cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿ ਧਾਰਾ
ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਹੋਰ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ
ਗੁਰਗੱਦੀ ਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਅਰੰਭੇ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਨੇਪਰੇ ਚਾੜ੍ਹਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਸੰਗਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਸਾਲ੍ਹੋ ਜੀ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਜਥੇਦਾਰ ਥਾਪਿਆ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤਕ ਗੁਰਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚਾਰਿਆ। ਆਗਰੇ ਤੋਂ ਚੱਲ ਕੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਹਿਤ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ 1583 ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਮਿਲੇ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਆਰੰਭੀ ਸੰਨ 1586 ਈ. ਵਿੱਚ ਸੰਤੋਖਸਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ, ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ 3 ਜਨਵਰੀ, 1588 (ਮਾਘੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ) ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖਣ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਕੰਮ ਮੁਸਲਮਾਨ ਫਕੀਰ ਸਾਈਂ ਮੀਆਂ ਮੀਰ (ਪੂਰਾ ਨਾਮ ਮੁਅਈਨ-ਉਲ-ਅਸਲਾਮ) ਤੋਂ ਕਰਵਾਇਆ। ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਰਖਵਾਉਣ ਦਾ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਮੰਤਵ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇਣਾ ਸੀ। ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਮੂਰਤ ਅਤੇ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਹੁੰਦਾ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਸੁਣ ਕੇ ਅਤੇ ਅਚਰਜ ਨਜ਼ਾਰੇ ਤੱਕ ਕੇ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਸਵਾਲ ਪੈਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵੀ ਕੋਈ ਸੱਚਖੰਡ ਹੈ? 1590 ਤਕ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਇਸੇ ਹੀ ਸਾਲ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ 15 ਅਪ੍ਰੈਲ 1590 ਈ. ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਦੇ ਅਰਦਾਸਾ ਸੋਧਣ ਉਪਰੰਤ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਸਰੋਵਰ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਅਸੂਲ ਹਨ, ਆਪ ਤਰਨਾ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਤਾਰਨਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚਾਰਨਾ ਸੀ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਹਾਕਮ ਨੂਰਦੀਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਮੀਰ ਦੀਨ ਅਤੇ ਸਖੀ ਸਰਵਰਾਂ ਦੇ ਵਧ ਰਹੇ ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਆਪ ਜੀ ਖੁਦ ਪ੍ਰਚਾਰ ਹਿੱਤ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਏ। ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਵਿੱਚ ਕੋਹੜੀ ਘਰ ਬਣਵਾਉਣ ਉਪਰੰਤ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਕੇ ਕੋਹੜਿਆਂ ਦਾ ਕੋਹੜ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਖਤਮ ਕੀਤਾ।
ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ
ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰਗੱਦੀ ਕਾਲ ਵਿਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਕੰਮ ਇਲਾਹੀ ਬਾਣੀ ਰਚਣ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਂ ਦੀ, ਸੰਤਾਂ, ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਦਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਮਹਾਨ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕਰਨ ਲਈ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਕਾਂਤ ਵਾਸ ਜਗ੍ਹਾ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮਸਰ (ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਸ਼ਸ਼ੋਭਿਤ) ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਚੁਣੀ। ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਸੰਨ 1601 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਗਸਤ 1604 ਦੇ ਲੰਮੇ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਕੰਮ ਸੰਪੂਰਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਗ੍ਰੰਥ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 36 ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਅੰਕਿਤ ਕੀਤੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਬਾਣੀ, 15 ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸੇਵਾ ਲਈ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲੇਖਣੀ ਦੁਆਰਾ ਮਹਾਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦੇਖ ਰੇਖ ਹੇਠ ਜਿਲਦ ਸਾਜ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 30 ਅਗਸਤ 1604 ਨੂੰ ਇਸ ਇਲਾਹੀ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਨੇ ਪ੍ਰਥਮ ਗ੍ਰੰਥੀ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪਹਿਲਾ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਲਿਆ।
ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਅਦੁੱਤੀ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਅਸਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਉਲਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਾਜ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਬੂਲਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਅਕਬਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਹਾਂਗੀਰ ਜਦੋਂ ਤਖ਼ਤ ’ਤੇ ਬੈਠਾ ਤਾਂ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਵਿਰੁੱਧ ਉਸ ਦੇ ਕੰਨ ਭਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਚੰਦੂ ਦੀ ਈਰਖਾ ਨੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕੀਤਾ। ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਮੁਰਤਜ਼ਾ ਖਾਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਮਾਲ ਅਸਬਾਬ ਜ਼ਬਤ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਰਤ ਮੁਹੰਮਦ ਦੀ ਖੁਸ਼ਾਮਦ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਦਰਜ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਜਿਸ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸਾਫ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਚੰਦੂ ਦੀ ਈਰਖਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਲੜਕੀ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਅਖੀਰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਖਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਨਿਰਦਈ ਚੰਦੂ ਨੂੰ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਤੱਤੀ ਤਵੀ ’ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਸੀਸ ’ਤੇ ਤੱਤੀ ਰੇਤ ਪਾਈ ਗਈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਬਲਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਦੇਗ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ। ਪਰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ‘ਤੇਰੇ ਭਾਣੇ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਸੇ’ ਦੀ ਧੁਨੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਅੰਤ 30 ਮਈ, 1606 ਨੂੰ ਛੇਵੇਂ ਦਿਨ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਾਵਨ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਰਾਵੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰਾਵੀ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਰੋੜ੍ਹਿਆ ਗਿਆ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦੇਣ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਗਤਾਂ, ਸੂਫੀ ਫਕੀਰਾਂ, ਭੱਟਾਂ ਆਦਿ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦਰਜ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਗੁਰਮਤਿ ਦੇ ਆਸ਼ੇ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਾਣੀ ਦਰਜ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਕੁੱਲ 2312 ਸ਼ਬਦ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਆਪ ਜੀ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ (1) ਸੁਖਮਨੀ (2) ਬਾਰਹਮਾਂਹ (3) ਬਾਵਨ ਅੱਖਰੀ (4) ਫੁਨਹੇ (5) ਮਾਰੂ ਡਖਣੇ (6) ਵਾਰਾਂ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਛੇ ਹੈ ।
ਕੁਰਬਾਨੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਬਾਲ ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਇ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਗੁਰਗੱਦੀ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਵਾਰਿਸ ਥਾਪ ਕੇ ਆਪ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਿਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਭਾਈ ਮਤੀ ਦਾਸ ਜੀ, ਭਾਈ ਸਤੀ ਦਾਸ ਜੀ, ਭਾਈ ਜੈਤਾ ਜੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਦਿਆਲਾ ਜੀ ਆਦਿ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਵੱਲ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇਣ ਚੱਲ ਪਏ।ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਧੁੱਤ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਇਸਲਾਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਉਂਦਿਆਂ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮ ਕਬੂਲਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ। ਪਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਉਮੀਦ ਦੇ ਉਲਟ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਧਰਮ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਤਲਵਾਰਾਂ ਦੀ ਨੋਕ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਬਦਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣਾ ਕੇ ਨਾ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਰਹੇ ਹੋ, ਨਾ ਹੀ ਰੱਬ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹੋ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੀ ਪਰਜਾ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਵ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ। ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਸਮਝੋ। ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ! ਤੇਰੇ ਇਸ ਜ਼ੁਲਮ ਨੂੰ ਠੱਲ੍ਹ ਪਾਉਣ ਲਈ ਅਤੇ ਮਾਸੂਮ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਅਸੀਂ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਆ ਨਿੱਤਰੇ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਤਾਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਆਪਣੀ ਪਰਜਾ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜੀ ਬੈਠਾ ਹੈਂ ਪਰ ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਜ਼ਲੂਮਾਂ ਦੀ ਬਾਂਹ ਪਕੜ ਲਈ ਹੈ। ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਈ ਮਤੀ ਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਆਰੇ ਨਾਲ ਚੀਰਿਆ ਗਿਆ। ਭਾਈ ਦਿਆਲਾ ਜੀ ਨੂੰ ਉਬਲਦੀ ਦੇਗ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਮੁਰੀਦਾਂ ਨੂੰ ਅਣਮਨੁੱਖੀ ਤਸੀਹੇ ਦੇ ਕੇ ਹੋਣੀ ਦੀ ਭੱਠੀ ਵਿੱਚ ਝੋਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਡੋਲੇ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿਦਕ ਹੋਰ ਵੀ ਅਡੋਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਅੰਤ ਮਿਤੀ 11 ਨਵੰਬਰ, 1675 ਈ: ਨੂੰ ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਕ ਵਿਖੇ ਕਾਜ਼ੀ ਨੇ ਫ਼ਤਵਾ ਪੜ੍ਹਿਆ। ਜੱਲਾਦ ਜਲਾਲਦੀਨ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸੀਸ ਧੜ ਨਾਲੋਂ ਅਲੱਗ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਰ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੀਅ ਨਾ ਉਚਾਰੀ। ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਅਦੁੱਤੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਬਾਰੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨੇ ‘ਬਚਿਤਰ ਨਾਟਕ’ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ: ਤਿਲਕ ਜੰਞੂ ਰਾਖਾ ਪ੍ਰਭ ਤਾਕਾ॥ ਕੀਨੋ ਬਡੋ ਕਲੂ ਮਹਿ ਸਾਕਾ॥ ਸਾਧਨ ਹੇਤਿ ਇਤੀ ਜਿਨਿ ਕਰੀ॥ ਸੀਸੁ ਦੀਯਾ ਪਰੁ ਸੀ ਨ ਉਚਰੀ॥ ਧਰਮ ਹੇਤ ਸਾਕਾ ਜਿਨਿ ਕੀਆ॥ ਸੀਸੁ ਦੀਆ ਪਰੁ ਸਿਰਰੁ ਨ ਦੀਆ॥ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਜ਼ਲੂਮਾਂ, ਨਿਤਾਣਿਆਂ, ਨਿਓਟਿਆਂ ਅਤੇ ਨਿਮਾਣਿਆਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਰੂਹ ਫੂਕੀ। ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਮਕਾਲੀਨ ਸਮਾਜ ਲਈ ਬਲਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ-ਸਰੋਤ ਬਣੀ।ਅੱਜ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਹੋਰ ਵੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਜ ਫਿਰ ਸਾਡਾ ਸਮਾਜ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਂ ’ਤੇ, ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਂ ’ਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਲਾਸਾਨੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੱਟੜਤਾ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਿੰਸਾਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਨਣ ਦੀ ਕਿਰਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੇ ਦਿਨ ਉਸ ਮਹਾਨ ਸ਼ਹੀਦ ਨੂੰ ਸਾਡੀ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਇਹੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਅਸੀਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਬਣਾਏ ਧਰਮ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ਸਰਬ-ਸਾਂਝੇ ਧਰਮ ਅਰਥਾਤ ਮਾਨਵਤਾ, ਅਹਿੰਸਾ, ਦਇਆ, ਅਮਨ ਅਤੇ ਅਖੰਡਤਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉੱਪਰ ਕਦਮ ਧਰੀਏ। •	 •	 •
ਸਰੋਜਿਨੀ ਮਹਿਸ਼ੀ
ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ 1983 ਵਿੱਚ ਕਰਨਾਟਕ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਮਹਿਸ਼ੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। 1986 ਵਿੱਚ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਆਰੰਭਕ ਜੀਵਨ
ਸਰੋਜਿਨੀ ਦਾ ਜਨਮ 3 ਮਾਰਚ 1927 ਨੂੰ ਧਾਰਵਾੜ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਬੰਬਈ ਪ੍ਰੈਜੀਡੈਂਸੀ (ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਕਰਨਾਟਕ ਦੀ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਖੇ ਕਮਲਾਬਾਈ ਅਤੇ ਬਿੰਦਰਾਓ ਮਹਿਸ਼ੀ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਅੱਠ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੂਸਰੀ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਬਿੰਦਰਾਓ ਇੱਕ ਮੋਹਰੀ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ। ਸਰੋਜਿਨੀ ਨੂੰ ਧਾਰਵਾੜ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਹਾਸਿਲ ਕਰ ਸਾਂਗਲੀ ਵਿੱਚ ਵਿਲਿੰਗਟਨ ਕਾਲਜ ਵਿਖੇ ਦਾਖਿਲਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਬੇਲਗਾਮ ਦੇ ਰਾਜਾ ਲੱਖਮਗੁਡਾ ਲਾਅ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਮਹਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਮਾਜ ਕਲਿਆਣ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਧਾਰਵਾੜ ਦੇ ਜਨਤਾ ਸ਼ਿਕਸ਼ਣ ਸਮਿਤੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਾਲ ਲਈ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਪੜ੍ਹਾਏ1
25 ਜਨਵਰੀ 2015 ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਗਾਜ਼ੀਆਬਾਦ ਸਥਿਤ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਮਹਿਸ਼ੀ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਲੋਧੀ ਰੋਡ ਸਥਿਤ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਘਾਟ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਅੰਤਮ ਸੰਸਕਾਰ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਪੀ. ਬੀ. ਮਹਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕੀਤਾ।
ਸਾਹਿਤਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ
ਮਹਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਈ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਨੁਵਾਦ ਕੰਨੜ ਕਵੀ ਡੀ.ਵੀ. ਗੁੰਡਪਾ ਦੀ ਮਾਨਕੁ ਥਿੰਨਾਨਾ ਕੱਗਾ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰੋਜਨੀ ਮਹਿਸ਼ੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ
ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਹੇਗੜੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1983 ਵਿੱਚ ਮਹਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੇ ਕੰਨੜਿਗਾਂ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਦਾਰਿਆਂ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਬਹੁ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰੋ ਕੰਨੜ ਲਾਬੀ ਗਰੁੱਪ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਰਨਾਟਕ ਰਕਸ਼ਨਾ ਵੇਦੀਕੇ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਸਰੋਜਨੀ ਮਹਿਸ਼ੀ ਰਿਪੋਰਟ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਦਬਾਅ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਮਹਿਸ਼ੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਸੇਵਾ (IAS) ਦੇ ਚਾਰ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਗੋਪਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਦੀਗਾ, ਜੀ ਕੇ ਸੱਤਿਆ, ਕੇ ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਰੈਡੀ, ਜੀ ਨਰਾਇਣ ਕੁਮਾਰ, ਇੱਕ ਵਿਧਾਇਕ, ਅਤੇ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਆਈਏਐਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬੀ ਐਸ ਹਨੂਮਾਨ ਅਤੇ ਸਿਦਯਾ ਪੁਰਾਣਿਕ ਸਨ।
ਰਿਪੋਰਟ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ
ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਗਠਨ 1983 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ 13.6.1984 ਨੂੰ ਅੰਤ੍ਰਿਮ ਰਿਪੋਰਟ ਅਤੇ 30.12.1986 ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਰਿਪੋਰਟ ਸੌਂਪੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ 58 ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਰਨਾਟਕ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ 45 ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਕੁਝ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ: ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਨੜਿਗਾਂ ਲਈ 100 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ ਹਨ। ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਭਾਗਾਂ ਅਤੇ PSUs ਵਿੱਚ ਗਰੁੱਪ 'ਸੀ' ਅਤੇ ਗਰੁੱਪ 'ਡੀ' ਨੌਕਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਨੜਿਗਾਂ ਲਈ 100 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ ਹੈ। ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਅਤੇ PSUs ਵਿੱਚ, ਗਰੁੱਪ 'ਬੀ' ਅਤੇ ਗਰੁੱਪ 'ਏ' ਨੌਕਰੀਆਂ ਲਈ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਕੰਨੜਿਗਾਂ ਲਈ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 80 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਤੇ 65 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ ਹੈ। ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਉਦਯੋਗਿਕ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕੰਨੜਿਗਾ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਉਦਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਨਤੀਜੇ
ਸਰੋਜਿਨੀ ਮਹਿਸ਼ੀ ਰਿਪੋਰਟ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਵਜੋਂ ਕਰਨਾਟਕ ਸਰਕਾਰ ਨੇ "ਕੰਨੜ ਅਭਿਵਰਧੀ ਪ੍ਰਧਿਕਾਰਾ" ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਵਿਭਾਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਰਿਪੋਰਟ ਦੀਆਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀਆਂ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1927 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਅਨੁਵਾਦਕ
ਅਰਥ ਅਲੰਕਾਰ
ਅਰਥ ਅਲੰਕਾਰ ਅਲੰਕਾਰ (ਸਾਹਿਤ) ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਅਲੰਕਾਰ ਅਰਥਾਂ ਉਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਹ 'ਅਰਥ-ਅਲੰਕਾਰ' (ਅਰਥਾਲੰਕਾਰ) ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਾਵਿ ਵਿਚਲਾ ਚਮਤਕਾਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਬਜਾਇ ਅਰਥਾਂ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਿਆ ਹੋਵੇ, ਓਥੇ ਅਰਥ ਅਲੰਕਾਰ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਰਥ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ
ਅਰਥ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਰਾਇ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਚਾਰੀਆ ਭਰਤਮੁਨੀ ਨੇ ਕੁੱਲ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਚਾਰ (ਉਪਮਾ, ਰੂਪਕ, ਦੀਪਕ, ਯਮਕ) ਮੰਨੀ ਸੀ। ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਿਸਤਾਰ ਸਹਿਤ ਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਚਰਚਾ ਛੇਵੀਂ ਸਦੀ ਈ. ਵਿੱਚ ਭਾਮਹ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥ ਕਾਵ੍ਯਲੰਕਾਰ (ਕਾਵਿ ਅਲੰਕਾਰ) ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਭਾਮਹ ਨੇ ਅਰਥ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਛੱਤੀ, ਦੰਡੀ ਨੇ ਪੈਂਤੀ, ਉਦ੍ਭਟ ਨੇ ਸੈਂਤੀ, ਵਾਮਨ ਨੇ ਉਨੱਤੀ, ਰੁਦ੍ਰਟ ਨੇ ਛਪੰਜਾ, ਭੋਜ ਨੇ ਚੌਵੀ, ਮੰਮਟ ਨੇ ਇਕਾਹਟ, ਰੁੱਯਕ ਨੇ ਸਤਾਹਟ, ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਨੇ ਪਝੰਤਰ ਮੰਨੀ ਹੈ।
ਕਿਸਮਾਂ
thumb|ਅਰਥ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ([[ਅਚਾਰੀਆ ਰੁੱਯਕ|ਆਚਾਰੀਆ ਰੁੱਯਕ ਅਨੁਸਾਰ) |700x700px]]
ਅਰਥ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ 7 ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੋਂ ਕਈ ਉਪ-ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ :
ਸਮਾਨਤਾਮੂਲਕ ਅਰਥ ਅਲੰਕਾਰ
ਅਰਥ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਦ੍ਰਿਸ਼ਤਾਮੂਲਕ (ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੀ ਸਮਾਨਤਾ) ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ ਹੈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਵਿੱਚ ਸਦ੍ਰਿਸ਼ਤਾ ਅਥਵਾ ਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਭੇਦ ਅਤੇ ਗਿਣਤੀ ਉਨੱਤੀ ਹੈ :
ਭੇਦ-ਅਭੇਦ ਪ੍ਰਧਾਨ
ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਪਮਾ, ਉਪਮੇਯੋਪਮਾ, ਅਨਨਵੈ, ਸਮਰਣ - ਚਾਰ ਅਲੰਕਾਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਉਪਮਾ ਅਲੰਕਾਰ
ਉਪਮਾ ਸ਼ਬਦ 'ਉੁਪ' ਅਤੇ 'ਮਾ' ਦੇ ਜੋੜ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਨੇੜੇ ਰੱਖਕੇ ਵੇਖਣਾ'। ਉਪਮਾ ਅਲੰਕਾਰ ਉਹ ਹੈ ਜਿਥੇ ਇੱਕ ਵਸਤੂ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਉਪਮਾ ਕਿਸੇ ਦੂਸਰੀ ਵਸਤੂ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਕਰ ਕੇ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਚਮਤਕਾਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਪਮਾ ਅਲੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਉਪਮਾਨ, ਉਪਮੇਯ, ਸਧਾਰਨ ਧਰਮ ਅਤੇ ਉਪਮਾ ਵਾਚਕ ਸ਼ਬਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸੋਹਣਾ ਦੇਸਾਂ ਅੰਦਰ ਦੇਸ ਪੰਜਾਬ ਨੀ ਸਈਓ
ਅਨਨਵੈ ਅਲੰਕਾਰ
ਅਨਨਵੈ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ : ਸੰਬੰਧ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ। ਇੱਕ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੀ ਵਸਤੂ ਦੇ ਉਪਮਾਨ ਤੇ ਉਮਮੇਯ ਹੋਣ ਤੇ ਅਨਨਵੈ ਅਲੰਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਉਪਮੇਯ ਨੂੰ ਹੀ ਉਪਮਾਨ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾਵੇੇ, ਉਥੇ ਅਨਨਵੈ ਅਲੰਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ:-
ਭਲੇ ਅਮਰਦਾਸ ਗੁਣ ਤੇਰੇ
ਤੇਰੀ ਉਪਮਾ ਤੋਹਿ ਬਣ ਆਵੈ।
ਆਰੋਪਮੂਲਕ ਅਭੇਦ ਪ੍ਰਧਾਨ
ਇਸ ਵਿੱਚ ਰੂਪਕ, ਪਰਿਣਾਮ, ਸੰਦੇਹ, ਭ੍ਰਾਂਤੀਮਾਨ, ਉੱਲੇਖ,ਅਪਹਨੁਤੀ - ਛੇ ਅਲੰਕਾਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਰੂਪਕ ਅਲੰਕਾਰ
ਜਿੱਥੇ ਉਪਮਾਨ ਤੇ ਉਪਮੇਯ ਦੇ ਅਭੇਦ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਰੂਪਕ ਅਲੰਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਵ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਉੁਪਮਾ ਵਾਂਗ ਵਾਚਕ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਪਮਾਨ ਤੇ ਉਪਮੇਯ ਇੱਕਰੂਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਾਰਣ :-
ਉਮਰਾਂ ਦੇ ਮਹਿਲੀਂ ਅਜੇ ਵੀ
ਅਪਹਨੁਤੀ
ਅਪਹਨੁਤੀ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ - ਮੁਕਰਨਾ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਗੱਲ (ਸੱਚ) ਨੂੰ ਛੁਪਾਉਣਾ। ਜਿੱਥੇ ਉਪਮੇਯ ਨੂੰ ਝੂਠਾ ਸਿੱਧ ਕਰਕੇ ਉਪਮਾਨ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਅਪਹਨੁਤੀ ਅਲੰਕਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਾਰਣ :-
ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਚਮਕ ਨਹੀਂ, ਖੜਗ ਦਸਮੇਸ਼ ਦੀ।
ਅਧਿਅਵਸਾਇਮੂਲਕ ਅਭੇਦ ਪ੍ਰਧਾਨ
ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਤਪ੍ਰੇਖਿਆ, ਅਤਿਸ਼ਯੋਕਤੀ - ਦੋ ਅਲੰਕਾਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਗਮਿਅ ਉਪਮਾ ਮੂਲਕ
ਇਸ ਵਿੱਚ ਤੁਲਿਅਯੋਗਿਤਾ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ, ਦੀਪਕ, ਆਖੇਪ, ਅਪ੍ਰਸਤੁਤਪ੍ਰਸੰਸਾ, ਵਿਆਜਸਤੁਤੀ, ਨਿਦਰਸ਼ਨਾ, ਪ੍ਰਤਿਵਸਤੂਪਮਾ, ਸਹੋਕਤੀ, ਵਿਅਤੀਰੇਕ, ਵਿਨੋਕਤੀ, ਸਮਾਸੋਕਤੀ, ਪਰਿਕਰ, ਪਕਿਰਾਂਕੁਰ, ਸ਼ਲੇਸ਼, ਅਰਥਾਂਤਰਨਿਆਸ, ਪਰਿਆਇ ਉਕਤੀ - 17 ਅਲੰਕਾਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਵਿਰੋਧਮੂਲਕ ਅਰਥ ਅਲੰਕਾਰ
ਜਿਹਨਾਂ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਦੇ ਕਥਨ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਆਭਾਸ ਹੋਵੇ, ਅਸਲੀ ਵਿਰੋਧ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਆਭਾਸ ਕਰਕੇ ਉਕਤੀ 'ਚ ਚਮਤਕਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵਿਰੋਧ ਮੂਲਕ ਅਲੰਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਰੋਧਮੂਲਕ ਅਰਥ ਅਲੰਕਾਰ 11 ਹਨ - ਅਸੰਗਤੀ, ਵਿਸ਼ਮ, ਵਿਭਾਵਨਾ, ਵਿਰੋਧ, ਅਨਿਓਅਨਿਅ, ਵਿਆਘਾਤ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਕਤੀ, ਅਧਿਕ, ਵਿਚਿਤ੍ਰ, ਸਮ।
ਅਸੰਗਤੀ
ਅੱਖ ਮੇਰੇ ਯਾਰ ਦੀ ਦੁਖੇ,
ਲਾਲੀ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਰੜਕੇ। (ਲੋਕ ਗੀਤ)
ਵਿਸ਼ਮ
ਜਿੱਥੇ ਬੇਮੇਲ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਇਕੋ ਥਾਂ ਵਰਣਨ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਵਿਸ਼ਮ ਅਲੰਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਅਤਿਅੰਤ ਵੱਖਰਤਾ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਣ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਬਣ ਪਾਉਂਦਾ।
ਹਮ ਨੀਵੀ ਪ੍ਰਭ ਅਤਿ ਊਚਾ,
ਕਿਉ ਕਰ ਮਿਲਿਆ ਜਾਏ ਰਾਮ ?
ਲੜੀਬੰਧਮੂਲਕ ਅਰਥ ਅਲੰਕਾਰ
ਲੜੀਬੰਧਮੂਲਕ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰਿੰਖਲਾਮੂਲਕ ਅਲੰਕਾਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰਿੰਖਲਾਮੂਲਕ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਵਿੱਚ ਪਦਾਂ ਜਾਂ ਵਾਕਾਂ ਦੀ ਲੜੀ (ਸੰਗਲੀ ਜਿਹੀ) ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਕ ਜਾਂ ਪਦ ਕੜੀਆਂ ਵਾਂਗ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਕਵੀ ਦੀ ਉਕਤੀ ਵਿੱਚ ਚਮਤਕਾਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਣ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੜੀਬੰਧਮੂਲਕ ਅਲੰਕਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤਿੰਨ ਹੈ : ਕਾਰਣਮਾਲਾ, ਏਕਾਵਲੀ ਅਤੇ ਮਾਲਾ ਦੀਪਕ।
ਕਾਰਣਮਾਲਾ
ਕਾਰਣਮਾਲਾ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ - ਕਾਰਣਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ। ਜਿੱਥੇ ਅਗਲੇ ਅਗਲੇ ਅਰਥ ਦੇ ਲਈ ਪਹਿਲੇ ਪਹਿਲੇ ਅਰਥ ਕਾਰਣ ਵਜੋਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹੋਣ ਉੱਥੇ ਕਾਰਣਮਾਲਾ ਅਲੰਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਾਰਣ :-
ਸੁਨਿਆ ਮੰਨਿਆ ਮਨਿ ਕੀਤਾ ਭਾਉ
ਅੰਤਰਗਤਿ ਤੀਰਥ ਮਲਿ ਨਾਉ।
ਏਕਾਵਲੀ
ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਸਤੂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਬਾਅਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਵਸਤੂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਿਖੇਧੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਉੱਥੇ ਏਕਾਵਲੀ ਅਲੰਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਾਰਣ :-
ਕੋਬਿਦ ਜੋ ਕਵੀ ਪਦ ਲਹੈ, ਕਵੀ ਜੋ ਉਕਤੀ ਅਨੂਪ।।
ਤਰਕਨਿਆਇਮੂਲਕ ਅਰਥ ਅਲੰਕਾਰ
ਜਿਹਨਾਂ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਤਰਕ ਜਾਂ ਯੁਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਕਵੀ-ਕਥਨ 'ਚ ਚਮਤਕਾਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਰਕਨਿਆਇਮੂਲਕ ਅਲੰਕਾਰ ਹਨ। ਮੰਮਟ ਨੇ ਦੋ ਤਰਕਨਿਆਇਮੂਲਕ ਅਲੰਕਾਰ ਮੰਨੇ ਹਨ : ਕਾਵਿਲਿੰਗ ਅਤੇ ਅਨੁਮਾਨ।
ਕਾਵਿਲਿੰਗ
ਕਾਵਿਲਿੰਗ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ ਕਾਵਿ ਦਾ ਕਾਰਨ। ਜਿੱਥੇ ਵਾਕ ਦੇ ਅਰਥ ਜਾਂ ਪਦ ਦੇ ਅਰਥ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੇਤੂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉੱਥੇ ਕਾਵਿਲਿੰਗ ਅਲੰਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ :-
ਥਾਪਿਆ ਨ ਜਾਇ ਕੀਤਾ ਨ ਹੋਇ
ਆਪੇ ਆਪਿ ਨਿਰੰਜਣ ਸੋਇ।
ਵਾਕਨਿਆਇਮੂਲਕ ਅਰਥ ਅਲੰਕਾਰ
ਜਿਹੜੇ ਅਲੰਕਾਰਾਂ 'ਚ ਕਿਸੇ ਨਿਆਇਪਰਕ ਵਾਕ ਦੁਆਰਾ ਕਵੀ-ਕਥਨ 'ਚ ਚਮਤਕਾਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਓੁਹ ਵਾਕਨਿਆਇਮੂਲਕ ਅਲੰਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹੋ ਨਿਆਇ ਵਾਲਾ ਵਾਕ ਚਮਤਕਾਰ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਹੁੰਦੇ ਹਨ - ਸੁਮੁੱਚੈ, ਪਰਿਸੰਖਿਆ, ਪਰਿਵ੍ਰਿੱਤੀ, ਯਥਾਸੰਖਿਅ, ਪਰਿਆਇ, ਅਰਥਾਪੱਤੀ, ਵਿਕਲਪ ਅਤੇ ਸਮਾਧੀ।
ਯਥਾਸੰਖਿਅ
ਯਥਾਸੰਖਿਅ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ : ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਿਹੋ ਜਿਹੀ ਸੰਖਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਉਸੇ ਲੜੀ ਅਨੁਸਾਰ। ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਏ ਪਦਾਰਥ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸੇ ਲੜੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਉੱਥੇ ਯਥਾਸੰਖਯ ਅਲੰਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਝ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਤੇ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ :-
ਗੁਰੁ ਈਸਰ ਗੁਰੁ ਗੋਰਖ ਬਰਮਾ
ਗੁਰੁ ਪਾਰਬਤੀ ਮਾਈ।
ਲੋਕਨਿਆਇਮੂਲਕ ਅਰਥ ਅਲੰਕਾਰ
ਇਹਨਾਂ ਅਲੰਕਾਰਾਂ 'ਚ ਲੋਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਿਆਇਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੁਸ਼ਟ ਅਰਥ ਦਾ ਚਮਤਕਾਰ ਵਿਦਮਾਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸੱਤ ਹੈ - ਅਤਦਗੁਣ, ਸਾਮਾਨਿਅ, ਤਦਗੁਣ, ਪ੍ਰਤੀਪ, ਪ੍ਰਤਿਅਨੀਕ, ਮੀਲਿਤ, ਉੱਤਰ।
ਮੀਲਿਤ:-
ਮੀਲਿਤ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ ਛੁਪਾ ਲੈਣਾ, ਮਿਲ ਜਾਣਾ, ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਜਾਣਾ। ਜਿੱਥੇ ਆਪਣੇ ਸੁਭੌਕੀ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਰਣ ਰਾਹੀਂ ਉਤਪੰਨ ਕਿਸੇ ਸਧਾਰਨ ਚਿੰਨ੍ਹ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਵਸਤੂ ਦੂਜੀ ਵਸਤੂ ਰਾਹੀਂ ਲੁਕਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਉੱਥੇ ਮੀਲਿਤ ਅਲੰਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ :-
ਜਿਉਂ ਜਲ ਮਹਿ ਜਲ ਆਇ ਖਟਾਨਾ,
ਤਿਉ ਜੋਤੀ ਸੰਗਿ ਜੋਤਿ ਸਮਾਨਾ।
ਵਿਆਜੋਕਤੀ
ਵਿਆਜੋਕਤੀ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਵਿਆਜ (ਬਹਾਨਾ) + ਉਕਤ (ਵਰਣਨ) ਭਾਵ ਬਹਾਨੇ ਭਰਿਆ ਵਰਣਨ। ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਵਸਤੂ ਦੇ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਬਹਾਨੇ ਨਾਲ ਲੁਕਾਉਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉੱਥੇ ਵਿਆਜੋਕਤੀ ਅਲੰਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਾਰਣ :-
ਸਾਵੰਤ ਨ੍ਰਿਪ ਤੁਵ ਤ੍ਰਾਸ ਅਰਿ, ਫਿਰਤ ਪਹਾਰ ਪਹਾਰ।
ਬਿਨ ਪੂਛੇ ਲਾਗਤ ਕਰਨ, ਖੇਲਨ ਆਏ ਸ਼ਿਕਾਰ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ
ਕਟੀ ਪਤੰਗ
ਕਟੀ ਪਤੰਗ ( ਦਿ ਸੀਵਰਡ ਪਤੰਗ  ' ਇਕ 1971 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੀ- ਭਾਸ਼ਾਈ ਸੰਗੀਤਕ ਨਾਟਕ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਸ਼ਕਤੀ ਸਮੰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਸਫਲ ਰਹੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਆਸ਼ਾ ਪਰੇਖ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਧਵਾ ਹੋਣ ਦਾ ਦਿਖਾਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਉਸਦੀ ਮਨਮੋਹਣੀ ਗੁਆਂਢਣ ਰਾਜੇਸ਼ ਖੰਨਾ ਨੇ ਖੇਡੀ ਹਨ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ 1969 ਅਤੇ 1971 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੰਨਾ ਦੀਆਂ ਲਗਾਤਾਰ 17 ਹਿੱਟ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਚਾਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੂਜੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪਾਰੇਖ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਬਣਾਈ ਸੀ। ਅਖਬਾਰ ਦਿ ਹਿੰਦੂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ: "ਪਰਦੇ 'ਤੇ ਰਾਜੇਸ਼ ਖੰਨਾ ਕਦੇ ਵੀ ਲਿਪ-ਸਿੰਕਿੰਗ ਕਰਦੇ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਏ। ਇਸ ਲਈ ਯਕੀਨਨ ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰ ਸਨ--ਉਸਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ, ਸੰਗੀਤ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਤ, ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਤਾਕਤ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਰਹੀ " ਮਾਧਵੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਸ਼ਾ ਪਾਰੇਖ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਐਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ ।
ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ੀਰ ਹੁਸੈਨ, ਬਿੰਦੂ, ਪ੍ਰੇਮ ਚੋਪੜਾ, ਡੇਜ਼ੀ ਈਰਾਨੀ ਅਤੇ ਸੁਲੋਚਨਾ ਲਟਕੜ ਵੀ ਹਨ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਨੌਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਸਤਰ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਮੰਤਾ ਅਤੇ ਖੰਨਾ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸੰਗੀਤ ਆਰ ਡੀ ਬਰਮਨ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਸੀ। "ਯੇ ਸ਼ਾਮ ਮਸਤਾਨੀ" ਅਤੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਦੁਆਰਾ ਗਾਇਆ "ਪਿਆਰ ਦੀਵਾਨਾ ਹੋਤਾ ਹੈ" ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨ। ਆਸ਼ਾ ਪਰੇਖ ਅਤੇ ਰਾਜੇਸ਼ ਖੰਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਇਕਸਾਰ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਤਾਮਿਲ ਵਿੱਚ ਨੈਨਜਿਲ ਓਰੂ ਮੁਲ (1981) ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਵਿੱਚ ਪੁੰਨਮੀ ਚੰਦਰਦੂ (1987) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ । ਇਹ ਕਾਰਨੇਲ ਵੂਲਰੀਚ ਦੇ 1948 ਦੇ ਨਾਵਲ ਆਈ ਮੈਰਿਡ ਏ ਡੈਡ ਮੈਨ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ 1950 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ' ਨੋ ਮੈਨ ਆਫ ਹਰ ਓਨ ' ਵਜੋਂ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਪਲਾਟ
ਮਾਧਵੀ "ਮਧੂ" ( ਆਸ਼ਾ ਪਰੇਖ ) ਇਕ ਅਨਾਥ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਾਮੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਕੈਲਾਸ਼ ( ਪ੍ਰੇਮ ਚੋਪੜਾ ) ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ ਉਹ ਵਿਆਹ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਭੱਜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕੈਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਬਨਮ ( ਬਿੰਦੂ ) ਦੀ ਬਾਂਹ ਤੋਂ ਲੱਭਦੀ ਹੈ। ਦਿਮਾਗੀ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਪਮਾਨ ਤੋਂ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਸਮਝਦਿਆਂ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਮਾਧਵੀ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਬਚਪਨ ਦੀ ਦੋਸਤ ਪੂਨਮ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਅਚਾਨਕ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਮੁੰਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰਿਆਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਮੁਲਾਕਾਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ। ਪੂਨਮ ਮਧੂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਆਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਬੜੀ ਤਰਸਯੋਗ ਹੈ।
ਮਧੂ ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਕਮਲ ਦਾ ਘਰ ਛੱਡ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਨਮ ਦੇ ਸਹੁਰੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਸੱਸ, ਦੀਨਾਨਾਥ ( ਨਜ਼ੀਰ ਹੁਸੈਨ ) ਅਤੇ ਸੱਸ ( ਸੁਲੋਚਨਾ ) ਉਸਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਉਥੇ ਰਹਿਣ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਮਲ ਘਰ ਆਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਦੀਨਾਨਾਥ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਦੋਸਤ ਦਾ ਬੇਟਾ ਸੀ। ਜਲਦੀ ਹੀ, ਉਸਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਹ ਪੂਨਮ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮਧੂ ਦੀ ਭੈੜੀ ਕਿਸਮਤ ਕੈਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਦੀਨਾਨਾਥ ਦੇ ਘਰ ਲੈ ਆਈ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਸਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੈ ਅਤੇ ਮਧੂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਸਫਲ ਹੋਣ ਲਈ, ਉਹ ਘਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪੂਨਮ ਉਸ ਤੋਂ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਦੀਨਾਨਾਥ ਜਲਦੀ ਹੀ ਪੂਨਮ ਦੀ ਅਸਲ ਪਛਾਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਚ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਮਲਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਾਧਵੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੀਨਾਨਾਥ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਮੁੰਨਾ ਨੂੰ ਵਿਰਾਸਤ ਮਿਲ ਸਕੇ। ਉਸ ਰਾਤ ਦੀਨਾਨਾਥ ਨੂੰ ਕੈਲਾਸ਼ ਨੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਦੀਨਾਨਾਥ ਨੇ ਪੂਨਮ 'ਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਕਿ ਜੋ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਕੈਦ ਹੈ।
ਹੁਣ ਸ਼ਬਨਮ ਦੀਨਾਨਾਥਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ ਕਿ ਉਹ ਅਸਲ ਪੂਨਮ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਦੀਨਾਨਾਥ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਬਾਹਰ ਭੇਜਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕਹਾਣੀ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਕਮਲ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜਦੋਂ ਸੱਚ ਆਇਆ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਪੂਨਮ ਲਈ ਪਿਆਰ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ। ਹਾ
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਖਰਕਾਰ ਉਸਨੂੰ ਸੱਚਾਈ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਬਨਮ ਅਤੇ ਕੈਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਟ ਇਰਾਦਿਆਂ ਲਈ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਾਧਵੀ ਨੂੰ ਰਿਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਿਆ. ਜਦੋਂ ਕਮਲ ਮਧੂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਨੋਟਿਸ ਤੋਂ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਕਮਲ ਲਈ ਇਕ ਪੱਤਰ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾ। ਦੀ. ਕਮਲ ਉਸ ਦੀ ਭਾਲੀ ਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚੱਟਾਨ ਤੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਿਆਂਕਰਦਾਦਾ ਹੈ ਖਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗਾਣਾ ਗਾ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਹਂ ਨੇ ਜੱਫ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਰਾਜਾ ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ
ਮਹਾਰਾਜਾ ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ 29 ਜਨਵਰੀ, 1915 ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਬਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਣੀ ਮਹਿੰਦਰ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1934 ਤੋਂ ਲੈਕੇ 1948 ਤੱਕ 14 ਸਾਲ ਆਪਣੀ ਰਿਆਸਤ ਸੰਭਾਲੀ। ਅਕਤੂਬਰ 1989 ਵਿੱਚ ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ
ਕਾਰਜ
ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਨੇ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਬਿਕਰਮ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ, ਬਰਜਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ (ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ), ਬੀ.ਟੀ. ਕਾਲਜ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਾਲਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਵਾਈ ਅਤੇ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਕੁੱਲ 182 ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਖੋਲੇ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਵਾਇਆ ਜਿੰਨਾ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਦਾ ਵਜੂਦ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਪਰੰਤੂ ਲਾਲ ਕੋਠੀ, ਵਿਕਟੋਰਿਆ ਟਾਵਰ, ਅਸਤਬਲ, ਰਾਜ ਮਹਲ, ਸ਼ਾਹੀ ਕਿਲਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਸਮਾਧਾਂ ਆਦਿ ਇਮਾਰਤਾਂ ਹੁਣ ਵੀ ਦੇਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਰਾਜਾ
ਮਨਜੀਤ ਪੁਰੀ
ਮਨਜੀਤ ਪੁਰੀ ਪੰਜਾਬੀ (ਜਨਮ-1980) ਕਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਜਿਲ੍ਹਾ ਭਾਸ਼ਾ ਅਫਸਰ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾਅ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਜੁਲਕਾਂ
ਜੁਲਕਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਭੁਨਰਹੇੜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਮਨਜੀਤ ਪੁਰੀ
ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਜੁਲਕਾਂ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਟਿੱਬੀ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ
ਟਿੱਬੀ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 2001 ਵਿੱਚ ਟਿੱਬੀ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 973 ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫ਼ਲ 4.56 ਕਿ. ਮੀ. ਵਰਗ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕੋਟੜਾ
ਕੋਟੜਾ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਕਸਪ
ਸਰੀਰਕ ਰਚਨਾ ਵਿਵਗਆਨ ਅਨੁਸਾਰ੍, ਦੰਦਾਂ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਇੱਕ ਨੁਕੀਲੀ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਕਸਪ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੰਦਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ
ਨਰਾਇਣ ਸਿੰਘ ਲਹੁਕੇ
ਨਰਾਇਣ ਸਿੰਘ ਲਹੁਕੇ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਿੱਤੀ। ਆਪ ਦਾ ਜਨਮ ਲਹੁਕੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ 1870 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਮਹੰਤ ਨਰਾਇਣ ਦਾਸ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉਹ ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ ਭੁੱਲ ਕੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਅੰਦਰ ਕੁਕਰਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੁਖਦਾਈ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਦੇ ਹਿਰਦਾ ਵਲੂੰਧਰ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ। ਸਿੱਖ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ ਨੂੰ ਮਹੰਤ ਨਰਾਇਣ ਦਾਸ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਉਦੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਸਿੰਘਾਂ ਦਾ ਜੱਥਾ ਭੇਜਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 19 ਫਰਵਰੀ 1921 ਨੂੰ ਭਾਈ ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ 150 ਸੂਰਬੀਰਾਂ ਦਾ ਜਥਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਨਰਾਇਣ ਸਿੰਘ ਲਹੁਕੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਨਾਨਕਾਣਾ ਸਹਿਬ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਮਹੰਤ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਸੂਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਿਲ ਗਈ ਸੀ। ਭਾਈ ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜਥਾ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਅੰਦਰ ਸਵੇਰੇ ਕਰੀਬ ਛੇ ਵਜੇ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਗੁਰੁ ਘਰ ਅੰਦਰ ਪੁੱਜਦੇ ਸਾਰ ਹੀ ਮਹੰਤ ਦੇ ਗੁੰਡਿਆਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਿੰਘਾਂ ’ਤੇ ਗੋਲੀਆਂ ਦਾ ਮੀਂਹ ਵਰਸਾ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਈ ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਹੀ ਨੇੜੇ ਦੇ ਜੰਡ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਤੇਲ ਪਾ ਕੇ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸ੍ਰੀ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਇਸ ਖ਼ੁੂਨੀ ਸਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ. ਨਰਾਇਣ ਸਿੰਘ ਵੀ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਾਰਮਿਕ ਸ਼ਹੀਦ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਬਲਦੇਵ ਦੂਹੜੇ
ਬਲਦੇਵ ਦੂਹੜੇ ਇੱਕ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ
ਬਹਿਲੋਲਪੁਰ
ਬਹਿਲੋਲਪੁਰ  ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਐੱਸ.ਏ.ਐੱਸ.ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮਾਜਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰਿਜ਼ਵਾਨਾ ਯਾਸਮੀਨ
ਰਿਜ਼ਵਾਨਾ ਯਾਸਮੀਨ (ਜਨਮ: 4 ਸਤੰਬਰ 1990) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ (ਨਵੰਬਰ 2020 ਤੱਕ) ਦੀ ਕਪਤਾਨ ਹੈ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਯਾਸਮੀਨ ਨੇ 2006 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਉਸਦੀ ਖੇਡਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਗੋਲਕੀਪਰ ਹੈ।
ਰਾਸ਼ਟਰੀ
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਯਾਸਮੀਨ WAPDA ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। 2016 ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੀ ਸਰਵੋਤਮ ਗੋਲਕੀਪਰ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ
2006 ਵਿੱਚ, ਯਾਸਮੀਨ ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ 2006 ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ ਲਈ ਟੀਮ ਦੇ ਨਾਲ ਸਟੈਂਡਬਾਏ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। 2010 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਬੈਂਕਾਕ, ਥਾਈਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ 2010 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਸਤੰਬਰ 2013 ਵਿੱਚ ਬੈਂਕਾਕ, ਥਾਈਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਦੂਜੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਹਾਕੀ ਚੈਲੇਂਜ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ 6 ਕੈਪਸ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ।
2016 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਉਸ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜੋ ਬੈਂਕਾਕ, ਥਾਈਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਚੌਥੇ ਮਹਿਲਾ ਏਸ਼ੀਅਨ ਹਾਕੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਕੱਪ ਦੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੀ ਸੀ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੀ ਜਦੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ 'ਚ ਪਹੁੰਚੀ ਸੀ।
2017 ਵਿੱਚ, ਯਾਸਮੀਨ ਨੂੰ ਬਾਂਦਰ ਸੇਰੀ ਬੇਗਾਵਨ, ਬਰੂਨੇਈ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਏਸ਼ੀਅਨ ਹਾਕੀ ਚੈਲੇਂਜ ਲਈ ਕਪਤਾਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਛੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤਿੰਨ ਟੀਮਾਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਬਰੂਨੇਈ ਤੀਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਿਹਾ।
ਯਾਸਮੀਨ ਨੇ ਬੈਂਕਾਕ, ਥਾਈਲੈਂਡ ਵਿੱਚ 2018 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਕੁਆਲੀਫਾਇੰਗ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਉੱਥੇ ਟੀਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੰਜ ਮੈਚ ਗੁਆਏ, ਸੱਤਵੇਂ ਸਥਾਨ ਵਾਲੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਇੱਕ ਵਿੱਚ 3-0 ਦੇ ਸਕੋਰ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਦਰਜ ਕੀਤੀ, ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਗੋਲ ਸੀ। ਟੀਮ ਛੇਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹੀ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ। ਯਾਸਮੀਨ ਨੇ ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੌਰਾਨ 4 ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਬੈਠੀ ਰਹੀ, ਪਰ ਖੇਡਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।
2013 ਅਤੇ 2018 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਯਾਸਮੀਨ ਨੇ 18 ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਜਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚੋ ਉਸ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ 4 ਮੈਚ ਜਿੱਤੇ ਅਤੇ 12 ਜਨਵਰੀ 2018 ਤੱਕ, ਉਸਨੂੰ 20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ ਖੇਡਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1990 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਰਮਜ਼ਾਨ
right|thumb|260px
ਰਮਜ਼ਾਨ ਜਾਂ ਰਮਦਾਨ (ਅਰਬੀ: رمضان) ਇਸਲਾਮੀ ਕਲੰਡਰ ਦਾ ਨੌਵਾਂ ਮਹੀਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਮਹੀਨਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੁਰਾਨ ਉਜਾਗਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ੇ ਰੱਖਣਾ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਪੰਜ ਥੰਮ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਮਜ਼ਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਯੂਟਾ
ਯੂਟਾ ( or ) (ਅਰਾਪਾਹੋ: Wo'tééneihí' ) ਪੱਛਮੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਜ 4 ਜਨਵਰੀ 1896 ਨੂੰ ਸੰਘ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲੈਣ ਵਾਲਾ 45ਵਾਂ ਰਾਜ ਬਣਿਆ। ਇਹ ਪੰਜਾਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਖੇਤਰਫਲ ਪੱਖੋਂ 14ਵੇਂ, ਅਬਾਦੀ ਪੱਖੋਂ 34ਵੇਂ ਅਤੇ ਅਬਾਦੀ ਘਣਤਾ ਪੱਖੋਂ 41ਵੇਂ ਦਰਜੇ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਐਰੀਜ਼ੋਨਾ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਕੋਲੋਰਾਡੋ, ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਾਇਓਮਿੰਗ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਆਇਡਾਹੋ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਨੇਵਾਡਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਨਿਊ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਇੱਕ ਕੋਨੇ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਜ
ਐਨ.ਟੀ. ਰਾਮਾ ਰਾਓ
ਨੰਦਾਮੁਰੀ ਤਾਰਕਾ ਰਾਮਾ ਰਾਓ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ, ਲੇਖਕ, ਡਰੈਕਟਰ, ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਐਨ.ਟੀ. ਰਾਮਾ ਰਾਓ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਐਨਟੀਆਰ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵੀ ਰਿਹਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1923 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1996 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਦੇਸਮ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨੇਤਾ
ਭੁਪੇਂਦਰ ਕੁਮਾਰ ਦੱਤ
ਭੁਪੇਂਦਰ ਕੁਮਾਰ ਦੱਤ (ভূপেন্দ্র কুমার দত্ত; 8 ਅਕਤੂਬਰ 1892 – 29 ਦਸੰਬਰ 1979) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸੀ ਜੋ  ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਲੜਿਆ। ਜੁਗੰਤਰ ਨੇਤਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹੋਰ ਖਾਸ ਯੋਗਦਾਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ ਦਸੰਬਰ 1917 ਵਿੱਚ ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ 78 ਦਿਨ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।
ਮੁਢਲੇ ਦਿਨ
ਉਹ 8 ਅਕਤੂਬਰ 1892 ਨੂੰ ਆਈ ਦੇ ਪਿੰਡ ਠਾਕੁਰਪੁਰ ਵਿਚ, ਹੁਣ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕੈਲਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਦੱਤ ਫਰੀਦਪੁਰ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਪ੍ਰਚਰ ਅਸਟੇਟ ਦੇ ਮੈਨੇਜਰ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਬਿਮਲਸੁੰਦਰੀ ਇੱਕ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਔਰਤ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਭੌਪੇਨ, ਕਮਾਲਿਨੀ, ਜਾਦੂਗੋਪਾਲ, ਸਨਹੇਲਤਾ ਅਤੇ ਸੁਪਰਭਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ-ਪ੍ਰੇਮਮਈ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਪਾਲਿਆ ਸੀ।
ਰਾਮਾਇਣ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ, ਇੱਕ ਦਿਨ ਭੁਪੇਨ ਨੂੰ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ ਕਿ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਕੋਲੋਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਕੰਟ੍ਰੋਲ (ਬ੍ਰਹਮਾਚਾਰੀਆ) ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਇਸਦਾ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾਚਾਰੀ ਬਣੇਗਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਨ ਦੌਰਾਨ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਹੋਰਨਾਂ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਫਰੀਦਪੁਰ ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸ਼ੀਲਨ ਸੰਮਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ 1905 ਤੋਂ ਇਸਦੀਆਂ ਮਾਨਵਤਾਵਾਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਤਕਸੀਮ-ਵਿਰੋਧੀ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ। ਭਗਵਿਤ ਗੀਤਾ ਅਤੇ ਬੰਕਿਮ ਚੰਦਰ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ ਅਤੇ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਉਸਦਾ ਮਨਪਸੰਦ ਰਸਤਾ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
Daulatpur College
ਸ਼ਸ਼ੀਦਾ ਦੀ ਸਿਫਰਾਸ਼ ਅਤੇ ਕਈ ਸੰਪਰਕਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭੁਪੇਨ ਨੇ ਬਾਘਾ ਜਤਿਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇਤਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਜਿਸਦੀ ਉਹ ਭਾਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਹੇਮੰਤ ਕੁਮਾਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸੜਦੇ ਤੇ, ਭੁਪੇਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਗਰ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਦਿਨ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ, ਭਵਿੱਖ ਦੇ "ਨੇਤਾਜੀ" ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ। ਆਪਣੀ ਆਦਤ ਦੇ ਉਲਟ, ਇੱਕ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ, ਭੁਪੇਨ ਨੇ ਬਾਘਾ ਜਤਿਨ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦਾ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਜਤਿਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਤਿਆਰੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੁਭਾਸ਼ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਸੁਣਿਆ ਅਤੇ ਬਿਨਾ ਰਾਤ ਦੇ ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਟਿਕਾਣੇ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ ਕਿ ਇਨਕਲਾਬ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਇੱਕ "ਆਜ਼ਾਦ ਆਤਮਾ" (ਮੁਕਤ-ਪੁਰਸ਼) ਹੋਣਾ ਪਏਗਾ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਹੀ ਦਿਨ, ਭੁਪੇਨ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਪੁਛਿਆ, "ਕੀ ਜਤਿਨ ਮੁਖਰਜੀ ਇੱਕ ਮੁਕਤ-ਪੁਰਸ਼ ਹੈ?" ਭੂਪੇਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਮੁਕਤ-ਪੁਰਸ਼ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਸੀ ਜੋ ਨਾ ਸਿਰਫ ਗੀਤਾ ਦੀ ਹਵਾਲੇ ਦਿੰਦਾ ਸੀ ਬਲਕਿ ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੀ ਗੀਤਾ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਕਾਰ ਰੂਪ ਸੀ।
ਅਗਸਤ-ਸਤੰਬਰ 1913 ਵਿਚ, ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਰਧਵਾਨ, ਮਿਦਨਾਪੁਰ ਅਤੇ ਹੁਗਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਮੋਦਰ 'ਤੇ ਆਏ ਹੜ ਦੌਰਾਨ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਰਾਹਤ ਕਾਰਜਾਂ ਨਾਲ ਖਿੱਚੇ ਗਏ, ਭੁਪੇਨ ਦੀ ਜਤਿਨ ਮੁਖਰਜੀ ਦੇ ਕੁਝ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ। ਅਰੁਣ ਚੰਦਰ ਗੁਹਾ ਨੇ ਲਿਖਿਆ: “ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਰਾਹਤ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਤਿਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਮੇ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸੰਗਠਨ ਬਣਾ ਰਹੇ ਸਨ।” ਭੂਪੇਨ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਹੜ੍ਹ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਮੇਦਨੀਪੁਰ ਦੇ ਕਾਲੀਨਗਰ ਵਿਖੇ, ਅਤੁਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਘੋਸ਼, ਅਮਰੇਂਦਰ ਚੈਟਰਜੀ, ਜਾਦੂਗੋਪਾਲ ਮੁਖਰਜੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਬਾਘਾ ਜਤਿਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਗੁਪਤ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਪ-ਸਮੂਹ, ਉਭਰ ਰਹੇ ਜੁਗਾਂਤਰ, ਜੋ ਇੱਕ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਇੱਕ ਲਹਿਰ ਸੀ, ਨੂੰ ਸਫਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1892 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1979 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ
ਕੈਥੀ ਕੇਲੀ
ਕੈਥੀ ਕੇਲੀ (ਜਨਮ 1952) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਾਰਕੁਨ, ਸ਼ਾਂਤੀਵਾਦੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ-ਅਹਿੰਸਾ ਲਈ ਅਵਾਜ ਨਾ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਮੋਢੀ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ - ਇਰਾਕ ਲੜਾਈ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮੁਕਾਬਲਾ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਾਰਕੁਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਮਰੀਕੀ ਡਰੋਨ ਨੀਤੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਗਾਜਾ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਜਿਆਦਾ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਸੱਠ ਵਾਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਰਫਤਾਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਓਸਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਫੌਜੀ ਬੰਬਾਰੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਜੇਲਾਂ ਦੇ ਕੈਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਬਾਰੇ ਕਾਫੀ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਕੈਲੀ ਦਾ ਜਨਮ 1952 ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਦੇ ਗਾਰਫੀਲਡ ਰੀਜ ਗੁਆਂਢ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਫ੍ਰੈਂਕ ਅਤੇ ਕੈਥਰੀਨ ਕੈਲੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਸੇਂਟ ਪਾਲ-ਕੈਨੇਡੀ "ਸ਼ੇਅਰ-ਟਾਈਮ" ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਿਲਾ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੈਥੋਲਿਕ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਡੈਨੀਅਲ ਬੇਰੀਗਨ ਅਤੇ ਮਾਰਟਿਨ ਲੂਥਰ ਕਿੰਗ ਜੂਨੀਅਰ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਹਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। and a desegregating public school where interracial violence was common. ਉਸ ਨੇ ਲੋਯੋਲਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਬੀ.ਏ. ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੀਟ ਪੈਕਿੰਗ ਫੈਕਟਰੀ ਲਾਈਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਭਰ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਬਣਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਅਲੇਨ ਰੇਸਨਾਇਸ ਦੀ ਹੋਲੋਕਾਸਟ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਨਾਈਟ ਐਂਡ ਫੋਗ ਦੁਆਰਾ ਵਿਅਤਨਾਮ ਯੁੱਧ ਦੇ ਕਾਰਕੁਨ ਟੌਮ ਕੋਰਨੇਲ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਭਾਸ਼ਣ ਅਤੇ ਵਿਲੀਅਮ ਸਟ੍ਰਿੰਗਫਲੋ ਦੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਲਿਖਤ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਰਹੀ।
ਸਿੱਖਿਆ
ਬੀ.ਏ., ਸ਼ਿਕਾਗੋ 1974 ਵਿੱਚ ਲੋਯੋਲਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਧਾਰਮਿਕ ਸਿੱਖਿਆ, ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਥੀਓਲੌਜੀਕਲ ਸੈਮੀਨਰੀ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ; ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਵਿਖੇ ਜੇਸੁਇਟ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਥੀਓਲੋਜੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕੈਲੀ ਤਿਮਾਹੀ ਕੋਰਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਹਿਰੋਜੀ ਕਾਟਾਓਕਾ
ਹਿਰੋਜੀ ਕਾਟਾਓਕਾ(ਜਪਾਨੀ: 片岡弘次, ਜਨਮ 1941) ਡਾਇਟੋ ਬੁੰਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਦਾ ਜਪਾਨੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ ਜਿਥੇ ਉਹ ਫ਼ੈਕਲਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਰੀਲੇਸ਼ਨਜ਼ ਦਾ ਡੀਨ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1941 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮਦਹ
ਮਦਹ ਫ਼ਾਰਸੀ ਮਨਸਵੀਆਂ 'ਚ ਤਤਕਾਲੀਨ ਰਾਜੇ ਜਾਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਮਹਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਯਮ ਸੀ। ਇਸ ਨਿਯਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਆਖਿਆਨਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਕਿੱਸਾ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਾਵਿ ਰੂਪ
ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਟੇਟ ਹਾਈਵੇਅਸ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਇਹ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਮਾਰਗਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੂਚੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 1102.4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਹਨ।
ਗੁਰੂ ਬੰਦਗੀ
ਫ਼ਾਰਸੀ ਮਸਨਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ, ਪੀਰ, ਔਲਿਆ ਆਦਿ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਅਤੇ ਬੰਦਗੀ ਕਰਨ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਬੰਦਗੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਿਯਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਾਵਿ ਰੂਪ
ਅਲੀ
ਅਲੀ (علی)
ਅਲੀ ਇਬਨ ਅਬੀ ਤਾਲਿਬ (ਅਰਬੀ: عَلِيّ ٱبْن أبيِي طَالِب, īਲਾ ਇਬਨ ʾਬ īਲੀਬ; 13 ਸਤੰਬਰ 601 - 29 ਜਨਵਰੀ 661) [2] [3] ਇਸਲਾਮਿਕ ਨਬੀ ਮੁਹੰਮਦ ਦਾ ਚਚੇਰਾ ਭਰਾ ਅਤੇ ਜਵਾਈ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ 656 ਤੋਂ 661 ਤੱਕ ਦਾ ਚੌਥਾ ਖਲੀਫਾ, ਪਰ ਸ਼ੀਆ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਇਮਾਮ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਦਾ ਸਹੀ ਤੁਰੰਤ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
ਅਲੀ ਦਾ ਜਨਮ ਮੱਕਾ ਦੇ ਕਾਬਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ, ਅਬੂ ਤਾਲਿਬ ਅਤੇ ਫਾਤਿਮਾ ਬਿੰਟ ਅਸਦ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। [1]  ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਮਰਦ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਮੁਹੰਮਦ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਇਸਲਾਮ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਿਆ।  [१०] ਅਲੀ ਨੇ ਮੁਹੰਮਦ ਨੂੰ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਰੱਖਿਆ [11] ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੁਆਰਾ ਲੜੀਆਂ ਲਗਭਗ ਸਾਰੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਮਦੀਨਾ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਮੁਹੰਮਦ ਦੀ ਧੀ ਫਾਤਿਹਾਹ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। [1] ਉਸਨੂੰ ਖਲੀਫ਼ ਉਥਮਾਨ ਇਬਨ ਅਫਾਨ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 656 ਵਿੱਚ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਖਲੀਫ਼ਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। [12] [13] ਅਲੀ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਹੋਏ ਅਤੇ 661 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਖੁੱਫੀਆ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕੂਫ਼ਾ ਦੀ ਮਹਾਨ ਮਸਜਿਦ ਵਿੱਚ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। [14] [15] [16]
ਅਲੀ ਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਸੁੰਨੀ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ। [17] ਅਲੀ ਬਾਰੇ ਕਈ ਜੀਵਨੀਤਕ ਸਰੋਤਾਂ ਅਕਸਰ ਸੰਪਰਦਾਇਕ ਲੀਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪੱਖਪਾਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੀ, ਜੋ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਮਕਸਦ ਲਈ ਸਮਰਪਤ ਸੀ ਅਤੇ ਕੁਰਾਨ ਅਤੇ ਸੁੰਨਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਨਿਆਂਇਕ ਸ਼ਾਸਕ ਸੀ। [2] ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੁੰਨੀ ਅਲੀ ਨੂੰ ਚੌਥੇ ਰਾਸ਼ਿਦੂਨ ਖ਼ਲੀਫ਼ਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਸ਼ੀਆ ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਲੀ ਨੂੰ ਮੁਹੰਮਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਲੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਖਲੀਫ਼ਾ ਅਤੇ ਇਮਾਮ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੀਆ ਮੁਸਲਮਾਨ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਲੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ੀਆ ਇਮਾਮ, ਜਿਹੜੇ ਸਾਰੇ ਅਹੱਲ ਅਲ-ਬਾਇਤ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਸਦਨ ਦੇ ਹਨ, ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਸਹੀ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਹਨ।
ਮੱਕਾ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
'ਨੀਲੇ ਖੱਚਰ' ਤੇ ਸਵਾਰ ਅਲੀ ਨੂੰ ਕੁਰੈਸ਼ ਗੋਤ ਦੇ ਇੱਕ ਵਫ਼ਦ ਨੇ ਪਹੁੰਚਾਇਆ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲ
ਮੁੱਖ ਲੇਖ: ਅਲੀ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰਕ ਰੁੱਖ ਅਤੇ ਅਲੀ ਇਬਨ ਅਬੀ ਤਾਲਿਬ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ
ਅਲੀ ਦਾ ਪਿਤਾ ਅਬੂ ਤਾਲਿਬ ਇਬਨ ਅਲ-ਮੁਤਾਲਿਬ, ਕਾਫ਼ਾ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਅਤੇ ਬਨੂ ਹਾਸ਼ਿਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ੇਖ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕੁਰੈਸ਼ ਕਬੀਲੇ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਾਖਾ ਸੀ। ਉਹ ਮੁਹੰਮਦ ਦਾ ਚਾਚਾ ਵੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਬੂ ਤਾਲਿਬ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਦਾਦਾ ਅਬਦੁਲ ਅਲ-ਮੁਤਾਲਿਬ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਹੰਮਦ ਨੂੰ ਪਾਲਿਆ ਸੀ। [18] [19] ਅਲੀ ਦੀ ਮਾਂ ਫਾਤਿਮਾ ਬੰਤ ਅਸਦ ਵੀ ਬਾਨੋ ਹਾਸ਼ਮ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਅਲੀ ਨੂੰ ਇਬਰਾਹਿਮ (ਅਬਰਾਹਾਮ) ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਇਸਮਾਈਲ (ਇਸ਼ਮਾਏਲ) ਦਾ makingਲਾਦ ਬਣਾਇਆ। [20] ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਰੋਤਾਂ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਸ਼ੀਆ, ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਲੀ ਦਾ ਜਨਮ ਮੱਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕਾਬਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੋਇਆ ਸੀ, [1] [21] ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਰਿਹਾ। [1] [२२] ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਕਬਾ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਆਪਣੀ ਕਿਰਤ ਦਰਦ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ ਜਿਥੇ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ. ਕੁਝ ਸ਼ੀਆ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਲੀ ਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਕਾਬਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੇ ਚਮਤਕਾਰੀ ਵੇਰਵੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਾਬਾ ਵਿੱਚ ਅਲੀ ਦੇ ਜਨਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਘਟਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ "ਉੱਚ ਰੂਹਾਨੀ ਸਟੇਸ਼ਨ" ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੁੰਨੀ ਵਿਦਵਾਨ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਜੇ ਵਿਲੱਖਣ ਨਹੀਂ, ਵਿਤਕਰੇ ਹਨ। [23]
ਇੱਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੁਹੰਮਦ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਅਲੀ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਨਵਜੰਮੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ. ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਅਲੀ ਰੱਖਿਆ, ਅਰਥਾਤ “ਉੱਤਮ”। ਮੁਹੰਮਦ ਦਾ ਅਲੀ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨਾਲ ਨੇੜਲਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਮੁਹੰਮਦ ਅਨਾਥ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦਾਦਾ ਅਬਦੁਲ-ਮੁਤਾਲਿਬ ਨੂੰ ਗੁਆ ਗਿਆ, ਅਲੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਗਏ. [1] ਅਲੀ ਦਾ ਜਨਮ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਖਾਦੀਜ੍ਹਾ ਬਿੰਟ ਖੁਵਾਲਿਦ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣ ਤੋਂ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ ਸੀ। [24] ਜਦੋਂ ਅਲੀ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ, ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਲੈ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੱਕਾ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲ ਸੀ ਅਤੇ ਅਲੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪਰਿਵਾਰ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਨਾ ਸੀ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹੋਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਲੀ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇਣਾ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ 'ਤੇ ਬੋਝ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਲੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ ਅਤੇ, ਅਕਾਲ ਪੈਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅਲੀ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਵਿੱਤੀ ਤੌਰ' ਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਸੀ, ਅਜਨਬੀਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜੇ ਉਹ ਭੁੱਖੇ ਹੁੰਦੇ. [25] ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਅਲੀ ਨੂੰ ਪਾਲਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਕਿਸੇ ਵਿੱਤੀ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਅਲੀ ਦਾ ਪਿਤਾ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਸੀ....
ਪਿਤਾ ਦਿਵਸ
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ੀਆ ਮੁਸਲਮਾਨ ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਇਮਾਮ ਅਲੀ ਦੀ ਜਨਮ ਦਿਨ (ਰਜਬ ਦੇ 13 ਵੇਂ ਦਿਨ) ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ। [26] ਹਰ ਸਾਲ ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਲਈ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਤਾਰੀਖ:
ਸਾਲ ਗ੍ਰੈਗੋਰੀਅਨ ਤਾਰੀਖ
ਐਂਗਲੋ-ਅਮਰੀਕਾ
ਐਂਗਲੋ-ਅਮਰੀਕਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬੋਲੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹੈ ਜਾਂ ਜਿਸਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਰਤਨਾਵੀ ਇਤਿਹਾਸਕ, ਜਾਤੀਵਾਦੀ, ਭਾਸ਼ਾਈ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਬੰਧ ਹਨ। ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਅੱਡ ਹੈ ਜੋ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਉਹ ਇਲਾਕਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਰੋਮਾਂਸ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ (ਸਪੇਨੀ, ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਆਦਿ) ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹਨ।
ਅਲੀ
2019 21 ਮਾਰਚ [27]
ਐਂਗਲੋ-ਅਮਰੀਕਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ
ਅਲੀ
2020 8 ਮਾਰਚ [28]
2021 25 ਫਰਵਰੀ [29]
ਇਸਲਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ
ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ: ਪਹਿਲੇ ਮਰਦ ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਹਿਜਰਾ (ਇਸਲਾਮ) ਦੀ ਪਛਾਣ
ਅਲੀ ਮੁਹੰਮਦ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਖਦੀਜਾ ਨਾਲ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਅਲੀ ਨੌਂ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ, ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਪੈਗੰਬਰ ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਅਲੀ ਮੁਹੰਮਦ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਖਦੀਜਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਏ ਰੀਸਟੇਂਟ ਆਫ ਦਿ ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ਼ ਇਸਲਾਮ ਐਂਡ ਮੁਸਲਮਾਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਈਦ ਅਲੀ ਅਸਗਰ ਰਜ਼ਵੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਅਲੀ ਅਤੇ [ਕੁਰਾਨ] ਮੁਹੰਮਦ ਮੁਸਤਫਾ ਅਤੇ ਖਦੀਜਾ-ਤੁਲ-ਕੁਬਰਾ ਦੇ ਘਰ 'ਜੁੜਵਾਂ' ਵਜੋਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ '' । 30]
ਅਲੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਦੂਜਾ ਦੌਰ 610 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ 9 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਹਿਜਰਾ ਨਾਲ 622 ਵਿੱਚ ਮਦੀਨਾ ਤੱਕ ਖ਼ਤਮ ਹੋਇਆ ਸੀ. [1] ਜਦੋਂ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਅਲੀ, ਉਦੋਂ ਸਿਰਫ ਨੌਂ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ. [1] [2] []१] []२] [] 33] ਅਲੀ ਇਸਲਾਮ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਪੁਰਸ਼ ਬਣਿਆ। [] 34] [] 35] [] 36] [] 37] ਸ਼ੀਆ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਅਲੀ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ, ਉਸਨੇ ਇਸਲਾਮ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੁਰਾਣੇ ਮੱਕਣ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਧਾਰਮਿਕ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਵੇ, ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸਨੂੰ ਬਹੁ-ਧਾਰਮਿਕ (ਸ਼ਿਰਕ ਦੇਖੋ) ਜਾਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਸ਼ੀਆ ਅਲੀ ਬਾਰੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੂਰਤੀਆਂ ਅੱਗੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਚੁਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। []१] ਸੁੰਨੀ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਕਰਮ ਅੱਲ੍ਹਾਉ ਵਜਾਹੁ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਉਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਮਿਹਰ". ਉਸਦੀ ਸਵੀਕਾਰ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮੱਕਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ ਕਦੇ ਵੀ ਮੂਰਤੀ ਪੂਜਕ ਨਹੀਂ ਸੀ. ਉਹ ਅਬਰਾਹਾਮ ਦੇ theਾਣੇ ਵਿੱਚ ਮੂਰਤੀਆਂ ਤੋੜਣ ਵਾਲਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਿਉਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ. []]] ਅਲੀ ਦੇ ਦਾਦਾ ਜੀ, ਬਾਣੀ ਹਾਸ਼ਮ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਕੁਝ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੱਕਾ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਉਭਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਨੀਫ਼ ਸਨ ਜਾਂ ਇਕਪਾਸਵਾਦੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਸਨ.
ਧੂਲ-ਅਸ਼ੀਰਾ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ
ਮੁੱਖ ਲੇਖ: ਦਾਵਾਤ ਧੂਲ-ਅਸ਼ੀਰਾ
ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਉਸਨੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦੇਣਾ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੇ ਚੌਥੇ ਸਾਲ ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਮੁਹੰਮਦ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮ ਆਉਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦੇਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, []]] ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਬਾਨੋ ਹਾਸ਼ਮ ਕਬੀਲੇ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ। ਦਾਅਵਤ ਵੇਲੇ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਉਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਅਬੂ ਲਹਾਬ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਦਾਅਵਤ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ. ਪੈਗੰਬਰ ਨੇ ਅਲੀ ਨੂੰ 40 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਬੁਲਾਉਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਦੂਜੀ ਵਾਰ, ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ. [40] ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ:
ਮੈਂ ਉਸਦੀ ਰਹਿਮਤ ਲਈ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ. ਮੈਂ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਸਦੀ ਸੇਧ ਭਾਲਦਾ ਹਾਂ. ਮੈਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਭਰੋਸਾ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ. ਮੈਂ ਗਵਾਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਅੱਲ੍ਹਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਉਸਦਾ ਕੋਈ ਸਾਥੀ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਸਦਾ ਦੂਤ ਹਾਂ. ਅੱਲ੍ਹਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸਦੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਉਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ: ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿਓ. ਮੈਂ, ਇਸ ਲਈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਗਵਾਹੀ ਦੇਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਅੱਲ੍ਹਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਦੂਤ ਹਾਂ. ਹੇ ਅਬਦੁੱਲ ਮੁਤਾਲੀਬ ਦੇ ਪੁੱਤਰੋ, ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਉਸ ਵਕਤ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਜੋ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਇਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ. ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕੌਣ ਇਸ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਫਰਜ਼ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰੇਗਾ? ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇਸ ਕਾਰਜ ਦਾ ਭਾਰ ਕੌਣ ਸਾਂਝਾ ਕਰੇਗਾ? ਮੇਰੀ ਕਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਕੌਣ ਦੇਵੇਗਾ? ਕੌਣ ਮੇਰਾ ਉਪ-ਸਮੂਹਕ, ਮੇਰਾ ਡਿਪਟੀ ਅਤੇ ਵਜ਼ੀਰ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ? []१]
ਅਲੀ ਹੀ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਬੁਲਾਵੇ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬੈਠਣ ਲਈ ਕਿਹਾ, "ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰੋ! ਸ਼ਾਇਦ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਮੇਰੀ ਕਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਵੇ." ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਫਿਰ ਬਾਨੂ ਹਾਸ਼ਮ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਪੁੱਛਿਆ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ, ਅਲੀ ਇਕਲਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ, ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ. ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਫਿਰ ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਬਾਨੋ ਹਾਸ਼ਮ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ; ਅਲੀ ਅਜੇ ਵੀ ਇਕੋ ਵਲੰਟੀਅਰ ਸੀ. ਇਸ ਵਾਰ, ਅਲੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਈ. ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ [ਅਲੀ] ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਕਰ ਲਿਆ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਦਬਾ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਅਸੈਂਬਲੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਇਹ ਮੇਰਾ ਵਜ਼ੀਰ, ਮੇਰਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਉੱਤਰਪਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰੋ।' ”[]२] ਇੱਕ ਹੋਰ ਬਿਰਤਾਂਤ ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਅਲੀ ਦੀ ਉਤਸੁਕ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ, ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ "ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਦਿਲ ਦੀ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ" ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਵੇਖੋ ਮੇਰਾ ਭਰਾ, ਮੇਰਾ ਵਜ਼ੀਰ, ਮੇਰਾ ਵਜ਼ਨਦਾਰ ... ਆਓ ਸਾਰੇ ਉਸਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਨ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ. . "[] 43] ਇਹ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਅਬਦ ਅਲ ਮੁਤਾਲਿਬ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਮਖੌਲ ਉਡਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਤਿਉਹਾਰ ਤੋਂ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਬੂ ਤਾਲਿਬ ਇਬਨ ਅਬਦ ਅਲ ਮੁਤੱਲਿਬ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਇਆ," ਉਸਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਮੰਨਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ! ". [] 44]: १ Tar ਤਾਰਿਕ-ਉਲ-ਤਾਬਾਰੀ ਅਤੇ ਸਿਰਾਤ-ਉਲ-ਹਲਬੀਆ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਬੂ ਤਾਲਿਬ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਅਲੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਕਿਹੜਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਤੁਸੀਂ ਪਾਲਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ?" ਜਿਸ ਦਾ ਅਲੀ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, "ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਅੱਲਾਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮੈਸੇਂਜਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਿਵਾਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਕੋਲ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਮਗਰ ਚੱਲਿਆ ਹਾਂ." [] 44]
ਸਰ ਰਿਚਰਡ ਬਰਟਨ ਆਪਣੀ 1898 ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਦਾਅਵਤ ਬਾਰੇ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, “ਇਹ ਅਬੂ ਤਾਲਿਬ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਲੀ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ [ਮੁਹੰਮਦ] ਲਈ ਜਿੱਤਿਆ।” [] 45]
ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦੇ ਦੌਰਾਨ
ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਹੋਏ ਅਤਿਆਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਮੱਕਾ ਵਿੱਚ ਬਾਨੋ ਹਾਸ਼ਮ ਦੇ ਬਾਈਕਾਟ ਦੌਰਾਨ ਅਲੀ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨਾਲ ਖੜੇ ਹੋਏ। [] 46]
ਮਦੀਨੇ ਮਾਈਗ੍ਰੇਸ਼ਨ
ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ: ਹਿਜਰਾ (ਇਸਲਾਮ)
622 ਵਿੱਚ, ਮੁਹੰਮਦ ਦੀ ਯਾਥ੍ਰਿਬ (ਹੁਣ ਮਦੀਨਾ) ਦੇ ਪਰਵਾਸ ਦੇ ਸਾਲ, ਅਲੀ ਨੇ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਬਿਸਤਰੇ ਵਿੱਚ ਸੌਣ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਰੂਪ ਰੇਖਾ ਉਤਾਰ ਕੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਜੋਖਮ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਕਤਲ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਅਸਫਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਬਚਣ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ। [1] []१] [] 47] ਇਸ ਰਾਤ ਨੂੰ ਲੈਲਾਟ ਅਲ-ਮਬਿਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਕੁਝ ਅਦੀਦ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਿਜਰਾ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਅਲੀ ਬਾਰੇ ਉਸਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਆਇਤ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ: "ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਬਦਲੇ ਆਪਣੇ ਨਫ਼ੇ ਵੇਚਦਾ ਹੈ।" [] 48] []]]
ਅਲੀ ਇਸ ਸਾਜਿਸ਼ ਤੋਂ ਬਚ ਗਿਆ, ਪਰ ਮੁਹੰਮਦ ਦੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮੱਕੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਨੂੰ ਫਿਰ ਜੋਖਮ ਵਿੱਚ ਪਾ ਬੈਠਾ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਸਾਰਾ ਮਾਲ ਅਤੇ ਸੰਪਤੀਆਂ ਵਾਪਸ ਕਰਨੀਆਂ ਜੋ ਮੁਹੰਮਦ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸੌਂਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਅਲੀ ਫਿਰ ਫਾਤਿਮਾ ਬਿਨਤ ਅਸਦ (ਉਸਦੀ ਮਾਂ), ਫਾਤਿਮਾ ਬਿੰਟ ਮੁਹੰਮਦ (ਮੁਹੰਮਦ ਦੀ ਧੀ) ਅਤੇ ਦੋ ਹੋਰ womenਰਤਾਂ ਨਾਲ ਮਦੀਨਾ ਚਲਾ ਗਿਆ। [2] []१]
ਮਦੀਨਾ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਮੁਹੰਮਦ ਦਾ ਯੁੱਗ
ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ: ਮਦੀਨਾ ਵਿੱਚ ਮੁਹੰਮਦ ਅਤੇ ਅਲੀ ਦਾ ਮਿਲਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ
ਅਲੀ 22 ਜਾਂ 23 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਦੀਨਾ ਚਲੇ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਮੁਹੰਮਦ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਾਂਝ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਅਲੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਭਰਾ ਚੁਣਿਆ, ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿ "ਅਲੀ ਅਤੇ ਮੈਂ ਇਕੋ ਰੁੱਖ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਲੋਕ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਹਨ." [2] []१] []०] [] 44] ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਜਦੋਂ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਮਦੀਨਾ ਵਿੱਚ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਅਲੀ ਆਪਣੀ ਸੈਕਟਰੀ ਅਤੇ ਡਿਪਟੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਰਗਰਮ ਰਿਹਾ, ਹਰ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਬੈਨਰ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲਾ, ਛਾਪਿਆਂ 'ਤੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਾਰਟੀਆਂ, ਅਤੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਰਡਰ. [51] ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਜਵਾਈ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਅਲੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ. []२]
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਹੰਮਦ ਪਰਿਵਾਰ
ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ
ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ (ਜਨਮ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 1965 ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ ਦੋ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਹਨ।
ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ 'ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਚੋਣਕਾਰ ਕਮੇਟੀ' ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ 'ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸ਼ੀਏਸ਼ਨ' ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਕ ਵੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1965 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਭੜੋਜੀਆਂ
ਭੜੋਜੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਐੱਸ.ਏ.ਐੱਸ.ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮਾਜਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਡਾ. ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦਰਦੀ
'''ਡਾ. ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦਰਦੀ''' 1917-1990 ਈ.): ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੇ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਚਿੰਤਕ ਸਨ। 'ਦਰਦੀ' ਉਸ ਦਾ ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਹੈ।
ਜੀਵਨ
ਡਾ. ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 29 ਨਵੰਬਰ 1917 ਨੂੰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਪਛਮੋਤਰੀ ਸਰਹੱਦੀ ਸੂਬੇ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹਜ਼ਾਰਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸਰਾਏ ਨਿਆਮਤ ਖ਼ਾਨ ਵਿਚ ਸ. ਆਤਮਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਮਾਤਾ ਨਾਨਕੀ ਦੇਈ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਹੋਇਆ। ਖ਼ਾਲਸਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਹਰੀਪੁਰ ਤੋਂ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ (1932-38) ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਐਮ.ਏ. ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1943 ਵਿੱਚ ਪੀ-ਐਚ.ਡੀ. ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗਾਰਡਨ ਕਾਲਜ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
1962 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਰਾਜ ਸਭਾ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ 1970 ਵਿੱਚ ਬੁਲਗਾਰੀਆ ਵਿੱਚ ਰਾਜਦੂਤ ਵਜੋਂ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਗੋਆ, ਦਮਨ ਅਤੇ ਦਿਉ ਦੇ ਉਪ ਰਾਜਪਾਲ ਵਜੋਂ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1961 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਉੱਘੇ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਵੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਆਲੋਚਕ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 1966 ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਅਤੇ 1969 ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਜੀਵਨੀਆਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ। ਉਸਦਾ ਯਾਦਗਾਰੀ ਕੰਮ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੈ ਜੋ ਮੂਲ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਜਿਲਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਅਨੁਵਾਦ
ਆਦਿ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ)।
ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦਰਦੀ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ‘ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ’ ਨੂੰ ਸੱਤ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ
ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਸੋਂ ਉਹਨਾਂ ਆਰੀਆ ਦੀ ਔਲਾਦ ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਈਸਾ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਯੂਰਪ ਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਤੋਂ ਕਾਬਲ ਦੇ ਰਸਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਕਾਵਯ ਧਾਰਾਵਾਂ: ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੋ ਕਿਸਮ ਦੀ ਹੈ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਦੇ ਮੁੱਢ ਤਕ ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵਿ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਸੱਤ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
ਨਾਨਕ ਕਾਲ
ਨਾਨਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੀ।
ਸੂਫ਼ੀ ਸਾਹਿਤ
ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਆਵੰਦ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸੂਫ਼ੀ ਫ਼ਕੀਰ ਵੀ ਆਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰੀਦ ਦੂਜੇ ਦਾ ਨਾਂ ਖ਼ਾਸ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਸਿੱਖ ਸਾਹਿਤ
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਹਿੰਦੂਆਂ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ ਜ਼ੋਰਾਂ ਤੇ ਸੀ ਪਰ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਜਿੱਤੇ ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਉ ਸਨ, ਉਥੇ ਇਸ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੇ ਆਹਰੇ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਰੋਮਾਂਚਕ ਕਵਿਤਾ
ਸੂਫ਼ੀ ਤੇ ਸਿੱਖ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿਲ ਪੀੜ੍ਹਾਂ ਮੱਠੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਂ ਖ਼ਬਰੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੀ ਇਸ਼ਕੀਆ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਅਸਰ ਹੇਠ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮਨੁੱਖੀ ਪ੍ਰੀਤ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ।
ਪਿਛਲਾ ਮੁਗ਼ਲਈ ਕਾਲ
ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੀ ਮੌਤ ਪਿੱਛੋਂ ਮੁਗ਼ਲਈ ਰਾਜ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਤਾਕਤ ਕਾਫੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਖੁੱਲ੍ਹਾਂ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਪੱਖਪਾਤ ਤੋਂ ਉਚੇਰਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵਧੀਕ ਨੇੜੇ ਹੈ।
ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲ
ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਰਾਜ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਰਾਜ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਕਚਹਿਰੀਆਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਹਾਰਾਜੇ ਨੂੰ ਨਾ ਮਿਲਿਆ। ਤਾਂ ਵੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬੀ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਅਤੇ ਲਿਖਾਰੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਪਿਆਰ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਵਾਰਤਕ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਦਾ ਸਮਾਂ
ਪੰਜਾਬ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਖ਼ਰੀ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਰਾਜ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਪਰ 1857 ਦੇ ਗ਼ਦਰ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੱਦ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਰਿਆਸਤ ਤੇ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੇ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਆਸਾਂ ਮਿਟਾ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਕਵਿਤਾ, ਰੋਮਾਂਚਕ, ਦੇਸ਼ ਪਿਆਰ ਦੀ ਕਵਿਤਾ, ਹਾਸ ਰਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾ, ਨਾਵਲ, ਨਾਟਕ, ਕਹਾਣੀ, ਲੇਖ ਆਦਿ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਡਾ. ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦਰਦੀ ਦੀ ਪੁਸਤਕ "ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖ" ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ
‘ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖ’ ਪੁਸਤਕ ਡਾ. ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦਰਦੀ ਨੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖ ਕੇ ਲਿਖੀ ਹੈ। ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦਰਦੀ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ‘ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖ’ ਨੂੰ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਹਿਲਾ ਭਾਗ ਸਾਹਿਤਕ
ਪਹਿਲਾ ਭਾਗ ਸਾਹਿਤਕ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ, ਨਾਟਕ, ਨਾਵਲ, ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਲੋਕ ਗੀਤ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਕੁੱਝ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇ ਰਹੀ ਹਾਂ, “ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਨਮੂਨੇ ਸਾਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰਾਣੀ ਕਵਿਤਾ ਬੀਰ ਰਸ ਵਾਲੀ ਸੀ।” ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਗੀਤ: “ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਗੀਤ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਚਾਅ ਮਲ੍ਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਡੁੱਲ੍ਹਦੇ, ਦਿਲਾਂ ਦੀ ਆਪ-ਮੁਹਾਰੀਆਂ ਉਛਾਲਾਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬਣ ਦੀ ਰੂਹ ਹੈ, ਜਾਨ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਜਿਊਂਦਾ ਰਹੇਗਾ।”
ਦੂਜਾ ਭਾਗ ਭਾਈਚਾਰਕ
ਦੂਜਾ ਭਾਗ ਭਾਈਚਾਰਕ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਏਕਤਾ, ਸਿਨੇਮਾ ਦੇਖਣ ਦੇ ਲਾਭ, ਇਸਤਰੀ ਵਿੱਦਿਆ, ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ: ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵੇਲੇ ਵੱਡੀਆਂ ਕੌਮਾਂ ਕੇਵਲ ਦੋ ਹੀ ਆਬਾਦ ਹਨ। ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ। ਚਾਲੀ ਕਰੋੜ ਦੀ ਵਸੋਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਚੌਥਾਈ ਹਿੰਦੂ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਚੁਥਾਈ ਮੁਸਲਮਾਨ। ਜਿਹੜੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵੈਸੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਅਜਿਹੇ ਹੋਣਗੇ, ਜਿਹੜੇ ਅਰਬ, ਈਰਾਨ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਬਾਹਰਲੇ ਮੁਲਕ ਵਿਚੋਂ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਵਸੋ ਹੋਣ ਜਾਂ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਨਸਲ ਆਰੀਆ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਤੀਜਾ ਭਾਗ ਦੁਨੀਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਲੋਕ
ਦੁਨੀਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਜਾਪਾਨ, ਵਿੱਦਿਆ, ਅੱਜ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ, ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ, ਧਰਮ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ, “ਇਸ ਵੇਲੇ ਦੁਨੀਆ ਇਤਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਨਤੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਵੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚੁੰਧਿਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਦੇਸ਼ ਕੁੱਝ ਵਰ੍ਹੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬੜੇ ਨਿਤਾਣੇ, ਅਨਪੜ੍ਹ ਅਤੇ ਪਿਛਾਂਹ ਖਿੱਚੂ ਸਨ, ਉਹ ਅੱਜ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।”
ਭਾਗ ਚੌਥਾ ਰਾਜਨੀਤਕ
ਵਿਚ ਲੋਕ ਰਾਜ ਕਿ ਇੱਕ ਪੁਰਖਾ ਰਾਜ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਨਿਜ਼ਾਮ, ਗੁੰਝਲਾਂ, ਅਮਨ ਕਿ ਜੰਗ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਕੁ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ ਲੋਕ ਰਾਜ ਕਿ ਇੱਕ ਪੁਰਖਾ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਰਾਜੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਇੱਕ ਬੀਤ ਚੁੱਕੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਇਬਰਾਹੀਮ ਲਿੰਕਨ ਦੇ ਆਖਣ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਹਕੂਮਤ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ ਤੇ ਲੋਕ ਭਲਾਈ ਵਾਸਤੇ ਕੰਮ ਕਰੇ।
ਭਾਗ ਪੰਜਵਾਂ ਧਾਰਮਿਕ
ਇਸ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਕੀ ਮਜ਼੍ਹਬ ਦੀ ਹੋਂਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਸਾਇੰਸ ਤੇ ਧਰਮ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਮਜ਼੍ਹਬ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਆਖਣ ਅਨੁਸਾਰ, ਉੱਚ ਸੁੱਚਾ ਤੀਖਣ ਤੇ ਜੀਂਦਾ ਧਿਆਨੀ ਪਿਆਰ ਹੈ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਿਸਦੇ ਤੋਂ ਅਣਦਿਸਦੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਏਕਤਾ, ਪਸ਼ੂ ਪੰਛੀ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸਾਂਝ, ਗ਼ਮ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ਦੂਜਿਆਂ ਲਈ ਕੁਰਬਾਨੀ ਸਤਿਕਾਰ ਤੇ ਪਿਆਰ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬੰਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਹੈ।
ਭਾਗ ਛੇਵਾਂ ਵਾਰਤਕ
ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਵਾਰਤਕ ਦੀ ਬੜੀ ਥੁੜ ਹੈ, ਐਮ ਕਰਕੇ ਕਵਿਤਾ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਵਾਰਤਕ ਦਲੀਲ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਬੋਲੀ ਹੈ।