cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਗਰੈਵਿਟੀ ਦੀ ਲਵਲੌਕ ਥਿਊਰੀ
ਲਗ੍ਰਾਂਜੀਅਨ ਡੈਂਸਟੀ
ਥਿਊਰੀ ਦਾ ਲਗ੍ਰਾਂਜੀਅਨ ਅਯਾਮਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਧਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਇਲੁਰ ਘਣਤਾਵਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਜੋੜ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ Rμναβ ਰੀਮਾਨੀਅਨ ਟੈਂਸਰ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਸਰਵ ਸਧਾਰਨਕ੍ਰਿਤ ਕ੍ਰੋਨੈੱਕਰ ਡੈਲਟਾ δ ਐਂਟੀ-ਸਮਿੱਟ੍ਰਿਕ ਗੁਣਨਫਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; \mathcal{L} ਵਿੱਚਲੀ ਹਰੇਕ ਰਕਮ, 2n ਅਯਾਮਾਂ ਅੰਦਰ, ਇਲੁਰ ਡੈਂਸਟੀ (ਘਣਤਾ) ਦੀ ਅਯਾਮਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਾਖਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਸਿਰਫ n < D/2 ਲਈ ਗਤੀ ਦੀਆਂ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਪ੍ਰਤਿ ਹੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ। ਇਸਦੇ ਫਲਸਰੂਪ, ਆਮ ਸਮਝ ਦੀ ਕਮੀ ਬਗੈਰ, ਉੱਪਰ ਲਿਖੀ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਅੰਦਰਲਾ t ਜਿਸਤ ਅਯਾਮਾਂ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਿਖਮ ਅਯਾਮਾਂ ਲਈ  ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕਪਲਿੰਗ ਸਥਿਰਾਂਕ
ਲਗ੍ਰਾਂਜੀਅਨ \mathcal{L} ਅੰਦਰਲੇ ਕਪਲਿੰਗ ਸਥਿਰਾਂਕ αn, [length]2n − D, ਦੇ ਅਯਾਮ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਲਗ੍ਰਾਂਜੀਅਨ ਘਣਤਾ ਨੂੰ ਪਲੈਂਕ ਸਕੇਲ ਦੀਆਂ ਯੂਨਿਟਾਂ ਵਿੱਚ ਨੌਰਮਲਾਇਜ਼ ਕਰਨਾ ਆਮ ਗੱਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਗੁਣਨਫਲ ਨੂੰ \mathcal{L} ਵਿੱਚ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਲਵਲੌਕ ਲਗ੍ਰਾਂਜੀਅਨ ਇਹ ਰੂਪ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ;: ਜਿੱਥੇ ਕਪਲਿੰਗ α0 ਨੂੰ ਕੌਸਮੌਲੌਜੀ ਸਥਿਰਾਂਕ Λ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ n ≥ 2 ਵਾਲੇ αn ਉਹਨਾਂ ਵਾਧੂ ਰਕਮਾਂ ਦੇ ਕਪਲਿੰਗ ਸਥਿਰਾਂਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਰੀਮਾਨੀਅਨ ਟੈਂਸਰ Rμναβ ਦੀਆਂ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਦੀਆਂ ਸਿਕੁੜਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਥਿਊਰੀ ਪ੍ਰਤਿ ਅਲਟ੍ਰਾ-ਵਾਇਲਟ ਸਿਕੁੜਨਾਂ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਦੂਜੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਰਕਮ ਸ਼ੁੱਧ ਤੌਰ ਤੇ ਕੁਆਡ੍ਰੈਟਿਕ (ਦੋਘਾਤੀ) ਗਾਓਸ-ਬੋਨੈੱਟ ਰਕਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਚਾਰ-ਅਯਾਮੀ ਇਲੁਰ ਡੈਂਸਟੀ ਦਾ ਅਯਾਮਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਧਾਇਆ ਹੋਇਆ ਵਰਜ਼ਨ ਹੈ।
ਹੋਰ ਸੰਦ੍ਰਭ
ਕਿਉਂਕਿ ਲਵਲੌਕ ਕਾਰਜ, ਹੋਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਕੁਆਡ੍ਰੈਟਿਕ ਗਾਓਸ-ਬੋਨੈੱਟ ਰਕਮ (ਯਾਨਿ ਕਿ, ਚਾਰ-ਅਯਾਮੀ ਇਲੁਰ ਲੱਛਣ ਜੋ D ਅਯਾਮਾਂ ਤੱਕ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ), ਇਹ ਆਮਤੌਰ ਤੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲਵਲੌਕ ਥਿਊਰੀ ਗਰੈਵਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਮਾਡਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਟਰਿੰਗ ਥਿਊਰੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਇਸਲਈ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਕੁਆਡਰੈਟਿਕ ਰਕਮ ਹੇਟ੍ਰੌਟਿਕ ਸਟਰਿੰਗ ਥਿਊਰੀ ਦੇ ਘੱਟ ਊਰਜਾ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ M-ਥਿਊਰੀ ਦੀਆਂ ਛੇ-ਡਾਇਮੈਨਸ਼ਨਲ ਕਾਲਾਬਿ-ਯਾਓ ਕੰਪੈਕਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਸਦੀ ਹੈ। ਲਵਲੌਕ ਦੁਆਰਾ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਟੈਂਸਰ ਦੀ ਆਪਣੀ ਜਨਰਲਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਬਾਦ, ਮੱਧ 1980ਵੇਂ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਟਰਿੰਗ ਥਿਊਰੀ ਦੇ ਸੰਦ੍ਰਭ ਵਿੱਚ ਕੁਆਡ੍ਰੈਟਿਕ ਗਾਓਸ-ਬੋਨੈਟ ਰਕਮ ਨੂੰ ਮਿੰਕੋਵਸਕੀ ਸਪੇਸ ਅੰਦਰ ਭੂਤ-ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਇਸਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵੱਲ ਖਾਸ ਧਿਆਨ ਦੇ ਕੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲੱਗ ਗਏ ਸਨ। ਥਿਊਰੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਇੰਨਬਿੰਨ ਬੈਕਗ੍ਰਾਊਂਡਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਭੂਤ-ਮੁਕਤ ਹੁੰਦੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, 1985 ਵਿੱਚ ਬਾਉਲਵਾਰੇ ਅਤੇ ਡੇਸਰ ਰਾਹੀਂ ਖੋਜੇ ਸਫੈਰੀਕਲ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਰੂਪ ਹੱਲ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖ ਬਾਰੇ ਬੈਕਗ੍ਰਾਊਂਡਾਂ ਬਾਰੇ। ਆਮਤੌਰ ਤੇ, ਲਵਲੌਕ ਥਿਊਰੀ ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦਿਲਚਸਪ ਸੀਨਾਰੀਓ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗਰੈਵਿਟੀ ਦੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਉੱਚ- ਦਰਜੇ ਦੀਆਂ ਕਰਵੇਚਰ ਰਕਮਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਪ੍ਰਤਿ ਘੱਟ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਸਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੱਧ-2000ਵੇਂ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਥਿਊਰੀ ਨੂੰ AdS/CFT ਮੇਲਜੋਲ ਦੇ ਸੰਦ੍ਰਭ ਵਿੱਚ ਉੱਚ-ਕਰਵੇਚਰ ਰਕਮਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਰਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪਰਖ ਅਧਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਰਿਚਰਡ ਰੋਰਟੀ
ਰਿਚਰਡ ਮਕੇ ਰੋਰਟੀ (4 ਅਕਤੂਬਰ 1931 – 8 ਜੂਨ 2007 ) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ। ਇਸਨੇ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਯੇਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਰੁਚੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਹੈ। 1960ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਜ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਸਮਕਾਲੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਹੀ ਸੀ।
ਇਸ ਦਾ ਅਕਾਦਮਿਕ ਜੀਵਨ ਬਹੁਤ ਲੰਮਾ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦਾ ਸਟੁਅਰਟ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਸੀ, ਵਰਜੀਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਮਾਨਵੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਕੈਨਨ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਅਤੇ ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਫ਼ਿਲੋਸੋਫ਼ੀ ਐਂਡ ਦ ਮਿਰਰ ਆਫ਼ ਨੇਚਰ (Philosophy and the Mirror of Nature) (1979) ਅਤੇ ਕੌਂਟੀਜੈਨਸੀ, ਆਇਰਨੀ ਅਤੇ ਸੌਲੀਡੈਰੀਟੀ (Contingency, Irony, and Solidarity) (1989) ਹਨ।
ਨੰਦਨੀ ਮਾਤਾ
ਨੰਦਨੀ ਮਾਤਾ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ ਹੈ। ਨਾਮ ਨੰਦਨੀ ਦੁਰਗਾ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਾਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ "ਧੀ" ਹੈ।
ਵਾਗੜੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਨੰਦਨੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਨੰਦੋੜ ਮਾਂ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਹਿੰਦੂ ਮਹਾ-ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਨੰਦਨੀ ਮਾਤਾ, ਦਵਾਪਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਯਸ਼ੋਦਾ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਕੰਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਰਾਤੇ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ 'ਤੇ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨੰਦਨੀ ਮਾਤਾ ਕਈ ਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਰਗਾ ਸੰਮਤ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਗਿਆਰ੍ਹਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਵਿਚ ਵੀ ਵਰਣਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਯਸ਼ੋਦਾ ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ ਹੈ।
ਨੰਦਨੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਵਾਗੜ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਦੀ ਮਹਾਂਕਾਲੀ ਪਾਵਗੰਧ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਝਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਦਿਵਾਸੀ ਲੋਕ ਨਾਚ "ਗਰਬਾ" ਵੀ ਨੰਦਨੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਉਹ ਵਾਗੜ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂਆਂ, ਜੈਨ ਅਤੇ ਬੋਧੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਰਾਬਰ 'ਚ ਸਤਿਕਾਰਿਤ ਹੈ।
ਨੰਦਨੀ ਮਾਤਾ ਮੰਦਰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਬਾਂਸਵਾੜਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਇਹ ਬਾਂਸਵਾੜਾ ਤੋਂ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਬਰੋਡਿਆ ਨਗਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਾਈਵੇਅ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਵਾਗੜ ਵਿੱਚ ਬਰੋਡਿਆ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਮੁੱਖ ਮੰਦਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਲੇ ਪੱਥਰ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਈ ਮਿਥਿਹਾਸ ਅਤੇ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸਨ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਨਵੀਂ ਸੁੰਦਰ ਮੂਰਤੀ ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀਆਂ
ਗਾਗੇਵਾਲ
ਗਾਗੇਵਾਲ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਡੀਆਨਾ ਬੇਗ
ਡੀਆਨਾ ਬੇਗ (ਜਨਮ 15 ਅਕਤੂਬਰ 1995) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ। ਬੇਗ ਨੂੰ 2013 ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਅਤੇ 2016 ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ. ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਟੀ-20 ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਬਾਸਕਟਬਾਲ, ਫੁੱਟਬਾਲ ਅਤੇ ਵਾਲੀਬਾਲ ਵੀ ਖੇਡਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਡੀਆਨਾ ਬੇਗ ਦਾ ਜਨਮ ਗਿਲਗਿਤ ਬਾਲਟਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹੰਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਇਸਮਾਈਲ ਧਰਮ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨੇ ਫਿਰਕੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਸਮਾਜ ਦੁਆਰਾ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਸੀ। ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਗਲੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅਤੇ ਫੁਟਬਾਲ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਸਿੱਖਣ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਅਤੇ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਲਾਹੌਰ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਲਾਹੌਰ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਕਾਲਜ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਬਹੁ-ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਖੇਡਣ ਦਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਉਸ ਨੂੰ ਬੜਾਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਫੁੱਟਬਾਲ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਬੁਰੁਸ਼ਸਕੀ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਕਰੀਅਰ
ਬੇਗ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2010 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਗਿਲਗਿਤ-ਬਾਲਟਿਸਤਾਨ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ 2012 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਏ ਟੀਮ ਅਤੇ 2013 ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2015 ਵਿੱਚ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਡੀਆਨਾ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ ਲਈ ਉਸ ਸਮੇਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਸੀ।
2017 ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਖਿਲਾਫ਼ ਵਨਡੇ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਫੀਲਡਿੰਗ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਇਆਨ ਬਿਸ਼ਪ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਕਾਇਨਾਤ ਇਮਤਿਆਜ਼ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਆਈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਤੁਰੰਤ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਵਿਕਟ, ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਮੰਧਾਨਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਇਨਸਿੰਗਰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਣਾਇਆ।
ਅਕਤੂਬਰ 2018 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਵਿੱਚ 2018 ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ. ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਟੀ -20 ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਨਵਰੀ 2020 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ 2020 ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ. ਮਹਿਲਾ ਟੀ-20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1995
ਭਾਰਤੀ ਗਿਆਨਪੀਠ
ਭਾਰਤੀ ਗਿਆਨਪੀਠ ਨੇ ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਖੋਜ ਸੰਗਠਨ ਹੈ। ਸਾਹੂ ਜੈਨ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਾਹੂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਜੈਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਰਮਾ ਜੈਨ ਨੇ 18 ਫਰਵਰੀ 1944 ਨੂੰ ਇਹਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਮਕਸਦ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ, ਪਾਲੀ ਅਤੇ ਅਪਭ੍ਰੰਸ਼ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਖੋਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਅਤੇ ਧਰਮ, ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ, ਤਰਕ, ਨੈਤਕਤਾ, ਵਿਆਕਰਣ, ਜੋਤਸ਼, ਸੁਹਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਅਧਿਐਨ ਖੇਤਰ ਹੇਠ ਲਿਆਉਣਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾਵਾਂ
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਮਦੁਰਾਈ
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਮਦੁਰਾਈ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 2 ਸਤੰਬਰ, 2011 ਨੂੰ ਗੋਪੀ ਸ਼ੰਕਰ ਦੁਆਰਾ ਮਦੁਰਾਈ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਗੈਰ-ਮੈਟਰੋ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ.ਕਿਯੂ.ਆਈ.ਏ+ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪਹਿਲਾ ਲਿੰਗਕਰਣ ਅਤੇ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ.ਕਿਯੂ.ਆਈ.ਏ. ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਾਲੰਟੀਅਰ ਸਮੂਹ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅਕਤੂਬਰ 2011 ਨੂੰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਮਦੁਰਾਈ ਨੇ ਮਦੁਰਾਈ ਵਿਖੇ ਇੰਟਰਸੈਕਸ, ਲਿੰਗਕ, ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ.ਕਿਯੂ. + ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਹੈਲਪਲਾਈਨ ਅਰੰਭ ਕੀਤੀ। ਜੂਨ 2013 ਵਿੱਚ ਹੈਲਪਲਾਈਨ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਟੈਗਲਾਈਨ 'ਜਸਟ ਹੇਵਿੰਗ ਸਮਵਨ ਅੰਡਰਸਟੈਂਡਿੰਗ ਟੂ ਟਾਕ ਟੂ ਕੈਨ ਸੇਵ ਅ ਲਾਇਫ਼' ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਮਦੁਰਾਈ ਨੇ ਮਦੁਰਾਈ ਵਿਖੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲਿੰਗਕ ਪ੍ਰਾਈਡ ਪਰੇਡ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਮਦੁਰਾਈ ਨੇ ਗੈਰ-ਬਾਈਨਰੀ ਜੈਂਡਰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਤਮਿਲ ਰੂਪ ਘੜਿਆ ਅਤੇ ਮਾਰੇਕੱਪਾ ਪੱਕਾਂਗਲ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਤਾਮਿਲ ਵਿਚ ਲਿੰਗ-ਬਦਲ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ।
22 ਅਪ੍ਰੈਲ 2019 ਨੂੰ ਮਦਰਾਸ ਹਾਈ ਕੋਰਟ (ਮਦੁਰਾਈ ਬੈਂਚ) ਨੇ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਮਦੁਰਾਈ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਇਨਟਰੈਕਸ ਬੱਚਿਆਂ 'ਤੇ ਸੈਕਸ-ਸਿਲੈਕਟਿਵ ਸਰਜਰੀ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਇਸ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਅੰਤਰ-ਸੈਕਸ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ 'ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸੈਕਸ ਰੀ-ਅਸਾਈਨਮੈਂਟ ਸਰਜਰੀਆਂ ਦੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਅਭਿਆਸ 'ਤੇ ਨੋਟਿਸ ਲਿਆ।
ਇੰਟਰਸੈਕਸ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਰਾਜ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਬ੍ਰੀਫਿੰਗ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਮਦੁਰਾਈ ਨੇ ਜੁਲਾਈ 2019 ਨੂੰ ਇੰਟਰਸੈਕਸ ਏਸ਼ੀਆ ਨੈਟਵਰਕ, ਸੀ.ਓ.ਸੀ. ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼, ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ (ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼) ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਗਿੱਲ, ਲੁਧਿਆਣਾ
ਗਿੱਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। 2011 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਜਨਗਣਨਾ ਮੁਤਾਬਿਕ ਇਸਦੀ ਆਬਾਦੀ 28,884 ਸੀ।
ਭੂਗੋਲ
ਗਿੱਲ (ਪਿੰਡ) ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਮਲੇਰ ਕੋਟਲਾ ਰੋਡ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਲੁਧਿਆਣੇ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਦਾ ਲੱਗਪਗ 1/4 ਰਕਬਾ ਗਿੱਲ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਰਕਬਾ 1,501 ਹੈਕਟੇਅਰ (5.80 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਆਪਣਾ ਡਾਕਘਰ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਰਣਜੀਤ ਅਵੈਨਿਊ ਫੇਜ਼ -1 ਦੇ ਨਵਤੇਜ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ,ਤਕਨੀਕੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੋਢੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਲੁਧਿਆਣਾ -1 ਬਲਾਕ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਲੁਧਿਆਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਸਿਰਫ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (5.0 ਮੀਲ) ਹੈ। ਗਿੱਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਹਲਕੇ ਦਾ ਨਾਮ ਗਿੱਲ ਪਿੰਡ ਤੇ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਗਿੱਲ ਪਿੰਡ ਡੇਅਰੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਜੁੱਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਲਗਭਗ 4500 ਵੋਟਰ ਹਨ। ਇਹ ਰਾਜਨੀਤੀ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪੋਕੀਮੌਨ ਰੂਬੀ ਅਤੇ ਸੈਫਾਇਰ
ਪੋਕੀਮੌਨ ਰੂਬੀ ਅਤੇ ਸੈਫਾਇਰ ਇੱਕ ਪੋਕੀਮੌਨ ਗੇਮ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਐਨੀਮੇ ਲੜੀ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਗੇਮ ਵਿੱਚ ਹੋਈਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕਾਂਡ ਵਾਪਰਦੇ ਹਨ। ਨਵੇਂ ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਟੌਰਚਿਕ, ਟ੍ਰੀਕੋ ਅਤੇ ਮੱਡਕਿਪ 'ਚੋਂ ਕੋਈ ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੋਕੀਮੌਨ ਚੁਣਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਪੋਕੀਮੌਨ ਚੁਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਫ਼ਰ 'ਤੇ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਅੱਠ ਜਿੰਮ ਬੈਜ ਜਿੱਤ ਕੇ ਵੱਡੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੋਕੀਮੌਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੋਕੀਮੌਨ ਗੇਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿਨਟੈਂਡੋ 3-ਡੀ.ਐਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿਨਟੈਂਡੋ 2-ਡੀ.ਐਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੇਮਬੌਏ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੇਮਬੌਏ ਰੰਗੀਨ
ਲਾ ਸੈਊ ਦੁਰਜੈੱਲ ਗਿਰਜਾਘਰ
ਸਾਂਤਾ ਮਾਰੀਆ ਦੇ ਉਰਗਲ ਗਿਰਜਾਘਰ (ਸਪੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ: Catedral de Santa María de Urgel, ਅੰਗ੍ਰਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ: La Seu d'Urgell Cathedral) ਸਪੇਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਲਾ ਸੁ ਦੁਰਗਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਉਰਗਲ ਦੇ ਡਾਇਓਸਿਸ ਦੀ ਸੀਟ ਹੈ। ਇਹ ਗਿਰਜਾਘਰ ਸੇਂਟ ਮੇਰੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਗਿਰਜਾਘਰ ਕਾਤਾਲੋਨੀਆ ਰੋਮਾਨਿਸਕਿਊ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਸ ਦੀ ਉਸਾਰੀ 1116ਈ. ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਕਾਤਾਲੋਨੀਆ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਗਿਰਜਾਘਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਗਿਰਜਾਘਰ
ਆਤਮਾ
ਆਤਮਾ, ਕਈ ਧਾਰਮਿਕ, ਫ਼ਲਸਫ਼ੀ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਰਿਵਾਇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਇਨਸਾਨ ਜਾਂ ਜਿੰਦਾ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੀ ਨਿਰਾਕਾਰ ਅਤੇ, ਕਈ ਧਾਰਨਾਵਾਂ 'ਚ, ਅਮਰ ਤੱਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਬਰਾਹਮੀ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਤਮਾਵਾਂ—ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਅਮਰ ਆਤਮਾਵਾਂ—ਸਿਰਫ਼ ਇਨਸਾਨਾਂ ਕੋਲ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ, ਕੈਥੋਲਿਕ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਤੋਮਾਸ ਆਕੀਨਾਸ ਨੇ ਹਰੇਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨੂੰ "ਆਤਮਾ" ਦਾ ਮਾਲਕ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਪਰ ਅਮਰ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਿਰਫ਼ ਮਨੁੱਖ ਮੰਨੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਧਰਮ (ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਜੈਨ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ) ਇਹ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਤਮਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਜੀਵੀ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਤਮਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਜੀਵਾਤਮਵਾਦ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਭਾਵ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਅਟੁੱਟ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਥਿਹਾਸ
ਇਬਾਰਤ (ਗਣਿਤ)
ਮਿਸਾਲਾਂ
ਇਬਾਰਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਰਲ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਕੇ:
ਰੂਪ
ਗਣਿਤਕ ਇਬਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਕਗਣਿਤਕ ਇਬਾਰਤਾਂ, ਪੌਲੀਨੌਮੀਅਲ, ਅਲਜਬਰੇ ਦੀਆਂ ਇਬਾਰਤਾਂ, ਬੰਦ-ਰੂਪ ਇਬਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਐਨਾਲਿਟੀਕਲ ਇਬਾਰਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਹੇਠ ਸਾਰਣੀ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੁਝ ਇੱਕਰੂਪਤਾਵਾਂ  ਅਤੇ ਅੰਤਰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਸਿੰਟੈਕਸ
ਇਬਾਰਤ ਇੱਕ ਸਿੰਟੈਕਸ ਵਾਲਾ ਸੰਕਲਪ ਹੈ।
ਸੀਮਾਂਟਿਕਸ
ਸੀਮਾਂਟਿਕਸ ਮਤਲਬ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰਸਮੀ ਸੀਮਾਂਟਿਕਸ ਇਬਾਰਤਾਂ ਨਾਲ ਅਰਥ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਦੇ ਬਾਰੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਰਸਮੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਲੈਮਡਾ ਕਲਕੂਲਸ
ਰਸਮੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਚੰਗੀ-ਬਣਾਈਆਂ ਇਬਾਰਤਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਦੇ ਰਸਮੀਕਰਨ ਲਈ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਦੋ ਲੈਮਡਾ ਇਬਾਰਤਾਂ ਦੀ ਤੁਲਾਂਕਤਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਉਹਨਾਂ ਵਾਸਤਵਿਕ ਅੰਕਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧ ਇਬਾਰਤਾਂ ਤੇ ਵੀ ਇਹ ਗੱਲ ਢੁਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਕਗਣਿਤਕ ਓਪਰੇਸ਼ਨ, ਲਾਗਰਿਦਮ ਅਤੇ ਘਾਤ ਵਰਤ ਕੇ  ਪੂਰਨ ਅੰਕਾਂ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। (ਰਿਚਰਡਸਨ ਥਿਊਰਮ).
ਵੇਰੀਏਬਲ
ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ  ਗਣਿਤਕ ਇਬਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਰੀਏਬਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੇਰੀਏਬਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੁਕਤ ਵੇਰੀਏਬਲ ਜਾਂ ਇੱਕ ਬੰਦੀ ਵੇਰੀਏਬਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਸਾਬ
ਪ੍ਰੇਮਾ ਕਿਰਨ
ਪ੍ਰੇਮਾ ਕਿਰਨ (1961 - 1 ਮਈ 2022) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਰਾਠੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰੇਮਾ ਕਿਰਨ ਨੂੰ 1985 ਦੀ ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਫਿਲਮ ਧੂਮ ਧੜਾਕਾ ਵਿੱਚ ਅੰਬਕਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਦੇ ਦਨਦਨ (1987), ਉਤਾਵਲਾ ਨਵਰਾ (1989), ਮੈਡਨੇਸ (2001), ਅਰਜੁਨ ਦੇਵਾ (2001), ਕੁੰਕੂ ਝੱਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਵੈਰੀ (2005).  ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮਾ ਜ਼ੀ ਮਰਾਠੀ ਚੈਨਲ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ  'ਹੇ ਤਰਕ ਨਹੀਂ' ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।
ਕਰੀਅਰ
ਕਿਰਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫਿਲਮੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1985 ਦੀ ਮਰਾਠੀ ਫਿਲਮ ਧੂਮ ਧੜਾਕਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਦੇ ਦਾਨਦਨ, ਇਰਸਾਲ ਕਾਰਤੀ, ਪਾਗਲਪਨ, ਅਰਜੁਨ ਦੇਵਾ, ਕੁੰਕੂ ਝੱਲੇ ਵੈਰੀ ਅਤੇ ਲਗਨਾਚੀ ਵਾਰਤ ਲੰਡਨ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮਹੇਰਚਾ ਅਹੇਰ, ਗਦਬਦ ਘੋਟਾਲਾ, ਸੌਭਾਗਿਆਵਤੀ ਸਰਪੰਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ।
ਮੌਤ
ਪ੍ਰੇਮਾ ਕਿਰਨ ਦੀ ਮੌਤ 1 ਮਈ, 2022 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ 61 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਹੋਈ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2022 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1961
ਮਾਕਰੋਨ ਸਟੇਡੀਅਮ
ਮਾਕਰੋਨ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਇਸ ਨੂੰ ਬੋਲਟਨ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਬੋਲਟਨ ਵਾਨਦੇਰੇਰਸ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 28,723 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
ਏ ਪੋਰਟਰੇਟ ਆਫ਼ ਦ ਆਰਟਿਸਟ ਐਜ਼ ਏ ਯੰਗ ਮੈਨ
ਏ ਪੋਰਟਰੇਟ ਆਫ਼ ਦ ਆਰਟਿਸਟ ਐਜ਼ ਏ ਯੰਗ ਮੈਨ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: A Portrait of the Artist as a Young Man) ਆਈਰਸ਼ ਲੇਖਕ ਜੇਮਜ਼ ਜੋਆਇਸ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਜੋਆਇਸ ਦੇ ਗਲਪੀ ਪ੍ਰਤੀਰੂਪ ਸਟੀਵਨ ਡੇਡਾਲਸ(Stephen Dedalus) ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਸਟੀਵਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਅਤੇ ਆਈਰਿਸ਼ ਦਸਤੂਰ ਉੱਤੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਆਖ਼ਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ ਦੇ ਕੇ ਯੂਰਪ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋਆਇਸ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਯੂਲੀਸਸ(1922) ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਕਸਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਮਾਕਰੋਨ ਸਟੇਡੀਅਮ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ
ਏ ਪੋਰਟਰੇਟ ਆਫ਼ ਦ ਆਰਟਿਸਟ ਐਜ਼ ਏ ਯੰਗ ਮੈਨ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ
ਈਵੈਂਟ ਹੌਰਿਜ਼ਨ (ਗੁੰਝਲਖੋਲ੍ਹ)
ਇਵੈਂਟ ਹੌਰਿਜ਼ਨ ਕਿਸੇ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਓਹ ਸੀਮਾ (ਬਾਊਂਡਰੀ) ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਕਿਸੇ ਬਾਹਰੀ ਔਬਜ਼ਰਵਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ।
ਇਵੈਂਟ ਹੌਰਿਜ਼ਨ ਜਾਂ ਈਵੈਂਟ ਹੌਰਾਇਜ਼ਨ ਇਹਨਾਂ ਵੱਲ ਵੀ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਪੈਟਰੀ ਡੈਵਿਡ
ਪੈਟਰੀ, ਡੇਵਿਡ (1879-1961)
ਡੇਵਿਡ ਪੈਟਰੀ ਇੱਕ ਉੱਚੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਪੁਲੀਸ ਅਫਸਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਾਮਾਗਾਟਾ ਮਰੂ ਦੇ ਭਾਰਤ ਪਰਤਣ ਤੇ ਮਿਲਣ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਮਿਨਲ ਇੰਨਟੈਲਿਜੈਂਸ ਮਹਿਕਮੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ
ਕ੍ਰਿਮਿਨਲ ਇੰਨਟੈਲਿਜੈਂਸ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਦਫਤਰ ਵਿੱਚ ਕਰਮਚਾਰੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।
ਸੰਨ 1900 ਤੋਂ ਹੀ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਪੱਛਮੀ ਫੰਰਟੀਅਰ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲੀਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕ੍ਰਿਮਿਨਲ ਇੰਨਵੈਸੱਟਿਗੇਸ਼ਨ ਡਾਇਰੈਕਟਰ
ਨਾਲ, ਕਾਮਾਗਾਟਾ ਮਰੂ ਦੇ ਸੰਭਾਵਤ ਆਗਮਨ ਤੋਂ ਦੋ ਹਫਤੇ ਪਹਿਲਾ, ਸਿਮਲਾ ਰਹਿਕੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕੁੱਝ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਫੜਣਾ ਤੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਯਾਤਰੂਆਂ ਨੂੰ ਮੁਫੁਤ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਘਰੋਂ ਘਰੀਂ ਪਹੁੰਚਉਣਾ।
ਜਦੋਂ ਕਾਮਾਗਾਟਾ ਮਰੂ ਹੁਗਲੀ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਹਾਓ ਦੇ ਉਲਟ ਕੋਲਕੱਤੇ ਵਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਪੈਟਰੀ ਜਹਾਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕੋਲਕੱਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਜ ਬਜ ਦੇ ਘਾਟ ਤੇ ਉਤਾਰਨ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿੱਚ
ਮੱਹਤਵ ਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਨਿਭਾਹੀ, ਸਗੋਂ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਹੀ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਉਤਰਨ ਸਮੇਂ ਉਥੇ ਹੀ ਰਿਹਾ ਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਸੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਫਸਾਦ ਹੋਏ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਪਿਸਤੌਲ ਤੋਂ ਸਤ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾਈਆਂ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਆਪਦੇ ਵੀ ਦੋ ਗੋਲੀਆਂ ਲਗੀਆਂ,
ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਾਂਹ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਪੱਟ ਵਿੱਚ ਲਗੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੇ ਪਲਮ ਦੋੜ ਗਈ ਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਲੰਮਾ ਸਮਾ ਲੱਗਿਆ। ਫਸਾਦ ਹੋਣ ਤੋ ਇੱਕ ਹਫਤੇ ਕੁ ਬਾਅਦ ਪੈਟਰੀ ਨੇ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਲਿਖਤ ਲਿਖੀ ਜੋ, ਜਦੋਂ ਕਾਮਾਗਾਟਾ ਮਰੂ ਜਾਂਚ
ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਬਜ ਬਜ ਦੇ ਘਾਟ ਬਾਰੇ ਹੋਏ ਫਸਾਦ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ, ਗਾਵਾਹੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਬਣੀ।
ਪੈਟਰੀ ਇਨਵਰਵੰਨ, ਬੈੰਫਸ਼ਾਇਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਕੌਟ ਸੀ ਜੋ ਐਬਰਡੀਨ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਦਾ ਪੜਿਆਂ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1900-1931 ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੁਲੀਸ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਿਛਲੇ ਸੱਤ ਸਾਲ ਉਹ ਇੰਨਟੈਲਿਜੈਂਸ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ
ਰਿਹਾ। 1929 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪਬਲਿਕ ਸਰਵਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸ ਦਾ ਚੈਰਮਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਕਿੱਤਾ ਮੁਕਾਇਆ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਤੋਂ 1936 ਵਿੱਚ ਵਿਦਾ ਹੋਇਆ, ਤੇ 1938
ਈਵਾਨਾ ਲਿੰਚ
ਈਵਾਨਾ ਪੈਟਰਿਕਾ ਲਿੰਚ (ਜਨਮ 16 ਅਗਸਤ 1991) ਇੱਕ ਆਇਰਿਸ਼ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਵੇਗਨ ਕਾਰਕੁੰਨ, ਅਵਾਜ਼ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਬਿਰਤਾਂਤਕਾਰ ਹੈ।
ਪੈਟਰੀ ਡੈਵਿਡ
ਬਰਤਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਪੈਲਿਸਤਾਈਨ ਵਿੱਚ ਪੁਲੀਸ ਦਾ ਸਲਾਹਕਾਰ ਰਿਹਾ। 1941, ਵਿਨਸਟਨ ਚਰਚਿਲ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਂਊੰਟਰ-ਇੰਨਟੈਲਿਜੈਂਸ ਏਜੈਂਸੀ, ਐਮ. ਆਈ. 5, ਦਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਥਾਪਿਆ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਹੀ
ਈਵਾਨਾ ਲਿੰਚ
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਲਿੰਚ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿ ਟੇਰਮੋਨਫੇਕਲਿਨ, ਕਾਊਂਟੀ ਲੂਥ, ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿਚ, ਮਾਰਗਰੇਟ ਅਤੇ ਡੋਨਲ ਲਿੰਚ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਵੱਡੀਆਂ ਭੈਣਾਂ, ਐਮਿਲੀ ਅਤੇ ਮਾਇਰੀਡ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਪੈਟਰਿਕ ਹੈ।
ਪੈਟਰੀ ਡੈਵਿਡ
ਅਹੁਦੇ ਤੇ ਰਹਿਕੇ 1946 ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਮੁੱਕਤ ਹੋਇਆ।
ਸ੍ਰੋਤઃ ਡੇਵਿਡ ਪੈਟਰੀ, "ਕੌਨਫੀਡੈਂਸ਼ਲ ਨੋਟ ਔਨ ਦਾ ਬੱਜ ਬੱਜ ਰਾਇਟ," ਐਮ.ਐਸ. ਵੜੈਚ & ਜੀ.ਐਸ. ਸਿੱਧੂ, ਕਾਮਾਗਾਟ ਮਰੂ – ਏ ਚੈਲੰਜ ਟੂ ਕਲੋਨੀਅਲਇਜ਼ਮ (ਚੰਡੀਗੜ੍ਹઃ ਯੂਨੀਸਟਾਰ ਬੁਕਸ, 2005); ਰਿਚਰਡ ਪੌਪਲਵੈਲ, ਇੰਨਟੈਲਿਜੈਂਸ &
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਰੂਹ
ਰੂਹ ਦੇ ਕਈ ਮਤਲਬ ਅਤੇ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ 'ਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਲਟ ਇੱਕ ਨਿਰਾਕਾਰ ਭਾਵ ਅਸਰੀਰਕ ਪਦਾਰਥ। ਅਧਿਆਤਮਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਹਦਾ ਭਾਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਸੋਝੀ ਜਾਂ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਨਸਾਨ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਰੂਹ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਗੱਲ ਹੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਧਰਮ ਅਤੇ ਤੰਤਰ ਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। "ਰੂਹ" ਤੋਂ ਭਾਵ ਇੱਕ "ਭੂਤ" ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਭਾਵ ਮੋਏ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਰੂਹ ਦਾ ਜ਼ਹੂਰ/ਪ੍ਰਕਾਸ਼।
ਇਹ ਇਸਤਲਾਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਿਰਾਕਾਰ ਜਾਂ ਅਸਰੀਰੀ ਸ਼ੈਅ ਵਾਸਤੇ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੈਂਤ ਜਾਂ ਦੇਵਤੇ।
ਬਾਘੀ
ਬਾਘੀ ਜਾਂ ਬਾਘਾ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਚ ਹੈ। ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਮੌਕੇ ਬਾਘੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਸਨੂੰ ਬਾਘੀਆਂ ਪਾਉਣਾ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼ ਨਾਲ ਸੁਧਾਰੇ ਸਫ਼ੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
ਅ ਹੈਂਡਫੁਲ ਆਫ਼ ਡਸਟ
ਅ ਹੈਂਡਫੁਲ ਆਫ਼ ਡਸਟ  ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲੇਖਕ ਐਵਲਿਨ ਵੌਘ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1934 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਹ ਨਾਵਲ ਅਕਸਰ ਲੇਖਕ ਦੇ ਆਰੰਭਕ, ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਹਾਸਰਸੀ  ਨਾਵਲਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਲਈ ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਟਿੱਪਣੀਕਾਰਾਂ ਨੇ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸਦੇ ਗੰਭੀਰ ਪਿਛੋਕੜੀ ਸੁਰਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵਾਘ ਦੀ  ਯੁੱਧ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੀ ਕੈਥੋਲਿਕ ਗਲਪ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੀ ਹੋਈ ਇੱਕ ਅੰਤਰਕਾਲੀ ਰਚਨਾ ਸਮਝਿਆ ਹੈ।
ਨਾਇਕ ਟੋਨੀ ਲਾਸਟ, ਇੱਕ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਪਰ ਉਚਾਈ ਵਾਲਾ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਕੰਟਰੀ ਸੁਕਆਇਰ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਮਾਂ ਦਾ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਟੋਟੇ-ਟੋਟੇ ਹੋਣਾ ਦੇਖਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਇੱਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੂਰ ਕਿਸੇ ਚੌਕੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਗਲ ਦਾ ਕੈਦੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੌਘ ਨੇ ਕਈ ਸਵੈਜੀਵਨੀਮੂਲਕ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਪਲਾਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੁਆਰਾ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਦਗਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। 1933-34 ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੱਖਣ ਅਮਰੀਕੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਸਮੁੰਦਰੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀਆਂ ਕਈ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਟੋਨੀ ਦੀ ਇਕੱਲੇ ਵਿਚਰਨ ਦੀ ਹੋਣੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵੌਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ "ਦ ਮੈਨ ਹੂ ਲਾਈਕਡ ਡਿਕਨਸ" ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ 1933 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਵੌਘ 1930 ਵਿੱਚ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੀਆਂ ਵਿਅੰਗਯੁਕਤ, ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਲਿਖਤਾਂ ਦਾ ਕੁਝ ਕੈਥੋਲਿਕ ਕੁਆਰਟਰਾਂ ਨੇ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਥੀਮਾਂ ਨੂੰ ਅ ਹੈਂਡਫੁਲ ਆਫ਼ ਡਸਟ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਕਿਤਾਬ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਦਿਖਾਉਣ ਦਾ ਮਨਸ਼ਾ ਸੀ ਕਿ ਧਾਰਮਿਕ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਕੈਥੋਲਿਕ, ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਤੋਂ ਅੱਡਰੇ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦ ਦੀ ਕੋਈ ਸਾਰਥਿਕਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਰੇਡੀਓ, ਸਟੇਜ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨ ਲਈ ਨਾਟਕੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਢਾਲੀ ਗਈ ਹੈ।
ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕੀ ਯਾਤਰਾ
1932 ਵਿੱਚ, ਵੌਘ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਗ਼ੈਰ ਹਾਜ਼ਰੀ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਉਸ ਦੀ ਵਧਦੀ ਜਟਿਲ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਹਾਲਾਂਕਿ ਟੇਰੇਸਾ ਜੁੰਗਮੈਨ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਜਜ਼ਬਾ ਦਿਲਗੀਰੀ ਦਾ ਵਿੰਨਿਆ ਰਿਹਾ, ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਸੰਤੋਸ਼ਜਨਕ ਜਿਹੇ ਜਿਨਸੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਅਤੇ ਖੁਦ ਉਸਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਿਤੇ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੀ ਹੇਜ਼ਲ ਲਵਰੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।  ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਚੋਣ ਸ਼ਾਇਦ ਪੀਟਰ ਫਲੇਮਿੰਗ ਕੋਲੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਸੀ, ਜੋ ਦ ਸਪੈਕਟੇਟਰ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ। ਫਲੇਮਿੰਗ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਕਰਨਲ ਪਰਸੀ ਫਾਵੇੱਟ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਸੀ, ਜੋ 1925 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੰਦ-ਕਥਾਈ ਗੁਆਚੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿੱਚ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸਵੈਜੀਵਨੀਮੂਲਕ
ਵੌਘ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ, ਡੇਵਿਡ ਵਾਈਕੇਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅ ਹੈਂਡਫੁਲ ਆਫ਼ ਡਸਟ "ਇੱਕ ਗਲਪੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੰਮਤੀ ਅਤੇ ਹੁਨਰਮੰਦ ਕਾਰਜ" ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਰੇਰਨਾ ਲੇਖਕ ਦੇ ਤਲਾਕ ਦਾ ਸਦਮਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਵਾਈਕੇਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣੀ ਸੀ। ਵੌਘ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਉਸਦੀ ਜੀਵਨੀ ਦਾ ਲੇਖਕ ਮਾਰਟਿਨ ਸਟੈਨਾਰਡ ਲਾਸਟ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀਕਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ 'ਉਸਦੇ ਨਿਜੀ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਫਰੋਲਦਾ ਹੈ।''  ਆਲੋਚਕ ਸਿਰਿਲ ਕੌਨੌਲੀ, ਜਿਸਦੀ ਇਸ ਲਿਖਤ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਸੀ, ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ "ਇਕੋ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਕਿਤਾਬ ਕਿਹਾ ਜੋ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਧਿਰ [ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ] ਮੁਹੱਬਤ ਤੋੜ ਕੇ ਛਡ ਜਾਣ ਦੀ ਸੱਚੀ ਦਹਿਸ਼ਤ ਨੂੰ ਸਮਝਦੀ ਹੈ।"
ਰੂਪਾਂਤਰਨ
8 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1968 ਨੂੰ ਬੀਬੀਸੀ ਰੇਡੀਓ 4 ਬਰਿਆਨ ਮਿੱਲਰ ਦੁਆਰਾ ਡੈਨਿਸ ਕੌਨਸਟੈਂਦੁਰੋਸ ਦੁਆਰਾ  ਅ ਹੈਂਡਫੁਲ ਆਫ ਡਸਟ  ਦਾ ਰੇਡੀਓ ਨਾਟਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੂਪ੍ਨਾਤਰ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜੈਕ ਵਾਟਲਿੰਗ ਅਤੇ ਸਟੈਫਨੀ ਬੀਚਾਮ ਨੇ ਟੋਨੀ ਅਤੇ ਬਰੈਂਡਾ ਲਾਸਟ ਦੇ ਰੋਲ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਰੇਕਸ ਹੋਲਡਸਵਰਥ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਟੌਡ ਨੇ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋਨਾਥਨ ਕਲੇਨ ਅਤੇ ਤਾਰਾ ਫ਼ਿਜ਼ਗਰਾਲਡ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਰੇਡੀਓ ਰੂਪਾਂਤਰ ਮਈ 1996 ਵਿੱਚ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 1 ਨਵੰਬਰ 1982 ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਦਾਕਾਰ ਮੰਡਲੀ ਨੇ ਲਿਰਿਕ ਥੀਏਟਰ, ਹੈਮਰਸਮਿਥ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਸਟੇਜ ਪਲੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਮਾਈਕ ਐਲਫਰੈਡਸ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਚਾਰਲਸ ਸਟਿਰਜਿਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸਿਤ ਅ ਹੈਂਡਫੁਲ ਆਫ਼ ਡਸਟ (ਫ਼ਿਲਮ), 1988 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੇਮਸ ਵਿਲਬੀ ਨੇ ਟੋਨੀ, ਕ੍ਰਿਸਟਨ ਸਕੌਟ ਥੌਮਸ ਬ੍ਰੇਂਡਾ, ਜੂਡੀ ਡੈਂਚ ਮਿਸਿਜ਼ ਬੀਵਰ ਅਤੇ ਐਲਕ ਗਿੰਨਨੈਸ ਸ਼੍ਰੀ ਟੌਡ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
References
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲੇਖਕ
ਬੋਲੋਨ ਐਲਾਨ
ਬੋਲੋਨ ਐਲਾਨ (ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ: Bulonja Deklaracio ) ਲੁਦਵਿਕ ਜ਼ਾਮੇਨਹੋਫ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਫ੍ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ 1905 ਵਿੱਚ ਹੋਈ  ਵਿਸ਼ਵ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੱਜਣਾਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਸਹੀਬੰਦ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ "ਐੱਸਪੇਰਾਂਤਵਾਦ" ਇੱਕ ਲਹਿਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਮਕਸਦ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਖਾਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਬਦਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਨਸਲੀ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪੂਰਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕੀ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਲਹਿਰ ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਜਨਤਕ ਡੋਮੇਨ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਨੂੰ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ  ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਇਸ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਬੋਲਣ ਲਈ ਸਿਰਫ ਜ਼ਰੂਰੀ ਅਥਾਰਟੀ Fundamento de Esperanto (ਮੁਢਲੀ ਵਿਆਕਰਣ, ਕੋਸ਼ ਅਤੇ ਨਮੂਨਾ ਪਾਠ \ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰਤਾ ਦੀ ਖਾਤਰ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।,ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਇਹ "Esperantist" ਨੂੰ ਉਸ ਜਣੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਕਸਦ ਲਈ ਭਾਸ਼ਾ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਨੂੰ ਵਰਤਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ
ਜ਼ਿਊਰਿਖ
thumb|200px|ਕੇਂਦਰੀ ਸਿਊਰਿਸ਼ ਦੀ ਸੈਟੇਲਾਈਟੀ ਤਸਵੀਰ
ਜ਼ੂਰਿਖ਼ ਜਾਂ ਜ਼ਿਊਰਿਖ਼ (ਜਰਮਨ: Zürich ਤਸਿਊਰਿਸ਼/ਸਿਊਰਿਸ਼) ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਸਵਿਟਜਰਲੈਂਡ ਦਾ ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਗਲੋਬਲ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 2006 ਅਤੇ 2007 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਕਈ ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇਰੇ ਜੀਵਨ-ਪੱਧਰ ਵਾਲ਼ਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਵਿਟਸਰਲੈਂਡ ਦੇ ਜੂਰਿਕ ਉੱਪਮੰਡਲ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਮੋਹਰੀ ਸਨਅਤ-, ਵਪਾਰ-, ਕਲਾ- ਅਤੇ ਬੈਂਕ-ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਗਰ ਹੈ। ਇਹ ਸਵਿਟਸਰਲੈਂਡ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਘਣਾ ਅਤੇ ਰਮਣੀਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਵਧੇਰੇ ਇਲਾਕਾ ਝੀਲ ਨੂੰ ਸੋਖ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਹਿੱਸਾ ਅਜੇ ਵੀ ਸੰਘਣਾ ਹੈ, ਪਰ ਨਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਚੌੜੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਇਮਾਰਤਾਂ ਹਨ। ਲਿੰਮਤ ਨਦੀ ਇਸ ਨਗਰ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦੀ ਹੈ, ਛੋਟਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ‌ ਨਗਰ। ਇਹ ਦੋਹੇਂ ਭਾਗ 11 ਪੁਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਦੂੱਜੇ ਨਾਲ਼ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਇੱਥੇ ਕਈ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਵਨ ਦਰਸ਼ਨੀਕ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਗਰਾਸ ਮੂੰਸਟਰ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਪਸਤੀ ਗਿਰਜਾਘਰ ਲਿੰਮਤ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਇਸ ਗਿਰਜਾਘਰ ਦੀਆਂ ਦੀਵਾਰਾਂ ਉੱਤੇ 24 ਲੌਕਿਕ ਧਰਮਨਿਯਮ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀਬਾਲਿਕਾਵਾਂਦਾ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ 12ਵੀਆਂ ਅਤੇ 13ਵੀਆਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦੇ ਰੋਮਨ ਵਾਸਤੁਕਲਾ ਦੇ ਰਹਿੰਦ ਖੂਹੰਦ ਹਨ। ਲਿੰਮਤ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਕੰਡੇ ਉੱਤੇ ਜੂਰਿਕ ਦਾ ਦੂਜਾ ਬਹੁਤ ਗਿਰਜਾਘਰ ਫਰਾਊ ਮੂਸਟਰ (ਆਬਦੀ) 12ਵੀਆਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦਾ ਹੈ। ਸੇਂਟ ਪੀਟਰ ਗਿਰਜਾਘਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਨਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਅਤੇ ਕਈ ਗਿਰਜਾਘਰ ਹਨ। ਸੇਂਟਰਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿੱਚ 1916 ਈo ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਲੱਖ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸਨ, ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਮਾਜਸੁਧਾਰਕ ਅਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਜਵਿੰਗਲੀ, ਬੁਰਲਿਗਰ, ਲੇਡੀ ਜੇਨ ਅਤੇ ਸ਼ੀਲਰ ਆਦਿ ਦੇ ਪੱਤਰ ਵੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਭਿਲੇਖੋਂ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਸੰਨ‌ 1885 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਜਵਿੰਗਲੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਮਾ ਹੈ। ਨਵੀਂ ਭਵਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਜਾਇਬ-ਘਰ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਵਿਟਸਰਲੈਂਡ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਕਲਾਵਾਂ ਦਾ ਅਦਭੂਤ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਹੈ। ਜੂਰਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪ੍ਰਾਵਿਧਿਕ ਸੰਸਥਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਦਾ ਵਾਨਸਪਤੀਕ ਬਾਗ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਾਨਸਪਤੀਕ ਬਾਗੋਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਰੇਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਸੂਤੀ ਬਸਤਰ, ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੇ ਪੁਰਜੇ, ਮੋਮਬੱਤੀ, ਸਾਬਣ, ਸੁਰਤੀ, ਛੀਂਟ ਦਾ ਕੱਪੜਾ (calico), ਕਾਗਜ ਅਤੇ ਚਮੜੇ ਦੀਵਸਤੁਵਾਂਬਣਾਉਣ ਦੇ ਉਦਯੋਗ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਅਰਖਾਲਿਗ
right|thumb|272x272px| ਇੱਕ 19-ਸਦੀ ਅਜ਼ਰੀ ਨਚਾਰ ਸ਼ਾਮਖੀ ਇੱਕ ਅਰਖਾਲਿਗ ਪਹਿਨਣ ਇਕ ਅਰਖਾਲਿਗ (ახალუხი, արխալուղ ਕਾਕੇਸਸ ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਅਰਖਾਲਿਗ ਬੇਸ਼ਮੇਟ ਤੋਂ ਆਈ, ਇੱਕ ਤੁਰਕੀ ਬਾਹਰੀ ਕਪੜੇ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੋਸੈਕਸ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
ਅਰਖਾਲਿਗ ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਤੰਗ-ਕਮਰ ਜੈਕਟ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫੈਬਰਿਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੇਸ਼ਮ, ਸਾਟਿਨ, ਕੱਪੜਾ, ਨਕਦੀ ਅਤੇ ਮਖਮਲੀ, ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਸਮਾਜਕ ਸਥਿਤੀ' ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਰ ਅਰਖਾਲਿਗ ਇਕੱਲੇ ਛਾਤੀ ਵਾਲੇ ( ਹੁੱਕਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੇ) ਅਤੇ ਡਬਲ-ਬਰੈਸਟਡ (ਬਟਨਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੇ) ਦੋਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਠੰਡੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਚੋਖਾ ਇੱਕ ਅਰਖਾਲੀਗ ਦੇ ਉੱਪਰ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਦਾ ਅਰਖਾਲਿਗ ਅਕਸਰ ਗਹਿਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗੁੱਟ 'ਤੇ ਲੰਮੇ ਕੱਸੇ ਦੀਆਂ ਚੌੜੀਆਂ ਸਲੀਵਜ਼ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਔਰਤ ਅਰਖਾਲਿਗ ਵਿੱਚ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਫਰ ਲਿਸਟ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਨਮੂਨੇ ਵਾਲੀਆਂ ਲੇਸਾਂ ਅਤੇ ਬਰੇਡ, ਜਾਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਢਾਈ ਨਾਲ ਸਜਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਰਖਾਲਿਕ ਵਿਚ, ਪੁ੍ਰੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਪੌਣੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਹਾਂ 'ਤੇ ਕੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲਲੁਫ਼ਰ (ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਨਲਫ਼ਾਰ ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਲਿੱਲੀ ਹੈ ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,ਇਹ ਕੂਹਣੀ ਤੋਂ ਲਿਲੀ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ ਭੜਕ ਉੱਠਦਾ ਹੈ।
ਅਰਖਾਲਿਗ 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਸਨ।
ਅਬੀਹਾ ਹੈਦਰ
ਅਬੀਹਾ ਹੈਦਰ (ਜਨਮ 23 ਫਰਵਰੀ 1996) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੁੱਟਬਾਲਰ ਹੈ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ ਲਈ ਮਿਡਫੀਲਡਰ ਵਜੋਂ ਖੇਡਦੀ ਹੈ। ਕਲੱਬ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਡਬਲਯੂਐਫਸੀ ਲਈ ਖੇਡੀ ਸੀ। ਅਬੀਹਾ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਲੀਗ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੱਪ 2017 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸ਼ਾਹੀਨਜ਼ ਲਈ ਵੀ ਖੇਡੀ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1996
ਗੋਵਿੰਦਾ (ਅਦਾਕਾਰ)
ਗੋਵਿੰਦਾ ਆਹੂਜਾ (ਜਨਮ 21 ਦਸੰਬਰ 1963, ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਨਾਮ ਗੋਵਿੰਦਾ) ਇੱਕ ਅਦਾਕਾਰ, ਡਾਂਸਰ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਜਨੇਤਾ ਹੈ ਜੋ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਡਾਂਸ ਦੇ ਹੁਨਰ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਗੋਵਿੰਦਾ ਨੂੰ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ, ਇੱਕ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਸਰਬੋਤਮ ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਲਈ ਇੱਕ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ, ਅਤੇ ਚਾਰ ਜ਼ੀ ਸਿਨੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹ 2004 ਤੋਂ 2009 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫਿਲਮੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇਲਜ਼ਾਮ (ਫਿਲਮ) ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਉਸਨੇ 165 ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਤੇਲਗੂ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਅਤੇ ਡਾਂਸ ਦੇ ਢੰਗ ਦੀ ਨਕਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੂਨ 1999 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਬੀਬੀਸੀ ਨਿਊਜ਼ ਆਨਲਾਈਨ ਪੋਲ ਵਿੱਚ ਸਟੇਜ ਜਾਂ ਸਕ੍ਰੀਨ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਿਤਾਰਾ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ, ਗੋਵਿੰਦਾ ਨੇ ਇੱਕ ਐਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਡਾਂਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੀਰੋ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 90 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਾਮੇਡੀ ਹੀਰੋ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੀਆਂ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਕਸ-ਆਫਿਸ ਦੀਆਂ ਹਿੱਟ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲਵ 86, ਇਲਜ਼ਾਮ, ਹੱਤਿਆ, ਜੀਤੇ ਹੈ ਸ਼ਾਨ ਸੇ ਅਤੇ ਹਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 1992 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਲਾ ਔਰ ਸ਼ਬਨਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੋਮਾਂਚਕ, ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਨੌਜਵਾਨ, ਐੱਨ.ਸੀ.ਸੀ. ਕੈਡਿਟ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਹਾਸਰਸ ਅਭਿਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਗੋਵਿੰਦਾ ਨੇ ਕਈ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲ ਕਾਮੇਡੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਖੇਂ (1993), ਰਾਜਾ ਬਾਬੂ (1994), ਕੁਲੀ ਨੰਬਰ 1 (1995), ਅੰਦੋਲਨ (1995), ਹੀਰੋ ਨੰਬਰ 1 (1997), ਦੀਵਾਨਾ ਮਸਤਾਨਾ (1997), ਦੁਲਹੇ ਰਾਜਾ (1998), ਬਡੇ ਮੀਆਂ ਚੋਟੇ ਮੀਆਂ (1998), ਅਨਾੜੀ ਨੰਬਰ 1 (1999) ਅਤੇ ਜੋਡੀ ਨੰਬਰ 1 (2001) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਹਸੀਨਾ ਮਾਨ ਜਾਏਗੀ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਦਾ ਸਰਬੋਤਮ ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸਾਜਨ ਚਲੇ ਸਸੁਰਾਲ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਹਦ ਕਰ ਦੀ ਆਪਨੇ (2000) ਵਿੱਚ ਰਾਜੂ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਪਿਤਾ, ਭੈਣ, ਦਾਦੀ ਅਤੇ ਦਾਦਾ ਦੀਆਂ ਛੇ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ।
2000 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅਸਫਲ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਦੀਆਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗਮ ਭਾਗ (2006) ਅਤੇ ਪਾਰਟਨਰ ਆਇਆ। 2015 ਵਿੱਚ ਗੋਵਿੰਦਾ ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ ਦੇ ਡਾਂਸ-ਕੰਟੈਸਟੈਂਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਡਾਂਸ ਇੰਡੀਆ ਡਾਂਸ ਸੁਪਰ ਮੋਮ ਸੀਜ਼ਨ 2 ਵਿੱਚ ਜੱਜ ਬਣਿਆ।  ਸ਼ੋਅ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਿਐਲਿਟੀ-ਸ਼ੋਅ ਉਦਘਾਟਨੀ ਐਪੀਸੋਡ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਟੀਆਰਪੀ ਮਿਲੀ।
ਗੋਵਿੰਦਾ (ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਮੈਂਬਰ), 2004 ਵਿੱਚ 14 ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੁੰਬਈ ਉੱਤਰੀ ਹਲਕੇ ਲਈ ਸੰਸਦ ਦਾ ਸੱਤਵਾਂ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਰਾਮ ਨਾਈਕ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1963 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਅਦਾਕਾਰ
ਗੰਗੋਹਰ
ਗੰਗੋਹਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਦੁੱਧ
ਦੁੱਧ ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਥਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਫ਼ੈਦ ਰੰਗ ਦਾ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਹੈ। ਉਹਨੇ ਦੇ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮੂਲ ਖ਼ੁਰਾਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਖਾਣੇ ਨੂੰ ਪਚਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਮਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਬੱਚੇ ਵਿੱਚ ਰੋਗਨਾਸਕ ਅੰਸ਼ ਦਾਖ਼ਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਏ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਇਦੇਮੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ ਨਿਰੁਕਤੀ
ਦੁੱਧ ਸ਼ਬਦ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸ਼ਬਦ "ਦੁਗਧ"(दुग्ध) ਤੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਚੋਇਆ ਹੋਇਆ ਪਦਾਰਥ"।
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿੱਚ
ਡਾ. ਸੋਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ, "ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁੱਧ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਪਦਾਰਥ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।" ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੇ ਦਰਜੇ ਉੱਤੇ ਦੁੱਧ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵਗਦੀਆਂ 7 ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 1 ਨਦੀ ਦੁੱਧ ਦੀ ਹੈ ਅਤੇ 1 ਦਹੀਂ ਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਸੁਧਾਰੇ ਸਫ਼ੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼ ਨਾਲ ਸੁਧਾਰੇ ਸਫ਼ੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਾਣਾ ਪੀਣਾ
ਰੱਤਾ ਸਾਲੂ
ਰੱਤਾ ਸਾਲੂ (ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ: ਲਾਲ ਰੰਗ ਜਾਂ ਲਹੂ ਵਿੱਚ ਭਿੱਜਿਆ ਕੱਪੜਾ) ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ 1957 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਟਕ ਦਾ ਸਮਾਂ ਪਰਜਾਮੰਡਲ ਲਹਿਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਿਸਵੇਦਾਰੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ 4 ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨਾਟ ਪਹਿਲਾ
ਨਾਟਕ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੁਆਤ ਜਗੀਰਦਾਰ ਨੌਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕੋਠੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਮੁਜਰੇ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਨਾਲ ਜਗੀਰਦਾਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਆਉਣ ਕਰ ਕੇ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਪਾਤਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ
ਯੀਂਗਲਕ ਸ਼ਿਨਾਵਾਤਾਰਾ
ਯੀਂਗਲਕ ਸ਼ਿਨਾਵਾਤਾਰਾ (Thai: ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร, rtgs[//en.wikipedia.org/wiki/Royal_Thai_General_System_of_Transcription] : ਯੀਂਗਲਾਕ ਚੀਨਾਵਟ,ਉਚਰਿਤ <span class="IPA" title="Representation in the International Phonetic Alphabet (IPA)" contenteditable="false">[jîŋ.lák tɕʰīn.ná.wát] ; ਜਨਮ 21 ਜੂਨ1967), ਘਰ ਦਾ ਨਾਮ  ਪੂ (Thai: ปู , ਉਚਰਿਤ <span class="IPA" title="Representation in the International Phonetic Alphabet (IPA)" contenteditable="false">[pūː] ),  ਥਾਈਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਥਾਈਲੈਂਡ ਦੀ ਪੀਓ ਥਾਈਲੈਂਡ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮੈੰਬਰ ਹੈ। 28ਵੀਂ ਥਾਈਲੈਂਡ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਬਨਣ ਦਾ ਮਾਨ ਉਸਨੂੰ 2011 ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਸਿਲ ਹੋਇਆ. ਪਿਛਲੇ 60 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਯੀਂਗਲਕ ਥਾਈਲੈਂਡ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੀ ਔਰਤ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਬਣੀ. ਰਾਜਨਿਨੀਤਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਕਰ ਕੇ  ਸੰਵਿਧਾਨਿਕ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 7 ਮਈ 2014 ਨੂੰ ਇਸ ਆਹੁਦੇ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ।.
ਇਸ ਦਾ ਜਨਮ ਚਿਆਂਗ ਮਾਈ ਸੂਬਾ ਵਿੱਚ ਹਾਕਾ ਚਾਇਨਿਜ ਬੰਸ ਦੇ ਇੱਕ ਆਮੀਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਯੀਂਗਲਕ ਸ਼ਿਨਾਵਾਤਾਰਾ ਨੇ ਲੋਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਬੇਚੋਲਰ ਡਿਗਰੀ ਚਿਆਂਗ ਮਾਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਂ ਅਤੇ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਕੇਨਟਕੀ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।  ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਥਕਸੀਨ ਸ਼ਿਨਾਵਾਤਾਰਾ  ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਬਣ ਗਈ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਓਹ ਐਸ ਸੀ ਸੰਪਤੀ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਅਤੇ ਦੇਖਰੇਖ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣੀ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਅਧਨਿਕ ਸੂਚਨਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦਾ ਆਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ.
ਮਈ 2011 ਦੀਆ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪੀਓ ਥਾਈਲੈਂਡ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਥਕਸ਼ੀਨ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾ ਕੇ  ਯੀਂਗਲਕ ਸ਼ਿਨਾਵਾਤਾਰਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਚੁਣੀਆਂ। ਉਸ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ ਗਰੀਬੀ ਦਾ ਖਾਤਮਾ ਕਰਨਾ, ਸਮੂਹਿਕ ਕਰ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨਾ।
2013 ਵਿੱਚ ਯੀਂਗਲਕ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸਮੂਹਿਕ ਵਿਰੋਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ।9 ਦਿਸੰਬਰ 2013 ਨੂੰ  ਯੀਂਗਲਕ  ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਸੰਸਦ ਨੂੰ ਵਰਖਾਸ਼ਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਪਰ ਯੀਂਗਲਕ  ਨਿਗਰਾਨ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਿੰਦੀ ਰਹੀ। 07 ਮਈ 2014 ਨੂੰ ਰਾਜਨਿਨੀਤਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਹੇਠ ਸੰਵਿਧਾਨਿਕ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਆਹੁਦੇ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ। ਯੀਂਗਲਕ ਨੂੰ ਸਾਬਕਾ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁੱਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਸੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਦੋਰ
left|thumb|267x267px|Yingluck Shinawatra at US Embassy, Bangkokਯੂ ਸ ਦੇ ਦੂਤ ਘਰ ਵਿੱਚ ਯੀਂਗਲਕ ਸ਼ਿਨਾਵਾਤਾਰਾ, ਜੁਲਾਈ 2011 ਯੀਂਗਲਕ ਸ਼ਿਨਾਵਾਤਾਰਾ ਲੋਏਟ ਅਤੇ ਯਿੰਦ ਦੇ ਨੋ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਸੀ।   ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਚਿਆਂਗ ਮਾਈ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦਾ ਮੈੰਬਰ ਸੀ।  ਉਹ ਦਾਦੀ ਦੇ ਸਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰਿਕ ਪਿਛੋਕੜ੍ ਕਰ ਕੇ ਚਿਆਂਗ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਬਰਦਸ਼ਾਹ ਨਾਲ਼ ਸੰਬੰਧ ਰਖਦੀ ਸੀ।,ਪ੍ਰਿੰਸਿਸ ਚਨਥਿਪ ਚਿਆਂਗ ਮਾਈ (ਗ੍ਰੇਟ-ਗ੍ਰੇਟ ਗ੍ਰੈਂਡਡਾੱਟਰ ਆਫ ਰਾਜਾ ਮਮਲੰਗਕਾ, ਚਿਆਂਗ ਮਾਈ)। ਯੀਂਗਲਕ ਸ਼ਿਨਾਵਾਤਾਰਾ ਚਿਆਂਗ ਮਾਈ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਰੇਜੀਨਾ ਦੇ ਕੋਏਲੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਗੈਰਸਰਕਾਰੀ ਗਰਲਸ ਸ਼ਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸੁਰੂਆਤੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਸੇਕੋਂਡਰੀ ਦਰਜੇ ਲਈ ਉਸਨੇ ਯੁੱਪਰਜ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ . 1988 ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰ ਅਤੇ ਲੋਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਬੇਚੋਲਰ ਡਿਗਰੀ ਉਸਨੇ ਚਿਆਂਗ ਮਾਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ  ਤੋਂ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ  ਅਤੇ 1991 ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਪ੍ਰਬੰਦ (ਉਸ ਦੀ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਇੰਫੋਰਮੇਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮਸ) ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਉਸਨੇ  ਕੇਂਟੁਕੀ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ.
ਚੋਣ ਮੁਹਿਮ
right|thumb|250x250px|ਯੀਂਗਲਕ ਸ਼ਿਨਾਵਾਤਾਰਾ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਪਾਥੋਮ ਥਾਣੀ ਸ਼ੁਬੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਾਰ, ਜੁਲਾਈ 2011॰
ਚੋਣ ਨਤੀਜੇ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਸਤਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ
ਏਕਜ਼ਿਟ ਪੋੱਲ ਦੇ 500 ਵਿਚੋਂ 310 ਸੀਟਾਂ ਦਾ ਆਨੁਮਾਨ ਦਸ ਰਹੇ ਸਨ ਪਰ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਪੀਓ ਪਾਰਟੀ ਨੇ 154 ਸੀਟਾਂ ਮਿਲਿਆ, ਕੁਲ 75% ਵੋਟਾਂ ਪਾਇਆ ਗਈਆਂ ਜੀ ਵਿਚੋਂ 47% ਵੋਟ ਪੀਓ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਪਈ। ਥਾਈਲੈਂਡ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਜਿੱਤ ਹਾਸਿਲ ਕਰ ਕੇ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਈ ਹੋਵੇ।
ਸੰਜੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸਕੱਤਰ-ਜਰਨਲ ਬਾਨ ਕੀ-ਮੂਨ ਨੇ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਨਿੱਘਾ ਸੁਆਗਤ ਕੀਤਾ  ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕੇ ਥਾਈਲੈਂਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। " ਉਂਗ ਸਾਨ ਸੂ ਕਯੀ ਨੇ ਯੀਂਗਲਕ ਸ਼ਿਨਾਵਾਤਾਰਾ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਈ ਮੁਬਾਰਕਵਾਦ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕੀ ਉਮੀਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕੇ ਮਯਾਮਾਰ ਅਤੇ ਥਾਈਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਚੰਗੇ ਸੰਬੰਧ ਬਣਨਗੇ.
ਥਾਈਲੈਂਡ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, 2011–2014
left|thumb|250x250px|18 Nov 2011 ਨੂੰ ASEAN ਸਮਿਤ ਦੌਰਾਨ ਨੁਸਾ ਦੁਆ, ਬਾਲੀ, ਇੰਡੋਨੇਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਯੀਂਗਲਕ ਸ਼ਿਨਾਵਾਤਾਰਾ ਯੂ ਐਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਾਰਾਕ ਉਬਾਮਾ ਨੂੰ   ਮਿਲਦੀ ਹੋਈ right|thumb|250x250px| ਜਨਵਰੀ 2012 ਵਿਸ਼ਵ ਆਰਥਿਕ ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਚਲ ਰਹੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਯੀਂਗਲਕ
ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਦੀ ਅਦਲਾ ਬਦਲੀ
thumb|ਯੀਂਗਲਕ [[ਮਿਊਨਿਖ|ਮੂਣੀਚ ਵਿੱਚ ਬਾਵਰਿਆਨ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਮਾਰਟਿਨ ਜੈਲ ਨਾਲ]]
ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦੋਰੇ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਯੀਂਗਲਕ ਸ਼ਿਨਾਵਾਤਾਰਾ ਨੇ  ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਅਬਧੀ ਦੌਰਾਨ 40 ਦੇਸ਼ਾਂ  ਦਾ ਦੋਰਾ ਕੀਤਾ,ਉਸ ਦੀ ਮੁੱਖ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬੇਹਤਰ ਬਣਾਉਣਾ, ਆਰਥਿਕ ਪਖੋਂ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣਾ।
ਦੇਵਤਾ
ਧਾਰਮਿਕ ਵਿੱਦਿਆ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਾ ਇੱਕ ਪਰਲੋਕੀ ਜਾਂ ਪਰਾਸਰੀਰਕ ਸ਼ੈਅ ਜਾਂ ਹਸਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੀਹਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ, ਇਲਾਹੀ, ਰੱਬੀ ਜਾਂ ਪਾਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਬ-ਉੱਚ ਦੇਵਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦਕਿ ਕੁਝ ਧਰਮ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਦਰਜਿਆਂ ਦੇ ਕਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੇਵਤੇ
ਭੀਮਰਾਓ ਅੰਬੇਡਕਰ
ਡਾਕਟਰ ਭੀਮਰਾਉ ਅੰਬੇਡਕਰ (14 ਅਪ੍ਰੈਲ 1891 - 6 ਦਸੰਬਰ 1956), ਡਾਕਟਰ ਬਾਬਾਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਡਕਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨਸਾਜ਼, ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਲਿਤ ਬੋਧੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ (ਬਹੁਜਨ) ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਭੇਦਭਾਵ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ, ਜਦਕਿ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਕਿਰਤ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਮੰਤਰੀ, ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਗਣਤੰਤਰ ਦੇ ਮੋਢੀ ਸਨ। ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਿਤੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ, ਮਰਾਠੀ ਵਿਚ ਭਾਵ "ਆਦਰਯੋਗ ਪਿਤਾ" ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ।
1990 ਵਿਚ ਬਾਬਾਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੂੰ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਡਾਕਟਰ ਅੰਬੇਡਕਰ ਜੀ ਸਿਰਫ਼ ਦੱਬੇ ਕੁੱਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹੀ ਮਸੀਹਾ ਨਹੀਂ ਹਨ ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਯੁੱਗ ਪੁਰਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਸਮੁੱਚੀ ਮਾਨਵਤਾ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਅੰਬੇਡਕਰ ਦਾ ਜਨਮ 14 ਅਪ੍ਰੈਲ 1891 ਨੂੰ ਅਜੋਕੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ (ਹੁਣ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਮਹਾੳੁ (ਹੁਣ ਡਾ ਅੰਬੇਦਕਰ ਨਗਰ) ਦੀ ਫੌਜੀ ਛਾਉਣੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਰਾਮਜੀ ਮਾਲੋਜੀ ਸਿਕਪਾਲ, ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਅਫ਼ਸਰ, ਜੋ ਸੂਬੇਦਾਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਸੀ, ਅਤੇ ਭੀਮਾਬਾਈ ਸਿਕਪਾਲ ਦਾ 14 ਵਾਂ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਬੱਚਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਅਜੋਕੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਰਤਨਾਗਿਰੀ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਅੰਬਾਬਾਦ (ਮੰਡਾਨਗਡ ਤਾਲੁਕਾ) ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਮਰਾਠੀ ਪਿਛੋਕੜ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਅੰਬੇਡਕਰ ਦਾ ਜਨਮ ਮਹਾਰ (ਦਲਿਤ) ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਛੂਤ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਵਿਤਕਰੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ। ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਫੌਜ ਲਈ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਮਹਾੳੁ ਛਾਉਣੀ ਵਿਚ ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿਚ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਸਕੂਲ ਗਏ ਸਨ ਪਰ ਅੰਬੇਡਕਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਛੂਤ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਲਾਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬੈਠਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਲੋਂ ਉਚਾਈ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਡੋਲ੍ਹਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਭਾਂਡੇ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਦੀ ਇਜ਼ਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਕੰਮ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਚਪੜਾਸੀ ਦੁਆਰਾ ਅੰਬੇਦਕਰ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਚਪੜਾਸੀ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ; ਉਸਨੇ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਲਿਖਤ "ਨੋ ਪੀਅਨ, ਨੋ ਵਾਟਰ" ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਅਲੱਗ ਬੋਰੇ 'ਤੇ ਬੈਠਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਨਾਲ ਘਰ ਲਿਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਪੋਸਟ-ਸੈਕੰਡਰੀ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ
1897 ਵਿਚ, ਅੰਬੇਡਕਰ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਮੁੰਬਈ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਅੰਬੇਡਕਰ ਐਲਫਿੰਸਟਨ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇਕੋ-ਇਕ ਅਛੂਤ ਬਣ ਗਿਆ। 1906 ਵਿਚ, 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਇਕ 9 ਸਾਲ ਦੀ ਲੜਕੀ ਰਮਾਬਾਈ ਨਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਬੰਬਈ ਵਿਚ ਅੰਡਰ ਗਰੈਜੂਏਟ ਪੜ੍ਹਾਈ
1907 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਉਹ ਐੱਲਫਿੰਸਟਨ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ ਜੋ ਕਿ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਬੰਬੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਦੀ ਮਾਹਰ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ 'ਦਿ ਬੁੱਧਾ ਐਂਡ ਹਿਸ ਧਾਮਾ' ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਚੌਥੀ ਮਿਆਦ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਲੋਕ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਣ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਮਝਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹ "ਮਹਾਨ ਉਚਾਈਆਂ" ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਇਕ ਜਨਤਕ ਸਮਾਰੋਹ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਾਦਾ ਕੇਲੁਸਕਰ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਇਕ ਮਿੱਤਰ ਨੇ ਬੁੱਧ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ।
1912 ਤੱਕ, ਉਸਨੇ ਬੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬੜੌਦਾ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਵਾਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਅਤੇ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਬੀਮਾਰ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਮੁੰਬਈ ਵਾਪਸ ਆਉਣਾ ਪਿਆ, ਜਿਸਦੀ ਮੌਤ 2 ਫਰਵਰੀ 1913 ਨੂੰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ
1913 ਵਿਚ ਅੰਬੇਡਕਰ 22 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਬਦੋੜਾ ਸਿਆ ਜੀ ਰਾਓ ਗਾਇਕਵਾਡ III (ਬੜੌਦਾ ਦੇ ਗਾਇਕਵਾਡ) ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਕੀਮ ਦੇ ਤਹਿਤ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ £ 11.50 (ਸਟਰਲਿੰਗ) ਦੀ ਬੜੌਦਾ ਸਟੇਟ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿਚ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਲਵਿੰਸਟਨ ਹਾਲ ਦੇ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿਚ, ਨਾਵਲ ਭੱਠਨਾ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਪਾਰਸੀ ਸੀ ਜੋ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭਰ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਸੀ, ਨਾਲ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਜੂਨ 1915 ਵਿਚ ਐਮ.ਏ. ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ, ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਇਤਿਹਾਸ, ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮਾਨਵ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਇਕ ਥੀਸਿਸ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਵਪਾਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ। ਅੰਬੇਡਕਰ ਜੌਨ ਡੇਵੀ ਅਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।
1916 ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਇਕ ਹੋਰ ਐਮ.ਏ. ਲਈ ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ ਥੀਸਿਸ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਡਿਵੀਡੈਂਡ ਆਫ ਇੰਡੀਆ - ੲੇ ਹਿਸਟੋਰਿਕ ਐਂਡ ਐਨਾਲਿਟਿਕਲ ਸਟੱਡੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਉਸ ਨੇ ਤੀਜੀ ਥੀਸਿਸ ਲਈ ਲੰਡਨ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਲਈ 1927 ਵਿਚ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਐੱਚ. ਐੱਚ. ਡੀ. ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 9 ਮਈ ਨੂੰ, ਉਸਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਲੈਗਜੈਂਡਰ ਟੇਨਨਵੀਸਰ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਏ ਇੱਕ ਸੈਮੀਨਾਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਜਾਤ: ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਕੈਨਿਜ਼ਮ, ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਪੇਪਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਲੰਡਨ ਸਕੂਲ ਆਫ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਵਿਚ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ
ਅਕਤੂਬਰ 1916 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਗ੍ਰੇਜ਼ ਇਨ ਵਿਚ ਬਾਰ ਕੋਰਸ ਲਈ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਲੰਡਨ ਸਕੂਲ ਆਫ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਵਿਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲੈ ਲਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਥੀਸੀਸ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜੂਨ 1917 ਵਿਚ ਉਹ ਭਾਰਤ ਪਰਤਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਬੜੋਦਾ ਤੋਂ ਉਸਦੀ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਦਾ ਪੁਸਤਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ 'ਤੇ ਇਕ ਜਰਮਨ ਪਣਡੁੱਬੀ ਦੁਆਰਾ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਡੁੱਬ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਰ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਪਣੀ ਥੀਸੀਸ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਲੰਡਨ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲ ਗਈ। ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 1921 ਵਿਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। 1923 ਵਿਚ ਉਸਨੇ "ਦੀ ਪ੍ਰਬਲਮ ਆਫ ਦੀ ਰੁਪੀ: ਇਟਸ ਓਰੀਜਨ ਐਂਡ ਸਲੂਸ਼ਨ" ਨਾਮ ਦੀ ਥੀਸਸ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ। ਇਸੇ ਸਾਲ ਉਸ ਨੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਡੀ.ਐਸ.ਸੀ. ਕੀਤੀ। ਉਸਨੂੰ ਤੀਜੀ ਅਤੇ ਚੌਥੀ ਡਾਕਟਰ, ਐਲ.ਐਲ.ਡੀ., ਕੋਲੰਬੀਆ, 1952 ਅਤੇ ਡੀ. ਲਿਟ., ਓਸਮਾਨਿਆ, 1953, ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਛੂਤਛਾਤ ਦਾ ਵਿਰੋਧ
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੰਬੇਡਕਰ ਬੜੌਦਾ ਰਿਆਸਤ ਦੁਆਰਾ ਪੜ੍ਹਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਇਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਗਾਇਕਵਾੜ ਦਾ ਮਿਲਟਰੀ ਸੈਕਟਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਹੀ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਆਤਮਕਥਾ, ਵੇਟਿੰਗ ਫ਼ਾਰ ਵੀਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਵਧ ਰਹੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਕਮਾਈ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਅਕਾਊਂਟੈਂਟ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਟਿਊਟਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਕ ਨਿਵੇਸ਼ ਸਲਾਹ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਗ੍ਰਾਹਕਾਂ ਨੇ ਇਹ ਜਾਣਿਆ ਕਿ ਉਹ ਅਛੂਤ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਅਸਫ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਸੰਨ 1918 ਵਿਚ ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਸੈਨੇਡਨਹਮ ਕਾਲਜ ਆਫ ਕਾਮਰਸ ਐਂਡ ਇਕਨੋਮਿਕਸ ਵਿਚ ਸਿਆਸੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਣਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਦਿੱਤਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰ ਦੂਜੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪੀਣ-ਪਾਣੀ ਦਾ ਜੱਗ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ 'ਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਕੀਤਾ।
ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੂੰ ਸਾਊਥਬੋਰੋ ਕਮੇਟੀ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਐਕਟ 1919 ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗਵਾਹੀ ਦੇਣ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਸੁਣਵਾਈ ਤੇ, ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੇ ਅਛੂਤਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਲਈ ਵੱਖਰੇ ਚੋਣ-ਹਲਕਾ ਅਤੇ ਰਾਖਵੇਂਕਰਨ ਲਈ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ। 1920 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਕੋਲਹਪੁਰ ਦੇ ਸ਼ਾਹੂ ,ਸ਼ਾਹੂ ਚੌਥੇ (1874-19 22), ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਮੁੰਬਈ ਵਿਚ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਮੂਕਨਾਇਕ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 1926 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਗੈਰ-ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਗੂਆਂ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਬਚਾਅ ਕੀਤੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਬਰਬਾਦ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਬਦਨਾਮੀ ਲਈ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਧਨੰਜੈ ਕੀਰ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ "ਇਹ ਜਿੱਤ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ ਗਾਹਕਾਂ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਸੀ।"
ਬੰਬਈ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿਚ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਸਨੇ ਅਛੂਤਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਭਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਗਠਿਤ ਯਤਨ ਕੇਂਦਰੀ ਸੰਸਥਾ ਬਹਿਸ਼ਕ੍ਰਿਤ ਹਿਤਕਾਰਨੀ ਸਭਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਮਕਸਦ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਸੁਧਾਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ "ਦਲਿਤਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ" ਕਰਨਾ ਸੀ। ਦਲਿਤ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉਸਨੇ ਨੇ ਪੰਜ ਅਖਬਾਰਾਂ- ਮੂਕਨਾਕ (1920), ਬਹਿਸ਼ੀਕ੍ਰਿਤ ਭਾਰਤ (1924), ਸਮਤਾ (1928), ਜਨਤਾ (1930) ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੁੱਧਾ ਭਾਰਤ (1956) ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
1925 ਵਿਚ ਉਹ ਆਲ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਸਾਈਮਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਬੰਬਈ ਪ੍ਰੈਜੀਡੈਂਸੀ ਕਮੇਟੀ ਵਿਚ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਭਾਰਤ ਭਰ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਰੋਸ ਮੁਜ਼ਾਹਰੇ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਨੂੰ ਅਣਡਿੱਠ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਦਕਿ ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੇ ਖੁਦ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਇਕ ਵੱਖਰੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਲਿਖੀ।
1927 ਤੱਕ, ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੇ ਛੂਤ-ਛਾਤ ਵਿਰੁੱਧ ਸਰਗਰਮ ਲਹਿਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੇ ਹੱਕ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪਾਣੀ ਦੀ ਟੈਂਕ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਅਛੂਤ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਲੜਨ ਲਈ ਮਹਾੜ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਸੀ। 1927 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਅੰਬੇਦਕਰ ਨੇ ਜਾਤੀਗਤ ਭੇਦਭਾਵ ਅਤੇ "ਛੂਤ-ਛਾਤ" ਲਈ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੂੰ ਸਹੀ ਠਹਿਰਾਉਣ ਲਈ, ਕਲਾਸਿਕ ਹਿੰਦੂ ਪਾਠ, ਮੰਨੂੰ ਸਿਮ੍ਰਤੀ (ਮਨੂ ਦੇ ਨਿਯਮ) ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਰਸਮੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਲਿਖਤ ਦੀਆਂ ਕਾਪੀਆਂ ਸਾੜ ਦਿੱਤੀਆਂ। 25 ਦਸੰਬਰ 1927 ਨੂੰ, ਉਸਨੇ ਮੰਨੂੰ ਸਿਮ੍ਰਤੀ ਦੀਆਂ ਕਾਪੀਆਂ ਸਾੜਨ ਲਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰ ਸਾਲ 25 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਮੰਨੂੰ ਸਿਮ੍ਰਤੀ ਦਹਿਨ ਦਿਵਸ (ਮਨੂਸਮ੍ਰਿਤੀ ਬਰਨਿੰਗ ਡੇ) ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਬੇਦਕਰਿਤਾਂ ਅਤੇ ਦਲਿਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ
ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ (23 ਜੁਲਾਈ 1936 - 6 ਮਈ 1973) ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਇੱਕ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ 'ਸ਼ੈਲੇ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚੋਂ ਚੁਣਦਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ਼ ਦਿਲ ਨੂੰ ਚੀਰ ਦੇਣ ਵਾਲ਼ੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ, ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਲਿਖਦਾ ਸੀ। ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੁੱਖ, ਨਿੱਜੀ ਦਰਦ ਅਤੇ ਵਿਛੋੜੇ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ ਨੂੰ 'ਬਿਰਹਾ ਦਾ ਕਵੀ' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਹ 1967 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ (ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਲੈਟਰਜ਼) ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਤਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਪੂਰਨ ਭਗਤ, 'ਲੂਣਾ(1965) ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਥਾ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਉਸ ਦੇ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਨਾਟਕ ਲਈ ਮਿਲਿਆ ਸੀ । ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਜਿਸਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸੇ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਵਿਧਾ ਵੀ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਅੱਜ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ (ਕਵਿਤਾ) ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਵਰਗੇ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਦਿੱਗਜਾਂ,ਦੇ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰੀ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।
ਭੀਮਰਾਓ ਅੰਬੇਡਕਰ
ਪੂਨਾ ਪੈਕਟ
1932 ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ ਕਮਿਊਨਲ ਅਵਾਰਡ ਵਿਚ "ਦਬੇ ਵਰਗਾਂ" ਲਈ ਇਕ ਵੱਖਰੇ ਚੋਣ ਹਲਕੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਅਛੂਤਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਚੋਣ ਹਲਕੇ ਦਾ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਡਰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਅਜਿਹੀ ਵਿਵਸਥਾ ਹਿੰਦੂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਵੰਡ ਦੇਵੇਗੀ।  ਪੂਨੇ ਦੇ ਯਰਵਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਜੇਲ੍ਹ 'ਚ ਕੈਦ ਹੋਣ' ਤੇ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਰੋਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ। ਜਲਦ ਹੀ, ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰਕੁੰਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਦਨ ਮੋਹਨ ਮਾਲਵੀਆ ਅਤੇ ਪਾਲਵਣਕਰ ਬਾਲੂ ਨੇ ਯਰਵਾੜਾ ਵਿਖੇ ਅੰਬੇਡਕਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀ ਮੀਟਿੰਗ ਕੀਤੀ। 25 ਸਤੰਬਰ 1932 ਨੂੰ, ਪੂਨਾ ਪੈਕਟ ਨਾਮ ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ ਤੇ ਅੰਬੇਦਕਰ (ਹਿੰਦੂਆਂ ਵਿੱਚ ਦੱਬੇ ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ) ਅਤੇ ਮਦਨ ਮੋਹਨ ਮਾਲਵੀਆ (ਦੂਜੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਵੱਲੋਂ) ਵਿਚਕਾਰ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਸਮਝੌਤੇ ਨੇ ਆਮ ਚੋਣ ਹਲਕੇ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਅਸਥਾਈ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਵਿਚ ਦੱਬੇ ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਰਾਮਸੇ ਮੈਕਡੋਨਾਲਡ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕਮਿਊਨਲ ਅਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਗਏ 71 ਦੇ ਬਜਾਏ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ 148 ਸੀਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ। ਇਸ ਪਾਠ ਵਿਚ ਅਛੂਤਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂਆਂ ਵਿਚ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ "ਉਦਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ/ਦੱਬੇ ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ " ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਐਕਟ 1935 ਅਧੀਨ ਅਤੇ 1950 ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਅਤੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਨਜਾਤੀਆਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਪੂਨਾ ਸਮਝੌਤੇ ਵਿਚ, ਇਕ ਇਕਜੁੱਟ ਵੋਟਰਾਂ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਤੌਰ ਤੇ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਅਛੂਤ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਆਪਣੇ ਹੀ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਗਈ।
ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ
ਜੀਵਨੀ
ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਜਨਮ 23 ਜੁਲਾਈ 1936 ਨੂੰ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਹੱਦ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੇ 'ਸ਼ਕਰਗੜ੍ਹ' ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਬੜਾ ਪਿੰਡ ਲੋਹਤੀਆਂ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮੁਲਕ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਪੰਡਿਤ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗੋਪਾਲ, ਮਾਲ ਮਹਿਕਮੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਪਟਵਾਰੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਗੋ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਆਵਾਜ ਬਹੁਤ ਸੁਰੀਲੀ ਸੀ, ਉਹੀ ਸੁਰੀਲਾਪਣ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਆਵਾਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੀ। ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਮੁੱਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਬੜਾ ਪਿੰਡ 'ਲੋਹਤੀਆਂ' ਦੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ।
ਭੀਮਰਾਓ ਅੰਬੇਡਕਰ
ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ
1935 ਵਿੱਚ, ਅੰਬੇਦਕਰ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਲਾਅ ਕਾਲਜ, ਬੰਬਈ ਦਾ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਦੋ ਸਾਲ ਤੱਕ ਇਸ ਪਦ 'ਤੇ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਜੇਸ ਕਾਲਜ, ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਰਾਏ ਕੇਦਾਰਨਾਥ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਕਾਲਜ ਦੇ ਗਵਰਨਿੰਗ ਬਾਡੀ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਬੰਬਈ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ, ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੇ ਇਕ ਘਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਸੰਭਾਲਿਆ ਅਤੇ 50,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਾਲੀ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਰੱਖੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਇਕ ਲੰਮੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਰਮਾਬਾਈ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਪੰਢਰਪੁਰ ਦੀ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਬੜੀ ਪੁਰਾਣੀ ਇੱਛਾ ਸੀ, ਪਰ ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਪੰਢਰਪੁਰ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਛੂਤ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਪਣੇ ਲਈ ਇਕ ਨਵਾਂ ਪੰਢਰਪੁਰ ਬਣਾ ਦੇਵੇਗਾ। 13 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਨਸਿਕ ਵਿੱਚ ਯਓਲਾ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਾਨਫਰੰਸ ਤੇ ਅੰਬੇਦਕਰ ਧਰਮ ਬਦਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਛੱਡਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਈ ਜਨਤਕ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਇਆ।
ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ
ਜੀਵਨੀ
1947 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਉਹ 11 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦਾ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਟਾਲਾ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਇੱਕ ਪਟਵਾਰੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਹ ਇੱਕ ਸੁਪਨੇ ਵਾਲਾ ਬੱਚਾ ਸੀ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਦਿਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰ ਮੰਦਰ ਜਾਂ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਰਖਤਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਹਿੰਦੂ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਰਮਾਇਣ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭਟਕਦੇ ਟਕਸਾਲੀ ਗਾਇਕਾਂ, ਜੋਗੀਆਂ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੋ ਕਿ ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਅਲੰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਦੁਆਰਾ ਆਕਰਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਪੇਂਡੂ ਸੁਆਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਬੁਰਜ ਦੁਨਾ
ਬੁਰਜ ਦੁਨਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 373 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ।ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁਲ ਆਬਾਦੀ 1482 ਹੈ।ਇਸ ਵਿਚੋਂ 763 ਮਰਦ ਅਤੇ 719 ਔਰਤਾਂ ਸਨ।ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 399 ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਨ।
ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ
ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਨੌਕਰੀ
ਸੰਨ 1953 ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਨੇ "ਸਾਲਵੇਸ਼ਨ ਆਰਮੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ" ਬਟਾਲਾ ਤੋਂ ਦਸਵੀਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਬੇਰਿੰਗ ਯੂਨੀਅਨ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਕਾਲਜ ਬਟਾਲਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਨਾਭਾ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਆਰਟਸ ਵਿਸ਼ਲ ਸਿੱਖ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਲਜ ਕਾਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲੈ ਲਿਆ।  ਬੈਜਨਾਥ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਾਂਗੜਾ ਦੇ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਓਵਰਸੀਅਰ ਦੇ ਕੋਰਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲੈ ਲਿਆ। ਉਸ ਦੇ  ਪਿਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗੋਪਾਲ ਨੇ ਪੁੱਤ ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਪਟਵਾਰੀ ਲਵਾ ਦਿੱਤਾ ਪਰ 1961 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਵੀ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ 1966 ਤੱਕ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰ ਹੀ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਕਦੀ ਕਦਾਈਂ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਦੇ ਸੇਵਾ ਫਲ ਜਾਂ ਕੁਝ ਛਪ ਚੁੱਕੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਨਿਗੂਣੀ ਜਿਹੀ ਰਾਇਲਟੀ ’ਤੇ ਹੀ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। 1966 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ "ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ" ਦੀ ਬਟਾਲਾ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਕਲਰਕ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਕਰ ਲਈ। 5 ਫ਼ਰਵਰੀ 1967 ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਵਿਆਹ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਹੀ ਇੱਕ ਪਿੰਡ 'ਕੀੜੀ ਮੰਗਿਆਲ' ਦੀ ਅਰੁਣਾ ਨਾਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੀਵਨ ਖ਼ੁਸ਼ ਅਤੇ ਹਰ ਪੱਖੋਂ ਠੀਕ-ਠਾਕ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਦੋ ਬੱਚੇ ਪੁੱਤਰ ਮਿਹਰਬਾਨ ਬਟਾਲਵੀ ਅਤੇ ਧੀ ਪੂਜਾ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ।  ਸੰਨ 1968 ਵਿੱਚ ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਵਜੋਂ ਬਦਲ ਕੇ ਉਹ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਆ ਗਿਆ।
ਭੀਮਰਾਓ ਅੰਬੇਡਕਰ
ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ
1936 ਵਿਚ, ਅੰਬੇਦਕਰ ਨੇ ਸੁਤੰਤਰ ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ 1937 ਦੀਆਂ ਬੰਬਈ ਚੋਣਾਂ ਨੂੰ 13 ਅਜ਼ਾਦ ਅਤੇ 4 ਆਮ ਸੀਟਾਂ ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ 11 ਅਤੇ 3 ਸੀਟਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖੀਆਂ ਸਨ। ਅੰਬੇਡਕਰ ਬੰਬਈ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ (ਐਮਐਲਏ) ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬੁਰਜ ਦੁਨਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ
ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ
ਨਿੱਜੀ ਜਿੰਦਗੀ
'ਮੈਂ ਇਕ ਸ਼ਿਕਾਰ ਯਾਰ ਬਣਾਇਆ' ਕਵਿਤਾ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਹੈ, ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਉਨਾਂ ਹੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਇਕਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨੁਸਰਤ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖਾਨ, ਗੁਲਾਮ ਅਲੀ, ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਹੰਸ ਰਾਜ ਹੰਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗਾਇਕਾਂ ਨੇ ਗਾਇਆ ਹੈ।
ਭੀਮਰਾਓ ਅੰਬੇਡਕਰ
ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ
ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੇ 15 ਮਈ, 1936 ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ ਜਾਤਪਾਤ ਦਾ ਬੀਜ ਨਾਸ਼ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਪੁਰਾਤਨ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਆਂ ਅਤੇ ਜਾਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ "ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਤਾੜਨਾ" ਵਿਸ਼ਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, 1955 ਦੀ ਇੱਕ ਬੀਬੀਸੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਗਾਂਧੀ 'ਤੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ  ਜਾਤੀਵਾਦ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ।
ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ
ਨਿੱਜੀ ਜਿੰਦਗੀ
5 ਫਰਵਰੀ 1967 ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਜਾਤੀ ਦੀ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੁੜੀ ਅਰੁਣਾ, ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਕਿਰੀ ਮੰਗਿਆਲ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ, ਮੇਹਰਬਾਨ (1968) ਅਤੇ ਪੂਜਾ (1969)