cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਹਿਮਾਲ ਅਤੇ ਨਾਗਰੇ
ਸੰਖੇਪ
ਹਿਮਾਲ ਨਾਗਰੇ ਨੂੰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਨਸੀਹਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਉਹ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜਾਤ ਸਾਬਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਅੰਦਰ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਗਾਇਬ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਹਿਮਾਲ, ਤਾਂ, ਇਕੱਲੀ ਅਤੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਹਿਲ ਘਰ ਵਾਪਸ ਪਰਤਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਕਾਫ਼ਲੇ ' ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਧੀ ਉਸਨੂੰ ਮਿਲਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ, ਇੱਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਇੱਕ ਝਰਨੇ ਦੇ ਪਾਰ ਆਏ। ਇਸ ਬਸੰਤ ਤੋਂ, ਇੱਕ ਫੌਜ ਨੇ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜੇ ਲਈ ਰਾਤ ਦਾ ਖਾਣਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ. ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਫੌਜ ਬਸੰਤ ਵੱਲ ਪਰਤ ਆਈ ਅਤੇ ਇਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ "ਮੂਰਖ ਹਿਮਾਲ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ" ਕੁਝ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ।
ਨਵੀਂ ਉਮੀਦ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਹਿਮਾਲ ਉਸ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਤ ਲਈ ਆਰਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਿਮਾਲ, ਅਜੇ ਵੀ ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਬਸੰਤ ਤੋਂ ਨਾਗਰੇ ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਆਪਣੀ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਵੇ, ਪਰ ਨਾਗਰੇ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸੱਪ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਬਾਰੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਕੰਕਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੱਪ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਦੇਖਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦੇਵੇ।
ਸੱਪ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੇ ਹਿਮਾਲ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਘਰੇਲੂ ਨੌਕਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੱਪ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਦੁੱਧ ਨੂੰ ਉਬਾਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਰਤਨਾਂ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਖੜਕਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਦੋਂ ਦੁੱਧ ਅਜੇ ਵੀ ਗਰਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਹਿਮਾਲ ਨੇ ਬਰਤਨ ਨੂੰ ਠੋਕ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੱਪ ਦੇ ਬੱਚੇ ਦੁੱਧ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੱਪਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ, ਸੋਗ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ, ਸੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲ ਨੂੰ ਡੰਗ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਸੋਗੀ ਨਾਗਰੇ ਆਪਣੀ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਦਰੱਖਤ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਆਰਾਮ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਬਸੰਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇੱਕ ਦਿਨ, ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਆਦਮੀ ਦਰਖਤ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਉਹ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਸੁੰਦਰ ਸੀ। ਉਹ ਨਰਾਇਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਰਸ਼ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਗਰੇ, ਇਸਦੇ ਲਾਪਤਾ ਹੋਣ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਇੱਕ ਖੋਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਆਦਮੀ ਦੇ ਘਰ ਲੱਭਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੌਂ ਰਹੀ ਸੀ, ਨਾਗਰੇ ਆਪਣੇ ਸੱਪ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੈੱਡਰੂਮ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਬੈੱਡਪੋਸਟ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਕੋਇਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੱਪ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਚਾਕੂ ਲੈ ਕੇ ਸੱਪ ਦੇ ਦੋ ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹਿਮਾਲ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਜਾਗਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਪ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਦੇਖਦੀ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ 'ਤੇ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਨਾਗਰੇ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਿਮਾਲ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਮਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਚਿਖਾ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ । ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦੇਵਤੇ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਇੱਕ ਜਾਦੂਈ ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜ਼ਿੰਦਾ ਕਰਕੇ ਦੋਵਾਂ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਮਿਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸੰਸਕਰਣ
ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਵਤਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮੌਖਿਕ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 18ਵੀਂ ਅਤੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਦਿਖਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।   ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ "ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਲੋਕ-ਕਥਾ" ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨੋਲਸ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪੰਡਿਤ ਹਰਗੋਪਾਲ ਕੋਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਿਮਾਲ ਨਾਗਰਾਜਨ ਸਿਰਲੇਖ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੰਸਕਰਣ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਇਹ ਵੀ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿੱਚ, ਹਿਮਾਲ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਇਸਲਾਮੀ ਆਦਮੀ, ਨਾਗਰੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ।
ਇਸ "ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਹਾਣੀ" ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਕਵੀ ਵਲੀਉੱਲਾ ਮੱਟੂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਨਾਇਕਾਂ ਦੇ ਨਾਮ
ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਵਾਨ ਸੁਨੀਤੀ ਕੁਮਾਰ ਚੈਟਰਜੀ ਨੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਨਾਗਾਰੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਗ-ਰਾਜਾ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਨਾਗਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ' (ਇੱਕ ਨਾਗਾ ਭਾਰਤੀ ਧਰਮ ਦਾ ਇੱਕ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਸੱਪ ਹੈ)। ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਲਈ, ਉਸਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਅਰਥ "ਜਸਮੀਨ-ਮਾਲਾ" ਹੈ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਯੁਥੀ-ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਯੁਹੀਮਾਲਾ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਮਾਨਾਂਤਰ
ਸੁਨੀਤੀ ਕੁਮਾਰ ਚੈਟਰਜੀ ਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਲਿਥੁਆਨੀਅਨ ਲੋਕ-ਕਥਾ ਈਗਲੇ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਰਾਣੀ ਵਿਚਕਾਰ ਕੁਝ ਸਮਾਨਤਾ ਵੀ ਵੇਖੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਏਗਲ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਕੰਨਿਆ ਜ਼ਿਲਵਿਨਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਸੱਪ ਵਰਗਾ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਜੋ ਇੱਕ ਪਾਣੀ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਹੋਰ ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧ
ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਰਗੀਕਰਨ ਦੇ ATU 425A, " ਗੁੰਮ ਹੋਏ ਪਤੀ ਦੀ ਖੋਜ " ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸਟੀਥ ਥੌਮਸਨ ਅਤੇ ਵਾਰਨ ਰੌਬਰਟਸ ਦੀ ਇੰਡਿਕ ਓਰਲ ਟੇਲਜ਼ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਆਪਣੀ ਇੰਡਿਕ ਕਿਸਮ, 425 ਡੀ ਇੰਡ, "ਸਰਪੈਂਟ ਹਸਬੈਂਡ ਦੀ ਖੋਜ" ਦੇ ਤਹਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਿਰਾਸਤ
ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਕਵੀ ਦੀਨਾਨਾਥ ਨਦੀਮ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਓਪੇਰਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਢਾਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਜਮੇ ਨੂੰ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ
ਚਾਦਰ ਹੇਠਲਾ ਬੰਦਾ
ਚਾਦਰ ਹੇਠਲਾ ਬੰਦਾ ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸੁਖਵੰਤ ਕੌਰ ਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਹੈੈ। ਸੁਖਵੰਤ ਕੌਰ ਮਾਨ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਇਸਤਰੀ ਲੇਖਿਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਤਰੀ ਲੇਖਿਕਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਹੈ। ਇਸ ਲੇਖਿਕਾ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਔਰਤਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸਮੁੱਚੀ ਮਾਨਵੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਸਨਮੁੱਖ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਚਾਦਰ ਹੇਠਲਾ ਬੰਦਾ ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤੱਖ ਗਵਾਹੀ ਭਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਮਾਨਵ ਦੇ ਦੁਖਾਂਤ ਦੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। "ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ" ਦੁਆਰਾ 2004 ਈ: 'ਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਛਾਪਿਆ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲੇਖਿਕਾ ਦੀ ਆਪਦੀ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਨੂੰ ਬਿਆਨਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਹਾਣੀ "ਸੱਪ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ" ਅਤੇ "ਦੇਰ ਆਇਤ ਦਰੁਸਤ ਆਇਤ"। 'ਚਾਦਰ ਹੇਠਲਾ ਬੰਦਾ' ਕਹਾਣੀ-ਸ੍ਰੰਗਹਿ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਦੀ ਦੂਰ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ, ਇਸੇ ਕਰਕੇ "ਸੁਖਵੰਤ ਕੌਰ ਮਾਨ" ਇਸਤਰੀ ਲੇਖਿਕਾ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸਮੁੱਚੀ ਮਾਨਵ-ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਸਨਮੁੱਖ ਹੁੰਦੀ ਲੇਖਿਕਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਸੁਖਵੰਤ ਕੌਰ ਮਾਨ ਆਪਣੀ ਸਮਕਾਲੀ ਇਸਤਰੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਅੱਗੇ ਹੈ।
ਭੂਮਿਕਾ
'ਚਾਦਰ ਹੇਠਲਾ ਬੰਦਾ' ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੰਚ ਕਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਮਨੂੱਖੀ ਦਰਦ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਦਰਦ ਸਮਾਜ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਗਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਸਮੁੱਚੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਦਰਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਾਨਵੀ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਕਰਦੀਆਂ ਮਾਨ ਦੀਆਂ ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ-ਨਿੱਕੀਆਂ ਮੰਗਾਂ, ਇਛਾਵਾਂ, ਲੌੜਾਂ-ਥੁੜਾਂ, ਗਰਜਾਂ, ਬਾਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਵਰਤਾਰੇ ਅਤੇ ਸੰਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਪੇਂਡੂ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦੀ ਸਫ਼ਲ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੁਖਵੰਤ ਕੌਰ ਮਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਖੂਬ਼ਸੂਰਤੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਲਾਤਮਕ ਸੰਗਠਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੈ।...ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਚਾਲ ਵਿਚਲੀ ਸਪੇਸ, ਠਹਿਰਾਓ, ਕਿਤੇ ਅਤੀਤ ਵੱਲ ਕਦੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵੱਲ ਝੁਕਾਓ ਉਸਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ।
ਕਹਾਣੀਆਂ
ਇਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਵੱਖ -ਵੱਖ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਦਸ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਮਾਜ ਦੇ ਹਰ ਵਰਗ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਪਰਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ,
ਸੱਪ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ
"ਸੱਪ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ" ਕਹਾਣੀ ਦੇਸ਼-ਵੰਡ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਫੈਲੀ ਅੰਨ੍ਹੀ ਧਾਰਮਿਕ ਕੱਟੜਤਾ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਲੇਖਿਕਾ ਦੀ ਆਪਣੀ ਹੋਂਣੀ ਵੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਸਿੱਖ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਿੱਖ ਭਰਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸਮਝ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੇਖਿਕਾ ਦਾ "ਪਿਤਾ" ਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾ ਕਹਾਣੀ ਸੁਝਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਜੋਕੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ(ਸ਼ਹਿਰ) ਸੱਪ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਖਤਰਨਾਕ ਹੈ।
ਚਾਦਰ ਹੇਠਲਾ ਬੰਦਾ
ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਪੰਜਾਬ ਸੰਕਟ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਜਾਦੂਗਰ ਦੇ ਜਾਦੂ ਦੌਰਾਨ ਚਾਦਰ ਹੇਠਲਾ ਬੰਦਾ ਵੱਢੇ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ ਵੀ ਪੈਂਦਾ ਉੱਠ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਬਿਲਕੁੱਲ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਸੰਘਰਸ਼ਸ਼ੀਲ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਭਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾਸਤਾਨ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਪਾਤਰ "ਮਾਸਟਰ ਸਤਿਨਾਮ" ਭਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਸੰਕਟ ਸਮੇਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਿਤਤਾਂਤਕਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਸਤਰਾਂ 'ਤੇ ਹੈਰਾਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ, "ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਿਮ ਸਿੱਖ ਈਸਾਈ, ਅਸੀਂ ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਭਾਈ ਭਾਈ।"
ਜ਼ਿੰਦਗਾਨੀ
'ਜ਼ਿੰਦਗਾਨੀ' ਕਹਾਣੀ ਨਿਮਨ ਵਰਗ ਦੀ ਲੁੱਟ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਆਰਥਿਕ ਤੰਗੀਆਂ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਰ ਹੋ ਕਿ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਗਲ਼ਤ ਰਾਸਤਾ ਫੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾ ਨਿਮਨ ਵਰਗ ਜ਼ਿੰਦਗਾਨੀ ਬਦਤਰ ਹੈ ਪਰ ਅਮੀਰ ਘਰਾਂ ਦੇ ਕੋਝੇ-ਕਮਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਗਰੀਬ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਪਾਤਰ 'ਲੱਲ੍ਹਾ' ਭਰਦਾ ਹੈ।
ਕਾਣਾ ਦਿਓ
'ਕਾਣਾ ਦਿਓ' ਕਹਾਣੀ ਅਧੂਰੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਵਾਰਤਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਵੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਦੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ 'ਚ 'ਕਾਣਾ ਦਿਓ' ਅਧੂਰੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਕਿੳਂਕਿ ਇਹ ਅਜ਼ਾਦੀ ਹਾਲੇ ਵੀ ਸੰਪੂਰਨ ਰੂਪ 'ਚ ਹਰ ਤਬਕੇ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਅਪੜੀ, ਜਦਕਿ ਅਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਿਆ ਦਾ ਸੁਪਨਾ 'ਅਜ਼ਾਦੀ ਪੂਰਨ' ਅਜ਼ਾਦੀ ਸੀ।
ਅਜੰਡਾ
'ਅਜੰਡਾ' ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਨਿਮਨ ਵਰਗਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧੇ-ਅਸਿੱਧੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੋ ਰਹੀ ਲੁੱਟ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਪੰਚ-ਸਰਪੰਚ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਫ਼ਸਰਸ਼ਾਹੀ ਤੱਕ ਹਰ ਸ਼ੈਅ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਨਿਮਨ ਵਰਗ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸ਼ਾਸਕ ਧਿਰ ਵੱਲੋਂ ਅਖੌਤੀ 'ਅਜੰਡੇ' ਬਣਾ ਕੇ ਹੋ ਰਹੀ ਲੁੱਟ ਨੂੰ ਬਿਆਨਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲੁੱਟ ਨਾਲ ਜਮਾਤੀ ਵਰਗ 'ਚ ਪਾੜਾ ਵਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕੱਛੂ ਕੁੰਮਾ
'ਕੱਛੂ-ਕੁੰਮਾ' ਕਹਾਣੀ ਮਿਹਨਤਕਸ਼ ਵਰਗ ਦੇ ਧੀਮੀ ਚਾਲ ਨਾਲ ਆਰਥਿਕ ਪੱਖੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਹੋਣ ਦੀ ਗਾਥਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਮਾ ਵਰਗ ਪੈਟੀ-ਬੁਰਜੂਆ ਧਿਰ ਵੱਲੋਂ ਅਜ਼ਾਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪੈਟੀ-ਬੁਰਜੂਆ ਧਿਰ ਦੀ ਡਿਗ ਰਹੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਬਿਆਨਿਆ ਹੈ।
ਡੁੱਬਦੇ ਸੂਰਜ ਨਾਲ
ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਵੱਖਰੇ ਵਿਸ਼ੇ-ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਜੋੜਾਂ, ਜੋ ਤੰਗੀ ਤੁਰਸੀਆਂ ਤੇ ਵਿਛੋੜੇ 'ਚ ਜੀਵਨ ਕੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਡੁੱਬ ਰਹੇ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਦੋ-ਚਾਰ ਹੁੰਦੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ। ਜਿਸ 'ਚ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਆਸ਼ਾਵਾਦੀ ਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸੋਚ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਦੇਰ ਆਇਤ ਦਰੁਸਤ ਆਇਤ
'ਦੇਰ ਅਇਤ ਦਰੁਸਤ ਆਇਤ' ਕਹਾਣੀ ਗਲਤਫ਼ਹਿਮੀਆਂ ਉਪਰੰਤ ਸਹੀ ਤੱਥ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਣ ਆਪਸ 'ਚ ਰਹੇ ਵਿਰੋਧ ਉਪਰੰਤ ਸਾਂਝ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ 'ਚ "ਮੈਂ" ਪਾਤਰ ਦੇ ਆਪਣੀ ਮਤਰੇਈ ਮਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਾਂ 'ਚ ਤਣਾਅ ਤੇ ਖਟਾਸ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਬੋਲ ਮੇਰੀ ਮੱਛਲੀ
ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਵਰਤਮਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਦੀ ਲੱਗੀ ਹੋੜ ਤੇ ਉਸਦੇ ਬੁਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਿਆਨਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਘੱਟ ਪਾਣੀ ਕਰਕੇ ਮੱਛਲੀ ਦਾ ਜਿਉਂਣਾ ਮੁਹਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਅਜੋਕੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਹਾਲ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਹੈ।
ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ-ਸਰੋਕਾਰ
ਇਹ ਦਸ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸਮਾਜ ਦੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਇਹ ਵਿਸ਼ੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ,
ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਮਿੱਥ
"ਚਾਦਰ ਹੇਠਲਾ ਬੰਦਾ" ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀਆਂ ਅੰਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਹਾਣੀਆਂ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਮਿੱਥ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬੁਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਮਿੱਥ ਨੂੰ ਪੁਨਰ ਪ੍ਰਭਾਸਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਮਿੱਥ ਨੂੰ ਪੁਨਰ-ਪ੍ਰਭਾਸਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ, "ਬੋਲ ਮੇਰੀ ਮੱਛਲੀ ਕਿੰਨਾਂ ਕਿਨਾਂ ਪਾਣੀ, ਥੋੜਾਂ-ਥੋੜਾਂ ਪਾਣੀ।...." ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਮੱਛਲੀ ਘੱਟ ਪਾਣੀ ਕਰਕੇ ਮਾਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਧਰਾਤਲ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਸਾਰੀ ਲੋਕਾਈ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਦੀ ਦੌੜ ਕਰਕੇ ਉਸ ਮੱਛਲੀ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਪਈ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ
ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਸ਼ਾ ਕੁੰਡੂ
ਸੌਮਿਤਰੀਸ਼ਾ ਕੁੰਡੂ (ਜਨਮ 24 ਫਰਵਰੀ 2000) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਬੰਗਾਲੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਮਿਥਾਈ ਵਿੱਚ ਮਾਦਾ ਲੀਡ ਮਿਥਾਈ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 2000 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਵਿਰਧਾਵਾਲ ਖਾੜੇ
ਵਿਰਧਵਾਲ ਵਿਕਰਮ ਖਾੜੇ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Virdhawal Vikram Khade; ਜਨਮ 29 ਅਗਸਤ 1991) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਤੈਰਾਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਬੀਜਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸਾਲ 2008 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ 50, 100, ਅਤੇ 200 ਮੀਟਰ ਫ੍ਰੀਸਟਾਈਲ ਤੈਰਾਕੀ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ 100 ਮੀਟਰ ਫ੍ਰੀਸਟਾਈਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਪਣੇ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ। ਖਾਡੇ ਨੇ ਗੁਆਂਗਜ਼ੂ ਵਿਚ 2010 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ 50 ਮੀਟਰ ਬਟਰਫਲਾਈ ਵਰਗ ਵਿਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ; 24 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤੈਰਾਕੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਤਗਮਾ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕਰੀਅਰ
ਖਾੜੇ 50 ਮੀਟਰ, 100 ਮੀਟਰ ਅਤੇ 200 ਮੀਟਰ ਫ੍ਰੀਸਟਾਈਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਅਤੇ 50 ਮੀਟਰ ਬਟਰਫਲਾਈ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਧਾਰਕ ਹਨ। ਖਾੜੇ ਸੀਨੀਅਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਚੈਂਪੀਅਨ, 2006 ਵਿਚ 50 ਮੀਟਰ, 100 ਮੀਟਰ, 200 ਮੀਟਰ ਫ੍ਰੀਸਟਾਈਲ ਅਤੇ 50 ਮੀਟਰ ਬਟਰਫਲਾਈ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਛੇ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤੇ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ, 2006 ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜੇ ਅਤੇ ਛੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ ਅਤੇ 33 ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡਾਂ, ਗੁਹਾਟੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ।
ਉਹ ਓਲੰਪਿਕ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦਾ ਤੈਰਾਕ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ 2008 ਦੇ ਬੀਜਿੰਗ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ 100 ਮੀਟਰ ਫ੍ਰੀਸਟਾਈਲ ਦੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਾਰਕ ਕੀਤਾ (ਹੀਟ 3) ਅਤੇ 50.07 ਸਕਿੰਟ ਦਾ ਨਵਾਂ ਨਿੱਜੀ ਸਰਬੋਤਮ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੁੱਲ 42 ਵਾਂ ਸਥਾਨ ਮਿਲਿਆ। ਉਹ 200 ਮੀਟਰ ਫ੍ਰੀ ਸਟਾਈਲ ਵਿਚ 48 ਵੇਂ ਅਤੇ 50 ਮੀਟਰ ਵਿਚ 32 ਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਆਇਆ।
16 ਨਵੰਬਰ 2010 ਨੂੰ ਵਿਰਵਾਲ ਖੱਡੇ ਨੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਜਦੋਂ ਉਹ 16 ਵੀਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ 50 ਮੀਟਰ ਬਟਰਫਲਾਈ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ‘ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਚਿਨ ਨਾਗ 1951 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਤੈਰਾਕੀ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਚੀਨ ਦੇ ਗੁਆਂਗਜ਼ੂ ਵਿਖੇ ਇਸ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਹੋਰ ਤਗਮੇ (1 ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ 4 ਕਾਂਸੀ) ਜਿੱਤੇ ਸਨ।  2019 ਨੂੰ, ਵਿਜੇ ਖਾੜੇ ਨੇ 10 ਵੀਂ ਏਸ਼ੀਅਨ ਏਜ ਗਰੁੱਪ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ।
ਉਹ ਨਾਈਕ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਥਮ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸਮਰਥਕ ਹੈ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਭਾਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਨੂੰ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਭਾਗੀਦਾਰ ਹੈ। ਵਿਰਵਾਲ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰ ਅਮਿਨ ਦੁਆਰਾ ਕੋਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰੇਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਗੋਸਪੋਰਟਸ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ, ਇੱਕ ਸਪੋਰਟਸ ਗੈਰ ਮੁਨਾਫਾ ਸੰਗਠਨ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਉੱਤਮਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਦੁਆਰਾ ਸਹਿਯੋਗੀ ਹੈ।
ਅਵਾਰਡ
ਵਿਰਵਾਲ ਖੱਡੇ ਨੂੰ ਤੈਰਾਕੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ 2011 ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਉਸ ਨੇ ਸਾਥੀ ਤੈਰਾਕ ਰੁਜੁਤਾ ਖਾੜੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1991 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ
ਸਤੇਦ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ “ਲੋਕਤੰਤਰਿਕ ਅਧਿਐਨ” ਵਿੱਚ ਲੋਕਧਾਰਾ ਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ “ਕੋਈ ਵੀ ਸਾਹਿਤ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਅਛੋਹ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਟ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜਾ ਮੌਲਿਕ ਭੇਦ ਹੈ , ਉਹ ਇਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਅਤਿ ਆਵਸਕ ਬਣਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ । ਲੋਕਧਾਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਵਰਗੀਕਰਨ ਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਖੇਤਰਾਂ ਸਬੰਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੋਂ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦਾ ਹੋਰ ਖੇਤਰ ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਟ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਸੰਭਨਾਵਾਂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ।ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇਕ ਪਰਸਪਰ ਸਾਂਝ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖ ਕੇ ਕਈ ਵਿਦਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਵਿਸਸਟ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਵਿਸਸਟ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਵਰਗ ਵਿਚ ਸਾਮਿਲ ਕਰ ਲੈੰਦੇ ਹਨ । ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਤੁਲਨਾਤਮਿਕ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ
ਸਾਹਿਤ ਇਕ ਕੋਮਲ ਹੁਨਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਭਿਵਿਅੰਜਨਾ ਸ਼ਬਦ ਦੁਆਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਲੇਖਕ ਦੁਆਰਾ ਪਦ ਜਾਂ ਗਦ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਸੁਹਜ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖੀ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹਲੂਣਾ ਦੇਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ । ਪਾਠਕ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਉੱਪਰ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ । ਲੇਖਕ ਦੀ ਸਖਸੀਅਤ ਅਜਿਹੀ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ।
ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸਟੀ ਤੋਂ ਲੋਕ ਮਾਨਸ ਦੀ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਜਿਹੜੇ ਤੱਤ ਉਪਲਬਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਲੋਕ ਤੱਤ ਹਨ । ਵਿਸ਼ਸ਼ਟ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਵਿਦਮਾਨ  ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਉਲੇਖ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ।
(ੳ ) ਲੋਕ-ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਤੱਤ
(ਅ ) ਲੋਕ ਕਲਾ ਦੇ ਤੱਤ
(ੲ) ਅਨੁਸਠਾਨਾਂ ਦੇ ਤੱਤ
(ਹ)  ਲੋਕ ਮਨੋਰੰਜਨ, ਲੋਕ ਬੋਲਿਆਂ  ਅਤੇ ਲੋਕ ਧੰਦਿਆਂ ਦੇ ਤੱਤ ।
ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਤੱਤ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿ- ਭੇਦ, ਲੋਕ ਗੀਤ ਸੈਲੀਆਂ, ਲੋਕ ਛੰਦ , ਲੋਕ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਕਥਾ ਰੂਪ , ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਅਭਿਪ੍ਰਾਇ , ਕਥਾਨਕ ਰੂੜੀਆਂ , ਲਘੂ ਧਾਰਾਵਾਂ , ਜਿਵੇਂ ਅਖਾਣ ਮੁਹਾਵਰੇ , ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਆਦਿ ਸਾਮਲ ਹਨ । ਡਾ ਸਤੇਦ੍ਰ ਨੇ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾ , ਛੰਦ , ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਕ ਚਾਰ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆਂ ਹੈ । ਵਿਸਸਟ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਵਿੱਚ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਭਾਗ ਸਭ ਨਾਲ਼ੋਂ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿਸਸਟ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਲਈ ਆਧਾਰ ਦਾ ਕੰਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ । ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਇਸ ਦੇ ਵਸਤੂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੀਕ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਰਚਨਾ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ । ਕੋਈ ਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਜਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਲੋਕ ਬੋਲੀ ਰਾਹੀ ਵਿਕਸਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ , ਉਸੇ ਤਰਾਂ ਵਿਸਸਟ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੁਆਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।
ਲੋਕ ਕਲਾ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਘੇਰਾ ਬਹੁਤ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ, ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ, ਲੋਕ ਨਾਚ , ਲੋਕ ਮੂਰਤੀਕਾਰੀ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਆਦਿ ਹਰ ਕਲਾ ਦੇ ਤੱਤ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਵਿਸਸਟ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ , ਲੋਕ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ , ਲੋਕ ਨਾਚਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕ ਨਾਟਕਾਂ ਦੀਆਂ ਰੂੜੀਆਂ ਹਿੱਸਾ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ।
ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਅਭਿਵਿਅਕਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਨੁਸਠਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸਮੂਹਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਿਕ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪ੍ਰਿਸਠਭੂਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਾਨਵ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਵਰਤਿਤ ਹੋਣ ਨਾਲ ਲੋਕ ਚਿੱਤਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ । ਹਰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਲੋੜ ਤੱਤ ਹਨ । ਵਿਸਸਟ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਉਲੇਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕ-ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵਿਦਮਾਨ ਹਨ । ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਜਨਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮੌਤ ਤੱਕ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਹਰ ਪੱਖ ਬਾਰੇ ਹਨ । ਲਿਖਿਤ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਲੋਕ-ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਉਲੇਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ । ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉੱਨਾਂ ਦੇ ਧੰਦਿਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਵੀ ਹੈ ।
ਸਪਸਟ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਸਸਟ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਸਿਰਜਨਾਤਮਕ ਲਿਖਤਾਂ ਬਾਰੇ ਨਵੀਂ ਸੂਝ ਨੂੰ ਉਤੇਜਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸਸਟ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਭੰਡਾਰ ਵਿਚ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਕੇ ਅਮੀਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਕਾਲ ਅਤੇ ਯੁੱਗ ਦੇ ਵਿਸਸਟ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਉਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦਾ ਰਕਤ ਉੱਨਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਵਿਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਲੋਕ ਮਾਨਸ ਆਪਣੇ ਆਦਿਮ ਮਾਨਸ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਤਿਆਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ।
ਹੋਫਮੈਨ ਨੇ ਲੋਕ ਮਾਰਗ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਅਥਵਾ ਲੰਮੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ , ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੇਖਕ ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਈ ਵਰਤ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਆਦਿ ਪੱਖਾਂ ਬਾਰੇ ਦਸਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਕਿਸੇ ਲੋਕ ਤੱਤ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਵਰਤਣ ਦੇ ਤਿੰਨ ਢੰਗ ਦਰਸਾਏ ਹਨ :
( ਸ ) ਉਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਰੂਪ ਉਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਰਹੇ ।
( ਅ ) ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਰੂਪ ਸਥਾਈ ਰਹੇ, ਇਸ ਦਾ ਕਰਤੱਵ ਮੌਖਿਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਭਾਵੇਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ
( ੲ ) ਰੂਪ ਨੂੰ ਬਦਲ ਕੇ ਅੰਤਰਮੁਖੀ ਭਾਵ ਨੂੰ ਅਭਿਵਿਅਕਤ ਕਰੇ ।
(ਸ)  ਲੋਕ ਰੂੜ੍ਹੀਆਂ (ਦੀ ਵਰਤੋਂ ।
ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਲੋਕਧਾਰਾਈ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਹੂਬਹੂ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਬੈਨਿਟ ਦਾ ਇਹ ਮੌਤ ਦਰੁਸਤ ਨਹੀਂ ਕਿ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਕੁਝ ਭਾਗ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦੇਣ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਟ ਸਾਹਿਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ' ਪੰਚਤੰਤਰ ’ ' ਬੇਤਾਲ ਪਚੀਸੀ ' ਆਦਿ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥ ਅਤੇ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ, ਬੁਝਾਰਤਾਂ , ਅਖੌਤਾਂ ਅਤੇ ਮੁਹਾਵਰਿਆਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ , ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲੋਕਧਾਰਾਈ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਲਿਪੀਬੱਧ ਰੂਪ ਹਨ , ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਟ ਸਾਹਿਤ ਨਹੀਂ । ਕਹਿਣ ਦਾ ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦਾ ਅੰਗ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ । ਵਾਸਤਵ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਲੋਕ - ਸਮੂਹ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ , ਜੋ ਉਸਨੇ ਸਮਾਜ , ਸਭਿਆਚਾਰ , ਭੂਗੋਲ ਜਾਂ ਕੰਮਾਂ ਧੰਦਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ , ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ । ਪੌਰਾਣ ਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਪਲਾਟ , ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਾਤਰ ਸਿੱਧੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਦੇ ਹਨ । ਲੋਕ ਸਮੂਹ ਦਾ ਗਿਆਨ ਜੋ ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ , ਅਖੌਤਾਂ ਦੇ ਮੁਹਾਵਰੇ ਆਦਿ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਦਿਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ । ਸੈਕਸਪੀਅਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਟਕ ' ਹੈਮਲਿਟ ' ਵਿਚ " ਭੂਤ " , " ਮੈਕਥਿਥ " ਵਿਚ ਚੜੇਲਾ ' ' ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੀ ਰਚਨਾ ' ਵਾਰ ਸ੍ਰੀ ਭਗਉਤੀ ਜੀ ਕੀ ' ਵਿਚ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦੈਂਤਾਂ ਦਾ ਯੁੱਧ ਇਸ ਪੱਖ ਤੋਂ ਠੀਕ ਉਦਾਹਰਣ ਹਨ । ਲੋਕਧਾਰਾਈ ਸਮੱਗਰੀ ਲੋਕ ਸਮੂਹ ਦਾ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਵਿਰਸਾ ਹੈ । ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਵੀ ਲੋਕ - ਸਮੂਹ ਦਾ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅੰਗ ਹੈ । ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਆਪਣੇ ਵਿਰਸੇ ਵਿਚੋਂ ਪੂੰਜੀ ਲੈ ਕੇ ਜਦ ਅਜਿਹੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਨਕਲ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ । ਉਸ ਦੇ ਵਿਅਕਤਿਤਵ ਦੀ ਮੁਹਰ - ਛਾਪ ਅਜਿਹੀ ਰਚਨਾ ਲੱਗੀ ਸਾਫ਼ ਦਿਸ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ।
ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ । ਉਹ ਪਰਖੇ ਹੋਏ ਪਲਾਟਾਂ, ਢਾਂਚਿਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਾਤਰਾਂ ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਅਭਿਆਸ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੂਪ ਦਿੰਦਾ ਹੈ । ਲੋਕਗੀਤਾਂ ਦੇ ਕਈ ਰੂਪ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਅਣਗਿਣਤ ਕਥਾਨਕ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਨਵੇਂ ਉਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ , ' ਰਾਮਾਇਣ ' ਅਤੇ ' ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੇ ਮੂਲ ਤੱਥ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਚੋਂ ਲਏ ਗਏ ਹਨ । ' ਰਾਮਾਇਣ ' ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਛੋਟੇ ਆਕਾਰ ਦੀ ਬੀਰ ਗਾਥਾ ਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ' ਮਹਾਭਾਰਤ ' ਵੀ ਲੋਕ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਬੀਰ ਗਾਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮ ਗਾਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਸੀ । ਕਿੱਸਾ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ' ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ ' , ' ਸੱਸੀ ਪੁਨੂੰ , ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਵਾਲ ਆਦਿ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਕਥਾਨਕ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਚੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੁਆਰਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚ ਗੁੰਦਿਆਂ । ਨਜ਼ਾਬਤ ਰਚਿਤ ' ਨਾਦਰਸ਼ਾਹ ਦੀ ਵਾਰ ' ਵਿਚ ' ਕਲਾ ' ਅਤੇ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਟਕ ' ਕਲਾਕਾਰ ' ਵਿਚ ਗੌਤਮ , ਇੰਦਰ , ਅਹੱਲਿਆ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾਂ ਆਦਿ ਪਾਤਰ ਪੌਰਾਣਿਕ ਪ੍ਰਿਸ਼ਠ ਭੂਮੀ ਰਖਦਿਆਂ ਹੋਇਆ ਵੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਵੀਆਂ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦੇ ਹਨ । ਭਗਤਾਂ ਦੀਆਂ ਜੀਵਨੀਆਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਸੰਬੰਧੀ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਜਨਮ ਸਾਖੀਆਂ ਵਿਚ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਬਦਲਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿਚ ਚੌਖੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਵਰਤੋਂ ਦੇਖਣ ਵਿਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ।
ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਚ ਸਮੱਗਰੀ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਯੋਗ ਅਰਥ - ਵਿਅੰਜਨਾ ' ਤੇ ਆਧਾਰਤ ਹੈ । ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਵਿਚੋਂ ਲਏ ਗਏ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਹੈ । ਰਾਂਝਾ, ਹੀਰ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਧਾਰ ਤੱਥ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਉਸ ਦਾ ਉਪਯੋਗ ਇਸ ਦਾ ਗ੍ਰਹਿਤ ਰੂਪ ਹੈ । ' ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ' ਵਿਚ ਪਿਤਾ , ਕੰਤ , ਸਾਜਨ , ਸਾਗਰ , ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਆਦਿ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਦਾ ਗ੍ਰਹਿਤ ਰੂਪ ' ਪਰਮਾਤਮਾ ' ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਛੀ ਪਰਦੇਸੀ , ਪ੍ਰਾਣੀ ਦਾ । ਮਨੁੱਖ ਦਾ ' ਆਤਮਾ ' ' ਪ੍ਰਤੀਕ ਸਦਾ ਠੋਸ ਮਾਨਸਿਕ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਭਿਵਿਅਕਤ ਕਰਦੇ ਹਨ । ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ , ਰਹੁ ਰੀਤਾਂ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਤੇ ਮੰਦੇ ਨਸੀਬਾਂ ਦਾ , ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਖ਼ਾਸ ਮਹੱਤਵ ਹੈ । ਜਨਮ , ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਦੀ ਲੰਮੀ ਸੰਖਿਆ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ , ਜੋ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਉਪਲੱਬਤ ਹੈ । ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਵਿਚੋਂ ਲਏ ਗਏ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਦੁਆਰਾ , ਅੰਤਰਮੁਖੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟਾਉਂਦੇ ਹਨ ।
ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਲੋਕਧਾਰਾਈ ਅਧਿਐਨ, ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਉਪਲੱਬਧ ਰੂੜ੍ਹੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ' ਰੂੜੀ ' ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ ਮੋਟਿਫ਼ ( motifs ) ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਆਇ ਹੈ । ਜਿਸ ਦੇ ਅਰਥ ਅਜਿਹੇ ਭਾਵ ਤੋਂ ਹਨ , ਜਿਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੁਤੰਤਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ । ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਹਰ ਵਰਗ ਵਿਚ ਇਹ ਰੂੜ੍ਹੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ , ਲੋਕ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿਚ ਰੂਪ ਰੇਖਾ ਦੇ ਮੋਟਿਫ਼ , ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਕਥਾਨਕ , ਰੂੜ੍ਹੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਆਦਿ ਵਿਚ ਵੀ ਅਭਿਪਾਇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ । ਮਤਰੇਈ ਮਾਂ , ਨਿਰਦਈ ਸੱਸ , ਗੰਗਾ ਰਾਮ , 12 ਸਾਲ , 360 ਸਹੇਲੀਆਂ , ਜਾਦੂ ਦੀ ਟੋਪੀ ਜਾਂ ਡੰਡਾ , ਹੁਸੀਨ ਪਰੀਆਂ , ਯੋਗੀ , ਹਵਾ ਵਿਚ ਉਡਣ ਵਾਲਾ ਘੋੜਾ , ਲਿੰਗ ਪਰਿਵਰਤਨ , ਪਸ਼ੂ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਬੋਲਣਾ ਆਦਿ ਅਨੇਕਾਂ ਰੂੜ੍ਹੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਵਿਦਮਾਨ ਹਨ । ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਅਣਗਿਣਤ ਅਭਿਪ੍ਰਾਇ ਹਨ । ਜਾਦੂ ਟੂਣੇ , ਮੰਤਰ , ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ , ਪੂਛਲ ਵਾਲੇ ਤਾਰੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਕਿਸਮਤ ਆਦਿ ਰੂੜ੍ਹੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹੀ ਹਨ । ਗੰਗਾ , ਜਮਨਾ , ਰਾਮ , ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਰੂੜ੍ਹੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸਾਡੀ ਧਾਰਮਕ ਮਰਯਾਦਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆ ਹਨ ।
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਬੁਣਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਸੁਚੇਤ ਅਤੇ ਅਚੇਤ ਦੋਹਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਭਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ - ਨਾਲ ਲੋਕ ਸਮੱਗਰੀ ਜਿਹੀ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਵਸਤੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ । ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਵੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ ਵਿਚ ਪੁਰਾਣੀ ਸ਼ਰਾਬ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨਤਾ ਦਾ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਹੈ । ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਅਤੇ ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਕਾਵਿ - ਭੇਦਾਂ ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਭਿਵਿਅਕਤ ਕੀਤਾ ਹੈ । ਕਿੱਸਾ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਲੋਕ ਕਥਾਨਕ ਲੈ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਨਵੀਨਤਾ ਲਿਆਂਦੀ ਹੈ । ਲੋਕਧਾਰਾ ਹਰ ਯੁੱਗ ਅਤੇ ਹਰ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਆਈ ਹੈ । ਯੂਨਾਨੀ ' ਇਲੀਅਡ ' ਤੇ ' ਉਡੀਸੀ ' ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ' ਰਾਮਾਇਣ ' ਅਤੇ ' ਮਹਾਂਭਾਰਤ ' ਆਦਿ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕ - ਮਹਾਂਕਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਲੱਗਭਗ ਹਰ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਲੋਕ - ਪ੍ਰਿਯ ਗਾਥਾਵਾਂ ( ਵਾਰਾਂ ) ਅਤੇ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਲੋਕਧਾਰਾ ਤੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਹਨ । ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ( ਕਾਲੀਦਾਸ ) , ਪੈਰਡਾਈਜ਼ ਲੋਸਟ ( ਮਿਲਟਨ ) , ਫਰਾਊਸਟ ( ਗੈਟੇ ) , ਹੈਮਲਿਟ , ਮੈਕਬੈਂਥ ਅਤੇ ਕਿੰਗ ਲੀਅਰ ( ਸੈਕਸ਼ਪੀਅਰ ) ਆਦਿ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲੋਕਧਾਰਾਈ ਵਿਚ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਹੈ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਚ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਨੇ ਭਿੰਨ - ਭਿੰਨ ਵਹਿਮਾਂ , ਅੰਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ , ਅਨੁਸ਼ਠਾਨਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕ ਰੂੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਥਾਂ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ । ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਲੋਕ - ਵਿਰਸੇ ਨੂੰ ਇਕ ਸਰਵ - ਵਿਆਪਕ ਗੁਣ ਵਜੋਂ , ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ । ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਲੋਕਧਾਰਾਈ ਸਮੱਗਰੀ ਲਏ ਬਿਨਾਂ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ । ਹਰ ਯੁੱਗ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਰਿਣੀ ਹਨ ।
1960 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ
ਭਾਰਤ ਨੇ ਇਟਲੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰੋਮ ਵਿੱਖੇ ਹੋਏ 1960 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ 45 ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨਾਲ 20 ਈਵੈਂਟ 'ਚ ਭਾਗ ਲਿਆ।
1928 ਤੋਂ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੀ ਕਿ ਹਾਕੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 'ਚ ਭਾਰਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ। ਫਲਾਇੰਗ ਸਿੱਖ ਮਿਲਖਾ ਸਿੰਘ ਨੇ 400 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੌੜ 'ਚ 45.6 ਸੈਕਿੰਡ ਨਾਲ ਚੌਥੇ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਜਿਹਨਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਭਾਰਤ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ 1984 ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਤੋੜ ਸਕੇ।
ਅਥਲੈਟਿਕਸ
ਮਰਦਾ ਦੀ ਉਚੀ ਛਾਲ
ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਮੈਰਾਥਨ
ਮਰਦਾਂ ਦੀ 110 ਮੀਟਰ ਅੜਿਕਾ ਦੌੜ
ਮਰਦਾਂ ਦੀ 5000 ਮੀਟਰ
ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਲੰਮੀ ਛਾਲ
ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਬਾਜੀ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਿਨ ਨਾਸ਼ਾਨੇ ਬਾਜ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ।
ਕੁਸ਼ਤੀ ਮੁਕਾਬਲੇ
Key:
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ
ਕਾਰੋਲ ਕੋਨੋਰਸ (ਅਦਾਕਾਰਾ)
ਕਾਰੋਲ ਕੋਨੋਰਸ (ਜਨਮ 13 ਨਵੰਬਰ, 1952) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਬਕਾ ਪੌਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਕੈਰੋਲੀਨ ਮਈ ਅਤੇ ਕਾਰੋਲ ਕਾਇਸਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਨੇ 1971 ਤੋਂ 1981 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲਗੱਭਗ 20 ਬਾਲਗ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਇਸਨੇ ਜੈਕ ਬਿਰਚ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੋਨੋਰਸ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਥੋਰਾ  ਬਿਰਚ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਕੋਨੋਰਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਾਲਗ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1970ਵਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ, 1972 ਵਿੱਚ ਡੀਪ ਥ੍ਰੋਟ ਅਤੇ 1978 ਦ ਇਰੋਟਿਕ ਐਡਵੈਂਚਰਸ ਆਫ਼ ਕੈਂਡੀ  ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 1979 ਵਿੱਚ, ਇਸਨੇ ਗੇਲ ਪਾਲਮਰ ਦੀ ਕੈਂਡੀ ਗੋਜ਼ ਟੂ ਹਾਲੀਵੁੱਡ  ਤੋਂ ਖ਼ਾਸ ਪਛਾਣ ਕਾਇਮ ਹੋਈ। 1981 ਵਿੱਚ, ਇਸਨੇ''ਡਿਜ਼ਾਇਰ ਫ਼ਾਰ ਮੈਨ. ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਅਦਾਕਾਰੀ ਵੀ ਕੀਤੀ। ''
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:CS1 errors: missing author or editor ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1952 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਪੌਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਵਿਦਿਆਵਤੀ
ਵਿਦਿਆਵਤੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Vidyavati), ਸਾਬਕਾ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ, ਕਾਕਤੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਵਾਰੰਗਲ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਸਤੰਬਰ 1939 ਨੂੰ ਗੌਡ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਫਿਕੋਲੋਜੀਕਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ 8 ਮਾਰਚ 2017 ਨੂੰ " ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ " ਦੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਉੱਘੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਜੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। thumb| ਵਿਦਿਆਵਤੀ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਉੱਘੀ ਮਹਿਲਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੋਈ
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਉਸਨੇ ਬੰਸੀਲਾਲ ਬਾਲਿਕਾ ਵਿਦਿਆਲਿਆ, ਬੇਗਮ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ (ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ) ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਾਲ 1955 ਵਿੱਚ ਹਾਇਰ ਸਕੂਲ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਪਾਸ ਕੀਤਾ। 1957 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਕੋਟੀ ਮਹਿਲਾ ਕਾਲਜ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। 1959 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਉਸੇ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਬੋਟਨੀ ਮੇਨ, ਜ਼ੂਆਲੋਜੀ ਅਤੇ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ (ਬੀ.ਐਸ.ਸੀ.) ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਓਸਮਾਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਫਾਈਨਲ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਹਾਈਡਰੋਬਾਇਓਲੋਜੀ ਮੇਨ ਦੇ ਨਾਲ ਐਮਐਸਸੀ ਬੋਟਨੀ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਨੂੰ 1967 ਵਿਚ ਉਸਮਾਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰੋ. ਜਾਫਰ ਨਿਜ਼ਾਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋ. ਐਮਆਰ ਸਕਸੈਨਾ ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਾਹਿਤ ਜਰਮਨ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਸਨੇ 3 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ 1963 - 65 ਵਿੱਚ ਆਰਟਸ ਕਾਲਜ, ਓਸਮਾਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਜੂਨੀਅਰ ਅਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਡਿਪਲੋਮਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹਾਈਡਰੋਬਾਇਓਲੋਜੀ, ਫਿਕੋਲੋਜੀ, ਸਾਇਟੋਲੋਜੀ ਅਤੇ ਅਲਟਰਾਸਟ੍ਰਕਚਰ ਈਕੋਲੋਜੀ ਹੈ।
ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇਪਾਲੀ
ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇਪਾਲੀ (11 ਅਗਸਤ 1911 – 17 ਅਪ੍ਰੈਲ 1963) ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦਾ ਇੱਕ ਗੀਤਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਰੇਲ ਬਹਾਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜਨਮ ਅਸ਼ਟਮੀ) ਦੇ ਦਿਨ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਸਬੰਧ ਲਗਭਗ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ, 1944 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 1963 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਛਾਇਆਵਾਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਕਵੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ "ਉਮੰਗ" (1933 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ) ਸਮੇਤ ਹਿੰਦੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਕਈ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਲਿਖੇ। ਉਮੰਗ, ਰਾਗਿਨੀ, ਪੰਛੀ, ਨੀਲਿਮਾ, ਹਿਮਾਲਿਆ ਨੇ ਪੁਕਾਰਾ ਆਦਿ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਨਾਂ ਆਪਣੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਨੇਪਾਲੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 'ਕਲਪਨਾ' ਵੀ ਲਿਖਿਆ। ਉਹ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਚਾਰ ਹਿੰਦੀ ਰਸਾਲਿਆਂ, ਅਰਥਾਤ, ਰਤਲਾਮ ਟਾਈਮਜ਼, ਚਿਤਰਪਤ, ਸੁਧਾ ਅਤੇ ਯੋਗੀ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਵਿਦਿਆਵਤੀ
ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ
thumb| ਵਿਦਿਆਵਤੀ ਨੂੰ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਸਥਾਪਨਾ ਦਿਵਸ 'ਤੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1939
ਕੁਲਭੂਸ਼ਨ ਜਾਧਵ
ਕੁਲਭੂਸ਼ਨ ਜਾਧਵ (ਅਰਫ਼ ਹਸੇਨ ਮਬਾਰਕ ਪਟੇਲ, ਨਕ਼ਲੀ ਨਾਂ) ਪਾਕਸਤਾਨ ਦੀ ਜਾਂਬ ਤੋਂ ਗਰਫ਼ਤਾਰ ਕਤਾ ਗਿਆ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਹਰੀ ਤੇ ਬਹਰੇਹ ਦਾ ਅਫ਼ਸਰਏ ਜੜੇ ਮਤਾਲਕ਼ ਪਾਕਸਤਾਨ ਦਾ ਦਾਵੇ ਹੇ ਕਾ ਓ ਬਲੋਚਸਤਾਨ ਚ ਜਸੋਸੀ ਤੇ ਤਖ਼ਰੇਬੀ ਸਰਗਰਮਿਆਂ ਵਚ ਮਲੋਸ ਰਹਾ ਏ, ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਖ਼ਫ਼ੇਹ ਏਜੰਸੀ ਰਾ ਦਾ ਹਾਜ਼ਰ ਸਰੋਸ ਅਫ਼ਸਰ ਏ। ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਨੇ ਏਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਹਰੇਤ ਤੇ ਬਹਰੇਹ ਦਾ ਸਾਬਕ਼ ਅਹਲਕਾਰ ਹੋਨ ਦੀ ਤਸਦੇਕ਼ ਕਤੀ ਹੇ। ਪਾਕ ਫ਼ੋਜ ਤੋਂ ਅਕ ਵੇਡਿਓ ਵੀ ਜਾਰੀ ਕਤੀ ਗੀ ਜੇੜੇ ਵਚ ਅਸ ਜਸੋਸ ਨੋ ਅਪਨੇ ਕੋਲੋਂ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਵੇ ਵੇਖਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਏ।
ਪਾਕੇਸਤਾਨੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮਤਾਬਕ਼ 03 ਮਾਰਚ 2016 ਨੋਂ ਏਹਨੋਂ ਸਕਿਓਰਟੀ ਫ਼ੋਰਸਜ਼ ਵਲੋਂ ਬਲੋਚਸਤਾਨ ਚ ਜਸੋਸੀ ਕਰਦਿਆਂ ਫੜਿਆ ਸੀ। ਏਹਨੋਂ ਚਮਨ ਦੇ ਬਾਰਡਰ ਕੋਲੋਂ ਮਸ਼ਖ਼ੇਲ ਦੇ ਅਲਾਕ਼ੇ ਤੋਂ ਫੜਿਆ ਗਿਆ, ਜਥੋਂ ਉਹ ਗ਼ੇਰ ਕ਼ਨੋਨੀ ਤੋਰ ਤੇ ਏਰਾਨ ਤੋਂ ਬਾਰਡਰ ਟਪ ਕੇ ਪਾਕਸਤਾਨ ਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਰਿਆ ਸੀ। ਪਾਕਸਤਾਨੀ ਫ਼ੋਜ ਮਤਾਬਕ਼ ਏਹ ਹਾਜ਼ਰ ਸਰੋਸ ਹੰਦੋਸਤਾਨੀ ਫ਼ੋਜੀ ਏ।
ਮੋਹਸਿਨ ਮਘਿਆਣਾ
'''ਡਾ. ਮੋਹਸਿਨ ਮਘਿਆਣਾ''' (ਉਰਦੂ: ڈاکٹر محسن مگھیانہ) (ਜਨਮ 1 ਜਨਵਰੀ 1956) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਡਾਕਟਰ, ਲੇਖਕ, ਕਾਲਮਨਵੀਸ ਅਤੇ ਹਾਸਰਸਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਹਾਸਰਸ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਝੰਗ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਨਿਆਜ਼ ਅਲੀ ਅਹਿਮਦ ਖਾਨ ਮਿਗਿਆਣਾ (ਉਰਦੂ: نیاز علی احمد خان مگھیانہ) ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮੋਹਸਿਨ (ਉਰਦੂ: محسن) ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਤਖੱਲਸ ਜਾਂ ਕਲਮ ਨਾਮ ਚੁਣਿਆ। ਉਹ ਸ਼ਾਇਰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਿਆ ਪਰ ਉਸਨੇ ਸਕੂਲ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਹਸਿਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾ ਲਿਆ ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਸਨੇ ਨਿਆਜ਼ ਨਾਮ ਵਜੋਂ ਨਿਆਜ਼ ਅਲੀ ਮੋਹਸਿਨ ਮਿਗਿਆਣਾ (ਉਰਦੂ: نیاز علی محسن مگھیانہ) ਬਣ ਗਿਆ। ਉਂਜ ਵੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ’ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਡਾ: ਮੋਹਸੀਨ ਮਘਿਆਣਾ ਹੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕੇ. ਸਿਵਾਨ
ਕੈਲਾਸਾਵਾਦੀਵੂ ਸਿਵਨ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਪੁਲਾੜ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਕਰਮ ਸਾਰਾਭਾਈ ਪੁਲਾੜ ਕੇਂਦਰ  ਅਤੇ ਲਿਕਵਿਡ ਪ੍ਰੋਪਲਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਕਰੀਅਰ
ਸਿਵਨ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਸੰਗਠਨ (ਇਸਰੋ) ਲਈ ਲਾਂਚ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਸਿਵਾਨ ਪੋਲਰ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਲਾਂਚ ਵਹੀਕਲ (ਪੀਐਸਐਲਵੀ) ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ 1982 ਵਿੱਚ ਇਸਰੋ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੂੰ 2 ਜੁਲਾਈ 2014 ਨੂੰ ਇਸਰੋ ਦੇ ਲਿਕਵਿਡ ਪ੍ਰੋਪਲਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਅਪ੍ਰੈਲ 2014 ਵਿੱਚ ਚੇਨਈ ਦੀ ਸਤਿਆਬਾਮਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਡਾਕਟਰ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ (ਆਨੋਰਿਸ ਕਾਸਾ) ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1 ਜੂਨ 2015 ਨੂੰ, ਉਹ ਵਿਕਰਮ ਸਾਰਾਭਾਈ ਸਪੇਸ ਸੈਂਟਰ ਦਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬਣਿਆ।
ਸਿਵਾਨ ਨੂੰ ਜਨਵਰੀ 2018 ਵਿੱਚ ਇਸਰੋ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 15 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ, ISRO ਨੇ 22 ਜੁਲਾਈ 2019 ਨੂੰ ਚੰਦਰਯਾਨ 2, ਚੰਦਰਮਾ ਲਈ ਦੂਜਾ ਮਿਸ਼ਨ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਵਿਕਰਮ ਲੈਂਡਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਿਆਨ (ਰੋਵਰ) ਕਰੈਸ਼ ਹੋ ਗਏ; ਆਰਬਿਟਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਜਨਵਰੀ 2022 ਤੱਕ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
30 ਦਸੰਬਰ 2020 ਨੂੰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਧਾ ਕੇ ਜਨਵਰੀ 2022 ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਜਨਵਰੀ 2021 ਤੱਕ ਸੀ।
25 ਜਨਵਰੀ 2021 ਨੂੰ, ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਜੀਲੈਂਸ ਕਮਿਸ਼ਨ (ਸੀਵੀਸੀ) ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਸੰਗਠਨ (ਇਸਰੋ) ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਸਕੱਤਰ, ਪੁਲਾੜ ਵਿਭਾਗ (ਡੀਓਐਸ), ਡਾ ਕੇ ਸਿਵਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ, ਇਸਰੋ ਦੇ ਲਿਕਵਿਡ ਪ੍ਰੋਪਲਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਭਰਤੀ ਵਿੱਚ ਬੇਨਿਯਮੀਆਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਵੈਲਿਆਮਾਲਾ, ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ ਵਿੱਚ ਸਿਸਟਮ ਸੈਂਟਰ (LPSC), ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਬਾਈਪਾਸ ਕਰਕੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1958 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations
ਬੇਮਲੇਕ ਲਗੂਨ
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
ਬੇਮਲੇਕ ਲਗੂਨ ( Beymelek Lagünü ) ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਤੱਟ 'ਤੇ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਅੰਤਲਯਾ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਬੇਮਲੇਕ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਜਲਘਰ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਤਲਯਾ ਸੂਬੇ ਦੇ ਡੇਮਰੇ ਇਲਸੇ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ) ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਝੀਲ ਦਾ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰਫਲ ਲਗਭਗ 225 ha ਹੈ ਜ਼ਮੀਨੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ। ਇਸ ਵਿੱਚ 13 ਮੱਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਡੇਮਰੇ ਡੈਲਟਾ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਬੇਮਲੇਕ ਝੀਲ, ਦੱਖਣ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਬਲ ਹਵਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਤੱਟਵਰਤੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਦੁਆਰਾ ਬੇਮਲੇਕ ਖਾੜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਡੈਮਰੇ ਕ੍ਰੀਕ ਦੇ ਆਲਵੀ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੈ। ਕਾਰਸਟਿਕ ਸਰੋਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਝੀਲ, ਅੱਜ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਡੈਲਟਾ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਤੱਟਰੇਖਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਡੇਮਰੇ ਕ੍ਰੀਕ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਹੈ। ਝੀਲ ਨੂੰ ਕਾਇਨਕ ਝੀਲ ਦੁਆਰਾ ਖੁਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਲਗਭਗ 6 ha ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਝੀਲ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਤੰਗ ਚੈਨਲ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਕੀ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਮਾਉਂਟ ਰਸ਼ਮੋਰ
ਬੁੱਤ-ਘਾੜਤ ਅਤੇ ਕਬਾਇਲੀ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧਾਂ ਨੇ ਮਾਉਂਟ ਰਸ਼ਮੋਰ ਇਸ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦੱਖਣੀ-ਚੱੜ੍ਹਦੇ ਵੱਲ ਨੂੰ ਸੀ ਜਿਸ ਕਾਰਣ ਇਸ ਨੂੰ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਬਥੇਰੀ ਧੁੱਪ ਮਿਲਦੀ ਸੀ। ਰੌਬਿਨਸਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਇਹ ਲਹਿੰਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਇਕ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੁਈਸ ਅਤੇ ਕਲਾਰਕ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੁਹਿੰਮ ਰਹਿਨੁਮਾ ਸਾਕਾਗਾਵਿਆ, ਓਗਾਲਾ ਲਾਕੋਟਾ ਦੇ ਮੁੱਖੀ ਰੈੱਡ ਕਲਾਊਡ, ਬੱਫਲੋ ਬਿੱਲ ਕੋਡੀ, ਅਤੇ ਓਗਾਲਾ ਲਾਕੋਟਾ ਦੇ ਮੁੱਖੀ ਕ੍ਰੇਜ਼ੀ ਹੌਰਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਏ। ਬੋਰਗਲੱਮ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਉੱਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀਆਂ ਦੇ ਬੁੱਤ ਹੋਣੇਂ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਇਹ ਚਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੁਣੇਂ।
ਪੀਟਰ ਨੌਰਬੈੱਕ, ਦੱਖਣੀ ਡਕੋਟਾ ਤੋਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸੈਨੇਟਰ, ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਲਈ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ। ਨਿਰਮਾਣ 1927 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ; ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰ 1934 ਤੋਂ 1939 ਦੇ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਪੂਰੇ ਹੋਏ। ਗਟਜ਼ਨ ਬੋਰਗਲੱਮ ਦੀ‌ ਮਾਰਚ 1941 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਲਿੰਕਨ ਨੇ ਨਿਰਮਾਣ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦੀ ਕਮਾਨ ਸੰਭਾਲੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਹਰੇਕ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦਾ ਬੁੱਤ ਸਿਰ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਲੱਕ ਤੱਕ ਬਣਨਾ ਸੀ, ਪਰ ਖਜ਼ਾਨਾ ਘੱਟ ਹੋਣ ਕਾਰਣ ਨਿਰਮਾਣ ਨੂੰ 31 ਅਕਤੂਬਰ, 1941 ਨੂੰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਕਦੇ-ਕਦੇ ਇਸ ਸਮਾਰਕ ਨੂੰ "ਸ਼ਰਾਈਨ ਔਫ਼ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਸੀ" (ਪੰਜਾਬੀ: ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਦਰਗਾਹ) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਉਂਟ ਰਸ਼ਮੋਰ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ 1 ਵਰ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ 20 ਲੱਖ ਸੈਲਾਨੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਰੋਹਿਨੀ ਖਦਿਲਕਰ
ਰੋਹਿਨੀ ਖਦਿਲਕਰ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Rohini Khadilkar; ਜਨਮ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 1963 ਮੁੰਬਈ) ਇਕ ਸ਼ਤਰੰਜ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਵੂਮਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਮਾਸਟਰ (ਡਬਲਯੂ ਆਈ ਐੱਮ) ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪੰਜ ਵਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਦੋ ਵਾਰ ਏਸ਼ੀਅਨ ਮਹਿਲਾ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਹ 1980 ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਸ਼ਤਰੰਜ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ।
ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ
ਖਾਦਿਲਕਰ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 1976 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਸ਼ਤਰੰਜ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬਣੀ ਸੀ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪੰਜ ਵਾਰ ਇਹ ਖਿਤਾਬ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਕੀਤਾ:
1981 ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਖਡਿਲਕਰ ਏਸ਼ੀਅਨ ਮਹਿਲਾ ਸ਼ਤਰੰਜ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਉਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਅਜੇਤੂ ਰਹੀ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਤ 12 ਅੰਕਾਂ ਵਿਚੋਂ 11.5 ਅੰਕ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ, ਉਹ ਇਕ ਔਰਤ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਸਟਰ ਬਣੀ ਅਤੇ ਨਵੰਬਰ 1983 ਵਿਚ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ ਵਿਖੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਏਸ਼ੀਅਨ ਔਰਤ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ।
ਪੁਰਸ਼ ਮੁਕਾਬਲੇ
ਖਾਦਿਲਕਰ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਬਣ ਗਈ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ 1976 ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਪੁਰਸ਼ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਨੇ ਇਕ ਗੜਬੜ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿਚ ਇਕ ਸਫਲ ਅਪੀਲ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪਈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ਤਰੰਜ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੈਕਸ ਮਯੁਵੇ ਨੇ ਇਹ ਨਿਯਮ ਲਿਆ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਉਸਨੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਰਾਜ ਚੈਂਪੀਅਨ- ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਗੌਰੰਗ ਮਹਿਤਾ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਅਬਦੁੱਲ ਜੱਬਰ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਏ ਕੇ ਘੋਸ਼ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[  <span title="This claim needs references to reliable sources. (August 2014)">ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ  ]
ਹੋਰ ਮੁਕਾਬਲੇ
ਖਾਦਿਲਕਰ ਨੇ ਬੁਏਨੋਸ ਆਇਰਸ (1978), ਵੈਲੇਟਾ (1980), ਲੂਸਰਨ (1982), ਥੱਸਲਾਲੋਨੀਕੀ (1984), ਦੁਬਈ (1986) ਵਿਖੇ ਸ਼ਤਰੰਜ ਓਲੰਪੀਆਡ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
ਖਡਿਲਕਰ ਨੇ ਦੁਬਈ ਅਤੇ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਦੋ ਵਾਰ ਜ਼ੋਨਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਅੱਠਵਾਂ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣ ਗਿਆ. ਉਹ 1989 ਵਿਚ ਲੰਡਨ ਵਿਚ ਇਕ ਸ਼ਤਰੰਜ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖਿਡਾਰੀ ਵੀ ਸੀ।
ਇਕ ਮੌਕੇ 'ਤੇ, ਉਸਨੇ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ 113 ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਖੇਡਿਆ, 111 ਖੇਡਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਦੋ ਡਰਾਅ ਕੀਤੀਆਂ। <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[  <span title="This claim needs references to reliable sources. (August 2014)">ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ  ]
ਪਛਾਣ
1977 ਵਿਚ, ਰੋਹਿਨੀ ਨੇ ਸ਼ਤਰੰਜ ਵਿਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਛਤਰਪਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਰਵ ਉੱਚ ਸਨਮਾਨ, ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਤਰੰਜ ਦੇ ਕਾਰਨਾਮਿਆਂ ਲਈ "ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਕੰਨਿਆ" ਵੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1963
ਜਮਦਗਨੀ
ਹਿੰਦੂ ਦੰਤਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਮਦਗਨੀ (जमदग्नि; Pali: Yamataggi) ਸੱਤ ਸਪਤਰਿਸ਼ੀਆਂ (ਸੱਤ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਰਿਸ਼ੀ) ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਅਵਤਾਰ ਪਰਸ਼ੂਰਾਮ ਦਾ ਪਿਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਭ੍ਰਿਗੂ ਦਾ ਵੰਸ਼ਜ ਸੀ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਜਮਾਦਗਨੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਰੇਣੁਕਾ ਨਾਲ ਪੰਜ ਬੱਚੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਪਰਸ਼ੂਰਾਮ ਸੀ, ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਸੀ। ਜਮਾਦਗਨੀ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਰਸਮੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੀ।
ਜਨਮ
ਭਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰਿਸ਼ੀ ਰਿਚਿਕਾ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਗਾਧੀ ਨੇ ਸੱਤਿਆਵਤੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਲੇ ਕੰਨਾਂ ਵਾਲੇ ਹਜ਼ਾਰ ਚਿੱਟੇ ਘੋੜੇ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਰਿਚਿਕਾ ਨੇ ਵਰੁਣ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਲਿਆਂਦਾ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਰਿਚਿਕਾ ਨੂੰ ਸੱਤਿਆਵਤੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ।
ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੱਤਿਆਵਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਰਿਚਿਕਾ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰੇਕ ਲਈ ਦੁੱਧ ਉਬਾਲੇ ਹੋਏ ਚਾਵਲ ਦੇ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ, ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਮੰਤਰ (ਸੱਤਿਆਵਤੀ ਲਈ) ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਕਸ਼ੱਤਰ ਮੰਤਰ ਨਾਲ (ਆਪਣੀ ਸੱਸ ਲਈ)। ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਸੱਤਿਆਵਤੀ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬੇਟੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਕੇ ਸੱਤਿਆਵਤੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇਵੇ। ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਰਿਚਿਕਾ ਨੂੰ ਇਸ ਵਟਾਂਦਰੇ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਸੱਸ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਬੱਚਾ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਵੇਗਾ, ਪਰ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਇੱਕ ਹਮਲਾਵਰ ਯੋਧਾ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ ਜੋ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਖੂਨ-ਖਰਾਬਾ ਲੈ ਕੇ ਆਵੇਗਾ। ਸੱਤਿਆਵਤੀ ਨੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਾਂਤ ਰਿਸ਼ੀ ਬਣਿਆ ਰਹੇ ਪਰ ਉਸਦਾ ਪੋਤਾ ਅਜਿਹਾ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ ਯੋਧਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਜਮਾਦਗਨੀ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ (ਸੱਤਿਆਵਤੀ ਦੀ ਕੁੱਖ ਤੋਂ) ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਪਰਸ਼ੂਰਾਮ ਦਾ ਜਨਮ ਜਮਦਾਗਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਇੱਕ ਡਰਾਉਣੀ ਸਾਖ ਸੀ।
ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਰਿਸ਼ੀ ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੀ ਸੰਤਾਨ, ਜਮਦਗਨੀ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ ਅੱਗ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਨਾ। ਵਿਤਾਹਾਵਯ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ ਪਰੰਤੂ ਭ੍ਰਿਗਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਬ੍ਰਹਮਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਰਿਆਤੀ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਮਹਾਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਸਰਿਆਤੀ ਨੂੰ ਮਹਾਭਾਰਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਰਾਜਿਆਂ (24 ਰਾਜਿਆਂ) ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਚਿਆਵਨ ਰਾਜਾ ਕੁਆਨੀਭਾ ਦਾ ਸਮਕਾਲੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਰਵਾ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਬੇਟਾ ਸੀ। ਰਿਸ਼ੀ ਰਿਚਿਕਾ ਦਾ ਜਨਮ ਉਰਵਾ ਦੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਔਰਾਵਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਰਾਜਾ ਗਧੀ ਦੀ ਧੀ ਸੱਤਿਆਵਤੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਜਮਦਾਗਨੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕਸ਼ਤ੍ਰੀਆਰੀਆ ਰਾਜਾ ਗਾਧੀ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਰਿਚਕਾ ਅਤੇ ਸੱਤਿਆਵਤੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਵੱਡੇ ਹੋ ਕੇ ਉਸਨੇ ਸਖਤ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵੇਦ 'ਤੇ ਵਿਦਵਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਰਸਮੀ ਹਦਾਇਤ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੈਦਿਕ ਰਿਸ਼ੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਪਾਤਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪਤਰਿਸ਼ੀ
ਹੰਸਰੋਂ
ਹੰਸਰੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬਿਜੜਾ
ਬਿਜੜਾ  (en:Baya weaver) ਬਿਜੜਾ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਰਾਂਦਾਂ, ਖੇਤਾਂ, ਨਹਿਰਾਂ-ਨਾਲਿਆਂ ਦੇ ਕੰਢੀਂ ਇਹਦੀਆਂ ਡਾਰਾਂ ਆਮ ਵੇਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਰੁੱਖਾਂ-ਕਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਲਮਕਦੇ ਆਵਦੇ ਬੀਨ ਵਰਗੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਬਣਾਉਣ ਕਰਕੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਇਹ ਆਵਦੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਘਾਹ ਅਤੇ ਦੱਭ ਦੇ ਕੱਖਾਂ ਤੋਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੰਛੀ ਦੇ ਗਾੜੀ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਖੱਲ੍ਹਣੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਹੁਤਿਆਂ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਲੀਪੀਨਸ ਨਾਂਅ ਦਾ ਖੱਲ੍ਹਣਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਦ ਕਿ ਬਰਮਾਨਿਕਸ ਨਾਮੀ ਖੱਲ੍ਹਣਾ ਦੱਖਣ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪਾਸੇ ਵਾਲੇ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੱਖਣ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤੀ ਖਿੱਤੇ ਵਿਚਲੇ ਬਿਜੜੇ ਦਾ ਰੰਗ ਕੁਝ ਗਾੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਤਰਾਵਨਕੋਰੀਨਸਿਸ ਦੇ ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਸੱਦਦੇ ਹਨ।
ਜਾਣ-ਪਛਾਣ
ਇਸ ਚਿੜੀ ਜਿੱਡੇ ਪੰਛੀ ਦੀ ਲੰਮਾਈ ੧੫ ਸੈਮੀ ਅਤੇ ਵਜ਼ਨ ਢਾਈ-ਤਿੰਨ ਤੋਲੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰਸੂਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਵੇਲੇ ਨਰ-ਮਾਦਾ ਆਮ ਚਿੜੀਆਂ ਵਾਂਙੂੰ ਹੀ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਫਿੱਕਾ ਭੂਰਾ ਤੇ ਉੱਤੇ ਗਾੜ੍ਹੀਆਂ ਭੂਰੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਹਾਰ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਨਰ ਆਵਦਾ ਰੰਗ ਵਟਾ ਕੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿਰ ਖੱਟਾ ਤੇ ਅੱਖਾਂ 'ਤੇ ਗਾੜ੍ਹੀ ਭੂਰੀ ਪੱਟੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਤੇ ਮੋਢੇ ਗਾੜ੍ਹੇ ਭੂਰੇ ਤੇ ਉੱਤੇ ਖੱਟੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਮ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ 'ਚਿਟ-ਚਿਟ-ਚਿਟ' ਕਰਦੇ ਜਦਕਿ ਪਰਸੂਤ ਵੇਲੇ ਇਹ ‘ਚੀਂ-ਚੀਂ-ਚੀਂ’ ਕਰਕੇ ਬੜਾ ਰੌਲਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਖੁਰਾਕ
ਇਹ ਦਾਣੇ ਅਤੇ ਕੀਟ-ਪਤੰਗੇ ਦੋਵਾਂ ਤਰਾਂ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਖ਼ਤ ਅਤੇ ਭੌਂ ਦੋਵਾਂ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬੀਅ ਚੁਗਕੇ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਈ ਵੇਰਾਂ ਝੁੰਡਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਜਾ ਕੇ ਖਲੋਤੇ ਝੋਨੇ ਨੂੰ ਬੜਾ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਗਦੇ ਹੋਏ ਬੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਚੁਗਦੇ ਹਨ। ਨਿੱਕੇ-ਨਿੱਕੇ ਕੀਟ-ਪਤੰਗਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਇਹ ਤਿਤਲੀਆਂ ਤੇ ਡੱਡੀਆਂ-ਮੱਛੀਆਂ ਦੇ ਪੂੰਗ ਵੀ ਖਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਰਸੂਤ
ਬਿਜੜੇ ਦਾ ਪਰਸੂਤ ਵੇਲਾ ਬਹਾਰ ਦਾ ਮੌਸਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਂਡੇ ਦੇਣ ਲਈ ਆਲ੍ਹਣਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਰ ਬਿਜੜਾ ਹੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਬਿਜੜਾ ਆਵਦਾ ਆਲ੍ਹਣਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਓਥੇ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਚੋਗੇ ਦੀ ਘਾਟ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਆਲ੍ਹਣਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੱਖ ਕਾਣ ਲੈਣ ਦੂਰ ਨਾ ਜਾਣਾ ਪਵੇ ਤੇ ਮੁੱਖ ਗੱਲ ਪਾਣੀ ਦਾ ਲਾਗਾ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਝੋਨੇ, ਘਾਹ ਅਤੇ ਦੱਭ ਵਗੈਰਾ ਦਿਆਂ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵਰਤਕੇ ਬੀਨ ਵਰਗਾ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਆਲ੍ਹਣਾ ਉਣਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਬਿਜੜਾ ੩-੫ ਆਲ੍ਹਣੇ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਹਿਲੋਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਅੱਧੇ-ਅੱਧੇ ਬਣਾ ਕੇ ਉੱਤੇ ਬਹਿਕੇ ਮਾਦਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰਿਝਾਉਣ ਲਈ ਚੀਂ ਚੀਂ ਕਰਦਾ ਤੇ ਪਰ ਫੜ-ਫੜਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਮਾਦਾ ਨੂੰ ਆਲ੍ਹਣਾ ਪਸੰਦ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਉਸਨੂੰ ਪੂਰਿਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਆਲ੍ਹਣੇ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ੧੮ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਏੜ-ਗੇੜ ਚਿਰ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ੩੦੦੦ ਘਾਹ ਦੀਆਂ ਤਿੜਾਂ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਿਜੜੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਦੀਆਂ ਢੇਲੀਆਂ ਵੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੁ ਹਵਾ ਵਗਣ ਤੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਝੂਲਣ ਨਾ। ਜਦ ਇੱਕ ਆਲ੍ਹਣੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮਾਦਾ ਆਂਡੇ ਦੇ ਘੱਤਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਨਰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਦੁੱਜਿਆਂ ਆਲ੍ਹਣਿਆਂ 'ਤੇ ਹੋਰ ਮਾਦਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਾਦਾ ਇੱਕ ਵੇਰਾਂ ੨-੪ ਆਂਡੇ ਦੇਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਢਾਈ ਹਫਤੇ ਆਂਡਿਆਂ 'ਤੇ ਬਹਿਣ ਮਗਰੋਂ ਬੋਟ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਆਂਡਿਆਂ 'ਤੇ ਸਿਰਫ ਮਾਦਾ ਹੀ ਬਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਬਿਜੜੇ ਆਪ ਤਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦਾਣੇ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਬੋਟਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਨਾਲ ਭਰੇ ਕੀਟ-ਪਤੰਗੇ ਹੀ ਖਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਬੋਟ ਆਂਡਿਆਂ ਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਮਗਰੋਂ ਢਾਈ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਚਿਰ ਬਾਅਦ ਆਲ੍ਹਣਾ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਾਦਾ ੧ ਸਾਲ ਅਤੇ ਨਰ ੧.੫ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰੇ ਮੇਲ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਛੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਛੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੰਛੀ
ਰਿਚਰਡ ਬਾਵਡੇਨ
ਰਿਚਰਡ ਬਾਵਡੇਨ (ਜਨਮ 1936) ਇੱਕ ਗ੍ਰਾਫਿਕ, ਰੇਖਿਕ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ, ਪ੍ਰਿੰਟਮੇਕਰ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬੀ ਚਿੱਤਰ, ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰ, ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਚਰਚ ਦੀਆਂ ਖਿੜਕੀਆਂ ਅਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ, ਪੋਸਟਰ, ਮੋਜ਼ੇਕ ਅਤੇ ਫਰਨੀਚਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਲੰਡਨ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ, ਟੈਟ ਗੈਲਰੀ ਅਤੇ V&A ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਹ ਕਲਾਕਾਰ ਐਡਵਰਡ ਬਾਵਡੇਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸਫੋਲਕ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਤ ਹੈ।
ਬੇਸੇਹਿਰ ਝੀਲ
ਬੇਸੇਹਿਰ ਝੀਲ ( Beyşehir Gölü  ; ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਕਾਰਲਿਸ ਜਾਂ ਕਰਾਲਿਸ ( Ancient Greek   ), ਜਾਂ ਕਾਰਾਲਿਸ ਜਾਂ ਕਾਰਾਲਿਸ (Κάραλις)  ) ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਇਸਪਾਰਟਾ ਅਤੇ ਕੋਨੀਆ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਸਨੂੰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਈਸੌਰਿਆ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਇਸ ਝੀਲ ਨੂੰ ਸੁਲਤਾਨ ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਅਨਾਮਾਸ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਵਗਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਖੁਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਅਕਸਰ ਸਾਲ ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਬਦਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਬੇਸੇਹਿਰ ਝੀਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਜਲ-ਪਾਲਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਵੀ ਹੈ। ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ 32 ਟਾਪੂ ਹਨ। ਬੇਸੇਹਿਰ ਝੀਲ ਕਈ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ ਵੀ ਹੈ। ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਡੂੰਘਾਈ 10 ਮੀਟਰ ਹੈ.
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਕੀ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਜਮੇ ਨੂੰ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ
ਵੀਰ ਬਾਲਾ ਰਸਤੋਗੀ
ਵੀਰ ਬਾਲਾ ਰਸਤੋਗੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Veer Bala Rastogi) ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਉੱਤੇ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦਾ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਮੈਰਿਟ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹਿਣ ਦੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਜ਼ੂਆਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਮੇਰਠ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਉੱਘੇ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ, ਮਰਹੂਮ ਡਾ. ਐਮ.ਐਲ. ਭਾਟੀਆ, ਜ਼ੂਆਲੋਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ, ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ।
ਰਸਤੋਗੀ "ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਜ਼ੂਆਲੋਜੀ" ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ "ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਵਿਕਾਸ ਕਮੇਟੀ", NCERT, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। 1967 ਤੱਕ ਮੇਰਠ ਕਾਲਜ, ਮੇਰਠ (ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਵਿੱਚ ਜ਼ੂਆਲੋਜੀ ਦੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਟਾਫ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਹ ਪੰਜ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ISC, CBSE ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਈ ਰਾਜ ਬੋਰਡਾਂ ਲਈ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਈਟੋਲੋਜੀ, ਜੈਨੇਟਿਕਸ, ਈਕੋਲੋਜੀ ਅਤੇ ਈਵੋਲੂਸ਼ਨਰੀ ਬਾਇਓਲੋਜੀ 'ਤੇ ਉਸਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ। ਉਸਨੂੰ 2012 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕੰਮ ਲਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫੰਡਾਮੈਂਟਲਜ਼ ਆਫ਼ ਮੋਲੇਕਿਊਲਰ ਬਾਇਓਲੋਜੀ ਰਸਤੋਗੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੀ 11ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1"> ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਲੁਬਾਨਕੀ
ਲੁਬਾਨਕੀ, ਜਾਂ ਲਬਾਨਕੀ , ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਬਾਣਾ ਕਬੀਲੇ ਵੱਲੋਂ ਕਿਸੇ ਸਮੇ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਇੱਕ ਉਪ ਬੋਲੀ  ਸੀ ਜੋ ਹੁਣ ਅਲੋਪ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ।ਇਹ ਹਿੰਦ-ਆਰੀਆ ਭਾਸ਼ਾ ਸਮੂਹ  ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ  ।ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਹ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ,  ਬੇਸ਼ੱਕ ਰਾਜਸਥਨ ਦੇ ਲੁਬਾਣਾ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਲੋਕ ਅਜੇ ਵੀ ਇਹ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੇ ਹਨ । ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਮੱਖਣ ਸ਼ਾਹ  ਵੱਲੋਂ ਨੌਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ  ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸ਼ਨਾਖ਼ਤ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਬੋਲਿਆ ਗਿਆ ਵਾਕ ' ਗੁਰੂ ਲਾਧੋ ਰੇ ' ਲੁਬਾਨਕੀ ਵਿੱਚ ਬੋਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਬਾਣਾ
ਸਮਗੋਲੀ
ਸਮਗੋਲੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਐੱਸ.ਏ.ਐੱਸ.ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਡੇਰਾ ਬਸੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰਾਜਾਸ਼੍ਰੀ
ਰਾਜਾਸ਼੍ਰੀ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਨਾਮ ਹੈ|
ਰਾਮਿਆ (ਅਭਿਨੇਤਰੀ)
ਦਿਵਿਆ ਸਪੰਦਨਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Divya Spandana; ਜਨਮ 29 ਨਵੰਬਰ 1982), ਜੋ ਉਸਦੇ ਸਕ੍ਰੀਨ ਨਾਮ ਰਮਿਆ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Ramya) ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਮੰਡਿਆ, ਕਰਨਾਟਕ ਤੋਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਾਮਿਲ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਰਾਮਿਆ ਦੋ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਦੱਖਣ, ਇੱਕ ਉਦਯਾ ਅਵਾਰਡ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਰਨਾਟਕ ਸਟੇਟ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਹੈ।
ਰਾਮਿਆ ਨੇ 2003 ਵਿੱਚ ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਫਿਲਮ ਅਭੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਤਮਿਲ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਕੰਨੜ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਨੇ ਉਸਦਾ ਵਧੇਰੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੇ (2005) ਅਤੇ ਤਨਨਮ ਤਨਨਮ (2006) ਲਈ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਉਦਯਾ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। 2011 ਦੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਡਰਾਮਾ ਸੰਜੂ ਵੇਡਸ ਗੀਤਾ ਵਿੱਚ ਨਾਮਵਰ ਨਾਇਕਾ ਵਜੋਂ ਉਸਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਹੋਰ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਰਮਿਆ ਨੇ 2011 ਦੀ ਬਲਾਕਬਸਟਰ ਫੈਨਟਸੀ ਫਿਲਮ ਕਟਾਰੀ ਵੀਰਾ ਸੁਰਸੁੰਦਰੰਗੀ ਅਤੇ 2016 ਦੀ ਮਹਾਂਕਾਵਿ-ਕਲਪਨਾ ਨਗਰਹਾਵੂ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਫਲ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਰਾਮਿਆ 2012 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਯੂਥ ਵਿੰਗ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ; ਉਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਮਾਂਡਿਆ ਹਲਕੇ ਲਈ ਸੰਸਦ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਬਣਨ ਲਈ 2013 ਦੀ ਉਪ ਚੋਣ ਜਿੱਤੀ, ਪਰ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਈ।
ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ (ਡਾਇਰੀ)
ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ ਨਾਸਿਰ ਖੁਸਰੋ (1003-1077) ਦੁਆਰਾ 11ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਲਿਖੀ ਗਈ ਯਾਤਰਾ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਟਰੈਵਲਜ਼  ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਸਲਾਮੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਖੁਸਰੋ ਦੀ ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮੱਕਾ ਲਈ ਇੱਕ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਹੱਜ ਲਈ ਨਿਕਲਿਆ ਸੀ। 5 ਮਾਰਚ, 1046 ਨੂੰ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਕੇ, ਖੁਸਰੋ ਨੇ ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਵੱਲ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਹੋਏ, ਸਿੱਧੇ ਤੋਂ ਘੱਟ ਰਸਤਾ ਲਿਆ। ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਸੰਖੇਪ 'ਚ  ਨੋਟ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਜੋ 11ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇਸਲਾਮੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦੇ ਕਈ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨਾਸਿਰ ਖੁਸਰੋ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ ਦਾ ਸੰਕਲਨ ਕੀਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਨੋਟਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜੋ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਵਿੱਚ ਲਏ ਸਨ। ਉਹ ਵਾਰਤਕ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਕਾਵਿਕ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਦੀਵਾਨ ਦੇ ਉਲਟ ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ ਵਰਗੀ ਹੈ। ਖੁਸਰੋ ਆਪਣਾ ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ ਆਪਣੇ ਆਪ, ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮੱਕਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਯਾਦਗਾਰੀ ਫੈਸਲੇ ਦੇ ਵਰਣਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਅਸਾਧਾਰਣ ਸੁਪਨਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਲੱਭਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬੁੱਧੀ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ। ਸੁਪਨਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਆਦਮੀ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਬਲਾ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ।
ਸਫ਼ਰਨਾਮੇ ਦੇ ਬਾਕੀ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਖੁਸਰੋ ਨੇ ਮੱਕਾ, ਯਰੂਸ਼ਲਮ ਅਤੇ ਕਾਹਿਰਾ (ਉਸ ਸਮੇਂ ਫਾਤਿਮ ਖ਼ਲੀਫ਼ਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ) 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਮਾਰਗ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਕਸਬਿਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਵਰਣਨ ਲਈ ਖੁਸਰੋ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇ ਸਟੀਕ ਬਿਰਤਾਂਤ ਹਨ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਡਾਇਰੀ
ਸਾਇਮਾ ਸਲੀਮ
ਸਾਇਮਾ ਸਲੀਮ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਵਲ ਸਰਵੈਂਟ ਹੈ। ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਨੇਤਰਹੀਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਫੈਡਰਲ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨੌਕਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਕੂਟਨੀਤਕ ਸੇਵਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਉਹ ਜਨੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਥਾਈ ਮਿਸ਼ਨ ਲਈ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਕੱਤਰ ਹੈ।
ਸਿੱਖਿਆ
ਸਾਇਮਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਜਹਾਂ ਬੇਗਮ ਟਰੱਸਟ, ਨੇਤਰਹੀਣਾਂ ਦੇ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।
ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਸ਼ਵ ਦਿਵਸ
ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਸ਼ਵ ਦਿਵਸ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸੰਗਠਨ (ILO) ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਛੁੱਟੀ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 2002 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਸਰਗਰਮੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਲਈ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਉਮਰ ਬਾਰੇ ਆਈਐਲਓ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਨੰਬਰ 138 ਅਤੇ ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭੈੜੇ ਰੂਪਾਂ ਬਾਰੇ ਆਈਐਲਓ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਨੰਬਰ 182 ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦੁਆਰਾ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸਾਇਮਾ ਸਲੀਮ
ਸਿੱਖਿਆ
ਸਾਇਮਾ ਨੇ ਕਿਨਾਰਡ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀ ਅਤੇ ਐਮਫਿਲ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਫਸਟ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਨਾਲ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ।
ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਸ਼ਵ ਦਿਵਸ
ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਸ਼ਵ ਦਿਵਸ, ਜੋ ਕਿ ਹਰ ਸਾਲ 12 ਜੂਨ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਸਾਇਮਾ ਸਲੀਮ
ਸਿੱਖਿਆ
ਉਹ 300 ਨਜ਼ਰ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੋਟੀ ਦੇ 10 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।
2007 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸੈਂਟਰਲ ਸੁਪੀਰੀਅਰ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ (CSS) ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ 6ਵਾਂ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਸ਼ਵ ਦਿਵਸ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਿਨ
ਸਾਇਮਾ ਸਲੀਮ
ਸਿੱਖਿਆ
ਉਸਨੇ ਜੌਰਜਟਾਊਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਫਾਰੇਨ ਸਰਵਿਸ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਫੁਲਬ੍ਰਾਈਟ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ, ਸਾਇਮਾ ਸਲੀਮ ਨੂੰ ਆਰਪੀ (ਰੇਟੀਨਾਈਟਿਸ ਪਿਗਮੈਂਟੋਸਾ), ਇੱਕ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਲਾਇਲਾਜ ਸੀ ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਾਇਮਾ ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ ਗੁਆਉਣ ਲੱਗੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਤੇਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਸਾਇਮਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਆ ਦਿੱਤੀ। ਸਾਇਮਾ ਦੇ ਚਾਰ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਅੰਨ੍ਹੇ ਵੀ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਯੂਸਫ਼ ਸਲੀਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨੇਤਰਹੀਣ ਜੱਜ ਬਣਿਆ ਸੀ। ਸਾਇਮਾ ਦੀ ਭੈਣ, ਜੋ ਕਿ ਨੇਤਰਹੀਣ ਵੀ ਹੈ, ਲਾਹੌਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਹੈ।
ਕਰੀਅਰ
ਸਾਇਮਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਆਪਣੀ ਘਰੇਲੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਕਿਨਾਰਡ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ 2007 ਤੋਂ 2008 ਤੱਕ ਰਹੀ
ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੇਵਾ
ਜਦੋਂ ਸਾਇਮਾ ਨੇ CSS ਇਮਤਿਹਾਨ ਦੇਣ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿੱਤੀ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਫੈਡਰਲ ਪਬਲਿਕ ਸਰਵਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨ (FPSC) ਨੂੰ ਉਸ ਲਈ ਕੰਪਿਊਟਰ ਆਧਾਰਿਤ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, FPSC ਨੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਕਰਵਾਉਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਾਗਜ਼ 'ਤੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਸਾਇਮਾ ਨੇ 2005 ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਹੋਏ ਆਰਡੀਨੈਂਸ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕੇਸ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਜਾਰੀ ਪ੍ਰੈਸ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੇਤਰਹੀਣ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਹੂਲਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੰਪਿਊਟਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੇਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਸਾਇਮਾ ਦੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕੇਸ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇ ਸਟਾਫ ਨੂੰ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਉਸਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਇਮਾ ਨੂੰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਅਧਾਰਤ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੇਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਇਮਤਿਹਾਨ ਪਾਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਇਮਾ ਨੂੰ ਇਕ ਹੋਰ ਰੁਕਾਵਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। FPSC ਨੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਾਇਮਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਪੈਨਲ ਨੂੰ ਮਨਾ ਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਵੇ। ਸਾਇਮਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸਦੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਦੌਰਾਨ ਪੈਨਲ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮੂਹਾਂ ਤੋਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਲਾਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ?" ਜਿਸ 'ਤੇ ਸਾਇਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਵੀ ਸਥਿਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋਗੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਗਰੁੱਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" ਪੈਨਲ ਨੇ ਸਾਇਮਾ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੇਸ ਨੂੰ ਅਪਵਾਦ ਵਜੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਆਪਣੀ CSS ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਾਇਮਾ 2009 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਮਈ 2012 ਤੋਂ ਜੁਲਾਈ 2012 ਤੱਕ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ 2010 ਤੋਂ ਅਗਸਤ 2010 ਤੋਂ ਅਗਸਤ ਤੱਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। 2013 ਵਿੱਚ, ਸਾਇਮਾ ਨੂੰ ਜੇਨੇਵਾ, ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਥਾਈ ਮਿਸ਼ਨ ਲਈ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਦੂਜੀ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸਕੱਤਰੇਤ ਵਿੱਚ ਡਿਪਟੀ ਸੈਕਟਰੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਜੂਲੀਅਨ ਬੀਵਰ
ਜੂਲੀਅਨ ਬੀਵਰ (ਜਨਮ 1959) ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਈਡਵਾਕ ਚਾਕ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ ਜੋ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮੱਧ ਤੋਂ ਫੁੱਟਪਾਥ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਟੌਮਪ-ਲ'ਇਲ ਚਾਕ ਡਰਾਇੰਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਅਯਾਮਾਂ ਦਾ ਭਰਮ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਐਨਾਮੋਰਫੋਸਿਸ ਨਾਮਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਸ਼ਨ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਹੀ ਕੋਣ ਤੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਫੋਟੋਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਚਿੱਤਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।