cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਪ੍ਰਭਾਤ ਪਟਨਾਇਕ
ਕੈਰੀਅਰ
ਉਸਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਸ਼ੇ  macroeconomics ਅਤੇ  political economy ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ Time, Inflation and Growth (1988), Economics and Egalitarianism (1990), Whatever Happened to Imperialism and Other Essays (1995), Accumulation and Stability Under Capitalism (1997), The Retreat to Unfreedom (2003), The Value of Money (2008) ਅਤੇ Re-envisioning Socialism (2011). ਉਹ Social Scientist ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ।   ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਮੁਖਤਿਆਰੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਉਪਜਾਊ ਖੋਜ ਲਈ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਵਾਹਨ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਉਹਦਾ ਵਿਆਹ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਊਸ਼ਾ ਪਟਨਾਇਕ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾ ਲਈ ਸੈਂਟਰ (CESP) ਤੋਂ ਇੱਕ ਫੈਕਲਟੀ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ 2010 ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਈ।
ਜੂਨ 2006 ਤੋਂ ਮਈ 2011 ਤੱਕ ਉਸਨੇ ਕੇਰਲ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਦੇ ਯੋਜਨਾ ਬੋਰਡ ਦੇ ਉਪ-ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
ਪਟਨਾਇਕ ਗਲੋਬਲ ਵਿੱਤੀ ਸਿਸਟਮ ਲਈ ਸੁਧਾਰ ਉਪਾਅ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਇੱਕ ਚਾਰ-ਮੈਂਬਰੀ ਉੱਚ-ਸ਼ਕਤੀ ਟਾਸਕ ਫੋਰਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਯੋਸਿਫ਼ ਸਟਾਈਲਿਜ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ, ਹੋਰ ਮੈਂਬਰ ਬੈਲਜੀਅਨ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨੀ Francois Houtart ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀ ਲਈ ਏਕੂਆਡੋਰ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਪਾਇਡਰੋ Paez ਸਨ।
ਵਿਚਾਰ
ਪ੍ਰਭਾਤ ਪਟਨਾਇਕ, ਨਵਉਦਾਰਵਾਦੀ ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀਆਂ, ਹਿੰਦੂਤਵ ਦਾ ਕੱਟੜ ਆਲੋਚਕ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਰਕਸਿਸਟ-ਲੈਨਿਨਿਸਟ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਾਲੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਉਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ, ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਘੋਰ ਗਰੀਬੀ ਦੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਹੱਲ ਰਾਜ ਦੇ ਜਮਾਤੀ  ਝੁਕਾਅ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਬਰਨਾਰਡੋ ਬਰਤੋਲੂਚੀ
ਬਰਨਾਰਡੋ ਬਰਤੋਲੂਚੀ (ਇਤਾਲਵੀ: [berˈnardo bertoˈluttʃi]; 16 ਮਾਰਚ 1940 - 26 ਨਵੰਬਰ 2018) ਇੱਕ ਇਤਾਲਵੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਹਨ - ਦ ਕਨਫ਼ਰਮਿਸਟ, ਲਾਸਟ ਟੈਂਗੋ ਇਨ ਪੈਰਿਸ, 1900, ਦ ਲਾਸਟ ਐਂਪੇਰਰ, ਦ ਸ਼ੈਲਟਰਿੰਗ ਸਕਾਈ, ਦ ਡਰੀਮਰਜ਼ ਅਤੇ ਲਿਟਲ ਬੁੱਧਾ। ਸੰਨ 2011 ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਕਾਨ੍ਹਸ ਫ਼ਿਲਮ ਫ਼ੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੂੂੰ ਪਾਲਮੇ ਦਿਓਰ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਕ੍ਰੀਨਲੇਖਕ ਕਲੇਅਰ ਪੇਪਲੋ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ।
ਜੀਵਨ
ਬਰਨਾਰਡੋ ਬਰਤੋਲੂਚੀ ਦਾ ਜਨਮ ਇਟਲੀ ਦੇ ਐਮਿਲੀਆ-ਰੋਮੈਗਨਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਪਾਰਮਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਕਵੀ, ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਸਮੀਖਿਅਕ ਸਨ। ਇੱਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪਾਲ-ਪੋਸਣ ਦਾ ਅਸਰ ਹੋਇਆ ਕਿ ਬਰਤੋਲੂਚੀ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਪੰਦਰਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਦਾ ਕਾਰਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਬਰਤੋਲੂਚੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਇਤਾਲਵੀ ਫ਼ਿਲਮਕਾਰ ਪੀਅਰ ਪਾਓਲੋ ਪਸੋਲੀਨੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਨਾਵਲ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿਸਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਪਸੋਲੀਨੀ ਨੇ ਬਰਤੋਲੂਚੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮ ਐਕਾਤੋਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮੁੱਖ ਸਹਾਇਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਬਰਤੋਲੂੁਚੀ ਦਾ ਇੱਕ ਭਰਾ ਸੀ, ਥੀਏਟਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਨਾਟਕਕਾਰ ਜਿਉਸੇਪ ਬਰਤੋਲੂਚੀ (27 ਫ਼ਰਵਰੀ 1947 - 16 ਜੂਨ 2012)। ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਜਿਓਵਾਨੀ ਬਰਤੋਲੂਚੀ (24 ਜੂਨ 1940 - 17 ਫ਼ਰਵਰੀ 2005) ਉਸਦਾ ਚਚੇਰਾ ਭਰਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸਨੇ ਕਈ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਤੇ ਕੰਮ ਵੀ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਣ
ਬਰਤੋਲੂਚੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਵਾਂਗ ਇੱਕ ਕਵੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਰੋਮ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲੇ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲੈ ਲਿਆ ਪਰ ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਬਰਤੋਲੂਚੀ ਨੂੰ ਪਸੋਲੀਨੀ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਸਹਾਇਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਪਿੱਛੋਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਧੂਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਬਰਤੋਲੂਚੀ ਨੇ 1962 ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 22 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਸੰਨ 1972 ਵਿੱਚ ਬਰਤੋਲੂਚੀ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦ ਲਾਸਟ ਟੈਂਗੋ ਇਨ ਪੈਰਿਸ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਵਿਵਾਦ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਮਾਰਲੋਨ ਬਰੈਂਡੋ ਅਤੇ ਮਾਰੀਆ ਸ਼ਨੀਡਰ ਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਇੱਕ ਰੇਪ ਸੀਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਰਤੋਲੂਚੀ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਰੋਪ ਲੱਗੇ, ਮੁਕੱਦਮੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਵੀ ਹੋਈ।
1976 ਵਿੱਚ ਬਰਤੋਲੂ਼ਚੀ ਨੇ 1900 ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ, ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਉੱਪਰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸੀ। ਪਰ ਬਰਤੋਲੂਚੀ ਨੂੰ ਅਸਲੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਉਸਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦ ਲਾਸਟ ਐਂਪੇਰਰ ਨਾਲ ਮਿਲੀ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਸਿਨ ਗਯੋਰੋ ਪੁਈ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਿਰਤਾਂਤ ਫ਼ਿਲਮਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਰਤੋਲੂਚੀ ਨੂੰ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਲਈ ਔਸਕਰ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1941 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਾਲਵੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਾਲਵੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਾਲਵੀ ਸਕ੍ਰੀਨਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਟਾਈਗਰ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਏ ਜਾਂ ਸੁਧਾਰੇ ਗਏ ਲੇਖ
ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼ੀ
ਜੀਵਨ
ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼ੀ ਨੇ ਮੁੱਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸਰਕਾਰੀ ਗਈ ਸਕੂਲ ਭਾਈ ਕੇ ਪਸ਼ੌਰ (ਸੰਗਰੂਰ) ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਬੀ.ਏ. ਪੱਧਰ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਸਰਕਾਰੀ ਰਣਬੀਰ ਕਾਲਜ ਸੰਗਰੂਰ ਤੋਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤੀ। ਐਮ.ਏ. (ਪੰਜਾਬੀ) ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਤੌਰ ’ਤੇ (ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ) ਪਾਸ ਕਰ ਕੇ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ ਦੇ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੋਠੋਹਾਰੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਤੱਤ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਖੋਜ-ਪ੍ਰਬੰਧ ਲਿਖ ਕੇ ਐਮ.ਫਿਲ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਡਾ. ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫਰੈਂਕ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ 19 ਅਕਤੂਬਰ 1976 ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਸਰਵਿਸ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਅਮਲੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸੰਤਬਰ 1986 ਤੋਂ ਮਾਰਚ 1989 ਤੱਕ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਐਮ.ਐਲ. ਬਾਵਾ ਡੀ.ਏ.ਵੀ., ਕਾਲਜ ਬਟਾਲਾ ਵਿਖੇ ਬਤੌਰ ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰਾਧਿਆਪਕ ਦੇ ਕਾਰਜ ਕੀਤੀ। 9 ਮਾਰਚ 1989 ਤੋਂ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਰਿਜਨਲ ਸੈਂਟਰ, ਬਠਿੰਡਾ ਵਿਖੇ ਬਤੌਰ ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰਾਧਿਆਪਕ ਦੇ ਕਾਰਜ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਨਾਚ: ਬਦਲਦੇ ਪਰਿਪੇਖ਼
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਨਾਚ ਬਦਲਦੇ ਪਰਿਪੇਖ ਪੁਸਤਕ ਸੁਤੇ ਸਿਧ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਈ,ਸਗੋਂ ਇਸ ਰਚਨਾ ਬਾਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕਸ਼ਮਕਸ਼ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ।ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਅਧਿਐਨ-ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵੱਲ ਦਿਲਚਸਪੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਕਈ ਵਾਰ ਵਿਚਾਰ ਆਉਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅੰਦਰ ਲੋਕ ਗੀਤ ਅਤੇ ਲੋਕ ਨਾਚ ਹੀ ਦੋ ਅਜਿਹੀਆਂ ਵੰਨਗੀਆਂ ਹਨ,ਜਿਹੜੀਆਂ ਇਸ ਤੇਜ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਯੁੱਗ ਅੰਦਰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਗੁਣ ਲੱਛਣ ਸੰਭਾਲੀ ਬੈਠੀਆਂ ਹਨ।ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਅੰਦਰ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ,ਤਿੱਥ ਤਿਉਹਾਰ,ਖਾਣ ਪੀਣ,ਪਹਿਰਾਵਾ,ਸੰਚਾਰ ਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਸਾਧਨ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਸੰਦ ਸਾਧਨ ਸਾਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੱਛਮੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਧੀਨ ਆਪਣੀ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਨੁਹਾਰ ਗੁਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ,ਪ੍ਰੰਤੂ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਨਾਚ  ਅਤੇ ਲੋਕ ਨਾਚਾਂ ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਗੀਤ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੰਪਰਾਗਤ ਪਹਿਚਾਣ ਬਣਾਈ ਬੈਠੇ ਹਨ।ਗਿੱਧਾ,ਭੰਗੜਾ,ਝੁੰਮਰ,ਲੁੱਡੀ,ਸੰਮੀ,ਕਿੱਕਲੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਥਾਨਕ ਨਾਚਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਗੀਤ,ਬੋਲੀਆਂ ਅੱਜ ਤੱਕ ਵੀ ਪ੍ਰੰਪਰਾਗਤ ਉਚਾਰ ਲਹਿਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਪੱਖ ਹਨ।ਜਿਹੜੇ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਰਤਾਰਾ ਹੋਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਲੋਕ ਨਾਚਾਂ ਦੀ ਇਹੋ ਖਾਸੀਅਤ ਪਹਿਚਾਨਣ ਦੇ ਮੰਤਵ ਅਧੀਨ ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਹੋਂਦ 'ਚ ਆਈ ਹੈ,ਜਿਹੜੀ ਪਾਠਕਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਲੋਕ ਨਾਚ,ਲੋਕ ਗੀਤ,ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਆਦਿ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਲੋਕ ਨਾਟ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।ਲੋਕ ਨਾਟ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਲੋਕ ਗੀਤ ਸਮੇਤ ਪੇਸ਼ ਹੋਇਆ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਤਰਾਂ ਸੁਆਂਗ ਜਾਂ ਤਮਾਸ਼ੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਨਾਚ ਅੰਦਰ ਲੋਕ ਨਾਟ ਦੀ ਝਲਕ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਉਂਜ ਲੋਕ ਨਾਚ ਤੇ ਲੋਕ ਨਾਟ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਵਿਧੀ ਵਿਧਾਨ ਹਨ।ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦਾ ਮੰਤਵ ਵੀ ਵੱਖਰਾ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਲੋਕ ਨਾਚ ਤਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹਰ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਨੱਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ,ਪਰ ਲੋਕ ਨਾਟਕ ਹਰ ਸਮੇਂ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।ਲੋਕ ਨਾਟਕ ਦਾ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਕਥਾਨਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,ਵੱਖਰੀ ਰੰਗ ਸ਼ੈਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੇਸ-ਭੂਸ਼ਾ ਤੇ ਅਦਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਜਦੋਂ ਕਿ ਲੋਕ ਨਾਚ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਵਿਲੱਖਣ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਹਨ।ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਲੋਕ ਨਾਚ ਝੁੰਮਰ ਤੇ ਸੰਮੀ ਪਰਸਪਰ ਸਮਾਨਤਾ ਰੱਖਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਵੱਖਰੀ ਹੋਂਦ ਵਾਲੇ ਨਾਚ ਹਨ।ਮਲਵਈ ਗਿੱਧੇ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਾਜ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਨਾਚ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਭੰਗੜੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ।ਸੋ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅੰਦਰ ਲੋਕ ਨਾਚ ਤੇ ਲੋਕ ਨਾਟ ਵੱਖਰੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਹਨ,ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਗੁਣ ਲੱਛਣ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ।ਇਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕਤਾ ਲੋਕ ਨਾਚ ਦੀ ਰਹੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਨਾਚਾਂ ਦੇ ਪਰਸਪਰ ਨਿੱਖੜਵੇਂ ਲੱਛਣਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਦੇਖੀਏ ਤਾਂ ਨਾ ਕੇਵਲ ਵੱਖ ਵੱਖ ਭੂ ਖਿੱਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਨਾਚ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਨਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,ਸਗੋਂ ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਨਾਚ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਤੇ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਵੀ ਵੱਖਰੇ ਲਹਿਜੇ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਲੋਕ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ,ਪਟਿਆਲਾ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚੋਂ ਲੋਕ ਕਾਵਿ ਜਾਂ ਨ੍ਰਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲੈਅ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਨਾਚ ਮਜ਼ਮੂਨ ਨੂੰ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਅਪਨਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਵੱਲੋਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਸਾਹਿਤ ਕੋਸ਼ ਵੀ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਵਾਚੇ ਤੇ ਅਪਨਾਏ ਗਏ ਹਨ।
ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼ੀ
ਕਲਾ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ ਹੈ।ਅਜੋਕੇ ਯੁੱਗ ਦੇ ਹਰ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਸਾਹਿਤ ਵੰਨਗੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਨ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।ਪੰਜਾਬੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਬੇਸ਼ੁਮਾਰ ਲੇਖਕ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰੋਲ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਹਿਤਿਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ।ਕੁਝ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਤਾਂ ਬਾਕਾਇਦਾ ਸਾਹਿਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇੱਕਾ-ਦੁੱਕਾ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਗੌਰਵ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ ਹੈ।ਇਤਨੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਪਹੁੰਚ ਬਣਾ ਲੈਣਾ,ਕੇਵਲ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਹੁਨਰ ਦਾ ਕਮਾਲ ਹੀ ਤਾਂ ਹੈ।ਕਹਾਣੀ ਕਿੳਂਕਿ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਹਾਣ ਲੋਚਦੀ ਹੈ,ਇਸ ਲਈ ਮਾਨਵੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਅਭਿਵਿਅੰਜਨਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਰਬ-ਪ੍ਰਥਮ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰਾਂ ਨੇ ਕਹਾਣੀ-ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰ ਕੇ ਇਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇ ਅਤੇ ਰੂਪ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ 'ਨਵੀਨਤਮ' ਅਤੇ ਸਾਰਥਕ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।
ਅੱਜ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਤਕਨੀਕੀ ਪੱਖ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਕਲਾ-ਕੌਸ਼ਲਤਾ ਵਾਲੀ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਵਾਸਤਵਿਕ,ਵਧੇਰੇ ਗਹਿਰਾਈ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਵਿਆਪਕ ਕੈਨਵਸ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।ਇਸ ਦੇ ਵਿਪਰੀਤ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਉਤਨੀ ਸੰਤੋਸ਼ਜਨਕ ਨਹੀਂ ਹੈ।ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤਾ ਕੰਮ ਸੈਮੀਨਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਖੋਜ ਪੱਤਰਾਂ ਤੇ ਐਮ.ਏ.,ਐਮ.ਫ਼ਿਲ. ਅਤੇ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਦੇ ਖੋਜ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਹੈ।ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮੌਲਿਕ ਜਾਂ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਹਾਣੀ-ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ-ਬੰਦ ਜਾਂ ਆਲੋਚਨਾ ਆਲੋਚਨਾਤਮਿਕ ਨਿਬੰਧ ਵੀ ਲਿਖੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ,ਪ੍ਰੰਤੂ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਬਦਲਦੀ ਨੁਹਾਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ ਇਹ ਕਾਫੀ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਕਹਾਣੀ ਆਲੋਚਨਾ ਸਬੰਧੀ ਮਿਲਦੀ ਪੁਸਤਕ ਸਮੱਗਰੀ ਵੀ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਲੰਘ ਸਕੀ।ਇਹਨਾ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਪਠਨ-ਪਾਠਨ ਉਪਰੰਤ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਨਹੀਂ ਉਪਜਦਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਫ਼ਲਾਂ ਲੇਖਕ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਫ਼ਲਾਂ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ।ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਵੱਲੋਂ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ,ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੁੱਢਲੇ ਯਤਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਤਾ ਦੇ ਲਖਾਇਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਇਹਨਾ ਯਤਨਾਂ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਹੀ ਅਗਲੇਰੀ ਪੀੜ੍ਹੀ,ਅਗਾਂਹ ਪੁਲਾਂਘ ਪੁੱਟਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੌਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਲਈ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸ਼ਰਤ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਵਿਭਿੰਨ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨਾਲ ਇਕਸੁਰਤਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੀ ਹੋਈ ਆਪਣੀ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਅਤੇ ਕਲਾਤਮਿਕ ਤੋਂ ਸੱਖ਼ਣੀ ਨਾ ਹੋਵੇ।ਹੱਥਲੀ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਵਿਉਂਤਣ ਸਮੇਂ ਜਿਸ ਤਰਤੀਬ ਨੂੰ ਮੈਂ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ,ਉਹਦਾ ਸੰਕੇਤਕ ਸੰਖੇਪ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਹੇਠਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ:
ਪਹਿਲੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ,ਪੰਜਾਬੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਜਨਮ ਵਿਕਾਸ,ਲੱਛਣ,ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ਸਬੰਧੀ ਮਿਲਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਦੂਜੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਦੇ ਜੀਵਨ,ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੇਰਵੇ ਵਿਚਾਰੇ ਗਏ ਹਨ।
ਤੀਜੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਜੋਸ਼ੀ-ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਬੁਣਤਰ ਦੇ ਹੁਨਰ ਨੂੰ ਜਾਨਣ ਦੀ ਚੇਸ਼ਟਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਚੌਥੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਸਬੰਧੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪੰਜਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਜਨ-ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਤੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਛੇਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਨਵੀਨ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਸਬੰਧੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸੱਤਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਕਹਾਣੀ-ਯਾਤਰਾ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਕਾਸ,ਵਿਨਾਸ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਦਾ ਯਤਨ ਹੈ।
ਅੱਠਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅੰਤਮ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਿੱਜੀ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਉਲੇਖ ਕਰ ਕੇ ਲੇਖਕ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦੇ ਕੁਝ ਲੁਕੇ-ਛਿਪੇ ਪੱਖਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅੰਤਿਕਾ ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਲੇਖਕਾਂ/ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੀਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।ਇਸ ਉਪਰੰਤ ਸੰਦਰਭ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸੂਚੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾ
ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਦੋ ਭਾਗ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ।ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ।
ਇਸ ਭਾਗ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਪਾਠਾਂ ਦਾ ਵਰਨਣ ਇਸ ਤਰਾਂ ਹੈ
1.ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ: ਸਰੂਪ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ
ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ; ਲੱਛਣ,ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਤੇ ਮਹੱਤਵ; ਸੰਚਾਰ ਮਾਧਿਅਮ; ਸਰੂਪ ਅਤੇ ਵਰਗੀਕਰਨ; ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਉਪਭਾਸ਼ਾ; ਪੰਜਾਬੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ; ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਈਆਂ; ਭਾਸ਼ਾ,ਲਿਪੀ ਤੇ ਆਰਥੋਗ੍ਰਾਫੀ; ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ,ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ,ਸਰੂਪ,ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਤੇ ਖੇਤਰ; ਧੁਨੀ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰ,ਧੁਨੀ ਵਿਗਿਆਨੀ,ਧੁਨੀ ਗ੍ਰਾਮ; ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨ,ਰੂਪ ਗ੍ਰਾਮ,ਰੂਪ ਪਰਿਵਰਤਨ; ਵਾਕ ਵਿਗਿਆਨ,ਅਰਥ ਤੇ ਅਰਥ ਵਿਗਿਆਨ; ਚਿਹਨ ਵਿਗਿਆਨ; ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਸਮੀਖਿਆ; ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ
2. ਭਾਰਤੀ ਆਰੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ
3. ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਤੇ ਵਿਕਾਸ ਪੜਾਅ
4. ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਮਾਝੀ,ਦੁਆਬੀ; ਮਲਵਈ,ਪੁਆਧੀ,ਰਾਠੀ ਜਾਂ ਪਚਾਧੀ,ਪੋਠੋਹਾਰੀ,ਮੁਲਤਾਨੀ; ਝਾਂਗੀ,ਪਹਾੜੀ ਤੇ ਡੋਗਰੀ
5.ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦੂਜੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਦੇਸੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ; ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ; ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ; ਪੰਜਾਬੀ ਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ; ਪੰਜਾਬੀ ਤੇ ਉਰਦੂ; ਪੰਜਾਬੀ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜੀ
6.ਪੰਜਾਬੀ ਧੁਨੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਖੰਡੀ ਤੇ ਅਖੰਡੀ ਧੁਨੀਆਂ; ਤਾਨ; ਦਬਾਅ ਜਾਂ ਬਲ; ਨਾਸਿਕਤਾ,ਲਗਾਖ਼ਰ
ਬੰਧੇਜੀ ਭਾਵੰਸ਼; ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
8.ਅਰਥ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅਰਥ ਵਿਗਿਆਨ
ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪਿਛੋਕੜ; ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ; ਅਰਥ ਬਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਸਿਧਾਂਤ; ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਗ; ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ
9. ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਵਾਕ ਰਚਨਾ ਦੇ ਨਾਮ; ਮੇਲ; ਅਧਿਕਾਰ; ਤਰਤੀਬ; ਵਾਕਾਂ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ
13. ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਾਰਜ
ਭਾਗ ਦੂਜਾ: ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
1. ਲੋਕਧਾਰਾ: ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ,ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਅਤੇ ਲੱਛਣ
ਪਰੰਪਰਾ; ਲੋਕ-ਮਨ;ਲੋਕ-ਸਭਿਆਚਾਰ
ਵਿਸ਼ੇ ਖੇਤਰ;ਕਾਵਿ ਰੂਪ: ਲੋਕ ਗੀਤ; ਘੋੜੀ; ਸੁਹਾਗ;ਕਿੱਕਲੀ; ਥਾਲ,ਲੋਰੀ,ਢੋਲੇ,ਮਾਹੀਆ,ਸਿੱਠਣੀ; ਅਲਾਹੁਣੀ; ਕੀਰਨਾ; ਸੱਦ; ਬੋਲੀ; ਆਰਤੀ; ਭੇਟਾ; ਮੰਗਲਾਚਰਨ; ਲੋਕ ਵਾਰ; ਕਵੀਸ਼ਰੀ; ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਮੂਲਕ ਵਰਗੀਕਰਨ; ਦਿਨ ਦਿਹਾਰਾਂ ਦੇ ਗੀਤ; ਲੋਕ ਕਹਾਣੀ; ਵਰਗੀਕਰਨ,ਸ਼ਗਨ ਅਪਸ਼ਗਨ,ਪੁੰਨ ਪਾਪ; ਸੰਸਕਾਰ
3. ਲੋਕ ਧਰਮ: ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ,ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਰਜ
ਵਹਿਮ ਭਰਮ; ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ; ਜਾਦੂ ਟੂਣੇ
4.ਰਿਸ਼ਤਾਨਾਤਾ/ਸਾਕਾਦਾਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ
5.ਵਰਤ ਤੇ ਪੂਜਾ ਵਿਧੀਆਂ
6.ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ
7.ਲੋਕ-ਕਲਾ: ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ,ਸਰੂਪ ਅਤੇ ਵਰਗੀਕਰਨ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ-ਨਾਚ: ਗਿੱਧਾ; ਭੰਗੜਾ; ਝੁੰਮਰ;ਸੰਮੀ; ਲੁੱਡੀ; ਕਿੱਕਲੀ; ਲੋਕ ਨਾਟਕ; ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ
8.ਪਹਿਰਾਵਾ ਤੇ ਹਾਰ ਸ਼ਿੰਗਾਰ
9.ਲੋਕ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕ ਤਮਾਸ਼ੇ
ਦਾਈਆਂ ਦੂਹਕੜੇ; ਪੀਲ ਪਲਾਂਘਣ/ਡੰਡਾ ਡੁੱਕ; ਗੁਟਾਰ ਫਸਗੀ
ਸੱਭਿਆਚਾਰੀ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ
“ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਪੱਖ ਤੋਂ ਜਿੰਨਾ ਸਰਲ ਅਤੇ ਇਕਹਿਰਾ ਲਗਦਾ ਹੈ, ਸੰਕਲਪਾਤਮਿਕ ਪੱਖ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਹੀ ਜਟਿਲ ਗਾਹਿਰਾ ਅਤੇ ਇਮਾਲ ਅਰਥ ਖੇਤਰ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਹੋਂਦ ਕਾਰਨ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਵਿਲੱਖਣ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਨਾ ਕੇਵਲ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੇ ਬਾਕੀ ਜੀਵ ਜੰਤੂਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਅਲੱਗ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸਗੋ਼ ਵਿਭਿੰਨ ਮਨੁੱਖਾਂ, ਮਨੁੱਖੀ ਸਮੂਹਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਾਂਝ ਅਤੇ ਵਖਰੇਵੇ ਦੇ ਲੱਛਣ ਵੀ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਜਿੰਨਾ ਹੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਅਹਿਮ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ।”7
ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
“ਡਾ. ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜ਼ੋਸ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਜੁੱਟ ਅਤੇ ਜਟਿਲ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਨਿਸਚਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪੜਾਅ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਵਹਾਰ ਦੇ ਪੈਟਰਨ ਅਤੇ ਪਦਾਰਥਕ ਤੇ ਬੌਧਿਕ ਵਰਤਾਰੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।”5 ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਟੱਲ ਸੁਚਾਈ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖੀ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੜਾਅ ਉੱਤੇ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਸੱਖਣਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।”6
ਅਵਧ
ਅਉਧ ਜਾਂ ਔਧ (ਅਉਧੀ, अवध/ਅਵਧ, ) ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਜੋਕੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚਲਾ ਇੱਕ ਇਲਾਕਾ ਹੈ ਜਿਹਨੂੰ ਅਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਗਰਾ ਅਤੇ ਅਉਧ ਦੇ ਇੱਕਜੁਟ ਸੂਬੇ ਨਾਂ ਨਾਲ਼ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1722 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਧਾਨੀ ਫ਼ੈਜ਼ਾਬਾਦ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਨਵਾਬ ਸਾਦਤ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਸੀ। ਅਉਧ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪਹਿਲਾਂ ਫ਼ੈਜ਼ਾਬਾਦ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਪਰ ਮਗਰੋਂ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਹੁਣ ਯੂਪੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ।
ਅਗਾਂਹ ਪੜ੍ਹੋ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਇਲਾਕੇ
ਬੱਲੇ ਬੱਲੇ
ਬੱਲੇ ਬੱਲੇ (ਹਿੰਦੀ: बल्ले बल्ले, ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ: بلّے بلّے‬)) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ "ਹੂਰੇ!" ਜਾਂ "ਹੂਰਾ!" ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸ਼ਬਦ بله (ਬਾਲੇਹ) ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ "ਹਾਂ"।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਵਾਕਾਂਸ਼
ਮਮਤਾ ਠਾਕੁਰ
ਮਮਤਾ ਠਾਕੁਰ (ਜਨਮ 15 ਮਈ 1967), ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। 2015 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਵਲੋਂ ਬਨਗਾਓਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਮਾਰਚ 2015 ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਸਮਾਜਕ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਕਰਣ ਬਾਰੇ ਸਥਾਈ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਾਤੁਆ ਮਹਾਂਸੰਘ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਠਾਕੁਰਨਗਰ ਦੇ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:16ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1967 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਕਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਜੈਅੰਤ ਪਰਮਾਰ
ਜੈਅੰਤ ਪਰਮਾਰ (ਉਰਦੂ: جینت پرمار, ਜਨਮ 11 ਅਕਤੂਬਰ 1954) ਭਾਰਤੀ ਉਰਦੂ-ਹਿੰਦੀ ਅਰਥਾਤ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਭਾਸ਼ੀ ਕਵੀ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਲਿਤ ਮੁੱਦੇ ਉਠਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਹ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪੁੰਗਰਦੀ ਜਵਾਨੀ ਸਮੇਂ ਹੀ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਫਰੇਮ ਮੇਕਰ ਲਈ ਮਿਨੀਏਚਰ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ। ਪਰਮਾਰ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਫਰੇਮ ਮੇਕਰ ਉਸ ਲਈ ਬੇਮੇਲ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਦਲਿੱਤ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਉਹ ਖੇਤਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਬੰਤ ਸਿੰਘ ਫੂਲਪੁਰੀ
ਬੰਤ ਸਿੰਘ ਫੂਲਪੁਰੀ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਪੇਸ਼ੇ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਥਾਣੇਦਾਰ ਹੈ|
ਜੀਵਨ
ਬੰਤ ਸਿੰਘ ਫੂਲਪੁਰੀ ਦਾ ਜਨਮ 25 ਅਕਤੂਬਰ 1952 ਨੂੰ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਮਾਤਾ ਭਗਵਾਨ ਕੌਰ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਜ਼ਿਲਾ ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਫੂਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। 1968 ਵਿਚ ਬੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹੋਇਆ ਸਕੂਲ ਫੂਲ ਤੋਂ ਦਸਵੀਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਆਈ ਟੀ ਆਈ ਬਠਿੰਡਾ ਤੋਂ ਇਲੈਕਟਰੀਸ਼ਨ ਟਰੇਡ ਦਾ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਬੋਰਡ ਵਿਚ ਏ ਐਲ ਏ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ। 1968 ਵਿਚ ਹੀ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਜਸਵੀਰ ਕੌਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਕੁੱਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਬਿਜਲੀ ਬੋਰਡ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਕੇ ਅਕਤੂਬਰ 1971 ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਸ ਵਿਚ ਸਿਪਾਹੀ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਉਹ ਸਿਪਾਹੀ ਤੋਂ ਹੌਲਦਾਰ ਤੇ ਹੌਲਦਾਰ ਤੋਂ ਥਾਣੇਦਾਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਅਕਤੂਬਰ 2010 ਵਿਚ ਉਹ ਚਾਲੀ ਸਾਲ ਦੀ ਸਰਵਿਸ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਗੀਤਕਾਰੀ ਦਾ ਸਫ਼ਰ
ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਫੂਲਪੁਰੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹ, ਅਖਾੜਿਆਂ ਤੇ ਵਜਦੇ ਗੀਤ ਸੁਣਨ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਪੈ ਗਿਆ। ਸਕੂਲ ਦੀ ਬਾਲ ਸਭਾ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿਚ ਵਧ ਚੜ ਕੇ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਫੂਲਪੁਰੀ ਤਖੱਲਸ ਵੀ ਸਕੂਲ ਸਮੇਂ ਉਸਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਹੀ ਦਿੱਤਾ। ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਸ਼ੌਕ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸਨੇ ਲੁਧਿਆਣੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਇਕ ਹਰਚਰਨ ਗਰੇਵਾਲ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 1975 ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉਸਦਾ ਲਿਖਿਆ ਗੀਤ 'ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਨੇ ਜਹਾਜ਼ ਬਣਾਇਆ, ਆ ਜੋ ਜੀਹਨੇ ਪਾਰ ਲੰਘਣਾ' ਗਾਇਕ ਦਾਰੀ ਰਾਮ ਲਖੀਆ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋਇਆ। 1976 ਵਿਚ ਦਾਰੀ ਰਾਮ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਗੀਤ 'ਸਤਿਨਾਮ ਜਪ ਬੰਦਿਆ, ਬਣਕੇ ਗੁਰਾਂ ਦਾ ਚੇਲਾ' ਰਿਕਾਰਡ ਹੋਇਆ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਪੰਮੀ ਬਾਈ, ਮੂਲ ਚੰਦ ਭੱਟੀ, ਸੁਦੇਸ਼ ਕਪੂਰ, ਮਦਨ ਰਾਮਪੁਰੀ, ਊਧਮ ਆਲਮ, ਮਾਸ਼ਾ ਅਲੀ, ਨੇ ਫੂਲਪੁਰੀ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਏ। ਮਾਂ ਬੋੋਲੀ ਪੰਜਾਬੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਸਮਾਜਿਕ ਬੁਰਾਈਆਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਫੂਲਪੁਰੀ ਦੀ ਗੀਤਕਾਰੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇ ਹਨ।
ਗੀਤ
ਢੋਲਾ, ਮਾਹੀਆ, ਦੁੱਲਾ, ਜੱਗਾ, ਸੱਦ ਮਿਰਜ਼ੇ ਦੀ ਲਾਈਏ
ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਤੇ ਵਿਰਸਾ ਆਪਣਾ ਕਿਤੇ ਨਾ ਭੁੱਲ ਜਾਈਏ
ਹਾੜੇ ਹਾੜੇ ਨਸ਼ੇ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਉਏ ਪੰਜਾਬੀਆ
ਮਮਤਾ ਮੂਰਤ ਮਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣੀ
ਧੀਆਂ, ਮਾਵਾਂ, ਰੁੱਖਾਂ, ਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹਾਏ ਮਾਰ ਮੁਕਾਉ
ਕੁੱਖ ਬਚਾੳ, ਰੁੱਖ ਬਚਾੳ
ਹਵਾਲੇ
http://epaper.dainiktribuneonline.com/1265428/Filmnama/ST_01_July_2017#dual/2/1
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰ
ਇਸਕਰਾ
ਇਸਕਰਾ(ਰੂਸੀ: Искра, ਉਚਾਰਨ: [ˈiskrə], ਚੰਗਿਆੜੀ)ਰੂਸੀ ਸੋਸ਼ਲ ਡੈਮੋਕ੍ਰੈਟਿਕ ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਤਰਜਮਾਨ ਸਿਆਸੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਸਕਰਣ ਸਟੁਟਗਾਰਟ ਵਿੱਚ 1 ਦਸੰਬਰ 1900 ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਹੋਰ ਸੰਸਕਰਣ ਮਿਊਨਿਖ, ਲੰਦਨ ਅਤੇ ਜਨੇਵਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪਰਬੰਧਕ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਲੈਨਿਨ ਸੀ। 1903 ਵਿੱਚ, ਰੂਸੀ ਸੋਸ਼ਲ ਡੈਮੋਕ੍ਰੈਟਿਕ ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਵਿਭਾਜਨ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਲੈਨਿਨ ਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਸ ਪ੍ਰਸਤਾਵ - ਕਿ ਇਸਦੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਤਿੰਨ ਮੈਂਬਰ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਇੱਕ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ, ਦੂਜਾ ਮਾਰਤੋਵ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਪਲੈਖਾਨੋਵ - ਦਾ ਭਾਰੀ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਖਬਾਰ ਤੇ ਮੇਨਸ਼ੇਵਿਕਾਂ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪਲੈਖਾਨੋਵ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ 1905 ਤੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਇਸਕਰਾ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਵਾਕ ਸੀ:искры Из пламя возгорится ਯਾਨੀ ਇੱਕ ਚਿੰਗਾਰੀ ਭੜਕ ਕੇ ਅੱਗ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਸਾਇਬੇਰੀਆ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਜ਼ਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਦਸੰਬਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚੋਂ ਅਲੈਕਜੈਂਡਰ ਓਡਿਓਵਸਕੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸਤਰ ਹੈ।
ਸਟਾਫ ਦੇ ਕੁੱਝ ਰੁਕਨ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਕਤੂਬਰ 1917 ਦੀ ਬੋਲਸ਼ੇਵਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਅਖ਼ਬਾਰ
ਸ਼ੀਤਲ ਗੌਤਮ
ਸ਼ੀਥਲ ਗੌਥਮ ਉਥੱਪਾ (ਜਨਮ 6 ਜੂਨ 1981) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਾਬਕਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ।
ਗੌਥਮ ਦੀ ਡਬਲਯੂਟੀਏ ਦੁਆਰਾ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਉੱਚ ਸਿੰਗਲ ਰੈਂਕਿੰਗ 591 ਹੈ, ਜੋ 24 ਸਤੰਬਰ 2001 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਕੋਲ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਉੱਚੀ ਡਬਲਯੂਟੀਏ ਡਬਲਜ਼ ਰੈਂਕਿੰਗ 477 ਹੈ, ਜੋ 27 ਅਗਸਤ 2001 ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੀ ਸੀ। ਗੌਥਮ ਨੇ ITF ਮਹਿਲਾ ਸਰਕਟ ' ਤੇ ਪੰਜ ਸਿੰਗਲ ਅਤੇ 13 ਡਬਲਜ਼ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤੇ।
ਇੰਡੀਆ ਫੇਡ ਕੱਪ ਟੀਮ ਲਈ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ, ਗੌਥਮ ਦਾ 1-1 ਦਾ ਜਿੱਤ-ਹਾਰ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ।
ਡਬਲਜ਼: 22 (13-9)
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1981
ਈਡੀਪਸ
ਇਡੀਪਸ ( or ; Οἰδίπους ਓਇਡੀਪਸ ਅਰਥਾਤ "ਸੁੱਜਿਆ ਪੈਰ") ਥੀਬਜ ਦਾ ਮਿਥਹਾਸਕ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਥਿਹਾਸ ਦੇ ਦੁਖਦਾਈ ਨਾਇਕ, ਇਡੀਪਸ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਕਤਲ ਅਤੇ ਅੱਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ਼ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸੋਫੋਕਲੀਜ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਥੀਬਨ ਨਾਟਕ ਤ੍ਰੈਲੜੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਰਾਜਾ ਇਡੀਪਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣੀ। ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਇਡੀਪਸ ਕਲੋਨਸ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਅੰਤੀਗੋਨ ਨਾਟਕ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਨਾਟਕ ਯੂਨਾਨੀ ਦੁਖਾਂਤ ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਦੋ ਪਾਇਦਾਰ ਥੀਮਾਂ ਦੀ ਤਰਜਮਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਇੱਕ ਤਾਂ ਕਿਸਮਤ ਜਿਸ ਤੇ ਮਾਨਵ ਦਾ ਕੋਈ ਵਸ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਇਹ ਕਿ ਨਾਇਕ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਵੀ ਨਾਇਕ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਟ੍ਰੈਜਿਕ ਨਾਇਕ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਭਿਆਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਬਾਇਓਫਿਜ਼ਿਕਸ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ ਅਧਾਰ
ਪੀਟਰ ਗੇਡ
ਪੀਟਰ ਹੋਗ ਗੇਡ (ਜਨਮ 14 ਦਸੰਬਰ, 1976 ਨੂੰ ਅਲਬੋਰਗ, ਡੈਨਮਾਰਕ) ਇੱਕ ਰਿਟਾਇਰਡ ਡੈਨਿਸ਼ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਕਾਪਨਹੈਗਨ ਵਿਖੇ ਹੋਲਟ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕੈਮਿਲਾ ਹੋਗ ਹੈਂਡਬਾਲ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ।
ਗੇਡ ਨੇ 1999 ਵਿੱਚ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਗਲੈਂਡ ਓਪਨ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੇ ਸਿੰਗਲ ਖ਼ਿਤਾਬ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੇ ਪੁਰਸ਼ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪੰਜ ਤਾਜ ਜਿੱਤੇ। 1998 ਤੋਂ 2001 ਤੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਰਿਹਾ। ਆਪਣੇ 22 ਗ੍ਰਾਂਸ-ਪ੍ਰਿਕਸ ਟਾਈਟਲਜ਼ ਨਾਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। 22 ਜੂਨ, 2006 ਨੂੰ, ਉਸ ਨੇ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੈਂਕਿੰਗਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨੰਬਰ ਸਥਾਨ ਤੇ ਮੁੜ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਉਸਨੂੰ ਸਿੰਘਾਪੁਰ ਓਪਨ ਜਿੱਤ ਕੇ ਅਤੇ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਓਪਨ ਦੇ ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮਿਲਿਆ।
2012 ਦੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਓਪਨ ਦੇ ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਹਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੇਡ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ।
ਖਿਡਾਰੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਖੇਡਣ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਤੇਜ਼ ਹਮਲਿਆਂ, ਨਿਰਵਿਘਨ ਫੁੱਟਵਰਕ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਦਬਾਅ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਧੋਖਾ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਖਿਡਾਰੀ ਲਈ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਫਲ "ਟ੍ਰੇਡਮਾਰਕ ਸ਼ਾਟ" (ਰੈਕੇਟ ਦਾ "ਡਬਲ ਐਕਸ਼ਨ") ਕਰਕੇ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਰਮ ਭਰੇ ਸ਼ਾਟਾਂ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਿਵਰਸ ਫੋਰਹੈਂਂਡ ਅਤੇ ਬੈਕਹੈਂਡ ਤੋਂ ਪੁਆਇੰਟਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
2011
2011 ਬੀ ਡਬਲਿਊ ਐਫ ਸੁਪਰ ਸੀਰੀਜ਼ – ਪੁਰਸ਼ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਸਟੈਂਡਿੰਗਜ਼
2010
2010 ਬੀ ਡਬਲਿਊ ਐੱਫ ਸੁਪਰ ਸੀਰੀਜ਼ - ਪੁਰਸ਼ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਸਟੈਂਡਿੰਗਜ਼
2009
2009 ਬੀ ਡਬਲਿਊ ਐੱਫ ਸੁਪਰ ਸੀਰੀਜ਼ - ਪੁਰਸ਼ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਸਟੈਂਡਿੰਗਜ਼
2008
2008 ਬੀ ਡਬਲਿਊ ਐੱਫ ਸੁਪਰ ਸੀਰੀਜ਼ - ਪੁਰਸ਼ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਸਟੈਂਡਿੰਗਜ਼
2007
2007 ਬੀ ਡਬਲਿਊ ਐੱਫ ਸੁਪਰ ਸੀਰੀਜ਼ - ਪੁਰਸ਼ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਸਟੈਂਡਿੰਗਜ਼
ਓਲੰਪਿਕਸ
ਗੇਡ ਨੇ ਚਾਰ ਗਰਮੀ ਰੁੱਤ ਦੀਆਂ ਓਲੰਪਿਕਸ (2000, 2004, 2008 ਅਤੇ 2012) ਵਿੱਚ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਡੈਨਮਾਰਕ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ।
2004
2004 ਦੀਆਂ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਚੀਨੀ ਤਾਈਪੇਈ ਦੇ ਚਾਈਨ ਯੂ-ਸ਼ੇਓ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਰਾਉਂਡ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਿਖਿਲ ਕੰਟੇਕਰ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ, ਗੇਡ ਨੂੰ ਆਖਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਤੌਫਿਕ ਹਿਦਾਇਤ ਨੇ 15-12, 15-12 ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ ਸੀ।
2008
ਗੇਡ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬੀਜਿੰਗ ਵਿੱਚ 2008 ਦੇ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੋਨੇ ਦਾ ਮੈਡਲ ਹੋਵੇਗਾ। ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਆਖਰੀ ਵੱਡੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਖੇਡਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਰੱਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਬੀਜਿੰਗ ਓਲੰਪਿਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਕੋਚਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਗੇਡ ਨੇ 2008 ਦੇ ਪੇਇਚਿੰਗ ਓਲੰਪਿਕ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਨਾਬਿਲ ਲਾਸਮੀਰੀ ਨੂੰ 21-6, 21-4 ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ। ਤੀਜੇ ਰਾਊਂਡ ਗੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ੌਜੀ ਸਤੋ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਇਆ। ਪਹਿਲਾ ਸੈੱਟ 21-19 ਨਾਲ ਹਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੇਡ ਨੂੰ ਮਾਤ ਪਾ ਗਿਆ ਤੇ ਸ਼ੋਜੀ ਸਤੋ ਨੇ ਦੂਜੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ 2 ਮੈਚ ਪੁਆਇੰਟ 18-20 ਦੇ ਸਕੋਰ ਨਾਲ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਗੇਡੇ ਨੇ ਸੈੱਟ 22-20 ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਸੈੱਟ 21-15 ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ। ਗੇਡ ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਚੈਂਪੀਅਨ ਲੀਨ ਡੈਨ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ।
2012
2012 ਦੇ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੁਆਰਟਰ-ਫਾਈਨਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੇ ਚੇਂਨ ਲੌਂਗ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮੋ ਯਾਨ
ਮੋ ਯਾਨ (17 ਫਰਵਰੀ 1955) ਚੀਨੀ ਲਿਖਾਰੀ ਅਤੇ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਹੈ। 2012 ਈ ਵਿੱਚ ਯਾਨ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਨੋਬਲ ਖਿਤਾਬ ਨਵਾਜ਼ਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਨਾਲ ਯਾਨ ਚੀਨ ਦਾ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਖ਼ਸ ਬਣ ਗਿਆ। ਯਾਨ ਦੇ ਬਚਪਨ ਦਾ ਨਾਂ ਗੁਆਨ ਮੋਏ ਹੈ। ਨਾਵਲਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਯਾਨ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਲੇਖ ਵੀ ਲਿੱਖਦਾ ਹੈ। ਯਾਨ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਤਰਜੁਮਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਫਰਾਂਸੀਸੀ, ਜਾਪਾਨੀ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। 2012 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਦੋ ਨਾਵਲਾਂ (ਜੋ ਫਿਲਮ ਰੈੱਡ ਸ਼ੋਰਗਮ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣੇ) ਲਈ ਪੱਛਮੀ ਪਾਠਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਹਦੀ ਮੌਲਿਕਤਾ 'ਐਂਦਰਜਾਲਿਕ ਯਥਾਰਥਵਾਦ' ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ,  ਇਤਹਾਸ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀਨ ਨੂੰ ਵਿਲੀਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਹੈ ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਮੋ ਯਾਨ ਦਾ ਜਨਮ 17 ਫ਼ਰਵਰੀ 1955 ਨੂੰ ਸੂਬਾ ਸ਼ੇਡੋਂਗ ਦੀ ਬਸਤੀ ਗਾਓਮੀ ਦੇ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ (ਕਲਚਰ ਰੈਵੋਲੂਸ਼ਨ) ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਤੇਲ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸਕੂਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ (ਕਲਚਰ ਰੈਵੋਲੂਸ਼ਨ) ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਪੀਪਲਜ਼ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਆਰਮੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਲਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, 1979 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਕਾਦਮੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ (ਟੀਚਰ) ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। 1991 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਬੀਜਿੰਗ ਨਾਰਮਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਸਾਹਿਤਕਾਰ
ਕਾਲਜ
ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਭਾਵ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾ ਜਿਥੇ ਉਚੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਲਜ
ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਲਜ ਹਨ। ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਖ਼ਰਚ ਦੀ ਨਜ਼ਰਸਾਨੀ ਕਰਨੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ
ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਸਰਕਾਰ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਫੀਸਾਂ ਘੱਟ ਹਨ। ਖ਼ਰਚ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਾਲਜ
ਸਰਕਾਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਾਲਜ ਉਹ ਹੁੰਦੇ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕਾਲਜਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਾਂਟਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕਾਲਜ
ਉਹ ਕਾਲਜ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਨਿੱਜੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ। ਉਹ ਖ਼ਰਚ ਵੀ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਆਮਦਨੀ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵੇਲੇ 700 ਤੋਂ ਉਪਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ 19,000 ਤੋਂ ਉਪਰ ਕਾਲਜ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕਾਲਜ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ।
ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਯੁਨੀਵਰਸਟੀ
ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦਾ ਮੰਤਵ ਵਿਦਿਆ ਦੇਣੀ, ਖੋਜ ਕਰਾਉਣੀ ਤੇ ਖੋਜ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੀਤਾਓ
right|thumb|ਸ਼ੀਤਾਓ, ਮਾਸਟਰ ਸ਼ੀ ਪਲਾਟਿੰਗ ਪਾਇਨ੍ਸ, ਸੀ . 1674, ਸਿਆਹੀ ਅਤੇ ਰੰਗ ਦੇ ਕਾਗਜ਼ 'ਤੇ. [[ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੈਲੇੇੇੇਸ ਅਜਾਇਬ ਘਰ|ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੈਲੇਸ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ]] ਸ਼ੀਤਾਓ ਜਾਂ ਸ਼ੀ ਤਾਓ (ਵੇਡ–Giles; 1642-1707) ਮਿੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜੂ ਰੂਜ਼ੀ (朱 若 極) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਚਿੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ (1644-19 11) ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੀਨੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸੀ।
ਗੁਆਂਗਜੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਕੁਆਨਜ਼ੂ ਕਾਉਂਟੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਸ਼ੀਤਾਓ ਸ਼ਾਹੀ ਘਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। 1644 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਮਿੰਗ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਨੇ ਮਾਂਛੂ ਲੋਕ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਵਿਦਰੋਹ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਉਸ ਨੇ ਤਬਾਹੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਹੇਜ ਕੀਤਾ। ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਮੌਕੇ ਤੋਂ ਬਚਣ 'ਤੇ ਰਾਜਵੰਸੀ ਉਸਨੂੰ ਮਿਲ ਗਈ ਹੋਵੇਗੀ ਉਸ ਨੇ 1651 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੁਆਨ ਸ਼ੀਤਾਓ ਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਬੋਧੀ ਭਗਤ ਬਣੇ।
1660 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵੁਕਾਂਗ ਤੋਂ ਅਨਹੁਈ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।1680 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਨਾਨਜਿੰਗ ਅਤੇ ਯਾਂਗਚੂ ਵਿੱਚ ਰਹੇ ਅਤੇ 1690 ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਠਤਮਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਲੱਭਣ ਲਈ ਬੀਜਿੰਗ ਚਲੇ ਗਏ। ਇੱਕ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਅਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ੀਤਾਓ ਨੇ 1639 ਵਿੱਚ ਤਾਓਵਾਦ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਯੰਗਗੂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਇਹ 1707 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤਕ ਰਿਹਾ।ਉਸ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਕਾਂਗਸੀ ਸਮਰਾਟ ਨੂੰ ਯਾਂਗੁਜੁ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਇਆ। ਗੀਊਆਨ ਗਾਰਡਨ ਚੀਨੀ ਬਾਂਸ ਦੇ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਸ਼ੀਤਾਓ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਨਾਮ
thumb|535x535px|ਪਾਈਨ ਪੈਵਿਲੀਅਨ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਬਸੰਤ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਸ਼ੰਘਾਈ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਦਾ ਭੰਡਾਰ 1675 right|thumb|256x256px|ਕਾਹਨ-ਹੁਈ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਹ ਟਾਓ, ਕਲੀਵਲੈਂਡ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਆਫ ਆਰਟ ਸ਼ੀਤਾਓ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੌਰਾਨ ਦੋ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ਿਸ਼ਟਤਾ ਵਾਲੇ ਨਾਂ ਵਰਤੇ। ਬਾਡਾ ਸ਼ੈਨਰੇਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਉਲਟ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਵਰਤੇ ਗੲੇ ਆਮ ਨਾਮ ਸਨ ਸ਼ੀਤਾਓ (石涛), ਦਾਓਜੀ (道濟; ਤਾਓ-ਚੀ), ਕੁਗੁਆ ਹਸ਼ਾਂਗ (苦瓜和尚), ਯੂਆਨ ਜੀ (原濟), ਜ਼ਿਆ ਜ਼ੂਨਜ਼ੇ (瞎尊者), ਦਾਦੀਜ਼ੀ (大滌子)।
ਇੱਕ ਬੌਧਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਯੁਆਨ ਜੀ (原濟) ਮੱਠ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਦਾ ਦੀਜ਼ੀ ਨਾਮ ਉਦੋਂ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਸ਼ੀਤਾਓ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬੋਧੀ ਧਰਮ ਤਿਆਗ ਕੇ ਤਾਓਵਾਦ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਹ ਉਹ ਨਾਂ ਵੀ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਉਹ ਯਾਂਗੁਜ਼ੂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1642 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1707 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨੀ ਬੋਧੀ ਭਿਕਸ਼ੂ
ਅਬਦੁਲ ਗਫੇਟਰ ਬਿਲੂ
ਅਬਦੁਲ ਗੱਫ਼ਰ ਅਗਰ ਖਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਏਕਏਯੂ) ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਬਾਲ ਮੈਡੀਕਲ ਐਂਡੋਕਰਾਇਨਲੋਜਿਸਟ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਡਾਕਟਰੀ ਮੈਡੀਵਿਜਿਕਸ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮਾਰਚ 2007 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜਨਰਲ ਪਰਵੇਜ਼ ਮੁਸ਼ੱਰਫ ਦੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਿਵਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਨਤਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਸੀਤਾਾਰਾ-ਏ-ਇਮਤਿਆਜ਼ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ. ਉਹ ਹੈਡਜ਼ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕਿ 1975 ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੈ|
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ
ਅਬਦੁਲ ਗੱਫ਼ਰ ਦਾ ਜਨਮ 1937 ਵਿੱਚ ਜੁੁੰਗਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੰਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲੇ ਗਏ.
ਕਾਰੋਬਾਰ
ਬੀਲੀੂ ਨੇ 1959 ਵਿੱਚ ਜਗੀਨਾ ਪੋਸਟ ਗਰੈਜੂਏਟ ਮੈਡੀਕਲ ਸੈਂਟਰ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ. ਉਹ ਗਲਾਸਗੋ ਵਿਖੇ 1962 ਵਿੱਚ ਊਰਤੂ ਵਿਭਾਜਨ ਅਤੇ ਸਫਾਈ ਸੰਸਥਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਏ. 1962 ਵਿੱਚ ਸਕੌਟਲੈਂਡ ਦੇ ਸੀਫਿਲਡ ਬੀਕ ਚਿਲਡਰਨ ਹਸਪਤਾਲ ਏਅਰਸ਼ੋਰ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਮੈਡੀਕਲ ਵਿੱਚ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ. ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਹ ਵਾਪਸ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਆਇਆ ਅਤੇ ਸਤੰਬਰ 1998 ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਰੋਧਕ ਮਾਹਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਉਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਅਗਾ ਖ਼ਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ. ਉਹ ਨਾ ਕੇਵਲ ਡੌਵੇ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਬਾਲ ਮੈਡੀਕਲ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਦੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤੱਕ ਵੀ ਡਾਕਟਰੀ ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਕਰਕਟੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਸੀ
ਰਾਵੀ ਵਿਰਸਾ
ਰਾਵੀ ਵਿਰਸਾ ਅਸਗਰ ਵਜਾਹਤ ਦੇ ਲਿਖੇ ਇੱਕ ਨਾਵਲਿਟ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਮਹਿੰਦਰ ਬੇਦੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਭੱਖੜਾ
ਭੱਖੜਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਨਾਮ: Tribulus terrestris) ਧਰਤੀ ਤੇ ਫੈਲਣ ਵਾਲਾ ਪੌਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਔਸ਼ਧੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਗੋਖੜੂ ਜਾਂ ਗੋਖਰੂ (puncture vine) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਜੋ ਚਾਰ ਤੋਂ ਸੱਤ ਦੇ ਜੋੜਿਆਂ 'ਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਦੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਫੁੱਟ ਲੰਬੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਅਪਰੈਲ ਤੋਂ ਅਕਤੂਬਰ ਤੱਕ ਛੋਟੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਪੀਲੇ ਫੁੱਲ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਫਲ ਗੋਲ, ਦੋ ਤੋਂ ਚਾਰ ਕੰਡੇ ਅਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਬੀਜਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਖ਼ੁਸ਼ਬੂਦਾਰ, ਰੇਸ਼ੇਦਾਰ, ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦੀ ਜੜ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਤੋਂ ਪੰਜ ਇੰਚ ਤੱਕ ਲੰਬੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਰਾਵੀ ਵਿਰਸਾ
ਇਹ ਨਾਵਲ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬਾਰੇ ਹੈ ਜੋ ਚੜ੍ਹਦੇ ਤੇ ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਂਝਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਭੱਖੜਾ
ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਇੱਕ ਆਮ ਕੰਡਿਆਲਾ ਨਦੀਨ (ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤੇ ਸਿੱਧ ਉੱਗਣ ਵਾਲੀ ਘਾਹ ਬੂਟੀ) ਹੈ। ਇਹ ਸਖਤ ਥਾਂ ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਵਿਛੀ ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਵੇਲ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੁੱਕ ਜਾਣ ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਬੀਜ ਕੰਡੇਨੁਮਾ ਖਲਾਰ ਜਿਹਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨੰਗੇ ਪੈਰਾਂ 'ਚ ਚੁਭਣ ਤੇ ਕਾਫੀ ਪੀੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਈ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਦੀ ਸੁਆਹ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਰਲਾ ਕੇ ਫੱਕਣ ਨਾਲ ਖੰਘ ਹਟਦੀ ਹੈ। ਬੀਜਾਂ ਸਮੇਤ ਕੁੱਟ ਕੇ ਕਾੜ੍ਹਾ ਬਣਾ ਕੇ ਪੀਓ ਮੂਤਰ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੋਵੇਗਾ। ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਕਰੂੰਬਲਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਖਾਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਣਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਲ ਨੂੰ ਗਾੜ੍ਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਪਤਲੀ ਕੀਤੀ ਲੱਸੀ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਾੜ੍ਹੀ ਲੱਸੀ ਦੀ ਦਿੱਖ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਰਾਵੀ ਵਿਰਸਾ
ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਸਾਯਮਾ ਖਾਨ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਕੁੜੀ ਇਕ ਸਟੋਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਲੰਡਨ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸੇਰ ਅਲੀ ਬਾਰਡਰ ਕਰਾਸ ਕਰਕੇ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਕਤਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੇਰ ਅਲੀ ਨੂੰ ਦਫਨਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਵੀ ਵਿਰਸਾ ਟੀਮ ਤਹਿ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਰਾਵੀ ਕੰਢੇ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਗੀਤ ਸੰਗੀਤ ਭੰਗੜਾ ਸ਼ੰਗੜਾ ਹੋਵੇ।
ਭੱਖੜਾ
ਗੁਣ
ਭਾਰਤੀ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਪੌਦਾ ਠੰਡਾ, ਵਾਤ, ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮਸਾਨੇ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ, ਪੱਥਰੀ ਨੂੰ ਗਾਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਢਿੱਡ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਰਸ ਨੂੰ ਖੁਰਾਕ ਪੂਰਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਟੈਸਟੋਸਟੀਰੋਨ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਬਾਡੀ ਬਿਲਡਿੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭੱਖੜਾ ਟੈਸਟੋਸਟ੍ਰੋਨ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਇਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵੀ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।   ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ
«ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਰੋਹੀ ਵਿੱਚ ਨਿੱਤ ਇਓਂ ਵਧਦੀਆਂ ਜਾਣ ਉਜਾੜਾਂ ਵੇ। ਜਿਓਂ ਭੱਖੜੇ ਦਾ ਇੱਕ ਫ਼ੁੱਲ ਪੱਕ ਕੇ ਸੂਲਾਂ ਚਾਰ ਬਣਾਏ ਵੇ।» - ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਰੱਖ਼ਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਨਸਪਤੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਰਾਵੀ ਵਿਰਸਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਅਗਾ ਖ਼ਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਅਗਾ ਖ਼ਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਰਾਚੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੁਢਲੀ ਪਰਿਸਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਖੋਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ, ਕੇਨਯਾ, ਤਾਨਜਾਨਿਆ, ਯੂਗਾਂਡਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧੂ ਪਰਿਸਰਸ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨਾਲ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ .1 9 83 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿੰਸ ਅਗਾਮਾ ਚਾਰਟ ਦੁਆਰਾ ਅਗਾਮਾ ਵਿਕਾਸ ਵਿਕਾਸ ਨੈਟਵਰਕ ਕੇ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ 65 ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਿੱਖਿਆ ਹਸਪਤਾਲ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ ਸੀ. ਸਾਲ ਤੋਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ, 1993 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 2004 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਇਸਨੇ ਨੈਰੋਬੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟੀਚਿੰਗ ਹਸਪਤਾਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 2016 ਵਿੱਚ ਡੇਰ ਐਸ ਸਲਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ. 2002 ਵਿੱਚ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੂਰਵ ਕੰਪਾਸ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪਰਿਸਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 2003 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਬੋਰਡ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ .2015 ਵਿੱਚ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ CIDA ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ 2016 ਵਿੱਚ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਗਰੈਜੂਏਟ ਸਕੂਲ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਅਤੇ ਕਮਯੂਨਿਕੇਸ਼ਨ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ 2016 ਵਿੱਚ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਪੂਰਬੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ. ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਡਾਕਟਰੀ ਲੈਬ ਸਟਾਫ ਸਿਰਫ ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਥਲੋਜਿਸਟ ਕਾਲਜ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰ ਤੇ 185 ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਕਵਾਕਵੇਰੇਲੀ ਸਿਮੰਡਸ ਦੁਆਰਾ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ 300 ਤੋਂ ਇੱਕ ਹੈ. ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹਾਈ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਮੈਡੀਕਲ ਸਕੂਲ ਵਜੋਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ. ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ 2016 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਪੂਰਬੀ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ 14 ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁਆਇੰਟ ਕਮਿਸ਼ਨ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਨੈਟਵਰਕ ਦੇ ਇੱਕ ਤੋਂ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਹਨਾਂ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 1.75 ਲੱਖ ਰੋਗੀਆਂ ਹਨ.
ਕੰਪ੍ਰੈਸ (ਕੈਂਪਸ)
ਅਗਾਮਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕਰਚੀ ਇਲਾਕੇ ਅਗਾ ਖ਼ਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮੱਧ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਏਸ਼ੀਆ, ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਗਰੈਥ ਝੀਲ, ਯੂਰੋਪ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਦੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ. ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇੱਕ 84-ਏਕੜ ਦੀ ਕੰਪਾਸ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕੈਂਪਸ ਨਰ ਅਤੇ ਮਾਦਾ ਹੋਸਟਲ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 300 ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ. ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੇਡ ਅਤੇ ਪੁਨਰਵਾਸ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਜੋ ਓਲੰਪਿਕ ਸਟੈਂਡਰਡ ਸੈਰਿੰਗ ਪੂਲ, ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਨੈਟ, ਟੈਨਿਸ ਕੋਰਟ, ਲੱਕੜ ਦੇ ਫ਼ਰਸ਼, ਸਕਵਾਸ਼ ਕੋਰਟ ਅਤੇ ਜਿਮ ਨਾਲ ਇੰਡੋਰ ਗਿੰਨਾਈਸਅਮ ਨਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਜੋਗਿੰਗ ਟ੍ਰਕ ਦੇ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਅਤੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ ਹਨ
ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਦਿਅਕ
ਅਗਾ ਖ਼ਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਜੈਵਿਕ ਖੋਜਾਂ ਦੀ 75% ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਕੀ 25% ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸਾਂਝੇ ਹਨ. ਏਕੇਯੂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਸਹਿਕਰਮੀ-ਸਮੀਖਿਆ, ਸੂਚੀਬੱਧ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਖੋਜ ਲੇਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ. ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ. ਤੈਕ ਮੈਡੀਕਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਸਿਹਤ ਮੈਗਜ਼ੀਨਾਂ ਵਿੱਚ 50 ਖੋਜ ਪੱਤਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ.
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਗਾ ਖ਼ਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਹੇਲੇਨਾ ਰੁਬਿਨਸਟਾਈਨ
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
right|thumb|250x250px|ਕ੍ਰਾਕੋਅ ਦੇ ਕਾਜ਼ੀਮਿਆਰਜ਼ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ  ਰੁਬਿਨਸਟਾਈਨ ਦਾ ਜਨਮ ਘਰ ਰੁਬਿਨਸਟਾਈਨ ਪੋਲਿਸ਼ ਯਹੂਦੀ, ਅਗਸਟਾ - ਗੀਟ (ਗੀਟਲ) ਸ਼ੇਂਡਲ ਰੌਬਿਨਸਟਾਈਨ ਨਾਈ ਸਿਲਬਰਫੈਲਡ ਅਤੇ ਹੋਰੇਸ - ਨਵੋਤੋਲੀ ਹਾਰਟਜ਼ ਰੁਬਿਨਸਟਨ,ਲੈਸਰ ਪੋਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਕੋਵ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਸੀ, ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਬੇਟੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ।  ਮੌਜੂਦਤਾਵਾਦੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਮਾਰਟਿਨ ਬੂਬਰ ਇਸਦਾ ਚਚੇਰਾ ਭਰਾ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1870 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1965 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਨੀ ਖੋਜੀ ਔਰਤਾਂ
ਲਿਬਿਡੋ
ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸੈਕਸ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਜਾਂ ਨੈਤਿਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਬੰਧਨ ਉਸ ਦੀ ਇਸ ਇੱਛਾ ਤੇ ਬੰਧਨ ਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਦਮਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸਦੀ ਅਸਲ ਇੱਛਾ ਦੇ ਬਗੈਰ ਜਿਨਸੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਕਾਰਕ ਮਨੁੱਖੀ ਲਿੰਗ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ, ਬਿਮਾਰੀ, ਗਰਭ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 2001 ਦੇ 150 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੇਸਾਂ ਦਾ ਮੈਟਾ-ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਔਸਤਨ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸੈਕਸ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਇੱਛਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰਕ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦਾ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਰਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੰਭੋਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੀ ਕਮੀ ਰਿਸ਼ਤੇ 'ਤੇ ਬੁਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਿਨਸੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਜੇ ਅਸਥਿਰਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਸਾਥੀ ਦੀ ਬੇਵਫ਼ਾਈ ਦਾ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਸਾਥੀ ਦੀ ਬਦਲ ਰਹੀ ਜਿਨਸੀ ਇੱਛਾ ਵਰਤਮਾਨ ਸਬੰਧਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।
ਮਨੋਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ
thumb|218x218px|[[ਸਿਗਮੰਡ ਫ਼ਰਾਇਡ]] ਸਿਗਮੰਡ ਫਰਾਈਡ ਨੇ ਲਿਬਿਡੋ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰਾਂ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ "ਇਹ ਇੱਕ ਉਹ ਊਰਜਾ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਰੁਚੀਆਂ ਨੂੰ ਉਤੇਜਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ 'ਪਿਆਰ'  ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਧੀਨ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਫਰਾਉਡ ਨੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀਆਂ ਪੜਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਸੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ erogenous ਜ਼ੋਨਾਂ ਤੇ ਸਥਿਰਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ- ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਖਿਕ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ (ਨਰਸਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ), ਫਿਰ ਗੁਲਾਬੀ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ (ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦਾ ਅੰਤਲਾ), ਫਿਰ ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਲੇਟੈਂਸੀ ਸਟੇਜ ਦੇ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿੱਪਸੀ ਸੁਸਤ ਹੈ, ਜਨਣ ਦੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਪੁਨਰ-ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ. (ਕਾਰਲ ਅਬਰਾਹਮ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੋਨੋਂ ਜ਼ਬਾਨੀ ਅਤੇ ਗਲੇ ਦੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਉਪ ਮੰਡਲ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰੇਗਾ).
ਫ਼ਰੌਡ ਨੇ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਲਿਬਿਡੈਂਟਲ ਡ੍ਰਾਈਵਜ਼ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਵਹਾਰ ਦੇ ਸੰਮੇਲਨਾਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸੁਪਰੀਏਗੋ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ. ਇਹ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਸੁਨਿਸ਼ਟ ਕਰਨ ਅਤੇ ਲੀਬੀਨ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਤਨਾਅ ਅਤੇ ਅਸ਼ਾਂਤੀ ਵੱਲ ਖੜਦੀ ਹੈ, ਹੰਕਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਅਨਮੰਤ ਅਤੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਬੇਧਿਆ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਨਾਈਰੋਸਿਸ ਵਿੱਚ ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ. ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿਧੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਟੀਚਾ ਈ ਦੇ ਡਰਾਈਵ ਨੂੰ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਹੰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਬਚਾਅ ਤੇ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ.
ਫ਼ਰੌਡ ਨੇ ਕਾਮਾ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਿਕਾਸ ਦੀਆਂ ਪੜਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਣਾ. ਇਹਨਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੜਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਢੁਕਵੇਂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਢਲਣ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ libidinal ਊਰਜਾ ਨੂੰ 'ਡੈਮਡ ਅੱਪ' ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਕਸਡ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਾਲਗ਼ ਦੇ ਕੁਝ ਖਾਸ ਪਾਤਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ. ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਫਰੂਡ ਲਈ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਵਿਅਕਤੀ ਇੱਕ ਅਪਾਹਜ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਟੀਚੇ ਇਹਨਾਂ ਸਥਾਂਤਰਣਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਲਈ ਲਿਆਉਣਾ ਸੀ ਤਾਂ ਕਿ ਦੀਵਿਰੋ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਬਨਾਵਟੀ ਸੂਬਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ.
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰੇਰਣਾ
ਘੁਮਿਆਰ
ਘੁਮਿਆਰ  ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਤ ਜਾਂ ਭਾਈਚਾਰਾ. ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ ਪੌਟਰ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਿਰਤੀਆਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਪ ਸਮੂਹ ਜਾਂ ਖੇਤਰ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਪਛੜੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਰੁਕਤੀ
ਘੁਮਿਆਰਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦ ਕੁੰਭਕਾਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ।   ਦ੍ਰਵਿੜ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਇਸੇ ਅਰਥ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ। ਸ਼ਬਦ ਭਾਂਡੇ ਵੀ ਘੁਮਿਆਰ ਜਾਤੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦਾ ਵੀ ਮਤਲਬ ਹੈ ਬਰਤਨ ਹੈ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਘੁਮਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਕੁਲਾਲ ਜਾਂ ਕਲਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਯਜੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਘੁਮਿਆਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਮੂਲ
ਵੈਦਿਕ ਪਰਜਾਪਤੀ, ਜਿਸਨੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਘੁਮਿਆਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੈਕਸ਼ਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਾਣ ਨਾਲ ਪਰਜਾਪਤੀ ਕਹਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਮਾਜਕ ਸਮੂਹ
ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ
ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ (ਦੇਵਨਾਗਰੀ: वसन्त पञ्चमी) ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ ਮਨਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਦਾ ਸਵਾਗਤੀ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਕਈ ਲੋਕ ਸਰਸਵਤੀ ਪੂਜਾ ਜਾਂ ਸ਼੍ਰੀਪੰਚਮੀ (ਦੇਵਨਾਗਰੀ:श्रीपञ्चमी) ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਕਲਾ ਦੀ ਦੇਵੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  ਬਹਾਰ ਰੁੱਤ ਨਾਲ਼ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤਿਉਹਾਰ ਜੋ ਮਾਘ ਦੇ ਸੁਦੀ ਪੰਜ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬੜੇ ਚਾਅ ਤੇ ਮਲਾਹ ਨਾਲ਼ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਤੋਂ ਬਹਾਰ ਰੁੱਤ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਮੁੱਢ ਕਦੀਮ ਤੋਂ ਚੱਲਿਆ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਵਡਿੱਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ‘ਸੁਵੰਨਤਾ’ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ਼ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਉਹ ਇਸ ਮੌਕੇ ਉੱਤੇ ਕਾਮ ਦੇਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਗੁਲਾਬੀ ਰੰਗ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ ਟੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇ ਗਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਬਸੰਤ ਵਾਲ਼ੇ ਦਿਨ ਪੀਲੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਹੈ। ਬਸੰਤ ਦੇ ਆਗਮਨ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਧੜਕ ਉੱਠਦੀ ਹੈ। ਥਾਂ ਥਾਂ ਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿੱਕੇ ਵੱਡੇ ਮੇਲੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਤੇ ਲੋਕੀਂ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ ਖਿੜ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੇਲਿਆਂ ਦੀ ਰੌਣਕ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਟਿਆਲ਼ੇ ਤੇ ਛਿਹਰਟੇ ਦੀ ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੇਲਾ ਹਕੀਕਤ ਰਾਏ ਦੀ ਸਮਾਧ ਉੱਤੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਧਰਮੀ ਹਕੀਕਤ ਰਾਏ ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਵਾਲ਼ੇ ਦਿਨ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਮੁਗ਼ਲ ਹਾਕਮਾਂ ਦੇ ਤੁਅੱਸਬ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇਸਲਾਮ ਮੱਤ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਣਾ ਵਧੇਰੇ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਮੇਲਾ ਨਿਰੋਲ ਮੌਸਮੀ ਸੀ। ਪਰ ਹਕੀਕਤ ਰਾਏ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਨੇ ਇਸ ਨਾਲ਼ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਭਾਵਨਾ ਵੀ ਜੋੜ ਦਿੱਤੀ। ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਨੂੰ ਲੋਕੀਂ ਆਪਣੀ ਦਿਲਾਂ ਦਾ ਹੁਲਾਸ ਪਤੰਗਾਂ ਉਡਾ ਕੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦਿਨ ਸਾਰਾ ਆਕਾਸ਼ ਰੰਗ ਬਰੰਗੀਆਂ ਹਵਾ ਵਿੱਤ ਤਰਦੀਆਂ ਤੇ ਨ੍ਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਗੁੱਡੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਆਕਾਸ਼ ਇੱਕ ਅਥਾਹ ਰੰਗਮੰਚ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੇ ਵੰਨ ਸੁਵੰਨੀਆਂ ਗੁੱਡੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਤਰੰਗਿਤ ਹੋਇਆ ਅਠਖੇਲੀਆਂ ਭਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਵਾਲ਼ੇ ਦਿਨ ਤੀਵੀਆਂ ਬਸੰਤੀ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ ਗਿੱਧਾ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਤੇ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਦੇ ਗਿੱਧੇ ਨੂੰ ‘ਬਸੰਤੀ ਗਿੱਧਾ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਰੁੱਤਾਂ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਨਾਲ਼ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਪਰਬ ਹੈ ਜੋ ਮਾਘ ਸੁਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਧੂਮ ਧਾਮ ਨਾਲ਼ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ‘ ਆਈ ਬਸੰਤ ਪਾਲ਼ਾ ਉਡੰਤ’ ਬਸੰਤ ਆਉਣ ਨਾਲ਼ ਪਾਲ਼ਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣਾ ਆਰੰਭ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹਾਰ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਸੰਤ ਸਦਾ ਦੀਵਾਲੀ ਸਾਧ ਦੀ ਅੱਠੋਂ ਪਹਿਰ ਬਸੰਤ ਦੀ ਉਕਤੀ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਖੇੜਿਆਂ ਨਾਲ਼ ਜੁੜੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਛੇ ਰੁੱਤਾਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਨੂੰ ਰਿਤੂ ਰਾਜ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਸਭ ਰੁੱਤਾਂ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਰੁੱਤ ਚੇਤ ਤੇ ਵਿਸਾਖ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਮਜ਼ੇ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਮਹੀਨਾ ਪੈਂਤੀ ਕੁ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਬੰਧ ਇਹ ਕਥਾ ਇਉਂ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਰੁੱਤਾਂ ਨੇ ਰਿਤੂ ਰਾਜ ਬਸੰਤ ਦਾ ਅਭਿਨੰਦਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵੱਲੋਂ ਹਰੇਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦੇ ਅੱਠ ਦਿਨ ਬਣਦੇ ਹਨ ਤੇ ਇੱਕ ਮਾਘ ਸ਼ੁਕਲ ਪੰਜਵੀਂ ਅਤੇ ਚੇਤ ਵਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਿੱਚ ਇਤਨੇ ਹੀ ਦਿਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਬਸੰਤ ਦਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਬਹਾਰ ਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਇਸ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਾਘ ਦੀ ਪੰਜ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਦਿਨ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਖੁਸ਼ੀ ਦਰਸ਼ਾਉਣ ਲਈ ਨਵੇਂ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਤੰਗ ਉਡਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਸਾਲ ਨੂੰ ਜਿਹਨਾਂ ਛੇ ਰੁੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਸੰਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਨਚਾਹੀ ਰੁੱਤ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਉੱਤੇ ਬਹਾਰ ਆ ਜਾਂਦੀ, ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੇ ਫੁੱਲ ਚਮਕਣ ਲੱਗਦੇ, ਜੌਂ ਅਤੇ ਕਣਕਾਂ ਨਿਸਰਣ ਲੱਗਦੀਆ, ਅੰਬਾਂ ਨੂੰ ਬੂਰ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਰੰਗ - ਬਿਰੰਗੀਆਂ ਤਿਤਲੀਆਂ ਮੰਡਰਾਉਣ ਲੱਗਦੀਆਂ। ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਕਾਮਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ, ਇਹ ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਕਹਾਂਦਾ ਸੀ। ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀ ਪੰਚਮੀ ਵਜੋਂ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੁਰਾਣਾਂ - ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਕਾਵਿ-ਗਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੱਖ - ਵੱਖ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਚਿਤਰਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਹੈ ਤਾਂ ਨਿਰੋਲ ਲੌਕਿਕ ਤਿਉਹਾਰ ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ਼ ਕੁੱਝ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਵ ਜੋੜ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ ਤੇ ਇਸ ਦਿਨ ਵਿੱਦਿਆ ਦੀ ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਸੰਤੀ ਰੰਗ ਦੇ ਬਸਤਰ ਤੇ ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਸਨਾਤਨੀ ਹਿੰਦੂ ਇਸ ਦਿਨ ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਿੱਥ ਨੂੰ ਤਿਲ਼ਾਂ ਦਾ ਤੇਲ ਮਲ਼ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਤੇ ਰੰਗ ਦਾ ਕੋਈ ਕੱਪੜਾ ਜ਼ਰੂਰ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਕਈ ਕਾਮਦੇਵ ਤੇ ਰਤੀ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਤੀ ਤੇ ਕਾਮਦੇਵ ਤੇ ਰਤੀ ਵਦੀ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਤੀ ਤੇ ਕਾਮਦੇਵ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਕੇ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਗ੍ਰਹਿਸਤੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸੁੱਖ ਨਾਲ਼ ਭੋਗਣ ਦਾ ਹੈ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਬਸੰਤ ਦਾ ਮੇਲਾ 1599 ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਸੀ ਜਦ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਵਡਾਲੀ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਛਿਹਰਟੇ ਲਾਗੇ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਛਿਹਰਟਾ ਵਾਲ਼ਾ ਖੂਹ ਹੈ ਇੱਥੇ ਹੀ ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਦਾ ਮੇਲਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਦੂਰ ਦੇ ਮੇਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਤੀਵੀਆਂ ਤੇ ਆਦਮੀ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਹਕੀਕਤ ਰਾਏ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ
ਹਕੀਕਤ ਰਾਏ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਅਤੇ ਨਾਮਧਾਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਨਾਲ ਬੜਾ ਗੂੜ੍ਹਾ ਸਬੰਧ ਹੈ।ਹਕੀਕਤ ਰਾਏ ਦੀ ਸਮਾਧ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਦੋ ਮੀਲ ਚੜ੍ਹਦੇ ਵੱਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿਸ ’ਤੇ ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਦਾ ਮੇਲਾ ਹਰ ਸਾਲ ਬੜੀ ਧੂਮਧਾਮ ਨਾਲ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਲਾਹੌਰ ਨਿਵਾਸੀ ਇਸ ਨੂੰ ‘ਪਤੰਗਾਂ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ’ ਵਜੋਂ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ।ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਕੂਕਾ ਲਹਿਰ ਦੇ ਮੋਢੀ ਨਾਮਧਾਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਵੀ ਫਰਵਰੀ 1816 ਦੀ ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਭੈਣੀ ਰਾਈਆਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹਰ ਸਾਲ ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਨੂੰ ਭੈਣੀ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਉਤਸਵ ਬੜੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੇਲਾ ਬਸੰਤ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਦੀਆਂ ਰੌਣਕਾਂ ਧੂਹ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਲੋਕ ਪੀਲੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਮੌਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਨਸਪਤੀ ’ਤੇ ਨਵਾਂ ਨਿਖਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ…ਸ਼ਗੂਫੇ ਫੁੱਟਦੇ ਹਨ… ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰੋਂ ਦੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਪੀਲੇ ਪੀਲੇ ਫੁੱਲ ਮਨਮੋਹਕ ਨਜ਼ਾਰਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ…ਜਿੱਥੋਂ ਤਕ ਨਿਗਾਹ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਫੁੱਲ ਨਜ਼ਰੀਂ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਬਾਗ਼ੀਂ ਫੁੱਲ ਖਿੜਦੇ ਹਨ। ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦੂਖ ਨਿਵਾਰਨ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਛੇਹਰਟਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਬੜੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਵੀ ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਚਾਅ ਸਾਂਭਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਉਹ ਤੜਕਸਾਰ ਹੀ ਆਪਣੇ ਕੋਠਿਆਂ ’ਤੇ ਡੈਕ ਲਾ ਕੇ ਪਤੰਗ ਉਡਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਤੰਗਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਤੰਗ ਕੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਤੰਗ ਲੁੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ-ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉੱਡਦੇ ਰੰਗ ਬਰੰਗੇ ਪਤੰਗ ਅਦੁੱਤੀ ਨਜ਼ਾਰਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਹਾਇਕ ਪੁਸਤਕਾਂ: 1. ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ – ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਫੁੱਲ। 2. ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਧਾਰਾ ਦੇ ਮੂਲ ਸਰੋਕਾਰ – ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼ੀ। 3. ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਧਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ-ਕੋਸ਼ (ਜਿਲਦ ਸੱਤਵੀਂ) – ਸੋਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੁੱਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੇਲੇ
ਹਰੀ ਚਾਹ (ਗਰੀਨ ਟੀ)
ਹਰੀ ਚਾਹ  (ਗਰੀਨ ਟੀ) ਚਾਹ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿਮੀਲੀ ਸੀਨੇਸਿਸ ਦੇ ਪੱਤੇ ਤੋਂ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਚਾਹ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਪੱਤਿਆ ਨੂੰ ਤਪਸ਼ ਅਤੇ ਆਕਸੀਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚੋਂ ਨਹੀਂ ਲੰਘਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਜਿਵੇਂ ਕਾਲੀ ਚਾਹ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲੰਘਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਹਰੀ ਚਾਹ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਉਪਜੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਕਈ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਹਰੀ ਚਾਹ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇਹ ਵੰਨਗੀਆਂ ਕਿਮੀਲੀ ਸੀਨੇਸਿਸ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ,ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ, ਬਾਗਬਾਨੀ ਵਿਧੀਆਂ, ਉਤਪਾਦਨ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਅਤੇ ਵਾਢੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀਆ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
thumb|ਗੋਰਰੇਨਾ, ਅਜ਼ੋਰਸ ਟਾਪੂ, ਦੇ ਤਲਹਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚਾਹ ਦੇ ਖੇਤ। ਪੁਰਤਗਾਲ ਹਰੀ ਚਾਹ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਜਾਰਜੀਆ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਕੋ ਇੱਕ ਯੂਰਪੀਅਨ ਖੇਤਰ ਹੈ ਸਮਰਾਟ ਸ਼ਿਆਨੋਂਗ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਚਾਹ ਦੀ ਖਪਤ ਬਾਰੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਦੰਦ ਕਥਾਵਾਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਨ.
600-900 ਏ.ਡੀ. (ਟੈਂਗ ਵੰਸ਼) ਵਿੱਚ ਲੂ ਯੂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਕਿਤਾਬ, "ਚਾਹ ਕਲਾਸਿਕ" (ਸਰਲ ਚੀਨੀ: 茶 经; ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਚੀਨੀ: 茶 經; ਪਿਨਯਿਨ: ਚਾਗੀਗ), ਹਰੇ ਚਾਹ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. 1191 ਵਿੱਚ ਜ਼ੈਨ ਪਾਦਰੀ Eisai ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗਏ Kissa Yojoki (喫茶 養生 記 ਬੁੱਕ ਆਫ ਟੀ), ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਹਰਾ ਚਾਹ ਪੀਣ ਨਾਲ ਪੰਜ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਗ, ਚਾਹ ਦੇ ਪੌਦੇ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਪੱਤੇ ਦੇ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਾਹ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ
ਸਟੀਪਿੰਗ, ਬਰੀਅਿੰਗ ਅਤੇ ਸਰਵਿਸਿੰਗ
alt=Four small white bowls of tea|thumb|ਬੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਰੀ ਚਾਹ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਕਿਸਮਾਂ thumb|3 ਮਿੰਟ ਲਈ 90 ਡਿਗਰੀ ਸੈਂਟੀਗਰੇਡ (194 ਡਿਗਰੀ ਫਾਰਨਹਾਈਟ) ਦਾ ਹਰੀ ਚਾਹ ਦਾ ਰੰਗ ਸਟੀਪਿੰਗ ਜਾਂ ਬਰੀਅਿੰਗ ਪੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਚਾਹ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 2 ਗ੍ਰਾਮ (0.071 oz) ਚਾਹ ਪ੍ਰਤੀ 100 ਮਿਲੀਲੀਟਰ ਪਾਣੀ (3.5 ਐੱਮ.ਪੀ. ਫਲ ਆਊਜ਼; 3.4 ਯੂਐਸ ਫਲ ਆਊਜ਼) ਪਾਣੀ (ਐਚ 2 ਓ) ਜਾਂ 1 ਚਮਚਾ ਪ੍ਰਤੀ 150 ਮਿਲੀਲੀਟਰ ਕੱਪ ਚਾਹ ਹਰੇ ਚਾਹ ਦਾ. ਸਟਿੰਗਿੰਗ ਤਾਪਮਾਨ 61 °C (142 °F) ਤੋਂ 87 ਡਿਗਰੀ ਸੈਂਟੀਗਰੇਡ (189 ° ਫਰਾਡ) ਅਤੇ 30 ਸਕਿੰਟ ਤੋਂ 3 ਮਿੰਟ ਤਕ ਸਟੀਪਿੰਗ ਸਮਾਂ ਹੈ.
ਹਰੀ ਚਾਹ ਦਾ ਅਰਕ
ਹਰੀ ਚਾਹ ਦਾ ਅਰਕ ਰਵਾਇਤੀ ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਦਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਗ੍ਰੀਨ ਚਾਹ ਪੱਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਲਕੋਹਲ ਦੇ ਹੱਲ ਵਿੱਚ ਡੁਬੋ ਕੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਹੋਰ ਪੱਧਰਾਂ ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਉਪ-ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪੈਕ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਤੱਤ, ਤਰਲ, ਪਾਊਡਰ, ਕੈਪਸੂਲ, ਜਾਂ ਟੈਬਲੇਟ ਫਾਰਮ ਤੇ ਵੇਚੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। Decaffeinated ਵਰਜਨ ਵੀ ਉਪਲੱਬਧ ਹਨ।
ਹਰੀ ਚਾਹ ਦਾ ਅਰਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਟੈਂਡਰਡਾਈਜ਼ਡ ਗ੍ਰੀਨ ਟੀ ਐ੍ਰਟਰੈਕਟ 90 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਕੁੱਲ ਪੋਲੀਫਨੋਲ ਹਨ ਅਤੇ 1 ਕੈਪਸੂਲ 5 ਕੱਪ ਚਾਹ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ
ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ, ਗ੍ਰੀਨ ਚਾਹ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁੱਕਾ-ਅਧਾਰਿਤ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਵਿਕਰੀ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਫੂਡ ਇੰਸਪੈਕਸ਼ਨ ਏਜੰਸੀ (ਸੀ ਐੱਫ ਆਈ ਏ) ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫੂਡ ਐਂਡ ਡਰੱਗ ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਉਹ ਭੋਜਨ ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ ਪਛਾਣ ਦਾ ਮਿਆਰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 33% ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਪਾਣੀ-ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਕੱਢਣ ਵਾਲਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ (ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਤਰੀਕਾ ਐਫ ਓ -37 ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਚਾਹ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਐਕਸਚੈਸਿਵ ਦਾ ਨਿਰਧਾਰਨ ਹੈ) ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਸੁਆਹ 4% ਤੋਂ 7% ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸਫਿੰਕਸ
ਮਿਸਰ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਸਫਿੰਕਸ (ਯੂਨਾਨੀ: Σφίγξ / ਸਫਿੰਕਸ/, ਬੋਇਓਤਾਈ: Φίξ /ਫਿਕਸ, ਅਰਬੀ: أبو الهول, ਅਬੂ ਅਲਹੋਲ) ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਮੂਰਤੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸਿਰ ਇੱਕ ਇਨਸਾਨ ਦਾ ਤੇ ਬਾਕੀ ਧੜ ਸ਼ੇਰ ਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗ਼ੀਜ਼ਾ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 189 ਫੁੱਟ ਤੇ ਉਚਾਈ 65 ਫੁੱਟ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਦੂਰ ਤੋਂ ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਹਾੜ ਵਰਗੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੂਰਤੀ ਈਸਾ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 3 ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚਟਾਨ ਨੂੰ ਤਰਾਸ਼ ਕੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਪੰਜੇ ਤੇ ਧੜ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਤੇ ਸਿਰ ਇਨਸਾਨ ਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਹੈਸੀਅਤ ਨਾਲ਼ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਸਮਾਂ ਲੰਘਣ ਨਾਲ਼ ਉਸ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵੀ ਬਿਗੜ ਗਈ ਹੈ, ਦਾੜ੍ਹੀ ਤੇ ਨੱਕ ਟੁੱਟ ਗਏ ਹਨ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਵਾਲ਼ਾ ਚਿਹਰਾ ਜਿਸਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੇ ਸੀਆਹਾਂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ ਹੁਣ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਤੇ ਹੁਣ ਇਹਦੀ ਸ਼ਕਲ ਖ਼ੌਫ਼ਨਾਕ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਵਜ੍ਹਾ ਤੋਂ ਅਰਬਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਅਬੂ ਅਲਹੋਲ (ਖ਼ੌਫ਼ ਦਾ ਪਿਓ) ਰੱਖਿਆ ਹੈ।
ਯੂਨਾਨੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ੇਰ ਦੀਆਂ ਜਾਂਘਾਂ ਵਾਲਾ, ਕਈ ਵਾਰ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਪੰਛੀ ਦੇ ਖੰਭ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਚਿਹਰਾ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਿਥ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਤੇ ਨਿਰਦਈ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਲੋਕ ਜੋ ਇਸ ਦੀ ਬੁਝਾਰਤ ਦਾ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੇ, ਅਜਿਹੀਆਂ ਮਿਥਿਹਾਸਿਕ ਕਹਾਣੀ ਅਨੁਸਾਰ ਭਿਅੰਕਰ ਹੋਣੀ ਭੋਗਦੇ ਹਨ। ਯਾਨੀ ਕੋਈ ਖੂੰਖਾਰ ਦੈਂਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਫਿੰਕਸ ਦਾ ਇਹ ਮਾਰੂ ਵਰਜਨ ਓਡੀਪਸ ਦੀ ਮਿੱਥ ਅਤੇ ਡਰਾਮੇ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਬਿਲਾਲ ਹਸਾਨੀ
ਸੰਗੀਤਕ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ (2015-2018)
2005 ਵਿੱਚ 5 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹਸਾਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਗਾਉਣਾ ਸਿਖਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
2015 ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਫਾਈਨਲਿਸਟ, ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਨੇਮੋ ਸ਼ਿਫਮੈਨ ਦੁਆਰਾ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ, ਹਸੀਨੀ ਨੇ ਦ ਵੌਇਸ ਕਿਡਜ਼ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕਨਚੀਟਾ ਵਰਸਟ ਦੁਆਰਾ "ਰਾਈਜ਼ ਲਾਇਕ ਏ ਫੀਨਿਕਸ" ਦਾ ਇੱਕ ਕਵਰ ਗਾ ਕੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਆਡੀਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਕਰਵਾਈ। ਗਾਇਕ ਜਿਸ ਦੀ ਉਹ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਜੱਜ ਪੈਟਰਿਕ ਫਿਓਰੀ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਸਵਾਨੀ ਪੈਟਰੈਕ ਦੁਆਰਾ ਲੜਾਈ ਦੇ ਦੌਰ ਦੌਰਾਨ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।