cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇ ਜਿਵੇਂ ਨਵੀਆਂ ਕਾਢਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਂਤਾਂ ਨੇ ਇਸ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਕਾਰਿਆਕਸ਼ਮਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਿੱਤਾ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਬਦਲਦੀ ਰਹੀ। 1661 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਗਿਆਨੀ ਰਾਬਰਟ ਬਾਯਲ ਦੇ ਅਨੂਸਾਰ ਸ਼ਬਦ "chymistry" ਮਿਸ਼ਰਤ ਚਿਜ਼ਾ ਦੀ ਸਾਮਗਰੀ ਸਿੱਧਾਂਤੋਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਸੀ। 1663 ਵਿੱਚ, chymistry ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਖੋਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਰਚਨਾ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਪਦਾਰਥ ਬਨਾਉਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕਰਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉੱਚ ਪੂਰਨਤਾ ਪ੍ਰਦਾਣ ਕਰਣ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨ ਕਲਾ ਸੀ। ਇਹ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਕਰਿਸਟੋਫਰ ਗਲੇਸਰ ਨੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੀ।
ਪ੍ਰਮਾਣੂ
ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਇਕਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਇਲੇਕਟਰਾਨ ਬੱਦਲ ਨਾਮੀ ਆਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਨਾਭੀ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਘਣੀ ਕੋਰ ਦਾ ਬਿਨਆ ਹੁਦਾੰ ਹੈ। ਇਲੇਕਟਰਾਨ ਬੱਦਲ ਵਿੱਚ ਨੇਗਟਿਵ ਬਿਜਲਈ ਕਣਾਂ ਦਾ ਅਤੇ ਨਾਭੀ ਪੋਜ਼ੀਟਵ ਪ੍ਰੋਟਾਨ ਅਤੇ ਉਦਾਸੀਨ ਬਜਿਲਈ ਕਣਾਂ ਨਿਊਟਰਾਨ ਨਾਲ ਬਨਿਆ ਹੂੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਤਟਸਥ ਪਰਮਾਣੁ ਵਿੱਚ, ਨੇਗਟਿਵ ਬਿਜਲਈ ਕਣ ਅਤੇ ਪੋਜ਼ੀਟਵ ਬਿਜਲਈ ਕਣਾਂ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰਮਾਣੁ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤੱਤ ਦੀ ਉਸ ਛੋਟੀ ਤੌਂ ਛੋਟੀ ਇਕਾਈ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਤੱਤ
ਰਾਸਾਇਣਿਕ ਤੱਤ ਦੀ ਅਵਧਾਰਣਾ ਰਾਸਾਇਨਿਕ ਪਦਾਰਥ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਇੱਕ ਰਾਸਾਇਨਿਕ ਤੱਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ੁੱਧ ਪਦਾਰਥ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਮਾਣੁ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਰਾਸਾਇਨਿਕ ਤੱਤ, ਪਰਮਾਣੁ ਦੇ ਨਾਭੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਗਿਣਤੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਿਤਾ ਜਾਦਾਂ ਹੈ। ਇਸ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਤੱਤ ਦੀ ਪਰਮਾਣੁ ਗਿਣਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਲਈ, ਨਾਭੀ ਵਿੱਚ 6 ਪ੍ਰੋਟਾਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਰਾਸਾਇਨਿਕ ਤੱਤ ਕਾਰਬਨ ਦੇ ਪਰਮਾਣੁ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਾਭੀ ਵਿੱਚ 92 ਪ੍ਰੋਟਾਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਪਰਮਾਣੁ ਯੂਰੇਨਿਅਮ ਦੇ ਪਰਮਾਣੁ ਹਨ।
ਇੱਕ ਤੱਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਾਰੇ ਪਰਮਾਣੁਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨਾਭੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟਾਨ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇਗੀ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਨਿਊਟਰਾਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਇੱਕ ਹੀ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂਆਂ ਨੂੰ ਆਇਸੋਟੋਪ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੱਤ ਦੇ ਕਈ ਆਇਸੋਟੋਪ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹਨ। ਪ੍ਰੋਟਾਨ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਕੁੱਲ 94 ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਜਾਂ ਰਾਸਾਇਨਿਕ ਤੱਤ, ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜਿਨਾਂ ਦਾ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇੱਕ ਆਇਸੋਟੋਪ ਸਥਿਰ ਹੈ ਜਾਂ ਅੱਧ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਕਾਫੀ ਲੰਬਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਿਏ 18 ਹੋਰ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਆਈਊਪੀਏਸੀ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਰਾਸਾਇਨਿਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਮਾਣਕ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਆਵਰਤ ਸਾਰਣੀ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਗਿਣਤੀ ਦੁਆਰਾ ਤਰਤੀਬ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਇਲਿਕਟਰਾਨਿਕ ਸਰੂਪ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਇੱਕੋ ਕਾਲਮ ਜਾ ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਕਤਾਰ ਜਾ ਪੀਰੀਅਡ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਤਾਂ ਕਈ ਰਾਸਾਇਨਿਕ ਗੁਣ ਸਾਝੇਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਗੁਣਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੁਕਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਯੋਗਿਕ
ਇੱਕ ਯੋਗਿਕ ਇੱਕ ਸ਼ੁੱਧ ਰਾਸਾਇਨਿਕ ਪਦਾਰਥ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਜਾਂ ਜਿਆਦਾ ਤੱਤ ਇਕੱਠੇ ਸੰਯੁਕਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਯੋਗਿਕ ਵਿੱਚ, ਨਿਰਧਾਰਤ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਅਨੁਪਾਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਸੰਰਚਨਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਗਠਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਰਾਸਾਇਨਿਕ ਗੁਣ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਣੂ
ਇੱਕ ਅਣੂ ਇੱਕ ਸ਼ੁੱਧ ਯੋਗਿਕ ਦਾ ਨਾ-ਟੁੱਟਣਯੋਗ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵਿੱਲਖਣ ਕਿਸਮ ਦੇ ਗੁਣ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਅਣੂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਜਾਂ ਵੱਧ ਪਰਮਾਣੂ ਬੰਧਨ ਰਾਹੀਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਰਸਾਇਣਿਕ ਨਿਯਮ
ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਨਿਯਮ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸਬੰਧ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਅਜ਼ਤੇਕ
ਅਜ਼ਤੇਕ ) 14ਵੀਂ ਤੋਂ 16ਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਲਤਨਤ ਸੀ। ਅਜਤੇਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਟੇਨੋਚਤਿਲਨ ਸੀ ਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿੱਚ ਬੱਸ ਗਏ। ਅਜ਼ਤੇਕ ਲੋਕ ਨਾਹੁਆਟਲ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੇ ਸਨ। ਅਜ਼ਤੇਕ ਲੋਕਾਨ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਕੁਝ ਅੰਗ ਸੀ ਮਾਨਵ ਬਲੀ ਤੇ ਮਿਥਕ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਭਿਅਤਾ
ਕੇਂਦਰੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ
ਇਤਿਹਾਸ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ 1921 ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਬੋਰਡ ਆਫ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਸੀ, ਜੋ ਰਾਜਪੁਤਾਨਾ, ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੀ। 1929 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ "ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਐਂਡ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ", ਰਾਜਪੁਤਾਨਾ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਬੋਰਡ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਜਮੇਰ, ਮੇਰਵਾੜਾ, ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਗਵਾਲੀਅਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਜਮੇਰ, ਭੋਪਾਲ ਅਤੇ ਵਿੰਧਿਆ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਸੀ। 1952 ਵਿੱਚ, ਇਹ "ਕੇਂਦਰੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ" ਬਣ ਗਿਆ।
ਬਾਗ਼ੀ(ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਜ਼)
ਬਾਗ਼ੀ ਇੱਕ ਹੈ ਡਰਾਮਾ ਲੜੀਵਾਰ ਹੈ ਜੋ ਉਰਦੂ 1 ਚੈਨਲ ਉੱਪਰ 27 ਜੁਲਾਈ 2017 ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਡਰਾਮਾ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਕੰਦੀਲ ਬਲੋਚ ਦੀ ਇੱਕ ਜੀਵਨੀ ਅਧਾਰਤ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਜੁਲਾਈ 2016 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਦੁਆਰਾ ਇੱਜਤ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਟਕ ਦਾ ਸਕ੍ਰੀਨ ਪਲੇਅ ਉਮੇਰਾ ਅਹਿਮਦ ਨੇ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਸਬਾ ਕਮਰ ਨੇ ਫੌਜੀਆ/ਕੰਦੀਲ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਸੀਰੀਜ਼ ਦੇ ਲਾਂਚ ਹੋਣ ਦੇ ਇੱਕ ਹਫਤੇ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਬਾਗੀ ਯੂ-ਟਿਊਬ 'ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਭ ਵੱਧ ਵੇਖੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਬਣ ਗਈ। ਇਹ ਨਾਟਕ ਪਾਕਿਸਨ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲਜ਼ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਪਲਾਟ
ਫੌਜੀਆ ਬਤੂਲ(ਸਾਬਾ ਕਮਰ) ਇੱਕ ਖੂਬਸੂਰਤ ਲੜਕੀ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ (ਇਰਫਾਨ ਖੁਸ਼ਤ ਅਤੇ ਸਬਾ ਫੈਸਲ), ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਭੈਣ, ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਰਹੀਮ ਅਤੇ ਰਹੀਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਸਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਫੌਜੀਆ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਨਾਜ਼ੀਆ ਸ਼ਾਦੀਸ਼ੁਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਉਸ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਕੁੱਟ ਮਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫੌਜੀਆ ਨਾਜ਼ੀਆ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਨਾ ਦੇਵੇ। ਫੌਜੀਆ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀਆਂ ਅੱਖ ਦਾ ਤਾਰਾ ਹੈ। ਫੌਜੀਆ ਦੀ ਮਾਂ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਫੌਜੀਆ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸ਼ਪਸ਼ਟ ਬੋਲਣ ਅਤੇ ਹਰ ਗੱਲ ਤੇ ਬਾਗ਼ੀ ਹੋਣ ਤੇ ਸਜਾ ਵੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਫੌਜੀਆ ਦੀ ਭਰਜਾਈ ਹੇਰਾ ਫੇਰੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਉੱਤੇ ਪੂਰਾ ਕੰਟਰੋਲ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਅਸਮਾ ਦਾ ਭਰਾ ਸਾਜਿਦ ਫੌਜੀਆ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸਮਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਮੰਗਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਸਮਾ ਵਿਆਹ ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਕਿ ਉਸਦਾ ਭਰਾ ਅਜਿਹੀ 'ਤਿੱਖੀ' ਔਰਤ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰੇ। ਸਾਜਿਦ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਦਿਵਾਉਣ ਦਾ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਹੀਮ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਰਹੀਮ ਅਤੇ ਅਸਮਾ ਫੌਜੀਆ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਝਿਜਕਦੇ ਹਨ ਪਰ ਆਖਰਕਾਰ ਉਹ ਸਾਜਿਦ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਇਸ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਫੌਜੀਆ ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਜਿਦ ਇੱਕ ਆਲਸੀ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ ਜੋ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਕਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰ-ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ-ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਹਨ। ਫੌਜੀਆ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪੂਰੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕੁੜਮਾਈ ਤੋਂ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਖ ਖਰਾਬ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ।
ਫੌਜੀਆ ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਸਮੈਟਿਕ ਦੁਕਾਨ ਦੇ ਮਾਲਕ ਆਬਿਦ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਦੁਬਈ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਸੀ। ਆਬਿਦ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਡਲਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਸਾਲੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਫੌਜੀਆ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਭੇਜਦਾ ਹੈ ਪਰ ਫੌਜੀਆ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਾਜਿਦ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦਾ ਦਿਨ ਆ ਗਿਆ ਪਰ ਉਹ ਸਮਾਰੋਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਚ ਨਿਕਲੀ।
ਪਤਾਰਸੀ ਖ਼ੁਰਦ
ਪਤਾਰਸੀ ਖ਼ੁਰਦ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਖੇੜਾ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
1989
1989 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1980 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਮੌਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ
ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ ਕਿਤਾਬ ਡਾ. ਗਗਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋ. ਸੁਖਮੋਹਨ ਕੌਰ ਨੇ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਨਰਲ ਸ਼ਿਵਦੇਵ ਸਿੰਘ ਦੀਵਾਨ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਪਟਿਆਲਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਡਾ. ਗਗਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਰ. ਸੁਖਮੋਹਨ ਕੌਰ ਨੇ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਤੇ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦਾ ਲੇਖਾਜੋਖਾ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਵਰਤਮਾਨ ਕਾਲ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪਹੰੁਚਦੇ-ਪਹੁੰਚਦੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਏ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਨਾ ਕੇਵਲ ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿਧਾਵਾਂ ਦੇ ਮੁਹਾਂਦਰੇ ਦਾ ਨਿਕਟ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਸਗੋਂ ਨਾਲ ਹੀ ਬੀਤੇ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਅੰਗ ਬਣ ਰਹੇ ਵਿਆਖਿਆਤਮਕ ਵਿਧਾਨ ਦੀ ਪੁਨਰ ਵਿਵੇਚਨਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। 					(ਪੰਨਾ-8) ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ (ਡਾ. ਰਜਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ), ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ (ਡਾ.ਧਨਵੰਤ ਕੌਰ), ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ (ਡਾ. ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ), ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ (ਡਾ. ਸਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਵਰਮਾ), ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ (ਡਾ. ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕਪੂਰ) ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ (ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੰਘ ਭਾਟੀਆ)।
ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ
ਡਾ. ਰਾਜਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਨਿਬੰਧ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਰਾਜਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਨੇ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਵੰਡ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸ ਨੂੰ ਰਾਜਸੀ ਕਵਿਤਾ, ਗਦਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਧੀਨ ਰਚੀ ਗਈ ਕਵਿਤਾ, ਸਟੇਜੀ ਕਵਿਤਾ, ਰੁਮਾਂਸਵਾਦੀ ਕਵਿਤਾ, ਰੁਮਾਂਸਵਾਦ ਤੇ ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦ ਦੇ ਪਤਨ ਉਪਰੰਤ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਪ੍ਰਯੋਗਵਾਦੀ ਕਵਿਤਾ, ਨਕਸਲਬਾੜੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਧੀਨ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਕਵਿਤਾ, ਦਲਿਤ ਚੇਤਨਾ ਅਧੀਨ ਸਿਰਜੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਤੀਬਰ ਸੁਰ, ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ, ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰਚੀ ਗਈ ਕਵਿਤਾ, ਨਾਰੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਸਰੂਪਗਤ ਵਿਸਤਾਰ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਾਸ਼ਿਏ ਤੇ ਧੱਕੇ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ
ਡਾ. ਧਨਵੰਤ ਕੌਰ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਨਿਬੰਧ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਵਿਧਾਗਤ ਸਰੂਪ ਵੀ ਹੋਰਨਾ ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਹਿਤ ਰੂਪਾਂ ਵਾਂਗ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਾਸਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਪੈਦਾ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਹੀ ਸਿੱਟਾ ਹੈ। ਡਾ. ਧਨਵੰਤ ਕੌਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੁੱਢਲੇ ਦੌਰ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਭਾਵੇਂ ਆਪਣੇ ਮੁਹਾਂਦਰੇ ਨੂੰ ਸੁਆਰਣ ਲਈ ਗੁਆਂਢੀ ਬੋਲੀਆਂ ਤੇ ਆਸ਼ਰਿਤ ਸੀ ਪਰ ਅਜੋਕੇ ਦੌਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ-ਪਹੁੰਚਦੇ ਇਹ ਅਤਿ ਨਵੀਨ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਲਭਤਾਂ ਨਾਲ ਸਰਸ਼ਾਰ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਆਪਣੀ ਤਰਕਵਾਦੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਪੈ ਗਈਆਂ ਗੁੰਝਲਾਂ ਨੂੰ ਖੋਲਦੀ ਹੈ ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਗਲਪੀ ਬਿੰਬ ਦੀ ਸਿਰਜਨਾ ਲਈ ਸੁਖਮਭਾਵੀ ਬਿਰਤਾਂਤਕੀ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਕਣ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਯੰਤਰ
ਕਣ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਯੰਤਰ ਨੂੰ, ਵਿਕਿਰਣ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਯੰਤਰ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋ ਜਿਆਦਾ ਉਰਜਾ ਵਾਲੇ ਕਣ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ,ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਾਰਗ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਜਾ ਕਣ ਦੀ ਸ਼ਨਾਖ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਕਣ ਨਿਊਕਲੀ ਪਤਨ,ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਕਿਰਨਾਂ ਜਾ ਕਣ accelerator ਵਿੱਚ ਹੋਈਆ ਕਿਰਿਆਵਾ ਕਰਕੇ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਕਣ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਯੰਤਰ ਦੀ ਕਣ ਭੋਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਨਿਊਕਲੀ ਭੋਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਨਿਊਕਲੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।। ਆਧੁਨਿਕ ਕਣ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਯੰਤਰ ਨੁ ਤਾਪ-ਮਾਪਕ ਦੀ ਤਰਹ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾ ਜੋ ਵਿਕਿਰਣ ਦੀ ਉਰਜਾ ਦਾ ਪਤਾ ਲਾਗ ਸਕੇ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋ ਕਣ ਦਾ ਸੰਵੇਗ, ਸਪਿਨ ਅਤੇ ਚਾਰਜ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ
ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ
ਡਾ. ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਨਾਵਲ ਸੰਬੰਧੀ ਲੇਖ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਨਾਵਲ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਬੰਗਾਲੀ, ਅਸਾਮੀ, ਤੇ ਉਸ ਉਪਰੰਤ ਉਰਦੂ ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਰਗੀਆਂ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਂਦ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਸ ਗਲਪੀ ਵਿਧਾ ਨੇ ਮੱਧ-ਯੁੱਗੀ ਰੁਮਾਂਸਵਾਦੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਿਸੇ ਨਿੱਗਰ ਦੇ ਯਥਾਰਥਕ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਵਜੋਂ ਹੋਂਦ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤੀ। ਡਾ. ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਨਾਵਲ ਨਿਰੰਤਰ ਬਦਲਦੀ, ਵਿਗਸਦੀ, ਫੈਲਦੀ ਤੇ ਗੋਲਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਵਿਧਾ ਹੈ। ਜਿਸਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗਤ ਪਹੁੰਚ ਅਤੀ ਮੁਖੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰਵਾਦੀ ਨਾਵਲ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ, ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ, ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ, ਪ੍ਰਕਿਰਤੀਵਾਦੀ, ਰੁਮਾਂਸਵਾਦੀ, ਸਮਾਜਵਾਦੀ, ਇਤਿਹਾਸਵਾਦੀ, ਆਂਚਲਿਕ, ਪ੍ਰਯੋਗਵਾਦੀ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਵਾਦੀ ਰੁਚੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਚੇਤਨਾ-ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੀਆਂ ਜੁਗਤਾਂ ਨਾਲ ਨਿਰੰਤਰ ਅਗਾਂਹ ਤੁਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਜੋਕਾ ਨਾਵਲ ਮੱਧਵਰਗੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਉਧੇੜਦਾ ਹੈ। ਡਾ. ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਸ ਨਿਬੰਧ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਦੇ ਮੁਹਾਂਦਰੇ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪੰਜਾਬੀ ਬੰਦੇ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਮਨੋਦਸ਼ਾ ਦੇ ਯਥਾਰਥ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ, ਪੰਜਾਬ ਸੰਕਟ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ, ਉੱਤਰ ਪੰਜਾਬ ਸੰਕਟ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਆਦਿ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਕਣ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਯੰਤਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਣ ਖੋਜੀ ਯੰਤਰ
ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ
ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ
ਡਾ. ਸਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਵਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਨਿਬੰਧ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਾਟ-ਮੰਚੀ ਪਰਿਪੇਖ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸੂਚਨਾ ਸੋ੍ਰੋਤ ਹੈ ਜੋ ਨਾਟਕ ਤੇ ਰੰਗਮੰਚ ਦੇ ਵਿਧਾਗਤ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦਿਆਂ ਵਰਤਮਾਨ ਕਾਲ ਅੰਦਰ ਇਸਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਤੇ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਾਟਕ ਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਾਟਕ ਦਾ ਮੁੱਢ ਹੀ ਸਮਾਜਿਕ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬੱਝਦੀ ਹੈ। ਨਾਟਕ ਆਪਣੇ ਆਰੰਭ ਤੋਂ ਹੀ ਨਿਰੰਤਰ ਬਦਲਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਧੀਨ ਨਵੇਂ ਦਿਸਹੱਦਿਆਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵਚਨ, ਦੇਸ਼ ਵੰਡ ਦੀਆਂ ਦੁਖਾਂਤਕ ਘੜੀਆਂ, ਨਵ-ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਸੰਵਾਦ, ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦ ਦੇ ਵਿਘਟਨ, ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਦੌਰਾਨ ਮੱਧ ਸ਼੍ਰੇਣਿਕ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੀ ਟੁੱਟ-ਭੱਜ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਅਸਤਿਤਵੀ ਖ਼ਲਾਅ, ਪੰਜਾਬੀ ਜਿਹਨੀਅਤ ਦੇ ਕਿਧਰੇ ਧੂਰ ਅੰਦਰ ਘਰ ਕਰਗੇ ਪੰਜਾਬ ਸੰਕਟ ਦੀਆਂ ਘੜੀਆਂ ਰਾਜਸੀ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਲਹਿਰ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ/ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਜਿਹੇ ਅਹਿਮ ਮਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਟਕ ਨੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟਾਇਆ ਹੈ। ਡਾ. ਸਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਵਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਇਹ ਭਾਵ ਪੂਰਤ ਲੇਖ ਨਾ ਕੇਵਲ ਇਸ ਮੰਚੀ ਵਿਧਾ ਦੇ ਸਰੂਪਗਤ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਗੋਂ ਅਜੋਕੀ ਸਦੀ ਦੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਦਹਾਕੇ ਦਰਮਿਆਨ ਇਸ ਵਿਧਾ ਨੇ ਦਰਪੇਸ਼ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਬਿਆਨ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਤੇ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਇੱਕ ਸੰਜੀਦਾ ਗਏ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ
ਇਸ ਵਿਧਾ ਦੀ ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਹਿਤ ਅੰਦਰ ਪਛਾਣ ਤੇ ਸਥਾਪਤੀ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚਲਾ ਲੇਖ ਆਧੁਨਿਕ ‘ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ` ਇੱਕ ਸੂਖਮਭਾਵੀ ਨਿਬੰਧ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਾਰਤਕਾਰੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਥਾਪਿਤ ਵਾਰਤਕਕਾਰ ਡਾ. ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕਪੂਰ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਬੰਧ ਸਾਹਿਤਕ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਦਲੀਲ ਮਈ ਅੱਧ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਅ ਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪਰਤ-ਦਰ-ਪਰਤ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਡਾ. ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕਪੂਰ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ‘ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ` ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਾਚੀਨਤਮ ਵਾਰਤਕ ਜਿਥੇ ਧਰਮ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ ਉਥੇ ਆਧੁਨਿਕ ਵਾਰਤਕ ਗਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ। ਡਾ. ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕਪੂਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰਾਤਨ ਵਾਰਤਕਨ ਵਿੱਚ ਟੀਕੇ, ਵਚਨ, ਗੋਸ਼ਟਾਂ, ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਆਦਿ ਵਾਰਤਕ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਾਰਤਕ ਵਿੱਚ ਲੌਕਿਕ ਮਸਲਿਆਂ ਦੀ ਪਾਰਲੌਕਿਕ ਵੇਰਵਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਵਾਰਤਕ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨੀ, ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ, ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ, ਡਾਇਰੀ, ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ, ਨਿਬੰਧ ਆਦਿ ਵਾਰਤਕ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਵੰਨਗੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਹੱਦਾਂ-ਸਰਹੱਦਾਂ ਵੰਡੀਆਂ ਗਈਆਂ ਤੇ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਦੀ ਉਂਗਲ ਫੜੀ ਤੁਰੀ ਆਉਂਦੀ ਵਾਰਤਕ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਕਮਲਾ ਅਕਾਲੀ ਦੇ ਕੰਧਾੜੇ ਚੜ੍ਹ ਨਵੀਆਂ ਰਾਹਾਂ ਦੀ ਰਾਹੀਗਰ ਬਣ ਤੁਰੀ।
ਪ੍ਰਤਾਪਗੜ੍ਹ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਪ੍ਰਤਾਪਗੜ੍ਹ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ 80 ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਹਲਕਾ ਜਨਰਲ ਹੈ।
ਸਾਂਸਦ
2014 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰਿਵੰਸ਼ ਸਿੰਘ ਇਸ ਹਲਕੇ ਦੇ ਸਾਂਸਦ ਚੁਣੇ ਗਏ। 1962 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਸਾਂਸਦਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ।
!ਸਾਲ !colspan="2" align="center"|ਪਾਰਟੀ !align="center" | ਸਾਂਸਦ !ਸਰੋਤ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਮੌਡ ਲੇਵਿਸ
ਮੌਡ ਲੇਵਿਸ (7 ਮਾਰਚ, 1903 – 30 ਜੁਲਾਈ, 1970) ਨੋਵਾ ਸਕੋਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਲੋਕ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੋਕ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਲੇਵਿਸ ਦਾ ਜਨਮ ਮਾਰਚ 7, 1903 ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਓਹੀਓ, ਨੋਵਾ ਸਕੋਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਜੌਨ ਅਤੇ ਐਗਨਸ (ਜਰਮੇਨ) ਡੌਲੀ ਦੀ ਧੀ ਸੀ.
ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਬਾਲਗ ਰਾਇਮੇਟਾਇਡ ਗਠੀਏ ਦਾ ਰੋਗ ਸੀ। 1935 ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ 1937 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦੀ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਮ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਘਰ ਵਿਰਸੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ। ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਸੀ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਡਿਗਬੀ ਆ ਗਈ। ਡੌਹਲੀ ਦੀ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਕਲਾ ਨਾਲ ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਕਰਵਾਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਲਈ ਵਾਟਰ ਕਲਰ ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਕਾਰਡ ਬਣਾਉਣਾ ਸਿਖਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਹੱਥ-ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਪੇਂਟ ਕੀਤੇ ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਕਾਰਡ ਵੇਚਣ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਕਲਾਤਮਕ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਦੇ ਗਾਹਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਘਰ ਘਰ ਫਿਰ ਕੇ ਮੱਛੀ ਵੇਚਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਡੌਹਲੀ ਨੂੰ ਪੇਂਟਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਿਚ ਚਮਕਦਾਰ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇ ਅਕਸਰ ਫੁੱਲਾਂ, ਗਊਆਂ ਦੇ ਦਲ, ਘੋੜੇ, ਪੰਛੀ, ਹਿਰਣ ਜਾਂ ਬਿੱਲੀਆਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਤਸਵੀਰਾਂ ਬਾਹਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਘਰ ਸੌਣ ਲਈ ਮਚਾਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਕਮਰਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਹੈਲੀਫੈਕਸ ਵਿੱਚ ਨੋਵਾ ਸਕੋਸ਼ੀਆ ਦੀ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1903
ਫ਼ਾਲਮਰ ਸਟੇਡੀਅਮ
ਫ਼ਾਲਮਰ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਇਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਇਟਨ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਬ੍ਰਾਇਟਨ ਅਤੇ ਹੋਵ ਐਲਬੀਅਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 30,750 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ
ਵਿੰਜਮੂਰੀ ਸੀਠਾ ਦੇਵੀ
ਦੇਵੀ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ 'ਤੇ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ।
ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਵਿੰਜਮੂਰੀ ਅਨਸੂਆ ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀਆਂ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਕੰਪੋਜ ਕੀਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀਰੰਗਮ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਿਸਾ ਰਾਓ (ਸ੍ਰੀ ਸ਼੍ਰੀ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1979 ਵਿੱਚ ਆਈ ਫ਼ਿਲਮ ਮਾਂ ਭੂਮੀ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ "ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ" ਲਿਖਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ 17 ਮਈ, 2016 ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2016 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ
ਬਾਲਤਿਸਤਾਨ
ਬਲਤਿਸਤਾਨ ਜਾਂ ਬਲਤਸਤਾਨ (ਬੁਲਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬੁਲਤੀਓਲ) ਇੱਕ ਕਦੀਮ ਰਿਆਸਤ ਹੈ ਜੋ ਅੱਜ ਕੁਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੂਬੇ ਗਿਲਗਿਤ ਬਲਤਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਕੁੱਝ ਹਿੱਸਾ ਉੱਤੇ ਭਾਰਤ ਨੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਬਲਤਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਸਰਹਦਾਂ ਚੀਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਲੋਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਤਸਤਾਨ
1990
1990 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1990 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਆਈਰੇਨਾ ਸੈਂਡਲਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1910 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2008
ਆਰਤੀ ਨਾਇਕ
ਆਰਤੀ ਨਾਇਕ-ਕਾਮਥ ਗਵਾਲੀਅਰ ਘਰਾਣਾ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤਕ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਆਰਤੀ ਨਾਇਕ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਪੀ.ਟੀ. ਕਿਰਾਨਾ-ਗਵਾਲੀਅਰ ਘਰਾਣੇ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਇਕ ਰਾਮਰਾਓ ਨਾਇਕ। ਉਸਦੀ ਦਾਦੀ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਸੀ. ਮੁਕਤਾ ਨਾਇਕ, ਇੱਕ ਭਗਤੀ ਗਾਇਕ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਦੇ ਨਾਨਾ ਸ਼੍ਰੀ. ਹਨੂਮੰਤ ਕਾਮਥ ਇੱਕ ਥੀਏਟਰ ਅਦਾਕਾਰ ਸੀ।
4 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਆਰਤੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਦੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਿਖਲਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਨਾਇਕ। 6 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਅਗਾਊਂ ਸਿਖਲਾਈ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਪੀਟੀ ਦੇ ਇੱਕ ਚੇਲੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਭਾਸਕਰਬੂਆ ਘੋਡਗੇ (ਗਵਾਲੀਅਰ ਘਰਾਣਾ)। ਲੜਕੀ ਦੀ ਸੰਗੀਤਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪੀ.ਟੀ. ਏ ਕੇ ਅਭਯੰਕਰ - ਕਿਰਨਾ ਘਰਾਣਾ (ਪੰ. ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦਸਤੂਰ ਦਾ ਚੇਲਾ) ਅਤੇ ਪੰ. ਵੀ.ਆਰ. ਅਠਾਵਲੇ (ਗਵਾਲੀਅਰ ਘਰਾਣਾ), ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸਦੇ ਹੁਨਰ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 9 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਤਬਲਾ ਅਤੇ ਹਰਮੋਨੀਅਮ ਵਜਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਸਿਤਾਰ ਅਤੇ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਵੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ।
ਸਿੱਖਿਆ
ਆਰਤੀ ਅਖਿਲ ਭਾਰਤੀ ਗੰਧਰਵ ਮਹਾਵਿਦਿਆਲਿਆ ਮੰਡਲ, ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਅਲੰਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿਸ਼ਾਰਦ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰੈਂਕ ਧਾਰਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ SNDT ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਐਮਏ (ਸੰਗੀਤ) ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਮਰਸ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ
ਉਹ ਭਾਰਤ ਭਰ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸੰਗੀਤਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੇਠ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਅਰਧ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸਫਲ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਾਟਯਗੀਤਾ, ਭਜਨ, ਠੁਮਰੀ, ਅਤੇ ਤਪਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਹ ਸਥਾਨ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
ਉਸਨੇ ਮਰਾਠੀ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤਕ ਡਰਾਮੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੰਗੀਤ ਸੌਭਦਰਾ, ਸੰਗੀਤ ਸੌਸ਼ੇ ਕਲੋਲ, ਸੰਗੀਤ ਯਯਾਤੀ ਅਨੀ ਦੇਵਯਾਨੀ, ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਮਾਨਾਪਮਨ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਆਰਤੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸ਼੍ਰੀ ਸੁਧੇਂਦਰ ਕਾਮਥ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪੇਸ਼ੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਗੋਆ ਦੇ ਮਡਗਾਓਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1"> ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1983
ਸੋਨੀਆ ਚਾਹਲ
ਸੋਨੀਆ ਚਾਹਲ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Sonia Chahal) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੁਕੀਨ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ ਹੈ। ਉਹ 2018 AIBA ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜੇਤੂ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ
ਚਾਹਲ ਦਾ ਜਨਮ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਦੇ ਭਿਵਾਨੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਨਿਮਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸ਼੍ਰੀ ਜੈ ਭਗਵਾਨ, ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ, ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿਸਥੀ ਮਾਂ ਨੀਲਮ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਛੋਟੀ ਹੈ।
ਉਸਨੇ ਕਵਿਤਾ ਚਾਹਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲੈ ਕੇ 2011 ਵਿੱਚ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਅਤੇ ਕੋਚ ਜਗਦੀਸ਼ ਸਿੰਘ ਦੇ ਅਧੀਨ ਭਿਵਾਨੀ ਬਾਕਸਿੰਗ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਸਕੂਲ ਪੱਧਰੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਨੇ ਅਗਲੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਭਿਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਿਖਲਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ।
ਚਾਹਲ ਨੇ ਫੀਦਰਵੇਟ ਡਿਵੀਜ਼ਨ (54-57) ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ kg) 2018 AIBA ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਓਰਨੇਲਾ ਵਾਹਨਰ ਤੋਂ ਹਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1"> ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਹੰਸਾਲੀ
ਹੰਸਾਲੀ ਸਾਹਿਬ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਖੇੜਾ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਤਹਿਸੀਲ  ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ 11.5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (7.1 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ,  ਹੰਸਾਲੀ ਦਾ ਕੁੱਲ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ 278 ਹੈਕਟੇਅਰ (690 ਏਕੜ) ਹੈ। ਫ਼ਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਹੰਸਾਲੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬੁਲਤੀ ਭਾਸ਼ਾ
ਬਲਤਿਸਤਾਨ 'ਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ। ਬੁਲਤੀ ਇੱਕ ਤਿੱਬਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਗਿਲਗਿਤ-ਬਲਤਿਸਤਾਨ, ਲੇਹ ਜ਼ਿਲੇ ਦੀ ਨੁਬਰਾ ਵਾਦੀ ਅਤੇ ਜੰਮੂ ਦੇ ਕਾਰਗਿਲ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਟੈਂਡਰਡ ਤਿੱਬਤੀ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੀ ਤਿੱਬਤੀ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਜੋ ਸਟੈਂਡਰਡ ਤਿੱਬਤੀ ਵਿੱਚ ਗੁੰਮ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਬੁਲਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬਰਕਰਾਰ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਬਹੁ-ਸਿਲੇਬਿਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਪਿੱਚ ਲਹਿਜ਼ਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਾਨਕ ਤਿੱਬਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਅਤੇ ਵੱਖਰੀ ਪਿਚ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਟੋਨ ਕੰਟੂਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਤਸਤਾਨ
ਗਿਲਬਰਟ ਐਨ. ਲੇਵਿਸ
ਗਿਲਬਰਟ ਨਿਊਟਨ ਲੇਵੀਸ  (ਅਕਤੂਬਰ 25 (ਜਾਂ 23), 1875 - 23 ਮਾਰਚ, 1946) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਭੌਤਿਕ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਨ ਜੋ ਸਹਿਕਰਮੰਦ ਬਾਂਡ ਦੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਜੋੜੇ ਦੇ ਉਸ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ; ਉਸ ਦੇ ਲੇਵਿਸ ਡੌਟ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਵਾਲੈਂਸ ਬੌਡ ਥਿਊਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਯੋਗਦਾਨਾਂ ਨੇ ਰਸਾਇਣਕ ਬੰਧਨ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਰਚਿਆ ਹੈ। ਲੇਵਿਸ ਨੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਥਰਮੋਨੀਅਮਿਕਸ, ਫੋਟੋ-ਕੈਮਿਸਟਰੀ, ਅਤੇ ਆਈਸੋਟੋਪ ਵਿਭਾਜਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ, ਅਤੇ ਇਹ ਐਸਿਡ ਅਤੇ ਬੇਸ ਦੇ ਉਸ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੀ. ਐਨ. ਲੇਵਿਸ ਦਾ ਜਨਮ 1875 ਵਿੱਚ ਵਾਈਮਊਥ, ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਪੀਐਚਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਅਤੇ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲੈਵੀਸ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬਰਕਲੇ ਵਿੱਚ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਚਲੇ ਗਏ। ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਬਰਕਲੇ ਵਿਖੇ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਦੇ ਕਾਲਜ ਦਾ ਡੀਨ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਾਕੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਗੁਜ਼ਾਰ ਲਈ। ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਉਸਨੇ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਸੋਧੇ ਹੋਏ ਰਸਾਇਣਕ ਊਰਜਾ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਸਖ਼ਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਮ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਥਰੌਡੋਨਾਇਮਿਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮੁਫਤ ਊਰਜਾ ਮੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਮਾਪਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਜੈਵਿਕ ਅਤੇ ਅਕਾਰਿਕ ਦੋਵੇਂ ਸਨ।
1916 ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੌਡਿੰਗ ਦੀ ਥਿਊਰੀ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਿਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਆਵਰਤੀ ਸਾਰਣੀ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਜ਼ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤੀ। 1933 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਈਸੋਟੋਪ ਵਿਭਾਜਨ ਤੇ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਲੇਵਿਸ ਨੇ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਐਸਿਡ ਅਤੇ ਬੇਸ ਦੇ ਥਿਊਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਆਇਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ photochemistry ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1926 ਵਿੱਚ, ਲੇਵਿਸ ਨੇ ਦਿਮਾਗੀ ਊਰਜਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਇਕਾਈ ਲਈ "ਫ਼ੋਟੋਨ" ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਅਲਫ਼ਾ ਚੀ ਸਿਗਮਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਰਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਭਾਈਚਾਰਾ ਸੀ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 41 ਵਾਰ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੀ. ਐਨ. ਲੇਵਿਸ ਨੇ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤਿਆ। 23 ਮਾਰਚ, 1946 ਨੂੰ ਲੇਵਿਸ ਆਪਣੇ ਬਰਕਲੇ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਮਰ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਸਾਇਨਾਈਡ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਣ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਹੈ। ਲੇਵਿਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਰਸਾਇਣ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕੀਤਾ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
1893 ਵਿੱਚ, ਨੈਬਰਾਸਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਲੇਵਿਸ ਨੂੰ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੀ.ਐੱਸ. ਅੰਬੇਦਕਰ ਵਿੱਚ ਫਿਲੀਪਸ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਲੈਵਿਸ ਭੌਤਿਕ ਰਸਾਇਣਕ ਟੀ. ਡਬਲਯੂ. ਰਿਚਰਡਸ ਨਾਲ ਸਟੱਡੀ ਕਰਨ ਲਈ ਹਾਰਵਰਡ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪੀਐਚ.ਡੀ. 1899 ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋ-ਰਸਾਇਣਕ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਖੋਜ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ। ਹਾਰਵਰਡ ਵਿਖੇ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਲੇਵਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸਫਰ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਲੈ ਲਈ, ਜੋ ਕਿ ਭੌਤਿਕ ਰਸਾਇਣ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੋਟਿੰਗਨ ਵਿੱਚ ਵਾਲਟਰ ਨੇਨਰਸਟ ਅਤੇ ਲੀਪਸਿਗ ਵਿੱਚ ਵਿਲਹੇਲਮ ਆਸਟਵਾਲਡ ਨਾਲ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਨੇਨਰਸਟ ਦੀ ਲੈਬ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਨੇਨਰਸਟ ਅਤੇ ਲੈਵੀਸ ਨੇ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਜੀਵਨ ਭਰ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ। ਅਗਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਲੇਵਿਸ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਸਾਬਕਾ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਨੁਕਤਾਚੀਨੀ ਅਤੇ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੇਨਰਸਟ ਦੇ ਗਰਮੀ ਪ੍ਰਮੇਏ ਵਿੱਚ "ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਫਸੋਸਜਨਕ ਘਟਨਾ" ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਨੈਨਰਸਟ ਦੇ ਦੋਸਤ ਵਿਲਹੈਲਮ ਪਾਮਾਮ (ਸਵੀਡਿਸ਼), ਨੋਬਲ ਰਸਾਇਣ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ। ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਇਨਾਮ ਲਈ ਲੂਇਸ ਨੂੰ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕਰਕੇ ਥਰਮੌਨਾਇਨਾਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਲੇਵੀਸ ਲਈ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਲਿਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
21 ਜੂਨ, 1912 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੋਮਾਂਸ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਹਾਰਵਰਡ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੀ ਧੀ ਮਰਿਯਮ ਹਿੰਕਲਲੀ ਸ਼ੇਲਡਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੇਟੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋਨੋਂ ਰਸਾਇਣ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਣੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1875 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1946 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ
ਸਿੰਧ ਦਰਿਆ
thumb|ਪਾਕਿਸਤਾਨ 'ਚ ਵਹਿੰਦਾ ਸਿੰਧ ਦਰਿਆ <p style="text-align:justify"> ਸਿੰਧ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦਰਿਆ ਹੈ। ਤਿੱਬਤ ਦੇ ਮਾਨਸਰੋਵਰ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਸੇਂਗੇ ਖਬਬ (Senge Khabab) ਨਾਮਕ ਜਲਧਾਰਾ ਸਿੰਧੁ ਦਰਿਆ ਦਾ ਸਰੋਤ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਦਰਿਆ ਦੀ ਲੰਮਾਈ ਅਕਸਰ 2880 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਇਹ ਦਰਿਆ ਤਿੱਬਤ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵਗਦਾ ਹੈ। ਨੰਗਾ ਪਹਾੜ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਗ ਤੋਂ ਘੁੰਮ ਕੇ ਇਹ ਦੱਖਣ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਜਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਜਾ ਕੇ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਰਿਆ ਦਾ ਜਿਆਦਾਤਰ ਅੰਸ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਿੰਧ ਦੇ ਪੰਜ ਉਪਦਰਿਆ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ: ਵਿਤਸਤਾ, ਚੰਦਰਭਾਗਾ, ਈਰਾਵਤੀ, ਵਿਆਸ ਅਤੇ ਸਤਲੁਜ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਤਲੁਜ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਉੱਤੇ ਬਣੇ ਭਾਖੜਾ-ਨੰਗਲ ਬੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਪਰਿਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਵਿਤਸਤਾ (ਜੇਹਲਮ) ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ਼ਿਰੀਨਗਰ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਸਿੰਧੁ ਦੀ ਸ਼ਬਦ ਨਿਰੁਕਤੀ
ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧੁ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਅਰਥ ਹਨ - ਭਾਸ਼ਾਵਿਗਿਆਨੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਿੰਦ-ਆਰੀਆ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ /ਸ/ ਧੁਨੀ ਈਰਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ /ਹ/ ਵਿੱਚ ਲੱਗਪਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਪਤ ਸਿੰਧੁ] ਅਵੇਸਤਨ ਭਾਸ਼ਾ (ਪਾਰਸੀਆਂ ਦੀ ਧਰਮਭਾਸ਼ਾ) ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਹਪਤ ਹਿੰਦੂ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਸ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਾਮ ਹਿੰਦ ਅਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਪਿਆ। ਇਹੀ ਅੱਗੇ ਪੁਰਾਤਨ ਯੂਨਾਨੀ ਵਿੱਚ "ਇੰਡੋਸ" (Ἰνδός) ਬਣ ਗਿਆ ਜਿਸਦਾ ਰੋਮਨੀ ਰੂਪ ਇੰਡੂਸ ("Indus") ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਆ ਨਾਮ ਦਾ ਪ੍ਰਚਲਨ ਹੋਇਆ।
ਵੇਰਵਾ-ਵਰਣਨ
ਸਿੰਧ (Indus) ਦਰਿਆ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮੂਲ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਿਮਾਲਾ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸਰੋਵਰ ਤੋਂ 62।5 ਮੀਲ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸੇਂਗੇ ਖਬਬ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਨਿਕਲਕੇ ਤਿੱਬਤੀ ਪਠਾਰ ਦੀ ਚੌੜੀ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚੋਂ ਹੋਕੇ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਸੀਮਾ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ, ਦੱਖਣ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਸੇਂਜੂ ਭੂਭਾਗ ਵਿੱਚ ਵਗਦਾ ਹੋਇਆ, ਕਰਾਚੀ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਪੂਰੀ ਲੰਮਾਈ ਲਗਭਗ 2,000 ਮੀਲ ਹੈ। ਬਲਤਿਸਤਾਨ (Baltistan) ਵਿੱਚ ਖਾਇਤਾਸ਼ੋ (Khaitassho) ਗਰਾਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇਹ ਜ਼ੰਸਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ 10,000 ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਡੂੰਘੀ ਮਹਾਖੱਡ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਖੱਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਵਗਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਗਿਲਗਿਟ ਦਰਿਆ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਇਹ ਵਕਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਦੱਖਣ ਪੱਛਮ ਦੇ ਵੱਲ ਝੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਟਕ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਪੁੱਜ ਕੇ ਕਾਬਲ ਦਰਿਆ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸਿੰਧ ਦਰਿਆ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਵਰਤਮਾਨ ਮੁਹਾਨੇ ਤੋਂ 70 ਮੀਲ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਕੱਛ ਦੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਰਣ ਦੇ ਭਰ ਜਾਣ ਨਾਲ ਦਰਿਆ ਦਾ ਮੁਹਾਨਾ ਹੁਣ ਪੱਛਮ ਦੇ ਵੱਲ ਖਿਸਕ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੇਹਲਮ, ਚਿਨਾਬ, ਰਾਵੀ, ਬਿਆਸ ਅਤੇ ਸਤਲੁਜ ਸਿੰਧ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਹਾਇਕ ਦਰਿਆ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਗਿਲਗਿਟ, ਕਾਬਲ, ਸਵਾਤ, ਕੁੱਰਮ, ਟੋਚੀ, ਗੋਮਲ, ਸੰਗਰ ਆਦਿ ਹੋਰ ਸਹਾਇਕ ਦਰਿਆ ਹਨ। ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਖੁਰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਭਿਆਨਕ ਹੜ੍ਹ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਰਖਾ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸੂਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਉੱਚਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਨੀਵਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਆਲ ਭਰ ਨੀਵਾਂ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਤਲੁਜ ਅਤੇ ਸਿੰਧ ਦੇ ਸੰਗਮ ਦੇ ਕੋਲ ਸਿੰਧ ਦਾ ਪਾਣੀ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ ਸਿੰਚਾਈ ਲਈ ਪ੍ਰਯੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 1932 ਵਿੱਚ ਸੱਖਰ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧ ਦਰਿਆ ਉੱਤੇ ਲਾਇਡ ਬੰਨ੍ਹ ਬਣਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਦੁਆਰਾ 50 ਲੱਖ ਏਕੜ ਭੂਮੀ ਦੀ ਸਿੰਚਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਸਿੰਧ ਦਰਿਆ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸਿੰਚਾਈ ਲਈ ਉਪਲੱਬਧ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਕਣਕ ਦੀ ਖੇਤੀ ਦਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਕਪਾਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨਾਜਾਂ ਦੀ ਵੀ ਖੇਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਡੰਗਰਾਂ ਲਈ ਚਰਾਗਾਹਾਂ ਹਨ। ਹੈਦਰਾਬਾਦ (ਸਿੰਧ) ਦੇ ਅੱਗੇ ਦਰਿਆ 300 ਵਰਗ ਮੀਲ ਦਾ ਡੈਲਟਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਰਿਆ
ਨਯਨਾ ਜੇਮਸ
ਨਯਨਾ ਜੇਮਸ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Nayana James; ਜਨਮ 18 ਅਕਤੂਬਰ 1995) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਥਲੀਟ ਹੈ ਜੋ ਲੰਬੀ ਛਾਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਰਹੀ ਹੈ।
ਉਸਨੇ 2017 ਏਸ਼ੀਅਨ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ - ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਲੰਬੀ ਛਾਲ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਦੀ ਹਮਵਤਨ ਨੀਨਾ ਵਰਾਕਿਲ ਨੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਨਯਨਾ ਦਾ ਜਨਮ 18 ਅਕਤੂਬਰ 1995 ਨੂੰ ਕੇਰਲਾ ਰਾਜ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਕੋਝੀਕੋਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਕੇਐਮ ਪੀਟਰ, ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਐਥਲੀਟ ਦੁਆਰਾ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਕੋਜ਼ੀਕੋਡ ਦੇ ਸੇਂਟ ਜਾਰਜ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ। 2010 ਵਿੱਚ, ਨਯਨਾ ਨੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਥਲੀਟ ਮੇਓਖਾ ਜੌਨੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਕੋਚ ਜੋਸ ਮੈਥਿਊ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਥਲਾਸੇਰੀ, ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਸਪੋਰਟਸ ਅਥਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਸੰਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਫਟ ਹੋ ਗਈ।
ਕੈਰੀਅਰ
2017 ਵਿੱਚ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ 21ਵੀਂ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਕੱਪ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸੀਨੀਅਰ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਯਨਾ ਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਜੇਮਸ ਨੇ ਲੰਬੀ ਛਾਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ 6.55 ਮੀਟਰ ਦੀ ਛਾਲ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਉਸਦਾ ਨਿੱਜੀ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ। ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ 22ਵੇਂ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਕੱਪ ਵਿੱਚ, ਨਯਨਾ ਨੇ ਲੰਬੀ ਛਾਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤ ਕੇ ਆਪਣਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।
ਨਯਨਾ ਦੀ 6.55 ਮੀਟਰ ਦੀ ਛਾਲ ਲੰਬੀ ਛਾਲ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦੇ 5 ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਮਹਿਲਾ ਲੰਬੀ ਛਾਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ 12ਵਾਂ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। 2018 ਏਸ਼ੀਅਨ ਇਨਡੋਰ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਯਨਾ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਲੰਬੀ ਛਾਲ ਵਿੱਚ 6.08 ਮੀਟਰ ਦੀ ਛਾਲ ਨਾਲ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1995 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ
ਔਸਕਰ ਫ਼ਿੰਗਲ ਓ'ਫ਼ਲੈਹਰਟੀ ਵਿਲਜ਼ ਵਾਈਲਡ (16 ਅਕਤੂਬਰ 1854 – 30 ਨਵੰਬਰ 1900) ਇੱਕ ਆਇਰਿਸ਼ ਲੇਖਕ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਨਾਟਕਕਾਰ ਸੀ। 1880ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨ ਵਿਧਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1890ਵਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਲੰਡਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੇ ਨਾਟਕਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋ ਨਿੱਬੜਿਆ। ਵਾਈਲਡ ਦੇ ਮਾਪੇ ਸਫ਼ਲ ਅੰਗਰੇਜ਼-ਆਇਰਿਸ਼, ਡਬਲਿਨ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਦਾ ਮਾਹਿਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ, ਵਈਲਡ ਨੇ ਮਹਾਨ ਕਲਾਸਕੀ ਲਿਖਤਾਂ ਪੜ੍ਹ ਲਈਆਂ; ਉਸਣੇ ਪਹਿਲਾਂ ਡਬਲਿਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਔਸਫਰਡ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਧੀਆ ਕਲਾਸਕੀਵਾਦੀ ਸਾਬਤ ਬਣ ਵਿਖਾਇਆ। ਉਹ ਸੁਹਜਵਾਦ ਦੇ ਪਨਪ ਰਹੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਇਰਿਸ਼ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1854 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1900
1994
1994 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1990 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਮਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਮੱਧ ਬਿੰਦੂ
ਫ਼ਾਰਮੂਲਾ
ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਜਿਸਦੇ ਦੋ ਹਿੱਸੇ A ਅਤੇ B ਹੋਣ ਉਸ ਦਾ ਮੱਧ ਬਿੰਦੂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਢਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਰੰਬਾ
ਰੰਬਾ ਇੱਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਾ ਸੰਦ ਹੈ ਜੋ ਘਾਹ ਖੋਤਣ ਅਤੇ ਗੋਡੀ ਕਰਨ ਦੇ ਕੰਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਠਾ ਦਾਤਰੀ ਦੇ ਮੁੱਠੇ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅਗੇ ਇੱਕ ਲੋਹੇ ਦਾ ਪੱਤਰਾ ਲੱਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਚੰਡ ਕੇ ਤਿੱਖਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਗੋਡੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਘਾਹ ਖੋਤਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤੀ ਸੰਦ ਨੂੰ ਖੁਰਪਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਖੁਰਪੇ ਨੂੰ ਰੰਬਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਖੇਤੀ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਖੇਤੀ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਸੰਦਾਂ ਵਿਚ ਖੁਰਪਾ ਇਕ ਮੁੱਢਲਾ ਸੰਦ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖੀ ਵਸੋਂ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰਤਾ ਪਸ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਉਪਰ ਸੀ। ਬਹੁਤੀ ਧਰਤੀ ਗੈਰ ਆਬਾਦ ਸੀ। ਜਿਥੇ ਘਾਹ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਘਾਹ ਨੂੰ ਖੁਰਪੇ ਨਾਲ ਖੋਤ ਕੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜਦ ਮੱਕੀ, ਕਪਾਹ, ਗੰਨਾ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਹੋਣ ਲੱਗੀਆਂ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਫਸਲਾਂ ਵਿਚ ਜਿਹੜਾ ਕੱਖ, ਘਾਹ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਰਪੇ ਨਾਲ ਗੁੱਡ ਕੇ ਹੀ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਪਨੀਰੀ ਨੂੰ ਖੁਰਪੇ ਨਾਲ ਪੱਟ ਕੇ ਦੂਸਰੀ ਥਾਂ ਖੁਰਪੇ ਨਾਲ ਹੀ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੰਨੇ ਦੀ ਅੰਨ੍ਹੀ ਗੋਡੀ ਖੁਰਪੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਜਦ ਖੜ੍ਹੀ ਕਪਾਹ ਵਿਚ ਗਾਜਰਾਂ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਪਸ਼ੂ ਚਾਰਾ ਛਿੱਟਾ ਦੇ ਕੇ ਬੀਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਪਾਹ ਦੇ ਖੇਤ ਦੀ ਖੁਰਪੇ ਨਾਲ ਗੋਡੀ ਕਰ ਕੇ ਗਾਜਰਾਂ/ਪਸ਼ੂ ਚਾਰੇ ਦੇ ਬੀਜ ਨੂੰ ਖੇਤ ਵਿਚ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਖਾਲ੍ਹ ਦੀਆਂ ਵੱਟਾਂ ਅਤੇ ਦੂਸਰੀਆਂ ਖੇਤ ਦੀਆਂ ਵੱਟਾਂ 'ਤੇ ਹੋਇਆ ਖੱਬਲ, ਘਾਹ ਨੂੰ ਖੁਰਪੇ ਨਾਲ ਹੀ ਖੋਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਖੁਰਪੇ ਦਾ ਹੱਥਾ ਲੱਕੜ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਲੱਕੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਉਠਵਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹੱਥ ਦਾ ਪੰਜਾ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖੁਰਪੇ ਦਾ ਬਲੇਡ/ਫਲ ਲੋਹੇ ਦੀ ਚੱਦਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 6 ਕੁ ਇੰਚ ਚੌੜਾ ਤੇ 7 ਕੁ ਇੰਚ ਲੰਮਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਲੇਡ ਦਾ ਅਗਲਾ ਹਿੱਸਾ ਤਿੱਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਲੇਡ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਲੱਕੜ ਦੇ ਹੱਥੇ ਨਾਲ ਰਿਬਟਾਂ/ਮੇਖਾਂ ਲਾ ਕੇ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੈਂ ਆਮ ਖੁਰਪੇ ਦੀ ਬਣਤਰ ਦੱਸੀ ਹੈ। ਖੁਰਪੇ ਇਸ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡੇ ਸਾਈਜ਼ ਵਿਚ ਵੀ ਤੇ ਛੋਟੇ ਸਾਈਜ਼ ਵਿਚ ਵੀ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਖੁਰਪੇ ਦਾ ਫਲ 2/3 ਕੁ ਇੰਚ ਚੌੜਾ ਅਤੇ 6/7 ਕੁ ਇੰਚ ਲੰਬਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਰਪੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਖੁਰਪੇ ਅਤੇ ਖੁਰਪੀਆਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿੱਚ
ਰੰਬੇ ਬਾਰੇ ਬੁਝਾਰਤ:
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀ ਦੇ ਸੰਦ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਅਤਾ ਉੱਲ੍ਹਾ ਖਾਨ ਈਸਾ ਖ਼ੇਲਵੀ
ਅੱਲ੍ਹਾ ਖਾਨ ਈਸਾ ਖ਼ੇਲਵੀ (ਜਨਮ 19 ਅਗਸਤ 1951) ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਾਲਾ (ਪਸ਼ਤੋ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ "ਵੱਡਾ ਭਰਾ") ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਈਸਾ ਖ਼ੇਲ, ਮੀਆਂ ਵਾਲੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਤਮਗ਼ਾ ਹੁਸਨ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਾਇਕੀ ਕਲਾਕਾਰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਉਸਦੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਐਲਬਮਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਂ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੀਤ ਚੰਨ ਕਿਥਾਂ ਗੁਜ਼ਾਰੀ ਈ ਰਾਤ ਓ ਅੱਜ ਵੀ ਜ਼ੌਕ ਅਤੇ ਸ਼ੌਕ ਨਾਲ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਦਿਲ ਲੱਗੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਲੇਕਿਨ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਸਰਾਇਕੀ ਗੀਤ ਹਨ। ਫ਼ਿਲਮ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਸ ਦਾ ਗੀਤ ਦਿਲ ਲਗਾਇਆ ਥਾ ਦਿਲ ਲੱਗੀ ਕੇ ਲੀਏ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਾਮਯਾਬ ਰਿਹਾ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਈਸਾ ਖ਼ੇਲਵੀ ਦਾ ਜਨਮ ਈਸਾ ਖ਼ੇਲ, ਮੀਆਂਵਾਲੀ, ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਅਤੁੱਲਾ ਖ਼ਾਨ ਨਿਆਜ਼ੀ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਨਿਆਜ਼ੀ ਇਕ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਪਸ਼ਤੂਨ ਕਬੀਲਾ ਹੈ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਅਤੁੱਲਾਹ ਨੇ ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਹੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਸਖ਼ਤ ਮਨਾਹੀ ਸੀ ਉਸਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅਤੁੱਲਾਹ ਨੇ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਬਾਰੇ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ ਅਤੇ ਮੁਕੇਸ਼ ਦੇ ਗਾਣੇ ਸਿਖਾਏ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਕਦੇ ਗਾਉਣਾ ਬੰਦ ਨਾ ਕਰੇ। ਅਤੁੱਲਾਹ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੇ ਜਨੂੰਨ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਗਾਉਣ ਦੇਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਗਾਉਂਦੇ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਮਨ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਅਤੱਲਾਹ 18 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਘਰ ਛੱਡ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਹੁਤ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮੀਆਂਵਾਲੀ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਸੰਗੀਤਕ ਕੈਰੀਅਰ
ਈਸਾ ਖ਼ੇਲਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਸਿਖਲਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੈਸੇਟ ਟੇਪਾਂ ਤੇ ਦਰਜ ਕਰ ਲਿਆ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਵੰਡੀਆਂ। 1972 ਵਿਚ, ਏਸਾ ਖ਼ੇਲਵੀ ਨੂੰ ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਬਹਾਵਲਪੁਰ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ, ਉਸਨੇ ਮੀਆਂਵਾਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਈਸਾ ਖ਼ੇਲਵੀ ਨੇ 1973 ਵਿੱਚ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਨੀਲਮ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਅਤਾਉੱਲਾ ਖ਼ਾਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੀਆਂਵਾਲੀ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਜੱਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਈਸਾਖੇਲ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਮੁੱਢਲੀ ਵਿੱਦਿਆ ਈਸਾਖੇਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਲਾਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤਾਉੱਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਹੌਰ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਚਾਰ ਵਾਰ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਬੱਚੇ ਹਨ।
ਵਿਰਾਸਤ
ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੋਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਇਕਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟਰੱਕ ਡਰਾਈਵਰਾਂ ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ ਸਾਥੀ ਅਤੁੱੱਲਾ ਖਾਨ ਈਸਾ ਖ਼ੇਲਵੀ ਦੀਆਂ ਰੋਮਾਂਚਕ ਸੁਰਾਂ ਹਨ। ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਪੰਜਾਬ 'ਤੇ ਹਾਵੀ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਗਾ ਰਹੇ, ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਗਾਣੇ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਖਿੱਚੇ ਗਏ ਉਸੇ ਪਲ ਤੋਂ ਹੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ 1970 ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬਹਾਵਲਪੁਰ ਲਈ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸੈਸ਼ਨ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ, ਏਸਾ ਖ਼ੇਲਵੀ ਨੇ ਇਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਚ ਸਰਵ ਉੱਚ ਅਤੇ ਨਿਰਵਿਘਨ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਕੁਲੀਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਗੀਤ ਸੈਲੂਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕ
ਜਤਿੰਦਰ ਔਲਖ
ਜਤਿੰਦਰ ਔਲਖ ਨੇ ਮਾਝੇ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨਗਰ ਤੇ ਥੇਹ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਬਨ ਬਬੂਤਾ ਦੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅਸਲੋਂ ਨਵੀਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਝਰੋਖੇ ਚੋਂ ਪੁਣ ਛਾਣ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਚ ਉਸ ਦੀ ਪੁਸਤਕ Majha in ancient ages ਬਹੁਤ ਸਲਾਹੀ ਗਈ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਪੁਸਤਕ Fall can’t cease the spring ਛਪਾਈ ਅਧੀਨ ਹੈ। ਜਤਿੰਦਰ ਔਲ਼ਖ ਸੰਪਾਦਨ ਦੇ ਖ਼ੇਤਰ ਵਿਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਮੇਘਲਾ ਰਸਾਲਾ ਕੱਢਦਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਉਹਨੇ ਮੇਘਲਾ ਦਾ ਹਿੰਦੀ ਐਡੀਸ਼ਨ ਵੀ ਕੱਢਿਆ। ਉਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ The creation times ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਭੁੱਲੀਆਂ ਵਿਸਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕ ਚੇਤੇ ਵਿਚ ਨਵਿਆ ਕੇ ਵਿਰਸੇ ਦੀ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ ਵਲ ਹੰਭਲਾ ਮਾਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਕੰਪਨ
ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅੰਦਰ, ਇੱਕ ਪਲਸ ਜਾਂ ਕੰਪਨ ਇੱਕ ਇਕਲੌਤੀ ਹਲਚਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਬਿੰਦੂ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਬਿੰਦੂ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਗਤੀ ਕਰਦੀ ਹੈ|
ਸੁਤੰਤਰ ਸਿਰਾ
thumb|ਤਸਵੀਰ 1: ਇੱਕ ਪਲਸ ਕਿਸੇ ਮਾਧਿਅਮ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੋਈ, ਜੋ ਸੁਤੰਤਰ ਹੈ| ਪਲਸ ਦੀਆਂ ਅਗਲੀਆ਼ ਪੁਜੀਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਕਾਲਾ, ਲਾਲ, ਹਰਾ, ਨੀਲਾ, ਕਾਲਾ, ਲਾਲ, ਹਰਾ ਵਾਹਿਆ ਗਿਆ ਹੈ| ਅੰਤਿਮ ਹਰੀ ਵਕਰ ਚਿੱਤਰ 2 ਦੀ  ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਕਰ ਹੈ thumb|ਚਿੱਤਰ 2: ਪਲਸ ਦਾ ਪ੍ਰਤਿਬਿੰਬ| ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹਰੀ ਵਕਰ ਚਿੱਤਰ 1 ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਵਕਰ ਹੈ ਇੱਕ ਪਲਸ ਕਿਸੇ ਸੁਤੰਤਰ ਸਿਰੇ ਦਾ ਪ੍ਰਤਿਬਿੰਬ ਬਣਾਏਗੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪ੍ਰਤਿਬਿੰਬ ਦੇ ਵਿਸਥਾਪਨ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਾਪਿਸ ਆਏਗੀ| ਯਾਨਿ ਕਿ, ਕਿਸੇ ਉੱਪਰ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਾਲੇ ਵਿਸਥਾਪਨ (ਡਿਸਪਲੇਸਮੈਂਟ) ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਪਲਸ ਸਿਰੇ ਦਾ ਪ੍ਰਤਿਬਿੰਬ ਬਣਾਏਗੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਵਿਸਥਾਪਨ ਨਾਲ ਵਾਪਿਸ ਆਏਗੀ|
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ
ਆਲਮੀ ਭੁੱਖ ਸਮੱਸਿਆ ਸੂਚਕ (en: Global Hunger Index) 2008 ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਭੁੱਖਮਰੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਕੁੱਲ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਚੌਥਾਈ ਤੋਂ ਘੱਟ ਬੱਚੇ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਭਾਰ ਵਾਲੇ ਸਨ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਸੂਚਕ ਪੱਖੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਗਬਾਨ ਅਤੇ ਵੀਅਤਨਾਮ ਵਰਗੇ ਦੇਸਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਮਾੜੀ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਚੰਗਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੜਕਾਂ,ਰੇਲ ਆਵਾਜਾਈ, ਹਵਾਈ ਸਫਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਕਾਫੀ ਆਹਲਾ ਦਰਜੇ ਦੀਆਂ ਹਨ।ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਥੱਲੇ ਰਹਿ ਰਹੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਾਕੀ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਾਫੀ ਘੱਟ ਹੈ ਜੋ 2013 ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ 8.26 % ਸੀ ਜਦ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ 21.92 ਸੀ।
ਮੈਕਰੋ ਆਰਥਿਕ ਰੁਝਾਨ
ਇਹ ਸਾਰਣੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਨ (ਮੌਜੂਦਾ ਕੀਮਤਾਂ ਤੇ) ਦੀ ਹੈ ਜੋ ਮੈਕਰੋ ਆਰਥਿਕ ਰੁਝਾਨ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। estimated ''ਮਨਿਸਟਰੀ ਆਫ਼ ਸਟੇਟਿਕਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਾਗੂਕਰਨ ਮੰਤਰਾਲਿਆ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ,ਅੰਕੜੇ ਮਿਲੀਅਨ ਰੁਪਏ
ਮੁੱਖ ਸਨਅਤੀ ਕੇਂਦਰ
ਜਲੰਧਰ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ , ਲੁਧਿਆਣਾ , ਪਟਿਆਲਾ , ਬਠਿੰਡਾ , ਬਟਾਲਾ , ਖੰਨਾ,ਫਰੀਦਕੋਟ, ਰਾਜਪੁਰਾ , ਮੁਹਲੀ , ਮੰਡੀ ਗੋਬਿੰਦਗੜ੍ਹ , ਰੋਪੜ, ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ, ਸੰਗਰੂਰ , ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਅਤੇ ਮੋਗਾ ਸਨਅਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ।
ਖੇਤੀਬਾੜੀ
ਪੰਜਾਬ ਜੋ ਪੰਜ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜਰਖੇਜ ਅਤੇ ਉਪਜਾਊ ਹੈ ਖਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਮਿੱਟੀ ਕਣਕ,ਚਾਵਲ,ਗੰਨਾ,ਫਲ ਅਤੇ ਸਬਜੀਆਂ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਢੁਕਵੀੰ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰੋਟੀ ਵਾਲਾ ਛਾਬਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਕੋਲ ਕੁੱਲ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਿਰਫ 1.4 % ਰਕਬਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਕੁੱਲ ਭਾਰਤ ਦਾ 17% ਕਣਕ ਅਤੇ 11% ਚਾਵਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ (2013)। (2013)। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੀਜੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਫ਼ਸਲ ਕਣਕ ਹੈ ਅਤੇ ਚਾਵਲ ਹਨ ਜੋ ਕਰੀਬ 80% ਰਕਬੇ ਤੇ ਬੀਜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਰਥਿਕਤਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਆਰਥਿਕਤਾ
ਬੱਪਾ ਰਾਵਲ
ਬੱਪਾ ਰਾਵਲ (1433 - 1468) ਉਦੈਪੁਰ ਰਾਜ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਰਾਜਾ ਸੀ।
ਨਾਮਕਰਨ
ਬੱਪਾ ਰਾਵਲ ਬੱਪਾ ਜਾਂ ਬਾਪਾ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀਵਾਚਕ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ "ਬਾਪੂ" ਸ਼ਬਦ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਲਈ ਰੂੜ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਦਰਸੂਚਕ "ਬਾਪਾ" ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਮੇਵਾੜ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਹਿਲ ਬੰਸੀ ਰਾਜਾ ਕਾਲਭੋਜ ਦਾ ਹੀ ਦੂਜਾ ਨਾਮ ਬਾਪਾ ਮੰਨਣ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਸੰਗਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਸ ਦੇ ਲੋਕਸੇਵਾ, ਦੇਸ਼ਸੇਵਾ ਆਦਿ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਹੀ ਜਨਤਾ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਬਾਪਾ ਪਦਵੀ ਨਾਲ ਨਵਾਜਿਆ ਹੋਵੇਗਾ।
ਜੀਵਨ
ਮਹਾਂਰਾਣਾ ਕੁੰਭਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਰਚਿਤ ਇਕਲਿੰਗ ਮਹਾਤਮ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗ੍ਰੰਥ ਜਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸਤੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਬੱਪਾ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸੰਵਤ 810 (ਸੰਨ 753) ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਇਕਲਿੰਗ ਮਹਾਤਮ ਤੋਂ ਸਿੱਧ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬੱਪਾ ਦੇ ਰਾਜਤਿਆਗ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸੀ। ਜੇ ਬੱਪਾ ਦਾ ਰਾਜਕਾਲ 30 ਸਾਲ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਸੰਨ 723 ਦੇ ਲਗਪਗ ਗੱਦੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਕੁਝ ਪਰਤਾਪੀ ਰਾਜਾ ਮੇਵਾੜ ਵਿੱਚ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਪਰ ਬੱਪਾ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ ਸੀ। ਚਿੱਤੌੜ ਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਦੁਰਗ ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੱਕ ਮੋਰੀ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਕਿ ਹਾਰੀਤ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਬੱਪਾ ਨੇ ਮਾਨਮੋਰੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਇਸ ਦੁਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਟਾਡ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਰਾਜਾ ਮਾਨਕਾ ਵਿ.ਸੰ. 770 (ਸੰਨ 713 ਈ.) ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਜੋ ਸਿੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਪਾ ਅਤੇ ਮਾਨਮੋਰੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਚਿੱਤੌੜ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਕੋਈ ਆਸਾਨ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਪਰ ਸਾਡਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਬਾਪਾ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਅਰਬਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਫਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਈ। ਸੰਨ 712 ਈ. ਵਿੱਚ ਮੁਹੰਮਦ ਕਾਸਿਮ ਤੋਂ ਸਿੰਧੂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਰਬਾਂ ਨੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਹੱਲੇ ਕਰਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਚਾਵੜਾਂ, ਮੌਰੀਏ, ਸੈਂਧਵਾਂ, ਕੱਛੇੱਲਾਂ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। ਮਾਰਵਾੜ, ਮਾਲਵਾ, ਮੇਵਾੜ, ਗੁਜਰਾਤ ਆਦਿ ਸਭ ਭੂ-ਭਾਗਾਂ ਉੱਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਛਾ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਕੁਝ ਮਹਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋਏ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਹਾਰ ਸਮਰਾਟ ਨਾਗਭਟ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਬਾਪਾ ਰਾਵਲ ਦੇ ਨਾਮ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ। ਨਾਗਭਟ ਪਹਿਲਾ ਨੇ ਅਰਬਾਂ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਮਾਲਵੇ ਤੋਂ ਮਾਰ ਭਜਾਇਆ। ਬੱਪਾ ਨੇ ਇਹੀ ਕਾਰਜ ਮੇਵਾੜ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਦੇ ਸੂਬੇ ਲਈ ਕੀਤਾ। ਮੌਰੀਆ (ਮੋਰੀ) ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਅਰਬ ਹਮਲੇ ਨਾਲ ਜਰਜਰ ਹੋ ਗਏ ਹੋਣ। ਬਾਪਾ ਨੇ ਉਹ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ ਜੋ ਮੋਰੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਸਨ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਲ ਚਿੱਤੌੜ ਉੱਤੇ ਵੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਬੱਪਾ ਰਾਵਲ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਫਤਹਿ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਦੰਤਕਥਾਵਾਂ ਅਰਬਾਂ ਦੀ ਹਾਰ ਦੀ ਇਸ ਸੱਚੀ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਹੋਣਗੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ (ਨਾਵਲ)
200px|thumb|ਤੁਰਗਨੇਵ, 1872 (ਚਿਤਰਕਾਰ: ਵਾਸਿਲੀ ਪੇਰੋਵ) ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ (ਰੂਸੀ :Отцы и дети,ਓਤਸੀ ਇ ਦੇਤੀ), ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ ਦਾ 1862 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿਧ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਦੇ ਰੂਸੀ ਨਾਮ ਦਾ ਹੂਬਹੂ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ 'ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਬੱਚੇ' ਹੈ ਪਰ ਕਾਵਿਕ ਸੁਹਜ ਦੇ ਤਕਾਜ਼ਿਆਂ ਤਹਿਤ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ 'ਫਾਦਰਜ਼ ਐਂਡ ਸਨਜ਼' ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ, ਹਿੰਦੀ 'ਪਿਤਾ ਔਰ ਪੁੱਤਰ' ਅਤੇ ਫਾਰਸੀ 'ਪਿਦਰਾਨ ਓ ਪਿਸਰਾਨ' ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨੁਰੂਪਕ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋਰਨਾਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਏ।
ਇਤਹਾਸਕ ਸੰਦਰਭ ਅਤੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂ
ਤੁਰਗਨੇਵ ਨੇ ਇਹ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਉਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਜਾਰ ਨਿਕੋਲਾਈ ਪਹਿਲੇ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਸਾਮਾਜਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਅੰਗੜਾਈਆਂ ਲੈ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। 1830ਵਿਆਂ/1840ਵਿਆਂ ਦੇ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਉਦਾਰਵਾਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਹੇ ਪਾੜੇ ਅਤੇ ਨਾਸਤੀਵਾਦੀ ਚੜ੍ਹਤ ਦੇ ਦੌਰ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਕਲਮਬੰਦ ਹੈ। ਹਰ ਦੌਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਤਰ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਵੀਂ ਸੋਚ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਤਰਫਦਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਉਸਦਾ ਵਿਰੋਧ ਇਹ ਕਹਿਕੇ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਨੀਤੀਗਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਨਾਸਤੀਵਾਦੀ ("ਪੁੱਤਰ") ਅਤੇ 1830ਵਿਆਂ/1840ਵਿਆਂ ਦੇ ਰੂਸੀ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਦੋਨੋਂ ਹੀ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਢੰਗ ਦੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇ ਪੱਖੀ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਦਾ ਟਕਰਾ ਸਲਾਵਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਨਾਲ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਖਿਆਲ ਸੀ ਕਿ ਰੂਸ ਦਾ ਰਸਤਾ ਇਸਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਰੂਹਾਨੀਅਤ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਦੇ ਮੂਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹੀ ਵਿਚਾਰ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਨਾਵਲ ਦੇ ਸਜੀਵ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਉਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਦੀ ਸਾਮਾਜਕ ਸਥਿਤੀ ਉੱਤੇ ਬਰੀਕੀ ਨਾਲ ਪਰਕਾਸ਼ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਜ਼ਾਰੋਵ, ਅਰਕਾਦੀ ਨਿਕੋਲਾਈ ਪੇਤਰੋਵਿਚ, ਪਾਵੇਲ ਪੇਤਰੋਵਿਚ ਵਰਗੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਜਰੀਏ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਜਾਰ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਅਤੇ ਸਾਮਾਜਕ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਵੱਖ ਵੱਖ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਜਰੀਏ ਲੇਖਕ ਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਪਾਤਰ ਬਜਾਰੋਵ ਹੈ, ਜੋ ਰੂਸ ਦੀ ਉਸ ਦੌਰ ਦੀ ਸਾਮਾਜਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸੋਚ ਦੇ ਬਿਲਕੁੱਲ ਉਲਟ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਾਸਤੀਵਾਦੀ (ਕੁੱਝ ਵੀ ਨਹੀਂ) ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਉਹਦੇ ਵਿਚਾਰ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਅੱਗੇ ਹਨ।
ਇਕ ਨਵੇਂ ਦੌਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ
ਤੁਰਗਨੇਵ ਦਾ ਇਹ ਨਾਵਲ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਪੱਖੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਚਨਾ ਤੋਂ ਰੂਸੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨਾਵਲਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਈ। ਇਸ ਪੱਖੋਂ ਰੂਸੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਤੁਰਗਨੇਵ ਨੇ ਉਸ ਪ੍ਰੰਪਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜੋ ਅੰਗ੍ਰੇਜੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਜਾਰਜ ਇਲੀਅਟ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
''
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਨਾਵਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਤਾਬਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਗਨੇਵ ਦੇ ਨਾਵਲ
ਰਾਮਦਾਸ ਕਾਠੀਆਬਾਬਾ
ਰਾਮਦਾਸ ਕਾਠੀਆਬਾਬਾ (Ramdas Kathiababa) (24 ਜੁਲਾਈ 1800 - 8 ਫਰਵਰੀ 1909 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ) ਹਿੰਦੂ ਦਵੈਤ ਅਦਵੈਤਵਾਦਵਾਦੀ ਨਿਮਬਰਕਾ ਸੰਪ੍ਰਦਾਯ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਸੰਤ ਸਨ । ਨਿੰਬਰਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ 54 ਵੇਂ ਆਚਾਰੀਆ, ਸ੍ਰੀ ਸ੍ਰੀ 108 ਸਵਾਮੀ ਰਾਮਦਾਸ ਕਾਠੀਆ ਬਾਬਾਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਨੂੰ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਕਾਠੀਆ ਬਾਬਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਲਗਭਗ ਦੋ ਸੌ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਪਿੰਡ ਲੋਨਾਚਾਮਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ।
ਜੀਵਨੀ
ਨਿੰਬਰਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ 54 ਵੇਂ ਆਚਾਰੀਆ, ਸ੍ਰੀ ਸ੍ਰੀ 108 ਸਵਾਮੀ ਰਾਮਦਾਸ ਕਾਠੀਆ ਬਾਬਾਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਨੂੰ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਕਾਠੀਆ ਬਾਬਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਲਗਭਗ ਦੋ ਸੌ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਪਿੰਡ ਲੋਨਾਚਾਮਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੂਲ ਦੇ ਇਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦਾ ਸਹੀ ਜਨਮ ਅਤੇ ਸਾਲ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸ੍ਰੀ ਸ੍ਰੀ 108 ਸਵਾਮੀ ਸੰਤਦਾਸ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਕਾਠੀਆ ਬਾਬਾਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਦਾ ਜਨਮ ਗੁਰੂ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਹਾੜੇ, ਅਰਥਾਤ ਅਸਾਧੀ ਪੂਰਨਿਮਾ ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ. ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਗੁਰੂ ਪੂਰਨਿਮਾ ਤੇ ਕਾਠੀਆ ਬਾਬਾਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਆਗਮਨ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਵਾਂਗੇ. ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਤੀਜਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ.
ਧਾਰਮਿਕ ਅਭਿਆਸ
ਚਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਪਿੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਪਰਮਹੰਸ ਭਗਤ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ. ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਸਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ. ਜਦੋਂ ਉਹ 5/6 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੱਝਾਂ ਚਰਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਦਮੀ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਇਆ. ਜਦੋਂ ਸਾਧੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਖਾਣਾ ਮੰਗਿਆ, ਤਾਂ ਕਾਠੀਆ ਬਾਬਾਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਆਟਾ, ਖੰਡ, ਘਿਓ, ਆਦਿ ਲੈ ਆਏ. ਸੰਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੋਹਫ਼ਾ ਦਿੱਤਾ, "ਤੁਸੀਂ ਯੋਗੀ ਰਾਜਾ ਬਣੋਗੇ." ਇਸ ਦਾਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੰਤ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ. ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਾਠੀਆ ਬਾਬਾਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਨੂੰ ਇੰਝ ਲੱਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਦੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਸਾਰਾ ਮੋਹ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ. ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਉਪਨਯਾਨ ਦਾ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਸਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ. ਉੱਥੇ ਉਸਨੇ ਵਿਆਕਰਣ, ਜੋਤਿਸ਼, ਸ਼ਾਸਤਰ, ਮੈਮੋਰੀ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਸਹਸ੍ਰਨਾਮ, ਸ਼੍ਰੀਮਦਭਾਗਵਦ ਗੀਤਾ ਆਦਿ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਸ਼੍ਰੀਮਦ-ਭਾਗਵਤਮ ਉਸਦਾ ਮਨਪਸੰਦ ਸੀ. ਗੁਰੂਗ੍ਰਹਿ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੋਹੜ ਦੇ ਦਰਖਤ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਬੈਠ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਗਾਇਤਰੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ. ਦੇਵੀ ਗਾਇਤਰੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋ ਗਈ. ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਨੂੰ ਆਖਰੀ ਪੱਚੀ ਹਜ਼ਾਰ ਮੰਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ.
ਸ਼ੁਰੂਆਤ
ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਦੇਰ ਕੀਤੇ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ. ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸੰਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚਮਕਦਾਰ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੋਟੀ ਵਾਲਾ ਵੇਖਿਆ. ਉਹ ਉਸ ਵੱਲ ਬਹੁਤ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਸਮਰਪਣ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਦੀਖਿਆ ਅਤੇ ਸੰਨਿਆਸ ਲਿਆ. ਉਹ ਸੰਤ ਸਾਡੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ 53 ਵੇਂ ਆਚਾਰੀਆ ਸਨ, ਸ੍ਰੀ ਸ੍ਰੀ 108 ਸਵਾਮੀ ਦੇਵਦਾਸਜੀ ਕਾਠੀਆ ਬਾਬਾਜੀ ਮਹਾਰਾਜ. ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇਵਦਾਸ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਯੋਗੀਸ਼ਵਰ ਸਿੱਧ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪੁਰਸ਼ ਸਨ. ਉਸਨੂੰ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਏਕਸਾਨ ਵਿੱਚ ਦਫਨਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਕੋਲ ਖਾਣ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਬਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੀ. ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਾਠੀਆ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ "ਰਾਮਦਾਸ" ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ. ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਗੁਰੂਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੁੱਝੇ ਹੋਏ ਸਨ. ਉਸਦੇ ਗੁਰੂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਹਠ ਯੋਗ ਦੇ ਨਾਲ ਅਸਟੰਗਾ ਯੋਗਾ, ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਮੰਤਰ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਸਿਖਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ. ਹਾਲਾਂਕਿ, ਗੁਰੂਦੇਵ ਨੇ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਤੇ ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਪਰਖਣ ਦੀ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ. ਕਦੇ ਉਹ ਭੁੱਖਾ ਮਰਦਾ, ਕਦੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਵਾਦਿਸ਼ਟ ਭੋਜਨ ਲੈਂਦਾ, ਕਦੇ ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਅਸ਼ਲੀਲ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਜਾਂ ਕੁੱਟਮਾਰ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਦਾ. ਇੱਕ ਵਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇਵਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸੀਟ ਵਿਖਾਈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਉੱਥੇ ਬੈਠਣ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਉਸਨੂੰ ਹਿਦਾਇਤ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, "ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਮੈਂ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆ ਜਾਂਦਾ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਸੀਟ ਤੇ ਬੈਠੋਗੇ. ਆਪਣੀ ਸੀਟ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਨਾ ਜਾਉ." ਗੁਰੂਦੇਵ ਅੱਠ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਆਏ. ਸ੍ਰੀ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਲਗਾਤਾਰ ਅੱਠ ਦਿਨ ਉਸ ਸੀਟ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਰਹੇ, ਨਾ ਕੁਝ ਖਾਧਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਟੱਟੀ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਗੁਰੂਦੇਵ ਅੱਠਵੇਂ ਦਿਨ ਵਾਪਸ ਆਏ ਤਾਂ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਆਪਣੀ ਸੀਟ ਤੋਂ ਉੱਠੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂਦੇਵ ਦੇ ਅੱਗੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ। ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਣ ਪ੍ਰਤੀ ਇਸ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਗੁਰੂਦੇਵ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ. ਪਰਮਾਤਮਾ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪੂਰੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ."
ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਈ ਸਾਲ ਗੁਰੂ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਸਾਰੀ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਦੀ ਦਾਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ. ਪਰ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਰੂਦੇਵ ਨੇ ਇੱਕ ਆਖਰੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦਿੱਤੀ. ਇੱਕ ਦਿਨ, ਗੁੱਸੇ ਦਾ ਬਹਾਨਾ ਬਣਾ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਦੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਕੁੱਟਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ. .ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਕਿਉਂ ਪਏ ਹੋ? ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਚੇਲੇ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਗਏ ਹਨ. ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ." ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਸਹਿਿਆ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਗੁਰੂਦੇਵ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਰੱਬ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਹੇ ਹੋ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗਾ. ਪਰ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ. ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚਾਕੂ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹਾਂ. ਤੁਸੀਂ ਮੇਰਾ ਗਲਾ ਵੱ cut ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗਾ .ਗੁਰੂਦੇਵ ਇਹ ਨਿਮਰ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ. ਚੇਲੇ ਦਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਪਰਖਿਆ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ. ਮੈਂ ਤੋਹਫ਼ਾ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਇਰਾਦਾ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਤੁਸੀਂ ਇਸ਼ਟਦੇਵ ਨੂੰ ਮਿਲੋਗੇ, "ਆਦਿ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮਦਾਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਰਦਾਨ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ. ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼੍ਰੀ ਦੇਵਦਾਸ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਲੀਲਾ ਛੱਲਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂਦੇਵ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਗੰਭੀਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ. ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੰਚਧੁਨੀ ਗਰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਛੱਪੜ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਸੀ।ਉਹ ਭਰਤਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸਯਾਲਾਨੀ ਕੁੰਡ ਨਾਮਕ ਖੂਹ ਦੇ ਕੋਲ ਇਸ਼ਟਦੇਵ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਮਿਲ ਸੋਯਲਾਨੀਕੀ ਕੁੰਡਾ " "ਸ਼ਾਂਤਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸੱਚਾ, ਝੂਠਾ ਦਾ ਮਤਲਬ ਗੁੰਡਾ" ਸਾਧਨਾ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧ ਮਨੋਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਕਾਠੀਆ ਬਾਬਾਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਪੈਦਲ ਹੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ. ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੱਕੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਿਆ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਅੱਗ ਦੇ ਟੋਏ ਦੇ ਉੱਪਰ ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਦਿਨ ਬੈਠਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਗੰਗਾਕੁੰਜ ਦੇ ਜਮੁਨਾ ਘਾਟ ਤੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ. ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਛੰਨੂ ਸਿੰਘ ਨਾਂ ਦੇ ਗੌਤਮ ਮੂਲ ਦੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਬ੍ਰਜਬਾਸੀ ਪਲਵਾਨ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਕੇਮਾਰਬਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਛਿੰਨੂੰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਸ੍ਰੀ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਜਗ੍ਹਾ ਸੌਂਪੀ। ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਇੱਕ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ "ਕਾਠੀਆ ਬਾਬਾ ਕਾ ਪੁਰਾਣ ਸਥਾਨ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਅਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ. ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੇ ਗੰਗਾਕੁੰਜ ਘਾਟ ਤੇ, ਬਾਸਕੇਲੇ ਛਿੰਨੂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਬਾਬਾਜੀ ਮਹਾਰਾਜ, ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਚੋਰ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰ ਦਿਉ। ਇਹ ਚੋਰ ਬ੍ਰਜ ਦਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਵਿਤਕਰਾ ਹੈ ਜੋ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਜਲਾਵਤਨੀ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਦਲਿਆ. ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰੋ. "ਸ੍ਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਉਸੇ ਦਿਨ" ਗੋਸਾਨਾ "ਨਾਮ ਦੇ ਲੁਟੇਰੇ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ. ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਕਾਠੀਆ ਬਾਬਾਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਦੀ ਰਹਿਮ ਤੇ, ਜ਼ਾਲਮ ਡਾਕੂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਿਆਰਾ ਸੰਤ ਬਣ ਗਿਆ. ਸ੍ਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਲੱਕੜ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਕੂਪਿਨ ਪਹਿਨਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਅੰਗਾਂ ਤੇ ਬਿਭੂਤੀ (ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਧੂਪ ਦੀ ਸੁਆਹ) ਲਗਾਉਂਦੇ ਸਨ. ਹਰ ਕੋਈ ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਟੋਪੀਆਂ ਅਤੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਲਈ "ਕਾਠੀਆ ਬਾਬਾ" ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ. ਇਸ ਲੱਕੜੀ ਦੇ ਕਉਪਿਨ ਅਤੇ ਅਰੰਭ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਚੌਥੇ ਆਚਾਰੀਆ, ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਇੰਦਰਦਾਸ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਸਨ. ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ, "ਕਾਠੀਆ ਬਾਬਾ" ਨਾਮ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਦਾਸ ਕਾਠੀਆ ਬਾਬਾਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ. ਨਿੰਬਰਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, "ਕਾਠੀਆ ਪਰਿਵਾਰ" ਨੇ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ. ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਸਾਧੂ ਜਾਂ ਘਰੇਲੂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ "ਕਾਠੀਆ ਪਰਿਵਾਰ" ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹਾਂ, ਜਿਸਨੂੰ ਇਸ ਪਛਾਣ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
ਮੁੱਖ ਚੇਲਾ ਅਤੇ ਮਹੰਤਾ
ਇਹ ਸ੍ਰੀ ਸ੍ਰੀ ਕਾਠੀਆ ਬਾਬਾਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਲਈ ਸੀ ਕਿ ਨਿਮਬਰਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਬੰਗਾਲ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ. ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੰਗਾਲੀ ਚੇਲਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਨਿਮਬਰਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਬਣ ਗਿਆ ਹੋਵੇ. ਉਦੋਂ ਤੋਂ, ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਪਨਾਹ ਲਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਹਨ. ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਵੱਖ -ਵੱਖ ਆਚਾਰੀਆ ਦੁਆਰਾ ਪਨਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਪਰਮਪਦ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ. ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਕਾਠੀਆ ਬਾਬਾਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਬ੍ਰਜਭੂਮੀ ਦੇ "ਬ੍ਰਜਵਿਦੇਹੀ ਮਹੰਤਾ" ਅਤੇ ਕੁੰਭ ਮੇਲੇ ਦੇ ਵੈਸ਼ਨਵ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ "ਸ਼੍ਰੀਮਹੰਤਾ" ਵੀ ਸਨ. ਉਹ ਅਨੰਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਯੋਗੀ ਰਾਜਾ ਵੈਸ਼ਨਵਾਚਾਰੀਆ ਸੀ. ਸ੍ਰੀ ਵਿਜਯਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗੋਸਵਾਮੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਸ੍ਰੀ ਕਾਠੀਆ ਬਾਬਾਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਗਰਗ, ਨਾਰਦ ਆਦਿ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਿਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸਨ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਤਸਵੀਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਏ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ. ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਤੋਂ ਹਵਾਈ (ਆਕਾਸ਼ਮਾਰਗ) ਦੁਆਰਾ ਕਲਕੱਤਾ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੰਤਰ ਦਿੱਤਾ. ਉਹ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵੱਖਰੇ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ. ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਨੂੰ ਚਸ਼ਮਦੀਦ ਗਵਾਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ.
ਮੌਤ
1318 ਬੀਐਸ ਵਿੱਚ 8 ਮਾਘ ਦੀ ਸਵੇਰ ਨੂੰ, ਇਸ ਮਹਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਸਵੈ -ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਯੋਗਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਨੁੱਖੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸੰਜਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ.
ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਕਥਿਆਬਾਬਾਸਤਕਮ
ਕਮਣ੍ਡਲੁਕਾਰਕਮਾਲਾਯ ਤਪੋਦਿਪ੍ਤਕਾਨ੍ਤਯੇ। ਕਥਯਬਾਬਾਖ੍ਯ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮਦਾਸਾਯ ਨਮ ।।। ਨਿਮ੍ਬਰ੍ਕਕੁਲਤਿਲਾਕਾਯ ਮਨੋਹਰਰੂਪਿਣੇ। ਸ਼੍ਰੀਦੇਵਾਦਾਸਿਸਾਯ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮਦਾਸਾਯ ਤੇ ਨਮh।।2। ਨਮੋ ਨਾਰਦਰ੍ਸ਼ਿਸਂਕਾਦਿਕਾਕ੍ਰਿਪਾਸਿਤਾਯ। ਕਥਯਾਪਰੀਬਰਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਿਪ੍ਰਦਾਯਿਨੇ ਨਮ..।।3 ... ਸਬਸ੍ਤੇਵਰਾਦੇ ਸ਼੍ਰੀਮਹਿਨ੍ਤਬ੍ਰਜਾਬੀਦੇਹਿਨੇ। ਭਕ੍ਤਾਨਪੂਜਿਤਾਯ ਮੁਨਿਨ੍ਦ੍ਰਾਯ ਨਮੋ ਨਮh।।4 ।। ਬ੍ਰਜਰਾਜੰਗਰਾਗਾ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਯੋਤਾਪਾਪਹਾਰਿਣੇ। ਕਲ੍ਪਦਰੁਮਾਸ੍ਵਰੂਪਾਯ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮਦਾਸ੍ਯ ਤੇ ਨਮh।।5 ।। ਜਮੁਨਾਤਨਿਬਸਾਯ ਬ੍ਰਜਧਾਮ੍ਬਿਹਾਰਿਣੇ ਚ। ਨਮh ਕਲ੍ਯਾਨਰੂਪਾਯ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮਦਾਸ੍ਯ ਤੇ ਨਮ n।।6 ।। ਨਮh ਸ਼ਰਣਾਰ੍ਤਬਨ੍ਧਾਭਾਯ ਕਰੁਣਾਸਿਨ੍ਧਾਬੇ ਨਮh। ਨਮh ਪਾਪਪ੍ਰਣਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮਦਾਸਾਯ ਤੇ ਨਮh।।7 ।। ਪਾਰਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਰੂਪਾਯ ਪਰਾਭਕ੍ਤਿਪ੍ਰਦਾਯਿਨੇ। ਅਨੰਤਬਿਸਵਰੂਪਾਯ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮਦਾਸਾਯ ਤੇ ਨਮh ।।8 ।। ਸਭਾਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਮਿਦang੍ਗ ਸ਼੍ਰੀਕਾਥ੍ਯਯਾਬਸ੍ਤਕਾਮ੍। ਦਾਸਨੁਦਾਸੇਨ ਕਸ਼੍ਣਦਾਸੇਨ ਬਿਰਚਿਤਾਮ੍। ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਭਕ੍ਤਿਸਮਨ੍ਬਿਤਾਹ ਯ pat ਪਠੇਨ੍ਤਿਯਗ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਮਿਦਮ੍। ਲਵਤੇ ਸਾ ਪਰਾਭਕ੍ਤਂ ਬੈਕੁੰਠਧਾਮ ਤਸ੍ਯ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾਮ੍। ਇਤਿ ਕਸ਼੍ਣਦਾਸੇਨ ਬਿਰ੍ਚਿਤਾਗ ਸ਼੍ਰੀਕਥਿਯਾਬਾਬਾਸਤਕਮ੍ ਸਮਾਪ੍ਤਾ।