cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀਆਂ
ਯੋਗ ਰੂੜ੍ਹੀ ਅਭਿਧਾ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀ
ਯੋਗ ਰੂੜ ਸ਼ਬਦ ਉਹ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾ ਦਾ ਅਰਥ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਵਿਉਂਤਪਤੀ ਦੋਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਆ ਰਾਹੀ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਇੰਞ ਵੀ ਆਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਯੋਗ ਅਰਥ ਹੋਰ ਹੋਵੇ ਪਰ ਉਸਦੀ  ਰੂੜੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਵੇ। ਜਿਵੇ ‘ਗਣਨਾਇਕਾ’ ਸ਼ਬਦ ਇੱਥੇ‘ਗਣ’ ਅਤੇ ‘ਨਾਇ’ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾ ਦਾ ਯੋਗ ਹੈ ਅਰਥਾਤ ਗੁਣਾ ਦਾ ਨਾਇਕ, ਪਰ ਗਣਨਾਇਕ ਸ਼ਬਦ ਗਣੇਸ਼ ਲਈ ਰੂ ੜ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ, ਇਸਨੂੰ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਗਣ-ਨੇਤਾ ਲਈ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਲਕਸ਼ਣਾ ਸ਼ਕਤੀ
ਲਕਸ਼ਣ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਰੂਪ ‘ਲੱਖਣ’ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ-ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਉਣਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਹੀ ਲੱਖਣ ਲਗਾਉਣਾ ਮੁਹਾਵਰਾ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਲੱਖਣ ਤੋਂ ਅਰਥ ਇਹ ਵੀ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ – ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਲੁਕੀ ਰਮਜ਼, ਭੇਦ ਜਾਂ ਇਸ਼ਾਰੇ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲੈਣਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ  ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਸ਼ਬਦ ਸਮੂਹ  ਦੇ ਕੋਸ਼ਗਤ ਅਰਥਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਅਰਥ ਵੀ ਨਿਕਲੇ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਲਕਸ਼ਣਾ ਸ਼ਕਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਉਪਰੋਕਤ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਗਧਾ ਸ਼ਬਦ ਕਹਿਣ ਨਾਲ ਪੂਰਨ ਅਭਿਧਾ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀ ਭਾਵ ਕਿ ਚਾਰ ਲੱਤਾਂ ਵਾਲਾ ਪਸੂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਮੋਰਨ ਤਾਂ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਮੁੱਖ ਅਰਥ ਨਾਲ ਗੱਲ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਅਰਥਾਤ ਮੁੱਖ ਅਰਥ ਬੋਧ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦੀ ਹੈ। ਇਸ  ਲਈ ਅਸੀਂ ਗਧੇ ਦੇ ਲਕਸ਼ਣ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ  ਇਛਿਤ ਲਕਸ਼ ਅਰਥ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ ਅਸਲੀ, ਗੱਲ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਮੋਹਨ ਗਧੇ ਵਾਂਗ ਮੂਰਖ  ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇਹ ਲਕਸ਼ਣ ਲਗਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਮੁੱਖ ਅਰਥ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਈ ਦੂਸਰੀ ਅਰਥ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਲਕਸ਼ਣਾ ਦੇ ਭੇਦ •ਮੁੱਖ ਅਰਥ ਦਾ ਬਾਧਿਤ ਹੋਣਾ •ਮੁੱਖ ਅਰਥ ਨਾਲ ਯੋਗ ਅਰਥਾਤ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੋਣਾ •ਰੂੜ੍ਹੀ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋਣਾ ਲਕਸ਼ਣ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਵਿਆਪਾਰ ਲਈ ਕਾਰਣ- ਮੁੱਖ ਅਰਥ ਦਾ ਬਾਧਿਤ ਹੋਣਾ- ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਵਾਚਯਾਰਥ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਅਰਥ ਦੋ ਨਾ ਬਣ ਸਕਣ ਨੂੰ ‘ਮੁੱਖ ਅਰਥ ਦਾ ਬਾਧਿਤ ਹੋਣਾ’ ਜਾਂ ਮੁੱਖ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਹੈ। ਜਿਵੇ- ਪੰਜਾਬ ਸਾਹਸੀ ਹੈ। ਉਪਰੋਕਤ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ‘ਪੰਜਾਬ’ ਦਾ ਅਰਥ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਪਰ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਭਾਵ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਨਿਵਾਸੀ ਤੋਂ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਵਾਕ  ‘ਚ ਮੁੱਖ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਅਰਥ ਨਾਲ ਯੋਗ ਅਰਥਾਤ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੋਣਾ
ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਜਿਸ ਹੋਰ ਅਪ੍ਰਧਾਨ ਅਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਮੁੱਖ ਅਰਥ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਹੋਣ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਅਰਥ ਨਾਲ ਯੋਗ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੰਬੰਧ ਹੋਣ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਅਰਥ ਨਾਲ ਯੋਗ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੰਬੰਧ ਨੇੜਤਾ ਆਦਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ਵਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ।
ਰੂੜ੍ਹੀ/ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋਣਾ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਤੋਂ ਹੀ ਲੱਖਣਾ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਉਦੈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਤੋਂ ਨਹੀਂ।
ਲਕਸ਼ਣਾ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀਆ ਕਿਸਮਾਂ 1. ਰੂੜ੍ਹੀ ਲਕਸ਼ਣਾ ਸ਼ਕਤੀ     	2. ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਵਤੀ ਲਕਸ਼ਣਾ
ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਵਤੀ ਲਕਸ਼ਣਾ ਸ਼ਕਤੀ
ਜਦੋ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖ ਕੇ, ਸ਼ਬਦ ਦੁਆਰਾ ਲਕਸ਼ਣਿਕ ਅਰਥ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਪਾਦਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਵਤੀ ਲਕਸ਼ਣਾ ਸ਼ਕਤੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸਾਧਾਰਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਲਈ ਲਕਸ਼ਣ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਵਤੀ ਲਕਸ਼ਣਾ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ। •ਕੱਛ ‘ਚ ਛੁਰੀ, ਮੂੰਹੋ ਰਾਮ ਰਾਮ •ਧੇਲੇ ਦੀ ਬੁੜੀ, ਟਕਾ ਸਿਰ ਮੁਨਾਈ। ਉਪਰੋਕਤ ਉਦਾਹਰਣਾ ਮੁਹਾਵਰੇ ਅਤੇ ਅਖਾਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਵਿਅਕਤੀ ਬਾਹਰੋਂ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਮਿੱਠਾਂ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੋਵੇ।
ਧੇਲੇ ਦੀ ਬੁੜ੍ਹੀ, ਟਕਾ ਸਿਰ ਮਨਾਈ। ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿਸੇ ਘਟੀਆ ਕੰਮ ਉੱਤੇ ਦੁੱਗਣਾ ਖ਼ਰਚ ਕਰਨਾ।
ਇਹ ਮੁਹਾਵਰੇ ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਵਤੀ ਲਕਸ਼ਣਾ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਹਨ।
ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਵਤੀ ਲਕਸ਼ਣਾ ਅੱਗੋਂ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। •ਗੌਣੀ ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਵਤੀ •ਸ਼ੁੱਧਾ ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਵਤੀ ਲਕਸ਼ਣਾ
ਗੌਣੀ ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਵਤੀ
ਜਦੋਂ ਉਪਮਾਨ ਅਤੇ ਉਪਮੇਯ ਵਿੱਚ ਸਾਦ੍ਰਿਸ਼ਤਾਮੂਲਕ ਸੰਬੰਧ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਗੌਣੀ ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਵਤੀ ਲਕਸ਼ਣਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵਂ •ਸੱਤਾ ਮੋਇਆ, ਇੱਕ ਬਰਾਬਰ ਉਪਰੋਕਤ ਅਖਾਣ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤਾ ਅਤੇ ਮੋਇਆ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮਾਨਤਾ ਹੈ ਭਾਵ ਕਿ ਸੌਣਾ ਅਤੇ ਮਰਨਾ ਇੱਕ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਰੋਜ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮਰ ਕੇ ਹੀ ਸਵੇਰੇ ਜਿਉਂਦੇ ਉੱਠਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਗੌਣੀ ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਵਤੀ ਲਕਸ਼ਣਾ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ। ਗੌਣੀ ਲਕਸ਼ਣਾ ਗੁਣਾਂ ਜਾਂ ਸਾਂਝੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਹੀ ਉਹ ਗੌਣੀ ਲਕਸ਼ਣਾ ਅਖਵਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੁੱਧਾ ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਵਤੀ ਲਕਸ਼ਣਾ
ਜਦੋਂ ਉਪਮੇਯ ਅਤੇ ਉਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸਾਦ੍ਰਿਸ਼ਤਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਨ ਕਾਰਜ ਭਾਵ ਆਦਿ ਹੋਰ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ‘ਤੇ ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਤਮਕ ਲਾਕਸ਼ਣਿਕ ਅਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧਾ ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਵਤੀ ਲਕਸ਼ਣਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। •ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ,  ਧੱਕੇ ਖਾਣੇ ਜੀਤਾ ਉਪਮੇਯ    ਉਪਮਾਨ ਉਪਰੋਕਤ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਰਥ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਹੀ ਆਪਾਂ ਅਗਲੇ ਦੀ ਪੁੱਛ ਗਿੱਛ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ੁਧਾ ਅਤੇ ਗੌਣੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਸਾਰੋਪਾ ਅਤੇ ਸਾਧਿਆਵਸਾਨਾ ਨਾਮਕ ਦੋ ਹੋਰ ਭੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਪਮੇਯ ਅਤੇ ਉਪਮਾਨ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ- ਆਪਣੇ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਣ, ਉੱਥੇ ਸਾਰੋਪਾ ਲਕਸ਼ਣਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਗੌਣੀ ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਵਤੀ ਲਕਸ਼ਣਾ ਦੌ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ:- •ਗੌਣੀ ਸਾਰੋਪਾ ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਵਤੀ ਲਕਸ਼ਣਾ •ਗੌਣੀ ਸਾਧਿਆਵਸਾਨਾ:- ਜਦੋਂ ਉਪਮੇਯ ਅਤੇ  ਉਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸਾਦ੍ਰਿਸ਼ਤਾਮੂਲਕ ਸੰਬੰਧ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਪਮਾਨ ਅਤੇ ਉਪਮੇਯ ਦੋਵੇਂ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤ ਜਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਰਹੇ ਹੋਣ, ਉੱਥੇ ਗੌਣੀ ਸਾਰੋਪਾ ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਵਤੀ ਲਕਸ਼ਣਾ ਸ਼ਕਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ
•ਕਮਾਊ ਆਵੇ ਡਰਦਾ, ਗਵਾਉ ਆਵੇ ਲੜਦਾ •ਕਾਲ ਦੀ ਬੱਧੀ ਨਾ ਮੰਗਿਆ, ਬਾਲ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਮੰਗਿਆ ਉਪਰੋਕਤ ਅਖਾਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਜਾਵੇ ਕਿ ਮਿਹਨਤੀ ਬੰਦਾ ਘਰ ਥੱਕਿਆ ਟੁੱਟਿਆ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਪਾਸ ਵਿਹਲੜ ਅਤੇ ਗਵਾਊ ਬੰਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਬੁੜ੍ਹ-ਬੁੜ੍ਹ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਪਰੋਕਤ ਅਖਾਣ ਵਿੱਚ ਕਮਾਊ (ਉਪਮੇਯ) ਅਤੇ ਗਵਾਊ (ਉਪਮਾਨ) ਦੀ ਆਪਸੀ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਅਲੱਗ-ਅੱਲਗ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ ਹਨ।
ਗੌਣੀ ਸਾਧਿਆਵਸਾਨਾ
ਜਿੱਥੇ ਉਪਮਾਨ ਤੇ ਉਪਮੇਯ ਵਿੱਚ ਸਾਦ੍ਰਿਸ਼ਤਾਮੂਲਕ ਸੰਬੰਧ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਉਪਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਉਪਮੇਯ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਗੌਣੀ ਸਾਧਿਆਵਸਾਨਾ ਲਕਸ਼ਣਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ •ਨਾ ਹਾੜ ਸੁੱਕੇ ਨਾ ਸਾਵਣ ਹਰੇ •ਹੱਥ ਠੂਠਾ, ਦੇਸ਼ ਮੋਕਲਾ ਉਪਰੋਕਤ ਮੁਹਾਵਰੇ ਵਿੱਚ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਰਹਿਣਾ (ਉਪਮੇਯ) ਲਈ ਉਪਮਾਨ ਦੀ ਸਿਰਜਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਪਮਾਨ ਨੇ ਉਪਮੇਯ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਲੁਕਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਗੌਣੀ ਸਾਧਿਆਵਸਾਨਾ ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਵਤੀ ਲਕਸ਼ਣਾ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ।
ਸ਼ੁੱਧਾ ਉਪਾਦਾਨ ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਵਤੀ ਲਕਸ਼ਣਾ
ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਤਮਕ ਲਕਸ਼ਣਿਕ ਅਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਾਸਤੇ, ਕਾਰਨ-ਕਾਰਜ, ਭਾਵ ਆਦਿ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਕਾਸ਼ਣਿਕ ਅਰਥ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਲੈਣ ਉਪਰੰਤ ਵੀ, ਮੁੱਖ ਅਰਥ ਬਣਿਆ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧਾ ਉਪਾਦਾਨ ਪ੍ਰਯੋਜਨਵਤੀ ਲਕਸ਼ਣਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ,ਜਿਵੇਂ‘ਤਲਵਾਰਾਂ ਅੰਦਰ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।‘
ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਤਲਵਾਰਾਂ ਤਾਂ ਬੇਜਾਨ ਹਨ ਉਹ ਅੰਦਰ ਕਿਵੇ ਆ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਮੁੱਖ ਤਲਵਾਰਾਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਪੁਰਸ਼ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ ਕਿ ਮੁੱਖ ਅਰਥ ਨੂੰ ਛੱਡੇ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਨਵਾਂ ਅਰਥ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਆਪਾਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਤਲਵਾਰ ਧਾਰੀ ਪੁਰਸ਼ ਵੀ ਅੰਦਰ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ
ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀਆਂ
ਲਕਸ਼ਣ ਲਕਸ਼ਣਾ ਸ਼ਕਤੀ
ਸ਼ੁੱਧਾ ਉਪਾਦਾਨ ਲਕਸ਼ਣਾ ਸ਼ਕਤੀ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: •ਸਾਰੋਪਾ ii. ਸਾਧਿਆਵਸਾਨਾ ਸਾਰੋਪਾ ਸ਼ੁੱਧਾ ਉਪਾਦਾਨ ਲਕਸ਼ਣਾ ਸ਼ਕਤੀ:- ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਤਮਕ ਅਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਾਸਤੇ ਹੋਰ ਅਰਥ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ ਵੀ ਮੁੱਖ ਅਰਥ ਬਣਿਆ ਰਹੇ, ਉਪਮਾਨ ਕੀਤੇ ਉਪਮੇਯ ਵਿੱਚ ਸਾਦ੍ਰਿਸ਼ਤਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਜ, ਭਾਵ ਆਦਿ ਹੋਰ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਲਕਸ਼ਣਿਕ ਅਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਵੇ,ਉਪਮਾਨ ਅਤੇ ਉਪਮੇਯ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ। •ਗਰੀਬ ਦੀ ਜ਼ੋਰੂ, ਸਭ ਦੀ ਭਰਜਾਈ, ਇਸ ਮੁਹਾਵਰੇ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਮਾੜੇ ਬੰਦੇ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਹਰ ਕੋਈ ਵਰਤਦਾ ਹੈ।
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦਾ ਖੇਤਰ ਬਹੁਤ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਿਸਚਿਤ ਸੀਮਾਂ ਜਾਂ ਹੱਦ-ਬੰਨੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਬੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾਈ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਸੀਮਾਂ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਲੋਕਧਾਰਾਈ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਜਾਂ ਲੋਕਧਾਰਾਈ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਅਨੰਤ,ਅਸੀਮ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਲੋਕਧਾਰਾ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਦਾ ਸਹਿਜ ਪ੍ਗਟਾਵਾ ਹੈ ਇਸ ਦਾ ਆਰੰਭ ਮਾਨਵੀ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਮੁੱਢ ਤੋਂ ਹੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਕੁੱਝ ਨਵਾਂ ਜੁੜਦਾ ਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਮਿਟਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀਆਂ
ਸ਼ੁੱਧਾ ਉਪਾਦਾਨ ਸਾਧਿਆਵਸਾਨਾ ਲਕਸ਼ਣਾ ਸ਼ਕਤੀ
ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਅਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਾਸਤੇ ਹੋਰ ਅਰਥ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਵੀ ਮੁੱਖ ਰਥ ਬਣਿਆ ਰਹੇ। ਉਪਮਾਨ ਅਤੇ ਉਪਮੇਯ ਵਿੱਚ ਸਾਦ੍ਰਿਸ਼ਤਾ (ਸਪਸ਼ਟਤਾ) ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਜ ਕਾਰਨ ਭਾਵ ਆਦਿ ਹੋਰ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਕਾਰਣ ਲਾਕਸ਼ਣਿਕ ਅਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤੀ ਹੋਵੇ, ਉਪਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਉਪਮੇਯ ਨੂੰ ਲੁਕਾ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਉੱਥੇ ਮਾਧਿਆਵਸਾਨਾ ਲਕਸ਼ਣਾ ਸ਼ਕਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ‘ਦੁਪੱਟੇ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਚੁੰਨ ਵੇ’
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ
ਰੂਸੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਪੂਰੀ ਸੈਕੋਲੋਵ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਰਤਾਰੇ ਬਾਰੇ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ।ਕਿ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸਾਡੇ ਭੂਤ ਦੀ ਹੀ ਗੂੰਜ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇਹ ਸਾਡੇ ਵਰਤਮਾਨ ਦੀ ਜੋਰਦਾਰ ਆਵਾਜ ਹੈ।
ਕੇਂਦਰਾ ਲਸਟ
ਕੇਂਦਰਾ ਲਸਟ (ਜਨਮ 18 ਸਤੰਬਰ, 1978) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਪੌਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ।
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ
ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਤੇ ਲੋਕਧਰਾਈ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਜਾਨਣ ਲਈ ਮਨੁੱਖੀ ਸੂਝ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੜਾਅ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਉਹ ਪੜਾਅ ਹਨ ਮਿਥਿਹਾਸ ,ਧਰਮ, ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀਆਂ
ਸ਼ੁੱਧਾ ਉਪਾਦਾਨ ਸਾਧਿਆਵਸਾਨਾ ਲਕਸ਼ਣਾ ਸ਼ਕਤੀ
ਇੱਥੇ ਚੰਨ ਦੁਆਰਾ ਮੁੱਖ (ਮੂੰਹ) ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਉਪਮਾਨ ਨੇ ਉਪਮੇਯ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਲੁਕਾ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਸ਼ੁੱਧਾ ਉਪਾਦਾਨ ਸਾਧਿਆਵਸਾਨਾ ਲਕਸ਼ਣਾ ਸ਼ਕਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਵੰਨ ਸੁਵੰਨੀ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਵੰਨਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੈ।ਲੋਕਧਾਰਾ ਦਾ ਗਹਿਰਾਈ ਨਾਲ ਅਧਿਐਨ ਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਪੱਖਾ ਤੋਂ ਵਿਚਾਰਿਆ ਅਤੇ ਵਰਗੀਕਰਨ ਕਰਿਆ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਵਿਦਵਾਨ ਭਾਵੇਂ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਰਵ ਸਾਂਝੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਘੜ ਸਕੇ, ਪਰ ਉਹ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ, ਇਸ ਦੀਆਂ ਵੰਨਗੀਆਂ, ਸੀਮਾ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਵਰਗੀਕਰਨ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਮਤ ਹਨ। ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਵਿੱਚ ਵੰਨ ਸੁਵੰਨੇ ਵਿਚਾਰ, ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਵਹਿਮਾਂ-ਭਰਮਾਂ, ਜਾਦੂ ਟੂਣੇ ਅਤੇ ਮੰਤਰ ਆਦਿ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਜਾਦੂ ਟੂਣੇ ਆਦਿ ਨੂੰ ਲੋਕ ਚਿਕਿਤਸਾ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ ਕੁੱਝ ਨਿਸਚਿਤ ਅਧਾਰਾਂ ਤੇ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਵਰਗੀਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਤਿੰਨ ਆਧਾਰ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ:-
ਕੇਂਦਰਾ ਲਸਟ
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ
ਲਸਟ ਦਾ ਜਨਮ ਮੈਡਿਸਨ ਹਾਇਟਸ, ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਫ੍ਰਾਂਸੀਸੀ ਕੈਨੇਡੀਅਨ  ਅਤੇ ਇਤਾਲਵੀ ਮੂਲ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।.
ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀਆਂ
ਸ਼ੁੱਧਾ ਲਕਸ਼ਣ ਸਾਰੋਪਾ ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਵਤੀ ਲਕਸ਼ਣਾ
ਜਦੋ ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਤਮਕ ਅਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤੀ ਵਾਸਤੇ ਮੁੱਖ ਅਰਥ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਕੇ, ਉਪਮਾਨ ਅਤੇ ਉਪਮੇਯ ਵਿੱਚ ਸਾਦ੍ਰਿਸ਼ਤਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਨ-ਕਾਰਜ, ਭਾਵ ਆਦਿ ਹੋਰ ਤਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਕਾਰਣ ਲਾਕਸ਼ਣਿਕ ਅਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਉਪਮਾਨ ਅਤੇ ਉਪਮੇਯ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਇਹ ਸ਼ੁੱਧਾ ਲਕਸ਼ਣ ਸਾਰੋਪਾ ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਵਤੀ ਲਕਸ਼ਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। •ਬਾਲ ਦਾ ਪੱਜ, ਮਾਂ ਦਾ ਰੱਜ
ਕੇਂਦਰਾ ਲਸਟ
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ
ਕੇਂਦਰਾ ਲਸਟ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਾਲਜ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਟਿਉਸ਼ਨ ਦੀ ਫ਼ੀਸ ਭਰਨ ਲਈ ਡੇਢ ਸਾਲ ਤੱਕ ਸਟਰਿਪਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸਨੇ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ, ਨਰਸਿੰਗ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੱਤ ਸਾਲ ਬਤੌਰ ਨਰਸ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ ਵੰਡ -
ਇੱਥੇ ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੱਛਮੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਵਰਗ ਵੰਡ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਾਂਗੇ।ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰੀਵਰ ਅਤੇ ਬੋਸਵੈਲ ਨਾਂ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਲੋਕਧਾਰਾਈ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇ ਅਤੇ ਰੂਪ ਦੋਹਾਂ ਪੱਖਾਂ ਤੋਂ ਵਿਚਾਰਦਿਆਂ ਵਰਗੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ
ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀਆਂ
ਸ਼ੁੱਧਾ ਲਕਸ਼ਣ ਸਾਰੋਪਾ ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਵਤੀ ਲਕਸ਼ਣਾ
ਉਪਮੇਯ       ਉਪਮਾਨ
ਕੇਂਦਰਾ ਲਸਟ
ਕੈਰੀਅਰ
ਲਸਟ ਨੇ ਪੌਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਵੈਬਕੈਮ ਮਾਡਲ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸਨੇ ਬਾਲਗ ਫ਼ਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰਚ 2012 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।  ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀਨ ਫੈਨਿਕਸ ਮੈਰੀ ਅਤੇ ਰੇਸ਼ੇਲ ਸਟਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਪਹਿਲੇ ਮੁੰਡੇ/ਕੁੜੀ ਸੀਨ ਮੈਨੁਅਲ ਫੇਰਾਰਾ ਨਾਲ ਸੀ।
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ ਵੰਡ -
ਲੋਕਧਾਰਾ
ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀਆਂ
ਸ਼ੁੱਧਾ ਲਕਸ਼ਣ ਸਾਰੋਪਾ ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਵਤੀ ਲਕਸ਼ਣਾ
ਇਹ ਇੱਕ ਅਖਾਣ ਹੈ,ਇੱਥੇ ਉਪਮੇਯ ਅਤੇ ਉਪਮਾਨ ਆਪਣੇ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਅਖਾਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕੱਢੇ।
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ ਵੰਡ -
ੳ)ਕਾਰਜ ਖੇਤਰ~ਖੇਡਾਂ, ਨ੍ਰਿਤ, ਸਮਾਜਿਕ ਰਸਮਾਂ।
ਕੇਂਦਰਾ ਲਸਟ
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਲਸਟ ਦਾ ਵਿਆਹ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ 1 ਧੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਘਰ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੰਡੋਮੀਨੀਅਮ ਹੈ।
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ ਵੰਡ -
ਅ)ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਖੇਤਰ~ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਵਿਚਾਰ, ਮਿੱਥ।
ਕੇਂਦਰਾ ਲਸਟ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1978 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਪੌਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀਆਂ
ਸ਼ੁੱਧਾ ਲਕਸ਼ਣ ਸਾਧਿਆਵਸਾਨਾ ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਵਤੀ ਸ਼ਕਤੀ
ਜਦੇ ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਤਮਕ ਅਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤੀ, ਮੁੱਖ ਅਰਥ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਦੇ ਹਏ, ਉਪਮਾਨ ਅਤੇ ਉਪਮੇਯ ਵਿੱਚ ਸਾਦ੍ਰਿਸ਼ਤਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਨ-ਕਾਰਜ, ਭਾਵ ਆਦਿ ਹੋਰ ਸੰਬਧਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਲਾਕਸ਼ਣਿਕ ਅਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤੀ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਉਪਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਉਪਮੇਯ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਲੈਣ ਤੇ ਹੋਰ ਰਹੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧਾ ਲਕਸ਼ਣ ਸਾਧਿਆਵਸਾਨ ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਤਵਤੀ ਲਕਸ਼ਣਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਣ:- •ਬੇਗਾਨੀ ਸ਼ਹਿ ਤੇ ਮੁੱਛਾਂ ਨਹੀਂ ਮੁਨਾਈਦੀਆਂ •ਸੱਦੀ ਨਾ ਬੁਲਾਈ, ਮੈਂ ਲਾੜੇ ਦੀ ਤਾਈ। ਉਪਰੋਕਤ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਉਪਮਾਨ ‘ਚ ਉਪਮੇਯ ਲੁਕਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਸਹਿ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਵਿਗਾੜ ਲੈਣਾ। ਇੱਥੇ ਉਪਮੇਯ ਦਾ ਅਰਥ ਉਪਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਅੰਜਨਾ ਸ਼ਕਤੀ:- ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਤੀਜੀ ਅਤੇ ਮਹਤਵਪੂਰਣ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਭਿਧਾ ਅਤੇ ਲਾਕਸ਼ਣਿਕ ਅਰਥ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਅਰਥ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਵਿਅੰਜਨਾ ਸ਼ਕਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਾਵਿ ਦੇ ਲੁਕੇ ਜਾਂ ਗੂੜ੍ਹ ਅਰਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿਅੰਜਨਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਭਿਧਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਣਾ ਸ਼ਕਤੀ ਆਪਣਾ-ਆਪਣਾ ਅਰਥ ਪ੍ਰਗਟਾ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਣ ਅਤੇ ਜਿਸ ਸ਼ਕਤੀ ਰਾਹੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਅਰਥ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ, ਉੱਥੇ ਵਿਅੰਜਨਾ ਸ਼ਕਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਖੇਤਰ ਅਭਿਧਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਣਾ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਵਾਰਿਸ ਨੂੰ ਵੰਡਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਵਾਰੀ ਏ, ਉਹ ਜ਼ਖਮ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭੁੱਲ ਵੀ ਗਏ, ਨਵਿਆਂ ਦੀ ਜੁ ਫਿਰ ਤਿਆਰੀ ਏ,
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ ਵੰਡ -
ੲ)ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਖੇਤਰ~ਮੁਹਾਵਰੇ ,ਅਖੌਤਾਂ, ਪ੍ਰਗਟਾ ਰੂਪ।
ਸ)ਸਾਹਿਤ ਖੇਤਰ~ ਕਹਾਣੀਆ ,ਅਵਦਾਨ ਤੇ ਗੀਤ।
ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀਆਂ
ਸ਼ੁੱਧਾ ਲਕਸ਼ਣ ਸਾਧਿਆਵਸਾਨਾ ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਵਤੀ ਸ਼ਕਤੀ
ਉਪਰੋਕਤ ਉਦਾਹਰਣ ਵਿੱਚ ਅਭਿਧਾ,ਲਕਸ਼ਣਾ,ਵਿਅੰਜਨਾ ਤਿੰਨੋਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ ਵੰਡ -
ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਜੀ ਇਸ ਵਰਗੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇਕ ਤਰੁਟੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।ਕਿ ਇਸ ਵਰਗੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੱਦ ਮਿੱਥਣੀ ਔਖੀ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀਆਂ
ਸ਼ੁੱਧਾ ਲਕਸ਼ਣ ਸਾਧਿਆਵਸਾਨਾ ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਵਤੀ ਸ਼ਕਤੀ
ਆਚਾਰੀਆਂ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਅਨੁਸਾਰ:- “ਜਿਸ ਥਾਂ ਅਭਿਧਾ ਅਤੇ ਲੱਖਣਾ ਆਪੋ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੋਰ ਅਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਵਿਅੰਜਨਾ ਸ਼ਕਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ ਵੰਡ -
ਇਸ ਵਰਗੀਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਗਲੇਰਾ ਪੱਛਮੀ ਵਿਦਵਾਨ ਸੋਫ਼ੀਆ ਬਰਨ ਹਨ।ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੋਕਧਰਾਈ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀਆਂ
ਸ਼ੁੱਧਾ ਲਕਸ਼ਣ ਸਾਧਿਆਵਸਾਨਾ ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਵਤੀ ਸ਼ਕਤੀ
ਵਿਅੰਜਨਾ ਸ਼ਕਤੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਅਰਥਾਂ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਵਿਅੰਜਨਾ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਦੋ ਭੇਦ ਹਨ। •ਸ਼ਬਦੀ ਵਿਅੰਜਨਾ        (ii)       ਅਰਥੀ ਵਿਅੰਜਨਾ
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ ਵੰਡ -
ੳ)ਵਿਸ਼ਵਾਸ~ਇਸ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ, ਆਕਾਸ਼,ਬਨਸਪਤੀ, ਮਨੁੱਖ, ਪਸ਼ੂ,ਆਤਮਾ,ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤੇ, ਸ਼ਗਨ-ਅਪਸ਼ਗਨ, ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ, ਆਕਾਸ਼ ਬਾਣੀ, ਜਾਦੂ-ਟੂਣੇ, ਟੋਟਕੇ, ਆਦਿ ਸਬੰਧੀ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀਆਂ
ਸ਼ਬਦੀ ਵਿੰਅਜਨਾ
ਸ਼ਬਦੀ ਵਿਅੰਜਨਾ ਉੱਥੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਵਿਅੰਗ ਅਰਥ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਉਸਦੇ ਕਿਸੇ ਸਮਾਨਾਰਥਕ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਵਰਤਣ ਨਾਲ ਵਿਅੰਗ ਅਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ ਵੰਡ -
ਅ)ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜ਼~ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਰਸਮਾਂ, ਸੰਸਕਾਰ, ਧੰਦੇ, ਉਦਯੋਗ, ਤਿੱਥਾਂ, ਰੁੱਤਾਂ, ਬਰਤ, ਤਿਉਹਾਰ ,ਖੇਡਾਂ ਮਨੋਰੰਜਨ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀਆਂ
ਸ਼ਬਦੀ ਵਿੰਅਜਨਾ
ਸ਼ਬਦੀ ਵਿਅੰਜਨਾ ਸ਼ਕਤੀ ਅੱਗੋ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। •ਅਭਿਧਾ ਮੂਲ ਵਿਅੰਜਨਾ       (ii)    ਲਕਸ਼ਣ-ਮੂਲਾ ਵਿਅੰਜਨਾ
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ ਵੰਡ -
ੲ)ਲੋਕ-ਸਾਹਿਤ~ਇਸ ਵਿੱਚ ਗੀਤ, ਕਹਾਵਤਾਂ ,ਬਾਤਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀ ਗਿਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀਆਂ
ਅਭਿਧਾ ਮੂਲ ਵਿਅੰਜਨਾ
ਮੰਮਟ ਅਨੁਸਾਰ “ਸੰਯੋਗ, ਵਿਜੋਗ ਆਦਿ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਬਹੁ-ਅਰਥਕ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਇੱਕ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਸੀਮਤ ਹੋ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ ਜਿਸ ਮੁਕਤੀ ਰਾਹੀਂ ਹੋਰ ਵੱਖਰੇ ਅਰਥ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਅਭਿਧਾ ਮੂਲ ਸ਼ਬਦੀ ਵਿਅੰਜਨਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।“ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੱਤ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ:- •ਸ਼ਬਦ ਬਹੁਅਰਥਕ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। •ਉਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਅਭਿਧਾ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਰਥ ਸੀਮਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇ। •ਉਸਦੇ ਇੱਕ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਵੀ ਮੂਝ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਬੁੱਧੀ ਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਅਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤੀ ਹੋਵੇ। ਉਦਾਹਰਣ:- “ਅੱਖਾਂ ਮੋਹੰਦਦਾ ਸਿਆਮ ਰੰਗ ਵਰ੍ਹਦਾ ਨਿਰਾ ਅਨੰਦਾ ਝੂਮ ਝੂਮ ਕੇ ਟੁਰ ਰਿਹਾ ‘ਵਨਮਾਲੀ’ ਵੀਹ ਪੰਧ।“
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ ਵੰਡ -
ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਜੀ ਇਸ ਵਰਗੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਤਰੁੱਟੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਖੇਤਰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ਼ ਅੰਤਰ ਸਬੰਧਿਤ ਹਨ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਲੋਕਧਾਰਾ ਕਲਾਤਮਿਕ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ ,ਸਮਾਜਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਕ, ਆਦਿ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਨੂੰ ਘੇਰੇ ਵਿਚ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀਆਂ
ਲਕਸ਼ਣ ਮੂਲਾ ਵਿਅੰਜਨਾ
ਲਕਸ਼ਣਾ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਦੂਜੇ ਅਰਥ ਦਾ ਬੋਧ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਉਸ ਤੋ ਵੀ ਹੋਰ ਦੂਜੇ ਅਰਥ ਦਾ ਗਿਆਨ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ‘ਲਕਸ਼ਣ ਮੂਲਾ’ ਸ਼ਬਦੀ ਵਿਅੰਜਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ‘ਮੋਹਨ ਗਧਾ ਹੈ।‘ ਉਪਰੋਕਤ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਮਹੋਨ ਗਧਾ ਹੈ। ਮੋਹਨ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਗਧਾ ਕਿਸ  ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਮੁੱਖ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਅਰਥ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ (ਮੋਹਨ) ਜੋ ਕਿ ਇਨਸਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਲਕਸ਼ਣ ਮੂਲਾ ਵਿਅੰਜਨਾ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ।
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ
ਸੰਰਚਨਾਤਮਿਕ ਆਧਾਰ
ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਸਿਧ ਲੋਕਧਾਰਾਈ ਵਿਦਵਾਨ ਡਾ.ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਥਿੰਦ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਵੰਡ ਨੂੰ ਸੰਰਚਨਾਤਮਿਕ ਆਧਾਰ ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਵੰਡ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਆਧਾਰ ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਵੰਡ ਵਿਚ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਵੰਨਗੀ ਦੇ ਰੂਪ / ਸੰਰਚਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਰੂਪ ਵਿਭਿੰਨ ਵਰਗਾ ਵਿਚ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਡਾ ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਥਿੰਦ ਨੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ ਹੈ:- ਕੀਤਾ ਹੈ:-
ਸੰਰਚਨਾਤਮਿਕ ਆਧਾਰ-
ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀਆਂ
ਲਕਸ਼ਣ ਮੂਲਾ ਵਿਅੰਜਨਾ
(2) ਅਰਥੀ ਵਿਅੰਜਨਾ:- ਅਰਥ ਉੱਤੇ ਨਿਰਬਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਰਥੀ ਵਿਅੰਜਨਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਅਰਥੀ ਵਿਅੰਜਨਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਤਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸ਼ਬਦ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਅੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਅਰਥ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ
ਸੰਰਚਨਾਤਮਿਕ ਆਧਾਰ
ਲੋਕਧਾਰਾਈ ਸਮੱਗਰੀ
ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀਆਂ
ਲਕਸ਼ਣ ਮੂਲਾ ਵਿਅੰਜਨਾ
ਮਾਨਸ ਜੈਤ ਦੁਰਲਭ ਹੈ, ਹੋਤ ਨਾ ਬਾਰੰਬਰ ਜਿਉਂ ਫਲ ਪਾਕੇ ਭੋਇੰ ਗਿਰੇ ਬਹੁਤ ਨਾ ਲਾਗੇ ਡਾਰ।
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ
ਸੰਰਚਨਾਤਮਿਕ ਆਧਾਰ
ਲੋਕ-ਸਾਹਿਤ, ਲੋਕ ਕਲਾ,ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ, ਲੋਕ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਲੋਕ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਬੋਲੀ, ਲੋਕ ਧੰਦੇ, ਫੁਟਕਲ
ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀਆਂ
ਲਕਸ਼ਣ ਮੂਲਾ ਵਿਅੰਜਨਾ
ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਦੁਰਲੱਬ ਹੈ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਫਲ ਪੱਕ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪੈਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੁੜ ਉੱਥੇ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ। ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਹਿਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਮਕਸਦ ਕੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ ਦੀ ਦੁਰਲੱਭਤਾ ਦੱਸ ਕੇ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਵਿਅੰਗ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਅਰਥੀ ਵਿਅੰਜਨਾ।
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ
ੳ)ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ
ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਜਾਤੀ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਮੂਲ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਸਮਾਜਕ ਪਰਪੰਚ ਤੇ ਜਾਤੀ ਚਰਿੱਤਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੂਪਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਅੱਗੇ ਵਰਗੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀਆਂ
ਤਾਤਪਰਯ ਸ਼ਕਤੀ
ਅਭਿਧਾ, ਲਕਸ਼ਣਾ ਅਤੇ ਵਿਅੰਜਨਾ ਸ਼ਕਤੀ ਰਾਹੀ ਕੇਵਲ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸੰਪੂਰਣ ਵਾਕ ਦਾ ਅਰਥ ਬੋਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਸਾਰੇ ਵਾਕ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਲਈ ਜਿਸ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਆਚਾਰੀਆ ਨੇ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ‘ਤਾਤਪਰਯ ਵ੍ਰਿੱਚੀ’ ਹੈ।
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ
ੳ)ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ
ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ~ਲੋਕ-ਗੀਤ, ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ,ਲੋਕ-ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵਿਵਿਧ ਰੂਪ।
ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀਆਂ
ਸਾਹਿਤ ਦਰਪਣ ਕਾਰ ਅਨੁਸਾਰ
ਅਭਿਧਾ ਸ਼ਕਤੀ ਰਾਹੀ ਵਾਕ ਦੇ ਹਰ ਇੱਕ ਪਦ ਦਾ ਵਾਚ੍ਰਯ ਅਰਥ ਦਾ ਗਿਆਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਪਦਾਂ ਦਾ ਅਨਵਿਤ ਅਰਥ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੀ‘ਤਾਤਪਰਯ ਸ਼ਕਤੀ’ ਹੈ।
ਤਿਰਮਿਜ਼
ਨਾਂ-ਬਣਤਰ
ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਨਾਂ ਸੌਗਦੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚੋਂ   Tarmiδ  ਵਿੱਚੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਪੁਰਾਣੀ ਇਰਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ  tara-maiθa  ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਅਮੂ ਦਰਿਆ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਲਾਂਘਾ ਸੀ।
ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਾਂ ਨੂੰ ਗਰੀਕ ਦੇ ਸ਼ਬਦ  ਥਰਮੋਸ  ਨਾਲ ਵੀ ਜੋੜਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਗਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਇਸ ਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਕੰਦਰ ਮਹਾਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸ਼ਬਦ  taramato  ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀਆਂ
ਸਾਹਿਤ ਦਰਪਣ ਕਾਰ ਅਨੁਸਾਰ
ਤਾਤਪਰਯ ਸ਼ਕਤੀ ਪੂਰੇ ਵਾਕ ਦੇ ਅਰਥ ਦਾ ਬੋਧ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਮਛਰਾਈ ਕਲਾਂ
ਮਛਰਾਈ ਕਲਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਮਲੋਹ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ
ੳ)ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ
1 ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਕਾਵਿ-ਰੂਪ - ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਸਥਿਤੀ  ਮੁਤਾਬਕ ਅਦਲ ਬਦਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਤਿਰਮਿਜ਼
ਆਵਾਜਾਈ
ਅਮੂ ਦਰਿਆ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ-ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੋਸਤਾਨਾ ਪੁਲ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿਚਲੇ ਸਰਹੱਦੀ ਕਸਬੇ ਹੈਰਤਨ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਨਦੀ ਉੱਪਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਤਿਰਮਿਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਵੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਤਾਸ਼ਕੰਤ ਅਤੇ ਮਾਸਕੋ ਨੂੰ ਉਡਾਨਾਂ ਭਰੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਤਿਰਮਿਜ਼ ਉਜ਼ਬੇਕ ਰੇਲਵੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਮਜ਼ਾਰ-ਏ-ਸ਼ਰੀਫ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਇੱਥੋਂ ਰੇਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤਾਸ਼ਕੰਤ-ਤਿਰਮਿਜ਼ (ਨੰ: 379)ਅਤੇ ਤਿਰਮਿਜ਼-ਤਾਸ਼ਕੰਤ (ਨੰ: 379) ਰੇਲ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦੁਸ਼ਾਂਬੇ - ਕਾਨਬਾਦਾਮ (ਨੰ: 367) ਅਤੇ ਕਾਨੀਬਦਾਮ-ਦੁਸ਼ਾਂਬੇ ਰੇਲ (ਨੰ: 367) ਤਿਰਮਿਜ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ।
2019 ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਚੌਣਾਂ
ਭਾਰਤ ਵਿਚ 2019 ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ 543 ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣਨ ਲਈ ਆਮ ਚੌਣਾਂ ਹੋਈਆਂ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ 7 ਸੂਬਿਆਂ ਵਿਚ ਚੌਣਾਂ ਹੋਈਆਂ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਲੋਕ ਸਭਾ, ਰਾਜ ਸਭਾ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਖਾਲੀ ਸੀਟਾਂ ਤੇ ਉਪ-ਚੋਣਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਕਈ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੌਂਸਲ ਚੋਣਾਂ ਵੀ ਇਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀਆਂ
ਸਾਹਿਤ ਦਰਪਣ ਕਾਰ ਅਨੁਸਾਰ
ਮੋਹਨ ਪੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਤਿਰਮਿਜ਼
ਜਨਸੰਖਿਆ
ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਿਕ ਤਿਰਮਿਜ਼ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 2005 ਵਿੱਚ 140,4040 ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਾਜਿਕ ਅਤੇ ਉਜ਼ਬੇਕ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਹਨ।
2019 ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਚੌਣਾਂ
ਆਮ ਚੌਣਾਂ
thumb|200x200px
ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀਆਂ
ਸਾਹਿਤ ਦਰਪਣ ਕਾਰ ਅਨੁਸਾਰ
ਮੋਹਨ ਅਖ਼ਬਾਰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।
ਤਿਰਮਿਜ਼
ਮੌਸਮ
ਤਿਰਮਿਜ਼ ਦਾ ਜਲਵਾਯੂ ਮਾਰੂਥਲੀ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗਰਮੀਆਂ ਗਰਮ ਅਤੇ ਲੰਮੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਠੰਡੀਆਂ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ
ੳ)ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ
2. ਬੰਦ ਕਾਵਿ - ਰੂਪ - ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਤਬਦੀਲੀ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ (ਇਸ  ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ  ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਲੋਕ ਕਾਵਿ ਦੇ  ਅਧਿਆਏ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ)
2019 ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਚੌਣਾਂ
ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੌਣਾਂ
ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਓਦੀਸ਼ਾ, ਸਿੱਕਿਮ, ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 2019 ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਆਮ ਚੋਣ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੋਈਆਂ।
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ
ੳ)ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ
(2) ਲੋਕ ਬਾਤਾਂ  - ਇਸ ਵਿੱਚ  ਦੇਵ ਕਥਾ, ਰੀਤ ਕਥਾ, ਨੀਤੀ ਕਥਾ, ਪਰੀ ਕਥਾ, ਪਸ਼ੂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਭੂਤਾਂ  ਪ੍ਰੇਤਾਂ  ਆਦਿ ਸੰਬੰਧੀ ਬਾਤਾਂ ਆਦਿ।
ਧਰਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਫ਼ੀਮ ਹੈ
ਧਰਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਫੀਮ ਹੈ (ਮੂਲ ਜਰਮਨ: "Die Religion ... ist das Opium des Volkes") ਜਰਮਨ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਵਾਲੀਆ ਬਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਜਰਮਨ, "Die Religion ... ist das Opium des Volkes" ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਹੈ। ਪੂਰੀ ਟੂਕ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ: "ਧਰਮ, ਮਜਲੂਮ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦਾ ਹੌਕਾ, ਬੇਦਿਲ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਦਿਲ, ਅਤੇ ਰੂਹ-ਰਹਿਤ ਹਾਲਤਾਂ ਦੀ ਰੂਹ ਹੈ। ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਫੀਮ ਹੈ।" ਅਧੂਰੀ ਪ੍ਰਸੰਗ ਰਹਿਤ ਟੂਕ ਅਥਾਹ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਪ੍ਰਸੰਗ ਸਹਿਤ ਇਸ ਰੂਪਕ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵੱਲ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ
ੳ)ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ
(ੲ) ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਹੋਰ ਰੂਪ ਜਿਵੇਂ ਲੋਕ ਗਾਥਾ, ਮੁਹਾਵਰੇ ਤੇ ਅਖਾਣ,ਪਹੇਲੀਆਂ ਆਦਿ ਹਨ।
ਧਰਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਫ਼ੀਮ ਹੈ
ਮਾਰਕਸ
ਪ੍ਰਸੰਗ ਸਹਿਤ ਟੂਕ ਹੇਠ ਲਿਖੀ ਹੈ: "ਅਧਾਰਮਿਕ ਆਲੋਚਨਾ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਹੈ: ਮਨੁੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਸਿਰਜਨਹਾਰ ਹੈ, ਧਰਮ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਸਿਰਜਨਹਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਧਰਮ, ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਆਤਮ-ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਸਨਮਾਨ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਅਜੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪ ਹੀ ਜਿੱਤਿਆ ਨਹੀਂ, ਜਾਂ ਆਪ ਨੂੰ ਮੁੜ ਹਾਰ ਵੀ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਕੋਈ ਅਮੂਰਤ ਹੋਂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਸੰਸਾਰ - ਰਿਆਸਤ, ਸਮਾਜ ਹੈ। ਇਹ ਰਿਆਸਤ ਅਤੇ ਇਹ ਸਮਾਜ ਹੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਉਲਟੀ ਚੇਤਨਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਉਲਟਾ ਸੰਸਾਰ ਹਨ। ਧਰਮ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਆਮ ਸਿਧਾਂਤ, ਇਸਦਾ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ੀ ਸਾਰ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਤਰਕ, ਇਸਦਾ ਰੂਹਾਨੀ ਸਨਮਾਨ ਬਿੰਦੂ, ਇਸਦਾ ਉਤਸ਼ਾਹ, ਇਸਦੀ ਨੈਤਿਕ ਮਨਜ਼ੂਰੀ, ਇਸਦਾ ਸੰਜੀਦਾ ਪੂਰਕ, ਅਤੇ ਦਿਲਾਸੇ ਅਤੇ ਸਹੀ ਠਹਿਰਾਉਣ ਦਾ ਇਸ ਦਾ ਵਿਆਪਕ ਆਧਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਨਵੀ ਸਾਰਤੱਤ ਦਾ ਵਚਿੱਤਰ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਾਨਵੀ ਸਾਰਤੱਤ ਨੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਸਲੀ ਸੱਚ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੰਘਰਸ਼ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੰਘਰਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਰੂਹਾਨੀ ਸੁਗੰਧੀ ਧਰਮ ਹੈ।
ਬਿੰਨੀ ਯੰਗਾ
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1958 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਕਰ
ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀਆਂ
ਸਾਹਿਤ ਦਰਪਣ ਕਾਰ ਅਨੁਸਾਰ
ਇਸ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਮੋਹਨ ਅਖ਼ਬਾਰ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਵਾਕ ਤਾਤਪਰਯ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ।
ਤਿਰਮਿਜ਼
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ
ਸ)ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਵਹਿਮ ਭਰਮ~ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ~ਜਾਦੂ-ਟੂਣੇ, ਜੰਤਰ-ਮੰਤਰ, ਤਾਵੀਜ਼।
ਜਦੋਂ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੁਦਰਤੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੋਂ ਡਰਨ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਨਸਿਕ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇਣ ਲਈ ਅਨੇਕਾਂ ਪੂਜਾ ਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪਨਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਵਹਿਮ ਭਰਮ ਅਤੇ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਗਏ ਜਿਵੇਂ ਜਨਮ, ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਮੌਤ ਸੰਬੰਧੀ, ਗ੍ਰਹਿ ਸੰਬੰਧੀ, ਸੂਰਜ ਚੰਦ ਅਤੇ ਤਾਰਿਆਂ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਦਿਨ ਮਹੀਨੇ,ਜੀਵ ਜੰਤੂ ਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਸੰਬੰਧੀ, ਸਰੀਰਕ ਅੰਗਾਂ ਸੰਬੰਧੀ, ਨਜ਼ਰ ਸੰਬੰਧੀ,ਜਾਦੂ ਟੂਣੇ,ਮੰਤਰ, ਜੰਤਰ, ਤਾਵੀਜ਼, ਸ਼ਗਨ ਤੇ ਅਪਸ਼ਗਨ ਸੰਬੰਧੀ ਅਨੇਕਾਂ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹਨ ਜੋਂ ਅੱਜ ਤੱਕ ਲੋਕ ਮਾਨਸ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਚੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਲੋਕ ਮਾਨਸ ਵਿੱਚ ਅਚੇਤ/ਸੁਚੇਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗਤੀਮਾਨ ਹਨ।
ਧਰਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਫ਼ੀਮ ਹੈ
ਮਾਰਕਸ
ਧਾਰਮਿਕ ਦੁੱਖ, ਇੱਕੋ ਵੇਲੇ, ਅਸਲੀ ਦੁੱਖ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸਲੀ ਦੁੱਖ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਰੋਸ ਵੀ। "ਧਰਮ, ਮਜਲੂਮ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦਾ ਹੌਕਾ, ਬੇਦਿਲ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਦਿਲ, ਅਤੇ ਰੂਹ-ਰਹਿਤ ਹਾਲਤਾਂ ਦੀ ਰੂਹ ਹੈ। ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਫੀਮ ਹੈ।"
ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀਆਂ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਸਿਧਾਂਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ
ਸ)ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਵਹਿਮ ਭਰਮ~ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ~ਜਾਦੂ-ਟੂਣੇ, ਜੰਤਰ-ਮੰਤਰ, ਤਾਵੀਜ਼।
=== ਹ)ਲੋਕ ਸ਼ਬਦ-ਵਿਉਤਂਪਤੀ ਤੇ ਲੋਕ ਭਾਸ਼ਾ~ਲੋਕਧਾਰਾ ਲੋਕ ਸ਼ਬਦ-ਵਿਉਤਂਪਤੀ ਵਿੱਚ ਨਿੱਗਰ ਵਾਧਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਕਿੱਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਡਾਂ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾ ਸਮਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਉਹ ਅਚੇਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਲੋਕ ਕਥਨ ਤੇ ਬੋਲੀ,ਧੰਦਿਆਂ ਦੀ ਬੋਲੀ, ਨਿਹੰਗਾਂ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਬੋਲੇ, ਟਿੱਚਰ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਤੇ ਚੀਕਾਂ ਜੋ ਪਸ਼ੂ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਬੁਲਾਉਣ ਤੇ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿਸਾਨ ਆਪਣੇ ਪਸ਼ੂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾਉਣ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ 'ਛੀੳ,ਛੀੳ' ਜੇਕਰ ਪਸ਼ੂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਮੋੜਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ 'ਡੀੳ,ਡੀੳ' ਬੋਲਦਾ ਹੈ। === === ਕ)ਲੋਕ ਧੰਦੇ~ਲੋਕ ਲੋਹਾਰਾ ਤਰਖਾਣਾਂ ਕੰਮ, ਠਠਿਆਰ, ਸੁਨਿਆਰਾਂ,ਸਿਲਾਈ ਕਢਾਈ ਰੰਗ ਸਾਜ਼ ਬਾਜ਼ੀਗਰ, ਟੱਪਰੀਵਾਸ ਆਦਿ ਆਪਣੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਕਿੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੱਗਰੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਲੋਕ ਮਨੋਰੰਜਨ, ਲੋਕ ਸਾਜ਼ ਆਦਿ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਹੈ। ===
ਖ)ਫੁਟਕਲ~ਲੋਕ ਖੇਡਾਂ, ਲੋਕ ਸਾਜ, ਚਿੰਨ੍ਹ ਇਸ਼ਾਰੇ ਆਦਿ
ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਥਿੰਦ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਲੋਕਧਾਰਾਈ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਸੰਗਠਨਾਤਮਿਕ ਆਧਾਰ ਤੇ ਕੀਤੀ ਵਰਗ ਵੰਡ ਬਾਰੇ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਵਰਗ ਵੰਡ ਬਹੁਤ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਤੇ ਪਸਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਇੱਕੋ ਰੂਪ ਹੇਠ ਵਿਭਿੰਨ ਵੰਨਗੀਆ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਵਰਗੀਕਰਨ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੇ ਸਾਰਥਕ ਨਹੀਂ ਅਖਵਾ ਸਕਦੀ।
ਧਰਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਫ਼ੀਮ ਹੈ
ਮਾਰਕਸ
ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵਹਿਮੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦਾ ਖਾਤਮਾ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਸਲੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਲਈ ਮੰਗ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਹਾਲਤ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਭਰਮਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨਾ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਉਸ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਰਮਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਧਰਮ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਭਰੂਣ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਹੰਝੂਆਂ ਦੀ ਵਾਦੀ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਆਭਾ-ਮੰਡਲ ਧਰਮ ਹੈ।”"
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ
ਕਾਰਜਾਤਮਿਕ ਆਧਾਰ
ਕੁਝ ਕੁ ਪੱਛਮੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਕਾਰਜ ਖੇਤਰ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਵੰਡਿਆ ਹੈ। ਰੀਵਰ ਇਸ ਨੂੰ ਚਾਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਦਾ ਹੈ :-
ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਚ ਇਹਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਨਿਖੇੜਾ ਕਰਨਾ ਕਠਿਨ ਹੈ। ਲੋਕਧਾਰਾ ਦਾ ਨਿਰੋਲ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੇਤਰ ਦਾ ਨਿਖੇੜਾ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਖੇਤਰ ਵੀ ਆਪਸ ਵਿਚ ਰਲਗੱਡ ਹਨ। ਇੱਕ ਸਾਧਾਰਨ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਇਸ ਆਧਾਰ ਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਵੰਡ ਸਕਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਆਧਾਰ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਵਰਗ ਵੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਆਧਾਰ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦਾ।
ਧਰਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਫ਼ੀਮ ਹੈ
ਅਰਥ
ਮਾਰਕਸ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਯੋਜਿਤ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਸੰਰਚਨਾਗਤ ਕਾਰਜਵਾਦੀ ਦਲੀਲ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮਾਰਕਸ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੇ ਕੁਝ ਵਿਵਹਾਰਿਕ ਫੰਕਸ਼ਨ ਸਨ ਜੋ ਦੁਖੀ ਜਾਂ ਜ਼ਖਮੀ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਅਫੀਮ ਦੇ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸਨ: ਇਸ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਤਤਕਾਲ ਦੁੱਖ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖਾਵੇਂ ਭਰਮ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਨਾਲ ਦਮਨਕਾਰੀ, ਬੇਰਹਿਮ ਅਤੇ ਰੂਹ-ਵਿਹੀਣ ਹਕੀਕਤ, ਜਿਸ ਲਈ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ -ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਵੀ ਘਟਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ
ਸੰਚਾਰਾਤਮਿਕ ਆਧਾਰ
ਇਹ ਆਧਾਰ ਸੰਚਾਰ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਪਰਟਾਅ ਨਿਰੋਲ ਉਚਾਰ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਇਹ ਆਪਣੀ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਚਿੰਨ੍ਹ ਕਿਰਿਆਵਾਂ, ਰੰਗ, ਵਸਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਸਹੀ ਵਰਗੀਕਰਨ, ਸਬੰਧਤ ਵੰਨਗੀ ਦੀ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਦੀ ਕਿਸਮ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਵਰਗੀਕਰਨ ਹੀ ਸੰਚਾਰਾਤਮਿਕ ਆਧਾਰ ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਵਰਗੀਕਰਨ ਹੈ। ਲੋਕਧਾਰਾ ਤੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਲਈ ਚਾਰ ਮਾਧਿਅਮ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ 4 ਵਰਗਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਧਰਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਫ਼ੀਮ ਹੈ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦ
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ
ਸੰਚਾਰਾਤਮਿਕ ਆਧਾਰ
1. ਮੌਖਿਕ ਰੂਪ
2019 ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਚੌਣਾਂ
ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੌਣਾਂ
ਝਾਰਖੰਡ ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 30 ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ 20 ਦਸੰਬਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
2020 ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਚੌਣਾਂ
2018 ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਚੌਣਾਂ
ਪੰਜਾਬ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੌਣਾਂ 2019
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ
ਸੰਚਾਰਾਤਮਿਕ ਆਧਾਰ
2. ਕਿਰਿਆਤਮਕ ਰੂਪ
3. ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ
4. ਅਖੰਡੀ
(ੳ)ਮੌਖਿਕ ਰੂੂਪ
ਇਸ ਵਰਗ ਵਿਚ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀਆਂ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਵੰਨਗੀਆਂ ਆ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਉਚਾਰ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈ ਕੇ ਵਿਅਕਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ।ਇਹਨਾਂ ਵੰਨਗੀਆਂ ਦੀ ਖੂਬੀ ਅਤੇ ਖਾਸੀਅਤ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਚਾਰਨ ਵਿਚ ਸਮਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਰਗ ਵਿਚ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਰੂਪ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮੌਖਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵੰਨਗੀ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਉਚਾਰ ਪ੍ਰਵਚਨ ਤੋ ਪ੍ਰਵਚਨ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੌਖਿਕਤਾ ਇਸ ਵਰਗ ਦਾ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੱਤ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਕਠੋਰ ਜਾਮਾ ਨਹੀਂ ਪਹਿਨਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਇਸ ਵੰਨਗੀ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਉਪਭਾਖਾ ਦੇ ਨਿਯਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਚਾਰਨ ਵਿਚ ਪਰਿਵਰਤਨ ਆਉਣਾ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੈ।
(ਅ)ਕਿਰਿਆਤਮਕ ਰੂਪ
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਇਸ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਕਿਰਿਆ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਰਥਾਤ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਇਕ ਕਿਰਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਹੋਰ ਰੂਪ ਪੇਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਚ ਰੀਤਾਂ,ਰਸ਼ਮਾਂ ਅਤੇ ਰਿਵਾਜਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾਂ ਤਿੱਥ ਤਿਉਹਾਰ, ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਰੀਤਾਂ
=== ਇਹ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਫਲ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਕੀਤੀਆਂ  ਜਾਂਦੀਆਂ  ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਜਿਆਦਾਤਰ ਸਬੰਧ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਵਿਚਕਾਰ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ ਕਰਨ ਲਈ, ਸੰਕਟ ਟਾਲਣ ਲਈ, ਬਿਮਾਰੀ ਦੁਰ ਕਰਨ ਲਈ ਰੀਤਾਂ ਆਦਿ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਚ ਪੂਜਨ ਵਿਧੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ===
ਰਸ਼ਮਾਂ
ਰ੍ਸ਼ਮਾਂ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਥਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ । ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਸਬੰਧ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਮਜਿਕ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਹਿਤ ਅਤ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਕਲਪਾਂ ਦੇ ਨਿਦੇਸ਼ਨ ਹੇਠ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਜਰੂਰੀ ਸਮਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਇਸ ਵਿਚ ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਰਸ਼ਮ, ਮਰਨ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ,ਮਕਾਨ ਦੀ ਨੀਹ ਧਰਨ ਵੇਲੇ ਆਦਿ ਰਸ਼ਮ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਰਿਵਾਜ
ਰਿਵਾਜ ਸਮਾਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਾਜਕ ਪ੍ਰਥਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇ ਸਤੀ ਹੋਣਾ ਇਕ ਰਿਵਾਜ ਹੈ।
ਤਿੱਥ ਤਿਉਹਾਰ
ਆਮ ਤੋਰ ਤੇ ਕਿਸੇ ਰੀਤ ਦੇ ਅੰਤ ਜਾਂ ਮਿਥਕ ਕਥਾ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਤੇ ਫਲਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੁਹਰਾਉਣ ਹਿਤ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਗੀਤ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਵਿਭਿਨ ਵਨਗੀਆਂ ਕਿਰਿਆਤਮਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ਕਿਉਕਿ ਇਹ ਕਿਰੀਆ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਗਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਵੀ ਇਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ਇਹ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਕਈ ਯੰਤਕੀ ਨਿਯਮਾਂ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਾਦੂ ਟੂਣੇ ਸ਼ਗਨ ਆਦਿ ਇਸ ਵਨਗੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
(ੲ)ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਰੂਪ
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਇਸ ਵਰਗ ਵਿਚ ਮੁਖ ਤੋਰ ਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀਆਂ ਉਹ ਵਨਗੀਆਂ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਨਾਂ ਨੂੰ ਅਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖੀਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਲੋਕ ਨਾਚ
ਇਸ ਵਿਚ ਗਿਧਾ ਝੂਮਰ,ਆਦਿ ਨਾਚਾਂ ਦੀਆਂ ਵਨਗੀਆਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ।
ਲੋਕ ਨਾਟ
ਇਸ ਵਿਚ ਰਾਸ਼ਾ, ਸ੍ਵਾਂਗਾ,ਨਕਲਾਂ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ
(ਸ)ਅਖੰਡੀ ਰੂਪ
ਇਹ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਅੰਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਖੰਡ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਮਾਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਚ ਵਖਰੇ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਇਹ ਦੋ ਰੂਪ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਇਸ ਵਰਗ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ
ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ (1720-1745)ਅਠਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਸਿੱਖ ਸ਼ਹੀਦ ਹਨ, ਆਪ ਦਾ ਜਨਮ ਪਿੰਡ ਪੂਹਲਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ।
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ
ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ
ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਰਾਗ, ਲੋਕ ਧੁਨਾਂ, ਤਰਜ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਸਮੁੱਚੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਵੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਅਖੰਡੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ | ਇਹ ਵਿਧੀਆਂ ਤੇ ਧੁਨਾਂ ਇਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਸੁਹਜ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ |ਇਹ ਧੁਨਾਂ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਅਖੰਡੀ ਰੂਪ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਸਾਕਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ |ਇਸ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਅਖੰਡੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨਾ ਬਣਦਾ ਹੈ |
ਲੈਲਾ ਸ਼ਾਹਜ਼ਾਦਾ
ਲੈਲਾ ਸ਼ਾਹਜ਼ਾਦਾ (ਉਰਦੂ : لیلیٰ شہزادہ) (1926–1994) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਹੈ।
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ
ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ
ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਥਿੰਦ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਲੋਕਧਾਰਾਈ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਵਰਗਵੰਡ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿ ਬੇਸ਼ੱਕ ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਥਿੰਦ ਵਰਗੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਲੋਕਧਾਰਾਈ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬੜਾ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਤ ਨਹੀਂ। ਅਜ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹਰ ਵਸਤੂ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਧਿਐਨ ਵਿਧੀਆਂ,ਵਖ ਵਖ ਵਾਦਾਂ, ਵਖ ਵਖ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ, ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਹੈ
ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ
ਮੁਗਲਾਂ ਦੇ ਜੁਲਮ
1716 ਈ: 'ਚ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਉਪਰੰਤ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਿੰਘਾਂ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਕਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਦੇ ਮੁੱਲ ਪੈਣੇ ਵੀ ਆਰੰਭ ਹੋ ਗਏ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਨ ਨੇ ਤਾਂ ਜ਼ੁਲਮ ਦੀ ਹੱਦ ਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਸਮਝਿਆ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਜ਼ੁਲਮੀ ਹਕੂਮਤ ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਕਰ ਸਕਣ। ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲੰਗਰ ਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ।
ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ
ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੁਖਬਰੀ ਨਿਰੰਜਨੀਆ ਰੰਧਾਵਾਨੇ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਰਿਭਗਤ ਨਿਰੰਜਨੀਆ ਰੰਧਾਵਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਜ਼ਰਾ ਵੀ ਦੇਰ ਨਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਗਵਰਨਰ ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਨ ਦੇ ਕੰਨ ਭਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਨ ਤੋਂ ਇਹ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬੰਦੀ ਬਣਾ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤਸੀਹੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਦੇ ਜੁਰਮ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਸਹਿਣ ਕਰਨੇ ਪਏ ਪਰ ਉਹ ਜ਼ਰਾ ਵੀ ਸਿੱਖੀ ਸਿਦਕ ਤੋਂ ਨਾ ਡੋਲੇ।
ਖੋਪਰੀ ਉਤਾਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ
ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਨ ਨੇ ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਤੇ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਮੰਨਣ 'ਤੇ ਕੇਸ ਕਤਲ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨਾ ਬਣਨ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੇਸ ਕਤਲ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨੀ ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਸਿਰ ਕਟਵਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੀ ਦਿੱਤੀ ਪਿਆਰੀ ਪਵਿੱਤਰ ਦਾਤ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਨ ਨੇ ਜੱਲਾਦ ਨੂੰ ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਦੀ ਖੋਪਰੀ ਉਤਾਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜ਼ਰਾ ਵੀ ਦੁੱਖ ਨਾ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਕੇਸਾਂ-ਸੁਆਸਾਂ ਨਾਲ ਨਿਭਾਅ ਕੇ ਮਿਸਾਲ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ। ਜਲਾਦ ਰੰਬੀ ਨਾਲ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਖੋਪਰੀ ਉਤਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਆਪ ਗੁਰੂ ਦਾ ਭਾਣਾ ਮੰਨਦੇ ਰਹੇ। ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਕਰਤਾ ਲਿਖਦਾ ਹੈ:
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ
ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ
ਡਾ.ਜੋੋਗਿੰਦ ਸਿੰਘ ਕੈੈਰੋਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਲੋਕਧਾਰਾਈ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਪੰਜ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਲੈਲਾ ਸ਼ਾਹਜ਼ਾਦਾ
ਜੀਵਨ
ਲੈਲਾ ਸ਼ਾਹਜ਼ਾਦਾ ਦਾ ਜਨਮ 1926 'ਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਲਿਟਲਹੈਂਪਟਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਪੇਂਟਰ-ਕਲਾਕਾਰ ਬਣਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਖੇ ਡਰਾਇੰਗ ਅਤੇ ਵਾਟਰ ਕਲਰ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਕਰਾਚੀ ਵਿਖੇ ਕਲਾਕਾਰ ਅਹਿਮਦ ਸਈਦ ਨਾਗੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੇਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੀ ਸਿਖਾਈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਰਟਸ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਕਰਾਚੀ ਵਿਖੇ 1960 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਇਕਲੌਤੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਲਗਾਈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ, ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਮੂਨੇ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦਿਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਪੁਰਾਣੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਬਣਾਈ। ਇਹ ਪੇਂਟਿੰਗਜ਼ 1976 ਵਿੱਚ ਕਰਾਚੀ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ 'ਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। 1986 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਅਰਕਸ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਗੈਲਰੀ, ਰੀਜੈਂਟ ਸਟ੍ਰੀਟ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਸ਼ੋਅ 'ਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਮੌਤ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਕੁੱਲ 60 ਤੋਂ 70 ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 20 ਜੁਲਾਈ, 1994 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਟੂਡੀਓ ਵਿਖੇ ਗੈਸ ਦੇ ਧਮਾਕੇ ਨਾਲ ਮਾਰੀ ਗਈ ਸੀ।
ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ
ਸ਼ਹੀਦੀ
ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਖੋਪਰੀ ਉਤਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਆਪ 22 ਦਿਨ ਤੱਕ ਜੀਵਤ ਰਹੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪ ਨੇ 1745 ਈ: ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਅਦੁੱਤੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਨਿੱਤ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪੰਚਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਸ਼ਹੀਦ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਆਗਾਜ਼ ਆਪ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਧਰਮ, ਕੌਮ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਭਲੇ ਹਿੱਤ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਮਰ ਮਿੱਟਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਸ਼ਹੀਦ
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ
ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ
ਲੋਕਧਰਾਈ ਸਮੱਗਰੀ
ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਨਾਇਰ
ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਨਾਇਰ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Priyanka Nair) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਾਡਲ ਤੋਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਬਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2006 ਵਿੱਚ ਤਮਿਲ ਫਿਲਮ ਵੇਯਿਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਭੂਮੀ ਮਲਿਆਲਮ, ਵਿਲਾਪੰਗਲਕੱਪਪੁਰਮ ਅਤੇ ਜਾਲਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਲੈਲਾ ਸ਼ਾਹਜ਼ਾਦਾ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1926
ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਨਾਇਰ
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਨੇ 23 ਮਈ 2012 ਨੂੰ ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ ਦੇ ਅਟੂਕਲ ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਤਮਿਲ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਲਾਰੇਂਸ ਰਾਮ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਮੁਕੰਦ ਰਾਮ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਜਨਮ 18 ਮਈ 2013 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਜੋੜੇ ਨੇ 2015 ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਅਵਾਰਡ
ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ
ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ
ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ,ਲੋਕ ਵਸਤੂ, ਲੋਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ, ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ ਲੋਕ ਵਾਤਾਵਰਨ
ਅ)ਲੋਕ ਵਸਤੂ ਸਮੱਗਰੀ~ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੰਦ,ਔਜਾਰ, ਹਥਿਆਰ ,ਬਰਤਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਵਰਤੋਂ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਆਉਦੀਆ ਹਨ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਮਸ਼ੀਨ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਆਪਣੀ ਸੁਹਜ ਕਲਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆ ਹਨ।
ੲ)ਲੋਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ~ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਰੇ ਵਹਿਮ- ਭਰਮ, ਰਹੁ- ਰੀਤਾਂ, ਰਸਮੋ -ਰਿਵਾਜ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਜਾਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਲਿਉਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਜੰਤਰ,ਮੰਤਰ, ਤੰਤਰ ਅਤੇ ਲੋਕ ਚਿਕਿਤਸ਼ਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦਾਰੂ ਦਰਮਣ ਅਤੇ ਉਹੜ ਪੋਹੜ ਆਉਣਗੇ ।ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਲੋਕ ਸਮੂਹ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦਰਦਾਂ ਅਤੇ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਰਨ ਲਈ ਘਰੇਲੂ ਜਾਂ ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰ ਤੇ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅ)ਪੁਰਾਤਨ ਕਥਾਵਾਂ
ੲ)ਜਾਦੂ ਟੂਣੇ ਤੇ ਧਰਮ
ਸ)ਲੋਕਾਚਾਰ ਤੇ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ
ਹ)ਮੇਲੇ ਤੇ ਤਿਉਹਾਰ
ਕ)ਮੋਖਿਕ ਸਾਹਿਤ
ਗ)ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ
ਘ)ਲੋਕ ਕਲਾ
ਙ)ਲੋਕ ਨਾਟ
ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਪੁੰਨੀ ਨੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੈ
ੳ)ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ
ਅ)ਲੋਕ ਧਰਮ ਅਤੇ ਉਪਾਸਨਾ ਵਿਧੀਆਂ
ੲ)ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਰਹੁ ਰੀਤਾਂ
ਸ)ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ਼, ਵਹਿਮ ਭਰਮ, ਜਾਦੂ ਟੂਣੇ, ਸ਼ਗਨ ਅਪਸ਼ਗਨ, ਲੋਕ ਗੀਤ, ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ, ਲੋਕ ਨਾਟ, ਮੇਲੇ,ਤਿਉਹਾਰ,ਬੁਝਾਰਤਾਂ, ਅਖਾਣ, ਮੁਹਾਵਰੇ, ਲੋਕ ਚਿਕਿਤਸਾ, ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ, ਲੋਕ ਨ੍ਰਿਤ, ਲੋਕ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ, ਲੋਕ ਸ਼ਿਲਪ ਕਲਾ, ਕਸੀਦਾ ਕਾਰੀ,ਹਾਰ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਅਤੇ ਪਹਿਰਾਵਾ ਆਦਿ ਵਿਭਿੰਨ ਪੱਖ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਲੋਕਧਾਰਾ ਲੋਕ ਸਮੂਹ ਦੇ ਬਾਲ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਅੰਤਿਮ ਅਵਸਥਾ ਤਕ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਪੁਨਰ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਨਵੇਂ ਰਾਹ ਤਲਾਸ਼ਦੀ ਹੈ
ਡਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇਵ ਉਪਾਧਿਆਇ ਨੇ ਲੋਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਕੀ ਰੂਪ- ਰੇਖਾ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਪੰਜ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੈ।
ੳ)ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਹੋਰ ਪਰੰਪਰਾਵਾ
ਅ)ਸੰਸਕਾਰ, ਅਚਾਰ ਵਿਹਾਰ, ਵਿਧੀ-ਵਿਧਾਨ
ੲ)ਸਮਾਜਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਕ ਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਸ)ਧਾਰਮਿਕ ਤੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ
ਹ)ਲੋਕ-ਸਾਹਿਤ
ਸਿੱਟਾ
ਉਪਰੋਕਤ ਪੇਸ਼ ਹੋਏ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਵਰਗੀਕਰਨ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਕਿ ਲੋਕਧਾਰਾ ਲੋਕ-ਸਮੂਹ ਦੀ ਉਹ ਪਰੰਪਰਕ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਸਮੱਗਰੀ ਹੈ।ਜਿਹੜੀ ਮੋਖਿਕ, ਲਿਖਤ, ਵਿਹਾਰ, ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਰਾਹੀਂ ਇਕ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸਮੂਹ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ, ਲੋੜਾਂ, ਕਾਰਨਾਮੇ,ਦੁੱਖ-ਪੀੜ, ਖੁਸ਼ੀਆ, ਨਾਚ,ਵਹਿਮ ਭਰਮ ,ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਸੰਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ।ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀਆਂ ਮਨੋਤਾਂ ਤੇ ਵਰਜਨਾਵਾਂ ਸਿੱਖਦਾ ਹੋਇਆ ਆਪਣੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮੰਨਤਾਂ ਤੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਇਕਸੁਰਤਾ ਬਿਠਾਉਂਦਾ ਹੈ।ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜੀਵਨ ਜਾਂਚ ਸਿੱਖਦਾ, ਮਨੋਰੰਜਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਵੇਚਨ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕਧਾਰਾ
ਮੰਜੂਸ਼ਾ ਕੰਵਰ
ਮੰਜੂਸ਼ਾ ਕੰਵਰ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Manjusha Kanwar; ਜਨਮ 20 ਮਾਰਚ 1971, ਮਾਂ ਮੰਜੂਸ਼ਾ ਪਵਾਂਗੜਕਰ ) ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਪੁਣੇ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਵਿਭਾਗ ਇੰਡੀਅਨ ਆਇਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਡਿਪਟੀ ਜਨਰਲ ਮੈਨੇਜਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਟੀਮ ਦੀ ਕੋਚ ਵਜੋਂ 2018-20 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਲੀਗ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਦੋਵਾਂ ਲਈ 2020 ਵਿੱਚ ਫਿੱਕੀ ਲਾਈਫ ਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਮੰਜੂਸ਼ਾ ਕੰਵਰ ਨੇ 1991 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ ਸੀ। 2002 ਤੱਕ ਨੌਂ ਹੋਰ ਖ਼ਿਤਾਬ ਜਿੱਤੇ। 1998 (ਟੀਮਾਂ) ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜੇਤੂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸਿੰਗਲ ਅਤੇ ਡਬਲਜ਼ ਦੋਵੇਂ ਖੇਡੇ। ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ 2004 ਵਿੱਚ ਟੀਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲਿਸਟ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਡਬਲਜ਼ ਅਤੇ ਮਿਕਸਡ ਡਬਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜੇਤੂ । ਉਸਨੇ 12 ਸਾਲ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1971 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਏਬਰੂ ਟਿਮਟਿਕ
ਏਬਰੂ ਟਿਮਟਿਕ (1978 - 27 ਅਗਸਤ, 2020) ਇੱਕ ਕੁਰਦੀ -ਤੁਰਕਿਸ਼ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵਕੀਲ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਨਿਰਪੱਖ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਭੁੱਖ-ਹੜਤਾਲ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ 18 ਵਕੀਲਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜੋ ਤੁਰਕੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਤੰਬਰ 2017 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਜੀਵਨੀ
ਟਿਮਟਿਕ ਸਤੰਬਰ 2017 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤੇ 18 ਵਕੀਲਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਵਕੀਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (Çağdaş Hukukçular Derneği) ਜਾਂ ਪੀਪਲਜ਼ ਲਾਅ ਬਿਊਰੋ ( Halkın Hukuk Bürosu ) ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ, ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਾਰਚ 2019 ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੈਰਕਨੂੰਨੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਲੋਕ - ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਪਾਰਟੀ / ਫਰੰਟ (ਡੀਐਚਕੇਪੀ-ਸੀ) ਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਜਾਂ ਸੰਗਤ ਲਈ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੰਮੀ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ। ਟਿਮਟਿਕ ਨੂੰ 13 ਸਾਲ 6 ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕੈਦ ਅਤੇ ਅਤਸ ਉਨਸਲ ਨੂੰ 10 ਸਾਲ 6 ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਐਮਨੈਸਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦੇ ਤੁਰਕੀ ਵਿਖੇ ਸੀਨੀਅਰ ਮੁਹਿੰਮ ਪ੍ਰਬੰਧਕ, ਮੀਲੇਨਾ ਬਯੂਮ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਦੋਸ਼ ਇਨਸਾਫ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਅਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਅਪੰਗ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੀ ਅਸਮਰਥਾ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਵਕੀਲਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਰਤ ਰਿਹਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਦੋਸ਼ ਰੱਦਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ, ਟਿਮਟਿਕ ਦੀ ਇਸਤਾਂਬੁਲ ਖੇਤਰੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਅਪੀਲ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਸਦੀ ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਅਪੀਲ ਪੈਂਡਿੰਗ ਸੀ।
ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ
2 ਜਨਵਰੀ, 2020 ਨੂੰ, ਟਿਮਟਿਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਿਰਪੱਖ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਲਈ ਲੜਨ ਲਈ ਭੁੱਖ-ਹੜਤਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 2 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਉਨਸਲ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। 5 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ, ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਅਟਾਰਨੀ ਦਿਵਸ ਤੇ, ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਮੌਤ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਰਤ ਨਾਲ ਚੱਲਦਾ ਰਹੇਗਾ। 1 ਜੂਨ ਨੂੰ, ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਲਾਯਰਜ਼ ਨੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੂੰ 365 ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਅਤੇ 400 ਤੁਰਕੀ ਵਕੀਲਾਂ ਦੇ ਦਸਤਖਤਾਂ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਪਟੀਸ਼ਨ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੂੰ ਸੌਪੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕੀਤੇ ਵਕੀਲਾਂ ਨੂੰ ਬਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਗਈ। 30 ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਤੜਕੇ, ਟਿਮਟਿਕ ਅਤੇ ਉਨਸਲ ਨੂੰ ਉੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਾਲੀ ਸਿਲੀਵਰੀ ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਂ ਇਸਤਾਂਬੁਲ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ। 12 ਅਗਸਤ, 2020 ਨੂੰ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਲਾਯਰਜ਼ ਫਾਰ ਡੈਮੋਕਰੇਸੀ ਐਂਡ ਵਰਲਡ ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਇੱਕ ਖੁੱਲਾ ਪੱਤਰ ਭੇਜਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਕੀਲਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਉਸਦੀ ਚਚੇਰੀ ਭੈਣ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਉੱਤੇ ਵਰਤ ਤੋੜਨ ਲਈ ਦਬਾਅ ਪਾਇਆ ਗਿਆ: “ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਯਤਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਹਰ ਬਹਾਨਾ ਵਰਤ ਰਹੇ ਹਨ।” 238 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਵਰਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 27 ਅਗਸਤ, 2020 ਨੂੰ ਟਿਮਟਿਕ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਉਸਦਾ ਭਾਰ ਸਿਰਫ 30 ਕਿਲੋ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਸਾਲ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ 'ਤੇ ਮਰਨ ਵਾਲੀ ਇਹ ਚੌਥੀ ਤੁਰਕੀ ਕੈਦੀ ਬਣ ਗਈ। ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੇਲਿਨ ਬੋਲਕ, ਇਬਰਾਹੀਮ ਗੂਕੇਕ ਅਤੇ ਮੁਸਤਫਾ ਕੋਕਾਕ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ
ਡਿਊਸ਼ੇ ਵੇਲੇ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਨੂੰ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਦੀ ਰਸਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਬਖਤਰਬੰਦ ਵਾਹਨਾਂ, ਇੱਕ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਅਤੇ ਅੱਥਰੂਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2020 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1978
ਆਓਸਤਾ ਘਾਟੀ
ਆਓਸਤਾ ਘਾਟੀ (Valle d'Aosta (ਅਧਿਕਾਰਕ) ਜਾਂ Val d'Aosta (ਪ੍ਰਚੱਲਤ), Vallée d'Aoste (ਅਧਿਕਾਰਕ) ਜਾਂ Val d'Aoste (ਪ੍ਰਚੱਲਤ), Val d'Outa) ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਰਧ-ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਹਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਰੋਨ-ਆਲਪ, ਫ਼ਰਾਂਸ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵਾਲੇ, ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਪੀਡਮੋਂਟ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਾਲਵੀ ਖੇਤਰ
ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਯੁੱਧ (1971)
1971 ਦੀ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿ ਯੁੱਧ ਇਹ ਯੁੱਧ 3 ਦਸੰਬਰ 1971 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਜਨਰਲ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਰੋੜਾ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਫੌਜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਜਰਨਲ ਅਮੀਰ ਅਬਦੁਲਾ ਖਾਨ ਨਿਆਜ਼ੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੇ ਚੌਤਰਫਾ ਹਮਲਾ ਕਰ ਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਬਟਾਲੀਅਨਾਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਨਿਹੱਥੇ ਬੰਗਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਦਹਿਸ਼ਤ ਫੈਲ ਗਈ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਸਿੱਧੇ ਹਮਲੇ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਬੇਗੁਨਾਹ ਬੰਗਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰਨ ਦੀ ਆਦੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਜਨਰਲ ਅਰੋੜਾ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਨਾ ਕਰ ਸਕੀ। ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹਵਾਈ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੇ ਦੋ ਹਫਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਢਾਕਾ ’ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੇ ਅਜਿਹੀ ਦਹਿਸ਼ਤ ਪਾਈ ਕਿ ਪਾਕਿ ਦੀ ਫੌਜ ਦਾ ਹੌਂਸਲਾ ਟੁੱਟ ਗਏ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਕੋਲ ਕਈ ਹਫਤਿਆਂ ਤੱਕ ਲੜਨ ਲਈ ਗੋਲੀ ਸਿੱਕਾ ਤੇ ਰਾਸ਼ਨ ਪਾਣੀ ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਦਿਲ ਛੱਡ ਬੈਠੇ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੂਰਬੀ ਫੌਜ ਦੇ ਮੁਖੀ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਅਮੀਰ ਅਬਦੁਲਾ ਖਾਨ ਨਿਆਜ਼ੀ ਨੇ ਹਥਿਆਰ ਸੁੱਟਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਜਨਰਲ ਨਿਆਜ਼ੀ ਅਤੇ ਜਨਰਲ ਅਰੋੜਾ ਨੇ ਸਮਝੌਤੇ ’ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ। ਆਤਮ ਸਮਰਪਣ ਕਰਨ ਦੇ ਦਸਤਵੇਜ਼ ’ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਢਾਕਾ ਦੇ ਰਮਨਾ ਰੇਸ ਕੋਰਸ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ 16 ਦਸੰਬਰ 1971 ਨੂੰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਹੁਣ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਚੌਕ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਬਹਾਦਰੀ ਦਾ ਸਬੂਤ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। 16 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜਿੱਤ ਦਰਜ ਕਰਾਈ ਸੀ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾ ਦੇਸ ਨੂੰ ਇਕ-ਇਕ ਵੱਖਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣ ਦਿਵਾਈ ਸੀ।
ਜੰਗੀ ਕੈਦੀ
ਜਨਰਲ ਨਿਆਜ਼ੀ ਸਮੇਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੇ ਕੋਈ 90000 ਦੇ ਕਰੀਬ ਜਵਾਨ ਤੇ ਅਫਸਰ ਜੰਗੀ ਕੈਦੀ ਬਣਾ ਲਏ ਗਏ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੈਦਲ ਫੌਜ ਦੇ 54154, ਸਮੁੰਦਰੀ ਫੌਜ ਦੇ 1381, ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਦੇ 833, ਅਤੇ ਨੀਮ ਫੌਜੀ ਬਲਾਂ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਸਮੇਤ 22000 ਦੇ ਕਰੀਬ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਜ਼ਾਕਾਰ ਵੀ ਕਾਫੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਬੰਦੀ ਬਣਾਏ ਗਏ। ਆਧੁਨਿਕ ਜੰਗੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਇਹ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਹਾਰ ਸੀ।
ਭਾਰਤ 'ਚ ਬੇਰੀ ਵਾਲਾ ਪੁਲ, ਪੱਕਾ, ਗਾਜੀ ਪੋਸਟ ਅਤੇ ਆਸਫ਼ਵਾਲਾ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਸਮਾਧ ਹਨ।
ਸਨਮਾਨ
ਇਸ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੈਨਕਾ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤੀ ਗਿਆ ਜਿਹਨਾਂ 'ਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਰਮਵੀਰ ਚੱਕਰ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦਾ ਬੀਰ ਸਰੇਸ਼ਥੋ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨੇ-ਏ-ਹੈਦਰ]] ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਪਰਮਵੀਰ ਚੱਕਰ ਵਿਜੇਤਾ:
ਨਿਸ਼ਾਨੇ-ਏ-ਹੈਦਰ:
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਯੁੱਧ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼
ਸ਼ਿਵ ਨਾਡਾਰ
ਸ਼ਿਵ ਨਾਡਾਰ (ਜਨਮ 14 ਜੁਲਾਈ 1945) ਭਾਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਦਮੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਸੇਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਐਚਸੀਐਲ ਟਕਨਾਲੋਜੀਜ ਦਾ ਬਾਨੀ, ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਣਨੀਤੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ।, ਉਸ ਦੀ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਜਾਇਦਾਦ 13.7 ਬਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਤੁਲ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਨ 2008 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਪਦਮਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪੰਜ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, 100 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਫ਼ਤਰ, 30 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਰਮਚਾਰੀ - ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਵਸਾਈਆਂ, ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ - ਸ਼ਿਵ ਨਾਡਾਰ ਜੇਕਰ ਸਭ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਉੱਤੇ ਖਰੇ ਉਤਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਸਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮਿਹਨਤ, ਯੋਜਨਾ ਅਤੇ ਸੂਝ ਹੀ ਹੈ।
ਜਾਣ ਪਛਾਣ
ਸ਼ਿਵ ਨਾਡਾਰ ਨੇ ਅਗਸਤ 1976 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੈਰੇਜ ਵਿੱਚ ਐਚਸੀਐਲ ਇੰਟਰਪ੍ਰਾਈਜਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ 1991 ਵਿੱਚ ਉਹ ਐਚਸੀਐਲ ਟਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਾਜਰ ਹੋਏ। ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤਕਨੀਕੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਹੜ੍ਹ ਜਿਹਾ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਐਚਸੀਐਲ ਨੂੰ ਸਿਖਰਾਂ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਣ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸ਼ਿਵ ਨਾਡਾਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੈ। ਨਾਡਾਰ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪਦ ਤੱਕ ਪੁੱਜਣਾ ਵੀ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਅਗਵਾਈ ਦੇ ਮੌਕੇ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਕਮਾਨ ਸੰਭਾਲ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
ਐਂਡ ਗੇਟ
ਐਂਡ ਗੇਟ (AND gate) ਇੱਕ ਡਿਜੀਟਲ ਲਾਜਿਕ ਗੇਟ ਹੈ - ਇਹ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਦਿਤੇ ਟਰੂਥ ਟੇਬਲ ਦੇ ਤਰਾਂ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਉੱਚਾ ਉਪਜ (HIGH output) (1) ਸਿਰਫ ਉਦੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਐਂਡ ਦੇ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਦੋਨੋਂ ਨਿਵੇਸ਼ (inputs) ਉੱਚੇ (1) ਹੋਣ। ਜੇ ਕੋਈ ਵੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਧੀਮਾ (LOW ਜਾਂ 0) ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਉਪਜ ਵੀ ਧੀਮਾ ਹੋਏਗਾ। ਹੋਰ ਮਤਲਬ 'ਚ ਐਂਡ ਗੇਟ ਦੋਨਾਂ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਘੱਟ ਵਾਲੇ ਦਾ ਉਪਜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਚਿੰਨ੍ਹ
ਐਂਡ ਗੇਟ ਦੇ ਲਈ ਤਿੰਨ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹਨ: ਟੇਕਸਨ (Texan (ANSI ਜਾਂ 'military')), ਆਈ ਈ ਸੀ (IEC - ਜਿਸਨੂੰ 'ਯੂਰੋਪੀਅਨ' ਜਾਂ 'ਰੇਕਟੇੰਗੂਲਰ' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਅਤੇ ਡੀ ਆਈ ਐਨ (ਜੋ ਹੁਣ ਵਰਤੋਂ 'ਚ ਨਹੀਂ ਹੈ)। ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਵੇਖੋ ਲਾਜਿਕ ਗੇਟ ਚਿੰਨ੍ਹ।
A ਅਤੇ B ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ (input) ਅਤੇ C ਨਾਂ ਦੇ ਉਪਜ (output) ਵਾਲਾ ਐਂਡ ਗੇਟ ਗਹਾਂ ਲਿਖੀ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਫਾਰਮੂਲਾ (logical expression) ਬਣਾਦਾ ਹੈ:.
ਤਾਮੀਲ
ਐਂਡ ਗੇਟ ਦੀ ਬਣਾਵਟ NMOS (ਫੋਟੋ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਹੈ) ਜਾਂ PMOS MOSFETs ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੁਆਰਾ ਕਿਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ 'ਚ a ਅਤੇ b ਨਿਵੇਸ਼ (inputs) ਦੇ ਦੁਆਰਾ F ਦਾ ਉਪਜ (output) ਐਂਡ ਫਾਰਮੂਲੇ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਕਲਪ
ਜੇ ਕੋਈ ਐਂਡ ਗੇਟ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਨੈਂਡ (NAND) ਜਾਂ ਨੌਰ (NOR) ਗੇਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ "ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਗੇਟ" (universal gate) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਮਤਲਬ ਇਹਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕੋਈ ਵੀ ਗੇਟ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਐਂਡ ਲਈ ਜ਼ੋਰ ਗੇਟ (XOR Gate) ਵੀ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨੋਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਜਿਕ ਗੇਟ
ਪੱਤੋ ਦੀਦਾਰ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮਾਰੂਸੀਆ ਬੋਹੁਸਲਾਵਕਾ
ਮਾਰੂਸੀਆ ਬੋਹੁਸਲਾਵਕਾ ਇਕ ਮਹਾਨ ਦੰਤ ਨਾਇਕਾ ਸੀ, ਜੋ 16ਵੀਂ ਜਾਂ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਯੂਕਰੇਨ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯੂਕਰੇਨੀ ਮਹਾਂਕਾਵਿ (ਡੂਮਸ) ਤੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਰੂਸੀਆ ਬੋਹੁਸਲਾਵਕਾ ਬਾਰੇ ਡੂਮਾ ਅਤੇ ਦੂਜੀਆਂ ਯੂਕਰੇਨ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਉਪਨਾਮ 'ਬੋਹੁਸਲਾਵਕਾ' ਉਸਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਬੋਹੁਸਲਾਵ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਦੰਤਕਥਾ
ਮਾਰੂਸੀਆ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕਰਕੇ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਇੱਕ ਹੇਰਮ ਵਿੱਚ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਡੂਮਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਕਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜੇਲ੍ਹ ਸਮੇਤ ਮਹਿਲ ਦੀਆਂ ਚਾਬੀਆਂ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਯੂਕ੍ਰੇਨੀਅਨ ਕੋਸੈਕਸ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ 30 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਕੈਦ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਭੱਜ ਨਹੀਂ ਸਕੀ, ਉਹ ਉਥੇ ਹੀ ਹਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਉਹੀ ਉਸਦਾ ਜੀਵਨ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਜਾਣਦੀ ਸੀ।
ਮਾਰੂਸੀਆ ਬਾਰੇ ਡੂਮਾਂ 'ਤੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸ ਦੀ ਉੱਚ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਰੋਕਸਲੇਨਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਸਾਗੋਈ
ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਲੁਬਾਣਾ
ਸੰਤ ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਲੁਬਾਣਾ (1882-1950) ਲੁਬਾਨਇਆ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮਾਜਿਕ, ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ ਸੀ, ਅਤੇ 20 ਮਿੰ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਲੁਬਾਣਾ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਉੱਠਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਖੋਰੀ ਦੁੱਨਾ ਸਿੰਘ, ਗੁਜਰਾਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਉੱਤੇ 1882 ਵਿੱਚ ਜਨਮ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੋਰਾਲਾ ਸਾਹਿਬ ਗਏ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਕੀਰਤਨ ਸਿੱਖਿਆ। 1908 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਬਾਬਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਡੇਰਾ ਦੇ ਸੰਤ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਉੱਪਰ ਸਮਾਜਿਕ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਬੇਹਤਰੀਨ ਸਾਧਨ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸਮਝਿਆ ਸਿੱਖਿਆ। ਕਈ ਸਕੂਲ ਉਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ. ਉਸ ਨੇ ਵਿਹਾਰ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਗੂ ਸੀ. ਸੰਤ ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਵੀ 1948 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸਦੱਸ ਬਣ 1950 ਤੱਕ 1926 ਤੱਕ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਦੱਸ ਰਿਹਾ।
ਸੰਤ ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਲੁਬਾਣਾ ਭਾਗੀਦਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਗਿਆਨੀ ਚੇਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਅਧੀਨ ਮੋਰਚੇ ਲਈ 25 ਲੁਬਾਣਾ ਦੀ ਇੱਕ ਜਥਾ ਭੇਜਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਸਦੱਸਤਾ ਲਈ ਲੜੀ ਅਤੇ 1937 ਵਿਚ, ਦੋ ਵਾਰ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ 1946 'ਚ ਉਸ ਨੇ 1950 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਮਬਰ ਨੂੰ ਰਿਹਾ।
ਕੁਰਾਂਗਾ
ਕੁਰਾਂਗਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਤਿਲੋਤਮਾ
ਤਿਲੋਤਮਾ (Sanskrit: तिलोत्तमा), ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ ਇੱਕ ਅਪਸਰਾ (ਸਵਰਗੀ ਨਿੰਫ) ਹੈ। "ਤਿਲਾ" ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜੋ ਤਿਲ ਜਾਂ ਥੋੜਾ ਅਤੇ "ਉੱਤਮ" ਦਾ ਅਰਥ ਬਿਹਤਰ ਜਾਂ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਤਿਲੋਤਮਾ ਦਾ ਭਾਵ ਉਹ ਜੀਵ ਜਿਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਕਣ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਜਾਂ ਉਹ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਅਤੇ ਉੱਚ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਹਿੰਦੂ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਮਹਾਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਤਿਲੋਤਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੁਆਰਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ, ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਉੱਤਮ ਗੁਣ ਨੂੰ ਸਮੱਗਰੀ ਵਜੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਅਸੁਰਾਂ (ਭੂਤਾਂ), ਸੁੰਦਾ ਅਤੇ ਉਪਸੁੰਦਾ ਦੇ ਆਪਸੀ ਤਬਾਹੀ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ। ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਤਿਲੋਤਮਾ 'ਤੇ ਮੋਹਿਤ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
ਫਿਲਮ
ਉਸ ਦੀ ਫਿਲਮ 1954 ਵਿੱਚ, ਹੋਮੀ ਵਾਦੀਆ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ, ਬੱਬੂਭਾਈ ਮਿਸਤਰੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ, ਚਿਤਰਾ, ਕੈਲਾਸ਼, ਮਾਰੂਤੀ, ਬੀ.ਐਮ. ਵਿਆਸ, ਬਾਬੂ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਇੰਦਰਾ ਬੰਸਲ ਨੇ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਸੀ।
9 ਜੂਨ
9 ਜੂਨ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 160ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 161ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 205 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ।
ਦਿਹਾਂਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੂਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਭਾਂਬਰੀ
ਭਾਂਬਰੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਮਲੋਹ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਰੋਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਵਿਧਾਇਕ
2012 ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਕੇਸ਼ ਅਗਨੀਹੋਤਰੀ ਇਸ ਹਲਕੇ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ।
ਿਸਲਿਸਲੇਵਾਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਕਾਰਲਾ ਬ੍ਰੂਨੀ
ਕਾਰਲਾ ਬ੍ਰੂਨੀ ਸਾਰਕੋਜ਼ੀ ਇੱਕ ਇਤਾਲਵੀ-ਫ਼੍ਰੈਂਚ ਮੌਡਲ ਅਤੇ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਨਿਕੋਲਸ ਸਾਰਕੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1967 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਿਤ ਲੋਕ
ਖਰਦੇਹੜ
ਖਰਦੇਹੜ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।