cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਐਡਵਰਡ ਮਾਂਚ
ਬਚਪਨ
ਐਡਵਰਡ ਮਾਂਚ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਾਰਮ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਐਡਾਲਸਬਰਕ ਵਿੱਚ ਲੌਟੇਨ, ਨਾਰਵੇ, ਲੌਰਾ ਕੈਥਰੀਨ ਅਤੇ ਮਸੀਹੀ ਮਾਂਚ, ਇੱਕ ਪੁਜਾਰੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ 1861 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅੱਧੀ ਉਮਰ ਲੌਰਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਐਡਵਰਡ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੈਣ, ਜੋਹਾਨ ਸੋਫੀ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਛੋਟੇ ਭੈਣ-ਭਰਾ: ਪੀਟਰ ਐਂਡਰੇਅਸ, ਲੌਰਾ ਕੈਥਰੀਨ ਅਤੇ ਇੰਜਰ ਮੈਰੀ ਸਨ। ਲੌਰਾ ਕਲਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾਵਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਐਡਵਰਡ ਅਤੇ ਸੋਫੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ। ਐਡਵਰਡ ਪੇਂਟਰ ਜੈਕਬ ਮਿੰਚ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਪੀਟਰ ਐਂਡਰੀਅਸ ਮੌਚ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1863 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with hAudio microformats
ਕੈਥਰੀਨ ਹੇਪਬਰਨ
ਕੈਥਰੀਨ ਹੌਟਨ ਹੇਪਬਰਨ (12 ਮਈ, 1907 – 29 ਜੂਨ, 2003 ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸੀ। ਉਹ ਅਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਹੇਪਬਰਨ 60 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੋਹਰੀ ਔਰਤ ਸੀ। ਉਹ ਸਕ੍ਰੋਲਬਾਲ ਕਾਮੇਡੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਾਹਿਤਿਕ ਨਾਟਕ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਕਈ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਅਤੇ 1999 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਚਾਰ ਬਿਹਤਰੀਨ ਅਦਾਕਾਰੀਆਂ ਲਈ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਹੈਪਬੋਰਨ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਫਿਲਮ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੁਆਰਾ ਕਲਾਸੀਕਲ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਫ਼ੀਮੇਲ ਸਟਾਰ  ਵਜੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਹੈਪਬੋਰਨ 12 ਮਈ, 1907 ਨੂੰ ਹਾਟਫੋਰਡ, ਕਨੈਕਟੀਕਟ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਹ ਛੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਦੂਜੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਥਾਰਮਸ ਨਾਰਵਾਲ ਹੈਪਬੋਰਨ (1879-19 62), ਹਾਰਟਰਫੋਰਡ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯੂਰੋਲੋਜਿਸਟ ਅਤੇ ਕੈਥਰੀਨ ਮਾਰਥਾ ਹੋਟਨ (1878-1951), ਇੱਕ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਸੀ। ਦੋਨੋ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਬਦਲਾਓ ਲਈ ਲੜਦੇ ਰਹੇ: ਥਾਮਸ ਹੇਪਬਰਨ ਨੇ ਨਿਊ ਇੰਗਲੈਂਡ ਸੋਸ਼ਲ ਹਾਇਜਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ, ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਜਿਨਸੀ ਬੀਮਾਰੀ, ਬਾਰੇ ਪੜ੍ਹਦੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵੱਡੇ ਕਥਰੀਨ ਨੇ ਕਨੈਕਟਾਈਕਟ ਵੂਮਨ ਮੈਰਾਫਰੇਜ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਮਾਰਗਰੇਟ ਸੈੈਂਜਰ ਨਾਲ ਜਨਮ ਨਿਯੰਤਰਣ ਲਈ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ।  ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਹੈਪਬੇਰਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਕਈ "ਵੋਟ ਫਾਰ ਵੁਮੈਨ" ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ  ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1907 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਜਮਸ਼ੇਰ (ਬਲਾਕ ਲੋਹੀਆਂ)
ਜਮਸ਼ੇਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਲੋਹੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਰੇਸ਼ਮਾ ਕੁਰੈਸ਼ੀ
ਰੇਸ਼ਮਾ ਕੁਰੈਸ਼ੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Reshma Qureshi) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਾਡਲ, ਵਲੌਗਰ, ਅਤੇ ਤੇਜ਼ਾਬ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮੇਕ ਲਵ ਨਾਟ ਸਕਾਰਜ਼ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮਾਡਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਉਦੋਂ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ 2016 ਦੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਫੈਸ਼ਨ ਵੀਕ ਵਿੱਚ ਅਰਚਨਾ ਕੋਚਰ ਲਈ ਕੈਟਵਾਕ ਕੀਤੀ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਹਮਲਾ
ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਪੂਰਬੀ ਮੁੰਬਈ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਟੈਕਸੀ ਡਰਾਈਵਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਦੋ ਬੈੱਡਰੂਮ ਵਾਲੇ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦਸ ਮੈਂਬਰ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਕਾਮਰਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
19 ਮਈ 2014 ਨੂੰ, 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਕੁਰੈਸ਼ੀ 'ਤੇ ਉਸਦੀ ਦੂਰ -ਦੁਰਾਡੇ ਭਰਜਾਈ ਅਤੇ ਦੋ ਹੋਰ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਲਫਿਊਰਿਕ ਐਸਿਡ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਲੀਮ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਲਈ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਹਮਲਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਗੁਲਸ਼ਨ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਕੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਜਗਾਹ ਸਮਝ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋ ਹੋਰ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਫੜਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਜੀਜਾ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਆਤਮ-ਹੱਤਿਆ ਕਰਨੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ਅਤੇ ਬਾਹਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਅੱਖ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਠੀਕ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਮੇਕ ਲਵ ਨਾਟ ਸਕਾਰਸ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਤੇਜ਼ਾਬ ਹਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ਾਬ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਦੁਆਰਾ "ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼" ਦੇਣਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਤੇਜ਼ਾਬ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਉਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਵਜੋਂ ਸੁੰਦਰਤਾ ਟਿਊਟੋਰੀਅਲ ਆਨਲਾਈਨ ਬਣਾਉਣਾ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮਾਖੇ ਵਾਲਾ
ਮਾਖੇ ਵਾਲਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਝੁਨੀਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 2001 ਵਿੱਚ ਮਾਖੇ ਵਾਲਾ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 1655 ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫ਼ਲ 6 ਕਿ. ਮੀ. ਵਰਗ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬਾਜਰਾ
thumb|ਬਾਜਰਾ (ਪਰਲ ਮਿਲਟ) thumb|ਬਾਜਰੇ ਦੇ ਸਿੱਟੇ (ਕੰਨ) ਬਾਜਰਾ ਜਾਂ ਪਰਲ ਮਿਲਟ (ਪੈਨਿਸੈਟਮ ਗਲੌਕਮ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਮ: Pearl millet) ਜਾਂ: ਮੋਤੀ ਬਾਜਰਾ, ਬਾਜਰੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਬੀਜੀ ਜਾਂਦੀ ਕਿਸਮ ਹੈ। ਇਹ ਛੋਟੇ-ਬੀਜ ਵਾਲੇ ਘਾਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਭਿੰਨ ਸਮੂਹ ਹੈ, ਜੋ ਚਾਰੇ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਭੋਜਨ ਲਈ ਅਨਾਜ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਜਾਂ ਅਨਾਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਸਾਉਲ ਜ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਫਸਲੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਖੋਜਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਮਾਲੀ ਦੇ ਸਾਹਲ ਜ਼ੋਨ ਤੇ 2500 ਤੋਂ 2000 ਬੀ.ਸੀ. ਦੇ ਦਰਮਿਆਨੀ ਮੋਤੀ ਬਾਜਰੇ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਫਸਲ ਫੈਲ ਗਈ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਭਾਰਤ ਚਲੀ ਗਈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 2000 ਬਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੁਆਰਾ 1500 ਬੀ.ਸੀ. ਤੱਕ ਹੌਲਰ ਦੀ ਸਾਈਟ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲਿਆ ਹੈ। ਕਾਸ਼ਤ ਵੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਈ। ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਹਿੱਸੇ (ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਬੋਰੋਨੋ ਅਤੇ ਯੋਬੇ ਰਾਜਾਂ) ਵਿੱਚ ਪਰਾਲੀ ਬਾਜਰਾ ਉੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਪੇਂਡੂਆਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਸੋਕੇ ਅਤੇ ਹੜ੍ਹ ਵਰਗੇ ਕਠੋਰ ਮੌਸਮੀ ਹਾਲਾਤ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫਸਲ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 1850 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਮੋਤੀ ਬਾਜਰੇ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਲਈ ਰਿਕਾਰਡ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਅਤੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਫਸਲ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 2023 ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਰਾਹੀਂ ਬਾਜਰਿਆਂ ਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਲ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਬਾਹਾਂ ਹੈ।
ਬਾਜਰਾ ਸਾਉਣੀ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਦਾ ਇਕ ਅੰਨ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਦਾਣੇ ਬਹੁਤ ਬਾਰੀਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਛਿੱਟੇ ਬਹੁਤ ਲੰਮੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬਾਜਰੇ ਦੀ ਖਿਚੜੀ ਬਣਾ ਕੇ ਖਾਧੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਬਾਜਰੇ ਦੇ ਆਟੇ ਦੀ ਰੋਟੀ ਬਣਾ ਕੇ ਖਾਂਦੇ ਸਨ/ਹਨ। ਬਾਜਰੇ ਦੀਆਂ ਬੱਕਲੀਆਂ ਬਣਾ ਕੇ ਖਾਧੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਬਾਜਰੇ ਦੇ ਦਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਭੱਠੀ ਤੋਂ ਭੁੰਨਾ ਕੇ ਵਿਚ ਗੁੜ ਮਿਲਾਕੇ ਵੀ ਖਾਂਦੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਰੂੰਡੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਬਾਜਰੇ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਦਾਣੇ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਜਰੇ ਦੇ ਹਰੇ ਤੇ ਸੁੱਕੇ ਟਾਂਡਿਆਂ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਚਾਰੇ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਜਰੇ ਦੇ ਛਿੱਟੇ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਬੂਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਦਾਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਬਾਜਰੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਚਿੜੀਆਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਬਾਜਰਾ ਸਾਉਣੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਫ਼ਸਲ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਜੀਰੀ ਸਾਉਣੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਫਸਲ ਹੈ। ਬਾਜਰੇ ਨੂੰ ਹੁਣ ਇਕ ਘਟੀਆ ਅਤੇ ਰੁੱਖਾ ਅੰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਜਰਾ ਹੁਣ ਸਿਰਫ ਬਠਿੰਡਾ, ਫਰੀਦਕੋਟ, ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ, ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਕੁਝ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਹੀ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਬੀਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਬਾਜਰੇ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਚਾਰੇ ਕਰ ਕੇ ਹੀ ਜਾਣਦੀ ਹੈ।
ਕਾਸ਼ਤ
left|thumb|ਜ਼ਿਮਬਾਬਵੇ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਇੱਕ ਬਾਜਰੇ ਫਸਲ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੋਕੇ, ਘੱਟ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ, ਅਤੇ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਲ ਬਾਜਰੇ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਢਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਚ ਖਾਰੇ ਜਾਂ ਘੱਟ ਪੀ ਐਚ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਅਜਿਹੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਹੋਰ ਅਨਾਜ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੱਕੀ ਜਾਂ ਕਣਕ, ਨਹੀਂ ਬਚ ਸਕਦੇ। ਮੋਤੀ ਬਾਜਰੇ ਇੱਕ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਫਸਲ ਹੈ ਜੋ ਡਬਲ ਫਸਲ ਅਤੇ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਲਈ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ।
ਅੱਜ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 260,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਮੋਤੀ ਬਾਜਰਾ ਉੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਾਜਰੇ ਦੀ ਕੁੱਲ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਲਗਭਗ 50% ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਹੈ।
ਬਿਜਾਈ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਜਰੇ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧਿਆ ਸਮਾਂ ਜੁਲਾਈ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਹੈ। ਬੀਜ ਦੀ ਦਰ 1.5 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਹੈ।
ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਬਾਜਰਾ
ਭਾਰਤ ਮੋਤੀ ਬਾਜਰੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਤਪਾਦਕ ਹੈ। ਰਾਜਸਥਾਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਤਪਾਦਨ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚਾਰੇ ਵਾਲਿਆਂ ਫਸਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਝੂਲਨ ਗੋਸਵਾਮੀ
ਝੂਲਨ ਗੋਸਵਾਮੀ (ਬੰਗਾਲੀ: ঝুলন গোস্বামী, ਜਨਮ 25 ਨਵੰਬਰ 1983) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਦੀ ਹੈ।
ਝੂਲਨ ਗੋਸਵਾਮੀ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੀ ਕਪਤਾਨ ਵੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿਤਾਲੀ ਰਾਜ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੀ ਕਮਾਨ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਝੂਲਨ ਗੋਸਵਾਮੀ ਆਈਸੀਸੀ ਦੀ ਓਡੀਆਈ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ ਇੱਕ 'ਤੇ ਵੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕੀ ਹੈ (ਜਨਵਰੀ 2016)। ਝੂਲਨ ਗੋਸਵਾਮੀ ਮਹਿਲਾ ਓਡੀਆਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਕਟਾਂ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਵਿਸ਼ਵ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਕੈਥਰੇਨ ਫਿਟਜ਼ਪੈਟ੍ਰਿਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੇਡ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਤੇਜ਼ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਹੈ।
ਗੋਸਵਾਮੀ ਦੇ ਨਾਮ ਓਡੀਆਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਕਟਾਂ ਹਨ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਝੂਲਨ ਗੋਸਵਾਮੀ (ਬਾਬੁਲ/ਗੋਜ਼ੀ-ਛੋਟੇ ਨਾਮ) ਦਾ ਜਨਮ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਨਾਡੀਆ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੇ ਚਕਦਾਹਾ ਨਗਰ ਵਿੱਚ 25 ਨਵੰਬਰ, 1982 ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੱਧਵਰਤੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵੇਖਣ ਲੱਗ ਗਈ ਸੀ। ਕ੍ਰਿਕਟ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦੀ ਰੂਚੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਵੱਲ ਸੀ। ਕ੍ਰਿਕਟ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਕਿੱਸਾ 1992 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ 1992 ਦਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵੇਖ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਬਨਾਮ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦਾ ਫ਼ਾਈਨਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਵੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਬੈਲਿੰਡਾ ਕਲਾਰਕ ਦੁਆਰਾ ਜਿੱਤ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਆਇਆ। ਪਰ ਬਾਕੀ ਭਾਰਤੀ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਨਾਲੋਂ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਝੂਲਨ ਰੁਕੀ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਸਮਝ ਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕ੍ਰਿਕਟ ਲਈ ਉਸਦਾ ਪਿਆਰ ਬੇਹੱਦ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ ਲਈ ਕੋਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸੋ ਉਹ ਕੋਲਕਾਤਾ ਜਾਇਆ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਕ੍ਰਿਕਟ ਅਤੇ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰੁਝਾਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਮਿਹਨਤ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਉਹ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵੇਖਣ ਦੀ ਵੀ ਸ਼ੌਕੀਨ ਹੈ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰਨ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪਡ਼੍ਹਨ ਦਾ ਵੀ ਪੂਰਾ ਸ਼ੌਂਕ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕਡ਼ੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1982 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਓਡੀਆਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਜੇਤਾ
ਸ਼ੇਲੀਆ ਗੋਸ
ਸ਼ੇਲੀਆ ਮੈਰੀ ਗੋਸ (ਜਨਮ 16 ਸਤੰਬਰ, 1968) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ, ਫ੍ਰੀਲਾਂਸ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸਕਰੀਨਲੇਖਕ ਹੈ।
ਸ਼ੇਲੀਆ ਗੋਸ ਦਾ ਜਨਮ ਲੂਸੀਆਨਾ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਵਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿ ਕੇ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ, ਇਸ ਲਈ ਬੈਟਨ ਰੂਜ ਦੀ ਦੱਖਣੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਐਲਏ ਸ਼ੇਲੀਆ ਨੇ 1990 ਵਿੱਚ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ। ਲੇਖਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ।
ਗੋਸ ਬਲੈਕ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸਨਜ਼ ਲਈ ਇੱਕ ਬੈਸਟ ਸੇਲਿੰਗ ਲੇਖਕ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਐਸੇਸੈਂਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਲਈ 'ਮਾਈ ਇਨਵੀਜ਼ੀਵਲ ਹਸਬੈਂਡ', 'ਰੋਜ਼ਸ ਆਰ ਥੋਰਨਸ', ਵਾਇਲਟਸ ਆਰ ਟਰੂ' ਆਦਿ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬ "ਸਾਹਿਤਕ ਦਿਵਸ: ਦ ਸਿਖਰ 100+ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਫ਼ਰੀਕੀ-ਅਮਰੀਕਨ ਵੂਮੈਨ ਲਿਟਰੇਚਰ" ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਗਲਪ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸ਼ੇਲੀਆ ਈ-ਸਪਾਇਰ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਨਿਉਜ਼ ਦੀ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਐਡੀਟਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਫ਼ਰਵਰੀ 2008 ਵਿੱਚ ਗੋਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਚੌਥਾ ਨਾਵਲ, ਡਬਲ ਪਲੈਟੀਨਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਅਮਰੀਕਨ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਰੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1968
ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਰਾਜ
ਜਰਮਨੀ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਲੈਂਡਾ (Länder) (ਇੱਕ-ਵਚਨ ਲਾਂਡ, ਆਮ ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ Bundesland (ਬੂੰਡਸ਼ਲਾਂਡ), "ਸੰਘੀ ਰਾਜ" ਲਈ) ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਸੰਘੀ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਅੰਸ਼-ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਸੰਘਟਕ ਰਾਜ ਹਨ। Land ਦਾ ਸ਼ਬਦੀ ਤਰਜਮਾ "ਦੇਸ਼" ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਭਾਵਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਸੰਘਟਕ (ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ) ਦੇਸ਼ ਹਨ। ਜਰਮਨ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਜਾਂ ਸੂਬਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਕਨੂੰਨ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤਰਜਮੇ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ "Land" (ਦੇਸ਼/ਧਰਤੀ) ਹੀ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦੀਆਂ ਸੰਸਦੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ। ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਹੋਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ "ਸੰਘੀ ਰਾਜ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਰਾਜ
ਭੂਮੱਧ ਸਾਗਰ
ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਂ "Mediterranean" ਦਾ ਤਰਜਮਾ ਹੈ ਜੋ ਲਾਤੀਨੀ mediterraneus, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਅੰਦਰਲਾ" ਜਾਂ "ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲਾ" (medius, "ਵਿਚਕਾਰ" ਅਤੇ terra, "ਭੋਂ" ਤੋਂ) ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ਲਗਭਗ 25 ਲੱਖ ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਨਾਲ ਜੋੜ (ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਦਾ ਪਣਜੋੜ) ਸਿਰਫ਼ 14 ਕਿ.ਮੀ. ਚੌੜਾ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਥਾਂਵਾਂ ਦੇ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਾਗਰਾਂ ਤੋਂ ਨਿਖੇੜਵਾਂ ਦੱਸਣ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਯੂਰਪ-ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਮੁੰਦਰ ਜਾਂ ਯੂਰਪੀ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਮੁੰਦਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ
ਸਜਲ ਅਲੀ
ਸਜਲ ਅਲੀ (سجل علی) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਕਰ ਕੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਕਰ ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਕਰ ਕੇ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਰੀਅਰ
2009 ਦੇ ਜੀਓ ਟੀਵੀ ਦੇ ਕਾਮੇਡੀ ਡਰਾਮਾ ਨਾਦਾਨੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਐਪੀਸੋਡ ਵਿੱਚ ਸਜਲ ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨ 'ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਦਿੱਖ ਇੱਕ ਮਾਮੂਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸੀ। 2011 ARY ਡਿਜੀਟਲ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਡਰਾਮੇ 'ਮਹਿਮੂਦਾਬਾਦ ਕੀ ਮਾਲਕਿਨ' ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਬ੍ਰੇਕਆਊਟ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਮਿਲੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਕਾਮੇਡੀ 'ਮੁਹੱਬਤ ਜਾਏ ਭਾੜ ਮੇਂ' (2012), ਰੋਮਾਂਸ ਸੀਤਾਮਗਰ (2012), ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਲਾਡਲੀ (2012), ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਮੇਡੀ 'ਕੁੱਦੂਸੀ ਸਾਹਬ ਕੀ ਬੇਵਾਹ' (2013) ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਗੁਲ-ਏ-ਰਾਣਾ (2015) ਸਮੇਤ ਕਈ ਸਫਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਈ। ਟੀਨ ਡਰਾਮਾ 'ਨੰਨੀ' (2013), ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ 'ਸੰਨਾਟਾ' (2013), ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਡਰਾਮਾ 'ਚੁਪ ਰਹੋ' (2014) ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਰੋਮਾਂਸ 'ਖ਼ੁਦਾ ਦੇਖ ਰਹਾ ਹੈ' (2015) ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਮਾਨਤਾ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਲਕਸ ਸਟਾਈਲ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।   ਸਜਲ ਨੇ ਟੈਲੀਫਿਲਮ ਬੇਹੱਦ (2013) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਬੱਚੇ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ, ਰਿਸ਼ਤਾ ਡਰਾਮਾ 'ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕਿੰਨੀ ਹਸੀਨ ਹੇ' (2016) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।  ਸਜਲ ਨੇ 2017 ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਮੌਮ' ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀ ਦੇ ਨਾਲ ਅਭਿਨੈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਅਲੀ ਨੇ ਲੜੀ ਓ ਰੰਗਰੇਜ਼ਾ ਲਈ ਥੀਮ ਗੀਤ ਵੀ ਗਾਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੱਸੀ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਹਮ ਟੀਵੀ ਦੇ 2018 ਪੀਰੀਅਡ ਡਰਾਮਾ 'ਆਂਗਨ' ਵਿੱਚ ਚੰਮੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਿਤ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਸਭਿਆਚਾਰ
ਸਮਲਿੰਗਤਾ ਅਪ ਕਰਨ ਲਈ ਦਸ ਸਾਲ ਦੇ ਲਈ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਪਰਾਧਕ ਹੈ, ਪਰ ਉੱਥੇ ਅਜਿਹੇ ਮੁੰਬਈ, ਦਿੱਲੀ, ਕੋਲਕਾਤਾ, ਚੇਨਈ ਅਤੇ ਬੰਗਲੌਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੈਟਰੋ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੀਵੰਤ ਸਮਲਿੰਗੀ ਨਾਈਟ ਹੈ। ਇਹ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਮਲਿੰਗੀਤਾ ਵੱਲ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਨਜ਼ਰੀਏ ਅਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਨਾਲ ਨਵ ਭਾਰਤੀ ਗੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਧੁਰੇ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। ਪਰ ਉੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੇ ਕਲੱਬ ਅਤੇ ਬਾਰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਕੁਝ ਇੱਕ ਅਪਸਕੇਲ ਭਿੰਨਲਿੰਗੀ ਬਾਰ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕਲੱਬ ਗੇ ਗਾਹਕ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਰੈਗੂਲਰ ਮਨੋਨੀਤ ਰਾਤ ਦੀ ਹੈ। ਸਮਲਿੰਗੀ ਵਿਅਕਤੀ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇਕੱਠ ਦੇ ਉਤਪੀੜਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2004 ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸਮਲਿੰਗਤਾ ਦੇ ਇੱਕ ਵਾਧਾ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਟਾਈਮ ਆਊਟ (ਦਿੱਲੀ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਰਪਿਤ ਹਰ ਹਫ਼ਤੇ ਦਿੱਲੀ 'ਚ ਗੇ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਾਲਮ ਹਨ। ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮਾਗਮ ਨੂੰ ਹੁਣ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਕਈ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਸੰਕਟ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਕੁਈਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਗੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਜਰੀਆ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਤਬਦੀਲ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਸਾਡੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਲਿੰਗ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਤਮ ਸਨਮਾਨ ਮਹੀਨਾ ਜੂਨ 2016 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਐਲਜੀਬੀਟੀ
ਅਲਫਰੇਡੋ ਦੀ ਸਟੀਫਨੋ
ਅਲਫਰੇਡੋ ਸਟੀਫਨੋ ਡੀ ਸਟੈਫਾਨੋ ਲੋਲਾ (ਸਪੇਨੀ ਉਚਾਰਨ: [alˈfɾeðo ði estefano]; 4 ਜੁਲਾਈ 1926 - 7 ਜੁਲਾਈ 2014) ਇੱਕ ਅਰਜਨਟੀਨੀ ਫੁਟਬਾਲਰ ਅਤੇ ਕੋਚ ਸਨ। ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਰੀਅਲ ਮੈਡ੍ਰਿਡ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਯੂਰਪੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਕੱਪ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਪੰਜ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪੰਜ ਜਿੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਸਿਰਫ ਤਿੰਨ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪੰਜ ਗੋਲ ਕੀਤੇ। ਡੀ ਸਟੀਫਾਨ ਨੇ ਮੈਡਰਿਡ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਿਆਦਾਤਰ ਸਪੇਨ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁਟਬਾਲ ਖੇਡਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਅਤੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਲਈ ਵੀ ਖੇਡਿਆ। ਡੀ ਸਟੀਫਨੋ, "ਸੈਟਾ ਰੱਬੀਆ" ("ਬੌਂਡ ਏਰੋ") ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਤੇਜ਼, ਅਤੇ ਮੁਹਾਰਤ ਵਾਲਾ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਪਿਚ ਤੇ ਤਕਰੀਬਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਖੇਡ ਸਕਦਾ ਸੀ।   ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸਪੇਨ ਦੇ ਸਿਖਰਲੇ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਛੇਵੇਂ ਸਥਾਨ ਤੇ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੀਅਲ ਮੈਡਰਿਡ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਲੀਗ ਗੋਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣਿਆ। ਉਸਨੇ 1953 ਤੋਂ 1964 ਦੇ 282 ਲੀਗ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 216 ਗੋਲ ਕੀਤੇ। ਉਹ ਅਲ ਕਲਸੀਕੋ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਮੈਡ੍ਰਿਡ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੋਲਸਕੋਰਰ ਸੀ।
ਨਵੰਬਰ 2003 ਵਿੱਚ, ਯੂਈਐਫਏ ਦੀ ਜੁਬਲੀ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਣ ਲਈ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਇਲ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਫੁਟਬਾਲ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਪਿਛਲੇ 50 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਖਿਡਾਰੀ ਵਜੋਂ ਸਪੇਨ ਦੇ ਗੋਲਡਨ ਪਲੇਅਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 2004 ਵਿੱਚ, ਪੇਲੇ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਜੀਵੰਤ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਫੀਫਾ 100 ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। (ਸਤੰਬਰ 2009 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦਿ ਸਟੇਫਾਨੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਰਜਨਟੀਨ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ "ਕਦੇ") । ਫਰਾਂਸ ਫੁਟਬਾਲ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵੱਲੋਂ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਇੱਕ ਵੋਟ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਪਲੇ, ਡਿਏਗੋ ਮਾਰਾਡੋਨਾ ਅਤੇ ਜੋਹਨ ਕੁਰੀਫ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੌਥੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਵੋਟਾਂ ਪਈਆਂ, ਫਿਰ ਸਾਬਕਾ ਬੈਲਉਨ ਡੀ ਆਰ ਵਿਜੇਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਟੀਫਨ ਨੂੰ ਸੈਂਚਰੀ ਦਾ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਚੁਨਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਝੋਨੇ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਬਿਜਾਈ
ਸਿੱਧੀ ਬੀਜਾਈ ਵਾਲਾ ਝੋਨਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ: Direct Seeded Rice; DSR) ਝੋਨੇ ਦੇ ਖੇਤ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਬਿਨਾਂ ਨਰਸਰੀ (ਪਨੀਰੀ) ਤੋਂ ਬੀਜਣਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਕਲਪ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਿਸਾਨ ਅਪਨਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ, ਚਾਵਲ (ਝੋਨੇ) ਦੇ ਬੀਜ ਸਿੱਧੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਬੋਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਆਮ ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਝੋਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਨਰਸਰੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਪਨੀਰੀ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੂਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਰਾਈਸ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ (ਆਈ.ਆਰ.ਆਰ.ਆਈ.) ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਅਗਲੇ 25 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ 25% ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਇਸ ਚੁਣੌਤੀ ਨੂੰ ਟਿਕਾਊ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਘੱਟ ਮਿਹਨਤ, ਪਾਣੀ, ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਰਸਾਇਣਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਵਾਧੂ ਚੌਲ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਵਿਧੀ ਕਾਰਗਰ ਮੰਨੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਅਲਫਰੇਡੋ ਦੀ ਸਟੀਫਨੋ
2008 ਵਿੱਚ, ਡੀ ਸਟਫਨੋ ਨੂੰ ਯੂਈਐਫਏ ਅਤੇ ਰਿਅਲ ਮੈਡਰਿਡ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਫੀਫਾ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਫਿਰ ਯੂਈਐੱਫਏ ਦੇ ਮੁਖੀ ਮਾਈਕਲ ਪਲੈਟਿਨੀ ਨੇ ਡ ਸਟੀਫਾਨੋ ਨੂੰ "ਮਹਾਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਾਨ" ਕਿਹਾ। ਉਸਦੇ ਸਮਕਾਲੀਆਂ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ "ਖੇਡ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫੁਟਬਾਲਰ" ਸੀ।
ਝੋਨੇ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਬਿਜਾਈ
ਝੋਨੇ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਬਿਜਾਈ ਦਾ ਤਰੀਕਾ
ਸੁੱਕੀ ਜਾਂ ਗਿੱਲੀ ਬਿਜਾਈ ਵਿਧੀ ਰਾਹੀਂ ਝੋਨੇ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਬਿਜਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਸੁੱਕੀ ਬਿਜਾਈ ਵਿੱਚ ਬੀਜ ਨੂੰ 2-3 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ 'ਤੇ ਬਰੀਕ ਬੀਜ ਦੇ ਬੈੱਡ ਵਿੱਚ ਡਰਿਲ ਕਰਕੇ ਬੀਜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗਿੱਲੀ ਬਿਜਾਈ ਲਈ ਸਮਤਲ ਖੇਤਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਅਤੇ ਫਿਰ ਹੜ੍ਹ (ਪੁੱਡਲਿੰਗ) ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੱਦੂ (ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਨ) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੇਤ ਨੂੰ 12-24 ਘੰਟਿਆਂ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਉਗਦੇ ਬੀਜ (48-72 ਘੰਟੇ) ਡਰੰਮ ਸੀਡਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਬੀਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।ਬੀਜ ਨੂੰ ਸੁੱਕੀ ਜਾਂ ਗਿੱਲੀ ਬਿਜਾਈ ਲਈ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹੱਥੀਂ ਨਦੀਨ ਕਰਨਾ ਵਧੇਰੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਨਦੀਨ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸਿੱਧੀ ਬਿਜਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਰਕ ਹੈ।
ਅਲਫਰੇਡੋ ਦੀ ਸਟੀਫਨੋ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:CS1 maint: Unrecognized language ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1926 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2014
ਝੋਨੇ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਬਿਜਾਈ
ਪਰ ਸਿੱਧੇ ਬੀਜੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਝੋਨੇ ਨੂੰ ਸਫ਼ਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੁਝ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਵੀ ਹਨ:
ਇਹ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹਲ ਕਰਨ ਲਈ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਕਨੀਕਾਂ ਅਤੇ ਉਪਾਅ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਮਹੌਲ ਨੂੰ ਸਹੂਲਤ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਇਹ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬਾਰਹਮਾਹ ਮਾਂਝ
ਬਾਰਹਮਾਹ ਮਾਂਝ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦੋ ਬਾਰਹਮਾਹੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਰਚਿਆ ਤੁਖਾਰੀ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਬਾਰਹਮਾਹ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਬਿਆਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉਤਮ ਨਮੂਨਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਰਚਿਤ ਬਾਰਹਮਾਹ ਮਾਝ ਜੀਵ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ਾਤਮਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ ਨੂੰ ਸਫਲ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਲੀਹਾਂ ਉਪਰ ਚਲਦਿਆਂ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਲੋਕ ਕਾਵਿ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਵਰੋਸਾਇਆ ਹੈ। ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਤਾਂਘ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਕੇ ਅੰਤ ਬਿਰਹੁੰ-ਕੁਠੀ ਆਤਮਾ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਬਾਰਹਮਾਹ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਉੜੀ ਵਿੱਚ ਜੀਵ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨਿਹਚਲ ਧਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਅਰਜੋਈ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਪਉੜੀ ਵਿੱਚ ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਸਰਬ ਵਿਆਪਕਤਾ, ਸੰਤ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਤੇ ਨਾਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਉਪਰ ਜੋਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਤੀਜੀ ਪਉੜੀ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਨਾਸਮਾਨਤਾ ਦਸ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ-ਭਗਤਾਂ ਦਾ ਸੱਚਾ ਸਾਥ ਮੰਗਿਆ ਹੈ। ਚੌਥੀ ਪਉੜੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਪੰਜਵੀ ਪਉੜੀ ਵਿੱਚ ਦਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਆਸਰੇ ਨਿਸਫਲ ਹਨ ਅਤੇ ਸੁਖ ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ। ਛੇਵੀਂ ਪਉੜੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਹਾਰਾ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਸਤਵੀਂ ਪਉੜੀ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰਕ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਾ ਬਿਨਸ ਜਾਣਾ ਦ੍ਰਿੜ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ। ਅਠਵੀਂ ਪਉੜੀ ਵਿੱਚ ਸੰਤ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅਨੰਦ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਬਿਆਨਿਆ ਹੈ। ਨਾਵੀਂ ਪਉੜੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਵਿਛੜੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰ ਦਰ ਭਟਕਦਿਆਂ ਤੇ ਦੁੱਖੀ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵਿਖਾਇਆ ਹੈ। ਦਸਵੀਂ ਪਉੜੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਮਿਲਾਪ ਨੂੰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉਤਮ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ। ਗਿਆਰਵੀਂ ਪਉੜੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਸੰਯੋਗ ਦੇ ਨਿੱਘ ਰਾਹੀਂ ਪੋਹ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸਰਦੀ ਨੂੰ ਬੇ-ਅਸਰ ਦਸਿਆ ਹੈ। ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਪਉੜੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਕਾਮਾਦਿਕਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦਾ ਸਾਧਨ ਸਾਧ ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ ਹੀ ਹੈ ਤੇਰਵੀਂ ਪਉੜੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸੰਜੋਗ ਸਮੇਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਠਦੇ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਧੁਨੀਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਚੌਦ੍ਹਵੀਂ ਪਉੜੀ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਭੂ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਵਡਿਆਇਆ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਜੀਵ-ਆਤਮਾ ਲਈ ਸਾਰੇ ਮਹੀਨੇ ਤੇ ਮਹੁਰੂਤ ਆਦਿ ਸ਼ੋਭਨੀਕ ਹੁੰਦੇ ਦੱਸੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਕੋੋਣ ਤੋਂ ਉਪਦੇਸ਼ਾਤਮਕ ਰੁਚੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ, ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਭੁਲੀ-ਭਟਕੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ-ਸ਼ਰਨ ਨੂੰ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਅੰਤਮ ਸਹਾਰਾ ਦਸਿਆ ਹੈ: ਕਿਰਤਿ ਕਰਮ ਕੇ ਵੀਛੁੜੇ, ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਮੇਲਹੁ ਰਾਮ। ਚਾਰਿ ਕੁੰਟ ਦਹਦਿਸਸ ਭ੍ਰਮੇ, ਥਕਿ ਆਏ ਪ੍ਰਭੁ ਕੀ ਸਾਮ। ਅੰਤ ਸਾਧ ਸੰਗਤ, ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ, ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮਾ ਭਾਵ ਰਾਹੀਂ ਜੀਵ ਨੂੰ ਮਿਲਾਪ ਵਾਲੀ ਪਦਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਦਿਆਂ ਵਿਖਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ: “ਜਿਨਿ ਜਿਨਿ ਨਾਮੁ ਧਿਆਇਆ, ਤਿਨ ਕੇ ਕਾਜ ਸਰੇ।" ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਦਰਸਾ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਰਗ ਤੇ ਚਲਣ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿਤੀ ਹੈ।
ਰੀਡਰ'ਜ਼ ਡਾਇਜੈਸਟ
ਰੀਡਰ'ਜ਼ ਡਾਈਜੈਸਟ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਆਮ-ਦਿਲਚਸਪੀਆਂ ਲਈ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਦਸ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਚੱਪੇਕੁਆ, ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਤ ਸੀ, ਹੁਣ ਇਸਦੇ ਹੈੱਡਕੁਆਟਰ ਮਿਡਟਾਊਨ ਮੈਨਹਟਨ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1920 ਵਿੱਚ ਡੀਵਿਟ ਵਾਲੇਸ ਅਤੇ ਲੀਲਾ ਬੈੱਲ ਵਾਲੇਸ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ, ਰੀਡਰਜ਼ ਡਾਈਜੈਸਟ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਕਣ ਵਾਲੇ ਖਪਤ ਮੈਗਜ਼ੀਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਸੀ; 2009 ਵਿਚ ਬੈਟਰ ਹੋਮਸ ਐਂਡ ਗਾਰਡਨਜ਼ ਨੇ ਇਹ ਜਗਾਹ ਲੈ ਲਈ ਅਤੇ ਇਸ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ। ਮੀਡਿਆਮਾਰਕ ਰਿਸਰਚ (2006) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰੀਡਰਜ਼ ਡਾਈਜੈਸਟ $100,000+ ਆਮਦਨ ਵਾਲੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫਾਰਚੂਨ, ਵਾਲ ਸਟਰੀਟ ਜਰਨਲ, ਬਿਜ਼ਨਸ ਵੀਕ, ਅਤੇ ਇੰਕ. ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਕੁੱਲ ਜੋੜ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਪਾਠਕਾਂ ਤਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।
ਰੀਡਰਜ਼ ਡਾਈਜੈਸਟ ਦੇ ਗਲੋਬਲ ਐਡੀਸ਼ਨਜ਼ 70 ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ, 21 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ 49 ਐਡੀਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਹੋਰ 4 ਕਰੋੜ ਲੋਕਾਂ ਤਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਰਸਾਲੇ ਦੀ ਡੇਢ ਕਰੋੜ ਦੀ ਗਲੋਬਲ ਸਰਕੂਲੇਸ਼ਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖਰੀਦੇ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਸਾਰਨ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਬ੍ਰੇਲ, ਡਿਜੀਟਲ, ਆਡੀਓ ਅਤੇ ਇਕ ਮੋਟੀ ਟਾਈਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਛਪਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਰੀਡਰ`ਜ਼ ਡਾਈਜੈਸਟ ਲਾਰਜ ਪ੍ਰਿੰਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਕਿਤਾਬੀ ਆਕਾਰ ਦਾ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਪੰਨਿਆਂ ਦਾ ਆਕਾਰ ਬਹੁਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰਸਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪੰਨਿਆਂ ਦੇ ਅਕਾਰ ਨਾਲੋਂ ਲੱਗਪੱਗ ਅੱਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, 2005 ਦੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਯੂਐਸ ਐਡੀਸ਼ਨ ਨੇ ਨਾਅਰਾ ਅਪਣਾਇਆ: "America in your pocket (ਅਮਰੀਕਾ ਤੁਹਾਡੀ ਜੇਬ ਵਿੱਚ)" ਜਨਵਰੀ 2008 ਵਿੱਚ, ਇਸਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ:"Life well shared." "ਜੀਵਨ ਸਾਂਝਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ।"
ਇਤਿਹਾਸ
thumb|ਰੀਡਰ`ਜ਼ ਡਾਇਜੈਸਟ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਕ, ਫਰਵਰੀ 1922
ਆਰੰਭ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ
ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰੀਡਰ`ਜ਼ ਡਾਇਜੈਸਟ ਨੇ ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਤੇ ਇਕ ਰੂੜੀਵਾਦੀ  ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ-ਵਿਰੋਧੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਅਪਣਾਈ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।   ਵਾਲੇਸ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਜਰਨਲ 5,000 ਡਾਲਰ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧ ਆਮਦਨ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸੰਭਾਵੀ ਜਨ-ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਪਾਠਕ ਕੀ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸ਼੍ਰੀ ਵਾਲੇਸ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ। 1929 ਤਕ, ਇਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ 290,000 ਗਾਹਕ ਸਨ ਅਤੇ ਸਾਲ ਵਿਚ 900,000 ਡਾਲਰ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਸੀ। ਪਹਿਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਐਡੀਸ਼ਨ 1938 ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਰੀਡਰ`ਜ਼ ਡਾਇਜੈਸਟ ਦੀ 40 ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਤੋਂ 13 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰੇਲ ਵਿੱਚ 40 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਐਡੀਸ਼ਨ ਛਪਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਕੈਨੇਡਾ, ਮੈਕਸੀਕੋ, ਸਪੇਨ, ਸਵੀਡਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪੱਤਰ ਸੀ। ਪੇਰੂ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ, ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇਸਦੇ 23 ਮਿਲੀਅਨ  ਗਾਹਕ ਸਨ।
ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਫਾਰਮੇਟ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਅੰਕ 30 ਲੇਖ (ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ) ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਇੱਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਪੰਨਾ, "ਮਨੋਰੰਜਕ ਚੁਟਕਲੇ" ਅਤੇ "ਨਿੱਜੀ ਝਲਕਾਂ" ਦਾ ਇੱਕ ਪੰਨਾ, "ਹਿਊਮਰ ਇਨ ਯੂਨੀਫਾਰਮ" ਅਤੇ " ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀ " ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਦੋ ਰੌਚਿਕ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੰਬਾ ਲੇਖ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਕਸੀਦ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ।  ਇਹ ਸਾਰੇ ਫਰੰਟ ਕਵਰ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਾ-ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਹਰੇਕ ਲੇਖ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ, ਸਰਲ ਰੇਖਾਈ ਡਰਾਇੰਗ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਫਾਰਮੈਟ ਬਹੁਤ ਹੀ ਫਲੈਸ਼ੀ, ਰੰਗੀਨ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮੁਗਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗ੍ਰਾਫਿਕਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜੜੇ ਡੈਟੇ ਦੇ ਅਨੇਕ ਨਿੱਕੇ ਨਿੱਕੇ ਟੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਾ-ਸੂਚੀ ਸਾਰਣੀ ਹੁਣ ਅੰਦਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 2003 ਤੋਂ 2007 ਤਕ, ਬੈਕ ਕਵਰ "ਸਾਡਾ ਅਮਰੀਕਾ", ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ. ਐੱਫ. ਪਾਇਨੇ ਦੁਆਰਾ ਰੌਕਵੈਲ-ਸ਼ੈਲੀ ਦੀਆਂ ਵਿਲੱਖਣ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦਿਖਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।
ਜਿਰਾਫ਼
ਜਿਰਾਫ਼ ਜਾਂ ਜਰਾਫ਼ (ਜਿਰਾਫ਼ਾ ਕਮੇਲੋਪਾਰਡੇਲਿਸ) ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਪਸੂ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਥਲੀ ਪਸ਼ੁਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੁਗਾਲੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜੀਵ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਾਮ ਊਠ ਵਰਗੇ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਤੇਂਦੁਏ ਵਰਗੀ ਤਵਚਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪਿਆ ਹੈ। ਜਿਰਾਫ ਆਪਣੀ ਲੰਮੀ ਗਰਦਨ ਅਤੇ ਲੰਮੀਆਂ ਟੰਗਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਿੰਗਾਂ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਔਸਤਨ 5-6 ਮੀ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਰ ਦਾ ਔਸਤਨ ਭਾਰ 1,200 ਕਿ ਅਤੇ ਮਾਦਾ ਦਾ 830 ਕਿ ਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਿਰਾਫਿਡੇ ਪਰਵਾਰ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਇਸ ਕੁਲ ਦਾ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਓਕਾਪੀ ਨਾਮਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਨੌਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਸਰੂਪ, ਰੰਗ, ਤਵਚਾ ਦੇ ਧੱਬਿਆਂ ਅਤੇ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਪੱਖੋਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲੋਂ ਭਿੰਨ ਹਨ। ਜਿਰਾਫ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਚੈਡ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਨਾਇਜਰ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸੋਮਾਲੀਆ ਤੱਕ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਮੂਮਨ ਜਿਰਾਫ ਖੁੱਲੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਅਤੇ ਛਿਤਰੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਰਾਫ ਉਹਨਾਂ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਲੋੜੀਂਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਬਬੂਲ ਜਾਂ ਕਿੱਕਰ ਦੇ ਦਰਖਤ ਹੋਣ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਲੁੰਗ ਜਿਰਾਫ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖਾਣਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਲੰਮੀ ਗਰਦਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚੇ ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਪੱਤੇ ਖਾਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬਾਲਗ ਉਮਰੇ ਪਰਭਖਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਘੱਟ ਹੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਲੇਕਿਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਵਕਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਸ਼ੇਰ, ਤੇਂਦੁਏ, ਲਕੜਬੱਘੇ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਕੁੱਤੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਜਿਰਾਫ ਕੁੱਝ ਸਮਾਂ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਬਾਦ ਆਪਣੀ ਆਪਣੀ ਡੰਡੀ ਫੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਨਰ ਆਪਣਾ ਦਬਦਬਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਗਰਦਨਾਂ ਲੜਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ
ਗਗਰੋਲਾ
ਗਗਰੋਲਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਭੁਨਰਹੇੜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅਹਿਸਾਨ ਜਾਫ਼ਰੀ
ਅਹਿਸਾਨ ਜਾਫ਼ਰੀ  (1929 – 28 ਫਰਵਰੀ 2002) ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦਰਜਨਾਂ ਹੋਰਨਾਂ ਸਮੇਤ 2002 ਦੀ ਗੁਜਰਾਤ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਜਨੂੰਨੀ ਹਿੰਦੂ ਭੀੜ ਨੇ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜਿੰਦਾ ਜਲਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।8 ਫਰਵਰੀ 2002 ਨੂੰ ਜਦ ਫਸਾਦੀਆਂ ਨੇ ਗੁਲਬਰਗ ਸੁਸਾਇਟੀ ਨੂੰ ਘੇਰਿਆ ਤਾਂ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਅਹਿਸਾਨ ਜਾਫਰੀ ਦੇ ਘਰ ਲੁਕ ਗਏ ਕਿਉਂਕਿ ਅਹਿਸਾਨ ਜਾਫਰੀ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਸਨ ਇਸ ਲਈ ਸਭ ਨੂੰ ਆਸ ਸੀ ਕਿ ਇਥੇ ਹਮਲਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਤੇ ਮਦਦ ਵੀ ਮਿਲੇਗੀ ਪਰ ਅਹਿਸਾਨ ਜਾਫਰੀ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਮੋਦੀ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਫੋਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਕੋਈ ਮਦਦ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚੀ ਇਨੇ ਚਿਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕਲੋਨੀ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਤੇ ਜਿਨੇ ਵੀ ਲੋਕ ਫਸਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਸਾਈਆਂ ਵਾਂਗ ਕੱਟ-ਵੱਢ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕੋਈ ਅੱਗ ਬੁਝਾ ਨਾ ਸਕੇ ਇਸ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਟੈਂਕੀਆਂ ਤੋਂ ਸਪਲਾਈ ਕਟ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਅਹਿਸਾਨ ਜਾਫਰੀ ਨੂੰ ਘਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੋਹ-ਕੋਹ ਕੇ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
==ਜ਼ਿੰਦਗੀ == ਅਹਿਸਾਨ ਜਾਫ਼ਰੀ ਦਾ ਜਨਮ 1929 ਵਿੱਚ ਬੁੜਹਾਨਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਮੱਧਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਡਾ. ਅੱਲਾਹਬਖ਼ਸ਼ ਜਾਫ਼ਰੀ ਸੀ। ਸੰਨ 1935 ਵਿੱਚ ਅਹਿਸਾਨ ਉੱਚ ਮਿਡਲ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਆ ਗਏ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2002 ਦੀ ਗੁਜਰਾਤ ਹਿੰਸਾ
ਸਰਫੇਸ ਵੇਵ
ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅੰਦਰ, ਇੱਕ ਸਰਫੇਸ ਤਰੰਗ ਇੱਕ ਮਕੈਨੀਕਲ ਤਰੰਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਵੱਖਰੇ ਮੀਡੀਆ ਦਰਮਿਆਨ ਇੰਟ੍ਰਫੇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸੰਚਾਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਉਦਾਹਰਨ ਗਰੈਵਿਟੀ ਤਰੰਗਾਂ ਹਨ ਜੋ ਸਾਗਰੀ ਤਰੰਗਾਂ ਵਾਂਗ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਸਤਹਿ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਗਰੈਵਿਟੀ ਤਰੰਗਾਂ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਖਰੀਆਂ ਡੇਂਸਟੀਆਂ ਵਾਲੇ ਦੋ ਫਲਿਊਡਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਇੰਟ੍ਰਫੇਸ (ਮੱਥੇ) ਉੱਤੇ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਲਾਸਟਿਕ ਸਤਹਿ ਤਰੰਗਾਂ ਠੋਸਾਂ ਦੀ ਸਤਹਿ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਵੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਰੇਲੀਘ ਜਾਂ ਲਵ ਤਰੰਗਾਂ। ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਤਰੰਗਾਂ ਕਿਸੇ ਰਿੱਫ੍ਰੈਕਟਿਵ ਇੰਡੈਕਸ ਗ੍ਰੇਡੀਅੰਟ, ਜਾਂ ਵੱਖਰੇ ਡਾਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਸਥਿਰਾਂਕਾਂ ਵਾਲੇ ਦੋ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਇੱਕ ਇੰਟ੍ਰਫੇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਤਹਿ ਤਰੰਗਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੰਚਾਰਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਰੇਡੀਓ ਟਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ ਅੰਦਰ, ਇੱਕ ਗਰਾਊਂਡ ਵੇਵ ਅਜਿਹੀ ਸਰਫੇਸ ਵੇਵ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹਿ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਸੰਚਾਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਮਕੈਨੀਕਲ ਤਰੰਗਾਂ
ਸ਼ਬਦ “ਸਰਫੇਸ ਤਰੰਗ” ਕਿਸੇ ਸਾਗਰ ਉੱਤੇ ਤਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਜਦੋਂ ਇਹ ਏਅਰੀ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਖੇਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਿਆਦਾ ਸਹੀ ਤੌਰ ਤੇ ਕ੍ਰੀਪਿੰਗ ਵੇਵਜ਼ ਪੁਕਾਰੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੀ ਸਤਹਿ ਉੱਤੇ ਤਰੰਗਾਂ (ਸਾਗਰੀ ਸਤਹਿ ਤਰੰਗਾਂ), ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਇੰਟ੍ਰਫੇਸ ਉੱਤੇ ਰੇਤ ਵਿੱਚ ਰਿੱਪਲ (ਵਟੇ)। ਇੱਕ ਹੋਰ ਉਦਾਹਰਨ ਇੰਟ੍ਰਨਲ ਵੇਵਜ਼ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰੀਆਂ ਡੈਂਸਟੀਆਂ ਦੇ ਦੋ ਪਾਣੀ ਪੁੰਜਾਂ ਦੇ ਇੰਟ੍ਰਫੇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸੰਚਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹਿਅਰਿੰਗ ਸੀਜ਼ੀਔਲੌਜੀ ਦੀ ਥਿਊਰੀ ਅੰਦਰ, ਵੌਨ ਬੀਕੇਸੀ ਦੀ ਟ੍ਰੈਵਲਿੰਗ ਵੇਵ (TW), ਬੇਸੀਲਰ ਮੈਂਬ੍ਰੇਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਸਤਹਿ ਤਰੰਗ ਕੋਚਲੀਅਰ ਡਕਟ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਉਸਦੀ ਥਿਊਰੀ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਅਪ੍ਰਤਿਰੋਧੀ ਮਕੈਨੀਕਲ ਵਰਤਾਰਿਆਂਪ ਪ੍ਰਤਿ ਸੁਣਨ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਹਰੇਕ ਲੱਛਣ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਦੀ ਸਕੀਮ ਰਚੀ ਸੀ। ਪਰ ਜੋਜ਼ਫ ਜ਼ਵਿਸਲੋਕੀ ਅਤੇ ਲੇਟ ਡੇਵਿਡ ਕੇਂਪ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਇਹ ਗੈਰ-ਵਾਸਤਵਿਕ ਸੀ ਅਤੇ ਓਹ ਸਰਗਰਮ ਫੀਡਬੈਕ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਤਰੰਗਾਂ
ਗਰਾਊਂਡ ਵੇਵ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹਿ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਅਤੇ ਸਮਾਂਤਰ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਕਰਵੇਚਰ ਅਪਣਾਉਂਦੀ ਹੋਈ ਰੇਡੀਓ ਤਰੰਗਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੌਪੇਗੇਸ਼ਨ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਰੇਡੀਏਟਿਵ ਗਰਾਊਂਡ ਵੇਵ ਨੂੰ ਨੌਰਟਨ ਸਰਫੇਸ ਵੇਵ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਸਰਫੇਸ ਤਰੰਗਾਂ ਗੈਰ-ਰੇਡੀਏਟਿਵ ਜ਼ੀਨੈਕ ਸਰਫੇਸ ਵੇਵ  ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਾਂ ਜ਼ੀਨੈਕ-ਸੋਮੱਰਫੈਲਡ ਸਰਫੇਸ ਵੇਵ, ਫਸੀ ਹੋਈ ਸਰਫੇਸ ਵੇਵ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਗਲਾਈਡਿੰਗ ਵੇਵ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਵੱਖਰੀ ਸਮਰੂਪਤਾ ਵਾਲੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਇੰਟ੍ਰਫੇਸ ਉੱਤੇ ਸੰਚਾਰਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਡਾਇਕੋਨੋਵ ਸਰਫੇਸ ਵੇਵਜ਼ (DSW) ਵੀ ਦੇਖੋ।
ਰੇਡੀਓ ਸੰਚਾਰ
3 MHz ਤੋਂ ਥੱਲੇ ਦੀਆਂ ਨਿਮਨ ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀਆਂ ਗਰਾਊਂਡ ਤਰੰਗਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ITU ਨਾਮਕਰਨ ਅੰਦਰ, ਇਸ ਵਿੱਚ (ਕ੍ਰਮ ਮੁਤਾਬਿਕ) ਇਹ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ: ਮੀਡੀਅਮ ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ (MF), ਲੋ ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ (LF), ਵੇਰੀ ਲੋ ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ (VLF), ਅਲਟ੍ਰਾ ਲੋ ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ (ULF), ਸੁਪਰ ਲੋ ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ (SLF), ਐਕਸਟ੍ਰੀਮਲੀ ਲੋ ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ (ELF) ਵੇਵਜ਼।
ਗਰਾਊਂਡ ਪ੍ਰੌਪੇਗੇਸ਼ਨ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਨਿਮਨ ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ ਤਰੰਗਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਲੰਬੀਆਂ ਤਰੰਗ-ਲੰਬਾਈਆਂ ਸਦਕਾ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੁਆਲੇ ਜਿਆਦਾ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਡਿੱਫ੍ਰੈਕਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਕਰਵੇਚਰ ਅਪਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਰਿਫ਼੍ਰੈਕਟਿਵ ਇੰਡੈਕਸ ਹੈ ਅਤੇ ਐਟਮੋਸਫੀਅਰ ਦਾ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਹੈ, ਇਸ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਇੰਟ੍ਰਫੇਸ ਰਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਰਫੇਸ ਵੇਵ ਸੰਚਾਰ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗਰਾਊਂਡ ਵੇਵਜ਼ ਵਰਟੀਕਲ ਪੋਲਰਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ ਅੰਦਰ ਸੰਚਾਰਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫੀਲਡ ਹੌਰੀਜ਼ੌਨਟਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਫੀਲਡ ਵਰਟੀਕਲ (ਦੇ ਨੇੜੇ) ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। VLF ਤਰੰਗਾਂ ਨਾਲ, ਆਇਓਨੋਸਫੀਅਰ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹਿ ਇੱਕ ਵੇਵਗਾਈਡ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸਤਹਿ ਦੀ ਸੁਚਾਲਕਤਾ ਗਰਾਊਂਡ ਵੇਵਜ਼ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾ ਸੁਚਾਲਕ ਸਤਹਿਾਂ ਜਿਵੇਂ ਸਾਗਰੀ ਪਾਣੀ ਜਿਆਦਾ ਚੰਗਾ ਸੰਚਾਰ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਸਤਹਿ ਦੀ ਸੁਚਾਲਕਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ ਘੱਟ ਊਰਜਾ ਖਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਰਿਫ੍ਰੈਕਟਿਵ ਸੂਚਕਾਂਕ ਸਥਾਨਿਕ ਅਤੇ ਅਸਥਾਈ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਜਮੀਨ ਕੋਈ ਸੰਪੂਰਣ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਸੁਚਾਲਕ (ਕੰਡਕਟਰ) ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਇਸਲਈ ਗਰਾਊਂਡ ਵੇਵਜ਼ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹਿ ਮਗਰ ਮੁੜ ਕੇ ਸ਼ੋਰ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਵੇਵਫ੍ਰੰਟ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਵਰਟੀਕਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜਮੀਨ, ਇੱਕ ਹਾਨੀਪੂਰਣ ਡਾਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਰੋਲ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਤਰੰਗ ਨੂੰ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵੱਲ ਨੂੰ ਮੁੜਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁੱਝ ਊਰਜਾ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਗਨਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਿਆਦਤਰ ਲੰਬੀ-ਦੂਰੀ ਵਾਲੀ LF "ਲੌਂਗਵੇਵ" ਰੇਡੀਓ ਦੂਰਸੰਚਾਰ (30 kHz ਅਤੇ 300 kHz ਦਰਮਿਆਨ) ਗਰਾਊਂਡਵੇਵ ਪ੍ਰੌਪੇਗੇਸ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਨਤੀਜਾ ਹੈ। ਮੀਡੀਅਮਵੇਵ ਰੇਡੀਓ ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ (300 kHz ਅਤੇ 3000 kHz ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਦੀਆਂ ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀਆਂ), ਜਿਸ ਵਿੱਚ AM ਬ੍ਰੌਡਕਾਸਟ ਬੈਂਡ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ, ਗਰਾਊਂਡਵੇਵ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਸਮੇਂ ਸਕਾਈਵੇਵਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਵਾਸਤੇ ਵੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਗਰਾਊਂਡ ਹਾਨੀਆਂ ਨਿਮਨ ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀਆਂ ਉੱਤੇ ਘਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਐਂਪਲੀਟਿਊਡ ਮੌਡਿਊਲੇਸ਼ਨ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਕਵਰੇਜ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਵਧਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਬੈਂਡ ਦਾ ਥੱਲੇ ਦਾ ਕਿਨਾਰਾ ਵਰਤ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। VLF ਅਤੇ LF ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀਆਂ ਜਿਆਦਾਤਰ ਮਿਲਟਰੀ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਖਾਸਤੌਰ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜਾਂ ਅਤੇ ਪਣਡੁੱਬੀਆਂ ਵਿੱਚ। ਜਿੰਨੀ ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉੱਨਾ ਚੰਗਾ ਹੀ ਤਰੰਗਾਂ ਸਾਗਰੀ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ELF ਤਰੰਗਾਂ (3 kHz ਤੋਂ ਥੱਲੇ) ਗਹਿਰੀਆਂ ਡੁੱਬੀਆਂ ਪਣਡੁੱਬੀਆੰ ਵਿੱਚ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਮੀਡੀਅਮਵੇਵ ਅਤੇ ਸ਼ੌਰਟਵੇਵ ਰਾਤ ਸਮੇਂ ਆਇਓਨੋਸਫੀਅਰ ਤੋਂ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਹੋ ਕੇ ਪਰਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਕਾਈਵੇਵ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਿਨਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਆਇਓਨੋਸਫੀਅਰ ਦੀ ਥੱਲੜੀ D ਲੇਅਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਕੇ ਨਿਮਨ ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ ਊਰਜਾ ਸੋਖ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਕਾਈਵੇਵ ਸੰਚਾਰ ਨੂੰ ਦਿਨ ਸਮੇਂ ਮੀਡੀਅਮਵੇਵ ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀਆਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਰਾਤ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ D ਲੇਅਰ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮੀਡੀਅਮਵੇਵ ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ ਸਕਾਈਵੇਵ ਰਾਹੀਂ ਵਧੀਆ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਗਰਾਊਂਡ ਤਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਓਨੋਸਫੀਅਰ ਵਾਲੀਆਂ ਤਰੰਗਾਂ ਅਤੇ ਟ੍ਰੋਪੋਸਫੀਅਰ ਵਾਲੀਆਂ ਤਰੰਗਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਹੋਰ ਜਿਆਦਾ ਅਸਰਦਾਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲੋ ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ ਸੰਚਾਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਧਰਤੀ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦਾ ਲਾਭ ਉਠਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਜਮੀਨ ਰਾਹੀਂ ਅਵਾਜ਼ ਤਰੰਗਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਆਡੀਓ ਗਰਾਊਂਡ ਵੇਵ (AGW) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਈਕ੍ਰੋਵੇਵ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ
ਮਾਈਕ੍ਰੋਵੇਵ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ ਅੰਦਰ, ਕਿਸੇ ਡਾਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਅਤੇ ਕੰਡਕਟਰ ਦਾ ਇੰਟ੍ਰਫੇਸ ਸਰਫੇਸ ਵੇਵ ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਰਫੇਸ ਤਰੰਗਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਟਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ ਲਾਈਨਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਨੂੰ ਸਿੰਗਲ-ਲਾਈਨ ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ ਲਾਈਨਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਸਰਫੇਸ ਵੇਵ ਵਰਤਾਰੇ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਅਤੇ ਉਪਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ:
ਸਰਫੇਸ ਪਲਾਸਮਨ ਪੋਲਰਿਟਨ (SPP)
ਸਰਫੇਸ ਪਲਾਸਮਨ ਪੋਲਰਿਟਨ (SPP) ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਸਰਫੇਸ ਤਰੰਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਵੱਖਰੇ ਡਾਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਕੌਂਸਟੈਂਟਾਂ ਵਾਲੇ ਦੋ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਇੱਕ ਇੰਟ੍ਰਫੇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇਸ ਸ਼ਰਤ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇੰਟ੍ਰਫੇਸ ਰਚਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਪਰਮਿੱਟੀਵਿਟੀ ਨੈਗਟਿਵ ਹੋਵੇ, ਜਦੋਂਕਿ ਦੂਜੇ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਪੌਜ਼ਟਿਵ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਸੁਚਾਲਕ ਮਾਧਿਆਨ ਦਰਮਿਆਨ ਇੰਟ੍ਰਫੇਸ ਵਾਸਤੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ ਤੋਂ ਥੱਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਤਰੰਗ ਇੰਟ੍ਰਫੇਸ ਦੇ ਸਮਾਂਤਰ ਸੰਚਾਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਵਰਟੀਕਲ ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮੁੱਕ ਡੀਕੇਅ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਗੁਣ ਨੂੰ ਇਵਾਨਸੇਂਸ (ਛਿਣ ਪਲ ਵਿੱਚ ਮੁੱਕਣਾ) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਤਰੰਗ ਕਿਸੇ ਹਾਨੀਪੂਰਣ ਸੁਚਾਲਕ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਮਾਧਿਅਮ ਦੀ ਹੱਦ (ਬਾਊਂਡ੍ਰੀ) ਉੱਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਇਹ ਔਸੀਲੇਸ਼ਨਾਂ ਬਾਊਂਡ੍ਰੀ ਉੱਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਪ੍ਰਤਿ ਸਵੇੱਦਨਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਚਾਲਕ ਸਤਹਿ ਦੁਆਰਾ ਅਣੂਆਂ ਦਾ ਸੋਖਿਆ ਜਾਣਾ।
ਸੋਮੱਰਫੈਲਡ-ਜ਼ੀਨੈੱਕ ਸਰਫੇਸ ਵੇਵ
ਸੋਮੱਰਫੈਲਡ-ਜ਼ੀਨੈਕ ਵੇਵ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਰੇਡੀਏਟਿਵ ਗਾਈਡ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਵੇਵ ਹੁੰਦੀ ਹੇ ਜੋ ਵੱਖਰੇ ਡਾਇਲੇਕਟ੍ਰਿਕ ਕੌਂਸਟੈਂਟਾਂ ਵਾਲੇ ਦੋ ਹੋਮੋਜੀਨੀਅਸ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਇੱਕ ਪੱਧਰੇ ਜਾਂ ਗੋਲ ਇੰਟ੍ਰਫੇਸ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਮਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਰਫੇਸ ਵੇਵ ਇੰਟ੍ਰਫੇਸ ਦੇ ਸਮਾਂਤਰ ਸੰਚਾਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਵਰਟੀਕਲ ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਛਿਣ ਵਿੱਚ ਮੁੱਕ ਜਾਣ ਦਾ ਗੁਣ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇਸ ਸ਼ਰਤ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇੰਟ੍ਰਫੇਸ ਰਚਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਪਰਮਿੱਟੀਵਿਟੀ ਨੈਗਟਿਵ ਹੋਵੇ, ਜਦੋਂਕਿ ਦੂਜੇ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਪੌਜ਼ਟਿਵ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰਿਕ ਟਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ ਲਾਈਨ ਵਰਗੇ ਹਾਨੀਪੂਰਣ ਮਾਧਿਅਨ ਅਤੇ ਹਵਾ ਦਰਮਿਆਨ ਇੰਟ੍ਰਫੇਸ। ਇੱਕ ਹਾਨੀਪੂਰਣ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤਰੰਗ ਸੰਚਾਰ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਅਰਨੌਲਡ ਸੋਮੱਰਫੈਲਡ ਅਤੇ ਜੋਨਾਥਨ ਜ਼ੀਨੈਕ ਦੁਆਰਾ ਮੂਲ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਤੇ, ਇਹ ਮੈਕਸਵੈੱਲ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਪ੍ਰਤਿ ਇੱਕ ਸਹੀ ਹੱਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਭੱਟਮਾਜਰਾ
ਭੱਟਮਾਜਰਾ  ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਘਨੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸਾਓ ਤੋਮੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪੀ
ਸਾਓ ਤੋਮੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪੀ, ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਓ ਤੋਮੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪੀ ਦਾ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ, ਮੱਧ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀ ਪੱਛਮੀ ਭੂ-ਮੱਧ ਰੇਖਾਈ ਤਟ ਕੋਲ ਗਿਨੀ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਟਾਪੂਨੁਮਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਹ ਦੋ ਮੁੱਖ ਟਾਪੂਆਂ ਦੁਆਲੇ ਵਸੇ ਦੋ ਬਹੀਰਿਆਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ: ਸਾਓ ਤੋਮੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪੀ, ਜੋ ੧੪੦ ਕਿ.ਮੀ. ਦੀ ਵਿੱਥ 'ਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗੈਬਾਨ ਦੀ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਤਟਰੇਖਾ ਤੋਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ੨੫੦ ਕਿ.ਮੀ. ਅਤੇ ੨੨੫ ਕਿ.ਮੀ. ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਟਾਪੂ ਲੁਪਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਸਾਓ ਤੋਮੇ, ਜੋ ਉਚਿਤ ਅਕਾਰ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਟਾਪੂ ਹੈ, ਭੂ-ਮੱਧ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਜਮ੍ਹਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਨਾਂ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਖੋਜੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸੰਤ ਥਾਮਸ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਇਸ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਤੀ-ਭੋਜ ਦਿਹਾੜੇ 'ਤੇ ਅੱਪੜਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਸਾਈਬੇਰੀਆ
ਸਾਇਬੇਰੀਆ (ਰੂਸੀ: Сибирь, ਸਿਬਿਰ) ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਭੂ-ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਸਮੁੱਚਾ ਉੱਤਰ ਏਸ਼ੀਆ ਸਮਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਰੂਸ ਦਾ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਭਾਗ ਹੈ। ਸੰਨ 1991 ਤੱਕ ਇਹ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਦਾ ਭਾਗ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਸਾਇਬੇਰੀਆ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 131 ਲੱਖ ਵਰਗ ਕਿਮੀਃ ਹੈ। ਤੁਲਣਾ ਲਈ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 32.8 ਲੱਖ ਵਰਗ ਕਿਮੀਃ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਸਾਇਬੇਰਿਆ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਕਰੀਬ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਹੈ। ਸਾਇਬੇਰੀਆ ਦਾ ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਭੂ-ਸਥਿਤੀ ਕਾਫ਼ੀ ਸਖ਼ਤ ਹੈ ਤੇ ਇੱਥੇ ਕੇਵਲ 4 ਕਰੋੜ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ 2011 ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਓਡੀਸ਼ਾ ਰਾਜ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਸੀ।
ਸ਼ੇਰਗੜ੍ਹੀ
ਸ਼ੇਰਗੜ੍ਹੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਲੋਹੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਹਲ
right|thumb|ਰਵਾਇਤੀ ਹਲਾਈ: ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਹਲ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਵਹਾਈ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ। thumb|13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੇਤ ਕਿਸਾਨ, ਰਾਇਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਆਫ਼ ਸਪੇਨ ਦੀ ਤਸਵੀਰ। thumb|ਬਲਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹਲ। thumb|ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਟ੍ਰੈਕਟਰ ਦੀ ਖੇਤੀ। ਇਸ ਹਲ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਮੋਲਡ ਬੋਰਡ ਹਨ। ਪੰਜਵੀਂ, ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਵਾਲੀ ਖਾਲ੍ਹੀ ਅਗਲੇ ਵਾਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਲ ਦੁਆਰਾ ਭਰੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਹਲ (UK Eng: Plough / US Eng: Plow) ਇੱਕ ਖੇਤੀ ਦਾ ਸੰਦ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਬੀਜਾਂ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਲਈ ਜਾਂ ਖੇਤੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਸਦਾ ਮੰਤਵ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਪਰਤ ਨੂੰ ਤੋੜਨਾ ਜਾਂ ਉਸਦੀ ਉਥਲ ਪਥਲ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਰਵਾਇਤੀ ਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਹਲ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰਵਾਇਤੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਘੋੜੇ ਜਾਂ ਪਸ਼ੂ, ਪਰ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਹਲੜੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਨੱਥੀ ਬਲੇਡ ਜਾਂ ਸੋਟੀ ਨਾਲ ਲੱਕੜ, ਲੋਹੇ ਜਾਂ ਸਟੀਲ ਦੇ ਫਰੇਮ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਇੱਕ ਮੂਲ ਸਾਧਨ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਲ ਲਈ ਲਿਖਤੀ ਹਵਾਲਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ ਜਦੋਂ ਤੱਕ c ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। 1100 ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਰੈਫਰੈਂਸ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਨੂਹ ਮਨੁੱਖੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਹਲ ਦਾ ਮੁਢਲਾ ਉਦੇਸ਼ ਧਰਤੀ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਪਰਤਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ, ਸਤ੍ਹਾ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ੀ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ, ਜੰਗਲੀ ਬੂਟੀ ਨੂੰ ਦਫਨਾਉਣ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਬੂਟੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਲ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਖਿੱਚੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਇਹ ਉਪਜਾਊ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਲੰਬੇ ਖਾਲੇ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਫੁਰਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਆਧੁਨਿਕ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਖੇਤ ਖੇਤ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਸੁੱਕਣ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਬੀਜਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਨੂੰ ਨੰਗਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਸੁਕਾਉਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ 12 ਤੋਂ 25 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਦਾ ਉਪਰਲਾ ਹਲਕਾ ਬਣਾਉ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਵਧੀਆ ਪੌਦੇ ਦੇ ਫੀਡਰ ਜੜਾਂ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਉਪਰੋਕਤ ਜਾਂ ਹਲਲ ਪਰਤ ਵਿੱਚ ਲੱਭੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਹਲ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਲੇਕਿਨ ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਦਬਾਇਆ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਕਾਫ਼ੀ ਜਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਬਣ ਗਈ। ਪਹਿਲੀ ਪਸ਼ੂ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੀ ਹਲਆ ਨੂੰ ਨਿਰਸੰਦੇਹ ਬਲਦ ਨੇ ਖਿੱਚਿਆ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਘੋੜਿਆਂ (ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੋੜੇ) ਅਤੇ ਖੱਚਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਕਈ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਦਯੋਗਿਕ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਹਲਣ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮਕੈਨੀਕਲ ਸਾਧਨ ਭਾਫ਼ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ (ਲੌਇੰਗ ਇੰਜਣਾਂ ਜਾਂ ਭਾਫ ਟਰੈਕਟਰ), ਪਰ ਇਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਲਨ-ਪਾਵਰ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਹੋ ਗਏ।
ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਲੇਆਨਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਰਗੇ ਉਤਸ਼ਾਹਿਆਂ ਨੂੰ ਹਲਕੇ ਰੱਖਣ ਲਈ ਆਧੁਨਿਕ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਲਕੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਗਈ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਧੱਫੜ ਦੀ ਹਲਕੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਘੱਟ ਇਨਵੈਸੇਵ ਕੰਨਵੇਸ਼ਨ ਡਰੈੱਰੇਜ਼ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਕਟੌਤੀ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤੀ ਦੇ ਢੰਗ ਉਭਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਖੇਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਪਲਾਟ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹਲਦੀ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਨਵਾਂ ਮਿੱਥੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਅੰਦਰ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਤੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਡੂੰਘੀ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਸਕੇ। ਲੰਬਾਈ ਨਾ ਕਰਕੇ, ਲਾਭਕਾਰੀ ਫੰਜਾਈ ਅਤੇ ਮਾਈਕਰੋਬਿਅਲ ਜੀਵਨ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਲਿਆਏਗਾ, ਪਾਣੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖੇਗੀ ਅਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਵੇਗੀ। ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਫੰਜਾਈ ਅਤੇ ਮਾਈਕਰੋਬਿਅਲ ਜੀਵਣ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਇੱਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਮਿੱਟੀ, ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਫਸਲ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ (ਸਾਥੀ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨਾ), ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਬੂਟੀ ਅਤੇ ਕੀੜਿਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਰਸਾਤੀ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਣੀ, ਤੇਲ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਦੀ ਭੁੱਖੀ ਸਿੰਚਾਈ, ਖਾਦਾਂ ਅਤੇ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਦੀ ਤੀਬਰ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖੇਤ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਉਪਜਾਊ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਕ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਝੁਕਿਆ ਜ਼ਮੀਨ ਖਰਾਬ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਫ਼ਸਲ ਦੇ ਨਾਲ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਰਿਮਾਿਕਚਰ ਦਾਅਵੇ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇਕ ਤਰੀਕਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਜੈਵਿਕ ਬਾਲਣ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਜਿਸ ਦੀ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਦੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਕਿਰਤ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਦਯੋਗਿਕ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ' ਤੇ ਮੋਨੋਪ੍ਰੋਪਿੰਗ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅੰਗ / ਹਿੱਸੇ
thumb|ਡਾਇਗ੍ਰਾਮ - ਆਧੁਨਿਕ ਹਲ ਡਾਇਆਗ੍ਰਾਮ (ਸੱਜੇ) ਆਧੁਨਿਕ ਹਲ ਦਾ ਮੁਢਲੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ: ਹੋਰ ਭਾਗ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਂ ਲੇਬਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਫਰੌਗ (ਜਾਂ ਫ੍ਰੇਮ), ਦੌੜਾਕ, ਜ਼ਮੀਨਦੋਜ਼, ਸ਼ੀਨ, ਟ੍ਰਸ਼ਬੋਰਡ, ਅਤੇ ਸਟਿਲਟ (ਹੈਂਡਲਜ਼).
ਆਧੁਨਿਕ ਹਲਆਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਸੁੱਖਾਂ ਤੇ, ਮੂਨਬੋਰਡ ਸ਼ੇਅਰ ਅਤੇ ਦੌੜਾਕ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਮੋਲਡਬੋਰਡ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਘਬਰਾਹਟ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਹਲ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
thumb|ਹੁਬੇਈ, ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਮੱਝਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹਲ ਵਹੁਣਾ।
ਹੋਇੰਗ (ਗੋਡੀ/ਖੁਦਾਈ)
ਜਦੋਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਤਾਂ ਸਾਧਾਰਣ ਹੱਥ-ਢੁਆਈ ਵਾਲੀ ਖੁਦਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸਟਿਕਸ ਅਤੇ ਹੋਰੀਆਂ ਬਹੁਤ ਉਪਜਾਊ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਹਿਰਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਜਿੱਥੇ ਸਾਲਾਨਾ ਹੜ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਤੋਲਿਆ, ਡਰਾਇਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ (ਬੀਜਾਂ ਵਿੱਚ) ਬੀਜ ਬਣਾਉਣ ਲਈ। ਹਰਿਆਣੇ ਅਤੇ ਠਾਠਾਂ ਦਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਕਾਢ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਖੇਤ-ਪਿੜਾਈ ਹਰ ਥਾਂ ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ। ਕੁਕੜੀ-ਖੇਤੀ ਗਰਮ ਦੇਸ਼ਾਂ ਜਾਂ ਉਪ-ਖੰਡੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੰਪਰਾਗਤ ਡਰਰੇਜ ਦੀ ਵਿਧੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪੱਥਰੀਲੀ ਖੇਤੀ ਵਾਲੀ ਮਿੱਟੀ, ਢਲਵੀ ਢਲਾਣਾ ਢਾਲਵਾਂ, ਮੁੱਖ ਰੂਟ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੋ ਰਹੇ ਮੋਟੇ ਅਨਾਜ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਹੋਇ-ਖੇਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਅਨੁਕੂਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਹਰ ਥਾਂ ਫੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਘਾਹ ਦੀ ਥਾਂ, ਕੁਝ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸੂਰ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਮਿਧਣਗੇ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਗਰੱਬ ਕਰ ਦੇਣਗੇ।
ਅਰਡ
thumb|ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਸਰੀ ਆਰਡ, ਸੀ. 1200 ਬੀ.ਸੀ. (ਸਿੰਡੀਜਮ ਦਾ ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕਮਰਾ)।
ਮੋਲਡਬੋਰਡ ਹਲ
ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਖੇਤ ਹਲ ਦੁਆਰਾ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੂਲਰ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਵੱਢਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਖੜ੍ਹੇ ਖੜ੍ਹੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਆਇਤਾਕਾਰ ਸਟਰਿੱਪ ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਫਿਰ ਸ਼ੇਅਰ ਦੁਆਰਾ ਉਠਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੋਲਡਬੋਰਡ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਨੂੰ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਸੋਢਾ ਦੀ ਪੱਤੀ (ਉਪਸੱਮ ਦੇ ਟੁਕੜੇ) ਨੂੰ ਲਿਫਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕੱਟਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਜਿਸਦਾ ਹਲ ਕੱਢਿਆ ਜਾਵੇ, ਵਾਪਸ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਝੁੰਡ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਖੇਤ ਨੂੰ ਪਿਛਲੀ ਰਨ ਤੋਂ ਪਈ ਹੋਈ ਮਿੱਟੀ ਤੇ। ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਹਰ ਇੱਕ ਪਾੜੇ ਜਿੱਥੇ ਮਿੱਟੀ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ (ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ) ਨੂੰ ਚੱਕਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਉਠਾਏ ਗਏ ਸੋਮੜ ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 45 ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਕੋਣ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਦੌਰੇ ਤੋਂ ਸੋਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਖੇਤ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਤਾਰ ਛੱਡਦੀ ਹੈ ਜੋ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਉਤਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ, ਸਾਰੀ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿਚ, ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਜ਼ਮੀਨ (ਅਣਪੁੱਛੇ ਹਿੱਸੇ), ਇੱਕ ਕੰਗਣ (ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਹਟਾਇਆ ਵਾਲੀ ਅੱਧਾ ਦੀ ਚੌੜਾਈ) ਅਤੇ ਹਟਾਈ ਹੋਈ ਪਈਪ ਲਗਭਗ ਉਲਟ ਹੈ ਪਿਛਲੀ ਸਟਰਿਪ ਦੀ ਉਲਟੀ ਵਾਲੀ ਮਿੱਟੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਖੇਤਰ ਭਰ ਵਿੱਚ। ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਗਤਰ ਦੇ ਹਰ ਇੱਕ ਪਰਤ ਨੂੰ ਕਲਾਸਿਕ ਫ਼ਰੂ ਬਣਾਉਦਾ ਹੈ।
ਮਿੱਡ ਬੋਰਡ ਨੇ ਖੇਤ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਕਿਸਾਨ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮਿੱਟੀ ਵਿਚਲੇ ਹੇਠਲੇ (ਮਾਡ ਬੋਰਡ ਦੇ ਥੱਲੇ) ਅਤੇ ਉੱਚ (ਇਸਦੇ ਦੇ ਪਾਸੇ) ਚਿੱਕੜ ਪਾਣੀ ਦਾ ਚੈਨਲਾਂ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਨਿਕਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਬਰਫ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬੂਟਾ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬਰਫ਼ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਪਾਣੀ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। thumb|ਮਲਾਈਡਬੋਰਡ ਹਲ ਦਾ ਮੁੜ ਨਿਰਮਾਣ। ਮਲਾਈਡਬੋਰਡ ਹਲ ਦੇ ਪੰਜ ਮੁੱਖ ਭਾਗ ਹਨ: ਸ਼ੇਅਰ, ਲੈਂਡਸਾਈਡ, ਮੋਲਡ ਬੋਰਡ ਨੂੰ ਫਰੌਗ ਨਾਲ ਟਕਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਾਸਟ ਲੋਹੇ ਦਾ ਅਨਿਯਮਤ ਟੁਕੜਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਹਲਅ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਦਾ ਅਧਾਰ ਨੂੰ ਫਰੌਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰੀ ਹਲ
thumb|ਚੀਨੀ ਕਰਵਡ ਮੋਲਡ ਬੋਰਡ ਪਲੌ 1637
ਸਿੰਗਲ ਸਾਈਡਡ ਹਲ (Single-sided plough)
thumb|ਖੇਤ ਦੇ ਇੱਕ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਵਾਲਾ ਹਲ।
ਵੇਟ ਹਲ
ਟਰਨ ਵਰਸਟ ਹਲ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸੇ ਖੁਦਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਮੋਲਡਬੌਡ ਲਾਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਫੜ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਮੁੜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਹਲਕੇ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਚਲੇ ਜਾਣ ਲਈ (ਕੂਲਰ ਅਤੇ ਪਲਖਸ਼ਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ) ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਬਫਰ ਸਿੱਧੇ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਲਿਜਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖੇਤ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਿਜ ਅਤੇ ਫੁਰ ਟੋਪੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਉਲਟੇਬਲ (ਰਿਵਰਸੀਬਲ) ਹਲ
thumb|ਇੱਕ ਚਾਰ-ਕ੍ਰੂ ਉਤਾਰਣਯੋਗ (ਰਿਵਰਸੀਬਲ) ਕੌਰਨਲੈਂਡ ਹਲ।
ਰਾਈਡਿੰਗ ਅਤੇ ਮਲਟੀਪਲ-ਫਾਰੋ ਹਲ
thumb|ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਟਰੈਕਟਰ ਨਾਲ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਨ ਵਾਲਾ ਦੋ-ਫਰੂ ਹਲ।
ਬੈਲੇਂਸ ਹਲ
thumb|ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਬੈਲੈਂਸ ਹਲ ਸ਼ੇਅਰ ਦੇ ਖੱਬੇ-ਮੋੜ ਵਾਲੇ ਸੈੱਟ ਨੇ ਹੁਣੇ ਹੀ ਇੱਕ ਪਾਸ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਹੀ-ਬਦਲੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ੇਅਰ ਪੂਰੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਸਟੰਪ-ਜੰਪ ਹਲ
thumb|ਆੱਸਟ੍ਰੈਸੀਕਾ ਵਿੱਚ ਡਿਸਕ ਪਲੌ, c. 1900
ਆਧੁਨਿਕ ਹਲ
left|thumb|ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਔਰਤ ਜੋ ਇੱਕ ਔਰਤ ਜੰਗਲ ਦੀ ਸੈਨਾ ਦੇ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਦੇ ਭਰਤੀ ਪੋਸਟਰ ਤੇ ਵਾਹੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਹਲ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮਲਟੀਪਲ ਪਰਵਰਵਰਬਲ ਪਲ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਟਰੈਕਟਰ ਤੇ ਤਿੰਨ-ਪੁਆਇੰਟ ਲਿੰਕੇਜ ਦੁਆਰਾ ਮਾਊਂਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਦੋ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਤੇ ਸੱਤ ਮਾਈਂਡ ਬੋਰਡਾਂ - ਅਤੇ ਅਰਧ-ਮਾਊਂਟ ਕੀਤੀਆਂ ਹਲਦੀਆਂ (ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲਿਫਟਿੰਗ ਜਿਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਅੱਧੇ ਦੁਆਰਾ ਚੱਕਰ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਨੇਕ ਮੱਲ ਬੋਰਡ ਹਨ। ਟ੍ਰੈਕਟਰ ਦੀ ਹਾਈਡ੍ਰੌਲਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਉਲਟਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਫੁਕਰ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਅਤੇ ਡੂੰਘਾਈ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਲ ਵਾਹਕ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਟਰੈਕਟਰ ਤੋਂ ਡਰਾਊਂਟ ਲਿੰਕ ਲਗਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਖੇਤ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਕੋਣ ਤੇ ਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਆਧੁਨਿਕ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਕੋਣ ਅਤੇ ਡੂੰਘਾਈ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਕੰਟਰੋਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਮਲਾਈ ਬੋਰਡਾਂ ਦੀ ਪਿਛਲੀ ਹਲਕੀ ਪੂਰਕ ਵਜੋਂ, ਹਲਕੇ ਨੂੰ ਟਰੈਕਟਰ ਦੇ ਮੂਹਰ 'ਤੇ ਮਾਊਂਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇ ਇਹ ਅੱਗੇ ਤਿੰਨ ਪੁਆਇੰਟ ਸੰਪਰਕ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੋਵੇ।
ਚਿਜ਼ਲ ਹਲ
ਚਿਜ਼ਲ ਹਲ ਇੱਕ ਸਾਂਝੇ ਸਾਧਨ ਹੈ ਜੋ ਸੀਮਿਤ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਵਿਗਾੜ ਦੇ ਨਾਲ ਡੂੰਘੀ ਨਦੀਆਂ (ਤਿਆਰ ਜ਼ਮੀਨ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹੈ। ਇਸ ਹਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਫਸਲ ਦੇ ਰਹਿੰਦ ਇਸ ਹਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਫਸਲ ਦੇ ਰਹਿੰਦ ਛੱਡਣ ਸਮੇਂ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਢਕੇ ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੇਣੀ ਹੈ। ਇਸ ਹਲਕੇ ਨੂੰ ਕੰਪੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਪਲੌਪੈਂਨ ਅਤੇ ਮਿਕਸਪੈਨ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਹੋਰ ਹਲਆਂ ਦੇ ਉਲਟ ਚਿੀਸਲ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਉਤਾਰ ਨਹੀਂ ਜਾਂ ਚਾਲੂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਨੋ-ਟੂ ਅਤੇ ਘੱਟ-ਫੇਰ ਖੇਤੀ ਦੇ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਰੱਖਣ ਦੇ ਕਮੀ-ਰੋਕਥਾਮ ਦੇ ਲਾਭਾਂ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇੱਕ ਚੀਲਲ ਹਲ ਦੇ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਥਾਈ ਰਹਿਣ ਲਈ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੋਲਡਬੋਰਡ ਹਲ।
thumb|ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਜੌਹਨ ਡੀਅਰ 8110 ਫਾਰਮ ਟਰੈਕਟਰ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਚਿਸ਼ਲ ਹਲ ਵਾਹ ਰਿਹਾ ਹੈ। thumb|ਬੀਘਾਮ ਬਰਾਦਰ ਟਮਾਟਰ ਟਿਲਰ।
ਰਿੱਜਿੰਗ ਹਲ
ਇੱਕ ਹਟਾਈ ਲਈ ਫਸਲਾਂ ਫਲਾਂ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਲੂ ਜਾਂ ਸਕੈਲੇਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਢੇਰ ਵਿੱਚ ਦੱਬ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਰਿਸਾਈਂਗ ਜਾਂ ਹਿੱਲਿੰਗ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਹਟਾਈ ਦੇ ਹਲਕੇ ਦੇ ਦੋ ਮਾਈਂਡ ਬੋਰਡ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹਰੇਕ ਪਾਸ ਤੇ ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਚੁਗਣ ਨੂੰ ਕੱਟਦੇ ਹਨ, ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸੇ ਨਾਲ। ਇਸੇ ਹਲਕੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਫਸਲ ਨੂੰ ਵਾਢੀ ਕਰਨ ਲਈ ਟੁੱਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸਕਾਟਿਸ਼ ਹੱਥ ਹਲ
ਇਹ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਰਿੱਜ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਹਨ ਜੋ ਬਰੇਡ ਪੁਆਇੰਟ ਆਪ੍ਰੇਟਰ ਵੱਲ ਵੱਲ ਖਿੱਚਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਜਾਨਵਰ ਜਾਂ ਮਸ਼ੀਨ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮਨੁੱਖੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਰੀਰਕ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਲਈ, ਆਪ੍ਰੇਟਰ ਦੁਆਰਾ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਦੂਜੀ ਟੁੱਟਣ ਲਈ ਅਤੇ ਆਲੂ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ੈਟਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕੁਝ ਪੱਛਮੀ ਕਰਫਟਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਦਰ ਮੱਧ ਸਕਾਟਲੈਂਡ। ਇਹ ਸਾਧਨ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਹੇਦਾਰਾਂ ਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪੈਰਾ ਪਲੋ
ਪੈਰਾਪਲੌਹ ਜਾਂ ਪੈਰਾਪਲੋ ਇੱਕ ਸੰਚਾਲਿਤ ਮਿੱਟੀ ਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ 12 ਤੋਂ 16 ਇੰਚ ਡੂੰਘੇ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਉੱਚੀ ਸਤ੍ਹਾ ਰਹਿਤ ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਸਪੇਡ ਪਲੌ
ਸਪੇਡ ਹਲ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਵੱਢਣ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਇਸ ਨਾਲ ਗੰਦਗੀ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਅਤੇ ਫੰਜਾਈ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਮਿਆਦ ਦੀ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀ ਦੇ ਸੰਦ
ਥੀਸਾਰਸ ਕੋਸ਼
ਥੀਸਾਰਸ ਕੋਸ਼ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਦੇ ਹੀ ਸਮਾਨ ਹੀ ਸੰਦਰਭ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਸ਼ਬਦ (synonym) ਤੇ ਵਿਪਰੀਤ ਅਰਥਬੋਧਕ ਸ਼ਬਦ (antonym) ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੇ ਜੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਦੀ ਭਾਂਤੀ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਬਲਕੀ ਸਮਾਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਭੇਦ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰ ਕੇ ਸਹੀ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਚੁਣਨ ਨੂੰ ਅਸਾਨ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਕੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਸੂਚੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਦੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਸਬੰਧਤ ਸ਼ਬਦ ਪਤਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਲੱਭਿਆ ਜਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਥਿਸਾਰਸ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਭਾਵ ਤੋਂ ਸਹੀ ਸ਼ਬਦ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ
ਇੱਕ ਹੀ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਅਨੇਕ ਅਰਥ ਦਿੱਤੇ ਹੰਨ-
ਸਭ ਨੂੰ ਅਪਨੇ -2 ਭਾਗ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਫਿਲੋ ਆਫ਼ ਬੀਬਲੋਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਸੂਤਰ ਲਿਖਿਆ ਜੋ ਕੇ ਹੁਣ ਥੀਸਾਰਸ ਕੋਸ਼ ਕਹਿਲਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਅਮਰਾਕੋਸ਼ਾ ਥੀਸਾਰਸ ਕੋਸ਼ ਹੈ ਜੋ ਕੇ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਆਧੁਨਿਕ ਥੀਸਾਰਸ ਕੋਸ਼ ਪੀਟਰ ਮਾਰਕ ਨੇ 1805 ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਸੀ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ 1852 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਥੀਸਾਰਸ ਕੋਸ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼
ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ ਨੰਬਰਿੰਗ ਪਲਾਨ
ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ ਨੰਬਰਿੰਗ ਪਲਾਨ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨੰਬਰਿੰਗ ਸਕੀਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ ਨੰਬਰ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੂਰ ਸੰਚਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਦੇ ਜੰਤਰ
ਅਯਾਜ਼ ਖਾਨ
ਅਯਾਜ਼ ਖ਼ਾਨ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਾ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ। ਉਹ ਸਟਾਰ ਵਨ 'ਤੇ ਦਿਲ ਮਿਲ ਗਏ ਵਿਚ ਡਾ: ਸ਼ੁਭੰਕਰ ਰਾਏ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਰੀਅਰ
ਉਹ ਜਾਨੇ ਤੂੰ...ਯਾ ਜਾਨੇ ਨਾ ਜਿਹੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ 'ਚ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸਟਾਰ ਵਨ ਦੇ ਮੈਡੀਕਲ ਡਰਾਮਾ ਦਿਲ ਮਿਲ ਗਏ  ਵਿਚ ਸ਼ੁਭੰਕਰ ਰਾਏ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ। 2010 ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਾਹੁਲ ਬੋਸ ਅਤੇ ਈਸ਼ਾ ਦਿਓਲ ਦੇ ਨਾਲ ਗੋਸਟ ਗੋਸਟ ਨਾ ਰਹਾ  ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ ਅਤੇ ਅਪਨਾ ਸਾ ਵਿੱਚ ਕੋਇਲ ਮਲਿਕ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।  ਉਹ ਹਾਈਡ ਐਂਡ ਸੀਕ  ਦੀ ਕਾਸਟ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਹੈ ਜੋ 12 ਮਾਰਚ 2010 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ। ਫਿਲਹਾਲ ਉਹ ਕਲਰਜ਼ ਟੀਵੀ 'ਤੇ ਪਰਿਚੈ  ਵਿਚ ਗੌਰਵ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਅ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਖ਼ਾਨ ਨੇ 1990 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ 300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਿੰਟ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਜੌਨ ਬਨੀਅਨ
ਜੌਨ ਬਨੀਅਨ (28 ਨਵੰਬਰ 1628 - 31 ਅਗਸਤ 1688) ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਸੀ ਜੋ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ ਮਸੀਹੀ ਮੁਸਾਫ਼ਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਲਗਭਗ 60 ਦੇ ਕਰੀਬ ਰਚਨਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋਈਆਂ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਜੌਨ ਦਾ ਜਨਮ 1628 ਵਿੱਚ ਐਲਸਟੋ, ਬੈਡਫੋਰਡਸ਼ਾਇਰ ਵਿੱਚ ਥਾਮਸ ਅਤੇ ਮਾਰਗਰੇਟ ਬਨੀਅਨ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ।
ਵਿਰਸਾ
ਇਸਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਮਸੀਹੀ ਮੁਸਾਫ਼ਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕੀ ਇਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ 4 ਸਾਲ ਬਾਅਦ 1692 ਤੱਕ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੀ 1 ਲੱਖ ਦੇ ਕਰੀਬ ਪੁਸਤਕਾਂ ਛੱਪ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇੰਗਲੈਂਡ, ਹੌਲੈਂਡ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਅਡੀਸ਼ਨ ਛਪੇ।
ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕ
ਗਗਰੋਲੀ
ਗਗਰੋਲੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਭੁਨਰਹੇੜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਦੀਵਾਨ ਟੋਡਰ ਮੱਲ
ਟੋਡਰ ਮੱਲ ਜਾਂ ਟੋਡਰ ਮੱਲ ਸ਼ਾਹਜਹਾਨੀ (1523 - 8 ਨਵੰਬਰ 1589) ਦਾ ਜਨਮ ਪਿਤਾ ਭਗਵਤੀ ਦਾਸ ਪਿੰਡ ਚੂਹਣੀਆਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਲਿਆਕਤ ਨਾਲ ਅਕਬਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦਾ ਦੀਵਾਨ ਬਣਿਆ। ਟੋਡਰ ਮੱਲ ਫ਼ਾਰਸੀ ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਦਾ ਉੱਤਮ ਕਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹੀ ਦਫ਼ਤਰ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਜਰਨੈਲ
ਟੋਡਰ ਮੱਲ ਨੇ ਬਤੌਰ ਜਰਨੈਲ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ’ਚ ਵੱਡੀ ਵੀਰਤਾ ਦਿਖਾਈ ਸੀ। ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ‘ਰਾਏ’ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਕੋਲ ਪਹਿਲਾਂ 100 ਘੋੜਸਵਾਰ ਅਤੇ 200 ਪਿਆਦਾ ਫ਼ੌਜ ਰੱਖਣ ਦਾ ਹੱਕ ਸੀ, ਜੋ ਵਧਦਾ ਵਧਦਾ 1648 ਵਿੱਚ 2000 ਘੋੜਸਵਾਰ ਤੇ 4000 ਪਿਆਦਾ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। 1650 ਵਿੱਚ ਇਸ ਟੋਡਰ ਮੱਲ ਦੇ ਨਿਜ਼ਾਮ ਹੇਠ ਸਰਹੰਦ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਦੀਪਾਲਪੁਰ, ਜਲੰਧਰ ਤੇ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਦੇ ਸੂਬੇ ਵੀ ਸਨ।
ਕਥਾ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕੇ ਸੁਤਨ ਕੀ
ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਸਾਕਾ ਸਰਹਿੰਦ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲੀ ਲਿਖਤ ‘ਕਥਾ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕੇ ਸੁਤਨ ਕੀ’ ਕਿ੍ਰਤ ਭਾਈ ਦੁੱਨਾ ਸਿੰਘ ਹੰਡੂਰੀਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦਾ ਚਸ਼ਮਦੀਦ ਗਵਾਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਤੇ ਅਖੀਂ ਡਿੱਠਾ ਹਾਲ ਬਿਆਨਦੇ ਹਨ। ਭਾਈ ਦੁੱਨਾ ਸਿੰਘ ਹੰਡੂਰੀਆ ਦੀਵਾਨ ਟੋਡਰ ਮੱਲ ਬਾਰੇ ਇੰਜ ਲਿਖਦੇ ਹਨ; <Poem> ਟੋਡਰ ਮੱਲ ਐਸੇ ਫੁਨ ਕਹੈ। ਤੁਰਕ ਨ ਤੁਮਕੋ ਛੋਡੈ ਅਹੈ। ਮਾਤਾ ਜੀ ਤਬ ਯਹੈ ਪੁਕਾਰੀ। ਕੂਪ ਮਾਂਝ ਮੁਝ ਦੇਵਹੁ ਢਾਰੀ। ਟੋਡਰ ਮੱਲ ਯੌਂ ਕਹਯੋ, ਬਾਤ ਸੁਨ ਲੀਜੀਐ। ਹੀਰਾ ਤੁਮ ਕੋ ਦੇਉਂ, ਇਹੈ ਨਿਗਲੀਜੀਐ। ਲਯੋ ਸੁ ਜੌਹਰ ਖਾਇ, ਪਯਾਨੋ ਤਬਿ ਭਯੋ। ਜੋਤੀ ਜੋਤਿ ਸਮਾਇ, ਆਪ ਮੈਂ ਮਿਲ ਗਯੋ। ਗਏ ਪਠਾਣਹਿ ਪਾਸ, ਟੋਡਰ ਨਾਗਰ ਮੱਲ ਜਬ। ਕਹਯੋ ਸੁ ਝੂਠੇ ਪਾਸ, ‘ਲੋਥਾ’ ਅਬ ਸਿਸਕਾਰੀਏ। </Poem>
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖੀ
ਸ਼ਾਕੰਭਰੀ ਪੂਰਨਿਮਾ
ਸ਼ਾਕੰਭਰੀ ਪੂਰਨਿਮਾ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੇਵੀ ਸ਼ਾਕੰਭਰੀ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੌਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਨਵਰੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਕੰਬਰੀ ਪੂਰਨਿਮਾ ਸ਼ਕੰਬਰੀ ਨਵਰਾਤਰੀ ਦੀ 8 ਦਿਨਾਂ ਲੰਬੀ ਛੁੱਟੀ ਦਾ ਆਖਰੀ ਦਿਨ ਹੈ। "ਸ਼ਾਕੰਬਰੀ ਨਵਰਾਤਰੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਵਰਾਤਰੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪ੍ਰਤਿਪਦਾ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੌਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੂਰਨਿਮਾ ਨੂੰ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।".