cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਸ਼ਾਂਤੀਪ੍ਰਿਯਾ
ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਿਆ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Shanthi Priya) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੇਲਗੂ, ਤਾਮਿਲ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀਪ੍ਰਿਯਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਦਾਕਾਰਾ ਭਾਨੂਪ੍ਰਿਆ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ
ਸ਼ਾਂਤੀਪ੍ਰਿਆ ਦਾ ਜਨਮ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਮੁੰਦਰੀ ਨੇੜੇ ਰੰਗਮਪੇਟਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੇਲਗੂ ਭਾਸ਼ੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪਾਂਡੂ ਬਾਬੂ ਅਤੇ ਰਾਗਾਮਾਲੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਚੇਨਈ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਗੋਪੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਭਾਨੂਪ੍ਰਿਆ ਹੈ, ਜੋ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਵੀ ਹੈ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਿਆ ਨੇ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਐਂਗਾ ਓਰੂ ਪੱਟੂਕਰਨ (1988) ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ 2002 ਵਿੱਚ ਮੁਕੇਸ਼ ਖੰਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਟੀਵੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਆਰਿਆਮਾਨ - ਬ੍ਰਹਮਾਂਦ ਕਾ ਯੋਧਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸ਼ਾਂਤੀਪ੍ਰਿਆ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਕਸ਼ੈ ਕੁਮਾਰ -ਸਟਾਰਰ ਸੌਗੰਧ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮਿਥੁਨ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਸਜਨਾ ਸਾਥ ਨਿਭਾਨਾ, ਫੂਲ ਔਰ ਅੰਗਾਰ ਅਤੇ ਮੇਹਰਬਾਨ ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਹੈਮਿਲਟਨ ਪੈਲੇਸ ਵਿੱਚ ਮਿਥੁਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਕਸ਼ੈ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਿਆ ਨੇ 2022 ਵਿੱਚ ਸਰੋਜਨੀ ਨਾਇਡੂ ਦੀ ਬਾਇਓਪਿਕ ਨਾਲ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸੋਲੀਟੇਰੀਓ ਡਾਇਮੰਡਸ ਦੀ ਬ੍ਰਾਂਡ ਅੰਬੈਸਡਰ ਹੈ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਐਮਐਕਸ ਪਲੇਅਰ ਲੜੀ ਧਾਰਾਵੀ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਿਆ ਨੇ 1992 ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਾ ਸਿਧਾਰਥ ਰੇਅ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ ਸਿਧਾਰਥ ਵੀ. ਸ਼ਾਂਤਾਰਾਮ ਦਾ ਪੋਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਬਾਜ਼ੀਗਰ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਮਾਪੇ ਬਣੇ। ਰੇਅ ਦੀ 2004 ਵਿੱਚ 40 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼ਮਿਤਾ ਮਲਨਾਡ
ਸ਼ਮਿਥਾ ਮਲਨਾਡ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Shamitha Malnad; ਜਨਮ 9 ਜੂਨ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਡਾਕਟਰ, ਆਵਾਜ਼ ਕਲਾਕਾਰ, ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। ਉਹ ਕੰਨੜ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸੁਗਾਮਾ ਸੰਗੀਤਾ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਐਲਬਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਜਾਦੂਗਰ ਦਾ ਚੇਲਾ (ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਕਿਤਾਬ)
ਸੰਖੇਪ
ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਤਾਹਿਰ ਸ਼ਾਹ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਸਾਧੂਆਂ ਅਤੇ ਗਲੀ ਦੇ ਜਾਦੂਗਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਜਾਦੂਗਰ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਵਜੋਂ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਜਾਦੂ ਦੇ ਗੁਰ ਸਿੱਖੇ ਸਨ। ਜਾਦੂਗਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਪੜਦਾਦੇ ਦੀ ਕਬਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ, ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੁਕਵੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਚੁਸਤੀ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਏਬੀ ਝੀਲ
ਏਬੀ ਝੀਲ ( ਮੰਗੋਲੀਆਈ : Ev nuur, ਮੱਧ ਮੰਗੋਲੀਆਈ : Ebi;    ) ਕਜ਼ਾਖਸਤਾਨ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਉੱਤਰੀ ਪੱਛਮੀ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਨਜਿਆਂਗ ਉਇਗਰ ਆਟੋਨੋਮਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਿਫਟ ਝੀਲ ਹੈ। ਡਜ਼ੰਗੇਰੀਅਨ ਗੇਟ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਪੈਂਦੀ ਏਬੀ ਝੀਲ ਜ਼ਜ਼ੰਗੇਰੀਅਨ ਬੇਸਿਨ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਕੈਚਮੈਂਟ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਝੀਲ ਪਹਿਲਾਂ 2 ਮੀਟਰ (6.5 ਫੁੱਟ) ਤੋਂ ਘੱਟ ਦੀ ਔਸਤ ਡੂੰਘਾਈ ਦੇ ਨਾਲ 1000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2 (400 ਮੀਲ 2 ) ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਵਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਅਗਸਤ 2007 ਵਿੱਚ, ਚੀਨੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਐਬੀ ਝੀਲ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਵੈਟਲੈਂਡ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੁਦਰਤ ਰਿਜ਼ਰਵ ਵਜੋਂ ਮਨੋਨੀਤ ਕੀਤਾ।
ਇਸ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਉੱਚ ਲੂਣ ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ (87 g/L) ਪੌਦਿਆਂ ਅਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਨੂੰ ਅਸਲ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਇਸਦੇ ਸਰੋਤ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨੰਦੀਗਰਾਮ ਹਿੰਸਾ
ਨੰਦੀਗਰਾਮ ਹਿੰਸਾ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਨੰਦੀਗਰਾਮ ਦੇ ਉਪਜਾਊ ਖੇਤਰ ਨੂੰ 'ਸੇਜ਼', ਜਾਂ ਸਪੈਸ਼ਲ ਇਕਨਾਮਿਕ ਜ਼ੋਨ ਯਾਨੀ ਖਾਸ ਆਰਥਿਕ ਖੇਤਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਣਾ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਖਾਸ ਆਰਥਿਕ ਖੇਤਰ ਦਾ ਜਨਮ 2006 ਵਿੱਚ ਸੇਜ਼ ਅਧਿਨਿਯਮ 2005 ਹੇਠ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ ਸਨਅਤਾਂ ਲਾਉਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੰਦਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟੈਕਸ ਮੁਕਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਦੀ ਹਨ੍ਹੇਰੀ ਝੁੱਲ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਨੰਦੀਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਉਪਜਾਊ ਜ਼ਮੀਨ ਉਤੇ ਧੜਵੈਲ ਕਾਰਖਾਨੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਪਰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੇ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਜਥੇਬੰਦ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਧਨ ਕੁਬੇਰਾਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਫਿਰ ਗਿਆ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਕਮੇਟੀ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਭੂਮੀ ਹਥਿਆਉਣ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਸੰਘਰਸ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਅੰਦੋਲਨ ਕੁਚਲਣ ਲਈ ਦਮਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 14 ਮਾਰਚ, 2007 ਨੂੰ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ 17 ਕਿਸਾਨ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮਾੜਾ ਹੋਇਆ, ਵਾਪਰਿਆ। ਪਰ ਕਿਸਾਨ ਡਟੇ ਰਹੇ, ਸਫਲ ਵੀ ਹੋਏ। ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੰਗੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਫਿਰਕੂ ਦੰਗ
ਰਾਮ ਲਾਲ
ਰਾਮਲਾਲ  ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਹੈ। ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ–ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਪੰਖੇਰੂ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਨ 1993 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:CS1 errors: dates
ਪ੍ਰਿਯਾ ਰਮਨ
ਪ੍ਰਿਆ ਰਮਨ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Priya Raman; ਜਨਮ 18 ਜੂਨ 1974) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਲਿਆਲਮ, ਤਾਮਿਲ, ਤੇਲਗੂ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਅਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ 1993 ਵਿੱਚ ਰਜਨੀਕਾਂਤ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਫਿਲਮ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਦੂਜੀ ਫਿਲਮ, ਅਰਥਾਨਾ, IV ਸਸੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਅਤੇ 1993 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ, ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੀ।
ਫਿਲਮ ਕੈਰੀਅਰ
ਮਲਿਆਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਜੋਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ 1993 ਵਿੱਚ ਮਾਮੂਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੈਨਯਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਏਅਰਫੋਰਸ ਪਾਇਲਟ ਵਜੋਂ ਕਾਸਟ ਕੀਤਾ।
ਫਿਲਮਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਕਈ ਤਾਮਿਲ ਅਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤਾਮਿਲ ਸੀਰੀਅਲ ਦੁਰਗਾ, ਮਲਿਆਲਮ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲ ਕਾਵਯੰਜਲੀ ਜੋ ਬਾਲਾਜੀ ਟੈਲੀਫਿਲਮਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਹੈ ("ਅੰਜਲੀ" ਵਜੋਂ), ਸਵਰਨਮਯੂਰਮ, ਪਾਵਕੂਥੂ ਅਤੇ ਓਰਮਾ ("ਕੁੜੀ" ਵਜੋਂ)। ਉਸਨੇ ਜ਼ੀ ਤਮਿਲ ਸੀਰੀਅਲ, ਸੇਮਬਰੂਥੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਸੇ ਚੈਨਲ ਵਿੱਚ ਜੀਨਸ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਿਐਲਿਟੀ ਗੇਮ ਸ਼ੋਅ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ
ਸਿਨੇਮਾ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਅਵਾਰਡਜ਼ ਸਰਵੋਤਮ ਨਿਊਫੇਸ ਅਦਾਕਾਰਾ - ਵਲੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1974 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਡਿਪਲੋਮਾ
ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਡਿਪਲੋਮਾ (ਪੀ.ਜੀ.ਡੀ., ਪੀ.ਜੀ.ਡੀਪ, ਪੀ.ਜੀ.ਡੀਪ, ਪੀ.ਜੀ. ਡਿਪ., ਪੀ.ਜੀ.ਡੀ., ਡਿਪਲੋਟ. ਪੀ.ਜੀ., ਪੀ.ਡੀ.ਈ.) ਇੱਕ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਯੋਗਤਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ. ਇਸ ਦੀ ਤੁਲਣਾ ਇੱਕ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਪਲੋਮਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ. ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਬਾਰਬਾਡੋਸ, ਬੈਲਜੀਅਮ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਕੈਨੇਡਾ, ਚਿਲੀ, ਕੋਲੰਬੀਆ, ਜਰਮਨੀ, ਹਾਂਗਕਾਂਗ, ਜਮਾਇਕਾ, ਸਪੇਨ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਭਾਰਤ, ਆਇਰਲੈਂਡ, ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ, ਨਾਈਜੀਰੀਆ, ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼, ਪੁਰਤਗਾਲ, ਰੂਸ, ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਪੋਲੈਂਡ, ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ, ਸਵੀਡਨ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਨੀਦਾਦ ਐਂਡ ਟੋਬੈਗੋ ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਪਲੋਮੇ ਜਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪੋਸਟਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਡਿਪਲੋਮਾ ਇਹਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ. ਹਰੇਕ ਪੋਸਟਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਡਿਪਲੋਮਾ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ
ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਪਲੋਮੇਜ਼ (ਪੋਸਟਗਰਡ ਡੀਪ) ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ. ਇੱਕ ਪੋਸਟਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਪਲੋਮਾ ਮਾਸਟਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਅਧਿਐਨਾਂ ਦਾ ਸਤਰ ਹੈ. ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ. ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖਿਲੇ ਵਾਸਤੇ ਕਿਸੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਦੁਰਲੱਭ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਕਨੀਕੀ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕਾਫੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
ਕੈਨੇਡਾ
ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਦੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਸੇਮੇਸਟਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਕੁਝ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ. ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਾਸਤੇ ਕਿਸੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਜਾਂ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ. ਇਸ ਵਿੱਚ ਥੀਸਿਸ ਲਿਖਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਵਿਸ਼ਾ ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹੋ. ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਹੁਨਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੇਬਰ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
ਸੂਬੇ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਡਿਪਲੋਮੇ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹਨ: ਪੋਸਟ ਗਰੈਜੂਏਟ ਡਿਪਲੋਮਾ, ਪੋਸਟ ਗਰੈਜੂਏਟ ਸਰਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ, ਪੋਸਟ-ਬੈਕਾਓਲੋਰੇਟ ਜਾਂ ਡੀ.ਏ.ਐਸ. (ਕਿਊਬੈਕ ਦੇ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ).
ਭਾਰਤ
ਭਾਰਤ ਵਿਚ, ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਪਲੋਮਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ (ਪੀ ਜੀ ਡਿਪਲੋਮਾ) ਦੀਆਂ ਕਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਹਨ. ਇਹ ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਪਲੋਮਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨਾ ਨੂੰ ਦੋ-ਚਾਰ ਸੈਮੇਸਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹੱਥ-ਤੇ ਸਿਖਲਾਈ, ਫੀਲਡ ਕੰਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਸ਼ਰਤਾਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਇਹ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਦਾ ਪੱਧਰ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ ਜ਼ਰੂਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਿਹਤਰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਲਈ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ. ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੋਜ਼ਾਂ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ, ਨਵੇਂ ਪਹੁੰਚਾਂ ਦੀ ਕਾਰਜ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਪਲੋਮੇ, ਰਿਮੋਟ ਸੈਂਸਿੰਗ ਅਤੇ ਜੀ ਆਈ ਐਸ, ਰੋਬੋਟਿਕਸ, ਇੰਡਸਟਰੀਅਲ ਮੇਨਟੇਨੈਂਸ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਅਡਵਾਂਸਡ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਕੋਰਸਾਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ. ਕੁਝ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਪਲੋਮਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਮਾਸਟਰ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਈ 2 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਘੱਟ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕੋਰਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ ਵਧਦੀ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਲੋੜ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਸਟਰ ਪੱਧਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ. ਪੋਸਟਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਡਿਪਲੋਮਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਤਕਨੀਕੀ ਤਕਨੀਕੀ ਸਮਝ ਲਈ ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇੰਟਰ -ਸਿਸਪਲੀਨਰੀ / ਟਰਾਂਸਲੇਸ਼ਨਲ ਸਮਝ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਹੈ.
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖਿਆ
ਭੰਡਾਲ ਬੇਟ
ਭੰਡਾਲ ਬੇਟ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਕਪੂਰਥਲਾ ਤੋਂ 13 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਢਿਲਵਾਂ ਤੋਂ 7 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੇ ਉਚੇ ਤੋਂ 5 ਕੁ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ’ਤੇ ਬਿਆਸ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਭੰਡਾਲ ਬੇਟ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਸ਼ਾਖਰਤਾ ਦਰ 76.45 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਪੰਜ ਪੱਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹਰੇ ਪੱਤੀ ਦਾ ਆਪਣਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਹੈ। ਬਾਬਾ ਸ਼ਾਹ ਅਨਾਇਤ ਅਲੀ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਨੇ ਝੰਬਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕਰੀਬ 1965 ਵਿੱਚ ਉਦੋਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਕੈਰੋਂ ਵੱਲੋਂ ਬਣਵਾਏ ਧੁੱਸੀ ਬੰਨ੍ਹ ਨੇ ਭੰਡਾਲ ਬੇਟ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਰਾਹਤ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਸਹੂਲਤਾਂ
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ, ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ, ਹਸਪਤਾਲ, ਚਾਰ ਬੈਂਕ ਸ਼ਾਖ਼ਾਵਾਂ, ਸਪੋਰਟਸ ਕਲੱਬਾਂ
ਨਾਮਵਰ ਲੋਕ
ਕਬੱਡੀ ਖਿਡਾਰੀ ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭੰਡਾਲ, ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਖਿਡਾਰੀ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਬੀਐਸਐਫ, ਜੀਤਾ ਸਿੰਘ ਬਾਸਕਟ ਬਾਲ ਦਾ ਕੌਮੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਖਿਡਾਰੀ, ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਵਿੱਚ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਨਾਮਣਾ ਖੱਟਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਭੰਡਾਲ, ਡਾ. ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ, ਡਾਕਟਰ ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਭੰਡਾਲ ਅਤੇ ਹਰਵਿੰਦਰ ਭੰਡਾਲ ਨੇ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਭਾਈ ਥੰੰਮਣ ਸਿੰਘ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਰਹੇ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ਼ਸ਼ਠੀ
ਸ਼ਸ਼ਠੀ ਜਾਂ ਸ਼ਸ਼ਟੀ (Sanskrit: षष्ठी, Ṣaṣṭhī, ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਛੇਵਾਂ") ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਲੋਕ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਹਿਤਕਾਰੀ ਅਤੇ ਰਖਵਾਲੇ (ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ' ਤੇ, ਮਰਦ ਬੱਚੇ ਦੇ ਦਾਤੇ ਵਜੋਂ) ਵਜੋਂ ਪੁਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਦੀ ਵੀ ਦੇਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਮਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਇੱਕ ਬਿੱਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਜਾਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਰੂਪ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਘੜਾ, ਇੱਕ ਬਨਿਅਨ ਦਾ ਰੁੱਖ ਜਾਂ ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਜਾਂ ਅਜਿਹੇ ਰੁੱਖ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲਾਲ ਪੱਥਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ; ਉਸਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਸ਼ਸ਼ਠੀਤਲਾ ਨਾਮੀ ਬਾਹਰੀ ਥਾਂਵਾਂ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ। ਸ਼ਸ਼ਠੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹਿੰਦੂ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਹਰੇਕ ਚੰਦਰ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਦਿਨ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੇਵੇਂ ਦਿਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਾਂਝ ਔਰਤਾਂ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਮਾਂਵਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ਸ਼ਠੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੂਜਿਤ ਹੈ। ਛੱਠ ਉਸ ਲਈ ਅਤੇ ਸੂਰਿਆ (ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ) ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰ ਵਿਖੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਹੁਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ਼ਸ਼ਠੀ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਹਿੰਦੂ ਲੋਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇਵੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ 8ਵੀਂ ਅਤੇ 9ਵੀਂ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ.ਈ. ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹਿੰਦੂ ਯੁੱਧ-ਦੇਵਤਾ ਸਕੰਦ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਮੁੱਢਲੇ ਹਵਾਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਕੰਦ ਦੀ ਧਰਮ-ਮਾਤਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਦੇ ਹਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਸਕੰਦ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇਵਸੇਨਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਮੁੱਢਲੇ ਪਾਠਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਥੇ ਸ਼ਸ਼ਠੀ ਸਕੰਦ ਦੀ ਸੇਵਾਦਾਰ ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਵਿੱਚ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੇਵੇਂ ਦਿਨ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਘਾਤਕ ਦੇਵੀ ਬੱਚਿਆਂ 'ਤੇ ਮਿਹਰਬਾਨ ਅਤੇ ਬਖਸ਼ਣਹਾਰ ਵਜੋਂ ਦੇਖੀ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਈ।
ਪੂਜਾ
ਹਿੰਦੂਆਂ ਵਿਚ, ਸ਼ਸ਼ਠੀ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਹਿੱਤਕਾਰੀ ਅਤੇ ਰਖਵਾਲਾ ਅਤੇ ਹਰ ਘਰ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ ਦੇਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਬੇਲਾਦ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਦਾਤ ਵਜੋਂ ਵੀ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਅਸੀਸਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦੇਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਸ਼ਠੀ ਦੀ ਜਨਮ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਅਤੇ ਜਵਾਨੀ ਵੇਲੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਜਦੋਂ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੇਵੀ ਦੀ ਇੱਕ ਗੋਬਰ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਜੀਵਤ ਬੱਚੇ ਦਾ ਜਨਮ ਸ਼ਾਥੀ ਦੀ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਜੰਮੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਜਨਮ ਜਾਂ ਬੱਚੇ ਦੀ ਛੇਤੀ ਮੌਤ ਉਸ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ. ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਮੀਦ ਵਾਲੀ ਮਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸ਼ਸ਼ਠੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਦਿਨ ਜਣੇਪੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦ ਤਕ ਬੱਚਾ ਜਵਾਨੀ ਤਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਜਦੋਂ ਬੱਚਾ ਬਿਮਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। left|thumb| ਬਨਿਅਨ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ਸ਼ਠੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਪ੍ਮੰਰਤੀਕ ਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਦਰੱਖਤ ਅਕਸਰ ਇਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਚਿਤ੍ਰ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਚੰਦਰ ਦੇ ਦਿਨ ਅਸ਼ੋਕ ਸ਼ਸ਼ਠੀ 'ਤੇ ਸ਼ਸ਼ਠੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਸ਼ੋਕ ਦਰੱਖਤ ਦੀਆਂ ਛੇ ਫੁੱਲ-ਮੁਕੁਲ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪੂਸ਼ਾ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਸ ਸ਼ਸ਼ਠੀ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ, ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੇਵੇਂ ਦਿਨ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਸ਼ਠੀ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲੇਟਣ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਰੁਮਾਲ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਪਾਣੀ, ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਘੜਾ, ਭੁੰਨੇ ਹੋਏ ਚੌਲ, ਪੱਕੇ ਹੋਏ ਚਾਵਲ, ਕੇਲੇ ਅਤੇ ਮਠਿਆਈਆਂ, ਚੂੜੀਆਂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਟੁਕੜੇ। ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਇਕ ਕਲਮ ਅਤੇ ਕਾਗਜ਼ ਵੀ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਸ਼ਠੀ (ਜਾਂ ਕੁਝ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਚਿੱਤਰਗੁਪਤ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ) ਹਰ ਕੋਈ ਸੌਂਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਗਜ਼ ਉੱਤੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਅਦਿੱਖ ਸਿਆਹੀ ਨਾਲ ਲਿਖਦਾ ਹੈ। ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ, ਛੇਵੇਂ ਦਿਨ ਦੇ ਸਮਾਰੋਹ ਨੂੰ ਛੱਤੀ ਜਾਂ ਛਤੀ ("ਛੇਵਾਂ") ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਸ਼ਠੀ ਨੂੰ ਛਤੀ ਮਾਤਾ ("ਮਾਂ ਛਤੀ") ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੰਤਕਥਾ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੈਵਰਤ ਪੁਰਾਣ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਹਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ਸ਼ਠੀਦੇਵੀਉਪਖਿਆਨਮ ਨਾਮ ਦਾ ਅਧਿਆਇ ਸ਼ਸ਼ਠੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਬਿਆਨਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤਾ - ਸਵਯੰਭੂ ਮਨੂ (ਮਨੁੱਖਜਾਤੀ ਦਾ ਪੂਰਵਜ) - ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਮਾਲਿਨੀ ਨੇ ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਦੇ ਯਤਨ ਵਿੱਚ ਪੁਤਰਕਮੇਸਟੀ ਯਜ (ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਅਗਨੀ-ਰਸਮ) ਕੀਤੀ, ਪਰ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਜੇ ਵੀ ਇੱਕ ਜੰਮੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਾਲਿਨੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤਾ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਨਾਲ ਸਸਕਾਰ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਈ। ਆਪਣੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸਵਰਗੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਚਿੱਟੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਸਵਰਗੀ ਰੱਥ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੁੰਦੇ ਵੇਖਿਆ। ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਨੂੰ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਧੀ ਅਤੇ ਸਕੰਦ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇਵਸੇਨਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ਸ਼ਠੀ ਸੀ, ਸਕੰਦ ਦੀ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ("ਮਾਵਾਂ") ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦੇਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰੱਖਦੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਜ਼ਿੰਦਾ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਵਰਗੀ ਘਰ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਲੱਗੀ। ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤਾ ਨੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ, ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਉਸ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਦੇਵੀ ਇਸ ਸ਼ਰਤ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਈ ਕਿ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤਾ ਤਿੰਨੋਂ ਸੰਸਾਰਾਂ: ਸਵਰਗ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਪੂਜਾ ਅਰੰਭ ਕਰੇਗੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰੇਗੀ। ਉਸਨੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਦੇ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ, ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਸੁਵ੍ਰਤਾ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹਾਨ, ਨੇਕ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸ਼ਾਸਕ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਨੇ ਫ਼ਰਮਾਇਆ ਕਿ ਸ਼ਸ਼ਠੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਦਿਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੇਵੇਂ ਅਤੇ 21 ਵੇਂ ਦਿਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਇਕ ਬੱਚੇ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਹੈ।
ਸਰੋਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀਆਂ
ਅੰਜਲੀ ਪਾਟਿਲ
ਅੰਜਲੀ ਪਾਟਿਲ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Anjali Patil) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ ਜੋ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਇਨ ਅ ਡੇ, ਚੱਕਰਵਿਊਹ, ਨਿਊਟਨ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾਈ ਫਿਲਮ ਵਿਦ ਯੂ ਵਿਦਾਊਟ ਯੂ ਲਈ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ 43ਵੇਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ IFFI ਸਰਬੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਵਾਰਡ (ਮਹਿਲਾ) ਸਿਲਵਰ ਪੀਕੌਕ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। 2013 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਨਾ ਬੰਗਾਰੂ ਟੱਲੀ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ - ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ਿਕਰ, ਅਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਰਾਜ ਨੰਦੀ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਪਾਟਿਲ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਮਰਾਠੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਨਾਸਿਕ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਾਟਿਲ ਨੇ ਆਪਣਾ ਉੱਚ ਸਕੂਲ ਨਾਸਿਕ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ, ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਲਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਵਜੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁਣੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਪਰਫਾਰਮਿੰਗ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਭੇਜਣ ਲਈ ਮਨਾ ਲਿਆ। ਜੂਨ 2007 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਉੱਤਮਤਾ ਲਈ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਗਮੇ ਦੇ ਨਾਲ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਪਾਟਿਲ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ ਵਿੱਚ ਥੀਏਟਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਇਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਕਈ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਪਾਟਿਲ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ ਦਾ ਮੌਕਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਨਾਇਰ ਦੀ ਹਿੰਦੀ-ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਤੰਤਰ ਫਿਲਮ ਦਿੱਲੀ ਇਨ ਏ ਡੇ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ। ਰੋਹਿਣੀ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਫਿਲਮ ਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ 13 ਅਕਤੂਬਰ 2011 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਗਸਤ 2012 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ thumb| ਵਰਲਡ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਨਿਊਟਨ ਜ਼ੂਪਲਾਸਟ ਬਰਲਿਨਲੇ 2017 ਵਿੱਚ ਪੰਕਜ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ ਨਾਲ ਪਾਟਿਲ। 2010-11 ਵਿੱਚ, ਪਾਟਿਲ ਨੇ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲਘੂ ਫਿਲਮ ਗ੍ਰੀਨ ਬੈਂਗਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸਨੂੰ WIFTI (ਵਿਮੈਨ ਇਨ ਫਿਲਮ ਐਂਡ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ, ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ) ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਐਂਟਰੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਇਸਨੂੰ 15 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ 44 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ WIFTI ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸ਼ੋਅਕੇਸ 2012 ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਓਬਾ ਨਾਥੂਵਾ ਓਬਾ ਏਕਾ (ਵਿਦ ਯੂ ਵਿਦਾਊਟ ਯੂ) (2012) ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਲੇਖਕ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਪ੍ਰਸੰਨਾ ਵਿਥਾਨੇਗੇ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਹਿਯੋਗ ਸੀ। ਪਾਟਿਲ ਨੇ ਖੁਦ ਡਬਿੰਗ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਹ ਸਿੰਹਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਡਬ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਬਣ ਗਈ। ਉਸਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਨਵੰਬਰ 2012 ਵਿੱਚ ਗੋਆ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਔਰਤ ਲਈ ਉਸਦਾ ਸਿਲਵਰ ਪੀਕੌਕ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਹ ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਪਾਟਿਲ ਨੂੰ 2017 ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਮਿਲਿਆ।
ਅੰਜਲੀ ਨੇ ਸਿੰਟੈਕਸ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਪਨ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲੈਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਆਸ਼ਿਕਾ ਰੰਗਨਾਥ
ਆਸ਼ਿਕਾ ਰੰਗਨਾਥ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Ashika Ranganath) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਨੜ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ 2016 ਦੀ ਫਿਲਮ ਕ੍ਰੇਜ਼ੀ ਬੁਆਏ ਅਤੇ ਰੈਂਬੋ 2 (2018) ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਆਸ਼ਿਕਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹਸਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਰੰਗਨਾਥ ਅਤੇ ਸੁਧਾ ਰੰਗਨਾਥ ਦੇ ਘਰ ਇੱਕ ਕੰਨੜ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਅਨੁਸ਼ਾ ਰੰਗਨਾਥ ਵੀ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਬਿਸ਼ਪ ਸਾਰਜੈਂਟ ਸਕੂਲ, ਤੁਮਕੁਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੋਤੀ ਨਿਵਾਸ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀ-ਇਨ ਕਰਨ ਲਈ ਬੰਗਲੌਰ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਫਰੈਸ਼ ਫੇਸ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਈ ਆਡੀਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਮਿਸ ਫਰੈਸ਼ ਫੇਸ 2014 ਦੀ ਉਪ ਜੇਤੂ ਬਣ ਕੇ ਉੱਭਰਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਫ੍ਰੀਸਟਾਈਲ, ਬੇਲੀ ਅਤੇ ਵੈਸਟਰਨ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਡਾਂਸ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਕ੍ਰੇਜ਼ੀ ਬੁਆਏ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਮਹੇਸ਼ ਬਾਬੂ ਨੇ ਇੱਕ ਕਲੀਨ ਐਂਡ ਕਲੀਅਰ ਫਰੈਸ਼ ਫੇਸ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੌਰਾਨ ਆਸ਼ਿਕਾ ਦਾ ਐਕਟਿੰਗ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੂੰ SIIMA ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਅਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਡੈਬਿਊਟੈਂਟ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1996 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਨਾਟ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ
ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ-
ਲੋਕ-ਨਾਟਕ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ ਕੁੱਝ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆ ਹਨ। ਸਯਮ ਪਰਮਾਰ ਲੋਕ ਨਾਟਕ ਨੂੰ ਨਾਟਕ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਰੂਪ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਟ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਭਿੰਨ ਜਨ-ਸਾਧਾਰਨ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਆਮ-ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਬਣਦੇ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।” ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇਵ ਉਪਧਿਆਇ ਅਨੁਸਾਰ,“ਲੋਕ ਨਾਟਕ, ਲੋਕਧਾਰਾ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਭਾਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਤੇ ਲੋਕ-ਕਲਾ ਦੋਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਗੀਤਾਂ, ਨ੍ਰਿਤ ਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਭ੍ਰਿਵੇਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।” ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਥਿੰਦ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ,“ਲੋਕ-ਨਾਟਕ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਾਯੂ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਖੇਡੇ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅੰਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅਜਿਹਾ ਨਾਟਕ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਪ੍ਰਿਯ ਕਥਾਨਕ ਨੂੰ ਵੰਨ-ਸੁੰਵਨੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲੋਕ-ਗੀਤਾਂ ਤੇ ਲੋਕ-ਨਾਚਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।"
ਉਪਰੋਕਤ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਅਸੀਂ ਇਹ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਲੋਕ-ਨਾਟ ਜਨ ਸਾਧਾਰਨ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਅਜਿਹੀ ਵੰਨਗੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਨ੍ਰਿਤ ਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਤ੍ਰਿਵਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਲੀਲਾ-ਨਾਟਕ
ਲੀਲਾ ਨਾਟਕ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਔਲਖ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, ਕਿ ਅਵਤਾਰਾਂ, ਭਗਤਾਂ, ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ-ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਸੰਬੰਧੀ ਅਜਿਹਾ ਨਾਟਕ, ਜਿਹੜਾ ਰੀਤੀਬੱਧ ਅਭਿਨੈ ਸਾਂਗ, ਨ੍ਰਿਤ, ਸੰਗੀਤ ਤੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਲੋਕ ਰੰਗ-ਸ਼ੈਲੀ ਰਾਹੀਂ ਖੇਡਿਆ ਜਾਏ, ਲੀਲਾ ਨਾਟਕ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ।” ਲੀਲਾ ਅਕਸਰ ਕਿਸੇ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ ਦੇ ਜੀਵਨ ਚਰਿੱਤਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਲੋਕ ਨਾਟਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਖੇਡੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਲੀਲ੍ਹਾ ਨਾਟਕ ਬਾਰੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ 16ਵੀਂ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਪਰੰਤੂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਨਾਟ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ 5000 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਅਜਿਹੇ ਸਬੂਤ ਸਾਨੂੰ ਹੜੱਪਾ ਅਤੇ ਮੋਹਿੰਜੋਦੜੋ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਤੋਂ ਲੱਭੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਹਨ।
ਰਾਮ ਲੀਲ੍ਹਾ
ਲੋਕ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਲੀਲ੍ਹਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੋਕਪ੍ਰਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਸਮੁੱਚੇ ਭਾਰਤ ਨਾਲ਼ ਹੈ। ਇਹ ਤਾਂ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਰਾਮ ਲੀਲ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਨਾਟਕੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਰਾਮਾਇਣ ਨਾਲ਼ ਹੈ। ਆਚਾਰੀਆ ਚੰਦਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, “ ਰਾਮ ਲੀਲ੍ਹਾ ਸਿਆਮ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਠਪੁਤਲੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਖੇਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਿਆਮ ਦਾ ਰਾਮ ਕੀਨੇ ਅਤੇ ਕੰਬੋਡੀਆ ਦਾ ਰੇਯਾਮਕਰ ਗ੍ਰੰਥ ਕਥਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਹਨ। ” ਰਾਮ ਲੀਲ੍ਹਾ ਦਾ ਖੇਤਰ ਕਸਬਿਆਂ ਅਤੇ ਸਹਿਰਾਂ ਤਕ ਸੀਮਤ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਪਹਿਲੇ ਨਰਾਤੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਦੁਸਹਿਰੇ ਵਾਲ਼ੇ ਦਿਨ ਤਕ। ਰਾਮ ਲੀਲ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਗਾ ਰੋਲ ਵੀ ਮਰਦ ਹੀ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਲਈ ਸਟੇਜ ਅਤੇ ਬਣਾਓ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਅਥਵਾ ਮੇਕਅਪ ਵੱਲ ਵਧੇਰੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਮਖੌਟਿਆਂ ਦੀ ਮਖੌਟਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਮ ਲੀਲ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ੇ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਰਾਮ ਲੀਲ੍ਹਾ ਲੋਕ ਮਾਨਸ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਗ ਬਣ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਰਾਮ ਲੀਲ੍ਹਾ ਦਾ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਸਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਣਵਾਸ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ, ਰਾਵਣ ਦੀ ਭੈਣ ਸਰੂਪਨਖਾ ਦਾ ਨੱਕ ਕੱਟਣਾ, ਸੀਤਾ ਹਰਣ, ਰਾਮ ਰਾਵਣ ਯੁੱਧ, ਲੰਕਾ ਦਹਿਨ, ਲਛਮਣ ਦਾ ਮੂਰਛਿਤ ਹੋਣਾ ਹਨੂਮਾਨ ਦਾ ਸੰਜੀਵਨੀ ਬੂਟੀ ਲਿਆਉਣਾ, ਰਾਮ ਦਾ ਰਾਵਣ ਤੇ ਵਿਜੈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਰਾਮ ਲੀਲ੍ਹਾ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਜਾਣਾ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹਰ ਸਾਲ ਦੁਹਰਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੰਡਾਲ ਦੀ ਲੋੜ, ਖ਼ਰਚੀਲੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਮੰਚ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਬਹੁ-ਗਿਣਤੀ, ਆਦਿ ਕੀ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰ ਕੇ ਰਾਮ ਲੀਲ੍ਹਾ ਸਮੁੱਚੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਸਿਮਰਤੀ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦਾ ਭਾਗ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕੀ। ਭਾਵੇਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਅਸਥਾਨ ਅਜਿਹੇ ਹਨ ਜੋ ਰਾਮਾਇਣ ਨਾਲ਼ ਜੋੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ: ਘੜਾਮ (ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਨਕੇ), ਸੁਨਾਮ ਵਿਖੇ ਸੀਤਾ ਸਰੋਵਰ, ਲਵ ਤੇ ਕੁਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਲਾਹੌਰ ਤੇ ਕਸੂਰ ਦਾ ਵਸਾਏ ਜਾਣਾ, ਕੈਕੇਈ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧੀ ਹੋਣਾ ਆਦਿ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਸਬਿਆਂ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਹਿੰਦੀ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਰਾਮ ਲੀਲ੍ਹਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੀ ਰਾਮ ਲੀਲ੍ਹਾ ਖੇਡੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ: 1. ਬਾਲਮੀਕ ਲੀਲ੍ਹਾ 2. ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਲੀਲ੍ਹਾ 3. ਰਵੀਦਾਸ ਲੀਲ੍ਹਾ 4. ਰਾਸ ਲੀਲ੍ਹਾ 5. ਬਾਬਾ ਬਾਲਕ ਨਾਥ ਲੀਲ੍ਹਾ ਰਾਮ ਲੀਲ੍ਹਾ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਵਿਰਸੇ ਨਾਲ਼ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜੇ ਵੀ ਸਾਡੇ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤ ਸੀਤਾ ਵਰਗੀ, ਭਰਾ ਲਛਮਣ ਵਰਗਾ ਤੇ ਰਾਮ ਵਰਗਾ ਹੋਏ। ਤੇ ਇਉਂ ਰਾਮ ਕਥਾ ਜਾਂ ਰਾਮ ਲੀਲ੍ਹਾ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਅਵਚੇਤਨ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਅਟੁੱਟ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਰਹੀ ਹੈ।
ਰਾਸ ਲੀਲ੍ਹਾ
ਰਾਮ ਲੀਲ੍ਹਾ ਵਾਂਗ ਰਾਸ ਲੀਲ੍ਹਾ ਦਾ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਰ ਨਾਟ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਪ੍ਰਚਾਵੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਸੀਲਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।ਰਾਸ ਲੀਲ੍ਹਾ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਵਨਾ ਦਾ ਲੋਕ ਨਾਟਕ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਭਗਵਾਨ ਗੋਪੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਬਾਲ ਲੀਲ੍ਹਾਵਾਂ ਨਾਲ਼ ਹੈ। ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਸਮਾਨੰਤਰ ਹੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਨੂੰ ਰਾਸ ਲੀਲ੍ਹਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਆਧਾਰਿਤ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਭਾਵਾਂ ਵਾਲ਼ੀ ਨਾਟਕੀ ਵਿਧੀ ਹੈ। ਰਾਸ ਲੀਲ੍ਹਾ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਤਿੰਨ ਘੰਟੇ ਤਕ ਖੇਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਤਕ ਰਾਸ ਨ੍ਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੋ ਘੰਟੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਕੋਈ ਵੀ ਲੀਲ੍ਹਾ ਖੇਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। “ਰਾਸ ਅਤੇ ਲੀਲ੍ਹਾ ਦਾ ਸੰਜੋਗ ਹੀ ਰਾਸ ਲੀਲ੍ਹਾ ਦੇ ਨਾਮਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।” ਰਾਸ ਲੀਲ੍ਹਾ ਇੱਕ ਅਧਿਆਤਮਕ ਪ੍ਰੇਮ ਲੀਲ੍ਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਸੰਤ ਅਤੇ ਭਗਤ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਨਾਲ਼ ਰਾਗਾਤਮਿਕ ਸੰਬੰਧ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਦਾ ਮੱਤ ਹੈ ਕਿ, “ਰਾਸ ਲੀਲ੍ਹਾ ਦਾ ਜਨਮ ਬ੍ਰਿਜ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਲਗਭਗ ਸਾਢੇ ਤਿੰਨ ਸੌ ਸਾਲ ਤੋਂ ਤੁਰੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।” ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲ ਇਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਨਾਟਕ ਨੂੰ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲੇਕ ਨਾਟਕ ਲੋਕ ਨਾਟਕ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿੜਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਚੋਰੀ ਕਰਨਾ, ਗੁਲੇਲਿਆਂ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦੇ ਘੜੇ ਭੰਨਣੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਅਤੇ ਰਾਧਾ ਵਿਚਕਾਰ ਪਰਸਪਰ ਚੋਹਲ, ਰੋਸੇ, ਮਨੌਤਾਂ ਆਦਿ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਨਾਟ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਓਟ ਵੀ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਨਾਟਕ ਦਾ ਨਾਇਕ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੋਈ ਸਾਧਾਰਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਇਹ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਰੂਪ ਸੀ। ਲੋਕ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜੀਵਨ ਝਲਕੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੱਖ ਵੇਖਣ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਸ ਮੰਡਲੀਆਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈਆਂ। ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਭਗਵਾਨ ਨਾਲ਼ ਜੁੜੀਆਂ ਲੀਲ੍ਹਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਾਟਕੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਖਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਝਾਕੀਆਂ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਰੂਹਾਨੀ ਭੁੱਖ ਨੂੰ ਵੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਰਾਸਧਾਰੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਗਰੁੱਪ ਅਥਵਾ ਇੱਕ ਰਾਸ ਮੰਡਲੀ ਵਿੱਚ 12 ਤੋਂ 16 ਤਰਲੋਕ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਰਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਰੋਲ ਵੀ ਲੜਕੇ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਸ਼ਾਜ਼ਿੰਦੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਢੋਲਕੀ, ਛੈਣੇ, ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ, ਤਬਲਾ, ਚਿਮਟਾ ਆਦਿ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤੀ ਵਾਰ ਇੱਕ ਅਦਾਕਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕਰਨੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਕਿਸੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਾਲ ਪੈ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਰਾਸ ਪਵਾਉਣ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਵਜੋਂ ਜਾ ਕੇ ਰਾਸਧਾਰੀਆਂ ਦੇ ਆਗੂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਰਾਸ ਸੰਬੰਧੀ ਦਿਨ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਈ ਦੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਵੱਲੋਂ ਰਾਸ ਮੰਡਲੀ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦੀ ਰਸਦ ਆਦਿ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਸਾਂ ਚਾਨਣੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਰਾਸ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦਿਆਂ ਥਾਲ਼ੀ ਵਿੱਚ ਜੋਤ ਜਗਾ ਕੇ ਬਾਕਾਇਦਾ ਆਰਤੀ ਉਤਾਰੀ ਜਾਂਦੀ। ਇਸ ਉਪਰੰਤ ਰਾਸ ਦਾ ਆਰੰਭ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਨਾਚ ਨਾਲ਼ ਹੁੰਦਾ। ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਭਗਵਾਨ ਅਤੇ ਗੋਪੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕੋਈ ਝਾਕੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਿੱਛੋਂ ਕਿਸੇ ਲੋਕ ਗਾਥਾ ਉੱਪਰ ਆਧਾਰਿਤ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਰਸ ਭਰਪੂਰ ਨਾਟਕ ਖੇਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਰਾਸਾਂ ਦੀ ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ 1947 ਤਕ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਰਹੀ, ਪਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ, ਰੇਡੀਉ ਤੇ ਹੁਣ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨਾਂ ਨੇ ਰਾਸਾਂ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਖ਼ਤਮ ਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਹ ਬੀਤੇ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਰਾਸ ਲੀਲ੍ਹਾ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੂਪ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਸਨ। ਜਿਵੇਂ: 1. ਮੰਦਰ ਰਾਸ ਲੀਲ੍ਹਾ 2. ਰਾਸ ਧਾਰੀ ਰਾਸ ਲੀਲ੍ਹਾ ਰਾਸ ਧਾਰੀ ਰਾਸ ਲੀਲ੍ਹਾ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਰੰਗ-ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: 1. ਰਾਸ ਰੰਗ ਸ਼ੈਲੀ 2. ਸਾਂਗ ਰੰਗ ਸ਼ੈਲੀ। ਰਾਮ ਲੀਲਾ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੋਕ-ਨਾਟਕ ਹੈ ਤੇ ਰਾਸ ਲੀਲਾ ਸ਼੍ਰੀ ਕਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਚਰਿੱਤਰ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਲੀਲਾਵਾਂ ਖੇਡੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਾਂਗ-ਨਾਟਕ
ਸਾਂਗ-ਨਾਟਕ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਬਹਿਰੂਪੀਏ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਿਸੇ ਰਾਜੇ, ਮਹਾਰਾਜੇ, ਪ੍ਰੇਮੀ-ਭਗਤ ਜਾਂ ਡਾਰੂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਚਰਿੱਤਰ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਈ ਕਾਹਨ ਸਿੰਘ ਸਾਂਗ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਕਰਦੇ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ “ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਰੂਪ-ਧਾਰਨ ਜਾਂ ਸਮਾਨ-ਅੰਗ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਸਾਂਗ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।” ਸਾਂਗ ਨਾਟਕ ਪਰੰਪਰਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਾਂਗਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਸਰ ਰਿਚਰਡ ਟੈਂਪਲ ੌ:ਕਪਕਅਦਤ ਰ ਿਵੀਕ ਸ਼ਚਅਹ਼ਲੌ ਵਿੱਚ ਇਕੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਾਂਗ ਨਾਟਕ ਅੱਗੇ ਦੋ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ। (ਜ) ਸਵਾਂਗ (ਜਜ) ਨੌਟੰਕੀ (ਜ) ਸਵਾਂਗ:- ਸਵਾਂਗ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗੀਤ-ਨਾਟ ਹੈ, ਜੋ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸੱਖ ਜਾ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਲੋਕ-ਨਾੲਕ ਦੀ ਝਾਕੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗੀਤ ਲੋਕ ਧੁਨਾਂ ਤੇ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੂਰਨ ਨਾਥ ਜੋਗੀ ਤੇ ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਦੇ ਸਵਾਂਗ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਹੇ ਹਨ।
ਨੌਟੰਕੀ
ਸਵਾਂਗ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਨੌਟੰਕੀ ਨਾਟਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਟਕ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਕਿਸੇ ਸ਼ਹਿਜਾਦੀ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੇਦੀ (1973,236) ਨੌਟੰਕੀ ਵਿੱਚ ਪਾਤਰਾਂ ਦਾ ਸੰਵਾਦ ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।‘ਇਹ ਗੀਤ ਲੋਕ-ਧੁਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨੌਟੰਕੀ ਵਿੱਚ ਹਾਸਾ-ਮਥੌਲ ਵੀ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਨਾਟ ਵਿੱਚ ‘ਨੌਟੰਕੀ’ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਉੱਘੀ ਦੇਣ ਹੈ। ਨੌਟੰਕੀ ਮੁਲਤਾਨ ਦੀ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰੀ ਜਾਂ ਗਾਇਕਾ ਸੀ ਜੋ ਮੱਧ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਏਨੀ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਹੋਈ ਕਿ ਲੋਕ ਹਰੇਕ ‘ਸਾਂਗ ਤਮਾਸ਼ੇ’ ਨੂੰ ਨੌਟੰਕੀ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨੌਟੰਕੀ ਰਾਮ ਪਰੰਪਰਾ, ਫਾਗ ਪਰੰਪਰਾ, ਗਾਥਾ ਗਾਇਨ ਅਤੇ ਈਰਾਨੀ ਕਿੱਸਾ ਰਵਾਨੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦਾ ਹੀ ਮਿਸ਼ਰਤ ਰੂਪ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਨੌਟੰਕੀ ਸਾਰੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਵਾਬੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਕਸਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਹੋਈ। ਰਾਜਸਥਾਨ ਦਾ ‘ਖਿਆਲ਼ਾ’ ਲੋਕ ਨਾਟ ਨੌਟੰਕੀ ਦਾ ਹੀ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਸੁਣੱਖੇ ਮਰਦ ਨਚਾਰਾਂ ਦੇ ਵੇਸ ਵਿੱਚ ਜਲਸਾ ਅਖਵਾਉਂਦੇ ਬੋਲੀਆਂ ਤੇ ਨਾਚ ਆਦਿਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਬੇਹੱਦ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਰਹੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਲੋਕ ਨਾਟ ਸੰਬੰਧੀ ਖੋਜੀਆਂ ਨੇ ਨੌਟੰਕੀ ਨੂੰ ਸਵਾਂਗ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹਾ ਗਰਦਾਨਿਆ ਹੈ। ਲੋਕ ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਨੌਟੰਕੀ ਨਾਮ ਦੀ ਮੁਲਤਾਨ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਬਹੁਤ ਹੁਸੀਨ ਗਾਇਕਾ ਸੀ ਜੋ ਫੂਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਂ ਦੇ ਯੁਵਕ ਨੂੰ ਦਿਲ ਦੇ ਬੈਠੀ। ਜਦ ਨੌਟੰਕੀ ਦੇ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਭੇਦ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਫੂਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਹੀਰੀ ਚੱਟ ਕੇ ਮਰ ਗਈ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਫੂਲ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਭੇਸ ਵਟਾ ਕੇ (ਸਵਾਂਗ ਭਰ ਕੇ) ਮੁਟਿਆਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨੌਟੰਕੀ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਸਵਾਂਗ ਨੂੰ ਨੌਟੰਕੀ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਵਾਂਗ ਤੇ ਨੌਟੰਕੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ। ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਅਨੁਸਾਰ ਨੌਟੰਕੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਗੀਤ ਨਾਟ ਹੈ ਜੋ ਯੋਧੇ, ਦਿਆਲੂ, ਡਾਕੂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਨੌਟੰਕੀ ਦਾ ਨਾਤਾ ਰਾਸ ਨਾਲ਼ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਡਾ. ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਸਵਾਂਗ ਗੰਭੀਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦ ਕੇ ਨੌਟੰਕੀ ਵਿੱਚ ਹਾਸੇ ਠੱਠੇ ਲਈ ਮਖੌਲੀਏ ਪਾਤਰ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਨੌਟੰਕੀ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਤੇ ਨਾਚ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਕਿ ਸਵਾਂਗ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵ ਅਭਿਨੈ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਿਰਸੰਦੇਹ ਨੌਟੰਕੀ ਅਜਿਹਾ ਲੋਕ ਨਾਟਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ, ਸ,ਦਜਾਚਾਰਕ ਤੋ ਪ੍ਰੀਤ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਗਾਥਾਵਾਂ ਦੀ ਪੇਸਕਾਰੀ ਗੀਤਾਂ ਤੇ ਨਾਚਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਗਾਰਾ, ਢੋਲਕ, ਸਾਰੰਗੀ, ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ, ਸ਼ਹਿਨਾਈ ਆਦਿ ਸਾਜ਼ਾਂ ਜੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਿੱਧਰੇ ਇਸ ਨੂੰ ਰਸਧਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਖੇਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਸਵਾਂਗ ਦਾ ਹੀ ਇੱਕ ਰੂਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਵਾਂਗ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਨੌਟੰਕੀ ਹੈ। ਇ ਜਦਾ ਮੁੱਢ ਨੌਟੰਕੀ ਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹਿਜਾਦੀ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ ਕਥਾ ਦੇ ਗੀਤ ਨਾਟ ਤੋਂ ਬਣਿਆ। ਨੌਟੰਕੀ ਦੀ ਘਟਨਾ ਬੜੀ ਅਦਭੁਤ ਰੌਚਕ ਤੇ ਨਾਟਕੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਾਲ਼ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਕਥਾ ਉੱਪਰ ਆਧਾਰਿਤ ਸਵਾਂਗ ਇਤਨਾ ਸਫ਼ਲ ਤੇ ਮਕਬੂਲ ਹੋਇਆ ਕਿ ਪਿੱਛੋਂ ਜੇ ਹੋਰ ਸਵਾਂਗ ਇਸੇ ਸ਼ੈਲੀ ਖੇਡੇ ਗਏ ਉਹ ਨੌਟੰਕੀ ਅਖਵਾਏ। ਨੌਟੰਕੀ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਖ਼ਾਸ ਮਹੱਤਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਜੋ ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ ਧੁਨਾਂ ਸ ਵਿੱਚ ਗਾਏ ਜਾਣ ਕਰ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੜੇ ਰੌਚਕ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਨੌਟੰਕੀ ਦਾ ਰੰਗਮੰਚ ਉੱਚਾ ਥੜਾ ਜਾਂ ਤਖ਼ਸਪੋਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤੇ ਸੱਜੇ ਖੱਬੇ ਦਰਸ਼ਕ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨੌਟੰਕੀ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਤੇ ਨਾਚ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਹਾਸਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਵਾਂਗ ਵਿੱਚ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਸਵਾਂਗ ਨੂੰ ਅਭਿਨੈ। ਸਵਾਂਗ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਨ ਗੰਭੀਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਨੌਟੰਕੀ ਵਿੱਚ ਹਾਸਾ ਮਜ਼ਾਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਨੌਟੰਕੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕ ਖੇਡਣ ਵਾਲ਼ੇ ਪਾਤਰਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵਾਧੂ ਪਾਤਰ ਰੰਗਾ ਤੇ ਬਿਗਲਾ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਰੰਗਾ ਨਾਚਕ ਦਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਝਾਕੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਨਾਲ਼ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਬਿਗਲਾ ਬਿਨ ਬੁਲਾਇਆ ਪਾਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਚਲਦੇ ਹੋਏ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਜਦ ਜੀਅ ਚਾਹੇ ਆ ਟਪਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਸ ਰਸੀ ਟਿੱਚਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਢਿੱਡੀਂ ਪੀੜ੍ਹਾਂ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਕੀ ਸਿੱਦੀਕੀ
ਬਾਕੀ ਸਿੱਦੀਕੀ (1905 - 1972) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ, ਪੋਠੋਹਾਰੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਗ਼ਜ਼ਲ, "ਦਾਗ ਏ ਦਿਲ ਹਮਕੋ ਯਾਦ ਆਨੇ ਲਾਗੇ" ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ
ਬਾਕੀ ਸਿੱਦੀਕੀ ਦਾ ਜਨਮ 20 ਦਸੰਬਰ 1905 ਨੂੰ ਮੁਹੰਮਦ ਅਫਜ਼ਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ, ਪੰਜਾਬ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਹਿਮ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਉੱਤਰੀ ਪੱਛਮੀ ਰਾਜ ਰੇਲਵੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨੌਕਰ ਸਨ। ਆਪਣੀ ਦਸਵੀਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਾਕੀ ਨੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1932 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਬੰਬਈ (ਹੁਣ ਮੁੰਬਈ) ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1940 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਿਆ ਪਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਅਗਲੇ ਅਠਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੋਠੋਹਾਰੀ ਗੀਤ ਲਿਖੇ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਬਾਕੀ ਨੇ ਕਦੇ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਛੋਟੀ ਤਲਾਕਸ਼ੁਦਾ ਭੈਣ ਅਸਗ਼ਰੀ ਖਾਨੁਮ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਇਆ।
ਮੌਤ
ਬਾਕੀ ਦੀ ਮੌਤ 8 ਜਨਵਰੀ, 1972 ਨੂੰ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਜੱਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕਬਰਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ।
ਹੇਤਲ ਦਵੇ
ਹੇਤਲ ਦਵੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਇਕਲੌਤੀ ਔਰਤ ਸੂਮੋ ਪਹਿਲਵਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਉਮਰ 27 ਸਾਲ ਹੈ।  ਸਾਲ 2008 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਮਕਾ ਬੁੱਕ ਆਫ ਰਿਕਾਰਡਸ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਇਸ ਨੇ 2009 ਵਿੱਚ ਤਾਇਵਾਨ ਵਿੱਚ ਆਜੋਜਿਤ ਵਿਸ਼ਵ ਸੂਮੋ ਕੁਸ਼ਤੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵਾਂ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਇਸ ਵਜ੍ਹਾ ਵਲੋਂ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਸਪਾਂਸਰ  ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ।
= ਰਿਕਾਰਡ = ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੁਨੌਤੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਹੇਤਲ 2008 ਵਿੱਚ ‘ਲਿਮਕਾ ਬੁੱਕ ਆਫ ਰਿਕਾਰਡਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਦਰਜ ਕਰਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
= ਸਿਖਲਾਈ = ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਮਹਿਲਾ ਸੂਮੋ ਖਿਡਾਰੀ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਇਸ ਨੂੰ ਪੁਰਖ ਸੂਮੋ ਖਿਲਾੜੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੇਤਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਕੁਸ਼ਤੀ ਅਤੇ ਜੂਡੋ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਵੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪਹਿਲਵਾਨ
ਲੱਡਾ
ਲੱਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੰਗਰੂਰ ਵਿੱਚ ਤਹਿਸੀਲ ਧੂਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਜੋ ਧੂਰੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ 7 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਏ ਗਏ ਲੇਖ
ਜੀਨ ਬਰਾਡੀ
ਮਿਸ ਬਰਾਡੀ ਇੱਕ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਦੁਨੀਆ ਦੇਖਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਉੱਚ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ ਪਾਤਰ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੂਤਰਵਾਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਲੀਸ਼ੇ ਬਣ ਗਏ ਹਨ।
ਪਾਤਰ ਦਾ ਨਾਮ, ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਜੀਨ ਬਰਾਡੀ (ਉਰਫ ਜੀਨ ਵਾਟ), ਜੋ ਵਿਲੀ ਬਰਾਡੀ ਦੀ ਰਖੇਲ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੱਖ ਵੰਸ਼ਜ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਾਲਪਨਿਕ ਬਰਾਡੀ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਉਹ ਅਸਲੀ ਜੀਨ ਬਰਾਡੀ ਦੀ ਕਾਲਪਨਿਕ ਹਮਨਾਮ ਹੈ। ਅਸਲੀ ਡਿਕਾਨ ਵਿਲੀ ਬਰਾਡੀ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੈਬਿਨੇਟਮੇਕਰ ਅਤੇ ਜਿਬਟ (ਫ਼ਾਂਸੀ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਮਸ਼ੀਨ) ਦਾ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਡਿਜਾਇਨ ਕੀਤਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਡਿਕਾਨ ਬਰਾਡੀ ਕਰਕ ਓ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦਾ ਇੱਕ ਡਿਕਾਨ ਸੀ; ਉਸਨੇ ਆਬਕਾਰੀ ਦਫ਼ਤਰ ਨੂੰ ਲੁੱਟ ਲਿਆ ਸੀ; ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਜਿਸ ਜਿਬਟ ਨਾਲ ਫ਼ਾਂਸੀ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਉਹ ਉਸਦਾ ਖ਼ੁਦ ਆਪਣਾ ਡਿਜਾਇਨ ਕੀਤਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪਾਤਰ
ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ, ਮਿਸ ਜੀਨ ਬਰਾਡੀ 1930 ਦੇ ਏਡਿਨਬਰਗ, ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਸਕੂਲ, ਮਾਰਸਿਆ ਬਲੇਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਟੀਚਰ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਸ਼ਮਈ ਕੁੰਵਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਅਜਨਬੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। 1930 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਾਈਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਚੱਲ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਲਾਸ ਲਈ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਵੇ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਮਾ, ਕਲਾ ਅਤੇ ਫਾਸੀਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਕਰਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਾਈਮ ਦਾ ਮੁਕੰਮਲ ਲਾਭ ਮਿਲੇ। ਆਪਣੀ ਜਮਾਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦੀਦਾ ਲੜਕੀਆਂ ਦਾ ਗਰੁੱਪ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਰੀਮ ਦੀ ਕਰੀਮ ਵਿੱਚ ਢਾਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸੈਂਡੀ, ਮੋਨਿਕਾ, ਜੇਨੀ, ਯੂਨਿਸ, ਰੋਜ ਅਤੇ ਮੈਰੀ ਮੈਕਗਰੇਗਰ ਹੈ। ਇੱਕ ਟੋਮਬੁਆਏ, ਜਾਇਸ ਏਮਿਲੀ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਰਾਡੀ ਸੈੱਟ ਵਿੱਚ ਜਬਰਦਸਤੀ ਵੜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਉਸਨੂੰ ਮਿਸ ਬਰਾਡੀ ਦੁਆਰਾ ਮੂਲ ਤੌਰ ਤੇ ਖਾਰਿਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੈਂਡੀ ਆਖ਼ਿਰਕਾਰ ਇੱਕ ਮੱਠ ਵਿੱਚ ਨਨ, ਸਿਸਟਰ ਹੇਲੇਨਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਮਰਿਅਮ ਮੈਕਗਰੇਗਰ ਇੱਕ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਲੱਗ ਜਾਣ ਨਾਲ ਮਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਜਾਇਸ ਏਮਿਲੀ ਸਪੇਨਿਸ਼ ਗ੍ਰਹਿ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਚੱਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹੋਰ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਮੁੱਖਅਧਿਆਪਿਕਾ, ਮਿਸ ਮੈਕੇ, ਇਸ ਤਥ ਤੋਂ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਿਸ ਬਰਾਡੀ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੜਕੀਆਂ ਬਾਕੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖ ਹਨ, ਸਕੂਲ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਟੀਮ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਸਾਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸਕੂਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸੈਂਡੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੀਨੀਅਰ ਸਕੂਲ (ਜਿੱਥੇ ਮਿਸ ਬਰਾਡੀ ਪੜਾਉਂਦੀ ਨਹੀਂ), ਵਿੱਚ ਮਿਸ ਮੈਕੇ ਦੀ ਸੈਂਡੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨਿਯੁਕਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇਸ ਸਚਾਈ ਨੂੰ ਕੁਰੇਦਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਹੁਣ ਵੀ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਕਿ ਮਿਸ ਬਰਾਡੀ ਜਵਾਨ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੈਟ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਜਾਣਗੀਆਂ ਕਿ ਉਹ ਹੋਰ ਲੜਕੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਹਨ। ਸੈਂਡੀ ਫਿਰ ਮਿਸ ਬਰਾਡੀ ਦੀ ਫਾਸੀਵਾਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਉਸਦੀ ਰੁਚੀ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਮਿਸ ਮੈਕੇ ਨੂੰ ਦੱਸਕੇ ਮਿਸ ਬਰਾਡੀ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ (ਪਹਿਲਾਂ, ਮਿਸ ਮੈਕੇ ਨੇ ਮਿਸ ਬਰਾਡੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੈਕਸ ਸਕੈਂਡਲ ਵਿੱਚ ਫੜਨ ਦੀ ਅਤੇ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ ਲੇਕਿਨ ਅਸਫਲ ਰਹੀ ਸੀ), ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਹੁਣ ਸੌਖ ਨਾਲ ਉਸ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੈ ਕਿ ਮੈਰੀ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਦਗਾ ਕਮਾਇਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਸੈਂਡੀ ਸੀ।
ਨਾਵਲ ਵਿਚ, ਮਿਸ ਬਰਾਡੀ ਦੀ।946 ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਡਰਾਮਾ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਦੋਨੋਂ ਨਾਵਲ ਤੋਂ ਕਾਫੀ ਫਰਕ ਪਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਪ੍ਰੇਸੋਨ ਏਲਨ ਦੁਆਰਾ ਰੰਗ ਮੰਚ ਅਤੇ ਸਕਰੀਨ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਰੇਖਿਕ ਫ਼ੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ 1932 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮਿਸ ਬਰਾਡੀ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਗਰਮੀ ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰਤ ਆਈ ਹੈ, ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕਿ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਾਈਮ ਆ ਚੁਕਿਆ ਹੈ। ਪਾਤਰ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੱਤ ਸਮਾਨ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁੱਝ ਪਾਤਰ ਵੱਖ ਹਨ ਅਤੇ/ਜਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਮੈਰੀ ਮੈਕਗਰੇਗਰ, ਹੋਟਲ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਰਦੀ ਜੋ ਗ੍ਰੈਜੁਏਸ਼ਨ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਉਹ ਮਾਰਿਆ ਬਲੇਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅੰਤਮ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਪੇਨਿਸ਼ ਗ੍ਰਹਿ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਲੜ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਸ ਗੱਡੀ ਨੂੰ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਡਰਾਮੇ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸੈਂਡੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਖਾ ਰਹੇ ਕੁੱਝ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ। ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਗ੍ਰੈਜੁਏਸ਼ਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸੈਂਡੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੁੜੀ ਦੀ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਹਾਣੀ ਇਥੇ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਮਿਸ ਬਰਾਡੀ ਨੂੰ ਸੈਂਡੀ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਤੇ ਲੜਕੀਆਂ ਸਕੂਲ ਛੱਡ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਚੱਲੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਡਰਾਮਾ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ 1936 ਦੇ ਸਕੂਲ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਕੁੱਝ ਹਫਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਗ੍ਰੈਜੁਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੈਂਡੀ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤ ਮੈਰੀ ਮੈਕਗਰੇਗਰ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਵਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਤਾਬਾਂ
ਅੰਜਲੀ ਰਾਏ
ਅੰਜਲੀ ਰਾਏ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Anjali Roy; ਅਪ੍ਰੈਲ 1930 – 22 ਜਨਵਰੀ 2017) ਇੱਕ ਉੱਘੀ ਭਾਰਤੀ ਮਾਈਕੋਲੋਜਿਸਟ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮੀਸ਼ੀਅਨ ਸੀ। ਫੰਗਸ ਜੀਨਸ ਰੋਯੋਪੋਰਸ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਰਾਏ ਦਾ ਜਨਮ ਅਪ੍ਰੈਲ 1930 ਵਿੱਚ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਫਿਰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਹੁਣ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ। ਉਸਨੇ 1945 ਵਿੱਚ ਉਥੋਂ ਦੇ ਗਰਲਜ਼ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਦਸਵੀਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਕਾਲਜ, ਕਲਕੱਤਾ ਤੋਂ ਬੋਟਨੀ ਵਿੱਚ ਆਨਰਜ਼ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1952 ਵਿੱਚ ਬਾਲੀਗੰਜ ਸਾਇੰਸ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਡੀ.ਐਸ.ਸੀ. ਐਸ.ਐਨ. ਬੈਨਰਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕੀਤੀ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ
ਰਾਏ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੋਸਟ-ਡਾਕਟੋਰਲ ਖੋਜ, ਕੋਰੀਓਲੇਲਸ 'ਤੇ, ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਡਰੇਡ ਕੇ. ਨੋਬਲਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਕਲਕੱਤਾ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਟ੍ਰੋਪੀਕਲ ਮੈਡੀਸਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਮਾਈਕੋਲੋਜਿਸਟ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 1974 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਬਰਦਵਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ। ਪੰਜ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਵ-ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ 1995 ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਣ ਤੱਕ ਰਹੀ। ਰਾਏ ਨੇ ਬਤੌਰ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਲਾਹਕਾਰ 10 ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਵਿਦਿਆਰਥੀ।
ਪੌਲੀਪੋਰਸ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ
right|thumb|180x180px| ਐਲਮੇਰੀਨਾ ਹੋਲੋਫੀਆ, ਗਿੱਲਸ ਵਾਲਾ ਪੌਲੀਪੋਰ ਰਾਏ ਨੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਸੜਨ ਵਾਲੇ ਪੌਲੀਪੋਰਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਰੁਚੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਫੰਜਾਈ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਵਰਗੀਕਰਨ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨ, ਸਰੀਰ ਵਿਗਿਆਨ, ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ, ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੜਨ ਦੀ ਕਿਸਮ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲਿੰਗਕਤਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਲਗਭਗ 150 ਪੇਪਰ ਲਿਖੇ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰਤ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਏ। ਉਸਨੇ ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਮਾਈਕੋਪੈਥੋਲੋਜੀਕਲ ਰਿਸਰਚ, ਇੰਡੀਅਨ ਮਾਈਕੋਲੋਜੀਕਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਜਰਨਲ ਦੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਰਾਏ ਦੀ ਮੌਤ 22 ਜਨਵਰੀ 2017 ਨੂੰ ਹੋਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2017 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1930
ਨੇਥਰਾ ਕੁਮਾਨਨ
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਵਰੀ, 2020 ਵਿੱਚ, ਨੇਥਰਾ ਕੁਮਨਨ, ਮਿਆਮੀ, ਯੂਐਸਏ ਵਿੱਚ ਹੇਮਪਲ ਸੇਲਿੰਗ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਬਣ ਗਈ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੈਲਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਸਮੇਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੇਲਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਵੀ 20 ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ, ਹੰਗਰੀ ਅਤੇ ਸਪੇਨ।
ਨੇਥਰਾ ਨੇ 2014 ਵਿੱਚ ਐਸ. ਕੋਰੀਆ ਅਤੇ 2018 ਵਿੱਚ ਜਕਾਰਤਾ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸੱਤਵੇਂ ਅਤੇ ਪੰਜਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹੀ ਸੀ। 2020 ਵਿੱਚ ਟੋਕੀਓ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਉਹ 44 ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਲੇਜ਼ਰ ਰੇਡੀਅਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਤੀਜੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ 15ਵੇਂ ਸਥਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ 35ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹੀ। ਉਹ 2024 ਵਿੱਚ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਅਗਲੇ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਉਹ ਐਸਆਰਐਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਵਡਾਪਲਾਨੀ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਟੈਕ- ਮਕੈਨੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ (ਅੰਤਿਮ ਸਾਲ) ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਨੇਤ੍ਰਾ ਕੁਮਨਨ ਦਾ ਜਨਮ ਚੇਨਈ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ VC ਕੁਮਨਨ ਹਨ, ਜੋ ਇੱਕ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਹੈ, ਜੋ 3 ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ BFSI ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ IT ਹੈੱਡ/CISO ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ IT ਕੰਪਨੀ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸ਼੍ਰੀਜਾ ਕੁਮਨਨ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ HR ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਭਰਾ ਨਵੀਨ ਕੁਮਨਨ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਉਮਰ 21 ਸਾਲ ਹੈ ਜੋ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਯੂਐਸਏ ਵਿੱਚ ਬੀ ਟੈਕ (ਆਈਐਸ) ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ ਪੜ੍ਹਾਈ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੈਲਿੰਗ ਸਕੁਐਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੀ।
ਨੇਥਰਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪਾਤਸਾਲਾ ਮੋਂਟੇਸਰੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ 6ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 10ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਸਕੂਲ, ਕੇਐੱਫਆਈ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਮੂਰਤੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ) ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਸਕੂਲਿੰਗ (ਐਨ.ਆਈ.ਓ.ਐਸ.) ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ 12ਵੀਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਇਹਨਾਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਕਲਾ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਸੂਚੀ ਵੀ ਸਿੱਖੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਟਰਾਫੀਆਂ ਵੀ ਜਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜੋ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਅਲਾਰਮੇਲ ਵੱਲੀ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਡਾਂਸਰ ਅਤੇ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ, ਇੱਕ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਅਤੇ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਅਵਾਰਡੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਲਗਭਗ 6 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸਿੱਖੀ। ਉਹ ਕਲਾ ਦਾ ਸ਼ੌਕੀਨ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ, ਵੀਅਤਨਾਮ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਗਲੋਬਲ ਆਰਟ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟਰਾਫੀਆਂ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ ਕਲਾਰੀ ਪਯੁਟੂ, ਮਾਉਂਟੇਨ ਬਾਈਕਿੰਗ, ਟੈਨਿਸ, ਸਕੇਟਿੰਗ, ਬਾਸਕਟਬਾਲ, ਤੈਰਾਕੀ ਵੀ ਸਿੱਖੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਵਿੱਦਿਅਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚੰਗੀ ਸੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ SRM ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ SRM ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਹਿਯੋਗੀ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1997
ਤਵੱਕਲ ਕਰਮਾਨ
thumb|ਤਵੱਕਲ ਕਰਮਾਨ 2014.ਵਿੱਚ ਤਵੱਕਲ ਅਬਦ ਅਲਸਲਾਮ ਕਰਮਾਨ (توكل عبد السلام خالد كرمان Tawakkul ‘Abd us-Salām Karmān; ਰੋਮਨ ਵਿੱਚ Tawakul, Tawakel  ਵੀ) (ਜਨਮ 7 ਫ਼ਰਵਰੀ 1979 ) ਇਕ ਯਮਨ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਅਲ-ਇਸਲਾਹ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸੀਨੀਅਰ ਮੈਂਬਰ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ। ਉਹ 'ਵਿਮਨ ਵਿਦਾਉਟ ਚੇਨਜ਼' ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਆਗੂ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਉਸ ਨੇ 2005 ਵਿਚ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।  ਉਹ 2011 ਯਮਨ ਵਿਦਰੋਹ ਦਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਪਬਲਿਕ ਚਿਹਰਾ ਬਣ ਗਈ, ਜੋ ਅਰਬ ਬਹਾਰ ਬਗਾਵਤਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਯਮਨ ਦੇ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ "ਆਇਰਨ ਔਰਤ" ਅਤੇ "ਇਨਕਲਾਬ ਦੀ ਮਾਤਾ" ਕਹਿੰਦੇ  ਹਨ।  ਉਸ ਨੇ ਸਾਂਝੀਵਾਲ ਵਜੋਂ 2011 ਦਾ ਨੋਬਲ ਅਮਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ,  ਅਤੇ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਯਮਨ, ਪਹਿਲੀ ਅਰਬ   ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਔਰਤ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਅੱਜ ਤੀਕ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੀ ਨੋਬਲ ਪੀਸ ਜੇਤੂ ਹੈ।
ਕਰਮਨ ਨੂੰ 2005 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯਮਨ ਦੀ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਨਿਊਜ਼ ਸਰਵਿਸ ਦੇ ਵਕੀਲ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2007 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਦੇਸ਼ 'ਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰੈਸ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਮਈ 2007 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਯਮਨ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਨੂੰ "ਜੈਸਮੀਨ ਇਨਕਲਾਬ" ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਲਈ ਮੁੜ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਅਰਬ ਸਪਰਿੰਗ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ, ਜਦੋਂ ਜਨਵਰੀ 2011 ਵਿੱਚ ਤੂਨੀਸ਼ਿਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਜ਼ੀਨ ਐਲ ਅਬੀਦੀਨ ਬੇਨ ਅਲੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਤਖਤਾ ਪਲਟਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਲੀ ਅਬਦੁੱਲਾ ਸਾਲੇਹ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।। 6 ਮਈ 2020 ਨੂੰ, ਫੇਸਬੁੱਕ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਸਮੱਗਰੀ ਨਿਰੀਖਣ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਤਵੱਕਲ ਕਰਮਨ ਦਾ ਜਨਮ 7 ਫਰਵਰੀ 1979 ਨੂੰ ਸ਼ਾਰਾ'ਬ ਅੱਸ ਸਲਾਮ, ਤਾਈਜ਼ ਗਵਰਨੋਰੇਟ, ਯਮਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। She grew up near Taiz, which is the third largest city in Yemen and is described as a place of learning in a conservative country. ਉਹ ਤਾਈਜ਼ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਲੀ, ਜੋ ਯਮਨ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਤਾਈਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਅਬਦੇਲ ਸਲਾਮ ਕਰਮਨ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਲੀ ਅਬਦੁੱਲਾ ਸਲੇਹ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਤਾਰਿਕ ਕਰਮਨ ਦੀ ਭੈਣ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਕਵੀ ਹੈ and Safa Karman, who is a lawyer and the first Yemeni citizen to graduate from Harvard Law School. Safa is also a journalist and works as a journalist for Al-Jazeera. , ਅਤੇ ਸਫਾ ਕਰਮਨ, ਜੋ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਹੈ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਯਮਨੀ ਨਾਗਰਿਕ ਹੈ ਜੋ ਹਾਰਵਰਡ ਲਾਅ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੈ। ਸਫਾ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਲ-ਜਜ਼ੀਰਾ ਲਈ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲ-ਨਹਮੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਤਿੰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ।
ਕਰਮਨ ਨੇ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕਾਮਰਸ ਵਿੱਚ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਸਨਾ'ਅ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 2012 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਅਲਬਰਟਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਅ ਵਿੱਚ ਆਨਰੇਰੀ ਡਾਕਟਰੇਟ ਮਿਲੀ।
2010 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਔਰਤ ਨੇ ਜੈਂਬੀਆ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਕੂ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਕਰਮਨ ਦੇ ਹਮਾਇਤੀ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਏ।
ਤਾਰਿਕ ਕਰਮਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਯਮਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀ" ਨੇ 26 ਜਨਵਰੀ, 2011 ਨੂੰ ਇੱਕ ਟੈਲੀਫੋਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਤਵੱਕਲ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਜਨਤਕ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣਾ ਸੀ। "ਦ ਨਿਊ ਯਾਰਕ" ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਡੈਕਸਟਰ ਫਿਲਕਿਨਜ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਧਿਕਾਰੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸਲੇਹ ਸੀ।
ਤੁਰਕੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ 11 ਅਕਤੂਬਰ 2012 ਨੂੰ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਕੋਲੋਂ ਉਸ ਦੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਦੇ ਕਾਗਜ਼ਾਤ ਮਿਲੇ।
2019 ਵਿੱਚ, ਤਵੱਕਲ ਨੂੰ "ਦਿ ਏਸ਼ੀਅਨ ਅਵਾਰਡਜ਼" ਵਿੱਚ "ਸੋਸ਼ਲ ਐਂਟਰਪ੍ਰਨਯਰ ਆਫ ਦਿ ਈਅਰ" ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਕਈ ਯਮਨੀ ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ, ਵਿਗੜਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਹੋਤੀ ਬਾਗੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਧਾਨੀ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਰਮਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦੇਸ਼ ਛੱਡਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਇਸਤਾਂਬੁਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਘਰ ਤੋਂ, ਕਰਮਨ ਨੇ ਯਮਨ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੇ ਅਨਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਬੋਲਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਊਦੀ-ਯੂ.ਏ.ਈ. ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਗੱਠਜੋੜ ਦੁਆਰਾ ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਡਰੋਨ ਹਮਲੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਵਿਮੈਨ ਜਰਨਲਿਸਟਸ ਵਿਦਆਉਟ ਚੇਨਜ਼
ਤਵੱਕਲ ਕਰਮਨ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ, "ਖ਼ਾਸਕਰ ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਜਮਹੂਰੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ" ਲਈ 2005 ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਹੋਰ ਔਰਤ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸਮੂਹ "ਵਿਮੈਨ ਜਰਨਲਿਸਟਸ ਵਿਦਆਉਟ ਚੇਨਜ਼" (ਡਬਲਿਊ.ਜੇ.ਡਬਲਿਊ.ਸੀ.) ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ "ਫੀਮੇਲ ਰਿਪੋਰਟਜ਼ ਵਿਦਆਉਟ ਬੋਰਡਸ" ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਲਾਇਸੰਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮੌਜੂਦਾ ਨਾਮ (ਵਿਮੈਨ ਜਰਨਲਿਸਟਸ ਵਿਦਆਉਟ ਚੇਨਜ਼) ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਰਮਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ "ਧਮਕੀਆਂ" ਮਿਲੀਆਂ ਅਤੇ ਯਮਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਟੈਲੀਫੋਨ ਅਤੇ ਪੱਤਰ ਰਾਹੀਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਸੂਚਨਾ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਖਬਾਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਨੂੰ WJWC ਦੀ ਨਾਮਨਜ਼ੂਰੀ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਸਮੂਹ ਨੇ ਐਸ.ਐਮ.ਐਸ. ਨਿਊਜ਼ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1990 ਦੇ ਪ੍ਰੈਸ ਲਾਅ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਆਉਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਕਾਬੂ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਟੈਕਸਟ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਸਮੀਖਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਕੋ ਇੱਕ ਸੇਵਾ "ਬਿਲਾਕਯੋਂਡ" ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦਾ ਲਾਇਸੈਂਸ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਡਬਲਿਊ.ਜੇ.ਡਬਲਿਊ.ਸੀ. ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਡਬਲਿਊ.ਜੇ.ਡਬਲਿਊ.ਸੀ. ਨੇ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2005 ਤੋਂ ਯਮਨ ਦੀ ਪ੍ਰੈਸ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2009 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਟਰਾਇਲਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਸੂਚਨਾ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ। 2007 ਤੋਂ 2010 ਤੱਕ, ਕਰਮਨ ਨੇ ਤਹਿਰੀਰ ਸਕੁਏਰ, ਸਾਨਾ'ਅ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਧਰਨਿਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ।
ਤਵੱਕਲ ਕਰਮਨ ਨੂੰ ਅਲ-ਥਵਾਰਾ ਅਖਬਾਰ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਨੇ ਮਾਰਚ 2005 ਵਿੱਚ ਡਬਲਿਊ.ਜੇ.ਡਬਲਿਊ.ਸੀ, ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਯਮਨੀ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸਿੰਡੀਕੇਟ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਹੈ।
ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ
ਯਮਨ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਖਦੀਜਾ ਅਲ ਸਲਾਮੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਦਿ ਸਕ੍ਰੀਮ' (2012) ਵਿੱਚ ਯਮਨ ਦੇ ਵਿਦਰੋਹ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਨਿਭਾਈ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਵੱਕਲ ਕਰਮਨ ਦਾ ਇੰਟਰਵਿਊ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਲ-ਸਲਾਮੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪੋਰਟਰੇਟ - ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਇੱਕ ਕਾਰਜਕਰਤਾ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਵੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਿਰਲੇਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਸਮਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਆਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। "ਦ ਸਕ੍ਰੀਮਿੰਗ" ਦੀ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ 2012 ਵਿੱਚ ਦੁਬਈ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਔਰਤਾਂ
ਕਾਤਿਆ ਇਡਾ ਕੋਈਲਹੋ
ਕਾਤਿਆ ਇਡਾ ਕੋਏਲਹੋ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Katya Ida Coelho; ਜਨਮ 13 ਅਗਸਤ 1999) ਗੋਆ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਵਿੰਡਸਰਫਰ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਵੀ ਹੈ। ਕੋਏਲਹੋ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਮਹਿਲਾ iQFoiler ਹੈ ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ 2022 ਵਿੱਚ ਪੱਟਾਯਾ, ਥਾਈਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿੰਡਸਰਫਿੰਗ ਕੱਪ ਵਿੱਚ IQFoil ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਕਾਤਿਆ ਦਾ ਜਨਮ 13 ਅਗਸਤ, 1999 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿੰਡਸਰਫਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨ ਡੋਨਾਲਡ ਕੋਹਲੋ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਵਾਟਰ ਐਂਡ ਬੀਚ ਸਪੋਰਟਸ ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨ ਫੋਰਮ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਗੋਆ ਬੀਚ ਸਪੋਰਟਸ ਅਕੈਡਮੀ (GBSA) ਵਿੱਚ ਵਿੰਡਸਰਫਿੰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਭਰਾ ਡੇਨੇ ਐਡਗਰ ਐਗਨੇਲੋ ਕੋਲਹੋ ਵੀ ਇੱਕ ਵਿੰਡਸਰਫਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨ ਹੈ। ਇਕੱਠੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਏਲਹੋ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿੰਡਸਰਫਿੰਗ ਕਰੀਅਰ
ਉਸਦੇ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਟੈਕਨੋ 2015 ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਅਨ ਓਪਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ 10 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੋਨ ਤਗਮੇ, ਅਤੇ 2 ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਤਗਮੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸਨੇ 2018 ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਮਿਕਸਡ RS: One ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਡੇਨੇ ਐਡਗਰ ਐਗਨੇਲੋ ਕੋਲਹੋ ਦੇ ਨਾਲ ਟੀਮ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਵੀ ਕੀਤੀ।
ਜੁਲਾਈ 2022 ਵਿੱਚ ਕੋਏਲਹੋ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿੰਡਸਰਫਿੰਗ ਕੱਪ - ਪੱਟਾਯਾ, ਥਾਈਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ IQFoil ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਬਣੀ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1">
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1999
ਸਥਾਨਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕ
ਅਲੇਕਸੀ ਲਿਡੋਵ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸਥਾਨਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਦੀ ਧਾਰਨਾ, ਹਾਇਰੋਟੋਪੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਥਾਨਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਚਿੱਤਰ-ਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਕਿਸੇ ਮੰਦਰ ਜਾਂ ਅਸਥਾਨ ਦੇ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ। ਸਥਾਨਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਗਠਨ ਅਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਭਾਗਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਸੁਚੇਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸਥਾਨਿਕ ਚਿੱਤਰ ਹੈ ਜੋ ਇਸਦੇ ਗਠਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਭੌਤਿਕ ਵਸਤੂਆਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਮਾਰਤਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਜਾਵਟ ਤੱਕ, ਅਤੇ ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਤੱਕ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਤੱਤ, ਇੱਕ ਸਥਾਨਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਵਿੱਤਰ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਚਿੱਤਰ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਸਥਾਨਿਕ ਚਿੱਤਰ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ।  ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ਮੀਡੀਆ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਸਮਾਂ ਅਤੇ ਗੀਤ, ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕੁਦਰਤੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀ ਕਲਾਤਮਕ ਹੇਰਾਫੇਰੀ,   ਰੋਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਅਤੇ ਤੱਤ ਵੀ। ਗੰਧ ਅਤੇ ਛੋਹ ਨਾਲ ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ, ਮੱਧਕਾਲੀ ਚਰਚਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਨਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮ ਚਿੱਤਰ-ਦਰਸ਼ਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੈਰਾਡਾਈਜ਼ ਜਾਂ ਸਵਰਗੀ ਯਰੂਸ਼ਲਮ, ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਏ ਬਿਨਾਂ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੀਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਅਵਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।   ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਅਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਵਜੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਈਸਾਈ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ, ਸਥਾਨਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਭੂਮੀ, ਜਾਂ "ਨਵੇਂ ਯਰੂਸ਼ਲਮ" ਦੀ ਮੁੜ ਸਿਰਜਣਾ ਵਿੱਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।  ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸਥਾਨਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਖਾਸ ਲੇਖਕਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਲਾ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਸਮਕਾਲੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ, ਵਿਆਪਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਰੂਪ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਮਾਹਰਾਂ ਦੇ ਤਾਲਮੇਲ ਵਾਲੇ ਯਤਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।