cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਏਕਹਾਰਟ ਟੋਲ
ਟੋਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਦੋਂ 29 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਜਰਿਆ। ਫਿਰ ਇੱਕ ਆਤਮਕ ਸਿਖਿਅਕ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਗਹਿਨ-ਆਨੰਦ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੇ ਹੋਏ ਕਈ ਸਾਲ ਬਿਤਾਏ। 1995 ਵਿੱਚ ਉਹ ਵੈਨਕੂਵਰ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਚਲਿਆ ਗਿਆ,  ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਉਹ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ। 1997 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ 'ਦ ਪਾਵਰ ਆਫ ਨਾਉ' ਲਿਖਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ  ਜੋ ਕਿ 2000 ਵਿੱਚ ਦ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਟਾਈਮਸ ਬੇਸਟ ਸੈਲਰ ਲਿਸਟ  ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ।
ਹੁਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ  ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਧਰਤੀ  ਦੀਆਂ 2009 ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ  30 ਲੱਖ ਅਤੇ 50 ਲੱਖ ਕਾਪੀਆਂ ਵਿਕੀਆਂ।  2008 ਵਿੱਚ, ਲਗਭਗ 35 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨੇ  ਟੋਲ  ਅਤੇ ਟੈਲੀਵੀਯਨ ਟਾਕ ਸ਼ੋਅ ਹੋਸਟ ਓਪਰਾ ਵਿਨਫਰੇ ਦੇ ਨਾਲ 10 ਲਾਈਵ ਵੈਬੀਨਾਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ।
ਅਣਖ ਹੱਤਿਆ
ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ
ਅਣਖ ਲਈ ਕੀਤੇ ਕਤਲੇਆਮ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਅਨੁਮਾਨ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅਣਖਾਂ ਲਈ ਕਤਲੇਆਮ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਕੱਤਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ, ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਤਲੇਆਮ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ ਜਾਂ ਹਾਦਸੇ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰਾਂ ਹੀ ਰਜਿਸਟਰਡ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਣਖ ਲਈ ਕੀਤੇ ਕਤਲ ਅਕਸਰ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹਾਂਦੀਪ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦੇ ਹਨ।  ਸੰਨ 2000 ਵਿੱਚ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਕਿ ਹਰ ਸਾਲ 5,000 ਔਰਤਾਂ ਅਣਖ ਲਈ ਕੀਤੇ ਕਤਲੇਆਮ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਬੀਬੀਸੀ ਦੇੇ ਅਨੁਸਾਰ "ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵਕੀਲ ਸਮੂਹਾਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸ਼ੱਕ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਸਾਲ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 20,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਔਰਤਾਂ ਮਾਰੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।" ਕਤਲੇਆਮ ਸਿਰਫ ਇਕਮਾਤਰ ਅਪਰਾਧ ਦਾ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਹੋਰ ਅਪਰਾਧ ਜਿਵੇਂ ਐਸਿਡ ਹਮਲੇ, ਅਗਵਾ ਕਰਨਾ, ਛੇੜਛਾੜ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਕੁੱਟਣਾ ਵੀ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ; ਸਾਲ 2010 ਵਿੱਚ ਯੂਕੇ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 2,823 ਅਜਿਹੇ ਅਪਰਾਧ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਸਨ।
ਏਕਹਾਰਟ ਟੋਲ
ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਉਲਰਿਸ਼ ਲਿਯੋਨਾਰਡ ਟੋਲ ਦਾ ਜਨਮ 1948 ਵਿੱਚ ਜਰਮਨੀ ਦੀ  ਰੁੂਹਰ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਡਾਟਮੁੰਡ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਨਗਰ ਲਿਊਨੇਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਟੋਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਨੂੰ ਨਾਖੁਸ਼ ਦੱਸਿਆ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਮੁਢਲਾ ਬਚਪਨ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਕਰਨ ਨਰਕ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪੇ ਅੱਡ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੈਰ ਭਾਵ ਨਾਲ ਭਰੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਉਪਰਾਮਤਾ ਹੋਰ ਵਧ ਗਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਭਾਰੀ ਡਰ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵੀ ਚੰਗਾ ਤਜਰਬਾ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਬੰਬਾਂ ਨਾਲ ਬਰਬਾਦ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੀੜ "ਦੇਸ਼ ਦੇ ਊਰਜਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੀ"।   13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਸਪੇਨ ਚਲੇ ਗਿਆ।  ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇ, ਇਸ ਲਈ ਟੋਲ ਨੇ ਸਾਹਿਤ, ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਰਨ ਦਾ ਰਾਹ ਚੁਣ ਲਿਆ।
15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਜਰਮਨ ਰਹਸਵਾਦੀ ਜੋਸਫ ਐਂਟਰਨ ਸ਼ੈਨਈਡਰਫ੍ਰੈਂਕਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬੌ ਯਿਨ ਰਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ। ਟੋਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ "ਬਹੁਤ ਡੂੰਘਾ ਤਰ੍ਹਾਂ" ਵਿਚਾਰਿਆ।
ਅਣਖ ਹੱਤਿਆ
ਢੰਗ
ਕਤਲੇਆਮ ਦੇ ਢੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰਬਾਜ਼ੀ, ਛੁਰਾ ਮਾਰਨਾ, ਕੁੱਟਣਾ, ਸਾੜ ਦੇਣਾ, ਸਿਰ ਝੁਕਾਉਣਾ, ਲਟਕਣਾ, ਗਲਾ ਘੁੱਟਣਾ, ਜਾਨਲੇਵਾ ਤੇਜ਼ਾਬੀ ਹਮਲੇ, ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਅਤੇ ਗਲਾ ਘੁੱਟਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ਼ਕ ਕਰਨ ਦੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਨਤੀਜਿਆਂ ਬਾਰੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇਣ ਲਈ ਕਤਲ ਕਈ ਵਾਰ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਏਕਹਾਰਟ ਟੋਲ
ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
19 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਆਪਣੀ "ਅੰਦਰੂਨੀ ਤਬਦੀਲੀ" ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 10 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਇੰਗਲੈਂਡ ਚਲੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਲਈ ਲੈਂਗੁਏਜ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਲਈ ਲੰਡਨ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਜਰਮਨ ਅਤੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖੀਆਂ।  ਉਹ "ਨਿਰਾਸ਼ਾ, ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਡਰ" ਤੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ "ਜਵਾਬ ਲੱਭਣਾ" ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਅਣਖ ਹੱਤਿਆ
ਨਾਬਾਲਗਾਂ ਦੀ ਅਪਰਾਧੀ ਵਜੋਂ ਵਰਤੋਂ
ਅਕਸਰ, ਨਾਬਾਲਗ ਲੜਕੀਆਂ ਅਤੇ ਲੜਕਿਆਂ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕਤਲ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਕਾਤਲ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਅਨੁਕੂਲ ਕਾਨੂੰਨੀ ਨਤੀਜੇ ਦਾ ਲਾਭ ਮਿਲ ਸਕੇ।ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਮੁੰਡਿਆਂ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਤੇ ਨੇੜਿਓਂ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ 'ਸਨਮਾਨ' ਅਤੇ 'ਵੱਕਾਰ' ਨੂੰ ਦਾਗ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੀਆਂ। ਜਵਾਨ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਅਕਸਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੇ ਉਹ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ "ਡਿਊਟੀ" ਨਿਭਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੁਆਰਾ ਗੰਭੀਰ ਦਬਾਅ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਏਕਹਾਰਟ ਟੋਲ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1948 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਅਣਖ ਹੱਤਿਆ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਸਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਸਿਹਤ ਲੇਖ ਸੰਪਾਦਨ ਮੁਹਿੰਮ 2019
ਦੰਤੀਵਰਮਨ
ਪੱਲਵ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਲਵ ਰਾਜਵੰਸ਼
ਸਾਹਾ (ਤਰੀਕ)
ਵਿਆਹ ਦੀ ਮਿੱਥੀ (ਮੁਕੱਰਰ) ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਸਾਹਾ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ |
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਆਹ
ਨੰਦੀਵਰਮਨ ਦੂਜਾ
ਨੰਦਿਵਰਮੰਨ ਦੂਜਾ(ਤਮਿਲ:இரண்டாம் நந்திவர்மன் ਇਰਂਡਾਮ ਨਂਦੀਵਰਮਨ) ਪੱਲਵ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ। thumb|ਪਲਵ ਰਾਜ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ
ਪਰੀਚੈ
ਨਂਦੀਵਰਮਨ ਦੂਜਾ(730-800) ਪੱਲਵ ਰਾਜਵਂਸ਼ ਦੀ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਸ਼ਾਖਾ ਅਰਥਾਤ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਰਾਜਾ ਸਿਂਘਵਿਸ਼ਨੂਂ ਦੇ ਭਰਾ ਦੇ ਵਂਸ਼ਜ ਚੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। thumb|ਵੈਕੁਂਠ ਪੇਰੂਮਲ ਮਂਦਰ,ਕਾਂਚੀਪੁਰਮ,ਤਮਿਲਨਾਡੂ,ਜਿਸਨੂਂ ਤਿਰੂਪਰਮੇਸ਼ਰ ਵਿਨਂਗਰਮ ਮਂਦਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,ਦਿਵਿਅ ਪ੍ਰਬਿਧ ਵਿੱਚ ਇਹਦੀਆਂ ਸਿਫਤਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ
ਵੈਸ਼ਣੋ ਧਰਮ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ
ਨਂਦੀਵਰਮਨ ਆਪ ਵੈਣਨੋ ਜਾਂਨੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂਂ ਪੂਜਨ ਵਾਲਾ ਸੀ,ਇਸ ਵੇਲੇ ਤਿਰੂਮਂਗਈ ਆਲਵਾਰ ਸਂਤਾਂ ਨੇ ਵੈਸ਼ਣੋ ਧਰਮ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਦਿਵਿਅ ਪ੍ਰਬਂਧ ਨਾਂ ਦਾ ਗ੍ਰਂਥ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਇਹ 12 ਆਲਵਾਰ ਸਂਤ ਸਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਲਵ ਰਾਜਵੰਸ਼
ਡੀ.ਐਚ. ਲਾਰੰਸ
ਡੇਵਿਡ ਹਰਬਰਟ ਲਾਰੰਸ (11 ਸਤੰਬਰ 1885 – 2 ਮਾਰਚ 1930) ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਕਵੀ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਨਿਬੰਧਕਾਰ, ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੁਚੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ, ਹੋਰ ਗੱਲਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗੀਕਰਨ ਦੇ ਅਮਾਨਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਸਥਾਰਿਤ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਦੀ ਤਰਜਮਾਨੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1885 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1930
ਡੈਮੋਕਰੀਤਸ
ਡੇਮੋਕਰੀਟਸ (Δημόκριτος, ਡਮੋਕਰੀਟੋਸ, "ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਸੰਦ ") (ਅੰਦਾਜ਼ਨ 460 – ਅੰਦਾਜ਼ਨ 370 ਈਪੂ) ਅਬਡੇਰਾ, ਥਰੇਸ, ਯੂਨਾਨ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਪੁਰਾਤਨ ਯੂਨਾਨੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ। ਉਹ ਸੁਕਰਾਤ-ਪੂਰਵ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹਸਤਾਖਰ ਸੀ ਅਤੇ ਲਿਊਸੀਪਸ ਦਾ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਪਰਮਾਣੂ ਸਿਧਾਂਤ ਸੂਤਰਬਧ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨਾਨੀ ਲੋਕ
ਸੋਇਆਬੀਨ
ਸੋਇਆ ਬੀਨ (Glycine max) ਇੱਕ ਫਸਲ ਹੈ। ਇਹ ਦਾਲਾਂ ਦੇ ਬਜਾਏ ਤਿਲਹਨ ਦੀ ਫਸਲ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸੋਇਆਬੀਨ ਮਨੁੱਖੀ ਪੋਸਣਾ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਲਈ ਇੱਕ ਬਹੁਉਪਯੋਗੀ ਖਾਣ ਪਦਾਰਥ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਮੁੱਖ ਤੱਤ ਪ੍ਰੋਟੀਨ, ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ ਅਤੇ ਚਰਬੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸੋਇਆਬੀਨ ਵਿੱਚ 33 ਫ਼ੀਸਦੀ ਪ੍ਰੋਟੀਨ, 22 ਫ਼ੀਸਦੀ ਚਰਬੀ, 21 ਫ਼ੀਸਦੀ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ, 12 ਫ਼ੀਸਦੀ ਨਮੀ ਅਤੇ 5 ਫ਼ੀਸਦੀ ਭਸਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸੋਇਆਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੇ ਏਮੀਗੇਮੀਨੋ ਅਮਲ ਦੀ ਸੰਰਚਨਾ ਪਸ਼ੁ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਪੋਸਣਾ ਲਈ ਸੋਇਆਬੀਨ ਉੱਚ ਗੁਣਵੱਤਾ ਯੁਕਤ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦਾ ਇੱਕ ਅੱਛਾ ਸੋਮਾ ਹੈ। ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖਾਣਾ ਰੇਸ਼ਾ, ਸ਼ਕਰ, ਰੈਫੀਨੋਸ ਅਤੇ ਸਟਾਕਿਓਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਢਿੱਡ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸੂਖ਼ਮਜੀਵਾਂ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੋਇਆਬੀਨ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਲਿਨੋਲਿਕ ਅਮਲ ਅਤੇ ਲਿਨਾਲੇਨਿਕ ਅਮਲ ਭਰਪੂਰ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅਮਲ ਸਰੀਰ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਚਰਬੀ ਅਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਸੋਇਆਬੀਨ ਵਿੱਚ ਆਈਸੋਫਲਾਵੋਨ, ਲੇਸੀਥਿਨ ਅਤੇ ਫਾਇਟੋਸਟੇਰਾਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਸਿਹਤਵਰਧਕ ਲਾਭਦਾਇਕ ਤੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਸਲਾਂ
ਸੇਂਟ ਮਿਰੇਨ ਪਾਰਕ
ਮਕਦੀਰਮਿਡ ਪਾਰਕ, ਇਸ ਨੂੰ ਪਰ੍ਤ, ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਸੇੰਟ ਜੋਹਨਸਟੋਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ੮,੦੨੩ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ
ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਅੰਦਰ ਨਾਪ
ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦਾ ਢਾਂਚਾ (ਫ੍ਰੇਮਵਰਕ) ਨਾਪ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰਤਿ ਇੱਕ ਸਾਵਧਾਨੀ ਮੰਗਦਾ ਹੈ। ਨਾਪ ਦਾ ਮਸਲਾ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਸਲਾ ਹੈ, ਜਿਸਲਈ ਫਿਲਹਾਲ ਕੋਈ ਆਮ ਸਹਿਮਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਇੱਕ ਵਿਵਹਾਰਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਨਾਪ
ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਅੰਦਰ ਨਾਪ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਵਿਭਿੰਨ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀਆਂ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਖਰੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਚਾਰਯੋਗ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅੰਤਰਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਨਾਪ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰਿਕ ਸਵਾਲ ਉੱਤੇ ਲੱਗਪਗ ਸੰਸਾਰਿਕ ਸਹਿਮਤੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਸੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕੁਆਂਟਮ-ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਨਾਪ ਤੋਂ ਕੀ ਨਤੀਜਾ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ, ਕੌਪਨਹੀਗਨ ਵਿਆਖਿਆ, ਜੋ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਗੁਣਾਤਮਿਕ ਸੰਖੇਪ ਸਾਰਾਂਸ਼
ਕਿਸੇ ਕੁਆਂਟਮ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਅੰਦਰ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੁਜੀਸ਼ਨ ਜਾਂ ਐਨਰਜੀ ਵਰਗੀਆਂ ਕੁੱਝ ਨਾਪਣਯੋਗ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਨਾਪੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਧਿਆਪਨ ਸਬੰਦੀ ਕਾਰਣਾਂ ਕਰਕੇ, ਆਮਤੌਰ ਤੇ ਨਾਪ ਨੂੰ ਆਦਰਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਸੁੱਧ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਪ ਤੋਂ ਬਾਦ ਕਿਸੇ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਨਾਪ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਓਪਰੇਟਰ ਦੀ ਕਿਸੇ ਆਇਗਨ-ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ ਜਾਣਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਵਸਥਾ ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਕਿਸੇ ਉਤਪਤੀ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਉਸੇ ਨਾਪ ਨੂੰ ਦੋਹਰਾਉਣਾ ਉਹੀ ਨਤੀਜਾ ਦੇਵੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਪ੍ਰਯੋਗ-ਤਿਆਰੀ ਦੋਹਰਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਗਲੇ ਨਾਪਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖਰੇ ਨਤੀਜੇ ਦੇਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਾਪ ਦੀਆਂ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਿਟੀ ਵਿਸਥਾਰ-ਵੰਡ, ਜਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਕੁਆਂਟਮ ਅਵਸਥਾ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਨਾਪ ਓਪਰੇਟਰ ਦੀ ਇੱਕ ਔਸਤ (ਜਾਂ ਉਮੀਦ) ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਿਟੀ ਵਿਸਥਾਰ-ਵੰਡ ਜਾਂ ਤਾਂ ਨਿਰੰਤਰ (ਜਿਵੇਂ ਪੁਜੀਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮੋਮੈਂਟਮ) ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਅਨਿਰੰਤਰ (ਜਿਵੇਂ ਸਪਿੱਨ) ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਨਾਪੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਮਾਤਰਾ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਨਾਪ ਪ੍ਰਕਿਆ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਮਨਚਾਹੀ ਅਤੇ ਅਨਿਰਧਾਰਤਮਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਤਾਂ ਹੋਰ, ਇਸ ਮਸਲੇ ਉੱਤੇ ਵਿਚਾਰਯੋਗ ਝਗੜਾ ਹੈ। ਕੁੱਝ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀਆਂ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਅੰਦਰ, ਨਤੀਜਾ ਸਿਰਫ ਮਨਚਾਹਿਆ ਅਤੇ ਅਨਿਰਧਾਤਮਿਕ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ ਹੋਰ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਅੰਦਰ, ਅਨਿਰਧਾਰਤਮਿਕਤਾ ਮੂਲ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਘਟਾਉਣਯੋਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਅਸਹਿਮਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੱਤ ਨਾਪ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਵਾਲ਼ੀ ਅਵਸਥਾ ਅੰਦਰ ਤਦਬੀਲੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਟੁੱਟਣਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫਿਲਾਸਫੀਕਲ ਮਸਲੇ ਅਤੇ ਰੁਖ (ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਗਣਿਤਿਕ ਉਤਰਾਅ-ਚੜਾਅ) ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ- ਅਤੇ ਇਹ ਸੰਸਾਰਿਕ ਸਹਿਮਤੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਅਜੇ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਕੁਆਂਟਮ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਯੰਤ੍ਰਾਵਲੀ ਦਾ ਸਾਡਾ ਵੇਰਵਾ ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਿਟੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ- ਨਾ ਕਿ ਨਿਸ਼ਚਿਤਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।
ਗਿਣਾਤਮਿਕ ਵਿਵਰਣ
ਕੁਆਂਟਮ ਅਵਸਥਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਿਟੀ ਵਿਸਥਾਰ-ਵੰਡ ਦਰਮਿਆਨ ਗਣਿਤਿਕ ਸਬੰਧ, ਫੇਰ ਤੋਂ, ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੱਧਰ ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਵਾਰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਹਿੱਸਾ ਇਸ ਸਬੰਧ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪਬੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀ ਗਣਿਤਿਕ ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਿਓਂਤਬੰਦੀ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਓਪਰੇਟਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਾਪਣਯੋਗ ਮਾਤਰਾਵਾਂ (“ਔਬਜ਼ਰਵੇਬਲ”)
ਇਹ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦਾ ਇੱਕ ਸਵੈ-ਸਿੱਧ ਸਿਧਾਂਤ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੇ ਨਾਪ ਹੇਠਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਇੱਕ ਸਬੰਧਤ ਓਪਰੇਟਰ (ਜਿਸਨੂੰ ਇੱਕ ਔਬਜ਼ਰਵੇਬਲ ਓਪਰੇਟਰ, ਜਾਂ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਔਬਜ਼ਰਵੇਬਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ) ਰੱਖਦੇ ਹਨ:
ਔਬਜ਼ਰਵੇਬਲ ਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਇਹ ਹਨ:
ਓਪਰੇਟਰ ਗੈਰ-ਵਟਾਂਦ੍ਰਾਤਮਿਕ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਦੋ ਹਰਮਿਸ਼ਨ ਓਪਰੇਟਰ ਵਟਾਂਦਰਾਤਮਿਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੇਕਰ (ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਜੇਕਰ) ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇੱਕ ਅਧਾਰ ਵੈਕਟਰਾਂ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਹੋਵੇ ਜਿਸ ਦਾ ਹਰੇਕ ਵੈਕਟਰ ਦੋਵੇਂ ਓਪਰੇਟਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਆਇਗਨ-ਵੈਕਟਰ ਹੋਵੇ (ਇਸਨੂੰ ਕਦੇ ਕਦੇ ਇੱਕ ਇਕੱਠਾ ਆਇਗਨ-ਬੇਸਿਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)। ਗੈਰ-ਵਟਾਂਦ੍ਰਾਤਮਿਕ ਔਬਜ਼ਰਵੇਬਲ ਅਧੂਰੇ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਨਹੀਂ ਨਾਪੇ ਜਾ ਸਕਦੇ। ਦਰਅਸਲ, ਇਹ ਵਰਨਰ ਹੇਜ਼ਨਰਬਰਗ ਦੁਆਰਾ ਖੋਜੇ ਅਨਸਰਟਨਟੀ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਦੁਆਰਾ ਸਬੰਧਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਨਾਪਣਯੋਗ ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਟੀਆਂ ਅਤੇ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਕੋਲੈਪਸ
ਨਾਪ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ (ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਿਟੀ ਵਿਸਥਾਰ-ਵੰਡ ਅਤੇ ਟੁੱਟਿਆ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ) ਨੂੰ ਗਣਿਤਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਦਰਸਾਉਣ ਦੇ ਕੁੱਝ ਸੰਭਵ ਤਰੀਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਅਸਾਨ ਵੇਰਵਾ ਔਬਜ਼ਰਵੇਬਲ ਦੇ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ (ਯਾਨਿ ਕਿ, ਆਈਗਨ-ਮੁੱਲਾਂ ਦਾ ਸੈੱਟ) ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਨਿਰੰਤਰ, ਗੈਰ-ਡਿਜਨ੍ਰੇਟ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ
ਮੰਨ ਲਓ \hat{O} ਕੋਈ ਔਬਜ਼ਰਵੇਬਲ ਹੋਵੇ। ਧਾਰਨਾ ਤੋਂ, \hat{O} ਕੋਲ ਅਨਿਰੰਤਰ ਆਈਗਨ-ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸਬੰਧਤ ਨਿਰਾਲੇ ਆਈਗਨ-ਮੁੱਲਾਂ  ਵਾਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਯਾਨਿ ਕਿ, ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਗੈਰ-ਡਿਜਨ੍ਰੇਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਵਸਥਾ |\psi \rang ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਕਿਸੇ ਸਿਸਟਮ ਤੇ ਵਚਾਰ ਕਰੋ। ਕਿਉਂਕਿ ਔਬਜ਼ਰਵੇਬਲ \hat{O} ਦੀਆਂ ਆਇਗਨ-ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਅਧਾਰ ਰਚਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸਨੂੰ ਆਈਗਨ-ਬੇਸਿਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਵਸਥਾ ਵੈਕਟਰ |\psi \rang ਨੂੰ ਆਇਗਨ-ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ
ਜਿੱਥੇ ਆਮਤੌਰ ਤੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਨੰਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਆਈਗਨ-ਮੁੱਲ  ਨਾਪ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੰਭਵ ਮੁੱਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਬੰਧਤ ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਿਟੀਆਂ ਇਸ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ
ਆਮਤੌਰ ਤੇ |\psi\rang ਨੂੰ ਨੌਰਮਲਾਇਜ਼ਡ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਯਾਨਿ ਕਿ,
ਇਸਲਈ, ਉੱਪਰਲੀ ਸਮੀਕਰਨ ਘਟ ਕੇ ਇਹ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
ਜੇਕਰ ਨਾਪ ਦਾ ਨਤੀਜਾ O_n ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਿਸਟਮ (ਨਾਪ ਤੋਂ ਬਾਦ) ਸ਼ੁੱਧ ਅਵਸਥਾ |n\rang ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਯਾਨਿ ਕਿ,
ਕਿਸੇ ਨਾਪ ਕਾਰਣ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਅਨਿਰੰਤਰ ਤਬਦੀਲੀ ਵਿੱਚ ਅਨਿਰੰਤਰ ਆਈਗਨ-ਮੁੱਲ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਕੋਲੈਪਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁੱਝ ਲਈ, ਇਹ ਸਧਾਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਭੌਤਿਕੀ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਦੀ ਕਿਸੇ ਗਣਿਤਿਕ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਇਜ ਸਹੀ ਅਨਿਰੰਤਰ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਵੇਰਵਾ ਮਾਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਬਾਕੀਆਂ ਲਈ, ਫਿਲਾਸਫੀਕਲ ਝੁਕਾਓ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਿਤ, ਇਹ ਕੁਆਂਟਮ ਥਿਊਰੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ; ਬਾਕੀ ਇਸਨੂੰ ਆਂਕੜਾਤਮਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀਕ੍ਰਿਤ ਸੰਖੇਪਤਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦੇਖਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਤੱਥ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਪ ਨੂੰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੱਤਾ ਅਵਸਥਾ-ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ, ਕੁੱਝ ਪ੍ਰਯੋਗਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਧਾਏ ਗਏ ਸਿਸਟਮਾਂ ਦੇ ਕਈ ਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਪ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਆਂਕੜਾਤਮਿਕ ਸਹਿਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਧੀਨ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਸਨ।
ਨਿਰੰਤਰ ਗੈਰ-ਡਿਜਨ੍ਰੇਟ ਸਪੈਕਟ੍ਰਾ
ਮੰਨ ਲਓ \hat{O} ਕੋਈ ਔਬਜ਼ਰਵੇਬਲ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਤੋਂ, \hat{O} ਕੋਲ ਨਿਰੰਤਰ ਆਇਗਨ-ਅਵਸਥਾ |x\rang ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਬੰਧਤ ਨਿਰਾਲੇ ਆਇਗਨ-ਮੁੱਲ x ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਆਈਗਨ-ਮੁੱਲ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਰਚਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅੰਤਰਾਲ (a,b) ਨੂੰ ਭਰਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਫਿਲਾਸਫੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਨੰਦਿਵਰਮਨ ੩
ਪੱਲਵ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਲਵ ਰਾਜਵੰਸ਼
ਡਫ਼ਰਿਨ-ਪੀਲ ਕੈਥੋਲਿਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਕੂਲ ਬੋਰਡ
ਡਫ਼ਰਿਨ-ਪੀਲ ਕੈਥੋਲਿਕ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕ ਸਕੂਲ ਬੋਰਡ (Dufferin-Peel Catholic District School Board, DPCDSB) ਓਂਟਾਰੀਓ, ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਕੂਲੀ ਬੋਰਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਪੂਰੇ ਪੀਲ ਖੇਤਰ (ਮਿਸੀਸਾਊਗਾ, ਬਰੈਂਪਟਨ, ਕੈਲੀਡੋਨ) ਅਤੇ ਡਫ਼ਰਿਨ ਕਾਊਂਟੀ (ਆਰੰਜਵਿਲ ਸਮੇਤ) ਵਿੱਚ 148 ਸਕੂਲੀ ਸਹੂਲਤਾਂ (122 ਮੁਢਲੇ ਸਕੂਲ, 26 ਉੱਚ-ਵਿੱਦਿਅਕ ਸਕੂਲ ਅਤੇ 2 ਅਗੇਤਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸਕੂਲਾ ਜਾਂ ਬਾਲਗ ਵਿੱਦਿਆ ਕੇਂਦਰ) ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 90,000 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਲਗਭਗ 5,000 ਅਧਿਆਪਕ ਭਰਤੀ ਹਨ; ਲਗਭਗ 3,000 ਮੁਢਲੇ ਸਤਰ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਬਾਕੀ 2,000 ਉੱਚ-ਸਤਰ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਅਗੇਤਰੀ ਵਿੱਦਿਆ ਸਤਰ ਲਈ।
ਇਸ ਦਾ ਸਦਰ ਮੁਕਾਮ ਮਿਸੀਸਾਊਗਾ ਵਿੱਚ ਕੈਥੋਲਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਕੇਂਦਰ ਵਿਖੇ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਂਟਾਰੀਓ ਦੇ ਸਕੂਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
ਜੰਗਨਾਮਿਆਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਜੰਗਨਾਮਾ
ਜੰਗਨਾਮਾ ਵੀ 'ਵਾਰ’ ਵਾਂਗ ਵੀਰ- ਕਾਵਿ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਧਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਿਧਾ ਹੈ, ‘ਵਾਰ’ ਵਾਂਗ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਜੰਮ-ਪਲ ਨਹੀਂ। ‘ਜੰਗਨਾਮਾ’ ‘ਜੰਗ’ ਅਤੇ ‘ਨਾਮਾ’ ਦਾ ਸੰਯੁਕਤ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ ਹਨ। ‘ਜੰਗ’ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਯੁਧ, ਲੜਾਈ, ਭੇੜ ਆਦਿ ਅਤੇ ‘ਨਾਮਾ’ (ਨਾਮਹ) ਦਾ ਅਰਥ-ਗਤ ਵਿਸਥਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵਿਵਰਣਾਤਮਕ ਸਾਹਿਤਿਕ ਰਚਨਾ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਲਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ‘ਜੰਗਨਾਮਾ’ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਜੰਗ ਸੰਬੰਧੀ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ। ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਜੰਗਨਾਮੇ ਲਿਖਣ ਦੀ ਲੰਬੀ ਪਰੰਪਰਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਜੰਗਨਾਮਾ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਬਣ ਗਿਆ ਇਸ ਦਾ ਆਰੰਭ ਮਨਸਵੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਰਤ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਦੋਹਤੇ ਇਸਾਸ ਹੁਸੈਨ ਦੀ ਕਰਬਲਾ ਦੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸ਼ਹਾਦਤ ਅਤੇ ਯਜ਼ੀਦ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂ ਦੇਜੰਗਨਾਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ ਦਾ ਵਰਣਨ ਅਤੇ ਕਰੁਣਾ ਰਸ ਦਾ ਚਿਤ੍ਰਣ ਬਾਦ ਵਿੱਚ ਜੰਗਨਾਮਾ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾ ਬਣ ਗਈਆਂ। ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ ਅਨੇਕ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਜੰਗਨਾਮੇ ਲਿਖ ਕੇ ਇਮਾਮ ਹੁਸੈਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਫੁਲ ਭੇਟ ਕੀਤੇ।
ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
* “ਜੰਗਨਾਮੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਕ ਰੂਪ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਬਲਾ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।”2 ਇਸ ਸਮੇਂ ਅਰਧ ਧਾਰਮਿਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਹਿਵਾਲ ਆਥਰਿਤ, ਮਿਆਰਾਜ-ਨਾਮੇ, ਵਫ਼ਾਤ ਨਾਮੇ ਤੇ ਜੰਗ ਨਾਮ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਲੰਮੀ ਚੌੜੀ ਲੜੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।’ *“ਜੰਗਨਾਮਾ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਉਹ ਭੇਦ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਲੜਾਈ ਦੇ ਸਮਾਚਾਰ ਦਿਤੇ ਹੋਣਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜੰਗਨਾਮੇ ਹਜ਼ਰਤ ਇਮਾਮ ਹੁਸੈਨ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।”3 *ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਜੰਗਨਾਮਾ ‘ਵਾਰ’ ਦਾ ਹੀ ਪ੍ਰਤੀ ਰੂਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਜੰਗਨਾਮ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ-ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਣ ਉਪਜਿਆ ਹੈ। *ਜੰਗ-ਨਾਮਾ ਕਾਵਿ ਨੇ ਸਿੱਖ ਵਾਰਕਾਰਾਂ ‘ਵਾਰ’ ਦਾ ਨਾਮ ਦੇਕੇ ਵਰਤ ਲਿਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕੀ ਨੂੰ ਅਰਥਾਤ ‘ਜੰਗਨਾਮਾ ਭੰਗਾਨੀ’ (1681ਈ) ਕਿਹਾ। ਗੁਰ-ਬਿਲਾਸ ਸੁਚਾ ਸਿੰਘ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਮਤ 1747 (1689 ਈ.) ਦੀ ਰਚਨਾ ਸਿੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਵਾਂ ਪਰਪਾਟੀ ਅਧੀਨ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਬੰਗਾਵਾਲੀਏ ਨੇ ‘ਜੰਗਨਾਮਾ ਲਾਹੌਰਾ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤੀ।’ ਇਹ ਜੰਗਨਾਮਾ 1839 ਤੋਂ 1845 ਈ. ਦੇ ਕਾਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਜੰਗਨਾਮਾ ਸਾਹਿਤ ਪੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਕਾਸਬੀ ਦੇ
ਜੰਗਨਾਮਾ ਕਰਬਲਾ
ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਬਰਖ਼ੁਦਾਰ ਨੇ ਵੀ ਜੰਗਨਾਮਾ ‘ਇਮਾਮ-ਹੁਸੈਨ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਔਰਗੰਗਜੇਬ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇਸ ਰਾਜਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਪੀਰ ਮੁਹੰਤਦ ਕਾਸਬੀ ਨੇ ‘ਜੰਗਨਾਮਾ ਕਰਬਲਾ’ ਦੀ ਰਚਨਾ 1681 ਈ. (1092) ਈ ਵਿੱਚ ਕੀ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕਥਨ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਇੱਕ ‘ਰਿਸਾਲਾ’ (ਲਘੂ ਪੁਸਤਕ) ਹੈ:- ਪੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਕਾਸਬੀ ਕੀਤਾ ਜੋੜ ਤਮਾਮ।
ਜ਼ਾਹੀਰ ਬਾਤਨ ਮਨ ਤਾਂ ਹਜ਼ਰਤ ਦਾ ਇਸਲਾਮ।
ਬਾਨਵੇਂ ਵਰ੍ਹੇ ਹਜ਼ਾਰ ਹਿਕ ਪਿਛੇ ਪਾਕ ਰਸੂਲ
ਏਹ ਰਿਸਾਲ ਜੋੜਿਆ ਕਰ ਹਵਾਸ ਮਾਅਕੂਲ।
ਇਸ ਰਚਨਾ ਦੀ ਹੱਥ ਲਿਖਤ ਸ਼ਾਹੀ ਕਿਲ੍ਹਾ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਡਾ. ਸ਼ਹਿਬਾਜ਼ ਮਲਿਕ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰਕੇ ਤਾਜ ਬੁਕ ਡਿਪੋ ਲਾਹੌਰ ਦੁਆਰਾ ਸੰਨ 1982. ਈ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਵਿਦਵਾਨਾ ਨੇ ਇਯ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਪਹਿਲਾ ਜੰਗਨਾਮਾ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਸਤੂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਫ਼ਾਰਸੀ ਗੱਦ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਪ ‘ਅਨੀਸੁਲਵਾਅਜ਼ੈਨ’ ਨਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਰਬਲਾ ਦੀ ਜੰਗ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹਇਆ ਹੈ।
ਕਰਬਲਾ, ਇਰਾਕ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੂਫ਼ਾ ਤੋਂ 39 ਕਿ.ਮੀ ਦੀ ਵਿਥ ਤੇ ਅਤੇ ਬਗਦਾਦ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 100 ਕਿ.ਮੀ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਦਰਾਤ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵਸਿਆ ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਗ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਮਾਮ ਹੁਸੈਨ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮਕਬਰੇ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ ਉਤੇ ਹਜ਼ਰਤ ਅਲੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਹਜ਼ਰਤ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਦੋਹਤਰੇ ਇਮਾਮ ਹੂਸੈਨ ਨੂੰ ਸੰਨ 680ਈ. ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਭੂੱਖਾ ਪਿਆਸਾ ਰਖ ਕੇ ਯਜੀਦ ਦਾ ਫ਼ੌਜ਼ ਨੇ ਬੜੀ ਬੇਦਰਦੀ ਨਾਲ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਮਾਮ ਹੁਸੈਨ ਨਾਲ ਹੋਈ ਲੜਾਈ ਦਾ ਕਾਰਣ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਕੁਫ਼ਾ ਨਗਰ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਇਮਾਮ ਹੁਸੈਨ ਨੂੰ ਖਿਲਾਫ਼ ਦੇਣ ਲਈ ਗੁਪਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬੁਲਾਇਆ। ਉਪਰ ਦਮਿਸ਼ਕ ਦੇ ਹਕਮਗਨ ਖ਼ਲੀਫ਼ਾ ਯਜੀਦ ਨੂੰ ਪਤਾ ਚਲ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫ਼ੌਜ਼ ਚੜ੍ਹਾਂ ਕੇ ਹੁਸੈਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਇਹ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਸ ਦਿਨ ਤਕ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ। ਦੱਸਵੇਂ ਦਿਨ ਹੁਸੈਨ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਤਾ ਗਿਆ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ੀਟਾਂ ਫ਼ਿਰਕੇ ਵਾਲਿਆ ਲਈ ਹਿਹ ਅਤਿਅੰਤ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਪੂਜਣਯੋਗ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਯ ਸਲਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਇਸ ਜ਼ਿਆਰਤ ਲਈ ਨਿੱਤ ਆਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਜੰਗਨਾਮੇ ਵਿੱਚ ਹਸਨ ਅਤੇ ਹੁਸੈਨ ਦੇ ਬਚਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਾਰ ਜੰਗਲ ਵਲ ਜਾਣਾ, ਹਜ਼ਰਤ ਮੁੰਹਮਦ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਣਾ, ਬਿਰਾਈਲ ਦੁਆਰਾ ਜੱਨਤ ਵਿੱਚੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਸਤੇ ਭੋਜਨ ਲਿਆਉਣਾ, ਹਜ਼ਰਤ ਮਆਵੀਯਤ ਨੂੰ ਹਜ਼ਰਤ ਮੁਹੰਮਦ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਲਹੂ ਵਿੱਚੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਹਜਰਤ ਮੁਹੰਮਦ ਦਾ ਹਜ਼ਰਤ ਮਆਵੀਯਤ ਨੂੰ ਦਸਣਾ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਸੰਤਾਯਨ ਹਜ਼ਰਤ ਮੁਹੰਤਸਦ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਉੱਤੇਸ ਜੁਲਮ ਢਾਹੇਗੀ, ਇੱਕ ਬਿਰਧ ਔਰਤ ਦਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰਾੳਣ ਅਤੇ ਯਜ਼ੀਦ ਦੇ ਅਨੇਕ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਮਰਨ, ਇਮਾਮ ਹੁਸੈਨ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਤੋਂ ਬਾਦ ਯਜ਼ੀਦ ਕੋਲ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਸ਼ਿਮਰ (ਨਾਮਾਂਤਰ ਬਿਸਰ) ਰਾਹੀ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ, ਸ਼ਿਮਰ ਅਤੇ ਤਿਮਰ ਦਾ ਸਾਰਿਆ ਜਾਣਾ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਹਨੀਫਾ ਨੇ ਯਜ਼ੀਦ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਆਦਿ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ‘ਅਨੀਸੁਲਵਾਅਜ਼ੈਨ (ਚੌਦਵੀਂ ਮਜਲਿਮ) ਦੇ ਬ੍ਰਿੱਤਾਂਤ ਦੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਰਹਿ ਕੇ ਕਾਸਬੀ ਨੇ ਵਿਵਰਣ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਖੁਦ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਵਿਚ ਅਨੀਸੁਲਵਾਅਜ਼ੈਨ ਕੀਤਾ ਏਹ ਬਿਆਨ,
ਯਾਰੀ ਨਾਲ ਰਸੂਲ ਦੀ ਕਰੇ ਫ਼ਕੀਰ ਬਯਾਨ।
ਜੰਗਨਾਮਾ ਪੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਕਾਸਬੀ
ਅਜੇ ਤੀਕਰ ਦੀ ਖੋਜ ਮਜਬ ਕਰਬਲਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਬਾਕਾਇਦਾ ਜੰਗਨਾਮਾ ਏ। ਏਸ ਜੰਗਨਾਮੇ ਵਿੱਚ ਹਨੀਫ਼ਾ ਦੇ ਜੰਗ ਕਰਨ ਵਲ ਭਾਵੇਂ ਇਸ਼ਾਰਾ ‘ਅਨੀਸ਼ੁਲਵਾਜ਼ੈਨ` ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਏ ਪਰ ਬਾਕਾਇਦਾ ਤਫ਼ਸੀਰਾਂ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਵਾਕਿਆਤ ਪੀਰ ਮਹੁੰਮਦ ਕਾਸਬੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਕਿਸੇ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਕ ਉਕੇ ਨਜਰ ਨਹੀਂ ਆਏ।"4 ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਕਰੁਣਾ ਰਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ ਹੈ ਤੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੋਣ ਕਾਰਣ ਵੀਰ ਰਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਯੁੱਧ ਵਰਣਨ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਨੇ ਕਲ ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਪੌਰਾਣਿਕ ਵੀਰ-ਕਾਵਿ ਰੂੜ੍ਹੀ ਦਾ ਉਲੇਖ ਕਰ ਕੇ ਇਮਾਮ ਹੁਸੈਨ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਉਤਸਾਹ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਲਈ ਉਮਡੇਜੋਸ਼ ਨੂੰ ਬੜੇ ਭਾਵ ਪੂਰਿਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚਿਤਰਿਆ ਹੈ। ਯੁੱਧ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸਿਰਜਨ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਉਸ ਵਕਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ‘ਵਾਰ` ਦੇ ਵਰਣਨ ਢੰਗ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੈ। ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਤੁਕਾਂ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ‘ਚੰਡੀ ਦੀ ਵਾਰ` ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਬੈਠਦੀਆਂ ਹਨ: (1)	ਦੋਹੀਂ ਕੰਧਾਰੀ ਮੁੰਹ ਜੁੜੇ, ਧਰਗਾਂ ਦੀ ਅਰੜਾਕ।
(2)	ਦੋਹਾਂ ਕੰਧਾਰਾਂ ਮੁੰਹ ਜੁੜੇ, ਆ ਖੜੇ ਵਿਚਕਾਰ।
ਪੰਜਾਬੀ ਜੰਗਨਾਮਾ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਜੰਗਨਾਮਾ ਹੈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਮਾਮ ਹੁਸੈਨ ਦੇ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀਵਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਦ ਮੁਕਬਲ ਅਤੇ ਹਾਮਦ ਨੇ ਕਰਬਲਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨੂੰ ਆਪਣਿਆਂ ਜੰਗਨਾਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਿਤਰਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਜੰਗਨਾਮੇ ਜਿਥੇ ਇੱਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕਾਵਿ-ਵਿਧਾ ਅਤੇ ਕਥਾ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਸ਼ੀਆਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੁਹੱਰਮ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀਆਂ ਮਸਲਿਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਜੰਗਨਾਮਿਆਂ ਦੇ ਕਰੁਣਾਮਈ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾ ਕੇ ਸੋਗੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸਿਰਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਣੀ ਰਾਇ
ਕਵੀ ਅਣੀਰਾਇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ 52 ਦਰਬਾਰੀ ਕਵੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ, ਨਿਵਾਸ-ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਇਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੰਗਨਾਮੇ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਮੁਗਲ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਲੜੇ ਗਏ ਇੱਕ ਯੁੱਧ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਜੰਗਨਾਮੇ ਦੀ ਹੱਥ ਲਿਖਤ ਮੋਤੀਬਾਗ ਪਟਿਆਲਾ ਦੀ ਲਾਇਬੇ੍ਰਰੀ ਵਿੱਚ ਸੁਰਖਿਅਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਲ 68 ਬੰਦ ਹਨ। ਸਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੰਪਾਦਿਤ ਪੁਸਤਕ ‘ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਜੰਗਨਾਮੇ` ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਸ੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਲੋਂ ਸੰਨ 1950 ਈ. ਵਿੱਚ ਛਾਪੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਜੰਗਨਾਮੇ ਦੇ ਨਾਲ ਅਣੀਰਾਇ ਦੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਨੌ ਪਉੜੀਆਂ ਹੋਰ ਵੀ ਦਰਜ ਹਨ ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵੀਰ ਰਸੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਠ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ:- ਖੁੰਡੇ ਧੂਹੇ ਧਿਆਨ ਤੇ ਵੈਰੀ ਬਿਲਖਾਨੇ।
ਜੁੱਟੇ ਦੁਹੂੰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਿੱਜੂ ਧ੍ਰਰਲਾਨੇ।
ਇਸ ਜੰਗਨਾਮੇ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਭਾਵੇਂ ਬ੍ਰਜ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਉੱਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਵਾਰ ਰਚਨਾ-ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ। ਕਵੀ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਅਥਵਾ ਮਹਾਨਤਾ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਨਗ, ਕੰਚਨ, ਭੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਬਖ਼ਸ ਕੇਵਡਿ-ਆਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ:- ਅਨੀਰਾਇ ਗੁਰੁ ਸੇ ਮਿਲੇ, ਦੀਨੀ ਤਾਹਿ ਅਸੀਸ। ਆਉ ਕਹਿਓ ਮੁੱਖ ਆਪਨੈ, ਬਹੁਰ ਕਰੀ ਬਖਸੀਸ।੧। ਨਗ ਕੰਚਨ ਭੂਖਨ ਬਹੁਰ ਦੀਨੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਏਹ।
ਨਾਮਾ ਹੁਕਮ ਲਿਖਾਇ ਕੈ, ਦੀਨੋ ਸਰਸ ਸਨੇਹ
ਜੰਗਨਾਮਾ ਮੁਕਬਲ
ਮੁਕਬਲ ਨੇ ‘ਜੰਗਨਾਮਾ ਇਮਾਮ ਹੁਸੈਨ` 1159-1660 ਹਿਜਰੀ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਮ ਕੀਤਾ। ‘ਹਾਫਿਜ਼ ਮਹਿਮੂਦ ਸ਼ੀਰਾਨੀ ਮੁਕਬਲ ਦੇ ਜੰਗਨਾਮੇ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ` ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜਾ 1159-60 ਹਿਜਰੀ ਵਿੱਚ ਰਚਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਥਨ ਨਾਲ ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਅਸ਼ੋਕ ਵੀ ਸਹਿਮਤ ਹਨ। ਉਹ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, ‘ਮੁਕਬਲ ਦਾ ਜੰਗਨਾਮਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਇਦ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਜਤਨ ਹੈ।"5
ਜੰਗਨਾਮੇ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ ਮੁਕਬਲ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਰਚਨ ਕਾਲ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ:- ‘ਸ਼ਹਿਰ ਜ਼ੀ ਕਾਦੋਂ ਪੰਜਵੀਂ, ਰੋਜ਼ ਦੋ ਸ਼ੰਬਾ ਪੀਰ
ਯਾਰਾਂ ਸੈ ਤੇ ਅਠਵੀਂ ਹਿਜਰੀ ਕਰ ਤਹਿਰੀਰ
ਅਹਿਦ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦਾ, ਸੰਨਨ ਉਨੱਤੀ ਜਾਣ
ਇਹ ਰਸਾਲਾ ਜੋੜਿਆ ਮੁਕਬਲ ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਹਾਨ।`
ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬਤ ਦੀ ਭੁਲ ਜਾਪਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜੋ 1108 ਹਿ ਤਾਂ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦਾ ਰਾਜ ਸੀ। ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਉਨੱਤੀਵਾਂ ਸੰਨ ਜਲੂਸ 1159-60 ਹਿ. ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ 1161 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਇਸ ਜੰਗਨਾਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮੁਕਬਲ ਨੇ ਕੇਵਲ ਕਰਬਲਾ ਦੀ ਖੂਨੀ ਘਟਨਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਬਲਕਿ ਇਸ ਘਟਨਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋ ਵਾਪਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜੰਗਨਾਮਾ ਫਾਰਸੀ ਦੀ ਰਜ਼ਮੀਆਂ ਨਜ਼ਮ ਵਾਂਗ ਸਮਨਵੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਦੋ-ਦੋ ਤੁਕਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਹਰ ਜੋੜੇ ਤੁਕਾਂ ਦਾ ਕਾਫੀਆ ਵੱਖਰਾ ਹੈ।
ਜੰਗਨਾਮੇ ਦੀ ਬੋਲੀ ਠੇਠ ਪੰਜਾਬੀ ਤੇ ਮਾਂਜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਬਿਆਨਨ ਸਾਦਾ ਤੇ ਸਰਲ ਹੈ। ਫਾਰਸੀ ਅਰਬੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਕਾਫ਼ੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਜੜਤ ਢੁਕਵੀਂ ਹੈ। ਹਸਨ ਦੀ ਮੌਤ ਉੱਤੇ ਜਦ ਜ਼ੈਨਬ ਕੀਰਨੇ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਕਰੁਣਾ ਰਸ ਦਾ ਸਿਖਰ ਹੈ। ‘ਲਕੜੀ ਹੋਵਾ ਜਲ ਬੁਝਾਂ, ਲੂਣ ਹੋਵਾ ਗਲ ਜਾਂ
ਤੇਰੀ ਜੰਮਣ ਰਾਤ ਤੋਂ ਸਾਈਆਂ। ਬਲ ਬਲ ਜਾਂ।`
ਜੰਗਨਾਮਾ ਹਾਮਦ
ਹਾਮਦ ਸ਼ਾਹ (ਜਨਮ 1161 ਹਿ.) ਨੇ ਜਿਥੇ ‘ਹੀਰ ਹਾਮਦ` ਰਚੀ ਹੈ ਅਤੇ ‘ਅਖਬਾਰਿ-ਹਾਮਦ`, ਗੁਲਜ਼ਾਰਿ ਹਾਮਦ` ‘ਤਫ਼ਸੀਰ ਹਾਮਦ` ਆਦਿ ਜਿਹੇ ਇਸਲਾਮੀ ਗ੍ਰੰਥ ਬਣਾਏ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਜੰਗਨਾਮਾ ਹਾਮਦ 1181 ਹਿ. ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1191 ਹਿ. ਅਰਥਾਤ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ (1769-1779 ਈ.) ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਜੰਗਨਾਮਾ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ। ‘ਜੰਗਨਾਮਾ` ਵਿੱਚ ਉਹ ਇਸ ਦੇ ਰਚਨਕਾਲ ਵਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ‘ਕੀਤਾ ਸੀ ਇਹ ਸ਼ੁਰੂ ਜਾਂ ਉਮਰ ਸੀ ਆਹੀਵੀਹ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਤਮਾਮ ਸੀ ਉਮਰ ਆਹੀ ਸੀ ਤ੍ਰੀਹ ਦਸਾਂ ਬਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ ਕਿੱਸਾ ਜੋੜ ਤਮਾਮ।` ਇਹ ਜੰਗਨਾਮਾ ਇਮਾਮ ਹਸਨ ਤੇ ਹੁਸੈਨ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਵਾਰਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰੇ ਅੱਖੀਂ ਵੇਖਕੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਚਿੜ੍ਹਨ ਤੇ ਵਿਥਿਆ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਜੰਗਨਾਮਾ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਸੁਫ਼ਨਿਆਂ ਤੇ ਸੰਕਲਪਾਂ ਤੋਂ ਕੰਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਹਾਮਦ ਨਾਲ ਜੰਗਨਾਮਾ-ਕਾਵਿ ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰ ਤੇ ਪੁਜਦਾ ਹੈ।
ਜੰਗਨਾਮਾ ਸ਼ਾਹ ਮਹੁੰਮਦ
ਹਿੰਦ ਪੰਜਾਬ ਜੰਗ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਕਵੀ ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮੌਤ ਮਗਰੋਂ ਸਿਖ-ਰਾਜ ਦੇ ਦੁਖਾਂਤ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਾਵਿ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਲਲੀਕਿਆਂ ਹੈ। ਇਸਲਾਮੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਜੰਗਨਾਮਾ ਕਰੁਣਾ ਰਸ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਹੋ ਕੇ ਕਾਰਣ ਕਾਰਜ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀਰ ਰਸੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਉਲੇਖ ਕਰ ਕੇ ਕਰਣਾ ਰਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੰਗਨਾਮਾ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। “ਸਦਾ ਨਹੀਂ ਜਵਾਨੀ ਤੇ ਐਸ਼ ਮਾਪੇ
ਸਦਾ ਨੀ ਜੇ ਬਾਲ ਵਰੇਸ ਮੀਆਂ।"
ਇਸ ਜੰਗਨਾਮੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਹਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੀਰਦੁਖਾਂਤ ਹੈ, ਇੱਕ ਤਰਾਸਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲੀ ਕਰੁਣਾ ਰਸ ਦਾ ਮੇਲ ਸੁਭਾਵਕ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਹਾਬਲੀ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਥਾਹ ਸ਼ਕਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਮੁਲਤਾਨ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਪਸ਼ੋਰ, ਚੰਬਾ, ਜੰਮੂ, ਕਾਂਗੜਾ ਆਦਿ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿਤ ਕੇ ਪੰਜਾਹ ਵਰ੍ਹੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਅਜ ਹੋਵੇ ਸਰਕਾਰ ਤਾਂ ਮੁੱਲ ਪਾਵੇ,
ਜਿਹੜੀਆਂ ਖਾਲਸੇ ਨੇ ਤੇਗਾਂ ਮਾਰੀਆਂ ਨੇ।
ਇਸ ਜੰਗਨਾਮੇ ਨੂੰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਜੁੱਧ ਦਾ ਕਾਰਣ-ਭਾਗ ਅਤੇ ਜੁੱਧ ਦਾ ਕਾਰਜ ਭਾਗ। ਇਹ ਦੂਜਾ ਭਾਗ 47 ਵੇਂ ਬੈਂਤ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਦੁਵੱਲੀ ਜੁੱਧ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਆਰੰਭ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ। ਝੰਡੇ ਨਿਕਲੇ ਕੂਚ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੋਇਆ, ਚੜ੍ਹੇ ਸੂਰਮੇ ਸਿੰਘ ਦਲੇਰ ਮੀਆਂ।
ਚੜ੍ਹੇ ਪੁੱਤ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੇ ਛੈਲ ਬਾਂਕੇ
ਜੈਸੇ ਬੇਲਿਉ ਨਿਕਲਦੇ ਸ਼ੇਰ ਮੀਆਂ।
ਫਰੰਗੀਆਂ ਤੇ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਧਿਰਾਂ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਯੁੱਧ ਚਿਤਰਣ ਕਥਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਾਵਿ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦੁਖਾਂਤ ਵਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਜੰਗਨਾਮਿਆਂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਬੀਰ-ਕਾਵਿ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਅਮੀਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।
ਪੁਸਕਤ ਸੂਚੀ
ਕੈਟੇਗਰੀ (++):
ਹੋਰ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ
ਜੋੜ ਸੋਧੋ
ਬਿਜਲਈ ਚਾਰਜ
180px|thumb|right|ਧਨ(+) ਚਾਰਜ180px|thumb|right|ਰਿਣ (-) ਚਾਰਜ ਬਿਜਲੀ ਚਾਰਜ ਐਟਮਾ ਦੇ ਉੱਪ-ਐਟਮੀ ਕਣਾਂ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਗੁਣ ਹੈ। ਬਿਜਲੀ ਚਾਰਜ ਬਿਜਲੀ ਖੇਤਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਚਾਰਜ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਧਨ (+) ਚਾਰਜ ਅਤੇ ਰਿਣ (-) ਚਾਰਜ।
ਮਾਪਦੰਡ
ਬਿਜਲਈ ਚਾਰਜ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡ ਆਈ.ਯੂ.ਪੀ.ਏ.ਸੀ ਸੰਸਥਾ ਵੱਲੋਂ ਤਹਿ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਮਾਪਦੰਡ ਦਾ ਨਾਂਅ ਕੂਲੰਬ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਨਤਾਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।
ਯੂਨਿਟਾਂ
ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦੀ S I ਯੂਨਿਟ ਕੂਲੌਂਬ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਲੱਗਪਗ 6.242 e ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ (e ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਟੌਨ ਦਾ ਚਾਰਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ)। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਦਾ ਚਾਰਜ ਤਕਰੀਬਨ -1.602 C ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੂਲੌਂਬ ਓਸ ਚਾਰਜ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਸਕਿੰਟ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਐਂਪੀਅਰ ਕਰੰਟ ਚੁੱਕਦੀ ਹੋਈ ਕਿਸੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਕੰਡਕਟਰ ਦੇ ਕ੍ਰੌਸ ਸਕੈਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਲੰਘ ਚੁੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚਿੰਨ੍ਹ Q ਅਕਸਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਸਟੀ ਜਾਂ ਚਾਰਜ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹੀ ਕਿਸੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੀਟਰ, ਜਾਂ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਸੇ ਬਾਲਾਸਟਿਕ ਗਲਵੈਨੋਮੀਟਰ ਨਾਲ ਨਾਪਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ 1891 ਵਿੱਚ, ਚਾਰਜ ਦੇ ਕੁਆਂਟਾਇਜ਼ ਹੋਏ ਲੱਛਣ ਨੂੰ ਖੋਜਣ ਤੋਂ ਬਾਦ, ਜਾਰਜ ਜੌਹਨਸਟੋਨ ਸਟੋਨੇਜੌਰਜ ਸਟੋਨੇ]] ਨੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਿਆ ਕਿ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਚਾਰਜ ਦੀ ਮੁਢਲੀ ਯੂਨਿਟ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ 1897 ਵਾਲੀ ਜੇ ਜੇ ਥੌਮਸਨ ਦੁਆਰਾ ਕਣ ਦੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਯੂਨਿਟ ਅੱਜਕੱਲ ਬੇਨਾਮ ਹੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਬੁਨਿਆਦੀ ਚਾਰਜ, ਚਾਰਜ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਯੂਨਿਟ, ਜਾਂ ਸਰਲ ਤੌਰ ਤੇ e ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪੁਕਾਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚਾਰਜ ਦਾ ਕੋਈ ਨਾਪ ਬੁਨਿਆਦੀ ਚਾਰਜ e ਦਾ ਇੱਕ ਗੁਣਾਂਕ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਚਾਹੇ ਮੈਕਰੋਸਕੋਪਿਕ ਸਕੇਲ ਚਾਰਜ ਵਾਸਤਵਿਕ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਾਓ ਕਰਦੇ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਕੁੱਝ ਸੰਦ੍ਰਭਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਿਸੇ ਚਾਰਜ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਬਾਰੇ ਕਹਿਣਾ ਵੀ ਅਰਥ ਰੱਖਦਾ ਹੈ; ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਕਿਸੇ ਕੈਪੀਸਟਰ ਦੀ ਚਾਰਜਿੰਗ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਫ੍ਰੈਕਸ਼ਨਲ ਕੁਆਂਟਮ ਹਾਲ ਇਫੈਕਟ ਵਿੱਚ।
S I ਯੂਨਿਟਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਯੂਨਿਟਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਸਿਸਟਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ cgs ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਬੁਨਿਆਦੀ ਕੁਆਂਟਿਟੀਆਂ (ਲੰਬਾਈ, ਪੁੰਜ ਅਤੇ ਸਮਾਂ) ਦੇ ਮੇਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹੀ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚਾਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ S I ਯੂਨਿਟਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜ ਲੰਬਾਈ, ਪੁੰਜ, ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਕਰੰਟ ਦੇ ਇੱਕ ਮੇਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇੰਡਕਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਚਾਰਜ
ਇੰਡਕਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਚਾਰਜਿੰਗ ਅੰਦਰ, ਕੋਈ ਚਾਰਜ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ A ਆਪਣੇ ਚਾਰਜ ਤੋਂ ਉਲਟ ਕਿਸਮ ਦਾ ਚਾਰਜ ਕਿਸੇ ਨੇੜੇ ਲਿਆਂਦੀ ਗਈ ਚੀਜ਼ B ਅੰਦਰ ਬਗੈਰ ਛੂਹੇ ਹੀ ਇੰਡਿਊਸ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਨਾਲ A ਅਪਣਾ ਕੋਈ ਚਾਰਜ ਨਹੀਂ ਗੁਆਉਂਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ B ਨਾਲ ਛੂਹੰਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਆਓ ਹੁਣ ਇੰਡਕਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਦੋ ਸਫੀਅਰਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰਜ ਕਰਨ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੀਏ; ਧਿਆਨ ਦੇਓ ਕਿ ਇਸ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਦੌਰਾਨ ਪੌਜ਼ਟਿਵ ਚਾਰਜ ਹੋਈ ਗਲਾਸ ਰੌਡ ਕੋਈ ਚਾਰਜ ਨਹੀਂ ਗੁਆਉਂਦੀ। ਇਹ ਕੰਡਕਸ਼ਨ ਰਾਹੀੰ ਚਾਰਜਿੰਗ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਉਲਟ ਚੀਜ਼ ਹੈ, ਯਾਨਿ ਕਿ, ਕੰਡਕਸ਼ਨ ਨਾਲ ਚਾਰਜਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸੱਚਮੁੱਚ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਗਲਾਸ ਰੌਡ ਕੁੱਝ ਚਾਰਜ ਗੁਆ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਹੋਰ ਵੇਖੋ
ਬਿਜਲੀ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਜਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਸਿੰਘ (ਰਾਸ਼ੀ )
ਸਿੰਘ, ਮਤੱਲਬ ਸ਼ੇਰ, ਹਿੰਦੂ ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿੱਦਿਆ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ੀ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਨਛੱਤਰ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਰਾਸ਼ੀ ਨਿਰਧਾਰਣ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 12 ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿੰਘ 5 ਨੰਬਰ ਉੱਤੇ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂਜੋਤਿਸ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਨਾਮ
ਗਗਨ ਗਿੱਲ
ਗਗਨ ਗਿੱਲ (ਜਨਮ - 1959) ਆਧੁਨਿਕ ਹਿੰਦੀ ਕਵਿਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਗਗਨ ਗਿੱਲ ਦਾ ਜਨਮ 1959 ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਐਮਏ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਕੁੱਲਵਕਤੀ ਲਿਖਾਰੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਤਕੜਾ ਯੋਗਦਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਕਈ ਅਮਰੀਕੀ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੇ ਕੋਰਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ।
ਯਾਤਰਾ ਬਿਰਤਾਂਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ
ਅਪਰਾਜਿਤ ਵਰਮਨ
ਅਪਰਾਜਿਤ ਵਰਮਨ  ਪੱਲਵ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਆਖਰੀ ਰਾਜਾ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਲਵ ਰਾਜਵੰਸ਼
ਨੀਲ ਪੋਸਟਮੈਨ
ਨੀਲ ਪੋਸਟਮੈਨ (8 ਮਾਰਚ 1931 – 5 ਅਕਤੂਬਰ 2003) ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਆਲੋਚਕ ਸੀ। ਨੀਲ ਪੋਸਟਮੈਨ 40 ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਸਾਲ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਿਹਾ। ਨੀਲ ਪੋਸਟਮੈਨ ਦੇ ਮੌਤ 2003 ਵਿੱਚ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਹੋਈ।
ਜੀਵਨ
ਨੀਲ ਪੋਸਟਮੈਨ ਦਾ ਜਨਮ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਵਿੱਚ 8 ਮਾਰਚ 1931 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਇਥੇ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਿਆਦਾ ਜਿੰਦਗੀ ਬਤੀਤ ਕੀਤੀ। 1953 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਦੀ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਗਰੈਜ਼ੁਏਸ਼ਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਦਾ ਖਿਡਾਰੀ ਵੀ ਰਿਹਾ।
ਟੈਕਨੋਪੌਲੀ
1992 ਵਿੱਚ ਨੀਲ ਪੋਸਟਮੈਨ ਦੀ ਕਿਤਾਬ Technopoly: the Surrender of Culture to Technology'' ਪਬਲਿਸ਼ ਹੋਈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਟੈਕਨੋਪੌਲੀ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਤੇ ਵਿਕਾਸ ਬਾਰੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪੋਸਟਮੈਨ ਟੈਕਨੋਪੌਲੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਸਮਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਿਰਤਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕੀ ਤਕਨੀਕੀ ਹਿਸਾਬ-ਕਿਤਾਬ ਹਰ ਤਰਾਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵਧਕੇ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਤੇ ਨਿਯੋਯਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪੋਸਟਮੈਨ ਤਰਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕੀ ਯੂਨਾਇਟਡ ਸਟੇਟ ਇਕੋ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜੋ ਟੈਕਨੋਪੌਲੀ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਚੁਕਾ ਹੈ। ਉਹ ਦਾਆਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਯੂਨਾਇਟਡ ਸਟੇਟ ਵਿੱਚ ਟੈਕਨੋਪੌਲੀ ਦਾ ਹੜ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।ਉਸ ਨੇ ਤਕਾਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਹੇਠਲਾ ਪੱਧਰ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਖਤਰਨਾਕ ਹੈ ਕਿ ਟੈਕਨੋਪੌਲੀ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਤਕਾਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ।
Technopoly: the Surrender of Culture to Technology (ਨੀਲ ਪੋਸਟਮੈਨ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਬਾਰੇ ਕਿਤਾਬ)
ਨੀਲ ਪੋਸਟਮੈਨ ਨੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਟੈਕਨੋਪੌਲੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।ਉਸ ਨੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਟੈਕਨੋਪੌਲੀ ਵਿੱਚ ਤਿਨ ਤਰਾਂ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮਨਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ- ਨੀਲ ਪੋਸਟਮੈਨ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਤਿੰਨਾ ਕਿਸਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੜਾਅ ਸਹਿ ਪੜਾਅ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ
ਅੰਕ ਸਿਧਾਂਤ
ਗਣਿਤਕ ਸਿਧਾਂਤ ਸੁੱਧ ਗਣਿਤ ਦੀ ਸ਼ਾਖ ਹੈ ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਪੂਰਨ ਸੰਖਿਆ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਇਸ ਨੂੰ ਗਣਿਤ ਦੀ ਰਾਣੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਭਾਜ਼ ਸੰਖਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਣਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸੰਖਿਆਂਵਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬੀਜਗਣਿਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲੱਭਤ ਫਰੈਗਮੈਂਟ ਟੇਬਲ ਹੈ ਜੋ ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਦੇ ਤ੍ਰੈਗੁਟ ਹਨ। i.e., ਪੂਰਨ ਸੰਖਿਆ such that.
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਣਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਮਾਖਾ ਚਹਿਲਾਂ
ਮਾਖਾ ਚਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਭੀਖੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 2001 ਵਿੱਚ ਮਾਖਾ ਚਹਿਲਾਂ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 1253 ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫ਼ਲ 5.37 ਕਿ. ਮੀ. ਵਰਗ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸਮਦੋਬਾਹੂ ਤਿਕੋਣ
ਸਮਦੋਬਾਹੂ ਤਿਕੋਣ ਉਸ ਤਿਕੋਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਭੁਜਾਵਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਬਰਾਬਰ ਹੋਣ।ਸਾਰੀਆਂ ਸਮਬਾਹੂ ਤਿਕੋਨ ਸਮਦੋਬਾਹੂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਉਲਟ ਨਹੀਂ।
ਸਮਦੋਭੁਜੀ ਤਿਕੋਣ ਦੇ ਸ਼ਿਖਰ ਬਿੰਦੂ ਤੋਂ ਲੰਬ, ਸ਼ਿਖਰ ਕੋਣ ਦਾ ਦੁਭਾਜਕ, ਮੱਧਕਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਖਰ ਕੋਣ ਦੇ ਸਾਹਮਣੀ ਭੁਜਾ ਦਾ ਲੰਬ ਦੁਭਾਜਕ ਇੱਕ ਹੀ ਬਿੰਦੂ ਤੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਖੇਤਰਫਲ
ਜੇ ਤਿਕੋਣ ਦੇ ਖੇਤਰਫਲ T ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸੂਤਰ ਨਾਲ ਪਤਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜੇ ਤਿਕੋਣ ਦਾ ਸ਼ਿਖਰ ਕੋਣ (\theta) ਅਤੇ ਭੁਜਾਵਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ (a) ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਖੇਤਰਫਲ ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸੂਤਰ ਨਾਲ ਪਤਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਘੇਰਾ
ਤਿਕੋਣ ਦੇ ਘੇਰੇ p ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਭੁਜਾਵਾਂ a ਅਤੇ ਅਧਾਰ b ਨਾਲ ਪਤਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਮਦੋਭੁਜੀ ਤਿਕੋਣ ਦੇ ਖੇਤਰਫਲ T ਅਤੇ ਘੇਰਾ ਦਾ ਸਬੰਧ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਮਦੋਭੁਜੀ ਤਿਕੋਣ ਦੇ ਖੇਤਰਫਲ, ਘੇਰੇ ਅਤੇ ਜੋ ਭੁਜਾ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਉਸ ਦਾ ਸਬੰਧ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕੋਣ ਦੁਭਾਜਕ
ਜੇ ਬਰਾਬਰ ਭੁਜਾਵਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ a ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਭੁਜਾ ਜਾਂ ਅਧਾਰ b ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕੋਣ ਦਾ ਦੁਭਾਜਕ t ਹੈ ਤਾਂ ਅਤੇ
ਅਰਧ ਵਿਆਸ
ਅੰਦਰੂਨੀ ਚੱਕਰ ਦਾ ਅਰਧ ਵਿਆਸ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਚੱਕਰ ਦਾ ਅਰਧ ਵਿਆਸ ਦਾ ਸੂਤਰ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਸਮਦੋਭੁਜ ਤਿਕੋਣ ਦੀ ਭੁਜਾਵਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ a, ਅਧਾਰ b, ਅਤੇ ਉਚਾਈ h ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਤਿਕੋਣ ਦੀ ਸਮਾਨਤਾ ਧੁਰੇ ਦੇ ਹੋਵੇਗਾ।
ਬਾਹਰੀ ਚੱਕਰ ਦਾ ਅਰਧ ਵਿਆਸ
ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਰਗ
ਜੇ ਤਿਕੋਣ ਦਾ ਅਧਾਰ b ਉਚਾਈ h ਤਾਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਰਗ ਦੀ ਭੁਜਾ ਦੀ ਲੰਬਾਈ:
ਦਲਜੀਤ ਕੌਰ ਭਨੋਟ
ਦਲਜੀਤ ਕੌਰ (ਜਨਮ 15 ਨਵੰਬਰ 1982) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਪਿਆਰ ਕੋ ਕਿਆ ਨਾਮ ਦੂ ਵਿੱਚ ਅੰਜਲੀ, ਕੁਲਵਧੂ ਵਿੱਚ ਨਿਯਤੀ, ਕਾਲਾ ਟਿੱਕਾ ਵਿੱਚ ਮੰਜੀਰੀ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਸ਼ਾਲੀਨ ਭਨੋਟ ਨਾਲ ਨੱਚ ਬਲੀਏ  ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਅਤੇ  ਵਿਜੇਤਾ ਬਣੀ। 2019 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ਬਿੱਗ ਬੌਸ 13 ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
ਆਰੰਭਕ ਜੀਵਨ
ਕੌਰ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਨਵੰਬਰ 1982 ਨੂੰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਫੌਜੀ ਪਿਛੋਕੜ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਕਰਨਲ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਵੱਡੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੇ ਅਫਸਰਾਂ ਵਜੋਂ ਰੱਖਿਆ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਕੌਰ ਕੁਲਵਧੂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ਾਲਿਨ ਭਨੋਟ ਨੂੰ ਮਿਲੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਸਾਲ 2009 ਵਿੱਚ 9 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਬੇਟਾ ਹੈ। 2015 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਲੀਨ 'ਤੇ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਤਲਾਕ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ।
ਕਰੀਅਰ
2004 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਮਿਸ ਪੁਣੇ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ, ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਸ ਨੇਵੀ, ਮਿਸ ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਮਿਸ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਕੁਈਨ ਸਮੇਤ ਕਈ ਹੋਰ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫਾਈਨਲਿਸਟ ਵੀ ਰਹੀ। ਉਸ ਨੇ ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ ਡਰਾਮਾ, ਮਨਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ 'ਸੀ.ਆਈ.ਡੀ.', 'ਆਹਟ' ਅਤੇ 'ਰਾਤ ਹੋਨੇ ਕੋ ਹੈ' ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। 2005 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ 'ਕੈਸਾ ਯੇ ਪਿਆਰ ਹੈ' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੈਮਿਓ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਕੁਲਵਧੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਹੀ ਜੋਧਪੁਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਮੁਟਿਆਰ ਨਿਯਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ।
ਕੁਲਵਧੂ ਦੇ ਅਚਾਨਕ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦਲਜੀਤ ਨੇ 'ਛੂਨਾ ਹੈ ਆਸਮਾਨ' ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਖਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ 2007 ਤੋਂ 2009 ਤੱਕ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਦੇ ਸ਼ੋਅ 'ਸੰਤਾਨ' ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।
2008 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਚੌਥੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਡਾਂਸ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ 'ਨੱਚ ਬਲੀਏ' ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਪਤੀ ਸ਼ਾਲਿਨ ਭਨੋਟ ਨਾਲ ਜੇਤੂ ਰਹੀ। 2011 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਦੇ ਸ਼ੋਅ ਇਸ 'ਪਿਆਰ ਕੋ ਕਯਾ ਨਾਮ ਦੂਂ' ਵਿੱਚ ਅੰਜਲੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੋਰ ਸ਼ੋਅ ਜਿਵੇਂ 'ਸਾਥ ਨਿਭਾਨਾ ਸਾਥੀਆ' (2012), 'ਸਸੁਰਾਲ ਸਿਮਰ ਕਾ' ਅਤੇ 'ਰੰਗਰਸੀਆ' (2013) ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।
ਕੌਰ ਨੇ ਕਲਰਜ਼ ਟੀਵੀ ਦੀ 'ਸਵਰਾਗਿਨੀ - ਜੋੜੇਂ ਰਿਸ਼ਤੋਂ ਕੇ ਸੁਰ/ ਨਾਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਜਾਨਕੀ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲਾਈਫ ਓਕੇ ਦੇ 'ਸਾਵਧਾਨ ਇੰਡੀਆ' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਪੀਸੋਡਿਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। 2015 ਤੋਂ 2017 ਤੱਕ, ਉਸ ਨੇ ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ ਦੇ 'ਕਾਲਾ ਟੀਕਾ' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
2017 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਮਾਂ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਆਦਿਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ। 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਦੇ ਸ਼ੋਅ 'ਕਯਾਮਤ ਕੀ ਰਾਤ' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ 'ਸਿਲਸਿਲਾ ਬਦਲਤੇ ਰਿਸ਼ਤੋਂ ਕਾ' ਅਤੇ ਵਿਕਰਮ ਬੇਤਾਲ ਕੀ ਰਹਸਯ ਗਾਥਾ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ
2019 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਏ ਸ਼ੋਅ 'ਗੁੱਡਨ ਤੁਮਸੇ ਨਾ ਹੋ ਪਾਏਗਾ' ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਅੰਤਰਾ ਰਾਵਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਸਤੰਬਰ 2019 ਵਿੱਚ, ਕੌਰ ਰਿਐਲਿਟੀ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਬਿਗ ਬ੍ਰਦਰ, ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕਰਣ ਦੇ ਤੇਰ੍ਹਵੇਂ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਸੀ।
2021 ਵਿੱਚ, ਕੌਰ ਆਸਿਮ ਰਿਆਜ਼ ਦੇ ਭਰਾ ਉਮਰ ਰਿਆਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ 'ਬੇਫਿਕਰ ਰਹੋ' ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸਦਾ ਉਸਨੇ ਵੀ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਮਈ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਹਫ਼ਤਾ 2022 ਵਿੱਚ ਸੋਧੇ ਗਏ ਲੇਖ
2019 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਟੀਮਾਂ
ਦੋ ਕ੍ਰਿਕਟਰ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦਾ ਟੌਮ ਬਲੰਡਲ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦਾ ਅਬੂ ਜਾਏਦ, ਆਪਣੀਆਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਮਜ਼ਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਇਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ (ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ) ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਖੇਡੇ ਸਨ। 13 ਮਈ 2019 ਨੂੰ ਜ਼ਾਏਦ ਨੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਤਿਕੋਣੀ ਲੜੀ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਤਿੰਨ ਕਪਤਾਨਾਂ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਦਾ ਈਓਨ ਮੌਰਗਨ, ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਦਾ ਜੇਸਨ ਹੋਲਡਰ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦਾ ਮਸ਼ਰਫੇ ਮੁਰਤਜ਼ਾ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ
ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਨੇ 22 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ 15 ਮੈਂਬਰੀ ਦਲ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਦੂਜੇ ਮੈਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਇਕਰਮ ਅਲੀ ਖਿਲ ਨੂੰ ਦਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਕੋਚ: ਫਿਲ ਸਿਮੰਸ
ਆਸਟਰੇਲੀਆ
ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੇ 15 ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਆਪਣੀ 15 ਮੈਂਬਰੀ ਟੀਮ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਜਾਈ ਰਿਚਰਡਸਨ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਮੋਢੇ ਦੀ ਸੱਟ ਕਾਰਨ ਮਗਰੋਂ ਉਹ ਟੀਮ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਥਾਂ ਕੇਨ ਰਿਚਰਡਸਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਕੋਚ: 🇦🇺 ਜਸਟਿਨ ਲੈਂਗਰ
ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼
ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ 15 ਮੈਂਬਰੀ ਟੀਮ ਦਾ ਐਲਾਨ 16 ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਕੋਚ: ਸਟੀਵ ਰ੍ਹੋਡਸ
ਹੇਤੂਕਰ ਝਾਅ
ਹੇਤੂਕਰ ਝਾਅ ਦਾ ਜਨਮ 5 ਮਾਰਚ 1944 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ19 ਅਗਸਤ 2017 ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਖੋਜਕਰਤਾ, ਅਤੇ ਫੁਲਬ੍ਰਾਈਟ ਸਕਾਲਰ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਾਰਾਜਾਧਿਰਾਜਾ ਕਾਮੇਸ਼ਵਰ ਸਿੰਘ ਕਲਿਆਣੀ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਆਨਰੇਰੀ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਟਰੱਸਟੀ ਸਨ।
2019 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਟੀਮਾਂ
ਇੰਗਲੈਂਡ
ਇੰਗਲੈਂਡ ਨੇ ਆਪਣੀ 15 ਮੈਂਬਰੀ ਟੀਮ ਦਾ ਐਲਾਨ 17 ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਕੀਤਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਐਲਕਸ ਹੇਲਸ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ, ਪਰ ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਬੈਨ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚੋਂ ਹਟਾ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਮਗਰੋਂ 21 ਮਈ ਨੂੰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਖਰੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਟੀਮ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੌਫ਼ਰਾ ਆਰਚਰ, ਲਿਅਮ ਡਾਅਸਨ ਅਤੇ ਜੇਮਸ ਵਿੰਸ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ ਅਤੇ ਡੇਵਿਡ ਵਿਲੀ, ਜੋ ਡੈਨਲੀ ਅਤੇ ਐਲਕਸ ਹੇਲਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।.
ਹੇਤੂਕਰ ਝਾਅ
ਮੁਡਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ
ਹੇਤੂਕਰ ਝਾਅ ਦਾ ਜਨਮ 5 ਮਾਰਚ 1944 ਨੂੰ ਸਰਿਸਵ ਪਾਹੀ ਪਿੰਡ, ਮਧੂਬਨੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਬਾਬੂ ਚਮਕਾਰ ਝਾਅ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਲਦੇਵ ਝਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ ਮੋਹਿਨੀ ਦੇਵੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
2019 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਟੀਮਾਂ
ਇੰਗਲੈਂਡ
ਕੋਚ: 🇦🇺 ਟ੍ਰੈਵਰ ਬੇਲਿਸ
ਹੇਤੂਕਰ ਝਾਅ
ਮੁਡਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ
ਝਾਅ ਦਾ ਵਿਆਹ 1960 ਦੇ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰਾ ਸਿੰਘ ਝਾਅ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਇੱਕ ਗੈਲਰੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਚੰਦਰਧਾਰੀ ਮਿਥਿਲਾ ਸਟੇਟ ਅਜਾਇਬ ਘਰ, ਦਰਭੰਗਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਿਰਸੇ ਦਾਨ ਕੀਤੇ। <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[  <span title="This claim needs references to reliable sources. (August 2017)">ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ  ]
2019 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਟੀਮਾਂ
ਭਾਰਤ
ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੀ 15 ਮੈਂਬਰੀ ਟੀਮ ਦਾ ਐਲਾਨ 15 ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਬਤੀ ਰਾਇਡੂ, ਰਿਸ਼ਭ ਪੰਤ, ਅਕਸ਼ਰ ਪਟੇਲ, ਨਵਦੀਪ ਸੈਣੀ ਅਤੇ ਇਸ਼ਾਂਤ ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਨਾਮ ਵੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ 15 ਮੈਂਬਰੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦੇ ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਭਾਰਤ ਬਨਾਮ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿਚਲੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਖਰ ਧਵਨ ਦੇ ਅੰਗੂਠੇ ਉੱਪਰ ਸੱਟ ਵੱਜਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਰਿਸ਼ਭ ਪੰਤ ਨੂੰ ਮਗਰੋਂ 15 ਮੈਂਬਰੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 19 ਜੂਨ 2019 ਨੂੰ ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ਿਖਰ ਧਵਨ ਦੇ ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਪੂਰੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਖੇਡ ਸਕੇਗਾ। ਕੋਚ: 🇮🇳ਕੋਚ: ਰਵੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ
ਹੇਤੂਕਰ ਝਾਅ
ਸਿੱਖਿਆ
ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਮਹਾਰਾਜਾ ਲਕਸ਼ਮੇਸ਼ਵਰ ਸਿੰਘ ਅਕੈਡਮੀ, ਸਰਿਸਬ ਪਾਹੀ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮਧੂਬਨੀ ਤੋਂ ਹੋਈ। ਉਸਨੇ ਪਟਨਾ ਸਾਇੰਸ ਕਾਲਜ ਪੜ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਪਟਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕੰਮ ਤੇ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੀ.ਏ. 1965 ਦੇ ਵਿੱਚ ਪਟਨਾ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਚ, 1967 ਵਿੱਚ ਪਟਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ. ਅਤੇ 1980 ਵਿੱਚ ਪਟਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. 1967 ਤੌ 1968 ਦੇ ਵਿੱਚ ਪਟਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਚੋਣ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।
2019 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਟੀਮਾਂ
ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ
ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਨੇ ਆਪਣੀ 15 ਮੈਂਬਰੀ ਟੀਮ ਦਾ ਐਲਾਨ 3 ਅਪਰੈਲ 2019 ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਕੋਚ: ਗੈਰੀ ਸਟੈਡ
ਹੇਤੂਕਰ ਝਾਅ
ਕਰੀਅਰ
ਉਸਨੇ 1968 ਦੇ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਪਟਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਜਨਵਰੀ 2004 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਏ।
2019 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਟੀਮਾਂ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦਲ ਦਾ ਐਲਾਨ 18 ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਖਰੀ ਟੀਮ ਦਾ ਐਲਾਨ 20 ਮਈ ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੁਨੈਦ ਖਾਨ, ਫ਼ਹੀਮ ਅਸ਼ਰਫ਼ ਅਤੇ ਆਬਿਦ ਅਲੀ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਵਹਾਬ ਰਿਆਜ਼, ਮੁਹੰਮਦ ਆਮਿਰ ਅਤੇ ਆਸਿਫ਼ ਅਲੀ ਨੂੰ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਕੋਚ: 🇦🇺 ਮਿਕੀ ਆਰਥਰ
ਹੇਤੂਕਰ ਝਾਅ
ਕਰੀਅਰ
1968 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸਨੇ ਬਿਹਾਰ ਦੀਆਂ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ: ਇਕ ਮਮੁਲੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਇੱਕ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ ਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਟੁੱਟਣਾ ਹੈ।
ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਯੂ ਐੱਸ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ 1972 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੁਲਬ੍ਰਾਈਟ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।1984–85 ਵਿੱਚ ਉਹ ਯੂਐਸਈਐਫਆਈ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਫੁਲਬ੍ਰਾਈਟ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਦੇ ਇੰਟਰਵਿੳ ਬੋਰਡ ਤੇ ਸੀ। ਸੁਲਭ ਇੰਸਟੀਚਿ ੳਟ ਅਫ ਸੋਸ਼ਲ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਦੋ ਸਾਲ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਵੀ ਰਿਹਾ।
2019 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਟੀਮਾਂ
ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ
ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਟੀਮ ਦਾ ਐਲਾਨ 18 ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਐਨਰਿਸ਼ ਨੌਰਜੇ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ 7 ਮਈ 2019 ਨੂੰ ਉਸਨੂੰ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਜਗ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰਿਸ ਮੌਰਿਸ ਨੂੰ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਮਿਲੀ। ਡੇਲ ਸਟੇਨ ਵੀ ਮੋਢੇ ਦੀ ਸੱਟ ਕਾਰਨ ਟੀਮ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਬਿਊਰਨ ਹੈਂਡਰਿਕਸ ਨੂੰ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ। ਕੋਚ: ਓਟਿਸ ਗਿਬਸਨ
ਹੇਤੂਕਰ ਝਾਅ
ਮੌਤ
ਝਾਅ ਦਾ 19 ਅਗਸਤ 2017 ਨੂੰ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਪਟਨਾ ਵਿੱਚ 73 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਮਧੂਬਾਨੀ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਸਰਿਸਵ ਪਾਹੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਚਿਆ ਸੀ।
ਕਿਤਾਬਾਂ
ਝਾਅ ਨੇ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2017 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1944 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ
2019 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਟੀਮਾਂ
ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼
ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਟੀਮ ਦਾ ਐਲਾਨ 24 ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਕੀਤਾ। 19 ਮਈ 2019 ਨੂੰ ਸੁਨੀਲ ਅੰਬਰੀਸ, ਡਵੇਨ ਬ੍ਰਾਵੋ, ਜੌਨ ਕੈਂਪਬੈਲ, ਜੋਨਾਦਨ ਕਾਰਟਰ, ਰੌਸਟਨ ਚੇਸ, ਸ਼ੇਨ ਡਾਉਰਿਸ਼, ਕੀਮੋ ਪੌਲ, ਖੈਰੀ ਪੀਅਰ, ਰੇਅਮਨ ਰੀਫ਼ਰ ਅਤੇ ਕਾਇਰਨ ਪੋਲਾਰਡ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਰਿਜ਼ਰਵ ਪਲੇਅਰਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਕਿ ਕਿਸੇ ਖਿਡਾਰੀ ਦੇ ਸੱਟ ਵੱਜਣ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਉਸਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈ ਸਕੇ। ਕੋਚ: ਫ਼ਲਾਇਡ ਰੀਫ਼ਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2019 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ
ਡੌਲੀ ਮਿਨਹਾਸ
ਜੀਵਨੀ
ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਨਿਲ ਮੱਟੂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ
ਲੌਰੰਟਜ਼ ਗਰੁੱਪ
ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਅੰਦਰ ਲੌਰੰਟਜ਼ ਗਰੁੱਪ ਸਾਰੇ (ਗੈਰ-ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ) ਭੌਤਿਕੀ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਵਾਸਤੇ ਮਿੰਕੋਵਸਕੀ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਲੌਰੰਟਜ਼ ਟਰਾਂਸਫੋਰਮੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ, ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਤੇ ਕੁਆਂਟਮ ਸੈਟਿੰਗ ਦਾ ਗਰੁੱਪ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਡੱਚ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈਂਡ੍ਰਿਕ ਲੌਰੰਟਜ਼ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਹੇਠਾਂ ਲਿਖੇ ਨਿਯਮ, ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ, ਅਤੇ ਥਿਊਰੀਆਂ ਲੌਰੰਟਜ਼ ਸਮਿੱਟਰੀ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ: ਲੌਰੰਟਜ਼ ਗਰੁੱਪ ਸਾਰੇ ਗਿਆਤ ਬੁਨਿਆਦੀ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਸਪੇਸ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਮਿੱਟਰੀ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅੰਦਰ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਦੇ ਕੁੱਝ ਕਾਫੀ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਪੈਸ਼ਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਵਾਲ਼ੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਹੈ।
ਟੌਪੌਲੌਜੀ
ਦੋਹਰੀ ਕਵਰਿੰਗ ਅੰਦਰ ਖੱਬੇ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਗਰੁੱਪ, ਦੋਹਰੀ ਕਵਰਿੰਗ ਅੰਦਰ ਖੱਬੇ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਗਰੁੱਪਾਂ ਦੇ ਡੀਫੋਰਮੇਸਨ ਰਿਟ੍ਰੈਕਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ|
ਬਿਰੜਵਾਲ
ਬਿਰੜਵਾਲ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਨਾਭਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬੋਲੋਨੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਬੋਲੋਨੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (Università di Bologna, UNIBO) 1088 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਇਹ ਨਿਰੰਤਰ ਸਰਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਰਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਇਟਲੀ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।  ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੱਕਾਰੀ ਇਤਾਲਵੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੈੰਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਹੈ।
ਇਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਸਟਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਯੂਨੀਵਰਸਟਾਸ ਪਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਸੀ, ਜੋ ਇਟਲੀ ਦੇ ਬੋਲੋਨੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।   ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਮਾਟੋ ਅਲਮਾ ਮਾਤਰ ਸਟੂਡੋਰਿਊਮ ਅਤੇ ਤਾਰੀਖ ਏ.ਡੀ. 1088 ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਤਕਰੀਬਨ 85,500 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇਸਦੇ 11 ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ।  ਇਸ ਦੇ ਕੈਂਪਸ ਰਵੇਨਾ, ਫੋਰਲੀ, ਸਿਸੇਨਾ ਅਤੇ ਰਿਮਿਨੀ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸ਼ਾਖਾ ਕੇਂਦਰ ਬਿਊਨਸ ਏਅਰਸ ਵਿੱਚ ਹੈ।  ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਾਲਜੀਓ ਸੁਪੀਰੀਓਰ ਡੀ ਬੋਲੋਨੀ ਨਾਮਕ ਉੱਤਮਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਵੀ ਹੈ। ਬੋਲੋਨੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਐਸੋਸੀਏਟ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਬੋਲੋਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ ਐਸ.ਪੀ.ਏ. (ਬੀਯੂਪੀ) ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
left|thumb|The entry of some students in the Natio Germanica Bononiae, the nation of German students at Bologna; miniature of 1497. ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਬੇਯਕੀਨੀ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਇਹ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ 1088 ਈਸਵੀ ਹੈ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ 1158 ਵਿੱਚ ਫਰੈਡਰਿਕ ਪਹਿਲਾ ਬਾਰਬਾਰੋਸਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਚਾਰਟਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਪਰ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਜਿਓਸੁਆ ਕਾਰਡੁਕੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਕਿ ਇਹ 1088 ਸੀ, ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਨਿਰੰਤਰ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। .
ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਉਭਾਰ ਸਿਟੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ "ਕੌਮਾਂ" (ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੌਮੀਅਤ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ) ਕਹਾਉਂਦੀਆਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀਆਂ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਹੋਇਆ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਅਪਰਾਧਾਂ ਅਤੇ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਲਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਸਮੂਹਕ ਸਜ਼ਾ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲੋਂ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਤਨਖ਼ਾਹ ਤੇ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ "ਕੌਮਾਂ" ਨੇ ਵੱਡੇ ਸੰਗਠਨਾਂ ਜਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ - ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਸਮੂਹਿਕ ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਥਿਤੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਆਏ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਤੋਂ ਤਕੜੀ ਆਮਦਨੀ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਸੀ, ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਠੀਕ ਸਲੂਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਛਡ ਕੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ। ਬੋਲੋਨੀ ਵਿਚਲੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਸਮੂਹਕ ਸਜ਼ਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚਲੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸਮੂਹਿਕ ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੜਤਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਜਾਂ ਧਮਕੀ ਨਾਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕੋਰਸਾਂ ਦੀ ਸਮਗਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਤਨਖ਼ਾਹ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰਾਂ ਨੂੰ ਭਰਤੀ ਕਰਨ, ਹਟਾਉਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਦਾ ਨਿਰਧਾਰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਕੌਂਸਲ ਕਰਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ "ਰਾਸ਼ਟਰ" ਦੇ ਦੋ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਕੌਂਸਲ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਸੰਚਾਲਤ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਸਭ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫੈਸਲਿਆਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਲਈ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਦੀ ਵੋਟ ਲੋੜੀਂਦੀ ਸੀ। ਪ੍ਰੋਫੈਸਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜੁਰਮਾਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ ਜੇ ਉਹ ਸਮੇਂ ਤੇ ਕਲਾਸਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਹੁੰਦੇ, ਜਾਂ ਸੈਮੈਸਟਰ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਪੂਰਾ ਕੋਰਸ ਮੈਟੀਰੀਅਲ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰਦੇ। ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕਮੇਟੀ, "ਡੀਨਾਊਂਸਰ ਆਫ਼ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰਜ਼", ਉਹਨਾਂ ਤੇ ਲਗਾਮ ਰੱਖਦੀ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੰਦੀ। ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਆਪ ਵੀ ਸ਼ਕਤੀਹੀਣ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕਾਲਜ ਆਫ ਟੀਚਰਜ਼ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਫੀਸ ਅਤੇ ਡਿਗਰੀ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਦੇ ਹੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਸਨ। ਆਖਿਰਕਾਰ, ਸ਼ਹਿਰ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਟੈਕਸਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰਾਂ ਨੂੰ ਤਨਖ਼ਾਹ ਦੇ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚਾਰਟਰਡ ਪਬਲਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ
ਡਬਰੀ
ਡਬਰੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਸ਼ਾਹਕੋਟ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਰੋਪੜ
ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਰੋਪੜ (ਸੰਖੇਪ: ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਰੋਪੜ ਜਾਂ ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ.-ਆਰ.ਪੀ.ਆਰ.), ਇੱਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਜੋ ਰੂਪਨਗਰ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਤਕਨੀਕੀ ਸੰਸਥਾਨ (ਆਈ ਆਈ ਟੀ) ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਅੱਠਵੀਂ ਨਵੀਂ ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ (MHRD), ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ (ਸੋਧ) ਐਕਟ, 2011 ਪਹੁੰਚ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਕਨੀਕੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਵੱਖ ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨੀਕੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦੇ ਨਵੀਨਤਮ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸੰਚਾਰਣ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਚੋਟੀ ਦੇ ਤਕਨੀਕੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ ਰੋਪੜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਐਮ.ਐਚ.ਆਰ.ਡੀ. ਦੁਆਰਾ 2008 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਅਕਾਦਮਿਕ ਸੈਸ਼ਨ 2008-2009 ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਨੇ ਅਗਸਤ 2009 ਵਿੱਚ ਰੂਪਨਗਰ ਵਿਚਲੇ ਆਪਣੇ ਟਰਾਂਜਿਟ ਕੈਂਪਸ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਕੈਂਪਸ
ਸੰਸਥਾ ਇਸ ਸਮੇਂ ਰੂਪਨਗਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਤਿੰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੈਂਪਸਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਪਾਰਗਮਨ ਕੈਂਪਸ I
ਇਸ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਹੋਸਟਲ ਹਨ: ਤਿੰਨ ਮੁੰਡਿਆਂ ਲਈ (ਬੁਧ, ਜੁਪੀਟਰ ਅਤੇ ਨੇਪਚਿਊਨ ਹਾਊਸ) ਅਤੇ ਇੱਕ ਲੜਕੀਆਂ ਲਈ (ਵੀਨਸ ਹਾਊਸ)। ਹੋਸਟਲਾਂ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਇੱਕ ਕਮੇਟੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ, ਫੈਕਲਟੀ ਮੈਂਬਰ (ਵਾਰਡਨ ਵਜੋਂ) ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਸਟਾਫ (ਕੇਅਰਟੇਕਰ, ਦਫਤਰ ਦੇ ਮੁਖੀ) ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਡਾਕਘਰ ਅਤੇ ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਵੀ ਹੈ।
ਖੇਡ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦਾ ਮੈਦਾਨ, ਤਿੰਨ ਟੈਨਿਸ ਕੋਰਟ, ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦਾ ਮੈਦਾਨ, ਇੱਕ ਜਿਮਨੇਜ਼ੀਅਮ, ਇੱਕ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਕੋਰਟ, ਦੋ ਵਾਲੀਬਾਲ ਕੋਰਟ ਅਤੇ ਕਈ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਲਈ ਕਈ ਸਹੂਲਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਐਕਟੀਵਿਟੀ ਸੈਂਟਰ (SAC) ਕੋਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕਲੱਬਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਜਿਮਨੇਜ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਕਮਰੇ ਹਨ।
ਪਾਰਗਮਨ ਕੈਂਪਸ II
ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਬੱਸਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਦੋ ਟਰਾਂਜ਼ਿਟ ਕੈਂਪਸਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ। thumb|ਟ੍ਰਾਂਜ਼ਿਟ ਕੈਂਪਸ I ਦੇ ਅੰਦਰ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦਾ ਮੈਦਾਨ
ਸਥਾਈ ਕੈਂਪਸ
ਆਈਆਈਟੀ ਰੋਪੜ ਜੂਨ 2019 ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਸਥਾਈ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਜੁਲਾਈ 2018 ਤੋਂ ਇਸ ਦੇ ਸਥਾਈ ਕੈਂਪਸ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਕੈਂਪਸ ਦੇ ਕੁਝ ਪੜਾਅ ਅਜੇ ਵੀ ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ ਹਨ। ਕੈਂਪਸ ਉਸ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਬਿਰਲਾ ਸੀਡ ਫਾਰਮਜ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ 525 acre ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸਥਾਈ ਕੈਂਪਸ ਲਈ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ 24 ਫਰਵਰੀ 2009 ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਅਰਜੁਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਸੀਪੀਡਬਲਯੂਡੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੈਂਕਾਕ ਅਧਾਰਤ ਉਸਾਰੀ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਸੌਂਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਵਿਭਾਗ ਜੁਲਾਈ 2018 ਵਿੱਚ ਇਸ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦਫ਼ਤਰ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ 17 ਜੂਨ 2018 ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜੂਨ 2019 ਵਿੱਚ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਮਕੈਨੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਵਿਭਾਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਈ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਏ।
ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ
ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮੇਂ 10 ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ 1 ਬਹੁ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਵਿਭਾਗ ਹਨ:
ਬਾਇਓਮੈਡੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਹੁ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।
ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ
ਸੰਸਥਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਿਆਂ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਜੇਈਈ ਐਡਵਾਂਸਡ ਦੁਆਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੰਸਟੀਚਿਟ ਐਮ.ਟੈਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਿਆਂ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਗਰੀਆਂ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਐਮ.ਐੱਸ.ਸੀ. (ਖੋਜ) ਵੱਖ ਵੱਖ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਐਮ.ਐੱਸ.ਸੀ. ਮੁੱਢਲੇ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਕੋਰਸ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਲੂਮਨੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ
ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਰੋਪੜ ਐਲੂਮਨੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1 ਫਰਵਰੀ 2013 ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਲੈਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਤਾਕਤ ਤੋਂ ਤਾਕਤ ਤਕ ਵਧਦੀ ਗਈ ਹੈ, ਨਿਯਮਿਤ ਰੂਪ ਤੋਂ ਅਲੂਮਨੀ ਅਤੇ ਅਲਮਾ ਮੈਟਰ ਵਿਚਾਲੇ ਆਪਸੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਆਪਸੀ ਤਾਲਮੇਲ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਲਈ ਕਈ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇੰਜੀਨੀਰਿੰਗ ਕਾਲਜ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ
ਵੈਲ ਆਫ਼ ਈਚੋਜ਼
ਵੈਲ ਆਫ਼ ਈਚੋਜ਼ ਇਯਾਨ ਇਰਵਿਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਨਾਵਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਚੌੜਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਵਰਲਡਜ਼ ਸਾਈਕਲ ਲੜੀ ਦਾ ਦੂਜਾ ਚਾਪ ਹੈ।