cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਪੱਛਮੀ ਅਲੰਕਾਰ
ਵਰਕੇ ਜਿੰਦੜੀ ਦੇ ਚਿੱਟੇ, ਸੁਟ ਜਾਂ ਰੰਗ ਦੇ ਦੋ ਛਿੱਟੇ।"
(4) ਆਉ ਬੁਲਬੁਲੋ ! ਬੇਗਮ ਦੇ ਮਕਬਰੇ ਤੇ
ਜ਼ਰਾ ਰੱਲਮਿਲ ਕੇ ਚਹਿਚਹਾ ਲਈਏ।
ਆਉ, ਭੰਬਟੋ, ਹੁਸਨ ਦੀ ਸ਼ਮ੍ਹਾ ਉਤੇ
ਰਲਮਿਲ ਕੇ ਜਾਨਾਂ ਘੁਮਾ ਲਈਏ।"
ਏਥੇ ਹਵਾ ਅਤੇ ਮੇਘ (ਬਦਲ) ਨੂੰ ਇਉਂ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਮਨੁਖ ਜਿਹੇ ਚੇਤੰਨ ਗੁਣ ਹੋਣ।
ਜੜ ਤੇ ਅਚੇਤਨ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਮਨੁਖੀ ਅਰਥਾਤ ਮਾਨਵਵਤ ਸਮਝਣਾ ਹੀ ਮਾਨਵੀਕਰਣ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਸੰਬੋਧਨ-ਕਰਤਾ ਦੀ
ਭਾਵ-ਬਿਹਬਲਤਾ, ਸੂਖਮ ਨਿਰੀਖਣ ਅਤੇ ਅਲੰਕਾਰਕਿ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਪਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
***********
ਨਰਸਿੰਘ ਯਾਦਵ
ਨਰਸਿੰਘ ਪੰਚਮ ਯਾਦਵ (ਜਨਮ: 6 ਅਗਸਤ 1989) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਹਿਲਵਾਨ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 2010 ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ  74 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਪੁਰਸ਼ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਫ੍ਰੀਸਟਾਇਲ ਕੁਸ਼ਤੀ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਮਗਾ ਜਿਤਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਸ਼ਤੀ
ਰਸੋਈ
ਰਸੋਈ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਕਮਰਾ ਜਾਂ ਜਗ੍ਹਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਖਾਣਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਦੀਆਂ ਆਧੁਨਿਕ ਤਰੀਕੇ ਦੀਆਂ ਰਸੋਈਆਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸਟੋਵ, ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ ਸਿੰਕ, ਫਰਿੱਜ ਅਤੇ ਸਮਾਨ ਰੱਖਣ ਲਈ ਦਰਾਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਰਸੋਈ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਸਟੋਵ ਦੀ ਕਾਢ ਅਤੇ ਘਰ-ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪਹੁੰਚਣ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਖਾਣਾ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਰਸੋਈਆਂ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬਣਨੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ।
ਪੰਜਾਬ
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਖਾਣਾ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਚੁੱਲ੍ਹਿਆਂ ਅਤੇ ਹਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਥੇ ਰਸੋਈ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ ਦੋ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਸਮਾਨ ਕੰਧੋਲੀ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।ਮਲਵਈ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਰਸੋਈ ਨੂੰ ਝੱਲਾਨੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸੋਈ
ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ 70 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਗੜਵਾਲ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇਹ ਹਲਕਾ ਜਨਰਲ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 92823 ਵੋਟਰ ਸਨ।
ਵਿਧਾਇਕ
2012 ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਗਣੇਸ਼ ਗੋਦਿਆਲ ਇਸ ਹਲਕੇ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ।
!ਸਾਲ !colspan="2" align="center"|ਪਾਰਟੀ !align="center" | ਵਿਧਾਇਕ !ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ !ਵੋਟਰ % !ਜੇਤੂ ਦਾ ਵੋਟ ਅੰਤਰ !ਸਰੋਤ
ਸਿਲਿਸਲੇਵਾਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਜਲ ਸਪਲਾਈ ਕੇਂਦਰ ਤੇ ਹੰਸਲੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ
thumb|right|250px|ਪੰਜ ਪਵਿਤਰ ਸਰੋਵਰਾਂ ਲਈ ਜਲ ਪੂਰਤੀ ਕੇਂਦਰ
ਹੰਸਲੀ ਦੀ ਕਾਰ ਸੇਵਾ ਸੰਨ 1992 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਪੰਜ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰਾਂ ਨੂੰ ਜਲ ਸਪਲਾਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਘਿਉ ਮੰਡੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਲ ਸਪਲਾਈ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰੋਵਰਾਂ ਨੂੰ ਲੋੜ ਮੁਤਾਬਕ ਜਲ ਸਪਲਾਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨਹਿਰ ਤੋਂ ਇਹ ਹੰਸਲੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੌਜ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿਥੇ ਪਾਣੀ ਸਾਫ ਹੋ ਕੇ ਹੰਸਲੀ ਰਾਹੀ ਸਰੋਵਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਰ ਸੇਵਾ ਬਾਬਾ ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵਲੋਂ 1992 ਤੋਂ 2007 ਤੱਕ ਜਥੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸੰਗਤਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਸੰਪੂਰਨ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਅਸ਼ਟਧਿਆਈ
ਅਸ਼ਟਧਿਆਈ ( ਦੇਵਨਾਗਰੀ: अष्टाध्यायी) ਯਾਨੀ ਅੱਠ ਅਧਿਆਇਆਂ ਵਾਲਾ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਪਾਣਿਨੀ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਆਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਅਤਿਅੰਤ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗਰੰਥ ) (500 ਈਪੂ) ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਅਧਿਆਏ ਹਨ; ਹਰ ਇੱਕ ਅਧਿਆਏ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਪਾਦ ਹਨ; ਹਰ ਇੱਕ ਪਾਦ ਵਿੱਚ 38 ਤੋਂ 220 ਤੱਕ ਸੂਤਰ ਹਨ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਅਸ਼ਟਧਿਆਈ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਅਧਿਆਏ, ਬੱਤੀ ਪਾਦ ਅਤੇ ਸਭ ਮਿਲਾਕੇ ਲਗਪਗ 3155 ਸੂਤਰ ਹਨ। ਅਸ਼ਟਧਿਆਯੀ ਉੱਤੇ ਮਹਾਮੁਨੀ ਕਾਤਯਾਯਨ ਦਾ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਵਾਰਤਕ ਗਰੰਥ ਹੈ ਅਤੇ ਸੂਤਰਾਂ ਅਤੇ ਵਾਰਤਿਕਾਂ ਉੱਤੇ ਪਤੰਜਲੀ ਦਾ ਮਨਭਾਉਂਦਾ ਵਿਵਰਣਾਤਮਕ ਗਰੰਥ ਮਹਾਂਭਾਸ਼ਾਯ ਹੈ। ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸੂਤਰ, ਵਾਰਤਕ ਅਤੇ ਮਹਾਂਭਾਸ਼ਾਯ ਤਿੰਨੋਂ ਮਿਲ ਪਾਣਿਨੀ ਦੀ ਵਿਆਕਰਨ ਕਹਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੂਤਰਕਾਰ ਪਾਣਿਨੀ, ਵਾਰਤਿਕਕਾਰ ਕਾਤਯਾਯਨ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਕਾਰ ਪਤੰਜਲੀ ਤਿੰਨੋਂ ਵਿਆਕਰਨ ਦੇ ਤ੍ਰੈਮੁਨੀ ਕਹਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਅਸ਼ਟਧਿਆਈ ਦਾ ਸਮਾਂ
ਅਸ਼ਟਧਿਆਯੀ ਦੇ ਕਰਤਾ ਪਾਣਿਨੀ ਕਦੋਂ ਹੋਏ, ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਕਈ ਮਤ ਹਨ। ਭੰਡਾਰਕਰ ਅਤੇ ਗੋਲਡਸਟਕਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ 7ਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਈਪੂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਮੈਕਡਾਨੇਲ, ਕੀਥ ਆਦਿ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੌਥੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਈਪੂ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਅਨੁਸ਼ਰੁਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਣਿਨੀ ਨੰਦੋਂ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਸਮਾਂ 5ਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਈਪੂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਾਣਿਨੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਤਮਾਨ, ਵਿੰਸ਼ਤੀਕ ਅਤੇ ਕਾਰਸ਼ਾਪਣ ਆਦਿ ਜਿਹਨਾਂ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਦਾ ਇਕੱਠੇ ਚਰਚਾ ਹੈ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਕਾਰਣਾਂ ਤੋਂ ਪਾਣਿਨੀ ਦਾ ਕਾਲ ਇਹੀ ਠੀਕ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤ
ਹਰੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਚੌਰਸੀਆ
ਪੰਡਿਤ ਹਰੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਚੌਰਸੀਆ (ਜਨਮ 1 ਜੁਲਾਈ 1938) ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬੰਸਰੀ ਵਾਦਕ ਹਨ। ਪੰ. ਹਰੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਚੌਰਸੀਆ ਨੂੰ ਕਲਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 2000 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਭਾਰਤੀ ਬੰਸਰੀ ਵਾਦਨ ਕਲਾ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਪਛਾਣ ਦਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਪੰਡਤ ਹਰੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਚੌਰਸੀਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਪ੍ਰਸੰਸਾਯੋਗ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਬੰਸਰੀ ਵਾਦਕ
ਮੁਲ‍ਤਾਨੀ ਮਿੱਟੀ
ਮੁਲ‍ਤਾਨੀ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਫੁਲਰ ਦੀ ਮਿੱਟੀ (Fuller's earth) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਤ‍ਵਚਾ ਵਾਸਤੇ ਨਿਖਾਰ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਤ‍ਵਚਾ ਨਿੱਖਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਚਮਕ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਮੁਲ‍ਤਾਨੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਬੈਂਟੋਨਾਈਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਤ‍ਵਚਾ ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਕਮੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚਮਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਕਈ ਫੇਸਪੈਕ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਲ‍ਤਾਨੀ ਮਿੱਟੀ ਮਿਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਲੇਕਿਨ ਸਭ ਤੋਂ ਬਿਹਤਰ ਇਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀ ਮੁਲ‍ਤਾਨੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਹੀ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਨਿਖਾਰੋ।
ਮੁਲ‍ਤਾਨੀ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਡਾਇਰੈਕ‍ਟ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਪੇਸ‍ਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਤ‍ਵਚਾ ਤੇ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਵੀ ਦੁਸ਼‍ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਲਕਾ ੦੪ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਸ਼ਾਲਕਾ ੦੪ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜਰਮਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਇਹ ਗੇਲਸੇਨਕਿਰਛੇਨ, ਜਰਮਨੀ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਵੇਲਟਿਨਸ-ਅਰੀਨਾ, ਗੇਲਸੇਨਕਿਰਛੇਨ ਅਧਾਰਤ ਕਲੱਬ ਹੈ , ਜੋ ਬੁੰਡਸਲੀਗਾ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਨਵਜੋਤ ਕੌਰ (ਹਾਕੀ)
ਨਵਜੋਤ ਕੌਰ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਕਿ ਰਿਓ ਡੀ ਜਨੇਰੋ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ 2016 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਫ਼ਾਰਵਰਡ (ਅੱਗੇ ਖੇਡਣ) ਖਿਡਾਰੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1995 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਿਤ ਲੋਕ
ਹੰਸ ਰਾਜ ਹੰਸ
ਹੰਸ ਰਾਜ ਹੰਸ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿਧ ਗਾਇਕ ਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਲੰਬੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਘੁੰਗਰਾਲੇ ਵਾਲਾਂ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕੀ ਦੀਆ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿਧ ਹਨ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਲਾਂ ਤੋ ਲੋਕ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੇ ਹਨ ਪਰ ਹੁਣ ਉਹਨਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗੀਤ ਗਾਏ ਹਨ। ਉਸਨੂੰ ਅਸੈਨਿਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਵਜੋ ਪਦਮ-ਸ਼੍ਰੀ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਇਕ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਚ ਪਿੰਡ ਸ਼ਾਫ਼ੀਪੁਰ, ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਉਹ ਲੋਕ ਗੀਤ ਅਤੇ ਸੂਫੀ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੇ ਸਨ ਪਰ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਐਲਬਮ 'ਇੰਡੀਪੋਪ'ਰੀਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾ ਨੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਮੰਨੇ ਪ੍ਰਮੰਨੇ ਕਲਾਕਾਰ ਨੁਸਰਤ ਫ਼ਤਿਹ ਅਲੀ ਖਾਨ ਨਾਲ ਫਿਲਮ ਕੱਚੇ ਧਾਗੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਜੀਵਨ
ਹੰਸ ਰਾਜ ਹੰਸ ਦਾ ਜਨਮ ਪਿੰਡ ਸ਼ਾਫ਼ੀਪੁਰ ਨੇੜੇ ਜਲੰਧਰ, ਪੰਜਾਬ ਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਸਰਦਾਰ ਰਸ਼ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸਿਰਜਨ ਕੌਰ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਉਹਨਾ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਕੋਈ ਸੰਗੀਤਕ ਇਤਿਹਾਸ ਨਹੀਂ ਫਿਰ ਵੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ। ਉਹਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਯੁਵਕ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕਰਕੇ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਸਭ ਤੋ ਪਹਿਲਾ ਸੰਗੀਤਕ ਪ੍ਰਤਿਯੋਗਿਤਾ ਵਿੱਚੋਂ ਜਿਤਣ ਕਰਕੇ ਹੋਈ।
ਹੰਸ ਰਾਜ ਹੰਸ ਗਾਇਕੀ ਦਾ ਹੁਨਰ ਲੈ ਕੇ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਭਾਂਵੇ ਕੇ ਉਹ ਇੱਕ ਸੜਕ ਤੇ ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਿਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਤੋ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਹਰ ਰੋਜ ਉਹਨਾ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦਾ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਧਾਰਮਿਕ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ ਉਸਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਸੀ। ਹੰਸ ਰਾਜ ਹੰਸ ਉਸਤਾਦ ਪੂਰਨ ਸ਼ਾਹਕੋਟੀ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਉਪਾਸ਼ਕ ਸਨ ਜਿਨਾ ਤੋ ਹੰਸ ਰਾਜ ਹੰਸ ਨੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਅਵਸਥਾ ਸਮੇਂ ਗਾਉਣਾ ਸਿੱਖਿਆ। ਉਸਤਾਦ ਪੂਰਨ ਸ਼ਾਹਕੋਟੀ ਸਾਹਿਬ ਇੱਕ ਸੂਫ਼ੀ ਗਾਇਕ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਹੀ ਹੰਸ ਰਾਜ ਹੰਸ ਨੇ ਵੀ ਸੂਫੀਆਨਾ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣਾ ਸਿੱਖਿਆ। ਉਹਨਾ ਦੇ ਗੁਰੂ ਨੇ ਉਹਨਾ ਨੂੰ ਇਹ ਉਪਨਾਮ 'ਹੰਸ'(ਇਕ ਪੰਛੀ) ਉਹਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਅਤੇ ਉਹਨਾ ਦੀ ਮਿਠਾਸ ਭਰੀ ਗਾਇਕੀ ਤੇ ਅਵਾਜ਼ ਤੋ ਭਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਦਿਤਾ। ਉਹਨਾ ਨੇ ਹੰਸ ਰਾਜ ਹੰਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ 'ਹੰਸ' ਪੰਛੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਸੰਗੀਤਕ ਕੈਰੀਅਰ
ਹੰਸ ਰਾਜ ਹੰਸ ਨੇ ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਉਮਰ ਚ ਮੰਨੇ ਪ੍ਰਮੰਨੇ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਚਰਨਜੀਤ ਔਜਲਾ ਤੋ ਸਿੱਖਿਆ। ਉਦੋ ਹੀ ਉਹਨਾ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗੀਤ,ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਗੀਤ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।] ਉਹਨਾ ਨੇ ਫਿਲਮਾਂ ਚ ਗਾਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਐਲਬਮ 'ਇੰਡੀਪੋਪ' ਰੀਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮੰਨੇ ਪ੍ਰਮੰਨੇ ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਸੰਗੀਤਿਕ ਕਲਾਕਾਰ ਨੁਸਰਤ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖਾਨ ਨਾਲ ਫਿਲਮ 'ਕੱਚੇ ਧਾਗੇ' ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾ ਨੂੰ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਡੀਸੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਸੈਨ ਜੋਸੇ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਯੋਗ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੇਸਰ ਵਜੋ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ
ਬਲੌਂਗੀ
ਆਬਾਦੀ ਸੰਬੰਧੀ ਅੰਕੜੇ
2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 15982 ਜਿਸ ਵਿੱਚ 8773 ਮਰਦ ਅਤੇ 7209 ਔਰਤਾਂ ਸਮਿਲ ਹਨ।
ਧਾਰਮਿਕ ਥਾਵਾਂ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦਸਮੇਸ਼ਗੜ੍ਹ, 7 ਮੰਦਰ, ਇੱਕ ਮਸਜਿਦ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗੁੱਗਾ ਮਾੜੀ ਵੀ ਹੈ।
ਸਹਿਕਾਰੀ ਥਾਵਾਂ
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਡਾਕਘਰ, ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਸਰਕਾਰੀ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਕੂਲ, ਮਾਤਾ ਸਾਹਿਬ ਕੌਰ ਕਾਲਜ ਆਫ ਨਰਸਿੰਗ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਅਤੇ ਮੁਹਾਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰ ਦਾ ਵੈਟਰਨਰੀ ਪੌਲੀਕਲੀਨਿਕ ਵੀ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 1957
ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 1957 ਅਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਸਨ। ਇਹ ਚੋਣਾਂ ਠੀਕ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਹੋਈਆ। ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀਆਂ 494 ਸੀਟਾਂ ਲਈ ਚੋਣਾਂ 'ਚ 403 ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ, 91 ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋ ਦੋ ਦੋ ਲੋਕ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣੇ ਗਏ ਅਤੇ ਬਾਕੀ 312 ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਇਹਨਾਂ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਦੋ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣਨ ਦੀ ਕ੍ਰਿਆ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿਤੀ। ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਦੁਜੀ ਵਾਰੀ 371 ਸੀਟਾਂ ਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੁਜੀ ਵੱਡੀ ਪਾਰਟੀ ਬਣੀ ਜਿਸ ਨੇ 27 ਸੀਟਾਂ ਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਅਜ਼ਾਦ ਜੇਤੂ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ ਮਤਲਵ 42 ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਦਲ
ਫ਼ੈਲਟਿਨਸ-ਆਰੇਨਾ
ਵੇਲਟਿਨਸ-ਅਰੀਨਾ, ਇਸ ਨੂੰ ਗੇਲਸੇਨਕਿਰਛੇਨ, ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਾਲਕਾ 04 ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 61,973 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ
ਅਮਰੀਕੀ ਜੰਗ ਸਮਾਰਕ, ਜਿਬਰਾਲਟਰ
300px|thumbnail|right|ਅਮਰੀਕੀ ਯੁੱਧ ਸਮਾਰਕ ਅਮਰੀਕੀ ਯੁੱਧ ਸਮਾਰਕ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: American War Memorial), ਜਿਆਦਾ ਰਸਮੀ ਰੂਪ ਤੋਂ ਨੇਵਲ ਮੌਨਿਉਮੇਂਟ ਐਟ ਜਿਬਰਾਲਟਰ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Naval Monument at Gibraltar, ਪੰਜਾਬੀ: ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਵਿੱਚ ਨੌਸੇਨਾ ਸਮਾਰਕ), ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪਰਵਾਸੀ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਦੀ ਲਕੀਰ ਵਾਲ ਸੜਕ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਯੁੱਧ ਸਮਾਰਕ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਸਾਰ ਲੜਾਈ ਸਮਾਰਕ ਅਮਰਿਕਨ ਬੈਟਲ ਮੌਨਿਉਮੇਂਟਸ ਕਮੀਸ਼ਨ (ਅਮਰੀਕੀ ਯੁੱਧ ਸਮਾਰਕ ਕਮਿਸ਼ਨ) ਲਈ ਸਾਲ 1933 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਫੈਲਾਵ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੀਵਾਰ ਲਕੀਰ ਵਾਲ ਕਰਟੇਨ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਉਸਾਰੀ ਮਹਾਨ ਲੜਾਈ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਨਾਇਟੇਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੀਆਂਨੌਸੇਨਾਵਾਂਦੇ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਫਲ ਗੰਢ-ਜੋੜ ਦੇ ਸਿਮਰਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਮਾਰਕ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ 1937 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਕਾਹਠ ਸਾਲ ਬਾਦ, ਨਵੰਬਰ 1998 ਵਿੱਚ ਸਮਾਰਕ ਇੱਕ ਅਤੇ ਅਨਾਵਰਣ ਸਮਾਰੋਹ ਦਾ ਸਥਾਨ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਿਤਰਪਕਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰੋਂ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ‘ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਮਲਾ (ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਟਾਰਚ) ਦੇ ਸਿਮਰਨ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਕਾਂਸੀ ਪੱਟਿਕਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਅਨਾਵਰਣ ਸਮਾਰੋਹ ਉਸ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਵੱਖਰਾ ਆਯੋਜਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਇਟੇਡ ਕਿੰਗਡਮ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਗਣਮਾਨਿਏ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ।
ਵਿਵਰਨ
thumb|180px|left|ਵਾਸ੍ਤੁਕਾਰ ਪਾਲ ਫਿਲਿਪੇ ਕ੍ਰੇਟ, 1910 ਅਮਰੀਕੀ ਯੁੱਧ ਸਮਾਰਕ (ਦਾਈਆਂ ਵੱਲ ਚਿਤਰਿਤ) ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਸਾਰ ਯੁੱਧ ਦਾ ਇੱਕ ਨੌਸੇਨਾ ਸਮਾਰਕ ਹੈ ਜੋ ਔਬੇਰਿਅਨ ਪ੍ਰਾਯਦੀਪ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪਰਵਾਸੀ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਦੀ ਲਕੀਰ ਵਾਲ ਸੜਕ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਨਜਦੀਕ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਜਿਆਦਾ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਨੇਵਲ ਮੌਨਿਉਮੇਂਟ ਐਟ ਜਿਬਰਾਲਟਰ (ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਵਿੱਚ ਨੌਸੇਨਾ ਸਮਾਰਕ) ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਤੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਾਰਕ ਲਕੀਰ ਵਾਲ ਕਰਟੇਨ ਵਿੱਚ ਨਿਗਮਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਮਾਰਕ ਦਾ ਉਸਾਰੀ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਮੂਲ ਦੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਪੇਨਸਿਲਵੇਨਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਵਾਸਤੁਕਾਰ ਪਾਲ ਫਿਲਿਪੇ ਕਰੇਟ (1876–1945) ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਕਰੇਟ (ਬਾਈਆਂ ਵੱਲ ਚਿਤਰਿਤ) ਨੇ ਸਮਾਰਕ ਦਾ ਡਿਜਾਇਨ ਅਮੇਰਿਕਨ ਬੈਟਲ ਮੌਨਿਉਮੇਂਟਸ ਕਮੀਸ਼ਨ (ਅਮਰੀਕੀ ਯੁੱਧ ਸਮਾਰਕ ਕਮਿਸ਼ਨ) ਦੇ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਸਮਾਰਕ ਦਾ ਉਸਾਰੀ 1933 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਮਾਰਕ ਦੀ ਮਹਿਰਾਬ ‘ਤੇ ਸਥਾਪਤ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਵਰਣਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦਾ ਉਸਾਰੀ ਸਿਉਂਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ਨੌਸੇਨਾਵਾਂਦੀ ਸੰਸਾਰ ਲੜਾਈ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਦੇ ਗੁਆਂਢ ਵਿੱਚ ਹਾਸਲ ਦੀਆਂ ਗਈਆਂ ਉਪਲੱਬਧੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਹਚਰਿਆ ਦੇ ਸਿਮਰਨ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ।
ਉਦਘਾਟਨ
7 ਅਕਤੂਬਰ 1937 ਨੂੰ ਅਮਰਿਕਨ ਬੈਟਲ ਮੌਨਿਉਮੇਂਟਸ ਕਮੀਸ਼ਨ ਨੇ ਇਸ ਸਮਾਰਕ ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਿਨ ਰਿਅਰ ਏਡਮਿਰਲ ਆਰਥਰ ਫਿਲਿਪ ਫੇਇਰਫੀਲਡ (1877–1946) ਨੇ ਜਨਰਲ ਜਾਨ ਜੋਸੇਫ ਬਲੈਕ ਜੈਕ ਪਰਸ਼ਿੰਗ (1860–1948) ਦੇ ਤੋਂ ਉਦਘਾਟਨ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।  ਹੋਰਵਕਤਾਵਾਂਵਿੱਚ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਜਨਰਲ ਸਰ ਚਾਰਲਸ ਹੈਰਿੰਗਟਨ (1940–1872) ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਸਮਰਪਣ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਫੌਜੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਸਹਿਤ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕੌਂਸਲ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਬਰੀਟੀਸ਼ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ ਸੀ। ਸਮਾਰਕ ਦੇ ਅਨਾਵਰਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਦੋਨਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰੋਂ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਨਾਇਟੇਡ ਕਿੰਗਡਮ, ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗਾਣੀਆਂ ਦਾ ਬੈਂਡ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਤੀਪਾਦਨ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੌਜੀ ਸਮਾਰਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਦੇ ਸਮਾਰਕ
ਮਾਲਵੇ ਦਾ ਜੁਗਰਾਫੀਆ
ਨਾਮਕਰਨ
'ਮਾਲਵਾ' ਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਸਾਡੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਸ ਨਾਂ ਦਾ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਜ਼ਿਕਰ ਆਇਆ ਹੈ। ਛੇਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਸੱਤ ਭੂ-ਖੰਡ ਸਨ,ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ 'ਮਾਲਵਾ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮਾਲਵਾ ਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਖੇਤਰ ਹਨ, ਇਕ ਤਾਂ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ। ਪੰਜਾਬ ਵਾਲੇ ਮਾਲਵਾ ਨੂੰ 'ਗੁਰੂ ਕਾ ਮਾਲਵਾ' ਇਸ ਲਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ, ਦੂਜੇ, ਛੇਵੇਂ, ਸੱਤਵੇਂ, ਨੌਵੇਂ ਅਤੇ ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ ਏਸੇ ਖੇਤਰ  ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਵਿਚਰਦੇ ਰਹੇ । 'ਮਾਲਵਾ' ਸ਼ਬਦ ਬਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨ ਖੋਜੀਆਂ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵਿਚਾਰ ਹਨ। ਡਾ .ਪ੍ਰੇਮ ਪਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਤੇ ਮੋਕਲੇ ਹੱਡਾਂ-ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਸਨ। ਅਰਥਾਤ ਮੱਲਾਂ(ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ )ਵਰਗੇ ਸਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਨਾਂ ਮਾਲਵਾ ਪੈ ਗਿਆ।
ਮਾਲਵੇ ਦਾ ਜੁਗਰਾਫੀਆ
ਮਲਵਈ ਸ਼ਬਦ ਬਾਰੇ ਐਚ.ਏ.ਰੋਜ਼ ਵੀ ਲਿਖਦੇ ਹਨ; MALWAI:An inhabitant of the malwa, south of the sutlej as opposed to majjhail. ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਸਤਲੁਜ ਦੀ ਧਰਤੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਇਸ ਵਿੱਚ ਲੁਧਿਆਣਾ, ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ, ਮੋਗਾ, ਮਾਨਸਾ, ਮੁਕਤਸਰ, ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ, ਬਠਿੰਡਾ ਤੇ ਫਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸੰਗਰੂਰ ਤੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਮਾਲਵੇ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ
ਪੰਜਾਬ ਵਿਚੋਂ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਕੁਝ ਇਲਾਕਾ ਨਿਕਲ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਬਣਨ ਨਾਲ ਅੱਜ ਦੇ ਮਾਲਵੇ ਦੀਆਂ ਮੋਟੀਆਂ ਜਿਹੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਇਹੀ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸਾਰਾ ਇਲਾਕਾ ਮਾਲਵਾ ਹੈ ਜਦੋਂਕਿ ਇਸ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਪੁਆਧ ਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸੰਗਰੂਰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਪਾਰ ਦਾ  ਇਲਾਕਾ ਬਾਂਗਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਡਿਤ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦਾਖਾ ਨੇ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਦਾ ਘੇਰਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਵਗਲਿਆ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਦੇ ਪੂਰਵ ਵੱਲ ਜਮਨਾ ਅਤੇ ਸਤਲੁਜ ਦਾ ਹਿਠਾੜ। ਡਾ. ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ ਪਰਕਾਸ਼ ਘੱਗਰ ਅਤੇ ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਮਾਲਵਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮਾਲਵੇ ਦਾ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਖੇਤਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਪੰਡਤ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦਾਖਾ ਜੀ ਨੇ ਗਿਆਰਾਂ ਛੋਟੀਆਂ-ਵੱਡੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ,ਜੋ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾ ਵਿਚੋਂ ਕਈ ਤਾਂ ਮੁੱਕ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਗਿਆਰਾਂ ਨਦੀਆਂ- ਸਤਲੁਜ, ਬੁੱਢਾ ਨਾਲਾ, ਕਨਕ ਬਾਹਨੀ, ਭੱਡਲੀ, ਘੱਗਰ, ਕੌਸ਼ੱਲਿਆ, ਸਰਸਵਤੀ, ਸਰਸਾ, ਟਾਂਗਰੀ, ਮਾਰਕੰਡਾ, ਮੁਕੰਦਾ, ਆਦਿ ਹਨ।
ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡਾ. ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਦੀ ਟਿੱਪਣੀ ਬਹੁਤ ਵਾਜਬ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, "ਮਾਲਵੇ ਦਾ ਹੱਦ-ਬੰਨਾਂ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀ ਇਹ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜੋ ਇਸ ਭੂ-ਖੰਡ ਨੂੰ ਗੁਆਂਢੀ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਕੁਦਰਤੀ ਹੱਦ ਨਹੀਂ। ਮਾਲਵੇ ਦਾ ਆਲਾ-ਦੁਆਲਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਲੋਕ-ਰੂੜੀਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਿੰਨਤਾ ਹੋਣੀ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਜੇ ਅਸੀਂ ਫਰੀਦਕੋਟ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਮੋਗਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛੀਏ  ਤਾਂ ਉਹ ਆਪ ਨੂੰ ਮਲਵਈ ਦੱਸਣਗੇ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣੇ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਮੁੱਲਾਂਪੁਰ-ਰਾਏਕੋਟ ਸੜਕ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਪੁਆਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਗੇ। ਜਦੋਂ ਪਿਛਲੇਰੇ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਮਾਲਵੇ ਦਾ ਭਾਗ ਅਤੇ ਪੂਰਵ ਵੱਲ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਸਮਰਾਲਾ ਨੂੰ ਪੁਆਧ ਦਾ ਅੰਗ ਦੱਸਣਗੇ।
ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮਾਲਵੇ ਦਾ ਹੱਦਬੰਨਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮੱਲੀ ਜਾਂ ਮਲੋਈ  ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਵੇਖਣ ਦੀ ਥਾਂ ਮਲਵਈ ਉਪ-ਬੋਲੀ ਦਾ ਖੇਤਰ ਮਿਥ ਲਿਆ ਜਾਣਾਂ ਵਧੇਰੇ ਢੁੱਕਵਾਂ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਮਾਤ ਲੋਕ
ਮਾਤ ਲੋਕ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿਧ ਚਿੰਤਕ ਤੇ ਆਲੋਚਕ ਡਾ. ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪਲੇਠਾ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਤਿਮਾਨ ਸਿਰਜਨ ਵਾਲਾ ਇਹ ਨਾਵਲ ਮਨੁੱਖੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਮਰਦ ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿਆਹ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸੰਸਥਾ ਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਅਤ੍ਰਿਪਤ ਕਾਮਨਾ ਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਦੀ ਦਵੰਦਾਤਮਕ ਉਲਝਣ ਅਧੀਨ ਚਿਤਰਦਾ
=== ਕਾਫੀ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਕਿ ਡਾ.ਜਸਵਿੰਦਰ ਦਾ ਨਾਵਲ’ਮਾਤ ਲੋਕ’ ਭਰਵੀਂ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣੇਗਾ. ਮੁਖਬੰਦ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਤਿਮਾਨ ‘ ਸਥਾਪਤ ਕਰੇਗਾ.’ਦੇਹ ਤੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਟੁੰਬਣ ਵਾਲੀ ਬਿਰਤਾਂਤਕਾਰੀ’ ਰਾਹੀਂ ਲੇਖਕ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ‘ਕਾਮਨਾਵਾਂ  ਦੀ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਲੈ ਵੜਦਾ ਹੈ ‘. ਅਮਰਜੀਤ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ,”ਭਾਂਵੇ ਬਿਰਤਾਂਤਕਾਰੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਕਾਮਨਾ ਦਾ ਹੀ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ,ਪਰ ਬਿਰਤਾਂਤਕਾਰੀ ਨੂੰ ਕਾਮਨਾ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਵਜੋਂ ਸਿਰਜਣਾ ਡਾ.ਜਸਵਿੰਦਰ ਦੇ ਇਸ ਨਾਵਲ.. ਦੀ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੈ.’ ਅਤੇ ‘ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਕਰੀਏਟਿਵ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਦੀ ਵੀ ਸੰਪੰਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.’ ਮੁਖਬੰਦ ਵਿੱਚ ਦਰਜ਼ ਸਿਫਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਹ ਕੁਝ ਕੁ ਹਨ. ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਨਵੀਨਤਾ ਦੀਆਂ ਝਲਕਾਂ ਹੇਠ ਦਰਜ਼ ਅੰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਦੇਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ. ===
ਆਸਾ ਸਿੰਘ ਮੰਜੇ ਦੀ ਇੱਕ ਲਟਕ ਗਈ ਰੱਸੀ ਨੂੰ ਪਕੜ ਉਣਾਈ ਵਿੱਚ ਉਂਗਲਾਂ ਫਸਾ ਫਸਾ ,ਖਿਚ ਖਿਚ ਕੇ, ਥਾਂ ਸਿਰ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ.ਮਾਨੋ ਉਲਝੀ ਖਿੰਡੀ ਜੀਵਨ ਤਾਣੀ ਨੂੰ ਸਾਂਭ ਸਮੇਤ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ.
=== ਬਲਦੇਵ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਵਧਰੇ ਤੇ ਸਜੇ ਸੰਵਰੇ ਮੋਮੈਂਟੋਆਂ,ਪਰਿਵਾਰਕ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵੱਲ ਝਾਕਦਾ ਆਸਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮਨ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ ਲੈਂਦਾ ਰਿਹਾ.ਅੰਦਰੋਂ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ. ਲੰਮੀ ਉਡੀਕ ਪਿੱਛੋਂ ਦੋ ਤਿੰਨ ਮਲ੍ਵੇਂ ਖੰਘੂਰੇ ਜਿਹੇ ਮਾਰ,ਗਲੇ ਨੂੰ ਰਵਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ,ਆਖਰ ਉਸ ਗੱਲ ਤੋਰਨੀ ਚਾਹੀ. ===
“ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਕਰ …ਮਨਰਾਜ ਨੂੰ ਵਿੱਚ ਨਾ ਘਸੀਟ ,” ਆਸਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅੱਗਾ ਵਲਿਆ .ਪੀਲੀ ਭੂਕ ਠਠੰਬਰੀ ਹਰ ਕੌਰ ਬਿਆਤ੍ਹਕ ਦੇ ਬਰੂਹੀਂ ਆਣ ਖੜ੍ਹੀ. ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾ ਕਈ ਹੋਰ ਅੰਸ਼ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ਼ਹੀਦ ਬਾਬਾ ਬੋਤਾ ਸਿੰਘ ਤੇ ਬਾਬਾ ਗਰਜਾ ਸਿੰਘ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ
ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਜਨਮ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਨਾਲ ਹੋਇਆ।
ਵਰਗੀਕਰਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਅਧਾਰ
ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਲ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਉਹ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਨਿਰੋਲ ਆਧੁਨਿਕ ਲੀਹਾਂ ਉੱਤੇ ਉਸਰੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਰਵਾਇਤ ਜਾਂ ਮਰਿਆਦਾ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਸਗੋਂ ਪੁਰਾਤਨ ਲੀਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਅੰਗੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ, ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ, ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ, ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਅਜ਼ਾਦ, ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ, ਦੇਵਿੰਦਰ ਸਤਿਆਰਥੀ, ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਸਫੀਰ, ਤੇ ਬਾਵਾ ਬਲਵੰਤ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਕੁਝ ਨਮੂਨਿਆਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਆਧੁਨਿਕ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਟਾਕਰੇ ਤੇ ਬੜੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮੁੱਢ
ਡਾ: ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ ‘ਕਲਮ ਦੀ ਕਰਾਮਾਤ` ਵਿੱਚ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਕੇ ਬਾਵਾ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਆਧੁਨਿਕ ਕਵਿਤਾ ਕਿਹਾ ਹੈ।
ਆਧੁਨਿਕ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਮੁੱਢ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਬੱਝਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਰੰਗ ਨੂੰ ਨਿਖਾਰਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਮਕਾਲੀ ਕਵੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। ਆਧੁਨਿਕ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚੋਂ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸ੍ਰੋਮਣੀ ਪਦਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੌਰ ਦੇ ਹੋਰ ਕਵੀ ਪ੍ਰੋ: ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ, ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ ਤੇ ਕਿਰਪਾ ਸਾਗਰ ਆਦਿ ਹਨ।
ਪ੍ਰੋ:ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ-(1881-1931)-
ਪ੍ਰੋ:ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ।ਉਸ ਦੀ ਵਚਿੱਤਰ ਤੇ ਅਲੌਕਿਕ ਸਖਸ਼ੀਅਤ, ਜੀਵਨ ਦਾ ਡੂੰਘਾ ਤੇ ਮੰਸਕ ਅਨੁਭਵ,ਸੰਸਾਰ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸ ਯਾਤਰਾ ਉਸ ਦੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਸਿਖਰ ਤੱਕ ਚਮਕਾਉਂਦੇ ਹਨ।ਪ੍ਰੋ:ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤਜਰਬੇ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਖੇਤਰ ਕੇਵਲ ਪੰਜਾਬੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ।ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹਨ।‘ਖੁੱਲੇ ਘੁੰਡ`, ‘ਖੁੱਲੇ ਮੈਦਾਨ`, ‘ਖੁੱਲੇ ਅਸਮਾਨੀ ਰੰਗ` ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਾ ਤੇ ਰੂਪ ਦੋਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਲੇਖਕ ਨੇ ਸੁਤੰਤਰ ਉਡਾਰੀਆਂ ਲਾਈਆਂ ਹਨ।
ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ-(1876-1954)-
ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਾਲਾ ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ ਜੀ ਦੀ ਵੀ ਖਾਸ ਥਾਂ ਹੈ। ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਕਵੀ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਨਿਰੋਲ ਪੰਜਾਬੀ ਜੀਵਨ ਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਾਇਆ।ਚਾਤ੍ਰਿਕ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਆਰੰਭ ਕਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ-‘ਭਰਥਰੀ ਹਰੀ`, ‘ਨਲ ਦਮਯੰਤੀ` ਉਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕਿੱਸੇ ਹਨ।ਚਾਤ੍ਰਿਕ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਪੱਖ ਛੇ ਹਨ-ਪੰਜਾਬੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਅ, ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਵਰਣਨ, ਕੌਮੀ ਤੇ ਸਰਵ ਸਾਂਝੇ ਭਾਵ ਤੇ ਗੁਲਾਮੀ ਵਿਰੁੱਧ ਘ੍ਰਿਣਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ, ਧਾਰਮਿਕ ਤੇ ਸਦਾਚਾਰਕ ਸਿੱਖਿਆ, ਰਵਾਇਤੀ ਪੰਰਪਰਾ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਸ।ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਲਾਲਾ ਕਿਰਪਾ ਸਾਗਰ, ਡਾਕਟਰ ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਪਹਿਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਕਵੀ ਹਨ।
ਪ੍ਰੋ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ-(1905-1974)-
ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਵਿ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੇ ਗੌਰਵ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਹੈ। ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤ ਦਾ ਕਵੀ ਹੈ। ਸਮਾਜ ਦੀ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਦਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਬਲਵਾਨ ਆਸ਼ਾ,ਸੁਤੰਤਰ ਪ੍ਰੀਤ ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਅ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋ ਕੇ ਲੋਕ ਪ੍ਰਿਯ ਕਵੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਉੱਤੇ ਪਿਆਰ ਦੇ ਸਰੀਰਕ ਭਾਵ ਛਾਏ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਬਿੰਬਾਵਲੀ ਭਾਵਾਂ ਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਹਾਵੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਆਰੰਭ ‘ਕਵੀ ਦਰਬਾਰੀ` ਰਚਨਾ ਕਾਲ ਤੋਂ ਹੋਇਆ। ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ-‘ਅਧਵਾਟੇ`, ਕਸੁੰਭੜਾ`, ‘ਸਾਵੇ ਪੱਤਰ` ਆਦਿ ਹਨ।
ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ-(1919-2005)-
ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਗਿਆਨੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਹਿਤਕਾਰੀ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੇਠ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਤੇ ਫਿਰ ਲਗਾਤਾਰ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਰਚੇ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਇਸਤਰੀ ਭਾਵ ਪੂਰੀ ਤੀਬਰਤਾ ਤੇ ਸੁਹਿਰਦਤਾ ਨਾਲ ਉਘੜੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸੇ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਇਸਤਰੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਉਹ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਜਾਬਰ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਲੇਰ ਹੋ ਕੇ ਭੰਡਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੀਆਂ ਚੋਟਾਂ ਮਾਰ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੰਗਾਰਦੀ ਤੇ ਲਲਕਾਰਦੀ ਹੈ।ਉਹ ਇੱਕ ਚੇਤੰਨ ਵਿਅੰਗਕਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਝਕ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਸਮਾਜ ਵਿਰੁੱਧ ਖਰੀਆਂ ਖਰੀਆਂ ਸੁਣਾਉਦੀ ਹੈ।ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੀ ਕੁੱਝ ਰਚਨਾਵਾਂ-‘ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲਹਿਰਾਂ`(1936),‘ਜਿਊਦਾ ਜੀਵਨ`(1939),‘ਤ੍ਰੇਲ ਧੋਤੇ ਫੁੱਲ`(1941),‘ੳ ਗੀਤਾਂ ਵਾਲਿਆਂ`(1942),‘ਪੱਥਰ ਗੀਟੇ`(1946) ਆਦਿ ਹਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ
ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਅਜ਼ਾਦ, ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਦਰਦ, ਦਵਿੰਦਰ ਸਤਿਆਰਥੀ,ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ,ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਸਫੀਰ, ਡਾਕਟਰ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ, ਡਾਕਟਰ ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ ਆਦਿ ਦੂਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਕਵੀ ਹਨ।
ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਧੀਰ-(1920-2010)-
ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਧੀਰ ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ ਕਵੀ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਸੰਕਟ ਦੇ ਆਤੰਕਵਾਦੀ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਅੰਧਕਾਰਮਈ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚੋ ਫਿਰਕੂ ਨਫ਼ਰਤ ਅਤੇ ਦੁਵਾਲੇ ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਮਾਨਵਤਾ ਦੇ ਸੱਚੇ ਤੇ ਸੁਹਿਰਦ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਆਦਰਸ਼ਵਾਦ ਤੇ ਰੁਮਾਂਸਵਾਦ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਧੇਰੇ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੀ,ਪਰ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਕਿਰਤੀ ਤੇ ਨਿਮਨ ਵਰਗ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਉਹ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭਾਵਕ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਧੀਰ ਦੇ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ-‘ਧਰਤੀ ਮੰਗਦੀ ਮੀਂਹ ਵੇ`,‘ਪਤ ਝੜੇ ਪੁਰਾਣੇ`, ‘ਬਿਰਹੜੇ`, ‘ਕਾਲੀ ਬਰਛੀ` ਅਤੇ ‘ਅੱਕ ਦੇ ਪੱਤੇ` ਆਦਿ ਹਨ।
ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ -(1937-1973)-
ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ‘ਪੀੜਾ ਦਾ ਪਰਾਗਾ` ਨਾਲ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਜਗਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਰੋਦੀ ਹੂਕ ਦਾ ਨਿਰਾਸ਼ਮਈ ਸਵਰ, ਉਹਜਵਾਦੀ ਸੈਲੀ ਤੇ ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਮਨੋਭਾਵਾਂ ਦੀ ਤੀਖਣਤਾ ਰਾਹੀ ਛੇਤੀ ਉਜਾਗਰ ਹੋ ਗਿਆ।ਡਾ: ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ‘ਤਾਰ ਤੁਪਦਾ` ਸਮਾਨ ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਲਘੂ-ਕਥਾ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਆਧੁਨਿਕ ਕਲਾਸਕੀ ਰਚਲਾ ਦੀ ਸੰਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਸਮੁੱਚਾ ਸਵਰ ਬੜਾ ਗੰਭੀਰ, ਸੋਚ ਜਗਾਊ ਤੇ ਕਰੁਣਾਮਈ ਹੈ।ਉਸ ਦੇ ਕਾਵਿ ਬਿੰਬ ਬੜੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਤੇ ਪ੍ਰਗਟਾਅ ਵਿਧੀ ਸੰਗੀਤਕ ਹੈ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮਨ ਤੇ ਛਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਚੋਣ ਉਸਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਸ਼ੇ੍ਰਸਟਤਮ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ ਦੁਆਂਉਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ-‘ਅਲਵਿਦਾ`ਤੇ‘ਸਾਗਰ ਤੇ ਕਣੀਆਂ` ਹਨ।
ਡਾ: ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇਕੀ-(1925)-
ਡਾ:ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇਕੀ ਨੇ ਡਾਕਟਰੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਮਨ ਉਹ ਮਨਵਿਗਿਆਨਕ ਖਜ਼ਾਂ ਤੇ ਲੱਭਤਾਂ ਨੂੰ ਵਿਵਹਾਰਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਟਾਊ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੁਰ ਕਰ ਕੇ ਨਵੀਨਤਮ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਚਲਾ ਪਵਾਉਦਾਂ ਹੈ।‘ਅਸਲੇ ਤੇ ਉਹਲੇ’ ਤੇ ‘ਦੰਦ-ਕ੍ਰੀੜਾ’, ‘ਇਹ ਮੇਰੇ ਸੰਸ’, ਇਹ ਮੇਰੇ ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪ੍ਰਯਗਸੀਲ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਚਿੰਤਨ ਦਾ ਹਾਣੀ ਵੀ। ਜ਼ਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇਕੀ ਦੀਆਂ ਕਾਵਿ ਕ੍ਰਿਤਾਂ-‘ਸਿਮਰਤੀ ਦੇ ਕਿਰਨ ਤ ਪਹਿਲਾਂ’ਅਤੇ ਕਰੁਣਾ ਦੀ ਛੂਹ ਤ ਮਗਰ(ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਡਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ) ਆਦਿ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ
ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਕੌਰ, ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੰਘ,ਸੁਖਪਾਲ,ਵੀਰ ਸਿੰਘ‘ਹਸਰਤ’,ਡਾ:ਅਤਰ ਸਿੰਘ, ਭਗਵੰਤ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰਿਤਪਾਲ ਸਿੰਘ, ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ,ਡਾ ਅਮਰਜੀਤ ਟਾਂਡਾ ,ਅਨੂਪ ਸਿੰਘ ਆਦਿ ਤੀਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਕਵੀ ਹਨ। ਉੱਪਰੋਕਤ ਤਿੰਨ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਇਵਾਨ ਇਲੀਅਚ ਦੀ ਮੌਤ
ਇਵਾਨ ਇਲੀਅਚ ਦੀ ਮੌਤ (Смерть Ивана Ильича, ਸਮੇਰਤ' ਇਵਾਨਾ ਇਲੀਚਾ), ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ 1886 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਛਪਿਆ ਛੋਟਾ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਦੀ 1870ਵਿਆਂ ਦੀ ਉਹਦੀ ਧਰਮ ਬਦਲੀ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਮਗਰੋਂ ਲਿਖੇ ਗਲਪ ਦੇ ਸ਼ਾਹਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਕਹਾਣੀ
ਇਹ ਨਾਵਲ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਜੱਜ ਦੀ, 45 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਮੌਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਅਧਿਕਾਰੀ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ, ਇਵਾਨ ਇਲੀਅਚ ਗੋਲੋਵਿਨ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਖਬਰ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਬਿਹਤਰ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਰਦੇ ਲਟਕਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਇਵਾਨ ਇਲੀਅਚ ਦੀ ਬੱਖੀ ਵਿੱਚ ਜਖਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਸੰਬੰਧ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਅੱਛਾ ਸੁਹਣਾ ਲੱਗਦਾ ਜੀਵਨ ਜੀਓ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਸਵਾਦ ਆਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਅਤੇ ਬੱਖੀ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰ ਦਰਦ ਰਹਿਣ ਲੱਗਾ। ਕਈ ਮਹਿੰਗੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਲੇਕਿਨ ਉਹ ਅੰਤੜੀ ਰੋਗ ਅਤੇ ਤਰਦੇ ਗੁਰਦਿਆਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਅਸਪਸ਼ਟ ਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸਮਝਾ ਸਕਦੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਵਾਨ ਇਲੀਅਚ ਮਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਤਸ਼ਖ਼ੀਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਤੇ, ਇਵਾਨ ਆਪਣੀ ਬਿਪਤਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਹਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਸ ਦਾ ਦਰਦ ਇੰਨਾ ਤੀਬਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕੰਮ ਬੰਦ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਦਿਨ ਬਿਸਤਰੇ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਉਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮੌਤ ਦੇ ਖੌਫ਼ ਨਾਲ ਜੂਝਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਪਕੜ ਹੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਲਸਤਾਏ ਦੇ ਨਾਵਲ
ਰੇਸ਼ਮ
ਰੇਸ਼ਮ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਰੇਸ਼ਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਬੁਣ ਕੇ ਕੱਪੜੇ ਬਣਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਰੇਸ਼ਮ ਦਾ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਰੇਸ਼ਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਫ਼ਾਈਬਰੌਇਨ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਕੀੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਭਿੰਡਾਂ (ਲਾਰਵਿਆਂ) ਵੱਲੋਂ ਕੋਇਆ ਉਸਾਰਨ ਵੇਲੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹੈਨਰੀ ਫੋਂਡਾ
ਹੈਨਰੀ ਜੇਨਸ ਫੋਂਡਾ (16 ਮਈ, 1905 - ਅਗਸਤ 12, 1982) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਸਟੇਜ ਐਕਟਰ ਸੀ ਜੋ ਪੰਜ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਕਰੀਬ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ।
ਫੌਂਡਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬਰੋਡਵੇ ਅਦਾਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਈ। ਉਹ ਜੋਹਨ ਟੋਪਕਿੰਸਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਾਈਟ ਪਲੇਨਜ਼, ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ 1938 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਉਸਨੇ 1935 ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਨੂੰ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿਚ ਟਾਮ ਜੋਡ ਨੇ ਰੈਸ ਦੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜੋ 1940 ਵਿਚ ਜੌਨ ਸਟੈਨਬੇਕ ਦੇ ਨਾਵਲ ਦੇ ਓਪੇਲਾਹੋਮਾ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਡਸਟ ਬਾਉਲ ਵਿਚ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਕੂਚ ਕੀਤਾ।
ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ, ਫੋਂਡਾ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਅਪੀਲ ਵਾਲੀ ਸਕ੍ਰੀਨ ਈਮੇਜ਼ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਕੀਤੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਕਸ-ਬੋ ਸੰਧੀ, ਮਿਸਟਰ ਰੌਬਰਟਸ, ਅਤੇ 12 ਐਂਟੀਮਡ ਮੈਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਫੌਂਡਾ ਨੇ ਸਰੀਗੋ ਲਿਓਨ ਦੀ ਵਾਰ ਆਨਨ ਟਾਈਮ ਇਨ ਵੈਸਟ ਅਤੇ ਲਿਸਲੀ ਬੱਲ ਦੇ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡਾ, ਮਾਈਨ ਅਤੇ ਆਵਰਜ਼ ਜਿਹੀਆਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਮੇਡੀਜ ਦੀਆਂ ਲਾਈਟਰੀ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਦੇ ਗਹਿਰੇ ਮਹਾਂਕਾਵਾਂ ਵੱਲ ਵੀ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 54 ਵੀਂ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਜੇਤੂ ਫਿਲਮ ਗੋਲਫਨ ਪੌਂਡ 'ਤੇ, ਉਸ ਦੀ ਆਖਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ।
ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਬੱਚੇ
ਫੋਂਡਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਪੰਜ ਵਾਰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਨੇ ਗੋਦ ਲਏ 1931 ਵਿਚ ਮਾਰਗ੍ਰੇਟ ਸੁੱਲਵਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ 1933 ਦੇ ਤਲਾਕ ਵਿਚ ਅੰਤਮ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
1936 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਅਮੀਰ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਦੀ ਵਿਧਵਾ, ਫਰਾਂਸਸ ਫੋਰਡ ਸੇਮਰਰ ਬ੍ਰੋਕਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਜਾਰਜ ਟੂਟਲ ਬ੍ਰੋਕਵ ਬ੍ਰੋਕੌਵਜ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਸੀ, ਫਰਾਂਸਸ ਡੇ ਵਿਲੀਅਰਸ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ "ਪੈਨ" ਹੈ, ਜੋ 1931 ਵਿੱਚ ਬਰੋਕੋਜ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਬਾਅਦ ਜੰਮਿਆ ਸੀ।
ਫੋਂਡਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਪਤਨੀ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਨੂੰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਡੇਨਹਮ ਸਟੂਡਿਓਸ ਵਿਖੇ ਵਿੰਗਜ਼ ਆਫ ਦ ਮਾਰਨਿੰਗ ਦੇ ਸੈੱਟ 'ਤੇ ਮਿਲਿਆ, ਟੈਕਨੀਕਲਰ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਬਰਤਾਨਵੀ ਤਸਵੀਰ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ, ਜੇਨ (ਜਨਮ 21 ਦਸੰਬਰ, 1937) ਅਤੇ ਪੀਟਰ (23 ਫਰਵਰੀ 1940 ਨੂੰ ਜਨਮ), ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਸਫਲ ਅਭਿਨੇਤਾ ਬਣ ਗਏ। ਜੇਨ ਨੇ ਦੋ ਵਧੀਆ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੀਟਰ ਨੂੰ ਦੋ ਆਸਕਰਜ਼ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਕ ਸਰਬੋਤਮ ਐਕਟਰ ਲਈ।
ਅਗਸਤ 1949 ਵਿੱਚ, ਫੋਂਡਾ ਨੇ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਨੂੰ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਤਲਾਕ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰ ਸਕਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ 13 ਸਾਲ ਦਾ ਵਿਆਹ ਉਸ ਲਈ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਫੋਂਡਾ ਦੀ ਇਕਬਾਲੀਆ ਤੋਂ ਬਰਬਾਦੀ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਫਰਾਂਸਿਸ ਇਲਾਜ ਲਈ ਜਨਵਰੀ 1950 ਵਿਚ ਆੱਸੇਨ ਰਿੰਗਸ ਸਾਈਕਿਆਟਿਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਈ। 14 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਛੇ ਨੋਟ ਲਿਖੇ ਸਨ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਲਈ ਕੋਈ ਅੰਤਮ ਸੰਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ। ਫੋਡਾ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਆਪ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸੱਸ, ਸੋਫੀ ਸੇਮਰ, ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਅੰਤਮ ਸੰਸਕਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ। ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਡਾਕਟਰ ਮਾਰਗਰੇਟ ਗਿਬਸਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਆੱਸਟਿਨ ਰਿਗਸ ਵਿਚ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਨੇ ਫੌਂਡਾ ਨੂੰ "ਇਕ ਠੰਡੇ, ਸਵੈ-ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ, ਇਕ ਪੂਰਨ ਨਾਰਾਇਸੀਸਟ" ਦੱਸਿਆ।
ਬਾਅਦ ਵਿਚ 1950 ਵਿਚ, ਫਾਂਡਾ ਨੇ ਸੂਜ਼ਨ ਬਲਨਹਾਰਡ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ 1948 ਵਿਚ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਕ ਅਚਾਨਕ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ 21 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਜੰਮਦੇ ਹੋਏ ਡੌਰਥੀ ਹਾਮਾਰਮਸਟਨ ਦੀ ਧੀ ਅਤੇ ਆਸਕਰ ਹੈਮਰਸਟੇਸਟਾਈਨ II ਦੀ ਧੀ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਇਕੱਠੇ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਹ ਇੱਕ ਬੇਟੀ, ਐਮੀ ਫਿਸ਼ਮੈਨ (ਜਨਮ 1953) ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਤਲਾਕਸ਼ੁਦਾ ਹੋ ਗਏ. ਬਲਾਂਚਾਰਡ ​​ਫੌਂਡਾ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘਬਰਾਹਟ ਵਿਚ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਵਿਆਹ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ "ਇਕ ਗੈਸ਼ਾ" ਕਿਹਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਜੋ ਉਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣਾ ਅਤੇ ਹੱਲ ਕਰਨਾ ਜਿਹਨਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰਦਾ।
ਰਾਜਨੀਤੀ
ਫੌਂਡਾ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਸਮਰਥਕ ਸੀ ਅਤੇ ਯੂਐਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਫਰੈਂਕਲਿਨ ਡੀ. ਰੂਜਵੈਲਟ ਦਾ "ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ" ਸੀ। 1960 ਵਿੱਚ, ਫੌਂਡਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਹੁਦੇ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਜਾਨ ਐਫ. ਕੈਨੇਡੀ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਚਾਰ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਵਿਗਿਆਪਨ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੀਟੀ -109 ਦੀ ਘਟਨਾ ਦੌਰਾਨ ਕੈਨੇਡੀ ਦੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਸੇਵਾ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ।
ਮੌਤ ਅਤੇ ਵਿਰਸੇ
ਫੋਂਡਾ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਕੋਈ ਅੰਤਿਮ-ਸੰਸਕਾਰ ਦੀ ਰਸਮ ਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਤੁਰੰਤ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਅਭਿਨੇਤਾ ਖੁਦ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰੌਨਲਡ ਰੀਗਨ ਨੇ ਫੌਂਡਾ ਨੂੰ "ਆਪਣੀ ਪੇਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮਤਾ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਸੱਚਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ" ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਾਲ ਸਕਰੀਨ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1905 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1982
ਉਸਤਾਦ ਜ਼ਾਕਿਰ ਹੁਸੈਨ
ਜ਼ਾਕਿਰ ਹੁਸੈਨ (ਹਿੰਦੀ: ज़ाकिर हुसैन, ਉਰਦੂ: ذاکِر حسین), (ਜਨਮ 9 ਮਾਰਚ 1951), ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤਬਲਾ ਵਾਦਕ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਨੇਕਾਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਉਹ ਤਬਲਾ ਵਾਦਕ ਅੱਲਾ ਰੱਖਾ ਦੇ ਬੇਟੇ ਹਨ। ਜਾਕਿਰ ਹੁਸੈਨ ਨੂੰ 2002 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਜੀਵਨ ਜਾਣ ਪਛਾਣ
ਜ਼ਾਕਿਰ ਹੁਸੈਨ ਦਾ ਬਚਪਨ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੀ ਗੁਜ਼ਰਿਆ। 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਜ਼ਾਕਿਰ ਹੁਸੈਨ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਤਬਲੇ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਬਖੇਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਸੇਂਟ ਮਾਈਕਲ ਸਕੂਲ ਮਹਿਮ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਉੱਪਰੰਤ ਜ਼ਾਕਿਰ ਹੁਸੈਨ ਨੇ ਸੇਂਟ ਜ਼ੇਵੀਅਰਜ਼ ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੁਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 1973 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਐਲਬਮ ਲਿਵਿੰਗ ਇਨ ਦ ਮੈਟੀਰੀਅਲ ਵਰਲਡ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਾਕਿਰ ਹੁਸੈਨ ਨੇ ਠਾਨ ਲਿਆ ਕਿ ਆਪਣੇ ਤਬਲੇ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਬਿਖੇਰਨਾ ਹੈ। 1973 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 2007 ਤੱਕ ਜਾਕਿਰ ਹੁਸੈਨ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਅਤੇ ਐਲਬਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਤਬਲੇ ਦਾ ਦਮ ਦਿਖਾਂਦੇ ਰਹੇ। ਜਾਕਿਰ ਹੁਸੈਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ ਹੀ ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਓਨੇ ਹੀ ਲੋਕਪਸੰਦ ਹਨ। ਜ਼ਾਕਿਰ ਹੁਸੈਨ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਸੋਲੋ ਤਬਲਾ ਵਾਦਨ, ਤਾਲ ਸੰਗਤ, ਸਹਿ ਵਾਦਨ, ਤਾਲ ਕਚਿਹਰੀ ਤੇ ਸੰਗੀਤ ਫਿਊਜ਼ਨ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਅਰਥ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਤਬਲਾ ਵਾਦਨ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਘਰਾਣੇ ਦੀ ਹੱਦ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੀ ਥਾਂ ਉਸ ਨੇ ਹਰ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਚੰਗੇ ਗੁਣ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਿਆਂ ਤਬਲਾ ਵਾਦਨ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਰਵਾਇਤ ਨੂੰ ਅਮੀਰ ਬਣਾਉਣ ਵੱਲ ਵਧੇਰੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਇਨਾਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ
ਜੁਨੈਦ ਬਗਦਾਦੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤ
ਜੀਜਾ ਘੋਸ਼
ਜੀਜਾ ਘੋਸ਼ ਦਾ ਜਨਮ 'ਦਿਮਾਗੀ ਲਕਵੇ' (ਸੇਰੇਬ੍ਰਲ ਪਲਿਸੀ), ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਣ ਦੌਰਾਨ ਜਾਂ ਜਣੇਪੇ ਸਮੇਂ ਬੱਚੇ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ 'ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਸੇਰੇਬ੍ਰਲ ਪਲਸੀ' ਅਤੇ 'ਲਾ ਮਾਰਟਿਨੀਰੀ ਫਾਰ ਗਰਲਜ਼', ਕਲਕੱਤਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੁਏਸ਼ਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਆਨਰਜ਼ ਇਨ ਸਸ਼ੋਲੋਜੀ, ਪ੍ਰੈਜੀਡੈਂਸੀ ਕਾਲਜ, ਕਲਕੱਤਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਦਿੱਲੀ ਸਕੂਲ ਦੇ ਸੋਸ਼ਲ ਵਰਕ, ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕਾਬਲ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਕਰ ਹੈ। 2006 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ ਮਾਸਟਰਜ਼, ਡਿਸਐਬਲਿਟੀਜ਼ ਸਟਡੀਜ਼, ਲੀਡਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਘੋਸ਼ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਜਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਰਹੀ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਹੱਕ-ਅਧਾਰਿਤ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਹ ਅਪਾਹਜ ਲੋਕ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰ ਅਪਾਹਜ ਹੱਕਾਂ ਦੇ ਕਾਕੁੰਨਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਖਾਸ ਦਿਲਚਸਪੀ ਅਪੰਗ ਮਹਿਲਾ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ "ਆਈ ਐਮ ਜੀਜਾ" ਉਸਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਉੱਪਰ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ ਜੋ ਪੀਆਇਆਬੀਟੀ ਅਤੇ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਾਨਿਤ ਅਤੇ ਸਵਾਤੀ ਚਕਰਬਰਤੀ ਦੁਜਾਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਆਈ ਐਮ ਜੀਜਾ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ 2016 ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਸਾਮਜਿਕ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਕਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪਿਓਂਗਯਾਂਗ
ਪਿਓਂਗਯਾਂਗ (평양,, ਅੱਖਰੀ ਅਰਥ: "ਪੱਧਰੀ ਭੋਂ") ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਤਾਏਦੋਂਗ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ 2008 ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 3,255,388 ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਪਿਓਂਗਾਨ ਸੂਬੇ ਤੋਂ 1964 ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਤ ਸ਼ਹਿਰ (ਚਿਖਾਲਸੀ) ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਸਿਓਲ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਂਗ ਜੋ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਹਿਰ (ਤੇਊਕਬਿਓਲਸੀ) ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਮਰ ਲੋਕ
ਬਮਰ ਲੋਕ ਜਾਂ ਬਰਮੀ ਲੋਕ, ਬਰਮਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜਾਤੀ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਬਰਮਾ ਦੇ ਦੋ-ਤਿਹਾਈ ਲੋਕ ਇਸ ਸਮੂਹ ਦੇ ਹੀ ਮੈਂਬਰ ਹਨ। ਬਰਮੀ ਲੋਕ ਜਿਆਦਾਤਰ ਇਰਾਵਦੀ ਨਦੀ ਅਤੇ ਜਲਸੰਭਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਬਰਮੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਜੇਕਰ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ 2010 ਵਿੱਚ ਬਰਮੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 3 ਕਰੋੜ ਸੀ।
ਉਤਪਤੀ
ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਰਮੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਸਥਾਨ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਹੈ। ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਆਧੁਨਿਕ ਦੱਖਣੀ ਚੀਨ ਦੇ ਯੂਨਾਨ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਜਿਥੇ ਅੱਜ ਤੋਂ 1200-1400 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਉੱਤਰੀ ਬਰਮਾ ਵਿੱਚ ਇਰਾਵਤੀ ਨਦੀ ਦੀ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਆ ਵਸੇ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇਹ ਪੂਰੀ ਇਰਾਵਦੀ ਨਦੀ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਫ਼ੈਲ ਗਏ। ਇੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਕੁਝ ਜਾਤੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੋਨ ਲੋਕ ਅਤੇ ਪਯੂ ਲੋਕ, ਜੋ ਜਾਂ ਤਾਂ ਇੱਥੋਂ ਭੇਜ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਤੇ ਜਾਂ ਉਹ ਬਰਮੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਿਲ ਗਏ।
ਭਾਸ਼ਾ
ਬਰਮੀ ਭਾਸ਼ਾ (မြန်မာဘာသာ MY မြန်မာMY ဗမာ, ਦੇਸ਼ ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਜਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ 'ਬਰਹਮਦੇਸ਼' (ਬਰਮਾ ਦਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਮ) ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਿਆਂਮਾਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਦੀ ਹੱਦ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸੂਬਿਆਂ ਅਸਾਮ, ਮਨੀਪੁਰ ਅਤੇ ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਦੀਪ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੁੱਝ ਲੋਕ ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬਰਮੀ ਤਿੱਬਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਚੀਨੀ-ਤਿੱਬਤੀ, ਭਾਸ਼ਾ-ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਭਾਗ ਹੈ। ਬਰਮੀ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਕਈ ਧਰਮ ਸੰਬੰਧੀ ਸ਼ਬਦ ਹਨ ਜੋ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਜਾਂ ਪਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਆਏ ਹਨ।
ਪਹਿਰਾਵਾ
ਬਰਮੀ ਇਸਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ ਦੋਵੇਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਤੇ ਲੋਂਗਈ ਨਾਮਕ ਲੂੰਗੀ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ। ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣੇ, ਰੇਸ਼ਮ ਦੇ ਰੁਮਾਲ-ਦੁਪੱਟੇ ਅਤੇ ਜੈਕਟ ਪਹਿਣਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਰਦ ਅਕਸਰ 'ਗਾਊਂਗ ਬਾਊਂਗ' ਨਾਮ ਦੀਆਂ ਪੱਗਾਂ ਅਤੇ 'ਤਾਇਕਪੋਨ' ਨਾਮਕ ਬੰਦ ਗਲੇ ਵਾਲੀ ਜੈਕਟ ਪਹਿਣਦੇ ਹਨ। ਇਸਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ ਦੋਵੇਂ 'ਹੰਯਾਤ ਫ਼ਨਤ' ਨਾਮ ਦੀ ਮਖ਼ਮਲੀ ਜੁੱਤੀ ਪਹਿਣਦੇ ਹਨ। ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਕਰਕੇ ਹੁਣ 'ਜਾਪਾਨੀ ਜੁੱਤੀ' ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਈ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਆਂਮਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕ
ਟਿਹਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਵਿਧਾਇਕ
2012 ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਨੇਸ਼ ਧਨਈ ਇਸ ਹਲਕੇ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ।
!ਸਾਲ !colspan="2" align="center"|ਪਾਰਟੀ !align="center" | ਵਿਧਾਇਕ !ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ !ਵੋਟਰ % !ਜੇਤੂ ਦਾ ਵੋਟ ਅੰਤਰ !ਸਰੋਤ
ਸਿਲਿਸਲੇਵਾਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਦੇਵਦਾਸ ਗਾਂਧੀ
ਦੇਵਦਾਸ ਗਾਂਧੀ (22 ਮਈ 1900 - 3 ਅਗਸਤ 1957) ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਚੌਥੇ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਦੱਖਣ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਭਾਰਤ ਆਇਆ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸਰਗਰਮ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਵੀ ਦਿੱਤੀ। ਸ਼੍ਰੀ ਗਾਂਧੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਲੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਖਬਾਰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸੰਪਾਦਕ ਰਿਹਾ।
ਦੇਵਦਾਸ ਦਾ, ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਵਦਾਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਾਥੀ, ਰਾਜਗੋਪਾਲਾਚਾਰੀ ਦੀ ਧੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਉਮਰ ਕੁੱਲ ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਦੇਵਦਾਸ ਦੀ ਅੱਠਾਈ ਸਾਲ ਦੀ। ਇਸ ਲਈ ਦੇਵਦਾਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਰਾਜਾਜੀ ਦੋਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਦੇਖੇ ਬਿਨਾ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਦਾਸ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਆਹ ਪੰਜ ਸਾਲ ਬੀਤ ਜਾਣ ਬਾਅਦ 1933 ਵਿੱਚ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਰਾਜਾਜੀ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁਤਰੀ ਹੋਈ - ਰਾਜਮੋਹਨ, ਗੋਪਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਰਾਮਚੰਦਰ ਅਤੇ ਤਾਰਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਪਰਵਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1900 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1957
ਸ਼ਿਲਾਜੀਤ
ਸ਼ਿਲਾਜੀਤ, ਸਿਲਾਜੀਤ, ਸ਼ਲਾਜੀਤ ਜਾਂ ਮੁਮੀਜੋ, ਮੋਮੀਓ ਅਤੇ ਮੂਮੀਓ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲਾ ਮੋਟਾ, ਚਿਪਚਿਪਾ ਰਾਲ-ਵਰਗਾ ਇੱਕ ਪਦਾਰਥ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਰੰਗ ਸਿਆਹੀ ਮਾਇਲ ਚਾਕਲੇਟ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਕਸਰ ਕਾਕੇਸਸ ਪਹਾੜ, ਅਲਤਾਈ ਪਹਾੜ, ਅਤੇ ਤਿੱਬਤ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਗਿਲਗਿਤ ਬਾਲਤਿਸਤਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਦਵਾਈਆਂ
ਅੰਜਮ ਚੌਧਰੀ
ਅੰਜਮ ਚੌਧਰੀ  ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮੁਸਲਿਮ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਾਰਜ ਕਰਤਾ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਪ- ਕੁਲਪਤੀ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਵਕੀਲਾਂ ਦੀ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਇਸਲਾਮ4ਯੂ.ਕੇ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਮਾਰ ਬਕਰੀ ਮੁਹੰਮਦ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸਦੀ ਇੱਕ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸੰਗਠਨ ਅਲ-ਮੁਹਾਜੀਰੌਨ ਦੁਆਰਾ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਹ ਸੰਗਠਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੱਛਮ-ਵਿਰੋਧੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧੀ ਮਾਰਚ ਜਿਸਨੇ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਕਚਿਹਰੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਸੀ, ਚੌਧਰੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਯੂ ਕੇ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅਲ- ਮੁਹਾਜੀਰੌਣ ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਚੌਧਰੀ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਉੱਤਰ-ਅਧਿਕਾਰੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਅੰਜਮ ਚੌਧਰੀ ਦਾ ਜਨਮ 18 ਜਨਵਰੀ 1967 ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਵਪਾਰੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਵੰਸ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ । ਇਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵੂਲਵਿਚ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਸਾਊਥੇਮਪਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਮੈਡੀਕਲ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਰਿਹਾ, ਜਿੱਥੇ ਇਸਨੂੰ ਐਂਡੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਹ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਫੈਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ਼ਕੀਲ ਬਦਾਯੂਨੀ
ਸ਼ਕੀਲ ਬਦਾਯੂਨੀ (ਉਰਦੂ: شکیل بدایونی, ਹਿੰਦੀ: शकील बदायुनी) (3 ਅਗਸਤ 1916 – 20 ਅਪਰੈਲ 1970)ਭਾਰਤੀ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲਈ ਗੀਤਕਾਰ ਸੀ।
ਸ਼ਾਇਰੀ ਦਾ ਨਮੂਨਾ
ਜੀਨੇ ਵਾਲੇ ਕਜ਼ਾ ਸੇ ਡਰਤੇ ਹੈਂ ਜ਼ਹਿਰ ਪੀ ਕਰ ਦਵਾ ਸੇ ਡਰਤੇ ਹੈਂ ਦੁਸ਼ਮਨੋਂ ਕੇ ਸਿਤਮ ਕਾ ਖ਼ੌਫ਼ ਨਹੀਂ ਦੋਸਤੋਂ ਕੀ ਵਫ਼ਾ ਸੇ ਡਰਤੇ ਹੈਂ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1916 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1970
ਬੀਰਬਾਹਾ ਹੰਸਦਾ
ਬੀਰਬਾਹਾ ਹੰਸਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸਵੈ ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਲਈ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਜੰਗਲਾਤ ਅਤੇ ਖਪਤਕਾਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਜੰਗਲਾਤ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਖਪਤਕਾਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਝਾਰਗ੍ਰਾਮ ਹਲਕੇ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ, ਹੰਸਦਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਤਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕੁਝ ਬੰਗਾਲੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਹੰਸਦਾ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਰਾਜ ਦੇ ਆਂਕਰੋ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਤਾਲ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਮਰਹੂਮ ਪਿਤਾ ਨਰੇਨ ਹੰਸਦਾ ਝਾਰਖੰਡ ਪਾਰਟੀ (ਨਰੇਨ) ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਚੂਨੀਬਾਲਾ ਹੰਸਦਾ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ। ਹੰਸਦਾ ਨੇ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
ਉਸਨੇ ਘਾਟਸ਼ਿਲਾ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਕਰੀਅਰ
ਹੰਸਦਾ ਨੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਪ੍ਰੇਮ ਮਾਰਡੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੀ 2008 ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਆਦੋ ਆਲੋਮ ਐਸੋ ਆ' ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਮਿਲੀ. ਹੋਰ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਛਾ ਥਿਕ ਗਿਆ, ਆਸ ਤਨਹੇ ਏਨਾ ਅਮਰੇ, ਆਮਗੇ ਸਾਰੀ ਦੁਲਾਰੀਆ (2012), ਟੋਡੇ ਸੁਤਮ (2013), ਜੁਪੁਰ ਜੂਲੀ, ਆਲੋਮ ਰੇਜਿਨੀਆ ਸਕੋਮ ਸਿੰਦੂਰ (2013), ਜਵਾਈ ਓਰਾ ਬੋਂਗੇ ਚੱਪਲ ਕਿਡਿੰਗ (2014), ਮਲੰਗ ਅਤੇ ਫੁਲਮੋਨੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਉਸਨੇ 'ਏ ਨਾ ਮੋਸਲਾ ਬਹਾ' (2014), 'ਏ ਡੋਗਰ ਨਾ' (2014), 'ਚਗ ਚੋ ਚੰਦੋ' (2014) ਅਤੇ 'ਗੋਰੋਮ ਸਾਰੀ ਸਰੀ' ਵਰਗੇ ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹੰਸਦਾ ਨੇ AITC ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਝਾਰਗ੍ਰਾਮ (ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ) ਤੋਂ 2021 ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਜਿੱਤੀ।
ਸਿਧਾਰਥ (ਨਾਵਲ)
ਸਿਧਾਰਥ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Siddhartha) ਹਰਮਨ ਹੈੱਸ ਰਚਿਤ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਕਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹਿੰਦ ਉਪ-ਮਹਾਦੀਪ ਦੇ ਸਿਧਾਰਥ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਆਤਮਕ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਹੈੱਸ ਦਾ ਨੌਵਾਂ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਸਰਲ ਲੇਕਿਨ ਪ੍ਰਭਾਵਪੂਰਨ ਅਤੇ ਕਾਵਿਆਤਮਕ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 1951 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਹੈੱਸ ਨੇ ਸਿਧਾਰਥ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਮੇਨਰ ਫ਼ਰਾ ਨੀਨੋਂ ਜੇਵਿਡਮੈਟ (Meiner Frau Ninon gewidmet) ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ “ਮਾਈ ਡੀਅਰ ਫਰੈਂਡ” ਨੂੰ ਯਾਨੀ ਰੋਮਾਂ ਰੋਲਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਵਿਲਹੇਮ ਗੁੰਦੇਰ (Wilhelm Gundert) ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ਕੀਤਾ।
ਸਿਧਾਰਥ ਸ਼ਬਦ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਸਿੱਧ (ਸਿੱਧ ਜਾਂ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ) + ਅਰਥ (ਯਾਨੀ ਮਤਲਬ, ਜਾਂ ਦੌਲਤ) ਤੋਂ ਮਿਲ ਕੇ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਸੰਯੋਜਿਤ ਮਤਲਬ ਹੈ “ਜਿਸਨੂੰ (ਅਸਤਿਤਵ ਦਾ) ਅਰਥ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੋਵੇ” ਜਾਂ “ਜਿਸਨੇ ਆਪਣਾ ਲਕਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੋਵੇ”। ਮਹਾਤਮਾ ਬੁੱਧ ਦਾ ਬਚਪਨ ਦਾ ਨਾਮ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਸਿੱਧਾਰਥ ਗੌਤਮ ਸੀ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ, ਬੁੱਧ ਨੂੰ “ਗੌਤਮ” ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਲਾਟ
ਇਹ ਨਾਵਲ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਲੜਕੇ ਸਿੱਧਾਰਥ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਨਾਵਲ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਧੂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਦਾ ਪਿਓ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ। ਕਾਫੀ ਕਸ਼ਮਕਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਲਈ ਮਨਾ ਲੈਂਦਾ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਗੋਬਿੰਦ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਦੇ ਪੂਰਨ ਅਰਥਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਨਿਕਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਨਦੀ ਕਿਨਾਰੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ, ਸਿਧਾਰਥ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਉਸਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਾਪ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸਿਧਾਰਥ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਮਿੱਤਰ ਗੋਵਿੰਦਾ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਕਈ ਵਾਰ ਇਕੱਠੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਓਮ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਸਿਧਾਰਥ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਵਿਸ਼ਵ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਬਾਰੇ ਬਹਿਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਜਗਿਆਸੂ ਮਨ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਰਗਾ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਬਾਰੇ ਸਿਖਾਵੇ, ਜਦ ਕਿ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਮਾਣ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਏਨਾ ਸੁੰਦਰ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਲਿਆਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਦੀ ਲੰਘਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਸੁਡੌਲ ਜਿਸਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਗੋਵਿੰਦਾ ਵੀ ਸਿਧਾਰਥ ਦੇ ਸਰੀਰ, ਮਨ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਧਾਰਥ ਕੋਈ ਮਾਮੂਲੀ ਬਾਹਮਣ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਆਦਮੀ ਬਣੇਗਾ। ਗੋਵਿੰਦਾ ਆਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹੇਗਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਛਾਵੇਂ ਵਾਂਗ ਖ਼ੁਦ ਵੀ ਮਹਾਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਸੁਤੰਤਰ ਹੋਣ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਗੋਵਿੰਦਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਲ਼ ਆਪਣੀ ਹੋਣੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਬੰਧ
ਹੈੱਸ ਦੇ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਅਨੁਭਵ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਚੇਤੰਨ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀਤਾ ਨੂੰ ਅਸਲੀਅਤ ਦੀ ਸਮਝ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕੇ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ—⁠ਸਿਧਾਰਥ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਬਾਰੇ ਹੈੱਸ ਦੀ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਮਝ, ਬੌਧਿਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਰੀਰਕ ਸੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਲ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਹ ਇਹਨਾਂ ਅਨੁਭਵਾਂ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਧਾਰਥ ਨੂੰ ਸਮਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਰਥਹੀਣ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—⁠ਸਿਧਾਰਥ ਦਾ ਸ਼੍ਰਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣਾ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਡੁਬੋਣਾ ਨਿਰਵਾਣ ਵੱਲ ਅਗਵਾਈ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭਟਕਣਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਘਟਨਾ ਸਿਧਾਰਥ ਨੂੰ ਅਨੁਭਵ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਸਮਝ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਿਧਾਰਥ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਹੈੱਸ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੁਝੇਵਾਂ ਭਾਰਤੀ ਦਰਸ਼ਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਅਤੇ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ "ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਬਿਮਾਰੀ" (ਲੇਬੇਨਸਕਰਾੰਕੀਟ) ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਇੰਨਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਹੈੱਸ ਨੇ "ਏਕਤਾ ਦੀ ਉਸ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਸਿਧਾਰਥ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸੀ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ, ਹੈੱਸ ਇੱਕ ਵਰਚੁਅਲ ਅਰਧ-ਇਕਾਂਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਬੋਧੀ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਇਰਾਦਾ ਉਸ 'ਸੰਪੂਰਨਤਾ' ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ, ਬੁੱਧ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦਾ ਬੈਜ ਹੈ।"
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨ ਨਾਵਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਰਮਨ ਹੈਸ
ਨੀਨਾ ਕੁਲਕਰਨੀ
ਨੀਨਾ ਕੁਲਕਰਨੀ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਮਾਡਲ, ਕਲਮ ਲੇਖਕ, ਨਿਰਮਾਤਾ, ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੈ। 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮਰਾਠੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਮੰਚ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਅਭਿਨੈ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫੈਸ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਅਤੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਗੁਰੂ ਪਟ ਸਤਿਆਦਵ ਦੂਬੇ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਤਹਿਤ ਕਈ ਹਿੰਦੀ ਨਿਰਮਾਣਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨ ਲਈ ਗਈ। ਮੋਹਨ ਰਾਕੇਸ਼ ਦੀ ਅਖੀ ਅਬਦੁਰ, ਸ਼ੰਕਰ ਸ਼ੇਸ਼ ਦੀ ਮਾਇਆਵੀ ਸਰੋਵਰ, ਵਿਲੀ ਰਸਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਰੀਤਾਂ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਟਕ ਹਨ। ਡਾ. ਵਿਜਯਾ ਮਹਿਤਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 1978 ਵਿੱਚ ਅਨਬੋ ਬੜਵੇ ਦੀ ਹਮੀਦਾਬਾਦ ਚੀ ਕੋਠੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬੋ ਖੇਡਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਾਇਆਸਗਰ ਅਤੇ ਸਾਵਿਤਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਰਾਠੀ ਥੀਏਟਰ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਬਾਈ ਨਾਲ ਲੰਮੀ ਸਫ਼ਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ. ਉਹ ਬਾਈ ਦੀਆਂ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ ਮਹਾਸਾਗਰ, ਅਕਸਮਤ, ਧਿਆਨੀ ਮਨੀ, ਵਤਵਤ ਸਾਵਿਤਰੀ, ਦੇਹਭਾਨ, ਪ੍ਰੇਮ ਪਤਰਾ, ਹਿਮਿਦੈਬਾਈ ਚੀ ਕੋਠੀ ਚਪਾ ਕਾਤਾ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸਫਲ ਐਵਾਰਡ ਜੇਤੂ (ਨਾਟਯ ਦਰਪਨ, ਸਟੇਟ ਅਵਾਰਡ, ਨਾਟਯ ਪਰੀਸ਼ਦ ਮਾਨਤਾ) ਮਰਾਠੀ ਨਾਟਕ ਹਨ।
ਉਸ ਨੇ 2011 ਵਿੱਚ ਨਾਟਕ ਮਹਾਸਾਗਰ, ਐਜੂਕੇਟਿੰਗ ਰੀਟਾ, ਮਹਾਤਮਾ ਵਰਸਸ ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਵੈਡਿੰਗ ਐਲਬਮ - ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸਾਵਤ ਮਾਝੀ ਲੱਦਾਕੀ (ਸਟੇਟ ਅਵਾਰਡ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ) ਆਈ, ਉੱਤਰਾਇਣ, ਸ਼ੇਵਰੀ (ਜਿਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਜੋਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਪੀਆਈਐਫਐਫ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ) ਸਾਰੀ ਵਾਰ ਸਾਰੀ (ਸਟੇਟ ਅਵਾਰਡ ਸਰਵੋਤਮ ਸਹਿਯੋਗੀ) ਅਤੇ ਬਾਇਓਸਕੋਪ: ਦਿਲ-ਏ-ਨਾਦਾਨ (ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਸਰਵੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ) ਹਨ। ਬਾਦਲ, ਨਾਇਕ, ਪਹੇਲੀ, ਗੁਰੂ, ਹੰਗਾਮਾ, ਰਣ, ਫਿਰ ਵੀ ਦਿਲ ਹੈ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ, ਮੇਰੇ ਯਾਰ ਕੀ ਸ਼ਾਦੀ ਹੈ, ਹਸੀ ਤੋ ਫਸੀ ਅਤੇ ਘਾਇਲ ਵਨਸ ਮੋਰ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਉਹ ਲੋਕਸੱਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਕਾਲਮ ਲੇਖਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਤਰੰਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 3 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਲਿਖਿਆ, ਅਤੇ ਉਸੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕੈਡਬਰੀ, ਸਰਫ ਐਕਸਲ, ਪੈਰਾਸ਼ੂਟ, ਪੇਟੀਐਮ, ਮਦਰ ਡੇਅਰੀ ਅਤੇ ਮੈਗੀ ਮਸਾਲਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ 'ਯੇ ਹੈ ਮੁਹੱਬਤੇਂ' ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਟੈਲੀਕਾਸਟ ਦੇ 6 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ: ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੈਰੀਗੋਲਡ ਹੋਟਲ, ਰਾਣੀ (ਫਰਾਂਸ ਡਿਊਕਸ ਚੈਨਲ 'ਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ 8 ਭਾਗਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ) ਨੋਸੇਸ, ਲਕਸਮਬਰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਫ੍ਰੈਂਚ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਫਰਵਰੀ 2017 ਵਿੱਚ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇੱਕ ਵੈੱਬ ਰਾਹੀਂ ਡਿਜੀਟਲ ਸਮੱਗਰੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਨਵੀਨਤਮ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲੜੀਵਾਰ ਬ੍ਰੀਥ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਕਡਲੀ ਅਤੇ ਮਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਲੀਜ਼ ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇਵੀ ਹੈ।
ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਨੀਨਾ ਦੀਆਂ ਨਵੀਨਤਮ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼ਰਵਨੀ ਦੇਵਧਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਮੋਗਰਾ ਫੁਲਾਲਾ, ਗਜੇਂਦਰ ਅਹੀਰੇ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੁਲਕਰਨੀ ਚੌਕਤਲਾ ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ, ਆਦਿਤਿਆ ਰਾਠੀ ਅਤੇ ਗਾਇਤਰੀ ਪਾਟਿਲ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਫੋਟੋਪ੍ਰੇਮ' ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਚਿਨ ਕੁੰਡਲਕਰ ਦੀ ਪਾਂਡੀਚੇਰੀ ਅਤੇ ਮੋਹਿਤ ਟਾਕਲਕਰ ਦੀ ਮੀਡੀਅਮ ਸਪਾਈਸੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
Production
She has produced the following Marathi film.
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
1265
ਮਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਰਾਜਸ਼ੇਖਰ
ਰਾਜਸ਼ੇਖਰ (राजशेखर (ਵਿਕ੍ਰਮ-ਸੰਮਤ 930 - 977) ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਪੰਡਤ ਸਨ। ਉਹ ਗੁਰਜਰ ਪ੍ਰ੍ਤੀਹਾਰ ਦਾ ਦਰਬਾਰੀ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 880 ਅਤੇ 920 ਈਸਵੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗ੍ਰੰਥ ਕਾਵਿ-ਮੀਮਾਂਸਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਵੀਆਂ ਲਈ ਚੰਗੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲ ਗਾਈਡ ਹੈ। ਸਮੁੱਚੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਕੁੰਤਕ ਅਤੇ ਰਾਜਸ਼ੇਖਰ ਇਹ ਦੋ ਅਜਿਹੇ ਆਚਾਰੀਆ ਹਨ ਜੋ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਪੰਡਤਾਂ ਦੇ ਮਾਨਸ ਵਿੱਚ ਓਨੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜਿੰਨੇ ਰਸਵਾਦੀ ਜਾਂ ਅਲੰਕਾਰਵਾਦੀ ਅਤੇ ਧੁਨੀਵਾਦੀ ਹਨ। ਰਾਜਸ਼ੇਖਰ ਲਕੀਰ ਤੋਂ ਹੱਟ ਕੇ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁੰਤਕ ਧਾਰਾ ਦੇ ਉਲਟ ਵੱਗਣ ਦਾ ਸਾਹਸ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਆਚਾਰੀਆ ਹਨ।
ਐਫ.ਈ.ਆਰ. ਰਾਜਸ਼ੇਖਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ, ਰਸ, ਅਲੰਕਾਰ ਰੀਤੀ ਅਤੇ ਧੁਨੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ।  ਭਰਤ ਦੇ ਰਸਸੂਤਰ ਦੀਆਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਰਸ ਦਾ ਖੇਤਰ ਨਾਟਕ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕਾਵਿ ਤੱਕ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  ਅਲੰਕਾਰ - ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਦੇ ਉਸਤਾਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਆਸਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਗਹਿਣਿਆਂ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਵਧ ਗਿਆ ਸੀ।  ਉਦਭਟ, ਰੁਦਰਤ ਆਦਿ ਆਚਾਰੀਆਂ ਨੇ ਭਾਮਹ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦਾ ਢੁਕਵਾਂ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਸੀ।  ਤ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕਾਵਿ ਵਿਚ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕੀ, ਵਾਮਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਪਿਤੁ ਗੁਣ ਦੇ ਮੂਲ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕਾਵਿ-ਆਤਮਾ ਦੀ ਉੱਤਮ ਪਦਵੀ ਲਈ ਮਸਹ ਕੀਤਾ ਸੀ।  ਸਾਊਂਡ ਸਕੂਲ ਅਜੇ ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਹੀ ਸੀ।  ਆਨੰਦਵਰਧ ਲਚਾਰੀਆ ਨੇ ਧੁਨੀ ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਦੀ ਆਤਮਾ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਪਰ ਸਾਹਿਤ-ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਰਾਇ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਨਮਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਿਆ।  ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਸ਼ੇਖਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵਿਸਤਾਰ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਰਾਜਸ਼ੇਖਰ ਦਾ ਸੰਪਰਦਾ :-
ਰਾਜਸ਼ੇਖਰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਵਸਨੀਕ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।  ਬਾਲਰਾਮਾਇਣ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਕਾਲਜਲਾਦ ਦੇ ਪੜਪੋਤੇ ਅਤੇ ਦੁਰਦਕ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਾਵਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ - ਤਦਾਮੁਸ਼ਯਾਂਸ੍ਯ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰਚੂਦਾਮਨੇਰ ਕਾਲਜਲਦਸ੍ਯ ਚਤੁਰਥੀ ਦੌਰਬੁਕੀਹ ਸ਼ਿਲਾਵਤੋ ਸੁਨੁਹਾਪਾਧਿਆਯਸ਼੍ਰੀ ਰਾਜਸ਼ੇਖਰ ਇਤ੍ਯਾ ਕਾਫ਼ੀਮ ਬਹੁਮਾਨੇਨ।  ਤਥਾ - ਤਦ੍ਕਾਲਜਲਾਦਪ੍ਰਾਣਪਤੁਸ੍ਤਸ੍ਯ ਗੁਣਾਗਣਾਃ ਕਿਮਿਤਿ ਨ ਵਰ੍ਣ੍ਯਤੇ ।  -ਬਾਲ ਰਾਮਾਇਣ 1 -- - ਵਿਦਿਆਸ਼ਲਾਭੰਜਿਕਾ |  ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਅਵੰਤੀਸੁੰਦਰੀ ਨਾਮਕ ਚੌਹਾਨਬੰਸ਼ੀ ਔਰਤ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ - ਚਹੁਮਨ ਕੁਲਮੌਲੀਮਾਲਿਕਾ ਰਾਜਸ਼ੇਖਰ ਕਵਿਂਦ੍ਰਗੇਹਿਨੀ।  ਭਰਤੁ: ਕ੍ਰਿਤਿਮਵਨ੍ਤਿਸੁਨ੍ਦਰੀ ਸਾ ਪ੍ਰਯੋਕ੍ਤੁਮੇਵੇਛਤਿ।  BISB - Karpoormanjari 9199 P116 ਬਲਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਮੁਖਬੰਧ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ 'ਮੰਤਰੀਸੁਤ' ਕਿਹਾ ਹੈ।  ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰਾਜ ਦਾ ਅਮਾਤਿਆ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ।  2 ਰਾਜਸ਼ੇਖਰ ਦਾ ਜਨਮ ਯਯਾਵਰ ਕਬੀਲੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਇਹ ਯਯਾਵਰ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਕੌਣ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਯਯਾਵਰ ਕਿਉਂ ਪਿਆ ਇਹ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।  ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਰਾਜਸ਼ੇਖਰ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹੇ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਇਸੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਇਹ ਨਾਮਕਰਨ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇਗਾ।  ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਯਯਾਵਰ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਨਾਮ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਇਸ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਯਯਾਵਰ ਕਬੀਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।  ਰਾਜਸ਼ੇਖਰ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਯਯਾ ਵਾਰਿਆ ਕਿਹਾ ਹੈ।  ,  ਯਯਾਵਰ - ਪਰਿਵਾਰ ਆਪਣੀ ਵਿਦਵਤਾ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ. ਅਕਾਲਜਲਾਦ, ਸੁਰਾਨੰਦ, ਤਰਾਲ, ਕਵੀਰਾਜ ਆਦਿ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ।  ਅਕਾਲਜਲਾਦ ਦਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਸੁਕਤਿਮੁਕਤਾਵਲੀ ਵਿੱਚ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।  ਅਕਾਲਜਲਾਦ ਨੂੰ ਰਾਜਸ਼ੇਖਰ ਨੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਚਦਾਮਨੀ ਕਿਹਾ ਹੈ।  ਰਾਜਸ਼ੇਖਰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਕਾਫੀ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤਕਾਰ
ਟੋਮ ਮਾਰਸ਼ਲ (ਗਾਇਕ)
ਟੋਮ ਮਾਰਸ਼ਲ (ਜਨਮ ਨਵੰਬਰ 12, 1963) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕਨ ਗੀਤਕਾਰ, ਕੀਬੋਰਡਵਾਦਕ ਅਤੇ ਗਾਇਕ ਹੈ ਜੋ ਕਿ  ਟਰੇਅ ਅਨਾਸਟੈਸੀਉ ਅਤੇ ਰੋਕ ਬੈਂਡ ਫਿਸ਼ ਦੀ ਜੋੜੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ| ਉਹ ਫਿਸ਼ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਕਰੀਅਰ 1983-2004, 2009- ਹੁਣ ਤੱਕ ਮੁੱਖ ਗੀਤਕਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਉਸਨੂੰ 95 ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਵੇਂ ਗੀਤ ਲਿਖਣ ਦਾ ਸ਼੍ਰੇਅ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ|
References
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1963 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਰੁਮਾਂਸਵਾਦੀ ਕਵਿਤਾ
ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਰੁਮਾਂਸਵਾਦੀ ਕਵਿਤਾ
ਵਿਸ਼ਵ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪਰਿਪੇਖ ਵਿੱਚ 'ਰੁਮਾਂਸਵਾਦ' ਇੱਕ ਸਾਹਿਤ ਸਿਧਾਤ ਅਤੇ ਪ੍ਵਿਰਤੀ ਵਜੋਂ ਦਿ੍ਸ਼ਟੀਗੋਚਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਕਲਪ ਨੇ ਸਾਹਿਤ ਸਿਰਜਣਾ ਤੇ ਸਾਹਿਤ ਅਧਿਐਨ ਦੋਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸਾਹਿਤ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਖਾਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪ੍ਤਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਦਾ ਹੋਇਆ ਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਸੋਚਦਿਆ ਇਹ ਸੰਕਲਪ ਦੇਸ ਵੰਡ ਤੋ ਪਹਿਲਾਂ ਰਚੀ ਗਈ ਨਵੀਨ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਿਛੋ ਰਚੀ ਗਈ ਕਵਿਤਾ ਚੋਗ ਕਾਲਿਕ ਪਾਸਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਿਦਮਾਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਸਿਰਜਨਾਤਮਕ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਕਲਪਾਤਮਕ ਆਧਾਰ ਇੱਕ ਪ੍ਵਿਰਤੀ ਵਜੋਂ ਦਿ੍ਸ਼ਟੀਗੋਚਰ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ
ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਸ਼ਬਦ ਅੰਗਰੇਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ,ਜਿਸਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਸਾਧਾਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੋਮਾਂਸ ਤੋਂ ਭਾਵ ਅਜਿਹਾ ਜਜਬਾ ਹੈ,ਜਿਸਦੀ ਗਰਿਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਕਲਪਨਾ ਅਤੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੀ ਦੁਨਿਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਨੁਖੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦਾ ਇਹ ਇਹ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਪੱਖ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਕਾਲ ਬਿੰਦੂ ਤੇ ਬੈਠਕੇ ਭੂਤ ਅਤੇ ਭਵਿਖ ਸੰਬੰਧੀ ਸੁਪਨੇ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਲਪਨਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭੂਤ ਅਤੇ ਭਵਿਖ ਨੂੰ ਵਰਤਮਾਨ ਦੇ ਕਾਲ ਬਿਦੂ ਤੇ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਨਾ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਰੁਮਾਟਿਕ ਪੱਖ ਹੈ। ਇਸੇ ਨੂੰ ਹੀ ਉਸਦੇ ਸੁਭਾਅ ਦੀ ਰੋਮਾਟਿਕ ਪ੍ਵਿਰਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਅਸਚਰਜਤਾ,ਸੁਤੰਤਰਤਾ,ਸੁੰਦਰਤਾ,ਪਲਾਇਨਵਾਦ,ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਚਿਤ੍ਰਣ ਆਦਿ ਸੰਕਲਪ ਰੁਮਾਂਸਵਾਦ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਲੱਛਣ ਬਣ ਚੁਕੇ ਹਨ।ਇਹ ਲੱਛਣ ਰੁਮਾਂਚਕ ਪ੍ਵਿਰਤੀ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਭਾਈ ਵੀ੍ਰ,ਪ੍ਰੋ.ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ,ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤਿ੍ਕ,ਪ੍ਰੋ.ਮੋਹਣ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ ਆਦਿ ਕਵੀਆਂ ਰੁਮਾਂਸ਼ਵਾਦੀ ਪ੍ਵਿਰਤੀ ਪ੍ਭਾਵਿਤ ਹੋਏ।ਪ੍ਰੋ.ਮੋਹਣ ਸਿੰਘ: ਰੁਮਾਂਸ਼ਵਾਦੀ ਪ੍ਵਿਰਤੀ ਦਾ ਪ੍ਮੱਖ ਕਵੀ ਪ੍ਰੋ.ਮੋਹਣ ਸਿੰਘ ਬਾਕੀ ਦੇ ਕਵੀ ਇਸ ਪ੍ਵਿਰਤੀ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਜਾਂ ਸਹਾਇਕ ਕਵੀ ਹਨ। ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਪਦਮ ਵੀ ਮੋਹਣ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਵਿਦੀ ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਰੰਗ ਜੋ ਅਧਿਆਤਮਕ ਪਰਦੇ ਪਿੱਛੋ ਲੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਮੋਹਨ ਸਿੰੰਘ ਨਿਖਰ ਕੇ ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ ਜਲਵਾ ਦਿਖਾਉਦਾ ਹੈ।
.ਰੁਮਾਂਸਵਾਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ
ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦਾ ਚਿਤ੍ਰਣ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਹੈ।ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨਿਰੋਲ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਲਈ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਮਾਨਵ ਲਈ। ਪੌ੍ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਕਵਿ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੁਦਰਤ ਵਰਣਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਵਰਣਨ ਪਹਿਲੇ ਕਵਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੂਖਮ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੇ ਅਣਸਾਂਭੇ ਅਤੇ ਅਣਕੱਜੇ ਸੁਹਜ ਜਾਂ ਹੁਸਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਅਤਿ੍ਪਤ ਰੀਝਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਡੀਕਾਂ ਦਾ ਚਿਤਰ ਪ੍ਰੋ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਬਾਖੂਬੀ ਚਿੱਤਰਿੱਆ ਹੈ।
"ਡੂਗੀ ਆਖਣ ਹੋ ਗਈ ਮਾਹੀਆ ਲੱਥੀ ਮੰਝ ਚੁਫਰੇ ਵੇ ਵਿਚ ਪੱਛਮ ਦੇ ਸੂਹੀ ਲਾਗੜ ਸੂਰਜ ਦਿਤੀ ਖਲੇਰ ਵੇ। ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਅਕਾਸ਼ ਭਰ ਗਏ,ਚੜ ਪਈ ਸੋਨ ਸਵੇਰ ਵੇ। ਇਤਨੀ ਵੀ ਕੀ ਦੇਰ ਵੇ ਮਾਹੀਆ,ਇਤਨੀ ਵੀ ਕੀ ਦੇਰ ਵੇ।
ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਆਰੋਕ ਪ੍ਰਗਟਾ
ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਆਰੋਕ ਪ੍ਰਗਟਾ ਰੁਮਾਂਸਵਾਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ।ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਵੀ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਅਧਿਆਤਮਕ ਚਾਦਰ ਦੀ ਓਟ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਕੋਈ ਓਹਲਾ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸਗੋਂ ਨਿਝਕਤਾ ਨਾਲ ਅਭਿਵਿਅਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ, ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਮੋਢੀ ਮੰਨਦਾ ਹੋਇਆ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜਾ ਨਵਾਂ ਵਿਸ਼ਾ ਲਿਆਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਕਰੀਬ ਸਾਰੇ ਆਧੁਨਿਕ ਕਵਿ ਹੁਣ ਤੱਕ ਅਪਣਾਓੁਦੇ ਦਿਖਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਰੋਮਾਂਚਕ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ।ਪ੍ਰੋ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਪਿਆਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਨਾਲੋਂ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਅਧਿਕ ਵਡਿਆਓੁਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਬੇਵਫਾ ਜਾਂ ਭਾਂਤ-ਭਾਂਤ ਦੇ ਫੁਲਾਂ ਤੇ ਫਿਰਨ ਵਾਲੇ ਭੌਰ ਅਤੇ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਵਫਾ ਦੀ ਦੇਵੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਪਰੀਤਮ ਵੀ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਅਤਿ੍ਪਤ ਪਿਆਰ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪਿਆਰ ਦੀ ਅਪੂਰਤੀ ਦੇ ਪ੍ਤੀਕਰਮ ਵਿਚੋਂ ਉਪਜੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸੁਰ ਦੋਹਾਂ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਪੱਸ਼ਟ ਹੈ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਪਿਆਰ ਇਹਨਾਂ ਕਵੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਧਾਨ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ,ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਡੀਕਣ,ਮਿਲਣ ਅਤੇ ਜੁਦਾਈ ਦੇ ਭਾਵ ਅੰਕਿਤ ਹਨ। ਹਰ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਾਂਗ ਹੈ,ਤੜਪ ਹੈ, ਤਾ੍ਦਦੀ ਹੈ।ਇਕ਼ ਖਲਾਅ ਨੂੰ ਭਰਨ ਧਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੈ।