cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਵਿਲੀਅਮ ਹਾਰਵੇ
ਫਿਜਿਸ਼ਿਅਨ ਕਾਲਜ, ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਬਰੇਥੋਲੋਮਿਊ ਹਸਪਤਾਲ
5 ਅਪ੍ਰੈਲ 1607 ਨੂੰ ਹਰੈ ਨੂੰ ਰੋਇਲ ਕਾਲਜ ਆਫ ਫਿਜਿਸ਼ਿਅਨਜ਼ ਦਾ ਫੈਲੋ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੋਸਟ-ਨਾਮਜ਼ਦ ਅੱਖਰ ਐਫ.ਆਰ.ਸੀ.ਪੀ. ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਸੇਂਟ ਬਰੇਥੋਲੋਮਵੇ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਹੁਦੇ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਾਕੀ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਗੁਜ਼ਾਰਨੀ ਸੀ। 14 ਅਕਤੂਬਰ 1609 ਨੂੰ ਇੱਕ ਡਾ. ਵਿਲਕਿਨਸਨ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਸੇਂਟ ਬਰੇਥੋਲੋਮ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਇੰਚਾਰਜ ਫਿਜ਼ੀਸ਼ੀਅਨ ਬਣ ਗਏ, ਜਿਸ ਤੇ ਓਹਨਾ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਮ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, "ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗਰੀਬ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੌਤਿਕੀ ਪੇਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗਿਆਨ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੌਜੂਦ ਜਾਂ ਗਰੀਬ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਘਰ ਭੇਜੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ... ਤੁਸੀਂ ਅਮੀਰ, ਮਿਹਨਤ ਜਾਂ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਗ਼ਰੀਬਾਂ ਲਈ ਕੁਝ ਲਿਖਣ ਜਾਂ ਲਿਖਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਚੰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਵਧੀਆ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਸੋਚਦੇ ਹੋ ਕਿ ਗਰੀਬਾਂ ਲਈ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਪਿਆਰ ਜਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਜਾਂ ਇਨਾਮ ... ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਲਾਹ ਮਿਲੇਗੀ। ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਰੱਬ ਅੱਗੇ ਜਵਾਬ ਦੇਵੋਗੇ ...।"
ਹਾਰਵੇ ਨੇ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 30 ਪੌਂਡ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਹ ਲੁਡਗੇਟ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਵੈਸਟ ਸਮਿੱਥਫੀਲਡ ਵਿੱਚ ਦੋ ਘਰ ਫਿਜ਼ੀਸ਼ੀਅਨ ਦੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਓਹਨਾ ਦੇ ਲਾਭਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਇਸ ਸਮੇਂ, ਡਾਕਟਰ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰਲ ਪਰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਸ਼ਖਸੀਅਤ
ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ "...ਉਸਨੂੰ ਮਜ਼ਾਕੀਆ ਪਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚੰਗਾ ਵਿਅਕਤੀ ..." ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਅਕਸਰ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਕਿ ਉਹ ਅਕਸਰ ਸਧਾਰਨ ਘਰ ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ ਸੈਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਸਿੱਧੇ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਵੀ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਉੱਥੇ ਸੀ ਜਿੱਥੇ "... ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਵੀ ਸਕਦਾ ਸੀ", ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਕੌਫੀ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰੀ ਸ਼ਰਾਬੀ, ਹਾਰਵੇ ਖੇਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹਰ ਸਵੇਰ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਭਰਿਆ ਆਤਮਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਆਪਣੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਵਾਹ ਕੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪਿਆਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹਾਰਵੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਅਤੇ ਸਮਰਪਿਤ ਨਿਰੀਖਕ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨੀ
ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਨੀ
ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਨੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਅਧਿਕਾਰ ਜਾਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਜਨਤਕ ਗਾਹਕੀ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੂਚੀਬੱਧ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਸਟਾਕ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼, ਮਾਲਕੀ, ਵਪਾਰ, ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਓਵਰ-ਦੀ-ਕਾਊਂਟਰ। ਇੱਕ ਬੰਦ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਘੱਟ ਸ਼ੇਅਰਧਾਰਕ ਜਾਂ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸੰਬੰਧਿਤ ਸ਼ਰਤਾਂ ਇੱਕ ਨੇੜਿਓਂ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ, ਗੈਰ-ਕੋਟੀ ਵਾਲੀ ਕੰਪਨੀ, ਅਤੇ ਗੈਰ-ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੰਪਨੀ ਹਨ।
ਉਹ ਆਪਣੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਪਾਰਕ ਹਮਰੁਤਬਾ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ। ਫੋਰਬਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 2008 ਵਿੱਚ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ 441 ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ US$18,00,00,00,00,000 ($1.8 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ) ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 6.2 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦਿੱਤਾ। 2005 ਵਿੱਚ, ਤੁਲਨਾ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਛੋਟੇ ਪੂਲ ਆਕਾਰ (22.7%) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਫੋਰਬਸ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ 'ਤੇ 339 ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ (44%) ਵੇਚੀਆਂ ਅਤੇ ਚਾਰ ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦਿੱਤਾ। 2004 ਵਿੱਚ, ਫੋਰਬਸ ਨੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ $1 ਬਿਲੀਅਨ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਾਲੇ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੱਖੇ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 305 ਸੀ।
ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ-ਮਾਲਕੀਅਤ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿੱਜੀ ਉਦਯੋਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਦੋਵੇਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀ ਹਨ।
ਵਰਨਰ ਫ਼ਾਨ ਹਾਈਡੇਨਸਟੈਮ
ਕਾਰਲ ਗੁਸਤਾਫ਼ ਵਰਨਰ  ਫ਼ਾਨ ਹਾਈਡਨਸਟੈਮ (6 ਜੁਲਾਈ 1859 – 20 ਮਈ 1940)1916 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਕਵੀ, ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ ਜੇਤੂ ਸੀ।  ਉਹ 1912 ਤੋਂ ਸਰਬਿਆਈ ਅਕੈਡਮੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।  ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗੱਦ ਰਚਨਾਵਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਈ ਵਾਰ ਸਰਬਿਆਈ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸਦੇ ਭੌਤਿਕ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਰੰਗੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਜੀਵਨੀ
ਉਹ 6 ਜੁਲਾਈ 1859 ਨੂੰ ਓਲਸ਼ਾਮਾਰ, ਓਰੇਬਰੋ ਕਾਉਂਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੁਲੀਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਟਾਕਹੌਮ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਛੇਤੀ ਬੀਮਾਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੀ ਸਿਹਤ ਵਿਗੜ ਗਈ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਯੂਰਪ, ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ।  ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਵਾਲਫਾਰਟ ਓਚ ਵਾਨਡਰਿੰਗਸਰ (ਪਿਲਗ੍ਰਿਮੇਜ: ਵਾਂਡਰ ਈਅਰਜ਼, 1888) ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਤੇ ਉਸਦਾ ਤੁਰੰਤ ਵਧੀਆ ਕਵੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਵਾਗਤ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਪੂਰਬ ਦੇ ਉਸਦੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀਵਾਦ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਸਰਬਿਆਈ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਗ਼ਾਲਿਬ ਸੀ।.
ਸੁੰਦਰਤਾ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਪਿਆਰ ਲੰਬੀ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਕਵਿਤਾ ਹਾਂਸ ਅਲੀਏਨਸ (1892) ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਡਿਕਟਰ ("ਕਵਿਤਾਵਾਂ", 1895) ਅਤੇ ਕਾਰੋਲਿਨੇਰਨਾ (ਚਾਰਲਸ ਮੈਂਨ, 2 ਭਾਗ., 1897-1898), ਸਵੀਡਨ ਦੇ ਕਿੰਗ ਚਾਰਲਸ ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਦੀਆਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਘੁੜਸਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਤਿਓ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।  ਕਾਰੋਲਿਨੇਰਨਾ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਅਮਰੀਕੀ-ਸਕੈਂਡੀਨੇਵੀਅਨ ਰਿਵਿਊ (ਨਿਊਯਾਰਕ), ਮਈ 1914, ਨਵੰਬਰ 1915, ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ 1916 ਵਿੱਚ ਲੱਭੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਫ਼ੋਕੁੰਗਾ ਟ੍ਰੈਡੈਟ (ਫ਼ੋਕੁੰਗ ਦੇ ਦਰੱਖਤ, 1905-07) ਦੇ ਦੋ ਖੰਡ, ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਸਵੀਡਨ ਦੇ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਕਬੀਲੇ ਦੀ ਇੱਕ ਐਪਿਕ ਕਹਾਣੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹਨ।  ਫ਼ੋਕੁੰਗਾ ਟ੍ਰੈਡੈਟ (ਫ਼ੋਕੁੰਗ ਦੇ ਦਰੱਖਤ, 1905-07) ਦੇ ਦੋ ਖੰਡ, ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਸਵੀਡਨ ਦੇ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਕਬੀਲੇ ਦੀ ਇੱਕ ਐਪਿਕ ਕਹਾਣੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹਨ।
1910 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪ੍ਰੋਲਤਾਰੀ "ਡਿਗਰੇਡੇਸ਼ਨ" ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਸਵੀਡਨ ਦੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਵਾਦ ਛਿੜ ਗਿਆ ਸੀ, ਦੋ ਵਿਰੋਧੀ ਕੈਂਪਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖੀ ਅਗਸਤ ਸਟ੍ਰੇਂਡਬਰਗ ਅਤੇ ਹਾਈਡਨਸਟੈਮ ਸਨ। ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਲਿਡਫੋਰਸ ਅਤੇ ਬੁਕ ਨੇ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਹਾਈਡਨਸਟੈਮਦਾ ਮੁੱਖ ਯੋਗਦਾਨ ਇੱਕ ਪੈਂਫਲਟ ਸੀ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸਟ੍ਰੇਂਡਬਰਗ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੇਧਿਆ ਗਿਆ ਸੀ: "Proletärfilosofiens upplösning och fall" ("ਪ੍ਰੋਲੇਤਾਰੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦਾ ਵਿਘਟਨ ਅਤੇ ਪਤਨ ")।
ਹਾਈਡਨਸਟੈਮ ਦਾ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 'ਨਯਾ ਦਿਕਤਰ', ਜੋ 1915 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ, ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇਕਾਂਤ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਵੱਲ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਉੱਪਰ ਉਠਣ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ।
ਉਹ 20 ਮਈ 1940 ਨੂੰ ਉਹ ਓਵਰਾਲਿਡ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਿਆ।
ਰਚਨਾਵਾਂ
thumb|ਵਰਨਰ ਫ਼ਾਨ ਹਾਈਡੇਨਸਟੈਮ 1915 ਵਿੱਚ
ਸੂਚਨਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1859 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1940 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਸਾਹਿਤਕਾਰ
ਤੈਰਿਯ ਸੰਹਿਤਾ
ਤੈਰਿਯ ਸੰਹਿਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਯਜੁਰਵੇਦ ਦਾ ਦੂਜਾ ਨਾਮ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ੍ਰੰਥ
ਅਥਰਵ ਵੇਦ
ਅਥਰਵ ਵੇਦ ਸੰਹਿਤਾ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਪਵਿਤਰਤਮ ਅਤੇ ਸਰਵੋੱਚ ਧਰਮਗਰੰਥ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੌਥੇ ਵੇਦ ਅਥਰਵ ਵੇਦ ਦੀ ਸੰਹਿਤਾ ਅਰਥਾਤ ਮੰਤਰ ਭਾਗ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਰਪਣ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਦੂ, ਚਮਤਕਾਰ, ਚਿਕਿਤਸਾ, ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਵੀ ਮੰਤਰ ਹਨ। ਅਥਰਵ ਵੇਦ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅਥਰਵ ਵੇਦ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਵਿਦਵਾਨ ਸ਼ਾਂਤੀਸਥਾਪਨ ਦੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਰਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰ ਉਪਦਰਰਹਿਤ ਹੋਕੇ ਨਿਰੰਤਰ ਉੱਨਤੀ ਕਰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: -
ਯਸਿਅ ਰਾਗਿਆ ਜਨਪਦੇ ਅਥਰਵਾ ਸ਼ਾਂਤੀਪਾਰਗ:।
ਨਿਵਸਤਿਅਪਿ ਤਦਰਾਰਾਸ਼ਟਰਂ ਵਰਧਤੇਨਿਰੁਪਦਰਵੰ।। (ਅਥਰਵ0-1/32/3)।
ਭੂਗੋਲ, ਖਗੋਲ, ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਦਿਆ, ਅਣਗਿਣਤ ਜੜੀ - ਬੂਟੀਆਂ, ਆਯੁਰਵੇਦ, ਗੰਭੀਰ ਤੋਂ ਗੰਭੀਰ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਨਿਦਾਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚਿਕਿਤਸਾ, ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਮੌਲਕ ਸਿਧਾਂਤ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਗੁਝੇ ਤੱਤਵ, ਰਾਸ਼ਟਰਭੂਮੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ, ਸ਼ਲਯ ਚਿਕਿਤਸਾ, ਕ੍ਰਿਮੀਆਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਵਿਵੇਚਨ, ਮੌਤ ਨੂੰ ਦੂਰ ਰੱਖਣ ਦੇ ਉਪਾਅ, ਪ੍ਰਜਨਨ - ਵਿਗਿਆਨ ਅਦਿ ਅਣਗਿਣਤ ਲੋਕ ਉਪਕਾਰੀ ਮਜ਼ਮੂਨਾਂ ਦਾ ਨਿਰੂਪਣ ਅਥਰਵ ਵੇਦ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਅਥਰਵ ਵੇਦ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਅਤਿਅੰਤ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਅਥਰਵ ਵੇਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ - ਪੁਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਅਭਿਚਾਰਿਕ ਦੋਨਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸ਼ਠਨ ਵਰਣਿਤ ਹਨ। ਅਥਰਵ ਵੇਦ ਨੂੰ ਬਰਹਮਵੇਦ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਚਰਣਵਿਉਹ ਗਰੰਥ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅਥਰਵ ਸੰਹਿਤਾ ਦੀ ਨੌਂ ਸ਼ਾਖ਼ਾਵਾਂ - 1. ਪੈਪਲ, 2. ਦਾਂਤ, 3. ਪ੍ਰਦਾਂਤ, 4. ਸਨਾਤਕ, 5. ਸੌਲ, 6. ਬਰਹਮਦਾਬਲ, 7. ਸ਼ੌਨਕ, 8. ਦੇਵਦਰਸ਼ਤ ਅਤੇ 9. ਚਰਣਵਿਦਿਅ ਬਤਲਾਈ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਦੋ - 1. ਪਿਪੱਲਾਦ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ 2. ਸ਼ੌਨਕ ਸੰਹਿਤਾ ਹੀ ਉਪਲੱਬਧ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਪਿਪਲਾਦ ਸੰਹਿਤਾ ਹੀ ਉਪਲੱਬਧ ਹਨ। ਵੈਦਿਕ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 759 ਸੂਕਤ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਥਰਵ ਵੇਦ ਵਿੱਚ 6000 ਮੰਤਰ ਹੋਣ ਦਾ ਜਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕਿਸੇ - ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ 5987 ਜਾਂ 5977 ਮੰਤਰ ਹੀ ਮਿਲਦੇ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ
ਅੰਜੂ ਤਮੰਗ
ਅੰਜੂ ਤਮੰਗ (ਜਨਮ 22 ਦਸੰਬਰ 1995) ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਸਿੱਕਮ ਦੇ ਬੀਰਪਾਰਾ ਤੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਫੁੱਟਬਾਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਓਡੀਸ਼ਾ ਮਹਿਲਾ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਰਾਈਜ਼ਿੰਗ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਕਲੱਬ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ 2018-19 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਵੀਮਨ ਲੀਗ ਲਈ ਗੋਕੂਲਮ ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਈ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਅੰਜੂ ਤਮੰਗ ਦਾ ਜਨਮ 22 ਦਸੰਬਰ 1995 ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਤਮੰਗ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਕਾਂਚੀ ਮਾਇਆ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸਿੱਕਮ ਮੂਲ ਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਅਲਗਰਾਹ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਕਲਿਮਪੋਂਗ ਅਤੇ ਦ ਸਕੋਟਿਸ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਸ ਇੰਸਟੀਊਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਉੱਤਰੀ ਬੰਗਾਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਸਿਲੀਗੁੜੀ ਵਿਖੇ ਉੱਚ ਵਿਦਿਆ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1995 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਅੰਸ਼ੁ ਜੇਮਸੇਂਪਾ
ਅੰਸ਼ੂ ਜੇਮਸੇਂਪਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਰਬਤਰੋਨੀ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸੀਜਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਮਾਊਂਟ ਐਵਰੇਸਟ ਦੀ ਚੜਾਈ ਚੜੀ (ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ 5 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ)। ਇਹ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੁਆਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਦੋ ਵਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਚੜਨ ਦੀ ਸਿਖਰ ਹੈ।
ਇਹ 32 ਸਾਲ ਦੀ ਪਰਬਤਰੋਨੀ ਬੰਮਡੀਲਾ, ਵੈਸਟ ਕਮੇਂਗ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ, ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ  ਹੈ - ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਉੱਤਰੀ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸਾ ਆਓਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਕੇਂਦਰੀ ਅਸਾਮ ਦੇ ਸੋਨਿਤਪੁਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਗੋਹਪੁਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਦੀਪਾ ਕਲੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ, ਟਸੇਰਿੰਗ ਵੇਂਗ, ਆਲ ਅਰੁਣਾਚਲ ਮਾਉਂਟੇਨਰਿੰਗ ਐਂਡ ਐਡਵੈਂਚਰ ਸਪੋਰਟਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਬੇਟੀਆਂ ਹਨ - ਪਾਸੇਂਗ ਡਰੋਮਾ, ਅਤੇ ਤੇਨਜ਼ਿਨ ਨਈਡੋਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਤਾਰਪੀਨ
ਤਾਰਪੀਨ (ਜਿਹਨੂੰ ਤਾਰਪੀਨ ਦਾ ਤੇਲ ਅਤੇ ਤਾਰਪੀਨ ਦੀ ਸਪਿਰਟ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ) ਚੀੜ੍ਹ ਵਰਗੇ ਜਿਉਂਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਗੂੰਦ ਦੇ ਕਸ਼ੀਦ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਮਿਲਿਆ ਤਰਲ ਮਾਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਕਾਰਬਨੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਘੋਲਕ ਵਜੋਂ ਜਾਂ ਮਾਦਿਆਂ ਦੇ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਘਰੇਲੂ ਰਸਾਇਣ
ਨਾਸਤਾਸਿਆ ਫਿਲੀਪੋਵਨਾ
ਨਾਸਤਾਸਿਆ ਫਿਲੀਪੋਵਨਾ ਬਾਰਾਸ਼ਕੋਵਾ  (Наста́сья Фили́пповна Бара́шкова) ਫਿਉਦਰ ਦੋਸਤੋਵਸਕੀ ਲਿਖੇ ਨਾਵਲ ਬੁੱਧੂ ਦੀ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਹੈਰੋਇਨ ਹੈ।
ਰਈਸ ਮੂਲ ਦੀ, ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਨਾਸਤਾਸਿਆ ਫਿਲੀਪੋਵਨਾ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਇੱਕ ਗਿਰੀ ਹੋਈ ਔਰਤ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਕਿਓਂ ਜੋ ਉਹ ਚਾਰ ਸਾਲ ਰਈਸ ਤੋਤਸਕੀ ਦੀ ਦਾਸੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਸੋਲ੍ਹਾ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਾਸਤਾਸਿਆ ਫਿਲੀਪੋਵਨਾ ਦੇ ਪਾਤਰ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਡਰਾਮਾ ਉਸ ਦੀ ਮੌਲਿਕ ਮਾਸੂਮੀਅਤ, ਜਿਸਨੂੰ ਨਾਵਲ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਪਾਤਰ, ਪ੍ਰਿੰਸ ਮਿਸ਼ਕਿਨ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਉਸ ਰਵੱਈਏ ਵਿੱਚਕਾਰ ਵਿਰੋਧਤਾਈ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਨਾ ਸੁਧਰਨ ਵਾਲਾ ਨੈਤਿਕ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਆਪ ਵੀ ਅਚੇਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਪਣਾਈ ਬੈਠੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਿੰਸ ਮਿਸ਼ਕਿਨ, ਨਾਸਤਾਸਿਆ ਫਿਲੀਪੋਵਨਾ ਅਤੇ ਰੋਗੋਜਿਨ
ਪਹਿਲੇ ਤਿਕੋਣ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮਰਦ ਪਾਤਰ  ਨਾਸਤਾਸਿਆ ਫਿਲੀਪੋਵਨਾ ਦੀ ਆਤਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੰਵਾਦ ਅੰਦਰਲੀਆਂ ਵਿਰੋਧੀ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਜ਼ਾਂ ਦੂਜੀ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।  ਮਿਖਾਇਲ ਬਾਖ਼ਤਿਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ "ਨਾਸਤਾਸਿਆ ਫਿਲੀਪੋਵਨਾ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਦੋ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੰਡੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਇੱਕ ਆਵਾਜ਼ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਦੋਸ਼ੀ 'ਗਿਰੀ ਹੋਈ ਔਰਤ' ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਅਵਾਜ਼ ਉਸਨੂੰ ਸਹੀ ਠਹਿਰਾਉਂਦੀ ਅਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।" ਮਿਸ਼ਕਿਨ, ਆਪ ਇੱਕ ਸਾਫ਼-ਦਿਲ ਮਨੁੱਖ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਦੂਜੀ ਅਵਾਜ਼ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਵਕਤ ਵੀ ਉਹ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਔਰਤ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੀਨ ਹੈ। ਉਹ ਆਪ ਮਿਸ਼ਕਿਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਸੂਮੀਅਤ ਦੇ ਸੰਭਵ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਮੰਨਦੀ ਹੈ, ਨਾਲੋ ਨਾਲ ਸਵੈ-ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਅਤੇ ਬਦਲਾਖੋਰੀ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਬਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਤੋਤਸਕੀ ਵਰਗੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰੀ ਹੈ।  ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੋਗੋਜਿਨ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਾਸਤੇ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ 'ਗਿਰੀ ਹੋਈ' ਔਰਤ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।  ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਿ ਰੋਗੋਜਿਨ ਆਪ ਉਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨੈਤਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿੰਦਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਨਾਸਤਾਸਿਆ ਪ੍ਰਤੀ ਪਾਗਲ ਅਤੇ ਹਿੰਸਕ ਜਨੂੰਨ, ਉਸ ਦੀ ਸਵੈ-ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਤਾਂਘ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਮੰਨਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਕਾਲਪਨਿਕ ਰੂਸੀ ਲੋਕ
ਸੰਜੂ ਸੋਲੰਕੀ
ਸੰਜੂ ਸੋਲੰਕੀ (ਜਨਮ 14 ਜੂਨ 1970) ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਇੱਕ ਥੀਏਟਰ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ।
ਜੀਵਨ ਵੇਰਵੇ
ਸੰਜੂ ਦਾ ਜਨਮ 14 ਜੂਨ 1970 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਬਠਿੰਡਾ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ੋਕ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਬਠਿੰਡੇ ਹੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਾਭੇ ਤੋਂ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਥੀਏਟਰ ਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਉਚੇਰੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਸੰਜੂ ਸੋਲੰਕੀ ਨੇ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਿਸ਼ਕਾਰਾ ਟੀਵੀ ਦੇ ਸੀਰੀਅਲ ਰਾਣੋ ਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਚਿੱਟਾ ਬਲੱਡ ਸੈੱਲ
right|thumb|ਚਿੱਟੇ ਬਲੱਡ ਸੈੱਲ ਚਿੱਟੀਆਂ ਰਕਤ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ (WBC), ਜਾਂ ਸ਼ਵੇਤਾਣੁ ਜਾਂ ਲਿਊਕੋਸਾਇਟਸ (ਯੂਨਾਨੀ: ਲਿਊਕੋਸ - ਸਫੇਦ ਅਤੇ ਕਾਇਟੋਸ - ਕੋਸ਼ਿਕਾ), ਸਰੀਰ ਦੀ ਸੰਕ੍ਰਾਮਿਕ ਰੋਗਾਂ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਤੀਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾ ਹਨ। ਲਿਊਕੋਸਾਇਟਸ ਪੰਜ ਵੱਖਰਾ ਅਤੇ ਵਿਵਿਧ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਲੇਕਿਨ ਇਸ ਸਾਰੇ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਹੱਡ ਮੱਜਾ ਦੀ ਇੱਕ ਮਲਟੀਪੋਟੇਂਟ, ਹੀਮੇਟੋਪੋਈਏਟਿਕ ਸਟੇਮ ਸੇਲ ਵਲੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲਿਊਕੋਸਾਇਟਸ ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਕਤ ਅਤੇ ਲਸੀਕਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਹੱਡ ਮੱਜਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਸਰੀਰ ਦਾ ਸਿਪਾਹੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਐਂਟੀਜਨ ਅਤੇ ਐਂਟੀਬਾਡੀ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਤੀਰਕਸ਼ਾ ਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਬਣੀ ਹੁਈ ਏੰਟੀਬਾਡੀ ਜੀਵਨ ਭਰ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਵੇਤ ਰਕਤਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂਦਾ ਆਪਣੇ ਪੱਧਰ ਵਲੋਂ ਘੱਟ ਬਨਣਾ ਲਿਊਕੇਮਿਆ ਕਹਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨੂੰ ਅਸੀਂ ਬਲਡ ਕੈਂਸਰ ਵੀ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਰਕਤ ਵਿੱਚ ਲਿਊਕੋਸਾਇਟਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਕਸਰ ਕਿਸੇ ਰੋਗ ਦਾ ਸੂਚਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਰਕਤ ਦੀ ਇੱਕ ਲਿਟਰ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ 4×109 ਵਲੋਂ ਲੈ ਕੇ 1. 1×1010 ਦੇ ਵਿੱਚ ਚਿੱਟਾ ਰਕਤਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਤੰਦੁਰੁਸਤ ਬਾਲਉਮਰ ਵਿੱਚ ਰਕਤ ਦਾ ਲਗਭਗ 1 % ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲਿਊਕੋਸਾਇਟਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਉਪਰੀ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਹੋਇਆ ਵਾਧਾ ਸ਼ਵੇਤਾਣੁਵ੍ਰਿਧੀ ਜਾਂ ਲਿਊਕੋਸਾਇਟੋਸਿਸ (leukocytosis) ਕਹਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਨਿਮਨ ਸੀਮਾ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ਵੇਤਾਣੁਹਰਾਸ ਜਾਂ ਲਿਊਕੋਪੇਨੀਆ (leucopenia) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਿਊਕੋਸਾਇਟਸ ਦੇ ਭੌਤਿਕ ਗੁਣ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਤਰਾ, ਚਾਲਕਤਾ ਅਤੇ ਕਣਿਕਾਮਇਤਾ, ਸਕਰਿਅਣ, ਅਪਰਿਪੱਕ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਦੀ ਹਾਜਰੀ, ਜਾਂ ਸ਼ਵੇਤਰਕਤਤਾ (ਲਿਊਕੇਮੀਆ) ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਘਾਤਕ ਲਿਊਕੋਸਾਇਟਸ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
ਸੁਮਿਥਰਾ ਕਮਾਰਾਜ
ਸੁਮਿਥਰਾ ਕਮਾਰਾਜ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਫੁੱਟਬਾਲਰ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ ਲਈ ਮਿਡਫੀਲਡਰ ਵਜੋਂ ਖੇਡਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਵੀਮਨ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਸੇਠੂ ਐਫਸੀ ਲਈ ਖੇਡਦੀ ਹੈ। ਉਹ 2020 ਏ.ਐਫ.ਸੀ. ਮਹਿਲਾ ਓਲੰਪਿਕ ਕੁਆਲੀਫਾਈਂਗ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਸੀ।
ਕਲੱਬ
ਸੁਮਿਥਰਾ ਨੇ ਜੈੱਪੀਅਰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਲਈ 2016–17 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਵੀਮਨ ਲੀਗ ਖੇਡੀ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਲੱਬ ਦਾ ਨਾਮ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਏ.ਐਸ. ਐਂਡ ਈ. ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਉਹ 2018–19 ਇੰਡੀਅਨ ਵੀਮਨ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਸੇਠੂ ਐਫਸੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1994 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਲੌਰੇਨ ਪਾਵੇਲ ਜੋਬਸ
ਲੌਰੇਨ ਪਾਵੇਲ ਜੋਬਸ (ਜਨਮ 6 ਨਵੰਬਰ, 1963) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਵਪਾਰੀ, ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਤੇ ਐਮਰਸਨ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸੁਧਾਰਾਂ, ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਭਾਲ ਤੋਂ ਸੰਬੰਧਤ ਨੀਤੀਆਂ ਲਈ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।  ਉਹ ਕਾਲਜ ਦੇ ਬੋਰਡ ਦੇ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਹਨ, ਜੋ ਕਾਲਜ ਲਈ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਾਲੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਲਜ ਦੇ ਬੋਰਡ ਦੇ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਹਨ, ਜੋ ਕਾਲਜ ਲਈ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਾਲੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ. ਉਹ ਐਪਲ ਇੰਕ ਦੇ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਟੀਵ ਜੌਬਜ਼, ਦੀ ਵਿਧਵਾ ਹੈ। ਉਹ ਲੌਰੇਨ ਪਾਵੇਲ ਜੌਬਜ਼ ਟਰੱਸਟ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ
ਪਾਵੇਲ ਜੋਬਸ, ਪੱਛਮੀ ਮਿਲਫੋਰਡ, ਨਿਊ ਜਰਸੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ। ਇਸਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਤੋਂ ਪੋਲਿਟੀਕਲ ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਬੀ.ਏ. ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1985 ਵਿੱਚ ਵਹਾਰਟਨ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਦ ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਐਸ. ਕੀਤੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1963 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਨੀ ਖੋਜੀ ਔਰਤਾਂ
ਨੀਚਾ ਨਗਰ
ਸੰਖੇਪ
ਨੀਚਾ ਨਗਰ ਹਿਆਤੁਲਾ ਅੰਸਾਰੀ ਦੇ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੀਚਾ ਨਗਰ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ, ਜੋ ਅੱਗੋਂ ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ ਦੀ ਲੋਅਰ ਡੈਪਥਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ। ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ​​ਗਰੀਬ ਵਿਚਕਾਰ ਖਾਈ ਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਪਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਖੁਰਾਣਾ
ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਖੁਰਾਣਾ (9 ਜਨਵਰੀ 1922 – 9 ਨਵੰਬਰ 2011) ਬਾਇਓ ਕੈਮਿਸਟ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ 1968 ਦਾ ਮੈਡੀਸਨ ਲਈ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਮਾਰਸ਼ਲ ਨਿਰੇਨਬਰਗ ਅਤੇ ਰਾਬਰਟ ਡਬਲਿਊ ਹੋਲੇ ਨਾਲ ਵੰਡਾਇਆ।
ਜਨਮ
ਡਾ: ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਖੁਰਾਨਾ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਰਾਏਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਪਿੰਡ ਰਾਏਪੁਰ ਪੱਛਮੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਸਹੀ ਤਰੀਕ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜਨਮ ਤਰੀਕ 9 ਜਨਵਰੀ, 1922 ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਭੈਣ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਭਰਾ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਭੈਣ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਇੱਕ ਪਟਵਾਰੀ ਸਨ। ਗਰੀਬ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਵੀ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਖੁਰਾਨਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਚਨਬੱਧ ਸਨ। ਰਾਏਪੁਰ ਦੇ ਸੌ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਹੀ ਇੱਕ ਪੜ੍ਹਿਆ ਲਿਖਿਆ ਪਰਿਵਾਰ ਸੀ।
ਸਿੱਖਿਆ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਡੀ ਏ ਵੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਮੁਲਤਾਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਐੱਮ ਐੱਸ ਸੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੌਰਾਨ ਮਾਸਟਰ ਰਤਨ ਲਾਲ ਤੋਂ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਨਿਗਰਾਨ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ।
ਸੰਨ 1945 ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਾਰਤ ਛੱਡ ਕੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਲਿਵਰਪੂਲ ਵਿੱਚ ਪੀ ਐੱਚ ਡੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਸੰਨ 1948-49 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੋਸਟ ਡਾਕਟੋਰਲ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਲ ਜ਼ੂਰਿਖ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ। ਸੰਨ 1949 ਦੀ ਪਤਝੜ ਦੀ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਪਰ ਉਹ ਛੇਤੀਂ ਹੀ ਕੈਂਬਰਿਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਖੇ ਪਰਤ ਆਏ। ਇੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ 1950 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1952 ਤੱਕ ਡਾ: ਜੀ ਡਬਲਿਊ ਕੈਨਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰੌਫੈਸਰ ਏ ਆਰ ਟੌਡ ਨਾਲ ਇੱਕ ਫੈਲੋ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇੱਥੇ ਉਹ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਅਤੇ ਨਿਊਕਲਿੱਕ ਏਸਿਡਜ਼ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵੱਲ ਰੁਚਿਤ ਹੋਏ।
ਨੌਕਰੀ, ਖੋਜ ਅਤੇ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ
ਸੰਨ 1952 ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਨੇਡਾ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾ: ਗੌਰਡਨ ਐੱਮ ਸ਼ਰੱਮ ਅਤੇ ਡਾ: ਜੈਕ ਕੈਂਬਲ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ, ਹੌਸਲਾਂ ਅਫਜ਼ਾਈ ਅਤੇ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਯੂ ਬੀ ਸੀ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਗਰੁੱਪ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਇਹ ਗਰੁੱਪ ਬਾਇਓਲੌਜੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੌਸਫੇਟ ਐਸਟਰਜ ਅਤੇ ਨਿਊਕਲਿੱਕ ਏਸਿਡਜ਼ ਉੱਤੇ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਡਾ: ਖੁਰਾਨਾ ਇਸ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ। ਇਸ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਸਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਡਾ: ਗੌਰਡਨ ਐੱਮ ਟੈਨਰ ਦਾ ਨਾਂ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ। ਡਾ: ਟੈਨਰ ਨੇ ਇਸ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਰੂਹਾਨੀ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਸੀ।
ਸੰਨ 1960 ਵਿੱਚ ਉਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਵਿਸਕਨਸਨ ਦੇ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫਾਰ ਐਨਜ਼ਾਇਮ ਰੀਸਰਚ ਵਿੱਖੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਲੈ ਲਈ। ਸੰਨ 1968 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਸ਼ਲ ਡਬਲਿਊ ਨਿਰਨਬਰਗ ਅਤੇ ਰੌਬਰਟ ਡਬਲਿਊ ਹੋਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮੈਡੀਸਨ ਅਤੇ ਫਿਜ਼ਿਓਲਜੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਸੰਨ 1970 ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਲਫਰਡ ਪੀ ਸਲੋਨ ਪ੍ਰੌਫੈਸਰ ਆਫ ਬਾਇਓਲੌਜੀ ਐਂਡ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਐੱਮ ਆਈ ਟੀ ਆ ਗਏ। ਸੰਨ 2007 ਵਿੱਚ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਣ ਤੱਕ ਉਹ ਐੱਮ ਆਈ ਟੀ ਵਿਖੇ ਇਸ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਰਹੇ। ਨੌਂ ਨਵੰਬਰ 2011 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਮਰ 89 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਇੰਸਦਾਨ
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਗੁਰਪੁਰਬ
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਗੁਰਪੁਰਬ , ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਉਤਸਵ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਪਹਿਲੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਨ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੋਏ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿੱਖ ਧਰਮ, ਜਾਂ ਸਿੱਖੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਤਿਉਹਾਰ 10 ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਬਰਸੀ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਨੂੰ ਰੂਪ ਦੇਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਨ, ਗੁਰਪੁਰਬ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਦੇ ਮੌਕੇ ਹਨ।
ਪਿਛੋਕੜ
ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਮੋਢੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 1469 ਵਿੱਚ ਕੱਤਕ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਬਿਕਰਮੀ ਕੈਲੰਡਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸ਼ੇਖੂਪੁਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਹੁਣ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਰਾਏ-ਭੋਇ-ਦੀ ਤਲਵੰਡੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਜ਼ਟਿਡ ਛੁੱਟੀ ਹੈ। ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਭਾਈ ਬਾਲਾ ਜਨਮਸਾਖੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤੀ ਚੰਦਰਮਾਸ ਕਾਰਤਿਕ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ (ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ) ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਿੱਖ ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਗੁਰਪੁਰਬ ਮਨਾਉਂਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੀ ਇਹ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਬੀਰ ਸਾਹਿਬ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਗੁਰੂ ਸਨ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ, ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਬੇਨ ਨਦੀ 'ਤੇ ਮਿਲੇ ਸਨ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਨਮ ਦਿਨ ਵਿਸਾਖੀ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 2003 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੁਆਰਾ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮੂਲ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 14 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਸੰਗਠਨ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਕਾਰਤਿਕ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦਿਵਸ (ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਜਾਂ ਪੂਰਨਿਮਾ) ਨੂੰ ਮਨਾ ਕੇ ਰਵਾਇਤੀ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮੂਲ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਿੱਖ ਸੰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਾਰਤਿਕ ਪੂਰਨਿਮਾ 'ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਮਹੱਤਵ
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ੁੱਧ ਜ਼ਮੀਰ ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਜੁੜ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਬਲੀ ਵਰਗੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਕੀਤੀ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹਨ।
ਤਿਉਹਾਰ
left|thumb|280x280px| ਗੁਰਦੁਆਰਾ [[ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ]] ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਭਜਨ ਹੀ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਗੁਰਪੁਰਬ ਜਸ਼ਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਤ ਫੇਰੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਭਾਤ ਫੇਰੀਆਂ ਸਵੇਰੇ-ਸਵੇਰੇ ਜਲੂਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭਜਨ ਗਾਇਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਦੋ ਦਿਨ ਜਨਮ ਦਿਨ ਦੇ ਅੱਗੇ, ਅਖੰਡ ਪਾਠ  (ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਿਤਾਬ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ  ਅਠਤਲੀ ਘੰਟੇ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਰੁਕੇ ਪੜ੍ਹਨ) ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਜਨਮ ਦਿਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ, ਇੱਕ ਜਲੂਸ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਗਰਕੀਰਤਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਜਲੂਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ (ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ) ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਾਲਕੀ (ਪਾਲਕੀ ਸਾਹਿਬ) ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਿੱਖ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਲੂਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਾਇਕਾਂ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਭਜਨ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸੰਗਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਪਿੱਤਲ ਦੇ ਬੈਂਡ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧੁਨਾਂ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ 'ਗਤਕਾ' ਟੀਮਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟਸ ਰਾਹੀਂ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਮਖੌਲੀ ਲੜਾਈਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।  ਜਲੂਸ ਕਸਬੇ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੜਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੌਕੇ ਲਈ ਰਸਤਾ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰਾ ਤੇ ਬੈਨਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੇਟਾਂ ਨੂੰ ਝੰਡੇ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਆਗੂ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। thumb| ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜਯੰਤੀ 2010 [[ਪੂਨੇ|ਪੁਣੇ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਵਿਖੇ]] ਗੁਰਪੁਰਬ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਸਮਾਗਮ ਸਵੇਰੇ 4 ਤੋਂ 5 ਵਜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਵੇਰ ਦੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲਾ  ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਿਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਆਸਾ-ਦੀ-ਵਾਰ (ਸਵੇਰ ਦੇ ਭਜਨ) ਦੇ ਗਾਇਨ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।  ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਦੀ ਉਸਤਤ ਵਿੱਚ ਕਥਾ (ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ) ਅਤੇ ਕੀਰਤਨ (ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਭਜਨ) ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੁਮੇਲ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੰਗਰ ਲੱਗਦਾ  ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਲੰਟੀਅਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁਫ਼ਤ ਫਿਰਕੂ ਲੰਗਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹਰ ਕੋਈ ਲਿੰਗ, ਜਾਤ, ਧਰਮ, ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸੇਵਾ  ਅਤੇ ਭਗਤੀ  ਦੀ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਕੁਝ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਨੂੰ ਵੀ ਕੀਰਤਨ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕੀਰਤਨ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਰਹਿਰਾਸ (ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ) ਦਾ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,ਜੋ ਕਿ ਦੇਰ ਰਾਤ ਤੱਕ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਸਵੇਰ ਦੇ ਲਗਭਗ 1:20 ਵਜੇ ਸੰਗਤਾਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਗਾਇਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦਾ ਅਸਲ ਸਮਾਂ ਹੈ। ਜਸ਼ਨ ਲਗਭਗ 2 ਵਜੇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਗੁਰਪੁਰਬ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੁਆਰਾ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਜਸ਼ਨ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ ਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਥਾਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਕੁਝ ਸਿੰਧੀ ਵੀ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਹਾੜੇ ਨੂੰ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 11 ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਸੰਤ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਚੇਅਰਾਂ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ 11 ਨਵੰਬਰ 2019 ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਸਰਕਾਰੀ ਛੁੱਟੀ
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜਯੰਤੀ ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਜਨਤਕ ਛੁੱਟੀ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਤਿਉਹਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਓਹਾਰ
ਚਿੱਟਾ ਬੌਣਾ ਤਾਰਾ
thumb| [[ਹਬਲ ਆਕਾਸ਼ ਦੂਰਬੀਨ|ਹੱਬਲ ਸਪੇਸ ਟੈਲੀਸਕੋਪ ਦੁਆਰਾ ਲਏ ਗਏ ਸੀਰੀਅਸ ਏ ਅਤੇ ਸੀਰੀਅਸ ਬੀ ਦਾ ਚਿੱਤਰ. ਸਿਰੀਅਸ ਬੀ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਚਿੱਟਾ ਬਾਂਦਰ ਹੈ, ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸਿਰੀਅਸ ਏ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਇਕ ਕਮਜ਼ੋਰ ਬਿੰਦੂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ. ]] ਇੱਕ ਚਿੱਟਾ ਬੌਣਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਡੀਜਨਰੇਟ ਬਵਾਰਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਉੱਤਮ ਕੋਰ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਨ-ਡੀਜਨਰੇਟ ਪਦਾਰਥ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਚਿੱਟਾ ਬੌਣਾ ਬਹੁਤ ਸੰਘਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਪੁੰਜ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸਦਾ ਖੰਡ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਚਿੱਟੇ ਬੌਨੇ ਦੀ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਸਟੋਰਡ ਥਰਮਲ ਊਰਜਾ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ; ਇੱਕ ਚਿੱਟੇ ਬੌਨੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫਿਊਜ਼ਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਚਿੱਟਾ ਬੌਣਾ ਸੀਰੀਅਸ ਬੀ ਹੈ, 8.6 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਲ ਤੇ, ਸੀਰੀਅਸ ਬਾਈਨਰੀ ਸਟਾਰ ਦਾ ਛੋਟਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਦੇ ਸੌ ਸਿਤਾਰਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿਚ ਇਸ ਵੇਲੇ ਅੱਠ ਚਿੱਟੇ ਬੌਨੇ ਤਾਰੇ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਿੱਟੇ ਬੱਤੀ ਦੀ ਅਸਾਧਾਰਣ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ 1910 ਵਿਚ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਚਿੱਟੇ ਬੌਨੇ ਦਾ ਨਾਮ 1922 ਵਿਚ ਵਿਲੇਮ ਲੂਇਟਨ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਚਿੱਟੇ ਬੌਣੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਅੰਤਮ ਵਿਕਾਸਵਾਦੀ ਅਵਸਥਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਪੁੰਜ ਨਿਉਟ੍ਰੋਨ ਤਾਰਾ ਬਣਨ ਲਈ ਇੰਨਾ ਉੱਚਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਲਗਭਗ 10 ਸੂਰਜੀ ਜਨਤਾ ਇਸ ਵਿਚ ਮਿਲਕੀ ਵੇਅ ਵਿਚਲੇ 97% ਹੋਰ ਸਿਤਾਰੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ,ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਦੇ ਬਾਅਦ - ਘੱਟ ਜਾਂ ਦਰਮਿਆਨੇ ਪੁੰਜ ਦੇ ਮੁੱਖ-ਤਰਤੀਬ ਵਾਲੇ ਤਾਰੇ ਦੀ ਫਿਉਜਿੰਗ ਅਵਧੀ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਤਾਰਾ ਇੱਕ ਲਾਲ ਅਕਾਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਟ੍ਰਿਪਲ-ਐਲਫ਼ਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਕੋਰ ਵਿੱਚ ਹੀਲੀਅਮ ਨੂੰ ਕਾਰਬਨ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਵਿੱਚ ਫਿਉਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇੱਕ ਲਾਲ ਅਲੋਕਿਕ ਕੋਲ ਕਾਰਬਨ ਫਿਉਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਮੂਲ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਪੁੰਜ ਹੈ (ਲਗਭਗ 1  ਬਿਲੀਅਨ ਕੇ), ਇਸ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਕਾਰਬਨ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਦਾ ਇਕ ਅਟੁੱਟ ਪੁੰਜ ਤਿਆਰ ਹੋਏਗਾ। ਜਦੋਂ ਅਜਿਹਾ ਤਾਰਾ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਹਰੀ ਪਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵਹਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ-ਗ੍ਰਹਿਣਸ਼ੀਲ ਨੀਬੂਲਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਇਕ ਕੋਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਚਿੱਟਾ ਬੌਣਾ ਤਾਰਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਚਿੱਟੇ ਬੌਣੇ ਤਾਰੇ ਕਾਰਬਨ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੂਰਵਜ ਦੇ ਪੁੰਜ 8 ਅਤੇ 10.5 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ, ਜੇ ਸੂਰਜੀ ਜਨਤਾ ( M ☉ ), ਕੋਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਫਿਊਜ਼ ਕਾਰਬਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਪਰ ਨਿਉਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਕੇਸ 'ਚ ਇੱਕ ਆਕਸੀਜਨ-ਨਿਉਨ- ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ ਚਿੱਟੇ ਤਾਰਾ ਬਣਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪੁੰਜ ਦੇ ਸਿਤਾਰੇ ਹੀਲੀਅਮ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ, ਇਸਲਈ, ਇੱਕ ਹੀਲੀਅਮ ਚਿੱਟਾ ਬੌਣਾ  ਬਾਈਨਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੁੰਜ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੁਆਰਾ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਚਿੱਟੇ ਬੌਨੇ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਹੁਣ ਫਿਊਜ਼ਨ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਲੰਘਦੀ, ਇਸ ਲਈ ਤਾਰੇ ਕੋਲ ਊਰਜਾ ਦਾ ਕੋਈ ਸਰੋਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਇਹ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਕੋਲਾਪਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਫਿਊਜ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਗਰਮੀ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਰਥਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਪਰੰਤੂ ਸਿਰਫ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਡੀਜਨਰੇਸੀ ਦਬਾਅ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿਯੋਗੀ ਹੈ।.
ਇੱਕ ਚਿੱਟਾ ਬੌਣਾ ਜਦੋਂ  ਬਣਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਬਹੁਤ ਗਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਦਾ ਕੋਈ ਸਰੋਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਇਹ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਠੰਡਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਪਣੀ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ, ਜਿਸਦਾ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਉੱਚ ਰੰਗ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਲਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਇੱਕ ਚਿੱਟਾ ਬੌਣਾ ਤਾਰਾ ਠੰਡਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਕੋਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲਾਈਜ਼ ਹੋਵੇਗੀ। ਤਾਰੇ ਦੇ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਗਰਮੀ ਜਾਂ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ  ਨਹੀਂ ਛੱਡੇਗਾ, ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਠੰਡਾ ਕਾਲਾ ਬੌਣਾ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਅਵਸਥਾ ਤਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਚਿੱਟੇ ਬੌਨੇ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਲਗਦਾ ਹੈ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਉਮਰ (ਲਗਭਗ 13.8) ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਰਬ ਸਾਲ), ਇਹ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਕਾਲਾ ਬੌਣਾ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ।  ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਚਿੱਟੇ ਬੌਨੇ ਅਜੇ ਵੀ ਕੁਝ ਹਜ਼ਾਰ ਕੈਲਵਿਨ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਖੋਜ
ਪਹਿਲਾ ਚਿੱਟਾ ਬੌਣਾ 40 ਏਰਡਾਨੀ ਦੇ ਤੀਹਰੇ ਤਾਰਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਚਮਕਦਾਰ ਮੁੱਖ ਸੀਕਨ ਸਿਤਾਰਾ 40 ਈਰਡਾਨੀ ਏ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਚਿੱਟੇ ਬੌਣੇ 40 ਦੇ ਨੇੜੇ ਬਾਈਨਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ 40 ਐਰਡਾਨੀ ਬੀ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤਰਤੀਬ ਲਾਲ ਬੱਤੀ 40.ਏਰੀਦਾਨੀ ਸੀ। 40 ਜੋੜੀ ਏਰਡਾਨੀ ਬੀ / ਸੀ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿਲੀਅਮ ਹਰਸ਼ੈਲ ਨੇ 31 ਜਨਵਰੀ 1783 ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸੰਨ 1910 ਵਿਚ, ਹੈਨਰੀ ਨੌਰਿਸ ਰਸਲ, ਐਡਵਰਡ ਚਾਰਲਸ ਪਿਕਰਿੰਗ ਅਤੇ ਵਿਲੀਅਮਿਨਾ ਫਲੇਮਿੰਗ ਨੇ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਕਿ ਇਕ ਮੱਧਮ ਤਾਰਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, 40 ਐਰਡਾਨੀ ਬੀ ਅੱਖਰ ਕਿਸਮ ਦੇ, ਜਾਂ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੇ ਤਾਰੇ ਹਨ। 1939 ਵਿਚ, ਰਸਲ ਨੇ ਇਸ ਖੋਜ ਵੱਲ ਮੁੜ ਕੇ ਵੇਖਿਆ।  undefined
ਜੇ ਇਕ ਚਿੱਟਾ ਬਾਂਦਰਾ ਬਾਈਨਰੀ ਸਟਾਰ ਸਿਸਟਮ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਤੋਂ ਗੱਲ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵਰਤਾਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਨੋਵਾ ਅਤੇ ਟਾਈਪ ਆਈਏ ਸੁਪਰਨੋਵਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਸੁਪਰ-ਨਰਮ ਐਕਸ-ਰੇ ਸਰੋਤ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇ ਇਹ ਇਸਦੇ ਸਾਥੀ ਤੋਂ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਇਸਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਫਿਊਜ਼ਨ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੋ ਚਿੱਟੇ ਬੱਤੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਬਾਈਨਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਏਕੀਕਰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਸੀ ਤਾਲਿਕਾ ਸਥਿਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁੰਗੜਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਮਲਬੇ ਡਿਸਕਸ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ
thumb| ਚਿੱਟੇ ਬੌਨੇ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਮਲਬੇ ਦੀ ਕਲਾਕਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵ left|thumb| ਕਾਮੇਟ ਚਿੱਟੇ ਬੌਨੇ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਣਾ (ਕਲਾਕਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ) ਚਿੱਟੇ ਬੌਨਾ ਤਾਰਾ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਇਸ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਸਿਤਾਰੇ ਤੋਂ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿਚ ਮਿਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਬੌਨੇ ਨਾਲ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹੇਲਿਕਸ ਨੀਬੂਲਾ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸਟਾਰ ਦੇ ਨਾਸਾ ਦੇ ਸਪਿਟਜ਼ਰ ਸਪੇਸ ਟੈਲੀਸਕੋਪ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਨਫਰਾਰੈੱਡ ਸਪੈਕਟ੍ਰੋਸਕੋਪਿਕ ਨਿਗਰਾਨੀ ਧੂੜ ਦੇ ਬੱਦਲ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਾਮੇਟਰੀ ਟੱਕਰਾਂ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚੋਂ ਪਦਾਰਥ ਫੁੱਲਣ ਨਾਲ ਕੇਂਦਰੀ ਸਿਤਾਰੇ ਤੋਂ ਐਕਸ-ਰੇ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, 2004 ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਿਰੀਖਣਾਂ ਨੇ ਜਵਾਨ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਧੂੜ ਦੇ ਬੱਦਲ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕੀਤਾ (ਲਗਭਗ 500 ਆਪਣੇ ਏਜੀਬੀ ਪੂਰਵਕ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ   ਲੱਖ ਸਾਲ) ਚਿੱਟੇ ਬੌਨਾ G29-38, ਇੱਕ ਦੀ ਤਰੰਗਾ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕੋਮੇਟ ਚਿੱਟੇ ਬੌਨੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਨ। ਚਿੱਟੇ ਦੁਵਾਰਿਆਂ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੀ ਧਾਤ ਦੀ ਸਮਗਰੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਕੁਝ ਅਨੁਮਾਨ ਵਿਚਾਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 15% ਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ  ਤਾਰੇ ਦੇ ਤਾਰੇ ਦੁਆਰਾ ਘੁੰਮਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਲਬੇ ਦੁਆਰਾ ਘੁੰਮਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਹੋਰ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਵਿਚਾਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਚਿੱਟੇ ਬੱਤੀ ਚੱਟਾਨਾਂ ਵਾਲੇ ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਦੇ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਕੋਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੱਕਰ ਕੱਟੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਾਰੇ ਦੇ ਲਾਲ ਅਕਾਰ ਦੇ ਪੜਾਅ ਤੋਂ ਬਚ ਜਾਂਦੇ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਹਰੀ ਪਰਤਾਂ ਗੁੰਮ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿਸਥੀ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਵਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਾਤ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ। ਚਿੱਟੇ ਬੌਨੇ ਦੇ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਤਾਲਮੇਲ ਦੇ ਦਸਤਖਤਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣਾ। ਚਿੱਟੇ ਬੱਤੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਦੇ ਹੋਰ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿਚ ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਦੁਆਰਾ   ਜਾਂ ਗ੍ਰਹਿ-ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਖਿੰਡੇ ਦੁਆਰਾ ਤਾਰੇ ਫੈਲਾਏ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਗ੍ਰਹਿ ਤੋਂ ਐਕਸੋਮੋਨਜ਼ ਦੀ ਛੂਟ ਧੂੜ ਦੇ ਨਾਲ ਚਿੱਟੇ ਬੌਣੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ ਤਾਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਚਿੱਟੇ ਬੌਨੇ ਵੱਲ ਤਾਰੇ ਫੈਲਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਐਕਸੋਮੂਨ ਨੂੰ ਚਿੱਟੇ ਬੌਨੇ ਦੇ ਰੋਚੇ -ਰੇਡੀਅਸ ਵਿਚ ਖਿੰਡਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਾਇਨਰੀਜ ਵਿਚ ਚਿੱਟੇ ਬੌਨੇ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਵੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਇਕੱਲੇ ਚਿੱਟੇ ਬੌਨੇ ਦੁਆਲੇ ਧੂੜ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਚਿੱਟੇ ਬੌਨੇ ਧੂੜ ਦੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਚਿੱਟੇ 1 ਬਿਲੀਅਨ ਵਰ੍ਹੇ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਚਿੱਟੇ ਬੌਨੇ ਜਾਂ 7000 ਕੇ ਧੂੜ-ਭਰੇ ਇਨਫਰਾਰੈੱਡ ਵਾਧੂ ਹੋਣ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲਗਿਆ ਜਦ ਤੱਕ ਐਲਐਸਪੀਐਮ ਜੇ0207 + 3331 ਦੀ ਖੋਜ 2018 ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਜਿਸਦੀ ਠੰਡੀ ਉਮਰ ~ 3 ਅਰਬ ਸਾਲ ਹੈ। ਚਿੱਟਾ ਬੌਣਾ ਦੋ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਗ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਾਪਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਦੋ ਰਿੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸਮਝਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
ਬਾਈਨਰੀ ਸਿਤਾਰੇ ਅਤੇ ਨੋਵਾ
right|thumb| ਦੋ ਸਹਿ-ਚੱਕਰ ਘੁੰਮਦੀ ਚਿੱਟੇ ਬੱਤੀਆਂ ਦੀ ਅਭੇਦ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ [[ਗੁਰੂਤਾ ਛੱਲ|ਗੁਰੂਤਾ ਲਹਿਰਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ]]
ਵਾਏਦੂਸ਼ਨ ਸਰੋਵਰ
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
ਵਾਏਦੂਸ਼ਨ ਸਰੋਵਰ ਹਾਂਗ'ਆਨ ਕਾਉਂਟੀ, ਹੁਆਂਗਗਾਂਗ ਸਿਟੀ, ਹੁਬੇਈ ਪ੍ਰਾਂਤ, ਚੀਨ, ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰੋਵਰ  ਹੈ ਜੋ ਜੂਸ਼ੂਈ ਨਦੀ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਯੰਗਜੀਆ ਨਦੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਰੋਵਰ  ਹੈ। ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿੰਚਾਈ ਲਈ ਅਤੇ ਹੜ੍ਹ ਕੰਟਰੋਲ ਲਈ ਪੂਰਕ ਹੈ। ਜਲ ਸਰੋਵਰ ਯਾਂਗਸੀ ਨਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ।
ਵਾਏਦੂਸ਼ਨ ਰਿਜ਼ਰਵਾਇਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ 17 ਨਵੰਬਰ 1959 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਪ੍ਰੈਲ 1961 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਹਾਂਗਆਨ ਕਾਉਂਟੀ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜਲ ਸਰੋਵਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਸਰੋਵਰ  ਖੇਤਰ ਦਾ ਬਾਰਸ਼ ਸਹਿਣ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ 74 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਕੁੱਲ ਸਮਰੱਥਾ 109.8 ਮਿਲੀਅਨ ਘਣ ਮੀਟਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਫ਼ੀਬੋਨਾਚੀ ਤਰਤੀਬ
ਹਿਸਾਬ ਵਿੱਚ ਫ਼ੀਬੋਨਾਚੀ ਹਿੰਦਸੇ ਜਾਂ ਫ਼ੀਬੋਨਾਚੀ ਤਰਤੀਬ/ਸਿਲਸਿਲਾ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਅੰਕਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰਨ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਹੇਠ ਲਿਖੀ ਤਰਤੀਬ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਣ: ਜਾਂ (ਅਕਸਰ ਅਜੋਕੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ):
ਹਿਸਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਫ਼ੀਬੋਨਾਚੀ ਹਿੰਦਸਿਆਂ ਦੀ ਤਰਤੀਬ Fn ਨੂੰ ਇਹ ਮੁੜ-ਵਾਪਰਦਾ ਬਿਆਨ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ
ਜਿਹਦੇ ਮੁਢਲੇ ਮੁੱਲ or ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸਿਓਲ
ਸਿਓਲ (, "ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ਼ਹਿਰ", ਪੁਰਾਤਨ ਸਿੱਲਾਈ "ਸਿਓਰਾਬਿਓਲ" ਤੋਂ ), ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਓਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਹਿਰ, ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਹਾਂਨਗਰ ਹੈ। ੧ ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਇਹ ਮਹਾਂਨਗਰ, ਆਰਥਕ ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਵਿਕਸਤ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਢੁਕਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਸਿਓਲ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੇੜਲੇ ਇੰਚਿਓਨ ਮਹਾਂਨਗਰ ਅਤੇ ਗਿਓਨਗੀ ਸੂਬਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਜਿਸਦੀ ਅਬਾਦੀ ਢਾਈ ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ੩੬੬,੦੦੦ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਾਸੀਆਂ ਸਮੇਤ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅੱਧੇ ਲੋਕ ਅਬਾਦ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਰਜਨੀ (ਅਭਿਨੇਤਰੀ)
ਰਜਨੀ (ਜਨਮ ਸ਼ਸ਼ੀ ਕੌਰ ਮਲਹੋਤਰਾ ; 27 ਜੁਲਾਈ 1965) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਤੇਲਗੂ, ਤਾਮਿਲ, ਕੰਨੜ, ਅਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉਸਨੇ ਰੇਂਦੂ ਰੇਲੂ ਆਰੂ (1986), ਸੀਤਾਰਮਾ ਕਲਿਆਣਮ (1986), ਆਹਾ ਨਾ ਪੇਲੰਟਾ (1987), ਮਜਨੂੰ (1987) ਸਮੇਤ 150 ਫੀਚਰ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕੰਨੜ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੈ ਕਰਨਾਟਕ (1989), 1987 ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਮਿਸਟਰ ਇੰਡੀਆ ਅਤੇ ਨੀਨੂ ਨੱਕਰੇ ਹਾਲੂ ਸਕਕਰੇ (1991) ਦਾ ਰੀਮੇਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਭਰਥਨ ਦੀ ਮਲਿਆਲਮ ਹਿੱਟ ਪਧੇਯਮ (1993) ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ। ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਸ਼ੀਕਲਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ 1998 ਵਿੱਚ ਡਾ. ਮੁੱਲਾਗਿਰੀ ਪ੍ਰਵੀਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ 3 ਬੱਚੇ ਹਨ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1975 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1965
ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਇਰਾਨੀ
ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਜੁਬੀਨ ਇਰਾਨੀ ਦਾ ਜਨਮ 23 ਮਾਰਚ 1976 ਨੂੰ  ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੀ.ਵੀ. ਮਹਿਲਾ ਹੈ। ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਜੁਬੀਨ ਇਰਾਨੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅੰਰਗਤ ਮਾਨਵ ਸੰਸਾਧਨ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਕੈਬਨਿਟ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸਟਾਇਲ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਈ 2019 ਤੋਂ ਮੋਦੀ ਦੀ ਦੂਜੀ ਕੈਬਨਿਟ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਅਤੇ ਬਾਲ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਵਾਧੂ ਚਾਰਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨੇਤਾ, ਅਮੇਠੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।
ਸਾਲ 2019 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ - ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਆਗੂ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ - ਨੂੰ ਸੀਟ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਹਰਾਇਆ। ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਇਸ ਹਲਕੇ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਗੁਜਰਾਤ ਲਈ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਕਈ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਰੱਖਦੀ ਸੀ।
ਦੂਜਾ ਮੋਦੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ 30 ਮਈ, 2019 ਨੂੰ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸਹੁੰ ਚੁਕਾਈ। ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ 43 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ 'ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਮੰਤਰੀ ਹੈ। 31 ਮਈ 2019 ਨੂੰ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਲਈ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਅਲਾਟਮੈਂਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਅਹੁਦਾ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਮੇਨਕਾ ਗਾਂਧੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਔਰਤ ਅਤੇ ਬਾਲ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਜੁਬੀਨ ਇਰਾਨੀ ਦਾ ਜਨਮ 23 ਮਾਰਚ 1976 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉੱਨਾ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਇੱਕ ਬੰਗਾਲਣ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸੀ। ਉਹ 3 ਭੈਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ।
ਉਹ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵੈਮ ਸੇਵਕ ਸੰਘ (ਆਰਐਸਐਸ) ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਦਾਦਾ ਆਰ.ਐਸ.ਐਸ. ਦਾ ਸਵੈਮ ਸੇਵਕ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਜਨ ਸੰਘ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਹੋਲੀ ਚਾਈਲਡ ਆਕਸਿਲਿਅਮ ਸਕੂਲ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਹੋਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਓਪਨ ਲਰਨਿੰਗ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ।
ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ
thumb|301x301px|Irani walks the ramp in fashion designer [[Manish Malhotra & Shaina NC's fundraiser organised for Cancer Patients Aid Association (CPAA).]] ਈਰਾਨੀ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ 1998 ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਭਾਗੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜੋ ਗੌਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੇਜਵਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਚੋਟੀ ਦੇ 9 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕੀ। 1998 ਵਿੱਚ, ਈਰਾਨੀ ਮੀਕਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਐਲਬਮ "ਸਾਵਨ ਮੇਂ ਲਗ ਗਈ ਆਗ" ਦੇ ਇੱਕ ਗਾਣੇ "ਬੋਲੀਆਂ" ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।  ਸੰਨ 2000 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਟੀ.ਵੀ. ਸੀਰੀਜ਼ ਆਤੀਸ਼ ਅਤੇ "ਹਮ ਹੈਂ ਕਲ ਆਜ ਔਰ ਕਲ" ਨਾਲ ਅਦਾਕਾਰਾ ਬਣੀ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਨਾਟਕ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸ ਨੇ ਡੀਡੀ ਮੈਟਰੋ 'ਤੇ ਕਵਿਤਾ ਸੀਰੀਅਲ 'ਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸਾਲ 2000 ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ, ਈਰਾਨੀ ਨੇ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ 'ਤੇ ਏਕਤਾ ਕਪੂਰ ਦੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ "ਕਿਊਂਕੀ ਸਾਸ ਭੀ ਕਭੀ ਬਹੁ ਥੀ" ਵਿੱਚ ਤੁਲਸੀ ਵਿਰਾਨੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸ ਨੇ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ - ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਚਾਰ ਇੰਡੀਅਨ ਟੈਲੀ ਅਵਾਰਡਾਂ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਪੰਜ ਇੰਡੀਅਨ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਕੈਡਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਇਰਾਨੀ ਦਾ ਨਿਰਮਾਤਾ ਏਕਤਾ ਕਪੂਰ ਨਾਲ ਮਤਭੇਦ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਜੂਨ 2007 ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਅ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ । ਉਸ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਗੌਤਮੀ ਕਪੂਰ ਨੇ ਲੈ ਲਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਮਈ 2008 ਵਿੱਚ ਕਪੂਰ ਨਾਲ ਮੇਲ ਮਿਲਾਪ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਐਪੀਸੋਡ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ।
2001 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਜ਼ੀ ਟੀ.ਵੀ ਦੇ ਰਮਾਇਣ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਪਾਤਰ ਸੀਤਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। 2006 ਵਿੱਚ, ਈਰਾਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੈਨਰ ਉਗਰਾਇਆ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਤਹਿਤ ਸ਼ੋਅ "ਥੋੜੀ ਸੀ ਜ਼ਮੀਨ ਥੋਡਾ ਸਾ ਅਸਮਾਨ" ਦਾ ਸਹਿ-ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਲਾਜੀ ਟੈਲੀਫਿਲਮਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿ-ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਮਾ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਨਿਭਾਈ। 2007 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਸੋਨੀ ਟੀ.ਵੀ. ਲਈ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲ ਵਿਰੁੱਧ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਾਸੁਧਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ 9 ਐਕਸ ਲਈ ਮੇਰੇ ਅਪਨੇ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵਿਨੋਦ ਖੰਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਇਕਾ ਵਜੋਂ ਤਸਵੀਰ ਬਨਵਾਈ। ਉਸ ਨੇ ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬਹੁਰਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
2008 ਵਿੱਚ, ਇਰਾਨੀ ਨੇ ਸਾਕਸ਼ੀ ਤੰਵਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ੋਅ 'ਯੇ ਹੈ ਜਲਵਾ' ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ, ਇਹ ਇੱਕ ਡਾਂਸ ਅਧਾਰਤ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਸਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ 9X ਐਕਸ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈਆਂ ਗਈਆਂ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਉਸ ਨੇ ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ'ਤੇ ਵਾਰਿਸ  ਇੱਕ ਹੋਰ ਸ਼ੋਅ ਵੀ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਕਿ 2009 ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋਇਆ ਸੀ। 2009 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਐਸ.ਏ.ਬੀ ਟੀ.ਵੀ.' ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਤ ਹੋਏ ਇੱਕ ਕਾਮੇਡੀ ਸ਼ੋਅ ਮਨੀਬੇਨ ਡਾਟ ਕਾਮ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਉਸ ਨੇ ਕਾਂਟੀਲੋ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਸ਼ੋਅ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਵੀ ਕੀਤਾ। 2012 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਬੰਗਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕੈਰੀਅਰ
thumb|Irani, Prime Minister Narendra Modi and President Pranab Mukherjee at the Conference of Chairmen of Boards of Governors, and Directors of IITs at Rashtrapati Bhawan on 22 August 2014. thumb|Irani and Prime Minister Modi at an informal interaction with awardee teachers on the eve of teachers day, in New Delhi. ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਜੁਬੀਨ ਇਰਾਨੀ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਜੀਵਨ ਸਾਲ 2003 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਉਨਾ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮੈਬਰ ਬਣੀ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਚਾਦਣੀ ਚੋਂਕ ਲੋਕਸਭਾ ਨਿਰਵਾਚਨ ਖੇਤਰ ਦੇ ਚੁਨਵ ਲੜੇ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਸਾਲ 2001 ਵਿੱਚ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਜੁਬੀਨ ਇਰਾਨੀ ਨੇ ਸ਼ਾਦੀਸ਼ੁਦਾ ਜੁਬੀਨ ਇਰਾਨੀ ਪਾਰਸੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ। ਉਸ ਹੀ ਸਾਲ ਉਨਾ ਦੇ ਇੱਕ ਮੁੰਡਾ ਹੋਇਆ। ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਜੋਹਰ ਹੈ। 6 ਸਿਤੰਬਰ 2003 ਵਿੱਚ ਉਨਾ ਦੇ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਹੋਈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਜੋਇਸ਼ ਹੈ।
ਕੰਮ ਅਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰ
thumb|301x301px|Irani walks the ramp in fashion designer Manish Malhotra & Shaina NC's fundraiser organised for Cancer Patients Aid Association (CPAA).
ਬਾਹਰੀ  ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਿਤ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼ੀਤਲ ਮੋਰਜਾਰੀਆ
ਸ਼ੀਤਲ ਮੋਰਜਾਰੀਆ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮਸਾਜ਼ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ 'ਆਲ ਆਈ ਵਾਂਟ ਇਜ਼ ਏਵਰੀਥਿੰਗ' ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ 2013 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਟੀਵੀ 9 ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵੀ ਹੈ। 2008 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੋਅ ਨਾਵੀਨਾ ਲਈ 'ਦ ਰਾਮਨਾਥ ਗੋਇਨਕਾ ਐਕਸੀਲੈਂਸ ਇਨ ਜਰਨਲਿਜ਼ਮ ਅਵਾਰਡ' ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਕਰੀਅਰ
ਮੋਰਜਾਰੀਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਿਊਜ਼ ਵੇਵ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਦੀ ਨਿਊਜ਼ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ। ਅਗਲੇ 15 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਿੰਟ ਅਤੇ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਮੋਰਜਾਰੀਆ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨਾਵੀਨਾ ਦੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਲਈ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਰਵਉੱਚ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਰਾਮਨਾਥ ਗੋਇਨਕਾ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸ਼ੋਅ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਦਰਪੇਸ਼ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਾਲ 2013 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਫ਼ਿਲਮ 'ਆਲ ਆਈ ਵਾਂਟ ਇਜ਼ ਏਵਰੀਥਿੰਗ' ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਪਰਦੇ ਦੇ ਆਪਣੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਡੀਨ ਅੱਤਾ
ਡੀਨ ਅੱਤਾ ਯੂਨਾਨੀ ਸਾਈਪ੍ਰਿਅਟ ਅਤੇ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਮੂਲ ਦਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਵੀ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਦ ਇੰਡੀਪੈਂਡੈਂਟ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੁਆਰਾ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੇ 100 ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ "ਆਈ ਐਮ ਨੋਬਡੀਜ਼ ਨਿਗਰ", ਸਟੀਫਨ ਲਾਰੈਂਸ ਦੇ ਕਾਤਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਸਲੀ ਗਾਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਕਵਰੇਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਦ ਗਾਰਡੀਅਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
2019 ਵਿੱਚ ਅੱਤਾ ਦਾ ਵਰਸ ਨਾਵਲ, ਦ ਬਲੈਕ ਫਲੇਮਿੰਗੋ, ਹੈਚੇਟ ਯੂਕੇ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਲੈਕ ਫਲੇਮਿੰਗੋ ਲਈ ਅੱਤਾ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਬਾਲਗਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਸਟੋਨਵਾਲ ਬੁੱਕ ਅਵਾਰਡ 2020 ਦੇ ਦੋ ਜੇਤੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਕਵੀ
ਕੇਂਦਰੀ ਅਮਰੀਕਾ
ਕੇਂਦਰੀ ਅਮਰੀਕਾ (América Central ਜਾਂ Centroamérica) ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਭੂਗੋਲਕ ਖੇਤਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕੀ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਦੱਖਣੀ ਥਲ-ਜੋੜੂ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜੋ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ਼ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸੰਯੁਕਤ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਨਮੂਨੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਦੇਸ਼-ਬੇਲੀਜ਼, ਕੋਸਤਾ ਰੀਕਾ, ਸਾਲਵਾਦੋਰ, ਗੁਆਤੇਮਾਲਾ, ਹਾਂਡੂਰਾਸ, ਨਿਕਾਰਾਗੁਆ ਅਤੇ ਪਨਾਮਾ-ਹਨ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਮੀਜ਼ੋਅਮਰੀਕੀ ਜੀਵ-ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਖੇਤਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜੋ ਉੱਤਰੀ ਗੁਆਤੇਮਾਲਾ ਤੋਂ ਕੇਂਦਰੀ ਪਨਾਮਾ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੈਕਸੀਕੋ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਕੈਰੇਬੀਆਈ ਸਾਗਰ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਕੋਲੰਬੀਆ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਕੇਂਦਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਮੰਤਵਾਂ ਲਈ ਨਿਊ ਸਪੇਨ ਅਧੀਨ ਗਵਾਤੇਮਾਲਾ ਦੇ ਕੈਪਟੈਂਸੀ ਜਨਰਲ ਵਜੋਂ ਸੰਗਠਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੰਨ 1821 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਂਤ ਨੇ ਸਪੇਨ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹੀ ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ 1823 ਤੀਕ ਇਹ ਆਗਸਟੀਨ ਡੇ ਈਟੂਰਬੀਥੇ ਦੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਈਟੂਰਬੀਥੇ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਪਤਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਨਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸੰਗਠਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਫ਼੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਮੌਰਾਸ਼ਾਨ ਜਿਹੜਾ 1830 ਤੋਂ 1839 ਤੀਕ ਕਨਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ, ਗਣਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੁੱਠ ਕਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਮਰਥਕ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਹੀ ਕਨਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪੰਜ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਮੁੱਠ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨਾਕਾਮ ਰਹੀਆਂ। ਫਿਰ ਵੀ 1951 ਵਿੱਚ ‘Organizacion de Estados Centro Americano’s’ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਇਸ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਸਫ਼ਲ ਰਹੀ ਹੈ।
ਭਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ
ਕੈਰਿਬੀਅਨ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿਚਕਾਰ ਭੂਮੀ ਦੀ ਇਹ ਇੱਕ ਤੰਗ ਜਿਹੀ ਪੱਟੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੀ ਦੱਖਣੀ ਸਰਹੱਦ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਉੱਤਰੀ ਸਰਹੱਦ ਵਲ ਨੂੰ ਫ਼ੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਪੱਟੀ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ 565 ਕਿ. ਮੀ. ਅਤੇ ਧੁਰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਜਾਂਦਿਆਂ ਇਹ ਚੌੜਾਈ 50 ਕਿ. ਮੀ. ਤੀਕ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਕੁੱਲ ਰਕਬਾ 5,22,310 ਵ. ਕਿ. ਮੀ. ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਕਾਲੋਰਾਡੋ ਅਤੇ ਨੈਵੇਦਾ ਨਾਂ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਰਕਬੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
ਧਰਾਤਲ
ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵਿਸ਼ਾਲ ਧਰਾਤਲ ਖੇਤਰਾਂ-ਉੱਤਰੀ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ, ਨਿਕਾਰਾਗੁਆ ਦਾ ਨੀਵਾਂ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚਲੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੀ ਉਚਾਈ ਪੱਛਮ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਨੂੰ ਘਟਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਤੀਕ ਕਿ ਇਹ ਪਹਾੜੀਆਂ ਕੈਰਿਬੀਅਨ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਹੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਫ਼ਿਰ ਇਹੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਕੁਝ ਦੂਰ ਪੱਛਮੀ ਸਮੂਹ ਦੇ ਉੱਚ ਭੂਮੀ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸਿਆ ਵਜੋਂ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਲਗਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਈ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਈ ਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹਨ। ਪੱਛਮੀ ਗਵਾਤੇਮਾਲਾ ਵਿੱਚ ਤਾਹੂਮੂਲਕੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਪਹਾੜੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਤੋਂ 4,211 ਮੀ. ਉੱਚੀ ਹੈ। ਐਲ ਸੈੱਲਵਾਡਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ 2,100 ਤੋਂ 2,400 ਮੀ. ਉੱਚੀਆਂ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕਤਾਰਾਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਕਰਕੇ ਅਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹਨ। ਹਾਂਡੂਰਸ ਅਤੇ ਨਿਕਾਰਾਗੁਆ ਵਿਚਲੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ 1,524 ਮੀ. ਤੋਂ ਵੀ ਉਪਰ ਚਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਵਾਲਾਮੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਵਲਣ ਵਾਲੀ ਉੱਚ-ਭੂਮੀ, ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਰਾਖ ਅਤੇ ਲਾਵੇ ਦੀ ਇੱਕ ਮੋਟੀ ਮੈਂਟਲ ਥੱਲੇ ਦੱਬੀ ਪਈ ਹੈ। ਪਠਾਰ ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਕਈ ਡੂੰਘੀਆਂ ਘਾਟੀਆਂ ਲੰਘਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਅਤੇ ਕੈਰਿਬੀਅਨ ਸਾਗਰ ਦੀ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਉੱਚ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਤੱਟੀ ਨੀਵੀਂ ਭੂਮੀ ਨੇ ਬੇਤੁਕੇ ਜਿਹੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਉੱਤੇ ਇੱਕ 40 ਕਿ. ਮੀ. ਚੌੜਾ ਮੈਦਾਨ ਗਵਾਤੇਮਾਲਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰੀ ਤਟ ਦਾ ਇੱਕ ਪਾਸਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਨੂੰ ਫ਼ੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਰੇਖਾ ਅਣ-ਕੱਟੀ ਵੱਢੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਥੇ ਕੋਈ ਕੁਦਰਤੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਆਕਾਹੂਟਲਾ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਦੂਰ, ਚਟਾਨੀ ਉਭਾਰ ਐਲ ਸੈੱਲਵਾਡਾਰ ਤਟ ਨੂੰ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਫ਼ਾਨਸੇਕਾ ਖਾੜੀ ਤੱਕ 32 ਕਿ. ਮੀ. ਚੌੜੀ ਨੀਵੀਂ ਭੂਮੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪੱਟੀ ਫ਼ਿਰ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜਲ-ਪ੍ਰਵਾਹ
ਕੇਂਦਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਦਰਿਆ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਇਥੇ ਇੱਕ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਨਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਜਾਰਤੀ ਪੱਖੋਂ ਜਹਾਜ਼ ਚਲ ਸਕਦੇ ਹੋਣ। ਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੇ ਕੈਰਿਬੀਅਨ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਵਹਾਅ ਵਿੱਚ ਘਟ ਹੀ ਫ਼ਰਕ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਬਰਸਾਤੀ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵੱਲ ਨੂੰ ਵਹਿਣ ਵਾਲੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਸਦਕਾ ਆਮ ਹੜ੍ਹ ਆਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਖੁਸ਼ਕ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਵੀ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਕੇਂਦਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਕੇਵਲ ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਜਿਹੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਹੀ ਵਰਨਣਯੋਗ ਹਨ। ਗਵਾਤੇਮਾਲਾ ਦੀਆਂ ਉੱਚ ਭੂਮੀਆਂ ਦੇ ਅੰਤਰ-ਪਰਬਤੀ ਬੇਸਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਟੀਟਲਾਨ ਝੀਲ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਗਵਾਤੇਮਾਲਾ ਦੀ ਦਲਦਲੀ ਨੀਵੀਂ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਈਸਾਵਾਲ ਝੀਲ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਨਿਕਾਰਾਗੁਆ ਨੀਵੀਂ ਭੂਮੀ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਨੂੰ ਕੋਈ ਝੀਲ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।
ਜਲਵਾਯੂ
ਕੇਂਦਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮ ਦਾ ਜਲਵਾਯੂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਬੀ ਜਾਂ ਕੈਰਿਬੀਅਨ ਨੀਵੀਆਂ ਭੂਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਰਮ-ਤਰ ਜਲਵਾਯੂ; ਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੀਆਂ ਨੀਵੀਆਂ ਭੂਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਗਰਮ-ਤਰ, ਕਦੇ ਗਰਮ-ਖੁਸ਼ਕ ਅਤੇ 1,220 ਮੀ. ਦੀ ਉਚਾਈ ਵਾਲੇ ਉੱਚ ਭੂਮੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਠੰਡਾ ਕਦੇ ਤਰ ਅਤੇ ਕਦੇ ਮੌਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ਕ ਜਲਵਾਯੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਵਰਖਾ ਦੀ ਵੰਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਭਿੰਨਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇਥੇ 200 ਸੈਂ. ਮੀ. ਤੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਵਧ ਵਰਖਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਕਰਕੇ ਇਥੇ ਵਰਖਾ 125 ਸੈਂ. ਮੀ. ਅਤੇ 150 ਸੈ. ਮੀ. ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕੁਦਰਤੀ ਬਨਸਪਤੀ
ਕੇਂਦਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਗਰਮ ਅਤੇ ਤਰ ਨੀਵੀਆਂ ਭੂਮੀਆਂ ਸੰਘਣੇ ਊਸ਼ਣ ਖੰਡੀ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਢਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਚੌੜੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਸਦਾ ਬਹਾਰ ਦਰਖਤਾਂ ਦੀਆਂ ਇਥੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਤਿਆਰ ਕਲਾਇੰਤੇ ਜ਼ੋਨ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਹਿੱਸੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਤੇ ਤਰ ਕੈਰਿਬੀਅਨ ਤਟ ਦੇ ਨਾਲ ਮਾਹਾਗਨੀ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਵੁੱਡ ਦੇ ਜੰਗਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜਿਥੇ ਕਿਤੇ ਵਰਖਾ ਘਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਮੌਸਮ ਖੁਸ਼ਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਉਥੇ ਘਟ ਸੰਘਣੇ ਅਤੇ ਪਤਝੜ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਇੱਕ ਖੁਸ਼ਕ ਇਲਾਕਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਗਵਾਤੇਮਾਲਾ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰੀ ਤਟ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਜਾਂ ਐਲ– ਸੈੱਲਵਾਡਾਰ ਦੀ ਪੂਰਬੀ ਨੀਵੀਂ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਊਸ਼ਣ-ਖੰਡੀ ਖਾਹ (ਸਵਾਨਾ) ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਚਾਈ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਊਸ਼ਣ-ਖੰਡੀ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਓਕ ਦੇ ਦਰਖਤ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਉਪਰ ਗਵਾਤੇਮਾਲਾ, ਹਾਂਡੂਰਸ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਨਿਕਾਰਾਗੁਆ ਦੀਆਂ ਉੱਚ ਭੂਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚੀਲ ਦੇ ਜੰਗਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਉੱਚਾਣਾਂ ਉੱਤੇ ਆਮ ਕਰਕੇ 3,048 ਮੀ. ਤੋਂ ਉਪਰ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਪਹਾੜੀ ਘਾਹ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਖਣਿਜੀ ਸਾਧਨ
ਖਣਿਜੀ ਸਾਧਨਾਂ ਪੱਖੋਂ ਕੇਂਦਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਇੱਕ ਪਛੜੀ ਹੋਈ ਪੱਟੀ ਹੈ। ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਤੋਂ ਹੀ ਗਵਾਤੇਮਾਲਾ ਦੀ ਉੱਚ-ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਵੇਵੇਤੇਨਾਨਗੋ ਸਥਾਨ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਖਾਣ-ਖੁਦਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਐਲ-ਸੈੱਲਵਾਡਾਰ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਮਿਕਦਾਰ ਵਿੱਚ ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ, ਪਾਰਾ ਅਤੇ ਸਿੱਕਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਹਾਂਡੂਰਸ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਨਿਕਾਰਾਗੁਆ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਸੋਨਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਖੇਤੀਬਾੜੀ
ਕੇਂਦਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਪੱਟੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਿੱਤਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਹੈ। ਮੱਕੀ, ਕਾਫ਼ੀ ਅਤੇ ਕੇਲਾ ਇਥੋਂ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਫ਼ਸਲਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਚੌਲ, ਸੇਮ ਅਤੇ ਆਲੂ ਵੀ ਇਸ ਪੱਟੀ ਵਿੱਚ ਉਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਧੇਰੇ ਕਰਕੇ ਸਥਾਨਕ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਕਪਾਹ, ਹੈਂਕਨ, ਗੰਨਾ ਤੇ ਤਮਾਕੂ ਬੀਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੋਕੋ ਵੀ ਇਥੋਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫ਼ਸਲ ਹੈ। ਉੱਚ ਭੂਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਗਾਈ ਕਾਫ਼ੀ ਗਵਾਤੇਮਾਲਾ, ਐਲ ਸੈੱਲਵਾਡਾਰ ਅਤੇ ਕਾਸਟਾਰੀਕਾ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਭੇਜੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਮੁੱਖ ਫ਼ਸਲ ਹੈ।
ਆਵਾਜਾਈ
ਇਥੇ ਬਹੁਤੀ ਆਵਾਜਾਈ ਰੇਲ ਮਾਰਗਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੈਕਸੀਕੋ ਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗਵਾਤੇਮਾਲਾ ਅਤੇ ਐਲ ਸੈੱਲਵਾਡਾਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵੱਲ ਨੂੰ ਰੇਲ ਮਾਰਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨਿਕਾਰਾਗੁਆ ਦੇ ਨੀਵੀਂ ਭੂਮੀ ਵਾਲੇ ਮੁੱਖ ਕਸਬੇ ਰੇਲ ਮਾਰਗ ਦੁਆਰਾ ਦੋ ਛੋਟੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰੀ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਕੋਰੀਟੋ ਅਤੇ ਪੋਰਟ ਮੌਰਾਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਕਾਸਟਾਰੀਕਾ ਤੋਂ ਪਾਰ ਕੈਰਿਬੀਅਨ ਸਾਗਰ ਉਪਰਲੇ ਲੀਮਾਨ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਉਪਰਲੇ ਪੁੰਟਾਰੇਨਾਸ ਦੇ ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰੇਲ ਮਾਰਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਥਲ ਜੋੜ ਤੋਂ ਪਾਰ ਕੈਨਾਲ ਦੇ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਪਾਨਾਮਾ ਰੇਲ ਰੋਡ ਤੁਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ (ਖੇਤਰ)
ਮੁੱਤੂਲਕਸ਼ਮੀ ਰੈੱਡੀ
ਮੁੱਤੂਲਕਸ਼ਮੀ ਰੈੱਡੀ ( 30 ਜੁਲਾਈ 1886 - 22 ਜੁਲਾਈ 1968) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਡਾਕਟਰੀ ਪ੍ਰੈਕਟੀਸ਼ਨਰ, ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਅਤੇ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਸੀ।
ਮੁੱਤੂਲਕਸ਼ਮੀ ਰੈੱਡੀ ਨੂੰ 1926 ਵਿੱਚ ਮਦਰਾਸ ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਇਸ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਨੇ "ਸਮਾਜਿਕ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ" ਲਈ ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਭਰ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਸੀ।
ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ ਸਨ: ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਸਰਕਾਰੀ ਮੈਟਰਨਿਟੀ ਅਤੇ ਓਫਥਲਮਿਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਹਾਊਸ ਸਰਜਨ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਵਿਧਾਇਕ, ਸਟੇਟ ਸੋਸ਼ਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ। ਵੈਲਫੇਅਰ ਐਡਵਾਈਜ਼ਰੀ ਬੋਰਡ, ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਅਤੇ ਮਦਰਾਸ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਜਿਸ ਨੇ 1953 ਵਿੱਚ ਅਵਵਾਈ ਹੋਮ ਬਣਾਇਆ ਸੀ
ਰੈੱਡੀ ਦਾ ਜਨਮ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਪੁਡੂਕੋਟਈ ਰਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1907 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਮਦਰਾਸ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਅਕਾਦਮਿਕ ਰਿਕਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਕਈ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਗਮੇ ਅਤੇ ਇਨਾਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਰੈੱਡੀ ਨੇ 1912 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਡਾਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣਨ ਲਈ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਤਾਮਿਲ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਐਸ. ਨਰਾਇਣਸਵਾਮੀ ਅਈਅਰ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਕਾਲਜ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸਨ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਚੰਦਰਮਲ, ਇੱਕ ਦੇਵਦਾਸੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਦੇਵਦਾਸੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਕੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਬੇਦਖਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।।
ਉਸਦਾ ਨਾਮ 1947 ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਕਿਲੇ ਉੱਤੇ ਲਹਿਰਾਏ ਗਏ ਪਹਿਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ
ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ
left|thumb|ਵਿਧਾਇਕ ਵਜੋਂ ਮੇਰੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਦਾ ਟਾਈਟਲ ਪੰਨਾ (1930) ਆਪਣੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਮੁਥੂਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਸਰੋਜਨੀ ਨਾਇਡੂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਦੋ ਮਹਾਨ ਹਸਤੀਆਂ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਐਨੀ ਬੇਸੈਂਟ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ। ਉਸਨੇ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਕਮਰੇ ਦੀ ਚਾਰ ਦੀਵਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਸਨ।
ਸਰਗਰਮੀ
ਉਹ ਉਚੇਰੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਇੰਗਲੈਂਡ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਮਦਰਾਸ ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਲਈ ਵੂਮੈਨਜ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਡਬਲਿਊ.ਆਈ.ਏ.) ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਦਵਾਈ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਲਾਭਦਾਇਕ ਅਭਿਆਸ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਮਿਉਂਸਪਲ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨਿਕ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਲਈ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਅਨਾਥਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਮੁਫਤ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਅਵਵਾਈ ਹੋਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਸਿਆਸੀ ਕਰੀਅਰ
ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਹਰੀ ਹਰਨ ਦੁਆਰਾ 1926 ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਮਦਰਾਸ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੀ ਡਿਪਟੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਵਜੋਂ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਦੇਵਦਾਸੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰੇਰਕ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਵਿਆਹ ਦੀ ਉਮਰ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਸੀ। 1930 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਕੈਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੋਸ ਵਜੋਂ ਮਦਰਾਸ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਦੇਵਦਾਸੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸੀ, ਧੀਰਰ ਸੱਤਿਆਮੂਰਤੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਕਾਂਗਰਸ ਲਾਬੀ, ਪੁਧੂਕੋੱਟਈ ਤੋਂ ਵੀ ਸਖਤ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ। ਉਹ ਮਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਸੰਘ (ਡਬਲਿਊ.ਆਈ.ਏ.) ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਮਦਰਾਸ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬਜ਼ੁਰਗ ਔਰਤ ਬਣੀ।
ਤਮਿਲ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸੇਵਾਵਾਂ
ਉਸਨੇ ਤਾਮਿਲ ਸੰਗੀਤ ਅੰਦੋਲਨ, ਤਮਿਲ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਤਾਮਿਲ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਵੂਮੈਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਮਾਸਿਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ 'ਸਤ੍ਰੀ ਧਰਮਮ' ਦੀ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ।
ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਉਸਦੀ ਕਿਤਾਬ ਮਾਈ ਐਕਸਪੀਰੀਅੰਸ ਏਜ਼ ਏ ਲੈਜਿਸਲੇਟਰ ਮਦਰਾਸ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1956 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।
ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ
30 ਜੁਲਾਈ 2019 ਨੂੰ, ਗੂਗਲ ਨੇ ਉਸ ਦਾ 133ਵਾਂ ਜਨਮਦਿਨ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਡੂਡਲ ਦਿਖਾਇਆ।
ਮਾਤਾ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ
ਮਾਤਾ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹਨ। ਦੇਵੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਭੇਟਾਂ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਸਾਧਾਰਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਾਲ਼ੇ ਨਹੀਂ, ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਮਾਤਾ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਦੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਲਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ‘ਮਾਤਾ’ ਤੇ ‘ਭੇਟਾਂ’ ਦੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਕ, ਧਾਰਮਿਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤੇ ਮਿਥਿਹਾਸਿਕ ਅਰਥਾਂ ਤੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।