cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਅਮਰੀਸ਼ ਪੁਰੀ
ਅਮਰੀਸ਼ ਪੁਰੀ (22 ਜੂਨ 1932-12 ਜਨਵਰੀ 2005) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸੀ। ਐਕਟਰ ਵਜੋਂ ਨਿਸ਼ਾਂਤ, ਮੰਥਨ ਅਤੇ ਭੂਮਿਕਾ ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਪਹਿਚਾਣ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸ਼੍ਰੀ ਪੁਰੀ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਖਲਨਾਇਕ ਦੇ ਰੁਪ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਖੱਟੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1984 ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਸਟੀਵੇਨ ਸਪੀਲਬਰਗ ਦੀ ਫਿਲਮ ਇੰਡਿਆਨਾ ਜੋਂਸ ਐਂਡ ਦ ਟੈਂਪਲ ਆਫ ਡੂਮ ਵਿੱਚ ਮੋਲਾਰਾਮ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜੋ ਕਾਫ਼ੀ ਚਰਚਿਤ ਰਹੀ। ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਅਸਰ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਮੁੰਡਿਆ ਕਰ ਰਹਿਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਖਲਨਾਇਕ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਮਿਲੀ। ਪੇਸ਼ਾਵਰਾਨਾ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਵਲੋਂ ਕੰਮ ਕਰਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਮਾਂਤਰ ਜਾਂ ਵੱਖ ਹੱਟ ਕਰ ਬਨਣ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜੇ ਰਹੇ। ਫਿਰ ਆਇਆ ਖਲਨਾਇਕ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹਟਕੇ ਚਰਿੱਤਰ ਐਕਟਰ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਅਮਰੀਸ਼ ਪੁਰੀ ਦਾ ਦੌਰ। ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਭਿਨੇ ਕਲਾ ਦਾ ਜਾਦੂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੱਤਾ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਅਮਰੀਸ਼ ਲਾਲ ਪੁਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਲਾਲਾ ਨਿਹਾਲ ਚੰਦ ਅਤੇ ਵੇਦ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਸਨ, ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਚਮਨ ਪੁਰੀ ਅਤੇ ਮਦਨ ਪੁਰੀ (ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਕਲਾਕਾਰ ਸਨ), ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਚੰਦਰਕਾਂਤ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਹਰੀਸ਼ ਪੁਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਗਾਇਕ ਕੇ. ਐਲ. ਸਹਿਗਲ ਦਾ ਚਚੇਰਾ ਭਰਾ ਸੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਪੁਰੀ ਨੇ 1967 ਅਤੇ 2005 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ 400 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਖਲਨਾਇਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਹਿੱਟ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਸਕ੍ਰੀਨ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਅਸਫ਼ਲ ਰਹੇ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਰਮਚਾਰੀ ਰਾਜ ਬੀਮਾ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲੇਬਰ ਐਂਡ ਇਨਪਲੌਇਮੈਂਟ (ਈ.ਐਸ.ਆਈ.ਸੀ) ਦੇ ਨਾਲ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਉਸਨੇ ਸਤਿਆਦੇਵ ਦੂਬੇ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਅਖੀਰ ਉਹ ਇੱਕ ਸਟੇਜ ਐਕਟਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਣ ਲੱਗੇ ਅਤੇ 1979 ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣ ਬਣਨ ਨਾਲ ਛੇਤੀ ਹੀ ਇਸ ਨੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਤੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਰੀਤਿਕਾ ਸਿੰਘ
ਰੀਤਿਕਾ ਸਿੰਘ (ਜਨਮ 16 ਦਸੰਬਰ 1994) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਮਿਕਸਡ ਮਾਰਸ਼ਲ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਤਾਮਿਲ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸੁਧਾ ਕੌਂਗਾਰਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਦੀ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮ Irudhi Suttru ਵਿੱਚ ਆਰ. ਮਾਧਵਨ ਦੇ ਨਾਲ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੂੰ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਮਿਲਿਆ।
ਮਿਕਸਡ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟਸ ਕੈਰੀਅਰ
ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਇੱਕ ਕਿੱਕਬਾਕਸਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਰਤ ਮਾਰਸ਼ਲ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ 2009 ਵਿੱਚ, ਏਸ਼ੀਅਨ ਇਨਡੋਰ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿੱਕਬਾਕਸਰ ਵਜੋਂ 52 ਕਿੱਲੋ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸੁਪਰ ਫਾਈਟ ਲੀਗ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨੀ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਰਤ ਮਾਰਸ਼ਲ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ।
ਅਮਰੀਸ਼ ਪੁਰੀ
ਮੌਤ
27 ਮਈ 2004 ਨੂੰ ਮਰੀਓਡਿਸਪਲੈਕਸ ਸਿੰਡ੍ਰੋਮ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂਜਾ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਦੀ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਸਰਜਰੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਕੌਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 12 ਜਨਵਰੀ 2005 ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 7.30 ਵਜੇ ਦੇ ਕਰੀਬ ਇਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ 13 ਜਨਵਰੀ 2005 ਨੂੰ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਪਾਰਕ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1932 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2005 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਰੀਤਿਕਾ ਸਿੰਘ
ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੈਰੀਅਰ
ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2013 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੁਧਾ ਕੌਂਗਰਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੇ ਸੁਪਰ ਫਾਈਟ ਲੀਗ ਦੇ ਇੱਕ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਦੋਭਾਸ਼ੀ ਫਿਲਮ, ਸਾਲਾ ਖੜੁਸ (2016) ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਆਡੀਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਮਾਰਵਾੜੀ ਲੜਕੀ ਜੋ ਕਿ ਚੇਨੱਈ ਦੀ ਝੁੱਗੀ ਝੌਂਪੜੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਦਾ ਚਿੱਤਰਣ ਕਰਦਿਆਂ, ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1994
ਤਿੱਬਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਭੂਗੋਲਿਕ ਸੈਟਿੰਗ
ਤਿੱਬਤ ਚੀਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ। ਤਿੱਬਤੀ ਪਠਾਰ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਹਾੜ ਚੀਨ ਨਾਲ ਸਰਹੱਦ ਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਿਮਾਲਿਆ ਤਿੱਬਤ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਰੁਕਾਵਟ ਹਨ। ਤਿੱਬਤ ਨੂੰ "ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਛੱਤ" ਜਾਂ "ਬਰਫ ਦੀ ਧਰਤੀ" ਦਾ ਉਪਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
Lਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਤਿੱਬਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨੂੰ ਤਿੱਬਤੀ-ਬਰਮਾ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਗਿਣਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਚੀਨੀ-ਤਿੱਬਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਗੈਰ-ਸਿਨੀਟੀ ਮੈਂਬਰ ਹਨ।
ਪੂਰਵ ਇਤਿਹਾਸ
ਕੁੱਝ ਪੁਰਾਤੱਤਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਮਗਰੀ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜ ਲੱਖ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਰਹਾਇਸ ਹੋਈ ਸੀ ਉਦੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਇਨਸਾਨ ਤਿੱਬਤ ਵਿੱਚ ਦੀ ਲੰਘੇ ਸਨ।  ਆਧੁਨਿਕ ਮਨੁੱਖ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 21-ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤਿੱਬਤੀ ਪਠਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।  . ਇਹ ਆਬਾਦੀ 3000 ਈਪੂ ਦੇ ਲਗਪਗ ਉੱਤਰੀ ਚੀਨ ਤੋਂ ਨੀਓਲਿਦਕ ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਪਰ, "ਪਾਲੀਓਲਿਦਕ ਵਾਸੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਤਿੱਬਤ ਅਬਾਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਸ਼ਕ ਜੈਨੇਟਿਕ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਹੈ।"
ਮੈਗਾਲਿਦਕ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਨੂੰ ਤਿੱਬਤੀ ਪਠਾਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹਿ ਇਹ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਆਇਰਨ ਜੁਗ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਕਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਦਫਨਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਤਿੱਬਤੀ ਪਠਾਰ ਉੱਤੇ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਪਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਚਾਈ ਦਾ ਸਥਾਨ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਖੋਜ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਝਾਂਗਜ਼ੁੰਗ ਰਾਜ (500 ਈਪੂ ਤੋਂ 625 ਈਸਵੀ)
ਨਮਹਾਈ ਨਾਰਬੂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁਝ ਤਿੱਬਤੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲਿਖਤਾਂ ਝਾਂਗਜ਼ੁੰਗ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਛਾਣਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਐਡੋ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਤਿੱਬਤ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਵਾਲੇ ਗੁਗੇ ਦਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਸ ਕਰ ਗਏ ਸਨ। Zhang Zhung is considered to be the original home of the Bön religion.
ਤਿੱਬਤ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਘਟਨਾਵਾਂ
right|thumb|200px| ਸਨ 1910 ਦੇ ਤਿੱਬਤ ਦੇ ਦਲਾਈਲਾਮਾ right|thumb|200px| ਤਿੱਬਤ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਦਲਾਈਲਾਮਾ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਿੱਬਤ
ਗ਼ਲਤਸਰਾਯ ਐੱਸ. ਕੇ.
'''ਗ਼ਲਤਸਰਾਯ ਐੱਸ. ਕੇ.''', ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਤੁਰਕੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਇਹ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਇਸਤਾਨਬੁਲ ਸ਼ਹਿਰ, ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਤੁਰਕ ਟੇਲੇਕੋਮ ਅਰੇਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਤੁਰਕੀ ਸੁਪਰ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਪਰਮਿੰਦਰ ਵੀਰ
ਪਰਮਿੰਦਰ ਵੀਰ ਦਾ ਜਨਮ 1955 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਜੰਮਪਲ ਹੈ। ਪਰਮਿੰਦਰ ਵੀਰ ਇੰਗਲੈਡ ਵਿਖੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਫਿਲਮ ਡਾਇਰੈਕਟਰ Julian Henriques ਨਾਲ ਹੋਈ ਹੈ। ਪਰਮਿੰਦਰ ਵੀਰ ਕੋਲ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ 20 ਸਾਲ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਹੈ। ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਦੇਣ ਕਾਰਣ ਪਰਮਿੰਦਰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰਮਿੰਦਰ ਨੇ ਗੋਲ ਕ੍ਰਿਸਟ ਫਿਲਮ ਕੰਪਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ 22 ਮਿਲੀਆਂ ਪੌਡ ਇੰਨਵੈਸਟ ਕੀਤਾ। ਪਰਮਿੰਦਰ ਨੇ BBC, Carlton ਤੇ ਚੈਨਲ Chanel four ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਪਰਮਿੰਦਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟੀ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ (ਜੋ ਕਿ ਨਾਇਜੇਰੀਆ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ) ਉਸ ਦੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸੀ। ਪਰਮਿੰਦਰ ਨੇ ਕਈ ਫ਼ਿਲਮਾ ਤੇ ਸੀਰੀਜ ਪ੍ਰੋਡਿਉਸ ਕੀਤੇ। ਪਰਮਿੰਦਰ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਡਕਾਸ੍ਟਿੰਗ ਤੇ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੇ 2002 ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਡ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਵੱਲੋ OBC ਦਾ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲ ਚੁਕਾ ਹੈ। ਪਰਮਿੰਦਰ ਵੀਰ Tony Elumelu foundation ਦੀ CEO ਹੈ।
file=http://csr-ceoforum.com/2015/wp-content/uploads/2014/12/Parminder-Vir.jpg
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਜਾਤੀ ਉਮਰਾ
ਜਾਤੀ ਉਮਰਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ ਦੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦਾ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ
ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ, ਜਿਸਨੂੰ ਛੇੜਖਾਨੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੁਆਰਾ ਅਣਜਾਣ ਜਿਨਸੀ ਵਿਹਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਅਕਸਰ ਤਾਕਤ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਲੈ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਜਦੋਂ ਤਾਕਤ ਤੁਰੰਤ ਹੋਵੇ, ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੀ, ਜਾਂ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਜਿਨਸੀ ਹਮਲੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਪਰਾਧੀ ਨੂੰ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਾਂ (ਅਕਸਰ ਮਾੜ੍ਹੇ ਤੌਰ 'ਤੇ) ਮੋਲੈਸਟਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਬਾਲਗ ਜਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਉਮਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ਾਮਲ ਵਿਵਹਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਜਾਂ ਸਹਿਮਤੀ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੇ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ, ਜਿਨਸੀ ਉਤੇਜਨਾ ਲਈ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਜਾਂ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਤਨੀ
ਸਪੌਸਿਲ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਦੇ ਪਤੀ ਜਾਂ ਸਾਬਕਾ ਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਅਣਚਾਹੇ ਜਿਨਸੀ ਸੰਪਰਕ ਜਾਂ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤੇ ਸੈਕਸ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਇੱਕ ਹਮਲਾਵਰ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। |
ਬੱਚੇ
ਬਾਲ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਬੱਚਾ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਾਲਗ ਨੂੰ ਬਾਲਗ ਜਾਂ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਜਿਨਸੀ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਲਈ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੇ ਲਿੰਗਕ ਸੰਪਰਕ, ਬਾਲਗ਼ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਬਜ਼ੁਰਗ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਸ਼ਲੀਲ ਐਕਸਪੋਜਰ (ਜਣਨ ਅੰਗਾਂ, ਮਾਦਾ ਨਿਪਲਜ਼ ਆਦਿ) ਨਾਲ ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਜਿਨਸੀ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਜਾਂ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਧਮਕਾਉਣ ਲਈ ਇਰਾਦਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜਿਨਸੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ, ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪੋਰਨੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦਿਖਾਉਣ ਜਾਂ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪੋਰਨੋਗ੍ਰਾਫੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬੱਚੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ।
ਬਾਲ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਮ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਦੋਸ਼, ਉਦਾਸੀ, ਚਿੰਤਾ, ਪੋਸਟ-ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਗਾੜ, ਸਵੈ-ਮਾਣ ਸੰਬੰਧੀ ਮੁੱਦਿਆਂ, ਲਿੰਗਕ ਨਪੁੰਸਕਤਾ, ਘਾਤਕ ਪੇਲਵਿਕ ਦਰਦ, ਨਸ਼ਾਖੋਰੀ, ਸਵੈ-ਜ਼ਖਮੀ, ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ, ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਵਿਅਕਤਕ ਵਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ | ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਮੁੜ-ਅਤਿਆਚਾਰ ਬਾਲ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਲਈ ਇੱਕ ਜੋਖਮ ਦਾ ਕਾਰਕ ਹੈ | ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੁਝ ਅਧਿਐਨਾਂ ਨੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਨੂੰ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਘਾਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦਾ ਜੋਖਮ ਸਮਝਿਆ ਹੈ | ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਹੁਤ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ | ਨਸ਼ਾਖੋਰੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨਾਲ, ਰਿਗੇਰ ਐਟ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਖੋਜਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਗਲਤ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕੋਕੀਨ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਵਾਧਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਲਿਬਬਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧ ਨੂੰ ਨੰਗਾ ਕਰਕੇ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ |
ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਦੱਸ ਦੁਆਰਾ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਨਜਾਇਜ਼ ਰੂਪ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਵਧੇਰੇ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਮਾਨਸਿਕ ਬਿਪਤਾ ਵਿੱਚ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਨਸਲ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ | .
ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਤਕਰੀਬਨ 18-19% ਅਤੇ 8% ਮਰਦ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਹ ਬੱਚੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ | ਲਿੰਗਕ ਪਾੜਾ ਕਾਰਨ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਉੱਚ ਅਤਿਆਚਾਰ, ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਘੱਟ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਦੋਵੇਂ | ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜਿਨਸੀ ਬਦਸਲੂਕੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਪਰਾਧੀ ਆਪਣੇ ਪੀੜਤਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਲਗੱਭਗ 30% ਬੱਚੇ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹਨ, ਅਕਸਰ ਪਿਤਾ, ਮਾਮੇ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ; ਕਰੀਬ 60% ਹੋਰ ਜਾਣੂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਦੋਸਤ,ਬੇਬੀਸਟਰ, ਜਾਂ ਗੁਆਂਢੀ; ਅਜਨਬੀ ਲਗਭਗ 10% ਬਾਲ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਅਪਰਾਧੀ ਹਨ | ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬੱਚੇ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਪਰਾਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਲਗਭਗ 14% ਅਪਰਾਧ ਅਤੇ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਦਰਜ 6% ਅਪਰਾਧ | ਬਾਲ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਪੀਡੋਫਾਈਲਜ਼ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਬੁਲੇਸੈਂਟ ਬੱਚਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਿਨਸੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ |
ਸਹਿਕਰਮੀ
ਬਹੁਤੀ ਵਾਰ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕੰਮਕਾਜ ਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਸਹਿਕਰਮੀ ਅਤੇ ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਜਾਂ ਲੜਕੀਆਂ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਅਹੁਦੇ ਤੇ ਪੈਸੇ ਜਾਂ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਿੰਗਕ ਅਪਰਾਧ
ਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ
ਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਕਿਸਾਨ ਆਗੂ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਸੂਬਾ ਮੀਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ। ਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਫਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਹੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮ ਹੈ ਅਤੇ ਲੰਮਾਂ ਸਮਾਂ ਪੰਜਾਬ ਸਟੂਡੈਂਟ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਸੂਬਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਗੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਸਾਨ ਆਗੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਲੀਡਰ
ਸ਼ਗਨ-ਅਪਸ਼ਗਨ
ਸ਼ਗਨ-ਅਪਸ਼ਗਨ ਲੋਕ-ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੰਨਗੀ ਹਨ। ਲੋਕ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਲੋਕ-ਮਨ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਬਾਰੇ ਧੁੰਦਲੇ ਅਨੁਭਵ, ਕਿਸੇ ਵਰਤਾਰੇ ਬਾਰੇ ਸਮਝ ਨਾ ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਉਸਦਾ ਗਲਤ ਅਨੁਭਵ ਹੋਣਾ, ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ ਦੇ ਉਪਯੋਗੀ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੋਣਾ ਆਦਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇਸਦੇ ਅਧਾਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਰਿਗਵੈਦਿਕ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚਲਦੇ ਆ ਰਹੇ ਸ਼ਗਨ-ਅਪਸ਼ਗਨ ਅੱਜ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਟੁੱਟ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਚੁੱਕੇ, ਜੋ ਪੀੜੀ-ਦਰ-ਪੀੜੀ ਚਲਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਸ਼ੁੱਭ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਗਨ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁੱਭ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਅਪ-ਸ਼ਗਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਗਨ
ਸ਼ਗਨ ਦਾ ਅਰਥ ਸ਼ੁੱਭ ਕਰਮ, ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਚੜਦੀ ਕਲਾ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ। ਸ਼ਗਨ 'ਸ਼ਕੁਨ' ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ 'ਪੰਛੀ' ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਤੀਆਂ ਦੀ ਚਹਿਕ ਉਡਾਣ ਦਿਸ਼ਾ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਕਿਰਿਆ ਲਈ ਸ਼ਗਨ ਸ਼ਬਦ ਰੂੜ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ ਵਿਸਥਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ ਹਰ ਉਸ ਚਿੰਨ੍ਹ ਜਾਂ ਲੱਭਣ ਲਈ ਪ੍ਰਯੋਗ ਹੋਣ ਲੱਗਾ ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਨ ਵਾਲੀ ਕਿਸੇ ਘਟਨਾ ਦਾ ਸੂਚਕ ਹੋਵੇ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕੁਝ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਰਸਮਾਂ ਲਈ ਵੀ ਪ੍ਰਯੋਗ ਹੋਣ ਲੱਗਾ। ਸ਼ਗਨ ਮਨਾਉਣਾ, ਸ਼ਗਨ ਪਾਉਣਾ ਜਾਂ ਸ਼ਗਨ ਵਿਚਾਰਨਾ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਹੀ ਰੂਪ ਹਨ।"1
ਅਪਸ਼ਗਨ
'ਅਪ' ਅਗੇਤਰ ਬੁਰੇ ਦਾ ਬੋਧ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵੇਲੇ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸੁਖਾਵੇ ਨਾ ਹੋਣ, ਗ੍ਰਹਿ ਅਨੁਕੂਲ ਠੀਕ ਨਾ ਹੋਣ, ਅਚਾਨਕ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਟੁੱਟ ਜਾਣਾ, ਜਿਹੜੇ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਲੱਛਣ ਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਮਾਨ ਅਮੰਗਲ ਬੌਧਿਕ ਹੋਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਪ-ਸ਼ਗਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਸ਼ੂ-ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸ਼ਗਨ-ਅਪਸ਼ਗਨ
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਗਨ-ਅਪਸ਼ਗਨ ਸਾਡੇ ਨਿੱਤ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਅਚੇਤ-ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਸੇ ਪਏ ਹਨ। ਕੁਝ ਪਸ਼ੂ-ਪੰਛੀ ਮਨੁੱਖੀ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵੇਲੇ ਮੱਥੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਭ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁੱਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਨੀਲ ਕੰਠ ਜਾਂ ਗਰੜ ਦਾ ਦੁਸਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਦਿਸਣਾ ਸ਼ਗਨ ਹੈ। ਪਰ ਮਰੇ ਨੀਲ ਕੰਠ ਦਾ ਦਿਸਣਾ ਅਪਸ਼ਗਨ ਹੈ। "ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਹਿਣੀ-ਬਹਿਣੀ ਜਨੌਰਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੁੰਦੀ। ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁੱਤੇ ਦਾ ਸਾਥੀ ਬਣਿਆ। ਇਸ ਦੀ ਕਦਰ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਕਿ ਇਹ 'ਭੈਰੋ' ਦਾ ਵਾਹਨ ਸੀ, ਕਾਲਾ ਕੁੱਤਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਘਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਨਿਕਲੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਾਲੇ ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਬਹੁਤ ਕਦਰ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਕਿ ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਜਿੰਨ, ਭੂਤ ਤੇ ਹੋਰ ਅਗੰਮੀ ਹਸਤੀਆਂ ਦਿਸ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।"2 ਜੇ ਕਾਲਾ ਕੁੱਤਾ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਸ਼ੁੱਭ-ਸ਼ਗਨ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸਨਿੱਚਰ ਗ੍ਰਹਿ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਰ ਜੇ ਕੁੱਤਾ ਘਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉੱਪਰ ਲੱਤਾਂ ਕਰਕੇ ਲੇਟਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਅਪਸ਼ਗਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਘਰ ਕੋਈ ਬਿਪਤਾ ਪੈਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਸ਼ੁੱਭ ਕਾਰਜ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਜੇਕਰ ਬਿੱਲੀ ਰਸਤਾ ਕੱਟ ਜਾਵੇ, ਕੁੱਤਾ ਕੰਨ ਫੜਕਾ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਅਪਸ਼ਗਨ, ਤਿੱਤਰ ਦਾ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਬੋਲਣਾ, ਕਾਂ ਬੋਲਣਾ ਸ਼ੁੱਭ ਸ਼ਗਨ, ਝੋਟੇ ਢੱਠੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣੇ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਅਪਸ਼ਗਨ ਹੈ। ਰਾਤ ਸਮੇਂ ਕੁੱਤੇ ਜਾਂ ਬਿੱਲੀ ਦਾ ਰੋਣਾ ਅਪਸ਼ਗਨ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਣ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਦਾ ਸੂਚਕ ਹੈ। ਦਿਨੇ ਉੱਲੂ ਦਿਸਣਾ, ਕਬੂਤਰ ਦਾ ਬੋਲਣਾ, ਖੋਤੇ ਦਾ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਤੋਂ ਹੀਂਗਦਾ ਮਿਲਣਾ ਵੀ ਅਪਸ਼ਗਨ ਹੈ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਸੱਪ ਤੇ ਨਿਉਲੇ ਦੀ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਭ ਸ਼ਗਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੇ ਸੱਪ ਦਾ ਮਿਲਣਾ ਅਪਸ਼ਗਨ ਹੈ, ਜੋ ਵੈਰੀ ਦੁਆਰਾ ਵਿਘਨ ਪਾਉਣ ਦਾ ਸੂਚਕ ਹੈ। ਕੁੱਕੜ ਦਾ ਦਿਨੇ ਬਾਂਗ ਦੇਣਾ ਵੀ ਅਪਸ਼ਗਨ ਹੈ। "ਆਦਿ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦਾ ਸਬੰਧ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਨਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਅੱਜ ਇਹ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤਕ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਪੁਰਾਤਨ ਪਸ਼ੂ-ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਲਾ ਸਾਥ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ।"3 ਪਸ਼ੂ-ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ/ਸ਼ਗਨ-ਅਪਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਸਮਾਜ ਲਈ ਉਪਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਅਣਉਪਯੋਗਤਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। (ਕਾਂ ਬੋਲਣਾ ਸ਼ੁੱਭ ਸ਼ਗਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਾਹੁਣਾ ਆਉਣਾ ਦਾ ਸੂਚਕ ਹੈ।)
ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸ਼ਗਨ-ਅਪਸ਼ਗਨ
ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਾਂਗ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਗਨ-ਅਪਸ਼ਗਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਅਨੇਕਾਂ ਲੋਕ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਕਾਰਜ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਜਾਂ ਅਸਫਲਤਾ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲਦਿਆਂ ਸਾਰ ਅੱਗੋਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਚੀਜਾਂ ਤੋਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਖਾਲੀ ਟੋਕਰਾ, ਘੜਾ, ਸੁੱਕੀ ਲੱਕੜ, ਪਾਥੀਆਂ ਮੱਥੇ ਲੱਗਣ ਤਾਂ ਅਪਸ਼ਗਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰਾ ਘਾਹ (ਹਰਿਆਲੀ) ਦਾ ਮੱਥੇ ਲੱਗਣਾ ਸ਼ਗਨ, ਸਵਾਈ ਵਿੱਚ ਤੁਰਨਾ (12:15) ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਗਨ, ਤੁਰਨ ਸਮੇਂ ਨਿੱਛ ਮਾਰਨਾ, ਪਿੱਛੋਂ ਅਵਾਜ਼ ਮਾਰਨਾ, ਪੌਣਾਈ ਵਿੱਚ ਤੁਰਨਾ (11:45) ਨੂੰ ਅਪ-ਸ਼ਗਨ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੁੱਧ ਭਰੀ ਬਾਲਟੀ, ਅੱਗੋਂ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਸ਼ਗਨ ਪਰ ਦੁੱਧ ਉਬਲਣਾ, ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦਾ ਟੁੱਟਣਾ ਅਪਸ਼ਗਨ ਹੈ। ਕੁਝ ਹੋਰ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਸਬੰਧਿਤ ਸ਼ਗਨ-ਅਪਸ਼ਗਨ ਜਿਵੇਂ ਝਾੜੂ ਨੂੰ ਉਲਟਾ ਰੱਖਣਾ, ਛੱਜ ਦਾ ਮੂੰਹ ਉੱਪਰ ਰੱਖਣਾ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਮੰਜਾ ਬੁਨਣਾ ਜਾਂ ਮੰਜਾ ਉਲਟਾ ਖੜਾ ਕਰਨਾ, ਪਰਾਂਤ ਮੂਧੀ ਮਾਰਨੀ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਬਰਤਨ ਵਾਪਿਸ ਦੇਣਾ ਅਪਸ਼ਗਨ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਥੀ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਰੱਖਣਾ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਇਸ ਨਾਲ ਸ਼ਰੀਕ ਉੱਚੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਮਤਿਹਾਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਕੱਪੜਿਆਂ ਤੇ ਸਿਆਹੀ ਡੁੱਲਣਾ ਸ਼ੁੱਭ ਸ਼ਗਨ, ਦਹੀ ਖਾਂ ਕੇ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਲਈ ਤੁਰਨਾ ਅਪਸ਼ਗਨ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੋਕਪਰਾਈ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਨੁਸਾਰ ਬੋਦੀ ਵਾਲੇ ਤਾਰੇ ਨੂੰ ਵੀ ਅਪਸ਼ਗਨੀ ਤਾਰਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਟੇ ਦਾ ਭੁੜਕਣਾ ਵੀ ਸ਼ਗਨ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਨੁੱਖ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸ਼ਗਨ-ਅਪਸ਼ਗਨ
ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਮੱਥੇ ਲੱਗਣਾ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾ ਲੈਣਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ "ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਦਰ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਸ਼ਗਨ ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤਾਂ ਅਪਸ਼ਗਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੂਦਰ ਨੀਵੀਂ ਜਾਤ ਦਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਅਕਸਰ ਸਲਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਂ 'ਦਾਨ ਮੰਗੇਗਾ' ਜਾਂ ਸਰਾਪ ਦੇਵੇਗਾ।' ਅਰਥਾਤ ਨਰਾਜ਼ਗੀ ਦਾ ਇਜਹਾਰ ਕਰੇਗਾ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਬੁਰਾ ਜਾਂ ਅਪਸ਼ਗਨੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।"4 ਚੂੜ੍ਹੇ ਦਾ ਮੱਥਾ ਲੱਗਣਾ ਸ਼ਗਨ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਇਸਤਰੀ ਖਾਲੀ ਬਰਤਨ ਲੈ ਕੇ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਅਪਸ਼ਗਨ, ਮਾਲਣ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਗੁੱਲਦਸਤਾ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂ ਭੰਗਣ ਮੱਥੇ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਸ਼ੁੱਭ ਸ਼ਗਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਹੋਵੇਗੀ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਜੇ ਕੋਈ ਘੋੜ ਚੜਿਆ ਸਵਾਰ ਜਾਂ ਵੰਝਲੀ ਵਜਾਉਂਦਾ ਗੱਭਰੂ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਸ਼ੁੱਭ ਸ਼ਗਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਭਾਵ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਘਨ ਨਹੀਂ ਪਵੇਗਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੰਬਰਦਾਰ, ਪੁਲਿਸ ਵਾਲਾ, ਲੂਲ੍ਹਾ, ਕਾਣਾ ਤੇ ਲੰਗੜਾ ਆਦਮੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਕੰਮ ਸਿਰੇ ਨਹੀਂ ਚੜਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਕਿਸੇ ਅੰਗ ਦੇ ਭੰਗ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਅਧੂਰੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਮੱਥੇ ਲੱਗਣਾ ਅਪਸ਼ਗਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਿਨਾਂ, ਵਾਰਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸ਼ਗਨ-ਅਪਸ਼ਗਨ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣਾਉਣ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ, ਵਾਰਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਅਨੇਕਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਬਣਾ ਲਏ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੀ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦਾ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸ਼ਗਨ-ਅਪਸ਼ਗਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਬਿਆਈ ਬੁੱਧਵਾਰ ਆਰੰਭ ਕਰਨੀ, ਵਢਾਈ ਮੰਗਲਵਾਰ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁੱਭ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਮੰਗਲਵਾਰ ਸਿਰ ਨਹਾਉਣਾ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ। "ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਕਰੜਾ ਦਿਨ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਵਹਿਮ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਿਨ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤਿਉਹਾਰ ਆਵੇ ਤਾਂ ਸਮਝੋ, ਦੁਨੀਆ ਭਾਰੀ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ: ਹੋਲੀ, ਲੋਹੜੀ ਤੇ ਦਿਵਾਲੀ, ਮੰਗਲਵਾਰੀ ਹੋਇ। ਚਰਖਾ ਚੜੇਗੀ ਪ੍ਰਿਥਵੀ, ਵਿਰਲਾ ਜੀਵੇ ਕੋਇ॥5	ਭਾਦਰੋਂ ਦੀ ਮੱਸਿਆ ਤੇ ਚੇਤ ਦੀ ਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਭ ਸ਼ਗਨ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੱਤੇ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਬਾਲਗ ਦਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਅਪਸ਼ਗਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਸਾਉਣ, ਭਾਦਰੋਂ ਕੱਤੇ ਅਤੇ ਪੋਹ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਜਾਂ ਕੋਈ ਸ਼ੁੱਭ ਕਾਰਜ ਕਰਨਾ ਅਪਸ਼ਗਨ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। "ਚੇਤਰ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਕੁੱਤੀ, ਵਿਸਾਖ ਵਿੱਚ ਊਠਣੀ, ਜੇਠ ਵਿੱਚ ਬਿੱਲੀ, ਸਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਘੋੜੀ ਤੇ ਖੋਤੀ, ਭਾਦਰੋਂ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਗਊ, ਮੱਘਰ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਮੱਝ ਤੇ ਪੋਹ ਵਿੱਚ ਬੱਕਰੀ ਸੂਈ ਨੂੰ ਅਪਸ਼ਗਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।"6
ਅੰਗ ਫਰਕਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸ਼ਗਨ-ਅਪਸ਼ਗਨ
ਪੰਜਾਬੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਅੰਗ-ਫਰਕਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਗਨ-ਅਪਸ਼ਗਨ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ: ਆਦਮੀ ਦੀ ਸੱਜੀ ਅੱਖ ਫਰਕੇ ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਸ਼ੁੱਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸਦੇ ਉਲਟ ਔਰਤ ਦੀ ਖੱਬੀ ਅੱਖ ਦਾ ਫਰਕਣਾ ਸ਼ੁੱਭ ਸ਼ਗਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਅੰਗ ਫਰਕਣ ਨੂੰ ਅਪਸ਼ਗਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਪਨਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸ਼ਗਨ-ਅਪਸ਼ਗਨ
ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਅਵਚੇਤਨ ਅਨੇਕਾਂ ਕਿਸਮ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਮਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਸੁਪਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰਵ ਸੂਚਨਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ: ਸਰਘੀ ਵੇਲੇ ਆਏ ਸੁਪਨੇ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਗਨ, ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਦਾ ਦੇਖਣਾ ਅਪਸ਼ਗਨ, ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਉਸਦੀ ਉਮਰ ਲੰਮੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਇਸਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ੁੱਭ ਸ਼ਗਨ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਵੇਖਣੀ ਅਪਸ਼ਗਨ, ਪਾਣੀ ਵੇਖਣਾ ਸ਼ਗਨ ਘਰ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਮਰ ਚੁੱਕਾ ਪ੍ਰਾਣੀ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਧਨ ਮਿਲਣ ਦੀ ਆਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਕੁਝ ਲੈ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਅਪਸ਼ਗਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਪੈਸੇ ਲਏ ਜਾਣ ਤਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਓਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੀਆਂ ਘਟਨਾ ਸ਼ੁੱਭ ਸ਼ਗਨ ਤੇ ਅਪਸ਼ਗਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਹਾਇਕ ਪੁਸਤਕਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਭਿਆਚਾਰ
ਵੁਦਰਿੰਗ ਹਾਈਟਸ
ਵੁਦਰਿੰਗ ਹਾਈਟਸ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Wuthering Heights) ਐਮਿਲੀ ਬਰੌਂਟੀ ਦਾ ਅਕਤੂਬਰ 1845 ਅਤੇ ਜੂਨ 1846 ਵਿਚਕਾਰ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਜੁਲਾਈ ਵਿੱਚ ਗੁਪਤ ਨਾਮ ਐਲਿਸ ਬੈੱਲ ਹੇਠ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਉਹਦੀ ਭੈਣ ਸ਼ਾਰਲਟ ਬਰੌਂਟੀ ਦੇ ਨਾਵਲ ਜੇਨ ਆਇਰ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛਪਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਉੱਪਰੰਤ ਦੂਸਰਾ ਅਡੀਸ਼ਨ ਸ਼ਰਲਿਟ ਨੇ 1850 ਵਿੱਚ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ
ਗੇਂਜੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ
thumb ਗੇਂਜੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ (源氏物語) ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਵਿਸ਼ਵ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ, ਪਹਿਲਾ ਆਧੁਨਿਕ ਨਾਵਲ, ਪਹਿਲਾਂ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਨਾਵਲ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। 11ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਗੇਂਜੀ ਮੋਨੋਗਤਰੀ (ਜਾਪਾਨੀ: 源氏物語) ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਪਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮੂਰਾਸਾਕੀ ਸ਼ੀਕੀਬੂ ਨਾਮੀ ਸਹਿਜ਼ਾਦੀ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਹੀਏਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਉੱਚੀਆਂ ਪਦਵੀਆਂ ਤੇ ਬੈਠੇ ਅਮੀਰਾਂ ਦੇ ਰੋਟੀ ਰੁਜਗਾਰ ਦਾ ਖਾਸ ਬਿਆਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਗੇਂਜੀ ਦਾ ਕਥਾਨਕ
ਗੇਂਜੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ 54 ਕਾਂਡਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਨਾਵਲ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤੱਤ ਜਿਵੇਂ - ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਤੇ ਘੱਟ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਾਤਰ, ਮੁੱਖ ਪਾਤਰਾਂ ਦਾ ਭਰਪੂਰ ਪਾਤਰ ਚਿਤਰਣ ਅਤੇ ਘੱਟ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਾਤਰਾਂ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਚਿਤਰਣ, ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਪਾਤਰ ਆਦਿ ਸਭ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਲਗਪਗ 400 ਪਾਤਰ ਹਨ।
ਗੇਂਜੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਨਾਇਕ ਗੇਂਜੀ ਸੁੰਦਰ, ਕਲਾਪ੍ਰੇਮੀ, ਸੂਝਵਾਨ ਅਤੇ ਲੋਕਪ੍ਰਿਅ ਨਾਇਕ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਦਾ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਕਿੰਤੂ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਗੇਂਜੀ ਹਰਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਅਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਦਾ ਭਾਗੀ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਪਿਤਾ ਉਸ ਤੋਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦਾ ਸਨਮਾਨ‍ ਖੋਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸਹਿਜਭਾਅ ਪਿਤਾ ਦਾ ਦੰਡ ਸ‍ਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦੇ 52ਵੇਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਕੁੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਬਾਕੀ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਜੀਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਉਸਨੂੰ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਓਰੂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਹੀਏਨ ਕਾਲ (883 - 1185) ਦੀ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਅਮੀਰ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਰਾਜਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਰ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ‍ ਕਰ ਕੇ ਇੱਕ ਵਾਰਸ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਣ, ਜਿਸਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਰਾਜ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੁੱਠੀ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਦਰਜਨਾਂ ਅਜਿਹੇ ਚਰਿੱਤਰ ਹਨ ਜੋ ਅਮੀਰ ਘਰਾਂ ਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬੇਹੱਦ ਹਿਰਸ ਦੇ ਮਾਰੇ ਹਨ। ਆਪਣੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਜਿਹਨਾਂ ਮੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਸਨ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਉਹ ਵਧੇਰੇ ਹੀ ਨੀਤੀ-ਵਿਰੁੱਧ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋਣ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਾਪਾਨੀ ਸਾਹਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਿਆਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਨਾਵਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਾਪਾਨੀ ਨਾਵਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੇਂਜੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਲੜੇ ਗਏ ਯੁੱਧਾਂ ਦਾ ਮਹੱਤਵ
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਲੜੇ ਗਏ ਯੁੱਧਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਪੱਖ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਵੱਲ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ
ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ (ਏ ਐਨ ਸੀ ) ਦੱਖਣ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀ ਰਾਜ ਕਰ ਰਹੀ ਪਾਰਟੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਂਗਰਸ ਆਫ ਸਾਉਥ ਅਫਰੀਕਨ ਟ੍ਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨਜ, ਕੋਸਾਟੂ (COSATU) ਅਤੇ ਸਾਊਥ ਅਫਰੀਕਨ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਐੱਸ ਏ ਸੀ ਪੀ) ਦੇ ਨਾਲ ਤਿੰਨ-ਧਿਰੀ ਗੰਢ-ਜੋੜ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਅਪਰੈਲ 1994 ਤੋਂ ਹੀ ਗੈਰ-ਰੰਗਭੇਦ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਥਾਪਤ ਹੋਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਰਾਜ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਨੂੰ ਖੱਬੇ ਬਾਜ਼ੂ ਦੀ ਅਨੁਸ਼ਾਸ਼ਿਤ ਸ਼ਕਤੀ ਕਹਿਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ ਅਫ਼ਰੀਕਨ ਨੇਟਿਵ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ 8 ਜਨਵਰੀ 1912 ਨੂੰ ਬਲੋਇੰਫਾਉਂਟੇਨ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਹਰੀ ਖਾਦ
ਖੇਤੀ ਵਿਚ, ਹਰੀ ਖਾਦ ਦੇ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਕੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂ ਬੀਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸੋਧ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਣ। ਹਰੀ ਖਾਦ ਲਈ ਵਰਤੇ ਗਏ ਪੌਦੇ ਅਕਸਰ ਇਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਉਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੇਠ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰੀ ਖਾਦ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਥਾਈ ਸਾਲਾਨਾ ਫਸਲੀ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ
ਹਰੀ ਖਾਦ
ਭੂਮਿਕਾ
ਹਰੀ ਖਾਦ ਅਕਸਰ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ: !ਫਸਲ ਦੁਆਰਾ ਔਸਤ ਬਾਇਓਮਾਸ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਕਈ ਫਲ਼ੀਦਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ: !ਬਾਇਓ ਮਾਸ ਏਕੜ -1 !N lbs ਏਕੜ -1 ਹਰੀ ਖਾਦ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੂਮਿਕ ਐਸਿਡ ਅਤੇ ਐਸਟਿਕ ਐਸਿਡ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਅਲਕਲੀ ਖੇਤ ਵਾਲੀ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਖਾਰੇਪਣ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਕਵਰ ਫਸਲਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਨਾ ਹਰੇ ਪੌਦੇ ਵਿੱਚ ਖੁਰਾਕ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਫਲਾਂ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਵਰ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਉਣ ਤੋਂ ਮਾਈਕਰੋਬਿਲ ਗਤੀਵਿਧੀ ਮਾਇਸੈਲਿਅਮ ਅਤੇ ਚਿਪਕਣ ਸਾਮੱਗਰੀ ਦੇ ਗਠਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਲਾਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹਰੀ ਖਾਦ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ
ਦੇਰ-ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਹਰੀ ਖਾਦ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਓਟ ਅਤੇ ਰਾਈ ਹਨ.
ਹੋਰ ਹਰੀ ਖਾਦ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ:
ਕੋਂਸਕੋਵੋਲਾ
thumb|80px|right|Coat of Końskowola ਕੋਂਸਕੋਵੋਲਾ (Końskowola, IPA [kɔɲskɔ'vɔla]) ਦੱਖਣ ਪੋਲੈਂਡ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦਾ ਭੂਗੋਲ
ਮਰਕਜ਼ੀ ਸੂਬਾ
ਮਰਕਜ਼ੀ ਸੂਬਾ (, ਉਸਤਾਨ-ਏ ਮਰਕਜ਼ੀ), ਪੁਰਾਣੇ ਵੇਲੇ 'ਚ ਇਰਾਕ-ਏ ਆਜਮ ਅਤੇ ਫੇਰ ਅਰਾਕ ਆਖੇ ਜਾਣ ਵਾਲ਼ਾ- ਇਰਾਨ ਦੇ 31 ਸੂਬਿਆਂ 'ਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਮਰਕਜ਼ੀ ਲਫ਼ਜ਼ ਦਾ ਫ਼ਾਰਸੀ 'ਚ ਮਤਲਬ ਕੇਂਦਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 2014 ਵਿੱਚ ਇਹਨੂੰ ਖੇਤਰ 4 ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਰਾਨ ਦੇ ਸੂਬੇ
ਭਾਗਿਆਵਤੀ
ਭਾਗਿਅਵਤੀ ਪੰਡਤ ਸ਼ਰਧਾ ਰਾਮ ਫਿਲੌਰੀ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਹਿੰਦੀ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਰਚਨਾ 1887 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਵਲ ਹੋਣ ਦਾ ਗੌਰਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ 1888 ਵਿੱਚ ਇਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਮਿਖਿਆ ਅਪਰੈਲ 1887 ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਦੀ ਮਾਸਿਕ ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਪ੍ਰਦੀਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਸਹਿਤ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਈ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸਲੇਬਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਓਰਦੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਓਰਦੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (Ordu Üniversitesi) ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਇਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 17 ਮਾਰਚ, 2006 ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਦੁਆਰਾ ਕਾਨੂੰਨ ਨੰ: 5467 ਅਨੁਸਾਰ ਓਰਦੂ,ਤੁਰਕੀ ਵਿਖੇ ਕੀਤੀ ਗ ਸੀ।
ਭਾਗਿਆਵਤੀ
ਰੂਪ ਰੇਖਾ
ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪੰਡਤ ਉਮਾਦੱਤ ਦੀ ਧੀ ਭਗਵਤੀ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਉੱਤੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਚੋਟ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਇਸਤਰੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਗ੍ਰਤੀ ਲਿਆਉਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਇੱਕ ਇਸਤਰੀ ਹੈ।
ਓਰਦੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ
ਭਾਗਿਆਵਤੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਨਾਵਲ
ਸ਼ਰਮ
right|thumb|ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੋਡਿਨ ਦੀ ਹੱਵਾਹ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਸ਼ਰਮ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਸ਼ਰਮਸਾਰ ਜਾਂ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਇੱਕ ਦਰਦਨਾਕ ਭਾਵਨਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ "... ਸਵੈ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਸਵੈ ਦੇ ਮਿਆਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ..."। ਪਰ ਆਦਰਸ਼ਕ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਦਰਭ ਦੇ ਮਿਆਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਖੁਦ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਇੱਛਾ ਦੇ ਕਿਰਿਆ ਜਾਂ ਕੇਵਲ ਸਵੈ-ਸਨਬੰਧਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਕੋਈ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ: ਬਸ ਮੌਜੂਦ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ ਸਮਕਾਲੀਕਰਣ ਦੁਆਰਾ ਤੁਲਨਾ ਅਤੇ ਮਾਪਦੰਡ ਦੋਵੇਂ ਸਮਰੱਥ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਮਤੌਰ ਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ, ਸਮਝਣ, ਰਾਜ ਜਾਂ ਸਥਿਤੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਰਮ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ "ਢੱਕਣਾ"; ਜਿਵੇਂ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢੱਕਣਾ, ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਜਾਂ ਲਾਖਣਿਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਸ਼ਰਮਨਾਕਤਾ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਪ੍ਰਗਟਾਓ ਹੈ। ਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਚਾਰਲਸ ਡਾਰਵਿਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ 'ਦ ਐਂਪਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਦ ਇਮੋਟੰਸ ਇਨ ਮੈਨ ਐਂਡ ਐਨੀਮਲਜ਼' ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ, ਮਨ ਦੀ ਗੜਬੜ, ਨੀਲੀ ਧਾਰਨ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਸੁਸਤ ਟੁਕੜੇ, ਅਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋਏ ਸਿਰ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਗਰਮੀ ਜਾਂ ਗਰਮੀ ਦਾ ਮਤਲਬ (ਚਿਹਰੇ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਵਸਾਡੀਲੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ) ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਜੋ ਸਖ਼ਤ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਰੋਣਾ ਵੀ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ "ਸ਼ਰਮ ਦੀ ਭਾਵਨਾ" ਭਾਵ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ "ਚੇਤਨਾ" ਜਾਂ "ਇੱਕ ਰਾਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਮ" ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਕੋਰ / ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਸ਼ਰਮਾਈ (ਲੇਵਿਸ, 1971; ਟੈਂਨ, 1998) ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਹਰ ਤਰਾਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਫ਼ਰਤ ਹੈ (ਮਿੱਲਰ, 1984; ਟੋਮਕਿਨਸ, 1967)। ਦੋ ਖੇਤਰੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਖੁਦ ਦੇ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਾੜੇ ਅਤੇ ਸਵੈ ਵਜੋਂ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹਨ। ਲੋਕ "ਸ਼ਰਮ ਦੀ ਭਾਵਨਾ" ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਜੜ੍ਹਾਂ, ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਰਮ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸ਼ਰਮ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ, ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ, ਅਯੋਗਤਾ, ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ, ਜਾਂ ਖ਼ਾਰਸ਼ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ।
ਇੱਕ "ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਸਥਿਤੀ" ਵਾਤਾਵਰਨ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਵੈ-ਇੱਛਤ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਬਦਨਾਮ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਭਰਾ ਦੇ ਲੋੜਾਂ, ਆਦਿ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਖਾਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਦੂਜੀ ਦੁਆਰਾ ਬਾਹਰ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਜਾਂ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ "ਸ਼ਰਮ ਲਿਆਉਣ" ਦਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਤੌਰ' ਤੇ ਸ਼ਰਮ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪਣਾ ਜਾਂ ਸੰਚਾਰ ਕਰਨਾ। "ਉਜਾਗਰ" ਜਾਂ "ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਬੇਨਕਾਬ" ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ ਮੰਤਵ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਸ਼ਰਮ!" ਜਾਂ "ਸ਼ਰਮਿੰਦੇ!" ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, "ਸ਼ਰਮਨਾਕ" ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਦੂਸਰਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੰਜਮ (ਭਾਵ ਨਿਮਰਤਾ, ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ) ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਵੇਦਨਾ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ "ਕੋਈ ਸ਼ਰਮਨਾਕ" ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਜਮ (ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਣ ਜਾਂ ਹੱਬਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ) ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਸਮਾਜਿਕ ਪਹਿਲੂ
ਸ਼ਰਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਅਤਿਆਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੰਮ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਯੰਤ੍ਰਣ ਜਾਂ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸਜ਼ਾ, ਚਤੁਰਾਈ, ਜਾਂ ਦਲਾਲ। ਇਸ ਅਰਥ ਵਿਚ, "ਸ਼ਰਮ ਦਾ ਅਸਲ ਉਦੇਸ਼ ਅਪਰਾਧ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ"।
ਸ਼ਰਮ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ
ਇੱਕ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਮੁਹਿੰਮ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਚਾਲ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਹਾਰ ਜਾਂ ਸ਼ੱਕੀ ਅਪਰਾਧਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾ ਕੇ, ਇੱਕਤਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਾਥਨੀਏਲ ਹਘਰੌਨ ਦੀ ਸਕਾਰਲੇਟ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਹੇੈਸਰ ਪ੍ਰਿਨ। ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਵਿੱਚ, ਅਲਫਰੇਡੋ ਲਿਮ ਨੇ ਮਨੀਲਾ ਦੇ ਮੇਅਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਅਜਿਹੇ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਕੀਤਾ। 1 ਜੁਲਾਈ 1997 ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ "ਸਪਰੇਅ ਪੇਂਟ ਸ਼ਰਮ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ" ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ 200 ਸੌ ਚਮਕਦਾਰ ਘਰਾਂ ਉੱਤੇ ਚਮਕੀਲਾ ਲਾਲ ਰੰਗ ਛਿੜਕਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਉੱਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਦੂਸਰੀਆਂ ਮਿਊਨਿਸਪੈਲਟੀਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇਸਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ। ਸਾਬਕਾ ਸੈਨੇਟਰ ਰੇਨੀ ਏ. ਸਿਗਯੁਸੇਗ ਨੇ ਲਿਮ ਦੀ ਨੀਤੀ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ।
ਜਨਤਕ ਅਪਮਾਨਜਨਕ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਟਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਜਨਤਕ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਅਸਤ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਲਵਲੇ
ਕਿਲ੍ਹਾ ਚਿਤੌੜਗੜ੍ਹ
ਕਿਲ੍ਹਾ ਚਿਤੌੜਗੜ੍ਹ ਨਗਰ ਦੀ ਬੁੱਕਲ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪਾਸੇ ਵਾਲੀ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ ਉਸਰਿਆ ਹੈ। ਗਿਆਰਾਂ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਇਹ ਕਿਲ੍ਹਾ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸੱਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਮੂਲ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਅੰਦਰ ਪਸਰੇ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਡਰ ਦਾ ਗਵਾਹ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਨੀਂਹ ਸੱਤਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰੀਆ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਤੋਂ ਇਹ ਕਿਲ੍ਹਾ ਗੂਹਲ ਖਾਨਦਾਨ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਬੱਪਾ ਰਾਵਲ ਨੇ ਖੋਹ ਲਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਰਾਜ ਘਰਾਣੇ ਨੇ ਹੀ ਇਸ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਕਿਲ੍ਹੇ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਲਈ ਸੱਤ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਜੈ ਸਤੰਭ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਮਹਾਰਾਜਾ ਕੁੰਭਾ ਨੇ 1440 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਨੌਂ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਇਹ ਸਤੰਭ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜ੍ਹਾ ਅੱਜ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਸਾਖੀ ਭਰਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਦੀ ਦੂਰਅੰਦੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਅੰਦਰਲੀ ਸਜਾਵਟ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਕਲਾ ਪ੍ਰਤੀ ਪਿਆਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਜਿਹੇ ਯੋਧੇ, ਮਹਾਰਾਣਾ ਕੁੰਭਾ ਵਰਗੇ ਵਿਦਵਾਨ, ਪੰਨਾ ਦਾਈ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮਰਪਿਤ ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਪਦਮਨੀ ਜਿਹੀਆਂ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਰੂਹਾਂ ਜਨਮੀਆਂ ਹਨ।। ਜੈਮਲ ਫੱਤਾ ਵਰਗੇ ਸੂਰਮੇ ਵੀ ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਰੇਤਲੀ ਮਿੱਟੀ ਨੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ। ਜਿਹਨਾ ਨੇ ਮੁਗ਼ਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ।
ਪਿੰਡੀਆਂ
ਪਿੰਡੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸੈਦੇਵਾਲਾ
ਸੈਦੇ ਵਾਲਾ' (Saidewala, سیدیوالا) ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਬੁਢਲਾਡਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਦੂਰੀ ਬੁਢਲਾਡਾ ਤੋ ਲਗਪਗ 11 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਕੋਈ ਸੰਪੂਰਨ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਪਰ ਇਸ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੈਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨੇ ਵਸਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਅਗਰਵਾਲ ਜਾਤ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਰਹਿੰਦੇ ਸੀ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪਾਹਨ ਸਹਿਬ  ਨਾਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰੂਦਵਾਰਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਮੱਸਿਆ ਦਾ ਮੇਲਾ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਸੱਚਨ ਸੱਚ ਕੋਲ ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪੈਰ ਦਾ ਜੋੜਾ ਸੀ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਜੋੜਾ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਪਿੰਡ ਧੰਨੀ ਮੱਲਾ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਸੱਚਨ ਸੱਚ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਕੋਲ ਸੀ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਵੰਡ ਸਮੇਂ ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਪਿੰਡ ਸੈਦੇਵਾਲ ਆ ਕੇ ਵੱਸ ਗਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪੈਰ ਦਾ ਜੋੜਾ ਵੀ ਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੇ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਪਾਗਲ ਕੁੱਤੇ ਦਾ ਕੱਟਿਆ ਜਾ ਕੋਹੜ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲਵੇ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ ਨਾਲ ਲਾਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਰੋਗ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹਮ
ਬ੍ਰਹਮ (ब्रह्मन् ) "ਦੁਨੀਆ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਸਦੀਵੀ ਯਥਾਰਥ ਹੈ।", ਜਿਸ ਨੂੰ "ਐਨ ਸਹੀ ਸਹੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।" ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਸੱਤ-ਚਿੱਤ-ਆਨੰਦ ਅੰਤਿਮ ਯਥਾਰਥ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮ
ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮ ਕਰਤਾ ਪੁਰਖ, ਸਿਰਜਣਹਾਰ, ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਤੇ ਸਰਵ ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਹਸਤੀ ਵਜੋਂ ਆਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਰਭਉ, ਨਿਰਵੈਰ ਤੇ ਅਕਾਲ ਮੂਰਤਿ ਹੈ। ਉਹ 'ਆਦਿ ਸਚੁ ਜੁਗਾਇ ਸਚ, ਹੈ ਭੀ ਸਚੁ, ਨਾਨਕ ਹੋਸੀ ਭੀ ਸਚੁ' ਹੈ। ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਭਗਤਾਂ ਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ, ਰਾਮ, ਨਿਰੰਕਾਰ, ਨਿਰਗੁਣ, ਬ੍ਰਹਮ, ਹਰਿ, ਪਰਮੇਸ਼ਰ, ਅਕਾਲ, ਸ਼ਾਹ, ਪਾਤਸ਼ਾਹ, ਪ੍ਰਭੂ, ਵਣਜਾਰਾ, ਸਾਹਿਬ, ਗੋਬਿੰਦ, ਠਾਕਰ, ਸੁਲਤਾਨ, ਖਸਮ, ਪਿਤਾ, ਬੀਠਲ ਤੇ ਨਰਾਇਣ ਆਦਿ ਅਨੇਕਾਂ ਨਾਵਾਂ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉਸ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਹੀ ਪਾਸਾਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਮਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜੀਵ ਆਤਮਾ ਜੋਤ ਸਰੂਪ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਹੀ ਰੂਪ ਹੈ। ਜੀਵ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ। ਪਰੇਮ. ਭਗਤੀ, ਸਿਮਰਨ, ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਜੋ ਉਹ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਅਗਮ, ਅਗੋਚਰ, ਅਲਖ ਤੇ ਅਪਾਰ ਵੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮ ਸੱਚ ਹੈ। ਸੱਚ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਬੂੰਦ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਸਾਗਰ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਦਰਸ਼ਨ
ਜੂ-ਜਾਨ ਖ਼ਨਾਨ
ਜੂ-ਜਾਨ ਖ਼ਨਾਨ ( Jou-jan Khaganate ) ਜਾਂ ਰੌਰਾਨ ਖ਼ਨਾਨ ( ਚੀਨੀ: 柔然, Rouran Khaganate )ਜਾਂ ਨਿਰੂਨ ਖ਼ਨਾਨ ( ਮੰਗੋਲ: Нирун, Nirun Khaganate )ਇੱਕ ਖ਼ਾਨਾਬਦੋਸ਼ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦਾ ਮਹਾਂਸੰਘ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਚੀਨ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਈ. ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਛੇਵੀਂ ਸਦੀ ਈਂ ਦੇ ਅੱਧ ਤੱਕ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਸੀ। ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਕਬੀਲੇ ਉਹੀ ਸਨ ਜਿਹੜੇ ਪਿੱਛੋਂ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਯੂਰੇਸ਼ੀਆਈ ਆਵਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉੱਭਰੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੰਗੋਲ ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਪਤ ਹੋਈਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਇਸਲਾਮੀ ਦਾਵਾ ਪਾਰਟੀ
ਇਸਲਾਮੀ ਦਾਵਾ ਪਾਰਟੀ (ਅਰਬੀ: حزب الدعوة الإسلامية‎ ਹਿਜ਼ਬ ਅਲ-ਦਾਵਾ ਅਲ-ਇਸਲਾਮੀਆ) ਇਰਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਲ ਹੈ। ਦਾਵਾ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਇਰਾਕ ਦੀ ਇਸਲਾਮੀ ਸੁਪਰੀਮ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਜਨਵਰੀ 2005 ਦੀਆਂ ਆਰਜ਼ੀ ਅਤੇ ਦਸੰਬਰ 2005 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਨੂਰੀ ਅਲ-ਮਲੀਕੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਕੇ ਇਰਾਕ ਦੇ ਮੋਜੂਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਲ
ਦੁਮਾਣਾ
ਦੁਮਾਣਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਬਲਾਕ ਦਸੂਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 196 ਪਰਿਵਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 2011 ਦੇ ਆਂਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 849 ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 422 ਮਰਦ ਅਤੇ 427 ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਔਸਤ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 1012 ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ 895 ਔਸਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਧ ਹੈ। ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖਰੇ ਲਏ ਬਾਲ ਲਿੰਗ ਦੀ ਅਨੁਪਾਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 846 ਦੇ ਔਸਤ ਤੋਂ ਘੱਟ, 682 ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 75.84% ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 76.02% ਸੀ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 81.46% ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 70.94% ਹੈ।
ਤੁਰਕ ਟੇਲੇਕੋਮ ਅਰੇਨਾ
ਤੁਰਕ ਟੇਲੇਕੋਮ ਅਰੇਨਾ, ਇਸਤਾਨਬੁਲ, ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਗ਼ਲਤਸਰਾਯ ਐੱਸ. ਕੇ. ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 52,650 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ
ਥ੍ਰੀ ਗੋਰਜਸ ਸਰੋਵਰ ਖੇਤਰ
ਚੋਂਗਕਿੰਗ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਅਤੇ ਹੁਬੇਈ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀਆਂ 25 ਕਾਉਂਟੀ-ਪੱਧਰੀ ਡਿਵੀਜ਼ਨਾਂ ਸਮੇਤ, ਥ੍ਰੀ ਗੋਰਜਸ ਰਿਜ਼ਰਵਾਇਰ ਖੇਤਰ, ਥ੍ਰੀ ਗੋਰਜਸ ਡੈਮ ਦੇ ਜਲ ਸਰੋਵਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਡੁੱਬਣ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੇ ਜਾਂ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਖੇਤਰ ਹੈ।
ਇਸਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਉੱਤਰੀ ਸਮਸ਼ੀਨ ਜ਼ੋਨ ਅਤੇ ਉਪ-ਉਪਖੰਡੀ ਜ਼ੋਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤਬਾਦਲੇ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਗਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 1100 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਬਾਰਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। 500 ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਥ੍ਰੀ ਗੋਰਜਸ ਰਿਜ਼ਰਵਾਇਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਘਾਟੀ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਤਾਪਮਾਨ 17-19 °C ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ, ਠੰਡ-ਮੁਕਤ ਅਵਧੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਲਾਨਾ 300-340 ਦਿਨ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਥ੍ਰੀ ਗੋਰਜਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਡੈਮ ਦੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਸਲਾਨਾ ਰਨ-ਆਫ ਵਹਾਅ 451 ਬਿਲੀਅਨ m³ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 530 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਤਲਛਟ ਡਿਸਚਾਰਜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਆਰਥਿਕਤਾ
thumb| ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ (ਇਸ ਸਮੇਂ, ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ 146 ਮੀਟਰ) ਇੱਕ ਕਿਨਾਰੇ ਮਾਰਕਰ ਦੁਆਰਾ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ( [[ਜ਼ੀਗੁਈ ਕਾਉਂਟੀ|ਜ਼ਿਗੁਈ ਕਾਉਂਟੀ )]] ਥ੍ਰੀ ਗੋਰਜਸ ਰਿਜ਼ਰਵਾਇਰ ਖੇਤਰ ਯਾਂਗਸੀ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਆਰਥਿਕ ਖੇਤਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਯਾਂਗਸੀ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੇ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿਚਕਾਰ ਆਰਥਿਕ ਵਟਾਂਦਰੇ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਹੁਣ ਹੈ ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਦੁਨੀਆ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਅਤੇ ਤੱਟਵਰਤੀ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਦਰਿਆਈ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਖੇਤਰਾਂ ਤੱਕ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਤਿੰਨਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਨਾਲ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਆਰਥਿਕ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਨਾਲ ਚੀਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉੱਤਮ ਹੋਵੇਗਾ। ਗੋਰਜ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਥ੍ਰੀ ਗੋਰਜਸ ਖੇਤਰ ਹੁਣ ਹੈ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋਵੇਗਾ।
ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਨ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪੜਾਅ ਦੌਰਾਨ, 25 ਕਾਉਂਟੀ-ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਡਿਵੀਜ਼ਨਾਂ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਨੂੰ ਡੁੱਬਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਪਰ 1992 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 2002 ਤੱਕ, ਉਹ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਹੁਤ ਬਦਲ ਗਏ ਸਨ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਪਾਣੀਪਤ ਦੀ ਦੂਜੀ ਲੜਾਈ
ਪਾਣੀਪਤ ਦੀ ਦੂਜੀ ਲੜਾਈ (1556) ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜਾ ਹੇਮਚੰਦਰ ਵਿਕਰਮਾਦਿਤਆ ਪਰਚੱਲਤ ਨਾਮ ਹੇਮੂ ਅਤੇ ਅਕਬਰ ਦੀਆਂ ਫੌਜ਼ਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 5 ਨਵੰਬਰ, 1556 ਨੂੰ ਪਾਣੀਪਤ ਦੇ ਸਥਾਂਨ ਤੇ ਹੋਈ। ਅਕਬਰ ਦੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਖਾਨ ਜਮਾਨ ਅਤੇ ਬੈਰਮ ਖਾਨ ਦੀ ਇਹ ਨਿਰਨਾਇਕ ਜਿੱਤ ਸੀ। ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲਾਂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲਾਂ ਦੀ ਜਿਤ ਹੋਈ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਤਿੰਨ ਸੋਂ ਸਾਲਾ ਲਈ ਮੁਗਲਾਂ ਦੇ ਗੁਲਾਮ ਹੋ ਗਿਆ। 24 ਜਨਵਰੀ 1556 ਨੂੰ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਹੁਮਾਯੂੰ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬੇਟੇ ਅਕਬਰ ਨੇ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗੱਦੀ ਸੰਭਾਲੀ। 14 ਫਰਵਰੀ 1556 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਲਾਨੌਰ ਸਥਾਨ ਤੇ ਅਕਬਰ ਦਾ ਰਾਜਤਿਲਕ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੁਗਲ ਰਾਜ ਕਾਬੁਲ, ਕੰਧਾਰ, ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਾਦਸਾਹ ਅਕਬਰ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਬੈਰਮ ਖਾਨ ਦੇ ਸਾਥ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਸੀ।
1
1556 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਬਾਦਸਾਹ ਹੇਮੂ ਅਕਬਰ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਬਾਦਸਾਹ ਬਣ ਗਿਆ ਜੋ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਰੇਵਾੜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਸੀ। 1553-1556 ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਹੇਮੂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ 22 ਜੰਗ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਜਨਵਰੀ 1556 ਵਿੱਚ ਹਮਾਯੂ ਦੀ ਮੌਤ ਸਮੇਂ ਹੇਮੂ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਹੇਮੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਦਿੱਲੀ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿਤਾ। ਹੇਮੂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੇ 6 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਮੁਗਲ ਫੌਜ਼ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿਤਾ ਜਿਸ ਨਾਲ  ਲਗਭਗ 3,000 ਮੁਗਲ ਨੂੰ ਮਾਰਦਿਤਾ ਜਿਸ ਨਾਲ 350 ਸਾਲਾ ਦਾ ਮੁਗਲ ਰਾਜ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਲੇਕਿਨ ਇਹ ਕੁਝ ਹੀ ਦਿਨ ਰਾਜ ਰਿਹਾ। ਅਕਬਰ ਦੇ ਸੇਨਾਪਤੀ ਅਬੁਲ ਫ਼ਜ਼ਲ ਨੇ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸੁਧਰ ਕੀਤੇ।
ਯੁੱਧ
ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਆਗਰਾ ਦੇ ਪਤਨ ਤੋਂ ਕਲਾਨੌਰ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਕਈ ਮੁਗਲ ਸੈਨਾਪਤੀਉ ਨੇ ਅਕਬਰ ਨੂੰ ਪਿਛੇ ਹਟਨੇ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ, ਸਿਰਫ ਬੈਰਮ ਖਾਹ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਤੇ ਅਕਬਰ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਵੱਲ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਜਾਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿਤਾ। 5 ਨਵੰਬਰ ਨੂਮ ਪਾਣੀਪਤ ਦੇ ਸਥਾਂਨ ਤੇ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ।  ਇਸ ਸਥਾਂਨ ਤੇ ਅਕਬਰ ਦੇ ਦਾਦਾ ਬਾਬਰ ਨੂੰ ਇਬਰਾਹਿਮ ਲੋਧੀ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਸੀ। ਔਚ. ਜੀ. ਕੀਨ ਅਨੁਸਾਰ "ਅਕਬਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਬੈਰਮ ਖਾਨ ਨੇ ਲੜਾਉ ਵਿੱਚ ਹਿਸਾ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਦੋਨੋ 8 ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਸਾਮਿਲ ਸੀ। ਬੈਰਮ ਖਾਨ ਆਪਣੇ 13 ਸਾਲ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਮੈਂਦਨ ਵਿੱਚ ਸਾਮਿਲ ਹੋਣ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹੇਮੂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਿਛਲੀ ਜਿੱਤ ਤੇ ਘਮੰਡ ਸੀ ਤੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ਼ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ।
ਨਤੀਜਾ
ਹੇਮੂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸੈਨਾ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਅਕਬਰ ਨੇ ਇਹ ਲੜਾਈ ਜਿੱਤ ਲਈ। ਤੇ ਹੇਮੂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਕੇ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰ ਦਿਤਾ ਗਿਆ। ਹੇਮੂ ਦਾ ਕੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸਿਰ ਕਾਬੁਲ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਫਾਸੀ ਤੇ ਲਟਕਾ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਬੈਰਮ ਖਾਨ ਨੇ ਹਿੰਦੂਆ ਦੇ ਕਤਲ ਦਾ ਫਤਵਾ ਦਿਤਾ ਜੋ ਕਈ ਦਿਨ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ।  ਹੇਮੂ ਦੇ ਭਰਾ, ਪਿਤਾ, ਹੋਰ ਰਿਸਤੇਦਾਰਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰ ਦਿਤਾ।
1556 ਵਿੱਚ ਪਾਣੀਪਤ ਵਿੱਚ ਅਕਬਰ ਦੀ ਜਿਤ ਨਾਲ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਬੰਗਾਲ ਤੱਕ ਦਾ ਸਾਰਾ ਰਾਜ ਅਕਬਰ ਦੇ ਕਬਜੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੁੱਧ
ਮੌੜ (2023 ਫ਼ਿਲਮ)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਜ਼ਮੀਰ
ਜ਼ਮੀਰ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਉਸ ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਉਚਿਤ ਅਤੇ ਅਣ-ਉਚਿਤ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਧਾਰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬੰਦੇ ਦੀ ਜ਼ਮੀਰ ਕਿਸੇ ਕਾਰਜ ਦੇ ਸਹੀ ਅਤੇ ਗਲਤ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਉਸੀ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਕੰਨ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਨੇਤਰ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬੰਦੇ ਦੀ ਜ਼ਮੀਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਉਸ ਦੇ ਨੈਤਿਕ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦੇ ਦੀ ਜ਼ਮੀਰ ਉਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਦਾ ਉਹ ਪੱਖ ਹੈ ਜੋ ਉਸਨੂੰ (ਉਸ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ), ਅਨੈਤਿਕ ਹੋਣ ਤੇ ਪਸ਼ਚਾਤਾਪ ਦਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜੀ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਹੋਣ ਤੇ ਸਚਿਆਰਤਾ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜਕ ਦਰਸ਼ਨ
ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰੀ
ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਲਗਭਗ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ। ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨੂੰ ‌ਸਾਹਿਤ ਵਿਦਿਆ ਜਾਂ ਅਲੰਕਾਰ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਵੀ ਕਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ|ਭਾਰਤੀ ਆਲੋਚਨਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਿੱਚ 'ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ' ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਦਾ ਆਰੰਭ ਢੇਰ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਨਾਂ 'ਅਲੰਕਾਰ-ਸ਼ਾਸਤਰ' ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਇਸ ਆਲੋਚਨਾ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਨਾਂ 'ਸਾਹਿਤਯ-ਸ਼ਾਸਤਰ' ਪਿਆ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਚਾਰੀਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦਾ ਨਾਂ 'ਸਾਹਿਤਯ' ਉੱਪਰ ਲਿਖ ਕੇ ਸਾਹਿਤ ਨਾਂ ਦੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਅਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ|ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ 'ਸਾਹਿਤਯ' ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅੰਕਿਤ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨਾਂ ਨੂੰ 'ਆਲੋਚਨਾ' ਲਈ ਸਥਿਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਆਮਤੌਰ ਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ "ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ|ਭੋਜਰਾਜ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ "ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ" ਰੱਖਿਆ। ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਛੇ ਸੰਪ੍ਰਦਾਵਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਆਚਾਰੀਆ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਦੀ ਥਾਂ ਪਾਉਣ ਦਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਜਤਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਗਹਨ ਅਧਿਐਨ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਆਚਾਰੀਆ ਭਰਤ‌‌
(ਈਸਾ ਪੂਰਵ ੨੦੦ ਸਦੀ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ) ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਭਰਤ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਆਚਾਰੀਆ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਿਰਧ ਭਰਤ ਅਤੇ ਆਦਿ ਭਰਤ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਕਾਵਿਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗ੍ਰੰਥ 'ਨਾਟਯਸ਼ਾਸਤ੍ਰ' ਉਪਲਬੱਧ ਹੈ|ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਟਯ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਕਹਿਣਾ ਠੀਕ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਾਟਿ ਤੋਂ ਛੁੱਟ, ਛੰਦ-ਸ਼ਾਸਤਰ, ਅਲੰਕਾਰ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਵੀ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਨਾਟਯ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੋਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ-‌ ਇੱਕ ਨੂੰ 'ਨਾਟਯ-ਵੇਦਾਗਮ' ਕੰਹਿਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਨੂੰ 'ਨਾਟਯ- ਸ਼ਾਸਤਰ' ਪਹਿਲੇ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਹਨ। ਦੂਜਾ ਪਹਿਲੇ ਦਾ ਹੀ ਸੰਖਿਪਤ ਰੂਪ ਹੈ। ਨਾਟਯ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਵਧੇਰਾ ਭਾਗ ਅਨਸ਼ਟਪ ਛੰਦ ਵਿੱਚ ਰਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਦੂਜੇ ਛੰਦ ਵੀ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਨ। 'ਨਾਟਯ ਸ਼ਾਸਤਰ' ਵਿੱਚ ਆਚਾਰੀਆ ਭਰਤ ਦਾ- 'ਵਿਭਾਵਾਨੁ-ਭਾਵਅਭਿਚਾਰਿਸੰਯੋਗਾਦ੍ ਰਸਨਿਸ਼ਪੱਤਿਹ੍' - ਰਸਸੂਤ੍ਰ ਕਾਵਿਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਅਤਿਅੰਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੂਤ੍ਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਨੁਭਾਵ, ਵਿਅਭਿਚਾਰਿਭਾਵ ਦੇ ਸੰਯੋਗ ਨਾਲ ਰਸ ਦੀ ਨਿਸ਼ਪੱਤੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ।ਭਰਤ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਰਸ ਦੀ ਹੀ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਆਚਾਰੀਆ ਭਾਮਹ
(੫੦੦ ਤੋਂ ੬੦੦ ਈ. ਸਦੀ ਮਧਭਾਗ) ਭਰਤ ਮੁਨੀ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਦੀਆਂ ਪਿੱਛੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰ-ਨਿਵਾਸੀ ਰਕਿ੍ਲਗੋਮੀ ਭਾਮਹ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉੱਘੀ ਕਿਰਤ ਕਾਵਿਆਲੰਕਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਛੇ ਪਰਿਛੇਦ ਹਨ। ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਕਿਰਤ ਭਾਮਹ ਦੀ ਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਨਿਰੋਲ ਅਲੰਕਾਰ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਮਹ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਵਿ ਦਾ ਲੱਛਣ: "ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਹਨ"। ਇਹ ਕਹਿਕੇ ਭਾਮਹ ਨੇ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਠਤੀ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਜਿੱਥੇ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉਹ ਅਲੰਕਾਰ ਨਹੀਂ। ਭਰਤ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਵਾਲੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿੰਦਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ "ਕਵੀ ਨਾ ਹੋਣਾ ਬੁਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਭੈੜਾ ਕਵੀ ਹੋਣਾ ਮਰਨ ਤੁੱਲ ਹੈ" । ਪੰੰੰ
ਆਚਾਰੀਆ ਦੰਡੀ
(੭੦੦ ਈ. ਸਦੀ ਦਾ ਦੂਜਾ ਭਾਗ) ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਆਚਾਰੀਆ ਦੰਡੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਦੰਡੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ-ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸ਼ੋਹਰਤ ਅਤੇ ਮਾਣ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਕਲਾ-ਪਾਰਖੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗੌਰਵਮਈ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਦੰਡੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਉਪਾਸ਼ਕ ਸਨ ਦੰਡੀ ਦਾ 'ਕਾਵਿਆਦਰਸ਼' ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ। ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰਵਾਨੀ ਹੈ। ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿ ਦਾ ਲੱਛਣ ਦੱਸ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਭੇਦਾਂ ਦਾ,ਗੋੜੀ ਅਤੇ ਵਿਦਰਭੀ ਰੀਤੀਆਂ ਦਾ ਅਤੇ ਦਸ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਫੇਰ ਕਵੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੇ ਗੁਣ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ- ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਸਮੇਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਤ ਸਮਾਜਕ ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਦਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਹੈ।
ਅਲੰਕਾਰ ਬਾਰੇ ਭਾਮਹ ਅਤੇ ਦੰਡੀ ਦੇ ਮਤ ਲੱਗਭਗ ਮਿਲਦੇ-ਜੁਲਦੇ ਹਨ| ਦੰਡੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅਲੰਕਾਰ ਹੀ ਕਾਵਿ ਨੂੰ ਸੋਹਣਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ|
ਆਚਾਰੀਆ ਵਾਮਨ
(੮੦੦ ਈ: ਦੇ ਲਗਭਗ) ਵਾਮਨ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜਯਾਪੀਡ ਦੇ ਵਜ਼ੀਰ ਸਨ। ਆਚਾਰੀਆ ਵਾਮਨ ਵੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਜੋੜਨ ਵਾਲੇ ਆਚਾਰੀਆ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਵਿਆਲੰਕਾਰ ਸੂਤ੍ਰ ਨਾਉਂ ਦਾ ਸੂਤ੍ਰ- ਗ੍ਰੰਥ ਅਤੇ ਉਸ ਉਪਰ 'ਕਵੀਪਿ੍ਆ' ਨਾਮਕ ਵਿ੍ਤੀ ਰਚ ਕੇ ਅਲੰਕਾਰ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕਠਾ ਨਾਉਂ ਕਾਵਿਆਲੰਕਾਰ ਸੂਤ੍ਰ ਵਿ੍ਤੀ ਪੈ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਰਤ ਵਿੱਚ ਛੰਦਾਂ ਦੇ ਲਛੱਣ ਅਤੇ ਵਿਆਕਰਣ ਦੇ ਨਿਯਮ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ। ਰੀਤੀ- ਸੰਪ੍ਰਦਾਇ ਦਾ ਆਦਰ-ਮਾਣ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਆਚਾਰੀਆ ਵਾਮਨ ਹੀ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਵਿ ਦੀ ਆਤਮਾ ਰੀਤੀ ਹੈ| ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖ਼ਾਸ ਸਿਧਾਂਤ ਇਹ ਹਨ:
ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਪੰਜ ਅਧਿਕਰਣ ਹਨ। ਹਰ ਇੱਕ ਅਧਿਕਰਣ ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਅਧਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ । ਇਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ੧੨ ਅਧਿਆਇ ਅਤੇ ੩੨੦ ਸੂਤ੍ਰ ਹਨ।
ਆਚਾਰੀਆ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ
(੧੩੦੦ ਤੋਂ ੧੩੮੪ ਈ. ਸਦੀ ਤੱਕ) ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਕਵੀਰਾਜ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਘਰਾਣੇ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ ਜੋ ਵਿੱਦਿਆ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਦਾ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾਸ ਉੱਘੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਵੀ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਕਵੀ ਸਨ। ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਆਪ ਅਠਾਰਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਜਾਣੂ, ਸਾਹਿਤ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਮਹਾਂ ਕਵੀ ਸਨ। ਇਹ ਰਾਜਾ ਨਰਸਿੰਹ ਦੂਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਭਾਨੁਦੇਵ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸਨ। ਇਹ ਕਾਲਿੰਗ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਵੈਸ਼ਣਵ ਮਤ ਦੇ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਰਤਾਂ ਕਾਲ-ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਹਨ:--
ਉੱਪਰ ਦੱਸੇ ਨੌਵਾਂ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ "ਸਾਹਿਤਯ ਦਰਪਣ" ਸਾਹਿਤ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਿਰਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਗੁਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਇੱਕਲੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ-ਪੂਰਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਸਰਲ ਅਤੇ ਸੌਖੀ ਹੈ।
ਆਚਾਰੀਆ ਆਨੰਦਵਰਧਨ
(੮੪੦ ਈ. ਤੋਂ ੮੭੦ ਈ.) ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਅਵੰਤੀ ਵਰਮਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਰਥਾਤ ਨੌਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਆਲੋਚਕ ਰਾਜਾਨਕ ਕੁਲ ਦਾ ਭੂਸ਼ਣ, ਆਨੰਦਵਰਧਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਯੁੱਗ-ਪ੍ਰਵਰਤਕ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ "ਧ੍ਵਨੀ-ਆਲੋਕ" ਲਿਖ ਕੇ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਨੂੰ ਸਿਖਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਹੈ। ਆਨੰਦਵਰਧਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਵਿ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ-
ਆਨੰਦਵਰਧਨ ਨੇ ਧੂਨੀ ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਦੀ ਆਤਮਾ ਦੱਸ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੱਤਾਂ ਦਾ ਖੰਡਨ ਕਰਕੇ ਵਿਅੰਜਨਾਂ ਦੀ ਸੱਤਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ ਪਹਿਲੇ-ਪਹਿਲ ਧੂਨੀ ਦੇ ਭੇਦ ਆਪਣੀ ਕਿਰਤ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਹਨ ।ਨੰੰ
ਆਚਾਰੀਆ ਕੁੰਤਕ
(੯੫੦ ਈ. ਅਤੇ ੧੦੫੦ ਈ. ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ) "ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ-ਜੀਵਿਤ" ਦੇ ਕਰਤਾ ਦਾ ਨਾਉਂ ਕੁੰਤਕ, ਕੁੰਤਲ ਜਾਂ ਕੁੰਤਲਕ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਸਨ। ਕੁੰਤਕ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਹੀ ਕਾਵਿ ਦਾ ਵਿਆਪਕ ਗੁਣ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਅਲੰਕਾਰ ਇਸੇ ਇੱਕ ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਨਾਲ ਕਾਵਿ ਕਾਵਿ ਕਹਾਉਣ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਕੁੰਤਕ ਨੇ ਛੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਦੱਸੀ ਹੈ:-
ਆਚਾਰੀਆ ਕਸ਼ੇਮੇਂਦ੍ਰ
(੧੦੨੫ ਈ. ਅਤੇ ੧੦੭੫) ਕਸ਼ੇਮੇਂਦ੍ਰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਂਤ-ਭਾਂਤ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਸੰਬੰਧੀ ਅਨੇਕਾਂ ਗ੍ਰੰਥ ਲਿਖੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂ-ਕਾਵਿ, ਨਾਟਕ, ਸੰਖਿਪਤ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਅਤੇ ਰਾਮਾਇਣ, ਅਤੇ ਅਲੰਕਾਰ, ਛੰਦ ਆਦਿ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥ ਹਨ। ਸਾਹਿਤ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਸੰਬੰਧੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕਿਰਤਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ:-
ਆਚਾਰੀਆ ਰਾਜਸ਼ੇਖਰ
ਰਾਜਸ਼ੇਖਰ ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਯਾਯਾਵਾਰ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਦੁਰਦੁਰਕ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਸ਼ੀਲਵਤੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਹਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵੱਡਮੁੱਲੀ ਕਿਰਤ ਕਾਵਯ-ਮੀਮਾਂਸਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਿਨ੍ਹਾਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਟਕਾਂ - ਬਾਲਰਾਮਾਇਣ, ਬਾਲ ਭਰਤ ਅਤੇ ਵਿੱਧਸ਼ਾਲਭੰਜਿਕਾ ਦੇ ਸ਼ਲੋਕ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਕੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਰਾਜਸ਼ੇਖਰ ਨੇ ਆਨੰਦਵਰਧਨ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹੇਮਚੰਦ੍ਰ ਤੇ ਵਾਗਭਟ ਨੇ "ਕਾਵਯ-ਮੀਮਾਂਸਾ" ਤੋਂ ਚੋਖੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਹੈ - ਇਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਦਸਵੀਂ ਸਦੀ ਈ. ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਹਨ ।
ਸਾਕਾ ਮਾਲੇਰਕੋਟਲਾ
ਸਾਕਾ ਮਾਲੇਰਕੋਟਲਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਸਤਿਗੁਰੂ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ 'ਚ ਕੂਕਾ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਲਈ 17 ਜਨਵਰੀ 1872 ਈਸਵੀ ਨੂੰ 9 ਤੋਪਾਂ ਨਾਲ ਹਰੇਕ ਵਾਰੀ 7 ਤੋਪਾਂ ਨਾਲ 7 ਪਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ 7-7 ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਏ ਤੋਪਾਂ ਨਾਲ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਭਾਵੇਂ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਫੋਰਸਾਈਬ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਮੇਰੇ ਆਉਣ ਤੱਕ ਰੁਕ ਜਾਉ,ਪਰ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਐਲ. ਕਾਵਨ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਿੰਘਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਕੁਰਬਾਨ ਹੋਣ ਦਾ ਏਨਾ ਜਜ਼ਬਾ ਸੀ ਕਿ ਇਕ-ਦੂਸਰੇ ਨਾਲੋਂ ਮੂਹਰੇ ਹੋ-ਹੋ, ਭੱਜ-ਭੱਜ ਕੇ ਤੋਪਾਂ ਅੱਗੇ ਉੱਡਣ ਲਈ ਆ ਖਲੋਂਦੇ ਸਨ।
ਬਾਲਕ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ
17 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਤੋਪਾਂ ਨਾਲ ਉਡਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਤੋਪ ਅੱਗੇ ਉੱਡਣ ਲਈ ਵਾਰੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਇੱਕ 12 ਸਾਲ ਦੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਡੀ.ਸੀ. ਕਾਵਨ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਮਨ ਡੋਲ ਗਿਆ। ਮੇਮ ਨੇ ਉਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਵਾਸਤੇ ਕਿਹਾ। ਡੀ ਸੀ ਕਾਵਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਇਹ ਕਹਿ ਦੇਵੇ ਮੈਂ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਿੱਖ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਦੇ ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਕਹਾਂਗਾ। ਜਦੋਂ ਡੀ.ਸੀ. ਕਾਵਨ ਨੇ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਨ ਲਈ ਝੁਕ ਕੇ ਆਪਣਾ ਕੰਨ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਕਾਵਨ ਦੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਝਪਟ ਪਿਆ ਅਤੇ ਗਰਜ਼ ਕੇ ਆਖਿਆ ਬਿੱਲਿਆ‌, ਫਿਰਿਰ ਆਖੇਂਗਕਿ ਮੈਂੈਂ ਸਤਿਗੁਰੂ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਿੱਖ ਨਹੀਂ। ਏਨੀ ਦੇਰ ਨੂੰ ਕੋਲ ਖੜ੍ਹੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਟੋਟੇ-ਟੋਟੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।
ਸ਼ਹੀਦ ਵਰਿਆਮ ਸਿੰਘ
18 ਜਨਵਰੀ ਦੇ ਸਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵਰਿਆਮ ਸਿੰਘ ਪਟਿਆਲੇ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁਰਖੇ ਪਿੰਡ ਮਹਿਰਾਜ ਦਾ ਸੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ ਕੋਲ ਮਹਾਰਾਜਾ ਪਟਿਆਲਾ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਆ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਵਰਿਆਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਤੋਪਚੀ ਕਿਹਾ, ‘‘ਤੇਰਾ ਕੱਦ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਹੈ, ਤੋਪ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਤੈਨੂੰ ਮੁਆਫ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।’’ ਤਾਂ ਵਰਿਆਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਫਟਾ-ਫਟ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਢੀਮਾਂ (ਇੱਟਾਂ-ਰੋੜੇ) ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਕੇ ਉੱਚਾ ਹੋ ਕੇ ਖੜ੍ਹ ਗਿਆ ਅਤੇ ਤੋਪਚੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, ‘‘ਚਲਾ ਤੋਪ… ਹੁਣ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਛਾਤੀ ਤੋਪ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
ਹੋਰ ਦੇਖੋ
ਸਤਿਗੁਰੂ ਰਾਮ ਸਿੰਘ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖੀ ਅਧਾਰ
ਬਨਭੌਰਾ
ਬਨਭੌਰਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੰਗਰੂਰ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮਾਲੇਰਕੋਟਲਾ ਇੱਕ ਅਧੀਨ ਮਾਲੇਰਕੋਟਲਾ-ਪਟਿਆਲਾ ਮਾਰਗ ਤੇ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਕੋਟਲਾ ਬ੍ਰਾਂਚ ਨਹਿਰ ਉੱਪਰ ਵਸਿਆ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਨੇੜਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਗੋਤ ਸੋਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਅਮਰਗੜ੍ਹ ਦੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਫਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਬਨਭੌਰਾ ਠੁੱਕਵਾਲਾ ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਮੋਹਨ ਭੰਡਾਰੀ ਵੀ ਬਨਭੌਰਾ ਦੇ ਜੰਮਪਲ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ
ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੀ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਕੰਪਨੀ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਪੂਰਬੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਕਰਨਾ ਸੀ ਪਰ ਇਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਂਦੀਪ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੀ।
ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕਪਾਹ, ਲੂਣ, ਚਾਹ, ਕੌਫ਼ੀ, ਅਫ਼ੀਮ ਅਤੇ ਸਿਲਕ ਦਾ ਵਪਾਰ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1600 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਕੰਪਨੀ ਨੇ 17 ਵੀਂ ਅਤੇ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਬਿਜਨੈਸ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਸੰਜੀਵ ਮੇਹਿਤਾ ਨੇ 2015 ਖਰੀਦ ਲਿਆ। ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ 1757 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਪਹੁੰਚੀ ਸੀ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਆਪਣੀ ਵੰਡੋ ਤੇ ਰਾਜ ਕਰੋ ਦੀ ਨੀਤੀ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਇਸ ਨੇ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਸਭ ਤੋ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚਾਹ ਵੇਚਣ ਦਾ ਕੰਮ ਹੀ ਸੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਮੁਢ
1588 ਵਿੱਚ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਆਰਮਾਡਾ ਦੀ ਹਾਰ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਫੜੇ ਗਏ ਸਾਮਾਨ ਸਮੇਤ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਜਹਾਜ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ। ਲੰਡਨ ਦੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੇ ਮਹਾਰਾਣੀ ਅਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਪਹਿਲੀ ਨੂੰ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਨੂੰ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਪਟੀਸ਼ਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਬੀ ਵਪਾਰ ਦੇ ਸਪੇਨੀ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਏਕਾਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਫੈਸਲਾਕੁਨ ਝਟਕਾ ਦੇਣਾ ਸੀ। ਅਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਨੇ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ 10 ਅਪ੍ਰੈਲ 1591 ਨੂੰ ਬੋਨਾਵੇਂਟਰ ਵਿੱਚ ਜੇਮਜ਼ ਲੈਂਕੈਸਟਰ ਦੋ ਹੋਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੇਪ ਆਫ਼ ਗੁੱਡ ਹੋਪ ਦੇ ਨੇੜੇ ਟੋਰਬੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ 'ਤੇ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਠਿਲ ਪਿਆ। ਕੇਪ ਕੋਮੋਰਿਨ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਮਾਲੇ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1594 ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਥੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਚਾਰ ਚੰਨ ਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪਕੜ, 13 ਅਗਸਤ 1592 ਨੂੰ ਫਲੋਰੇਸ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ, ਸਰ ਵਾਲਟਰ ਰੈਲੇ ਅਤੇ ਅਰਲ ਆਫ਼ ਕੰਬਰਲੈਂਡ ਦੁਆਰਾ ਵੱਡੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਕੈਰੇਕ, ਮੈਡਰ ਡੀ ਡਿਊਸ ਨੂੰ ਜ਼ਬਤ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਡਾਰਟਮੂਥ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜਹਾਜ਼ ਸੀ ਜੋ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਾਲ ਵਿੱਚ ਗਹਿਣੇ, ਮੋਤੀ, ਸੋਨੇ, ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਸਿੱਕੇ, ਅੰਬਰਬਰਿਸ, ਕੱਪੜਾ, ਟੇਪਸਟਰੀ, ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ, ਲੌਂਗ, ਦਾਲਚੀਨੀ, ਜਾਤੀਮ, ਬੈਂਜਾਮਿਨ (ਇਕ ਦਰੱਖਤ ਜਿਹੜਾ ਖੂਬਸੂਰਤ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ), ਲਾਲ ਰੰਗ, ਕੋਚੀਨੀਅਲ ਅਤੇ ਇਬੋਨੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਡੱਬੇ ਸਨ। ਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ਰੁਟਰ (ਮਲਾਹ ਦੀ ਕਿਤਾਬ) ਵੀ ਓਨਾ ਹੀ ਕੀਮਤੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੀਨ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਵਪਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਕੀਮਤੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ।
ਰਿਤੁ ਕ੍ਰਿਧਾਲ
ਰਿਤੁ ਕ੍ਰਿਧਾਲ, ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਅਤੇ ਇਸਰੋ ਵਿੱਚ ਏਅਰੋਸਪੇਸ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਇਸਰੋ ਦੀ ਪਰਿਯੋਜਨਾ- ਮਾਰਸ/ਮੰਗਲ ਆਰਬਿਟਰ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਉਪ ਸੰਚਾਲਨ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਕਾ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਭਰਾ ਅਤੇ ਦੋ ਭੈਣਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਸੇਨਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸਮਾਨ ਵਾਲ ਵੇਖਣ ਦਾ ਸੌਂਕ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਗੱਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜ਼ਹੀਨ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਕੀ ਚੰਨ ਵੱਡਾ-ਛੋਟਾ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹੀ ਸੋਚ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੂਚੀ ਅੰਤਰਿਕ੍ਸ਼ ਅਨੁਸੰਧਾਨ ਵੱਲ ਵਧਾਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸਰੋ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਕਲੌਤੀ ਅਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣਾ ਸਪਨਾ ਸਾਕਾਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸੇ ਦੇ ਚਲਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫ਼ਿਰ ਖੂਬ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਗੇਟ (GATE) ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਈ ਆਈ ਐਸ ਸੀ IISc ਤੋਂ ਏਅਰੋਸਪੇਸ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ।
ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ
ਮੁਢ
1596 ਵਿਚ, ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਚੱਲੇ ਪਰ ਸਾਰੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਗੁੰਮ ਗਏ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇੱਕ ਸਾਹਸੀ ਵਪਾਰੀ ਰਾਲਫ ਫਿਚ ਦੀ ਆਮਦ ਵੇਖੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਮੇਸੋਪੋਟੇਮੀਆ, ਫ਼ਾਰਸ ਦੀ ਖਾੜੀ, ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਇੱਕ ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਿਚ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਸਲਾਹ ਲਈ ਗਈ ਅਤੇ ਲੈਨਕਾਸਟਰ ਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਕੀਮਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਰਿਤੁ ਕ੍ਰਿਧਾਲ
ਫਿਰ 1997 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸਰੋ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਮਾਰਸ/ਮੰਗਲ ਆਰਬਿਟਰ ਮਿਸ਼ਨ (MOM) ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਾਫਟ ਦੀ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਦਾ ਸੰਕਲਪਣ ਅਤੇ ਉਹਦਾ ਚਲਣਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਸੀ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਦਿਮਾਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਸਿਸਟਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਆਪਨੇ ਆਪ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਕੋਡਿਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਕਿਸੇ ਖਰਾਬੀ ਵੇਲੇ ਮਸ਼ੀਨ ਆਪ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲੈ ਸਕਦੇ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਹਿੱਸਾ ਕਦੋਂ ਹਟਾਉਣ ਹੈ।
ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਾਨਵੀ ਕੰਪਨੀਆਂ
ਰਿਤੁ ਕ੍ਰਿਧਾਲ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਰੋ (ISRO) ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾਵਾਂ