cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ
ਇਤਿਹਾਸ
ਬਾਬਾ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਥੇ ਪਿਤਾ ਸੁਘਾ ਰੰਧਾਵਾ ਜੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਗੌਰਾਂ ਜੀ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਾਬਾ ਜੀ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਬੂਡਾ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਸਾਹਿਬ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਣ ਲੱਗੇ। ਜਦੋ ਬਾਬਾ ਜੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਛਕਾਉਣ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਉਹਨਾ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁਛਿਆ ਕਿ "ਮੌਤ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਪੁਛਿਆ ਕਿ ਤੂੰ ਇਹ ਸਵਾਲ ਕਿਉ ਪੁਛ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੱਲ ਮੈਂ ਲੱਕੜਾ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲੱਗਦੀ ਦੇਖੀ ਤਾਂ ਅੱਗ ਪਹਿਲਾ ਛੋਟੀਆਂ ਲੱਕੜਾ ਨੂੰ ਲੱਗੀ ਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀਆ ਲੱਕੜਾ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਮੌਤ ਵੀ ਤਾਂ ਏਦਾਂ ਤਾਂ ਨਹੀ ਕਿ ਛੋਟਿਆਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਆਊ ਤੇ ਵੱਡਿਆ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ " ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੂੰ ਬੂਡਾ ਨਹੀ ਤੂੰ ਤਾਂ ਬੁੱਢਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਪਿਆ।
ਜਦੋਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਪਹਿਲੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸੰਕਲਨ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਹੈੱਡ ਗ੍ਰੰਥੀ ਸਾਹਿਬ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਤੱਕ ਤਿਲੱਕ ਅਤੇ ਗੁਰਗੱਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ
ਵੋਟਰ ਮਤਦਾਨ
ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ, ਵੋਟਰ ਮਤਦਾਨ ਇੱਕ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਚੋਣ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦਰ (ਅਕਸਰ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਚੋਣ ਪਰਚੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ) ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰਾਂ, ਯੋਗ ਵੋਟਰਾਂ, ਜਾਂ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਐਡਮ ਬੋਨਿਕਾ ਅਤੇ ਮਾਈਕਲ ਮੈਕਫੌਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਹਿਮਤੀ ਹੈ ਕਿ "ਜਦੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੋਕ ਵੋਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਲੋਕਤੰਤਰ ਬਿਹਤਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।"
ਕਾਰਤਿਕਾ ਮੈਥਿਊ
ਕਾਰਤਿਕਾ ਮੈਥਿਊ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Karthika Mathew; ਜਨਮ ਲਿਡੀਆ ਜੈਕਬ ), ਜੋ ਕਿ ਕਾਰਤਿਕਾ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਈ ਮਲਿਆਲਮ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਨਾਮ ਨਾਡੂ ਅਤੇ ਡਿੰਡੀਗੁਲ ਸਾਰਥੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਲੀਡੀਆ ਜੈਕਬ ਦਾ ਜਨਮ ਮਲਾਇਦਾਮਥੁਰਥੂ ਵਿਖੇ ਪੁਰਮਦਮ ਵੀਟਿਲ ਪੀਕੇ ਜੈਕਬ ਅਤੇ ਐਲਿਸ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬੇਥਲਹੈਮ ਗਰਲਜ਼ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਨਜਰੱਲੂਰ, ਕੋਚੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 18 ਮਈ 2009 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੁਆਏਫ੍ਰੈਂਡ ਮੇਰਿਨ ਮੈਥਿਊ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਜਨਮ ਜੁਲਾਈ 2013 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਵੋਟਰ ਮਤਦਾਨ
ਸੰਸਥਾਗਤ ਕਾਰਕ ਮਤਦਾਨ ਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਸਰਲ ਪਾਰਲੀਮਾਨੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਜਿੱਥੇ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਵੋਟਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਘੱਟ ਚੋਣਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਹੁ-ਪਾਰਟੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਜੋ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਨੂੰ ਆਸਾਨ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ, ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਤਦਾਨ ਦੇਖਦੇ ਹਨ।
ਕਾਰਤਿਕਾ ਮੈਥਿਊ
ਫਿਲਮਾਂ
ਕਾਰਤਿਕਾ ਮੈਥਿਊ, ਜੋ ਕਿ ਕਾਰਤਿਕਾ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਮਲਿਆਲੀ ਫਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ ਜੋ ਕਈ ਮਲਿਆਲਮ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਾਇਦ ਨਾਮ ਨਾਡੂ ਅਤੇ ਡਿੰਡੀਗੁਲ ਸਾਰਥੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1">
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਆਲੂ ਬੁਖ਼ਾਰਾ
ਆਲੂ ਬੁਖ਼ਾਰਾ  (Eng: Plum) ਸ਼ਾਇਦ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਾਲਿਤ ਕੀਤੇ ਪਹਿਲੇ ਫਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਤਿੰਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੈਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਜੰਗਲੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਿਰਫ ਮਨੁੱਖੀ ਬਸਤੀਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ: ਪ੍ਰੂੂਨਸ ਡੋਮਸਟਿਕਾ ਨੂੰ ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਅਤੇ ਕੌਕੇਸ਼ੀਅਨ ਪਹਾੜਾਂ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਪ੍ਰੂੂਨ ਸੈਲੀਸਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੂੂਨਸ ਸਿਮੋਨਿ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਲੱਮ ਅਜੇ ਵੀ ਨੀਉਲੀਥਿਕ ਪੁਰਾਤੱਤਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੈਤੂਨ, ਅੰਗੂਰ ਅਤੇ ਅੰਜੀਰ।
ਵਰਣਨ
thumb|ਆਲੂ ਬੁਖ਼ਾਰਾ (plum) ਦੇ ਫੁੱਲ।
ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ
ਪਲੇਲ ਫਲਾਂ ਦਾ ਸੁਆਦ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਜੂਸੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਜ਼ੇਦਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ਾ ਖਾਧਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਜੈਮ ਬਣਾਉਣ ਜਾਂ ਦੂਜੀਆਂ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਲੇਮ ਦਾ ਜੂਸ ਪਲਮ ਵਾਈਨ ਵਿੱਚ ਪਕਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੱਧ ਇੰਗਲਡ ਵਿਚ, ਇੱਕ ਸੀਡਰ ਜਿਹਾ ਅਲਕੋਹਲ ਵਾਲਾ ਪਦਾਰਥ ਪਲੇਮ ਜੈਕੁੰਮ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਸ ਨੂੰ ਪਲਮ ਵਿੱਚੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁੱਕਿਆ ਪਲਮ ਇੱਕ ਸਨੈਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਲੀਡੋਟੋ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਟੈਂਡਰਡ ਪਰਨ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੁੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ. ਕ੍ਰੀਮ, ਜਿੰਨਨੈਂਗ, ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਅਤੇ ਖਾਰੇ ਆਮ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਸੋਰਸ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਪਲੱਮ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਸਰਤ ਦੇ ਬਰਫ਼ ਜਾਂ ਬੌਬਿੰਗ ਲਈ ਖਾਰੇ ਪਸੀਨੇ ਦੇ ਪੇਅ ਅਤੇ ਟੌਪਿੰਗ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੋਸ਼ਣ
ਕੱਚਾ ਪਲੌਮਾਂ 87% ਪਾਣੀ, 11% ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ, 1% ਪ੍ਰੋਟੀਨ, ਅਤੇ 1% ਤੋਂ ਘੱਟ ਫੈਟ (ਟੇਬਲ) ਹੈ. 100 ਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿਚ, ਕੱਚਾ ਪਲੌਮ 46 ਕੈਲੋਰੀਆਂ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮਗਰੀ (ਟੇਬਲ) ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਦੇ ਨਾਲ ਕੇਵਲ ਵਿਟਾਮਿਨ ਸੀ (12% ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕੀਮਤ) ਦੀ ਇੱਕ ਮੱਧਮ ਸਰੋਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਔਸ਼ਧੀ ਪੌਦੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀਬਾੜੀ
ਮਲਿਕਾ ਬੁਕਰ
ਮਲਿਕਾ ਬੁਕਰ (ਜਨਮ 1970) ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲੇਖਕ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਬਹੁ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ "ਮੌਜੂਦਾ ਬੋਲੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਇੱਕ ਮੋਢੀ" ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਲਿਖਤ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ, ਥੀਏਟਰ, ਮੋਨੋਲੋਗ, ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਰਸਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਲਈ ਉਸਨੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਰਟਸ ਕੌਂਸਲ ਇੰਗਲੈਂਡ, ਬੀਬੀਸੀ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਉਂਸਿਲ, ਵੈਲਕਮ ਟਰੱਸਟ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਥੀਏਟਰ, ਰਾਇਲ ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਕੰਪਨੀ, ਆਰਵੋਨ, ਅਤੇ ਹੈਮਪਟਨ ਕੋਰਟ ਪੈਲੇਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਜੀਵਨੀ
ਮਲਿਕਾ ਬੁਕਰ ਦਾ ਜਨਮ ਲੰਡਨ, ਯੂਕੇ, ਵਿੱਚ ਗੁਆਨੀਜ਼ ਅਤੇ ਗ੍ਰੇਨੇਡੀਅਨ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਗੁਆਨਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਅਤੇ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਯੂਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ।
ਬੁਕਰ ਨੇ ਲੰਡਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਗੋਲਡਸਮਿਥਸ ਵਿਖੇ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਕਵਿਤਾ ਸਮੂਹ ਮਲਿਕਾ ਦੀ ਰਸੋਈ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਿਕ ਮਕੋਹਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਪੇਪਰ ਸੀਡ, 2013 ਵਿੱਚ ਪੀਪਲ ਟ੍ਰੀ ਪ੍ਰੈਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਯੂਕੇ ਅਤੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਏ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਹਿਲੇ ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਲਈ ਸੀਮਸ ਹੇਨੀ ਸੈਂਟਰ ਇਨਾਮ ਲਈ ਸ਼ਾਰਟਲਿਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਰਾਇਲ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਦਘਾਟਨੀ ਕਵੀ ਸੀ।
ਬੁਕਰ ਦੀ ਕਵਿਤਾ "ਨੌ ਰਾਤਾਂ", ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 2016 ਦੀ ਪਤਝੜ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਸਮੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ, ਨੂੰ 2017 ਦੇ ਫਾਰਵਰਡ ਇਨਾਮ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸਿੰਗਲ ਕਵਿਤਾ ਲਈ ਸ਼ਾਰਟਲਿਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਸਟੇਜ ਲਈ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਬਿਟਰਸਵੀਟ: ਕੰਟੈਂਪਰੇਰੀ ਬਲੈਕ ਵੂਮੈਨਜ਼ ਪੋਇਟਰੀ (1998), ਦ ਇੰਡੀਆ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਜਰਨਲ (2005), ਟੇਨ ਨਿਊ ਪੋਏਟਸ (2010), ਆਊਟ ਆਫ ਬਾਉਂਡਸ, ਬਲੈਕ ਸਮੇਤ ਰਸਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ ਹੈ। ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕਵੀਆਂ (2012), ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਧੀਆਂ (2019)।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1970
ਮਾਇਆ ਕਾਮਥ
ਮਾਇਆ ਕਾਮਥ (12 ਮਾਰਚ 1951 - 26 ਅਕਤੂਬਰ 2001) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਾਰਟੂਨਿਸਟ ਸੀ।
ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਮਾਇਆ ਕਾਮਥ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਸਾਲ ਬਿਤਾਏ, ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਐਮਏ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ। ਇੱਕ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਡਰਾਇੰਗ ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ੌਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਮੈਕਮਿਲਨ ਦੇ ਨਾਲ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਸੋਫੀਆ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਰਾਇੰਗ ਸਿਖਿਅਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਪਰਵਾਨ ਚੜ੍ਹੀ। ਉਸਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੋੜ ਤਦ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਲਿਨ ਜਾਨਸਨ ਦੀ ਫਾਰ ਬੈਟਰ ਅਤੇ ਫਾਰ ਵਰਸ ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੀ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਰੇਖਾਚਿਤਰ ਵੇਖੇ। ਅਚੰਭਿਤ ਹੋਈ ਉਹ ਕਾਰਟੂਨਿੰਗ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕੁੱਦ ਪਈ।
ਉਸਨੇ ਡੇੱਕਨ ਹੇਰਾਲਡ ਸਮੂਹ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਈਵਨਿੰਗ ਹੇਰਾਲਡ ਦੇ ਨਾਲ 1985 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਰਟੂਨਿਸਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ  ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ, ਏਸ਼ੀਅਨ ਏਜ਼ ਅਤੇ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਵਰਗੇ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਚਾਰ ਪੱਤਰਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਪਰਿਆਵਰਣ ਕਾਰਟੂਨਾਂ ਦੇ ਤੀਜੀ ਦੁਨੀਆ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਲਈ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਕਈ ਮੌਕੀਆਂ ਤੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਅੱਜਕੱਲ ਹੇਠਾਂ ਸਪੈਰੋ ਲਿੰਕ ਦੇ ਕੋਲ ਹੈ ਅਤੇ 'ਮਾਇਆ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕਾਮਥ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕਮਾਤਰ ਨਾਰੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਕਾਰਟੂਨਿਸਟ ਸੀ। ਅਕਤੂਬਰ 1998 ਵਿੱਚ, ਕਰਨਾਟਕ ਕਾਰਟੂਨਿਸਟ ਐਸੋਸਿਏਸ਼ਨ ਨੇ 7 ਕਾਰਟੂਨਿਸਟਾਂ ਦੇ ਮੌਕੇ ਉੱਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਇਨਾਮ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1951 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2001
ਦਿਨੇਸ਼ ਮੋਂਗੀਆ
ਦਿਨੇਸ਼ ਮੋਂਗੀਆ (ਜਨਮ 17 ਅਪ੍ਰੈਲ 1977) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਮੋਂਗੀਆ ਭਾਰਤ ਲਈ ਸੀਮਤ ਓਵਰਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਘਰੇਲੂ ਕੈਰੀਅਰ
ਮੋਂਗੀਆ ਨੇ ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 50 ਤੋਂ ਘੱਟ ਦੀ ਔਸਤ ਨਾਲ 8100 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਸਰਵਉੱਚ ਸਕੋਰ ਅਜੇਤੂ 308 ਰਿਹਾ।
2004 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਲੰਕਾਸ਼ਾਇਰ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਖਿਡਾਰੀ ਵਜੋਂ ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਸਟੂਅਰਟ ਲਾਅ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। 2005 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਲੈਸਟਰਸ਼ਾਇਰ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਫੁੱਲ-ਟਾਈਮ ਕੰਟਰੈਕਟ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।
ਦਿਨੇਸ਼ ਲੈਸ਼ਿੰਗਜ਼ ਵਰਲਡ ਇਲੈਵਨ ਟੀਮ ਲਈ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹੁਣ ਬੰਦ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਇੰਡੀਅਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਲਾਇਨਜ਼ ਲਈ ਵੀ ਖੇਡਿਆ।
ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਟੀ-20 ਕ੍ਰਿਕਟਰ
ਮੋਂਗੀਆ ਟੀ-20 ਮੈਚ ਖੇਡਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ। ਉਹ 2004 ਵਿੱਚ ਲੰਕਾਸ਼ਾਇਰ ਲਈ ਖੇਡਿਆ।
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ
ਉਸਨੇ 2001 ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਫਲਤਾ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ ਪਰ ਆਪਣੇ ਪੰਜਵੇਂ ਮੈਚ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਅਰਧ ਸੈਂਕੜਾ (75 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿੱਚ 71) ਬਣਾਇਆ। 2002 ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਡੈਬਿਊ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਸੈਂਕੜਾ ( ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸਿਰਫ 147 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜੇਤੂ 159 ਦੌੜਾਂ) ਬਣਾ ਕੇ ਮੈਨ ਆਫ ਦ ਮੈਚ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸ ਦੌਰੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਨ ਆਫ ਦਾ ਸੀਰੀਜ਼ ਵੀ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸੰਦੇਹ ਬਣੇ ਰਹੇ ਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਟਰੈਕਾਂ 'ਤੇ ਉਸਦੀ ਤਕਨੀਕ ਵਿੱਚ ਕਮੀਆਂ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਉਦਾਸੀਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਸਨੂੰ ਬਾਅਦ ਦੇ ਟੂਰਾਂ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਗਾਂਗੁਲੀ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ।
ਉਸਨੇ 2003 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਭਾਰਤ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਿਆ। ਪਰ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੂੰ ਅਪ੍ਰੈਲ 2005 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2006 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਤਿਕੋਣੀ ਲੜੀ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੋਲੰਬੋ ਵਿੱਚ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਮੀਂਹ ਕਾਰਨ ਤੀਜੀ ਟੀਮ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਬਾਹਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਮੋਂਗੀਆ ਨੂੰ ਸਤੰਬਰ 2006 ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਵਿਰੁੱਧ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਤਿਕੋਣੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਫਾਈਨਲ ਗਰੁੱਪ ਗੇਮ ਵਿੱਚ ਅਜੇਤੂ 68 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਾਰਤ ਇਹ ਖੇਡ ਹਾਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਰਿਹਾ।
ਮੋਂਗੀਆ 2022 ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਸੰਬਰ 2021 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1">
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਖਿਡਾਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫ਼ਾਈਲ: Dinesh Mongia
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1977
ਚੀਨ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ
ਜੋਸ ਬਟਲਰ
ਜੋਸਫ ਚਾਰਲਸ ਬਟਲਰ (ਜਨਮ 8 ਸਤੰਬਰ 1990) ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸੀਮਤ ਓਵਰਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦਾ ਉਪ-ਕਪਤਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦਾ ਬੱਲੇਬਾਜ਼, ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਕਟ ਕੀਪਰ ਦੇ ਤੌਰ' ਤੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਟੈਸਟ, ਇਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ (ਵਨਡੇ) ਅਤੇ ਟੀ -20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ (ਟੀ -20) ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਟੀਮ ਦੇ ਉਪ ਕਪਤਾਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਜਿਸਨੇ 2019 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਜਿੱਤਿਆ, ਆਪਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬਣਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਸਮਰਸੈੱਟ ਲਈ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਲੈਂਕਾਸ਼ਾਇਰ ਲਈ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ (ਆਈਪੀਐਲ) ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼ ਲਈ ਵੀ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਬਟਲਰ ਕੋਲ ਇੱਕ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਵਨਡੇ ਸੈਂਕੜਾ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਕਟ ਕੀਪਰ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਟਲਰ ਦੀ ਵਿਰੋਧੀ ਟੀਮਾਂ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਦੀਆਂ ਪਲੇਸਮੈਂਟਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ "360-ਡਿਗਰੀ" ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੇਬਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿੰਗਜ਼ ਕਾਲਜ, ਟੌਨਟਨ, 2008 ਵਿੱਚ ਬਟਲਰ ਨੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਿਆਂ ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਰਿਕਾਰਡ ਦਾ ਅਨੰਦ ਮਾਣਿਆ। ਅਗਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ, ਉਸਦੀ ਸਕੂਲ ਉਸਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਸਤਾਰਾਂ ਮੈਚਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹਾਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ 2010 ਦਾ <i id="mwNA">ਯੰਗ ਵਿਜ਼ਡਨ</i> ਸਕੂਲ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਆਫ਼ ਦਿ ਈਅਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਕਾਉਂਟੀ ਲਈ ਉਮਰ-ਸਮੂਹ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2009 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਮਰਸੈਟ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਟੀਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਲਈ ਅੰਡਰ -19 ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਖੇਡਣ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਉਸਨੇ 2011 ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੋਂ ਸੀਨੀਅਰ ਡੈਬਿਉਟ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ 2014 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਟੈਸਟ ਡੈਬਿਉਟ ਹੋਇਆ ਸੀ.
ਨੌਜਵਾਨ ਕੈਰੀਅਰ
ਬਟਲਰ ਸੋਮਰਸੇਟ ਦੀਆਂ ਯੂਥ ਟੀਮਾਂ ਲਈ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਖੇਡਿਆ, ਅੰਡਰ -13, ਅੰਡਰ -15 ਅਤੇ ਅੰਡਰ -17 ਦੇ ਪੱਧਰ' ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ 2006 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਗਲੇਸਟਨਬਰੀ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚੈਡਰ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸੀਨੀਅਰ ਕਲੱਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਉਮਰ ਸਿਰਫ 15 ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਕੈਚ ਅਤੇ 15 ਦੌੜਾਂ ਦੇ ਕੇ ਵਿਕਟ ਕੀਪਰ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਸਮਰਸੈੱਟ ਦੂਜੀ ਇਲੈਵਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਗਾਈ, ਦੂਜੀ ਪਾਰੀ ਵਿੱਚ 71 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਅਤੇ ਨਾਟਿੰਘਮਸ਼ਾਇਰ ਦੂਜੀ ਇਲੈਵਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਛੇ ਕੈਚ ਲਏ। ਕਿੰਗਜ਼ ਕਾਲਜ ਲਈ ਖੇਡਦਿਆਂ, ਉਸਨੇ 2006 ਦਾ ਸੀਜ਼ਨ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਸਤਰ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ, ਉਸਨੇ 49.66 ਦੀ ਸਤਰ ਨਾਲ 447 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਅਗਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਵੈਸਟ ਆਫ ਇੰਗਲੈਂਡ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਗਲਾਸਟਨਬਰੀ ਲਈ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ ਤੇ ਖੇਡਿਆ, ਅਤੇ ਸਮਰਸੈੱਟ ਅੰਡਰ -17 ਦੇ ਲਈ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਦੋ ਸੈਂਕੜੇ ਲਗਾਏ; ਸਰੀ ਅੰਡਰ -17 ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਦੋ ਰੋਜ਼ਾ ਮੈਚ ਦੌਰਾਨ ਅਜੇਤੂ 119 ਦੌੜਾਂ, ਅਤੇ ਸਸੇਕਸ ਅੰਡਰ 17 ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ 110 ਬਣਾਏ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਕਿੰਗਜ਼ ਕਾਲਜ ਲਈ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ 358 ਦੌੜਾਂ 51.14 'ਤੇ ਆ ਗਈਆਂ। alt=A young man with light brown hair is standing on some grass. He is wearing a burgundy, grey and black cricket uniform, large gloves and black trousers covered by black think pads on his lower legs.|left|thumb| ਸਾਮਰਸੇਟ ਲਈ ਬਟਲਰ ਕੀਪਿੰਗ ਵਿਕਟ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਹਾਈਲਾਈਟ ਵਿੱਚ ਅਪ੍ਰੈਲ 2008 ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ ਜਦ ਉਸ ਨੇ 227 ਗੋਲ ਕੀਤੇ, ਨਾ ਬਾਹਰ ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ-ਤੋੜ ਖੁੱਲਣ ਦੌਰਾਨ ਪੱਖ ਨੂੰ ਇੱਕ 50-ਵੱਧ ਕੌਮੀ ਸਕੂਲ ਖੇਡ ਵਿੱਚ, ਦੇ ਨਾਲ 340 ਅਲੈਕਸ ਬੋਰੋ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 2008 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਕਿੰਗਜ਼ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਕੁੱਲ ਰਕਮ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ, ਉਸਨੇ 851 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ, ਜੋ ਕਿ ਟੀਮ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੈਂਬਰ ਨਾਲੋਂ 250 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਔਸਤਨ ਵਿਜਡਨ ਵਿੱਚ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਕੂਲ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਛੇਵੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਨੰਬਰ ’ਤੇ ਰਹੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ 227 * ਦਾ ਉੱਚ ਸਕੋਰ ਸੀ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ। ਉਸ 2008 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ, ਬਟਲਰ ਸਮਰਸੈੱਟ ਦੂਜੀ ਇਲੈਵਨ ਲਈ ਵੀ ਖੇਡਿਆ। ਕਪਤਾਨ ਕਾਰਲ ਗਜ਼ਾਰਡ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੈਚਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਵਿਕਟ ਲਈ, ਬਟਲਰ ਨੇ ਇੱਕ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੇਡਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਟੀਮ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਮੈਚ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਵਿਕਟ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵਰਸਟਰਸ਼ਾਇਰ ਦੂਜੀ ਇਲੈਵਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਪਹਿਲੀ ਪਾਰੀ ਵਿੱਚ ਛੇ ਕੈਚ ਲਏ। ਪਿਛਲੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ, ਹੈਮਪਸ਼ਾਇਰ ਦੂਜੀ ਇਲੈਵਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ, ਬਟਲਰ ਨੇ ਚੌਥੇ ਨੰਬਰ ਤੋਂ 140 ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1990 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਦਾਨਿਆਲ ਮਿਰਜ਼ਾ
ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਦਾਨਿਆਲ ਮਿਰਜ਼ਾ (11 ਸਤੰਬਰ 1572 – 19 ਮਾਰਚ 1605) ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਹੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਦੱਖਣ ਦੇ ਵਾਇਸਰਾਏ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਦਾ ਤੀਜਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦਾ ਭਰਾ ਸੀ।
ਦਾਨਿਆਲ ਅਕਬਰ ਦਾ ਪਸੰਦੀਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇੱਕ ਯੋਗ ਜਰਨੈਲ ਵੀ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਵਧੀਆ ਸਵਾਦ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਖੁਦ ਇੱਕ ਨਿਪੁੰਨ ਕਵੀ ਸੀ, ਉਰਦੂ, ਫਾਰਸੀ ਅਤੇ ਪੂਰਵ-ਆਧੁਨਿਕ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਬੰਦੂਕਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸ਼ੌਕੀਨ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਬੰਦੂਕ ਦਾ ਨਾਮ 'ਯਾਕੂ ਉ ਜਨਾਜ਼ਾ' ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸ਼ੌਕੀਨ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਅਕਬਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਸੰਦੀਦਾ ਘੋੜਾ ਤੋਹਫੇ ਵਜੋਂ ਦੇਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਕਬਰ ਨੇ ਮੰਨ ਲਿਆ। ਉਹ 32 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਬ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਕਾਰਨ ਮਰ ਗਿਆ, ਅਕਬਰ ਤੋਂ ਸੱਤ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ
ਅਕਬਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ, ਦਾਨਿਆਲ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦਾ ਜਨਮ 11 ਸਤੰਬਰ 1572 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਨਮ ਅਜਮੇਰ ਦੇ ਸ਼ੇਖ ਦਾਨਿਆਲ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਅਕਤੀ ਜਿਸਦਾ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਅਕਬਰ ਨੇ ਮੰਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਲਈ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦਾ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਮਰਾਟ ਨੇ, ਗੁਜਰਾਤ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਸਮੇਂ, ਅੰਬਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਭਾਰਮਲ ਦੀ ਰਾਣੀ ਦੁਆਰਾ ਦੇਖਭਾਲ ਲਈ ਬਾਲ ਦਾਨਿਆਲ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ।
ਜਦੋਂ ਅਕਬਰ ਗੁਜਰਾਤ ਤੋਂ ਵਾਪਸੀ 'ਤੇ ਸਿਰੋਹੀ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਭਗਵੰਤ ਦਾਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਾਧੋ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਅੰਬਰ ਤੋਂ ਦਾਨਿਆਲ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਕੁੰਵਰ ਭੋਪਤ ਦੇ ਸੋਗ ਲਈ ਮਰੀਅਮ-ਉਜ਼-ਜ਼ਮਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਭੇਜਿਆ ਜਾਵੇ। ਸਰਨਾਲ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਿਆ। ਅਕਬਰ 13 ਮਈ 1573 ਨੂੰ ਅਜਮੇਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਆਪਣੇ ਬਾਲ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ।
ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਨਸਬਦਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ, ਅਕਬਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਰੇਕ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਉੱਚੇ ਦਰਜੇ ਦਿੱਤੇ। ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਦਾਨਿਆਲ ਨੂੰ 6000 ਦਾ ਰੈਂਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਉਸਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਲੀਮ ਅਤੇ ਮੁਰਾਦ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵੱਡਾ ਰੈਂਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ, ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਸਰਪ੍ਰਸਤ, ਆਪਣੇ ਘਰ, ਫੌਜੀ ਬਲਾਂ ਅਤੇ ਅਦਾਲਤੀ ਧੜੇ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵੱਡੇ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਗਏ ਇਹ ਦਰਜੇ ਵਧਦੇ ਗਏ ਅਤੇ 1584 ਤੱਕ, ਦਾਨਿਆਲ ਦਾ ਮਨਸਾਬ ਵਧ ਕੇ 7000 ਹੋ ਗਿਆ।
ਜੀਵਨ
ਤਿੰਨੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ, ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਅਸਾਈਨਮੈਂਟ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ, ਦਾਨਿਆਲ ਨੂੰ 1597 ਵਿੱਚ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਦੀ ਗਵਰਨਰਸ਼ਿਪ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਫਰਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਉਦਾਸੀਨ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਣਚਾਹੇ ਪਾਤਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਦੋਂ ਉਸਦਾ ਸਰਪ੍ਰਸਤ, ਉਸਦਾ ਸਹੁਰਾ ਕੁਲੀਜ ਖਾਨ ਅੰਦੀਜਾਨੀ, ਨਫ਼ਰਤ ਵਿੱਚ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਦਾਨਿਆਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਡਰ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਸੋਧਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ
right|thumb|312x312px|ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵੀ, ਨਵੀ ਖ਼ਬੁਸ਼ਾਨੀ ਪ੍ਰਿੰਸ ਦਾਨਿਆਲ ਅੱਗੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਦਾ ਹੈ right|thumb|286x286px|ਅਕਬਰ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜਹਾਂਗੀਰ ਅਤੇ ਦਾਨਿਆਲ ਮਿਲਣ ਆਏ ਅਹਿਮਦਨਗਰ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ, ਬੁਰਹਾਨ ਨਿਜ਼ਾਮ ਸ਼ਾਹ II ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਵਿਰੋਧਤਾ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਅਕਬਰ ਨੇ 1593 ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਵਿਆਪਕ ਤਿਆਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ 22 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਦਾਨਿਆਲ ਨੂੰ 70,000 ਮਜ਼ਬੂਤ ਫੌਜ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕਮਾਂਡ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਸੀ। ਅਬਦੁਲ ਰਹੀਮ ਖਾਨ-ਏ-ਖਾਨਾ ਅਤੇ ਬੀਕਾਨੇਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਾਏ ਸਿੰਘ ਉਸਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸਨ। ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਮੁਰਾਦ ਨੂੰ ਮਾਰਚ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਮਿਰਜ਼ਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹਬਾਜ਼ ਖਾਨ ਨੂੰ ਮਾਲਵਾ ਵਿੱਚ ਫੌਜਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਰਾਜਾ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਪਹਿਲੇ ਨੂੰ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਹਮਲੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦੂਰ ਦੇ ਗਵਰਨਰਸ਼ਿਪ ਤੋਂ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਬੇਕਾਰ ਆਈਆਂ। ਨਵੰਬਰ ਵਿਚ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਸੈਨਾ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦਾਨਿਆਲ ਨੂੰ ਰਵਾਨਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਕਬਰ ਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਗੁੱਸਾ ਆਇਆ ਕਿ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਜੇ ਵੀ ਇਕ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸਰਹਿੰਦ-ਫਤੇਗੜ੍ਹ ਵਿਚ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦਾ ਹੁਕਮ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਖਾਨ-ਏ-ਖਾਨਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਢੁਕਵੇਂ ਮੌਸਮ ਤੱਕ ਦੇਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।
ਦਾਨਿਆਲ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਡੇਕਨ ਵਿਚ ਲੜਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 1595 ਵਿਚ ਬਹਾਦੁਰ ਨਿਜ਼ਾਮ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਵਾਂ ਸੁਲਤਾਨ, ਬਹਾਦੁਰ ਨਿਜ਼ਾਮ ਸ਼ਾਹ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮਾਸੀ, ਬੀਜਾਪੁਰ ਦੀ ਦਾਜ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਚੰਦ ਬੀਬੀ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੇਠ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਖਰਕਾਰ ਮੁਗਲਾਂ ਅਤੇ ਅਹਿਮਦਨਗਰ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਝੜਪਾਂ ਅਤੇ ਰੁਕ-ਰੁਕ ਕੇ ਲੜਾਈਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ। 1599 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਮੁਰਾਦ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦਾਨਿਆਲ ਨੂੰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਸਾਬਕਾ ਕਮਾਂਡ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਸੀ।
ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਅਕਬਰ ਨੇ ਦੱਖਣ ਉੱਤੇ ਨਵੇਂ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਵਰੀ 1600 ਵਿੱਚ ਬੁਰਹਾਨਪੁਰ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਖਾਨਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਬਹਾਦੁਰ ਫਾਰੂਕੀ ਨੇ ਗੜ੍ਹ ਛੱਡਣ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਦਾਨਿਆਲ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ 'ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਕ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਕੈਂਪਾਂ ਤੋਂ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣ ਲੱਗਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਅਕਬਰ ਜਲਦੀ ਬੁਰਹਾਨਪੁਰ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਅਹਿਮਦਨਗਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਆਪਣੀ ਤਰੱਕੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਬਾਗੀ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ।
ਮੁਗ਼ਲ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਬਾਰੇ ਸੁਣ ਕੇ, ਨਿਜ਼ਾਮ ਸ਼ਾਹੀ ਅਫ਼ਸਰ, ਅਭੰਗ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਜੈਪੁਰ ਕੋਟਲੀ ਘਾਟ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਕੇ ਅੱਗੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਦਾਨਿਆਲ ਨੇ ਇੱਕ ਬਦਲਵਾਂ ਰਸਤਾ ਅਪਣਾਇਆ, ਬਿਨਾਂ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਅਹਿਮਦਨਗਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਮੁਗਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਘੇਰਾ ਪਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਚਾਂਦ ਬੀਬੀ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦੀ ਗੜੀ ਕਿਸੇ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹੋਵੇਗੀ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਨਾਲ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਝਿਜਕ ਕਾਰਨ ਇਹ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੀ। ਚਾਂਦ ਬੀਬੀ ਨੇ ਆਖਰਕਾਰ ਗੈਰੀਸਨ ਦੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ 'ਤੇ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਸੁਲਤਾਨ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜੁਨਾਰ ਜਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਕੇ ਆਤਮ ਸਮਰਪਣ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨਾਲ ਅਸਹਿਮਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਇੱਕ ਸਲਾਹਕਾਰ, ਹਾਮਿਦ ਖਾਨ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਚੰਦ ਬੀਬੀ ਮੁਗਲਾਂ ਨਾਲ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਭੜਕੀ ਹੋਈ ਭੀੜ ਨੇ ਉਸਦੇ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਗੈਰੀਸਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਉਲਝਣ ਨੇ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਬਚਾਅ ਨੂੰ ਅਸੰਭਵ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। 18 ਅਗਸਤ 1600 ਨੂੰ, ਦਾਨੀਏਲ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਖਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਧਮਾਕਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਟਾਵਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੁਗ਼ਲ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਹੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਅਕਬਰ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰ ਨਿਜ਼ਾਮ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਖੁਦ ਗਵਾਲੀਅਰ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
7 ਮਾਰਚ 1601 ਨੂੰ, ਦਾਨਿਆਲ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਡੇਰੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸਫਲ ਜਿੱਤ ਕਾਰਨ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਖਾਨਦੇਸ਼, ਇਸ ਬਿੰਦੂ ਤੱਕ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ "ਦਾਨਦੇਸ਼" ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਬਖਸ਼ਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਗਰਾ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਅਕਬਰ ਨੇ ਦੱਖਣ ਦੀ ਵਾਇਸਰਾਏਲਟੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਅਹਿਮਦਨਗਰ ਤੋਂ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖਾਨਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਬੇਰਾਰ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਾਨਿਆਲ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੁਰਹਾਨਪੁਰ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਉਪ-ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮਲਿਕ ਅੰਬਰ ਅਤੇ ਰਾਜੂ ਡੇਕਾਨੀ ਨਾਲ ਟਕਰਾਅ
ਅਹਿਮਦਨਗਰ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਉਹ ਹਿੱਸੇ ਜੋ ਜਿੱਤੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਏ ਸਨ, ਦੋ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ ਸਨ; ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰੀਜੈਂਟ ਮਲਿਕ ਅੰਬਰ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜੂ ਡੇਕਾਨੀ। ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕੌੜੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਨੇ ਮੁਗਲਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤੇ ਬਿਨਾਂ ਆਪਣੇ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਇਕ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਦਾਨਿਆਲ ਨੇ ਮੁਗਲ ਦੱਖਣ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡਣ ਲਈ ਚੁਣਿਆ; ਅਹਿਮਦਨਗਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਅਬੁਲ ਫ਼ਜ਼ਲ ਨੇ ਰਾਜੂ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨੀ ਸੀ ਜਦੋਂਕਿ ਬੇਰਾਰ ਅਤੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਖਾਨ-ਏ-ਖਾਨਾ ਨੇ ਅੰਬਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਜਦੋਂ ਅੰਬਰ ਨੇ 1602 ਵਿੱਚ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਵਿੱਚ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਖਾਨ-ਏ-ਖਾਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਮਿਰਜ਼ਾ ਇਰਾਜ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਭੇਜਿਆ। ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਲੜਾਈ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਿਜ਼ਾਮ ਸ਼ਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਸਹਿ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟਿਆ ਗਿਆ। ਅੰਬਰ, ਹਾਰਿਆ ਅਤੇ ਜ਼ਖਮੀ, ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਫੜਨ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮੁਗਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਮੁਕੱਦਮਾ ਕੀਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤੈਅ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਰਾਜੂ ਨੇ ਮੁਗਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਣ ਅਤੇ ਦਾਨਿਆਲ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਲਕੇ ਘੋੜਸਵਾਰ ਨਾਲ ਤੰਗ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੇ ਖ਼ਾਨ-ਏ-ਖਾਨਾ ਨੂੰ ਬਲ ਭੇਜਣ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ, ਤਾਂ ਰਾਜੂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਦੇ ਛਾਪਿਆਂ ਨੇ ਮੁਗਲ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਾਨਿਆਲ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਲੜੇ ਗਏ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲੀਆ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ, ਅੱਧਾ ਮੁਗਲਾਂ ਅਤੇ ਅੱਧਾ ਰਾਜੂ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਜਲਦੀ ਹੀ ਟੁੱਟ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਅੰਬਰ ਅਤੇ ਮੁਗਲਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਯੁਕਤ ਫੌਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਰਾਜੂ ਦਾਨਿਆਲ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਹੀ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਛਾਪੇਮਾਰੀ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇਗਾ।
ਮੌਤ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮਤ
ਦਾਨਿਆਲ, ਜੋ ਗੰਭੀਰ ਸ਼ਰਾਬ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸੀ, ਦੀ 32 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 19 ਮਾਰਚ 1605 ਨੂੰ ਤ੍ਰੇੜਾਂ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਅਕਬਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਰਾਬ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਆਪਣੀ ਲਤ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੇ ਨੌਕਰ ਬੰਦੂਕ ਦੀਆਂ ਬੈਰਲਾਂ ਵਿੱਚ ਛੁਪਾ ਕੇ ਇਸ ਦੀ ਤਸਕਰੀ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਖਾਨ-ਏ ਖਾਨਾ ਨੇ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੁੱਟਿਆ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਮਾਰ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੱਖਣ ਤੋਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸਤੀਫ਼ੇ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਸਾਲ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿਚ ਅਕਬਰ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਦਾਨਿਆਲ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਚਾਰ ਧੀਆਂ ਛੱਡ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਭਤੀਜੇ ਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂ ਨੇ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਦਾਨਿਆਲ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਤਾਹਮੁਰਸ ਅਤੇ ਹੁਸ਼ਾਂਗ ਨੂੰ 23 ਜਨਵਰੀ 1628 ਨੂੰ "ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ" ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨਿਆਲ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਤੀਜੇ ਸ਼ਹਿਰਯਾਰ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਣੀ ਸੀ, ਦੇ ਨਾਲ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਗੱਦੀ ਲਈ ਨੂਰਜਹਾਂ ਦੀ ਮਨਪਸੰਦ, ਅਤੇ ਕਠਪੁਤਲੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦਾਵਰ ਬਖ਼ਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਤੱਕ ਵਜ਼ੀਰ ਆਸਫ਼ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਸਥਾਨਧਾਰਕ ਵਜੋਂ ਤਾਜ ਪਹਿਨਾਇਆ ਸੀ।
ਉਸਦੀ ਮਾਂ
ਅਕਬਰ ਦੀ ਜੀਵਨੀ, ਅਕਬਰਨਾਮਾ ਵਿੱਚ ਦਾਨਿਆਲ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਅਕਬਰਨਾਮਾ 1596 ਵਿਚ ਦਾਨਿਆਲ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤੁਜ਼ਕ-ਏ-ਜਹਾਂਗੀਰੀ, ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦਾ ਇਤਹਾਸ, ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ਾਹੀ ਰਖੇਲ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ।
ਪੂਰਬ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈਨਰੀ ਬੇਵਰਿਜ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਦਾਨੀਏਲ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਰਾਜਾ ਭਰਮਲ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਕਿ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦਾ ਸਬੰਧ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨਾਲ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਸਲੀਮ ਦੀ ਮਾਂ ਮਰੀਅਮ-ਉਜ਼-ਜ਼ਮਾਨੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਦਾਨਿਆਲ ਦੇ ਦੋ ਵਿਆਹ ਉਸਦੀ ਪਾਲਕ ਮਾਂ ਮਰੀਅਮ-ਉਜ਼-ਜ਼ਮਾਨੀ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਸਨ।
ਅਨਾਰਕਲੀ
1611 ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਯਾਤਰੀ ਵਿਲੀਅਮ ਫਿੰਚ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਦਾਨਿਆਲ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਕਬਰ ਮੰਨਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਨੇ ਅਨਾਰਕਲੀ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। ਫਿੰਚ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਨਾਰਕਲੀ, ਜੋ ਕਿ ਅਕਬਰ ਦੀ ਮਨਪਸੰਦ ਰਖੇਲ ਸੀ, ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸੈਲੀਮ (ਜਹਾਂਗੀਰ) ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਹੋਣ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਕਬਰ ਨੇ ਸਜ਼ਾ ਵਜੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕੰਧ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਿੰਦਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਫਿੰਚ ਨੇ ਫਿਰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਿ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਕਬਰ ਬਣਾਈ ਸੀ। ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੋਹੇ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸਾਰਕੋਫੈਗਸ 'ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ:
ਓ, ਕੀ ਮੈਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਦੇਖ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਕਿਆਮਤ ਦੇ ਦਿਨ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਰੱਬ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਾਂਗਾ. ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਦੰਤਕਥਾ ਵਿੱਚ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੈਲੀਮ ਅਤੇ ਅਨਾਰਕਲੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਕਲਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਅਬਦੁੱਲਾ ਚਗਤਾਈ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਕਬਰਾ ਸਾਹਿਬ-ਇ-ਜਮਾਲ ਦੀ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ 1599 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਅੱਗੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਬਰ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਬਾਗ਼ ਕਾਰਨ ਅਨਾਰਕਲੀ (ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਅਨਾਰ ਦੇ ਫੁੱਲ) ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਈ ਸੀ। i-Anaran (ਅਨਾਰਾਂ ਦਾ ਬਾਗ) ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਵਾਰ ਇਸਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਵਧਿਆ ਸੀ।
ਵਿਆਹ
right|thumb|346x346px|ਦਾਨਿਆਲ ਨੇ 1603 ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਦੱਖਣ ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ ਦਾਨਿਆਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਸੁਲਤਾਨ ਖਵਾਜਾ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਇਹ ਵਿਆਹ 10 ਜੂਨ 1588 ਨੂੰ ਦਾਨਿਆਲ ਦੀ ਦਾਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਹਮੀਦਾ ਬਾਨੋ ਬੇਗਮ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ 26 ਮਈ 1590 ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਇੱਕ ਧੀ ਦੀ ਮਾਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਧੀ ਸਆਦਤ ਬਾਨੋ ਬੇਗਮ ਦਾ ਜਨਮ 24 ਮਾਰਚ 1592 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਕੁਲੀਜ਼ ਖ਼ਾਨ ਅੰਦੀਜਾਨੀ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਅਕਬਰ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕੁਲੀਜ ਦੀ ਧੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਦਾਨਿਆਲ ਨਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। 27 ਅਕਤੂਬਰ 1593 ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ। ਕੁਲੀਜ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਅਕਬਰ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਹਾਨ ਉਪਕਾਰ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ ਵਜੋਂ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਦਾਅਵਤ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਮੰਨ ਲਈ ਗਈ ਅਤੇ 4 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਭੋਗ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮਾਂ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਜਨਮ 27 ਜੁਲਾਈ 1597 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਬੁਲਾਕੀ ਬੇਗਮ।12 ਸਤੰਬਰ 1599 ਨੂੰ ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਉਸਦੀ ਤੀਜੀ ਪਤਨੀ ਜਾਨਾ ਬੇਗਮ ਸੀ, ਜੋ ਅਬਦੁਲ ਰਹੀਮ ਖਾਨ-ਏ ਖਾਨਾਨ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਇਹ ਵਿਆਹ ਲਗਭਗ 1594 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅਕਬਰ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਦਾਅਵਤ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਅਤੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਉੱਥੋਂ ਫੌਜ ਨੂੰ ਲੈਸ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮਾਂ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਫਰਵਰੀ 1602 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਉਸ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸ਼ੌਕੀਨ ਸੀ, ਅਤੇ 1604 ਵਿਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕੀਤਾ।
ਉਸਦੀ ਚੌਥੀ ਪਤਨੀ ਜੋਧਪੁਰ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਰਾਏ ਮਾਲਦੇਓ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਏ ਮੱਲ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਇਹ ਵਿਆਹ 12 ਅਕਤੂਬਰ 1595 ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਿੰਸ ਤਾਹਮੁਰਸ ਮਿਰਜ਼ਾ, 1604 ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਪ੍ਰਿੰਸ ਬੈਸੁੰਗਰ ਮਿਰਜ਼ਾ ਅਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਬੁਰਹਾਨੀ ਬੇਗਮ ਦੀ ਮਾਂ ਸੀ।
ਉਸਦੀ ਸੱਤਵੀਂ ਪਤਨੀ ਸੁਲਤਾਨ ਬੇਗਮ ਸੀ, ਜੋ ਬੀਜਾਪੁਰ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਇਬਰਾਹਿਮ ਆਦਿਲ ਸ਼ਾਹ ਦੂਜੇ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਦਾਨਿਆਲ ਨਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਉਸਦੀ ਬੇਨਤੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 19 ਮਾਰਚ 1600 ਨੂੰ ਮੀਰ ਜਮਾਲ-ਉਦ-ਦੀਨ ਹੁਸੈਨ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਨਾਲ ਵਿਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਬੀਜਾਪੁਰ ਆਇਆ ਤਾਂ ਆਦਿਲ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਆਇਆ। ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਅਤੇ ਮੁਸਤਫਾ ਖਾਨ ਨੂੰ ਵਕੀਲ ਵਜੋਂ ਵਿਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਅਬਦੁਲ ਰਹੀਮ ਖਾਨ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਖਬਰ ਮਿਲੀ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਮਿਰਜ਼ਾ ਇਰਾਜ ਨੂੰ ਉਸਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ। ਮਿਰਜ਼ਾ ਇਰਾਜ ਉਸ ਨੂੰ ਅਹਿਮਦਨਗਰ ਲੈ ਆਇਆ। ਮੀਰ ਜਮਾਲ-ਉਦ-ਦੀਨ ਉੱਥੋਂ ਜਲਦੀ ਨਿਕਲਿਆ ਅਤੇ ਬੁਰਹਾਨਪੁਰ ਵਿਚ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਕੋਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਦਾਨਿਆਲ ਅਬਦੁਲ ਰਹੀਮ ਦੇ ਨਾਲ ਅਹਿਮਦਨਗਰ ਆਇਆ। ਇਹ ਵਿਆਹ 30 ਜੂਨ 1604 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਪੀ. ਆਰ. ਸ਼੍ਰੀਜੇਸ਼
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਸ਼੍ਰੀਜੇਸ਼ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਮਈ 1988 ਨੂੰ ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਏਰਨਾਕੁਲਮ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਕਿਜ਼ਕਕੰਬਲਮ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ, ਪੀਵੀ ਰਵੀਂਦਰਨ ਅਤੇ ਊਸ਼ਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਵਿਦਿਆ ਸੇਂਟ ਐਂਟਨੀ ਦੇ ਲੋਅਰ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਕਿਜਾਕਕੰਬਲਮ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਕਿਜਾਕਕੰਬਲਮ ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਜੋਸੇਫ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਛੇਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਬਚਪਨ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਲੰਬੀ ਛਾਲ ਅਤੇ ਵਾਲੀਬਾਲ 'ਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਕ ਸਪ੍ਰਿੰਟਰ ਵਜੋਂ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ। 12ਵੀਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ ਦੇ ਜੀਵੀ ਰਾਜਾ ਸਪੋਰਟਸ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਉਹ ਥਾਂ ਸੀ ਜਿਥੇ ਉਸਦੇ ਕੋਚ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਗੋਲਕੀਪਿੰਗ ਕਰੇ। ਉਹ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹਾਕੀ ਕੋਚ ਜੈਅਕੁਮਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਨਹਿਰੂ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ। ਉਸਨੇ ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਕੋਲਾਮ ਦੇ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ
ਸ਼੍ਰੀਜੇਸ਼ ਨੇ 2004 ਵਿਚ, ਪਰਥ ਵਿਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਖਿਲਾਫ 2004 ਵਿਚ, ਇਕ ਮੈਚ ਵਿਚ ਜੂਨੀਅਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਬਣਾਈ। ਉਸਨੇ 2006 ਵਿਚ ਕੋਲੰਬੋ ਵਿਚ ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਸੀਨੀਅਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸਾਲ 2008 ਦੇ ਜੂਨੀਅਰ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ‘ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦਾ ਸਰਬੋਤਮ ਗੋਲਕੀਪਰ’ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਕਸਰ ਸੀਨੀਅਰ ਗੋਲਕੀਪਰਾਂ, ਐਡਰਿਅਨ ਡੀਸੂਜ਼ਾ ਅਤੇ ਭਰਤ ਚੇਤਰੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਗੁਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪੈਨਲਟੀ ਸਟ੍ਰੋਕ ਬਚਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 2011 ਤੋਂ ਇੱਕ ਨਿਯਮਿਤ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਓਰਡੋਸ ਸਿਟੀ, ਚੀਨ, ਵਿਰੁੱਧ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਇੱਕ ਮੈਚ ਜੇਤੂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਟਰਾਫੀ ਫਾਈਨਲ ਵਿਚ ਬਦਲਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਦੂਜਾ 'ਬੈਸਟ ਗੋਲਕੀਪਰ ਆਫ ਦਿ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ' ਪੁਰਸਕਾਰ 2013 ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ 'ਚ ਆਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ' ਚ ਦੂਸਰਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਉਸ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ 2014 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ ਸਨ।
ਸ਼੍ਰੀਜੇਸ਼ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ 2012 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਅਤੇ ਫਿਰ 2014 ਵਿੱਚ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਲਈ ਖੇਡਿਆ ਸੀ। ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਇੰਚੀਓਨ ਵਿੱਚ 2014 ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਦੀ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਦੋ ਪੈਨਲਟੀ ਸਟਰੋਕ ਬਚਾਏ। 2014 ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫੀ ਅਤੇ 2018 ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫੀ ਵਿਚ, ਉਸਨੂੰ "ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦਾ ਗੋਲਕੀਪਰ" ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 2014 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੂੰ ਸਰਬੋਤਮ ਪੁਰਸ਼ ਗੋਲਕੀਪਰ ਦੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਉਹ ਆਖਰਕਾਰ ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਦੇ ਜਾਪ ਸਟਾਕਮੈਨ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਉਸ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ 2016 ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਕੀ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।
13 ਜੁਲਾਈ, 2016 ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀਜੇਸ਼ ਨੂੰ ਸਰਦਾਰ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਦਿਆਂ, ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਸੀ।
ਰੀਓ ਵਿੱਚ 2016 ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀਜੇਸ਼ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਸ਼੍ਰੀਜੇਸ਼ ਦਾ ਵਿਆਹ ਅਨੀਸ਼ਿਆ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਇਕ ਲੰਬੇ ਲੰਬੇ ਜੰਪਰ ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੈਦ ਡਾਕਟਰ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਕ ਧੀ ਹੈ (ਅ. 2014) ਅਨੁਸ੍ਰੀ। ਉਸ ਦਾ ਬੇਟਾ ਸ਼੍ਰੀਨਸ਼ ਦਾ ਜਨਮ 2017 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਫਿਲਹਾਲ ਉਹ ਕੇਰਲਾ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਚੀਫ਼ ਸਪੋਰਟਸ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ਰ ਵਜੋਂ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988
ਕਲਕੀ ਪੁਰਾਣ
ਕਲਕੀ ਪੁਰਾਣ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: कल्किपुराण, romanized: Kalkipurāṇa) ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਅਵਤਾਰ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਵੈਸ਼ਨਵ ਹਿੰਦੂ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ। ਇਸ ਅਵਤਾਰ ਦਾ ਨਾਮ ਕਲਕੀ ਹੈ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਪਾਠ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੌਰ ਦੌਰਾਨ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇਸ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਬੰਗਾਲ ਸਲਤਨਤ ਜਾਂ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਰਾਜ ਸੀ। ਵੈਂਡੀ ਡੋਨੀਗਰ ਇਸ ਨੂੰ 1500 ਸੀਈ ਅਤੇ 1700 ਸੀਈ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਲਿਖਤ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਢਾਕਾ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੱਭੇ ਗਏ ਖਰੜੇ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ 1726 ਈਸਵੀ ਸਮੇਂ ਦਾ ਵਹਾਅ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਬਣਤਰ
ਇਹ 18 ਮਹਾਂ-ਪੁਰਾਣਾਂ (ਮਹਾਨ ਪੁਰਾਣਾਂ) ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਉਪਪੂਰਾਣ ਜਾਂ ਸੈਕੰਡਰੀ ਪੁਰਾਣ ਵਜੋਂ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਗ੍ਰੰਥ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਪਾਠ ਨੂੰ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵੰਡਦੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਲਗਭਗ 35 ਅਧਿਆਇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਹੱਥ-ਲਿਖਤ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਭਾਗ (ਸੈਕਸ਼ਨ) ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 7 ਅਤੇ 21 ਅਧਿਆਇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1"> ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਰਾਣ
ਮਹਾਰਾਣੀ ਚੱਕਰਵਰਤੀ
ਮਹਾਰਾਣੀ ਚੱਕਰਵਰਤੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Maharani Chakravorty; 1937–2015) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਣੂ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1981 ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਦੂਰ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਰੀਕੌਂਬੀਨੈਂਟ ਡੀ.ਐਨ.ਏ. ਤਕਨੀਕਾਂ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਕੋਰਸ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਦਾ ਜਨਮ 1937 ਵਿੱਚ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਨੇ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1950 ਵਿੱਚ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਕੀਤੀ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਬੀ.ਐਸ.ਸੀ. ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ, ਉਸਨੇ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵੱਕਾਰੀ ਰਾਜਾਬਾਜ਼ਾਰ ਸਾਇੰਸ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਐਮਐਸਸੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਬੋਸ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਤੋਂ ਪੀਐਚਡੀ ਕੀਤੀ।
ਕਰੀਅਰ ਅਤੇ ਖੋਜ
ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਨੇ ਬੋਸ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਤੋਂ ਡਾ: ਦੇਬੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਬਰਮਾ ਦੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਧੀਨ ਮਾਈਕ੍ਰੋਬਾਇਲ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਸੰਸਲੇਸ਼ਣ 'ਤੇ ਪੀਐਚਡੀ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੇ ਥੀਸਿਸ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਉਸਨੇ ਅਜ਼ੋਟੋਬੈਕਟਰ ਵਾਈਨਲੈਂਡੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੈੱਲ ਮੁਕਤ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਸੰਸਲੇਸ਼ਣ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਸਨ ਵਿੱਚ ਬੀ ਐਲ ਹੋਰੇਕਰ ਦੀ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਐਨਜ਼ਾਈਮ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੋਸਟ-ਡਾਕਟੋਰਲ ਸਿਖਲਾਈ ਕੀਤੀ। ' ਬੈਕਟੀਰੀਅਲ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਅਤੇ ਵਾਇਰੋਲੋਜੀ ' ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਿਖਲਾਈ ਕੋਲਡ ਸਪਰਿੰਗ ਹਾਰਬਰ ਲੈਬਾਰਟਰੀ, ਲੋਂਗ ਆਈਲੈਂਡ, ਯੂਐਸਏ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 1968 ਤੋਂ 1969 ਤੱਕ, ਉਸਨੇ ਪ੍ਰੋ. ਮਾਈਰੋਨ ਲੇਵਿਨ ਮਨੁੱਖੀ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਵਿਭਾਗ, ਐਨ ਆਰਬਰ, ਮਿਸ਼ੀਗਨ, ਯੂ.ਐਸ.ਏ. ਉਸਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਾਲਮੋਨੇਲਾ ਟਾਈਫਿਮੂਰੀਅਮ ਦੀ ਝਿੱਲੀ ਦਾ ਕੰਪਲੈਕਸ 1000S ਦੇ ਸੈਡੀਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਸਥਿਰਤਾ ਵਾਲਾ, ਨਾ ਸਿਰਫ ਡੀਐਨਏ ਸੰਸਲੇਸ਼ਣ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ ਬਲਕਿ ਆਰਐਨਏ ਸੰਸਲੇਸ਼ਣ ਦਾ ਵੀ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਖੋਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ਬੋਸ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਯੂਨੀਸੈਲੂਲਰ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ 'ਤੇ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਬਨਾਰਸ ਹਿੰਦੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਬਾਇਓਕੈਮਿਸਟਰੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। BHU ਵਿਖੇ, ਉਸਨੇ ਲਾਈਸੋਜਨੀ ਤੋਂ ਗੁਜ਼ਰ ਰਹੇ ਸੈੱਲਾਂ ਅਤੇ ਲਾਈਸਿਸ ਤੋਂ ਗੁਜ਼ਰ ਰਹੇ ਸੈੱਲਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਬਾਇਓਕੈਮੀਕਲ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਕਿ ਵਾਇਰਲ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਸੰਸਲੇਸ਼ਣ ਨੂੰ ਅਨੁਵਾਦ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਐਸ. ਟਾਈਫਿਮੂਰੀਅਮ ਦੇ ਇੱਕ RNase I ਦੀ ਕਮੀ ਵਾਲੇ ਮਿਊਟੈਂਟ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਮੌਤ
ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਦੀ 2015 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਸਾਥੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਦੇਬੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਬਰਮਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1937
ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ
ਇੱਕ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਦਾਲਤ ਹੈ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਵੇਰਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਖਰੀ ਸਹਾਰੇ ਦੀ ਅਦਾਲਤ, ਅਪੇਕਸ ਕੋਰਟ, ਅਤੇ ਅਪੀਲ ਦੀ ਉੱਚ (ਜਾਂ ਅੰਤਮ) ਅਦਾਲਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਮੋਟੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਅਦਾਲਤ ਦੁਆਰਾ ਹੋਰ ਸਮੀਖਿਆ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਪੀਲੀ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਹੇਠਲੀਆਂ ਮੁਕੱਦਮੇ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਜਾਂ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਅਪੀਲੀ ਅਦਾਲਤਾਂ ਤੋਂ ਅਪੀਲਾਂ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਾਰੀਆਂ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਿਵਲ ਕਾਨੂੰਨ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੀ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੁਝ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਨਾਮ "ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ" ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ "ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ" ਨਾਮ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਰਵਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ, ਕਈ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸੂਬਿਆਂ/ਖੇਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟਾਂ, ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਵੇਲਜ਼ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਆਫ਼ ਨਿਆਂਇਕ ਅਦਾਲਤ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਆਫ਼ ਨਿਆਂਕਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਅਪੀਲਾਂ ਦੀਆਂ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ।
ਇੱਕ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਰਿਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਧਾਨਕ ਅਤੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਵੰਡ 'ਤੇ ਬਹਿਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸੀ ਜੋ 1787 ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸੰਮੇਲਨ ਦੇ ਡੈਲੀਗੇਟਾਂ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਲਈ ਮਾਪਦੰਡ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਸਰਕਾਰ ਦੀ "ਤੀਜੀ ਸ਼ਾਖਾ" ਬਣਾਉਣਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਵਿਚਾਰ ਸੀ; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ, ਨਿਆਂਇਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਹੀ (ਕਾਰਜਕਾਰੀ) ਅਥਾਰਟੀ ਦੇ ਪਹਿਲੂ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਨੂੰ ਵੀਟੋ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਜਾਂ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਸੋਧਣ ਲਈ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਫਰੇਮਰਾਂ ਨੇ ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਦੀ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਆਮ ਰੂਪਰੇਖਾ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾ ਕੇ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ, ਸੰਘੀ ਨਿਆਂਇਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ "ਇੱਕ ਸਰਵਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟੀਆ ਅਦਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਯਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਹੁਕਮ ਅਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ"। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾ ਤਾਂ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀਆਂ ਸਹੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਆਂਇਕ ਸ਼ਾਖਾ ਦੇ ਸੰਗਠਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ।
ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ "ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟਾਂ" ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧਤ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੂਗੋਲਿਕ ਹੱਦਾਂ ਹਨ, ਜਾਂ ਜੋ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਖਾਸ ਖੇਤਰਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹਨ। ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸੰਘੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਘੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ), ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਮੈਂਬਰ ਰਾਜ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨੇਵਾਡਾ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ) ਲਈ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੋਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਾਲਾ ਸਿਰਫ ਇਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਕਿ ਸੰਘੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਰਾਜ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਉੱਤੇ ਸੰਘੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹੋਰ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ, ਕੋਲ ਆਮ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸਰਵਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਵਾਲ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ। ਸਿਵਲ ਕਾਨੂੰਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਾਲੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਅਦਾਲਤਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਇੱਕ ਸਰਵਉੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਅਦਾਲਤ ਕਰਦੀ ਹੈ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫਿਨਲੈਂਡ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਅਦਾਲਤ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ)। ਕਈ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਅਦਾਲਤ ਜਾਂ ਹੋਰ ਨਿਆਂਇਕ ਜਾਂ ਅਰਧ-ਨਿਆਂਇਕ ਸੰਸਥਾ (ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1920 ਦੇ ਚੈਕੋਸਲੋਵਾਕ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ) ਵੀ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਸਟਰੀਆ, ਫਰਾਂਸ, ਜਰਮਨੀ, ਇਟਲੀ, ਲਕਸਮਬਰਗ, ਪੁਰਤਗਾਲ, ਰੂਸ, ਸਪੇਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ। ਸਾਬਕਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਇੱਕ ਬਸਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਦਾਲਤ ਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਸ ਅਦਾਲਤ ਤੋਂ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੀ ਪ੍ਰੀਵੀ ਕੌਂਸਲ (ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ) ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕਈ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰੀਵੀ ਕੌਂਸਲ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕਰਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਖਰੀ ਸਹਾਰਾ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਸਰਵਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਪੁਨਰਗਠਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਆਮ ਕਾਨੂੰਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਤਾਰੇ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੁਆਰਾ ਇਸਦੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਿਧਾਂਤ ਸਾਰੀਆਂ ਹੇਠਲੀਆਂ ਅਦਾਲਤਾਂ ਲਈ ਪਾਬੰਦ ਹਨ; ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਇਕਸਾਰ ਵਿਆਖਿਆ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਸਿਵਲ ਕਨੂੰਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਰੇ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਕੇਸ ਤੋਂ ਪਰੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਸਰਵਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਹੇਠਲੀਆਂ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ਉਦਾਹਰਨ, ਜਾਂ ਨਿਆਂ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਸਥਿਰਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤ
ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 28 ਜਨਵਰੀ, 1950 ਨੂੰ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਨੁਛੇਦ 141 ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੁਆਰਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਾਨੂੰਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਅਦਾਲਤਾਂ ਲਈ ਪਾਬੰਦ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਰਵਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਕੋਲ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ (ਸਥਾਨਕ ਉਪ-ਨਿਯਮਾਂ ਸਮੇਤ) ਦੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਦਾ ਅੰਤਮ ਨਿਆਂਇਕ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ। ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਨਿਆਂਇਕ ਸਮੀਖਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਕਾਤਯਾਨੀ ਸ਼ਰਮਾ
ਕਾਤਯਾਨੀ ਸ਼ਰਮਾ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Katyayani Sharma; ਰੇਨੂ ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ 'ਤੇ ਕਰਮ ਅਪਨਾ ਅਪਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਕੁੜੀ 'ਨਤਾਸ਼ਾ' ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਵਜੋਂ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ 'ਤੇ ਸਾਜਨ ਘਰ ਜਾਨਾ ਹੈ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰਾ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਥੀਆ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਵਜੋਂ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ, ਪਰ ਉਸਨੂੰ 2010 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮ ਪਾਰਵਤੀਪੁਰਮ ਲਈ, ਉਸ ਸ਼ੋਅ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1989 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਚਮੀ ਮੁਰਮੂ
ਚਮੀ ਮੁਰਮੂ (ਜਨਮ: 1973) ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪੌਦੇ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ 2020 ਵਿਚ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹ 2,500,000 ਰੁੱਖ ਲਾਉਣ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਮੁਰਮੂ ਦਾ ਜਨਮ 1973 ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਸੇਰਾਏਕੇਲਾ ਖਰਸਾਵਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਰਾਜਨਗਰ ਬਲਾਕ ਦੇ ਬਗਰਾਇਸਾਈ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਹੈ।
ਲਗਭਗ 1996 ਵਿਚ ਮਰਮੂ ਨੇ ਰੁੱਖ ਲਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਅਗਲੇ 24 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ 25 ਲੱਖ ਰੁੱਖ ਲਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲ ਰਹੀ। ਇਹ ਦਰੱਖਤ ਉਸਦੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਲਗੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ "ਮਾਫੀਆ" ਦੁਆਰਾ ਖਤਮ ਕੀਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਉਹ ਨਕਸਲੀਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। 2020 ਵਿਚ ਉਹ ਇਕ ਸੰਗਠਨ-ਸਹਾਯੋਗੀ ਮਹਿਲਾ ਬਗਰਾਇਸਾਈ ਦੀ ਸੈਕਟਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ 3,000 ਮੈਂਬਰ ਹਨ। left|thumb| 2020 ਵਿੱਚ [[ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਨਾਰੀ ਦਿਹਾੜਾ|ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ।]] ਮਾਰਚ 2020 ਵਿਚ ਮਰਮੂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ਮੌਕੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਕੋਵਿੰਦ ਦੁਆਰਾ ਬਾਰਾਂ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਮੁਰਮੂ ਚੁਣੇ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੀ। ਉਸ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਮਰਮੂ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਅਤੇ ਜਮੁਨਾ ਟੂਡੂ ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਫ਼ੌਜ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੈਸ ਵਿੱਚ "ਲੇਡੀ ਟਾਰਜ਼ਨ" ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਮੁਨਾ ਟੂਡਾ ਦੇ ਸੰਗਠਨ ਵਿਚ 300 ਮੈਂਬਰ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਹੋਰ ਤਾਲਮੇਲ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੈਤਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਗਿਆਨ ਕੇਂਦਰ
ਜਨਵਰੀ 2020 ਤੱਕ, ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 721 ਕੇਵੀਕੇ ਸਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਪਹਿਲੇ ਕੇ.ਵੀ.ਕੇ. ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1974 ਵਿੱਚ ਪੋਂਡੀਚੇਰੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇ.ਵੀ.ਕੇ. ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਵਧਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਧਾਰਕ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਉੱਚ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤਾ, ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਘਾਟ, ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਦੀ ਅਤਿ ਸਥਿਤੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦੇ ਪੂਰੇ ਵੇਰਵੇ ਲਈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲੇਖ ਨੂੰ ਵੇਖੋ। ਨੀਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਵਿਚ ਇਕ ਮੁੱਖ ਰਣਨੀਤੀ, ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਢਾਲਣ ਲਈ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਬਿਹਤਰ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਧੁਨਿਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਰੁਝਾਨਾਂ ਬਾਰੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਖੋਜ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੌਸਮ ਤਬਦੀਲੀ ਅਤੇ ਜੀ.ਐੱਮ.ਓ., ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਖੋਜ ਦੇ ਵਿਹਾਰਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕਤਾ, ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਨਿਰੀਖਣ ਅਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੀ ਅਸਾਨੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਨਵੀਂ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਜਾਂ ਬੀਜ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਬਾਰੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਖੋਜ ਅਕਸਰ ਕੇਂਦਰੀਕਰਨ ਟੈਸਟਿੰਗ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਮੀਨੀ-ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਨਵੀਨਤਾਵਾਂ ਲਈ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਕ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਦੂਜਿਆਂ ਲਈ ਐਕਸਟੈਂਸੀਬਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ। ਖ਼ਾਸਕਰ ਭਾਰਤ ਜਿਹੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਪੇਚੀਦਗੀ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿਭਾਗ ਜਿਵੇਂ ਕੇ.ਵੀ.ਕੇ. ਕੇਂਦਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਪੇਂਡੂ ਆਬਾਦੀ ਦਰਮਿਆਨ ਗਿਆਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ, ਟੈਸਟ ਕਰਨ ਅਤੇ ਫੈਲਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਫਤਵਾ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਹੀ ਕੇਵੀਕੇ ਦੁਆਰਾ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕੇਵੀਕੇ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਆਫ-ਲਾਈਨ ਸੰਚਾਰ ਕਾਰਨ, ਕੇਵੀਕੇ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਮਾਪਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਪਿਛਲੇ 20 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਹੋਈ ਖੋਜ ਨੇ ਕੇ.ਵੀ.ਕੇ. ਦੀ ਕਾਬਲੀਅਤ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਬਿਹਤਰ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਆਈ.ਸੀ.ਟੀ. ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੌਸਮ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟ ਕੀਮਤ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੇ.ਵੀ. ਕੇ ਦੇ ਲਾਭਪਾਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਚਾਰ ਦੀ ਪੂਰਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਦੀਆਂ ਸਲਾਹ ਮਸ਼ਵਰਾਵਾਂ ਵੰਡਦਾ ਹੋਇਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਾਂ ਇਸਦਾ ਸੀਮਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਰੇਕ ਕੇਵੀਕੇ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਸਾਨ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਲਾਭਦਾਇਕ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ।
ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੇ.ਵੀ.ਕੇ. ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਵੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਥਾਨਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਗੇ। ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ "2022 ਤੱਕ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਨੂੰ ਦੁੱਗਣਾ ਕਰਨ" ਵਿਚ ਖੇਤੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਸਿੰਚਾਈ ਯੋਜਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਫਾਸਲ ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾ ਜਿਹੀਆਂ ਵਿਕਾਸ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਕਾਢਾਂ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਕੇਵੀਕੇ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਵੀਆਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੇ।  ਕੇਵੀਕੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਥਾਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨਾਲ ਇੰਟਰਫੇਸ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦ ਮਾਰਕੀਟ ਕਮੇਟੀ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿਭਾਗ। ਅਕਤੂਬਰ 2018 ਮੁਤਾਬਿਕ, ਇੱਕ ਔਨਲਾਈਨ ਡੈਸ਼ਬੋਰਡ ਹੈ ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੇ.ਵੀ.ਕੇ. ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਬਾਰੇ ਅਪਡੇਟ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮਾਪਦੰਡ
ਇੱਕ ਕੇ.ਵੀ.ਕੇ. ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਅਦਾਰਿਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਬਣਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਰਾਜ ਵਿਭਾਗ, ਆਈ.ਸੀ.ਏ.ਆਰ. ਇੰਸਟੀਚਿਊਟਸ, ਹੋਰ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਜਾਂ ਐਨ.ਜੀ.ਓ. ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਧੀਨ। ਆਈ.ਸੀ.ਏ.ਆਰ. ਵੈਬਸਾਈਟ ਦੇ ਤਹਿਤ ਚੱਲ ਰਹੇ 700 ਕੇ.ਵੀ.ਕੇ. ਨੂੰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ: ਰਾਜ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਧੀਨ 458, ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਧੀਨ 18, ਆਈ.ਸੀ.ਏ.ਆਰ. ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਧੀਨ 105, ਐਨ.ਜੀ.ਓਜ਼ ਅਧੀਨ 105, ਰਾਜ ਵਿਭਾਗਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ 39 ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਿਦਿਅਕ ਅਧੀਨ 16 ਸੰਸਥਾਵਾਂ। ਇੱਕ ਕੇਵੀਕੇ ਕੋਲ ਨਵੀਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਲਗਭਗ 20 ਹੈਕਟੇਅਰ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ
ਫਾਰਮ-ਟੈਸਟਿੰਗ: ਹਰ ਕੇ.ਵੀ.ਕੇ. ਆਈ ਸੀ ਏ ਆਰ (ICAR) ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਨਵੀਂਆਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੀਜ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਜਾਂ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਖੇਤੀ ਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਫਾਰਮ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਵੀਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਫਰੰਟ-ਲਾਈਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ: ਕੇ.ਵੀ.ਕੇ. ਦੇ ਖੇਤ ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨਾਲ ਨੇੜਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਕਿਸਾਨ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ ਨਵੀਂ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਬਹੁ-ਸੈਕਟਰ ਸਹਾਇਤਾ: ਇਸਦੇ ਸਥਾਨਕ ਨੈਟਵਰਕ ਅਤੇ ਮਹਾਰਤ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ ਵੱਖ ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਵੀਕੇ ਦੇ ਨੈਟਵਰਕ ਦਾ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ ਜਦੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸਰਵੇਖਣ ਕਰਦੇ ਹੋ।
ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵਿੱਚ, ਕੇ.ਵੀ.ਕੇ. ਫਸਲਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਮਾਹੌਲ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਢੰਗਾਂ ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਕਾਰਕ ਹਨ: ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਕਿਸਮ, ਉਗਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਫਸਲਾਂ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ, ਮੌਸਮੀ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਖੇਤਰ ਜਿਵੇਂ ਡੇਅਰੀ ਅਤੇ ਜਲ-ਪਾਲਣ। ਸਥਾਨਕ ਕਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੇ.ਵੀ.ਕੇ. ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੂੰ ਅਪਨਾਉਣ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਮਿਹਨਤਾਨਾ ਖੇਤੀ, ਜਲਵਾਯੂ ਸਮਾਰਟ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਕੇਵੀਕੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਰਮਿਆਨ ਆਪਸੀ ਸਾਂਝ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਸਮਾਜਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਅਰਫੀ ਲਾਂਬਾ
ਅਰਫੀ ਲਾਂਬਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦਾ ਅਦਾਕਾਰ, ਨਿਰਮਾਤਾ, ਮਨੋਰੰਜਕ, ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਮਾਨਵਵਾਦੀ ਹੈ ਜੋ ਫਿਲਮਾਂ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ, ਥੀਏਟਰ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਟ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ। ਪਰਦੇ 'ਤੇ ਉਸਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2008 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਸਲਮਡੌਗ ਮਿਲੀਅਨੇਅਰ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇਵਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਐਕਸ਼ਨ-ਕਾਮੇਡੀ ਫਿਲਮ ਸਿੰਘ ਇਜ਼ ਬਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸ਼ੈ ਕੁਮਾਰ, ਐਮੀ ਜੈਕਸਨ, ਲਾਰਾ ਦੱਤਾ ਅਤੇ ਕੇ ਕੇ ਮੈਨਨ  ਦਾ  ਸਹਿ-ਅਦਾਕਾਰ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਕਾਠਮੰਡੂ ਵੈਲੀ
thumb| ਕਾਠਮੰਡੂ ਵਿੱਚ ਦਰਬਾਰ ਸਕੁਏਅਰ ਕਾਠਮੰਡੂ ਘਾਟੀ ( काठमाडौं उपत्यका  ; ਨੇਪਾਲ ਘਾਟੀ ਜਾਂ ਨੇਪਾ ਘਾਟੀ ( नेपाः उपत्यका   ) ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨੇਪਾਲ ਭਾਸਾ : 𑐣𑐾𑐥𑐵𑑅 𑐐𑐵𑑅, नेपाः गाः)), ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਕਟੋਰੇ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੀ ਘਾਟੀ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਏਸ਼ੀਅਨ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ ਦੇ ਚੁਰਾਹੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 130 ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮਾਰਕ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਬੋਧੀਆਂ ਲਈ ਕਈ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਹਨ। ਘਾਟੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੱਤ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤੀ ਥਾਵਾਂ ਹਨ।
ਕਾਠਮੰਡੂ ਘਾਟੀ ਲਗਭਗ 5 ਮਿਲੀਅਨ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਕਸਤ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਕਾਠਮੰਡੂ ਘਾਟੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਕਾਠਮੰਡੂ, ਲਲਿਤਪੁਰ, ਬੁਧਾਨੀਲਕੰਠਾ, ਤਾਰਕੇਸ਼ਵਰ, ਗੋਕਰਨੇਸ਼ਵਰ, ਸੂਰਿਆਬਿਨਾਇਕ, ਟੋਖਾ, ਕੀਰਤੀਪੁਰ, ਮੱਧਪੁਰ ਥਿਮੀ, ਭਗਤਪੁਰ ਆਦਿ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦਫਤਰ ਅਤੇ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ, ਇਸ ਨੂੰ ਨੇਪਾਲ ਦਾ ਆਰਥਿਕ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਆਪਣੀ ਵਿਲੱਖਣ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ, ਅਤੇ ਅਮੀਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਲਈ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਤਰਾਂ (ਤਿਉਹਾਰ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕਾਠਮੰਡੂ ਘਾਟੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ "ਨੇਪਾਲ ਪ੍ਰੋਪਰ" ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਾਠਮੰਡੂ ਘਾਟੀ 2010 ਤੱਕ 4% ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਦੇ ਨਾਲ 2.5 ਮਿਲੀਅਨ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨਗਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।
2015 ਵਿੱਚ, ਕਾਠਮੰਡੂ ਘਾਟੀ ਅਪ੍ਰੈਲ 2015 ਵਿੱਚ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਭੂਚਾਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਭੂਚਾਲ ਕਾਰਨ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਕਾਠਮੰਡੂ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਲਿਤਪੁਰ, ਕੀਰਤੀਪੁਰ, ਮੱਧਪੁਰ ਥਿਮੀ, ਭਗਤਪੁਰ ਦੇ ਕਸਬੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕਾਠਮੰਡੂ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਹੈ
ਵ੍ਯੁਤਪਤੀ
ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਘਾਟੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੇ ਨੇਪਾਲ ਮੰਡਲਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਇੱਕ ਸੰਘ ਬਣਾਇਆ। 15ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ, ਭਗਤਪੁਰ ਇਸਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਦੋ ਹੋਰ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ, ਕਾਠਮੰਡੂ ਅਤੇ ਲਲਿਤਪੁਰ (ਪਾਟਨ) ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ, ਕਾਠਮੰਡੂ ਘਾਟੀ ਨੂੰ ਨੇਪਾਲਾ ਵੈਲੀ ਜਾਂ ਨੇਪਾ ਵੈਲੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।  1961 ਵਿੱਚ ਘਾਟੀ ਨੂੰ ਕਾਠਮੰਡੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਘਾਟੀ ਨੂੰ ਕਾਠਮੰਡੂ ਵੈਲੀ ਕਿਹਾ। ਨੇਪਾ ਘਾਟੀ ਸ਼ਬਦ ਅਜੇ ਵੀ ਨੇਵਾਰ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੀਨੀਅਰ ਨਾਗਰਿਕ ਅਜੇ ਵੀ ਘਾਟੀ ਨੂੰ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਵਾਨਿਗਾ ( ਨੇਪਾਲ ਭਾਸਾ : 𑐳𑑂𑐰𑐣𑐶𑐐𑑅, स्वनिगः) ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤਿੰਨ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਯੇਨ (ਕਾਠਮੰਡੂ), ਯਾਲਾ (ਲਲਿਤਪੁਰ) ਅਤੇ ਖਵਾਪਾ (ਭਕਤਪੁਰ) ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
ਪਹਾੜੀ ਨਾਮ ਕਾਠਮੰਡੂ ਦਰਬਾਰ ਸਕੁਏਅਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਢਾਂਚੇ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਮ ਕਸਠ ਮੰਡਪ "ਲੱਕੜੀ ਦਾ ਆਸਰਾ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਲੱਖਣ ਮੰਦਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਾਰੂ ਸੱਤਲ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 1596 ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਰਸਿਮਹਾ ਮੱਲਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੂਰੇ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਲੋਹੇ ਦੇ ਮੇਖ ਜਾਂ ਸਹਾਰੇ ਨਹੀਂ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੱਕੜ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੰਤਕਥਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੋ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਪਗੋਡਾ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਲੱਕੜ ਇੱਕ ਹੀ ਦਰੱਖਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਕਾਠਮੰਡੂ ਘਾਟੀ 300 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਕੁਝ ਸੌ ਸਾਲ ਬੀ.ਸੀ.ਈ. ਤੱਕ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ 185 ਈਸਵੀ ਦਾ ਹੈ। ਭੂਚਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਘਾਟੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਪੱਕੀ ਇਮਾਰਤ 2,000 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ। ਪਾਟਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਚਾਰ ਸਤੂਪ, ਜੋ ਕਿ ਮੌਰੀਆ ਸਮਰਾਟ ਅਸ਼ੋਕ ਦੀ ਕਥਿਤ ਧੀ, ਚਾਰੂਮਤੀ ਦੁਆਰਾ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ, ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਘਾਟੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੌਜੂਦ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੁੱਧ ਦੀ ਫੇਰੀ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਸ਼ੋਕ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਸਤੂਪ ਸ਼ਾਇਦ ਉਸ ਸਦੀ ਦੇ ਹਨ। ਲੀਚਾਵਿਸ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ 464 ਦੇ ਹਨ, ਘਾਟੀ ਦੇ ਅਗਲੇ ਸ਼ਾਸਕ ਸਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁਪਤਾ ਸਾਮਰਾਜ ਨਾਲ ਨੇੜਲੇ ਸਬੰਧ ਸਨ। ਮੱਲਾਂ ਨੇ 12ਵੀਂ ਤੋਂ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਤੱਕ ਕਾਠਮੰਡੂ ਘਾਟੀ ਅਤੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਨਰਾਇਣ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਅਧੀਨ ਗੋਰਖਾ ਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ਾਹ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਨੇ ਮੌਜੂਦਾ ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਦਿਆਂ ਘਾਟੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਕੀਰਤੀਪੁਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਉਸਦੀ ਜਿੱਤ ਘਾਟੀ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੀ। thumb| [[ਪਸ਼ੂਪਤੀਨਾਥ ਮੰਦਰ, ਪਸ਼ੂਪਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ।]]
ਨੇਵਾਰਸ
ਨੇਵਾਰ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵਾਸੀ ਹਨ ਅਤੇ ਘਾਟੀ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅੱਜ ਨੇਪਾਲ ਭਾਸਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਸਲੀ ਅਤੇ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਵਜੋਂ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਥਾਨ ਦੇ ਦੋ-ਸਹਿ ਸਾਲ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਅਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਨੇਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੌਮ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਵੰਡ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਭਿਅਤਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀਆਂ ਤਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਲਾ, ਮੂਰਤੀ, ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਸਾਹਿਤ, ਸੰਗੀਤ, ਉਦਯੋਗ, ਵਪਾਰ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਕਲਾ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਛਾਪ ਛੱਡ ਗਏ ਹਨ।