cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ
ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਰਾਸਤ
ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀ ਵੈਸ਼ਨਵਵਾਦ ਪਰੰਪਰਾ ਲਈ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਰਿੰਦਾਵਨ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋਵਰਧਨ, ਗੋਕੁਲ, ਨੰਦਗਾਂਵ, ਬਰਸਾਨਾ, ਮਥੁਰਾ ਅਤੇ ਭੰਡਿਰਵਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਥਾਨ ਰਾਧਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੂਜਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰਾਧਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਲੱਖਾਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਵਰਿੰਦਾਵਨ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਹਰ ਸਾਲ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਨੇੜਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬ੍ਰਜ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਆਮ ਨਮਸਕਾਰ ਜਾਂ ਵਧਾਈਆਂ ਰਾਧੇ ਰਾਧੇ ਹਨ ਜੋ ਦੇਵੀ ਰਾਧਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਵਰਿੰਦਾਵਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੀਤ ਹੈ, ਜੋ ਹਿੰਦੂ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਸਮਰਾਟਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੰਧੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 16 ਵੀਂ ਅਤੇ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੰਦੂ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਹੈ।
ਸਮਕਾਲੀ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚੋਂ, ਵਲਭਚਾਰੀਆ, ਗਿਆਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਵਰਿੰਦਾਵਨ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ 84 ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ 'ਤੇ ਪ੍ਰਵਚਨ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਨੰਗੇ ਪੈਰੀਂ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ੮੪ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪੁਸ਼ਤੀਮਾਰਗ ਬੈਥਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਹੀ ਇਹ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ, ਉਹ ਹਰ ਸਾਲ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਵਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਿੰਦਾਵਨ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁਸ਼ਤੀਮਾਰਗ ਦੇ ਗਠਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ।
ਵਰਿੰਦਾਵਨ ਦਾ ਸਾਰ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੁਆਚ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਚੈਤੰਨਿਆ ਮਹਾਪ੍ਰਭੂ ਦੁਆਰਾ ਦੁਬਾਰਾ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਾਲ 1515 ਵਿੱਚ, ਚੈਤੰਨਿਆ ਮਹਾਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਵਰਿੰਦਾਵਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਗੁਆਚੇ ਹੋਏ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਸੀ।
ਪਿਛਲੇ 250 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਵਰਿੰਦਾਵਨ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਜੰਗਲਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਸਥਾਨਕ ਰਾਜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਡਿਵੈਲਪਰਾਂ ਦੁਆਰਾ। ਜੰਗਲ ਦੇ ਢੱਕਣ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਬਾਕੀ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਹੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੋਰ, ਗਾਵਾਂ, ਬਾਂਦਰ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮੰਦਰ
ਰਾਧਾਰਾਣੀ ਦੀ ਧਰਤੀ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਅਤੇ ਮੰਦਰਾਂ (ਮੰਦਰਾਂ) ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰਾਧਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਲਗਭਗ 5000 ਮੰਦਰ ਹਨ। ਤੀਰਥ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ ਇਹ ਹਨ :
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with hAudio microformats ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਤੀਰਥ-ਅਸਥਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਰਾਸਤੀ ਸਹਿਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸਵੇਰਾ ਨਦੀਮ
ਸਵੇਰਾ ਨਦੀਮ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਨਦੀਮ ਪੰਜ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਬੋਤਮ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਲਈ ਲਕਸ ਸਟਾਈਲ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਸਵੇਰਾ ਨਦੀਮ ਦਾ ਜਨਮ 1974 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਸ਼ਾਹਿਦ ਨਦੀਮ, ਇੱਕ ਉੱਘੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਕਿਨਾਰਡ ਕਾਲਜ, ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ, ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਨਦੀਮ ਦਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਵੀ ਹੈ।
ਅਦਾਕਾਰੀ
ਸਵੇਰਾ ਨਦੀਮ ਨੇ 1989 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ' ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਡਰਾਮੇ, ਕਿਰਨ ਨਾਲ ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਡਰਾਮਾ ਸੀਰੀਅਲ ਇੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਨਦੀਮ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਨੌਕਰੀ ਪੀਟੀਵੀ ਅਤੇ ਜੀਓ ਟੀਵੀ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਟੈਲੀਫ਼ਿਲਮ ਕਾਲ 'ਤੇ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਪੀਟੀਵੀ 'ਤੇ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਡਰਾਮਾ ਕੁਰਬਤੋਂ ਕੇ ਸਿਲਸਿਲੇ ਦੇ 13 ਐਪੀਸੋਡਾਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1974
ਖੇਤਲਾ
ਖੇਤਲਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਦਿੜਬਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਦਿੜਬਾ-ਸੰਗਰੂਰ ਰੋਡ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਸਿੰਧੜਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰੇਖਾ ਮਿਸ਼ਰਾ
ਜੀਵਨ
ਮਿਸ਼ਰਾ ਦਾ ਜਨਮ ਲਗਭਗ 1986 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਫੌਜੀ ਪਰਿਵਾਰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ ਅੱਲਾਬਹਾਦ ਦੇ ਕੌਰੀਹਾਰ ਬਲਾਕ ਦੇ ਕਾਂਜੀਆ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਉਹ 2014 ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ ਫੋਰਸ (RPF) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਛਤਰਪਤੀ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਰੇਲਵੇ ਟਰਮੀਨਸ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਸਬ-ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ ਉਹਨਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਗਲੇ ਕਦਮ ਬਾਰੇ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਨ। 2018 ਤੱਕ ਉਸਨੇ ਸੈਂਕੜੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਸੀ ਜੋ ਮੁੰਬਈ ਭੱਜ ਗਏ ਸਨ। ਉਹ ਬਾਲੀਵੁਡ ਫਿਲਮ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਜਾਂ ਫੇਸਬੁੱਕ 'ਤੇ ਮਿਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਆਏ ਸਨ।
2018 ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ' ਤੇ ਜੈਨ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਾਮ ਨਾਥ ਕੋਵਿੰਦ ਦੁਆਰਾ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਭਵਨ (ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਭਵਨ) ਵਿਖੇ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰੀ ਮੇਨਕਾ ਸੰਜੇ ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦਿਨ ਲਗਭਗ ਤੀਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ 100,000 ਰੈਂਡ ਦਾ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਮਿਸ਼ਤਾ ਨੂੰ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ 100,000 ਰੈਂਡ ਨੇ NGO ਚਾਈਲਡਲਾਈਨ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਦਾਨ ਕੀਤੇ ਜੋ ਗੁੰਮ ਹੋਏ ਅਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਚੈਰਿਟੀ ਨੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੈਸੇ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਸਾਲ 10 ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਸਕੂਲੀ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਭੱਜਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986
ਝਾਰਖੰਡ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ
ਝਾਰਖੰਡ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਝਾਰਖੰਡ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਅਪਰਾਧ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਸਾਲ 1993 ਵਿੱਚ ਗਠਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਵਿਧਾਨਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਝਾਰਖੰਡ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਅਰਧ-ਨਿਆਇਕ ਸੰਸਥਾ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼
ਝਾਰਖੰਡ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਗਠਨ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਮਿਸ਼ਨ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਤਪੀੜਨ ਅਤੇ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੈ।
ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ:
ਰਚਨਾ
ਝਾਰਖੰਡ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਇੱਕ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਾਜ ਦਾ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਵਿਭਾਗ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਲਈ ਰੂਪ-ਰੇਖਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਨਖਾਹਾਂ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਸੋਧੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਕਲਿਆਣੀ ਸ਼ਰਨ ਝਾਰਖੰਡ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਹੈ। ਉਹ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ 3 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣਗੇ।
ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ
ਝਾਰਖੰਡ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਗਠਨ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ:
ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸੰਗਠਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕ
ਹਜ਼ੀਨ ਕਾਦਰੀ
ਹਜ਼ੀਨ ਕਾਦਰੀ ਜਾਂ ਹਾਜ਼ਿਨ ਕਾਦਰੀ (9 ਅਪ੍ਰੈਲ 1926 – 19 ਮਾਰਚ 1991) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ ਸੀ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਹਜ਼ੀਨ ਕਾਦਰੀ ਦਾ ਜਨਮ 9 ਅਪ੍ਰੈਲ 1926 ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ 'ਰਾਜਾ ਤਮੋਲੀ' ਵਿੱਚ ਬਸ਼ੀਰ ਅਹਿਮਦ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਗਰੀਬੀ ਕਾਰਨ ਉਹ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਹ 1947 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਸਥਾਪਿਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਅਜ਼ਮਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸੀ। ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੂੰ ਉੱਘੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਨਵਰ ਕਮਲ ਪਾਸ਼ਾ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ ਦੋ ਅੰਸੂ (1950) ਲਈ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਫਿਲਮੀ ਗੀਤ ਲਿਖਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਹਿੱਟ ਫ਼ਿਲਮ’ ਸਾਬਤ ਹੋਈ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਹਜ਼ੀਨ ਕਾਦਰੀ ਦੀ ਦੂਜੀ ਫਿਲਮ ਨਾਥ (1952) ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸਾਰੇ ਫਿਲਮੀ ਗੀਤ, ਫਿਲਮ ਦੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ, ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਲਿਖੇ ਸਨ। ਇਸ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ।
ਕਨ੍ਹਈਆ ਗੀਤ
ਕਨ੍ਹਈਆ ਗੀਤ ਪੂਰਬੀ ਰਾਜਸਥਾਨ ਪੱਟੀ ਵਿੱਚ ਪੇਂਡੂ ਲੋਕਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮੀਨਾ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਗੀਤ ਹੈ, ਜੋ ਘੇਰਾ-ਨੌਬਤ (ਘੇਰਾ-ਨੌਬਤ) ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਅਭਿਆਸ ਦੋ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਈਚਾਰਾ, ਭਾਈਚਾਰਾ, ਸਹਿਯੋਗ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਹਜ਼ੀਨ ਕਾਦਰੀ
ਮੌਤ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ
ਹਜ਼ੀਨ ਕਾਦਰੀ ਦੀ ਮੌਤ 19 ਮਾਰਚ 1991 ਨੂੰ ਹੋਈ ਸੀ।
ਕਨ੍ਹਈਆ ਗੀਤ
ਕਨ੍ਹਈਆ ਦੰਗਲ
ਕਨ੍ਹਈਆ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਲਈ 2 ਜਾਂ ਵੱਧ ਪਿੰਡ ਭਾਗ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ-ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸਮਾਗਮ ਨੂੰ ਕਨ੍ਹਈਆ ਦੰਗਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਨ੍ਹਈਆ ਗੀਤ ਵਿਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਾਗਮ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 2 ਜਾਂ 3 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਹਜ਼ੀਨ ਕਾਦਰੀ
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1">
ਕਨ੍ਹਈਆ ਗੀਤ
ਕਨ੍ਹਈਆ ਦੰਗਲ
ਸਮਾਗਮ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਿੰਡ ਵੱਲੋਂ ਭਾਗ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਪੱਤਰ ਭੇਜਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਕਾਗਜ ਬਿਜਨਾ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਪਿੰਡ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕਨ੍ਹਈਆ ਗੀਤ ਕਲਾਕਾਰ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਿੰਡ।
ਹਜ਼ੀਨ ਕਾਦਰੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1926 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1991 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਲੇਖਕ
ਕਨ੍ਹਈਆ ਗੀਤ
ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰ
ਇਹਨਾਂ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਸਵਾਈ ਮਾਧੋਪੁਰ, ਟੋਂਕ, ਕਰੌਲੀ, ਦੌਸਾ, ਭਰਤਪੁਰ, ਅਲਵਰ, ਜੈਪੁਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਹ ਗੀਤ ਮਾਧੋਪੁਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਪਿੰਡ, ਭਾਵ - ਸ਼ਫੀਪੁਰਾ, ਝੜੌਦਾ, ਸਿਰਸਾਲੀ, ਨਦੋਤੀ, ਦਿਵਸਿਆ, ਰਨੋਲੀ, ਚਕੇਰੀ, ਬਰਦਾਲਾ, ਸੋਪ, ਡੇਕਵਾ, ਜਾਡਵਾਟਾ। ਸੇਲੂ, ਨਿਨੋਨੀ, ਓਲਵਾੜਾ, ਖੰਡੀਪ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਮਹੱਤਵ
ਮੁੱਖ ਮਹੱਤਵ ਦੋ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਈਚਾਰਾ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਸਹਿਯੋਗ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ।
ਕੁੰਮੀ
ਕੁੰਮੀ ਇੱਕ ਲੋਕ ਨਾਚ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਅਤੇ ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਤਾਮਿਲ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਨੱਚਦੀਆਂ ਹਨ। ਨੱਚਣਾ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਰਲ ਹੈ, ਤਾਲ-ਬੱਧ ਤਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਜਾਂ ਢੋਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਨਾਲ। ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਨੱਚਣ ਵਾਲੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਾਢੀ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੁੰਮੀ ਅਕਸਰ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ "ਕੁਮੀ ਗੀਤ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਕਸਰ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੌਰਾਨ ਨੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਤਾਮਿਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਨੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁੰਮੀ ਗੀਤ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕੁਠਿਓਤਮ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਜੋੜ ਬਣ ਗਏ ਹਨ।
ਸ਼ਬਦ "ਕੁੰਮੀ" ਤਾਮਿਲ "ਕੋਮਾਈ" ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਤਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਨੱਚਣਾ ਅਤੇ ਇਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ।
ਕਾਲਬੇਲੀਆ
thumb| ਸੱਪ ਚਾਰਮਰਜ਼ 1868 ਕਾਲਬੇਲੀਆ ਰਾਜਸਥਾਨ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਥਾਰ ਮਾਰੂਥਲ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸੱਪ ਮਨਮੋਹਕ ਕਬੀਲਾ ਹੈ। ਨਾਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਹੈ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਲਬੇਲੀਆ ਕਬੀਲਾ
thumb| ਇੱਕ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਲੋਕ ਨਾਚ, ਕਾਲਬੇਲੀਆ ਕਾਲਬੇਲੀਆ ਰਿਸ਼ੀ ਕਾਨੀਫਨਾਥ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦਾ ਕਟੋਰਾ ਪੀਤਾ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪਾਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣ ਦੀ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਕਾਲਬੇਲੀਆਂ ਦੋ ਮੁੱਖ ਸਮੂਹਾਂ, ਡਾਲੀਵਾਲ ਅਤੇ ਮੇਵਾੜਾ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਕਾਲਬੇਲੀਆ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਥਾਂ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਵਾਇਤੀ ਕਿੱਤਾ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਫੜਨਾ ਅਤੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦਾ ਵਪਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੱਪ, ਕੁੱਤੇ, ਮੁਰਗੀਆਂ, ਘੋੜੇ, ਖੋਤੇ, ਸੂਰ ਅਤੇ ਬੱਕਰੀਆਂ ਪਾਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਨਾਚ ਦੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਪੇਰਾ ਅਤੇ ਜੋਗੀਰਾ, ਗੱਟੀਵਾਲਾ ਅਤੇ ਪੁਗੀਵਾੜਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਲਬੇਲੀਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਮੂਹ ਪਾਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਜਮੇਰ, ਚਿਤੌੜਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਉਦੈਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋਰ ਸਮੂਹ ਹਨ। ਉਹ ਖਾਨਾਬਦੋਸ਼ ਜੀਵਨ ਜਿਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ।
1972 ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਐਕਟ ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਾਲਬੇਲੀਆ ਨੂੰ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦੇ ਆਪਣੇ ਰਵਾਇਤੀ ਪੇਸ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਲਾ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਆਮਦਨ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਰੋਤ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਵਿਆਪਕ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਮੌਕੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ 'ਤੇ ਵੀ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਖਾਸ ਮੌਸਮ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਪਸ਼ੂ ਚਰਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਕਾਲਬੇਲੀਆ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਹਿੰਦੂ ਹਨ ਅਤੇ ਸੱਪ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਨਾਗ ਅਤੇ ਮਨਸਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ ਨਾਗ ਪੰਚਮੀ ਹੈ। ਕਾਲਬੇਲੀਆਂ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਹਨ। ਕਾਲਬੇਲੀਆ ਪੁਰਸ਼ ਅਪਦ੍ਰਵਿਆ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ। ਕਾਲਬੇਲੀਆ ਆਪਣੇ ਮੁਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸਸਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਦਫ਼ਨਾਉਂਦੇ ਹਨ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਾਕੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂਆਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹੈ)। ਲਾੜੇ ਨੂੰ ਲਾੜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਲਾੜੀ ਦੀ ਕੀਮਤ ਅਦਾ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲਾੜੇ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਈ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਲਬੇਲੀਆ ਨਾਚ
thumb| ਮਾਰੂਥਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੀ ਇੱਕ ਕਾਲਬੇਲੀਆ ਡਾਂਸਰ ਕਾਲਬੇਲੀਆ ਨਾਚ, ਇੱਕ ਜਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਾਲਬੇਲੀਆ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਚ ਅਤੇ ਗੀਤ ਕਾਲਬੇਲੀਆਂ ਲਈ ਮਾਣ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਪਛਾਣ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਬਦਲਦੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਇਸ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਡਾਂਸਰ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਕਾਲੀਆਂ ਸਕਰਟਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਹਨ ਜੋ ਨੱਚਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਹਨ, ਸੱਪ ਦੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਕੱਪੜਾ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਗਰਾਖੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰ ਦਾ ਕੱਪੜਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਓਧਾਨੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੇਠਲੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਨੂੰ ਲਹਿੰਗਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਕੱਪੜੇ ਮਿਸ਼ਰਤ ਲਾਲ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਢਾਈ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਪੁਰਸ਼ ਭਾਗੀਦਾਰ ਸੰਗੀਤਕ ਸਾਜ਼ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੁੰਗੀ, ਇੱਕ ਲੱਕੜੀ ਵਾਲਾ ਸਾਜ਼ ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਫੜਨ ਲਈ ਵਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਡਫਲੀ, ਬੀਨ, ਖੰਜਰੀ - ਇੱਕ ਤਾਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਜ਼, ਮੋਰਚੰਗ, ਖੁਰਾਲੀਓ ਅਤੇ ਢੋਲਕ ਜਿਸ ' ਤੇ ਨੱਚਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਡਾਂਸਰਾਂ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨਾਂ ਵਿੱਚ ਟੈਟੂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਧਾਗਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਕਢਾਈ ਵਾਲੇ ਗਹਿਣੇ ਅਤੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਤਾਲ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਾਂਸ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕਾਲਬੇਲੀਆ ਗੀਤ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਿਥਿਹਾਸ ਤੋਂ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਲੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਾਚ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਾਲਬੇਲੀਆ ਨੂੰ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਇਹ ਗਾਣੇ ਅਤੇ ਨਾਚ ਇੱਕ ਮੌਖਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ ਜੋ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਲਈ ਨਾ ਤਾਂ ਪਾਠ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਸਿਖਲਾਈ ਮੈਨੂਅਲ। 2010 ਵਿੱਚ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਕਾਲਬੇਲੀਆ ਲੋਕ ਗੀਤ ਅਤੇ ਨਾਚਾਂ ਨੂੰ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੁਆਰਾ ਇਸਦੀ ਅਟੁੱਟ ਵਿਰਾਸਤ ਸੂਚੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਜਮੇ ਨੂੰ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ
ਭਵਾਨੀਪੁਰ, ਬਿਹਾਰ
ਭਵਾਨੀਪੁਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਿਹਾਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅਰਰਾਜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਭਵਾਨੀਪੁਰ ਬੁਧੀ-ਗੰਡਕ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜੋ ਪਟਨਾ ਵਿਖੇ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਭਵਾਨੀਪੁਰ ਪੂਰਬੀ ਚੰਪਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਮੋਤੀਹਾਰੀ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 40 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ ਐਨਐਚ 28 ਮੋਤੀਹਾਰੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਵਾਲ਼ਾ ਰਸਤਾ ਹੈ। ਭਵਾਨੀਪੁਰ ਥਾਣਾ ਸੰਗਰਾਮਪੁਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਭਵਾਨੀ ਪੁਰ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਹਨ: - ਦੱਖਣੀ ਭਵਾਨੀ ਪੁਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਭਵਾਨੀ ਪੁਰ। ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੋਮੇਸ਼ਵਰ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਿਰ, ਅਰੇਰਾਜ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜੋ ਭਵਾਨੀਪੁਰ ਤੋਂ 15 ਮਿੰਟ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ। ਭਵਾਨੀ ਪੁਰ ਬਿਹਾਰ ਦੀ ਕੇਸਰੀਆ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਚੰਪਾਰਨ ਦੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਨਾਲ਼ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ
ਮਧੂਬਨੀ ਘਾਟ
ਮਧੂਬਨੀ ਘਾਟ ਮੋਤੀਹਾਰੀ, ਬਿਹਾਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਨਦੀ ਕਿਨਾਰੇ ਵੱਸਿਆ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਸਿਕਰਾਣਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵਸੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹਰੇ ਭਰੇ ਖੇਤ ਅਤੇ ਅੰਬਾਂ ਅਤੇ ਲੀਚੀ ਦੇ ਬਾਗ ਹਨ। thumb| ਮਧੂਬਨੀ ਘਾਟ, ਮੋਤੀਹਾਰੀ ਵਿਖੇ ਲੀਚੀ ਦੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਲੱਦਿਆ ਇੱਕ ਰੁੱਖ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਫਰਾਜ਼ੀਲ ਬਰਫ਼
thumb|250x250px| [[ਯੋਸੇਮਾਈਟ ਕ੍ਰੀਕ ਵਿੱਚ ਫਰਾਜ਼ੀਲ ਬਰਫ਼]] ਫ੍ਰਾਜ਼ਿਲ ਬਰਫ਼ ਢਿੱਲੇ, ਬੇਤਰਤੀਬੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਆਈਸ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਅਤੇ ਉਪ-ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਆਕਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਾਰ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੰਡਾਕਾਰ ਡਿਸਕ, ਡੈਂਡਰਾਈਟਸ, ਸੂਈਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਨਿਯਮਿਤ ਕੁਦਰਤ।    ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਖੁੱਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫਰਾਜ਼ੀਲ ਬਰਫ਼ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਪਾਣੀ ਇੱਕ ਗੜਬੜ ਵਾਲੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ, ਲਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਕਰੰਟਾਂ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗੜਬੜ ਕਾਰਨ ਪਾਣੀ ਦਾ ਕਾਲਮ ਸੁਪਰ ਕੂਲਡ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਵਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚਕਾਰ ਤਾਪ ਦਾ ਵਟਾਂਦਰਾ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਣੀ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਇਸ ਦੇ ਫ੍ਰੀਜ਼ਿੰਗ ਪੁਆਇੰਟ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਕੁਝ ਦਸਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ) °C ਜਾਂ ਘੱਟ)।  ਉਸ ਗੜਬੜ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਲੰਬਕਾਰੀ ਮਿਸ਼ਰਣ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੀ ਉਛਾਲ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਊਰਜਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਤੈਰਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦਾ ਹੈ। ਫ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਬਰਫ਼ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਵਾ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ, ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਠੰਡੀ ਹਵਾ ਵੀ ਇੱਕ ਸੁਪਰ ਕੂਲਡ ਪਰਤ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।  ਫ੍ਰਾਜ਼ਿਲ ਬਰਫ਼ ਲੀਡਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਅਤੇ ਪੌਲੀਨਿਆਸ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਾਤਾਵਰਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਬਰਫ਼ ਆਖਰਕਾਰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਇਕੱਠੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਰੀਸ ਆਈਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations
ਨੂਰਜਹਾਂ ਬੇਗਮ
ਨੂਰਜਹਾਂ ਬੇਗਮ (4 ਜੂਨ 1925 – 23 ਮਈ 2016) ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਟ੍ਰੇਲਬਲੇਜ਼ਰ ਸੀ। ਬੇਗਮ ਨੂੰ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ 2011 ਵਿੱਚ ਏਕੁਸ਼ੇ ਪਦਕ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬੇਗਮ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
ਕਰੀਅਰ
ਬੇਗਮ ਮੁਹੰਮਦ ਨਸੀਰੂਦੀਨ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸਓਗਤ ਅਤੇ ਬੇਗਮ ਮੈਗਜ਼ੀਨਾਂ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ। ਬੇਗਮ ਰੋਕੀਆ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੇਬੀ ਕਲਾਸ ਵਿਚ ਸਖਾਵਤ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ।
ਬੇਗਮ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਕ 20 ਜੁਲਾਈ 1947 ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਹਿਲੇ ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ, ਨੂਰਜਹਾਂ ਨੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਕਵਿੱਤਰੀ ਬੇਗਮ ਸੂਫੀਆ ਕਮਲ ਨੂੰ ਮੁੱਦਿਆਂ ਲਈ ਲਿਖਤਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ, ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚੁਣਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਬੇਗਮ ਦਾ ਵਿਆਹ ਰੋਕਨੁਜ਼ਮਾਨ ਖਾਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਬੇਟੀਆਂ ਫਲੋਰਾ ਨਸਰੀਨ ਖਾਨ ਅਤੇ ਰੀਨਾ ਯਾਸਮੀਨ ਸਨ। ਉਸਦੀ ਪੋਤੀ ਪ੍ਰਿਓਤਾ ਇਫਤੇਖਾਰ ਨੇ ਉਸਦੇ 91ਵੇਂ ਜਨਮਦਿਨ 'ਤੇ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ਬਣਾਈ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਹੈ "ਨੂਰਜਹਾਂ ਬੇਗਮ-ਇਤਿਹਾਸਰ ਕਿੰਗਬਦੰਤੀ ਨਾਰੀ।"
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2016 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1925
ਮਟਕੀ ਨਾਚ
thumb| ਜਲ ਮਹੋਤਸਵ 2016 ਵਿੱਚ ਮਟਕੀ ਡਾਂਸ ਮਟਕੀ ਨਾਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਡਾਂਸ ਹੈ ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖਾਸ ਮੌਕਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਆਹ, ਜਨਮਦਿਨ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਮਟਕੀ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਘੜਾ ਜਾਂ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਘੜਾ। ਇਸ ਨਾਚ ਵਿੱਚ, ਔਰਤਾਂ ਸਾੜੀਆਂ ਪਹਿਨਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਲਹਿੰਗਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਰਾਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਚ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਮੁੱਖ ਸਾਜ਼ ਢੋਲ ਹੈ। ਮਟਕੀ ਨਾਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਗੋਲ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਘੜੇ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਵੀ ਪਰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਪ-ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਡਾ ਅਤੇ ਖੜਾ ਨੱਚ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਚ
ਪੰਜਾਬੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਭੂਮਿਕਾ
ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਇੱਕ ਚਿੰਨ੍ਹਾਤਮਕ ਵਤੀਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਭਾਵੇਂ ਭਾਸ਼ਾਈ ਹੋਣ ਜਾਂ ਪਦਾਰਥਕ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਭਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਟੱਕਰ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਟੱਕਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਢਲਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪੈਦਾਵਾਰੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਾੜ ਪੈ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸਮਾਜ ਜਮਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
2) ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨਾਂ ਸਮੇਂ ਰਾਜਸੀ ਹਾਲਾਤ:
ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ  ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਡੂੰਘਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੁਲਾਮੀ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁੱਝ ਅਸਲੀ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤੇ।  ਸਦੀਆਂ ਦੀ ਲੰਬੀ ਗੁਲਾਮੀ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸੁਆਦ ਭੁਲਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਛੋਟੇ-ਮੋਟੇ ਰਾਜਸੀ ਆਗੂ ਜਨਤਕ ਮੁੱਖੀ ਤੇ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਰੇ ਹਾਕਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦਾ ਠੋਕਾ ਬਣਾ ਕੇ ਰਹਿ ਗਏ ਸਨ। ਇਨਾਮ ਜਾਗੀਹਾਂ ਆਦਿ ਨਿੱਜ ਸੁਆਰਥ ਨੇ ਸਭ ਫਰਜ਼ ਪੁਲਾ ਛੱਡੇ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨੇ ਜਨਤਾ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਪਾਈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ  ਬਾਬਰਵਾਣੀ  ਸੈਦਪੁਰ ਉੱਤੇ ਬਾਬਰ ਦੇ ਹੱਲੇ ਸਮੇਂ ਦੁਖੀ ਜਨਤਾ ਦੀ ਅਵਾਜ ਬਣੀ।
3) ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰਾਜਸੀ ਹਾਲਾਤ:
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖੇਤਰੀ ਪਾਰਟੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਮੱਧ ਵਰਗੀ ਜਮਾਤਾਂ ਦੇ  ਸੰਗਠਨ ਵਿੱਚੋਂ ਮੱਧ ਵਰਗੀ ਕਿਰਸਾਣੀ ਨੂੰ ਕਿਰਸਾਣੀ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਵਰਗਾਂ ਸਮੇਤ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਨਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਤੇ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਸਮਾਜ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਇਹ ਨਵੀਂ ਜਮਾਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਰਥਿਕ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਲਹਿਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਉਸਨੂੰ ਫਿਰਕੂ-ਲੀਹਾਂ ਉੱਪਰ ਵੰਡਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਪੰਜਾਬ ਅੱਜ ਸਰੇਆਮ ਭੁਗਤ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕਿਉਂਕਿ ਮੱਧ ਵਰਗੀ ਕਿਰਸਾਣੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਜੱਟ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਅਕਾਲੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਸਿੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਮੱਧ ਵਰਗੀ ਕਿਰਸਾਣੀ ਦੀਆਂ ਪੈਦਾਵਾਰੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਦੇਖਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਜਗੀਰੂ ਸੋਚ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ ਇਸ ਨਵੀਂ ਜਮਾਤ ਨੂੰ ਕੀ ਸੇਧ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸ ਨਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਿਰੋਧ ਹੀ ਜਗੀਰੂ ਸੋਚ ਨਾਲ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਚਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮਨਸੂਬੇ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਲਈ ਧਨਾਡ ਕਿਰਸਾਣੀ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1962 ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਿੱਖ ਮੱਧ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿੱਧ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਕੋਲੋ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਖੋਹੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੱਜ ਤੱਕ ਧਨਾਡ ਕਿਰਸਾਣੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਰਾਹੀਂ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਤਮਾਮ ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਗੁਰਦੁਆਰੇ, ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ, ਦਿਹਾੜੇ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਛਾਂਹ ਖਿੱਚੂ ਹਿੱਤਾਂ ਲਈ ਸਰੇਆਮ ਵਰਤਦੀ ਚੱਲੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੋ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਧਨੀ ਕਿਰਸਾਣੀ ਨੇ ਸਿੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਤੇ ਸਿੱਖ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਪਰ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖ ਸੰਪਰਦਾਇਕ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਉਤਸਾਹਿਤ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਹਕੂਮਤ ਵਿਰੋਧੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜਮਾਤੀ ਮੰਗਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਰੰਗਤ ਦੇ ਕੇ ਸਮੁੱਚੀ ਕਿਰਸਾਣੀ ਮੰਧ ਵਰਗੀ, ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਿੱਖ ਜਮਾਤ ਨੌਕਰਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਵਰਗ ਆਦਿ ਸਭ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜਗੀਰੂ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਪਰ ਇਕੱਠਿਆ ਕਰਕੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀ ਰਾਜਾਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਹੱਕ ਲੈਣ ਦੀ ਸਟਰੈਟਿਜੀ (ਰਣਨੀਤੀ) ਵੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੌਮੀ ਸਰਮਾਇਦਾਰੀ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਸਕਤੀ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਧਨੀ ਕਿਰਸਾਣੀ ਰਾਹੀਂ ਜਗੀਰੂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਤਕੜਿਆਂ ਕਰਨ ਦੀ ਪਾਲਿਸੀ ਹੀ ਹੈ।
ਉੱਪਰ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਜਿਸ ਨੇ ਕੇਂਦਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਨਵੀਂ ਮੱਧ ਵਰਗੀ ਜਮਾਤ ਨੂੰ ਖੜਿਆ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਵਕਤ ਖੁਦ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਸ ਜਮਾਤ ਦੇ ਖਾਸੇ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰਥ ਹੈ। ਕਾਂਗਰਸ ਜਿਸ ਨੇ ਜਮੀਨੀ ਸੁਧਾਰਾਂ ਮੁਰੱਬੇਬੰਦੀ ਵਿਕਾਸ ਸਕੀਮਾਂ, ਤਕਨੀਕੀ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਲਿਸੀਆਂ, ਲੋਕਰਾਜੀ ਅਦਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਸੋਚ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਨਵੀਂ ਜਮਾਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਠੋਸ ਨਿੱਤੀ ਸੀ। ਅੱਜ ਖੁਦ ਹੀ ਇਸ ਹੋਂਦ ਤੋਂ ਮਾਵਾਕਿਫ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਇਸ ਨਵੀਂ ਮੱਧ ਵਰਗੀ ਜਮਾਤ ਹੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਜਮਾਤ ਹੈ ਜੋ ਨਵੀਂ ਸੋਚ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਉਤਪਾਦਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਮੁੜ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਮੁਹੱਬਤ ਦੇ ਰਸ਼ਤੇ ਤੇ ਲਿਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦਾ ਅਜੋਕਾ ਮਾਹੌਲ ਇਸ ਗੱਲ ਲਈ ਨਾ ਖੁਸ਼ਗਵਾਰ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਜੋ ਹਲੇ ਫਿਰਕੂ, ਜਗੀਰੂ, ਉੱਪ-ਨਿਵੇਸ਼ਵਾਦੀ, ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰੀ, ਅਦਰਸ਼ਹੀਣ ਅਤੇ ਕਮਦਰਸ਼ੀ ਸੋਚ ਨਾਲ ਮਲੀਨ ਹਨ। ਕਿੰਜ ਮੱਧ ਵਰਗੀ ਜਮਾਤਾਂ ਦੇ ਸੰਗਠਨ ਨੂੰ ਸੇਧ ਦੇ ਸਕਣਗੀਆਂ? ਉਹ ਸੇਧ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਲੋਕਰਾਜੀ ਅਤੇ ਅਗਾਹਵਧੂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹੀ ਦੇ  ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਪਰੋਕਤ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਹੋਂਦ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਗਾਹਵਧੂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਤਕੜੇ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਅਜੋਕਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮਾਹੌਲ ਜੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਅਕਾਲੀਆਂ, ਕਾਂਗਰਸੀਆਂ ਅਤੇ ਜਨ ਸੰਘੀਆਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਦੇਣ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਇਸ ਜਲਨ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਕੱਢ ਸਕਦਾ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੁਨਰ ਸੰਗਠਨ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਲੋਕਰਾਜੀ, ਧਰਮ ਨਿਰਪੰਖ ਅਤੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੰਗਠਿਤ ਹੋਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਇਸ ਨਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਫਿਰਕੂ, ਜਗੀਰੂ ਅਤੇ  ਪਿਛਾਂਹ ਖਿੱਚੂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਜਹਦ ਨੂੰ ਸਹੀ ਅਗਵਾਈ ਦੇ ਸਕਣ। ਇਹ ਜਹਾਦ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਤਰੱਕੀ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਅਤੇ ਅਮਨ ਅਮਾਨ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮਾਰਗ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਜਹਾਦ ਕੇਵਲ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪੁਨਰ ਸੰਗਠਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
4) ਰਾਜਸੀ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਪੱਖ:
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਝਲਕ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਉਤਸਵਾਂ, ਮੇਲਿਆਂ ਤੇ ਜਨ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਰਾਜੀ ਕੀਮਤਾਂ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਉਤਸਵ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਦੇ ਹਰ ਕੋਈ ਵਸਨੀਕ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਤਸਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੱਖੜੀ, ਦੀਵਾਲੀ, ਦੁਸ਼ਹਿਰਾ, ਹੋਲੀ ਆਦਿ ਤਿਉਹਾਰ ਸਾਰੇ ਹੀ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਮਨਾਵੁਣ ਦੇ ਢੰਗ ਵਿੱਚ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੋਕ ਰਾਜੀ ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਹੈ। ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੱਖਾਂ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਲੋਕਰਾਜੀ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਅਹਿਮ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਰਾਜਨੀਤਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ, ਧਾਰਮਿਕ ਤੇ ਨੈਤਿਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਰਾਜੀ ਭਾਵ ਬੋਧ ਨੂੰ ਸੱਚੀ ਅਤੇ ਸੁੱਚੀ ਭਾਵਨਾ ਦੁਆਰਾ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ
ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ (ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼)
ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਿਤ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਵੱਡੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਖੇਤਰ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 1947 ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿਚਕਾਰ 1962 ਤੋਂ  ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਨੂੰ ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਗਿਲਗਿਤ-ਬਾਲਟਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਿਤ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਵਿਵਾਦ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਿਤ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਨਾਮ ਦੋ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ – ਜੰਮੂ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਰੋਤ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਨੂੰ "ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਕਸ਼ਮੀਰ" ("ਆਈਓਕੇ") ਜਾਂ "ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਕਸ਼ਮੀਰ" (IHK) ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸਰੋਤ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਧੀਨ ਖੇਤਰ ਨੂੰ "ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਕਸ਼ਮੀਰ" ("POK") ਜਾਂ "ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਕਸ਼ਮੀਰ" ("PHK") ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। "ਭਾਰਤ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਿਤ ਕਸ਼ਮੀਰ" ਅਤੇ "ਭਾਰਤੀ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਸ਼ਮੀਰ" ਅਕਸਰ ਨਿਰਪੱਖ ਸਰੋਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਾਜ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 370 ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਆਪਣਾ ਸੰਵਿਧਾਨ, ਝੰਡਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਜਾਂ ਜਾਇਦਾਦ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰ ਸਨ: ਹਿੰਦੂ-ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਜੰਮੂ ਖੇਤਰ, ਮੁਸਲਿਮ-ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ, ਅਤੇ ਬੋਧੀ-ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਲੱਦਾਖ । ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ ਜਾਰੀ ਰਹੀ ਅਤੇ 1987 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਵਾਦਿਤ ਰਾਜ ਚੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਗਾਵਤ ਜਾਰੀ ਰਹੀ।
ਟੌਪੋਗ੍ਰਾਫੀ
left|thumb|ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਟੌਪੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਨਕਸ਼ਾ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਅਤੇ ਜੰਮੂ ਖੇਤਰ ਲਈ ਦ੍ਰਿਸ਼ਮਾਨ ਉਚਾਈ ਦੇ ਨਾਲ। ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਕਈ ਘਾਟੀਆਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ, ਤਵੀ ਘਾਟੀ, ਚਨਾਬ ਘਾਟੀ, ਪੁੰਛ ਘਾਟੀ, ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਅਤੇ ਲਿਡਰ ਘਾਟੀ । ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ 100 km ਹੈ ਚੌੜਾ ਅਤੇ 15520.3 km2  ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ. ਹਿਮਾਲਿਆ ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਨੂੰ ਤਿੱਬਤੀ ਪਠਾਰ ਤੋਂ ਵੰਡਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੀਰ ਪੰਜਾਲ ਲੜੀ, ਜੋ ਵਾਦੀ ਨੂੰ ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਤੋਂ ਘੇਰਦੀ ਹੈ, ਇਸਨੂੰ ਹਿੰਦ-ਗੰਗਾ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਮੈਦਾਨ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਘਾਟੀ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਨਾਲ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਮੁੱਖ ਲੜੀ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਘਾਟੀ ਦੀ ਔਸਤ ਉਚਾਈ 1850 m ਹੈ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੈ, ਪਰ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਪੀਰ ਪੰਜਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਔਸਤ ਉਚਾਈ 10000 ft ਹੈ। । ਜੇਹਲਮ ਨਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਨਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚੋਂ ਵਗਦੀ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਜੰਮੂ ਖੇਤਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਹਾੜੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ, ਮੱਧ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ-ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਤੰਗ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਪੱਟੀ ਉਪਜਾਊ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਚਨਾਬ, ਤਵੀ ਅਤੇ ਰਾਵੀ ਜੰਮੂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਵਗਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਦੀਆਂ ਹਨ।
ਜਲਵਾਯੂ
ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਜਲਵਾਯੂ ਉਚਾਈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਦਲਦਾ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰਮ ਗਰਮੀਆਂ ਅਤੇ ਠੰਡੀਆਂ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਉਪ-ਉਪਖੰਡੀ ਜਲਵਾਯੂ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੌਨਸੂਨ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਖਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ, ਗਰਮੀਆਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁਹਾਵਣਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੌਨਸੂਨ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੀਰ ਪੰਜਾਲ ਦੇ ਲੀਵਰ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ, ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਰਖਾ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਗੜਬੜੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਰਦੀਆਂ ਠੰਡੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਪਮਾਨ ਸਬ-ਜ਼ੀਰੋ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਘਾਟੀ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ।
ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ
ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਦੋ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ 'ਤੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਹਨ: ਜੰਮੂ ਵਿਖੇ ਜੰਮੂ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਵਿਖੇ ਸ਼ੇਖ ਉਲ ਆਲਮ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, ਜੋ ਕਿ ਖੇਤਰ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਵੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ, ਮੁੰਬਈ, ਬੰਗਲੌਰ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਲਈ ਨਿਯਮਤ ਉਡਾਣਾਂ ਹਨ।
ਰੇਲਵੇ
thumb|ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਉੱਤਰੀ ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਅਧੀਨ ਜੰਮੂ-ਬਾਰਾਮੂਲਾ ਲਾਈਨ ਖੇਤਰ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਪੂਰਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਇਹ ਲਾਈਨ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਦੋ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਦੇਵੇਗੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਲਈ ਰੇਲ ਲਿੰਕ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗੀ।
ਰੋਡ
left|thumb|ਸੋਨਮਰਗ ਨੇੜੇ NH1 ਜੰਮੂ-ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ, NH44 ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ, ਦੋ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸੜਕ ਦੁਆਰਾ ਜੋੜਨ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਹਾਈਵੇਅ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ 1, 144, 144A, 444, 501, 701 ਅਤੇ 701A ਖੇਤਰ ਦੇ ਹੋਰ NH ਹਨ।
ਜਨਸੰਖਿਆ
2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 12,267,013 ਹੈ। ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਪ੍ਰਤੀ 1000 ਮਰਦਾਂ ਪਿੱਛੇ 889 ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਲਗਭਗ 924,485 (7.54%) ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਹੈ ਅਤੇ 1,275,106 (10.39%) ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲਿਆਂ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੁੱਜਰ, ਬਕਰਵਾਲ ਅਤੇ ਗੱਦੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜੰਮੂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹਨ।
ਧਰਮ
ਮੁਸਲਮਾਨ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਹਿੰਦੂ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਹੈ।
ਜੰਮੂ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿੰਦੂ (66%) ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੁਸਲਮਾਨ ਆਬਾਦੀ (30%) ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ। ਜੰਮੂ ਦੇ ਰਾਜੌਰੀ (63%), ਪੁੰਛ (90%), ਡੋਡਾ (54%), ਕਿਸ਼ਤਵਾੜ (58%) ਅਤੇ ਰਾਮਬਨ (71%) ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਕਠੂਆ (88%) ਵਿੱਚ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਬਣਦੇ ਹਨ। %), ਸਾਂਬਾ (86%), ਜੰਮੂ (84%) ਅਤੇ ਊਧਮਪੁਰ (88%) ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ। ਰਿਆਸੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਗਭਗ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1">
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ
ਪ੍ਰਭਸਿਮਰਨ ਸਿੰਘ
ਉਸਨੇ 7 ਦਸੰਬਰ 2018 ਨੂੰ 2018 ਏ.ਸੀ.ਸੀ. ਉਭਰਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਟੀਮ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਭਾਰਤ ਦੀ ਟੀਮ ਲਈ ਆਪਣੀ ਲਿਸਟ ਏ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸੇ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਨੇ 2019 ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਲਈ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦਿਆ। ਉਸਨੇ 21 ਫਰਵਰੀ 2019 ਨੂੰ 2018-19 ਸਈਅਦ ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਅਲੀ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਆਪਣਾ ਟੀ ਟਵੰਟੀ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ।
2020 ਆਈਪੀਐਲ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ 2020 ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਦੁਆਰਾ ਦੁਬਾਰਾ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਰਵਰੀ 2022 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ 2022 ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਕਿੰਗਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਦੁਬਾਰਾ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 17 ਫਰਵਰੀ 2022 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਲਈ 2021-22 ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸੈਂਕੜਾ ਲਗਾਇਆ।
ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਯੰਤਰ
ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਯੰਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
ਰਾਵਣ ਹਥ
ਰਾਵਣ ਹਥ, ਜਾਂ 'ਰਾਵਣ ਦਾ ਹੱਥ' ਇੱਕ ਤਾਰ ਵਾਲਾ ਸਾਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਰਾਵਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਇਆ ਸੀ। ਰਾਵਣ ਦੀਆਂ ਪੰਦਰਾਂ ਉਂਗਲਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੇ ਯੰਤਰ ਦੇ ਤਣੇ ਦੇ ਨਾਲ ਪੰਦਰਾਂ ਧਾਤੂ ਦੇ ਖੰਭੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ। ਡੰਡੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੋ ਲੱਕੜ ਦੇ ਖੰਭੇ ਉਸਦੇ ਅੰਗੂਠੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਨਾਰੀਅਲ ਦਾ ਅਧਾਰ ਮੋਢੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਾਰਾਂ ਨਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕਮਾਇਚਾ
ਇਸ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਤਾਰਾਂ ਬੱਕਰੀ ਦੀ ਅੰਤੜੀ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਬਾਕੀ ਚੌਦਾਂ ਸਟੀਲ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਵਜਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਇਹ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੌਜੂਦਗੀ ਹੈ।
ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ
ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਅਪਰਾਧ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਸਾਲ 1993 ਵਿੱਚ ਗਠਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਵਿਧਾਨਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਇੱਕ ਅਰਧ-ਨਿਆਂਇਕ ਸੰਸਥਾ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼
ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਗਠਨ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਮਿਸ਼ਨ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਤਪੀੜਨ ਅਤੇ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੈ।
ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ:
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ (NCW) ਦੁਆਰਾ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਾਜ ਦਾ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਵਿਭਾਗ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਲਈ ਰੂਪ-ਰੇਖਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਨਈਮਾ ਅਹਿਮਦ ਮਹਜੂਰ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਸੀ। ਉਹ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ 3 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣਗੇ।
ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ
ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ:
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸੰਗਠਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕ
ਪੰਜਾਬੀ ਖਬਰਾਂ
=ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਖੋਰਾ ਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ-2 =
ਭਾਵੇਂ 1967 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਰਾਜ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਪਰ ਆਰਥਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ, ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਆਦਿ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰ ਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਹਕੀਕੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾ ਬਣ ਸਕੀ। ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਣੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾ ਬਣਾ ਸਕੀਆਂ। ਹੁਣ ਬਹੁ-ਕੌਮੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਪਾਰ ਵੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 1991 ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਾਂ ਅਮਰੀਕੀ ਨਵ-ਸਮਰਾਜ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸਮੁੱਚੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪੂਰਾ ਤਾਣ ਲਗਾਉਣ ਲੱਗਾ ਹੈ। ਅਜੋਕੇ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਓਨੀ ਦੇਰ ਹੀ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿੰਨੀ ਦੇਰ ਤੱਕ ਇਹ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾ ਬਣੇ ਬਲਕਿ ਸਹਾਇਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕਰੇ। ਇਸ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਪਾਸਾਰ ਕੇਵਲ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਪਾਸਾਰ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਨਵ-ਸਾਮਰਾਜਵਾਦ ਦਾ ਪਾਸਾਰ ਵੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਆਰਥਿਕ, ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਨਵ-ਸਾਮਰਾਜਵਾਦ ਨਾਲ ਨੇੜਿਉਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਨਵ-ਸਾਮਰਾਜਵਾਦੀ ਦਾਬੇ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਉੱਪਰ ਥੋਪਣ ਲਈ ਭਰਪੂਰ ਯਤਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾਬੇ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਇਹ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੇ ਸਾਹਿਤ, ਕਲਾ, ਫ਼ਿਲਮਾਂ, ਮੀਡੀਆ ਆਦਿ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਹੇਠ ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਬੇਰੋਕ-ਟੋਕ ਲੁੱਟ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਨਾਂਅ ਹੈ। ਇਹ ਲੁੱਟ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਦਰਤ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸਾਡੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਵੀ ਲੁੱਟ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਜਿਥੇ ਸਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਸਾਡੀ ਜ਼ਬਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਖੋਹ ਲਏ ਹਨ, ਉਥੇ ਇਹ 'ਖਾਓ-ਪੀਓ ਐਸ਼ ਕਰੋ' ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਲਾ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਮੂਰਖ ਤੇ ਖਪਤਵਾਦੀ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਜੋਕੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਲਿਖਣਕਾਰ, ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਅਧਿਆਪਕ, ਵਿਸ਼ਾ ਮਾਹਿਰ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਮਾਹਿਰ ਆਦਿ ਅਜਿਹੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਨਪ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਖਪਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਵਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਬਦਲਣ ਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਅਖ਼ਬਾਰ
ਆਲੀਆ ਸ਼ੌਕਤ
ਆਲੀਆ ਮਾਰਟਿਨ ਸ਼ੌਕਤ ( /ˈ æ l i ə ˈ ʃ ɔː k æ t / ; عليا مارتين شوكت   ; ਜਨਮ 18 ਅਪ੍ਰੈਲ 1989) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਸਟੇਟ ਆਫ਼ ਗ੍ਰੇਸ ਵਿੱਚ ਹੰਨਾਹ ਰੇਬਰਨ, ਫੌਕਸ/ਨੈੱਟਫਲਿਕਸ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸਿਟਕਾਮ ਅਰੈਸਟਡ ਅਰੈਸਟਿਡ ਡਿਵੈਲਪਮੈਨਟ (2003-2006, 2013-2019) ਵਿੱਚ ਮੇਬੀ ਫੰਕੇ, 2015 ਦੀ ਡਰਾਉਣੀ-ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦ ਫਾਈਨਲ ਗਰਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਗਰਟੀ ਮਾਈਕਲਜ਼ ਅਤੇ ਟੀ.ਬੀ.ਐਸ. ਅਤੇ ਐਚ.ਬੀ.ਓ. ਮੈਕਸ ਕਾਮੇਡੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਸਰਚ ਪਾਰਟੀ (2016–2022) ਵਿੱਚ ਡੌਰੀ ਸਿਫ਼ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕਾਮੇਡੀ ਸੈਂਟਰਲ ਦੇ ਡਰੰਕ ਹਿਸਟਰੀ 'ਤੇ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਕਲੀਵਲੈਂਡ, ਵਰਜੀਨੀਆ ਹਾਲ ਅਤੇ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਹੈਮਿਲਟਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹਿਮਾਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਸ਼ੌਕਤ ਦਾ ਜਨਮ ਰਿਵਰਸਾਈਡ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਦੀਨਾ ਸ਼ੌਕਤ (ਨੀ ਬਰਕ) ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਟੋਨੀ ਸ਼ੌਕਤ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਪਾਮ ਸਪ੍ਰਿੰਗਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ। ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਭਰਾ ਹਨ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਬਗਦਾਦ, ਇਰਾਕ ਤੋਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨਾਰਵੇਜਿਅਨ, ਆਇਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਇਤਾਲਵੀ ਮੂਲ ਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਨਾਨਾ ਅਭਿਨੇਤਾ ਪਾਲ ਬਰਕ ਸਨ।
ਕਰੀਅਰ
2009 ਵਿੱਚ ਸ਼ੌਕਤ "ਟਾਲ ਬੁਆਏ" ਲਈ ਵ੍ਹਿਪ ਇਟ ਦੇ ਸਹਿ-ਸਟਾਰ ਹਰ ਮਾਰ ਸੁਪਰਸਟਾਰ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਈਵਾ ਮੈਂਡੇਸ ਅਤੇ ਐਰਿਕ ਵੇਅਰਹੇਮ ਵੀ ਸਨ। ਅਕਤੂਬਰ 2009 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ੌਕਤ, ਹਰ ਮਾਰ, ਅਤੇ ਵ੍ਹਿਪ ਇਟ ਦੇ ਸਹਿ-ਸਟਾਰ ਇਲੀਅਟ ਪੇਜ ਸਟਿੱਚ ਨ' ਬਿਚ ਨਾਮਕ ਐਚ.ਬੀ.ਓ. ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ੋਅ ਤਿਆਰ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ ਲਿਖਣਗੇ। ਦ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਰਿਪੋਰਟਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ੋਅ "ਦੋ ਦਰਦਨਾਕ ਠੰਡੀਆਂ ਹਿਪਸਟਰ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕਲਾਕਾਰ ਬਣਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਵਿੱਚ ਹਰ ਹਾਲ 'ਚ ਬਰੁਕਲਿਨ ਦੇ ਵਿਲੀਅਮਸਬਰਗ ਇਲਾਕੇ ਤੋਂ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਦੇ ਸਿਲਵਰ ਲੇਕ ਐਨਕਲੇਵ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।"
ਸ਼ੌਕਤ, ਅਰੈਸਟਿਡ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਦੇ ਸਹਿ-ਸਟਾਰ ਅਤੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਦੋਸਤ ਮੇ ਵਿਟਮੈਨ ਨਾਲ ਇੰਡੀ-ਪੰਕ ਬੈਂਡ ਫੇਕ ਪ੍ਰੋਬਲਮਜ਼ '2010 ਦੀ ਐਲਬਮ ਰੀਅਲ ਗੋਸਟਸ ਕੈਚਟ ਆਨ ਟੇਪ ਦੇ ਕਈ ਟਰੈਕਾਂ 'ਤੇ ਗੈਸਟ ਵੋਕਲ ਗਾਏ।
ਫੌਕਸ ਦੁਆਰਾ ਲੜੀ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਛੇ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, 7 ਅਗਸਤ, 2012 ਨੂੰ ਅਰੈਸਟਡ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਦੇ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਚੌਥੇ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਫ਼ਿਲਮਾਂਕਣ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸ਼ੌਕਤ ਨੇ ਮਾਏਬੀ ਫੰਕੇ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਇਆ। ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ 15 ਨਵੇਂ ਐਪੀਸੋਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ 26 ਮਈ, 2013 ਨੂੰ ਨੈੱਟਫਲਿਕਸ 'ਤੇ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਸਨ। ਹਰ ਐਪੀਸੋਡ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਾਤਰ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸ਼ੌਕਤ ਦੇ ਮਾਏਬੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਇੱਕ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਸੀਨੀਅਰ ਹੈ, ਐਪੀਸੋਡ 12 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੈ, ਜੋ "ਸੇਨੋਰਾਈਟਿਸ" ਅਤੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਕਈ ਹੋਰ ਐਪੀਸੋਡਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੌਕਤ ਰਿਆਨ ਟ੍ਰੇਕਾਰਟਿਨ ਦੀ 2013 ਦੀ ਆਰਟ ਫ਼ਿਲਮ ਸੈਂਟਰ ਜੇਨੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।
2015 ਵਿੱਚ ਸ਼ੌਕਤ ਨੇ ਇੱਕ ਐਪੀਸੋਡ ਲਈ ਇਲਾਨਾ ਗਲੇਜ਼ਰ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਦੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਦਿਲਚਸਪੀ ਅਤੇ ਦਿੱਖ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਬ੍ਰੌਡ ਸਿਟੀ 'ਤੇ ਮਹਿਮਾਨ-ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ; ਦੋਨੋਂ ਸਿਰਫ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਦਿੱਖ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੋਏ ਸਨ। ਐਪੀਸੋਡ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸ਼ੌਕਤ ਅਤੇ ਗਲੇਜ਼ਰ ਦੀ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਸ਼ੌਕਤ ਨੇ ਟੀਬੀਐਸ ਕਾਮੇਡੀ ਸਰਚ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਡੋਰੀ ਸਿਫ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ 21 ਨਵੰਬਰ 2016 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜਨਵਰੀ 2022 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੰਜਵੇਂ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਸੀਜ਼ਨ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 2019 ਵਿੱਚ ਐਚ.ਬੀ.ਓ. ਮੈਕਸ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ।
ਸ਼ੌਕਤ ਨੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੋਫੀ ਹਾਈਡ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ 2019 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਐਨੀਮਲਜ਼ ਵਿੱਚ, ਡਬਲਿਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਚ-ਜੀਵਤ ਅਮਰੀਕੀ ਭਾਗੀਦਾਰ ਟਾਈਲਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਦੋਸਤੀ ਬਾਰੇ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ, ਜੋ ਲੌਰਾ (ਹਾਲੀਡੇ ਗ੍ਰੇਨਜਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਈ ਗਈ) ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੇ ਟੀਟੋਟਲਿੰਗ ਬੁਆਏਫ੍ਰੈਂਡ ਨਾਲ ਮੰਗਣੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  ਸ਼ੌਕਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਟਾਈਲਰ ਵਰਗਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਹੀਂ ਨਿਭਾਇਆ, ਉਸਦੇ ਪਿਛਲੇ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ "ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਸੀ ਜੋ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ੇਦਾਰ ਸੀ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ"।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਦਾਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਸ਼ੌਕਤ ਨੂੰ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਕਰਨਾ ਪਸੰਦ ਹੈ; ਉਸਨੇ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ, ਮੈਕਸੀਕੋ ਸਿਟੀ ਅਤੇ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਗੈਲਰੀ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਸੰਗੀਤ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਜੈਜ਼ ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣਾ ਵੀ ਪਸੰਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਦੁਲਿੰਗੀ ਹੈ।
ਜੂਨ 2020 ਵਿੱਚ ਸ਼ੌਕਤ ਦੀ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ 2016 ਦੇ ਸਾਉਥ ਬਾਏ ਸਾਉਥਵੇਸਟ ਇੰਟਰਵਿਊ ਤੋਂ ਮੁੜ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਰੈਪਰ ਡਰੇਕ ਦੇ "ਵੀ ਮੇਡ ਇਟ" ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਨਸਲੀ ਗਾਲੀ ਗਲੋਚ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਸ਼ੌਕਤ ਨੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਮੁਆਫੀ ਮੰਗੀ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਔਰਤ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੁਲਿੰਗੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1989
ਮੋਬਾਇਲ ਪੰਜਾਬੀ ਟਾਇਪਿੰਗ ਪੈਡ
ਪੰਜਾਬੀ ਨੋਟ ਪੈਡ ਪੰਜਾਬੀ ਨੋਟ ਪੈਡ (Punjabi Notepad) ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠ ਲਿਖਣ, ਸੰਭਾਲ (Save) ਕਰਨ, ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਭੇਜਣ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਆਦੇਸ਼ਕਾਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਆਦੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਖ਼ਾਸੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਤ ਨੂੰ ਚਿਤਰ (ਜੇਪੀਈਜੀ ਸਾਂਚਾ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਚਿਤਰ ਰੂਪ 'ਚ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸਨੇਹਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਫੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੜ੍ਹਨਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਚੱਲਦੀ।
ਆਦੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕੁਲ ਤਿੰਨ ਕੀ-ਬੋਰਡ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੋ ਕੀ-ਬੋਰਡ ਗੁਰਮੁਖੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲਈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੀ-ਬੋਰਡ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲਈ ਹੈ। ਗੁਰਮੁਖੀ ਕੀ-ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਲਗਾਂ-ਮਾਤਰਾਂ, ਸਵਰ ਅਤੇ ਵਿਅੰਜਨ ਪਾਉਣ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਹੈ। ਅਦੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦੀ ਸਤਹ ਦੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦਿਸਣ ਵਾਲੇ ਸੇਵ, ਓਪਨ ਅਤੇ ਡਿਲੀਟ ਬਟਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਿਸਲ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਮਿਸਲ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਹਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਦੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਟਾਈਪ ਕੀਤੇ ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਮੋਟਾ, ਟੇਢਾ ਜਾਂ ਸਤਰਾਂਕਿਤ (Underline) ਕਰਨ, ਰੰਗ ਬਦਲਣ, ਪਿਛੋਕੜ ਰੰਗ ਬਦਲਣ, ਆਕਾਰ ਬਦਲਣ ਆਦਿ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਹੈ। 'ਸੈਂਡ' ਬਟਣ ਰਾਹੀਂ ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਭੇਜੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਆਦੇਸ਼-ਸੂਚੀ ਰਾਹੀਂ 'ਸੈਂਡ ਐਜ਼ ਟੈਕਸਟ' ਜਾਂ 'ਸੈਂਡ ਐਜ਼ ਇਮੇਜ' ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
'ਸ਼ੇਅਰ' ਚੋਣ ਲੈਣ ਉੱਪਰੰਤ ਮੋਬਾਈਲ 'ਚ ਉਪਲਭਧ ਆਦੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੰਖੇਪ-ਸਨੇਹਾ-ਸੇਵਾ (SMS), ਬਿਜ-ਡਾਕ (E-mail), ਫੇਸਬੁਕ, ਟਵੀਟਰ, ਵਟਸ ਐਪ, ਗੂਗਲ ਪਲੱਸ ਆਦਿ ਦੀ ਸੂਚੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਚੁਣ ਕੇ ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।[]
=ਤਕਨੀਕੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ=
ਐਮਾਜ਼ੋਨੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
thumb|250x250px|ਟੂਪਿਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਹੈ। ਐਮਾਜ਼ੋਨੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ "ਗ੍ਰੇਟਰ ਐਮਾਜ਼ੋਨੀਆ" ਦੀਆਂ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਡਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਤੱਟ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਐਂਡੀਜ਼ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸਦੀ ਦੱਖਣੀ ਸਰਹੱਦ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰਾਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਸਮਾਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬਹੁਤ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਗ੍ਰੇਟਰ ਐਮਾਜ਼ੋਨੀਆ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 330 ਮੌਜੂਦਾ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ ਅੱਧੀਆਂ ਵਿੱਚ 500 ਤੋਂ ਘੱਟ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਸਿਰਫ਼ Wayuu ਕੋਲ 100,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਪੀਕਰ ਹਨ (ਲਗਭਗ 300,000)। ਕੁੱਲ 330 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਲਗਭਗ 50 ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਕੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਲਗਭਗ 25 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। ਪੋਜ਼ੀਟਿਡ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੇ ਘੱਟ ਮੈਂਬਰ ਹਨ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੈਰ-ਸੰਬੰਧਿਤ ਭਾਸ਼ਣ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੀ ਵੰਡ ਹੈ ਜੋ ਐਮਾਜ਼ੋਨੀਆ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਸ਼ਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਸਾਧਾਰਨ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਸਹੀ ਕਾਰਨ ਅਜੇ ਤੱਕ ਨਿਰਣਾਇਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਪਰ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਯੂਰਪੀਅਨ ਬਸਤੀਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਐਮਾਜ਼ਾਨੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 10,000 ਤੋਂ ਘੱਟ ਮੂਲ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਹ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਗ੍ਰੇਟਰ ਐਮਾਜ਼ੋਨੀਆ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗੁਆਂਢੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਜੈਨੇਟਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਬੰਧਤ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਬਹੁਤੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਐਮਾਜ਼ਨੀਅਨ ਲੋਕ ਅੱਜ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਜਾਂ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਦੋਭਾਸ਼ੀ ਜਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਇੱਕ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਐਮਾਜ਼ਨੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਭਿੰਨਤਾ
thumb|250x250px|ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਅਰਾਵਾਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਐਮਾਜ਼ਨੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਰਿਵਾਰ। ਗੂੜ੍ਹਾ ਨੀਲਾ ਦੱਖਣੀ ਅਰਾਵਾਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। thumb|258x258px|ਪਨੋ-ਟਾਕਨਾਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ: ਪਨੋ (ਗੂੜ੍ਹਾ ਹਰਾ) ਅਤੇ ਟਾਕਨਾ (ਹਲਕਾ ਹਰਾ), ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਸਥਾਨੀਕਰਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬਿੰਦੂ।
ਉਪਰੋਕਤ 25 ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਛੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ:
ਬਹੁ-ਭਾਸ਼ਾਈਵਾਦ ਐਮਾਜ਼ੋਨੀਅਨ ਭਾਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਦਰਸ਼ ਸੀ (ਅਤੇ ਹੈ)। ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ, ਐਮਾਜ਼ੋਨੀਆ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਿਵਾਸੀ ਬਹੁ-ਭਾਸ਼ਾਈਵਾਦ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਐਮਾਜ਼ਨ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਹਰੇਕ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸਮੂਹ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਕਿਸਮ, ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਢੰਗ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਅਰਾਵਾਕਨ, ਕੈਰੀਬਨ, ਅਤੇ ਟੂਪੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਬਰਸਾਤੀ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੈਨੋਜ਼, ਝੂਲੇ ਅਤੇ ਵਸਰਾਵਿਕਸ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, Gê ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਖੇਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਡੱਬੀਆਂ, ਝੋਲੇ ਜਾਂ ਸਿਰੇਮਿਕਸ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੇ। ਫਿਰ ਵੀ, ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਗਠਨ ਹੈ. ਜੰਗਲ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ, ਖੇਤੀ ਵਾਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ, ਜੀਵਤ ਸ਼ਿਕਾਰੀ-ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜੋ ਕਿ ਨਾਬਾਲਗ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਦਾਹੁਪ, ਪੀਰਾਹ ਅਤੇ ਗੁਜੀਬੋਆਨ ਪਰਿਵਾਰ, ਘੱਟ ਜਾਂ ਘੱਟ ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ-ਇਕੱਠਿਆਂ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਵੰਸ਼ਜ ਹਨ।
ਕੁਝ ਸਮੂਹ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਧਾਰਤ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਮਲਾਵਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀਆਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਹਿਜੀਵ ਸਬੰਧ ਮੌਜੂਦ ਹਨ: ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਟੂਕਾਨੋਅਨ, ਜੋ ਕਿ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਧਾਰਤ ਹਨ, ਨਾਦਾਹੁਪ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ਿਕਾਰੀ-ਇਕੱਠੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਅਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਜ਼ਹਿਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਟੂਕਾਨੋਅਨ ਬਾਗਾਂ ਤੋਂ ਟੈਪੀਓਕਾ ਆਟਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਵਸਰਾਵਿਕਸ ਵੀ। ਫਿਰ ਵੀ, ਨਦਾਹੁਪ ਨੂੰ ਟੂਕਾਨੋਅਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ "ਘਟੀਆ" ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਨਸਲੀ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟੁਕਾਨੋਅਨ ਹੋਰ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਛੋਟੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਹਰੇਕ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਰੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਬੜਾ ਗਾਓਂ
ਵੱਡਾ ਗਾਓਂ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਾਗਪਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕਸਬੇ ਖੇਕੜਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼੍ਰੀ ਪਾਰਸ਼ਵਨਾਥ ਅਤਿਸ਼ਯ ਖੇਤਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਦਿਗੰਬਰ ਜੈਨ ਮੰਦਰ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੇ 23ਵੇਂ ਤੀਰਥੰਕਰ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਤੀਰਥ ਧਾਮ ਮੰਦਰ ਭਗਵਾਨ ਪਾਰਸ਼ਵਨਾਥ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਹੈ।
ਇਸਦੇ ਦਿੱਲੀ ਨੇੜੇ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਲਸ਼ਾਦ ਗਾਰਡਨ (ਪੂਰਬੀ ਦਿੱਲੀ) ਤੋਂ ਲਗਭਗ 29 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਮਾਰਗ 57 ਜਾਂ ਲੋਨੀ-ਭੋਪੁਰਾ ਰੋਡ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਜਾਇਆਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਤੀਰਥ ਧਾਮ
thumb|244x244px| ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਤੀਰਥ ਧਾਮ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜਾਂਬਾ, ਜੋਧਪੁਰ
ਜਾਂਬਾ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਬਾਪ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਜੰਭੋਲਵ ਧਾਮ ਮੰਦਰ ਇੱਥੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬਿਨੌਲੀ
ਬਿਨੌਲੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਾਗਪਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਬਿਨੌਲੀ ਮੇਰਠ ਰੋਡ 'ਤੇ ਬਰੌਤ ਅਤੇ ਬਰਨਾਵਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਪਿੰਡ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੂ ਜੈਨ ਮੰਦਰ ਹਨ। ਇਹ ਐਨਸੀਆਰ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਲਾਕ, ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਡਾਕਖਾਨਾ ਹੈ। ਬਿਨੌਲੀ ਬਰੌਤ ਤੋਂ  ਲਗਭਗ 13 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਮੇਰਠ ਤੋਂ 42 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ 70 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ
ਸੁਨੀਤਾ ਦੁੱਗਲ
ਸੁਨੀਤਾ ਦੁੱਗਲ (ਜਨਮ 29 ਅਪ੍ਰੈਲ 1968) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਸਾ ਸੰਸਦੀ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਸਦ (ਲੋਕ ਸਭਾ) ਹੈ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਹਰਿਆਣਾ ਤੋਂ ਸੰਸਦ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਮਹਿਲਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।
ਉਸਨੇ ਆਮਦਨ ਕਰ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ 22 ਸਾਲ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 2014 ਵਿੱਚ ਆਮਦਨ ਕਰ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤੀ ਮਾਲ ਸੇਵਾ ਤੋਂ VRS ਲਿਆ, ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਹਰਿਆਣਾ ਕੇਡਰ ਦਾ ਇੱਕ ਨਾਮਵਰ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਿਸ ਸੇਵਾ (IPS) ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਰਤੀਆ ਤੋਂ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 2014 ਦੀ ਚੋਣ ਲੜੀ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਸਿਰਫ 453 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਈ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਚੰਗੇ ਵਿਦਿਅਕ ਪਿਛੋਕੜ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਨੌਕਰਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਐਚਐਸਸੀਐਫਡੀਸੀ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਸੋਖੀ
ਹਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਸੋਖੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ੈੱਫ ਹੈ। ਇੱਕ ਸ਼ੈੱਫ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਲੜੀ- ਦ ਫਨਜਾਬੀ ਤੜਕਾ - 2013 ਦਾ ਆਰੰਭ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਹੋਟਲ ਅਤੇ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਲੜੀਆਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਰਸੋਈ ਸ਼ੋਅ ਟਰਬਨ ਟੜਕਾ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਟਰਬਨ ਟਡਕਾ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹਨ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਹਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਸੋਖੀ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਖੜਗਪੁਰ (ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ) ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਵੱਡੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਭਰਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਦੱਖਣੀ ਪੂਰਬੀ ਰੇਲਵੇ ਮਿਕਸਡ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਤੋਂ ਸ਼ੈੱਫ ਬਣਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਮਿਲੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕੰਮ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਫ਼ਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਕਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਚਖਣ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਨੇ ਲੰਗਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭੋਜਨ ਪਕਾਇਆ।
ਖੜਗਪੁਰ (ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ ਦਾ ਘਰ ਹੈ) ਦੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਮਾਹੌਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੋਖੀ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਵੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ, ਪਰੰਤੂ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਉਸਦੀ ਉਮਰ ਅਧਿਕਤਮ ਹੱਦ ਪਾਰ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਸਿਲੀਗੁੜੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਤੋਂ ਹੋਟਲ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਕੈਰੀਅਰ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ। ਸੋਖੀ ਦੇ ਭਰਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਟਲ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੋਖੀ ਨੇ 1984 ਵਿੱਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਹੋਟਲ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ (ਆਈ.ਐਚ.ਐਮ.), ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ।
ਸ਼ੈੱਫ ਵਜੋਂ ਕਰੀਅਰ
1987 ਵਿੱਚ ਸੋਖੀ ਨੇ ਆਈ.ਐਚ.ਐਮ. ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਕੈਟਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਡਿਪਲੋਮਾ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦ ਓਬਰਾਏ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਟ੍ਰੇਨੀ ਕੁੱਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। 27 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸ਼ੈੱਫ ਬਣ ਗਿਆ।
ਸੋਖੀ ਨੇ ਕਈ ਸਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਕਵਾਨ ਸਿੱਖਣ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ। ਉਸਨੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੀ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣਾ ਉਸਤਾਦ ਹਬੀਬ ਪਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਬੇਗਮ ਮੁਮਤਾਜ ਖਾਨ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ। ਉਸਨੇ ਇਹ ਵੀ ਵੇਖਣ ਲਈ ਆਯੁਰਵੈਦ ਅਧਾਰਤ ਭੋਜਨ 'ਤੇ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਦੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਮੁੱਲ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਉਹ ਕਈ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੈੱਫ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ:
2001 ਵਿੱਚ ਸੋਖੀ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਖਾਨਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਇੰਡੀਆ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਖਾਣੇ ਦੀਆਂ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਖਜ਼ਾਨਾ ਬ੍ਰਾਂਡ ਲਈ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਲਈ ਉਤਪਾਦ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਚਾਕਲੇਟ ਮਿਥਾਈਜ਼ (ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਠਿਆਈਆਂ) ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਿਆ। ਉਹ ਚਿੰਗ'ਜ਼ ਸਿਕਰਿਟ ਬ੍ਰਾਂਡ ਨਾਲ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸੋਖੀ ਨੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਏਅਰਲਾਇੰਸ 'ਤੇ ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਕਲਾਸ ਦੇ ਮੀਨੂ ਚਲਾਏ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਏਅਰਲਾਇੰਸ 'ਤੇ "ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇੰਡੀਅਨ ਫੂਡ" ਦੀ ਪ੍ਰੋਮੋਸ਼ਨ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਐਸ.ਓ.ਟੀ.ਸੀ. ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਲਈ ਮੇਨੂ ਵੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੇ ਵੋਕਹਾਰਟ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਲਈ ਮੇਨੂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਸੋਖੀ ਨੇ ਐਨ.ਐਲ. ਡਾਲਮੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ ਵਿਖੇ ਬਤੌਰ ਗੈਸਟ ਫੈਕਲਟੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਜਨਮਦਿਨ ਦੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਲਈ ਮੇਨੂ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ
1993 ਵਿਚ, ਸੋਖੀ ਨੇ ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ 'ਤੇ ਖਾਨਾ ਖਜਾਨਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਐਪੀਸੋਡ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸੋਲੋ ਸ਼ੋਅ ਹਰਪਾਲ ਕੀ ਰਸੋਈ ਨਾਗਪੁਰ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਸੀਤੀ ਕੇਬਲ ਟੀਵੀ 'ਤੇ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਸ਼ੋਅ ਇੰਨਾ ਸਫ਼ਲ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਜਿੰਨਾ ਸੋਖੀ ਦੁਆਰਾ ਉਮੀਦ ਗਈ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੋਖੀ ਨੇ ਫੂਡ ਫੂਡ ਚੈਨਲ 'ਤੇ ਟਰਬਨ ਟੜਕਾ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲੀ। ਇਸ ਪ੍ਦੁਰਸਿਧੀ ਨਾਲ ਉਹ ਚੋਟੀ ਦੇ ਕੁੱਕਰੀ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਸੋਖੀ ਆਪਣੇ ਨਮਕ ਸ਼ਮਾਕ ਲਈ ਮੁਹਾਵਰੇ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਸਨੇ ਫੂਡ ਫੂਡ ਚੈਨਲ 'ਤੇ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਕਿਚਨ ਖਿਲਾੜੀ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਤੀਸ ਮਿੰਟ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਵੀ ਕੀਤੀ। 2014 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਜ਼ੀ ਨਿਊਜ਼ ਦੇ ਰੋਡ ਫੂਡ ਸ਼ੋਅ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਵਾਦ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ, ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਯੂ- ਟਿਊਬ ਉੱਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਸ਼ੈੱਫਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। 2016 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਡਾਂਸ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ਝਲਕ ਦਿਖਲਾ ਜਾ 9 ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
ਹੋਰ ਉੱਦਮ
1998 ਵਿੱਚ ਸੋਖੀ ਨੇ ਸੰਕਲਪ ਲਿਆ ਅਤੇ ਦੁਬਈ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਖਜਾਨਾ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ ਲਈ ਉਦਘਾਟਨ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵੀ ਬਣਾਈਆਂ। 2012 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਚੇਨ ਦਿ ਫਨਜਾਬੀ ਤੜਕਾ (ਟੀ.ਐਫ.ਟੀ.) ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਦੀ ਫਲੈਗਸ਼ਿਪ ਸ਼ਾਖਾ 18 ਜਨਵਰੀ, 2013 ਨੂੰ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਈ ਸੀ।
ਸੋਖੀ ਨੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਅਤੇਰਸਾਲਿਆਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਕਾਲਮ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੰਜੀਵ ਕਪੂਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਰਾਇਲ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਸੋਖੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਪਰਨਾ ਨਾਲ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਜੋੜੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਬੇਟੀਆਂ ਹਨ: ਅਨੁਸ਼ਕਾ ਅਤੇ ਅੰਤਰਾ। ਉਹ ਛੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ: ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਹਿੰਦੀ, ਪੰਜਾਬੀ, ਬੰਗਾਲੀ, ਉੜੀਆ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations
ਭੁੱਲਾਤਾਲ ਝੀਲ
ਭੁੱਲਟਾਲ, ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਰਾਈਫਲਜ਼ ਦੇ ਗੜ੍ਹਵਾਲੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਝੀਲ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਝੀਲ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ, ਲੈਂਸਡਾਊਨ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ 1 ਕਿ.ਮੀ. ਦੂਰ ਹੈ।
ਝੀਲ 'ਤੇ ਕੁਝ ਬੱਤਖਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬੋਟਿੰਗ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਨਿਮਰਾ ਅਹਿਮਦ ਖਾਨ
ਨਿਮਰਾ ਅਹਿਮਦ ਖਾਨ (ਨਿਮਰਾ ਅਹਿਮਦ ਜਾਂ ਨੇਮਰਾ ਨਿਆਜ਼ੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ "ਜ਼ੰਜਬੀਲ" ਦੀ ਸੀ.ਈ.ਓ. ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ ਖਵਾਤੀਨ ਡਾਇਜੈਸਟ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਕਿਤਾਬਾਂ
ਉਸਨੇ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ:
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਦੇਵਿਕਾ ਨਾਂਬਿਆਰ
ਦੇਵਿਕਾ ਨਾਂਬਿਆਰ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਨਾਮ: Devika Nambiar) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪੇਸ਼ਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਮਲਿਆਲਮ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕੁਝ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ