cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਨੋਦੀਪ ਕੌਰ
ਇੰਡੋ-ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਕਵਿੱਤਰੀ ਰੂਪੀ ਕੌਰ ਨੇ ਕੌਰ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਟਵੀਟ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਰਿਹਾਈ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਕੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ। ਮੀਨਾ ਹੈਰਿਸ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਟਵੀਟ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੌਰ ਵੱਲ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਕੌਰ ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਦਲਿਤ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜ਼ੁਲਮ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਦੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਬੇਜ਼ਮੀਨੇ ਦਲਿਤ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਬਾਈਕਾਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਜਾਣਾ ਪਿਆ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਨੋਦੀਪ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਨੇ 12ਵੀਂ ਇੱਕ ਓਪਨ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਕਰਨੀ ਸੀ। ਆਪਣੀ 12ਵੀਂ ਪਾਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ 2019 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਆਈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅੰਡਰ ਗਰੈਜੂਏਟ ਕੋਰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਚਤਰ ਏਕਤਾ ਮੰਚ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਈ। ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਚਤਰ ਏਕਤਾ ਮੰਚ (ਬੀ.ਐਸ.ਸੀ.ਈ.ਐਮ.) ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੱਬੇ-ਪੱਖੀ ਸੰਗਠਨ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਉਹ ਸੀਏਏ ਵਿਰੋਧੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਤੰਗੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸਨੇ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਸੋਨੀਪਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕੁੰਡਲੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਫੈਕਟਰੀ ਮਾਲਕਾਂ ਹੱਥੋਂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਉਜਰਤ ਐਕਟ ਲਾਗੂ ਕਰਨ, ਔਰਤਾਂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਲਈ ਬਰਾਬਰ ਕੰਮ ਲਈ ਬਰਾਬਰ ਤਨਖ਼ਾਹ, ਓਵਰ ਟਾਈਮ ਨੌਕਰੀਆਂ ਲਈ ਭੁਗਤਾਨ ਆਦਿ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਹਨਾਂ ਮੰਗਾਂ ਲਈ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ ਮਜਦੂਰ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਗਠਨ (MAS) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਿਰਿਆਵਾਂ
ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਿਰਿਆਵਾਂ (ਫ਼ਾਰਸੀ: فعل‌های فارسی, ਰੋਮਨ: Fe’lhā-ye fārsi, ਉਚਾਰਨ [feʔlˈhɒːje fɒːɾˈsiː]) ਬਹੁਤੀਆਂ ਯੂਰਪੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਨਿਯਮਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਦੋ ਧਾਤੂਆਂ (ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ ਗੀਰ, ਗਰਿਫਤ 'ਫੜਦਾ, ਫੜ ਲਿਆ', ਨਵੀਸ ਨਵਿਸਤ 'ਲਿਖਦਾ, ਲਿਖਿਆ:', ਦੇਹ, ਦਾਦ 'ਦੇਣਾ, ਦਿੱਤਾ' ਆਦਿ) ਨੂੰ ਲਗਪਗ ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੈ। ਕਿਰਿਆ ਦੀ ਮੁੱਖ ਬੇਨੇਮੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਦਿੱਤੇ ਧਾਤੂ ਤੋਂ ਦੂਸਰੇ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਨਾ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਕ ਹੋਰ ਬੇਨੇਮੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਿਰਿਆ 'ਹੋਣਾ' ਦਾ ਵਰਤਮਾਨ ਕਾਲ ਵਿਚ ਕੋਈ ਧਾਤੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਇਕਵਚਨ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਬਹੁਵਚਨ ਪੁਰਖਾਂ ਲਈ ਛੇ ਗਰਦਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦੂਜਾ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਪੁਰਖ ਬਹੁਵਚਨ ਸ਼ਿਸ਼ਟਤਾ ਲਈ ਇਕਵਚਨ ਪੁਰਖ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਅਕਸਰ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਲੋਂ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿਚ ਕਾਲ ਘੱਟ ਹਨ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਤਕਰੀਬਨ ਦਸ ਕਾਲ ਹਨ। ਬੀਤੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੰਨਗੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਤੀਤ ਕਾਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ (ਅਤੀਤ ਸਧਾਰਣ, ਅਪੂਰਨ, ਅਤੇ ਅਤੀਤ ਸੰਪੂਰਨ) ਸੰਪੂਰਨ ਕਾਲਾਂ ਦੀ ਅਨੁਸਾਰੀ ਲੜੀ ਨਾਲ ਟਾਕਰਾ ਖਾਂਦੀ ਹੈ (ਸੰਪੂਰਨ ਸਧਾਰਣ, ਸੰਪੂਰਨ ਨਿਰੰਤਰ, ਅਤੇ ਸੰਪੂਰਨ ਅਤੀਤ ਸੰਪੂਰਨ - ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਆਖਰੀ ਅਤੀਤ ਸੰਪੂਰਨ ਕਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨ ਅੰਤ ਜੋੜ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)। ਇਹ ਸੰਪੂਰਨ ਕਾਲ ਕਈ ਵਾਰੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸੰਪੂਰਨ ਕਾਲ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ 'I have done' ਆਦਿ) ਵਾਂਗ, ਪਰ ਅਕਸਰ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਜਾਂ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ('ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ I had done' ਆਦਿ) ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ, ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਸੰਪੂਰਨ ਕਾਲ ਦੇ ਵਾਂਗ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਰਤਮਾਨ ਕਾਲ ਦੇ ਕਈ ਅਰਥ ਹਨ (ਆਦਤ-ਮੂਲਕ, ਚੱਲ ਰਿਹਾ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ)। ਬੋਲਚਾਲ ਵਾਲੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿਚ ਇਹ ਕਾਲ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਸਹਿਤ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਰਸਮੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇਕ ਵੱਖਰਾ ਭਵਿੱਖ ਕਾਲ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬੋਲਚਾਲ ਵਾਲੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤਿੰਨ ਜਾਰੀ ਕਾਲ (ਵਰਤਮਾਨ, ਅਤੀਤ ਅਤੇ ਪੂਰਨ) ਹਨ।
ਇੱਥੇ ਸਬਜੰਕਟਿਵ ਮੂਡ ਦੇ ਦੋ ਰੂਪ ਹਨ, ਵਰਤਮਾਨ ਅਤੇ ਸੰਪੂਰਨ। ਸਬਜੰਕਟਿਵ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਅਕਸਰ ਉਥੇ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਥੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਇੱਕ ਇਨਫਿਨਟਿਵ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 'ਮੈਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ' ਨੂੰ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ 'ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਚਲਿਆ ਜਾਵਾਂ' ਵਜੋਂ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨ ਕਿਰਦੰਤ ਦੂਜੇ ਸਟੈਮ ਵਿੱਚ -ਏ ਜੋੜ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਰਦੰਤ ਅਕਰਮਿਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਐਕਟਿਵ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਫ਼ਤੇ 'ਚਲਾ ਗਿਆ', ਪਰ ਸਾਕਰਮਿਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਸਿਵ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਵਿਸ਼ਤੇ '(ਕਿਸੇ ਦੁਆਰਾ) ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ'। ਸੰਪੂਰਣ ਕਾਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਸੰਪੂਰਨ ਕਿਰਦੰਤ ਸਾਕਰਮਿਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਦਨ (ਹੋਣਾ) ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੂਪ ਜੋੜ ਕੇ ਪੈਸਿਵ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਾਜ਼ ਕਰਦਨ 'ਖੋਲ੍ਹਣਾ' (ਸ਼ਬਦੀ 'ਖੁੱਲਵਾਉਣਾ') ਅਤੇਯਾਦ ਗਰਿਫ਼ਤਨ 'ਸਿੱਖਣਾ', ਆਧੁਨਿਕ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਆਮ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿਚ ਕਿਰਿਆ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵਾਕ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਕਈ ਵਾਰ ਅਪਵਾਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ (ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ ਬੋਲਚਾਲ ਵਾਲੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿਚ ਰਫ਼ਤਮ ਤੇਹਰਾਨ 'ਮੈਂ ਤਹਿਰਾਨ ਗਿਆ' ਵਰਗੇ ਵਾਕੰਸ਼ ਆਮ ਸੁਣਾਈ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਜਿਥੇ ਮੰਜ਼ਿਲ ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਬਾਅਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ)।
ਇਨਫਿਨੀਟਿਵ ਅਤੇ ਸਟੈੱਮ
ਇਨਫਿਨੀਟਿਵਾਂ ਦਾ ਅੰਤ تن (-ਤਨ) ਜਾਂ دن (-ਦਨ) ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਿੱਸੇ ਇਨਫਿਨੀਟਿਵ ਸਟੈੱਮ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਸਟੈੱਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨਫਿਨੀਟਿਵ ਸਟੈੱਮ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਅਤੀਤ ਸਟੈੱਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਨੂੰ ਇਨਫਿਨੀਟਿਵ ਤੋਂ ਬਸ ن (ਵੈਨ) ਹਟਾ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
ਵਰਤਮਾਨ ਸਟੈੱਮ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਭਿੰਨਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਆਮ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨਫਿਨੀਟਿਵ ਸਟੈੱਮ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਮਾਨਤਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ:
ਵਰਤਮਾਨ ਸੰਕੇਤਕ, ਵਰਤਮਾਨ ਸਬਜੰਕਟਿਵ, ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਕਿਰਦੰਤ ਵਰਤਮਾਨ ਸਟੈੱਮ ਤੋਂ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਬਾਕੀ ਕਾਲ ਇਨਫਿਨੀਟਿਵ ਸਟੈੱਮ ਤੋਂ। ਦੋਨੋਂ ਸਟੈੱਮਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਰਿਆ-ਨਾਂਵ ਬਣਾਉਣ ਲੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ: گفتوگو ਗੁਫ਼ਤਗੂ 'ਗੱਲਬਾਤ', رفت وآمد ਰਫ਼ਤ ਓ ਆਮਦ 'ਜਾਣਾ ਅਤੇ ਆਉਣਾ', خوش نويس ਖ਼ੁਸ਼ਨਵੀਸ ' 'ਸੁਲੇਖ'।
ਯਾਦ ਰੱਖੋ ਕਿ ਇਸ ਲੇਖ ਵਿਚ ਵਰਤੀ ਗਈ ਲਿੱਪੀ ਅੰਤਰਨ ਵਿਚ, 'x' ਅੱਖਰ ਇਕ ਵੇਲਰ ਫਰਿਕੇਟਿਵ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਬਾਖ਼ ਵਿਚ 'ਖ਼' ਹੈ, ਅਤੇ 'š' ਅਤੇ 'č' 'ਸ਼' ਅਤੇ 'ਚ' ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਕਿਰਦੰਤ
ਫ਼ਾਰਸੀ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਦੋ ਕਿਰਦੰਤ ਹਨ - ਪੂਰਨ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ।
ਪੂਰਨ ਕਿਰਦੰਤ ਇਨਫਿਨਟਿਵ ਸਟੈੱਮ ਵਿਚ ه -ਏ ਜੋੜ ਕੇ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਕਰਮਕ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਸਿਵ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਅਕਰਮਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਐਕਟਿਵ ਹੈ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਫਤੇ ‘ਚਲਾ ਗਿਆ’)।
ਪੂਰਨ ਕਾਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਪੂਰਨ ਕਿਰਦੰਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਜਾਂ ਨਾਂਵ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:
(ਜਿਵੇਂ سال آينده ਸਾਲ-ਏ ਆਇੰਦਾ ' ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸਾਲ', ਭਾਵ 'ਅਗਲੇ ਸਾਲ')। ਕੁਝ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਖਰਾ ਕਿਰਦੰਤ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਤ -ਆਨ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ (ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ خندان ਖੰਦਾਨ 'ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ')।
ਪੜਨਾਵੀਂ ਅੰਤ
ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਪੜਨਾਵੀਂ ਰੂਪ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਰਲ ਜਿਹੇ ਪਿਛੇਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਪੜਨਾਵੀਂ ਪਿਛੇਤਰ ਵਰਤਮਾਨ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਕਾਲ ਲਈ ਅਤੇ ਦੋ ਸਬਜੰਕਟਿਵ ਕਾਲਾਂ ਲਈ ਪੜਨਾਵੀਂ ਪਿਛੇਤਰ ਹਨ:
ਮੱਧਮ ਅਤੇ ਅਨਯ ਪੁਰਖ ਦਾ ਬਹੁਵਚਨ ਇੱਕਵਚਨ ਪੁਰਖਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਸਤਿਕਾਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਪਵਾਦ ਰੱਬ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਬਹੁਵਚਨ ਰੂਪ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ।
ਅਤੀਤ, ਅਪੂਰਨ ਅਤੇ ਅਤੀਤ ਪੂਰਨ ਕਾਲਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਮਾਨ ਅੰਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸਿਵਾਏ ਇਸਦੇ ਕਿ ਅਨਯ ਪੁਰਖ ਦੇ ਇਕਵਚਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ:
ਇਹੋ ਅੰਤ هست ਹਸਤ 'ਉਹ ਹੈ' ਅਤੇ نيست 'ਉਹ ਨਹੀਂ ਹੈ' ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਲਈ ਵਰਤਮਾਨ ਕਾਲ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਨਯ ਪੁਰਖ ਇੱਕਵਚਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਜੁੜਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਕਸਰ ਗੈਰਰਸਮੀ ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ, ਪਿਛੇਤਰ -ਏਸ਼ (ਸ਼ਾਬਦਿਕ 'ਉਸ ਦੀ / ਉਸ ਦਾ') ਪਾੜੇ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਗੁਫਤਸ਼ 'ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ'।
ਪੂਰਨ ਕਾਲਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਪੜਨਾਵੀਂ ਅੰਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ:
کردن ਕਰਦਨ 'ਕਰਨਾ' ਕਿਰਿਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਯਾਦ ਰੱਖੋ ਕਿ ਨਿੱਜਵਾਚਕ ਪੜਨਾਂਵ ਅਕਸਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਲਈ ਇੱਥੇ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ।
ਆਮ ਵਰਤਮਾਨ
ਪੜਨਾਂਵੀ ਅੰਤ ਵਾਲੇ ਵਰਤਮਾਨ ਸਟੈੱਮ ਦੇ ਅੱਗੇ می ਮੀ- ਜੋੜ ਕੇ ਵਰਤਮਾਨ ਕਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਅਗੇਤਰ ਨ- ਲਾਕੇ, ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਮਨ ਨਮੀਕੁਨਮ 'ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹਾਂ'।
ਵਰਤਮਾਨ ਕਾਲ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਰਤਮਾਨ ਅਰਥ ਹਨ (ਆਮ, ਆਦਤਨ, ਚੱਲ ਰਿਹਾ, ਕਾਰਕਰਦੀ); ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਭਵਿੱਖਕਾਲੀ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ (ਹੇਠਾਂ ਦੇਖੋ)। ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ ਵਰਤਮਾਨ ਕਾਲ ਨੂੰ ਅਤੀਤ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਵਕਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਰਤਮਾਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੋਵੇ ਜੋ ਅਚਾਨਕ ਜਾਂ ਅਚਿੰਤੇ ਵਾਪਰੀਆਂ ਹੋਣ।
ਇਕ ਹੋਰ ਅਰਥ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਦੇ ਪੂਰਨ ਜਾਰੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੇਠਲੇ ਵਾਕਾਂ ਵਿੱਚ:
'ਹੋਣ' ਦਾ ਵਰਤਮਾਨ ਕਾਲ
ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ:
'ਹੋਣ' ਦੇ ਵਰਤਮਾਨ ਕਾਲ ਦਾ ਇਕ ਬਲਦਾਇਕ ਰੂਪ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਵਰਤਮਾਨ ਕਾਲ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅਤੀਤ ਕਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ:
ਇਕ ਹੋਰ, ਪਰ ਘੱਟ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ 'ਹੋਣਾ' ਕਿਰਿਆ ਦਾ ਰੂਪ ਮੀਬਾਸ਼ਮ 'ਮੈਂ ਹਾਂ', ਆਦਿ, ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸਧਾਰਣ ਵਰਤਮਾਨ ਅੰਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਆਧੁਨਿਕ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿਚ 'ਹੋਣਾ' ਕਿਰਿਆ ਦਾ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਨੀਸਤਮ 'ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਹਾਂ', ਜਿਸਦਾ ਅੰਤ ਹਸਤਮ ਵਾਂਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
ਵਰਤਮਾਨ ਚੱਲਦਾ
ਵਰਤਮਾਨ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਚਾਲੂ ਹੋਣ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ ਹੋਰ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ ਮੁੱਖ ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਅੱਗੇ داشتن ਦਾਸ਼ਤਨ ਦਾ ਵਰਤਮਾਨ ਕਾਲ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੋਲਚਾਲ ਵਾਲੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
ਹੀਰਾ ਮੰਡੀ
ਹੀਰਾ ਮੰਡੀ (ਉਰਦੂ ਅਤੇ  ' ਹੀਰਾ ਮੰਡੀ '), ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਸ਼ਾਹੀ ਮੁਹੱਲਾ  ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅੰਦਰੂਨ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁਹੱਲਾ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਲਾਲ ਬੱਤੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਿਰਿਆਵਾਂ
ਵਰਤਮਾਨ ਚੱਲਦਾ
ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਦੋ ਅੱਧ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਦੂਸਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਊ ਊ ਦਾਰਦ ਗਜ਼ਾ ਮੀ ਖ਼ੁਰਦ 'ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ"। ਇਥੇ ਕੋਈ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਸਧਾਰਨ ਅਤੀਤ
ਸਧਾਰਨ ਅਤੀਤ ਇਨਫਿਨੀਟਿਵ ਸਟੈੱੱਮ ਅਤੇ ਪੜਨਾਂਵੀ ਅੰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਨਯ ਪੁਰਖ ਇਕਵਚਨ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ:
ਹੀਰਾ ਮੰਡੀ
ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸ਼ਾਹੀ ਮੁਹੱਲੇ ਵਿਚ ਅਨਾਜ ਮੰਡੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ 'ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੰਡੀ' ਭਾਵ ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਨਾਜ ਮੰਡੀ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਰਤਮਾਨ ਨਾਮ ਹੀਰਾ ਮੰਡੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਿਰਿਆਵਾਂ
ਸਧਾਰਨ ਅਤੀਤ
ਇਸ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਬਲ ਅੰਤਲੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਹਿੱਜੇ 'ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਕਰਦਮ, ਗਰਿਫ਼ਦਮ 'ਮੈਂ ਪਕੜ ਲਿਆ'। ਪਰ ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ, ਬਲ ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਬਦ, ਯਾਨੀ ਕਾਰ ਕਰਦਮ 'ਮੈਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ' ਵਿੱਚ ਕਾਰ ਤੇ ਹੈ।
ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਨ- (ਬਲ ਸਹਿਤ) ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਮਨ ਨਕਰਦਮ 'ਮੈਂ (ਇਹ) ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ'।
ਹੀਰਾ ਮੰਡੀ
ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿਛੋਕੜ
ਇਹ ਬਾਜ਼ਾਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ 15ਵੀਂ ਅਤੇ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਮੁਗ਼ਲ ਯੁੱਗ ਦੇ ਕੁਲੀਨ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਤਵਾਇਫ਼ (ਰਖੇਲ) ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ। ਇਹ ਮੁਗਲਾਂ ਨੇ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਸੀ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਨਾਚ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਣ ਲਈ ਔਰਤਾਂ ਲਿਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੁਗਲਾਂ ਦਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੱਥਕ ਵਰਗੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਭਾਰਤੀ ਨਾਚਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ।
ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਹੀਰਾ ਮੰਡੀ ਵੇਸਵਾਗਮਨੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸੀ।
ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਿਰਿਆਵਾਂ
ਸਧਾਰਨ ਅਤੀਤ
ਸਧਾਰਣ ਅਤੀਤ ਦੇ ਇਸ ਦੇ ਆਮ ਅਰਥ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ (ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ 'ਉਹ ਚਲਾ ਗਿਆ'), ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿਚ ਸਧਾਰਣ ਅਤੀਤ ਦੇ ਕੁਝ ਮੁਹਾਵਰੇ-ਮੂਲਕ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵੀ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ 'ਜੇ' ਅਤੇ 'ਜਦੋਂ' ਉਪਵਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਲਈ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਹੀਰਾ ਮੰਡੀ
ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿਛੋਕੜ
ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਹਕੂਮਤ ਨੇ ਹੀਰਾ ਮੰਡੀ ਦੀ ਸਾਖ ਨੂੰ ਵੇਸਵਾਗਮਨੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਪੱਕਾ ਕੀਤਾ। ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਖਵਾਜਾਸਾਰਾ (ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ) ਰਵਾਇਤੀ ਅਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਨਾਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਕਾਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਇਹ ਲਾਹੌਰ ਵੇਸ਼ਵਾਗਮਨੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿਜੜੇ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਾਚ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਵੇਸਵਾਗਮਨੀ
ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਲਈ ਪੁਰਾਣੇ ਅਨਾਰਕਲੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਵੇਸ਼ਵਾ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੋਹਾਰੀ ਗੇਟ ਅਤੇ ਫਿਰ ਟਕਸਾਲੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਿਖੇ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਦਿਨ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਹੀਰਾ ਮੰਡੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਬਜ਼ਾਰ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਆਪਣੇ ਚੰਗੇ ਭੋਜਨ, ਖੁੱਸਾ (ਰਵਾਇਤੀ ਮੁਗਲ ਜੁੱਤੀਆਂ) ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ, ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕ ਸਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਡਾਂਸ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਤ ਨੂੰ, ਦੁਕਾਨਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਦੇ ਵੇਸ਼ਵਾ-ਘਰ ਖੁੱਲ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ 'ਹੀਰਾ ਮੰਡੀ' ਸ਼ਬਦ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਗੱਲਬਾਤ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਿਰਿਆਵਾਂ
ਸਧਾਰਨ ਅਤੀਤ
ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿਚ ਸਧਾਰਣ ਅਤੀਤ ਕਾਲ ਉਥੇ ਵੀ ਅਕਸਰ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੁਣੇ ਵਾਪਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪੂਰਨ ਕਾਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ:
ਹੀਰਾ ਮੰਡੀ
ਵੇਸਵਾਗਮਨੀ 'ਤੇ ਕਰੈਕਡਾਉਨ
ਮੁਹੰਮਦ ਜ਼ਿਆ-ਉਲ-ਹੱਕ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਦੌਰਾਨ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਤ ਘਰਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨੇ ਵੇਸ਼ਵਾਗਮਨੀ ਪੂਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਉਣ ਦਾਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਦੁਬਾਰਾ ਵੇਸਵਾਗਮਨੀ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਔਨਲਾਈਨ ਐਸਕੌਰਟ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਵਧਣ ਨਾਲ ਮੁਹੱਲੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਥਾ ਘਟ ਰਹੀ ਹੈ।
ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਿਰਿਆਵਾਂ
ਅਪੂਰਨ
ਅਪੂਰਨ ਕਾਲ ਸਧਾਰਣ ਅਤੀਤ ਦੇ ਅਗੇਤਰ می ਮੀ- ਲਗਾ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
ਨਾਂਹਵਾਚਕ ਵਿੱਚ ਨ- ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਮਨ ਨਮੀਕਰਦਮ 'ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ'।
ਹੀਰਾ ਮੰਡੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਜੜਾ (ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ) ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ
ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਿਰਿਆਵਾਂ
ਅਪੂਰਨ
بودن ਬੂਦਨ 'ਹੋਣਾ' ਅਤੇ داشتن ਦਾਸ਼ਤਨ 'ਕੋਲ ਹੋਣਾ' ਦੇ ਅਪੂਰਨ ਲਈ ਅਗੇਤਰ می ਮੀ, ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸਿਵਾਏ ਜਦੋਂ ਅਰਥ 'would be' ਜਾਂ 'would have' ਹੋਵੇ:
ਇਸਦਾ ਨਾਂਹਵਾਚਕ ਨ- ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਨਬੂਦਮ 'ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਸੀ'
ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਅਤੀਤ ਆਦਤਨ ਜਾਂ ਅਤੀਤ ਚਾਲੂ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਅਰਥ ('ਮੈਂ ਜਾਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ', 'ਮੈਂ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ') ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਫਾਰਸੀ ਵਿਚ ਅਪੂਰਨਤਾ ਸ਼ਰਤ ਵਾਲੇ ਅਰਥ ਵਿਚ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ('I would go', 'I would have gone'), ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ:
ਵਰਤਮਾਨ ਜਾਂ ਅਤੀਤ ਬਾਰੇ ਅਧੂਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ:
ਅਤੀਤ ਚੱਲ ਰਿਹਾ
ਬੋਲਚਾਲ ਦੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿਚ ਅਪੂਰਨ ਕਾਲ ਦੇ ਚਾਲੂ ਪਹਿਲੂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਅੱਗੇ داشتن ਦਾਸ਼ਤਨ ਦਾ ਅਤੀਤ ਕਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਇਸ ਦੇ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਕੋਈ ਨਾਂਹਵਾਚਕ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਅਤਿ-ਪੂਰਨ
ਅਤਿ-ਪੂਰਨ ਪੂਰਨ ਕਿਰਦੰਤ ਅਤੇ بودن (ਹੋਣਾ) ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਸਧਾਰਨ ਅਤੀਤ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਇਕ ਸੰਯੁਕਤ ਕਾਲ ਹੈ। ਅਤਿ-ਪੂਰਨ ਵਜੋਂ ਇਸਦੀ ਆਮ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਅਪੂਰਨ ਦੇ ਵਾਂਗ ਸ਼ਰਤ ਵਾਲੇ ਅਰਥ ਵਿਚ ਵੀ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ:
ਅਤਿ-ਪੂਰਨ ਵਿੱਚ ਬੂਦਨ 'ਹੋਣਾ' ਕਿਰਿਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਸਦਾ ਸਧਾਰਨ ਅਤੀਤ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਈ ਵਾਰ ਅਤਿ-ਪੂਰਨ ਦਾ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਰੂਪ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ (ਮਨ ਮੀਕਰਦੇ ਬੂਦਮ) ਪਰ ਇਹ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਕੁਝ ਫਾਰਸੀ ਵਿਆਕਰਣਕਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਗੈਰ ਵਿਆਕਰਣਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਇਸਦੇ ਸਧਾਰਣ ਅਤਿ-ਪੂਰਨ ਅਰਥਾਂ ('ਉਹ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ') ਦੇ ਇਲਾਵਾ, 'ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ' ਜਾਂ 'ਜੇ (ਸਿਰਫ) ਉਹ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ' ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਅਪੂਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਅਤਿ-ਪੂਰਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ':
ਪੂਰਨ ਕਾਲ
ਹਰੇਕ ਅਤੀਤ ਕਾਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ, ਫਾਰਸੀ ਵਿਚ ਪੂਰਨ ਕਾਲਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ ਆਮ ਪੂਰਨ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ('ਉਸਨੇ ਐਕਸ ਕੀਤਾ ਹੈ', 'ਉਸਨੇ ਕਈ ਵਾਰ ਐਕਸ ਕੀਤਾ ਹੈ') ਪਰ ਬੋਲਚਾਲ ਵਾਲੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿਚ ਵੀ ਗੈਰ ਅਨੁਮਾਨਤ ਜਾਂ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ ('ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਐਕਸ ਕੀਤਾ ਸੀ'), ਖਿੱਤੇ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਹੋਰ ਈਰਾਨੀ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਪੂਰਨ ਕਾਲ ਦੀ ਸਮਾਨ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਤੁਰਕੀ ਨਾਲ ਖੇਤਰੀ ਸੰਪਰਕ ਕਰਕੇ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਇਰਾਨ ਵਿਚ ਵੀ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪੂਰਨ ਸਧਾਰਨ
ਨਾਂਹਵਾਚਕਨ- (ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ) ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਮਨ ਨਕਰਦੇ ਅਮ 'ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ'।
ਪੂਰਨ ਕਾਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਪਰਫੈਕਟ ਲਈ ਵਰਣਿਤ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀਆਂ ਜੁਲਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਥਿਤੀ ਨਤੀਜੇ ਦਾ ਪੂਰਨ ਹੈ:
ਇਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਯੋਗੀ ਪੂਰਨ ਹੈ, ਉਸ ਘਟਨਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਪਰੀ ਚੁੱਕੀ ਹੈ (ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਵਾਪਰ ਸਕਦੀ ਹੈ):
ਪੂਰਨ ਦੀ ਇਕ ਹੋਰ ਵਰਤੋਂ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਤੱਕ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚਲੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ:
ਇੰਗਲਿਸ਼ ਪਰਫੈਕਟ ਦੇ ਉਲਟ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਪੂਰਨ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਿਗਿਆਪਨ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ। ਇਹ ਅਕਸਰ ਹੇਠਲੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ:
ਇਕ ਹੋਰ ਵਰਤੋਂ ਜੋ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ ਉਹ 'ਐਕਸ ਵਾਪਰਨ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ' ਕਿਸਮ ਦੇ ਵਾਕਾਂ ਵਿਚ ਹੈ:
'ਖੜ੍ਹਨਾ', 'ਬੈਠਣਾ', 'ਪੈਣਾ' ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਾਲਾ ਪੂਰਨ ਵਰਤਮਾਨ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਪੂਰਨ ਚੱਲ ਰਿਹਾ
ਪੂਰਨ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਪੂਰਨ ਵਿੱਚ ਮੀ- ਅਗੇਤਰ ਜੋੜ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
ਨਾਂਹਵਾਚਕ (ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਮਿਲਦਾ ਹੈ) ਨ- ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ: ਨ ਮੀਕਰਦੇ ਅਮ 'ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹਾਂ'।
ਇਹ ਕਾਲ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿਚ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਜਿਵੇਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਚਾਲੂ ਪੂਰਨ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉੱਪਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵਾਕਾਂ 'ਮੈਂ ਇਕ ਘੰਟੇ ਤੋਂ ਉਸ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ' ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਨਹੀਂ ਵਰਤਮਾਨ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਜੋ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਜਾਂ ਨਿਰੰਤਰ ਵਾਪਰ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ:
ਇਕ ਹੋਰ ਆਮ ਵਰਤੋਂ ਜੋ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ ਉਹ ਹੈ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨਾ ਜੋ ਹੁਣ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਰਥਾਤ ਇਹ 'ਮੈਂ ਇਹ ਕਰਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ' ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ:
ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪਰਿਣਾਮੀ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ:
ਪੂਰਨ ਪ੍ਰਗਤੀਮੂਲਕ
ਪੂਰਨ ਚੱਲ ਰਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਗਤੀਮੂਲਕ ਰੂਪ ਵੀ ਬੋਲਚਾਲ ਦੀ ਫਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਿਰਫ ਅਨਯ ਪੁਰਖ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ:
ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਿਣਾਮੀ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ (ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਪਦਾ ਸੀ... '), ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਕਾਂ ਵਿਚ ਜਿਸ ਵਿਚ ਬੁਲਾਰਾ ਉਸ ਬਾਰੇ ਖ਼ਬਰ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਵਾਕ ਵਿੱਚ:
ਪੂਰਨ ਅਤਿਪੂਰਨ
ਅਤਿਪੂਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪੂਰਨ ਵਰਜਨ ( 'ਡਬਲ ਪੂਰਨ' ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਬੂਦਮ ਨੂੰ ਅਤਿਪੂਰਨਬੂਦੇ ਅਮ ਨਾਲ ਬਦਲ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਗੈਰ-ਪਰਿਣਾਮੀ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਇਸ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਪਰਿਣਾਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ:
ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਇੱਕ ਖਾਸ ਉਦਾਹਰਣ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ:
ਭਵਿੱਖਤ ਕਾਲ
ਭਵਿੱਖਤ ਕਾਲ ਇਨਫਿਨਟਿਵ ਸਟੈੱਮ ਦੇ ਸਮਾਨ ਇਨਫਿਨਟਿਵ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਰੂਪ, ਕਿਰਿਆ خواجه ਖ਼ਾਹਮ 'ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ' ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੋਲਚਾਲ ਵਾਲੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿਚ ਇਹ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕਦੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਕਸਰ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਨਾਲ (ਖ਼ਾਸਕਰ ਗਤੀ ਦੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ) ਵਰਤਮਾਨ ਕਾਲ ਵਰਤ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
ਹਾਂਵਾਚਕ ਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਪੜਨਾਵੀਂ ਅੰਤ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਖ਼ਾਹਮ ਕਰਦ। ਨਾਂਹਵਾਚਕ ਨਖ਼ਾਹਮ ਕਰਦ 'ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ', ਵਿੱਚ ਜ਼ੋਰ ਨ- ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਭਵਿੱਖਤ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸਧਾਰਣ ਅਤੇ ਚਾਲੂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੋਈ ਭਵਿੱਖ ਪੂਰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਪੂਰਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ (ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ 'ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵਾਂਗਾ') ਫ਼ਾਰਸੀ ਜਾਂ ਤਾਂ ਭਵਿੱਖ ਸਧਾਰਣ ਜਾਂ ਬੋਲਚਾਲ ਵਿਚ ਪੂਰਨ ਸਧਾਰਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ:
ਬੋਲਚਾਲ ਵਾਲੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿਚ ਭਵਿੱਖਤ ਨੂੰ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਇਕ ਰੂਪ ਜਿਸਦਾ ਸ਼ਬਦੀ ਅਰਥ ਹੈ 'ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ' ਦੀ ਵਰਤੋਂ 'ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਕਰਨ ਹੀ ਵਾਲਾ ਹੈ' ਦੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ:
ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਲਈ ਕਰਾਰ ਅਸਤ (ਇੰਤਜਾਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ) ਤਸਮੀਮ ਦਾਰਮ (ਮੇਰਾ ਮਨਸ਼ਾ ਹੈ) ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਵਾਕੰਸ਼ ਵੀ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਬਜੰਕਟਿਵ ਲੱਗਦਾ ਹੈ :
ਵਰਤਮਾਨ ਕਾਲ ਅਕਸਰ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਖ਼ਾਸਕਰ ਗਤੀ ਜਾਂ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ। ਅਸਪਸ਼ਟਤਾ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕਿਰਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਦੀ ਵੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ:
ਵਰਤਮਾਨ ਸਬਜੰਕਟਿਵ
ਵਰਤਮਾਨ ਸਬਜੰਕਟਿਵ ਪੜਨਾਂਵੀ ਅੰਤਾਂ ਨਾਲ ਵਰਤਮਾਨ ਸਟੈੱਮ ਦੇ ਨਾਲ ਅਗੇਤਰ بـ ਬੇ- ਲਾ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਨ ਬੇਨਵੀਸਮ 'ਸ਼ਾਇਦ ਮੈਂ ਲਿਖਾਂ'। ਜਦੋਂ ਕਿਰਿਆ ਦਾ ਸਵਰਓ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਬਦਲ ਕੇ ਬੋ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ-:
ਜਦ ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਅਗੇਤਰਬੇ - ਕਈ ਵਾਰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ چکار کنم ਚੇਕਾਰ ਕੋਨਮ? 'ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?'
ਨਾਂਹ ਵਾਚਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਗੇਤਰ ਬੇ- ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ: ਨਕੋਨਮ 'ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ,। ,
ਕਿਰਿਆ بودن 'ਹੋਣਾ' ਦਾ ਵਰਤਮਾਨ ਸਬਜੰਕਟਿਵ باشمਬਾਸ਼ਮ ਹੈ, ਅੰਤ ਉੱਪਰ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਰਿਆ داشتن 'ਕੋਲ ਹੋਣਾ' ਦਾ ਵਰਤਮਾਨ ਸਬਜੰਕਟਿਵ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪੂਰਨ ਸਬਜੰਕਟਿਵ داشته باشمਦਾਸ਼ਤੇ ਬਾਸ਼ਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਰਤਮਾਨ ਸਬਜੰਕਟਿਵ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਆਮ ਹੈ। ਇਹ ਉਦੋਂ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਕੋਈ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੇਗੀ ਜਾਂ ਕੀ ਕੋਈ ਸਥਿਤੀ ਸਚ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ
ਇਹ ਅਨਿਸਚਿਤ ਸੰਬੰਧਕ ਉਪਵਾਕਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ:
ਸਬਜੰਕਟਿਵ ਦੀ ਵਰਤੋਂਕ਼ਬਲ ਅਜ਼ ਇਨਕੇ 'ਪਹਿਲਾਂ ...' (ਭਵਿੱਖ ਜਾਂ ਅਤੀਤ ਦਾ), ਤਾ 'ਜਦ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ...' (ਸਿਰਫ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲਈ), ਤਾ 'ਇਸਲਈ': ਵਰਗੇ ਵਾਕੰਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ:
ਇਹ 'ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ', 'ਮੈਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ', 'ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ', 'ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ' ਵਰਗੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ, ਅਤੇ ਅਸਿੱਧੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਨਫਿਨਟਿਵ ਦੀ ਥਾਂ ਵੀ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ :
ਪੂਰਨ ਸਬਜੰਕਟਿਵ
ਪੂਰਨ ਸਬਜੰਕਟਿਵ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਕਿਰਦੰਤ ਨਾਲਬਾਸ਼ਮ ਜੋੜ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸ਼ੰਕਾ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਵਾਲੀ ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੀ ਘਟਨਾ ਜਾਂ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੈ:
ਇਹ ਇੱਛਾਵਾਂ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
ਨਾਂਹਵਾਚਕ ਨ- ਲਾਕੇ ਬਣਦਾ ਹੈ : ਨਕਰਦੇ ਬਾਸ਼ਮ 'ਇਹ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ'।
ਹੁਕਮੀ
ਹੁਕਮੀ (ਕਮਾਂਡ) ਸਬਜੰਕਟਿਵ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਸਿਵਾਏ ਇਸਦੇ ਕਿ ਮਧਮ ਪੁਰਖ ਇੱਕਵਚਨ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ:
ਨਾਂਹਵਾਚਕ ਵਿੱਚ ਅਗੇਤਰ ਬੇ- ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ : ਨਨਿਵੀਸ! 'ਨਾ ਲਿਖੋ!'.
ਕਿਰਿਆਦਾਸ਼ਤਨ 'ਕੋਲ ਹੋਣਾ' ਦਾ ਹੁਕਮੀ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪੂਰਨ ਸਬਜੰਕਟਿਵ ਰੂਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ:
ਆਪਟੇਟਿਵ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਲਾਸੀਕਲ ਫਾਰਸੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਪਟੇਟਿਵ ਮੂਡ ਕਈ ਵਾਰ ਆਮ ਫਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਰਤਮਾਨ ਸਟੈੱਮ ਵਿੱਚ ਆਦ ਜੋੜ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ, ਇਸ ਕਾਰਕੀ ਅੰਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਬੋਲ ਚਾਲ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਰੂਪ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿਹਰਚੇ ਬਾਦਾ ਬਾਦ (هرچه بادا باد) 'ਚਾਹੇ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋ ਜਾਵੇ' ਅਤੇਦਸਤ ਮਰੀਜ਼ਾਦ (دست مريزاد) ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ ਤੇ 'ਉਹ ਹੱਥ ਨਾ ਡੁੱਲੇ [ਜੋ ਇਸ ਵਿੱਚ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ]', ਭਾਵ 'ਵਧੀਆ ਕੀਤਾ'।
ਕਰਮਣੀ ਵਾਚ
ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿਚ ਸਾਕਰਮਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਦਨ 'ਬਣਨਾ'  ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਾਲ 'ਪੂਰਨ ਕਿਰਦੰਤ' ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਕਰਮਣੀ ਵਾਚਕ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਨਾਮੇ ਨਵਿਸ਼ਤੇ (ਨ) ਸ਼ੁਦੇ ਅਸਤ 'ਚਿੱਠੀ (ਨਹੀਂ) ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ' ਨਾਮੇ ਨਵਿਸ਼ਤੇ ਖ਼ਾਹਦ ਸ਼ੁਦ 'ਚਿੱਠੀ ਲਿਖੀ ਜਾਵੇਗੀ'
ਸਬਜੰਕਟਿਵ ਵਿੱਚ, ਅਗੇਤਰਬੇ- ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਨਾਮੇ ਬਾਯਦ ਨਵਿਸ਼ਤੇ ਸ਼ਵਦ ਚਿੱਠੀ ਅਵਸ਼ ਲਿਖੀ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ'
ਸੰਯੁਕਤ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿਚ, ਹਲਕੀ ਕਿਰਿਆ ਕਰਦਨ ਨੂੰ ਹਟਾ ਕੇ ਸ਼ੁਦਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਛਾਪ ਕਰਦਨ ਤੋਂ ਛਾਪਣ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਆਗਹੀ ਦੀਰੂਜ਼ ਛਾਪ ਸ਼ੁਦ 'ਚਿੱਠੀ ਕੱਲ੍ਹ ਛਾਪੀ ਗਈ ਸੀ'
ਆਕਰਮਕ, ਸਾਕਰਮਕ ਅਤੇ ਕਾਰਣਕ
ਇੰਗਲਿਸ਼ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਫਾਰਸੀ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸਾਕਰਮਕ (ਕਰਮ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ) ਜਾਂ ਆਕਰਮਕ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਫ਼ਾਰਸੀ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਕਾਰਕੀ ਨਿਸ਼ਾਨ (enclitic), را ਰਾ, ਕਿਸੇ ਨਿਸ਼ਚਤ ਪ੍ਰਤੱਖ ਕਰਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ:
ਇਕ ਆਕਰਮਕ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਕਾਰਕੀ ਕਿਰਿਆ ਵਿਚ ਬਦਲ ਕੇ ਇਕ ਸਾਕਰਮਕ ਵਿਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਵਰਤਮਾਨ ਸਟੈੱਮ ਵਿਚ -ਆਨ- (ਅਤੀਤ ਕਾਲ ਵਿਚ -ਆਂਦ- ) ਜੋੜ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ:
ਅਜਿਹੇ ਵੀ ਮਾਮਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਥੇ ਇੱਕ ਕਾਰਣਕ ਕਿਰਿਆ ਇੱਕ ਸਾਕਰਮਕ ਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ:
ਕਾਰਣਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਲਾਭਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਪਰ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ
ਬੋਲਚਾਲ ਦੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿਚ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਆਮ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿਚ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਅਤੇ ਆਨ ਅਤੇ ਆਮ ਉਨ ਅਤੇ ਉਮ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ. ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਉਦਾਹਰਣ ਹਨ:
ਸੰਯੁਕਤ ਕਿਰਿਆਵਾਂ
ਸੰਯੁਕਤ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹਲਕੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਹਨ:
کَردَن ਕਰਦਨ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ:
فِکر کَردَن ਫ਼ਿਕਰ ਕਰਦਨ ਅਤੇ گِریه کَردَن ਗਿਰੀਏ ਕਰਦਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹਨ - پنداشتن ਪਿੰਦਾਸ਼ਤਨ ਅਤੇ گریستن ਗੇਰਿਸਤਨ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਾਹਿਤਕ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਹਾਇਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ
ਫਾਰਸੀ ਵਿਚ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ:
ਅਸਿੱਧੇ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਕਾਲ
ਜੇ ਦੂਜੀ ਕਿਰਿਆ ਮੁੱਖ ਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੂਸਰੀ ਕਿਰਿਆ ਲਈ ਪੂਰਨ ਕਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਆਮ ਹੈ:
ਹਾਲਾਂਕਿ ਜੇ ਤੱਥ ਨਿਸਚਤ ਹੈ ਤਾਂ ਅਤਿਪੂਰਨ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਜੇ ਦੂਜੀ ਕਿਰਿਆ ਕੇਵਲ ਤੱਥ, ਜਾਂ ਇੱਛਾ ਜਾਂ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੇ ਬਿਆਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਿਰਫ ਕਿਸੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਬਜੰਕਟਿਕ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
ਕਿਤਾਬ ਸੂਚੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿਆਕਰਣ
ਰਾਵਾਲੀ
ਰਾਵਾਲੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Ravali) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਤੇਲਗੂ, ਤਾਮਿਲ, ਕੰਨੜ, ਮਲਿਆਲਮ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਾਇਦ ਸੁਭਕੰਕਸ਼ਾਲੂ, ਪੇਲੀ ਸੰਦਾਦੀ, ਵਿਨੋਦਮ ਅਤੇ ਮਰਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕੈਰੀਅਰ
1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਰਾਵਲੀ ਲਈ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ ਘਟਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਸ ਦੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਦੋ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ, ਪਾਰਥੀਬਨ ਦੇ ਉਲਟ ਕਾਂਗੇਯਾਨ ਕਾਲਈ, ਅਤੇ ਅੱਬਾਸ ਦੇ ਉਲਟ ਨਿਨੈਥਲੇ ਵੀ ਅਚਾਨਕ ਰੁਕ ਗਏ ਸਨ। ਨਾਗਲਿੰਗਮ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੌਰਾਨ, ਰਾਵਲੀ ਨੂੰ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਭੁਗਤਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਨਦੀਗਰ ਸੰਗਮ ਨੂੰ ਕੇਸ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਕੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਿਜੇਕਾਂਤ ਨੇ ਨਿਪਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਰਾਵਲੀ ਨੇ ਨੀਲੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ 9 ਮਈ 2007 ਨੂੰ ਸਾਰਥ ਪੈਲੇਸ ਫੰਕਸ਼ਨ ਹਾਲ, ਕੋਂਡਾਪੁਰ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਂ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਧੀ ਮਈ 2008 ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਧੀ ਦਾ ਜਨਮ ਜੁਲਾਈ 2018 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਚੱਕ ਚੌਧਰੀਆਂ
ਚੱਕ ਚੌਧਰੀਆਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇ E5 (ਖਾਨੇਵਾਲ ਰੋਡ) 'ਤੇ ਤਹਿਸੀਲ ਦੁਨੀਆਪੁਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੋਧਰਾਂ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਝੋਕਵਾਲਾ
ਝੋਕਵਾਲਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਦੇ ਲੋਧਰਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਲੋਧਰਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸੁਰਮਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਰਾਇਕੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਜਿਰ ਰਾਜਪੂਤ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵਸਤੀ ਝੋਕ ਆਲਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਧਰਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ
ਕਸ਼ੀਦਣਾ
ਕਸ਼ੀਦਣਾ ਅਸ਼ੁੱਧ ਘੋਲਕ ਵਿੱਚੋ ਸ਼ੁੱਧ ਘੋਲ ਇਸ ਵਿਧੀ ਰਾਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ ਦੋ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਵਿਧੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਤਰਲ ਦਾ ਉਬਾਲ ਦਰਜਾ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਤਰਲ ਤੋਂ ਵਾਸ਼ਪ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਸ ਦੀ ਕਈ ਵਿਧੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਸਧਾਰਨ ਕਸ਼ੀਦਣ, ਅੰਸ਼ਿਕ ਕਸ਼ੀਦਣਾ, ਭਾਫ਼ ਕਸ਼ੀਦਣਾ, ਖਲਾਅ ਕਸ਼ੀਦਣਾ, ਕਣਾਂ ਦਾ ਕਸ਼ੀਦਣਾ ਆਦਿ।
ਲਾਭ
ਇਸ ਵਿਧੀ ਰਾਹੀ ਅਲਕੋਹਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਰਲਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਸ਼ਰਣ
ਕਾਨੁਮ ਪੋਂਗਲ
ਕਾਨੁਮ ਪੋਂਗਲ ਜਾਂ ਕੰਨਮ ਪੋਂਗਲ ( காணும் பொங்கல்  ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਪੋਂਗਲ ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਚੌਥਾ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਦਿਨ ਹੈ। ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ 17 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਨਾਮ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਲਈ ਖਾਸ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਦੂਜੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਕਾਨੂਮ ਪੋਂਗਲ ਦੇ ਦਿਨ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਮਹਾਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤਾਮਿਲ ਲੇਖਕ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਤਿਰੂਵੱਲੂਵਰ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਤਿਰੂਵੱਲੂਵਰ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤਿਰੂਕੁਰਲ ਲਿਖਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਦੇ ਦਿਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਥੈਂਕਸਗਿਵਿੰਗ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਾਨਮ ਪੋਂਗਲ ਵਿਆਹ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਬੰਧਨ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ ਹੈ
ਨਾਮਕਰਨ ਅਤੇ ਜਸ਼ਨ
ਕਾਨੂਮ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਦੇਖਣਾ ਅਤੇ ਦੇਖਣਾ'। ਕਾਨੂਮ ਪੋਂਗਲ ਆਰਾਮ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਦਾ ਦਿਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਪਰਿਵਾਰਕ ਯਾਤਰਾਵਾਂ, ਪਿਕਨਿਕਾਂ, ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ਮੁਕਨੁਮਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਸ਼ੁਭ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਕੰਨੂਮ ਪੋਂਗਲ ਦੇ ਦਿਨ ਨੂੰ ਵਰਜਿਨ ਪੋਂਗਲ ਜਾਂ ਕੰਨੀ ਪੋਂਗਲ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੰਨੀ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਕੁਆਰੀ/ਕੁੜੀ/ਅਣਵਿਆਹੀ ਕੁੜੀ ਹੈ। ਅਣਵਿਆਹੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਖੇਡ ਕੇ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਰੱਬ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਫਲ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੀਵਨ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੰਨੀ ਪੋਂਗਲ ਅਣਵਿਆਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਅਤੇ ਜਣਨ ਸ਼ਕਤੀ ਲਈ ਕਾਨੂਮ ਪੋਂਗਲ ਦੇ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਕਾਨੂਮ ਪੋਂਗਲ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਲਈ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਔਰਤਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਮਨਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਤਿਉਹਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰ
ਨਰਿੰਦਰਾ ਕੁਮਾਰ (ਪਹਾੜੀ ਯਾਤਰੀ)
ਕਰਨਲ ਨਰਿੰਦਰਾ "ਬੁੱਲ" ਕੁਮਾਰ, ਪੀ.ਵੀ.ਐਸ.ਐਮ., ਕੇ.ਸੀ., ਏ.ਵੀ.ਐਸ.ਐਮ., (ਨਰਿੰਦਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਨਮ 8 ਦਸੰਬਰ 1933) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਿਕ-ਪਹਾੜੀ ਯਾਤਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਸਫਲ ਐਵਰੈਸਟ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਉਪ-ਨੇਤਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ 1965 ਨੂੰ ਮਾਊਟ ਐਵਰੈਸਟ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਸਫ਼ਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਉਸ ਪਹਾੜੀ ਜਾਦੂ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੇ 1978 ਵਿੱਚ 45 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਲਈ ਤੇਰਮ ਕਾਂਗੜੀ, ਸਿਆਚਿਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਅਤੇ ਸਾਲਟੋਰੋ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਚਲਾਈ ਸੀ।   ਜੇ ਉਸਨੇ ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ ਨਹੀਂ ਚੜਾਈ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਸਿਆਚਿਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਸਾਰੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹੁੰਦੇ। ਇਹ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ 10000 km2, ਪਰ ਉਸਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸਿਆਚਿਨ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ, ਕੁਮਾਰ ਸੱਤ ਪਹਾੜ-ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ - ਪੀਰ ਪੰਜਾਲ ਸੀਮਾ, ਹਿਮਾਲਿਆ, ਜ਼ੰਸਕਾਰ, ਲੱਦਾਖ, ਸਾਲਟੋਰੋ, ਕਾਰਾਕੋਰਮ ਅਤੇ ਅਗਿਲ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਨਰਿੰਦਰ ਦਾ ਜਨਮ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਵਿੱਚ 1933 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਭਰਾ ਹਨ ਜੋ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਉਸਦੀਆਂ ਝੜਪਾਂ 1947 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ, ਜਦੋਂ ਨਰਿੰਦਰ ਨੇ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਕਾਊਟ ਜੰਬੇਰੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। 50 ਸਕਾਊਟਸ ਦੀ ਟੀਮ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਨਾਮੀ ਵਾਂਗ ਭੰਨ ਦਿੱਤਾ। "ਸਾਡੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ, ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ, ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੇ, ਇੱਕ ਝੰਡਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ," ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। "ਅਸੀਂ ਯੂਨੀਅਨ ਜੈਕ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਪਾ ਦਿੱਤਾ।" ਉਹ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੀਤ ਗਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਕਿਹੜਾ? ਇਸ ਲਈ ਸਿਰਫ ਟੁੱਟੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, "ਅਸੀਂ ਗਾਇਆ ... ਤੇਰਾ ਸਹਾਰਾ।" ਇੱਕ ਰਾਤ, ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ਇੰਜਣ ਅਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ, ਉਸਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਸਾਰੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਉਤਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਰਿੰਦਰ ਪਰਦੇਸੀ ਬੰਬੇ ਵਿੱਚੋ ਨਿਕਲ ਕੇ ਸ਼ਿਮਲਾ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ। ਨਰੇਂਦਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਮੇਜਰ ਕੇਆਈ ਕੁਮਾਰ 1985 ਵਿੱਚ ਮਾਊਂਟ ਐਵਰੈਸਟ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਪਰ 8,500 ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਫੌਜ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਪਰਬਤ
ਨਰਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ 1950 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੌਰਾਨ ਬਾਕਸਿੰਗ, ਰਾਈਡਿੰਗ ਅਤੇ ਸਾਈਕਲ-ਪੋਲੋ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਜੂਨ 1954 ਵਿੱਚ ਕੁਮਾਓਂ ਰਾਈਫਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਲੜਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਮੈਚ ਦੌਰਾਨ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਦੀ ਇੰਡੀਅਨ ਮਿਲਟਰੀ ਅਕੈਡਮੀ,  ਤੇ  ਬੁੱਲ '' ਦੀ ਉਪਹਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਕੈਡਿਟ, ਸੁਨੀਤ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਰੌਡਰਿਗਜ਼ ਸੀ, ਜੋ ਸੈਨਾ ਦੇ ਮੁੱਖੀ ਬਣਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਕੁਮਾਰ ਹਾਰ ਗਿਆ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਉਪਨਾਮ ਕਮਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ: "ਬੁੱਲ." ਉਪਨਾਮ "ਬੁੱਲ" ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਹ ਕਰਦਾ ਹੈ ਵਿੱਚ ਨਿਰਭਰਤਾ ਨਾਲ ਚਾਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪਹਾੜੀ ਬੰਧਨ ਦਾ ਜਨਮ ਉਦੋਂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਕਰਨਲ ਕੁਮਾਰ ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਮਾਉਂਟੇਨਿੰਗ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਤੇਨਜ਼ਿੰਗ ਨੌਰਗੇ ਨੂੰ ਮਿਲੇ। ਮਾਰਚ 1958 ਵਿਚ, ਨਰਿੰਦਰ ਨੇ ਸਫਲ ਆਰਮੀ ਅਤੇ ਨੇਵੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਮਾਉਂਟ ਤਕ ਕੀਤੀ। ਤ੍ਰਿਸੂਲ (23,360 ਫੁੱਟ) ਉਸਨੇ 1959 ਵਿੱਚ ਕਾਬਰੂ ਡੋਮ (21,780 ਫੁੱਟ) ਅਤੇ 1960 ਵਿੱਚ ਯੈਲੋ ਸੂਈ ਪੀਕ (22,480 ਫੁੱਟ) ਨੂੰ ਵੀ ਸਕੇਲ ਕੀਤਾ। ਉਹ 28,700 ਫੁੱਟ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਸੀ। 1960 ਵਿੱਚ ਮਾਉਂਟ ਐਵਰੈਸਟ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿਚ, ਮੌਸਮ ਦੇ ਅਸਮਾਨ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਵਾਪਸ ਮੁੜਨਾ ਪਿਆ। 1961 ਵਿਚ, ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਨੀਲਕੰਠ (21,644 ਫੁੱਟ) ਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਲਈ ਇੱਕ 5 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਸੰਮੇਲਨ ਤੋਂ ਉਤਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਕੁਮਾਰ ਠੰਡ ਦੇ ਕੱਟਣ ਕਾਰਨ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਅੰਗੂਠੇ ਗਵਾ ਬੈਠੇ ਅਤੇ ਸਿਖਰ ਤੋਂ 200 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ' ਤੇ ਬੰਦ ਹੋ ਗਏ। 1964 ਵਿਚ, ਉਹ ਨੰਦਾ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਸੀ। 1965 ਵਿਚ, ਉਹ ਇੱਕ ਟੀਮ ਦਾ ਉਪ-ਨੇਤਾ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ 9 ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੇ ਚੜ੍ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ। ਕੈਪਟਨ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਕੋਹਲੀ, ਜਿਸ ਨੇ 1965 ਦੇ ਐਵਰੈਸਟ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲਾ ਕਰੀਅਰ "ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ" ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮੌਂਟ ਬਲੈਂਕ (15,782 ਫੁੱਟ) ਨੂੰ ਵੀ ਤੋੜਿਆ, ਜੋ 1968 ਵਿੱਚ ਐਲਪਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ ਸੀ। 1970 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 23,997 ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਚੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਭੂਟਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੜਾਈ ਸੀ। ਕੁਮਾਰ ਨੇ 1976 ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚੋਂ ਕੰਗਚੇਂਜੰਗਾ ਤੇ ਵੀ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1933 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਮਰਸੀ ਕੁੱਟਨ
ਕਰੀਅਰ
ਮਿਹਰ ਦਾ ਜਨਮ ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਫਲਤਾ 1981 ਵਿੱਚ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਆਈ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਲੰਬੀ ਛਾਲ ਅਤੇ 4 x 400 ਮੀਟਰ ਰਿਲੇਅ ਵਿੱਚ ਡਬਲ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ 1982 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਲੰਬੀ ਛਾਲ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਨੇ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਵਿੱਚ 1983 ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਲੰਬੀ ਛਾਲ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਅੰਤਮ ਰਾਊਂਡ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਮਰਸੀ ਨੂੰ ਏਸ਼ੀਅਨ ਟ੍ਰੈਕ ਅਤੇ ਫੀਲਡ ਮਿਲਣੀ ਵਿਚ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਕੇਰਲਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਲੰਬੀ ਛਾਲ ਵਿਚ ਉਸਦੀ ਨਿੱਜੀ ਸਰਬੋਤਮ 6.29 ਮੀ. ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਆਖਰੀ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਸਪ੍ਰਿੰਟ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਅਤੇ 400 ਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ 1988 ਸਿਓਲ ਓਲੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚ 400 ਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਮਰਸੀ ਦਾ ਵਿਆਹ 400 ਮੀਟਰ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨ ਮੁਰਲੀ ਕੁਤਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਸੂਰਜ ਕੁਟਨ ਅਤੇ ਸੁਜੀਤ ਕੁਟਨ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ। ਮਰਸੀ ਅਤੇ ਮੁਰਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਤਮਗੇ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਰਤੀ ਐਥਲੈਟਿਕ ਜੋੜੇ ਸਨ। ਮੁਰਲਾਈ ਨੇ ਕੋਚ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਮਰਸੀ ਨੂੰ ਲੰਬੀ ਛਾਲ ਤੋਂ 400 ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ। ਮਰਸੀ ਅਤੇ ਮੁਰਲੀ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਟਾਟਾ ਸਟੀਲ, ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਇਸ ਵੇਲੇ ਕੋਚੀ ਵਿੱਚ "ਮਰਸੀ ਕੁਟਨ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਅਕੈਡਮੀ" ਚਲਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1960 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਉਲੰਪਿਕ ਅਥਲੀਟ
ਦੈਨਿਕ ਭਾਸਕਰ
ਦੈਨਿਕ ਭਾਸਕਰ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੀ- ਭਾਸ਼ਾਈ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖ਼ਬਾਰ ਹੈ ਜੋ ਦੈਨਿਕ ਭਾਸਕਰ ਸਮੂਹ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹੈ। ਆਡਿਟ ਬਿਊਰੋ ਆਫ ਸਰਕੁਲੇਸ਼ਨਜ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਦੀ ਸਰਕੂਲੇਸ਼ਨ ਦਾ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਚੌਥਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਭੋਪਾਲ ਵਿੱਚ 1958 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇਸਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਦੈਨਿਕ ਭਾਸਕਰ ਦੇ ਇੰਦੌਰ ਸੰਸਕਰਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਾਲ 1983 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅੱਜ ਦੈਨਿਕ ਭਾਸਕਰ ਸਮੂਹ ਹਿੰਦੀ, ਮਰਾਠੀ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਦੇ 65 ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ 12 ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਦੈਨਿਕ ਭਾਸਕਰ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ 1948 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।ਇਹ ਭੋਪਾਲ ਵਿੱਚ ਸੁਬਾਹ ਸਵੇਰੇ ਅਤੇ ਗਵਾਲੀਅਰ ਵਿੱਚ ਗੁੱਡ ਮੌਰਨਿੰਗ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1957 ਵਿਚ ਇਸ ਪੇਪਰ ਦਾ ਨਾਮ ਭਾਸਕਰ ਸਮਾਚਾਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਦੈਨਿਕ ਭਾਸਕਰ ਹਿੰਦੀ ਖ਼ਬਰ ਐਪ
ਜੂਨ 2017 ਵਿੱਚ ਦੈਨਿਕ ਭਾਸਕਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹਿੰਦੀ ਨਿਊਜ਼ ਐਪ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ- ਐਂਡਰਾਇਡ, ਆਈਓਐਸ ਅਤੇ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਉੱਤੇ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ।
ਸੰਸਕਰਣ
ਦੈਨਿਕ ਭਾਸਕਰ ਦੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ 'ਚ ਪੰਜ ਐਡੀਸ਼ਨ ਹਨ, ਇੱਕ ਐਡੀਸ਼ਨ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਚਾਰ ਐਡੀਸ਼ਨ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ, 12 ਐਡੀਸ਼ਨ ਰਾਜਸਥਾਨ, ਤਿੰਨ ਐਡੀਸ਼ਨ ਹਰਿਆਣਾ, ਚਾਰ ਐਡੀਸ਼ਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਚਾਰ ਐਡੀਸ਼ਨ ਬਿਹਾਰ ,ਤਿੰਨ ਐਡੀਸ਼ਨ ਝਾਰਖੰਡ ਅਤੇ ਇਕ-ਇਕ ਐਡੀਸ਼ਨ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਐਚਪੀ, ਉਤਰਾਖੰਡ, ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਚ ਹਨ।
ਸੁਨੀਤ ਚੋਪੜਾ
ਸੁਨੀਤ ਚੋਪੜਾ (24 ਦਸੰਬਰ 1941 – 4 ਅਪ੍ਰੈਲ 2023) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਆਗੂ ਸੀ। ਉਹ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਵਰਕਰਜ਼ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਸੰਯੁਕਤ ਸਕੱਤਰ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ) ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਕਮੇਟੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਸੀ ਅਤੇ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਐਸਐਫਆਈ ਦੇ ਬਾਨੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1980 ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਯੂਥ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਆਲ-ਇੰਡੀਆ ਖਜ਼ਾਨਚੀ ਰਿਹਾ ਅਤੇ 1984 ਵਿੱਚ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣਿਆ।
ਚੋਪੜਾ ਦਾ ਜਨਮ 24 ਦਸੰਬਰ 1941 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਕਲਾ ਆਲੋਚਕ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕਵੀ ਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਮਾਡਰਨ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਕੋਲੰਬਾ ਸਕੂਲ, ਦਿੱਲੀ, ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਜ਼ੇਵੀਅਰਜ਼ ਕਾਲਜ, ਕਲਕੱਤਾ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਹਾਲੈਂਡ ਪਾਰਕ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਸਕੂਲ ਆਫ ਓਰੀਐਂਟਲ ਐਂਡ ਅਫਰੀਕਨ ਸਟੱਡੀਜ਼, ਲੰਡਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰੀ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਰਿਹਾ। ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ। ਚੋਪੜਾ ਦੀ ਮੌਤ 4 ਅਪ੍ਰੈਲ 2023 ਨੂੰ 81 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2023 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1941
1936 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ
ਭਾਰਤ ਨੇ ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਰਲਿਨ ਵਿੱਖੇ ਹੋਏ 1936 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ 'ਚ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਇਹਨਾਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਹਾਕੀ 'ਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀਆਂ ਵਿਭਿੰਨ ਪ੍ਰਗਟਾਅ ਵਿਧੀਆਂ
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀਆਂ ਵਿਭਿੰਨ ਪ੍ਰਗਟਾਅ ਵਿਧੀਆਂ
ਲੋਕ ਗੀਤ
ਲੋਕਯਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਅ ਵਿੱਚ ਲੋਕਗੀਤ ਸੱਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਧੀ ਹੈ। ਇਹ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਗ ਹਨ। ਇਹ ਗੀਤ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਦੇ ਧੜਕਦੇ ਦਿਲਾਂ, ਪਲਸੇਟੇ ਮਾਰਦੇ ਵਲਵਲਿਆਂ ਤੇ ਚੂੰਢੀਆਂ ਭਰਦੀਆਂ ਉਮੰਗਾ ਦਾ ਚਿਤ੍ਰਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਆਪ ਮੁਹਾਰੇ ਮਨ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਅ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਕੌਮ ਦੀ ਧੁਰ ਅੰਦਰਲੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਅ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਜਾਤੀ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਵਾਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਲੋਕਗੀਤਾਂ ਦੀ ਪੁਰਾਤਨ ਵੰਨਗੀ ਬੋਲੀ ਜਾਂ ਟੱਪਾ ਹੈ। ਲੋਕਗੀਤਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਰੂਪ ਮਾਹੀਆ, ਢੋਲਾ, ਥਾਲ, ਕਿੱਕਲੀ, ਲੋਰੀਆਂ, ਅਲਾਹੁਣੀਆਂ, ਵੈਣ, ਕਾਵਿ ਕਥਾਵਾਂ, ਦੋਹੜੇ, ਡੋਹੇ, ਝੁਮਾਰ, ਸਿੱਠਣੀਆਂ, ਲੰਮੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ, ਵਿਆਹ ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਆਦਿ ਦੇ ਲੰਮੇ ਗੀਤ ਆਦਿ। ਲੋਕ ਗੀਤ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਮਰਨ ਤੱਕ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਰਚੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਭਿਅਚਾਰਾਂ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਝਲਕਦੀ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।ਲੋਕਗੀਤਾਂ ਦੀਆਂ ਵੰਨਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋਰੀਆਂ, ਸੁਹਾਗ, ਘੋੜੀਆਂ, ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਭ ਗੀਤ, ਤੀਆਂ ਤੇ ਤ੍ਰਿੰਞਣਾਂ ਦੇ ਗੀਤ, ਵਾਢੀਆਂ ਦੇ ਗੀਤ, ਗੋਡੀਆਂ ਦੇ ਗੀਤ, ਜਵਾਨੀ ਤੇ ਪਿਆਰ ਦੇ ਗੀਤ, ਵਿਆਹ ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਤੇ ਮੇਲੇ 1 ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਗੀਤ, ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਗੀਤ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਲੋਕ ਕਥਾ
ਲੋਕਯਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਨਿਵੇਕਲੀ ਪਛਾਣ ਤੇ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਲੋਕ ਕਥਾ, ਪੰਜਾਬੀ, ਭਾਤਰੀ ਕਥਾ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਸਾਮੀ ਕਥਾ ਪਰੰਪਰਾ ਆਪਣੇ ਵੱਖਰੇ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦੀ ਹੈ।ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਕਥਾ ਦੇ ਸਮਾਨਾਰਥਕ ਕਈ ਸ਼ਬਦ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਹਨ। ਕਹਾਣੀ, ਵਾਰਤਾ, ਕਿੱਸਾ, ਬਾਤ ਆਦਿ। ਲੋਕ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦਾ ਤੱਤ ਭਾਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਿੱਖਿਆ, ਉਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਨਸੀਹਤ ਦੇਣਾ, ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਨੋਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬਿਰਤਾਂਤ ਜੁਗਤਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਅਜੀਬ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਪਰਿਪੇਖ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਨਿਰਭੈ ਜੋਧਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਮਿਆਂ ਨਾਲ ਸਮੋ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀ ਲੋਕ ਮਨ ਦੀ ਤਰਜਮਾਨੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਨੀਤੀ ਕਥਾਵਾਂ ਇਹਨਾਂ ਜੁਗਤਾਂ ਦਾ ਹੀ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਪਾਸਾਰ ਹਨ। ਨੀਤੀ ਕਥਾਂ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਦੇਸ਼ਾਤਮਕ ਕਥਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਾਨਵੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਜੁਗਤਾਂ ਜਾਂ ਨੈਤਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਬਿਰਤਾਂਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ । ਦੰਦ ਕਥਾ ਮਿੱਥ ਅਤੇ ਸਾਧਾਰਨ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਦੰਦ ਕਥਾ ਦਾ ਆਰੰਭ ਕਿਸੇ ਤੱਥ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰ ਮਿਥਿਕ ਤੱਤ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਅੰਦਰ ਦੰਦ ਕਥਾ ਅਤਿਅੰਤ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਕਥਾ ਰੂਪ ਰਿਹਾ।
ਲੋਕ ਗਾਥਾ ਵੀ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਕਾਵਿਮਈ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਡਾ. ਸਤੇਂਦਰ ਅਨੁਸਾਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗਾਥਾਵਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਯਥਾਰਥਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬਿੰਦੂ ਤੇ ਉਸਾਰੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹੋਣ, ਉਹ ਲੋਕ ਗਾਥਾ ਕਹਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਡਾ. ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਥਿੰਦ ਅਨੁਸਾਰ ਗਾਥਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਸੰਗੀਤਕ ਕਾਵਿ ਕਥਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੀਰਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨਾਮੇ ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਪ੍ਰਸੰਗ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਾਕੇ ਬੜੀ ਸਾਦੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਨਾਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਤੋਂ ਚਲਿਆ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਲੋਕ ਗਾਥਾ ਵੀ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਕਾਵਿਮਈ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਡਾ. ਸਤੇਂਦਰ ਅਨੁਸਾਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗਾਥਾਵਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਯਥਾਰਥਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬਿੰਦੂ ਤੇ ਉਸਾਰੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹੋਣ, ਉਹ ਲੋਕ ਗਾਥਾ ਕਹਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਡਾ. ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਥਿੰਦ ਅਨੁਸਾਰ ਗਾਥਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਸੰਗੀਤਕ ਕਾਵਿ ਕਥਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੀਰਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨਾਮੇ ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਪ੍ਰਸੰਗ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਾਕੇ ਬੜੀ ਸਾਦੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਨਾਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਤੋਂ ਚਲਿਆ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ
ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼
'ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼' ਸ਼ਬਦ ਮਾਨਵੀ ਜੀਵਨ ਅੰਦਰ ਅਨੇਕਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਹੈ। ਅਟੱਲ ਜਾਂ ਦ੍ਰਿੜ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼, ਅੰਧ -ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਅਤੇ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਇਸੇ ਧਾਰਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਹਨ। ਉਂਜ ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵੀ ਵਹਿਮਾਂ-ਭਰਮਾਂ ਵਰਗੀ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮੇਰਾ ਭਰਮ ਭੁਲੇਖਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ,ਤਾਂ ਹੀ ਕਿਸੇ ਵਹਿਮ-ਭਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਕੁੱਝ ਪੱਛਮ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਵਹਿਮ-ਭਰਮ ਵਾਂਗ ਅਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਅਤਾਰਕਿਕ ਨਿਰਣੈ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਕਈ ਵਾਰ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਕਿਸੇ ਪੂਰਨ ਜਾਂ ਅੰਸ਼ਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੱਥ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਿੱਤਰ ਪੂਜਾ, ਜਠੇਰਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਭੂਮੀਏ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਖਵਾਜੇ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਦੇਵ ਪੂਜਾ, ਬੁੱਤ ਪੂਜਾ ਕਰਨਾ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਲੋਕ ਨਿਸ਼ਚੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜੇ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਉੱਤੇ ਘਰ ਦੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਫਸਲ ਬਾੜ੍ਹੀ ਉੱਤੇ ਭਾਰੀ ਸੰਕਟ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਪੂਜਾ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕਰਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ
ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਅ ਦੇ ਵਿੱਚ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦਾ ਵੀ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਆਪਣੇਂ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ ਹਨ। ਰੀਤਾਂ ਲੋਕਾਚਾਰ ਦਾ ਹੀ ਰੂਪ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਖਸ ਦੀ ਸਮਾਜ ਨੁਕਤਾਚੀਨੀ ਤਾਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਸਮਾਜਿਕ ਅਪਰਾਧ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਕਰੋਪੀ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਡੇਰੀ ਸਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਹਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵੱਧ ਜਾਂ ਘੱਟ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ।
ਰੀਤਾਂ ਜਾਂ ਰਸਮਾਂ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਰਮ ਕਾਂਡ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਰਥਾਤ ਕਿਸੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਅਵਸਰ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਭਾਉਣਾ, ਰਸਮ ਅਖਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਰਸਮਾਂ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਗਰਭ ਸੰਸਕਾਰ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਰਭ ਦੇ ਤੀਜੇ, ਪੰਜਵੇਂ ਜਾਂ ਸੱਤਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਇੱਕ ਰਸਮ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਿੱਠਾ ਬੋਹੀਆ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਪੱਲੇ ਕੁੱਝ ਅਨਾਜ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਾਰਨਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਨਾਜ ਇਸਤਰੀ ਤੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਬਦਰੂਹਾਂ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇਗਾ। ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਗੁਰਤੀ ਦੀ ਰਸਮ, ਨਾਂ ਰੱਖਣ ਦੀ ਰਸਮ, ਚੌਂਕੇ ਚੜਾਉਣ ਆਦਿ ਰੀਤੀਆਂ ਤੇ ਰਸਮਾਂ ਹਨ। ਬੱਚੇ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹੋਣ ਤੇ ਦਸਤਾਰਬੰਦੀ ਮੁੰਡਨ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਨੇ ਵੀ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ ਹਨ।
ਲੋਕ ਨਾਟਕ
ਲੋਕ ਨਾਟਕ ਲੋਕ ਧਾਰਾ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਗ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਲੋਕ ਕਲਾ ਦੋਹਾਂ ਨਾਲ ਹੈ। ਅੱਜ ਤੋਂ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕ ਨਾਟ ਵੀ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇਗਾ| ਲੋਕ ਨਾਟ ਲੋਕਯਾਨ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਰੂਪ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕ ਰੰਗ ਸ਼ੈਲੀ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕ-ਪਿੜ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲਿਖਤੀ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਅਲਿਖਤੀ ਵੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਾਸ ਲੀਲ੍ਹਾ, ਰਾਮਲੀਲਾ, ਨਕਲਾਂ, ਸਾਂਗ, ਗਿੱਧਾ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਲੋਕ ਧਰਮ
ਲੋਕਯਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਗਟਾਅ ਵਿਧੀ ਲੋਕ ਧਰਮ ਵੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਧਰਮ ਦੀ ਆਧਾਰਸ਼ਿਲਾ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਹਨ ਤੇ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਗ ਹਨ। ਆਦਿ ਮਨੁੱਖ ਜਦੋਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਉਹ ਕੁਦਰਤੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਸੂਰਜ, ਅੱਗ, ਚੰਦ,ਤਾਰੇ ਤੇ ਹੋਰ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਤੋਂ ਬੜਾ ਭੈ ਭੀਤ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਕਰੋਪੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਆਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਪੱਕਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਬਣ ਗਿਆ ਕਿ ਜੋ ਕੰਮ ਉਹ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਉਹ ਪੂਜਾ, ਅਰਦਾਸ ਅਤੇ ਸੱਖਣਾ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹਨਾਂ ਪਰਾਸਰੀਰਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ - ਵੱਖ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਮਨਾਉਣ, ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਜਾਂ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਦੇ ਵੱਖ - ਵੱਖ ਪੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ
ਲੋਕਯਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਅ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਰੋਲ ਹੈ। ਕਲਾ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਲੱਛਣ ਸੁਹਜ ਸੁਆਦ ਪੈਦਾ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ-ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਮਿੱਟੀ, ਜਾਂ ਧਾਂਤ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਾਗਜ਼ ਦੀਆਂ ਭੰਬੀਰੀਆਂ ਤੇ ਰੰਗ ਕਾਗਜ਼ੀ ਫੁੱਲਾਂ ਤੱਕ ਅਨੇਕ ਵੰਨਗੀਆਂ ਸਮਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਰਤਨਾਂ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਮੀਨਾਕਾਰੀ ਦਾ ਕਮਾਲ ਵੀ ਸ਼ੁਮਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਮੜੇ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਾਰੀਗਰ ਵੀ ਲੋਕ-ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਤਨਾ ਹੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਤਨਾ ਦਸਤਕਾਰੀ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕਾਰੀਗਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਡਾ. ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਥਿੰਦ ਨੇ ਵੀ ਹੱਥ ਸ਼ਿਲਪ ਦੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੁਨਰਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕ ਧੰਦਿਆਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਡਾ. ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਲੋਕ ਕਲਾ ਰਵਾਇਤਾਂ ਤੇ ਮਨੌਤਾਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਨਿੱਖਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਆਈ ਹਰ ਨਵੀਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਮੂਲ ਪੈਟਰਨ ਉੱਤੇ ਕੁੱਝ ਪ੍ਰਭਾਵ ਜਰੂਰ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਲੋਕ ਕਲਾ ਨੂੰ ਸੰਵਾਰਨ, ਨਿਖਾਰਨ ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਨ ਵਿੱਚ ਭਾਵੇਂ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਸੁਆਣੀਆ ਨੇ ਤਾਂ ਲੋਕ-ਕਲਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਲਕਸ਼ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।
ਲੋਕ ਕਲਾ ਵੀ ਸਮਾਜਿਕ ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਤਾਂ ਦੇ ਤਬਦੀਲ ਹੋਣ ਨਾਲ ਅਕਸਰ ਬਦਲਦੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗਹਿਣਿਆਂ ਉੱਤੇ ਚੰਨ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤਾਂ ਉੱਕਰੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ।ਪਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੇਵ-ਪੂਜਾ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਵੇਲ ਬੂਟਿਆਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨੇ ਮੱਲ ਲਈ। ਉਪਯੋਗੀ ਕਲਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸੂਖਮ ਤੇ ਭਾਵਾਤਮਕ ਲੋਕ-ਕਲਾ ਦਾ ਵੀ ਬੋਲਬਾਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੰਧਾਂ ਉੱਪਰ ਦੇਵ –ਚਿੱਤਰ, ਗੁਰੂ-ਪੀਰਾਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਇਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਕਲਾ ਮੰਨ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਬਾਜੀਗਰ ਜਦੋਂ ਅੱਗ ਦੇ ਕੜੇ ਵਿੱਚ ਛਾਲ ਮਾਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਕਿਸੇ ਕਲਾਤਮਿਕ ਹੁਨਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ।
ਲੋਕ ਨ੍ਰਿਤ
ਦੂਜੀਆਂ ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੋਕ ਨ੍ਰਿਤ ਵੀ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਦਾ ਸਹਿਜ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹਨ। ਲੋਕ ਨ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਭਾਵੇਂ ਸਰੀਰਕ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰ ਜਿਸਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਰੂਹ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਰੂਹਾਨੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਜਦੋਂ ਵਜੂਦ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਨੱਚਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਲੋਕ ਕਲਾ ਦਾ ਹੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਨ੍ਰਿਤਾ ਵਿੱਚ ਗਿੱਧਾ, ਭੰਗੜਾ, ਸੰਮੀ, ਝੁੰਮਰ, ਲੁੱਡੀ ਤੇ ਕਿੱਕਲੀ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗਿੱਧਾ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਨਾਚ ਹੈ। ਉਹ ਹਰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਮੌਕੇ ਤੇ ਗਿੱਧਾ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਬੋਲੀ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਤੇ ਫਿਰ ਤਾਲ ਤੇ ਉਹ ਨੱਚਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਕਈ ਸਾਂਗ ਉਤਾਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਭੰਗੜਾ ਮਰਦਾਵਾ ਨਾਚ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਢੋਲ ਦੇ ਡਗੇ ਤੇ ਨੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਜਣਾ ਬੋਲੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਢੋਲ ਦੇ ਤਾਲ ਤੇ ਬਾਕੀ ਭੰਗੜਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਨਾਚ ਹੌਲੀ ਤਾਲ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਫਿਰ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਝੁੰਮਰ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਂਦਲਬਾਰ ਦੇ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਲੋਕ ਨਾਚ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਚ ਦੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਭੰਗੜੇ ਵਾਲੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਪਰ ਭੰਗੜੇ ਵਾਂਗ ਢੋਲ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।ਝੁੰਮਰ ਦੇ ਗੀਤ ਲੰਮੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸੰਮੀ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਦਾ ਨਾਚ ਹੈ । ਇਹ ਸਾਂਦਲ ਬਾਰ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਨੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ
ਵਰੁਣ ਧਵਨ
ਵਰੁਣ ਧਵਨ (ਜਨਮ 24 ਅਪ੍ਰੈਲ 1987) ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ। ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਡੇਵਿਡ ਧਵਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਉਸ ਨੇ ਨੌਟਿੰਘਮ ਟਰੈਂਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬਿਜਨਸ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ 2010 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ 'ਮਾਈ ਨਾਮ ਇਜ਼ ਖ਼ਾਨ' ਵਿੱਚ ਕਰਣ ਜੌਹਰ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਕਰਣ ਜੌਹਰ ਦੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ 'ਸਟੂਡੈਂਟ ਆਫ਼ ਦ ਈਅਰ' ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ 'ਬੈਸਟ ਡੈਬਿਊ ਮੇਲ' ਲਈ ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਮਿਲੀ।
ਵਰੁਣ ਨੇ 'ਹੰਪਟੀ ਸ਼ਰਮਾ ਕੀ ਦੁਲਹਨੀਆ' (2014) ਅਤੇ ਡਾਂਸ ਫਿਲਮ 'ਏ ਬੀ ਸੀ ਡੀ-2' (2015) ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕਰਕੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਅਪਰਾਧ ਥ੍ਰਿਲਰ ਬਦਲਾਪੁਰ (2015) ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਐਕਸ਼ਨ ਡਰਾਮਾ ਦਿਲਵਾਲੇ (2015), ਅਪਰਾਧ ਡਰਾਮਾ ਡਿਸ਼ੂਮ (2016), ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ ਬਦਰੀਨਾਥ ਕੀ ਦੁਲਹਨੀਆ (2017) ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ।
ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ
ਵਰੁਣ ਧਵਨ ਦਾ ਜਨਮ 24 ਅਪ੍ਰੈਲ 1987 ਨੂੰ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਡੇਵਿਡ ਧਵਨ ਅਤੇ ਕਰੁਨਾ ਧਵਨ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। । ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ, ਰੋਹਿਤ, ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਐੱਚ. ਆਰ. ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ ਐਂਡ ਇਕਨੋਮਿਕਸ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਐਚ ਐਸ ਸੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਧਵਨ ਕੋਲ ਨੌਟਿੰਘਮ ਟਨੈਂਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਤੋਂ ਬਿਜਨਸ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਅਭਿਨੈ ਕੈਰੀਅਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਨੇ 2010 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ 'ਮਾਈ ਨਾਮ ਇਜ਼ ਖ਼ਾਨ' ਵਿੱਚ ਕਰਣ ਜੌਹਰ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਫਿਲਮੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ
2012 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਜੌਹਰਾ ਦੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ 'ਸਟੂਡੈਂਟ ਆਫ਼ ਦ ਈਅਰ' ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿਧਾਰਥ ਮਲਹੋਤਰਾ ਅਤੇ ਆਲਿਆ ਭੱਟ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। 2014 ਵਿੱਚ ਧਵਨ ਦੀਆਂ ਦੋ ਫਿਲਮਾਂ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਪਹਿਲੀ ਕਾਮੇਡੀ ਫਿਲਮ 'ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਹੀਰੋ' (2014) ਸੀ, ਜੋ ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮ ਕੰਡੀਰੀਗਾ ਦੀ ਰੀਮੇਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਲਾਜੀ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ ਫਿਲਮ 'ਹੰਪਟੀ ਸ਼ਰਮਾ ਕੀ ਦੁਲਹਨੀਆ' (2014) ਕੀਤੀ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਆਲਿਆ ਭੱਟ ਅਤੇ ਸਿਧਾਰਥ ਸ਼ੁਕਲਾ ਨੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ 'ਦਿਲਵਾਲੇ ਦੁਲਹਨੀਆ ਲੇ ਜਾਏਂਗੇ' (1995) ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਰਾਘਵਨ ਦੀ ਅਪਰਾਧ ਥ੍ਰਿਲਰ ਬਦਲਾਪੁਰ (2015) ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ, ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਜਿਸਦੇ 15 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਜੈ, ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਜਿਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ 'ਬੈਸਟ ਐਕਟਰ ਮੇਲ' ਲਈ ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਮਿਲੀ। ਉਸ ਨੇ ਅਗਲੀ ਫਿਲਮ ਸ਼ਰਧਾ ਕਪੂਰ ਨਾਲ 'ਏ ਬੀ ਸੀ ਡੀ-2'ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਇੱਕ ਡਾਂਸਰ ਸੁਰੇਸ਼ ਮੁਕੰਦ ਦਾ ਅਸਲੀ ਜੀਵਨ ਪਾਤਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ 2012 ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਹਿੱਪ ਡਾਂਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਅਗਲੀ ਐਕਸ਼ਨ ਡਰਾਮਾ ਫਿਲਮ ਦਿਲਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਦੀ ਭੂਮੀਕਾ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਜੋਲ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤੀ ਸਨੇਨ ਵੀ ਸਨ।
ਉਸ ਨੇ ਅਗਲੀ ਫਿਲਮ ਡਿਸ਼ੂਮ (2016) 'ਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਰੋਹਿਤ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜਿਸ' ਚ ਜਾਨ ਅਬ੍ਰਾਹਮ ਅਤੇ ਜੈਕਲਿਨ ਫ਼ਰਨਾਂਡਿਜ਼ ਸਨ। 2017 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਲਿਆ ਨਾਲ ਅਗਲੀ ਫਿਲਮ 'ਬਦਰੀਨਾਥ ਕੀ ਦੁਲਹਾਨੀਆ' ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ 'ਹੰਪਟੀ ਸ਼ਰਮਾ ਕੀ ਦੁਲਹਨੀਆ' (2014) ਦਾ ਦੂਜਾ ਭਾਗ ਸੀ। ਜਨਵਰੀ 2017 ਤੋਂ, ਉਸ ਨੇ ਕਾਮੇਡੀ ਫਿਲਮ 'ਜੁੜਵਾ 2' ਲਈ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 1997 ਦੀ 'ਜੁੜਵਾ-2' ਦਾ ਸੀਕਵਲ ਹੈ। ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨਾਲ ਜੈਕਲਿਨ ਫ਼ਰਨਾਂਡਿਜ਼ ਅਤੇ ਤਾਪਸੀ ਪੰਨੂ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣਗੀਆਂ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਅਦਾਕਾਰ
ਭਾਈ ਵਸਤੀ ਰਾਮ
ਭਾਈ ਵਸਤੀ ਰਾਮ ( 1708-1802) ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਿੱਖ ਭਾਈ ਬਲਾਕਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਦਵਾਈਆਂ ਤੇ ਹਿਕਮਤ ਦਾ ਮੁਤਾਲਿਆ ਕਰਨ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਸੀ। ਭਾਈ ਬਲਾਕਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਲਹੌਰ ਜਾ ਕੇ ਘਰ ਵਸਾਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਭਾਈ ਵਸਤੀ ਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ਫਾ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਛੇਤੀ ਹੀ ਫੈਲ ਗਈ। ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਊੱਤਰਾਰਧ ਵਿੱਚ ਲਹੌਰ ਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਭੰਗੀ ਸਰਦਾਰ ਬਸਤੀ ਰਾਮ ਤੌਂ ਅਕਸਰ ਦਵਾ-ਦਾਰੂ ਕਰਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਸਲਾਹ ਲਈ ਆਂਉਦੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।1799 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲਹੌਰ ਤੇ ਭੰਗੀ ਸਰਦਾਰਾਂ ਤੌਰ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਵੀ ਭਾਈ ਵਸਤੀ ਰਾਮ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕਦਰਦਾਨ ਸੀ । ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਭਵਿੱਖ ਬਾਣੀਆਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੱਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ ਕਿ ਸਦਾ ਸਫਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਟੂਆ ਕਦੀ ਖਾਲ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।ਭਾਈ ਵਸਤੀ ਰਾਮ ਦਾ ਇਸ ਕਾਰਨ ਲਹੌਰ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਰਸੂਖ਼ ਸੀ।ਇਹ ਗੱਲ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਭਾਈ ਵਸਤੀ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਲਹੌਰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰਵਾਰ ਸੰਮਨ ਬੁਰਜ ਕੋਲ ਇਸ ਲਈ ਉਸਾਰੀ ਸੀ ਤਾਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੈਵੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਲਹੌਰ ਸ਼ਹਿਰ ਰਾਵੀ ਦੇ  ਪਾਣੀ ਦੀ ਮਾਰ ਤੋਂ ਬਚਿਆਂ ਰਹੇ।ਅੱਜ ਤੱਕ ਰਾਵੀ ਦਰਿਆ ਨੇ ਇਸ ਕਾਰਨ ਆਪਣਾ ਰੁਖ ਬਦਲ ਲਿਆ ਦਸਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਡੇਰੇ ਤੌਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਹ ਅਸਥਾਨ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੀ ਸਮਾਧ ਬਣਾਈ ਗਈ ਜਿਸ ਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਕਸਰ ਆਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ ਭਸੀਣ ਦੀ ਲੜਾਈ ਜਿੱਤ ਕੇ ਲਹੌਰ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਭਾਈ ਵਸਤੀ ਰਾਮ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਦਾ ਫਲ ਸੀ।
ਭਾਈ ਵਸਤੀ ਰਾਮ ਦੀ ਢਾਬ ਤੇ ਹੋਰ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰਿਟਨੀ ਐਂਡਰਿਊਜ਼
ਬ੍ਰਿਟਨੀ ਐਂਡਰਿਊਜ਼ (ਜਨਮ 13 ਅਗਸਤ, 1973) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਡਾਂਸਰ, ਪੌਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਕਲੱਬ ਡੀਜੇ ਹੈ। 2008 ਵਿੱਚ, ਐਂਡਰਿਊਜ਼ ਏਵੀਐਨ ਹਾਲ ਆਫ਼ ਫੇਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਈ।
ਕੈਰੀਅਰ
left|thumb|ਬ੍ਰਿਟਨੀ ਐਂਡਰਿਊਜ਼ thumb|ਬ੍ਰਿਟਨੀ ਐਂਡਰਿਊਜ਼ ਏਵੀਐਨ ਅਵਾਰਡ ਦੌਰਾਨ(2005) ਇਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਡਾਂਸਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਮਿਲਵਾਕੀ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਪੁਰਸ਼ ਰਸਾਲੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਛਪਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਦਾ ਮੇਲ ਜੇਨਾ ਜੇਮਸਨ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੇ 1995 ਵਿੱਚ ਬਾਲਗ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀਜਦੋਂ ਇਸਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਜੇਨਾ ਨਾਲ ਹੋਈ ਤਾਂਉਸ ਸਮੇਂ ਇਹਜਮਾਇਕਾ.ਵਿੱਚ ਹਲਸਟਰ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਲਈ ਫੋਟੋ ਸ਼ੂਟ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।
ਪਛਾਣ
2007 ਵਿੱਚ ਐਂਡਰਿਊਜ਼ ਨੂੰ ਦ ਟਿਆਰਾ ਬੈਂਕਸ ਸ਼ੋਅ ਦੇ ਇੱਕ ਐਪੀਸੋਡ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਇਸਨੇ ਵੈਬਕੈਮ ਕੁੜੀਆਂ, ਨਾਲ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1973 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਪੌਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸੋਲਾਪੁਰੀ ਚਾਦਰ
ਇੱਕ ਸੋਲਾਪੁਰ ਚਾਦਰ (ਲਿਖਤ: "ਸੋਲਾਪੁਰ ਕੰਬਲ"), ਇੱਕ ਸੂਤੀ ਕੰਬਲ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਦੇ ਸੋਲਾਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਕੰਬਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਹੈਂਡ ਲੂਮ ਦੁਆਰਾ ਪਰ ਹੁਣ ਜੈਕਵਾਰਡ ਮਸ਼ੀਨ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਲੱਖਣ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊਤਾ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੋਲਾਪੁਰੀ ਚਾਦਰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਸੋਲਾਪੁਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਉਤਪਾਦ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸੰਕੇਤ (ਜੀਆਈ) ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਸੋਲਾਪੁਰ ਆਪਣੇ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਉਦਯੋਗ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਦੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸਪਿਨਿੰਗ ਮਿੱਲਾਂ ਸਨ। ਸੋਲਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੈਂਡਲੂਮ ਬੁਣਾਈ ਉਦਯੋਗ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਪੇਸ਼ਵਾ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਛੋਟੇ ਸੁਤੰਤਰ ਕਾਰੀਗਰ ਜੁਲਾਹੇ ਸਨ। ਹਰ ਇੱਕ ਕਾਰੀਗਰ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਲੂਮ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਭਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਪਰਿਵਾਰ ਕੰਮ ਦੀ ਇਕਾਈ ਸੀ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਜੁਲਾਹੇ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੰਗਾਈ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਸਨ। 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਫੈਕਟਰੀ ਦੇ ਉਭਾਰ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਹੈਂਡ-ਲੂਮ ਬੁਣਾਈ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਸੰਗਠਨ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸੋਲਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਦਮਸ਼ਾਲੀ ਬੁਣਕਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਕਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਸੋਲਾਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਚਾਦਰਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।