cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਘਟਾਅ
ਘਟਾਅ ਇੱਕ ਅੰਕਗਣਿਤਿਕ ਕਿਰਿਆ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸਮੂਹ ਜਾਂ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਕੱਢਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਘਟਾਅ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਨੂੰ ਫ਼ਰਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਘਟਾਅ ਨੂੰ ਮਾਈਨਸ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ (−) ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਨਾਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ 5 − 2 ਸੇਬ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ 5 ਵਿੱਚੋਂ 2 ਸੇਬ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਨਾਲ ਬਾਕੀ ਤਿੰਨ ਸੇਬ ਬਚਣਗੇ। ਇਸ ਕਰਕੇ 5 ਅਤੇ 2 ਦਾ ਫ਼ਰਕ 3 ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; 5 − 2 = 3। ਘਟਾਅ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਦਾਰਥਕ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਅਤੇ ਘੱਟ ਕਰਨ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਰਿਣਾਤਮਕ ਅੰਕਾਂ, ਭਿੰਨ ਅੰਕਾਂ, ਗੈਰ-ਬਟੇਨੁਮਾ ਸੰਖਿਆਵਾਂ, ਵੈਕਟਰਾਂ, ਡੈਸੀਮਲਾਂ, ਫ਼ੰਕਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਮੈਟਰਿਕਸ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਪਰੀਤ ਕੌਰ
ਜੀਵਨੀ
ਕੌਰ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਮੱਧ ਨਿਊ ਜਰਸੀ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪੇ 1960 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਗਏ ਸਨ। ਉਹ ਸਿੱਖ-ਅਧਾਰਿਤ ਖਾਲਸਾ ਸਕੂਲ ਬਰਿਜ਼ਵਾਟਰ, ਨਿਊ ਜਰਸੀ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਕੈਂਪ ਲਾਇਆ ਕਰਦੀ ਸੀ। 1998 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਨਿਊਯਾਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਟੈਮ  ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਬਿਜਨੈਸ ਗਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।
ਘਟਾਅ
ਘਟਾਅ ਦੇ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੁਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਐਂਟੀਕੰਮੂਟੇਟਿਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਆਖ਼ਰੀ ਨਤੀਜੇ ਉੱਪਰ ਇਸਦਾ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਛੋਟੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਸਹਿਯੋਗੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਦੋ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਅੰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਘਟਾਅ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ, ਜਿਹੜੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਘਟਾਅ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਉਹੀ ਸਿੱਟਾ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਉਹੀ ਇੱਕ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਘਟਾਅ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। 0 ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅੰਕ ਜਾਂ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚੋਂ ਘਟਾਉਣ ਨਾਲ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ। ਘਟਾਅ, ਜੋੜ ਅਤੇ ਗੁਣਾ ਦੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਵਿੱਖਤ ਨਿਯਮ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਿਯਮ ਸਾਬਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਘਟਾਅ ਕਰਨਾ ਹਿਸਾਬ ਦੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋੜ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਆਸਾਨ ਕੰਮ ਹੈ। ਛੋਟੇ ਅੰਕਾਂ ਦਾ ਘਟਾਅ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚੇ ਵੀ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਡੈਸੀਮਲ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਘਟਾਅ ਕਰਨਾ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਕ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਗਰੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਕੇ ਬੱਚੇ ਵਧੇਰੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨਾ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ।
ਸੰਕੇਤ ਅਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਘਟਾਅ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਾਈਨਸ ਚਿੰਨ੍ਹ "−" ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਟਾਅ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਮਗਰੋਂ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਲਈ,
ਰੱਬੋਂ ਨੀਵੀਂ
ਰੱਬੋਂ ਨੀਵੀਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਡੇਹਲੋਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਡੇਹਲੋਂ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਤਾਂਗਸ਼ੁਨ ਝੀਲ
ਤਾਂਗਸ਼ੁਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਟੈਂਗਸੁਨ ਝੀਲ, ਚੀਨ ਦੇ ਹੁਬੇਈ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਵੁਹਾਨ ਵਿੱਚ ਹਾਂਗਸ਼ਾਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਜਿਆਂਗਜ਼ੀਆ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਵੁਹਾਨ ਦੀ ਤੀਜੀ ਰਿੰਗ ਰੋਡ ਦੇ ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਚੌਥੀ ਰਿੰਗ ਰੋਡ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹੈ। ਟੈਂਗਕਸਨ ਝੀਲ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਹੈ।
ਜਿਆਂਗਜ਼ੀਆ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ 1997 ਦੇ ਇੱਕ ਫੈਸਲੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਤਾਂਗਕਸਨ ਝੀਲ ਨੂੰ ਟੈਂਗ-ਸਨ ਝੀਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਟਾਂਗ ਅਤੇ ਸੁਨ ਨਾਮ ਦੇ ਦੋ ਪਰਿਵਾਰ ਝੀਲ ਦੀਆਂ ਦੋ ਖਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਇਸਲਈ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਟਾਂਗ-ਸਨ ਝੀਲ ਪਿਆ। left|thumb| ਟੈਂਗਕਸਨ ਝੀਲ (ਤੰਗ-ਸਨ ਹੂ湯孫湖ਵਜੋਂ ਲੇਬਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ) (1953)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੁਹਾਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਅਫਜ਼ਲ ਅਹਿਮਦ ਸਈਦ
ਅਫਜ਼ਲ ਅਹਿਮਦ ਸਈਦ (افضال احمد سيد) ਇੱਕ ਸਮਕਾਲੀ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਉਰਦੂ ਦੋਨੋਂ ਕਾਵਿ ਪ੍ਰਗਟਾਵਿਆਂ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਸਮਕਾਲੀ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ, ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਉਰਦੂ ਦੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿ-ਪਰਗਟਾ ਦੀ ਆਪਣੀ ਮੁਹਾਰਤ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1946 ਵਿੱਚ, ਗਾਜੀਪੁਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ, ਅਫਜਲ ਅਹਿਮਦ ਸੈਯਦ 1976 ਦੇ ਬਾਅਦ ਕਰਾਚੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਇੱਕ ਕੀਟਵਿਗਿਆਨੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਉਹ ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਵਿ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦਾ ਲੇਖਕ ਹੈ: چھينی ہوئ تاريخ (ਛੀਨੀ ਹੂਈ ਤਾਰੀਖ਼, 1984), دو زبانوں ميں سزاۓ موت (ਦੋ ਜ਼ਬਾਨੋਂ ਮੇਂ ਸਜ਼ਾਏ ਮੌਤ, 1990), ਔਰ روکوکو اور دوسری دنيائيں (ਰੋ ਕੋ ਕੋ ਔਰ ਦੂਸਰੀ ਦੁਨਿਯਾਏਂ, 2000). ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗਜ਼ਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ خيمہُ سياہ (ਖ਼ੀਮਹੁ ਸ੍ਯਾਹ, 1988)।
ਕਵਿਤਾ
ਮਿਰੋਸਲਾਵ ਹੋਲੁਬ (ਚੈੱਕ), ਯੇਹੁਦਾ ਅਮੀਚਾਈ (ਹਿਬਰੂ), ਦੁਨੀਆ ਮਿਖਾਇਲ (ਅਰਬੀ), ਤਾਦੂਏਜ਼ ਬੋਰੋਵਸਕੀ (ਪੋਲਿਸ਼), ਜ਼ਬਿਗਨੇਵ ਹਰਬਰਟ (ਪੋਲਿਸ਼), ਜਨ ਪਰੋਕੋਪ (ਪੋਲਿਸ਼), ਤਾਦੂਏਜ਼ ਰੋਜ਼ੇਵਿਜ਼ (ਪੋਲਿਸ਼), ਵਿਸਲਾਵਾ ਸਜ਼ਿਮਬੋਰਸਕਾ (ਪੋਲਿਸ਼), ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਵਾਟ (ਪੋਲਿਸ਼), ਮਾਰਿਨ ਸੋਰੇਸਕੂ (ਰੋਮਾਨੀ), ਓਸਿਪ ਮੈਂਡਲਸਟਾਮ (ਰੂਸੀ), ਓਰਹਨ ਵੇਲੀ (ਤੁਰਕ)
ਨਾਟਕ
ਯਾਂ ਜੇਨੇ, The Maids. Goran Stefanovski, Sarajevo: Tales from a City
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਿਤ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਸੁਸਮਿਤਾ ਬੋਸ
ਸੁਸਮਿਤਾ ਬੋਸ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਹੈ, ਜੋ ਬਾਇਓਮੈਟਰੀਅਲ, 3D ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਜਾਂ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਇਮਪਲਾਂਟ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਐਡੀਟਿਵ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਉਹ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਮਕੈਨੀਕਲ ਅਤੇ ਮਟੀਰੀਅਲ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹਰਮਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਾ ਲਿੰਡਹੋਮ ਐਂਡੋਡ ਚੇਅਰ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਬੋਸ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1990 ਵਿੱਚ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਲਈ ਆਪਣੇ ਜਨੂੰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਕਲਿਆਣੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਆਨਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੀਐਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ (ਆਈਆਈਟੀ) ਕਾਨਪੁਰ ਤੋਂ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਰਟਜਰਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਐਨਜੇ ਤੋਂ ਪੀਐਚ.ਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੀ ਗਈ।
ਕਰੀਅਰ
ਬੋਸ ਦੀ ਖੋਜ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ, ਸਮੱਗਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਬਾਇਓਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਇੰਟਰਫੇਸ 'ਤੇ ਹੈ, ਜੋ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਸਕੈਫੋਲਡਜ਼, ਇਮਪਲਾਂਟ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਡਰੱਗ ਡਿਲੀਵਰੀ ਵਾਹਨਾਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਬੋਸ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਅਮਿਤ ਬੰਦੋਪਾਧਿਆਏ ਜੋ ਰਟਗਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੋਸਟ-ਡਾਕਟੋਰਲ ਫੈਲੋ ਸਨ, ਨਿਊ ਜਰਸੀ ਤੋਂ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਚਲੇ ਗਏ ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਕੂਲ ਆਫ ਮਕੈਨੀਕਲ ਅਤੇ ਮਟੀਰੀਅਲ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ। 1998 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਪੀਐਚਡੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬੋਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖੋਜ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 2001 ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, 2006 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਸੋਸੀਏਟ ਪੱਧਰ ਅਤੇ 2010 ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਤਰੱਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ
ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਡਬਲਯੂਐਸਯੂ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਬੋਸ ਨੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ਇਮਪਲਾਂਟ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਢਾਲਣ ਦੇ ਟੀਚੇ ਨਾਲ ਨੈਨੋਸਕੇਲ ਬੋਨ ਇਮਪਲਾਂਟ ਸਮੱਗਰੀ ਖੋਜ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀ "ਬਾਇਓਐਕਟਿਵ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਇਮਪਲਾਂਟ ਉੱਤੇ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਅਤੇ ਬਹੁ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਖੋਜ" ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਰਲੀ ਕਰੀਅਰ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਉਸਨੇ WSU ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਮਿਤ ਬੰਦੋਪਾਧਿਆਏ ਅਤੇ ਹਾਵਰਡ ਹੋਸਿਕ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬਾਇਓਮੈਡੀਕਲ ਸਮੱਗਰੀ ਖੋਜ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ $750,000 ਦੀ ਸਹਿ-ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 2009 ਤੱਕ, ਬੋਸ ਅਮਰੀਕੀ ਸਿਰੇਮਿਕ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਸਿਰੇਮਿਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰਜ਼ ਤੋਂ ਕਾਰਲ ਸ਼ਵਾਰਟਜ਼ਵਾਲਡਰ-ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਇਨ ਸਿਰੇਮਿਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੇ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਬਣੀ। ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਬੋਸ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਖੋਜ ਟੀਮ ਨੇ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਸਿਲਿਕਾ, ਜ਼ਿੰਕ ਆਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਾਤੂ ਆਕਸਾਈਡਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਫਾਸਫੇਟ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਖੋਜ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ, ਟੀਮ ਨੇ ਰੋਗੀ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼, ਬਾਇਓਕੰਪੈਟੀਬਲ ਸਕੈਫੋਲਡਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿੰਟ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ 3D ਪ੍ਰਿੰਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜੋ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸੈੱਲਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। 2013 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਅਮਰੀਕਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫਾਰ ਮੈਡੀਕਲ ਐਂਡ ਬਾਇਓਲਾਜੀਕਲ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀ ਫੈਲੋ ਚੁਣੀ ਗਈ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਬੋਸ, ਉਸਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਮਿਤ ਬੰਦੋਪਾਧਿਆਏ ਅਤੇ ਵਿਲੀਅਮ ਡਰਨੇਲ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਇਮਪਲਾਂਟ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ $1.8 ਮਿਲੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਹੈਲਥ ਗ੍ਰਾਂਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਕੁਦਰਤੀ ਚਿਕਿਤਸਕ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਲਈ ਉਸਦੇ ਜਨੂੰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਬੋਸ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕੇ ਬਿਨਾਂ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਸੈੱਲਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕਰਕਿਊਮਿਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੁਦਰਤੀ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ। ਉਸੇ ਸਾਲ, ਉਹ ਰਾਇਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਫੈਲੋ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।
ਵਿਸ਼ਵ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 1997
ਵਿਸ਼ਵ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 1997 ਤਿੰਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਰੂਸ, ਪੋਲੈਂਡ ਅਤੇ ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿਖੇ ਹੋਏ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਸ਼ਤੀ
ਮਕਾਰੋਂਪੁਰ
ਮਕੜੌਨਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਖੇੜਾ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਤਰਾਨਾ ਬੁਰਕੇ
ਤਰਾਨਾ ਬੁਰਕੇ (ਜਨਮ 12 ਸਤੰਬਰ, 1973) ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੇ ਬ੍ਰੋਨਕਸ ਤੋਂ ਸਿਵਲ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ 'ਮੀ ਟੂ' ਲਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। 2006 ਵਿੱਚ ਬੁਰਕੇ ਨੇ 'ਮੀ ਟੂ' ਦੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੇ ਜਿਣਸੀ ਸ਼ੋਸਣ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧਾਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ। ਜਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋ 2017 'ਚ ਹੈਸਟੈਗ #MeToo ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਬੁਰਕੇ ਦਾ ਜਨਮ ਬ੍ਰੋਨਕਸ, ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਹਾਊਸਿੰਗ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਆਮਦਨੀ ਵਾਲੇ ਵਰਕਿੰਗ ਵਰਗ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਅਵਸਥਾ 'ਚ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸਣ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਿੰਸਕ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਤੋਂ ਉਸਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨੀ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਹਲਾਤਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਸ਼ੋਰ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਉਹ ਹਾਸ਼ੀਏ 'ਤੇ ਰਹਿ ਰਹੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਬੁਰਕੇ ਨੇ ਅਲਾਬਾਮਾ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਬਰਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਨਸਲੀ ਨਿਆਂਇਕ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਖਾਜਾ
ਖਾਜਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲੀ ਮਿਠਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਅਵਧ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੇਵਿਆਂ ਅਤੇ ਤੇਲ ਨਾਲ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਖਾਜਾ ਬਕਾਲਾਵਾ ਦੀ ਤਰਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੜੀਸਾ, ਬਿਹਾਰ, ਝਾਰਖੰਡ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਹਾਰੀ ਪਕਵਾਨ
ਦਰੀਆ-ਏ- ਨੂਰ (ਅਖ਼ਬਾਰ)
ਦਰੀਆ ਨੂਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਅਖ਼ਬਾਰ ਸੀ। ਇਹ 1850 ਵਿੱਚ ਕੋਹ-ਏ-ਨੂਰ ਤੋਂ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅਖਬਾਰ ਦਾ ਦਫਤਰ ਵੀ ਉਸੇ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਹ---ਨੂਰ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਫਕੀਰ ਸਿਰਾਜੁੱਦੀਨ ਇਸਦੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਸਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹਸਵਰੂਦੀਨ ਇਸ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਸਨ। ਇਸ ਅਖਬਾਰ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਮੁਨਸ਼ੀ ਮੇਹਦੀ ਹੁਸੈਨ ਖ਼ਾਨ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਮਤਭੇਦ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਿਆਜ਼ ਨੂਰ ਨੂੰ ਮੁਲਤਾਨ ਤੋਂ ਰਿਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਅਖ਼ਬਾਰ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਇਸ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸਦਾ ਸੰਚਾਰ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਪਾਂਸਰਸ਼ਿਪ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਇੱਕ ਅਖਬਾਰ ਲਈ ਤਸੱਲੀਬਖਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਅਖਬਾਰ ਹਰ ਐਤਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਅਕਾਰ ਕੋਹ-ਏ-ਨੂਰ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਅਖ਼ਬਾਰ ਕੋਹ-ਏ-ਨੂਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕਾਫ਼ੀ ਝਗੜਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਨੂਰ ਨਦੀ ਬਹੁਤੀ ਦੇਰ ਤੱਕ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸਕੀ ਅਤੇ ਅਖੀਰ 1854 ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਖ਼ਬਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਉਰਦੂ ਅਖ਼ਬਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਖ਼ਬਾਰ
ਸ਼ਿੰਜ਼ੋ ਆਬੇ
ਸ਼ਿੰਜ਼ੋ ਆਬੇ (安倍 晋三 Abe Shinzō?, IPA: [abe ɕiɴzoː]; ਜਨਮ 21 ਸਤੰਬਰ 1954 - 8 ਜੁਲਾਈ 2022) ਦਸੰਬਰ 2012 ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਅਬੇ ਅਜ਼ਾਦ ਖਿਆਲਾਂ ਵਾਲੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ  ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੰਸਦੀਏ ਦਲ ਓਆਗਾਕੁ  ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਸੀ।
ਅਬੇ 2006 ਤੋਂ 2007 ਤਕ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਗੜ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰਖਦਾ ਸੀ। ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 52 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਓਹ ਜਾਪਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਜਨਮ ਸੰਸਾਰ ਜੁੱਧ II ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ, ਅਬੇ ਨੇਸ਼ਨਲ ਡਾਇਟ ਦੇ ਖ਼ਾਸ ਸੈਸ਼ਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਤੰਬਰ 2007 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸੇਹਤ ਖਰਾਬ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਤਿਆਗ ਪੱਤਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਜਗਹ ਤੇ ਯਸੁਓ ਫੁਕੂਦਾ ਨੇ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ।
ਸਤੰਬਰ 26, 2012 ਅਬੇ ਨੇ ਸਾਬਕਾ ਮੰਤਰੀ ਡਿਫੇਂਸ ਸ਼ੀਗੇਰੂ ਇਸ਼ੀਵਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ LDP ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੀਆਂ 2012 ਦੀਆਂ ਜਰਨਲ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਅਬੇ ਫਿਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣਿਆ. ਸ਼ੀਗੇਰੂ ਯੋਸ਼ੀਦਾ 1948, ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਬੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਦਫਤਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ. ਅਬੇ 2014 ਜਰਨਲ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਬਹੁਮਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਨਯੂ ਕੋਮੇਟੋ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਗਠਜੋੜ ਕਰ ਕੇ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣ ਲਿਆ ਗਿਆ.
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ
ਆਬੇ ਦਾ ਜਨਮ ਟੋਕੀਓ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆ। ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਯਮਗੁਚੀ ਪਰੀਫੇਕਚਰ ਸ਼ਰਿਰ ਤੋਂ ਸੀ। ਆਬੇ ਦੇ ਘਰ ਦਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਪਤਾ ("ਹੋਣਸੇਕੀ ਚੀ") ਨਗਾਤੋ, ਯਮਗੁਚੀ ਸੀ। ਜਿਥੇ ਉਸ ਦੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ. ਉਸ ਦਾ ਦਾਦਾ ਕਾਨ ਆਬੇ ਅਤੇ ਪਿਤਾ, ਸ਼ਿੰਤਾਰੋ ਆਬੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ  ਯੋਕੋ ਕਿਸ਼ੀ ,ਨੁਬੋਸੂਕੇ ਕਿਸ਼ੀ ਦੀ ਧੀ ਸੀ ਜੋ 1957-1960 ਤੱਕ ਜਾਪਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਿਹਾ।  ਆਬੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਉਤਸੁਕੁਸ਼ੀਲ ਕੁਨੀ ਏ ("ਇੱਕ ਖੂਬਸੂਰਤ ਦੇਸ਼ ਵੱਲ"), ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਕੇ "ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਆਦਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਦੇਹ ਸੀ ਕੇ ਮੇਰੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਏ-ਕਲਾਸ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦੋਸ਼ੀ ਸਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਅਨੁਭਵ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਰੂੜੀਵਾਦ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ"।
1955 ਵਿੱਚ, ਸ਼ਿਗੇਰੂ ਯੋਸ਼ੀਦਾ ਲਿਬਰਲ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰਿਕ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਕੇ ਲਿਬਰਲ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ (LDP) ਬਣਾ ਲਈ। ਆਬੇ ਨੇ ਸੇਈਕੇਈ ਐਲਿਮੈਂਟਰੀ ਵਿਦਿਆਲੇ(ਸਕੂਲ), ਸੇਈਕੇਈ ਜੂਨੀਅਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਸੇਈਕੇਈ ਸੀਨੀਅਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਸੇਈਕੇਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਤੋਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ(ਪੋਲਿਟਿਕਲ ਸਾਇੰਸ) ਵਿੱਚ ਬੈਚੁਲਰ ਡਿਗਰੀ 1977 ਵਿੱਚ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੂਨਾਇਟਿਡ ਸਟੇਟ ਦੀ ਯੂਨਿਵਰਸਿਟਿ ਆਫ਼ ਸਾਉਥਰਨ ਕੈਲੇਫੋਰਨੀਆ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਪਬਲਿਕ ਪੋਲਿਸੀ ਤੋਂ ਲੋਕ ਨੀਤੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਆਬੇ ਨੇ ਕੋਬੇ ਸਟਰੀਟ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1982 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕੋਬੇ ਸਟਰੀਟ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਸਲਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰੀ, ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਸਨੇ LDP ਦੀ ਜਰਨਲ ਸਭਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ LDP ਦੇ ਜਰਨਲ ਸਕੱਤਰ ਦਾ ਨਿਜੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਿਤੀਆਂ।
ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਹਾਉਸ ਦਾ ਮੈੰਬਰ (1993–2006)
right|thumb|ਅਬੇ (ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ), ਚੀਫ਼ ਕੇਵਿਨੇਟ ਸਕੱਤਰ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਸਮੇਂ ਯੂ॰ਸ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਸਕੱਤਰ Robertਰੋਬਰਟ ਜੋਏੱਲਿੱਕ ਨਾਲ, ਜਨਵਰੀ 2006
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਪਹਿਲੀ ਅਬਧੀ (2006–2007)
ਅਬੇ,2006 ਵਿੱਚ 52 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ, 1941 ਵਿੱਚ ਚੁਣੇ ਮੰਤਰੀ ਫੁਮੀਮਾਰੋ ਕੋਨੋਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਬੇ ਪਹਿਲਾਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ
thumb|270x270px|ਫਰਬਰੀ 2007, ਟੋਕੀਓ ਵਿੱਚ ਅਬੇ ਯੂ॰ ਸ॰ ਦੇ ਵਾਇਸ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੇ ਦੂਜੀ ਅਬਧੀ (2012–ਹੁਣ ਤਕ)
thumb|ਸਾਲ 2014,(ਵੀਡੀਓ) ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਬੇ ਅਕਿਹਬਰਾ ਦੇ ਗੁੰਦਮ ਕੈਫੇ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ. right|thumb|250x250px|ਅਪਰੈਲ 2014, ਟੋਕੀਓ ਵਿੱਚ ਅਬੇ ਯੂ॰ਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਾਰਾਕ ਉਬਾਮਾ ਨੂਲ ਮਿਲਦਾ ਹੋਆ
ਪਹਿਲੀ ਅਬਧੀ (2006–2007)
ਨੋਟ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਿਤ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ
ਅਕਬਰਪੁਰ, ਅੰਬੇਦਕਰ ਨਗਰ
ਅਕਬਰਪੁਰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨਾਮ ਰਘੁਬਰਪੁਰ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਸ਼ਰਵਨ ਖੇਤਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅੰਬੇਦਕਰ ਨਗਰ ਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਪਾਵਨ ਸਰਜੂ ਨਦੀ ਇਸ ਜਨਪਦ ਦਾ ਮੁੱਖ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹੈ। ਇਹ ਭੂਮੀ ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਦੀ ਲੀਲਾ ਜਗ੍ਹਾ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤੀਰਥ ਭੂਮੀ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੰਦਰ ਯਵਨਾਂ ਦੇ ਆਕਰਮਨ ਵਿੱਚ ਧਵਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਸਰਬੰਗੀ ਵਿਕਾਸ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅਜੇ ਕਾਫ਼ੀ ਕਾਰਜ ਬਾਕੀ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਲਖਨਊ ਦੀ ਦੂਰੀ ਲੱਗਪਗ ੧੯੦ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਇਹ ਨਗਰ ਅਯੋਧਯਾ, ਕਾਸ਼ੀ, ਭਕਤੀਧਾਮ ਮਨਗਰਿ:, ਸ਼ਰੰਗਵੇਰਪੁਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯਾਗ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਜੇਹਲਮ ਦਰਿਆ
thumb ਜੇਹਲਮ ਦਰਿਆ (ਉਰਦੂ: دریاۓ جہلم; ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: वितस्ता; ਕਸ਼ਮੀਰੀ: Vyeth; ਹਿੰਦੀ: झेलम)ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਦਰਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਜੇਹਲਮ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ ਗੁਜ਼ਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿੰਧ ਦਰਿਆ ਦਾ ਸਹਾਇਕ ਦਰਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਵੈਦਿਕ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀਆ ਵਲੋਂ ਵੀਤਾਸਤਾ ਅਤੇ ਗਰੀਕਾਂ ਵਲੋਂ ਹਏਡਾਪੀਸ ਕਿਹਾ ਜਾਦਾ ਸੀ। ਐਲਗਜੈਂਡਰ ਮਹਾਨ ਨੇ ਇਸ ਜੇਹਲਮ ਦਰਿਆ ਨੂੰ 326 ਈ.ਪੂ ਵਿੱਚ ਪੋਰਸ ਨੂੰ ਹਾਈਡਪਸ ਦੀ ਲੜਾਈ ਹਰਾਉਣ ਲਈ ਪਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਸ਼ਹੈਰ ਵਸਾਇਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਬੁਕੀਫਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਪਰਸਿੱਧ ਘੋੜੇ ਬੁਕੀਫਲਿਸ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਦੱਬਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਘਟਨਾ ਮੌਜੂਦਾ ਜੇਹਲਮ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤੇੜੇ ਕਿਤੇ ਹੋਈ ਸੀ।
ਮੁੱਢ
ਦਰਿਆ ਉੱਤਰੀ-ਪੂਰਬੀ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਨੀਲਮ ਦਰਿਆ, ਜੇਹਲਮ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦਰਿਆ, ਜੇਹਲਮ ਨੂੰ ਮਜ਼ੱਫਰਾਬਾਦ, ਨੇੜੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਗਲਾ ਵੱਡਾ ਦਰਿਆ ਖੰਹੀਰ, ਜੋ ਕਿ ਕਘਾਨ ਘਾਟੀ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਪੂੰਝ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮੀਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਮੰਗਲਾ ਡੈਮ ਤੱਕ ਵਗਦੇ ਹਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜੇਹਲਮ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਵਗਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਮਤਲ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਵਗਦਾ ਹੋਇਆ ਇਹ ਚਨਾਬ ਨਾਲ ਤਰਿੱਮ ਨਾਂ ਦੇ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਮਿਲ ਜਾਦਾ ਹੈ। ਚਨਾਬ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਤਲੁਜ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਮਿਥਾਨਕੋਟ ਦੇ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਮਿਲ ਜਾਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦਰਿਆ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ
ਮਾਂ ਧਰਤੀਏ ਨੀ ਤੇਰੀ ਗੋਦ ਨੂੰ
ਮਾਂ ਧਰਤੀਏ ਤੇਰੀ ਗੋਦ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰ ਸੰਤ ਰਾਮ ਉਦਾਸੀ ਦੀ ਇੱਕ ਚਰਚਿਤ ਕਵਿਤਾ ਹੈ | <Poem> ਮਾਂ ਧਰਤੀਏ ਤੇਰੀ ਗੋਦ ਨੂੰ
ਮਾਂ ਧਰਤੀਏ ਤੇਰੀ ਗੋਦ ਨੂੰ, ਚੰਨ ਹੋਰ ਬਥੇਰੇ, ਤੂੰ ਮੱਘਦਾ ਰਹੀਂ ਵੇ ਸੂਰਜਾ, ਕੰਮੀਆਂ ਦੇ ਵੇਹੜੇ! ਹਾਏ ! ਮੱਘਦਾ ਰਹੀਂ ਵੇ ਸੂਰਜਾ, ਕੰਮੀਆਂ ਦੇ ਵੇਹੜੇ ! ਮਾਂ ਧਰਤੀਏ ਤੇਰੀ ਗੋਦ ਨੂੰ, ਓ ਮਾਂ ਧਰਤੀਏ ਤੇਰੀ ਗੋਦ ਨੂੰ, ਚੰਨ ਹੋਰ ਬਥੇਰੇ, ਤੂੰ ਮੱਘਦਾ ਰਹੀਂ ਵੇ ਸੂਰਜਾ, ਕੰਮੀਆਂ ਦੇ ਵੇਹੜੇ! ਹਾਏ !ਮੱਘਦਾ ਰਹੀਂ ਵੇ ਸੂਰਜਾ, ਕੰਮੀਆਂ ਦੇ ਵੇਹੜੇ!
ਜਿੱਥੇ ਤੰਗ ਨਾ ਸਮਝਣ ਤੰਗੀਆਂ ਨੂੰ, ਹਾਏ! ਜਿੱਥੇ ਮਿਲਣ ਅੰਗੂਠੇ ਸੰਘੀਆਂ ਨੂੰ, ਹੋ ਓ ਓ ਜਿੱਥੇ ਤੰਗ ਨਾ ਸਮਝਣ ਤੰਗੀਆਂ ਨੂੰ, ਹਾਏ! ਜਿੱਥੇ ਮਿਲਣ ਅੰਗੂਠੇ ਸੰਘੀਆਂ ਨੂੰ, ਹੋ ਓ ਓ ਜਿੱਥੇ ਵਾਲ ਤਰਸਦੇ ਕੰਘੀਆਂ ਨੂੰ, ਵਾਲ ਤਰਸਦੇ ਕੰਘੀਆਂ ਨੂੰ, ਨੱਕ ਵਗਦੇ, ਅੱਖਾਂ ਸੁੰਨੀਆਂ, ਤੇ ਦੰਦ ਤਰੇੜੇ, ਤੂੰ ਮੱਘਦਾ ਰਹੀਂ ਵੇ ਸੂਰਜਾ, ਕੰਮੀਆਂ ਦੇ ਵੇਹੜੇ! ਹਾਏ! ਮੱਘਦਾ ਰਹੀਂ ਵੇ ਸੂਰਜਾ, ਕੰਮੀਆਂ ਦੇ ਵੇਹੜੇ!
ਜਿੱਥੇ ਬੰਦਾ ਜੰਮਦਾ ਸੀਰ੍ਹੀ ਹੈ, ਹਾਏ! ਡੱਕਿਆਂ ਦੀ ਮੀਰੀ-ਪੀਰੀ ਹੈ, ਹੋ ਓ ਓ ਜਿੱਥੇ ਬੰਦਾ ਜੰਮਦਾ ਸੀਰ੍ਹੀ ਹੈ, ਹਾਏ! ਡੱਕਿਆਂ ਦੀ ਮੀਰੀ-ਪੀਰੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਰਜ਼ੇ ਹੇਠ ਪੰਜ਼ੀਰੀ ਹੈ, ਕਰਜ਼ੇ ਹੇਠ ਪੰਜ਼ੀਰੀ ਹੈ, ਬਾਪੂ ਦੇ ਕਰਜ਼ ਦਾ ਸੂਦ ਨੇ ਪੁੱਤ ਜੰਮਦੇ ਘੇਰੇ, ਤੂੰ ਮੱਘਦਾ ਰਹੀਂ ਵੇ ਸੂਰਜਾ, ਕੰਮੀਆਂ ਦੇ ਵੇਹੜੇ! ਹਾਏ! ਤੂੰ ਮੱਘਦਾ ਰਹੀਂ ਵੇ ਸੂਰਜਾ, ਕੰਮੀਆਂ ਦੇ ਵੇਹੜੇ! ਤੂੰ ਮੱਘਦਾ ਰਹੀਂ ਵੇ ਸੂਰਜਾ, ਕੰਮੀਆਂ ਦੇ ਵੇਹੜੇ!
ਜਿੱਥੇ ਹਾਰ ਮੰਨ ਲਈ ਚਾਵਾਂ ਨੇ, ਜਿੱਥੇ ਕੂੰਜ ਘੇਰ ਲਈ ਕਾਵਾਂ ਨੇ, ਹਾਏ! ਜਿੱਥੇ ਹਾਰ ਮੰਨ ਲਈ ਚਾਵਾਂ ਨੇ, ਜਿੱਥੇ ਕੂੰਜ ਘੇਰ ਲਈ ਕਾਵਾਂ ਨੇ, ਹਾਏ! ਜਿੱਥੇ ਅਣਵਿਆਈਆਂ ਹੀ ਮਾਵਾਂ ਨੇ, ਅਣਵਿਆਈਆਂ ਹੀ ਮਾਵਾਂ ਨੇ, ਜਿੱਥੇ ਧੀਆਂ ਹੌਕੇ ਲੈਂਦੀਆਂ ਅਸਮਾਨ ਜਡੇਰੇ, ਤੂੰ ਮੱਘਦਾ ਰਹੀਂ ਵੇ ਸੂਰਜਾ, ਕੰਮੀਆਂ ਦੇ ਵੇਹੜੇ! ਹਾਏ! ਮੱਘਦਾ ਰਹੀਂ ਵੇ ਸੂਰਜਾ, ਕੰਮੀਆਂ ਦੇ ਵੇਹੜੇ! ਹਾਏ! ਮੱਘਦਾ ਰਹੀਂ ਵੇ ਸੂਰਜਾ, ਕੰਮੀਆਂ ਦੇ ਵੇਹੜੇ! ਜਿੱਥੇ ਰੋਟੀ ਵਿੱਚ ਮਨ ਘੁੱਟਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਨ੍ਹੇਰਾ ਦੱਬ ਕੇ ਜੁੱਟਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਗ਼ੈਰਤ ਦਾ ਤਗ ਟੁੱਟਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵੋਟਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਟਟਵੈਰ ਸਹੇੜੇ ਤੂੰ ਮੱਘਦਾ ਰਹੀਂ ਵੇ ਸੂਰਜਾ, ਕੰਮੀਆਂ ਦੇ ਵੇਹੜੇ! ਹਾਏ! ਮੱਘਦਾ ਰਹੀਂ ਵੇ ਸੂਰਜਾ, ਕੰਮੀਆਂ ਦੇ ਵੇਹੜੇ! ਹਾਏ! ਮੱਘਦਾ ਰਹੀਂ ਵੇ ਸੂਰਜਾ, ਕੰਮੀਆਂ ਦੇ ਵੇਹੜੇ! ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਆਪ ਹੀ ਮਚਾਂਦਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਆਪਾ ਹੀ ਰੁਸ਼ਨਾਂਦਾ ਹੈਂ, ਕਿਉਂ ਕੰਮੀਆਂ ਤੋਂ ਸ਼ਰਮਾਂਦਾ ਹੈਂ ਇਹ ਸਦਾ ਸਦਾ ਨਾ ਰਹਿਣਗੇ ਮੰਦਹਾਲ ਮਰੇੜੇ ਤੂੰ ਮੱਘਦਾ ਰਹੀਂ ਵੇ ਸੂਰਜਾ, ਕੰਮੀਆਂ ਦੇ ਵੇਹੜੇ! ਹਾਏ! ਮੱਘਦਾ ਰਹੀਂ ਵੇ ਸੂਰਜਾ, ਕੰਮੀਆਂ ਦੇ ਵੇਹੜੇ! ਹਾਏ! ਮੱਘਦਾ ਰਹੀਂ ਵੇ ਸੂਰਜਾ, ਕੰਮੀਆਂ ਦੇ ਵੇਹੜੇ! ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਬੜੇ ਮਜ਼ਬੂਰ ਜਿਹੇ, ਹਾਏ! ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਦਿਲ ਤੋਂ ਦੂਰ ਜਿਹੇ, ਹੋ ਓ ਓ ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਬੜੇ ਮਜ਼ਬੂਰ ਜਿਹੇ, ਹਾਏ! ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਦਿਲ ਤੋਂ ਦੂਰ ਜਿਹੇ, ਤੇ ਭੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜਿਹੇ, ਭੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜਿਹੇ, ਜਿੱਥੇ ਮਰ ਕੇ ਚੰਮ ਲਿਜਾਂਵਦੇ, ਹਨ ਪੂਜਕ ਤੇਰੇ! ਤੂੰ ਮੱਘਦਾ ਰਹੀਂ ਵੇ ਸੂਰਜਾ, ਕੰਮੀਆਂ ਦੇ ਵੇਹੜੇ! ਹਾਏ! ਮੱਘਦਾ ਰਹੀਂ ਵੇ ਸੂਰਜਾ, ਕੰਮੀਆਂ ਦੇ ਵੇਹੜੇ! ਮਾਂ ਧਰਤੀਏੇ ਤੇਰੀ ਗੋਦ ਨੂੰ, ਮਾਂ ਧਰਤੀਏੇ ਤੇਰੀ ਗੋਦ ਨੂੰ, ਮਾਂ ਧਰਤੀਏ ਤੇਰੀ ਗੋਦ ਨੂੰ, ਚੰਨ ਹੋਰ ਬਥੇਰੇ, ਤੂੰ ਮੱਘਦਾ ਰਹੀਂ ਵੇ ਸੂਰਜਾ, ਕੰਮੀਆਂ ਦੇ ਵੇਹੜੇ! ਹਾਏ! ਮੱਘਦਾ ਰਹੀਂ ਵੇ ਸੂਰਜਾ, ਕੰਮੀਆਂ ਦੇ ਵੇਹੜੇ! ਹਾਏ! ਮੱਘਦਾ ਰਹੀਂ ਵੇ ਸੂਰਜਾ, ਕੰਮੀਆਂ ਦੇ ....
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ
ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿਗਿਆਨ
<div class="thumb tright" style="background-color: #f9f9f9; border:purple 2px solid #CCCCCC; margin:0.5em;"> 260 px
95px 173px
115px 125px
ਇਕਾਲੋਜੀ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਿਐਨ ਖੇਤਰ ਸੰਸਾਰਿਕ ਪ੍ਰਕਰਿਆਵਾਂ (ਉੱਤੇ), ਤੋਂ ਸਾਗਰੀ ਅਤੇ ਥਲੀ ਬਸਤੀਆਂ (ਵਿਚਕਾਰ) ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪਰੀਡੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪਰਾਗਣ (ਹੇਠਾਂ) ਵਰਗੀਆਂ ਜਟਿਲ ਅੰਤਰ-ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿਗਿਆਨ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Echology ਇਕਾਲੋਜੀ) ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੀਵ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਸੀ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਇੱਕ ਜੰਤੂ ਜਾਂ ਬਨਸਪਤੀ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਕਾਲੋਜੀ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਇਸ ਸਚਾਈ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੀਵ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪਰਿਆਵਰਣ ਦੇ ਨਾਲ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਸੀ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੰਰਚਨਾ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਕਾਲੋਜੀ ਨੂੰ (ਇਨਵਾਇਰਨਮੇਂਟਲ ਬਾਇਆਲੋਜੀ) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀ, ਜਨਸੰਖਿਆ, ਸਮੁਦਾਇਆਂ ਅਤੇ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਈਕੋਲਾਜੀ (ਜਰਮਨ: Oekologie) ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਯੋਗ 1866 ਵਿੱਚ ਜੈਮਨ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਰਨੇਸਟ ਹੈਕਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਜਨਰੇਲ ਮੋਰਪੋਲਾਜੀ ਦੇਰ ਆਰਗੈਨਿਜਮੇਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਕੁਦਰਤੀ ਮਾਹੌਲ ਬੇਹੱਦ ਜਟਿਲ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਖੋਜਕਾਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਜਾਂ ਬੂਟਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਂਚ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਮਾਨਵਜਾਤੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਨਸਪਤੀ ਉੱਤੇ ਵੀ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਬਨਸਪਤੀ ਦਾ ਕੁੱਝ ਭਾਗ ਸੇਵਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਭਾਗ ਬਿਲਕੁੱਲ ਹੀ ਅਣਗੌਲਿਆ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਬੂਟੇ ਲਗਾਤਾਰ ਆਪਣਾ ਫੈਲਾਓ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅਮਲਾਂ ਦਾ ਅਸਰ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ‘ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਤਦ ਮਨੁੱਖ ਵਾਤਾਵਰਨ ਉੱਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਡੂੰਘੇ ਅਸਰ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋਇਆ। ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸਨਅਤੀ ਕੂੜੇ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੰਗਲ ਕੱਟਣ ਨਾਲ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਸਥਾਨ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਹਰ ਇੱਕ ਇਕੋਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੂਟੇ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਇਕਾਲੋਜੀ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਕਿਸੇ ਸਥਾਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੇ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਅਤੇ ਗਠਨ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਇਕਾਲੋਜੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਸ਼ਹਿਰੀ ਪਰਿਵੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਂਜ ਇਕਾਲੋਜੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਨਜੀਵਨ, ਅਤੇ ਜਲਸਰੋਤਾਂ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਵੀ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਨਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਧਿਐਨ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਡੂੰਘਾਈਆਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਨਵੀਆਂ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕਈ ਪੁਰਾਣੇ ਮਿੱਥ ਟੁੱਟੇ ਅਤੇ ਗਹਿਰਾਈ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਘੱਟ ਆਕਸੀਜਨ ‘ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ ਸੀ।
ਕਾਰਕ
<div class="thumb tright" style="background-color: #f9f9f9; padding:5px; border:1px solid grey; margin:0.5em; font-size:11px"> 110 px 110 px ਅਰਨੇਸਟ ਹੈਕੇਲ (ਖੱਬੇ) ਅਤੇ ਯੂਜੀਨਿਅਸ ਵਾਰਮਿੰਗ (ਸੱਜੇ), ਇਕਾਲੋਜੀ ਦੇ ਦੋ ਆਰੰਭਕ ਸੰਸਥਾਪਕ ਇਕਾਲੋਜੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਦੋ ਕਾਰਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ-
ਬਾਹਰੀ ਕੜਿਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੂਗੋਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਕਾਲੋਜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਭੂਗੋਲ
ਸ਼ਕੀਰਾ
ਸ਼ਕੀਰਾ ਇਸਾਬੇਲ ਮੇਬਾਰਕ ਰਿਪੋਲ ( ਜਨਮ 2 ਫਰਵਰੀ,1977), ਇਕ ਕੋਲੰਬੀਅਨ ਗਾਇਕ - ਗੀਤਕਾਰ, ਨਰਤਕੀ, ਰਿਕਾਰਡ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ, ਤੇ ਮਾਡਲ ਹਨ ਜਿਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਬਰਾਂਕਿਲਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਸ਼ਕੀਰਾ ਨੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਲਾਤੀਨੀ,ਅਰਬੀ ਰੋਕ ਐਂਡ ਰੋਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੇ ਬੈਲੇ ਡਾਂਸਿੰਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸ਼ਕੀਰਾ ਦੀ ਮਾਤਭਾਸ਼ਾ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਸਹਿਜ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ, ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਤੇ ਇਤਾਲਵੀ, ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਤੇ ਕਾਤਾਲਾਨ ਵੀ ਬੋਲ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਰਬੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਵੀ ਜਾਣਦੀ ਹੈ।
ਉਹ ਦੋ ਗ੍ਰੈਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਸੱਤ ਲਾਤੀਨੀ ਗ੍ਰੈਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਤੇ ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਅਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਿਕਣ ਵਾਲੀ ਕੋਲੰਬਿਬੀਅਨ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀਆਂ 60 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਐਲਬਮਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿੱਚ ਬਿਕ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਸ਼ਕੀਰਾ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਾਣਾ ਵੱਕਾ ਵੱਕਾ 2010  ਵਿੱਚ ਫੁਟਬਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਕਪ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸ਼ਕੀਰਾ ਨੂੰ ਹੌਲੀਵੁਡ ਵਾਕ ਆਫ਼ ਫ਼ੇਮ ਵਿੱਚ ਇਕ ਸਟਾਰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਫੋਰਬਜ਼ ਨੇ 2014 ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਮਹਿਲਾ ਦੀ ਲਿਸਟ ਵਿੱਚ 54ਵਾਂ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1977 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
1961
1961 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1960 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਮਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ 80 ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਹਲਕਾ ਜਨਰਲ ਹੈ।
ਸਾਂਸਦ
2014 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਯਮਾ ਚਰਨ ਗੁਪਤਾ ਇਸ ਹਲਕੇ ਦੇ ਸਾਂਸਦ ਚੁਣੇ ਗਏ। 1962 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਸਾਂਸਦਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ।
!ਸਾਲ !colspan="2" align="center"|ਪਾਰਟੀ !align="center"| ਸਾਂਸਦ !ਸਰੋਤ
ਲਕਸ਼ਦੀਪ
ਲਕਸ਼ਦੀਪ (ਮਲਿਆਲਮ - ലക്ഷദ്വീപ്‌) (ਲਕਸ਼: ਲੱਖ, ਦੀਪ: ਟਾਪੂ) ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੱਖਣ - ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟਾਪੂ - ਸਮੂਹ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਵਰੱਤੀ ਹੈ।
ਕੁੱਲ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਾਸ਼ਤ ਪ੍ਰਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਕਸ਼ਦੀਪ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮੁੱਖਭੂਮੀ ਵਲੋਂ ਲੱਗਭੱਗ 300 ਕਿ. ਮੀ. ਦੂਰ ਪੱਛਮ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਟਾਪੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
ਬਸੰਤੀ ਬਿਸ਼ਟ
ਬਸੰਤੀ ਬਿਸ਼ਟ (ਜਨਮ: 1953) ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ ਗਾਇਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਲੋਕ-ਰੂਪ ਜਾਗਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਗਾਇਕਾ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ| ਗਾਉਣ ਦਾ ਜਾਗਰ ਰੂਪ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਦਮੀ ਕਰਦੇ ਹਨ| ਪਰ, ਬਸੰਤੀ ਬਿਸ਼ਟ ਨੇ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਅੱਜ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਆਵਾਜ਼ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਇਸ ਰਵਾਇਤੀ ਰੂਪ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ| ਬਸੰਤੀ ਬਿਸ਼ਟ ਨੂੰ 2017 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਬਸੰਤੀ ਬਿਸ਼ਟ ਦਾ ਜਨਮ 1953 ਵਿੱਚ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਚਮੋਲੀ ਦੇ ਲੁਵਾਨੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੋਪਖਾਨੇ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਲਈ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਬਣ ਕੇ ਰਹੀ| ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਦੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਗਾਇਕੀ ਬਹੁਤ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਜਲੰਧਰ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖਿਆ| ਪਰ ਉਹ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਗਾਉਂਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ | ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮਾਂ ਦੇ ਜਾਗਰ ਦੇ ਗਾਣੇ ਸੁਣ ਕੇ ਵੱਡਾ ਹੋਈ ਹੈ |
ਉਹ ਪੰਜਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤਕ ਸਥਾਨਕ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੀ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅੱਗੇ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕੀ ਕਿਉਂਕਿ ਸੀਨੀਅਰ ਸਕੂਲ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਪੈਦਲ ਪੁਹੰਚਾ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਿਆ |
ਸੰਗੀਤਕ ਕੈਰੀਅਰ
ਉਸਦੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਉਸਦੇ 40ਵੇਂ ਵਰ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੀ ਹੋਈ ਸੀ| ਜਦੋਂ ਬਸੰਤੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਜਲੰਧਰ ਚਲੀ ਗਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਲਾ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਇੱਛੁਕ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਬਾਲਗ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸ਼ਰਮਸਾਰ ਹੋਈ ਕਿਉਂਕਿ ਦੂਸਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸੰਗੀਤਕ ਸਿਖਲਾਈ ਵੱਲ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਆਰਜ਼ੀ ਕਦਮ ਚੁੱਕਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਧੀ ਦੀ ਅਧਿਆਪਕਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ ਚਿਲਾਣਾ ਸਿਖਾਇਆ | ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਸਰਵਜਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਜਨ, ਫਿਲਮੀ ਗਾਣਿਆਂ, ਆਦਿ' ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਦਿਆਂ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਦੇ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਸੰਤੀ ਬਿਸ਼ਟ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ 1996 ਵਿੱਚ ਨਜੀਬਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ। ਉਹ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਦੀ "ਏ" ਗ੍ਰੇਡ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ।
ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੀਤਣ ਨਾਲ, ਉਸਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਹ ਸੰਗੀਤ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਰਸੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਹੋਰ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਨੌਖਾ ਸੀ; “ ਜਾਗਰ ” ਗਾਇਨ ਕਰਨਾ, ਜਾਂ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਰੱਬ ਦੇ ਗੁਣ ਗਾਉਣ ਲਈ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਲੋਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਗਾਇਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬਸੰਤੀ ਬਿਸ਼ਟ ਪੁਰਾਣੇ ਗੁੰਮ ਗਏ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹੀ ਪੁਰਾਣੀ ਧੁਨ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝ ਗਈ |
ਬਸੰਤੀ ਬਿਸ਼ਟ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਇਸਦੀ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਨਾਸਿਕ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ, ਗਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ, ਅਤੇ ਤਾਲ ਦੀ ਹੌਲੀ ਰਫਤਾਰ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੀ ਪਹਾੜੀ ਗਾਇਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਖਾਸ ਹਨ |
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਤੋਂ ਨਾਇਕ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਬੇਟਾ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਵਿੰਗ ਕਮਾਂਡਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਧੀ ਕਪਤਾਨ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਕਰਨਲ ਨਾਲ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1953 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕਾਵਾਂ
ਜਗਦੀਸ਼ ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲ
ਜਗਦੀਸ਼ ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਥਨਿਕ ਮੀਡੀਆ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਪੋਸਟ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਪੋਸਟ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਛਪਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਰੋਜਾਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਖਬਾਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਤਰਕਾਰ
ਨਵਜੋਤ ਅਲਤਾਫ
ਨਵਜੋਤ ਅਲਤਾਫ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Navjot Altaf), ਜਿਸਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਨਵਜੋਤ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬਸਤਰ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਨਵਜੋਤ ਨੇ ਪੇਂਟਿੰਗ, ਡਰਾਇੰਗ, ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ, ਮੂਰਤੀ, ਵੀਡੀਓ, ਸਥਾਪਨਾ, ਮਿਸ਼ਰਤ-ਮੀਡੀਆ, ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਕਲਾ ਸਮੇਤ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਨਵਜੋਤ ਦੀ ਕਲਾ ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਗਿਆਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਬਾਇਲੀ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬਸਤਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸਮਝ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀਆਂ ਗੈਲਰੀਆਂ ਅਤੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਟੇਟ ਮਾਡਰਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਗੈਲਰੀ ਆਫ਼ ਮਾਡਰਨ ਆਰਟ, ਸਿਡਨੀ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ XV ਸਿਡਨੀ ਬਿਏਨੇਲੇ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਤਲਵਾਰ ਗੈਲਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ
ਮੇਰਠ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 1949 ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਨਵਜੋਤ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਸਰ ਜੇਜੇ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਟ ਤੋਂ ਫਾਈਨ ਅਤੇ ਅਪਲਾਈਡ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕਲਾਕਾਰ ਅਲਤਾਫ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ 1972 ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਅਗਲੇ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਟੂਡੀਓ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਟੂਡੀਓ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ। ਨਵਜੋਤ ਆਪਣੇ ਕਲਾਤਮਕ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਅਵਾਜ਼
ਅਵਾਜ਼ ਜਨਵਰੀ 2007 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਯੂਐਸ-ਅਧਾਰਤ ਗੈਰ- ਲਾਭਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਜੋ ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ, ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ, ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ, ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਜਿਹੇ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਗਲੋਬਲ ਸਰਗਰਮੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ, ਦ ਗਾਰਡੀਅਨ ਨੇ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ "ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਔਨਲਾਈਨ ਐਕਟੀਵਿਸਟ ਨੈਟਵਰਕ" ਕਿਹਾ।
ਸਮੂਹ
Avaaz.org ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਰੇਸ ਪਬਲਿਕਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਇੱਕ "ਸਰਕਾਰੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਈਚਾਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਚੰਗੇ ਸ਼ਾਸਨ, ਨਾਗਰਿਕ ਸਦਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ," ਅਤੇ MoveOn.org, ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਜਨਤਕ ਨੀਤੀ ਐਡਵੋਕੇਸੀ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸਰਵਿਸ ਇੰਪਲਾਈਜ਼ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਅਨ, ਇੱਕ ਸੰਸਥਾਪਕ ਭਾਈਵਾਲ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਸਮਰਥਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਵਿਅਕਤੀ
ਅਵਾਜ਼ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਕੇਨ ਪਟੇਲ, ਟੌਮ ਪ੍ਰਵਦਾ, ਸਾਬਕਾ ਵਰਜੀਨੀਆ ਕਾਂਗਰਸਮੈਨ ਟੌਮ ਪੇਰੀਏਲੋ, ਮੂਵਓਨ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਐਲੀ ਪੈਰੀਸਰ, ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਡੇਵਿਡ ਮੈਡਨ, ਜੇਰੇਮੀ ਹੇਮੈਨਸ (ਪਰਪਜ਼ ਡਾਟ ਕਾਮ ਦੇ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ) ਅਤੇ ਐਂਡਰੀਆ ਵੁੱਡਹਾਊਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ
ਅਵਾਜ਼ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਸੀਈਓ ਕੈਨੇਡੀਅਨ-ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਿਕੇਨ ਪਟੇਲ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਬਾਲੀਓਲ ਕਾਲਜ, ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੀ.ਪੀ.ਈ. ( ਰਾਜਨੀਤੀ, ਦਰਸ਼ਨ, ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ) ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪਬਲਿਕ ਪਾਲਿਸੀ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਸੀਅਰਾ ਲਿਓਨ, ਲਾਈਬੇਰੀਆ, ਸੂਡਾਨ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਸਮੇਤ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਕਟ ਸਮੂਹ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਉਸਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਬਾਗੀ ਤਾਕਤਾਂ ਨੂੰ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਮੇਜ਼ 'ਤੇ ਲਿਆਉਣਾ ਹੈ, ਚੋਣਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨਾ (ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ), ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਬਹਾਲ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਤਾਕਤਾਂ ਨਾਲ ਛੇੜਛਾੜ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ।" ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ ਅਤੇ MoveOn.org ਲਈ ਸਵੈਸੇਵੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਸਰਗਰਮੀ ਲਈ ਔਨਲਾਈਨ ਟੂਲਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਸਿੱਖਿਆ।
ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ
ਕੁਝ ਸਵਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਔਨਲਾਈਨ ਪਟੀਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਈਮੇਲ ਮੁਹਿੰਮਾਂ 'ਤੇ ਅਵਾਜ਼ ਦਾ ਫੋਕਸ ਆਲਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਸੰਭਾਵੀ ਸਰਗਰਮੀ ਨੂੰ ਕਲਿੱਕਵਿਜ਼ਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੈਲਕਮ ਗਲੈਡਵੈਲ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪਟੀਸ਼ਨ ਟੂਲ ਕਾਰਕੁੰਨਾਂ ਦੇ "ਨੇੜਲੇ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ" ਨੈਟਵਰਕ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਫਰਵਰੀ 2012 ਵਿੱਚ ਅਵਾਜ਼ ਨੇ ਸੀਰੀਆ ਤੋਂ ਪਾਲ ਕੌਨਰੋਏ ਦੀ ਨਿਕਾਸੀ ਲਈ ਪੈਸਾ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ 13 ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਇੱਕ ਨਿਊ ਰਿਪਬਲਿਕ ਲੇਖ ਨੇ ਅਵਾਜ਼ 'ਤੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਨਿਕਾਸੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਾਰੇ ਝੂਠੇ ਦਾਅਵੇ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਿਲੀਅਨ ਯਾਰਕ ਨੇ ਅਵਾਜ਼ 'ਤੇ ਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਹੈ। ਡਿਫੈਂਸਰ ਡਾ ਨੇਚਰਜ਼ਾ ' ਬਲੌਗ ਨੇ ਅਵਾਜ਼ 'ਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿੱਚ ਫਿਚਾ ਲਿੰਪਾ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਬਿੱਲ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਲੈਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੁਈਸ ਨਾਸੀਫ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਪੋਸਟ ਕੀਤਾ ਹੈ।
2008 ਵਿੱਚ, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਮੰਤਰੀ ਜੌਹਨ ਬੇਅਰਡ ਨੇ ਅਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਅਰਬਪਤੀ ਜਾਰਜ ਸੋਰੋਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇੱਕ "ਸ਼ੈਡੀ ਫੋਰਨ ਓਰਗਨਾਈਜੇਸ਼ਨ" ਦਾ ਲੇਬਲ ਦਿੱਤਾ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਭਾਈਆ
ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਭਾਈਆ ਦਾ ਜਨਮ ਗੁੱਜਰਖਾਨ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਐਫ.ਏ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡਾਕ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ। ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਕਵਿਤਾ ਰਚਣ ਦੀ ਰੁਚੀ ਸੀ। ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੀਹਰਫ਼ੀਆ ਲਿਖਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਆਂ। ਉਹ ਧਾਰਮਿਕ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਾਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਸੁਣਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸੀ। 1930 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਹਾਸਰਸ ਵੱਲ ਮੁੜਿਆ ਅਤੇ ਭਾਈਆ ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਕਾਵਿ-ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਅਖੀਰ ਉਸਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ।
ਰਚਨਾਵਾਂ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਵਿ ਪੁਸਤਕਾਂ ਇਲਾਵਾ ਇਨਕਲਾਬੀ ਭਾਈਆਂ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਕਈਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ। ਉਹ ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਸ਼ਿਮਲੇ ਵਿੱਚ ਅਹੋਣ ਵਾਲੇ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਧਰਮ, ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਿਨਾਂ ਹੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਜੂਦ ਬੁਰਾਈਆਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਵਿਅੰਗ ਨਸ਼ਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪਰਦਾ ਉਤਾਰਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਕੇਵਲ ਹਾਸ ਰਸ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਗਂ ਡੂੰਘਾ ਵਿਅੰਗ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਦਿਹਾਂਤ
ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ 15 ਜਨਵਰੀ 1966 ਨੂੰ ਹੋਇਆ।
ਕਾਵਿ ਨਮੂਨਾ
ਕਿਸੇ ਪਾਈ ਸਾੜ੍ਹੀ ਤਾਂ ਮਜ੍ਹਬ ਨੂੰ ਖਤਰਾ। ਕਿਸੇ ਬੰਨ੍ਹੀ ਦਾਹੜ੍ਹੀ, ਤਾਂ ਮਜ੍ਹਬ ਨੂੰ ਖਤਰਾ। ਕਿਸੇ ਇੱਟ ਉਖਾੜੀ ਤਾਂ ਮਜ੍ਹਬ ਨੂੰ ਖਤਰਾ ਕਿਤੇ ਵੱਜੀ ਤਾੜੀ ਤਾਂ ਮਜ੍ਹਬ ਨੂੰ ਖਤਰਾ। ਇਹ ਮਜਹਬ ਨਾ ਹੋਇਆ ਹੋਈ ਮੋਮਬਤੀ। ਪਿਘਲ ਗਈ ਫੋਰਨ ਲੱਗੀ ਧੁੱਪ ਤੱਤੀ। ਟੁੱਟੇ ਮਨ ਬਲੌਰੀ, ਨਾ ਮਜ੍ਹਬ ਨੂੰ ਖਤਰਾ। ਕਰੇ ਰੋਜ ਚੋਰੀ ਨਾ ਮਜ੍ਹਬ ਨੂੰ ਖਤਰਾ। ਕਰੇ ਸੀਨਾ ਜੋਰੀ, ਨਾ ਮਜ੍ਹਬ ਨੂੰ ਖਤਰਾ। ਜੇ ਜੰਵੁ ਦੇ ਧਾਗੇ ਚ ਵਲ ਪੈ ਗਿਆ ਹੈ। ਤਾਂ ਮਜ੍ਹਬ ਦੇ ਸੀਨੇ ਤੇ ਸੱਲ ਪੈ ਗਿਆ ਏ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ
ਝਨਾਂ ਨਦੀ
ਝਨਾਂ ਨਦੀ ਜਾਂ ਚਨਾਬ ਦਰਿਆ (ਪੁਰਾਤਨ ਨਾਂ ਚੰਦ੍ਰਭਾਗਾ ਨਦੀ) ਚੰਦਰ ਅਤੇ ਭਾਗਾ ਦੇ ਸੰਗਮ ਨਾਲ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਮਤਲ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਜੇਚ ਡੋਬਸ ਵਿੱਚ ਸੀਮਾਵਾਂ ਬਣਾਉਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਰਿੱਮ ਦੇ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਜੇਹਲਮ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਰਾਵੀ ਨਾਲ ਵਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਸਤਲੁਜ ਰਾਹੀਂ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਨਾਬ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲੰਬਾਈ ਕਰੀਬ 960 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ।
ক (ਬੰਗਾਲੀ ਅੱਖਰ)
ਬੰਗਾਲੀ ਅੱਖਰ ক ਸਿੱਧਮ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਉੱਪਰ ਵੀ ਉਵੇਂ ਹੀ ਲੇਟਵੀਂ ਲਕੀਰ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਆਪਣੇ ਦੇਵਨਗਰੀ ਹਮਰੁਤਬਾ, क ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਰੇਖਕੀ ਹੈ। ਬੰਗਾਲੀ ਵਿਅੰਜਨ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਅੰਤਰਨਹਿਤ ਸਵਰ /ɔ/ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ক ਦਾ ਲਿਪੀਆਂਤਰ ਬਹੁਤ ਵਾਰ "ਕਾ" ਦੀ ਥਾਂ "ਕੋ" ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ "ਓ" ਦਾ ਸਵਰ ਚਿੰਨ੍ਹ ਓਕਾਰ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, কো, ਨੂੰ /ko/ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਝਨਾਂ ਨਦੀ
ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਵੈਦਿਕ ਸੱਭਿਅਤਾ ਸਮੇਂ ਅਸੀਕਨੀ ਜਾਂ ਇਸੀਕਨੀ ਅਤੇ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਸੀਨਸ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 325 ਵਿੱਚ ਸਿੰਕਦਰ ਮਹਾਨ ਨੇ ਚਨਾਬ ਅਤੇ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਮੇਲ ਵਾਲੇ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਐਲਗਜੈਂਡਰੀਆ (ਹੁਣ ਉਚ) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ) ਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਮੁੱਢ ਬੰਨ੍ਹਿਆ। ਸਿੰਧ ਜਲ ਸੰਧੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਇਹਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਹਿੱਸਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ক (ਬੰਗਾਲੀ ਅੱਖਰ)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਅੱਖਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅੱਖਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ
ਝਨਾਂ ਨਦੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ
ਰੌਬਿਨਸਨ ਕਰੂਸੋ
ਰੌਬਿਨਸਨ ਕਰੂਸੋ ਡੈਨੀਅਲ ਡੈਫੋ ਦਾ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 25 ਅਪ੍ਰੈਲ 1719 ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਹਿਲੇ ਐਡੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਬਿਰਤਾਂਤਕਾਰ ਰੌਬਿਨਸਨ ਕਰੂਸੋ ਦਾ ਇਸ ਦੇ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਾਠਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰ ਲਿਆ  ਕਿ ਉਹ ਅਸਲੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ  ਸੱਚੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਸਫਰਨਾਮਾ ਸੀ।
ਚਿੱਠੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇਕਬਾਲੀਆ, ਅਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਤਮਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਟਾਈਟਲ ਪਾਤਰ (ਜਿਸਦਾ ਜਨਮ ਦਾ ਨਾਮ ਰੌਬਿਨਸਨ ਕਰੁਟਜਨੇਰ ਹੈ) ਦੀ ਆਤਮਕਥਾ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਨੌਜਵਾਨ ਰੌਬਿਨਸਨ ਕਰੂਸੋ ਦਾ ਜਹਾਜ਼ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਆਦਮਖ਼ੋਰਾਂ, ਬੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦਰੋਹੀਆਂ ਨਾਲ ਵਾਹ ਪਿਆ ਆਖਰ ਉਹ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 28 ਸਾਲ ਇੱਕ ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ ਤਪਤ-ਖੰਡੀ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਇੱਕ ਨਾਗਰਿਕ ਅਲੈਗਜੈਂਡਰ ਸੇਲਕਿਰਕ ਦੇ ਜੀਵਨ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਜਹਾਜ਼ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਤਕ "ਮੇਸ ਅ ਤਾਇਰੇ" ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰੀ ਵਿੱਚ ਟਾਪੂ,  ਜੋ ਹੁਣ ਚਿਲੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਤੇ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਟਾਪੂ ਨੂੰ 1966 ਵਿੱਚ ਰੌਬਿਨਸਨ ਕ੍ਰੂਸਯ ਆਈਲੈਂਡ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ,  ਪਰ ਕਈ ਸਾਹਿਤਕ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਵੀ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸਦੀ ਸਰਲ ਬਿਰਤਾਂਤ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਰੌਬਿਨਸਨ ਕਰੂਸੋ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਬੜਾ ਸੁਹਣਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਸਾਹਿਤਕ ਵਿਧਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਗਲਪ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਲਖਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪਹਿਲਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ ਲਈ ਇੱਕ ਦਾਅਵੇਦਾਰ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।   1719 ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਚਾਰ ਐਡੀਸ਼ਨਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਨਕਲਾਂ ਨਾ ਸਿਰਫ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਬਲਕਿ ਫਿਲਮ, ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਤੇ ਵੀ ਵਰਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਰਥਾਤ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਇੱਕ ਵਿਧਾ, ਰਾਬਿਨਸਨੇਡ ਨੂੰ ਦਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਕ ਅੰਗ ਬਣ ਗਿਆ।
ਪਲਾਟ ਸੰਖੇਪ
right|thumb|200x200px|ਕਰੂਸੇ ਦੇ ਟਾਪੂ, ਉਰਫ਼ "ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਦੇ ਟਾਪੂ", ਦਾ ਤਸਵੀਰੀ ਨਕਸ਼ਾ ਕਿਤਾਬ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਰੂਸੋ (ਜਰਮਨ ਨਾਮ "ਕਰੁਤਜਨੇਰ" ਤੋਂ ਬਿਗੜ ਕੇ ਬਣਿਆ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਨਾਂ) ਅਗਸਤ 1651 ਵਿਚ ਕਿੰਗਸਟਨ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਫ਼ਰ ਤੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਪੇ ਉਸਨੂੰ ਵਕੀਲ ਜਾਂ ਕਾਨੂੰਨਦਾਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਜਹਾਜ਼ ਤੂਫ਼ਾਨ ਵਿਚ ਤਬਾਹ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਪਰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਲਈ ਉਸਦੀ ਤਾਂਘ ਇੰਨੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਫਿਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਠਿੱਲ੍ਹ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਵੀ ਤਬਾਹੀ ਵਿਚ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਡਾਕੂਆਂ ਫੜ ਲਿਆ  ਹੈ ਅਤੇ ਕਰੂਸੋ ਨੂੰ ਇਕ ਮੂਰ ਗ਼ੁਲਾਮ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਹ ਇਕ ਕਿਸ਼ਤੀ ਵਿਚ ਜ਼ੂਰੀ ਨਾਂ ਦੇ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਬਚ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ; ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕੰਢੇ ਤੋਂ ਇਕ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਹਾਜ਼ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਨੂੰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਰੂਸੇ ਜ਼ੂਰੀ ਨੂੰ ਕਪਤਾਨ ਕੋਲ  ਵੇਚ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਪਤਾਨ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਕਰੂਸੋ ਇੱਕ ਤਬਾਕੂ ਦਾ ਬਾਗ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕਈ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਕਰੂਸੋ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਸਲੇਵ ਵਪਾਰ ਦੀ ਇਕ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਤੋਂ ਗ਼ੁਲਾਮ ਲਿਆਉਂਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਉਸਦਾ ਜਹਾਜ਼ ਇਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੂਫ਼ਾਨ ਵਿਚ 30 ਸਤੰਬਰ 1659 ਨੂੰ ਓਰਿਨੋਕੋ ਦਰਿਆ ਦੇ ਮੁਹਾਨੇ ਤੇ ਤਬਾਹ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਟਾਪੂ ਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਦੇ ਟਾਪੂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਇੱਕਲਾ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ ਰੇਖਾ 9 ਡਿਗਰੀ ਅਤੇ 22 ਮਿੰਟ ਉੱਤਰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਪੈਨਗੁਇਨ ਅਤੇ ਸੀਲ ਮੱਛੀਆਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਯਾਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਜਾਨਵਰ ਹੋਰ ਸਨ, ਇੱਕ ਕਪਤਾਨ ਦੇ ਕੁੱਤਾ ਅਤੇ ਦੋ ਬਿੱਲੀਆਂ, ਜੋ ਬਚ ਗਏ ਸਨ।
ਧਰਮ
ਰੌਬਿਨਸਨ ਕਰੂਸੋ 1719 ਵਿੱਚ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਗਿਆਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ, ਕਰੂਸੋ ਨੇ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ 'ਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪਾਈ ਹੈ। ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਕਰੂਸੋ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਉਸਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਅੰਤ ਤੱਕ ਨਾਟਕੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬਦਲਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੌਬਿਨਸਨ ਕਰੂਸੋ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ
ਔਡਰੇ ਲੋਰਡੇ
ਅਡਰੇ ਲੋਰਡੇ (/ ɔːdri lɔːrd /; ਔਡਰੀ ਗੈਰਲਡਾਇਨ ਲੋਰਡੇ: 18 ਫਰਵਰੀ, 1934 - 17 ਨਵੰਬਰ 1992) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਿਕਾ, ਨਾਰੀਵਾਦੀ, ਔਰਤਵਾਦੀ, ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਅਨ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸੀ। ਕਵਿੱਤਰੀ ਵਜੋਂ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਕਨੀਕੀ ਮੁਹਾਰਤ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ, ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸਿਵਲ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਅਤਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਜਾਹਿਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗਦ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ, ਨਾਰੀਵਾਦ, ਲੇਸਬੀਅਨਤਾ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਔਰਤ (ਬਲੈਕ ਵੀਮਨ) ਦੀ ਪਛਾਣ ਦੀ ਖੋਜ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ
ਵਾਲਮੀਕ
ਵਾਲਮੀਕ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ:ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਵਾਲਮੀਕ ) ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਮਾਇਣ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਦਿ ਕਵੀ (ਪਹਿਲਾ ਕਵੀ) ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਲੋਕ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਵਾਲਮੀਕੀ ਦਾ ਜਨਮ ਭ੍ਰਿਗੁ ਗੋਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰਚੇਤਾ (ਸੁਮਾਲੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਨਾਮਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਘਰ ਅਗਨੀ ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਕਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਇੱਕ ਵਾਰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕਰਤੱਵਾਂ 'ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਨਾਰਦ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਅਗਨੀ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ "ਮਰਾ" ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤਾ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਮਰਨਾ"। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸਨੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ, ਸ਼ਬਦ "ਰਾਮ" ਬਣ ਗਿਆ, ਦੇਵਤਾ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਨਾਮ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਮਾਇਣ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤਕਾਰ
ਸਨਾ ਮਹਿਮੂਦ
ਸਨਾ ਮਹਿਮੂਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਫੁੱਟਬਾਲਰ ਅਤੇ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਦੀ ਕਪਤਾਨ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਸਨਾ ਦਾ ਜਨਮ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਨਾ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣ ਤੋਂ ਗੁਰੇਜ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਬਾਹਰ ਬੈਠਣ। ਇਸਨੇ ਸਨਾ ਨੂੰ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਸਨਾ ਇੱਕ ਸਪੋਰਟਸਵੂਮਨ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਸਨਾ 17 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਅਤੇ ਫੁਟਬਾਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਖੇਡਿਆ। ਸਨਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਬਹਿਰੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਫੁਲਬ੍ਰਾਈਟ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਓਹੀਓ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।  ਸਨਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸਜਾਵਟੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਬਾਡੀ ਬਿਲਡਰ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਰਗਬੀ ਖਿਡਾਰੀ ਵਜੀਹ ਜ਼ਫਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਈਆਦ, ਜਿਸਦਾ ਜਨਮ ਦਸੰਬਰ 2020 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਖੇਡਾਂ
ਸਨਾ ਨੇ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡ ਖੇਡੀ। ਉਸਨੇ ਯੰਗ ਰਾਈਜ਼ਿੰਗ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਲਈ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਅਜ਼ਮਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ 70 ਵਿੱਚੋਂ ਚੁਣੀਆਂ ਗਈਆਂ 35 ਲੜਕੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ। ਛੇਤੀ ਹੀ ਸਨਾ ਗਿਆਸ ਉਦੀਨ ਬਲੋਚ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਯੰਗ ਰਾਈਜ਼ਿੰਗ ਸਟਾਰਸ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਟੀਮ ਦੀ ਕਪਤਾਨ ਬਣ ਗਈ। ਸਨਾ ਨੇ 2008, 2010, 2011, 2012, 2013 ਵਿੱਚ ਵਾਈ.ਆਰ.ਐਸ. ਨਾਲ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ (2010 - 2012) ਦੀ ਕਪਤਾਨ ਸੀ। ਉਹ 2010 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦੌਰੇ 'ਤੇ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਸੈਫ਼ ਮਹਿਲਾ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਈ ਸੀ।
ਸਨਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਅਤੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖੇਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਸਨਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਦੀ ਕਪਤਾਨ ਬਣੀ। ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਨਾ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਕੋਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਬਣ ਗਈ। ਸਨਾ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ (ਭਾਰਤ, 2016) ਅਤੇ ਇਸਲਾਮਿਕ ਖੇਡਾਂ (ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ, 2017) ਵਰਗੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ।  ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਸਨਾ ਨੇ 32ਵੀਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਸਕੇਟਬਾਲ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2015 ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਕੀਮਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ। ਸਨਾ ਨੇ 16ਵੀਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਸਕੇਟਬਾਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਇਨ ਐਚ.ਈ.ਸੀ. ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਤਾ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ।
ਸਨਾ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਨਮਾਨਯੋਗ ਅਹੁਦਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਵਿਕਾਸ
ਸਨਾ ਨੇ ਮਾਨਵਤਾਵਾਦੀ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। 2019 ਵਿੱਚ ਸਨਾ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ-ਯੂ.ਐਸ. ਅਲੂਮਨੀ ਨੈਟਵਰਕ (ਪੀ.ਯੂ.ਏ.ਐਨ.) ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਯੂ.ਐਸ. ਮਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਐਲੂਮਨੀ ਸਮਾਲ ਗ੍ਰਾਂਟ (ਏ.ਐਸ.ਜੀ.) ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਗੌਟ ਗੇਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੀ।  ਸਨਾ ਨੇ ਯੂ.ਕੇ. ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨ ਮੁਸਲਿਮ ਏਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿਖਲਾਈ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਨਾ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁਸਲਿਮ ਏਡ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਨਾ ਨੇ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਟੋਟਲ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਸਨਾ ਰਾਈਟ ਟੂ ਪਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਮੈਨੇਜਰ ਵੀ ਹੈ, ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਖੇਡਾਂ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਬਡਾਲੀ ਆਲਾ ਸਿੰਘ
ਬਡਾਲੀ ਆਲਾ ਸਿੰਘ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਖੇੜਾ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਸਰਹਿੰਦ ਤੋਂ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀ ਮੁੱਖ ਸੜਕ ’ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 5 ਹਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਵੋਟਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 1800 ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਮੁਕਾਰੋਂਪੁਰ, ਕਾਲਾ ਮਾਜਰਾ, ਘੇਲ, ਹਿੰਦੂਪੁਰ, ਨਿਆਮੂ ਮਾਜਰਾ, ਨੰਡਿਆਲੀ ਤੇ ਮਨਹੇੜਾਂ ਜੱਟਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪਿੰਡ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਬਾਬਾ ਆਲਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਬਡਾਲੀ ਆਲਾ ਸਿੰਘ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪਟਿਆਲਾ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਣਨ ਮਗਰੋਂ ਇਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪਾਓਲੀ ਦਾਮ
ਪਾਓਲੀ ਦਾਮ (ਜਨਮ 4 ਅਕਤੂਬਰ 1980)  ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ 2004 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬੰਗਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਜਿਬੋਨ ਨੀਏ ਖੇਲਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਨੇ ਵਿਕਰਮ ਭੱਟ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅੰਕੁਰ ਅਰੋੜਾ ਮਰਡਰ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਬੰਗਾਲੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤੀਥਰ ਅਥੀਥੀ ਅਤੇ ਸੋਨਾਰ ਹਰੀਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ; ਜੋ ਬੰਗਲਾ 'ਤੇ ਛੇ ਸਾਲ ਲਈ ਚਲਿਆ। ਡੈਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਚਪਨ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ, ਰਾਜਾਬਾਜ਼ਾਰ ਸਾਇੰਸ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਖੋਜਕਰਤਾ ਜਾਂ ਪਾਇਲਟ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਸੁਦੇਸ਼ਨਾ ਰਾਏ ਅਤੇ ਅਭਿਜੀਤ ਗੁਹਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸਿਤ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬੰਗਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ — ਟੀਨ ਯਾਰੀ ਕਥਾ 2004 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਰ 2012 ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 2006 ਅਤੇ 2009 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਹ ਪੰਜ ਬੰਗਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ, ਜੋ ਕਿ ਗੌਤਮ ਘੋਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ, 2009 ਦੀ ਕਲਬੇਲਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਦਾਮ ਦਾ ਜਨਮ ਕੋਲਕਾਤਾ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਫਰੀਦਪੁਰ (ਹੁਣ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ) ਤੋਂ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮਾਂ ਅਮੋਲ ਅਤੇ ਪਪੀਆ ਦਾਮ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਭਰਾ ਹੈ ਜਿਸ ਡਾ ਨਾਂ ਮਯਾਂਕ ਹੈ।
ਦਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਉੱਚ ਸੈਕੰਡਰੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਬੋਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਲੋਰੇਟੋ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਵਜ਼ੀਫੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ। ਦਾਮ, ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਵਿਦਿਆਸਾਗਰ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ 'ਚ ਦਾਖ਼ਿਲਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਰਾਜਾਬਾਜ਼ਾਰ ਸਾਇੰਸ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਨੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਡਾਂਸ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਬਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕੈਰੀਅਰ
alt=Paoli Dam in sunglasses, white blouse and jeans|thumb|ਹੇਟ ਸਟੋਰੀ ਦੀ ਲਾਂਚ ਪਾਰਟੀ ਸਮੇਂ ਪਾਓਲੀ ਦਾਮ ਦਾਮ ਨੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। 2003 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਜੀਓ ਬੰਗਲਾ ਲਈ ਜੀਓਨ ਨੀਏ ਖੇਲਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਈ.ਟੀ.ਵੀ. ਬੰਗਲਾ ਸੀਰੀਅਲ ਤੀਥੀਰ ਅਤਿਥੀ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਜੀਸ਼ੂ ਦਾਸਗੁਪਤਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਛੇ ਸਾਲ ਸਾਲ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ। ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਤਾਰਪੋਰ ਚੰਦ ਉੱਥਲੋ, ਸੋਨਾਰ ਹਰੀਨ ਅਤੇ ਜਯਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਦਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਬੰਗਾਲੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮੀ ਕੈਰੀਅਰ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਹੋਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸਾਲ 2012 ਵਿੱਚ, ਦਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ ਸ਼ੇਟਗਾਂਵਕਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੋਂਕਣੀ ਫ਼ਿਲਮ ਬਾਗਾ ਬੀਚ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਨੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ: "ਮੈਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪਸੰਦ ਹੈ। ਮੈਂ ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ ਸ਼ੇਟਗਾਂਵਕਰ ਨੂੰ ਕਾਨਜ਼ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ 2011 ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਾਗਾ ਬੀਚ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਸੁਣੀ ਅਤੇ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆ ਗਈ। ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਕੋਂਕਣੀ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਨੌਖਾ ਤਜਰਬਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਤੇ ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ 15 ਤੋਂ 20 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਪ੍ਰਤੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦੇਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।"
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼ਾਹਿਦ ਅਹਿਮਦ ਦੇਹਲਵੀ
ਸ਼ਾਹਿਦ ਅਹਿਮਦ ਦੇਹਲਵੀ ( ਉਰਦੂ : ‎ ਸ਼ਾਹਿਦ ਅਹਿਮਦ ਦਿਹਲਵੀ; 22 ਮਈ 1906 - 27 ਮਈ 1967) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੇਖਕ, ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ1963 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਾਈਡ ਆਫ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਉਰਦੂ ਨਾਵਲ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸੁਧਾਰਕ ਨਜ਼ੀਰ ਅਹਿਮਦ ਦੇਹਲਵੀ ਦਾ ਪੋਤਾ ਸੀ।
ਜੀਵਨੀ
ਸ਼ਾਹਿਦ ਅਹਿਮਦ ਦਾ ਜਨਮ 22 ਮਈ 1906 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ੀਰ ਅਹਿਮਦ ਦੇਹਲਵੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬਸ਼ੀਰੂਦੀਨ ਅਹਿਮਦ ਦੇਹਲਵੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।   1930 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੇਹਲਵੀ ਨੇ ਮਾਸਿਕ ਸਾਕੀ ( ਉਰਦੂ ),  ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।  ਮਾਸਿਕ ਸਾਕੀ ਵਿੱਚ ਦੇਹਲਵੀ ਦੇ ਲੇਖ਼ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਅਲੋਪ ਹੋ ਰਹੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤ-ਮੁਸਲਿਮ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਵੇਲ਼ੇ ਦੇ ਖੂਨ-ਖਰਾਬੇ ਕਾਰਨ ਬਰਬਾਦ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਅਕੀਲ ਅੱਬਾਸ ਜਾਫ਼ਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੇਖ਼ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਦੇਹਲਵੀ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਲੇਖਕ ਸੰਘ ਦੀ ਦਿੱਲੀ ਸ਼ਾਖਾ ਵੀ ਚਲਾਉਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਨਾਮਕ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਦੇਹਲਵੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਦਿੱਲੀ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਉਸਤਾਦ ਚੰਦ ਖਾਨ ਕੋਲ਼ੋਂ ਇਹ ਕਲਾ ਸਿੱਖੀ ਅਤੇ ਐਸ ਅਹਿਮਦ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਉੱਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਕਰਾਚੀ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
1963 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਾਈਡ ਆਫ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸ਼ਾਹਿਦ ਅਹਿਮਦ ਦੇਹਲਵੀ ਦੀ ਮੌਤ 27 ਮਈ 1967 ਨੂੰ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਗੁਲਸ਼ਨ-ਏ-ਇਕਬਾਲ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਉਰਦੂ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1967 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1906
ਹਵਾ ਮਹਿਲ
ਹਵਾ ਮਹਿਲ ਜੈਪੁਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਹੀ ਮਹਿਲ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਉੱਚੀ ਓਟ ਵਾਲੀ ਕੰਧ ਇਸ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ਾਹੀ ਘਰਾਣੇ ਦੀ ਔਰਤਾਂ ਪਰਦਾ ਪ੍ਰਥਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚਲਦੇ ਤਿਓਹਾਰਾਂ ਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰੋਂ ਅਣਡਿੱਠ ਹੋ ਕੇ ਦੇਖ ਸਕਣ। ਜੈਪੁਰ ਦੀਆਂ ਬਾਕੀ ਪੁਰਾਤਨ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਵਾ ਮਹਿਲ ਵੀ ਲਾਲ ਤੇ ਗੁਲਾਬੀ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਹਵਾ ਮਹਿਲ ਨੂੰ 1798 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਵਾਈ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਲਾਲ ਚੰਦ ਉਸਤਾਦ ਨੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮੁਕਟ ਦੀ ਤਰਾਂ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਇਸਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਪੰਜ-ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਇਮਾਰਤ ਜੋ ਕਿ ਉੱਪਰ ਤੋਂ ਸਿਰਫ ਡੇਢ ਫੁੱਟ ਚੌੜੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਤੋਂ ਦੇਖਣ 'ਤੇ ਮਧੂਮੱਖੀ ਦੇ ਛੱਤੇ ਦੇ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 953 ਬੇਹੱਦ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਤੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਜਾਲੀਦਾਰ ਖਿੜਕੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਝਰੋਖਾ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਵੇਚੁਰੀ ਪ੍ਰਪਾਵ ਦੇ ਕਾਰਣ ਇਹਨਾਂ ਜਟਿਲ ਸੰਰਚਨਾ ਵਾਲੇ ਜਾਲੀਦਾਰ ਝਰੋਖਿਆਂ ਤੋਂ ਠੰਢੀ ਹਵਾ ਮਹਿਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਣ ਤੇਜ਼ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਹਿਲ ਸਦਾ ਠੰਢਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਚੂਨੇ, ਲਾਲ ਤੇ ਗੁਲਾਬੀ ਬਲੁਆ ਪੱਥਰ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਇਹ ਮਹਿਲ ਜੈਪੁਰ ਦੇ ਵਿਆਪਾਰਿਕ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਟੀ ਪੈਲੇਸ ਦਾ ਹੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਤੇ ਮਹਿਲਾ ਸਦਨ ਤਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਵੇਰੇ-ਸਵੇਰੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਸੁਨਹਿਰੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਦਮਕਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖਕੇ ਇੱਕ ਅਨੋਖਾ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਭਵਨ ਨਿਰਮਾਣ ਕਲਾ
ਹਵਾ ਮਹਿਲ ਪੰਜ-ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਨੋਕਦਾਰ ਸਤੰਭ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤਨ ਇਮਾਰਤ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਉਚਾਈ 50 ਫੁੱਟ ਹੈ। ਮਹਿਲ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰਲੀਆਂ ਤਿੰਨ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਇੱਕ ਕਮਰੇ ਜਿੰਨੀ ਹੈ ਤੇ ਨੀਚੇ ਦੀਆਂ ਦੋ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੁੱਲਾ ਵਿਹੜਾ ਵੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਹਰ ਖਿੜਕੀ 'ਤੇ ਬਲੁਆ ਪੱਥਰ ਦੀ ਬੇਹੱਦ ਖੂਬਸੂਰਤ ਜਾਲਿਆਂ, ਕੰਗੂਰੇ ਤੇ ਗੁਮਬਦ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹੰਨ। ਇਹ ਸੰਰਚਨਾ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਅਰਧ ਅੱਠਬਾਹੀ ਝਰੋਖਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮੇਟੇ ਹੋਏ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਬੇਮਿਸਾਲ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੋੜ-ਅਧਾਰਿਤ ਕਮਰੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਥੰਮ੍ਹਾਂ ਤੇ ਵਰਾਂਡਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਭਵਨ ਦੇ ਉੱਪਰੀ ਹਿੱਸੇ ਤੱਕ ਐਵੇਂ ਹੀ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਾਲ ਤੇ ਗੁਲਾਬੀ ਬਲੁਆ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਇਹ ਮਹਿਲ ਜੈਪੁਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਗੁਲਾਬੀ ਨਗਰ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਦੇ ਲਈ ਪੂਰਣ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਹੈ। ਹਵਾ ਮਹਿਲ ਦਾ ਸਾhਮਣੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ 953 ਬਰੀਕੀ ਨਾਲ ਤਰਾਸ਼ੇ ਝਰੋਖਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਵਾਸਤੁਕਲਾ ਵਿਰਾਸਤ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜਪੂਤ ਸ਼ਿਲਪ ਕਲਾ ਤੇ ਮੁਗ਼ਲ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਅਨੋਖਾ ਮੇਲ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ-ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਕੰਮ, ਗੱਡਣੀ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਥੰਮ੍ਹ ਰਾਜਪੂਤ ਸ਼ਿਲਪ ਕਲਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੱਥਰ ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਮੁਗ਼ਲ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਤੇ ਤਾਰਕਸ਼ੀ ਮੁਗਲ ਸ਼ਿਲਪ ਦੇ ਉਦਾਹਰਣ ਹਨ। ਹਵਾ ਮਹਿਲ ਮਹਾਰਾਜਾ ਜੈ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪਸੰਦੀਦਾ ਤਫ਼ਰੀਹਗਾਹ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਾਜ-ਸੱਜਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰੂਪਵੰਤ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੀ ਹੈ।
ਬਹਾਲੀ ਅਤੇ ਮੁਰੰਮਤ ਦਾ ਕੰਮ
ਹਵਾ ਮਹਿਲ ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਰਾਜਸਥਾਨ ਸਰਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। 2005 ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 50 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਹਿਲ ਦੇ ਮੁਰੰਮਤ ਦਾ ਕੰਮ ਕਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸਦੀ ਅਨੁਮਾਨਤ ਲਾਗਤ 45679 ਲੱਖ ਰੁਪਿਆਂ ਦੀ ਸੀ। ਕੁਛ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਸੈਕਟਰ ਵੀ ਜਿਸਦਾ ਯੂਨਿਟ ਟ੍ਰਸਟ ਆਫ਼ ਇੰਡਿਆ ( Unit Trust of India) ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਹਵਾ ਮਹਿਲ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਦਾਰੀ ਲਈ ਹੋਈ ਹੈ।
ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਸੰਬਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਹਵਾ ਮਹਿਲ ਜੈਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਚੌਪਟ 'ਤੇ ਸਥਿੱਤ ਹੈ। ਜੈਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸੜਕਾਂ, ਰੇਲ ਮਾਰਗ, ਤੇ ਹਵਾਈ ਮਾਰਗਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਜੁੜਿਆ ਹੈ। ਜੈਪੁਰ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸ੍ਤਾਤਿਓਂ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲ ਸੇਵਾ ਦੀ ਬ੍ਰੋਡਗੇਜ਼ ਲੈਣ ਨੈਟਵਰਕ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ। ਹਵਾ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੀ ਉਪਲੱਬਧਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹਵਾ ਮਹਿਲ ਦੇ ਖੱਬੇ ਤੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਰਗ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹੰਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਵਾ ਮਹਿਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੈਪੁਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਕਿਲੇ
ਦੌਲਾ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਚੂਹੇ
ਦੌਲੇ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਚੂਹੇ ਜਾਂ ਸ਼ਾਹ ਦੌਲਾ ਦੇ ਚੂਹੇ (ਉਰਦੂ: شاہ دولہ کے چوہے)  ਬੱਚੇ ਜਾਂ ਬਾਲਗ ਹਨ ਜੋ ਮਾਈਕਰੋਸੇਫਾਲੀ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਦੌਲੇ ਸ਼਼ਾਹ ਦਾ ਡੇਰੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਭਿਖਾਰੀਆਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੱਥੇ ਢਲਾਣ ਨੁਮਾ ਹੈ, ਭੀੜੇ ਚਿਹਰੇ ਚੂਹੇ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਪੰਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਾਹ ਦੌਲਾ ਦੇ ਅਸਥਾਨ ਤੇ ਅਪਾਹਜ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇਕੱਤਰਤਾ ਸ਼ਾਇਦ ਇੱਕ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਬਣ ਗਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗਤੀਵਿਧੀ ਨੂੰ ਜਾਣ ਬੁਝ ਕੇ ਕੰਨਟੋਪ ਪਹਿਨਾ ਕੇ ਛੋਟੇ ਸਿਰ ਰੱਖਣ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ ਨਾਲ ਗਲਤ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਬਰਤਾਨਵੀ, ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਤਫਤੀਸ਼ਕਾਰਾਂ, ਜ਼ਿਲਾ ਅਫ਼ਸਰਾਂ, ਡਾਕਟਰਾਂ ਅਤੇ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦੁਰਵਿਹਾਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਝੁਠਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਮਾਈਕਰੋਸੇਫਾਲੀ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਘਟਨਾ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਲਈ ਬਾਲਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਛੋਟੇ ਰੱਖਣ ਲਈ ਅਨਭੋਲ ਸਥਾਨਕ ਰਿਵਾਜ, ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।  ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਫੇਲੀ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕੁਝ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਇਸ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਤੇ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ 1969 ਵਿਚ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ।  ਭੀਖ ਮੰਗਣ ਦਾ ਕੰਮ ਘੁਮੰਤਰੂ 'ਫਕੀਰ' ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਲਗਾਤਾਰ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਫ਼ਾਈਲਿਕ ਬਾਲਗ ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿਚ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਕੱਲ ਇੱਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਪਾਹਜ ਬੱਚੇ ਹਨ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਫੇਲੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਭਵ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ 60 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਵਿਆਹ ਪਹਿਲੇ ਕਜ਼ਨ ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਰੰਗੀਆਂ
ਰੰਗੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਡੇਹਲੋਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਡੇਹਲੋਂ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅਰਨੈਸਟ ਲਾਵਰੈਂਸ
ਅਰਨੈਸਟ ਓਰਲੈਂਡੋ ਲਾਰੈਂਸ (8 ਅਗਸਤ, 1901 - ਅਗਸਤ 27, 1958) ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਮਰੀਕਨ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਨ ਅਤੇ 1939 ਵਿੱਚ ਸਾਈਕਲੋਟ੍ਰੋਨ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਫਿਜ਼ਿਕਸ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਮੈਨਹਟਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਈ ਯੂਰੇਨੀਅਮ-ਆਈਸੋਟੈਕ ਵਿਭਾਜਨ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਲਾਰੈਂਸ ਬਰਕਲੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲੈਬਾਰਟਰੀ ਅਤੇ ਲਾਰੈਂਸ ਲਿਵਰਮੋਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲੈਬੋਰੇਟਰੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੇਂਟ ਡਕੋਟਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਮਿਨੀਸੋਟਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ, ਲਾਰੈਂਸ ਨੇ 1925 ਵਿੱਚ ਯੇਲ ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੀ ਐੱਚ ਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 1928 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਐਸੋਸੀਏਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੌਕਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਉਥੇ ਦੋ ਸਾਲ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਣੇ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿੱਚ, ਲਾਰੇਂਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਐਕਸਲਰੇਟਰ ਦੇ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰ ਦੁਆਰਾ ਭਰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਉੱਚ ਊਰਜਾ ਕਣਾਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸੰਖੇਪ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟ ਦੇ ਖੰਭਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸਰਕੂਲਰ ਤੇਜ਼ੀ ਦੇ ਕਮਰੇ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਆਇਆ ਹੈ। ਨਤੀਜਾ ਪਹਿਲਾ ਸਾਈਕਲੋਟਰੋਨ ਸੀ।