cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਗੜਮੁਕਤੇਸ਼ਵਰ
ਗੜਮੁਕਤੇਸ਼ਵਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਗਾਜੀਆਬਾਦ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਗੜਵਾਲ ਜਾਟਾਂ ਨੇ ਬਸਾਇਆ ਸੀ। ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਬਸਿਆ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਗੜਵਾਲ ਰਾਜਾਵਾਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਥਵੀ ਰਾਜ ਚੁਹਾਨ ਨੇ ਹੜਪ ਲਿਆ।
ਪ੍ਰੀਤੀ ਸ਼ਿਨੋਏ
ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਿਆਂ, 'ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀ ਲੀਗ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਔਰਤ' ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਗੜਮੁਕਤੇਸ਼ਵਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਪ੍ਰੀਤੀ ਸ਼ਿਨੋਏ
ਡੇਲੀ ਨਿਉਜ਼ ਐਂਡ ਅਨਾਲਸਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ "ਸੁਹਿਰਦ ਅਵਸਰਵਾਦੀ ਮਨ" ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਲਿਖਤ ਨੂੰ "ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣ ਦੇ ਹੁਨਰ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ। ਕੌਸਮੋਪੌਲੀਟਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ  ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੇਖਕ  ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀ ਲੀਗ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਔਰਤ ਹੈ।
ਉਹ ਬਰਮਿੰਘਮ ਲਿਟਰੇਚਰ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਣਕਾਰ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੀ ਨਵੀਂ ਕਿਤਾਬਏ ਸੈਂਡਰਡ ਲਿਟਲ ਫਲੇਮਜ਼ ਦਾ ਕਵਰ ਵੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸਾਹਿਤਕ ਕੈਰੀਅਰ
34 ਬਬਲਗੱਮਜ਼ ਐਂਡ ਕੈਂਡੀਜ਼ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਅਤੇ ਅਸਲ-ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਪ੍ਰੀਤੀ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਬਬਲਗਮ ਅਤੇ ਕੈਂਡੀਜ਼ ਦੀ ਇਕਸਾਰਤਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਸਿਰਲੇਖ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ। ਹਾਸੋਹੀਣੀ ਅਤੇ ਦਿਲ-ਖਿੱਚਵੀਂ ਕਿਤਾਬ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਈ ਅਸਲ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ 34 ਅਸਲ-ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰੀਤੀ ਦੀ ਦੂਜੀ ਕਿਤਾਬ ਲਾਈਫ ਇਜ਼ ਵਟਸ ਯੂ ਮੇਕ ਇਟ 1 ਜਨਵਰੀ 2011 ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਬੋਤਮ ਵਿਕਰੇਤਾ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਨੀਲਸਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸੂਚੀ, “2011 ਦੀਆਂ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ” ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ 2011 ਦੇ ਸਰਬੋਤਮ ਸਰਬੋਤਮ ਵਿਕਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਟੀ ਫੌਰ ਟੁ ਐਂਡ ਅ ਪੀਸ ਆਫ ਕੇਕ 1 ਫਰਵਰੀ 2012 ਨੂੰ ਆਰ.ਆਈ.ਐੱਚ. ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਆਮ ਜਿਹੀ ਔਰਤ ਅਤੇ ਉਹਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚਲੇ ਲੜਾਈਆਂ ਦਾ ਵਰਨਣ ਹੈ।
ਉਸ ਦੀ ਚੌਥੀ ਕਿਤਾਬ ਦ ਸੀਕਰੇਟ ਵਿਸ਼ ਲਿਸਟ ਅਕਤੂਬਰ 2012 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਪ੍ਰੀਤੀ ਸ਼ੇਨੋਈ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਕਿਤਾਬ ' ਦਿ ਵਨ ਯੂ ਕੈਨਟ ਹੈਵ' ਨਵੰਬਰ 2013 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਕਹਾਣੀ ਅਮਨ, ਅੰਜਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਰੂਤੀ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਸੱਚੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਹਨ।
<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[  <span title="This claim needs references to reliable sources. (August 2018)">ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ  ]
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1971 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਬ੍ਰੇਟ ਲੀ
ਬ੍ਰੇਟ ਲੀ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਇਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਗੇਂਦਬਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 13 ਜੁਲਾਈ 2012 ਨੂੰ ਇਸਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1976 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਦੱਖਣੀ ਮਹਾਂਸਾਗਰ
ਦੱਖਣੀ ਮਹਾਂਸਾਗਰ (ਜਾਂ ਮਹਾਨ ਦੱਖਣੀ ਮਹਾਂਸਾਗਰ, ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ, ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵੀ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਅਤੇ ਆਸਟਰਲ ਮਹਾਂਸਾਗਰ) ਵਿਸ਼ਵ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਦੱਖਣੀ ਪਾਣੀਆਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ 60°S ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਨੇ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਨੂੰ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਪੰਜ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮਹਾਂਸਾਗਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਹਾਂਸਾਗਰ (ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ, ਅੰਧ ਅਤੇ ਹਿੰਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਰ ਆਰਕਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਤੋਂ ਵੱਡਾ) ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾਂਸਾਗਰੀ ਜੋਨ ਉਹ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਠੰਡੇ ਪਾਣੀ ਉਪ-ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਦੇ ਨਿੱਘੇ ਪਾਣੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਮਾਲਦੀਵ ਦਾ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਉਦਯੋਗ
ਇਤਿਹਾਸ
ਮਾਲਦੀਵ ਵਿਖੇ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ 1972 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਕਾਸ ਮਿਸ਼ਨ ਮਾਲਦੀਵ ਵਿਖੇ 1960 ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ ਪਰ ਉਸਨੇ ਇਸਨੂੰ ਸੈਰ ਸਪਾਟੇ ਲਈ ਆਯੋਗ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਇਸ ਪੱਖੋ ਢੁਕਵਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਪਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1972 ਵਿੱਚ ਇਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਜ਼ੋਰਟ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਥੇ ਸਿਅਰ ਸਪਾਟੇ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਹੁਲਾਰਾ ਮਿਲਿਆ। ਇਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸੈਲਾਨੀ ਸਮੂਹ 1972 ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ। ਮਾਲਦੀਵ ਵਿਖੇ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਸਿਰਫ ਦੋ ਰਿਜ਼ੋਰਟ ਖੁੱਲਣ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਸਿਰਫ 280 ਬੈਡਾਂ ਦੀ ਸੀ। "ਕੁਰੰਬਾ ਦੀਪ ਰਿਜ਼ੋਰਟ" ਪਹਿਲਾ ਰਿਜ਼ੋਰਟ ਸੀ ਜੋ ਮਾਲਦੀਵ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੈਂਡਸ,ਨਾਮ ਦਾ ਰਿਜ਼ੋਰਟ ਖੁੱਲਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਮਾਲਦੀਵ ਵਿੱਚ 105 ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਿਜ਼ੋਰਟ ਹਨ ਅਤੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। 2009 ਤੋਂ ਬਾਅਦ "ਲੋਕਲ ਗੈਸਟ ਹਾਊਸਾਂ"ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਫੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿਓਂਕੀ ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕਰਕੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਮ ਵਸੋਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਵੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਅੱਜ 800,000 ਸੈਲਾਨੀ ਸਲਾਨਾ ਮਾਲਦੀਵ ਵਿਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਾਲਦੀਵ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਰਮਣੀਕਤਾ
ਮਾਲਦੀਪ ਦੇ ਦੀਪ ਸਮੂਹ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਥੇ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਰੰਗੇ ਤਟੀ ਨਜ਼ਾਰੇ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਥੋਂ ਦਾ ਪੌਣ ਪਾਣੀ ਬੇਹੱਦ ਸਾਫ ਸ਼ਫਾਫ ਹੈ। ਮਾਲਦੀਵਜ਼ ਦਾ ਮੌਸਮ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਖੇਡਾਂ ਖੇਡਣ ਲਈ ਕਾਫੀ ਅਨੂਕੂਲ ਹੈ। ਸੈਲਾਨੀ ਤੈਰਾਕੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮੱਛੀਆਂ ਫੜਨਾ, ਗੋਤਾਖੋਰੀ ਕਰਨਾ, ਪਤੰਗਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨਾ ਆਦਿ ਮਾਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮਾਲਦੀਵਜ਼ ਦੀ ਰਮਣੀਕਤਾ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਖੀਚਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹੀ ਕਾਰਣ ਹੈ ਕਿ ਸਿਅਰ ਸਪਾਟਾ ਉਦਯੋਗ ਇਥੋਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਆਮਦਨ ਦਾ ਜ਼ਰੀਆ ਹੈ।
ਸਮੁੰਦਰ ਹੇਠਲੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸਾਫ ਸ਼ਫਾਫ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮਾਲਦੀਵ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਗੋਤਾਖੋਰੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਆਹਲਾ ਮਿਆਰ ਦਾ ਮਾਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਗੋਡਾ ਕਾਮ.ਵਲੋਂ ਕੀਤੇ ਸਰਵੇਖਣ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਰਮਣੀਕ ਹਨੀਮੂਨ ਥਾਂ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।.
ਮਾਲਦੀਵ ਖੰਡ ਰਿਜ਼ੋਰਟ
ਮਾਲਦੀਵ ਦੇ ਸੈਲਾਨੀ ਰਿਜ਼ੋਰਟ ਅਜਿਹਿਆਂ ਥਾਂਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਥੇ ਸਿਰਫ ਹੋਟਲ ਪੂਰਾ ਇੱਕ ਹੋਟਲ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਘਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।ਇਥੋਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਵਸੋਂ ਹੋਟਲ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਮਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਆਕਾਰ 200 ਗੁਣਾਂ 800 ਮੀਟਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਮੌਂਦਰ ਤਲ ਤੋਂ 2 ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਲ-ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਗੋਤਾਖੋਰੀ ਕਰਨ ਵਰਗੀਆਂ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਰਿਜ਼ੋਰਟ ਵਿੱਚ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਕਮਰੇ,ਰੇਸਟੋਰੈਂਟ,ਕੌਫੀ ਹਾਊਸ, ਬਾਰ, ਡਿਸਕੋ,ਗੋਤਖੋਰੀ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਖਰੀਦੋ ਫਰੋਖਤ ਲਈ ਦੁਕਾਨਾਂ ਆਦਿ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਕੁਜ ਹਿੱਸਾ ਹੋਟਲ ਲਈ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਲਾਂਡਰੀ, ਬਿਜਲੀ ਆਦਿ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਟਾਫ ਲਈ ਵੀ ਰਾਖ਼ਵਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਰਿਜ਼ੋਰਟ ਵਿਖੇ ਵਾਲੀਬਾਲ ਅਤੇ ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ ਆਦਿ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕਾਮੇ ਅਤੇ ਮਾਲਕ
ਮਾਲਦੀਵ ਵਿੱਚ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ " ਮਾਲਦੀਵ ਸੈਲਾਨੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ":{en:Tourism Employees Association of Maldives (TEAM)} ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਮਚਾਰੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਮਤ ਹੈ ਕਿ ਇਥੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰਯੁਕਤ 25000 ਕਾਮਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਹਾਲਤ ਬਹੁਤ ਸਜਗਰ ਨਹੀਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਜਰਤਾਂ ਕਾਫੀ ਘੱਟ ਹਨ (ਮਾਸਿਕ US$80 ਤੋਂ US$235 ਵਿਚਕਾਰ) ਜਦ ਕਿ ਰਹਿਣ ਸਹਿਣ ਦਾ ਖਰਚਾ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਹੈ। . ਸੈਲਾਨੀ ਉਦਯੋਗ ਮਾਲਕਾਂ ਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਨਾਮ ਮਾਲਦੀਵ ਸੈਲਾਨੀ ਉਦਯੋਗ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ(en: Maldives Association of Tourism Industry) The employers' organisation is known as Maldives Association of Tourism Industry
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਬੈਤ ਅਲ-ਮਾਲ
ਬੈਤ ਅਲ-ਮਾਲ ਇੱਕ ਅਰਬੀ ਵਾਕੰਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਰਲ ਅਰਥ ਹੈ ਦੌਲਤਖ਼ਾਨਾ। ਇਸਲਾਮੀ ਹਕੂਮਤਾਂ ਦੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਇਸਲਾਮੀ ਹਕੂਮਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਢਲੇ ਦੌਰ ਦੀਆਂ ਇਸਲਾਮੀ ਹਕੂਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਇੱਕ ਵਿੱਤੀ ਸੰਸਥਾ ਸੀ।
ਭਲਾਈ ਰਾਜ
ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਪੈਨਸ਼ਨ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਰਾਸ਼ੀਦੁਨ ਖਿਲਾਫ਼ਤ ਦੇ ਤਹਿਤ 7ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਪੰਜ ਥੰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਜ਼ਕਾਤ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਸਿਲਸਿਲਾ ਅੱਬਾਸਿਦ ਖਿਲਾਫ਼ਤ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਰਿਹਾ। ਜ਼ਕਾਤ ਅਤੇ ਜਜ਼ੀਆ) ਸਮੇਤ, ਟੈਕਸਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਇਸਲਾਮੀ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਗਰੀਬਾਂ, ਬੁਢਿਆਂ, ਯਤੀਮਾਂ, ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਸਮੇਤ ਲੋੜਵੰਦ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ। ਇਸਲਾਮੀ ਕਾਨੂੰਨ-ਮਾਹਿਰ ਅਲ-ਗ਼ਜ਼ਾਲੀ (1058–1111) ਅਨੁਸਾਰ, ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ, ਬਰਬਾਦੀ ਜਾਂ ਅਕਾਲ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅੰਨ ਭੰਡਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਵੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿਲਾਫ਼ਤ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਭਲਾਈ ਰਿਆਸਤ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕੋਟਲਾ (ਜਲੰਧਰ)
ਕੋਟਲਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਜਲੰਧਰ ਪੂਰਬੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਦੰਡਕਰਨ
ਰਾਮਾਇਣ
ਰਾਮਾਇਣ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਮ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਪਨੇ ਬਨਵਾਸ ਦੇ 13 ਸਾਲ ਇੱਥੇ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਮਾਇਣ
ਅਨੂਪਮ ਖੇਰ
ਅਨੂਪਮ ਖੇਰ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਕਿਰਨ ਖੇਰ ਦਾ ਪਤੀ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਕਈ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਛੋਟੇ ਪਰਦੇ ਭਾਵ ਟੀ.ਵੀ 'ਤੇ ਵੀ ਇਸਦਾ ਸ਼ੋਅ ਦ ਅਨੁਪਮ ਖੇਰ ਸ਼ੋਅ ਆਇਆ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਕਲਰਜ਼ 'ਤੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸਾਰਾਂਸ਼ (1984) ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਾ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਵਿਜੇ (1988) ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ, ਅਤੇ ਰਾਮ ਲਖਨ (1989), ਲਮਹੇ (1991), ਖੇਲ (1992), ਡਾਰ (1993) ਅਤੇ ਦਿਲਵਾਲੇ ਦੁਲਹਨੀਆ ਲੇ ਜਾਏਂਗੇ (1995) ਲਈ ਪੰਜ ਵਾਰ ਸਰਬੋਤਮ ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਵੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਖੇਰ ਨੇ ਡੈਡੀ (1989) ਅਤੇ ਮੈਨੇ ਗਾਂਧੀ ਕੋ ਨਹੀਂ ਮਾਰਾ (2005) ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਦੋ ਵਾਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ਿਕਰ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ।
ਕੰਮ
ਖੇਰ ਨੂੰ ਅਕਤੂਬਰ 2017 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਐਂਡ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (ਐਫਟੀਆਈਆਈ) ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਸੀ। ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਤਵੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੀ ਕਥਿਤ ਹਮਾਇਤ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ FTII ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਗੈਰ-ਹਾਜ਼ਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਵਚਨਬੱਧਤਾਵਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਐਫਟੀਆਈਆਈ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਖੇਰ ਦਾ ਜਨਮ 7 ਮਾਰਚ 1955 ਨੂੰ ਸ਼ਿਮਲਾ ਦੇ ਇੱਕ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਿਤ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਨਾਥ ਖੇਰ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਕਲਰਕ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ, ਦੁਲਾਰੀ ਖੇਰ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਹੈ।
ਕੈਰੀਅਰ
1984 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ 29-ਸਾਲਾ ਖੇਰ ਨੇ ਫਿਲਮ  ਸਰਾਂਸ਼  ਇੱਕ ਰਿਟਾਇਰਡ ਮੱਧ-ਵਰਗੀ ਆਦਮੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵਿੱਚ ਗੁਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਖੇਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਝੜ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਭੂਮਿਕਾ 29 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 65 ਸਾਲ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸੰਤ ਅਗਸਤੀਨ
ਹਿੱਪੋ ਅਗਸਤੀਨ ( or ; Aurelius Augustinus Hipponensis; 13 ਨਵੰਬਰ 354 – 28 ਅਗਸਤ 430), ਨੂੰ ਸੰਤ ਅਗਸਤੀਨ ਜਾਂ ਸੰਤ ਅਸਤੀਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ।
ਅਨੂਪਮ ਖੇਰ
ਕੈਰੀਅਰ
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੈ ਨਾ ਨਾ ਕੁਛ ਟੂ ਅਨੁਪਮ ਅੰਕਲ, ਸਵਾਲ ਦਸ ਕਰੋੜ ਕਾ, ਲੀਡ ਇੰਡੀਆ ਅਤੇ ਦਿ ਅਨੁਪਮ ਖੇਰ ਸ਼ੋਅ - ਕੁੱਛ ਭੀ ਹੋ ਸਕਤਾ ਹੈ ਵਰਗੇ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਹਮ ਆਪਕੇ ਹੈ ਕੌਨ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਦਾ ਨਾਮਣਾ ਲਿਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਅਧਰੰਗ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਖੇਰ ਨੇ ਕਈ ਹਾਸਰਸ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ ਪਰ ਉਸਨੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵੀ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ। ਫਿਲਮ ਡੈਡੀ (1989) ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ, ਉਸਨੂੰ ਸਰਬੋਤਮ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਆਲੋਚਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।
ਸੰਤ ਅਗਸਤੀਨ
ਜਦੋਂ ਪੱਛਮੀ ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਟੁੱਟਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਆਗਸਤੀਨ ਧਰਤੀ ਤੇ ਦੁਨਿਆਵੀ ਸ਼ਹਿਰ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਰੂਹਾਨੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੇ ਮੱਧਕਾਲੀ ਸੰਸਾਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ।
ਉਸ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ 28 ਅਗਸਤ, ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਦਿਨ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਰਾਬ ਕਢਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਪ੍ਰਿੰਟਰਾਂ, ਧਰਮਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ, ਦੁਖਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਠੀਕ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਬਿਸ਼ਪਾਂ ਦਾ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਸੰਤ ਹੈ।
ਅਨੂਪਮ ਖੇਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸੰਤ ਅਗਸਤੀਨ
ਬਚਪਨ
ਸੰਤ ਅਗਸਤੀਨ' ਦਾ ਜਨਮ 13 ਨਵੰਬਰ 354 ਨੂੰ ਰੋਮਨ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਨਗਰ ਥਾਗਸਤ (ਹੁਣ ਸੂਕ ਅਹਰਾਸ, ਅਲਜੇਰੀਆ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਮੋਨਿਕਾ, ਇੱਕ ਧਰਮੀ ਮਸੀਹੀ ਸੀ; ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਪੈਤਰੀਸੀਅਸ ਇੱਕ ਪੈਗਾਨ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮਰਨ ਸਮੇਂ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਧਾਰ ਲਿਆ ਸੀ।
ਘਣ
ਘਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿਸੇ ਸੰਖਿਆ n ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ਼ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਗੁਣਾ ਕਰਨਾ। ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਵਰਗ ਨੂੰ ਸੰਖਿਆ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰਨ ਤੇ ਜੋ ਸੰਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਹ ਸੰਖਿਆ ਦਾ ਘਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਅੰਕ ਦੇ ਘਣ ਨੂੰ ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਘਾਤ 3 ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ 23 = 8
ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਖਿਆ
13 ਤੋਂ 603 ਤੱਕ ਦੇ ਘਣ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਸਾਬ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਕ ਗਣਿਤ
ਬਾਇਲੋ ਕਲਾਊਦੀਆ
ਬਾਏਲੋ ਕਲੋਦੀਆ (ਸਪੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ Baelo Claudia) ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਰੋਮਨ ਨਗਰ ਹੈ। ਇਹ ਤਰੀਫਾ ਤੋਂ 12 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਬੋਲੋਨੀਆ ਦੇ ਕੋਲ ਦੱਖਣੀ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਗੀਬਰਾਲਟਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਇਹ ਥਾਂ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੇ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਰਾਜਾ ਕਲੋਦੀਅਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਭੂਚਾਲ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਜਗ੍ਹਾ ਵੀਰਾਨ ਹੋ ਗਈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸਪੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ
੨੩੯
239 (23 ਤਿਜੀ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਚਿੱਟਾ ਮਮੋਲਾ
ਚਿੱਟਾ ਮਮੋਲਾ ਜਾਂ ਵਾਈਟ ਵੈਗਟੇਲ (ਮੋਟੇਸਿਲਾ ਐਲਬਾ) ‘ਮੋਟੇਸਿਲੀਡੇਈ’ ਵੈਗਟੇਲ ਪਰਿਵਾਰ ਇੱਕ ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਚਿੜੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਾਤਵੀਆ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੰਛੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਪਣੀ ਪੂਛ ਵੀ ਕਿਸੇ ਕੱਪੜੇ ਧੋਣ ਵਾਲੇ ਧੋਬੀ ਵਾਂਗ ਹੇਠ ਉੱਪਰ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਚਿੱਟੀ ਧੋਬਣ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।ਇਸ ਪੰਛੀ ਦੇ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਨਾਮ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ‘ਮਾਮੋਲਾ’, ‘ਖੰਜਣ’ ਅਤੇ ‘ਬਾਲਕਤਰਾ’। ਲਾਟਵੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਧੋਬਣ ਚਿੜੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੰਛੀ ਐਲਾਨਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਚਿੜੀ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਦਾਨਾਂ ਅਤੇ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਠੰਡੇ ਪਹਾੜਾਂ ’ਤੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਛੀ ਦੀ ਉਮਰ 10 ਤੋਂ 12 ਸਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕੀੜੇ ਖਾਣ ਕਰਕੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਤਰ ਹਨ।
ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ
ਨਰ ਮਮੋਲਾ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀਆਂ ਸਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਰਲਾਂ, ਛੋਟੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ’ਤੇ ਜਾਂ ਪੁਲਾਂ ਹੇਠ ਜੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਘਾਹ ਨਾਲ ਗੋਲ ਪੋਲਾ ਅਤੇ ਮੁਲਾਇਮ ਆਲ੍ਹਣਾ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਮਾਦਾ ਨਾਲ ਲੱਗ ਕੇ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮਾਦਾ ਆਲ੍ਹਣੇ ਵਿੱਚ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੇ 4 ਤੋਂ 6 ਅੰਡੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਅੰਡਿਆਂ ਉੱਤੇ ਲਾਖੇ-ਭੂਰੇ ਧੱਬੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮਾਦਾ ਇਕੱਲੀ ਅੰਡਿਆਂ ਨੂੰ 14 ਦਿਨ ਸੇਕ ਕੇ ਬੱਚੇ ਕੱਢ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਗਲੇ 14 ਦਿਨ ਦੋਵੇਂ ਜੀਅ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਪੰਛੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੇ ਪੰਛੀ
ਨਵਤੇਜ ਸਰਨਾ
ਨਵਤੇਜ ਸਿੰਘ ਸਰਨਾ (Eng: Navtej Sarna; ਜਨਮ 1957) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲਿਖਾਰੀ-ਕਮਨੁਇਸਟ, ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਦੂਤ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿੱਚ ਰਾਜਦੂਤ (2008-2012) ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
ਉਹਨਾ ਨੇ ਜਲੰਧਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ ਮੋਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਰਨਾ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਜੋਸੇਫ ਅਕੈਡਮੀ, ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ 1980 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੇਵਾ ਦੀ ਕਲਾਸ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਅਕਤੂਬਰ 2002 ਤੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਜੁਆਇੰਟ ਸਕੱਤਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਮੰਤਵ ਵਾਲੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੋ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ, ਸਿਤੰਬਰ 2008 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ, ਤਿੰਨ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਚਾਰ ਵਿਦੇਸ਼ ਸਕੱਤਰਾਂ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਵਜੋਂ ਉਹਨਾ ਨੇ ਮਾਸਕੋ, ਵਾਰਸਾ, ਥਿੰਫੂ, ਜਨੇਵਾ, ਤੇਹਰਾਨ ਅਤੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਡੀਸੀ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।
ਉਹ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਅਤੇ ਬੁਕ ਸਮੀਖਿਆ ਵੀ ਲਿਖਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ 'ਵੀ ਵਰ ਨਾਟ ਲਵਰਜ਼ ਲਾਇਕ ਦੈਟ' 2003 ਵਿੱਚ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਉਸ ਦੀ ਪੁਸਤਕ "ਦਾ ਏਕ੍ਸਾਇਲ', 2008 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ, ਜੋ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜੀਵਨ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages using infobox officeholder with ambassador from or minister from ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1957 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਲਮਨਵੀਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮਿੱਲਵਾਲ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਮਿੱਲਵਾੱਲ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਇਹ ਲੰਡਨ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਦ ਡੈਨ, ਲੰਡਨ ਅਧਾਰਤ ਕਲੱਬ ਹੈ , ਜੋ ਫੁੱਟਬਾਲ ਲੀਗ ਚੈਮਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਬਰੂਨੋ ਰੇਜ਼ੈਂਡੇ
thumb|ਬਰੂਨੋ ਮੋਸਾ ਡੀ ਰਜ਼ੈਂਡੇ(2018)
ਬਰੂਨੋ ਮੋਸਾ ਡੀ ਰੇਜ਼ੈਂਡੇ (ਜਨਮ 2 ਜੁਲਾਈ 1986) ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲੀਅਨ ਵਾਲੀਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੀ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਕੌਮੀ ਵਾਲੀਵਾਲ ਟੀਮ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਹੈ, 2016 ਓਲੰਪਿਕ ਚੈਂਪੀਅਨ, ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਡਬਲ ਰੋਲਟਰ ਚੈਂਪੀਅਨ (ਬੀਜਿੰਗ 2008, ਲੰਡਨ 2012), 2010 ਵਰਲਡ ਚੈਂਪੀਅਨ, ਵਰਲਡ ਗ੍ਰੈਂਡ ਚੈਂਪੀਅਨਸ ਕੱਪ (2009, 2013) ਦਾ ਡਬਲ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਮਗਾ ਜੇਤੂ, ਸਾਊਥ ਅਮਰੀਕਨ ਚੈਂਪੀਅਨ (2007, 2009, 2011, 2013), ਵਿਸ਼ਵ ਲੀਗ, ਪੈਨ ਅਮਰੀਕਨ ਗੇਮਸ, ਬਰਾਜ਼ੀਲੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨ (2004, 2006, 2008) ਦੀ ਮਲਟੀਮੈਡਲਿਸਟ, 2009, 2010, 2013), ਇਟਾਲੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨ (2016) thumb|ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਬਰਨਾਰਡੋ ਰੈਜ਼ੈਂਡੇ ਨੇ ਰਿਓ 2016 ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਇਹ ਨਾਮ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਨਾਮਕਰਣ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ, ਪਹਿਲਾ ਜਾਂ ਮਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਨਾਮ 'ਮੋਸਾ' ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਜਾਂ ਮਾਮੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਨਾਂ 'ਡੀ ਰੇਜੈਂਡੇ' ਹੈ|
ਕੈਰੀਅਰ
ਰੀਜੈਂਡੇ ਨੇ ਯੁਵਕ ਟੀਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ 2005 ਯੂ20 ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ | 2007 ਵਿੱਚ ਬਾਲਗ ਟੀਮ ਲਈ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਐਫਆਈਵੀਬੀ ਵਿਸ਼ਵ ਲੀਗ, ਪੈਨ ਅਮਰੀਕੀ ਖੇਡਾਂ, ਐਫਆਈਵੀਬੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ | 2008 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਬੀਜਿੰਗ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਨੇ ਸਿਲਵਰ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤੀ |
2009 ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰੂਨੋ ਨੇ ਕੌਮੀ ਟੀਮ ਦੇ ਨਾਲ ਦੋ ਟਰਾਫੀਆਂ ਜਿੱਤੀਆਂ: ਵਿਸ਼ਵ ਲੀਗ ਅਤੇ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਕੱਪ. ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਵਿਸ਼ਵ ਲੀਗ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਐਫਆਈਵੀਬੀ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ | 2011 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਵ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕੀ ਚੈਂਪੀਅਨ ਅਤੇ ਪੈਨ ਅਮਰੀਕੀ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬਣ ਗਿਆ | ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਨੇ ਐਫਆਈਵੀਬੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ | 2012 ਵਿਚ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੀ ਕੌਮੀ ਟੀਮ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਲੰਡਨ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਸਿਲਵਰ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤੀ |
2013 ਵਿੱਚ, ਵਰਲਡ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਬਰਾਜ਼ੀਲ ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਸਾਊਥ ਅਮਰੀਕਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਐਫਆਈਵੀਬੀ ਵਿਸ਼ਵ ਗ੍ਰੈਂਡ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤੇ | 2015 ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਆ. | 2016 ਰਿਓ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਟਲੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਫਾਈਨਲ ਮੈਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਰਾਜ਼ੀਲ ਨੇ ਇੱਕ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਰੂਨੋ ਨੂੰ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੇਟਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ |
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਬਰੂਨੋ ਨੇ ਕਦੇ-ਨ-ਕਤਲੇਆਮ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਸੀ | ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੀ ਕੌਮੀ ਵਾਲੀਬਾਲ ਟੀਮ ਲਈ ਖੇਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਬਰਨਾਰਡੋਹ 2001 ਤੋਂ 2017 ਤਕ ਟੀਮ ਦੇ ਕੋਚ ਸਨ | ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਿਆ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਦੂਜੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਰਨਡੀਨੋਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਬੰਧਾਂ ਕਾਰਨ ਬਰੂਨੋ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਅਤੇ ਜਿਆਦਾ ਮੰਗ ਹੈ |ਬਰੂਨੋ ਫੁਟਬਾਲਰ ਨੇਮਾਰ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਕਰੀਬੀ ਦੋਸਤ ਹਨ|
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ
2003/2004 ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਨਾਲ ਕੱਪ. ਬ੍ਰਾਜੀਲੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 2005/2006 ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਨਾਲ ਕੱਪ. ਬ੍ਰਾਜੀਲੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 2007/2008 ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਨਾਲ ਕੱਪ. ਬ੍ਰਾਜੀਲੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 2008/2009 ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਨਾਲ ਕੱਪ. ਬ੍ਰਾਜੀਲੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 2009/2010 ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਨਾਲ ਕੱਪ. ਬ੍ਰਾਜੀਲੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 2012/2013 ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਨਾਲ ਕੱਪ. ਬ੍ਰਾਜੀਲੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 2018/2016 ਕੱਪ ਨਾਲ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ. ਇਤਾਲਵੀ ਚੈਮ੍ਪੀਅਨਸ਼ਿਪ
ਕੌਮੀ ਟ੍ਰਾਫੀਆਂ
2014/2015 ਸਧਾਰਨ ਸੋਨੇ ਦਾ ਕੱਪ. ਇਤਾਲਵੀ ਕੱਪ 2015/2016 ਸਧਾਰਨ ਸੋਨੇ ਦਾ ਕੱਪ. ਇਟਾਲੀਅਨ ਸੁਪਰਕੈਪ 2015/2016 ਸਧਾਰਨ ਸੋਨੇ ਦਾ ਕੱਪ. ਐਸੋਵੀਏਸ਼ਨ ਇਟਾਲੀਅਨ ਕੱਪ
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟਰਾਫੀਆਂ
2009 ਸਧਾਰਨ ਸੋਨੇ ਦਾ ਕੱਪ. ਦੱਖਣੀ ਅਮੇਰਿਕਨ ਕਲੱਬ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 2019 ਸਧਾਰਨ ਸੋਨੇ ਦਾ ਕੱਪ. ਸੀ.ਈ.ਵੀ. ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਲੀਗ
ਓਲਿੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ
ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ - ਪਹਿਲੀ ਥਾਂ 2016 ਰਿਓ ਡੀ ਜਨੇਰੀਓ ਟੀਮ ਸਿਲਵਰ ਮੈਡਲ - ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ 2008 ਬੀਜਿੰਗ ਟੀਮ ਸਿਲਵਰ ਮੈਡਲ - ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ 2012 ਲੰਡਨ ਟੀਮ
ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ
ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ - ਪਹਿਲੀ ਥਾਂ 2010 ਇਟਲੀ ਟੀਮ ਸਿਲਵਰ ਮੈਡਲ - ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ 2014 ਪੋਲੈਂਡ ਟੀਮ ਸਿਲਵਰ ਮੈਡਲ - ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ 2018 ਇਟਲੀ-ਬੁਲਗਾਰੀਆ ਟੀਮ
ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ
ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ - ਪਹਿਲੀ ਥਾਂ 2007 ਜਪਾਨ ਟੀਮ ਬ੍ਰੋਨਜ਼ ਮੈਡਲ - ਤੀਸਰਾ ਸਥਾਨ 2011 ਜਪਾਨ ਟੀਮ
ਵਿਸ਼ਵ ਗ੍ਰੈਂਡ ਚੈਂਪੀਅਨ ਕੱਪ
ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ - ਪਹਿਲੀ ਥਾਂ 2009 ਜਪਾਨ ਟੀਮ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ - ਪਹਿਲੀ ਥਾਂ 2013 ਜਪਾਨ ਟੀਮ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ - ਪਹਿਲੀ ਥਾਂ 2017 ਜਪਾਨ ਟੀਮ
ਵਿਸ਼ਵ ਲੀਗ
ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ - ਪਹਿਲੀ ਥਾਂ 2009 ਬੇਲਗ੍ਰੇਡ ਟੀਮ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ - ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ 2010 ਕੋਰਡੋਬਾ ਟੀਮ ਸਿਲਵਰ ਮੈਡਲ - ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ 2011 ਡਨ੍ਸ੍ਕ ਟੀਮ ਸਿਲਵਰ ਮੈਡਲ - ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ 2013 ਮਾਰ ਡੇਲ ਪਲਟਾ ਟੀਮ ਸਿਲਵਰ ਮੈਡਲ - ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ 2014 ਫਲੋਰੈਂਸ ਟੀਮ ਸਿਲਵਰ ਮੈਡਲ - ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ 2016 ਕ੍ਰਾਕੋ ਟੀਮ ਸਿਲਵਰ ਮੈਡਲ - ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ 2017 ਕੁਰੀਟੀਬਾ ਟੀਮ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਾਲੀਬਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਵਾਲੀਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਲੰਪਿਕ ਮੈਡਲ ਜੇਤੂ ਵਾਲੀਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ
ਮੀਨੂ ਮੁਮਤਾਜ਼
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਮੁਮਤਾਜ਼ ਅਲੀ ਦੇ ਘਰ ਚਾਰ ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਚਾਰ ਭੈਣਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ 1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਾਂਸਰ ਅਤੇ ਚਰਿੱਤਰ-ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਡਾਂਸ ਟਰੂਪ "ਮੁਮਤਾਜ਼ ਅਲੀ ਨਾਈਟਸ" ਨਾਲ। ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਕਾਰਨ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਅਲੀ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਹਿਮੂਦ ਇੱਕ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਧੀ ਮੀਨੂ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਨੇ ਉਸਦੇ ਸਟੇਜ ਸ਼ੋਅ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾਂਸਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਕੈਰੀਅਰ
thumb| ਯਾਹੂਦੀ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਮੀਨਾ ਕੁਮਾਰੀ, ਜੋ ਮਹਿਮੂਦ ਦੀ ਭਾਬੀ ਹੈ, ਦੁਆਰਾ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ "ਮੀਨੂ" ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸਟੇਜ ਡਾਂਸਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 50 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਅਤੇ 60 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀਆਂ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਸਖੀ ਹਤਿਮ ਨਾਲ ਡਾਂਸਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਬਲੈਕ ਕੈਟ (1959) ਵਿੱਚ ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੂੰ ਫਿਲਮ ਸੀਆਈਡੀ (1956) ਦੇ ਗੀਤ "ਬੂਝ ਮੇਰਾ ਕੀ ਨਾਮ ਰੇ", ਵਿੱਚ ਹਾਵੜਾ ਬ੍ਰਿਜ (1958) ਵਿੱਚ ਡਾਂਸਰ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਗੁਰੂ ਦੱਤ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਾਗਜ਼ ਕੇ ਫੂਲ (1959), ਚੌਧਵੀਂ ਕਾ ਚੰਦ (1960) ਅਤੇ ਸਾਹਿਬ ਬੀਬੀ ਔਰ ਗੁਲਾਮ (1962) ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਉਸਨੇ ਯਾਹੂਦੀ (1958), ਤਾਜ ਮਹਿਲ (1963), ਘੁੰਗਟ (1960), ਘਰਾਣਾ (1961), ਇੰਸਾਨ ਜਾਗ ਉਠਾ (1959), ਘਰ ਬਸਾਕੇ ਦੇਖੋ (1963), ਗਜ਼ਲ (1964), ਸਿੰਦਬਾਦ, ਅਲੀਬਾਬਾ, ਅਲਾਦੀਨ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ।, ਜਹਾਂ ਆਰਾ (1964)। 1958 ਦੀ ਫਿਲਮ ਹਾਵੜਾ ਬ੍ਰਿਜ ਨੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਵਿਵਾਦ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਮੀਨੂ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਮਹਿਮੂਦ ਨਾਲ ਆਨਸਕ੍ਰੀਨ ਰੋਮਾਂਸ ਕਰਦੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ ਜੋ ਉਸਦਾ ਅਸਲੀ ਖੂਨਦਾਨੀ ਸੀ। ਭੈਣ-ਭਰਾ ਨੂੰ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਰੋਲ 'ਚ ਦੇਖ ਕੇ ਲੋਕ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਉਸਨੇ 12 ਜੂਨ 1963 ਨੂੰ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਐਸ ਅਲੀ ਅਕਬਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਮੀਨੂ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਦੀ ਮੌਤ 23 ਅਕਤੂਬਰ 2021 ਨੂੰ 79 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਦਿਨ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1"> ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2021 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1942 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਮੁਬਾਰਕਪੁਰ
ਮੁਬਾਰਕਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਜਲੰਧਰ ਪੂਰਬੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜੈਨੀਸਟ ਗੂਟੀਏਰਜ਼
ਜੈਨੀਸਟ ਗੂਟੀਏਰਜ਼ (ਜਨਮ 8 ਜੂਨ, 1986) ਇੱਕ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਤੇ ਪਰਵਾਸੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਕਾਰਗਰਤਾ ਹੈ। ਉਹ 'ਲਾ ਫ਼ੈਮਲੀਆ: ਟਰਾਂਸ ਕੂਈਰ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਲਹਿਰ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰ ਹੈ, ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਟਰਾਂਸ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਪਰਵਾਸ ਸਬੰਧੀ ਮਾਮਲਿਆ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਨ ਲਈ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਆਉਟ100 ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ 2015 ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ। ਗੂਟੀਏਰਜ਼ ਲੋਸ ਐਂਜਲਸ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਗੂਟੀਏਰਜ਼ ਦਾ ਜਨਮ 1986 ਨੂੰ ਮੈਕਸਿਕੋ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੀ ਗਈ।
ਉਹ ਲਿਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਮੌਕਿਆ ਦੀ ਮੰਗ ਰੱਖ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸਥਾਈ ਨਿਵਾਸੀ ਰੁਤਬਾ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗੁਟੀਰਰੇਜ਼ ਨੂੰ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸਪੇਨੀ ਬੋਲਨੀ ਹੀ ਆਉਂਦੀ ਸੀ। ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣੀ ਸਿੱਖ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਿੱਖ ਰਹੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਗ਼ੈਰ-ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਹੋਣ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰੇਗੀ। Gutiérrez had only known how to speak Spanish before immigrating to the United States. During her time in high school in the States she would learn how to speak English, while also learning the adversities she will face of being an undocumented immigrant.
ਸਰਗਰਮੀਆਂ
ਜੂਨ 2015 ਵਿੱਚ ਗੂਟੀਏਰਜ਼ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਐਲਜੀਬੀਟੀਕਿ ਇੰਟਰ (ਲੈਸਬੀਅਨ, ਗੇ, ਦੁ-ਲਿੰਗੀ, ਟ੍ਰਾਂਸਜੈਂਡਰ, ਕਵੀਅਰ) ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਂਦੇ ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾਊਸ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਡਿਨਰ ਦੌਰਾਨ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਓਬਾਮਾ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਧਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਐਕਟ ਪ੍ਰਤੀ ਬਹੁਤੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਇਹ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਸੀ ਕਿ ਵ੍ਹਾਈਟਹਾਊਸ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ "ਸਹੀ" ਸੀ ਜਾਂ "ਗਲਤ"। ਇਸ ਸਮਾਰੋਹ ਨੇ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੇ ਸਮਲਿੰਗੀ ਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਤੇ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸੁਧਾਰ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਪਵਾਦਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ।
ਲਾ ਫੈਮੀਲੀਆ: ਟ੍ਰਾਂਸ ਕਿਊਰ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਮੂਵਮੈਂਟ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਸੰਗਠਨਾ, ਵਕਾਲਤ, ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੁਆਰਾ ਅੰਤਰਜਾਤੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਿਆਂ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਲਾਤੀਨੀ ਦੀ ਸਮੂਹਕ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਗੂਟੀਏਰਜ਼ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ, ਰੈਲੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਰੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਬੇਲੋੜੀ ਤਸਦੀਕ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਲਈ ਫੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ
ਆਚਾਰੀਆ ਕ੍ਰਿਪਲਾਨੀ
ਜੀਵਟਰਾਮ ਭਗਵਾਨਦਾਸ ਕ੍ਰਿਪਲਾਨੀ (11 ਨਵੰਬਰ 1888 - 19 ਮਾਰਚ 1982) ਆਮ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਮ ਆਚਾਰੀਆ ਕ੍ਰਿਪਲਾਨੀ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਸੈਨਾਪਤੀ, ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਸਮਾਜਵਾਦੀ, ਪਰਿਆਵਰਣਵਾਦੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਸਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1888
ਲਕਸ਼ਮਣ ਰੇਖਾ
ਰਾਮਾਇਣ ਵਿੱਚ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੁਆ ਪੰਚਵਟੀ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਖੀਚੀ ਗਈ ਇੱਕ ਲਕੀਰ ਸੀ। ਬਨਵਾਸ ਦੇ 13ਵੇਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੋਨੇ ਦਾ ਹਿਰਨ ਪੰਚਵਟੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸੀਤਾ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਰਾਮ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜਣ ਚਲਾ ਜਾਦਾਂ ਹੈ। ਕੁਝ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਰਾਮ ਲਾਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਪੁਕਾਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸੀਤਾ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਜਾਣ ਤੋ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਲਕੀਰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਜਾਦਾਂ ਹੈ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲਕੀਰ ਤੋ ਬਾਹਰ ਨਾ ਆਉਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਧੁਨਿਕ ਮਤਲਬ
ਅਧੁਨਿਕ ਜਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਲਕਸ਼ਮਣ ਰੇਖਾ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਤੋੜੇ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਨਿਯਮਾਂ ਆਦਿ ਦੀ ਤਰਫ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਦੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਅਕਸਰ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦੀ ਨੇਤਿਕ ਸੀਮਾ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਦੀਂ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਅੱਗੇ ਜਾਣ ਦੇ ਕਾਫੀ ਬੁਰੇ ਪਰਿਣਾਮ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਮਾਇਣ
ਮਨ
ਮਨ ਸੰਗਿਆਨਾਤਮਕ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਜੁੱਟ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਚੇਤਨਤਾ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ, ਸੋਚ ਅਤੇ ਕੁਝ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਜਿਹੇ ਗੁਣ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਨ ਦੀ ਇਹ ਯੋਗਤਾ ਸਿਰਫ ਮਨੁੱਖਾਂ ਉੱਪਰ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਉੱਪਰ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਵਿਓਂਤਪਤੀ
ਮਨ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰੂਪ mind ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਤਾਂ ਗ੍ਰੀਕ ਭਾਸ਼ਾ ਜਾਂ ਕਈ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦ ਮਨ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਮਾਨਸ ਤੋਂ ਹੋਈ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਵੀ ਕਈ ਲੋਕਧਾਰਾਈ ਪ੍ਰ੍ਸੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਮਾਨਸ ਸ਼ਬਦ ਆਮ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ ਅਧਾਰ
ਪੰਛੀ ਪਾਲਣ
ਪੰਛੀ ਪਾਲਣ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ
ਪੰਛੀ ਪਾਲਣ
ਪੰਛੀ ਪਾਲਣ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਰੱਖਣ (ਕਲਾਸ ਏਵਜ਼) ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਹਾਲਤਾਂ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਕ ਪਿੰਜਰੇ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਸ਼ੌਕੀਨ, ਕਾਰੋਬਾਰ, ਖੋਜ ਅਤੇ ਸਾਂਭਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਕੈਦ ਵਿਚ ਰੱਖਣ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਹੈ।
ਪੰਛੀ ਪਾਲਣ ਦੇ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕਾਰਨ ਹਨ: ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਲਈ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣਾ ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਐਵੀਅਨ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤ ਕਾਰਨ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ। ਪੰਛੀ ਪਾਲਣ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਏਵੀਅਨ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਨਤਾ ਲਈ ਸਾਥੀ ਪੰਛੀ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਏਵੀਅਨ ਦੇ ਵਤੀਰੇ 'ਤੇ ਖੋਜ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਜੀਵਵਾਦ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਰਥ, ਡਾ. ਜੀਨ ਡੇਲਾਕੂਰ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਸਮਰਪਿਤ, ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ ਜੋ ਆਕਚਰਲ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਹੈ।
"ਪੰਛੀ ਪਾਲਣ ਖੇਤੀ - ਪਿੰਜਰੇ ਦੀ ਭੰਡਾਰ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਵਿਸਥਾਪਨ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਕੁਦਰਤ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਅੰਕੀ ਰੁਤਬਾ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜੰਗਲੀ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਭਰਪੂਰ ਘੋਖ।".
ਪੰਛੀ ਪਾਲਣ ਸਮਾਜ
ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀ ਪਾਲਣ ਸਮਾਜ ਹਨ, ਪਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਯੂਰਪ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਵਧੇਰੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਮੁਨਾਫ਼ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਛੀ ਪਾਲਣ ਸੁਸਾਇਟੀ ਆੱਫ ਐਕਸੀਕਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਫ ਸਾਊਥ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਸੀ ਜੋ 1 9 28 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਹੁਣ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿਚ ਬਰਡ ਕਲਿੰਗਿੰਗ ਨਾਮ ਨਾਲ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ. ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਹਨ, ਜੋ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਐਵੀਕਿਲੱਪਡ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਅਵਾਸੀਕਲ ਸੁਸਾਇਟੀ, 1927 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਯੂਕੇ ਵਿਚ, ਅਵੀਕਚਰਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1894 ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 1932 ਵਿਚ ਫਾਰੈੱਨ ਬਰਡ ਲੀਗ ਵਿਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਬੁੱਜਰਗੀਰ ਸੋਸਾਇਟੀ 1925 ਵਿਚ ਬਣੀ ਸੀ।
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ
ਪੰਛੀ ਪਾਲਣ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪਾਲਤੂ ਜਾਨਵਰਾਂ, ਪ੍ਰਜਨਨ ਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਤੋਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸਾਫਟਬਲਾਂ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਆਮ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮਿਤ ਪੱਤਰ ਵੀ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪ੍ਰਜਨਨ, ਦੇਖਭਾਲ, ਦੋਸਤੀ, ਪੰਛੀ ਦੀ ਚੋਣ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਲੇਖ। ਸਪਲਾਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਓ ਲਈ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਕੈਟਾਲਾਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਐਵੀਕਲਚਰਲ ਸੁਸਾਇਟੀ, ਐਵੀਕਲਚਰਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਫ ਅਮਰੀਕਾ ਹੈ, ਜੋ 1927 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਏਐੱਸਏ ਦੋ-ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਏ ਐੱਸ ਏ ਐਵੀਕਲਚਰਲ ਬੁਲੇਟਿਨ. ਏ ਐੱਸ ਏ 501 (ਸੀ) (3)। ਇਹ ਇੱਕ ਗ਼ੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਜਨਨ, ਸੰਭਾਲ, ਪੁਨਰ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ।
ਸਾਊਥ ਅਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੀ ਐਵੀਕਲਚਰਲ ਸੁਸਾਇਟੀ (1928 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ) ਇਕ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਪੂਰੀ-ਰੰਗੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿਚ ਬਰਡ ਕਲਿੰਗਿੰਗ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿਚ ਹੰਢਣ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਏ ਐਸ ਐਸ ਏ ਨੂੰ ਇਕ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਰਜਿਸਟਰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਹੈ: "1928 ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ, ਅਧਿਐਨ, ਸੰਭਾਲ, ਬ੍ਰੀਡਿੰਗ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ।"
ਕੈਨਰੀਕਲਚਰ (ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀ)
ਆਮ ਨਾਂ ਕਨੇਰੀ (ਸੇਰੀਨਸ ਕੈਰਰੀਆ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ) ਤੋਂ, ਇਕ ਗੀਤ ਪੰਛੀ ਕੈਨਰੀ ਟਾਪੂ, ਮਾਡੀਰਾ ਅਤੇ ਅਜ਼ੋਰਸ ਦੇ ਮੂਲ ਵਿਚ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਛੀ 1470ਈ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਿੰਜਰੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੁਣ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਲਣ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰਵਾਇਤਾਂ ਅਤੇ ਕੈਨਰੀਕਲਚਰ ਸ਼ਬਦ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਫਰਾਂਸੀਸੀ, ਪੁਰਤਗਾਲੀ, ਸਪੈਨਿਸ਼ ਅਤੇ ਇਟਾਲੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਕੈਨਰੀਆਂ ਦੇ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਕੈਨਰੀ ਬਰੀਡਰਾਂ ਨੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਸਿੱਟਾਕਲਚਰ (Psittaculture)
ਇਹ ਸ਼ਬਦ psittacinae (ਲੈਟਿਨ psittacinus, ਤੋਤਿਆਂ ਲਈ, ਯੂਨਾਨੀ ਸਕਤੀਕਾਕੋਸ ਤੋਂ) ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ।
Psittaculture ਇਕ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜੋ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਐਕਸੀਲਚਰ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਵਿਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ psittacines ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਂਭਣ, ਬ੍ਰੀਡਿੰਗ ਅਤੇ ਸਾਂਭਣ ਵਿਚ ਮੁਹਾਰਤ, ਜੰਗਲੀ ਤੋਪਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ psittacines ਨਿਵਾਸ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਤਪਤੀ ਦੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਇੱਕ ਬਰਾਂਚ ਹੈ।
ਇੱਕ "ਸਕਿਟੈਟ ਬਿਰਡਰ" ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ ਜੋ psittacines ਦੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਨੂੰ ਸਾਂਭਣ, ਨਸਲਣ ਅਤੇ ਸਾਂਭਣ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਾਈਟਾਟਾਕਸ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਤੋਤਿਆਂ ਦੇ ਚਲ ਰਹੇ ਮੌਜੂਦਗੀ ਲਈ ਧਮਕੀਆ ਦੀਆਂ ਜਨ ਜਾਗਰੂਕ ਮੁਹਿਮਾਂ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਈਟਿਕਾਚਰ ਦੀ ਸਬ-ਬ੍ਰਾਂਚ ਵਿਚ ਛੱਪੜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਮਾਨਸਿਕ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਪੱਧਰ ਹਨ:
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀਬਾੜੀ
ਸ਼ਾਂਤਾ ਸ਼ੇਲਕੇ
ਸ਼ਾਂਤਾ ਜਨਾਰਦਨ ਸ਼ੈਲਕੇ (ਮਰਾਠੀ: शांता शेळके) (12 ਅਕਤੂਬਰ 1922 - 6 ਜੂਨ 2002) ਇੱਕ ਮਰਾਠੀ ਕਵਿੱਤਰੀ ਅਤੇ ਲੇਖਿਕਾ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਿਤ-ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਗੀਤ, ਕਹਾਣੀਆਂ, ਅਨੁਵਾਦ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਸਾਹਿਤਕ ਬੈਠਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਰਚਨਾਵਾਂ ਜਾਂ ਕੁਝ ਮਰਾਠੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ, ਆਸ਼ਾ ਭੋਂਸਲੇ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਅਮੋਨਕਰ ਵਰਗੀਆਂ ਗਾਇਕਾਵਾਂ ਨੇ ਗਾਈਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਇੱਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਨਾਂ ਵਸੰਤ ਅਵਸਰੇ ਦੇ ਨਾਂ ਵਜੋਂ ਲਿਖਦੀ ਸੀ।
ਪਿਛੋਕੜ
ਸ਼ਾਂਤਾ ਸ਼ਾਲਕੇ ਦਾ ਜਨਮ ਇੰਦਾਪੁਰ, ਪੂਨੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਵਿਦਿਆਲਿਆ ਰਾਜਗੁਰੂਨਗਰ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹਜ਼ੂਰਪਾਗਾ ਤੋਂ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੁਣੇ ਦੇ ਐਸ ਪੀ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਮਰਾਠੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਐਮਏ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬੰਬੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਰਹੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਨਾਵੀ ਕੇਲਕਰ ਅਤੇ ਚਿਪਲੰਕਰ ਸਨਮਾਨ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੇ।
ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮਕਾਜੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ :
ਸ਼ਾਂਤਾ ਸ਼ੈਲਕੇ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਲਿਖਤਾਂ
ਸ਼ਾਂਤਾ ਸ਼ੈਲਕੇ ਨੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ, ਕਹਾਣੀਆਂ, ਨਾਵਲਾਂ, ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰਾਂ, ਇੰਟਰਵਿਊਆਂ, ਆਲੋਚਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜਾਣ ਪਛਾਣਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਰਾਠੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਿਨੇਮਾ ਸੰਬੰਧੀ ਲਿਖਤਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਬਾਰੇ ਅਖਬਾਰੀ ਕਾਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ।
ਅਖਬਾਰ ਦੇ ਕਾਲਮ
ਉਸ ਦੇ ਕੁਝ ਅਖਬਾਰ ਦੇ ਕਾਲਮ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਏ.
ਮੌਤ
ਸ਼ਾਂਤਾ ਸ਼ੈਲਕੇ ਦੀ 6 ਜੂਨ 2002 ਨੂੰ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2002 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1922 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਅਨੁਵਾਦਕ
240
240 (24 ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ
ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ ਦੀ ਇੱਕ ਸਪੀਚ
ਬਸ, ਇਹੋ... ਮੁਸੀਬਤ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਦੇਣਾ। ਮੈਂ ਜਾਣਦੀ ਆਂ ਤੈਨੂੰ, ਤੈਨੂੰ ਏਸ ਦਿਲ ’ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਦੇਖ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਹੋਣ ਦੀ ਖਾਹਿਸ਼ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਕਿਵੇਂ ਤਰਲੋਮੱਛੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਨਹੀਂ..., ਤੂੰ ਇਸਦਾ ਗਲਾ ਨਹੀਂ ਘੁੱਟ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਸਭ ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਕਰਨਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ,...ਹਰ ਹਾਲ ’ਚ; ਨੇਕੀ ਦਾ ਕੋਈ ਰਾਹ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤਾਈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।...ਇਹ ਜਿੱਦ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡਣੀ ਪਵੇਗੀ, ਇਹ ਬੋਝ ਤੇ ...ਚੱਕਣਾ ਈ ਪੈਣਾ,...ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਛੇਤੀ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਏੱਥੇ ਆ ਜਾ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਆਪਣੀ ਰੂਹ ਫੂਕ ਦਿਆਂਗੀ। ਮੈਂ ਜਾਣਦੀ ਆਂ ਏਸ ਵੇਲੇ ਤੈਨੂੰ ਲੋੜ ਏ ਮੇਰੀ। ਤੇਰੇ ਤੇ ਤਖਤ ਵਿਚਾਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦੂਰੀਆਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਹੂੰਝ ਦਿਆਂਗੀ। ਆਖਿਰ ਉਹ ਤੇਰਾ ਮੁਕੱਦਰ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਦੇ ਪਾਤਰ
ਅਸਰਗੰਜ
ਅਸਰਗੰਜ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਿਹਾਰ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਮੁੰਗੇਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਭੂਗੋਲ
ਅਸਰਗੰਜ 25.15°N, 86.68°W ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਔਸਤ ਉਚਾਈ 44 ਮੀਟਰ (144 ਫੁੱਟ) ਹੈ। ਇਹ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਸੁਲਤਾਨ ਗੰਜ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ 12ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਵਾਲੀ ਲਿਊਬ
ਵਾਲੀ ਲਿਊਬ ਖੇਡ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਚੇਵੇਤਾਨੋਵਾ ਮਾਰਖ, ਇਟਲੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪੇੇਸ਼ੇਵਰ ਵਾਲੀਬਾਲ ਟੀਮ ਹੈ। 1995 ਤੋਂ ਇਹ ਕਲੱਬ ਇਤਾਲਵੀ ਵਾਲੀਬਾਲ ਲੀਗ ਦੀ ਏ. ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਇਤਾਲਵੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਪੰਜ ਵਾਰ ਜਿੱਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਤਾਲਵੀ ਸੂਪਰ ਕੱਪ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਾਲੀਬਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਾਲਵੀ ਵਾਲੀਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਮੈਕਬਥ (1971 ਫ਼ਿਲਮ)
ਮੈਕਬੈਥ  ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਦੇ ਮੈਕਬੈਥ (ਤਕਰੀਬਨ 1603–1607) 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਰੋਮਨ ਪੋਲਾਂਸਕੀ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ 1971 ਦੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼-ਅਮਰੀਕੀ ਡਰਾਮਾ-ਡਰਾਵਣੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਅਸੰਧ
ਅਸੰਧ ਹਰਿਆਣਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਕਰਨਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਰਲੇ ਮਿਲੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਇਕ ਚੰਗੀ ਮਿਸਲ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਹਨ। ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚ ਵਿਰਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ ਜੋ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਪਿੱਛੇ ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਛੱਡ ਕੇ ਆਏ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਜੋੜਨ ਲੱਗ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਨੌਖਰੀਏ, ਕਾਹਲੋਂ ਕੇ, ਪੰਜ ਚੱਕੀਏ ਆਦਿ। ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਇਥੇ ਢਿੱਲੋ, ਚੱਠੇ, ਸਿੱਧੂ, ਗਿੱਲ, ਸੰਧੂ, ਬਾਜਵੇ, ਬਾਠ, ਮਜਬੀ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਖੱਤਰੀ ਆਦਿ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੀ ਬਰਾਦਰੀ ੪੭ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਥੇ ਆ ਕੇ ਵੱਸੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਦੇ ਮੂਲ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਇਥੇ ਰਾਜਪੂਤ, ਪੰਡਤ, ਜਾਟ, ਰੋਡ ਅਤੇ ਦਲਿਤ ਆਦਿ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਰਗਾਂ ਵਿਚ ਮੂਲ ਫ਼ਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੀਆਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਮਾਝੀ ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਂ ਮੁਲਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਦੂਜੇ ਵਰਗ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹਰਿਆਣਵੀਂ ਜਾਂ ਪੁਆਧੀ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਵੱਡਾ ਫ਼ਰਕ ਧਰਮ ਦਾ ਹੈ, ਪਹਿਲਾ ਵਰਗ ਵਧੇਰੇ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਸਨਾਤਨੀ ਧਰਮ ਨੂੰ।
ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਬਾਬਤ ਇਕ ਮਿੱਥ ਵੀ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਮਹਾਭਾਰਤ ਵਿਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪਾਤਰ ਜਰਾਸੰਧ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿੱਚੋ-ਵਿਚ ਇਕ ਟਿੱਬਾ ਵੀ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਇਸ ਟਿੱਬੇ ਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਖ਼ਾਸ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਰਿਆਣੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਪ੍ਰਭਾ ਖੇਤਾਨ
thumb|ਪ੍ਰਭਾ ਖੇਤਾਨ '''ਡਾ. ਪ੍ਰਭਾ ਖੇਤਾਨ''' (1 ਨਵੰਬਰ 1942 - 20 ਸਤੰਬਰ 2008) ਪ੍ਰਭਾ ਖੇਤਾਨ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਧਿਅਕਸ਼ਾ, ਨਾਰੀ ਵਿਸ਼ੇ ਸੰਬੰਧੀ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਭਾਗੀਦਾਰ, ਫਿਗਰੇਟ ਨਾਮਕ ਨਾਰੀ ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਸਥਾਪਕ 1966 ਤੋਂ 1976 ਤੱਕ ਚਮੜੇ ਅਤੇ ਸਿਲੇ-ਸਿਲਾਏ ਵਸਤਰਾਂ ਦੀ ਨਿਰਿਆਤਕ, ਆਪਣੀ ਕੰਪਨੀ ਨਿਊ ਹੋਰਾਈਜਨ ਲਿਮਿਟਡ ਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਕਾ, ਹਿੰਦੀ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਕਵਿਤਰੀ, ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵਿਕਾ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਲਕੱਤਾ ਚੈਂਬਰ ਆਫ ਕਾਮਰਸ ਦੀ ਇੱਕਮਾਤਰ ਮਹਿਲਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੋਣ ਦਾ ਗੌਰਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ। ਉਹ ਕੇਂਦਰੀ ਹਿੰਦੀ ਸੰਸਥਾਨ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।
ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਇਸ ਸੂਚੀ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਾਰੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਪਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਇਤੇਹਾਸਿਕ ਅਤੇ ਮੋਜੂਦਾ, ਦੀ ਸੂਚੀ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ
A
• 3
B
• 3
C
• 3
D
• 3
E
• 3
G
• 3
H
• 3
J
• 3
K
• 3
L
• 3
M
• 3
N
• 3
O
• 3
Q
• 3
R
• 3
S
• 3
T
• 3
V
• 3
W
• 3
X
• 3
Y
• 3
Z
• 3
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਹਰਿਦੁਆਰ
ਹਰਿਦੁਆਰ (ਹਰਦੁਆਰ), ਹਰਦੁਆਰ ਜਿਲਾ, ਉੱਤਰਾਖੰਡ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪਵਿਤਰ ਨਗਰ ਅਤੇ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਬੋਰਡ ਹੈ। ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ, ਹਰਦੁਆਰ ਦਾ ਮਤਲੱਬ ਹਰਿ ( ਰੱਬ ) ਦਾ ਦਵਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਰਦੁਆਰਹਿੰਦੁਵਾਂਦੇ ਸੱਤ ਪਵਿਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
3139 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਆਪਣੇ ਸਰੋਤ ਗੌਮੁਖ ( ਗੰਗੋਤਰੀ ਹਿਮਨਦ ) ਵਲੋਂ ੨੫੩ ਕਿਮੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਕੇ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਹਰਦੁਆਰ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਦੇ ਮੈਦਾਨੀ ਕਸ਼ੇਤਰੋ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਹਰਦੁਆਰ ਨੂੰ ਗੰਗਾਦਵਾਰ ਦੇ ਨਾਮ ਜਿਹਾ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲੱਬ ਹੈ ਉਹ ਸਥਾਨ ਜਿੱਥੇ ਉੱਤੇ ਗੰਗਾਜੀ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਰਦੁਆਰ ਉਹ ਸਥਾਨ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਕੁੱਝ ਬੂੰਦਾਂ ਭੁੱਲ ਵਲੋਂ ਘਡੇ ਵਲੋਂ ਡਿੱਗ ਗਈਆਂ ਜਦੋਂ ਖਗੋਲੀ ਪੰਛੀ ਗਰੁੜ ਉਸ ਘਡੇ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਮੰਥਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਲੈ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਚਾਰ ਸਥਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਅਮ੍ਰਿਤ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਗਿਰੀਆਂ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਥਾਨ ਹੈ : - ਉੱਜੈਨ, ਹਰਦੁਆਰ, ਨਾਸਿਕ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਯਾਗ। ਅੱਜ ਇਹ ਉਹ ਸਥਾਨ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਕੁੰਭ ਮੇਲਾ ਚਾਰਾਂ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਇੱਕ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ੩ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ੧੨ਵੇਂ ਸਾਲ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਮਹਾਕੁੰਭ ਆਜੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਲੋਂ ਕਰੋਡੋਂ ਤੀਰਥਯਾਤਰੀ, ਭਕਤਜਨ, ਅਤੇ ਪਰਯਟਨ ਇੱਥੇ ਇਸ ਸਮਾਰੋਹ ਨੂੰ ਮਨਾਣ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਢੰਗ ਵਲੋਂ ਇਸਨਾਨ ਇਤਆਦਿ ਕਰਦੇ ਹੈ।
ਉਹ ਸਥਾਨ ਜਿੱਥੇ ਉੱਤੇ ਅਮ੍ਰਿਤ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਡਿੱਗੀ ਸੀ ਉਸਨੂੰ ਹਰ - ਦੀ - ਪੌਡੀ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੁੰਡ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਮਤਲੱਬ ਹੈ ਰੱਬ ਦੇ ਪਵਿਤਰ ਕਦਮ। ਹਰ - ਦੀ - ਪੌਡੀ, ਹਰਦੁਆਰ ਦੇ ਸਭਤੋਂ ਪਵਿਤਰ ਘਾਟ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਲੋਂ ਭਕਤੋਂ ਅਤੇ ਤੀਰਥਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਜਥੇ ਤਯੋਹਾਰੋਂ ਜਾਂ ਪਵਿਤਰ ਦਿਵਸਾਂ ਦੇ ਮੌਕੇ ਉੱਤੇ ਇਸਨਾਨ ਕਰਣ ਲਈ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇਸਨਾਨ ਕਰਣਾ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਰਦੁਆਰ ਜਿਲਾ, ਸਹਾਰਨਪੁਰ ਡਿਵੀਜਨਲ ਕਮਿਸ਼ਨਰੀ ਦੇ ਭਾਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 29 ਦਿਸੰਬਰ 1988 ਨੂੰ ਅਸਤੀਤਵ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। 24 ਸਿਤੰਬਰ 1998 ਦੇ ਦਿਨ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਨੇ ਜਵਾਬ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪੁਨਰਗਠਨ ਵਿਧੇਯਕ, 1998 ਪਾਰਿਤ ਕੀਤਾ, ਓੜਕ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਨੇ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਸਮੂਹ ਵਿਧਾਨ - ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪੁਨਰਗਠਨ ਅਧਿਨਿਯਮ 2000 ਪਾਰਿਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ 9 ਨਵੰਬਰ, 2000, ਦੇ ਦਿਨ ਹਰਦੁਆਰ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ-ਰਾਜ ਦੇ ੨੭ਵੇਂ ਨਵਗਠਿਤ ਰਾਜ ਉਤਰਾਖੰਡ ( ਤੱਦ ਉੱਤਰਾਂਚਲ ) ਦਾ ਭਾਗ ਬਣ ਗਿਆ। ਅੱਜ, ਇਹ ਆਪਣੇ ਧਾਰਮਿਕ ਮਹੱਤਵ ਵਲੋਂ ਪਰੇ, ਰਾਜ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਦਯੋਗਕ ਗੰਤਵਿਅ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਤੇਜੀ ਵਲੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਜੀ ਵਲੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੁੰਦਾ ਉਦਯੋਗਕ ਏਸਟੇਟ, ਰਾਜ ਢਾਂਚਾਗਤ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਕ ਵਿਕਾਸ ਨਿਗਮ, SIDCUL ( ਸਿਡਕੁਲ ), ਭੇਲ ( ਭਾਰਤ ਹੈਵੀ ਇਲੇਕਟਰਿਕਲਸ ਲਿਮਿਟੇਡ ) ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਹਾਇਕ।
ਇਤਹਾਸ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ
ਕੁਦਰਤ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਲਈ ਹਰਦੁਆਰ ਸਵਰਗ ਵਰਗਾ ਸੁੰਦਰ ਹੈ। ਹਰਦੁਆਰ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਸਭਿਅਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਰੂਪਦਰਸ਼ਕ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਚਰਚਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਪਿਲਸਥਾਨ, ਗੰਗਾਦਵਾਰ ਅਤੇ ਮਾਇਆਪੁਰੀ ਦੇ ਨਾਮ ਵਲੋਂ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਚਾਰ ਧਾਮ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਪਰਵੇਸ਼ ਦਵਾਰ ਵੀ ਹੈ ( ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਚਾਰ ਧਾਮ ਹੈ : - ਬਦਰੀਨਾਥ, ਕੇਦਾਰਨਾਥ, ਗੰਗੋਤਰੀ ਅਤੇ ਯਮੁਨੋਤਰੀ ), ਇਸਲਈ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸਾਥੀ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਸਾਥੀ ਇਸਨੂੰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਹਰਦਵਾਰ ਅਤੇ ਹਰਦੁਆਰ ਦੇ ਨਾਮ ਵਲੋਂ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਹੈ। ਹਰ ਯਾਨੀ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਹਰਿ ਯਾਨੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ। ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੇ ਵਨਪਰਵ ਵਿੱਚ ਧੌੰਮਿਅ ਰਿਸ਼ੀ, ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦੇ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉੱਤੇ ਗੰਗਾਦਵਾਰ ਅਰਥਾਤ ਹਰਦੁਆਰ ਅਤੇ ਕਨਖਲ ਦੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਵੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕਪਿਲ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਵੀ ਇੱਥੇ ਸਥਿਤ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਇਸਨੂੰ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨਾਮ ਕਪਿਲ ਜਾਂ ਕਪਿਲਸਥਾਨ ਮਿਲਿਆ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਗੀਰਥ, ਜੋ ਸੂਰਿਆਵੰਸ਼ੀ ਰਾਜਾ ਸਗਰ ਦੇ ਪੜਪੋਤਾ ( ਸ਼ਰੀਰਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਪੂਰਵਜ ) ਸਨ, ਗੰਗਾਜੀ ਨੂੰ ਸਤਜੁਗ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਦੇ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ੬੦, ੦੦੦ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੇ ਉੱਧਾਰ ਅਤੇ ਕਪਿਲ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਸਰਾਪ ਵਲੋਂ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰਣ ਲਈ ਦੇ ਲਈ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲਿਆਏ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ ਜਿਨੂੰ ਕਰੋਡੋਂ ਹਿੰਦੂ ਅੱਜ ਵੀ ਨਿਭਾਂਦੇ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੇ ਉੱਧਾਰ ਦੀ ਆਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਿਤਾ ਦੀ ਰਾਖ ਲਿਆਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗੰਗਾਜੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸਰਜਿਤ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਦੀ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਇੱਕ ਪੱਥਰ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਕਦਮ - ਚਿੰਨ੍ਹ ਛੱਡੇ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਦੀ ਪੌਡੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉਪਰੀ ਦੀਵਾਰ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਤ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਸਮਾਂ ਪਵਿਤਰ ਗੰਗਾਜੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਦੀ ਰਹਤੀਂ ਹਨ।
ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਢਾਂਚਾ
ਹਰਦੁਆਰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਹਾਰਨਪੁਰ, ਜਵਾਬ ਅਤੇ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਦੇਹਿਰਾਦੂਨ, ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਪੌੜੀ ਗੜਵਾਲ, ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਰੁੜਕੀ, ਮੁਜੱਫਰ ਨਗਰ ਅਤੇ ਬਿਜਨੌਰ ਹਨ। ਨਵਨਿਰਮਿਤ ਰਾਜ ਉਤਰਾਖੰਡ ਨੇ ਸਮਿੱਲਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਸਹਾਰਨਪੁਰ ਡਿਵਿਜਨਲ ਕਮਿਸ਼ਨਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਗ ਸੀ। ਪੂਰੇ ਜਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਮਿਲਾਕੇ ਇੱਕ ਸੰਸਦੀ ਖੇਤਰ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਉਤਰਾਖੰਡ ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਦੀ ੯ ਸੀਟੇ ਹਨ ਜੋ ਹਨ - ਭਗਵਾਨਪੁਰ, ਰੁੜਕੀ, ਇਕਬਾਲਪੁਰ, ਮੰਗਲੌਰ, ਲਾਂਧੌਰ, ਲਸਕਰ, ਭਦਰਬਾਦ, ਹਰਦੁਆਰ, ਅਤੇ ਲਾਲਡਾਂਗ। ਜਿਲਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਤਿੰਨ ਤਹਸੀਲੋਂ ਹਰਦੁਆਰ, ਰੁੜਕੀ, ਅਤੇ ਲਸਕਰ ਅਤੇ ਛੇ ਵਿਕਾਸ ਖੰਡਾਂ ਭਗਵਾਨਪੁਰ, ਰੁੜਕੀ, ਨਰਸਾਨ, ਭਦਰਬਾਦ, ਲਸਕਰ, ਅਤੇ ਖਾਨਪੁਰ ਵਿੱਚ ਬੰਟਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹਰੀਸ਼ ਰਾਵਤ ਹਰਦੁਆਰ ਲੋਕਸਭਾ ਸੀਟ ਵਲੋਂ ਵਰਤਮਾਨ ਸੰਸਦ, ਅਤੇ ਮਦਨ ਕੌਸ਼ਿਕ ਹਰਦੁਆਰ ਨਗਰ ਵਲੋਂ ਉਤਰਾਖੰਡ ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਹਨ।
ਭੂਗੋਲ
ਹਰਦੁਆਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਗੰਗਾ ਪਹਾੜਾਂ ਵਲੋਂ ਨਿਕਲਕੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਗੰਗਾ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਜਿਆਦਾਤਰ ਵਰਖਾ ਰੁੱਤ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਪਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਲੋਂ ਮਿੱਟੀ ਇਸਵਿੱਚ ਘੁਲਕੇ ਹੇਠਾਂ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਇੱਕਦਮ ਸਵੱਛ ਅਤੇ ਠੰਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਵੱਖ ਪ੍ਰਵਾਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਜੀਰਾ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਵਗਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾਤਰ ਜੰਗਲਾਂ ਵਲੋਂ ਘਿਰੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਛੋਟੇ ਪਰਵਾਹ ਹਨ : ਰਾਨੀਪੁਰ ਰਾਵ, ਪਥਰੀ ਰਾਵ , ਰਾਵੀ ਰਾਵ , ਹਰਨੋਈ ਰਾਵ , ਬੇਗਮ ਨਦੀ ਆਦਿ। ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਸਾਰਾ ਭਾਗ ਜੰਗਲਾਂ ਵਲੋਂ ਘਿਰਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜਾਜੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਾਣੀ ਫੁਲਵਾੜੀ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸੀਮਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਵੰਨਿਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਾਹਸਿਕ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਸਥਾਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾਜੀ ਇਸ ਗੇਟਾਂ ਵਲੋਂ ਅੱਪੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ : ਰਾਮਗੜ ਗੇਟ ਅਤੇ ਮੋਹੰਦ ਗੇਟ ਜੋ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਵਲੋਂ ੨੫ ਕਿਮੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੋਤੀਚੂਰ, ਰਾਨੀਪੁਰ ਅਤੇ ਚੀਖ ਗੇਟ ਹਰਦੁਆਰ ਵਲੋਂ ਕੇਵਲ ੯ ਕਿਮੀ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਹਨ। ਕੁਨਾਓ ਗੇਟ ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਵਲੋਂ ੬ ਕਿਮੀ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਲਾਲਧੰਗ ਗੇਟ ਕੋਟਦਵਾਰਾ ਵਲੋਂ ੨੫ ਕਿਮੀ ਉੱਤੇ ਹੈ। ੨੩੬੦ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਖੇਤਰ ਵਲੋਂ ਘਿਰਿਆ ਹਰਦੁਆਰ ਜਿਲਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਤਰਾਖੰਡ ਰਾਜ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ਾਂਤਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ੨੯.੯੬ ਡਿਗਰੀ ਜਵਾਬ ਅਤੇ ੭੮.੧੬ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰਵ ਹਨ। ਹਰਦੁਆਰ ਸਮੁਂਦਰ ਤਲ ਵਲੋਂ ੨੪੯.੭ ਮੀ ਦੀ ਉਚਾਈ ਉੱਤੇ ਜਵਾਬ ਅਤੇ ਜਵਾਬ - ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਪਹਾਡੀਆਂ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਹਰਦੁਆਰ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਆਂ ਦੀ ਪੰਜਿਕਾ
ਉਹ ਜੋ ਜਿਆਦਾਤਰ ਭਾਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਹ ਜੋ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਸ ਗਏ ਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਿੰਦੂ ਪਰਵਾਰਾਂ ਦੀ ਪਿੱਛਲੀ ਕਈ ਪੀਢੀਆਂ ਦੀ ਫੈਲਿਆ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਆਂ ਹਿੰਦੂ ਬਾਹਮਣ ਪੰਡਤਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਡਿਆ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਦੁਆਰਾਹਿੰਦੁਵਾਂਦੇ ਪਵਿਤਰ ਨਗਰ ਹਰਦੁਆਰ ਵਿੱਚ ਕਲਮੀਪੰਜਿਵਾਂਵਿੱਚ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਪੰਡਤਾਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਸੌਂਪੀਆਂ ਜੋ ਇੱਕ ਦੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੇ ਅਸਲੀ ਜਿਲੀਆਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਦੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਹੇਜ ਕਰ ਰੱਖੀ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਹਰ ਇੱਕ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਪੰਜਿਕਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੰਡਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਭਾਜਨ ਦੇ ਉਪਰਾਂਤ ਜੋ ਜਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਗਏ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਭਾਰਤ ਆ ਗਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਆਂ ਇੱਥੇ ਹਨ। ਕਈ ਹਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂਹਿੰਦੁਵਾਂਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਹੁਣ ਸਿੱਖ ਹਨ, ਤਾਂ ਕਈ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਪਿਤੁ ਈਸਾਈ ਵੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਲਈ ਕਿਸੇ ਦੀ ਅਪਿਤੁ ਸੱਤ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪੰਡੀਆਂ ਦੇ ਕੋਲ ਰੱਖੀ ਇਸ ਕੁਰਸੀਨਾਮਾਪੰਜਿਕਾਵਾਂਵਲੋਂ ਲੈਣਾ ਗ਼ੈਰ-ਮਾਮੂਲੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਸ਼ਤਾਬਦੀਆਂ ਪੂਰਵ ਜਦੋਂ ਹਿੰਦੂ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੇ ਹਰਦੁਆਰ ਦੀ ਪਾਵਨ ਨਗਰੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਜੋਕਿ ਜਿਆਦਾਤਰ ਤੀਰਥਯਾਤਰਾ ਲਈ ਜਾਂ / ਅਤੇ ਅਰਥੀ - ਦਾਹ ਜਾਂ ਸਵਜਨੋਂ ਦੇ ਹੱਡ ਅਤੇ ਰਾਖ ਦਾ ਗੰਗਾ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸਰਜਨ ਜੋਕਿ ਅਰਥੀ - ਦਾਹ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹਿੰਦੂ ਧਾਰਮਿਕ ਰੀਤੀ - ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਲਈ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਆਪਣੇ ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਕੁਰਸੀਨਾਮੇ ਦੇ ਧਾਰਕ ਪੰਡਤ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਕੇ ਪੰਜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਖ਼ਾਨਦਾਨ - ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਪਰਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਵਿਆਹਾਂ, ਜਨਮਾਂ ਅਤੇਮ੍ਰਤਿਉਵਾਂਦੇ ਟੀਕਾ ਸਹਿਤ ਨਵੀਨੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੀਤੀ ਹੈ।
ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਹਰਦੁਆਰ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤੀ ਹੱਕੇ - ਬੱਕੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉੱਥੇ ਦੇ ਪੰਡਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਤਾਂਤ ਆਪਣੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨ - ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਨਵੀਨੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰਾਉਣ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਖਬਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਅਤ ਪੰਡਤ ਤੱਕ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੈਲਦੀ ਹੈ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਜਦੋਂ ਸੰਯੁਕਤ ਹਿਦੂ ਪਰਵਾਰ ਦਾ ਚਲਨ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕ ਨਾਭਿਕੀਏ ਪਰਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਪੰਡਤ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਗੰਤੁਕ ਆਪਣੇ ਫੈਲੇ ਪਰਵਾਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਜਿਲਾਂ - ਪਿੰਡਾਂ, ਦਾਦਾ - ਦਾਦੀ ਦੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਪੜਦਾਦਾ - ਪੜਦਾਦੀ ਅਤੇ ਵਿਆਹਾਂ, ਜਨਮਾਂ ਅਤੇਮ੍ਰਤਿਉਵਾਂਜੋ ਕਿ ਫੈਲਿਆ ਪਰਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਹੋਣ ਅਪਿਤੁ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਰਵਾਰਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵਿਆਹ ਸੰਪੰਨ ਹੋਏ ਆਦਿ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਆਓ। ਆਗੰਤੁਕ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਵੀਨੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰਣ ਦੇ ਉਪਰਾਂਤ ਕੁਰਸੀਨਾਮਾ ਪੰਜੀ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਪਰਵਾਰਿਕ ਮੈਬਰਾਂ ਲਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਟੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕਰਣ ਲਈ ਦਸਖ਼ਤੀ ਕਰਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਆਏ ਦੋਸਤਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਰਵਾਰਿਕ ਮੈਬਰਾਂ ਵਲੋਂ ਵੀ ਸਾਕਸ਼ੀ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕਰਣ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਜਲਵਾਯੂ
ਤਾਪਮਾਨ
ਗਰਮੀ : ੧੫ ਡਿਗਰੀ ਤੋਂ - 42 ਡਿਗਰੀ ਤੱਕ
ਸਰਦੀ : ੬ ਡਿਗਰੀ ਤੋਂ - ੧੬.੬ ਡਿਗਰੀ ਤੱਕ
ਆਬਾਦੀ
੨੦੦੧ ਦੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰਦੁਆਰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਜਨਸੰੱਖਾ ੨, ੯੫, ੨੧੩ ਸੀ। ਪੁਰਖ ੫੪ % ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ੪੬ % ਹਨ। ਹਰਦੁਆਰ ਦੀ ਔਸਤ ਸਾਕਸ਼ਰਤਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਸਤ ੫੯.੫ % ਵਲੋਂ ਜਿਆਦਾ ੭੦ % ਹੈ : ਪੁਰਖ ਸਾਕਸ਼ਰਤਾ ੭੫ % ਅਤੇ ਤੀਵੀਂ ਸਾਕਸ਼ਰਤਾ ੬੪ % ਹੈ। ਹਰਦੁਆਰ ਵਿੱਚ, ੧੨ % ਜਨਸੰੱਖਾ ੬ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਲੋਂ ਘੱਟ ਹੈ।
ਦ ਡੈਨ
ਦ ਡੈਨ, ਇਸ ਨੂੰ ਲੰਡਨ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਮਿੱਲਵਾੱਲ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 20,146 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
ਅਲਵਰ
ਅਲਵਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਨਗਰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਮੇਵਾਤ ਅੰਚਲ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਜੈਪੁਰ ਤੋਂ ਕਰੀਬ ੧੭੦ ਕਿ. ਮੀ .ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਅਲਵਰ ਅਰਾਵਲੀ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਬਸਿਆ ਹੈ।
ਅਲਵਰ ਖੇਤਰ ਦਾ ਇਤਹਾਸ
ਅਲਵਰ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਨਗਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਇਤਹਾਸ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਤੋਂ ਵੀ ਜਿਆਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਲੇਕਿਨ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਕਾਲ ਤੋਂ ਇਸਦਾ ਕਰਮਿਕ ਇਤਹਾਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਪੂਰਵ ਇੱਥੇ ਰਾਜਾ ਵਿਰਾਟ ਦੇ ਪਿਤਾ ਬਾਂਸ ਨੇ ਮਤਸਿਅਪੁਰੀ ਨਾਮਕ ਨਗਰ ਬਸਿਆ ਕਰ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਵਿਰਾਟ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮਤਸਿਅਪੁਰੀ ਤੋਂ ੩੫ ਮੀਲ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਵਿਰਾਟ ( ਹੁਣ ਬੈਰਾਠ ) ਨਾਮਕ ਨਗਰ ਬਸਾਕਰ ਇਸ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਇਆ। ਇਸ ਵਿਰਾਟ ਨਗਰੀ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ੩੦ ਮੀਲ ਪੂਰਵ ਦੇ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਪਰਵਤ ਮਾਲਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਰਿਸਕਾ ਵਿੱਚ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਗੁਪਤਵਾਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਿਵਾਸ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਤੀਜੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਇੱਥੇ ਗੁੱਜਰ ਪ੍ਰਤੀਹਾਰ ਵੰਸ਼ੀਯ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਬਾਧਰਾਜ ਨੇ ਮਤਸਿਅਪੁਰੀ ਤੋਂ ੩ ਮੀਲ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਗਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗੜ ਬਣਵਾਇਆ। ਵਰਤਮਾਨ ਰਾਜਗੜ ਦੁਰਗ ਦੇ ਪੂਰਵ ਦੇ ਵੱਲ ਇਸ ਪੁਰਾਣੇ ਨਗਰ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅੱਜ ਵੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਮਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਇਸ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਸ਼ਚਿਮੋੱਤਰੀਏ ਭਾਗ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਈਸ਼ਰ ਚੁਹਾਨ ਦੇ ਪੁੱਤ ਰਾਜਾ ਉਮਾਦੱਤ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਮੋਰਧਵਜ ਦਾ ਰਾਜ ਸੀ ਜੋ ਸਮਰਾਟ ਪ੍ਰਥਵੀਰਾਜ ਵਲੋਂ ੩੪ ਪੀੜ੍ਹੀ ਪੂਰਵ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਮੋਰਨਗਰੀ ਸੀ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਾਬੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਡੇ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਤੱਕ ਵੱਸੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਬਸਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਦੀ ਦੇ ਕਟਾਵ ਉੱਤੇ ਹੁਣ ਵੀ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਛੇਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਗ ਉੱਤੇ ਭਾਟੀ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਸੀ। ਰਾਜੌਰਗੜ ਦੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਵਲੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਨ ੯੫੯ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਗੁੱਜਰ ਪ੍ਰਤੀਹਾਰ ਵੰਸ਼ੀਯ ਸਾਵਰ ਦੇ ਪੁੱਤ ਮਥਨਦੇਵ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਸੀ, ਜੋ ਕੰਨੌਜ ਦੇ ਭੱਟਾਰਕ ਰਾਜਾ ਰੱਬ ਕਸ਼ਿਤੀਪਾਲ ਦੇਵ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਪੁੱਤ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਜੈਪਾਲ ਦੇਵ ਦਾ ਸਾਮੰਤ ਸੀ। ਇਸਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰਾਜਪੁਰ ਸੀ। ੧੩ਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਵਲੋਂ ਪੂਰਵ ਅਜਮੇਰ ਦੇ ਰਾਜੇ ਬੀਸਲਦੇਵ ਚੁਹਾਨ ਨੇ ਰਾਜਾ ਮਹੇਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਮੰਗਲ ਨੂੰ ਹਰਾਕੇ ਇਹ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨਿਕੁੰਭੋਂ ਵਲੋਂ ਖੌਹ ਕਰ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ਜ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਦੇ ਦਿੱਤੇ। ਪ੍ਰਥਵੀਰਾਜ ਚੁਹਾਨ ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਨੇ ਬਿਆਵਰ ਦੇ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਦੀਆਂ ਲਡ਼ਕੀਆਂ ਵਲੋਂ ਵਿਵਾਹਿਕ ਸੰਬੰਧ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਸੰਨ ੧੨੦੫ ਵਿੱਚ ਕੁਤੁਬੁੱਦੀਨ ਐਬਕ ਨੇ ਚੌਹਾਨਾਂ ਵਲੋਂ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਖੌਹ ਕਰ ਪੁੰਨ : ਨਿਕੁੰਬੋਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੇ। ੧ ਜੂਨ, ੧੭੪੦ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਮੌਹੱਬਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਰਾਣੀ ਬਖਤ ਕੁੰਵਰ ਨੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਸੰਨ ੧੭੫੬ ਵਿੱਚ ਮੌਹੱਬਤ ਸਿੰਘ ਬਖਾੜੇ ਦੇ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਜੈਪੁਰ ਰਾਜ ਵਲੋਂ ਲੜਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀਰਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਰਾਜਗੜ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਛਤਰੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਮੌਹੱਬਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤ ਪ੍ਰਤਾਪਸਿੰਹ ਨੇ ੨੫ ਦਿਸੰਬਰ, ੧੭੭੫ ਈ. ਨੂੰ ਅਲਵਰ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
ਅਲਵਰ ਦੇ ਸੈਰ ਥਾਂ
ਪੂਰੇ ਅਲਵਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ, ਕਿ ਅਲਵਰ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਲਾਇਕ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਲਵਰ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਹੋਰ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਜਿਉਂਦਾ ਜਾਗਦਾ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਿਟੀ ਪੈਲੇਸ ਇਮਾਰਤ। ਇਸ ਪੂਰੀ ਇਮਾਰਤ ਉੱਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਦਫਤਰਾਂ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਹੈ, ਕਹਿਣ ਮਾਤਰ ਲਈ ਇਸਦੇ ਇੱਕ ਤਲ ਉੱਤੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿਆਲਿਆ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਫਤਹਿ ਮੰਦਿਰ ਪੈਲੇਸ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਲੜਾਈ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਝਗੜੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਬੰਦ ਪਿਆ ਹੈ, ਬਾਲਿਆ ਕਿਲਾ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਫਤਹਗੰਜ ਦੇ ਮਕਬਰੇ ਦੀ ਹਾਲਤ ਹੋਰ ਵੀ ਖ਼ਰਾਬ ਹੈ, ਸਭ ਕੁੱਝ ਗਾਰਡਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਚਾਹੁਣ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਘੁੱਮਣ ਦੇਣ, ਜਾਂ ਮਨਾ ਕਰ ਦੇਣ। ਘੁੱਮਣ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਅਲਵਰ ਦੀ ਹਾਲਤ ਬਹੁਤ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਨਹੀਂ, ਉੱਤੇ ਅਲਵਰ ਦਾ ਸੌਂਦਰਿਆ ਪਰਿਆਟਕਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ - ਵਾਰ ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਫਤਹਗੰਜ ਦਾ ਮਕਬਰਾ
ਫਤਹਗੰਜ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਪੰਜ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਆਪਣੀ ਸਮਕਾਲੀ ਸਾਰੇ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦਾ ਹੈ। ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹੁਮਾਯੂੰ ਦੇ ਮਕਬਰੇ ਤੋਂ ਵੀ ਸੁੰਦਰ ਹੈ। ਇਹ ਭਰਤਪੁਰ ਰੋਡ ਦੇ ਨਜਦੀਕ, ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ ਦੇ ਪਾਰ ਪੂਰਵ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਮਕਬਰਾ ਇੱਕ ਬਗੀਚੇ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ੯ ਵਜੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਖੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਰਿਕਸ਼ਾ ਰਾਹੀਂ ਮੋਤੀ ਡੁੰਗਰੀ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮੋਤੀ ਡੁੰਗਰੀ ਦਾ ਉਸਾਰੀ ੧੮੮੨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ੧੯੨੮ ਤੱਕ ਅਲਵਰ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਵਾਰਾਂ ਦਾ ਘਰ ਰਿਹਾ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਜੈਸਿੰਹ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਤੁੜਵਾਕਰ ਇੱਥੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਇਮਾਰਤ ਬਣਵਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਸਦੇ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯੂਰੋਪ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਾਮਾਨ ਮੰਗਾਇਆ ਸੀ, ਲੇਕਿਨ ਦੁਰਭਾਗਵਸ਼ ਜਿਸ ਜਹਾਜ ਵਿੱਚ ਸਾਮਾਨ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਜਹਾਜ ਡੁੱਬਣ ਉੱਤੇ ਮਹਾਰਾਜ ਜੈ ਸਿੰਹ ਨੇ ਇਸ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਬਣਵਾਉਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਇਮਾਰਤ ਨਹੀਂ ਬਣਨ ਦਾ ਇਹ ਫਾਇਦਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਪਰਯਟਕ ਇਸ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ ਬੇਰੋਕ - ਟੋਕ ਚੜ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸੁੰਦਰਦ੍ਰਿਸ਼ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਪੁਰਜਨ ਵਿਹਾਰ
ਮੋਤੀ ਡੁੰਗਰੀ ਤੋਂ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ ਦੀ ਤਰਫ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਕਾਲਜ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਵਿਲਾਸ ਪੈਲੇਸ ਸੀ। ਇਹ ਇਮਾਰਤ ਦੇਖਣ ਲਾਇਕ ਹੈ। ਕਾਲਜ ਦੇਖਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਤੁਸੀ ਇੱਥੋਂ ਪੁਰਜਨ ਵਿਹਾਰ ( ਕੰਪਨੀ ਬਾਗ ) ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਖੂਬਸੂਰਤ ਬਾਗ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੜਾ ਸਮਰ ਹਾਊਸ ਹੈ ਜਿਨੂੰ ਸ਼ਿਮਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਜ ਸ਼ਯੋਧਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ੧੮੬੮ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਗੀਚੇ ਨੂੰ ਬਣਵਾਇਆ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਜ ਮੰਗਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ੧੮੮੫ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਮਲਾ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਾਇਆ। ਮਕਾਮੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਮਲਾ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਗਰਵ ਹੈ, ਇਸ ਬਗੀਚੇ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਛਾਂਦਾਰ ਰਸਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਫੱਵਾਰੇ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਕੰਪਨੀ ਬਾਗ
ਅਲਵਰ ਕੰਪਨੀ ਬਾਗ ਸਾਲ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਮਰ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਘੁੱਮਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸਵੇਰੇ 9 ਵਲੋਂ ਸ਼ਾਮ 5 ਵਜੇ ਤੱਕ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਬਾਗ ਦੇਖਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਤੁਸੀ ਗਿਰਜਾ ਘਰ ਰੋਡ ਦੀ ਤਰਫ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇੱਥੇ ਸੇਂਟ ਐਂਡਰਿਊ ਗਿਰਜਾ ਘਰ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਇਹ ਅਕਸਰ ਬੰਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਗਿਰਜਾ ਘਰ ਰੋਡ ਉੱਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਲੱਗਦਾ ਹੋ। ਇੱਥੇ ਕਾਫ਼ੀ ਭੀੜ - ਭਾੜ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਗਿਰਜਾ ਘਰ ਰੋਡ ਘੁੱਮਣ ਲਈ ਸਵੇਰੇ ਦਾ ਸਮਾਂ ਉਪਯੁਕਤ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੁਸੀ ਇੱਥੇ ਦੀਆਂ ਹਵੇਲੀਆਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਰੋਡ ਦੇ ਅੰਤਮ ਨੋਕ ਉੱਤੇ ਹੋਪ ਸਰਕਲ ਹੈ, ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਅਸਤ ਸਥਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਅਕਸਰ ਟਰੈਫਿਕ ਜਾਮ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਕੋਲ ਹੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਦੁਕਾਨਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੰਦਿਰ ਵੀ ਹੈ। ਹੋਪ ਸਰਕਲ ਵਲੋਂ ਸੱਤ ਗਲੀਆਂ ਵੱਖਰਾ ਸਥਾਨਾਂ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗਿਰਜਾ ਘਰ ਰੋਡ ਵਲੋਂ ਪੰਜਵੀ ਗਲੀ ਘੰਟਾਘਰ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਹੀ ਉੱਤੇ ਕਲਾਕੰਦ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਵਲੋਂ ਚੌਥੀ ਗਲੀ ਤਰਿਪੋਲਿਆ ਗੇਟਵੇ ਅਤੇ ਸਿਟੀ ਪੈਲੇਸ ਕਾੰਪਲੇਕਸ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਲੋਂ ਤਰਿਪੋਲਿਆ ਦੀ ਛੇਵਾਂ ਦੇਖਣ ਲਾਇਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਖੂੰਜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਛੋਟੇ - ਛੋਟੇ ਮੰਦਿਰ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਗੇਟਵੇ ਵਲੋਂ ਸਿਟੀ ਪੈਲੇਸ ਦੀ ਤਰਫ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਸੱਰਾਫਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਬਜਾਜ਼ ਬਾਜ਼ਾਰ ਪਡਤੇ ਹੋ। ਇਹ ਦੋਨਾਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਆਪਣੇ ਸੋਣ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ ਤੁਸੀ ਇੱਥੇ ਦੀ ਅਨੇਕ ਖੂਬਸੂਰਤ ਹਵੇਲੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਸਿਟੀ ਪੈਲੇਸ
ਅਲਵਰ ਸਿਟੀ ਪੈਲੇਸ ਪਰਿਸਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਾਲ - ਨਾਲ ਬਾਲਕਾਨੀ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ। ਗੇਟ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੈਦਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਮੰਦਿਰ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਬਿਲਕੁੱਲ ਪਿੱਛੇ ਮੂਸੀ ਰਾਣੀ ਦੀ ਛਤਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਰਸ਼ਨੀਕ ਥਾਂ ਹਨ। ਸਵੇਰੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਰਨ ਸਿਟੀ ਪੈਲੇਸ ਪਰਿਸਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਵਾਰ ਪਡਤੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸਦੀ ਛੇਵਾਂ ਦੇਖਣ ਲਾਇਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਾਲ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਹਾਲਤ ਤਰਸਯੋਗ ਹੈ। ਪੂਰੀ ਇਮਾਰਤ ਉੱਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾਧੀਸ਼ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਸੁਪਰਿਟੇਂਡੇਂਟ ਆਦਿ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਦਫਤਰਾਂ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾਵ ਹੈ। ਇਸ ਮਹਲ ਦਾ ਉਸਾਰੀ ੧੭੯੩ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਬਖਤਾਵਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਰਾਇਆ ਸੀ। ਪਰਯਟਨ ਇਸਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਦੀ ਤਾਰੀਫ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਪਾਂਦੇ। ਇਸ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਊਪਰੀ ਤਲ ਉੱਤੇ ਅਜਾਇਬ-ਘਰ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਹਾਲਸ ਵਿੱਚ ਵਿਭਕਤ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹੀ ਵਸਤਰ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਖਿਡੌਣੇ ਰੱਖੇ ਹਨ, ਹਾਲ ਦਾ ਮੁੱਖ ਖਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜ ਜੈਸਿੰਹ ਦੀ ਸਾਈਕਿਲ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਬਡੇ ਸੁੰਦਰ ਤਰੀਕੇ ਵਲੋਂ ਸਜਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਦੂੱਜੇ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਵਿਚਕਾਰ ਏਸ਼ਿਆ ਦੇ ਅਨੇਕ ਜਾਣ - ਮੰਨੇ ਰਾਜਾਵਾਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਤੈਮੂਰ ਵਲੋਂ ਲੈ ਕੇ ਔਰੰਗਜੇਬ ਤੱਕ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਤੀਸਰੇ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਆਉੱਧ ਸਾਮਗਰੀ ਦਿਖਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਹਾਲ ਦਾ ਮੁੱਖ ਖਿੱਚ ਅਕਬਰ ਅਤੇ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਹਨ। ਅਜਾਇਬ-ਘਰ ਘੁੱਮਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸਵੇਰੇ ੧੦ ਵਜੇ ਵਲੋਂ ਸ਼ਾਮ ੫ ਵਜੇ ਤੱਕ ਹੈ, ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਛੁੱਟੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸਿਟੀ ਪੈਲੇਸ ਦੇ ਬਿਲਕੁੱਲ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਜਲਾਸ਼ਏ ਹੈ, ਜਿਨੂੰ ਸਾਗਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਚਾਰਾਂ ਤਰਫ ਦੋ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਖੇਮਾਂ ਦਾ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਤਾਲਾਬ ਦੇ ਪਾਣੀ ਤੱਕ ਸੀਢੀਆਂ ਬਣੀ ਹਨ। ਇਸ ਜਲਾਸ਼ਏ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਇਸਨਾਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਕਬੂਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨਾ ਖਿਡਾਉਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਜਲਾਸ਼ਏ ਦੇ ਨਾਲ ਮੰਦਿਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਵੀ ਹੈ। ਦਾਈਆਂ ਤਰਫ ਰਾਜਾ ਬਖਤਾਵਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਮਾਰਕ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਬਣਾ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦਾ ਸਮਾਰਕ ਵੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਰਾਜਾ ਬਖਤਾਵਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮੂਸੀ ਰਾਣੀ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਜਾ ਬਖਤਾਵਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਚਿਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸਤੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।