cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਫ਼ਖ਼ਰ ਜ਼ਮਾਨ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਲੇਖਕ
ਹਰਦਾਸ ਪੁਰ
ਹਰਦਾਸ ਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ
ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜੇਕਰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸਮਝ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ,ਕਲਾਕਾਰ ਤੇ ਸਧਾਰਨ ਲੋਕ ਵੀ ਜਦੋਂ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਚਾਹੇ ਉਹ ਲੱਕੜੀ ਦਾ ਕੰਮ ਹੋਵੇ,ਸਿਲਾਈ ਕਢਾਈ ਵਿੱਚ ਸੂਈ, ਕਰੋਛੀਏ ਅਤੇ ਧਾਗੇ ਦੀਆਂ ਯਗਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਰਤਨਾਂ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਅਤੇ ਸਜਾਵਟ ਜਾਂ ਘਰ ਦੇ ਚੁੱਲੇ ਚੌਕਿਆਂ ਆਹਰਿਆਂ ਅਤੇ ਕੰਧਾਂ ਉੱਪਰ ਹੋਵੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਯੁਗਤਾਂ, ਰੂੜ੍ਹੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਜੋ ਸਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉੱਪਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸਗੋਂ ਇਸ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸਮੂਹ ਦੀ ਸਾਝੀ ਸੋਚ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਯੁਗਤਾਂ ਰੂੜ੍ਹੀਆਂ ਅਤੇ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀਕ ਆਤਮਿਕ ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸਖਿਅਤ ਕਲਾਕਾਰ ਵਾਂਗ ਹੂ-ਬ-ਹੂ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੁੰਦੀ ਸਗੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਣਾਟ ਦਾ ਖੁਦਰਾਪਣ ਹੀ ਇਸ ਦੀ ਖੂਬਸ਼ੁਰਤੀ ਅਤੇ ਸੋਜ ਦਾ ਗੁਣ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਸ ਕਲਾ ਨੂੰ ਗੋਰ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸਮਝ ਪਵੇਗੀ ਕਿ ਕੱਪੜਿਆ ਦਾ ਕਢਾਈ, ਬਰਤਨਾਂ ਦੀ ਸਜਾਵਟ ਲਈ ਬਣਾਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਿੱਤਰਾਂ ਮੋਟਿਫਾ ਗ੍ਰਾਫਾਂ, ਅਤੇ ਖਾਨਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਾਨੰ ਪੂਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਦਾ ਨਹੀਂ। ਜਿਹੜਾ ਕਦੀ ਸਾਡੇ ਪੁਰਖਿਆ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਸੋਚਿਆ ਅਤੇ ਸਿਰਜਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਇਸ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕਾਂ, ਤੋਤੇ, ਚਿੜ੍ਹਿਆ, ਮੋਰ, ਘੁੱਗੀਆਂ, ਕੁੱਤੇ ਆਦਿ ਜਾਨਵਰ ਪੰਜਾਬੀ ਮਨੁੱਖ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਭਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਸ਼ੂ ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਜੀਵ ਸਾਡੀਆਂ ਹੀ ਮਿੱਥਾਂ, ਦੰਦ ਕਥਾਵਾਂ, ਪਰੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਰੂਪਾਂਤਰਿਤ ਹੋ ਲੋਕ ਰੂੜ੍ਹੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਹੋਏ ਹਨ। ਲੋਕ ਕਲਾ ਬਾਰੇ ਅਰਨਿਸਟਰ ਫੀਸਰ ਲਿਖਦੇ ਹਨ-ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਪੜਾਵਾ ਉੱਤੇ ਕਲਾ ਦਾ ਸੁਹਜ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲਾਗਾ ਦੇਗਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਇਸ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ ਦੀ ਖੂਬਸ਼ੁਰਤੀ ਉਸਦੀ ਰੂੜ੍ਹੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਕਿ ਬਣਾਵਟ ਵਿਚ। ਲੋਕ ਕਲਾਂ ਜਨਮ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਮੁਢਲੀਆਂ ਪਦਾਰਥਕ, ਆਰਥਿਕ ਲੋੜਾ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਹਿੱਤ ਹੋਇਆ। ਆਦਿਮ ਕਲਾਂ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਉਤਪਾਦਿਕ ਜਾ ਆਰਥਿਕ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦਾ ਅਨਿੱਖੜ ਅੰਗ ਸੀ।
ਲੋਕ ਕਲਾ ਮਨੁੱਖ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੇ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਹਾਰ ਦੀ ਨਕਲ ਹੈ ਆਦਿ ਕਾਲ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀਕ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਭੈ-ਭੀਤ ਹੁੰਦਾ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਰਤਾਰਿਆ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਆਰੰਭ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਉਪਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਨਕਲਾ ਦੇ ਰੂਪ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ। ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਰਾਹੀ ਸਾਰਥਿਕ ਅਤੇ ਪਰਤੱਖ ਰੂਪ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਲੋਕ ਕਲਾਂ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਪਜੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਜਨ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਇਕਸਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਇਸ ਦਾ ਸੁਹਜ ਫ਼ਸਲ ਜਾਤੀ ਦੀਆਂ ਕਲਾ ਰੁਚੀਆਂ ਦਾ ਬੋਧਿਕ ਹੈ। ਲੋਕ ਕਲਾ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਅੱਲੜ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅੰਤਰੀਵ ਖਾਹਿਸ਼ਾਂ, ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਤੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਦਾ ਸੁਭਾਵਿਕ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਚੱਲੀਆਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਕਲਾ ਰੁਚੀਆਂ ਸਹਿਜ ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪ੍ਰਫੁਲਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਪੀੜੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਖੁਰ-ਖੁਰ ਕੇ ਇਸ ਕਲਾ ਨੂੰ ਸੰਵਾਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਲੋਕ ਕਲਾ ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਸਾਦੀ ਜਹੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਬਲ ਕਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਸ ਦੀ ਛਵੀ ਨੂੰ ਮਨਮੋਹਣਾ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਲੋਕ ਕਲਾ ਸਰੀਰਕ ਲੋੜਾਂ, ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਮਾਨਸਿਕ ਲੋੜਾਂ ਵੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਸੁਹਜ ਰਸ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸੁਹਜ ਨੂੰ ਮਾਨਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੇ ਕਲਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਕਲਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਦਿ ਕਾਲ ਤੋਂ ਅਨੇਕਾਂ ਕਿਰਤੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਨਾਲ ਸਿੰਜ ਕੇ ਰਸਾਇਆ, ਪਕਾਇਆ ਤੇ ਨਿਖਾਰਿਆ ਅਤੇ ਜੋ ਪਰੰਪਰਾਂ ਦੀ ਧਾਰਾ ਦਾ ਅੰਗ ਬਣ ਕੇ ਵਿਗਸੀ, ਲੋਕ ਕਲਾ ਅਖਵਾਈ। ਲੋਕ ਕਲਾ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਿਖਲਾਈ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ ਸਿੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸਗੋਂ ਇਸ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਪਰੰਪਰਾਂ ਤੋਂ ਆਤਮਸਾਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਲੋਕ ਕਲਾ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦਰਜੇਬੰਦੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਲੋਕ ਕਲਾ ਪਰੰਪਰਾਂ ਤੋਂ ਚਲੇ ਆ ਰਹੇ ਮੋਟਿਫਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਮੂਰਤੀ ਕਲਾ
ਮੂਰਤੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਗੰਧਾਰ ਸ਼ੈੱਲੀ ਬੜੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਹ ਮੂਲ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸ਼ੈਲੀ ਜੋ ਯੂਨਾਨੀ ਤੇ ਈਰਾਨੀ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ, ਬੁੱਧ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਨਿਖਰੀ। ਗੰਧਾਰ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਵਿਸ਼ੇਸਤਾ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਮੂਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਕਸ਼ਾਂ ਤੇ ਅੰਗਾ ਨੂੰ ਬੜੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਘੜਿਆ ਤੇ ਨਿਖਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਚਿੱਤਰਕਲਾ
ਜਨ ਸਧਾਰਨ ਵਲੋਂ ਲੋਕ ਨਮੂਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਜਾਂ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਲੋਕ-ਨਮੂਨਿਆਂ ਅਤੇ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਨੂੰ ਹੀ ਲੋਕ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਵੰਨਗੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ:
ਸਧਾਰਨ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ
ਇਹ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਸਾਧਾਰਨ ਪੇਂਡੂ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪਾਂਡੂ ਨਾਲ ਲਿਪੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਉੱਪਰ ਚੂਨੇ, ਗੇਰੂ ਜਾਂ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਮਾਤਾ ਜਾਂ ਚੰਡੀ ਮਾਈ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬਿੱਲੀਆਂ ਦਾ ਜੋੜਾਂ, ਖਰਗੋਸਾਂ ਦਾ ਜੋੜਾਂ, ਮੋਰ, ਹਿਰਨ, ਚਿੜੀਆਂ, ਬਰੋਟਾ, ਭਲਵਾਨ, ਸ਼ੇਰ, ਹਾਥੀ, ਮਿਰਗ ਜਾਂ ਮਜ਼ਾਕੀਆ ਲਹਿਜੇ ਵਿੱਚ ਮੁੱਛਾਂ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ, ਭੱਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਕੁੱਤਾ, ਕਬੂਤਰ ਆਦਿ ਵੱਖ ਵੱਖ ਨਮੂਨੇ ਚਿੱਤਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮੂਨੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਰਬੀਨ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ
ਇਹ ਕਲਾਕਾਰੀ ਕਿਸੇ ਖਾਸ਼ ਚਿੱਤਰਪਟ ਤੇ ਰੰਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਰਬੀਨ ਤੇ ਹੁਨਰਮੰਦ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੁਆਰਾ ਲੋਕ ਪਰੰਪਰਾਂ ਦਾ ਚਿੱਤਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਅਤੇ ਰਮਾਇਣ ਵਿੱਚੋਂ ਝਾਕੀਆਂ ਚਿੱਤਰੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ
ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪ੍ਰਬੀਨ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੋਈ।ਪਹਾੜੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿੱਖ ਸਰਪ੍ਸਤਾਂ ਦੇ ਸੁਹਜ-ਸੁਆਦ ਨੂੰ ਮੁੁੱਖ ਰੱਖਦੇ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਲਾਹੌਰ ਵੀ ਆ ਵਸੇ ਪਹਾੜੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਭਿੰਨ ਕਲਾ ਸ਼ੈੈੈਲੀਆਂ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗੜਾ,ਬਸੋਲੀ ਅਤੇ ਨੂਰਪੁਰ ਦੀਆਂ ਕਲਾ ਸ਼ੈੈੈਲੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।ਪਰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਪਰਬੀਨ ਕਲਾਂ ਨੇ ਢਹਿੰਦੀ ਕਲਾ ਵਲ ਵਧਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਪਹਾੜੀ ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਆਪਣੀ ਅਧਿਆਤਮਕ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟੁੱਟ ਗਈ ਹੈ।
ਕੁੰਭਕਾਰੀ ਕਲਾ
ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਭਾਂਡੇ ਘੜਨ ਦੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਕੁੰਭਕਾਰੀ ਦੀ ਕਲਾ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੁਸਲਮਾਨਾ ਤੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਕੁੰਭਕਾਰੀ ਦੀ ਕਲਾ ਕਾਫੀ ਵਿਗਸੀ ਤੇ ਪ੍ਰਫੁੱਲਿਤ ਹੋਈ ਕਿਉਂਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨ ਧਾਤ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਮਿੱਟੇ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਧੇਰੇ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਨੇ ਕੁੰਭਕਾਰੀ ਦੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਵਿਗਸਾਣ ਵਿੱਚ ਚੌਖਾ ਹਿੱਸਾ ਪਾਇਆ। ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਰੋਗਨੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਰੋਗਨੀ ਤੇ ਰੰਗਦਾਰ ਬਰਤਨਾਂ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਵੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਵੇਲੇ ਪਿਆ ਤੇ ਇਹ ਕਲਾ ਮੂਲ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨੀ ਹੈ। ਸਾਡੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਲੋਕ-ਕਲਾਵਾਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਸੁਆਣੀਆਂ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕ-ਕਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਕਲਾਵਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੰਦਰਲੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦੀਆਂ ਸਨ, ਉੱਥੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤੇ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ `ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਚੇਤੰਨ ਵੀ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਵਰਗ ਅਧੀਨ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ:
ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਕੰਧ `ਤੇ ਬੂਟੀਆਂ ਪਾਉਣਾ
ਸਾਡੇ ਵਿਰਸੇ ਦੀ ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੀ ਕਲਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਲਾ ਸੁਆਣੀਆਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ ਵਾਹ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਔਰਤਾਂ ਘਰ ਦੀਆਂ ਕੱਚੀਆਂ ਕੰਧਾਂ `ਤੇ ਗੋਹਾ ਫੇਰ ਕੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਸਫ਼ੈਦੀ ਨਾਲ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਕਬੂਤਰ, ਤੋਤੇ, ਮੋਰ, ਚਿੜੀਆਂ, ਗੁੱਡੀਆਂ, ਗੁੱਡੇ ਉਲ੍ਹੀਕਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਿੰ਼ਗਾਰਦੀਆਂ ਸਨ, ਉਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਛੁਪੀ ਕਲਾ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਵੀ ਬਿਖ਼ਰਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀਆ ਸਨ, ਪਰ ਅੱਜ ਜਦ ਮਿੱਟੀਆਂ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀਆਂ, ਤਾਂ ਬੂਟੀਆਂ ਕਿੱਥੇ ਪਾਊਣੀਆ ਨੇ =;ਵਸ
ਚੁੱਲੇ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਲਾਉਣਾ
ਚੁੱਲੇ ਦੀ ਆਮਦ ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਚੁੱਲ੍ਹਾ ਉਹ ਥਾਂ ਜਾਂ ਜਗ੍ਹਾਂ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਅੰਨ, ਪਾਣੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ `ਤੇ ਆਪਾਂ ਏਨਾ ਕੁਝ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ। ਉਸ ਦੀ ਟੁੱਟ-ਭੱਜ ਮੁਰੰਮਤ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਅਸੀਂ ਮਿੱਟੀ ਲਾ ਕੇ ਹੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਜਿਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਚੁੱਲ੍ਹਾਂ ਭੁਰਿਆ ਹੋਵੇ ਅਸੀਂ ਉੁਥੇ ਹੀ ਮਿੱਟੀ ਲਾਉਂਦੇ ਹਾਂ। ਅੱਜ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਹੀ ਨਾ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਮਿੱਟੀਆਂ ਕਿਵੇਂ ਲਾਉਣੀਆ ਨੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੁੱਲਿਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਹੁਣ ਗੈਸੀ ਚੁੱਲ੍ਹਿਆਂ ਨੇ ਭਾਵੇਂ ਲੈ ਲਈ ਹੈ। ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਹਾਲੇ ਵੀ ੳਨੀ ਹੈ, ਜਿੰਨੀ ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਗੈਸ ਦੀ ਕਮੀ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਸਾਡੇ ਟੁੱਟੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਿਆਲ ਵਿੱਚ ਨਿੱਘ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।
ਮੱਟੀਆਂ ਬਣਾਉਣੀਆਂ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਟਾ, ਚੌਲ, ਦਾਣੇ ਪਾਉਣ ਲਈ ਮੱਟੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੱਟੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕਲਾ ਸਾਡੀਆਂ ਸੁਆਣੀਆਂ ਭਲੀ-ਭਾਂਤੀ ਜਾਣੂ ਸਨ। ਉਹ ਇੱਕਲੀ ਜਾਂ ਦੋ ਮੱਟੀਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਵੀ ਬਣਾਉਂਦੀਆ ਸਨ। ਮੱਟੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਚੀਕਣੀ ਮਿੱਟੀ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚੀਕਣੀ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਭਿੱਜਣੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਿੱਟੀ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਤੂੜੀ ਪਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਾਣੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੱਟੀਆਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਉਸ ਥਾਂ `ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਮੀਂਹ ਕਣੀ ਦਾ ਡਰ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਮੱਟੀਆਂ ਦਾ ਥੱਲਾ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਥੱਲੇ ਹੇਠ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਤੂੜੀ ਖਿਲਾਰ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਥੱਲੇ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਛੁਡਵਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਥੱਲੇ ਉੱਤੇ ਵਰਗਾਕਾਰ ਰੂਪ/ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਮੱਟੀਆ ਦੀ ਉਤਾਂਹ ਵੱਲ ਨੂੰ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੇ। 3-4 ਫੁੱਟ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਮੱਟੀਆਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ 3-4 ਇੰਚ ਅਰਧ ਵਿਆਸ ਵਾਲੇ ਚੱਕਰੀ ਰੂਪ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹਾਂ ਉੱਤੇ ਚਾਟੀ, ਘੜੇ ਜਾਂ ਦਧੂਨੇ ਦਾ ਉਪਰਲਾ ਹਿੱਸਾ ਤੋੜ ਕੇ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੂਰੀ ਸਿਰਜਣਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮੀ ਰਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੇ। ਫਿਰ ਇਸ ਉੱਤੇ ਗੋਲੂ ਫੇਰਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਡਿਜ਼ਾਇਨਿੰਗ ਵੇਲ਼ ਬੂਟੀਆਂ ਪਾ ਕੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਅੱਜ ਇਹ ਲੋਕ-ਕਲਾ ਸਾਡੀਆਂ ਸੁਆਣੀਆਂ ਦੇ ਮਨੋਂ ਵਿਸਰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਘਰੇਲੂ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਮੱਟੀਆ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕਲਾ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਅਣਜਾਣ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਫੁਲਕਾਰੀ
ਫੁਲਕਾਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਸ਼ਿਲਪ ਕਲਾ ਦਾ ਉੱਤਮ ਨਮੂਨਾ ਹੈ। ਫੁਲਕਾਰੀ ਦੇ ਪੈਟਰਨ ਤੇ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਹੋਰ ਕਸੀਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਵੀ ਅਪਣਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਫੁੁੁਲਕਾਰੀ ਸ਼ਬਦ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਸੀਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਰਥ ਹਨ -ਫੁੱਲ ਕੱਢਣੇ
ਵਿੱਚ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਕੋਈ ਫੁੱਲ ਕੱਢਦਾ ਫੁਲਕਾਰੀ।
ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਜਾਣ ਦੀ ਕੋਈ,ਕਰਦਾ ਏ ਭੌਰ ਤਿਆਰੀ।
ਵੂਪੀ ਗੋਲਡਬਰਗ
ਕਾਰਿਨ ਈਲੇਨ ਜਾਨਸਨ (ਜਨਮ 13 ਨਵੰਬਰ, 1955), ਜਾਣਿਆ ਕਿੱਤੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੂਪੀ ਗੋਲਡਬਰਗ ,  ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਕਾਮੇਡੀਅਨ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਹੈ।  ਉਸ ਨੂੰ 13 ਐਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਐਮੀ ਅਵਾਰਡ, ਇੱਕ ਗ੍ਰੈਮੀ ਅਵਾਰਡ, ਇੱਕ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਇੱਕ ਟੋਨੀ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਮਨੋਰੰਜਨਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਹ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਦੂਜੀ ਕਾਲੀ ਔਰਤ ਸੀ।
ਗੋਲਡਬਰਗ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਡੰਕਾ ਵਜਾਉਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸੀਲ੍ਹੀ ਦੀ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਅੰਸ਼ਕ ਨਾਟਕ ਫਿਲਮ ਦ ਕਲਰ ਪਰਪਲ (1985) ਵਿੱਚ ਦੂਰ ਦੱਖਣ ਦੀ ਇੱਕ ਮਾੜੇ ਸਲੂਕ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਔਰਤ ਸੀ। ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਬੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਲਈ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਫੈਨਟਸੀ ਫਿਲਮ 'ਗੌਸਟ' (1990) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਲੌਕਿਕ ਮਨੋਰੋਗੀ ਓਡੇ ਮੇ ਚੇਨ ਬ੍ਰਾਉਨ ਵਜੋਂ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ, ਗੋਲਡਵਗਗ ਨੇ ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰ ਲਈ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਜਿੱਤਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਪਹਿਲਾ ਸੀ।
ਪਿਛੋਕੜ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ
13 ਨਵੰਬਰ 1955 ਨੂੰ ਮੈਨਹਟਨ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਇੱਕ ਬੈਪਟਿਸਟ ਪਾਦਰੀ, ਰੌਬਰਟ ਜੇਮਸ ਜਾਨਸਨ, ਜੂਨੀਅਰ (4 ਮਾਰਚ, 1930 - 25 ਮਈ 1993),  ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਰਸ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਐਮਾ ਜਾਨਸਨ (ਪਹਿਲਾਂ ਹੈਰਿਸ; 21ਸਤੰਬਰ 1931 - 29 ਅਗਸਤ 2010), ਦੀ ਬੇਟੀ ਸੀ।     ਉਸ ਨੂੰ ਚੈਲਸੀਆ-ਇਲੀਅਟ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ
ਫੁਲਕਾਰੀ ਦਾ ਅੰਤ
ਹਵਾਲੇ
ਵੂਪੀ ਗੋਲਡਬਰਗ
ਪਿਛੋਕੜ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ
ਗੋਲਡਬਰਗ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ "ਸਖਤ, ਤਾਕਤਵਰ ਅਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਔਰਤ" ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਇੱਕਲੀ ਮਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਾਲਿਆ ਸੀ।  ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਕਲਾਈਡ (ਅੰ. 1949 - 11 ਮਈ 2015) ਦੀ ਦਿਮਾਗੀ ਐਨਿਉਰਿਜ਼ਮ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੋਟੀ ਸੀ, ਉਹ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਕੈਥੋਲਿਕ ਸਕੂਲ ਸੈਂਟ ਕੋਲੰਬਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੀ। ਉਸ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਫਾਸਵੀਲ, ਜਾਰਜੀਆ, ਪਲੈਟਕਾ, ਫਲੋਰੀਡਾ ਅਤੇ ਵਰਜੀਨੀਆ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਪਰਵਾਸ ਕਰ ਗਏ।  ਉਸਨੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਇਰਵਿੰਗ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਖਤਮ ਕੀਤੀ।.
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ
ਫੁਲਕਾਰੀ ਦਾ ਅੰਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਲਾਵਾਂ
ਵੂਪੀ ਗੋਲਡਬਰਗ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1955 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਅਮਰੀਕਨ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਰੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
੧੭੫
175 ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਵਿਰਦੀ
ਵਿਰਦੀ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Virdi) ਇੱਕ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ ਗੋਤ ਹੈ। ਇਸ ਗੋਤ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਖਾਣ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਗੋਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਲੋਕ ਲੱਕੜੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰ ਹਨ। ਇਸ ਗੋਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਲੋਕ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ ਗੋਤ
ਏ.ਸੀ. ਮਿਲਾਨ
'''ਏ.ਸੀ. ਮਿਲਾਨ''', ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਇਤਾਲਵੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ,  ਇਹ ਮਿਲਾਨ, ਇਟਲੀ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਨ ਸੀਰੋ, ਮਿਲਾਨ ਅਧਾਰਤ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਜੋ ਸੇਰੀ ਏ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।
ਕਾਰੂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ
ਕਾਰੂ ਮਿਸਰ ਦਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪਰ ਕੰਜੂਸ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਗੱਲ ਪ੍ਰਚਲਿੱਤ ਹੈ ਕਿ ਇਸਨੇ ਦਫ਼ਨ ਹੋਏ ਮੁਰਦਿਆਂ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਵੀ ਪੈਸੇ ਕਢਵਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਭਰ ਲਏ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਧਨਵਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਗ਼ਰੂਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਹਜ਼ਰਤ ਮੂਸਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾ ਮੰਨਕੇ ਉਸਨੂੰ ਜ਼ਕਾਤ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਮੂਸਾ ਦੇ ਸਰਾਪ ਨਾਲ ਉਹ ਖ਼ਜ਼ਾਨਿਆਂ ਸਮੇਤ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਗ਼ਰਕ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜੇ
ਵਾਲਮਾਰਟ
ਵਾਲਮਾਰਟ ਇੰਕ (ਪੁਰਾਣਾ  ਵਾਲਮਾਰਟ  ਸਟੋਰ, ਇੰਕ ) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਬਹੁਕੌਮੀ ਪ੍ਰਚੂਨ ਦੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਹੈ, ਜੋ ਹਾਈਪਰ ਮਾਰਕਿਟ ਦੀ ਇੱਕ ਚੇਨ, ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਸਟੋਰਾਂ, ਅਤੇ ਕਰਿਆਨੇ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਹੈੱਡਕੁਆਟਰਡ ਬੈਨਟਨਵਿਲ, ਅਰਕਾਨਸਸ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸੈਮ ਵਾਲਟਨ ਨੇ 1962 ਵਿੱਚ ਚਲਾਈ ਸੀ ਅਤੇ 31 ਅਕਤੂਬਰ, 1969 ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.ਇਹ ਸੈਮ ਦੇ ਕਲੱਬ ਦੇ ਰੀਟੇਲ ਵੇਅਰਹਾਉਸਾਂ ਦਾ ਵੀ ਮਾਲਕ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਵਾਲਮਾਰਟ ਦੇ 11,718 ਸਟੋਰ ਅਤੇ 28 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਲੱਬ ਹਨ ਜੋ ਕੀ 59 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਮਾਂ ਤੇ ਚਲਦੇ ਹਨ. ਕੰਪਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਵਾਲਮਾਰਟ ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਮੈਕਸੀਕੋ ਅਤੇ ਮੱਧ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵਾਲਮਾਰਟ ਡੀ ਮੇਕਸਿਕੋ ਸੈਂਟਰਮੈਰੀਕਾ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਅਸਡਾ, ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਸੇਈੂ ਗਰੁਪ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੇਸਟ ਪ੍ਰਾਈਸ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ. ਇਸਦੇ ਕੋਲ ਅਰਜਨਟਾਈਨਾ, ਚਿਲੀ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲੀ ਕੰਪਨੀ ਹਨ.
ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਬਾਹਰ ਵਾਲਮਾਰਟ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਿਸ਼ਰਤ ਨਤੀਜੇ ਨਿਕਲੇ: ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ, ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਕਾਰਜ ਬਹੁਤ ਸਫਲ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਜਰਮਨੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਉਦਮ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਏ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਾਲਮਾਰਟ
ਸਈਦਾ ਇਮਤਿਆਜ਼
﻿ਸਈਦਾ ਇਮਤਿਆਜ਼ (ਜਨਮ 21 ਮਈ) ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ-ਅਮਰੀਕਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ﻿ਸਈਦਾ ਨੇ ਆ ਰਹੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਕਪਤਾਨ' ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਸੋਸ਼ਲ ਵਰਕਰ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਇਮਰਾਨ ਖਾਨ ਦੇ ਜੀਵਨ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਇਮਤਿਆਜ਼ ਸਟੋਨੀ ਬਰੂਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਬਾਲਗ ਨਾਲ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਅੱਠ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਹਨ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਇਮਤਿਆਜ਼ ਨੇ 2013 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਿਆਂ ਸ਼ੋਅ ਅਤੇ ਫੋਟੋ ਸ਼ੂਟ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਇਸ ਪਹਿਲੂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਹੈ,[ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ] ਹਾਲਾਂਕਿ 2018 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਸਾਲ 2012 ਵਿੱਚ, ਇਮਤਿਆਜ਼ ਨੇ ਇੱਕ ਦੋਭਾਸ਼ੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫ਼ਿਲਮ, ਕਪਤਾਨ: ਦਿ ਮੇਕਿੰਗ ਆਫ ਏ ਲੈਜੇਂਡ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣਾਈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਇਮਰਾਨ ਖਾਨ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਰਲਡ ਕੱਪ 1992 ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ।
ਇਮਤਿਆਜ਼ ਨੂੰ ਜਾਵੇਦ ਸ਼ੇਖ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣਿਤ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫ਼ਿਲਮ "ਵਜੂਦ" ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਜੂਨ 2018 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ। ਉਹ 18 ਫਰਵਰੀ 2012 ਦੇ ਏਪੀਸੋਡ ਵਿੱਚ ਏ.ਆਰ.ਵਾਈ. ਡਿਜੀਟਲ ਸਿਟਕਾੱਮ ਟਿੰਮੀ ਜੀ ਰੀਲੋਏਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਿਮਾਨ ਅਦਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ।
ਦੁੱਗ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ਼ੌਕਤ ਓਸਮਾਨ
ਸ਼ੇਖ ਅਜ਼ੀਜ਼ੁਰ ਰਹਿਮਾਨ ( ਸ਼ੌਕਤ ਓਸਮਾਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; 2 ਜਨਵਰੀ 1917 - 14 ਮਈ 1998) ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦਾ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1962 ਵਿਚ ਬੰਗਲਾ ਅਕਾਦਮੀ ਦਾ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ, 1983 ਵਿਚ ਏਕੁਸ਼ੀ ਪਦਕ ਅਤੇ 1997 ਵਿਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿਵਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੇ ਸਨ।
ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਓਸਮਾਨ ਦਾ ਜਨਮ ਸਬਲਸਿੰਘਾਪੁਰ, ਹੁਗਲੀ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਸ਼ੇਖ ਮੁਹੰਮਦ ਯਾਹੀਆ ਸਨ। ਓਸਮਾਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਲੀਹਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਐਂਗਲੋ-ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿਭਾਗ) ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਜ਼ੇਵੀਅਰਜ਼ ਕਲਕੱਤਾ ਵਿਖੇ ਹੋਈ, ਜਿੱਥੋਂ ਉਸਨੇ 1938 ਵਿਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ 1941 ਵਿਚ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬੰਗਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਮਾਸਟਰ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ।
ਕਰੀਅਰ
1947 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਓਸਮਾਨ ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ (ਮੌਜੂਦਾ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼) ਚਲੇ ਗਏ। ਉਸਨੇ ਚਟਗਾਓਂ ਕਾਮਰਸ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ 1959-1972 ਦੌਰਾਨ ਢਾਕਾ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਫੈਕਲਟੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।
ਸਾਹਿਤ
ਓਸਮਾਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਾਵਲ ਸੀ ਜੈਨਾਨੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵੰਡ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਦਾ ਚਿੱਤਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕ੍ਰਿਤਾਦਾਸ਼ੇਰ ਹੈਸ਼ੀ (ਗੁਲਾਮ ਦਾ ਹਾਸਾ) ਵਿੱਚ, ਓਸਮਾਨ ਨੇ ਸਮਕਾਲੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ।
ਪਰਿਵਾਰ
ਓਸਮਾਨ ਦਾ ਬੇਟਾ ਯਾਫੇਸ ਓਸਮਾਨ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਮੰਤਰੀ ਹੈ ।
ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾ
• ਬੋਨੀ ਆਦਮ (1943)
• ਜਨਾਨੀ (1958)
• ਕ੍ਰਿਤਾਦਾਸ਼ੇਰ ਹਸੀ (1962)
• ਚੌਰਾਸੰਧੀ (1968)
• ਰਾਜਾ ਓਪਾਖਿਯਨ (1971)
• ਜਹਾਂਨਮ ਹਿਤੇ ਬਿਡੇ (1971)
• ਦੁਈ ਸੈਨਿਕ (1973)
• ਨੇਕਰੇ ਅਰਨ੍ਯ (1973)
• ਪਤੰਗਾ ਪਿੰਜਰ (1983)
• ਰਾਜਸਖੀ (1985)
• ਜੋਲੰਗੀ (1986)
• ਪੁਰਾਤਨ ਖੰਜਰ (1987)
• ਪਿੰਜਰਾਪੋਲ (1358)
• ਜੁਨੂ ਅਪਾ ਅਨੰਨਯਾ ਗਲਪੋ (1358)
• ਸਬੇਕ ਕਹਿਨੀ (1953)
• ਪਰੋਸਟਰ ਪਲੋਕ (1964)
• ਉਪਾਲਕਸ਼ੋ (1965)
• ਨੇਤ੍ਰਾਪਾਠ (1968)
• ਉਭੋਸ਼੍ਰੰਗੋ (1375)
• ਜਨਮੋ ਜਦੀ ਤਾਬੋ ਬਨਗੇ (1975)
• ਮੋਨਿਬ ਓ ਤਾਹਰ ਕੁਕੂਰ (1986)
• ਇਸ਼ਵਾਰੇਰ ਪ੍ਰੋਤੀਦਿੰਦੀ (1990)
• ਬਿਗਾਤਾ ਕਲੇਰ ਗਲਪੋ (1986)
• ਅਮਲਾਰ ਮਾਮਲਾ (1949)
• ਤਸਕਾਰ ਓ ਲਸਕਰ (1953)
• ਬਾਘਦਾਦੇਰ ਕਭੀ (1359)
• ਦਕਤਰ ਅਬਦੁਲ੍ਹਾਹਰ ਕਰਖੰਨਾ(1973)
• ਤਿਨਤੀ ਛੋਤੋ ਨਾਟਕ (1989)
• ਪੂਰਨਾ ਸਵਾਧੀਨਾਤਾ ਚੁਰਨਾ ਸਵਾਧੀਨਾਤਾ (1990)
• ਓਟੇਨ ਸਹੇਬਰ ਬੰਗਲੋ (1944)
• ਇਤੀਮਖਾਨਾ (1955)
• ਛੋਟੇੋਦਰ ਨਾਨਾਗਲਪੋ (1969)
• ਪੁਰਸਕਾਰ ਓ ਅਨਿਆਨੀਗਲਪੋ (1969)
• ਤਾਰਾ ਦੂਈ ਜਾਨ (1944)
• ਕਸੂੜੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ (1973)
• ਕਥਾ ਬਚਨ ਕਥਾ (1389)
• ਪੰਚਸੰਗੀ (1975)
• ਇਤਿਹਾਸ ਬਿਸਤਰਿਓ (1985)
• ਮਸਕਿਟੋਫੋਨ
• ਪੰਚਤੀ ਨਾਟਕ (ਮੱਲੀਰੇ 1965 ਤੋਂ)
• ਟਾਈਮ ਮਸ਼ੀਨ (ਐਚ.ਜੀ. ਵੇਲਜ਼ 1959 ਤੋਂ)
• ਪੰਚਤੀ ਕਹੀਨੀ (ਲਿਓ ਤਾਲਸਤਾਏ 1959 ਤੋਂ)
• ਸਪੇਨਰ ਛੋਟੋਗਲਪੋ (1372)
• ਪ੍ਰਿਥੀਬੀਰ ਰੰਗੋਮੋਨੇਸ਼ ਮਾਨੁਸ਼: ਸੰਤਨੇਰ ਸਵਿਕਰੋਕਤ (ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ 1985)
• ਨੀਸੋ 1948
ਗ਼ੈਰ-ਕਲਪਨਾ
• ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਦੀ ਸਮਰਪੀਤੋ (1973)
• ਸੰਗਸਕ੍ਰਿਤੀ ਚਰੈ ਉਤਰੈ (1985)
• ਮੁਸਲਮਾਨ ਮਨੋਜਰ ਰੁਪਾਂਤਰ (1986)
• ਭਾਭਾ ਭਾਣਾ (1974)
• ਨਸ਼ਾ ਤਨ ਅਸ਼ਟ ਭਾਨ (1986)
• ਹਪਤਮ ਪੰਚਮ (1957)
• ਪਿਤਰੀਪੁਰਸ਼ੇਰ ਪਾਪ (1986)
• ਈਬੋਂਗ ਤਿਨ ਮਿਰਜ਼ਾ (1986) right|thumb| ਓਸਮਾਨ ਦੀ ਕਬਰ
ਰਫਿਊਜ਼ੀ
=ਪੰਜਾਬੀ ਰਫਿਊਜ਼ੀ= ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਆਦ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੱਲੋਂ ਆਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਰਫਿਊਜੀ ਕਿਹਾ ਹੈ।
ਮਾਂਈਆਂ ਪਾਉਣਾ
ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਦੋ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਂਈਆਂ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਮੂੰਗੀ ਦੀ ਦਾਲ ਦਾ ਆਟਾ ਤੇ ਉਸ ਵਿਚ ਹਲਦੀ ਮਿਲਾ ਕੇ ਤੇ ਜੌ ਤੇ ਤਿਲਾਂ ਦਾ ਤੇਲ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਮੀਡੀਆਂ ਦੀ ਰਸਮ
ਮਾਂਈਆਂ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਕੁੜੀ ਦੇ ਸੱਤ ਮੀਡੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਵਿਆਹ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਭਾਬੀ ਖੋਲਦੀ ਸੀ।
ਵਿਆਹ ਜੋੜਾ ਰਸਮ
ਵਿਆਹ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਕੱਚੀ ਲੱਸੀ ਨਾਲ ਨੁਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ੳਸ ਦਿਨ ਜੋ ਕੱਪੜੇ ਕੁੜੀ ਪਾਉਂਦੀ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਕਮੀਜ਼ ਪੇਕੇ ਘਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਸਲਵਾਰ ਉਸਦੇ ਸਹੁਰੇ ਘਰ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਜੋੜਾ ਵਿਆਹ ਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਮਾਂਈਆਂ ਪਾਉਣਾ
ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਵਿਆਹ ਤੇ ਵੀ ਕੁੜੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਮੁੰਗੀ ਦੀ ਦਾਲ ਦਾ ਆਟਾ ਤੇ ਵਿਚ ਹਲਦੀ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜੌ ਤੇ ਤਿਲਾਂ ਦਾ ਤੇਲ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਵਿਆਹ ਜੋੜਾ ਰਸਮ
ਵਿਆਹ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਮੁੰਡਾ ਜੋ ਕੱਪੜੇ ਪਾਉਂਦਾ ਸੀ ਉਹ ਉਸਦੇ ਘਰ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਜੋ ਪੱਗ ਬੰਨਦਾ ਸੀ ਉਹ ਉਸਦੇ ਸਹੁਰੇ ਘਰੋਂ ਉਸਦਾ ਸਾਲਾ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ ਵਿਆਹ ਜੋੜਾ ਰਸਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ
ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਨੂੰਹ ਤੋਂ ਗੋਹੇ ਦੀਆਂ 7 ਪਾਥੀਆਂ ਬਣਵਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਮੁੰਡੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਫਲ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਦੇ ਨੀਚੇ ਖੜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਬੇਰੀ, ਅੰਬ, ਤੂਤ ਆਦਿ। ਉਹ ਫਲ ਭਰੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਕੁੜੀ ਦੀ ਔਲਾਦ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਉਥੇ ਖੜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਭਾਰਤ ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਵੰਡ ਉਪਰੰਤ ਜੋ ਲੋਕ ਇਧਰ ਆ ਗਏ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕੁਲ ਸਮੇਂ ਇਹੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ ਰਹੇ ਪਰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਬਾਅਦ ਕਈ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਕਈ ਰਸਮਾਂ ਰਿਵਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਆ ਗਈ। ਜਿਵੇਂ ਅੱਜ ਵੀ ਮਾਂਈਆਂ ਮੁੰਡੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਬਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਵੱਟਣਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਤੇਲ ਆ ਗਿਆ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਲਾਤਾਂ ਕਾਰਨ ਸਭ ਕੁਝ ਬਦਲ ਗਿਆ।
ਮੌਤ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰਿਵਾਜ
ਮੌਤ ਸਮੇਂ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰਹਾਣੇ ਨਾਰੀਅਲ ਤੇ ਘੜਾ ਪਾਣੀ ਦਾ ਭਰ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ੳਸਦੇ ਸੰਸਕਾਰ ਵੇਲੇ ਪੰਜ ਫੁੱਟ ਟੋਆ ਪੱਟ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਪੌਰਾਂ ਤੱਕ ਮਿੱਟੀ ਤਾ ਘੜਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤੇ ਸੱਤ ਆਦਮੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੁੱਕ ਮਿੱਟੀ ਪਾਉਂਦੇ ਸਨ ਤੇ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਆਦਮੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ’ਚ ਰੁਪਈਆ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਬਹਾਲ ਸਿੰਘ
ਅਹਮਦ ਸ਼ਾਹ ਮੇਲਾ
ਇਹ ਪਿੰਡ ਕੋਲਮੋਕ ਦੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਾਲੇ ਨਾਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੇਲਾ ਸੀ।<re>ਬਹਾਲ ਸਿੰਘ
ਦੇਵੀ ਮਾਤਾ
ਇਹ ਮੇਲਾ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਇਹ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ 7 ਦਿਨ ਲਗਾਤਾਰ ਦੇਵੀ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਨੇਕ ਮਰਦ ਦਾ ਮੇਲਾ
ਇਹ ਮੇਲਾ ਮਰਦਾ ਵਾਸਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੇਲਾ ਸੀ। ਇਹ ਮੇਲਾ ਜੇਠ ਵਿੱਚ ਲਗਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮੇਘ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਇਕ ਬਾਣੀ ਪੜੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਮੇਲਾ ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਦੀ ਖਾਤਰ ਲਗਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤ ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਵੰਡ ਉਪਰੰਤ ਇਹ ਮੇਲੇ ਉਧਰ ਦੇ ਉਘਰ ਰਹਿ ਗਏ।
ਰੂਥ ਜੋਨਸ
ਰੂਥ ਐਲੇਕਜੈਂਡਰਾ ਐਲਿਜ਼ਾਬੈੱਥ ਜੋਨਸ, MBE (ਜਨਮ 22 ਸਤੰਬਰ 1966) ਇੱਕ ਵੈਲਸ਼ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਅਵਾਰਡ ਜੇਤੂ ਬਰਤਾਨਵੀ ਕਾਮੇਡੀ ਗੇਵਿਨ ਐਂਡ ਸਟੇਸੀ ਵਿੱਚ ਸਹਿ-ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸਹਿ-ਲੇਖਕ ਹੈ  ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕਾਮੇਡੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਮਿਸਾਲ ਲਈ ਜਿਮੀ ਮੈਕਗੋਵਰਨ ਦੀ ਦ ਸਟਰੀਟ  ਵਿੱਚ ਟਿਮੋਥੀ ਸਪਲ (2009) ਦੇ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਬੀਬੀਸੀਫੋਰ ਦੇ ਲਈ ਹੈਟੀ  ਵਿੱਚ ਹੈਟੀ ਜੈਕਸ ਵਜੋਂ।
ਉਹ ਸਕਾਈ 1 ਲਈ ਕਾਮੇਡੀ ਡਰਾਮਾ ਲੜੀ 'ਸਟੈਲਾ' ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਲੜੀ ਟੀਡੀ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਕੰਪਨੀ  ਦੀ ਨੀਂਹ ਉਸਨੇ 2008 ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਡੇਵਿਡ ਪੀਟ (ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ) ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਰੱਖੀ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਰੂਥ ਜੋਨਸ ਦਾ ਜਨਮ 22 ਸਤੰਬਰ 1 9 66 ਨੂੰ ਸਾਊਥ ਵੇਲਜ਼ ਦੇ ਬ੍ਰਿਗੇਜੈਂਡ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ. ਰੂਥ ਪੋਰਥਕੌਲ ਕੰਪਰੀਹੈਂਸਿਵ ਸਕੂਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਟੀਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ, ਪੋਰਟ ਟੈੱਲਬੋਟ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਫਸਰ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਇੱਕ ਬਾਲ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਹੈ। ਜੋਨਸ ਪੋਰਥਕੌਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਰੋਬ ਬਰਾਈਡਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।ਵਾਰਵਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਕਾਰਡਿਫ ਵਿਚ ਰਾਇਲ ਵੇਲਸ ਕਾਲਜ ਆਫ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਐਂਡ ਡਰਾਮਾ ਵਿਚ ਇਕ ਸਾਲ ਬਿਤਾਇਆ।
ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੋਨਸ ਨੇ ਐਕਟਿੰਗ ਦਾ ਕੰਮ ਲੈਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਲੱਗਿਆ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਨੂੰ ਸੋਲਿਸਟਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮੰਨਿਆ। ਫਿਰ ਵੀ  ਉਸ ਨੇ ਪੈਂਟੋਮਾਇਮ ਇਨ ਕਾਰਡਿਫ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਰੋਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਰੋਬ ਬਰਾਈਡਨ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬਾਥ ਵਿਚ ਇਕ ਇਪਰੋਵ ਗਰੁੱਪ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ; ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਜੂਲੀਆ ਡੇਵਿਸ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜੋਨਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਾਈਟੀ ਨਾਈਟ ਅਤੇ ਗੇਵਿਨ ਐਂਡ ਸਟੈਸੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ 1991 ਵਿੱਚ ਬੀਬੀਸੀ ਵੇਲਜ਼ ਲਈ ਟੀਵੀ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਕਾਮੇਡੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਆਰਐਸਸੀ ਅਤੇ ਦਿ ਨੈਸ਼ਨਲ ਥੀਏਟਰ ਦੇ ਨਾਲ ਥੀਏਟਰ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੀ ਹਿਟ ਫਿਲਮ 'ਈਸਟ ਇਜ਼ ਈਸਟ' ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੋਨਜ਼ ਆਈਟੀਵੀ ਦੇ ਕਾਮੇਡੀ ਫੈਟ ਫਰੈਂਡਜ਼ ਦੇ ਚਾਰ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਤੇ ਕੈਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਗਾਵਿਨ ਅਤੇ ਸਟੈਸੀ ਦੇ ਸਹਿ ਲੇਖਕ ਯਾਕੂਬ ਕੋਡੇਨ ਨੂੰ ਮਿਲੀ। ਉਹ ਕਈ ਬੀਬੀਸੀ ਕਾਮੇਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਈ, ਲਿਟਲ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਮਫਨਵਈ ਦਾ ਰੋਲ ਕੀਤਾ, ਸੇਕਸੋਂਡੇਲ ਵਿੱਚ ਮੈਗਜ ਅਤੇ ਨਾਈਟੀ ਨਾਈਟ ਵਿੱਚ ਲਿੰਡਾ ਦਾ।
ਜੋਨਸ ਨੇ 2008 ਵਿਚ ਬੀਬੀਸੀ ਦੇ ਸੀਟਕੈਮ ਗੇਵਿਨ ਐਂਡ ਸਟੇਸੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਜੇਮਜ਼ ਕੋਡੇਨ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਨੇਸਾ ਜੇਨਕਿੰਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਬੀਬੀਸੀ 3 ਲਈ ਹਿੱਟ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬੀਬੀਸੀ 1 ਤੇ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਜੋਨਜ਼ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਹੈ, "ਇਹ ਸਾਡੇ ਲਈ ਏਨਾ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕਹਿ ਸਕੀਏ, 'ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਸਨਕੀ ਕਾਮੇਡੀ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ।' ਅਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਉਹੀ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਜੋ ਅਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ। ਅਤੇ ਇਹ ਬੱਸ ਇਵੇਂ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ੋ ਨੇ ਮਾਹੌਲ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਗਰਮਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹਸਮੁਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ।ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਪੁੜਪੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਨਾ ਵਧੀਆ ਹੈ"  ਇਸ ਲੜੀ ਨੇ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਬਾਫਟਾ ਦੇ ਅਤੇ ਚਾਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਮੇਡੀ ਅਵਾਰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਜੋਨਸ ਅਤੇ ਸਹਿ-ਸਟਾਰ ਰੋਬ ਬਰਾਈਡਨ ਨੇ "ਆਈਲੈਂਡਸ ਇਨ ਦ ਸਟਰੀਮ " (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗਾਇਆ ਇੱਕ ਗੀਤ) ਨੂੰ 2009 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਮਿਕ ਰਿਲੀਫ਼ ਲਈ ਸਿੰਗਲ ਵਜੋਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਇਹ ਗੀਤ ਚਾਰਟ ਵਿਚ ਨੰਬਰ ਇਕ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1966 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
੧੭੬
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਵਿਲੀਅਮ ਜੇ ਥੋਮਸ
ਵਿਲੀਅਮ ਜੌਨ ਥੋਮਸ (16 ਨਵੰਬਰ 1803 - 15 ਅਗਸਤ 1885) ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਜਿਸਨੂੰ 1846 ਵਿੱਚ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਥੌਮਜ਼ ਦੀ ਲੋਕ-ਕਥਾ ਅਤੇ ਮਿਥਿਹਾਸ ਦੀ ਲੰਬੀ ਪੜਤਾਲ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਗਈ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਇੱਕ ਪਾਇਨੀਅਰ ਜਨ-ਅੰਕੜਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਕ ਸੀ।
ਜੀਵਨ
ਵਿਲੀਅਮ ਜਾਨ ਥੌਮਸ (16 ਨਵੰਬਰ, 1803 - 15 ਅਗਸਤ 1885) ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲੇਖਕ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ 1840 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ "ਲੋਕ-ਕਥਾ" ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਥੌਮਸ ਨੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਚੇਲਸੀਆ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਸੈਕਟਰੀ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਲਰਕ, ਇੱਕ ਪੁਰਾਤਨ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸਨੂੰ ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਐਂਟੀਕਿariesਰੀਅਸ ਦਾ ਸਾਥੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 1838 ਵਿੱਚ ਕੈਮਡਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦਾ ਸੈਕਟਰੀ ਬਣਿਆ। 1845 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਹਾ Houseਸ ਆਫ਼ ਲਾਰਡਜ਼ ਦਾ ਕਲਰਕ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਾ Houseਸ ਆਫ਼ ਲਾਰਡਜ਼ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਡਿਪਟੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਅਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। 1849 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਤਿਮਾਹੀ ਜਰਨਲ ਨੋਟਸ ਅਤੇ ਕਿeriesਰੀਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਉਸਨੇ ਸੰਪਾਦਿਤ ਵੀ ਕੀਤੀ।
Thoms ਸ਼ਬਦ "ਸਿਖਾ ਨਾਲ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਹੈ ਲੋਕਧਾਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ 1846 ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ" Athenaeum. ਉਸਨੇ ਇਸ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਕਾven ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਲਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ "ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁਰਾਤਨ ਚੀਜ਼ਾਂ" ਜਾਂ "ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਾਹਿਤ" ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਹ ਯਾਕੂਬ ਗ੍ਰੀਮ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਸ਼ੌਕੀਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਕਮਾਲ ਮੰਨਦਾ ਸੀ।
ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਅਰਲੀ ਪ੍ਰੋਸ ਰੋਮਾਂਸ (3 ਖੰਡ 1827-1828), ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਡੌਸ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਸੰਸਕਰਣ ਦਿੱਤੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਰਾਬਰਟ ਦਿ ਡੈਵਲ, ਥੌਮਸ ਏ ਰੀਡਿੰਗ, ਫ੍ਰਿਅਰ ਬੇਕਨ, ਫਰਿਅਰ ਰਸ਼, ਵਰਜੀਲੀਅਸ, ਰੌਬਿਨ ਹੁੱਡ, ਜਾਰਜ ਏ ਗ੍ਰੀਨ, ਟੌਮ ਏ ਲਿੰਕਨ, ਹੇਲਿਆਸ, ਅਤੇ ਡਾ. ਫੌਸਟਸ ". ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੈਜ਼ ਅਤੇ ਦੰਤਕਥਾ (1834), ਦ ਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਕੋਰਟ (1838), ਗੈਮਰ ਗੁਰਟਨ ਦੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਇਤਿਹਾਸ (1846), ਗੈਮਰ ਗੁਰਟਨ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਹਾਣੀਆਂ (1848) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 1842 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸਟੋਜ਼ ਦੇ ਲੰਡਨ ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਥੌਮਸ ਫੋਕਲੋਰ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੈਂਬਰ ਸਨਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1878 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦੀ ਮਾੜੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
1870 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ, ਵਿਲੀਅਮ ਥੌਮਸ ਨੇ "ਅਤਿ-ਸ਼ਤਾਬਦੀਵਾਦ" ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਕਲਪ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੁ ageਾਪੇ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅਤਿਕਥਨੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਹਿ Humanਮਨ ਲੰਬੀ: ਇਸ ਦੇ ਤੱਥ ਅਤੇ ਕਲਪਨਾ (1873) ਨੇ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਨਿਯਮ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ.
ਥੌਮਸ ਦੀ ਮੌਤ 15 ਅਗਸਤ 1885 ਨੂੰ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਰੱਮਪਟਨ ਕਬਰਸਤਾਨ, ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ।
ਕੰਮ
ਥੌਮਜ਼ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਪਾਦਕ, ਕੰਪਾਈਲਰ ਜਾਂ ਲੇਖਕ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਅੰਬਰੋਜ਼ ਮਾਰਟਨ ਦੇ ਉਪਨਾਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਲੋਕ-ਗਿਆਨ ਸਿਰਲੇਖ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਾਲਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਚਾਰਲਸ Wentworth Dilke ਦੇ Athenaeum 1846 ਵਿਚ, ਉਸੇ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਸਵਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ 1872, ਜਦ ਤੱਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਲੋਕ ਕਿੱਸੇ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਛੇਤੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼, ਸੀ " ਫੋਕ-ਲੋਅਰ ਇੰਗਲੈਂਡ ", ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਪਰੰਤੂ ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਕਈ ਵਾਰ ਉਸਦੇ ਲੇਖਾਂ ਅਤੇ ਗਾਹਕਾਂ ਤੋਂ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਹੇਠਾਂ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਅਧੂਰੀ ਸੂਚੀ ਹੈ:
.ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਦੇ ਦਾਅਵੇ
ਲੰਬੀ ਮਿਥਿਹਾਸਕ
ਔਲਕਿਕ
ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਥਿਤੀ
19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਜਾਂ ਖੰਡਨ ਕਰਨ ਲਈ ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਮਾਣ ਸਨ। ਅੱਜ ਵੀ, ਮਨੁੱਖੀ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਦੀ ਕੋਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਿਧਾਂਤਕ ਸੀਮਾ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ.। ਮਨੁੱਖੀ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਦੀ ਬਾਇਓਡਿਓਗ੍ਰਾਫੀ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਜੀਵਨ-ਮੌਤ ਮੌਤ ਦੇ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ: ਮੌਤ ਦੀ ਦਰ ਉਮਰ ਦੇ ਉਮਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮੌਤ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਲਈ ਕੋਈ ਉੱਚਿਤ ਸੀਮਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਉਮਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੈ। ਡੈਨਮਾਰਕ ਵਿੱਚ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਰਸਤਾ ਲੱਭ ਲਿਆ ਹੈ।ਕਿ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਅੱਖ ਦੇ ਲੈਂਸ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਰੇਡੀਓ ਕਾਰਬਨ ਡੇਟਿੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਕਦੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਦਾਅਵਿਆਂ
ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਮਨੁੱਖੀ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਲਈ, ਅਲੌਕਿਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵੇਖੋ.
ਲੰਬੀ ਮਿਥਿਹਾਸਕ
ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਦੇ ਮਿਥਿਹਾਸ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ (ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅਲੌਕਿਕ ਵਿਅਕਤੀਆਂ) ਬਾਰੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਉਹ ਅਭਿਆਸ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਜਾਂ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ।ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਮਿਥਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਬਹੁਤ ਲੰਮੇ ਉਮਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਅੰਕੜੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗਿਣਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਗਲਤ ਅਨੁਵਾਦ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ / ਜਾਂ ਸੰਕੇਤਕ ਮਹੱਤਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ. ਕੁਝ ਨੰਬਰ ਦੀ.
ਅਲੌਕਿਕ
ਇੱਕ supercentenarian (ਕਈ ਵਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ hyphenated supercentenarian) ਜੋ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ 110 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੀ ਉਮਰ 1000 ਵਿੱਚ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ centenarians. ਐਂਡਰਸਨ ਏਟ ਅਲ. ਸਿੱਟਾ ਕੱ thatਿਆ ਕਿ ਸੁਪਰਸੈਂਟੇਰੀਅਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਮਰ-ਸੰਬੰਧੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਉਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਉਮਰ ਵੱਧਣ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਘਟਨਾ
Gerontology ਰਿਸਰਚ ਗਰੁੱਪ ਸਭ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਜੀਵਤ ਲੋਕ ਇੱਕ ਚੋਟੀ ਦੇ 30-40 ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ 110 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤਕ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ 0.15% ਤੋਂ 0.25% ਦੀ ਬਚਤ ਦਰ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ 300-450 ਜੀਵਣ ਸੁਪਰਸੈਂਟੇਨਰੀਅਨਜ਼ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ.। (ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਉਮਰ ਦੇ ਸਿਖਰ ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਜੀਵਿਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦੇਖੋ .) ਮੈਕਸ ਪਲੈਂਕ ਇੰਸਟੀਚਿ forਟ ਫਾਰ ਡੈਮੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਰਿਸਰਚ ਦੁਆਰਾ 2010 ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ 663 ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਸੁਪਰਸੈਟੇਨਰੀਅਨ, ਜੀਵਤ ਅਤੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਸੁਪਰਸੈਂਟੇਨਰੀਅਨਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁਲ ਗਿਣਤੀ (ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਨਹੀਂ) ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ (ਘੱਟ ਰਹੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ) ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ, ਜਪਾਨ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਸਨਪਲੱਸ ਵੇਲਜ਼, ਫਰਾਂਸ ਅਤੇ ਇਟਲੀ.
ਮਨੁੱਖੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਸੁਪਰਸੈਂਟੇਨਰੀਅਨ ਡੱਚਮੈਨ ਗਿਰਟ ਐਡਰਿਅਨਜ਼ ਬੂਮਗਾਰਡ (1788–1899) ਸੀ, ਅਤੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤਕ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਉਮਰ 115 ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। [ ਹਵਾਲੇ ਦੀ ਲੋੜ ]
ਇਤਿਹਾਸ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਮੁੱ timesਲੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਅਤਿ ਉਮਰ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਜਾਰੀ ਹੈ, ਗਿੰਨੀਜ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡ ਦੁਆਰਾ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਅਲੌਕਿਕ ਵਿਅਕਤੀ ਡੱਚਮੈਨ ਥੌਮਸ ਪੀਟਰਜ਼ ਹੈ।(ਕਥਿਤ ਤੌਰ ਤੇ 1745 171857)। ਫ੍ਰੈਂਚ ਡੈਮੋੋਗ੍ਰਾਫਰ ਜੀਨ-ਮੈਰੀ ਰੋਬਿਨ ਵਰਗੇ ਵਿਦਵਾਨ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਦੇ ਜੀਰਟ ਐਡਰਿਅਨਜ਼ ਬੂਮਗਾਰਡ ਨੂੰ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਜੋ 1898 ਵਿੱਚ 110 ਸਾਲ ਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕੇਸ ਮੰਨਦਾ ਹੈ,।ਕਿਉਂਕਿ ਪੀਟਰਜ਼ ਲਈ ਕਥਿਤ ਸਬੂਤ ਗੁੰਮ ਗਏ ਹਨ। 112 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਵਿਲੀਅਮ ਹੇਸਲੈਂਡ (ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ 1620-1733) ਦੇ ਸਬੂਤ ਗਿੰਨੀਜ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਲੋੜੀਂਦੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਨਾਰਵੇਜੀਅਨਚਰਚ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ, ਜਿਸਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਵਿਵਾਦ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ, ਇਹ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ 16 ਵੀਂ ਅਤੇ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਅਜੌਕੀ ਨਾਰਵੇ ਦੇ ਦੱਖਣੀ-ਕੇਂਦਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਕਈ ਸੁਪਰਸੈਂਟੇਰੀਅਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋਹਾਨਸ ਟੋਰਪ (1549–1664) ਅਤੇ Knud Erlandson Etun (1659-1770), ਦੇ ਦੋਨੋਂ ਵਾਸੀ Valdres, Oppland।
1902 ਵਿਚ, ਮਾਰਗਰੇਟ ਐਨ ਨੇਵ, 1792 ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ, ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ superਰਤ ਸੁਪਰਸੈਂਟੇਨਰੀਅਨ ਬਣੀ। ਜੀਐਨ Calment ਦੇ ਫ੍ਰੈਨ੍ਸ ਹੈ, ਜੋ 1997 ਦੀ ਉਮਰ 122 ਸਾਲ, 164 ਦਿਨ 'ਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਲੰਬਾ ਮਨੁੱਖੀ ਉਮਰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਵਿਅਕਤੀ ਜਿਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।ਉਹ ਜਾਪਾਨ ਦਾ ਜਿਰੋਮੋਨ ਕਿਮੂਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੌਤ 2013 ਵਿੱਚ 116 ਸਾਲ ਅਤੇ 54 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।
ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ 1,500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੁਪਰਸੈਂਟੇਰੀਅਨਜ਼ ਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ 110 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਜੀਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ,।ਪਰ ਬਹੁਤੇ ਦਾਅਵੇਦਾਰਾਂ ਕੋਲ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਹੋਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜਨਮ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਨਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਲੌਕਿਕ ਉਮਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ
ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ (ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਜ਼ਾਗ ਅਤੇ ਵਲਟੇਇਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਭਾਰਤੀ ਤੱਟ ਰੱਖਿਅਕ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਾਨ ਪੂਰਬੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਦੇ ਤਟ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ  2011 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 2,035,922 ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 14 ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ। ਇਹ 5,018,000 ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਨੌਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਖੇਤਰ ਹੈ। $ 43.5 ਬਿਲੀਅਨ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਨੌਵੇਂ ਸਥਾਨ ਤੇ ਰਿਹਾ।
ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 6 ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਤਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਇਸ ਨੂੰ ਕਲਿੰਗਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ Vengi, ਪੱਲਵ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਗੰਗਾ ਘਰਾਣਿਆ ਨੇ ਇਸ ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਪੁਰਾਤੱਤਵ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਸ਼ਹਿਰ 11 ਵੀਂ ਅਤੇ 12 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਚੌਲਾ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਗਜਪਤੀ ਰਾਜ,  ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਉੱਤੇ ਬਦਲਦੇ ਕਬਜੇ ਦੌਰਾਨ ਬਣਿਆ,  ਜਦੋਂ ਤੱਕ 15 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਵਿਜੈਨਗਰ ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਕਬਜੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਲਿਆ। 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੂਰਪੀਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਵਪਾਰਿਕ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ ਇਹ ਫ੍ਰੈਂਚ ਰਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆ ਗਿਆ. ਸੰਨ 1804 ਵਿੱਚ ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹਕੂਮਤ ਅਧੀਨ ਲਿਆਂਦਾ ਅਤੇ ਇਹ 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਜਾਦੀ ਤਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਰਾਜ ਅਧੀਨ ਰਿਹਾ।
ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ 'ਤੇ ਇੱਕਮਾਤਰ ਕੁਦਰਤੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਪੋਰਟ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪੰਜਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕਾਰਗੋ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਭਾਰਤੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਫ਼ੌਜ ਪੂਰਬੀ ਕਮਾਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਸਟ ਰੇਲਵੇ ਜ਼ੋਨ ਦੇ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ । ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੈਰ ਸਪਾਟੇ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਬੀਚਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਪਨਾਂਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਦਰਭਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਦ ਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਡਿਸਟਿਨੀ ( ਨਸੀਬਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ) ਅਤੇ ਦ ਜੌਹਲ ਆਫ ਈਸਟ ਕੋਸਟ ( ਪੂਰਵੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਟ ਦਾ ਮੋਤੀ)। ਇਹ ਸਮਾਰਟ ਸਿਟੀਜ਼ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸਮਾਰਟ ਸਿਟੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। 2017 ਦੀ ਸਵੱਛ  ਸਰਵੇਖਣ  ਰੈਂਕਿੰਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ 2017 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਾਫ ਸੁਥਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ। 2018 ਵਿਚ ਇਹ 7 ਵੇਂ ਅਤੇ 2019 ਵਿਚ 23 ਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਸੀ।
(ਭਾਸ਼ਾ) ਨਿਰੁਕਤੀ
ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸਥਾਨਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਲੌਸਨ ਦੀ ਖਾੜੀ ਤੇ ਰੁਕਿਆ ਅਤੇ ਵਿਸਾਖਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ਇਕ ਮੰਦਰ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਹੇਠ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਮੰਦਰ ਦਾ ਨਾਂ ਮਿਲ ਗਿਆ ਸੀ । ਹੋਰ ਅਜਿਹੇ ਨਾਂ ਹਨ, ਕੁਲੋਟੁੰਗਾਪਟਨਮ, ਇਕ ਚੋਲ ਰਾਜੇ ਦੁਆਰਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਨਾਂ ਹੈ, ਕੁਲੋਟੁਨਾ-ਆਈ; ਇਸ਼ਕਾਪਟਨਮ, ਇੱਕ ਮੁਸਲਿਮ ਸੰਤ, ਸਯਦ ਅਲੀ ਮਦਨੀ (ਇਸ਼ਾਂਤ ਮਦਨੀ) ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ,ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਜਾਗਾਪਾਟਮ  ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਵਾਲਟਅਰ  ਇਕ ਹੋਰ ਅਜਿਹਾ ਨਾਮ ਹੈ ਜੋ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਨਾਮ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। "Vizagapatam" ਵੀ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ  ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਛੋਟਾ ਰੂਪ, ਵਿਜ਼ੈਗ  ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਲੰਮੇ ਨਾਮ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਸਨ। ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀਜ਼ਾਗ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਾਰਤੀ ਨਾਮ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਕਹਿ ਕੇ ਬੁਲਾਉਣ ਲਈ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਆਏ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 6 ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਤਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਈ.ਪੂ. ਪਾਣਿਨੀ ਅਤੇ ਕਾਤਿਆਇਨ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਲਿੰਗਾ ਖੇਤਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੱਧਯੁਗੀ ਸਮੇਂ ਇਸ ਤੇ  ਵੈਂਗੀ ਰਾਜ ਘਰਾਣੇ ਦਾ ਰਾਜ ਸੀ ਅਤੇ ਪੱਲਵ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਗੰਗਾ ਰਾਜਕੁਲਾਂ ਨੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪੁਰਾਤੱਤਵ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਸ਼ਹਿਰ 11 ਵੀਂ ਅਤੇ 12 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਚੌਲ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਕੁਲੋਤੁੰਗ ਚੋਲ ਪਹਿਲੇ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।  15 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਵਿਜੈਨਗਰ ਸਾਮਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਤਕ ਇਹ ਤਮਿਲ਼ਨਾਡੂ ਦੇ ਚੋਲ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਉਡੀਸਾ ਦੇ ਗਜਪਤੀ ਰਾਜਘਰਾਣੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲਟਕਦਾ ਰਿਹਾ । 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਨੇ ਜਿੱਤ ਲਿਆ । ਯੂਰਪੀਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਰਕਾਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਫਰੈਂਚ ਸ਼ਾਸਨ ਹੇਠ ਆਇਆ।
ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਉੱਤੇ ਆਂਧਰਾ ਦੇ ਵੈਂਗੀ ਅਤੇ ਪੱਲਵਸ ਰਾਜਘਰਾਣਿਆਂ ਨੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ । ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮ ਸ੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਾਕਾ ਵਰਮਾ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਪਿਆ ਹੈ। ਦੰਦਕਥਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਧਾ ਅਤੇ ਵਿਸਾਖਾ ਇੱਕੇ ਦਿਨ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹਿਆਂ ਸੁੰਦਰ ਸਨ। ਅੱਠ ਮੁੱਖ ਗੋਪੀਆ ਵਿੱਚੋਂ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੋਪੀ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਾਕਾ ਸਖੀ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਧਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਦੇਸ਼ ਭੇਜਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਹਰ ਗੋਪੀ ਸੰਦੇਸ਼ਵਾਹਕ ਹੈ। ਸਥਾਨਕ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਆਂਧਰਾ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਦੇਵਤਾ ਵਿਸ਼ਾਖਾ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਭੇਟ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮੰਦਰ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਹੁਣ ਆਰ ਕੇ ਬੀਚ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਹੇਠ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਕ ਹੋਰ ਥਿਊਰੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਮਹਾਤਮਾ ਬੁੱਧ ਦੀ ਚੇਲੀ ਵਿਸ਼ਾਖਾ ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ । ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਉੱਤੇ 1765 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਤੁਬ ਸ਼ਾਹਿਸ, ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ (1689 ਅਤੇ 1724 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ), ਨਿਜ਼ਾਮ (1724-1757) ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ (1757-1765) ਨੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਯੂਰਪੀਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਰਕਾਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਫਰੈਂਚ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਆਇਆ।
ਅੰਗ਼ਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਵਿਜ਼ਾਗਾਪਟਮ 1804 ਈ. ਦੀ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਨੂੰ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਹ 1947 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤਕ ਬਰਤਾਨਵੀ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਰਾਜ ਅਧੀਨ ਰਿਹਾ ।
ਬੋਧੀ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਹਿੰਦੂ ਪਾਠ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਖੇਤਰ ਕਲਿੰਗਾ ਖੇਤਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਜੋ ਗੋਦਾਵਰੀ ਨਦੀ ਤੱਕ ਫੈਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਖੇਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲੱਭੇ ਹੋਏ ਸਮਾਰਕ ਵੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬੋਧੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਹੋਂਦ ਸਾਬਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਲਿੰਗ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਰਾਜਾ ਅਸ਼ੋਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ੂਨ-ਖ਼ਰਾਬੇ ਵਾਲੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਲਿਆ। ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਪੁਰਾਣੇ ਬੌਧ ਥਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦੀ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ ਖੁਦਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[  <span title="This claim needs references to reliable sources. (January 2016)">ਹਵਾਲੇ ਦੀ ਲੋੜ  ]
ਪਾਵਰੱਲਾਕੋਂਡਾ
alt=eramic sculptures of guardian Yakshas|thumb| ਭੀਮਨੀਪੱਟਨਮ ਨੇੜੇ ਪਾਵਰੱਲਾਕੋਂਡਾ ਵਿਖੇ ਯਾਕਸ਼ਾ ਰਾਹਤ
ਆਰਥਿਕਤਾ
thumb| ਐਚਪੀਸੀਐਲ ਰਿਫਾਈਨਰੀ left|thumb| ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਥਾਂ thumb| ਵਿਜ਼ਾਗ ਸਟੀਲ ਪਲਾਂਟ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:All articles containing potentially dated statements ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations
ਫੋਲੜੀਵਾਲ
ਫੋਲੜੀਵਾਲ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਜਲੰਧਰ ਪੂਰਬੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਟਰੱਸਟ
ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਟਰੱਸਟ,(ਐਨ ਬੀ ਟੀ) ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਸਾਧਨ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਸੰਗਠਨ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਸਮੂਹ) ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1957 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਕਾਰਜ ਹਨ - ਇਹ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਸੀ ਕਿ ਐਨ ਬੀ ਟੀ ਅਫਸਰਸ਼ਾਹੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਅਦਾਰਾ ਹੋਵੇਗਾ ਜਿਸਦਾ ਕੰਮ ਸਸਤੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਛਾਪਣਾ ਹੋਵੇਗਾ।
(1) ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ
(2) ਕਿਤਾਬ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ
(3) ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ
(5) ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਬੜਾਵਾ ਦੇਣਾ
ਇਹ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸ਼ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਅਰੰਤਗਤ ਹਿੰਦੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬਰੇਲ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਰ ਦੂਜੇ ਸਾਲ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਕਿਤਾਬ ਮੇਲੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਿਤਾਬ ਮੇਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਵਰਸ਼ 14 ਤੋਂ 20 ਨਵੰਬਰ ਤੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਿਤਾਬ ਹਫ਼ਤਾ ਵੀ ਮਨਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਸਤਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਸਮੂਹ
ਹਰਮਨ
ਹਰਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:Harman) (ਜਨਮ: 27 ਜੂਨ 1991) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ 22 ਜੂਨ 2017 ਨੂੰ ਕਿਤਾਬ ਰਾਣੀ ਤੱਤ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਯੁਵਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।
ਜਨਮ ਅਤੇ ਬਚਪਨ
ਹਰਮਨ ਦਾ ਜਨਮ 27 ਜੂਨ, 1991 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਖਿਆਲਾ ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਪਿੰਡ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਸਾਹਿਤਿਕ ਮਾਹੌਲ ਮਿਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਵਡੇਰੇ ਵੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਰੂਚੀ ਰੱਖਦੇ ਸਨ।
'ਰਾਣੀ ਤੱਤ' ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ
thumb|ਰਾਣੀ ਤੱਤ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਰਾਣੀ ਤੱਤ ਕਿਤਾਬ ਹਰਮਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 19 ਅਗਸਤ, 2015 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਨੇ ਕੁਦਰਤ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜੀਵਨ, ਜਿੰਦਗੀ ਦੀ ਜੱਦੋਜਹਿਦ ਅਤੇ ਪੁਰਾਤਨ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਅੱਧਾ ਭਾਗ ਕਾਵਿ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਧਾ ਭਾਗ ਵਾਰਤਕ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਨੇ 'ਸੋਭਾ ਸਗਣ' ਲੜੀ ਅੰਕਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਬਾਰੇ ਲੇਖਕ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਹਨ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਰਤੀ ਇਸ ਹੈ। ਇਸਕਿਤਾਬ ਬਾਰੇ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਦੀਆਂ 500 ਕਾਪੀਆਂ ਹੀ ਵਿਕਣਗੀਆਂ ਪਰੰਤੂ ਦਸ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਿਤਾਬ ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਪਾਰ ਕਰ ਗਈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੀਆਂ 11,000 ਕਾਪੀਆਂ ਛਪ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ 'ਚ ਵੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ 'ਕਲਰਜ਼ ਆਫ਼ ਪੰਜਾਬ' ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼ ਨੇ ਛਾਪਿਆ ਹੈ।
ਕਾਵਿ ਵੰਨਗੀ
1. ਸਖੀਏ ਸਰਬੱਤ ਨੀਂ ਬੀਬੀ ਇਹ 'ਰਾਣੀ ਤੱਤ' ਨੀਂ ਬੀਬੀ ਟਿੱਬਿਆਂ ਦਾ ਰੇਤਾ ਹੈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਹੋਣਾ ਸਾਨੂੰ ਤਾਂ ਚੇਤਾ ਹੈ
2. ਮੇਰੀ ਧੌਣ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕੋਈ ਗਾਨੀ ਆਉਣ ਵੇਲੇ ਭੱਜੀ ਫਿਰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਮੈਂ ਜਵਾਨੀ ਆਉਣ ਵੇਲੇ ਓਦੋਂ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਵੇਲ ਨੂੰ ਮੈਂ ਤੱਕਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਲੈਂਦੀ ਗੁੱਤ ਨਾਲ ਮੇਚਾ ਨਾਲੇ ਹੱਸਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਨੀਂ ਮੈਂ ਬੈਠ ਕੇ ਝਲਾਨੀ ਦੀਆਂ ਮੋਰੀਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਟਾ ਗੁੰਨ੍ਹਦੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਨਾਲੇ ਕਰਦੀ ਸੀ ਪੇੜੇ ਮੈਂਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਆਪ 'ਚ ਫ਼ਰਕ ਆਇਆ ਲੱਗੇ ਮੈਂਨੂੰ ਮੇਰੇ ਕਣੀਂ ਅੰਬਰ ਸਰਕ ਆਇਆ ਲੱਗੇ ਜਦੋਂ ਬਣ ਕੇ ਸੰਧੂਰ ਕੁੜੇ ਰੇਤਾ ਉੱਡਦਾ ਸੀ ਨਾਲੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਾੜਾ-ਮਾੜਾ ਸੇਕਾ ਉੱਡਦਾ ਸੀ ਨੀਂ ੳਹ ਮਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਝਾੜ, ਨੀਂ ਉਹ ਜੰਡ ਤੇ ਕਰੀਰ ਫੁੱਲ ਅੱਕ ਦਾ ਸੀ ਮੈਂਨੂੰ, ਜਮਾਂ ਲਗਦਾ ਫ਼ਕੀਰ ਜ਼ਹਿਰ ਮੋਰੀਏ 'ਜੇ ਰੰਗ ਦਾ ਮੈਂ ਸੂਟ ਸੀ ਸੰਵਾਇਆ ਮੈਂਨੂੰ ਹਵਾ ਦਿਆਂ ਬੁੱਲਿਆਂ ਨੇ ਨਾਗ-ਵਲ ਪਾਇਆ ਜਦੋਂ ਮੱਚਿਆ ਭੜੀਂ ਦੇ ਉਹਲੇ ਸ਼ਮਲੇ ਦਾ ਰੰਗ ਮੇਰੀ ਸਰ੍ਹੋਂ ਫੁੱਲੀ ਚੁੰਨੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਚੰਦ ਮੇਰੇ ਹੁਸਨਾਂ ਦਾ ਫੁੱਲ ਮਾਲਾਮਾਲ ਹੋਈ ਜਾਂਦਾ ਕੋਰਾ-ਕੋਰਾ ਕੁੱਜਾ ਤਪ-ਤਪ ਲਾਲ ਹੋਈ ਜਾਂਦਾ ਮੇਰੀ ਹਿੱਕ ਵਿੱਚ ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਧਾਰ ਜਿਵੇਂ ਵੱਗੇ ਮੈਂਨੂੰ ਕੁੱਲ ਸਨਸਾਰ ਮਿੱਠੀ ਖਿੱਲ ਜਿਹਾ ਲੱਗੇ ਜਦੋਂ ਮੇਲੇ ਉਤੋਂ ਮੁੜਦੇ ਨੇ ਜੋੜਿਆ ਕਬਿੱਤ ਉਹਨੇ ਅੱਖਰਾਂ 'ਚ ਮੈਂਨੂੰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀਗਾ ਫਿੱਟ ਮੈਂਨੂੰ ਮਿੱਠੀ ਮਿੱਠੀ ਚੜ੍ਹੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਆਉਣ ਵੇਲੇ ਭੱਜੀ ਫਿਰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਮੈਂ ਜਵਾਨੀ ਆਉਣ ਵੇਲੇ
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1991 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੀਤਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀਂ ਦਾ ਯੁਵਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਲੇਖਕ (ਪੰਜਾਬੀ)
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ
right|thumb| ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ, ਦਿੱਲੀ, [[ਹੁਮਾਯੂੰ ਦਾ ਮਕਬਰਾ|ਹੁਮਾਯੂੰ ਦੀ ਕਬਰ ਦੀ ਛੱਤ ਤੋਂ ਵੇਖਿਆਂ।  ]] ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਰਿੰਗ ਰੋਡ 'ਤੇ ਹੁਮਾਯੂੰ ਦੇ ਮਕਬਰੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ। thumb| ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਸੜਕ ਤੋਂ ਵੇਖਿਆਂ
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦਸਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ 1707 ਵਿੱਚ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਮੁਅੱਜ਼ਮ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਗੱਦੀ ਲਈ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਉਸ ਤੋਂ ਮਦਦ ਮੰਗੀ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਹੁਮਾਯੂੰ ਦੇ ਮਕਬਰੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਮਿਲੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਲੜਾਈ ਲਈ ਆਪਣੀ ਰਣਨੀਤੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਲਈ ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਬੈਲ ਦੇ ਝਗੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਜੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਵੇਗਾ ਜੋ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਫੌਜ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਨੰਦਪੁਰ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਅਤੇ ਗੱਦੀ ਤੇ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ (ਆਰਾਮ ਦਾ ਸਥਾਨ) ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1783 ਵਿੱਚ ਸਰਦਾਰ ਬਘੇਲ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਹੇਠ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਿੱਖ ਫੌਜ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਇੱਕ ਡਿਉੜੀ, ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ ਇਮਾਰਤਾਂ ਬਣਵਾਈਆਂ। 1984 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਇਮਾਰਤ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਹਰ ਸਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਇੱਥੇ ਹੋਲਾ ਮੁਹੱਲਾ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਜੁੜਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ
ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ 80 ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਹਲਕਾ ਜਨਰਲ ਹੈ।
ਸਾਂਸਦ
2014 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਇਸ ਹਲਕੇ ਦੇ ਸਾਂਸਦ ਚੁਣੇ ਗਏ। 1962 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਸਾਂਸਦਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ।
!ਸਾਲ !colspan="2" align="center"|ਪਾਰਟੀ !align="center"| ਸਾਂਸਦ !ਸਰੋਤ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
੧੭੭
177 ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਭੂਗੋਲ
ਭੂਗੋਲ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਤੱਤ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਨੁਹਾਰ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਡਾ. ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਪਛਾਣ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕ ਪਛਾਣ ਚਿੰਨ੍ਹ ਭੂਗੋਲ ਹੈ। ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਤਭੇਦ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਰੂਪ-ਰੇਖਾ ਭੂਗੋਲਿਕ ਹਾਲਾਤ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਡਾ ਖਾਣ ਪੀਣ,ਪਹਿਰਾਵਾ, ਭਾਸ਼ਾ, ਹਾਰ ਸਿੰਗਾਰ, ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਆਦਿ। ਪਰ ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਤਿਹਾਸ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਸਲਵਾਰ ਸੂਟ ਮੱਧ ਏਸੀਆ ਦੀ ਦੇਣ ਹੈ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਪਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾ ਦੀ ਦੇਣ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮੱਕੀ ਸਾਡੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚੋਂ ਆਈ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਇੱਕ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਵਾਦ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਭੂਗੋਲ ਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾ ਕਰਾਂਗੇ, ਪਰ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਭੂਗੋਲ ਨੂੰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀ ਮੰਨਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖਿਤੇ ਦੇ ਭੂਗੋਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਇਲਾਕੇ ਜਾਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਚੌਗਿਰਦੇ ਦੀ ਹੱਦਬੰਦੀ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸਾਰੇ ਤੱਤ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਪਰੋਕਤ ਦੋਨਾਂ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਅਸੀਂ ਇਸ ਨਤੀਜੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਹਰ ਇੱਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਭਾਸ਼ਾ, ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ, ਰਹਿਣ ਸਹਿਣ, ਖਾਣ ਪੀਣ, ਪਹਿਰਾਵਾ, ਹਾਰ ਸਿੰਗਾਰ, ਆਦਿ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤਾਂ ਭੂਗੋਲ ਤੋਂ ਹੋਈ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਓਹੀ ਭੂਗੋਲ ਦੂਸਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਲਈ ਇਤਿਹਾਸ ਬਣ ਕੇ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਹੋਇਆ ਹੈ | ਭੂਗੋਲ ਦੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਆਦਿ ਕਾਲ ਤੋਂ ਅਜੋਕੇ ਯੁੱਗ ਤੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਦੋ ਮਤ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ:-
ਪਹਿਲਾ ਮਤ:- ਪਹਿਲਾ ਮਤ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਰੂਪ ਰੇਖਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮੁੱਢਲੀ ਚੀਜ਼ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਬਹੁਤੀ ਵਾਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਨਾਮਕਰਣ ਵੀ ਭੂਗੋਲ ਜਾਂ ਖਿਤੇ ਤੋਂ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ, ਬੰਗਾਲ ਤੋਂ ਬੰਗਾਲੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਇਸ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੇ ਸਮਰਥਕ ਕੁੱਝ ਅਜਿਹੇ ਪੱਖਾਂ ਤੇ ਜੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭੂਮੀ ਦਾ ਚੰਨ ਨਾਲ ਤੇ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ, ਭੂਮੀ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਖੇਤਰ, ਮੈਦਾਨੀ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕੇ ਆਦਿ।ਬਕਲ ਨੇ ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ਼ ਸਿਵਿਲਾਈਜੇਸ਼ਨ ਇੰਨ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦਿਆਂ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਜੋਰ ਦਿਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੱਥਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਡਾ. ਮੁਹਿੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਸੇ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜਿੱਥੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੱਤ ਆਪਣਾ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ (ਸਮਾਜਿਕ, ਆਰਥਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ) ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਉਸ ਇਲਾਕੇ ਦੀਆਂ ਭੂਗੋਲਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਾ ਖਾਸ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਉਸ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵੀ ਉਥੋਂ ਦੀਆਂ ਭੂਗੋਲਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਦੂਸਰਾ ਮਤ:- ਇਹ ਮਤ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ ਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚਕਾਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਇੰਨਕਾਰੀ ਹਨ। ਸਭਿਆਚਾਰ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਭੂਗੋਲਿਕ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਨ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਵੀਨ ਯੁੱਗ 'ਚ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ਤੇ ਹੋ ਰਹੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸੁਮੇਲ ਦੇ ਯਤਨ ਕਾਰਨ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੋਰ ਵੀ ਘੱਟ ਗਿਆ ਹੈ। ਭੂਗੋਲਿਕ ਖਿਤੇ ਦੇ ਜਲਵਾਯੂ ਤੇ ਮੋਸਮ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰਕ ਬਣਤਰ, ਨੈਣ-ਨਕਸ਼, ਰੰਗ ਆਦਿ ਸਿਰਜਣ 'ਚ ਅਸਧਾਰਨ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਵਿਦਵਾਨ ਮਨੁੱਖੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਪਚਾਣ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਨਸਲੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਓਹ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖਿਤੇ ਦੇ ਮੋਸਮ ਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਦਾ ਚੋਗਿਰਦੇ ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਸਿੱਧਾ ਤੇ ਅਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਛਾਨਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰਥ ਹਨ, ਨੱਕ ਦੀ ਬਨਾਵਟ, ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਰੰਗ, ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਬਨਾਵਟ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕੱਦ ਕਾਠ ਆਦਿ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭੂਗੋਲਿਕ ਚੋਗਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਲੰਮੀ ਮੋਸਮ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਦਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਪ੍ਰਤੀਫਲ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕ ਕਾਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਭੂ-ਮੱਧ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਉਪਰ ਜਾਈਏ ਤਾਂ ਲੋਕ ਗੋਰੇ ਹੁੰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਰੰਗ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਹਾਲਾਤ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਭੂਗੋਲ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਮੂਲ ਘਰ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਪਨਪਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਾਨਵੀ ਸਮੂਹ ਆਪਣਾ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਚਲਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਓਹ ਨਵੇਂ ਚੌਗਿਰਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਹੋਣੋ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਇਹ ਅਸਰ ਪਹਿਰਾਵੇ, ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਆਦਿ 'ਚ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਭੂਗੋਲ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਕੱਚਾ ਪਦਾਰਥ ਮੁਹੱਇਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਜਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਓਹ ਕੱਚਾ ਪਦਾਰਥ ਵਰਤਿਆ ਹੀ ਜਾਵੇ। ਉਸਨੂੰ ਵਰਤਣਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਂ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤਣਾ ਹੈ ਇਹ ਭੂਗੋਲ ਤੇ ਨਹੀ, ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕੋ ਚੀਜ਼ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ ਵੱਖ ਮੰਤਵ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗਾਂ ਕਿਤੇ ਮਾਸ ਲਈ, ਕਿਤੇ ਦੁੱਧ ਲਈ ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਪੂਜਣ ਲਈ ਪਾਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਇੱਕ ਹੀ ਮਾਹੋਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵੀ ਪਲ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਆਦਿ ਮਾਨਵ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵੀ ਪਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਗੋਰੇ ਆਦਿ ਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਵੀ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਇੱਕੋ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੋ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮਹੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਨੀਗਰੋ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਫਰੀਕੀ ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਹਾਲਾਤਾਂ 'ਚ ਹੈ।
ਖਾਣ-ਪੀਣ
ਭੋਜਨ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਲੋੜ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਮਨੁੱਖ ਜਿਉਂਦਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭੂਗੋਲਿਕ ਚੌਗਿਰਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਖਾਣ ਯੋਗ ਵਸਤਾਂ ਵਿਭਿੰਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਨੁਕੂਲ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਪਕਾਉਣ, ਪਰੋਸਣ ਤੇ ਖਾਣ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਵਿਉਂਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਕਾਂਟੇ ਛੁਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਮ ਹੈ, ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ। ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਭੋਜਨ ਕਿੱਥੇ ਬੈਠ ਕਿ ਖਾਣਾ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਖਾਣਾ ਹੈ, ਕਿਸ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕਿ ਖਾਣਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ  ਕਿ ਪਿੰਡਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਭਿੰਨ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਦੀ ਕਿਸਮ ਭੂਗੋਲ ਰਾਹੀ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਵ ਕਿ ਜੋ ਭੂਗੋਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਓਹੀ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਅਨਾਜ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਲੋਕ ਮੱਛੀ ਕੇਕੜੇ ਆਦਿ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
ਹਾਰ-ਸਿੰਗਾਰ
ਹਾਰ-ਸਿੰਗਾਰ ਨੂੰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੇ ਭੂਗੋਲ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਠੰਡੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਔਰਤ ਵਾਲ ਖੁੱਲੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਜਿੱਥੇ ਗਰਮੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਔਰਤਾਂ ਵਾਲ ਬੰਨ ਕੇ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਭੂਗੋਲਿਕ ਹਲਾਤਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਹਾਰ-ਸਿੰਗਾਰ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਵਸਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਟਿੱਕਾ, ਹਾਰ, ਕਾਂਟਿਆਂ ਆਦਿ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤਾਂਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਿੰਗਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ
ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਰਹਿਣ ਸਹਿਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਕਰਕੇ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਦਾ ਭੂਗੋਲਿਕ ਚੌਗਿਰਦਾ ਕਿਸੇ ਜਗਾਂ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰਾਂ ਦਾ ਰਹਿਣ ਦਾ ਢੰਗ ਤਰੀਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਕਾਨ ਚੋਰਸ ਜਾਂ ਆਇਤਾਕਾਰ ਅਕਾਰ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਪੱਧਰੀ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉੱਥੇ ਮਕਾਨ ਟੇਡੇ ਮੇਡੇ ਅਕਾਰ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ਕ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਰਹਿਣ ਸਹਿਣ ਲਈ ਮਕਾਨ ਭੂਗੋਲਿਕ ਹਾਲਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਕਾਨਾਂ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਭੂਗੋਲਿਕ ਹਾਲਾਤਾਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਵਰਖਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉੱਥੇ ਮਕਾਨ ਧਰਤੀ ਤੋਂ 12 ਫੁੱਟ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੇ ਬੰਬੂ ਪਿਲਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ ਢਲਾਣਨੂਮਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਬਾਰਿਸ਼ ਦਾ ਪਾਣੀ ਉੱਪਰ ਨਾ ਰੁਕ ਸਕੇ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਜਿੱਥੇ ਬਰਫ਼ ਜਿਆਦਾ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਅਸਥਾਈ ਤੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਮਕਾਨ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸਮਤਲ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਮਕਾਨ ਸਥਾਈ ਤੇ ਸਮਤਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਭਾਸ਼ਾ
ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ  ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਸਬੰਧ ਇਨਾ ਡੂੰਘਾ ਹੈ, ਕਿ ਵਿਭਿੰਨ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੀ ਨਿਵੇਕਲੀ ਪਛਾਣ ਦਾ ਮੂਲ ਅਧਾਰ ਚਿੰਨ੍ਹ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂ ਜਗਤ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਅਨੁਭਵ ਅਨੁਕੂਲ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੀ ਘਾੜਤ ਪੱਖੋਂ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਪੱਖੀ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਪਹਿਲੂ ਉਭਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਰਿਸ਼ਤੇ ਲਈ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਸ਼ਬਦ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਚਾ, ਤਾਇਆ, ਮਾਸੜ, ਫੁੱਫੜ ਆਦਿ। ਜਦਕਿ ਅੰਗਰੇਜੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਇੰਨਾ ਸਭ ਲਈ ਇਕੋ ਹੀ ਸ਼ਬਦ ਅੰਕਲ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸਾਰਥਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸੁਣ ਕਿ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਕਿਹੜੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰਖਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਜਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇੱਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਹੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲੀ ਜਾਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਰੂਪ ਸਮੇਂ ਤੇ ਦੂਰੀ ਨਾਲ ਬਦਲਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਅਖਾਣ ਹੈ ਕਿ ਬਾਰਾਂ ਕੋਹ ਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਭਾਵ ਕਿ ਬਾਰਾਂ ਕੋਹ ਤੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਹਾਲਤ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਭੂਗੋਲਿਕ ਹਾਲਾਤ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਣ ਦੇ ਢੰਗ ਤੇ ਵੀ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਰਮ ਇਲਾਕਿਆਂ 'ਚ ਮਨੁਖ ਦੇ ਬੋਲਣ ਦਾ ਢੰਗ ਖਰਵਾ ਹੈ ਤੇ ਠੰਡੇ ਇਲਾਕਿਆਂ 'ਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੋਫਟ ਬੋਲਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਭਿਆਚਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕਧਾਰਾ
ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਵੇਰਕਾ
ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਵੇਰਕਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ (ਐਮਐਲਏ) ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪੱਛਮੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਉਪ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵੀ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਭੜੀ ਮਾਨਸਾ
ਭੜੀ ਮਾਨਸਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮਾਲੇਰਕੋਟਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।