cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਸੁਜਾਤਾ ਮਹਿਤਾ
ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਕਰੀਅਰ
ਜੇ ਪੀ ਦੱਤਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਆਪਣੀ ਅਗਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਯਤੀਮ (1988) ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਲਾਲਚੀ ਮਤਰੇਈ ਮਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਮਤਰੇਏ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਭਰਮਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਮਤਰੇਏ ਪੁੱਤਰ ਵਲੋਂ ਝਿੜਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫੇਰ ਉਹ ਝੂਠੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਯਤੀਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਅਭਿਨੈ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਅਤੇ ਅਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਿਯੋਗੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਸੁਜਾਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਚਿੱਤਰ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਜਾਂ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ।
ਹਿਰੋਕੀ ਅਜੂਮਾ
ਹਿਰੋਕੀ ਅਜੂਮਾ
(ਜਨਮ 9 ਮਈ 1971)
੨੦੦੮ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਤੀ – ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਫ੍ਰੀਸਟਾਇਲ ੮੪ ਕਿਲੋਗਰਾਮ
ਇਹ ਫ੍ਰੀਸਟਾਇਲ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ-ਇਲਿਮਨੈਸ਼ਨ ਪ੍ਰਤਿਯੋਗਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਰ੍ਹੇਪਚੇਂਜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਦੋ ਮੈਡਲ ਦੇਣ ਲਈ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਜੋ ਦੋ ਆਖਰੀ ਭਲਵਾਨ ਬਚੇ ਸਨ, ਉਹ ਫਿਰ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਤਗਮੇ ਲਈ ਘੁਲੇ। ਜੋ ਵੀ ਭਲਵਾਨ ਹਾਰਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਰ੍ਹੇਪਚੇਂਜ ਦੇ 'ਚ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੋ ਸੇਮੀਫਾਇਨਲ ਵਿੱਚ ਹਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਬਰੈਕਟ ਦੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬਚੇ ਰ੍ਹੇਪਚੇਂਜ ਦੇ ਭਲਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਤਗਮਿਆਂ ਲਈ ਖੁਲੇ।
ਹਿਰੋਕੀ ਅਜੂਮਾ
ਜੀਵਨੀ
ਅਜੁਮਾ ਦਾ ਜਨਮ ਮੀਤਾਕਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਜੋ ਕਿ ਟੋਕੀਓ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਉੁਸਨੇ ਆਪਣੀ Ph.D (Culture and Representation) 1999 ਵਿੱਚ ਟੋਕੀਓ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ 2003 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਇੱਕ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਖੋਜਕਰਤਾ ਸਨ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਸੰਚਾਰ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵੀ ਸਨ ਅਤੇ ਜਪਾਨ ਦੀ ਸਟੈਂਡਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵੀ ਖੋਜਕਰਤਾ ਸਨ। 2006 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਟੋਕੀਓ ਤਕਨੋਲਜੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਸੱਭਿਅਤਾ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਅਜੂਮਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋਮਿਓ ਸੈਨਾਏ ਨਾਂ ਦੀ ਕਵਿਤਰੀ ਅਤੇ ਲੇਖਿਕਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹੁਰਾ ਨਾਵਲ ਅਨੁਵਾਦਕ ਸਨ।
ਸੁਜਾਤਾ ਮਹਿਤਾ
ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਕਰੀਅਰ
ਉਹ ਕੁਝ ਹੋਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਤਿਆਗੀ (1992), ਗੁਨਾਹ (1993), ਆਜ ਕੀ ਔਰਤ (1993), ਧਰਤਿਪੁਤਰ (1993), ਹਲਚਲ (1995), ਜੱਜ ਮੁਜਰੀਮ (1997) ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੇਖੀ ਗਈ ਸੀ।
ਹਿਰੋਕੀ ਅਜੂਮਾ
ਕੰਮ
Hiroki Azuma ਜਪਾਨ ਵਿਚ, ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਲਾਇਬਰੇਰੀਅਨ ਸੀ। ਜਿਸਨੇ ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ ਧਿਆਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੇ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ Kojin Karantai & Akira Asada ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ। ਉਹ Takashi Marakami ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਲਹਿਰ ਦਾ ਐਸੋਮੀਏਟਸੀ। ਉਸਦੀ "Solzhenitsyn Essay' 1993 ਵਿੱਚ ਪਬਲਿਸ਼ ਹੋਇਆ। ਉਸਦੇ ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ ਕੰਮ ਸੰਭਾਲਿਆ Karatani ਲਈ ਆਪਣੇ Lecture ਦੁਆਰਾ Hosei University ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਅਜੂਮਾ ਅੋਡੋਟਿੰਗ ਸੀ।	1993 ਵਿੱਚ ਅਜੂਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੱਭਿਅਕ ਅਲੋਚਕ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਤਰ ਦੇ Outaku Interenet Video game ਸੱਭਿਅਤਾ ਦਾ ਚਮਤਕਾਰ ਮੁਆਇਨੇ ਕੀਤੇ। ਉਸਨੇ 1990 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਉਭਰਦੇ otaku/Internet/Video game ਲਈ ਚਮਤਕਾਰ ਮੁਆਇਨਾ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਜਪਾਨ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪੀੜੀ ਲਈ ਚੰਗੇ ਵਿਚਾਰ ਸੋਚਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਕੀਲ ਵੀ ਬਣੇ ਉਹ ਜਪਾਨ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ Okatu Ization ਦੇ ਅਧੀਨ ਜਪਾਨ ਦੀ ਸਭਿਅਤਾ ਅਲੋਚਨਾ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਲਈ ਦਿਲਚਸਪ ਹਨ।	ਅਜੂਮਾ ਨੇ ਸੱਤ ਪੁਸਤਕਾਂ ਲਿਖੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ Sonzaironteki, Yubinieki (1998) ਜੋ Jaeques Derrida' Oscillation ਤੇ ਸੱਭਿਅਤਾ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿਚਕਾਰ ਫੋਕਸ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤੇ ਜਿਵੇਂ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਸੱਭਿਅਤਾ ਇਨਾਮ 2000 ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਅਜੂਮਾ ਇਹ ਇਨਾਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਜਵਾਨ ਲੇਖਕ ਸੀ। Akira Asada ਅਨੁਸਾਰ ਇਹੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਸਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਧੂਰੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਉਹ Dobutsuk-surutmera ਬਾਰੇ ਵੀ ਲਿਖਦਾ ਸੀ। Postmodern ਸ ਵਿੱਚ ਜਪਾਨ ਦੀ POP ਸੱਭਿਅਤਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਲਾਭ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਮੌਜੁਦਾ ਸਮਾਜ ਜਾਂ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਅਤਿ ਆਧੁਨਿਕ ਆਲੋਚਨਾ ਨੂੰ ਉਤਸਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਮੌਤ ਉਪਰੰਤ ਊਸ਼ਮਾਸ਼ਕਤੀ
ਇਹ ਉਹ ਹਲਾਤ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਰੀਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਘਟਨ ਦੀ ਥਾਂ ਵਧਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੌਤ ਉੱਪਰੰਤ ਸ਼ਰੀਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਉੱਪਰੰਤ ਹੋਈ ਗਲਾਈਕੋਜੀਨੋਲਾਇਸਿਸ ਕਰ ਕੇ ਤਕਰੀਬਨ 140 ਕੈਲੋਰੀਜ਼ ਬਣਦੀਆਂ ਜਾਨ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਸ਼ਰੀਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ 2 ਡਿਗਰੀ ਤੱਕ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੁਝ ਹੋਰ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰ ਕੇ ਵੀ ਸ਼ਰੀਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਹੋਰ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਹ ਘੁਟਨ ਨਾਲ ਹੋਈ ਮੌਤ, ਸ਼ਰਾਬ, ਬਛਨਾਗ ਜਾਂ ਧਤੂਰੇ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਹੋਈ ਮੌਤ। ਦਵਾਈ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਨਾਲ, ਗਰਮੀ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਨਾਲ, ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਚਲਹੂਵਗਣਾ ਨਾਲ ਅਤੇ ਜਾਂ ਛੂਤ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਹੋਈ ਮੌਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਰੀਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਦ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
੨੦੦੮ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਤੀ – ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਫ੍ਰੀਸਟਾਇਲ ੮੪ ਕਿਲੋਗਰਾਮ
Repechage
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:੨੦੦੮ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਤੀ
ਸੁਜਾਤਾ ਮਹਿਤਾ
ਟੀ. ਵੀ. ਕੈਰੀਅਰ
ਟੀ. ਵੀ. ਸੀਰੀਜ਼ 'ਖਾਨਦਾਨ' (1985) ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਕਾਂਤ (1987) ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਟੀ.ਵੀ. ਸੋਪ ਓਪੇਰਾ ਵਿੱਚ ਪਰਤ ਆਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ 'ਯੇ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੈ' ਅਤੇ 'ਕਿਆ ਹੋਗਾ ਨਿੰਮੋ ਕਾ' (2006) ਵਰਗੇ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ।
ਨਾਗਾਰਜੁਨ
ਨਾਗਾਰਜੁਨ (ਹਿੰਦੀ:, ਬਾਬਾ ਨਾਗਾਰਜੁਨ, ਵੈਦਿਆ ਨਾਥ ਮਿਸ਼ਰਾ, ਯਾਤਰੀ) (30 ਜੂਨ 1911 – 4 ਨਵੰਬਰ 1998) ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਮੈਥਲੀ ਦੇ ਉੱਘੇ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕਵੀ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਨੇਕ ਨਾਵਲ, ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਸਾਹਿਤਕ ਜੀਵਨੀਆਂ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾਨਾਮੇ ਵੀ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਉਹ "ਜਨਕਵੀ" ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਮ ਵੈਦਿਆ ਨਾਥ ਮਿਸ਼ਰਾ ਸੀ ਪਰ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨਾਗਾਰਜੁਨ ਅਤੇ ਮੈਥਲੀ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰੀ ਉਪਨਾਮ ਨਾਲ ਰਚਨਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸ਼੍ਰੀ ਗੋਕੁਲ ਮਿਸ਼ਰਾ ਤਰਉਨੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਸਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਪੁਰੋਹਿਤੀ ਆਦਿ ਦੇ ਸਿਲਸਿਲੇ ਵਿੱਚ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ-ਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਨਾਗਾਰਜੁਨ ਵੀ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ “ਯਾਤਰੀ” ਹੋ ਗਏ। ਆਰੰਭਕ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪੱਧਤੀ ਨਾਲ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਪਰ ਅੱਗੇ ਸਵੈ ਅਧਿਆਏ ਪੱਧਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਧੀ। ਰਾਹੁਲ ਸਾਂਕ੍ਰਿਤਿਆਇਨ ਦੇ “ਸੰਯੁਕਤ ਨਿਕਾਏ” ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਪੜ੍ਹਕੇ ਵੈਦਿਆ ਨਾਥ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਈ ਕਿ ਇਹ ਗਰੰਥ ਮੂਲ ਪਾਲੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਵੇ। ਇਸਦੇ ਲਈ ਉਹ ਲੰਕਾ ਚਲੇ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪ ਪਾਲੀ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਮੱਠ ਦੇ “ਭਿੱਖੂਆਂ” ਨੂੰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਪੜ੍ਹਾਂਦੇ ਸਨ। ਇੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬੋਧੀ ਧਰਮ ਦੀ ਦੀਖਿਆ ਲੈ ਲਈ।
ਸੁਜਾਤਾ ਮਹਿਤਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਮੌਤ ਉਪਰੰਤ ਊਸ਼ਮਾਸ਼ਕਤੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੰਤ ਵਿਗਿਆਨ
ਨਾਗਾਰਜੁਨ
ਜੀਵਨੀ
ਨਾਗਾਰਜੁਨ ਦਾ ਜਨਮ 1911 ਵਿੱਚ ਵਰਤਮਾਨ ਮਧੁਬਨੀ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਤਲਖਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਇਹ ਉਸ ਦਾ ਨਾਨਕਾ ਪਿੰਡ ਸੀ।  ਉਸ ਦਾ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਵਰਤਮਾਨ ਦਰਭੰਗਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਤਰੌਨੀ ਸੀ।  ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਗੋਕੁਲ ਮਿਸ਼ਰ  ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਉਮਾ ਦੇਵੀ  ਸੀ।  ਨਾਗਾਰਜੁਨ  ਦੇ ਬਚਪਨ ਦਾ ਨਾਮ ਠੱਕਨ ਮਿਸ਼ਰ ਸੀ। ਗੋਕੁਲ ਮਿਸ਼ਰ ਅਤੇ ਉਮਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਘਰ ਲਗਾਤਾਰ ਚਾਰ ਸੰਤਾਨਾਂ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਬੇਵਕਤ ਹੀ ਉਹ ਸਭ ਚੱਲ ਵੱਸੀ।  ਔਲਾਦ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਗੋਕੁਲ ਅਤਿ ਨਿਰਾਸ਼ਾਪੂਰਣ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾਸੀ।  ਅਣਪੜ੍ਹ ਬਾਹਮਣ ਗੋਕੁਲ ਮਿਸ਼ਰ ਰੱਬ  ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਆਸਥਾਵਾਨ ਤਾਂ ਸੁਭਾਵਕ  ਸੀ ਹੀ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਰਾਧਿਅ ਦੇਵ  ਸ਼ੰਕਰ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਸਨ।  ਵੈਦਿਅਨਾਥ ਧਾਮ   ਜਾਕੇ ਬਾਬਾ ਵੈਦਿਅਨਾਥ ਦੀ ਉਸ ਨੇ ਵਿਤ ਮੁਤਾਬਕ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਪਰਤਣ  ਦੇ ਬਾਅਦ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ - ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਮਾਂ ਲਗਾਉਣ ਲੱਗੇ।  ਫਿਰ ਜੋ ਪੰਜਵੀਂ ਔਲਾਦ ਹੋਈ ਤਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਦੇਹ ਵੀ ਪਨਪਿਆ ਕਿ ਚਾਰ ਸੰਤਾਨਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਕੁੱਝ ਸਮਾਂ ਠੱਗ ਕੇ ਚੱਲ ਬਸੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ  ਇਸਨੂੰ ਠੱਕਨ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲਗਾ।  ਕਾਫ਼ੀ ਦਿਨਾਂ  ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਸ ਠੱਕਨ ਦਾ ਨਾਮਕਰਣ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਵੈਦਿਅਨਾਥ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ - ਪ੍ਰਸਾਦ ਮੰਨ ਕੇ ਇਸ ਬਾਲਕ ਦਾ ਨਾਮ ਵੈਦਿਅਨਾਥ ਮਿਸ਼ਰ  ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਗੋਕੁਲ ਮਿਸ਼ਰ ਦੀ ਆਰਥਕ ਹਾਲਤ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਕੰਮ ਕੋਈ ਕਰਦੇ ਨਹੀਂ ਸਨ।  ਸਾਰੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਟਾਈ ਉੱਤੇ ਦੇ ਰੱਖੀ ਸੀ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਪਜ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਣ ਨਾਲ ਕਠਿਨਾਇਆਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਤਾਂ ਉਨ੍ ਹਾਂਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਵੇਚਣ ਦਾ ਚਸਕਾ ਲੱਗ ਗਿਆ।  ਜ਼ਮੀਨ ਵੇਚਕੇ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਗਲਤ ਆਦਤਾਂ ਪਾਲ  ਲਈਆਂ ਸਨ।  ਜੀਵਨ  ਦੇ ਅੰਤਮ ਸਮੇਂ ਗੋਕੁਲ ਮਿਸ਼ਰ ਆਪਣੇ ਵਾਰਿਸ  (ਵੈਦਿਅਨਾਥ ਮਿਸ਼ਰ)  ਲਈ ਸਿਰਫ ਤਿੰਨ ਕੱਠਾ ਉਪਜਾਊ ਭੂਮੀ ਅਤੇ ਅਕਸਰ  ਓਨੀ ਹੀ ਰਿਹਾਇਸ਼-ਭੂਮੀ ਛੱਡ ਕੇ ਗ,  ਉਹ ਵੀ ਗਹਿਣੇ ਸੀ।  ਬਹੁਤ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਾਗਾਰਜੁਨ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਛਡਾਇਆ।
ਹਿਰੋਕੀ ਅਜੂਮਾ
ਆਸ਼ੀਸ ਨੰਦੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1971 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ
ਨਾਗਾਰਜੁਨ
ਜੀਵਨੀ
ਅਜਿਹੀਆਂ ਪਰਵਾਰਿਕ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਬਾਲਕ ਵੈਦਿਅਨਾਥ ਮਿਸ਼ਰ ਦਾ ਪਾਲਣ - ਪੋਸ਼ਣ ਹੋਇਆ। ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।  ਇਸ  ਦੇ ਪਿਤਾ  ਆਪਣੇ ਇੱਕਲੌਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮੋਢੇ ਬੈਠਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸੰਬੰਧੀਆ  ਦੇ ਕਦੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਕਦੇ ਉਸ ਪਿੰਡ ਆਇਆ-ਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ।  ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਦੀ ਲਚਾਰੀ  ਦੇ ਕਾਰਨ ਘੁੱਮਣ ਦੀ ਆਦਤ ਪੈ ਗਈ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਹੋਕੇ ਇਹ ਘੁੰਮਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ  ਦੇ  ਜੀਵਨ ਦਾ ਸੁਭਾਵਕ ਅੰਗ ਬਣ ਗਿਆ ।  ਘੁਮੱਕੜੀ ਦਾ ਬੀਜ ਜੋ ਬਾਲਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਰੀਰ  ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਰਵੇਸ਼  ਪਾ ਗਿਆ,  ਉਹ ਰਚਨਾ - ਧਰਮ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਵਿਕਸਿਤ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਗਿਆ।
ਵੈਦਿਅਨਾਥ ਮਿਸ਼ਰ ਦੀ ਆਰੰਭਕ ਸਿੱਖਿਆ ਉਕਤ ਪਰਵਾਰਿਕ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲਘੂ ਸਿੱਧਾਂਤ ਕੌਮੁਦੀ ਅਤੇ ਅਮਰਕੋਸ਼ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ।  ਉਸ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਮਿਥਿਲਾਂਚਲ  ਦੇ ਧਨੀ ਆਪਣੇ  ਨਿਰਧਨ ਮੇਧਾਵੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਰਪਰਸਤੀ ਦਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬਾਲਕ ਵੈਦਿਅਨਾਥ ਨੇ ਮਿਥਿਲਾਂਚਲ  ਦੇ ਕਈ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ।  ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਿਧਿਵਤ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੀ ਪੜਾਈ ਬਨਾਰਸ ਜਾਕੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਥੇ ਹੀ ਉਸ  ਉੱਤੇ ਆਰਿਆ ਸਮਾਜ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬੋਧ ਦਰਸ਼ਨ  ਦੇ ਵੱਲ ਝੁਕਾ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਉਸ ਦਾ ਮਹਿਬੂਬ ਆਗੂ ਸੀ।  ਬੋਧੀ  ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਰਾਹੁਲ ਸਾਂਕ੍ਰਿਤਿਆਇਨ ਨੂੰ ਅਗਰਜ ਮੰਨਿਆ।
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਰਚਨਾਵਾਂ
ਉਹ ਛੇ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਨਾਵਲ, ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਿਹ, ਦੋ ਖੰਡ ਕਾਵਿ, ਦੋ ਮੈਥਲੀ; (ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਨੁਵਾਦ) ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਿਹ, ਇੱਕ ਮੈਥਲੀ ਨਾਵਲ, ਇੱਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਾਵਿ ਧਰਮਲੋਕ ਸ਼ਤਕਮ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਕੁੱਝ ਅਨੁਵਾਦ ਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦੇ ਰਚਣਹਾਰ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੈਥਲੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1911 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1998
ਦਾਲੀਲਾਹ ਮੁਹੰਮਦ
ਦਾਲੀਲਾਹ ਮੁਹੰਮਦ (ਜਨਮ 7 ਫਰਵਰੀ 1990) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਥਲੀਟ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ 400 ਮੀਟਰ ਅੜਿਕਾ ਦੌੜ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 400 ਮੀਟਰ ਅੜਿਕਾ ਦੌੜ ਵਿੱਚ 52.88 ਸੈਕਿੰਡ ਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ 2013 ਅਤੇ 2016 ਦੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨ ਹੈ। ਰਿਓ ਡੀ ਜਨੇਰੋ ਵਿਖੇ ਹੋਈਆਂ 2016 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਲੀਲਾਹ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ 400 ਮੀਟਰ ਅੜਿਕਾ ਦੌੜ ਵਿੱਚ 53.13 ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਕੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਮਗਾ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ ਹੈ।
2007 ਵਿਸ਼ਵ ਯੂਥ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੇ 400 ਮੀਟਰ ਅੜਿਕਾ ਦੌੜ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ 57.25 ਸੈਕਿੰਡ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੈ ਕੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਮਗਾ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ 2009 ਪਾਨ ਅਮ ਜਰ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ 58.42 ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੈ ਕੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਮਗਾ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਇਸ ਈਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਵਾਰ ਆਲ-ਅਮਰੀਕਨ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਵੀ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਨਿਆਜ਼ ਬੋ
﻿ਨਿਆਜ਼ਬੋ ਤਿੱਖੇ ਸੁਆਦ ਵਾਲਾ ਪੌਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਹੀ ਖਸ਼ਬੂਦਾਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਨਿਆਜ਼ਬੋ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਜਾਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪੌਦਾ, ਜੋ ਅਨੇਕ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਚਟਨੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਤਾਸੀਰ ਗਰਮ ਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਸੂਲ ਗਠੀਆ ਆਦਿ ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਭੁੱਖ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੌਦੇ
ਆਈ.ਸੀ.ਪੀ. ਲਾਇਸੰਸ
'''ਆਈ.ਸੀ.ਪੀ. ਲਾਇਸੰਸ' (Internet Content Provider/ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਸਮੱਗਰੀ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਦਾ ਛੋਟਾ ਰੂਪ; ਚੀਨੀ: ICP备案  ; ਪਿਨਯਿਨ:   ICP bèi'àn '' ; ਸ਼ਾਬਦਿਕ : "ICP ਰਜਿਸਟਰੇਸ਼ਨ/ਦਾਇਰ" ) ਇੱਕ ਪਰਮਿਟ ਹੈ ਜੋ ਚੀਨੀ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ  ਚੀਨ-ਅਧਾਰਿਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਨੂੰ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਸੰਚਲਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲਾਇਸੰਸ ਨੰਬਰ ਅਕਸਰ ਚੀਨੀ ਵੈੱਬਸਾਈਤਾਂ  ਦੇ ਮੁੱਖ ਪੰਨੇ ਦੇ ਤਲ ਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੈੱਟ
ਖੰਘ
ਖੰਘ ਫੇਫੜੇ ਤੇ ਵੱਡੀ ਸਾਹ ਨਲੀ ਵਿੱਚੋ ਬਲਗਮ, ਰੋਗਾਣੂ, ਵਾਇਰਸ ਅਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਢੰਗ ਹੈ। ਰਹੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾ ਬਲਗਮ ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਢੰਗ ਹੈ। ਖੰਘ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਗਿੱਲੀ, ਖ਼ੁਸ਼ਕ ਕੁਤੇ ਖੰਘ ਵਰਗੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਵਰਗੀਕਰਣ
ਖੰਘ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਣ ਅਵਾਜ਼ ਤੇ ਖੰਘ ਕਿੰਨ੍ਹਾ ਸਮ੍ਹਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤੀਬਰ ਖੰਘ ਜੋ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆ ਤੋਂ ਘੱਟ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਦਾਇਮੀ ਖੰਘ ਜੋ ਚਾਰ ਹਫ਼ਤਿਆ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਰੋਗ
ਸ਼ੇਨ ਵਾਰਨ
ਸ਼ੇਨ ਵਾਰਨ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫਿਰਕੀ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਹਨ। ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰੋਇਲਸ ਵਲੋਂ ਖੇਡਦੇ ਸਨ |
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1969 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2022
ਨਾਦਿਰਾ ਬੱਬਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਵਿਆਕਰਨ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅੰਗ ਪ੍ਰਤਿਅੰਗ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਤੇ ਵਿਵੇਚਨ ਵਿਆਕਰਨ (ਗਰਾਮਰ) ਕਹਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਆਕਰਨ ਉਹ ਵਿਦਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਦੁਆਰਾ ਕਿਸੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਬੋਲਣਾ, ਸ਼ੁੱਧ ਪੜ੍ਹਨਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਲਿਖਣਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਲਿਖਣ, ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਬੋਲਣ ਦੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਿਯਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਬਣਾਏ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਯਮ ਵੀ ਵਿਆਕਰਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਆਕਰਨ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
ਵਿਆਕਰਨ ਦਾ ਦੂਜਾ ਨਾਮ ਸ਼ਬਦਾਨੁਸ਼ਾਸਨ ਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਸੰਬੰਧੀ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਕਰਦਾ ਹੈ - ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਆਪਣੀ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਵਿਆਕਰਨ ਦੇ ਕਹਿਣ ਨਾਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਚਲਦੇ। ਪਰ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਆਕਰਨ ਸ਼ਬਦਪ੍ਰਯੋਗ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਸ਼ਾ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕਸ਼ਿਖਿਆ ਦਾ ਜਰੀਆ ਹੈ। ਵਿਆਕਰਣ ਦੇ ਚਾਰ ਭੇਦ ਹਨ 1.ਅੱਖਰ ਬੋਧ 2.ਸ਼ਬਦ ਬੋਧ 3.ਵਾਕ ਬੋਧ 4.ਅਰਧ ਬੋਧ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਆਕਰਨ
ਜੇਮਸ ਡੀਨ
ਜੇਮਜ਼ ਬਾਏਰੋਨ ਡੀਨ (8 ਫਰਵਰੀ, 1931 - 30 ਸਤੰਬਰ, 1955) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸ਼ੋਰ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਬਦਲਾਓ ਦੇ ਇੱਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਆਈਕਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫ਼ਿਲਮ, ਵਿਲੀਅਮ ਬਿਜ਼ਨ ਅਏਕ ਕਾਜ਼ (1955) ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਜਵਾਨ ਜਿਮ ਸਟਰਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਦੂਜੀ ਦੋ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਟਾਰਡਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਉਹ ਈਸਟ ਆਫ ਈਡਨ (1955) ਵਿੱਚ ਲੌਨਰ ਕੈਲ ਟ੍ਰਾਸਕ ਅਤੇ ਜਾਇੰਟ (1956) ਵਿੱਚ ਸਰਲੀ ਰੈਂਚ ਹੱਥ ਜੇਟ ਰੀਕ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ
ਜੇਮਸ ਬਾਇਰੋਨ ਡੀਨ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਫਰਵਰੀ 1931 ਨੂੰ 4 ਸਟਰੀਟ ਦੇ ਕੋਨੇ ਤੇ ਸੱਤਵਾਂ ਗੈਬਲਜ਼ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਅਤੇ ਮੈਕਲੋਨ, ਇੰਡੀਆਨਾ ਵਿੱਚ ਮੈਕਲੂਰ ਸਟਰੀਟ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਵਿਨਟੋਨ ਡੀਨ ਅਤੇ ਮਿਡਰਡ ਮਰੀ ਵਿਲਸਨ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਬੱਚਾ ਸੀ।  ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮੂਲ ਦੇ ਸਨ, ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਜਰਮਨ, ਆਇਰਿਸ਼, ਸਕੌਟਿਸ਼, ਅਤੇ ਵੈਲਸ਼ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ। ਇੱਕ ਡੈਸੀਅਲ ਤਕਨੀਸ਼ੀਅਨ ਬਣਨ ਲਈ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਛੇ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਡੀਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਸੈਂਟਾ ਮੋਨੀਕਾ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਸ ਨੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਦੇ ਬ੍ਰੇਨਟਵੁੱਡ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬਰੈਂਟਵੁੱਡ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਮੈਕਿੰਕੀ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਉੱਥੇ ਕਈ ਸਾਲ ਬਿਤਾਏ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਖਾਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ, ਡੀਨ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸੀ ਮਾਈਕਲ ਡੈਜੈਲਿਸ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਉਹ "ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੇ ਯੋਗ ਇਕੋ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ" ਸੀ। 1938 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਗੰਭੀਰ ਪੇਟ ਦਰਦ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਭਾਰ ਘਟਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਡੀਨ ਦੇ ਨੌਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਗਰੱਭਾਸ਼ਯ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ, ਡੀਨ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਸੀ ਅਤੇ ਚਾਚਾ, ਔਰਟੇਨਸ ਅਤੇ ਮਾਰਕਸ ਵਿਨਸਲੋ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਫੇਅਰਮੌਟ, ਇੰਡੀਆਨਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਫਾਰਮ ਤੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੁਇਕ ਘਰ ਵਿੱਚ ਉਠਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਡੀਨ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।  ਆਪਣੇ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ, ਡੀਨ ਨੇ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਮੈਥੋਡਿਸਟ ਪਾਦਰੀ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਤੇ ਦੋਸਤੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ, ਰੇਵ ਜੇਮਜ਼ ਡੀਅਰਰਡ, ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਡੀਨ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ, ਖਾਸਤੌਰ ਤੇ ਸਵਾਰਫਾਈਟਿੰਗ, ਕਾਰ ਰੇਸਿੰਗ ਅਤੇ ਥਿਏਟਰ ਵਿੱਚ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਤੇ। ਬਿਲੀ ਜੇ. ਹਾਰਬੀਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਡੀਨ ਦਾ "ਆਪਣੇ ਪਾਦਰੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਗੂੜ੍ਹਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਸਹਿਣ ਕੀਤਾ"।  ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਥਿਤ ਜਿਨਸੀ ਸਬੰਧਾਂ ਦਾ ਸੁਝਾਅ 1994 ਵਿੱਚ ਬੌਲੀਨ ਡ੍ਰੀਮਜ਼ ਦੇ ਦ ਬਾਇਲੇਅਰਡ: ਦਿ ਲਾਈਫ, ਟਾਈਮਜ਼ ਅਤੇ ਪੈਲੇਸ ਅਲੈਗਜੈਂਡਰ ਦੁਆਰਾ ਯਾਕੂਬ ਡੀਨ ਦੇ ਦੰਤਕਥਾ ਵਿੱਚ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2011 ਵਿਚ, ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਮਿਲੀ ਸੀ ਕਿ ਡੀਨ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਐਲਜੇਲੈਥ ਟੇਲਰ ਵਿੱਚ ਪਦ ਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਲਗਪਗ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਡੀਨ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਇਹ ਵੀ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਜਾਂ ਤਾਂ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ DeWeard ਦੁਆਰਾ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦੇਰ ਦੀ ਅੱਲ੍ਹੜ ਉਮਰ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਿਨਸੀ ਸੰਬੰਧ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1931 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1955 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਮਰਦ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼ੋਬਾਨਾ ਵਿਗਨੇਸ਼
thumb ਡਾ: ਸ਼ੋਬਾਨਾ ਵਿਗਨੇਸ਼ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਵਾਲੀ ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ। ਫਿਲਮ ਮਹਾਨਦੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਤੋਂ ਉਸਨੂੰ 'ਮਹਾਨਦੀ' ਸ਼ੋਬਨਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਸ਼ੋਭਨਾ ਦਾ ਜਨਮ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਕੁੰਬਕੋਨਮ ਵਿੱਚ ਐਨ. ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਰੇਵਤੀ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਨਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਟੇਪੇਰੁਮਲਨੱਲੁਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਭਾਗਵਤ ਮੇਲੇ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਸ਼ੋਭਨਾ ਨੇ ਚੇਨਈ ਦੇ ਪਦਮ ਸੇਸ਼ਾਦਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
ਕਰਨਾਟਕ ਗਾਇਕ
ਸ਼ੋਭਨਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਦੁਆਰਾ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪੀਐਸ ਨਰਾਇਣਸਵਾਮੀ, ਪ੍ਰੋ. ਟੀ ਆਰ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ. ਸਵਾਮੀਮਾਲਾਯ ਜਾਨਕੀਰਾਮਨ ।
ਸ਼ੋਭਨਾ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੇਨਈ ਦਸੰਬਰ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ' ਨਾਰਦ ਗਣ ਸਭਾ ', 'ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗਣ ਸਭਾ', 'ਸ੍ਰੀ ਤਿਆਗਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਗਣ ਸਭਾ', 'ਭਾਰਤ ਕਲਾਚਾਰ', 'ਚੇਨਨਾਇਲ ਤਿਰੂਵਯਾਰੂ', ਅਤੇ 'ਮਾਰਗਜ਼ੀ ਮਹੋਤਸਵਮ' ਵਿਚ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਤ ਥਿਆਰਾਗਰਾਜ ਦੀ ਸਮਾਧੀ ਲਈ ਸਾਲਾਨਾ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਤਿਰੂਵੈਯਾਰੂ ਵਿਖੇ ਅਤੇ ਤਿਆਗਰਾਜ ਅਰਾਧਨਾ ਤਿਉਹਾਰ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੋਭਨਾ ਨੇ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ਦੁਬਈ, ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਕਸਰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਚੈਨਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਐਲਬਮਾਂ
ਸ਼ੋਭਨਾ ਨੇ ' ਮਹਾਨਧੀ ' ਤੋਂ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਸੋਲੋ ਐਲਬਮ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਿਸ਼ੋਰ ਬਣ ਗਈ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ 150 ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੀਤਾਂ ਦੀਆਂ 150 ਤੋਂ ਵੱਧ ਐਲਬਮਾਂ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼ੋਭਨਾ ਨੇ ਤਾਮਿਲ, ਤੇਲਗੂ, ਮਲਿਆਲਮ, ਕੰਨੜ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਬ੍ਰਜ, ਮਰਾਠੀ, ਹਿੰਦੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਬਡੁਗਾ ਵਿੱਚ ਐਲਬਮਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਸਨੂੰ 2010 ਵਿੱਚ ਗਲੋਬਲ ਇੰਡੀਅਨ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਅਵਾਰਡਸ, ਮੁੰਬਈ ਲਈ ਉਸਦੀ ਐਲਬਮ, ' ਸ਼ੋਬਨਾ ਲਾਈਵ ਇਨ ਕੰਸਰਟ - ਭਾਰਤ ਕਲਾਚਰ ' ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕ
ਸ਼ੋਭਨਾ ਨੇ ਮਹਾਨਧੀ (ਤਮਿਲ), ਮਹਾਨਧੀ (ਤੇਲਗੂ), ਅਰਵਿੰਦਨ, ਪੁੰਨਿਆਵਤੀ, ਕੰਨੇਧਾਰੀ ਥੋਂਦਰੀਨਾਲ, ਅਜ਼ਗਾਨਾ ਨਟਗਲ, ਅਤੇ ਕਨਵੇ ਕਲਾਈਧੇ ਸਮੇਤ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਏ ਹਨ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਡੇਲ ਸਟੇਨ
right|275x275px ਡੇਲ ਸਟੇਨ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਫ਼ਿਨਲੈਂਡ ਦੀ ਖਾੜੀ
ਫ਼ਿਨਲੈਂਡ ਦੀ ਖਾੜੀ (Suomenlahti; Soome laht; Финский залив; Finska viken) ਬਾਲਟਿਕ ਸਾਗਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੂਰਬੀ ਸ਼ਾਖ਼ਾ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਫ਼ਿਨਲੈਂਡ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਇਸਤੋਨੀਆ ਤੱਕ ਪਸਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਨੇਵਾ ਦਰਿਆ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਖਾੜੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਹੈਲਸਿੰਕੀ ਅਤੇ ਤਾਲਿਨ ਵੀ ਵਸੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਖਾੜੀ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਰੂਸ ਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਰੂਸ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਦੂਰ ਇਸ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਦੇ ਕੋਲ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਮੋਰਸਕ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਫ਼ਿਨਲੈਂਡ ਦੀ ਖਾੜੀ ਰੂਸ ਲਈ ਰਣਨੀਤਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਹੀ ਹੈ।
ਭੂਗੋਲ
ਖਾੜੀ ਦੇ ਖੇਤਰਫਲ 30000 km2 ਹੈ। ਇਸਦੀ ਲੰਬਾਈ ਹਾਂਕੋ ਪੈਨਿਨਸੁਲਾ ਤੋਂ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਤੱਕ 400 km ਹੈ ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਵਿੱਚ 70 km ਤੋਂ ਮੋਛਨੀ ਦੀਪ ਵਿੱਚ 130 km ਹੈ, ਅਤੇ ਨੇਵਾ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਇਹ 12 km ਤੱਕ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਖਾੜੀ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਤੱਕ ਘੱਟ ਡੂੰਘੀ ਹੁੰਦੀ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਤਿੱਖਾ ਬਦਲਾਅ ਨਾਰਵਾ-ਜੋਏਸੂ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਸਨੂੰ ਨਾਰਵਾ ਕੰਧ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਔਸਤਨ ਡੂੰਘਾਈ 38 m ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਡੂੰਘਾਈ 100 m ਹੈ। ਨੇਵਾ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘਾਈ 6 m ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨੈਵੀਗੇਸ਼ਨ ਲਈ ਹੇਠਾਂ ਇੱਕ ਨਾਲਾ ਪੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਆਮਦ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਨੇਵਾ ਨਦੀ ਵਿੱਚੋਂ ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਦੋ-ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸਾ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਖਾੜੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਖਾਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਤਹਿ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਖਾਰਾਪਣ 0.2 and 5.8 ‰ ਹੈ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ 0.3–8.5 ‰ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਦਾ ਔਸਤਨ ਤਾਪਮਾਨ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ 0 °C ਅਤੇ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਸਤਹਿ ਉੱਤੇ 15 - 17 C ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ 2 - 3 C ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਖਾੜੀ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਦੇਰ ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ ਅਪਰੈਲ ਤੱਕ ਜੰਮ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਜੰਮਣਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਜਨਵਰੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਪਾਣੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੰਮ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਕਸਰ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਪੱਛਮੀ ਹਵਾਵਾਂ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਿ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਹੜ੍ਹ ਵੀ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸੀਮਾ
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਲ ਸਰਵੇਖਣ ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਫ਼ਿਨਲੈਂਡ ਦੀ ਖਾੜੀ ਦੀ ਪੱਛਮੀ ਸੀਮਾ ਨੂੰ ਇਸਤੋਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਪੀਥਾਮੀ (59°13'N) ਤੋਂ ਉਸਮੁਸਾਰ ਦੇ ਦੀਪ ਵਿੱਚੋਂ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਨਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹਾਂਕੋ ਪੈਨਿਨਸੁਲਾ (22°54'E) ਤੱਕ ਪਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ==ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ==
ਫ਼ਿਨਲੈਂਡ ਦੀ ਖਾੜੀ, ਨੇਵਾ ਖਾੜੀ ਅਤੇ ਨੇਵਾ ਨਦੀ ਦੀ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਥਿਤੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰੇ ਅਤੇ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਆਇਨ, ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ, ਫਿਨੌਲ ਆਦਿ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਰਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਵਾਧੂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਵਿੱਚ 1979 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ 1997 ਤੱਕ 74% ਵਾਧੂ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਮਾਤਰਾ ਵਧ ਕੇ 2005 ਵਿੱਚ 85% ਅਤੇ 2008 ਵਿੱਚ 91.7% ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਅਨੁਮਾਨ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ 2011 ਤੱਕ ਇਹ 100% ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। 2008 ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਟ ਤੈਰਾਕੀ ਕਰਨ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਨਲੈਂਡ ਦੀ ਖਾੜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲਟਿਕ ਸਾਗਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸ ਦੀਆਂ ਖਾੜੀਆਂ
ਸਪਰੇਟਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੁੱਧ-ਉਤਪਾਦ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੁੱਧ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ
ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀਆਂ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ
ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਥਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸੈੱਟ ਹੈ ਜੋ ਮੋਜੂਦਾ ਥਿਊਰੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਨੇ ਸਖਤ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਿਕ ਪਰਖਾਂ ਰਾਹੀਂ ਗੁਜ਼ਰਿਆ ਹੈ, ਫੇਰ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵੱਖਰੀਆਂ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਲਈ ਖੁੱਲੇ ਪਏ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨਾਲ ਕਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸੋਚ ਦੇ ਸਕੂਲ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਜੋ ਇਹ ਕਹਿਣ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤਮਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਵਾਸਤਵਿਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਸਲੇ ਵੀ ਹਨ।
ਇਹ ਸਵਾਲ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਫਿਲਸਾਫਰਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਿਖਾਉਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਆਮਤੌਰ ਤੇ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਨੂੰ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੇ ਫਾਰਮੂਲਾ ਸੂਤਰੀਕਰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਆਖਿਆ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਚਾਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਥਿਊਰੀ ਦੀਆਂ ਗਣਿਤਿਕ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਭੌਤਿਕੀ ਅਰਥਾਂ ਬਾਰੇ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਕੁਆਂਟਮ ਸਿਧਾਂਤਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ, ਜਿਵੇਂ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਟੇਜਾਂ ਰਾਹੀਂ ਗੁਜ਼ਰੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਐਰਵਿਨ ਸ਼੍ਰੋਡਿੰਜਰ ਨੇ ਮੌਲਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਦੇ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਫੀਲਡ ਦੇ ਆਰਪਾਰ ਪੋਚੀ ਹੋਈ ਇਸਦੀ ਚਾਰਜ ਘਣਤਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਝਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੈਕਸ ਬੌਰਨ ਨੇ ਫੀਲਡ ਦੇ ਆਰਪਾਰ ਵੰਡੀ ਹੋਈ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਦੀ ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਟੀ ਡੈੱਨਸਟੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸਦੀ ਪੁਨਰ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ। 1927 ਵਿੱਚ ਪੰਜਵੀਂ ਸੋਲਵੇਅ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿਖੇ ਇਸ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੋਰ ਕਈ ਸਵਾਲਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਅਤੇ ਜੋਰਦਾਰ ਬਹਿਸ ਛਿੜੀ ਸੀ। ਬਹਿਸ ਹੁਣ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਿਆਖਿਆ ਨੇ ਕੌਪਨਹੀਗਨ ਇੰਟਰਪਰੈਟੇਸ਼ਨ ਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਤਾਜ਼ਾ ਵਿਆਖਿਆਤਮਿਕ ਸਕੰਲਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਆਂਟਮ ਡਿਕੋਹਰੈਂਸ ਅਤੇ ਮੈਨੀ ਵਰਲਡਜ਼ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ।
20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਜਿਆਦਾ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਕੋਲੈਪਸ ਥਿਊਰੀਆਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁੱਖਧਾਰਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਸਨ, ਅਤੇ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦਾ ਸਵਾਲ ਜਿਆਦਾਤਰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ ਕਿ ‘’ਕੋਲੈਪਸ’’ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ‘ਪਿਲੌਟ-ਵੇਵ (ਡਿ ਬ੍ਰੋਗਲਿ-ਬੋਹਮ-ਵਰਗੀ) ਜਾਂ ਮੈਨੀ ਵਰਲਡਜ਼ (ਐਵਰੈਸ਼ੀਅਨ) ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦੇ ਸਮਰਥਕ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਜੋਰ ਦੇਣ ਵੱਲ ਮਜਬੂਰ ਹਨ ਕਿ 1950ਵੇਂ ਤੋਂ 1980ਵੇਂ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਬੰਧਤ ਮੰਜਲਾਂ ਕਿਵੇਂ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਲੈਵਲ ਤੇ ਹਾਸ਼ੀਆ ਉੱਤੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਸਮਝ ਮੁਤਾਬਿਕ, ਸਾਰੀਆਂ ਗੈਰ-ਕੋਲੈਪਸ ਥਿਊਰੀਆਂ (ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਤੌਰ ਤੇ) ‘ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਦੀਆਂ’ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਹਨ। ਫੇਰ ਵੀ, 1990ਵੇਂ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਬਾਦ, ਗੈਰ-ਕੋਲੈਪਸ ਥਿਊਰੀਆਂ ਪ੍ਰਤਿ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। 2015 ਦਾ ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਇੰਸਾਇਕਲੋਪੀਡੀਆ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀਆਂ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਬੋਹਮੀਅਨ ਮਕੈਨਿਕਸ (ਪੀਲੌਟ-ਵੇਵ ਥਿਊਰੀਆਂ), ਕੋਲੈਪਸ ਥਿਊਰੀਆਂ, ਮੈਨੀ-ਵਰਲਡ ਇੰਟ੍ਰਪ੍ਰੈਟੇਸ਼ਨਾਂ, ਮਾਡਲ ਇੰਟ੍ਰਪ੍ਰੈਟੇਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਰਿਲੇਸ਼ਨਲ ਇੰਟ੍ਰਪ੍ਰੈਟੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰੁੱਪਬੱਧ ਕਰਨ ਯੋਗ ਸੁਝਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਗਰੁੱਪਬੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ।
1990 ਤੋਂ 2000 ਦੌਰਾਨ ਮੁੱਖਧਾਰਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦੇ ਇੱਕ ਮੋਟੇ ਗਾਈਡ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਜੁਲਾਈ 2011 ਦੇ ‘ਕੁਆਂਟਮ ਫਿਜ਼ਿਕਸ ਐਂਡ ਦਿ ਨੇਚਰ ਔਫ ਰਿਅਲਟੀ’ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੌਲੌਸ਼ਹਉਰ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕਠੇ ਕੀਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ। ਵਿਦਵਾਨਾ, ਅਗਸਤ 1997 ਵਿੱਚ ‘ਫੰਡਾਮੈਂਟਲ ਪਰੌਬਲਮਜ਼ ਇਨ ਕੁਆਂਟਮ ਥਿਊਰੀ’ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਮੈਕਸ ਟੇਗਮਾਰਕ ਦੁਆਰਾ ਪੁਆਈਆਂ ਇੱਕ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀਆਂ ਰਸਮੀ ਵੋਟਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਕੱਢਿਆ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੌਪਨਹੀਗਨ ਇੰਟ੍ਰਪ੍ਰੈਟੇਸ਼ਨ ਅਜੇ ਵੀ ਰਾਜ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ (42%) ਵੋਟਾਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ, ਭਾਵੇਂ ਮੁੱਖਧਾਰਾ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਮੈਨੀ-ਵਰਲਡਜ਼ ਇੰਟ੍ਰਪ੍ਰੈਟੇਸ਼ਨਾਂ ਜਿਆਦਾ ਵਧੀਆਂ ਹਨ।
“ਇੱਥੇ ਕੌਪਨਹੀਗਨ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਰਾਜ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਇਸਦਾ ਸੂਚਨਾ-ਅਧਾਰਿਤ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਕੁਆਂਟਮ ਬੇਸੀਅਨ ਵਿਆਖਿਆ ਵਰਗੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਨਤੀਜਿਆਂ ਬਾਲ ਇੱਕਠਾ ਢੇਰ ਲਗਾਈਏ। ਟੈਗਮਾਰਕ ਦੀ ਵੋਟ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਵਿੱਚ, ਐਵਰੈੱਟ ਵਿਆਖਿਆ ਨੇ 17% ਵੋਟਾਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ, ਜੋ ਸਾਡੀ ਪਲੋਿੰਗ ਵਿੱਚ 18% ਵੋਟਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਹੈ।”
ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਫਿਤਰਤ
ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀ ਕੋਈ ਵਿਆਖਿਆ ਹੇਠਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਇੱਕ ਸੰਕਲਪਿਕ ਜਾਂ ਤਾਰਕਿਕ ਤਰੀਕਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ:
ਵਿਆਖਿਅਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦੋ ਗੁਣ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ:
ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਫਿਲਾਸਫੀ ਵਿੱਚ, ਗਿਆਨ ਦਾ ਵਖਰੇਵਾਂ ਬਨਾਮ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਨੂੰ ਇਪਿਸਟੇਮਿਕ ਬਨਾਮ ਔਨਟਿਕ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੋਈ ਸਰਵ ਸਧਾਰਨ ਨਿਯਮ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਨਿਯਮਤਾ (ਇਪਿਸਟੇਮਿਕ) ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਿ ਇੱਕ ਕਾਰਣਾਤਮਿਕ ਯੰਤਰਾਵਲੀ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ (ਔਨਿਟਿਕ) ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਫੀਨੋਮੀਨੌਨ ਜਾਂ ਤਾਂ ਔਨਟਿਕ ਵਿਆਖਿਆ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇਪਿਸਟੇਮਿਕ ਵਿਆਖਿਆ ਹੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਅਨਿਰਧਾਰਤਮਿਕਤਾ ਇਨਸਾਨੀ ਨਿਰੀਖਣ ਅਤੇ ਸਮਝ (ਇਪਿਸਟੇਮਿਕ) ਦੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਦਰਸਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਅੰਦਰ ਸੰਕੇਤਬੱਧ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਕੋਈ ਵਾਸਤਵਿਕ ਹੋਂਦ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ (ਔਨਿਟਿਕ) ਸਮਝਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਪਿਸਟੇਮਿਕ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਪ੍ਰਤਿ ਔਨਟਿਕ ਅਰਥਾਂ ਵਾਲੀ ਗਲਤਵਹਿਮੀ ਪਾਲਦੇ ਹੋਏ, ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਇਹ ਪੂਰਵ ਧਾਰਨਾ ਬਣਾਉਣੀ ਹੋਵੇ ਕਿ ਇੱਕ ਸਰਵ ਸਧਾਰਨ ਨਿਯਮ ਦਰਅਸਲ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ- ਅਤੇ ਨਿਯਮਿਤਾ ਦਾ ਕਥਨ ਕਿਸੇ ਕਾਰਣਾਤਮਿਕ ਮਕੈਨਿਜ਼ਮ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ- ਤਾਂ ਇਹ ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗਲਤੀ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਮਝ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਥਿਊਰੀ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ- ਜੋ ਕੁਦਰਤੀ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਲੱਗਪਗ ਸੱਚੀ ਵਿਆਖਿਆ ਜਾਂ ਵਿਵਰਣ ਹੈ- ਜਾਂ ਗੈਰ-ਵਾਸਤਵਵਿਕਤਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਸਤਵਿਕ ਉਦੇਸ਼ ਇਪੇਸਟੇਮਿਕ ਅਤੇ ਔਨਟਿਕ ਮੰਗਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਿ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਵਾਸਤਵਿਕ ਉਦੇਸ਼ ਇਪਿਸਟੇਮਿਕ ਮੰਗਦਾ ਹੈ ਪਰ ਔਨਟਿਕ ਨਹੀਂ। 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ, ਗੈਰ-ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਤਾਰਕਿਕ ਪ੍ਰੱਤਖਵਾਦ ਸੀ, ਜੋ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਥਿਊਰੀ ਤੋਂ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਦੇ ਗੈਰ-ਨਿਰੀਖਣਯਯੋਗ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ।
1950ਵੇਂ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਬਾਦ, ਗੈਰ-ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ (ਗੈਰ-ਯਥਾਰਥਵਾਦ), ਆਮਤੌਰ ਤੇ ਇੰਸਟ੍ਰੂਮੈਂਟਲਿਜ਼ਮ, ਗੈਰ-ਨਰੀਖਣਯੋਗ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਜਿਆਦਾ ਸਧਾਰਣ ਗੱਲ ਹੈ, ਪਰ ਅੰਤ ਨੂੰ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਸਵਾਲ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਥਿਊਰੀ ਨੂੰ ਇਨਸਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੱਦਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਔਜ਼ਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਪ੍ਰਤਿ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸਮਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ।
ਸੰਕਲਪਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੱਲ ਕਰਨ ਪ੍ਰਤਿ ਹੋਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨਵੇਂ ਗਣਿਤਿਕ ਫਾਰਮੂਲਾ ਸੂਤਰੀਕਰਨ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸਲਈ ਅਪਣੀਆਂ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਸਮੇਤ ਅਤਿਰਿਕਤ ਥਿਊਰੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਨ ਬੋਹਮੀਅਨ ਮਕੈਨਿਕਸ ਹੈ, ਜੋ ਅਨੁਭਵ-ਸਿੱਧ ਤੌਰ ਤੇ ਮਿਆਰੀ ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਿਓਂਤਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਪਰ ਵਾਸਤਵਿਕ ਸੰਸਾਰ ਦੁਆਰਾ ਅਪਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਅਵਸਥਾ ਸਪੇਸ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ੁੱਧ ਵਕਰਿਤ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਵਾਧੂ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਮੰਗਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਧੂ ਔਨਟੌਲੌਜੀਕਲ ਕੀਮਤ ਇਹ ਸਮਝਾਉਣ ਪ੍ਰਤਿ ਵਿਸਥਾਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਲਾਭ ਮੁੱਹਈਆ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਨਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰੀਖਤ ਕੀਤੀਆਂ ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਟੀਆਂ ਕਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਤੋਂ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਸੇ ਤਰਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਲਈ ਚੁਨੌਤੀਆਂ
ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀਆਂ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੇ ਕਈ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦੀ ਸਮਝ ਵਾਸਤੇ ਇੱਕ ਸੰਕਲਪਿਕ ਢਾਂਚਾ ਮੁੱਹਈਆ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਲਾਸੀਕਲ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਾਸਤੇ ਸੰਕਲਪਿਕ ਢਾਂਚੇ ਦੁਆਰਾ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ:
ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀ ਗਣਿਤਿਕ ਬਣਤਰ ਹਿਲਬਰਟ ਸਪੇਸਾਂ ਵਰਗੇ ਅਮੂਰਤ ਗਣਿਤ ਉੱਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਢੁਕਵੇਂ ਤੌਰ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਲਾਸੀਕਲ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ ਵਿੱਚ, ਫੀਲਡ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਭੌਤਿਕੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਤਾ ਲਗਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹੇਜ਼ਨਬਰਗ ਦੀ ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਿਓਂਤਬੰਦੀ ਵਿੱਚ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਫੀਲਡ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਸਥਾਨ ਬਾਰੇ ਭੌਤਿਕੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪਤਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਕਿਸੇ ਕੁਆਂਟਮ ਅਵਸਥਾ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਕੁਆਂਟਮ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗਣਿਤਿਕ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੋਡਿੰਜਰ ਦੀ ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਿਓਂਤਬੰਦੀ ਕਿਸੇ ਫੀਲਡ ਦੇ ਆਰਪਾਰ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਟੀ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਵੇਵਫੌਰਮ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਅਜੇ ਵੀ ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਖੋਜਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਕਣ ਦੇ ਖਾਸ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਜੋ ਹੋਂਦ ਦੀ ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਟੀ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿਊਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਪੇਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਮੱਲਦੀ ਹੈ?
ਜਿਵੇਂ ਡਬਲ-ਸਲਿੱਟ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਾਪ ਦਾ ਕਾਰਜ ਸਿਸਟਮ ਅਵਸਥਾ ਨਾਲ ਅਨੋਖੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੌਪਨਹੀਗਨ ਵਿਆਖਿਆ ਇਹ ਗੱਲ ਪਕੜਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਦੇ ਆਰਪਾਰ ਬਹੁਤ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਟੀਆਂ ਵਾਸਤਵਿਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਅਜੇ ਵੀ ਨਿਰੀਖਣ/ਨਾਪ ਦਾ ਕਾਰਜ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਤੋੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਇਕਲੌਤੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਵਾਸਤਵਿਕ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਜੇ ਵੀ ਕੁਆਂਟਮ ਡਿਕੋਹਰੈਂਸ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵਾਸਤਵਿਕ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਿਰੀਖਣ/ਨਾਪ ਦਾ ਕਾਰਜ ਨਵੇਂ ਸਬ-ਸਿਸਟਮ ਸੈੱਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੁਆਂਟਮ ਇੰਟਰਫੇਰੈਂਸ ਬਾਬਤ ਡੀਰਾਕ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਥਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਆਖਿਆਤਮਿਕ ਸਵਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ: “ਹਰੇਕ ਫੋਟੌਨ ਫੇਰ ਸਿਰਫ ਅਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਹੀ ਇੰਟਰਫੇਅਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੋ ਵੱਖਰੇ ਫੋਟੌਨਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਇੰਟਰਫੇਅਰੈਂਸ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵਾਪਰਦੀ।” ਡੀਰਾਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਫੋਟੌਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਇਸ ਕਥਨ ਨੂੰ ਦੁਰਹਾਉਣ ਤੋਂ ਥੋੜਾ ਰੁਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਡੀਰਾਕ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਅਪਣੇ ਅਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ, “ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਾਂ ਜਿੰਨੇ ਹਲਕੇ ਕਣਾਂ ਵਾਸਤੇ ਤਰੰਗ ਫਰੀਕੁਐਂਸੀ ਇੰਨੀ ਜਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇੰਟਰਫੇਅਰੈਂਸ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਕਰਨਾ ਅਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।’’ ਡੀਰਾਕ ਬੇਸ਼ੱਕ ਕ੍ਰਿਸਟਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਡਿੱਫ੍ਰੈਕਸ਼ਨ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਜਾਣੂ ਸੀ।, ਜਿਸਨੂੰ ਆਮਤੌਰ ਤੇ ਇੰਟਰਫੇਅਰੈਂਸ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਕਥਨਾਂ ਦੁਆਲੇ ਡੀਰਾਕ ਦੀਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਆਖਿਆਤਮਿਕ ਹੋਣ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਪ੍ਰਯੋਗ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਰਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਇੱਕ ਵਾਸਤਵਿਕ ਖਾਸ ਫੋਟੌਨ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਵਾਰ ਹੀ ਪਰਖਣਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕੁਆਂਟਮ ਇੰਟੈਂਗਲਮੈਂਟ ਜਿਵੇਂ EPR ਪਹੇਲੀ ਵਿੱਚ ਸਮਝਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਸਥਾਨਿਕ ਕਾਰਣਾਤਮਿਕਤਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦੀ ਲਗਦੀ ਹੈ।
ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਸੇ ਕੁਆਂਟਮ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਜਟਿਲਤਾ ਘਾਤੀ (ਐਕਪੋਨੈਂਸ਼ੀਅਲ) ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਖੇਪਤਾਵਾਂ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣੀਆਂ ਕਠਿਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਯਾਂਤ੍ਰਿਕ ਵਿਵਰਣ
ਕੋਈ ਵੀ ਅਜੋਕੀ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਥਿਊਰੀ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਵਿਵਰਣ ਮੰਗਦੀ ਹੈ ਜੋ ਗਣਿਤਿਕ ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਿਓਂਤਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਯੋਗਿਕ ਅਭਿਆਸ ਅਤੇ ਅਨੁਮਾਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਸਾਂਝਾ ਵਿਵਰਣ ਅਵਸਥਾ ਤਿਆਰੀ ਅਤੇ ਨਾਪ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਆਂਕੜਅ ਨਿਯਮਤਿਤਾ ਦਾਖਲ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਯਾਨਿ ਕਿ, ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਵੈਕਟਰ ਮੁੱਲ ਵਾਲੀ ਮਾਤਰਾ ਦਾ ਨਾਪ ਕਈ ਵਾਰ ਦੋਹਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਰੇਕ ਵਾਰ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਨੁਕੂਲਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੇ, ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਨਤੀਜੇ ਵਾਸਤਵਿਕ ਨੰਬਰਾਂਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਟੀ ਡਿਸਟਰੀਬਿਊਸ਼ਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਤਾਂ ਹੋਰ, ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਇਸ ਡਿਸਟਰੀਬਿਊਸ਼ਨ ਦੇ ਉਮੀਦ ਮੁੱਲ ਵਰਗੀਆਂ ਆਂਕੜਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਹਿਸਾਬ ਕਿਤਾਬ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਯੰਤਰ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕਿਸੇ ਸਿਸਟਮ S ਉੱਤੇ ਲਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਨਾਪਾਂ ਵਾਸਤੇ ਹਿਸਾਬ ਕਿਤਾਬ ਕੰਪਲੈਕਸ ਨੰਬਰਾਂ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਹਿਲਬਰਟ ਸਪੇਸ H ਨੂੰ ਸਵੈ-ਸਿੱਧ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ੁੱਧ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਸਿਸਟਮ S ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ H ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਵੈਕਟਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਾਪਣਯੋਗ ਮਾਤਰਾਵਾਂ H ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਰਮਿਸ਼ਨ ਓਪਰੇਟਰਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ: ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਔਬਜ਼ਰਵੇਬਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਔਬਜ਼ਰਵੇਬਲ A ਦੇ ਦੋਹਰਾਇਆ ਗਿਆ ਨਾਪ, ਜਿੱਥੇ S ਤਿਆਰੀ ਅਵਸਥਾ ψ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਮੁੱਲਾਂ ਦੀ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿਊਸ਼ਨ ਰਚਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿਊਸ਼ਨ ਦਾ ਉਮੀਦ ਮੁੱਲ ਇਸ ਸਮੀਕਰਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਇੱਕ ਵਾਰ ਇਹ ਸਮਝ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਕਿ ਕਿਸੇ ਹਿਲਬਰਟ ਸਪੇਸ ਵੈਕਟਰ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜੋੜੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਔਬਜ਼ਰਵੇਬਲ (ਯਾਨਿ ਕਿ, ਕੋਈ ਖਾਸ ਹਰਮਿਸ਼ਨ ਓਪਰੇਟਰ) ਨਾਲ ਨਾਪਣਯੋਗ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਜੋੜੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਗਣਿਤਿਕ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਦੀ ਇੱਕ ਆਂਕੜਾ  ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰਲ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾ ਤਰੀਕਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਅਜਿਹੇ ਕਿਸੇ ਹਿਸਾਬ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਇੱਕ ਮਿਸਾਲ (ਉਦਾਹਰਨ) ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਕਿਸੇ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਅਵਸਥਾ   ਅੰਦਰ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਖੋਜਣ ਦੀ ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਟੀ ਇੱਕ (ਰੈਂਕ-1) ਪ੍ਰੋਜੈਕਸ਼ਨ ਓਪਰੇਟਰ ਦਾ ਉਮੀਦ ਮੁੱਲ ਪਤਾ ਲਗਾ ਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਟੀ ਫੇਰ ਗੈਰ-ਨੈਗਟਿਵ ਵਾਸਤਵਿਕ ਨੰਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸਤਰਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,
ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਯੰਤ੍ਰਿਕ ਵਿਆਖਿਆ ਓਸ ਪੁਜੀਸ਼ਨ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਅਕਸਰ ਸਾਰੀ ਵਿਆਖਿਆ ਤਿਆਗਣ ਦੇ ਸਮਾਨ ਇੱਕ ਪੁਜੀਸ਼ਨ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ ਯੰਤਰਾਤਮਿਕ ਵਿਵਰਣ ਤੋਂ ਪਰਾਂ ਕੋਈ ਅਰਥ ਭਰਪੂਰ ਵਿਆਖਿਆ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਇਸਨੂੰ ਇਸ ਵਾਕ ਨਾਲ ਸਾਰਾਂਸ਼ਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ “ਚੁੱਪਚਾਪ ਕੈਲਕੁਲੇਟ ਕਰੋ!”। ਯੰਤਰਾਤਨਿਕਤਾ ਸ਼ਬਦ ਪ੍ਰਤਿ ਸਮਝ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਯੰਤਰਵਾਦੀ ਜਾਂ “ਚੁੱਪਚਾਰ ਕੈਲਕੁਲੇਟ ਕਰੋ”- ਵਿਆਖਿਆ ਜਾਂ ਤਾਂ ਪ੍ਰੈਗਮੈਟਿਜ਼ਮ (ਵਿਵਹਾਰਬਾਦ, ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀ ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਿਓਂਤਬੰਦੀ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗਿਕ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਣ ਪ੍ਰਤਿ ਵਿਵਰਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਉਪਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ) ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਇੰਪੀਰੀਜ਼ਿਮ ਜਾਂ ਫੀਨੌਮੀਨਲਜ਼ਿਮ (ਸਮਝਾਤਮਿਕ ਵਰਤਾਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵਾਸਤਵਿਕ ਦਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਸੰਕਲਪ ਨਹੀਂ ਹੈ) ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨਾਲ ਵਾਸਤੇ
ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀ ਗਣਿਤਿਕ ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਿਓਂਤਬੰਦੀ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਆਖਿਆ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਕੁੱਝ ਅਜਿਹੀਆਂ ਭੌਤਕੀ ਜਾਂ ਸੂਖਮ-ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਰਾਹੀਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਕੌਪਨਹੀਗਨ-ਵਾਦ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ:
ਇਹਨਾਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਵਾਸਤੇ, ਸਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵਿਆਖਿਆ ਦੁਆਰਾ ਮੁਹੱਈਆ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਤਸਵੀਰ ਦੀ ਕਿਸਮ ਬਾਬਤ ਹੋਰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਓਸ ਸਿਰੇ ਤੱਕ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਵਿਆਖਿਆ ਨੂੰ ਗਣਿਤਿਕ ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਿਓਂਤਬੰਦੀ M ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਬਣਤਰ I ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਇੱਕ ਮੇਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹੋਣ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਾਂਗੇ, ਜਿੱਥੇ:
ਕਿਸੇ ਵਿਆਖਿਆ ਦੇ ਆਂਕਲਣ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ I ਦੇ ਤੱਤ ਭੌਤਿਕੀ ਤੌਰ ਤੇ ਵਾਸਤਵਿਕ ਮੰਨੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਹੀਂ। ਇਸਤਰਾਂ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਯੰਤ੍ਰਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਜਿਸਦੀ ਰੂਪਰੇਖਾ ਪਿਛਲੇ ਸੈਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ ਕੋਈ ਸੰਪੂਰਣ ਵਿਆਖਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਭੌਤਿਕੀ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਬਾਬਤ ਕੋਈ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
1935 ਦੇ ਪੇਪਰ ਵਿੱਚ ਯਥਾਰਥਵਾਦ ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਸੰਪੂਰਣਤਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ EPR ਪੈਰਾਡੌਕਸ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਿਆ। ਉਸ ਪੇਪਰ ਵਿੱਚ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਕਿਸੇ ਭੌਤਿਕੀ ਥਿਊਰੀ ਦੀ ਸੰਪੂਰਣਤਾ ਅਤੇ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਦੇ ਤੱਤ ਦੇ ਸੰਕਲਪਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਲ, ਨਾਪਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਦਖਲ ਅੰਦਾਜੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸੰਪੂਰਣ ਭੌਤਿਕੀ ਥਿਊਰੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕੀ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਦਾ ਹਰੇਕ ਤੱਤ ਥਿਊਰੀ ਦੁਆਰਾ ਹਿਸਾਬ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੇਪਰ ਨੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਿਆ ਕਿ ਕੋਈ ਵਿਆਖਿਆ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਕਹੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੇਕਰ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਬਣਤਰ ਦਾ ਹਰੇਕ ਤੱਤ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ। ਯਥਾਰਥਵਾਦ, ਗਣਿਤ ਦੇ ਹਰੇਕ  ਤੱਤ ਦੀ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਕੋਈ ਐਲੀਮੈਂਟ ਤਾਂ ਵਾਸਤਵਿਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਇਹ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਭੌਤਿਕੀ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੋਵੇ। ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀਆਂ ਕੁੱਝ ਵਿਆਖਾਵਾਂ ਅੰਦਰ (ਜਿਵੇਂ ਕਈ-ਸੰਸਾਰ ਵਿਆਖਿਆ) ਸਿਸਟਮ ਅਵਸਥਾ  ਪ੍ਰਤਿ ਸਬੰਧਤ ਕੈੱਟ ਵੈਕਟਰ ਨੂੰ ਭੌਤਿਕੀ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਦੇ ਕਿਸੇ ਤੱਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ ਹੋਰ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਆਈਨਸਟਾਈਨ EPR ਪੇਪਰ ਦਾ ਸਕ੍ਰਿਆ ਲੇਖਕ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਾਸਤੇ ਉੱਤੇ ਜਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਕਾਰਣਾਤਮਿਕਤਾ ਬਾਬਤ ਸੀ। ਨਿਰਧਾਤਮਿਕਤਾ ਵਕਤ ਦੇ ਲਾਂਘੇ ਕਾਰਣ ਅਵਸਥਾ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਪਲ ਉੱਤੇ ਦੀ ਅਵਸਥਾ, ਵਰਤਮਾਨ ਅੰਦਰਲੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਇਕ ਨਿਰਾਲੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਗਣਿਤਿਕ ਫੰਕਸ਼ਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ (ਦੇਖੋ [[ਵਕਤ ਉਤਪਤੀ)। ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਕਿ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਆਖਿਆ ਨਿਰਧਾਤਮਿਕ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਸੇ ਵਕਤ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡ ਦੀ ਕੋਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਚੋਣ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਹੋਰ ਤਾਂ ਹੋਰ, ਕੋਈ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਥਿਊਰੀ ਦੋ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਵਾਲੀ ਥਿਊਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿਆਖਿਆ ਨਿਰਧਾਰਤਮਿਕ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਨਿਰਧਾਰਤਮਿਕ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਸਥਾਨਿਕ ਯਥਾਰਥਵਾਦ, ਗਣਿਤਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਜੁਲਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕਾਰਣਾਤਮਿਕਤਾ ਦਾ ਠੋਸ ਭੌਤਿਕੀ, ਸੂਖਮ-ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ, ਜਾਂ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸੰਕਪਲ ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਿਓਂਤਬੰਦੀ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਯਤਨ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਦੋ ਪਹਿਲੂ ਹਨ:
ਸਥਾਨਿਕ ਛੁਪੇ ਅਸਥਿਰਾਂਕ ਥਿਊਰੀ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਥਾਨਿਕ ਯਥਾਰਥਵਾਦ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ੁੱਧ ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਿਓਂਤਬੰਦੀ ਜੌਹਨ ਬੈੱਲ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਕੁਆਂਟਮ ਥਿਊਰੀ ਦੁਆਰਾ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਯੋਗਿਕਾਂ ਪਰਖਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਸੀਮਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇਹ ਰਿਹਾ ਕਿ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ, ਸਥਾਨਿਕਤਾ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿ-ਤੱਥਾਤਮਿਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤਾਮਿਕਤਾ ਦੋਹਾਂ ਤੇ ਹੀ ਖਰਾ ਨਹੀਂ ਉਤਰਦਾ।
ਕੌਪਨਹੀਗਨ ਵਿਆਖਿਆ
ਕੌਪਨਹੀਗਨ ਵਿਆਖਿਆ ਨੀਲ ਬੋਹਰ ਅਤੇ ਵਰਨਰ ਹੇਜ਼ਨਬਰਗ ਦੁਆਰਾ ਫਾਰਮੂਲਾਬੱਧ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੈ ਜਦੋਂਕਿ ਕੌਪਨਹੀਗਨ ਨੇ 1927 ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਸਹਿਯੋਗ ਦਿੱਤਾ। ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਜਿਆਦਾ ਹਿੱਸੇ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਮਿਆਰੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਬੋਹਰ ਅਤੇ ਹੇਜ਼ਨਬਰਗ ਨੇ ਮੈਕਸ ਬੌਰਨ ਦੁਆਰਾ ਮੌਲਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੀ ਖੋਜਾਤਮਿਕ ਵਿਆਖਿਆ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ। ਕੌਪਨਹੀਗਨ ਵਿਆਖਿਆ “ਅਪਣੀ ਪੁਜੀਸ਼ਨ ਨਾਪੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਣ ਕਿੱਥੇ ਸੀ?” ਵਰਗੇ ਸਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਬੇਅਰਥੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੱਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਨਾਪ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ, ਹਰੇਕ ਸੰਭਵ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਟੀਆਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਅੰਦਾਜ ਵਿੱਚ ਅਵਸਥਾ  ਦੇ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਕਈ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੰਨਬਿੰਨ ਇੱਕ ਸੰਭਾਵਨਾ ਚੁੱਕਦੀ ਹੈ। ਵਿਆਖਿਆ ਮੁਤਾਬਿਕ, ਕੁਆਂਟਮ ਸਿਸਟਮ ਪ੍ਰਤਿ ਬਾਹਰੀ, ਕਿਸੇ ਨਿਰੀਖਕ ਜਾਂ ਯੰਤਰ ਦੀ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਟੁੱਟਣ ਲਈ ਜਿਮੇਵਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪੌਲ ਡੇਵਿਸ ਅਨੁਸਾਰ, “ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਨਿਰੀਖਣ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਵਿੱਚ।”
ਚੇਤੰਨਤਾ ਕੋਲੈਪਸ ਲਈ ਜਿਮੇਵਾਰ
ਜੌਹਨ ਵੌਨ ਨਿਉਮਾੱਨ ਨੇ ਅਪਣੇ ਲੇਖ “ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀਆਂ ਗਣਿਤਿਕ ਨੀਹਾਂ” ਵਿੱਚ, ਨਾਪ ਸਮੱਸਿਆ ਕਹੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਗਹਿਰਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਨਤੀਜਾ ਕੱਢਿਆ ਕਿ ਸਾਰੇ ਦਾ ਸਾਰਾ ਭੌਤਿਕੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਸ਼੍ਰੋਡਿੰਜਰ ਇਕੁਏਸ਼ਨ (ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ) ਦੇ ਆਸਰੇ ਰਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦਰਸਾਇਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਨਾਪ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਟੁੱਟਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦਾ ਬਿੰਦੂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇਉਜਿਨ ਵਿਗਨਰ ਦੁਆਰਾ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੇ ਤਰਕ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਨਸਾਨੀ ਪ੍ਰਯੋਗ-ਕਰਤਾ ਚੇਤਨੰਤਾ (ਜਾਂ ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਚੇਤੰਨਤਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ) ਕੌਲੈਪਸ (ਤੋੜਨ) ਵਾਸਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਬਾਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇਸ ਵਿਆਖਿਆ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਵਿਸ਼ਾਤਮਿਕ ਕਟੌਤੀ ਸ਼ੋਧ
ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ, ਕਿ ਚੇਤਨੰਤਾ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਤੋੜਦੀ ਹੈ, ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਅਤੇ ਮਨ/ਸ਼ਰੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਦਰਮਿਆਨ ਕਾਟ ਦਾ ਬਿੰਦੂ ਹੈ; ਅਤੇ ਸ਼ੋਧਕਰਤਾ ਭੌਤਿਕੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸਬੰਧਤ ਚੇਤੰਨ ਘਟਨਾਵਾਂ ਕਿ, ਕੁਆਂਟਮ ਥਿਊਰੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਟੁੱਟਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ; ਪਰ, ਹੁਣ ਤੱਕ, ਨਤੀਜੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇ ਹਨ।
ਸਹਿਭਾਗਾਤਮਿਕ ਐਂਥ੍ਰੌਪਿਕ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ (PAP)
ਜੌਹਨ ਅਰਚੀਬਲਡ ਵੀਲਰ ਦਾ ਸਹਿਮਭਾਗਾਤਮਿਕ ਐਂਥ੍ਰੌਪਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੇਤਨੰਤਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨੂੰ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਕੋਈ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੌਨ ਪੋਲੌਕ
right|248x248px ਸ਼ੌਨ ਪੋਲੌਕ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹਨ।
ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀਆਂ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ
ਸਹਿਭਾਗਾਤਮਿਕ ਐਂਥ੍ਰੌਪਿਕ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ (PAP)
ਹੋਰ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਵੌਨ ਨਿਉਮਾੱਨ ਦੀਆਂ ਅਪਣੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ:
ਵਸਤੂਨਿਸ਼ਠ ਕੋਲੈਪਸ ਥਿਊਰੀਆਂ
ਵਿਸ਼ਾਤਮਿਕ ਕੋਲੈਪਸ ਥਿਊਰੀਆਂ ਕੌਪਨਹੀਗਨ ਵਿਆਖਿਆ ਤੋਂ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਕੋਲੈਪਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਔਂਟੌਲੌਜੀਕਲੀ ਵਿਸ਼ਾਤਮਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਾਤਮਿਕ ਥਿਊਰੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਕੋਲੈਪਸ ਅਨਿਯਮਿਤ (“ਤੁਰੰਤ ਸਥਾਨੀਕਰਨ”) ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭੂਮਿਕਾ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਨਿਰੀਖਕਾਂ ਸਮੇਤ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਭੌਤਿਕੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੀਮਾ ਅੱਪੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਵਾਸਤਵਿਕ, ਅਨਿਰਧਾਰਤਮਿਕ, ਛੁਪੇ-ਅਸਥਿਰਾਂਕਾਂ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਥਿਊਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੋਲੈਪਸ ਦੌ ਯੰਤ੍ਰਾਤਮਿਕਤਾ ਮਿਆਰੀ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਦਰਸਾਈ ਜਾਂਦੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਪਵੇ, ਜੇਕਰ ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਸਹੀ ਹੋਵੇ, ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ਾਤਮਿਕ ਕੋਲੈਪਸ ਕਿਸੇ ਵਿਆਖਿਆ ਨਾਲੋਂ ਇੱਕ ਥਿਊਰੀ ਜਿਆਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਘੀਰਾਰਡੀ-ਰਿੱਮੀ-ਵੈਬਰ ਥਿਊਰੀ ਅਤੇ ਪੈਨਰੋਜ਼ ਵਿਆਖਿਆ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਅਨੇਕ ਸੰਸਾਰ ਥਿਊਰੀਆਂ
ਮੈਨੀ-ਵਰਲਡ ਵਿਆਖਿਆ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਨਿਰਧਾਤਮਿਕ, ਪਲਟਣਯੋਗ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਖਾਸਤੌਰ ਤੇ, ਨਾਪ ਨਾਲ ਕੋਈ (ਅਨਿਰਧਾਰਿਤਮਿਕ ਅਤੇ ਅਪਲਟਣਯੋਗ) ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਕੋਲੈਪਸ ਨਹੀਂ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ। ਨਾਪ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਡਿਕੋਹਰੈਂਸ ਦੁਆਰਾ ਸਮਝਾਇਆ ਜਾਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਉਦੋਂ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ, ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਪਰਸਪਰ ਗੈਰ-ਨਿਰੀਖਣਯੋਗ ਅਜਿਹੇ ਬਦਲਵੇਂ ਇਤਿਹਾਸਾਂ- ਵਿੱਚ ਖਿੰਡਾਓਂਦੇ ਹੋਏ,  ਇੰਟੈਂਗਲਮੈਂਟ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨਾਲ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਮਲਟੀਵਰਸ ਅੰਦਰ ਵੱਖਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਆਖਿਆ ਵਿੱਚ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਵਿਸ਼ਾਤਮਿਕ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਅਨੇਕ ਮਨ
ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀ ਕਈ-ਮਨ ਵਿਆਖਿਆ ਕਈ-ਸੰਸਾਰ ਵਿਆਖਿਆ ਨੂੰ ਇਸ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨਾਲ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਅੰਤਰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਨਿਰੀਖਨ ਦੇ ਮਨ ਦੇ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਛੁਪੇ ਬਦਲਣਯੋਗ
ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ: ਬੈੱਲ ਦੀ ਥਿਊਰਮ, ਬੈੱਲ ਪਰਖ ਪ੍ਰਯੋਗ, ਸਥਾਨਿਕ ਛੁਪੇ ਅਸਥਿਰਾਂਕ ਅਤੇ ਸਪੈੱਕਨਜ਼ ਖਿਡੌਣਾ ਮਾਡਲ
ਪਿਲੌਟ-ਵੇਵ ਥਿਊਰੀਆਂ
ਡੀ-ਬ੍ਰੋਗਲਿ-ਬੋਹਮ ਜਾਂ ਪੀਲੌਟ ਵੇਵ ਥਿਊਰੀਆਂ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀਆਂ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਰਚਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਲੂਇਸ ਡੀ ਬ੍ਰੋਗਲਿ ਦੀ ਥਿਊਰੀ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਬਾਦ ਵਿੱਚ ਡੇਵਿਡ ਬੋਹਮ ਦੁਆਰਾ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ। ਕਣ, ਜਿਹੜੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਪੁਜੀਸ਼ਨਾਂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਸ਼੍ਰੋਡਿੰਜਰ ਵੇਵ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਅਨੁਸਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟਦਾ। ਥਿਊਰੀ ਕਿਸੇ ਇਕਲੌਤੇ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਅੰਦਰ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ, ਗੈਰ-ਸਥਾਨਿਕ ਅਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤਮਿਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਕਣ ਦੀ ਪੁਜੀਸ਼ਨ ਅਤੇ ਵਿਲੌਸਟੀ ਦਾ ਇਕੱਠਾ ਨਿਰਧਾਰੀਕਰਨ ਆਮ ਅਨਸਰਟਨਟੀ ਸਿਧਾਂਤ ਰੁਕਾਵਟ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਥਿਊਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਛੁਪਿਆ ਅਸਥਿਰਾਂਕ ਥਿਊਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੈਰ-ਸਥਾਨਿਕਤਾ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾ (ਸਵੀਕਾਰ) ਕੇ ਇਹ ਬੈੱਲ ਦੀ ਅਸਮਾਨਤਾ ਤੇ ਖਰੀ ਉਤਰਦੀ ਹੈ। ਨਾਪ ਸਮੱਸਿਆ ਹੱਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਣ ਹਰ ਵਕਤ ਹੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਪੁਜੀਸ਼ਨਾਂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਕੋਲੈਪਸ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਓ ਫੀਨੌਮੀਨੌਲੌਜੀਕਲ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਝਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਮਾਂਸਮਿੱਟਰਿਕ ਥਿਊਰੀਆਂ
ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਟੁੱਟਣਾ (ਕੋਲੈਪਸ) ਇਸਲਈ ਸਿਸਟਮ ਪ੍ਰਤਿ ਕੋਈ ਭੌਤਿਕੀ ਤਬਦੀਲੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਸਿਰਫ ਦੂਜੇ ਨਾਪ ਕਾਰਨ ਸਾਡੀ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਤਿ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਬਦੀਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸੇਤਰਾਂ, ਉਹ ਇੰਟੈਗਲਮੈਂਟ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸੱਚੀ ਭੌਤਿਕੀ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹੋਣਾ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦੀਆਂ ਸਗੋਂ ਪੂਰਵ-ਕਾਰਣਾਤਮਿਕ-ਅੰਦਾਜ਼ ਨੂੰ ਅੱਖੋ ਓਹਲੇ ਕਰਕੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਭਰਮ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਸ ਬਿੰਦੂ ਉੱਤੇ ਦੋਵੇਂ ਕਣ “ਇੰਟੈਗਲਡ ਹੋਏ” ਦਿਸਦੇ ਹਨ ਸਰਲ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਬਿੰਦੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਹਰੇਕ ਕਣ ਉਹਨਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕਣ ਪ੍ਰਤਿ ਵਾਪਰਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਮਾਂ-ਸਮਰੂਪ ਕਾਰਣਾਤਮਿਕਤਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਮਰਥਕ ਮਿਆਰੀ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ] ਦੇ ਯੂਨਾਇਟਰੀ [[ਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਸਤਰਾਂ, ਦੋ-ਅਵਸਥਾ ਵੈਕਟਰ ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਿਓਂਤਬੰਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ, ਲੇਵ ਵੈਡਮਨ, ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋ-ਅਵਸਥਾ ਵੈਕਟਰ ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਿਓਂਤਬੰਦੀ  ਹਗ ਐਵਰੈੱਟ ਦੀ ਕਈ-ਸੰਸਾਰ ਵਿਆਖਿਆ ਦਾ ਬਿਓਰਾ ਕਿਵੇਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਵਿਵਹਾਰਿਕ ਵਿਆਖਿਆ
ਜੌਹਨ ਜੀ. ਕ੍ਰੈਮਰ ਦੁਆਰਾ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀ ਵਿਵਹਾਰਿਕ ਵਿਆਖਿਆ ਵੀਲਰ-ਫੇਨਮੈਨ ਅਬਜ਼ੌਰਬਰ ਥਿਊਰੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਆਖਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਕੁਆਂਟਮ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖੜੋਤੀ ਤਰੰਗ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਮੰਦ ਗਤੀ (ਵਕਤ-ਵਿੱਚ-ਅੱਗੇ) ਤਰੰਗ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਗ੍ਰਿਤ (ਵਕਤ-ਵਿੱਚ-ਪਿੱਛੇ) ਤਰੰਗ ਦੇ ਜੋੜ ਰਾਹੀਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਲੇਖਕ ਤਰਕ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੌਪਨਹੀਗਨ ਵਿਆਖਿਆ ਅਤੇ ਨਿਰੀਖਕ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਾਲੀਆਂ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਕੁਆਂਟਮ ਪਹੇਲੀਆਂ ਹੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸਟੋਕਾਸਟਿਕ ਮਕੈਨਿਕਸ
ਬ੍ਰੌਨੀਅਨ ਗਤੀ ਨਾਲ ਸਮਾਨਤਾ ਵਾਲੀ, ਸ਼੍ਰੋਡਿੰਜਰ ਦੀ ਵੇਵ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਕਲਾਸੀਕਲ ਡੈਰੀਵੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆ 1966 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈੱਸਰ ਐਡਵਰਡ ਨੈਲਸਨ ਦੁਆਰਾ ਸੁਝਾਈ ਗਈ। ਮਿਲਦੀਆਂ ਜੁਲਦੀਆਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਛਾਪੀਆਂ ਜਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ, ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਆਰ. ਫੁਰਥ (1933), ਆਈ. ਫੇਨਯੈਸ (1952), ਅਤੇ ਵਾਲਟਰ ਵੀਜ਼ਲ (1953), ਅਤੇ ਨੈਲਸਨ ਦੇ ਪੇਪਰ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਟੋਕਾਸਟਿਕ ਵਿਆਖਿਆ ਉੱਤੇ ਹੋਰ ਜਿਆਦਾ ਤਾਜ਼ਾ ਕੰਮ ਐੱਮ. ਪਾਵੌਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਬਦਲਵੀਂ ਸਟੌਕਾਸਟਿਕ ਵਿਆਖਿਆ ਰੋਉਮੈਨ ਸੀਕੌਵ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਸਕੇਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ
ਸਟੌਕਾਸਟਿਕ ਮਕੈਨਿਕਸ ਪ੍ਰਤਿ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਲੌਰੰਟ ਨੌੱਟੇਲ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸਕੇਲ ਸਾਪੇਖਕਤਾ ਹੈ। ਸਟੌਕਾਸਟਿਕ ਮਕੈਨਿਕਸ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਅੰਤਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਕੈਨਿਕਸ ਨੂੰ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਟੌਕਾਸਟਿਕ ਉਤਰਾਓ-ਚੜਾਓ ਗਤੀ ਦੇ ਨਿਯਮ ਦੀ ਸਕੇਲ ਸਾਪੇਖਿਕ ਫਿਤਰਤ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹਨ। ਇਹ ਸਕੇਲ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨ ਲਈ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੀ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦਾ ਸਰਵ ਸਧਾਰਨਕਰਨ ਹੈ। ਇਹ ਸਕੇਲ ਕੋਵੇਰੀਅੰਸ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਨੂੰ ਅੰਸ਼ਿਕ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਤਰਾਂ ਕਣ ਦੇ ਰਸਤੇ ਕੁਆਂਟਮ ਰਸਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਗੈਰ-ਡਿੱਫਰੈਂਸ਼ੀਏਬਲ ਅੰਸ਼ਿਕ ਰਸਤੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਕੇਲ ਸਾਪੇਖਿਕਤਾ ਨੈਲਸਨ ਮਕੈਨਿਕਸ ਤੋਂ ਹੋਰ ਜਿਆਦਾ ਸਰਵ ਸਧਾਰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਤੋਂ ਨਾ ਸਿਰਫ ਸ਼੍ਰੋਡਿੰਜਰ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਹੀ ਵਿਓਂਤਬੱਦ ਕਰਦੀ ਹੈ ਸਗੋਂ ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ ਦੀਆਂ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਵੀ ਵਿਓਂਤਬੰਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਕੇਲ ਕੋਵੇਰੀਅੰਸ ਨਿਯਮ ਦੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਕਰਕੇ, ਗੈਰ-ਰੇਖਿਕ ਗੈਰ-ਸਾਪੇਖਿਕ ਸ਼੍ਰੋਡਿੰਜਰ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਉੱਤੇ ਮਿਆਰੀ ਗੈਰ-ਸਾਪੇਖਿਕ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਾਪੇਖਿਕ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ (ਕਲੇਇਨ-ਜੌਰਡਨ ਅਤੇ ਡੀਰਾਕ ਇਕੁਏਸ਼ਨ) ਤੱਕ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀਆਂ ਤੱਕ ਵੱਖਰੀਆਂ ਥਿਊਰੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪੌੱਪਰ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ
ਕਾਰਲ ਪੌੱਪਰ ਨੇ ਆਈਨਸਟਾਈਨ, ਬੈੱਲ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੱਤਰਾਂ ਦੇ ਵਟਾਂਦਰੇ ਰਾਹੀਂ, EPR ਤਕਰਾਰ ਵਿੱਚ ਮਸਲੇ ਬਾਬਤ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਅਪਣਾ ਖੁਦ ਦਾ ਬੈੱਲ ਪਰਖ ਪ੍ਰਯੋਗ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। ਪੌੱਪਰ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਿਆ ਜਿਸਨੇ 1934 ਦੇ ਦੋ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਅੰਦਰਲੀ ਗੈਰ-ਨਿਰਧਾਰਤਮਿਕਤਾ ਨੂੰ ਪਰਖਣਾ ਸੀ। ਫੇਰ ਵੀ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਪੌੱਪਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਯੋਗ ਬਾਬਤ ਇੱਕ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕੁੱਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਇਤਰਾਜ਼ ਜਤਾਏ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਪੌੱਪਰ ਨੂੰ ਇਹ ਮੰਨਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਸਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਿਚਾਰ ਕਿਸੇ ਗਲਤੀ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਸੀ। 1950ਵੇਂ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਿਸ਼ੇ ਵੱਲ ਵਾਪਿਸ ਆਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਬਾਦ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਫਾਰਮੂਲਾਬੱਧ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਅੰਤ ਨੂੰ 1982 ਵਿੱਚ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ। ਕਿਉਂਕਿ ਪੌੱਪਰ ਵਿਰੋਧੀ-ਅੰਸ਼ਿਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤਿਤਾ ਅਤੇ ਸਥਾਨਿਕਤਾ ਨੂੰ ਸੱਚ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਇਹ ਅਜੇ ਝਗੜੇ ਅਧੀਨ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਉਸਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਕੋਈ ਵਿਆਖਿਆ (ਜੋ ਉਸਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ) ਹੈ ਜਾਂ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦਾ ਕੋਈ ਸੁਧਾਰ (ਜੋ ਕਈ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ) ਹੈ, ਅਤੇ, ਬਾਦ ਵਾਲੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਕੀ ਇਹ ਬੈੱਲ ਦੇ ਪਰਖ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਨੁਭਵ ਸਿੱਧ ਤੌਰ ਤੇ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।
ਇਸਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੌੱਪਰ ਦੀ ਥਿਊਰੀ ਡੀ ਬ੍ਰੋਗਲਿ-ਬੋਹਮ ਥਿਊਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਬਦਲੀ ਹੋਈ ਕਿਸਮ ਹੈ ਜੋ ਕਣ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਟੀਆਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਿਸੇ ਸਟੀਕਾਸਟਿਕ ਤੱਤ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕਰਦੀ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੁਜੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ। ਇਸ ਸਮਝ ਮੁਤਾਬਿਕ ਇਹ ਡੀ ਬ੍ਰੋਗਲਿ-ਬੋਹਮ ਅਤੇ ਸਟੌਕਾਸਟਿਕ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦਰਮਿਆਨ ਇੱਕ ਪੁਜੀਸ਼ਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਮਾਮਲੇ ਵਾਂਗ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੀ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ (ਪੌੱਪਰ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਫੀਲਡ ਹੁੰਦੀ ਹੈ), ਬਾਦ ਵਾਲੇ ਮਾਮਲੇ ਵਾਂਗ ਸਟੌਕਾਸਟਿਕ ਤੱਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ (ਪੌੱਪਰ ਦੀ ਆਤਮਕਥਾ “ਅਨਐਂਡਡ ਕੁਐਸਟ” ਵਿਚਲਾ ਨੋਟ 138 ਵੀ ਦੇਖੋ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਨੈਲਸਨ ਦੀ ਸਟੌਕਾਸਟਿਕ ਵਿਆਖਿਆ ਵਾਸਤੇ ਕੁੱਝ ਹਮਦਰਦੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ)।
ਸੂਚਨਾ-ਅਧਾਰਿਤ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ
ਕੁਆਂਟਮ ਸੂਚਨਾਤਮਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣਾਂ ਨੇ 2000ਵੇਂ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਵਧ ਰਿਹਾ ਸਮਰਥਨ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹਾਗਰ ਅਤੇ ਹੈੱਮੋ (2008) ਇਸਨੂੰ “ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀਆਂ ਨੀਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਨ ਪ੍ਰੰਪਰਾਨਿਸ਼ਠਤਾ” ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਰਿਲੇਸ਼ਨਲ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ
ਸਪੈਸ਼ਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਰਿਲੇਸ਼ਨਲ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਮਗਰਲਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਵਿਚਾਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਵੱਖਰੇ ਨਿਰੀਖਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ: ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਵਕਤ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਬਿੰਦੂ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਨਿਰੀਖਕ ਲਈ, ਕੋਈ ਸਿਸਟਮ ਇੱਕ ਇਕਲੌਤੀ ‘ਤੋੜੀ ਹੋਈ’ ਆਈਗਨ-ਅਵਸਥਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਿਰੀਖਕ ਵਾਸਤੇ ਉਸੇ ਵਕਤ, ਇਹ ਦੋ ਜਾਂ ਜਿਆਦਾ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੁਪਰਪੁਜੀਸ਼ਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਜੇਕਰ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਕੋਈ ਸੰਪੂਰਣ ਥਿਊਰੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਰਿਲੇਸ਼ਨਲ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਤਰਕ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਖੁਦ ਨਿਰੀਖਤ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀ, ਪਰ ਸਿਸਟਮ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਿਰੀਖਕ ਦਰਮਿਆਨ ਸਬੰਧ, ਸਹਿ-ਸਬੰਧ, ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰੰਪਰਿਕ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦਾ ਅਵਸਥਾ ਵੈਕਟਰ,  ਨਿਰੀਖਕ ਦੀਆਂ ਨਿਰੀਖਤ ਸਿਸਟਮ ਪ੍ਰਤਿ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀਆਂ ਕੁੱਝ ਡਿਗਰੀਆਂ ਦੇ ਸਹਿ-ਸਬੰਧ ਦਾ ਵਿਵਰਣ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਵੀ, ਰਿਲੇਸ਼ਨਲ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਭੌਤਿਕੀ ਵਸਤੂਆਂ ਪ੍ਰਤਿ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਚੇਤੰਨ ਜਾਂ ਅਸਥੂਲ ਹੋਨਮਨ ਚਾਹੇ ਨਾ ਹੋਣ। ਕੋਈ ਵੀ ‘ਨਾਪ ਘਟਨਾ’ ਸਰਲਤਾ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਧਾਰਣ ਭੌਤਿਕੀ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਉੱਪਰ ਚਰਚਿਤ ਕੀਤੇ ਸਹਿ-ਸਬੰਧ ਦੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਇੱਕ ਸਥਾਪਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਤਰਾਂ, ਥਿਊਰੀ ਦੀ ਭੌਤਿਕੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਖੁਦ ਵਸਤੂਆਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਰੋਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਸਬੰਧਾਂ ਨਾਲ ਵਾਸਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਪ੍ਰਤਿ ਸਬੰਧਾਤਮਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਡੇਵਿਡ ਬੋਹਮ ਦੇ ਸਪੈਸ਼ਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੇ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ ਦੇ ਤੁਲ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਸ਼ਨਾਖਤੀ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਕੁਆਂਟਾਇਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਫੀਲਡ ਅਤੇ ਸ਼ਨਾਖਤੀ ਯੰਤਰ ਦਰਮਿਆਨ ਇੱਕ ਸਬੰਧ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਹੇਜ਼ਨਬਰਗ ਦਾ ਅਨਸਰਟਨਟੀ ਸਿਧਾਂਤ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਹਿਜ ਅਸਪੱਸ਼ਟਤਾ ਇਸਤੋਂ ਬਾਦ ਜਰਾ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕੁਆਂਟਮ ਬੇਇਸੀਆਨਿਜ਼ਮ
ਇਹ ਉਹ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਪ੍ਰਤਿ ਨਿਰੀਖਕ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਖੁਦ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲਾ। ਕੁਆਂਟਮ ਬੇਸੀਆਮਿਜ਼ਮ ("QBism"), ਸੂਚਨਾਤਮਿਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਵਿਓਂਤਬੰਦ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਕੁਆਂਟਮ ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਟੀ ਦਾ ਇੱਕ “ਵਿਸ਼ਾਤਮਿਕ ਬੇਸੀਅਨ ਖਾਤਾ” ਦੇਣ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਬੋਹਰ ਦੀ ਸੋਚ ਨਾਲ ਕੁੱਝ ਸਮਾਨਤਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਕੋਲੈਪਸ (ਜਿਸਨੂੰ ਕਟੌਤੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਅਕਸਰ ਕਿਸੇ ਨਾਪ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਨਿਰੀਖਕ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਆਖਿਅਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵਸਤੂਨਿਸ਼ਠ ਘਟਨਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ। ਇਹਨਾਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣਾਂ ਦਾ ਵੀ ਯਾਂਤ੍ਰਿਕਵਾਦ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਐਨਸੈਂਬਲ ਵਿਆਖਿਆ
ਐਨਸੈਂਬਲ ਵਿਆਖਿਆ, ਜਾਂ ਆਂਕੜਾਤਮਿਕ ਵਿਆਖਿਆ ਇੱਕ ਅਲਪ-ਸੰਖਿਅਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਇੱਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨੀਕਲ ਵਿਆਖਿਆ ਹੈ ਜੋ ਮਿਆਰੀ ਗਣਿਤਿਕ ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਿਓਂਤਬੰਦੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਦਿਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਇਹ ਬੌਰਨ ਨਿਯਮ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਤੱਕ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਨਿਰਧਾਰਤਮਿਕ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਤੋਂ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਨੂੰ ਸਹੀ ਸਾਬਤ ਕਰਨ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਿਓਂਤਬੰਦ ਕਰਨ, ਜਾਂ ਸਮਝਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਜਾਂ ਕੁਆਂਟਮ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਦੀ ਵਾਸਤਵਿਕ ਫਿਤਰਤ ਬਾਬਤ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕਥਨ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ; ਇਹ ਸਿਰਫ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਵਿਆਖਿਆ ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਪ੍ਰਤਿ ਇੱਕ ਕਥਨ ਮਾਤਰ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਆਖਿਆ ਵਿੱਚ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਇਹ ਫਿਤਰਤ ਤੋਂ ਮਿਲਦੇ ਜੁਲਦੇ ਸਿਸਟਮਾਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਪਰਿਕਲਿਪਤ ਐਨਸੈਂਬਲ ਦਾ ਇੱਕ ਆਂਕੜਾਤਮਿਕ ਵਿਵਰਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨੀਕਲ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਆਂ ਦੀ ਖੋਜਾਤਮਿਕ ਫਿਤਰਤ ਇਸਤਰਾਂ ਥਿਊਰੀ ਦੀ ਬਣਤਰ ਜਾਂ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਤੋਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਹੀ ਪਤਾ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ ਨਾ ਕਿ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਕਿਸੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਤੋਂ।
ਹਕੀਕਤ ਰਾਏ
ਹਕੀਕਤ ਰਾਏ ਜਾਂ ਹਕੀਕਤ ਰਾਏ ਪੁਰੀ ਸਿਆਲਕੋਟ ਦਾ 18ਵੀਂ-ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਹੁਕਮਰਾਨ ਦੇ ਜ਼ੋਰ-ਜਬਰ ਅੱਗੇ ਝੁਕ ਕੇ ਇਸਲਾਮ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੇਣਾ ਬਿਹਤਰ ਸਮਝਿਆ।। ਹਕੀਕਤ ਰਾਏ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀਰ ਹਕੀਕਤ ਰਾਏ ਦੇ ਤੋਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀਆਂ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ
ਐਨਸੈਂਬਲ ਵਿਆਖਿਆ
ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸਿਸਟਮਾਂ ਦੇ ਸੰਪੂਰਣ ਵਿਵਰਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੁਆਂਟਮ-ਸਿਧਾਂਤਕ ਵਿਵਰਣ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦਾ ਯਤਨ ਗੈਰ-ਕੁਦਰਤੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਗੈਰ-ਜਰੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੇਕਰ ਅਜਿਹੀ ਵਿਆਖਿਆ ਨੂੰ ਸਵੀਕਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਵਰਣ ਸਿਸਟਮਾਂ ਦੇ ਐਨਸੈਂਬਲਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰੇ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸਿਸਟਮਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਨਾ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ। -ਅਲਬਰਟ ਆਈਨਸਟਾਈਨ
ਹਕੀਕਤ ਰਾਏ
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਹਕੀਕਤ ਰਾਏ ਦਾ ਜਨਮ ਸੰਨ 1724 ਵਿੱਚ ਸਿਆਲਕੋਟ ਦੇ ਸ਼੍ਰੀ ਭਾਗ ਮੱਲ ਪੁਰੀ (ਖੱਤਰੀ) ਦੇ ਘਰ ਮਾਤਾ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਦੁਰਗਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਹੋਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਭਾਗ ਮੱਲ ਸੀ। ਹਕੀਕਤ ਰਾਇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਸਦਕਾ ‘ਵੀਰ’ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀਆਂ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ
ਐਨਸੈਂਬਲ ਵਿਆਖਿਆ
ਐਨਸੈਂਬਲ ਵਿਆਖਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਮਰਥਕ ਲੈਸਲਿ ਈ. ਬਾਲੈਂਟਾਈਨ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਈਮਨ ਫ੍ਰੇਜ਼ਰ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰੋਫੈੱਸਰ ਹੈ, ਅਤੇ “ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ, ਏ ਮੌਡਰਨ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ” ਨਾਮਕ ਗਰੈਜੂਏਟ-ਪੱਧਰ ਸਦੀ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਲੇਖਕ ਹੈ।
ਮਾਡਲ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ
ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀਆਂ ਮਾਡਲ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1972 ਵਿੱਚ ਬੀ. ਵਾਨ ਫ੍ਰਾਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਅਪਣੇ ਪੇਪਰ “ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਫਿਲਾਸਫੀ ਪ੍ਰਤਿ ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ” ਵਿੱਚ ਸਮਝੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਫੇਰ ਵੀ, ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਹੁਣ ਮਾਡਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦਾ ਵਿਵਰਣ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਹੈ।
ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਇੰਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਔਫ ਫਿਲਾਸਫੀ ਕੋਲ “ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀਆਂ ਮਾਡਲ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ” ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਲੇਖ ਹੈ ਜੋ “ਮਾਡਲ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ” ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵਿਸ਼ਾਤਮਿਕ ਕੋਲੈਪਸ ਥਿਊਰੀਆਂ, ਪੀਲੌਟ-ਵੇਵ ਥਿਊਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕਈ-ਸੰਸਾਰ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ।
ਵਾਨ ਫ੍ਰਾਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੇ ਕਿਸੇ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਮੁੱਲ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਅਵਸਥਾ  ਸਧਾਰਣ ਕੁਆਂਟਮ ਅਵਸਥਾ  ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਫੇਰ ਵੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟਦੀ। ਮੁੱਲ ਅਵਸਥਾ  ਉਹ ਲੱਛਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਟੁੱਟਣ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਜਗਹ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਕੋਈ ਨਿਰੀਖਣਯੋਗ ਤਾਂ ਵੀ ਕੋਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤਿੱਖਾ ਮੁੱਲ ਰੱਖਦਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਅਵਸਥਾ  ਓਸੇ ਨਿਰੀਖਣਯੋਗ ਦੀ ਕੋਈ ਆਈਗਨ-ਅਵਸਥਾ  ਨਾ ਹੋਵੇ। ਵਾਨ ਫ੍ਰਾਸ਼ਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕੁਆਂਟਮ ਕਥਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਤਰਕ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। 1980ਵੇਂ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਬਾਦ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜੋ  ਵਾਨ ਫ੍ਰਾਸ਼ਨ ਦੇ ਮਾਡਲ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨਾਲ ਪੂਰਵ ਜਾਂਚ ਮੁਤਾਬਿਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਅਨੁਕੂਲ ਇਤਿਹਾਸ
ਅਨੁਕੂਲ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਆਖਿਆ ਕਿਸੇ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਮਾਪਦੰਡ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਇੰਝ ਦਰਸਾਉਣਾ ਸੰਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰੇਕ ਇਤਹਾਸ ਵਾਸਤੇ ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਟੀਆਂ ਕਲਾਸੀਕਲ ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਟੀ ਦੇ ਜੋੜਫਲ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਵਿਆਖਿਆ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੁਆਂਟਮ-ਮਕੈਨੀਕਲ ਥਿਊਰੀ ਦਾ ਮੰਤਵ ਵਿਭਿੰਨ ਬਦਲਵੇਂ ਇਤਿਹਾਸਾਂ (ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਕਿਸੇ ਕਣ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਾਂ) ਦੀਆਂ ਸਾਪੇਖਿਕ ਖੋਜਯੋਗਤਾਵਾਂ (ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਟੀਆਂ) ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਸ਼੍ਰੋਡਿੰਜਰ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਨਾਲ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੁਆਂਟਮ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਆਖਿਆ ਮੁੱਹਈਆ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।