cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਮੋਹਨ ਮਾਜਰਾ (ਬਲਾਚੌਰ)
ਮੋਹਨ ਮਾਜਰਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਤਹਿਸੀਲ ਬਲਾਚੌਰ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਕਲਾਰ ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ ਨਿੱਘੀ ਪਿੰਡ ਪੈਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਪੁਲਿਸ ਥਾਣਾ ਕਾਠਗੜ ੳੰਦਰ ਪੈਦਾ ਹੈ।
ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ
ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਦੇਸਾਂ ਦੀਆਂ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ਆਰ ਪਾਰ ਵਸਤਾਂ, ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪੂੰਜੀ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਬਹੁਤੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਵਪਾਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਪੈਦਾਵਾਰ (ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ.) ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ
ਦਿਵਿਆ ਜੈਨ
ਦਿਵਿਆ ਜੈਨ ਇੱਕ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਹੈ। ਜੈਨ ਨੂੰ ਫੌਰਚੂਨ ਨੇ "ਡਾਟਾ ਦੋਯੇਨ" ਆਖਿਆ ਸੀ।  ਇਹ ਇਸ ਵਕਤ ਬਾਕਸ ਡਾਟਾ ਵਿੱਚ ਡਾਟਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਹੈ।
ਜੀਵਨੀ
ਜੈਨ ਰੂਰਕੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ।  ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੈਨ ਨੇ ਅਲੀਗੜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਸਨ ਜੋਸ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕਿੱਤੀ।  ਉਸਤੋ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਸਨ ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਿਸਟਮ ਲਈ 2003 ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ 2005 ਵਿੱਚ ਕਾਜ਼ੇਓਨ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ
ਦਿਵਿਆ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕਸਬੇ ਰੁੜਕੀ, ਯੂ.ਪੀ., ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਜੋ "ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ" 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਜਾਂ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤੋਰਿਆ। ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਸਿਰਫ 30 ਮਿੰਟਾਂ ਲਈ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਦਮਨਕਾਰੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕਿਸੇ ਅਣਜਾਣ ਦੇਸ਼ ਚਲੀ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸਿਰਫ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦੀ ਸੀ।
ਸਿੱਖਿਆ
ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਜੈਨ ਨੇ ਇੱਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਬਣਨਾ ਉਸ ਦੀ ਮੌਲਿਕਤਾ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕਤਾ ਨੂੰ ਦਬਾ ਦੇਵੇਗਾ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਅਲੀਗੜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਤੋਂ ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ, ਸੈਨ ਜੋਸ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਦਿਵਿਆ ਨੇ 2003 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮਾਈਕਰੋਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਫਿਰ 2005 ਵਿੱਚ ਕਾਜ਼ੀਓਨ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, 2009 ਵਿੱਚ, ਕਾਜ਼ੀਓਨ ਸਿਸਟਮਜ਼ ਨੂੰ ਈ.ਐਮ.ਸੀ. ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ। 2009 ਵਿੱਚ, ਬਿੱਗ ਡੇਟਾ ਅਤੇ ਹੈਡੋਪ ਨੇ ਮਾਰਕੀਟ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਾਧਾ ਕਰਨਾ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ। ਜੈਨ, ਅੰਡਰਲਾਇੰਗ ਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਤੋਂ ਮੋਹਿਤ ਅਤੇ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਰਸਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਡੇਟਾ ਮਾਈਨਿੰਗ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦਾ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕੋਰਸ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਜੈਨ ਨੇ ਈ.ਐਮ.ਸੀ. ਨੂੰ 2011 ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਉਸੇ ਸਾਲ ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਡਲੂਪ ਇੰਕ. ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮੱਗਰੀ ਲਈ ਡਾਟਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਗਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਐਲਗੋਰਿਜ਼ਮ ਦੇ ਨਾਲ ਲਿਆਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਜਲਦੀ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸਫਲਤਾ ਬਾਕਸ ਵਿੱਚ ਆਕਰਸ਼ਤ ਹੋ ਗਈ।
ਹੁਨਰ
ਉਤਪਾਦ ਵਿਕਾਸ ਫਾਊਂਨਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਤਜ਼ਰਬੇਕਾਰ ਅਤੇ ਹੱਥੀਂ ਮਸ਼ੀਨ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਪਾਇਨੀਅਰ ਹੈ। ਸਟਾਰਟ-ਅਪਜ਼ ਅਤੇ ਫਾਰਚਿਊਨ 500 ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਕਨੀਕੀ ਅਥਾਰਟੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਦਵੀਆਂ ਰੱਖੀਆਂ। ਉਤਪਾਦ ਨਵੀਨਤਾ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਪਾੜੇ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹੈ। ਮਸ਼ੀਨ-ਲਰਨਿੰਗ/ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ-ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਐਲਗੋਰਿਜ਼ਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਉਪਭੋਗਤਾ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਤੱਕ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਗਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਉਦਮੀ, ਇੰਟਰਪ੍ਰੈਨੀਯਰ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸਫਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਬਿਗ ਡੈਟਾ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨ ਲਰਨਿੰਗ 'ਤੇ ਇੱਕ ਅਕਸਰ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
2017 ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ
ਭਾਰਤ ਵਿਚ 2017 ਵਿਚ 7 ਸੂਬਿਆਂ ਵਿਚ ਚੋਣਾਂ ਹੋਣੀਆਂ ਤੈਅ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਲੋਕ ਸਭਾ, ਰਾਜ ਸਭਾ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਖਾਲੀ ਸੀਟਾਂ ਤੇ ਉਪ-ਚੋਣਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਕਈ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੌਂਸਲ ਚੋਣਾਂ ਵੀ ਇਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਤੇ ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਲਈ ਵੀ ਚੋਣਾਂ ਹੋਈਆਂ।
ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
2022 ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ
2016 ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ
ਈਰਾ
ਈਰਾ (,, ਗ੍ਰੀਕ Ἥρᾱ, Hērā, ਇੱਕ ਗ੍ਰੀਕ ਮਿਥਿਹਾਸਿਕ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਹੈ। ਰੋਮਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਭੀ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਿਥਿਹਾਸਿਕ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਥਿਹਾਸ
ਬਰੀਹਮਾ
ਬਰੀਹਮਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਮਲੋਹ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅਲਾ ਹੌਰਸਕਾ
ਅਲਾ ਹੌਰਸਕਾ (Алла Горська; 18 ਸਤੰਬਰ 1929, ਯਾਲਟਾ — 17 ਨਵੰਬਰ 1970, ਵਸਇਲਕੀਵ) —ਸੱਠ ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਯੂਕਰੇਨੀ ਕਲਾਕਾਰ, ਸਮਾਰਕਵਾਦੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ, ਭੂਮੀਗਤ ਕਲਾ ਲਹਿਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਅਤੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ (ਸਿਕਸਟੀਅਰਜ਼ ਮੂਵਮੈਂਟ) ਦੇ ਯੂਕਰੇਨ ਦੌਰਾਨ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਇੱਕ ਜਾਣੀ-ਪਛਾਣੀ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ।
ਜੀਵਨੀ
1962 ਵਿਚ ਅਲਾ ਹੌਰਸਕਾ ਕ੍ਰਿਏਟਿਵ ਯੂਥ ਕਲੱਬ ਦੀ ਬਾਨੀ ਅਤੇ ਸਰਗਰਮ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਬਣ ਸੀ।
1962 ਵਿਚ ਅਲਾ ਹੌਰਸਕਾ ਵਾਸਿਲ ਸਿਮੋਨੇਨਕੋ ਅਤੇ ਲੈਸ ਤਨਯੁਕ ਨੇ ਐਨ.ਕੇ.ਵੀ.ਡੀ. ਦੁਆਰਾ ਬਾਈਕੀਵਨੀਆ, ਲੁਕਿਆਨੀਵਸਕੀ ਅਤੇ ਵਾਸਿਲਕਿਵਸਕੀ ਕਬਰਸਤਾਨਾਂ ਵਿਚ ਕੱਢੇ ਗਏ "ਸੋਵੀਅਤ ਰਾਜ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ" ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨ-ਰਹਿਤ ਸਮੂਹਕ ਕਬਰਾਂ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ। ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕੀਵ ਸਿਟੀ ਕੌਂਸਲ (“ਮੈਮੋਰੰਡਮ II”) ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ।
1965–1968 ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਯੂਕ੍ਰੇਨੀਅਨ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ: ਬੋਹਦਾਨ ਅਤੇ ਮਾਈਖੈਲੋ ਹੋਰੀਨ, ਓਪਨਸ ਜ਼ਲੇਵਾਖਾ, ਸ਼ਿਆਤੋਸਲਾਵ ਕਰਾਵੈਂਸਕੀ, ਵੈਲੇਨਟਿਨ ਮੋਰੋਜ਼, ਵਿਆਚੇਸਲਾਵ ਚੋਰਨੋਵਿਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਸੋਵੀਅਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਤਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਦੀ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਸਨੇ, ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਡਨਿਟਸਕ ਅਤੇ ਕ੍ਰੈਸਨੋਡਨ (ਹੁਣ ਸੋਰੋਕਿਨ) ਵਿਚ ਕਲਾ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕੰਮਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਪੱਖਪਾਤ ਸੀ। thumb 1967 ਵਿਚ ਹੌਰਸਕਾ ਲਵੀਵ ਵਿਚ ਵਿਯੇਸਲਾਵ ਚੋਰਨੋਵਿਲ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਈ। ਕੀਵ ਕਾਰਕੁੰਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਸੀ ਜੋ ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਢੰਗ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਉਸਨੇ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਕਮਿਉਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸੱਕਤਰ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟ ਲੈਟਰ 139 'ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗ਼ੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਕੇ.ਜੀ.ਬੀ. ਨੇ ਇਸ ਪੱਤਰ ਦੇ "ਹਸਤਾਖ਼ਰਾਂ" ਨੂੰ ਦਬਾਉਣਾ ਅਤੇ ਧਮਕਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਮੌਤ
ਅਲਾ ਹੌਰਸਕਾ ਦੀ ਮੌਤ 1970 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। 7 ਦਸੰਬਰ 1970 ਨੂੰ ਉਸਦਾ ਅੰਤਮ ਸੰਸਕਾਰ ਹੋਇਆ। ਅੰਤਮ ਸਸਕਾਰ ਇੱਕ ਸਿਵਲ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧੀ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਯੈਗੇਨ ਸੇਵਰਸਟਿਯੂਕ, ਵਾਸਿਲ ਸਟੂਸ, ਇਵਾਨ ਜੈਲ ਅਤੇ ਓਲੇਸ ਸੇਰੀਐਂਕੋ ਵਰਗੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬਾਗੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤੇ।
ਕਲਾ
ਉਸਨੇ ਦਰਜਨਾਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ: ਮੋਜ਼ੇਕ, ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰ, ਦਾਗ਼ ਵਾਲਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਆਦਿ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1929 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਕਰੇਨੀ ਕਲਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਕਰੇਨੀ ਕਾਰਕੁਨ
ਵਿਕਟਰ ਸ਼ਕਲੋਵਸਕੀ
ਵਿਕਟਰ ਬੋਰਿਸੋਵਿੱਚ ਸ਼ਕਲੋਵਸਕੀ (ਜਾਂ ਸ਼ਕਲੋਵਸਕੀ; Ви́ктор Бори́сович Шкло́вский; 24 ਜਨਵਰੀ 1893 – 6 ਦਸੰਬਰ 1984) ਰੂਸੀ ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਕ, ਲੇਖਕ, ਅਤੇ ਕਿਤਾਬਚਾਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਰੂਸੀ ਰੂਪਵਾਦ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਵਿਕਟਰ ਸ਼ਕਲੋਵਸਕੀ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਥਿਉਰੀ ਆਫ ਪ੍ਰੋਜ਼ 1925 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਸ਼ਕਲੋਵਸਕੀ ਦੀ ਅੱਜ ਵੀ "ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ"
ਜੀਵਨ
ਸ਼ਕਲੋਵਸਕੀ ਦਾ ਜਨਮ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਜ਼ਬਰਗ, ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਦਾ ਪਿਤਾ ਯਹੂਦੀ ਅਤੇ ਮਾਂ ਜਰਮਨ/ਰੂਸੀ ਮੂਲ ਦੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਜ਼ਬਰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਉਚੇਰੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ
ਖੁਸ਼ਤਰ ਗਿਰਾਮੀ
ਖੁਸ਼ਤਰ ਗਿਰਾਮੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ 2 ਪੁੱਤਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੁਮਾਰ ਚੱਡਾ ਅਤੇ ਵਿਜੇ ਚੱਡਾ ਹਨ ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਸਥਿਤ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1902 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1988
ਜਾਰਜ ਬਰਕਲੀ
ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ, ਬਰਕਲੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਫਿਲੋਨਸ (ਯੂਨਾਨੀ: "ਮਨ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮੀ") ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਹੇਲਸ (ਯੂਨਾਨੀ: "ਪਦਾਰਥ") ਆਇਰਿਸ਼ ਚਿੰਤਕ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੌਨ ਲੌਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਬਰਕਲੀ ਨੇ ਆਈਜ਼ਕ ਨਿਊਟਨ ਦੀ  1721 ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਆਨ ਮੋਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਨਿਰਪੇਖ ਸਪੇਸ, ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਗਤੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਦਲੀਲਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ, ਮੈਖ ਅਤੇ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਪੂਰਵਜ ਸਨ।  1732 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਅਲਿਸਿਫਰੋਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਆਜ਼ਾਦ-ਚਿੰਤਕਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਇੱਕ ਮਸੀਹੀ ਮੁਆਫ਼ੀ ਸੀ, ਅਤੇ 1734 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਗਣਿਤ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਕੈਲਕੂਲਸ ਦੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦਾਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ, ਦ ਐਨਾਲਿਸਟ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ।
ਆਇਰਲੈਂਡ
ਬਰਕਲੀ ਦਾ ਜਨਮ ਬਰਕਲੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਕੈਡਿਟ, ਵਿਲੀਅਮ ਬਰਕਲੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੀ ਕਾਉਂਟੀ ਕਿਲਕੇਨੀ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਉਸਦੇ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਘਰ, ਡਾਇਸਰਟ ਕਾਸਲ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਲਕੇਨੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਟਰਿਨਿਟੀ ਕਾਲਜ, ਡਬਲਿਨ ਵਿਚੋਂ 1704 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੈਚੂਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਅਤੇ 1707 ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਟਿ੍ਰਿਨਟੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਯੂਨਾਨੀ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਰਿਹਾ।
ਟ੍ਰਾਂਸਜੇਂਡਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਟ੍ਰਾਂਸਜੇਂਡਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਹੈ।
ਯੁਗਾਂਡਾ
ਯੁਗਾਂਡਾ ਕੋਲ ਹਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਗਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕਾਫੀ ਲੰਮਾ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਕਰਾਸ ਡਰੈਸਿੰਗ ਪੁਰਸ਼ਾਂ (ਸਮਲਿੰਗਕ ਪਾਦਰੀ) ਲਈ ਧਾਰਮਿਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਨਯੋਰੋ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਿਲੀਆਂ ਸਨ। ਟੈਸੋ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਪਹਿਨਦੇ ਸਨ।
ਅਮਰੀਕਾ
right|thumb|ਜਾਰਜ ਕੈਟਲਿਨ (1796-1872) ਬਰਡਾਚੀ ਲਈ ਡਾਂਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਸੈਕ ਅਤੇ ਫੌਕਸ ਇੰਡੀਅਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ-ਆਤਮਿਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਡਾਂਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਸੰਪਰਕ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕੁਝ ਅਮਰੀਕੀ ਮੂਲ ਕਬੀਲਿਆਂ ਕੋਲ ਤੀਜੇ-ਲਿੰਗ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੂਰਪੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੇਰਵੇ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ "ਬਰਡਾਚੀ" (ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਮਰਦ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਔਰਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ "ਪਾਸਿੰਗ ਵੀਮਨ" (ਉਹ ਲੋਕ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਔਰਤ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਰਦਾਨਾਂ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਸ਼ਬਦ "ਬਰਡਾਚੀ '' ਇੱਕ ਮੂਲ ਅਮਰੀਕੀ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਯੂਰਪੀ ਮੂਲ ਦਾ ਸੀ, ਇਸਨੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੇ ਤੀਜੇ ਲਿੰਗ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ। ਸਾਰੇ ਮੂਲ ਅਮਰੀਕੀ ਗੋਤਾਂ ਦੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ।
ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਖਾਤੇ ਜੈਸੂਇਟ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਯੂਸੁਫ਼-ਫਰਾਂਸੋਈਸ ਲਾਫਿਟੌ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਇਰੋਕੀਆਸ ਵਿੱਚ 1711 ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਛੇ ਸਾਲ ਬਿਤਾਏ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਉਹਨਾਂ "ਮਰਦਾਵੀਂ ਹਿੰਮਤ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਜਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਯੋਧੇ ਹੋਣ ਤੇ ਘਮੰਡ ਸੀ" ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ " ਉਹਨਾਂ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਜੋ  ਔਰਤਾਂ ਵਾਂਗ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ" ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ।
ਏਸ਼ੀਆ
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਵਿਚ, ਹਿਜੜਾ ਤੀਜੇ-ਲਿੰਗ ਦੀ ਜਾਤੀ ਹੈ ਜਾਂ ਇੱਕ ਟ੍ਰਾਂਸਜੇਂਡਰ ਗਰੁੱਪ, ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਵਾਂਗ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਿਜੜਾ ਮਰਦ ਜਾਂ ਇੰਟਰਸੈਕਸ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਕੁ ਔਰਤਾਂ ਵਜੋਂ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨ
thumb|ਸੀ. 435 ਬੀ.ਸੀ ਦੇ ਇੱਕ ਫੁੱਲਦਾਨ ਉੱਤੇ ਸਾਫੋ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਲਈ ਪੜ੍ਹ ਰਹੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨ ਅਤੇ ਫਰਗੀਆ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰੋਮਨ ਗਣਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਦੇਵੀ ਸਾਇਬੇਲੇ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪੰਥ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਅਪਨਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਾਦਾ ਕਿਹਾ ਸੀ।  ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਅੰਕਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਆਰੰਭਕ ਸਮਲਿੰਗੀ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਸੰਦਰਭਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ
15 ਮਾਰਚ 2004 ਨੂੰ - ਸੈਕਸ ਵਿਵਰਣ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਸਥਿਤੀ ਐਕਟ, 2003 ਦੇ ਬਦਲਾਵ ਲਾਗੂ ਹੋ ਗਏ, ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਤੇ ਇੰਟਰਸੈਕਸ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਚਾਣ ਜਾਂ ਸੈਕਸ ਬਦਲਣ ਦੀ ਇਜ਼ਾਜਤ ਮਿਲ ਗਈ ਸੀ।
ਭਦੌੜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਭਦੌੜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਰਨਾਲਾ ਦਾ ਹਲਕਾ ਨੰ: 102 ਹੈ। ਇਹ ਸੀਟ ਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਸੀਟ ਤੇ 7 ਵਾਰ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੋ ਵਾਰੀ ਕਾਂਗਰਸ, ਇੱਕ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਕਾਮਰੇਡ, ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਾਰੀ ਸਾਲ 2017 ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੀਟ ਤੇ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ।
ਟ੍ਰਾਂਸਜੇਂਡਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਬੋਤਸਵਾਨਾ
ਸਤੰਬਰ 2017 ਵਿੱਚ, ਬੋਤਸਵਾਨਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਜਿਸਟਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਵੱਲੋਂ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਮੈਨ ਦੇ ਲਿੰਗ ਬਦਲਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨਾ " ਨਿੱਜਤਾ, ਆਪਣੇ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਾਹਿਰ ਕਰਨ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ, ਬਰਾਬਰੀ ਦਾ ਕਾਨੂਨੀ ਹੱਕ ਅਤੇ ਅਮਨੁੱਖੀ ਵਿਵਹਾਰ ਦੇ ਅਨਿਆਂ ਅਤੇ ਹਿੰਸਕ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਹਿਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਕਾਰਕੁੰਨਾਂ ਨੇ ਸੱਤਾ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਏ, ਜੋ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਜਿੱਤ ਵਜੋਂ ਜਾਹਿਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਬੋਤਸਵਾਨਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਸੱਤਾਧਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕਰੇਗੀ, ਇਸਦਾ ਫੈਸਲਾ ਦਸੰਬਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਨਵੇਂ ਪਹਿਚਾਣ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾ ਨਾਲ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਪੁਰਸ ਨੂੰ ਜਾਹਿਰ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਉਸਦੀ ਲਿੰਗ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਭਦੌੜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਨਤੀਜਾ
2022 ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਗੋਕੇ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੰਨੀ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਸੀ।
ਟ੍ਰਾਂਸਜੇਂਡਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਮੈਕਸੀਕੋ
ਓਕਸਾਕਾ ਦੇ ਜ਼ੈਪੋਟੇਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਮਿਉਕਸ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀਤਵ ਹੈ, ਜੋ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪੁਰਸ ਹੈ, ਪਰ ਉਸਦਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਔਰਤਾਂ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਤੀਜੇ ਲਿੰਗ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।  ਮਿਉਕਸ ਔਰਤਾਂ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿਲਾਈ-ਕਢਾਈ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਮਰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਹਿਣੇ ਬਣਾਉਣੇ ਆਦਿ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਲਗਭਗ ਛੇ ਫ਼ੀਸਦੀ ਲੜਕੇ ਇਸਥਮਸ ਜ਼ੈਪੋਟੇਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ 1970 ਦੇ ਅਰੰਭਕ ਦੌਰ 'ਚ ਮਿਉਕਸ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ
ਭਦੌੜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
ਬਰਨਾਲਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਜੈਸਿੰਘਪੁਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਜੈਸਿੰਘਪੁਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ 68 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਕਾਂਗੜਾ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਇਹ ਹਲਕਾ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਦੇ ਉਮੀਦਾਵਾਂਰਾ ਲਈ ਰਾਖਵਾ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 74,165 ਵੋਟਰ ਸਨ।
ਹਰਮੀ
ਹਰਮੀਜ਼  (Ἑρμῆς) ਇੱਕ ਗ੍ਰੀਕ ਮਿਥਹਾਸਿਕ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਰੋਮਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਭੀ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਿਥਹਾਸਿਕ ਪਾਤਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੈਸਿੰਘਪੁਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਵਿਧਾਇਕ
!ਸਾਲ !colspan="2" align="center"|ਪਾਰਟੀ !align="center" | ਵਿਧਾਇਕ !ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ !ਵੋਟਰ % !ਜੇਤੂ ਦਾ ਵੋਟ ਅੰਤਰ !ਸਰੋਤ
ਹਰਮੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਥਿਹਾਸ
ਜੈਸਿੰਘਪੁਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਵਿਧਾਇਕ
ਿਸਲਿਸਲੇਵਾਰ
ਅਰਜੁਮੰਦ ਰਹੀਮ
ਅਰਜੁਮੰਦ ਰਹੀਮ (ارجمند رحیم) ਇਕ ਪਾਕਿਤਸਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਡਰਾਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਜੈਸਿੰਘਪੁਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਮੁਹੰਮਦ ਵਲੀਉੱਲਾ ਵਲੀ
ਮੁਹੰਮਦ ਵਲੀਉੱਲਾ, ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਵਲੀ (ਜਨਮ 7 ਜਨਵਰੀ 1967), ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਹੈ।
ਵਲੀ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮਹੂਵਾ ਦੀ ਹਸਨਪੁਰ ਵਸਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਮੁਹੰਮਦ ਅਮੀਨੁੱਲਾ ਇਬਨ ਅਲੀ ਕਰੀਮ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਜਾਹਿਦਾ ਖਾਤੂਨ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਐਮਏ, ਪੀਐਚਡੀ (ਫਾਰਸੀ) ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਜਵਾਹਰਲਾਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕੀਤੀ।
ਹੇਜਮ
ਹੇਜਮ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਮੁਹੰਮਦ ਵਲੀਉੱਲਾ ਵਲੀ
ਪੇਸ਼ਾਵਰਾਨਾ ਜਿੰਦਗੀ
ਵਲੀ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਫਾਰਸੀ,ਉਰਦੂ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਖਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਕਵਿਤਾ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1967 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਿਤ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਕਵੀ
ਘੱਟ ਯੋਗਤਾ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ
ਘੱਟ ਯੋਗਤਾ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ Doctrine of less eligibility ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਗਈ ਨੀਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਰਾਗਰ ਜਾਂ ਰਾਹਤ ਘਰਾਂ ਦੇ ਹਲਾਤ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕਮਾਈ ਵਾਲੇ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਨਾਲੋਂ ਇੱਕ ਦਰਜਾ ਘੱਟ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਅਸਲੀਅਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਰੀਬੀ ਹਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਈਆਂ ਜਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਲਈ ਉਸਦਾ ਬੇਸਹਾਰਾ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
ਤਰਕ
ਘੱਟ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਬਨਾਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸਹੀ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਸੋਚ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਨ। ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਾਈਆਂ ਜਾਂ ਵਾਲਿਆ ਸਹੂਲਤਾ ਸਿਰਫ ਲੋਰ੍ਵਾਂਦਾਨ ਨੂੰ ਹੀ ਮਿਲਣ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਜੋ ਹੱਥ ਦੀ ਕਿਰਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਰੀਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਪੂਰਨ ਹਨ, ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਾ ਗਲਤ ਫਾਇਦਾ ਨਾ ਉਠਾਉਣ।
ਸੀਮਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਰੌਸ ਬਟਲਰ
ਰੌਸ ਫਲੇਮਿੰਗ ਬਟਲਰ (ਜਨਮ 17 ਮਈ 1990) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਭਿਨੇਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਨੈੱਟਫਲਿਕਸ ਡਰਾਮਾ ਲੜੀ 13 ਰੀਜਨਜ਼ ਵਾਏ ਵਿਚ ਜ਼ੈਚ ਡੈਮਪਸੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਬੇਹਤਰ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ ਸੀ ਸੀ ਡਬਲਯੂ ਡਰਾਮਾ ਰਿਵਰਡੇਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਰੇਗੀ ਮੈਂਟਲ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ
ਬਟਲਰ ਦਾ ਜਨਮ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਮਲੇਸ਼ੀਆਈ ਚੀਨੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਡੱਚ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਪਿਤਾ ਤੋੋਂਂ ਹੋੋੋਇਆ ਸੀ।   ਉਸ ਦੀ ਜਾਤੀ ਅੱਧੀ ਚੀਨੀ, ਅਤੇ ਅੱਧੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਡੱਚ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਫੇਅਰਫੈਕਸ, ਵਰਜੀਨੀਆ ਵਿਚ ਕੀਤਾ।
ਬਟਲਰ ਲੈਂਗਲੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਿਆ। 2008 ਵਿਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ  ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਓਹੀਓ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਇਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਛੱਡ ਗਿਆ। ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਉਸਨੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਲੈਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂਂ।
ਉਸ ਨੇ ਡਿਜ਼ਨੀ ਚੈਨਲ ਦੀ ਲੜੀ ਕੇਸੀ ਅੰਡਰਕਵਰ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਟੀਨ ਬੀਚ 2 ਅਤੇ ਪਰਫੈਕਟ ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ।
2017 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਰਿਵਰਡੇਲ ਵਿੱਚ ਰੇਗੀ ਮੈਂਟਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਰੌਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ 13 ਰਿਜਨਜ਼ ਵਾਏ ਵਿਚ ਜ਼ੈਕ ਡੈਮਪਸੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੌਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ । ਉਸਨੇ 13  ਰਿਜਨਜ਼ ਵਾਏ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਕਾਰਨ ਰਿਵਰਡੇਲ ਦੀ ਕਾਸਟ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਚਾਰਲਸ ਮੇਲਟਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਲਈ।
2019 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਫਿਲਮ ਸ਼ਾਜ਼ਮ ਵਿੱਚ ਅਡਲਟ ਯੂਜੀਨ ਚੋਈ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1990
ਮਾਲੋਵਾਲ
ਮਾਲੋਵਾਲ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਮਲੋਹ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਭਾਸ਼
ਭਾਸ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਟਕਕਾਰ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਬਾਰੇ ਜਿਆਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਵਪਨਵਾਸਵਦੱਤਾ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਚਰਚਿਤ ਨਾਟਕ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜੇ ਦੇ ਆਪਣੇ ਰਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰੇਮ ਬਿਰਹਾ ਅਤੇ ਪੁਨਰਮਿਲਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਕਾਲੀਦਾਸ ਜੋ ਗੁਪਤਕਾਲੀਨ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਨੇ ਭਾਸ ਦਾ ਨਾਮ ਆਪਣੇ ਡਰਾਮੇ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਗੁਪਤਕਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਰਹੇ ਹੋਣਗੇ ਉੱਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨਕਾਲ ਦਾ ਜਿਆਦਾ ਠੋਸ ਪ੍ਰਮਾਣ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਅੱਜ ਕਈ ਨਾਟਕਾਂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਲਿਖਿਆ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਉੱਤੇ 1912 ਵਿੱਚ ਤਰਿਵੇਂਦਰਮ ਵਿੱਚ ਗਣਪਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨਤਾ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਸ ਦੇ ਲਿਖੇ ਦੱਸਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਟਕਕਾਰ ਵਜੋਂ ਗੁੰਮਨਾਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤਕਾਰ
ਭਰਥਲਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
thumb|ਨਿਊਟਨ ਦਾ ਰਿਫਲੈਕਟਰ, ਪਹਿਲੀ ਰਿਫਲੈਕਟ ਦੂਰਬੀਨ ਵਿਗਿਆਨ/ਸਾਇੰਸ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਗਿਆਨ, ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੋਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਹੈ। (ਕਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹਿਊਮੈਨਟੀਜ਼ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)  ਸਾਇੰਸ ਕੁਦਰਤੀ ਸੰਸਾਰ ਬਾਰੇ ਅਨੁਭਵੀ, ਸਿਧਾਂਤਕ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰਕ ਗਿਆਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਅਸਲ ਸੰਸਾਰ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਿਰੀਖਣ, ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਨ ਅਤੇ ਪੂਰਵਕਥਨ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਹਿਸਟੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫੀ, ਇਸ ਦੇ ਟਾਕਰੇ ਤੇ, ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਵਰਤੇ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ ਸਾਇੰਟਿਸਟ, 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਅਮ ਵਹਵੇਲ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਘੜਿਆ ਗਿਆ ਸ਼ਬਦ ਹੈ।  ਪਹਿਲਾਂ, ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਖੋਜਕਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ "ਨੈਚਰਲ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ" ("natural philosophers") ਕਿਹਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਦਰਤੀ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਅਨੁਭਵੀ ਜਾਂਚ ਪੜਤਾਲਾਂ ਕਲਾਸੀਕਲ ਪੁਰਾਤਨਤਾ ਤੋਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਥੈਲਸ ਅਤੇ ਅਰਸਤੂ ਦੁਆਰਾ) ਵਰਣਨ ਕੀਤੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਧੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਬਨ ਅਲ-ਹੈਥਮ ਅਤੇ ਰੋਜਰ ਬੇਕਨ ਦੁਆਰਾ) ਹੁੰਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੁਢਲੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ 16 ਵੇਂ ਅਤੇ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਯੂਰਪ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਇਨਕਲਾਬ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ।   ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ, ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਬੜੇ ਮੋਕਲੇ ਜਿਹੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਂਚ ਪੜਤਾਲਾਂ ਵੀ ਸਮਾ ਜਾਂਦੀਆਂ।
ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ, ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਭੌਤਿਕ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਗਿਆਨ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਧ ਰਹੇ ਭੰਡਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੱਚੇ ਸਿਧਾਂਤ ਝੂਠੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਸੀ।  ਥੌਮਸ ਕੂਹਨ ਵਰਗਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹਾਲੀਆ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ, ਬੌਧਿਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਰੁਝਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਮੈਟਰਿਕਸ ਵਿੱਚ ਭਿੜ ਰਹੇ ਪੈਰਾਡਾਈਮਾਂ ਜਾਂ ਸੰਕਲਪ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਲੇਕਿਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਬੇਮੇਲ ਪੈਰਾਡਾਈਮਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਬੇਸੁਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਗਤੀ ਵੱਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪ੍ਰਗਤੀ ਦੇ ਭਰਮ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਆਰੰਭਿਕ ਸਭਿਆਚਾਰ
ਪੂਰਵ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਮੌਖਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਰਾਹੀਂ ਤਕਨੀਕ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਅੱਗੇ ਚੱਲਦੇ ਸੀ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਮੱਕੀ ਦਾ ਪਾਲਤੂ ਹੋਣਾ, ਲਗਭਗ 9,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਖਣੀ ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿੱਚ, ਲਿਖਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ।   ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁਰਾਤੱਤਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਬੂਤ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਿਰਾਖਰ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਲਿਖਣ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਅਗਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਲਈ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਾਹਰਮੁਖੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਚਾਰ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।
ਨੋਟ ਅਤੇ ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਨਾਜ਼ ਜੋਸ਼ੀ
ਨਾਜ਼ ਜੋਸ਼ੀ (ਜਨਮ 1984 ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਭਾਰਤ ) ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਿਊਟੀ ਕਵੀਨ, ਟਰਾਂਸ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਐਕਟੀਵਿਸਟ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਰਕ ਸਪੀਕਰ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਉਹ ਆਈਜ਼ੀਆ ਨਾਜ਼ ਜੋਸ਼ੀ ਵਜੋਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਮਾਂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਪੰਜਾਬੀ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ। 7 ਸਾਲ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਕੋਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਉਸਦੇ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਕੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਤਾਹਨਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ੀ ਕਮਾਉਣ ਲਈ ਡਾਂਸ ਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਉਟ ਆਫ ਫੈਸ਼ਨ ਟੈਕਨੋਲਜੀ (ਐਨ.ਆਈ.ਐਫ.ਟੀ) ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰਸਮੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਗਾਜ਼ੀਆਬਾਦ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਟੈਕਨਾਲਜੀ ਇੰਸਟੀਚਿਉਟ ਤੋਂ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਐਮ.ਬੀ.ਏ. ਕੀਤੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਜੋਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੈਕਸ ਪੁਨਰ ਨਿਯੁਕਤੀ ਸਰਜਰੀ ਲਈ ਪੈਸੇ ਕਮਾਉਣ ਲਈ ਸੈਕਸ ਵਰਕਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 2018 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਗੁੜਗਾਉਂ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਟਲ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੀ ਬੁਕਿੰਗ ਰੱਦ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਿੰਗ ਭੇਦਭਾਵ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਹੋਟਲ ਦੇ ਇੱਕ ਜੂਨੀਅਰ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਬਾਰੇ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਬੁਕਿੰਗ ਨੂੰ “ਲਿੰਗ ਅਧਾਰਤ ਕਾਰਨਾਂ” ਕਰਕੇ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜਨਰਲ ਮੈਨੇਜਰ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ “ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਤਕਰੇ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਝੂਠੇ ਸਨ“ ਅਤੇ ਹਾਲੇ ਵੀ ਹੋਟਲ ਨੇ ਜੋਸ਼ੀ ਦੀ ਬੁਕਿੰਗ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਖੇਤਰੀ ਵਿਕਰੀ ਦਫ਼ਤਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਭਾਰਤ ਦੀ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਨੈਲਸਾ ਨੇ 14 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2014 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਤੀਜੇ ਲਿੰਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮਿਸ ਰਿਪਬਲਿਕ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਬਿਊਟੀ ਅੰਬੈਸਡਰ 2017 ਅਤੇ ਮਿਸ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਦੂਤ ਵਜੋਂ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖਿਤਾਬ ਨੂੰ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨ 'ਤੇ, ਉਸਨੇ ਇੰਡਲਜ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤਾਜ ਜਿੱਤਣਾ ਉਸਨੂੰ ਸਮਾਜ ਪ੍ਰਤੀ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼- ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਕਮਿਉਨਟੀ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਪੇਜੈਂਟਰੀ
ਜੋਸ਼ੀ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 2017 ਵਿੱਚ ਮਿਸ ਵਰਲਡ ਡਾਇਵਰਸਿਟੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਆਪਣਾ ਖਿਤਾਬ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਤੀਜੇ ਸਾਲ 2019 ਵਿੱਚ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਬਣ ਗਈ। ਇਸ ਜਿੱਤ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਵਿਅਕਤੀ ਬਣਾਇਆ ਜਿਸ ਨੇ ਸੀਸ-ਜੈਂਡਰ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਾਜ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਉਸਨੇ 2018 ਵਿੱਚ ਮਿਸ ਟਰਾਂਸ-ਕਵੀਨ ਇੰਡੀਆ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ।
ਜੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਅਪੰਗਤਾ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ 8 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਮਥੁਰਾ ਦੀ ਜੀ.ਐਲ.ਏ/ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਟੇਡੈਕਸ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਸ਼ਣ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ 'ਸਾਈਲੈਂਟ ਹੀਰੋਜ਼ ਹਿਡਨ ਟਰੂਥ' ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਵਰਗ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਹਿਲਾ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਲੋਕ
ਹੇਸਟੀਆ
ਇਹ ਇੱਕ ਗ੍ਰੀਕ ਮਿਥਿਹਾਸਿਕ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਹੈ। ਰੋਮਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਭੀ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਿਥਿਹਾਸਿਕ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਵੱਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਥਿਹਾਸ
ਮੀਆਂ ਕਸੂਰ ਮੰਦ
ਮੀਆਂ ਕਸੂਰ ਮੰਦ ਪੰਜਾਬੀ ਜ਼ਬਾਨ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਵਾਮੀ ਤੇ ਸੂਫ਼ੀ ਸ਼ਾਇਰ ਸਨ ।
ਪੂਰਾ ਨਾਂ
ਚੌਧਰੀ ਇਨਾਇਤ ਅਲੀ ਜੱਟ ਵੜਾਇਚ ਉਰਫ਼ ਮੀਆਂ ਕਸੂਰ ਮੰਦ (ਸ਼ਾਇਰ-ਏ-ਪੰਜਾਬ) ਤੋ‏ੰ ਸ਼ੋਹਰਤ ਰੱਖਦੇ ਨੇਂ।
ਸ਼ਾਇਰੀ
ਮੀਆਂ ਕਸੂਰ ਮੰਦ ਨੇ 40 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਦੂਸਰੇ ਸ਼ਾਇਰ ਦਾ ਕਲਾਮ ਪੜ੍ਹਿਆ 40 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸ਼ਾਇਰੀ ਕੀਤੀ।
ਤਸਨੀਫ਼ਾਤ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦ‏‏ਈ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦ‏‏ਯਾਂ ਦੋ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੇਂ;
ਨਮੂਨਾ ਕਲਾਮ
ਅਕਲ ਇਲਮ ਦਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਾਣ ਯਾਰੋ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਾਣ ਵਧੀਰੀਆਂ ਟੱਕਰਾਂ ਦਾ ਕਸੂਰ ਮੰਦ ਨੂੰ ਤੇਰਾ ਏ ਮਾਨ ਮੌਲਾ ਹਰ ਹਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰਦਾ ਏ ਸ਼ੁਕਰਾਂ ਦਏ
ਵਫ਼ਾਤ
15ਅਗਸਤ 1991ਈ. ਨਵ‏‏ੰ ਵਫ਼ਾਤ ਪਾਈ, ਉਰਸ 28 ਸਤੰਬਰ ਨਵ‏‏ੰ ਕਿਸੂ ਕੀ ਵਿਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਅ‏‏ਏ।
ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇ 1D (ਭਾਰਤ)
ਵੇਰਵੇ
ਨੈਸ਼ਨਲ ਸੜਕਾ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 33 ਲੱਖ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਦੂਸਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ
ਹੋਰ ਦੇਖੋ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇ
ਰਾਮਨੌਮੀ
thumb|2007 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੌਮੀ ਦਾ ਜਸ਼ਨ। ਇੱਕ ਮੇਜ਼ ਉੱਤੇ ਰਾਮ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ। ਅੱਗੇ ਨਾਰੀਅਲ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਭੇਟਾ। ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਬਲਦੇ ਤੇਲ ਦੇ ਦੀਵੇ। ਰਾਮਨੌਮੀ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਨ ਹੈ। ਹਿੰਦੂਆਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸ ਅਨੁਸਾਰ ਮਰਿਆਦਾ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਜੀ ਦੇ ਬਾਈਵੇਂ ਅਵਤਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੇਤ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਚਾਨਣੇ ਪੱਖ ਦੀ ਨੌਮੀ ਨੂੰ ਬਿਕਰਮੀ ਸੰਮਤ 2070 (20 ਅਪਰੈਲ, ਸੰਨ 2013) ਤੋਂ ਅੱਠ ਲੱਖ ਅੱਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਇੱਕ ਸੌ ਤੇਰਾਂ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਇਆ ਸੀ।ਉਹ ਅਯੁੱਧਿਆ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਜੇਠੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ ਜੋ ਮਹਾਰਾਣੀ ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਜੀ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ। ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੇ ਅਯੁੱਧਿਆ (ਪੱਛਮੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਗਰ) ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਰਾਜੇ ਇਕਸ਼ਵਾਕ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਪੂਜਨ ਵਿਧੀ ਦਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਰੂਪ
'ਅੰਗਸਤਯ ਸੰਹਿਤਾ' ਵਿਖੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਨੌਮੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਚਰਣ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ। ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਤੜਕਸਾਰ ਨਿਤਕੁਮ ਅਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੋਂ ਨਿਬੜ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ 'ਮੰਡਪ' (ਪੂਜਾ ਖੇਤਰ) ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਵੇ। ਇਸ ਮੰਡਪ ਦੇ ਚਹੁੰ ਖੰਭਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਪੂਰਬੀ ਪਾਸੇ ਵਾਲੇ ਉੱਤੇ ਸ਼ੰਖ, ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਹਲਦੀ ਜਾਂ ਰੋਲੀ ਨਾਲ ਬਣਾ ਲਏ ਜਾਣ। ਇਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੱਖਣੀ ਪਾਸੇ ਵਾਲੇ ਉੱਤੇ ਤੀਰ ਕਮਾਨ ਅਤੇ ਗਰੁੜ ਜੀ ਦਾ, ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ ਵਾਲੇ ਉੱਤੇ ਗਦਾ, ਤਲਵਾਰ ਅਤੇ ਅੰਗਦ ਜੀ ਦਾ, ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਵਾਲੇ ਖੰਭੇ ਉੱਤੇ ਕਮਲ, ਸ੍ਵਸਤਿਕਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਨੀਲ (ਨਾਂ ਦੇ ਬਾਂਦਰ) ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਵੀ ਉਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਬਣਾ ਲਏ ਜਾਣ। ਮੰਡਪ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚਾਰ ਹੱਥ ਲੰਮੀ-ਚੌੜੀ ਬੇਦੀ ਬਣਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਬੇਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੂਰਬੀ ਪਾਸੇ 'ਚ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ, ਦੱਖਣ ਪੂਰਬੀ ਪਾਸੇ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਜੀ, ਦੱਖਣੀ ਪਾਸੇ 'ਚ ਮਾਤਾ ਕੈਕੇਈ ਜੀ, ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਪਾਸੇ 'ਚ ਮਾਤਾ ਸੁਮਿਤਰਾ ਜੀ, ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ 'ਚ ਭਰਤ ਜੀ, ਪੱਛਮ-ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸ਼ਤਰੂਘਨ ਜੀ, ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਲਛਮਣ ਜੀ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਜੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬ-ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਜਾਂ ਤਸਵੀਰਾਂ-ਮੰਡਪ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਧਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਜੀ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਧਰਨੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
ਵਿਧੀ
ਭਗਤ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰੇ ਜਿਸ ਦਾ ਉਲੇਖ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਝ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:
ਆਧੁਨਿਕ ਰੰਗ
ਉੱਪਰੋਕਤ ਸਾਰੇ ਪੂਜਾ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਧੀ-ਵਿਧਾਨ ਕੁਝ ਮੰਦਿਰਾਂ ਵਿਖੇ ਜਿਥੇ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਜੀ, ਸੀਤਾ ਜੀ ਅਤੇ ਲਛਮਣ ਜੀ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਧਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਕੁਝ ਰਾਮ ਭਗਤ ਵੀ ਇਸੇ ਵਿਧੀ-ਵਿਧਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਪੂਜਾ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਚੇਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਨਰਾਤੇ ਨੂੰ ਮੰਦਿਰਾਂ ਜਾਂ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ 'ਚ ਭਗਤ ਤੁਲਸੀ ਦਾਸ ਗੋਸਵਾਮੀ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ 'ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਚਰਿਤ ਮਾਨਸ' ਦਾ ਪਾਠ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਭੋਗ ਨੌਵੇਂ ਨਰਾਤੇ (ਰਾਮਨੌਮੀ) ਦੀ ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਮਗਰੋਂ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਲੰਗਰ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਭਗਤ—ਖਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਰਾਮਨੌਮੀ ਦੇ ਦਿਨ ਅਯੁੱਧਿਆ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵਗਦੀ ਸਰਯੂ ਨਦੀ ਵਿਖੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ 'ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਜਨਮ ਭੂਮੀ' ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪੁੱਜਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ 'ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਪੁਰਾਣ' ਦੇ ਦੂਜੇ ਵੈਸ਼ਣਵ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਵਿਸਥਾਰ ਸਹਿਤ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਤਪ ਸਥਾਂਨ
'ਸਕੰਦ ਪੁਰਾਣ' ਦੇ ਦੂਜੇ ਵੈਸ਼ਣਵ ਖੰਡ ਵਿਖੇ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਸਰਯੂ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ 'ਅਯੁੱਧਿਆ ਨਗਰੀ' ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ 'ਪਿੰਡਾਰਕ' ਨਾਂ ਦੇ ਜੋਧੇ ਦੀ ਹਵੇਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਹਵੇਲੀ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ 'ਵਿਘਨੇਸ਼' (ਭਗਵਾਨ ਗਣੇਸ਼) ਜੀ ਦਾ ਮੰਦਰ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਦਰ ਦੇ ਈਸ਼ਾਨ ਕੋਣ (ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਦਾ ਕੋਨਾ) ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਨਰਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੋਈ ਦਾਨ, ਤਪ, ਯੱਗ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਤੀਰਥ ਅਸਥਾਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨਾ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕਪਿਲਾ ਨਾਂ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗਊਆਂ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭਰ ਅਗਨੀ-ਪੂਜਾ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਾਜਸੂਯ ਯੱਗ (ਰਾਜਿਆਂ ਵਲੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਯੱਗ), ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਮੂੰਹ ਨਾ ਮੋੜਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਯਮਿਤ ਜੀਵਨ ਜੀਊਣ ਵਾਲੇ ਸੰਜਮੀ ਸੱਜਣਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ 'ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਜਨਮ ਭੂਮੀ' ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਉੱਤੇ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਰਮ ਮੁਤਾਬਕ ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਤਿਉਹਾਰ
੩੦ ਮਈ
30 ਮਈ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 150ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 151ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 215 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ।
ਦਿਹਾਂਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਈ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਹੈਦਰੋਵਾਲ
ਹੈਦਰੋਵਾਲ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਡੈਲਨ ਮੈਥੀ
ਡੈਲਨ ਮੈਥੀ (13 ਅਕਤੂਬਰ 1938 – 20 ਫ਼ਰਵਰੀ 2005) ਇੱਕ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਲੇਖਿਕਾ ਸੀ ਜੋ ਕਨੀਸਨਾ ਜੰਗਲ ਬਾਰੇ ਲਿਖੇ ਆਪਣੇ 4 ਨਾਵਲਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਇਸਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ 14 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, French, ਜਰਮਨ, ਸਪੇਨੀ, ਇਤਾਲਵੀ, ਹਿਬਰੂ ਅਤੇ ਆਈਸਲੈਂਡਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀਆਂ 10 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿਕ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।
ਜੀਵਨ
ਇਸਦਾ ਜਨਮ ਡੈਲਨ ਸਕੌਟ ਵਜੋਂ ਰੀਵਰਜ਼ਡੇਲ, ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਵੇਲੇ ਕੇਪ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਸੀ ਵਿਖੇ 13 ਅਕਤੂਬਰ 1938 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। 1957 ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਦਸਵੀਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੇ ਆਊਡਟਸ਼ੂਰਨ ਵਿਖੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਸ ਨੇ ਹੋਲੀ ਕਰਾਸ ਕਾਨਵੈਂਟ ਵਿਖੇ ਉਚੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ।
ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ "12 ਵਜੇ ਦੀ ਛਟੀ" (Die Twaalfuurstokkie) 1970 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੀ। 1982 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ "ਜੂਦਾਸ ਬੱਕਰੀ" (Die Judasbok)ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਾਰਵਾਈ। ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ "ਜੰਗਲ ਨਾਵਲ" ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਨੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਲਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਅਤੇ ਦੋ ਨਾਵਲਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵੀ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1938 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਵੈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼
ਵੈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼ (West Indies) ਉੱਤਰੀ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਵਿੱਚ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਐਂਟਾਇਲਸ ਟਾਪੂ ਅਤੇ ਲੁਕਾਯਾਨ ਦੀਪਸਮੂਹ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਕਰਿਸਟੋਫਰ ਕੋਲੰਬਸ ਦੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਬਾਅਦ ਯੂਰਪੀਆਂ ਖੇਤਰ ਲਈ ਗਲਤ ਨਾਮ ਦੀ ਵਰਤੋ ਵੈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼ (ਪੱਛਮੀ ਹਿੰਦ) ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਤਾਂਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਦੱਖਣ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਪੂਰਬ ਏਸ਼ੀਆ ਖੇਤਰ ਹਿੰਦ ਜਾਂ ਇੰਡੀਜ਼ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੂਰਬੀ ਹਿੰਦ ਜਾਂ ਈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਨਾਲੋਂ ਵਖਰਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।
ਮਨਾਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਮਨਾਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ 68 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਕੁੱਲੂ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਇਹ ਹਲਕਾ ਜਨਰਲ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 60,818 ਵੋਟਰ ਸਨ।
ਵਿਧਾਇਕ
!ਸਾਲ !colspan="2" align="center"|ਪਾਰਟੀ !align="center" | ਵਿਧਾਇਕ !ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ !ਵੋਟਰ % !ਜੇਤੂ ਦਾ ਵੋਟ ਅੰਤਰ !ਸਰੋਤ
ਿਸਲਿਸਲੇਵਾਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਜਾਨੈਲ ਮੋਨੇ
ਮੋਨੇ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2003 ਵਿੱਚ ਦਿ ਔਡੀਸ਼ਨ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਡੈਮੋ ਐਲਬਮ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਤੇ ਹੋਈ ਸੀ। 2007 ਵਿੱਚ, ਮੋਨੇ ਨੇ ਸਰਵਜਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਈ.ਪੀ. ​​ਨਾਮ ਨਾਲ "ਮੈਟਰੋਪੋਲਿਸ: ਸੂਟ ਆਈ" (ਦਿ ਚੇਜ਼) ਸਿਰਲੇਖ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਯੂ.ਐਸ. ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਹੀਟਸੀਕਰਸ ਚਾਰਟ 'ਤੇ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਅਤੇ 2010 ਵਿੱਚ, ਬੈਡ ਬੁਆਏ ਰਿਕਾਰਡਜ਼ ਦੁਆਰਾ, ਮੋਨੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਈ.ਪੀ. ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਕਲਪ ਐਲਬਮ ਅਤੇ ਸੀਕਵਲ, ਪਹਿਲੀ ਪੂਰੀ ਲੰਬਾਈ ਵਾਲੀ ਸਟੂਡੀਓ ਐਲਬਮ, ਆਰਚੈਂਡਰੋਇਡ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ, ਮੌਨੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਜ਼ੇਦਾਰ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਟੂਡੀਓ ਐਲਬਮ, ਦਿ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਲੇਡੀ, 2013 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਬਿਲਬੋਰਡ 200 ਉੱਤੇ ਪੰਜਵੇਂ ਨੰਬਰ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੱਤ-ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਮੈਟਰੋਪੋਲਿਸ ਧਾਰਨਾ ਦੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਦੀ ਚੌਥੀ ਅਤੇ ਪੰਜਵੀਂ ਕਿਸ਼ਤ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
2016 ਵਿੱਚ, ਮੋਨੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਾਟਕੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੋ ਉੱਚ-ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਜਾਨੈਲ ਦੀ ਮਾਂ ਜੈਨੇਟ, ਇੱਕ ਦਰਬਾਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਟਲ ਦੀ ਨੌਕਰਾਨੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਮਾਈਕਲ ਰਾਬਿਨਸਨ ਸਮਰਸ, ਇੱਕ ਟਰੱਕ ਡਰਾਈਵਰ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਬੱਚੀ ਸੀ ਮੋਨੇ ਦੇ ਮਾਪੇ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਾਕ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਦੂਜੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਕਿਮੀ ਹੈ।
ਮੋਨੇ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਬੈਪਟਿਸਟ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਚਰਚ ਵਿਖੇ ਗਾਉਣਾ ਸਿੱਖ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਇੱਕ ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਬਣਨ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਵੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਦਿ ਵਿਜ਼ਰਡ ਓਜ਼ ਤੋਂ ਡੋਰਥੀ ਗੈਲ ਦੇ ਕਾਲਪਨਿਕ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ। ਲੌਰੀਨ ਹਿੱਲ ਦਾ ਮਿਸੀਡੂਕੇਸ਼ਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੋਨੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਚੈਕ ਨਾਲ ਦੋ ਕਾਪੀਆਂ ਖਰੀਦੀਆਂ ਸਨ, ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਰੋਤ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਜੂਨਤਿਨਵੇਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਸ਼ੋਅ 'ਤੇ ਐਲਬਮ ਦੇ ਗਾਣੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਜਿੱਤਿਆ।
2007-11: ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ The ArchAndroid
right|thumb|ਮੋਨੇ' ਆਸਟਿਨ ਸੰਗੀਤ ਹਾਲ ਵਿੱਚ 2009 ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਹੋਈ
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1985 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਉੱਪ-ਸਭਿਆਚਾਰ
ਉਪ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਰਅਸਲ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਹੀ ਭਾਗ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਕਿਸੇ ਜਨ-ਸਮੂਹ ਜਾਂ ਸਮਾਜ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਥੇ ਉਪ-ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਇਸੇ ਜਨ-ਸਮੂਹ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਪੱਧਰ ਵਿਚ ਆਏ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੜਾਵਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਉਪ-ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਉਪ-ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਨਿਖੇੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਦੂਸਰੇ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿਚ ਰੱਖਕੇ ਹੀ ਅੰਤਰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ ਉਥੇ ਇਕੋ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚਲੇ ਦੋ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾ ਦੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਾਂਝਾ ਨੂੰ ਪਰਖਣ ਉਪਰੰਤ ਜੋ ਅੰਤਰ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਨੂੰ ਉਸ ਖਿੱਤੇ ਦਾ ਉਪ-ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਦਾਹਰਣ
ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਤੌਰ `ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿਚ ਵੇਖਿਆ ਬੰਗਾਲੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਆਦਿ ਉਪ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਦਾ (ਮੂਲ) ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਹੈ। ਉਥੇ ਹੀ ਇਹਨਾਂ ਰਾਜਾ ਅਧੀਨ ਉਥੇ ਵੱਸਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਨ-ਸਮੂਹਾਂ ਜਾਂ ਜਾਤੀਆਂ, ਧਰਮਾਂ ਆਦਿ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਉਪ-ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਖਵਾਉਣਗੇ। ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਿੱਤੇ ਸਾਂਝਾ, ਮਾਲਵਾਂ, ਪੁਆਧ ਅਤੇ ਦੁਆਬਾ ਆਦਿ ਇਲਾਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਇਲਾਕੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਈਆਂ ਵੱਖਰਤਾਵਾਂ ਕਰਨ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲੋਂ ਅੱਡਰੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੱਖਰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ ਮਾਝੀ, ਮਲਵਈ, ਦੁਆਬੀ ਅਤੇ ਪੁਆਧੀ ਉਪ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਕਰਕੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।1 ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਉਪ-ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚਲਾ ਵਖਰੇਵਾਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਪੈਟਰਨਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਪੈਟਰਨ ਸਮਾਜਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੇ ਸਮੁੱਚ ਦੀ ਥਾਂ ਇਸਦੇ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਉਪ-ਅੰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਉਪ-ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਕਿੱਤੇ, ਰੁਤਬੇ, ਜਮਾਤ, ਜਾਤ, ਧਰਮ, ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਪ੍ਰਯੋਗ ਜਾਂ ਇਲਾਕਾਈ ਬਣਤਰ ਤੋਂ ਪਹਿਰਾਵੇ ਤੱਕ ਦਾ ਆਸ਼ਿਕ ਵਖਰੇਵਾਂ ਵੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਉਪ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਅੰਤਰ-ਨਿਖੇੜ ਦਾ ਪਹਿਲੂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।2 ਹਰ ਕੌਮ ਦਾ ਦਾ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਕਈ ਉਪ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਹੰੁਦੇ ਹਨ। ਉਪ-ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਅਰਥਾਤ ਜੀਵਨ-ਢੰਗ ਵੱਖੋਂ-ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ ਜੇ ਕੁੱਝ ਲੋਕ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹੋਣ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖੇਤਰ ਅੰਦਰ ਮਿਲਕੇ ਇਕੱਠਿਆ ਰਹਿਣਾ ਪਵੇਂ ਤਾਂ ਦੋਹਾਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਹੋਣਾਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਅਤੇ ਸੁਭਾਵਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਸਮੁੱਚੇ ਸਮਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਉਸ ਸਮਾਜ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਲਈ ਸਾਂਝਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਉਹ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਕਈ ਵੱਖਰੇ-ਵੱਖਰੇ ਗਰੁੱਪ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਪ-ਗਰੁੱਪ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਪ-ਗਰੁੱਪਾ ਦਾ ਆਪੋ-ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਢੰਗ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਪ-ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।3 ਉਪ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਬਾਰੇ ਉਪਰੋਕਤ ਕਥਨਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ `ਤੇ ਅਸੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਵਿਚਰਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਤਾਂ, ਕਿੱਤਿਆ, ਧਰਮਾਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਵਰਗਾਂ ਦਾ ਆਪਣੇ ਕਿੱਤਿਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਅਪਣਾਏ ਜੀਵਨ-ਢੰਗ ਦੀ ਉਪ-ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਖਵਾਉਂਦੇ ਹਨ।4 ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਤੇ ਦੋ ਉਪ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾ ਕਰਾਂਗੇ ਕੀ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਅੱਗੇ ਉਪ-ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਬਣਦੇ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੇ ਮਾਝੇ ਅਤੇ ਮਲਵਈ ਉਪ-ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀਆਂ ਸਥਾਨਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਕਰਕੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਸੰਪੂਰਨ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਵਾਂਗੇ।
ਮਲਵਈ ਉਪ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਦਰਿਆ ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਉਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ‘ਮਾਲਵਾ` ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਹੱਦ-ਬੰਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿਦਵਾਨ ਗਰੀਅਰਸਨ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬਾਰੇ ਕੀਤੇ ਕੰਮ ਵੇਲੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ, “ਦਰਿਆ ਸਤਲੁਜ਼ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਜੱਟ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਵਸਾਇਆ ਖੁਸਕ ਇਲਾਕਾ ਮਾਲਵਾ ਅਖਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਸਾਰਾ ਬਰਤਾਨਵੀ ਫਿਰੋਜਪੁਰ ਜ਼ਿਲਾਂ ਲੁਧਿਆਣੇ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾਂ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਪਟਿਆਲਾ, ਨਾਭਾ ਅਤੇ ਜੀਂਦ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦਾ ਕਾਫ਼ੀ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਇਸ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।”5 ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਬਣਤਰ ਮਾਲਵੇਂ ਦਾ ਲਗਭਗ ਸਾਰਾ ਖੇਤਰ ਮੈਦਾਨੀ ਅਤੇ ਰੇਤਲਾ ਇਲਾਕਾ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਫਿਰ ਵੀ ਉਪਜਾਊ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਾਂਗ ਇਸਦੀ ਵਸੋਂ ਵੀ ਪਿੰਡਾ ਵਿਚ ਹੀ ਹੈ। ਰੇਤਲਾ ਇਲਾਕਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਬਾਜਰੇ ਅਤੇ ਮੱਕੀ ਦੀ ਫਸਲ ਬਹੁਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਰੋਹੀ ਨਾਲ ਲੱਗਵਾਂ ਇਲਾਕਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਪ੍ਰੋੜਤਾ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ:- ਮੁੰਡਾ ਰੋਹੀ ਦੀ ਕਿੱਕਰ ਤੋਂ ਕਾਲਾ ਵਿਆਹ ਲੈ ਗਿਆ ਤੂਤ ਦੀ ਛਟੀ (ਇਕ ਮਲਵਈ ਲੋਕ-ਗੀਤ)। ਪੰਜਾਬ ਵਾਂਗ ਇਸਦੀ ਵਸੋਂ ਵੀ ਪਿੰਡਾ ਵਿਚ ਹੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਮੁਖੀਏ ‘ਲਾਣੇਦਾਰ` ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਾਰਾ ਅਰਥ ਚਾਰਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਮਲਵਈ ਪਿੰਡ ਇਕ-ਸਵੈ-ਸੰਪੰਨ ਇਕਾਈ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਛੋਟੀ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਇਕਾਈ ਸਾਂਝਾ ਪਰਿਵਾਰ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਦੀ ਅੰਤਰ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਤੇ ਖੁਦਸੁਖਤਾਰੀ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਸਾਰੀਆਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਰੂੜੀਆਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਾਲਵੇ ਦੀ ਪਰਿਵਾਰਿਕ ਬਣਤਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡ ਦੀ ਖ਼ਾਸ ਪੱਧਰ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵਾਂਗ ਮਾਲਵੇ ਦੀ ਪਰਿਵਾਰਿਕ ਬਣਤਰ ਵੀ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਪੈਟਰਨ ਤੇ ਸਥਾਪਤ ਹੈ। ਮਾਲਵੇ ਵਿਚ ਪਰਿਵਾਰ ਅਰਥਾਤ ‘ਟੱਬਰ` ਦੇ ਜੀਆਂ ਵਿਚ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਮਾਂ ਪੁੱਤਰ ਧੀ, ਬੱਚੇ ਆਦਿ ਮਿਲਕੇ ਇਕੋਂ ਹੀ ਘਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਜਾਤ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਦੂਜਾ ਵਿਆਹ ਦਾ ਰਿਵਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਪਿਆ ਨਿਤਾ ਜਾਂ ਘਰ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾ ਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਸਰਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਘਰ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਮੁਖੀ ਮੰਨਦੇ ਉਸਦੀ ਹਰ ਮੌਕੇ ਤੇ ਸਲਾਹ ਲਈ ਅਤੇ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਿੱਤਿਆਂ ਦਾ ਆਪਸੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਮਾਲਵੇਂ ਦੇ ਪਿੰਡਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਰਥਿਕ ਸੋਮਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਹੈ। ਜਾਗੀਰਦਾਰੀ ਨਿਜ਼ਾਮ ਕਾਰਨ ਕੰਮ ਦੀ ਵੰਡ ਜਾਤਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਹੈ। ਮਾਲਵੇ ਵਿਚ ਜੱਟ ਅਤੇ ਸੀਰੀ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਖ਼ਾਸ ਵਰਨਣਯੋਗ ਹੈ ਇਹ ਰਿਸ਼ਤਾ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਬੱਧੀ ਇੰਜ ਹੀ ਚਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਿੰਚਾਈ ਦੇ ਸਾਧਨ ਘੱਟ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਮਲਵਈ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਸੁਪਨੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ ਬਲਕਿ ਜੋ ਹੈ ਉਸੇ ਵਿਚ ਦਿਨਕਟੀ ਕਰਦੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲਿਆਉਂਦੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ। ਜਿੰਦਗੀ ਪ੍ਰਤੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਕੜ ਨਿਰਾਸ਼ਵਾਦੀ ਹੀ ਕਹੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਮੰਦਹਾਲੀ ਹੈ।6
ਜਨਮ
ਮਾਲਵੇਂ ਵਿਚ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੋਰਨਾਂ ਪਿੰਡਾ ਵਾਂਗ ਪੁੱਤ ਦੇ ਜੰਮਣ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅੰਤ ਮੰੁੰਡੇ ਦਾ ਜੰਮਣਾ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵਾਧੇ ਲਈ ਸ਼ੁਤ ਮੰਨਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ‘ਮੜ੍ਹੀ ਦਾ ਦੀਵਾ` ਵਿਚ ਵੀ ਨੰਦੀ ਨੇ ਜਗਸੀਰ ਦੇ ਜਨਮ ਵੇਲੇ ਸੁੱਖਾ ਸੁੱਖ ਕੇ ਚਹੁੰ ਧੀਆਂ ਮਗਰੋਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤ ਖੱਟਿਆ ਸੀ। ਜੱਗ ਆਪਣਾ ਸੀਰ ਪੈ ਗਿਆ ਸਮਝ ਕੇ ਉਹਨੇ ਉਹਦਾ ਨਾਂ ਜਗਸੀਰ ਰੱਖਿਆ (ਮੜੀਆ ਦਾ ਦੀਵਾ, ਪੈਨਾ ਨੰ. 11)।
ਵਿਆਹ
ਮਾਝੀ ਉਪ-ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਵਖਰਿਆਉਂਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੱਖ ਇਥੋਂ ਦੀ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾ ‘ਮਾਂਝੀ` ਹੈ। ਇਥੇ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੇ ਉਚਾਰਣ ਵਿਚੋਂ ਸਥਾਨਕ ਰੰਗਣ ਅਤੇ ਮਾਝੀ ਸੁਰ ਵੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ “ਕਿਉਂ ਲੈ ਕੇ ਗਈ ਹੈ?” ਦੀ ਥਾਂ ‘ਕਿਉਂ ਉਲਗਈ ਏਂ ?` ਮੁਹਾਵਰੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬੜੇ ਉੱਤਮ ਚੰਗ ਨਾਲ ਕਰਵਾਈ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ: ਜਲ ਮਿਲਿਆ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਮਿਲਿਆ, ਭੁੱਖੇ ਜੱਟ ਕਟੋਰਾ ਲੱਭਾ ਪਾਣੀ ਪੀ.ਪੀ. ਆਫਰਿਆਂ, ਜਿਹਨਾਂ ਖਾਧੀਆਂ ਗਾਜਰਾ ਪੇਟ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੀੜ ਆਦਿ। ਮਾਝੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਖ਼ਾਸ ਮੁਹਾਵਰਾ ਅਤੇ ਉਚਾਰਨ ਦਾ ਲਹਿਜ਼ਾ ਵੀ ਆਪਣਾ ਹੀ ਹੈ।7
ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਉਪਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇਸ ਸਿੱਟੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਪ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿਚ ਭਾਸ਼ਾਈ ਵੱਖਰਤਾਂ ਵਿਚ ਰੁੱਝ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਵੱਖਰਤਾਂ, ਮਹਾਵਰਿਆਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਕਰਕੇ ਵੱਰਖਤਾ ਪਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਅਧਾਰ ਤੇ ਅਸੀਂ ਮਾਝੇ ਅਤੇ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਉਪ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿਚ ਵੱਖਰਤਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਬੋਲਣ ਢੰਗ ਅਤੇ ਲਹਿਜਾ ਵੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾਂ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਪ-ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਆਤਮਜੀਤ
ਆਤਮਜੀਤ (ਜਨਮ 1950) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕੈਡਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਐਬਸਰਡ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਨਾਟਕ ਲਿਖੇ।
ਜੀਵਨ
ਆਤਮਜੀਤ ਦਾ ਜਨਮ 2 ਨਵੰਬਰ 1950 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਐਸ. ਐਸ. ਅਮੋਲ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਪਰਤਾਪ ਕੌਰ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਐਮ.ਏ. ਪੰਜਾਬੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੀ-ਐਚ. ਡੀ. ਕੀਤੀ। ਕਿੱਤੇ ਵਜੋਂ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਸਨ ਅਤੇ ਬਤੌਰ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਏ।
ਰਚਨਾਵਾਂ
ਆਤਮਜੀਤ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ 'ਉੱਤੇਰੇ ਮੰਦਰ'' ਨਾਂ ਦਾ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸੀ। ਉਹ ਹੁਣ ਤੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ 20 ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਸੰਬੰਧੀ ਪੁਸਤਕਾਂ ਲਿਖ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਇਨਸਾਸ ਬੰਦੂਕ
ਇਨਸਾਸ (INSAS ਮਤਲਬ ਇੰਡੀਅਨ ਸਮਾਲ ਆਰਮਸ ਸਿਸਟਮ) ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਹੈ ਭਾਰਤੀ ਪੈਦਲ ਫ਼ੋਜ ਦੇ ਹਥਿਆਰਆਂ ਦਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਵੈ ਚਾਲਕ ਬੰਦੂਕਾਂ, ਹਲਕੀ ਮਸ਼ੀਨ ਬੰਦੂਕ, ਅਤੇ ਕਾਰਬਾਈਨ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ. ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਓਰਡੀਨੈੰਸ ਫੇਕਟਰੀ ਬੋਰਡ ਵੱਲੋ ਓਰ੍ਡੀਨੈੰਸ ਫੇਕਟਰੀ ਤ੍ਰੇਰੁਫਲੀ ਵਿਖੇ.
ਭੰਗ
ਭੰਗ (भाँग) ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਸ਼ੇ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪਦਾਰਥ ਹੈ ਜੋ ਮਾਦਾ ਕਾਨਾਬਿਸ ਬੂਟੇ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਪੀਹ ਕੇ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਹੋਰ ਠੰਡੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦ੍ਰਵ ਵਜੋਂ ਪੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਂਦੀਪ
ਭੰਗ ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਇੱਕ ਮਾਦਕ ਪਦਾਰਥ ਵਜੋ ਪੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭੰਗ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਿਓਹਾਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਹੋਲੀ ਉੱਪਰ ਪੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੋਲੀ ਉੱਪਰ ਇਸਨੂੰ ਪੀਣਾ ਇੱਕ ਆਮ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਭੰਗ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਤੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਸੇਵਨ ਵਧੇਰੇ ਹੈ। ਸਾਧੂ ਅਤੇ ਸੂਫ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸਨੂੰ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਅਕਸਰ ਇਸੇ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਸਲਈ ਭੰਗ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਮਹਤਤਾ ਵੀ ਹੈ। 1596 ਵਿੱਚ ਡਚ ਜਾਨ ਹਾਏਗਨ ਵਾਨ ਲਿੰਸ਼ੋਟਨ ਨੇ ਪੂਰਬ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਿਆਂ ਲਿਖੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਨੁਭਵਾਂ ਵਿੱਚ "ਭੰਗ" (Bangue) ਉੱਪਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਿੰਨ ਪੰਨਿਆ ਦਾ ਬਿਓਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਸ ਦੇ ਹੋਰ ਰੂਪ ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਹਸ਼ੀਸ਼ (ਮਿਸਰ), ਬੋਜ਼ਾ (ਤੁਰਕੀ), ਬਰਨਾਵੀ (ਤੁਰਕੀ), ਬੁਰਸਜ (ਅਰਬ) ਆਦਿ। ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਰਿਚਰਡ ਡੇਵਨ ਪੋਰਟ-ਹਿੰਸ ਨੇ ਥੌਮਸ ਬੋਵਰੇ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਪੱਛਮ ਖੋਜੀ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਭੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਬਾਇਓਕੈਮਿਸਟਰੀ ਅਤੇ ਨਸ਼ੇ
ਕੈਨਾਬਿਸ ਪੌਦੇ ਕੈਨਾਬਿਨੋਇਡਜ਼ ਨਾਮਕ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸੇਵਨ ਕਰਨ 'ਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
ਕੈਨਾਬਿਨੋਇਡਜ਼, ਟੇਰਪਨੋਇਡਜ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਨੂੰ ਗਲੈਂਡਰੀ ਟ੍ਰਾਈਕੋਮਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਛੁਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਫੁੱਲਦਾਰ ਖਿੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਾਦਾ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ. ਇੱਕ ਡਰੱਗ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁੱਕੀਆਂ ਇਨਫ੍ਰੋੱਕਸਟੀਸੈਂਸਜ਼ ("ਮੁਕੁਲ" ਜਾਂ "ਮਾਰਿਜੁਆਨਾ"), ਰਾਲ (ਹਸ਼ੀਸ਼), ਜਾਂ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ. ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਗੰਨਾ ਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਵੇਚਣ ਲਈ, ਜਾਂ ਇੱਥੋ ਤੱਕ ਕਿ ਨਿੱਜੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਵੀ ਗ਼ੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪੂਨਮ ਸਿੰਘ
ਪੂਨਮ ਸਿੰਘ (ਜਨਮ 24 ਦਸੰਬਰ 1957) ਮਾਸਿਕ ਰਸਾਲੇ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ।
ਭੰਗ
ਕ੍ਰੋਮੋਸੋਮਜ਼ ਅਤੇ ਜੀਨੋਮ
ਕੈਨਾਬਿਸ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਡਿਪਲੋਇਡ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਕ੍ਰੋਮੋਸੋਮ ਪੂਰਕ 2n = 20 ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੌਲੀਪਲਾਈਡ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨਕਲੀ ਤੌਰ ਤੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ. ਕੈਨਾਬਿਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਜੀਨੋਮ ਸੀਨ, ਜਿਸਦਾ ਆਕਾਰ 820 ਐਮਬੀ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਨੂੰ 2011 ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਟੀਮ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਪੂਨਮ ਸਿੰਘ
ਮਾਂ ਬਾਪ
ਕਾਮਰੇਡ ਮਦਨ ਲਾਲ ਦੀਦੀ
ਭੰਗ
ਤਿਆਰੀ
ਕਾਨਾਬਿਸ ਬੂਟੇ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਪੀਹ ਕੇ ਪੇਸਟ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਘਿਓ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਸਲੇ ਰਲਾ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ‘ਠੰਡਾਈ’ ਆਖ ਸਭ ਵਿੱਚ ਵਰਤਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਭੰਗ ਵਿੱਚ ਘਿਓ ਅਤੇ ਸ਼ੱਕਰ ਰਲਾ ਇਸ ਦਾ ਹਲਵਾ ਅਤੇ ਗੋਲੇ ਵੀ ਬਣਾ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ
ਪੂਨਮ ਸਿੰਘ
ਮਾਂ ਬਾਪ
ਸ਼ੀਲਾ ਦੀਦੀ
ਭੰਗ
ਲੋਕਧਾਰਾ
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭੋਲਾ ਜਾਂ ਭੋਲੇ ਸ਼ੰਕਰ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਾਰੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉਕਤੀ ਇਓ ਮਿਲਦੀ ਹੈ:
ਪੂਨਮ ਸਿੰਘ
ਪਤੀ
ਰੱਤੀ ਕੰਤ ਸਿੰਘ
ਭੰਗ
ਲੋਕਧਾਰਾ
ਭੋਲੇ ਕੀ ਬਰਾਤ ਚੜੀ ਹੱਸ ਹੱਸ ਕੇ।
ਪੂਨਮ ਸਿੰਘ
ਬੱਚੇ
1 ਸਮੀਆ ਸਿੰਘ
ਭੰਗ
ਲੋਕਧਾਰਾ
ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਭੰਗ ਪੀਤੀ ਰੱਜ ਰੱਜ ਕੇ।
ਪੂਨਮ ਸਿੰਘ
ਬੱਚੇ
2 ਰਿਤਿਕਾ ਸਿੰਘ
ਭੰਗ
ਲੋਕਧਾਰਾ
ਵੇ ਹਕੀਮ ਜੀ ਅੱਗੇ ਨਾਲੋਂ ਹੋਗੀ ਮੈ ਤੰਗ,
ਪੂਨਮ ਸਿੰਘ
ਬੱਚੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ
ਭੰਗ
ਲੋਕਧਾਰਾ
ਵੇ ਹਕੀਮ ....,
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਤਿਉਹਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਾਂਜਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਸ਼ੇ
ਡੈਵਿਡ ਲੈਕ
ਡੈਵਿਡ ਲੈਕ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸਵਾਦੀ ਸੋਧਕਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਸਵਿਫ਼ਟ ਉੱਪਰ ਸੋਧ ਕਾਰਜ ਵਿਸ਼ਵ-ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ
ਟਿੱਬੀ
ਟਿੱਬੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਮਲੋਹ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮੀਮਾਂਸਾ
ਮੀਮਾਂਸਾ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: मीमांसा), ਦਾ ਅਰਥ "ਜਾਂਚ ਪੜਤਾਲ" (ਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ਬਦ ἱστορία ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕਰੋ) ਹੈ, ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਕ ਆਸਤਿਕ ਸੰਪਰਦਾ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਕੰਮ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਵਿਆਖਿਆ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਪੜਤਾਲ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਧਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਤਰਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੱਖਣ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸਮਝੀ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਇਸ ਲਈ ਸਦੀਵੀ ਅਤੇ ਦੈਵੀ ਗਿਆਨ ਦੇ ਅਡਿੱਗ ਸਰੋਤ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪਈ ਦਿੱਬ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਅਥਾਰਟੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਹੀ ਇਸ ਦਾ ਲੱਖਣ ਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੀਮਾਂਸਾ ਸੰਪਰਦਾ ਵਿੱਚ ਨਾਸਤਿਕ ਅਤੇ ਆਸਤਿਕ ਦੋਨੋਂ ਹੀ ਮੱਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰੱਬ ਦੇ ਵਜੂਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਗਹਿਰੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਧਰਮ ਦੇ ਚਰਿਤਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਖਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਦਰਸ਼ਨ
ਸੂਫ਼ੀ ਸਿਲਸਿਲੇ
ਤਰੀਕਤ (ਜਾਂ ਤਰੀਕਾਹ; طريقة ṭarīqah) ਸੂਫ਼ੀ ਮੱਤ ਅੰਦਰ ਸ਼ਰੀਅਤ ਤੋਂ ਅਗਲਾ ਦਰਜਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਲਿਕ ਆਪਣੇ ਜ਼ਾਹਿਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਬਾਤਿਨ ਉੱਤੇ ਵੀ ਖ਼ਾਸ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਵੱਜਾ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਉਸਤਾਦ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਸ਼ੇਖ, ਮੁਰਸ਼ਿਦ ਜਾਂ ਪੀਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ੇਖ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਇਸ ਵਜ੍ਹਾ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਨਸਾਨ ਇਕੱਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਸ਼ੈਤਾਨ ਲਈ ਇੱਕ ਆਸਾਨ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਮਗਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਸ਼ੇਖ ਦੀ ਬੈਅਤ ਇਖ਼ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੇ ਮੁਰੀਦਾਂ ਦੀ ਲਿਸਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਸ਼ੈਤਾਨ ਦੀਆਂ ਕਾਨਾਫੂਸੀਆਂ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਬੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਸ਼ੇਖ ਦੀ ਨਸੀਅਤ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਫ਼ਸ ਨੂੰ ਐਬਾਂ ਤੋਂ ਪਾਕ ਕਰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦਾ ਨੇੜ ਹਾਸਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਭ ਅਮਲ ਨੂੰ ਜਾਂ ਇਸ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਚਲਣ ਨੂੰ ਤਰੀਕਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਤਰੀਕਤ ਦਾ ਮੰਤਵ ਅਗਲੀ ਮੰਜਲ ਤੇ ਪਹੁੰਚਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਹਕੀਕਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਚੌਥੇ ਪੜਾਅ ਨੂੰ ਮਾਰਫ਼ਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪੱਛਮੀ ਰਹੱਸਵਾਦ ਵਿੱਚ "ਹਕੀਕਤ" ਦਾ "ਅਦਿੱਖ ਕੇਂਦਰ" ਹੈ ਅਤੇ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਉਦੇਸ਼, ਜੋ ਯੂਨੀਓ ਮਾਇਸਟਿਕਾ ਦੇ ਸੰਗਤ ਹੈ। ਤਸਵੁਫ਼, ਰਹੱਸਵਾਦ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਪੁਰਦਵਾਦ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਅਰਬੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ, ਜੋ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸੂਫ਼ੀਵਾਦ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੂਫ਼ੀ ਸਿਲਸਿਲੇ
ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਸੂਫ਼ੀ ਸਿਲਸਿਲੇ (ਤਰੀਕਤ) ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ: ਚਿਸ਼ਤੀਆ, ਨਕਸ਼ਬੰਦੀਆ, ਕਾਦਰੀਆ ਅਤੇ ਸੁਹਰਾਵਰਦੀਆ ਹਨ। ਚਿਸ਼ਤੀਆ ਸਿਲਸਿਲਾ ਦੇ ਮੋਢੀ ਖ਼ਵਾਜਾ ਮੁਈਨਉੱਦੀਨ ਚਿਸ਼ਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਗੇ ਫਿਰ ਦੋ ਸ਼ਾਖ਼ਾਂ ਹਨ: ਚਿਸ਼ਤੀਆ ਸਾਬਿਰੀਆ ਦਾ ਮੋਢੀ ਸਾਬਿਰ ਕੁਲੇਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਚਿਸ਼ਤੀਆ ਨਿਜ਼ਾਮੀਆ ਦਾ ਮੋਢੀ ਖਵਾਜਾ ਨਿਜ਼ਾਮਉੱਦੀਨ ਔਲੀਆ ਹੈ, ਸਿਲਸਿਲਾ ਕਾਦਰੀਆ ਦਾ ਮੋਢੀ ਸ਼ੇਖ ਅਬਦ ਉਲ-ਕਾਦਿਰ ਜੀਲਾਨੀ, ਸਿਲਸਿਲਾ ਸੁਹਰਵਰਦੀਆ ਦਾ ਸ਼ੇਖ ਸ਼ਹਾਬਉੱਦੀਨ ਸੁਹਰਾਵਰਦੀ ਅਤੇ ਸਿਲਸਿਲਾ ਨਕਸ਼ਬੰਦੀਆ ਦਾ ਖਵਾਜਾ ਵਹਾ-ਉਦ-ਦੀਨ ਨਕਸ਼ਬੰਦੀ ਹੈ। ਤਸੱਵੁਫ਼ ਵਿੱਚ ਸਿਲਸਿਲਾ ਤੋਂ ਮੁਰਾਦ ਮੁਰਸ਼ਦ (ਜਾਂ ਸ਼ੇਖ ਦਾ ਰੂਹਾਨੀ ਤਰੀਕਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਜਰਾ ਨਸਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਿਲਸਿਲਾ ਦੇ ਬਹੁਵਚਨ ਸਲਾਸਿਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸੂਫੀਵਾਦ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਸਿਲਸਿਲੇ ਜ਼ਾਂ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਦੀ ਆਮਦ ਕੇਵਲ ਸੂਫੀਵਾਦ ਦੇ ਦੁਨੀਆ ਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣ ਦਾ ਹੀ ਕਾਰਣ ਨਹੀਂ ਬਣੀ ਸਗੋਂ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਪਸਾਰ ਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੀ ਵੀ ਬੁਨਿਆਦ ਬਣੀ।
ਇਸਲਾਮੀ ਇਤਿਹਾਸ ਗਵਾਹ ਹੈ, ਕਿ ਮੁੱਢਲੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਫਕੀਰਾ ਅਤੇ ਸੂਫੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭਿੰਨਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਇਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਰੱਹਸਵਾਦੀ ਰੁਚੀਆ ਦੇ ਧਾਰਨ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਦੁਨਿਆਵੀ ਮਸਲਿਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇਂ ਸਨ। ਆਪਣੀ ਆਤਮੀਕ ਪ੍ਰਗਤੀ ਲਈ ਸਾਧਨਾਂ ਵਿੱਚ ਝੇ ਹੋਏ ਇਹ ਸੂਫੀ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵੀ ਪ੍ਰਰਨਾਂ ਸਰੋਤ ਸਨ। ਇਹੀ ਕਾਰਣ ਸੀ ਕਿ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸ਼ਕਤੀਆ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਸਮਝ ਕੇ ਆਪਣਾਂ ਸਮੱਰਥ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੰਦੀਆ ਰਹੀਆਂ। ਇਹਨਾਂ ਮੁੱਢਲੇ ਸੂਫੀਆਂ ਨੇ ਅਕਸਰ ਧਾਰਮਿਕ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦੋਰਾਨ ਹੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਾ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਸੀ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਟਿਕਾਣਾਂ। ਧਰਮ ਤੇ ਸੱਤਾ ਦੇ ਪਾਸਾਰ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਬਦੇਸੀ ਹਮਲਿਆਂ ਸਮੇਂ ਇਹਨਾਂ ਘੁਮੱਕੜ ਸੂਫੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾਲ ਲਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੋਰਾਨ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਾਵਾਂ ਬਣਾਂ ਕੇ ਦਿੱਤੀਆ। ਮੁੱਢਲੇ ਸੂਫੀ ਇਸਲਾਮੀ ਤਸਵੁੱਫ ਦੇ ਰੁਹਾਨੀ ਅਨੁਭਵ ੳੱਤੇ ਜੋਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਜਾਂ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਚੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ ਸਨ ਉਹ ਮੁਰੀਦਾਂ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਅਧਿਆਤਮਕ ਰਸਤਾ ਦੱਸ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਮਾਰਗ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਖੁਦ ਮੁਰੀਦ ਨੂੰ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ।ਬਗਦਾਦ ਨਿਵਾਸੀ ਇਮਾਮ ਅਬੂ ਰਸੀਦ ਮੁਹੰਮਦ ਅੱਲ ਗੱਜ਼ਾਲੀ ਵਰਗੇ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰਾਂ ਨੇ ਕੁਰਾਨੀ ਫਲਸਫੇ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਕੇ ਸਾਧਨਾ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਮੁਰਸ਼ਿਦ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਤੇ ਕਿਰਪਾ ਦੀ ਲੋੜ ਤੇ ਮਹੱਤਵ ਸਮਝਾਇਆ। ਇਮਾਮ ਅਬੂ ਹਸੀਦ ਅਲ ਗੱਜ਼ਾਲੀ ਦੇ ਜੋਰਦਾਰ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨੇ ਸੂਫੀਆ ਵਿੱਚ ਖੁਲੇਆਮ ਪੀਰੀ ਮੁਰੀਦ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਰਹੇ ਮੁੱਲਾ ਮੁੱਲਾਣਿਆਂ ਤੇ ਸ਼ਾਸਕਾ ਨੂੰ ਵੀ ਚੁੱਪ ਹੋਣਾ ਪਿਆ।
ਤੇਰਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਅਰਬੀ ਤੇ ਏਸੀਅਨ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਸੂਫੀਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹੋਣ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਅਰਬ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਫੀਆਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਦੇ ਇਬਾਦਲ ਲਈ ਬਣੇ ਕੇਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਰਿਬਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਖੁਰਾਸਾਨ (ਇਰਾਨ) ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਕੇਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਖਾਨਗਾਹਾਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖਾਨਗਾਹ ਸ਼ਬਦ ਕਾਫੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਰਿਹਾ। ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਗਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸੂਫੀ ਗੁਰੂ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਣਿਆ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਸੂਫੀ ਖਾਨਗਾਹ (ਪਰਿਾਵਰ) ਦੇ ਸੁੱਧ ਸੰਚਾਲਕ ਨੂੰ ਸੁਰਸਿਦ (ਰਾਹ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲਾ) ਸੇਖ ਜਾਂ ਪੀਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜੋ ਰੂਹਾਨੀ ਸਕਤੀਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਖਾਨਗਾਹ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਕੇਵਲ ਮੁਹਮਿੰਦ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਸਗੋਂ ਦੂਸਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁਰੀਦਾਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਤੇ ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਹੀ ਪੀਰ ਸ਼ਹੀੀਦ ਪਰੰਪਰਾ ਪਿੱਛੋਂ ਸੂਫੀ ਘਰਾਣਿਆ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਮੁਰਸਿਦ ਦੇ ਉਤਰਾਅਧਿਕਾਰੀ ਜਾਂ ਖਲੀਫੇ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਕੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਦਸੇ ਸਾਧਨਾਂ ਮਾਰਗ ਤੇ ਫਨਸਫ ਦਾ ਹੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਗੁਰਗੱਦੀ ਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਚਲਦੇ ਰਹਿਣ ਨੂੰ `ਸਿਲਸਿਲਾ` ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਸਿਲਸਿਲਾ ਚਲਾਣ ਲੱਗੇ ਖਲੀਫੇ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਪੀਰ ਦਾ ਖਿਰਕਾ (ਚੋਲਾ) ਪਹਿਨਾਈਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਤੇ ਬਾਕੀ ਮਰੀਦ ਉਸ ਦੇ ਆਦੇਸਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਗਿਆਰਾਵੀਂ ਸਦੀ ਇਸਲਾਮ ਤੇ ਸੂਫੀਵਾਦ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਮੋੜ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸਦੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਅਰਬੀ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸੀਮਾਂ ਸਾਧਨ ਪ੍ਰਬੰਧ ਉਤੇ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਸੈਲਯੁਕ ਸਾਸਕਾਂ ਨੇ ਕਾਬਜਾਂ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੁੰਨੀ ਇਸਲਾਮ ਦੀਆਂ ਰੁੱਚੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਧਾਰਮਿਕ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਚਲਾਇਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ।
ਗਿਆਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਚਰਚਿਤ ਸੂਫੀ ਸੇਖ ਮਖਦੂਮ ਅਲੀ ਅਲ ਹੁਜਵੀਰੀ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ (ਕਸਫੁਲ ਮਹਿਜੂਬ) ਵਿੱਚ 12 ਸਿਲਸਲਿਆਂ ਦਾ ਜਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤੈਫਰੀ, ਕਰਖੀ, ਗਜਰੂਨੀ, ਤਰਤੂਸੀ, ਸੁਹਰਵਰਦੀ ਠਿਰਦੋਸੀ, ਈਜਾਦੀ, ਹੁਬੇਰੀ, ਚਿਸਤੀ, ਅਧਹਾਨੀਆ, ਜੁਨੇਦੀ ਅਤੇ ਜਹੀਦੀ ਆਦਿ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਹ ਦਸ ਨੂੰ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਿਆਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਹੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਦੋ ਨਿੰਦਨਯੋਗ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਵੁਂਕਿ ਉਹ ਇਸਲਾਮ ਤੋਂ ਦੂਰ ਜਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਅਬੂ ਮੁਹਮੰਦ ਜਫਾਰ ਅਲ ਖੁਲਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹੀ ਸਿਲਸਿਲਾ ਅਬੁਲ ਕਾਸਿਮ ਅਸਲ ਜੂਨੈਦ ਨਾਲ ਜਾ ਜੁੜਦਾ ਹੈ। ਇਮਾਮ ਅਬੂ ਹਮੀਦ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲ ਗੱਜ਼ਾਨੀ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੂਫੀ ਘਰਾਂਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇਕੋਈ ਸਿਲਸਿਲਾ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦਾ।
ਤੇਰਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਅਰਬੀ ਤੇ ਏਸੀਅਨ, ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਸੂਫੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸਥਾਪਤ ਵੀ ਹੋਈਆਂ ਤੇ ਜਲਦੀ ਆਪਣੀ ਸਾਰਥਿਕਤਾ ਵੀ ਗਵਾ ਬੈਠੀਆਂ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕੇਵਲ ਰਸਮੀ ਪੂਜਾ ਪਾਠ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਈਆਂ ਜਾਂ ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਲਖਸ ਗਵਾਹ ਬੈਠੀਆਂ ਹਨ। ਸੂਫਾ ਘਰਾਣਿਆ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਇੱਕ ਸੁਨਹਿਰੀ ਦੌਰ ਪੰਦਰਵੀਂ ਤੇ ਸੌਲਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਕੁਝ ਸ਼ਕਤੀਸਾਲੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦਾਇਰੇ ਬਾਰੇ ਅੰਤਰ ਰਾਸਟਰੀ ਸਿਲਸਿਲੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਏ।
19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪ ਦੀ ਪਾਸਾਰਵਾਦੀ ਨੀਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੇ ਇਸਲਾਮ ਤੇ ਸੂਫੀਵਾਦ ਅੰਦਰ ਦੋ ਨਵੀਆਂ ਸੁਧਾਰਵਾਦੀ ਧਾਰਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ। ਇਹ ਸਨ ਸੁਧਾਰਵਾਦੀ ਵਹਾਬੀ ਲਹਿਰ ਤੇ ਸੂਫੀ ਸਿਲਸਲਿਆਂ ਦੀ ਬਗਾਵਤੀ ਲਹਿਰ।
ਇਹਨਾਂ ਸੂਫੀ ਸਿਲਸਲਿਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ, ਨਿਕਾਸ ਤੇ ਪਤਨ ਬਾਰੇ ਭਰਪੂਰ ਖੋਜ ਕਰਦਿਆਂ ਜੇ ਸਪੈਂਸਰ ਟਰਿਮਿੰਗਨ ਇਸ ਨਤੀਜੇ ਤੇ ਪੁੱਜਾ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇੰਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 175 ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਕੂਫਾ, ਬਗਰਾ, ਬਲਖ (ਇਰਾਨ) ਜਿਹੇਂ ਮੁਲਕ ਸਨ, ਜਿੱਥੋਂ ਸੂਫੀ ਦੂਸਰੇ ਮੁਲਕਾਂ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ।
ਸੂਫੀ ਸਿਲਸਲਿਆਂ ਦੇ ਮੋਢੀ ਸੰਚਾਲਕ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਸੰਬੰਧ ਹਜਰਤ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਦੋ ਨਜਦੀਕੀ ਰਿਸਤੇਦਾਰਾਂ ਤੇ ਖਲੀਫਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਸੂਫੀ ਹਜਰਤ ਮੁਹੰਮਦ ਦਾ ਜਵਾਈ ਤੇ ਚੋਥਾ ਖਲੀਫਾ ਹਜਰਤ ਅਲੀ ਸੀ। ਖਲੀਫਾ ਹਜਰਤ ਅਲੀ ਮੁਹੰਮਦ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦੀਆਂ ਰੂਹਾਨੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਜਾਨਣ ਵਾਲਾ ਸੂਫੀ ਸੰਤ ਸੀ। ਜਿਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਸੈਂਕੜੇਂ ਸੂਫੀ ਸਿਲਸਲਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸ੍ਰੋਤ ਬਣੇ। ਬਹੁਤ ਸੂਫੀਆਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਬਗਦਾਦ ਹੀ ਰਿਹਾ।
ਬਗਦਾਦ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਿਲਸਿਲਾ ਕਰਖੀ ਦਾ ਮੋਢੀ ਸੰਚਾਲਕ ਮਾਰੂਫ ਅਲੀ ਕਰਖੀ ਸੀ। ਜਿਸ ਨੇ ਹਬੀਬੂੰ ਅਲ ਅਜਮੀ ਦੇ ਮੁਰੀਦ ਦਾਉਦ ਭਾਈ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੀਰ ਦੱਸਿਆ। ਮਾਰੂਫ ਕਰਖੀ ਦੇ ਉੱਤਰਾਅਧਿਕਾਰੀ ਖਵਾਜਾ ਸਰੀਉਸ ਸ਼ਾਕਤੀ ਨੇ ਹੀ ਬਗਦਾਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਕਤੀ ਸਿਲਸਿਲਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।
ਤੈਂਫੂਰੀ ਸਿਲਸਿਲਾ ਦਾ ਬਾਨੀ ਅਬੂ ਯਜੀਦ ਤੈਫੂਰ ਅਲ ਇਸਤਾਮੀ ਵੀ ਆਪਦਾ ਸੰਬੰਧ ਇਮਾਮ ਜਾਫਰ ਸੁਦੀਕ ਤੇ ਹਬੀਬੁ ਅਲ ਆਜਮੀ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।
ਅਲ ਜੁਨੈਦ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਉਤਰਾਅਧਿਕਾਰੀ ਅਬੂ ਨਜੀਬ ਦੇ ਮੁਰੀਫ ਅਬੁਲ ਜਾਨਿਬ ਅਹਿਮਦ ਬਿਨ ਉਮਰ ਉਲ ਖਿਵਾਕੀ ਨੇ ਫਿਰਦੋਸੀ ਸਿਸਲਿਾ ਬਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਚਲਾਇਆ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੁਬਰਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਦਿੱਤਾ। ਰਿਫਈਆ ਸਿਲਸਿਲੇ ਦੀ ਸੁਰੂਆਤ 1182 ਵਿੱਚ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਿਲਸਿਲੇ ਦਾ ਮੋਢੀ ਸੰਚਾਲਕ ਬਗਦਾਦ ਦਾ ਸੂਫੀ ਸੱਯਦ ਅਮਿਹਦ ਇਬਲ ਅਲੀ ਅਲ ਰਿਫਾਈ ਸੀ। ਰਿਫਾਈ ਸੂਫੀ ਕਾਲੀ ਪਗੜੀ ਅਤੇ ਕਾਲਾ ਝੰਡਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਰੱਬੀ ਇਕਸੁਰਤਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਇਬਲ ਅਲ ਮੁਆਤਿਸ ਨਾਮ ਦੇ ਸੂਫੀ ਦੀਆਂ ਜਜਬਾਤੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਰੱਬੀ ਇਕਸੁਰਤਾ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੂਫੀ ਜਲਦੇ ਕੋਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਲੰਮੇ ਪੈ ਕੇ ਕੋਲਾ ਬੁਝਾ ਵੀ ਸਕਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਪਾ ਵੀ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਇਹ ਸੀਸਾ ਤੇ ਜਿਉਂਦੇ ਸੱਪ ਜਿਹੀਆਂ ਖਤਰਨਾਕ ਚੀਜਾਂ ਵੀ ਖਾ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਭਾਵੁਕਤਾ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲੋਕ ਕੰਨ, ਹੱਥ ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੋਹੇ ਦੇ ਕੜੇ ਪਰੋਣ ਜਿਹੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਵੀ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਫ਼ੀਵਾਦ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਫ਼ੀ ਸਾਹਿਤ
2019–20 ਯੂਏਫਾ ਯੂਰਪ ਲੀਗ
2019–20 ਯੂਏਫਾ ਯੂਰਪ ਲੀਗ ਯੂਏੁਫਾ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਯੂਰਪ ਦੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਕਲੱਬ ਫੁਟਬਾਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦਾ 49ਵਾਂ ਸੀਜ਼ਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਯੂਏਫਾ ਕੱਪ ਤੋਂ ਯੂਏਫਾ ਯੂਰਪ ਲੀਗ ਕਰਨ ਪਿੱਛੋਂ ਇਹ 11ਵਾਂ ਸੀਜ਼ਨ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਏਫਾ ਯੂਰਪ ਲੀਗ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2019-20 ਵਿੱਚ ਫੁੱਟਬਾਲ
ਜੈਅੰਤ ਪਾਠਕ
ਜੈਅੰਤ ਹਿੰਮਤਲਾਲ ਪਾਠਕ (જયંત હિંમતલાલ પાઠક; 20 ਅਕਤੂਬਰ 1920  - 1 ਸਤੰਬਰ 2003) ਗੁਜਰਾਤ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਗੁਜਰਾਤੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਕ ਸੀ। ਉਹ 1990 - 1991 ਤੋਂ ਗੁਜਰਾਤੀ ਸਾਹਿਤ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ, ਕੁਮਾਰ ਸੁਵਰਨਾ ਚੰਦਰਕ, ਨਰਮਦ ਸੁਵਰਨਾ ਚੰਦਰਕ, ਰਣਜੀਤਰਾਮ ਸੁਵਰਨਾ ਚੰਦਰਕ ਅਤੇ ਉਮਾ-ਸਨੇਹਰਾਸ਼ਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਮੇਤ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ। ਜੈਯੰਤ ਪਾਠਕ ਕਵਿਤਾ ਅਵਾਰਡ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।