cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ ਚਿਤਰਕਾਰੀ
"ਕਲਾ ਕੀ ਹੈ" ਕਲਾਂ ਦਾ ਆਰੰਭ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਵਜ਼ੂਦ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਨਾਲ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਮੁਢਲੇ ਕਲਾਕਾਰ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਸਨ ਕਿ ਉਹਨਾ ਦੇ ਕਿਸੇ ਭਰਮ ਤੇ ਕਲਾਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਪੂਰਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਲਾਂ ਦੀ ਉਤੱਪਤੀ ਮਨੁੱਖੀ ਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਪੱਖ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਨਿੱਜੀ ਲੋੜਾਂ ਲਈ ਕੁਝ ਹਥਿਆਰ ਘੜੇ ਸਨ। ਦੂਸਰਾ ਪੱਖ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਾਦੂ ਟੂਣੇ ਦਾ ਕੰਮ ਸਾਰਨ ਲਈ ਕਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਨਿੱਤ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਲਈ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਏ ਬਰਤਨ, ਘੜੇ ਜਾਂ ਸੰਦ ਬਣਾਏ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਿਸੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਰੀਝ ਅਧੀਨ ਹੋ ਕੇ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਹ ਅੰਦਰਲੀ ਰੀਝ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਹਰਲੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਅ
ਅਨੁਰਾਧਾ ਐਨ. ਨਾਇਕ
'''ਅਨੁਰਾਧਾ ਨ. ਨਾਇਕ''' ਗੋਆ ਦੇ ਸੈਂਟਰਲ ਕੋਸਟਲ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ (ਸੀ.ਸੀ.ਏ.ਆਰ.ਆਈ.) ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਖੋਜਕਰਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਖੋਲਾ ਮਿਰਚਾਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਆਦਿਵਾਸੀ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਲਈ 2018 ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਅਨੁਰਾਧਾ ਨ. ਨਾਇਕ ਗੋਆ ਤੋਂ ਹੈ ਅਤੇ ਗੋਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਬੋਟਨੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਕਰੀਅਰ
ਨਾਇਕ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਓਸ਼ਨੋਗ੍ਰਾਫੀ (ਐਨ.ਆਈ.ਓ.) ਅਤੇ ਫਿਰ ਇੰਡੀਅਨ ਕਾਉਂਸਲ ਆਫ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਰਿਸਰਚ ਦੇ ਸੈਂਟਰਲ ਕੋਸਟਲ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ (ਸੀ.ਸੀ.ਆਰ.ਆਈ.) ਵਿਖੇ ਖੋਜਕਰਤਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸੀ.ਸੀ.ਆਰ.ਆਈ. ਵਿਖੇ, ਕੈਬੋ ਡੀ ਰਾਮ ਜਾਣ 'ਤੇ ਉਸਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਲਾਲ ਖੋਲਾ ਮਿਰਚਾਂ ਧੁੱਪ ਵਿਚ ਸੁੱਕਣ ਲਈ ਪਈਆਂ ਸਨ। ਮਿਰਚਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੋਲਾ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਮੌਨਸੂਨ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਕੈਨਕੋਨਾ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ 'ਤੇ ਉੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮਿਰਚਾਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਆਦਿਵਾਸੀ ਔਰਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਇਕ ਨਾਲ ਵਧਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਝਿਜਕਦੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰੇਰਿਆ। ਉਸਨੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਸੰਗਠਨ, ਖੋਲਾ ਕੈਨਕੋਣਾ ਚਿਲੀ ਕਲਿਟੀਏਟਰਜ਼ ਗਰੁੱਪ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਮਿਰਚਾਂ ਨੂੰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਕ ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਵੇਚਦੀ ਹੈ। ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਪਲਾਂਟ ਜੀਨੋਮ ਸੇਵੀਅਰ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਅਵਾਰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਾਇਕ ਨੂੰ 2018 ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਿਰਫ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਇਕ ਇਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲਾ ਗੋਨ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 2018 ਵਿਜੈਤਾ
ਮਾਰਕ ਹੈਨਰੀ
ਮਾਰਕ ਜੈਰੋਲਡ ਹੈਨਰੀ (ਜਨਮ 12 ਜੂਨ, 1971) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਵਰਲਿਫਟਰ, ਓਲੰਪਿਕ ਵੇਟਲਿਫਟਰ, ਸਟਰੌਂਗਮੈਨ, ਅਤੇ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਪਹਿਲਵਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਲੈਜੈਂਡਜ਼ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਤਹਿਤ ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਹ ਬੈਕਸਟੇਜ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕਾਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੋ ਵਾਰ, 1992 ਅਤੇ 1996 ਵਿੱਚ, ਓਲੰਪੀਅਕਸ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਅਤੇ 1995 ਵਿੱਚ ਪੈਨ ਅਮੈਰੀਕਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸੋਨ, ਇੱਕ ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਇੱਕ ਪਾਵਰਲਿਫਟਰ ਵਜੋਂ ਉਹ ਡਬਲਯੂਡੀਐਫਪੀਐਫ ਵਰਲਡ ਚੈਂਪੀਅਨ (1995) ਅਤੇ ਦੋ-ਵਾਰ ਯੂਐਸ ਨੈਸ਼ਨਲ ਚੈਂਪੀਅਨ (1995 ਅਤੇ 1997) ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਕੁਐਟ ਅਤੇ ਡੈੱਡਲਿਫਟ ਵਿੱਚ ਆਲ-ਟਾਈਮ ਰਾਅ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਧਾਰਕ ਸੀ। ਉਸ ਕੋਲ ਅਜੇ ਵੀ ਸਕੁਐਟ, ਡੈੱਡਲਿਫਟ ਵਿੱਚ ਡਬਲਯੂਡੀਐਫਪੀਐਫ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਅਤੇ 1995 ਤੋਂ ਡੈੱਸਲਿਫਟ ਵਿੱਚ ਯੂਐਸਏਪੀਐਲ ਅਮਰੀਕੀ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿਹਰਾ ਰਾਅ ਸਕੁਐਟ ਅਤੇ ਰਾਅ ਪਾਵਰ ਲਿਫਟਿੰਗ ਜੋ ਕਿ ਕਦੇ ਵੀ ਡਰੱਗ ਟੈਸਟ ਐਥਲੀਟ ਅਤੇ ਭਾਰ ਵਰਗ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕ ਦੁਆਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰਾਅ ਡੈੱਡਲਿਫਟ ਦਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵੇਟਲਿਫਟਿੰਗ ਵਿੱਚ, ਮਾਰਕ ਹੈਨਰੀ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਦਾ ਯੂਐਸ ਨੈਸ਼ਨਲ ਵੇਟਲਿਫਟਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨ (1993, 1994, 1996), ਇੱਕ ਅਮੈਰੀਕਨ ਓਪਨ ਜੇਤੂ (1992), ਦੋ ਵਾਰ ਦਾ ਯੂਐਸ ਓਲੰਪਿਕ ਫੈਸਟੀਵਲ ਚੈਂਪੀਅਨ (1993 ਅਤੇ 1994) ਅਤੇ ਇੱਕ ਨੈਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ, ਕੇਂਦਰੀ ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨ (1996) ਸੀ। ਉਸ ਕੋਲ 1993-1997 ਦੇ ਤਿੰਨੋਂ ਸੀਨੀਅਰ ਅਮਰੀਕੀ ਵੇਟਲਿਫਟਿੰਗ ਰਿਕਾਰਡ ਹਨ। 2002 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾ ਸਲਾਨਾ ਆਰਨੋਲਡ ਸਟ੍ਰੋਂਗਮੈਨ ਕਲਾਸਿਕ ਜਿੱਤਿਆ।
ਸਾਲ 1996 ਵਿੱਚ ਵਰਲਡ ਰੈਸਲਿੰਗ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ (ਹੁਣ ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਇੱਕ ਵਾਰ ਦਾ ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਐਫ ਯੂਰਪੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨ ਅਤੇ ਦੋ ਵਾਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ 2008 ਵਿੱਚ ਈਸੀਡਬਲਯੂ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ, ਅਤੇ 2011 ਵਿੱਚ ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ ਦੀ ਵਰਲਡ ਹੈਵੀਵੇਟ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ ਸੀ।
ਅਪ੍ਰੈਲ 2018 ਵਿੱਚ, ਹੈਨਰੀ ਨੂੰ ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ 2018 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਮਾਰਕ ਹੈਨਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਸਿਲਸਬੀ, ਟੈਕਸਾਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਸੀ ਅਤੇ ਆਂਡਰੇ ਦਿ ਜਇੰਟ ਉਹਦਾ ਮਨਪਸੰਦ ਪਹਿਲਵਾਨ ਸੀ। ਟੈਕਸਾਸ ਦੇ ਬੀਯੂਮੌਂਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੇ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਦੌਰਾਨ, ਨੌਜਵਾਨ ਹੈਨਰੀ ਨੇ ਆਂਦਰੇ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਸੀ ਪਰ ਬੈਰੀਕੇਡ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਆਂਡਰੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭੀੜ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਅਤੇ ਬੈਰੀਕੇਡ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਹੈਨਰੀ 12 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਰਨੇਸਟ ਦੀ ਮੌਤ ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਹੋ ਗਈ। 14 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੈਨਰੀ ਡਿਸਲੈਕਸੀਆ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1971 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations
ਟੈਂਪਲ ਬੈਲੀ
ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ
thumb|292x292px|Illustration by C.S. Corson in Glory of Youth
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1880 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1953 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਮਹਿਲਾ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ
ਬਾਨੋ ਹਰਾਲੂ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੈਤਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਰੁਕਮਾਬਾਈ
thumb ਰੁਕਮਾਬਾਈ ਜਾਂ ਰਕਮਾਬਾਈ (1864-1955), ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਸੀ ਜੋ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ਿਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਨਾਰੀ ਡਾਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਮਲੇ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਏਜ ਆਫ ਕਾਂਸੇਂਟ ਐਕਟ, 1891 ਕਨੂੰਨ ਬਣਿਆ। ਉਹ ਗਿਆਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਂਨੀ ਸਾਲ ਦੇ ਦੁਲਹੇ ਦਾਦਾਜੀ ਭਿਕਾਜੀ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਪਣੀ ਵਿਧਵਾ ਮਾਤਾ ਜੈਅੰਤੀਬਾਈ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਰਹੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਤਦ ਸਹਾਇਕ ਸਰਜਨ ਸਖਾਰਾਮ ਅਰਜੁਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਦਾਦਾਜੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਵਾਰ ਨੇ ਰੂਖਮਾਬਾਈ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਜਾਣ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਤਰੇਏ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸਦੇ ਇਸ ਫ਼ੈਸਲਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਨਾਲ 1884 ਤੋਂ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਲੜੀ ਚੱਲੀ, ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਾਰਵਜਨਿਕ ਚਰਚਾ ਹੋਈ। ਰੂਖਮਾਬਾਈ ਨੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਨਾਰੀ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਅਖ਼ਬਾਰ ਨੂੰ ਪੱਤਰ ਲਿਖੇ। ਉਸਦੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਡਾਕਟਰੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਿਅਕਤ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਲੰਦਨ ਸਕੂਲ ਆਫ ਮੈਡੀਸਨ ਵਿੱਚ ਭੇਜਣ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਇੱਕ ਫੰਡ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਗਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਨਾਰੀ ਡਾਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ (ਆਨੰਦੀਬਾਈ ਜੋਸ਼ੀ ਦੇ ਬਾਅਦ) ਬਣਕੇ 1895 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਪਰਤੀ, ਅਤੇ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗੀ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ
ਰੁਖਮਾਬਾਈ ਦਾ ਜਨਮ ਜਨਾਰਦਨ ਪਾਂਡੁਰੰਗ ਅਤੇ ਜੈਅੰਤੀਬਾਈ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜੋ ਸੁਤਾਰੀਆਂ (ਸੁਤਾਰ) ਦੇ ਸਮੁਦਾਏ ਤੋਂ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਜਨਾਰਦਨ ਪਾਂਡੁਰੰਗ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਜੈਅੰਤੀਬਾਈ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਾਇਦਾਦ ਰੁਖਮਾਬਾਈ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਤਦ ਕੇਵਲ ਅੱਠ ਬਰਸ਼ ਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਗਿਆਰਾਂ ਦੀ ਹੋਈ, ਤਦ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਦਾਦਾਜੀ ਭਿਕਾਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਂਨੀ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਜੈਅੰਤੀਬਾਈ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਧੁਰ, ਡਾ. ਸਖਾਰਾਮ ਅਰਜੁਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ ਲੇਕਿਨ ਰੁਖਮਾਬਾਈ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਫਰੀ ਗਿਰਜਾ ਘਰ ਮਿਸ਼ਨ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਤੋਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਘਰ ਹੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਰੂਖਮਾਬਾਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਪ੍ਰਾਥਨਾ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਆਰੀਆ ਨਾਰੀ ਸਮਜ ਦੀਆਂ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰ ਬੈਠਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨੇਮੀ ਸਨ। ਦਾਦਾਜੀ ਦੀ ਮਾਂ ਨਾ ਰਹੀ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਮਾ ਨਰਾਇਣ ਧਰਮਾਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲਗਾ। ਧੁਰਮਜੀ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਨੇ ਦਾਦਾਜੀ ਨੂੰ ਆਲਸ ਅਤੇ ਆਵਾਰਗੀ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ। ਧਰਮਾਜੀ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਖੇਲ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਰੁਖਮਾਬਾਈ ਨੇ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਧਰਮਾਜੀ ਦੇ ਘਰ ਦਾਦਾਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਖਾਰਾਮ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਉਸਦੇ ਇਸ ਫ਼ੈਸਲਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ। ਮਾਰਚ 1884 ਵਿੱਚ, ਦਾਦਾਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਕੀਲਾਂ ਚਾਕ ਅਤੇ ਵਾਕਰ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਭੇਜਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਸਖਾਰਾਮ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਰੁਖਮਾਬਾਈ ਨੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਸਖਾਰਾਮ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਸਿਵਲ ਪੱਤਰਾਂ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਰੋਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਲੇਕਿਨ ਛੇਤੀ ਹੀ ਉਹ ਵੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਾਇਨੇ, ਗਿਲਬਰਟ ਅਤੇ ਸਯਾਨੀ ਵਕੀਲਾਂ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਵਲੋਂ, ਰੂਖਮਾਬਾਈ ਨੇ ਦਾਦਾਜੀ ਨਾਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਆਧਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ। ਦਾਦਾਜੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਸੀ ਕਿ ਰੂਖਮਾਬਾਈ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਦੂਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਸਕਦੀ ਸੀ।
ਅਦਾਲਤੀ ਮਾਮਲੇ ਅਤੇ ਬਾਅਦ
ਦਾਦਾਜੀ ਭਿਕਾਜੀ ਬਨਾਮ ਰੁਖਮਾਬਾਈ,1885 ਨੂੰ ਭਿਕਾਜੀ ਦੇ ਵਿਵਾਹਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਪੁਨਰਸਥਾਪਨਾ ਮੰਗਣ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਣਵਾਈ ਲਈ ਆਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜਸਟਿਸ ਰਾਬਰਟ ਹਿੱਲ ਪਿਨਹੇ ਨੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਪਿਨਹੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੁਨਰਸਥਾਪਨਾ ਬਾਰੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਉਦਾਹਰਣ ਇੱਥੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਨੂੰਨ ਸਹਿਮਤ ਸਿਆਣੇ ਬਾਲਗਾਂ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਨੂੰਨ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਸੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਕਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮਿਸਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ। ਉਸ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਰੁਖਮਾਬਾਈ ਦਾ ਵਿਆਹ ਉਸਦੇ ਲਾਚਾਰ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਔਰਤ ਨੂੰ ਮਜਬੂਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਪਿਨਹੇ ਇਸ ਆਖਰੀ ਮਾਮਲੇ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ 1886 ਵਿੱਚ ਮਾਮਲਾ ਦੁਵਾਰਾ ਮੁਕੱਦਮੇ ਲਈ ਆਇਆ। ਰੂਖਮਾਬਾਈ ਦੇ ਵਕੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜੇ ਡੀ ਇਨਵੱਰਿਟੀ ਜੂਨੀਅਰ ਅਤੇ ਤੇਲੰਗ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਸਮਾਜ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਰਗਾਂ ਨੇ ਰੌਲਾ ਪਾਇਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਕੁੱਝ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਨੂੰਨ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੀ ਪਾਕੀਜ਼ਗੀ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਪਿਨੇਹੇ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ।  ਪਿਨੇਹੇ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦੀ ਕੜੀ ਆਲੋਚਨਾ, ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਨਰਾਇਣ ਮੰਡਲਿਕ (1833 - 89) ਦੁਆਰਾ ਕਢੇ ਜਾਂਦੇ ਐਂਗਲੋ-ਮਰਾਠੀ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰ ਨੇਟਿਵ ਓਪਿਨਿਅਨ ਵਲੋਂ ਹੋਈ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਦਾਦਾਜੀ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਲੋਕਮਾਨਿਆ ਬਾਲ ਗੰਗਾਧਰ ਤਿਲਕ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਇੱਕ ਪੂਨਾ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰ, ਮਰਾਠਾ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪਿਨੇਹੇ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਈ ਅਤੇ ਉਹ ਹਿੰਸਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ, ਟਾਈਮਸ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਲੇਡੀ ਦੇ ਕਲਮੀ-ਨਾਮ ਦੇ ਤਹਿਤ ਲਿਖੇ ਗਏ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਬਾਰੇ ਵੀ ਮਾਮਲੇ ਦੌਰਾਨ (ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ) ਸਾਰਵਜਨਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕਰਿਆਵਾਂ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਇਹ ਪਤਾ ਚਲਿਆ ਕਿ ਲੇਖਕ ਰੂਖਮਾਬਾਈ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਗਵਾਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਕੇ ਆਰ ਕੀਰਤੀਕਰ (1847-1919), ਸਖਾਰਾਮ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਚਾਣ ਦੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੀਰਤੀਕਰ ਹਾਲਾਂਕਿ ਦਾਦਾਜੀ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਵਿਵਾਦ ਦੇ ਕਈ ਨੁਕਤਿਆਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਸਾਰਵਜਨਿਕ ਬਹਿਸ ਚੱਲਦੀ ਹੈ - ਹਿੰਦੂ ਬਨਾਮ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਕਾਨੂੰਨ, ਬਾਹਰ ਬਨਾਮ ਅੰਦਰ ਤੋਂ ਸੁਧਾਰ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਿਵਾਜ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ। ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਮਲੇ ਦੇ ਖਿਲਾਫ 18 ਮਾਰਚ 1886 ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਮੁੱਖ ਜੱਜ ਸਰ ਚਾਰਲਸ ਸਾਰਜੇਂਟ ਅਤੇ ਜਸਟਿਸ ਫੱਰਨ ਨੇ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। 4 ਫਰਵਰੀ 1887 ਨੂੰ ਜਸਟਿਸ ਫੱਰਨ ਨੇ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਜਰੀਏ ਹੈਂਡਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਗਏ ਅਤੇ ਰੂਖਮਾਬਾਈ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਜਾਂ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਰੁਖਮਾਬਾਈ ਨੇ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਦੇ ਬਜਾਏ ਅਧਿਕਤਮ ਸਜਾ ਭੁਗਤੇਗੀ। ਇਸਦੇ ਕਾਰਨ ਅੱਗੇ ਹੋਰ ਉਥੱਲ-ਪੁਥਲ ਅਤੇ ਬਹਿਸ ਹੋਈ।  ਬਾਲ ਗੰਗਾਧਰ ਤਿਲਕ ਨੇ ਕੇਸਰੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਰੁਖਮਾਬਾਈ ਦੀ ਅਵਗਿਆ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸੀ ਅਤੇ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਮੈਕਸ ਮੁਲਰ, ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰਸਤਾ ਰੁਖਮਾਬਾਈ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵਿਖਾਈ ਗਈ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਸਮਾਧਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਰੂਖਮਾਬਾਈ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਜੱਜ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਜਿਸਨੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ, ਉਸਨੇ ਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰਿਆ ਨੂੰ ਪੱਤਰ ਲਿਖਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਦਾਲਤ ਨੂੰ ਖਾਰਿਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰ ਦਿੱਤ। ਜੁਲਈ 1888 ਵਿੱਚ, ਦਾਦਾਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਰੁਖਮਾਬਾਈ ਕੋਲੋਂ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਦੇ ਭੁਗਤਾਨ ਬਦਲੇ ਆਪਣਾ ਦਾਅਵਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਤਦ ਰੁਖਮਾਬਾਈ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਣ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਈ  ।ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨੇ ਬੇਹਰਾਮਜੀ ਮਲਾਬਾਰੀ (1853-1912) ਵਰਗੇ ਸੁਧਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਬਾਰੇ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ ਲਿਖਿਆ।   ਇਹ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਰੁਚੀ ਦੇ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀ ਪੱਤਰਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਚਰਚਾਵਾਂ ਛਿੜੀਆਂ ਸਨ।  ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੇ ਪ੍ਚਾਰ ਨੇ ਉਮਰ ਸਹਿਮਤੀ ਅਧਿਨਿਯਮ 1891 ਦੇ ਪਾਰਿਤ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੇ ਬ੍ਰਿਟੀਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਗੈਰਕਾਨੂਨੀ ਕੀਤਾ।
ਮੈਡੀਸਨ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ
ਕਾਮਾ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਏਡਿਥ ਪੇਚੇੇ ਨੇ ਰੂਖਮਾਬਾਈ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਪੈਸਾ ਜੁਟਾਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।  ਰੁਖਮਾਬਾਈ 1889 ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਗਈ ਸੀ ਤਾਂਕਿ ਉਹ ਲੰਦਨ ਸਕੂਲ ਆਫ ਮੈਡੀਸਨ ਫਾਰ ਵਿਮੇਨ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਸਕੇ। ਰੂਖਮਾਬਾਈ ਨੂੰ ਮਤਾਧਿਕਾਰ ਕਰਮਚਾਰੀ ਈਵਾ ਮੈਕਲੇਰਨ ਅਤੇ ਵਾਲਟਰ ਮੈਕਲੇਰਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਚਿਕਿਤਸਾ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਡਫਰਿਨ ਦੇ ਫੰਡ ਦੀ ਕਾਉਂਟੇਸ ਦੁਆਰਾ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਏਡੀਲੇਡ ਮੈਨਿੰਗ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਨੇ ਰੂਖਮਾਬਾਈ ਰੱਖਿਆ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਫੰਡ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਯੋਗਦਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵਾਜੀਰਾਵ ਹੋਲਕਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ ਜਿਸਨੇ, ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਦਖਲ ਦੇਣ ਦਾ ਸਾਹਸ ਵਿਖਾਉਂਦਿਆਂ 500 ਰੁਪਏ ਦਾ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।  ਰੁਖਮਬਾਈ ਤਦ ਆਪਣੀ ਅੰਤਮ ਪਰੀਖਿਆ ਲਈ ਏਡਿਨਬਰਗ ਗਈ ਅਤੇ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਲਈ 1894 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਪਰਤ ਆਈ। 1904 ਵਿੱਚ, ਭਿਕਾਜੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਰੂਖਮਾਬਾਈ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਚਿੱਟੀ ਸਾੜ੍ਹੀ ਪਹਿਨੀ। 1918 ਵਿੱਚ ਰੂਖਮਾਬਾਈ ਨੇ ਨਾਰੀ ਚਿਕਿਤਸਾ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਖਾਰਿਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਰਾਜਕੋਟ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਰਾਜਕੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ 1929 ਜਾਂ 1930 ਵਿੱਚ ਬੰਬੇ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਦ ਪੈਂਤੀ ਸਾਲ ਲਈ ਮੁੱਖ ਚਿਕਿਤਸਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, "ਪਰਦਾ - ਇਸਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਲੋੜ" ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।
ਨਸਰੀਨ ਅੰਜੁਮ ਭੱਟੀ
ਨਸਰੀਨ ਅੰਜੁਮ ਭੱਟੀ (1943–2016) ਇੱਕ ਦੋਭਾਸ਼ੀ ਕਵੀ (ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ), ਚਿੱਤਰਕਾਰ, ਰੇਡੀਓ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਕ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਖੋਜਕਾਰ ਸੀ। ਭੱਟੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਕਵੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਵਿਰੁੱਧ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਰੁਕਮਾਬਾਈ
ਕਰੀਅਰ
ਰੁਕਮਾਬਾਈ ਨੂੰ ਡਾ. ਐਡਿਥ ਪੇਚੀ (ਉਦੋਂ ਕਾਮਾ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ) ਦੀ ਪਸੰਦ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਸਗੋਂ ਉਸ ਦੀ ਅੱਗੇ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਫੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਹੋਰ ਸਮਰਥਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵਾਜੀਰਾਓ ਹੋਲਕਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ "ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਦਖਲ ਦੇਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ" ਕਰਨ ਲਈ 500 ਰੁਪਏ ਦਾਨ ਕੀਤੇ, ਈਵਾ ਮੈਕਲਾਰੇਨ ਅਤੇ ਵਾਲਟਰ ਮੈਕਲਾਰੇਨ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਡਫਰਿਨਜ਼ ਫੰਡ ਦੀ ਕਾਊਂਟੇਸ, ਐਡੀਲੇਡ ਮੈਨਿੰਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਰਗੇ ਮਤਾਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ "ਦਿ ਰੁਕਮਾਬਾਈ ਡਿਫੈਂਸ ਕਮੇਟੀ" ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਜੋ ਉਸਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਫੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। 1889 ਵਿੱਚ, ਰੁਖਮਾਬਾਈ ਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਦਵਾਈ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਕੀਤਾ। 1894 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਰਾਇਲ ਫ੍ਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੰਡਨ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਸਨ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਡਾਕਟਰੀ ਔਫ ਮੈਡੀਸਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਡਾਕਟਰ ਕਾਦੰਬਨੀ ਗਾਂਗੁਲੀ ਅਤੇ ਆਨੰਦੀ ਗੋਪਾਲ ਜੋਸ਼ੀ 1886 ਵਿੱਚ ਮੈਡੀਕਲ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸਨ। ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਡਾਕਟਰ ਗਾਂਗੁਲੀ ਨੇ ਹੀ ਦਵਾਈ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰੁਕਮਾਬਾਈ ਦੂਜੀ ਔਰਤ ਬਣ ਗਈ ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਡੀਕਲ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦਵਾਈ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ। 1895 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਮੈਡੀਕਲ ਅਫਸਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1918 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਵੂਮੈਨਜ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਸਰਵਿਸ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ 1929 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤੱਕ ਰਾਜਕੋਟ ਦੇ ਜ਼ੇਨਾਨਾ (ਔਰਤਾਂ) ਸਟੇਟ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਰਾਜਕੋਟ ਵਿਖੇ ਰੈੱਡ ਕਰਾਸ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਰੁਕਮਾਬਾਈ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੋਣਾ ਚੁਣਿਆ।
ਨਸਰੀਨ ਅੰਜੁਮ ਭੱਟੀ
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ
ਭੱਟੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕਵੇਟਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਪਰ ਉਸਦਾ ਬਚਪਨ ਜੈਕਬਾਬਾਦ, ਸਿੰਧ ਵਿੱਚ ਬੀਤਿਆ। ਉਸਨੇ ਕਵੇਟਾ ਦੇ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਮੁਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾ ਕੁੜੀਆਂ ਫ਼ਾਰਸੀ ਬੋਲਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ (ਐਨਸੀਏ) ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਾਲ ਕਲਾ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਪਰ ਡਿਪਲੋਮਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 1971 ਵਿੱਚ ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਓਰੀਐਂਟਲ ਕਾਲਜ ਤੋਂ 1970 ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਨੌਕਰੀ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਕੀਤੀ।
ਰੁਕਮਾਬਾਈ
ਬਾਅਦ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
1904 ਵਿੱਚ ਭੀਕਾਜੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰੁਕਮਾਬਾਈ ਨੇ ਵਿਧਵਾਪਨ ਦੀਆਂ ਹਿੰਦੂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਚਿੱਟੀ ਸਾੜੀ ਪਹਿਨਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੀ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1929 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ "ਪੁਰਦਾ - ਇਸਦੇ ਖਾਤਮੇ ਦੀ ਲੋੜ" ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪੈਂਫਲੈਟ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਦੇ ਮੌਕੇ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਨਸਰੀਨ ਅੰਜੁਮ ਭੱਟੀ
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ
ਭੱਟੀ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸਰਕਲ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਈ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਅਧਿਐਨ ਸਰਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰਮਦ ਸਹਿਬਾਈ, ਫਹੀਮ ਜੋਜ਼ੀ, ਸ਼ਾਹਿਦ ਮਹਿਮੂਦ ਨਦੀਮ ਅਤੇ ਕੰਵਲ ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਵੀ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਸਨ। ਨਜਮ ਹੁਸੈਨ ਸਈਅਦ ਉਸ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਸੀ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਨੌਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ 'ਤਲੀਮ-ਓ-ਤਰਬੀਅਤ' ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਸਿੰਧੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਕਵਿਤਾ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਹੋ ਗਈ। ਭੱਟੀ 1971 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾ-ਖੋਜ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਰਾਹੀਂ ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਰੇਡੀਓ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੇਖ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਪੜ੍ਹਦੀ ਸੀ।
ਰੁਕਮਾਬਾਈ
ਮੌਤ
ਰੁਕਮਾਬਾਈ ਦੀ 25 ਸਤੰਬਰ 1955 ਨੂੰ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ 90 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਨਸਰੀਨ ਅੰਜੁਮ ਭੱਟੀ
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ
ਡਾਨ ਨਿਊਜ਼ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਆਪਣੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਅਬਦੁੱਲਾ ਹੁਸੈਨ, ਅਨੀਸ ਨਾਗੀ, ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਹੁਸੈਨ, ਕਿਸ਼ਵਰ ਨਾਹੀਦ ਅਤੇ ਅਜ਼ੀਜ਼ੁਲ ਹੱਕ ਵਰਗੇ ਸਾਹਿਤਕ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਉਸਦੇ ਲਾੜੇ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਮੁਨੀਰ ਨਿਆਜ਼ੀ, ਅਮਾਨਤ ਅਲੀ ਖਾਨ, ਜੀਏ ਚਿਸ਼ਤੀ, ਨਾਸਿਰ ਕਾਜ਼ਮੀ, ਜ਼ਹੀਰ ਕਸ਼ਮੀਰੀ, ਵਜ਼ੀਰ ਅਫਜ਼ਲ ਅਤੇ ਸੂਫੀ ਤਬੱਸੁਮ ਵਰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਬਣ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਪ੍ਰਸਾਰਕ ਅਤੇ ਡਿਪਟੀ ਕੰਟਰੋਲਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਸ਼ਾਕਿਰ ਅਲੀ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਦੀ ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੂੰ 2011 ਵਿੱਚ ਤਮਘਾ-ਏ-ਇਮਤਿਆਜ਼ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ
ਰੁਕਮਾਬਾਈ
ਲੋਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ
ਰੂਖਮਾਬਾਈ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਨਾਵਲਾਂ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨਸਰੀਨ ਅੰਜੁਮ ਭੱਟੀ
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ
ਭੱਟੀ ਨੂੰ 2015 ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੀਐਮਐਚ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਕੀਮੋਥੈਰੇਪੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕਰਾਚੀ ਚਲੀ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਪੀਐਨਐਸ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੈ ਜੋ ਵਿਦੇਸ਼ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਨਾਰੀਵਾਦ
ਭੱਟੀ ਇੱਕ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ।  ਉਸਨੇ ਚਾਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ, ਦੋ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਦੋ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, “ਨੀਲ ਕਰਾਇਆਂ ਨੀਲਕਣ” (1979), “ਅਥੈ ਪਰ੍ਹੇ ਤਰਾਹ” (2009), “ਬਿਨ ਬਾਸ” ਅਤੇ “ਤੇਰਾ ਲਹਿਜਾ ਬਦਲਨੇ ਤਕ”।
ਭੱਟੀ ਨੂੰ "ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਦੇ ਸਾਹਿਤ" ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਕਰੂਸੇਡਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਾਵਿਕ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਰਾਹੀਂ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਪਿਤਾ-ਪੁਰਖੀ ਸਮਾਜਿਕ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਜਮਾਤੀ-ਅਧਾਰਤ ਰਾਜਨੀਤਕ-ਆਰਥਿਕ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੇਤੰਨ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਜੋ ਸਾਰੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਇੱਕ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਕਵੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਸਨੇ ਇਸ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕੀਤੀ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਪਿਤਰਸੱਤਾ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ, ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਯਮਾਂ, ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੇ ਲਿੰਗ ਪੱਖਪਾਤ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਸਤੂ ਵਿੱਚ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਪਿਤਾ-ਪੁਰਖੀ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਾਬੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਜੈਵਿਕ ਸਬੰਧ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2016 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1943
ਗਦ
ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਦੀ ਥਾਂ ਵਿਆਕਰਨਕ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਹਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਰੂਪ
ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
thumb|ਅਸਾਮ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਰਾਜ ਜਾਂ ਖੇਤਰ ਦੁਆਰਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ (ਏ.ਯੂ.) ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਈ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰੰਤੂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਮੁੱਖ ਨਿਯਾਮਕ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ ਕੌਂਸਲ (ਆਈ ਸੀ ਏ ਆਰ) ਅਕਤੂਬਰ 2017 ਤਕ ਤਿੰਨ "ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ", ਚਾਰ ਡੀਮਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ 60 "ਰਾਜ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ" ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਰਾਜ ਹੈ, ਅੱਠ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹਨ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਗੋਆ, ਮੇਘਾਲਿਆ, ਮਿਜ਼ੋਰਮ, ਨਾਗਾਲੈਂਡ, ਸਿੱਕਮ ਜਾਂ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਨਾ ਹੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ।
ਕਰਨਾਟਕ
thumb|ਕੇਰਲ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ
ਆਮਨਾ ਮਵਾਜ਼ ਖਾਨ
ਆਮਨਾ ਮਵਾਜ਼ ਖ਼ਾਨ (  , ਜਨਮ: 22 ਜੁਲਾਈ 1989) ਭਾਰਤਨਾਟਿਅਮ ਦੀ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਡਾਂਸਰ, ਥੀਏਟਰ ਕਲਾਕਾਰ, ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਰਕਰ ਹੈ। ਉਹ ਵੂਮੈਨ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਫਰੰਟ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਖ਼ਾਨ ਦਾ ਜਨਮ 22 ਜੁਲਾਈ 1989 ਨੂੰ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਖਾਲਦੂਨੀਆ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਟੱਡੀਜ਼, ਕਾਇਦ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਤੋਂ 2013 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਨਾਚ
ਖ਼ਾਨ ਨੇ 11 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ, ਮਜ਼ਮੂਨ-ਏ-ਸ਼ੌਕ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਡਾਂਸਰ ਇੰਦੂ ਮਿਠਾ ਤੋਂ ਕਲਾਸੀਕਲ ਡਾਂਸ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਅਤੇ 11 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਉਸ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਛੇ ਸਾਲ ਤੱਕ ਡਾਂਸ ਸਿਖਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਗ੍ਰੀਨਵਿਚ, ਲੰਡਨ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਿਨਿਟੀ ਲੈਬਨ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟੋਇਰ ਤੋਂ ਸਮਕਾਲੀ ਡਾਂਸ ਅਤੇ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਕੋਰਸ ਵੀ ਕੀਤਾ।
ਬੋਰਿਥ ਝੀਲ
ਬੋਰਿਥ ਝੀਲ ਗਿਲਗਿਤ - ਬਾਲਟਿਸਤਾਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੰਜ਼ਾ ਘਾਟੀ, ਘੁਲਕਿਨ ਗੋਜਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ। ਬੋਰਿਥ ਦੀ ਉਚਾਈ ਲਗਭਗ 2600 m ਹੈ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ।
ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਦਾ ਛੋਟਾ ਸਫ਼ਰ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਹੁਸੈਨੀ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਈਕਰਜ਼ ਬੋਰੀਥ ਝੀਲ ਵੱਲ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੱਕ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਰੂਟ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਸੇ ਰਸਤੇ ਦੁਆਰਾ ਵਾਪਸ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ। thumb|319x319px| ਬੋਰਿਥ ਝੀਲ
ਇਹ ਸਾਈਟ ਜੰਗਲੀ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਅਸਥਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਪੰਛੀ-ਨਿਗਰਾਨ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਪ੍ਰੇਮੀ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।ਦੱਖਣੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਗਰਮ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬੱਤਖਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ, ਮਾਰਚ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। [ ਟੋਨ ] ਇਹ ਪੰਛੀ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵੱਲ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਇੱਥੇ ਆਰਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਤੰਬਰ – ਨਵੰਬਰ ਤੱਕ, ਘਟਨਾ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਨਾਲ ਉਲਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। right|thumb|240x240px| ਝੀਲ ਨੂੰ ਹੁਸੈਨੀ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਤੋਂ ਪਿਘਲਾ ਪਾਣੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਤੌਕੀਰ ਰਜ਼ਾ ਖਾਨ
ਰਜ਼ਾ ਖਾਨ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਹੈਂਡਲੂਮ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਉਪ ਚੇਅਰਮੈਨ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਉੱਚਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਮੁਜ਼ੱਫਰ ਨਗਰ ਦੰਗਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2016 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਵਬੰਦ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧੀ ਦੇਵਬੰਦੀ ਉਪ ਸੰਪਰਦਾ ਦਾ ਘਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪੰਥ ਦੇ ਮੌਲਵੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਮੌਲਵੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪੈਨਲ ਦੁਆਰਾ ਪਾਪ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ੀ ਪਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਆਫੀ ਮੰਗੀ ਗਈ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਰਜ਼ਾ ਖ਼ਾਨ, ਬਰੇਲਵੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਮੋਢੀ ਅਹਿਮਦ ਰਜ਼ਾ ਖ਼ਾਨ ਦਾ ਪੜਪੋਤਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ, ਸੁਭਾਨ ਰਜ਼ਾ ਖਾਨ, ਅਹਿਮਦ ਰਜ਼ਾ ਖਾਨ ਦੀ ਦਰਗਾਹ, ਦਰਗਾਹ-ਏ-ਆਲਾ ਹਜ਼ਰਤ ਦੀ ਗਵਰਨਿੰਗ ਬਾਡੀ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਹੈ।
ਸਿਆਸੀ ਕਰੀਅਰ
7 ਅਕਤੂਬਰ 2001 ਨੂੰ ਰਜ਼ਾ ਖਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਇਤੇਹਾਦ-ਏ-ਮਿਲਤ ਕੌਂਸਲ ਬਣਾਈ। ਪਹਿਲੀ ਮਿਊਂਸੀਪਲ ਚੋਣ ਵਿਚ ਪਾਰਟੀ ਨੇ 10 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਸਨ। ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੇਅਰ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੇ 36,000 ਵੋਟਾਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ।
2009 ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਰਜ਼ਾ ਖਾਨ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਕਾਂਗਰਸ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸ – ਪ੍ਰਵੀਨ ਸਿੰਘ ਅਰੋਨ – ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਅਤੇ ਛੇ ਵਾਰ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਸੰਤੋਸ਼ ਗੰਗਵਾਰ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੇ। 2012 ਦੀਆਂ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਮਰਥਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ 2014 ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ।
2012 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਰਜ਼ਾ ਖਾਨ ਨੇ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਾਜ਼ੀਲ ਇਸਲਾਮ ਅੰਸਾਰੀ ਨੂੰ ਭੋਜੀਪੁਰਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਉਮੀਦਵਾਰ ਬਣਾਇਆ, ਜਿੱਥੇ 125,000 ਮੁਸਲਮਾਨ ਹਨ। ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਜਿੱਤਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ।
ਮਈ 2013 ਵਿੱਚ ਰਜ਼ਾ ਖਾਨ ਨੂੰ ਹੈਂਡਲੂਮ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਉਪ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਇਸ ਸ਼ਰਤ 'ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ 2014 ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਮੁਰਾਦਾਬਾਦ ਅਤੇ ਬਰੇਲੀ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਆਪਣੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ 'ਤੇ ਮੁੜ ਵਿਚਾਰ ਕਰੇਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਕਿ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਖਿਲੇਸ਼ ਯਾਦਵ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਫਿਰਕੂ ਦੰਗਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਇੱਕ ਕਮੇਟੀ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਰਲੇਵਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਤੰਬਰ 2014 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਮੁਜ਼ੱਫਰਨਗਰ ਦੰਗਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਸਰਕਾਰ 'ਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਨ 'ਚ ਨਾਕਾਮ ਰਹਿਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਫਿਰਕੂ ਦੰਗਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਮੰਗ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਵਾਇਨਾਡ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਅਸਥਾਨ
1973 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ, ਇਹ ਅਸਥਾਨ ਹੁਣ ਨੀਲਗਿਰੀ ਬਾਇਓਸਫੇਅਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦਾ ਇੱਕ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਨਾਗਰਹੋਲ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਬਾਂਦੀਪੁਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰ ਨੈਟਵਰਕ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਮੁਦੁਮਲਾਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਦੁਆਰਾ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਪਠਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਨਸਪਤੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਨਮੀ ਵਾਲੇ ਪਤਝੜ ਵਾਲੇ ਟੀਕ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ-ਤੱਟ ਦੇ ਅਰਧ-ਸਦਾਬਹਾਰ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਚਰਾਗਾਹ ਹਨ। ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਪ੍ਰੋਟੈਕਟ ਐਲੀਫੈਂਟ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨੂੰ ਦੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਥੀ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੇਰਲ ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਵਾਇਨਾਡ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਆਦਿਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਨੀਆਂ, ਕੁਰੂਬਾਸ, ਅਡੀਅਨ, ਕੁਰੀਚੀਆਂ, ਉਰਾਲੀ ਅਤੇ ਕਤੂਨਾਇਕਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ 2126 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਖੇਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਵਾਇਨਾਡ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ। ਵਾਇਨਾਡ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਅਤੇ ਫ਼ਰਮਾਨ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੂਰਵ-ਇਤਿਹਾਸਕ ਯੁੱਗ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਸੰਗਠਿਤ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਈਸਾ ਤੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦਸ ਸਦੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਜੂਦ ਸੀ।
ਇਹ ਅਸਥਾਨ ਨੀਲਗਿਰੀ ਬਾਇਓਸਫੇਅਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ, ਨੀਲਗਿਰੀ ਸਬ-ਕਲੱਸਟਰ (6,000 + ਕਿਮੀ 2 ), ਸਾਰੇ ਪਾਵਨ ਸਥਾਨਾਂ ਸਮੇਤ, ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਾਈਟ ਵਜੋਂ ਚੋਣ ਲਈ ਵਿਚਾਰ ਅਧੀਨ ਹੈ।
2017-18 ਲਈ ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਇੱਕ ਨਿਗਰਾਨੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੇ ਪਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਵਾਇਨਾਡ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਅਸਥਾਨ (ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਐਸ), ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਾਘਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਹੈ। ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 176 ਬਾਘਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, 75 ਦੀ ਪਛਾਣ WWS ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਘਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਆਬਾਦੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲੀ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। thumb| ਮੁਥੰਗਾ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਆਗਤ ਹੈ
ਇਤਿਹਾਸ
right|thumb|300x300px| ਨੀਲਗਿਰੀਸ ਬਾਇਓਸਫੇਅਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ, ਵਾਇਨਾਡ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਅਸਥਾਨ ਨੂੰ ਕਈ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਵਾਇਨਾਡ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਅਸਥਾਨ 1973 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ 1991-92 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਐਲੀਫੈਂਟ ਅਧੀਨ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਅਸਥਾਨ 345 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਨੂੰ ਦੋ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਉੱਤਰੀ ਵਾਇਨਾਡ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਅਸਥਾਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਵਾਇਨਾਡ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਅਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਾ ਖੇਤਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੰਗਲੀ ਖੇਤਰ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਹੁਣ ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੌਦੇ ਲਗਾਉਣ ਦੁਆਰਾ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
2012 ਵਿੱਚ, ਕੇਰਲ ਦੇ ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਵਾਇਨਾਡ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਅਸਥਾਨ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਇੱਕ ਕੌਫੀ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਾਘ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਕਈ ਸਥਾਨਕ ਸਿਆਸੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਬਾਘ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ। ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਚੀਫ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਵਾਰਡਨ ਨੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਨਵਰ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਘ ਘਰੇਲੂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਜੀਵ ਜੰਤੂ
thumb| ਥੋਲਪੇਟੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਮੋਰ ਬਨਸਪਤੀ : ਨਮੀਦਾਰ ਪਤਝੜ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਮਾਰੂਥੀ, ਕਰੀਮਾਰੁਥੀ, ਗੁਲਾਬਵੁੱਡ, ਵੈਂਟੇਕ, ਵੇਂਗਲ, ਚਡਾਚੀ, ਮਜ਼ੁਕਾਂਜੀਰਾਮ, ਬਾਂਸ, ਹੋਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਰਧ-ਸਦਾਬਹਾਰ ਪੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਵੈਟੇਰੀਆ ਇੰਡੀਕਾ, ਲੈਗਰਸਟ੍ਰੋਮੀਆ ਲੈਂਸੋਲਾਟਾ, ਟਰਮੀਨਲੀਆ ਪੈਨਿਕੁਲਾਟਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਜੀਵ-ਜੰਤੂ : ਹਾਥੀ, ਬਾਘ, ਚੀਤੇ, ਜੰਗਲੀ ਬਿੱਲੀਆਂ, ਸਿਵੇਟ ਬਿੱਲੀਆਂ, ਬਾਂਦਰ, ਢੋਲ, ਗੌੜ, ਹਿਰਨ, ਸੁਸਤ ਰਿੱਛ, ਨਿਗਰਾਨ ਕਿਰਲੀ ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੱਪ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪੰਛੀ: ਮੋਰ, ਬੱਬਲਰ, ਕੋਇਲ, ਉੱਲੂ, ਲੱਕੜਹਾਰੇ, ਜੰਗਲੀ ਪੰਛੀ ਇੱਥੇ ਦੇਖੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਹਨ।
ਜਲਵਾਯੂ
right|thumb| ਕਟੀਕੁਲਮ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰੁੱਖਾਂ ਦਾ ਘਰ। ਵਾਇਨਾਡ ਦਾ ਜਲਵਾਯੂ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ। ਇਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਔਸਤਨ ਵਰਖਾ 2322 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਹੈ ਇਹਨਾਂ ਉੱਚ ਬਾਰਸ਼ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਲਾਨਾ ਬਾਰਸ਼ 3,000 ਤੋਂ 4,000 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਮਾਨਸੂਨ ਦੌਰਾਨ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਆਮ ਹਨ ਅਤੇ ਮਾਰਚ-ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ਕ ਹਵਾਵਾਂ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਉੱਚਾਈ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਖ਼ਤ ਠੰਢ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਉੱਚ ਸਾਪੇਖਿਕ ਨਮੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਮਾਨਸੂਨ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ 95 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸਾਲ ਨੂੰ ਚਾਰ ਮੌਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਰਥਾਤ, ਠੰਡੇ ਮੌਸਮ, ਗਰਮ ਮੌਸਮ, ਦੱਖਣ ਪੱਛਮੀ ਮਾਨਸੂਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬੀ ਮਾਨਸੂਨ। ਡੇਲ, 'ਲੱਕੀਡੀ', ਵਿਥਿਰੀ ਤਾਲੁਕ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ, ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਔਸਤ ਵਰਖਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations
ਵੇਰਾ ਕਿਸਟੀਆਕੋਵਸਕੀ
ਵੇਰਾ ਕਿਸਟੀਆਕੋਵਸਕੀਇੱਕ ਅਮਰੀਕਨ ਹੈ, ਜੋ ਫਿਜਿਕਸ ਬਾਰੇ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਰੁਝੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕਾ ਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਮਾਰੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਸੰਬੰਧੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਵੀ ਅਹਿਮ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ। ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪਰਮਾਣੁ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਪਰੋਫੈਸਰ ਹੈ। ਵੇਰਾ ਵਿਗਿਆਨ ਬਾਰੇ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਵਾਲੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਵੀ ਇੱਕ ਆਗੂ ਹੈ।
ਵੇਰਾ ਦਾ ਜਨਮ 1928 ਦੇ ਸਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਕਾਹਲੋਂ
ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਕਾਹਲੋਂ (1942/1943 – 16 ਜੁਲਾਈ 2022) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਸਪੀਕਰ ਰਿਹਾ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਕਾਹਲੋਂ ਨਾਲ਼ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ 2015 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2022 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਕੋਡੈਕਨਾਲ
ਕੋਡੈਕਨਾਲ ( Tamil: [koɖaɪkkaːɳal] ) ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਡਿੰਡੀਗੁਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਤਾਮਿਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਜੰਗਲ ਦਾ ਤੋਹਫ਼ਾ"। ਕੋਡੈਕਨਾਲ ਨੂੰ " ਪਹਾੜੀ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ" ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇੱਕ ਜਿਸਦਾ ਸ਼ਾਂਤੀ  ਅਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ। thumb| ਕੋਡਾਈਕਨਾਲ ਮੇਨ ਟਾਊਨ ਧੁੰਦ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ thumb| ਕੋਡੈਕਨਾਲ ਝੀਲ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸ਼ਤੀ ਕੋਡੈਕਨਾਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1845 ਵਿੱਚ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਉੱਚੇ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਗਰਮ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਨਾਹ ਲੈਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਥਾਨਕ ਆਰਥਿਕਤਾ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਰਾਹੁਣਚਾਰੀ ਉਦਯੋਗ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। 2011 ਤੱਕ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 36,501 ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Webarchive template wayback links ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਮਿਲਨਾਡੂ
ਸਾਦੁਨ ਬੋਰੋ
ਸਾਦੁਨ ਬੋਰੋ (1928 – 5 ਜੂਨ 2015) ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਤੁਰਕੀ ਸ਼ੁਕੀਨ ਮਲਾਹ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲ
ਸਾਦੁਨ ਬੋਰੋ ਦਾ ਜਨਮ 1928 ਵਿੱਚ ਇਸਤਾਂਬੁਲ, ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਬਚਪਨ ਮਾਰਮਾਰਾ ਸਾਗਰ ਦੇ ਤੱਟ 'ਤੇ, ਇਸਤਾਂਬੁਲ, ਕਾਦੀਕੋਏ ਦੇ ਕੈਡੇਬੋਸਟਨ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ। ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਬਣਦੇ ਹੀ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਰੋਇੰਗ ਕਿਸ਼ਤੀ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਨਾਲ ਬਦਲ ਲਿਆ।
ਕਿਸਾਨ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ
ਕਿਸਾਨ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ (ਕੇ.ਸੀ.ਸੀ.) ਸਕੀਮ ਇੱਕ ਲੋਨ ਸਕੀਮ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਅਗਸਤ 1998 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਬੈਂਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਮਾਡਲ ਸਕੀਮ "ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੈਂਕ ਫਾਰ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਐਂਡ ਰੂਰਲ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ" (ਨਾਬਾਰਡ) ਵੱਲੋਂ ਆਰ.ਵੀ. ਗੁੱਪਤਾ ਦੀਆਂ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਮਿਆਦੀ ਕਰਜ਼ੇ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲੋੜਾਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ ਕੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੈਕਟਰ ਦੀਆਂ ਵਿਆਪਕ ਕਰੈਡਿਟ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਵਪਾਰਕ ਬੈਂਕਾਂ, ਖੇਤਰੀ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਬੈਂਕਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਹਿਕਾਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਸਕੀਮ ਵਿੱਚ ਫਸਲਾਂ ਲਈ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕਰੈਡਿਟ ਲਿਮਿਟ ਅਤੇ ਮਿਆਦ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕੇ.ਸੀ.ਸੀ. ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਧਾਰਕ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਦੁਰਘਟਨਾ ਬੀਮੇ ਦੇ ਤਹਿਤ ਮੌਤ ਅਤੇ ਸਥਾਈ ਅਯੋਗਤਾ ਲਈ ₹ 50,000 ਤਕ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋਖਮ ਲਈ ₹ 25,000 ਤੱਕ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਨੂੰ 2: 1 ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਕਰਜ਼ਾਈਦਾਰ ਦੋਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੈਧਤਾ ਦੀ ਮਿਆਦ ਪੰਜ ਸਾਲ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤੱਕ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਕਲਪ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਕਿਸਾਨ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ (ਕੇ.ਸੀ.ਸੀ.) ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ 1. ਕੈਸ਼ ਕਰੈਡਿਟ 2. ਟਰਮ ਕ੍ਰੈਡਿਟ (ਸੰਬੰਧਿਤ ਉਪਕਰਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੰਪ ਸੈਟ, ਭੂਮੀ ਵਿਕਾਸ, ਪੌਦੇ ਲਗਾਉਣ, ਡ੍ਰਿਪ ਸਿੰਚਾਈ ਲਈ)।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੇਡਿਟ ਕਾਰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਕਰਜਾ
ਯਾਸਮੀਨ ਮੁਦੱਸਿਰ
'''ਡਾ. ਯਾਸਮੀਨ ਮੁਦੱਸਿਰ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Dr.Yasmin Modassir;''' 1953 – ਅਕਤੂਬਰ 5, 2016) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਕਾਦਮਿਕ, ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਧੇਂਪੇ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਸਾਇੰਸ, ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸੀ, ਜੋ ਗੋਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਮੀਰਾਮਾਰ, ਗੋਆ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਕਾਲਜ ਸੀ।
ਜੀਵਨੀ
ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ, ਉਸਨੇ 1980 ਵਿੱਚ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ 39 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ 1975 ਤੋਂ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਉਹ ਕੌਂਸਿਲ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਟਿਫਿਕ ਐਂਡ ਇੰਡਸਟਰੀਅਲ ਰਿਸਰਚ (CSIR) ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਸੀਨੀਅਰ ਰਿਸਰਚ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਪੋਸਟ-ਡਾਕਟੋਰਲ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਸੀ। ਉਹ 1981 ਵਿੱਚ ਫੈਕਲਟੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਧੈਂਪੇ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਸਾਇੰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ, 1996 ਵਿੱਚ ਜ਼ੂਆਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਮੁਖੀ ਬਣੀ। ਉਹ 2003 ਵਿੱਚ ਵਾਈਸ-ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਦੀ ਚੇਅਰ ਬਣੀ, 2006 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਅਤੇ ਸਤੰਬਰ 2016 ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਈ
ਪੀ. ਲੰਕੇਸ਼
ਪਾਲੀਆ ਲੰਕੇਸ਼ (8 ਮਾਰਚ 1935 - 25 ਜਨਵਰੀ 2000) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ, ਗਲਪ ਲੇਖਕ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਅਨੁਵਾਦਕ, ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ। ਉਹ ਅਵਾਰਡ ਜੇਤੂ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵੀ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ
ਲੰਕੇਸ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਸ਼ਿਮੋਗਾ ਦੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਕੌਨਾਗਵੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਵਿਖੇ ਸੈਂਟਰਲ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਆਨਰਜ਼ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲੰਕੇਸ਼ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਕਾਲਜ, ਮੈਸੂਰ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਦੀ 1976 ਵਿੱਚ ਆਈ ਫਿਲਮ ਪੱਲਵੀ ਇੱਕ ਸਿਨੇਮਾਤਮਕ ਬਿਰਤਾਂਤ, ਔਰਤ ਨਾਇਕਾ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਦੱਸੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਨਾਵਲ ਬੀਰੂਕੂ ਤੇਅਧਾਰਿਤ - ਸਰਬੋਤਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਵਾਰਡ (ਸਵਰਨ ਕਮਲ) ਜੇਤੂ ਰਹੀ। ਲੰਕੇਸ਼ ਨੇ 1980 ਵਿੱਚ ਬੰਗਲੌਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਕੰਨੜ ਟੈਬਲਾਇਡ ਲੰਕੇਸ਼ ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਲੰਕੇਸ਼ ਪਤ੍ਰਿਕਾ
ਲੰਕੇਸ਼ ਸੰਨ 1980 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 2000 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਲੰਕੇਸ਼ ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਰਿਹਾ। ਇਕ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਅਤੇ ਲੋਹੀਆਵਾਦੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ, ਜਾਤੀ-ਵਿਰੋਧੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਲੰਕੇਸ਼ ਪੈਟ੍ਰਿਕ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਨੇ ਅਤੇ ਦੋਸਤ ਤੇਜਸਵੀ ਅਤੇ ਕੇ. ਰਾਮਦਾਸ ਨੇ  ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਨਵੀਂ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਕਰਨਾਟਕ ਪ੍ਰਗਤੀਰੰਗ ਵੇਦਿਕ ਨੂੰ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਲਈ ਲਾਮਬੰਦ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੌਰੇ ਦਾ ਹਾਲ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਸੰਪਾਦਕੀ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ। ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬਾਂ, ਦਲਿਤਾਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਵਜੋਂ ਸਮਾਜ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੰਕੇਸ਼ ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ, ਇੱਕ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਗੌਰੀ ਲੰਕੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਇੰਦਰਜੀਤ ਲੰਕੇਸ਼। ਲੰਕੇਸ਼ ਦੀ ਦੂਜੀ ਧੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਕਵਿਤਾ ਲੰਕੇਸ਼ ਹੈ। ਲੰਕੇਸ਼ ਪਤ੍ਰਿਕਾ, ਪਹਿਲੇ ਕੰਨੜ ਟੈਬਲਾਈਡ ਵਜੋਂ, ਕਰਨਾਟਕ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾ ਰਿਹਾ ਸੀ. ਇਸ ਨਾਲ ਹਾਏ ਬੰਗਲੌਰ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਰ ਟੈਬਲੋਇਡ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਗਈਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੁਰਮ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਘੁਟਾਲਿਆਂ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕੀਤਾ।
ਮੌਤ
ਲੰਕੇਸ਼ ਦੀ 64 ਜਨਵਰੀ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 25 ਜਨਵਰੀ 2000 ਨੂੰ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2000 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1935
ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ ਚੂਸਲੇਵੜ
ਪ੍ਰਿੰ. ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਚੂਸਲੇਵੜ ਦਾ ਜਨਮ 11 ਅਗਸਤ, 1936 ਈ. ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਚੂਸਲੇਵੜ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਤਰਨਤਾਰਨ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਪ੍ਰਿੰ. ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਵੱਡ-ਵਡੇਰੇ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਸਮੇਂ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਚੂਸਲੇਵੜ ਪਿੰਡ ਵਿਖੇ ਆਬਾਦ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਬੀਬੀ ਬਲਵੰਤ ਕੌਰ ਜੀ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਸ. ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਨ। ਸ. ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ ਵੀ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ ਅਤੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਉਰਦੂ ਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਸਨ।
ਪ੍ਰਿੰ. ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਚੂਸਲੇਵੜ ਨੇ ਸੰਨ 1970 ਈ. ਤਕ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿਚ ਕੈਪਟਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਿਤੀਆਂ। ਉਪਰੰਤ ਆਪ ਲਗਭਗ 19 ਸਾਲ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਅਧਿਆਪਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੇ।  ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਆਪ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸਨ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਪੱਟੀ (ਤਰਨਤਾਰਨ) ਵਿਖੇ 10 ਸਾਲ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਵੀ ਰਹੇ।
ਸ਼ਖਸੀਅਤ
ਆਪ ਪੰਜਾਬੀ, ਹਿੰਦੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਉਰਦੂ, ਫ਼ਾਰਸੀ, ਪਸ਼ਤੋ ਅਤੇ ਬਲੋਚੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਚੰਗੇ ਗਿਆਤਾ ਹਨ। ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿਤਰ ਕੁਰਆਨ ਸ਼ਰੀਫ ਵੀ ਹਿਫਜ਼ ਹੈ। ਸੇਵਾ ਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਖੋਜ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿਚ ਨਿਰੰਤਰ ਲੱਗੇ ਰਹੇ। ਆਪ ਨੇ ਪੂਨਾ, ਪਟਨਾ, ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕ ਉਤਾਰੇ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਕੁਤਬ ਫਰੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕੋਲੋਂ ਮੂੰਹ-ਮੰਗੀਆਂ ਰਕਮਾਂ ਉਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਖਰੜੇ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਖ਼ਰੀਦੀਆਂ। ਪ੍ਰਿੰ. ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੁਚੀ ਹੈ। ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਜੀਵਨ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ, ਘਟਨਾਵਾਂ, ਘੱਲੂਘਾਰਿਆਂ, ਸ਼ਹੀਦਾਂ-ਮੁਰੀਦਾਂ, ਹਠੀਆਂ, ਜਪੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮਾਂ ਨੂੰ ਖੋਜਣ ਉਤੇ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਆਪ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਥਾਨਕ ਰਵਾਇਤਾਂ ਦੀ ਪੁਣ-ਛਾਣ ਕਰਕੇ ਤੱਤ ਕੱਢਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਾਇਦ ਇਕੱਲੇ ਤੇ ਪਹਿਲੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਠਵਿਆਂ (1960-66) ਵਿਚ ਕਾਹਨੂੰਵਾਨ ਦੇ ਛੰਭ ਵਿਚੋਂ ਘੱਲੂਘਾਰਿਆਂ ਸਮੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀਆਂ ਬਚੀਆਂ-ਖੁਚੀਆਂ/ਰੁਲੀਆਂ-ਦਬੀਆਂ ਅਸਤੀਆਂ ਨੂੰ ਲਭ ਕੇ, ਇਸ ਲਈ ਸੰਭਾਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਭਵਿਖ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ DNA ਜਾਚ ਰਾਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਅੰਸ-ਬੰਸ/ਔਲਾਦ ਲੱਭਣ ਵਿਚ ਸੌਖ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਵਰਤਮਾਨ ਉਮਰ ਦੇ 93ਵੇਂ ਵਰ੍ਹੇ ਵਿਚ ਵੀ ਆਪ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਲੇਖਣ ਵਿਚ ਪੂਰੇ ਜਜ਼ਬੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਗ-ਰੇਸ਼ੇ ਵਿਚ ਲਹੂ ਵਾਂਗ ਰਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨ
ਅਨੀਸ਼ਾ ਨਾਗਾਰਾਜਨ
ਅਨੀਸ਼ਾ ਨਾਗਰਾਜਨ (ਜਨਮ 21 ਮਈ 1983) ਅਤੇ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। ਉਹ ਐਂਡਰਿਊ ਲੋਇਡ ਵੈਬਰ ਥੀਏਟਰ ਸੰਗੀਤਕ,ਬਾਂਬੇ ਡ੍ਰੀਮਜ਼, ਅਤੇ 2010 ਦੀ ਐਨਬੀਸੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ, ਆਊਟਸੋਰਸਡ ਵਿੱਚ ਮਾਧੁਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਨਾਗਾਰਾਜਨ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਪਰਵਾਸੀ ਹਨ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਗੀਤਾ ਨਾਗਰਾਜਨ, ਵੈਸਟਰਨ ਸਾਈਕਿਆਟ੍ਰਿਕ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਅਤੇ ਕਲੀਨਿਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਵਿਕਾਸ ਮਾਹਿਰ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਨੰਦੂ ਨਾਗਾਰਾਜਨ, ਪਿਟਸਬਰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਜੋਸੇਫ ਐਮ. ਕੈਟਜ਼ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਬਿਜ਼ਨਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹਨ।
ਅਨੀਸ਼ਾ ਦਾ ਜਨਮ ਇਵਾਨਸਟਨ, ਇਲੀਨੋਇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਫੌਕਸ ਚੈਪਲ ਦੇ ਉਪਨਗਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪਿਟਸਬਰਗ, ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਦੇ ਸਕੁਇਰਲ ਹਿੱਲ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਨੀਸ਼ਾ ਨਤਾਸ਼ਾ ਸਨਿਟਕੋਵਸਕੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਪਿਆਨੋ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੱਡੀ ਹੋਈ। ਉਸਨੇ ਦਸ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕਾਰਨੇਗੀ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਵੀ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ 15 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਨਾਗਾਰਾਜਨ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਬੋਰਡਿੰਗ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਿਤਾਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਜੋਸੇਫ ਅਤੇ ਅਮੇਜ਼ਿੰਗ ਟੈਕਨੀਕਲਰ ਡ੍ਰੀਮਕੋਟ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਦੀ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 2002 ਵਿੱਚ ਫੌਕਸ ਚੈਪਲ ਏਰੀਆ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਮਾਈਕਲ ਮਿਟਨਿਕ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਗੀਤਕ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਟਿਸ਼ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਡਰਾਮਾ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਿਊਯਾਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (NYU) ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ NYU ਵਿਖੇ ਦੂਜੇ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰੌਡਵੇ ਸੰਗੀਤਕ ਬਾਂਬੇ ਡ੍ਰੀਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਲੀਡ ਵਜੋਂ ਕਾਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਆਲੋਕ ਮਹਿਤਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਨੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸਹਿ-ਸਟਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਕਰੀਅਰ
ਨਾਗਾਰਾਜਨ ਬਾਂਬੇ ਡ੍ਰੀਮਜ਼ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕਈ ਖੇਤਰੀ ਥੀਏਟਰ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਥਾਕਾ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਰੈਂਟ ਦਾ ਹੈਂਗਰ ਥੀਏਟਰ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸੈਨ ਡਿਏਗੋ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਲਾ ਜੋਲਾ ਪਲੇਹਾਊਸ ਵਿਖੇ ਦਿ ਵਿਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਹ NYU ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤਾ।
ਨਾਗਾਰਾਜਨ ਨੂੰ NBC ਸੀਰੀਜ਼, ਆਊਟਸੋਰਸਡ ਵਿੱਚ ਮਾਧੁਰੀ, ਇੱਕ ਸ਼ਰਮੀਲੇ, ਨਰਮ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਕਾਲ ਸੈਂਟਰ ਕਰਮਚਾਰੀ ਵਜੋਂ ਕਾਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਗ੍ਰੇਜ਼ ਐਨਾਟੋਮੀ, ਕੋਡ ਬਲੈਕ, ਸਕੈਂਡਲ ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਬੈਟੀ 'ਤੇ ਗੈਸਟ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਬਰਕਲੇ ਰੀਪਰਟਰੀ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਮੌਨਸੂਨ ਵੈਡਿੰਗ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਦੇ ਮੀਰਾ ਨਾਇਰ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕ ਰੂਪਾਂਤਰ ਵਿੱਚ ਐਲਿਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਣਾਈ।
ਨਾਗਾਰਾਜਨ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰੌਡਵੇ ਉੱਤੇ ਸਟੀਫਨ ਸੋਂਧਾਈਮ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਜੋਏਨ ਅਤੇ ਸੂਜ਼ਨ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਅਤੇ ਸਮਝਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1983 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਹਿੰਮਤਗੜ੍ਹ
ਹਿੰਮਤਗੜ੍ਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੋਹਾਲੀ ਦੇ ਜ਼ੀਰਕਪੁਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਕਲੋਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕਾਲੀਨ
ਗਲੀਚੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਠੰਡੀਆਂ ਟਾਈਲਾਂ ਜਾਂ ਕੰਕਰੀਟ ਦੇ ਫਰਸ਼ ਤੋਂ ਇੰਸੂਲੇਟ ਕਰਨਾ, ਕਮਰੇ ਦੇ ਫਰਸ਼ ਤੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਬਣਾਉਣਾ (ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਜਦੋਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਣਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਦੀ ਦਰੀ ਵਜੋਂ), ਤੁਰਨ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ (ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਬਿਲਡਿੰਗਾਂ ਵਿਚ) ਘੱਟ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਕਮਰੇ ਦੀ ਸਜਾਵਟ ਜਾਂ ਰੰਗ ਜੋੜਨ ਵਾਸਤੇ। ਗਲੀਚੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੰਗ ਦੇ ਰੇਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੰਗ ਦੇ ਬਣਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਤਹ ਨੂੰ ਸਜਾਉਣ ਲਈ ਕਾਰਪੇਟ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਅਤੇ ਮੋਟਿਫ਼ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। 2000 ਵਿਆਂ ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ, ਕਾਰਪੇਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਅਦਾਰਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪ੍ਰਚੂਨ ਸਟੋਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਟਲ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 2010 ਵਿਆਂ ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ, ਕਾਰਪੇਟ ਅਤੇ ਗਲੀਚੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹਨ, ਇਹ ਸਸਤੀਆਂ, ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਕਾਰਪੇਟਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹਨ ਜੋ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬੁਣੇ ਉੱਨ ਦੇ ਗਲੀਚੇ ਤੱਕ ਹਨ ਜੋ ਅਮੀਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਬਦ-ਨਿਰੁਕਤੀ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ
right|thumb| [[ਜੈਪੁਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਰੀਆਂ ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ ]] ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ ਕਾਰਪੇਟ ਪੁਰਾਣੀ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ carpite ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ। ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਓਤਪਤੀ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਸ਼ਬਦ ਪੁਰਾਣੀ ਇਤਾਲਵੀ carpita ਤੋਂ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਗੋਂ "carpire" ਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਤੋੜਨਾ ਹੈ।
ਕਿਸਮਾਂ
left|thumb| [[ਰੇਸ਼ਮ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਊਠਾਂ ਦੇ ਕਾਫ਼ਲੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਲੀਨ ]]
ਨੀਡਲ ਫ਼ੈਲਟ
thumb|ਮੈਡਲੀਅਨ, ਫਾਰਸੀ ਕਾਲੀਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਮ ਡਿਜ਼ਾਈਨ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਲੀਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਕਲਾਵਾਂ
ਕੰਪਿੳੂਟਰ ਵਾੲਿਰਸ
ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਾਇਰਸ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:Computer virus) ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਕੰਪਿਊਟਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਫਾਇਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਰਨ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿੱਚ ਪਈਆਂ ਫਾਇਲਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਬਣਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਵਾਇਰਸ ਦਾ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਅਤੇ ਦੂਸ਼ਿਤ ਪੈੱਨਡਰਾਇਵਾਂ ਹਨ। ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਅਤੇ ਦੂਸ਼ਿਤ ਪੈੱਨਡਰਾਇਵ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਵਾਇਰਸ ਸਾਡੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਵਾਇਰਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿੱਚ ਐਂਟੀਵਾਇਰਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਭਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਵਾਇਰਸ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਬਰੇਨ ਵਾਇਰਸ ਸੀ।
ਕਿਸਮਾਂ
ਵਾਇਰਸ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ:
ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਰਿਸਰਚ
ਇੰਡੀਅਨ ਕਾਊਂਸਿਲ ਆਫ਼ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਰਿਸਰਚ (ਆਈ.ਸੀ.ਏ.ਆਰ) ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਖੋਜ ਦੇ ਤਾਲਮੇਲ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਇੱਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੂੰ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰੀ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨੈਟਵਰਕ ਹੈ।
ਆਈ.ਸੀ.ਏ.ਆਰ. ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
, ਆਈ. ਸੀ। ਏ. ਆਰ. ਦੀਆਂ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਨ:
ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਸਿਸਟਮ
ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਐਂਟਰੈਂਸ ਐਗਜਾਮ ਸੰਸਥਾ, ICAR ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਹੈ।
ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ ਸੇਵਾ
ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀ ਖੋਜ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ (ਆਈ ਸੀ ਏ ਆਰ) ਦੇ ਏ.ਆਰ.ਐਸ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਲਈ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਭਰਤੀ ਬੋਰਡ (ਏ ਐੱਸ ਆਰ ਬੀ) ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ ਸੇਵਾ (ਏ ਆਰ ਐਸ) ਆਯੋਜਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸੀਮਾ ਰਾਓ
ਸੀਮਾ ਰਾਓ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡਰ ਵੂਮੈਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਕਮਾਂਡੋ ਟ੍ਰੇਨਰ ਹੈ,  ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਨੇੜੇ ਦੀ ਤਿਮਾਹੀ ਲੜਾਈ (ਸੀ.ਕਿਯੂ.ਬੀ.)-ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਲੜਾਈ ਲੜਨ ਦੀ ਕਲਾ ਵਿਚ ਮਾਹਰ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਮੇਜਰ ਦੀਪਕ ਰਾਓ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਜੀਵਨੀ
thumb| ਸੀਮਾ ਰਾਓ ਕੋਰ ਬੈਟਲ ਸਕੂਲ ਨਾਰਦਰਨ ਕਮਾਂਡ ਇੰਡੀਅਨ ਆਰਮੀ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮੀ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰਮਾਕਾਂਤ ਸਿਨਾਰੀ ਦੇ ਘਰ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਰਾਓ ਨੇ ਸੰਕਟ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਬੀ.ਏ. ਕੀਤੀ। ਉਹ ਮਿਸਿਜ਼ ਇੰਡੀਆ ਵਰਲਡ ਬਿਊਟੀ ਪੈਂਜਨੇਂਟ ਫਾਈਨਲਿਸਟ ਸੀ।
ਰਾਓ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੇ ਕੋਰਸ ਵਿਚ ਸਕਾਈਡਾਈਵ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਪਾਰਾ ਵਿੰਗਸ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਲੜਾਈ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਇੰਸਟ੍ਰਕਟਰ, ਇਕ ਆਰਮੀ ਮਾਉਂਟੇਨਿੰਗ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਐਚ.ਐਮ.ਆਈ. ਮੈਡਲਿਸਟ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟ ਵਿਚ 8 ਵੀਂ ਡਿਗਰੀ ਬਲੈਕਬੈਲਟ ਹੈ। ਉਹ ਜੀਤ ਕੁਨੇ ਡੋ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਇੰਸਟ੍ਰਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀਪਕ ਰਾਓ ਨਾਲ ਨੇੜਲੇ ਕੁਆਰਟਰ ਲੜਾਈ ਲਈ, ਦ ਰਾਓ ਸਿਸਟਮ ਆਫ ਰਿਫਲੈਕਸ ਫਾਇਰ ਨਾਮਕ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਦੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਢੰਗ ਦੀ ਸਹਿ-ਕਾਢ ਕੱਢੀ।  ਮਿਲ ਕੇ ਰਾਓਸ 15,000 ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤਿੰਨ ਆਰਮੀ ਚੀਫ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਰਾਓ ਦੋ ਕਿਤਾਬਾਂ- "ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ ਕਲੋਜ਼ ਕੰਬੈਟ ਓਪਸ" ਅਤੇ " ਏ ਕੰਪੇਰੀਹੇਨਸ਼ਿਵ ਅਨਾਲਾਈਸਸ ਆਫ ਵਰਲਡ ਟਰੇਰਿਜ਼ਮ" ਦੀ ਸਹਿ-ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ "ਹੈਂਡਬੁੱਕ ਆਫ ਵਰਲਡ ਟਰੇਰਿਜ਼ਮ" ਵੀ ਲਿਖੀ ਹੈ।
ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ
thumb| ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ, 2019 ਦੌਰਾਨ ਸੀਮਾ ਰਾਓ (ਖੱਬੇ) ਨੂੰ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ [[ਰਾਮ ਨਾਥ ਕੋਵਿੰਦ|ਰਾਮ ਨਾਥ ਕੋਵਿੰਦ (ਸੱਜੇ)]] ਰਾਓ ਨੂੰ 2019 ਫੋਰਬਸ ਇੰਡੀਆ ਡਬਲਯੂ-ਪਾਵਰ ਟ੍ਰੇਲਬਲੇਜ਼ਰ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਛੇਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2019 ਵਿੱਚ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 2018 ਵਿਜੈਤਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਵਰਸ਼ਾ ਸੋਨੀ
ਵਰਸ਼ਾ ਸੋਨੀ (ਜਨਮ 12 ਮਾਰਚ, 1957 ਵਿੱਚ ਜੈਪੁਰ, ਰਾਜਸਥਾਨ) ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਜਿਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਉਸ ਆਪਣੇ ਵਾਦੀਆਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਉਭਾਰਿਆ। ਉਹ ਜੈਪੁਰ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਸਦੀਆਂ 7 ਭੈਣਾਂ ਅਤੇ 1 ਭਰਾ। ਉਸ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹਾਕੀ ਖੇਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਮੁਕਾਮ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕੌਮੀ ਟੀਮ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਬਣੀ। ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ 1980 ਗਰਮੀ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ 1982 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਜੈਪੁਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1957 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਲੋਕ
ਅਰਕੋ ਦੱਤਾ
ਅਰਕੋ ਦੱਤਾ (Arko Datta; ਜਨਮ 1969) ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਫੋਟੋ ਜਰਨਲਿਸਟ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਦੰਗਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਪੀੜਤ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ 'ਗੁਜਰਾਤ ਕਤਲੇਆਮ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਕਰਦੇ ਚਿੱਤਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਫੋਟੋ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਫੋਟੋ ਵਿੱਚ ਰਹਿਮ ਦੀ ਭੀਖ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਹੱਥ ਜੋੜ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਜ਼ਿਆਓਦੀਨ ਯੂਸਫ਼ਜ਼ਈ
thumb ਜ਼ਿਆਓਦੀਨ ਯੂਸਫ਼ਜ਼ਈ (ਜਨਮ 1969) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਹੈ ਜੋ  ਮਲਾਲਾ ਯੂਸਫ਼ਜ਼ਈ, ਨਾਮ ਦੀ ਕੁੜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਹੋਣ ਨਾਤੇ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਲਾਲਾ ਨੇ 2009 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ 11/12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹ ਤਾਲਿਬਾਨ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅੱਤਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਗੁਪਤ ਨਾਮ ਦੇ ਤਹਿਤ ਬੀਬੀਸੀ ਲਈ ਇੱਕ ਬਲਾਗ ਲਿਖ ਕੇ ਸਵਾਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਇਕਾ ਬਣ ਗਈ।ਉਹ ਇਸ ਵੇਲੇ ਗਲੋਬਲ ਸਿੱਖਿਆ 'ਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਲਾਹਕਾਰ    ਅਤੇ ਬਰਮਿੰਘਮ, ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਫਾਰਤਖਾਨੇ ਵਿੱਚ  ਇਸਦੀ ਵਿਦਿਅਕ ਅਟੈਚੀ ਵੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਾਲਾ ਯੂਸਫ਼ਜ਼ਈ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1969
ਗੋਸਾਬਾ
ਗੋਸਾਬਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ 24 ਪਰਗਨਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕੈਨਿੰਗ ਉਪਮੰਡਲ ਦੇ ਵਿੱਚ ਗੋਸਾਬਾ ਸੀਡੀ ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਗੋਸਾਬਾ ਥਾਣੇ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਹੈ। left|thumb| ਗੋਸਾਬਾ ਵਿਖੇ ਸਰ ਡੈਨੀਅਲ ਹੈਮਿਲਟਨ ਦਾ ਘਰ ਸਰ ਡੈਨੀਅਲ ਮੈਕਿਨਨ ਹੈਮਿਲਟਨ, ਇੱਕ ਸਕਾਟਸਮੈਨ, ਮੈਕਕਿਨਨ ਐਂਡ ਮੈਕੇਂਜੀ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਬੰਧ ਸਨ, ਦੇ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਕੋਲਕਾਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੰਪਨੀ ਨੇ P&amp;O ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਲਾਈਨ ਲਈ ਟਿਕਟਾਂ ਵੇਚੀਆਂ, ਜੋ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਹੈਮਿਲਟਨ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਮੁਖੀ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੇਅੰਤ ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਆਦਮੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣਾ ਪੈਸਾ ਲੈ ਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਪਰ ਹੈਮਿਲਟਨ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਡੈਲਟੇਕ ਟਾਪੂਆਂ 'ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ। 1903 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ 10000 acre ਟਾਈਡ ਦੇਸ਼ ਖਰੀਦਿਆ - ਇਸ ਵਿੱਚ ਗੋਸਾਬਾ, ਰੰਗਬੇਲੀਆ ਅਤੇ ਸਤਜੇਲੀਆ ਵਰਗੇ ਟਾਪੂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦੇ ਉਸਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਲੈਕੇ ਆਇਆ ਗਿਆ । ਉਹ ਲੋਕ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਕੀਤੀ, ਸਗੋਂ ਉੱਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਾਘ, ਮਗਰਮੱਛ, ਸ਼ਾਰਕ ਅਤੇ ਕਿਰਲੀਆਂ ਵੀ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੇ ਇੰਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਕਿ ਹੈਮਿਲਟਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਦਸੰਬਰ 1932 ਵਿੱਚ ਰਾਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ, ਸਰ ਡੇਨੀਅਲ ਹੈਮਿਲਟਨ ਦੇ ਘਰ ਗੋਸਾਬਾ ਵਿੱਚ  ਠਹਿਰੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ
ਆਰ ਐਸ ਮੁਗਾਲੀ
ਰਾਮ ਸ਼੍ਰੀ ਮੁਗਾਲੀ (ਰੰਗਾਨਾਥ ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਮੁਗਾਲੀ) (15 ਜੁਲਾਈ 1906 - 20 ਫਰਵਰੀ 1993) ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ 1956 ਵਿੱਚ ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ "ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤ ਚਰਿਤ੍ਰ" ਲਈ ਵੱਕਾਰੀ ਕੇਂਦਰੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਮੁਗਾਲੀ ਦਾ ਉਪਨਾਮ ਰਸਿਕਾ ਰੰਗਾ ("ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਰੰਗਾ") ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ ਦੇ ਤੁਮਕੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਿਦਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਹੋਏ 44 ਵੇਂ ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤ ਸੰਮੇਲਨ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਰਾਮ ਸ਼੍ਰੀ ਮੁਗਾਲੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਗਦਾਗ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਰੋਨ ਤਾਲੁਕ ਦੇ ਹੋਲੇ ਅਲੂਰ ਵਿੱਚ 15 ਜੁਲਾਈ 1906 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮੁਗਾਲੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਕੀਲ ਸਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਮਰਾਠੀ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਕੰਨੜ ਨਾਟਕ ਖੇਡਣਾ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਸੀ। ਪਿਤਾ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਰੁਚੀਆਂ ਬੇਟੇ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈਆਂ।
1933 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਵਿਲੀਿੰਗਡਨ ਕਾਲਜ, ਸੰਗਲੀ ਵਿਖੇ ਕੰਨੜ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਵਿਲਿੰਗਡਨ ਵਿਖੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਸੁਬੰਨਾ ਏਕੁੰਡੀ ਅਤੇ ਗੰਗਾਧਰ ਵੀ. ਚਿਤਾਲ ਵੀ ਸਨ, ਜੋ ਖੁਦ ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ ਬਣੇ। ਗਿਆਨਪੀਠ ਅਵਾਰਡੀ ਵੀ ਕੇ ਗੋੱਕਕ ਵਿਲਿੰਗਡਨ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਸਮਕਾਲੀ ਸੀ। 1966 ਵਿਚ, ਮੁਗਾਲੀ ਵਿਲਿੰਗਡਨ ਕਾਲਜ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਇਆ। 1967 ਤੋਂ 1970 ਤੱਕ, ਉਸ ਨੇ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਕੰਨੜ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਮੁਗਾਲੀ ਦੀ 20 ਫਰਵਰੀ 1992 ਨੂੰ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਇਨਕਲਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਫਰਿਬੂ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਗਲੋਬਲ ਸਾਹਿਤ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਕੰਨੜ ਡੈਲੀਗੇਟ ਸੀ। ਉਹ ਪੈਨ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।
ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਮੁਗਾਲੀ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਰਚਨਾ ਦੇ ਲਈ ਪੁਣੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਡੀ.ਲਿੱਟ ਦੀ ਆਨਰੇਰੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ।
ਮੁਗਾਲੀ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਉਘੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ. ਬਸੀਗੌ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਕੰਨੜ ਦੇ ਪੁਨਰ ਜਾਗਰਣ ਬਾਰੇ ਹਨ। ਕੁਦਰਤ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਬਾਕੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਆਦਰਸ਼ਵਾਦ, ਦੋਸਤੀ, ਰੋਮਾਂਸ, ਰੱਬ ਦੀ ਦਇਆ ਵਰਗੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1992 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1906 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ
ਅੰਜੂ ਜੈਨ
thumb|ਅੰਜੂ ਜੈਨ ਅੰਜੂ ਜੈਨ (ਜਨਮ 11 ਅਗਸਤ 1974 ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ (1995 ਤੋਂ 2003 ਵਿਚਕਾਰ 8 ਮੈਚ) ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ (1993 ਤੋਂ 2005 ਵਿਚਕਾਰ 65 ਮੈਚ) ਖੇਡਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਟੀਮ ਦੀ ਵਿਕਟ-ਰੱਖਿਅਕ (ਵਿਕਟਕੀਪਰ) ਵਜੋਂ ਖੇਡਦੀ ਰਹੀ ਹੈ।
ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੀ 8 ਓਡੀਆਈ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਕਪਤਾਨੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਪਤਾਨੀ ਉਸਨੇ 2000 ਵਿੱਚ ਖੇਡੇ ਗਏ ਕ੍ਰਿਕਇੰਫ਼ੋ ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਸਮੇਂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਨੇ ਸੈਮੀਫ਼ਾਈਨਲ ਤੱਕ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ ਖੇਡਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਚਾਰ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਖੇਡੇ ਹਨ। ਉਸਨੇ 81 ਬੱਲੇਬਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਟ-ਰੱਖਿਅਕ ਵਜੋਂ ਆਊਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਚੌਥੇ ਨੰਬਰ ਦੀ ਵਿਕਟ-ਰੱਖਿਅਕ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਹੁਰਸ
ਹੁਰ (ਭਾਵ "ਆਜ਼ਾਦ", "ਗੁਲਾਮ ਨਹੀਂ") ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਿੰਧ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁੰਨੀ ਸੂਫ਼ੀ ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਚਾਰਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਧਿਆਤਮਕ ਆਗੂ ਪੀਰ ਪਗਾਰੋ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਸਿੰਧ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ।