cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਭੱਟ ਨਾਰਾਇਣ
ਭਟ ਨਾਰਾਇਣ ਮਗਰਰਾਜਲਕਸ਼ਮਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾਰਾਯਣ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸੰਦਿਲਿਆ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਪੰਚਰਾਤਰ ਰਾੜੀ ਸ਼ਾਖਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ। ਉਹ 800 ਈਸਵੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦਾ ਹਵਾਲਾ ਲਗਭਗ 800 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਵਾਮਨ (iv.3.28) ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਆਨੰਦਵਰਧਨ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਰ ਉਸਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਕਨਯਕੁਬਜਾ (ਕਨੌਜ) ਤੋਂ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਅਦਿਸੂਰਾ ਦੁਆਰਾ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਅੱਠਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਪਾਲ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੋ 671 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਮਾਧਵਗੁਪਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਆਦਿਤਯਸੇਨ ਦਾ ਸਮਕਾਲੀ ਸੀ। ਜਿਸਨੇ ਕੰਨਿਆਕੁਬਜਾ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
ਵੈਲ ਆਫ਼ ਈਚੋਜ਼
ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ
ਵੇਲ ਉਫ ਈਚੋਜ਼ ਨਵੇਂ ਕਿਰਦਾਰਾਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸੇ ਹੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਮਿਰਰ।
ਭੱਟ ਨਾਰਾਇਣ
ਭਾਟ ਨਾਰਾਇਣ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਧਰਮਕੀਰਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਚੇਲਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਰੂਪਾਵਤਾਰਾ ਦਾ ਸਹਿ-ਲੇਖਕ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਦੰਡੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਵੰਤੀਸੁੰਦਰਕਥਾ ਵਿੱਚ ਭਟ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ ਪਰ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੇਨੀਸਮਹਰਾ ਦੇ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਵਧੇਰੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਛੇ ਐਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕੀ ਰੂਪ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਟਕ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਭਾਵੇਂ ਮਾੜੀ ਹੋਵੇ ਪਰ ਪਾਤਰੀਕਰਨ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਹੈ; ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਹਿੰਸਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਵਿਕ ਪਰ ਗੈਰ-ਨਾਟਕ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਕੱਚੇ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਭਰੇ ਵਰਣਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੁਨਹਿਰੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ, ਨਿਰਲੇਪ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦਾ ਸਪਸ਼ਟ ਚਿਤਰਣ, ਅਤੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਚਰਿੱਤਰੀਕਰਨ। ਟੈਗੋਰ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਨਾਦੀਆ ਰਾਜ ਪਰਿਵਾਰ ਭੱਟ ਨਾਰਾਇਣ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ (ਰਸਾਲਾ)
ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਵੱਲੋਂ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪ੍ਰਾਰੰਭ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਬੋਰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਸਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੇਖਕਾਂ, ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਤੇ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨੂੰ ਵੀ ਅਣਗੌਲਿਆ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਅਮਰ ਜਯੋਤੀ, ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ, ਡਾ. ਸਰਬਜੀਤ ਬੇਦੀ ਤੇ ਡਾ. ਹਰਨੇਕ ਸਿੰਘ ਕਲੇਰ ਨੇ ਬੜੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਬੁਲੰਦੀਆਂ ਤੇ ਪਹੁਚਾਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਰਸਾਲੇ ਹਰ ਸਾਲ ਜਾਂ ਖ਼ਾਸ ਦਿਨਾਂ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯਾਦਗਾਰੀ ਅੰਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਸਾਲੇ 34 ਤੇ 30 ਪੰਨਿਆਂ ਵਾਲੇ ਰੰਗਦਾਰ ਸਰਵਰਕ ਨਾਲ, ਸਾਧਾਰਨ ਕਾਗਜ਼ ਉੱਤੇ ਬਲੈਕ ਐਂਡ ਵਾੲ੍ਹੀਟ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਛਪਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਪੱਖੋਂ ਸੰਪੂਰਨ ਰੰਗਦਾਰ ਅਤੇ ਆਕਰਸ਼ਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਛਾਪਿਆ ਜਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਰਸਾਲੇ ਨੂੰ ਜੁਲਾਈ 2016 ਤੋਂ ਮੁਕੰਮਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗਲੇਜ਼ਡ ਕਾਗਜ਼ ਉੱਤੇ ਰੰਗਦਾਰ ਛਾਪਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਸਾਲੇ ਦੀ ਛਪਣ ਗਿਣਤੀ ਲਗਭਗ 6,500 ਹੈ। ਇਸ 'ਚ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਦੂਜੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਤੇ ਮਿਆਰੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਛਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਾਲੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਸੰਗਠਨ
ਵੈਲ ਆਫ਼ ਈਚੋਜ਼
ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ
ਕਾਸਟ Hāṇī pi'āra atē pratībadhatā dī kahāṇī hai. 1964 Atē 2013 dē vicakāra caladē hō'ē, hāṇī unhāṁ jaṭāṁ dī kahāṇī hai jinhāṁ dī paribhāśā unhāṁ dī sādagī, imānadārī, himata, cagē nazarī'ē atē sabha tōṁ vadha hai - uhanāṁ dē jīvana bhara dē vā'adē pūrē karana la'ī, pi'āra, dōsatī jāṁ duśamaṇī la'ī. Kainēḍī'ana jami'ā atē nasala haramana āpaṇē sabha tōṁ cagē dōsata ṭōnī nāla pajāba ā'i'ā atē usa nū ਆਈਰਿਸਿਸ
ਆਈਰਿਸਿਸ ਸਟਰਮ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਾਰੀਗਰ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਟੀਆਨ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਇੱਜ਼ਤਦਾਰ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਟੀਆਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵਰਤਦੀ ਹੈ। ਕਾਰਖਾਨੇ ਦਾ ਓਵਰਸੀਅਰ ਉਸਦਾ ਦੂਜਾ ਚਚੇਰਾ ਭਰਾ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਉਸਦੀ ਉਸ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਜਿੰਨੀ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦਾੀ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਕਾਰੀਗਰ ਬਣਨ ਲਈ ਦਬਾਅ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਕਾਰੀਗਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇਸ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਹਨ.
ਈਨੂਨਾਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਲਈ ਸਕ੍ਰੂਟਰ ਹੈ। ਉਹ ਕੁਝ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਕ੍ਰੂਟਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਕਰੂਟਰਜ਼ ਕੌਂਸਲ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਕੌਂਸਲ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਲਿਆਉਣ ਅਤੇ ਸੰਤਨੇਰ ਨੂੰ ਲੀਨਰਿਕਸ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਜਿੱਤਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦੇਣ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾਧੀ।
ਵਿਥੀਸ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਡਰਪੋਕ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਥੀਸ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਹ ਆਯਾਨ ਤੋਂ ਟੀਆਨ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਚਿਮ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਉਸ ਨਾਲ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
੧੨੩੪
1234 23 13ਵੀ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮਾਮੂਲੀ ਸਾਲ ਹੈ.
ਜਨਮ
ਅਬਾਕਾ ਖਾਨ (ਮ. 1282)
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਿਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਸ਼ੈਨ ਨੂਮੈਇਰ
ਸ਼ੈਨ ਮਹਾਫ਼ੇ ਨੂਮੈਇਰ (ਜਨਮ 1987) ਅਮਰੀਕੀ ਆਟਿਸਟਿਕ, ਗੈਰ-ਬਾਇਨਰੀ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਕਾਰਕੁੰਨ ਅਤੇ ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ ਤੋਂ ਅਟਰਨੀ ਹਨ।  ਅਪਾਹਜਤਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ, ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ, ਅਲਿੰਗਤਾ ਅਤੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਕਾਰਕੁੰਨ ਨੂਮੈਇਰ ਨੂੰ 2010 ਵਿੱਚ ਆਟਿਸਟਿਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਨ। ਉਹ ਹੋਰ ਵੀ ਕਾਫੀ ਅਸਮਰਥਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ, ਪੋਸਟ-ਟਰਾਟਮਿਕ ਸਟਰੇਸ ਡਿਸਆਰਡਰ ਅਤੇ ਐਕਟੋਡਰਮਲ ਡਿਸਪਲੇਸੀਆ ਆਦਿ।  ਨੂਮੈਇਰ ਸਮਰਥ ਪਸੰਦ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਨੂਮੈਇਰ ਨੂੰ ਧੱਕੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਇਲਾਜ ਕਰਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਵਕਾਲਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੱਜ ਰੋਟਨਬਬਰਗ ਸੈਂਟਰ ਨੂੰ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਅਸਮਰਥਤਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਚਮੜੀ ਦੇ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਇਲਾਜ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਵਰਗ
ਰਾਮ ਮਨੋਹਰ ਲੋਹੀਆ
ਰਾਮ ਮਨੋਹਰ ਲੋਹੀਆ ,(23 ਮਾਰਚ 1910 – 12 ਅਕਤੂਬਰ 1967) ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮ ਦੇ ਸੈਨਾਪਤੀ, ਰੈਡੀਕਲ ਚਿੰਤਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਰਾਜਨੇਤਾ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
.Ram manohar lohia,The Man and his Ism,written by Grish-mishra and Braj Kumar Pande.
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1910 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ
ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ (New York City Department of Education, NYCDOE) ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲੀ ਪ੍ਰਨਾਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸਾਂਭਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਕੂਲੀ ਪ੍ਰਨਾਲੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 11 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦਿਆਰਥੀ 1,700 ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪੰਜੋ ਪਰਗਣੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਇਸ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦਾ ਕੁਲਪਤੀ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਕੁਲਪਤੀ ਡੈਨਿਸ ਮ. ਵਾਲਕਟ ਹੈ।
ਸਲੂਟ
ਸਲੂਟ ਉੱਚੇ ਅਹੁਦੇ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਰੈਂਕ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਅਕਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸਤਿਕਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸਲੂਟ। ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੇ ਜਵਾਨ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੈਰਾ ਮਿਲਟਰੀ ਫੌਜ਼ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਆਪਣੇ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਲੂਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਯੋਧੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਣ ਲਈ ਸਲੂਟ ਕਰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਖਾਲੀ ਹਨ ਮਤਲਬ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹਥਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਖ਼ਤਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਮਿੱਤਰਤਾ ਪੂਰਵਕ ਮਿਲਣ ਲਈ ਆਏ ਹਨ।ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੇ ਜਵਾਨਾ ਦਾ ਸਲੂਟ ਕਰਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ
ਬੁੱਗਾ ਖੁਰਦ
ਬੁੱਗਾ ਖੁਰਦ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਨਾਭਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜਾਸ (ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ)
ਜਾਸ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: JAWS) ਪੂਰਾ ਨਾਮ "ਜਾਬ ਐਕਸਸ ਵਿਦ ਸਪੀਚ" (Job Access With speech) ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਾਫ਼ਟ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੈ ਜੋ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਕ੍ਰੀਨ ਤੇ ਲਿਖੀ ਸਮਗਰੀ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਜਾਂ ਬਰੇਲ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੀਣ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਜਿਹਨਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਹਨ: ਚੀਨੀ, ਕੋਰਿਆਈ, ਜਰਮਨ, ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ। ਇਹ ਹਿੰਦੀ ਲਈ ਵੀ ਸਪੀਚ ਇੰਜਨ ਉਪਲੱਬਧ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ "ਵੇਬ ਏਮ" ਨਾਮ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਵਲੋਂ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਸੀ। ਇਸ ਸਰਵੇਖਣ ਅਨੁਸਾਰ 49.1% ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਇਸ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ 67.7% ਇਸ ਦੀ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ "ਫ਼੍ਰੀਡਮ ਸਾਇੰਟੀਫ਼ਿਕ" ਨਾਮ ਦੀ ਅਮਰੀਕਨ ਕੰਪਨੀ ਵਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਵੇਬਸਾਈਟ ਤੇ ਫ਼੍ਰੀਵੇਅਰ (Freeware) ਡਾਊਨਲੋਡ ਵਜੋਂ ਮੁਫ਼ਤ ਉਪਲਭਧ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਜਾਸ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 1989 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੋਟਰ-ਸਾਈਕਲ ਦੌੜਾਕ ਟੇਡ ਹੇਂਟਰ ਵਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸਦੀ 1978 ਵਿੱਚ ਸੜਕ ਦੁਰਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਨਿਗ੍ਹਾ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਕ੍ਰੀਨ ਰੀਡਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਰਫ਼-ਵਿੰਡੋਜ਼ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1995 ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੇਤਰਹੀਣ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ
ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਵੰਡ (1905)
ਪਹਿਲੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਵੰਡ (1905) ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਬੰਗਾਲ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਦਾ ਇੱਕ ਖੇਤਰੀ ਪੁਨਰਗਠਨ ਸੀ। ਪੁਨਰਗਠਨ ਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੁਸਲਿਮ ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਵਾਇਸਰਾਏ ਲਾਰਡ ਕਰਜ਼ਨ ਦੁਆਰਾ 20 ਜੁਲਾਈ 1905 ਨੂੰ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ 16 ਅਕਤੂਬਰ 1905 ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਛੇ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਵੰਡ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਨੂੰ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਿਮ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਧਾਰਮਿਕ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਵੰਡਣ ਦੀ ਇੱਕ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ। ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ ਕਿ ਵੰਡ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਬਣਾ ਦੇਵੇਗੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਉੜੀਸਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੇ। ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੇ "ਪਾੜੋ ਅਤੇ ਰਾਜ ਕਰੋ" ਦੀ ਨੀਤੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੋ ਦੇਖਿਆ, ਉਸ 'ਤੇ ਨਾਰਾਜ਼ ਸਨ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਕਰਜ਼ਨ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰੇਗੀ।  ਵੰਡ ਨੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰਕੂ ਲੀਹਾਂ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਐਨੀਮੇਟ ਕੀਤਾ। ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ, ਨੀਤੀ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਦੰਗਿਆਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, 1911 ਵਿੱਚ ਲਾਰਡ ਹਾਰਡਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਬੰਗਾਲ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਮਿਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਬਨਵਾਰੀਲਾਲ ਪੁਰੋਹਿਤ
ਬਨਵਾਰੀਲਾਲ ਪੁਰੋਹਿਤ (ਜਨਮ 16 ਅਪ੍ਰੈਲ 1940) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ 29 ਅਗਸਤ 2021 ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਅਤੇ 29ਵੇਂ ਰਾਜਪਾਲ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਹਨ। ਉਹ 2017 ਤੋਂ 2021 ਤੱਕ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਜਪਾਲ ਅਤੇ 2016 ਤੋਂ 2017 ਤੱਕ ਅਸਾਮ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਜਪਾਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਨਾਗਪੁਰ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ) ਤੋਂ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਰਹੇ, ਦੋ ਵਾਰ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ।
ਮੱਤੀ
ਮੱਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਭੀਖੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 2001 ਵਿੱਚ ਮੱਤੀ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 3422 ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫ਼ਲ 13.67 ਕਿ. ਮੀ. ਵਰਗ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪਾਰਸਾ (ਟੀਵੀ ਡਰਾਮਾ)
ਪਾਰਸਾ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਡਰਾਮਾ ਹੈ ਜੋ ਬੁਸ਼ਰਾ ਰਹਿਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਪਾਰਸਾ (ਨਾਵਲ) ਉੱਪਰ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ| ਇਹ ਸਮਾਜ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਤ ਅਤੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰੇ ਵਿਆਹਾਂ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨੀਵਾਂ ਸਮਝਣ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ| ਇਹ ਡਰਾਮਾ ਪਾਰਸਾ ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮੁਸਲਿਮ ਕੁੜੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਡੇਵਿਡ ਨਾਂ ਦੇ ਈਸਾਈ ਮੁੰਡੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰ ਬੈਠਦੀ ਹੈ ਤੇ ਵਿਆਹ ਵੀ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ|
ਕਥਾਨਕ
ਪਾਰਸਾ (ਆਇਸ਼ਾ ਖਾਨ) ਦੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਦਾ ਸੁੰਨੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਪਨੇ ਇਸਾਈ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਨੇੜਤਾ ਹੈ| ਪਾਰਸਾ ਉਹਨਾ ਦੇ ਈ ਮੁੰਡੇ ਡੇਵਿਡ(ਅਹਿਸਾਨ ਖਾਨ) ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰ ਬੈਠਦੀ ਹੈ| ਪਾਰਸਾ ਦੇ ਘਰਦੇ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸਲਮਾਨ(ਅਦਨਾਨ ਸਿੱਦਕ਼ੀ) ਨਾਲ ਪੱਕਾ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ| ਸਲਮਾਨ ਪਾਰਸਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਪਾਰਸਾ ਨੂੰ ਸਲਮਾਨ ਬਿਲਕੁਲ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ| ਡੇਵਿਡ ਤੇ ਪਾਰਸਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਨੇ ਪਰ ਉਹਨਾ ਦਾ ਧਰਮ ਇਸ ਵਿੱਚ ਰੋੜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ| ਆਖਿਰਕਾਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲੇਂਦੇ ਨੇ ਪਰ ਇਥੋਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਸਲੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ, ਜਿਹਨਾਂ ਨਾਲ ਲੜਦਿਆਂ ਲੜਦਿਆਂ ਪਾਰਸਾ ਹਾਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ|
ਕਾਸਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੀਵੀ ਡਰਾਮੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਮ ਟੀਵੀ ਦੇ ਟੀਵੀ ਡਰਾਮੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2010 ਦੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੀਵੀ ਡਰਾਮੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਹਿਸਨ ਖਾਨ ਦੇ ਟੀਵੀ ਡਰਾਮੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਇਸ਼ਾ ਖਾਨ ਦੇ ਟੀਵੀ ਡਰਾਮੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਟੀਵੀ ਡਰਾਮੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਨਾਵਲਾਂ ਉੱਪਰ ਬਣੇ ਡਰਾਮੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਨਾਵਲਾਂ ਉੱਪਰ ਬਣੇ ਡਰਾਮੇ
ਆਇਨੂ ਲੋਕ
thumb|235x235px|ਇੱਕ ਆਇਨੂ ਪਰਿਵਾਰ thumb|278x278px|ਇੱਕ ਆਇਨੂ ਆਦਮੀ ਆਇਨੂ (ਜਾਪਾਨੀ: アイヌ) ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਗ ਅਤੇ ਰੂਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਪੂਰਵੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਵਸਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਜਨਜਾਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਹੋੱਕਾਇਡੋ ਟਾਪੂ, ਕੁਰਿਲ ਦਵੀਪਸਮੂਹ ਅਤੇ ਸਾਖਾਲਿਨ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ - ਨਾਲ ਇੰਹੋਨੇ ਜਾਪਾਨੀ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਕਰ ਲੈਤੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਸ਼ਰਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।  ਇਸ ਵਜ੍ਹਾ ਵਲੋਂ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਠੀਕ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾ ਪਾਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਅਂਦਾਜਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ 25, 000 ਵਲੋਂ 2, 00, 000 ਦੇ ਵਿੱਚ ਆਇਨੂ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਆਇਨੂ ਲੋਕ ਦੀਆਂ ਜੜਾਂ
ਆਇਨੁਓਂ ਦਾ ਰੰਗ ਹੋਰ ਜਾਪਾਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਗੋਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਬਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ (ਪੁਰਾਣੇ ਜਮਾਣ ਵਿੱਚ ਆਇਨੂ ਪੁਰਖ ਅਕਸਰ ਘਨੀ ਦਾੜੀਆਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ)। ਇਸ ਕਾਰਨ ਵਲੋਂ ਕੁੱਝ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਕਦੇ ਇਹ ਮੰਨਣਾ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਯੂਰੋਪ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਹੈ। ਲੇਕਿਨ ਆਨੁਵੰਸ਼ਿਕੀ (ਯਾਨੀ ਜਨਟਿਕਸ) ਦੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਲੋਂ ਪਤਾ ਚਲਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯੂਰੋਪੀ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ। ਪਿਤ੍ਰਵੰਸ਼ ਸਮੂਹ ਦੇ ਨਜਰਿਏ ਵਲੋਂ ਇਹ ਜਿਆਦਾਤਰ ਪਿਤ੍ਰਵੰਸ਼ ਸਮੂਹ ਡੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਪਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਬਾਹਰ ਕੇਵਲ ਤੀੱਬਤ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਡਮਾਨ ਦਵੀਪਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜਿਆਦਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਮਾਤ੍ਰਵੰਸ਼ ਸਮੂਹ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਲੋਂਆਇਨੂਵਾਂਵਿੱਚ ਮਾਤ੍ਰਵੰਸ਼ ਸਮੂਹ ਵਾਇ, ਮਾਤ੍ਰਵੰਸ਼ ਸਮੂਹ ਡੀ, ਮਾਤ੍ਰਵੰਸ਼ ਸਮੂਹ ਏਮ7ਏ ਅਤੇ ਮਾਤ੍ਰਵੰਸ਼ ਸਮੂਹ ਜੀ1 ਮਿਲਦੇ ਹੈ।  ਇਹ ਸਾਰੇ ਪੂਰਵੀ ਏਸ਼ਿਆ, ਵਿਚਕਾਰ ਏਸ਼ਿਆ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਜਵਾਬ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਪਿਤ੍ਰਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਮਾਤ੍ਰਵੰਸ਼ ਦੋਨਾਂ ਹੀ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਇਨੂ ਲੋਕ ਪੂਰਵੀ ਏਸ਼ਿਆ ਦੇ ਹੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਆਂਤੋਨੀਓ ਵਿਵਾਲਦੀ
ਆਂਤੋਨੀਓ ਲੂਸੀਓ ਵਿਵਾਲਦੀ (4 ਮਾਰਚ 1678– 28 ਜੁਲਾਈ 1741) ਇੱਕ ਇਤਾਲਵੀ ਬਰੋਕ ਕੰਪੋਜ਼ਰ, virtuoso ਵਾਇਲਨਵਾਦਕ, ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਸੀ। ਉਹ ਵੇਨਿਸ ਦਾ ਜੰਮਪਲ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਮਹਾਨ baroque ਲਿਖਾਰੀ ਦੇ ਇੱਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਯੂਰਪ ਭਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1678 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1741
ਮਾਇਨਕ੍ਰਾਫਟ
ਮਾਇਨਕ੍ਰਾਫਟ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਖੇਡ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਮੋਜੈਂਗ ਸਟੂਡੀਓਜ਼ ਨੇ ਸਿਰਜਿਆ ਹੈ। ਮਾਇਨਕ੍ਰਾਫਟ ਨੂੰ ਮਾਰਕਸ "ਨੌਚ" ਪਰਸਨ ਨੇ ਜਾਵਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਿਰਜਿਆ ਸੀ। ਕਈ ਇਮਤਿਹਾਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੂੰ ਨਵੰਬਰ 2011 ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਜਨਤਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਨੌਤ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਛੱਡਕੇ ਜੈਨਜ਼ "ਜੈੱਬ" ਬਰਗੈਨਸਟਨ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣਾਇਆ। ਇਸਦੀਆਂ 2021 ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ 238 ਮਿਲੀਅਨ ਕਾਪੀਆਂ ਵਿਕ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀ ਵੀਡੀਓ ਖੇਡ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਤਕਰੀਬਨ 140 ਮਿਲੀਅਨ ਸੁਰਜੀਤ ਖਿਡਾਰੀ ਹਨ।
ਮਾਇਨਕ੍ਰਾਫਟ ਵਿੱਚ, ਖਿਡਾਰੀ ਇੱਕ ਬੇਅੰਤ ਬਕਸਿਆਂ ਨਾਲ਼ ਬਣੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਖੋਜਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ਼ ਉਸਨੂੰ ਕੱਚਾ ਮਾਲ ਮਿਲਣ ਦੀ ਵੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ਼ ਉਹ ਹਥਿਆਰ, ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਢਾਂਚੇ ਬਣਾਅ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਖੇਡ ਦੇ ਮੋਡ ਮੁਤਾਬਕ, ਖਿਡਾਰੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵੱਲੋਂ ਕਾਬੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਦੈਂਤਾਂ ਨਾਲ਼ ਲੜ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਅਸਲ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਵੀ। ਖੇਡ ਦੇ ਮੋਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵਾਈਵਲ ਮੋਡ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਵਸੀਲੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਜਿਊਂਦਾ ਰਹਿ ਸਕੇ, ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਡ ਇੱਕ ਕ੍ਰੀਏਟਿਵ ਮੋਡ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖਿਡਾਰੀ ਕੋਲ਼ ਬੇਅੰਤ ਵਸੀਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਨਾਲ਼ ਖਿਡਾਰੀ ਉੱਡ ਵੀ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੀਡੀਓ ਗੇਮ
ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਟੇਲਜ਼ ਫਰਾਮ ਦਾ ਪੰਜਾਬ (1908)
ਇਹ ਚਾਰਲਸ ਸਵਿਨਰਟਨ ਦੀ ਅਗਲੀ ਪੁਸਤਕ ਹੈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀਆਂ ਇਸ ਪ੍ਕਾਰ ਹਨ:
1689
1689 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1680 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਮਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
੧੩੪੫
1345 34 14ਵੀ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮਮੂਲੀ ਸਾਲ ਹੈ.
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਿਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਬੀ ਟੀ ਨਰਮਾ
ਬੀਟੀ ਨਰਮਾ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Bt Cotton) ਇੱਕ ਜੈਨੇਟਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੋਧਿਆ ਜੀਵਾਣੂ (ਜੀ ਐੱਮ ਓ) ਨਰਮੇਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਬੋਲਾਵਰਮ (ਸੁੰਡੀ) ਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੌਨਸੈਂਟੋ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਰਨਣ
ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਬੈਸੀਲਸ ਥੈਰੇਨੀਜੀਨਸਿਸ (ਬੀ ਟੀ) ਦੇ ਸਟ੍ਰੈਨਸ ਤੋਂ 200 ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਵੱਖ ਵੱਖ ਬੀਟੀ ਟੋਕਸਿਨ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਹਰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਕੀੜੇ ਪ੍ਰਤੀ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਹ ਬੀਟੀ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਟੋਕਸਿਨ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਅਤੇ ਤਿਤਲੀਆਂ, ਬੀਟਲ, ਕਪਾਹ ਦੇ ਬੋੱਲਵਰਮ(ਸੁੰਡੀਆਂ) ਅਤੇ ਮੱਖੀਆਂ ਲਈ ਕੀਟਾਣੂਨਾਸ਼ਕ ਹਨ ਪਰ ਹੋਰ ਜੀਵਨਾਂ ਦੇ ਦੂਜੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਬੀਟੀ ਟੋਕਸਿਨ ਲਈ ਜੀਨ ਕੋਡਿੰਗ ਇੱਕ ਟਰਾਂਸਜੈਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਰਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕੁਦਰਤੀ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਵਪਾਰਕ ਨਰਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਕੀੜੇ ਲੇਪਿਡਪਟਰਨ ਲਾਵਾ ਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਬੀਟੀ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੁਆਰਾ ਜੈਨੇਟਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੋਧੇ ਗਏ ਨਰਮੇ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਨਰਮਾਂ ਲੇਪਿਡਪਟਰਨ ਕੀੜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਘੱਟ ਕਰਦਾ ਹੈ (ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਨੂੰ ਪਾਈਰੇਥਰੋਡਰੋਪ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ)। ਇਹ ਖੇਤ ਪ੍ਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਕੀਟ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਗੈਰ-ਖਤਰਨਾਕ ਕੀਟ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਬੀਟੀ ਨਰਮਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਰਮੇ ਦੇ ਕੀੜਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੌਦੇ ਦੀਆਂ ਬੱਗਾਂ, ਸਟੰਕ ਦੀਆਂ ਬੱਗਾਂ ਅਤੇ ਐਪੀਡਜ਼ (ਤੇਲੇ) ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬੇਅਸਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਹਾਲਾਤ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਿਆਂ ਰੋਕਥਾਮ ਵਿੱਚ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਵਰਤਣ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਬੀਟੀ ਨਰਮੇਂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਬਾਰੇ ਕਾਰਲ ਖੋਜਕਰਤਾ, ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਚੀਨੀ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਪਾਲਿਸੀ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਸਾਇੰਸ 'ਤੇ 2006 ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਸੱਤ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਹ ਸਖ਼ਤ ਕੀੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਬੀ ਟੀ ਕਟੌਤੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਘੱਟ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਕਮਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਜੀ ਐੱਮ ਬੀਜਾਂ ਦਾ ਵਾਧੂ ਖਰਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਧੀ
ਬੀਟੀ ਨਰਮਾਂ ਐਂਡੋੋਟੈਕਸਿਨ ਦੇ ਕਰਾਈ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਜੀਨ ਐਨਕੋਡਿੰਗ ਟੌਕਸੀਨ ਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਜਦੋਂ ਕੀੜੇ ਨਰਮੇਂ ਦੀ ਫਸਲ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਖਾਣਾ ਪਰਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕੀੜੇ ਦੇ ਪੇਟ ਦੇ ਉੱਚ ਪੀ ਐਚ ਦੇ ਪੱਧਰ ਕਾਰਨ ਬੀਟੀ ਟੌਕਸਿਨ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੀੜੇ ਦੀ ਮੌਤ ਦਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਨ ਲਈ ਨਰਮੇਂ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਬੀਟੀ ਟੌਕਸੀਨ ਹਾਈ ਪੀ ਐਚ ਕੀੜੇ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਭੰਗ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥ ਫਿਰ ਕੀੜੇ ਦੇ ਪੇਟ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅੰਦਰਲੇ ਪਿੰਡੇ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਬੀਟੀ ਸਪੋਰਜ ਪੇਟ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਕੀੜੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਉਗ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਰਮਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੀਜ
ਬਿਊਟੇਨ
ਬਿਊਟੇਨ ਇੱਕ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਾਰਬਨ ਯੋਗਿਕ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਰਸਾਇਣਿਕ ਸੂਤਰ C4H10 ਜਿਸ ਵਿੱਚ 4 ਕਾਰਬਨ ਅਤੇ 10 ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣੁ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬਿਊਟੇਨ ਆਮ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਦਬਾਅ ਤੇ ਗੈਸ ਹੈ। ਬਿਊਟੇਨ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ n-ਬਿਊਟੇਨ ਜਾਂ ਆਈਸੋ-ਬਿਊਟੇਨ। ਇਹ ਗੈਸ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜਲਣਸ਼ੀਲ,ਰੰਗਹੀਨ ਤਰਲ ਬਣਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਲਕੇਨ ਸਮਜਾਤੀ ਲੜੀ ਦਾ ਚੌਥਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਆਮ ਸੂਤਰ CnH2n+2 ਹੈ।
ਰਸਾਇਣਿਕ ਕਿਰਿਆ
ਜਦੋਂ ਬਿਊਟੇਨ ਨੂੰ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਜਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਆਮ ਹੋਵੇ: ਜਦੋ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਘੱਟ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਕਾਰਬਨ ਮੋਨੋਆਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਹੋਰ ਦੇਖੋ
ਅਲਕੇਨ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਰਬਨੀ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨ
ਈਡੀਪਸ ਅਤੇ ਸਫ਼ਿੰਕਸ
ਇਡੀਪਸ ਅਤੇ ਸਫਿੰਕਸ 1864 ਦਾ ਤੇਲ ਚਿੱਤਰ ਹੈ। ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਗਿਸਟਫ਼ ਮਰੂ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 1864 ਦੇ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਸੈਲੋਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਇਸਨੂੰ ਤੁਰਤ ਕਾਮਯਾਬੀ ਨਸੀਬ ਹੋਈ। ਹੁਣ ਇਹ ਕਲਾ ਦਾ ਮਹਾਨਗਰੀ ਅਜਾਇਬਘਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਹੈ। ਇਹ ਇਡੀਪਸ ਅਤੇ ਸਫਿੰਕਸ ਦੀ ਚੁਰਾਹੇ ਤੇ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੇ ਸਥਾਪਤ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚਿੱਤਰਕਲਾ
ਖ਼ਦੀਜਾ ਮਸਤੂਰ
ਖ਼ਦੀਜਾ ਮਸਤੂਰ (Xadījah Mastūr) (11 ਦਸੰਬਰ 1927 – 25 ਜੁਲਾਈ 1982) ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੇਖਿਕਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਕਈ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾਏ। ਉਸਦੇ ਨਾਵਲ ਆਂਗਨ ਦੀ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਸ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਹਾਜਰਾ ਮਸਰੂਰ ਵੀ ਇੱਕ ਕੁਸ਼ਲ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ ਹੈ।
ਦ ਟੇਲ ਆਫ਼ ਪੀਟਰ ਰੈਬਿਟ
ਦ ਟੇਲ ਆਫ਼ ਪੀਟਰ ਰੈਬਿਟ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ ਜੋ ਬੀਟ੍ਰਿਕਸ ਪੋਟਰ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਸਚਿਤਰ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਮਿਸਟਰ ਮਗਗ੍ਰੇਗਰ ਦੇ ਬਾਗ਼ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਪੀਟਰ ਰੈਬਿਟ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਬਚ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਕੋਲ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਹ ਪਿਆ ਕੇ ਸੁਲਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਪੌਟਰ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਗਵਰਨੈੱਸ ਐਨੀ ਕਾਰਟਰ ਮੂਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪੰਜ ਸਾਲਾ ਨੋਡਲ ਮੂਰ ਦੇ ਲਈ 1893 ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਪੌਟਰ ਨੇ ਸੋਧਿਆ ਅਤੇ 1901 ਵਿੱਚ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਨਾਂਹ ਦੇ ਬਾਅਦ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਛਾਪਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਫਰੈਡਰਿਕ ਵਾਰਨੇ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ ਨੇ 1902 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਐਡੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਛਾਪਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਸਫ਼ਲ ਰਹੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਡੀਸ਼ਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਕਈ ਰੀਪ੍ਰਿੰਟ ਕਢੇ ਗਏ। ਇਸਦਾ 36 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ  ਅਤੇ ਇਸਦੀਆਂ 45 ਮਿਲੀਅਨ ਕਾਪੀਆਂ ਵਿਕੀਆਂ ਹਨ, ਇਹ ਸਰਬ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਖ਼ਦੀਜਾ ਮਸਤੂਰ
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਖ਼ਦੀਜਾ ਮਸਤੂਰ ਦਾ ਜਨਮ 11 ਦਸੰਬਰ, 1927 ਨੂੰ ਬਰੇਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਡਾ ਤਾਹੂਰ ਅਹਿਮਦ ਖਾਨ ਬਰਤਾਨਵੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਸੀ। ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮੁਖਤਲਿਫ਼ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਕਸਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਤਬਾਦਲਾ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਠੀਕ ਮਾਅਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚੀਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਿਖਾਈ ਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦੇ ਸਕੇ। ਖ਼ਦੀਜਾ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਅਨਵਰ ਜਹਾਂ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਪੜ੍ਹੀ ਲਿਖੀ ਔਰਤ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਲੇਖ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰਿਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਛੁਪਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਦੀ ਵੇਖਾ ਵੇਖੀ ਬੱਚੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਦਬੀ ਰੁਝਾਨ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਖ਼ਦੀਜਾ ਦੇ ਬਾਪ ਦੀ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਪੇਸ਼ ਆਈਆਂ। ਪਰਿਵਾਰ ਕੁੱਝ ਅਰਸਾ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਤਕਸੀਮ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਹਾਰਜਾ ਮਸਰੂਰ ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲੇ ਗਈਆਂ ਤੇ ਉਥੇ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ। 1950 ਵਿੱਚ ਖ਼ਦੀਜਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਫ਼ਸਾਨਾ ਨਿਗਾਰ ਅਹਿਮਦ ਨਦੀਮ ਕਾਸਿਮੀ ਦੇ ਭਾਣਜੇ ਜ਼ਹੀਰ ਬਾਬਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਜੋ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੇ ਪੇਸ਼ੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਖ਼ਦੀਜਾ ਨੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਬਾਅਦ ਬਹੁਤ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਜਿੰਦਗੀ ਗੁਜ਼ਾਰੀ। ਦੋਨਾਂ ਪਤੀ ਪਤਨੀ ਵਿੱਚ ਬੇਹੱਦ ਮੁਹੱਬਤ ਸੀ। ਦੋਨੋਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦਾ ਬੇਹੱਦ ਖਿਆਲ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਖ਼ਦੀਜਾ ਦੀ ਮੌਤ ਲੰਦਨ ਵਿੱਚ 25 ਜੁਲਾਈ 1982 ਨੂੰ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲਹੌਰ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਦ ਟੇਲ ਆਫ਼ ਪੀਟਰ ਰੈਬਿਟ
ਆਪਣੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਤਾਬ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਬਾਲਗ਼ਾਂ ਲਈ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਸਾਰਾ ਸੌਦਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖਿਡੌਣੇ, ਪਕਵਾਨ, ਭੋਜਨ, ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੌਟਰ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਸੌਦੇ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ 1903 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੀਟਰ ਰੈਬਿਟ ਗੁੱਡੇ ਦਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਪੀਟਰ ਰੈਬਿਟ ਬੋਰਡ ਗੇਮ ਦਾ ਪੇਟੈਂਟ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਖ਼ਦੀਜਾ ਮਸਤੂਰ
ਸਾਹਿਤਕ ਸਫ਼ਰ
ਖ਼ਦੀਜਾ ਨੇ 1942 ਵਿੱਚ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਪੰਜ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਦੋ ਨਾਵਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ। ਰਚਨਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਕੋਈ ਵੀ ਮਾਡਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਲਿਖ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਬਹਾਉੱਦੀਨ ਜ਼ਕਰੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਮੁਲਤਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੁਆਰਾ ਖ਼ਦੀਜਾ ਬਾਰੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਦੇ ਕੰਮ ਬਾਰੇ ਪੀ ਐੱਚ ਡੀ ਦਾ ਥੀਸਸ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਖਬਾਰ ਲਿਖਦਾ ਹੈ;
"'ਲਿਖਣ ਲਈ ਪ੍ਰਬਲ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਡੁੱਲ੍ਹ ਡੁੱਲ੍ਹ ਪੈਂਦੀਆਂ, ਦੋਨੋਂ ਭੈਣਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਬਾਲ ਰਸਾਲੇ ਲਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਅਤੇ ਅਦਬੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਰਗੇ ਵੱਕਾਰੀ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲੇ ਤੋਂ ਮਿਲੇ ਭਰਵੇਂ ਹੁੰਗਾਰੇ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਅਦਬੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਮੌਲਾਨਾ ਸਲਾਹੂਦੀਨ ਅਹਿਮਦ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਟਿੱਪਣੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਲਾਹ ਦੇ ਨਾਲ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ।'"
ਦ ਟੇਲ ਆਫ਼ ਪੀਟਰ ਰੈਬਿਟ
ਰਚਨਾ
ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਪਰੇਰਨਾ ਅਧਾਰ ਇੱਕ ਪਾਲਤੂ ਖਰਗੋਸ਼ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੋਟਰ, ਜਦ ਉਹ ਇੱਕ ਬੱਚੀ ਸੀ, ਨੇ ਪਾਲਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ  ਇਸ ਖਰਗੋਸ਼ ਦਾ ਨਾਮ ਪੀਟਰ ਪਾਇਪਰ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।  1890 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਪੋਟਰ ਆਪਣੀ ਸਾਬਕਾ ਗਵਰਨੈਸ, ਐਨੀ ਮੂਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਚਿੱਤਰ ਕਹਾਣੀ ਚਿਠੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਭੇਜਦੀ ਸੀ। 1900 ਵਿੱਚ, ਮੂਰ ਨੇ, ਪੋਟਰ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਵਪਾਰਕ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।  ਪੋਟਰ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਮੰਨ ਲਿਆ, ਅਤੇ, ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ ਪੱਤਰ ਵਿਹਾਰ (ਜੋ ਕਿ ਮੂਰੇ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸਾਂਭਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ) ਉਧਾਰ ਲੈ ਕੇ, 4 ਸਤੰਬਰ 1893 ਨੂੰ ਪੰਜ ਸਾਲਾ ਨੋਇਲ ਨੂੰ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਚਿੱਠੀ ਚੁਣੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੀਟਰ ਨਾਂ ਦੇ ਖਰਗੋਸ਼ ਬਾਰੇ ਕਹਾਣੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਪੋਟਰ ਦੀ ਜੀਵਨੀਕਾਰ ਲਿੰਡਾ ਲੀਅਰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ: "ਇਕ ਅਸਲ ਕਿਤਾਬ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮੂਲ ਚਿੱਠੀ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਸੀ ਇਸਲਈ [ਪੋਟਰ] ਨੇ ਕੁਝ ਪਾਠ ਹੋਰ ਜੋੜ ਲਏ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਕਾਲੇ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਏ...ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸਸਪੈਂਸ ਭਰਕੇ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਰੌਚਿਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਨੂੰ ਮੱਠਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਰੌਚਿਕ ਮਸਾਲਾ ਪਾ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਦਾ ਹੋਰ ਵੱਧ ਅਹਿਸਾਸ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਇਸਨੂੰ ਕਠੋਰ ਕਵਰ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ ਵਿੱਚ ਨਕਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਰੰਗੀਨ ਫਰੰਟ ਮੁਖ ਪੇਂਟ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਿਸਿਸ ਰੈਬਿਟ ਪੀਟਰ ਨੂੰ ਕੈਮੋਮਾਈਲ ਚਾਹ ਪਿਲਾ ਰਹੀ ਸੀ।
ਖ਼ਦੀਜਾ ਮਸਤੂਰ
ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ
ਨਾਵਲ
ਦ ਟੇਲ ਆਫ਼ ਪੀਟਰ ਰੈਬਿਟ
ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ
thumb| 1901 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਨਿੱਜੀ ਐਡੀਸ਼ਨ ਦੇ ਕਵਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ
ਖ਼ਦੀਜਾ ਮਸਤੂਰ
ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ
ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1927 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1982 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੇਖਕ
ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ
ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ (5 ਮਈ 1479 – 1 ਸਤੰਬਰ 1574) ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਤੀਜੇ ਗੁਰੂ ਸਨ ਅਤੇ ਜੋ 26 ਮਈ 1552 ਨੂੰ 73 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰੇ ਗੁਰੂ ਬਣੇ।
ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਕਬੂਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਅਮਰਦਾਸ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਵੈਸ਼ਨਾ ਰੀਤ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਸਨ। ਇੱਕ ਰੋਜ਼ ਉਹਨਾ ਆਪਣੇ ਭਾਣਜੇ ਦੀ ਤੀਵੀਂ, ਬੀਬੀ ਅਮਰੋ ਤੋਂ, ਗੁਰ ਨਾਨਕ ਦੇ ਵਾਕ ਸੁਣੇ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਅਸਰ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ। ਬੀਬੀ ਅਮਰੋ ਦੂਜੇ ਅਤੇ ਉਸ ਵਕ਼ਤ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਗੁਰੂ, ਗੁਰ ਅੰਗਦ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਅਮਰਦਾਸ ਨੇ ਬੀਬੀ ਅਮਰੋ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਨਾਲ਼ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਮਨਾਇਆ ਅਤੇ 1539 ਵਿੱਚ, ਅਮਰਦਾਸ, 60 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰੇ, ਗੁਰ ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਿੱਖ ਬਣ, ਖ਼ੁਦ ਆਪ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤਾ। 1552 ਵਿੱਚ, ਜਿਸਮਾਨੀ ਮਰਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਗੁਰ ਅੰਗਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਅਮਰਦਾਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਤਖ਼ਤ ਸੌਂਪ ਗੁਰ ਅਮਰਦਾਸ ਐਲਾਨਿਆ, ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਤੀਜੇ ਗੁਰੂ।
ਗੁਰ ਅਮਰਦਾਸ ਸਾਹਿਬ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਖ਼ਾਸ ਨੁਹਾਰਕਾਰ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਤਨਜ਼ੀਮ ਮੰਜੀ ਕਹਾਉਂਦੇ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਤਾਅਰਫ਼ ਕਰ ਟ੍ਰੇਨ ਹੋਏ ਸਰਬਰਾਹ ਮੁਕੱਰਰ ਕੀਤੇ, ਸਿਸਟਮ ਜੋ ਅਜੋਕੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਿਸਮ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਆਪਣੇ ਵਾਕ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਜੋ ਆਖ਼ਰ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣੇ।  ਗੁਰ ਅਮਰਦਾਸ ਨੇ ਜਵਾਕਾਂ ਦੇ ਨਾਮਕਰਨ, ਵਿਆਹ (ਅਨੰਦ ਕਾਰਜ), ਅਤੇ ਮਰਗ ਵੇਲੇ ਫ਼ਿਊਨਰਲ  ਵਰਗੇ ਸਿੱਖ ਰਿਵਾਜ਼ਾ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਦਿਵਾਲੀ, ਮਾਘੀ ਅਤੇ ਵਿਸਾਖੀ ਨੂੰ ਸੰਗਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਕੱਤਰ ਹੋਣ ਦੇ ਦਸਤੂਰ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।  ਉਹਨਾਂ ਸਿੱਖ ਯਾਤਰਾ ਵਾਸਤੇ ਸੈਂਟਰ ਕਾਇਮ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਵਾਸਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਚੁਣੀ।
ਗੁਰ ਅਮਰਦਾਸ 95 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਰਹਿਬਰ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਫ਼ਾਨੀ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਰੁਖ਼ਸਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਜਵਾਈ ਭਾਈ ਜੇਠਾ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗੁਰ ਰਾਮਦਾਸ ਅਖਵਾਏ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਗੁਰੂ ਐਲਾਨਿਆ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 5 ਮਈ 1479 ਈਸਵੀ (ਵਿਸਾਖ ਸੁਦੀ 14 ਸੰਮਤ 1536) ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਬਾਸਰਕੇ ਨਾਮੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਲੱਛਮੀ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਆਪ ਦੇ ਪਿਤਾ ਤੇਜ ਭਾਨ, ਭੱਲਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਵਪਾਰੀ ਸਨ। 24 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਤੀਜੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਮੋਹਣ ਤੇ ਮੋਹਰੀ ਅਤੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰੀਆਂ ਬੀਬੀ ਦਾਨੀ ਤੇ ਬੀਬੀ ਭਾਨੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ।
ਗੁਰੂ ਧਾਰਨਾ
ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਪੱਕੇ ਵੈਸ਼ਨੂੰ ਮੱਤ ਦੇ ਅਨੁਯਾਈ ਸਨ ਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਗੰਗਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਲਈ ਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਹ ਗੰਗਾ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆ ਰਹੇ ਸਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਇੱਕ ਸਾਧੂ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਸਾਧੂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਛਕਾਇਆ। ਭੋਜਨ ਛਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਧੂ ਨੇ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਕੋਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗੁਰੂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਉਠਿਆ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਿਆ, ਮੈਂ ਗੁਰੂਹੀਣ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਭੋਜਨ ਕਰ ਕੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਪਾਪ ਧੋਣ ਲਈ ਫਿਰ ਗੰਗਾ ਜਾਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦਾ ਮਨ ਬੜਾ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਈਸ਼ਵਰ ਅੱਗੇ ਗੁਰੂ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ।
ਸੇਵਾ ਤੇ ਸਿਮਰਨ ਦੇ ਪੁੰਜ
ਇੱਕ ਦਿਨ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਬੀਬੀ ਅਮਰੋ ਜੋ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਭਰਾ ਦੀ ਨੂੰਹ ਸੀ, ਦੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦੇ ਕੁਝ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣੇ। ਇਹ ਮਿੱਠੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਮਨ ਉੱਤੇ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੀਬੀ ਅਮਰੋ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਪਾਸ ਲੈ ਚੱਲੇ। ਬੀਬੀ ਅਮਰੋ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਥੇ ਲਿਜਾਣ ’ਤੇ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨੀ ਪੈ ਗਏ ਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੱਕੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਬਣ ਗਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਉਮਰ ਤਕਰੀਬਨ 62 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕੋਲ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਨਿਵਾਸ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਗਿਆਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਨ-ਮਨ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪ੍ਰਭਾਤ ਵੇਲੇ ਬਿਆਸ ਨਦੀ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪਾਣੀ ਲਿਆਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਕਈ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਨੌਕਰ, ਪਾਗਲ, ਕਹਾਰ’ ਭਾਵ ਪਾਣੀ ਢੋਣ ਵਾਲਾ ਆਦਿ ਕਹਿ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਖੌਲ ਉਡਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਰਾਦਰੀ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਲਈ ਸਤਿਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਪਿੱਠ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਨਿਥਾਵਿਆਂ ਦੀ ਥਾਂ
ਇੱਕ ਰਾਤ ਸਖ਼ਤ ਸਰਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮੀਂਹ ਪੈ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅਮਰਦਾਸ ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਰਹੇ ਸਨ ਤਾਂ ਇੱਕ ਜੁਲਾਹੇ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਅੱਗੇ ਖੱਡੀ ਦੇ ਕਿੱਲੇ ਨਾਲ ਠੋਕਰ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਪਏ। ‘ਕੌਣ ਹੈ?’ ਜੁਲਾਹੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਹੋਵੇਗਾ, ਉਹ ਅਮਰ ਨਿਥਾਵਾਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦਿਨੇ ਚੈਨ ਤੇ ਨਾ ਰਾਤੀਂ ਆਰਾਮ। ਪਤੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਕਿੱਸਾ ਸੁਣਿਆ ਤਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਮਰੂ ਅੱਜ ਤੋਂ ਨਿਥਾਵਿਆਂ ਦੀ ਥਾਂ, ਨਿਆਸਰਿਆਂ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਨਿਘਰਿਆਂ ਦਾ ਘਰ ਅਤੇ ਇਹ ਕੁਝ 12 ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕੀਤੀ। ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ, ਸੇਵਾ ਭਾਵਨਾ, ਹਲੀਮੀ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ। ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਹੋਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਮਾਰਚ 1552 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਗੁਰਗੱਦੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਾਧਾਰਨ ਰਸਮ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਕਾਰਜ
thumb|ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ 22 ਮੰਜੀਆਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਗੱਦੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠਣ ਸਮੇਂ ਅਨੇਕਾਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨੂੰ ਚੀਰਦੇ ਹੋਏ ਆਪ ਨੇ ਸਿੱਖ ਮੱਤ ਦੇ ਸੰਗਠਨ ਤੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਅਨੇਕਾਂ ਕੰਮ ਵੀ ਕੀਤੇ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਵਿੱਚ ਬਉਲੀ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ, ਲੰਗਰ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ,ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ 22 ਮੰਜੀਆਂ ਜਾਂ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨਾ ਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਤੇ ਸੰਗਠਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰ ਵੀ ਕੀਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਾਤੀ ਭੇਦਭਾਵ ਅਤੇ ਛੂਤਛਾਤ ਦਾ ਖੰਡਨ ਕੀਤਾ, ਸਤੀ ਪ੍ਰਥਾ ਦੀ ਨਿਖੇਧੀ ਕੀਤੀ। ਪਰਦੇ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਦੀ ਮਨਾਹੀ, ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਨਿਖੇਧੀ, ਮੌਤ, ਵਿਆਹ ਤੇ ਜਨਮ ਸੰਬੰਧੀ ਰੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ। ਲੰਗਰ ਅਤੇ ਪੰਗਤ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਦੇਣ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੰਗਰ ਵਿੱਚ ਸਮਰਾਟ ਅਕਬਰ ਨੇ ਵੀ ਲੰਗਰ ਛਕਿਆ।
ਬਾਣੀ
ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਸਿੱਖ ਮੱਤ ਦੇ ਸੰਗਠਨ ਤੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਆਪਣੇ 22 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮ ਕੀਤੇ। ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਆਦਿ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ 907 ਸ਼ਬਦ, 17 ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਕਿਤ ਹਨ।
ਜੋਤੀ ਜੋਤ
ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ 1 ਸਤੰਬਰ 1574 ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗੱਦੀ ਸੌਂਪੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾ ਗਏ। ]
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ
ਕੋਟਲੀ ਗਾਜਰਾਂ
ਕੋਟਲੀ ਗਾਜਰਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਸ਼ਾਹਕੋਟ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਟੇਲਜ਼ ਫਰਾਮ ਦਾ ਪੰਜਾਬ (1903)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕਧਾਰਾ
ਦ ਫੇਨਮੈਨ ਲੈਕਚਰਜ਼ ਔਨ ਫਿਜ਼ਿਕਸ
ਦ ਫੇਨਮੈਨ ਲੈਕਚਰਜ਼ ਔਨ ਫਿਜ਼ਿਕਸ ਕਦੇ ਕਦੇ ‘ਮਹਾਨ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ’ ਕਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਰਿਚਰਡ ਪੀ. ਫੇਨਮੈਨ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਕੁੱਝ ਲੈਕਚਰਾਂ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਟੈਕਸਟਬੁੱਕ ਹੈ। ਲੈਕਚਰ 1961-1963 ਦੌਰਾਨ ਕੈਲਫੋਰਨੀਆ ਇੰਸਟੀਟਿਊਟ ਔਫ ਟੈਕਨੌਲੌਜੀ ਵਿਖੇ ਅੰਡਰ-ਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਫੇਨਮੈਨ, ਰੌਬਰਟ ਬੀ. ਲੇਟਨ, ਅਤੇ ਮੈਥਿਊ ਸੈਂਡਸ ਹੈ।
ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ|
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਤਾਬਾਂ
ਗੈਰਿੰਚਾ
ਗੈਰਿੰਚਾ (ਮੈਨੁਅਲ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਡੋਸ ਸੈਂਟੋਸ) (28 ਅਕਤੂਬਰ 1933 - 20 ਜਨਵਰੀ 1983) (ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਉਚਾਰਨ: [ɡaʁĩʃɐ], "ਛੋਟਾ ਪੰਛੀ" ) ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲੀ ਫੁਟਬਾਲਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਰਾਈਟ ਵਿੰਗਰ ਅਤੇ ਫਾਰਵਰਡ ਦੀ ਪੁਜੀਸ਼ਨ ਤੇ ਖੇਡਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਡ੍ਰਬ ਬਲਰ ਅਤੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗੈਰਿੰਚਾ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਵਰੇਨ। ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਨੇ (ਮੈਨੂਅਲ ਲਈ ਛੋਟੀ) ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਬੇਹੱਦ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਲੇਗਰੀਆ ਡ ਪੋਵੋ (ਪੀਪਲਜ਼ ਜੋਯੂ) ਅਤੇ ਐਂਜੋ ਡੇ ਪਰਨਾਸ ਟੋਰੇਟਸ (ਬੈਂਟ ਲੀਗੀਡ ਏਂਜਲ) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
1958 ਅਤੇ 1962 ਵਿੱਚ, ਗ੍ਰੀਨੰਚਾ ਨੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੀ ਟੀਮ ਲਈ ਫੀਫਾ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਜਿੱਤਿਆ। 1962 ਦੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ, ਪੇਲੇ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ ਟੀਮ ਦੀ ਜਿੱਤ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਗੋਲਡਨ ਬੱਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਸਕੋਰਰ ਵਜੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਆਲ-ਸਟਾਰ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਨਾਂ ਗੋਲਡਨ ਬੂਟ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਜਦ ਗੈਰੀਚਾ ਅਤੇ ਪੇਲੇ ਦੋਵੇਂ ਖੇਡੇ ਉਦੋਂ ਬਰਾਜ਼ੀਲ ਕਦੇ ਵੀ ਮੈਚ ਨਹੀਂ ਹਾਰਿਆ।
ਕਲੱਬ ਪੱਧਰ 'ਤੇ, ਗਰੂਨੀਚਾ ਨੇ ਬਰਾਜ਼ੀਲ ਦੀ ਟੀਮ ਬੋਟਫੋਗੋ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕੈਰੀਅਰ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਹਿੱਸਾ ਬਿਤਾਇਆ। ਮਰਾਕਾਨਾ ਵਿਖੇ, ਘਰੇਲੂ ਟੀਮ ਦੇ ਕਮਰੇ ਨੂੰ "ਗੈਰੀਚਾ" ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਧਾਨੀ ਬ੍ਰਾਸੀਲੀਆ ਵਿਚ, ਐਸਟਾਡੀਓ ਨਾਸੀਓਨਲ ਮੇਨ ਗਾਰ੍ਰਿੰਚਾ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
1999 ਵਿੱਚ ਉਹ ਫੀਫਾ ਪਲੇਅਰ ਆਫ ਦਿ ਸੈਂਚੁਰੀ ਗ੍ਰੈਂਡ ਜੂਰੀ ਵਿੱਚ ਸੱਤਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਿਹਾ। ਉਹ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਟੀਮ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕਲੱਬ ਕਰੀਅਰ
ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਬੋਟਾਫੋਗੋ ਲਈ ਸੰਨ 1953 ਵਿੱਚ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਟੀਮ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਇਹ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸਨ ਕਿ ਉਹ 18 ਸਾਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਵਜੋਂ ਇਲਾਜ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਟਰੇਨਿੰਗ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਬਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡਿਫੈਂਡਰ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਮਿਡਫੀਲਡਰ ਨਿਲਟਨ ਸੈਂਟਸ ਦੀਆਂ ਪੈਰਾਂ ਦੁਆਰਾ 16 ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕੈਪਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਡ੍ਰੰਬ ਕਰਨ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਅਸਧਾਰਨ ਹੁਨਰ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 19 ਜੁਲਾਈ, 1 9 53 ਨੂੰ ਬੋਂਸਸੁਕੇਸੇ ਵਿਰੁੱਧ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਟੀਮ ਦੀ ਦੌੜ 'ਤੇ ਹੈਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1933 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1983
ਚੱਠੇ
ਚੱਠੇ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਨਾਭਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮਲਾਬੋ
thumb|ਮਲਾਬੋ ਮਲਾਬੋ ਭੂ-ਮੱਧ ਰੇਖਾਈ ਗਿਨੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਧਸੀ ਹੋਈ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਦੇ ਰਿਮ ਉੱਤੇ ਵਸੇ ਬਿਓਕੋ ਟਾਪੂ (ਪੂਰਵਲਾ ਫ਼ਰਨਾਂਦੋ ਪੋ) ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਤਟ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। 155,963 (2005) ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਨਾਲ਼ ਇਹ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਮੁੱਖ-ਦੀਪ ਉੱਤੇ ਰੀਓ ਮੁਨੀ ਵਿਚਲੇ ਬਾਤਾ ਸ਼ਹਿਰ ਮਗਰੋਂ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਓਈਆਲਾ ਉਸਾਰੀ ਹੇਠ ਵਿਉਂਤਬੱਧ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਮਲਾਬੋ ਦੀ ਥਾਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣੇਗਾ।
1695
ਮਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਨਾਦੀਆ ਕੋਮਾਨੇਚੀ
ਨਾਦੀਆ ਅਲੀਨਾ ਕੋਮਾਨੇਚੀ(ਰੋਮਾਨੀਅਨ ਉੱਚਾਰਨ:ˈnadi.a koməˈnet͡ʃʲ, ਨਾਦੀਆ ਕੋਮਾਨੀਚ) (ਜਨਮ: 12 ਨਵੰਬਰ 1961) ਰੋਮਾਨੀਆ ਦੀ ਇੱਕ ਜਿਮਨਾਸਟ ਖਿਲਾੜੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਓਲੰਪਿਕ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਵਾਰ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਮਗ਼ਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਓਲੰਪਿਕ ਜਿਮਨਾਸਟਿਕ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਖਿਲਾੜੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਮੁਕੰਮਲ 10 ਦਾ ਹਿੰਦਸਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ﻿ ਜਿਮਨਾਸਟ ਖਿਲਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਓਲਗਾ ਕੌਰਬਿਟ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਇਸ ਖੇਲ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਹਾਸਲ ਹੈ।
ਮੁਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਨਾਦੀਆ ਦਾ ਜਨਮ 12 ਨਵੰਬਰ 1961 ਨੂੰ ਔਨਸ਼ਤੀ, ਰੋਮਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ 6 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਜਿਮਨਾਸਟ ਖੇਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਨਾਰਵੇ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਯੂਰਪੀਅਨ ਚੈੰਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 1975 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਬੜੀ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਜਹਾਂ ਫ਼ਲੋਰ ਐਕਸਰਸਾਈਜ਼ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਤਮਾਮ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਮਗ਼ੇ ਜਿੱਤੇ। ਇਸ ਸਾਲ ਰੋਮਾਨੀਆ ਦੀ ਕੌਮੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਤਮਾਮ ਮੁਕਾਬਲੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਕੀਤੇ। 1976﻿ ਦੇ ਮੌਂਟਰੀਆਲ ਓਲੰਪਿਕਸ ਵਕਤ ਇਸ ਦੀ ਉਮਰ ਮਹਿਜ਼ 14 ਸਾਲ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਲਮੀ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਨੂੰ ਚਾਰ ਚੰਨ ਲਾ ਦਿੱਤੇ। ਇਸ ਨੇ ਅਨ ਈਵਨ ਬਾਰਜ਼ ਵਿੱਚ 10.0 ਦਾ ਹਿੰਦਸਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਕੇ ਓਲੰਪਿਕ ਜਿਮਨਾਸਟਿਕਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਖਿਲਾੜੀ ਬਣਨ ਦਾ ਇਜ਼ਾਜ਼ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੇ ਮੁਕੰਮਲ ਨੰਬਰ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ। ਇਹ ਓਲੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚ ਆਲ-ਅਰਾਊਂਡ ਖ਼ਿਤਾਬ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਰੁਮਾਨਵੀ ਖਿਲਾੜੀ ਸੀ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਕਮ ਉਮਰ ਖਿਲਾੜੀ ਵੀ।
ਬਾਰੂਨ ਸੋਬਤੀ
ਬਾਰੂਨ ਸੋਬਤੀ (ਜਨਮ 21 ਅਗਸਤ 1984) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2009 ਵਿੱਚ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਮਿੱਲ ਗੇਏ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸੋਨੀ ਟੀਵੀ ਦੀ ਲੜੀ ਬਾਤ ਹਮਾਰੀ ਪੱਕੀ ਹੈ (2010) ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ, 2011 ਵਿੱਚ ਸੋਬਤੀ ਨੇ ਅਰਵਣ ਸਿੰਘ ਰਾਇਜ਼ਾਦਾ ਨੂੰ ਈਸ ਪਿਆਰ ਕਰੋ ਪਿਆਰ ਨਾਮ ਦੂਨ ਵਿੱਚ ਰੋਲ ਨਿਭਾਇਆ। ਬਾਰੂਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ ਮੇਨ ਔਰ ਮਿਸਟਰ ਰਾਇਟ (2014) ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਤੁਮ ਹੈ ਮੇਰਾ ਐਤਵਾਰ (2017) ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਹੌਟਸਟਾਰ ਓਰੀਜਿਨਲਜ਼ ਦੀ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ ਤਨ੍ਹਈਆਨ (2017) ਅਤੇ ਏ ਐਲ ਟੀ ਬਾਲਾਜੀ ਦੀ ਦਿ ਗ੍ਰੇਟ ਇੰਡੀਅਨ ਡਿਸਅਫੰਕਸ਼ਨਲ ਫੈਮਿਲੀ (2018) ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸੋਬਤੀ ਨੇ ਸ਼ਾਰਟ ਫਿਲਮਾਂ ਡ੍ਰਾਈ ਡ੍ਰੀਮਜ਼ (2015) ਅਤੇ ਵੂਟ ਓਰੀਜਨਲਜ਼ ਡਰਮਾ (2019) ਅਤੇ ਅਸੂਰਾ (2019) ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਸੋਬਤੀ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਪਾਸਚਿਮ ਵਿਹਾਰ ਦੇ ਸੇਂਟ ਮਾਰਕ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿੰਦਲ ਟੇਲੀਕਾਮ ਵਿਖੇ 7 ਸਾਲ ਇੱਕ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਮੈਨੇਜਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਪਸ਼ਮੀਨ ਮਨਚੰਦਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਜਮਾਤੀ ਸਨ। ਲੰਬੇ ਦੂਰੀ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਬਚਪਨ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਵਿਆਹ 12 ਦਸੰਬਰ, 2010 ਨੂੰ ਇੱਕ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ। 2019 ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬੇਬੀ ਕੁੜੀ ਦੀ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਸਿਫਟ ਰੱਖਿਆ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਬਾਰੂਨ ਸੋਬਤੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਭਿਨੈ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2009 ਵਿੱਚ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾ ਵਿੱਚ ਸਵੈਮ ਖੁਰਾਣਾ ਦੀ ਬਤੌਰ ਲੀਡ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੈਡੀਕਲ ਸ਼ੋਅ ਦਿਲ ਮਿੱਲ ਗੇਏ ਵਿੱਚ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਕੈਮੋਲ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
2010 ਵਿੱਚ, ਬਾਰੂਨ ਨੇ ਸੋਨੀ ਟੀਵੀ ਦੀ ਬਾਤ ਹਮਾਰੀ ਪੱਕੀ ਹੈ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਲਾਪਰਵਾਹੀ, ਅਮੀਰ ਲੁੱਟੇ ਹੋਏ ਬ੍ਰੈਟ ਸ਼ਰਵਣ ਜੈਸਵਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਚਿੱਤਰਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।
ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ, ਬਾਰੂਨ ਸੋਬਤੀ ਨੇ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਦੇ ਇਸ਼ਕ ਪਿਆਰੇ ਕੋ ਕਿਆ ਨਾਮ ਦੂੰ? ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਅਰਨਵ ਸਿੰਘ ਰਾਇਜ਼ਾਦਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਭਿਮਾਨੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਕਲਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲੀ। ਇਸ ਲੜੀ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ 2012 ਤੋਂ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 2017 ਵਿਚ, ਚੈਨਲ ਨੇ ਐਂਟੀ ਹੀਰੋ ਅਡਵੈ ਸਿੰਘ ਰਾਇਜ਼ਾਦਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਿਆਂ ਸੋਬਤੀ ਨੇ ਲੜੀ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸੀਜ਼ਨ ਖਰੀਦਿਆ।
ਬਾਰੂਨ ਨੇ 2014 ਵਿੱਚ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ ਸੀ ਫਿਲਮ ਮੇਨ ਔਰ ਮਿਸਟਰ ਰਾਇਟ, ਨਾਲ ਸ਼ੈਨਾਜ਼ ਖਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ ਹੈ।
ਉਸ ਦੀ ਦੂਜੀ ਫਿਲਮ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਸੀ ਤੂ ਹੈ ਮੇਰਾ ਐਤਵਾਰ, ਮਿਲਿੰਦ ਧਾਮੇਡੇ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫਿਲਮ ਇੰਸਟੀਚਿਟ ਲੰਡਨ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ, ਜਿਸਦਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਮੀ ਮੁੰਬਈ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਫਿਲਮ ਨੇ ਅਕਤੂਬਰ 2017 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਥੀਏਟਰਲ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ
ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ (1 ਅਪਰੈਲ 1621 – 24 ਨਵੰਬਰ 1675) ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਨੌਵੇਂ ਗੁਰੂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦ ਦੀ ਚਾਦਰ ਕਹਿ ਕੇ ਸਨਮਾਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਮਹਾਨ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਿੱਤੀ। ਗੁਰੁ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ  ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੀ ਦੱਬੀ ਕੁਚਲੀ ਆਮ ਜਨਤਾ  ਹਾਕਮਾਂ  ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਲੈਣ ਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਬਰ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਭਾਈ ਲਾਲ ਚੰਦ ਦੀ ਸਪੁੱਤਰੀ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਜੀ ਨਾਲ 1634 ਨੂੰ ਹੋਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਤੋ 32 ਸਾਲ ਮਗਰੋ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਦਾਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ, ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਮਗਰੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਏ ਨੂੰ 5 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਕੇ ਬਾਗ ਅਸਥਾਨ ਉਪਰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮਿਲੇ।
ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸਤਬੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨਿਮਰਤਾ ਦੇ ਪੁੰਜ ਤੇ ਮਨ ਨੀਵਾਂ ਤੇ ਮਤ ਉਚੀ ਦੇ ਧਾਰਨੀ ਸਨ ਇਤਿਹਾਸ ਮੁਤਾਬਕ ਜਦੋ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੇ ਸਨਮੁੱਖ ਬੈਠਦੇ ਤਾ ਅੱਖਾਂ ਨੀਵੀਆਂ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਇਕ ਵਾਰ ਦਰਬਾਰ ਅੰਦਰ ਬੈਠੀ ਸੰਗਤ ਨੇ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਲਾਲ ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੱਖਾਂ ਨੀਵੀਆਂ ਕਰ ਕੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾ ਅੱਗੋ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਉਤਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਔਗੁਣਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਹੋਵੇ ਉ ਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨੇਤਰ ਨਹੀ ਚੁੱਕੇ ਜਾਦੇ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1664(੧੬੬੪) ਈ ਸਵੀਂ ਨੂੰ ਗੁਰਿਆਈ ਪਾਪਤ ਹੋਈ ਆਪ ਜੀ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਛੋਟੇ ਸਪੁੱਤਰ ਸਨ ਆਪ ਜੀ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਵੈਰਾਗੀ ਤੇ ਉਪਰਾਮ ਤਬੀਅਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਨ। ਸੰਨ 1664 ਈ ਸਵੀਂ ਨੂੰ ਗੁਰਿਆਈ ਗੱਦੀ ਮਿਲਣ ਉਪਰੰਤ ਆਪਣੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਥਾਨ ਬਣਾਇਆ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ 15 ਰਾਗਾ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ:-
ਬਿਹਾਗੜਾ ਗਉੜੀ,ਆਸਾ ਦੇਵਗੰਧਾਰ ਸੋਰਠਿ ਧਨਾਸਰੀ ਟੋਡੀ ਤਿਲੰਗ ਬਿਲਾਵਲ ਰਾਮਕਲੀ ਮਾਰੂ ਬਸੰਤ ਬਸੰਤ ਹਿਡੋਲ ਸਾਰੰਗ ਜੈਜੈਵੰਤੀ ਆਦਿ ਰਾਗ ਵਿਸੇਸ ਹਨ ਆਪ ਜੀ ਸਾਰੀ ਬਾਣੀ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤੀ ਗੁਰੁ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਫੁਰਮਾਉਦੇ ਹਨ ਜਾਗ ਲੇਹੁ ਰੇ ਮਨਾ ਜਾਗ ਲੇਹੁ ਕਹਾ ਗਾਫਲ ਸੋਇਆ । (ਤਿਲੰਗ ਮ 9)ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਕੀਰਤਨ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਸਾਜ ਮਿਦੰਗ ਦੀ ਬਖਸੀਸ ਕੀਤੀ।
ਗੁਰੂ ਜੀ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਸੰਤ ਸਰੂਪ ਅਡੋਲ ਚਿੱਤ ਗੰਭੀਰ ਤੇ ਨਿਰਭੈ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਨ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕਈ ਕਈ ਘੰਟੇ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਏ ਬੈਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਉਣ ਤੋ ਬਾਅਦ ਆਪ ਪਿੰਡ ਬਕਾਲਾ ਆ ਕੇ ਉਥੇ 20 ਸਾਲ ਭੋਰੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆ ਆਪਣੀ ਦੇਖ ਰੇਖ ਹੇਠ ਦਵਾਈ ਆਪ ਜੀ ਸੁੰਦਰ ਵਿਦਵਾਨ ਸੂਰਬੀਰ ਸਸਤਰਧਾਰੀ ਤੇ ਧਰਮ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ। 1634 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਆਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਜੌਹਰ ਵਿਖਾਏ
ਬਾਬਾ ਬਕਾਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪ ਕੀਰਤਪੁਰ ਪੁੱਜੇ ਤੇ ਫਿਰ ਕਹਿਲੂਰ ਦੇ ਰਾਜੇ ਤੋ ਜਮੀਨ ਖਰੀਦ ਕੇ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਸਹਿਰ ਵਸਾਇਆ ਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਜਗਾ ਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਸਾਜਨਾ ਕੀਤੀ।।
ਅਖੀਰ ਇਕ ਸਾਲ ਪਿੱਛੋਂ ਭਾਈ ਮੱਖਣ ਸ਼ਾਹ ਲੁਬਾਣਾ ਜਿਸ ਦਾ ਜਹਾਜ਼ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਘੁੰਮਣ ਘੇਰੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪਾਰ ਲੰਗਾ ਸੀ ਆਪਣੀ ਸੁੱਖਣਾ ਦੀਆ 500 ਮੋਹਰਾ ਲੈ ਕੇ ਬਾਬੇ ਬਕਾਲੇ ਪੁੱਜਾ ਉਸ ਸਮੇ ਉਥੇ 22ਗੁਰੂਆਂ ਦੀਆ ਮੰਜੀਆ ਲੱਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਕਿਸਨੂੰ 500ਮੋਹਰਾਂ ਭੇਟ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ। ਉਸਨੇ ਸੱਚੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭ ਅੱਗੇ 55 ਮੋਹਰਾਂ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀਆ ਪਰ ਕੋਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ ਕਾਫੀ ਪੁੱਛ ਗਿੱਛ ਤੋ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਇਕ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਭੋਰੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਮੱਖਣ ਸ਼ਾਹ ਲੁਬਾਣਾ ਉਸ ਭੋਰੇ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਉਸ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਅੱਗੇ 5ਮੋਹਰਾ ਭੇਟ ਕੀਤੀਆ ਤੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ ਤਾ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕੀ ਸੁੱਖਣਾ 500 ਦੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕੇਵਲ 5 ਮੋਹਰਾ ਭੇਟ ਕਰ ਰਿਹਾ ਮੱਖਣ ਸ਼ਾਹ ਲੁਬਾਣਾ ਗੱਦ ਗੱਦ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉੱਚੀ ਉੱਚੀ ਰੋਲਾ ਪਾਉਣ ਲੱਗਾ 'ਗੁਰੂ ਲਾਧੋ ਰੇ ਗੁਰੂ ਲਾਧੋ ਰੇ, ਭਾਵ ਸੱਚਾ ਗੁਰੂ ਲੱਭ ਗਿਆ ਹੈ।
ਉਸ ਸਮੇ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸਾਹ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਸਮੀਰ ਦਾ ਸੂਬੇਦਾਰ ਸ਼ੇਰ ਅਫ਼ਗਾਨ ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਜੋਰ ਨਾਲ ਕਸਮੀਰੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਸਮੀਰ ਦੇ ਦੁਖੀ ਪੰਡਤ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕੋਲ ਫਰਿਆਦ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਹਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇਵੇ ਤਾ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਬਾਲ ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਏ ਜੀ ਕੋਲ ਬੈਠੇ ਸਨ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ (ਪਿਤਾ ਜੀ)ਤੁਹਾਡੇ ਤੋ ਵੱਧ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਬਾਲ ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਏ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਆਪ ਤਿਲਕ ਜੰਝੂ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਦਿੱਲੀ ਪਹੁੰਚੇ।
ਆਪ ਨੂੰ ਤੇ ਆਪ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਆਗਰੇ ਵਿੱਚ ਗਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਆਪ ਦੁਆਰਾ ਹਕੂਮਤ ਦੀ ਨੀਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਕਬੂਲ ਨਾ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਚਾਦਨੀ ਚੌਕ ਦੀ ਕੋਤਵਾਲੀ ਵਿੱਚ ਆਪ ਨੂੰ ਅਨੇਕਾਂ ਕਸ਼ਟ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਆਪ ਅਡੋਲ ਰਹੇ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਦਿੜਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਹਾਕਮਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪ ਦੇ ਸਿੱਖ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਹੀਦ ਕੀਤਾ ਭਾਈ ਮਤੀਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਆਰੇ ਨਾਲ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਭਾਈ ਸਤੀਦਾਸ ਨੂੰ ਰੂੰ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟ ਕੇ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਭਾਈ ਦਿਆਲੇ ਨੂੰ ਉਬਾਲਦੀ ਦੇਗ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਸਹੀਦ ਕੀਤਾ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਸਹੀਦੀ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ । ਜਲਾਦ ਨੇ ਆਪ ਦਾ ਸਿਰ ਧੜ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਇਸ ਤਰਾ ਆਪ ਨੇ ਸੀਸੁ ਦੀਆ ਪਰ ਸਿਰਰੁ ਨ ਦੀਆ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਬਲੀਦਾਨ ਨਵੰਬਰ 1675 (੧੬੭੫)ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਥੇ ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ਼ੀਸ਼ ਗੰਜ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ।ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸੇਵਕ ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਧੜ ਲੈ ਕੇ ਰਕਾਬ ਗੰਜ ਸਾਹਿਬ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਧੜ ਦਾ ਸੰਸਕਾਰ ਹੋਇਆ ਭਾਈ ਜੈਤਾ ਜੋ ਦਿੱਲੀ ਤੋ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਸੀਸ ਲੈ ਕੇ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਪਹੁੰਚਿਆ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਸੀਸ ਦਾ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅੱਜਕਲ ਇਨਾ ਸਥਾਨਾਂ ਉਪਰ ਗੁਰੁਘਰ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹਨ ਜਿਥੇ ਲੱਖਾਂ ਸਰਧਾਲੂ ਧਰਮ ਰੱਖਿਅਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਭੇਂਟ ਕਰਨ ਲਈ ਪੁੱਜਦੇ ਹਨ। ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਮਹਾਨ ਕੁਰਬਾਨੀ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਣੀ ਵਿੱਚ ਇਨਕਲਾਬ ਲੈ ਆਉਂਦਾ। ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਮਹਾਨ ਕੁਰਬਾਨੀ ਤੋ ਬਾਅਦ ਹੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਸਾਜਨਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਜ਼ਾਲਮ ਹਕੂਮਤ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਸ਼ਾਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਗੁਣ ਗਾਇਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਚਿੰਤਾ ਤਾ ਕੀ ਕੀਜੀਐ ਜੋ ਅਨਹੋਨੀ ਹੋਇ।।
ਇਹੁ ਮਾਰਗੁ ਸੰਸਾਰ ਕੋ ਨਾਨਕੁ ਥਿਰੁ ਨਹੀ ਕੋਇ।।੫੧ ਸਲੋਕ ਮ : ੯ 1426 ਅੰਗ
ਅੰਤ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਹਿੰਦ ਦੀ ਚਾਦਰ ਅਰਥਾਤ ਸਮੂਹ ਕਾਇਨਾਤ ਦੀ ਇਜੱਤ ਅਤੇ ਅਣਖ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਸਨ।।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਆਪ ਜੀ ਨੇ 9 ਸਾਲ ਦੇ ਕਰੀਬ ਸਮਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਜਿਲ੍ਹਾ ਜਲੰਧਰ ਵਿਖੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਭੈਣ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ, ਬਾਬਾ ਸੂਰਜ ਮੱਲ, ਬਾਬਾ ਅਟੱਲ ਰਾਏ ਅਤੇ ਬੀਬੀ ਵੀਰੋ ਹਨ।
ਆਪ ਦਾ ਵਿਆਹ ਲਖਨੋਰੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲਾਲਚੰਦ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਜੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ।
ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ
6 ਅਕਤੂਬਰ, 1661 ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਹਰਿਰਾਇ ਸਾਹਿਬ ਜੋਤੀ-ਜੋਤ ਸਮਾ ਗਏ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਰਾਮ ਰਾਇ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਹਰਿਰਾਇ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜੋਤੀ-ਜੋਤ ਸਮਾਉਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਕੀਰਤਪੁਰ ਪੁੱਜਾ ਅਤੇ ਗੁਰਗੱਦੀ ਉਤੇ ਅਪਣਾ ਹੱਕ ਜਤਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਨਿਜੀ ਸੇਵਾਦਾਰਾਂ (ਗੁਰਦਾਸ, ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਤੇ ਤਾਰਾ) ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਇਕ ਵੀ ਸਿੱਖ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸਾਥ ਨਾ ਦਿਤਾ। ਅਖ਼ੀਰ ਉਹ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਦਿੱਲੀ ਪਰਤ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਜਾ ਕੇ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੀ ਮਦਦ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਪਰ, ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਅਪਣੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿਚ ਏਨਾ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਰਾਮ ਰਾਏ ਨੂੰ ਨਿਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵਾਸਤੇ ਸਮਾਂ ਨਾ ਦੇ ਸਕਿਆ। ਰਾਮ ਰਾਏ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਦੋ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਦਾ ਸਮਾਂ ਬੀਤ ਗਿਆ। ਅਖ਼ੀਰ, 4 ਮਾਰਚ,1665 ਵਿਚ ਰਾਮ ਰਾਏ ਨੂੰ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਮਿਲ ਹੀ ਗਿਆ। ਰਾਮ ਰਾਏ ਨੇ ਬੜਾ ਆਜਿਜ਼ ਹੋ ਕੇ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਤੋਂ ਮਦਦ ਮੰਗੀ। ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ ਰਾਮ ਰਾਏ ਦੀ ਮਦਦ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿਚ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਕੰਮ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਸੰਮਨ ਕਰਨ ਦਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਵਾਸਤੇ ਰਾਜਾ ਜੈ ਸਿੰਘ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦੇ ਦੀਵਾਨ ਪਰਸ ਰਾਮ ਦੀ ਡਿਊਟੀ ਲਾਈ। ਪਰਸ ਰਾਮ, 18 ਮਾਰਚ, 1664 ਦੇ ਦਿਨ ਕੀਰਤਪੁਰ ਪੁੱਜਾ ਅਤੇ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿਤਾ। ਸੁਨੇਹਾ ਮਿਲਦਿਆਂ ਹੀ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਜਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤੀ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਗੁਰੂ ਜੀ, ਪਰਸ ਰਾਮ ਦੇ ਲਿਆਂਦੇ ਰਥ ਉਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਦਿੱਲੀ ਵਲ ਨੂੰ ਚਲ ਪਏ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨਾਲ ਦਾਦੀ ਬਸੀ, ਮਾਤਾ ਸੁਲੱਖਣੀ, ਦੀਵਾਨ ਦਰਗਹ ਮੱਲ, ਭਾਈ ਦਰੀਆ ਪਰਮਾਰ, ਭਾਈ ਮਨੀ ਰਾਮ (ਮਗਰੋਂ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ) ਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਸਿੱਖ ਵੀ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਚੱਲ ਪਏ। ਪੰਜੋਖੜਾ, ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਅਤੇ ਪਾਣੀਪਤ 'ਚੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਾਹਿਬ, 20 ਮਾਰਚ, 1664 ਦੇ ਦਿਨ ਦਿੱਲੀ ਪੁੱਜੇ। ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਉਹ ਰਾਜਾ ਜੈ ਸਿੰਘ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦੇ ਬੰਗਲੇ (ਮੌਜੂਦਾ ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਬੰਗਲਾ ਸਾਹਿਬ) ਵਿਚ ਠਹਿਰੇ। ਜੈ ਸਿੰਘ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੱਖਣ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਬੰਗਲੇ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਰਾਣੀ ਪੁਸ਼ਪਾਵਤੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਕੰਵਰ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਇਕ ਦਿਨ ਮਗਰੋਂ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵੀ ਪੂਰਬ ਦੇ ਦੌਰੇ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਮੁੜੇ ਸਨ। ਉਹ ਦਿਲਵਾਲੀ ਮੁਹੱਲੇ ਵਿਚ ਭਾਈ ਕਲਿਆਣਾ ਦੀ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਵਿਚ ਠਹਿਰੇ ਸਨ। ਉਸੇ ਸ਼ਾਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਾਹਿਬ ਵੀ ਦਿੱਲੀ ਆਏ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਜੈ ਸਿੰਘ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦੇ ਬੰਗਲੇ ਵਿਚ ਠਹਿਰੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ, 22 ਮਾਰਚ, 1664 ਨੂੰ, ਰਾਜਾ ਜੈ ਸਿੰਘ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦੇ ਬੰਗਲੇ 'ਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ। ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਕੁ ਦਿਨ ਉਥੇ ਠਹਿਰਨ ਵਾਸਤੇ ਆਖਿਆ। ਇਹ ਦੋ ਦਿਨ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਾਹਿਬ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰਾਂ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟੁਰਨ ਵੇਲੇ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਮੈਨੂੰ ਇਲਹਾਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦਾ ਬੁਲਾਵਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਜੇ ਅਜਿਹਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਗੁਰਗੱਦੀ ਤੁਸੀ ਸੰਭਾਲਣੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਚੁੱਪ ਰਹੇ ਤੇ ਫਿਰ “ਜੋ ਭਾਵੈ ਕਰਤਾਰ” ਆਖ ਕੇ ਅਲਵਿਦਾ ਬੁਲਾ ਕੇ ਬਕਾਲਾ ਵਲ ਨੂੰ ਚੱਲ ਪਏ।
ਗੁਰਗੱਦੀ ਉੱਪਰ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੋਣਾ
ਗੁਰੂ ਹਰਕਿੑਸ਼ਨ ਜੀ ਨੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮੇਂ ਆਖਰੀ ਸ਼ਬਦ "ਬਾਬਾ ਬਕਾਲਾ" ਕਹੇ ਸਨ। ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਅਗਲਾ ਗੁਰੂ ਦਾ ਬਾਬਾ ਬਕਾਲਾ ਵਿਖੇ ਹੋਣਾ ਸੀ। ਵਪਾਰੀ ਲੱਖੀ ਸ਼ਾਹ ਲੁਬਾਣਾ ਦਾ ਜਦੋਂ ਜਹਾਜ਼ ਡੁੱਬਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ 500 ਮੋਹਰਾਂ ਭੇਟ ਕਰੇਗਾ। ਜਦੋਂ ਲੱਖੀ ਸ਼ਾਹ ਲੁਬਾਣਾ ਬਾਬਾ ਬਕਾਲਾ ਵਿਖੇ ਪਹੁੰਚਿਆਂ ਤਾਂ ਉਸਨੇ 22 ਮੰਜੀਆਂ ਤੇ ਗੁਰੂ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਵੇਖੇ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮੱਖਣ ਸ਼ਾਹ ਲੁਬਾਣਾ ਨੇ ਹਰ ਇੱਕ ਅੱਗੇ 2-2 ਮੋਹਰਾਂ ਰੱਖੀਆਂ ਜਦੋਂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਕੀ ਮੋਹਰਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਜਿਸ ਤੋਂ ਲੱਖੀ ਸ਼ਾਹ ਲੁਬਾਣਾ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ 'ਗੁਰੂ ਲਾਧੋ ਰੇ ਗੁਰੂ ਲਾਧੋ'ਗੁਰੂ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਮੰਨ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਗੁਰਗੱਦੀ ਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਧੀਰ ਮੱਲ ਅਤੇ ਪਿੑਥੀ ਚੰਦ ਦੀਆਂ ਸੰਤਾਨਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਸਹਿਣਾ ਪਿਆ।
ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਕੰਮ
ਗੁਰਗੱਦੀ ਤੇ ਬੈਠਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਅੰਮਿ੍ਤਸਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਹਰਮਿੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਕੋਲ ਨਿਵਾਸ ਕੀਤਾ। ਜਿੱਥੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਥੰਮ ਸਾਹਿਬ (ਥੜਾ ਸਾਹਿਬ) ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਧਰਮ ਪੑਚਾਰ ਲਈ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਕਰਨੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਮਿ੍ਤਸਰ ਵਿੱਚ ਘੁੱਕੇ ਵਾਲੀ ਗਏ ਜਿਥੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਬਹੁਤ ਸੀ ਜਿਸ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ 'ਗੁਰੂ ਕਾ ਬਾਗ' ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤਰਨਤਾਰਨ, ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ, ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਤੋਂ ਮਾਲਵਾ ਪਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ, ਮੋੜ ਮੰਡੀ, ਮਹਿਸਰਖਾਨਾ ਆਦਿ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਗਏ। ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਦੇ ਰਾਜੇ ਭੀਮ ਚੰਦ ਦੀ ਰਾਣੀ ਜਲਾਲ ਦੇਵੀ ਤੋਂ 500 ਰੁ: ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਖਰੀਦ ਕੇ ਚੱਕ ਨਾਨਕੀ ਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਸਾਇਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਮਾਖੋਵਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਇਹ ਨਗਰ 16 ਜੂਨ 1665 ਵਿੱਚ ਵਸਾਇਆ ਗਿਆ। ਜੋ ਕਿ ਅਜੋਕਾ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਬਣ ਗਿਆ।
ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਿਤਾਂ ਦੀ ਫ਼ਰਿਆਦ
ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਿਤਾਂ ਦੀ ਫ਼ਰਿਆਦ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਨਾ ਸੁਣੀ ਗਈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੌਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕੀਤਾ। 25 ਮਈ, 1675 ਦੇ ਦਿਨ 16 ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਇਕ ਜੱਥਾ ਵੀ ਚੱਕ ਨਾਨਕੀ ਆਇਆ। ਉਹ ਇਕ ਮੋਹਤਬਰ ਸਿੱਖ ਆਗੂ ਭਾਈ ਕਿਰਪਾ ਰਾਮ ਦੱਤ ਨੂੰ ਵੀ ਅਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਸਨ। ਭਾਈ ਕਿਰਪਾ ਰਾਮ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਸੱਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸਨ। ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਸ ਸਿੱਖ ਆਗੂ ਦੀ ਬਾਂਹ ਫੜ ਕੇ ਚੱਕ ਨਾਨਕੀ ਆਏ ਅਤੇ ਤਖ਼ਤ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਆ ਫ਼ਰਿਆਦੀ ਹੋਏ। ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਦਸਿਆ ਕਿ ਅਸੀ ਕੇਦਾਰ ਨਾਥ, ਬਦਰੀ ਨਾਥ, ਪੁਰੀ, ਦੁਆਰਕਾ, ਕਾਂਚੀ, ਮਥਰਾ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੂ ਕੇਂਦਰਾਂ ਤੋਂ ਹੋ ਆਏ ਹਾਂ ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਸਾਡੀ ਬਾਂਹ ਨਹੀਂ ਫੜੀ। ਅਸੀ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਗਵਰਨਰ ਇਫ਼ਤਿਖ਼ਾਰ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮ ਤੋਂ ਤੰਗ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ। ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸੈਂਕੜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਬਰੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਸੀ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਹਿੰਦੂ-ਰਾਜਪੂਤ ਵਜ਼ੀਰਾਂ ਤਕ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਅਪਣੀ ਬੇਬਸੀ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਬਹੁੜੀ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ ਸਾਡੀ ਆਖ਼ਰੀ ਆਸ ਸਿਰਫ਼ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਦਰ ਹੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਨਿੰਮੋਝੂਣਤਾ ਵੇਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ, ”ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦਰ ਤੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਖ਼ਾਲੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਤੁਹਾਡੀ ਮਦਦ ਕਰਨਗੇ। ਜਾਉ, ਸੂਬੇਦਾਰ ਨੂੰ ਆਖ ਦਿਉ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣਾ ਲਵੇ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣ ਜਾਣਗੇ।” ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਵਿਚ ਜਾਨ ਆਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਰਦ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ “ਜੋ ਸਰਣਿ ਆਵੈ ਤਿਸੁ ਕੰਠਿ ਲਾਵੈ” ਮਹਾਂਵਾਕ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਿਵਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ ਦੇ ਦਰ ਤੋਂ ਮਾਯੂਸ ਨਹੀਂ ਪਰਤਣਗੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕਿਸੇ ਡੂੰਘੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਫ਼ੁਰਮਾਉਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਅਜੇ ਧਰਮ ਯੁੱਧ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਕਿਸੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਕੁਰਬਾਨੀ ਨਾਲ ਹੀ ਡੁੱਬਦੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਪੂਰੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਸੱਨਾਟਾ ਛਾ ਗਿਆ। ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਸਪੁੱਤਰ ਬਾਲ ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਇ ਜੀ ਨੇ ਆਪ ਜੀ ਤੋਂ ਇਸ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪੁੱਛਿਆ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਅਤਿਆਚਾਰ ਦੇ ਭਾਂਬੜ ਬਹੁਤ ਉੱਚੇ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਿਤਾਣੇ ਬਾਲਣ ਦੀ ਥਾਂ ਝੋਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਮਹਾਂਪੁਰਖ ਦੇ ਬਲੀਦਾਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਛਿੱਟੇ ਮਾਰ ਕੇ ਬਲਦੇ ਹੋਏ ਭਾਂਬੜਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ ਸਕੇ। ਬਾਲ ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਇ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਪ ਜੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਮਹਾਂਪੁਰਖ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਆਪ ਆਪਣਾ ਬਲੀਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡੁੱਬਦੇ ਹੋਏ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ਆਪਣੇ ਬਾਲ ਦੇ ਨਿੱਕੇ ਜਿਹੇ ਮੂੰਹੋਂ ਏਨੀ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਬਾਲਕ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਹਰ ਔਖੀ ਤੋਂ ਔਖੀ ਘੜੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰ ਪੱਖੋਂ ਸਮਰੱਥ ਹੈ। ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਤਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਜਾਓ ਤੇ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੂੰ ਕਹਿ ਦਿਓ ਕਿ ਜਾਹ! ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਡੇ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣਾ ਲੈ। ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਿਆ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਖ਼ੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣ ਜਾਵਾਂਗੇ।
ਕੁਰਬਾਨੀ
1665 ਵਿਚ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ, ਅਪ੍ਰੈਲ 1665 ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿਚ, ਧਮਤਾਨ (ਹੁਣ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜੀਂਦ, ਹਰਿਆਣਾ) ਪੁੱਜੇ। ਧਮਤਾਨ ਵਿਚ ਭਾਈ ਦੱਗੋ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਦਾ ਮਸੰਦ ਸੀ। ਭਾਈ ਦੱਗੋ ਦਾ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਬੜਾ ਚੰਗਾ ਰਸੂਖ਼ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। 1665 ਤਕ ਧਮਤਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਵਾਸੀ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਉਥੇ ਪੁੱਜੇ ਤਾਂ ਸੈਂਕੜੇ ਸਿੱਖ ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਾਸਤੇ ਆਏ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦੀਵਾਨ ਸਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਕੁੱਝ ਦਿਨ ਧਮਤਾਨ ਰਹਿਣ ਮਗਰੋਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਜਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤੀ। 28 ਅਕਤੂਬਰ, 1665 ਤਕ ਆਪ ਏਥੇ ਰਹੇ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਬਾਲ ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਇ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਗੁਰਗੱਦੀ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਵਾਰਿਸ ਥਾਪ ਕੇ ਆਪ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਿਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਭਾਈ ਮਤੀ ਦਾਸ ਜੀ, ਭਾਈ ਸਤੀ ਦਾਸ ਜੀ, ਭਾਈ ਜੈਤਾ ਜੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਦਿਆਲਾ ਜੀ ਆਦਿ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਵੱਲ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇਣ ਚੱਲ ਪਏ।
ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਧੁੱਤ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਇਸਲਾਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਉਂਦਿਆਂ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮ ਕਬੂਲਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ। ਪਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਉਮੀਦ ਦੇ ਉਲਟ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਧਰਮ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਤਲਵਾਰਾਂ ਦੀ ਨੋਕ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਬਦਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣਾ ਕੇ ਨਾ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਰਹੇ ਹੋ, ਨਾ ਹੀ ਰੱਬ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹੋ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੀ ਪਰਜਾ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਵ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ। ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਸਮਝੋ। ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ! ਤੇਰੇ ਇਸ ਜ਼ੁਲਮ ਨੂੰ ਠੱਲ੍ਹ ਪਾਉਣ ਲਈ ਅਤੇ ਮਾਸੂਮ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਅਸੀਂ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਆ ਨਿੱਤਰੇ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਤਾਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਆਪਣੀ ਪਰਜਾ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜੀ ਬੈਠਾ ਹੈਂ ਪਰ ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਜ਼ਲੂਮਾਂ ਦੀ ਬਾਂਹ ਪਕੜ ਲਈ ਹੈ।
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸਲਾਮ ਨਾ ਕਬੂਲਣ ਦੇ ਅਟੱਲ ਨਿਸ਼ਚੈ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕੰਬ ਉੱਠਿਆ। ਕੁਰਬਾਨੀ ਲਈ ਤਿਆਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਮਨਸੂਬਿਆਂ ਦੀਆਂ ਨੀਹਾਂ ਹਿੱਲ ਗਈਆਂ। ਆਪਣੀ ਇਸ ਹਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਅੰਤ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਲੋਹੇ ਦੇ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਰੀਦਾਂ ਨੂੰ ਤਸੀਹੇ ਦੇ-ਦੇ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।
ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਈ ਮਤੀ ਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਆਰੇ ਨਾਲ ਚੀਰਿਆ ਗਿਆ। ਭਾਈ ਦਿਆਲਾ ਜੀ ਨੂੰ ਉਬਲਦੀ ਦੇਗ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਮੁਰੀਦਾਂ ਨੂੰ ਅਣਮਨੁੱਖੀ ਤਸੀਹੇ ਦੇ ਕੇ ਹੋਣੀ ਦੀ ਭੱਠੀ ਵਿੱਚ ਝੋਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਡੋਲੇ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿਦਕ ਹੋਰ ਵੀ ਅਡੋਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅੰਤ ਮਿਤੀ 11 ਨਵੰਬਰ, 1675 ਈ: ਨੂੰ ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਕ ਵਿਖੇ ਕਾਜ਼ੀ ਨੇ ਫ਼ਤਵਾ ਪੜ੍ਹਿਆ। ਜੱਲਾਦ ਜਲਾਲਦੀਨ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸੀਸ ਧੜ ਨਾਲੋਂ ਅਲੱਗ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਰ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੀਅ ਨਾ ਉਚਾਰੀ। ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਅਦੁੱਤੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਬਾਰੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨੇ ‘ਬਚਿਤਰ ਨਾਟਕ’ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ: ਤਿਲਕ ਜੰਞੂ ਰਾਖਾ ਪ੍ਰਭ ਤਾਕਾ॥ ਕੀਨੋ ਬਡੋ ਕਲੂ ਮਹਿ ਸਾਕਾ॥ ਸਾਧਨ ਹੇਤਿ ਇਤੀ ਜਿਨਿ ਕਰੀ॥ ਸੀਸੁ ਦੀਯਾ ਪਰੁ ਸੀ ਨ ਉਚਰੀ॥ ਧਰਮ ਹੇਤ ਸਾਕਾ ਜਿਨਿ ਕੀਆ॥ ਸੀਸੁ ਦੀਆ ਪਰੁ ਸਿਰਰੁ ਨ ਦੀਆ॥ (ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ) ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਲਾਸਾਨੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਦਿਲ ਕੰਬ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਚੀਰਿਆ ਗਿਆ। ਜੱਲਾਦ ਦਾ ਦਿਲ ਦਹਿਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਤਲਵਾਰ ਸੁੱਟ ਕੇ ਜਾਮਾ ਮਸਜਿਦ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਿਆ। ਸ਼ਾਹੀ ਆਦੇਸ਼ ਸੀ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਟੁਕੜੇ-ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਕੇ ਦਿੱਲੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਉੱਤੇ ਲਟਕਾਏ ਜਾਣ ਪਰ ਸ਼ਹੀਦੀ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਅਜਿਹੀ ਹਨੇਰੀ ਝੁੱਲੀ ਕਿ ਸਭ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਬਚਾਅ ਲਈ ਭੱਜ ਉੱਠੇ। ਭਾਈ ਜੈਤਾ ਜੀ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਤੋਂ ਅੱਖ ਬਚਾ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਸੀਸ ਲੈ ਕੇ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਸੀਸ ਸਤਿਕਾਰ ਪੂਰਵਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਿਆਂ ਭਾਈ ਜੈਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ‘ਰੰਘਰੇਟਾ ਗੁਰੂ ਕਾ ਬੇਟਾ’ ਵਰ ਦਿੱਤਾ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਧੜ ਭਾਈ ਲੱਖੀ ਸ਼ਾਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਨੂੰ ਅਗਨ-ਭੇਂਟ ਕਰ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਦਾਹ-ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪ ਜੀ ਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਨੂੰ ਗਾਗਰ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਉਥੇ ਹੀ ਦੱਬ ਦਿੱਤਾ।