ਉਤਰ-ਆਧੁੁਨਿਕਤਾ
ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਮੂਲ-ਪਛਾਣ ਚਿੰਨ੍ਹ
ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵੱਜੋ ਹੌਦ ਵਿੱਚ ਆਈ ਹੈ।ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਤਕਨੀਕੀ ਕਾਢਾਂ ਸਹਾਰੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤਰਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਸਰਵਸੰਪੰਨ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਪਰਤੂੰ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਦੀ ਸਾਮਰਾਜੀ ਦੋੜ ਨੇ ਵਿਕਸਿਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅੰਦਰ ਵਿਸ਼ਵ ਮੰਡੀ ਉਪਰ ਕਾਬਜ ਹੋਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਸਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵੱਜੋ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵੱਜੋ ਫਾਸੀਵਾਦ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ ਜਿਸਦਾ ਨਤੀਜਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧਾਂ ਦਾ ਹੋਣਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ।ਇਸ ਭਿਅੰਕਰ ਤਬਾਹੀ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕਵਾਦੀ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਚਕਨਾਚੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸੁਖਨਮਈ, ਮਹਾਂਬਿਰਤਾਂਤੀ ਧਾਰਾ ਸੰਦੇਹੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਦੇਖੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ। ਇਸ ਤੋ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੀ ਫਲਸਫਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਦਾ ਹੈ।"ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦੀ ਉਸ ਸਭ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵੀ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਨੇ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ ਜਿਵੇਂ ਪੱਛਮੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦਾ ਸਮੁੱਚਾ ਅਨੁਭਵ, ਉਦਯੋਗੀਕਰਨ,ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ, ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਨੇਸ਼ਨ ਸਟੇਟ ਆਦਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸਗੋ ਗੁਲਾਮੀ, ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਤੇ ਦਮਨ ਦਾ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਹੈ"। ਨੀਤਸ਼ੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਭਾਵੇਂ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਸ਼ਬਦ ਹੌਦ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਸੀ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕ ਧਾਰਨਾ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੀਤਸ਼ੇ ਨੇ ਹੀ ਲਾਈਆਂ ਹਨ। ਨੀਤਸ਼ੇ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਬਨ੍ਹਾਏ ਹੋਏ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਾਸੜ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਦਾ ਖੰਡਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੱਛਮੀ ਸਮਾਜ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਬਾਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਉਪਰ ਖੁਦ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਸੀ ਨੀਤਸ਼ੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ,"ਪੱਛਮੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨਿਰੰਕੁਸ਼ ਸ਼ਕਤੀ ਸੰਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਸਵੈ ਇਛਿਤ ਜਾਇਜਤਾ ਚੌ ਢੁੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੰਗੇ ਤੇ ਬੁਰੇ ਵਿਚਲੇ ਦੁਵੱਲੇ ਵਿਰੋਧਾਂ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਉਦੇਸ਼ ਸਮਾਜ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗਰੀਕ, ਕੁਲੀਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਰਗ ਅਤੇ ਛਾਂਟੀ ਕੀਤੇ ਦੂਸਰੀਆਂ ਅੋਰਤਾਂ, ਦਾਸਾਂ ਤੇ ਜਾਂਗਲੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕੀਤੀ ਦੁਵੰਡ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਅਤੇ ਚਿਰਸਥਾਈ ਬਣਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਸੀ"। ਨੀਤਸ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਮਾਲਕ-ਗੁਲਾਮ ਵਾਲੀ ਧਾਰਨਾ ਸ਼ਾਸਕ ਵਰਗ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸਾਰੀ ਸੰਰਚਨਾ ਸੀ ਜਿ ਨਾਲ ਸ਼ਾਸਕ ਵਰਗ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਹੇ।ਇਸ ਲਈ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਤੇ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਥੋਪ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅੱਜ ਤੀਜੇ ਜਗਤ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਹਾਲ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਹਰ ਵਸਤੂ ਦਾ ਮੰਡੀਕਰਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਸਭ ਤੋ ਵੱਡਾ ਮਾਧਿਅਮ ਮੀਡੀਆ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਵਿਗਿਆਪਨਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਵਿਭਿੰਨ ਸੰਚਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸੋਚ-ਪਸੰਦ ਉਪਰ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।ਇਹ ਮੀਡੀਆ ਆਪਣੇ ਲਾਭ ਲਈ ਇੱਕੋ ਸਟੇਜ ਉਪਰ ਹੀ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਦਾ ਹੈ।ਅੱਜ ਇਲੈਕਟ੍ਰਨਿਕ ਮੀਡੀਏ ਦੁਆਰਾ ਵਸਤੂਆਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਗਿਆਨ ਵੀ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਤਰਾਂ ਅਧਿਆਤਮਕ ਪ੍ਰਵਚਨ, ਧਾਰਮਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਪਨਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਹੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਲਿਉਤਾਰਦ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ," ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਗਿਆਨ ਦਾ ਮੰਡੀ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਖੋਜ ਉਤਪਾਦਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਬਣ ਤੇ ਟੁਥ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸਟ ਵਾਂਗ ਗਿਆਨ ਵੀ ਵਿਕਾਊ ਹੈ"। ਮੰਡੀ ਠੇਕੇਦਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਧਰਾਤਲਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿਮਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜੁਗਤ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਅੱਜਕਲ ਮੀਡੀਏ ਦੁਆਰਾ ਕਾਮ, ਹਿੰਸਾ ਆਦਿ ਅਜਿਹੇ ਝੁਕਵੇ ਵਿਸਿ਼ਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮਾਧਿਅਮ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸੁਧੀਸ਼ ਪਚੌਰੀ ਮੀਡੀਆ ਪਾਪੂਲਿਜ਼ਮ 22 ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਲੱਛਣ ਮਹਾਂ-ਬਿਰਤਾਤਾਂ ਨੂੰ ਨਕਾਰਨਾ ਅਤੇ ਅਲਪ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਮਹਾਂ-ਬਿਰਤਾਂਤ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਦਾ ਉਹੀ ਸੰਕਲਪੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਤਹਿਤ ਜਿ਼ੰਦਗੀ ਦੀ ਸਮੁੱਚਤਾ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਮਹਾਂਬਿਰਤਾਂਤ ਦਾ ਜਰੂਰੀ ਲੱਛਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦੂਜੇ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਗਲਤ, ਝੂਠ,ਬੇਸਮਝੀ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸਮਝਦਾ ਹੋਇਆ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਹਾਂਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਦਾ ਬੋਲਬਾਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਦਾਰ, ਮਾਨਵਵਾਦੀ, ਤਾਰਕਿਕ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਤੇ ਇੱਕ ਰੱਬ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਹੇਠ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਧਾਗੇ ਵਿੱਚ ਬੰਨਣ ਦੀ ਕੋਸਿ਼ਸ਼ ਕੀਤੀ।ਦੂਜਾ ਮਹਾਂਬਿਰਤਾਂਤ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਵਿਕਾਸ ਮਾਰਗ ਵੱਜੋ ਦਰਸਾਇਆ। ਲਿਉਤਾਰਦ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ,"ਮਹਾਂ-ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਗੁਆ ਲਈ ਹੈ,ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਏਕੀਕਰਣ ਦੀ ਕਿਹੜੀ ਵਿਧੀ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਬੰਧ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਹ ਕੋਈ ਸਿਧਾਂਤਕ ਬਿਰਤਾਂਤ ਹੈ ਜਾਂ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ"।, ਇਹ ਮਹਾਂ-ਬਿਰਤਾਂਤ ਆਪਣੇ ਤੋ ਇਲਾਵਾ ਦੂਜੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਭਰਮਗ੍ਰਸਤ, ਅਧੂਰੀਆਂ, ਲੁਟੇਰੀ ਸ੍ਰੇ਼ਣੀ ਦਾ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਰਬ-ਸੰਪਨ ਘੋਸਿ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਲਿਉਤਾਰਦ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਹਾਂਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲੱਛਣ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਉਣਾ ਹੈ।ਮਹਾਂਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰਤਾ ਨੂੰ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਇਹ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਉਪਰ ਖੁਦ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਥੋਪਦੇ ਹਨ ਜਦਕਿ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੇ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਵੱਡੇ-ਛੋਟੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਉਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਕਿਓਕਿ ਸਾਰੇ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪੋ-ਆਪਣੀਆਂ ਰੀਤਾਂ,ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ, ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ,ਵਿਰਸਾ ਆਦਿ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰਾ ਹੈ।ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਇਕਾਤਮਕਤਾ ਅਤੇ ਸਮੱਗਰਤਾ ਦੀ ਵਿਰੋਧੀ ਹੈ। "ਅਜਿਹੇ ਮਹਾਂਬਿਰਤਾਤਾਂ ਦਾ ਪਤਨ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਜੋ ਵੱਖਰਤਾ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ-ਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਕੇ ਇਕਰੂਪਤਾ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ"। ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਹਾਂ-ਬਿਰਤਾਂਤ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨ ਵਿਆਖਿਆ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸਥਾਨਕ ਅਲਪ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਵੱਖਰਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਛੋਟੇ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਪੂਰਨ ਸਮਾਜ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਜਰੂਰੀ ਸਿੱਧ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਨੇ ਕੇਦਰੀਕਰਣ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਕੇ ਵਿਕੇਦਰੀਕਰਣ ਉਪਰ ਬਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਇਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸਮੂੰਹਾਂ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਬਣਿਆ ਰਹੇਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਖੁਦ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਵੇਗੀ।ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਨੇ ਕਮਜੋ਼ਰ ਵਰਗਾਂ ਦੀ ਨੀਤੀ, ਸਾਹਿਤ,ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਗਿਆਨਕਰਨ ਤੇ ਤਾਰਕੀਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਕੁਝ ਉਚ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਫੂਕੋ ਗਿਆਨ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਪਰਸਪਰ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ,"ਗਿਆਨ ਗਿਆਨਕਾਰੀ ਘਾੜਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ ਅਸਲ ਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਗਿਆਨ ਦੇ ਉਹ ਦਾਅਵੇ ਹੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ"। ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨਾਂ ਦੇ ਵਿਕੇਦਰੀਕਰਨ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖਾਤਮਿਆਂ ਅਤੇ ਅੰਤਾਂ ਦੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਤੇ ਸੰਦੇਹੀ ਸੁਭਾਅ ਨੇ ਰੱਬ ਦੀ ਮੋਤ, ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਮੋਤ,ਲੇਖਕ ਦੀ ਮੋਤ, ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਅੰਤ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਕੇ ਹਰੇਕ ਗਿਆਨ ਅਨੁਸ਼ਾਸ਼ਨ ਦੀ ਕੇਦਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅੱਗੇ ਸ਼ੰਕੇ ਬਿਖੇਰ ਦਿੱਤੇ।ਫੂਕੋ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਰਥਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਥਿਆਉਣ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਬੰਧ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਦੇਹ ਨੂੰ ਪਰਤੰਤਰ ਬਣਾਉਦੇ ਹਨ।ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਕਾਰਨ ਹੁਣ ਪੱਛਮੀ ਜਗਤ ਆਪਣੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਉਪਰ ਲਾਗੂ ਕਰਕੇ ਕੇਦਰੀਕਰਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ,ਪਹਿਚਾਣ, ਹੋਲੀ-ਹੌਲੀ ਖਤਮ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸਥਾਨਕਤਾ ਨੂੰ ਹਾਨੀ ਪਹੁੰਚ ਰਹੀ ਹੈ।ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਇਕਸੁਰਤਾ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੀ ਕੋਸਿ਼ਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਇਸ ਇੱਕ ਲੜੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਛੋਟੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦਾ ਘਾਣ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। "ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਅਨੇਕਤਾ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਰ ਚਿੰਤਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸਮੁੱਚਤਾਵਾਦੀ ਪਹੁੰਚ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਨੇਕਤਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ"। ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕ ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ ਫਰਾਇਡ ਨੇ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ, ਉਤਪਾਦਨ, ਆਰਥਿਕਤਾ ਖਾਹਿਸ਼ ਆਦਿ ਨੂੰ ਅਧਾਰਸਿ਼ਲਾ ਬਣਾਈ।ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਆਧਾਰਸਿ਼ਲਾਵਾਂ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ।ਨਵੇ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਏ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਚਰਿੱਤਰ ਉਪਭੋਗ ਜਾਂ ਖਪਤ ਹੈ।ਇਸ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕ ਉਪਭੋਗੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੇ ਉਪਭੋਗੀ ਦੇ ਹਾਵ-ਭਾਵ, ਕਿਰਿਆ ਸਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਨ ਲਿਆਂਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਨਵੇਂ ਉਪਭੋਗੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਜਿਨਸ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ।ਬੋਦਰੀਲਾਰਟ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ:-"ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮਾਜ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦੇ ਸਾਧਨ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕ ਸਨ, ਤੋ ਉਸ ਸਮਾਜ ਵੱਲ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦਰਸਾਉਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦੇ ਕੋਡ ਮੁੱਢਲੇ ਸਮਾਜਕ ਨਿਰਣਾਇਕ ਬਣ ਗਏ ਹਨ"। ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕ ਦੋਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਪਦਾਰਥਕ ਸਥੂਲ ਭਰਪੂਰ ਜੀਵਨ ਜਿਉ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਆਨੰਦ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਲਗਭਗ ਗੌਣ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।ਰਿਸ਼ਤੇ ਕੇਵਲ ਭੋਗੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿੱਥ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ।ਤਕਨਾਲੋਜੀ,ਸੰਚਾਰ ਰੂਪਾਂ ਅਤੇ ਉਪਭੋਗੀ ਵਸਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣਨ ਨਾਲ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਵਿਸਫੋਟ ਵਾਪਰਿਆ ਹੈ।ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰਲੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਮਿਟ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਜਨ ਸਮੂੰਹ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।ਇਸ ਨਾਲ ਜੋ ਜਨ-ਸਮੂੰਹ ਹੌਦ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਕੋਈ ਭਾਸ਼ਣ ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਂ ਵਿਕਸਿਤ ਚੇਤਨਾ ਨਹੀਂ।ਇਹ ਅੰਤਰ ਵਿਸਫੋਟ ਗਤੀਹੀਣ ਹੈ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਨਹੀਂ।ਬੋਦਰੀਲਾਰਦ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ,"ਸਮਕਾਲੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਤੇ ਯਥਾਰਥ ਵਿਚਲੀ ਹੱਦਬੰਦੀ ਢਹਿ ਢੇਰੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਟੇ ਵੱਜੋ ਯਥਾਰਥ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਤੇ ਧਰਾਤਲ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ"। ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਦੋਰ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੰਕਲਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ, ਆਰਥਿਕਤਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਸੰਚਾਰ ਸੂਚਨਾ ਨਾਲ ਇਸ ਉਪਭੋਗਵਾਦ ਨੂੰ ਬੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦਾ ਅਰਥ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਧ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੋ ਮੁਕਤ ਕਰਕੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਪ੍ਰਾਣੀ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਪਦਾਰਥਕ ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਉਤਰ ਆਧੁਨਿਕ ਦੋਰ ਵਿੱਚ ਬੁਰਜੂਆ ਹਊਮੇ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਹੋਣ ਜਾਂ ਆਤਮ ਦੇ ਬਿਖਰਨ ਨਾਲ ਸਕੀਜੇਫਰੇਨੀਆ ਜਾਂ ਦੁਫਾੜ ਚੇਤਨਤਾ ਹੌਦ ਵਿੱਚ ਆਈ ਹੈ।ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਸਿਗਨੀਫਾਇਰ ਦੇ ਲੜੀ-ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪੈ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੁਣ ਅਰਥ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਵੇਲ ਸਿਗਨੀਫਾਇਰਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋ ਹੀ ਉਭਰਦਾ ਹੈ।ਅਰਥ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਕੇਦਰੀ ਸੱਤਾ ਦੇ ਹੱਟਣ ਜਾਂ ਵਿਨਾਸ਼ ਹੋਣ ਨਾਲ ਜੇ ਟੁੱਟ-ਭੱਜ ਅਤੇ ਦਵੰਦ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਹੈ, ਇਹ ਸ਼ਕੀਜੋਫਰੇਨੀਆ ਹੈ।ਇਹ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ। "ਜੇਮਸਨ ਉਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ ਦੇ ਚਾਰ ਨਿਰਮਾਣਕਾਰੀ ਲੱਛਣਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ;ਉਚ-ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ ਵਿਰੁੱਧ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਅਨੁਸਾਸ਼ਨੀ ਹੱਦਾਂ ਦਾ ਵਿਸਫੋਟ, ਪੈਸਟੀਸ਼ ਵੱਲ ਰੁਝਾਨ,ਵਰਤਮਾਨ ਅਤੇ ਤੱਤਕਾਲ ਦੀ ਸਕੀਜੋਫਰੇਨਿਕ ਅਲਹਿਦਗੀ"। ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦੀਆਂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਹੁਣ ਭੂਤ, ਵਰਤਮਾਨ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਦੀ ਸਮੱਰਥਾ, ਆਤਮ ਅਤੇ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਨਤੀਜੇ ਵੱਜੋ ਹੁਣ ਲਿਖਤ ਜਾਂ ਪ੍ਰਗਟਾਓ ਸ਼ੁੱਧ ਪਦਾਰਥਕ ਸਿਗਨੀਫਾਇਰਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੈ।ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਅੰਤ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ ਪੋਸਟ ਮਾਡਰਨਿਜ਼ਮ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦਿਆਂ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ,"ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਅੰਤ,ਇਤਿਹਾਸ ਵੱਡੀਆਂ ਸਮਾਜਕਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਰੁੱਖ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਖਾਤਮਾ ਹੈ"। ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸ ਉਤੇ ਹਮਲਾ ਕਈ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਾਰੀ ਹੀ ਆਧੁਨਿਕ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਲਕੀਰੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਪ੍ਰਸਾਰ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ ਪਰ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਇਹ ਇੱਕ ਚਾਲਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵੀ ਸੀ।ਇਤਿਹਾਸ ਲੇਖਣ ਵਿੱਚ ਤੱਥਾਂ ਨਾਲੋ ਤੱਥਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵਧੇਰੇ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕ ਚਿੰਤਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ "ਇਤਿਹਾਸ ਕੋਈ ਇਹੱਕ ਇਕਹਿਰੀ ਰੇਖਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਜਾਲ ਹੈ ਜਿਹੜੀਆਂ ਅੱਡ-ਅੱਡ ਤਰਾਂ 	ਆਪੋ-ਆਪਣੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਵੱਧਦੀਆਂ ਹਨ।ਇਹ ਸੋਚਣਾ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੀਆ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਅੱਡ-ਅੱਡ ਗਤੀ ਤੇ ਵਿਚਰਿਆ ਹੈ।ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸ ਇੱਕ ਨਹੀਂ ਸਗੋ ਕਈ ਹਨ ਜੋ ਅੱਡੋ-ਅੱਡ ਪ੍ਰਵਾਹਾਂ ਤੇ ਵਿਚਰਿਆ ਹੈ, ਜਿਨਾਂ ਵਿੱਚੋ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਇਕਰੂਪਤਾ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀ"। ਇਤਿਹਾਸ ਉਪਰ ਹਮਲਾ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਦਵਾਨ ਫਰਾਮਿਸ ਫੁਕੋਧਾਮਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਫੂਕੋਯਾਮਾ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਚਾਲਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵੱਜੋ ਜਮਾਤੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਥਾਂ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਠਤਾ ਲਈ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਮਾਲਕਾਂ ਤੇ ਗੁਲਾਮਾਂ ਵਿਚਲੀ ਵੰਡ ਸਵੈ-ਮਾਣ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਠਤਾ ਲਈ ਮਰ-ਮਿਟਣ ਵਾਲੇ ਮਾਲਕਾਂ ਅਤੇ ਜਿਉਦੇ ਰਹਿਣ ਖਾਤਰ ਗੁਲਾਮੀ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਗੁਲਾਮਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਹੋਣੀ ਸੀ।ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਵਿੱਚ ਸਵੈ-ਮਾਣ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਠਤਾ ਲਈ ਲੜਾਈ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।ਫੂਕੋਯਾਮਾ ਪਛਾਣ ਵਾਸਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਨੀਤਸ਼ੇ ਦੇ ਆਖਰੀ ਮਨੁੱਖ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ,"ਆਖਰੀ ਮਨੁੱਖ ਨਾਇਕ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਸਗੋ ਸਿਵਲ ਸਮਾਜ ਵਿਚਲੇ ਤੁੱਛ ਆਨੰਦਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤਾ ਹੋ ਕੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੈ"। ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਚੇਤਨਾ ਖਿੰਡ ਗਈ ਹੈ ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਉਹ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਕਿ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚੋ ਖਾਰਿਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।ਬੋਦਰੀਲਾਰਦ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਅੰਤ ਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ,"ਅੱਜ ਹਰ ਸ਼ੈਅ ਬਦਲ ਗਈ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਡੇ ਪਹਿਲੋ, ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਹਵਾਲੇ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਸੰਕਲਪਾਂ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੈ"। ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਅੰਤ ਨੂੰ ਮੁੱਢੋ ਖਾਰਿਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਬਲਕਿ ਇਹ ਮਾਨਵੀ ਘੜਤ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਅਤੇ ਇਸ ਘਾੜਤ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉਠਾਉਦੇ ਹਨ।ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਖੰਡਿਤ ਆਪੇ ਅਤੇ ਗੁੰਮ ਹੋ ਰਹੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਮਸਲਾ ਚੁੱਕਿਆ ਜੋ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਨੇ ਪਿਛਲੇਰੇ ਦੋਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।ਲਿੰਡਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਵਾਦੀ ਜਦੋਂ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਮਾਨਵਵਾਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਚੈਲਿੰਜ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਤਵ ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰੂਪੀ ਅੰਤਰਮੁੱਖਤਾ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਚੁਣੋਤੀ ਦੇਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਅੋਰਤ ਆਪਣੀ ਨਵੀਂ ਪਹਿਚਾਣ ਬਣਾਉਦੀ ਹੈ।ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਅੋਰਤ ਨੂੰ ਮਰਦ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸਿ਼ਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ।ਅੋਰਤ ਨੂੰ, ਅੋਰਤ ਵੱਜੋ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸਗੋ ਉਸ ਨੂੰ ਮਰਦ ਤੇ ਪਰਖਿਆ ਗਿਆ। ਪੱਛਮ ਦੀ ਆਧੁਨਿਕ ਸਭਿਅਤਾ ਨੇ ਅੋਰਤ ਨੂੰ ਦੂਜੈਲਾ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ ਕਿਓਕਿ ਪੱਛਮੀ ਸਭਿਅਤਾ ਮਰਦ ਕੇਦਰਿਤ ਸੀ।ਨਾਰੀਵਾਦ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜੈਲੇ ਤੋ ਬਰਾਬਰ ਸਥਾਨ ਦੁਆਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਾਨਵੀ/ਮਨੁੱਖੀ ਕਦਰ ਮਿਣਨ ਦਾ ਪੈਮਾਨਾ ਵੀ ਅੋਰਤ ਮਰਦ ਦੀ ਥਾਵੇ ਅੋਰਤ ਨੂੰ ਮਿਣਨ ਦਾ ਰੱਖਿਆ।"ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕ ਨਾਰੀਵਾਦ ਚੇਤਨਾ ਨੇ ਅੋਰਤ ਨੂੰ ਵਿਲੱਖਣਤਾ, ਸਿਰਜਾਣਤਮਕਤਾ ਅਤੇ ਬਰਾਬਰਤਾ ਦਾ ਟੀਚਾ ਠੋਸ ਹਕੀਕਤ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਯਤਨ ਆਰੰਭ ਕੀਤੇ ਹਨ"। ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਨੇ ਜੋ ਸੁਪਨੇ ਦਿਖਾਏ ਸੀ ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਢਹਿ-ਢੇਰੀ ਹੋ ਗਏ। ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮੰਦ-ਹਾਲੀ ਦੇਖਣੀ ਪਈ ਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦਾ ਘਾਣ ਹੋਇਆ।80 ਵਿਆਂ ਤੱਕ ਆਉਦੇ-ਆਉਦੇ ਸਾਰੇ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।"80 ਵਿਆਂ ਦੇ ਅੱਧ ਤੱਕ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟਵਾਦ ਅਤੇ ਕੈਖੋਲਿਨਵਾਦ,ਫਾਸੀਵਾਦ-ਪੂੰਜੀਵਾਦ,ਸਮਾਜਵਾਦ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਲੋਕਤੰਤਰ ਆਦਿ ਸਭ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਖਤ ਮਿਹਨਤ ਕਲਾ, ਨੈਤਿਕਤਾ ਨਾਲ ਜਿਉਣ ਜਾਂ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਗੁਆ ਲਈ ਹੈ"। ਇਸ ਤਰਾਂ ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਹੇਠ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫੇਰ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਲੀਹਾਂ ਤੇ ਪਾਉਣ ਲਈ ਉਪਰਾਲੇ ਸ਼ੁਰੁ ਹੋਏ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸੇਧ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ, ਹਰ ਛੋਟੇ-ਵੱਡੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਜਿਊਣ ਦਾ ਹੱਕ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।