cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਰੋਜ਼ੇ ਮਾਰਟਿਨ ਡੂ ਗਾਰ
ਰਚਨਾਤਮਿਕਤਾ
1922 ਅਤੇ 1929 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨਾਵਲ ਦੇ ਛੇ ਭਾਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਖਰੜੇ ਵਿਚ ਸੱਤਵਾਂ ਭਾਗ ਛੱਡ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ 1936 ਅਤੇ 1940 ਵਿਚ ਦੋ ਹੋਰ ਭਾਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ। 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਗੜਬੜ ਵਾਲੀ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਗਏ ਇਹ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਭਾਗ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਛੇ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਫ਼ੋਕਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਤੇ ਕੇਂਦਰਤ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵੱਲ ਲੈ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ 1918 ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਰੋਜ਼ੇ ਮਾਰਟਿਨ ਡੂ ਗਾਰ ਦੀ ਮੌਤ 1958 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਨੀਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਇੱਕ ਉਪਨਗਰ ਸਿਮੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਿਮੀਜ਼ ਮੱਠ ਦੇ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦਫਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1881 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1958 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਸਾਹਿਤਕਾਰ
ਨਇਆ ਦੌਰ
ਨਯਾ ਦੌਰ ੧੯੫੭ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਲੀਪ ਕੁਮਾਰ, ਵਿਜੰਤੀਮਾਲਾ, ਅਜੀਤ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਨੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮੂਲ ਫ਼ਿਲਮ ਕਾਲੀ ਚਿੱਟੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਰੰਗੀਨ ਕਰਕੇ 3 ਅਗਸਤ 2007 ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਐਡਰੀਨ ਰਿਚ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਕਵੀ
ਕੁਆਂਟਮ ਡਿਕੋਹਰੰਸ
ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਅੰਦਰ, ਕੁਆਂਟਮ ਡਿਕੋਹਰੰਸ ਕੋਹਰੰਸ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੈ ਜਾਂ ਕੁਆਂਟਮ ਸੁਪਰਪੁਜੀਸ਼ਨ ਅੰਦਰ ਕਿਸੇ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਪੁਰਜਿਆਂ (ਕੰਪੋਨੈਂਟਾਂ]] ਦਰਮਿਆਨ ਫੇਜ਼ ਐਂਗਲਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰਮ-ਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਡੀਫੇਜ਼ਿੰਗ ਦਾ ਇੱਕ ਨਤੀਜਾ ਕਲਾਸੀਕਲ ਜਾਂ ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਿਟੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੋੜਨ ਵਾਲਾ ਵਰਤਾਓ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਡੀਕੋਹਰੰਸ ਉਦੋਂ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਸਿਸਟਮ ਕਿਸੇ ਥਰਮੋਡਾਇਨੈਮਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੈਰ-ਪਲਟਾਉਣਯੋਗ ਤਰੀਕੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨਾਲ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੁੱਲ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੀ ਕੁਆਂਟਮ ਸੁਪਰਪੁਜੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਇੰਟ੍ਰਫੇਅਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਦਾ ਹੈ। ਡੀਕੋਹਰੰਸ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1970 ਵਿੱਚ ਜਰਮਨ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਐੱਚ. ਡੀਟਰ ਜ਼ੇਹ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਅਤੇ 1980 ਤੋਂ ਬਾਦ ਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ ਖੋਜ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਆਂਟਮ ਨਾਪ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੀਡੀਓ ਕਲਿਪਾਂ ਵਾਲੇ ਲੇਖ
ਤਾਲਪੋਖਰਾ
ਤਾਲਪੋਖਰਾ ( तालपोखरा ) ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ ਜੋ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਰਾਮਪੁਰ, ਪਾਲਪਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
ਰਸ਼ਮੀ ਬਾਂਸਲ
ਰਸ਼ਮੀ ਬਾਂਸਲ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗੈਰ-ਗਲਪ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਹੈ। 2019 ਤੱਕ, ਉਹ ਉੱਦਮਤਾ 'ਤੇ ਨੌਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ, Stay Hungry Stay Foolish, ਨੇ 25 ਐਮਬੀਏ ਉੱਦਮੀਆਂ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਅਤੇ 500,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਪੀਆਂ ਵੇਚੀਆਂ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਬਾਂਸਲ ਦੱਖਣੀ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਟਾਟਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਫੰਡਾਮੈਂਟਲ ਰਿਸਰਚ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਖਗੋਲ-ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਨ। ਕੋਲਾਬਾ ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਜੋਸੇਫ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਤੋਂ ਐਮਬੀਏ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੋਫੀਆ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕਰੀਅਰ
ਆਈਆਈਐਮ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਲਈ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਂਡ ਮੈਨੇਜਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਦਿ ਇੰਡੀਪੈਂਡੈਂਟ ਲਈ ਇੱਕ ਯੁਵਾ ਪੰਨਾ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਇੱਕ ਯੁਵਾ ਮੈਗਜ਼ੀਨ JAM (ਜਸਟ ਅਦਰ ਮੈਗਜ਼ੀਨ) ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ।
ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਕਰੀਅਰ
ਉਸ ਨੂੰ IIM ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੁਆਰਾ Stay Hungry Stay Foolish (2008) ਲਿਖਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਸਕੂਲ ਦੇ 25 ਉੱਦਮੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰੇ। ਉਸਦੀ ਅਗਲੀ ਕਿਤਾਬ, ਕਨੈਕਟ ਦ ਡੌਟਸ (2010), ਨੇ ਐਮਬੀਏ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉੱਦਮੀਆਂ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ। ਉਸਦੀ ਕਿਤਾਬ ਆਈ ਹੈਵ ਏ ਡ੍ਰੀਮ (2011) ਸਮਾਜਿਕ ਉੱਦਮੀਆਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸੈਨਾਪਤੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਸੇਨਾਪਤੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਮਨੀਪੁਰ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲਾ ਹੈ।  ਜ਼ਿਲੇ ਦਾ ਹੈਡਕੁਆਰਟਰ ਸੇਨਾਪਤੀ ਹੈ।
ਭੂਗੋ
ਸੇਨਾਪਤੀ ਜਿਲਾ ਮਣਿਪੁਰ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦੀ ਸੀਮਾ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।  ਇਹ ਜਿਲਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਬਸਿਆ ਹੈ।  ਇਸਦੇ ਵਿੱਚੋਂ-ਵਿੱਚ NH-39 ਗੁਜਰਦਾ ਹੈ।  ਪਹਾੜ ਹੋਣ  ਦੇ ਕਾਰਨ ਇੱਥੇ ਚਾ‍ਰਾਂ ਤਰਫ ਹਰਿਆਲੀ ਹੈ।  ਇਸਦੇ ਵਿੱਚੋਂ-ਵਿੱਚ ਇੰਫਾਲ ਨਦੀ ਵੀ ਵਗਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਥਾਨ
ਕੌਬਰੁ ਪਹਾੜ ਇਹ ਇੱਥੇ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।  ਇਸਦੀ ਉਚਾਈ ਲੱਗਭੱਗ ੨੦੦੦ ਮੀ ਹੈ।  ਇਸਨੂੰ ਇੱਥੇ  ਦੇ ਲੋਕ ਪਵਿਤਰ ਸਥਾਨ ਮੰਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗਰਮੀਆਂ ਉੱਤੇ ਇੱਥੇ ਚਢਤੇ ਹੈ।  ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਠੰਡ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।  ਇਸ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਚਢਨਾ ਲੋਕ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।  ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਝੁਂਡ ਬਣਾਕੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਨ।  ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦਾ ਆਣਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਸੁਰੰਗ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੜਨਾ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਇਸ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਰਸਤਾ ਮੋਟਬੁੰਗ ਨਾਮਕ ਪਿੰਡ ਵਲੋਂ ਹੈ।
ਕੌਬਰੁ ਲੈਖਾ ਇਹ ਇੱਕ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ ਹੈ। ਇਹ ਸੇਨਾਪਤੀ ਵਲੋਂ ਇੰਫਾਲ ਜਾਂਦੇ ਵਕੱਤ NH - 39 ਉੱਤੇ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।  ਇਹ ਮੰਦਰ ਇੰਫਾਲ ਨਦੀ  ਦੇ ਕੰਡੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।  ਇੱਥੇ ਦੀ ਸ਼ਿਵਰਾਤਰਿ ਮਣਿਪੁਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਇਸ ਦਿਨ ਇੱਥੇ  ਦੇ ਸਭ ਬਿਹਾਰ ਨਿਵਾਸੀ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੁਜਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।  ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕੌਬਰੁ ਪਹਾੜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਉੱਤੇ ਚਢਾਇਆ ਗਿਆ ਦੁਧ ਇੱਥੇ  ਦੇ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ।  ਲੋਕ ਇੱਥੇ  ਦੇ ਕਸ਼ੇਤਰਿਅ ਕਾਂਵਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਮਾਓ ਗੇਟ ਇਹ ਮਣਿਪੁਰ ਅਤੇ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦੇ ਬੋਰਡਰ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।  ਇੱਥੋਂ ਮਣਿਪੁਰ ਦੀ ਸੀਮਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।  ਇੱਥੇ  ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ ਨਾਗਾ ਹਨ।  ਇਹ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੋਣ  ਦੇ ਕਾਰਨ ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਠੰਡ ਪਡਤੀ ਹੈ।  ਇੱਥੋਂ ਪਹਾੜਾਂ  ਦੇ ਨਜਾਰੇਂ ਦੇਖਣ ਲਾਇਕ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੀਪੁਰ ਦੇ ਜ਼ਿਲੇ
ਏ ਦਰਜਾ ਕ੍ਰਿਕਟ
ਏ ਦਰਜਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਜਾਂ ਲਿਸਟ ਏ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੀ ਖੇਡ ਦੇ ਛੋਟੇ ਰੂਪਾਂ (ਇੱਕ ਦਿਨਾ) ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਏ ਦਰਜਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਘਰੇਲੂ ਮੁਕਾਬਲੇ ਖੇਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਰੀ ਵਿੱਚ ਓਵਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬੱਝੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 40 ਤੋਂ 60 ਓਵਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਦਰਜਾ ਅਤੇ ਟਵੰਟੀ-20 ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਨਾਲ, ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਭਾ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਹਾਸਲ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕ੍ਰਿਕਟ
ਐਂਗਿਏਰੀ
ਐਂਗਿਏਰੀ ਇਤਾਲਵੀ ਖੇਤਰ ਵੈਨੇਤੋ ਵਿੱਚ ਵੇਰੋਨਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਇੱਕ ਕਮਿਉਨ ਹੈ। ਇਹ ਵੈਨਿਸ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 80 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (50 ਮੀਲ) ਅਤੇ ਵੇਰੋਨਾ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 35 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (22 ਮੀਲ) ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। 31 ਦਸੰਬਰ 2004 ਤੱਕ, ਇਸਦੀ ਅਬਾਦੀ 1,892 ਅਤੇ ਖੇਤਰਫਲ 13.5 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (5.2 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੈਨੇਤੋ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੇਰੋਨਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਕਮਿਉਨ
ਕੇਟ ਵਿੰਸਲੇਟ
ਕੇਟ ਵਿੰਸਲੇਟ (ਜਨਮ 5 ਅਕਤੂਬਰ 1975), ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਅਕੈਡਮੀ ਇਨਾਮ, ਗਰੇਮੀ ਇਨਾਮ, ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਇਨਾਮ ਅਤੇ ਐਮੀ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਸਕਰ ਇਨਾਮ ਲਈ ਛੇ ਵਾਰ ਨਾਮਜ਼ਦ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ।
ਫਰੀਦਕੋਟ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ
ਫਰੀਦਕੋਟ,ਮਾਲਵੇ ਦਾ ਪੁਰਾਤਨ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਰਿਆਸਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੂਫ਼ੀ ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਜੀ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। 1948 ਵਿੱਚ ਰਿਆਸਤਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਪੈਪਸੂ ਰਾਜ ਦੇ ਗਠਨ ਵੇਲੇ ਫਰੀਦਕੋਟ ਰਿਆਸਤ ਵੀ ਪੈਪਸੂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣੀ। 7 ਅਗਸਤ 1972 ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਗਿਆਨੀ ਜੈਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੇ 12ਵੇਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। 26 ਜਨਵਰੀ, 1996 ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੀ ਚੌਥੀ ਡਵੀਜ਼ਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਥੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਇਮਾਰਤਸਾਜੀ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਦਿਲ-ਖਿੱਚਵੀਆਂ ਪੁਰਾਤਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ।
ਕੇਟ ਵਿੰਸਲੇਟ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1975 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਫਰੀਦਕੋਟ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ
ਕਚਹਿਰੀ ਭਵਨ
ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇਣ ਲਈ ਉਸਾਰੀ ਸਕੱਤਰੇਤ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ 18 ਅਕਤੂਬਰ, 1934 ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਬੰਸ ਬਹਾਦਰ ਨੇ ਰਾਜ ਗੱਦੀ ਸੰਭਾਲਣ ਮੌਕੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ 60 ਫੁੱਟ ਉੱਚੇ ਹਾਲ ਦੀ ਗੋਲਾਕਾਰ ਛੱਤ, ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਬਾਹਰੋਂ ਦੇਖਣ ਉੱਤੇ ਗੁੰਬਦ ਦਿਸਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਦੇਖਣ ’ਤੇ ਹਾਲ। ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ’ਤੇ ਬਾਰਾਂ ਖੰਭਿਆਂ ’ਤੇ ਦੋ ਛੋਟੇ ਗੁੰਬਦ ਬਣੇ ਹਨ।
ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਕਲਾਕ ਟਾਵਰ
ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 115 ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਘੰਟਾ ਘਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਮਹਾਰਾਜਾ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ 1902 ਵਿੱਚ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਕਲਾਕ ਵਿੱਚ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਚਾਬੀ ਭਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੁਇੰਟਲ ਭਾਰੀ ਕਾਂਸੀ ਦੀ ਘੰਟੀ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਜਲੰਧਰ (ਦੈਂਤ)
ਜਲੰਧਰ ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਹਾਸ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਇੱਕ ਦੈਤ ਹੈ। ਪਦਮਪੁਰਾਣ ਅਨੁਸਾਰ ਜਟਾਧਾਰੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਸ਼ੰਕਰ ਤੋਂ ਇੰਦਰ ਨੇ ਜਦੋਂ ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਪਤਾ ਪੁੱਛਿਆ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦਿੱਤਾ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਸਤੇ ਵਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਮੱਥੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕ੍ਰੋਧਅਗਨੀ ਨਿਕਲਣ ਲੱਗੀ। ਬ੍ਰਹਿਸਪਤੀ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸਤਤੀ ਕਰ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਖਿਮਾ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਬੇਨਤੀ ਮੰਨ ਖਿਮਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਅੱਖ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲੇ ਤੇਜ਼ ਨੂੰ ਹਥ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲ ਖੀਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਪਰਿਣਾਮ ਵਜੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਾਲਕ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਜਲੰਧਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਵੱਡਾ ਹੋਣ ਤੇ ਜਲੰਧਰ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪਖੰਡੀ ਤੱਕ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਜੋਗੀ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਬਣਾ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਜਲੰਧਰ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਤਜਵੀਜ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪਾਰਵਤੀ ਉਸਨੂੰ ਦੇ ਦੇਵੇ: "ਤੁਸੀਂ ਭੀਖ ਤੇ ਪਲਦੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਹਾਲੇ ਵੀ ਸੁੰਦਰ ਪਾਰਵਤੀ ਕਿਵੇਂ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹੋ? ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦੇਵੋ, ਅਤੇ ਆਪ ਭੀਖ ਵਾਲਾ ਬਾਟਾ ਲਈ ਦਰ ਦਰ ਭਟਕਦੇ ਫਿਰੋ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਇਕਰਾਰ ਤੋਂ ਤੱਕ ਡਿੱਗ ਪਏ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਯੋਗੀ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਨੀ ਜਵਾਹਰ ਦੀ ਲੋੜ ਕੀ ਹੈ? ਤੁਸੀਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭੂਤਾਂ ਅਤੇ ਬਦਰੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ; ਇੱਕ ਨਾਂਗੇ ਯੋਗੀ ਹੋਣ ਨਾਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਐਸੇ ਜਣੇ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਸੁਹੱਪਣ ਦੀ ਕਦਰ ਬਿਹਤਰ ਜਾਣ ਸਕੇ।"
ਫਰੀਦਕੋਟ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ
ਦਰਬਾਰ ਗੰਜ ਗੈਸਟ ਹਾਊਸ
ਫਰੀਦਕੋਟ ਰਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੇ ਠਹਿਰਨ ਲਈ ਦਰਬਾਰ ਗੰਜ ਗੈਸਟ ਹਾਊਸ ਇਮਾਰਤ ਕਲਾਤਮਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਰਕਟ ਹਾਊਸ ਅਤੇ ਫਰੀਦਕੋਟ ਦੇ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ 12 ਕਮਰੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗੈਸਟ ਹਾਊਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਰੁਖਾਂ ਡਾ ਝੁਰਮਟ ਅਤੇ ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਇਸਦੀ ਦਿਖ ਨੂੰ ਮਨਮੋਹਕ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰਿਜਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ
ਇਥੇ 23 ਮਾਰਚ 1942 ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਜਿੰਦਰਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾ ਸਰਕਾਰੀ ਡਿਗਰੀ ਕਾਲਜ ਬਰਜਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ ਜੋ ਹੁਣ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਜਲੰਧਰ (ਦੈਂਤ)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਥਿਹਾਸ
ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੀ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ
Edinburgh, the capital, was preceded by the towns of Scone, Dunfermline and Stirling, as the country's capital. The population of the Kingdom of Scotland in 1700 was approximately 1.1 million.
ਕੁਸੂਮਪਟੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਕੁਸੂਮਪਟੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ 68 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਸ਼ਿਮਲਾ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਇਹ ਹਲਕਾ ਜਨਰਲ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 59,938 ਵੋਟਰ ਸਨ।
ਵਿਧਾਇਕ
!ਸਾਲ !colspan="2" align="center"|ਪਾਰਟੀ !align="center"| ਵਿਧਾਇਕ !ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ !ਵੋਟਰ % !ਜੇਤੂ ਦਾ ਵੋਟ ਅੰਤਰ !ਸਰੋਤ
ਸਿਲਿਸਲੇਵਾਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਫਰੰਟ
ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਫਰੰਟ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਬਰਮਿੰਘਮ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਅਮਾਨਉੱਲਾ ਖਾਨ ਅਤੇ ਮਕਬੂਲ ਭੱਟ ਦੁਆਰਾ 29 ਮਈ 1977 ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1994 ਤੱਕ ਇਹ ਇੱਕ ਆਤੰਕਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨ ਸੀ, ਜਿਸਦੀਆਂ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਯੂਰਪ, ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। 1982 ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ 1987 ਵਿੱਚ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਖੋਲੀਆਂ ਗਈਆਂ।
ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਦਾਵਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੋਈ ਇਸਲਾਮੀ ਸੰਗਠਨ ਨਹੀਂ ਹੈ ਬਲਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਣਾ ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਟੀਚਾ ਹੈ।
ਆਰ ਸਿਵਾ ਕੁਮਾਰ
ਰਮਨ ਸਿਵਾ ਕੁਮਾਰ, ਆਮ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਆਰ ਸਿਵਾ ਕੁਮਾਰ (ਜਨਮ 3 ਦਸੰਬਰ 1956), ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਸਮਕਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਕਲਾ ਆਲੋਚਕ, ਅਤੇ ਕਿਊਰੇਟਰ ਹੈ। 2010 ਵਿੱਚ, ਉੱਘੇ ਕਲਾਕਾਰ ਕੇ ਜੀ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਨੇ ਵੈੱਬ ਆਫ਼ ਸਟੋਰੀਜ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ" ਆਰ ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ.ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿੱਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ
ਫਲਿਪਕਾਰਟ
ਫਲਿਪਕਾਰਟ(ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:Flipkart) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਈ-ਕਾਮਰਸ ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਹੈਡਕੁਆਟਰ ਬੰਗਲੋਰ, ਕਰਨਾਟਕਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਕੰਪਨੀ ਸਚਿਨ ਬਾਂਸਲ ਤੇ ਬਿਨੀ ਬਾਂਸਲ ਨੇ 2007 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਫਲਿਪਕਾਰਟ ਤੇ ਸਿਰਫ ਕਿਤਾਬਾਂ ਹੀ ਉਪਲੱਬਧ ਸੀ ਮਗਰ ਹੁਣ ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਸਮਾਨ, ਕਪੜੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਖਰੇ ਸਮਾਨ ਵੀ ਉਪਲੱਬਧ ਹਨ।ਫਲਿਪਕਾਰਟ ਦਾ ਆਪਣਾ ਬ੍ਰਾਂਡ ਡਿਜੀਫਲਿਪ ਹੈ। ਸਚਿਨ ਬਾਂਸਲ ਨੇ 2007 ਵਿੱਚ ਆਨਲਾਈਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸਪਲਾਈ ਲਈ ਫਲਿੱਪਕਾਰਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਫਲਿੱਪਕਾਰਟ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਘਰੇਲੂ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਸਾਮਾਨ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲਜ਼, ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕਸ, ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਸਾਮਾਨ, ਮੇਕਅੱਪ ਦਾ ਸਾਮਾਨ, ਕੱਪੜੇ, ਜੁੱਤੀਆਂ ਆਦਿ ਸਮੇਤ ਡੇਢ ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਤਪਾਦ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦੀ ਹੈ। 2900 ਕਰੋੜ ਦੇ ਟਰਨਓਵਰ ਨਾਲ ਅੱਜ ਫਲਿੱਪਕਾਰਟ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਭਾਰਤੀ ਆਨਲਾਈਨ ਸੇਲ ਕੰਪਨੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਹੈੱਡਕੁਆਟਰ ਬੰਗਲੌਰ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ 33,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਲਿੱਪਕਾਰਟ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਿਜ਼ਨਸ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਐਸਲ ਇੰਡੀਆ, ਟਾਈਗਰ ਗਲੋਬਲ, ਨੈਸਪਰਜ਼ ਗਰੁੱਪ, ਇਕੋਨੈਕ ਕੈਪੀਟਲ ਆਦਿ ਵਰਗੀਆਂ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਫਾਈਨੈਂਸ ਕੰਪਨੀਆਂ ਤੋਂ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ’ਤੇ ਕਰੋੜਾਂ ਡਾਲਰ ਫਾਈਨੈਂਸ ਲਿਆ ਹੈ। ਫਲਿੱਪਕਾਰਟ ਨੇ 2008-2009 ਵਿੱਚ 4 ਕਰੋੜ, 2009-10 ਵਿੱਚ 20 ਕਰੋੜ ਅਤੇ 2010-11 ਵਿੱਚ 75 ਕਰੋੜ ਆਈਟਮਾਂ ਵੇਚੀਆਂ ਹਨ। ਫਲਿੱਪਕਾਰਟ ਅੱਜ ਹਰ ਸਕਿੰਟ 10 ਉਤਪਾਦ ਵੇਚ ਰਹੀ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਕਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਅਧਿਗ੍ਰਹਿਣ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। 2010 ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਆਨਲਾਈਨ ਕੰਪਨੀ ਵੀ.ਰੀਡ, 2011 ਵਿੱਚ ਡਿਜੀਟਲ ਕੰਪਨੀ ਮਾਈਮ-360, ਡਿਜੀਟਲ ਫ਼ਿਲਮੀ ਨਿਊਜ਼ ਕੰਪਨੀ ਚਕਪਕ ਡਾਟ ਕਾਮ, 2012 ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕਸ ਈ ਕੰਪਨੀ ਲੈਟਸ ਬਾਇ ਅਤੇ 2014 ਵਿੱਚ ਆਨਲਾਈਨ ਕੱਪੜੇ ਵੇਚਣ ਵਾਲੀ ਕੰਪਨੀ ਮਿਅੰਤਰਾ ਡਾਟ ਕਾਮ ਖ਼ਰੀਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਬਰੈਂਡ
ਜਾਦੂਈ ਯਥਾਰਥਵਾਦ
ਜਾਦੂਈ ਯਥਾਰਥਵਾਦ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ Magic realism, ਮੈਜਿਕ ਰੀਅਲਇਜ਼ਮ), ਯਥਾਰਥਵਾਦ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹੈ। ਇਹ ਗਲਪ ਦੀ ਇੱਕ ਸੁਹਜਾਤਮਕ ਸ਼ੈਲੀ ਜਾਂ ਵਿਧਾ ਹੈ। ਜਾਦੂਈ ਯਥਾਰਥਵਾਦ ਕੁਝ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਜਾਦੂਈ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਯਥਾਰਥ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਾ ਦੇਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਯਥਾਰਥ ਦਾ ਹੀ ਰੂਪ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪੈਣ ਅਤੇ ਗੈਬਰੀਅਲ ਗਾਰਸ਼ੀਆ ਮਾਰਕੇਜ਼ ਨੂੰ ਗਲਪ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਲਾ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫ਼ਲ ਚਾਲਕ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਈ ਜਾਦੂਮਈ ਸਾਹਿਤਕ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣਾ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ, ਇਹ ਯਥਾਰਥ ਪ੍ਰਤੀ ਇੱਕ ਰਵੱਈਆ ਹੈ।
ਮੈਜਿਕ ਯਥਾਰਥਵਾਦ ਸ਼ਬਦ ਆਲੋਚਨਾਤਮਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵਰਣਨਯੋਗ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਥਿਊ ਸਟਰੈਚਰ (1999) ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ “ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ, ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਸੈਟਿੰਗ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਜੀਬ ਚੀਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬੋਸਚੀ ਸੈਂਟ'ਅਨਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੈਨੇਤੋ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੇਰੋਨਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਕਮਿਉਨ
ਕਿਤਾਬ
220px|thumb ﻿ਕਿਤਾਬ, (ਲਿਖੇ ਗਏ, ਛਾਪੇ ਗਏ, ਸਚਿੱਤਰ ਜਾਂ ਖ਼ਾਲੀ) ਕਾਗ਼ਜ਼ ਜਾਂ ਚਮੜੇ ਅਤੇ ਸਿਆਹੀ ਤੋਂ ਬਣੀ ਵਰਕਿਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਕ ਵਰਕੇ ਦੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਸਫ਼ਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਸਾਇੰਸ, ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਮੋਨੋਗਰਾਫ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਮਜਲਾਤ, ਰੋਜ਼ਨਾਮਚਿਆਂ ਅਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਤੋਂ ਜੁਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਕਿਤਾਬਾਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਲਿਟਰੇਚਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਸ਼ੌਕੀਨ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰੇਮੀ, ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਰਸੀਆ ਜਾਂ ਕਿਤਾਬੀ ਕੀੜਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੁਕਾਨ ਜਿਥੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਖ਼ਰੀਦੋ ਫ਼ਰੋਖ਼ਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਬੁੱਕਸ਼ਾਪ ਜਾਂ ਬੁੱਕਸਟੋਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਥੋਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਖ਼ਰੀਦੋਫ਼ਰੋਖ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ।
ਮੁੱਖ ਬੰਦ
ਮੁੱਖ ਬੰਦ ਕਿਤਾਬ ਬਾਰੇ ਵਧੀਆ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪੁਸਤਕ ਲੇਖਕ ਨਾਲੋਂ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਲੇਖਕ ਕੋਲੋਂ ਲਿਖਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਪਾਠਕ ਉਸ ਪੁਸਤਕ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਿਲ ਕਰ ਸਕਣ।ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਮੁੱਖ-ਬੰਦ ਉਸ ਬਾਰੇ ਤਾਰੀਫ਼ੀ ਸ਼ਬਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਤਾਬਾਂ
ਬਾਬਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਬਾਬਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਹਾਲੇ ਨਹੀਂ ਬਣੀ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ
ਬਿਆਨਾ
ਬਿਆਨਾ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਕਿਉਰਟੀ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਦੀ ਵੇਚ-ਖਰੀਦ ਦੇ ਸੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ਗੀ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਕੁਲ ਰਕਮ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਲੋੜ ਸਰਕਾਰੀ ਵਸੂਲੀ ਕਾਰਜਾਂ ਵੇਲੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਬਿਨੈਕਾਰ ਗੰਭੀਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸੌਦਾ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਦੀ ਚਾਹਤ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ।
ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨੇ ਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਰਨੈਸਟ ਪੈਨੀ, ਅਰਲੇਸ ਸਿੱਕਾ,  ਜਾਂ ਗੌਡ'ਜ਼ ਸਿਲਵਰ(ਲਾਤੀਨੀ Argentum Dei)। ਇਹ ਪੈਸਾ ਜਾਂ ਕੋਈ ਕੀਮਤੀ ਸਿੱਕਾ ਜਾਂ ਟੋਕਨ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜੋ ਸੌਦਾ ਪੱਕਾ ਕਰਨ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਖਾਸ ਕਰ ਇੱਕ ਨੌਕਰ ਨੂੰ ਖਰੀਦਣ ਲਈ।  ਬਲੈਕ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਕੋਸ਼ (ਛੇਵੇ ਅਡੀਸ਼ਨ) ਅਨੁਸਾਰ Et cepit de praedicto Henrico tres denarios de Argento Dei prae manibus ("ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਉਕਤ ਹੈਨਰੀ ਤੋਂ [ਸੀਲ ਕੀਤੇ ] ਚਾਂਦੀ ਤਿੰਨ ਪੈਂਸ [ਟੁਕੜੇ] ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ [ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਵਿੱਚ] ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ।")।
ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ
ਫਲਸਫੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ (The Story of Philosophy) ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਲੇਖਕ ਅਮਰੀਕੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਵਿਲ ਡੁਰਾਂਟ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੁਕਰਾਤ ਅਤੇ ਪਲੈਟੋ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਕੇ ਫ਼ਰੀਡਰਿਸ਼ ਨੀਤਸ਼ੇ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਤੱਕ ਦੇ ਯੂਰਪੀ ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਰੂਪਰੇਖਾ ਉਲੀਕੀ ਗਈ ਹੈ। ਵਿਲ ਡੁਰਾਂਟ ਦਿਖਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇੱਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਗਲੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਤਾਬਾਂ
ਮਧੂਰਿਮਾ
ਨਇਰਾ ਬੈਨਰਜੀ (ਜਨਮ 14 ਮਈ 1987) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿਚ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਮੂਰਤੀ ਨਿਦਾਦਾਵੋਲ ਦੀ ਤੇਲਗੂ ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਆ ਓਕਾਡੂ' ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਫ਼ੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਮੱਧਮ ਸਫ਼ਲਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ 2010 ਵਿਚ ਵਾਮਸੀ ਦੇ ਸਾਰਦਾਗਾ ਕਸੇਪੂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਸਫ਼ਲ ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮ 'ਵਨ ਨਾਈਟ ਸਟੈਂਡ' ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਟੋਨੀ ਡੀਸੂਜ਼ਾ ਦੀ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਅਜ਼ਹਰ' ਲਈ ਵੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਬੈਨਰਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਤੋਂ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਗ਼ਜ਼ਲ ਸਿੱਖੀ। ਉਸਨੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਨਾਚ ਰੂਪ ਕਥਕ ਵੀ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਬਦਲੀ ਵਾਲੀ ਨੌਕਰੀ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਇਕ ਦਿਨ ਇਕ ਗਾਣਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਜੀ.ਵੀ. ਅਈਅਰ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲ ਕਦਾਮਬਰੀ ਲਈ ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਵਿੱਚ ਸੀਤਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣੀ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਜੀ.ਵੀ. ਅਈਅਰ ਨੇ ਸ਼ੂਟ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਪਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਹੀ ਅਸਫ਼ਲ ਰਿਹਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਾਰਨ ਵੀ ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਬੈਨਰ ਰੱਦ ਕਰਨੇ ਪਏ। ਪ੍ਰਿਆਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇਕ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਰਾਜ਼ੀ ਕੀਤਾ।
ਕਰੀਅਰ
ਉਸੇ ਸਾਲ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਉਸਨੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤਿੰਨ ਤੇਲਗੂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਾਮਸੀ ਦੇ 'ਸਾਰਦਾਗਾ ਕਸੇਪੂ' ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਅਤੇ ਭਾਸਕਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਸੰਤਰੀ ਵਿੱਚ ਕੈਮਿਓ ਭੂਮਿਕਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਦਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਸਾਲ 2012 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਦੂਜੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮ ਪ੍ਰਿਆਦਰਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕਮਾਲ ਧਮਾਲ ਮਾਲਾਮਾਲ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ।
2014 ਵਿਚ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮ ਵੇਟਾ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕੰਨੜ ਰਿਲੀਜ਼, ਸਵਾਰੀ 2 ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਲਿਆਲਮ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੁਥਾਰਾ ਆਈ। ਸਵਾਰੀ 2 ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬੈਂਕ ਮੈਨੇਜਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਦਿਖਾਇਆ ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਥਾਰਾ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸ਼ਾਇਸਤ, ਇੱਕ ਐਨਆਰਆਈ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਫੇਰ ਉਸਨੇ ਮਾਰੂਥੀ ਦੀ ਕੋਠੇ ਜੰਤਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਅੱਲੂ ਸਿਰੀਸ਼ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਗ੍ਰੀਨ ਸਿਗਨਲ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ, ਜਿਸਦਾ ਮਾਰੂਥੀ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿ-ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
2015 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਉਸਨੂੰ ਪੁਰੀ ਜਗਨਨਾਥ ਦੇ ਟੈਂਪਰ ਵਿਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਫ਼ਲ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ। ਤਦ ਉਹ ਦੋ ਤਾਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮਾਂ, ਸੇਰੰਧੂ ਪੋਲਾਮਾ ਵਿੱਚ ਮਲਿਆਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਨਿਲ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸੀ ਦੇ ਅੰਬਾਲਾ ਵਿਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਉਹ ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮ ਕਲੋਜ਼ ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਫ਼ਿਲਮ 'ਬਲੈਕ ਕੌਫੀ' ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਮਲਿਆਲੀ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਉਸਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਟੋਨੀ ਡੀਸੂਜ਼ਾ ਦੀ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਜ਼ਹਰ ਲਈ ਵੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।
2019 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸਨਾ ਸੱਯਦ ਦੇ ਉਲਟ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਦੀ ਦਿਵਿਆ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਦਿਵਿਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ. ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987
ਸਮਾਲ ਇਜ਼ ਬਿਊਟੀਫੁਲ
ਸਮਾਲ ਇਜ਼ ਬਿਊਟੀਫੁਲ (Small Is Beautiful: A Study of Economics As If People Mattered) ਬਰਤਾਨਵੀ ਅਰਥਸਾਸ਼ਤਰੀ ਈ.ਐਫ. ਸ਼ੂਮੈਖਰ ਦਾ ਇੱਕ ਲੇਖ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। "ਸਮਾਲ ਇਜ਼ ਬਿਊਟੀਫੁਲ" ਵਾਕੰਸ਼ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਲੀਓਪੋਲਡ ਕੋਹਰ ਕੋਲੋਂ ਲਿਆ ਜਿਸਦਾ ਇਹ ਪਸੰਦੀਦਾ ਵਾਕੰਸ਼ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਤਾਬਾਂ
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸੂਫ਼ੀਵਾਦ
ਸੂਫ਼ੀਵਾਦ ਦਾ ਜਨਮ
ਸੂਫ਼ੀਵਾਦ ਦਾ ਜਨਮ ਤੇ ਵਿਕਾਸ ਇਸਲਾਮੀ ਚਿੰਤਨ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਦੱਸਵੀਂ ਸਦੀ ਈ. ਵਿੱਚ ਸੂਫ਼ੀਵਾਦ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਪਛਾਣ ਕਾਇਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।ਇਮਾਮ ਗੱਜਾਲੀ (1058-1111 ਈ.) ਨੇ ਸੂਫ਼ੀਵਾਦ ਦੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਵਿਆਖਿਆ ਕੁਰਾਨ ਤੇ ਹਦੀਸ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸਨੂੰ ਇਸਲਾਮੀ ਚਿੰਤਨ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਜੁਜ਼ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਦਿਤਾ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੂਫ਼ੀਵਾਦ ਦਾ ਆਗਮਨ:- ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਤੋ ਪਹਿਲਾ ਸੂਫ਼ੀਵਾਦ ਆਪਣੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਸਿਖਰ ਨੂੰ ਛੂਹ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਆਗਮਨ ਅੱਠਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਕਾਸਿਮ ਦੁਆਰਾ ਸਿੰਧ ਤੇ ਮੁਲਤਾਨ ਜਿੱਤਣ ਉੱਪਰੰਤ ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਪਾਸਾਰ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਣਾ ਆਰੰਭ ਹੋਇਆ। ਡਾ. ਲਾਜਵੰਤੀ ਰਾਮਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਨੁਸਾਰ "ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਫ਼ਤਿਹ ਕਰਨ ਉੱਪਰੰਤ ਹੀ ਸੂਫ਼ੀਵਾਦ ਦਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਰੰਭ ਹੋਇਆ ਹੈ।'' ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੁੱਢਲੇ ਕਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੂਫ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਹਜਰਤ ਮੁਇਨ-ਉਦ-ਦੀਨ ਚਿਸ਼ਤੀ (ਅਜਮੇਰ), ਕੁਤਬ-ਉਦ-ਦੀਨ ਬਖ਼ਤਿਆਰ ਕਾਕੀ (ਦਿੱਲੀ), ਨਿਜ਼ਾਮ-ਉਦ-ਦੀਨ ਔਲੀਆ (ਦਿੱਲੀ), ਫ਼ਰੀਦ-ਉਦ-ਦੀਨ ਮਸਊਦ ਸ਼ਕਰਗੰਜ (ਪਾਕਪਟਨ),ਅਲਾ-ਉਦ-ਦੀਨ ਅਲੀ ਅਹਿਮਦ ਸਾਬਿਰ (ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼), ਸ਼ਰਫ਼-ਉਦ-ਦੀਨ-ਬੂਅਲੀ ਕਲੰਦਰ (ਪਾਣੀਪਤ), ਬਹਾ-ਉਦ-ਦੀਨ ਜ਼ਕਰੀਆ (ਮੁਲਤਾਨ) ਆਦਿ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸੂਫ਼ੀਵਾਦ
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸੂਫ਼ੀਵਾਦ ਦਾ ਆਗਮਨ ਗਿਆਰਵੀਂ ਸਦੀ ਈ. ਵਿੱਚ ਮਹਿਮੂਦ ਗਜ਼ਨਵੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਹਮਲਿਆ ਤੋ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਸੂਫ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਰਤ ਸ਼ੇਖ ਅਲੀ ਹੁਜਵੀਰੀ (ਮ੍ਰਿ.1072 ਈ.),ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ (1173-1266 ਈ.), ਸੱਈਅਦ ਅਹਿਮਦ ਸੁਲਤਾਨ ਸਖ਼ੀ ਸਰਵਰ (ਮ੍ਰਿ. 1181 ਈ.) ਅਤੇ ਬਹਾ ਉਦ-ਦੀਨ ਜ਼ਕਰੀਆ (1171-1267 ਈ.)ਆੀਦ ਦਾ ਉਲੇਖ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੂਫ਼ੀ ਦਰਵੇਸ਼ ਸ਼ੇਖ਼ ਫਰੀਦ–ਉਦ-ਦੀਨ ਸ਼ਕਰਗੰਜ (1173-1266 ਈ.) ਤੋ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਫ਼ੀ ਕਾਵਿ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕਵੀ ਹਨ।ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ, ਸਾਂਈ ਬੁੱਲੇ ਸ਼ਾਹ, ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ, ਅਲੀ ਹੈਦਰ, ਫਰਦ ਫ਼ਕੀਰ, ਸੱਈਅਦ ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ, ਵਜੀਦ, ਦਾਨਾ, ਖ਼ੁਆਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫਰੀਦ ਆੀਦ ਕਵੀਆ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਕਾਵਿ ਧਾਰਾ ਨਿਰੰਤਰ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਤੋ ਆਰੰਭ ਹੋਈ ਇਸ ਕਾਵਿ ਧਾਰਾ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਮਹਾਨ ਕਵੀ ਖ਼ੁਆਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ (1845-1901 ਈ.) ਸੀ। ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀਆ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਕਵਿਤਾ ਕਾਫੀ, ਬਾਰਾਂਮਾਹਾ, ਸਤਵਾਰਾ, ਸੀਹਰਫੀ, ਬੈਂਤ, ਦੋਹਾ, ਡਿਉਢ, ਸ਼ਬਦ ਆਦਿ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੂਫ਼ੀਆ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਰਾਗਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਫ਼ੀ ਕਾਵਿ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ:-
(1) ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ (1173-1266 ਈ.):- ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਸੂਫ਼ੀ ਕਾਵਿ ਧਾਰਾ ਦੇ ਮੋਢੀ ਅਤੇ ਸ੍ਰੋਮਣੀ ਕਵੀ ਹਨ। ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ 112 ਸਲੋਕ ਅਤੇ 4 ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਦੋ ਸ਼ਬਦ ਰਾਗ ਆਸਾ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦੋ ਸ਼ਬਦ ਰਾਗ ਸੂਹੀ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਪ੍ਰੋ. ਖਲੀਕ ਅਹਿਮਦ ਨਿਜ਼ਾਮੀ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪ ਨੇ ਅਰਬੀ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਤੇ ਕੁਝ ਸਥਾਨਕ ਉਪ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਵਿ ਸਿਰਜਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਫ਼ਰੀਦ ਦੀ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਵਿਸ਼ੇ ਪੱਖੋਂ ਸਮੂੱਚੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮੀ ਸਰੀਅਤ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਨੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਠੇਠ ਪੰਜਾਬੀ ਹੈ। ਫ਼ਰੀਦ ਦੀ ਸਾਰੀ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
(2)ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ (1539-1593 ਈ.):- ਸੂਫ਼ੀ ਕਾਵਿ ਧਾਰਾ ਦਾ ਅਗਲਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਵੀ ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਰੂਹਾਨੀ ਮੁਰਸ਼ਿਦ ਸ਼ੇਖ਼ ਬਹਿਲੋਲ ਸਨ। ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ 163 ਕਾਫੀਆ ਉਪਲਬੱਧ ਹਨ। ਮੋਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸਤਾ ਅਨੁਸਾਰ "ਆਪ ਨੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।" ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ ਦੀਆ ਕਾਫੀਆਂ ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਸ਼ਬਦ ਤੇ ਸਲੋਕ ਵੀ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਵਿੱਚ ਬਿਰਹੋ ਦਾ ਰੰਗ ਸਭ ਤੋ ਵਧੇਰੇ ਹੈ। ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਬਿਰਹੋ ਦਾ ਕਵੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਹਰ ਕਾਫੀ ਦੇ ਪਿਛੇ ਆਉਂਦੇ ਸ਼ਬਦ "ਕਹੇ ਹੁਸੈਨ ਫ਼ਕੀਰ ਰਬਾਣਾ ਜਾਂ ਨਮਾਣਾ" ਉਸ ਦੀ ਨਿਮਰਤਾ ਤੇ ਸਹਿਰਦਤਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਠੇਠ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਹੈ। ਨੇੜੇ ਦਾ ਚੋਗਿਰਦਾ ਅਤੇ ਢੁਕੱਵਾ ਨਿਕਟਵਰਤੀ ਅਲੰਕਾਰ ਇਸ ਦੀਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖ਼ੂਬੀਆ ਹਨ।
(3) ਹਜ਼ਰਤ ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ(1537-1691 ਈ.):- ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਫ਼ੀ ਕਾਵਿ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਬਾਹੂ ਕਾਦਿਰੀ ਸੰਪ੍ਰਦਾਇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਜ਼ਰਤ ਅਬਦੁਲ ਰਹਿਮਾਨ ਕਾਦਿਰੀ ਦੇ ਮੁਰੀਦ ਸਨ। 'ਤਵਾਰੀਖ ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੁ' ਅਨੁਸਾਰ ਆਪ ਦੀਆ ਫ਼ਾਰਸੀ ਤੇ ਅਰਬੀ ਵਿੱਚ 140 ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ। ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੁ ਨੇ ਸਹਿਰਫੀ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਹਰ ਤੁਕ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਰੋਦੀ ਹੂਕ 'ਹੂ' ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਇਸ ਕਾਵਿ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਬੋਲੀ ਠੇਠ ਅਤੇ ਸਾਦਾ ਹੈ। ਅਲੰਕਾਰ ਬੇਹੱਦ ਢੁਕੱਵੇ ਹਨ। ਬਾਹੁ ਦੀ ਰਚਨਾ ਇਸ਼ਕ ਤੇ ਤਰੀਕਤ ਵਿੱਚ ਰੰਗੀ ਹੋਈ ਹੈ।
(4) ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਰਫ਼ (1656-1724 ਈ.):- ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਰਫ਼ ਬਟਾਲੇ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਹ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਮੁਹੰਮਦ ਫ਼ਾਜਿਲ ਕਾਦਿਰੀ ਦੇ ਮੁਰੀਦ ਸਨ। ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਰਫ਼ ਦੀ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਸ਼ੁਤਰਨਾਮਾ, ਕਾਫੀਆ ਤੇ ਦੋਹੜਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੱਬੀ ਇਸ਼ਕ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ।
(5) ਹਜ਼ਰਤ ਸਾਂਈ ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ (1680-1758 ਈ.):- ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਸੂਫ਼ੀ ਧਾਰਾ ਦਾ ਉੱਘਾ ਸੂਫ਼ੀ ਫ਼ਕੀਰ ਹੈ। ਡਾ. ਲਾਜਵੰਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦਾ ਦਰਜਾ ਜਗਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੂਫ਼ੀ ਸ਼ਮਸ ਤਬਰੇਜ ਅਤੇ ਜਲਾਲ-ਉਦ-ਦੀਨ ਰੂਮੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਕਾਦਿਰੀ ਸੰਪ੍ਰਦਾਇ ਦੇ ਸੂਫ਼ੀ ਹਜ਼ਰਤ ਇਨਾਇਤ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਮੁਰੀਦ ਸਨ। ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਰਚਨਾ 156 ਕਾਫੀਆ,3 ਸੀਹਰਫ਼ੀਆ, 1 ਬਾਰਾਂਮਾਹ, 1 ਅੱਠਵਾਰਾ, 49 ਦੋਹੜੇ ਅਤੇ 40 ਗੰਢਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਇਸ਼ਕ ਹਕੀਕੀ ਹੈ।ਉਸ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਧੇਰੇ ਠੇਠ, ਸਾਦਾ ਤੇ ਲੋਕ ਪੱਧਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੀ ਹੈ। ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਸੂਫ਼ੀ ਕਾਵਿ ਧਾਰਾ ਦੇ ਆਖਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਤੋ ਬਾਅਦ ਸੂਫ਼ੀ ਕਾਵਿ ਗਿਰਾਵਟ ਵੱਲ ਜਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਫ਼ੀਵਾਦ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤ
ਭਾਬੀ (1957 ਫ਼ਿਲਮ)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਤਾਊਸ (ਸਾਜ਼)
ਤਾਊਸ, ਮੋਰ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਦਾ ਇੱਕ ਵਾਜਾ ਹੈ, ਜੋ ਗਜ਼ ਨਾਲ ਵਜਾਈਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਮੱਧ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਗੁਰਮਤ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਇਹਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਤਾਊਸ ਉਹਨਾਂ ਕੁਝ ਚੁਨਿੰਦਾ ਸਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਮਾਰ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਕੀਰਤਨ ਦੌਰਾਨ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਜ਼
ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ
ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ (ਜੁਲਾਈ 1876 - 19 ਜੂਨ 1955) ਸਟੇਜੀ ਸ਼ਾਇਰ, ਗ਼ਜ਼ਲਕਾਰ, ਖੋਜ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ। ਸਮਾਜਕ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਵਜੋਂ ਉਹ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਾਂਝ ਲਈ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੱਜਣ ਸਨ।
ਜੀਵਨ ਵੇਰਵੇ
ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ (ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬ) ਦੇ ਇੱਕ ਭੱਟੀ ਰਾਜਪੂਤ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਲਤਾਨ ਬਖ਼ਸ਼ ਭੱਟੀ ਸੀ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ(1932)
ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਫ਼ਾਰਸੀ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਤੇ ਲਾਲਾ ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਲਿਪੀਆਂਤਰਨ ਕੀਤਾ।ਇਸ ਵਿੱਚ 1800ਈ: ਤੱਕ ਦੇ 56 ਕਵੀਆਂ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਦਰਜ ਹਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੇਰੇ ਗਿਣਤੀ (40) ਮੁਸਲਮਾਨ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਹੈ।
ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ (1876 ਤੋਂ 1955) ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਚਿੰਤਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮੁੱਢਲੇ ਅਤੇ ਮੋਢੀ ਚਿੰਤਕਾਂ ਵਿਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਾਇਰ ਵੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਗ਼ਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀਵਾਨ ਦੀਵਾਨ ਕੁਸ਼ਤਾ ਦੀ 1903 ਈ. ਵਿਚ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। 1913 ਈ. ਵਿਚ ਉਸ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਲਿਖਿਆ। ਉਹ ਸਾਹਿਤਕ ਚਿੰਤਕ ਵੀ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਪੁਸਤਕਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਚਸ਼ਮਾ-ਏ-ਹਯਾਤ (1913 ਈ.), ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ (1932 ਈ.), ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਦਾ ਤਜ਼ਕਰਾ (1960 ਈ.) ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।
ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ ਨੇ ਮੀਰ ਕਿਰਾਮਤੁੱਲਾ ਤੋਂ ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲੈ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਉਪ-ਸਿਰਲੇਖ ‘ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਤੇ ਕਵੀਆਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ’ ਲਿਖਿਆ। ਕੁਸ਼ਤਾ ਨੇ ਕਵੀਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਤੇ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਲੱਭ ਕੇ ਕਾਲ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿਚ ਪਰੋ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਕੁੱਲ 55 ਕਵੀਆਂ ਵਿਚੋਂ 40 ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ 15 ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਕਵੀ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਮੁੱਖ ਬੰਦ ਜੋ ਚੁਰੰਜਾ ਪੰਨਿਆਂ ਉੱਪਰ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਵਿਚ ਉਸ ਸ਼ਾਇਰ ਅਤੇ ਰਚਨਾ ਸੰਬੰਧੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਜ਼ੁਬਾਨ, ਹਿੰਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰਮੁਖੀ ਦੇ ਆਰੰਭ, ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ, ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਈਸਾਈ, ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਦਯਾ ਦਾ ਵਸੀਲਾ, ਲਿਖਣ ਢੰਗ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਝਗੜਾ, ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਵਖੇਵੇਂ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ, ਮੁਸ਼ਾਇਰੇ, ਪੰਜਾਬੀ ਅਰੂਜ਼ (ਪਿੰਗਲ), ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਦੋਸ਼, ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਆਦਿ ਉਸ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੇ ਭਖਵੇਂ ਮਸਲਿਆਂ ਸੰਬੰਧੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਕੇਵਿਨ ਜੋਨਸ
ਪਾਲ ਕੇਵਿਨ ਜੋਨਸ ਦੂਜਾ (ਜਨਮ 5 ਸਵੰਬਰ, 1987 ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਹੈ। ਜੋਨਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਿਕ ਅਤੇ ਜੋਅ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਜੋਨਸ ਬਰਦਰਜ਼ ਨਾਮਕ ਬੈਂਡ ਸੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਗਰੁੱਪ ਨੇ 2006 ਵਿੱਚ ਕੋਲੰਬੀਆ ਲੇਬਲ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਸਟੂਡੀਓ ਐਲਬਮ ਇਟਸ ਆਲ ਅਬਾਊਟ ਟਾਈਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀ। ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਰਿਕਾਰਡਜ਼ ਨਾਲ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਰੁੱਪ ਨੇ ਜੋਨਸ ਬਰਦਰਜ਼ (2007) ਨਾਮ ਦੀ ਐਲਬਮ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਫਲ ਰਹੀ। ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਫਿਲਮ ਕੈਪ ਰਾਕ (2008) ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਕੈਪ ਰਾਕ 2: ਦ ਫਾਈਨਲ ਜੈਮ (2010) ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਲੜੀ ਦੇ ਦੋ, ਜੋਨਸ ਬ੍ਰਦਰਜ਼: ਲਿਵਿੰਗ ਦਿ ਡਰੀਮ (2008-2010) ਅਤੇ ਜੋਨਸ (2009-2010) ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ 'ਤੇ ਡਿਜਨੀ ਚੈਨਲ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿਤਾਰੇ ਬਣ ਗਏ।
ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ(1932)
ਗੀਤ, ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਬੁਝਾਰਤਾਂ, ਅਖਾਣ, ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰਸਾਲੇ, ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਵਾਧਾ, ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼, ਮਰਕਜ਼ (ਕੇਂਦਰ), ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਝਗੜਾ, ਡੋਹੇ, ਕਾਮਨ, ਝੋਕ, ਕਾਫ਼ੀਆਂ, ਸਲੋਕ, ਕਬਿੱਤ, ਅਖਾਣ, ਦੋ ਅਰਥੇ ਸਵਾਲ, ਜ਼ਨਾਨੇ ਗਾਉਣ, ਆਮ ਗੀਤ, ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਗੀਤ, ਬੁਝਾਰਤਾਂ, ਅਲੰਕਾਰ ਤੇ ਚਮਤਕਾਰੀ ਸ਼ਾਇਰੀ, ਅਰਥ ਅਲੰਕਾਰ, ਚੋਟ ਬਾਜ਼ੀ, ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਦੀ ਕੁਲਪਤ੍ਰੀ ਆਦਿ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਮੂਜਬ ਪਛਾਣ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸਿਧਾਂਤ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਪਰਿਚਯ ਦਿੱਤਾ। ‘ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ’ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਕੁੱਲ 55 ਕਵੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁੱਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਵੀਆਂ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ:
ਕੇਵਿਨ ਜੋਨਸ
ਬੈਂਡ ਦੇ ਤੀਜੇ ਸਟੂਡੀਓ ਐਲਬਮ, ਏ ਲਿਟਟਲ ਬਿੱਟ ਲੌਂਗਰ (2008) ਨੇ ਇਸ ਗੁੱਪ ਦੀ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਐਲਬਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਗਾਣਾ "ਬਰਨਿੰਗ ਅੱਪ' ਬਿਲਬੋਰਡ ਹੌਟ 100 ਦੇ ਚਾਰਟ ਉੱਤੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਪੰਜ ਗਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚੌਥੀ ਐਲਬਮ ਲਾਈਨਜ਼, ਵਾਇਨਜ਼ ਐਂਡ ਟਰਾਇਂਗ ਟਾਇਮਜ਼ (2009) ਵੀ ਸਫਲ ਰਹੀ। ਕੇਵਿਨ 2017 ਵਿੱਚ ਦੀ ਸੇਲਿਬ੍ਰਿਟੀ ਐਪ੍ਰੈਂਟਸ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ ਸੀ। ਕੇਵਿਨ ਨੇ ਜੋਨਸ ਵਰਨਰ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਰੀਅਲ-ਐਸਟੇਟ ਅਤੇ ਉਸਾਰੀ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਹ ਅਤੇ ਬਲੂ ਮਾਰਕੀਟ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਸਹਿ-ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਕੰਪਨੀ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਇਨਫਲੂਐਂਸਰ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਉਹ ਪੀਪਲ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ 21 ਕਲੱਬ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ 21 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 2008 ਵਿੱਚ ਪੀਪਲ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀ ਸੈਕਸੀਐਸਟ ਮੈਨ ਅਲਾਈਵ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ ਸੀ।
ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ
ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦੁੱਦੀਨ ਸ਼ਕਰਗੰਜ
ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦੁੱਦੀਨ ਦਾ ਜਨਮ 580 ਹਿਜਰੀ (ਮੁਤਾਬਿਕ ਸੰਨ 1189 ਈ.) ਵਿਚ ਕਸਬਾ ਖੋਤ ਵਾਲ ਇਲਾਕਾ ਮੁਲਤਾਨ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮੁੱਢ ਤੋਂ ਹੀ ਫ਼ਕੀਰਾਨਾ ਜੀਵਨ ਵੱਲ ਮਾਇਲ ਸਨ।
ਕੇਵਿਨ ਜੋਨਸ
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਜੋਨਸ ਦਾ ਜਨਮ ਟੈਨੈਕ, ਨਿਊ ਜਰਸੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਖੇ, ਡੈਨੀਜ਼ ਅਤੇ ਪਾਲ ਕੇਵਿਨ ਜੋਨਸ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਗੀਤਕਰ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਅਸੈਂਬਲੀਜ਼ ਆਫ ਗਾਡ ਵਿੱਚ ਸਾਬਕਾ ਨਿਯੁਕਤ ਮੰਤਰੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾ ਅਧਿਆਪਿਕਾ ਅਤੇ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਤਿੰਨ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨਿਕ, ਜੋਅ ਅਤੇ ਫਰੈਂਕੀ ਹਨ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਡੈਨੀਅਲ ਡੈਲੇਸਾ ਨਾਲ 2009 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ
ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦੁੱਦੀਨ ਸ਼ਕਰਗੰਜ
ਸਫ਼ਰ:- ਹਜ਼ਰਤ ਖ਼ਵਾਜਾ ਬਖ਼ਤਿਆਰ ਕਾਕੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪ ਉੱਥੇ ਹੀ ਠਹਿਰ ਗਏ ਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਵਿੱਦਿਆ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਨੂੰ ਗੰਜ ਸ਼ਕਰ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਮਿਲਿਆ।
ਚਲਾਣਾ:- ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਦੇ ਚਲਾਣੇ ਬਾਰੇ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਵਾਂ ਹਨ। ਡਾ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਲਿਖਾਰੀ ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ਼ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਟਰੇਚਰ ਨੇ 664 ਹਿਜਰੀ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਕਾਸਮ ਨੇ 660 ਹਿਜਰੀ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ
ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਕਾਲੂ ਚੰਦ ਬੇਦੀ ਖੱਤਰੀ। ਵਸਨੀਕ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਲਾਹੌਰ। ਜਨਮ 1526 ਬਿ. ਮੁਤਾਬਿਕ 1469 ਈ. ਵਿਚ ਹੋਇਆ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਕਰਾਮਾਤਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਾਕਿਆਤ ਹਨ। 1539 ਈ. ਵਿਚ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾ ਗਏ।
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ
ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਸੀ। ਜਨਮ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਵਿਚ 1620 ਬਿ. ਮੁਤਾਬਿਕ 1563 ਈ. ਵਿਚ ਹੋਇਆ। ਸਿਲਸਿਲੇਵਾਰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਹਰ ਇਕ ਰਾਗ ਅਤੇ ਰਾਗਣੀ ਵਿਚ ਲਿਖੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਕਬੀਰ, ਫ਼ਰੀਦ, ਧੰਨਾ, ਰਵੀਦਾਸ, ਪੀਪਾ, ਸੈਣ, ਸਧਨਾ, ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ, ਬੇਣੀ ਆਦਿ ਭਗਤਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਣੀਆਂ ਲਿਖਵਾਈਆਂ। ਸੱਤਾ ਅਤੇ ਬਲਵੰਡ ਦੀਆਂ ਬਾਣੀਆਂ ਜੋ ਰਾਮ ਕਲੀ ਵਿਚ ਉਚਾਰਨ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦਾ ਮਾਨ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ 1606 ਈ. ਵਿਚ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾ ਗਏ। ਰਾਗ ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਪਿੰਗਲ ਦੇ ਬੜੇ ਮਾਹਿਰ ਅਤੇ ਸਿਆਣੇ ਕਵੀ ਸਨ।
ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ
ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਸ਼ੇਖ਼ ਉਸਮਾਨ ਸਾਕਨ ਲਾਹੌਰ। ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ ਦਾ ਜਨਮ 945 ਹਿਜਰੀ ਮੁਤਾਬਿਕ 1539 ਈ. ਵਿਚ ਹੋਇਆ। ਦਸ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਕੁਰਾਨ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਕੰਠ ਕਰ ਲਿਆ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀਆਂ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿਚ ਵੀ ਸ਼ੇਅਰ ਕਹਿੰਦੇ ਰਹੇ ਪਰ ਕਾਫ਼ੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉੱਘੀਆਂ ਹਨ। 63 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਭੋਗ ਕੇ 1008 ਹਿਜਰੀ ਵਿਚ ਕੂਚ ਕਰ ਗਏ।
ਪੀਲੂ
ਪੀਲੂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਜੱਟ ਸਨ ਅਤੇ ਮਾਝੇ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਫ਼ਕੀਰਾਨਾ ਤਬੀਅਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਦੀਦਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੂਫ਼ੀਆਨਾ ਕਲਾਮ ਸੁਣਨ ਪਿੱਛੋਂ ਫ਼ਕੀਰਾਨਾ ਭੇਸ ਵਿਚ ਇਲਾਕਾ ਬਾਰਵਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਂ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਸੁਣਦਿਆਂ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ। ਪੀਲੂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਨਿਰੋਲ ਮਾਝੇ ਦੀ ਬੋਲੀ ਹੈ। ਸਾਂਦਲ ਬਾਰ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ ਤੇ ਉੱਧਰ ਹੀ ਕਾਲ ਵੱਸ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।
ਸੱਯਦ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ
ਸੱਯਦ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸੱਯਦ ਕੁਤਬ ਸ਼ਾਹ ਸੀ ਤੇ ਪਿੰਡ ਜੰਡਿਆਲਾ ਸ਼ੇਰ ਖ਼ਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਦੇ ਰਹਿਂ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਮੁੱਢਲੀ ਵਿੱਦਿਆ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੌਲਵੀ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਉੱਚ ਵਿੱਦਿਆ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਾਸਤੇ ਕਸੂਰ ਗਏ। ਸੂਫ਼ੀ, ਸੱਯਦ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮੱਤ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਸਨ। ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਕਿੱਸਾ ਹੀਰ ਲਿਖਿਆ। ਵਾਰਿਸ ਦੀ ਖ਼ਿਆਲ ਸ਼ਕਤੀ, ਵਾਕਫ਼ੀਅਤ, ਕਾਦਰ-ਉਲ-ਕਲਾਮੀ, ਠੇਠ ਬੋਲੀ ਦਾ ਜਾਣਨਾ, ਲਿਖਣਾ, ਕਥਨ ਦੀ ਪਕਿਆਈ, ਮੁਹਾਵਰੇ ਵਰਤਣ ਦੀ ਜਾਚ, ਤਮਸੀਲੀ ਰੰਗਤ ਆਦਿ ਖ਼ੂਬੀਆਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਨਜ਼ਾਬਤ ਕਵੀ
ਹਰਲਾ ਮਟੀਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ਼ਾਹ ਪੁਰ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਹਰਲ ਰਾਜਪੂਤ ਸਨ। ਨਜ਼ਾਬਤ ਨੇ ਇਹ ਵਾਰ ਨਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਹੱਲੇ ਦੇ ਕੁੱਝ ਚਿਰ ਪਿੱਛੋਂ ਲਿਖੀ। ਨਜ਼ਾਬਤ ਅਠਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ
ਜਨਮ 1166 ਹਿਜਰੀ ਵਿਚ ਜਗਦੇਉ ਕਲਾਂ, ਮੁਤਸਿਲ ਰਾਜਸਾਂਸੀ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਹੋਇਆ। ਬੰਦੀ ਖਾਨੇ ਦੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਆਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੀਰ ਦੇ ਪੀਰ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਸਤ ਸਿਫ਼ਤਾਂ ਹਿੰਦੀ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਲਿਖੀਆਂ। ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂੰ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਲਿਖਿਆ। ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ, ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂੰ, ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ, ਲੈਲਾ ਮਜਨੂੰ, ਸ਼ੀਰੀਂ ਫ਼ਰਹਾਦ, ਦੀਵਾਨ ਹਾਸ਼ਮ, ਕਾਫ਼ੀਆਂ ਹਾਸ਼ਮ, ਟੀਕਾ ਗਿਆਨ ਮਾਲਾ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਆਦਿ।
ਮੌਲਵੀ ਅਹਿਮਦ ਯਾਰ
ਜਨਮ 1768 ਈ. ਵਿਚ ਮੁਰਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿਚ ਹੋਇਆ। ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ, ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂੰ, ਕਾਮ ਰੂਪ, ਯੂਸਫ਼ ਜ਼ੁਲੈਖਾਂ, ਚੰਦਰ ਬਦਨ, ਸੈਫ਼ਲ ਮਲੂਕ ਆਦਿ ਕਿੱਸੇ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਲਿਖੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਕਿੱਸਾ ਤਿਤਰ, ਵਫ਼ਾਤ ਨਾਮਾ, ਜੰਗ ਅਹਿਮਦ, ਜੰਗ ਬਦਰ ਆਦਿ ਆਪ ਦੀ ਲਿਖਤ ਪੁਸਤਕਾਂ ਹਨ। ਅਹਿਮਦ ਯਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਬੜਾ ਸ਼ਾਹ ਸਵਾਰ ਹੈ।
ਬਿਹਬਲ
ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਪੀਰ ਫ਼ਤਿਹ ਅੱਲ੍ਹਾ ਚਿਸ਼ਤੀ ਦੇ ਮੁਰੀਦ ਸਨ, ਜਿਹੜੇ ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਗੰਜ ਸ਼ਕਰ ਦੇ ਸਿਲਸਿਲੇ ਵਿਚੋਂ ਸਨ। ਕਿੱਸਾ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ ਤੇ ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂੰ ਲਿਖਿਆ। ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਅਤੇ ਰੂਪਾਂ ਉੱਪਰ ਟਿਕਾਇਆ ਅਤੇ ਇੰਝ ਉਸ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਮੌਲਿਕ ਤੇ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਦਾ ਤਜਕਰਾ
ਇਹ ਪੁਸਤਕ ‘ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ’ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਹੀ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਰੂਪ ਹੈ।ਇਹ ਰਚਨਾ ਸਵਾ ਪੰਜ ਸੋ ਸਫਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ।ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਛਪੀ।
ਉਸ ਨੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਮੁਤਾਬਿਕ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਦੀ ਏਕਤਾ, ਸੈਕੁਰਲ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਮਾਡਲ ਮੁਹੱਈਆਂ ਕੀਤਾ।
ਮਰਹੂਮ ਮੀਆਂ ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰੀ (1876-1955) ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਖੋਜੀਆਂ, ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਤਜ਼ਕਰਾ ਨਿਗਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਨ। ਕੁਸ਼ਤਾ ਦੀ ਅਸਲੀ ਦੇਣ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰੀ, ਸਾਹਿਤਕ ਖੋਜ, ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ, ਤਜ਼ਕਰਾ ਨਿਗਾਰੀ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿਚ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਉਰਦੂ ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਉੱਪਰ ਇਕੋ ਜਿੰਨੀ ਪਕੜ ਸੀ। ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ 1926 ਈ. ਵਿਚ ਬਣੀ ‘ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਾ ਪੰਜਾਬ’ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੀ। ਕੁਸ਼ਤੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਸੀਹਰਫ਼ੀ, ਗ਼ਜ਼ਲ, ਚੌਬਰਗੇ, ਨਜ਼ਮ ਅਤੇ ਕਿੱਸਾ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪੁਸਤਕਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ- ‘ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ’ (1932 ਈ.) ਅਤੇ ‘ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਦਾ ਤਜ਼ਕਰਾ’ (1960 ਈ.) ਕੁੱਝ ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ‘ਚਸ਼ਮਾ-ਏ-ਹਯਾਤ’ (1913 ਈ.) ਨੂੰ ਕੁਸ਼ਤਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ ਇਹ ਰਚਨਾ ਮੀਰ ਕਿਰਾਮਤੁੱਲਾ ਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਸ਼ਤਾ ਦੇ ਕਿੱਸਾ ‘ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ’ (1913 ਈ.) ਵਿਚ ਅੰਤਿਕਾ ਵਜੋਂ ਛਪੀ ਸੀ।
‘ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਦਾ ਤਜ਼ਕਰਾ’ ਪੁਸਤਕ ਮਰਹੂਮ ਮੀਆਂ ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਪੁੱਤਰ ਸਵਰਗੀ ਚੌਧਰੀ ਮੁਹੰਮਦ ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਖ਼ਾਂ ਦੀ ਸੁਕਿਰਤ ਹੈ। ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਵਿਚ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਇਹ ਵੱਡ ਆਕਾਰੀ ਹਵਾਲਾ ਪੁਸਤਕ ਮਿਆਰੀ ਖੋਜ-ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ 242 ਪੁਰਾਤਨ ਕਵੀਆਂ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਕਵੀਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵੇਰਵੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਲਾਮ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਤਜ਼ਕਰਾ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1960 ਈ. ਵਿਚ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਕੁੱਝ 20 ਪੰਨੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਜ਼ਕਰੇ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਤੱਥਾਂ ਦੀ ਭਰਪੂਰਤਾ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਤਾ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਓਤ-ਪੋਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿਚ ਨਿਹਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸੀਮਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਲੇਖਕ ਦੇ 19 ਜੂਨ 1955 ਈ. ਵਿਚ ਮੌਤ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਵੀ ਦਰਜ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਡਮੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਕੇ ਸ. ਰਘਵੀਰ ਸਿੰਘ ਭਰਤ ਨੇ ਇਸ ਸਰੋਤ-ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਵਿਚ ਲਿਪੀਅੰਤਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕੁਸ਼ਤਾ ਨੇ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਉਦਭਵ ਤੇ ਵਿਕਾਸ, ਗੁਰਮੁਖੀ ਦੇ ਆਰੰਭ, ਪੰਜਾਬੀ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ, ਹਿੰਦੀ, ਪੰਜਾਬੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਤੇ ਸਿੱਖ, ਪੰਜਾਬੀ ਤੇ ਈਸਾਈ ਜਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼, ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ, ਬੋਲੀ ਦੀ ਫ਼ਰਕ, ਪੰਜਾਬੀ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ, ਰਸਾਲੇ, ਕੇਂਦਰੀ ਬੋਲੀ, ਲਿਪੀ ਦਾ ਝਗੜਾ, ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗ-ਰੂਪ ਆਦਿ ਉਸ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੇ ਭਖਵੇਂ ਮਸਲਿਆਂ ਸੰਬੰਧੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਕਬਿੱਤ, ਕੋਰੜਾ, ਦੋਹਰਾ, ਕੁੰਡਲੀਆ, ਸਿਰਖੰਡੀ, ਬੈਂਤ, ਗ਼ਜ਼ਲ, ਵਾਰ, ਸ਼ਲੋਕ, ਚੌਪਈ, ਬਿਸ਼ਨ, ਪਦੇ, ਕਾਫ਼ੀ, ਚੌਬੋਲਾ, ਅਸ਼ਟਪਦੇ, ਪੌੜੀ, ਸਤਵਾਰਾ, ਅਲਾਹੁਣੀਆਂ, ਲੋਕ-ਗੀਤ, ਬਾਤਾਂ ਤੇ ਬੁਝਾਰਤਾਂ, ਅਖਾਣ, ਅਲੰਕਾਰੀ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਸੂਫ਼ੀ ਮੱਤ, ਕਿੱਸਾਕਾਰੀ, ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਤਬਲੀਗ, ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ, ਹਾਸ ਰਸ, ਵਾਰਤਕ, ਤਾਰੀਖ਼ ਗੋਈ ਆਦਿ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਮੂਜਬ ਪਛਾਣ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸਿਧਾਂਤ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਪਰਿਚਯ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ 242 ਕਵੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁੱਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਵੀਆਂ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ:
ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਸ਼ਕਰਗੰਜ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਂ ਫ਼ਰੀਦੁੱਦੀਨ ਮਸਊਦ ਸੀ। ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਕਾਜ਼ੀ ਜਮਾਲ-ਉਦ-ਦੀਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਪਹਿਲੀ ਰਮਜ਼ਾਨ 529 ਮੁਤਾਬਿਕ 1173 ਈ. ਨੂੰ ਕਸਬਾ ਖੋਤ ਵਾਲ (ਚਾਵਲੀ ਮਸ਼ਾਇਖ਼) ਤਹਿਸੀਲ ਦਗੜੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੁਲਤਾਨ ਵਿਚ ਹੋਇਆ। ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਸਬਾ ਖੋਤ ਵਾਲ ਵਿਚ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 1469 ਈ. ਮੁਤਾਬਿਕ 1526 ਈ. ਬਿਕਰਮੀ ਰਾਏ ਭੋਇੰ ਦੀ ਤਲਵੰਡੀ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ਼ੇਖ਼ੂਪੁਰਾ ਵਿਚ, ਪਿਤਾ ਮਹਿਤਾ ਕਾਲੂ, ਮਾਤਾ ਤ੍ਰਿਪਤਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭੁੱਖੇ ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ ਰੋਟੀ ਖੁਆ ਕੇ ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ ਕੀਤਾ। ਮੰਦੇ ਕੰਮੀ ਨਾਨਕਾ ਜਦ ਕਦ ਮੰਦਾ ਹੋਏ। ਜਾਂ ਨਾਨਕ ਦੁਖੀਆ ਸਭ ਸੰਸਾਰ ਸੋ ਸੁਖੀ ਜੋ ਨਾਮੁ ਆਧਾਰ।
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 1666 ਈ. ਵਿਚ ਪਿਤਾ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ, ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਪਟਨਾ (ਬਿਹਾਰ) ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਜੰਗ ਮੁਸਾਫ਼ਾ ਬੱਜਿਆ, ਰਣਿ ਘੁਰੇ ਨਗਾਰੇ ਚਾਵਲੇ, ਝੂਲਨਿ ਨੇਜੇ ਬੈਰਕਾਂ, ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਸਣ ਲਸਾਵਲੇ।
ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ
ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ ਦਾ ਜਨਮ 945 ਹਿਜਰੀ ਮੁਤਾਬਿਕ 1539 ਈ. ਵਿਚ ਹੋਇਆ। 1008 ਹਿਜਰੀ ਮੁਤਾਬਿਕ 1599 ਈ. ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਇਹ ਤਰਲਾ ਤਲਵਾਰਬਾਜ਼ੀ ਛੱਡ ਕੇ ਖੱਡੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲਈ ਤੇ ਜੁਲਾਹਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ ਲਿਖਦੇ ਹਨ:- ਨਾਉਂ ਹੁਸੈਨਾ ਜਾਤ ਜੁਲਾਹਾ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਦਿੰਦੀਆਂ ਤਾਣੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ। ਕੁਰਾਨ ਮਜੀਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਯਾਦ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਤਾ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ, ਇਬਾਦਤ ਤੇ ਬੰਦਨਾ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਨਿੱਤਨੇਮ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ ਨੇ ਛੱਤੀ ਸਾਲ ਕਠਿਨ ਭਜਨ ਬੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਆਲਮਗੀਰ ਦੇ ਸੂਫ਼ੀ ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲਿਖਤ, ‘ਸ਼ਤੀਗਤ’ ਵਿਚ ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ ਦੇ ਵਲੀ-ਅੱਲਾਹ ਤੇ ਕਰਾਮਾਤੀ ਹੋਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ। ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ ਦੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ 163 ਕਾਫ਼ੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਕਾਫ਼ੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਖਾਰੀ ਬੀੜ ਵਿਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਮੁਲਤਾਨੀ, ਲਾਹੌਰੀ ਤੇ ਪੋਠੋਹਾਰੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਬਰਖ਼ੁਰਦਾਰ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਰਾਂਝੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਤਖ਼ਤ ਹਜ਼ਾਰੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਿੰਡ ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਸਰਗੋਧਾ 1030 ਹਿਜਰੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਕੌਮ ਜੱਟ ਰਾਂਝਾ ਸੀ। ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਕੁਰਾਨ ਮਜੀਦ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਇਹ ਸ਼ਾਇਰ ਵੀ ਸਨ। ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਆਪਣੇ ਫ਼ਰਾਇਜ਼ ਹਿੰਦੀ ਲਿਖਤ  1081 ਵਿਚ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਨੇ ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂੰ ਤੇ ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾ ਦੇ ਕਿੱਸੇ  ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਰਸ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਰਸ ਵਿਚ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ, ਨਹਰ-ਉਲ-ਮਲੂਮ, ਬਹਿਰ-ਉਲ-ਮਲੂਮ, ਸ਼ਮਸ-ਉਲ-ਅਲੂਮ, ਬਿਆਨ ਸਾਇਆ ਰਸਾਲਾ ਨਿਮਾਜ਼, ਸੀਹਰਫ਼ੀ, ਕਿੱਸਾ ਖੇਤਰੀ ਮੀਜ਼ਾਨ ਸ਼ਰੀਅਤ, ਫ਼ਰਾਇਜ਼ੇ ਹਿੰਦੀ ਤੇ ਕਿੱਸਾ ਯੂਸਫ਼ ਜ਼ੁਲੈਖਾਂ ਆਦਿ। ਯੂਸਫ਼ ਜ਼ੁਲੈਖਾਂ ਦੇ ਕਿੱਸੇ ਤੇ ਚੌਥਾ ਇਨਾਮ ਵੀ ਮਿਲਿਆ।
ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ 1559 ਈ. ਨੂੰ ਤੇ ਮੌਤ 1637 ਈ. ਮੁਤਾਬਿਕ 17 ਅੱਸੂ 1686 ਈ. ਬਿਕਰਮੀ ਨੂੰ ਹੋਈ। ਇਹ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 39 ਵਾਰਾਂ ਅਤੇ 556 ਕਬਿਤ-ਸਵੱਈਏ ਲਿਖੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖੀ ਅਤੇ ਗੁਰਮਤਿ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ।
ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ
ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਜਨਮ 1103 ਹਿਜਰੀ ਮੁਤਾਬਿਕ 1680 ਈ. ਨੂੰ ਪਾਂਡੋਕੇ ਤਹਿਸੀਲ ਕਸੂਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਮੌਤ 1173 ਹਿਜਰੀ ਮੁਤਾਬਿਕ 1746 ਈ. ਨੂੰ ਹੋਈ। ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਫ਼ੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ, ਕਾਫ਼ੀਆਂ ਵਿਚ ਇਸ਼ਕ, ਬਿਰਹਾ, ਮਸਤੀ ਤੇ ਰਿੰਦੀ ਸੌਖੀ ਹੀ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸਗੋਂ ਦੁਨਿਆਵੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਮਸਲੇ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਸੱਯਦ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੱਤ ਭੇਦ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਪ ਦਾ ਨਾਂ ਕੁਤਬ ਸ਼ਾਹ ਸੀ। ਹੀਰ ਦੀ ਕਿੱਸਾ 1180 ਹਿਜਰੀ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਨਮ-ਭੂਮੀ ਜੰਡਿਆਲਾ ਸ਼ੇਰ ਖ਼ਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ਼ੇਖ਼ੂਪੁਰਾ ਦੱਸਾ ਹੈ। ਮੀਆਂ ਹਦਾਇਤਉੱਲਾ ਵਾਲੀ ਹੋਈ ਹੀਰ ਵਾਰਿਸ 1888 ਈ. ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੇ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਲਿਖਤਾਂ ਮਿਅਰਾਜਨਾਮਾ, ਇਬਰਤਨਾਮਾ, ਚੁਹੜੇਟੀਨਾਮਾ, ਉਸ਼ਤਰਨਾਮਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ
ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਜਨਮ 1166 ਹਿਜਰੀ ਮੁਤਾਬਿਕ 1752 ਈ. ਨੂੰ ਜਗਦੇਉ ਕਲਾਂ ਤਹਿਸੀਲ ਅਜਨਾਲਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਹਾਜੀ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ 1821 ਈ. ਮੁਤਾਬਿਕ 1237 ਹਿਜਰੀ ਵਿਚ ਹੋਈ। ਇਹ ਤਰਖਾਣਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦਰਬਾਰੀ ਕਵੀ ਸਨ, ਹਾਸ਼ਮ ਨੇ ‘ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂੰ’ ਕਿੱਸਾ ਲਿਖਿਆ। ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ, ਸ਼ੀਰੀਂ ਫ਼ਰਹਾਦ, ਤੇ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ ਆਦਿ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵੀ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਉਰਦੂ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿਚ ਸ਼ੇਅਰ ਲਿਖਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ
ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ ਦਾ ਜਨਮ 1789 ਈ. ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਬਡਾਲਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਹੋਇਆ। ਮੌਤ 1862 ਈ. ਵਿਚ ਹੋਈ। ਇਹ ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਕੌਮ ਦੇ ਸਨ। ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਿੱਸਾ ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂੰ ਤੇ ਬੈਂਤ ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ ਛਪੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕੌਮੀ ਸ਼ਾਇਰ ਸੀ। ਕੁੱਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਜੰਗਨਾਮਾ ਵੀ ਆਖਿਆ ਹੈ।
ਕਾਦਰਯਾਰ
ਕਾਦਰਯਾਰ ਦਾ ਜਨਮ 1217 ਹਿਜਰੀ ਮੁਤਾਬਿਕ 1802 ਈ. ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਮਾਛੀ ਕੇ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ 1309 ਹਿਜਰੀ ਮੁਤਾਬਿਕ 1892 ਈ. ਨੂੰ ਹੋਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਰੋਜ਼ ਨਾਮਾ ਤੇ ਮਿਅਰਾਜਨਾਮਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿੱਸੇ ਪੂਰਨ ਭਗਤ, ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ, ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ ਅਤੇ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲੂਆ ਸਿੰਘ ਲਿਖੇ।
ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ
ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦਾ ਜਨਮ 31 ਅਗਸਤ 1919 ਈ. ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਵਿਖੇ ਪਿਤਾ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। 2005 ਈ. ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਗਿਆਨੀ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਵਰਗੀ ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੀ ਅਨਮੋਲ ਹੀਰਾ ਅਤੇ ਰਤਨ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ‘ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਦਾ ਤਜ਼ਕਰਾ’ ਜਿਹਾ ਮਹਾਨ ਹਵਾਲਾ ਗ੍ਰੰਥ ਲਿਖਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ
ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਛਾਬੜਾ
ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਛਾਬੜਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਕ
ਪ੍ਰਕਿਰਤੀਵਾਦ (ਸਾਹਿਤ)
right|thumb|19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀਵਾਦ ਦਾ ਪਿਤਾਮਾ ਐਮਿਲ ਜ਼ੋਲਾ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀਵਾਦ ਸ਼ਬਦ ਐਮਿਲ ਜ਼ੋਲਾ ਨੇ ਘੜਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਸਾਹਿਤਕ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਸਲੀਅਤ ਦੀ ਗਲਪੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਨਿਰੀਖਣ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਧੀ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਹਿਤਕ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀਵਾਦ ਦੇ ਹੋਰ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਨਿਰਲੇਪਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਨਿਰਵਿਅਕਤਕ ਸੁਰ ਅਤੇ ਨਿਰਲੇਪ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ; ਨਿਸਚਤਤਾਵਾਦ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਉਲਟ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਰਿੱਤਰ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਫੈਸਲਾ, ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਮਨੁੱਖੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦੀਆਂ ਗੈਰਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰਵ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵੀ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਉਦਾਸੀਨ ਹੈ।ਇਹ ਨਾਵਲ ਇੱਕ ਪ੍ਰਯੋਗ ਹੋਵੇਗਾ ਜਿੱਥੇ ਲੇਖਕ ਉਹਨਾਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਜਾਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਵਿੱਚ ਭਾਵਨਾ, ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।   ਇਹ ਅੰਦੋਲਨ ਉਦੋਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਜ਼ੋਲਾ ਨੇ ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਆਗਸੈਸ ਕਾਮਟ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇੱਕ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਨਾਵਲਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ। ਕਾਮਤੇ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਧੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜੋ "ਅਨੁਭਵਵਾਦ ਤੋਂ ਪਰੇ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਵਰਤਾਰੇ ਦੇ ਅਕਰਮਿਕ ਅਤੇ ਨਿਰਲੇਪ ਨਿਰੀਖਣ ਤੋਂ ਪਰੇ"। ਇਸ ਵਿਧੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ "ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੋਂ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੀ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਵਰਤਾਰੇ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਜਾਂ ਗਲਤ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦੇਣ"। ਜ਼ੋਲਾ ਨੇ ਇਹ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਧੀ ਲੈ ਲਈ ਅਤੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁਭਾਅ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਤਰ ਵਰਤਾਰੇ ਦੇ ਵਾਂਗ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਵਿਅਕਤੀਵਾਦੀ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ
ਵਿਅਕਤੀਵਾਦੀ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ ਨਾਵਲ (1935-1965) ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਦੂਜੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਬਿਰਤਾਂਤ ਸਿਰਜਣ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਵੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਗਤ ਸੰਦਰਭਾਂ ਤੇ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦੇ ਨਜਰੀਏ ਤੋਂ ਵੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। (ਹਵਾਲਾ- ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ- ਗੁਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ)। ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਵਿਅਕਤੀਵਾਦੀ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ ਦੌਰ ਦੇ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਵੱਖਰਤਾਵਾਂ ਪੇਸ਼ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ, ਇਸ ਨਾਵਲ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦਿ੍ਰਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਹੌਲ ਅਤੇ ਮਰਯਾਦਾਵਾਦ ਦੇ ਨਿਭਾਅ ਦੀ ਰਿਵਾਇਤ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦੂਜਾ, ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਦਾ ਧੁਰਾ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸੰਪਰਦਾਇਕ ਸੰਦਰਭਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਸਾਡੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਬਣਦਿਆਂ ਹਨ। ਤੀਜਾ, ਅਜਿਹੇ ਨਾਇਕ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਚਾਨਕ ਵਾਪਰਨ ਵਾਲੀ ਅਣਹੋਣੀ ਨਾਲ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੌਥਾ, ਇਸ ਦੌਰ ਦਾ ਨਾਵਲ ਪਹਿਲੇ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਹਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰ ਕੇ ਸਮਕਾਲੀ ਯੁੱਗ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਹਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਨਾਵਲੀ ਕਥਾ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨਾਵਲਕਾਰ
ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ ਦੌਰ ਦੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਨਿਮਨਲਿਖਤ ਹਨ-
ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ
ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਦਾ ਦੂਜਾ ਦੌਰ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਨਾਵਲ ਦੀ ਵਿਧਾ ਦੇ ਅਸਲੀ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਵੱਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਵਲ ਸਮਾਜ ਦੇ ਯਥਾਰਥਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਰਾਹੀਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਨਾਵਲ ਸਿਰਜਣਾ ਵੀ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਵਲ ਟੁੱਟੀ ਵੀਣਾ, ਆਦਮ ਖੋਰ, ਗੰਗਾ ਜਲੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਬ, ਅੱਧ ਖਿੜਿਆ ਫੁੱਲ, ਜੀਵਨ ਸੰਗ੍ਰਾਮ, ਪੁਜਾਰੀ, ਪਿਆਰ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ, ਚਿੱਟਾ ਲਹੂ, ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਪੀ ਆਦਿ ਹਨ। ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਵੰਡ ਦੇ ਦੁਖਾਂਤ ਨੂੰ ਅੱਗ ਦੀ ਖੇਡ, ਖੂਨ ਦੇ ਸੋਹਿਲੇ ਅਤੇ ਮੰਝਧਾਰ ਨਾਵਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਗਦਰ ਲਹਿਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਨਾਵਲ ਇੱਕ ਮਿਆਨ ਦੋ ਤਲਬਾਰਾਂ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਨੂੰ 1961 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਕਰਨਲ ਨਰਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ
ਨਾਵਲਕਾਰ ਕਰਨਲ ਨਰਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਜਗਤ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਨਾਵਲ ਦਿੱਤੇ। ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਵਲ ਸੈਨਾਪਤੀ, ਖੰਨਿਉ ਤਿੱਖੀ, ਵਾਲੋਂ ਨਿੱਕੀ, ਏਤ ਮਾਰਗ ਜਾਣਾ, ਇੱਕ ਸਰਕਾਰ ਬਾਝੋਂ, ਮਲਾਹ, ਉਨਤਾਲੀ ਵਰੇਂ, ਸ਼ਕਤੀ, ਟਾਪੂ, ਤ੍ਰੀਆ ਜਾਲ, ਅਮਨ ਦੇ ਰਾਹ, ਚਾਨਣ ਖੜ੍ਹਾ ਕਿਨਾਰੇੇ ਅਤੇ ਪੁੰਨਿਆਂ ਕਿ ਮੱਸਿਆ ਆਦਿ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ (1977) ਚਰਚਿਤ ਨਾਵਲ "ਬਾਮੁਲਾਹਜ਼ਾ ਹੋਸ਼ਿਆਰ" ਸਮਲਿੰਗਿਕਤਾ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਕੰਵਲ
ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਕੰਵਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਜੀਵਨ ਦਾ ਰੰਗ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਵਲ ਹਾਣੀ, ਪੂਰਨਮਾਸੀ, ਸੱਚ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ, ਰਾਤ ਬਾਕੀ ਹੈ, ਰੂਪ ਧਾਰਾ, ਸਿਵਲ ਲਾਈਨਜ., ਭਵਾਨੀ, ਤਾਰੀਖ ਵੇਖਦੀ ਹੈ, ਲਹੂ ਦੀ ਲੋਅ, ਬਰਫ ਦੀ ਅੱਗ ਅਤੇ ਪਾਲੀ ਆਦਿ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਵਲ ਤੋਸਾਲੀ ਦੀ ਹੰਸੋ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।
ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ
ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ ਰਾਹੀਂ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਨਾਵਲ ਦੀ ਸੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨਰੂਲੇ ਦੇ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 1947 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇ ਤੀਹ ਸਾਲ ਪਿੱਛੋਂ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅੱਸੀ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਯਥਾਰਥ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਵਲ ਪਿਓ ਪੁੱਤਰ, ਰੰਗ ਮੱਹਲ, ਸਿੱਲ ਅਲੂਣੀ, ਜਗਰਾਤਾ, ਦੀਨ ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ, ਲੋਕ ਦੁਸਮਣ, ਨੀਲੀਬਾਰ, ਜੱਗ ਬੀਤੀ, ਰਾਤਾਂ ਹੋਈਆਂ ਵੱਡੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਪਰਾਏ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦਰਿਆ ਰਾਹੇ ਕੁਰਾਹੇ ਆਦਿ ਹਨ।
ਹੋਰ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਦੇ ਦੂਜੇ ਦੌਰ ਦੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ (ਲਹੂ ਮਿੱਟੀ ਤੇ ਬਾਬਾ ਆਸਮਾਨ), ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ (ਪਿੰਜਰ, ਡਾਕਟਰ ਦੇਵ, ਆਲਣਾ, ਅਸੂ, ਚੱਕ ਨੰਬਰ ਛੱਤੀ), ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ (ਆਦਰਾਂ, ਨਹੁੰ ਤੇ ਮਾਸ, ਹਾਲ ਮੁਰੀਦਾਂ ਦਾ, ਇੱਕ ਦਿਲ ਵਿਕਾਊ ਹੈ) ਆਦਿ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ
ਇਸਮਾਈਲ ਕਦਾਰੇ
ਇਸਮਾਈਲ ਕਦਾਰੇ ਇੱਕ ਅਲਬਾਨੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਨਾਟਕਕਾਰ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਹੈ।
ਆਰੰਭਕ ਜੀਵਨ
ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਲਬਾਨੀਅਨ ਲੇਖਕ, ਨਾਵਲਕਾਰ । ਇਸਮਾਈਲ ਦਾ ਜਨਮ ਯੂਨਾਨ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਅਲਬਾਨੀਆਈ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗੇਰੋਕਸਟਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਉਹੀ ਨਗਰ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਅਨਵਰ ਹੋਕਸ਼ਾ ਉਸ ਤੋਂ 28 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇਰਾਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮਾਸਕੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਗੋਰਕੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫਾਰ ਵਰਲਡ ਲਿਟਰੇਚਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
ਵਿਹਾਰਕ ਜੀਵਨ
ਉਸਨੇ 1960 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਉਹ ਸਾਲ ਸੀ ਜਦੋਂ ਅਲਬਾਨੀਆ ਨੇ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਨਾਲੋਂ ਸੰਬੰਧ ਤੋੜ ਲਏ ਸਨ। ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਹਿਤਕ ਜੀਵਨ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਵੀ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 1954 ਅਤੇ 1957 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ 'ਜਵਾਨ ਅੰਗੜਾਈਆਂ' ਜਾਂ ਜਵਾਨ ਉਮੰਗਾਂ ਅਤੇ 'ਖਵਾਬ' ਸੀ।
ਸਾਹਿਤਕ ਜੀਵਨ
1960 ਵਿੱਚ, ਕਦਾਰੇ ਨੇ ਵਾਰਤਕ ਲੇਖਣੀ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1963 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ, ਦ ਜਨਰਲ ਆਫ਼ ਦੀ ਡੈੱਡ ਆਰਮੀ, ਏ ਸਟੱਡੀ ਆਫ਼ ਪੋਸਟ-ਵਾਰ ਅਲਬਾਨੀਆ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।
ਨਾਵਲ ਨੇ ਅਲਬਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਵੀ ਮਿਲ ਗਈ। ਪਰ 1975 ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਸੰਬੰਧ ਖਰਾਬ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਉਸ ਤੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਲਿਖਤਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਾਉਣ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਹਾਲਾਤ ਸੁਧਰਨ ਦੇ ਦੋ ਸਾਲ ਹੀ ਹੋਏ ਸਨ ਕਿ 1981 ਵਿੱਚ 'ਦ ਪੈਲੇਸ ਆਫ਼ ਡ੍ਰੀਮਜ਼' ਲਿਖਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਮੁੜ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਉਸਦੀ ਕਿਤਾਬ ਉਸੇ ਦੌਰ ਦੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸੀ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਵਾਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀਆਂ ਸਨ। ਅਤੇ ਫਿਰ 1986 ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਨੂੰ ਅਲਬਾਨੀਆ ਤੋਂ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਤਸਕਰੀ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਆਗਮਨ
1990 ਵਿੱਚ ਅਲਬਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅਨਵਰ ਹੋਕਸ਼ਾ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪਤਨ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਸਮਾਈਲ ਨੂੰ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਨਾਹ ਮਿਲ਼ ਗਈ ਸੀ।
ਸਨਮਾਨ
ਇਸਮਾਈਲ ਦਾ ਨਾਂ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2005 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁਕਰ ਪ੍ਰਾਈਜ਼ ਸੀਰੀਜ਼ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1936
ਮੁੱਢਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ
ਹੋਰ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਛਾਪੇਵਾਲ ਨੇ ਘਰ ਦਾ ਨਿਬਾਹ ਤੇ ਸੁਚੱਜੀ ਧੀ ਨੇਤਾ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰੇਮ ਲਗਨ ਤੇ ਬਾਬਾ ਤੇਗਾ ਸਿੰਘ, ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਚੰਦਰਕਾਂਤਾ, ਗਿਆਨੀ ਹਜ਼ੂਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੁਲਹਨ ਅਤੇ ਹਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਨਾਵਲ ਲਿਖੇ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ
ਡਾ. ਸ਼ਿਆਮ ਸੁੰਦਰ ਦੀਪਤੀ
'''ਡਾ. ਸ਼ਿਆਮ ਸੁੰਦਰ ਦੀਪਤੀ''' ( ਜਨਮ 30 ਅਪ੍ਰੈਲ 1954) ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਲੇਖਕ ਹਨ. ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸਬੰਧੀ ਮਸਲਿਆ ਨੂੰ ਉਠਾਇਆ ਹੈ. ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਾਵਿ ਪੁਸਤਕ 'ਕਵਿਤਾ ਮੇਰੇ ਚਾਰ ਚੁਫੇਰੇ' ਵੀ ਛਪੀ ਹੈ. ਡਾ. ਸ਼ਿਆਮ ਸੁੰਦਰ ਦੀਪਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਡਮੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਮੀਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ।
ਸ਼ਿਆਮ ਸੁੰਦਰ ਦੀਪਤੀ ਦਾ ਜਨਮ 30 ਅਪ੍ਰੈਲ 1954 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਐੱਮ.ਬੀ.ਬੀ.ਐੱਸ., ਐੱਮ.ਡੀ. ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਮੈਡੀਸਨ, ਐੱਮ.ਏ. ਪੰਜਾਬੀ, ਐੱਮ.ਏ. ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨ, ਐੱਮ.ਐੱਸ.ਸੀ. ਅਪਲਾਈਡ ਸਾਈਕਾਲਾਜੀ ਪਾਸ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਡਾ. ਦੀਪਤੀ 1981 ’ਚ ਪੇਂਡੂ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾ ’ਚ ਆਇਆ।
ਰਚਨਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ
ਬੋਸਕੋ ਚੀਸਨੁਓਵਾ
ਬੋਸਕੋ ਚੀਸਨੁਓਵਾ ; Cimbrian: Nuagankirchen; ਜਰਮਨ: Neuenkirchen; ਵੇਨੇਸ਼ੀਅਨ: Cesanòa) ਇਤਾਲਵੀ ਖੇਤਰ ਵੈਨੇਤੋ ਦੇ ਵੇਰੋਨਾ ਸੂਬੇ ਦਾ ਇੱਕ ਕਮਿਉਨ (ਮਿਊਂਸਪਲ) ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (62 ਮੀਲ) ਵੈਨਿਸ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਤਕਰੀਬਨ 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (12 ਮੀਲ) ਵੇਰੋਨਾ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।। ਇਹ ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਕਮਿਊਨਿਟੀਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਜੋ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਮਬ੍ਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦਾ ਹੈ।
ਬੋਸਕੋ ਚੀਸਨੁਓਵਾ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾਵਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ: ਅਲਾ, ਸੇਰਰੋ ਵੇਰੋਨੀਸ, ਏਰਬੇਜ਼ੋ, ਗਰੇਜ਼ਾਨਾ, ਰੋਵੇਰੋ ਵੇਰੋਨੀਸ ਅਤੇ ਸੇਲਵਾ ਡੀ ਪ੍ਰੋਗਨੋ ਆਦਿ।
ਮੈਸੀਮੋ ਮੋਰਤੀ ਦਾ ਜਨਮ ਇਥੇ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੈਨੇਤੋ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੇਰੋਨਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਕਮਿਉਨ
ਅਮਰ ਸਿੰਘ ‘ਕਬਰ ਪੁੱਟ’
ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ‘ਕਬਰ ਪੁੱਟ’ ਏਨੀ ਚਰਚਿਤ ਹੋਈ ਸੀ ਕਿ ਉਹਦਾ ਨਾਮ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ‘ਕਬਰ ਪੁੱਟ’ ਹੋ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ
ਵਸੀਲੀ ਬੇਲੋਵ
ਵਸੀਲੀ ਇਵਾਨੋਵਿੱਚ ਬੇਲੋਵ (Васи́лий Ива́нович Бело́в; 23 ਅਕਤੂਬਰ 1932 – 4 ਦਸੰਬਰ 2012 ) ਸੋਵੀਅਤ/ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਨਾਟਕਕਾਰ, ਸੀ ਜਿਸਨੇ 60 ਤੋਂ ਵਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀਆਂ (1998 ਮੁਤਾਬਕ) 70 ਲੱਖ ਕਾਪੀਆਂ ਵਿਕ ਗਈਆਂ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਵੀਅਤ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਚਿੱਤਰ
ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਚਿੱਤਰ (Записки охотника ਮਹਾਨ ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ ਦਾ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਹੈ ਜੋ (1852 ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਯਥਾਰਥਵਾਦ ਦਾ ਇੱਕ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਸੀ।
ਬੋਰਿਸ ਗੋਦੂਨੋਵ (1986 ਫਿਲਮ)
ਬੋਰਿਸ ਗੋਦੂਨੋਵ (Борис Годунов) ਸੇਰਗੇਈ ਬੋਂਦਾਰਚੁਕ ਦੀ 1986 ਦੀ ਸੋਵੀਅਤ ਡਰਾਮਾ ਫਿਲਮ ਹੈ। ਇਹ 1986 ਕੈਨਜ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਭੇਜੀ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਵੀਅਤ ਫਿਲਮਾਂ
ਮਹਿਬੂਬ ਆਲਮ (ਪੱਤਰਕਾਰ)
ਮਹਿਬੂਬ ਆਲਮ (1863-1933) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਸੀ ਜੋ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਅਤੇ 1888 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖ਼ਬਾਰਪੈਸਾ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਖ਼ਬਰਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਅਹਿਮਦ ਹਸਨ ਦਾਨੀ
ਜੀਵਨ
ਦਾਨੀ ਦਾ ਜਨਮ 20 ਜੂਨ 1920 ਨੂੰ ਬਾਸਨਾ, ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਾਂਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1920 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2009
ਪੀਸਾ ਦੀ ਮੀਨਾਰ
thumb|right|250px|ਪੀਸਾ ਦੀ ਝੁਕੀ ਮੀਨਾਰ ਪੀਸਾ ਦੀ ਝੁਕੀ ਹੋਈ ਮੀਨਾਰ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ Leaning Tower of Pisa ਜਾਂ The Tower of Pisa ਅਤੇ ਇਤਾਲਵੀ ਵਿੱਚ Torre pendente di Pisa ਜਾਂ La Torre di Pisa) ਇਟਲੀ ਦੇ ਪੀਸਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਝੁਕੇ ਹਏ ਪਾਸੇ ਦੀ ਉਚਾਈ 55.86 ਮੀਟਰ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਸ ਦੀ ਉਚਾਈ 56.70 ਮੀਟਰ ਹੈ। ਥੱਲੇ ਤੋਂ ਇਸ ਦੀ ਚੌੜਾਈ 4.09 ਮੀਟਰ ਅਤੇ ਚੋਟੀ ਤੇ 2.48 ਮੀਟਰ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਭਾਰ 14,500 ਮੇਟਰੀਕ ਟਨ ਅਤੇ 294 ਪੌੜੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ 3.97 ਡਿਗਰੀ ਝੁਕੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ, ਕਿ ਜੇ ਇਹ ਮਿਨਾਰ ਦੀ ਸਿਧਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਇਸ ਦੀ ਉਚਾਈ 3.9 ਮੀਟਰ ਹੋਰ ਹੁੰਦੀ।
ਨਿਰਮਾਣ
ਇਸ ਮੀਨਾਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਵੋਨੇਤਰੋ ਪਿਸਾਨੋ ਨੇ 1173 'ਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ 1350 'ਚ (177 ਸਾਲ ਬਾਅਦ) ਇਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਰਜ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ। 1178 'ਚ ਜਦੋਂ ਤੀਜ਼ੀ ਮੰਜਲ ਬਣ ਰਹੀ ਸੀ ਤਾਂ ਇਹ ਅਚਾਨਕ ਝੁਕ ਗਈ। ਇਸ ਦੇ ਝੁਕਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨੀਂਹਾਂ ਦਾ ਸਿਰਫ 3 ਮੀਟਰ ਚੌੜਾ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਢਿਲੀ ਅਤੇ ਡੋਲਵੀਂ ਜ਼ਮੀਨ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੀਸਾ ਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਨਾਲ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਜੰਗ ਕਰਕੇ, ਮੀਨਾਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਲਗ ਭਗ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਬੰਦ ਰਿਹਾ। 1272 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਫਿਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਹੋਰ ਮੰਜ਼ਲਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਉਚਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਕੀ ਦਮਿਤ ਬੋਲ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਕੀ ਦਮਿਤ ਬੋਲ ਸਕਦਾ ਹੈ?