 19ਵੀਆਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇੰਡੋਚੀਨ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਚਲਾ ਸੀ ; ਉਂਜ, ਉਹ 16ਵੀਆਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਸ ਪ੍ਰਾਯਦੀਪ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਮੌਕੇ ਦੀ ਵੇਖ ਵਿੱਚ ਸਨ । ਉਹ ਮੌਕੇ ਹੁਣ ਅਤੇ 1854 ਈ. ਵਿੱਚ ਕੰਬੋਜ ਦੇ ਕਮਜੋਰ ਰਾਜਾ ਅੰਕਡੁਓਂਗ ਨੇ ਆਪਣਾ ਦੇਸ਼ ਫਰਾਂਸੀਸੀਆਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ । ਨੋਰਦਮ ( ਨਰੋੱਤਮ ) ਪਹਿਲਾਂ ( 1858 - 1904 ) ਨੇ 11 ਅਗਸਤ, 1863 ਈ. ਨੂੰ ਇਸ ਸਮੱਝੌਤੇ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਅਗਲੇ 80 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਕੰਬੋਜ ਜਾਂ ਕੰਬੋਡਿਆ ਫਰੇਂਚ - ਇੰਡੋਚੀਨ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਗ ਬਣਾ ਰਿਹਾ । ( ਕੰਬੋਡਿਆ, ਫਰੇਂਚ cambodge ਦਾ ਰੂਪਾਂਤਰ ਹੈ। ਫਰੇਂਚ ਨਾਮ ਕੰਬੋਜ ਜਾਂ ਕੰਬੁਜਿਅ ਵਲੋਂ ਬਣਾ ਹੈ। ) 1904 - 41 ਵਿੱਚ ਸਿਆਮ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਕੰਬੋਡਿਆ ਦਾ ਕੁੱਝ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਿਆਮ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਗਿਆ ਪਰ ਦੂਸਰਾ ਵਿਸ਼ਵਿਉੱਧ ਦੇ ਬਾਅਦ‌ 1945 ਈ. ਵਿੱਚ ਇਹ ਭਾਗ ਉਸਨੂੰ ਪੁੰਨ : ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ । ਇਸ ਸਮੇਂ ਕੰਬੋਡਿਆ ਵਿੱਚ ਅਜਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਵੀ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਸਦੇ ਪਰਿਣਾਮਸਵਰੂਪ ਫ਼ਰਾਂਸ ਨੇ ਕੰਬੋਡਿਆ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਸੰਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ( ਮਈ 6, 1947 ) ।. ਪਰ ਇਸਤੋਂ ਉੱਥੇ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਤੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂਨੇ 1949 ਈ. ( 8 ਨਵੰਬਰ ) ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸੀਸੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਸਮਣੈਤੇ ਉੱਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕਰਣ ਉੱਤੇ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂਨੇ ਕੰਬੋਡਿਆ ਦੀ ਆਜਾਦ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸੱਤਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ, ਪਰ ਹੁਣ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਫਰੇਂਚ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ । ਇਸਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੰਬੋਡਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ ਨੋਰਦਮ ਸਿੰਹਾਨੁਕ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅੰਦੋਲਨ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਤਨ ਵਲੋਂ ਕੰਬੋਡਿਆ ਜਲਦੀ ਹੀ ਆਜਾਦ ਰਾਸ਼ਟਰ ਬੰਨ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਚੁਣੇ ਗਏ ।
ਤਸਵੀਰਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਬਾਇਬਿੰਡਗ
ਬਾਇਬਿੰਡਗ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਬਿਡੰਗ, ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ विडंग, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ Embelia ribes) ਦਾ ਪੌਦਾ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈ ਕਿ ਮੋਟੀ, ਵੱਡੀ ਟਾਹਣੀਆਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਆਕਾਰ
ਇਸ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਖੁਰਦਰੀਆਂ, ਗੱਠਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਬੇਲਨਾਕਾਰ, ਲਚਕੀਲੀਆਂ ਅਤੇ ਪਤਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਆਕਾਰ ਦੋ ਤੋਂ ਚਾਰ ਇੰਚ ਲੰਬਾ ਅਤੇ ਡੇੜ ਇੰਚ ਚੌੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਆਕਾਰ ਅੰਡਾਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫੁੱਲ ਹਰੇ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਜਾਂ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫਲ ਸੁਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਜੋ ਕਿ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੌਦੇ
ਲਾਨਜ਼ੂ
ਇਹ ਲੋਕ ਚੀਨ ਗਣਰਾਜ (ਪੀਪਲਜ਼ ਰਿਪਬਲਿਕ ਔਫ਼ ਚਾਈਨਾ) ਵਿਚਲਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ |
ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼ਾਂਤੀ ਰੰਗਾਨਾਥਨ
ਸ਼ਾਂਤੀ ਰੰਗਾਨਾਥਨ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਸੋਸ਼ਲ ਵਰਕਰ ਅਤੇ ਟੀ.ਟੀ.ਰੰਗਾਨਾਥਨ ਕਲੀਨੀਕਲ ਰਿਸਰਚ ਫ਼ਾਉਂਡੇਸ਼ਨ, ਟੀ ਟੀ ਕੇ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਗੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ, ਨਸ਼ੇ ਅਤੇ ਅਲਕੋਹਲ ਦੇ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਪੁਨਰਵਾਸ ਲਈ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਏਨਾ ਸਿਵਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਅਵਾਰਡ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਤਾ ਹੈ ਅਤੇ 1992 ਵਿੱਚ, ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ, ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਲੋਂ ਉਸਦੇ ਸਮਾਜ ਲਈ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਕਾਰਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਜੀਵਨ
ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਜਨਮ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਤਮਿਲਨਾਡੁ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਟੀ.ਟੀ.ਰੰਗਾਨਾਥਨ, ਟੀ.ਟੀ.ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮਾਚਰੀ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦਾ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਹੈ ਦਾ ਪੋਤਾ, ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ। ਰੰਗਾਨਾਥਨ 1979 ਵਿੱਚ ਵਿਧਵਾ ਹੋ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਉਮਰ 33 ਸੀ, ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਦੇ ਮਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਉਸਦੀ ਅਲਕੋਹਲ ਪੀਣ ਦੀ ਆਦਤ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਨਸ਼ਾਖੋਰੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵੱਲ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਕਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮਾਲੀ ਕੇਂਦਰ
ਮਾਲੀ ਕੇਂਦਰ ਜਾਂ ਆਰਥਕ ਕੇਂਦਰ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸੰਸਾਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਕਈ ਬੈਂਕ, ਕਾਰੋਬਾਰ ਅਤੇ ਸਰਾਫ਼ਾ ਬਜ਼ਾਰ ਹੋਣ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
ਯਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ ਪਰਮਾਰ
ਡਾ. ਯਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ ਪਰਮਾਰ (4 ਅਗਸਤ 1906 – 2 ਮਾਈ 1981) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੀਤੀਵੇਤਾ ਸੀ। ਓਹ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੁਖ ਮੰਤਰੀ ਸੀ। ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰਖਣ ਵਿੱਚ ਓਹਨਾ ਦਾ ਮੁਖ ਯੋਗਦਾਨ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰ
ਉਜਲ ਸਿੰਘ
ਉਜਲ ਸਿੰਘ (1895-1983): ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ ਜਿਸਨੇ (1 ਸਤੰਬਰ 1965 - 26 ਜੂਨ 1966) ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਫਿਰ ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ (28.06.1966 -16.06.1967) ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
ਬੜੋਦਾ ਰਿਆਸਤ
ਬੜੋਦਾ ਰਿਆਸਤ ਹੁਣ ਦੇ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਜਵਾੜਾਸ਼ਾਹੀ ਸੀ। ਇਹ ਰਿਆਸਤ ਤੇ ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਗਾਇਕਵਾੜ ਵੰਸ਼ ਦਾ 1742ਈ. ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਬਣਨ ਤੋਂ 1947 ਤੱਕ ਰਾਜ ਰਿਹਾ। ਇਸਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬੜੋਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੀ ਸੀ । ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਰਫ ਪੰਜ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਹੀ ਸਨ ਜਿਹੜੇ 21 ਬੰਦੂਕਾਂ ਦੀ ਸਲਾਮੀ ਲੈ ਸਕਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਬੜੋਦਾ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ । ਬੜੋਦਾ ਦੇ 1 ਮਈ 1949 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਅੰਧਰੂਨੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਬੜੋਦਾ ਦਾ ਨਾਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਮੂਲ ਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦ ਵਟੋਦਰਾ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਬੋਹੜ ਦੇ ਸੀਨੇ ਵਿਚਕਾਰ"।
ਡੌਇੱਚ ਬੈਂਕ
ਡੌਇੱਚ ਬੈਂਕ ਆ ਗੇ (ਭਾਵ "ਜਰਮਨ ਬੈਂਕ"; ) ਜਰਮਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਸਾਰਕ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਮਾਲੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਾਲ਼ੀ ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਜਿਹਦਾ ਸਦਰ ਮੁਕਾਮ ਫ਼ਰਾਂਕਫ਼ੁਰਟ ਦੇ ਡੌਇੱਚ ਬੈਂਕ ਜੌੜੇ ਬੁਰਜਾਂ ਵਿਖੇ ਹੈ। ਇਹਦੇ ਕੋਲ਼ 70 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 100,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਹਨ ਅਤੇ ਯੂਰਪ, ਅਮਰੀਕਾ, ਏਸ਼ੀਆ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਅਰਥਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਹੈ। 2009 ਵਿੱਚ ਡੌਇੱਚ ਬੈਂਕ 21 ਫ਼ੀਸਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਸਾਂਝ ਨਾਲ਼ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਟਾਂਦਰਾ ਵਪਾਰੀ ਸੀ।
ਡੌਇੱਚ ਬੈਂਕ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਮੁੱਖ ਮਾਲੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿਖੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੰਡਨ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ, ਸਿੰਘਾਪੁਰ, ਹਾਂਗਕਾਂਗ, ਟੋਕਿਓ, ਪੈਰਿਸ, ਮਾਸਕੋ, ਸਿਡਨੀ, ਟੋਰਾਂਟੋ, ਜਕਾਰਤਾ, ਇਸਤਾਂਬੁਲ, ਮਾਦਰੀਦ, ਡਬਲਿਨ, ਅਮਸਤੱਰਦਮ, ਵਾਰਸਾ, ਮੁੰਬਈ, ਕੁਆਲਾ ਲੁੰਪੁਰ, ਸਾਓ ਪਾਲੋ, ਡੁਬਈ, ਰਿਆਧ, ਬੈਂਕਾਕ, ਕਰਾਚੀ, ਬੈਲਗ੍ਰਾਦ, ਮਨੀਲਾ ਅਤੇ ਜਾਰਜਟਾਊਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਡੌਇੱਚ ਬੈਂਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਬੈਂਕ
ਬੇਰਾ ਝੀਲ
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
ਬੇਰਾ ਝੀਲ (/ˈbeɪrə/; බේරේ වැව    ( IPA: [beːreː ˈʋæʋə] ); பேரே ஏரி  ( IPA: [peːɾeː eːɾi] )) ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਕੋਲੰਬੋ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ। ਝੀਲ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕਈ ਵੱਡੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 1.65 km2 (0.64 sq mi) ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪੁਰਤਗਾਲੀ, ਡੱਚ ਅਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ਾਂ  ਦੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ ਝੀਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਆਪਣਾ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਨਾਮ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਨਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਉਪਨਗਰੀਏ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮਾਲ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਆਸਾਨ ਤਰੀਕਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਸਾਰਸ, ਪੈਲੀਕਨ, ਨਿਗਰਾਨ ਕਿਰਲੀਆਂ ਅਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ।
ਵ੍ਯੁਤਪਤੀ
ਨਾਮ ਦੀ ਵਿਉਤਪੱਤੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ 1927 ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਾਜ਼ਾ ਸੀ ਕਿ 'ਬੇਰਾ ਝੀਲ' ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਨਕਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਸ ਨੂੰ ' ਕੋਲੰਬੋ ਝੀਲ ' ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ' ਦਿ ਝੀਲ ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਿਚਾਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ' ਬੇਰਾ ' ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਤੋਂ ਪਿਆ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਝੀਲ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਾਂ ' ਡੀ ਬੀਅਰ ' ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਡੱਚ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਤੋਂ।ਡੀ ਬੀਅਰ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗ੍ਰੇਨਾਈਟ ਤਖ਼ਤੀ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਝੀਲ ਦੇ ਝੁੰਡ ਤੋਂ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ " ਡੀ ਬੀਅਰ 1700 " ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਿਚਾਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ' ਬੇਰਾ ' ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਪਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਹੈ ' ਝੀਲ ਦਾ ਕਿਨਾਰਾ ।ਇਕ ਹੋਰ ਵਿਚਾਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ' ਡੀ ਬੀਅਰ ' ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਵਿਚ ਅਰਥ ' ਐਂਕਰਿੰਗ ਪੁਆਇੰਟ ਟੀ' ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ਇਸੇ ਨਾਂ ਦੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਸੂਬੇ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਝੀਲ ਨੂੰ ਪੁਰਤਗਾਲੀਆਂ ਨੇ ਕੋਲੰਬੋ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਥਾਨਕ ਰਾਜਿਆਂ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
1518 ਤੱਕ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਕੋਲੰਬੋ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਰਾਜਾ ਵਿਜੇਬਾਹੂ VII ਅਤੇ ਸਿੰਹਲੀ ਫੌਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵਧ ਰਹੇ ਖਤਰਿਆਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਧੁਨਿਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਵਧੀਆ ਹੱਲ ਲੱਭਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ। ਅਜਿਹੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਖਾਈ ਬਣਾਉਣੀ ਸੀ।
ਖਾਈ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦਲਦਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਖੋਦ ਕੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਪੱਛਮ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀ (ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਪੱਛਮ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਸੀ)। ਪਰ ਇਹ ਕੰਮ ਇਸਦੇ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਦਲਦਲ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਮਾਤਰਾ ਦੁਆਰਾ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਇੱਕ ਝੀਲ ਨੂੰ ਭਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪਰ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਕੈਪਟਨ ਲੋਪੋ ਡੀ ਬ੍ਰਿਟੋ ਦੁਆਰਾ ਡੇਮਾਟਾਗੋਡਾ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਬੈਸਟੀਅਨ ਪਹਾੜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਧਾਰਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਾਜਾ ਵਿਜੇਬਾਹੂ VII ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਹਮਲੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਲੇ ਬਾਰੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੁੱਟੀ ਗਈ ਖਾਈ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੇਰਾ ਝੀਲ ਬਣ ਗਈ। ਫਿਰ ਝੀਲ ਕੋਲੰਬੋ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜ ਗਈ ਸੀ। ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਅਤੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਾਧਨ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਝੀਲ ਦਾ ਮੂਲ ਖੇਤਰਫਲ 1.61 km2 ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਆਊਟਫਲੋ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਕੇਮੈਨ ਗੇਟਸ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸੇਂਟ ਜੌਹਨ ਨਹਿਰ ਸਨ। ਇਹ ਸੇਂਟ ਬੈਸਟਿਅਨ ਦੇ ਪਹਾੜ, ਵੁਲਫੇਂਡਲ ਦੇ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਕੋਚੀਕੇਡ ਦੇ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਸੀਮਾ ਸੀ। ਝੀਲ ਦੇ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਕਿਲੇ ਸਨ। ਝੀਲ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਾਨਕੁਇਸਟਾ ਟੈਂਪੋਰੇਲ ਐਸਪੀਰੀਚੁਅਲ ਡੀ ਸੀਲਾਓ (1687) ਵਿੱਚ ਫਰਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
1578 ਵਿੱਚ, ਸੀਤਾਵਾਕਾ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਮਾਯਾਦੁਨੇ ਨੇ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕੱਟਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਝੀਲ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ। ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾਸਿੰਘ I (ਉਰਫ਼ ਸਿਥਾਵਾਕਾ ਰਾਜਸਿੰਘੇ) ਨੇ 1587 ਵਿੱਚ ਕਈ ਨਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਮਗਰਮੱਛ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਝੀਲ ਨੂੰ ਕੱਢਣ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਪਰ ਪੁਰਤਗਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਰਾਹੀਂ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਤਾਕਤ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਸਨ।
ਡੱਚਾਂ ਨੇ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਝੀਲ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ 1/3 ਦੁਆਰਾ ਘਟਾ ਕੇ ਇਸ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਈ ਟਾਪੂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਲੇਵ ਆਈਲੈਂਡ : ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਇੰਨੇ ਵੱਡੇ ਸਨ ਕਿ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਸੀ ਅਤੇ 600 ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਲਗਾਏ ਗਏ ਸਨ।. ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਗਰਮੱਛਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਝੀਲ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਮਨੋਰੰਜਨ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੋਇੰਗ ਅਤੇ ਯਾਚਿੰਗ ਲਈ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ। ਝੀਲ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦਾ ਖੇਤਰ ਪਾਰਟੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਬਾਲ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਜੋ ਵਾਟਰਲੂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਖਬਰ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸੀਲੋਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਗਾਰਡਨ ਕੇਵ ਗਾਰਡਨ 1810 ਵਿੱਚ ਸਲੇਵ ਆਈਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਕੇਵ ਵਿਖੇ ਰਾਇਲ ਬੋਟੈਨਿਕ ਗਾਰਡਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਬੂਟਿਆਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਪੇਰਡੇਨੀਆ ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਗਾਰਡਨ ਵਿੱਚ ਲਗਾਏ ਜਾਣ।
19ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਝੀਲ ਦਾ ਜ਼ਮੀਨੀ ਖੇਤਰ ਘਟ ਗਿਆ, ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵੀ ਵਧਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ।
thumb| ਬੇਰਾ ਝੀਲ ਨਹਿਰ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਬੇਸਿਨਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ:
ਵੱਡਾ ਬੇਰਾ
alt=|thumb|300x300px| ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਝੀਲ ਜਿਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ [[ਗੰਗਾਰਾਮਯਾ ਮੰਦਰ|ਗੰਗਾਰਾਮਯਾ ਮੰਦਰ ਹੈ]] alt=|thumb|243x243px| ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਝੀਲ ਉੱਤੇ ਪੈਦਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਫੁੱਟਬ੍ਰਿਜ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਗੋਦਾਮਾਂ ਨਾਲ ਕਤਾਰਬੱਧ, ਆਪਣੇ ਅਤੀਤ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਚਾਹ ਨੂੰ ਕੋਲੰਬੋ ਦੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਤੱਕ ਪੋਰਟ ਐਕਸੈਸ ਨਹਿਰ ਰਾਹੀਂ ਬਾਰਜਾਂ 'ਤੇ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਝੀਲ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗੋਦਾਮਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
1 ਮੀਲ ਦੀ ਅਧਿਕਤਮ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਨਾਲ, ਝੀਲ ਕੋਲੰਬੋ ਰੋਇੰਗ ਕਲੱਬ ਦਾ ਘਰ 140 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਜਮੇ ਨੂੰ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ
ਕੁਟਿਅੱਟਮ
right|thumb|300x300px|Guru [[ਮਣੀ ਮਾਧਵ ਚਾਕਿਆਰ|Mani Madhava Chakyar and his troupe performing Thoranayudham (part of Bhasa's play Abhiṣeka Nataka based on the epic Ramayana) Koodiyattam (1962, Chennai).।t was the first ever Koodiyattam performance outside Kerala.]] ਕੂਡੀਅੱਟਮ (കൂടിയാട്ടം, Kūṭiyāṭṭaṁ, கூடியாட்டம், Kūṭiyāṭṭaṁ, कूडियाट्टम्, Kūḍiyāṭṭam) ਜਾਂ ਕੁਟਿਅੱਟਮ, ਕੁਟਿਅੱਟਮ ਪਾਰੰਪਰਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਥਿਏਟਰ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ। ਮੰਦਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਕੁਟੀਅੱਟਮ 2,000 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ।  ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨੀ ਅਤੇ ਅਮੂਰਤ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਰਚਨਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਯੂਨੇਸਕੋ ਦੁਆਰਾ ਇਸਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਜਿੰਦਾ ਥਿਏਟਰ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਕਲਾ ਅੱਜ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਲਣ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਮੁੱਢ
ਕੂਟੂ (കൂത്തു്) ਦਾ ਤਮਿਲ ਅਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਵਿੱਚ ਮਤਲਬ ਨਾਚ ਜਾਂ ਨਿਭਾਓ ਹੈ। alt=Koodiyattam Performance.|thumb|ਕੂਡੀਅੱਟਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਰੰਗਮੰਚ
ਵਰਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਰਮਾ
ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਰਮਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਪਹਿਲੇ ਆਈ.ਏ.ਐਸ. ਆਧਿਕਾਰੀ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਯੂਨੀਅਨ ਪਬਲਿਕ ਸਰਵਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ 2008 ਦੀ ਸਰਬ ਭਾਰਤੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਮੁੱਚੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚੌਥਾ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਸਥਾਨ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਸਨ ਇਸ ਲਈ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਸਥਾਨ ਸ੍ਰੀ ਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਾਸ ਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਸ੍ਰੀ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਇਹ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਬਤੌਰ ਵਿਕਲਾਂਗ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿਓਂ ਕੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਉਮਰ ਦੀ ਸੀਮਾ ਪਾਰ ਹੋ ਚੁਕੀ ਸੀ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਮ ਸ੍ਰੇਣੀ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰਲਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਕਾਰੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਹੋਰਨਾ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪੇਂਡੂ, ਨੌਜੁਆਨਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਸ੍ਰੋਤ ਬਣ ਚੁਕੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਹੋਰ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਸ੍ਰੀ ਵਰਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਰਮਾ ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸੋਹਣਾ,ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਐਸ.ਏ.ਐਸ.ਨਗਰ (ਮੁਹਾਲੀ) ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ।ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸ੍ਰੀ ਜੀਤ ਰਾਮ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸ੍ਰੀ ਮਤੀ ਰਾਮ ਮੂਰਤੀ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਦੋਵੇਂ ਅਧਿਆਪਕ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਤੱਕ ਦੀ ਮੁਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੇ ਘਨੌਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਮਿਡਲ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਕਾਮੀ ਕਲਾਂ ਤੋਂ ਅਤੇ ਦਸਵੀਂ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਲਾਲੜੂ ਤੋਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀ।ਉਚੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਇਨਜਿਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ ਚੰਡੀਗੜ ਤੋਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪੰਜਾਬ ਬਿਜਲੀ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਨਿਯੁਕਤ ਰਹੇ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਰਬ ਭਾਰਤੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾਵਾਂ 2008 ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਅਜਕਲ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਈ.ਏ.ਐਸ.ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਦਾ ਨਾਮ ਸ੍ਰੀ ਮਤੀ ਪਰਵੀਨ ਸ਼ਰਮਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੇਟੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਕੇਡਰ ਦੇ ਆਈ ਏ ਐਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਧਿਅਮ ਰਹਿਣ ਆਈ ਏ ਐਸ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2009 ਵਿੱਚ ਆਈ ਏ ਐਸ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਧਿਕਾਰੀ
ਬੋਲਗੋਡਾ ਝੀਲ
ਬੋਲਗੋਡਾ ਝੀਲ ਜਾਂ ਬੋਲਗੋਦਾ ਨਦੀ ( බොල්ගොඩ වැව , போல்கோடா ஏரி   ) ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ, ਜੋ ਕੋਲੰਬੋ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਕਲੂਤਾਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਸਰੀਰ ਹਨ, ਇੱਕ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸਾ, ਬੋਲਗੋਡਾ ਨਦੀ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਜਲ ਮਾਰਗ ਨਾਲ  ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਝੀਲ ਪਾਨਾਦੁਰਾ ਦੇ ਮੁਹਾਨੇ 'ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬੋਲਗੋਡਾ ਝੀਲ ਬੋਲਗੋਡਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੁਰੱਖਿਆ ਖੇਤਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਦਸੰਬਰ 2009 ਵਿੱਚ ਗਜ਼ਟਿਡ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ 5 ਉਪ-ਵਿਭਾਗਾਂ ਹਨ:
ਝੀਲ 1936 ਤੋਂ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਸੀਲੋਨ ਮੋਟਰ ਯਾਚ ਕਲੱਬ ਦੇ ਨਾਲ ਵਾਟਰਸਪੋਰਟਸ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਝੀਲ ਦੇ ਆਸੇ ਪਾਸੇ ਵਾਟਰਫਰੰਟ ਦੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੰਗਲਾ ਸਮਰਵੀਰਾ ਅਤੇ ਸੁਸੰਥਿਕਾ ਜੈਸਿੰਘੇ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹਨ। ਝੀਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਉਸਾਰੀਆਂ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਉਭਰਦਾ ਮੁੱਦਾ ਹੈ, ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ 90% ਉਸਾਰੀਆਂ ਨੇ ਲੋੜੀਂਦੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਕੂੜੇ ਦੇ ਅਨਿਯਮਿਤ ਨਿਪਟਾਰੇ ਝੀਲ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਹਨ।  ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਨੇਵੀ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਵੈਟਲੈਂਡਜ਼ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਯਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਜਮੇ ਨੂੰ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ
ਕੂਕਾਨੇਟ
ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿਛੋਕੜ
ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪਿੰਡ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰਾਜ ਵੇਲੇ ਵਸਿਆ। ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਕੂਕਾ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਪਿੰਡ ਵਸਾਇਆ। ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਕੂਕਨੇਟ ਪੈ ਗਿਆ।
ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤਾਨਾਤਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ
ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ ਪਰ ਸਰਹੱਦੀ ਪਿੰਡ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਵੱਖਰੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਨੇੜਲੇ ਊਨਾ ਤੇ ਕਾਂਗੜਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।ਇਹਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਸਾਂਝ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਬਹੁ ਗਿਣਤੀ ਹਿਮਾਚਲੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੈ ਕਿਓਂਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਿਆਹ ਹਿਮਾਚਲ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਵਸੋਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਈ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ।
==ਹਵਾਲੇ ==
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਨਿਹਾਰਰੰਜਨ ਰੇ
ਨਿਹਾਰਰੰਜਨ ਰੇ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: Niharranjan Ray; 1903–1981) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਬੰਗਾਲੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਕਲਾ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਉਹ 14 ਜਨਵਰੀ 1903 ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ (ਮੌਜੂਦਾ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ) ਦੇ ਬੰਗਾਲ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਮਯਮਨਸਿੰਘ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕਯੇਟਗਰਾਮ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮਯਮਨਸਿੰਘ ਦੇ ਮੌਤੂੰਜਯਾ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਮੋਹਨ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। 1924 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਬੀ.ਏ. ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਮੁਰਾਰੀ ਚੰਦ ਕਾਲਜ, ਸਿਲੇਟ ਤੋਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਲਈ। 1926 ਵਿਚ, ਉਹ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ ਐਮ.ਏ. ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ, 600-900 ਵਿੱਚ ਮ੍ਰਿਣਾਲਿਨੀ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। 1928 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ ਰਾਏਚੰਦ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 1935 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਲੰਦਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਡਿਪਲੋਮਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਮਨੀਕਾ ਨਾਲ 1904-1999 ਵਿਚ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇਕ ਧੀ ਸੀ। 30 ਅਗਸਤ 1981 ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ 78 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।
ਕਰੀਅਰ
ਉਹ 1936 ਵਿਚ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਅਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1946 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਦਾ ਬਾਗੇਸਵਰੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 1965 ਵਿਚ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਏ। ਉਹ 1949 ਤੋਂ 1950 ਤੱਕ ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਸੁਸਾਇਟੀ, ਕਲਕੱਤਾ ਦਾ ਜਨਰਲ ਸੱਕਤਰ ਰਿਹਾ। 1965 ਵਿਚ, ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਐਡਵਾਂਸਡ ਸਟੱਡੀ, ਸ਼ਿਮਲਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬਣੇ ਅਤੇ 1970 ਤਕ ਇਸ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਰਹੇ। ਉਹ 1970 ਤੋਂ 1973 ਤੱਕ ਤੀਸਰੇ ਤਨਖਾਹ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ।
ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਨਜ਼ਰਿਆ
ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ 1943 ਤੋਂ 1944 ਤੱਕ ਕੈਦ ਰਿਹਾ।
ਮੁੱਖ ਕੰਮ
ਬੰਗਾਲੀ ਵਿਚ ਉਸਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਬੰਗਾਲੀਰ ਇਤੀਹਾਸ: ਅਦੀਪਰਬਾ (ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ: ਅਰੰਭਕ ਦੌਰ) ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ 1949 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਸੰਸਕਰਣ ਸਾਕਸ਼ਰਤਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ 1980 ਵਿਚ ਦੋ ਖੰਡਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1903
ਸੋਨੋਰਾ
ਸੋਨੋਰਾ, ਦਫ਼ਤਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੋਨੋਰਾ ਦਾ ਅਜ਼ਾਦ ਅਤੇ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਰਾਜ (Estado Libre y Soberano de Sonora), ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ੩੧ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਹਨੂੰ ੭੨ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਐਰਮੋਸੀਯੋ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਰਾਜ
ਹਿਬਾਕੁਸ਼ਾ
ਹਿਬਾਕੁਸ਼ਾ,Hibakusha ਹਿਰੋਸ਼ਿਮਾ ਅਤੇ ਨਾਗਾਸਾਕੀ ਦੇ ਐਟਮੀ ਬੰਬ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਜੀਵਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਿਬਾਕੁਸ਼ਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ (被 爆 者?) ਇਹ ਇੱਕ ਜਪਾਨੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹਨ 'ਧਮਾਕਾ-ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਲੋਕ " ਅਤੇ ਜੋ ਕਾਫੀ ਬਾਅਦ ਤਕ ਬੰਬ ਦੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ । 1957 ਵਿੱਚ ਜਪਾਨੀ ਸੰਸਦ ਨੇ ਹਿਬਾਕੁਸ਼ਾ ਲਈ ਮੁਫ਼ਤ ਮੈਡੀਕਲ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇਣ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਘੜੀ ਕੋਣ ਸਮੱਸਿਆ
ਘੜੀ ਕੋਣ ਸਮੱਸਿਆ, ਗਣਿਤ ਸਮੱਸਿਆ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਨਾਲਾਗ ਘੜੀ ਦੇ ਹੱਥ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਣ ਨੂੰ ਲੱਭਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਗਣਿਤ ਸਮੱਸਿਆ
ਘੜੀ ਕੋਣ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਪਾਂ ਨਾਲ ਹਨ: ਕੋਣ ਅਤੇ ਸਮਾਂ। ਕੋਣ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ 12 ਵਜੇ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਤੋਂ ਡਿਗਰੀ ਵਿੱਚ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 12-ਘੰਟੇ ਘੜੀ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਜਿਹੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਢੰਗ ਹੈ: ਪ੍ਰਤੀ ਮਿੰਟ ਡਿਗਰੀ ਕੋਣ ਦੇ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਦਰ ਉੱਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ। ਇੱਕ ਆਮ 12-ਘੰਟੇ ਐਨਾਲਾਗ ਘੜੀ ਦਾ ਘੰਟੇ ਦਾ ਹੱਥ 12 ਘੰਟੇ (720 ਮਿੰਟ) ਵਿੱਚ 360° ਜਾ ਪ੍ਰਤੀ ਮਿੰਟ 0.5° ਦਾ ਕੋਣ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮਿੰਟ ਵਾਲਾ ਹੱਥ 60 ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ 360° ਜਾ ਪ੍ਰਤੀ ਮਿੰਟ 6° ਦਾ ਕੋਣ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਘੰਟੇ ਹੱਥ ਦੇ ਕੋਣ ਲਈ ਸਮੀਕਰਨ
ਇਥੇ:
MΣ
12 ਵਜੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਤੈਅ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਮਿੰਟ ਹਨ।
ਮਿੰਟ ਹੱਥ ਦੇ ਕੋਣ ਲਈ ਸਮੀਕਰਨ
ਇਥੇ:
ਉਦਾਹਰਨ
ਮੰਨ ਲਓ ਕਿ ਸਮਾਂ 5:24 ਹੈ। ਤਾਂ ਫਿਰ ਮਿੰਟ ਵਾਲੇ ਹੱਥ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਕੋਣ ਇਸ ਤਰਾਂ ਪਤਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਮਿੰਟ ਵਾਲੇ ਹੱਥ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਕੋਣ:
ਘੜੀ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਣ ਲਈ ਸਮੀਕਰਨ
ਘੜੀ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਣ ਪਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਫ਼ਾਰ੍ਮੂਲਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਇਥੇ: ਜੇਕਰ ਕੋਣ 180 ਡਿਗਰੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਫਿਰ ਇਸਨੂੰ 360 ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਵਿਚੋਂ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਦਾਹਰਨ 1
ਮੰਨ ਲਓ ਕਿ ਸਮਾਂ 2:20 ਹੈ:
ਉਦਾਹਰਨ 2
ਮੰਨ ਲਓ ਕਿ ਸਮਾਂ 10:16 ਹੈ।
ਇੱਕ ਘੜੀ ਦੇ ਘੰਟੇ ਅਤੇ ਮਿੰਟ ਹੱਥ ਇੱਕੋ ਜਗਹ 'ਤੇ ਕਦੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?
ਇੱਕ ਘੜੀ ਦੇ ਘੰਟੇ ਅਤੇ ਮਿੰਟ ਹੱਥ ਇੱਕੋ ਜਗਹ 'ਤੇ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦੇ ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕੋਣ ਸਮਾਨ ਹੋਵੇ।
H ਸੀਮਾ 0-11 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੂਰਨ ਅੰਕ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਕੁਝ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ: 0:00, 1:05., 2:10., 3:16., 4:21., 5:27.. 6:32., 7:38., 8:43., 9:49., 10:54., ਅਤੇ 12:00. (0. ਮਿੰਟ ਬਿਲਕੁਲ 27 ਹਨ। ਸਕਿੰਟ)
ਬਾਹਰੀ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਣਿਤ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲੀਮਟਰੀ ਗਣਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲੀਮਟਰੀ ਜੁਮੈਟਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਣਿਤ ਸਮੱਸਿਆ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਘੜੀਆਂ
ਕਾਓਸੀਅੰਗ
thumb ਇਹ ਚੀਨ (ਪੀਪਲਜ਼ ਰਿਪਬਲਿਕ ਔਫ਼ ਚਾਈਨਾ) ਵਿਚਲਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਭੂਗੋਲ
thumb|ਚੀਨ (ਤਾਈਵਾਨ ਸਮੇਤ) ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ
ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ
ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ਸਾਹਿਤ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦਕਿ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸਾਹਿਤਿਕ ਕਿਰਤਾਂ ਨੂੰ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਿੰਦੂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਕਿਸੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਆਦਿ ਬਿੰਦੂ ਤੋਂ ਵਰਤਮਾਨ ਤੱਕ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਆਲੋਚਨਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਤੋਂ ਸਰਵੇਖਣ ਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਕੇ ਕਾਲਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
''ਡਾ. ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਭਾਟੀਆ'' ਅਨੁਸਾਰ, “ਸਹਿਤ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ਤੱਥ ਲੱਭਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਤੱਥ ਚੋਣ, ਤੱਥਾਂ ਦੇ ਵਰਗੀਕਰਨ, ਵਿਆਖਿਆ, ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ, ਪ੍ਰਵਾਹਸ਼ੀਲਤਾ ਅਥਵਾ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਮੌਲਿਕਤਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਿਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਕੇ ਦੇਖਣ, ਵਿਧਾ ਦੇ ਦਾਇਰਿਆਂ ਦੇ ਉਦਭਵ, ਵਿਕਾਸ, ਚਰਮ ਸੀਮਾ ਅਤੇ ਸਮਾਪਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਢੂੰਡ ਭਾਲ, ਕਾਲ ਵੰਡ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਨਾਮਕਰਣ ਤੱਕ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵਲਗਣ ਵਿੱਚ ਸਮੇਟਦੀ ਹੈ।”
''ਡਾ. ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ'' ਅਨੁਸਾਰ, “ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਅਗਰਭੂਮੀ ਜਾਂ ਪਿਛੋਕੜ ਨੇ ਸੁਤੰਤਰ ਵਰਤਾਰਾ ਨਾ ਹੋ ਕੇ ਸਾਹਿਤਿਕ ਵਿਧਾਵਾਂ, ਸਿਰਜਨਾ ਰੂੜੀਆਂ, ਤਕਨੀਕੀ ਨਿਯਮਾਂ, ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ, ਸ਼ੈਲੀਗਤ ਵਿੱਲਖਣਤਾਵਾਂ ਦੇ ਉਦਗਮ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਆਧਾਰ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਹੋਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।”
ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ
☆ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਸੀਮਾ ਦਾ ਸਬੰਧ ਆਲੋਚਨਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਹੈ।
ਸਹਾਇਕ ਪੁਸਤਕ[ਸੋਧੋ]
1 ਪੰਜਾਬੀ ਅਧਿਐਨ ਤੇ ਅਧਿਆਪਨ ਬਦਲਦੇ ਪਰਿਪੇਖ, ਡਾ. ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼ੀ, ਪ੍ਕਾਸ਼ਕ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ
2 ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ਚਾਨਣ ਸਿੰਘ ਨਿਰਮਲ
ਦਿਯਵੰਨਾ ਝੀਲ
ਦਿਯਵੰਨਾ ਝੀਲ ( දියවන්නා ඔය , தியவன்ன ஓயா ) ਜਾਂ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਝੀਲ, ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਸ਼੍ਰੀ ਜੈਵਰਧਨੇਪੁਰਾ ਕੋਟੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ।
ਇਹ ਕਾਫ਼ੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਝੀਲ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਕਲੀ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਦਿਯਾਥਾ ਉਯਾਨਾ ਪਾਰਕ ਵੀ ਇਸ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ 1979 ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਟਾਪੂ ਹਨ।
left|thumb| ਦਿਯਵੰਨਾ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੋਂ ਬੱਟਾਰਾਮੁੱਲਾ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ
ਚੱਕੋਵਾਲ ਸੇਖਾਂ
ਚੱਕੋਵਾਲ ਸ਼ੇਖਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸੁੱਖਥਾਈ ਟ੍ਰਾਈਮੈਟ ਗੋਲਡਨ ਬੁੱਧ ਮੰਦਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਥਾਈਲੈਂਡ
ਜਨਮਸਾਖੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਪੁਰਾਤਨ ਜਨਮਸਾਖੀ
ਪੁਰਾਤਨ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਦਾ ਆਰੰਭ ਜਨਮਸਾਖੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਹੰਦਾ ਹੈ। ਜਨਮਸਾਖੀਆਂ ਦਾ ਆਰੰਭ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਚਰਿੱਤਰ ਨੂੰ ਅੰਕਿਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਜਨਮਸਾਖੀ ‘ਜਨਮ` ਅਤੇ ‘ਸਾਖੀ` ਦਾ ਸੰਯੁਕਤ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਸਾਖੀ ਸ਼ਬਦ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ‘ਸਾਕ੍ਰਸ਼ੀ` ਦਾ ਰੂਪਾਂਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਆਚਾਰਯ ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ ਚਤਰੁਵੇਦੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦਾ ਮੂਲ ਅਰਥ ਉਹ ਪੁਰਸ਼ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਕਿਸੇ ਵਸਤ{ ਜਾਂ ਘਟਨਾ ਨz{ ਅੱਖੀਂ ਵੇਖਿਆ ਹੋਵੇ। ਭਾਈ ‘ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ` ਨੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਇੱਕ ਤੁਕ (ਸੁਣਹੁ ਜਨ ਭਾਈ ਹਰਿ ਸਤਿਗੁਰ ਕੀ ਇੱਕ ਸਾਖੀ) ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਇਤਿਹਾਸ ਅਥਵਾ ਕਥਾ, ਜੋ ਅੱਖੀਂ ਡਿੱਠੀ ਕਹੀ ਗਈ ਹੋਵੇ ਕੀਤਾ ਹੈ ਪਰ ਜੇ ਸਾਖੀ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਇਸ ਦੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਉਕਤ ਤੁੱਕ ਵਿੱਚ ਇਹ ‘ਗੁਰੂ ਦੇ ਬਚਨ` ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।ਪ੍ਰੋ. ਰਾਜਬੀਰ ਕੌਰ ਨੇ ‘ਸਾਖੀ` ਦਾ ਅਰਥ ‘ਗਵਾਹੀ` ਲਿਖਿਆ ਹੈ।
ਜਨਮਸਾਖੀ: ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਸੰਕਲਪ
‘ਜਨਮ` ਤੋਂ ਇਥੇ ਭਾਵ ਕੇਵਲ ਪੈਦਾ ਇਸ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ‘ਸਾਰਾ ਜੀਵਨ` ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮਸਾਖੀ ਦਾ ਤਤਪਰਜ ਕਿਸੇ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ ਦਾ ਅਧਿਆਤਮਕ ਜੀਵਨ ਬਿਰਤਾਂਤ ਹੈ। ਜਨਮਸਾਖੀਕਾਰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਦੁੱਤੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਬਾਰੇ ਬਾਹਰਮੁਖੀ ਪ੍ਰਮਾਣ ਅਤੇ ਗਵਾਹੀਆਂ ਜੁਟਾਉਂਦੇ ਹਨ।ਜਨਮਸਾਖੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਡਾ. ‘ਗੁਰਜੀਤ ਹਾਂਸ` ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਖੀ ਦਾ ਅਰਥ ਲੌਕਿਕ ਗਵਾਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਲੋਕਿਕ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਦੈਵੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਦਖਲ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਹੈ। ਸਾਖੀਕਾਰਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨਾਂ ਸੀ ਕਿ ਜਿਸ ਦੀ ਕਰਾਮਾਤ ਵੱਡੀ ਹੈ ਉਸ ਦੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ ਵੀ ਉਚੇਰੀ ਹੈ। ਸਧਾਰਨ ਵਿਅਕਤੀ ਕਰਾਮਾਤ ਸਿਰਜਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਪਰੰਤੂ ਜਿਸ ਮਹਾਂਪੁਰਖ ਦਾ ਪੌਣ-ਪਾਣੀ, ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਕਾਲ ਉਪਰ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਹੈ ਉਹ ਰੱਬ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਨਮਸਾਖੀਆਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਰੱਬ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸਿੱਧ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਨਮਸਾਖੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਭਾਵੇਂ ਕਈ ਜਨਮਸਾਖੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਹਰਬਾਨ ਵਾਲੀ ਸਾਖੀ, ਬਾਲੇ ਵਾਲੀ ਜਨਮਸਾਖੀ, ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਵਾਲੀ ਜਨਮਸਾਖੀ ਆਦਿ ਸਾਖੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਪਰ ਪੁਰਾਤਨ ਜਨਮਸਾਖੀ ਆਪਣੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਨਮਸਾਖੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਪੁਰਾਤਨ ਜਨਮਸਾਖੀ ਮੁੱਢਲੀ ਜਾਣ ਪਛਾਣ
ਪੁਰਾਤਨ ਜਨਮਸਾਖੀ ਪੰਜਾਬੀ ਜਨਮਸਾਖੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਆਲੋਚਨਾਧੀਨ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ‘ਪੁਰਾਤਨ` ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਰਚਨਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਚਾਰ ਹੋਰ ਜਨਮਸਾਖੀਆਂ ਜਾਂ ਕ੍ਰਿਤਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 1.ਆਦਿ ਸਾਖੀਆਂ,(ਦੂਜਾ ਨਾਉ ਸ਼ੰਭੂ ਨਾਥ ਵਾਲੀ ਜਨਮਸਾਖੀ) 2.ਪੁਰਾਤਨ ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ, 3. ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਜਨਮਸਾਖੀ, 4.ਜਨਮਸਾਖੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ। ਇਹ ਜਨਮਸਾਖੀ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰਕੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੰਨ 1962 ਈ. ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਪੁਰਾਤਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਚਨਾ ਦੀਆਂ ਆਧਾਰ ਦੋ ਪੋਥੀਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ ਆਧਾਰ ਪੋਥੀ ਦਾ ਨਾਉ‘ਵਲਾਇਤ ਵਾਲੀ ਜਨਮਸਾਖੀ` ਹੈ। ਇਹ ਪੋਥੀ ਐਚ. ਟੀ. ਕੋਲਬਰੁਕ ਨੇ 1815 ਜਾਂ 1816 ਵਿੱਚ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਹਾਊਸ ਦੀ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਨੂੰ ਸੋਂਪੀ ਸੀ। ਉਥੇ ਖੋਜ ਕਰਦਿਆਂ ਡਾ. ਟ੍ਰੰਪ ਨੂੰ ਇਹ ਪੋਥੀ ਨਜ਼ਰੀ ਆਈ। ਇਸ ਵਿਦਵਾਨ ਨੇ ਇਸ ਪੋਥੀ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦਕ੍ਰਿਤ ‘The Adi Granth ` ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਜੋਂ ਛਾਪਿਆ। ਦੂਜੀ ‘ਹਾਫਿ਼ਜਾਬਾਦ ਵਾਲੀ ਜਨਮਸਾਖੀ` ਜੋ ਪ੍ਰੋ. ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਓਰਿਐਂਅਲ ਕਾਲਜ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਕਥਨ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 1884 ਈ. ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦੌਰੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹਾਫਿ਼ਜਾਬਾਦ ਜਿਲ੍ਹਾ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਦਛੇਦ ਕਰਕੇ 1885 ਈ. ਵਿੱਚ ਮੈਕਾਲਿਫ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਪੁਰਾਤਨ ਜਨਮਸਾਖੀ ਦੀਆਂ ਕਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਇਹ ਜਨਮਸਾਖੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਪਹਿਚਾਣ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੀ ਹੈ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ:-
ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਸਿਰਜਣਾ
ਇਸ ਜਨਮਸਾਖੀ ਦੇ ਕਰਤਾ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਨਿੱਜ ਭਗਤ ਕਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਕਲਯੁਗ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਅਵਤਾਰ ਧਾਰਿਆ। ਪਹਿਲੀ ਸਾਖੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ ਵੱਡਾ ਭਗਤ ਜਗਤ ਨਿਸਤਾਰਣ ਕਉ ਆਇਆ ਲਖਾਰੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਬਾਲਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਆਤਮ ਅਭਿਆਸ ਭਾਵ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦੇ ਵਿਖਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਲਗਾ ਬਾਤਾਂ ਅਗਨ ਨਿਗਮ ਕੀਆਂ ਕਰਨ, ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਹਿੰਦੂ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਜੋ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਸਰੂਪ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਖੁਦਾਇ ਕਾ ਸਾਦਿਕ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਜਨਮਸਾਖੀ ਦੇ ਕਰਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਹਿੰਦੂਆ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਗੁਰੂ ਪੀਰ ਸਨ। ਪਾਂਧੇ ਨਾਲ ਹੋਈ ਗੋਸਟ ਦੇ ਅੰਤ ਉਤੇ ਪੰਡਿਤ ਹੋਰੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਏਹ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਭਗਤ ਹੈ, ਉਜੜੀ ਖੇਤੀ ਹਰੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਛ ਦੀ ਛਾਂ ਖੜੋਤੀ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਏ ਬੁਲਾਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਔਲੀਆ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਲਿਖਾਰੀ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਇੱਕ ਕਰਾਮਾਤੀ ਰ{ਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਪੁਰਸ਼ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਇਕ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਦਸਤਾਵੇਜ
ਪੁਰਾਤਨ ਜਨਮਸਾਖੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਜਨਮਭੂਮੀ ਤਲਵੰਡੀ ਉਥੋਂ ਦਾ ਸਥਾਨਕ ਹਾਕਮ ਰਾਇ ਬੁਲਾਰ, ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ, ਬਹਿਨੋਈ, ਭੈਣ ਆਦਿ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਲੇਖਕ ਨੇ ਬੜੀ ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਹੈ।ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਜਨਮਸਾਖੀ ਵਿੱਚ ਇਬਰਾਹੀਮ ਲੋਧੀ, ਬਾਬਰ, ਫਰੀਦ ਸਾਨੀ (ਸ਼ੇਖ ਬ੍ਰਹਮ) ਆਦਿਕ ਸਮਕਾਲੀ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦਾ ਬਿਆਨ ਵੀ ਬੜੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਉਂ ਪੰਦਰਵੀ-ਸੋਲ੍ਹਵੀ ਸਦੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਪੁਰਾਤਨ ਜਨਮਸਾਖੀ ਇੱਕ ‘ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਸਤਾਵੇਜ` ਦੀ ਭੂਮੀਕਾ ਨਿਭਾਉਦੀ ਹੈ।ਇਸ ਜਨਮਸਾਖੀ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਸਾਖੀਆਂ 1469ਈ. ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1539ਈ. ਤੱਕ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਬ੍ਰਿਤਾਂਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਾਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੜਾਵਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਗੋਸ਼ਟਾਂ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿਧੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ
ਪੁਰਾਤਨ ਜਨਮਸਾਖੀ ਦੀ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ ਗੋਸ਼ਟਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅਧਿਆਤਮਕ ਚਿੰਤਨ ਦਾ ਰੋਚਕ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਬੋਧ ਕਰਾਉਣਾ। ਇਹ ਵਿਧੀ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਤੋਂ ਹੀ ਚਲਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਸਾਹਿਤਾਂ ਦਾ ਆਰੰਭ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਵਿਸ਼ਿਆ ਵਾਲੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਤਰਕ ਵਿਤਰਕ ਨੂੰ ਲਿੱਪੀ-ਬੱਧ ਰੂਪ ਦੇਣ ਲਈ ਜਾਂ ਜਨ-ਸਧਾਰਨ ਦੇ ਸੰਕਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦੇ ਹੋਇਆ ਪਰਸਪਰ ਵਿਰੋਧੀ ਵਿਚਾਰ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਨੁਕਤੇ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਗੋਸਟਿ ਜਾਂ ਸਾਹਿਤਿਕ ਮਾਧਿਅਮ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੁਰਾਤਨ ਜਨਮਸਾਖੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 14 ਗੋਸ਼ਟਾਂ ਹਨ।ਗੋਸ਼ਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦੂਜੀ ਵਿਧੀ ਸੰਵਾਦ ਦੀ ਵਰਤੀ ਗਈ ਹੈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਹੈ। ਪਰ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਗੋਸ਼ਟਿ ਵਿਧੀ ਵੇਲੇ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਸਿੱਧਾਂਤਿਕ ਚਰਚਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੰੁਦਾ ਹੈ। ਜਿਥੇ ਦੋਹਾਂ ਧਿਰਾਂ ਵਲੋਂ ਆਪਣੇ ਮਤ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਕੇ ਉਸ ਵਿਚਲੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਤਾ ਨੂੰ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਅਧਾਰ ਤੇ ਉਘਾੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਸੰਵਾਦ ਵਿਧੀ ਵੇਲੇ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਦਾ ਸਬੰਧ ਆਮ ਗੱਲਬਾਤ ਨਾਲ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਧੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਾਖੀਕਾਰ ਨੇ ਜਨਮਸਾਖੀ ਵਿੱਚ ਰੋਚਕਤਾ ਲਿਆਂਦੀ ਹੈ।
ਪਾਤਰ-ਚਿਤ੍ਰਣ
ਪੁਰਾਤਨ ਸਾਖੀਕਾਰ ਪਾਤਰ-ਚ੍ਰਿਤਣ ਵਿਧੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਚੇਤ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਜਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ, ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ, ਸੱਜਣ ਠੱਗ, ਦੁਨੀ ਚੰਦ, ਸ਼ੇਖ ਬ੍ਰਹਮ, ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਰਫ ਆਦਿਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਬੜੇ ਸੁਚੱਜੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚਿਤਰੇ ਹਨ। ਇਸ ਜਨਮਸਾਖੀ ਦੇ ਕਰਤਾ ਨੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕੱਦ-ਕਾਠ ਅਤੇ ਰੰਗ-ਰੂਪ ਆਦਿ ਸੰਬੰਧੀ ਤਾਂ ਕੋਈ ਵੇਰਵਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਪਰੰਤੂ ਆਪ ਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਸੰਬੰਧੀ ਕੁਝ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿਤੀ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਉਦਾਸੀ ਤੇ ਜਾਣ ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਵੇਸ-ਭੂਸ਼ਾ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੱਸੀ ਹੈ:- ਪਹਿਰਾਵਾ ਬਾਬੇ ਕਾ ਏਕ ਬਸਤਰੁ ਅੰਬੋਆ, ਏਕ ਬਸਤਰ ਚਿੱਟਾ, ਏਕ ਪੈਰ ਜੁਤੀ, ਏਕ ਪੈਰ ਖੰਉਸ, ਗਲਿ ਖਫਨੀਂ ਸਿਰਿ ਟੋਪੀ ਕਲੰਦਰੀ, ਮਾਲਾ ਹਡਾਂ ਕੀ ਮਥੈ ਤਿਲਕੁ ਕੇਸਰ ਕਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਸਾਖੀ ਵਿਚੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੰ[ਦੀ ਹੈ
ਤਤਕਾਲੀਨ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਅੰਸ਼
ਇਸ ਜਨਮਸਾਖੀ ਵਿੱਚ ਤਤਕਾਲੀਨ ਸਮਾਜਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ, ਧਾਰਮਿਕ, ਤੇ ਭਾਈਚਾਰਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਵੀ ਕੁੱਝ ਜ਼ਰੂਰੀ ਅੰਸ਼ ਉਘੜਦੇ ਹੋਏ ਦਿੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਸਹਿਜ ਰੂਪ ਨਾਲ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦਾ ਸਮਾਜ ਪਤਨ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਖੜ੍ਹਾਂ ਸੀ, ਅੰਧ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਰੂੜ੍ਹੀਆਂ, ਵਹਿਮਾਂ-ਭਰਮਾਂ ਤੇ ਗਰਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਸੀ। ਜੋਗੀਆਂ ਜੰਗਮਾਂ ਦੀ ਸਭ ਪਾਸੇ ਚੜ੍ਹ ਮਚੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤਾਂ ਤੇ ਸਾਧੂ-ਸੰਨਿਆਸੀਆਂ ਦੀ ਚੜ੍ਹਤ ਸੀ।ਧਰਮ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੱਚੇ ਧਰਮ ਦੀ ਥਾਂ ਕੂੜ ਤੇ ਕੁਸੱਤ ਨੇ ਲੈ ਲਈ ਸੀ, ਪੀਰਾਂ ਤੇ ਫ਼ਕੀਰਾਂ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਵਧੇਰੇ ਸੀ। ਕਰਾਮਾਤਾਂ ਤੇ ਕਰਿਸ਼ਮੇ ਸਾਧੂ-ਸਮਾਜ ਦਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਅੰਗ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਹ ਦੱਸਣ ਦੀ ਥਾਂ ਗੁੰਮਰਾਹ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਧਰਮ ਦਾ ਨਾਂ ਲੈ ਕੇ ਵੇਲੇ ਦੇ ਹਾਕਮ ਵੀ ਆਮ ਲੋਕਾਈ ਦਾ ਖੂਨ ਚੂਸ ਰਹੇ ਸਨ। ਧਾਰਮਿਕ ਭਿੰਨ-ਭੇਦ ਅਤੇ ਅਸਹਿਨਸ਼ੀਲਤਾ ਜ਼ੋਰਾਂ ਤੇ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਹਿੰਦੂ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਰੂਪੀ ਮਜ਼੍ਹਬਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਸੈਂਕੜੇ ਹੀ ਫ਼ਿਰਕਿਆਂ ਤੇ ਪੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਸਿਤ ਸੀ। ਸੱਜਣ ਠੱਗਾਂ, ਕੌਡੇ ਰਾਕਸ਼ਾਂ, ਟੂਣੇਹਾਰ ਕਾਮਣੀਆਂ, ਹੱਥ ਹੌਲੇ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਧਾਂ, ਪੀਰਾਂ ਤੇ ਫ਼ਕੀਰਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਨਹੀਂ ਸੀ।ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਾਨਵਤਾ ਵਿਰੋਧੀ ਕੰਮ ਕਾਰ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਕਿਸਮ ਦੀ ਬਿਪਤਾ ਵਿੱਚ ਘਿਰੀ ਲੋਕਾਈ ਸੱਚ ਅਤੇ ਤੱਥ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਟਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਘਰ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਹ ਮਿਲਣ ਦੀ ਥਾਂ ਸਗੋਂ ਦਰ ਦਰ ਦੀਆਂ ਠੋਕਰਾਂ ਹੀ ਮਿਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਜਨਮਸਾਖੀ ਰਾਹੀਂ ਸਾਖੀਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ, ਧਾਰਮਿਕ, ਤੇ ਭਾਈਚਾਰਿਕ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਨਾ ਇਸ ਜਨਮਸਾਖੀ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ।
ਮਿਥਿਹਾਸਿਕ ਪੱਖ
ਇਸ ਜਨਮਸਾਖੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਮਿੱਥਿਹਾਸਕ ਅੰਸ਼ ਹਨ:- ਜਨਮਸਾਖੀ ਅਨੁਸਾਰ ਤੇਤੀਸ ਕਰੋੜ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਮਸ਼ਕਾਰ ਕੀਆ ਚਉਸਠ ਜੋਗਣੀ ਬਵੰਜਾਹ ਬੀਰ ਨਿਆਂ ਜਤੀਆਂ ਚੋਰਾਸੀ ਸਿੱਧਾਂ ਨਵਾਂ ਨਾਥਾਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਆ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਅੰਸ਼ ਵਾਸਤਵਿਕ ਦੀ ਥਾਂ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਹਨ। ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਤੇਤੀ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਸਨ। ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 33 ਕੋਟੀ ਦੇਵਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਪਰ ਮਗਰੋਂ ਕੋਟੀ ਦਾ ਅਰਥ ਕਰੋੜ ਸਮਝ ਕੇ ਇਹ ਗਿਣਤੀ 33 ਕਰੋੜ ਬਣਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੌ ਨਿੱਧਾ, ਨੌ ਖੰਡ, ਨੌ ਗ੍ਰਹਿ, ਨੌ ਦਵਾਰ, ਨੌ ਹੀ ਨਰਾਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੀ ਨੌ ਨਾਥ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਛੇ ਰੁਤਾਂ, ਛੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਛੇ ਹੀ ਮੁੱਖ ਰਾਗ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਤੀ ਵੀ ਛੇ ਹੀ ਹਨ। ਨੌ ਨਾਥਾ ਚੌਰਾਸੀ ਸਿੱਧਾਂ ਵਾਂਗ ਬੀਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 52 ਅਤੇ ਜੋਗਨੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 64 ਹੈ। ਇਹ ਦੁਰਗਾ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਦੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਸਮਝੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਜਨਮਸਾਖੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਵੇਰਵੇ ਆਉਣਾ ਇਸ ਸਾਖੀ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਚੋਣ
ਪੁਰਾਤਨ ਜਨਮ-ਸਾਖੀ ਦੀ ਸ਼ਬਦ ਚੋਣ, ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ-ਯੋਜਨਾ ਕਮਾਲ ਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਤਰ ਪਰਿਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਵਰਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਿੱਚ ਆਮ ਅਹਿਮ ਸ਼ਬਦ ਹਨ; ਵਿਦਵਤਾ ਭਰੇ, ਰੋਹਬ ਪਾਊ ਤੇ ਮੁਹਾਵਰੇ ਤੋਂ ਪਰੇ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਲਏ ਗਏ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਬਦ-ਚੋਣ ਆਮ ਆਦਮੀ ਦੀ ਗਿਆਨ ਸੀਮਾ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖ ਕੇ ਹੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਵਾਕ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਾਕ-ਰਚਨਾ ਸਰਲ, ਸੁਭਾਵਿਕ, ਸਿੱਧੀ ਤੇ ਸਾਰਥਿਕ ਹੈ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਸਮਾਂ ਪੈਣ ਕਾਰਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਤਾਰਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਕਾਰਨ ਕੁੱਝ ਫਰਕ ਪਾ ਗਏ ਹੋਣ। ਪਰੰਤੂ ਵਾਕ-ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਮੌਲਿਕਤਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਖੀਕਾਰ ਦੀ ਸਫਲ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਨਵੇਕਲਾ ਗੁਣ ਹੈ।
ਸੰਗੀਤਿਕਤਾ
ਪੁਰਾਤਨ ਜਨਮਸਾਖੀ ਦੀ ਵਾਰਤਕ ਕਲਾਤਮਿਕ ਤੇ ਰਸਾਤਮਿਕ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸੰਗੀਤਿਕ ਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚਲਾ ਕਾਵਿਕ ਗੁਣ, ਭਾਵੁਕਤਾ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ, ਭਾਵਾਂ ਦੀ ਤਰਲਤਾ ਅਤੇ ਵਿਸਤਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਨੇੜੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੋ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਵਾਰਤਕ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਬਾਣੀ ਦੀਆਂ ਟੂਕਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਢਲਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਜਬ ਲੈਅ ਤੇ ਤੋਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੋਹੜੇ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਰਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੀ ਬਾਣੀ ਇੱਕ ਅਗੰਮੀ ਸੰਗੀਤ ਹੈ ਤਾਂ ਪੁਰਾਤਨ ਜਨਮਸਾਖੀ ਦੀ ਵਾਰਤਕ ਮਰਦਾਨੇ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਰਬਾਬ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਮਿੱਠਤ, ਨਿਮਰਤਾ, ਸੇਵਾ, ਤਿਆਗ, ਨਾਮ ਦਾਨ, ਇਸ਼ਨਾਨ, ਕਿਰਤ ਅਤੇ ਪਰਮਾਰਥ ਜਾਂ ਪਰ-ਉਪਕਾਰ ਆਦਿ ਸੁਰਾਂ ਫੁੱਟ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਡੇ ਇਸ ਕਥਨ ਦੀ ਉਗਾਹੀ ਲਈ ਖੇਤੀ, ਵਣਜ, ਸਉਦਾਗਰੀ ਅਤੇ ਚਾਕਰੀ ਸਿਰਲੇਖ ਅਧੀਨ ਆਈਆਂ ਸਾਖੀਆਂ ਦੇਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਉਪਦੇਸ਼ਾਤਮਕਤਾ ਅਤੇ ਵਿਵਰਣਾਤਮਕਤਾ
ਇਸ ਜਨਮਸਾਖੀ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਸ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ਾਤਮਕ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਜਨਮਸਾਖੀ ਦਾ ਇੱਕ ਲਿਖਣ-ਮਨੋਰਥ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਉਪਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣਾ ਵੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਉਪਕਾਰ ਸ਼ਿਕਸ਼ਾ-ਮ{ਲਕ ਹਨ। ਫਲਸਰੂਪ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸ੍ਵਰ ਉਪਦੇਸ਼ਾਤਮਕ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਹਰ ਸਾਖੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਅਤਿ ਧ੍ਵਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੰ[ਦਾ ਹੈ।ਵਿਵਰਣਾਤਮਕਤਾ ਇਸ ਜਨਮਸਾਖੀ ਦੀ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀਗਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਵਿਵਰਣ, ਵਰਣਨ, ਬ੍ਰਿਤਾਂਤ, ਆਦਿ ਸਭ ਰੱਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਿਥੇ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਚਿਤ੍ਰਣ ਦਾ ਅਵਸਰ ਹੈ, ਉਥੇ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਸਰੂਪ ਵਰਣਾਤਮਕ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਕਥਾ ਅੰਸ਼ ਦੀ ਅਧਿਕਤਾ ਹੈ ਉੱਥੇ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਸਰੂਪ ਬ੍ਰਿਤਾਂਤਿਕ ਹੈ।
ਮਨੁੱਖੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਚਿਤਰਨ
ਇਸ ਸਾਖੀ ਵਿੱਚ ਸਾਖੀਕਾਰ ਨੇ ਅਨੇਕ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚਿਤਰ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸੁਖਮ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਿਕ ਅੰਤਰ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਪਰਿਚਯ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਨੂੰ ਤਿਆਰੀ ਵਾਲੀ ਸਾਖੀ (8) ਨੂੰ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸੰਸਾਰਿਕਤਾ ਤੋਂ ਉਦਾਸੀਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਿਕ ਮੋਹ ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਵੀ ਨਿਰਮੋਹੀ ਪਤੀ ਦਾ ਵਿਯੋਗ ਸਹਿਨ ਕਰਨਾ ਮੁਹਾਲ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਮਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਪਤੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਤੀਬਰ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਸਾਖੀਕਾਰ ਨੇ ਬੜੀ ਸੂਖਮਤਾ ਨਾਲ ਚਿਤਰਿਆ ਹੈ।
ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸਰੂਪ
ਪੁਰਾਤਨ ਜਨਮਸਾਖੀ ਦੀ ਸ਼ਬਦ ਕੋਸ਼ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਸਰਵ ਪ੍ਰਮੁਖ ਵਿਸ਼ੇਸਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਭੰਡਾਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ। ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਸ਼ੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ਬਦ ਲੈਣੇ ਲੇਖਕ ਨੇ ਸੰਕੋਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਬਲੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਆਧਾਰ ਭਾਰਤੀ ਵਿਰਸਾ ਹੈ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਕੁਝ ਤਤਸਮ ਅਤੇ ਅਰਧ ਤਤਸਮ ਸ਼ਬਦ ਨਮੂਨੇ ਹਨ:-ਜਗਤ, ਨਿਸਤਾਰਣ, ਵੇਲਾ, ਨਮਸਕਾਰ, ਨਾਮ, ਸੰਸਾਰ, ਅਤੀਤ, ਸੇਵਕ, ਸਰਵੰਗ, ਪ੍ਰਜਾ ਆਦਿ। ਇਸ ਜਨਮਸਾਖੀ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਿਆਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਰਬੀ, ਫਾਰਸੀ ਆਦਿ ਕੁਝ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਸਪਸ਼ਟ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ। ਦੇਸ਼ੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੀ ਵੀ ਸਾਖੀਕਾਰ ਨੇ ਖੁਲ੍ਹ ਕੇ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਉਪਬੋਲੀਆਂ ਯਥਾ-ਪੋਠੋਹਾਰੀ, ਅਵਾਣਕਾਰੀ, ਝਾਂਗੀ ਮੁਲਤਾਨੀ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਤਰ ਸਮਾਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਹੋਈ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।