cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਯੂਰਪ ਦੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ
ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ
ਵਿਧਾਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 1 (ਏ) ਅਨੁਸਾਰ "ਯੂਰਪੀਨ ਕੌਂਸਲ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਆਪਣੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਵਿਰਾਸਤ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਤਰੱਕੀ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਇਕ ਵੱਡੀ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।"
ਸਦੱਸਤਾ ਸਾਰੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਰਾਜਾਂ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਸੁਲ੍ਹਾ, ਸਹਿਯੋਗ, ਚੰਗੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਕਰਾਜ, ਬੁਨਿਆਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀਆਂ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਦੇ ਯੋਗ ਅਤੇ ਤਿਆਰ ਹਨ।
ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸੰਸਦ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਯੂਰਪ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਕੌਂਸਲ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਪਰ ਸੰਮੇਲਨ / ਸੰਧੀਆਂ (ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ) ਰਾਹੀਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਆਮ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਸਾਂਝੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਫੈਸਲਿਆਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਕੌਂਸਿਲ ਆਫ਼ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਹ ਸੰਮੇਲਨ ਅਤੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਸਦਭਾਵਨਾ ਲਈ ਸਾਂਝੇ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਚੱਕਰਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਯੂਰਪ ਨੂੰ ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਰਕਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯੂਰੋਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਨੂੰ ਕੌਮੀ ਤੋਂ ਯੂਰਪੀ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਇੰਟੀਗਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਛੋਟੇ ਸਰਕਲ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। "ਕਾਉਂਸਿਲ ਆਫ਼ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਯੂਰੋਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ: ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ, ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ।" ਕੌਂਸਿਲ ਆਫ਼ ਯੂਰਪ ਕੰਨਵੈਂਸ਼ਨਜ / ਸੰਧੀਆਂ ਗੈਰ-ਮੈਂਬਰ ਰਾਜਾਂ ਲਈ ਹਸਤਾਖਰ ਹਨ, ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਯੂਰਪ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ-ਜੁਲਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ ਹੈ।
ਸਦੱਸ ਰਾਜ, ਨਿਰੀਖਕ, ਸਾਥੀ
5 ਮਈ 1949 ਨੂੰ ਬੈਲਜੀਅਮ, ਡੈਨਮਾਰਕ, ਫਰਾਂਸ, ਆਇਰਲੈਂਡ, ਇਟਲੀ, ਲਕਸਮਬਰਗ, ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼, ਨਾਰਵੇ, ਸਵੀਡਨ ਅਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੁਆਰਾ ਕੌਂਸਿਲ ਆਫ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਅਗਲੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੂਨਾਨ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਆਈਸਲੈਂਡ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਜਰਮਨੀ ਵਿਚ। ਹੁਣ ਇਸ ਦੇ 47 ਮੈਂਬਰ ਰਾਜ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੋਂਟੇਨੇਗਰੋ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੈ।
ਕੌਂਸਲ ਆਫ ਯੂਰੋਪ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਧਾਰਾ 4 ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਕਿਸੇ ਵੀ "ਯੂਰਪੀਅਨ" ਰਾਜ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਹੈ। ਰੂਸ, ਜਾਰਜੀਆ, ਅਰਮੀਨੀਆ ਅਤੇ ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਵਰਗੇ ਅੰਤਰ-ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ (ਜਦੋਂ ਟਰਕੀ ਦਾਖਲ ਹੋਈ ਸੀ)।
ਬੇਲਾਰੂਸ (ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ), ਕਜ਼ਾਖਸਤਾਨ (ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ), ਅਤੇ ਵੈਟੀਕਨ ਸਿਟੀ (ਇੱਕ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ) ਦੇ ਅਪਵਾਦ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸੀਮਤ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਦੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਰਾਜਾਂ ਨੇ ਯੂਰਪੀ ਕੌਂਸਲ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਪੂਰੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸਥਿਤੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੌਂਸਿਲ ਆਫ਼ ਯੂਰਪ ਨੇ ਗੈਰ-ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਲਈ ਹੋਰ ਸਾਧਨ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ: ਦਰਸ਼ਕ, ਬਿਨੈਕਾਰ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹਿਮਾਨ ਅਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਲਈ ਭਾਈਵਾਲ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਰਸਿਕਾ ਦੁਗਾਲ
ਰਸਿਕਾ ਦੁਗਾਲ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ ਜੋ ਕਈ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ, ਇਕ ਭਾਰਤੀ-ਜਰਮਨ ਡਰਾਮਾ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਕਈ ਭਾਰਤੀ ਸੋਪ ਓਪੇਰਿਆਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਹ ਫਿਲਮ ਕੈਸ਼ ਅਤੇ ਕਿੱਸਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਰਸਿਕਾ ਦੁਗਾਲ ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਲੇਡੀ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਮਹਿਲਾ ਕਾਲਜ, ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਸਾਲ 2004 ਵਿੱਚ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਨੂੰ ਦੁਗਾਲ,  "ਸੋਸ਼ਲ ਸੰਚਾਰ ਮੀਡੀਆ" ਵਿਚ ਪੋਸਟਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸੋਫੀਆ ਬਹੁਤਕਨੀਕੀ ਅਤੇ ਐਕਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕਰਨ ਲਈ ਫਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਰਸਿਕਾ ਦੁਗਾਲ 2007 ਵਿੱਚ, ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਲੱਗੀ ਸੀ। ਉਹ ‘ਅਨਵਰ’ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2008 ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਤਹਾਨ’ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ‘ਟੀ.ਵੀ.ਐਫ ਪਰਮਾਨੈਂਟ ਰੂਮਮੇਟਸ ਸੀਜ਼ਨ 2’ ਐਪੀਸੋਡ 4 "ਦਿ ਡਿਨਰ" ਦੁਆਰਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੈਮਿਓ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਟੀ.ਵੀ.ਐਫ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ ਹਾਸੋਸੀਅਲ ਯੂਅਰਸ (2017) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੀਡ ਅਦਾਕਾਰਾ ਵਜੋਂ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ।
ਉਹ ਵਾਈ.ਆਰ.ਐਫ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲ ਕਿਸਮਤ ਵਿੱਚ ਰਾਹੁਲ ਬੱਗਾ ਦੀ ਸਹਿ-ਅਦਾਕਾਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਉਤਸਵ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਹਾਮਿਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਉਸ ਨੇ ਮਿਰਜ਼ਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕੀਤੀ, ਕਾਲੀਨ ਭਾਈਆ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਮੁੰਨਾ ਦੀ ਮਤਰੇਈ ਮਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਐਨਾਜੋਨ ਪ੍ਰਾਈਮ ਵੀਡਿਓ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਵੈੱਬ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ‘ਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਿਤ ਲੋਕ
ਟਿੱਕਾ (ਗਹਿਣਾ)
ਟਿੱਕਾ ਇੱਕ ਜਨਾਨਾ ਗਹਿਣਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਜੀਰੀ ਦੁਆਰਾ ਗੁੰਦਿਆ ਅਤੇ ਮੱਥੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲਟਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੂੜੀਆਂ, ਨੱਥ, ਛਾਪਾਂ-ਛੱਲੇ, ਮੁੰਦਰੀਆਂ, ਕਾਂਟੇ, ਕੜੇ, ਜ਼ੰਜੀਰੀਆਂ ਤੇ ਝਾਂਜਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਟਿੱਕਾ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਵਿਆਹ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦਾ ਅਨਿੱਖੜ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ,ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ
ਨਾਇਕਾ- ਟਿੱਕਾ ਕਰਾਦੇ ਢੋਲਾ ਟਿੱਕਾ ਜੀ ਉੱਤੇ ਪਵਾ ਲਿਆਇਓ ਜੀ ਮੋਰਨੀ। ਨਾਇਕ- ਟਿੱਕਾ-ਟਿੱਕਾ ਗੋਰੀਏ ਕੋਈ ਨਾ ਬਣਦਾ, ਨੀਂ ਗੋਰੀਏ ਟਿੱਕਾ ਤੂੰ ਪੇਕਿਆਂ ਤੋਂ ਲਿਆ, ਉੱਤੇ ਪਵਾ ਲਿਆਈਂ ਨੀਂ ਮੋਰਨੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਹਿਣੇ
ਲਿਬਰਾਝਡ ਜ਼ਿਲਾ
ਇਹ ਅਲਬਾਨਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਗ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਲਬੇਨੀਆ ਦੇ ਜ਼ਿਲੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਲਬਾਸਨ ਕਾਉਂਟੀ
ਸੂ ਗਾਰਡਨਰ
ਸੂ ਗਾਰਡਨਰ (ਜਨਮ 11 ਮਈ, 1967) ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਦਸੰਬਰ 2007 ਤੋਂ ਮਈ 2014 ਤੱਕ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਬ੍ਰੌਡਕਾਸਟਿੰਗ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ਅਤੇ ਖ਼ਬਰਾਂ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸੀ।
ਸਾਲ 2012 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਫੋਰਬਸ ਰਸਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਦੁਨੀਆ ਦੀ 70 ਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਔਰਤ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 2013 ਵਿਚ, ਉਹ ਗਲੋਬਲ ਵਾਇਸ ਦੇ ਬੋਰਡ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ। ਮਈ 2015 ਵਿਚ, ਟੌਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਗਾਰਡਨਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਰਣਨੀਤੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੇਗੀ। 2018 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਦਿ ਮਾਰਕਅਪ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਗਾਰਡਨਰ ਨੇ ਮਈ 2019 ਵਿਚ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਗਾਰਡਨਰ ਦਾ ਜਨਮ ਬਾਰਬਾਡੋਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਪੋਰਟ ਹੋਪ, ਓਨਟਾਰੀਓ, ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਐਂਗਲਿਕਨ ਪੁਜਾਰੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਦੀ ਧੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਰਾਇਰਸਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਪੱਤਰਕਾਰੀ
ਗਾਰਡਨਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1990 ਵਿਚ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਬ੍ਰਾਡਕਾਸਟਿੰਗ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ (ਸੀ ਬੀ ਸੀ) ਰੇਡੀਓ ਤੋਂ ਏਸ ਇਟ ਹੈਪਨਜ਼ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੌਪ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦਿਆਂ ਸੀ ਬੀ ਸੀ ਰੇਡੀਓ ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ਵਰਲਡ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਲਈ ਇਕ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਰਿਪੋਰਟਰ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਜੋਂ ਇਕ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਦੇ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਮਾਰਚ 2006 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੀ.ਬੀ.ਸੀ ਦੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕਲੋਡ ਗਾਲੀਪੌ ਸੀ ਬੀ ਸੀ, 35 ਤੋਂ 160 ਤੱਕ ਇਸ ਦੇ ਸਟਾਫ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲ ਰਹੀ।
ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ
ਮਈ 2007 ਵਿਚ, ਗਾਰਡਨਰ ਨੇ ਸੀ ਬੀ ਸੀ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਲਈ ਕਾਰਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸਲਾਹ ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਦਸੰਬਰ 2007 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਗਲੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸਟਾਫ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੰਡ ਜੁਟਾਉਣ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਫਲੋਰਿਡਾ ਦੇ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਤੋਂ ਸੈਨ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਜਾਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਅਕਤੂਬਰ 2009 ਵਿਚ, ਗਾਰਡਨਰ ਨੂੰ ਦਿ ਹਫਿੰਗਟਨ ਪੋਸਟ  ਨੇ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪਾਉਣ ਲਈ  "ਮੀਡੀਆ ਗੇਮ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲ" ਦਸ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਾਮਿਤ ਕੀਤਾ।
ਗਾਰਡਨਰ ਨੇ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੁੰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁੱਦਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਨੂੰ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਲਿੰਗ ਪੱਖਪਾਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਨੌਂ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਉਸਨੇ ਇਹ ਟਿੱਪਣੀਆ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀਆਂ ਔਰਤ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ।
27 ਮਾਰਚ, 2013 ਨੂੰ, ਗਾਰਡਨਰ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫਾਊਡੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਅਹੁਦਾ ਛੱਡ ਦੇਵੇਗੀ। ਉਸਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫਾਊਡੇਸ਼ਨ ਹੁਣ ਵਧੀਆ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰ ਇੰਟਰਨੈਟ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਗਾਰਡਨਰ ਨੇ 2012 ਦੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਬਲੈਕਆ ਆਊਟ ਵਿੱਚ ਸਟਾਪ ਆਨਲਾਈਨ ਪਾਈਰੇਸੀ ਐਕਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੈਕਟ ਬੌਧਿਕ ਜਾਇਦਾਦ ਐਕਟ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਵਜੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦੇ ਆਪਣੇ ਫੈਸਲੇ ਲਈ “ਮੋੜ” ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ “ਮੈਨੂੰ ਇੰਟਰਨੈਟ ਦੇ ਰੂਪ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹੜੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਵਿਚ ਖੇਡ ਸਕਦੀ ਸੀ।” thumb| [[ਵਿੱਕੀਮੈਨੀਆ|ਗਿੱਡਨਰ 2013 ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਮਾਨਿਆ ਵਿਖੇ]] 2013 ਵਿੱਚ, ਗਾਰਡਨਰ ਨੇ ਉਸਦੀ ਅਲਮਾ ਮੈਟਰ, ਰਾਇਰਸਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਨਰੇਰੀ ਡਾਕਟਰੇਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
1 ਮਈ, 2014 ਨੂੰ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਲੀਲਾ ਟ੍ਰੇਟੀਕੋਵ ਗਾਰਡਨਰ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਣਗੇ ਅਤੇ ਉਹ 1 ਜੂਨ, 2014 ਨੂੰ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣਗੇ।
ਟੋਰ ਅਤੇ ਫਸਟ ਲੁੱਕ
ਗਾਰਡਨਰ ਫਰਸਟ ਲੁੱਕ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਰਣਨੀਤਕ ਯੋਜਨਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਟੌਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ, ਇੰਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ। ਟੋਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਇਕ ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਅਧਾਰਤ ਖੋਜ-ਸਿੱਖਿਆ ਗੈਰ - ਲਾਭਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨ ਹੈ ਜੋ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨੀ ਰੋਜਰ ਡਿੰਗਲੇਡਾਈਨ, ਨਿਕ ਮੈਥਿਊਸਨ ਅਤੇ ਪੰਜ ਹੋਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਟੋਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਟੋਰ ਅਗਿਆਤ ਨੈਟਵਰਕ ਲਈ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ। ਫਸਟ ਲੁੱਕ ਮੀਡੀਆ ਇਕ ਅਮਰੀਕੀ ਖ਼ਬਰ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਪਿਅਰੇ ਓਮੀਦਯਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਅਕਤੂਬਰ 2013 ਵਿਚ "ਅਸਲ, ਸੁਤੰਤਰ ਪੱਤਰਕਾਰੀ" ਦੇ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸੰਗਠਨ ਨੂੰ ਟੈਕਸ ਤੋਂ ਛੋਟ ਵਾਲੀ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਇਕਾਈ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮਾਰਕਅਪ
ਸਤੰਬਰ 2018 ਵਿੱਚ, ਗਾਰਡਨਰ ਨੇ ਪ੍ਰੋ ਪਬਲਿਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਵਜੋਂ ਜੂਲੀਆ ਐਂਗਵਿਨ ਅਤੇ ਜੈਫ ਲਾਰਸਨ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮਾਰਕਅਪ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਕਰੈਗ ਨਿਊਮਾਰਕ ਤੋਂ 20 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਫੰਡਾਂ ਨਾਲ, ਇਹ ਸਾਈਟ "ਬਿਗ ਟੈਕ" ਅਤੇ ਜਨਤਾ 'ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਖ਼ਬਰਾਂ ਨੂੰ ਛਾਪਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰੇਗੀ।  ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਗਾਰਡਨਰ ਨੂੰ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਐਂਗਵਿਨ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਲਾਰਸਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸੰਪਾਦਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, 2019 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅਪ੍ਰੈਲ 2019 ਵਿੱਚ, ਗਾਰਡਨਰ ਨੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਅੰਤਰਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਐਂਗਵਿਨ ਨੂੰ ਬਰਖਾਸਤ ਕੀਤਾ। ਲਾਰਸਨ ਨੂੰ ਐਡੀਟਰ-ਇਨ-ਚੀਫ਼ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਟਾਫ ਦੇ ਸੱਤ ਪੰਜ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤੇ। ਨਿਊਮਾਰਕ ਨੂੰ ਲਿਖੀ ਚਿੱਠੀ ਵਿਚ ਐਂਗਵਿਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗਾਰਡਨਰ ਮਾਰਕਅਪ ਨੂੰ “ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ” ਦੀ ਬਜਾਏ “ਕਾਰਨ” ਵਿਚ ਬਦਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਐਂਗਵਿਨ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗਾਰਡਨਰ ਨੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਦੇ ਇੰਟਰਵਿਊਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਕਨੀਕੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਦਿਖਾਇਆ ਅਤੇ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ “ਫੇਸਬੁੱਕ ਇੱਕ ਡੰਪਸਟਰ ਅੱਗ ਹੈ।” ਗਾਰਡਨਰ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮਾਰਕਅਪ ਦਾ ਮਿਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਬਦਲਿਆ ਸੀ। ਗਾਰਡਨਰ ਅਤੇ ਲਾਰਸਨ ਨੇ ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ ਮਾਰਕਅਪ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਐਂਗਵਿਨ ਨੂੰ ਅਗਸਤ 2019 ਵਿੱਚ ਵੈਬਸਾਈਟ ਦੇ ਐਡੀਟਰ-ਇਨ-ਚੀਫ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1967 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ 20ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਅਧੀਨ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਵਧਾਏ ਲੇਖ
ਗੁਲਾਬੀ
ਗੁਲਾਬੀ ਇੱਕ ਲਾਲ ਰੰਗ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕੋ ਨਾਮ ਦੇ ਫੁੱਲ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੰਗ ਦਾ ਨਾਂ ਸੀ। ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਰਵੇਖਣ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਲਾਬੀ ਰੰਗ ਅਕਸਰ ਰੰਗੀਨ, ਨਿਮਰਤਾ, ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ, ਕੋਮਲਤਾ, ਮਿੱਠਤਾ, ਬਚਪਨ, ਨਾਰੀਵਾਦ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਸਿਕ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਾਦੂਗਰ ਜਾਂ ਕਾਲੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਨਸੀ ਅਤੇ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਜੇਮਜ਼ ਰਸਲ ਲੋਅਲ
ਜੇਮਜ਼ ਰਸਲ ਲੋਅਲ ( / <span title="/ˈ/: primary stress follows">ˈ l <span title="/oʊ/: 'o' in 'code'">oʊ <span title="/əl/: 'le' in 'bottle'">əl / ; 22 ਫਰਵਰੀ 1819 – 12 ਅਗਸਤ 1891) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਵੀ, ਆਲੋਚਕ, ਸੰਪਾਦਕ, ਅਤੇ ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਹੈ।  ਉਹ ਨਿਊ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਗਰੁੱਪ, ਫਾਇਰਸਾਈਡ ਪੋਇਟਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਅਮਰੀਕੀ ਕਵੀ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਵੀ ਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਮਾਤ ਪਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਲੇਖਕ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਰੂਪਾਂ ਅਤੇ ਮੀਟਰਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਧੂਣੀ ਦੁਆਲੇ ਅੱਗ ਸੇਕਣ ਦਾ ਅਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਢਾਲ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
1853 ਵਿੱਚ ਮਾਰੀਆ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਲੋਅਲ ਨੇ 1854 ਵਿੱਚ ਹਾਵਰਡ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰਸ਼ਿਪ ਪਰਵਾਨ ਕਰ ਲਈ; ਉਸ ਨੇ ਉੱਥੇ ਵੀਹ ਸਾਲ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਉਹ 1856 ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰਿਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀਆਂ ਡਿਊਟੀਆਂ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਯੂਰਪ ਦੇ ਦੌਰੇ ਤੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ 1857 ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸਿਸ ਡੂਨਲਪ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਸਾਲ, ਲੋਅਲ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਮੰਥਲੀ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਵੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਵੇਂ 20 ਸਾਲ ਬੀਤ ਗਏ ਅਤੇ ਤਦ ਜਾ ਕੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਨਿਯੁਕਤੀ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਪੇਨ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦਾ ਰਾਜਦੂਤ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਸੇਂਟ ਜੇਮਜ਼ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜਦੂਤ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਖ਼ਰੀ ਸਾਲ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਐਸਟੇਟ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਜਨਮਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ 1891 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ
right|thumb|ਐਲਮਵੁੱਡ, ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ, ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਵਿੱਚ ਜੇਮਜ਼ ਰਸੇਲ ਲੋਅਲ ਦਾ ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ ਅਤੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਘਰ - ਜੇਮਜ਼ ਰਸਲ ਲੋਅਲ ਦਾ ਜਨਮ 22 ਫਰਵਰੀ 1819 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਉਹ ਲੋਅਲ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਅੱਠਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ,   ਪਰਸਵਿਲ ਲੋਅਲ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਜੋ 1639 ਵਿੱਚ ਨਿਊਬਰੀ, ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਏ ਸਨ।   ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਰੇਵੇਰੇਂਟ ਚਾਰਲਸ ਰਸਲ ਲੋਅਲ ਸੀਨੀਅਰ (1782-1861), ਬੋਸਟਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯੂਨੀਟਰੀ ਚਰਚ ਵਿੱਚ ਮਿਨਿਸਟਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਐਡਿਨਬਰਗ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਹੈਰੀਏਟ ਬਰੈਕਟ ਸਪੈਂਸ ਲੋਅਲ ਸੀ।    ਜਦ ਜੇਮਸ ਰਸਲ ਲੋਅਲ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ, ਪਰਿਵਾਰ ਕੋਲ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਐਸਟੇਟ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਏਲਮਵੁੱਡ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।  ਉਹ ਛੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਸੀ; ਉਸ ਦੇ ਭੈਣ ਭਰਾ ਚਾਰਲਸ, ਰੇਬੇੱਕਾ, ਮੈਰੀ, ਵਿਲੀਅਮ ਅਤੇ ਰੌਬਰਟ ਸਨ।  ਲੋਅਲ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਸਾਹਿਤ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਮੂਲ ਓਰਕੇਨੀ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ, ਬੈਲਡ, ਅਤੇ ਕਥਾ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ, ਚੇਟਕ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਫੀਆ ਦਾਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੌਰਜ ਰਿੱਪਲੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਕਠੋਰ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਵਾਲੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਹਮਜਮਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਿਚਰਡ ਹੈਨਰੀ ਡਾਨਾ ਜੂਨੀਅਰ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1819 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1891 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਕਵੀ
ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰੁਪਈਆ
ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰੁਪਈਆ (ਨਿਸ਼ਾਨ: ₨ ਜਾਂ ; ਕੋਡ: PKR) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੁਦਰਾ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ, ਦੇਸ਼ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ, ਜਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਲੋਨ ਸਰਵਾਈਵਰ
ਲੋਨ ਸਰਵਾਇਵਰ 2013 ਦੀ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕਾ ਜੰਗੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਪੀਟਰ ਬਰਗ ਨੇ ਲਿਖੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਿਤਾਰੇ ਮਾਰਕ ਵਾਲਬਰਗ Wahlberg, Taylor Kitsch, Emile Hirsch, ਬੈਨ ਫ਼ੋਸਟਰ ਅਤੇ Eric Bana ਹਨ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ 2007 ਦੀ ਮਾਰਕਸ ਲੂਟਰਿਲ ਅਤੇ ਪੈਟਰਿਕ ਰੌਬਿਨਸਨ ਦੀ ਲਿਖੀ ਇਸੇ ਨਾਂ ਦੀ ਗ਼ੈਰ-ਗਲਪ ਕਿਤਾਬ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿਚਲੀ ਜੰਗ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਅਮਰੀਕੀ ਨੇਵੀ ਸੀਲਸ ਦੇ ਨਾਕਾਮ ਮਿਸ਼ਨ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਰੈੱਡ ਵਿੰਗਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਆਦਮੀਆਂ ਦੀ ਸੀਲ ਟੀਮ ਤਾਲਿਬਾਨ ਲੀਡਰ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਪਤਾ ਲਾਉਣ ਲਈ ਭੇਜੀ।
ਪੀਟਰ ਬਰਗ ਨੂੰ ਕਿਤਾਬ ਲੋਨ ਸਰਵਾਇਵਰ ਬਾਰੇ 2007 ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਜਦ ਓਹ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈਨਕੌਕ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਓਹਨੇ ਕਿਤਾਬ ਉੱਪਰ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਲੂਟਰਿਲ ਨਾਲ ਕਈ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਬਰਗ ਨੇ ਕਾਫ਼ੀ ਸਕਰੀਨਪਲੇ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚੋਂ ਲੂਟਰਿਲ ਦੀਆਂ ਅੱਖੀਂ ਵੇਖੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਨ ਸੰਬੰਧੀ ਰਿਪੋਟਾਂ ਤੋਂ ਲਏ। 2012 ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਸਟੂਡੀਓਜ਼ ਲਈ ਬੈਟਲਸ਼ਿਪ ਡਾਇਰੈਕਟ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੋਨ ਸਰਵਾਇਵਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਵਾਪਸ ਆਏ। ਮੁੱਖ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਅਕਤੂਬਰ 2012 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ 42 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਬਾਅਦ ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਖ ਖ਼ਤਮ ਹੋਈ। ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਨਿਊ ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿੱਚ ਡਿਜੀਟਲ ਕੈਮਰਿਆਂ ਨਾਲ਼ ਹੋਈ। ਲੂਟਰਿਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨੇਵੀ ਸੀਲ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਤਕਨੀਕੀ ਸਹਾਇਕਾਂ ਵਜੋਂ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਅਨੁਰਾਧਾ ਬਿਸਵਾਲ
ਅਨੁਰਾਧਾ ਬਿਸਵਾਲ (ਜਨਮ 1 ਜਨਵਰੀ 1975) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ, ਟਰੈਕ ਅਤੇ ਫੀਲਡ ਅਥਲੀਟ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ 100 ਮੀਟਰ ਹਰਡਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ। ਅਨੁਰਾਧਾ ਨੇ 100 ਮੀਟਰ ਹਰਡਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੌਮੀ ਪੱਧਰ ਤੇ 13.38 ਸੈਕਿੰਡ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਨੁਰਾਧਾ ਬਿਸਵਾਲ ਨੇ ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ 26 ਅਗਸਤ 2002 ਨੂੰ ਡੀ ਡੀ ਏ ਦੌਰਾਨ ਜਵਾਹਰਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰਿਕਾਰਡ 13.40 ਸੈਕਿੰਡ ਜੋ ਕਿ ਉਸਨੇ 2000 ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ, ਜਕਾਰਤਾ ਵਿੱਚ 30 ਜੁਲਾ 2000 ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਨੂੰ ਤੋਡ਼ ਕੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਕੀਤਾ। ਜਕਾਰਤਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਲ ਉਸਨੂੰ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਮਗਾ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਅਨੁਰਾਧਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਐਲੂਮੀਨੀਅਮ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ, ਉਡ਼ੀਸਾ ਵਿਖੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿਹਾੜਾ 2015 ਐਡੀਟਾਥਨ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਏ ਸਫ਼ੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1975 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਥਲੀਟ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਫੀਫਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ 2002
ਫੀਫਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ 2002 ਜੋ ਕਿ 17ਵਾਂ ਫੁੱਟਵਾਲ ਦਾ ਮਹਾ ਮੇਲਾ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਮਿਤੀ 31 ਮਈ ਤੋਂ 30 ਜੂਨ 2002 ਨੂੰ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਮਹਾਦੀਪ ਦੇ ਦੋ ਦੇਸ਼ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਅਤੇ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਨੇ ਪੰਜਵੀਂ ਵਾਰ ਜਰਮਨੀ ਨੂੰ 2–0 ਨਾਲ ਹਰਾ ਕਿ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਨੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਨੂੰ 3–2 ਨਾਲ ਹਰਾ ਕਿ ਤੀਜਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਚੀਨ, ਸੇਨੇਗਲ. ਏਕੁਆਦੋਰ ਅਤੇ ਸਲੋਵੇਨੀਆ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਭਾਗ ਲਿਆ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਨੇ 1954 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਗ ਲਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੁਟਬਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੀਫਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ
ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਕ (ਸ਼ੀਨਿੰਗ)
ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਕ ਪੱਛਮੀ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਕਿੰਗਹਾਈ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ੀਨਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰੀ ਜਨਤਕ ਪਾਰਕ ਹੈ। 40 hectare ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਡਾਊਨਟਾਊਨ ਸ਼ੀਨਿੰਗਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਾਰਕ ਹੈ। ਪਾਰਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1959 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 1964 ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਪਾਰਕ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1959 ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਚਿੜੀਆਘਰ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। 1961 ਵਿੱਚ, ਯਾਓ ਜਿੰਗਕੁਆਨ (谭景权), ਬੀਜਿੰਗ ਫੋਰੈਸਟਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ, ਨੂੰ ਸ਼ਿਨਿੰਗ ਮਿਉਂਸਪਲ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਨਿਰਮਾਣ ਬਿਊਰੋ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਿਊਰੋ ਵਿਚ ਸਿਰਫ਼ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਬਗੀਚੇ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਰਕ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।ਯਾਓ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਇਕ ਨਕਲੀ ਝੀਲ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਸਕੇਟਿੰਗ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਸਾਲ ਲਈ ਬੋਟਿੰਗ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਝੀਲ। ਨੇੜਲੇ ਹੁਆਂਗਸ਼ੂਈ ਨਦੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਕ ਹੁਆਂਗਸ਼ੂਈ ਨਦੀ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਹੁਆਂਗਸ਼ੂਈ ਅਤੇ ਬੀਚੁਆਨ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗਮ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਕੇਂਦਰ ਇੱਕ ਨਕਲੀ ਝੀਲ ਹੈ ਜੋ ਵਿਲੋ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਕਤਾਰਬੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਆਂਗਨ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਆਰਚ ਬ੍ਰਿਜਾਂ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਪੱਛਮੀ ਝੀਲ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਕਵੇਅ ਦੁਆਰਾ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਝੀਲ ਦਾ ਪੱਛਮੀ ਕਿਨਾਰਾ 200 m ਆਰਕੇਡ। ਝੀਲ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਲੇਕਵਿਊ ਟਾਵਰ (望湖楼 ਹੈ ), ਜੋ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਝੀਲ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹੁਆਂਗਸ਼ੂਈ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਯਾਓ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਇੱਕ ਨਕਲੀ ਝੀਲ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਕੇਟਿੰਗ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਸਾਲ ਬੋਟਿੰਗ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਝੀਲ ਲਈ ਪਾਣੀ ਨੇੜਲੇ ਹੁਆਂਗਸ਼ੂਈ ਨਦੀ ਤੋਂ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੰਚਾਲਨ ਕੀਤਾ। ਝੀਲ ਨੂੰ ਖੋਦਣ ਲਈ ਨਾਗਰਿਕ ਵਲੰਟੀਅਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਲੱਗੇ। ਖੁਦਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਧਰਤੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਝੀਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਟਾਪੂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਯਾਓ ਦੇ ਮੂਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਨੇ ਇਸ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਛੇ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਪੈਗੋਡਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਭਾਰ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਪਵੇਲੀਅਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਿਰਮਾਣ 1964 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਪਾਰਕ ਨੂੰ 1965 ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਹਿਰੀ ਜਨਤਕ ਪਾਰਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਭਗਤ ਨਾਮਦੇਵ
ਭਗਤ ਨਾਮਦੇਵ (29 ਅਕਤੂਬਰ 1270 - 1350) (ਮਰਾਠੀ: संत नामदेव) ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਵਾਰਕਰੀ ਸੰਤ ਕਵੀ ਸੀ।
ਜੀਵਨ
ਇਤਹਾਸਕ ਵਿਅਕਤੀ ਵਜੋਂ ਨਾਮਦੇਵ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਵੇਰਵੇ ਨਾਮ ਮਾਤਰ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹਨ। ਪਰ ਭਾਰਤ ਵਰਸ਼ ਦੇ ਬਹੁਤ ਵਿਆਪਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਤੱਕ ਲੋਕਯਾਦ ਰਾਹੀਂ ਸਨਮਾਨਯੋਗ ਸੰਤ ਦੀ ਹੋਂਦ ਤੋਂ ਕੋਈ ਮੁਨਕਰ ਨਹੀਂ। ਭਗਤ ਨਾਮਦੇਵ ਦਾ ਜਨਮ 1270 ਈ. ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਤਾਰਾ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਵਸੇ ਪਿੰਡ ਨਰਸੀ ਬਾਮਨੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਭਾਰਤੀ ਵਰਣ ਵੰਡ ਵਿੱਚ ਆਪ ਜੀ ਜਾਤ ਛੀਂਬਾ ਅਛੂਤ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂਅ ਦਾਮਾਸੇਟੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਗੋਨਾ ਬਾਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਵਾਰ ਭਗਵਾਨ ਵਿੱਠਲ ਦਾ ਪਰਮ ਭਗਤ ਸੀ। ਨਾਮਦੇਵ ਦਾ ਵਿਆਹ ਰਾਧਾਬਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਨਰਾਇਣ ਸੀ।
ਸੰਤ ਨਾਮਦੇਵ ਨੇ ਵਿਸੋਬਾ ਖੇਚਰ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਸੰਤ ਗਿਆਨੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸਨ ਅਤੇ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ 5 ਸਾਲ ਵੱਡੇ ਸਨ। ਸੰਤ ਨਾਮਦੇਵ ਨੇ, ਸੰਤ ਗਿਆਨੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਭ੍ਰਮਣ ਕੀਤਾ, ਭਗਤੀ - ਗੀਤ ਰਚੇ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਸਮਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ-ਭਗਤੀ ਦਾ ਪਾਠ ਪੜਾਇਆ। ਸੰਤ ਗਿਆਨੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਪਰਲੋਕਗਮਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਭ੍ਰਮਣ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਰਾਠੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਲ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਠਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਭਗਵੰਨਾਮ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁੱਝ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਪੁਸਤਕ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੁਖਬਾਨੀ ਨਾਮਕ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸੰਗ੍ਰਹਿਤ ਹਨ। ਅੱਜ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਚਿਤ ਗੀਤ ਪੂਰੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਨਾਲ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੰਮਤ ੧੪੦੭ ਵਿੱਚ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ।
ਨਾਮਦੇਵ ਦਾ ਕਾਲ ਨਿਰਣਾ
ਵਾਰਕਰੀ ਸੰਤ ਨਾਮਦੇਵ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੱਤਭੇਦ ਹੈ। ਮੱਤਭੇਦ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਨਾਮਦੇਵ ਨਾਮਕ ਪੰਜ ਸੰਤ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਬਹੁਤ ਅਭੰਗ ਅਤੇ ਪਦਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਆਵਟੇ ਦੀ ਸਕਲ ਸੰਤਗਾਥਾ ਵਿੱਚ ਨਾਮਦੇਵ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ 2500 ਅਭੰਗ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਲਗਭਗ 600 ਅਭੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਨਾਮਦੇਵ ਜਾਂ ਨਾਮਾ ਦੀ ਛਾਪ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਣੁਦਾਸਨਾਮਾ ਦੀ।
ਕੁੱਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ਦੋਨਾਂ ਨਾਮਾ ਇੱਕ ਹੀ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ (ਵਿਠੋਬਾ) ਦੇ ਦਾਸ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਨਾਮਦੇਵ ਨੇ ਹੀ ਸ਼ਾਇਦ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਣੁਦਾਸ ਨਾਮਾ ਕਹਿਣਾ ਅਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਸੰਬਧ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਵਿ. ਕਾ. ਰਾਜਵਾੜੇ ਦਾ ਕਥਨ ਹੈ ਕਿ ਨਾਭਾ ਸ਼ਿੰਪੀ (ਦਰਜੀ) ਦਾ ਕਾਲ ਸ਼ਕੇ 1192 ਤੋਂ 1272 ਤੱਕ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਣੁਦਾਸਨਾਮਾ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸ਼ਕੇ 1517 ਹੈ। ਇਹ ਏਕਨਾਥ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸਨ। ਪ੍ਰੋ. ਰਾਨਡੇ ਨੇ ਵੀ ਰਾਜਵਾੜੇ ਦੇ ਮਤ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਜਵਾੜੇ ਨੇ ਵਿਸ਼ਣੁਦਾਸ ਨਾਮਾ ਦੀ ਬਵੰਜਾ ਅਕਸ਼ਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਾਮਦੇਵਰਾਏ ਦੀ ਵੰਦਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦੋਨਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਭਿੰਨ ਹਨ ਅਤੇ ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਹਨ। ਚਾਂਦੋਰਕਰ ਨੇ ਮਹਾਨੁਭਾਵੀ ਨੇਮਦੇਵ ਨੂੰ ਵੀ ਵਾਰਕਰੀ ਨਾਮਦੇਵ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪਰ ਡਾ. ਤੁਲਪੁਲੇ ਦਾ ਕਥਨ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਭਿੰਨ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਲੀ ਜਾਤੀ ਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਵਾਰਕਰੀ ਨਾਮਦੇਵ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਨਾਮਦੇਵ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਣੁਦਾਸ ਨਾਮਾ ਕਵੀ ਦਾ ਹੋਰ ਪਤਾ ਚਲਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਮਹਾਨੁਭਾਵ ਸੰਪ੍ਰਦਾਏ ਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਮਹਾਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਓਵੀਬੱਧ ਗਰੰਥ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਵਾਰਕਰੀ ਨਾਮਦੇਵ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸੰਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਨਾਮਦੇਵ ਵਿਸ਼ੇ ਸੰਬੰਧੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਿਵਾਦ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਨਾਮਦੇਵ ਦੇ 61 ਪਦ ਸੰਗ੍ਰਹਿਤ ਹਨ। ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਕੁੱਝ ਵਿਵੇਚਕਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਨਾਮਦੇਵ ਪੰਜਾਬੀ ਹੈ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਾਰਕਰੀ ਨਾਮਦੇਵ ਦਾ ਕੋਈ ਚੇਲਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਪਦ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਾਰਕਰੀ ਨਾਮਦੇਵ ਹੀ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਪਦ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਬ ਵਿੱਚ ਸੰਕਲਿਤ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਨਾਮਦੇਵ ਦੇ ਮਰਾਠੀ ਅਭੰਗਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਬ ਦੇ ਪਦਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਭਾਵਾਂ, ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਰੂਪਕ ਅਤੇ ਉਪਮਾਵਾਂ ਦੀ ਸਮਾਨਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮਰਾਠੀ ਅਭੰਗਕਾਰ ਨਾਮਦੇਵ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਪਦਕਾਰ ਨਾਮਦੇਵ ਇੱਕ ਹੀ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਦਵਾਨ ਵਾਰਕਰੀ ਨਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਗਿਆਨੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਸਮਕਾਲੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗਿਆਨੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਸਮਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥ ਗਿਆਨੇਸ਼ਵਰੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨੇਸ਼ਵਰੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਰਚਨਾਕਾਲ 1212 ਸ਼ਕ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਡਾ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀਵਾਨਾ ਨਾਮਦੇਵ ਦੇ ਕਾਲ ਨੂੰ ਖਿੱਚਕੇ 14ਵੀਂ ਅਤੇ 15ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੱਤ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਦਾ ਕੋਈ ਅਕੱਟ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਨਾਮਦੇਵ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਚਨਾ ਤੀਰਥਾਵਲੀ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਪਰਮਾਣਿਕਤਾ ਨਿਰਵਿਵਾਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨਦੇਵ ਅਤੇ ਨਾਮਦੇਵ ਦੀਆਂ ਸਹਿ-ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਗਿਆਨਦੇਵ ਅਤੇ ਨਾਮਦੇਵ ਦਾ ਸਮਕਾਲੀ ਹੋਣਾ ਇਸ ਗਵਾਹੀ ਨਾਲ ਵੀ ਸਿੱਧ ਹੈ। ਨਾਮਦੇਵ ਗਿਆਨੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਸਮਾਧੀ ਲੀਨ ਹੋਣ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 55 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਤੱਕ ਅਤੇ ਜਿੰਦਾ ਰਹੇ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਾਮਦੇਵ ਦਾ ਕਾਲ ਸ਼ਕੇ 1192 ਤੋਂ ਸ਼ਕ 1272 ਤੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਖਰੀ ਸਮਾਂ
ਭਗਤ ਨਾਮਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਸਮਾਂ ਲਗਪਗ 18 ਸਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡ ਘੁਮਾਣ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਭਗਤ ਨਾਮਦੇਵ ਜੀ 2 ਮਾਘ ਸੰਮਤ 1406 (1350 ਈਸਵੀ) ਨੂੰ ਜੋਤੀ ਜੋਤਿ ਸਮਾਏ। ਜਿਸ ਜਗ੍ਹਾ ਭਗਤ ਜੀ ਤਪ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ’ਤੇ ਤਪਿਆਣਾ ਸਾਹਿਬ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਭਗਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਤ ਕਵੀ
ਮਲਵਈ
ਮਲਵਈ ਉਪ-ਬੋਲੀ ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਪਾਰਲੇ ਇਲਾਕੇ ਜਿਵੇਂ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ, ਲੁਧਿਆਣਾ, ਪਟਿਆਲਾ, ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ, ਬਠਿੰਡਾ, ਮਾਨਸਾ, ਮੋਗਾ, ਸੰਗਰੂਰ , ਮੁਕਤਸਰ , ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ , ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਵ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਮ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਤੀਵੀਂ ਨੂੰ ਤੀਮੀ ਅਤੇ ਜਾਵਾਂਗਾ ਨੂੰ ਜਾਮਾਗਾ ਆਦਿ। ਦਰਿਆਵਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਬਿਖੜੇ ਰਾਹਾਂ ਦੇ ਪਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾਰਨ ਤੇ ਸਬਦਾਵਲੀ ਪੱਖੋਂ ਛੋਟਾ-ਮੋਟਾ ਅੰਤਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਾਂ ਕਾਰਨ ਇਕੋ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਪਰਤੀਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾ ਜਾਂ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਰੂਪ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਜਿਉਣਪੁਰ
ਜਿਉਣਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਪਾਤੜਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਵਿਸਕੀ
right|thumb|217x217px|ਵਿਸਕੀ ਦਾ ਗਲਾਸ ਵਿਸਕੀ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਖ਼ਤ ਨਿਯਮਿਤ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਰਗਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਗਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇਕਸਾਰਤਾ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਨਾਜ, ਤੰਦੂਰ ਅਤੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਬੈਰਲ ਵਿੱਚ ਬਿਰਧਤਾ।
ਨਾਮ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ
ਸਪੈਲਿੰਗ ਵਿਸਕੀ ਆਇਰਲੈਂਡ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਵਿਸਕੀ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਵਿਸਕੀ ਉਤਪਾਦਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। Iਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, ਵਰਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕਸਾਰ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਹੈ ਅਠਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੋਂ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਤੱਕ, ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਦੋਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀ ਗਾਈਡਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ।  1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ, ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਬਰਾਮਦ ਹੋਏ ਅਨਾਜ ਦੀਆਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਲਈ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਵ੍ਹਿਸਕੀ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਬਿਰਧ ਅਨਾਥ ਆਤਮਾਵਾਂ ਲਈ ਮਨਜ਼ੂਰਸ਼ੁਦਾ ਸਪੀਲਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਸਕੀ ਦਾ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤਿਆ।  ਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਉੱਘੇ ਅਮਰੀਕੀ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਾਰਜ ਡਿਕਲ, ਮੇਕਰ ਮਾਰਕ ਅਤੇ ਓਲਡ ਫੋਰਟਰ (ਸਾਰੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ), ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਲੇਬਲਾਂ ਤੇ ਵਿਸਕੀ ਸਪੈਲਿੰਗ ਅਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਆਤਮੇ ਲਈ ਪਛਾਣ ਦੇ ਮਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਮਰੀਕਾ, ਵੀਸਕਸ ਵਿਲੇਖਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਾਰੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ।
"ਸਕੌਚ" "ਸਕੌਚ ਵ੍ਹਿਸਕੀ" ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸ਼ਬਦ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਦੂਜੀ ਮਿਸ਼ਰਣ ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਮੇਸੋਪੋਟੇਮੀਆ ਵਿੱਚ ਬਾਬਲੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦੂਰਦਰਸ਼ਿਤਾ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਤਰ ਅਤੇ ਅਰੂਮੈਟਿਕਸ ਨੂੰ ਡਿਸਟਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਇਹ ਸਬੂਤ ਦੇ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ।
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਸਾਇਣਕ ਪਦਾਰਥ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ, ਵਿੱਚ ਸਿਕੰਦਰੀਆ ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਇਹ ਅਲਕੋਹਲ ਨਹੀਂ ਸਨ।
ਮੱਧਯੁਗੀ ਅਰਬਾਂ ਨੇ ਸਿਕੰਦਰੀਆ ਦੇ ਗ੍ਰੀਕਾਂ ਦੀ ਸਪੁਰਦਗੀ ਤਕਨੀਕ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ, ਅਤੇ 9 ਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਵਿੱਚ ਅਰਬੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਤੀ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਲੇਕਿਨ ਇਹ ਦੁਬਾਰਾ ਅਲਕੋਹਲ ਦਾ ਡਿਸਟਿਲਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮੱਧਕਾਲੀ ਲੌਟਿਨ ਤੱਕ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਡਿਸਟਰੀੰਗ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, 12 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਲਾਤੀਨੀ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ।
ਡਿਸਟਿਲਰੇਸ਼ਨ
ਵਿਸਕੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪਿੱਤਲ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਅਲਕੋਹਲ ਤੋਂ ਸਲਫਰ-ਅਧਾਰਿਤ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਪੀਣ ਲਈ ਕੋਝਾ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਆਧੁਨਿਕ ਸਟਾਈਲਸ ਪਿੱਤਲ ਦੇ ਪਿੰਜਰੇ ਦੇ ਨਾਲ ਸਟੀਲ ਦੀ ਬਣੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ (ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਪਾਈਪਿੰਗ, ਤਾਂਬੇ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਾਲੀ ਪੱਟੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵੀ ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕਤਾਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹੋਏਗੀ). ਸਰਲ ਸਟੈਂਡਰਡ ਡਿਸਸਟਿਲਮੈਂਟ ਉਪਕਰਣ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪੋਟ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ਰਾਬ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਹੀ ਗਰਮ ਕਮਰੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਰਤਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਫਿਨਿਸ਼
ਫਿਨਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕੰਮਕਾਜੀ ਡਿਸਟਿਲਰੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਤੀਸਰਾ ਕੰਮ ਉਸਾਰੀ ਅਧੀਨ ਹੈ। ਫਿਨਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਵਿਸਕੀ ਰਿਟੇਲ ਵਿਕਰੀ ਸਰਕਾਰੀ ਅਲਕੋਹਲ ਦੇ ਏਕਾਧਿਕਾਰ ਏਲਕੋ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਇਕੱਲੇ ਅਲਕੋਹਲ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਵਿਗਿਆਪਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਹੈ।
ਜਰਮਨ
ਜਰਮਨ ਵਿਸਕੀ ਉਤਪਾਦਨ ਇੱਕ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਿਆ ਘਟਨਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ ਪਿਛਲੇ 30 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਸਟਾਈਲ ਆਇਰਲੈਂਡ, ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ: ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਮਲੇਟਸ, ਮਲੇਂਡ, ਕਣਕ ਅਤੇ ਬੋਰਬੋਨ-ਵਰਗੀਆਂ ਸਟਾਈਲ "ਵ੍ਹਿਸਕੀ" ਅਤੇ "ਵ੍ਹਿਸਕੀ" ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਡਿਸਟਿਲਰੀਆਂ ਨਾਲ ਜਰਮਨ ਵਿਸਕੀਆ ਦਾ ਕੋਈ ਮਿਆਰੀ ਜੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। 2008 ਵਿੱਚ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸਕੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ 23 ਡਿਸਟਿੱਲਰੀਆਂ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਸ਼ੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਰਾਬ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ
ਰੁਖਸਾਨਾ ਜ਼ੁਬੇਰੀ
ਰੁਖਸਾਨਾ ਜ਼ੁਬੇਰੀ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ ਮਾਰਚ 2018 ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸੈਨੇਟ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ 2003 ਤੋਂ 2009 ਤੱਕ ਸੈਨੇਟ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ 1977 ਵਿੱਚ ਸਿੰਧ ਦੀ ਸੂਬਾਈ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਸਿਆਸੀ ਕਰੀਅਰ
ਜ਼ੁਬੇਰੀ 2003 ਦੀਆਂ ਸੈਨੇਟ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧ ਤੋਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵੀਂ ਸੀਟ 'ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ (ਪੀਪੀਪੀ) ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸੈਨੇਟ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ 2009 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਮਿਆਦ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੈਨੇਟਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋ ਗਈ
ਜ਼ੁਬੇਰੀ ਨੂੰ 2018 ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੈਨੇਟ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧ ਤੋਂ ਟੈਕਨੋਕ੍ਰੇਟ ਸੀਟ 'ਤੇ ਪੀਪੀਪੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਸੈਨੇਟ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ 12 ਮਾਰਚ 2018 ਨੂੰ ਸੈਨੇਟਰ ਵਜੋਂ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਲਿੰਗ ਵਿਗਿਆਨ
ਲਿੰਗ ਵਿਗਿਆਨ ਮਨੁੱਖੀ ਲਿੰਗਕਤਾ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਕਾਰਜ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਲਿੰਗਕ ਪਸੰਦਾਂ, ਵਤੀਰੇ ਅਤੇ ਪਰਕਾਰਜ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਲਿੰਗ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਿੰਗਕਤਾ ਦੇ ਗੈਰ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਿਐਨ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਜਾਂ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਲਿੰਗ ਵਿਗਿਆਨ - ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਵਜੋਂ
thumb|Havelock Ellis, a pioneering figure in the movement towards sexual emancipation in the late 19th century. left|thumb|250x250px|Hirschfeld's books were burned by the Nazis in Berlin for being "un-German".
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰੀਰ-ਰਚਨਾ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ
ਪਛਾਣ-ਸ਼ਬਦ
ਪਛਾਣ-ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਪਾਸਵਰਡ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਚਿੰਨਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵਸੀਲੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਦੀ ਤਸਦੀਕੀ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਕੋਲ਼ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਛਾਣ-ਸ਼ਬਦ ਤਸਦੀਕੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਕਨੀਕੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਲੀਸ਼ਮੇਨਿਆਸਿਸ
ਲੀਸ਼ਮੇਨਿਆਸਿਸ (Leishmaniasis), ਜਿਸ ਨੂੰ leishmaniosis ਵਜੋਂ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਬੀਮਾਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰੋਟੋਜ਼ੋਅ ਪਰਜੀਵੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਲੀਸ਼ਮੇਨਿਆਨੀਆ ਹੈ, ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਮਾਰੂ-ਮੱਖੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਫੈਲਦੀ ਹੈ। ਰੋਗ ਤਿੰਨ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ: ਚਮੜੀ ਦਾ ਰੋਗ, ਮਾਕੋਕਟਨੇਇਸ, ਜਾਂ ਆਂਦਰ ਦੀ ਲੀਸ਼ਮੇਨਿਆਸਿਸ। ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗ ਦਾ ਰੂਪ ਚਮੜੀ ਦੇ ਫੋੜੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਾਕੋਕਟਨੇਇਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਮੜੀ, ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਨੱਕ ਉੱਤੇ ਫੋੜੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਂਦਰ ਦਾ ਰੂਪ ਚਮੜੀ ਦੇ ਫੋੜੇ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਤਦ ਬੁਖਾਰ, ਘੱਟ ਲਾਲ ਸੈੱਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਟੀ ਅਤੇ ਤਿਲੀ ਤੇ ਜਿਗਰ ਦੇ ਵੱਧਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਨਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗ "ਲੀਸ਼ਮੇਨਿਆਸਿਸ" ਦੀਆਂ 20 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਖ਼ਤਰੇ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬੀ, ਅਪੂਰਨ ਖ਼ੁਰਾਕ, ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ ਹਨ। ਸਾਰੀਆਂ ਤਿੰਨੇ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਖੁਰਦਬੀਨ ਵਿੱਚ ਪਰਜੀਵੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਆਂਦਰਾਂ ਦੇ ਰੋਗ ਨੂੰ ਖ਼ੂਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਪਤਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਲੂਸ਼ੰਜੇ ਜ਼ਿਲਾ
ਇਹ ਅਲਬਾਨਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਗ ਹੈ।
ਲੀਸ਼ਮੇਨਿਆਸਿਸ
ਲੀਸ਼ਮੇਨਿਆਸਿਸ ਨੂੰ ਆਰਜ਼ੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਨਾਲ ਇਲਾਜ ਕਰਨ ਦੌਰਾਨ ਮੱਛਰਦਾਨੀ ਹੇਠਾਂ ਸੌਣ ਨਾਲ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਹੱਲ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰੂ-ਮੱਖੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਸਪਰੇਅ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਬੀਮਾਰੀ ਨੂੰ ਫੈਲਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਬੀਮਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਤੁਰੰਤ ਇਲਾਜ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਇਲਾਜ ਲਈ ਰੋਗ ਕਿੱਥੋਂ ਲੱਗਾ, "ਲੀਸ਼ਮਾਨੀਆ" ਦੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਲਾਗ ਦੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਆਂਦਰ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁਝ ਦਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਲੀਪੋਸੋਮਲ ਇੰਫੋਟੇਰੀਸਿਨ ਬੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਪੈਂਟਾਵਾਲੇਂਟ_ਐਂਟੀਮੋਨੀਸਲ ਅਤੇ ਪਰੋਮੋਮਿਆਸਿਨ, ਅਤੇ ਮਿਲਟੇਫੋਸਾਈਨ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਨ ਹੈ।
ਲੂਸ਼ੰਜੇ ਜ਼ਿਲਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਲਬੇਨੀਆ ਦੇ ਜ਼ਿਲੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੀਏਰ ਕਾਉਂਟੀ
ਲੀਸ਼ਮੇਨਿਆਸਿਸ
ਇਸ ਵੇਲੇ 98 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 1 ਕਰੋੜ 20 ਲੱਖ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹਨ । ਹਰ ਸਾਲ 20 ਲੱਖ ਦੇ ਲਗਭਗ ਨਵੇਂ ਕੇਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ 20 ਤੋਂ 50 ਹਜ਼ਾਰ ਮੌਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਏਸ਼ੀਆ, ਅਫ਼ਰੀਕਾ, ਦੱਖਣੀ ਤੇ ਮੱਧ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਯੂਰਪ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ 200 ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਕਿ ਰੋਗ ਆਮ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਬੀਮਾਰੀ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਕੁਝ ਦਵਾਈਆਂ ਉੱਤੇ ਛੋਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਰੋਗ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਤੇ ਅਤੇ ਕੁਤਰਨ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੀਸ਼ਮੇਨਿਆਸਿਸ
ਤਰਖਾਣ ਮਜਾਰਾ
ਤਰਖਾਣ ਮਜਾਰਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਫਿਲੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬੁਲਾਕ
ਬੁਲਾਕ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਗੜਵਾਲ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗਹਿਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਨੱਕ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਪਾਸੇ ਪਹਿਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੁਲਾਕ ਆਇਤਾਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਨਗ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬੁਲਾਕ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਵੀ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ
ਕਾਦਰਯਾਰ ਦੇ ਕਿੱਸੇ ਪੂਰਨ ਭਗਤ ਦੇ ਕੁਝ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਦੇ ਭੋਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੇ ਹੁਸਨ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਹੋਰ ਗਹਿਣਿਆਂ ਸਮੇਤ ਬੁਲਾਕ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ:
ਸੀਨ ਸਖੀ ਸੀ ਹਥੁ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਸੁਚਾ ਸਸਤ੍ਰਾ ਦਾ ਸੋਹਿਣਾ ਜਤੀ ਨਾਲੇ।।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਹਿਣੇ
ਵਿਭਾਵ ਅਨੁਭਾਵ
ਵਿਭਾਵ
ਵਿਭਾਵ ਸ਼ਬਦ  ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਗਿਆਨ।  ਵਿਭਾਵ  ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਮਾਨਰਥਿਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਰਣ,  ਨਿਮਿਤ,ਹੇਤੂ ਆਦਿ ਹਨ।ਭਾਵ ਮੂਲ ਵਸਤੂ ਹੈ, ਵਿਭਾਵ ਵਿ+ਭਾਵ   ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਾਵ ਤੇ ਅਨੁਭਾਵ ਇਸੇ ਭਾਵ
ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਭਾਵ ਅਨੁਭਾਵ ਨਾਲ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਨਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ । ਵਿਭਾਵ ਅਨੁਭਾਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ।  ਵਿਭਾਵ ਅਨੁਭਾਵ   ਲੋਕ ਵਿਵਹਾਰ ਦੇ  ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਅਰਥਾਤ ਵਿਭਾਵ ਅਨੁਭਾਵ ਵਿੱਚ ਕਾਰਣ ਕਾਰਜ ਦੀ ਗੱਲ ਯਾਦ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਣ ਕੋਈ ਕਾਰਜ  ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ । ਇਹ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਸਿਧਾਂਤ ਹੈ।
ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ : ਰੋਣਾ ਇੱਕ ਕਾਰਜ ਹੈ  ਲੇਕਿਨ  ਇਹਦਾ ਕਾਰਨ  ਕਰੁਣਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਰ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।  ਰੋਣ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦਾ ਚਿਤਰਣ ;ਵਿਭਾਵਾਂ ਜਰੀਏ ਹੋਵੇਗਾ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਰੋਅ ਰਹੇ  ਹੋਣ,ਸਿਆਪਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਕਾਰਣ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਕਰੁਣਾ  ਰਸੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਸ ਦੇ  ਲੱਛਣ ਭਰਤ ਮੁਨੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗ੍ਰੰਥ ਨਾਟਯ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਰਸ ਸੂਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਹਨ। ਭਰਤ ਮੁਨੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਕਤੀ:
"ਵਿਭਾਵਾਨੁਭਾਵਵਿਭਚਾਰਿਸੰਯੋਗਾਦ੍ ਰਸਨਿਸ਼ਪੱਤਿਹ੍"
ਭਾਵ ਕਿ ਵਿਭਾਵ ਅਨੁਭਾਵ ਅਤੇ ਵਿਭਾਚਾਰਿ ਭਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਯੋਗ ਨਾਲ ਰਸ ਦੀ ਨਿਸ਼ਪਤਿ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਭਰਤ ਮੁਨੀ ਵਿਭਾਵ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ :
ਜਿਸ ਕਾਯਕ (ਸਰੀਰ), ਵਾਚਿਕ(ਵਾਣੀ),ਆਂਗਿਕ(ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਚਲਾਉਣ),ਅਤੇ ਆਹਾਰਯ  (ਪਹਿਰਾਵੇ)  ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਭਿਨੈ ਦਾ ਵਿਭਾਜਨ (ਗਿਆਨ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ;ਉਹ ਵਿਭਾਵ  ਕਹਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ," ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੇ ਪਦਾਰਥ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਕਿਰਤਕ ਤੱਤ  ਰੱਤੀ (ਪ੍ਰੇਮ) ਆਦਿ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਅਤੇ ਨਾਟਕ  ਵਿਚ  'ਵਿਭਾਵ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
) ਆਦਿ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਅਤੇ ਨਾਟਕ  ਵਿੱਚ
ਇਕ ਪਾਸੇ ਤਾਂ  ਕਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਚਿਤਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ,ਜਿਹੜੀਆਂ ਮਨ ਦੇ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਜਾਂ ਜਾਗੇ ਹੋਏ ਭਾਵ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤੀਬਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪੰਡਿਤ ਰਾਮ ਦਹਿਨ ਮਿਸ਼ਰਾ ਦੀਆ  ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਨੁਸਾਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਵਸਤੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਮ ਆਦਿਕ ਸਥਾਈ ਭਾਵ ਜਾਗ ਕੇ ਰਸਮਈ ਰੂਪ ਅਖਤਿਆਰ ਕਰਦੇਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਭਾਵ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਹੜੇ ਕਾਰਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ  ਵਿਭਾਵ ਅਖਵਾਉਂਦੇ ਹਨ।
== ਵਿਭਾਵ ਸਾਹਿਤਯ ਦਰਪਣ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਭਾਵ ਸਥਾਈ ਭਾਵਾਂ ਦਾ ਸੁਚੇਤਕ  ਜਾ ਉਦੀਪਕ ਹੈ। ਇਸਦੀਆਂ ਦੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਈਆਂ ਹਨ ਚਿਤਵਿ੍ਤੀ ਜਾਂ ਸਥਾਈ ਭਾਵ ਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਦੀਪਨ ਕਰਕੇ ਰਸਾਂ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਣਾ ਹੈ। ==
ਅਨੁਭਾਵ
ਅਨੁਭਾਵ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ, ਭਾਵਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਪਾਤਰ ਦੀਆਂ ਸਰੀਰਕ ਚੇਸ਼ਟਾਵਾ ਸਿੰਗਾਰ ਵਿੱਚ ਰਤਿ ਭਾਵ ਸੂਚਕ ਲੱਜਾ, ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਅਤੇ ਹਾਸਾ ਆਦਿ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨਾਟਯ  ਸ਼ਾਸਤਰੀਆ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਹੈ ਕਿ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦਾ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਾਵਾਂ  ਦਾ ਸਰੂਪ ਅਨੁਭਾਵਾ ਦੇ ਅਭਿਨੈ ਨਾਲ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਭਾਵ ਸਾਹਿਤਯ ਦਰਪਣ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਭਾਵ ਸਥਾਈ ਭਾਵਾਂ ਦਾ ਸੁਚੇਤਕ  ਜਾ ਉਦੀਪਕ ਹੈ। ਇਸਦੀਆਂ ਦੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਈਆਂ ਹਨ ਚਿਤਵਿ੍ਤੀ ਜਾਂ ਸਥਾਈ ਭਾਵ ਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਦੀਪਨ ਕਰਕੇ ਰਸਾਂ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਣਾ ਹੈ।
ਵਿਭਾਵ ਦੋ ਤਰਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
1. ਉਦੀਪਨ ਵਿਭਾਵ।
2.   ਆਲੰਬਨ  ਵਿਭਾਵ।
ਭਰਤਮੁਨੀ ਨੇ ਆਲੰਬਨ ਵਿਭਾਵ ਦਾ ਉਲੇਖ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
ਉਦੀਪਨ ਵਿਭਾਵ:
ਉਦੀਪਨ ਵਿਭਾਵ ਦਾ ਅਰਥ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਹਾਲਤਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਪਿਆਰ ਆਦਿਕ ਸਥਾਈ ਭਾਵ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਹੋ ਨਿਬੜਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਠੁਮਕਾ ਕੇ ਮਾਨਣਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਨੂੰ ਉਦੀਪਨ ਵਿਭਾਵ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹਨੂ ਦੋ  ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਦੱਸਿਆਂ ਹੈ
1. ਉਹ ਜਿੰਨਾ ਦਾ ਸਬੰਧ ਨਾਇਕ ਅਤੇ ਨਾਇਕਾ ਆਦਿ ਪਾਤ੍ਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚੇਸ਼ਟਾਵਾਂ, ਬੋਲੀ,ਰੂਪਰੰਗ, ਪਹਿਰਾਵੇ ਆਦਿ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
2. ਜਿਨਾਂ ਦਾ ਸਬੰਧ ਦੇਸ਼, ਕਾਲ, ਪਰਬਤ, ਨਦੀ, ਬਸੰਤ, ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਦਾ ਉਦਿਤ ਹੋਣਾ ਆਦਿ ਪ੍ਰਾਕਿਰਤਕ ਤੱਤ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਰਲ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਜੀਪਨ ਰਤਿ ਆਦਿ ਸਥਾਈ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਣ ਜਾਂ ਤੇਜ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਭਾਵ ਹੈ।
ਪੂਰਬ ਦੇ ਪੱਟ ਉਤੇ ਹੋਇਆ,
ਨਾਚ ਅਲੌਕਿਕ ਕਿਰਨਾਂ ਦਾ,
ਦਿਲ ਦੀ ਮਹਿਫ਼ਿਲ ਨੂੰ ਗਰਮਾਇਆ,
ਯਾਦ ਤੇਰੀ ਦੀਆਂ ਪਰੀਆਂ ਨੇ।
ਆਲੰਬਨ
ਇਸ  ਨੂੰ ਵਿਸੇ ਆਲੰਬਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰੇਮ ਆਦਿਕ ਭਾਵ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਣਾ ਕੇ ਹੀ ਉਪਜਦੇ ਹਨ।
ਅਰਥਾਤ ਕਾਵਿ ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਨਾਇਕ ਨਾਇਕਾ ਆਦਿ ਪਾਤਰ ਹੀ ਆਲੰਬਨ ਵਿਭਾਵ ਅਖਵਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ
ਆਸਰੇ ਤੋਂ ਨਹੀਂ
ਬਿਨਾਂ ਰਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ
ਅਲੋਪ ਹੋਈ ਚਾਨਣ ਦੀ ਦਾਤੀ,
ਵਾਢੀ ਕਰਕੇ ਨੇਰੇ ਦੀ,
ਪੂਰਬ ਦੀ ਨਿਰਮਲ ਨੈਂ ਉਤੇ,
ਕੇਂਸਰ ਤੁਰੀ ਤਰੀਆ ਨੇ।
ਵਿਭਾਵ
ਵਿਭਾਵ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਗਿਆਨ। ਵਿਭਾਵ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਮਾਨਰਥਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਰਣ, ਨਿਮਿਤ,ਹੇਤੂ ਆਦਿ ਹਨ।
ਅਨੁਭਾਵ
ਅਨੁਭਾਵ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ, ਭਾਵਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਪਾਤਰ ਦੀਆਂ ਸਰੀਰਕ ਚੇਸ਼ਟਾਵਾ ਸਿੰਗਾਰ ਵਿੱਚ ਰਤਿ ਭਾਵ ਸੂਚਕ ਲੱਜਾ, ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਅਤੇ ਹਾਸਾ ਆਦਿ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨਾਟਯ  ਸ਼ਾਸਤਰੀਆ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਹੈ ਕਿ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦਾ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਾਵਾਂ  ਦਾ ਸਰੂਪ ਅਨੁਭਾਵਾ ਦੇ ਅਭਿਨੈ ਨਾਲ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਭਾਵ ਮੂਲ ਵਸਤੂ ਹੈ, ਵਿਭਾਵ ਵਿ+ਭਾਵ   ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਾਵ ਤੇ ਅਨੁਭਾਵ ਇਸੇ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਭਾਵ ਅਨੁਭਾਵ ਨਾਲ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਨਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ । ਵਿਭਾਵ ਅਨੁਭਾਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ।  ਵਿਭਾਵ ਅਨੁਭਾਵ   ਲੋਕ ਵਿਵਹਾਰ ਦੇ  ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਅਰਥਾਤ ਵਿਭਾਵ ਅਨੁਭਾਵ ਵਿੱਚ ਕਾਰਣ ਕਾਰਜ ਦੀ ਗੱਲ ਯਾਦ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਣ ਕੋਈ ਕਾਰਜ  ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਸਿਧਾਂਤ ਹੈ।
ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋ: ਰੋਣਾ ਇੱਕ ਕਾਰਜ ਹੈ  ਲੇਕਿਨ  ਇਹਦਾ ਕਾਰਨ  ਕਰੁਣਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਰ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰੋਣ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦਾ ਚਿਤਰਣ ;ਵਿਭਾਵਾਂ ਜਰੀਏ ਹੋਵੇਗਾ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਰੋਅ ਰਹੇ  ਹੋਣ,ਸਿਆਪਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਕਾਰਣ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਕਰੁਣਾ  ਰਸੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਸ ਦੇ  ਲੱਛਣ ਭਰਤ ਮੁਨੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗ੍ਰੰਥ ਨਾਟਯ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਰਸ ਸੂਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਹਨ। ਭਰਤ ਮੁਨੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਕਤੀ:
"ਵਿਭਾਵਨੁਭਾਵਵਿਭਚਾਰਿਸੰਯੋਗਾਦਿ੍ ਰਸਨਿਸ਼ਪੱਤਿਹ੍
ਭਾਵ ਕਿ ਵਿਭਾਵ ਅਨੁਭਾਵ ਅਤੇ ਵਿਭਾਚਾਰਿ ਭਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਯੋਗ ਨਾਲ ਰਸ ਦੀ ਨਿਸ਼ਪਤਿ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕਲੋਰੋਔਰਿਕ ਤੇਜ਼ਾਬ
ਕਲੋਰੋਔਰਿਕ ਤੇਜ਼ਾਬ ਇੱਕ ਅਜੈਵਿਕ ਕਮਪਾਉਂਡ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਰਸਾਇਣਕ ਫ਼ਾਰਮੂਲਾ  ਹੈ। ਇਸਦਾ ਰੰਗ ਸੰਤਰੀ-ਪੀਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਨੇ ਦੇ ਅਹਾਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਭਾਵ ਅਨੁਭਾਵ
ਆਲੰਬਨ
ਭਰਤ ਮੁਨੀ ਵਿਭਾਵ ਨੂ
ਕਲੋਰੋਔਰਿਕ ਤੇਜ਼ਾਬ
ਤੇਜਾਬੀ ਖਾਸੀਅਤਾਂ
ਕਲੋਰੋਔਰਿਕ ਤੇਜ਼ਾਬ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤੇਜ ਤੇਜਾਬ ਹੈ।
ਵਿਭਾਵ ਅਨੁਭਾਵ
ਆਲੰਬਨ
ਭਵ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ:
ਜਿਸ ਕਾਯਕ (ਸਰੀਰ), ਵਾਚਿਕ(ਵਾਣੀ),ਆਂਗਿਕ(ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਚਲਾਉਣ),ਅਤੇ ਆਹਾਰਯ  (ਪਹਿਰਾਵੇ)  ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਭਿਨੈ ਦਾ ਵਿਭਾਜਨ (ਗਿਆਨ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ;ਉਹ ਵਿਭਾਵ  ਕਹਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ," ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੇ ਪਦਾਰਥ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਕਿਰਤਕ ਤੱਤ  ਰੱਤੀ (ਪ੍ਰੇਮ) ਆਦਿ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਅਤੇ ਨਾਟਕ  ਵਿਚ  'ਵਿਭਾਵ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਂਤੀ ਬਾ
ਕਾਂਤੀ ਬਾ (ਜਨਮ 15 ਨਵੰਬਰ, 1979) ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ 2002 ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋਲਡ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਨਾਲ ਖੇਡੀ ਕਾਉਂਟੀ ਬਾ ਦਾ ਜਨਮ ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਸਿਮਡੇਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕਾਉਂਟੀ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸੁੰਦਰਤਾ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੋਂ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।
ਵਿਭਾਵ ਅਨੁਭਾਵ
ਆਲੰਬਨ
ਇਕ ਪਾਸੇ ਤਾਂ  ਕਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਚਿਤਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ,ਜਿਹੜੀਆਂ ਮਨ ਦੇ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਜਾਂ ਜਾਗੇ ਹੋਏ ਭਾਵ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤੀਬਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕਾਂਤੀ ਬਾ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1979 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਵਿਭਾਵ ਅਨੁਭਾਵ
ਆਲੰਬਨ
ਪੰਡਿਤ ਰਾਮ ਦਹਿਨ ਮਿਸ਼ਰਾ ਦੀਆ  ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਨੁਸਾਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਵਸਤੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਮ ਆਦਿਕ ਸਥਾਈ ਭਾਵ ਜਾਗ ਕੇ ਰਸਮਈ ਰੂਪ ਅਖਤਿਆਰ ਕਰਦੇਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਭਾਵ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਹੜੇ ਕਾਰਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ  ਵਿਭਾਵ ਅਖਵਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਭਾਵ ਸਾਹਿਤਯ ਦਰਪਣ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਭਾਵ ਸਥਾਈ ਭਾਵਾਂ ਦਾ ਸੁਚੇਤਕ  ਜਾ ਉਦੀਪਕ ਹੈ। ਇਸਦੀਆਂ ਦੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਈਆਂ ਹਨ ਚਿਤਵਿ੍ਤੀ ਜਾਂ ਸਥਾਈ ਭਾਵ ਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਦੀਪਨ ਕਰਕੇ ਰਸਾਂ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਣਾ ਹੈ।
ਵਿਭਾਵ ਦੋ ਤਰਾਂ ਵਿਭਾਵ ਦੋ ਤਰਾ ਦੇ ਹੁੁੰਦੇ ਹਨ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
2.ਆਲੰਬਨ
ਭਰਤਮੁਨੀ ਨੇ ਆਲੰਬਨ ਵਿਭਾਵ ਦਾ ਉਲੇਖ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
ਉਦੀਪਨ ਵਿਭਾਵ
ਉਦੀਪਨ ਵਿਭਾਵ ਦਾ ਅਰਥ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਹਾਲਤਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਪਿਆਰ ਆਦਿਕ ਸਥਾਈ ਭਾਵ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਹੋ ਨਿਬੜਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਠੁਮਕਾ ਕੇ ਮਾਨਣਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਨੂੰ ਉਦੀਪਨ ਵਿਭਾਵ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹਨੂ ਦੋ  ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਦੱਸਿਆਂ ਹੈ
1. ਉਹ ਜਿੰਨਾ ਦਾ ਸਬੰਧ ਨਾਇਕ ਅਤੇ ਨਾਇਕਾ ਆਦਿ ਪਾਤ੍ਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚੇਸ਼ਟਾਵਾਂ, ਬੋਲੀ,ਰੂਪਰੰਗ, ਪਹਿਰਾਵੇ ਆਦਿ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
2. ਜਿਨਾਂ ਦਾ ਸਬੰਧ ਦੇਸ਼, ਕਾਲ, ਪਰਬਤ, ਨਦੀ, ਬਸੰਤ, ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਦਾ ਉਦਿਤ ਹੋਣਾ ਆਦਿ ਪ੍ਰਾਕਿਰਤਕ ਤੱਤ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਰਲ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਜੀਪਨ ਰਤਿ ਆਦਿ ਸਥਾਈ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਣ ਜਾਂ ਤੇਜ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਭਾਵ ਹੈ।
ਨਾਚ ਅਲੌਕਿਕ ਕਿਰਨਾਂ ਦਾ,
ਦਿਲ ਦੀ ਮਹਿਫ਼ਿਲ ਨੂੰ ਗਰਮਾਇਆ,
ਆਲੰਬਨ
ਆਲੰਬਨ ਤੋਂ ਭਾਵ ਜਿਸਦੇ ਸਹਾਰੇ ਪ੍ਰੇਮ ਆਦਿਕ ਭਾਵ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਦਾ ਨਾਇਕਾ।
ਸਾਈ ਵੈਨ ਝੀਲ
ਸਾਈ ਵਾਨ ਝੀਲ ਸੇ, ਮਕਾਊ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਮਕਾਊ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈਆਂ ਦੋ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਮਕਾਊ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਝੀਲ ਕਦੇ ਖਾੜੀ ਸੀ ਅਤੇ ਭਰ ਕੇ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਸਾਈ ਵਾਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਪੱਛਮੀ ਖਾੜੀ ਹੈ । ਸਾਈ ਵਾਨ ਝੀਲ ਨੂੰ ਅਵੇਨੀਡਾ ਡਾ ਸਟੈਨਲੀ ਹੋ ਨੇ ਨਾਮ ਵੈਨ ਝੀਲ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ]ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਕਾਊ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸਮਿਤਾ ਪਾਟਿਲ
ਸਮਿਤਾ ਪਾਟਿਲ (17 ਅਕਤੂਬਰ 1955-13 ਦਸੰਬਰ 1986) ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਸਮਿਤਾ ਪਾਟਿਲ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਹੋਣ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਇਸਤਰੀ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਉੱਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਚਨਬੱਧ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੱਤੀ ਜੋ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰੀ ਮਧਵਰਗ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਮੁਕਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੀ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਕਰ ਸਕਣ।
ਜੀਵਨ
ਸਮਿਤਾ ਪਾਟਿਲ ਦਾ ਜਨਮ 17 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਪੁਣੇ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਰਾਵ ਪਾਟਿਲ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰੀ ਸਨ। ਸਮਿਤਾ ਪਾਟਿਲ ਦੀ ਮਾਂ ਵਿਦਿਆ ਤਾਈ ਪਾਟਿਲ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ। ਸਮਿਤਾ ਦੀ ਮੁਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮਰਾਠੀ ਮਾਧਿਅਮ ਵਾਲੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਬੋਲਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਸਮਿਤਾ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਟੀਵੀ ਉੱਪਰ ਖਬਰਾਂ ਪੜਨ ਦਾ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਥੋੜ੍ਹੀ ਵਿਦਰੋਹੀ ਸੁਰ ਰੱਖਦੀ ਸੀ। ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਸਮਾਜਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੱਧ ਚੜ ਕੇ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਰਾਜ ਬੱਬਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਰਾਜ ਬੱਬਰ ਨੇ ਸਮਿਤਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਨਾਦਿਰਾ ਬੱਬਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਫਿਲਮਾਂ
ਸਮਿਤਾ ਨੇ ਰਿਸ, ਅਰਥ, ਭੂਮਿਕਾ, ਮੰਡੀ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਂਤ ਵਰਗੀਆਂ ਕਈ ਯਾਦਗਾਰੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਸਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰੀ ਮੱਧਵਰਗ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਸਮਿਤਾ ਪਾਟਿਲ ਨੇ ਜਿੱਥੇ ਫ਼ਿਲਮ ਵਾਰਿਸ ਵਿੱਚ ਯਾਦਗਾਰ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਗਲੀਆਂ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ, ਹਮ ਫਰਿਸ਼ਤੇ ਨਹੀਂ, ਆਕਰਸ਼ਨ, ਠਿਕਾਨਾ, ਰਾਹੀ, ਡਾਂਸ ਡਾਂਸ, ਸੂਤਰਧਾਰ, ਆਵਾਮ, ਨਜ਼ਰਾਨਾ, ਅਹਿਸਾਨ, ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਕੇ ਦੁਸ਼ਮਣ, ਆਪ ਕੇ ਸਾਥ, ਕਾਂਚ ਕੀ ਦੀਵਾਰ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਅਨੋਖਾ ਰਿਸ਼ਤਾ, ਤੀਸਰਾ ਕਿਨਾਰਾ, ਅੰਗਾਰੇ, ਦਹਿਲੀਜ਼, ਦਿਲਵਾਲਾ, ਪੇਟ ਪਿਆਰ ਔਰ ਪਾਪ, ਕਸਮ ਪੈਦਾ ਕਰਨੇ ਵਾਲੇ ਕੀ, ਫਰਿਸ਼ਤਾ, ਸ਼ਰਾਬੀ, ਮੰਡੀ, ਅਰਥ, ਸਿਤਮ, ਬਾਜ਼ਾਰ, ਭੀਗੀ ਪਲਕੇਂ, ਦਰਦ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ, ਨਮਕ ਹਲਾਲ, ਅਲਬਰਟ ਪਿੰਟੋ ਕੋ ਗੁੱਸਾ ਕਿਊਂ ਆਤਾ ਹੈ, ਭੂਮਿਕਾ, ਮੰਥਨ, ਨਿਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਘੁੰਗਰੂ ਆਦਿ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਪਾਟਿਲ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਚੈਰਿਟੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ ਜਿੱਤ ਨੂੰ ਚੈਰਿਟੀ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਪਾਟਿਲ ਅਭਿਨੇਤਾ ਰਾਜ ਬੱਬਰ ਦੇ ਨਾਲ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਈ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਸਖਤ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਧੁੰਦਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਮੀਡੀਆ ਤੂਫਾਨ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਜ ਬੱਬਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਦਿਰਾ ਬੱਬਰ ਨੂੰ ਪਾਟਿਲ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਬੱਬਰ ਅਤੇ ਪਾਟਿਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁਲਾਕਾਤ 1982 ਦੀ ਫਿਲਮ ‘ਭੀਗੀ ਪਲਕੇਂ’ ਦੇ ਸੈੱਟ ‘ਤੇ ਹੋਈ ਸੀ।
ਮੌਤ ਅਤੇ ਪਛਾਣ
ਸਮਿਤਾ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ 1985 ਵਿੱਚ ਪਦਮਸ੍ਰੀ ਐਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਮਿਲੇ। ਸਮਿਤਾ ਸਿਰਫ਼ 31 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ 13 ਦਸੰਬਰ 1986 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਗਈ।
ਪ੍ਰਿਅਦਰਸ਼ਨੀ ਅਕੈਡਮੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1986 ਵਿੱਚ ਬਜ਼ੁਰਗ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਵਜੋਂ ਸਮਿਤਾ ਪਾਟਿਲ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ। 2011 ਵਿੱਚ, Rediff.com ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਰਗਿਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ। ਡੈਕਨ ਹੇਰਾਲਡ ਦੇ ਸੁਰੇਸ਼ ਕੋਹਲੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਸਮਿਤਾ ਪਾਟਿਲ, ਸ਼ਾਇਦ, ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਨਿਪੁੰਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ, ਪਾਵਰਹਾਊਸ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਭਗ ਹਰ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰਣ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।" 2012 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸਮਿਤਾ ਪਾਟਿਲ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਰਟਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ 100 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਦੇ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ, 3 ਮਈ 2013 ਨੂੰ ਇੰਡੀਆ ਪੋਸਟ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੇ ਸਨਮਾਨ ਲਈ ਇੱਕ ਡਾਕ ਟਿਕਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਅਬਦੁਲ ਹਲੀਮ ਸ਼ਰਰ
ਅਬਦੁਲ ਹਲੀਮ ਸ਼ਰਰ (1860 - 1926) ਹਿੰਦ ਉਪਮਹਾਦੀਪ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਉਰਦੂ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੀ। ਨਾਵਲਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਬੜੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਹਾਸਲ ਸੀ।
ਮੁਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆ
ਅਬਦੁਲ ਹਲੀਮ 1860 ਨੂੰ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਵਾਲਿਦ ਹਕੀਮ ਤਫ਼ਜ਼ਲ ਹੁਸੈਨ, ਵਾਜਿਦ ਅਲੀ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਨਾਲ ਤਾਅਲੁੱਕ ਰਖਦੇ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਬਾਕੀ ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਰਰ ਵੀ 9 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਕਲਕੱਤਾ ਚਲੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਮਟਿਆ ਬੁਰਜ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ।
ਕਲਕੱਤਾ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਵਾਲਿਦ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਸੱਯਦ ਹੈਦਰ ਅਲੀ, ਮੌਲਵੀ ਮੁਹੰਮਦ ਹੈਦਰ, ਮਿਰਜ਼ਾ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਸਾਹਿਬ ਮੁਜਤਹੱਦ ਅਤੇ ਹਕੀਮ ਮੁਹੰਮਦ ਮਸੀਹ ਤੋਂ ਅਰਬੀ, ਫ਼ਾਰਸੀ, ਮੰਤਕ ਅਤੇ ਤਿੱਬ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਇਸੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵੀ ਪੜ੍ਹੀ ਲੇਕਿਨ ਇਸ ਦੀ ਬਾਕਾਇਦਾ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।
1875 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਾਨਾ ਮੌਲਵੀ ਕਮਰ ਉੱਦ ਦੀਨ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਉਹ ਨਵਾਬ ਵਾਜਿਦ ਅਲੀ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਹੋ ਗਿਆ ਪਰ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਦ ਉਹ ਮੁਲਾਜ਼ਮਤ ਛੱਡ ਕੇ 1877 ਵਿੱਚ ਕਲਕੱਤਾ ਤੋਂ ਲਖਨਊ ਚਲੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਪੱਕੀ ਰਹਾਇਸ਼ ਕਰ ਲਈ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਮੌਲਵੀ ਅਬਦ ਅਲ ਹਈ ਦੇ ਪਾਸ ਅਰਬੀ ਦੀ ਤਾਲੀਮ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤੀ।
1879 ਵਿੱਚ ਮਾਮੂੰ ਦੀ ਬੇਟੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਦੀ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਦ ਸ਼ਰਰ ਦਿੱਲੀ ਚਲੇ ਗਿਆ ਜਿਥੇ ਸ਼ਮਸ-ਏ-ਅਲਾਲਮਾ ਮੀਆਂ ਨਜ਼ੀਰ ਹੁਸੈਨ ਮੁਹੱਦਿਸ ਦੇਹਲਵੀ ਤੋਂ ਹਦੀਸ ਦੀ ਤਾਲੀਮ ਲਈ।
ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਆਗ਼ਾਜ਼
ਕਲਕੱਤਾ ਕਿਆਮ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਰਾਰ ਨੇ ਲਖਨਊ ਦੇ ਇੱਕ ਅਖ਼ਬਾਰ ਅਵਧ ਪੰਚ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦੀ ਹੈਸੀਅਤ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਲਖਨਊ ਵਾਪਸ ਆਕੇ ਮੁਣਸ਼ੀ ਅਹਿਮਦ ਅਲੀ ਕਸਮੰਡਵੀ ਨੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਮੂਨ ਲਿਖਣ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿਵਾਇਆ। ਮਜ਼ਮੂਨ ਮਕਬੂਲ ਹੋਣ ਲੱਗੇ ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 1880 ਵਿੱਚ ਲਖਨਊ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੇ ਮੁਣਸ਼ੀ ਨਵਲ ਕਿਸ਼ੋਰ ਨੇ ਸ਼ਰਰ ਨੂੰ ਅਵਧ ਪੰਚ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਅਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 1884 ਤੱਕ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਅਵਧ ਪੰਚ ਦੀ ਮੁਲਾਜ਼ਮਤ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਰਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਮੌਲਵੀ ਅਬਦ ਅਲਬਾਸਤ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਹਿਸ਼ਰ ਨਾਮੀ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰ ਰਿਸਾਲਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਰਿਸਾਲਾ ਸ਼ਰਰ ਦੇ ਮਜ਼ਮੂਨਾਂ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਬੇਇੰਤਹਾ ਮਕਬੂਲ ਹੋਇਆ। ਖ਼ਿਆਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਰਸਾਲੇ ਦੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਅਵਧ ਪੰਚ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧ ਬਣਾ ਕੇ ਭੇਜ ਦਿਤਾ ਗਿਆ। ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਕਿਆਮ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਲੋਂ ਲਖਨਊ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਦੀ ਇਜ਼ਾਜ਼ਤ ਨਾ ਮਿਲੀ ਤਾਂ ਉਹ ਅਵਧ ਪੰਚ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਕੇ ਵਾਪਸ ਲਖਨਊ ਆ ਗਿਆ।
ਅਦਬੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਸ਼ਰਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਨਾਵਲ ਦਿਲਚਸਪ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਹਿੱਸਾ 1885 ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦੂਸਰਾ ਹਿੱਸਾ 1886 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੀ ਬਾਕਾਇਦਾ ਅਦਬੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਆਗ਼ਾਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ 1886 ਵਿੱਚ ਹੀ ਬੰਕਿਮ ਚੰਦਰ ਚੈਟਰਜੀ ਦੇ ਨਾਵਲ ਦਰਗਰਸ਼ ਨੰਦਨੀ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤੋਂ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਤਰਜਮਾ ਕੀਤਾ।
1887 ਵਿੱਚ ਅਪਣਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਿਸਾਲਾ ਦਿਲਗੁਦਾਜ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜੋ 1926 ਤੱਕ ਛਪਦਾ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੌਲਾਨਾ ਨੇ ਦਰਜ਼ਨਾਂ ਮਜ਼ਮੂਨ ਲਿਖੇ ਜੋ ਬਾਦ ਵਿੱਚ ਕਈ ਜਿਲਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਾਮੀਨ ਸ਼ਰਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਛਪੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਸਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਜ਼ਾਦ ਨਜ਼ਮ ਅਤੇ ਮਾਰਾ-ਏ-ਨਜ਼ਮ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਮ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਅਹਿਮ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਦੀ ਸੂਰਤ ਇਖ਼ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ।
ਮਲਕ ਅਬਦ ਅਲ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਵਰਜਨਾ ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਵਲ ਸੀ ਜੋ 1888 ਵਿੱਚ ਕਿਸਤਵਾਰ ਛਪਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਦ 1889 ਵਿੱਚ ਹੁਸਨ ਅਨਜਲੀਨਾ ਅਤੇ 1890 ਵਿੱਚ ਮਨਸੂਰ ਮੋਹਨਾ ਨਾਮੀ ਨਾਵਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਏ। 1890 ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ਼ਰਰ ਨੇ ਇਸਲਾਮੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਆਤ ਦੇ ਬਾਰੇ ਮਹਜ਼ਬ ਨਾਮੀ ਰਿਸਾਲਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜੋ ਮਾਲੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ। ਬਾਦ ਨੂੰ, 1891 ਵਿੱਚ, ਕੇਸਵ ਲਬਨਾਈ ਨਾਮੀ ਨਾਵਲ ਛਪਿਆ।
ਇੰਗਲਿਸਤਾਨ ਦਾ ਦੌਰਾ
1891 ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ਼ਰਰ ਨੂੰ ਨਵਾਬ ਵਕਾਰ ਉਲ ਮਲਿਕ ਦੇ ਪਾਸ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਮੁਲਾਜ਼ਮਤ ਮਿਲ ਗਈ। 1892 ਵਿੱਚ ਨਵਾਬ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਦਾ ਗਾਰਡੀਅਨ ਬਣਾ ਕੇ ਇੰਗਲਿਸਤਾਨ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਜਿਥੇ ਉਹ 1896 ਤੱਕ ਰਿਹਾ। ਰਵਾਨਗੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਰਰ ਨੇ ਤਿੰਨ ਨਾਵਲ, ਦਿਲਕਸ਼, ਜ਼ੈਦ ਵ ਹਿਲਾਵੋਹ ਔਰ ਯੂਸੁਫ਼ ਵ ਨਜਮਾ ਲਿਖਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਗ਼ੈਰ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਖ਼ਰੀ ਦੋ ਨੂੰ ਬਾਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਰ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਵੀ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤਾ, ਲੇਕਿਨ ਜ਼ੈਦ ਵ ਹਿਲਾਵੋਹ ਦਾ ਨਾਮ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਕੇ ਫ਼ਲੋਰਾ ਫਲੋਰੰਡਾ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।
ਲਿਖਤਾਂ
1896 ਵਿੱਚ ਇੰਗਲਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਸ਼ਰਰ ਦੁਬਾਰਾ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਜਾ ਵਸਿਆ ਅਤੇ ਉਥੋਂ ਹੀ ਦਿਲ ਗੁਦਾਜ਼ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ। 1899 ਤੱਕ ਉਹ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ ਅਯਾਮ ਅਰਬ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਹਿੱਸਾ ਛਪਵਾਇਆ। ਇਸੇ ਅਰਸੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਰ ਨੇ ਕੁਛ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤਹਿਕੀਕ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਕੀਨਾ ਬਿੰਤ ਹੁਸੈਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੀ ਇਸ਼ਾਇਤ ਦੇ ਬਾਦ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਇੱਕ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਰ ਦੀ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਮੁਖ਼ਾਲਫ਼ਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਸਨੂੰ 1899 ਵਿੱਚ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ।
ਲਖਨਊ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਉਸਨੇ ਦਿਲ ਗੁਦਾਜ਼ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1900 ਵਿੱਚ ਪਰਦਾ ਇਸਮਤ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਇੱਕ ਪੰਦਰਾ ਰੋਜ਼ਾ ਰਿਸਾਲਾ ਕਢਿਆ। ਲਖਨਊ ਦਾ ਕਿਆਮ 1901 ਤੱਕ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਇਹੀ ਉਹ ਦੌਰ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਰ ਨੇ ਅਪਣਾ ਸ਼ਹਿਰ-ਏ-ਆਫ਼ਾਕ ਨਾਵਲ ਫ਼ਿਰਦੌਸ ਬਰੇਂ ਲਿਖਿਆ। ਇਹ ਨਾਵਲ 1899 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ।
ਇਸ ਦੌਰ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਲਿਖਤਾਂ ਇਹ ਹਨ:
ਭਾਵੇਂ 1899 ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਰ ਵਾਪਸ ਲਖਨਊ ਆ ਗਿਆ ਸੀ ਲੇਕਿਨ ਉਸ ਦੀ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਾਲੀ ਨੌਕਰੀ ਬਦਸਤੂਰ ਜਾਰੀ ਰਹੀ, ਅਤੇ ਨਵਾਬ ਵਕਾਰ ਉਲ ਮਲਿਕ ਅਤੇ ਮੌਲਵੀ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਤਨਖ਼ਾਹ ਨਿਰਵਿਘਨ ਲਖਨਊ ਪਹੁੰਚਦੀ ਰਹੀ।
1904 ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਗੁਦਾਜ਼ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ। 1907 ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਕਿਆਮ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਰਰ ਨੇ ਜੋ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੇਠਲੀ ਹੈ:
1907 ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਰ ਨੂੰ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਮਹਿਕਮਾ-ਏ-ਤਾਲੀਮ ਦਾ ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 1908 ਵਿੱਚ ਉਥੋਂ ਦਿਲ ਗੁਦਾਜ਼ ਫਿਰ ਜਾਰੀ ਕਿਆ। ਲੇਕਿਨ ਨਿਜ਼ਾਮ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੀ ਕਿਸੇ ਬਾਤ ਪਰ ਨਰਾਜ਼ਗੀ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਫਿਰ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ। ਇੱਥੇ ਕਿਆਮ ਦੌਰਾਨ ਜੋ ਜੋ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਉਹ ਇਹ ਹਨ:
ਆਖ਼ਰੀ ਦੌਰ
ਲਖਨਊ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਸ਼ਰਰ ਨੇ 1910 ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਗੁਦਾਜ਼ ਫਿਰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਫਿਰ ਉਸ ਦਾ ਛਪਣਾ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ। 1910 ਤੋਂ 1926 ਤੱਕ ਉਸ ਦੀ ਅਦਬੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅਹਿਮ ਤਰੀਂ ਦੌਰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੇ ਪੜ੍ਹਨ ਲਿਖਣ ਦਾ ਕੰਮ ਨਿਰੰਤਰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਇਹ ਹੈ:
ਖਾਂਗ
ਖਾਂਗ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਪਾਤੜਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ
ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ (4 ਦਸੰਬਰ 1916 - 22 ਅਪ੍ਰੈਲ 2003) ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਨਾਟਕਕਾਰ, ਰੇਖਾਚਿੱਤਰ ਲੇਖਕ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ, ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਦਾ ਖੋਜੀ ਸੀ।
ਜੀਵਨ
ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕਸਬਾ ਸ਼ਹਿਣਾ (ਜਿਲ੍ਹਾ ਬਠਿੰਡਾ) ਦੀ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਬਾਬੂ ਸ਼ਿਵ ਚੰਦ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਐਫ. ਸੀ.ਕਾਲਜ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਐਮ.ਏ. ਤੱਕ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਲੇਖਕ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਮੁੱਢਲੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਕੋਲ ਪ੍ਰੀਤ ਨਗਰ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਉਸ ਦੀ ਨਾਟਕੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਪ੍ਰਫੁਲਿਤ ਹੋਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੇ ਰੇਡੀਓ ਤੇ ਮੰਚ ਰੰਗਮੰਚ ਲਈ ਨਾਟਕ ਲਿਖੇ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾ ਕੇ ਸੀਐਟਲ ਵਿੱਚ ਥੀਏਟਰ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਰਿਹਾ। ਉਥੇ ਹੀ 11 ਜੂਨ 1966 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਨ ਕੁੜੀ ਜੀਨੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ । ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਉਹਦੇ ਨਾਟਕ ਮਾਸਕੋ, ਜਰਮਨੀ, ਪੋਲੈਂਡ, ਲੰਡਨ ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਖੇਡੇ ਗਏ।
ਨਾਟਕ
ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਨੇ ਲੋਹਾ ਕੁੱਟ, ਕੇਸਰੋ, ਕਣਕ ਦੀ ਬੱਲੀ, ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਵਾਲ, ਸੁਲਤਾਨ ਰਜ਼ੀਆ, ਸੌਂਕਣ, ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾ ਅਤੇ ਧੂਣੀ ਦੀ ਅੱਗ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਮਿਰਚਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਧ, ਪੱਤਣ ਦੀ ਬੇੜੀ ਅਤੇ ਕੁਆਰੀ ਦੀਸੀ ਸਮੇਤ ਕਈ ਨਾਟਕ ਲਿਖੇ। ਉਸਦੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ 12 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਾਸਕੋ, ਲੰਡਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਸਮੇਤ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਖੇਡੇ ਗਏ। 1944 ਵਿੱਚ ਗਾਰਗੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਟਕ ਲੋਹਾ ਕੁੱਟ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟ ਤਸਵੀਰ ਲਈ ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਸਨੇ ਗਰੀਬੀ, ਅਨਪੜ੍ਹਤਾ, ਅਗਿਆਨਤਾ, ਅਤੇ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਪੇਂਡੂ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ 1949 ਵਿੱਚ ਸੈਲ ਪੱਥਰ, 1950 ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਮੋੜ ਅਤੇ ਘੁੱਗੀ ਨਾਲ਼ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ। ਲੋਹਾ ਕੁੱਟ ਦੇ 1950 ਦੇ ਸੰਸਕਰਨ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਜੇ.ਐਮ. ਸਿੰਗ ਅਤੇ ਗਾਰਸੀਆ ਲੋਰਕਾ ਤੋਂ ਕਾਵਿਕ ਅਤੇ ਨਾਟਕੀ ਤੱਤ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1968 ਵਿੱਚ ਕਣਕ ਦੀ ਬੱਲੀ ਅਤੇ 1977 ਵਿੱਚ ਧੂਣੀ ਦੀ ਅੱਗ ਵਰਗੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੀਆਂ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਬਣ ਗਈਆਂ। ਮੂਲ ਸਥਾਨ ਦੀ ਸਾਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਲਈ, ਉਸਨੇ ਲੋਰਕਾ ਦੇ ਬਲੱਡ ਵੈੱਡਿੰਗ ਵੱਲ ਓਨਾ ਹੀ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਿੰਨਾ ਨੇ ਯਰਮਾ ਵੱਲ। 1976 ਵਿੱਚ ਮਿਰਜ਼ਾ-ਸਾਹਿਬਾ ਵਿੱਚ, ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਤੇ ਸੰਮੇਲਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੌੜੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਗਾਰਗੀ ਦਾ ਸੈਕਸ, ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਜਨੂੰਨ ਬਣ ਗਿਆ। ਆਂਤੋਨਾਂ ਆਖ਼ਤੋ ਦਾ ਬੇਰਹਿਮੀ ਦਾ ਰੰਗਮੰਚ ਉਸ ਦੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਲੋੜ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।