cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਨਾਰੀਵਾਦ
ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਚਾਰਲਜ਼ ਫੂਰੀਏ ਨੂੰ 1837 ਵਿੱਚ ਫੈਮੀਨਿਜਮ (Feminism) ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਘਾੜਤ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਬਦ ਫੈਮੀਨਿਜਮ (ਨਾਰੀਵਾਦ) ਅਤੇ ਨਾਰੀਵਾਦੀ (ਫੈਮੀਨਿਸਟ) ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1872 ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਾਂਸ ਅਤੇ ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ, 1890 ਵਿੱਚ ਗਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ 1910 ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ, ਅਤੇ ਆਕਸਫੋਰਡ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਫੈਮੀਨਿਸਟ 1894 ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਫੈਮੀਨਿਜਮ 1895 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ।
ਨਾਰੀ-ਵਾਦ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਸਮਾਨਾਰਥਕ ਸ਼ਬਦ ਔਰਤ, ਇਸਤਰੀ, ਮਾਦਾ ਆਦਿ ਹਨ। ‘ਨਾਰੀ’ ਨਾਲ ਜਦੋਂ ‘ਵਾਦ’ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਜਿਸ ਵਿਸ਼ੇ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰ, ਚਿੰਤਨ, ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਅਤੇ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਬੀਜ ਲੈਕੇ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਇਹ ‘ਵਾਦ’ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਇਸ ਦੀਆਂ ਵਿਭੰਨ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਲੜੀਆਂ ਬਣਦੀਆਂ ਵਿਗਸਦੀਆਂ ਅਤੇ ਟੁੱਟਦੀਆਂ-ਭੱਜਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸੇ ਤੋੜ-ਜੋੜ ਵਿੱਚੋਂ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਰਸਤਾ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਨਾਰੀਜਨ ‘ਵਾਦ’ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਰਗ ਜਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਵਿਭਿੰਨ ਧਿਰਾਂ ਸਵੈ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਬਿਹਤਰੀ ਵੱਲ ਕਦਮ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ‘ਨਾਰੀਵਾਦ’ ਬਾਰ ਵੀ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੇ ਸਮਾਜ ਦੇੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਰਗ ਭਾਵ ਔਰਤ ਜਾਤੀ ਦੇ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਅਵਾਜ ਬੁਲੰਦ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਡਾ. ਬਲਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਬਰਾੜ ਨੇ ‘ਵੈਬਸਟਰ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਲ ਲਿਖਿਆ ਹੈ:- ਫੈਮੀਨਿਜ਼ਮ ਸ਼ਰਦ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿੱਚ ਫਰੈਂਚ ਰਾਹੀਂ ਆਇਆ। ਫਰੈਂਚ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲਾਤੀਂਲੀ ਸ਼ਰ ਤੋਂ ਮਿਲ ਕੇ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਵਾਦ ਦੇ ਸਮਾਨ ਅਰਥ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਨਾਰੀਵਾਦ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ। ਲਿੰਗ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਰਾਜੀਨਿਤਕ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮਾਨਤਾ ਤੋਂ ਹੈ। ਨਾਰੀਵਾਦ ਦੀ ਜਨਮ-ਭੂਮੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਪ੍ਰਫੁਲਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯਤਨ ਪੱਛਮੀ ਸਮਜ ਵਿੱਚ ਆਰੰਭ ਹੋਏ। ਪੱਛਮੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਹੱਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋਈਆਂ। ਬੀਜ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਰੀਵੂਲਸਟੋਨ ਕਰਾਫਟ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੰਚ ਨਾਹਰਾਂ ਬੁਲੰਦ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੀ ਸੰੰਨ 1792 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਪੁਸਤਕ ‘ਅ ਵਿੰਡੀਕੇਸ਼ਨ ਔਫ ਦਾ ਰਾਈਟਜ਼ ਔਫ ਵਿਮਨ’ ਨਾਲ ਔਰਤ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਬਹਿਸ਼ ਆਰੰਭ ਹੋਈ। ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀ ਦੀ ਮੁੱਢੋ-ਮੁੱਢੋ ਬਰਾਬਰੀ ਦਾ ਏਜੰਡਾ ਲੈਕੇ ਨਾਰੀਵਾਦ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਲਹਿਰ ਭਾਵੇਂ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਪਰ ਇਸਦੇ ਸਰੋਕਾਰਾ, ਸੋਝੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੇ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਚ ਮੁਲਕਾ, ਸਮਾਜਾਂ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਲੇਵਰ ਵਿੱਚ ਲਿਆ। ਨਾਰੀਵਾਦ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਪ੍ਰੇਰਕ ਨਾਰੀ ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਏ ਹਨ। ਜਿਲ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਰੀ ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਹੋ ਰਹੀ ਬੇਇਨਸਾਫੀ ਵਿਰੁੱਧ ਅਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਸਮੂਹਿਕ ਯਤਨ ਆਰੰਭੇ। ਨਾਰੀਵਾਦ ਦਾ ਸਕੰਲਪ ਆਪਣੀ ਹੋਦ ਇਸ ਤੱਥ ਤੋਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਕਾਇਨਾਤ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀ ਦੀ ਗਣਨਾ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਉਸ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਵਿਤ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਹੜਾ ਪ੍ਰਵਰਗ ਚੇਤਨਾ ਯੁਕਤ ਹੋਣ ਕਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਟ ਤੇ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਪ੍ਰਕਿਰਤਿਕ ਜਗਤ ਤੇ ਸਥਾਈ, ਸਦੀਵੀ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁਰਖ ਤੇ ਨਾਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਇਕਾਈ ਦੇ ਦੋ ਜੁਜ਼ ਹਨ।
ਨਾਰੀਵਾਦ: ਇਤਿਹਾਸਕ ਪੈਰਾਡਾਇਮ
ਨਾਰੀਵਾਦ ਸ਼ਬਦ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਪਰਿਆਇ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ 18 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੋਇਆ। ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਨਾਰੀ ਨਾਲ ਹੋ ਰਹੇ ਅਨਿਆਂ ਜਾਂ ਨਾਰੀ ਦੇ ਮਾਨਵੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਰੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਗਠਿਤ ਲਹਿਰ ਵਜੋਂ ਨਾਰੀਵਾਦ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ 1880 ਵਿੱਚ, ਇੰਗਲੈਂਡ, ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 1890 ਵਿੱਚ ਉਭਰਿਆ। ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਲਹਿਰ ਵਜੋਂ ਨਾਰੀਵਾਦ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਹੁੁਣ ਤੱੱਕ ਦੇ ਤਿੰਨ ਦੌਰ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ। ਨਾਰੀਵਾਦ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੌਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਮਨਲਿਖਤ ਤਿੰਨ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਅਧੀਨ ਵਿਚਾਰਦੇ ਹਨ।
ਨਾਰੀਵਾਦ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦੌਰ
ਨਾਰੀ ਦੀ ਸਮਾਜਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਬਰਾਬਰੀ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਫੋਕਸ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀ ਇਸ ਲਹਿਰ ਦਾ ਸਮਾਂ ਅਠਾਰਵੀ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੋ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਲਗਪਗ ਆਰੰਭ ਤੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀ ਨਾਲ ਹੋ ਰਹੀ ਬੇਇਨਸਾਫੀ ਨੂੰ ਅਠਾਰਵੀ ਸਦੀ ਦੇ ਮੁਕਣ ਵੇਲੇ ਤੱਕ ਸਮਾਜਕ ਅਕਾਦਸ਼ਿਕ ਬਹਿਸਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਆਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ 1848 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੰਚ ਹੋਈ ਗੁਲਾਮਾਂ ਅਤੇ ਨਾਰੀਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਮੁੱਦਾ ਵੀ ਬਣੇ ਸਨ, ਪਰ ਨਾਰੀਵਾਦ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਲਹਿਰ ਵਜੋ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਸੰਗਠਿਤ ਹੋਇਆ। ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਮੱਧਵਰਗੀ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਗਰੁੱਪ ਸ਼਼ਗਾਕਤ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸਰਗਰਮ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ 1858 ਤੋਂ 1864 ਤੱਕ ਜਤੀ ਦੇ ਸਰੋਕਾਰ ਨਾਰੀ ਲਹੀ ਸਿੱਖਿਅ, ਰੁਜ਼ਗਾਰ, ਵਿਆਹ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜਰੂਰਤਾਂ ਆਦਿ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਮਹੱਤਵ ਅਕਾਂਥੀ ਮਧ ਵਰਗੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਅਨੁਭਵ ਦੀ ਉਪਜ ਸਨ। ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਵੋਟ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਲੰਬੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 1920 ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਭਾਰ ਨਾਰੀਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਪਦਾ ਸੀ ਕਿ ਵੋਟ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਦਾ ਮਸਲਾ ਖੁਦ-ਬਖੁਦ ਨਜਿਠਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ 1920 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੰਮਣ ਵਾਲੀ ਨਾਰੀ ਲਈ ਨਾਰੀਵਾਦ ਇੱਕ ਬੀਤ ਚੁੱਕਿਆ ਇਤਿਹਾਸ ਹੋਵੇਗਾ।
ਨਾਰੀਵਾਦ ਦਾ ਤੀਜਾ ਪੜਾਅ
ਨਾਰੀਵਾਦ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ 1990 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਨਾਰੀਵਾਦ ਨੂੰ ੳੀਜਗਦ ਰੁ਼ਡਕ ਕਿਠਜਅਜਤਠ ਜਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਸ਼ਰਤਵ ਕਠਜਅਜਤਠ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਹੇਠ ਵਿਚਾਰਦੇ ਹਨ। ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਮਤ ਹੈ ਕਿ 1990 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਾਰੀਵਾਦ ਸਾਂਝੇ, ਅਜੰਡਿਆਂ ਤੇ ਕੇਦਰਤਿ ਹੋ ਗਿਆ =ਅਲਤਬਸਹੈ। ਇਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਵਾਦ =ਅਲਤਬਸਵਿਭੰਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਕੋਸਾਂ, ਜਾਤਾਂ ਜਮਾਤਾਂ, ਧਰਮਾਂ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੀ ਨਾਰੀ ਦੀਆਂ ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਦੋਹਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ, ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ, ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਸਬੰਧੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪੋਜੀਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਡੂੰਘੀ ਬਬਸਤਗੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਭੰਨ ਆਧਾਰਾਂ ਤੇ ਵਿਚਾਰਾ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਪੈਂਤੜਿਆਂ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਬੋਧਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨਾਰੀਵਾਦ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਚਿੰਤਕ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਥਾਪਨਾਵਾ
ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਬਹੁਚਰਚਿਤ ਨਾਰੀ ਚਿੰਤਕ ਸਿਮੋਨ ਦੇ ਬੁਵਾਇਰ ਦੀ 1949 ਈ ਵਿੱਚ ‘ਦ ਸੈਂਕਡ ਸੈਕਸ ਨਾਮ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਆਈ ਹਿਸ ਪੁਸਤਕ ਨਾਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਧੂਨੀ ਗੂੰਝਣ ਲੱਗ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਸਦਕਾ ਅੋਰਤ ਨੂੰ ਔਰਤ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਖੋਜ-ਬੀਣ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਔਰਤ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਿਰਮਾਣਕਾਰੀ ਦੀਆਂ ਸਮਾਜ-ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦਾ ਗਹਿਰਾਈ ਵਿੱਚ ਅਧਿਐਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਹਿਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਸਿਮੋਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ‘‘ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ, ਮਨੋਵਿਸਲੇਸ਼ਣੀ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਦਾਰਥਵਾਦ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਅੱਡੋ-ਅੱਡ ਸਿਧਾਂਤਾ ਦਾ ਲੇਖਾ ਜੋਖਾ ਕਰਦਿਆ ਉਸਨੇ ਨਿਰਣਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਖੇਸੇ ਨਾਰੀ ਦੀ ਹੋਂਦ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਹੋਦ ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ ਨਿਆਂ ਨਹੀ ਕਰ ਰਹੇ’’। ਨਾਰੀਵਾਦ ਪਰਿਪੇਖ ਵਿੱਚ ‘ਕੇਟ ਮਿਲੇਟ’ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਸੈਕਚੁਅਲ ਪੋਲੀਟਿਕਸ‘ 1969 ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸਹਿਤ ਸਿਧਾਤਾਂ ਦੀ ਵੱਖਰਤਾ ਬਾਰੇ ਚੇਤੰਨ ਹੋਣ ਲੱਗੀਆਂ ਕੇਟ ਮਿਲੇਟ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇਟ ਨੇ ਅੋਰਤ ਅਤੇ ਮਰਦ ਦੇ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਕਤ ਕਿਸ ਕੋਲ ਹੈ ਇਸ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਸਿਧਾਂਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸਘਰੰਸ਼ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਕੋਣ ਹਨ, ਇਸਦਾ ਉਲੇਖ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਚਰਿਤ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਾਹਿਤਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹੈਲਨ ਸਿਖਸਮ ਸਿਕਸੂ ਦਾ ਜਨਮ ਵਗਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਮੁੱਢਲੀ ਪੜਾਈ ਦਾ ਫੋਕਸ ਅੰਗਰੇਜੀ ਸਾਹਿਤ ਤੇ ਜੇਮਸ ਜੁਆਏਸ ਦੀਆ ਲਿਖਤਾ ਤੇ ਸੀ। ਉਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਪੇਰਿਸ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਵੁਦੀ ਵੀ ਰਹੀ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਨਾਰੀਵਾਦ ਨਾਲ ਜੁੜੀ। ਹੈਲਨ ਸਿਕਸੂ ਨੇ ਨਾਰੀ ਲੇਖਣ ਵੁਧਰ ਵਧੇਰੇ ਜੋਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਾਰੀਵਾਦ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਸ਼ਰਦ ਮਾਰਸਵਾਦ ਦਾ ਵੀ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਪਰ ਜੋਰ ਦਿੰਤਾ ਕਿ ਔਰਤ ਨੂੰ ਜੀਵ ਦੇ ਲਵੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਢਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲੇਖਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰ ਸਕੇ। ਸਿਕਸੂ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਮਜੀਤ ਕੌਰ ਅਤੇ ਵਿਨੋਦ ਮਿੱਤਲ ਰੋਜਮੈਰੀ ਟੰਗ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ‘‘ਸਿਕਸੂ ਨੇ ਔਰਤਾ ਨੂੰ, ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਮਰਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਈ ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਖੁਦ ਲਿਖਣ ਲਹੀ ਵੰਗਾਰਿਆ ਉਸਨੇ ਅੋਰਤਾਂ ਨੂੰ ਖੁਦ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਤਰਕ ਦਿੱਤਾ।
ਬੈਟੀ ਫਰੀਡਨ
ਬੈਟੀ ਫਰੀਡਨ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ‘ਦ ਫੈਮੀਨਿਨ ਮਿਸਟੀਕ’ ਅੋਰਤਾਂ ਨਾਲ ਵਧੀਕੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰੀ। ਇਸ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ‘ਨੈਸ਼ਨਲ ਅੋਰਗਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਆਫ ਵੂਮਨ’ ਦੀ ਨੀਹ ਰੱਖੀ ਜੋ ‘ਨਾਓ’ (ਟਰਮ) ਦੇ ਨਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ। ਇਸ ਨਾਲ ਔਰਤਾਂ ਨੁੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਲਈ ਪਲੇਟ ਫਾਰਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਇਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਦਕਾ ਅੋਰਤ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਡਟ ਕੇ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਅੋਰਤ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਕੇਵਲ ਬੱਚੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਤੇ ਘਰ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ’ ਤੇ ਬਹੁਤ ਅਸਰ ਪਾਇਆ ਤੇ ਨਾਰੀਵਾਦ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਢਾਲਣ ਲਈ ਰਾਹ ਪੱਧਰਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਪਰੋਕਤ ਚਿੰਤਕਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਨਾਰੀ ਅਤੇ ਨਾਰੀਵਾਦ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕੀਤਾ ਇਹ੍ ਚਿੰਤਕ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਗੰਲ ਕਰਨ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਿੱਧਾਂਤ ਸਿਰਜਨ ਵੱਲ ਵੀ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾਕੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਭਿੰਨ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਭਿੰਨ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕਾਂ ਦੇ ਉਪਰੋਤਕ ਵਰਣਿਤ ਸਿਧਾਤਾਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਚਿੰਤਨ ਹੁਣ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਕਈ ਪੜਾਅ ਪਾਰ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਚਿੰਤਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇੱਕ ਲਿਹਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਕਈ ਮਾਡਲ ਜਾ ਸਕੂਲ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੋਅ ਵਿੰਚ ਨਾਰੀਵਾਦ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ ਨਿਖਾਰਿਆ ਹੈ। ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਨਾਰੀਵਾਦ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਕੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਉਦਾਰਵਾਦ ਨਾਰੀਵਾਦ, ਉਗਰ ਨਾਰੀਵਾਦ ਮਨੋਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨਾਰੀਵਾਦ, ਅਸਤਿਤਵਵਾਦੀ ਨਾਰੀਵਾਦ, ਬਲੈਕ ਜਾ ਕਾਲਿਆਂ ਨਾਰੀਵਾਦ ਅਤੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਉੱਤਰ ਨਾਰੀਵਾਦ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਇਹਨਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਡਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਔਰਤ ਦੀ ਚੇੇਤਨਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਨਵਾਂ ਯੁੱਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਅਧਿਐਨ ਸਕੂਲਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗੇ। ਕਿਉਕਿ ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਸਕੂਲ ਨਾਰੀਵਾਦ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਨਾਰੀਵਾਦ
ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਨਾਰੀਵਾਦ ਵੀ ਨਾਰੀਵਾਦ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਉਹ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਬਰਾਬਰੀ ਦੀ ਗੰਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਅੋਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਅਤੇ ਯੋਗਤਾਂ ਰਾਹੀ ਮਰਦ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਖੜ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਨਾਰੀਵਾਦ ਗਰਭਪਾਤ, ਜਿਣਸ਼ੀ ਧੱਕੇਸ਼ਾਹੀ, ਵੋਟ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ,ਸਿੱਖਿਆ, ਉਚਿੱਤ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਘਰੇਲੂ ਹਿੱਸਾ ਆਦਿ ਮੁੱਢਲੇ ਮਸਲਿਆ ਤੇ ਖਿਲਾਲ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਨਾਰੀਵਾਦ ਅੋਰਤ-ਮਰਦ ਦੀ ਬਰਾਬਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਔਰਤ ਦੀ ਦੂਜੈਲੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਤਹਿ ਪਿੱਛੇ ਪਏ ਕਾਰਣਾਂ ਦੀ ਪਰਖ ਪੜਚੋਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀ ਪੈਂਦਾ ਸਗੋ ਇਹ ਸਮਾਜਕ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਕੇ ਅੋਰਤਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਵੱਲ ਰੁਚਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮਨੋਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣੀ ਨਾਰੀਵਾਦ
ਇਹ ਨਾਰੀਵਾਦ ਫਰਾਇਡ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾ ਉੱਪਰ ਅਧਾਰਿਤ ਸੀ ਫਰਾਇਡ ਅਨੁਸਾਰ ਬੱਚਾ ਲਿੰਗਕ ਪਛਾਣ ਚੇਤਨ ਅਤੇ ਅਵਚੇਤਨ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਨਿੰਪੁਸੀਕਰਣ ਅਤੇ ਈਡੀਪਸ ਕੰਪਲੈਕਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਪੁਰਖ ਲਿੰਗ ਦੀ ਹੋਂਦ ਬਾਲ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਅਭਿਮਾਨ ਦੀ ਪਛਾਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਬਾਲ ਲੜਕੀ ਵਿੰਚ ਨਾਰਿਤਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ ਜੋ ਨਿਪੁੰਸਕੀਕਰਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਰਾਇਡ ਦਾ ਅੋਰਤ ਦੇ ਦਮਨ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਲਿੰਗਕ ਪਛਾਨ ਦਾ ਮਾਨਸਿਕ ਉਸਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸੰਕਲਪ ਅੋਰਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਦੂਜੈਲੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਲੈ ਜਾਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਕਿ ਅੋਰਤ ਦੀ ਦੂਜੈਲੀ ਸਥਿਤੀ ਉਸਦੀ ਜੈਵਿਕ ਸਰੀਰਿਕ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਨਹੀ ਸਗੋਂ ਸਮਾਜਕ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਪਜਦੀ ਹੈ।
ਅਸਤਿਤਵਵਾਦੀ ਨਾਰੀਵਾਦ
ਅਸਤਿਤਵਵਾਦੀ ਨਾਰੀਵਾਦ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲੋ ਵੱਧ ਮਹੱਤਪੂਰਨ ਹੈ। ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਹੋਂਦ ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਸਤਿਤਵਵਾਦੀ ਨਾਰੀਵਾਦ ਇਹ ਨਾਰਗ ਬੁਲੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਗ ਹੈ। ਜਿਸਦੀ ਅੱਗੋ ਦੋਂ ਰੂਪ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੀ ਆਪਣੀ ਸਰੀਰਕ ਬਣਤਰ ਕਾਰਨ ਵੱਖਰੀ ਵੱਖਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੈਵਿਕ ਬਣਤਰ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਉੱਚਾ ਜਾਂ ਨੀਵਾਂ ਨੂੰ ਜੈਵਿਕ ਬਣਤਰ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਉੱਚਾ ਜਾ ਨੀਵਾਂ ਨਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਨਾਰੀਵਾਦ
ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਨਾਰੀਵਾਦ, ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਨਾਰੀਵਾਦ ਦਾ ਹੀ ਅਗਲਾ ਪੜਾਅ ਹੈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਲਈ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਹ ਵੀ ਪਿੱਤਰਮਤਾ ਅਤੇ ਔਰਤ ਦੀ ਆਰਥਿਤ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਅੋਰਤ ਦੀ ਦੂਜੈਲੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਕਾਰਣ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਮਰਦ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਕਾਰਨ ਹੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਕਾਰਜ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਰਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਪਿੱਤਰਸਤਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮੁੱਲ ਨਹੀ ਹੁੰਦਾ। ਇਹਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਘਰੇਲੂ ਮਿਹਨਤਾਨਾ ਵੀ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਉਸਦੀ ਮਿਹਨਤ ਦਾ ਮੁੱਲ ਪੈ ਸਕੇ।
ਬਲੈਕ ਜਾਂ ਕਾਲਿਆਂ ਦਾ ਨਾਰੀਵਾਦ
ਬਲੈਕ ਨਾਰੀਵਾਦ ਕਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਸਲਵਾਦ ਤੇ ਜੈਂਡਰ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਨਸਲੀ ਵਿਤਕਰੇ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਸਲੀ ਵਿਤਕਰੇ ਨੂੰ ਵੀ ਔਰਤ ਦੀ ਦਮਨਤਾ ਦੇ ਅੰਗ ਵਜੋਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਬਾਦੀ ਨਾਰੀਵਾਦ ਸਕੂਲ ਕੇਲ ਜੈਂਡਰ ਜਾਂ ਆਰਥਿਕ ਰਾਜਨੀਤੀ=ਅਲਤਬਸ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ ਉੱਥੇ ਇਹ ਸਕੂਲ ਜੈਂਡਰ ਤੇ ਨਸਲ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਧਾਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਲੀ ਅੋਰਤ ਪੁਸ਼ ਦੇ ਸੋਸ਼ਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਗੋਰੀ ਔਰਤ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਸ਼ੋਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਵੁਹ ਦੂਹਰਾ ਸੰਤਾਪ ਹੰਢਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਬਲੈਕ ਨਾਰੀਵਾਦ ਪੱਛਮੀ ਨਾਰੀਵਾਦ ਦੇ ਸਮਾਨ ਬਲੈਕ ਜਾਂ ਕਾਲੀ ਔਰਤ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਔਰਤ ਦੇ ਦਮਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਮੁੱਚ ਵਿੱਚ ਵਾਚਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜਮਾਤ, ਨਸਲ, ਜੈਂਡਰ ਤੇ ਕਾਮੁਕਤਾ ਦਾ ਸੰਯੋਜਨ ਔਰਤ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਲਹੀ ਪ੍ਰਤੋਸਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਹੀ ਦਮਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ ਹੀ ਅਸੀਂ ਸਾਰਥਕ ਸਿੱਟੇ ਤੇ ਪੁੱਜ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
ਉਤਰ ਨਾਰੀਵਾਦ
ਉਤਰ ਬਸਤੀਵਾਦ, ਉੱਤਰ ਅਧੁਨਿਕਤਵਾਦ, ਵਾਂਗ ਉੱਤਰ ਨਾਰੀਵਾਦ, ਨਾਰੀਵਾਦ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਗਲਾ ਪੜਾਅ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਨਾਰੀਵਾਦ ਦੀ ਡੀਬੇਟ ਨੂੰ ਹੀ ਵਿਸਤਾਰਤੇ ਤੇ ਖਿਲਾਰਦਾ ਹੈ। ਨਾਰੀਵਾਦ ਵੱਲੋਂ ਪਿਤਰਕੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਚੁਣੋਤੀਆਂ ਜਾਂ ਜੈਂਡਰ ਵਿਤਕਰਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁੱਢੋ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਬਰਾਬਰੀ ਪਾਉਣ ਦਾ ਏਜੰਡਾ ਇਸ ਵਿੱਚੋ ਮਨਫੀ ਨਹੀ ਹੋਇਆ ਪਰ ਨਾਲ ਲਹੀ ਇਹ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ 1990 ਵਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਤਰ ਅਧੁਨਿਕਤਾ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਸਪੇਸ ਨੂੰ ਤਸਲੀਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਯੂਨੀਕ ਹੋਣ ਦਾ ਜਿਵੇ ਪਾਠ ਪੜਾਇਆ ਹੈ। ਨਾਰੀ ਦੀ ਹੋਦ ਵੀ ਨਵੀਆਂ ਘਾੜਤਾ ਵਿੱਚ ਪਈ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਨਾਰੀਵਾਦ ਅਜੋਕੀ ਨਾਰੀ ਦੇ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਨੂੰ ਕਲਾਈ ਵਿੱਚ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕ ਖਰਡ ਸਪੇਸ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਸਮਾਜਿਕ ਸਬੰਧਾ ਦੀ ਥਾ ਨਿੱਜਤਾ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੀ ਹੈ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਡੀਬੇਟ ਥਫਰ੍ ਕਠਜਅਜਤਠ, ਙਖਲਕਗ ਕਠਜਅਜਤਠ, ਵਰਗੇ=ਅਲਤਬਸ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਪਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਨਾਰੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਸਮੂਹਿਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਏਜੰਡੇ ਦੀ ਥਾਂ ਨਾਰੀ ਦੀਆਂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ, ਨਿੱਜੀਵਾਦੀ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਤੇ ਫੋਕਸ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾਰੀਵਾਦ ਦੇ ਮੰਤਵਾਂ ਤੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਕਰਯੋਗ ਸ਼ਿਫਟ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮੋਹਰੀ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਨ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਉੱਤਰ ਨਾਰੀਵਾਦ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸ ਮੁਹਰਲੇ ਤੇ ਖੜੇ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਨਾਰੀਵਾਦ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਤੇ ਆਧਾਰੀ ਮੁੱਦੇ ਅਤੇ ਮਸਲੇ ਵੀ ਅਜੇ ਮੁਲੋਂ ਅਪ੍ਰਸੰਗਦ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ, ਆਰਥਿਕ ਮੋਕਿਆ ਤੇ ਨਾਰੀ ਮਰਦ ਬਰਾਬਰੀ ਦੀ ਸਮਾਜਕ ਹਲਚਲ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੇ ਪਿਤਰੀ ਤੰੰਤਰ ਅਧੀਨ ਧਾਰਮਿਕ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਰਵੇਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਘੜੀਆਂ ਜੈਡਰਡ ਮਨੋਬਣਤਰਾਂ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਹਾਸ਼ੀਏ ਤੇ ਥੱਕਣ ਲਈ ਬਜਿਦ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀਵਾਦ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਸਿਧਾਂਤ
ਵਰਜਣ
ਟੈਬੂ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਬਲ ਮਨਾਹੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਾਰਜ ਜਾਂ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਪਵਿਤਰ ਹੈ ਜਾਂ ਸਰਾਪਿਆ ਕਿ ਸਧਾਰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਤੇ ਅਗਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਯਾਦਗਾਰੀ ਸਜ਼ਾ ਦਾ ਭਾਗੀ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟੈਬੂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਹਰ ਸਮੁਦਾਏ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਸਮਾਜਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਟੈਬੂ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੁੱਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਜਾਂ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨੈਤਿਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਪਵਿਤਰ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਿੱਧ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਟੈਬੂ ਤੋੜਨ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਬਿਪਤਾ ਦਾ ਜਨਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਬੇਹੱਦ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ।
ਟੈਬੂ ਸ਼ਬਦ ਸਾਧਾਰਨ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿਚ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮਾੜੇ ਨਤੀਜਿਆਂ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਣ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖਾਸ ਸਖ਼ਤ ਮਨਾਹੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਟੈਬੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਟੈਬੂ ਮਨਾਹੀ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ। ਟੈਬੂ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਸਖ਼ਤ ਰੋਕ। ਫਰੇਜ਼ਰ ਟੈਬੂ ਨੂੰ ਜਾਦੂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸਨੂੰ negative Magic ਆਖਦਾ ਹੈ। ਆਦਿਕਾਲੀਨ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਂਝੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਰਿਕਲਪਨਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੁਝ ਅਜਿਹੀਆਂ ਮਨਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜੋ ਉਸ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ ਪੀੜੀ-ਦਰ-ਪੀੜੀ ਤੁਰੀਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਮੁਢਲੇ ਟੈਬੂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫੈਸਲਾਕੁੰਨ, ਸੰਕਟਕਾਲੀਨ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਉਤਪੰਨ ਪ੍ਰਤਿਕਿਰਿਆ ਹੀ ਸਨ, ਪਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਇਸਨੇ ਜਾਦੂ ਤੇ ਲੋਕ ਧਰਮ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਪਾ ਲਈ। ਬਹੁਤੀ ਵਾਰ ਕਿਸੇ ਟੈਬੂ ਦਾ ਮੂਲ ਆਧਾਰ ਤਰਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸਨੂੰ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ `ਚ ਭਰਮ ਜਾਂ ਵਹਿਮ ਵੀ ਆਖ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। Collier's Encyclopaedia, Vol. 16 ਵਿਚ ਇਸ ਬਾਰੇ ਇਉਂ ਦਰਜ ਹੈ : The Polynesian word taboo refers to a prohibition against touching, taking or using a thing or a person because of the santity with it is charged, Taboo involves more than a caution, respect or reverence with which the sacred is approached in all cultures. The mystic essence of the object or person is held to be infectious and dangerous.
ਸ਼ਬਦ-ਨਿਰੁਕਤੀ
ਅੰਗਰੇਜੀ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਟੈਬੂ ਪੋਲੀਨੀਸ਼ੀਅਨ ਸ਼ਬਦ ‘ਟਾਪੂ` ਜਾਂ ਫ਼ਿਜੀਆਈ ਟਾਬੂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੋਲੀਨੀਸ਼ੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਰਥ ਹਨ, ਮਨਾਹੀ ਕਰਨਾ, ਵਰਜਣਾ। ਟੈਬੂ ਸ਼ਬਦ ਸਧਾਰਨ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
According to Collier's Encyclopedia, Vol. 16:- The Polynesion word taboo refers to a prohibition against touching, taking or using a thing or a person because of the santity with it is charged, Taboo involves more than a caution, respect or reverence with which the secred is approached in all cultures. The mystic essence of the object or person is held to be infectious and dangerous. ਟੈਬੂ ਦੀ ਇਹ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਘਾੜ੍ਹਤ ਸ਼ੁਰੂ ਭਾਵੇ਼ ਲੋਕ ਵਿਹਾਰ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਵਿਉਂਤਬੰਦੀ ਤੋਂ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਆਦਿ ਕਾਲੀਨ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਜਾਦੂ ਤੇ ਗੈਬੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਸੰਸਕਾਰਕ ਅਰਥ ਦੇ ਦਿੱਤੇ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1777 ਵਿੱਚ ਜੇਮਜ ਕੁੱਕ ਨੇ ਵਰਤਿਆ ਸੀ।
ਉਤਪਤੀ ਤੇ ਵਿਕਾਸ
ਟੈਬੂ ਸਮਾਜ ਵਿਚੋਂ ਜੋ ਮਨਾਹੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ʻਟੈਬੂʼ ਪੋਲੀਨੀਸ਼ੀਅਨ ਸ਼ਬਦ ʻਤਾਬੂʼ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਅਰਥ ਹਨ, ਮਨਾਹੀ, ਰੋਕ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਨਾਹੀ ਭਰਪੂਰ ਨਿਯਮ, ਜਿਸ ਦੀ ਹਰ ਸਮਾਜ ਉਲੰਘਣਾ, ਪਰਾਹਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਗੁਰੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਹੈ। ਭਾਵ ਅਜਿਹੀ ਹਰਕਤ ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਮਨਾਹੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਟੈਬੂ ਹੈ। ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਸਭਿਅਕ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਹੈ, ਇਸੇ ਲਈ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਟੈਬੂ ਹਨ ਜਾਂ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੱਢਣਾ ਟੈਬੂ ਹੈ। ਟੈਬੂ ਸਮਾਜਿਕ ਮਨਾਹੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਮੰਨੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਮਨਾਹੀ ਹੈ। ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕੋਈ ਗੁਨਾਹ ਕਰਨਾ ਪਾਪ ਹੈ। ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਅਪਰਾਧ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਟੈਬੂ ਹੈ। ਟੈਬੂ ਅਜਿਹੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਿਯਮ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪੀ, ਅਪਰਾਧੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚਦਾ ਹੈ।
ਟੈਬੂ ਪਵਿੱਤਰ ਵੀ ਹਨ ਅਤੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਵੀ। ਜਦੋਂ ਟੈਬੂਆਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪਾਪ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵਰਜ ਕੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਜੋ ਅਪਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਗਾਲ੍ਹ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ; ਭੈਣ ਦਾ ਖ਼ਸਮ, ਧੀ ਦਾ ਯਾਰ, ਧੀ ਦਾ ਖ਼ਸਮ, ਸਹੁਰੇ ਦੀ ਰੰਨ, ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੀ ਰੰਨ ਆਦਿ। ਇਹ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਤਾਂ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਇਹ ਟੈਬੂ ਸ਼ਬਦ ਹਨ।
ਟੈਬੂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਿਚ ਸਾਮਾਜਿਕ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਕਾਰਕ ਕੀਮਤਾਂ ਹਾਜ਼ਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਮਾਜਿਕ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਸਬੰਧ ਲੋਕ ਸਮੂਹ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਪੈਟਰਨ ਤੇ ਪ੍ਰਤਿਮਾਨ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੀਵਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸੰਕਟਸ਼ੀਲ ਮੌਕਿਆਂ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਨਮ, ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਟੈਬੂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਨ। ਪ੍ਰਸੂਤ, ਨਵਜਨਮ ਬਾਲ ਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਬਾਰੇ ਟੈਬੂ, ਵਿਆਹੰਦੜ ਮੁੰਡੇ-ਕੁੜੀ ਬਾਰੇ ਟੈਬੂ, ਮ੍ਰਿਤਕ ਸਰੀਰ ਬਾਰੇ ਟੈਬੂ ਸਾਡੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ।
ਟੈਬੂ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਪਾਸਾਰ ਉਹ ਸੰਸਕਾਰਕ ਕੀਮਤ ਹੈ, ਜੋ ਉਹ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਟੈਬੂ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਹਰ ਟੈਬੂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਯੁਗ ਵਿਚ ਅਜਿਹੇ ਟੈਬੂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਮੰਨਣਾ ਭਾਵੇਂ ਬਹੁਤਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਇਹ ਟੈਬੂ ਲੋਕ ਮਨ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਸ਼ੀਲ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਟੈਬੂਆਂ ਪਿੱਛੇ ਲੁਪਤ ਮਨੋਰਥ ਦਿਲਚਸਪ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਟੈਬੂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੰਸਕਾਰਕ ਕਾਰਜ ਤਕਨੀਕੀ ਕਾਰਜ ਤੋਂ ਮੂਲੋਂ ਭਿੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਕਮਈ ਕਾਰਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਿਅਕਤੀ ਮੰਗਲਵਾਰ ਮੀਟ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਸੇਵਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਇਸਨੂੰ ਟੈਬੂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਸ਼ਨਿੱਚਰਵਾਰ ਲੋਹਾ ਖਰੀਦਣ ਨੂੰ ਟੈਬੂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਖਾਸ ਸਭਿਆਚਾਰ ਕੁਝ ਖਾਸ ਅੰਕਾਂ ਨੂੰ ਟੈਬੂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।ਕੁਝ ਖਾਸ ਸਭਿਆਚਾਰ ਕੁਝ ਖਾਸ ਅੰਕਾਂ ਨੂੰ ਟੈਬੂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਗ
ਟੈਬੂ ਦੀ ਇਹ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਘਾੜ੍ਹਤ ਸ਼ੁਰੂ ਭਾਵੇ਼ ਲੋਕ ਵਿਹਾਰ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਵਿਉਂਤਬੰਦੀ ਤੋਂ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਆਦਿ ਕਾਲੀਨ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਜਾਦੂ ਤੇ ਗੈਬੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਸੰਸਕਾਰਕ ਅਰਥ ਦੇ ਦਿੱਤੇ। ਟੈਬੂ ਹਰ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮੁੱਢਲੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸੰਬੰਧਾ ਵਿੱਚ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜਿਨਸੀ- ਸੰਬੰਧ ਕਾਇਮ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖ ਵਲੋਂ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਧੇ ਜਾਣਾ ਹਰ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਟੈਬੂ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਟੈਬੂ ਵੱਖਰੇ-ਵੱਖਰੇ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਿੰਦੂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਗਊ ਹੱਤਿਆ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾ ਵਿੱਚ ਸੂਰ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਣਾ ਟੈਬੂ ਹੈ। ਇਕ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਨੂੰਨਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਪਰ ਗਿਣਵਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸਿਵਾਇ ਉਹਨਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਜਿਹੜੇ ਅਤਿ ਨਿਗੂਣੇ ਜਾਂ ਅਤਿ ਦੇ ਘ੍ਰਿਣਤ ਜਾਂ ਭਿਅੰਕਰ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਹਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਟੈਬੂ ਹੋਣ। ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਚਾਰ ਜਾਂ ਸਦਾਚਾਰ ਵਾਲੀ ਅਨਿਸਚਿਤਤਾ ਹੁੰਦੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਲਕਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਹਾਰ ਦੇ ਨਿਯਮ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਉਲੀਕਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਲਈ ਨਿਸਚਿਤ ਸਜ਼ਾ ਅੰਕਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਿਲਹੈਲਮ ਵੰਟੁ ਨੇ ਟੈਬੂ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਦੀਆਂ ਜੜਾਂ ਸਾਡੇ ਆਦਿ ਕਾਲ ਜੀਵਨ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਢੂੰਡਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਲਿਖਦਾ ਹੈ, “ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਰੇ ਭਾਵ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਕੁਝ ਚੀਜਾਂ ਬਾਰੇ ਡਰਾਉਣੇ ਵਿਚਾਰਾ ਦਾ ਪਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਇਸ ਦੇ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਲਈਏ ਤਾਂ ਹਰ ਮਨਾਹੀ ਜੋ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਤੇ ਵਰਤਣ ਉੱਪਰ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਕੌਮ ਦੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਦੌਰ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਤੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਕਤ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ”। ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਕਬੀਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਮਨਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਟੈਬੂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਤੇ ਖਾਣ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹਨ। ਇਹ ਮਨਾਹੀ ਟੋਟਮਵਾਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਿੰਦੂ ਹੈ। ਮਨੁੱਖਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਟੈਬੂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਅਸਧਾਰਨ ਹਾਲਾਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ। ਨੌਜਵਾਨ ਉਸ ਸਮੇਂ ਟੈਬੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਬਾਲਗ ਵਿਅਕਤੀ ਵਜੋਂ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਮਹਾਵਾਰੀ ਦੇ ਪੀਰਡ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਫ਼ੌਰਨ ਬਾਦ ਟੈਬੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਵ ਜਨਮੇ ਬਾਲ ਬੀਮਾਰ ਤੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਵਿਅਕਤੀ ਵੀ ਆਟੋਮੈਟੀਕਲੀ ਟੈਬੂ ਹੁੰਦੇ। ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਜਾਇਦਾਦ ਉਸ ਦੇ ਕੱਪੜੇ, ਕੰਮ ਦੇ ਸੰਦ ਤੇ ਹਥਿਆਰ ਦੂਜਿਆਂ ਲਈ ਟੈਬੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਤੀਜਾ ਵਰਗ ਪੇੜ ਪੌਦਿਆਂ, ਮਕਾਨਾਂ ਤੇ ਇਲਾਕਿਆ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਅਸਥਾਈ ਟੈਬੂ ਹੈ। ਮਨਾਹੀਆਂ (ਟੈਬੂ) ਦੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਅਜੇ ਵੀ ਮਨ, ਬੋਗਾਂ ਜਾਂ ਏਰਿਨ ਅਰਥਾਤ ਅਵਿਅਕਤਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਜੋ ਕਿ ਅਨਿਸਚਿਤ ਤੇ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਆਦਿ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਾਇਮ ਹੈ। ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਇਸ ਅਸਪਸ਼ਟ ਜਿਹੇ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਘੜਨ ਵਿੱਚ ਜਾਦੂਗਰਾਂ, ਟੂਣੇਹਾਰਾਂ, ਪੁਜਾਰੀਆ ਤੇ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੇ ਚੋਖਾ ਹਿੱਸਾ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਟੈਬੂ ਨੂੰ ਮਨੋਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਦੇਖੀਏ ਤਾਂ ਮਨ ਦੇ ਅਚੇਤਭਾਗ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਨਕਸ਼ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਕਈ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦਾ ਵਾਹ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਲਈ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਟੈਬੂ ਸਿਰਜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਉੱਪਰ ਓਨੀ ਹੀ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਅਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਆਦਿ ਵਾਸੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਉਹ ਖਬਤ ਦੇ ਮਨੋਰੋਗੀ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ‘ਟੈਬੂ` ਰੋਗੀ ਕਹਿਣਾ ਬਿਲਕੁਲ ਉਚਿਤ ਹੈ। ਖਬਤ ਦੇ ਸਿੰਪਟਪਾਂ ਤੇ ਟੈਬੁੂ ਦੀਆਂ ਮਨਾਹੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਮਾਨਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਮੰਤਵ ਤੇ ਆਰੰਭ ਬਾਰੇ ਉਹ ਇਕੋ ਜਿੰਨੀਆਂ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਬਾਦ ਇਹ ਕਿਸੇ ਅਣਦਿਸਦੇ ਭੈਅ ਹੇਠ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਖਬਤੀ ਰੋਗ ਦੀਆਂ ਮਨਾਹੀਆਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹੀ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਸੀਂ ਟੂਣੇ ਵਿੱਚ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਟੂਣਾ ਕੀਤੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਛੁੂਹਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਖ਼ੁਦ ਟੂਣਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਵੀ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਟੂਣਾ ਬਣਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਟੈਬੂ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰਕ ਭਾਵ ਪ੍ਰਤੀਕਮਈ ਕਾਰਜ ਅਤੇ ਸਵੀਕ੍ਰਿਤ ਮਨੋਰਥ ਦਾ ਇਕ ਆਪਣਾ ਚਿਹਨਕੀ ਪ੍ਰਵਚਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਮਨੋ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੇ ਚਿਹਨ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਧੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਡੀਕੋਡ ਕਰਨਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਮਨੋਰਥ ਉਹ ਤਰਕ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਟੈਬੂ ਨੂੰ ਮੰਨਣ-ਮੰਨਾਉਣ ਵਾਲੇ ਖੁਦ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਚ ਟੈਬੂ ਨੂੰ ਨਾ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਭਿਆਨਕ ਪਰਿਣਾਮਾਂ ਦਾ ਡਰ ਦਰਸਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਗਿਆਨੀ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਟੈਬੂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰ ਪ੍ਰਤੱਖ ਜਾਂ ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਮਨੋ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਰਥਾਂ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੱਖ ਬੇਹੱਦ ਮਾਅਨੋਖੇਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲੋਕ ਮਨ ਦੀ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦਾ ਰਾਹ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਗੈਬੀ ਅਧਿਭੌਤਿਕ ਪੁੱਠ ਲੋਕ ਮਨ ਦੀ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਜੁਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਜਬ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ, ਪ੍ਰੇਕ ਤੇ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਆਦਿਕਾਲੀਨ ਮਨ ਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਆਧੁਨਿਕ ਮਨ ਦੇ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਪਾਸਾਰ ਹਨ। ਇਹ ਟੋਹ ਲੈ ਕੇ ਅਸੀਂ ਆਂਤਰਿਕ ਮਨ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿਚ ਟੈਬੂ ਸਾਮਾਜਿਕ ਤਾਣੇ-ਪੇਟੇ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਨਾ ਸਾਰੇ ਟੈਬੂ ਫ਼ਜੂਲ ਹਨ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸਾਰੇ ਭਰਮ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕੁਝ ਕੁ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਾਮਾਜਿਕ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਟੈਬੂ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਕੁਝ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਅਨੁਰੂਪਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਟੈਬੂਆਂ, ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਕਾਰਜਾਂ ਅਤੇ ਸਬੰਧਤ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਤੇ ਮੰਤਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਨਾ ਸਭਿਆਚਾਰ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਅਹਿਮ ਸਰੋਕਾਰ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚਲੇ ਟੈਬੂ
ਟੈਬੂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਕੀਮਤਾਂ ਤੇ ਸੰਸਕਾਰਕ ਕੀਮਤਾਂ ਹਾਜਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਮਾਜਿਕ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਲੋਕ ਸਮੂਹ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਪੈਟਰਨ ਤੇ ਪ੍ਰਤਿਮਾਨ ਨਿਸਚਿਤ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੀਵਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸੰਕਟਸ਼ੀਲ ਮੌਕਿਆਂ ਖਾਸ ਕਰ ਕੇ ਜਨਮ, ਵਿਆਹ ਤੇ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਜਿਆਦਾ ਟੈਬੂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਨ। ਪ੍ਰਸਤੂ, ਨਵ, ਜਨਮ ਬਾਲ ਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਬਾਰੇ ਟੈਬੂ, ਵਿਆਹੰਦੜ ਮੁੰਡੇ-ਕੁੜੀ ਬਾਰੇ ਟੈਬੂ ਮ੍ਰਿਤਕ ਸਰੀਰ ਬਾਰੇ ਟੈਬੂ ਸਾਡੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਅਕਸਰ ਅਸੀਂ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਵਸਤੂ ਜਿਸਤੇ ਮਨਾਹੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਬੜੀ ਹੀ ਇਛਿੱਤ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਭਾਵਿਕ ਰੁਚੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਤੇ ਲਿੰਗੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਤੇ ਰੋਕ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਟੈਬੂ। ਲੰਕਾ ਦੇ ਵੀਧਾ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਨੂੰ ਇਕੋ ਛੱਤ ਹੇਠ ਰਹਿਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦੇ। ਦੋਵਾ ਦੇ ਬੜੇ ਨਜਦੀਕੀ ਸੰਪ੍ਰਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਥਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਵਿੱਥ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਤੇ ਸਾਕਾਦਾਰੀ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰੰਤੂ ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸਖ਼ਸੀਅਤ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ, ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਬੜੇ ਰਹੱਸਮਈ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਵਾਈ ਆਪਣੀ ਸੱਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਅਵਿਅਕਤਕ ਰਵੱਈਆ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਰਾਇਡ ਨੇ ਸੱਸ ਤੇ ਜਵਾਈ ਦੇ ਇਸ ਪਰਿਵਰਜਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵਿਸੰਯੁਜਤਾ ਹੀ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਪਿਆਰ ਤੇ ਨਫਰਤ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ। ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਦੀ ਵਹੁਟੀ ਲਈ ਵੱਡਾ ਭਰਾ(ਜੇਠ) ਵਰਜਿਤ ਹੈ। ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਤੱਕ ਰਸਾਈ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਭਾਬੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਬੋਲ-ਚਾਲ ਵੀ ਜਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰੰਤੂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਜਿਤ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਪ੍ਰਤਿ ਪ੍ਰਸਪਰ ਸਤਿਕਾਰ ਵਾਲਾ ਰਵੱਈਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਬੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਦਾ ਰਿਵਾਜ, ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਪਤੀ ਦਾ ਭਰਾ ਵੱਡਾ ਜਾਂ ਛੋਟਾ, ਸ੍ਵਰਗਵਾਸੀ ਭਰਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਇਹਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਅਵਿਅਕਤਕ ਕਾਰਨ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਪਤਨੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਦਿਉਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਸਦਾ ਹੀ ਸੁਨੇਹ ਪੂਰਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਮਾਜ ਸਹੁਰੇ ਤੇ ਜੇਠ ਵੱਲ ਵਰਤਾਓ ਸੰਬੰਧੀ ਅਜਿਹਾ ਜਾਬਤਾ ਨਿਯਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਸੰਬੰਧੀ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਲਿੰਗੀ ਮਨਾਹੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਦੀ ਰਸਮ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿੰਗੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਲਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਟੈਬੂ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਪਾਸਾਰ ਉਹ ਸੰਸਕਾਰਕ ਕੀਮਤ ਹੈ, ਜੋ ਉਹ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਟੈਬੂ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਹਰ ਟੈਬੂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਟੈਬੂ ਨੁੂੰ ਸਹੀ ਸਮਝਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਸ਼ੀਲ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਟੈਬੂਆਂ ਪਿਛੇ ਲੁਪਤ ਮਨੋਰਥ ਦਿਲਚਸਪ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਟੇੈਬੂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੰਸਕਾਰਕ ਕਾਰਜ ਤਕਨੀਕੀ ਕਾਰਜ ਤੋਂ ਮੂਲੋਂ ਭਿੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਕਮਈ ਕਾਰਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਿਅਕਤੀ ਮੰਗਲਵਾਰ ਮੀਟ ਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਸੇਵਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਇਸਨੂੰ ਟੈਬੂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਸਨਿੱਚਰਵਾਰ ਲੋਹਾ ਖਰੀਦਣ ਨੂੰ ਟੈਬੁੂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਖਾਸ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਕੁਝ ਖਾਸ ਅੰਕਾਂ ਨੂੰ ਟੈਬੂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਫੰਕਸ਼ਨ
ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰਾਂ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਹੋਰ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋਵੇ ਟੈਬੂਆਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜਾਂ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਨੂੰ ਫਰੋਲਣ ਕਰਣ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਾਰਵਿਨ ਹੈਰਿਸ ਨੇ ਟੈਬੂਆਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਇਕਾਲੋਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕਰਨ ਦਾ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਪਰਾਲਾ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਭਿਆਚਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ
ਕਾਵਾਜੇ ਜ਼ਿਲਾ
ਇਹ ਅਲਬਾਨਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਲਬੇਨੀਆ ਦੇ ਜ਼ਿਲੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੀਰਾਨਾ ਕਾਉਂਟੀ
ਗੁਜ਼ੋਰ
ਗੁਜ਼ੋਰ ਜਿਸਨੂੰ ਗੁਜ਼ਰ (G‘uzor / Ғузoр; Гузар; Гузор; ) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਸ਼ਕਾਦਾਰਯੋ ਖੇਤਰ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਕਸਬਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਜ਼ਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਸਬੇ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 1989 ਵਿੱਚ 17,253 ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਸ਼ਕਾਦਾਰਯੋ ਖੇਤਰ
ਇਮਰਾਨ ਖ਼ਾਨ
ਇਮਰਾਨ ਖਾਨ ਨਿਆਜ਼ੀ (ਉਰਦੂ: عِمران خان نِیازی,‎ ਜਨਮ 25 ਨਵੰਬਰ 1952 ) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਨਾਮਵਰ ਹਸਤੀ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ।ਕ੍ਰਿਕਟ ਤੋਂ ਸਿਆਸਤ ਦਾ 22 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਲੰਬਾ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਇਮਰਾਨ ਖ਼ਾਨ ਨੇ 18 ਅਗਸਤ 2018 ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਹੁਦੇ ਦਾ ਹਲਫ਼ ਲਿਆ। ਉਹ 10 ਅਪ੍ਰੈਲ 2022 ਤਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਿਹਾ।  ਇਮਰਾਨ ਖ਼ਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬੇਭਰੋਸਗੀ ਦੇ ਮਤੇ ਰਾਹੀਂ ਹਟਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਇਮਰਾਨ ਖਾਨ ਪਠਾਣ ਪਰਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਏਥੇ ਪੜ੍ਹਨ ਪਿੱਛੋਂ ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੋਂ ਡਿਗਰੀ ਲੈਣ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਉਸ ਤੋਂ ਵਲੈਤੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਾਫ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਦੋ ਵਾਰੀ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀਆਂ ਈਸਾਈ ਕੁੜੀਆਂ ਅਤੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਮੁਸਲਿਮ ਕੁੜੀਆਂ ਨਾਲ ਘਰ ਵਸਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕਦੀ ਪਤਨੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਧੀ ਮੰਨ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਿਛੋਕੜ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦਾ।
ਖੇਡ ਜੀਵਨ
ਖ਼ਾਨ, 1971 ਤੋਂ 1992 ਤੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਲਈ ਖੇਡੇ ਅਤੇ 1982 ਤੋਂ 1992 ਦੇ ਵਿੱਚ, ਕਪਤਾਨ ਰਹੇ। 1987 ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਕਟ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨ ਲਈ 1988 ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ। 39 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਈ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਇੱਕਮਾਤਰ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਟੀਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ 3,807 ਰਨ ਅਤੇ 362 ਵਿਕਟਾਂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਲ ਰਾਉਂਡਰਸ ਟਰਿਪਲ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਛੇ ਸੰਸਾਰ ਕ੍ਰਿਕਟਰਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। 14 ਜੁਲਾਈ 2010, ਖਾਨ ਨੂੰ ਆਈਸੀਸੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਹਾਲ ਆਫ਼ ਫ਼ੇਮ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਸਿਆਸਤ
ਇਮਰਾਨ ਖਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤਹਿਰੀਕ-ਏ-ਇਨਸਾਫ਼ (ਪੀਟੀਆਈ) ਦਾ ਮੁੱਖ ਆਗੂ ਹੈ। ਸਾਲ 2018 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ। ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਜੋ ਤਕਰੀਰ ਕੀਤੀ ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਜ਼ੋਰ ਇਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਮੁੱਖ ਗਲੋਬਲੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਮੁਲਕਾਂ, ਖਾਸ ਕਰ ਅਹਿਮ ਗੁਆਂਢੀਆਂ, ਨਾਲ ਬਿਹਤਰ ਰਿਸ਼ਤੇ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁਣਗੇ। ਪਰ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਇਮਰਾਨ ਖ਼ਾਨ ਉੱਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਦਾਬੇ ਦੀ ਕਿਆਸਅਰਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕੋ ਰਾਜਸੀ ਆਗੂ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਈ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿ ਬੰਗਲਾ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਜ਼ੁਲਮਾਂ ਦੀ ਮੁਆਫੀ ਮੰਗ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤੇ ਜਦੋਂ ਬੰਗਲਾ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਦੇ ਕਾਰਿੰਦੇ ਬਣ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤਸੀਹੇ ਦੇਣ ਅਤੇ ਮਾਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਾਤਲਾਂ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਵੀ ਇਹੋ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਬੰਧਾਂ ਤੇ ਅਸਰ
ਆਪਣੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਇਮਰਾਨ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ‘ਚ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਆਦਰਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਦਿਖਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਸੁਧਾਰਨ ਦੀ ਖ਼ਾਹਿਸ਼ ਵੀ ਜ਼ਾਹਿਰ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੀ ਸੁਖਾਵੇਂ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਦੀ ਫਿਰ ਇਹ ਮੁੱਦਾ ਚੁੱਕ ਤੁਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਕਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਕੌਮੀ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਉਹ ਕਸ਼ਮੀਰ ਬਾਰੇ ਸਟੈਂਡਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣਿਆ ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿਰੁੱਧ ਏਨਾ ਤਿੱਖਾ ਚੱਲ ਪਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇੱਕ ਮੌਕੇ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਂਝੇ ਧੜੇ ਦਾ ਲੀਡਰ ਬਣਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਰੁਕੀ ਹੋਈ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿ ਅਮਨ ਵਾਰਤਾ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਖ਼ਾਹਿਸ਼ ਜ਼ਾਹਿਰ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ’ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਤਭੇਦ ਦੂਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਮ ਵਾਂਗ ਸਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਹਰ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਮੇਲ ਜੋਲ ਦਾ ਰਾਹ ਅਖਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫ਼ੌਜ ਕਦੇ ਇਹ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਅਜਿਹੀ ਨੇੜਤਾ ਕਾਇਮ ਹੋਵੇ ਕਿ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ‘ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਲਹੂ–ਲੁਹਾਨ ਕਰਨ’ ਦੀਆਂ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨਾਕਾਮ ਹੋਣ। ਜੇਕਰ ਜਨਰਲ ਬਾਜਵਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠਲੀ ਫ਼ੌਜੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ, ਇਮਰਾਨ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਨਵਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਸੰਜੀਦਾ ਹੰਭਲਾ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਂਜ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਿਵਲੀਅਨ ਸਰਕਾਰਾਂ ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸੰਜੀਦਾ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਕਰਦੀਆਂ ਆਈਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਫ਼ੌਜ ਵੱਲੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਡਾ ਰੇੜਕਾ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ। ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੌ ਦਿਨ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਮੌਕੇ ਰੱਖੇ ਸਮਾਗਮ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਰੂਬਰੂ ਹੁੰਦਿਆਂ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘ਮੁਲਕ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦਹਿਸ਼ਤੀ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਰਜ਼ਮੀਨ ਵਰਤਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਡੇ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ।’
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1952 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਸ਼ਤੂਨ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਮਰਾਨ ਖ਼ਾਨ
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਅਬੋਹਰ
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਅਬੋਹਰ ਅਬੋਹਰ ਤੋਂ ਫ਼ਾਜਲਿਕਾ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਰੋਡ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।ਇਹ ਕਾਲਜ ਅਬੋਹਰ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਚਾਰ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ 'ਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ(ਭਾਰਤ) ਦੇ ਕਾਲਜ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਬੋਹਰ ਦੇ ਕਾਲਜ
ਭਗਵਾਨਪੁਰ ਹੀਂਗਣਾ
ਭਗਵਾਨਪੁਰ ਹੀਂਗਣਾ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 2001 ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨਪੁਰ ਹੀਂਗਣਾ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 1249 ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫ਼ਲ 3.53 ਕਿ. ਮੀ. ਵਰਗ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਓਨੋ ਨੋ ਕੋਮਾਚੀ
ਓਨੋ ਨੋ ਕੋਮਾਚੀ (小野 小町?, c. 825 – c. 900) ਇੱਕ ਜਾਪਾਨੀ ਵਾਕਾ ਕਵਿਤਰੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨੀ ਕਵੀ
ਕਾਕੀਨੋਮੋਤੋ ਨੋ ਹਿਤੋਮਾਰੋ
thumbnail|ਕਾਕੀ ਨੋ ਮੋਤੋ ਨੋ ਹਿਤੋਮਾਰੋ ਕਾਕੀ ਨੋ ਮੋਤੋ ਨੋ ਹਿਤੋਮਾਰੋ (Kakinomoto no Hitomaro ; 柿本人麻呂 or 柿本人麿; c. 662 – 710) ਇੱਕ ਜਾਪਾਨੀ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਿਓਸ਼ੂ (ਜਾਪਾਨੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁਰਾਤਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨੀ ਕਵੀ
ਹਰਸਰਨ ਸਿੰਘ
ਹਰਸਰਨ ਸਿੰਘ (10 ਫਰਵਰੀ 1928 - 8 ਸਤੰਬਰ 1994) ਦੂਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਇਕਾਂਗੀ ਹਿੰਦੀ, ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋਏ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਟਕ 'ਫੁਲ ਕੁਮਲਾ ਗਿਆ' ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਵਲੋ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਤ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਟਕ 'ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ' ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਲੋ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। 'ਅਣਭਿਜ' ਨਾਟਕ ਨੂੰ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਵਲੋ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਜੀਵਨ
ਇਸਦਾ ਜਨਮ 10 ਫਰਵਰੀ 1928 ਪਿੰਡ ਗੁਜਰਖਾਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਸਦੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਸਤਭਰਾਹੀ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਤੀਰਥ ਸਿੰਘ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਐਮ.ਏ. ਪੰਜਾਬੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸੰਪਾਦਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਥੋ ਹੀ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ।
ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1928 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1994
ਤੜੌਲੀ
ਤੜੋਲੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਐੱਸ ਏ ਐੱਸ ਨਗਰ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮਾਜਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਹਦਬਸਤ ਨੰਬਰ 175 ਹੈ ਅਤੇ 2011 ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਵੱਸੋਂ 536 ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ 272 ਮਰਦ ਅਤੇ 264 ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਕੁੱਲ ਵੱਸੋਂ ਵਿਚੋਂ 410 ਲੋਕ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕਨੈਟੀਕਟ
ਕਨੈਟੀਕਟ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਨਿਊ ਇੰਗਲੈਂਡ ਖੇਤਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਦੱਖਣੀ ਰਾਜ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਹੱਦਾਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਰੋਡ ਟਾਪੂ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੈਸਾਚੂਸਟਸ, ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਜ
ਕੈਰੋਲ ਗਰਾਈਡਰ
ਕੈਰੋਲ ਗਰਾਈਡਰ (ਜਨਮ 15 ਅਪ੍ਰੈਲ 1991) ਜੋਨਸ ਹੋਪਕਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅਣਵਿਕ ਜੀਵਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ। 1984 ਵਿੱਚ ਉਨਾ ਸਯੁਕਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਏਜਇੱਮ ਟੇਲੋਮੀਰੇਜ ਦੀ ਖੋਜ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਆਲ ਬਕਰਲੇ ਵਿੱਚ ਏਲਿਜਾਬੇਥ ਬਲੈਕਬਰਨ ਦੇ ਮਾਤਹਤ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਗਰਾਈਡਰਨੇ ਟੇਲੋਮੇਰੇਸ ਦੀ ਸਰਚਣਾ ਉੱਤੇ ਅਨੁਸੰਧਾਨ ਦਾ ਬੀੜਾ ਚੁਕਿਆ। ਉਨਾ ਨੇ 2009 ਦਾ ਸਰੀਰ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਚਕਿਤਸਾ ਦਾ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਯੁਕਤ ਰੂਪ ਤੋਂ ਬਲੈਕਬਰਨ ਅਤੇ ਜੈਕ ਸ਼ੋਸਤੱਕ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ''
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਿਤ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿਹਾੜਾ 2016 ਐਡੀਟਾਥਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1961
ਜੈਦੇਵ
ਜੈਦੇਵ (3 ਅਗਸਤ 1918 - 6 ਜਨਵਰੀ 1987; ਜਨਮ ਜੈਦੇਵ ਵਰਮਾ) ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸੀ, ਇਹ ਆਪਣੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਹਮ ਦੋਨੋ (1961), ਰੇਸ਼ਮਾ ਔਰ ਸ਼ੇਰਾ (1971), ਪ੍ਰੇਮ ਪਰਬਤ (1973), ਘਰੌਂਡਾ (1977) ਅਤੇ ਗਮਨ (1978)।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੇਸ਼ਮਾ ਔਰ ਸ਼ੇਰਾ (1972), ਗਮਨ (1979) ਅਤੇ ਅੰਕਾਹੀ (1985) ਲਈ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਸਰਬੋਤਮ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ।
ਜੀਵਨ
ਜੈਦੇਵ ਦਾ ਜਨਮ ਨੈਰੋਬੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਲੁਧਿਆਣਾ, ਪੰਜਾਬ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1933 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਉਹ 15 ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਫਿਲਮ ਸਟਾਰ ਬਣਨ ਲਈ ਮੁੰਬਈ ਭੱਜ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਵਾਡੀਆ ਫਿਲਮ ਕੰਪਨੀ ਲਈ ਬਾਲ ਸਟਾਰ ਵਜੋਂ ਅੱਠ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪ੍ਰੋ ਬਰਕਤ ਰਾਏ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਵਿਚ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਬਣਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਰਾਓ ਜਾਓਕਰ ਅਤੇ ਜਨਾਰਦਨ ਜਾਓਕਰ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖਿਆ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਜੈਦੇਵ 3 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਨ। ਉਸਤਾਦ ਅਲੀ ਅਕਬਰ ਖਾਨ ਨੇ 1951 ਵਿੱਚ ਜੈਦੇਵ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸੰਗੀਤ ਸਹਾਇਕ ਬਣਾਇਆ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਨਵਕੇਤਨ ਫਿਲਮਜ਼ ਦੀ ਆਂਧੀਆਂ (1952) ਅਤੇ 'ਹਮ ਸਫਰ' ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਲਮ 'ਟੈਕਸੀ ਡਰਾਈਵਰ' ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਐਸ ਡੀ ਬਰਮਨ ਦਾ ਸਹਾਇਕ ਬਣ ਗਿਆ।
ਇੱਕ ਪੂਰਨ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਬ੍ਰੇਕ ਚੇਤਨ ਆਨੰਦ ਦੀ ਫਿਲਮ, ਜੋਰੂ ਕਾ ਭਾਈ ਅਤੇ ਨੈਕਸ਼ਟ ਅੰਜਲੀ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਫਿਲਮਾਂ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਈਆਂ।
ਇਨਾਮ
ਅਨਕਹੀਂ (1985)
ਗਮਨ (1979)
ਰੇਸ਼ਮਾ ਔਰ ਸ਼ੇਰਾ (1972)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1987 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1918 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਕਲਾਂਗ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਕਲਾਂਗ ਕਲਾਂਗ ਸੇਲਾਂਗੋਰ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਵੰਬਰ 1993 ਅਤੇ 1995 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲਾਗਤ ਕਰੀਬ 2,000,000 ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਰਿੰਗਿਟ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 100,000 ਰਿੰਗਿਟ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬਾਕੀ ਦਾਨ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੀ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਲਨ ਬੁਕਿਟ ਜਾਵਾ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਾਨ ਤੇ ਸਥਾਪਤੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ ਮਜਲਿਸ ਪੇਰਬੰਦਰਨ ਕਲਾਂਗ (ਕਲਾਂਗ ਨਗਰ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ) ਦੇ ਹੈਡਕੁਆਰਟਰ ਜਲਨ ਰਾਯਾ ਬਰਾਤ ਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕਲਾਂਗ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਰੇ ਲਈ ਪੂਜਾ ਪਾਠ ਕਰਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਥਾਨ ਹੈ।
ਗੁਰਦੁਆਰਾ 17 ਫਰਵਰੀ 1996 ਨੂੰ ਬਾਕਾਇਦਾ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਗਤ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, ਬੜੀ ਧੂਮ ਧਾਮ ਨਾਲ ਜਲਨ ਰਾਯਾ ਤੋਂ ਜਲਨ ਬੁਕਿਟ ਜਾਵਾ ਵਿੱਚ ਜਲੂਸ ਦੇ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸਰਦਾਰ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਦਸਮੇਸ਼ ਬੈਂਡ ਜਲੂਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉੱਪਰ ਵਾਲੀ ਮੰਜਲ ਤੇ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ 1000 ਦੇ ਲੱਗਪੱਗ ਲੋਕ ਬੈਠ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਮੀਨ ਵਾਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਵਿੱਚ ਲੰਗਰ (ਡਾਇਨਿੰਗ ਹਾਲ), ਇੱਕ ਰਸੋਈ, ਇੱਕ ਦਫ਼ਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਹੈ, ਸੈਲਾਨੀ ਕਮਰੇ ਵੀ ਹਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਲਾਸ ਲਾਉਣ ਲਈ ਕਮਰੇ ਵੀ ਹਨ। ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ ਦੇ ਕੁਆਰਟਰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਨ ਜੋ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਅਖੀਰ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਸਮੇਂ, Klang ਕਸਬਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਪਾਰਕ ਵਪਾਰ ਕੇਂਦਰ ਸੀ। ਕਾਫੀ ਸਿੱਖ ਸੰਘੀ ਮਾਲੇਈ ਰਾਜ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨ ਤੇ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਨੌਕਰੀ ਤੇ ਰੱਖੇ ਸਨ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਹੋਰ ਸਿੱਖ Klang ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਚੌਕੀਦਾਰ, ਪੈਸਾ ਰਿਣਦਾਤੇ, ਡੇਅਰੀ ਕਿਸਾਨ, ਬੈਲ ਗੱਡੀ ਚਾਲਕ ਅਤੇ ਡਰਾਈਵਰ ਬਣ ਗਏ। 1900 ਵਿੱਚ, Klang ਵਿੱਚ ਲੱਗਪੱਗ 50 ਸਿੱਖ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗਪੱਗ 500 ਵਰਗ ਫੁੱਟ (46 ਵਰਗ ਮੀਟਰ) ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਇੱਕ ਟੁਕੜੇ ਤੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ। ਪਹਿਲੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਇੱਕ "ਅੱਤਾਪ" ਛੱਤ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਲੱਕੜੀ ਦੀ ਬਣਤਰ ਸੀ। ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ 1931 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਮੰਦਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਜ਼ਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਕੋਲੋਂਜੇ ਜ਼ਿਲਾ
ਇਹ ਅਲਬਾਨਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਗ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਲਬੇਨੀਆ ਦੇ ਜ਼ਿਲੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੋਰਸੇ ਕਾਉਂਟੀ
ਸਧਾਰਨਪੁਰ
ਸਧਾਰਨਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਪਾਤੜਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਹਾਨਜ਼ਾ
ਹਾਨਜ਼ਾ ਜਾਂ ਹਾਨਜ਼ੀ ਲੀਗ (Hanse, Dudesche Hanse, Hansa, Hansa Teutonica ਜਾਂ Liga Hanseatica) ਵਪਾਰੀ ਸੰਘਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਜ਼ਾਰੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਮਹਾਂਸੰਘ ਸੀ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਵਪਾਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਤੱਟ 'ਤੇ ਬੋਲਬਾਲਾ ਸੀ। ਇਹਦਾ ਫੈਲਾਅ ਬਾਲਟਿਕ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉੱਤਰੀ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਾਨਜ਼ਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲਟਿਕ ਸਮੁੰਦਰ
ਭਗਤ ਬੇਣੀ
ਭਗਤ ਬੇਣੀ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਸੰਮਤ 1390 ਬਿਕਰਮੀ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਆਸਨੀ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।ਭਗਤ ਬੇਣੀ ਜੀ ਬਾਲ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੈਰਾਗ ਵਾਨ ਸਨ।ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਮ੍ਰਿਤਕ ਸਰੀਰ ਦੇਖ ਕੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੈਰਾਗ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਜੋਗੀ ਰਾਜ ਦੇ ਚਰਨ ਪਕੜ ਲਏ। ਇੱਥੋਂ ਭਗਤ ਬੇਣੀ ਜੀ ਨੇ ਯੋਗ ਦੀ ਗੁੜਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚ ਭਗਤ ਬੇਣੀ ਦੇ 3 ਸ਼ਬਦ, 3 ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ:- 1.ਸਿਰੀ ਰਾਗ (ਪੰਨਾ 92), 2. ਰਾਮਕਲੀ (ਪੰਨਾ 974), 3. ਪ੍ਰਭਾਤੀ (ਪੰਨਾ 1350)
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਭਗਤ
ਹੇਨਜੋ
ਸੋਜ਼ੋ ਹੇਨਜੋ (Sōjō Henjō; 遍昭 ਜਾਂ 遍照, ੮੧੬– ੧੨ ਫਰਵਰੀ, ੮੯੦) ਇੱਕ ਜਾਪਾਨੀ ਵਾਕਾ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਛੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਾਕਾ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਵਿਤਰੀ ਓਨੋ ਨੋ ਕੋਮਾਚੀ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਸੰਗ ਹੋਣ ਦੀ ਚਰਚਾ ਵੀ ਰਹੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨੀ ਕਵੀ
ਨਾਟਕਕਾਰ
ਨਾਟਕਕਾਰ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਨਾਟਕ ਜਾਂ ਇਕਾਂਗੀ ਲਿਖਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼ਿਕਾਰ
ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਖੇਡਣਾ ਕਿਸੇ ਜਿਊਂਦੇ ਜਾਨਵਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਜਾਂ ਫਸਾਉਣ ਜਾਂ ਇੱਦਾਂ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਉਹਦੇ ਖਹਿੜੇ ਪੈਣ ਦੇ ਰੁਝੇਵੇਂ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖ਼ੁਰਾਕ, ਦਿਲ-ਪਰਚਾਵੇ ਜਾਂ ਵਪਾਰ ਦੇ ਮਕਸਦ ਨਾਲ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜੋਕੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਕਨੂੰਨੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਸ਼ਿਕਾਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਦੇ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕਨੂੰਨ ਤੋਂ ਉਲਟ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਹਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ੇ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਰੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਿਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖ਼ੂਨੀ ਖੇਡਾਂ
ਭੱਲਣਵਾੜਾ
ਭੱਲਣਵਾੜਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 2001 ਵਿੱਚ ਭੱਲਣਵਾੜਾ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 615 ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫ਼ਲ 2.16 ਕਿ. ਮੀ. ਵਰਗ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਐਡਾ ਲਵਲੇਸ
ਐਡਾ ਲਵਲੇਸ (10 ਦਸੰਬਰ 1815– 27 ਨਵੰਬਰ 1852) ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਗਣਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੀਵਨ
ਇਸ ਦਾ ਜਨਮ 10 ਦਸੰਬਰ 1815 ਨੂੰ ਔਗਸਟਾ ਐਡਾ ਬਾਇਰਨ ਵਜੋਂ ਕਵੀ ਜਾਰਜ ਗੌਰਡਨ ਬਾਇਰਨ ਅਤੇ ਐਨਾ ਇਸਾਬੈਲਾ ਮੀਲਬਾਂਕ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ।
ਅਕਸਾਈ ਚਿਨ
ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਸ਼ਮੀਰ
ਟਾਇਮ (ਬੂਟੀ)
right|thumb|250px|ਟਾਇਮ
ਟਾਇਮ (Thyme) ਇੱਕ ਝਾੜੀਨੁਮਾ ਬਨਸਪਤੀ ਹੈ ਜੋ ਮਸਾਲੇ ਅਤੇ ਔਸ਼ਧੀ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨ ਵਿੱਚ ਗੁਸਲਖਾਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਸੀ ਅਤੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਧੂਫ਼ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਬਹਾਦਰੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਮੰਨਦੇ ਸਨ। ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਪਸਾਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਰੋਮਨ ਲੋਕ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਮਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਨੂੰ ਮਹਿਕਾਉਣ ਲਈ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਮੱਧਕਾਲੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਲੋਕ ਸੋਹਣੀ ਨੀਂਦ ਲਈ ਅਤੇ ਬੁਰੇ ਸੁਪਨੇ ਦੂਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਸਰਾਹਣਿਆਂ ਹੇਠ ਰੱਖਕੇ ਸੌਂਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੂਰਬੀਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਤੋਹਫਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟਾਇਮ ਬੂਟੀ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵੀ ਸਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਇਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੀਰਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮੁਰਦੇ ਦਫਨਾਉਣ ਸਮੇਂ ਧੂਫ਼ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਤਾਬੂਤਾਂ ਤੇ ਰੱਖਣ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਗਤੀ ਸੌਖੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।
ਗੁਣ
ਟਾਇਮ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਹਨ। ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਸਾਲੇ
ਤੀਅੰਨਸ਼ਾਨ ਝੀਲ
ਝੀਲ ਫੁਕਾਂਗ ਤੋਂ ਸੂਬਾਈ ਹਾਈਵੇਅ 111 ਵੱਲੋਂ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਿਨਜਿਆਂਗ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਕੋਈ ਸਾਫ਼ ਸੁਥਰੀ ਅਤੇ ਰੌਸ਼ਨ ਜਗ੍ਹਾ
ਕੋਈ ਸਾਫ਼ ਸੁਥਰੀ ਅਤੇ ਰੌਸ਼ਨ ਜਗ੍ਹਾ (A Clean, Well-Lighted Place) ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਦੀ ਇੱਕ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਕਰਾਈਬਨਰ ਦੇ ਰਸਾਲੇ (Scribner's Magazine) ਵਿੱਚ 1933 ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ 1933 ਵਾਲੇ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੰਨਰ ਟੇਕ ਨਥਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।
ਰੂਪ ਰੇਖਾ
ਕੈਫ਼ੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੁਢਾ ਬੋਲਾ ਗਾਹਕ ਦੇਰ ਰਾਤ ਤੱਕ ਬਰਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਪੀ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕੈਫ਼ੇ ਖ਼ਾਲੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਬੱਸ ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਗਾਹਕ ਸੀ। ਕੈਫ਼ੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੌਜੂਦ ਦੋਨੋਂ ਵੇਟਰ ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਵਡੇਰੀ ਉਮਰ ਦਾ ਉਸ ਬੁਢੇ ਬਾਰੇ ਸੁਣੀ ਸੁਣਾਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਵੇਟਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੀਤੇ ਹਫ਼ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਖ਼ੁਦਕਸ਼ੀ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਕਾਰਨ ਪੁੱਛਣ ਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵਜ੍ਹਾ ਨਹੀਂ; ਕਿ ਬੁਢਾ ਬਹੁਤ ਦੌਲਤਮੰਦ ਹੈ। (ਇਹ ਵਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਡਾਇਲਾਗ ਦੀ ਤਰਤੀਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੱਦ ਤੱਕ ਘਚੋਲਾ ਵਾਦ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ-ਇਸ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਵੇਟਰ ਨੂੰ ਬੁਢੇ ਵਲੋਂ ਕੀਤੀ ਖ਼ੁਦਕਸ਼ੀ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦਾ ਪਤਾ ਹੈ, ਦੋ ਵਾਰ ਸੋਧ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।) ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੈਨਿਕ ਕੋਲੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜਵਾਨ ਵੇਟਰ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੱਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਪਹਿਰੇਦਾਰ ਜਲਦੀ ਦੇਰ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਬੁਢ਼ੇ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਇਥੋਂ ਹਟਾ ਦੇਵੇਗਾ। ਜਦੋਂ ਬੁਢਾ ਪਲੇਟ ਖੜਕਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਵਾਨ ਵੇਟਰ ਹੁੰਗਾਰਾ ਭਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬੁਢਾ ਹੋਰ ਬਰਾਂਡੀ ਮੰਗਦਾ ਹੈ। ਬੂਢ਼ੇ ਦੇ ਸਰਾਬੀ ਹੋ ਜਾਣ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰੋਸੇ ਭੁੱਲਕੇ ਵੇਟਰ ਸਰਾਬ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੋਲੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੀਤੇ ਹਫਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਅੰਤ ਹੀ ਕਰ ਲੈਣਾ ਸੀ। ਬੁਢਾ ਥੋੜੀ ਹੋਰ ਬਰਾਂਡੀ ਪਾ ਦੇਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਵੇਟਰ ਜਾਣ ਕੇ ਜਾਮ ਏਨਾ ਭਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਬਰਾਂਡੀ ਛਲਕ ਕੇ ਪ੍ਲੇਟ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਆਸ਼ਾ ਅਰਾਵਿੰਦ
ਆਸ਼ਾ ਅਰਾਵਿੰਦ ਮਲਿਆਲਮ ਫ਼ਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਚਾਂਗਨਾਸੇਰੀ, ਕੋਟਾਯਮ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਅਰਵਿੰਦ ਅਨੰਤਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਨਾਇਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਅਕਸ਼ੈ ਹੈ।
ਕੋਟ (ਕੱਪੜਾ)
thumb|ਮੈਨ ਜੂਲੀਅਨ ਫਾਲਟ ਦੁਆਰਾ 1900 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੋਟ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ। ਕੋਟ ਇੱਕ ਗਰਮ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲਾ ਕੱਪੜਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸਰਦੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਫੈਸ਼ਨ ਦੇ ਲਈ ਪਹਿਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੋਟ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਲੰਬੇ ਬਾਂਹ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਟਨਾਂ, ਜ਼ਿਪਪਰਜ਼, ਹੁੱਕ-ਅਤੇ-ਲੂਪ ਫਾਸਟਨਰ, ਟੋਗਲ, ਬੇਲਟ, ਜਾਂ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਦਾ ਸੰਯੋਜਨ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਬੰਦ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਮੂਹਰਲੇ ਪਾਸੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਸੰਭਾਵਿਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਲਰ, ਮੋਢੇ ਦੀ ਸਟਰਿੱਪ ਅਤੇ ਹੁੱਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਆਸ਼ਾ ਅਰਾਵਿੰਦ
ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਾਡਲਿੰਗ ਕਰੀਅਰ 2008 ਵਿੱਚ ਟਾਇਟਨ ਘੜੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਪਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਨੇਸਲੇ, ਆਈਡੀਆ, ਕਲਿਆਣ ਜਵੈਲਰਜ਼, ਏ ਗੀਰੀਪਾਈ, M4marry.com, ਕਿਚਨ ਟ੍ਰੇਜ਼ਰਜ਼, ਨਿਰਾਪਾਰਾ, ਉਜਾਲਾ, ਜਯੋਤੀਸ, ਅਲੀਅਨਜ਼, ਐਮਕੋਸ, ਅੰਨਾ ਐਲੂਮੀਨੀਅਮ, ਕੋਸਮੱਟਮ ਫਾਈਨਾਂਸ, ਮਿਸਟਰ ਕਵਿੱਕ, ਭੀਮਾ, ਕੇਐਲਐਮ ਗੋਲਡ ਲੋਨ, ਐਲਡੀਐਫ, ਗ੍ਰਹਿਲਕਸ਼ਮੀ, ਬਾਈਹੈਂਡ, ਨਾਨਾ, ਕਰਸ਼ਾਕਾਸ਼੍ਰੀ, ਧਾਥ੍ਰੀ, ਏਸ਼ੀਅਨ ਪੇਂਟਸ, ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ, ਸਬੇਨਾ, ਸਨ ਡਾਇਰੇਕਟ, ਸੈਮਸੰਗ, ਮਿਨੁਮਿਕਸ, ਸਰਸ, ਜਯਾਲਕਸ਼ਮੀ, ਮਜ੍ਹਾਵਿਲ ਮਨੋਰਮਾ, ICICI ਬੈਂਕ, HDFC ਬੈਂਕ, ਕੋਲਗੇਟ, Biz ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ, ਨੇਸਲੇ 100 ਸਾਲ ਐਡ, ਮੈਗੀ ਨੂਡਲਜ਼, ਏਸ਼ੀਅਨ ਗੇਮ, ਅਮਿਰਥਾਵੇਨੀ ਹੇਅਰ ਆਇਲ, ਸੀਮਤੀ ਸਿਲਕ, ਜੈਲਕਸ਼ਮੀ ਸਿਲਕ, ਐਮਐਸ ਧੋਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕੜ੍ਹਾਬੁਕ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਦੇ 453 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਿੰਟ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਕੋਟ (ਕੱਪੜਾ)
ਇਤਿਹਾਸ
ਮੱਧਯੁਗੀ ਅਤੇ ਪੁਨਰਜਾਤ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕੋਟ (ਪਹਿਰਾਵੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕੋਟ) ਮਿਡਲ ਲੰਬਾਈ ਵਾਲਾ, ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਕਪੜੇ ਪਾਏ ਹੋਏ ਹਨ, ਕਮਰ ਨੂੰ ਫਿੱਟ ਕੀਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੂਹਰੇ ਬਟਨ ਲਗੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਸਕਰਟ ਨਾਲ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਕੋਟ ਦੇ ਵਾਂਗਰ।
ਆਸ਼ਾ ਅਰਾਵਿੰਦ
ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ
ਉਸ ਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ ਅਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਕੋਟ (ਕੱਪੜਾ)
ਕੋਟ, ਜੈਕਟ ਅਤੇ ਓਵਰਕੋਟ
ਸ਼ਬਦ ਜੈਕੇਟ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਕ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਸਮ ਦੇ ਛੋਟੇ ਅੰਡਰ ਕੋਟ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਆਧੁਨਿਕ ਜੈਕਟਾਂ ਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚ ਉਪਰਲੇ ਜੰਬੇ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਕੱਪੜੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟੇਲਾਂਕੋਟ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੋਡੇ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਇੱਕ ਸੂਟ ਦੇ ਨਾਲ ਪਹਿਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਜੈਕਟ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲਾਉਂਜ ਕੋਟ (ਜਾਂ ਇੱਕ ਲਾਉਂਜ ਜੈਕੇਟ) ਅਖਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੋਰੀ ਕੋਟ। ਅਮਰੀਕੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘੱਟ ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਜਿਆਦਾਤਰ ਪੁਰਸ਼ ਇੱਕ ਕੋਟ ਅਤੇ ਟਾਈ ਵਿੱਚ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਘੱਟ ਫੈਲ ਗਈ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਸਟਰੋਲਰ (ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਧਾਤੂ ਜੁੱਤੀ ਪਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਕਾਲਾ ਜੈਕਟ) ਅਤੇ ਡਿਨਰ ਜੈਕੇਟ (ਅਮੈਰੀਕਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਟਕਸਿਡੋ) ਲਈ ਮੂਲ ਪੈਟਰਨ ਲਾਉਂਜ ਕੋਟ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਰਵਾਇਤੀ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਕੋਟ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇੱਕ ਓਵਰਕੋਅਟ ਜੋ ਬਾਹਰੀ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਣ ਦੇ ਰੂਪ ਪਹਿਨਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ;  ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹ ਵਰਤੋਂ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ, ਹੋਰ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਿਆਦ ਦੇ ਕੋਟ ਦਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਰਫ ਓਵਰ ਕੋਟ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਹੇਠਾਂ ਕੋਟ. ਇੱਕ ਟੌਕਕੋਟ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਛੋਟਾ ਓਵਰਕੋਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਬਣਾਈ ਜਾਣੀ ਹੈ। ਗੋਡਿਆਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਵਾਲੇ ਕੋਟ (ਅੰਡਰ ਕੋਟ) ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਓਵਰਕੈਟ ਜਿਵੇਂ ਫਰਕ ਕੋਟ, ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਾਲੇ ਕੋਟ ਅਤੇ ਸਵੇਰੇ ਕੋਟ ਥੋੜ੍ਹੇ ਥੋੜੇ ਲੰਬੇ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਢੱਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਡਾ ਹੋਣਾ, ਹੇਠਾਂ ਵਾਲੇ ਕੋਟ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲਣ ਲਈ ਵੀ ਹੈ।
ਓਵਰਕੋਟ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਵੱਖਰੀ-ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: ਮੱਧਮ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਕਸਰ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੂਲ ਜਦੋਂ ਮੌਜੂਦਾ ਫੈਸ਼ਨ ਹੀਮਲਿਨਜ਼ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਗੋਡੇ-ਲੰਬਾਈ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਗਿੱਟੇ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਤੱਕ ਫੈਲਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ "ਮੈਜੀ" ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ (ਬਰਖਾਸਤ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਮਿੰਨੀ ਤੋਂ ਭਿੰਨ ਹੋਣ ਲਈ)।
ਇੱਕ ਕੋਟ ਇੱਕ ਕਮੀਜ਼ ਹੈ
ਮਰਦਾਨਾ
ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਸਟਾਈਲ ਅਜੇ ਵੀ ਪਹਿਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨੋਟ ਕਰੋ ਕਿ ਇਸ ਮਿਆਦ ਲਈ, ਹੇਠਲੇ ਕੋਟ ਦੇ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਕੋਟ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਓਵਰਕੋਅਟਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧ
ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਮੈਕਾਈਵਰ ਅਤੇ ਪੇਜ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਿੰਦੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ “ਪਰਿਵਾਰ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜੋ ਲਿੰਗਕ ਸਬੰਧਾਂ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਨਾਂ ਛੋਟਾ ਤੇ ਸਥਾਈ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।” ਮਜੂਮਦਾਰ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, “ਪਰਿਵਾਰ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਇੱਕ ਛੱਤ ਹੇਠਾਂ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਰਕਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ ਅਤੇ ਸਵਾਰਥ ਅਰਥਾਤ ਪ੍ਰਸਪਰ ਲੈਣ ਦੇਣ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਚੇਤੰਨਤਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹਨ” ਡਾ. ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ, “ ਗ੍ਰਹਿਸਥ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਰਦ ਔਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸਪਰ ਮੇਲਜੋਲ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੰਤਾਨ ਸਾਹਿਤ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਕਹਾਉਂਦੇ ਹਨ।” ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰ ਇਕਾਈ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਅਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰ ਸਮਾਜਕ ਸੰਰਚਨਾ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਇਕਾਈ ਹੈ ਮੁੱਢਲਾ ਪਰਿਵਾਰ ਰਿਸ਼ਤਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਸਰੂਪ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਮੁਢਲੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮੇ ਜਾਂ ਗੋਦ ਲਏ ਬੱਚੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸੰਤਾਨਹੀਣ ਦੰਪਤੀ (ਜੋੜਾ) ਪਰਿਵਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਮੂਲ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ, ਪਿਉ-ਪੁੱਤਰ, ਪਿਉ-ਧੀ, ਮਾਂ-ਪੁੱਤਰ, ਮਾਂ ਧੀ, ਭਰਾ ਭਰਾ, ਭਰਾ-ਭੈਣ ਅਤੇ ਭੈਣ-ਭੈਣ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਮੂਲ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਰੂਪ
ਜਟਿਲ ਪਰਿਵਾਰ ਜਾਂ ਸੰਯੁਕਤ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਵਧੇਰੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁ-ਪਤਨੀ ਪਰਿਵਾਰ ਭਾਵ ਇੱਕ ਪਤੀ ਅਤੇ ਦੋਂ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਤਨੀ ਦੇ ਵਿਆਹੇ, ਅਣਵਿਆਹੇ ਬੱਚੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਇਹ ਕਿਸਮ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੋਰ ਵੀ ਜਟਿਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਪਤੀ ਜਾਂ ਪਤਨੀ ਦੂਜਾ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹਨ। ਜਿਸ ਤੋਂ ਮਤੇਰ-ਸਬੰਧ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਸੰਯੁਕਤ ਪਰਿਵਾਰ ਦੋ ਜਾਂ ਦੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੂਲ ਪਰਿਵਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸੰਯੁਕਤ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਦੇ ਮਾਂ-ਪਿਉ, ਉਸਦੇ ਵਿਆਹੇ, ਅਣਵਿਆਹੇ ਭੈਣ-ਭਰਾ, ਚਾਚੇ ਦੇ ਤਾਏਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹੇ ਅਣਵਿਆਹੇ ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਦਾਦਾ-ਦਾਦੀ ਇੱਕੋਂ ਛੱਤ ਥੱਲੇ ਰਹਿੰਦੇ ਅਤੇ ਇੱਕਠੇ ਭੋਜਨ-ਪਾਣੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਵਧੇਰੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਰ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਧਾਰਨ ਬਾਲਗ ਦੋ ਮੂਲ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੰਯੁਕਤ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਹੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਥਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਸਮੇਂ ਹੋਈ। ਪਰਿਵਾਰ ਪਿਤਾ ਪੁਰਖੀ ਧਾਰਨਾ ਤੇ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸਿਆਣਾ ਬੰਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਲਾਣੇਦਾਰ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਲਾਣੇਦਾਰ ਦੀ ਛਤਰ ਛਾਇਆ ਹੇਠ ਉਸਦੇ ਛੋਟੇ ਭਾਈ, ਭਤੀਜੇ, ਪੁੱਤਰ, ਭਰਜਾਈਆ, ਨੂੰਹਾ ਆਦਿ ਤਿੰਨ ਪੀੜੀਆਂ ਤੱਕ ਵੀ ਇੱਕਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਬਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਚੁੱਲੇ ਉੱਪਰ ਅੰਨ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਰਿਆ ਦੀ ਸਾਝੀ ਜਾਇਦਾਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧ
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਇਕਾਈ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ ਵੰਨਗੀ ਖੂਨ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।ਜਨਮ ਦੁਆਰਾ ਵਿੱਚ ਮਾਂ/ਧੀ, ਪਿਉ/ਪੁੱਤ, ਮਾਂ/ਪੁੱਤ ਅਤੇ ਪਿਉ/ਧੀ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਾਚਾ/ਭਤੀਜਾ, ਤਾਇਆ/ਭਤੀਜਾ, ਤਾਈ, ਚਾਚੀ, ਭੂਆ, ਫੁੱਫੜ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ਤੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਆਹ ਦੁਆਰਾ ਸਿਰਜਤ ਰਿਸ਼ਤਿਆ ਵਿੱਚ ਸਹੁਰਾ/ਸੱਸ/ਨੂੰਹਾ ਨਣਦ/ਭਰਜਾਈ, ਭਾਬੀ/ਦਿਉਰ ਅਤੇ ਦਰਾਣੀ/ਜਠਾਣੀ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ਤੇ ਆ ਜਾਦੇ ਹਨ। ਸੰਯੁਕਤ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪਿਉ ਇੱਕ ਡਿਕਟੇਟਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਭਰਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪਿਉ ਪੁੱਤ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਖੱਟ ਪਟੀ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਚਾਚਾ ਭਤੀਜਾ ਤੇ ਦਾਦਾ ਪੋਤਾ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧ ਨਿੱਘਾ ਹੈ। ਮਾਂ-ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਸਬੰਧ ਵੀ ਸੁਖਾਵਾਂ ਹੈ। ਭੈਣ-ਭਰਾ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਨਿੱਘਾ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਭਾਈ-ਭਾਈ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਨਿੱਘਾ ਨਹੀਂ। ਬੇਸ਼ਕ ਵਾਰਿਸ਼ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ‘ਭਾਈ ਜਾਣ ਤਾਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਟੁੱਟ ਬਾਹਵਾਂ’ ਪਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਬਾਹਵਾਂ ਘੱਟ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਭਰਾ-ਭਰਾ ਵਿਚਕਾਰ ਆਰਥਿਕ ਮਿਲਵਰਤਨ ਵੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸੱਸ/ਨੂੰਹ ਅਤੇ ਨਣਦ/ਭਰਜਾਈ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਵੀ ਤਣਵਾ ਹੈ। ਵਿਅਹ ਦੁਆਰਾ ਸਿਰਜੇ ਗਏ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਉਰ ਭਾਬੀ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਨਰਮ ਹੈ, ਉਥੇ ਜੇਠ/ਭਰਜਾਈ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਰਮੀ ਨਹੀਂ। ਵਿਆਹ ਦੁਆਰਾ ਸਿਰਜੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੀਜਾ/ਸਾਲੀ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਵੀ ਸੁਖਾਵਾਂ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਇਕਾਈ ਹੈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਦੁਆਰਾ ਸਿਰਜੇ ਗਏ ਰਿਸ਼ਤਿਆ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਖਰੇਵਾਂ ਹੈ। ਹੁਣ ਵਿੱਦਿਆ ਦੇ ਪਸਾਰ ਸਦਕਾ, ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੇ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਸਦਕਾ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਕਹਿਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸੰਯੁਕਤ ਪਰਿਵਾਰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਵੀ ਵਧੀਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਿਰਫ ਇਕਹਿਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਹੀ ਮਿਲਣਗੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਭਿਆਚਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਰਿਵਾਰਿਕ ਕਾਨੂੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
ਐਚ.ਡੀ ਦੇਵ ਗੌੜਾ
ਐਚ.ਡੀ ਦੇਵ ਗੋੜਾ ਦਾ ਜਨਮ 18 ਮਈ 1933 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਦੇਵ ਗੋੜਾ ਜੂਨ 1996 ਤੋਂ ਅਪ੍ਰੈਲ 1997 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਹੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1933 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਤ ਲੋਕ
ਕੋਰਸੇ ਜ਼ਿਲਾ
ਇਹ ਅਲਬਾਨਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਗ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਲਬੇਨੀਆ ਦੇ ਜ਼ਿਲੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੋਰਸੇ ਕਾਉਂਟੀ
ਗੁੜ੍ਹਾ
ਗੁੜ੍ਹਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਫਿਲੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸਿਓਨਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮਨੀਸ਼ਾ
ਮਨੀਸ਼ਾ ਮਨ ਦੀ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਸ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਮਨੀਸ਼ਾ = ਮਨ + ਇੱਛਾ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਸੰਧੀ ਵਿਕਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ।
ਮਨੀਸ਼ਾ ਸ਼ਬਦ ਬੁੰਧੂ-ਖੱਕਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲੇ ਗੁੰਗਰੂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਮਨੀਸ਼ਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀਆਂ
ਮੇਰਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ
ਮੇਰਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ ਉੱਘੇ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ ਹੈ ਜੋ ਇਹਨਾਂ 1960 ਦੀ ਆਪਣੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਫੇਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਿਖਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਬਸ਼ਰ ਅਲ-ਅਸਦ
ਬਸ਼ਰ ਹਾਫਿਜ਼ ਅਲ-ਅਸਦ (ਜਨਮ 11 ਸਤੰਬਰ 1965) ਸੀਰੀਆ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਤੇ ਸੀਰੀਆ ਦੀ ਫੌਜ ਦਾ ਕਮਾਂਡਰ ਇਨ ਚੀਫ਼ ਹੈ। ਉਹ ਬਾਥ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਜਰਨਲ ਸਕੱਤਰ ਵੀ ਹੈ। 10 ਜੁਲਾਈ 2000 ਨੂੰ ਉਹ ਸੀਰੀਆ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਹਾਫਿਜ਼ ਅਲ-ਅਸਦ ਸੀਰੀਆ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 30 ਸਾਲ ਸੀਰੀਆ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਦੋ ਵਾਰ ਹੋਈਆਂ ਸੀਰੀਆਈ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣਾਂ, 2000 ਅਤੇ ਸੀਰੀਆਈ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣਾਂ, 2007 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਇਹਨਾਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਦਾਵੇਦਾਰ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਚੋਣਾਂ ਲੜਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਸੀ । 16 ਜੁਲਾਈ 2014 ਵਿੱਚ ਉਹ ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਅਗਲੇ ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਇਹਨਾਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਦੋ ਵਿਰੋਧੀ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ 88.7% ਵੋਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ । ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਹਿਲੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਸਨ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਲੋਕ ਚੋਣਾਂ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1965 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਤ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੀਰੀਆ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਸਦ ਪਰਿਵਾਰ