cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਰੀਗਲ ਕ੍ਰੈਸਟ ਐਂਟਰਪ੍ਰਾਈਜਜ਼
ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ:
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਕੰਪਨੀਆਂ
ਪੰਡੋਰੀ ਮਹਿਤਮਾ
ਪੰਡੋਰੀ ਮਹਿਤਮਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਦਬਿੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ
ਦਬਿੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਡਿਟ ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦੇ ਪਦ ਉੱਤੇ ਹਨ,  ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਮਸਲਿਆਂ ਲਈ ਬੁਲਾਰੇ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕਰਦੇ ਹਨ।. ਉਹ ਸਿੱਖ ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ (ਯੂਕੇ) ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸਕੱਤਰੇਤ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਵੀ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 2000 ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਸਰਵਉੱਚ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਲੋਹਾਰਾ (ਬਲਾਕ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ)
' ਲੋਹਾਰਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਮੋਗਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਬਲਾਕ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮੋਨਟੇਕ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ
ਮੋਨਟੇਕ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ (ਜਨਮ 24 ਨਵੰਬਰ 1943) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪੂਰਬਲੀ ਯੂਪੀਏ ਸਰਕਾਰ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਯੋਜਨਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਡਿਪਟੀ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਦਰਜਾ ਇੱਕ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਮੋਨਟੇਕ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬੀ ਕਲਾਲ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ 1943 ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸੇਂਟ ਪੈਟ੍ਰਿਕ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਸਿਕੰਦਰਾਬਾਦ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਮਥੁਰਾ ਰੋਡ ਤੋ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਸੇਂਟ ਸਟੀਫਨ ਕਾਲਜ, ਦਿੱਲੀ, ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬੀਏ (ਆਨਰਜ) ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੋਡਸ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਮਗਦਲੀਨੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਫਿਲਾਸਫੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ. ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1943 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ
ਲੀਲਾ ਸੇਠ
ਜਸਟਿਸ ਲੀਲਾ ਸੇਠ (20 ਅਕਤੂਬਰ 1930 - 5 ਮਈ 2017) ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਮੁੱਖ ਜੱਜ ਬਨਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਸੀ। ਦਿੱਲੀ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਜੱਜ ਬਨਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਜਿਹੀ ਔਰਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਲੰਦਨ ਬਾਰ ਪਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਜਸਟਿਸ ਲੀਲਾ ਦਾ ਜਨਮ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਅਕਤੂਬਰ 1930 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਬੇਘਰ ਹੋਈ ਵਿਧਵਾ ਮਾਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਪਲੀ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਮੁੱਖ ਜੱਜ ਵਰਗੇ ਪਦ ਤੱਕ ਪਹੁੱਚਣ ਦਾ ਸਫਰ ਇੱਕ ਔਰਤ ਲਈ ਕਿੰਨਾ ਸੰਘਰਸ਼ਮਈ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਲੀਲਾ ਸੇਠ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਲੇਖਕ ਵਿਕਰਮ ਸੇਠ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ। ਲੰਦਨ ਬਾਰ ਪਰੀਖਿਆ 1958 ਵਿੱਚ ਟਾਪ ਰਹਿਣ, ਭਾਰਤ ਦੇ 15ਵੇਂ ਕਨੂੰਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਬਨਣ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਚਰਚਿਤ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਮਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਲੀਲਾ ਸੇਠ ਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਜਸਟਿਸ ਲੀਲਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਪਰਵਾਰਿਕ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਬਾਟਾ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਸਰਵਿਸ ਕਰਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਲੀਲਾ ਗਰੈਜੂਏਟ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮ ਨੂੰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਲਈ ਜਾਣਾ ਪਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਨਾਲ ਗਈ ਅਤੇ ਉਥੋਂ ਗਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਲਈ ਨਿੱਤ ਕਾਲਜ ਜਾਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸੋਚਿਆ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਕੌਰਸ ਹੋਵੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਿੱਤ ਹਾਜਰੀ ਜਰੁਰੀ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਕਨੂੰਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਬਾਰ ਦੀ ਪਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਅਵਲ ਰਹੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਲੰਡਨ ਬਾਰ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਲੀਲਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਸੇਠ ਵਾਪਸ ਭਾਰਤ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਲੀਲਾ ਨੇ ਪਟਨਾ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਚਿਨ ਚੌਧਰੀ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਵਕੀਲ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਅਸ਼ੋਕ ਕੁਮਾਰ ਸੇਨ ਦੀ ਜੂਨੀਅਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ 10 ਸਾਲ ਪਟਨਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਲੀਲਾ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਰਦ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਔਰਤ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨਾਲ ਹੋਏ ਵਿਤਕਰੇਵਾਦੀ ਰਵੱਈਏ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।ref> ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਲੋਕ ਸੋਚਦੇ ਸਨ ਕਿ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਵਕੀਲ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।
ਲੀਲਾ ਸੇਠ ਨੇ ਟੈਕਸ ਦੇ ਮਾਮਲੇ (ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ, ਸੇਲਜ਼ ਟੈਕਸ, ਆਬਕਾਰੀ ਅਤੇ ਕਸਟਮਜ਼) ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕੰਪਨੀ ਲਾਅ, ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਕਾਨੂੰਨ, ਸਿਵਲ, ਅਪਰਾਧਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਆਹੁਤਾ ਮੁਕੱਦਮੇ ਅਤੇ ਜਨਹਿੱਤ ਮੁਕੱਦਮੇ ਤੱਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੇਸਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕੀਤਾ। 10 ਸਾਲ ਪਟਨਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲੀਲਾ ਸੇਠ 1972 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਅਸਲ ਸਿਵਲ ਪਟੀਸ਼ਨਾਂ, ਅਪਰਾਧਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ, ਕੰਪਨੀ ਪਟੀਸ਼ਨਾਂ, ਸੋਧਾਂ ਅਤੇ ਅਪੀਲਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸੇ ਸਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਟੈਕਸ ਦੇ ਮਾਮਲੇ, ਰਿੱਟ ਪਟੀਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸਿਵਲ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧਿਕ ਅਪੀਲਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਜੂਨ 1974 ਤੋਂ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਕੀਲਾਂ ਦੇ ਪੈਨਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੀ। 10 ਜਨਵਰੀ 1977 ਨੂੰ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਵਕੀਲ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ।
1978 ਵਿੱਚ, ਲੀਲਾ ਸੇਠ, ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੀ ਜੱਜ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਬਣ ਕੇ ਰਵਾਇਤ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ਵਧਦਾ ਹੀ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਬਣੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਰਾਜ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੀ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਬਣ ਗਈ।
ਲੀਲਾ ਸੇਠ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਿਆਂਇਕ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ 1997 ਤੋਂ 2000 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੇ 15ਵੇਂ ਕਾਨੂੰਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਐਕਟ (1956) ਵਿੱਚ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇਣ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ (ਸੀ.ਐਸ.ਆਰ.ਆਈ.) ਦੀ ਚੇਅਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਗਈ।
ਜਸਟਿਸ ਸੇਠ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਂਚ ਕਮਿਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲ ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ (ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਬਾਰੇ) ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ। ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਟੀ.ਵੀ. ਸੀਰੀਜ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਇਸ ਉਮੀਦ ਨਾਲ ਅੱਗ ਲਾ ਲਈ ਜਾਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਤੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਆ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਵੇਗਾ। ਉਹ ਜਸਟਿਸ ਲੀਲਾ ਸੇਠ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਰਾਜਨ ਪਿਲਈ ਦੀ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਮੌਤ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ, ਜਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੌਰ ਤੇ "ਬਿਸਕੁਟ ਬੈਰਨ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਸਟਿਸ ਸੇਠ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਲ 2012 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਦਿੱਲੀ ਗੈਂਗ ਰੇਪ ਕੇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਥਾਪਤ ਤਿੰਨ ਮੈਂਬਰੀ ਜਸਟਿਸ ਵਰਮਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।
ਪਰਿਵਾਰ
ਜਸਟਿਸ ਲੀਲਾ ਸੇਠ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਸੇਠ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਜਦੋਂ ਉਹ 20 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ - ਵਿਕਰਮ ਸੇਠ, ਸ਼ਾਂਤਮ ਸੇਠ ਅਤੇ ਅਰਾਧਨਾ ਸੇਠ ਸਨ। ਵਿਕਰਮ ਸੇਠ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਵੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਬਣ ਗਿਆ, ਸ਼ਾਂਤਮ ਸੇਠ ਇੱਕ ਬੋਧੀ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਰਾਧਨਾ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ।
ਲੀਲਾ ਸੇਠ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਕਰਮ ਸੇਠ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਮਲਿੰਗੀ ਵਜੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਧਾਰਾ 377 ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਖਾਰਜ ਕਰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਕੋਸ਼ਲ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2013 ਵਿੱਚ ਧਾਰਾ 377 ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਦਿਆਂ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ.ਕਿਊ.ਆਈ.ਏ. ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ।
ਮੌਤ
ਜਸਟਿਸ ਲੀਲਾ ਸੇਠ ਦੀ ਮੌਤ 5 ਮਈ, 2017 ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਜੋ 86 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਨੋਇਡਾ ਸਥਿਤ ਉਸ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਵਿਖੇ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੌਤ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ, ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੋਈ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਜਾਂ ਡਾਕਟਰੀ ਖੋਜ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਦਾਨ ਕੀਤੇ ਸਨ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿਹਾੜਾ 2015 ਐਡੀਟਾਥਨ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਏ ਸਫ਼ੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1930 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2017
28 ਜੂਨ
ਦਿਹਾਂਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੂਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ
ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਰੰਗਮੰਚ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਟਕ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਪਰਿਚਿਤ ਨਾਟਕਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਯਤਨਾਂ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਨੌਰਾ ਰਿਚਰਡ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਉਹ 1911 ਈ. ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਪੀ. ਈ. ਰਿਚਰਡਜ਼ ਨਾਲ ਲਾਹੌਰ ਪਹੁੰਚੀ, ਜੋ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਨੌਰਾ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੀ ਜੰਮਪਲ ਸੀ ਅਤੇ ਆਇਰਿਸ਼ ਨਾਟ ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਸੁਪਰਿਚਿਤ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 'ਸਰਸਵਤੀ ਨਾਟ ਸੋਸਾਇਟੀ' ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਈ. ਸੀ. ਨੰਦਾ ਵਰਗੇ ਨਾਟਕਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕ ਲਿਖਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਆਈ ਸੀ ਨੰਦਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਡਾ. ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਨੂੰ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਦੋਵਾਂ ਨਾਟ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦਾ ਭਰਪੂਰ ਗਿਆਨ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਨਾਟਕ ਦੇਸ਼ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਖੇਡੇ ਗਏ।ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਬੌਧਿਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਨਾਟਕ ਲਿਖਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਦੁਆਰਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਿਥਿਹਾਸ ਦਾ ਪੁਨਰ-ਲੇਖਣ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ ਨੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਉ ਨਾਲ ਰਹਿ ਕੇ ਰੇਡੀਉ ਨਾਟਕ ਦੀ ਵਿਧਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਇਆ। ਪ੍ਰੋ. ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਫੁੱਲ ਨੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਮਾਜਿਕ ਨਾਟਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੇ ਨਾਟਕ ਆਧੁਨਿਕ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਵਿਸੰਗਤੀਆਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਖੋਸਲਾ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਮੱਧ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਉੱਜੜ ਕੇ ਆਏ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਾਇਆ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਾਟਕ ਰੰਗਮੰਚ ਨਾਲ ਕਰੀਬੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੁੜੇ ਰਹੇ। ਡਾ. ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੇਠੀ ਨੇ ਯੂਰਪੀ ਰੰਗਮੰਚ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੇ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਰੰਗਮੰਚ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਪਛਾਣ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਸੈਮੂਅਲ ਬੈਕੇਟ, ਇਆਨੈਸਕੋ, ਆਰਤੋ ਅਤੇ ਬਰੈਖਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਐਬਸਰਡ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 'ਟੋਟਲ ਥੀਏਟਰ' ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਉਪਰਾਲਾ ਕੀਤਾ। ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਘੁੰਮਣ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ, ਸ਼ਨਾਖਤ, ਸੰਤਾਪ ਅਤੇ ਖੰਡਿਤ- ਸ੍ਵੈ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਬੜੇ ਨਵੇਂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਚਰਨ ਦਾਸ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਦੱਬੇ ਕੁਚਲੇ ਅਤੇ ਹਾਸ਼ੀਏ ਉੱਪਰ ਆ ਚੁੱਕੇ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਾਇਆ। ਆਤਮਜੀਤ ਨੇ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਦਬਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਸ ਰਹੇ ਆਮ ਆਦਮੀ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲੋਕ ਨਾਟ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੁਆਰਾ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨਾਟਕ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ। ਸਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਵਰਮਾ ਬਰੈਖਤ ਅਤੇ ਲੋਕ ਨਾਟ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਦੁਆਰਾ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਨਿਰੂਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਾਲੀ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਸਵਰਾਜ ਬੀਰ, ਜਤਿੰਦਰ ਬਰਾੜ ਅਤੇ ਦੇਵਿੰਦਰ ਦਮਨ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਰੰਗਮੰਚ ਦੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਰੋਸ਼ਨ ਹਸਤਾਖਰ ਹਨ।
ਪਰਵਾਸੀ ਨਾਟਕ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਰਵਿੰਦਰ ਰਵੀ ਨੇ ਬੜੇ ਮੌਲਿਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ 'ਕਾਵਿ-ਨਾਟਕ' ਦੀ ਵਿਧਾ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਜਾਇਬ ਕਮਲ ਯਥਾਰਥ ਦੇ ਵਿਰੂਪਣ ਦੁਆਰਾ ਅਤਿਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਨਾਟਕ ਲਿਖਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਮੰਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਗਰੁੱਪਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਬਰਤਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਸੰਗੀਤ ਗਰੁੱਪ ਹਨ: ਹੀਰਾ ਗਰੁੱਪ, ਤਾਰਾ ਆਰਟਸ ਗਰੁੱਪ, ਆਪਣਾ ਸੰਗੀਤ ਆਦਿ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਨਾਟਕਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਜਰ ਇਸਹਾਕ ਮੁਹੰਮਦ, ਨਜ਼ਮ ਹੁਸੈਨ ਸੱਯਦ, ਅਸ਼ਫਾਕ ਅਹਿਮਦ, ਅਖ਼ਤਰ ਹਾਸ਼ਮੀ, ਸੱਜਾਦ ਹੈਦਰ, ਸ਼ਾਹਿਦ ਨਦੀਮ, ਸਰਮਦ ਸਹਿਬਾਈ, ਨਜ਼ਰ ਫਾਤਿਮਾ, ਬਾਨੋ ਕੁਦਸੀਆ, ਮੁਨੀਰ ਨਿਆਜ਼ੀ, ਮਨੂ ਭਾਈ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਜਾਵੇਦ ਦੇ ਨਾਮ ਉਲੇਖਯੋਗ ਹਨ।ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤੇ ਪ੍ਰੰਪਰਾ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਡਰਾਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮੀ ਚਿੰਤਨ ਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੋ ਕੇ ਉੱਭਰਦੀ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਟੀ.ਵੀ.ਨਾਟਕ ਵੀ ਅਤਿਅੰਤ ਵਿਕਸਿਤ ਵਿਧਾ ਹੈ ਅਤੇ ਟੀ. ਵੀ. ਰਾਹੀਂ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਨਾਟਕ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਰੰਗਮੰਚ ਪਰੰਪਰਾ ਬੇਹੱਦ ਮਕਬੂਲ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ
ਆਇਸ਼ਾ ਜਲਾਲ
ਆਇਸ਼ਾ ਜਲਾਲ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਟਫ਼ਟਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਮੈਰੀ ਰਿਚਰਡਸਨ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ 1998 ਮੈਕ ਆਰਥਰ ਫੈਲੋ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਆਧੁਨਿਕ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਿਮ ਪਛਾਣਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ।
ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ
ਆਇਸ਼ਾ ਜਲਾਲ ਦਾ ਜਨਮ ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ 1956 ਵਿੱਚ, ਹਾਮਿਦ ਜਲਾਲ, ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਕ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜ਼ਕੀਆ ਜਲਾਲ ਦੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਉਰਦੂ ਲੇਖਕ ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ ਨਾਲ ਦੋ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਆਇਸ਼ਾ ਦੀ ਦਾਦੀ (ਹਾਮਿਦ ਜਲਾਲ ਦੀ ਮਾਂ) ਮੰਟੋ ਦੀ ਭੈਣ ਸੀ। ਦੂਜਾ ਮੰਟੋ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸਫ਼ੀਆ ਆਇਸ਼ਾ ਦੀ ਮਾਂ ਜ਼ਕੀਆ ਜਲਾਲ ਦੀ ਭੈਣ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਮੰਟੋ ਅਤੇ ਹਾਮਿਦ ਜਲਾਲ ਦੇ ਚਾਚਾ-ਭਤੀਜੇ ਦੀ ਜੋੜੀ ਸਫ਼ੀਆ ਅਤੇ ਜ਼ਕੀਆ ਭੈਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹੀ ਗਈ ਸੀ।
ਜਲਾਲ ਦਾ ਵਿਆਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਸੁਗਾਤਾ ਬੋਸ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਹਾਰਵਰਡ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਬੰਗਾਲੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਦਾ ਪੋਤਾ-ਭਤੀਜਾ ਹੈ।
ਸਿੱਖਿਆ
ਜਲਾਲ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਆਈ, ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਵੈਲੇਸਲੀ ਕਾਲਜ, ਯੂਐਸਏ ਤੋਂ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੀ.ਏ. ਅਤੇ ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਟ੍ਰਿਨਿਟੀ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਨਿਬੰਧ: 'ਜਿਨਾਹ, ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਮੰਗ' ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਆਇਸ਼ਾ ਜਲਾਲ ਨੇ ਟ੍ਰਿਨਿਟੀ ਕਾਲਜ, ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੈਲੇਸਲੇ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ 1983 ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੇਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ 1987 ਤੱਕ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਵਿੱਚ ਰਹੀ, ਟ੍ਰਿਨਿਟੀ ਕਾਲਜ ਦੀ ਇੱਕ ਫੈਲੋ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੀਵਰਹੁਲਮੇ ਫੈਲੋ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਉਹ 1985 ਵਿੱਚ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀ.ਸੀ. ਚਲੀ ਗਈ, ਵੁੱਡਰੋ ਵਿਲਸਨ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਥੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਅਕੈਡਮੀ ਫਾਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਅਤੇ ਏਰੀਆ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਅਕੈਡਮੀ ਸਕਾਲਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ। ਉਸਨੂੰ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ 1991 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਸੋਸੀਏਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ 1995 ਵਿੱਚ ਸਮੀਖਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1999 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਟਫਟਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ।
ਉਸ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਆਧੁਨਿਕ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਿਮ ਪਛਾਣਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ।
ਅੰਡਕੋਸ਼ ਕੈਂਸਰ
ਅੰਡਕੋਸ਼ ਕੈਂਸਰ, ਇੱਕ ਕੇਂਸਰ ਹੈ,  ਜੋ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।  ਇਹ ਅਸਾਧਾਰਨ ਕੋਸ਼ਾਣੂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕ ਕਰਨ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕੋਈ ਵੀ ਜਾਂ ਸਿਰਫ ਅਸਪਸ਼ਟ ਲੱਛਣ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਕੈਂਸਰ ਵਧਦਾ ਹੈ ਲੱਛਣ ਹੋਰ ਵੱਧ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਬਣਦੇ ਹਨ।  ਇਹਨਾਂ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬਲੋਟਿੰਗ, ਪੇਲਵਿਕ ਦਰਦ, ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਸੋਜ, ਅਤੇ ਭੁੱਖ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਖੇਤਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੈਂਸਰ ਫੈਲ ਸਕਦਾ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਟ, ਲਿੰਫ ਗੁੱਛੇ, ਫੇਫੜੇ ਅਤੇ ਜਿਗਰ ਦੀ ਲਾਈਨਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਜੋ ਕਿ ਔਸਤ ਖ਼ਤਰਾ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਬੂਤ ਮੌਤ ਦੀ ਕਮੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਝੂਠੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਟੈਸਟਾਂ ਦੀ ਉੱਚ ਦਰ ਦੀ ਬੇਲੋੜੀ ਸਰਜਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਜੋਖਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ। ਜੋ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜੋਖਮ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਦੇ ਉਪਾਅ ਵਜੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜੋਖਮ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਦੇ ਉਪਾਅ ਵਜੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰਜਰੀ, ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਇਲਾਜ, ਅਤੇ ਕੀਮੋਥੇਰੇਪੀ ਦੇ ਕੁਝ ਸੁਮੇਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਨਤੀਜਾ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਹੱਦ, ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਉਪ-ਕਿਸਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਡਾਕਟਰੀ ਸਥਿਤੀਆਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਮੁੱਚੀ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਬਚਤ ਦਰ 45% ਹੈ। ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਨਤੀਜੇ ਬਹੁਤ ਬੁਰੇ ਹਨ।
2012 ਵਿੱਚ, 239,000 ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਕੇਸ ਹੋਏ। 2015 ਵਿੱਚ 1.2 ਮਿਲੀਅਨ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸੀ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਭਰ 'ਚ 161,100 ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੱਤਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੈਂਸਰ ਹੈ ਅਤੇ ਕੈਂਸਰ ਤੋਂ ਮੌਤ ਦਾ ਅੱਠਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਨਿਦਾਨ ਦੀ ਆਮ ਉਮਰ 63 ਹੈ। ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਮੌਤ ਆਮ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣ
thumb|ਅੰਡਕੋਸ਼ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਸਾਈਟ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਲੱਛਣ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰ ਜਾਂ ਸੂਖਮ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਨਿਦਾਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਲੱਛਣ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।  ਲੱਛਣ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਕਿਰਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬੋਅਲ ਸਿੰਡਰੋਮ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਗੁੰਮਰਾਹ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅੰਡਕੋਸ਼ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ਦਰਦ ਰਹਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਪ-ਕਿਸਮ ਦੇ ਲੱਛਣ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਘੱਟ ਘਾਤਕ ਸੰਭਾਵੀ (ਐਲ.ਐਮ.ਪੀ.) ਟਿਊਮਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੀਮਾ ਲਾਈਨ ਟਿਊਮਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, CA125 ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਅਲਟਰਾਸਾਉਂਡ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਐਲ.ਐਮ.ਪੀ. ਟਿਊਮਰ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਟ ਦੇ ਵਿਪੋਰਨ ਜਾਂ ਪੇਲਵਿਕ ਦਰਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜਨਤਾ ਸਧਾਰਨ ਜਾਂ ਬਾਰਡਰਲਾਈਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਅੰਡਕੋਸ਼ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਖਾਸ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਟ ਦਾ ਦਰਦ, ਪੇਟ ਜਾਂ ਪੇਲਵਿਕ ਦਰਦ ਜਾਂ ਬੇਅਰਾਮੀ, ਪਿੱਠ ਦਰਦ, ਅਨਿਯਮਿਤ ਮਾਹਵਾਰੀ ਜਾਂ ਪੋਸਟ-ਮੈਨੋਪੌਜ਼ਲ ਯੋਨੀ ਰੂਲਿੰਗ, ਜਿਨਸੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਭੁੱਖ ਘੱਟਣਾ, ਥਕਾਵਟ, ਦਸਤ, ਬਦਹਜ਼ਮੀ, ਦੁਖਦਾਈ, ਕਬਜ਼, ਮਤਲੀ ਹੋਣ, ਭਰਪੂਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੇ ਲੱਛਣ (ਅਕਸਰ ਪਿਸ਼ਾਬ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਪਿਸ਼ਾਬ ਸਮੇਤ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਹੋਰ ਜਾਨਵਰ
ਅੰਡਕੋਸ਼ ਦੇ ਟਿਊਮਰ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਘੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਟਿਊਮਰ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਟਾਰਟੋਮਾ,  ਸਾਈਟਾਡਾਨੋਕਾਰਿਨੋਮਾ, ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਗ੍ਰੈਨਿਊਲੋਸਾ ਸੈੱਲ ਟਿਊਮਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
<div class="cx-template-editor-title" title="Formats a citation to a website using the provided information such as URL and title. Used only for sources that are not correctly described by the specific citation templates for books, journals, news sources, etc.">Cite web  URL <span data-key="url" title="The URL of the online location where the text of the publication can be found. Requires schemes of the type "http://..." or maybe even the  protocol relative scheme "//..."" class="cx-template-editor-param-desc">   https://www.cancer.gov/types/ovarian/hp     Title <span data-key="title" title="The title of the source page on the website; will display with quotation marks added. Usually found at the top of you web browser. Not the name of the website." class="cx-template-editor-param-desc"> Ovarian, Fallopian Tube, and Primary Peritoneal Cancer - Patient Version    Publisher <span data-key="publisher" title="Name of the publisher; may be wikilinked. Having both 'Publisher' and 'Website' is redundant in most cases. " class="cx-template-editor-param-desc">  National Cancer Institute    URL access date <span data-key="access-date" title="The full date when the original URL was accessed; do not wikilink" class="cx-template-editor-param-desc">  30 March 2017
<div class="cx-template-editor-title" title="This template formats a citation to a book using the provided bibliographic information (such as author and title) as well as various formatting options.">Cite book  URL <span data-key="url" title="The URL of the online location where the text of the publication can be found. Requires schemes of the type "http://..." or maybe even the  protocol relative scheme "//..."" class="cx-template-editor-param-desc">   https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK1247/     Title <span data-key="title" title="The title of the book; displays in italics" class="cx-template-editor-param-desc">  BRCA1 and BRCA2 Hereditary Breast/Ovarian Cancer    Vancouver style author list <span data-key="vauthors" title="If using Vancouver style, comma separated list of author names; enclose corporate or institutional author names in doubled parentheses" class="cx-template-editor-param-desc">  Petrucelli N, Daly MB, Feldman GL    Year of publication <span data-key="year" title="Year of the source being referenced; use 'date' instead, if month and day are also known" class="cx-template-editor-param-desc">  2013    PMID   20301425    id <span data-key="id" title="A unique identifier used where none of the specialized ones are applicable" class="cx-template-editor-param-desc">  NBK1247
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਂਸਰ
ਸਮਾਜਕ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ
ਸਮਾਜਕ ਦਰਸ਼ਨ ਅਨੁਭਵ-ਸਿੱਧ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਨੈਤਿਕ ਮੁੱਲਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਵਹਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਹੈ।  ਸਮਾਜਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤਕ, ਕਾਨੂੰਨੀ, ਨੈਤਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਵਾਲਾਂ ਲਈ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਤੱਤ ਵਿਗਿਆਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋਕਤੰਤਰ, ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ, ਲਿੰਗ ਇਕੁਇਟੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਨਿਆਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਨਵੇਂ ਸਿਧਾਂਤਕ ਚੌਖਟੇ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ।
ਵੁੱਡਰੋਅ ਵਿਲਸਨ
ਵੁੱਡਰੋਅ ਵਿਲਸਨ (ਅੰਗਰੇਜੀ: Woodrow Wilson; 28 ਦਸੰਬਰ 1856 - 3 ਫਰਵਰੀ 1924) 1913 ਤੋਂ 1921 ਤੱਕ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ 28ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸਨ। ਵਿਲਸਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਵਿਦਵਾਨ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ, ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਕਾਨੂੰਨਦਾਨ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ 1902 ਤੋਂ 1910 ਤੱਕ ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ 1911 ਤੋਂ 1913 ਤੱਕ ਨਿਊ ਜਰਸੀ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਰਹੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1856 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1924
ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ
ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
thumb|ਬੋਲੇਸਲਾਵ ਮਾਤੁਸਜ਼ੇਵਸਕੀ ਦੀ 1898 ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਿਤਾਬ Une nouvelle source de l'histoire (ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਸਰੋਤ) ਸਿਨੇਮਾਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਕਾਰਜ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਸੀ। ਪੋਲਿਸ਼ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਬੋਲੇਸਲਾਵ ਮਾਤੁਸਜ਼ੇਵਸਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ਦੇ ਮੋਡ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸਿਨੇਮਾ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਟੈਕਸਟ ਲਿਖੇ: Une nouvelle source de l'histoire (ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਸਰੋਤ) ਅਤੇ La photographie animée (ਐਨੀਮੇਟਡ ਫੋਟੋਗਰਾਫੀ)। ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ 1898 ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਮੁੱਲ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਮਾਤੁਸਜ਼ੇਵਸਕੀ ਵਿਜ਼ੁਅਲ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਆਰਕਾਈਵ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਲੋਕ ਪਰਚਲਤ ਮਿਥ ਅਨੁਸਾਰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਫਿਲਮਸਾਜ਼ ਜੌਨ ਗਰੀਅਰਸਨ ਨੇ ਰਾਬਰਟ ਫਲੈਹਰਟੀ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਮੋਆਨਾ (1926) ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਜੋ 8 ਫਰਵਰੀ 1926 ਨੂੰ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੇ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ "ਦ ਮੂਵੀਗੋਅਰ" (ਗਰੀਅਰਸਨ ਦਾ ਕਲਮੀ ਨਾਮ) ਦਾ ਨਾਮ ਸੀ।
ਗਰੀਅਰਸਨ ਦੇ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਇਹ ਸਨ ਕਿ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਕਲਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਪਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾਸੀ; ਕਿ "ਮੌਲਿਕ" ਅਭਿਨੇਤਾ ਅਤੇ "ਮੌਲਿਕ" ਦ੍ਰਿਸ਼ ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਮਝ ਦੇ ਲਈ ਆਪਣੇ ਗਲਪੀ ਹਮਰੁਤਬਾ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਰਹਿਨੁਮਾ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਐਕਟਿੰਗ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲੋਂ " ਸਿਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲਈ ਗਈ ਸਮਗਰੀ" ਵਧੇਰੇ ਵਾਸਤਵਿਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ, ਗਰੀਅਰਸਨ ਦੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਦੀ "ਅਸਲ ਦਾ ਰਚਨਾਤਮਕ ਟਰੀਟਮੈਂਟ"  ਹੋਣ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਕੁਝ ਪਰਵਾਨਗੀ ਮਿਲੀ, ਇਹ ਸੋਵੀਅਤ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਦਾਜੀਗਾ ਵਰਤੋਵ ਨੇ "ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਦਾ ਜਿਵੇਂ" ਪੇਸ਼ ਕਰਨ (ਅਰਥਾਤ, ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਰਸਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਫਿਲਮਾਏ ਜਾਣਾ) ਅਤੇ "ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਬੇਖ਼ਬਰ ਚੁੱਪ ਚੁਪੀਤੇ ਫੜਨਾ" (ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਕੈਮਰਾ ਨਾਲ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦੇਣ) ਦੇ ਪੁਜੀਸ਼ਨ ਨਾਲੋਂ ਫ਼ਰਕ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕਨ ਫਿਲਮ ਆਲੋਚਕ ਪਾਰੇ ਲੋਰੇਂਂਜ਼ ਨੇ ਇੱਕ ਡੌਕੂਮੈਂਟਰੀ ਫਿਲਮ ਨੂੰ "ਅਸਲ ਫਿਲਮ ਜੋ ਨਾਟਕੀ ਹੈ" ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਦੂਸਰੇ ਹੋਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਗੈਰ-ਗਲਪੀ ਫਿਲਮਾਂ ਤੋਂ ਅੱਡਰੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਤਥਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇੱਕ ਰਾਏ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਖਾਸ ਸੁਨੇਹਾ।
ਨੋਟ ਅਤੇ ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:CS1 maint: BOT: original-url status unknown ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਿਲਮ ਯਾਨਰ
ਜੇਂਗਾ
ਜੇਂਗਾ ਇੱਕ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਗੇਮ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਕਾਢ ਲੈਸਲੀ ਸਕੌਟ ਨੇ ਕੱਢੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵੇਲੇ ਇਸ ਦਾ ਵਪਾਰ ਪਾਰਕਰ ਬਰਦਰਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਗੇਮ ਦੇ ਵਿੱਚ ਖਿਡਾਰੀ 54 ਬਲਾਕ ਦੇ ਟਾਵਰ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰ ਕੇ ਬਲਾਕ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਟਾਵਰ ਦੇ ਉੱਤੇ ਕਿਸੀ ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਰੱਖਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ ਪਰ ਸਥਿਰਤਾ ਵਾਲਾ ਟਾਵਰ ਬਣਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗੇਮ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੱਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਟਾਵਰ ਗਿਰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਸਿਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬੈਂਸ
ਸਿਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬੈਂਸ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।
ਹਲਕਾ
ਬੈਂਸ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਆਤਮ ਨਗਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦਾ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧ ਹੈ।
ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ
ਬੈਂਸ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਅੱਡ ਪਾਰਟੀ, ਲੋਕ ਇਨਸਾਫ਼ ਪਾਰਟੀ ਬਣਾਈ ਅਤੇ  2017 ਪੰਜਾਬ ਚੋਣ ਲਈ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਗਠਜੋੜ ਕੀਤਾ।
ਵਿਵਾਦ
24 ਦਸੰਬਰ 2016 ਨੂੰ ਬੈਂਸ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਗਰੁੱਪ ਨੇ ਲਾਢੋਵਾਲ ਟੋਲ ਪਲਾਜ਼ਾ ਤੇ ਟੋਲ ਬੈਰੀਅਰ ਉਠਵਾਇਆ, ਅਤੇ ਟੋਲ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਲੰਘਾਈ। ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਸੀ ਕਿ ਉਹ 30 ਮਿੰਟ ਤੋਂ ਲੰਘਣ ਲਈ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਬੈਂਸ ਦਾ ਭਰਾ ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬੈਂਸ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਲਿਓਨ ਬਰਗੇਅਸ
ਨੋਬੇਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ।
ਨਾਥ
ਨਾਥ ਸੰਪਰਦਾ
ਨਾਥ ਸੰਪਰਦਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਤੋਂ ਚਲੀ ਆ ਰਹੀ ਸਿਧ ਜਾਂ ਅਵਧੂਤ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਹੀ ਵਿਕਸਿਤ ਰੂਪ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਮਛੰਦਰ ਨਾਥ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚੇਲੇ ਗੋਰਖਨਾਥ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਸ ਸੰਪਰਦਾ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਬੰਨਿਆ ਸੀ। ਗੋਰਖਨਾਥ ਨੇ ਇਸ ਸੰਪਰਦਾ ਦੇ ਬਿਖਰਾ ਦਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਯੋਗ-ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਦਾ ਇਕੱਤਰੀਕਰਨ ਕੀਤਾ। ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਚੇਲਾ ਦੋਨਾਂ ਨੂੰ ਤਿੱਬਤੀ ਬੋਧੀ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਮਹਾਸਿੱਧਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਥ ਸਾਧੂ - ਸੰਤ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਮਣ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਮਰ ਦੇ ਅੰਤਮ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਰੁਕ ਕੇ ਅਖੰਡ ਧੂਣੀ ਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਫਿਰ ਹਿਮਾਲਾ ਵਿੱਚ ਖੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਚਿਮਟਾ, ਕਮੰਡਲ, ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੰਡਲ, ਕਮਰ ਵਿੱਚ ਕਮਰਬੰਧ, ਜਟਾਧਾਰੀ ਧੂਣੀ ਰਮਾ ਕੇ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਾਥ ਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਅਵਧੂਤ ਜਾਂ ਸਿੱਧ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਯੋਗੀ ਆਪਣੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਕਾਲੀ ਉਨ ਦਾ ਇੱਕ ਜਨੇਊ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੇਲੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੰਗ ਦੀ ਨਾਦੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਗੀ ਸੇਲੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਪੰਥ ਦੇ ਸਾਧਕ ਲੋਕ ਸਾਤਵਿਕ ਭਾਵ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਨਾਥ ਲੋਕ ਅਲਖ (ਅਲਕਸ਼) ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਆਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਆਦੀਸ਼ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਉਸਤਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਲਖ ਅਤੇ ਆਦੇਸ਼ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਨਾਗਾ (ਦਿਗੰਬਰ) ਹੈ ਉਹ ਭਭੂਤੀਧਾਰੀ ਵੀ ਉਕਤ ਸੰਪਰਦਾ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਹੈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਬਾ ਜੀ ਜਾਂ ਗੋਸਾਈ ਸਮਾਜ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੈਰਾਗੀ, ਉਦਾਸੀ ਜਾਂ ਬਨਵਾਸੀ ਆਦਿ ਸੰਪਰਦਾ ਦਾ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਥ ਸਾਧੂ - ਸੰਤ ਹਠਯੋਗ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਪੰਡੋਰੀ ਫੰਗੂੜਿਆਂ
ਪੰਡੋਰੀ ਫੰਗੂੜਿਆਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਨਾਥ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ੈਵ ਮੱਤ
ਪੰਡੋਰੀ ਫੰਗੂੜਿਆਂ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਐੱਫ਼. ਸੀ. ਸਪਰਟਕ ਮਾਸਕੋ
'''ਐੱਫ਼. ਸੀ। ਸਪਰਟਕ ਮਾਸਕੋ''', ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰੂਸੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਇਹ ਰੂਸ ਦੇ ਮਾਸਕੋ ਸ਼ਹਿਰ, ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਓਟਕ੍ਰੈਟੀ ਅਰੇਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਰੂਸੀ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਨੂਰਪੁਰਾ
ਨੂਰਪੁਰਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਮਲੋਹ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ਼ਾਪਕਲੂਸ
ਸ਼ਾਪਕਲੂਸ ਇੱਕ ਆਨਲਾਇਨ ਈ-ਕਮਰਸ਼ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਹੈ.ਇਸਦੇ ਹੈਡਕੁਆਰਟਰ ਗੁਰਗਾਓ,ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹਨ।ਇਸ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ੨੦੧੧ ਵਿੱਚ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੀ ਸਿਲਿਕਾਨ ਵੈਲੀ ਵਿੱਚ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।  ਇਸ ਦੇ ਤਕਰੀਬਨ  12,000 ਰਜਿਸਟਰਡ ਵਪਾਰੀ ਹਨ।  2,00,000 ਤੋ ਵੱਧ ਚੀਜਾਂ ਇਸਦੇ ਉੱਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਗਰਨੀਕਾ
ਗੁਰਨੀਕਾ ਵਿਚਲਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਇੱਕ ਕਮਰਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਮਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੋਏ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਚੁੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਡੇਲਿਆਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਾਨ੍ਹ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਖ਼ਮੀ ਘੋੜਾ ਡਿੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਘੋੜੇ ਦਾ ਵੱਡਾ ਜਖ਼ਮ ਪੇਂਟਿੰਗ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਘੋੜੇ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਕੋਈ ਮਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਚਿੱਤਰ ਜੰਗ ਦੀ ਮਾਨਵ ਵਿਰੋਧੀ ਫਿਤਰਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਾਸੂਮ ਮਾਨਵੀਅਤ ਘੋੜੇ ਦੇ ਸੁੰਮਾਂ ਹੇਠ ਦਰੜੀ ਜਾ ਰਹੀ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਹਿਟਲਰ ਇੱਕ ਨੁਮਾਇਸ਼ ਦੇਖਣ ਪੁੱਜੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰਨੀਕਾ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਪਿਕਾਸੋ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀ ਉੱਤੇ ਨਜਰਾਂ ਟਿਕਣ ਉੱਤੇ ਹਿਟਲਰ ਨੇ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਇਹ ਚਿੱਤਰ ਕਿਸਨੇ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਪਿੱਛੇ ਖੜੇ ਪਿਕਾਸੋ ਨੇ ਕਟਾਕਸ਼ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਸ ਚਿੱਤਰ ਦੇ ਅਸਲੀ ਰਚਣਹਾਰ ਤਾਂ ਉਹ (ਹਿਟਲਰ) ਹੀ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿਕਾਸੋ ਦੇ ਚਿੱਤਰ
29 ਜੂਨ
29 ਜੂਨ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 180ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 181ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 185 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ।
ਦਿਹਾਂਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੂਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਕੁਚਾਲਕ (ਬਿਜਲੀ)
ਇੱਕ ਬਿਜਲਈ ਕੁਚਾਲਕ ਜਾਂ ਇੰਸੂਲੇਟਰ ਉਹ ਪਦਾਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਿਜਲਈ ਚਾਰਜ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਵਹਿਣ ਲੱਗਦਾ। ਕੋਈ ਇਲੈੱਕਟ੍ਰਿਕ ਫ਼ੀਲਡ ਲਾਉਣ ਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਬਿਜਲਈ ਕਰੰਟ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਇਹ ਗੁਣ ਇਸਨੂੰ ਦੂਜੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਅਤੇ ਕੰਡਕਟਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਰੰਟ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਲੰਘ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੁਚਾਲਕ ਇਸਦੀ ਰਜ਼ਿਸਟੀਵਿਟੀ ਦੇੇ ਕਾਰਨ ਕਰੰਟ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਰਜ਼ਿਸਟੀਵਿਟੀ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰਾਂ ਜਾਂ ਕੰਡਕਟਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕੁਚਾਲਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਿਜਲਈ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਰੰਟ ਦੇ ਵਹਾਅ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਕੁਚਾਲਕ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਿਜਲਈ ਕੇਬਲਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਲਪੇਟਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਇੰਸੂਲੇਸ਼ਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬਿਜਲਈ ਪਾਵਰ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿਊਸ਼ਨ ਜਾਂ ਟਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ ਲਾਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਖੰਬਿਆਂ ਅਤੇ ਟਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ ਟਾਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਵਰ ਲਾਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਰੱਖਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਖ਼ੁਦ ਵਿੱਚੋਂ ਕਰੰਟ ਨੂੰ ਵੀ ਲੰਘਣ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਰੰਟ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਟਾਵਰ ਅਤੇ ਖੰਬੇ ਵੀ ਕਰੰਟ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਦਾਰਥ
ਪੀ ਐਨ ਧਰ
ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਨਾਥ ਧਰ (1 ਮਾਰਚ 1919 – 19 ਜੁਲਾਈ 2012) ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਕਰ ਕੇ ਪੀ ਐਨ ਧਰ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸਨ ਅਤੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਨਿਜੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਤੇ ਸਕੱਤਰ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ
ਕੇਟਰਇਨਾ ਕਲੇਤਕੋ
thumb|ਕੇਟਰਇਨਾ ਕਲੇਤਕੋ ਸੋਧਣਾ ਜਾਰੀ, 2017 ਕੇਟਰਇਨਾ ਓਲੇਕਸਨਡ੍ਰੀਵਨਾ ਕਲੇਤਕੋ (ਯੂਕਰੇਨੀਅਨ Катерина Олександрівна Калитко ; ਜਨਮ 8 ਮਾਰਚ 1982 ਵਿਨੀਤਸੀਆ, ਯੂਕਰੇਨ) ਇੱਕ ਯੂਕਰੇਨੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2017 ਜੋਸੇਫ ਕਾਨਰੇਡ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ।
ਉਸਨੇ ਕੀਵ-ਮੋਹਿਲਾ ਅਕੈਡਮੀ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ ਮੈਰੀਡੀਅਨ ਜ਼ਾਰਨੋਵਿਟਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਇੰਟਰਮੇਜੋ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀ ਉਤਸਵ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
ਆਜ਼ਾਦ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਕਚਹਿਰੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸੀ ਅਦਾਰੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿਹਾੜਾ 2015 ਐਡੀਟਾਥਨ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਏ ਸਫ਼ੇ
ਕੇਟਰਇਨਾ ਕਲੇਤਕੋ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1982 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਕਰੇਨੀ ਕਵੀ
ਬਾਘਲ ਰਿਆਸਤ
ਬਾਘਲ  ਬਰਤਾਨੀਆ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਸਮੇਂ ਰਿਆਸਤਾਂ ਰਿਆਸਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਰਿਆਸਤ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਰਕਬਾ 312 ਵਰਗ ਮੀਲ ਸੀ।ਇਹ ਰਿਆਸਤ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।ਇਹ ਰਿਆਸਤ 1643 ਵਿੱਚ ਰਾਣਾ ਸਾਭਾ ਵੱਲੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਅਤੇ ਇਹ 15 ਅਪ੍ਰੈਲ 1948 ਨੂੰ ਅਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਰਿਆਸਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਰਕੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਥਾਂ ਤੇ ਅਰਕੀ ਦਾ ਕਿਲਾ ਵੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਹ ਰਿਆਸਤ 1640 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੇ ਬਘਾਲੀਆ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਪੂਤ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
ਸ਼ਾਸ਼ਕ
ਇਸ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਰਾਣਾ ਦੇ ਖਿਤਾਬ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
{
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਰਿਆਸਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਰਿਆਸਤਾਂ
ਏ ਕੇ ਰਾਮਾਨੁਜਨ
ਅੱਟੀਪਟ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਸਵਾਮੀ ਰਾਮਾਨੁਜਨ (ਕੰਨੜ: ಅತ್ತಿಪೇಟೆ ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ ರಾಮಾನುಜನ್; 16 ਮਾਰਚ 1929 – 13 ਜੁਲਾਈ1993) ਉਰਫ਼ ਏ ਕੇ ਰਾਮਾਨੁਜਨ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਦੋਨਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਰਾਮਾਨੁਜਨ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ, ਨਿਬੰਧਕਾਰ, ਖੋਜਕਾਰ, ਭਾਸ਼ਾਵਿਦ, ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਮਾਹਰ, ਅਨੁਵਾਦਕ, ਅਤੇ ਨਾਟਕਕਾਰ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਪੰਜ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੱਕ ਵਸੀਹ ਸੀ: ਤਮਿਲ, ਕੰਨੜ, ਤੇਲਗੂ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ,ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚਲੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਦੋਨਾ ਰੂਪਾਂ ਬਾਰੇ ਅਚ੍ਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ, ਗੈਰ-ਮਿਆਰੀ ਬੋਲੀਆਂ ਨੂੰ ਬਣਦਾ ਸਥਾਨ ਦੇਣ ਦੀ ਜੋਰਦਾਰ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਪਰ ਰਾਮਾਨੁਜ਼ਨ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਮੌਲਿਕਤਾ, ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਅਤੇ ਸਥਾਪਤੀ ਨੂੰ ਕਲਾ ਦੇ ਬਾਖੂਬੀ ਕੰਮ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਰਗਾੜੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਏ ਕੇ ਰਾਮਾਨੁਜਨ
ਵਿੱਦਿਆ
ਰਾਮਾਨੁਜਨ ਮੈਸੂਰ ਦੇ ਮਰੀਮਾਲੱਪਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੇ ਸਨ। ਕਾਲਜ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਰਾਮਾਨੁਜਨ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਹਿੱਤ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ "ਇਸਦਾ ਦਿਮਾਗ਼ ਗਣਿਤਕ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ" ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਾ ਬਦਲ ਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਸ਼ਾ ਰਖਾ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, 1958–59 ਤੱਕ ਰਾਮਾਨੁਜਨ ਡੈਕਨ ਕਾਲਜ, ਪੂਨੇ ਤੇ 1959–62 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਆਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਬਤੌਰ ਫ਼ੁਲਬ੍ਰਾਈਟ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੈਸੂਰ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਤੇ ਇੰਡੀਆਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪੀ-ਐੱਚ.ਡੀ ਕੀਤੀ।
ਕਰੀਅਰ
ਰਾਮਾਨੁਜਨ ਨੇ ਕੁਇਲੋਨ ਅਤੇ ਬੇਲਗਾਓ ਵਿਖੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਬੜੌਦਾ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਯਾਜੀਰਾਓ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਅੱਠ ਸਾਲ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। 1962 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਕਈ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸਨੇ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਵਿਸਕਾਨਸਿਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬਰਕਲੀ ਵਿਖੇ ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅਤੇ ਕਾਰਲਟਨ ਕਾਲਜ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਅਮਰੀਕੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ, ਰਾਮਾਨੁਜਨ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਅਧਿਐਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਰੂਪ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1929 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1993
ਰਾਮਾ (ਬਲਾਕ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ)
' ਰਾਮਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਮੋਗਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਬਲਾਕ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਊਧਮ ਸਿਘ ਕੁਲਾਰ
ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਕੁਲਾਰ (4 ਅਗਸਤ 1928-23 ਮਾਰਚ, 2000) ਦਾ ਜਨਮ ਸੰਸਾਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਹਾਕੀ ਦੇ ਲੜ ਉਦੋਂ ਹੀ ਲੱਗ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਿੰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ। ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੱਡਾ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਉਹ ਜਲੰਧਰ ਛਾਉਣੀ ਦੇ ਐਨ. ਡੀ. ਵਿਕਟਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਹਾਕੀ ਖੇਡਣ ਲੱਗਾ। ਮੁਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮਗਰੋਂ ਡੀ. ਏ. ਵੀ. ਕਾਲਜ ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ ਉਚੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੌਰਾਨ ਹੀ 19 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ 'ਚ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਏ।
ਸੰਸਾਰਪੁਰ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ
ਸੰਸਾਰਪੁਰੀਏ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ 'ਚ ਹਾਕੀ ਹੁਨਰ ਦਾ ਲੋਹਾ ਮੰਨਵਾਇਆ ਹੈ। ਜਲੰਧਰ ਛਾਉਣੀ ਦੀ ਨਿਆਈਂ 'ਚ ਵਸਦੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਹੀ ਜੰਮਪਲ ਹੈ ਊਧਮ ਸਿੰਘ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਵਾਇਤੀ ਹਾਕੀ ਖੇਡ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਰਾਹੀਂ ਹੁਣ ਤੱਕ 8 ਵਾਰੀ ਉਲੰਪਿਕ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤੇ ਹਨ, ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਲੰਪਿਕ ਹਾਕੀ ਜਗਤ ਦੀ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਗੌਰਵਮਈ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੈ। ਜੇ ਗੌਰ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ 8 ਉਲੰਪਿਕ ਜਿੱਤਾਂ ਪਿੱਛੇ ਜਿਹਨਾਂ ਉੱਘੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਤਨ, ਮਨ ਅਤੇ ਧਨ ਨਿਛਾਵਰ ਕੀਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਂਅ ਪਹਿਲੀ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਹੋਰ ਸਨਮਾਨ
ਅਰਜਨ ਐਵਾਰਡ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖਿਡਾਰੀ
ਘੰਟਾ ਘਰ ਚੌਂਕ
ਘੰਟਾ ਘਰ ਚੌਂਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਮੁਲਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ।
ਇਹ ਘੰਟਾ ਘਰ ਮੁਲਤਾਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਇਸ ਸਰਕੂਲਰ ਚੌਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਿਆਸ 127 ਮੀਟਰ (415 ਫੁੱਟ) ਹੈ, ਜਦਕਿ ਇਸਦਾ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਵਿਆਸ 94.5 ਮੀਟਰ (310 ਫੁੱਟ) ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਲੇਨਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਚੌਂਕ ਨੂੰ ਮੁਲਤਾਨ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਸਜਿਦ ਅੱਲ੍ਹਾ ਵਾਲੀ ਨਾਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਬਣੀ ਮਸਜਿਦ ਹੈ।
ਇਸ ਚੌਂਕ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਹਨ:
ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ
ਘੰਟਾ ਘਰ (ਮੁਲਤਾਨ)
ਹਵਾਲੇ
ਘੰਟਾ ਘਰ ਚੌਂਕ ਮੁਰੰਮਤ
ਗੁਣਕ: [//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?pagename=%E0%A8%98%E0%A9%B0%E0%A8%9F%E0%A8%BE_%E0%A8%98%E0%A8%B0_%E0%A8%9A%E0%A9%8C%E0%A8%82%E0%A8%95&params=30_11_54_N_71_28_08_E_ <span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"> 30°11′54″N 71°28′08″E  ﻿ / ﻿ <span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">30.19833°N 71.46889°E ﻿ / 30.19833; 71.46889   ]
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Coordinates not on Wikidata ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਲਤਾਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਰੀਆ ਭਾਟੀਆ
ਰੀਆ ਭਾਟੀਆ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Riya Bhatia; ਜਨਮ 24 ਸਤੰਬਰ 1997) ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਭਾਰਤੀ ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ।
ਭਾਟੀਆ ਕੋਲ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਵਿੱਚ 338 ਦੀ ਕੈਰੀਅਰ-ਉੱਚੀ ਡਬਲਯੂ.ਟੀ.ਏ. ਰੈਂਕਿੰਗ ਹੈ, ਜੋ 2 ਮਾਰਚ 2020 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਡਬਲਜ਼ ਵਿੱਚ 387, 17 ਮਈ 2021 ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸਿੰਗਲ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਡਬਲਜ਼ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤੇ ਹਨ।
ਇੰਡੀਆ ਫੇਡ ਕੱਪ ਟੀਮ ਲਈ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ, ਭਾਟੀਆ ਦਾ 1-3 ਦਾ ਜਿੱਤ-ਹਾਰ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪਾਲੇਮਬਾਂਗ ਵਿੱਚ 2018 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ ਦੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤੇ ਹਨ: 2016 ਵਿੱਚ ਹਾਰਡਕੋਰਟ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਸ-ਕੋਰਟ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ।
ਸਿੰਗਲਜ਼: 7 (3 ਖਿਤਾਬ, 4 ਉਪ ਜੇਤੂ)
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1997
ਗਰਨਜ਼ੇ
ਗਰਨਜ਼ੇ, ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਗਰਨਜ਼ੇ ਦੀ ਕੁਰਕ-ਅਮੀਨੀ (Bailliage de Guernesey, ), ਨਾਰਮਾਂਡੀ, ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਤਟ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਬਰਤਾਨਵੀ ਮੁਕਟ ਅਧੀਨ-ਰਾਜ ਹੈ। ਇੱਕ ਕੁਰਕ-ਅਮੀਨੀ ਵਜੋਂ ਗਰਨਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਗਰਨਜ਼ੇ ਦੇ ਟਾਪੂ ਦੇ ਦਸ ਪਾਦਰੀ ਸੂਬੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਆਲਡਰਨੀ ਅਤੇ ਸਾਰਕ ਦੇ ਟਾਪੂ – ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸੰਸਦ ਹੈ – ਅਤੇ ਹਰਮ, ਜਥੂ ਅਤੇ ਲੀਹੂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਟਾਪੂ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਜ਼ੁੰਮੇਵਾਰੀ ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਕੁਰਕ-ਅਮੀਨੀ, ਆਮ ਪ੍ਰਥਾ ਦੇ ਉਲਟ, ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸਗੋਂ ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ (ਮੁਕਟ) ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰ ਕੇ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਸਫ਼ਰੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਇਸ ਸੰਘ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਬਿੱਲੀ ਬੂਟੀ
ਬਿੱਲੀ ਬੂਟੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Anagallis arvensis syn. Lysimachia arvensis), ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਕਾਰਲੇਟ ਪਿਮਪਰਨੇਲ, ਰੈੱਡ ਪਿਮਪਰਨੇਲ, ਰੈੱਡ ਚਿਕਵੀਡ, ਗਰੀਬ ਆਦਮੀ ਦਾ ਬੈਰੋਮੀਟਰ, ਗਰੀਬ ਆਦਮੀ ਦਾ ਮੌਸਮ-ਗਲਾਸ, ਚਰਵਾਹੇ ਦਾ ਮੌਸਮ ਗਲਾਸ ਜਾਂ ਚਰਵਾਹੇ ਦੀ ਘੜੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਮਕਦਾਰ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਘੱਟ ਵਧਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਨਾ ਪੌਦੇ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ।, ਅਕਸਰ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਪਰ ਚਮਕਦਾਰ ਨੀਲਾ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਗੁਲਾਬੀ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦੀ ਮੂਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਹੈ। ਸਪੀਸੀਜ਼ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਇੱਕ ਸਜਾਵਟੀ ਫੁੱਲ ਵਜੋਂ ਜਾਂ ਅਚਾਨਕ. ਐਨਾਗਾਲਿਸ ਅਰਵੈੰਸਿਸ ਹੁਣ ਲਗਭਗ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ, ਮੱਧ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ, ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਟਾਪੂ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਇਸ ਆਮ ਯੂਰਪੀਅਨ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਦੀਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਹਲਕੀ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਸੂਚਕ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੌਕਾਪ੍ਰਸਤੀ ਨਾਲ ਉੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਦੀਨ ਹਾੜੀ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬਾਗਾਂ, ਘਾਹ, ਮੈਦਾਨਾ, ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਮੀਂ ਵਾਲੇ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਜਿਆਦਾ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਦੀਨ ਦਾ ਤਣਾ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਟਹਿਣੀਆਂ ਮੁੱਢ ਤੋਂ ਹੀ ਨਿਕਲਣ ਲਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੜਾਂ ਗੁੱਛੇਦਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਫੁੱਲ ਗੂੜੇ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਅਗਲਾ ਵਾਧਾ ਬੀਜ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਪੰਡੋਰੀ ਰੁਕਮਾਨ
ਪੰਡੋਰੀ ਰੁਕਮਣ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸਕੇਤੜੀ
ਸਕੇਤੜੀ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸ਼ਤ ਪ੍ਰਦੇਸ ਚੰਡੀਗੜ ਦੀ ਸੁਖਨਾ ਝੀਲ ਚੰਡੀਗੜ ਅਤੇ ਸੁਖਨਾ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਰੱਖ ਚੰਡੀਗੜ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਪੈਂਦੀਆਂ ਸ਼ਿਵਲਿਕ ਦੀਆਂ ਰਮਣੀਕ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਦੇ ਪੰਚਕੁਲਾ ਜਿਲੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਖੋਂ ਇਹ ਪਿੰਡ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੁਆਧ ਖੇਤਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਥੇ ਪੁਆਧੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ।
ਬੈਣਾਂ ਬੁਲੰਦ
ਬੈਣਾਂ ਬੁਲੰਦ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਮਲੋਹ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਉਪ-ਸਹਾਰਵੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ
ਉਪ-ਸਹਾਰਵੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਭੂਗੋਲਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਉਹ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜੋ ਸੁਡਾਨ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਿਆਸੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਰੇ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪੂਰਨ ਜਾਂ ਅਪੂਰਨ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸਹਾਰਾ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ (ਸੁਡਾਨ ਛੱਡ ਕੇ) ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਤੋਂ ਭਿੰਨ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਰਬ ਸੰਸਾਰ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਮਾਲੀਆ, ਜਿਬੂਤੀ, ਕਾਮਾਰੋਸ ਅਤੇ ਮਾਰੀਟੇਨੀਆ ਭੂਗੋਲਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਉਪ-ਸਹਾਰਵੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਹਨ ਪਰ ਅਰਬ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵੀ ਹਿੱਸੇ ਹਨ।
ਛਾਇਆਵਾਦ
ਛਾਇਆਵਾਦ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਅੰਗਰੇਜੀ ਦੀ ਰੋਮਾੰਟਿਕ ਧਾਰਾ ਨਾਲ ਸੰਬਧਿਤ ਹੈ,ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਹੱਦ ਤੱਕ ਮਹਾਂ-ਕਵੀ ਟੈਗੋਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ।1918 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1936-37 ਇਹ ਹਿੰਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੀ ਰਹੀ।ਛਾਇਆਵਾਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਵੀ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸ਼ੈਲੀ ਤੇ ਸੋਹਜ ਨੂੰ ਵੱਧ ਮਹੱਤਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ 'ਸਸੀਮ ਆਤਮਾ' ਨੂੰ ਅਸੀਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਛਾਇਆਵਾਦੀ ਕਵੀ ਸਸੀਮ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਅਸੀਮ ਤੱਕ ਤੱਕਦਾ ਹੈ।ਜਿਵੇਂ ਰਹੱਸਵਾਦ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਵਿੱਚ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਕਾਦਰ ਨੂੰ ਦੇਖਦਾ ਹੈ,ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਛਾਇਆਵਾਦੀ ਸਸੀਮ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਅਸੀਮ ਤੱਕ ਲਈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਛਾਇਆਵਾਦ ਦਾ ਮੋਢੀ ਸ਼੍ਰੀ ਜਯਸ਼ੰਕਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੇਦਨਾ,ਸਵੈ-ਅਨੁਭੂਤੀ,ਵਿਵਿਧ ਭਾਵ ਤੇ ਨਵੀਨ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਛਾਇਆਵਾਦ ਆਖਿਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾਵਿੱਚ ਛਾਇਆਵਾਦ ਦਾ ਝੁਕਾਅ ਪ੍ਰੋ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਤੇ ਡਾ ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ,ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਰੁਚੀ ਬਹੁਤੀ ਪ੍ਰਫੁਲਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਪ੍ਰੰਤੂ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਬਿੰਬ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ- 'ਬਾਵਾ ਬਲਵੰਤ' ਅਤੇ 'ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਸਫ਼ੀਰ' ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਛਾਇਆਵਾਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
ਛਾਇਆਵਾਦ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਿਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।ਆਚਾਰਯ ਰਾਮਚੰਦਰ ਸ਼ੁਕਲ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਅਰਥ ਵਖਰੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਹ ਇਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਛਾਇਆ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ,ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਸਪਸੱਟ ਨਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਢੂੰਘਾ ਰਹੱਸ ਤੇ ਅਸਪਸੱਟਤਾ ਹੋਵੇ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ
ਛਾਇਆਵਾਦੀ ਕਾਵਿ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ- ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਸੁਤੰਤਰ,ਖੁਲ੍ਹਾ ਪਰ ਸੁਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਊ ਵਰਣਨ ਹੈ ਨਾਰੀ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ ਸੰਯੋਗ ਤੇ ਵਿਯੋਗ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਤੋ ਛੁੱਟ ਇਸ ਦੇ ਹੋਰ ਰੂਪਾਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਖੁਲ੍ਹ ਕੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਿਵੇਂ-
ਮਿਸਾਲਾਂ
ਕਿ ਆਈ ਨੂਰ ਦੀ ਪੁਤਲੀ ਕੋਈ ਪਰੀਆਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਚੋਂ ਉਹ ਕਾਲੀ ਬਿਜਲੀਆਂ ਸੁੱਟਦੀ ਹੋਈ ਚਮਕੀਲੇ ਕੇਸਾਂ ਚੋਂ ਕੋਈ ਮਦਰਾ ਭਰੀ ਬਦਲੀ ਜਿਵੇਂ ਵਸਦੀ ਹੋਈ ਆਈ। -(ਬਾਵਾ ਬਲਵੰਤ ) ਤੇ ਕਾਲ ਚੱਕਰ ਦੀ ਹੱਦ ਤੋੜ ਸੁੱਟਣਾ ਉੱਡ ਜਾਣਾ ਲੋਚੀਏ। -(ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਸਫ਼ੀਰ )
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ
ਮੈਕਸ ਗੇਰਸਨ
ਗੇਰਸਨ ਥੇਰੇਪੀ
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਗੇਰਸਨ ਨੇ ਇਸ ਥੈਰੇਪੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਾਈਗਰੇਨ ਅਤੇ ਤਪਦਿਕ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। 1928 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਰੋਗ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ। ਗੇਰਸਨ ਥੇਰੇਪੀ ਵਿਕਲਪੀ ਦਵਾ-ਦਾਰੂ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ। ਗੇਰਸਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵਿਧੀ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਰੋਗ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਸ਼ੂਗਰ ਅਤੇ ​​ਦਮਾ ਅਤੇ ਤੰਤੂ ਵਿਕਾਰ ਦੇ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਲਾਇਲਾਜ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਵੀ ਇਲਾਜ ਹੈ।
ਓਟਕ੍ਰੈਟੀ ਅਰੇਨਾ
ਓਟਕ੍ਰੈਟੀ ਅਰੇਨਾ, ਮਾਸਕੋ, ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਐੱਫ਼. ਸੀ। ਸਪਰਟਕ ਮਾਸਕੋ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 44,929 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ
ਆਚਾਰੀਆ ਕੇਸ਼ਵ ਮਿਸ਼੍ਰ
ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ- ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਆਚਾਰੀਆ ਕੇਸ਼ਵ ਮਿਸ਼੍ਰ ਦਾ ਨਾਮ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰੰਥ 'ਅਲੰਕਾਰਸ਼ੇਖਰ' ਵਿੱਚ ਕਾਵਿ- ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਖਿਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਜੀਵਨ
ਆਚਾਰੀਆ ਕੇਸ਼ਵ ਮਿਸ਼੍ਰ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸੋਲਵੀਂ ਈ. ਸਦੀ ਦੂਜਾ ਭਾਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਤੇ ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਮਤਭੇਦ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਵਿੱਚ ਅੰਕਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ 'ਅਲੰਕਾਰਸ਼ੇਖਰ' ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਰਚਨਾ ਧਰਮਚੰਦ੍ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਾਣਿਕਯਾਚੰਦ੍ਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।ਧਰਮਚੰਦ੍ਰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਸੀ ਅਤੇ ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਦੇ ਪੁਰਖੇ ਰਾਜਾ ਸੁਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕਾਬੁਲ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹਰਾਇਆ ਸੀ।ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਕਨਿੰਘਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਣਿਕਯਾਚੰਦ੍ਰ ਕਾਂਗੜਾ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਧਰਮਚੰਦ੍ਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1563ਈ. ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਗੱਦੀ ਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੋਇਆ ਤੇ ਦੱਸ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਅਨੁਸਾਰ ਵੀ ਇਸ ਰਾਜ ਦੀ ਓਹੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਉਲੇਖ 'ਅਲੰਕਾਰਸ਼ੇਖਰ' ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਆਚਾਰੀਆ ਕੇਸ਼ਵ ਮਿਸ਼੍ਰ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਰਚਨਾਵਾਂ
ਆਚਾਰੀਆ ਕੇਸ਼ਵ ਮਿਸ਼੍ਰ ਦਾ ਇੱਕੋ ਅਲੰਕਾਰਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗ੍ਰੰਥ 'ਅਲੰਕਾਰਸ਼ੇਖਰ' ਉਪਲੱਬਧ ਹੈ,ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੈ:
•ਕਰਿਕਾ •ਵ੍ਰਿਤੀ •ਉਦਾਹਰਣ
ਆਚਾਰੀਆ ਕੇਸ਼ਵ ਮਿਸ਼੍ਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ "ਕਾਰਿਕਾਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸ਼ੋਧੋਦਨਿ (ਕਿਸੇ ਆਗਿਆਤ ਅਚਾਰੀਆ)ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਹੀ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਵਿ-ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗਿਆ ਹਾਂ।"ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਧੋਦਨਿ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਮਹਾਤਮਾ ਬੁੱਧ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਸ਼ੋਧੋਦਨਿ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨਾਲ ਕੋਈ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਬੈਠਦਾ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਰਿਕਾਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਬੁੱਧ ਦਾ ਅਨੁਯਾਈ ਹੋਵੇ ਤੇ ਬੁੱਧ ਪ੍ਰਤਿ ਆਦਰ ਤੇ ਭਗਤੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ੋਧੋਦਨਿ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ? ਇਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਆਚਾਰੀਆ ਕੇਸ਼ਵ ਮਿਸ਼੍ਰ ਨੇ ਗ੍ਰੰਥ 'ਸ਼੍ਰੀਪਾਦ' ਪਦ ਦਾ ਅਨੇਕ ਬਾਰ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਸ਼ਾਇਦ (ਸਤਿਕਾਰ ਵਜੋਂ) ਉਕਤ ਨਾਮ ਲਈ ਹੀ ਹੋਵੇ। ਜੇ ਸਚਮੁੱਚ ਇਹਨਾਂ ਕਾਰਿਕਾਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਿਸੇ ਸ਼ੋਧੋਦਨਿ ਨੇ ਕੀਤੀ ਹੈ(ਗ੍ਰੰਥ ਅਪ੍ਰਾਪਤ) ਤਾਂ ਆਚਾਰੀਆ ਕੇਸ਼ਵ ਮਿਸ਼੍ਰ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਈ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਵਿਵਰਣ ਤੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਚਾਰੀਆ ਕੇਸ਼ਵ ਮਿਸ਼੍ਰ 'ਅਲੰਕਾਰਸ਼ੇਖਰ' ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ ਹੀ ਹਨ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਦਾਹਰਣ ਦੂਜੀਆਂ ਕਿਰਤਾਂ 'ਚੋਂ ਸੰਗ੍ਰਹਿਤ ਹਨ।ਦੂਜਾ ਗ੍ਰੰਥਾਕਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸੱਤ ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਿ ਅਪ੍ਰਾਪਤ ਹਨ।
ਅਲੰਕਾਰਸ਼ੇਖਰ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਵੰਡ
ਆਚਾਰੀਆ ਕੇਸ਼ਵ ਮਿਸ਼੍ਰ ਨੇ ਅਲੰਕਾਰਸ਼ੇਖਰ ਦੀ ਵੰਡ ਅੱਠ ਅਧਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਬਾਈ ਮਰੀਚੀਆਂ (ਅਧਿਆਇ ਦੇ ਉਪਭੇਦਾਂ) 'ਚ ਕੀਤੀ ਹੈ|ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਮਰੀਚੀ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੇ ਵਸਤੂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਪਾਦਨ ਹੇਠਲਾ ਹੈ:
ਮਰੀਚੀ-1
ਕਾਵਿ -ਲਕ੍ਸ਼ਣ ; ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਆਦਿ ਕਾਵਿ ਦੇ ਤਿੰਨ ਕਾਰਣ।
ਮਰੀਚੀ-2
ਤਿੰਨ ਰੀਤੀਆਂ ਵੈਧਰਭੀ,ਗੌੌੌੜ੍ਹੀ-ਮਾਗਧੀ ਦਾ ਵਿਵੇਚਨ ; ਉਕਤੀ ਅਤੇ ਮੁਦ੍ਰਾ ਦੇ(ਪਦਮੁਦ੍ਰਾ,ਵਾਕਮੁਦ੍ਰਾ,ਵਿਭਕਤੀਮੁਦ੍ਰਾ ਅਤੇ ਵਚਨਮੁਦ੍ਰਾ)ਚਾਰ ਭੇਦ।
ਮਰੀਚੀ-4
ਕਾਵਿਗਤ ਪਦ ਦੇ ਅੱਠ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਵਿਵੇਚਨ।
ਮਰੀਚੀ-5
ਵਾਕ ਦੇ 12 ਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਨ।
ਮਰੀਚੀ-6
ਅਰਥ ਦੇ ਅੱਠ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਵਿਵੇਚਨ।
ਮਰੀਚੀ-7
ਸੰਕ੍ਸ਼ਿਪਤਤੱਵ ,ਉੱਦਾਤਤੱਵ, ਪ੍ਰਸਾਦ,ਉਕਤੀ,ਸਮਾਧੀ ਪੰਜ ਸ਼ਬਦ-ਗੁਣ।
ਮਰੀਚੀ-8
ਭਾਵਿਕਤੱਵ,ਸੁਸ਼ਬਦਤੱਵ,ਪਰਯਾਯੋਕਤੀ,ਸੁਧਰਮਿਤਾ ਅਰਥ ਦੇ ਚਾਰ ਗੁਣ।
ਮਰੀਚੀ-9
ਪਦ,ਵਾਕ ਅਤੇ ਅਰਥਗਤ ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਗੁਣ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ੈਸ਼ਿਕ ਗੁਣ ਅਖਵਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਮਰੀਚੀ-10
ਅੱਠ ਸ਼ਬਦਾਲੰਕਾਰ।
ਮਰੀਚੀ-11
14 ਅਰਥਾਲੰਕਾਰ।
ਮਰੀਚੀ-12
ਰੂਪਕ ਅਲੰਕਾਰ ਦੇ ਭੇਦ-ਉਪਭੇਦ।
ਮਰੀਚੀ-13
ਕੁਝ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਲਕ੍ਸ਼ਣ-ਉਦਾਹਰਣ; ਯੁਵਤੀਆਂ ਦੇ ਅਨੇਕ ਵਰਣਾਂ,ਕੇਸ਼,ਮੱਥਾ,ਅੱੱਖ,ਭੋਂਹ ਆਦਿ ਦੇ ਉਪਮਾਨ।
ਮਰੀਚੀ-15
ਸਦ੍ਰਿਸ਼ਯਵਾਚਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਕਵੀ ਸਮਯਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ।
ਮਰੀਚੀ-16
ਅਨੇਕ ਵਰਣਨਯੋੋਗ ਵਿਸ਼ਿਆਂ, ਰਾਣੀ, ਨਗਰ, ਨਦੀ ਆਦਿ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਗੁਣ- ਵਰਣਨ।
ਮਰੀਚੀ -17
ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਰੰਗ।
ਮਰੀਚੀ -18
ਇੱਕ ਤੋਂ ਹਜ਼ਾਰ ਤੱਕ ਸੰਖਿਆ ਨੂੰ ਵਿਅਕਤ  ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ  ਦੇ ਨਾਮ;ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਚਮਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰੂਪਰੇਖਾ ;ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਇਕਰੂਪਤਾ।
ਮਰੀਚੀ-19
ਸਮੱਸਿਆ ਪੂੂੂੂਰਤੀ।
ਮਰੀਚੀ-20
ਰਸ - ਵਿਵੇਚਨ; ਨੌਂ ਰਸਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ; ਨਾਇਕ - ਨਾਇਕਾ ਦੇ ਭੇਦ - ਉਪਭੇਦ;ਅਨੇਕ ਭਾਵਾਂ ਦਾ ਨਿਰੂਪਣ।
ਮਰੀਚੀ-21
ਕਾਵਿਗਤ ਰਸਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਵਿਵੇਚਨ।
ਮਰੀਚੀ-22
ਰਸਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦਾ ਵਿਵੇਚਨ।
ਉਪਰੋਕਤ ਵਰਣਨ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਅਲੰਕਾਰਸ਼ੇਖਰ'ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਅਤਿਸੰੰਖਿਪਤ ਰੂਪ 'ਚ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਨ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਕਾਵਿ ਦੇ ਹੇਤੂ
ਅਚਾਰੀਆ ਕੇਸ਼ਵ ਮਿਸ਼੍ਰ ਨੇ ਵੀ ਹੇਮਚੰਦ੍ਰ ਦੇ ਮੱਤ ਦ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਿਉਂਤਪਤੀ ਤੇ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ 'ਪ੍ਰਤਿਭਾ'ਦਾ ਉਪਕਾਰਕ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਕਾਵਿ ਦਾ ਲਕਸ਼ਣ ਤੇ ਸਰੂਪ
ਅਚਾਰੀਆ ਕੇਸ਼ਵ ਮਿਸ਼੍ਰ ਨੇ "ਰਸ ਤੋਂ ਭਰਪੂਰ ਕਾਵਿ ਦਾ ਸੁਣਿਆ ਇੱਕ ਵਾਕ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ"- ਕਹਿ ਕੇ ਉਪਰੋਕਤ ਭੋਜ ਦੇ ਕਥਨ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਅਲੰਕਾਰ
ਅਚਾਰੀਆ ਕੇਸ਼ਵ ਮਿਸ਼੍ਰ ਨੇ ਅਲੰਕਾਰ ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਦੇ ਆਧਾਯਕ ਤੱਤ ਮੰਨਿਆ ਹੈ।
ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ
ਅਚਾਰੀਆ ਕੇਸ਼ਵ ਮਿਸ਼੍ਰ ਤੇ ਹੋਰ ਅਚਾਰੀਆ (ਹੇਮਚੰਦ੍ਰ, ਜਯਦੇਵ, ਵਿਧਿਆਧਰ,ਵਿਦਿਆਨਾਥ) ਨੇ ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦਾਲੰਕਰ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ
1458
1458 45 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1450 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਮਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
30 ਜੂਨ
30 ਜੂਨ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 181ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 182ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 184 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ।
ਦਿਹਾਂਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੂਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਆਸਿਆ ਰਮਜਾਨ
ਆਸਿਆ ਰਮਜਾਨ ਅੰਤਰ (1996 - 2016) ਕੁਰਦਿਸ਼ ਵੁਮਨ ਪ੍ਰੋਟੇਕਸ਼ਨ ਯੂਨਿਟ ਦੀ ਫਾਇਟਰ ਸੀ, ਜੋ ਸੀਰਿਆ ਵਿੱਚ ਆਈਐਸਆਈਐਸ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਹੋਏ ਮਾਰੀ ਗਈ। ਉਹ ਹਾਲੀਵੁਡ ਸੁਪਰਸਟਾਰ ਏਂਜੇਲਿਨਾ ਜੌਲੀ ਵਰਗੀ ਵਿੱਖਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਸਤੰਬਰ 2016 ਵਿੱਚ ਤੁਰਕੀ ਬਾਰਡਰ ਦੇ ਨਜਦੀਕ ਜਰਾਬਲਸ ਵਿੱਚ ਆਤੰਕੀਆਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਜਾਰੀ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮਾਰੀ ਗਈ। ਆਸਿਆ 2014 ਵਿੱਚ ਕੁਰਦਿਸ਼ ਪ੍ਰੋਟੇਕਸ਼ਨ ਯੂਨਿਟ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਉਸਦਾ ਜਨਮ 1996 ਵਿੱਚ ਸੀਰਿਅਨ ਕੁਰਦਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਮਿਸ਼ਲੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1996 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2016
ਮੋਨੋਲਿਥਿਕ ਕਰਨਲ
ਮੋਨੋਲਿਥਿਕ ਕਰਨਲ ਜਾਂ ਇਕਹਿਰੀਫਾਂਕ ਕਰਨਲ ਇੱਕ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਬਣਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰਾ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਕਰਨਲ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੂਜੀਆਂ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਬਣਤਰਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਾਈਕ੍ਰੋਕਰਨਲ ਬਣਤਰ) ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਤੇ ਇੱਕ ਵਰਚੂਅਲ ਇੰਟਰਫ਼ੈਸ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਯੰਤਰ ਡ੍ਰਾਇਵਰ ਕਰਨਲ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਮਾਡਿਊਲ ਪਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਲੀਨਾ ਨਾਇਰ
ਲੀਨਾ ਨਾਇਰ (ਜਨਮ 1969) ਯੂਨੀਲੀਵਰ ਦੇ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਗਲੋਬਲ ਸੀਨੀਅਰ ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਜ਼ੇਵੀਅਰ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਮੈਨੇਜਮੇਂਟ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ  ਕਿੱਤੀ ਅਤੇ ਯੂਨੀਲੀਵਰ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਖਾ ਤੇ 1992 ਤੋਂ ਪ੍ਰਬੰਦਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਜੂਨ 2007 ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬਣਨ ਤੇ ਇਹ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਯੂਨੀਲੀਵਰ ਲਿਮਟਿਡ (HUL)  ਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਸੀ। 15 ਦਸੰਬਰ 2015 ਤੇ ਇਹ ਯੂਨੀਲੀਵਰ ਦੀ ਸੀ.ਐਚ.ਆਰ.ਓ. ਬਣ ਗਈ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਯੂਨੀਲੀਵਰ ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਆ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਟੀਮ ਯੂਨੀਲੀਵਰ ਦੇ ਵਾਧੇ ਲਈ ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ।ਲੀਨਾ ਨੇ ਯੂਨੀਲੀਵਰ ਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਪੂੰਜੀ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਭਾਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 190 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਮਲਟੀਪਲ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਅਤੇ ਲੇਬਰ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉੱਚ ਵਪਾਰਕ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹੀ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਪਨੀ ਕੋਲ ਸਹੀ ਲੋਕ ਹਨ, ਜੋ ਯੂਨੀਲੀਵਰ ਨੂੰ ਵਾਤਾਵਰਨਿਕ ਅਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਏਜੰਡੇ ਦੀ ਵੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਕਾਰਜ-ਸ਼ਕਤੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵਿਭਿੰਨ ਅਤੇ ਸੰਮਿਲਿਤ ਹੈ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਇਸਦਾ ਜਨਮ ਕੋਲਹਾਪੁਰ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਜ਼ੇਵੀਅਰ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਮੈਨੇਜਮੇਂਟ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੇ  ਕੋਲਕਾਤਾ, ਅੰਬੱਤੁਰ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਅਤੇ ਤਲੋਜਾ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਿੱਤਾ।
ਬਾਜਾਖਾਨਾ
ਬਾਜਾਖਾਨਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਜੈਤੋ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਬਠਿੰਡਾ- ਫਰੀਦਕੋਟ ਮੁੱਖ ਸੜਕ ਤੇ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 22 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਬਠਿੰਡਾ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 33 ਕਿਮੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਵਸਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਗੁਰੂਦਵਾਰੇ ਹਨ, ਹਰਜੀਤ ਬਰਾੜ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਗਰਲਜ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਹੈ .ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪੁਰਾਤਣ ਖੂਹ ਵੀ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
1605
1605 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1600 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਮਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਪੰਡੋਰੀ ਖਜੂਰ
ਪੰਡੋਰੀ ਖਜੂਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਈ. ਐਚ. ਕਾਰ
ਐਡਵਰਡ ਹੈਲੇਟ "ਟੈਡ" ਕਾਰ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੀ।
ਇਹ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀ 14 ਵਾਲੁਅਮ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਕੀ ਹੈ? ਨਾਂ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
1600 ਦਾ ਦਹਾਕਾ
1600 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਵਿੱਚ ਸਾਲ 1600 ਤੋਂ 1609 ਤੱਕ ਹੋਣਗੇ|
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:17ਵੀਂ ਸਦੀ
ਪਿਆਜ਼ੀ
ਪਿਆਜ਼ੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: Asphodelus tenuifolius) ਪਰਿਵਾਰ ਐਸਫੋਡੇਲੇਸੀ ਵਿੱਚੋਂ ਪੌਦੇ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ, ਦੱਖਣੀ ਯੂਰਪ, ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਮਾਸਕੇਰੀਨ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੈਨਰੀ ਟਾਪੂਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਭੂਮੱਧ ਸਾਗਰ ਦੇ ਪਾਰ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੱਕ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੇਸ਼ੇਦਾਰ ਰੂਟ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ "ਜੰਗਲੀ ਪਿਆਜ਼" ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਰਣੀਆ (ਬਲਾਕ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ)
ਰਣੀਆ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਮੋਗਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਬਲਾਕ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਨਵੀਨ ਅਮਰੀਕੀ ਆਲੋਚਨਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ
ਭੂਮਿਕਾ
ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਸਿਰਫ ਸਾਹਿਤਕ ਕਿਰਤਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਮਾਤਰ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਉਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਮਸਲਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਰ ਸਮੱਸਿਆ ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ- ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਵਿਚਾਰ ਧਾਰਕ ਧਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੀਆਂ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਭਾਰੂ ਵਿਧਿਆਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਉਸ ਦੋਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰੂ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦਾ ਹੀ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਆਲੋਚਕ ਸਾਹਿਤਕ ਕਿਰਤ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਇੱਕ `ਸੁਹਜ ਇਕਾਈ, ਸੰਰਚਨਾ ਜਾਂ ਰੂਪ ਵਿਧੀ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਅਜਿਹੀ ਅਧਿਐਨ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਆਲੋਚਨਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਹੀ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਸਗੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜੀਵਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਨ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦਾ ਪੱਖ ਵੀ ਪੂਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸਥਾਪਤੀ ਦਾ ਸਾਧਨ ਵੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਅਚੇਤ ਜਾਂ ਸੁਚੇਤ ਤੋਰ ਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਮਸਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਆਲੋਚਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਹੋ ਨਿਬੜਦਾ ਹੈ ।
ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਮਸਲੇ ਵਜੋਂ ਕੇਵਲ ਕੁੱਝ ਆਲੋਚਕਾ ਨੇ ਹੀ ਸੁਚੇਤ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ ਹੈ।( ਭਾਵੇਂ ਸਿੱਧੇ ਤੋਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਨਿੱਗਰ ਰਹੀ ਹੈ।) ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਘਾਟ ਤਾਂ ਇਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਅਜੇ ਤੱਕ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੀ ਇੱਕ ਮੋਲਿਕ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਸ਼ਾਖਾ ਮੰਨ ਕੇ ਇਸਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਂ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਬਹੁਤ ਆਲੋਚਨਾ ਅਜੇ ਵੀ ਸਾਹਿਤਕ ਕਿਰਤ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨਿੱਜੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਂ ਦਾ ਲੇਖਾ ਜੋਖਾ ਮਾਤਰ ਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਸੁਭਾਅ ਸਾਹਿਤਕ ਪੱਤਰ ਵਾਲਾ ਹੀ ਹੈ।
ਸਾਹਿਤਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸਮੁੱਚੇ ਰੂਪ ਆਪਣੇ ਅਨੁਕੂਲ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਗ ਹੈ। ਜਿਸਦਾ ਸਮੁੱਚਾ ਰੂਪ ਆਪਣੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੀ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਪੈਂਤੜਾ ਸਿਰਜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਚੱਲੀ ਆ ਰਹੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਵਿਧੀ ਉੱਪਰ ਆਧਾਰਿਤ ਨੀਂਹ ਅਤੇ ਉਸਾਰ ਦੀ ਸਾਮੰਤਕ ਸਮਾਜਕ ਆਰਥਕ ਬਣਤਰ ਸਾਮਕ੍ਰਿਤਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣਾ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਪੈਂਤੜਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਸੀ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਨ ਭਾਵੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ, ਰਸਮਾ, ਰਿਵਾਜਾਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਕੀਮਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਇਸ ਬਣਤਰ ਦਾ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਪੱਖ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪ੍ਰਰੰਤੂ ਧਰਮ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰਗਟਾਂ ਦੇ ਅਧਿੱਕ ਸਥੂਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਾਧਿਅਮ ਸਨ। ਚੇਤਨ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਮੁਹਾਵਰੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਮੁੱਚੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਲਹਿਰ ਆਪਣੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਸਾਮੰਤਕ ਬਣਤਰ ਦੇ ਹਰ ਅੰਗ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਉਸਾਰੂ ਸਮਾਜਕ ਮਨੁੱਖੀ ਪੈਂਤੜੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਮਨੁੱਖੀ ਸ਼ਖਸ਼ੀਅਤ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਰਾਹੀ ਲੋਕ ਹਿੱਤ ਦੇ ਮੁਹਾਜ ਨੂੰ ਸਿਰਜਣ ਲਈ ਤਤਪਰ ਅਤੇ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਰਹੀ। ਇਸੇ ਲਈ ਪਰਉਸਾਰ ਦੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਹਿੱਤ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਨੂੰ ਭਾਰੂ ਧਿਰ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਨਿਰੰਤਰ ਬਦਲਦੀਆਂ ਪਰਿਸਥਿਤਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਦਾ ਬੜੀ ਸਫਲਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਲਗਭਗ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੱਕ ਲੋਕ ਹਿੱਤ ਦੀ ਇਹੋ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਭਾਰੂ ਰਹੀ।