cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਕੰਵਲ ਅਹਿਮਦ
ਸੋਲ ਸਿਸਟਰਜ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ
2013 ਵਿੱਚ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਥਾਂ ਦੇਣ ਲਈ, ਕੰਵਲ ਨੇ ਫੇਸਬੁੱਕ 'ਤੇ ਸੋਲ ਸਿਸਟਰਜ਼ ਗਰੁੱਪ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਜਾਂ ਨਿਰਣਾ ਕੀਤੇ ਵਰਜਿਤ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨ। ਕੰਵਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਚੁੱਪ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਖੋਜਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।  ਕੰਵਲ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੇ ਫੇਸਬੁੱਕ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਸ ਦੇ 264,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੈਂਬਰ ਹੋ ਗਏ। ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਹੋਰ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਹਨ।  ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿਆਹੁਤਾ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ, ਤਲਾਕ, ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸੋਲ ਸਿਸਟਰਜ਼ ਨੇ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਵੀ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਕੰਵਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, “ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਈਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 500 ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਇੱਥੇ, ਉਹ ਨਿਰਣਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਜਾਂ ਹੱਸੇ ਜਾਣ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ. ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨੀਵਾਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ।” ਸਮੂਹ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ 'ਸੌਲੀਜ਼' ਕਹਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮੀਰ ਤਨਹਾ ਯੂਸਫ਼ੀ
ਮੀਰ ਤਨਹਾ ਯੂਸਫ਼ੀ (ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਨਾਮ: ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਲੇਹ 1 ਜਨਵਰੀ 1955 - 26 ਅਗਸਤ 2019) ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਅਤੇ ਗਲਪਕਾਰ ਸੀ।
ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ
1986 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਹੇਠਲੈ ਉਰਦੂ ਰਸਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਰਵਿਘਨ ਕਵਿਤਾਵਾ, ਗਜ਼ਲਾਂ ਅਤੇ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਭੇਜਦੇ ਰਹੇ:
ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰੀ
ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ "ਲੁਕਨਾਤ" 1996 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦੂਜਾ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਛਪਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚਲੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਛਪ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।
ਕਾਵਿਨ ਭਾਰਤੀ ਮਿੱਤਲ
ਕਾਵਿਨ ਭਾਰਤੀ ਮਿੱਤਲ ਇੱਕ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਮੋਬਾਈਲ ਮੈਸੇਜਿੰਗ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਹਾਈਕ ਮੈਸੇਂਜਰ ਦਾ ਬਾਨੀ ਅਤੇ ਸੀ ਈ ਓ ਹੈ। ਕਾਵਿਨ, ਭਾਰਤੀ ਏਅਰਟੈੱਲ ਦੇ ਬਾਨੀ ਅਤੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸੁਨੀਲ ਮਿੱਤਲ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ
ਕਾਵਿਨ, ਭਾਰਤੀ ਏਅਰਟੈੱਲ ਦੇ ਬਾਨੀ ਅਤੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸੁਨੀਲ ਮਿੱਤਲ ਅਤੇ ਨੈਨਾ ਮਿੱਤਲ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਜੁੜਵਾ ਭਰਾ ਸ਼ਾਰਵਿਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਭੈਣ ਈਸ਼ਾ ਹੈ। ਕਾਵਿਨ ਨੇ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਕਾਲਜ ਲੰਡਨ ਤੋਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕਸ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕਾਵਿਨ ਜੈਨ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦਾ ਅਨੁਯਾਈ ਹੈ।
ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ ਉਹ ਮੈਕਲੇਰਨ ਰੇਸਿੰਗ, ਗੂਗਲ ਅਤੇ ਗੋਲਡਮੈਨ ਸਾਕਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ 2008 ਵਿੱਚ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਐਪਸਪਾਰਕ ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਐਪ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਮੂਵੀਟਿਕਟਜ਼.ਕਾਮ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਆਈ.ਓ.ਐੱਸ ਲਈ ਇੱਕ ਮੂਵੀਜ਼ਨਾਓ ਨਾਮਕ ਮੂਵੀ ਟਿਕਟਿੰਗ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
ਉਸਨੇ 12 ਦਸੰਬਰ 2012 ਨੂੰ ਹਾਈਕ ਮੈਸੇਂਜਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਹਾਈਕ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸਾਫਟਬੈਂਕ ਤੋਂ 21 ਮਿਲਿਅਨ ਡਾਲਰਾਂ ਅਤੇ ਟਾਈਗਰ ਗਲੋਬਲ ਤੋਂ 65 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦਾ ਆਰੰਭਿਕ ਫੰਡਿੰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। 3 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ, 100 ਮਿਲੀਅਨ ਦੇ ਉਪਯੋਗਕਰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਹਾਈਕ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਭਾਰਤੀ ਇੰਟਰਨੈਟ ਕੰਪਨੀ ਬਣ ਗਈ। ਜੁਲਾਈ 2014 ਤੱਕ, ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਐਪਲ ਐਪ ਸਟੋਰ ਅਤੇ ਗੂਗਲ ਪਲੇ ਸਟੋਰ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਡਾਉਨਲੋਡ ਕੀਤੀ ਗਈ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਸੀ।
ਕਾਵਿਨ ਔਟਰਪਰਿਨਿਔਰ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀ 35 ਅੰਡਰ 35 2016 ਦੀ ਸੂਚੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਕਾਵਿਨ ਨੂੰ 2017 ਲਈ ਫੋਰਬਜ਼ 30 ਅੰਡਰ 30 ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਗੌਤਮ ਅਦਾਨੀ
ਗੌਤਮ ਸ਼ਾਂਤੀਲਾਲ ਅਡਾਨੀ (ਜਨਮ 24 ਜੂਨ 1962) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਰਬਪਤੀ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੰਦਰਗਾਹ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਇੱਕ ਬਹੁ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮੂਹ ਅਡਾਨੀ ਸਮੂਹ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਹੈ।
ਅਡਾਨੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਕਰੀਬੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਕ੍ਰੋਨੀਵਾਦ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਲੱਗੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੋਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੀਆਂ ਫਰਮਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਠੇਕੇ ਜਿੱਤੇ ਹਨ। ਜਨਵਰੀ 2023 ਵਿੱਚ, ਅਮਰੀਕੀ ਸ਼ਾਰਟ ਸੇਲਿੰਗ ਕਾਰਕੁਨ ਫਰਮ ਹਿੰਡਨਬਰਗ ਰਿਸਰਚ ਦੁਆਰਾ ਸਟਾਕ ਵਿੱਚ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਅਤੇ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਡਾਨੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਮਾਰਚ 2023 ਤੱਕ 50% ਤੋਂ ਵੱਧ ਡਿੱਗ ਕੇ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 50.2 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹ 24ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਫੋਰਬਸ ਦੀ ਰੀਅਲ ਟਾਈਮ ਅਰਬਪਤੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਅਡਾਨੀ ਦਾ ਜਨਮ 24 ਜੂਨ 1962 ਨੂੰ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਾਲ ਅਡਾਨੀ (ਪਿਤਾ) ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਾਬੇਨ ਅਡਾਨੀ (ਮਾਂ) ਦੇ ਘਰ ਇੱਕ ਗੁਜਰਾਤੀ ਜੈਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ 7 ਭੈਣ-ਭਰਾ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਥਰਦ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਪਰਵਾਸ ਕਰ ਗਏ ਸਨ। ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਵਪਾਰੀ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਦੇ ਸ਼ੇਠ ਚਿਮਨਲਾਲ ਨਗੀਨਦਾਸ ਵਿਦਿਆਲਿਆ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਗੁਜਰਾਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਕਾਮਰਸ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀ ਲਈ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ, ਪਰ ਦੂਜੇ ਸਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਅਡਾਨੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਚਾਹਵਾਨ ਸੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਇੱਕ ਕਿਸ਼ੋਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਅਡਾਨੀ 1978 ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਦਰ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਲਈ ਇੱਕ ਹੀਰਾ ਛਾਂਟਣ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁੰਬਈ ਚਲੇ ਗਏ।
1981 ਵਿੱਚ, ਉਸਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਮਹਾਸੁਖਭਾਈ ਅਡਾਨੀ ਨੇ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਲਾਸਟਿਕ ਯੂਨਿਟ ਖਰੀਦੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸੰਚਾਲਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਉੱਦਮ ਪੋਲੀਵਿਨਾਇਲ ਕਲੋਰਾਈਡ (ਪੀਵੀਸੀ) ਆਯਾਤ ਦੁਆਰਾ ਗਲੋਬਲ ਵਪਾਰ ਲਈ ਅਡਾਨੀ ਦਾ ਗੇਟਵੇ ਬਣ ਗਿਆ।
1985 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਛੋਟੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਪੋਲੀਮਰਾਂ ਦਾ ਆਯਾਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 1988 ਵਿੱਚ, ਅਡਾਨੀ ਨੇ ਅਡਾਨੀ ਐਕਸਪੋਰਟਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਅਡਾਨੀ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਹੋਲਡਿੰਗ ਕੰਪਨੀ, ਅਡਾਨੀ ਐਂਟਰਪ੍ਰਾਈਜਿਜ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਕੰਪਨੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਵਪਾਰ ਕਰਦੀ ਸੀ।
ਆਦਿਗ੍ਰਹਿ ਚੱਕਰ
ਆਦਿਗ੍ਰਹਿ ਚੱਕਰ (ਜਾਂ ਪ੍ਰੋਟੋਪਲੈਨਟੇਰੀ ਡਿਸਕ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਪਲਿਡ) ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਜੰਮੇ ਤਾਰੇ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦਾ ਸੰਘਣੀ ਗੈਸ ਦਾ ਚੱਕਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਇਸ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ-ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਭੀੜ ਹੋ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਪਹਿਲਾਂ ਧੂੜ ਦੇ ਕਣ ਅਤੇ ਫਿਰ ਗ੍ਰਹਿ ਜਨਮ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਰਾ ਵਿਗਿਆਨ
ਗੌਤਮ ਅਦਾਨੀ
ਕੈਰੀਅਰ
1991 ਵਿੱਚ, ਆਰਥਿਕ ਉਦਾਰੀਕਰਨ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਉਸਦੀ ਕੰਪਨੀ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਸਾਬਤ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਧਾਤ, ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
1994 ਵਿੱਚ, ਗੁਜਰਾਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮੁੰਦਰਾ ਬੰਦਰਗਾਹ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਆਊਟਸੋਰਸਿੰਗ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1995 ਵਿੱਚ ਅਡਾਨੀ ਨੂੰ ਠੇਕਾ ਮਿਲਿਆ।
1995 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਜੈੱਟ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੁੰਦਰਾ ਬੰਦਰਗਾਹ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਰਥਿਕ ਜ਼ੋਨ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ, ਸੰਚਾਲਨ ਅਡਾਨੀ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਅਤੇ SEZ (APSEZ) ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਅੱਜ, ਕੰਪਨੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਮਲਟੀ-ਪੋਰਟ ਆਪਰੇਟਰ ਹੈ। ਮੁੰਦਰਾ ਬੰਦਰਗਾਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 210 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਕਾਰਗੋ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
1996 ਵਿੱਚ, ਅਡਾਨੀ ਸਮੂਹ ਦੀ ਪਾਵਰ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਇਕਾਈ, ਅਡਾਨੀ ਪਾਵਰ, ਅਡਾਨੀ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਅਡਾਨੀ ਪਾਵਰ ਕੋਲ 4620MW ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੇ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਹਨ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਉਤਪਾਦਕ ਹੈ।
2002 ਵਿੱਚ, ਅਡਾਨੀ ਨੂੰ ਐਮਐਸ ਸ਼ੂਜ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਗੈਰ-ਜ਼ਮਾਨਤੀ ਵਾਰੰਟ (NBW) ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਦੁਆਰਾ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ NBW ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ, ਜਦੋਂ ਅਦਾਲਤ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪਾਰਟੀਆਂ ਸਮਝੌਤੇ ਲਈ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
2006 ਵਿੱਚ, ਅਡਾਨੀ ਨੇ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। 2009 ਤੋਂ 2012 ਤੱਕ, ਉਸਨੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਐਬੋਟ ਪੁਆਇੰਟ ਪੋਰਟ ਅਤੇ ਕੁਈਨਜ਼ਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕਾਰਮਾਈਕਲ ਕੋਲੇ ਦੀ ਖਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
2012 ਵਿੱਚ, ਸੀਰੀਅਸ ਫਰਾਡ ਇਨਵੈਸਟੀਗੇਸ਼ਨ ਆਫਿਸ (ਐਸਐਫਆਈਓ) ਨੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਅਤੇ ਵਿਕਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਧੋਖਾਧੜੀ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧਿਕ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਲਈ ਅਡਾਨੀ ਸਮੇਤ 12 ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਚਾਰਜਸ਼ੀਟ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਸੀ। SFIO ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਡਾਨੀ ਐਗਰੋ ਨੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਫੰਡ ਅਤੇ ਸ਼ੇਅਰ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਏ ਸਨ। ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਮਈ, 2014 ਵਿੱਚ ਇਸ ਕੇਸ ਦੇ ਅਡਾਨੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਬਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, 2020 ਵਿੱਚ, ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਇੱਕ ਸੈਸ਼ਨ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਅਡਾਨੀ ਨੂੰ ਕਲੀਨ ਚਿੱਟ ਨੂੰ ਉਲਟਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਮਈ 2020 ਵਿੱਚ, ਅਡਾਨੀ ਨੇ ਸੋਲਰ ਐਨਰਜੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (SECI) ਦੁਆਰਾ US $6 ਬਿਲੀਅਨ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੌਰ ਬੋਲੀ ਜਿੱਤੀ। 8000MW ਫੋਟੋਵੋਲਟੇਇਕ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਅਡਾਨੀ ਗ੍ਰੀਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ; ਅਡਾਨੀ ਸੋਲਰ 2000MW ਵਾਧੂ ਸੋਲਰ ਸੈੱਲ ਅਤੇ ਮਾਡਿਊਲ ਨਿਰਮਾਣ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰੇਗਾ।
ਸਤੰਬਰ 2020 ਵਿੱਚ, ਅਡਾਨੀ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਅਸਤ ਮੁੰਬਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਵਿੱਚ 74% ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਨਵੰਬਰ 2021 ਵਿੱਚ, ਬਲੂਮਬਰਗ ਇੰਡੀਆ ਆਰਥਿਕ ਫੋਰਮ ਵਿੱਚ ਬੋਲਦੇ ਹੋਏ, ਅਡਾਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਮੂਹ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਹਰੀ ਊਰਜਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ US $ 70 ਬਿਲੀਅਨ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੁਲਾਈ 2022 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਨਵੇਂ ਵੇਰਵਿਆਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇਸ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤਿੰਨ ਵਿਸ਼ਾਲ ਫੈਕਟਰੀਆਂ - ਸੂਰਜੀ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲਾਈਜ਼ਰ (ਹਰੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ), ਵਿੰਡ ਟਰਬਾਈਨ ਪਲਾਂਟ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਫਰਵਰੀ 2022 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮੁਕੇਸ਼ ਅੰਬਾਨੀ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਕੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਵਿਅਕਤੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਅਗਸਤ 2022 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਫਾਰਚਿਊਨ ਦੁਆਰਾ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਤੀਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮਈ 2022 ਵਿੱਚ, ਅਡਾਨੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਅੰਬੂਜਾ ਸੀਮੈਂਟਸ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀ ਏ.ਸੀ.ਸੀ. ਨੂੰ ਸਵਿਸ ਬਿਲਡਿੰਗ ਮਟੀਰੀਅਲ ਕੰਪਨੀ ਹੋਲਸੀਮ ਗਰੁੱਪ ਤੋਂ 10.5 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼-ਉਦੇਸ਼ ਵਾਲੀ ਸੰਸਥਾ ਰਾਹੀਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।
ਧੋਖਾਧੜੀ ਦੇ ਦੋਸ਼
ਜਨਵਰੀ 2023 ਵਿੱਚ, ਅਡਾਨੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਉੱਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਥਿਤ ਨਿਵੇਸ਼ ਫਰਮ ਹਿੰਡਨਬਰਗ ਰਿਸਰਚ ਦੁਆਰਾ "ਅਡਾਨੀ ਗਰੁੱਪ: ਹਾਉ ਦ ਵਰਲਡਜ਼ 3 ਰਿਚੇਸਟ ਮੈਨ ਇਜ਼ ਪੁਲਿੰਗ ਦ ਲਾਰਜੈਸਟ ਕਨ ਇਨ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਹਿਸਟਰੀ" ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਸਟਾਕ ਵਿੱਚ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਡਾਨੀ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ 'ਚ 45 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਅਡਾਨੀ ਫੋਰਬਸ ਦੇ ਅਰਬਪਤੀਆਂ ਦੇ ਟਰੈਕਰ 'ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਤੀਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ 22ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ। ਰਿਪੋਰਟ 'ਚ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਗਰੁੱਪ 'ਤੇ ਕਾਫੀ ਕਰਜ਼ਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ 'ਅਸ਼ਲੀਲ ਵਿੱਤੀ ਪੱਧਰ' 'ਤੇ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸੱਤ ਸੂਚੀਬੱਧ ਅਡਾਨੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਸਟਾਕ 3-7% ਡਿੱਗ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਅਡਾਨੀ ਐਂਟਰਪ੍ਰਾਈਜਿਜ਼ ਦੀ ਫਾਲੋ-ਆਨ ਜਨਤਕ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ, 27 ਜਨਵਰੀ 2023 ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਸੀ। ਅਡਾਨੀ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਸੀਐਫਓ (ਜੁਗੇਸ਼ਿੰਦਰ 'ਰੋਬੀ' ਸਿੰਘ) ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦਾ ਸਮਾਂ "ਬੇਸ਼ਰਮੀ, ਬਦਤਮੀਜ਼ੀ" ਸੀ। ਭੇਟਾ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ। ਅਡਾਨੀ ਐਂਟਰਪ੍ਰਾਈਜ਼ ਦੀ ਜਨਤਕ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ 1 ਫਰਵਰੀ 2023 ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਅਡਾਨੀ ਸਮੂਹ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਿੰਡਨਬਰਗ ਰਿਸਰਚ ਰਿਪੋਰਟ "ਚੋਣਵੀਂ ਗਲਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀ" ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਖਤਰਨਾਕ ਸੁਮੇਲ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ "ਹਿੰਡਨਬਰਗ ਰਿਸਰਚ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਉਪਚਾਰਕ ਅਤੇ ਦੰਡਕਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਲਈ ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ"। ਐਲੀਸਨ ਫ੍ਰੈਂਕਲ (ਰਾਇਟਰਜ਼ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਲੇਖਕ) ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਇਹ ਅਸੰਭਵ ਸੀ ਕਿ ਅਡਾਨੀ ਸਮੂਹ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹਿੰਡਨਬਰਗ 'ਤੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਕਰੇਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਲਤਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸੁਤੰਤਰ ਭਾਸ਼ਣ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ ਵਿੱਤੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਾਏ ਮੰਨਦੀਆਂ ਹਨ। "ਅਡਾਨੀ ਸਮੂਹ ਨੇ ਹਿੰਡਨਬਰਗ ਰਿਸਰਚ ਦੁਆਰਾ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦਾ 413 ਪੰਨਿਆਂ ਦਾ ਖੰਡਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ"।
ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਨਜ਼ਰਿਆ
ਅਡਾਨੀ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਘੱਟ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਪਰ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਕ੍ਰੋਨੀਵਾਦ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਲੱਗੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀਆਂ ਫਰਮਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਠੇਕੇ ਜਿੱਤੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਰਕਾਰੀ ਆਡੀਟਰ ਦੇ ਨਾਲ 2012 ਵਿੱਚ ਮੋਦੀ 'ਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਗੈਸ ਕੰਪਨੀ ਤੋਂ ਅਡਾਨੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਦਾ ਈਂਧਨ ਦੇਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅਡਾਨੀ ਅਤੇ ਮੋਦੀ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰੋਨਾਈਜ਼ਮ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਦ ਇਕਨਾਮਿਸਟ ਨੇ ਅਡਾਨੀ ਨੂੰ "ਇੱਕ ਮਾਸਟਰ ਓਪਰੇਟਰ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ, "ਭਾਰਤੀ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਦੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਨੂੰ ਨੈਵੀਗੇਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਹੁਨਰਮੰਦ" ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਨਿਊਜ਼ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੀ ਫਰਮ ਇਸਦੇ "ਬਾਈਜ਼ੈਂਟਾਈਨ" ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਅਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਵਿੱਤ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਗੌਤਮ ਅਡਾਨੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਪ੍ਰੀਤੀ ਅਡਾਨੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਕਰਨ ਅਡਾਨੀ ਅਤੇ ਜੀਤ ਅਡਾਨੀ।
ਜਨਵਰੀ 1998 ਵਿੱਚ, ਅਡਾਨੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਹਿਯੋਗੀ, ਸ਼ਾਂਤੀਲਾਲ ਪਟੇਲ ਨੂੰ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਗਵਾ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰੌਤੀ ਲਈ ਬੰਧਕ ਬਣਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੋ ਸਾਬਕਾ ਗੈਂਗਸਟਰ ਫਜ਼ਲ-ਉਰ-ਰਹਿਮਾਨ ਅਤੇ ਭੋਗੀਲਾਲ ਦਾਰਜੀ, ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2018 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਬਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਅਦਾਲਤ ਦੁਆਰਾ ਕਈ ਸੰਮਨਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅਡਾਨੀ ਅਤੇ ਪਟੇਲ ਬਿਆਨਾਂ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਸਨ।
2012 ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ
ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2012 (ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ: ਸੀਜ਼ਨ 5) 2012 ਵਿੱਚ ਚਲਾਏ ਗਏ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਸੀਜ਼ਨ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ ਵੱਲੋਂ 2007 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸੀਜ਼ਨ 4 ਅਪ੍ਰੈਲ 2012 ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਮੈਚ 27 ਮਈ 2012 ਨੂੰ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਨੂੰ ਕਲਕੱਤਾ ਨਾਈਟ ਰਾਈਡਰਸ ਨੇ ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਜਿੱਤਿਆ।
ਗੌਤਮ ਅਦਾਨੀ
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਅਡਾਨੀ 26 ਨਵੰਬਰ 2008 ਨੂੰ 21:50 ਵਜੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਪੈਲੇਸ ਹੋਟਲ ਦੇ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਨਾਲ ਰਾਤ ਦਾ ਖਾਣਾ ਖਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਹੋਟਲ 'ਤੇ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਅੱਤਵਾਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ 15 ਫੁੱਟ (4.6 ਮੀਟਰ) ਦੂਰ ਸਨ। ਅਡਾਨੀ ਹੋਟਲ ਦੀ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਟਾਇਲਟ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ 08:45 ਵਜੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ।
ਪਰਉਪਕਾਰ
ਅਡਾਨੀ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਪ੍ਰੀਤੀ ਅਡਾਨੀ, 1996 ਤੋਂ ਅਡਾਨੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਡਾਨੀ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਸਮਾਜਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ (ਪਰਉਪਕਾਰੀ) ਬਾਂਹ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ 18 ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਹੈ।
ਮਾਰਚ 2020 ਵਿੱਚ, ਅਡਾਨੀ ਨੇ ਕੋਵਿਡ-19 ਦੇ ਪ੍ਰਕੋਪ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਬਾਂਹ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਕੇਅਰਜ਼ ਫੰਡ ਵਿੱਚ ₹100 ਕਰੋੜ (US$13 ਮਿਲੀਅਨ) ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਰਾਹਤ ਫੰਡ ਵਿੱਚ ₹5 ਕਰੋੜ (US$630,000) ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਰਾਹਤ ਫੰਡ ਵਿੱਚ ₹1 ਕਰੋੜ (US$130,000) ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਗਿਆ।
ਅਡਾਨੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਅਡਾਨੀ ਸਮੂਹ ਨੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਦਮਾਮ ਤੋਂ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਮੁੰਦਰਾ ਤੱਕ 80 ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਤਰਲ ਮੈਡੀਕਲ ਆਕਸੀਜਨ ਨਾਲ ਭਰੇ ਚਾਰ ISO ਕ੍ਰਾਇਓਜੇਨਿਕ ਟੈਂਕ ਆਯਾਤ ਕੀਤੇ। ਗਰੁੱਪ ਨੇ ਲਿੰਡੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਤੋਂ 5,000 ਮੈਡੀਕਲ-ਗਰੇਡ ਆਕਸੀਜਨ ਸਿਲੰਡਰ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਟਵਿੱਟਰ ਪੋਸਟ ਵਿੱਚ, ਅਡਾਨੀ ਨੇ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹਰ ਦਿਨ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਕੱਛ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ, ਮੈਡੀਕਲ ਆਕਸੀਜਨ ਵਾਲੇ 1,500 ਸਿਲੰਡਰ ਸਪਲਾਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੂਨ 2022 ਵਿੱਚ, ਅਡਾਨੀ ਨੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਨਾਂ ਲਈ 60,000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ($7.7 ਬਿਲੀਅਨ) ਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ ਕੀਤਾ। ਅਡਾਨੀ ਦੇ ਕਾਰਪਸ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਅਡਾਨੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਟਰੱਸਟ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਤਬਾਦਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਦਾਨੀ ਗਰੁੱਪ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਰਬਪਤੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1962 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਓਜਸਵੀ ਅਰੋੜਾ
ਓਜਸਵੀ ਅਰੋੜਾ (ਜਨਮ 6 ਅਗਸਤ 1985) (ਪਹਿਲਾਂ ਓਜਸਵੀ ਓਬਰਾਏ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ 'ਤੇ ਬਹਿਨੇਂ ਨਾਲ ਛੋਟੇ ਪਰਦੇ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੁਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਸਮਾਨ ਸੇ ਅਗੇ, ਦੇਵੋਂ ਕੇ ਦੇਵ... ਮਹਾਦੇਵ, ਸੁਪਰਕੌਪਸ ਬਨਾਮ ਸੁਪਰਵਿਲੇਨਸ ਅਤੇ ਆਹਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਕਰੀਅਰ
ਅਰੋੜਾ ਨੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਲਾਸਾਂ ਲੈਣ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸੈਟਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (1999–2003) ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।
ਉਹ 15 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਕਥਕ ਡਾਂਸ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਸਟੇਜ ਸ਼ੋਅ (ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2011 ਵਿੱਚ ਸਟਾਰ ਪਰਿਵਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਸਮੇਤ) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1975 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ
ਇੱਕ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: lieutenant, ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਕਰਨਲ, ਲੈਫਟ ਅਤੇ ਸਮਾਨ) ਸੈਨਿਕ ਬਲਾਂ, ਫਾਇਰ ਸਰਵਿਸਿਜ਼, ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਸੰਗਠਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੂਨੀਅਰ ਕਮਿਸ਼ਨਡ ਅਫਸਰ ਹੈ।
ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਦਾ ਅਰਥ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੌਜਾਂ ਵਿਚ ਵੱਖਰਾ ਹੈ (ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਫੌਜੀ ਦਰਜਾ ਦੇਖੋ), ਪਰ ਅਕਸਰ ਸੀਨੀਅਰ (ਪਹਿਲੇ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ) ਅਤੇ ਜੂਨੀਅਰ (ਦੂਜਾ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ) ਰੈਂਕ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨੇਵੀ ਵਿਚ ਇਹ ਅਕਸਰ ਕਪਤਾਨ ਦੀ ਫੌਜ ਦੇ ਰੈਂਕ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਕਿਸੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਪੋਸਟ ਨੂੰ ਦਰਸਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਦਰਜੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅੱਗ ਬੁਝਾਊ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਸੰਕਟਕਾਲੀਨ ਮੈਡੀਕਲ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਬਲਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਕੋਡਿੰਗ ਕਮਾਂਡ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅਕਸਰ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ "ਦੂਜਾ-ਕਮਾਂਡ-ਕਮਾਂਡ" ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ, ਇਸ ਤੋਂ ਉੱਪਰਲੇ ਕ੍ਰਮ ਦੇ ਨਾਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਇੱਕ "ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਮਾਸਟਰ" ਇੱਕ ਰੈਂਕ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੰਗਠਨ ਵਿੱਚ "ਮਾਸਟਰ" ਲਈ ਦੂਜਾ-ਆਦੇਸ਼ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਗਵਰਨਰ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਕਿਊਬੈਕ ਦੇ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿਚ ਇਕ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਕਾਉਂਟੀ ਜਾਂ ਲੈਫਟੀਨੈਂਸੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਇਕ ਡਿਪਟੀ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ।
ਫੌਜ ਦੇ ਦਰਜੇ
ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੈਨਾ-ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਰੈਂਕ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਫੌਜੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਂਚਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਦੇ ਦੋ ਗ੍ਰੇਡ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕੁਝ ਇੱਕ ਤੀਜੇ, ਹੋਰ ਜੂਨੀਅਰ, ਰੈਂਕ ਦਾ ਵੀ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ "ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ" ਇੱਕ "ਕਪਤਾਨ" ਦਾ ਡਿਪਟੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਫੌਜਾਂ ਦੀ ਰੈਂਕ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇੱਕ ਕਪਤਾਨ ਨੇ ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਕਮਾਨ ਸੰਭਾਲੀ ਅਤੇ ਕਈ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟਸ, ਜਿੱਥੇ ਵਧੇਰੇ ਜੂਨੀਅਰ ਅਫਸਰ ਲਿਪਟੀਨੈਂਟ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਸਨ, ਉਹ ਕਈ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ, ਉਪ-ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ, ਫਿੰਗਗ ਅਤੇ ਪੈੱਨਸੈੱਟ ਸਮੇਤ ਕਈ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਗਏ। ਰਾਇਲ ਆਰਟਿਲਰੀ, ਰਾਇਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਜ਼ ਅਤੇ ਫੁਸਲਿਯਅਰ ਰੈਜੀਮੈਂਟਾਂ ਸਮੇਤ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਆਰਮੀ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ, 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ ਪਹਿਲੇ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜ ਰੈਜੀਮੈਂਟਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਦੂਜੀ ਲਿਬਰਟੀਨੈਂਟ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਬਦਲ ਵਜੋਂ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ।
ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ
ਨੇਵਲ ਰੈਂਕ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਸੱਚਮੁੱਚ ਬਹੁਤ ਜੂਨੀਅਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਕਪਤਾਨ ਨੂੰ ਤਰੱਕੀ ਦੇਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਆਧੁਨਿਕ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਦੂਜੀ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਅਤੇ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਕਰਨਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਿਸੇ ਫੌਜ ਦੇ ਰੈਂਕ ਦੇ ਨਾਲ ਦਰਸਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨੇਵੀਜ਼ ਦਾ ਦਰਜਾ ਢਾਂਚਾ ਸਥਿਰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਕਮਾਂਡਰ, ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਕਮਾਂਡਰ ਅਤੇ ਸਬ-ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਦੀ ਰੇਂਜ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਸੈਨਾ ਕਪਤਾਨ (ਨਾਟੋ ਆਫ -2 ਜਾਂ ਯੂਐਸ ਓ -3) ਨਾਲ ਸੈਨਾ ਦੇ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਰਾਇਲ ਨੇਵੀ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੇਵੀਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਇਕ ਨੀਲੀ ਨੀਲੇ ਜਾਂ ਕਾਲਾ ਦੀ ਪਿੱਠਭੂਮੀ 'ਤੇ ਦੋ ਮੀਡੀਅਮ ਦਾ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਧਾਰੀਆਂ (ਲੂਪ ਨਾਲ ਚੋਟੀ ਦੇ ਪੰਗਤੀ) ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪੈਟਰਨ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇਵੀ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਦੁਆਰਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਦੇ ਨੰਬਰ ਲਈ ਕਾਪੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸਦੇ ਬਜਾਏ ਲੂਪ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ (ਫਲਾਈਟ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਵੇਖੋ)।
ਸਮੁੰਦਰੀ ਰੈਂਕ
ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਮਰੀਨ ਕੌਰਸ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਇਲ ਮਰੀਨ ਦੋਵੇਂ ਫੌਜੀ ਰੈਂਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ,  ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੂਰਬੀ ਬਲੌਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੇ ਫਾਰਮਾਂ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। 1999 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਇਲ ਮਰੀਨ ਨੇ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਰੈਂਕ ਦੀ ਬਣਤਰ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ, ਪਰ ਇੱਕ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ ਤੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਰਾਇਲ ਮਰੀਨ ਕਨੇਡਾ ਦਾ ਦਰਜਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਆਰਮੀ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਅਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬਹਾਲੀ ਨੇ ਬਹੁ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਵਿਚ ਭਾਰੀ ਮਤਭੇਦ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ ਅਤੇ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਰੈਂਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੈਨਾ ਰੈਂਕ
ਹੋੱਕੀਏਨ ਮੀ
ਹੋੱਕੀਏਨ ਮੀ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦਾ ਪਕਵਾਨ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਆਰੰਭ ਚੀਨ ਦੇ ਫੁਜਿਆਨ (ਹੋੱਕੀਏਨ) ਸੂਬੇ ਤੋਂ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਦੇ ਸਭ ਆਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਟੋਰੇ ਵਿੱਚ ਅੰਡੇ ਨੂਡਲਸ ਅਤੇ ਅੰਡੇ ਨਾਲ ਤਲੇ ਚਾਵਲ ਨੂਡਲਜ਼, ਸੂਰ, ਪਰੌਨ ਅਤੇ ਸਕਿਊਡ, ਸਬਜ਼ੀ, ਸੂਰ ਦੇ ਛੋਟੇ ਟੁਕੜੇ, ਸੰਬਲ ਸਾਸ ਅਤੇ ਨਿੰਬੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਕਿਸਮਾਂ
ਹੋੱਕੀਏਨ ਮੀ ਦੀ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹਨ: ਹੋੱਕੀਏਨ ਹਾਏ ਮੀ ਅਤੇ ਹੋੱਕੀਏਨ ਚਾਰ ਮੀ। ਹੋੱਕੀਏਨ ਹਾਏ ਮੀ (ਹੋੱਕੀਏਨ ਪਰੌਨ ਨੂਡਲਜ਼) ਨੂੰ ਆਮਤਰ ਪੇਨਾਂਗ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦਕਿ ਹੋੱਕੀਏਨ ਚਾਰ ਮੀ (ਹੋੱਕੀਏਨ ਤਲੇ ਨੂਡਲਜ਼) ਨੂੰ ਆਮਤੌਰ ਤੇ ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ ਅਤੇ ​​ਕਲਾਂਗ ਵਾਦੀ ਵਿੱਚ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਲਾਕੇ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕੀ ਹੋੱਕੀਏਨ ਮੀ ਨੂੰ ਹੋੱਕੀਏਨ ਹਾਏ ਮੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਹੋੱਕੀਏਨ ਚਾਰ ਮੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋੱਕੀਏਨ ਮੀ ਨੂੰ ਹੋੱਕੀਏਨ ਚਾਰ ਮੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹੋੱਕੀਏਨ ਚਾਰ ਮੀ
ਹੋੱਕੀਏਨ ਚਾਰ ਮੀ (福建 炒麵ਹੋੱਕੀਏਨ ਨੂਡਲਜ਼) ਨੂੰ ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੋਟੇ ਪੀਲੇ ਨੂਡਲਜ਼ ਦਾ ਪਕਵਾਨ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੂਰ ਦਾ ਚਰਬੀ ਦੇ ਕਿਊਬ, ਸਕੁਈਡ, ਮੱਛੀ ਕੇਕ ਅਤੇ ਗੋਭੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੋਇਆ ਸਾਸ (ਕਈ ਵਾਰ ਸੂਰ ਜਿਗਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹੋੱਕੀਏਨ ਹਾਏ ਮੀ
ਹੋੱਕੀਏਨ ਹਾਏ ਮੀ ਨੂੰ ਪੇਨਾਂਗ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਇਹ ਚੌਲਾਂ ਅਤੇ ਅੰਡੇ ਵਾਲੇ ਨੂਡਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਕੂ ਚੀ ਸੁਰੰਗਾਂ
ਕੁਚਿੰਗ ਦੀ ਸੁਰੰਗਾਂ, ਸਾਇਗਾਨ ਦੇ 70 ਕਿਮੀ ਪੱਛਮ,ਵਿਅਤਨਾਮ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਫਤਿਹਪੁਰ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਤਰਨਤਾਰਨ)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਵਲਟੋਹਾ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪਿਸ਼ਾਚ
thumb|367x367px|ਫਿਲਿਪ ਬਰਨ-ਜੋਨਸ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਪਿਸ਼ਾਚ ਦਾ ਚਿੱਤਰ,1897 ਪਿਸ਼ਾਚ (English: Vampire) ਕਲਪਿਤ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹਨ ਜੋ ਜਿਉਂਦੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਸਾਰ ਖਾ ਕੇ ਜਿਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ,ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦਾ ਖੂਨ ਪੀਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ  ਦਾ ਵਰਣਨ ਮਰੇ ਹੋਏ ਪਰ ਅਲੌਕਿਕ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਅਪ੍ਰਚਿੱਲਤ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿਸ਼ਾਚ ਖੂਨ ਪੀ ਕੇ ਜਿਉਂਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸਨ।
ਖਗੋਲੀ ਧੂਲ
ਖਗੋਲੀ ਧੂਲ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਕਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝਅਣੁਵਾਂਦੇ ਝੁੰਡ ਵਲੋਂ ਲੈ ਕੇ 0. 1 ਮਾਇਕਰੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਧੂਲ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪਦਾਰਥ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹੈ। ਖਗੋਲੀ ਧੂਲ ਬ੍ਰਮਾਂਡ ਵਿੱਚ ਕਈ ਜਗ੍ਹਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ -
ਪਿਸ਼ਾਚ
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿਸ਼ਾਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਥਿਹਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਜੀਵ
ਖਗੋਲੀ ਧੂਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਰਾ ਵਿਗਿਆਨ
੨੦੦੮ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਤੀ – ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਗ੍ਰੈਕੋ-ਰੋਮਨ ੧੨੦ ਕਿਲੋਗਰਾਮ
ਬੀਜਿੰਗ, ਚੀਨ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ੨੦੦੮ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਗ੍ਰੈਕੋ-ਰੋਮਨ 102 ਕਿਲੋਗਰਾਮ ਮੁਕਾਬਲਾ ਅਗਸਤ 14 ਨੂੰ ਚਾਈਨਾ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਯੂਲੀਵਰਸਿਟੀ ਜਿਮਨੇਜੀਅਮ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
ਇਹ ਗ੍ਰੈਕੋ-ਰੋਮਨ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ-ਇਲਿਮਨੈਸ਼ਨ ਪ੍ਰਤਿਯੋਗਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਰ੍ਹੇਪਚੇਂਜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਦੋ ਮੈਡਲ ਦੇਣ ਲਈ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਜੋ ਦੋ ਆਖਰੀ ਭਲਵਾਨ ਬਚੇ ਸਨ, ਉਹ ਫਿਰ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਤਗਮੇ ਲਈ ਘੁਲੇ। ਜੋ ਵੀ ਭਲਵਾਨ ਹਾਰਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਰ੍ਹੇਪਚੇਂਜ ਦੇ 'ਚ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੋ ਸੇਮੀਫਾਇਨਲ ਵਿੱਚ ਹਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਬਰੈਕਟ ਦੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬਚੇ ਰ੍ਹੇਪਚੇਂਜ ਦੇ ਭਲਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਤਗਮਿਆਂ ਲਈ ਖੁਲੇ।
ਹਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਦੌਰ, ਹਰ ਦੋ ਮਿੰਟ ਲੰਬੇ ਸਨ। ਹਰ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਸਕੋਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਭਲਵਾਨ ਉਸ ਦੌਰ ਦਾ ਜੇਤੂ ਸੀ; ਇਸ ਨਾਲ ਦੋ ਦੌਰ ਜਿੱਤਣ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮੈਚ ਉਸ ਭਲਵਾਨ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
Main bracket
The gold and silver medalists were determined by the final match of the main single-elimination bracket.
Repechage
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:੨੦੦੮ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਤੀ
ਸੁਲੇਮਾਨ ਸ਼ਾਹ
ਸੁਲੇਮਾਨ ਸ਼ਾਹ (Ottoman Turkish ; ਆਧੁਨਿਕ Süleyman Şah ) ਓਟੋਮਨ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਾਇਆ ਅਲਪ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਅਰਤੂਗਰੁਲ, ਓਸਮਾਨ ਪਹਿਲੇ, ਓਟੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਦਾ ਪਿਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਘਰਾਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਓਟੋਮਨੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਵਿਵਾਦਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਊਸਮਾਨ ਦੇ ਪੁਰਖਿਆ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਅਰਤੂਗਰੁਲ ਦਾ ਪਿਤਾ ਸੁਲੇਮਾਨ ਸ਼ਾਹ ਜਾਂ ਗੁਨਦੁਜ਼ ਅਲਪ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕਲ'ਤ ਜਾ'ਬਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਓਟੋਮਨੀ ਕਬਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁਲੇਮਾਨ ਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਸਲੇਮਾਨ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰਕ ਰੁੱਖ
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰੋਤਾਂ ਨੇ ਸਲੇਮਾਨ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਓਸਮਾਨ ਗਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਰਤੂਗਰੂਲ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੈ:
ਸੁਕਰੁੱਲਾਹ ਦੇ ਬਿਹਸਤੁ'ਤ ਤਵਾਰੀਹ ਵਿੱਚਪਰਿਵਾਰਕ ਰੁੱਖ
ਹਸਨ ਬਿਨ ਮਹਿਮਦ ਅਲ-ਬੇਯਤੀ ਦੇ ਕੈਮ-ਸੀਮ-ਆਈਅਨ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰਕ ਰੁੱਖ
ਅਸਿਕੱਪਾਜ਼ਾਦੇ ਦੇਅਸਿਕਪਾਸਾਜ਼ਦੇ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰਕ ਰੁੱਖ
ਨੇਸਰੀ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ı ਸਿਹਾਨਮਾ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰਕ ਰੁੱਖ
ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸ਼ਾਹ ਫਰਾਤ
ਸਾਲ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਸੀਰੀਆ ਦੀ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ, 21-22 ਫਰਵਰੀ 2015 ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਟੈਂਕੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਖਤਰਬੰਦ ਵਾਹਨਾਂ ਸਮੇਤ ਤੁਰਕੀ ਦਾ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਕਾਫਲਾ, ਮਕਬਰੇ ਦੇ 40 ਗਾਰਡਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਅਤੇ ਸੁਲੇਮਾਨ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਕਬਰ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਕਬਰ ਹੁਣ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੀਰੀਆ ਦੇ ਅੰਦਰ 200 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ. 22 ਕਿ.ਮੀ. (14 ਮੀ) ਅਯਾਨ ਅਲ-ਅਰਬ ਦੇ ਪੱਛਮ ਅਤੇ 5  ਕਿ.ਮੀ. (3.1 ਮੀਲ) ਫਰਾਤ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ, 2 ਤੋਂ ਘੱਟ ਕਿ.ਮੀ. (1.2 ਮੀ) ਈਸਮੇਸੀ (ਈਸਮੇਲਰ ਜਾਂ ਈਸਮੇ ਜਾਂ ਈਸ਼ਮੇ) ਦੇ ਤੁਰਕੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਜੋ ਦੱਖਣ ਦੇ ਬਿਰੇਸੀਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਥਾਨ ਬਦਲਣਾ ਅਸਥਾਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਮਕਬਰੇ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਤਬਦੀਲੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਗਲਪ ਵਿੱਚ
ਸਰਦਾਰ ਗੋਖਨ ਤੁਰਕੀ ਟੀ.ਵੀ. ਸੀਰੀਜ਼ ਦਿਰੀਲੀ: ਅਰਤੂਗਰੂਲ ਵਿੱਚ ਸੁਲੇਮਾਨ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਟੋਮਨ ਵੰਸ਼
ਮਹਾਮੇਘਵਾਹਨ ਰਾਜਵੰਸ਼
ਮਹਾਮੇਘਵਾਹਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ( Mahā-Mēgha-Vāhana, ਦੂਜੀ ਜਾਂ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਤੋਂ ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੱਕ ) ਮੌਰੀਆ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਪਤਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਲਿੰਗਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਾਸਕ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਸੀ। ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਮੇਘਵਾਹਨ, ਚੇਦੀਰਾਸਟ੍ਰਾ (ਜਾਂ ਸੇਤਰਥ, ਭਾਵ, ਚੇਡੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜ) ਦੇ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਲਿੰਗ ਅਤੇ ਕੋਸਲ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ। ਮਹਾਮੇਘਵਾਹਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਤੀਜੇ ਰਾਜਾ ਖਾਰਵੇਲਾ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ, ਦੱਖਣੀ ਕੋਸਲ ਰਾਜ ਦਾ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਦੂਜੇ ਧਰਮਾਂ ਨਾਲ ਵਿਤਕਰਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਹਾਥੀਗੁੰਫਾ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਦੁਆਰਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਹਥੀਗੁੰਫਾ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹਾਮੇਘਵਾਹਨ ਅਤੇ ਖਰਵੇਲਾ ਦੇ ਸਬੰਧਾਂ, ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਦਾ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਜਿਸਨੇ ਗੁੰਟਾਪੱਲੀ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਵਿੱਚ ਅਮਰਾਵਤੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਹਾਮੇਘਵਾਹਨ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਲਿੰਗਾ ਮਹੀਸਾਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮਹਾਂ ਸਦਾ, ਸਿਵਾਮਕ ਸਦਾ ਅਤੇ ਅਸਕਾ ਸਦਾ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1">
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਡੀਸ਼ਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
1587
ਮਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਮੈਲਵਿਲ ਜੇ ਹਰਸਕੋਵਿਤਸ
ਸਿੱਖਿਆ
ਹਿਰਸਕੋਵਿਤਸ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਯਹੂਦੀ ਪਰਵਾਸੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ‘ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਆਰਮੀ ਮੈਡੀਕਲ ਕੋਰਪਸ’ (United States Army Medical Corps) ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1923 ਵਿੱਚ ‘ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਸ਼ਿਕਾਗੋ’ (University of Chicago) ਤੋਂ'Bachelor of Philosophy' ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ‘ਹਿਰਸਕੋਵਿਤਸ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਮਾਨਵਸਾਸਤਰੀ’ (Franz Boas) ਫਰੈਂਜ਼ ਬੋਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ‘ਨਿਊ ਯਾਰਕ’ (New York) ਦੀ ‘ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ’ (Columbia University) ਤੋਂ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ (M.A.) ਅਤੇ ਪੀਐੱਚ-ਡੀ (Ph.D) ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਲੇਖ "The Cattle Complex in East Africa" ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਅਧੀਨ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ (Power and authority) ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਤੇ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1900 ਈ. ਵਿੱਚ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਫਰੀਕਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾ ਦੇ ਕੁਝ ਤੱਤ ਅਫਰੀਕਨ ਅਮਰੀਕਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। 1927 ਵਿੱਚ ਉਹ Northwestern University in Evanston, Illinais ਵਿੱਚ ਮਾਨਵਸਾਸਤਰੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 1938 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
ਹੈਟਨ ਦਾ ਦੌਰਾ
1934 ਈ. ਵਿੱਚ ਹਿਰਸਕੋਵਿਤਸ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਮਾਇਰਬਲਾਇਸ (Mirebalais) ਵਿੱਚ ਹੈਟਨ (Haition) ਨਾਮ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਥੋੜਾ ਸਮਾਂ ਰਹਿਣ ਲਈ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਿਸਦਾ ਜਿਕਰ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ “Life in a Haitian Valley" 1937 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਹੈਟਨ (Haitian) ਦੇ ਜਾਦੂ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਹੀ ਵਰਣਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਿਰਸਕੋਵਿਤਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਾਇਰਬਲਾਇਸ (Mirebalais) ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਜਾਦੂ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਬਾਰੇ ਪੂਰੀ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਆਫ਼ ਅਫਰੀਕਨ ਸਟੱਡੀਜ਼
1948 ਵਿੱਚ ਹਿਰਸਕੋਵਿਤਸ ਨੇ ਨੌਰਥਵੈਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (Northwestern University) ਵਿੱਚ ਅਫਰੀਕਨ ਅਧਿਐਨ (African Studies) ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਗਰਾਂਟ / 30,000/- ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਰਨੇਜੀ ਫਾਉਡੈਂਸਨ (Carneige Foundation) ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਗਰਾਂਟ / 100,000/- 1951 ਵਿੱਚ ਫੋਰਡ ਫਾਉਡੇਂਸਨ (Ford Foundation) ਤੋਂ ਆਈ। ਅਫਰੀਕਨ ਅਧਿਐਨ (African Studies) ਦਾ ਇਹ ਪੋ੍ਰਗਰਾਮ'Amrican academic institution' ਵਿੱਚ ਇਹ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੀ।ੁ3॥ ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਅਜਿਹੇ ਵਿਦਵਾਨ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਸੀ ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਣ ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਅਫਰੀਕਨ ਜੀਵਨ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਾਧਨਾਂ ਉਪਰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਣ।
ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ
ਹਿਰਸਕੋਵਿਤਸ ਨੇ 1954 ਵਿੱਚ ‘ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਆਫ ਅਫਰੀਕਨ ਸਟੱਡੀਜ’ (Northwestern University) ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨਾਲੋਂ ਅਫਰੀਕਨ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਦਾਦ ਹੈ। ਇਸ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿੱਚ 2,60,000 Bound Valumes ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 5000 ਦੁਰਲੱਭ ਪੁਸਤਕਾਂ ਤੇ 3000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੱਤ੍ਰਿਕਾ, ਅਖਬਾਰ, ਹੱਥ ਲਿਖਤਾਂ, ਪੁਰਣ ਹਨ। 300 ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਅਫਰੀਕਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 15000 ਕਿਤਾਬਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਨਕਸ਼ੇ, ਪੋਸਟਰ, ਵੀਡਿਓ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕ ਸਾਧਨ ਵੱਡੀ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਪਏ ਹਨ। 1957 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ‘ਅਫਰੀਕਨ ਅਧਿਐਨ ਸੰਗਠਨ’ (African Studies Association) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇਸ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
ਕਲਚਰ ਰਿਲੇਟੀਵੀਜ਼ਮ(Cultural Relativism)
ਹਿਰਸਕੋਵਿਤਸ ਦੀ ਕਿਤਾਬ'The Myth of the Negro Past" ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਰੱਦਦੀ ਹੈ ਕਿ ‘ਅਫਰੀਕਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੇ ਅਫਰੀਕਨ ਅਮਰੀਕਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ।’ ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਲਿਜਾ ਕੇ ਗੁਲਾਮ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਅਫਰੀਕਨ ਅਮਰੀਕਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਗੁਆ ਲਈ ਸੀ। ਹਿਰਸਕੋਵਿਤਸ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਜੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ‘ਨਸਲ’ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਜੈਵਿਕ ਧਾਰਨਾ। ਉਸ ਨੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ"Man and His Works" ਵਿੱਚ Cultural Relativism ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਤੇ ਵੀ ਜੋਰ ਦਿੱਤਾ।
ਅਫਰੀਕਾ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਵਕਾਲਤ
ਵੈਸਟਲ ਹੈਮੀਸਫੇਅਰ (Western Hemisphere) ਦੇ ਵਿੱਚ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਪਰਕ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਉਪਰ ਹਿਰਸਕੋਵਿਤਸ ਦੀ ‘ਫਰੈਕਲਿਨ ਫਰੇਜਰ’ (Franklin Frazier) ਨਾਲ ਬਹਿਸ ਹੋਈ। ਜੋ ਕਿ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਅਫਰੀਕਨ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵੰਸ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਸੀ। ੁ6॥ ਦੂਸਰੇ ਵਿਸ਼ਵਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਿਰਸਕੋਵਿਤਸ ਨੇ ਸਰਵਜਨਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਫਰੀਕਾ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨਾ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਅਫਰੀਕਾ ਨੂੰ ਸੀਤ ਯੁੱਧ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਵਾਲੀ ਵਸਤੂ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
1. About Melville J. Herskovits, Northwestern University Library. 2.:a b c Herskovits, Melville J. Program of African Studies (draft and partial revisions). Melville J. Herskovits Papers, Northwestern University Archives. Evanston, Illinois. 3. http://www.northwestern.edu/african-studies/studies_history.html 4. http://www.library.northwestern.edu/africana/about/facts.html 5. Africana Collection, Northwestern University Library. 6. Peter Kolchin, American Slavery, Penguin History, paperback edition, 40.
ਹਾਂਸ ਕੈਲਜ਼ਨ
thumb|Hans Kelsen circa 1930 ਹਾਂਸ ਕੈਲਜ਼ਨ (ਜਰਮਨ: [hans ˈkɛlzən]; 11 ਅਕਤੂਬਰ 1881 – 19 ਅਪ੍ਰੈਲ 1973) ਆਸਟਰੀਆ ਦਾ ਵਕੀਲ,ਕਾਨੂੰਨੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ,ਰਾਜਨੀਤੀਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ। ਜਰਮਨੀ ਅਤੇ ਆਸਟਰੀਆ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਾਜਵਾਦ ਦੇ ਉਬਾਰ ਦੇ ਕਾਰਣ ਕੇਲਸਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਕਿਊਂਕਿ ਉਹ ਯਹੂਦੀ ਵੰਸ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ 1933 ਵਿੱਚ ਜੇਨੇਵਾ ਚੱਲੇ ਗਏ । ਫਿਰ ਉੱਥੋਂ 1940 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਚੱਲੇ ਗਏ। ਵਿਆਨਾ ਵਿੱਚ ਕੇਲਸਨ ਸਿਗਮੰਡ ਫਰਾਇਡ ਦਾ ਸਾਥੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜਵਿਗਿਆਨ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਉੱਤੇ ਲਿਖਿਆ।
ਬੂਸੇਫੇਲਸ
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਰਾਤਨ ਯੂਨਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਕੋਟਲੀ ਵਸਾਵਾ ਸਿੰਘ
ਕੋਟਲੀ ਵਸਾਵਾ ਸਿੰਘ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਵਲਟੋਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਵਲਟੋਹਾ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਤੌਰਾ
ਤੌਰਾ (, "ਸਿੱਖਿਆ") ﻿ਉਹ ਆਸਮਾਨੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ ਜੋ ਹਜ਼ਰਤ ਮੂਸਾ ਔਲੀਆ ਇਸਲਾਮ ਪਰ ਨਾਜ਼ਲ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਕੁਰਾਨ ਵਿੱਚ ਮੁਖ਼ਤਲਿਫ਼ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਅਨੇਕ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਬਾਈਬਲ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਅਹਿਦਨਾਮੇ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਪੰਜ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਤੌਰੈਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਦਰਜ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਰਾਬੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਵੀ ਤੌਰਾ ਦੇ ਅਰਥ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਨ। ਪੈਦਾਇਸ਼ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਤਨਖ (ਯਹੂਦੀ ਬਾਈਬਲ) ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਸਾਰੀ ਬਾਣੀ ਲਈ ਵੀ ਇਹਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਭਾਵ ਕੁੱਲ ਯਹੂਦੀ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਮਰਿਆਦਾ ਵੀ ਹੈ।
ਸ਼ਾਹ ਨਵਾਜ਼ ਖਾਨ
ਸ਼ਾਹ ਨਵਾਜ਼ ਖਾਨ (24 ਜਨਵਰੀ 1914 - 9 ਦਸੰਬਰ 1983) ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਮੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਫ਼ਸਰ ਸੀ। ਜੰਗ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਕਰਨਲ ਪ੍ਰੇਮ ਸਹਿਗਲ ਤੇ ਕਰਨਲ ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ ਸਮੇਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਦੇਸ਼ ਧ੍ਰੋਹ ਦਾ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਕੋਰਟ-ਮਾਰਸ਼ਲ 'ਚ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਉਣ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜਬਰਦਸਤ ਧਰਨੇ-ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਰੋਸ-ਵਿਖਾਵੇ ਹੋਣ ਲੱਗੇ ਸਨ। ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਆਪਕ ਹਲਚਲ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਰਕਾਰ ਝੁੱਕ ਗਈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਮਾਂਡਰ-ਇਨ-ਚੀਫ਼ ਨੇ ਨਜ਼ਰਸਾਨੀ ਕਰਕੇ ਇਸ ਸਜਾ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਜੀਵਨੀ
ਸ਼ਾਹਨਵਾਜ਼ ਖਾਨ, ਦਾ ਜਨਮ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡ ਮਟੌਰ, ਕਹੂਤਾ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ) ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਵਿੱਚ 24 ਜਨਵਰੀ 1914 ਨੂੰ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕੈਪਟਨ ਸਰਦਾਰ ਟਿੱਕਾ ਖਾਨ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਨਵਾਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚਲਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਸ਼ਾਹਨਵਾਜ਼ ਨੇ ਆਰੰਭਿਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸਥਾਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅੱਗੇ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਿੰਸ ਆਫ਼ ਵੇਲਜ਼ ਰਾਇਲ ਇੰਡੀਅਨ ਮਿਲਟਰੀ ਕਾਲਜ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਵਿੱਚ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਫ਼ਸਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ 1940 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1914
2010
2010 (20 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 2010 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਮਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਨੀਸ਼ਿਤ ਸਰਾਂ
ਮੁੱਢਲੀ ਜਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
1994 ਵਿੱਚ ਇਹ ਫਿਲਮਸਾਜੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਵਜ਼ੀਫਾ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਹਾਰਵਰਡ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੁਲਿੰਗੀ, ਗੇਅ, ਲੈਸਬੀਅਨ, ਟ੍ਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਆਦਿ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਕਾਰਕੂਮ ਸੀ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੈਂਗਿਕਤਾ ਲਈ ਸਰਗਰਮ ਸੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਸਰਾਂ ਨਿਬੰਧਕਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਾਰਕੂੰਨ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਗੇਅ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਕਾਲਜਾਂ  ਵਿਚ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਅਖਬਾਰਾਂ ਗ਼ਰੀਏ ਅਖਬਾਰੀ ਲੇਖ, ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਨਿਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾ ਸੰਬੰਧੀ ਲਿਖਿਆ।8
ਨਿਜੀ ਜਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਮੌਤ
ਸਰਾਂ ਨੋਇਡਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ.
ਸਰਾਂ ਦੀ ਮੌਤ 2002 ਵਿੱਚ ਕਾਰ ਦੁਰਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਹ 25 ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1977 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਲੋਕ
ਮੁਨੀਜ਼ਾ ਹਾਸ਼ਮੀ
ਮੁਨੀਜ਼ਾ ਹਾਸ਼ਮੀ (ਜਨਮ 1946) ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਾਰਕ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ (ਪੀਟੀਵੀ) ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਜਨਰਲ ਮੈਨੇਜਰ ਹੈ । ਹਾਸ਼ਮੀ ਕੋਲ ਜਨਤਕ ਮੀਡੀਆ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਹਮ ਟੀਵੀ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਜਨਰਲ ਮੈਨੇਜਰ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਵੀ ਫੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਫੈਜ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ ਹੈ।
ਸਿੱਖਿਆ
ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਕਿਨਾਰਡ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1981 ਵਿੱਚ ਹਵਾਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ
ਕਰੀਅਰ
ਹਾਸ਼ਮੀ ਨੇ 1967 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ (ਪੀਟੀਵੀ) ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 1998 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਲਾਹੌਰ ਪੀਟੀਵੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਜਨਰਲ ਮੈਨੇਜਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਉਸਨੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਫਾਕ ਅਹਿਮਦ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਟੀਵੀ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਸਾਰਕ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪੀਟੀਵੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੀ।
ਹਾਸ਼ਮੀ ਦੋ ਵਾਰ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਬ੍ਰੌਡਕਾਸਟਿੰਗ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਬੋਰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਬੋਰਡ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਆਈ ਜਦੋਂ ਸੀਬੀਏ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਬਲਿਕ ਮੀਡੀਆ ਅਲਾਇੰਸ ਵਜੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਬ੍ਰਾਂਡ ਕੀਤਾ।
ਉਸਨੂੰ 2013 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸੁਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਉਦਘਾਟਨੀ ਬੇਨਜ਼ੀਰ ਭੁੱਟੋ ਚੇਅਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ
ਅਗਸਤ 2019 ਵਿੱਚ, ਹਾਸ਼ਮੀ ਲਾਹੌਰ ਆਰਟਸ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਗਵਰਨਰਜ਼ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਬਣ ਗਈ। ਉਹ ਬੋਰਡ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਹਾਸ਼ਮੀ ਦਾ ਜਨਮ ਫੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਫੈਜ਼ ਅਤੇ ਅਲਿਸ ਫੈਜ਼ ਦੇ ਘਰ 1946 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੈਣ, ਸਲੀਮਾ ਹਾਸ਼ਮੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਮੰਨੇ-ਪ੍ਰਮੰਨੇ ਕਲਾਕਾਰ, ਸਿੱਖਿਅਕ ਅਤੇ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਹੁਮੈਰ ਹਾਸ਼ਮੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ, ਅਭਿਨੇਤਾ ਅਦੀਲ ਹਾਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਅਲੀ ਮਦੀਹ ਹਾਸ਼ਮੀ, ਇੱਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1946
ਫੁਮਲਹੌਤ ਬੀ
ਫੁਮਲਹੌਤ ਬੀ ਧਰਤੀ ਵਲੋਂ 25 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ - ਸਾਲ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਗ਼ੈਰ - ਸੌਰੀਏ ਗ੍ਰਹਿ ਹੈ ਜੋ ਦੱਖਣ ਮੀਨ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਦੇ ਫੁਮਲਹੌਤ ਤਾਰੇ ਦੀ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 2008 ਵਿੱਚ ਹਬਲ ਆਕਾਸ਼ ਦੂਰਬੀਨ ਦੁਆਰਾ ਲਈ ਗਈ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੇ ਜਰਿਏ ਢੂੰਢਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਤਾਰੇ ਦੀ 115 ਖਗੋਲੀ ਇਕਾਈ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਫੁਮਲਹੌਤ ਬੀ ਦਾ ਵਿਆਸ (ਡਾਇਆਮੀਟਰ) ਸਾਡੇ ਸੌਰ ਮੰਡਲ ਦੇ ਸਭ ਵਲੋਂ ਵੱਡੇ ਗ੍ਰਹਿ, ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦੇ ਲਗਭਗ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਦਰਵਿਅਮਾਨ (ਮਹੀਨਾ) ਦਾ ਠੀਕ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੇਕਿਨ ਅਂਦਾਜਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਦੇ ਇਹ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦੇ ਅੱਧੇ ਵਲੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਦੇ ਇਸ ਦੇ ਈਦ - ਗਿਰਦ ਇੱਕ ਮਲਬੇ ਦਾ ਚੱਕਰ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਵਿਆਸ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਵਲੋਂ 20 - 40 ਗੁਣਾ ਹੈ। ਤੁਲਣਾ ਲਈ ਸ਼ਨੀ ਦੇ ਛੱਲੋਂ ਦਾ ਏ ਛੱਲਿਆ ਸ਼ਨੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਲੋਂ ਕੇਵਲ 2 ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਵਿਆਸਾਂ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਸੋਚ ਹੈ ਦੇ ਇੰਨੀ ਜਿਆਦਾ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਇਹ ਮਲਬਾ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਉਪਗਰਹੀ ਛੱਲੇ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਉਪਗਰਹ ਬਣਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਦੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਉਪਗਰਹੋਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਡੇ ਵਾਲੇ ਉਪਗਰਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਲੋਂ ਲਗਭਗ ਇੰਨੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਹਨ।
ਸਮਾਜਕ ਪ੍ਰਗਤੀ
ਸਮਾਜਕ ਪ੍ਰਗਤੀ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਜ ਆਪਣੇ ਸਮਾਜਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਕ, ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸੰਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਸੁਧਾਰੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਸੁਧਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗੱਲ ਸਿਧੇ ਮਾਨਵੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਮਾਜਿਕ ਉਦਮ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਐਕਟਿਵਿਜਮ ਰਾਹੀਂ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਸਮਾਜੀ-ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਅੰਗ ਵਜੋਂ ਵਾਪਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਗਤੀ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਸ਼ੁਰੂ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਖਾਸ ਕਰ ਔਗਸਤ ਕਾਮਤੇ ਅਤੇ ਸਪੈਂਸਰ ਵਰਗੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਕਾਸਵਾਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਪ੍ਰਬੁੱਧਤਾ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਇੱਕ ਲਕਸ਼ ਵਜੋਂ, ਸਮਾਜਕ ਤਰੱਕੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ-ਖੱਬੀ ਤਰਫ ਸਮਾਜਵਾਦੀਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸੱਜੇ ਸਿਰੇ ਦੇ ਫਾਸਿਸਟਾਂ ਤੱਕ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਿਧਾਂਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ।
ਪ੍ਰਬੁੱਧਤਾ (1650-1800)
ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਬੁੱਧਤਾ ਦੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੀ, ਜਦੋਂ ਸਮਾਜਕ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਕਿ ਲੋਕ ਖੁਦ ਆਪ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਢੰਗ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ. ਇਸਦੇ ਬਜਾਏ ਕਿ ਸਮਾਜ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤੇ ਸਿਰਜਦੇ ਹਨ,ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਵਸੀਹ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਲੋਕ ਖੁਦ ਆਪ ਹੀ ਸਮਾਜ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਏਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਮਬਤਿਸਤਾ ਵੀਕੋ ਦੀ ਦਲੀਲ਼ ਹੈ, ਕਿਉਂਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵਿਵਹਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਖੁਦ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਵੀ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਵੇਂ ਵਿਗਿਆਨਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮਾਜ ਬਾਰੇ ਨਵੇਂ ਗਿਆਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ, ਕਿ ਸਮਾਜ ਕੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਇਸਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। The following annotated reference list appears in J. B. Bury's definitive study: The Idea of Progress, published in 1920 and available in full on the web: "The history of the idea of Progress has been treated briefly and partially by various French writers; e.g. Comte, Cours de philosophie positive, vi. 321 sqq.; Buchez, Introduction a la science de l'histoire, i. 99 sqq. (ed. 2, 1842); Javary, De l'idee de progres (1850); Rigault, Histoire de la querelle des Anciens et des Modernes (1856); Bouillier, Histoire de la philosophie cartesienne (1854); Caro, Problemes de la morale sociale (1876); Brunetiere, 'La Formation de l'idee de progres', in Etudes critiques, 5e serie. More recently M. Jules Delvaille has attempted to trace its history fully, down to the end of the eighteenth century. His Histoire de l'idee de progres (1910) is planned on a large scale; he is erudite and has read extensively. But his treatment is lacking in the power of discrimination. He strikes one as anxious to bring within his net, as theoriciens du progres, as many distinguished thinkers as possible; and so, along with a great deal that is useful and relevant, we also find in his book much that is irrelevant. He has not clearly seen that the distinctive idea of Progress was not conceived in antiquity or in the Middle Ages, or even in the Renaissance period; and when he comes to modern times he fails to bring out clearly the decisive steps of its growth. And he does not seem to realize that a man might be 'progressive' without believing in, or even thinking about, the doctrine of Progress. Leonardo da Vinci and Berkeley are examples. In my Ancient Greek Historians (1909) I dwelt on the modern origin of the idea (p. 253 sqq.). Recently Mr. R. H. Murray, in a learned appendix to his Erasmus and Luther, has developed the thesis that Progress was not grasped in antiquity (though he makes an exception of Seneca), -- a welcome confirmation."
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜਕ ਸੰਕਲਪ
ਭਟਿਆਤ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਭਟਿਆਤ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ 68 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਚੰਬਾ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਇਹ ਹਲਕਾ ਜਨਰਲ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 65,199 ਵੋਟਰ ਸਨ।
ਵਿਧਾਇਕ
!ਸਾਲ !colspan="2" align="center"|ਪਾਰਟੀ !align="center" | ਵਿਧਾਇਕ !ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ !ਵੋਟਰ % !ਜੇਤੂ ਦਾ ਵੋਟ ਅੰਤਰ !ਸਰੋਤ
ਹੰਨਾਹ ਚੈਪਲਿਨ
thumb|ਹੰਨਾਹ ਚੈਪਲਿਨ, ਅੰ. 1885 ਹੰਨਾਹ ਚੈਪਲਿਨ, ਜਨਮ ਦੇ ਨਾਮ ਹੰਨਾਹ ਹੈਰੀਏਟ ਪੈਡਲਿੰਗਹੈਮ ਹਿੱਲ, ਸਟੇਜ ਦਾ ਨਾਂ  ਲਿਲੀ ਹਾਰਲੀ (6 ਅਗਸਤ 1865 – 28 ਅਗਸਤ 1928 ), ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਨਾਚੀ ਸੀ ਜੋ  ਜੋ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੰਗੀਤ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਚਾਰਲੀ ਚੈਪਲਿਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦੋ ਅੱਧੇ ਭਰਾਵਾਂ, ਅਭਿਨੇਤਾ ਸਿਡਨੀ ਚੈਪਲਿਨ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵ੍ਹੀਲਰ ਡਰੀਡਨ ਦੀ ਮਾਂ ਸੀ।  ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਬੀਮਾਰੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਹੁਣ ਸਿਫਿਲਿਸ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਹ 1890 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। 1921 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਚਾਰਲੀ ਨੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾ ਵਸਾਇਆ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਗਸਤ 1928 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤਕ ਸਾਨ ਫਰਨੈਨਡੋ ਵਾਦੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਹੰਨਾਹ ਚੈਪਲਿਨ ਦਾ ਜਨਮ  6 ਅਗਸਤ 1865 ਨੂੰ ਲੰਡਨ ਦੇ ਵਾਲਵਰਥ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ 11 ਕੈਮਡੇਨ ਸਟ੍ਰੀਟ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਚਾਰਲਸ ਫਰੈਡਰਿਕ ਹਿੱਲ, ਇੱਕ ਰਾਜ ਮਿਸਤਰੀ, ਇੱਕ ਮੋਚੀ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਆਇਰਿਸ਼ ਮੂਲ ਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਮਰੀਅਮ ਐੱਨ ਹਾਜ ਇੱਕ ਮਰਕਰੀਲ ਕਲਰਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਸਾਈਨ ਲੇਖਕ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੈਰੀਅਰ
ਕਰੀਬ 1883 ਵਿੱਚ, ਜਦ ਉਹ ਲਗਭਗ 18 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਉਹ ਸਿਡਨੀ ਹੌਕਸ (ਸ਼ਾਇਦ ਸਿਡਨੀ ਹੌਕ) ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਵਿਟਵਾਟਰਸਰਾਂਡ ਦੀ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਸਟੈਫ਼ਨ ਵੇਸੀਮੈਨ ਨੇ 2008 ਦੀ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਚੈਪਲਿਨ: ਏ ਲਾਈਫ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ: ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਸਵਾਗਿਰੀ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1884 ਵਿੱਚ, ਹੌਕਸ ਦੁਆਰਾ ਗਰਭਵਤੀ, ਉਹ ਲੰਦਨ ਵਾਪਸ ਚਲੀ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਚਾਰਲਸ ਚੈਪਲਿਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗੀ। 1885 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਹੌਕਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ  ਸਿਡਨੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਸ਼ਹਿਰ ਲੇ ਹਾਵਰੇ ਦੇ ਰਾਇਲ ਸੰਗੀਤ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ  ਛੇਤੀ ਹੀ ਸਟੇਜ ਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ।  22 ਜੂਨ 1885 ਨੂੰ ਸੇਂਟ ਜਾਨਜ਼ ਚਰਚ, ਵਾਲਵਰਥ ਵਿਖੇ ਉਸਨੇ ਚਾਰਲਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।
1880 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਚਾਰਲਸ ਦੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕੋਈ ਰਿਕਾਰਡ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, 1885 ਵਿੱਚ ਹੰਨਾਹ ਚੈਪਲਿਨ ਨੇ ਬ੍ਰਿਸਟਲ ਅਤੇ ਡਬਲਿਨ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 1886 ਵਿੱਚ ਬੈੱਲਫਾਸਟ, ਗਲਾਸਗੋ, ਪੇਖਮ, ਅਬਰਡੀਨ ਅਤੇ ਡੁੰਡੀ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਪ੍ਰੈਸ ਨੋਟਿਸਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ "ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਕਲਾਕਾਰ ਲਿਲੀ ਹਾਰਲੀ" ਲਿਖਿਆ ਜੋ "ਗੇਟੀ ਐਂਡ ਸਟਾਰ, ਗਲਾਸਗੋ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਹਿੱਟ ਰਹੀ, ਹਰ ਰਾਤ ਚਾਰ ਅਤੇ ਪੰਜ ਸ਼ੋ ਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ। "
ਮਾੜੀ ਸਿਹਤ
1887 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਚੈਪਲਿਨ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਮਾੜੀ ਹਾਲਤ ਬਾਰੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਉਸ ਸਾਲ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਬਾਥ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਉਸਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ 1888 ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। 15 ਅਪ੍ਰੈਲ 1889 ਨੂੰ, ਉਸਨੇ ਦੂਜੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਚਾਰਲਸ ਸਪੈਨਸਰ ਚੈਪਲਿਨ, ਜਿਹੜਾ ਹੁਣ ਚਾਰਲੀ ਚੈਪਲਿਨ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। 1890 ਦੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਹੰਨਾਹ ਦਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ, ਸੰਭਵ ਤੌਰ ਤੇ ਉਹਦੀ ਪੀਣ ਦੀ ਲਤ ਦੇ ਜਾਂ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਦੌਰੇ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਵਿਗੜਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। 1890 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ, ਚੈਪਲਿਨ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੰਗੀਤ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਫਾਮਰ, ਲੀਓ ਡਰਾਈਡੇਨ ਨਾਲ ਉਲਝ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਥੋੜਾ ਸਮਾਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। 31 ਅਗਸਤ 1892 ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਤੀਜੇ ਪੁੱਤਰ, ਵ੍ਹੀਲਰ ਡਰਾਈਡੇਨ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਸਕਵਾਇਰ, ਸਾਊਥਵਾਰਕ ਵਿੱਚ ਅਰਾਮ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਇਆ। 1893 ਦੀ ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ ਡਰਾਈਡੇਨ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ।
1890 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ, ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੈਪਲਿਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਕੇਟ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ, ਜੋ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਹਾਲ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਟੇਜ 'ਤੇ ਕਿਟੀ ਫੇਅਰਡੇਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋ ਭੈਣਾਂ 1892 ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਇਕੱਠੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਚੈਪਲਿਨ ਨੇ ਉਸਦੇ ਲਈ ਕਈ ਸਫਲ ਗੀਤ ਲਿਖੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ "ਮਾਈ ਲੇਡੀ ਫ੍ਰੈਂਡ" ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ "ਦ ਲੇਡੀ ਜੱਜ" ਵੀ ਸੀ, ਜੋ 1893 ਤੋਂ 1896 ਤਕ ਬਹੁਤ ਸਫਲ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ।
ਚੈਪਲਿਨ ਦੀ ਸਿਹਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਗੜ ਗਈ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਹਿੰਸਕ ਮਾਈਗਰੇਨਜ਼ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਹਾਲਤ ਹੋਰ ਵੀ ਖਰਾਬ ਹੋ ਗਈ ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਸਰਾਬ ਪੀਣ ਕਰਕੇ ਪਾਗਲਪਣ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਲੰਡਨ ਕਾਉਂਟੀ ਅਸਾਇਲਮ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੰਨਾਹ ਚੈਪਲਿਨ ਲੰਡਨ ਦੇ ਅੰਪਾਇਰ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਵੌਡਵੀਲ ਕੋਰ ਦ ਬੈਲੇਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਇਦ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਰਾਜੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। 1892 ਤੋਂ 1895 ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। 1894 ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਐਲਡਰਸੋਟ ਵਿੱਚ ਕੈਟੀਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਉਸ ਰਾਤ ਦਾ ਸਪਸ਼ਟ ਰਿਕਾਰਡ ਅਜੇ ਵੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਬੇਟੇ ਚਾਰਲੀ ਨੇ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਗਾਇਆ ਸੀ।
ਸਟੇਜ ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ, ਚੈਪਲਿਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋ ਬਾਕੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੱਪੜੇ ਸੀਓਣ ਨਾਲ ਨਿਗੂਣੀ ਜਿਹੀ ਕਮਾਈ ਕਰਕੇ ਸਹਾਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਚਾਰਲੀ ਚੈਪਲਿਨ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਕਸਰ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਟੇਜ ਐਕਟਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਜਾਂ ਪੈਂਟੋਮਾਈਮ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਘੜ ਕੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਦਰਦ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾਰਹੇ, ਇੰਨੇ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਗਏ ਕਿ 29 ਜੂਨ 1895 ਨੂੰ, ਉਸ ਨੂੰ ਲੈਮਬੇਥ ਇਨਫਰਮਰੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ ਬਿਤਾਏ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਘਰ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ, ਚਾਰਲੀ ਨੂੰ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਇੱਕ ਅਨਾਥ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣਾ ਪਿਆ।
ਵੇਇਸਮੈਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਿਸਨੇ ਹੰਨਾਹ ਚੈਪਲਿਨ ਦੇ ਡਾਕਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਸਿਫਿਲਿਸ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸੀ।1898 ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਇਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਹਿੰਸਕ ਮਨੋਰੋਗੀ ਐਪੀਸੋਡਾਂ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਤੀਜੇ ਪੜਾਅ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਹਾਲਤ ਇੰਨੀ ਖਰਾਬ ਹੋ ਗਈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ 35 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕੇਨ ਹਿੱਲ ਅਸਾਇਲਮ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਉਣਾ ਪਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਛੁੱਟੀ ਹੋਣ ਤੇ, ਉਹ ਕੇਨਿੰਗਟਨ ਦੇ ਇੱਕ ਸਸਤੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਬੇਟਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਦਰਜ਼ੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਚਾਰਲੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਹਾਇਤਾ ਤੋਂ ਵੀ ਲਾਭ ਮਿਲਦਾ ਰਿਹਾ ਜਦ ਤੱਕ 37 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਜਿਗਰ ਦੇ ਸਿਰਹੋਸਿਸ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋ ਗਈ। ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਹੰਨਾਹ ਚੈਪਲਿਨ ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਸੱਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ "ਬੱਕੜਵਾਹ ਅਤੇ ਮਨੋ-ਭਰਮਾਂ" ਸਮੇਤ ਸਿਫਿਲਿਸ ਦੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਅਲਾਮਤਾਂ ਦਾ ਝੱਲ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਗੜ ਗਈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਬੇਟਾ ਚਾਰਲੀ "ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਸੀ।"
ਅੰਤਿਮ ਸਾਲ
ਜਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਚਾਰਲੀ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਬਣਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਅੱਧੇ ਭਰਾ ਸਿਡਨੀ ਨੇ ਨਾਟਕੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਕੰਮ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਉਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਘਰ ਲੈ ਗਏ। ਪਰ ਜਲਦ ਹੀ ਉਹ ਫਿਰ ਸੜਕਾਂ ਤੇ ਭਟਕਣ ਲੱਗੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ 21 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਚਾਰਲੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਧਨ ਕਮਾ ਲਿਆ  ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਚੱਲ ਪਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ 1921 ਤੱਕ ਉਸ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ਖੂਬ ਪ੍ਰਫੁੱਲਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਡਿਮੈਂਸ਼ੀਆ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵਿਗੜ ਗਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਹਤਾਸ਼, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਲਈ ਲੈ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਹੁਣ ਸਿਡਨੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਅੱਧੇ ਭਰਾ, ਵ੍ਹੀਲਰ ਡਰਾਈਡੇਨ ਨਾਲ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਉੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਹੰਨਾਹ ਚੈਪਲਿਨ ਨੂੰ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਸੇਨ ਫਰਨੈਂਡੋ ਵਾਦੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਨਵੇਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਚੌਵੀ ਘੰਟੇ ਦੇਖਭਾਲ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਸੱਤ ਸਾਲ ਬਾਅਦ 28 ਅਗਸਤ 1928 ਨੂੰ ਗਲੇਨਡੇਲ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਚਾਰਲੀ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਸੀ।  ਉਸਨੂੰ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਫਾਰਵਰ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦਫਨਾਇਆ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1865
ਕੇ ਆਰ ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਆਇੰਗਰ
ਕੋਡਾਗਨਲੂਰ ਰਾਮਸਵਾਮੀ ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਆਇੰਗਰ (1908–1999), ਕੇ ਆਰ ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਆਇੰਗਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਆਂਧਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਉਪ-ਕੁਲਪਤੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ 1985 ਵਿੱਚ ਵੱਕਾਰੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਉਸਨੇ 1958 ਵਿੱਚ ਲੀਡਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਣੀ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਲੈਕਚਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਰਾਈਟਿੰਗ ਨਾਮ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਅਧਾਰ ਬਣੇ।
ਆਇੰਗਰ ਨੇ ਅਕਤੂਬਰ 1972 ਵਿਚ, ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਐਡਵਾਂਸਡ ਸਟੱਡੀ, ਸਿਮਲਾ ਵਿਖੇ ਸ਼੍ਰੀ ਅਰਬਿੰਦੋ ਦੇ ਸਾਵਿਤਰੀ ਉੱਤੇ ਛੇ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ: ਯੋਗੀ ਅਤੇ ਕਵੀ; ਸਾਵਿਤਰੀ ਕਥਾ; ਅਗਵਾਨੂੰ ਅਸਵਪਤੀ; ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਅਤੇ ਸੱਤਿਆਵਾਨ; ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਦਾ ਯੋਗ; ਸਵੇਰ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸਵੇਰ।
ਆਇੰਗਰ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼, ਅਮਰੀਕਨ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਸਾਹਿਤ, ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਸੁਹਜ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਵਿਰਾਸਤ ਉੱਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ। ਉਸਨੇ 40 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1999 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1908
ਮੁਨਿਸੁਵਰਤ ਜੀ
ਮੁਨਿਸੁਵਰਤਨਾਥ ਜਾਂ ਮੁਨਿਸੁਵਰਤ ਜੈਨ  ਧਰਮ  ਦੇ ੨੦ ਉਹ ਤੀਰਥੰਕਰ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ।  ਉਨ੍ਹਾਂ  ਦੇ  ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਮਿਤਰ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਪਦਿਆਵਤੀ ਸੀ।  ਇਹ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ  ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ। ਉ ਨਕਾ ਜਨਮ ਰਾਜਗ੍ਰਹ  (ਰਾਜਗਿਰ)  ਅਤੇ ਨਿਰਵਾਣ ਸੰਮੇਦਸ਼ਿਖਰ ਉੱਤੇ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਕਛੁਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਿਹੈ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।  ਉਨ੍ਹਾਂ  ਦੇ  ਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ੯ਵੇਂ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਮਹਾਪਦਿਅ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਜੋ ਵਿਸ਼ਣੁਕੁਮਾਰ ਮਹਾਪਦਿਅ  ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਸਨ।  ਅੱਗੇ ਚਲਕੇ ਵਿਸ਼ਣੁਕੁਮਾਰ ਮੁਨੀ ਜੈਨਧਰਮ  ਦੇ ਮਹਾਂ ਉੱਧਾਰਕ ਹੋਏ।  ਮੁਨੀ ਸੁਵਰਤਨਾਥ  ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਾਮ  (ਅਤੇ ਪਦਿਅ)  ਨਾਮ  ਦੇ ੮ਵੇਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਨਾਮ  ਦੇ ੮ਵੇਂ ਬਲਰਾਮ,  ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਮ  ਦੇ ੮ਵੇਂ ਪ੍ਰਤੀਵਾਸੁਦੇਵ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ।
ਭਟਿਆਤ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਵਿਧਾਇਕ
ਸਿਲਿਸਲੇਵਾਰ
ਭੂਗੋਲ
ਭੂਗੋਲ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ भूगोल ਤੋਂ ) ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਉਤਲੀ ਜਮੀਨ, ਨਕਸ਼, ਨਿਵਾਸੀ ਅਤੇ ਤੱਥਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। "ਧਰਤੀ ਬਾਰੇ ਲਿਖਣਾ ਜਾਂ ਵਖਿਆਣ ਕਰਨਾ" ਲਫ਼ਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਏਰਾਟੋਸਥੇਨੈਸ, ਯੂਨਾਨੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਇਨਸਾਨ ਸੀ। ਭੂਗੋਲਕ ਖੋਜ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰੀਤੀਆਂ ਹਨ: ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਤੱਥਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨਕ ਅਧਿਐਨ (ਭੂਗੋਲ ਵੰਡ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਜੋਂ), ਧਰਾਤਲ ਵਿੱਦਿਆ (ਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰ), ਮਨੁੱਖ-ਧਰਤ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਧਰਤ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਖੋਜ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਧੁਨਿਕ ਭੂਗੋਲ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ ਜਿਹਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮਨੁੱਖੀ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਜਟਿਲਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਹੈ - ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਕਿ ਚੀਜ਼ਾਂ ਕਿੱਥੇ ਹਨ ਸਗੋਂ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਂਦ 'ਚ ਆਈਆਂ ਅਤੇ ਬਦਲੀਆਂ। ਭੂਗੋਲ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚਲਾ ਪੁਲ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੰਗ ਹਨ - ਮਨੁੱਖੀ ਭੂਗੋਲ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਭੂਗੋਲ।
ਮੁੱਢਲੀ ਪਹਿਚਾਣ
ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭੂਗੋਲ-ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਕਸ਼ਾ-ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਥਾਂਵਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਪੜ੍ਹਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਅਲਿਹਦਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਚਾਹੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭੂਗੋਲ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨਕਸ਼ਾ-ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਥਾਂਵਾਂ ਦੇ ਨਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਅਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਿੰਤਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਗੋਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ, ਤੱਥਾਂ ਅਤੇ ਲੱਖਣਾਂ ਦੀ ਕਾਲ ਅਤੇ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਮੇਲ-ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਕਾਲ ਅਤੇ ਥਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸਤਰ, ਸਿਹਤ, ਜਲਵਾਯੂ, ਪਸ਼ੂ-ਪੌਦੇ ਆਦਿਕ, ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਭੂਗੋਲ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅੰਤਰ-ਤਾਬਿਆ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ ਵਜੋਂ ਭੂਗੋਲ ਮੋਟੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋ ਸਹਾਇਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ - ਮਨੁੱਖੀ ਭੂਗੋਲ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਭੂਗੋਲ। ਅਗਲਾ ਨਿਰਮਿਤ ਵਾਤਾਵਰਣ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਉਸਾਰਦੇ, ਵੇਖਦੇ, ਸੰਭਾਲਦੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਦਕਿ ਪਿਛਲਾ ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਜੀਵ, ਜਲਵਾਯੂ, ਮਿੱਟੀ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਜਮੀਨ ਉਪਜਦੇ ਅਤੇ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਚਲੇ ਫ਼ਰਕ ਨੇ ਤੀਜੇ ਖੇਤਰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਭੂਗੋਲ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਅਤੇ ਭੌਤਕ ਭੂਗੋਲ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚਲੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵੱਲ ਝਾਤੀ ਮਾਰਦਾ ਹੈ।
ਭੌਤਿਕ ਭੂਗੋਲ
ਭੌਤਿਕ ਭੂਗੋਲ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ:
ਮਨੁੱਖੀ ਭੂਗੋਲ
ਮਨੁੱਖੀ ਭੂਗੋਲ ਉਹ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਘੜਨ ਵਾਲੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਅਤੇ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦਰਤ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ, ਸਿਆਸੀ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ, ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਆਰਥਕ ਪਹਿਲੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਮਨੁੱਖੀ ਭੂਗੋਲ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ:
ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖੀ ਭੂਗੋਲ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕਈ ਨਵੇਂ ਢੰਗ ਉਪਜੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ:
ਇਕੱਤਰਤ ਭੂਗੋਲ
ਇਹ ਸ਼ਾਖਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚਲੇ ਵਾਸਤਿਆਂ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਵਖਾਣਦੀ ਹੈ।
ਯੰਤਰਕ ਭੂਗੋਲ
ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਕਸ਼ਾ-ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਸਥਾਨ-ਵਰਨਣ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦਾ ਕੰਪਿਊਟਰੀ ਪ੍ਰਯੋਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਖੇਤਰੀ ਭੂਗੋਲ
ਇਹ ਸ਼ਾਖਾ ਧਰਤੀ ਉਤਲੇ ਹਰ ਤਰਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਹੈ।
Sandhu nivas
ਮੋਟੀ ਲਿਖਤ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੂਗੋਲ
ਰਾਮੇਨ
ਰਾਮੇਨ (ラーメン, 拉麺, rāmen) ਇੱਕ ਜਪਾਨੀ ਨੂਡਲ ਸੂਪ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਆਟੇ ਵਾਲੇ ਨੂਡਲ ਨਾਲ ਮੀਟ ਜਾਂ ਮੱਛੀ - ਅਧਾਰਿਤ ਬਰੋਥ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੋਇਆ ਸਾਸ ਜਾਂ ਮਿਸੋ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਟੌਪਿੰਗਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੱਟੇ ਸੂਰ, ਕਾਮਾਬੋਕੋ, ਹਰੇ ਪਿਆਜ਼, ਅਤੇ ਸੀਵੀਡ ਏਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ. ਲਗਭਗ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਾਮੇਨ ਦੀ ਅਲੱਗ ਕਿਸਮ ਹੈ।
ਖੇਤਰੀ ਫਰਕ
ਕੜਕੀ ਰਾਮੇਨ ਦੇ ਮਿਆਰੀ ਰੂਪ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਤਾਏਸ਼ੋ ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਮਿਲਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਦਹਾਕੀਆਂ ਤੋਂ ਖੇਤਰੀ ਫਰਕ ਦਾ ਪਲਰਨ ਦਿਖਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਪੂਨੀਆਂ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਤਰਨਤਾਰਨ)
ਪੂਨੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਵਲਟੋਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਵਲਟੋਹਾ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸਾਇਪਰ ਡੋਲਕ ਹੋਲ
ਸਾਇਪਰ ਡੋਲਕ ਹੋਲ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਸਿਪਗਿੰਬਰ ਨਾਂ ਦਾ ਪਿੰਡ ਇਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ।