cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ
ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਵਿਵਹਾਰ ਪੈਟਰਨ, ਬੋਧ ਅਤੇ ਵਲਵਲਿਆਂ ਪਖੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਮਤਭੇਦਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪਦ ਹੈ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਆਪਣੀ ਆਪਣੀ ਥਰੈਟੀਕਲ ਪੁਜੀਸ਼ਨ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਇਸ ਪਦ ਦੀ ਆਪਣੀ ਆਪਣੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋਰਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਿੰਨ ਵੀ। ਸੁਭਾ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਵਿਹਾਰ ਦੀਆਂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਵਿਲੱਖਣਤਵਾਂ ਦੇ ਵਿਲੱਖਣ ਸੈੱਟ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੇ ਪਛਾਣ-ਚਿੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਸੋਚ ਦੇ ਇਹ ਪਛਾਣ-ਚਿੰਨ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਵਿਚਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਮਾਹੌਲ ਦੇ ਅਸਰ ਹੇਠ ਨਿਰੰਤਰ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨ
ਆਦਮ ਅਤੇ ਹੱਵਾ
ਆਦਮ ਅਤੇ ਹੱਵਾ, ਅਬਰਾਹਾਮੀ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਮਿੱਥ ਅਨੁਸਾਰ,  ਪਹਿਲੇ ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਔਰਤ ਅਤੇ ਸਭ ਇਨਸਾਨਾਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਸਨ। ਆਦਮ ਅਤੇ ਹੱਵਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਇਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਧੁਰਾ ਹੈ ਕਿ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਫਿਰਦੌਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਈ ਬਣਾਇਆ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਉਥੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਸਾਰ ਬਣ ਗਏ। ਇਹ ਇਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖਤਾ ਮੂਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਹੈ, ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਪੂਰਵਜ ਇੱਕ ਹੀ ਜੋੜਾ ਸਨ। ਇਹ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ - ਆਦਮੀ  ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਅਤੇ ਮੂਲ ਪਾਪ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਲਈ ਧਾਰਮਿਕ ਆਧਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ ਜਾਂ ਇਸਲਾਮ ਇਨ੍ਹਾਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਜਣਨ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ
right|thumb|500x500px|[[ਆਦਮ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ|The Creation of Adam depicted in the Sistine Chapel by Michelangelo]]
ਪਤਨ ਅਤੇ ਅਦਨ ਤੋਂ ਕੱਢੇ ਜਾਣਾ
thumb|350x350px|[[ਵਿਲੀਅਮ ਬਲੇਕ|William Blake's color printing of God Judging Adam (1795). This print is currently held by the Tate Collection. In the Biblical story, God's judgement is expulsion from the Garden of Eden.]]
ਇਸਾਈਅਤ
thumb|Adam, Eve, and the (female) Serpent (often identified as Lilith) at the entrance to Notre Dame Cathedral in Paris.
ਇਸਲਾਮ
right|thumb|Painting from Manafi al-Hayawan (The Useful Animals), depicting Adam and Eve. From Maragheh in Iran, 1294–99
ਸੁਬਰਤ ਦਾਸ
ਸੁਬਰਤ ਦਾਸ (ਜਨਮ 1 ਮਈ 1963) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਹੈ। ਦਾਸ ਮਾਰਚ 2017 ਤੱਕ 3 ਮਹਿਲਾ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚ, 1 ਮਹਿਲਾ ਟੀ-20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ, 61 ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਮੈਚ, 56 ਲਿਸਟ ਏ ਮੈਚ ਅਤੇ 36 ਟਵੰਟੀ 20 ਮੈਚ ਵਿਚ ਅੰਪਾਇਰ ਵਜੋਂ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।
ਦਾਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਦੇ ਡਾਕਟਰ ਵਾਈ.ਐਸ. ਰਾਜਸ਼ੇਖਰ ਰੈੱਡੀ ਏਸੀਏ-ਵੀਡੀਸੀਏ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਫਰਵਰੀ 2010 ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚਕਾਰ ਚੌਥੇ ਡਬਲਯੂ.ਓ.ਡੀ.ਆਈ. ਮੈਚ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅੰਪਾਇਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਬਾਂਦਰਾ ਕੁਰਲਾ ਕੰਪਲੈਕਸ ਮੈਦਾਨ 'ਤੇ ਆਯੋਜਿਤ ਲੜੀ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਡਬਲਿਊ.ਓ.ਡੀ.ਆਈ. ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਅੰਪਾਇਰ ਵਜੋਂ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਬੰਗਲੌਰ ਦੇ ਐਮ. ਚਿੰਨਾਸਵਾਮੀ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ 8 ਜੁਲਾਈ 2015 ਨੂੰ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚਕਾਰ ਪੰਜਵੇਂ ਡਬਲਿਊ.ਓ.ਡੀ.ਆਈ. ਮੈਚ ਦੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ ਉਸੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ, ਉਸਨੇ ਉਸੇ ਦੋ ਟੀਮਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਡਬਲਿਊ.ਟੀ.20 ਆਈ. ਮੈਚ ਦੀ ਵੀ ਅੰਪਾਇਰਿੰਗ ਕੀਤੀ।
ਦਾਸ ਨੂੰ 2010 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਅੰਪਾਇਰਿੰਗ ਲਈ ਸਰੋਜ ਮਹਾਸੁਆਰਾ ਯਾਦਗਾਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1963
ਮਾਰੀਅਨ ਆਲਦਾ
ਮਾਰੀਅਨ ਆਲਦਾ (ਜਨਮ: 7 ਮਈ 1948) ਇਕ ਅਮਰੀਕੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਰੰਗਕਰਮੀ, ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਹਾਸ-ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਉਹ ਏਬੀਸੀ ਚੈਨਲ ਦੇ ਐਜ ਆਫ ਨਾਈਟ ਤੇ ਡੀਡੀ ਬੈਨਿਸਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਕੈਲਵਿਨ ਅਤੇ ਡਾਇਡੀ ਦਾ ਅੱਧਾ ਅੱਧਾ, ਪਹਿਲਾ ਅਫਰੀਕੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਸੋਪ ਓਪਰਾ ਸੁਪਰ ਜੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ (1981-84). ਉਸ ਨੇ ਰੈੱਡਡ ਫੌਕਸੈਕਸ ਅਤੇ ਡੇਲਾ ਰੀਜ ਦੀ ਧੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀਬੀਐਸ ਦੀ ਬੈਠਕ 'ਤੇ ਰਾਇਲ ਫੈਮਿਲੀ, ਅਤੇ ਐਚ.ਬੀ.ਓ. ਲੜੀ 1 ਅਤੇ ਟੇਨ, ਓ.ਜੇ. ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਯਮਤ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਸਿੰਪਸਨ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਆਲਡਾ ਨੇ ਸੀਬੀਐਸ ਸਿਟਮੌਮ, ਡਿਜ਼ਾਈਨਿੰਗ ਵੂਮੈਨ ਤੇ ਐਂਟੀਨੀ ਦੀ ਯੂਪਪੀ-ਓ-ਹਾਰਨ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ, ਲਾਈਟਾ ਫੋਰਡ ਅਤੇ ਐਨ ਬੀ ਸੀ ਸਓਪ ਓਪੇਰਾ ਸਨਸੈਟ ਬੀਚ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੁਖਦਾਈ ਰੂਪ ਨਾਲ ਵਿਗਾੜਦੇ ਹੋਏ ਲੇਨਾ ਹਾਰਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਤਮ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ. ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨਜ਼ ਫਾਰ ਲਿਵਿੰਗ ਆਨ ਦੀ ਯੂਐਸਏ ਨੈਟਵਰਕ ਦੀ ਸਹਿ-ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਸ਼ੋਅ ਲਈ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟਰ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਕੋਕਾ
ਕੋਕਾ ਇੱਕ ਗਹਿਣਾ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਨੱਕ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸਨੂੰ ਪਾਉਣ ਲਈ ਨੱਕ ਦੇ ਨਥਨੇ ਵਿੱਚ ਸੁਰਾਖ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕੋਕਾ ਨੱਕ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਵੀ ਪਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਆਹੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਆਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਮਨਪਸੰਦ ਗਹਿਣਾ ਹੈ। ਕੋਕੇ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਇਆ ਹੈ।
ਕਾਗਜ਼ੀ ਨਿੰਬੂ
ਕਾਗਜ਼ੀ ਨਿੰਬੂ (Citrus aurantifolia, ਸਿਟਰਸ ਔਰੈਂਟੀਫ਼ੋਲੀਆ) ਨਿੰਬੂ ਜਾਤੀ ਦਾ ਖੱਟਾ ਫਲ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਫਲ 2.5–5 ਸਮ ਵਿਆਸ ਵਾਲੇ ਹਰੇ ਜਾਂ ਪੱਕ ਕੇ ਪੀਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਪੌਦਾ 5 ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਲੰਬਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਤੇ ਕੰਡੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੰਘਣਾ ਝਾੜੀਦਾਰ ਪੌਦਾ ਹੈ।
ਵਰਤੋਂ
ਕਾਗਜ਼ੀ ਨਿੰਬੂ ਦਾ ਰਸ ਖੱਟਾ, ਅਤੇ ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਚੰਗਾ ਨਿਵਾਰਕ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਕਢਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਟਾਮਿਨ-ਸੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੌਦੇ
ਮੁਹੰਮਦ ਨਬੀ
ਮੁਹੰਮਦ ਨਬੀ (ਪਸ਼ਤੋ: محمد نبي; ਜਨਮ 1 ਜਨਵਰੀ 1985) ਇੱਕ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਕ੍ਰਿਕੇਟਰ ਹੈ ਜੋ ਸੀਮਤ ਓਵਰ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਰਹਿ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਨਬੀ ਇੱਕ ਆਲਰਾਊਂਡਰ ਹੈ, ਇਹ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦਾ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਅਤੇ ਆਫ਼ ਬ੍ਰੇਕ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਅਪਰੈਲ 2009 ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਅਤੇ ਜੂਨ 2018 ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪਹਿਲਾ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖੇਡਿਆ। ਇਸਨੇ 2014 ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਅਤੇ 2015 ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਟੀਮ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਨਬੀ ਕਈ ਟੀ -20 ਫ਼੍ਰੈਂਚਾਈਜ਼ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖੇਡ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨੀ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ ਜੋ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।
ਐਲਨ ਵਿਲਸਨ ਵਾਟਸ
thumb
ਐਲਨ ਵਿਲਸਨ ਵਾਟਸ  (6 ਜਨਵਰੀ 1915 – 16 ਨਵੰਬਰ 1973) ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜਨ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਲੇਖਕ, ਅਤੇ ਸਪੀਕਰ ਸੀ। ਉਹ ਪੱਛਮੀ ਪਾਠਕਾਂ/ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਇੱਕ ਦੁਭਾਸ਼ੀਏ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਚਿਜਲਹਸਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, 1938 ਚ ਸਟੇਟਸ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਜ਼ੇੱਨ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਸੀਬਰੀ-ਪੱਛਮੀ ਥੀਓਲਾਜੀਕਲ ਸੈਮੀਨਰੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1915 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1973 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਕਾਲੀ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ
ਇਮਤਿਆਜ਼ ਅਲੀ (ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ)
ਇਮਤਿਆਜ਼ ਅਲੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਅਭਿਨੇਤਾ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1971 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ
ਐਦਲਪੁਰ
ਐਦਲਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਸ਼ਾਹਕੋਟ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਐਚਆਈਵੀ
ਹਿਊਮਨ ਇਮਿਊਨੋਡੈਫੀਸ਼ੈਂਂਸੀ ਵਾਇਰਸ (HIV) ਇੱਕ ਲੇਂਟੀਵਾਇਰਸ (ਰੇਟਰੋਵਾਇਰਸ ਪਰਵਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ) ਹੈ, ਜੋ ਐਕੁਆਇਰਡ ਇਮਿਊਨੋਡੈਫੀਸ਼ੈਂਂਸੀ ਸਿੰਡਰੋਮ (acquired immunodeficiency syndrome) (ਏਡਸ) (AIDS) ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।  ਏਡਸ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਸ਼ਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਤੰਤਰ ਅਸਫਲ ਹੋਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪਰਿਣਾਮਸਰੂਪ ਅਜਿਹੇ ਅਵਸਰਵਾਦੀ ਸੰਕਰਮਣ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮੌਤ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਲਾਜ ਦੇ ਬਿਨਾਂ, ਐੱਚਆਈਵੀ ਦੇ ਸਬ-ਟਾਇਪ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਐੱਚਆਈਵੀ ਦੀ ਲਾਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਔਸਤ ਬਚਣ ਦਾ ਸਮਾਂ 9 ਤੋਂ 11 ਸਾਲ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ।   ਐਚਆਈਵੀ ਦਾ ਸੰਕਰਮਣ ਰਕਤ ਦੇ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ, ਵੀਰਜ, ਯੋਨਿਕ-ਦਰਵ, ਛੁੱਟਣ-ਪੂਰਵ ਦਰਵ ਜਾਂ ਮਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।    ਇਸਦੇ ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਰਸਤੇ ਬੇਪਰਵਾਹ ਯੋਨ-ਸੰਬੰਧ, ਦੂਸ਼ਿਤ ਸੂਈ, ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਦੂਸ਼ਿਤ ਮਾਂ ਵਲੋਂ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸੰਚਰਣ ਹਨ।  ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਰੀਰਕ ਦਰਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਐਚਆਈਵੀ (HIV) ਅਜ਼ਾਦ ਜੀਵਾਣੁ ਕਣਾਂ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੌਜੂਦ ਜੀਵਾਣੁ, ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਐਚਆਈਵੀ ਮਾਨਵੀ ਰੋਧਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਹਾਇਕ ਟੀ -ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ( ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ  ਸੀਡੀ4+ ਟੀ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ), ਮੈਕਰੋਫੇਜ ਅਤੇ ਡੇਂਡਰਾਇਟਿਕ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।. ਐਚਆਈਵੀ ਸੰਕਰਮਣ ਦੇ ਪਰਿਣਾਮਸਰੂਪ ਸੀਡੀ4+ ਟੀ  ਦੇ ਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਉਣ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਵਿਧੀਆਂ ਹਨ: ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪਾਈਰੋਪਟੋਸਿਸ ਅਰਥਾਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੱਖ ਬੈਕਟੀਰਿਓਲੋਜੀਕਲ ਮੌਤ; ਦੂਜੀ, ਅਣਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਐਪੋਪਟੋਸਿਸ ਦੀ ਵਧੀ ਹੋਈ ਦਰ;  ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੀਡੀ8+ ਸਾਇਟੋਟਾਕਸਿਕ ਲਿੰਫੋਸਾਈਟ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀਡੀ4+ ਟੀ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਦੀ ਮੌਤ। ਜਦੋਂ ਸੀਡੀ4+ ਟੀ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਪੱਧਰ ਨਾਲੋਂ ਥੱਲੇ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੋਸ਼ਿਕਾ-ਵਿਚੋਲਗੀ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਇਮਿਊਨਿਟੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅਵਸਰਵਾਦੀ ਸੰਕਰਮਣਾਂ ਨਾਲ ਗਰਸਤ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਧਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਐਚਆਈਵੀ-1 ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਬਹੁਤੇ ਇਲਾਜ ਤੋਂ ਵਿਰਵੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਓੜਕ ਏਡਸ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਅਵਸਰਵਾਦੀ ਸੰਕਰਮਣਾਂ ਨਾਲ ਜਾਂ ਰੋਧਕ ਤੰਤਰ ਦੀ ਵੱਧਦੀ ਅਸਫਲਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਖ਼ਰਾਬੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਐਚਆਈਵੀ ਦਾ ਏਡਸ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਹੋਣ ਦੀ ਦਰ ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਜੀਵਾਂਵਿਕ, ਮੇਜਬਾਨ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣੀ ਕਾਰਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ; ਬਹੁਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਐਚਆਈਵੀ ਸੰਕਰਮਣ ਦੇ 10 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਏਡਸ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ: ਕੁੱਝ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜਲਦੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਐਂਟੀ-ਰੇਟਰੋਵਾਇਰਲ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਇਲਾਜ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਉੱਤੇ ਐਚਆਈਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜਿੰਦਾ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 2005 ਤੱਕ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਿਦਾਨ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਣ ਲਾਇਕ ਏਡਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਐਚਆਈਵੀ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਐਂਟੀ-ਰੇਟਰੋਵਾਇਰਲ ਇਲਾਜ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਔਸਤ ਜੀਵਨ-ਕਾਲ 5 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਐਂਟੀ-ਰੇਟਰੋਵਾਇਰਲ ਇਲਾਜ ਦੇ ਬਿਨਾ, ਏਡਜ ਗ੍ਰਸਤ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਨੁਰਾਗ ਠਾਕੁਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰੀ ਆਹੁਦੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1974 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਤ ਲੋਕ
ਜਗਦੀਪ ਸਿੱਧੂ
ਜਗਦੀਪ ਸਿੱਧੂ ਉਭਰਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲਕਾਰ ਅਤੇ ਕਵੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੁਸਤਕ ਅੱਗ ਦੇ ਰੰਗ ਦੇ ਮੁੱਖਬੰਦ ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ ਅਤੇ ਸੁਲੱਖਣ ਸਰਹੱਦੀ ਨੇ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਜਸਵੰਤ ਜਫ਼ਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੁਹਿਰਦਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਉਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ 'ਸਿੱਲ੍ਹੀ ਅੱਖ ਵਰਗੀ ਕਵਿਤਾ' ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ
ਆਰਕਚਾਂਸਲਰ
ਆਰਚ ਚਾਂਸਲਰ ਪਵਿਤਰ ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪਦ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ। ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਯੂਰੋਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਉਪਾਧਿ ਉਹਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਸੀ ਜੋ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਅਫਸਰਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਲੂਥਰ ਦੇ ਇੱਕ ਫਰਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਜੋ 844 ਈ. ਵਿੱਚ ਨਿਕਲਿਆ ਸੀ, ਆਲਿਗਮਾਰ ਨੂੰ ਉਸ ਪਦ ਵਲੋਂ ਸਜਾਇਆ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਕਈ ਅਤੇ ਸਥਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। 11ਵੀਆਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਵਿੱਚ ਇਟਲੀ ਦੇ ਆਰਚ ਚਾਂਸਲਰ ਦਾ ਪਦ ਕੋਲੋਨ ਦੇ ਆਰਚ ਬਿਸ਼ਪ (ਵੱਡੇ ਪਾਦਰੀ) ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀ। 1365 ਈ. ਵਿੱਚ ਚੌਥੇ ਚਾਰਲਸ ਦੇ ਰਾਜਕਾਲ ਵਿੱਚ ਆਰਚ ਚਾਂਸਲਰ ਦੇ ਪਦ ਦੇ ਤਿੰਨ ਭਾਗ ਹੋਏ ਜੋ ਗੋਲਡੇਨ ਬਿਲਵਾਨੇ ਕਾਗਜਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ
ਫੌਜੀਆ ਏਜਾਜ਼ ਖਾਨ
ਫੌਜੀਆ ਏਜਾਜ਼ ਖਾਨ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਫੌਜੀਆ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰਾਜਨੇਤਾ ਕਾਸਿਮ ਰਜ਼ਵੀ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ 1947-48 ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਾਜ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਸਾਬਤ ਹੋਈ। ਉਸਦੀ ਧੀ, ਅਤੀਆ ਖਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਸੁਪਰ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਸੂਫੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ।
ਸਿਆਸੀ ਕਰੀਅਰ
ਉਹ 2008 ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧ ਤੋਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵੀਂ ਸੀਟ 'ਤੇ ਮੁਤਾਹਿਦਾ ਕੌਮੀ ਮੂਵਮੈਂਟ ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।  ਦੋਹਰੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਸਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਸੀਟ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਹਾਜਿਰ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਕੁਇਯਾਰ ਕਿਲ੍ਹਾ
ਕੁਏਲਾਰ ਕਿਲ੍ਹਾ (The Castle of the Dukes of Alburquerque)ਇਹ ਕੁਏਲਾਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਮਾਰਕ ਹੈ। ਇਹ ਸਪੇਨਦੇ, ਕਾਸਤੀਲੇ ਅਤੇ ਲੇਓਨ ਦੇ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਸਮੁਦਾਇ, ਦੇ ਸੇਗੋਵੀਆ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 3 ਜੂਨ 1931 ਈ. ਨੂੰ ਬਿਏਨ ਦੇ ਇੰਤਰੇਸ ਕੁਲਤੂਰਲ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਕਿਆ ਗਿਆ।
ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 13ਵੀਂ ਅਤੇ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਿਰਮਾਣ ਗੋਥਿਕ ਅਤੇ ਪੁਨਰਜਾਗਰਣ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਉੱਤੇ ਜੁਆਂ ਗੁਆਸ (Juan Guas), ਬਰੁਸੇਲਸ ਦੇ ਹਨੇਕੁਇਨ (Hanequin of Brussels) ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨੇਕੁਇਨ ਦੇ ਕੁਏਲਾਰ (Hanequin de Cuéllar) ਨੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ
ਜੀ.ਐਨ.ਏ. ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਜੀ ਐਨ ਏ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: GNA University), ਫਗਵਾੜਾ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੇ 2014 ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਐਕਟ ਨੰ. 17 ਤਹਿਤ ਹੋਈ।   ਜੀ.ਐਨ.ਏ. ਸਮੂਹ, ਕਾਰਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕੰਪਨੀ ਹੈ।
ਜੀ ਐਨ ਏ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ, ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ, ਹੋਟਲ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਅਤੇ ਹੋਸਪਿਟੈਲਿਟੀ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ, ਬਿਜ਼ਨਸ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਅਤੇ ਫਿਜ਼ੀਕਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਕੋਰਸ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੀ.ਐਨ.ਏ. ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ ਥਾਈਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਾਗਮ ਦੌਰਾਨ, ਪੈਰਾਮੇਟ੍ਰਿਕ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ (ਪੀ.ਟੀ.ਸੀ.) ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਯੂ.ਐਸ.ਏ. ਦੁਆਰਾ ‘ਬੈਸਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਏਟੀਸੀ 2017’ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਜੀ.ਐਨ.ਏ. ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ
thumb| ਜੀ ਐਨ ਏ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਬਲਾਕ। ਜੀ ਐਨ ਏ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿਚ ਡਿਗਰੀ ਅਤੇ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਕੋਰਸ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਅਤੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕੋਰਸ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਡਿਜ਼ਾਈਨ, ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸਿਖਿਆ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ CAD-CAM ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਡਿਪਲੋਮਾ ਅਤੇ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਵਪਾਰ ਸਕੂਲ
ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਸਿਹਰਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਕੁਮਾਰ ਦੁਆਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਜੀ ਐਨ ਏ ਬਿਜ਼ਨਸ ਸਕੂਲ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਬੀ-ਸਕੂਲ ਜੀ ਐਨ ਏ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਅਧਿਐਨ ਫੈਕਲਟੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਟਾਈ-ਅਪਸ
ਜੀ ਐਨ ਏ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਨਾਮਵਰ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਅਤੇ ਟਾਈ-ਅਪ ਹੈ। ਜੀਐਨਏ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਸਹੀਬੰਦ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਟਾਈਮਜ਼ਪ੍ਰੋ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਵੀ ਹੋਇਆ ਜੋ ਕਿ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਪਲੇਸਮੈਂਟ ਲਈ ਇੱਕ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਹੈ।
ਸਮਾਗਮ
ਪੰਜਾਬ ਸਪੈਲ ਬੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜੀ ਐਨ ਏ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਇਕ ਹੋਰ ਸਮਾਗਮ ਹੈ, ਜੋ ਇਕ ਹੋਰ ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੈ।
ਜੀ.ਐੱਨ.ਏ. ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਚ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਫਿਲਮ ਮੇਲਾ, ਜੋ ਕਿ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਮਾਗਮ ਸੀ, ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਾਹੁਣਚਾਰੀ ਅਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ 'ਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਨਵੰਬਰ, 2016 ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਅਹਾਤੇ ਵਿਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਰਾਹੁਣਚਾਰੀ ਅਤੇ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉੱਘੀਆਂ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਸਮਾਗਮ ਦੌਰਾਨ 30 ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੋਜ ਪੱਤਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹਰ ਸਾਲ ਸਲਾਨਾ ਸਪੋਰਟਸ ਮੀਟ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2014 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ
ਪਿੰਕੀ ਸਿੰਘ (ਕਟੋਰੀ)
ਪਿੰਕੀ ਕੌਸ਼ਿਕ ਸਿੰਘ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Pinki Kaushik Singh; ਜਨਮ 14 ਅਗਸਤ 1980) ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲਾਅਨ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਹੈ।
ਖ਼ਾਨਦੇਸ਼
ਖ਼ਾਨਦੇਸ਼ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਤਾਪਤੀ ਨਦੀ ਦੀ ਘਾਟੀ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਮੱਧਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਥਾਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਲਈ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਖ਼ਾਨਦੇਸ਼ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਬਾਬਰ ਦੇ ਹਮਲੇ ਸਮੇਂ ਮੀਰਨ ਮੁੰਹਮਦ ਖ਼ਾਨਦੇਸ਼ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਸੀ।
ਪਿੰਕੀ ਸਿੰਘ (ਕਟੋਰੀ)
ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ
ਪਿੰਕੀ ਨੇ ਚਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ; 2010 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਤੀਹਰੀ ਵਿੱਚ, 2014 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋੜੀਆਂ ਅਤੇ ਚੌਕਿਆਂ ਵਿੱਚ, 2018 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਅਤੇ ਤੀਹਰੀ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 2022 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਤੀਹਰੀ ਅਤੇ ਚੌਕਿਆਂ ਵਿੱਚ। 2022 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ (ਲਵਲੀ ਚੌਬੇ, ਨਯਨਮੋਨੀ ਸੈਕੀਆ ਅਤੇ ਰੂਪਾ ਰਾਣੀ ਟਿਰਕੀ) ਦੇ ਨਾਲ, ਮਹਿਲਾ ਚੌਕੇ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਨੂੰ 17-10 ਨਾਲ ਹਰਾ ਕੇ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।
ਏਸ਼ੀਆ ਪੈਸੀਫਿਕ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ
ਪਿੰਕੀ ਨੇ 2009 ਏਸ਼ੀਆ ਪੈਸੀਫਿਕ ਬਾਊਲਜ਼ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ।
ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ
ਏਸ਼ੀਅਨ ਲਾਅਨ ਬਾਊਲਜ਼ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ, ਪਿੰਕੀ ਨੇ 2014 ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਤੀਹਰੇ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗ਼ਮਾ, 2016 ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਤੀਹਰੇ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ 2016 ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਚੌਂਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗ਼ਮਾ ਅਤੇ 2017 ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਤੀਹਰੀ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਜਿੰਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ (1115–1234)
thumb|230x230px|ਜਿੰਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਫੈਲਾਵ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਜਿੰਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ (ਜੁਰਚੇਨ: ਅਇਸਿਨ ਗੁਰੂਨ ; ਚੀਨੀ: 金朝,  ਜਿੰਨ ਚਾਓ ;: Jin Dynasty), ਜਿਨੂੰ ਜੁਰਚੇਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੁਰਚੇਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਾਨਯਾਨ (完顏, Wanyan) ਪਰਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇੱਕ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਚੀਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕੁੱਝ ਗੁਆਂਢੀ ਇਲਾਕੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸੰਨ 1115 ਈਸਵੀ ਤੋ 1234 ਈਸਵੀ ਤੱਕ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਜੁਰਚੇਨ ਲੋਕ ਉਹਨਾਂ ਮਾਂਛੂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ 500 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਚੀਨ ਉੱਤੇ ਚਿੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਦੀ ਕਿ ਇਸ ਜਿੰਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਜਿੰਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਆਇਆ ਸੀ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਇਸ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਸਥਾਪਨਾ
ਜਿੰਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਉੱਤਰੀ ਮੰਚੂਰਿਆ ਵਿੱਚ ਵਸਨ ਵਾਲੇ ਜੁਰਚੇਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਵਾਨਯਾਨ ਅਗੁਦਾ (完顏阿骨打, Wanyan Aguda) ਨਾਮਕ ਮੁਖੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਉੱਤਰੀ ਚੀਨ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰ ਰਹੇ ਖਿਤਾਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਲਿਆਓ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਲਿਆਓ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦਾ ਮੰਚੂਰਿਆ ਅਤੇ ਮੰਗੋਲਿਆ ਦੇ ਕੁੱਝ ਭਾਗ ਉੱਤੇ ਸਦੀਆਂ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਸੀ। ਸੰਨ 1121 ਵਿੱਚ ਜੁਰਚੇਨੋ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਲਿਆਓ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੋਂਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨਾਲ ਸੁਲਾਹ ਕਰਕੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਲਿਆਓ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਸੋਂਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੀਆਂ ਫੋਜਾਂ ਤਾਂ ਅਸਫਲ ਰਹੀਆਂ ਲੇਕਿਨ ਜੁਰਚੇਨ ਲਿਆਓ ਨੂੰ ਮੱਧ ਏਸ਼ਿਆ ਵੱਲ ਖਦੇੜਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੇ। 1125 ਵਿੱਚ ਅਗੁਦਾ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਜੁਰਚੇਨੋਂ ਨੇ ਸੋਂਗ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਲਾਹ ਤੋੜ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਇਲਾਕੀਆਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 9 ਜਨਵਰੀ 1127 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਾਈਫੇਂਗ ਸ਼ਹਿਰ (ਜੋ ਉੱਤਰੀ ਸੋਂਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ) ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਅੱਗ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ। ਸੋਂਗ ਪਰਵਾਰ ਭੱਜਕੇ ਯਾਂਗਤਸੇ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਰ ਜਾ ਕੇ ਟਿਕ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਦੱਖਣ ਸੋਂਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਸ਼ਾਸਨ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁਰਚੇਨ ਲੋਕ ਚੀਨੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਢਲਦੇ ਗਏ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 30 ਲੱਖ ਜੁਰਚੇਨ ਉੱਤਰੀ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਆ ਵੱਸੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ 3 ਕਰੋਡ਼ ਚੀਨੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨ। 1191 ਤੱਕ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਸਲ ਸ਼ੁੱਧ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜੁਰਚੇਨ ਅਤੇ ਹਾਨ ਚੀਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਵਰਜਿਤ ਰੱਖਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਦੋਨਾਂ ਗੁਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਜੁਰਚੇਨ ਹੌਲੀ - ਹੌਲੀ ਚੀਨੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਨਣ ਲੱਗਿਆ।
ਪਤਨ
13ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਮੰਗੋਲ ਲੋਕ ਜਿੰਨ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਣ ਲੱਗੇ। 1211 ਵਿੱਚ ਚੰਗੇਜ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਮੰਗੋਲ ਫੌਜ ਦੇ 50, 000 ਘੁੜਸਵਾਰਾਂ ਨੇ ਜਿੰਨ ਸਾਮਰਾਜ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਬਾਗ਼ੀ ਖਿਤਾਨੀ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਜੁਰਚੇਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਲਿਆ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜਿੰਨ ਰਾਜ ਦੀ ਪੱਛਮ ਵਾਲੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਾਤੋਂਗ (大同, Datong) ਜਿੱਤੀ। 1212 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜਿੰਨ ਰਾਜ ਦੀ ਪੂਰਵੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨੂੰ ਲੁੱਟਿਆ ਅਤੇ 1213 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਝੋਂਗਦੂ (中都, Zhongdu, ਆਧੁਨਿਕ ਬੀਜਿੰਗ ਸ਼ਹਿਰ) ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਜਿੰਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਜਿਵੇਂ - ਤਿਵੇਂ ਮੰਗੋਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਲਾਹ ਕਰਕੇ ਕੇਂਦਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਉੱਤੇ ਤਾਂ ਬਣੇ ਰਹੇ ਲੇਕਿਨ ਕੁੱਝ ਹੀ ਮਹੀਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰ ਦੱਖਣ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਾਈਫੇਂਗ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਏ। 1216 ਵਿੱਚ ਜਿੰਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਕੁੱਝ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੋਂਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਣ ਦੀ ਖਰਾਬ ਸੁਲਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਲੜਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਤਾਂ ਹੋਈ ਲੇਕਿਨ 1219 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਾਰ ਮਿਲੀ। ਹੁਣ ਜਿੰਨ ਰਾਜ ਉੱਤਰ ਵਲੋਂ ਮੰਗੋਲਾਂ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸੋਂਗ ਦੇ ਨਾਲ ਦੋ - ਤਰਫਾ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਿਆ। 1232 ਵਿੱਚ ਮੰਗੋਲ ਸਮਰਾਟ ਚੰਗੇਜ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਓਗਤਾਈ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਸੋਂਗ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੀ ਮਦਦ ਦੇ ਨਾਲ ਜਿੰਨ ਸਾਮਰਾਜ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। 1233 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਫੋਜਾਂ ਜਿੰਨ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿੱਚ ਵੜ ਗਈਆਂ। 1234 ਵਿੱਚ ਜਿੰਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਮਰਾਟ ਆਈਜੋਂਗ ਨੇ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਜਿੰਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਿੰਨ ਰਾਜ ਦਾ ਮੰਗੋਲਾਂ ਅਤੇ ਸੋਂਗ ਵਿੱਚ ਬਟਵਾਰਾ ਹੋਣਾ ਸੀ ਲੇਕਿਨ ਉਹ ਸਮਝੌਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਆਪਸੀ ਲੜਾਈ ਹੋ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਐਂਡਰਿਊ ਜੈਕਸਨ
ਐਂਡਰਿਊ ਜੈਕਸਨ (15 ਮਾਰਚ, 1767-8 ਜੂਨ, 1845) ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਤਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਵੈਕਸਹਾਸ ਨਾਰਥ ਅਤੇ ਸਾਊਥ ਕੈਰੋਲੀਨਾ ਦੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਬਸਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਆਇਰਿਸ਼ ਤੋਂ ਆਇਆ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਆਪ ਨੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਟੈਨੇਸੀ ਵਿਖੇ ਵਕੀਲ ਬਣ ਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਐਾਡਰਿਊ ਜੈਕਸਨ ਇੱਕ ਧਨਾਢ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਹਾਊਸ ਆਫ ਰੀਪਰਜ਼ੈਂਟੇਟਿਵਜ਼ ਲਈ ਟੈਨੇਸੀ ਵਿਚੋਂ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸੈਨੇਟ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। 1780-81 ਵਿੱਚ ਬਿ੍ਟਿਸ਼ ਵੱਲੋਂ ਕੈਰੋਲੀਨਾਸ 'ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਜੈਕਸਨ ਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਦੋ ਭਰਾ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਤੇ ਜੈਕਸਨ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਡੱਕ ਦਿੱਤਾ।
ਫ਼ੌਜ਼ ਦੀ ਸੇਵਾ
ਆਪ ਨੇ 1812 ਦੀ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਮੇਜਰ ਜਨਰਲ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 5 ਮਹੀਨੇ ਕਰੀਕ ਇੰਡੀਅਨਸ ਜੋ ਕਿ ਬਿ੍ਟਿਸ਼ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸਨ, ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਲੜੀ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਨੇ 1814 ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਅਲਬਾਮਾ ਦੇ ਟੋਹੋਪੇਕਾ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਜੈਕਸਨ ਨੇ ਨਿਊ ਓਰੇਲੈਨਸ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜਨਵਰੀ 1815 ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। 1817 ਵਿੱਚ ਫੌਜ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਮਾਂਡਰ ਵਜੋਂ ਜੈਕਸਨ ਨੇ ਫ਼ਲੌਰਿਡਾ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤੇ। ਆਪ ਨੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਪੋਸਟਾਂ ਸੇਂਟ ਮਾਰਕ'ਸ ਅਤੇ ਪੈਨਸਾਕੋਲਾ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਇਲਾਕੇ 'ਤੇ ਹੱਕ ਜਤਾਇਆ। ਐਾਡਰਿਊ ਜੈਕਸਨ 1796 ਵਿੱਚ ਟੈਨੇਸੀ ਕੰਸੀਚਿਊਸ਼ਨਲ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਲਈ ਡੈਲੀਗੇਟ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। 4 ਮਾਰਚ, 1829 ਨੂੰ ਆਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਆਪ ਪਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਯੂ. ਐਸ. ਕੈਪੀਟਲ ਦੇ ਈਸਟ ਪੋਰਟੀਕੋ ਦੇ ਦਫਤਰ ਵਿੱਚ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ। ਆਪ ਕਈ ਅਹੁਦਿਆ ਤੇ ਰਹੇ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ ਵੱਲੋਂ ਯੂ. ਐਸ. ਸੈਨੇਟਰ, 1798 ਵਿੱਚ ਟੈਨੇਸੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਲਈ ਜੱਜ ਆਦਿ ਸਨ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪ ਹਰਮੀਟੇਜ ਵਿਖੇ ਰਹੇ ਤੇ ਉਥੇ ਆਪ ਜੀ ਦੀ 8 ਜੂਨ, 1845 ਨੂੰ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1767 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1845
ਸਿਰਜਣਾ ਕੇਂਦਰ ਕਪੂਰਥਲਾ
ਸਿਰਜਣਾ ਕੇਂਦਰ ਕਪੂਰਥਲਾ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਰਜਿਸਟਰ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦੁਆਬੇ ਖਿੱਤੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਕਪੂਰਥਲਾ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਿਤ ਅਦਾਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਔਜਲਾ ਇਸਦਾ ਵਰਤਮਾਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਸੁਰਜੀਤ ਸਾਜਨ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਹੈ। ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਔਜਲਾ ਨੂੰ 21 ਅਕਤੂਬਰ 2013 ਨੂੰ ਅੱਠਵੀਂ ਵਾਰ ਸਿਰਜਣਾ ਕੇਂਦਰ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮਨੁੱਖੀ ਨੱਕ
ਨੱਕ ਸਰੀਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਗ ਹੈ। ਮੂੰਹ ਦੇ ਉੱਪਰ, ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਥੱਲੇ ਅਤੇ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਤੇ ਉਭਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਣੀ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੇ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਸਾਹ ਦੀ ਘੱਟ-ਵੱਧ ਲੋੜ ਮੁਤਾਬਕ, ਨੱਕ ਛੋਟਾ-ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਨੱਕ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦਾ ਛੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਨੱਕ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ ਪੰਜਾਹ ਲੱਖ ਸੈੱਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਨੁੱਖੀ ਨੱਕ ਦਸ ਕੁ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤਕ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਠਾਰ੍ਹਾਂ ਕੁ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਮਗਰੋਂ ਇਸ ਦਾ ਵਧਣਾ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੰਮ
ਨੱਕ ਸਾਹ ਲੈਣ ਦਾ ਹੀ ਯੰਤਰ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਸੁਆਦ ਪਰਖਣ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਲਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪ੍ਰਵਾਨ ਅਤੇ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦਾ ਸੰਦ ਵੀ ਹੈ। ਨੱਕ ਦਾ ਹੋਰ ਕਾਰਜ ਇਸ ਦੀ ਸੁੰਘਣ-ਯੋਗਤਾ ਹੈ। ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਸ਼ਕ ਅਤੇ ਗਰਮ ਹਵਾ ਨੂੰ ਨਮੀ ਅਤੇ ਸਰਦੀ ਵਿੱਚ ਠੰਢੀ ਹਵਾ ਨੂੰ ਨਿੱਘੀ ਬਣਾ ਕੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਤੱਕ ਨੱਕ ਹੀ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਨੱਕ ਅੰਦਰਲੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗਰੀਸ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ਕ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦਾ ਹੈ। ਨੱਕ ਵਿਚਲੇ ਵਾਲ ਬਾਹਰਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ-ਘੱਟੇ ਨੂੰ ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੇ ਹਨ। ਦੁੱਖ-ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਨੱਕ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਰੋਂਦਾ ਹੈ। ਨੱਕ, ਗਲਾ, ਕੰਨ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਕਿਸਮਾ
ਨੱਕ ਦੀਆਂ ਚੌਦ੍ਹਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਮੰਨੀਆ ਜਾਂਦੀਆ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਗੋਲ, ਮੋਟਾ, ਉਭਰਿਆ, ਪਿਚਕਿਆ, ਲੰਮਾ, ਤਿੱਖਾ, ਇਕਹਿਰਾ ਅਤੇ ਤਰਾਸ਼ਿਆ ਹੋਇਆ, ਫਿੱਡਾ ਆਦਿ।
ਮੁਹਾਵਰੇ
ਨੱਕ ‘ਚ ਨਕੇਲ ਪਾਉਣਾ, ਨੱਕ ‘ਤੇ ਮੱਖੀ ਨਾ ਬੈਠਣ ਦੇਣਾ, ਨੱਕ ਨਾਲ ਲਕੀਰਾਂ ਕੱਢਣੀਆਂ, ਨਾਸੀਂ ਧੂੰਆਂ ਦੇਣਾ, ਨੱਕ ਰੱਖਣਾ, ਨੱਕ ਵੱਢਣਾ, ਨੱਕ ਵੱਟਣਾ, ਨੱਕ ਥੱਲੇ ਨਾ ਆਉਣਾ, ਨੱਕ ਚਾੜ੍ਹਨਾ, ਨੱਕ ‘ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਰਹਿਣਾ ਆਦਿ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਹਤ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ
ਪ੍ਰਾਇਮਸ ਇੰਟਰ ਪਾਰੇਸ
ਪ੍ਰਾਇਮਸ ਇੰਟਰ ਪਾਰੇਸ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ: primus inter pares) ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸੂਤਰਵਾਕ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਬਰਾਬਰ ਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ। ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਅਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਮੈਬਰਾਂ ਦਾ ਰਸਮੀ ਦਰਜਾ ਬਾਰਬਾਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੂਹ ਦਾ ਨੇਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਦੇ - ਕਦੇ ਭਾਰਤ ਜਾਂ ਬਰੀਟੇਨ ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਦੀ ਗਣਤੰਤਰਾਂ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਮੰਤਰੀਮੰਡਲ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਕਦੇ - ਕਦੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਭੀ ਮੰਤਰੀ ਇੱਕ ਜਿਵੇਂ ਹਨ ਲੇਕਿਨ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਕਹਲਾਣ ਵਾਲਾ ਏਕ ਮੰਤਰੀ ਇਸ ਬਰਾਬਰੋਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ
ਪਾਲੋਂਗਕੁਓ ਝੀਲ
ਪਾਲੋਂਗਕੁਓ ਝੀਲ ਚੀਨ ਦੇ ਤਿੱਬਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਝੋਂਗਬਾ ਕਾਉਂਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਚਾਈ ਵਾਲੇ ਖਾਰੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ।
ਝੀਲ ਪਾਲੋਂਗਕੁਓ-ਕਾਂਗਮੁਕੁਓ ਫਾਲਟ ਜ਼ੋਨ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਸਿਰਾ ਬਿੰਦੂ ਹੈ।
ਟਿਕਾਣਾ
5101 m 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਵਿੱਚ ਝੀਲ ਖੇਤਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਹਾਸਾ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 740 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਕਿੰਗਹਾਈ-ਤਿੱਬਤ ਪਠਾਰ ' ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੈ । ਪਲੰਗਕੂਓ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਚਰਾਗਾਹ ਵਜੋਂ ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਉੱਤਰ-ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ 20.4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਪੂਰਬ-ਪੱਛਮ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ 12.1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। 2008 ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਝੀਲ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਰਫੀਲੇ ਚੀਤੇ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਿੱਬਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਜਲਾਲ
ਜਲਾਲ, ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਤਹਿਸੀਲ ਰਾਮਪੁਰਾ ਫੂਲ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ‘ਕਲੀਆਂ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ’ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਕੁਲਦੀਪ ਮਾਣਕ ਦਾ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਕਬਰ ਵੀ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਬਾਬਾ ਜਲਾਲ ਨੇ ਵਸਾਇਆ ਜੋ ਕਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬੱਲੂੂੂਆਣਾ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਿਵਾਸੀ ਸੀ ਤੇ ਕੁੱਝ ਦੂਰੀ ’ਤੇ ਅਕਲੀਏ ਪਿੰਡ ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਾਬਾ ਜਲਾਲ ਨੇ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਘੋੜਾ ਫੇਰ ਕੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਮੋੜ੍ਹੀ ਗੱਡ ਲਈ। ਜਲਾਲ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ’ਤੇ ਛੇ ਪਿੰਡ ਹੋਰ ਵਸੇ - ਭੋਡੀਪੁਰਾ, ਹਾਕਮ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ, ਰਾਮੂਵਾਲਾ, ਕੋਰ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ, ਗੁਰੂਸਰ ਤੇ ਹਮੀਰਗੜ੍ਹ । ਆਕਲੀਆ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜਲਾਲ ਦੇ ਸਹੁਰਿਆਂ ਦਾ ਪਿੰਡ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ‘ਅੱਠ ਜਲਾਲ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀਨਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤਸਰ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਇੱਥੇ ਠਹਿਰੇ ਸਨ।
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ 100 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਪੁਰਾਣੀ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਮਸੀਤ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਰੋਜ਼ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਵਕਫ਼ ਬੋਰਡ ਵੱਲੋਂ ਹੈ।
ਉੱਚੇ ਚਰਿੱਤਰ ਵਾਲਾ ਡਾਕੂ ਜੰਗੀਰ ਸਿੰਘ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਿਵਾਸੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਆਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤਾਮਰ ਪੱਤਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜੂਨੋ (ਪੁਲਾੜ ਵਾਹਨ)
ਜੂਨੋ ਪੁਲਾੜ ਵਾਹਨ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ 5 ਅਗਸਤ 2011 ਨੂੰ ਫ਼ਲੌਰਿਡਾ ਸਥਿਤ ਕੇਪ ਕੇਨੈਵਰਾਲ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ। ਧਰਤੀ ਤੋਂ 3.24 ਅਰਬ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਲਗਭਗ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤੈਅ ਕਰਕੇ ਇਹ ਬ੍ਰਹਿਸਪਤੀ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਪੰਧ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। 4 ਜੁਲਾਈ 2016 ਨੂੰ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਪੈਸਾਡੇਨਾ ਸਥਿਤ ਨਾਸਾ ਦੀ ਜੈੱਟ ਪ੍ਰੋਪਲਸ਼ਨ ਲੈਬੋਰੇਟਰੀ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਸਾ ਦੁਆਰਾ ਲਾਂਚ ਕੀਤੇ ਪੁਲਾੜੀ ਵਾਹਨ ਜੂਨੋ ਦੇ ਬ੍ਰਹਿਸਪਤੀ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਪੰਧ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਪੁਲਾੜੀ ਵਾਹਨ ਜੂਨੋ ਜੋ ਸੂਰਜੀ ਊਰਜਾ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨੌਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਯੰਤਰ ਫਿੱਟ ਹਨ।
ਕੰਮ
ਇਹ ਪੁਲਾੜ ਵਾਹਨ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਠੋਸ ਸਤ੍ਹਾ ਦੀ ਹੋਂਦ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲਗਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੰਰਚਨਾ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲੇਗੀ। ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਅਮੋਨੀਆ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵੀ ਮਾਪੇਗਾ। ਇਹ ਗ੍ਰਹਿ ਉੱਤੇ ਸਵੇਰਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਵੀ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਮੰਡਲ ਦੇ ਵੱਡੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਬਾਰੇ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲੇਗੀ, ਉੱਥੇ ਸੂਰਜੀ ਮੰਡਲ ਦੇ ਬਾਕੀ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਿਆਂ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਮਿਲੇਗੀ। ਇਹ ਵੀਹ ਮਹੀਨੇ ਬ੍ਰਹਿਸਪਤੀ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਪੰਧ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਇਸ ਦੇ ਗਿਰਦ 37 ਚੱਕਰ ਲਗਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੇ ਹੋਰ ਅੰਕੜੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰੇਗਾ। ਜੂਨੋ ਮਿਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਲਗਭਗ 1.1 ਅਰਬ ਅਮਰੀਕਨ ਡਾਲਰ ਖਰਚ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਲਾੜ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਰਜ ਮੰਡਲ
ਅੰਕਿਤਾ ਸ਼ਰਮਾ
ਅੰਕਿਤਾ ਸ਼ਰਮਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਨੀ ਟੀ.ਵੀ. ਦੇ ਨਾਟਕ ਬਾਤ ਹਮਾਰੀ ਪੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰੰਗਰਸੀਆ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮੰਥਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਚਕਰਵਰਤੀ ਅਸ਼ੋਕ ਸਮਰਾਟ ਵਿੱਚ ਨੂਰ ਖੋਰਾਸਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਹਫ਼ਤਾ 2021 ਵਿੱਚ ਸੋਧੇ ਗਏ ਲੇਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਹਫ਼ਤਾ 2022 ਵਿੱਚ ਸੋਧੇ ਗਏ ਲੇਖ
ਵਾਯੂਮੰਡਲ
ਵਾਯੂਮੰਡਲ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: atmosphere  ) ਕਿਸੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਗੈਸਾਂ ਦੀ ਪਰਤ ਜਾਂ ਹੋਰ ਠੋਸ ਪੁੰਜ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੁਲਾੜੀ ਪਿੰਡ ਦੀ ਗਾਰੂਤਾ ਨੇ ਉਥੇ ਟਿਕਾਈ ਰੱਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੈਸਾਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਹਰ ਥਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਲਗਪਗ 78 ਫੀਸਦੀ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਹੈ, ਲਗਪਗ 21 ਫੀਸਦੀ ਆਕਸੀਜਨ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਇੱਕ ਫੀਸਦੀ ਵਿੱਚ ਦੁਰਲੱਭ ਗੈਸਾਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਆਰਗਨ, ਨੀਔਨ, ਹੀਲੀਅਮ, ਕ੍ਰਿਪਟਨ ਅਤੇ ਜ਼ੀਨਾਨ। ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜਿਸ ਹਵਾ ਨੇ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਰਸਾਇਣਕ ਸੰਰਚਨਾ ਸਮਾਨ ਹੈ। ਇਹ 18 ਮੀਲ ਉੱਪਰ ਤੱਕ ਤੋਂ 44 ਮੀਲ ਉੱਪਰ ਵੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਇਹ ਟਰੋਪੋਸਫੀਅਰ ਹੈ। ਇਹ ਪਰਤ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲੀ ਪਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਲੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹ ਤੋਂ 18 ਤੋਂ 31 ਮੀਲ ਉੱਪਰ ਤੱਕ ਗਰਮ ਹਵਾ ਦੀ ਪਰਤ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਲਗਪਗ 42 ਡਿਗਰੀ ਸੈਂਟੀਗ੍ਰੇਡ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਓਜ਼ੋਨ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਜਜ਼ਬ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਪਰਤ ਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਰਤ ਦੇ ਉੱਪਰ ਪਰਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਈਨੋਸਫੀਅਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦੀ ਸਤਹ ਤੋਂ 44 ਮੀਲ ਤੋਂ 310 ਮੀਲ ਉੱਪਰ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਕਣ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਭਰਪੂਰ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਚਾਰਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹਵਾ ਦੇ ਕਣ ਨਿਰੰਤਰ ਗਤੀ 'ਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕਿ ਭੱਜ ਨਾ ਜਾਣ। ਪਰ ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਉੱਪਰ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ, ਹਵਾ ਪਤਲੀ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਣ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਸਿਥਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 400 ਤੋਂ 1500 ਮੀਲ ਉੱਪਰ ਮੁਕਤ ਹੋਏ ਕਣ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਹਿਆਣਾ ਕਲਾਂ
ਹਿਆਣਾ ਕਲਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਨਾਭਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬਰੇ
ਬਰੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਬੁਢਲਾਡਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 2001 ਵਿੱਚ ਬਰੇ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 4901 ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫ਼ਲ 21.8 ਕਿ. ਮੀ. ਵਰਗ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਵਰ੍ਹਾਮੀਹੀਰ
ਬ੍ਰਿਹਤ-ਸੰਹਿਤਾ
ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਛੋਹਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਵਾਸਤੂ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਉਸਾਰੀ ਕਲਾ, ਵਾਯੂਮੰਡਲ, ਜੜ੍ਹੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਲਿਖਤਾਂ ਹਨ।
ਸੰਖਿਆ ਸਿਧਾਂਤ
ਇਸ ਰਚਨਾ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਹੱਈਆ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦਾ ਪੂਰਾ ਖਰੜਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਿਕੋਣਮਿਤੀ, ਗਿਣਤੀ, ਹਿਸਾਬ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮੂਲ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦਾ ਉਲੇਖ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਗੋਲ ਸ਼ਾਸਤਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੋਤਿਸ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ
ਮਾਵਰਾ ਹੁਸੈਨ
ਮਾਵਰਾ ਹੁਸੈਨ (ਜਨਮ ਸਿਤੰਬਰ 28, 1992) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਵੀ.ਜੇ., ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ।
ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ
ਮਾਵਰਾ ਹੋਕੇਨ ਦਾ ਜਨਮ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਤੋਂ ਐਲਐਲਬੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਉਰਵਾ ਹੁਸੈਨ ਦੀ ਭੈਣ ਹੈ।
ਉਸ ਨੇ ਲੰਡਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਉਸਨੇ ਸਕੂਲ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।
ਉਸਨੇ ਏਆਰਵਾਈ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਵਿੱਚ ਵੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਥੀਏਟਰ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲ ਡਰਾਮੇ ਆਹਿਸਤਾ ਆਹਿਸਤਾ, ਇਕ ਤਮੰਨਾ ਲਹਸੀਲ ਸੀ ਅਤੇ ਨਿਖਰ ਗਏ ਗੁਲਾਬ ਸਾਰੇ ਵਿੱਚ ਹੋਕੇਨ ਨੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਹਰਸ਼ਵਰਧਨ ਰਾਣੇ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਰੋਮਾਂਸ ਫ਼ਿਲਮ, ਸਨਮ ਤੇਰੀ ਕਸਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫ਼ਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਜਵਾਨੀ ਫਿਰ ਨਹੀਂ ਆਉਣੀ 2 ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਦਸੰਬਰ 2018 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਪੈਨਟੇਨ ਹਮ ਬ੍ਰਾਈਡਲ ਕਾਊਚਰ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਮਾਡਲਿੰਗ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਨੀਲੋਫਰ ਸ਼ਾਹਿਦ ਲਈ ਸੁਨਹਿਰੀ ਬ੍ਰਾਈਡਲ ਕਾਊਚਰ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ HSY ਰਚਨਾ ਲਈ ਸ਼ੋਅ ਜਾਫੀ ਸੀ।[6]
ਵਿਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ
ਮਾਵਰਾ ਨੂੰ ਬੌਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ਫੈਂਟਮ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਲਈ ਕੜੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਇਨਸਟਾਗਰਾਮ ਉੱਪਰ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਿਤ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਆਸਕਰ ਪਿਸਟੋਰੀਅਸ
ਆਸਕਰ ਪਿਸਟੋਰੀਅਸ 22 ਨਵੰਬਰ 1986 ਹੋਰ ਨਾਮ ‘ਬਲੇਡ ਰੱਨਰ’ ਦਾ ਜਨਮ ਨੂੰ ਜੋਹਾਨਿਸਬਰਗ (ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ) ’ਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਐੱਥਲੀਟ ਅਤੇ ਹੱਤਿਆਰਾ ਹੈ। ਜਨਮਜਾਤ ਹੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਲੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋਡੇ ਤੋਂ ਅੱਡੀ ਤਕ ਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਹੱਡੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰਲੀ ਹੱਡੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਬਾਹਰਲੀ ਹੱਡੀ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ 11 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ’ਚ ਆਸਕਰ ਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਲੱਤਾਂ ਗੋਡੇ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਕੱਟਣੀਆਂ ਪਈਆਂ। 13 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਹੋਣ ’ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਵਟੀ ਅੰਗ ਲਾ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਡੇਢ ਕੁ ਸਾਲ ਦਾ ਹੁੰਦਿਆਂ-ਹੁੰਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਣਾਉਟੀ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਤੁਰਨਾ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਾਲ 1990 ਵਿੱਚ ਆਈਸਲੈਂਡ ਦੀ ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਓਸੱਰ ਨੇ ਕਾਰਬਨ ਫਾਈਬਰ ਨਾਲ ਬਲੇਡਜ਼ (ਫਲੈਕਸ ਫੁਟ ਚੀਤਾ) ਦੇ ਰੂਪ ’ਚ ਬਣਾਉਟੀ ਅੰਗ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਲੱਤਾਂ ਤੋਂ ਵਿਹੂਣੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਵਰਦਾਨ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ। ਪਿਸਟੋਰੀਅਸ ਨੇ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜ਼ਮਾਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਲੇਡਜ਼ ਨੇ ਲੱਤਾਂ ਤੋਂ ਲਾਚਾਰ ਕਈ ਵਿਅਕਤੀ ਦੌੜਨੇ ਲਾ ਦਿੱਤੇ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ’ਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਪਿਸਟੋਰੀਅਸ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਇੱਥੇ ਗੌਰਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬਲੇਡਜ਼ ਨਾ ਤਾਂ ਬਾਇਓਨਿਕ ਹਨ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਸ ’ਤੇ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੋਟਰ ਲੱਗੀ ਹੈ। ਬਲੇਡਜ਼ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਲਾਸਟਿਕ ਸਪਰਿੰਗਜ਼ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੁਝ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਲੱਤਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹਨ।
ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ 'ਚ ਭਾਗ
ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦਾ ਆਸਕਰ ਪਿਸਟੋਰੀਅਸ 27 ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਲੰਡਨ ਵਿਖੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ 400 ਮੀਟਰ ਤੇ 4&400 ਮੀਟਰ ਰਿਲੇਅ ’ਚ ਹਿੱਸਾ ਲਵੇਗਾ ਤਾਂ ਉਹ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ’ਚ ਨਵਾਂ ਕੀਰਤੀਮਾਨ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਅਧਿਆਏ ਲਿਖੇਗਾ। ਜਮਾਂਦਰੂ ਨੁਕਸ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਲੱਤਾਂ ਗੁਆ ਚੁੱਕਿਆ ਆਸਕਰ ਇਸ ਖੇਡ ਕੁੰਭ ਦੌਰਾਨ ਲੱਤਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣਾ ਲੋਹਾ ਮਨਵਾਏਗਾ।
ਖੇਡਾਂ 'ਚ ਭਾਗ ਲੈਣਾ
ਸੰਨ 2004 ਵਿੱਚ ਆਸਕਰ ਨੇ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪਹਿਲੇ ਸਪਰਿੰਟ ਸੈਸ਼ਨ ’ਚ ਭਾਗ ਲੈ ਕੇ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰੀਟੋਰੀਆ ਦੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵੱਲੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 100 ਮੀਟਰ ਦੌੜ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ’ਚ ਭਾਗ ਲੈ ਕੇ 11.72 ਸਕਿੰਟਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਕੱਢਿਆ। ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਫਲੈਕਸ ਫੁਟ ਚੀਤਾ (ਬਲੇਡਜ਼) ਦੇ ਟਰਾਇਲ ਲਈ ਅਮਰੀਕਾ ਸੱਦਿਆ ਗਿਆ। ਸਤੰਬਰ 2004 ਵਿੱਚ ਪਿਸਟੋਰੀਅਸ ਨੇ ਪੈਰਾਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ’ਚ ਪਹਿਲਾ ਸੋਨ ਤਮਗਾ 200 ਮੀਟਰ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਕੱਢਿਆ। ਇਸ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਲਮੀ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਉਂਦਿਆਂ 21.97 ਸਕਿੰਟ ਦਾ ਸਮਾਂ ਕੱਢਿਆ ਪਰ 100 ਮੀਟਰ ਦੌੜ ’ਚ ਉਸ ਨੂੰ 11.16 ਸਕਿੰਟ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਕਾਂਸੇ ਦੇ ਤਮਗੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਬਰ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਸਾਲ 2007 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਮੁਕਾਮੀ (ਦੱਖਣ ਅਫਰੀਕੀ) ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੌਰਾਨ 400 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੌੜ ’ਚ 46.56 ਸਕਿੰਟ ਦਾ ਸਮਾਂ ਕੱਢਿਆ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਜੁਲਾਈ ਵਿੱਚ ਰੋਮ ਦੇ ਓਲੰਪਿਕ ਸਟੇਡੀਅਮ ’ਚ ਗੋਲਡਨ ਗਾਲਾ ਈਵੈਂਟ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਖੁੰਝ ਗਿਆ ਪਰ ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਰਹੀ ਕਿ ਆਸਕਰ ਦੇ ਦੌੜਨ ਦੇ ਸਟਾਈਲ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਲਈ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਸੰਗਠਨ (ਆਈ.ਏ.ਏ.ਐਫ.) ਨੇ ਟਰੈਕ ਦੁਆਲੇ ਐਚ.ਡੀ. (ਹਾਈ ਡੈਫੀਨੀਸ਼ਨ) ਕੈਮਰੇ ਲੁਆਏ। ਪੰਜ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ-ਪੜਤਾਲ ਤੇ ਖੋਜ ਮਗਰੋਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਕੋਲੋਗ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਪੀਟਰ ਬਰੱਗਮੈਨ ਇਸ ਸਿੱਟੇ ’ਤੇ ਪੁੱਜੇ ਕਿ ਆਸਕਰ ਪਿਸਟੋਰੀਅਸ, ਦੋਵੇਂ ਲੱਤਾਂ ਵਾਲੇ (ਤੰਦਰੁਸਤ) ਅਥਲੀਟਾਂ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਦੌੜ ਸਕਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਲੇਡਜ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਫਾਇਦਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦੌੜਨ ਲੱਗਿਆਂ ਘੱਟ ਊਰਜਾ (ਆਕਸਜੀਨ/ਕੈਲੋਰੀਜ਼) ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਮਗਰੋਂ ਆਈ.ਏ.ਏ.ਐਫ. ਨੇ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਜਾਰੀ ਕਰ ਕੇ ਪਿਸਟੋਰੀਅਸ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਣਾਉਟੀ ਅੰਗਾਂ (ਬਲੇਡਜ਼) ਰਾਹੀਂ ਨਾਵਾਜਬ ਲਾਭ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਓਲੰਪਿਕਸ ’ਚ ਉਸ ਦੇ ਦਾਖਲੇ
ਇਸ ਰਿਪੋਰਟ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਆਸਕਰ ਵੱਲੋਂ ਪਹੁੰਚ ਕਰਨ ’ਤੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਪਾਬੰਦੀ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦਿਆਂ ਅਯੋਗ ਕਰਾਰ ਦੇ ਕੇ ਪੇਇਚਿੰਗ ਓਲੰਪਿਕਸ ’ਚ ਉਸ ਦੇ ਦਾਖਲੇ ’ਤੇ ਰੋਕ ਲਾ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਪਿਸਟੋਰੀਅਸ ਅਦਾਲਤ ’ਚ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤੇ 16 ਮਈ ਨੂੰ ਸਾਲਸੀ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਪਿਸਟੋਰੀਅਸ ਦੇ ਹੱਕ ’ਚ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਸਕਰ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਦੌੜਨ ਲੱਗਿਆਂ ਓਨੀ ਹੀ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਖਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿੰਨੀ ਕਿ ਇੱਕ ਤੰਦਰੁਸਤ ਮਨੁੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦੇ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਆਉਣ ਕਰ ਕੇ ਆਸਕਰ ਪਿਸਟੋਰੀਅਸ ਪੇਇਚਿੰਗ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ’ਚ ਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਨਾ ਹੋ ਸਕਿਆ ਪਰ ਇਸ ਨੇ ਪੇਇਚਿੰਗ ਦੀਆਂ
ਪੈਰਾਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ
ਪੈਰਾਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ’ਚ 100 ਮੀਟਰ, 200 ਮੀਟਰ ਤੇ 400 ਮੀਟਰ ’ਚ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਮਗਾ ਫੁੰਡਿਆ। ਸਾਲ 2010-11 ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਉੱਚਾਈ ’ਤੇ ਲੈ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਇਗਨਾਨੋ (ਇਟਲੀ) ’ਚ 400 ਮੀਟਰ ਦੌੜ ’ਚ ਦੋਵੇਂ ਲੱਤਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦਿਆਂ 45.07 ਸਕਿੰਟ ਦਾ ਸਮਾਂ ਕੱਢ ਕੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ ਤੇ ਵੱਡੇ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰ ਲਿਆ। ਸੰਨ 2008 ਦੀਆਂ ਪੇਇਚਿੰਗ ਪੈਰਾਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਚੈਂਪੀਅਨ ਆਸਕਰ ਪਿਸਟੋਰੀਅਸ ਨੂੰ ਲੰਡਨ ਓਲੰਪਿਕ ’ਚ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਖੇਡ ਦਸਤੇ ’ਚ ਸ਼ੁਮਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਹੁਣ ਤਕ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਇਸ ਅਫਰੀਕੀ ਮੁਲਕ ਨੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਆਸਾਂ ਹਨ। ਪਿਸਟੋਰੀਅਸ ਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦੌੜਾਕਾਂ ਵਿਚਲੇ ਕੁਝ ਅੰਕੜੇ: ਪਿਸਟੋਰੀਅਸ ਦਾ 400 ਮੀਟਰ ’ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਮਾਂ 45.07 ਸਕਿੰਟ ਹੈ। ਪਿਸਟੋਰੀਅਸ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਲੱਤ ’ਚ ਪਾਏ ਬਣਾਉਟੀ ਅੰਗ (ਚੀਤਾ ਬਲੇਡ) ਤੇ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਦਾ ਵਜ਼ਨ 2.4 ਕਿਲੋ ਹੈ ਜਦੋਂਕਿ ਪਿਸਟੋਰੀਅਸ ਦੇ ਜੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਤੰਦਰੁਸਤ ਅਥਲੀਟ ਦੀ ਲੱਤ ਦਾ ਵਜ਼ਨ 5.7 ਕਿਲੋ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ। ਬੈੱਨ ਜਾਨਸਨ, ਕਾਰਲ ਲੂਇਸ, ਮੋਰਿਸ ਗਰੀਨੇ ਤੇ ਜਸਟਿਨ ਗੈਟਿਲਨ ਜਿਹੇ ਦੌੜਾਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਮੁੜ ਉਸੇ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ’ਚ ਲਿਆਉਣ ਲਈ 0.34 ਸਕਿੰਟ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂਕਿ ਪਿਸਟੋਰੀਅਸ ਨੂੰ ਇਹੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ 20 ਗੁਣਾਂ (15.7 ਫ਼ੀਸਦੀ) ਤੇਜ਼ 0.28 ਸਕਿੰਟ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਮੁਆਮਲਾ
2013 ਵਾਲਨਟਾਈਨ ਦੇ ਦਿਨ ਤੇ ਆਸਕਰ ਨੇ ਬੜੀ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਗਿਰਲਫ੍ਰੈਂਡ ਰੀਵਾ ਸਟੀਅੰਕਾਂਪ ਦਾ ਕਤਲ ਕੀਤਾ। ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦਾ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੱਤਿਆਰਾ ਘੋਸ਼ਤ ਕੀਤਾ। ਨਵੰਬਰ 2021 ਵਿੱਚ, ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਜੇਲ੍ਹ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਆਸਕਰ ਪਿਸਟੋਰੀਅਸ ਦੀ ਪੈਰੋਲ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਤਮਕ ਕਦਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਦੇ ਕਤਲ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਹੈ।
ਹੁਆਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੈਰਾਲੰਪਿਕ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖਿਡਾਰੀ
ਬੀਕਾਨੇਰ
ਬੀਕਾਨੇਰ (ਹਿੰਦੀ: बीकानेर, ਉਰਦੂ: بِيكانير‎) ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਜੈਪੁਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਵਿਚ 330 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (205 ਮੀਲ) ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਬੀਕਾਨੇਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹy ਅਤੇ ਬੀਕਾਨੇਰ ਡਵੀਜ਼ਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ।
ਬੀਕਾਨੇਰ ਸ਼ਹਿਰ ਜੋ ਕਿ ਬੀਕਾਨੇਰ ਰਿਆਸਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ, ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਰਾਓ ਬੀਕਾ ਨੇ 1488 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਸ਼ਹਿਰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਬੀਕਾਨੇਰ ਰਾਜ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਨਾਮ ਜਾਂਗਲ ਦੇਸ਼ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁਰੁ ਅਤੇ ਮਦਰ ਦੇਸ਼ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਾਂਗਲ ਨਾਮ ਕਿਤੇ ਇਕੱਲਾ ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਕੁਰੁ ਅਤੇ ਮਦਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਬੀਕਾਨੇਰ ਦੇ ਰਾਜੇ ਜੰਗਲ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੁਣ ਤੱਕ ਜੰਗਲ ਧਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਕਹਾਂਦੇ ਹਨ। ਬੀਕਾਨੇਰ ਰਾਜ ਅਤੇ ਜੋਧਪੁਰ ਦਾ ਉੱਤਰੀ ਭਾਗ ਜਾਂਗਲ ਦੇਸ਼ ਸੀ
ਬੀਕਾਨੇਰ ਸਮਾਂ ਮੰਡਲ: ਆਈਏਸਟੀ ( ਯੂਟੀਸੀ + ੫: ੩੦) ਦੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਰਾਜ ਰਾਜਸਥਾਨ ਜਿਲਾ ਬੀਕਾਨੇਰ ਨਗਰਪਤੀ ਨਗਰ ਦਾਈ ਪ੍ਰਧਾਨ ਜਨਸੰਖਿਆ • ਘਣਤਵ ੫੨੯, ੦੦੭ ( ੨੦੦੧ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ [ update ]) • ੧੯੬੦ ਖੇਤਰਫਲ • ਉਚਾਈ ( AMSL) 270 ਮੀ • ੨੪੨ ਮੀਟਰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕੋਡ [ ਦਿਖਾਵਾਂ ] • ਪਿਨਕੋਡ • ੩੩੪੦ - - • ਦੂਰਭਾਸ਼ • + ੯੧ - ੧੫੧ • ਗਾੜੀਆਂ • ਆਰਜੇ
ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂਕ: 28°01′00″N 73°19′00″E﻿ / ﻿28. 016667, 73 . 333333
ਰਾਵ ਟੇਢਾ ਦੁਆਰਾ ੧੪੮੫ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਅਜਿਹਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨੇਰਾ ਨਾਮਕ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਸੰਪੂਰਣ ਜਗ੍ਹਾ ਦਾ ਮਾਲਿਕ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਰਾਵ ਟੇਢਾ ਨੂੰ ਇਹ ਜਗ੍ਹਾ ਇਸ ਸ਼ਰਤ ਉੱਤੇ ਦਿੱਤੀ ਦੀ ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਨਗਰ ਦੇ ਨਾਮ ਵਲੋਂ ਜੋੜਿਆ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਟੇਢਾ + ਨੇਰ, ਬੀਕਾਨੇਰ ਪਿਆ। [ 1 ] ਅਕਸ਼ਯ ਤ੍ਰਤੀਆ ਦੇ ਇਹ ਦਿਨ ਅੱਜ ਵੀ ਬੀਕਾਨੇਰ ਦੇ ਲੋਕ ਪਤੰਗ ਉੜਾਕਰ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬੀਕਾਨੇਰ ਦਾ ਇਤਹਾਸ ਹੋਰ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾਵਾਂ ਦਾ ਇਤਹਾਸ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਗੰਗਾਸਿੰਹ ਜੀ ਨੇ ਨਵੀ ਬੀਕਾਨੇਰ ਰੇਲ ਨਹਿਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਧਾਰਭੂਤਵਿਅਵਸਥਾਵਾਂਵਲੋਂ ਬਖ਼ਤਾਵਰ ਕੀਤਾ। ਬੀਕਾਨੇਰ ਦੀ ਭੁਜਿਆ ਮਠਿਆਈ ਅਤੇ ਜਿਪਸਮ ਅਤੇ ਕਲੇ ਅੱਜ ਵੀ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਹਿਚਾਣ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਅਤੇ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸੌਹਾਰਦਰ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਇਹ ਇੱਥੇ ਦੀ ਦੂਜੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਟਤਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਤਹਾਸ ਦੀ ਗੱਲ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੋ ਤਾਂ ਇਟਲੀ ਦੇ ਟੈਸੀਟੋਰੀ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਬੀਕਾਨੇਰ ਵਲੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰੇਮ ਵਲੋਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਬੀਕਾਨੇਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ੫ ਦਵਾਰ ਅੱਜ ਵੀ ਆਂਤਰਿਕ ਨਗਰ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਲੋਂ ਜਿੰਦਾ ਜੁਡ਼ੇ ਹਨ। ਕੋਟਗੇਟ, ਜੱਸੂਸਰਗੇਟ, ਨੱਥੂਸਰਗੇਟ, ਗੋਗਾਗੇਟ ਅਤੇ ਸ਼ੀਤਲਾਗੇਟ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ।
ਬੀਕਾਨੇਰ ਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਤੀਥਿ ੭੩ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰਵੀ ਅਕਸ਼ਾਂਸ ੨੮.੦੧ ਉੱਤਰੀ ਦੇਸ਼ਾਂਤਾਰ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ ਉਚਾਈ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ੨੪੩ਮੀਟਰ ਅਤੇ ੭੯੭ ਫੀਟ ਹੈ।
ਬੀਕਾਨੇਰ ਦਾ ਇਤਹਾਸ
ਬੀਕਾਨੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੂਜੀ ਕਹਾਣੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਦਿਨ ਰਾਵ ਜੋਧਾ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਸਨ ਬੀਕਾਜੀ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਦੇਰ ਵਲੋਂ ਆਏ ਅਤੇ ਪਰਨਾਮ ਕਰ ਆਪਣੇ ਚਾਚਾ ਕਾਂਧਲ ਵਲੋਂ ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਧੀਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਗੱਲ ਕਰਣ ਲੱਗੇ ਇਹ ਵੇਖ ਕਰ ਜੋਧਾ ਨੇ ਵਿਅੰਗਏ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ " ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚਾਚਾ - ਭਤੀਜਾ ਕਿਸੇ ਨਵੀ ਰਾਜ ਨੂੰ ਵਿਜਿਤ ਕਰਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹੈ’। ਇਸ ਉੱਤੇ ਟੇਢਾ ਅਤੇ ਕਾਂਧਲ ਨੇ ਕਿੱਥੇ ਕਿ ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੀ ਕ੍ਰਿਪਿਆ ਹੋ ਤਾਂ ਇਹੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਚਾਚਾ — ਭਤੀਜਾ ਦੋਨਾਂ ਦਰਬਾਰ ਵਲੋਂ ਉਠ ਦੇ ਚਲੇ ਆਏ ਅਤੇ ਦੋਨਾਂ ਨੇ ਬੀਕਾਨੇਰ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੋਕ ਦੋਹਾ ਵੀ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹੈ ‘ ਪੰਦਰਹ ਸੌ ਪੈਂਤਾਲਵੇ, ਸੁਦ ਵਿਸਾਖ ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ ਥਾਵਰ ਬੀਜ ਥਰਪਯੋ, ਟੇਢਾ ਬੀਕਾਨੇਰ ‘ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਇੱਕ ਤਾਣ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਆ ਵਲੋਂ ਬੀਕਾਨੇਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ ਉਂਜ ਇਹ ਖੇਤਰ ਤੱਦ ਵੀ ਨਿਰਜਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਮੇ ਜਾਟ ਜਾਤੀ ਦੇ ਕਈ ਪਿੰਡ ਸਨ
ਭੂਗੋਲ
ਬੀਕਾਨੇਰ ਰਾਜ ਦੇ ਉਤੱਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਫਿਰੋਜਪੁਰ ਜਿਲਾ, ਉਤੱਰ - ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਹਿਸਾਰ, ਉਤੱਰ - ਪਸ਼ਚਮ ਵਿੱਚ ਭਾਵਲਪੁਰ ਰਾਜ, ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਜੋਧਪੁਰ, ਦੱਖਣ - ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਜੈਪੁਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ - ਪਸ਼ਚਮ ਵਿੱਚ ਜੈਸਲਮੇਰ ਰਾਜ, ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਹਿਸਾਰ ਅਤੇ ਲੋਹਾਰੁ ਦੇ ਪਰਗਨੇ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਭਾਵਲਪੁਰ ਰਾਜ ਸਨ।
ਵਰਤਮਾਨ ਬੀਕਾਨੇਰ ਜਿਲਾ
ਵਰਤਮਾਨ ਬੀਕਾਨੇਰ ਜਿਲਾ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਜਵਾਬ - ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ੨੭ ਡਿਗਰੀ ੧੧ ਅਤੇ ੨੯ ਡਿਗਰੀ ੦੩ ਜਵਾਬ ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ ਅਤੇ ੭੧ ਡਿਗਰੀ ੫੪ ਅਤੇ ੭੪ ਡਿਗਰੀ ੧੨ ਪੂਰਵ ਦੇਸ਼ਾਂਤਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਕੁਲ ਖੇਤਰਫਲ ੩੨, ੨੦੦ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਬੀਕਾਨੇਰ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾਨਗਰ ਅਤੇ ਫਿਰੋਜਪੁਰ, ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਜੈਸਲਮੇਰ, ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਨਾਗੌਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਜੋਧਪੁਰ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਜਲਵਾਯੁਮੁੱਖ ਲੇਖ: ਬੀਕਾਨੇਰ ਦੀ ਜਲਵਾਯੂ
ਇੱਥੇ ਦੀ ਜਲਵਾਯੂ ਸੁੱਕੀ, ਪੰਰਤੁ ਜਿਆਦਾਤਰ ਅਰੋਗਿਅਪ੍ਰਦ ਹੈ। ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਸਰਦੀ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾ ਸਰਦੀ ਪਡਨਾ ਇੱਥੇ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਮਈ, ਜੂਨ ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ ਮਹੀਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਲੂ ( ਗਰਮ ਹਵਾ) ਬਹੁਤ ਜੋਰਾਂ ਵਲੋਂ ਚੱਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਰੇਤ ਦੇ ਟੀਲੇ ਉੱਡ - ਉੱਡਕੇ ਇੱਕ ਸਥਾਨ ਵਲੋਂ ਦੂੱਜੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਬੰਨ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਧੁੱਪ ਇੰਨੀ ਅਸਹਮਹਏ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਘਰ ਵਲੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਡਰ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਦੇ - ਕਦੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਵਧਣ ਉੱਤੇ ਆਕਾਲ ਮੌਤ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਘਰਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਤਹਖਾਨੇ ਬਣਵਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਠੰਡੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹੈ। ਕੜੀ ਭੂਮੀ ਦੀ ਆਸ਼ਾ ਰੇਤ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਵਲੋਂ ਠੰੜਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਲਈ ਗਰਮੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇੱਥੇ ਠੰਢਕ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੀਤਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਇੰਨੀ ਸਰਦੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਦਰਖਤ ਅਤੇ ਬੂਟੇ ਬਹੁਤ ਕਰਕੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹੈ।
ਬੀਕਾਨੇਰ ਵਿੱਚ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਦੀ ਬਹੁਤਾਇਤ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਖੂਹ ਦਾ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਕਿਤੇ ਖੂਹ ਪੁੱਟਣੇ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਜਮਾਂ ਹੋਣ ਦਾ ਸਥਾਨ ਮਿਲਿਆ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਉੱਤੇ ਬਸਤੀ ਬਸ ਗਈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਬੀਕਾਨੇਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਰ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਡਮਦੇਸਰ, ਨੌਰੰਗਦੇਸਰ, ਲੂਣਕਰਣਸਰ ਆਦਿ। ਇਸਤੋਂ ਆਸ਼ਏ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇਕੁਵਾਂ ਅਤੇ ਤਾਲਾਬ ਹਨ। ਕੁਵਾਂਦੇ ਮਹੱਤਵ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਹੋਰ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਜਦੋਂ ਵੀ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਆਕਰਮਣਕਾਰੀ ਖੂਹਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਅਧਿਕਾਰ ਜਮਾਣ ਦਾ ਸਰਵ ਪਹਿਲਾਂ ਜਤਨ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇੱਥੇ ਦੇ ਜਿਆਦਾਤਰਕੁਵਾਂ੩੦੦ ਜਾਂ ਉਸਤੋਂ ਫੁੱਟ ਡੂੰਘੇ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਪਾਣੀ ਬਹੁਤ ਕਰਕੇ ਮਿੱਠਾ ਅਤੇ ਸਿਹਤ-ਬਖਸ਼ਣਹਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਵਰਖਾ:ਜੈਸਲਮੇਰ ਨੂੰ ਛੱਡਕੇ ਰਾਜਪੂਤਾਨੇ ਦੇ ਹੋਰ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਆਸ਼ਾ ਬੀਕਾਨੇਰ ਵਿੱਚ ਸਭਤੋਂ ਘੱਟ ਵਰਖਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਰਖਾ ਦੇ ਆਭਾਵ ਵਿੱਚ ਨਹਰੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਿੰਚਾਈ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸ਼ਰੋਤ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਕੁਲ ੨੩੭੧੨ ਹੇਕਟੇਇਰ ਭੂਮੀ ਦੀ ਸਿੰਚਾਈ ਨਹਿਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਖੇਤੀ
ਅਧਿਕਾਂਸ਼ ਹਿੱਸਾ ਅਨੁਪਜਾਊ ਅਤੇ ਜਲਵਿਹੀਨ ਮਰੁਭੂਮਿ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਸ਼ ਹੈ। ਜਗ੍ਹਾ - ਜਗ੍ਹਾ ਰੇਤੀਲੇ ਟੀਲੇਂ ਹਨ ਜੋ ਬਹੁਤ ਉੱਚੇ ਵੀ ਹਨ। ਬੀਕਾਨੇਰ ਦਾ ਦੱਖਣ - ਪਸ਼ਚਮ ਵਿੱਚ ਮਗਰਾ ਨਾਮ ਦੀ ਪਥਰੀਲੀ ਭੂਮੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਚੰਗੀ ਵਰਖਾ ਹੋ ਜਾਣ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਫਸਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਵਾਬ - ਪੂਰਵ ਦੀ ਭੂਮੀ ਦਾ ਰੰਗ ਕੁੱਝ ਪਿਲੱਤਣ ਲਈ ਹੋਏ ਹੈ ਅਤੇ ਉਪਜਾਊ ਹੈ।
ਇੱਥੇ ਸਾਰਾ ਭੱਜਿਆ ਵਿੱਚ ਖਰੀਫ ਫਸਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖਤ: ਬਾਜਰਾ, ਮੋਠ, ਜਵਾਰ, ਤੀਲ ਅਤੇ ਰੂੰ ਹੈ। ਰਬੀ ਦੀ ਫਸਲ ਅਰਥਾਤ ਗੇਂਹੁ, ਜੌਂ, ਸਰਸੋ, ਛੋਲੇ ਆਦਿ ਕੇਵਲ ਪੂਰਵੀ ਭਾਗ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਹੈ। ਨਹਿਰ ਵਲੋਂ ਸੀਂਚੀ ਜਾਣਵਾਲੀ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਗੇਂਹੁ, ਮੱਕਾ, ਰੂੰ, ਗੰਨਾ ਇਤਆਦਿ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਲੱਗੇ ਹੈ।
ਖਰੀਫ ਦੀ ਫਸਲ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਾਜਰਾ ਇੱਥੇ ਦੀ ਮੁੱਖ ਫਸਲ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਫਲ ਤਰਬੂਜ ਅਤੇ ਕਕੜੀ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਤਰਬੂਜ ਦੀ ਚੰਗੀ ਕਿ ਬਹੁਤਾਇਤ ਵਲੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਨਹਿਰਾਂ ਦੇ ਆ ਜਾਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨਾਰੰਗੀ, ਨੀਂਬੂ, ਅਨਾਰ, ਅਮਰੂਦ, ਆਦਿ ਫਲ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਲੱਗੇ ਹਨ। ਸ਼ਾਕੋਂ ਵਿੱਚ ਮੂਲੀ, ਗਾਜਰ, ਪਿਆਜ ਆਦਿ ਸਰਲਤਾ ਵਲੋਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹੈ।
ਜੰਗਲ
ਬੀਕਾਨੇਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਧਨ ਜੰਗਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦਰਖਤ ਵੀ ਇੱਥੇ ਘੱਟ ਹੈ। ਸਧਾਰਣ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਖੇਜੜਾ ( ਸ਼ਮੀ) ਦੇ ਰੁੱਖ ਬਹੁਤਾਇਤ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਉਸਦੀ ਫਲੀਆਂ, ਛਾਲ ਅਤੇ ਪੱਤੇ ਚੌਪਾਏ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਨਿੰਮ, ਸ਼ੀਸ਼ਮ ਅਤੇ ਪਿੱਪਲ ਦੇ ਦਰਖਤ ਵੀ ਇੱਥੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਰੇਤ ਦੇ ਟੀਲੋਂ ਉੱਤੇ ਬਬੂਲ ਦੇ ਦਰਖਤ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਥੋੜ੍ਹੀ ਸੀ ਵਰਖਾ ਹੋ ਜਾਣ ਉੱਤੇ ਇੱਥੇ ਚੰਗੀ ਘਾਹ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਘਾਸੋਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨਤ: ਭੂਰਟ ਨਾਮ ਦੀ ਚਿਪਕਣ ਵਾਲੀ ਘਾਹ ਬਹੁਤਾਇਤ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪਸ਼ੁ
ਪਕਸ਼ੀਇਹਾਂ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸ਼ੇਰ, ਚੀਤੇ ਆਦਿ ਭਿਆਨਕ ਜੰਤੁ ਤਾਂ ਨਹੀ ਉੱਤੇ ਜਰਖ, ਨੀਲਗਾਏ ਆਦਿ ਆਮਤੌਰ: ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹੈ। ਘਾਹ ਚੰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਗਾਂ, ਬੈਲ, ਮੱਝ, ਘੋੜੇ, ਊਠ, ਗੁੱਝੀ ਗੱਲ, ਬਕਰੀ ਆਦਿ ਚੌਪਾਇਆ ਜਾਨਵਰ ਸਭ ਜਗ੍ਹਾ ਬਹੁਤਾਇਤ ਵਲੋਂ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਊਠ ਇੱਥੇ ਵੱਡੇ ਕੰਮ ਦਾ ਜਾਨਵਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸਵਾਰੀ, ਬੋਝਿਆ ਢੋਣ, ਪਾਣੀ ਲਿਆਉਣ, ਹੱਲ ਚਲਾਣ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੀਤਰ, ਬਟੇਰਾ, ਬਟਬੜ, ਤੀਲੋਰ, ਆਦਿ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਧਰਮ
ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੁ ਏੰਵ ਜੈਨ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣੇ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸਭਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣੇ ਵਾਲੇ ਵੀ ਚੰਗੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਈਸਾਈ ਅਤੇ ਪਾਰਸੀ ਧਰਮ ਦੇ ਸਾਥੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹਨ।
ਹਿੰਦੁਵਾਂਵਿੱਚ ਵੈਸ਼ਣਵੋਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਜਿਆਦਾ ਹੈ। ਜੈਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਵੇਤਾਬਰ, ਦਿਗੰਬਰ ਅਤੇ ਥਾਨਕਵਾਸੀ ( ਢੂੰਢਿਆ) ਆਦਿ ਭੇਦ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਥਾਨਕਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਜਿਆਦਾ ਹੈ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੰਨੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਜਿਆਦਾ ਹੈ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰਾ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਹਨ, ਜੋ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੱਥੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕਈ ਹਿੰਦੁ ਰੀਤੀ - ਰਿਵਾਜ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਇੱਥੇ ਅਲਖਗਿਰੀ ਨਾਮ ਦਾ ਨਵੀ ਮਤ ਵੀ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹੈ ਅਤੇ ਬਿਸਨੋਈ ਨਾਮ ਦਾ ਦੂਜਾ ਮਤ ਵੀਹਿੰਦੁਵਾਂਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਜਾਤੀਆਂ
ਹਿੰਦੁਵਾਂਵਿੱਚ ਵਾਲਮਿਕਿ, ਬਾਹਮਣ, ਰਾਜਪੂਤ, ਮਹਾਜਨ, ਕਾਇਸਥ, ਜਾਟ, ਚਾਰਣ, ਭੱਟ, ਸੁਨਿਆਰ, ਦਰੋਗਾ, ਦਰਜੀ, ਲੁਹਾਰ, ਖਾਂਦੀ ( ਤਰਖਾਨ), ਘੁਮਿਆਰ, ਤੇਲੀ, ਮਾਲੀ, ਨਾਈ, ਧੋਬੀ, ਗੂਜਰ, ਅਹੀਰ, ਬੈਰਾਗੀ, ਗੋਂਸਾਈ, ਸਵਾਮੀ, ਡਾਕੋਤ, ਕਲਾਲ, ਲੇਖਰਾ, ਛੀਂਪਾ, ਸੇਵਕ, ਭਗਤ, ਭੜਭੂੰਜਾ, ਰੈਗਰ, ਮੋਚੀ, ਚਮਾਰ ਆਦਿ ਕਈ ਜਾਤੀਆਂ ਹਨ। ਬਰਹਮਣ, ਮਹਾਜਨ ਆਦਿ ਕਈ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਅਨੇਕ ਉਪਜਾਤੀਆਂ ਵੀ ਬੰਨ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀ ਹੁੰਦਾ। ਆਦਿਵਾਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੀਣਾ, ਬਾਵਰੀ, ਥੋਰੀ ਆਦਿ ਹਨ। ਇਹ ਲੋਕ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਮਜਦੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਖ, ਸੈਯਦ, ਮੁਗਲ, ਪਠਾਨ, ਕਾਇਮਖਾਨੀ, ਰਾਠ, ਜੋਹਿਆ, ਰੰਗਰੇਜ, ਸੱਕਾ ਅਤੇ ਕੁੰਜੜੇ ਆਦਿ ਕਈ ਜਾਤੀਆਂ ਹਨ।
ਇੱਥੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਖੇਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬਾਕੀ ਵਪਾਰ, ਨੌਕਰੀ, ਦਸਤਕਾਰੀ, ਮਜਦੂਰੀ ਅਤੇ ਲੇਨ - ਦੇਨ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਸ਼ੁ ਪਾਲਣ ਇੱਥੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪੇਸ਼ਾ ਹੈ। ਪਰੀਜਾਦੇ ਅਤੇ ਰਾਢ ਜਾਤੀ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਇਸ ਧੰਧੇ ਵਿੱਚ ਲਿਪਤ ਹੈ। ਵਪਾਰ ਕਰਣ ਵਾਲੀ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮਹਾਜਨ ਹਨ, ਜੋ ਦੂਰ - ਦੂਰ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਕੇ ਵਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਵਰਗ ਸੰਪੰਨ ਵਰਗ ਵੀ ਹੈ। ਬਾਹਮਣ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੂਜਾ - ਪਾਠ ਅਤੇ ਪਰੋਹਿਤਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕੋਈ - ਕੋਈ ਵਪਾਰ, ਨੌਕਰੀ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੁੱਝ ਮਹਾਜਨ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਲੋਂ ਵੀ ਆਪਣਾ ਗੁਜਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪੇਸ਼ਾ ਫੌਜੀ - ਸੇਵਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਈ ਖੇਤੀ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹੈ। bishnoi is also main cast in this area,, rakesh bishnoi
ਰਾਜਨੀਤੀ
ਬੀਕਾਨੇਰ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਵਲੋਂ ਵੀ ਆਪਣੀ ਭੁਮੀਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ | ਰਾਜਲਸਥਾਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਨੇਤਾ - ਵਿਰੋਧੀ ਧੜਾ ਜਸਵੰਤਸਿਹਜੀ ਬੀਕਾਨੇਰ ਦੇ ਹੀ ਸਨ | manoj dudi
ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ
ਮੁੱਖ ਲੇਖ: ਬੀਕਾਨੇਰ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ
ਭਾਸ਼ਾ
ਇਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਮਾਰਵਾੜੀ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਜਪੂਤਾਨੇ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਉਸਦੇ ਭੇਦ ਥਲੀ, ਬਾਗੜੀ ਅਤੇ ਸ਼ੇਖਾਵਟੀ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ। ਉੱਤਰੀ ਭਾਗ ਦੇ ਲੋਕ ਮਿਸ਼ਰਤ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਜਾਟਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਦੀ ਲਿਪੀ ਨਾਗਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਕਰਕੇ ਘਸੀਟ ਰੁਪ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਦਫਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਦਾ ਪ੍ਚਾਰ ਹੈ।
ਦਸਤਕਾਰੀ
ਭੇੜੋ ਦੀ ਬਹੁਤਾਇਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇੱਥੇ ਉਂਨ ਬਹੁਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਕਬੰਲ, ਲਾਈਆਂ ਆਦਿ ਊਨੀ ਸਮਾਨ ਬਹੁਤ ਚੰਗੇ ਬਣਦੇ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦੇ ਗਲੀਚੇ ਅਤੇ ਦਰੀਆਂ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਹਾਥੀ ਦੰਦ ਦੀ ਚੂੜੀਆਂ, ਲੱਖ ਦੀ ਚੂੜੀਆਂ ਅਤੇ ਲੱਖ ਵਲੋਂ ਰੰਗੀ ਹੋਈ ਲੱਕੜੀ ਦੇ ਖਿਡੌਣੇ ਅਤੇ ਪਲੰਗ ਦੇ ਪਾਏ, ਸੋਣ - ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਜੇਵਰ, ਊਠ ਦੇ ਚਮੜੇ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸੁਨਹਰੀ ਕੰਮ ਦੇ ਤਰ੍ਹਾਂ - ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਕੁੱਪੇ, ਊਂਟੋ ਦੀਆਂ ਕਾਠੀਆਂ, ਲਾਲ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਰੱਤਨ ਆਦਿ ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਚੰਗੇ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬੀਕਾਨੇਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਵਲੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ੱਕਰ ਵਲੋਂ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਸਵੱਛ ਮਿਸ਼ਰੀ ਤਿਆਰ ਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਦੂਰ - ਦੂਰ ਤੱਕ ਭੇਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਲੋਂ ਬੀਕਾਨੇਰ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਸਾਹਿਤ ਜਿਆਦਾਤਰ ਚਾਰਣ, ਸੰਤ ਅਤੇ ਜੈਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਚਾਰਣ ਰਾਜੇ ਦੇ ਆਸ਼ਰਿਤ ਸਨ ਅਤੇ ਡਿੰਗਲ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਬੀਕਾਨੇਰ ਦੇ ਸੰਤ ਲੋਕ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਤਾਂ ਸਨ। ਬੀਕਾਨੇਰ ਦਾ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ। ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਬੀਕਨੇਰ ਦੇ ਰਾਜਾਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਤਿਅਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ਰਇ ਮਿਲਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਾਜਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਕਈ ਮੈਬਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਜੌਹਰਦਿਖਲਾਵਾਂ। ਰਾਵ ਬੀਕਾਜੀ ਨੇ ਮਾਧੂ ਲਾਲ ਚਾਰਣ ਨੂੰ ਖਾਰੀ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਬਾਰਹਠ ਚੌਹਥ ਬੀਕਾਜੀ ਦੇ ਸਮਕਲੀਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਚਾਰਣ ਕਵੀ ਸਨ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਬੀਕਾਨੇ ਦੇ ਚਾਰਣ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਬਿਠੂ ਸੁੱਜਿਓ ਦਾ ਨਾਮ ਬਡੇ ਇੱਜ਼ਤ ਵਲੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਵਿਤਾ ‘ ਰਾਵ ਜੈਤਸੀ ਦੇ ਛੰਦ ‘ ਡਿੰਗਲ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਉਂਚਾ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਬੀਕਾਨੇਰ ਦੇ ਰਾਜ ਰਾਇਸਿੰਘ ਨੇ ਵੀ ਗਰੰਥ ਲਿਖੇ ਸਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਜੋਤੀਸ਼ ਰਤਨ ਮਾਲਾ ਨਾਮਕ ਗਰੰਥ ਦੀ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਵਿੱਚ ਟੀਕਾ ਲਿਖੀ ਸੀ। ਰਾਇਸਿੰਹ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਪ੍ਰਥਵੀਰਾਜ ਰਾਠੌਡ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ ਕਵੀ ਸਨ ਉਹ ਅਕਬਰ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਹੇ ਸਨ ਵੇਲਿ ਕਰਿਸਨ ਰੁਕਮਣੀ ਰੀ ਨਾਮਕ ਰਚਨਾ ਲਿਖੀ ਜੋ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਦੀ ਸਰਵਕਾਲਿਕ ਸ਼ਰੇਸ਼ਠਤਮ ਰਚਨਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬੀਕਾਨੇਰ ਦੇ ਜੈਨ ਕਵੀ ਉਦਇਚੰਦ ਨੇ ਬੀਕਾਨੇਰ ਗਜਲ [ ਨਗਰ ਵਰਣਨ ਨੂੰ ਗਜਲ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ] ਰਚਕੇ ਨਾਮ ਕਮਾਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਤਾਰੀਫ ਕਰਦੇ ਸਨ
ਉਤਸਵ ਅਤੇ ਮੇਲੇ
ਮੁੱਖ ਲੇਖ: ਬੀਕਾਨੇਰ ਦੇ ਮੇਲੇ
ਪਰਵ ਅਤੇ ਤਯੋਹਾਰ
ਇਹਾਂਹਿੰਦੁਵਾਂਦੇ ਤਯੋਹਾਰੋਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੀਲ - ਸਪਤਮੀ, ਅਕਸ਼ਯ ਤ੍ਰਤੀਆ, ਰੱਖਿਆ ਬੰਧਨ, ਦਸ਼ਹਰਾ, ਦਿਵਾਲੀ ਅਤੇ ਹੋਲੀ ਮੁੱਖ ਹਨ। ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਹੋਰ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਥੇ ਗਨਗੌਰ, ਦਸ਼ਹਰਾ, ਨਵਰਾਤਰਾ, ਰਾਮ ਨੌਵੀਂ, ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ, ਗਨੇਸ਼ ਚਤੁਰਥੀ ਆਦਿ ਪਰਵ ਵੀਹਿੰਦੁਵਾਂਦੁਆਰਾ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੀਜ ਦਾ ਇੱਥੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਗਨਗੌਰ ਅਤੇ ਤੀਜ ਸਰੀਆਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਰੱਖੜੀ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਅਤੇ ਦਸ਼ਹਰਾ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਦਸ਼ਹਰੇ ਦੇ ਦਿਨ ਵੱਡੀ ਧੁੰਮ - ਧਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਤਿਉਹਾਰ ਮੁਹਰਰਮ, ਈਦੁਲਫਿਤਰ, ਈਦ ਉਲਜੁਹਾ, ਸ਼ਬੇਬਰਾਤ, ਬਾਰਹਵਫਾਤ ਆਦਿ ਹੈ। ਮਹਾਵੀਰ ਜੈੰਤੀ ਅਤੇ ਪਰਿਉਸ਼ਨ ਜੈਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦੇ ਸਿੱਖ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੋਰ ਭੱਜਿਆ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸਾਖੀ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੈੰਤੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਵਿੰਦ ਜੈੰਤੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੇ ਨਾਲ ਮਨਾਂਦੇ ਹੈ।
ਮੇਲੇ
ਮੁਕਾਮ ਮੇਲਾ ਮੁਕਮ ਦਾ ਇਹ ਮੇਲਾ ਨੋਖਾ ਤਹਸੀਲ ਵਿੱਚ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਲਾ ਸ਼੍ਰੀ ਜੰਭੇਸ਼ਵਰ ਜੀ ਦੀ ਸਿਮਰਤੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੋਈ ਸੰਪ੍ਰਦਾਏ ਦਾ ਸਥਾਪਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੇਲੇ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਵਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਗਿਨੀ ਜੀ ਮੇਲਾ ਦੇਵੀ ਨਾਗਿਨੀ ਜੀ ਸਿਮਰਤੀ ਵਿੱਚ ਆਜੋਜਿਤ ਇਹ ਮੇਲਾ ਭਾਦੋਂ ਦੇ ਧਾਵੀ ਅਮਾਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਵਿੱਚ ਲੱਗਭੱਗ ੧੦, ੦੦੦ ਸ਼ਰੱਧਾਲੁਗਣ ਆਉਂਦੇ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਜਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇੱਥੇ ਦੇ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪਵਾç ਵਿੱਚ ਤੀਜ ਮੇਲਾ, ਸ਼ਿਵਬਾੜੀ ਮੇਲਾ, ਨਰਸਿੰਘ ਚਰਤੁਦਸ਼ੀ ਮੇਲਾ, ਸੁਜਨਦੇਸਰ ਮੇਲਾ, ਕੇਨਯਾਰ ਮੇਲਾ, ਜੇਠ ਭੁੱਟਾ ਮੇਲਾ, ਕੋੜਮਦੇਸਰ ਮੇਲਾ, ਦਾਦਾਜੀ ਦਾ ਮੇਲਾ, ਰੀਦਮਾਲਸਾਰ ਮੇਲਾ, ਧੂਣੀਨਾਥ ਦਾ ਮੇਲਾ ਆਦਿ ਹਨ।
ਸੈਰ ਖਿੱਚ
ਜੂਨਾਗੜ ਦੁਰਗ: ਰਾਵ ਟੇਢਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਜੋਧੇ ਦੇ ਚੌਦਾਂ ਪੁੱਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਰਾਜ ਦਾ ਮੁੱਖ ਨਗਰ ਬੀਕਾਨੇਰ ਰਾਜ ਦੇ ਦੱਖਣ - ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਉੱਚੀ ਭੂਮੀ ਉੱਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਵਲੋਂ ੭੩੬ ਫੁੱਟ ਦੀ ਉਚਾਈ ਉੱਤੇ ਬਸਿਆ ਹੈ। ਕੁੱਝ ਸਥਾਨਾਂ ਵਲੋਂ ਦੇਖਣ ਉੱਤੇ ਇਹ ਨਗਰ ਬਹੁਤ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਿਖਾਈ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਨਹਿਰ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼ਰਣ ਚਾਰਦਿਵਾਰੀ, ਜੋ ਧੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸਾੜ੍ਹੇ ਚਾਰ ਮੀਲ ਹੈ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਦੀ ਬਣੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਚੋੜਾਈ ੬ ਫੁੱਟ ਅਤੇ ਉਚਾਈ ਜਿਆਦਾ ਵਲੋਂ ਜਿਆਦਾ ੩੦ ਫੁੱਟ ਹੈ। ਇਸਵਿੱਚ ਪੰਜ ਦਰਵਾਜੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਕਰਮਸ਼: ਕੋਟ, ਜੱਸੂਸਰ, ਨੱਥੂਸਰ, ਸੀਤਲਾ ਅਤੇ ਗੋਗਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਠ ਖਿੜਕੀਆਂ ਵੀ ਬਣੀ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼ਰਣ ਦਾ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸਾ ੧੯੦੦ ਈ੦ ਵਿੱਚ ਬਣਾ ਹੈ।
ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਿਵਾਸ ਮਹਲਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਪਾਰੰਪਰਕ ਢੰਗ ਵਲੋਂ ਬਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਨਗਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਹੁਤ ਸੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਇਮਾਰਤਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਕਰਕੇ ਲਾਲ ਪੱਥਰਾਂ ਵਲੋਂ ਬਣੀ ਹੈ। ਇਸ ਪੱਥਰਾਂ ਉੱਤੇ ਖੁਦਾਈ ਦਾ ਕੰਮ ਉੱਤਮ ਹੈ।
ਚਿੱਤਰ ਸ਼ੈਲੀ
ਮੁੱਖ ਲੇਖ: ਬੀਕਾਨੇਰ ਦੀ ਚਿੱਤਰ ਸ਼ੈਲੀ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਚਿਤਰਕਲਾ ਦੀ ਇੱਕ ਪਰਭਾਵੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਜਨਮ ਬੀਕਾਨੇਰ ਵਲੋਂ ਹੋਇਆ ਜੋ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦਾ ਦੂਜਾ ਬਹੁਤ ਰਾਜ ਸੀ। ਬੀਕਾਨੇਰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਜਵਾਬ - ਪਸ਼ਚਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਮਰੁਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਾਠੌਰਵੰਸ਼ੀ ਰਾਵ ਜੋਧੇ ਦੇ ਛਠੇ ਪੁੱਤ ਟੇਢਾ ਦੁਆਰਾ ਸੰਨ ੧੪੮੮ ਵਿੱਚ ਬੀਕਾਨੇਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਬੀਕਾਨੇਰ ੨੭ ੧੨ ਅਤੇ ੩੦ ੧੨ ਉੱਤਰੀ ਅਕਸ਼ੰਸ਼ ਅਤੇ ੭੨ ੧੨ ਅਤੇ ੭੫ ੪੧ ਪੂਰਵੀ ਦੇਸ਼ਾਂਤਰ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਬੀਕਾਨੇਰ ਰਾਜ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਵਹਾਬਲਪੁਰ ( ਪਾਕਿਸਤਾਨ), ਦੱਖਣ - ਪਸ਼ਚਮ ਵਿੱਚ ਜੈਸਲਮੇਰ, ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਜੋਧਪੁਰ, ਦੱਖਣ - ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਲੋਹਾਰੁ ਅਤੇ ਹਿਸਾਰ ਜਿਲਾ ਅਤੇ ਜਵਾਬ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਫਿਰੋਜਪੁਰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਲੋਂ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਗਜਨੇਰ ਅਤੇ ਕੋਲਾਇਤ ਇੱਥੇ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਝੀਲਾਂ ਹਨ।
ਬੀਕਾਨੇਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਸ਼ਾ
ਮਹਾਂਵਿਦਿਆਲਾ ਸਿੱਖਿਆ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸ‍ਤਰ ਉੱਤੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦੋ ਮਹਾਂਵਿਦਿਆਲਾ ਮੁਖ‍ਯ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਬੀਕਾਨੇਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੈ ਮਹਾਰਾਣੀ ਸੁਦਰਸ਼ਨਾ ਮਹਾਂਵਿਦਿਆਲਾ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਹੈ ਰਾਜਕੀਏ ਡੂੰਗਰ ਮਹਾਂਵਿਦਿਆਲਾ। ਕਰੀਬ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਦੋਨਾਂ ਮਹਾਵਿਦਿਆਲਯੋਂ ਦਾ ਆਪਣਾ - ਆਪਣਾ ਇਤਹਾਸ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਕਈ ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਕੋਰਸੇਜ ਅਤੇ ਡਿਗਰੀ ਕਾਲਜ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਕੁੱਝ ਸਾਲਾਂ ਵਲੋਂ ਬੀਕਾਨੇਰ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲੇ ਇੰਜੀਨਿਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ ਨੇ ਰਾਸ਼‍ਟਰੀਏ ਸ‍ਤਰ ਦੇ ਸੇਮੀਨਾਰ ਕਰਵਾਕੇ ਆਪਣੀ ਹਾਜਰੀ ਦਰਜ ਕਰਵਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।
ਸਾਹਿਤ‍ਯ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਉਲ‍ਲਿਖਣ ਯੋਗ ਕਾਰਜ ਕਰਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ( Dr . Bhuvanesh Shukla) ਭਰਤ ਵਿਆਸ Dr. Ishwara Nand Sharma ( Saraswat) ਪੰਡਿਤ ਨਰੋੱਤਮ ਦਾਸ ਸਵਾਮੀ, ਸੂਰਿਆਕਰਣ ਪਾਰੀਕ, ਠਾਕੁਰ ਰਾਮਸਿੰਹ, ਸ਼ੰਭੁ ਦਯਾਲ ਸਕਸੇਨਾ, ਸ਼੍ਰੀ ਲਾਲ ਨਥਮਲ ਜੋਸ਼ੀ, ਜੇਕਰ ਕੁਝ ਨਾਹਟਾ, ਪੰਕਜ ਮਦੇਰਨਾ, ਮਨੋਹਰ ਸ਼ਰਮਾ, ਛਗਨ ਮੋਹਤਾ, ਡਾ: ਮਾਧੋਦਾਸ ਵ‍ਯਾਸ, ਹਰੀਸ਼ ਭਾਦਾਣੀ, ਨੰਦਕਿਸ਼ੋਰ ਆਚਾਰਿਆ, ਯਾਦਵੇਂਦਰ ਸ਼ਰਮਾ ਚੰਦਰ, ਅੰਨਾਰਾਮ ਸੁਦਾਮਾ, ਸਾਂਵਰ ਦਇਆ, ਲਾਲਚੰਦ ਭਾਵੁਕ, ਮਾਲ ਕੁਝ ਤੀਵਾਡੀ, ਨੀਰਜ ਦਇਆ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਆਚਾਰਿਆ, ਭਵਾਨੀ ਸ਼ੰਕਰ ਵਿਆਸ ਵਿਨੋਦ, ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਰਾਇਣ ਰੰਗਿਆ ਦੇ ਨਾਮ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੈ