cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਗੀਤ
ਮੈਂ ਵਾਰੀ ਸਈਓ, ਗੰਗਾ ਜਮਨਾ ਤੋਂ ਆਈ,
ਆਣ ਖੜ੍ਹੀ ਬਾਬਲ ਬਾਰ ਮੇਂ, ਦਾਦੀ ਮਿਲੇ ਨੀ ਵਧਾਈ,
ਮੈਂਵਾਰੀ ਸਈਓ,ਦਾਦੀ ਮਿਲੇ ਨੀ ਵਧਾਈ।
ਮੈਂ ਵਾਰੀ ਸਈਓ, ਗੰਗਾ ਜਮਨਾ ਤੋਂ ਆਈ।
ਆਣ ਖੜ੍ਹੀ ਮਾਮੇ ਬਾਰ ਮੇਂ, ਮਾਇ ਮਿਲੇ ਨੀ ਵਧਾਈ,
ਇਕ ਤਾਂ ਘੋੜੀ ਰਾਵਲੀ ਗੰਗਾ ਜਮਨਾ ਤੋ ਆਈ,
ਮੈਂ ਵਾਰੀ ਸਈਓ, ਗੰਗਾ ਜਮਨਾ ਤੋ ਆਈ।
ਆਣ ਖੜ੍ਹੀ ਮਾਮੇ ਬਾਰ ਮੇਂ, ਮਾਮੀ ਮਿਲੇ ਨੀ ਵਧਾਈ,
ਮੈਂ ਵਾਰੀ ਸਈਓ, ਮਾਮੀ ਮਿਲੇ ਨੀ ਵਧਾਈ।
ਮਾਂ-ਬਾਪ ਦੇ ਗੀਤ
ਇਹਨਾਂ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਬਚਪਨ ਦੇ ਗੀਤ ਵੀ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਇਹਨਾਂ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬਣ ਕਿਸੇ ਪਰੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ। ਉਹਦੀ ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਇਕ ਉਸਦੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਤੇ ਭਰਾ-ਭਰਜਾਈ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਗੀਤ ਦੀ ਉਦਾਹਰਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ:
ਪਿਉ ਮੇਰਾ ਸਾਹੂਕਾਰ।
ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਨੇ ਖੂਹ ਲੁਆਇਆ, ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਪਾਣੀ, ਰੁੜੁ ਰੁੜੁ ਪਾਣੀਆਂ, ਸੁਰਮੇ ਦਾਣੀਆਂ,
ਸੁਰਮਾ ਪਾਵਾਂ, ਕੱਜਲ ਪਾਵਾਂ,
ਵੀਰੇ ਦੇ ਵਿਆਹ ਜਾਵਾਂ
ਆਲ-ਮਾਲ ਹੋਇਆ ਸਈਓ, ਪੂਰਾ ਥਾਲ।
ਸੁਹਾਗ
ਕੁੜੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵੇਲੇ ਗਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਸੁਹਾਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁੜੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਰ ਇਕ ਰਸਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸੁਹਾਗ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਸੁਹਾਗਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧੀ ਨਾਇਕਾ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਭਾਰੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਾਪ, ਦਾਦੇ ਅਤੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਵਰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਅਰਜੋਈ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚਲੀ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਨੂੰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਤੇ ਇਕ ਚੰਗਾ ਘਰ ਬਾਰ ਟੋਲਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੀ ਹੈ:
ਟੋਲੀ ਵੇ ਬਾਬਾ ਨਗਰ ਸੁ ਨਗਰ ਆ,
ਵੇ ਜਿੱਥੇ ਮੇਰਾ ਗੋਬਿੰਦ ਜਨਮਿਆ ਹਰੇ ਰਾਮਲੇ।
ਟੋਲਿਆ ਨੀ ਪੋਤੀਏ, ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਕੋਟ ਆ,
ਨੀ ਸਣੇ ਦਰਵਾਜੇ ਕਿੰਗਰੇ, ਹਰੇ ਰਾਮਲੇ
ਸਿੱਠਣੀਆਂ
ਤੇਰੇ ਰੇਡੀਓ ਦੀ ਟੁੱਟ ਗਈ ਤਾਰ,
ਰੇਡੀਓ ਬੰਦ ਕਰ ਵੇ।
ਤੇਰੀ ਅੰਮਾ ਵਿਕੇ ਬਜਾਰ,
ਰੇਡੀਓ ਬੰਦ ਕਰ ਦਵੇ।
ਇਹਨਾਂ ਉਪਰੋਕਤ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਨਿੱਕੇ ਮੋਟੇ ਹਜਾਰਾਂ ਹੀ ਵਿਸ਼ੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਸੁਹਾਣੀਆਂ ਨੇ ਗੀਤ ਉਲੀਕੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਮੂੰਹ ਜਬਾਨੀ ਸਾਡੇ ਤੱਕ ਉਪੜੇ ਹਨ।
ਗਿੱਧਾ
ਭੰਗੜੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿੱਧਾ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਚ ਹੈ। ਗਿੱਧਾ ਢੋਲ ਜਾਂ ਢੋਲਕੀ ਦੀ ਥਾਪ ਨਾਲ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਥਾਪ ਨਾਲ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਤਾੜੀਆਂ ਵਜਾ ਕੇ ਨੱਚਦੀਆਂ ਹਨ। ਬੋਲੀਆਂ ਪਾ ਕੇ ਔਰਤਾਂ ਢੋਲਕੀ ਦੀ ਥਾਪ ਨਾਲ ਤਾੜੀਆਂ ਮਾਰ ਕੇ ਪੂਰੇ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਨੱਚਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਬੋਲੀਆਂ ਵੀ ਔਰਤ ਦੀ ਰੋਜ਼ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਵੀ ਗਿੱਧਾ ਪੇਂਡੂ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਉਨਾਂ ਹੀ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਜਿੰਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਪੰਜਾਬੀ ਔਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਜਜਬੇ ਇਸ ਲੋਕ ਨਾਚ ਵਿਚ ਸਮਾ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਚ ਤਮਾਸੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਗਿੱਧੇ ਵਿਚ ਦੇਸ਼ ਪਿਆਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜਿਨਸੀ ਉਤੇਜਨਾ ਭਰਪੂਰ ਬੋਲੀਆਂ ਤੱਕ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਇਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸੰਮੀ
ਸੰਮੀ ਨਾਚ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਪੁਰਾਤਨ ਕਬੀਲਿਆਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਨਾਚ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਚ ਦਾ ਨਾਂ ਇਕ ਕੁੜੀ ਸੰਮੀ ਦੇ ਨਾਂ ਉਤੇ ਪਿਆ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਸਦਾ ਮਾਹੀ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਦੂਰ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਮਾਹੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਨੱਚਿਆ ਗਾਇਆ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਚੱਕਰ, ਤਾੜੀ ਅਤੇ ਚੁਟਕੀ ਨਾਲ ਗਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਸਾਦਾ ਨਾਚ ਹੈ।
ਝੂਮਰ
ਝੂਮਰ ਨਾਚ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸਦੇ ਨਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਝੂਮਰ ਰਾਗ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੀ ਨਾਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਚ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਇਕ ਗੋਲ ਘੇਰੇ ਵਿਚ ਢੋਲ ਦੁਆਲੇ ਨੱਚਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਇਹ ਲੋਕ ਨਾਚ ਸੰਦਰਬਾਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਇਹੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਨਾਚ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੂਰੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਏ।
ਜਾਗੋ
ਜਾਗੋ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ ਜਗਾਉਣਾ, ਜਾਗੋ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਕੱਢੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਗਾਗਰ ਨੂੰ ਦੀਵਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਕੇ ਸਿਰ ਤੇ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਲਈ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਮੇਲਣਾਂ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਠੱਠਾ ਮਜ਼ਾਕ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕਿੱਕਲੀ
ਕਿੱਕਲੀ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨੱਚਿਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਾਚ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਾਹਵਾਂ ਦੀ ਕਾਟੀ ਬਣਾ ਕੇ,ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਔਰਤਾਂ ਇੱਕ ਗੋਲ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਲੋਕ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ:
ਕਿੱਕਲੀ ਕਲੀਰ ਦੀ, ਪੱਗ ਮੇਰੇ ਵੀਰ ਦੀ,
ਦੁਪੱਟਾ ਭਰਜਾਈ ਦਾ, ਫਿੱਟੇ ਮੂੰਹ ਜਵਾਈ ਦਾ।
ਹੱਥ-ਕਲਾਵਾਂ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਲੋਕ-ਕਲਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਹੱਥ ਦੇ ਕਮਾਲ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ। ਸਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਾਣ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਕਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਬੱਤੀ ਸੁਲੱਖਣੀ, ਭਾਵ 32 ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਸੁਲੱਖਣੀ ਔਰਤ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਨੀ ਸੌਖੀ ਨਹੀਂ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਲਾਵਾਂ ਦਾ ਹੀ ਅਸੀਂ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗੇ।
ਟੋਕਰੀਆਂ, ਛਿੱਕੂ ਬਣਾਉਣੇ
ਟੋਕਰੀਆਂ ਤੇ ਛਿੱਕੂ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਮਕਸਦ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਹਰ ਰੋਜ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਸੁਖਾਲ ਤਾਂ ਲਿਆਉਣਾ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਾਹਰ ਤੋਂ ਲਿਆਉਣ ਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਾਂਭਣ ਦਾ ਕੰਮ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਤੇ ਸਜਾਵਟ ਵੱਲ ਵੀ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ।
ਦਰੀਆਂ ਤੇ ਖੇਸ ਬੁਣਨਾ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣਾ ਵਿਹਲਾ ਸਮਾਂ ਸੂਤ ਕੱਤ ਕੇ ਬਤੀਤ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਦਾਜ ਕੱਤ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਕੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੂਤ ਨੂੰ ਰੰਗ ਕੇ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੀਆਂ ਦਰੀਆਂ ਤੇ ਖੇਸ ਅੱਡਿਆਂ ਤੇ ਬੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸੀ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਸਿਰਫ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਵਿਆਹੀ ਗਈ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਕਦੇ ਕੱਤਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤੇ ਆਪਣਾ ਦਾਜ ਨਹੀਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਕਢਾਈ ਕਸੀਦਾ ਕੱਢਣਾ
ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਸੁਆਣੀਆਂ ਨੇ ਕਸੀਦਾ ਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੇ ਜੌਹਰ ਦਿਖਾਏ ਹਨ। ਇਥੋਂ ਦੀ ਫੁਲਕਾਰੀ ਦੀ ਕਢਾਈ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਚਾਦਰਾਂ ਦੀ ਕਢਾਈ, ਮੇਜ਼ਪੋਸ ਦੀ ਕਢਾਈ, ਰੁਮਾਲਾਂ ਦੀ ਕਢਾਈ ਆਦਿ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਕਢਾਈਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵੀ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਧਾਗਿਆਂ ਨਾਲ ਬੁਣਦੀਆਂ ਸਨ।
ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ, ਮੰਜੇ ਬੁਣਨੇ
ਸੂਤ ਨੂੰ ਰੰਗ ਕੇ ਤੇ ਵੱਟ ਕੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਬਾਣ ਨਾਲ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਡਿਜ਼ਾਇਨਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਬੁਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੂਤ ਨਾਲ ਜਾਂ ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਬਾਣ ਨਾਲ ਮੰਜੇ ਵੀ ਬੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕੰਧ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ
ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਕੰਧ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਲਈ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕੰਧ ਲਿਪ ਕੇ ਉਸ ਉਪਰ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ ਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਹੀ ਚਿਤਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੋਤੇ, ਮੋਰ, ਕਬੂਤਰ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਚਿਤਰੇ ਜਾਂਦੇ ਸੀ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਉਲੀਕਣ ਦਾ ਮਕਸਦ ਬੁਰਾਈਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਉਪਰੋਕਤ ਕਲਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਹੱਥ-ਕਲਾਵਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਰਾਂਦਾ ਬਣਾਉਣਾ, ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਉਣੇ, ਨਾਲੇ ਬੁਣਨਾ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਚੁੱਲੇ, ਹਾਰੇ ਬਣਾਉਣੇ ਆਦਿ।
ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਰਪੇਖ ਸੱਚਾਈ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬਦਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ ਵੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਹੀ ਇੱਕ ਅੰਗ ਹਨ, ਸੋ ਬਦਲਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਅਸਰ ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ ਤੇ ਵੀ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦੇ ਹਨ:-•ਪ੍ਰਕਿਰਤਕ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਆਏ ਪਰਿਵਰਤਨ,
•ਸਮਾਜ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਕਾਰਨ ਅਤੇ
•ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਬਾਹਰੋਂ ਆਏ ਕਾਰਨ।
ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਜਾਂ ਗਲੋਬਲਾਈਜੇਸ਼ਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ, ਕੰਪਿਊਟਰ, ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਤੇ ਹੋਰ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਨਵੀਂ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਸਾਡੇ ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਹਰ ਇੱਕ ਪੱਖ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਇਥੇ ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਇਸ ਤੇ ਵੀ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਦੋਨੋਂ ਪੱਖਾਂ ਤੋਂ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ -ਹਾਂ ਪੱਖੀ ਤੇ ਨਾਂਹ ਪੱਖੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾ ਨਾਂਹ ਪੱਖੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਲਵਾਨ ਹੈ।
ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ ਤੇ ਨਾਂਹ ਪੱਖੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਮੀਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਮਸ਼ੀਨੀ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਹੱਥੀਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਤਾ ਕਾਫੀ ਘੱਟ ਗਈ ਹੈ। ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਚਕਾਚੌਂਧ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ ਦੱਬ ਕੇ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੇ ਲੋਕ-ਨਾਚ, ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮੀਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਤੋੜ-ਮਰੋੜ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਇਹਨਾਂ ਵੱਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਖਬਾਰਾਂ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ, ਇੰਟਰਨੈਟ ਉਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਸ਼ੀਨੀ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਬਾਰੇ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾ ਕੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਲੁੱਟ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਲੋਕ-ਕਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਢਾਹ ਲਾਈ ਹੈ। ਉਥੇ ਇਸਦੇ ਕੁੱਝ ਹਾਂ-ਪੱਖੀ ਪੱਖ ਵੀ ਹਨ। ਕੁਝ ਚੰਗੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਅਧੀਨ ਕੁਝ ਅਖਬਾਰਾਂ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਤੇ ਇੰਟਰਨੈਟ ਤੇ ਫਿਰ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਕਬੂਲ ਕਰਨ ਦੇ ਉਪਰਾਲੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਜੋ ਕਿ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਲੋਕ-ਕਲਾਵਾਂ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਕਈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਡੀਆਂ ਗੌਰਵਸ਼ਾਲੀ ਲੋਕ-ਕਲਾਵਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਸਰਕਾਰ ਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਟੀ.ਵੀ ਚੈਨਲ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡੀ.ਡੀ. ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਡੀ.ਡੀ. ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਉਪਰਾਲੇ ਹਨ।
ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਲੋਕ,ਕਲਾਵਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ ਅਲੋਪ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਥੋੜ੍ਹਾ ਬਹੁਤ ਬਾਕੀ ਹੈ, ਉਹ ਕਿੱਤਿਆਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹੀ ਜੀਵਤ ਹਨ। ਪਰ ਕੁਝ ਪੰਜਾਬੀ ਕਲਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਅਮਰ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੁਲਕਾਰੀ, ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਪੈਸੇ ਕਮਾਉਣ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੀ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ।
ਦੇਵਦਾਸ (1979 ਫ਼ਿਲਮ)
ਦੇਵਦਾਸ ( দেবদাস  ਦੇਬਦਾਸ਼) 1979 ਦੀ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਰਤ ਚੰਦਰ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ ਦੇ ਨਾਵਲ, ਦੇਵਦਾਸ '  ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸੌਮਿੱਤਰਾ ਚੈਟਰਜੀ, ਉੱਤਮ ਕੁਮਾਰ, ਸੁਮਿਤਰਾ ਮੁਖਰਜੀ, ਅਤੇ ਸੁਪ੍ਰਿਆ ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਕਾਜ਼ੀ ਨਜ਼ਰੁਲ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਲਿਖੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸੰਤਰੀ ਇਨਕਲਾਬ
ਸੰਤਰੀ ਇਨਕਲਾਬ (Помаранчева революція, Pomarancheva revolyutsiya) ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਸੀ ਜੋ ਨਵੰਬਰ 2004 ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਜਨਵਰੀ 2005 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਯੂਕਰੇਨ ਵਿੱਚ 2004 ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਯੂਕਰੇਨੀਅਨ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਵੋਟਿੰਗ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਵੱਡੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ, ਡਰਾਉਣ ਲੇਵੇ ਵੋਟਰਾਂ ਦੀ ਮਾਰਕੁੱਟ ਅਤੇ ਚੋਣ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰ ਗਈ ਸੀ।ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਕੀਵ, ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਸਿਵਲ ਵਿਰੋਧ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਿੰਦੂ ਸੀ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿਚ, ਵਿਰੋਧੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਿਵਲ ਨਾਫਰਮਾਨੀ, ਧਰਨਿਆਂ ਅਤੇ ਆਮ ਹੜਤਾਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਇਨਕਲਾਬ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਸੀ।
ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਅਨੇਕਾਂ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਚੋਣ ਨਿਗਰਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਹ ਸਮਝਣਾ  ਸੀ ਕਿ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਿਕਟਰ ਯੁਸ਼ਚੇਂਕੋ ਅਤੇ ਵਿਕਟਰ ਯੈਨੂਕੋਵਿਚ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 21 ਨਵੰਬਰ 2004 ਨੂੰ ਚੱਲੀ ਵੋਟਿੰਗ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਧੱਕੇਸ਼ਾਹੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਦੇਸ਼-ਵਿਆਪੀ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਉਦੋਂ ਸਫਲ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਯੂਕਰੇਨ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ 26 ਦਸੰਬਰ 2004 ਨੂੰ ਇਸ ਚੋਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ, ਅਤੇ ਮੁੜ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਿਰੀਖਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤੀਬਰ ਪੜਤਾਲ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਦੂਜੀ ਵਾਰੀ ਹੋਏ ਮੱਤਦਾਨ ਨੂੰ "ਨਿਰਪੱਖ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰ" ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਅੰਤਮ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੇ ਯੈਨੂਕੋਵਿਚ ਦੀਆਂ 44% ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਤਕਰੀਬਨ 52% ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਯੁਸ਼ਚੇਂਕੋ ਲਈ ਸਪਸ਼ਟ ਜਿੱਤ ਦਰਸਾਈ। ਯੁਸ਼ਚੇਂਕੋ ਨੂੰ ਦਫ਼ਤਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਜੇਤਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 23 ਜਨਵਰੀ 2005 ਨੂੰ ਕੀਵ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਤਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ।
ਅਗਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੰਤਰੀ ਇਨਕਲਾਬ ਦਾ ਬੇਲਾਰੂਸ ਅਤੇ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਪੱਖੀ ਸਰਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਅਰਥ ਸੀ।
ਸਾਲ 2010 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਯੈਨੁਕੋਵਿਚ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਜੋਂ ਯੁਸ਼ਚੇਂਕੋ ਦਾ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਬਜ਼ਰਵਰਾਂ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣ ਨਿਰਪੱਖ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਯੇਨੁਕੋਵਿਚ ਨੂੰ ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਕੀਵ ਦੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਚੌਕ ਵਿੱਚ ਫਰਵਰੀ 2014 ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਯੂਰੋਮੈਦਾਨ ਝੜਪਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੱਤਾ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਖੂਨ-ਰਹਿਤ ਸੰਤਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਉਲਟ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੌਤਾਂ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ 18 ਤੋਂ 20 ਫਰਵਰੀ 2014 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈਆਂ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਕਟਿਵਿਜ਼ਮ
ਜੰਗ ਬਹਾਦਰ ਸਿੰਘ ਪਟੇਲ
ਜੰਗ ਬਹਾਦਰ ਸਿੰਘ ਪਟੇਲ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਫੂਲਪੁਰ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਭੈਰਵ ਦਾ ਮੁਖੌਟਾ
ਭੈਰਵ ਦਾ ਮੁਖੌਟਾ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਮੱਲ ਕਾਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਮੁਖੌਟਾ ਹੈ। ਕਾਠਮੰਡੂ ਘਾਟੀ, ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚਮਿਲਿਆ ਇਹ ਮੁਖੌਟਾ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਈ. ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਮੁਖੌਟਾ ਤਾਂਬੇ ਇੱਕ ਪਤਲੀ ਸਤਹਿ, ਰੌਕ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਅਤੇ ਰੰਗ ਨਾਲ ਗਿਲਟ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਭੈਰਵ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤਾ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਹੈ। ਭੈਰਵ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਉਤਪਤੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਭੈਰਵ ਸੰਕਲਪ ਸਿਰਫ਼ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕੁਝ ਬੋਧੀਆਂ ਦੇ ਕੁਝ ਪੰਥਾਂ ਅਤੇ ਜੈਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭੈਰਵ ਮੁਖੌਟਾ ਇੱਕ ਮੁਕਟ ਨਾਲ਼ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੱਪ ਅਤੇ ਖੋਪੜੀਆਂ ਇੱਕ-ਮਿੱਕ ਹਨ। ਇਹ ਗੁੱਸੇ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।
ਵਰਣਨ
ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭੈਰਵ ਦੇ ਨੌਂ ਚਿਹਰੇ ਅਤੇ ਚੌਂਤੀ ਹੱਥ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਕਾਲੇ ਨੰਗੇ ਚਿੱਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਭੈਰਵ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਭਿਆਨਕਤਾ ਜਾਂ ਦਹਿਸ਼ਤ। ਇਸਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਦੇਵਤਾ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭੈਰਵ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੰਤਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ ਕਿ ਭੈਰਵ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਾਰਨ ਹੋਈ ਸੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਸਰਵਉੱਚ ਦੇਵਤੇ ਬਾਰੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਰਵਉੱਚ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਿਵ ਵਰਗੇ ਪੰਜ ਸਿਰ ਸਨ। ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਉਂਗਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਨਹੁੰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਕਾਲ ਭੈਰਵ ਬਣ ਗਿਆ। ਕਾਲ ਭੈਰਵ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਰ ਵੱਢ ਦਿੱਤਾ। ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗਲਤੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ। ਕਾਲ ਭੈਰਵ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਸਿਰ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ("ਬ੍ਰਹਮਾ ਕਪਾਲ ")।
ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਨੇਵਾਰ ਲੋਕ ਭੈਰਵ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦੇਵਤੇ ਵਜੋਂ ਪੂਜਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਭੈਰਵ ਮੰਦਰਾਂ ਤੋਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭੈਰਵ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਇਹ ਮੁਖੌਟਾ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਮੱਲ ਕਾਲ ਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਠਮੰਡੂ ਘਾਟੀ, ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।ਇਹ ਮੁਖੌਟੇ ਵਰਗਾ ਮੁਖ ਜ਼ਿਮਰਮੈਨ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਆਫ਼ ਆਰਟ ਨੂੰ 2012 ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਸੱਪਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਮੁਖੌਟੇ ਦੀ ਤੁਲਨਾ 1560 ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਉੱਕਰੀ ਹੋਈ ਲਿਖਤ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਹੈ। ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਸੱਜਾ ਕੰਨ ਗਾਇਬ ਸੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਤਾਂਬੇ ਦੀ ਲਟਕਣ ਵਾਲੀ ਮੁੰਦਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਦਲ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੇਪਾਲੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਗੌਰੀ ਕਰਣਿਕ
ਗੌਰੀ ਕਰਣਿਕ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਕਰਣਿਕ ਦਾ ਵਿਆਹ ਫ਼ਿਲਮਮੇਕਰ ਸਰੀਮ ਮੋਮਿਨ ਨਾਲ 2010 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। 2013 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਐਡਮ ਨਾਮ ਦੇ ਲਡ਼ਕੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਕਡ਼ੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1977 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਕੁਲਰਾਜ ਰੰਧਾਵਾ
ਕੁਲਰਾਜ ਕੌਰ ਰੰਧਾਵਾ(ਜਨਮ 16 ਮਈ 1983) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਹ ਟੀ.ਵੀ ਲੜੀ ਕਰੀਨਾ ਕਰੀਨਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਮਹਿਰੀਨ ਪੀਰਜ਼ਾਦਾ
ਮਹਿਰੀਨ ਪੀਰਜ਼ਾਦਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Mehreen Pirzada; ਜਨਮ 5 ਨਵੰਬਰ 1995) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੇਲਗੂ, ਤਾਮਿਲ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਪੀਰਜ਼ਾਦਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2016 ਵਿੱਚ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ "ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਗਾਡੀ ਵੀਰਾ ਪ੍ਰੇਮਾ ਗਾਧਾ" ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2017 ਵਿੱਚ ਫਿਲੌਰੀ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਵਿੱਚ ਨੇਨਜਿਲ ਥੁਨੀਵਿਰੁਂਧਲ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਪੀਰਜ਼ਾਦਾ ਮਹਾਨੁਭਾਵੁਡੂ (2017), ਰਾਜਾ ਦਿ ਗ੍ਰੇਟ (2017) ਅਤੇ ਐਫ2: ਫਨ ਐਂਡ ਫਰਸਟਰੇਸ਼ਨ (2019) ਸਮੇਤ ਸਫਲ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਏ ਹਨ। ਉਸਨੇ 2019 ਵਿੱਚ ਡੀਐਸਪੀ ਦੇਵ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਮਹਿਰੀਨ ਪੀਰਜ਼ਾਦਾ ਦਾ ਜਨਮ 5 ਨਵੰਬਰ 1994 ਨੂੰ ਬਠਿੰਡਾ, ਪੰਜਾਬ, ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਰੀਅਲਟਰ ਪਿਤਾ ਗੁਰਲਾਲ ਪੀਰਜ਼ਾਦਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਮਾਤਾ ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ ਪੀਰਜ਼ਾਦਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਭਰਾ ਗੁਰਫਤਿਹ ਪੀਰਜ਼ਾਦਾ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਭਰਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਵੀ ਹੈ।
ਮਾਡਲਿੰਗ ਕਰੀਅਰ
ਪੀਰਜ਼ਾਦਾ ਨੇ ਦਸ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਰੈਂਪ ਵਾਕ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰਤਾ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਕਸੌਲੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਟੋਰਾਂਟੋ ਵਿੱਚ ਮਿਸ ਪਰਸਨੈਲਿਟੀ ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਆ ਕੈਨੇਡਾ 2013 ਦਾ ਤਾਜ ਪਹਿਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਜੇਮਿਨੀ ਫੇਸ ਮਾਡਲਿੰਗ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰਾਂ ਲਈ ਮਾਡਲਿੰਗ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਪਾਰਕ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਡੋਵ ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਟੀਵੀਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਟ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਨਿਕੋਨ, ਪੀਅਰਸ ਅਤੇ ਥਮਸ ਅੱਪ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਫਿਲਮ ਕੈਰੀਅਰ
ਪੀਰਜ਼ਾਦਾ ਨੇ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਗਾਡੀ ਵੀਰਾ ਪ੍ਰੇਮਾ ਗਾਧਾ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ। ਫਿਲਮ ਤੇਲਗੂ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਸਫਲ ਰਹੀ। ਮਾਰਚ 2017 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਅਨੁਸ਼ਕਾ ਸ਼ਰਮਾ, ਦਿਲਜੀਤ ਦੋਸਾਂਝ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਫਿਲਮ ਫਿਲੌਰੀ ਨਾਲ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ "ਅੜਬ ਮੁਟਿਆਰਾਂ" ਵਿੱਚ ਨਿੰਜਾ ਅਤੇ ਸੋਨਮ ਬਾਜਵਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਰੂਤੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਮਾਰਚ 2021 ਵਿੱਚ, ਪੀਰਜ਼ਾਦਾ ਦੀ ਮੰਗਣੀ ਆਦਮਪੁਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭਵਿਆ ਬਿਸ਼ਨੋਈ, ਹਿਸਾਰ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਕੁਲਦੀਪ ਬਿਸ਼ਨੋਈ, ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਭਜਨ ਲਾਲ ਦੇ ਪੋਤੇ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਯੋਜਨਾ 2021 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਵਿਡ -19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਜੋੜੀ ਨੇ ਜੁਲਾਈ 2021 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੰਗਣੀ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1995 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਆਸ਼ਿਕੀ 2
ਆਸ਼ਿਕੀ 2 (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: ਰੋਮਾਂਸ 2) ਇੱਕ 2013 ਭਾਰਤੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਸੰਗੀਤ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਮੋਹਿਤ ਸੂਰੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸਿਤ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਆਦਿਤਿਆ ਰਾਏ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਕਪੂਰ ਨੇ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ, ਇਸਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਭੂਸ਼ਣ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਮੁਕੇਸ਼ ਭੱਟ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। 2010 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ, ਆਸ਼ਿਕੀ 2 ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਰਾਹੁਲ ਅਤੇ ਅਰੋਹੀ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਭੜੱਕੇ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ਤੇ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਰਾਹੁਲ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ' ਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਅਤੇ ਸੁਭਾਅ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਹਾਲੀਵੁਡ ਕਲਾਸਿਕ ਏ ਸਟਾਰ ਇਜ਼ ਬਰਨ ਦੀ ਰੀਮੇਕ ਹੈ।
ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ 1990 ਦੀ ਆਧੁਨਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਆਸ਼ਿਕੀ ਦਾ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਫ਼ਿਲਮ ਉੱਚੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਅਤੇ ਮੂਲ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਆਸ਼ਿਕੀ -2 ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ 2011 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਕੇਪ ਟਾਊਨ, ਗੋਆ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ₹ 90 ਮਿਲੀਅਨ (1.4 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ) ਦੇ ਬਜਟ 'ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਫੋਟੋਗਰਾਫੀ।
26 ਅਪ੍ਰੈਲ 2013 ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਚਾਰ ਹਫਤਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ₹ 1.09 ਬਿਲੀਅਨ (17 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ) ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ, ਨਵੇਂ ਆਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮਿਕਸਡ ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਬਣ ਗਈ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਇੰਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਬਲਾਕਬੱਸਟਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫ਼ਿਲਮ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਇਸ ਰਿਲੀਜ ਦੇ ਬਾਅਦ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਸਾਉਂਡਟੈਕ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ; ਗੀਤ "ਤੁਮ ਹੈਈ ਹੋ" ਅਤੇ "ਸੁੰਨ ਰਹੀ ਹੈ" ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਦੇ ਚਾਰਟ ਉੱਤੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਤੇਲਗੂ ਵਿੱਚ ਨੀ ਜਥਾਵਾਂ ਨੇਨੂੁੰਦਲੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਪਲਾਟ
ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਰਾਹੁਲ ਜੈਕਾਰ (ਆਦਿਤਿਆ ਰਾਏ ਕਪੂਰ) - ਇੱਕ ਸਫਲ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਭੀੜ ਦਿਖਾ ਕੇ ਅਰੰਭ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਆਦਤ ਕਾਰਨ ਗੋਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਗੀਤ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਆਰੀਅਨ (ਸੈਲਿਲ ਅਚਾਰੀਆ) ਵੱਲੋਂ ਅਚਾਨਕ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਰਾਹੁਲ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਗੁਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਉਸ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਬਾਰ ਉਹ ਅਰੋਹੀ ਕੇਸ਼ਵ ਸ਼ਿਰਕੇ (ਸ਼ਰਧਾ ਕਪੂਰ) ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਬਾਰ ਗਾਇਕ ਜੋ ਰਾਹੁਲ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਮੱਥਾ ਟੇਕਦਾ ਹੈ। ਅਰੋਹੀ ਨੂੰ ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਦੀ ਫੋਟੋ ਦਿਖਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਗਾਇਕ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਸਾਦਗੀ ਅਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਾਉਣ ਦੇ ਸੁਰਾਗ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਬਦਲਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਬਾਰਾਂ' ਚ ਦੁਬਾਰਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਾ ਕਰੇ। ਆਪਣੇ ਭਰੋਸੇ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਅਰੋਹੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਰਾਹੁਲ ਨਾਲ ਮੁੰਬਈ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਰਿਕਾਰਡ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸਗਲ (ਮਹੇਸ਼ ਠਾਕੁਰ) ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਰੋਹੀ ਰਾਹੁਲ ਨੂੰ ਫੋਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਕੁਝ ਠੱਗਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਾਲ ਤਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ। ਉਸ ਦੇ ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਮੈਨੇਜਰ ਵਿਵੇਕ (ਸ਼ਦ ਰੰਧਾਵਾ) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਾਹੁਲ ਦੇ ਦੁਰਘਟਨਾ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਲੀਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਝੂਠ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਰਾਹੁਲ ਨੇ ਸਟੇਜ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਰੋਹੀ ਨੇ ਰਾਹੁਲ ਨੂੰ ਫਿਰ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਵਿਵੇਕ ਨੇ ਕਾਲਾਂ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਕੀਤੀ। ਰਾਹੁਲ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ ਦੀ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਬੇਤਹਾਸ਼ਾ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਟੁੱਟੇ ਹੋ ਗਏ ਅਰੋਹੀ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਕਾਰਨ ਮੁੜ ਬਾਰ ਬਾਰ ਗਾਇਨ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਰਾਹੁਲ ਆਪਣੀ ਸੱਟ ਤੋਂ ਉੱਭਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮੁੜ ਕੇ ਏਰੋਹੀ ਦੀ ਭਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਿੱਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਰੋਹੀ ਬਾਰ ਬਾਰ ਫਿਰ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਵੇਕ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤੇ ਬਗੈਰ ਆਪਣੀਆਂ ਕਾਲਾਂ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਰਾਹੁਲ ਨੇ ਅਰੋਹੀ ਤੋਂ ਮਾਫੀ ਮੰਗੀ ਅਤੇ ਵਿਵੇਕ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਸਮਝੌਤੇ ਲਈ ਸਹਿਗਲ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਰਾਹੁਲ ਅਰੋਹੀ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗੇ, ਜੋ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਫਲ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਰਾਹੁਲ ਖੁਸ਼ ਹਨ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਚੁਗਲੀ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਰਾਹੁਲ ਇੱਕ ਨੌਕਰ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਆਦਤ 'ਚ ਮੁੜਨ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਅਰੋਹੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਤੋਂ ਰਾਹੁਲ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਦਿਲਾਸਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸੈਕਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਰੋਹੀ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅਰੋਹੀ ਰਾਹੁਲ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਵਧੀਆ ਚਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਰਾਹੁਲ ਦੀ ਆਦਤ ਵਿਗੜਦੀ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਹਮਲਾਵਰ ਅਤੇ ਹਿੰਸਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਰਾਹੁਲ ਦੀ ਸ਼ਰਾਪ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਅਰੋਹੀ ਨੇ ਰਾਹੁਲ ਦੀ ਪੁਨਰਵਾਸ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਗਾਉਣ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਿੱਤੀ। ਸੱਯਗਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਬਾਰੇ ਸਫਲ ਗਾਇਕ ਬਣਨ ਬਾਰੇ ਯਾਦ ਕਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਹੁਲ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੰਮ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਅਰੋਹੀ ਦੇ ਪੜਾਅ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਰਾਹੁਲ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਲਈ ਅਰੋਈ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ, ਰਾਹੁਲ ਨੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਨੂੰ ਕੁੱਟਿਆ ਅਤੇ ਪੀਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਰੋਹੀ ਉਸਨੂੰ ਜ਼ਮਾਨਤ ਦੇਣ ਲਈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਹੁਲ ਅਰੋਹੀ ਨੂੰ ਸਹਿਗਲ ਨੂੰ ਦੱਸ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸੇਲਿਬ੍ਰਿਟੀ ਦੇ ਰੁਤਬੇ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਹੁਲ ਆਪਣੇ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ। ਰਾਹੁਲ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੋਝ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਉਸ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕੋ ਇਕੋ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ, ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਦਿਵਾ ਕੇ ਵਿਦਾਇਗੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਬਦਲਣਗੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁਲ ਤੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਨਗੇ। ਰਾਹੁਲ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਦੁਖੀ, ਅਰੋਹੀ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਵਿਵੇਕ ਉਸ ਨੂੰ ਰਹਿਣ ਲਈ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਹੁਲ ਨੇ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਸਫਲ ਗਾਇਕ ਬਣ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਸ 'ਤੇ ਬੋਝ ਨਹੀਂ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਫਲਤਾ ਦੇ ਰਾਹ' ਚ ਇੱਕ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣ ਗਏ ਸਨ। ਅਰੋਹੀ ਸਹਿਮਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਾਉਣ ਲਈ ਰਿਟਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਉਹ ਰਾਹੁਲ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ "ਅਰੋਹੀ ਰਾਹੁਲ ਜੈਕਰ" ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਜੋੜੇ ਨੂੰ ਦੇਖਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜੈਕਾਰੇ ਹੇਠ ਇੱਕ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਪਲ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੇ ਅਤੇ ਰਾਹੁਲ ਨੇ ਕੀਤਾ।
ਫਿਲ੍ਮਿੰਗ
ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਅਕਤੂਬਰ 2012 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਗੋਆ, ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਕੇਪ ਟਾਊਨ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਗਈ ਸੀ। ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਸ਼ਰਧਾ ਕਪੂਰ ਨੂੰ ਉਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਕੱਚ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ 'ਤੇ ਗੋਡਿਆਂ ਭਾਰ ਹੋਣ ਲਈ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਮੰਜ਼ਲ' ਤੇ ਗੋਡੇ ਟੇਕਣੇ ਪਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਹਿ-ਸਟਾਰ ਆਦਿਤਿਆ ਰਾਏ ਕਪੂਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਆਦਿਤਿਆ ਰਾਏ ਕਪੂਰ ਨੂੰ ਵੀ ਕੇਪ ਟਾਊਨ ਦੇ ਕੁਝ ਚੀਨੀ ਲਾਲਟੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੀਨ ਦੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨੂੰ ਬਲਦੇਵ ਮਿਲਿਆ।
ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ
ਮੁੱਖ ਲੇਖ: ਆਸ਼ਿਕੀ 2 ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਧਰਮਰਾਜ ਪਟੇਲ
ਧਰਮਰਾਜ ਸਿੰਘ ਪਟੇਲ ਫੂਲਪੁਰ, ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਦੀ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਤੋਂ ਫੂਲਪੁਰ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ) ਦਾ ਪਿਛਲਾ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਰਾਜਾ ਜੰਗ
ਰਾਜਾ ਜੰਗ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਸੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਯੂਨੀਅਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਹੈ। ਇਹ, ਕਸੂਰ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ  31°13'15N 74°15'7E ਤੇ 196 ਮੀਟਰ (646 ਫੁੱਟ) ਉਚਾਈ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਜੰਗ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਏ । ਇਸ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 100,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਇਹ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਬੀ ਆਰ ਬੀ ਨਹਿਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਪੱਛਮ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਦੀ ਲੰਘਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੀਆਂ ਖੜਵੀਆਂ ਅਤੇ ਢਲਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੀ ਇੱਕ ਕਲਚਰ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ 100% ਮੁਸਲਿਮ ਆਬਾਦੀ ਹੈ. ਇੱਥੇ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਬਾਕੀ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਕਸਬਿਆਂ ਨਾਲ ਰੇਲਵੇ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਤੰਗ ਉਡਾਨ ਈਦ ਨੂੰ ਇਕ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਗਿਆਨੀ
ਜੀਵਨ
ਉਸ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 1855 ਈ: ਵਿਚ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਭਾਈ ਭਾਗ ਸਿੰਘ ਗਿਆਨੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ, ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਿੱਖੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। 1884 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਠਾਕੁਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧਾਵਾਲੀਆ ਦੇ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਰਖਾਸਤ ਸਿੱਖ ਸ਼ਾਸਕ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਾਠ ਸੁਣਾਉਣ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਇੰਗਲੈਂਡ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਰਿਹਾ। ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਉਸਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕੌਲਸਰ ਵਿਖੇ ਗ੍ਰੰਥੀ  ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਾ ਸੁਆਗਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬੰਬਈ ਜਾਣ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਠਾਕੁਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਗਿਆ। ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਅਦਨ ਵਿਖੇ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕਰ ਲੈਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਆਇਆ ਜਦੋਂਕਿ ਠਾਕੁਰ ਸਿੰਘ ਪਾਂਡੀਚਰੀ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ, ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਠਾਕੁਰ ਸਿੰਘ ਲਈ ਗੁਪਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਪੱਖੀ ਚਿੱਠੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1887 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚੋਂ ਬਚ ਨਿਕਲਿਆ ਅਤੇ, ਇੱਕ ਸਾਧੂ ਬਣ ਕੇ, ਸੰਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆ।
ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਇੱਕ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਮੈਕਸ ਆਰਥਰ ਮੈਕਾਲਿਫ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਹੜਾ ਉਦੋਂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਮੈਕਾਲਿਫ਼ ਉਸਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੇ। ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ, ਜਿਸ ਨੇ "ਬਾਵਾ ਈਸ਼ਰ ਦਾਸ" ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਤੁਆਰਫ਼ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ। ਮੈਕਾਲਿਫ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਰਫੋਂ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਵਿਚੋਲਗੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜਨਵਰੀ 1889 ਵਿਚ ਉਸਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਦੇ ਵਾਰੰਟ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਏ।
ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਅਟੱਲ ਦੇ ਕੋਲ ਕੌਲਸਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਅਤੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਅਕਾਲ ਬੁੰਗਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਲਿਖਤ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਥਾ ਕੀਤੀ। right|thumb| ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬੀੜ, ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਦੀ ਲਿਖੀ ਗਈ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਕੈਲੀਗ੍ਰਾਫਿਸਟ, ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਜਿਲਦਾਂ ਦੀ ਲਿਖਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅੱਜ ਵੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਪੀ, 1908 ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਹੋਈ, ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਕਾਗਜ਼ ਦੀਆਂ 25" ਗੁਣਾ 28" ਸ਼ੀਟਾਂ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮੋਟੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ 'ਤੇ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸਾਰੀ ਜਿਲਦ, 1527 ਪੱਤਰੇ, ਯਾਨੀ ਕਿ 3054 ਪੰਨੇ, ਲਾਲ, ਨੀਲੇ ਅਤੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਦੋਹਰੇ ਬਾਡਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਗਿਆਨੀ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹੱਥ ਨਾਲ਼ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਿਖਾਰੀ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਪਾਠ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਸ਼ੀਟ ਉੱਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਾਬਾ ਅਟੱਲ ਅਤੇ ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ, ਨਾਂਦੇੜ ਵਿਖੇ ਗਿਆਨੀ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਦੇ ਲਿਖੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀਆਂ ਜਿਲਦਾਂ ਵੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ।
1902 ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਐਚੀਸਨ ਕਾਲਜ, ਜਿਸਨੂੰ ਚੀਫ਼ਸ ਕਾਲਜ, ਲਾਹੌਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੰਥੀ ਅਤੇ ਇੰਸਟ੍ਰਕਟਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕਾਲਜ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ 5 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਤਨਖਾਹ 'ਤੇ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1904 ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 50 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1920 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਇਸ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ।
ਵਿਰਾਸਤ
ਪੰਜਾਬੀ ਭੈਣ, ਅਗਸਤ 1916 ਦੇ ਅੰਕ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਸਨਾਤਨ ਸਿੰਘ ਸਭਾ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਕੱਤਰ ਸੀ। ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਸਿੱਖ ਅਖਬਾਰ ਅਕਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਵੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ 1876 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲਾ ਅੰਕ ਕੱਢਿਆ ਸੀ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਮੇਜਰ ਇਵਾਨਜ਼ ਬੈੱਲ ਦੀ ਕਿਤਾਬ, ਦ ਐਨੈਕਸੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਐਂਡ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ  ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ। 20 ਜੁਲਾਈ 1920 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਗਿਆਨੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਵਕੀਲ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਜੁਡੀਸ਼ੀਅਲ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਦੇ ਪੋਤਰੇ ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਗਿਆਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਵਕੀਲ ਸਨ। ਉਸਦਾ ਪੜਪੋਤਾ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਗਿਆਨੀ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਬੈਰਿਸਟਰ ਹੈ ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਵੇਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1920
ਪ੍ਰੀਤਿੰਕਰ ਦਿਵਾਕਰ
References
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1961 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਜੱਜ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਜੱਜ
ਸੋਨਾ ਹੇਡੇਨ
ਸੋਨਾ ਹੇਡੇਨ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Sona Heiden) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਲ 2002 ਵਿੱਚ ਮਿਸ ਸਾਊਥ ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਤਾਜ ਪਹਿਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਸੋਨਾ ਹੇਡੇਨ ਦਾ ਜਨਮ ਚੇਨਈ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਐਂਗਲੋ ਇੰਡੀਅਨ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਇੱਕ ਤਾਮਿਲ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਲੁਸਾਰਸ ਰੋਡ ਕਾਨਵੈਂਟ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਅੰਨਾਮਲਾਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕਾਮਰਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਮਦੁਰਾਈ ਕਾਮਰਾਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਫੈਸ਼ਨ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨਿੰਗ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਐਡਵਾਂਸਡ ਡਿਪਲੋਮਾ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਹਨ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਉਸ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਹਨ। ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਹਾਊਸ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ UNIQ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਕਈ ਫੈਸ਼ਨ ਸਟੋਰ ਹਨ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਦੇਵਦਾਸ (2002 ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ)
ਦੇਵਦਾਸ ਇੱਕ 2002 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੀ -ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਸੰਜੇ ਲੀਲਾ ਭੰਸਾਲੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਰਤ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਆਪਣੇ  ਬੈਨਰ, ਮੈਗਾ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਹੇਠ ਇਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ, ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਰਾਏ ਅਤੇ ਮਾਧੁਰੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੈਕੀ ਸ਼ਰਾਫ, ਕਿਰਨ ਖੇਰ, ਸਮਿਤਾ ਜਯਕਾਰ, ਅਤੇ ਵਿਜੇੇਂਦਰ ਘਾਟਗੇ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਸ਼ਰਤ ਚੰਦਰ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ ਦੇ ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੇ 1917 ਦੇ ਨਾਵਲ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ, ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇਵਦਾਸ ਮੁਖਰਜੀ (ਖ਼ਾਨ) ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਲਾਅ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਬਚਪਨ ਦੀ ਦੋਸਤ ਪਾਰਵਤੀ "ਪਾਰੋ" (ਰਾਏ) ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਲਈ ਲੰਡਨ ਤੋਂ ਪਰਤਿਆ ਹੈ। ਪਰ, ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ  ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਉਸਦੀ ਮਨੋਸਥਿੱਤੀ ਦੇ ਕਲੇਸ਼ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸੁਨਹਿਰੀ ਦਿਲ ਵਾਲ਼ੀ  ਤਵਾਇਫ਼  ਚੰਦਰਮੁਖੀ (ਦੀਕਸ਼ਿਤ) ਦੀ ਪਨਾਹ ਉਸਦਾ ਸਹਾਰਾ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਭੰਸਾਲੀ ਨਾਵਲ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਰੀਮੇਕ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਨਵੰਬਰ 1999 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ। ਸਕਰੀਨਪਲੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪ ਅਤੇ  ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਰਣਜੀਤ ਕਪਾਡੀਆ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਨਿਤਿਨ ਚੰਦਰਕਾਂਤ ਦੇਸਾਈ ਨੇ ਅਗਸਤ 2000 ਅਤੇ ਮਈ 2001 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੈੱਟ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ₹20ਕਰੋੜ (US$4.12 ਮਿਲੀਅਨ) ਖਰਚ ਕੀਤੇ।  ਭੰਸਾਲੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਮਲੇ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕਲਕੱਤਾ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ 'ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਖੋਜ ਕੀਤੀ।  ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦਾ ਕੰਮ ਬੀਕਾਨੇਰ, ਫ਼ਿਲਮ ਸਿਟੀ, ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ, ਨਵੰਬਰ 2000 ਤੋਂ ਅਪ੍ਰੈਲ 2002 ਤੱਕ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਬਿਨੋਦ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੇ  ਸੰਭਾਲਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸਮਾਈਲ ਦਰਬਾਰ ਅਤੇ ਬਿਰਜੂ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਸਾਉਂਡਟ੍ਰੈਕ ਕੰਪੋਜ਼ ਕੀਤਾ, ਮੋਂਟੀ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਬੈਕਗ੍ਰਾਉਂਡ ਸਕੋਰ।
ਦੇਵਦਾਸ 23 ਮਈ 2002 ਨੂੰ 2002 ਕਾਨਸ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਾਲ 12 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ₹50  ਕਰੋੜ (US$10.29 ਮਿਲੀਅਨ)  ਦੇ ਬਜਟ ਨਾਲ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੀ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਇਸ ਦਾ ਕਾਨਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਰਲੇ-ਮਿਲੇ  ਰਿਵਿਊ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਥੀਏਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲ਼ਿਆ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ₹1.68 ਬਿਲੀਅਨ ($35 ਮਿਲੀਅਨ) ਦੀ ਕਮਾਈ ਕਰਕੇ ਸਾਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣ ਗਈ। ਇਸ ਨੇ ਕਈ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 50ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ 5 ਪੁਰਸਕਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਮਨੋਰੰਜਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਰਬੋਤਮ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ("ਬੈਰੀ ਪੀਆ" ਲਈ ਸ਼੍ਰੇਆ ਘੋਸ਼ਾਲ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 48ਵੇਂ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡਸ ਵਿੱਚ, ਇਸਨੇ ਸਰਵੋਤਮ ਫ਼ਿਲਮ, ਸਰਵੋਤਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ (ਭੰਸਾਲੀ), ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਾ (ਖਾਨ), ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ (ਰਾਏ) ਅਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ (ਦੀਕਸ਼ਿਤ) ਸਮੇਤ ਰਿਕਾਰਡ-ਸੈਟਿੰਗ 11 ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ। ਇਸਨੂੰ ਗ਼ੈਰ  ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ  ਬੈਸਟ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਬਾਫਟਾ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਵੀ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕਾਸਟ
ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ:
ਫਿਲਮਾਂਕਣ
thumb| ਦੇਵਦਾਸ ਦੇ ਟ੍ਰੇਨ ਸੀਨ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ [[ਬੀਕਾਨੇਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ]]
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2002 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਪੁਨੀਤ ਰੰਜਨ
ਪੁਨੀਤ ਰੰਜਨ (ਜਨਮ 1961) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਵਪਾਰੀ ਹੈ ਜਿਹੜੇ 1 ਜੂਨ, 2015 ਤੋਂ ਬਹੁ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੰਸਥਾ ਡੇਲੋਇਟ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ (ਸੀਈਓ) ਹੈ। ਉਹ ਡੇਲੋਇਟ ਕੰਸਲਟਿੰਗ ਐਲਐਲਪੀ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਸੀਈਓ ਵੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ 2011 ਤੋਂ 2015 ਤੱਕ ਡੇਲੋਇਟ ਐਲਐਲਪੀ (ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ) ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਉਸਦੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰੋਹਤਕ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਓਰੇਗਨ ਦੀ ਵਿਲਮੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਐਮਬੀਏ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੂੰ ਟਚ ਰੌਸ ਨਾਮਕ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਹੜੇ 1989 ਵਿੱਚ ਡੇਲੋਇਟ ਵਿੱਚ ਅਭੇਦ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪੋਰਟਲੈਂਡ, ਓਰੇਗਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਉਸਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਰਿਆਣੇ ਦੇ ਰੋਹਤਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਰੋਹਤਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਸਵਿਚਗੀਅਰ ਫੈਕਟਰੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਲਗਭਗ ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਬਹਿਤਰੀਨ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਿਮਲਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਸਹਿ-ਵਿਦਿਅਕ ਬੋਰਡਿੰਗ ਸਕੂਲ, ਲਾਰੈਂਸ ਸਕੂਲ, ਸਨਾਵਰ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਲਗਭਗ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਵਿੱਤੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਰੋਹਤਕ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਫੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਪਾਰਟ ਟਾਈਮ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ।
ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਸਨਾਤਕ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਦਿੱਲੀ ਸਥਿਤ ਘਰੇਲੂ ਉਪਕਰਣ ਕੰਪਨੀ ਊਸ਼ਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1984 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਰੋਟਰੀ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਉਸਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਲੇਮ, ਓਰੇਗਨ ਦੀ ਵਿਲਮੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਈ ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਵਿਲੇਮੇਟ ਦੇ ਐਟਕਿੰਸਨ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਤੋਂ 1986 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਸਨਾਤਕਉੱਤਰ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਕਿੱਤਾ
ਵਿਲਮੇਟ ਤੋਂ ਸਨਾਤਕ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ,1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਟਚ ਰੌਸ ਨਾਮਕ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੇਖੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ। ਉਸਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਸੋਸੀਏਟ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ 32 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਡੇਲੋਇਟ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ
2017 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ "ਗੌਰਵ ਸਨਮਾਨ" ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਰਿਆਣਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਰਿਆਣਵੀ ਮੂਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਮਈ 2019 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਵਿਲਮੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਨਰੇਰੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਉਹ ਪੋਰਟਲੈਂਡ, ਓਰੇਗਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਫੁਟਬਾਲ ਲਈ ਖਾਸ ਲਗਾਅ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਇੱਕ ਦੌੜਾਕ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1961 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ
ਕ੍ਰੋਡ ਨਿਡੋਵਿਰੇਲਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕ੍ਰੋਨੇਵਾਰਿਓਰਿਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸਬਫੈਮਿਲੀ ਆਰਥੋਕਰੋਨੋਵਾਇਰਿਨੇ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਵਾਇਰਸ ਹਨ। ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਇੱਕ ਸਕਾਰਾਤਮਕ-ਸੂਝਵਾਨ ਸਿੰਗਲ-ਫਸੇ ਆਰ ਐਨ ਏ ਜੀਨੋਮ ਦੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਹੇਲਿਕਲ ਸਮਮਿਤੀ ਦੇ ਨਿਊਕਲੀਓਕੈਪਸੀਡ ਦੇ ਨਾਲ ਲਿਫਾਫੇ ਵਾਇਰਸ ਹਨ। ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦਾ ਜੀਨੋਮਿਕ ਅਕਾਰ ਲਗਭਗ 26 ਤੋਂ 32 ਕਿੱਲੋ ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਆਰ ਐਨ ਏ ਵਾਇਰਸ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
"ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ" ਨਾਮ ਲਾਤੀਨੀ ਕੋਰੋਨਾ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਤਾਜ ਜਾਂ ਹਾਲੋ, ਜੋ ਕਿ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਕਣਾਂ (ਵਾਇਰਸ) ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ,ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸ਼ਾਹੀ ਤਾਜ ਜਾਂ ਸੂਰਜੀ ਕੋਰੋਨਾ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਖੋਜ
ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਲੱਭੇ ਗਏ ਸਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੱਭੇ ਗਏ ਚਿਕਨ ਵਿੱਚ ਛੂਤ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰੌਨਕਾਈਟਸ ਦਾ ਵਾਇਰਸ ਅਤੇ ਆਮ ਜ਼ੁਕਾਮ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਨਾਸਕ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਵਾਇਰਸ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਕੋਰੋਨਵਾਇਰਸ 229 ਈ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਓ ਸੀ 43 ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2003 ਵਿੱਚ ਸਾਰਸ- ਸੀ.ਵੀ ., 2004 ਵਿੱਚ ਐਚ.ਸੀ.ਓ.ਵੀ ਐਨ.ਐਲ .63, 2005 ਵਿੱਚ ਐਚ.ਕੇ.ਯੂ 1, 2012 ਵਿੱਚ ਮਰਸ -ਕੋਵ ਅਤੇ 2019 ਵਿੱਚ ਐਨ.ਸੀ.ਓ.ਵੀ. ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗੰਭੀਰ ਸਾਹ ਦੀ ਨਾਲੀ ਦੀ ਲਾਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਹਨ।
ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਤੀ
thumb|ਕੋਰੋਨਵਾਇਰਸ ਦਾ ਲਾਗ ਚੱਕਰ ਇਸ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਸੈੱਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਾਇਰਸ ਦਾ ਕਣ ਬੇਰੋਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਰ ਐਨ ਏ ਜੀਨੋਮ ਨੂੰ ਸਾਇਟੋਪਲਾਜ਼ਮ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਆਰ ਐਨ ਏ ਜੀਨੋਮ ਦੀ ਇੱਕ 5 ′ ਮੈਥੀਲੇਟਿਡ ਕੈਪ ਅਤੇ ਇੱਕ 3 ′ ਪੌਲੀਏਡੀਨਾਈਲੇਟਡ ਪੂਛ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।।ਇਹ ਆਰ ਐਨ ਏ ਨੂੰ ਅਨੁਵਾਦ ਲਈ ਰਾਈਬੋਸੋਮ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਵੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਟੀਨ, ਇੱਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਹੈ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਤੀ ਇਸ ਦੇ ਜੀਨੋਮ ਵਿੱਚ ਅੰਕਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਆਰ ਐਨ ਏ ਵਾਇਰਸ ਜੀਨਸ ਜਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਾਇਕ ਹੈ ਉਤਾਰੇ ਵਰਤ ਨਵ ਆਰ ਐਨ ਏ ਨਕਲ ਵਿੱਚ ਹੋਸਟ ਸੈੱਲ ਦੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ।।ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਇਆ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਹੈ; ਇੱਕ ਵਾਰ ਜੀਨ ਦੇ ਐਨਕੋਡਿੰਗ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋ ਜਾਣ ਤੇ, ਅਨੁਵਾਦ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਟਾਪ ਕੋਡਨ ਦੁਆਰਾ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ. ਇਸਨੂੰ <i id="mwZw">ਨੇਸਟਡ</i> ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਟ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਜਦ ਐਮਆਕਐਨਏ ਪ੍ਰਤੀਲਿਪੀ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਹੀ ਜੀਨ ਤੇਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਹੈ ਮੋਨੋਸਿਸਟ੍ਰੋਨਿਕ।।ਇੱਕ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਗੈਰ-ਢਾਂਚਾਗਤ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਪਰੂਫ ਰੀਡਿੰਗ ਫੰਕਸ਼ਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਰ ਐਨ ਏ ਨਿਰਭਰ ਆਰ ਐਨ ਏ ਪੋਲੀਮੇਰੇਜ਼ ਐਨਜ਼ਾਈਮਸ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ।
ਆਰ ਐਨ ਏ ਜੀਨੋਮ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਪੋਲੀਪ੍ਰੋਟੀਨ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਢਾਂਚਾਗਤ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ - ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਟੀਸ - ਜੋ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਨੂੰ ਚੇਨ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਇਹ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਲਈ ਜੈਨੇਟਿਕ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੇ ਇੱਕ ਰੂਪ,ਨਿਊਕਲੀਓਟਾਈਡਜ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਜੀਨ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਇੰਕੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਾਇਕ ਹੈ।
ਸੰਚਾਰ
ਕੋਰੋਨਵਾਇਰਸ ਦੀ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਮਨੁੱਖ ਤੱਕ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਛਿੱਕ ਅਤੇ ਖੰਘ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸੰਪਰਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਗੈਰ-ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੰਮ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਰੋਕਥਾਮ ਹੀ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਹੱਲ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 17 ਮਈ ਤੱਕ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਾਕਡਾਊਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ 31 ਮਈ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਲਾਕਡਾਊਨ ਕੁਝ ਢਿੱਲ ਦੇ ਨਾਲ 31 ਜੁਲਾਈ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗਾ।
ਟੀਮ 11
ਕੋਰੋਨਾ ਮਹਾਮਾਰੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਟੀਮ 11 ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਸਦਾ ਮਕਸਦ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾ ਵਾਇਰਸ ਨੂੰ ਫੈਲਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਹੈ।
ਜ਼ਰੂਰੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ
ਆਸਾਮ ਵਿੱਚ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਆਈਸੋਲੇਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਪਹਿਲ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਚੀਨ
ਚੀਨ 'ਚ ਇਸ ਬੀਮਾਰੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਹੁਬੇਈ ਸੂਬੇ ਦੇ ਵੁਹਾਨ 'ਚ 76 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਬੰਦੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ
ਕੋਰੋਨਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨੁਕਸਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਕੋਰੋਨਾ ਕਾਰਨ ਇਕ ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਕੋਰੋਨਾ ਵਾਇਰਸ ਕਾਰਨ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਾਕਡਾਊਨ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੋਰੋਨਾ ਅਮਰੀਕਾ 'ਤੇ ਪਰਲ ਹਾਰਬਰ ਅਤੇ 9/11 ਦੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡਾ ਹਮਲਾ ਹੈ।
ਵਿਕਾਸ
ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਆਮ ਪੂਰਵਜ 8000 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ। ਉਹ ਇਸ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਡੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ. ਇੱਕ ਹੋਰ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਭਗ 8100 ਬੀਸੀਈ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੋਰੋਨਵਾਇਰਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਸਾਂਝਾ ਪੂਰਵਜ (ਐਮਆਰਸੀਏ) ਰੱਖਦਾ ਹੈ।ਐਲਫਾਕਾਰੋਨਾਵਾਇਰਸ, ਬੀਟਾਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ, ਗਾਮਾਕਾਰੋਨਾਵਾਇਰਸ, ਅਤੇ ਡੈਲਟਾਕਰੋਨਵਾਇਰਸ ਦਾ ਐਮਆਰਸੀਏ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਲਗਭਗ 2400 ਬੀਸੀਈ, 3300 ਬੀਸੀਈ, 2800 ਬੀਸੀਈ ਅਤੇ 3000 ਬੀਸੀਈ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।ਇਹ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਪੰਛੀ, ਗਰਮ-ਖੂਨ ਨਾਲ ਉਡਾਣ ਭਰਨ ਵਾਲੇ ਚਸ਼ਮੇ, ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਜੀਨ ਸਰੋਤ (ਅਲਫ਼ਾਕਾਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਅਤੇ ਬੀਟਾਕਾਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਲਈ ਬੱਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਗਾਮਮਾਕਾਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਅਤੇ ਡੈਲਟਾਕਾਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਲਈ ਪੰਛੀਆਂ) ਲਈ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਲਈ ਉੱਚਿਤ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਹਨ।
1951 ਵਿੱਚ ਬੋਵਾਈਨ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਅਤੇ ਕਾਈਨਾਈਨ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਇੱਕ ਆਮ ਪੂਰਵਜ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਿਆ। ਬੋਵਾਈਨ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਓਸੀ 43 1899 ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਏ. ਬੋਵੀਨ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਿਆ।ਇਕ ਹੋਰ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਓਸੀ 43 ਸੰਨ 1890 ਵਿੱਚ ਬੋਵਾਈਨ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਿਆ।
ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਸਿੰਡਰੋਮ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਈ ਬੈਟਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ, ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਨੁੱਖੀ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਐਨਐਲ 63 ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੈਟ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਨੇ ਇੱਕ ਐਮਆਰਸੀਏ 563–822 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਅਲਪਕਾ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ 229E 1960 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਦਲ ਗਏ।
ਮਨੁੱਖੀ ਕੋਰੋਨਵਾਇਰਸ
ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਮਨੁੱਖੀ ਬਾਲਗਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਜ਼ੁਕਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਬਸੰਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁਖਾਰ,ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਐਡਾਈਨੋਇਡਜ਼ ਨਾਲ ਜ਼ੁਕਾਮ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਨਮੂਨੀਆ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਸਿੱਧੇ ਵਾਇਰਲ ਨਮੂਨੀਆ ਜਾਂ ਸੈਕੰਡਰੀ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਦੇ ਨਮੂਨੀਆ ਅਤੇ ਉਹ ਬ੍ਰੌਨਕਾਇਟਿਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਸਿੱਧੇ ਵਾਇਰਲ ਬ੍ਰੌਨਕਾਈਟਸ ਜਾਂ ਸੈਕੰਡਰੀ ਬੈਕਟਰੀਆ ਬ੍ਰੌਨਕਾਈਟਸ। 2003 ਵਿੱਚ ਲੱਭੇ ਗਏ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮਨੁੱਖੀ ਕੋਰੋਨਵਾਇਰਸ, ਸਾਰਸ-ਕੋਵੀ, ਜੋ ਕਿ ਗੰਭੀਰ ਤੀਬਰ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਸਿੰਡਰੋਮ (ਸਾਰਜ਼) ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਜਰਾਸੀਮ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉਪਰਲੇ ਅਤੇ ਹੇਠਲੇ ਦੋਹਾਂ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਟ੍ਰੈਕ ਲਾਗਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਮਨੁੱਖੀ ਕੋਰੋਨਵਾਇਰਸ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ:
ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਐਚਸੀਓਵੀ -229 ਈ, -ਐਨਐਲ 63, -ਓਸੀ 43, ਅਤੇ -ਐਚਕੇਯੂ 1 ਲਗਾਤਾਰ ਮਨੁੱਖੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਲਗਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਗੰਭੀਰ ਤੀਬਰ ਸਾਹ ਸਿੰਡਰੋਮ (ਸਾਰਸ)
2003 ਵਿਚ, ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਗੰਭੀਰ ਤੀਬਰ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਸਿੰਡਰੋਮ ਦੇ ਫੈਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਮਾਮਲੇ, ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (ਡਬਲਯੂਐਚਓ) ਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੈਸ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੁਆਰਾ ਪਛਾਣਿਆ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸਾਰਾਂ ਲਈ ਕਾਰਕ ਏਜੰਟ ਸੀ। ਵਾਇਰਸ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਰਸ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ (ਸਾਰਸ-ਕੋਵ) ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ. 8,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਸੰਕਰਮਿਤ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 10% ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਸਿੰਡਰੋਮ
ਸਤੰਬਰ 2012 ਵਿਚ, ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਨੋਵਲ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ 2012 ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਸਿੰਡਰੋਮ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ (ਐਮਈਆਰਐਸ-ਸੀਓਵੀ) ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਗਲੋਬਲ ਚੇਤਾਵਨੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ। 28 ਸਤੰਬਰ 2012 ਨੂੰ ਡਬਲਯੂਐਚਓ ਦੇ ਅਪਡੇਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ਾਣੂ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਲੰਘਦਾ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, 12 ਮਈ 2013 ਨੂੰ, ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ-ਮਨੁੱਖੀ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਦੇ ਇੱਕ ਕੇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖੀ-ਨੂੰ-ਮਨੁੱਖੀ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਟਿਊਨੀਸ਼ੀਆ।ਦੋ ਪੁਸ਼ਟੀਕਰਣ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਜੋ ਜਾਪਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਰਹੂਮ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਬਿਮਾਰੀ ਫੜੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਤਰ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਹ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਾਇਰਸ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਸੰਕਰਮਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਵਾਇਰਸ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। 30 ਅਕਤੂਬਰ 2013 ਤਕ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵਿੱਚ 124 ਮਾਮਲੇ ਅਤੇ 52 ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
ਡੱਚ ਈਰੇਸਮਸ ਮੈਡੀਕਲ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਵਾਇਰਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਾਇਰਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਨਾਮ, ਮਨੁਖੀ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ – ਈਰਾਸਮਸ ਮੈਡੀਕਲ ਸੈਂਟਰ (ਐਚਸੀਓਵੀ-ਈਐਮਸੀ) ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਵਾਇਰਸ ਦਾ ਅੰਤਮ ਨਾਮ ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਸਿੰਡਰੋਮ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ (ਐਮਈਆਰਐਸ-ਸੀਓਵੀ) ਹੈ।।ਮਈ 2014 ਵਿੱਚ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਿਰਫ ਦੋ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਈ.ਆਰ.ਸੀ.-ਸੀ.ਵੀ. ਦੀ ਲਾਗ ਦੇ ਕੇਸ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਯੂ ਐਸ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਇੱਕ ਦਾ ਇਲਾਜ ਇੰਡੀਆਨਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਫਲੋਰਿਡਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਛੁੱਟੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਨਾਵਲ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ (2019-nCoV)
alt=Cross-sectional model of a coronavirus|thumb|227x227px| ਕ੍ਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦਾ ਕਰਾਸ-ਵਿਭਾਗੀ ਮਾਡਲ ਦਸੰਬਰ 2019 ਵਿਚ, ਵੁਹਾਨ, ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਨਮੂਨੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਕੋਪ ਦੀ ਖਬਰ ਮਿਲੀ। 31 ਦਸੰਬਰ 2019 ਨੂੰ, ਪ੍ਰਕੋਪ ਨੂੰ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਦੇ ਤਣਾਅ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (ਡਬਲਯੂਐਚਓ) ਦੁਆਰਾ ਸਾਲ 2019-ਐਨਸੀਓਵੀ ਦਾ ਲੇਬਲ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਾਰਜਟਾਉਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਡੈਨੀਅਲ ਲੂਸੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਨਵੰਬਰ 2019 ਵਿੱਚ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ।
30 ਜਨਵਰੀ 2020 (16:00 ਯੂਟੀਸੀ) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਨਮੂਨੀਆ ਫੈਲਣ ਨਾਲ ਮੌਤ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 214 ਸੀ ਅਤੇ 8,230 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਗਈ।   ਵੁਹਾਨ ਦੇ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਸਾਰਕ-ਸੀਓਵੀ ਦੀ ~ 70% ਜੈਨੇਟਿਕ ਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਗਰੁੱਪ 2 ਬੀ ਤੋਂ ਬੀਟਾਕੋਰੋਨਵਾਇਰਸ ਦੇ ਨਵੇਂ ਤਣਾਅ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਇਰਸ ਸੱਪਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਸੀ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖੋਜਕਰਤਾ ਇਸ ਸਿੱਟੇ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਜਾਰਜਟਾਉਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੂਤ ਵਾਲੀ ਬਿਮਾਰੀ ਮਾਹਰ, ਡੈਨੀਅਲ ਲੂਸੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ “ਹੁਣ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ [ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੀ ਵਾਇਰਸ ਦਾ ਇਕੋ ਇੱਕ ਮੂਲ ਨਹੀਂ ਹੈ”।
ਹੋਰ ਜਾਨਵਰ
ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਨੂੰ 1970 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਵੈਟਰਨਰੀ ਦਵਾਈ ਵਿੱਚ ਪੈਥੋਲੋਜੀਕਲ ਸਥਿਤੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਏਵੀਅਨ ਛੂਤ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰੌਨਕਾਈਟਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਬੰਧਤ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਤੜੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਰੋਗ ਕਾਰਨ
ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਥਣਧਾਰੀ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਸਾਹ ਅਤੇ ਗੇਸਟ੍ਰੋਇੰਟੇਸਟਾਈਨਲ ਟ੍ਰੈਕਟ ਨੂੰ ਸੰਕਰਮਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਖੇਤ ਦੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਪਾਲਤੂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਉਦਯੋਗ ਲਈ ਇੱਕ ਖ਼ਤਰਾ ਹਨ. ਮੁਰਗੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਕੋਰੋਨਵਾਇਰਸ, ਛੂਤ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰੌਨਕਾਈਟਸ ਵਾਇਰਸ (ਆਈਬੀਵੀ), ਨਾ ਸਿਰਫ ਸਾਹ ਦੇ ਟ੍ਰੈਕਟ ਨੂੰ, ਬਲਕਿ ਯੂਰੋਜੀਨਟਲ ਟ੍ਰੈਕਟ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ. ਵਾਇਰਸ ਪੂਰੇ ਚਿਕਨ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਫਾਰਮ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ਪੋਰਸੀਨ ਕੋਰੋਨਾਈਵਾਇਰਸ (ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਸਿਬਲ ਗੈਸਟਰੋਐਂਟਰਾਈਟਸ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ, ਟੀਜੀਈ) ਅਤੇ ਬੋਵਾਈਨ ਕੋਰੋਨਾਈਵਾਇਰਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਦੋਵੇਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਸਤ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਲਾਈਨ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ: ਦੋ ਰੂਪ, ਫਿਲੀਨ ਐਂਟਰਿਕ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਇੱਕ ਮਾਮੂਲੀ ਕਲੀਨਿਕਲ ਮਹੱਤਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਜਰਾਸੀਮ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਬਦਲ ਜਾਣ ਨਾਲ ਫਿਨਲਾਈਨ ਛੂਤਕਾਰੀ ਪੈਰੀਟੋਨਾਈਟਸ (ਐਫਆਈਪੀ), ਉੱਚ ਰੋਗ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇੱਕ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ. ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਫੈਰੇਟਸ ਨੂੰ ਸੰਕਰਮਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ: ਫੇਰਟ ਐਂਟਰਿਕ ਕੋਰਨੋਵਾਇਰਸ ਐਪੀਜ਼ੂਟਿਕ ਕੈਟਾਰਹਾਲ ਐਂਟਰਾਈਟਸ (ਈਸੀਈ) ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਇੱਕ ਗੇਸਟ੍ਰੋਇੰਟੇਸਟਾਈਨਲ ਸਿੰਡਰੋਮ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਣੂ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਮਾਰੂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਗਤ ਰੂਪ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਿੱਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਐਫਆਈਪੀ) ਫੈਰੇਟ ਸਿਸਟਮਟਿਕ ਕੋਰੋਨਵਾਇਰਸ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਐਫਐਸਸੀ) ਇੱਥੇ ਦੋ ਕਿਸਮ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਾਈਨਾਈਨ ਕੋਰੋਨਵਾਇਰਸ (ਸੀਸੀਓਵੀ), ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਹਲਕੇ ਗੇਸਟ੍ਰੋਇੰਟੇਸਟਾਈਨਲ ਰੋਗ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਾਹ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ. ਮਾਊਸ ਹੈਪੇਟਾਈਟਿਸ ਵਾਇਰਸ ਨੂੰ (MHV) ਇੱਕ ਕੋਰੋਨਵਾਇਰਸ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਮਹਾਮਾਰੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ ਹੈ murine, ਉੱਚ ਦਰ ਨਾਲ ਬੀਮਾਰੀ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਮਾਊਸ ਦੇ ਕਲੋਨੀਆ ਆਪਸ ਵਿੱਚ. ਸਿਓਲੋਡਾਕ੍ਰਾਇਓਡੇਨੇਟਿਸ ਵਾਇਰਸ (ਐਸਡੀਏਵੀ) ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਚੂਹਿਆਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਛੂਤ ਵਾਲਾ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾ ਸੰਪਰਕ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਐਰੋਸੋਲ ਦੁਆਰਾ ਫੈਲ ਸਕਦਾ ਹੈ. ਗੰਭੀਰ ਲਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਥੁੱਕ, ਲੇਚਰੀਮਲ ਅਤੇ ਹਾਰਡਰੀਅਨ ਗਲੈਂਡਜ਼ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਰੋਗ ਅਤੇ ਟ੍ਰੋਪਿਜ਼ਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
ਐਚ ਕੇਯੂ 2 ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬੈਟ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਜਿਸਨੂੰ ਸਵਾਈਨ ਅੇਕਿਊਟ ਦਸਤ ਸਿੰਡਰੋਮ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ (ਸੈਡਸ-ਸੀਓਵੀ) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਸੂਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਸਤ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਸਾਰਸ-ਸੀਓਵੀ ਦੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਐਮਐਚਵੀ ਵਿਵੋ ਅਤੇ ਵਿਟ੍ਰੋ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਅਣੂ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਬਿਹਤਰ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਰਿਹਾ ਸੀ।।ਐਮਐਚਵੀ ਦੇ ਕੁਝ ਤਣਾਅ ਚੂਹੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਡੀਮਾਈਲੀਨੇਟਿੰਗ ਐਨਸੇਫਲਾਈਟਿਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ,ਜੋ ਕਿ ਮਲਟੀਪਲ ਸਕਲੇਰੋਸਿਸ ਲਈ ਮੁਰਾਈਨ ਮਾਡਲ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਖੋਜ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਵਾਇਰਸ ਵਾਲੇ ਜਰਾਸੀਮ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਵੈਟਰਨਰੀ ਅਤੇ ਜ਼ੂਨੋਟਿਕ ਰੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਵਾਇਰਲੋਜਿਸਟ।
ਘਰੇਲੂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ
ਛੂਤ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰੌਨਕਾਈਟਸ ਵਾਇਰਸ (ਆਈਬੀਵੀ) ਐਵੀਅਨ ਛੂਤ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰੌਨਕਾਈਟਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ.
ਪੋਰਕਾਈਨ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ (ਟਰਾਂਸਮਿਸਿਬਲ ਗੈਸਟਰੋਐਂਟਰਾਈਟਸ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਸੂਰ, ਟੀਜੀਈਵੀ).
ਬੋਵਾਈਨ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ (ਬੀ.ਸੀ.ਵੀ.), ਜਵਾਨ ਵੱਛਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਨਿਵੇਸ਼ ਵਾਲੇ ਐਂਟਰਾਈਟਸ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ.
ਲਾਈਨ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ (ਐਫਸੀਓਵੀ) ਬਿੱਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਲਕੇ ਐਂਟਰਾਈਟਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਗੰਭੀਰ ਫਾਈਨਲਾਈਨ ਛੂਤਕਾਰੀ ਪੇਰੀਟੋਨਾਈਟਸ (ਉਸੇ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਹੋਰ ਰੂਪ) ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ.
ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਕਾਈਨਨ ਕੋਰੋਨਵਾਇਰਸ (ਸੀਸੀਓਵੀ) (ਇਕ ਕਾਰਨ ਐਂਟਰਾਈਟਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ).
ਟਰਕੀ ਦੇ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ (ਟੀਸੀਵੀ) ਟਰਕੀ ਵਿੱਚ ਐਂਟਰਾਈਟਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ.
ਫੇਰੇਟ ਐਂਟਰਿਕ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਫੈਰੇਟਸ ਵਿੱਚ ਐਪੀਜ਼ੂਟਿਕ ਕੈਟਾਰਹਲ ਐਂਟਰਾਈਟਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ.
ਫੇਰੇਟ ਪ੍ਰਣਾਲੀਗਤ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਫੈਰੇਟਸ ਵਿੱਚ ਐਫਆਈਪੀ ਵਰਗਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀਗਤ ਸਿੰਡਰੋਮ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
ਪੈਂਟ੍ਰੋਪਿਕ ਕਾਈਨਾਈਨ ਕੋਰੋਨਵਾਇਰਸ.
ਖਰਗੋਸ਼ ਐਂਟਰਿਕ ਕੋਰੋਨਵਾਇਰਸ ਗੰਭੀਰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਖਰਗੋਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਟ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਅਤੇ ਦਸਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ. ਮੌਤ ਦਰ ਉੱਚ ਹੈ.
ਇਕ ਹੋਰ ਨਵੀਂ ਵੈਟਰਨਰੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਪੋਰਸਾਈਨ ਮਹਾਮਾਰੀ ਦਸਤ ਵਿਸ਼ਾਣੂ (ਪੀਈਡੀ ਜਾਂ ਪੀਈਡੀਵੀ), ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਮਹੱਤਤਾ ਅਜੇ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਇਹ ਸੂਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਮੌਤ ਦਰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਾਇਰਲ ਰੋਗ
ਸ਼ੀਲੀ ਸਰੋਵਰ
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
ਸ਼ੀਲੀ ਸਰੋਵਰ ਸ਼ੇਨਜ਼ੇਨ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ੀਲੀ ਉਪ-ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ, ਨਨਸ਼ਾਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਹੈ।
ਇਹ ਜਨਤਾ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਨਿਰਮਾਣ ਦਸੰਬਰ 1959 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਮਾਰਚ 1960 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਰਾਜੇਸੁਲਤਾਨਪੁਰ
ਰਾਜੇਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਜਾਂ ਰਾਜੇ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਅੰਬੇਡਕਰ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਕਸਬਾ ਅਤੇ ਨਗਰ ਪੰਚਾਇਤ ਹੈ।