cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਮਹਾਨਗਰ ਦੀ ਅਦਾਲਤ
ਮਹਾਂਨਗਰ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਜਾਬਤਾ ਫੋਜਦਾਰੀ ਸੰਘਤਾ 1976 ਦੀ ਧਾਰਾ 8 ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਨਗਰ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਬਾਰੇ ਦਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੋਈ ਵੀ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਜਿਸਦੀ ਆਬਾਦੀ 10 ਲੱਖ ਤੋ ਵੱਧ ਹੋਵੇ ਤਾ ਉਸਨੂੰ ਮਹਾਂਨਗਰ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੁੰਬਈ, ਕਲਕੱਤਾ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਅਦਿ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ ਧਾਰਾ 16 ਦੇ ਅੰਦਰ ਮਹਾਂਨਗਰ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਮਦਾ ਹੈ।
ਨਾਰਫ਼ੋਕ ਟਾਪੂ
ਨਾਰਫ਼ੋਕ ਟਾਪੂ (ਨੋਰਫ਼ੂਕ: Norfuk Ailen) ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਅਤੇ ਨਿਊ ਕੈਲੇਡੋਨੀਆ (ਫ਼ਰਾਂਸ) ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਟਾਪੂ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ-ਦੀਪੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਈਵਾਨ ਬਿੰਦੂ ਤੋਂ 1,412 ਕਿ.ਮੀ. ਸਿੱਧਾ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਅਤੇ ਲਾਰਡ ਹੋਵੇ ਟਾਪੂ ਤੋਂ 900 ਕਿ.ਮੀ. (560 ਮੀਲ) ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਟਾਪੂ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸਵੈ-ਸਰਕਾਰੀ ਹੱਕ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਦੋ ਗੁਆਂਢੀ ਟਾਪੂਆਂ ਸਮੇਤ ਇਹ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰਾਜਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਸ਼ੇਨੀਆ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਰਾਜਖੇਤਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਥਾਜ ਦੇਸ਼
ਅੱਬਾਸ ਕਿਆਰੋਸਤਾਮੀ
ਅੱਬਾਸ ਕਿਆਰੋਸਤਾਮੀ ( ਅੱਬਾਸ ਕਿਆਰੋਸਤਾਮੀ; ਜਨਮ 22 ਜੂਨ 1940 - 4 ਜੁਲਾਈ 2016) ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਰਾਨੀ ਫਿਲਮ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ, ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ।  1970 ਤੋਂ ਸਰਗਰਮ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਕਿਆਰੋਸਤਾਮੀ ਛੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਸਮੇਤ ਚਾਲੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕਿਆਰੋਸਤਾਮੀ ਨੂੰ ਕੋਕਰ ਟ੍ਰਿਲੋਗੀ (1987–94), ਕਲੋਜ-ਅਪ (1990), ਟੇਸਟ ਆਫ਼ ਚੈਰੀ (1997), ਅਤੇ ਦ ਵਿੰਡ ਵਿਲ ਕੈਰੀ ਅਸ (1999) ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਲਈ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਕਿਆਰੋਸਤਾਮੀ ਤੇਹਰਾਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲੀ ਕਲਾਤਮਕ ਅਨੁਭਵ ਪੇਟਿੰਗ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੇਰ ਕਿਸ਼ੋਰ ਉਮਰ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਚ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਪੇਟਿੰਗ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਤੇਹਰਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਸੀ। ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਡਿਜ਼ਾਇਨਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ੰਸ਼ਾ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾ
ਕਿਆਰੋਸਤਾਮੀ ਨੂੰ ਦੋਨੋਂ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਅਤੇ 1999 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਦੋ ਵਾਰ 1990ਵਿਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਚੁਣਿਆ ਸੀ। ਸਿਨੇਮਾਥੇਕੂ ਓਨਟਾਰੀਓ ਦੀਆਂ ਚੁਣੀਆਂ 90ਵਿਆਂ ਦੀਆਂ ਛੇ ਵਧੀਆ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਜੀਨ-ਲਕ ਗੋਡਾਰਡ, ਨੈਨੀ ਮੋਰੇਟੀ (ਜਿਸ ਨੇ ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਕਿਆਰੋਸਤਾਮੀ ਦੀ ਫਿਲਮ ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ੋ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਫਿਲਮ ਬਣਾਈ), ਕ੍ਰਿਸ ਮਾਰਕਰ, ਅਤੇ ਰੇ ਕਾਰਨੇ ਵਰਗੇ ਫਿਲਮ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰਾਂ, ਆਲੋਚਕਾਂ, ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਮਕਾਲੀਆਂ ਤੋਂ ਮਾਨਤਾ ਹਾਸਲ ਹੋਈ। ਅਕੀਰਾ ਕੁਰੋਸਾਵਾ ਨੇ ਕਿਆਰੋਸਤਾਮੀ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ: "ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਮੇਰੇ ਜਜ਼ਬਾਤ ਦਾ ਵਰਣਨ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ... ਜਦ ਸੱਤਿਆਜੀਤ ਰੇ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ, ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਕਿਆਰੋਸਤਾਮੀ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇਖਣ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈਣ ਲਈ ਸਹੀ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇਣ ਲਈ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ।"
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਈਰਾਨੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਪਰਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਰਚਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਏਨਾ ਕੁ ਆਕਾਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 'ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ' ਵਜੋਂ ਨਿਵੇਕਲੀ ਹੋਂਦ ਤੇ ਪਛਾਣ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਇੰਗਲੈਂਡ, ਕੈਨੇਡਾ, ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਪਰਵਾਸੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਨੇ ਪਰਵਾਸ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਪਰਵਾਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਚੋਖੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਰਚਨਾ,ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜਿਆਦਾਤਰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਹੈ।ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਤਿੰਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਇੰਗਲੈਂਡ, ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੋਜੂਦ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਨਿਵੇਕਲੀ ਪਛਾਣ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਰਘੁਬੀਰ ਢੰਡ ਕਾਇਆ ਕਲਪ ,ਤਰਸੇਮ ਨੀਲਗਿਰੀਮੰਟੋ ਮਰ ਗਿਆ ,ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੱਧੂ ਗੁਆਚੇ ਕਾਫਲੇ, ਦੁਖ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ,ਸ਼ਿਵਚਰਨ ਗਿੱਲ ਰੂਹ ਦਾ ਸਰਾਪ,ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸੁੱਕੇ ਪੱਤੇ,ਦੂਸਰੀ ਮਾਂ,ਵੀਨਾ ਵਰਮਾਮੁੱਲ ਦੀ ਤੀਵੀਂ ,ਗੁਰਨਾਮ ਗਿੱਲ ਖਾਮੋਸ਼ ਘਟਨਾਵਾਂ ,ਹਰਜੀਤ ਅਟਵਾਲ ਇਕ ਸੱਚ ਮੇਰਾ ਵੀ,ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਧੀਰਲੂਣੀ ਮਹਿਕ, ਡਰਿਆ ਮਨੁੱਖ,ਸਾਥੀ ਲੁਧਿਆਣਵੀਸਮੁੰਦਰੋਂ ਪਾਰ,ਸਵਰਨ ਚੰਦਨਪੁੰਨ ਦਾ ਸਾਕ,ਲਾਲ ਚੌਕ, ਕੈਲਾਸ਼ ਪੁਰੀਸੂਜੀ ਰੋਂਦੀ ਰਹੀ,ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਰਾਏ,ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ ਨੇ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਪਾਇਆ। ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ
ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਜੱਜ
ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਜੱਜ ਜਾਬਤਾ ਫੋਜਦਾਰੀ ਸੰਘਤਾ ੧੯੭੩ ਦੀ ਧਾਰਾ 20 ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜ਼ਿਲੇ ਜਾ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਜੱਜ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋ ਇਲਾਵਾ ਧਾਰਾ 21 ਅੰਦਰ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਖ਼ਾਸ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਜੱਜ ਦੀ ਵੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀਆ ਹਾਈਕੋਰਟ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋ ਨਿਧਾਰਿਤ ਕੀਤੀਆ ਜਾਂਦੀਆ ਹਨ। ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਜੱਜ ਦੀਆ ਸਥਾਨਕ ਸੀਮਾ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਜੱਜ ਦੁਆਰਾ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਓਪੇਰਾ
ਓਪੇਰਾ (ਇਤਾਲਵੀ: Opera) ਇੱਕ ਕਲਾ-ਰੂਪ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਗੀਤ-ਨਾਟ ਦੇ ਪਾਠ (ਲਿਬ੍ਰੇਟੋ) ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੰਗਮੰਚੀ ਸੈੱਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਸੰਜੋ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਓਪੇਰਾ ਕਲਾ ਦੀ ਉਹ ਸਾਖਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਅਭਿੰਨ ਅੰਗ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਡਾਇਲਾਗ ਦੀ ਥਾਂ ਗੀਤ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਵਾਹਕ ਹੋਣ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਵਲੀ, ਅਤੇ ਪਹਿਰਾਵਾ ਆਦਿ ਵਰਗੇ ਥੀਏਟਰ ਦੇ ਕਈ ਪਹਿਲੂ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਨਾਚ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਓਪੇਰਾ ਦਾ ਜਨਮ 1594 ਵਿੱਚ ਇਟਲੀ ਦੇ ਫਲੋਰੈਂਸ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਜੈਕੋਪੋ ਪੇਰੀ ਦੇ ਦਾਫਨੇ ਨਾਮਕ ਓਪੇਰੇ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਫਲੋਰੈਂਸ ਦੇ ਮਾਨਵਵਾਦੀਆਂ ਦੀ ਕਲਾਮੰਡਲੀ ("ਕਾਮਰੇਤਾ ਦੀ ਬਰਦੀ") ਦੀ ਪਰੇਰਨਾ ਤਹਿਤ 1597 ਦੇ ਲਾਗੇ ਚਾਗੇ ਕਿਸੇ ਵਕਤ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਪੁਨਰ-ਜਾਗਰਣ ਦੀ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਦੇ ਅੰਗ ਵਜੋਂ ਕਲਾਸੀਕਲ ਯੂਨਾਨੀ ਨਾਟ-ਕਲਾ ਨੂੰ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਸੀ।
ਰਾਏ ਕਮਾਲ ਮਉਜ ਦੀ ਵਾਰ
ਰਾਏ ਕਮਾਲ ਮਉਜ ਦੀ ਵਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਦੌਰ ਦੀ ਛੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਮੂਚਾ ਪਾਠ ਸਾਨੂੰ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਵਾਰ ਇੱਕ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਕਾਵਿ-ਰੂਪ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਇਸ ਵਾਰ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਉੜੀ ਦੀ ਵਾਰ ਮਹਲਾ 5 ਨੂੰ ਇਸ ਵਾਰ ਦੀ ਧੁਨੀ ਉੱਤੇ ਗਾਉਣ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਰਾਇ ਕਮਾਲ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭਤੀਜੇ ਮਉਜ ਦੀ ਆਪਸੀ ਲੜਾਈ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ।
ਕਾਵਿ-ਨਮੂਨਾ
ਰਾਣਾ ਰਾਇ ਕਮਾਲ ਦੀ, ਰਣ ਭਾਰਾ ਬਾਹੀ। ਮਉਜ ਦੀਂ ਤਲਵੰਡੀਓਂ, ਚੜ੍ਹਿਆ ਸਾਬਾਹੀ। ਢਾਲੀਂ ਅੰਬਰ ਛਾਇਆ, ਫੁੱਲੇ ਅੱਕ ਕਾਹੀ। ਜੁਟੇ ਆਹਮੋ ਸਾਹਮਣੇ ਨੇਜੇ ਝਲਕਾਹੀ। ਮਉਜੇ ਘਰ ਵਧਾਈਆਂ, ਘਰ ਚਾਚੇ ਧਾਹੀਂ।
ਹਵਾਲਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਾਰ ਕਾਵਿ
ਗੀਤਾ ਦੱਤ
<span id="result_box" class="" lang="pa"> ਗੀਤਾ ਦੱਤ (ਜਨਮ ਵੇਲੇ ਗੀਤਾ ਘੋਸ਼ ਰਾਏ ਚੌਧਰੀ: 23 ਨਵੰਬਰ 1930 - 20 ਜੁਲਾਈ 1972) ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫਰੀਦਪੁਰ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪਾਈ । ਉਸਨੇ <span id="result_box" class="" lang="pa"> <span id="result_box" class="" lang="pa"> ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਗੈਰ ਫਿਲਮ ਦੋਨੋਂ ਵਿਧਾਵਾਂ ਵਿਚ  ਕਈ ਆਧੁਨਿਕ ਬੰਗਾਲੀ ਗਾਣੇ ਵੀ ਗਾਏ।
ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ
<span id="result_box" class="" lang="pa"> ਗੀਤਾ ਘੋਸ਼ ਰਾਏ ਚੌਧੁਰੀ <span id="result_box" class="" lang="pa"> <span id="result_box" class="" lang="pa"> ਦਾ ਜਨਮ , ਇਡੀਲਪੁਰ ਨਾਮਕ ਇਕ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇਕ ਅਮੀਰ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਪਰਿਵਾਰ  ਹੋਇਆ, ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਰੀਅਤਪੁਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਗੋਸਾਇਰਹਾਟ ਉਪਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਬੰਗਾਲ <span id="result_box" class="" lang="pa"> <span id="result_box" class="" lang="pa">, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ  ਦੇ ਫਰੀਦਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ । ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਚਾਲੀਵਿਆਂ ਵਿਚ  <span id="result_box" class="" lang="pa"> <span id="result_box" class="" lang="pa"> ਆਪਣੀਆਂ ਜਮੀਨਾਂ ਅਤੇ ਸੰਪਤੀਆਂ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ  ਕਲਕੱਤਾ ਅਤੇ ਅਸਾਮ ਚਲੇ ਗਿਆ । 1942 ਵਿੱਚ, ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ।   ਗੀਤਾ ਉਦੋਂ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਬੰਗਾਲੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ।
ਕਰੀਅਰ
<span id="result_box" class="" lang="pa"> ਕੇ. ਹਨੂੰਮਾਨ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੇ ਗੀਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੇਠ ਲਿਆ ਅਤੇ ਗਾਣਿਆਂ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਗਾਉਣ ਵਿਚ ਲਾ ਦਿੱਤਾ।  1946 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਫ਼ਿਲਮ ਭਗਤ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਵਿਚ ਗਾਉਣ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਲਈ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਨ । ਉਸਨੂੰ ਕੁਝ ਗੀਤਾਂ ਲਈ ਗਾਇਨ ਲਈ ਕੇਵਲ ਦੋ ਲਾਈਨਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ।
<span id="result_box" class="" lang="pa"> 1947 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੋ ਭਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਬਰੇਕ ਮਿਲ ਗਿਆ । ਦੋ ਭਾਈ ਦਾ ਸੰਗੀਤ "ਮੇਰੇ ਸੁੰਦਰ ਸਪਨਾ ਬੀਤੀ ਗਯਾ" ਨਾਲ ਹਿੱਟ ਹੋ ਗਿਆ।  ਗੀਤਾ ਰਾਏ ਦੀ ਤਾਜੀ ਅਤੇ ਸੁਰੀਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਇਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜ਼ਿੰਦਾਦਿਲੀ ਅਤੇ ਵਲਵਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਕਿ, "ਬੰਗਾਲੀ ਲਹਿਜੇ" ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਹ ਗਾਣਾ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਟੁੰਬ ਗਿਆ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ  "ਬੰਗਾਲ ਕਾ ਜੱਦੂ" ਨਾਮ ਨਾਲ ਪੁਕਾਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ । ਉਸੇ ਹੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਮਨ ਨੂੰ ਧੂਹ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ "ਯਾਦ ਕਰੋਗੇ, ਯਾਦ <span id="result_box" class="" lang="pa"> <span id="result_box" class="" lang="pa"> ਕਰੋਗੇ , ਇੱਕ ਦਿਿਨ ਹਮਕੋ ਯਾਦ  <span id="result_box" class="" lang="pa"> <span id="result_box" class="" lang="pa"> ਕਰੋਗੇ  ", ਗਾਇਆ । ਇਹ ਇਕ ਅੱਲ੍ਹੜ ਉਮਰ ਬੱਚੇ ਲਈ ਅਜਿਹੀ ਪਰਿਪੱਕਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਗਾਉਣਾ  ਕਮਾਲ ਹੀ ਸੀ  ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਫ਼ਿਲਮ ਬਾਜ਼ੀ ਲਈ ਗੀਤਾ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਇਸ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਗੁਰੂ ਦੱਤ ਨੂੰ ਮਿਲੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੋਮਾਂਸ 26 ਮਈ 1953 ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ: ਤਰੁਣ (1954-1985), ਅਰੁਣ (1956-2014) ਅਤੇ ਨੀਨਾ (ਜਨਮ 1964) ਹੋਏ।
ਉਸ ਨੇ ਸੁਧੀਨ ਦਾਸਗੁਪਤਾ ਅਤੇ ਅਨਲ ਚੈਟਰਜੀ ਵਰਗੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਧੁਨ 'ਤੇ ਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਕਈ ਗੈਰ-ਫ਼ਿਲਮੀ ਡਿਸਕਸ ਵੀ ਕੱਟੀਆਂ।
1957 ਵਿੱਚ, ਗੁਰੂ ਦੱਤ ਨੇ ਗੀਤਾ ਦੱਤ ਦੇ ਨਾਲ ਫ਼ਿਲਮ ਗੌਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਸਿਨੇਮਾਸਕੋਪ 'ਚ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੋਣੀ ਸੀ ਪਰ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਦੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਟਾਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਦੋਂ ਤੱਕ, ਗੁਰੂ ਦੱਤ ਵਹੀਦਾ ਰਹਿਮਾਨ ਨਾਲ ਰੋਮਾਂਸ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਅਤੇ ਗੀਤਾ ਨੇ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀ ਲਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਨੇ ਗੀਤਾ ਦੇ ਗਾਇਕੀ ਕਰੀਅਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ।
1958 ਵਿੱਚ ਐਸ.ਡੀ. ਬਰਮਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਨਾਲ ਮਤਭੇਦ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਗੀਤਾ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਗਾਇਕਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਨਾ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਆਸ਼ਾ ਭੌਂਸਲੇ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਸੀ, ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਕੱਚੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਪਣੀਆਂ ਨਿੱਜੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਗੀਤਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਦਾ ਪੂਰਾ ਅਭਿਆਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਰਮਨ ਦੇ ਮੰਗ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀ। ਉਸ ਨੇ ਅਤੇ ਓ.ਪੀ. ਨਈਅਰ ਨੇ ਫਿਰ ਆਸ਼ਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗਾਇਕਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।
1964 ਵਿੱਚ, ਗੁਰੂ ਦੱਤ ਦੀ ਮੌਤ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਅਤੇ ਨੀਂਦ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦੀ ਓਵਰਡੋਜ਼ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਗੀਤਾ ਨੂੰ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਗੰਭੀਰ ਘਬਰਾਹਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਆਰਥਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਡਿਸਕਸ ਕੱਟੇ ਅਤੇ ਸਟੇਜ ਸ਼ੋਅ ਦਿੱਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਬੰਗਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ, ਬਧੂ ਬਾਰਨ (1967) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਅਤੇ ਕਾਨੂ ਰਾਏ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਲਈ ਅਨੁਭਵ (1971) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਨਾਲ ਗਾਇਆ। ਗੀਤਾ ਦੱਤ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 1972 ਵਿੱਚ ਮਿਡਨਾਈਟ ਲਈ ਸੀ (ਅਣਰਿਲੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ) ਦੋ ਦੋਗਾਣੇ, ਇੱਕ ਜੋ ਤਲਤ ਮਹਿਮੂਦ ਨਾਲ ਸੀ।
ਚੋਣਵੇਂ ਗੀਤ
ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ 1200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੀਤ ਗਾਏ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸ ਨੇ ਮਰਾਠੀ, ਗੁਜਰਾਤੀ, ਬੰਗਾਲੀ, ਮੈਥਿਲੀ, ਭੋਜਪੁਰੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮੇਤ ਕਈ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਗਾਏ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਨੇਪਾਲੀ ਸਦਾਬਹਾਰ ਫ਼ਿਲਮ 'ਮੈਤੀਘਰ' ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਹੈ।
ਕੁਝ ਗੀਤ ਸ. ਡੀ. ਬਰਮਨ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਹੈ:
ਕੁਝ ਗੀਤ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਓ. ਪੀ.ਨਈਅਰ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨਾ ਕੀਤੀ:
ਹੇਮੰਤ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਹੇਠ ਗਾਏ ਗਏ ਕੁਝ ਗੀਤ
ਮਦਨ ਮੋਹਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ
ਜੋਗਨ ਦੇ ਕਈ ਗੀਤ:
ਗੈਰ-ਫ਼ਿਲਮੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਕੁਝ ਬੰਗਾਲੀ ਗੀਤ:
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1930 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1972 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਚੋਹਲਾ ਸਾਹਿਬ
ਚੋਹਲਾ ਸਾਹਿਬ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਕਸਬਾ ਹੈ। ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਸਾਹਿਬ ਜਿਲੇ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੈ।ਦਿਨੋ ਦਿਨ ਇਹ ਕਸਬਾ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਚੋਹਲਾ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਂ ਭੈਣੀ ਸਾਹਿਬ ਸੀ। ਇਸ ਕਸਬੇ ਦੀ ਧਰਤੀ ਪੰਜਵੀਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਜਦੋਂ ਸਰਹਾਲੀ ਤੋਂ ਇਥੇ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਸੰਗਤਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬੜੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਮਾਈ ਨੇ ਬੜੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਚੰਗੇ-ਚੰਗੇ ਪਦਾਰਥ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਅੱਗੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ। ਉਦੋਂ ਹੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਂ ‘ਚੋਲ੍ਹਾ’ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਫੇਰੀ ਉਪਰੰਤ ਕਸਬੇ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਤਾ ਦੀ ਚਰਚਾ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਹਾਕਮਾਂ ਤਕ ਜਾ ਪੁੱਜੀ। ਇਥੇ ਵਿਸਾਖੀ ’ਤੇ ਬੜਾ ਭਾਰੀ ਮੇਲਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੇਲੇ ’ਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਆਮਦ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਵੱਲੋਂ ਰਾਜਸੀ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਵੀ ਬੀਤੇ 10 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।ਕਸਬਾ ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਧਰਮਪਤਨੀ ਮਾਤਾ ਗੰਗਾ ਜੀ ਦਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਵੀ ਸੁਭਾਏਮਾਨ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਕਸਬੇ ’ਚ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਰਹੇ। ਮਾਤਾ ਗੰਗਾ ਜੀ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਇਥੇ ਰਹੇ। ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਇਸ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਲੋਕਲ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਸਬੇ ’ਚ ਲੜਕੇ ਅਤੇ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਉਚੇਰੀ ਵਿਦਿਆ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸ ਸਾਲ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਕਾਲਜ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਹੋਰ ਉਚੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਉਪਰਾਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ
ਮਾਡਲੇਨਾ ਜ਼ਿਪਟਰ
ਮਾਡਲੇਨਾ ਜ਼ਿਪਟਰ, ਮਾਡਲੇਨਾ ਜਾਨਕੋਵਿਕ, ਫ਼ਿਲਿਪ ਜ਼ਪਿਟਰ, ਸਰਬੀਅਨ ਵਪਾਰੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਬੇਲਗ੍ਰੇਡ, ਸਰਬੀਆ, ਬੇਲਗ੍ਰੇਡ ਦੇ ਮੈਡਲਿਨਿਅਮ ਓਪੇਰਾ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਦੇ ਬਾਨੀ ਅਤੇ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਸਰਬੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਓਪੇਰਾ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਕੰਪਨੀ  ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਲਕੀ ਸੀ, ਬੇਲਗ੍ਰੇਡ ਵਿੱਚ, ਜ਼ਿਪਟਰ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਕਈ ਫੰਡਾਂ ਅਤੇ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪਾਂ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਡਲਨਾ ਜੇਨਕੋਵਿਚ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਫੰਡ। "ਮੈਡਲਨਾ ਜੇਂਕੋਵਿਕ -ਜ਼ਪਿਟਰ" ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵੀ ਰਹੀ। ਉਸਦੀ ਕੰਪਨੀ ਮੈਡਲ'ਆਰਟ ਸਰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਨਿਲਾਮੀ ਘਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਇh ਮਾਡਲ'ਓਰ ਦੀ ਵੀ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਐਕਸਪੋਰਟ-ਇੰਪੋਰਟ ਕੰਪਨੀ, ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਟੁੰਡੇ ਅਸਰਾਜੇ ਦੀ ਵਾਰ
ਟੁੰਡੇ ਅਸਰਾਜੇ ਦੀ ਵਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਦੌਰ ਦੀ ਛੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਸਮੂਚਾ ਪਾਠ ਸਾਨੂੰ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਵਾਰ ਇੱਕ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਕਾਵਿ-ਰੂਪ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਇਸ ਵਾਰ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਸਾ ਦੀ ਵਾਰ ਮਹਲਾ 1 ਨੂੰ ਇਸ ਵਾਰ ਦੀ ਧੁਨੀ ਉੱਤੇ ਗਾਉਣ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਰ ਰਾਜਾ ਸਾਰੰਗ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਸਰਾਜ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ।
ਕਥਾਨਕ
ਜਦ ਅਸਰਾਜ ਆਪਣੀ ਮਤਰੇਈ ਮਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰ ਕਬੂਲਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਰਾਜਾ ਸਾਰੰਗ ਉਸਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਲਾਦ ਉਸ ਮਾਰਨ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਉਸਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵੱਢ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਸਰਾਜ ਕਿਸੇ ਜਗ੍ਹਾ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਸਾਰੰਗ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕਾਵਿ-ਨਮੂਨਾ
ਭਬਕਿਓ ਸ਼ੇਰ ਸਰਦੂਲ ਰਾਇ, ਰਣ ਮਾਰੂ ਬੱਜੇ। ਖਾਨ ਸੁਲਤਾਨ ਬਡ ਸੂਰਮੇ, ਵਿੱਚ ਰਣ ਦੇ ਗੱਜੇ। ਖ਼ਤ ਲਿਖੇ ਟੁੰਡੇ ਅਸਰਾਜ ਨੂੰ, ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਅੱਜੇ। ਟਿਕਾ ਸਾਰੰਗ ਬਾਪ ਨੇ, ਦਿਤਾ ਭਰ ਲੱਜੇ। ਫਤਹ ਪਾਇ ਆਸਰਾਇ ਜੀ ਸ਼ਾਹੀ ਘਰ ਸੱਜੇ।
ਕੁਤੁਬ ਪਰਿਸਰ
<div style="; border-style:solid; border-width:thin; border-color:Gray; width:250px; float:right; margin-top:5px; margin-left:5px"> <center style=" ; margin-top:5px"> ਕੁਤੁਬ ਪਰਿਸਰ <center style=" ; margin-Bottom: 5px">  قطب پرِسر <p style="width:30%; float:left; font-weight:bold; margin-left:15px"> ਦੇਸ਼ <p style="width:64%; float:right"> ਭਾਰਤ
<p style="width:30%; float:left; font-weight:bold; margin-left:15px"> ਥਾਂ <p style="width:64%; float:right"> ਦਿੱਲੀ
<p style="width:30%; float:left; font-weight:bold; margin-left:15px">ਨੱਕਾਸ਼ੀ <p style="width:64%; float:right"> ਭਾਰਤੀ ਨੱਕਾਸ਼ੀ
ਕੁਤਬ ਮੀਨਾਰ
ਕੁਤਬ ਮੀਨਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ ਦਿੱਲੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮਹਰੌਲੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਇੱਟ ਵਲੋਂ ਬਣੀ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੀਨਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਉੱਚਾਈ 72.5 ਮੀਟਰ (237. 86 ਫੀਟ) ਅਤੇ ਵਿਆਸ 14. 3 ਮੀਟਰ ਹੈ, ਜੋ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਸਿਖਰ ਉੱਤੇ 2.75 ਮੀਟਰ (9.02 ਫੀਟ) ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਤੁਬਮੀਨਾਰ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਸੱਤ ਮੰਜਿਲ ਦਾ ਸੀ ਲੇਕਿਨ ਹੁਣ ਇਹ ਪੰਜ ਮੰਜਿਲ ਦਾ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 379 ਸੀਢੀਆਂ ਹਨ। ਮੀਨਾਰ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਬਣੇ ਆਹਾਤੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਕਲੇ ਦੇ ਕਈ ਉੱਤਮ ਨਮੂਨੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਨੇਕ ਇਸ ਦੇ ਉਸਾਰੀ ਕਾਲ ਸੰਨ 1193 ਜਾਂ ਪੂਰਵ ਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਰਿਸਰ ਯੁਨੇਸਕੋ ਦੁਆਰਾ ਸੰਸਾਰ ਅਮਾਨਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੰਜੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਲਾਇ ਮੀਨਾਰ
ਇਹ ਮੀਨਾਰ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਮਹਰੌਲੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁਤੁਬ ਪਰਿਸਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਉਸਾਰੀ ਅਲਾਉਦੀਨ ਖਿਲਜੀ ਨੇ ਇਹ ਮੀਨਾਰ ਉਸਾਰੀ ਯੋਜਨਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਮੀਨਾਰ ਵਲੋਂ ਦੁਗੁਨੀ ਉੱਚੀ ਬਣਨੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਉਸਾਰੀ 24। 5 ਮੀਟਰ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੰਜਿਲ ਉੱਤੇ ਹੀ ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਨੋਂ ਕਾਰਨਾਂ ਵਲੋਂ ਰੁਕ ਗਿਆ।
ਅਲੌਹ ਖੰਭਾ
ਅਲੌਹ ਖੰਭਾ ਕੁਤੁਬ ਮੀਨਾਰ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ (ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ) ਧਾਤੁ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਇੱਕ ਜਿਗਿਆਸਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਹੀ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਰਾਜਾ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਵਿਕਰਮਾਦਿੱਤ (ਰਾਜ 375 - 413) ਵਲੋਂ ਉਸਾਰੀ ਕਰਾਇਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਕੁੱਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਿਗਿਆਵਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਸੰਭਵਤ: 912 ਈਪੂ ਵਿੱਚ| ਖੰਭਾ ਦੀ ਉਂਚਾਈ ਲਗਭਗ ਸੱਤ ਮੀਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹਿੰਦੂ ਵ ਜੈਨ ਮੰਦਿਰ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਸੀ| ਤੇਰਹਵੀ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਕੁਤੁਬੁੱਦੀਨ ਐਬਕ ਨੇ ਮੰਦਿਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਕੇ ਕੁਤੁਬ ਮੀਨਾਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ| ਅਲੌਹ - ਥੰਮ ਵਿੱਚ ਲੋਹੇ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਕਰੀਬ 98 % ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣੇ ਤੱਕ ਜੰਗ ਨਹੀਂ ਲਗਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਇਮਾਰਤਾਂ
ਪ੍ਰਤਾਪ ਭਾਨੂ ਮਹਿਤਾ
ਪ੍ਰਤਾਪ ਭਾਨੂ ਮਹਿਤਾ (ਜਨਮ 1967) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਕਾਦਮਿਕ ਹੈ। ਉਹ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਆਧਾਰਤ ਥਿੰਕ ਟੈਂਕ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਪਾਲਿਸੀ ਰਿਸਰਚ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਿਹਾ। ਅਤੇ ਇਸ ਵੇਲੇ ਜੁਲਾਈ 2017 ਤੋਂ ਅਸ਼ੋਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਵਾਈਸ ਚਾਂਸਲਰ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ "ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਸੋਚਵਾਨ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਰੰਭਕ ਜੀਵਨ
ਪ੍ਰਤਾਪ ਦਾ ਜਨਮ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਜੋਧਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਿਮਲਾ ਦੇ ਸੇਂਟ ਐਡਵਰਡਸ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਜੈਪੁਰ ਦੇ ਸੈਂਟ ਜੇਵੀਰਸ ਵਿਖੇ ਹੋਈ ਸੀ। ਮਹਿਤਾ ਨੇ ਸੇਂਟ ਜੋਨ`ਜ਼ ਕਾਲਜ, ਆਕਸਫੋਰਡ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ (ਪੀ.ਈ.ਈ.) ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਕੀਤੀ।
ਕਰੀਅਰ
ਮਹਿਤਾ ਨੇ ਸਿਆਸੀ ਥਿਊਰੀ, ਬੌਧਿਕ ਇਤਿਹਾਸ, ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਕਾਨੂੰਨ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਵਿਦਵਤਾਪੂਰਨ ਲੇਖ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੈਫਰੈਂਸ ਜ਼ੌਰਨਲਾਂ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਈ ਸੰਪਾਦਿਤ ਜਿਲਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਕੰਮ ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਚਿੰਤਨ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਐਡਮ ਸਮਿਥ ਅਤੇ ਮੇਕਿੰਗ ਆਫ ਦੀ ਐਨਲਾਇਟਨਮੈਂਟ ਬਾਰੇ ਸੀ। ਮਹਿਤਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨੈਸ਼ਨਲ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖਬਾਰ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਾਲਮ ਫਾਈਨੈਂਸ਼ਲ ਟਾਈਮਜ਼, ਦ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਫ, ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਹੈਰਲਡ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਅਤੇ ਦ ਹਿੰਦੂ ਸਮੇਤ ਅਨੇਕ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਛਪਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਅਮਰੀਕਨ ਪੋਲੀਟਿਕਲ ਸਾਇੰਸ ਰਿਵਿਊ ਅਤੇ ਜਰਨਲ ਆਫ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਸੀ ਅਤੇ ਇੰਡੀਆ ਐਂਡ ਗਲੋਬਲ ਅਫ਼ੇਰਜ਼ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਰਸਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਬੋਰਡਾਂ ਤੇ ਵੀ ਹੈ।
ਵਿਵਾਦ
ਯੂਪੀਏ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਮੇਹਤਾ ਨੇ 2006 ਵਿੱਚ ਕੌਮੀ ਗਿਆਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਮਹਿਤਾ ਨੇ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੁੜੇ ਨੌਕਰਸ਼ਾਹ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਲਈ 2016 ਵਿੱਚ ਨਹਿਰੂ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕਮੇਟੀ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਅਕਾਦਮਿਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹਾਸ਼ੀਏ ਤੇ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਭਿਆਲ ਹੋਣ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਬੇਚੈਨੀ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1">
ਅਕਾਦਮੀਓ ਡੀ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ
ਅਕਾਦਮੀਓ ਡੀ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: ਅਕਾਦਮੀ ਆਫ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ) ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਅਜਿਹਾ ਅਦਾਰਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਇੱਕ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨਾਲ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਮੁੱਖਤਿਆਰ ਸੀ ਪਰ ਅਕਾਦਮੀ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੁਦਵਿਕ ਜ਼ਾਮੇਨਹੋਫ ਨੇ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਪਹਿਲੀ ਵਿਸ਼ਵ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਕਾਂਗਰਸ ਦੌਰਾਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਲੀਨਗਵਾ ਕੋਮੀਟਾਟੋ (ਭਾਸ਼ਾ ਸੰਗਠਨ) ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਸੰਗਠਨ ਉਪਰਾਲੇ ਅਦਾਰੇ ਨੂੰ ਅਕਾਦਮੀਓ (ਅਕਾਦਮੀ) ਕਿਹਾ ਗਿਆ। 1948 ਵਿੱਚ ਸਰਵਜਨੀਕ ਮੁੜ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਕੇ ਭਾਸ਼ਾ ਸੰਗਠਨ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮੀ ਨੂੰ ਇਕਜੁੱਟ ਕਰਕੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਅਕਾਦਮੀਓ ਡੀ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਮੈਂਬਰ
ਇਸ ਅਦਾਰੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਹਿਜੋਗੀਆ ਵਲੋਂ ਨੋ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਸਾਲ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਤੀਜੇ ਹਿੱਸੇ ਲਈ ਮਤਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2013 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਅਤੇ ਦੋ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਪਿਛੋਂ, ਮਈ 2014 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਅਕਾਦਮੀਓ ਡੀ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ।
24 ਨਵੰਬਰ
24 ਨਵੰਬਰ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 328ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 329ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 37 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ। ਦੇਸੀ ਕਲੰਡਰ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਦਿਨ 10 ਮੱਘਰ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਦਿਹਾਂਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਵੰਬਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਮੰਗਤ ਰਾਮ ਪਾਸਲਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ
1634
1634 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1630 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਮਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਅਲੇਕ ਬਟਲਰ
ਅਲੈਕ ਬਟਲਰ (ਜਨਮ 1959) ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਫਿਲਮਸਾਜ਼ ਹੈ।
ਬਟਲਰ ਦਾ ਜਨਮ 1959 ਵਿੱਚ ਕਾਪ ਬ੍ਰੈਟਨ, ਨੋਵਾ ਸਕੋਟੀਆ, ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜਨਮ ਵੇਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਿਲਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  ਉਸ ਦੀ 1999 ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਨਿਰਧਾਰਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਮਰਦਾਨਾ ਲੈਸਬੀਅਨ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਦੋ-ਆਤਮਾ ਟ੍ਰਾਂਸ ਮਰਦ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਲਿੰਗ ਨਿਰਧਾਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ ਅਡਰੇ ਬਟਲਰ ਨਾਮ ਹੇਠ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਹ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੇਨਰ ਜਨਰਲ ਐਵਾਰਡ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਡਰਾਮਾ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਪਲੇ ਬਲੈਕ ਫ੍ਰਾਇਡੇ ਸੀ। ਉਸਨੇ 519 ਚਰਚ ਸਟੈਂਟ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਨਾਲ ਕਲਾਤਮਕ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਲਾਕਾਰ-ਇਨ-ਨਿਵਾਸ ਹੈ। 2006 ਵਿੱਚ ਟੋਰਾਂਟੋ ਕਮਿਉਨਿਟੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਟੋਰਾਂਟੋ ਦੀ ਵੀਟਲ ਪੀਪਲ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਹ ਮਿਕਮਾਕ ਵਿਰਸੇ ਦਾ ਮੈਟਿਸ ਹੈ।
ਨਾਟਕ
ਬੁੱਕ: ਰੇਡੀਕਲ ਪਰਵਰਸਨ: 2 ਡਾਇਕ ਪਲੇਜ਼(1990) ਅਡਰੇ ਬਟਲਰ" ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ, ਮਹਿਲਾ ਦੇ ਪ੍ਰੈਸ, 1991
ਆਲੋਚਨਾ (ਰਸਾਲਾ)
ਆਲੋਚਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਾ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਜੂਨ 1955 ਵਿੱਚ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਛਪਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿੱਤ ਅਕਾਡਮੀ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਾਲੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਨਾ
ਦਸ ਦਿਨ ਜਿਨਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆਂ ਹਿਲਾ ਦਿਤੀ
ਦਸ ਦਿਨ ਜਿਨਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਹਿਲਾ ਦਿਤੀ  (1919) ਅਮਰੀਕੀ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਕਵੀ, ਅਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਐਕਟਿਵਿਸਟ, ਜਾਹਨ ਰੀਡ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਰੂਸ ਵਿੱਚ 1917 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਅਕਤੂਬਰ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅੱਖੀਂ ਡਿਠੇ ਹਾਲ ਨੂੰ ਕਲਮਬੰਦ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਸੰਕਲਪ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬ
ਰੂਸੀ ਇਨਕਲਾਬ ਬਾਰੇ ਜਾਹਨ ਰੀਡ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਛਪਦੇ ਇੱਕ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਰਸਾਲੇ ਦ ਮਾਸਜ ਲਈ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਦੌਰੇ ਤੇ ਸੀ। ਰੀਡ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਚੰਗੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ, ਸਿਰਫ ਸੱਚ ਦੱਸਣ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ, ਲੈਣ ਦੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਪੱਖ ਖੋਜ ਦੀ ਨਜਰ ਤੋਂ ਦੇਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਮੁਖਬੰਧ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਲਿਖਿਆ: "ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀਆਂ ਹਮਦਰਦੀਆਂ ਨਿਰਪੱਖ ਨਹੀਂ ਸਨ," (ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਤਾਬ ਵੋਲਸ਼ੇਵਿਕਾਨ ਵੱਲ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵੱਲ ਝੁਕਦੀ ਹੈ)।
ਕੁਦਰਤੀ ਅੰਕ
ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ, ਕੁਦਰਤੀ ਅੰਕ (ਨੇਚੁਰਲ ਨੰਬਰ) ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਗਿਣਤੀ ਕਰਨ (ਜਿਵੇਂ “ਮੇਜ ਉੱਤੇ ਛੇ ਸਿੱਕੇ ਹਨ”) ਲਈ, ਅਤੇ ਵਿਵਸਿਥ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਲਗਾਉਣ ਲਈ (ਜਿਵੇਂ “ਇਹ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ”) ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਗਿਣਤੀ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ “”ਮੂਲ ਅੰਕ” (ਕਾਰਡੀਨਲ) ਅਤੇ ਵਿਵਸਿਥ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ “ਕ੍ਰਮਵਾਚਕ ਅੰਕ” (ਔਰਡੀਨਲ) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਕੁੱਝ ਵਿਦਵਾਨ ਕੁਦਰਤੀ ਅੰਕਾਂ ਨੂੰ 0 ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਗੈਰ-ਨੈਗਟਿਵ ਪੂਰਨ ਅੰਕਾਂ 0, 1, 2, 3, … ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ ਕੁੱਝ ਵਿਦਵਾਨ 1 ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪੌਜ਼ੇਟਿਵ ਪੂਰਨ ਅੰਕਾਂ 1,2,3,… ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ 0 ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਕਦੇ ਕਦੇ 0 ਸਮੇਤ ਕੁਦਰਤੀ ਅੰਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਪੂਰਣ ਅੰਕ (ਹੋਲ ਨੰਬਰ) ਕਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਹੋਰ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਇੰਟਜ਼ਰਾਂ (ਪੂਰਨ ਅੰਕਾਂ) ਲਈ ਵਰਤਿਆ (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੈਗੈਟਿਵ ਨੰਬਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ) ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁਦਰਤੀ ਅੰਕ ਉਹ ਅਧਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅੰਕਾਂ ਦੇ ਸੈੱਟ (ਸਮੂਹ) ਬਣਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ: ਇੰਟਜਰ, ਜੋ ਹਰੇਕ ਕੁਦਰਤੀ ਅੰਕ n ਲਈ ਇੱਕ ਉਲਟਾ (-n) ਜੋੜ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਕੇ ਬਣਦੇ ਹਨ (ਅਤੇ 0, ਜੇਕਰ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਖੁਦ ਦਾ ਹੀ ਨੈਗੈਟਿਵ ਉਲਟ ਹੈ); ਰੇਸ਼ਨਲ ਅੰਕ, ਜੋ ਹਰੇਕ ਪੂਰਨ ਅੰਕ n ਲਈ ਇੱਕ ਗੁਣਨਫਲ (1/n) ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਕੇ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਵਾਸਤਵਿਕ ਅੰਕ, ਜੋ ਰੇਸ਼ਨਲ ਅੰਕਾਂ ਨਾਲ (ਸੰਗੜ ਰਹੇ) ਰੇਸ਼ਨਲ ਨੰਬਰਾਂ ਦੇ ਕਾਉਚੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਕੇ ਬਣਦੇ ਹਨ; ਕੰਪਲੈਕਸ ਨੰਬਰ, ਜੋ ਵਾਸਤਵਿਕ ਨੰਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਾਈਨਸ 1 ਦੇ ਅਲਸੁਣਝੇ ਵਰਗਮੂਲ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਕੇ ਬਣਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਹੋਰ। ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਇਹ ਲੜੀਆਂ ਕੁਦਰਤੀ ਨੰਬਰਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਨੰਬਰ ਸਿਸਟਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਨੋਨੀਕਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੜ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਣਿਤ
ਸਿਕੰਦਰ ਇਬਰਾਹੀਮ ਦੀ ਵਾਰ
ਸਿਕੰਦਰ ਇਬਰਾਹੀਮ ਦੀ ਵਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਦੌਰ ਦੀ ਛੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਸਮੁਚਾ ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਵਾਰ ਇੱਕ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਕਾਵਿ-ਰੂਪ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਇਸ ਵਾਰ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰੀ ਦੀ ਵਾਰ ਮਹਲਾ ੩ ਨੂੰ ਇਸ ਵਾਰ ਦੀ ਧੁਨੀ ਉੱਤੇ ਗਾਉਣ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸਿਕੰਦਰ ਅਤੇ ਇਬਰਾਹੀਮ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ।
ਕਥਾਨਕ
ਵਾਰ ਦੀ ਕਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਬਰਾਹੀਮ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਔਰਤ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸਦੀ ਇਜ਼ਤ ਲੁੱਟਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਕੰਦਰ ਉਸ ਵਿਰੁੱਧ ਜੰਗ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂਕਿ ਉਹ ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੂੰ ਸਬਕ ਸਿਖਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਔਰਤ ਨੂੰ ਛਡਾ ਲਵੇ।
ਕਾਵਿ-ਨਮੂਨਾ
ਸਿਕੰਦਰ ਰਹੇ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ, ਇੱਕ ਗਲ ਹੈ ਕਾਈ। ਤੇਰੀ ਸਾਡੀ ਰਣ ਵਿਚ, ਅੱਜ ਛਿੜ ਪਈ ਲੜਾਈ। ਤੂੰ ਨਾਹੀਂ ਕਿ ਮੈਂ ਨਾਹੀਂ, ਇਹ ਹੁੰਦੀ ਆਈ। ਰਾਜਪੂਤੀ ਜਾਤੀ ਨੱਸਿਆਂ, ਰਣ ਲਾਜ ਮਰਾਹੀਂ। ਲੜੀਏ ਆਹਮੋ ਸਾਹਮਣੇ, ਜੋ ਕਰੇ ਸੋ ਸਾਈਂ।
ਹਵਾਲਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਾਰ ਕਾਵਿ
ਰੱਤੀ
right|thumb|300x300px|ਦੇ ਸਕੋਪ creeper ' ਤੇ ਵਿੱਚ ਬੀਜ pods ਰੱਤੀ (Coral Bead) ਲਤਾ ਜਾਤੀ ਦੀ ਇੱਕ ਬਨਸਪਤੀ ਹੈ। ਫਲੀਆਂ ਦੇ ਪਕ ਜਾਣ ਉੱਤੇ ਲਤਾ ਖੁਸ਼ਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰੱਤੀ ਦੇ ਫੁਲ ਸੇਮ ਫਲੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫਲੀਆਂ ਦਾ ਅਕਾਰ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹਰ ਇੱਕ ਵਿੱਚ 4-5 ਰੱਤੀਆਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ ਅਰਥਾਤ ਸਫ਼ੈਦ ਵਿੱਚੋਂ ਸਫ਼ੈਦ ਅਤੇ ਰਕਤ ਵਿੱਚੋਂ ਲਾਲ ਬੀਜ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ।
ਰੱਤੀ ਦੋ ਕਿਸਮ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ Coral Bead ਹਿੰਦੀ    ਗੁੰਜਾ, ਚੌਂਟਲੀ, ਘੁੰਘੁਚੀ, ਰੱਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ   ਸਫੇਦ ਕੇਉਚ੍ਚਟਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਲਾ, ਰਕਤਕਾਕਚਿੰਚੀ ਬੰਗਾਲੀ    ਸ਼੍ਵੇਤ ਕੁਚ, ਲਾਲ ਕੁਚ ਮਰਾਠੀ     ਗੁੰਜਾ ਗੁਜਰਾਤੀ    ਧੋਲੀਚਣੋਰੀ, ਰਾਤੀ, ਚਣੋਰੀ ਤੇਲਗੂ     ਗੁਲੁਵਿਦੇ ਫਾਰਸੀ    ਚਸ਼ਮੇਖਰੁਸ ਅਰਬੀ     ਹਬਸੁਫੇਦ
ਗੈਲਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੇਲ ਬੂਟੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਨਸਪਤੀ
ਪਹਿਲਾ ਆਂਗਲ-ਅਫਗਾਨ ਯੁੱਧ
ਪਹਿਲਾ ਆਂਗਲ-ਅਫਗਾਨ ਯੁੱਧ ਜਿਸਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਅਫਗਾਨ ਲੜਾਈ ਦੇ ਨਾਮ ਵਲੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 1839 ਤੋਂ 1842 ਦੇ ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਲੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।    ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਜ੍ਹਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਰੂਸੀ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਸਥਾਰ ਦੀ ਨੀਤੀ ਤੋਂ ਡਰ ਸੀ। ਆਰੰਭਕ ਜਿੱਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਾਮਗਰੀ ਅਤੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਪਰਵੇਸ਼ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਜਿੱਤ ਤਾਂ ਗਏ ਪਰ ਟਿਕ ਨਹੀਂ ਸਕੇ।
ਪ੍ਰਸ਼ਠਭੂਮੀ
ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀਆਂ ਦੀ ਵੱਧਦੀ ਹਾਜਰੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬੰਨ ਰਹੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇਸਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਕਈ ਹਿੱਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਅਲੈਗਜੇਂਡਰ ਬਰੰਸ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਜਾਸੂਸ ਨੂੰ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਫੌਜੀ ਸੂਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਨ ੧੮੩੧ ਵਿੱਚ ਕਾਬਲ ਭੇਜਿਆ। ਬਰੰਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਗੋਲਿਕ ਅਤੇ ਸਾਮਰਿਕ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤੀਅਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਲਿਖੀ ਕਿਤਾਬ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਈ। ਆਪਣੇ ਕਾਬਲ ਪਰਵਾਸ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਉੱਥੇ ਰੂਸੀ ਗੁਪਤਚਰਾਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵੀ ਜਿਕਰ ਕੀਤਾ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਬਰੀਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲੀ। ਉਸਨੂੰ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਨਵਾਜਿਆ ਗਿਆ।
ਯੁੱਧ
੧੮੪੨ ਵਿੱਚ ਬਰੀਟੀਸ਼ ਦੁਬਾਰਾ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ ਲੇਕਿਨ ਆਪਣੀ ਜਿੱਤ ਸੁਨਿਸਚਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪਰਤ ਗਏ।
1878 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਲੜਾਈ ਲੜੀ ਜਿਸਨੂੰ ਦੂਸਰੀ ਆਂਗਲ-ਅਫਗਾਨ ਲੜਾਈ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
25 ਨਵੰਬਰ
25 ਨਵੰਬਰ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 329ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 330ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 36 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ। ਦੇਸੀ ਕਲੰਡਰ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਦਿਨ 11 ਮੱਘਰ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਦਿਹਾਂਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਵੰਬਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ 2010
ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ 2010:XIX ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਮਿਤੀ 3 ਤੋਂ 14 ਅਕਤੂਬਰ 2010 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿਖੇ ਹੋਈਆ। ਇਸ ਵਿੱਚ 71 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ 6,081 ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੇ 21 ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ 272 ਈਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਇਸ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਅਤੇ ਸਮਾਪਤੀ ਸਮਾਰੋਹ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਖੇ ਹੋਇਆ। ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਦੁਜੀ ਵਾਰ ਹੋਈਆ। ਇਹਨਾਂ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਲੋਗੋ ਸ਼ੇਰਾ ਅਤੇ ਗੀਤ ਜੀਓ ਉਠੋ ਬੜੋ ਜੀਤੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਏ. ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ।
ਤਗ਼ਮਾ ਸੂਚੀ
{{legend|#ccccff|ਮਹਿਮਾਨ ਦੇਸ਼ ਭਾਰਤ|border=solid 1px #AAAAAA}}
ਫ਼ਰੀਡਰਿਸ਼ ਨੀਤਸ਼ੇ
ਫ਼ਰੀਡਰਿਕ ਵਿਲਹੈਮ ਨੀਤਸ਼ੇ  ( ਜਾਂ ; ) (ਜਰਮਨ: Friedrich Wilhelm Nietzsche; 15 ਅਕਤੂਬਰ 1844 – 25 ਅਗਸਤ 1900) ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਕਵੀ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਆਲੋਚਕ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ "ਰੱਬ ਦੀ ਮੌਤ" ਅਤੇ "ਮਹਾਂਮਾਨਵ ਦਾ ਜਨਮ" ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਨੀਤਸ਼ੇ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਅਕਤੂਬਰ 1844 ਨੂੰ ਪਰੂਸੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਪਰੂਸ਼ੀਆ ਫ਼ੌਜੀ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਲਿਹਾਜ਼ ਇੱਕ ਤਾਕਤਵਰ ਰਿਆਸਤ ਬਣਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਆਸਟਰੀਆ ਨੂੰ ਉਹ ਜਰਮਨ ਮੁਆਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਅਲਿਹਦਾ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। 1871 ਵਿੱਚ ਪਰੂਸ਼ੀਆ ਨੇ ਨਿਪੋਲੀਅਨ ਦੀਆਂ ਜਿੱਤਾਂ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਚੂਰ ਫ਼ਰਾਂਸ ਨੂੰ ਬਦਤਰੀਨ ਸ਼ਿਕਸਤ ਦਿੱਤੀ ਔਰ ਵਰਸਾਈ ਪੈਰਿਸ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਤਮਾਮ ਛੋਟੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਜਰਮਨ ਰਿਆਸਤਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਜਰਮਨ ਸਲਤਨਤ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਰੱਖੀ। ਨੀਤਸ਼ੇ ਇਸ ਉਭਰਦੀ ਹੋਈ ਤਾਕਤਵਰ ਜਰਮਨ ਸਲਤਨਤ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਣ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1844 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1900
ਸ਼ਾਮੀਮਾ ਸੁਲਤਾਨਾ
ਸ਼ਾਮੀਮਾ ਸੁਲਤਾਨਾ (ਜਨਮ 9 ਮਾਰਚ 1988) ਇੱਕ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ । ਜੂਨ 2018 ਵਿਚ ਉਹ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਟੀਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਮਹਿਲਾ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਖਿਤਾਬ 2018 ਮਹਿਲਾ ਟੀ -20 ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਜਿੱਤ ਕੇ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ ਸੀ।  ਉਸੇ ਮਹੀਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 2018 ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ. ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਟੀ -20 ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅਗਸਤ 2019 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਵਿੱਚ 2019 ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ. ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਟੀ -20 ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਵੰਬਰ 2019 ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ 2019 ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਨੂੰ ਆਖਰੀ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਦੋ ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾ ਕੇ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਜਨਵਰੀ 2020 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿਚ 2020 ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ. ਮਹਿਲਾ ਟੀ -20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਲਈ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਨਿਰਲੇਪ ਕੌਰ
ਨਿਰਲੇਪ ਕੌਰ (1927 - ????) ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ।ਉਸਨੇ ਚੌਥੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸੰਗਰੂਰ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ।
ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ
11 ਅਗਸਤ 1927 ਨੂੰ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਨਿਰਲੇਪ ਕੌਰ ਸਰਦਾਰ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਰਾੜੇਵਾਲਾ ਦੀ ਬੇਟੀ ਸੀ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੈਪਸੂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ। ਉਸਨੇ ਕਾਨਵੈਂਟ ਆਫ਼ ਸੇਕਰਡ ਹਰਟ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਕੌਰ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਆਮ ਚੋਣ, 1967 ਨੂੰ ਚੌਥੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਅਕਾਲੀ ਦਲ-ਸੰਤ ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ ਦੀ ਟਿਕਟ ਤੇ ਚੋਣ ਲੜੀ. ਉਸਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੂੰ 98,212 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ। ਉਹ ਅਤੇ ਪਟਿਆਲਾ ਦੀ ਰਾਜਮਾਤਾ ਮੋਹਿੰਦਰ ਕੌਰ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੁਨਰਗਠਿਤ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਦੋ ਔਰਤਾਂ ਸਨ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਤੰਤਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਕੱਤਰ ਸੀ ਅਤੇ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਸਾਹਿਬ ਕੌਰ ਵਿਦਿਆਲਿਆ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ।
ਕੌਰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੀ ਚੋਣ ਲੜਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਹਾਰ ਗਈ ਸੀ। 1980 ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਲੈਜਿਸਲੇਟਿਵ ਅਸੈਂਬਲੀ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਪਾਇਲ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜੀ ਪਰੰਤੂ 2,936 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਉਹ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਈ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
14 ਮਾਰਚ 1942 ਨੂੰ, ਉਸ ਨੇ ਸਰਦਾਰ ਰਾਜਦੇਵ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਹੋਏ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਪਹਿਲਾ ਸਵਿਮਿੰਗ ਪੂਲ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1">
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1927 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations
ਹਸਨੇ ਮਹਿਮੇ ਦੀ ਵਾਰ
ਹਸਨੇ ਮਹਿਮੇ ਦੀ ਵਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਦੌਰ ਦੀ ਛੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਸਮੂਚਾ ਪਾਠ ਸਾਨੂੰ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਰ ਦੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਸਦੀ ਰਚਨਾ ਮਾਖਾ ਢਾਡੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹਸਨੇ ਅਤੇ ਮਹਿਮੇ ਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਰਾਜਪੂਤ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੀ ਆਪਸੀ ਲੜਾਈ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ।
ਇਸ ਵਾਰ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੰਗ ਦੀ ਵਾਰ ਮਹਲਾ ੪ ਨੂੰ ਇਸ ਵਾਰ ਦੀ ਧੁਨੀ ਉੱਤੇ ਗਾਉਣ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ।
ਕਥਾਨਕ
ਵਾਰ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾ ਹਸਨੇ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਹਸਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੈਦ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਹਸਨਾ ਆਪਣੀ ਫ਼ੌਜ ਸਮੇਤ ਲੜਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੜਦੇ ਹੋਏ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਾਰ ਕਾਵਿ
ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੀਓ
thumb|400x400px|ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੀਓ
ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੁਜੋ ਜਾਂ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੂਇਓ <span class="IPA" title="Representation in the International Phonetic Alphabet (IPA)" contenteditable="false">[e̞spe̞ranˈti.o̞] ਇੱਕ ਸੰਕਲਪ (ਅਰਥ: "ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੀ ਧਰਤੀ") ਹੈ ਜੋ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਵਲੋਂ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਭਾਈਚਾਰੇ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦੋ ਲੋਕ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੁਜੋ/ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੂਇਓ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
1908 ਵਿੱਚ, ਡਾਕਟਰ ਵਿਲੀਅਮ ਮੋੱਲੀ ਨੇ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰ ਉਦਾਸੀਨ ਮੋਰਸਨੇਟ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਨਾਮ "ਅਮੀਕੇਜੋ" (ਦੋਸਤੀ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ) ਰੱਖਿਆ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਇਹ ਥਾਂ ਹੁਣ ਬੈਲਜੀਅਮ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। 1919 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਵਰਸਾਏ ਦੀ ਸੰਧੀ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਬੈਲਜੀਅਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ
ਨੰਗਲ, ਬਰਨਾਲਾ
ਨੰਗਲ, ਬਰਨਾਲਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜੁਗਨੀ (ਫ਼ਿਲਮ)
ਜੁਗਨੀ  ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਪਹਿਲਾਂ ਜੁਗਨੀ ਨੱਚਦੀ ਐ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਯਦ ਨੂਰ ਹਨ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਲੋਕ ਗਾਇਕ ਆਰਿਫ਼ ਲੋਹਾਰ ਨੂੰ ਗਿਆਰਾਂ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਮੁੜ ਸਿਲਵਰ ਸਕਰੀਨ ਤੇ ਲਿਆਂਦਾ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸੈਮਾ, ਮੋਆਮਰ ਰਾਣਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨ ਸ਼ਾਹਿਦ ਨੇ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।
ਕਹਾਣੀ
ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਤਿੰਨ ਬੰਦਿਆਂ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਕੁੜੀ, ਜੁਗਨੀ (ਸੈਮਾ) ਨਾਲ ਮੁਹੱਬਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਣਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨ ਦੋ ਦੋਸਤ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਜੁਗਨੀ ਦੀ ਮੁਹੱਬਤ ਲਈ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਰਕੀਬ ਹਨ।
ਯੂਰੀ ਗਗਾਰਿਨ
ਯੂਰੀ ਅਲੇਕਸੀਏਵਿੱਚ ਗਗਾਰਿਨ (Ю́рий Алексе́евич Гага́рин; 9 ਮਾਰਚ 1934 – 27 ਮਾਰਚ 1968) ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਸੋਵੀਅਤ ਪਾਇਲਟ ਅਤੇ ਕਾਸਮੋਨਾਟ ਸੀ। ਉਹ 12 ਅਪਰੈਲ 1961 ਨੂੰ ਵੋਸਤੋਕ 1 ਨਾਂ ਦੇ ਸਪੇਸਕਰਾਫਟ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰੀ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਮਨੁੱਖ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ 108 ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ
ਬਚਪਨ
ਯੂਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਗਜ਼ਾਸਤਕ (ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ 1968 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਗਗਾਰਿਨ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ) ਨੇੜੇ ਕੁਲਸ਼ੀਨੋ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਾਰਮ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਮੌਤ
27 ਮਾਰਚ 1968 ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਇਸ ਪਹਿਲੇ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀ ਯੂਰੀ ਗਗਾਰਿਨ ਦੀ ਕੇਵਲ 34 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਹਾਜ਼ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1934
ਰਾਬਿਆ ਖਾਨ
ਰਾਬਿਆ ਖਾਨ ਇੱਕ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਮਹਿਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਲੈੱਗ ਸਪਿਨਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਲਈ ਖੇਡਦੀ ਹੈ।
ਨਵੰਬਰ 2019 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਲਈ 2019 ਮਹਿਲਾ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ਿਆਈ ਖੇਡ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਨੇਪਾਲ ਵਿਚ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ 4 ਦਸੰਬਰ 2019 ਨੂੰ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਲਈ ਮਹਿਲਾ ਟੀ-20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ (ਡਬਲਿਉ.ਟੀ. 20 ਆਈ) ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 8 ਦੌੜਾਂ ਦੇ ਕੇ ਚਾਰ ਵਿਕਟਾਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਮੈਚ ਦੀ ਸਰਬੋਤਮ ਖਿਡਾਰੀ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।  ਇਹ ਡੈਬਿਉ 'ਤੇ ਚੌਥੇ ਸਰਬੋਤਮ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਅੰਕੜੇ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਟੀ-20 ਵਿੱਚ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਪੰਜਵੀਂ ਸਰਬੋਤਮ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਲੰਕਿਨੀ
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1"> ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀਆਂ
26 ਨਵੰਬਰ
26 ਨਵੰਬਰ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 330ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 331ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 35 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ। ਦੇਸੀ ਕਲੰਡਰ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਦਿਨ 12 ਮੱਘਰ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਦਿਹਾਂਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਵੰਬਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਕੰਪਲੈਕਸ ਪਲੇਨ
ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ, ਕੰਪਲੈਕਸ ਪਲੇਨ ਜਾਂ z-ਪਲੇਨ ਵਾਸਤਵਿਕ ਐਕਸਿਸ (ਧੁਰੇ) ਰਾਹੀਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੰਪਲੈਕਸ ਨੰਬਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਰੇਖਾ ਗਣਿਤਕ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸੋਧੀ ਹੋਈ ਕਾਰਟੀਜ਼ੀਅਨ ਪਲੇਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੋਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੰਪਲੈਕਸ ਨੰਬਰ ਦਾ ਵਾਸਤਵਿਕ ਹਿੱਸਾ x-ਧੁਰੇ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਿਸਥਾਪਨ (ਡਿਸਪਲੇਸਮੈਂਟ) ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਾਲਪਨਿਕ ਹਿੱਸਾ y-ਧੁਰੇ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਿਸਪਲੇਸਮੈਂਟ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕੰਪਲੈਕਸ ਪਲੇਨ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਕੰਪਲੈਕਸ ਨੰਬਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਰੇਖਾਗਣਿਤਿਕ ਵਿਆਖਿਆ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋੜਨ ਤੇ, ਇਹ ਵੈਕਟਰਾਂ ਦੀ ਤਰਾਂ ਜੁੜਦੇ ਹਨ। ਦੋ ਕੰਪਲੈਕਸ ਨੰਬਰਾਂ ਦਾ ਗੁਣਨਫਲ ਪੋਲਰ (ਧਰੁਵੀ) ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ- ਗੁਣਨਫਲ ਦੇ ਮੌਡਿਉਲਸ ਦਾ ਮੁੱਲ ਦੋ ਸ਼ੁੱਧ ਮੁੱਲਾਂ ਦਾ ਗੁਣਨਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਮੋਡੀਉਲੀਆਇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੁਣਨਫਲ ਦਾ ਐਂਗਲ ਜਾਂ ਅਰਜੁਮੈਂਟ ਦੋ ਐਂਗਲਾਂ ਜਾਂ ਅਰਜੁਮੈਂਟਾਂ ਦਾ ਜੋੜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰ ਕੇ, ਮੋਡਿਉਲਸ 1 ਵਾਲੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਨੰਬਰ ਰਾਹੀਂ ਗੁਣਨਫਲ ਇੱਕ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਣਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਰੋਮਿਲਾ ਥਾਪਰ
ਡਾ.ਰੋਮਿਲਾ ਥਾਪਰ (ਜਨਮ 30 ਨਵੰਬਰ 1931) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਘੋਖ ਖੇਤਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਰੋਮਿਲਾ ਫੌਜੀ ਡਾਕਟਰ ਦਇਆ ਰਾਮ ਥਾਪਰ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਆਰਮਡ ਫੋਰਸਿਜ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ-ਜਨਰਲ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਮਰਹੂਮ ਪੱਤਰਕਾਰ ਰੋਮੇਸ਼ ਥਾਪਰ ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੱਤਰਕਾਰ ਕਰਨ ਥਾਪਰ ਉਸ ਦਾ ਚਚੇਰਾ ਭਰਾ ਹੈ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਫੌਜੀ ਪੋਸਟਿੰਗ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਵਾਡੀਆ ਕਾਲਜ, ਪੁਣੇ ਵਿਖੇ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖਿਲਾ ਲਿਆ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਥਾਪਰ ਨੇ 1958 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ "ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਓਰੀਐਂਟਲ ਐਂਡ ਅਫਰੀਕਨ ਸਟੱਡੀਜ਼" ਤੋਂ ਏ.ਐਲ.ਬਾਸ਼ਮ ਅਧੀਨ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਬੈਚਲਰ ਆਨਰਜ਼ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਕੰਮ
ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਦਰਜੇਦਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਥਾਪਰ ਨੇ 1958 ਵਿੱਚ ਲੰਦਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਘੋਖ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਏ. ਐਲ. ਬਾਸ਼ਮ ਹੇਠ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਾਰਜ ਸਮਾਜਕ ਬਲਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਭਰਦੀ ਸਾਂਝੀ ਕਿਰਿਆ ਵਜੋਂ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਨੂੰ ਉਲੀਕਦਾ ਹੈ। ਸੋਮਨਾਥ ਉੱਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਉਹਦਾ ਕੰਮ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗੁਜਰਾਤੀ ਮੰਦਰ ਬਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸ ਲੇਖਣ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਨਮਾਨ
ਉਸਨੇ ਥਾਪਰ ਕਾਰਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪੈੱਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅਤੇ ਪੈਰਿਸ ਦੇ ਕੋਲੈਜ ਡਅ ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਫੇਰੀ-ਪਾਊ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ 1983 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਜਨਰਲ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ 1999 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਰਤਾਨਵੀ ਅਕਾਦਮੀ ਦੀ ਫ਼ੈਲੋ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਰੋਮਿਲਾ ਥਾਪਰ ਲੇਡੀ ਮਾਰਗਰੈੱਟ ਹਾਲ, ਆਕਸਫ਼ੋਰਡ, ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਘੋਖ ਸਕੂਲ (SOAS) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਨਰੇਰੀ ਫ਼ੈਲੋ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੱਭਿਅਤਾਵਾਂ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ, ਆਕਸਫ਼ੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਐਡਿਨਬਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (2004) ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (2002) ਅਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (2009) ਤੋਂ ਆਨਰੇਰੀ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਹਾਸਲ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ 2009 ਵਿੱਚ ਕਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਾਂ ਦੀ ਅਮਰੀਕਨ ਅਕਾਦਮੀ ਦਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਆਨਰੇਰੀ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।
2004 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਉਸਨੂੰ ਦੱਖਣ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕਲੁਗ (Kluge) ਚੇਅਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਧਾਰਕ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।
ਜਨਵਰੀ 2005 ਵਿੱਚ, ਉਹਨੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਨ ਸਨਮਾਨ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਏ. ਪੀ. ਜੇ. ਅਬਦੁਲ ਕਲਾਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, “ਕਿਉਂਕਿ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜਦੋਂ ਮੈਂਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਸਾਧਨ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕੀ ਮੈਂ ਇਨਾਮ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਾਂਗੀ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਬਹੁਤ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਇਨਕਾਰ ਦੇ ਮੇਰੇ ਕਾਰਨਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸ ਦਿਤਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਇਨਾਮ ਪਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾ ਨਾਮ ਵੇਖ ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋਈ ਸੀ।” ਥਾਪਰ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਪਹਿਲਾਂ 1992 ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਨ ਲੈਣ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ: ਮੈਂ ਕੇਵਲ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਨਾਂ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਪੇਸ਼ੇ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਇਨਾਮ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਰਾਜ ਇਨਾਮ ਨਹੀਂ।
ਰੋਮਿਲਾ ਥਾਪਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੇ ਅਧਿਅਨ ਅਤੇ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਕ‍ਲੂਗ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ ਲਈ 2008 ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਅਵਾਰਡ ਦੇ ਤਹਿਤ 10 ਲੱਖ ਡਾਲਰ ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 83 ਸਾਲਾ ਥਾਪਰ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਆਨਰੇਰੀ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਹੈ।
ਸੋਧਵਾਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ਉੱਤੇ ਵਿਚਾਰ
ਥਾਪਰ ਉਸ ਗੱਲ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ "ਫਿਰਕੂ ਵਿਆਖਿਆ" ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੇਵਲ ਏਕਾਤਮਿਕ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦਰਮਿਆਨ ਇੱਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਨਿਰੰਤਰ ਟਕਰਾਅ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਥਾਪਰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਫਿਰਕਾਪ੍ਰਸਤ ਇਤਿਹਾਸ ਤੱਥਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ "ਬਹੁਤ ਹੀ ਚੋਣਵਾਂ" ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਵਿਆਖਿਆ ਵਿੱਚ "ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਪੱਖਪਾਤੀ" ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤੇ, ਤਰਜੀਹੀ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
2002 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ (ਭਾਜਪਾ) ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਗੱਠਜੋੜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਲਈ ਸਕੂਲ ਦੀਆਂ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਕੁਝ ਹਵਾਲੇ ਕੁਝ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਜਾਤੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਵੇਦਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਰੋਮਿਲਾ ਥਾਪਰ, ਜੋ ਕਿ ਛੇਵੀਂ ਜਮਾਤ ਲਈ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਲੇਖਿਕਾ ਸੀ, ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ 'ਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਜਤਾਇਆ; ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਗਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਣ ਦੇ ਹਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਜਾਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਗਠਨ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੀ ਪਰਿਵਰਤਨ ਵਿਵਾਦ ਨੂੰ "ਚੋਣ ਪ੍ਰਚਾਰ" ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ "ਮੁੱਖਧਾਰਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਹਿੰਦੂਤਵੀ ਸੰਸਕਰਣ ਨਾਲ ਬਦਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼" ਸਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।. ਬਿਪਨ ਚੰਦਰ, ਸੁਮਿਤ ਸਰਕਾਰ, ਇਰਫਾਨ ਹਬੀਬ, ਆਰ.ਐੱਸ. ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਅਤੇ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਸ਼ਰਮਾ, ਵੀਰ ਸੰਘਵੀ, ਦਿਲੀਪ ਪੈਡਗਾਓਂਕਰ ਅਤੇ ਅਮਰਤਿਆ ਸੇਨ ਨੇ ਵੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ, ਕਮਿਊਨਲਾਈਜੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ।
2006 ਦੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਵਿਵਾਦ ਬਾਰੇ ਲਿਖਦਿਆਂ ਥਾਪਰ ਨੇ ਕੁਝ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਸਮੂਹਾਂ ਨੇ ਸਕੂਲ ਦੀਆਂ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਘੇਰੇ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜਿਥੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਉਚਿਤ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ, ਪਰ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੁਝ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਮਗਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਏਜੰਡੇ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1931 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਧਰਮ
ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਧਰਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹਿੰਦ-ਉਪਮਹਾਦੀਪ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ; ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਮੱਤ, ਜੈਨ ਮੱਤ, ਬੁੱਧਮੱਤ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਮੱਤ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਰਮ
ਸਵਾਤੀ ਕਪੂਰ
ਸਵਾਤੀ ਕਪੂਰ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲ ਕਾਲੀ – ਏਕ ਅਗਨੀਪਰਿਕਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰਚਨਾ ਨਾਮ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਿਲਮ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਮਿਸਟਰ ਐਂਡ ਮਿਸਿਜ਼ 420 ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਸਵਾਤੀ ਕਾਨਪੁਰ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼  ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਡਾ ਵਰਿੰਦਰ ਸਵਰੂਪ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਕਾਨਪੁਰ ਤੋਂ ਕੀਤੀ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਏ ਕੇ ਐਂਟੋਨੀ
ਏ ਕੇ ਐਂਟਨੀ (ਜਨਮ 28 ਦਸੰਬਰ 1940) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ 15ਵੀਂ ਲੋਕਸਭਾ ਦੇ ਮੰਤਰੀਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ
ਹਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਪੰਨੂ
'''ਡਾ. ਹਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਪੰਨੂ''' (ਜਨਮ 20 ਜੂਨ 1953) ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਹੈ।
ਜੀਵਨ
ਪੰਨੂ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਧਰਮ ਅਧਿਐਨ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਯੂ.ਜੀ.ਸੀ. ਦੇ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਬੁਧਿਸਟ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਅਤੇ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੰਨੂ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਿਸਟੀ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਦੀ ਧਰਮ ਅਧਿਐਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਵਿਜਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵੀ ਹੈ। 1980 ਵਿੱਚ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ 1983 ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਲੱਗਿਆ। 1989 ਵਿੱਚ ਐਸੋਸੀਏਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਤੇ 1998 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਐਮ.ਏ., ਐਮ.ਫਿਲ. ਅਤੇ ਪੀ.ਐੱਚ.ਡੀ. ਰਿਸਰਚ ਸਕਾਲਰਾਂ ਨੂੰ ਪੀ.ਐੱਚ.ਡੀ. ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਪੜ੍ਹਾਏ 42 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਐਮ.ਫਿਲ. ਅਤੇ 18 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਸਿੱਖਿਆ
ਉਸਨੇ ਮਹਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਬੀ.ਏ. ਆਨਰਜ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1972 ਦੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਿਹਾ। 1974 ਵਿੱਚ ਐੱਮ.ਏ. ਲਿਟਰੇਚਰ, 1977 ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਐਮ.ਏ. ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਿਹਾ। ਧਰਮ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ 1980 ਵਿੱਚ ਐਮ.ਫਿਲ. ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1988 ਵਿੱਚ ਪੀ.ਐੱਚ.ਡੀ. ਸਿੱਖ ਅਧਿਐਨ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਕੀਤੀ।
ਸਨਮਾਨ
1. ਐਮ.ਐਸ. ਰੰਧਾਵਾ ਗਿਆਨ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪਟਿਆਲਾ, 2010
2. ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਿੱਖ ਰਿਲੀਜਨ ਐਂਡ ਕਲਚਰ, ਪਟਿਆਲਾ ਦੁਆਰਾ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਾਹਦਰ ਐਵਾਰਡ
3. ਭਾਈ ਕਾਹਨ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਅਵਾਰਡ, ਬੀ.ਕੇ.ਐਸ. ਟਰੱਸਟ, ਨਾਭਾ
4. 'ਰਾਗ ਕਾਫ਼ਲਾ' (ਰਾਗ ਮੈਗਜ਼ੀਨ) ਵੱਲੋਂ ਮਿਤੀ 20 ਜਨਵਰੀ 2023 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ 'ਰਾਗ ਵਾਰਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ' ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1953
ਕੈਰੋ ਰੋਡ
ਕਾਰਰੋ ਰੋਡ, ਇਸ ਨੂੰ ਨਾਰ੍ਵਿਚ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਰ੍ਵਿੱਚ ਸਿਟੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 27,244 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
ਪੋਲਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂਕ
ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ, ਪੋਲਰ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟ ਸਿਸਟਮ ਇੱਕ ਦੋ-ਅਯਾਮੀ “ਕੋ-ਆਰਡੀਨੇਟ ਸਿਸਟਮ” ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਸਤਹਿ (ਪਲੇਨ) ਉੱਤੇ ਹਰੇਕ ਬਿੰਦੂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਇਸ਼ਾਰੀਆ ਬਿੰਦੂ (ਰੈਫਰੈਂਸ ਪੋਆਇੰਟ) ਤੋਂ ਇੱਕ ਦੂਰੀ (ਡਿਸਟੈਂਸ) ਰਾਹੀਂ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਇਸ਼ਾਰੀਆ ਦਿਸ਼ਾ (ਰੈਫਰੈੱਸ ਡਾਇਰੈਕਸ਼ਨ) ਤੋਂ ਇੱਕ ਐਂਗਲ ਰਾਹੀਂ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ਼ਾਰੀਆ ਬਿੰਦੂ (ਕਿਸੇ ਕਾਰਟੀਜ਼ੀਅਨ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਉਰਿਜਨ ਸਮਾਨ) ਨੂੰ ਪਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰੈਫਰੈਂਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪੋਲ ਤੋਂ ਕਿਰਣ (ਰੇਅ) ਨੂੰ ਪੋਲ ਤੋਂ ਪੋਲਰ ਐਕਸਿਸ (ਪੋਲਰ ਧੁਰਾ) ਦੂਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੇਡੀਅਲ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟ ਜਾਂ ਰੇਡੀਅਸ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਐਂਗਲ ਨੂੰ ਐਂਗੁਲਰ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟ, ਪੋਲਰ ਐਂਗਲ ਜਾਂ ਐਜ਼ੀਮੁਥ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਸਾਬ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੇਖਾਗਣਿਤ
ਐਂਡੀਜ਼
ਐਂਡੀਜ਼ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮੀ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਪਰਬਤ-ਮਾਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਤਟ ਨਾਲ਼ ਪੈਂਦੀਆਂ ਉੱਚ-ਭੋਆਂ (ਪਹਾੜਾਂ) ਦੀ ਇੱਕ ਅਤੁੱਟ ਲੜੀ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਲੰਬਾਈ ਲਗਭਗ 7,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਚੌੜਾਈ 200 ਕਿ.ਮੀ. ਤੋਂ 700 ਕਿ.ਮੀ. ਤੱਕ ਅਤੇ ਔਸਤ ਉੱਚਾਈ ਲਗਭਗ 4,000 ਮੀਟਰ (13,000 ਫੁੱਟ) ਹੈ। ਇਹ ਉੱਤਰੋਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਹੁੰਦੀ ਹੋਈ ਸੱਤ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ: ਅਰਜਨਟੀਨਾ, ਬੋਲੀਵੀਆ, ਚਿਲੇ, ਪੇਰੂ, ਏਕੁਆਦੋਰ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਅਤੇ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਰਬਤੀ ਲੜੀਆਂ
ਚੜਤ ਸਿੰਘ
ਚੜਤ ਸਿੰਘ ਸ਼ੁਕਰਚਕਿਆ ਮਿਸਲ ਦਾ ਸਰਦਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਨੌਧ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪਿਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਹਿਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ 150 ਘੋੜਸਵਾਰ ਲੈ ਕੇ ਸਿੰਘਪੁਰੀਆ ਮਿਸਲ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਸ਼ੁਕਰਚਕਿਆ ਮਿਸਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ।
ਮਿਸਲ ਦਾ ਸਰਦਾਰ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਅਮੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬੇਟੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਹੁਣ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿਨਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਰਦਾਰ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਡੇਰਾ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹੀ ਲਗਾ ਲਿਆ। 1760ਈ. ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਉਬੇਦ ਖਾਂ, ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਗਵਰਨਰ, ਨੇ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਚੜਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰਾਇਆ । 1761ਈ. ਵਿੱਚ ਐਮਨਾਬਾਦ ਦੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੇ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਫੌਜਦਾਰ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਚੜਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ। ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।
ਜੁਗਨੀ
ਰੂਹਾਨੀ ਰੁਤਬੇ ਦੀ ਬਾਤ ਹੈ - ਜੁਗਨੀ
ਸੁਖਵੀਰ ਸਿੰਘ ਕੰਗ
ਜੁਗਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਚੜ੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਚਾਹ ਕੇ ਗਾਇਆ ਅਤੇ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਲਗੋਜ਼ਿਆਂ ਦੇ ਸੁਰ ਦੀ ਚਾਸ਼ਣੀ 'ਚ ਭਿੱਜੀ ਜੁਗਨੀ ਹਰ ਸੰਗੀਤ ਰਸੀਏ ਦਾ ਮਨ ਮੋਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਇਸ ਸੂਹੇ ਰੰਗ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮੁਲਤਾਨੀ, ਫਾਰਸੀ, ਅਰਬੀ ਆਦਿ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਹੈ। ਜੁਗਨੀ ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਜੱਦੀ-ਪੁਸ਼ਤੀ ਗਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਤੇ ਇਹ ਆਭਾਸ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੁਗਨੀ ਇਨਸਾਨੀ ਰੂਹ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਸਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਰੱਬ ਦੇ ਨਾਂ ਦੀ ਤਸ਼ਬੀਹ ਹੈ:-
ਅਵਲ ਨਾਮ ਅੱਲਾ ਦਾ ਲਈਏ, ਫੇਰ ਦਰੂਦ ਨਬੀ ਨੂੰ ਕਹੀਏ, ਹਰ ਦਮ ਅਜਿਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਰਹੀਏ, ਓ ਪੀਰ ਮੇਰਿਆ ਜੁਗਨੀ ਰਹਿੰਦੀ ਆ ਨਾਮ ਅਲੀ ਦਾ ਲੈਂਦੀ ਆ .......
ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਦੰਦ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਂਭੀ ਜੁਗਨੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਪ੍ਰਮਾਣਕ ਤੱਥ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ ਪਰ ਇਸਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਪੜ੍ਹੇ-ਸੁਣੇ ਬਿਰਤਾਤਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੁਗਨੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸਿੱਧ, ਯੋਗੀ, ਪੀਰ ਅਤੇ ਫਕੀਰ ਆਪਣੇ ਗਲ਼ੇ ਵਿੱਚ ਧਾਤ ਦਾ ਕੈਪਸੂਲ-ਨੁਮਾ ਤਵੀਤ ਧਾਗੇ ਜਾਂ ਮਾਲ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪਰੋ ਕੇ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਰੱਖਦੇ ਸਨ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਾਧਨਾ, ਯੋਗ ਅਤੇ ਫ਼ਕੀਰੀ ਦੀ ਕਮਾਈ ਅਤੇ ਰੂਹ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਯੋਗ-ਗ੍ਰਹਿਣੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜੋ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਯੋਗਿਨੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਜੁਗਨੀ ਬਣ ਗਈ। ਕੁਝ ਯੋਗੀ ਜਾਂ ਫਕੀਰ ਇਸਨੂੰ ਡੌਲ਼ੇ ਨਾਲ ਵੀ ਬੰਨ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਯੋਗੀ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਯੋਗ ਵਿੱਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਜਾਣ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਯੋਗ ਦੇਣ ਵੇਲੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗਲ਼ ਵਿੱਚ ਇਹ ਯੋਗਿਨੀ ਧਾਰਨ ਕਰਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਭਾਵ ਇਹ ਯੋਗ ਗ੍ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਨਿਪੁੰਨ ਯੋਗੀ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਹੋਈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਇਸਲਾਮ ਦੀ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰੇਮੀ ਸੰਪਰਦਾਏ ਸੂਫ਼ੀ ਮਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੀਰ- ਮੁਰਸ਼ਦ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਕਾਬਲ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਆਪਣੀ ਗੱਦੀ ਦਿੰਦੇ ਜਾਂ ਖਾਸ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪੁੱਜਣ ਵਾਲੇ ਦਰਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਫ਼ਕੀਰੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦੇ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੀ ਯੋਗਿਨੀ ਭਾਵ ਰੂਹ ਉਸਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਵਾ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੋਗਿਨੀ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਚੱਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਕਠਿਨ ਸਾਧਨਾ ਅਤੇ ਚਿੱਲ੍ਹੇ ਕੱਟ ਕੇ ਮਿਲੀ ਯੋਗਿਨੀ ਇੱਕ ਰੁਤਬਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਅਵਸਰ ਤੇ ਜਸ਼ਨ ਵੀ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਬ, ਅੱਲਾ, ਪੀਰ, ਮੁਰਸ਼ਦ ਜਾਂ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਸਲਾਹ ਦਾ ਗਾਇਨ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁਗਨੀ ਵਰਗਾ ਪਾਕ-ਪਵਿੱਤਰ ਗਹਿਣਾ ਕਦੇ ਸਿੱਧਾਂ, ਯੋਗੀਆਂ ਅਤੇ ਪੀਰਾਂ ਦੀ ਕਮਾਈ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਲੋਕਾਈ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚਲੀ ਯੋਗਿਨੀ ਤੋਂ ਬਣੀ ਜੁਗਨੀ ਦਾ ਅਰੰਭ ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਜੂਦ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਦੰਦ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਪੰਜਾਹ ਵਰ੍ਹੇ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਤੇ 1887 ਵਿੱਚ ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਨੇ ਗੋਲਡਨ ਜੁਬਲੀ ਦੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਮਸ਼ਾਲ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਾਈ ਸੀ ਇਹ ਮਸ਼ਾਲ ਜਿਸ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਇਕੱਠ ਕਰਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਮਾਇਤੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਜੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮੀਆਂ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਜੋਂ ਉਸੇ ਸ਼ਹਿਰ, ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਬਰਾਬਰ ਇਕੱਠ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਗੁੱਸਾ ਜਾਹਰ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਕੱਠ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਿਠਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਦੋ ਕਵੀਸ਼ਰਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਹਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਉੱਤੇ ਜੁਬਲੀ ਵਿਰੋਧੀ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਬਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਮਾਂਦਾ ਨਾਂ ਦੇ ਇਹਨਾਂ ਅਨਪੜ੍ਹ ਗਾਇਕਾਂ ਨੇ 'ਜੁਬਲੀ' ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ 'ਜੁਗਨੀ' ਸਮਝਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਮੌਕੇ ਤੇ ਸਬੰਧਤ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਂ ਲੈ ਕੇ ਗੀਤ ਜੋੜ ਲਏ:- ਜੁਗਨੀ ਜਾ ਵੜੀ ਮਜੀਠੇ, ਕੋਈ ਰੰਨ ਨਾ ਚੱਕੀ ਪੀਠੇ, ਪੁੱਤ ਗੱਭਰੂ ਮੁਲਕ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ, ਰੋਵਣ ਅੱਖੀਆਂ ਪਰ ਬੁਲ੍ਹ ਸੀਤੇ, ਪੀਰ ਮੇਰਿਆ ਓਏ ਜੁਗਨੀ ਆਈ ਆ, ਇਹਨਾਂ ਕਿਹੜੀ ਜੋਤ ਜਗਾਈ ਆ।
ਕਈ ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਜੁਗਨੀ ਦੀ ਉਪਜ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਅਸੀਂ ਜੁਗਨੀ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮੋੜ ਹੀ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਜਿਸਨੇ ਜੁਗਨੀ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਕਸਬਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਕਈ ਵਾਰ ਜੁਗਨੀ ਤੋਂ ਸੋਹਣੀ ਮੁਟਿਆਰ ਦਾ ਭਾਵ ਵੀ ਲੈ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਾਫ਼ੀ ਗਾਇਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਾਇਆ ਹੈ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਉੱਡਦੇ ਹੋਏ ਰੋਸ਼ਨੀ ਬਿਖ਼ੇਰਨ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਜੁਗਨੂੰ ਦੀ ਮਾਦਾ ਨੂੰ ਵੀ ਕਈ ਜੁਗਨੀ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਮਰਦ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਜੁਗਨੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗਹਿਣੇ ਵਜੋਂ ਵੀ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ। ਨਾਮ ਜਪਣ ਵੇਲੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਫੇਰਨ ਵਾਰੀ ਤਸ਼ਬੀਹ ਨੂੰ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਜੁਗਨੀ ਕਹਿ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੁਗਨੀ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋ ਨਾਂ ਉੱਭਰਦੇ ਹਨ, ਪਹਿਲਾ ਪਿੰਡ ਕੋਟ ਇਨਾਇਤ ਖਾਂ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਾਲਾ ਨਵਾਬ ਹੈ, ਜੋ ਨੈਬ ਕੋਟੀਆ ਘੁਮਿਆਰ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਸਰਾ ਵੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਸਬੇ ਲਾਲਾ ਮੂਸਾ ਦਾ ਆਲਮ ਲੁਹਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਚਿਮਟੇ ਵਾਲਾ ਤਖੱਲਸ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਨੈਬ ਕੋਟੀਆ ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਰਜਾ, ਮਿਰਜਾ, ਬੂਟੇ ਅਤੇ ਜਾਨੇ ਨਾਲ ਗਾਉਂਦਿਆ ਜਦੋਂ 'ਪੀਰ ਮੇਰਿਆ ਜੁਗਨੀ' ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ 'ਉਏ' ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸੰਗੀਤ ਰਸੀਆਂ ਦੇ ਕਾਲਜੇ ਧੂ ਪਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੁਗਨੀ ਲੋਰੀ ਵਾਂਗ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ:
ਅਵੱਲ ਸਿਫ਼ਤ ਖੁਦਾ ਦੀ ਆਖਾਂ ਜਿਹੜਾ ਪਰਵਰਦਿਗਾਰ, ਦੂਜੀ ਸਿਫ਼ਤ ਰਸੂਲ ਇਲ-ਲਿਲਹਾ ਦੀ, ਆਖਾਂ ਹਮਦ ਹਜ਼ਾਰ, ਤੀਜੀ ਸਿਫ਼ਤ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਖਾਂ, ਜਿਹੜੇ ਪਿਆਰੇ ਯਾਰ, ਨਾਮ ਨਵਾਬ ਤੇ ਜਾਤ ਕੰਮੀ ਦੀ, ਜੁਗਨੀ ਕਰਾਂ ਤਿਆਰ ਪੀਰ ਮੇਰਿਆ ਜੁਗਨੀ ਉਏ, ਪੀਰ ਮੇਰਿਆ ਜੁਗਨੀ ਕਹਿੰਦੀ ਆ ਜਿਹੜੀ ਨਾਮ ਅੱਲਾ ਦਾ ਲੈਂਦੀ ਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਲਮ ਲੁਹਾਰ ਨੇ ਜਿੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕੀ ਦੀ ਝੋਲੀ ਪਾਇਆ ਉੱਥੇ ਉਸਨੇ ਜੁਗਨੀ ਨੂੰ ਵੀ ਬੜੀ ਰੂਹ ਨਾਲ ਗਾਇਆ:
ਅਰੂਜ਼
ਅਰੂਜ਼ (العروض ਅਲ-ʿarūḍ) ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਸਾਇੰਸ (علم الشعر ʿilm aš-šiʿr) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ, ਇੱਕ ਮੁਢਲੇ ਅਰਬ lexicographer ਅਤੇ philologist, ਅਲ-ਖਲੀਲ ਅਹਿਮਦ ਇਬਨ ਅਲ-ਫ਼ਰਹੀਦੀ (ਡੀ. 786) ਨੇ ਸੂਤਰਬਧ ਕੀਤੇ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਇਹ ਕੰਮ ਇਹ ਦੇਖਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਹਰ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਰਿਦਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।  ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ, ਅਲ-ਅਰੂਜ਼ ਲਿਖੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 15 ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਾਵਿ-ਅਧਿਐਨ ਦੌਰਾਨ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਨਣ ਲਈ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਥੱਲੇ ਉੱਤਰ ਜਾਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਲ-ਅਖਫਾਸ਼ ਅਲ-ਅਕਬਰ, ਇੱਕ 16ਵੇਂ ਛੰਦ, ਅਲ-ਮੁਤਾਦਰਿਕ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਬੀ ਕਵਿਤਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਬੀ ਵਿਆਕਰਨ
ਐਮੇਰੀਤਾ ਆਓਗੂਸਤਾ
ਏਮਰੀਤਾ ਅਗਸਤਾ ਇੱਕ ਰੋਮਨ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਨੀਹ ਸਪੇਨ ਦੇ ਰਾਜੇ ਆਗਸਟਸ ਕੈਸਰ ਨੇ ਰੱਖੀ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਉਦੋ ਰੋਮਨ ਸੂਬੇ ਲੁਸੀਤਾਨੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਰੋਮਨ ਸੈਨਾ ਦੇ ਕੇੰਟਾਬੇਰੀਅਨ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਸੈਨਕਾਂ ਲਈ ਵਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਜੁਗਨੀ
ਆਸ਼ਕ ਲੋਕ ਤੇ ਕਮਲੇ ਰਮਲੇ, ਦੁਨੀਆ ਬੜੀ ਸਿਆਣੀ, ਚਿੱਟੇ ਦਿਨ ਤੇ ਕਾਲੀਆਂ ਰਾਤਾਂ, ਖਾਂਦੇ ਜਾਣ ਜੁਆਨੀ, ਕੀ ਮੁਨਿਆਦ ਐ ਬੰਦਿਆਂ ਤੇਰੀ, ਤੂੰ ਫ਼ਾਨੀ ਮੈਂ ਫ਼ਾਨੀ, ਰੰਗੇ ਜਾਈਏ ਜੇ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਢੋਲ ਦਿਲਾਂ ਦਾ ਜਾਨੀ, ਓ ਮੈਂ ਗਾਵਾਂ ਜੁਗਨੀ ...........
ਐਮੇਰੀਤਾ ਆਓਗੂਸਤਾ
ਇਸਨੂੰ 1993ਈ. ਵਿੱਚ ਯੂਨੇਸਕੋ ਵਲੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਸਪੇਨ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਾਇਟ ਹੈ।
ਜੁਗਨੀ
ਇੱਥੇ ਬੁੱਢਾ ਸ਼ੇਖ ਦੀ ਜੁਗਨੀ ਦਾ ਵੀ ਜਿਕਰ ਕਰਨਾ ਬਣਦਾ ਹੈ:-
27 ਨਵੰਬਰ
27 ਨਵੰਬਰ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 331ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 332ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 34 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ। ਦੇਸੀ ਕਲੰਡਰ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਦਿਨ 13 ਮੱਘਰ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਜੁਗਨੀ
ਇਹ ਜਿੱਤਣ ਨਾਲੋ ਹਾਰਨ ਚੰਗਾ ਜੇ, ਤੂੰ ਸੁਣ ਮਸਤ ਫ਼ਕੀਰਾ, ਜਿੱਤ ਜਾਏਂ ਤੇ ਛੱਲਾ ਕੱਚ ਦਾ, ਹਾਰ ਜਾਏਂ ਤੇ ਹੀਰਾ, ਓ ਪੀਰ ਮੇਰਿਆ ਤੇਰੀ ਜੁਗਨੀ ....... ਸਾਈਂ ਬੋਹੜਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਤੇਰੀ ਜੁਗਨੀ
27 ਨਵੰਬਰ
ਦਿਹਾਂਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਵੰਬਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਜੁਗਨੀ
ਜੇਕਰ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕੀ ਅਤੇ ਜੁਗਨੀ ਦਾ ਦਮ ਦੇਖਣਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਬੀਬਾ ਗੁਰਮੀਤ ਬਾਵਾ ਜੀ ਦੀ ਜੁਗਨੀ ਸੁਣੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਬੁਲੰਦ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਹੱਥ ਦੀ ਉਂਗਲ ਅਤੇ ਬਾਂਹ ਖੜ੍ਹੀ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਕਦੇ ਹੱਥ ਕੰਨ ਵੱਲ ਕਰਕੇ ਤੇ ਕੂਹਣੀ ਉਤਾਂਹ ਵੱਲ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਲੰਬੀ ਹੇਕ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹ ਰੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੂੰ ਕੰਡੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 45 ਸੈਕਿੰਡ ਤੱਕ ਦੀ ਲੰਬੀ ਹੇਕ ਦੀ ਮਲਿਕਾ ਜਦੋਂ ਜੁਗਨੀ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਚੀਚੀ ਲੈ ਕੇ ਬੰਦ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਸਤਰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਲੋਕ ਅਸ਼ ਅਸ਼ ਕਰ ਉੱਠਦੇ ਹਨ। ਗੀਤ ਦਾ ਬੰਦ ਮੁਕਾ ਕੇ ਸਟੈਂਡ ਵਾਲੇ ਮਾਈਕ ਤੋਂ ਝੁਕ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਹੱਟਣ ਦਾ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਹੀ ਅੰਦਾਜ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੁਗਨੀ ਨੂੰ ਆਲਮੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਆਲਮ ਲੁਹਾਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਆਰਿਫ਼ ਲੁਹਾਰ ਦਾ ਵੀ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਨਾਮਵਰ ਤੇ ਦਮਦਾਰ ਫ਼ਨਕਾਰ ਨੇ ਕੋਕ ਸਟੂਡੀਓ ਵਿੱਚ ਮੀਸ਼ਾ ਸ਼ਫੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨਿਵੇਕਲੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਜੁਗਨੀ ਗਾ ਕੇ ਇਸਨੂੰ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਤਾ ਦਿਵਾਈ: