cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਯੁਨਾਇਟੇਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਮਹਾਮਾਰੀ 2020
12 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ, ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (ਡਬਲਯੂਐਚਓ) ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਚੀਨ ਦੇ ਹੁਬੇਈ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਵੁਹਾਨ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ 31 ਦਸੰਬਰ 2019 ਨੂੰ ਡਬਲਯੂਐਚਓ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਯੂ ਕੇ ਨੇ ਨਵੀਂ ਬਿਮਾਰੀ ਲਈ ਇਕ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਟੈਸਟ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ। ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਚਾਰ ਚੀਫ ਮੈਡੀਕਲ ਅਫਸਰਾਂ (ਸੀ.ਐੱਮ.ਓਜ਼) ਨੇ 30 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਯੂਕੇ ਦੇ ਜੋਖਮ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਤੋਂ ਦਰਮਿਆਨੀ ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਡਬਲਯੂਐਚਓ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕਨਸਰਨ (ਪਬਲਿਕ ਹੈਲਥ ਐਮਰਜੈਂਸੀ) ਦੇ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ। ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ 31 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਏ ਕੇਸ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਲਾਹ ਦੇਣ ਲਈ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਾਣੂ ਫੈਲਣ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਅਗਲੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਦੇਖਭਾਲ ਲਈ ਸੱਕਤਰ ਰਾਜ ਦੇ ਮੈੱਟ ਹੈਨਕੌਕ ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਸੁਰੱਖਿਆ (ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ) ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨਜ਼ 2020 ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਉਪਕਰਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਕਸਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ, ਸੀ.ਓ.ਆਈ.ਵੀ.ਡੀ.-19 ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਜਾਂਚ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਪਡੇਟਸ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਯੂਕੇ ਦੇ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਦੇਖਭਾਲ ਵਿਭਾਗ (ਡੀਐਚਐਸਸੀ) ਅਤੇ ਪਬਲਿਕ ਹੈਲਥ ਇੰਗਲੈਂਡ (ਪੀਐਚਈ) ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਹੈਲਥ ਸਰਵਿਸ (ਐਨਐਚਐਸ) ਨੇ ਕੁਝ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿਚ ਕੋਵਿਡ -19 ਡ੍ਰਾਇਵ-ਥ੍ਰੀ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਸੈਂਟਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ।  ਇੰਗਲੈਂਡ ਲਈ ਚੀਫ ਮੈਡੀਕਲ ਅਫਸਰ, ਕ੍ਰਿਸ ਵਿੱਟੀ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕੋਪ ਨੂੰ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਇੱਕ ਚਾਰ-ਪੱਖੀ ਰਣਨੀਤੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ: ਰੱਖਣਾ, ਦੇਰੀ, ਖੋਜ ਅਤੇ ਘਟਾਓ।
ਯੂਕੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਪ੍ਰਸਾਰਣ 28 ਫਰਵਰੀ 2020 ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ; ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਸਾਰੇ ਕੇਸ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਕਰਮਿਤ ਹੋਏ ਸਨ। 1 ਮਾਰਚ ਤੱਕ ਇੰਗਲੈਂਡ, ਵੇਲਜ਼, ਉੱਤਰੀ ਆਇਰਲੈਂਡ ਅਤੇ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕੇਸਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬੋਰਿਸ ਜਾਨਸਨ ਨੇ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਐਕਸ਼ਨ ਪਲਾਨ,  ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕੋਪ ਨੂੰ "ਪੱਧਰ 4 ਦੀ ਘਟਨਾ" ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। 11 ਮਾਰਚ ਨੂੰ, ਡਬਲਯੂਐਚਓ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕੋਪ ਨੂੰ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ। ਹੋਰ ਜਵਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਕੁਝ ਸਕੂਲ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਚੋਣ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਏਅਰ ਲਾਈਨਜ਼ ਨੇ ਕਈਂ ਉਡਾਣਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਆਨਲਾਈਨ ਰਿਟੇਲਰਾਂ ਨੇ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਸਧਾਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਡੇ ਆਰਡਰ ਦੇਣ ਦੀ ਖਬਰ ਦਿੱਤੀ। 12 ਮਾਰਚ ਨੂੰ, ਯੂਕੇ ਦੇ ਜੋਖਮ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਮੱਧਮ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਚਾਰ ਦਿਨ ਬਾਅਦ, ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਿਸਦੀ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਐਨਐਚਐਸ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾ ਸਾਂਝੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਕਾਲਜ ਲੰਡਨ ਦੇ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਸਮੇਤ ਸਬੂਤਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅਗਲੇਰੇ ਉਪਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਸਮਾਜਿਕ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਅਤੇ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ "ਗੈਰ ਜ਼ਰੂਰੀ" ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ, ਨਾਲ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੱਬਾਂ, ਕਲੱਬਾਂ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰਾਂ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੇ ਹੋ ਸਕੇ ਤਾਂ ਘਰ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ. ਗਰਭਵਤੀ ,ਰਤਾਂ, 70 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਿਹਤ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਨੂੰ "ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ" ਮੰਨਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ।
18 ਮਾਰਚ ਨੂੰ, ਇਹ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਯੂਕੇ ਮੁੱਖ ਵਰਕਰਾਂ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਾਰੇ ਸਕੂਲ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। 20 ਮਾਰਚ ਨੂੰ, ਸਾਰੇ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ, ਪੱਬਾਂ, ਕਲੱਬਾਂ ਅਤੇ ਇਨਡੋਰ ਸਪੋਰਟਸ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਡਿਲਿਵਰੀ ਅਤੇ ਟੇਕ-ਆਉਟ ਚੇਨਜ਼ ਨੂੰ ਖੁੱਲਾ ਰਹਿਣ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 23 ਮਾਰਚ ਨੂੰ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਐਨਐਚਐਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਪਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਖਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ 'ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਪਾਬੰਦੀਆਂ, ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਚ ਲਾਗੂ ਹੋਣ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਐਕਟ 2020, ਸਿਹਤ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ (ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ, ਪਾਬੰਦੀਆਂ) (ਇੰਗਲੈਂਡ) ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨਜ਼ 2020 ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਨ ਕਾਨੂੰਨੀ ਉਪਕਰਣ ਜੋ ਦੂਜੇ ਘਰੇਲੂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
ਮਾਰਚ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬੋਰਿਸ ਜਾਨਸਨ ਨੇ ਕੋਵਿਡ -19 ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵਾਇਰਸ ਲਈ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਟੈਸਟ ਕੀਤੇ। 5 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ, ਉਹ ਕੋਰੋਨਵਾਇਰਸ ਕਾਰਨ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਇਕ ਤੀਬਰ ਕੇਅਰ ਯੂਨਿਟ ਵਿਚ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜੌਹਨਸਨ ਨੇ ਉਸ ਲਈ ਡੈਪੂਟੇਸ ਪਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਰਾਜ ਸੱਕਤਰ, ਡੋਮਿਨਿਕ ਰਾਅਬ ਨੂੰ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ.
ਪਿਛੋਕੜ
ਕੋਵਡ-1912 ਜਨਵਰੀ 2020 ਨੂੰ, ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (ਡਬਲਯੂਐਚਓ) ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਚੀਨ ਦੇ ਹੁਬੇਈ ਪ੍ਰਾਂਤ, ਵੁਹਾਨ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ 31 ਦਸੰਬਰ 2019 ਨੂੰ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਕੋ-19 ਲਈ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਦਰ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ 2003 ਦੇ ਸਾਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੁੱਲ ਮੌਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।  19 ਮਾਰਚ ਤੋਂ, ਪਬਲਿਕ ਹੈਲਥ ਇੰਗਲੈਂਡ ਨੇ   ਕੋਵਡ-19 ਨੂੰ "ਉੱਚ ਨਤੀਜੇ ਵਾਲੀ ਛੂਤ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ" ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
ਸੰਗੀਤ
right|thumb| 22 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਫੇਸ ਮਾਸਕ ਦੇ ਨਾਲ ਗੌਰਕ ਵਿੱਚ "ਵੀ ਐਨੀ" ਦਾ ਬੁੱਤ. 13 ਮਾਰਚ ਨੂੰ, ਬੀਬੀਸੀ ਰੇਡੀਓ 1 ਨੇ ਮਈ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਵਿਕੈਂਡ ਸੰਗੀਤ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਰੱਦ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀ 2 ਸੀ: ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ, 2020 ਦਾ ਗਲਾਸਟਨਬਰੀ ਫੈਸਟੀਵਲ, ਆਈਲ ਦੇ ਵਾਈਟ ਐਂਡ ਡਾਉਨਲੋਡ ਸੰਗੀਤ ਤਿਉਹਾਰ ਅਤੇ ਕੈਂਬਰਿਜ ਫੋਕ ਫੈਸਟੀਵਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ।
ਯੂਕੇ ਗਿੱਗਸ ਜਾਂ ਟੂਰ ਨੂੰ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰਨ ਜਾਂ ਰੱਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਬੈਂਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਐਵਰਲ ਲਵੀਗਨ ਅਤੇ ਦਿ ਕੌਣ ਸਨ। ਕੋਲਡਪਲੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ ਮਾਰਟਿਨ, ਯੰਗਬਲੁਡ, ਕੀਥ ਅਰਬਨ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸਟੀਨ ਐਂਡ ਦਿ ਕੁਈਨਜ਼ ਸਮੇਤ ਹੋਰਨਾਂ ਨੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਰਾਹੀਂ ਲਾਈਵ ਸਟ੍ਰੀਮਿੰਗ ਗਿਗਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। 25 ਮਾਰਚ ਨੂੰ, ਦੱਖਣੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਸੁੰਦਰ ਮੈਂਬਰ ਪਾਲ ਹੀਟਨ ਅਤੇ ਜੈਕੀ ਐਬੋਟ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲਾਈਨ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਐਨਐਚਐਸ ਸਟਾਫ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁਫਤ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਖੇਡਣਗੇ, ਅਤੇ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਮਾਰੋਹ ਲਈ 9,000 ਮੁਫਤ ਟਿਕਟਾਂ ਦੇਵੇਗਾ। 31 ਮਾਰਚ ਨੂੰ, ਰਿਕ ਐਸਟਲੇ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ 28 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਮੈਨਚੇਸਟਰ ਅਰੇਨਾ ਵਿਖੇ ਐਨਐਚਐਸ ਦੇ ਫਰੰਟਲਾਈਨ, ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਕੇਅਰ ਅਤੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸਟਾਫ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁਫਤ ਜਿਗ ਖੇਡਣਗੇ।
ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਸਿਨੇਮਾ
15 ਮਾਰਚ 'ਤੇ, ਲੰਡਨ ਦੇ ਓਲਡ Vic ਪਹਿਲੇ ਬਣ ਵੈਸਟ ਅੰਤ ਥੀਏਟਰ, ਜਦ ਇਸ ਨੂੰ ਦੇ ਇਸ ਦੇ ਰਨ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮੂਏਲ Beckett ਦੇ ਚਾਰਾ ਦੋ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ। 16 ਮਾਰਚ ਨੂੰ, ਲੰਡਨ ਦੇ ਹੋਰ ਥੀਏਟਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਯੂਕੇ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਕਿਤੇ ਹੋਰ, ਬੋਰਿਸ ਜੌਹਨਸਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਿਆਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਸਥਾਨਾਂ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। 17 ਮਾਰਚ ਨੂੰ, ਸਿਨੇਮਾ ਚੇਨਜ਼ ਓਡੀਓਨ, ਸਿਨੇਵਰਲਡ, ਵੀਯੂ ਅਤੇ ਪਿਕਚਰਹੁੳਸ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਯੂਕੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਣਗੇ। 1 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ, 2020 ਦੇ ਐਡਿਨਬਰਗ ਤਿਉਹਾਰ, ਅਗਸਤ ਲਈ ਯੋਜਨਾਬੱਧ, ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ।
ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪੀਕੀ ਬਲਾਇੰਡਰ ਅਤੇ ਲਾਈਨ ਆਫ ਡਿੳਟੀ ਟੀ ਦੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਲੜੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਫਿਲਮਾਂਕਣ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। 13 ਮਾਰਚ ਨੂੰ, ਆਈ ਟੀ ਵੀ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਐਂਟ ਐਂਡ ਡੀ ਦੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨਾਈਟ ਟੇਕਵੇਅ ਦਾ 2020 ਸੀਰੀਜ਼ ਦਾ ਫਾਈਨਲ, ਜੋ ਕਿ ਫਲੋਰਿਡਾ ਵਿੱਚ ਵਾਲਟ ਡਿਜ਼ਨੀ ਵਰਲਡ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਸੀ ਹੁਣ ਸਾਵਧਾਨੀ ਦੇ ਉਪਾਅ ਵਜੋਂ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਦੇ ਐਲਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਵਧੇਗਾ। 16 ਮਾਰਚ ਨੂੰ, ਆਈ ਟੀ ਵੀ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇਸਦੇ ਦੋ ਸਾਬਣਾਂ, ਕਾਰੋਨੇਸ਼ਨ ਸਟ੍ਰੀਟ ਅਤੇ ਏਮਰਡੇਲ ਦੇ ਫਿਲਮਾਂਕਣ ਦਾ ਸ਼ਡਿ .ਲ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ 23 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਫਿਲਮਾਂਕਣ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ। 18 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਆਈ ਟੀ ਵੀ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਵਰਇਸ ਯੂਕੇ ਦੀ ਨੌਵੀਂ ਲੜੀ ਦਾ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ, 28 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
16 ਮਾਰਚ ਨੂੰ, ਬੀਬੀਸੀ ਨੇ 75 ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਜੂਨ ਤੋਂ ਅਗਸਤ ਤੱਕ ਟੀਵੀ ਲਾਇਸੈਂਸਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਕੀਤੀ। 25 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਬੀਬੀਸੀ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਨੂੰ ਦਬਾਅ ਕਾਰਨ ਉਹ 450 ਖ਼ਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਕੱਟਣ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਕਰੇਗੀ।
ਖਪਤਕਾਰ
thumb| ਲੰਡਨ ਟੈਸਕੋ ਵਿਚ ਲਗਭਗ ਖਾਲੀ ਪਾਸਤਾ ਸੈਕਸ਼ਨ, 7 ਮਾਰਚ 2020 ਇਹ ਗਾਰਡੀਅਨ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੁਪਰਮਾਰਕੀਟ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਪਲਾਇਰ ਨੇ ਇਕ ਯੋਜਨਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਘਬਰਾਹਟ ਹੋਣ ਤੇ ਕਈ ਮੁਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੁਪਰ ਮਾਰਕੀਟ ਚੇਨ ਟੇਸਕੋ ਨੇ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਫਲੂ ਦੇ ਪ੍ਰਕੋਪ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਿਮੂਲੇਸ਼ਨ ਅਭਿਆਸਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਸੁਪਰਮਾਰਕੀਟਾਂ ਵਿਚ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਰੋਗਾਣੂਨਾਸ਼ਕ ਅਤੇ ਐਂਟੀ-ਬੈਕਟਰੀਆ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਦੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਆਈਆਂ ਹਨ। ਰਿਟਨਲਾਈਨ ਪ੍ਰਚੂਨ ਵਿਕਰੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਸਧਾਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਡੇ ਆਰਡਰ ਦੇਣ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਫ੍ਰੋਜ਼ਨ ਫੂਡ ਚੇਨ ਆਈਸਲੈਂਡ ਦੇ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਨੇ "ਮਲਟੀਬਾਈ ਡੀਲਜ਼ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੈਕ" ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ। alt=|thumb| ਲੰਡਨ ਵਿਚ ਲੋਕ ਵਧੇਰੇ ਡੱਬਾਬੰਦ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਟਾਇਲਟ ਪੇਪਰ, 18 ਮਾਰਚ 2020 ਨੂੰ ਖਰੀਦ ਰਹੇ ਸਨ ਕੁਝ ਸੁਪਰਮਾਰਕੀਟਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੁਕਾਨਾਂ ਨੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਸੀਮਿਤ ਕਰਦਿਆਂ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਹਰ ਗਾਹਕ ਖਰੀਦ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸੀਮਾ ਸੀਮਾ ਸੀਮਾ ਸੀ। ਸੈਨਸਬਰੀ ਨੇ 18 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਅਤੇ ਅਪਾਹਜ ਗਾਹਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮਰਪਿਤ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਘੰਟਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੋਨਲਾਈਨ ਸਪੁਰਦਗੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦੇਣਗੇ। ਹੋਰ ਸੁਪਰਮਾਰਕੀਟਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਈਸਲੈਂਡ ਅਤੇ ਮੌਰਿਸਨਜ਼ ਨੇ ਵੀ ਉਪਾਅ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ। ਸੈਨਸਬਰੀ ਨੇ ਅੱਗੇ 21 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਸਵੇਰੇ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਗੇ।
ਭੋਜਨ ਦੀ ਖ੍ਰੀਦ ਦੀ ਘਬਰਾਹਟ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ, ਐਨਐਚਐਸ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਮੈਡੀਕਲ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਟੀਫਨ ਪੋਵਿਸ ਨੇ 21 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੁਝ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਕਾਰਨ ਐਨਐਚਐਸ ਸਟਾਫ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਸਪਲਾਈ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਾਲ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਿਟੇਲ ਕਨਸੋਰਟੀਅਮ ਦੇ ਮੁਖੀ ਹੈਲੇਨ ਡਿਕਨਸਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਪਲਾਈ ਲੜੀ ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀ ਖਾਣਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਮੁੱਦਾ ਰਿਟੇਲਰਾਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਖੁਰਾਕ ਉਦਯੋਗ ਕ੍ਰਿਸਮਿਸ ਵਾਂਗ “ਮੰਗ ਵਿਚ ਉੱਚਾ” ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ “ ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਰਜਕਾਲ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ। " ਉਸਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਹਫਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਤੇ b 1 ਹੋਰ ਖਰਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੈਕਟਰੀ ਜਾਰਜ ਯੂਸਟਿਸ ਨੇ ਵੀ ਦੁਕਾਨਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪੈਨਿਕ ਖਰੀਦ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ। ਉਸੇ ਦਿਨ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ ਸੀ ਕਿ ਟੈਸਕੋ, ਆੱਸਡਾ, ਆਲਡੀ ਅਤੇ ਲਿਡਲ ਨੇ 30,000 ਨਵੇਂ ਸਟਾਫ ਲਈ ਭਰਤੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
21 ਮਾਰਚ ਨੂੰ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੈਰੀਅਰ ਬੈਗਾਂ ਲਈ 5 ਪੀ ਚਾਰਜ ਆਨਲਾਈਨ ਭੋਜਨ ਸਪੁਰਦਗੀ ਲਈ ਮੁਆਫ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ
ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਵਾਇਰਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਮੰਦੀ ਵਿੱਚ ਪੈਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਇੱਕ ਉਤੇਜਕ ਪੈਕੇਜ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਖਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਖਬਰ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਲੰਡਨ ਸਟਾਕ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੰਪਨੀਆਂ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਾਇਰਸ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਮੁੱਲ ਵਿਚ ਆ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਉਤੇਜਿਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਗਲੈਂਡ ਨੇ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਨੂੰ 0.75 ਤੋਂ 0.25 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ। 19 ਮਾਰਚ ਨੂੰ, ਇਸ ਵਾਰ ਫਿਰ ਵਿਆਜ ਦਰ ਨੂੰ 0.10% ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ - ਬੈਂਕ ਦੀ 325 ਸਾਲ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਦਰ। 28 ਮਾਰਚ ਨੂੰ, ਫਿੱਚ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਜ਼ਾ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਨੂੰ ਏਏ ਤੋਂ ਏਏ- ਤੱਕ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਉਧਾਰ, ਆਰਥਿਕ ਗਿਰਾਵਟ, ਅਤੇ ਬ੍ਰੈਕਸਿਟ ਪ੍ਰਤੀ ਨਿਰੰਤਰ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ. ਰੇਟਿੰਗ ਏਜੰਸੀ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿ 2020 ਲਈ ਯੂਕੇ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਘਾਟਾ ਜੀਡੀਪੀ ਦੇ 9% ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ 2% ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ।
ਸਿੱਖਿਆ
ਇਟਲੀ, ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਕੇਸ ਕ੍ਰਾਂਸਲੇ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਨੌਰਥਵਿਚ, ਚੈਸ਼ਾਇਰ, ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਏਕ ਕੈਥੋਲਿਕ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਕਮਡਲਬਰੋ, ਨੂੰ ਬੰਦ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਕੁਝ ਇਟਲੀ ਤੱਕ ਲੱਛਣ ਦੇ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਚੌਦਾਂ ਸਕੂਲ 28 ਫਰਵਰੀ ਤੱਕ ਬੰਦ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਲੌਬਰਬਰੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇਟਲੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਵਾਇਰਸ ਹੋਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਸਟਾਫ ਮੈਂਬਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਕੋਵੈਂਟਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਰਚ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ 20 ਮਾਰਚ ਤੋਂ, ਆੱਨ-ਲਾਈਨ ਸਪੁਰਦਗੀ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਆਹਮੋ-ਸਾਹਮਣੇ ਅਧਿਆਪਨ ਨੂੰ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਈ ਹੋਰ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ।
ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ
ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਤ ਸੱਤ ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਨ ਟੀਮਾਂ- ਮੈਕਲਰੇਨ, ਮਰਸੀਡੀਜ਼, ਰੇਸਿੰਗ ਪੁਆਇੰਟ, ਰੈਡ ਬੁੱਲ, ਰੇਨੋਲਟ ਅਤੇ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ - ਅਤੇ ਹਾਸ ਇਸ ਦੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, "ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਪਾਈਟਲੇਨ" ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਪਹਿਲਕਦਮ ਵਿੱਚ, ਹਵਾਦਾਰੀ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੋਵਿਡ -19 ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਵਰਤਣ ਲਈ ਹਸਪਤਾਲ।
ਭਾਰੀ ਉਪਕਰਣ ਨਿਰਮਾਤਾ ਜੇਸੀਬੀ ਨੇ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵੈਂਟੀਲੇਟਰਾਂ ਲਈ ਹਾਸਿੰਗ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਡਾਇਸਨ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ 10,000 ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਲਈ ਦਿੱਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਆਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ।
LGBT ਮਾਣ
23 ਮਾਰਚ ਨੂੰ, ਪ੍ਰਾਈਡ ਇਨ ਲੰਡਨ, ਯੂਕੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਪ੍ਰਾਈਡ ਫੈਸਟੀਵਲ, 27 ਜੂਨ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਮੁਲਤਵੀ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਜਾਂ ਰੱਦ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਇਹ ਇੱਕ ਸੌ ਮਾਣ ਵਾਲੀ ਘਟਨਾ ਸੀ। 3 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਈਟਨ ਪ੍ਰਾਈਡ ਸ਼ਨੀਵਾਰ 1 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
6 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ ਓਰੇਂਜ ਲਾਜ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉੱਤਰੀ ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਜੁਲਾਈ ਦੀਆਂ ਪਰੇਡਾਂ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।
ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪਰਾਹੁਣਚਾਰੀ
ਫਾਸਟ ਫੂਡ ਅਤੇ ਡ੍ਰਿੰਕ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਪ੍ਰੇਟ ਏ ਮੈਨਜਰ ਅਤੇ ਮੈਕਡੋਨਲਡਜ਼ (ਹੋਰਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ) ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਸਟੋਰਾਂ 'ਤੇ ਬੈਠਣ ਅਤੇ ਖਾਣ ਦੀ ਇਜ਼ਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦੇਣਗੇ, ਪਰ ਗਾਹਕ ਫਿਰ ਵੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਲਿਜਾਣ ਅਤੇ ਭਾਂਡੇ ਜਾਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। 22 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਮੈਕਡੋਨਲਡ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਯੂਕੇ ਅਤੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿਚਲੇ ਸਾਰੇ ਦੁਕਾਨਾਂ 23 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮ 7 ਵਜੇ ਤੱਕ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਨੰਦੋ ਨੇ ਉਸੇ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਵੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਣਗੇ.
ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ
thumb| ਲੰਡਨ ਵਿਚ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਵਿਚ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘਰਾਂ ਦੀ ਸਪੁਰਦਗੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ. ਮਾਰਚ 2020. ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹੈਲਥ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ (ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ) ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨਜ਼ 2020 10 ਫਰਵਰੀ 2020 ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਇਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਉਪਕਰਣ ਹੈ ਜੋ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਅਤੇ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਵਾਇਰਸ ਪ੍ਰਤੀ ਕੌਮੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਇਸ ਦੇ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਫਰੇਮਵਰਕ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਟੈਚੁਟਰੀ ਸਿਕ ਪੇਅ (13 ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਲਾਗੂ), ਅਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਅਲਾਉਂਸ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਕ੍ਰੈਡਿਟ (13 ਮਾਰਚ) ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਵ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
19 ਮਾਰਚ ਨੂੰ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਐਕਟ 2020 ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਐਨਐਚਐਸ, ਸਮਾਜਕ ਦੇਖਭਾਲ, ਸਕੂਲ, ਪੁਲਿਸ, ਬਾਰਡਰ ਫੋਰਸ, ਸਥਾਨਕ ਸਭਾਵਾਂ, ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਚਹਿਰੀਆਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਅਖਤਿਆਰੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਐਕਟ ਨੂੰ 25 ਮਾਰਚ 2020 ਨੂੰ ਸ਼ਾਹੀ ਸਹਿਮਤੀ ਮਿਲੀ।
ਪੱਬਾਂ, ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ ਅਤੇ ਇਨਡੋਰ ਸਪੋਰਟਸ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਸੁਰੱਖਿਆ (ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ, ਕਾਰੋਬਾਰ ਬੰਦ ਕਰਨ) (ਇੰਗਲੈਂਡ) ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨਜ਼ 2020 ਦੁਆਰਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2019-20 ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਬਿਮਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations
ਸਿਬਤੇ ਹਸਨ
ਸਯਦ ਸਿਬਤੇ ਹਸਨ (31 ਜੁਲਾਈ 1916 - 20 ਅਪ੍ਰੈਲ 1986) (ਉਰਦੂ: سید سبط حسن) ਇੱਕ ਉਘੇ ਵਿਦਵਾਨ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ​​ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ। ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਵਾਦ ਅਤੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਦਾ ਮੋਢੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ, ਪ੍ਰੋਗੈਸਿਵ ਰਾਈਟਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਰੂਹੇ ਰਵਾਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੀਵਨ
ਸਿਬਤੇ ਹਸਨ ਅੰਬਰੀ ਆਜ਼ਮਗੜ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 31 ਜੁਲਾਈ 1917 ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਉੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅਮਰੀਕਾ ਚਲਾ ਗਿਆ। 1942 ਵਿੱਚ, ਸਿਬਤੇ ਹਸਨ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਮਾਈਗਰੇਟ ਕਰ ਗਿਆ। 20 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1986 ਨੂੰ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ. ਉਸ ਨੇ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ.
ਚੱਕ ਮਿਹਰਾ
ਚੱਕ ਮਿਹਰਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 378 ਪਰਿਵਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 2011 ਦੇ ਆਂਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 1847 ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 918 ਮਰਦ ਅਤੇ 929 ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਔਸਤ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 1012 ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ 895 ਔਸਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਧ ਹੈ। ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖਰੇ ਲਏ ਬਾਲ ਲਿੰਗ ਦੀ ਅਨੁਪਾਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 846 ਦੇ ਔਸਤ ਤੋਂ ਵਧ, 975 ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 75.84% ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 82.32% ਸੀ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 86.31% ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 78.40% ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕੁਮਾਰ
ਰਾਕੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਮਾਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗੀਤਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਣੇ ਲਿਖਦਾ ਹੈ। ਕੁਮਾਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਨੂੰ, ਬੇਬੀ ਡੌਲ, ਚਿੱਟੀਆਂ ਕਲਾਈਆਂ,, ਸੂਰਜ ਡੂਬਾ ਹੈ, ਲਵਲੀ, ਦੇਸੀ ਲੁੱਕ, ਨੱਚਾਂ ਫਰਾਟੇੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਮੈਂ ਹੂੰ ਹੀਰੋ ਤੇਰਾ ਵਰਗੇ ਕਈ ਸੁਪਰਹਿੱਟ ਗਾਣੇ ਦਿੱਤੇ। ਉਸਨੂੰ ਫਿਲਮ ਰਾੲੇ ਦੇ ਗੀਤ ਸੂਰਜ ਡੂਬਾ ਹੈ ਲਈ ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਮਿਲੀ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਕਾਰ
ਅਜਰਾਵਤ
ਘੋਤੜਾ ਜਾਂ ਅਜਰਾਵਤ, ਲੁਬਾਣਾ ਬਿਰਾਦਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹਤਵਪੂਰਨ ਅੱਲ ਹੈ। ਇਹ ਲੁਬਾਣਾ ਬਿਰਾਦਰੀ ਦੀ 11 ਗੋਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੰਡਲਸ ਗੋਤ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਲੁਬਾਣਾ ਇੱਕ ਧੋਆ ਧੁਆਈ ਕਾਂਗੜੇ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਅਜਰਾਵਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਘੋਤੜਾ ਕਰ ਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਆਦਾਤਰ ਘੋਤਰਾ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਸਿਰ੍ਮੇਦਾਰ ਹਨ।
ਅਜ੍ਰਾਵ੍ਤ ਇੱਕ ਸੂਰਿਆਵੰਸ਼ੀ ਗੋਤ ਹੈ। ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੇਖਕ ਏਚ ਏ ਰੋਸ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਅਜਰਾਵਤ ਗੋਤ ਦੇ ਲੋਕ ਰਾਜਾ ਲਵ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ। । ਅਜ੍ਰਾਵਤ ਲਫਜ਼ ਦੋ ਅਖਰਾਂ ਦੀ ਸੰਧੀ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ ਅੱਜ ਅਤੇ ਰਾਵਤ।
ਹਾਂਗਗੁਲ
ਇਤਿਹਾਸ
ਹਾਂਗਗੁਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੋਰੀਆਈ ਰਾਜਾ ਚੇਜੋਂਗ ਮਹਾਨ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਤਸੀ ਹੇਠ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸੰਨ੍ਹ 1444ਈ. ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਬਣ ਕੇ ਤਿਆਰ ਸੀ। ਉਸ ਵਕਤ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵਕਤ ਬਾਅਦ ਤਕ, ਕੋਰੀਅਨ ਲਿੱਖਣ ਲਈ ਚੀਨੀ ਅੱਖਰ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਜਿਸ ਵਜਿਹ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਨਾ-ਲਿੱਖਣਾ ਸ਼ਾਹੀ ਉੱਚ ਜਮਾਤ ਤਕ ਮਹਿਦੂਦ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਚੇਜੋਂਗ ਕੋਰੀਆ ਲਈ ਅਜਿਹੀ ਲਿਪੀ ਦਾ ਚਾਹਵਾਨ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਸਿੱਖ ਸਕੇ, ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕੇ ਆਮ ਲੋਕ ਵੀ। ਕੋਰੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਸ਼ਰਮ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕੋਈ ਵੀ ਰਸਮੇ ਲਿਖਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੀਨੀ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਂਗਗੁਲ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇੱਕ ਦਾਨਿਸ਼ਮੰਦ ਇਨਸਾਨ ਇਸ ਲਿਪੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਵੇਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਿੱਖ ਸਕੇਗਾ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੂਰਖ ਨੂੰ ਰਾਤ ਪੈ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਕੁਲੀਨ ਵਰਗ ਨੇ ਹਾਂਗਗੁਲ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚਣੀ ਸੀ ਕਿ ਪੜ੍ਹਨ-ਲਿੱਖਣ ਦੀ ਕਾਬਲਿਅਤ ਸਿਰਫ਼ ਮੁਆਸ਼ਰੇ ਦੀ ਉੱਚ ਜਮਾਤ ਕੋਲ ਹੋਣੀ ਚਾਹਿਦੀ ਹੈ।
ਹਾਂਗਗੁਲ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਨਵਾਸਤ ਦੇ ਕਈ ਫੇਜ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਗੁਜਰਿਆ ਹੈ। ਜਾਪਾਨੀ ਕਬਜ਼ੇ ਦੌਰਾਨ 1900 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕੋਰੀਅਨ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਵ ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਗੁਜ਼ਰੀ। ਉਸ ਵਕਤ ਕਈ ਕ਼ਦੀਮੀ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਈ ਉਸੂਲਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਹਾਂਗਗੁਲ ਨੂੰ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਆਸਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਲੱਗਦੇ ਹਰਫ਼ਾਂ ਦਾ ਤਲਫ਼ਜ਼ ਵੀ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਵਜਿਹ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਿਪੀਆਂ
ਅਜਰਾਵਤ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਬਾਣਾ ਗੋਤ
ਵਿਦਿਆ ਮੂਰਤੀ
ਵਿਦਿਆ ਮੂਰਤੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Vidya Murthy) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕੰਨੜ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਮਾਯਾਮਰੁਗਾ, ਬਦੁਕੂ, ਮੁਕਤਾ ਮੁਕਤਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੁਲਸੀ ਵਰਗੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਕਲਰਜ਼ ਸੁਪਰ ਚੈਨਲ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਪਾਪਾ ਪਾਂਡੂ ਅਤੇ ਮਗਾਲੂ ਜਾਨਕੀ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਕੋਲ 35 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀਰੀਅਲ ਅਤੇ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਹਨ। ਉਹ ਟੀਐਨ ਸੀਤਾਰਮ ਟੀਮ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਵਿਦਿਆ ਮੂਰਤੀ ਨੇ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਹ NMKRV ਕਾਲਜ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਬੈਚ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ, CN ਮੰਗਲਾ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੇ ਹੁਨਰ ਕਾਰਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਚੋਣ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਸਹੁਰੇ ਨੇ। ਉਸਨੇ ਉਰਵਸ਼ੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਗੋਰੁਰ ਰਾਮਾਸਵਾਮੀ ਆਇੰਗਰ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਮੂਰਤੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕੋਡਾਗੂ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਮਦੀਕੇਰੀ ਦੇ ਹਿੱਲ ਸਟੇਸ਼ਨ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਉੱਥੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਜੱਦੀ ਸਥਾਨ ਹਾਸਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਮਾਵੀਨਾਕੇਰੇ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਹੇਰਾਗੁ ਨਰਸਿਮਹਾ ਮੂਰਤੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਜੀਕੇ ਜਗਦੀਸ਼, ਉਸਦਾ ਭਰਾ, ਉਸਦਾ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸਰੋਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਰਥਨਾਟਿਅਮ ਡਾਂਸਰ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਸੀ। ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤ, ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ, ਉਹ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖਦੀ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1956 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤੋਂ ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ
ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਝੀਲ (ਨੁਵਾਰਾ ਏਲੀਯਾ)
ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਝੀਲ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਗ੍ਰੇਗਰੀ ਲੇਕ ਜਾਂ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਸਰੋਵਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਹ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਨੁਵਾਰਾ ਏਲੀਯਾ, ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ। ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਝੀਲ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਗਵਰਨਰ ਸਰ ਵਿਲੀਅਮ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਦੇ ਸਮੇਂ 1873 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਝੀਲ ਆਸੇ-ਪਾਸੇ ਦਾ ਖੇਤਰ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਝੀਲ ਖੇਤਰ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਸਬੇ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਲਦਲ ਸੀ। 1873 ਵਿੱਚ ਸਰ ਵਿਲੀਅਮ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਨੇ ਕਸਬੇ ਦੇ ਲਈ ਹੋਰ ਜ਼ਮੀਨ ਉਪਲਬਧ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਥਲਾਗਾਲਾ ਸਟਰੀਮ, ਜੋ ਕਿ ਮਾਊਂਟ ਪਿਦੁਰੁਤਲਾਗਾਲਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। 1881 ਵਿੱਚ ਸੀਜੇਆਰ ਲੇ ਮੇਸੁਰੀਅਰ (ਨੁਵਾਰਾ ਏਲੀਆ ਲਈ ਸਹਾਇਕ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਟ) ਦੁਆਰਾ ਝੀਲ ਨੂੰ ਟਰਾਊਟ ਨਾਲ ਸਟਾਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
1913 ਵਿੱਚ ਝੀਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁਰੰਗ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਕਸਬੇ ਅਤੇ ਨਾਨੂ ਓਆ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 'ਬਲੈਕਪੂਲ' ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਹਾਈਡਰੋ ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਅੱਜ ਵੀ ਕਸਬੇ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਸਪਲਾਈ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀ ਝੀਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
left|thumb|270x270px| ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਜੋ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਝੀਲ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਜਮੇ ਨੂੰ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ
ਮਾਫੀਆ (ਪਾਰਟੀ ਖੇਡ)
ਮਾਫੀਆ (Ма́фия ਇੱਕ ਪਾਰਟੀ ਖੇਡ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੇਅਰਵੁਲਫ (Werewolf) ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਖੇਡ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦਮਿੱਤਰੀ ਦਵੀਦੌਫ ਨੇ 1986 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਖੇਡ ਇੱਕ ਚੇਤਨ ਅਲਪ ਵਰਗ (ਮਾਫੀਆ) ਅਤੇ ਅਚੇਤਨ ਬਹੁ-ਵਰਗ (ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਜਾਂ ਬੇਕਸੂਰਾਂ) ਨਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਖੇਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਹ ਖੇਡ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਅ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ
ਕੀਵੀ (ਪੰਛੀ)
ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਪਟੈਰਿਕਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਪੰਛੀ
ਕੀਵੀ
ਕੀਵੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਹਾਮਿਦ ਰਜ਼ਾ ਖਾਨ
ਹਾਮਿਦ ਰਜ਼ਾ ਖਾਨ ਕਾਦਰੀ ਇੱਕ ਇਸਲਾਮੀ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਬਰੇਲਵੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਸੀ। ਕਾਦਰੀ ਦਾ ਜਨਮ 1875 (ਰਬੀ ਅਲ-ਅੱਵਲ 1292 ਹਿਜਰੀ) ਵਿੱਚ ਬਰੇਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਅਕੀਕਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਮੁਹੰਮਦ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪਰੰਪਰਾ ਸੀ।
ਸਿੱਖਿਆ
ਉਸ ਨੇ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 19 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰਸਮੀ ਇਸਲਾਮਿਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਅਹਦੀਸ, ਫ਼ਿਕਹ, ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ।
ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ
ਉਸਨੇ ਅਰਬੀ ਤੋਂ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਅਦ ਦੌਲਤੁਲ ਮੱਕੀਆ ਬਿਲ ਮਦਦਤਿਲ ਗੈਬੀਆ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਖਾਨ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
ਮੌਤ
17 ਜੁਮਾਦਾ ਅਲ-ਅੱਵਲ (23 ਮਈ 1943) ਨੂੰ ਨਮਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਖਾਨ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਸਰਦਾਰ ਅਹਿਮਦ ਨੇ ਅਦਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੀ ਸਮਾਧ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਕੋਲ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1943 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1875
ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ
ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਭਾਅ ਜੀ ਜਾਂ ਭਾਈ ਮੰਨਾ ਸਿੰਘ (16 ਸਤੰਬਰ 1929 - 27 ਸਤੰਬਰ 2011) ਜੋ ਉੱਘੇ ਰੰਗਕਰਮੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਲਹਿਰ ਦੇ ਮੋਢੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਰੰਗਮੰਚ ਅਤੇ ਨੁੱਕੜ ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ-ਏ-ਪੰਜਾਬ, ਇੱਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰ, ਲੇਖਕ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਅਦਾਕਾਰ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਗੂ, ਸੰਪਾਦਕ, ਕੁਸ਼ਲ ਪ੍ਰਬੰਧਕ, ਵਕਤਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉਪਰ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਇਨਸਾਨ ਸਨ। ਉਹ ਇੱਕ ਤੁਰਦੀ-ਫਿਰਦੀ ਸੰਸਥਾ ਸਨ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਭਾਅ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 16 ਸਤੰਬਰ, 1929 ਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਮੁਲਤਾਨ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇਸ ਨਾਇਕ ਨੇ ਨਿਕੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਤੋਂ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਨਬਜ਼ ਪਛਾਣ ਲਈ ਤੇ ਲੋਕਾਈ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹ ਨੂੰ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਐਮ.ਐਸਸੀ. (ਆਨਰਜ਼) ਟੈਕਨੀਕਲ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਤਕ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਮੁਲਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਤੇ ਉਰਦੂ ਜ਼ੁਬਾਨਾਂ ਸਿੱਖੀਆਂ। ਬਹੁਤੀ ਵਿੱਦਿਆ ਖਾਲਸਾ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਨਾਟਕ ਵੱਲ
1951 ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਭਾਖੜਾ ਨੰਗਲ ਵਿਖੇ ਸੀਮਿੰਟ ਦੀ ਲੈਬਾਰਟਰੀ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਥੇ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹ ਇਪਟਾ (ਇੰਡੀਅਨ ਪੀਪਲਜ਼ ਥੀਏਟਰ) ਦੇ ਨਾਮੀ ਰੰਗਕਰਮੀ ਜੋਗਿੰਦਰ ਬਾਹਰਲਾ ਦੇ ਨਾਟਕਾਂ ਤੋਂ ਏਨੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਕਿ ਉਹ ਖੁਦ ਰੰਗਮੰਚ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਦ ਪਏ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲੋਕ ਪੱਖੀ ਨਾਟ-ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। 19 ਸਤੰਬਰ 1975 ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਸਸਪੈਂਡ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 1981 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਲੈ ਲਈ। ਨੌਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਬੰਧ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਕਾਰਡ ਹੋਲਡਰ ਬਣ ਗਏ। ਛੋਟੀ ਉਮਰੇ ਮਾਰਕਸੀ ਫਲਸਫੇ ਨੂੰ ਪੜਿਆ।
ਜਗਾਉਣ ਦਾ ਹੋਕਾ
ਭਾਖੜਾ ਵਿਖੇ ਲੋਹੜੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਥੇ ਕੰਮ ਚੌਵੀ ਘੰਟੇ ਚਲਦਾ ਸੀ। ਕੋਈ ਛੁੱਟੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੁੰਦੀ। ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਗਲੇ ਦਿਨ 8-12 ਵਾਲੀ ਸ਼ਿਫਟ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੰਮ ਚਲਾਏ ਜਾਣ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਛੁੱਟੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਪਰ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਨਾ ਮੰਨੀ। ਨਤੀਜੇ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਥੇ ਲੋਹੜੀ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਹੜਤਾਲ ਹੋਈ। ਇਹ ਗੱਲ 1954 ਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਨਾਟਕ 'ਲੋਹੜੀ ਦੀ ਹੜਤਾਲ' ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਖੇਡਿਆ। 1952 ਭਾਖੜਾ ਡੈਮ ’ਤੇ ਬਤੌਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਡੈਮ ’ਤੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾ ਨੂੰ ਮਿਹਨਤ ਦਾ ਪੂਰਾ ਮੁੱਲ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹੱਕੀ ਮੰਗਾਂ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਕਾਰਨ ਮਿਹਨਤੀ ਕਾਮਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹੜਤਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸੇ ਹੜਤਾਲ ’ਚ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਲਿਖ ਕੇ ਖੇਡਿਆ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ‘ਹੜਤਾਲ’ ਸੀ। ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਵਿਦਰੋਹੀ ਸੁਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਰੋਹ ਲਈ ਉਕਸਾਉਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨੌਕਰੀ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਕੇ ਨਾਟਕ ਵਿਧਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆ ਡਟੇ।
ਨੁੱਕੜ ਨਾਟਕ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨਾਟਕ ਵਰਗੀ ਕਲਾ ਦੀ ਨਬਜ਼ ਪਛਾਣ ਲਈ ਕਿ ਇਹ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਜਾਦੂ ਵਰਗਾ ਅਸਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਸਟੇਜ ਰਿਹਰਸਲ, ਲਾਈਟਾਂ ਅਤੇ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਦੇ ਨੁੱਕੜ ਨਾਟਕਾਂ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਲੋਕ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਢਾਲ ਕੇ ਆਪਣਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਨਾਟਕ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਆਦਿ ਕਾਲੀ ਸਾਹਿਤਕ ਕਲਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਚਿਰ ਸਥਾਈ ਅਤੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਬੜੇ ਉਤੇਜਕ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਸੀ ਕਿ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲੋਕ ਲਹਿਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਗਈ।
ਡਰਾਮਾ ਪਾਰਟੀ
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਕੂਲ ਆਫ ਡਰਾਮਾ ਰਾਹੀਂ ਨਵੇਂ ਮੁੰਡੇ-ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਟਕ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ। ਇਹ ਮੁੰਡੇ ਖੁਦ ਵੱਡੇ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਬਣ ਗਏ। ਡਾ. ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਧਾਲੀਵਾਲ ਵਰਗੇ ਨਾਮਵਰ ਕਲਾਕਾਰ ਹੁਣ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਹਰ ਆਦਮੀ ਤਕ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧ ਹਨ। 1964 ਵਿੱਚ ਭਾਅ ਜੀ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਰਲ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਨਾਟਕ ਕਲਾ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ। ਅੱਜ ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਨਾਟਕਾਂ ਦੀ ਉੱਘੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਥੀਏਟਰ ਨੂੰ ਕਸਬੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਅਪਣਾਇਆ। ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸੀ ਕਿ ਚੰਗੇ, ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਨਾਟਕਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗ੍ਰਿਤ ਕਰਨਾ ਤਾਂ ਜੋ ਸਰਮਾਏਦਾਰੀ ਤਾਕਤਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਭਰਵੀਂ ਮੋਰਚੇਬੰਦੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ।
ਸੰਪਾਦਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ
ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨਾਟਕ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਸਾਧਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ। ਸੰਨ 1980 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸੰਨ 1989 ਤੱਕ ਉਹ ਮੈਗਜ਼ੀਨ 'ਸਮਤਾ' ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਸਮਤਾ ਦੇ 100 ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਅੰਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਏ। 'ਸਮਤਾ' ਵਿੱਚ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਸਾਹਿਤ ਛਾਪਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੌਰ ਦੀਆਂ ਸਮਾਜਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਸਥਿਤੀਆਂ 'ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਮੁੱਲਵਾਨ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਕਰਦੇ ਸਨ। 'ਸਮਤਾ' ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਹ ਕਈ ਸਾਲ 'ਸਰਦਲ' ਨਾਂ ਦੇ ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਵੀ ਸੰਪਾਦਕ ਰਹੇ।
ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਸਸਤੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਉਹ ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾ ਵੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਵਲੋਂ ਛਾਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਸਤੇ ਮੁੱਲ 'ਤੇ ਵੇਚਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਕੈਨੇਡਾ ਫੇਰੀਆਂ
ਇੰਡੀਅਨ ਪੀਪਲਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇਨ ਨਾਰਥ ਅਮਰੀਕਾ (ਇਪਾਨਾ) ਦੇ ਸੱਦੇ 'ਤੇ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਆਪਣੀ ਟੀਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਨਾਟਕ ਕਲਾ ਕੇਂਦਰ ਨਾਲ ਸੰਨ 1983 ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਆਏ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕੈਨੇਡਾ ਭਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਏ ਗਏ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਪਾਨਾ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਨਾਟਕਾਂ 'ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਮੁੱਲ' ਅਤੇ 'ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਂਕ ਤੋਂ ਸਰਹਿੰਦ ਤੱਕ' ਦੀ ਵੀਡੀਓ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ 'ਛੱਟਾ ਚਾਨਣਾ ਦਾ' ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਵਾਇਆ। ਸੰਨ 1985 ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੂਸਰੀ ਵਾਰ ਇਕੱਲੇ ਕੈਨੇਡਾ ਆਏ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ। ਇਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਫੇਰੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਰੰਗਮੰਚ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਕਰ ਰਹੇ ਜਾਂ ਕਰਨ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੰਗਮੰਚ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਕਈ ਨਾਟਕ ਮੰਡਲੀਆਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਮੰਚ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।
ਰੰਗਕਰਮੀ ਨਾਮ
ਰੰਗਕਰਮੀ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਭਾਅ ਜੀ ਜਿਸ ਮੁਕਾਮ ’ਤੇ ਸਨ ਸ਼ਾਇਦ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਦੌਰਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੇ। ਪੈਸੇ ਤਾਂ ਬਥੇਰੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਪਰ ਲੋਕਸ਼ਕਤੀ ਇਕੱਠੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਣੀ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਹੋਰ ਅਮੀਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਭਰਵਾਂ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ। ਸਕੂਲਾਂ, ਕਾਲਜਾਂ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੇ ਕੋਰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਟਕ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੋਜਾਰਥੀਆਂ/ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਭਾਅ ਜੀ ਦੀ ਨਾਟਕ ਸ਼ੈਲੀ ਤੇ ਹੋਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ ’ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤੇ ਹੋਈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਭਾਈ ਮੰਨਾ ਸਿੰਘ
ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਲੜੀਵਾਰ ਸੀਰੀਅਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ‘ਭਾਈ ਮੰਨਾ ਸਿੰਘ’ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਚਰਚਿਤ ਹੋਏ। ਦੇਸ਼ਾਂ, ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਸਕਾਂ ਅਤੇ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਭਾਅ ਜੀ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ।
ਕਾਰਜ
ਆਪ ਨੇ ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਹੋਰਾਂ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵਾਹਿਆ ਸੀ। ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਸਲਾਹ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਨੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ਦਰਜ ਹੋਣ ਲੱਗਿਆ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬੁਰੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਅ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਛੁਪਾਇਆ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਸਟੇਜੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ’ਤੇ ਗ਼ਲਤ ਨੂੰ ਗ਼ਲਤ ਕਹਿੰਦੇ ਰਹੇ।
==ਨਾਟਕ ==
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੰਗਕਰਮੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1929 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2011
ਰੈਚਲ ਕੋਰੀ
ਰੈਸ਼ੇਲ ਕੋਰੀ (10 ਅਪਰੈਲ 1979 – 16 ਮਾਰਚ 2003) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਅਤੇ ਡਾਇਰੀ ਲੇਖਿਕਾ ਸੀ ਅਤੇ ਫ਼ਲਸਤੀਨੀ-ਪੱਖੀ ਸਮੂਹ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸੌਲੀਡੈਰੀਟੀ ਮੂਵਮੈਂਟ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਡਿਫੈਂਸ ਫੋਰਸਿਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਗਾਜ਼ਾ ਪੱਟੀ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਦੂਸਰੇ ਫ਼ਲਸਤੀਨੀ ਵਿਦਰੋਹ second Palestinian intifada ਦੇ ਸਿਖਰਲੇ ਦੌਰ ਸਮੇਂ, ਬੁਲਡੋਜ਼ਰ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮਹੇਸ਼ ਦੱਤਾਨੀ
ਮਹੇਸ਼ ਦੱਤਾਨੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Mahesh Dattani; ਜਨਮ 7 ਅਗਸਤ 1958) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਅਦਾਕਾਰ, ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ "ਫਾਈਨਲ ਸਲੂਸ਼ਨਸ" ਵਰਗੇ ਨਾਟਕ ਲਿਖੇ, ਡਾਂਸ ਲਾਈਕ ਇਨ ਮੈਨ, ਬਰੇਵਲੀ ਫਾਈਟ ਕਵੀਨ, ਆਨ ਆ ਮਗੀ ਨਾਈਟ ਇਨ ਮੁੰਬਈ, ਤਾਰਾ, ਥਰਟੀ ਡੇਸ ਇਨ ਸਤੰਬਰ, ਦਿ ਬਿਗ ਫੈਟ ਸਿਟੀ ਅਤੇ "ਦਿ ਮਰਡਰ ਡੈਟ ਨੈਵਰ ਵਾਸ", ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧੀਰਜ ਕਪੂਰ ਦੁਆਰਾ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਉਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਟਕਕਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਅਰਵਿੰਦ ਗੌੜ, ਅਲੇਕ ਪਦਮਸੀ ਅਤੇ ਲਿਲੇਟ ਦੂਬੇ ਵਰਗੇ ਉੱਘੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਅੰਬ ਸਾਉਫਲੀ ਅਤੇ ਮਾਰਨਿੰਗ ਰਾਗ ਵਰਗੀਆਂ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਵਾਲੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟਡ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਰੰਗਮੰਚ, ਉਸ ਦੇ ਸਟੇਜ ਨਾਟਕ, ਪੇਂਗੁਇਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਦੱਤਾਨੀ ਕਈ ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੋਰਸਾਂ ਲਈ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦਾ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਵੀ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਓਰੇਗਨ ਵਿੱਚ ਪੋਰਟਲੈਂਡ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ। ਉਸਨੇ ਬਾਰਡਰ ਕਰਾਸਿੰਗਜ਼ ਵਰਗੀਆਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਥੀਏਟਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨਾਲ ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਘਾਈ ਵਿਖੇ ਚੀਨੀ, ਸਵੀਡਿਸ਼ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ। ਉਹ ਬੀਬੀਸੀ ਰੇਡੀਓ 4 ਲਈ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਵੀ ਲਿਖਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਮੌਜੂਦਾ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੌਲੋ ਕੋਏਲਹੋ ਦੇ ਕਲਾਸਿਕ ਸਰਬੋਤਮ ਵਿਕਰੇਤਾ ਦਿ ਐਲਕੈਮਿਸਟ ਦੀ ਸਟੇਜ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਅਤੇ ਲਿਲੇਟ ਦੂਬੇ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਬ੍ਰੀਫ ਮੋਮਬੱਤੀ ਦੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਕਰੀਅਰ
ਦੱਤਾਨੀ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ "ਮੈਂਗੋ ਸਾਉਫਲ" ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਇਕ ਨਾਟਕ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ ਮਾਰਨਿੰਗ ਰਾਗਾ ਵੀ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤੀ।
ਨਾਟਕਕਾਰ
ਨੋਟ: ਇਹਨਾ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਨਾਮ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਕੇ ਲਿਖੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1958 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਰੁ:ਪੇ ਡੈਬਿਟ ਕਾਰਡ
thumbnail|ਉੱਤਰ ਬਿਹਾਰ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਬੈਂਕ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਰੁ:ਪੇ ਡੈਬਿਟ ਕਾਰਡ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਰੁ:ਪੇ ਡੈਬਿਟ ਕਾਰਡ RuPay debit card ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੌਮੀ ਅਦਾਇਗੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਅਦਾਰੇ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਬੈਂਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਡੈਬਿਟ ਕਾਰਡ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕਰਦਾ ਬੈਂਕ ਦੁਆਰਾ ਨਕਦ ਭੁਗਤਾਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪ੍ਰਚੂਨ (ਨਕਦ ਰਹਿਤ) ਖਰੀਦਾਰੀ ਤੇ ਹੋਰ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।ਅਧਿਕਾਰਤ ਬੈਂਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਨਾਲ ਦਿੱਤੀ ਕੜੀ ਤੇ ਵੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। http://www.npci.org.in/RuPayIssuance.aspx ਰੁ:ਪੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਕਾਰਡ ਤੇ ਵੀਜ਼ਾ ਕਾਰਡ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮਨਜ਼ੂਰੀ
ਰੁ:ਪੇ ਡੈਬਿਟ ਕਾਰਡ ਭਾਰਤ ਦੇਸ ਦੇ ਲਗਭਗ 145200 ਏ ਟੀ ਐਮ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਤੇ ਅਤੇ 875000 ਵਿਕਰੀ ਬਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਟਰਮੀਨਲਾਂ ਤੇ ਲੈਣ ਦੇਣ ਲਈ ਮਨਜ਼ੂਰ ਸ਼ੁਦਾ ਹਨ।ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 10000 ਈ-ਕਾਮਰਸ ਵੈੱਬ ਸਾਈਟਾਂ ਤੇ ਵੀ ਇਹ ਕਾਰਡ ਸਵੀਕਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਰੁ:ਪੇ ਕਾਰਡ ਨਾਲ ਐਚ ਡੀ ਐਫ ਸੀ ਐਰਗੋ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਦੁਰਘਟਨਾ ਬੀਮਾ ਪਾਲਿਸੀ ਨੱਥੀ ਕੀਤੀ (ਬੰਨ੍ਹੀ) ਹੋਈ ਹੈ। ਭਾਵ ਇਸ ਬੀਮੇ ਦਾ ਲਾਭ ਉਹ ਕਾਰਡ ਧਾਰਕ ਹੀ ਉਠਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਕਾਰਡ ਪਿਛਲੇ 45 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਲੈਣ ਦੇਣ ਲਈ ਸਵਾਈਪ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਕੁਆਂਟਮ ਥਿਊਰੀ ਵਿੱਚ ਗਣਿਤਿਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਸਟਰਿੰਗ ਥਿਊਰੀ
ਕੁਆਂਟਮ ਥਿਊਰੀ  ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ
ਫੇਕ ਨਿਊਜ਼ (ਜਾਅਲੀ ਖ਼ਬਰਾਂ)
alt=Three running men carrying papers with the labels "Humbug News", "Fake News", and "Cheap Sensation".|thumb|275x275px| ਫਰੈਡਰਿਕ ਬੁਰਰ ਅੱਪਰ ਦੁਆਰਾ 1894 ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਤੋਂ "ਫਰਜ਼ੀ ਖਬਰਾਂ" ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਫੇਕ ਨਿਊਜ਼ (ਜਾਅਲੀ ਖ਼ਬਰਾਂ) ਜਿਸ ਨੂੰ ਜੰਕ ਨਿਊਜ਼ ਜਾਂ ਸੂਡੋ ਨਿਊਜ਼ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਝੂਠੀਆਂ ਅਤੇ ਗਲਤ ਖ਼ਬਰਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਡਿਜੀਟਲ ਖ਼ਬਰਾਂ ਨੇ ਫੇਕ ਖ਼ਬਰਾਂ ਨੂੰ ਵਦਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਲੋਕ ਇਹਨਾਂ ਖਬਰਾਂ ਨੂੰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡਿਆ ਉੱਪਰ ਸ਼ੇਅਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਗਲਤ ਖਬਰਾਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਇੰਟਰਨੈਟ ਉੱਤੇ ਵਾਇਰਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਕ ਉਹਨਾਂ ਖਬਰਾਂ ਤੇ ਯਕੀਨ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਜਾਅਲੀ ਖ਼ਬਰਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗਲਤ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਭੇਜਣ ਮਤਲਬ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪਾਸੇ ਕਰਨ ਲਈ ਲਿਖੀਆਂ ਅਤੇ ਛਾਪੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਸੇ ਏਜੇਂਸੀ,
ਇਨਸਾਨ ਜਾਂ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰਾਂ ਦਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਚੁੱਕਣ ਲਈ
ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਿਸਮਾਂ
ਇੱਥੇ ਜਾਅਲੀ ਖ਼ਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ :
ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ
ਹਜ਼ਰਤ ਖ਼੍ਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ (1845-1901) (ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ:حضرت خواجہ غُلام فرید)- ਹਿੰਦ ਉਪਮਹਾਦੀਪ ਦੀ ਸੂਫ਼ੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਸੂਫ਼ੀ ਫ਼ਕੀਰ ਤੇ ਕਵੀ ਸੀ।
ਜੀਵਨ
ਖ਼ਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ ਦਾ ਜਨਮ 1261 ਹਿਜਰੀ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਬੁੱਧਵਾਰ ਸਵੇਰ-ਸਾਰ ਰਿਆਸਤ ਬਹਾਵਲਪੁਰ ਵਿੱਚ ਚਾਚੜਾਂ ਵਿਖੇ ਖ਼ਵਾਜਾ ਖ਼ੁਦਾ ਬਖ਼ਸ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਆਪ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਮ ਖੁਰਸ਼ੀਦ ਆਮਲ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਪ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ੇਖ ਫ਼ਰੀਦੁਦੀਨ ਗੰਜ ਸ਼ੱਕਰ ਦੇ ਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖ ਕੇ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਵਿੱਦਿਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਿੱਚ ਰੁਝੇ ਰਹੇ। ਦੀਨੀ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਰਬੀ ਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦਾ ਗਿਆਨ ਤਾਂ ਜਰੂਰੀ ਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਆਪ ਨੇ ਉਰਦੂ, ਹਿੰਦੀ, ਬ੍ਰਿਜੀ, ਸਿੰਧੀ ਜਬਾਨਾਂ ਵੀ ਸਿੱਖੀਆਂ।
ਫੇਕ ਨਿਊਜ਼ (ਜਾਅਲੀ ਖ਼ਬਰਾਂ)
ਜਾਅਲੀ ਖ਼ਬਰਾਂ ਕਿਵੇਂ ਫੈਲਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਵਾਇਰਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ:
ਜਾਅਲੀ ਖ਼ਬਰਾਂ ਦਾ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਰੁਝਾਨ ਹੈ। ਟਵਿੱਟਰ ਵਰਗੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡਿਆ ਪਲੈਟਫਾਰਮ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਫੇਕ ਖਬਰਾਂ ਬਹੁਤ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਫੈਲ ਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਖ਼ੋਜ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜਾਅਲੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਖ਼ਬਰ ਬਾਕੀ ਜਾਅਲੀ ਖ਼ਬਰਾਂ ਤੋਂ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਫੈਲ ਦੀਆਂ ਹਨ।
ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ
ਜੀਵਨ
ਹਿੰਮਤ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ ਅਨੁਸਾਰ, ‘‘ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਸ਼ੱਕਰ ਗੰਜ ਜੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਮਹਾਨ ਕਵੀ ਫ਼ਕੀਰ ਤੇ ਕਵੀ ਹੋਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਸੱਤ ਸੌ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਖ਼ਵਾਜਾ ਫ਼ਕੀਰ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸੂਫ਼ੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਆਖਰੀ ਮਹਾਨ ਸੂਫ਼ੀ ਫ਼ਕੀਰ ਤੇ ਕਵੀ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਉੱਤੇ ਕਈ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਨੇ ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਸ਼ਿਅਰ ਕਹੇ ਜੋ ਮਨਾਕਬੇ ਫ਼ਰੀਦੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹਨ’’। (1)
ਫੇਕ ਨਿਊਜ਼ (ਜਾਅਲੀ ਖ਼ਬਰਾਂ)
ਜਾਅਲੀ ਖ਼ਬਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ
ਜਾਅਲੀ ਖਬਰਾਂ ਨੇ ਵੱਖ -ਵੱਖ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡਿਆ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਕਾਫੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਿਲ ਕਰ ਲਈ ਹੈ। ਪੀਊ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਖੋਜੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ 60% ਅਮਰੀਕੀ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡਿਆ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਖਬਰਾਂ ਪੜਦੇ ਹਨ। ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡਿਆ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਜਾਅਲੀ ਖਬਰਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ
ਜੀਵਨ
‘‘ਜਹੇ ਗੌਹਰ ਖ਼ਾਨਦਾਨੇ ਫ਼ਰੀਦਾ ਵਰ੍ਹੇ ਯਾ ਮਹੇਂ ਕਦਰੋ ਉਮਰਸ ਮਜੀਦ’’। ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੀਰ-ਮੁਰਸ਼ਦ ਫ਼ਖਰ-ਜਹਾਂ ਦਾ ਖ਼ਾਸ ਗ਼ੁਲਾਮ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦਰ ਦਾ ਚਾਕਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ‘‘ਖ਼ਾਸ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ ਫ਼ਖਰ ਦਾ ਬਾਂਦਾ। ਬਰਦਾ ਇਸ ਦੇ ਦਰ ਦਾ ਬੱਠ ਪਿਆ ਆਸਰਾਂ ਇਲਮੋ ਹੁਨਰ ਦਾ ਤਕੀਆ ਦੋਸਤ ਦੇ ਦਮ ਦਾ ਹੈ’’।
ਰਚਨਾ
ਖ਼ਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸੂਫ਼ੀ ਭਾਂਵਾ ਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਾਇਰੀ ਸੂਫ਼ੀ ਕਾਵਿ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਾਇਰੀ ਸੂਫ਼ੀ ਕਾਵਿ ਦੀ ਸਿਖਰ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਅੰਤਿਮ ਪੜਾਅ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਹੈ।
ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ ਕੁਸ਼ਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ‘‘ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਮੁਲਤਾਨ, ਸਿੰਧ, ਬਹਾਵਲਪੁਰ, ਤੇ ਥੱਲ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਦਰਜਾ ਰੱਖਦੀ ਏ ਜੋ ਬਾਕੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਾਰਿਸ਼ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਨੂੰ ਹਾਸਿਲ ਏ। ਚਾਚੜਾਂ ਸ਼ਰੀਫ ਨਾਲ ਹਿੰਦ, ਸਿੰਧ, ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਮਾਰਵਾੜ ਦਾ ਸੰਗਮ ਹੁੰਦਾ ਏ।’’ (2)
ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਅਰਬੀ, ਫ਼ਾਰਸੀ, ਉਰਦੂ, ਹਿੰਦੀ, ਸਿੰਧੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਸੀ ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਫੀਆਂ ਲਿਖਣ ਕਰ ਕੇ ਵੀ ਪਹਿਚਾਣਿਆ ਗਿਆ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਰਚਨਾ ‘ਦੀਵਾਨਿ-ਫ਼ਕੀਰੀ’ ਚਰਚਿਤ ਹੋਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੇ 175 ਦੋਹੜੇ ਤੇ ਕੁਝ ਡਿਉਢਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਾਫ਼ੀਆਂ ਸੂਫ਼ੀਆਂ ਦੇ ਮਜ਼ਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕੱਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰਮਨ-ਪਿਆਰੀਆਂ ਹਨ।
ਡਾ. ਸਾਧੂ ਰਾਮ ਸ਼ਾਰਦਾ ਅਨੁਸਾਰ, ‘‘ਖ਼ਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਚਿਸ਼ਤੀ ਸਿਲਸਿਲੇ ਨਾਲ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ 272 ਕਾਫ਼ੀਆਂ ‘ਅਸਰਾਰੇ ਫ਼ਰੀਦੀ’ ਤੇ ‘ਦੀਵਾਨੇ ਫ਼ਰੀਦੀ’ ਨਾਮ ਹੇਠ ਛਪੀਆਂ ਹਨ।’’(3)
ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਫ਼ੀ ਕਾਵਿ ਧਾਰਾ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਚਮਕਦਾ ਸਿਤਾਰਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸੂਫ਼ੀ ਕਾਫ਼ੀ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਕਾਫ਼ੀ ਵਿੱਚ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ ਲਿਖਦਾ ਹੈ: ‘ਮੈਂਡਾ ਇਸ਼ਕ ਵੀ ਤੂੰ ਮੈਂਡਾ ਯਾਰ ਵੀ ਤੂੰ, ਮੈਂਡਾ ਦੀਨ ਵੀ ਤੂੰ, ਈਮਾਨ ਵੀ ਤੂੰ, ਡਾ. ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ ਅਨੁਸਾਰ, ‘‘ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਫ਼ੀ ਕਾਵਿ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਲਾਮ ਰਚਿਆ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਕਾਫ਼ੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇਰੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰੰਗ ਭਰੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਹਿਰ ਵਰਤੇ ਹਨ, ਅਲੰਕਾਰਾਂ, ਬਿੰਬਾਂ, ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਤ ਨਹੀਂ। ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਫ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੂਫ਼ੀ ਰੰਗ ਕਿੱਧਰੇ ਫਿੱਕਾ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ।’’ (4)
ਵਿਚਾਰਧਾਰ -ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ ਦੀਆਂ ਕਾਫ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਪੜਾਵਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਚੱਲਣ ਲਈ ਉਹ ਜਗਿਆਸੂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਰੱਬੀ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਸੂਫ਼ੀਆ ਨੇ ਤਿੰਨ ਮੰਜਲਾਂ ਤੈਅ ਕਰਨੀਆਂ ਜਰੂਰੀ ਹਨ ਪਹਿਲੀ ਹੈ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੁਰਸ਼ਦ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਰ ਦੇਣਾ, ਦੂਜੀ ਹੈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰa ਪਗੰਬਰ ਤੋਂ ਨSkਵਰ ਕਰ ਦੇਣਾ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਮਿੱਕ ਕਰ ਦੇਣਾ। ਤੀਸਰੀ ਹੈ ਉਹ ਹਰੇਕ ਸ਼ੈਅ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਦੇਖਦਾ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਤੇ ਹਸਤੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਜ਼ਬ ਕਰ ਦੇਵੇ।
ਸੂਫ਼ੀ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਜਗਿਆਸੂ ਜਾਂ ਮਾਲਕ ਦਾ ਮੁੱਖ ਹਥਿਆਰ ਰੱਬੀ ਇਸ਼ਕ ਹੈ ਜੋ ਰੱਬ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸ ਦੇ ਸਨੇਹ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਸੂਫ਼ੀ ਮੱਤ ਦਾ ਸਾਰਾ ਢਾਂਚਾ ਹੀ ਇਸ਼ਕ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਸੂਫ਼ੀ ਇੱਕ ਸੱਚਾ ਆਸ਼ਿਕ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ - ਸਾਧਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰੇਮਾਤਮਕ ਰਹੱਸਵਾਦ ਹੈ ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਰੱਬੀ ਗਿਆਨ ਕੇਵਲ ਉਸ ਨਾਲ ਇਸ਼ਕੀਆ ਸੰਬੰਧ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਕੇ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰੋ. ਹਿੰਮਤ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ ਅਨੁਸਾਰ, ‘‘ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਉਸ ਦੀ ਅੰਤਰ ਆਤਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਸੀ। ਜੋ ਇੱਕ ਖਾਸ ਪੈਗ਼ਾਮ ਦੀ, ਰੱਬੀ ਏਕਤਾ ਦੀ ਸੂਚਕ ਸੀ। ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਾਫ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਬਿਖੜੀ ਵਾਟ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਚ੍ਰਿਤਰਣ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਪੈਰ ਤੇ ਕਠਿਨਾਈਆਂ ਤੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਹਨ, ਪਰ ਕਵੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਨਹਿਰ ਵਗ ਰਹੀ ਹੈ।’’ (5) ਇਸ਼ਕ ਤੈਂਡੇ ਦੀ ਨਹਿਰ ਵਗੇ, ਕਈ ਤਰੀਆਂ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੜੀਆਂ, ਕਈ ਕੋਝੀਆਂ ਲੰਘ ਪਾਰ ਹੋਈਆਂ, ਤੇ ਰੋਕਣ ਸ਼ਕਲਾਂ ਵਾਲੜੀਆਂ। ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ ਵੀ ਇਸ਼ਕ ਮਜਾਜ਼ੀ ਤੋਂ ਇਹੀ ਮੁਰਾਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਗ਼ੁਲਾਮ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਇਸ਼ਕ ਕਿਸੇ ਹੱਡ ਚੰਮ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਜਿਸਮ ਨਾਲ ਵੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਆਪ ਜੀ ਜ਼ਾਤ ਮਜਾਜ਼ੀ ਇਸ਼ਕ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪਰ ਆਪ ਦਾ ਟੀਚਾ ਇਲਾਹੀ ਇਸ਼ਕ ਹੀ ਸੀ। ਡਾ. ਸ਼ਾਰਦਾ ਅਨੁਸਾਰ, ‘‘ਬਿਹਰਾ ਦੇ ਵਰਨਣ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ ਚਾਚੜਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।’’ (6)
ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਕਾਵਿ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਚੋ ਜਿਹੜਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੱਤ ਕਬੂਲਿਆ ਹੈ ਉਹ ਹੈ ਇਸ਼ਕ ਤੇ ਬਿਹਰਾ ਦਾ ਸੰਕਲਪ, ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ ਤੇ ਬਿਹਰਾਂ ਦੀ ਪੀੜ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮੋਈ ਹੋਈ ਹੈ। ‘‘ ਇਸ਼ਕ ਹੀ ਇਸ਼ਕ ਹੈ ਜਹਾਂ ਦੇਖੋ ਸਾਰੇ ਆਲਮ ਮੇਂ ਭਰ ਰਹਾ ਹੈ ਇਸ਼ਕ’’ ਤਨਵੀਰ ਬੁਖਾਰੀ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, ‘‘ਖ਼ਵਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਿੱਚ ਪੀੜ੍ਹਾਂ ਚੀਸਾਂ, ਟੀਸਾਂ, ਦੁੱਖ, ਦਰਦ ਤੇ ਬਿਹਰੋਂ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਤਾਂ ਮੌਜੂਦ ਨੇ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਨੇਹਾ ਬੇਅਮੀਦਾਂ ਸਨੇਹਾਂ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਨੇ ਪਈ ਏਸ਼ ਇਸ਼ਕ ਪਿਆਰ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭੋ ਕੁਝ ਏ, ਏਸ ਪੰਡ ਨੂੰ ਢਾਣਾ ਬੜਾ ਔਖਾ ਕੰਮ ਏ। ਆਸ਼ਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਔਕੜਾਂ, ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਤੇ ਇਮਤਿਹਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਈ ਫਾਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਨੇ ਪਰ ਹਿੰਮਤ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹਾਰਦੇ।’’(7) ਕਲਾ	ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ ਨੇ ਸਿੰਧੀ ਸ਼ਬਦ, ਤੁਕਾਂਰਾ ਅਤੇ ‘ਸਾਂਈ’ ਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਸੰਬੋਧਨੀ ਤੇ ਵਰਤੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕਾਫ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਖ਼ਵਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਗੁਣ ਲੋਕ ਬੋਲੀ ਤੇ ਲੋਕ ਮੁਹਾਵਰੇ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਮਾਹਰ ਹੋਣ ਦਾ ਹੈ। ਆਪ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਫ਼ੀਆਂ, ਰਾਗਾਂ ਤੇ ਰਾਗਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ। ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੇ, ‘‘ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ ਸਾਡਾ ਅੰਤਿਮ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਮੁਲਤਾਨੀ, ਰੰਗੀ, ਬਹਾਵਲਪੁਰੀ, ਬੋਲੀ ਡਾਢੀ ਮਿੱਠੀ ਹੈ। ਕਾਫ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਛੰਦ ਤੇ ਤੋਲ ਤੁਕਾਂਤ ਵਰਤੇ ਹਨ। ਪਰ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੀ ਗੂੜੀ ਮਿਸ਼ਰਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।’’(8) ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ ਦੀ ਕਲਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਜ੍ਹਾ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਪਿਆਰ ਸੀ। ਉਹ ਸੰਗੀਤ ਕਲਾ ਦੇ ਵੀ ਮਾਹਰ ਸਨ। ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਵੱਗਾਂ ਦੇ ਘੂੰਗਰੂਆਂ ਤੇ ਟੱਲੀਆਂ ਤੇ ਵਾਗੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜਿਹੜਾ ਸੰਗੀਤ ਵਾਯੂ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹੇਠਲੇ ਬੰਦ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ‘ਮਛਲੀਂ ਪੀਂਗੀਂ ਲਾਮੂੰ ਤਾਰੀਂ। ਚੁਟਕੀਂ ਘਡਰੀ ਹੋਂਗ ਤਵਾਰੀਂ॥ ਸਹਿਜੋ ਗੰਦ ਰਸਾਈ ਵੋ ਯਾਰ।’’ (ਬਰਖਾ ਮਗਰੋਂ ਅਕਾਸ਼ ਉੱਪ ਰੰਗ ਬਰੰਗੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਵਾਙ ਇੰਦਰ ਧਨੁਖ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਦੂਰੋਂ ਦੂਰੋਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਗਲ ਦੀਆਂ ਟੱਲੀਆਂ ਵੱਜਣ ਤੇ ਵਾਗੀਆਂ ਦੇ ਖੰਘੂਰੇ ਦੀਆਂ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਕਾਫ਼ੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਵੀ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬੜਾ ਰਹੱਸਮਈ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸ਼ਕ-ਹਕੀਕੀ ਦਾ ਇਹ ਮਿਕਨਾਤੀਸ ਇਸ਼ਕ-ਮਜਾਜ਼ੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਹੇਠ ਦੱਬਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)
ਡਾ. ਕਾਲਾ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ ਤੇ ਪ੍ਰੋ. ਗੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ, ‘‘ਖ਼ਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀ ਸਨ। ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਕਥਨੀ ਤੇ ਕਰਨੀ ਵਿੱਚ ਇਕਸੁਰਤਾ ਮੌਜ਼ੂਦ ਹੈ। ਕਾਫ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਵਹਦਤੇ-ਵਜੂਦੀ ਦੀ ਆਪ ਨੇ ਤਾਲੀਮ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਕੁਝ ਦੋਹੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਖ਼ਵਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਸ਼ੱਕਰਗੰਜ ਦਾ ਸੰਜਮ ਤੇ ਗੰਭੀਰਤਾ, ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ ਦਾ ਬਿਰਹਾ ਤੇ ਬੁੱਲੇ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਇਸ਼ਕ ਹਕੀਕੀ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਇਸ ਉੱਪਰ ਇਹ ਹੱਕ ਸੀ ਕਿ ਖ਼ਵਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਕ ਮਜਾਜ਼ੀ ਦੀਆਂ ਚੋਟਾਂ ਖਾਧੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਬੜੇ ਸਬਰ ਨਾਲ ਇਸ਼ਕ ਮਜਾਜ਼ੀ ਦੇ ਪੜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ ਇਸ਼ਕੀ ਹਕੀਕੀ ਦੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਉੱਪਰ ਪੁੱਜੇ ਸਨ ਤੇ ਆਪਣੀ ਜਾਤ ਨੂੰ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੀ ਜ਼ਾਤ ਵਿੱਚ ਫੁਨਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇਹ ਆਪਣਾ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਆਪ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ।’’ (9)
{{ਅੰਤਕਾ|1=ਹਵਾਲਾ ਕਿਤਾਬਾਂ|2= ਸਹਾਇਕ ਪੁਸਤਕਾਂ
ਹਵਾਲੇ
}}
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ
23 ਜਨਵਰੀ
10 ਮਾਘ ਨਾ: ਸ਼ਾ:
23 ਜਨਵਰੀ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਸਾਲ ਦਾ 23ਵਾਂ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਲ ਦੇ 342 (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 343) ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਦਿਹਾਂਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਵਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਚੱਕ ਫ਼ਲਾ
ਚੱਕ ਫ਼ਲਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 69 ਪਰਿਵਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 2011 ਦੇ ਆਂਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 363 ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 197 ਮਰਦ ਅਤੇ 166 ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਔਸਤ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 843 ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ 895 ਔਸਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਹੈ। ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖਰੇ ਲਏ ਬਾਲ ਲਿੰਗ ਦੀ ਅਨੁਪਾਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 846 ਦੇ ਔਸਤ ਤੋਂ ਘੱਟ, 667 ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 75.84% ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 88.54% ਸੀ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 90.75% ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 86.00% ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜਿਲਿਨ
ਜਿਲਿਨ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਜਿਲਿਨ ਸੂਬੇ ਦਾ ਦੂਜਾ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ
ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ (ਜਾਂ ਟੀ.ਵੀ) ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਹੈ ਜੋ ਵੀਡੀਓ, ਮਤਲਬ ਚੱਲਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ, ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਰੰਗ (ਕਾਲੇ ਤੇ ਚਿੱਟੇ), ਬੇ-ਅਵਾਜ਼ੀ ਸਚਿੱਤਰ ਦਿਖਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਪਰ ਹੁਣ ਤਕਨੀਕ ਦਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਹੋਣ ਨਾਲ ਰੰਗਦਾਰ ਟੀਵੀ ਆ ਗਏ। ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਜਾਂ 'ਟੀਵੀ' ਜਾਂ 'ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ' ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਰੀਆ ਹੈ ਜਿਹਨੂੰ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਅਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਭੇਜਣ ਅਤੇ ਪਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਟੀਵੀ ਇੱਕਰੰਗੀ (ਬਲੈਕ ਐਂਡ ਵਾਈਟ), ਰੰਗਦਾਰ ਜਾਂ ਤਿੰਨ-ਪਸਾਰੀ (3ਡੀ) ਤਸਵੀਰਾਂ ਘੱਲਣ ਦੇ ਕਾਬਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨਿਰੁਕਤੀ
"ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ" ਸ਼ਬਦ ਆਇਆ ਹੈ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਤੋਂ।
ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੀ ਖੋਜ
ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੀ ਖੋਜ ਸੰਨ 1926 ਦੌਰਾਨ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜਾਨ ਲਾਗੀ ਬੇਅਰਡ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਰੰਗੀਨ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੀ ਖੋਜ 1928 ਈ: ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਬਾਹਰਲੇ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੀਵੀ ਚੈਨਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੀਵੀ ਚੈਨਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੀਡੀਆ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਵਾਜ਼ ਤਕਨਾਲੋਜੀ
ਸੋਫੀਆ ਕੋਵਾਲਸਕਾਇਆ
ਸੋਫੀਆ ਵਾਸਿਲੀਏਵਨਾ ਕੋਵਾਲਸਕਾਇਆ (Софья Васильевна Ковалевская) (15 ਜਨਵਰੀ 1850 - 10 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ 1891) ਰੂਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ। ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਕਾਲਜ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਵਿਗਿਆਨਾਂ ਦੀ ਅਕਾਦਮੀ ਦੀ ਕੋ-ਮੈਂਬਰ ਦਾ ਪਦ ਪਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਣਿਤੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ, ਅਵਕਲ ਸਮੀਕਰਣ ਅਤੇ ਯਾਂਤਰਿਕੀ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੂਰੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਸੀ। ਉਹ ਸੰਪਾਦਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਰਸਾਲੇ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਸੀ। ਸਵੀਡਨ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਸੋਨੀਆ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਉਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਯੁਵਤੀਆਂ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਦਵਾਰ ਬੰਦ ਸਨ, ਤਦ ਸੋਫੀਆ ਨੇ ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਕੋਵਾਲਸਕਾਇਆ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਹਿਸਾਬ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇੱਕ ਕਵੀ ਅਤੇ ਜਨ-ਉਪਦੇਸ਼ਕਾ ਦੇ ਨਾਤੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲੀ।
ਤਿਲੋਤਮਾ ਮਜੂਮਦਾਰ
ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਉੱਤਰੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਬਚਪਨ ਚਾਹ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਚਰਚ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1966 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੇਖਕ
ਰਾਬਰਟ ਹੰਟਰ (ਪੱਤਰਕਾਰ)
ਰਾਬਰਟ (ਬੋਬ) ਲੋਮ ਹੰਟਰ (13 ਅਕਤੂਬਰ 1941 - 2 ਮਈ 2005) ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਵਾਤਾਵਰਣਪ੍ਰੇਮੀ, ਪੱਤਰਕਾਰ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਡੋਰਥੀ ਅਤੇ ਇਰਵਿੰਗ ਸਟੋ, ਮੈਰੀ ਅਤੇ ਜਿਮ ਬੋਹਲੇਨ, ਅਤੇ ਬੇਨ ਅਤੇ ਡੋਰਥੀ ਮੈਟਕਾਫ਼ ਨਾਲ 1969 ਵਿੱਚ ਲਹਿਰ ਨਾ ਬਣਾਉ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਹ 1971 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੀਨਪੀਸ ਦੇ ਬਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਹੰਟਰ, ਗ੍ਰੀਨਪੀਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਲੰਬਾ-ਸਮਾਂ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਰੂਸੀ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਵ੍ਹੇਲਰਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਤੇ-ਸਮੁੰਦਰੀ ਵ੍ਹੇਲਿੰਗ-ਵਿਰੋਧੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਇਸਨੇ ਵਪਾਰਕ ਵ੍ਹੇਲਿੰਗ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਟੈਸਟਿੰਗ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1941 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2005 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖਕ
ਭੂਰਾ ਸਿੰਘ ਕਲੇਰ
ਭੂਰਾ ਸਿੰਘ ਕਲੇਰ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਤੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸੀ!
ਅਸ਼ੋਕ (ਦਰੱਖਤ)
ਅਸ਼ੋਕ ਦਰੱਖਤ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ अशोकवृक्षः, ਹਿੰਦੀ 'ਚ अशोक वृक्ष, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ 'ਚ Saraca indica) ਇੱਕ ਸਦਾ ਹਰਾ ਭਰਾ ਦਰੱਖਤ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਦਰੱਖਤ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਬੈਠਣ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਸ਼ੋਕ ਪੂਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸ਼ੋਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਰੱਖਤ ਭਾਰਤ, ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਅਸ਼ੋਕ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਰੁੱਖ ਹੈ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ, ਬੁੱਧ ਅਤੇ ਜੈਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਮੋਲਕ ਮਹੱਤਤਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਸਦਾਬਹਾਰ 15-20 ਮੀਟਰ ਉੱਚ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਪੱਤੇ 15 cm ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਸ਼ਕਲ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਸ਼ੋਕ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਮਿੱਠੇ ਸੁਘੰਦ ਵਾਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਝੁੰਡ ਪੈਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਫੁੱਲ ਮਈ ਨੂੰ ਫਰਵਰੀ ਤੱਕ ਉਂਗਰਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲ ਬਹੁ, ਪੀਲੇ ਸੰਤਰੀ ਤੇ ਲਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੌਦਾ ਖੰਡੀ ਅਤੇ ਸਬ- ਖੰਡੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਸੱਕ, ਪੱਤੇ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਬੀਜ ਅਤੇ ਰੁੱਖ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਦਵਾਈਆਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਿਕਿਤਸਕ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਪੌਦਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਭੂਰਾ ਸਿੰਘ ਕਲੇਰ
ਪੁਸਤਕਾਂ
1978 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 'ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਆਲ੍ਹਣੇ' ਛਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਧਾਰਣ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਪਾਤਰ ਬਣਾਇਆ।
ਅਸ਼ੋਕ (ਦਰੱਖਤ)
ਬਣਤਰ
ਅਸ਼ੋਕ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਲਗਭਗ 25 ਫੁੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਤਣਾ ਸਿੱਧਾ ਅਤੇ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੱਤੇ ਗੂੜੇ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਟਾਹਣੀਆਂ ਦੇ ਦੋਵੇ ਪਾਸੇ ਪੰਜ ਜਾਂ ਛੇ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨੌ ਇੰਚ ਲੰਬੇ, ਗੋਲ ਅਤੇ ਨੁਕੀਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਪੀਲੇ, ਸੁਨਿਹਰੀ, ਨਾਰੰਗੀ ਜਾਂ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਫੁੱਲ ਗੁੱਛੇਦਾਰ, ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ, ਚਮਕੀਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਣ ਵਾਲੀਆਂ ਫਲੀਆਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 4 ਤੋਂ 9 ਇੰਚ ਅਤੇ ਚੋੜਾਈ 1 ਤੋਂ 2 ਇੰਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਫਲੀ ਦਾ ਰੰਗ ਗੂੜਾ ਜਾਮਣੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੱਕਣ ਸਮੇਂ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਛਿੱਲ ਵਿੱਚ ਟੈਨਿਨਸ 7 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਕੈਟੇਕਾਲ 3 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਇਸੈਂਸੀਅਲ ਤੇਲ 4 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਯੁਕਤ ਕਾਰਬਨਿਕ 2 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਲੋਹਾ 5 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਭੂਰਾ ਸਿੰਘ ਕਲੇਰ
ਹੋਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਅਸ਼ੋਕ (ਦਰੱਖਤ)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੌਦੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਰੱਖ਼ਤ
ਫ਼ਾਓ. ਐੱਫ਼. ਬੇ. ਸ਼ਟੁੱਟਗਾਟ
ਵੇਰੇਇਨ ਫੋਰ ਬੇਵੇਗੁਨਗਸਪੀਲ ਸ਼ਟੁੱਟਗਾਟ, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜਰਮਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਇਹ ਸ਼ਟੁੱਟਗਾਟ, ਜਰਮਨੀ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਐੱਮ.ਐੱਚ.ਪੀ-ਆਰੇਨਾ, ਸ਼ਟੁੱਟਗਾਟ ਅਧਾਰਤ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਜੋ ਬੁੰਡਸਲੀਗਾ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।
thumbnail
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਫ਼ੁਸ਼ੁਨ
ਇਹ ਚੀਨ (ਪੀਪਲਜ਼ ਰਿਪਬਲਿਕ ਔਫ਼ ਚਾਈਨਾ) ਵਿਚਲਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ |
ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਕਪਤਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
thumb|400x400px|ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਓਲੰਪਿਕ 1928 thumb|400x400px|ਭਾਰਤੀ-ਹਾਕੀ ਟੀਮ-ਬਰਲਿਨ-1936 ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦੇ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਕਪਤਾਨ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੂਚੀ 1928 ਓਲੰਪਿਕ, ਐਮਸਟਰਡੈਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਕਪਤਾਨਾਂ ਦੀ ਹੈ।
ਕਲੰਕ (ਨਾਵਲ)
ਕਥਾ ਸਾਰ
ਬਹੁਤ ਆਲੋਚਕ ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਬਾਇਬਲ, ਪਿਲਗਰਿਮਸ ਪ੍ਰੋਗਰੈਸ, ਪਰੀ ਕਥਾ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵੱਡੀ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ। ਨਾਇਕਾ ਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਿਨ ਦੀ, ਸਿਨ (ਪਾਪ) ਨਾਲ ਧੁਨੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜੂਨ 1642 ਵਿੱਚ, ਬੋਸਟਨ ਦੇ ਪੁਰੀਤਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਭੀੜ ਜੁੜੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਜੁਆਨ ਕੁੜੀ ਹੈਸਟਰ ਪ੍ਰਿਨ ਨੂੰ, ਵਿਭਚਾਰ (ਵਿਆਹ-ਬਾਹਰੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਤੋਂ ਮਾਂ ਬਣਨ) ਦਾ ਦੋਸ਼ੀ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਤੇ ਇੱਕ ਲਾਲ ਅੱਖਰ, "A" ("A" ਵਿਭਚਾਰ (adultery) ਅਤੇ ਅਫੇਅਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ) ਲਾ ਕੇ ਰੱਖਣਾ ਪੈਣਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪਾਪ ਲਈ ਸਮਾਜ ਦੁਆਰਾ ਉਸਨੂੰ ਇਹੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਉਸ ਨੇ ਜਨਤਕ ਅਪਮਾਨ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿੰਨ ਘੰਟੇ, ਧੜੇ ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿਣਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਧੜੇ ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੀ ਹੈ, ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਗੌਰਵ ਤੇ ਈਰਖਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਬੱਚੀ ਪਰਲ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਦੱਸਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਕਪਤਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਕਲੰਕ (ਨਾਵਲ)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲ
ਸੀਬੋਰਗੀਅਮ
ਸੀਬੋਰਗੀਅਮ, Sg ਨਿਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਅਣਵੀ ਭਾਰ 106 ਵਾਲ਼ਾ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਨਾਂ ਅਮਰੀਕੀ ਪਰਮਾਣੂ ਵਿਗਿਆਨੀ ਗਲੈੱਨ ਟੀ ਸੀਬੋਰਗ ਪਿੱਛੋਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕੋ ਨਾਂ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਜਿਊਂਦੇ ਹੋਣ ਵੇਲੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਇੱਕ ਬਣਾਉਟੀ ਤੱਤ ਹੈ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓਸ਼ੀਲ ਵੀ ਹੈ
ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ
ਇਵਾਨ ਮਿਨਾਯੇਵ
ਇਵਾਨ ਪਾਵਲੋਵਿਚ ਮਿਨਾਯੇਵ (ਰੂਸੀ: Иван Павлович Минаев; 21 ਅਕਤੂਬਰ 1840 - 13 ਜੂਨ 1890) ਪਹਿਲਾ ਰੂਸੀ ਭਾਰਤ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ।
ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕੰਮ
ਰੂਸੀ ਭੂਗੋਲ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਬਰਮਾ ਦੇ ਦੌਰੇ ਕੀਤੇ। ਇਸਦੇ ਸਫ਼ਰਨਾਮੇ 1958 ਅਤੇ 1970 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਛਪੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ-ਵਿਗਿਆਨੀ
ਕਾਲਕੀ ਸੁਬਰਾਮਾਨੀਅਮ
thumb|301x301px| ਕਾਲਕੀ ਸੁਬਰਾਮਾਨੀਅਮ ਕਾਲਕੀ ਸੁਬਰਾਮਾਨੀਅਮ ਇੱਕ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ, ਕਲਾਕਾਰ, ਅਦਾਕਾਰ, ਲੇਖਕ, ਪ੍ਰੇਰਣਾਦਾਇਕ ਸਪੀਕਰ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਤੋਂ ਉੱਦਮੀ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਕਾਲਕੀ ਦਾ ਜਨਮ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਇੱਕ ਕਸਬੇ ਪੋਲਚੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਮਾਤ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜੰਮੀ, ਕਾਲਕੀ ਇੱਕ ਅਕਾਦਮਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਤਮ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਸਥਾਨ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਕਾਲਕੀ ਨੇ ਦੋ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀਆਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ: ਮਾਸਟਰਜ਼ ਇਨ ਜਰਨਲਿਜ਼ਮ ਮਾਸ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਇਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਰਿਲੇਸ਼ਨਸ਼ਿਪ ਆਦਿ। ਆਪਣੀ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਤਾਮਿਲ ਵਿਚਰਤਾਂ ਲਈ ਸਹੋਦਾਰੀ (ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਭੈਣ) ਲਈ ਮਾਸਿਕ ਰਸਾਲਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਤਾਮਿਲ ਰਸਾਲਾ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਰਗਰਮਤਾ
2005 ਤੋਂ ਕਾਲਕੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ। ਉਹ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਲਈ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ ਤਕਨੀਕ, ਕਲਾ, ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਨਵੀਨਤਾਸ਼ੀਲ ਸਰਗਰਮੀ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਪਿੱਛੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਜਾਣੀ-ਪਛਾਣੀ ਸਰਗਰਮੀ ਸੀ। 2009 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੈਟਰਿਮੋਨਿਅਲ ਵੈਬਸਾਈਟ ਨੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਔਰਤ ਦੀ ਵਿਆਹੁਤਾ ਸੂਚੀ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਇਸਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਵਜੋਂ ਲਿਆ ਅਤੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਿਆਹ ਸ਼ਾਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਉੱਤੇ 12 ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। 2010 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੱਸਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ।
ਉੱਦਮੀ ਉੱਦਮ
2008 ਵਿੱਚ ਕਾਲਕੀ ਨੇ ਸਹੋਦਾਰੀ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਸੰਗਠਨ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। 2017 ਵਿੱਚ ਸੁਬਰਾਮਾਨੀਅਮ ਨੂੰ ਟਰਾਂਸਹਾਰਟਸ ਆਰਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਉਸਨੇ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਕਲਾਕਾਰੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ।
ਫ਼ਿਲਮੀ ਕੈਰੀਅਰ
ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ ਕਾਲਕੀ ਨੇ ਤਾਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮ 'ਨਰਥਗੀ' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਫ਼ਿਲਮ 2018 ਦੀ 'ਸਰਕਾਰ' ਦੇ ਗਾਣੇ "ਓਰੂ ਵਾਈਰਲ ਪੁਰਾਚੀ" ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਔਰਤ ਹੈ। 2019 ਵਿੱਚ ਸੁਬਰਾਮਾਨੀਅਮ ਨੇ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ 'ਕਲਾਸ਼ਨੀਕੋਵ - ਦਿ ਲੋਨ ਵੁਲਫ' ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਦਾਦਾ ਸਾਹਬ ਫਾਲਕੇ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ।