cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਕ੍ਰੈਬ ਨੈਬੀਊਲਾ
ਕ੍ਰੈਬ ਨੈਬਿਊਲਾ ਜਾਂ ਕੇਕੜਾ ਨੈਬੀਊਲਾ (ਸੂਚੀ ਪਹਿਚਾਣ ਐਮ.1, ਐਨ.ਜੀ.ਸੀ.1952, ਬ੍ਰਿਖ ਏ) ਬ੍ਰਿਖ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਸੁਪਰਨੋਵਾ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਅਤੇ ਪਲਸਰ ਹਨੇਰੀ ਨੈਬੀਊਲਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਖੋਜ 1840 ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਅਮ ਪਰਸੰਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ 36 ਇੰਚ ਦੀ ਇੱਕ ਦੂਰਬੀਨ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਇਸਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਕੇਕੜੇ (ਕ੍ਰੈਬ) ਵਰਗਾ ਸੀ। 1054 ਈਃ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਖ਼ਗੋਲ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਚਮਕੀਲਾ ਸੁਪਰਨੋਵਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਨੈਬੀਊਲੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਇਸ ਸੁਪਰਨੋਵਾ ਧਮਾਕੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਸ ਨੈਬੀਊਲੇ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਖਗੋਲ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਜੋਹਨ ਬੈਵਿਸ ਦੁਆਰਾ 1731 ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਨੈਬੀਊਲਾ ਕਿਸੇ ਸੁਪਰਨੋਵਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਚਾਣੀ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਖਗੋਲੀ ਚੀਜ਼ ਸੀ।
8.4 ਦੇ ਸਪਸ਼ਟ ਪਰਿਮਾਨ 'ਤੇ, ਸ਼ਨੀ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਚੰਦ ਟਾਈਟਨ ਵਾਂਗ, ਇਸਨੂੰ ਵੀ ਨੰਗੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਪਰ ਦੋ ਅੱਖੀ ਦੂਰਬੀਨ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਯੋਗ ਹਾਲਾਤਾਂ ਹੇਠ ਹੀ ਇਸਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨੈਬੀਊਲਾ ਮਿਲਕੀ-ਵੇ ਅਕਾਸ਼ਗੰਗਾ ਦੀ ਪਰਸੀਅਸ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 2.0 ਕਿਲੋਪਾਰਸੈਕ (6500 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਲ) ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਵਿਆਸ 3.4 ਪਾਰਸੈਕ (11 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਲ) ਹੈ ਜੋ ਕਿ 7 ਆਰਕਮਿੰਟ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਇਹ ਨੈਬੀਊਲਾ 1500 ਕਿ.ਮੀ. ਪ੍ਰਤੀ ਸਕਿੰਟ (930 ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਸਕਿੰਟ) ਜਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਗਤੀ ਦੇ 0.5% ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਗਤੀ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਫੈਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਨੈਬੀਊਲਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੈਬ ਪਲਸਰ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਨਿਊਟ੍ਰਾਨ ਤਾਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਘੇਰਾ 28-30 ਕਿ.ਮੀ. (17-19 ਮੀਲ) ਹੈ ਤੇ ਘੁੰਮਣ ਦੀ ਦਰ 30.2 ਚੱਕਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸਕਿੰਟ ਹੈ। ਇਹ ਪਲਸਰ ਗਾਮਾ ਕਿਰਨਾਂ ਤੋਂ ਰੇਡੀਓ ਕਿਰਨਾਂ ਤੱਕ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਛੱਡਦਾ ਹੈ। ਐਕਸ ਕਿਰਨਾਂ (x-Rays) ਅਤੇ ਗਾਮਾ ਕਿਰਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ 30 KeV ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਕਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕ੍ਰੈਬ ਨੈਬੀਊਲਾ ਅਕਾਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸ੍ਰੋਤ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਾਪ ਪ੍ਰਵਾਹ 10 TeV ਤੋਂ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨੈਬੀਊਲਾ ਦਾ ਰੈਡੀਏਸ਼ਨ ਅਕਾਸ਼ੀ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਗੁਪਤ ਰੱਖਦੇ ਭਾਵ ਗ੍ਰਹਿਣ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। 1950-60 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੈਬ ਨੈਬੀਊਲਾ ਦੀਆਂ ਰੇਡੀਓ ਕਿਰਨਾਂ ਦੇ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰਨ ਕਾਰਨ ਸੂਰਜੀ ਕਰੋਨਾ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 2003 ਵਿੱਚ ਸ਼ਨੀ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਚੰਦ ਟਾਈਟਨ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੀ ਮੋਟਾਈ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਕਿ ਨੈਬੀਊਲਾ 'ਚੋਂ ਨਿਕਲੀਆਂ ਐਕਸ ਕਿਰਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਨਿਰੀਖਣ ਇਤਿਹਾਸ
ਕ੍ਰੈਬ ਨੈਬੀਊਲਾ ਦਾ ਸੁਪਰਨੋਵਾ ਤੋਂ ਬਣਨ ਦੀ ਧਾਰਨਾ 1921 ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਜਦੋਂ ਕਾਰਲ ਓਟੋ ਲੈਂਪਲੈਂਡ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਇਸਦੇ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇਖੀਆਂ ਹਨ। ਉਸਦੀ ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਸਿੱਟੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕ੍ਰੈਬ ਨੈਬੀਊਲੇ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਚਮਕੀਲੇ ਸੁਪਰਨੋਵਾ SN 1054 ਵਿੱਚੋਂ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਇੱਕ ਚੀਨੀ ਖਗੋਲ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੇ 1054 ਈਃ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪਰ ਇਸਲਾਮੀ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। ਇਸ 'ਮਹਿਮਾਨ ਤਾਰੇ' ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਇੱਕ 13ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਜਪਾਨੀ ਹਵਾਲਾ ਮੇਈਗੈੱਟਸੂਕੀ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇਸਲਾਮੀ ਖਗੋਲ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪਰ 1978 ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਹਵਾਲਾ ਮਿਲਿਆ। ਇਹ ਹਵਾਲਾ ਇਬਨ ਅਬੀ ਉਸਾਈਬੀਆ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਕਾਪੀ ਵਿੱਚੋਂ ਮਿਲਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇਬਨ ਬੁਟਲਾਨ, ਇੱਕ ਨੈਸਟੋਰੀਅਨ ਈਸਾਈ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜੋ ਕਿ ਸੁਪਰਨੋਵਾ ਸਮੇਂ ਬਗ਼ਦਾਦ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਨਾਖਤ
ਕ੍ਰੈਬ ਨੈਬੀਊਲਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਨਾਖਤ 1731 ਈਃ ਵਿੱਚ ਜੋਹਨ ਬੈਵਿਸ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 1758 ਵਿੱਚ ਵੀ ਚਾਰਲਸ ਮੈਸੀਅਰ ਵੱਲੋਂ ਇਸਦੀ ਮੁੜ-ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਦੋਂਕਿ ਉਹ ਚਮਕੀਲੇ ਧੂਮਕੇਤੂ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੈਸੀਅਰ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਧੂਮਕੇਤੂ ਵਰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ; ਸੰਨ 1757 ਵਿੱਚ ਅਲੈਕਸਿਸ ਕਲੇਅਰਾਉਟ ਨੇ ਐਡਮੰਡ ਹੈਲੀ ਦੀ ਗਣਨਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1758 ਵਿੱਚ ਹੈਲੀ ਦੇ ਧੂਮਕੇਤੂ ਦੇ ਮੁੜ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤੇ। ਧੂਮਕੇਤੂ ਦੇ ਮੁੜ ਕੇ ਆਉਣ ਦੇ ਸਪਸ਼ਟ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਲਈ ਸੂਰਜੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬ੍ਰਹਿਸਪਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸਦੇ ਪੰਧ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਗੜਬੜੀ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਕਿ ਕਲੇਅਰਟ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦੋ ਸਾਥੀਆਂ ਜੇਰੋਮ ਲਾਲਾਂਦੇ ਤੇ ਨਿਕੋਲ ਰੀਨ ਲਿਪਾਉਟ ਨੇ ਬੜੀ ਗਹਿਰਾਈ ਨਾਲ ਲਿਆ ਤੇ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਕਿ ਇਹ ਬ੍ਰਿਖ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ। ਜਦੋਂ ਚਾਰਲਸ ਮੈਸੀਅਰ ਨੇ ਇਸਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਹੈਲੀ ਦਾ ਧੂਮਕੇਤੂ ਹੀ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ-ਪਹਿਲ ਉਸਨੇ ਕ੍ਰੈਬ ਨੈਬੀਊਲੇ ਨੂੰ ਹੀ ਧੂਮਕੇਤੂ ਸਮਝ ਲਿਆ। ਪਰ ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਇਸਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਇਹ ਚੀਜ਼ ਤਾਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਤੇ ਇਸ ਨਤੀਜੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਕੋਈ ਧੂਮਕੇਤੂ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਫਿਰ ਮੈਸੀਅਰ ਦੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਅਕਾਸ਼ੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੂਚੀ ਬਣਾਉਣ ਦਆ ਵਿਚਾਰ ਆਇਆ ਪਰ ਇਸ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਸਥਾਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੂਮਕੇਤੂ ਲੱਭਣ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਅਸਾਨ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਉੱਦਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਵਿਲੀਅਮ ਹਰਸ਼ਲ ਨੇ ਵੀ 1783 ਤੋਂ 1809 ਤੱਕ ਕਈ ਵਾਰ ਨਿਰੀਖਣ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿ 1783 ਤੱਕ ਉਹ ਇਸਦੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਸੀ ਜਾਂ ਕਿ ਉਸਨੇ ਮੈਸੀਅਰ ਤੇ ਬੈਵਿਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਕੁਝ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਇਹ ਨਤੀਜਾ ਕੱਢਿਆ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ। 1844 ਵਿੱਚ ਰਾਸ ਦੇ ਅਰਲ ਤੀਜੇ ਨੇ 36 ਇੰਚ ਦੇ ਦੂਰਬੀਨ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਬਿਰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਖੇ ਇਸ ਨੈਬੀਊਲੇ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਕ੍ਰੈਬ ਨੈਬੀਊਲਾ ਇਸ ਲਈ ਆਖਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਇਸਦਾ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਇਆ ਤਾਂ ਇਹ ਚਿੱਤਰ ਕੇਕੜੇ (ਕ੍ਰੈਬ) ਵਰਗਾ ਲਗਦਾ ਸੀ। 1848 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 72 ਇੰਚ ਦੀ ਦੂਰਬੀਨ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਇਸਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਵਾਰ ਸਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਿਆ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਇਸੇ ਨਾਂਅ 'ਤੇ ਅੜਿਆ ਰਿਹਾ।
ਐਸ.ਐਨ.1054 ਨਾਲ ਸਬੰਧ
1913 ਵਿੱਚ, ਜਦ ਵੇਸਟੋ ਸਲਿਫਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਸਮਾਨ ਬਾਰੇ ਸਪੈਕਟਰੋਸਕਾਪੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨੂੰ ਦਰਜ ਕਰਵਾਇਆ ਤਾਂ ਉਸ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਚੀਜ਼ ਕ੍ਰੈਬ ਨੈਬੀਊਲਾ ਹੀ ਸੀ। 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਕਈ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਖਿੱਚੀਆਂ ਨੈਬੀਊਲਾ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਤੋਂ ਇਹ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਨਿਰੰਤਰ ਫੈਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਫੈਲਾਉ ਦੀਆਂ ਪੈੜਾਂ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ 900 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਹ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਦੇਖਣਯੋਗ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਨਵਾਂ ਤਾਰਾ ਚਮਕੀਲਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ ਅਤੇ 1054 ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਤਾਰੇ ਨੂੰ ਹੀ ਚੀਨੀ ਖਗੋਲ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।
ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਆਕਾਰ, ਜੋ ਕਿ ਇਸਦੀ ਛੋਟੀ ਹੱਦ ਹੋਣ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਦੀ ਖੋਜ ਕਾਰਲ ਲੈਂਪਲੈਂਡ ਵੱਲੋਂ 1921 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸੇ ਸਾਲ ਹੀ, ਜਾਨ ਚਾਰਲਸ ਡੰਕਨ ਨੇ ਇਹ ਸਾਬਿਤ ਕਰ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਇਹ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਫੈਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਨੱਟ ਲੰਡਮਾਰਕ ਨੇ 1054 ਦੇ ਮਹਿਮਾਨ ਤਾਰੇ ਲਈ ਇਸਦੀ ਨੇੜਤਾ ਦਾ ਉਲੇਖ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਪੁੰਜ
ਸੁਪਰਨੋਵੇ ਦੇ ਪੁਰਖ-ਤਾਰੇ ਦੇ ਪੁੰਜ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਨੈਬੀਊਲੇ ਦੇ ਕੁੱਲ ਪੁੰਜ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਣਾ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਕ੍ਰੈਬ ਨੈਬੀਊਲਾ ਦੇ ਰੇਸ਼ਿਆਂ ਵਿਚਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਪੁੰਜ (ਆਇਨਕ੍ਰਿਤ ਤੇ ਉਦਾਸੀਨ ਗੈਸ ਦਾ ਨਿਕਾਸੀ ਪੁੰਜ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿਲੀਅਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ) 4.6±1.8 M ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੈਸੀਅਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਗੋਲ ਸ਼ਾਸਤਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੈਬੀਊਲਾ
ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਈਆ
ਰੁਪਿਆ ਭਾਰਤ  ਭਾਰਤੀ ਚਿੰਨ੍ਹ 2010 ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜੋ ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਅੱਖਰ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ, ਨੇਪਾਲ, ਮਾਰਿਸ਼ਸ ਅਤੇ ਸੇਸ਼ੇਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ’ਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਮੁੱਦਰਾ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਸੌ ਪੈਸੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦੇ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਸੌ ਸੈਂਟ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲੀ ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਸੌ ਪੈਸੇ, ਚਾਰ ਸੂਕਾਂ ਜਾਂ ਦੋ ਮੋਹਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਮਕਰਨ
thumb|ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਸਮੇਂ ਦੇ ਇਕ ਰੁਪਏ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਰੁਪਿਆ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਰੂਪ ਜਾਂ ਰੂਪਿਆਹ ਵਿੱਚ ਰਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਕੱਚੀ ਚਾਂਦੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੂਪਿਅਕੰ ਦਾ ਅਰਥ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਸਿੱਕਾ ਹੈ। ਰੁਪਿਆ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਸਰਵਪ੍ਰਥਮ ਸ਼ੇਰ ਸ਼ਾਹ ਸੂਰੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸੰਖਿਪਤ ਸ਼ਾਸਨ (1540 ਤੋਂ 1545) ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸ਼ੇਰ ਸ਼ਾਹ ਸੂਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਜੋ ਰੁਪਿਆ ਚਲਾਇਆ ਉਹ ਇੱਕ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਸਿੱਕਾ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਭਾਰ 178 ਗਰੇਨ (11.534 ਗਰਾਮ) ਦੇ ਲਗਭਗ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਤਾਂਬੇ ਦਾ ਸਿੱਕਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦਾਮ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਸਿੱਕਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੋਹਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਨੂੰ ਵੀ ਚਲਾਇਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੁਗ਼ਲ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪੂਰੇ ਉਪ-ਮਹਾਦੀਪ ਵਿੱਚ ਮੌਦਰਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਸੁਦ੍ਰਿੜ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤਿੰਨਾਂ ਧਾਤਾਂ ਦੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦਾ ਮਿਆਰੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਚਿੰਨ੍ਹ
ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵਾਂ-ਨਿਵੇਕਲਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵਿਲੱਖਣ ਪਹਿਚਾਣ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੰਜ ਕਰੰਸੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ। ਹੁਣ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਿਆ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਕਰੰਸੀਆਂ ਦੇ ‘ਉਚਤਮ ਕਲੱਬ’ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਮਾਰ ਕਰ ਜਾਵੇਗਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਡਾਲਰ, ਬਰਤਾਨੀਆ ਦਾ ਪੌਂਡ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ‘ਯੂਰੋ’ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਦਾ ‘ਯੈੱਨ’ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਡੀ. ਉਦੇ ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ
ਇਹ ਨਵਾਂ ਨਿਰੋਲ ਭਾਰਤੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਲਿਪੀ ਦੇ ‘ਰੈਅ’ ਅਤੇ ਰੋਮਨ ਲਿਪੀ ‘ਆਰ’ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ। ਇਹ ਚਿੰਨ੍ਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਕਰੰਸੀ ਨੋਟਾਂ ਉੱਤੇ ਛਾਪਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਉਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਨਵਾਂ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਆਈ ਆਈ ਟੀ ਦੇ ਪੋਸਟ ਗਰੈਜੂਏਟ, ਡੀ. ਉਦੇ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ ਅਜਿਹੇ 3000 ਡਿਜ਼ਾਈਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਡੀ. ਉਦੇ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਇਸ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਲਈ 2.5 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਨਕਦ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਆਉਂਦੇ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੇਸ਼ ਅੰਦਰ ਚਲਦੀ ਕਰੰਸੀ ਲਈ ਅਪਣਾ ਲਵੇਗੀ। ਪਰ ਇਸ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਕਰੰਸੀ ਨੂੰ ਆਲਮੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 18 ਤੋਂ 24 ਮਹੀਨੇ ਲੱਗਣਗੇ। ਇਸ ਨਵੇਂ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਨੇਪਾਲ, ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਅਤੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਰੁਪਏ ਵਾਲੀਆਂ ਕਰੰਸੀਆਂ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਭਿੰਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਭਾਰਤੀ ਕਰੰਸੀ ਨੂੰ ਨਿਵੇਕਲਾ ਸਥਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਦੇਸ਼ ਅੰਦਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੇਜ਼ ਹੋਵੇਗੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ
ਸਿਗਰੀਡ ਅੰਡਸਟ
ਸਿਗਰੀਡ ਅੰਡਸਟ (20 ਮਈ 1882 - 10 ਜੂਨ 1949) ਇੱਕ ਨਾਰਵੇਜੀਆਈ ਨਾਵਲਕਾਰਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ 1928 'ਚ ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
ਅੰਡਸਟ ਦਾ ਜਨਮ ਡੈਨਮਾਰਕ ਦੇ ਕਲੰਡਬਰਗ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਰਵੇ ਚੱਲਿਆ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ। 1924 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਕੈਥੋਲਿਕ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ। 1940 ਵਿੱਚ, ਨਾਜ਼ੀ ਜਰਮਨੀ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਹਮਲੇ ਅਤੇ ਨਾਰਵੇ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਕਾਰਨ ਉਹ 1940 'ਚ ਨਾਰਵੇ ਤੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਚੱਲੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ 1945 'ਚ ਦੂਸਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਆਈ ਸੀ।
ਉਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਚਨਾ ਕ੍ਰਿਸਟਿਨ ਲਵਰਾਂਸੈਟਟਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਨਾਰਵੇ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਤਿਕੜੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮੌਤ ਤੱਕ ਔਰਤ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਖੰਡ 1920 ਅਤੇ 1922 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਏ ਸਨ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਸਿਗਰੀਡ ਅੰਡਸਟ ਦਾ ਜਨਮ 20 ਮਈ 1882 ਨੂੰ ਡੈੱਨਮਾਰਕ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਸ਼ਹਿਰ ਕਲੁੰਡਬਰਗ ਵਿਖੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਸ਼ਾਰਲੋਟ ਅੰਡਸਟ (1855–1939, ਅੰਨਾ ਮਾਰੀਆ ਸ਼ਾਰਲੋਟ ਗਾਇਥ) ਦੇ ਬਚਪਨ ਵਾਲੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅੰਡਸਟ ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਰਵੇ ਚਲੇ ਗਏ।
ਉਹ ਨਾਰਵੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਓਸਲੋ (ਜਾਂ ਕ੍ਰਿਸਟੀਆਨੀਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ 1925 ਤੱਕ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ) ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ 11 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਨਾਰਵੇਈਆਈ ਪੁਰਾਤੱਤਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਇੰਗਵਾਲਡ ਮਾਰਟਿਨ ਅੰਡਸਟ (1853–1893), ਦੀ ਲੰਬੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 40 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅੰਡਸਟ ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਉਮੀਦ ਛੱਡਣੀ ਪਈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਸੈਕਟਰੀਅਲ ਕੋਰਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕੰਪਨੀ 'ਚ ਸੈਕਟਰੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਉਸ ਨੇ 10 ਸਾਲ ਤੱਕ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਉਹ 1907 ਵਿੱਚ ਨਾਰਵੇ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਅਤੇ 1933 ਤੋਂ 1935 ਤੱਕਕ ਇਸ ਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਸਭਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅੰਤ 'ਚ 1936 ਤੋਂ 1940 ਤੱਕ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਚੇਅਰਵੁਮੈਨ ਰਹੀ।
ਲੇਖਕ
ਦਫਫ਼ਰੀ ਕੰਮ ਤੇ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਅੰਡਸਟ ਲਿਖਦੀ ਅਤੇ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਉਹ 16 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਨੌਰਡਿਕ ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਸੈੱਟ ਲਿਖਣ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਖਰੜਾ, ਇੱਕ ਮੱਧਕਾਲੀ ਡੈਨਮਾਰਕ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਵਲ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ 22 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਹੋਈ ਤਾਂ ਉਦੋਂ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਨੂੰ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਹਾਊਸ ਨੇ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, 25 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਅੰਡਸਟ ਨੇ ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਸਮਕਾਲੀ ਪਿਛੋਕੜ ਤੋਂ ਉਲਟ, ਵਿਭਚਾਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਨਾਵਲ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਨੇ ਇੱਕ ਹਲਚਲ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਨਾਰਵੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਣਹਾਰ ਨੌਜਵਾਨ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ। 1919 ਤੱਕ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਅੰਡਸੈਟ ਨੇ ਸਮਕਾਲੀ ਕ੍ਰਿਸਟਿਨਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਈ ਨਾਵਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਸਨ। 1907–1918 ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਉਸ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਨਾਵਲ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਬਾਰੇ ਹਨ। ਇਹ ਮਿਹਨਤਕਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਦੀ, ਮਾਮੂਲੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਿਸਮਤ ਦੀਆਂ, ਮਾਂ-ਪਿਓ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਹਨ। ਜਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਖੁਦ ਇਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ਕ ਅਤੇ ਵਿਡੰਬਨਾਤਮਕ ਢੰਗ ਨਾਲ "ਅਨੈਤਿਕ ਕਿਸਮ ਦੀ" (ਪਿਆਰ ਦਾ) ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਇਹ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਦੌਰ ਜੈਨੀ (1911) ਅਤੇ ਵੈਰੇਨ (ਬਸੰਤ) (1914) ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ ਇੱਕ ਔਰਤ ਪੇਂਟਰ ਬਾਰੇ ਹੈ ਜੋ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਸੰਕਟ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਰਬਾਦ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਲਵੇਗੀ। ਦੂਸਰੀ ਔਰਤ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਆਰ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਵਿਆਹੁਤਾ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅੰਤ 'ਚ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪਰਿਵਾਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ 'ਮੁਕਤ ਅੰਦੋਲਨ' ਲਈ ਰੱਖਿਆ।
ਅੰਡਸਟ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਵਿਕੀਆਂ, ਅਤੇ, ਆਪਣੀ ਤੀਜੀ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਦਫ਼ਤਰ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਆਮਦਨ 'ਤੇ ਜੀਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈ। ਲੇਖਕ ਦੀ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਯੂਰਪ ਦੀ ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਤੁਰ ਪਈ। ਡੈਨਮਾਰਕ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਰੁਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਇਟਲੀ ਚੱਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਦਸੰਬਰ 1909 'ਚ ਰੋਮ ਪਹੁੰਚ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਨੌਂ ਮਹੀਨੇ ਰਹੀ। ਅਨਡਸੈੱਟ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਰੋਮ ਨਾਲ ਨੇੜਲਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਰਹਿਣ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ-ਕਦਮਾਂ 'ਤੇ ਚੱਲੀ। ਦੱਖਣੀ ਯੂਰਪ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਣ ਦਾ ਅਰਥ ਉਸ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਸੌਦਾ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਸਕੈਨਡੇਨੇਵੀਆਈ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਮਿੱਤਰਤਾ ਬਣਾਈ।
ਬਾਅਦ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਇਸ ਰਚਨਾਤਮਕ ਵਿਸਫੋਟ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਅੰਡਸਟ ਸ਼ਾਂਤ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਈ। 1929 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕੈਥੋਲਿਕ ਤੱਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਮਕਾਲੀ ਓਸਲੋ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਾਵਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਨਾਰਵੇ ਦੇ ਛੋਟੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਥੀਮ ਚੁਣੇ। ਪਰ ਇੱਥੇ ਵੀ, ਮੁੱਖ ਥੀਮ ਪਿਆਰ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਨਾਰਵੇ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਸਖਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਨਾਰਵੇਈਆਈ ਵਿੱਚ ਕਈ [[ਆਈਸਲੈਂਡ ਸਗਾਵਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਾਹਿਤਕ ਲੇਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਤੇ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਬ੍ਰੋਂਟਾ ਭੈਣਾਂ ਤੇ ਇਕ ਲੰਮਾ ਲੇਖ, ਅਤੇ ਡੀ. ਐਚ. ਲਾਰੈਂਸ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਣਨ ਯੋਗ ਹਨ.
1930 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸਕੈਨਡੇਨੇਵੀਆ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਵਲ 'ਤੇ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਸਿਰਫ਼ ਪਹਿਲੀ ਜਿਲਦ, ਮੈਡਮ ਡੋਰਥੀਆ, 1939 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਦੂਸਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਉਸੇ ਸਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਵਾਂ ਨਾਵਲ ਕਦੇ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਜੋਸਫ਼ ਸਟਾਲਿਨ ਦੇ ਫਿਨਲੈਂਡ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਸਰਦ ਰੁੱਤ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਅੰਡਸੈਟ ਨੇ 25 ਜਨਵਰੀ 1940 ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇ ਕੇ ਫਿਨਲੈਂਡ ਦੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ।
ਜਲਾਵਤਨੀ
ਅਪ੍ਰੈਲ 1940 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਜਰਮਨੀ ਨੇ ਨਾਰਵੇ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਅੰਡਸੈਟ ਨੂੰ ਭੱਜਣਾ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ 1930 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹਿਟਲਰ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਤਾਰੀਖ ਤੋਂ ਹੀ ਨਾਜ਼ੀ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਉੱਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਗੇਸਟਾਪੋ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਨ ਦੀ ਕੋਈ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਨਿਰਪੱਖ ਸਵੀਡਨ ਭੱਜ ਗਈ। ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬੇਟਾ, ਨਾਰਵੇਈ ਸੈਨਾ ਦਾ ਦੂਜਾ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਐਂਡਰਸ ਸਵਰਸਤਾਦ, 27 ਅਪ੍ਰੈਲ 1940 ਨੂੰ, ਗੌਸਡਲ ਦੇ ਸੇਗਲਸਟੈਡ ਬ੍ਰਿਜ ਵਿਖੇ ਜਰਮਨ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਗੱਠਜੋੜ ਵਿੱਚ, 27 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅੰਡਸਟ ਦੀ ਬਿਮਾਰ ਲੜਕੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਰ ਗਈ ਸੀ। ਬਿਰਕਬੇਕ ਨੂੰ ਵੇਹਰਮਾਕਟ ਦੁਆਰਾ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਨਾਰਵੇ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਦੌਰਾਨ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਕੁਆਰਟਰਾਂ ਵਜੋਂ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
1940 ਵਿੱਚ, ਅੰਡਸਟ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਬੇਟਾ ਨਿਰਪੱਖ ਸਵੀਡਨ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਲਈ ਛੱਡ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਅਣਥੱਕਤਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਦੇ ਯਹੂਦੀਆਂ ਦੀ ਲਿਖਤ, ਭਾਸ਼ਣ ਅਤੇ ਇੰਟਰਵਿਊਆਂ ਵਿੱਚ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਬਰੁਕਲਿਨ ਹਾਈਟਸ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਸੇਂਟ ਅੰਸਗਰ ਦੀ ਸਕੈਨਡੇਨੇਵੀਅਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਬੁਲੇਟਿਨ ਲਈ ਕਈ ਲੇਖ ਲਿਖੇ। ਉਸ ਨੇ ਫਲੋਰਿਡਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਵੀ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਮਾਰਜੋਰੀ ਕਿਨਨ ਰਾਵਲਿੰਗਜ਼ ਨਾਲ ਨੇੜਲੀ ਦੋਸਤੀ ਹੋਈ।
4 ਜਨਵਰੀ 1944 ਨੂੰ ਡੈੱਨਮਾਰ ਲੂਥਰਨ ਪਾਦਰੀ ਕਾਜ ਮੁੰਕ ਦੀ ਜਰਮਨ ਫਾਂਸੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਡੈੱਨਮਾਰਕੀ ਟਾਕਰੇ ਦੀ ਅਖਬਾਰ 'ਡੇ ਫਰੀ ਡਾਂਸਕੇ' ਨੇ ਅੰਡਸਟ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਕੈਂਡੈਨੀਵੀ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ।
ਨਾਰਵੇ ਵਾਪਿਸੀ ਅਤੇ ਮੌਤ
ਅੰਡਸਟ 1945 ਵਿੱਚ ਅਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਾਰਵੇ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਆਈ। ਉਹ ਚਾਰ ਸਾਲ ਹੋਰ ਜਿਉਂਦੀ ਰਹੀ ਪਰ ਉਸਨੇ ਕਦੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਅੰਡਸਟ ਦੀ ਮੌਤ 67 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਲਿਲਹੈਮਰ, ਨਾਰਵੇ ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ 1919 ਤੋਂ 1940 ਤੱਕ ਰਹਿੰਦੀ ਰਹੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਲਿਲਹੈਮਰ ਤੋਂ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ, ਮੇਸਨਾਲੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੀ ਕੁੜੀ ਅਤੇ ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਸੀ। ਕਬਰ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਕਾਲੇ ਕਰਾਸ ਦੁਆਰਾ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1949 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿਹਾੜਾ 2016 ਐਡੀਟਾਥਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1882 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਹਫ਼ਤਾ 2021 ਵਿੱਚ ਸੋਧੇ ਗਏ ਲੇਖ
ਮਾਰਟਿਨ ਹੈਡੇਗਰ
ਮਾਰਟਿਨ ਹੈਡੇਗਰ (26 ਸਤੰਬਰ 1889 – 26 ਮਈ 1976) ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਸੀ।
ਲਕਸਮਬਰਗ (ਸ਼ਹਿਰ)
ਲਕਸਮਬਰਗ (Lëtzebuerg, Luxembourg, Luxemburg), ਜਿਹਨੂੰ ਲਕਸਮਬਰਗ ਸ਼ਹਿਰ (Stad Lëtzebuerg, Ville de Luxembourg, Stadt Luxemburg) ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲਕਸਮਬਰਗ ਦੀ ਮਹਾਨ ਡੱਚੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਦਰਜੇ ਵਾਲ਼ਾ ਪਰਗਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਲਕਸਮਬਰਗ ਵਿੱਚ ਆਲਸੈੱਟ ਅਤੇ ਪੇਤਰੂਸ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਸੰਗਮ ਕੰਢੇ ਵਸਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪੀ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਰਸ ਨਿਸ਼ਪੱਤੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ
ਰਸ ਨੂੰ ਮਾਨਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਚ ਕਈ ਵਾਦ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਨ। ਇਹ ਵਾਦ ਭਰਤ ਮੁਨੀ ਦੇ ਉਸੇ ਸੂਤ੍ਰ ਉਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ ਜੋ ਇਉਂ ਹੈ-
"ਵਿਭਾਵਾਨੁਭਾਵਵਯਭਿਚਾਰਿਸੰਯੋਗਾਦਰਸ਼ਨਿਸ਼ਪੱਤਿ"
ਰਸ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਲਗਭਗ ਸਾਰਾ ਵਿਕਾਸ ਭਰਤ ਮੁਨੀ ਦੇ ਏਸੇ ਸੂਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਮੰਨ ਕੇ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਭੱਟ ਲੋੋੋਲਟ ਦਾ ਉਤਪੱਤੀਵਾਦ
ਰਸ ਸੂਤ੍ਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ ਭੱਟ ਲੋਲਟ ਸਨ। ਜੋੋਂ ਨੌਵੀਂ ਸਦੀ ਈ: ਵਿਚ ਹੋਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਯੋਗ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਾਰਜ ਤੇ ਕਾਰਣ ਸੰਬੰਧ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ 'ਨਿਸ਼ਪੱਤੀ' ਦਾ ਅਰਥ 'ਉਤਪੱਤੀ' ਹੈ।
ਭੱਟ ਲੋਲਟ ਮੀਮਾਸ਼ਕ ਅਤੇ ਅਭਿਧਾਵਾਦੀ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਵਿ ਦਾ ਸਾਧਨ ਅਭਿਧਾ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਇਕੋ ਬਾਣ ਕਵਚ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਪ੍ਰਾਣ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਵੇਂ ਹੀ ਅਭਿਧਾ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਬਦ ਸਾਰੇ ਅਰਥ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਭਾਗ, ਅਨੁਭਾਵ ਤਰਾਂ ਸੰਚਾਰੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਦੇ ਸੰਯੋਗ ਨਾਲ ਰਸ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਲੋਲਟ ਨੇ 'ਨਿਸਪੱਤੀ'ਦਾ ਅਰਥ ਉਤਪੱਤੀ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤੇ ਸੰਯੋਗ ਦਾ ਅਰਥ ਸੰਬੰਧ। ਜਿਵੇਂ ਰਾਮ ਸੀਤਾ ਜਾਂ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ। ਉਸੇ ਦੀ ਨਕਲ ਨਕਲ(ਐਕਟਰ) ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਤੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਣ ਅਸੀਂ ਮੰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਨਟ ਵਿਚ ਰਸ ਹੈ। ਰਾਮ ਤੇ ਨਟ ਨੂੰ ਵੱਖ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਨਟ ਨੂੰ ਰਾਮ ਜਾਂ ਰਾਂਝਾ ਜਾਂ ਦੁਸ਼ਿਅੰਤ ਮੰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ ਅਰਥਾਤ ਨਟ ਵਿਚ ਰਾਮ ਆਦਿ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਾਤਰਾਂ ਦਾ ਆਰੋਪ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਐਕਟਿੰਗ ਤੋਂ ਰਸਿਕ ਲੋਕ ਚਕਿ੍ਤ ਹੋ ਕੇ ਰਸ ਦੇ ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਮਾਣਦੇ ਹਨ। ਭੱਟ ਲੋਲਟ ਨੇ ਸੰਯੋਗ ਦਾ ਅਰਥ ਸੰਬੰਧ ਦਸ ਕੇ ਇਸ ਸੰਬੰਧ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ। ਵਿਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਰਸ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਨੁਭਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰਸ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰੀਆ ਰਾਹੀਂ ਪੁਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਭਾਵ, ਅਨੁਭਾਵ ਤੇ ਸੰਚਾਰੀ ਭਾਵ ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਹੀ ਰਸ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਤੇ ਤਿੰਨਾਂ ਦੇ ਸੰਯੋਗ ਨਾਲ ਰਸ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਭੱਟ ਲੋਲਟ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਾਤਰਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਰਸ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਪਾਠਕਾਂ ਜਾਂ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਮਤ ਨੂੰ ਉਤਪੱਤੀ ਵਾਦ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾਰਾਂਸ਼
ਇਸ ਮਤ ਦਾ ਸਾਰਾਂਸ਼ ਇਹ ਹੈ :-
ਦੋਸ਼
ਇਸ ਮਤ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਕੁਝ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਹਨ:-
ਰਸ ਸੂਤ੍ਰ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇਂ 'ਸਿਪੀ' 'ਚ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਨਾਂ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਦਰਸ਼ਕ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਜੁਲਦੇ ਰੂਪ ਦੇ ਕਾਰਣ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮ ਆਦਿ ਪਾਤਰਾਂ 'ਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ 'ਰਤੀ' ਅਭਿਨੈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਟ 'ਚ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਉਹ 'ਰਤੀ' ਦਰਸ਼ਕ ਨੂੰ ਉਸ ਨਟ 'ਚ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਸੰਦੇਹ ਤੋਂ ਦਰਸ਼ਕ ਆਨੰਦ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਚਾਹੇ ਰਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਮੂਲ ਰੂਪ 'ਚ ਅਨੁਕਾਰਯ (ਰਾਮ) ਵਿਚ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਅਭਿਨੇਤਾ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਪੂਰਣ ਅਭਿਨੈ ਦੇ ਕਾਰਣ ਦਰਸ਼ਕ ਉਸੇ ਤੇ ਅਨੁਕਾਰਯ ਦਾ ਆਰੋਪ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਅਰਥਾਤ ਉਸੇ ਨੂੰ ਰਾਮ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਭੱਟ ਲੋਲਟ ਦਾ ਮਤ ਆਰੋਪਵਾਦ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਭੱਟ ਲੋਲਟ ਦੀ ਉਕਤ ਰਸ ਸੂਤ੍ਰ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ'ਚ ਬਾਅਦ ਦੇ ਅਚਾਰੀਆ ਨੂੰ ਘਾਟ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਈ ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਨੁਕਾਰਯ ਰਾਮ ਆਦਿ ਪਾਤਰਾਂ ਵਿਚ ਮੰਨੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਅਭਿਨੈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਟ 'ਚ ਰਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਸਲੀ ਨਾਂ ਹੋ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਮ ਆਦਿ ਦੀ ਨਕਲ ਹੈ।
ਇਸ ਦਸ਼ਾ ਵਿਚ ਦਰਸ਼ਕ ਦੇ ਹਿਰਦੇ 'ਚ ਰਸ ਦੀ ਅਨੁਭੂਤੀ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੇਗੀ ਅਤੇ ਉਹ ਰਸ ਦਾ ਆਸੁਆਦਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇਗਾ। ਜੇ ਦਰਸ਼ਕ ਵਿਚ ਰਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਮੰਨ ਵੀ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਭ੍ਰਾਂਤੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੋਵੇਗੀ।
ਇਸ ਲਈ ਕਾਵਿ ਜਾਂ ਨਾਟਕ ਦੇ ਰਸ ਆਸੁਆਦਨ 'ਚ ਸੰਦੇਹ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਭੱਟ ਲੋਲਟ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਸ਼ੰਕੁਕ ਦਾ ਅਨੁੁਮਾਨਵਾਦ
ਸ਼ੰਕੁਕ ਜਿਹੇ ਆਚਾਰੀਆ ਨੂੰ ਭੱਟ ਲੋਲਟ ਦੇ ਪੂਰਵੋਕਤ ਮਤ ਵਿਚ ਉਕਾਈ (ਦੋਸ਼)ਮਿਲੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਉਕਾਈ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭੱਟ ਲੋਲਟ ਦਰਸ਼ਕਾਂ/ਪਾਠਕਾਂ ਵਿਚ ਰਸ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ ਤਾਂ ਫੇਰ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾਟਕ ਵੇਖਣ ਦੀ ਚਾਹਨਾ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?ਜਦੋਂ ਨਾ ਤਾਂ ਰਾਮ ਹੀ ਹਾਜ਼ਰ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਸੀਤਾ ਹੀ ਤਾਂ ਰਾਮ ਵਿਚ ਰਸ ਦੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦਾ। ਇਹਨਾਂ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਸ਼ੰੰਕੁਕ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਤ ਹੈ ਅਨੁੁਮਾਨਵਾਦ।
ਸ਼ੰੰਕੁਕ ਨੇ ਨਿਸ਼ਪੱਤੀ ਦਾ ਅਰਥ ਅਨੁਮਾਨ (ਅਨੁਮਿਤੀ)ਲਿਆ ਹੈ ਤੇ ਸੰਯੋਗ ਦਾ ਅਰਥ ਅਨੁਮਾਨ-ਅਨੁਮਾਪਕ ਸਬੰਧ। ਇਸ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਨਟਾਂ (ਐਕਟਰਾਂ)ਵਿਚ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪਾਤਰਾਂ ਦਾ ਆਰੋਪ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਬਲਕਿ ਬੱਚੇ ਦਾ ਚਿਤਰ ਨੂੰ ਸਜੀਵ ਘੋੜਾ ਮੰਨਣ ਵਾਂਗ ਦਰਸ਼ਕ, ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪਾਤਰਾਂ ਦਾ ਨਟਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਮਾਨ (Inference)ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਦਰਸ਼ਕ ਅਭਿਨਯ (ਐਕਟਿੰਗ)ਵਿਚ ਇਤਨੇ ਮਸਤ ਤੇ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਟਾਂ ਨੂੰ ਸਚੀ-ਮੁੱਚੀ ਤੇ ਸਹੀ ਸਮਝ ਕਿ ਰਸ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੰਕੁਕ ਵੀ ਰਸ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਰਾਮ ਆਦਿਕ ਮੂਲ ਪਾਤਰਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਦਰਸ਼ਕ, ਅਨੁਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਰਸ ਨੂੰ ਨਟਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਇਉਂ ਆਪ ਵੀ ਰਸ ਨੂੰ ਮਾਣਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਮਤ ਵਿੱਚ ਵਿਭਾਵ ਆਦਿਕ ਅਨੁਮਾਪਕ ਹਨ ਅਰਥਾਤ ਅਨੁਮਾਨ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹੋ ਰਸ ਨਾਲ ਵਿਭਾਵ ਆਦਿਕਾਂ ਦਾ ਸਬੰਧ ਹੈ। ਇਹ ਮਤ ਅਨੁੁਮਾਨਵਾਦ (ਅਨੁਮਿਤਿਵਾਦ)ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਇਸ ਮਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਏਹੋ ਤਰੁੁੁਟੀ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਜਦ ਤੱਕ ਪ੍ਰਤੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ ਦਾ ਗ੍ਰਹਿਣ ਜਾਂ ਅਨੁਭਵ ਨਾ ਸਿਰਫ ਅਨੁਮਾਨ ਜਾਂ ਕਿਆਸ ਨਾਲ ਰਸ ਨੂੰ ਮਾਣਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂ ਸਕਦਾ।
ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਕਵੀਰਾਜ ਕ੍ਰਿਤ :-
ਅਨੁਮਾਨ ਅਸਲੀਅਤ ਨਹੀਂ, ਕਲਪਨਾ ਹੀ ਹੈ। ਰਸ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਅਨੁਮਾਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਮਤ ਸਦੋਸ਼ ਹੈ।ਪਾਤਰ (ਭਾਂਡੇ)ਵਿਚੋਂ ਅਸੀਂ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਹਾਂ, ਇਵੇਂ ਹੀ ਨਟ ਦੀਆਂ ਗਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਤੇ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਵਿਚੋਂ ਅਸੀਂ ਰਸ ਚਖਦੇ ਹਾਂ। ਪਰ ਨਟ ਤਾਂ ਪਾਤਰ (ਭਾਂਡਾ)ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪਾਤਰ ਵਾਂਗ ਰਸ-ਰਹਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਭੱਟ ਸ਼ੰੰਕੁਕ ਦਾ ਅਨੁਮਿਤਿਵਾਦ :-
ਭੱਟ ਸ਼ੰੰਕੁਕ ਦਾ ਮਤ 'ਅਨੁਮਾਨ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ 'ਨਿਸ਼ਪੱਤੀ 'ਦਾ ਅਰਥ 'ਅਨੁਮਿਤੀ'(ਅਨੁਮਾਨ) ਅਤੇ 'ਸੰਯੋਗ' ਦਾ ਅਰਥ ਅਨੁਮਾਪਯ -ਅਨੁਮਾਪਕ ਸੰਬੰਧ ਹੈ। ਇਸ ਮਤ ਦਾ ਉਲੇਖ ਅਭਿਨਯ ਭਾਰਤੀ, ਧ੍ਨਯਾਲੋਕ ਲੋਚਨ,ਕਾਵਯ ਪ੍ਕਾਸ਼, ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਹੈ। 'ਅਭਿਨਵ ਭਾਰਤੀ ' ਅਨੁਸਾਰ ਰਸ ਦੇ ਕਾਰਣ ਰੂਪ ਵਿਭਾਵਾਂ, ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਜ ਰੂਪ ਅਨੁਭਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਹਿਚਾਰੀ ਰੂਪ ਵਿਭਚਾਰੀ ਭਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਯਤਨ ਪੂਰਵਕ (ਸਿਖਲਾਈ, ਅਭਿਆਸ ਕਰਕੇ) ਅਰਜਿਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਬਨਾਵਟੀ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਬਨਾਵਟੀ ਨ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਲਿੰਗ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਅਨੁਕਰਤਾ ਨਟ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੋੋ ਕੇ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਨੁਕਰਣ ਰੂਪ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਹੀ ਉਹ ਸਥਾਈ ਭਾਵ ਤੋਂ ਭਿੰਨ ਰਸ ਨਾਂ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਜਿਵੇਂ ਉਡਦੀ ਹੋਈ ਧੂੜ ਨੂੰ ਧੂੰਆਂ ਸਮਝ ਕੇ ਕੋਈ ਅੱਗ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਕਰ ਲਵੇ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਟ ਇਹ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਭਾਵ ਆਦਿ ਉਸੇ ਦੇ ਹੀ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਮਾਜਿਕ (ਦਰਸ਼ਕ) ਵਿਭਾਵ ਆਦਿ ਨੀਅਤ ਰਤਿ ਆਦਿ ਭਾਵ ਦਾ ਨਟ ਵਿਚ ਹੀ ਅਨੁਮਾਨ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਰਤਿ ਭਾਵ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਰਤਿ ਭਾਵ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਦ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਰਸ ਅਖਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਅਸਲੋਂ ਭੱਟ ਲੋਲਟ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀਵਾਦ ਦਾ ਹੀ ਵਿਕਸਿਤ ਰੂਪ ਹੈ। ਅੰਤਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਲੋਲਟ ਦੇੇ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿਚ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਉੱਤੇ ਨਾਮਾਤਰ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਸ਼ੰੰਕੁਕ ਨੇ ਦਰਸ਼ਕ ਦੇ ਸੁਆਦ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਵੇਚਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਮਤ ਦੇ ਕੁਝ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਕਿ ਇਸ ਮਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲ ਅੱਖੋਂ ਪਰੋਖੇ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਤੱਖ ਗਿਆਨ ਹੀ ਚਮਤਕਾਰ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਚਮਤਕਾਰ ਪ੍ਰਤੱਖ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਉਹ ਅਨੁਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਦੂਜਾ ਦੋਸ਼ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਮਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗੱਲ ਵਲ ਵੀ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਜੇ ਦਰਸ਼ਕ ਦਾ ਆਲੰਬਨ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰਸ ਦਾ ਸੁਆਦ ਕਿਵੇਂ ਆਵੇਗਾ?
ਆਚਾਰੀਆ ਮੰਮਟ ਅਨੁਸਾਰ :-
ਵਿਭਾਵ ਆਦਿ ਰਾਹੀਂ ਅਨੁਮਾਪਿਅ-ਅਨੁਮਾਪਕ ਰੂਪ ਸਬੰਧ ਨਾਲ ਸੰਯੋਗ ਨਾਲ ਸਥਾਈ ਰੂਪ ਰਸ ਦੀ ਨਟ ਵਿਚ ਅਨੁਮਿਤੀ (ਨਿਸ਼ਪੱਤੀ)ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਇਸ ਮਤ ਨੂੰ 'ਰਸ ਅਨੁਮਿਤਿਵਾਦ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਤ ਨਿਆਇਸਿਧਾਂਤ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਮਾਜਕ ਦੀ ਰਸ ਅਨੁਭਵੀ ਵਿਚ ਚਾਰ ਸਟੇਜਾਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ:
ਰਸ ਸੂਤ੍ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੰੰਕੁਕ ਨੇ ਰਸ ਉਤਪੱਤੀਵਾਦ ਦਾ ਖੰਡਨ ਕਰਕੇ ਰਸ ਅਨੁਮਿਤਿਵਾਦ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਰਸ ਅਨੁਮਿਤੀਵਾਦ ਵਿਚ ਇਹ ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਅਨੁਮਿਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਕਲਪਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਨਟ ਵਿਚ ਸਥਾਈ ਭਾਵ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਜਿਹੀ ਹੈ। ਜੇ ਰਤੀ ਆਦਿ ਦੀ ਅਨੁਮਿਤੀ ਹੋ ਵੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਸਮਾਜਿਕ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਚਮਤਕਾਰ ਉਤਪੰਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇਗੀ। ਕਿਉਂਕ ਪ੍ਰਤੱਖ ਅਨੁਭੂਤੀ ਹੀ ਚਮਤਕਾਰ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਲੋਕ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰਸ ਦੀ ਅਨੁਭੂਤੀ ਹੀ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਨੁਮਿਤੀ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਸ ਦਾ ਸਾਖਿਆਤਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸੇ ਲਈ ਸ਼ੰਕੁਕ ਦੇ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਰਸ ਦੀ ਅਨੁਮਿਤੀ ਹੀ ਰਸ ਦੀ ਨਿਸ਼ਪੱਤੀ ਹੈ।
ਭੱਟ ਨਾਇਕ ਦਾ ਭੋਗਵਾਦ:-
ਰਸ-ਸੂਤਰ ਦੇ ਤੀਜੇ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ ਭੱਟ ਨਾਇਕ ਨੌਵੀੰ ਸਦੀ ਈ: ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਤ ਨੂੰ 'ਭੁਕਤੀਵਾਦ' ਜਾਂ 'ਭੋਗਵਾਦ' ਆਖਦੇ ਹਨ।ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸੂਤਰ ਦੇ 'ਸੰਯੋਗ' ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਭੋਗਣ-ਯੋਗ ਅਤੇ ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ ਸੰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਭੋਗਣ-ਯੋਗ ਤਾਂ ਰਸ ਹੈ ਅਤੇ ਭੋਜਕ ਵਿਭਾਵ ਹਨ। 'ਨਿਸ਼ਪੱਤੀ' ਦਾ ਅਰਥ ਭੁਕਤੀ ਜਾਂ ਭੋਗ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ- ਇਵੇਂ ਰਸ-ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਦਾ ਆਧਾਰ ਸਾਧਾਰਣੀਕਰਣ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਭੱਟ ਨਾਇਕ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਵਿ ਆਦਿ ਰਾਹੀਂ ਰਸ ਦੀ ਨਿਸ਼ਪੱਤੀ ਦੀਆਂ ਕ੍ਰਿਆਵਾ ਹਨ।
1.ਅਭਿਧਾ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਵਿਭਾਵ ਆਦਿ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
2.ਭਾਵਕਤਾ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਵਿਭਾਵ ਆਦਿ ਅਤੇ ਰਤੀ ਆਦਿ ਭਾਵ ਸਾਂਝੇ ਬਣ ਕੇ ਰਸਿਕਾਂ ਦੇ ਭੋਗ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਬਣਦੇ ਹਨ।
3.ਭੋਗ (ਭੁਕਤੀ), ਅਰਥਾਤ ਪਾਠਕ ਜਾਂ ਦਰਸ਼ਕ ਦੀ ਭੋਗਣ ਜਾਂ ਸੁਆਦ ਲੈਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ।
ਭੱਟ ਨਾਇਕ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰਸ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵਸਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸਾਧਾਰਣੀਕਰਨ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਬਹੁਮੁੱਲਾ ਹੈ।
ਭੱਟ ਨਾਇਕ ਸਾਂਖਯ-ਮਤ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਸਨ।
ਆਚਾਰੀਆ ਭੱਟ ਨਾਇਕ ਦਾ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ 'ਰਸ' ਨਾ ਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀਤ, ਨਾ ਉਤਪੰਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਅਭਿਵਿਅਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਕਤ ਤਿੰਨਾਂ ਮੰਤਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਆਚਾਰੀਆ ਭੱਟ ਲੋਲਟ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀਵਾਦ, ਸ਼ਕੁੰਕ ਦੇ ਅਨੁਮਿਤਿਵਾਦ ਅਤੇ ਧੁਨਿਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀਵਾਦ ਦਾ ਵੀ ਖੰਡਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜੇ ਭੱਟ ਲੋਲਟ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀਵਾਦ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ 'ਕਰੁਣ' ਆਦਿ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਰਸਾਂ ਵੱਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਰਸ਼ਕ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਦੂਜਾ, ਅਨੁਮਿਤਿ ਉਸ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਆਦਿ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਅਨੁਭਵ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੋਵੇ। ਤੀਜਾ,ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੁਨਿਵਾਦੀਆਂ ਦੇ 'ਅਭਿਵਿਅਕਤੀਵਾਦ' ਨੂੰ ਨਾ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਉਸ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਵਿਦਮਾਨ ਹੋਵੇ। ਭੱਟ ਨਾਇਕ ਨੇ ਉਕਤ ਆਚਾਰੀਆ ਦੇ ਇਸ ਮਤ ਨੂੰ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਕਿ, "ਸਹਿ੍ਦਯਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ' ਚ 'ਰਸ ' ਵਾਸਨਾਰੂਪ 'ਚ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਵਿਦਮਾਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਭੱਟ ਨਾਇਕ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 'ਨਿਸ਼ਪੱਤੀ' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਭੁਕਤੀ' ਅਤੇ 'ਸੰਜੋਗ' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ  'ਭੋਜਯ-ਭੋਜਕ ਸੰਬੰਧ'। ਇਸ ਮਤ ਦਾ ਉਲੇਖ ਅਭਿਨਵ ਭਾਰਤੀ, ਧਵਨਯਾਲੋਕ ਲੋਚਨ, ਕਾਵਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਹੁਏਰੂ ਸਰੋਵਰ
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> ਹੁਏਰੂ ਸਰੋਵਰ ਹੁਏਰੂ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ, ਬੀਜਿੰਗ, ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਹੁਏਰੋ ਸੋਲਰ ਆਬਜ਼ਰਵਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸਾਈਟ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਬ੍ਰਿਕਸ
ਬ੍ਰਿਕਸ ਪੰਜ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉੱਭਰ ਰਹੀਆਂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਹੈ: ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਰੂਸ, ਭਾਰਤ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ। ਪਹਿਲੇ ਚਾਰ ਨੂੰ 2001 ਵਿੱਚ ਗੋਲਡਮੈਨ ਸਾਕਸ ਦੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਜਿਮ ਓ'ਨੀਲ ਦੁਆਰਾ "BRIC" (ਜਾਂ "BRICs") ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮੂਹਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜੋ 2050 ਤੱਕ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ 'ਤੇ ਹਾਵੀ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ; ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਨੂੰ 2010 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬ੍ਰਿਕਸ ਦਾ ਸੰਯੁਕਤ ਖੇਤਰ 39746220 km2 ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 3.21 ਬਿਲੀਅਨ ਹੈ, ਜਾਂ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਭੂਮੀ ਸਤ੍ਹਾ ਦਾ ਲਗਭਗ 26.7% ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 41.5%। ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਰੂਸ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਆਬਾਦੀ, ਖੇਤਰਫਲ ਅਤੇ ਜੀਡੀਪੀ ਦੁਆਰਾ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਦਸ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਜਾਂ ਉੱਭਰ ਰਹੀਆਂ ਮਹਾਂਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਪੰਜ ਰਾਜ G20 ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਸੰਯੁਕਤ ਨਾਮਾਤਰ GDP US$26.6 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ (ਕੁੱਲ ਵਿਸ਼ਵ ਉਤਪਾਦ ਦਾ ਲਗਭਗ 26.2%), ਕੁੱਲ GDP (PPP) ਲਗਭਗ US$51.99 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ (ਗਲੋਬਲ GDP PPP ਦਾ 32.1%), ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭੰਡਾਰ (2018 ਤੱਕ) ਵਿੱਚ ਅੰਦਾਜ਼ਨ US$4.46 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ।
ਬ੍ਰਿਕਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਅੰਤਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। 2009 ਤੋਂ, ਉਹ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇੱਕ ਹੋਰ ਇਕਸੁਰ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਬਲਾਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਣ ਗਏ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਸਾਲਾਨਾ ਰਸਮੀ ਸੰਮੇਲਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਬਹੁ-ਪੱਖੀ ਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਤਾਲਮੇਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ; ਚੀਨ ਨੇ 24 ਜੁਲਾਈ 2022 ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ 14ਵੇਂ ਬ੍ਰਿਕਸ ਸੰਮੇਲਨ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ। ਬ੍ਰਿਕਸ ਦਰਮਿਆਨ ਦੁਵੱਲੇ ਸਬੰਧ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੈਰ-ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ, ਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਲਾਭ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰਿਕਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉੱਨਤ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਦੇ G7 ਬਲਾਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਿਊ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਬੈਂਕ, ਕੰਟੀਜੈਂਟ ਰਿਜ਼ਰਵ ਵਿਵਸਥਾ, ਬ੍ਰਿਕਸ ਭੁਗਤਾਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਕਸ ਟੋਕਰੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਕਰੰਸੀ ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਨਾ। 2022 ਤੋਂ, ਸਮੂਹ ਨੇ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਕਈ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਿਕਸ ਨੇ ਕਈ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਨਾਮ
BRIC ਸ਼ਬਦ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ 2001 ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਬਿਲਡਿੰਗ ਬੈਟਰ ਗਲੋਬਲ ਆਰਥਿਕ BRICs ਵਿੱਚ ਗੋਲਡਮੈਨ ਸਾਕਸ ਐਸੇਟ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਚੇਅਰਮੈਨ, ਜਿਮ ਓ'ਨੀਲ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਰੂਪਾ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮਨ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਅਸਲ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੋਜ ਸਹਾਇਕ ਸੀ।
ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ, ਉਭਰਦੀਆਂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਬ੍ਰਿਕਸ ਦੇ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕੀਤਾ।
ਪਹਿਲਾ ਬ੍ਰਿਕ ਸੰਮੇਲਨ
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਚਾਰ BRIC ਜਨਰਲ ਰਾਜਾਂ (ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਰੂਸ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ) ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੀ ਆਮ ਬਹਿਸ ਦੇ ਹਾਸ਼ੀਏ 'ਤੇ ਸਤੰਬਰ 2006 ਵਿੱਚ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ, ਉੱਚ-ਪੱਧਰੀ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। 16 ਜੂਨ 2009 ਨੂੰ ਰੂਸ ਦੇ ਯੇਕਾਟੇਰਿਨਬਰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੂਰੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦੀ ਕੂਟਨੀਤਕ ਮੀਟਿੰਗ ਹੋਈ।
BRIC ਗਰੁੱਪਿੰਗ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਸਮੀ ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ, ਯੇਕਾਟੇਰਿਨਬਰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, 16 ਜੂਨ 2009 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਲੁਈਜ਼ ਇਨਾਸੀਓ ਲੂਲਾ ਦਾ ਸਿਲਵਾ, ਦਮਿਤਰੀ ਮੇਦਵੇਦੇਵ, ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ, ਅਤੇ ਹੂ ਜਿੰਤਾਓ ਦੇ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਰੂਸ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੇ ਸਬੰਧਤ ਨੇਤਾ, ਸਾਰੇ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਏ। ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਦਾ ਧਿਆਨ ਆਲਮੀ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ 'ਤੇ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿ ਚਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਵਧੀਆ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼, ਜਿਵੇਂ ਕਿ BRIC ਦੇ 3/4 ਮੈਂਬਰ, ਗਲੋਬਲ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਮੈਮੀ ਗਾਰਵਿਨ ਫ਼ੀਲਡਜ਼
ਮੈਮੀ ਗਾਰਵਿਨ ਫ਼ੀਲਡਜ਼ (13 ਅਗਸਤ, 1888 - 30 ਜੁਲਾਈ, 1987) ਅਧਿਆਪਕ, ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕਾਰਕੁੰਨ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ। 1909 ਵਿਚ ਉਹ ਸਾਊਥ ਕੈਰੋਲਿਨਾ, ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਚਾਰਲਸਟਨ ਕਾਊਂਟੀ ਵਿਚ ਨੌਕਰੀ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੀ। ਉਹ 1927 ਵਿਚ ਚਾਰਲਸਟਨ ਦੇ ਮਾਡਰਨ ਪ੍ਰਿਸਕਿਲਾ ਕਲੱਬ ਦੀ ਸਹਿ-ਬਾਨੀ ਵੀ ਸੀ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਮੈਮੀ ਏਲੀਜ਼ਾਬੇਥ ਗਾਰਵਿਨ ਦਾ ਜਨਮ ਚਾਰਲਸਟਨ, ਦੱਖਣੀ ਕੈਰੋਲਿਨਾ ਵਿੱਚ 13 ਅਗਸਤ 1888 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਜਾਰਜ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਗਾਰਵਿਨ ਅਤੇ ਰੇਬੇਕਾ ਮੈਰੀ ਲੋਗਨ ਬੈਲਿੰਗਰ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਾ ਵਿਖੇ ਸਕੂਲ 'ਚ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਲਫਲਿਨ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਲਾਇਸੈਂਸ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਡਿਪਲੋਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪੇ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਵੇ।
ਡਾਇਜੀਸਿਸ
ਡਾਇਜੀਸਿਸ (ਯੂਨਾਨੀ  "ਬਿਆਨ ਕਰਨਾ" ਤੋਂ), ਗਲਪ ਕਥਾ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਨਜ਼ਰੀਆ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ: ਡਾਇਜੀਸਿਸ ਵਿੱਚ ਵਾਰਤਾਕਾਰ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਵਾਰਤਾਕਾਰ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਹਾਜ਼ਰੀਨ ਨੂੰ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜ (ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਵਿਚਾਰ)ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਸਫ਼ਹਾਨ
ਇਸਫ਼ਹਾਨ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਸਪਹਾਨ, ਸਪਾਹਾਨ ਜਾਂ ਹਿਸਪਹਾਨ ਕਰ ਕੇ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਰਾਨ ਦੇ ਇਸਫ਼ਹਾਨ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਤਿਹਰਾਨ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 340 ਕਿੱਲੋਮੀਟਰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। 2011 ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਇਹਦੀ ਅਬਾਦੀ 3,793,101 ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਤਿਹਰਾਨ ਮਗਰੋਂ ਇਰਾਨ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲ਼ਾ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਰਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਮਖਮੈਲਪੁਰ
ਮਖਮੈਲਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਭੁਨਰਹੇੜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਯਮਲਾ ਪਗਲਾ ਦੀਵਾਨਾ
ਯਮਲਾ ਪਗਲਾ ਦੀਵਾਨਾ (ਹਿੰਦੀ: यमला पगला दीवाना) 2011 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹਿੰਦੀ ਹਾਸ ਨਾਟਕੀ ਫਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਸਮੀਰ ਕਾਰਣਿਕ ਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਮਿੰਦਰ, ਸਨੀ ਦਿਓਲ ਅਤੇ ਬੌਬੀ ਦਿਓਲ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਦਿਉਲ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਤਿਕੜੀ ਵਲੋਂ ਇਕੱਠੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਦੂਜੀ ਫਿਲਮ ਹੈ, ਇਸਤੋਂ ਪੂਰਵ ਅਪਨੇ (2007) ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨੋਂ ਇਕੱਠੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਹ ਫਿਲਮ ੧੯੭੫ ਦੀ ਧਰਮਿੰਦਰ ਅਭਿਨੀਤ ਫਿਲਮ "ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ" ਦੇ ਗਾਣੇ "ਮੈਂ ਜੱਟ ਯਮਲਾ ਪਗਲਾ ਦੀਵਾਨਾ" ਤੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੈ।
ਪਟਕਥਾ
ਪਰਮਵੀਰ ਸਿੰਘ (ਸਨੀ ਦਿਓਲ) ਇੱਕ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀ (ਐੱਨ ਆਰ ਆਈ) ਹੈ ਜੋ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਮੈਰੀ (ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਐੱਮਾ ਬ੍ਰਾਊਨ ਗਰੇਟੱਟ), ਦੋ ਬੱਚੇ ਕਰਮ ਅਤੇ ਵੀਰ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਫੀਸਾ ਅਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਲਾਂ ਪੂਰਵ, ਪਰਮਵੀਰ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਗਜੋਧਰ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਰਮਵੀਰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਧਰਮ ਸਿੰਘ (ਧਰਮਿੰਦਰ) ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਮਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਗਜੋਧਰ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਘਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪਰਮਵੀਰ ਦੇ ਘਰ ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਆਈ ਨਾਗਰੀਕ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰ ਉੱਥੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਿਲਮ ਇਸ ਵਿੱਛੜੇ ਹੋਏ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਹਾਸ ਰਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਨਿਰਮਾਣ
ਫਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਫਰਵਰੀ ੨੦੧੦ ਵਿੱਚ ਅਰੰਭ ਹੋਇਆ। ਜਿਸਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਮੀਰ ਕਾਰਣਿਕ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਫਿਲਮਾਂਕਨ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਅਪ੍ਰੈਲ ੨੦੧੦ ਵਿੱਚ ਅਰੰਭ ਹੋਇਆ। ਧਰਮਿੰਦਰ ਦੇ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਜਾਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮਾਰਚ ਦੇ ਸੁਰੂ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਰਜ ਰੋਕਨਾ ਪਿਆ, ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ ਵਿੱਚ ਜਦ ਸਨੀ ਦਿਓਲ ਦੀ ਪਿੱਠ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਐਕਸਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਫਿਲਮਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਐਡਾ ਯੋਨਥ
ਐਡਾ ਯੋਨਥ (ਜਨਮ 22 ਜੂਨ 1939)  ਇੱਕ ਇਸਰਾਈਲ ਕ੍ਰਿਸਟੇਲੋਗ੍ਰਾਫਰ ਹੈ। ਐਡਾ ਯੋਨਥ ਨੂੰ ਰਾਇਬੋਜੋਮਸ ਦੀ ਬਣਤਰ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਐਡਾ ਹੇਲੇਨ ਅਤੇ ਮਿਲਟਨ ਏ.ਕਿੱਮੇਲਮੈਨ ਸੇਂਟਰ ਜਿਹੜਾ ਕੇ ਬਾਇਓਮੋਲੀਕਿਓਲ ਦੀ ਬਣਤਰ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਕ ਹੈ। 2009, ਵਿੱਚ ਕਮਿਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਨਾਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲੀਆਂ। ਐਡਾ ਮੱਧ ਈਸਟ ਤੋਂ ਸਾਇਂਸ ਵਿੱਚ ਨਾਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਸੀ।   ਅਤੇ 45 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮਿਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਨਾਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਿਤ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿਹਾੜਾ 2016 ਐਡੀਟਾਥਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1939
ਇਰਸ਼ਾਦ ਕਾਮਿਲ
ਇਰਸ਼ਾਦ ਕਾਮਿਲ ਹਿੰਦੀ/ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਜਬ ਵੀ ਮੈੱਟ, ਲਵ ਆਜ ਕੱਲ੍ਹ, ਚਮੇਲੀ, ਅਤੇ ਰਾਕਸਟਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਬਾੱਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਗੀਤ ਲਿਖੇ ਹਨ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਕਾਮਿਲ ਦਾ ਜਨਮ ਮਾਲੇਰਕੋਟਲਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਬੱਚੇ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਅਤੇ ਪੀਐਚਡੀ ਡਿਗਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਗੀਤਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਗੀਤਕਾਰ
ਪੂਰਬੀ ਕੈਰੀਬੀਆਈ ਡਾਲਰ
ਪੂਰਬੀ ਕੈਰੀਬੀਆਈ ਡਾਲਰ (sign: $; ਕੋਡ: XCD) ਪੂਰਬੀ ਕੈਰੀਬੀਆਈ ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਨੌਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਠ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਵਰਜਿਨ ਟਾਪੂ ਹੀ ਇਸ ਮੁਦਰਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵਰਤਦੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਡਾਲਰ ਹੈ।
ਸਕਾਰਫ਼
thumb|ਗਰਮ ਊਨੀ ਸਕਾਰਫ਼ ਅਤੇ ਜੈਕਟ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲਾ ਆਦਮੀ right|thumb|ਆਧੁਨਿਕ ਰੰਗਦਾਰ ਫੈਸ਼ਨ ਸਕਾਰਫ਼ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੀ ਮਾਡਲ ਸਕਾਰਫ, ਗਲੇ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਪਹਿਨਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਕੱਪੜੇ ਦਾ ਇੱਕ ਟੁਕੜਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਗਰਮੀ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਸਫਾਈ, ਫੈਸ਼ਨ ਜਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਕਾਰਣਾਂ ਲਈ ਹੈ। ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਾਮੱਗਰੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉੱਨ, ਕਸਮਤ, ਲਿਨਨ ਜਾਂ ਕਪਾਹ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਆਮ ਕਿਸਮ ਦਾ ਕੱਪੜਾ ਹੈ।
ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਆਜ਼ਾਦ
ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਆਜ਼ਾਦ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ
ਰਸ ਨਿਸ਼ਪੱਤੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ
ਭੱਟ ਨਾਇਕ ਦਾ ਭੋਗਵਾਦ:-
ਅਭਿਨਵ ਗੁਪਤ ਦਾ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀਵਾਦ :-
ਅਭਿਨਵ ਗੁਪਤ ਭਰਤ ਦਾ ਰਸ ਸੂਤ੍ਰ ਦੇ ਚੌਥੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ ਹੈ। ਪੂਰਵ-ਵਰਤੀ ਤਿੰਨਾਂ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ ਦਾ ਮਤਾਂ ਦਾ ਬੋਧ ਵੀ ਅਭਿਨਵ ਗੁਪਤ ਨੇ ਕਰਾਇਆ ਹੈ। ਗੁਪਤ ਨੇ ਆਪਣਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਸ਼ੈਵ-ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ' 'ਨਿਸ਼ਪੱਤੀ' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ' ਅਤੇ 'ਸੰਯੋਗ' ਹੈ।
ਮੇਘਨਾ ਗੁਲਜ਼ਾਰ
ਮੇਘਨਾ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ​​ਕਵੀ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਰਾਖੀ ਦੀ ਧੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਬਾਰੇ ਬੀਕੌਜ਼ ਹੀ ਇਜ਼... ਨਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਲੇਖਕ ਵੀ ਹੈ।
ਰਸ ਨਿਸ਼ਪੱਤੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ
ਭੱਟ ਨਾਇਕ ਦਾ ਭੋਗਵਾਦ:-
ਅਭਿਨਵ ਗੁਪਤ ਅਨੁਸਾਰ ਰਤਿ ਆਦਿ ਸਥਾਈ ਭਾਵ ਜਨਮ-ਜਾਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੁਹਿਰਦਾ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਵਾਸਨਾ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਲੁਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕ ਵਿਚ ਨਾਇਕਾ ਆਦਿ ਕਾਰਣਾਂ ,ਕਟਾਖ ਆਦਿ ਕਾਰਜਾਂ ਨਿਰਵੇਦ ਆਦਿ ਸਹਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਕਰ ਕੇ ਸਥਾਈ ਭਾਵ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਥਾਈ ਭਾਵਾਂ ਦੀ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਕਾਰਣਾਂ,ਕਾਰਜਾ ਅਤੇ ਸਹਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸੰਯੋਗ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਾਵਿ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵੇਲੇ ਇਹ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਨਾਂ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਵਿਭਾਵ,ਅਨੁਭਾਵ ਅਤੇ ਵਿਭਚਾਰੀ ਭਾਵ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਆਮ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਅਲੌਕਿਕਤਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਕਾਵਿ ਜਾਂ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਣਾਂ ਤੋਂ ਕੇਵਲ ਆਨੰਦ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪਵਾਰੀ (ਬਲਾਕ ਫਿਲੌਰ)
ਪਵਾਰੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਫਿਲੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਮੇਘਨਾ ਗੁਲਜ਼ਾਰ
ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ 1999 ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ "ਹੂ ਤੁ ਤੁ" ਨਾਲ ਬਤੌਰ ਸਕਰੀਨਰਾਇਟਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੇਘਨਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ, ਨਾਟਕ "ਫਿਲਹਾਲ ..." (2002) ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਅੱਠ ਸਾਲ ਦੀ ਸਬਾਬਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਤਲਵਾੜ (2015) ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਤੇ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਬੋਤਮ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਹਾਸਿਲ ਹੋਈ। ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਲਾਭਕਾਰੀ ਉਦਮ 2018 ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਥ੍ਰਿਲਰ "ਰਾਜ਼ੀ" ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋਣ ਵਜੋਂ ਉਭਰੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਵਿਖੇ ਸਰਬੋਤਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮੇਘਨਾ ਨੇ ਅਗਲੀ ਜੀਵਨਾਤਮਕ ਫ਼ਿਲਮ "ਛਪਾਕ" (2020) ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।
ਰਸ ਨਿਸ਼ਪੱਤੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ
ਭੱਟ ਨਾਇਕ ਦਾ ਭੋਗਵਾਦ:-
ਅਭਿਨਵ ਗੁਪਤ ਦਾ ਵਿਅੰਜਨਾਵਾਦ ਦਾ ਸਾਰ :-
ਮੇਘਨਾ ਗੁਲਜ਼ਾਰ
ਕੈਰੀਅਰ
ਮੇਘਨਾ ਗੁਲਜਾਰ ਨੇ ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਲਈ ਇੱਕ ਫ੍ਰੀਲੈਂਸ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਐਨਐਫਡੀਸੀ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਪੋਇਟਰੀ ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਂਜਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵੀ ਛਾਪੀ ਗਈ ਸੀ। ਸਮਾਜਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੇਘਨਾ ਨੇ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸਈਦ ਅਖ਼ਤਰ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸਹਾਇਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1995 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਟਿਸ਼ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਤੋਂ ਫ਼ਿਲਮਸਾਜ਼ੀ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਕੋਰਸ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਵਾਪਸੀ ਆ ਕੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਲੇਖਕ-ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਨਾਲ ਮਾਚਿਸ ਅਤੇ ਹੂ ਤੂ ਤੁੂ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਮੇਘਨਾ ਨੇ ਕਈ ਸੰਗੀਤ ਐਲਬਮਾਂ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਅਤੇ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀਆਂ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਲਈ ਸੀ।
ਪਵਾਰੀ (ਬਲਾਕ ਫਿਲੌਰ)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮੇਘਨਾ ਗੁਲਜ਼ਾਰ
ਕੈਰੀਅਰ
ਮੇਘਨਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ "ਫਿਲਹਾਲ" ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ 2002 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਬਕਾ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ ਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੁਸ਼ਮਿਤਾ ਸੇਨ ਅਤੇ ਤੱਬੂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਦੂਜੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਫ਼ਿਲਮ 2007 ਵਿੱਚ "ਜਸਟ ਮੈਰਿਡ" ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸੰਜੇ ਗੁਪਤਾ ਦੀ ਅੰਥੋਲੋਜੀ "ਦਸ ਕਹਾਣੀਆਂ" ਲਈ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵੀ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਸਿੰਘ ਅਭਿਨੇਤਾ ਸੀ। 2015 ਵਿੱਚ, ਮੇਘਨਾ ਨੇ "ਤਲਵਾਰ" , ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭਾਰਦਵਾਜ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਅਤੇ "2008 ਦੇ ਨੋਇਡਾ ਦੇ ਡਬਲ ਮਰਡਰ ਕੇਸ" ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤਾ।
ਰਸ ਨਿਸ਼ਪੱਤੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ
ਭੱਟ ਨਾਇਕ ਦਾ ਭੋਗਵਾਦ:-
1.ਰਸ ਨਿਸ਼ਪੱਤੀ (ਰਸ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਉ) ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਜਾਂ ਪਾਠਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਮੇਘਨਾ ਗੁਲਜ਼ਾਰ
ਕੈਰੀਅਰ
2018 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਥ੍ਰਿਲਰ "ਰਾਜ਼ੀ" ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤਾ। ਜੰਗਲੀ ਪਿਕਚਰਜ਼ ਅਤੇ ਧਰਮ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ, ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਆਲੀਆ ਭੱਟ ਅਤੇ ਵਿੱਕੀ ਕੌਸ਼ਲ ਨੇ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੱਕਾ ਦੇ ਨਾਵਲ "ਕਾਲਿੰਗ ਸਹਿਮਤ" 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 3,193 ਕਰੋੜ (27 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ) ਦੀ ਕਮਾਈ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸਾਬਤ ਹੋਈ। ਤਲਵਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜ਼ੀ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸਰਬੋਤਮ ਫ਼ਿਲਮ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਮੇਘਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਰਾਜ਼ੀ ਸਰਬੋਤਮ ਫ਼ਿਲਮ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੀ ਅਤੇ ਮੇਘਨਾ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ।
ਰਸ ਨਿਸ਼ਪੱਤੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ
ਭੱਟ ਨਾਇਕ ਦਾ ਭੋਗਵਾਦ:-
2.ਸਹ੍ਰਿਦਯਾ,ਦਰਸ਼ਕਾ ਅਤੇ ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ 'ਚ 'ਰਤੀ' ਆਦਿ ਸਥਾਈਭਾਵ ਵਾਸਨਾਂ ਜਾਂ ਸੰਸਕਾਰ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਲੌਕਿਕ ਜੀਵਨ 'ਚ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦਾ ਉਦਿਤ ਹੋਣਾ,ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਸੋਹਣੇ-ਸੋਹਣੇ ਦ੍ਰਿਸ਼,ਸ਼ਰੀਰ ਦੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਚਲਾਉਣਾ ਆਦਿ ਦੁਆਰਾ ਜਿਨ੍ਹਾ ਨੇ 'ਰਤੀ' ਆਦਿ ਸਥਾਈਭਾਵਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਕਰਨ  'ਚ ਜਿੰਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਪੁਣਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਇਹ ਵਾਸਨਾ ਉੰਨੀ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਕਸਿਤ ਰੂਪ 'ਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਮੇਘਨਾ ਗੁਲਜ਼ਾਰ
ਕੈਰੀਅਰ
ਉਸ ਦੇ ਅਗਲੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਲਈ, ਮੇਘਨਾ ਐਸਿਡ ਅਟੈਕ ਪੀੜਤ ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਗਰਵਾਲ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਤੇ ਬਾਇਓਪਿਕ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸ ਨੇ ਛਪਾਕ ਰੱਖਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਮਾਲਤੀ ਬਾਰੇ ਹੈ, ਜੋ ਅਗਰਵਾਲ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਇੱਕ ਐਸਿਡ ਅਟੈਕ ਪੀੜਤ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਦੀਪਿਕਾ ਪਾਦੂਕੋਣ ਨੂੰ ਮਾਲਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 10 ਜਨਵਰੀ 2020 ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ 'ਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਅਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਇੱਕ ਜੀਵਨ ਅਧਾਰਿਤ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸੈਨਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੈਮ ਮਨੇਕਸ਼ਵ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰੇਗੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੌਸ਼ਲ ਨੂੰ ਮਨੇਕਸ਼ਵ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਏਗਾ ਅਤੇ ਰੌਨੀ ਸਕ੍ਰਿਓਵਾਲਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ 2020 ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ 2021 ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਵੇਗੀ।
ਰਸ ਨਿਸ਼ਪੱਤੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ
ਭੱਟ ਨਾਇਕ ਦਾ ਭੋਗਵਾਦ:-
3.ਰਸ ਦਾ ਆਸੁੁਆਦਨ ਅਲੌੌੌੌੌਕਿਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦੂਜੇ ਸਾਰੇ ਗਿਆਨਾਂ ਨੂੰ ਲੁਪਤ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਨੰੰਦ ਬ੍ਰਹਮ-ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮੇਘਨਾ ਗੁਲਜ਼ਾਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਰਸ ਨਿਸ਼ਪੱਤੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ
ਭੱਟ ਨਾਇਕ ਦਾ ਭੋਗਵਾਦ:-
4.ਕਾਵਿ ਆਦਿ ਦਾ ਪਾਠ  ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਆਦਿ  ਦਾ ਖੇਡਣਾ ਰਸਿਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਈ ਭਾਵ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦੇ ਸਾਧਨ ਹਨ । ਜਦ ਪਾਠਕ ਜਾਂ ਦਰਸ਼ਕ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਜਾਗੇ ਹੋਏ ਸਥਾਈ ਭਾਵ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਚਿੱਤ ਦੀ ਇਕਾਗ੍ਰਤਾ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਪਰਮ ਆਨੰਦ  ਵਰਗੇ ਅਖੰਡ ਰਸ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰਿਕਸ
ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦਾ ਦਾਖਲਾ
2010 ਵਿੱਚ, ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਨੇ BRIC ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਰਸਮੀ ਦਾਖਲੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਉਸੇ ਸਾਲ ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਚੀਨ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ 24 ਦਸੰਬਰ 2010 ਨੂੰ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹੋਰ BRIC ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ - ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਲਈ "S" ਦੇ ਨਾਲ - ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਬ੍ਰਿਕਸ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2011 ਵਿੱਚ, ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਜੈਕਬ ਜ਼ੂਮਾ, ਚੀਨ ਦੇ ਸਾਨਿਆ ਵਿੱਚ 2011 ਦੇ ਬ੍ਰਿਕਸ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ।
ਰਸ ਨਿਸ਼ਪੱਤੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ
ਭੱਟ ਨਾਇਕ ਦਾ ਭੋਗਵਾਦ:-
5.ਪਾਠਕਾਂ ਜਾਂ ਦਰਸ਼ਕਾਂਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ( ਰਤੀ ਆਦਿ ਦਾ)  ਸਥਾਈ ਭਾਵ, ਵਿਭਾਵ ਆਦਿ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਇਵੇਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ  ਦੀਆਂ ਕਣੀਆਂ ਪੈਣ ਕਰਕੇ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚੋਂ ਖੁਸ਼ਬੋ। ੲਇਸ ਹਲਾਤ ਵਿੱਚ  ਰਸਿਕ ਆਨੰਦ ਅਨੂਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਰਾਗ ਦਵੈਖ ਮਿਟ ਜਾਣ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ  ਸਾਂਝੇ  ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਰਸ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਿਕਸ
ਸੰਭਾਵੀ ਹੋਰ ਵਿਸਥਾਰ
2010 ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਬ੍ਰਿਕਸ ਸਮੂਹ (ਹੁਣ ਬ੍ਰਿਕਸ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਸਮੇਤ ਕਈ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਿਖਾਈ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਨੇ 2022 ਦੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਸੀਨੀਅਰ ਚੀਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ, ਮੌਜੂਦਾ ਬ੍ਰਿਕਸ ਚੇਅਰਮੈਨ, ਨਾਲ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਦੌਰਾਨ ਬ੍ਰਿਕਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੇ ਆਪਣੇ ਇਰਾਦੇ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ। ਬੀਜਿੰਗ ਨੇ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਸੈਂਟੀਆਗੋ ਕੈਫੀਰੋ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਸਟੇਟ ਕੌਂਸਲਰ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਵੈਂਗ ਵਿਚਕਾਰ ਮੀਟਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦੇ ਸੰਭਾਵੀ ਰਲੇਵੇਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ। ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਜੀ-20 ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਦੇ ਹਾਸ਼ੀਏ 'ਤੇ ਵਾਈ. ਚੀਨ ਨੇ 77ਵੀਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਜਨਰਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੇ ਹਾਸ਼ੀਏ 'ਤੇ ਕੈਫੀਰੋ ਅਤੇ ਯੀ ਵਿਚਕਾਰ ਅਗਲੀ ਮੀਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦੀ ਸੰਭਾਵੀ ਅਰਜ਼ੀ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਮਰਥਨ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਦੁਹਰਾਇਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰੂਸ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੋਵੇਂ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਈਰਾਨ ਨੇ ਵੀ ਜੂਨ 2022 ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉਭਰ ਰਹੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਇੱਕ ਅਰਜ਼ੀ ਸੌਂਪੀ ਸੀ। ਈਰਾਨ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਰੂਸ ਦੇ ਸਬੰਧ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿੱਘੇ ਹੋਏ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਤਿੰਨੋਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵਧ ਰਹੇ ਪੱਛਮੀ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਵੇਂ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ, ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਮਿਸਰ ਨੇ ਵੀ ਬ੍ਰਿਕਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਪਰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਰਸਮੀ ਬੇਨਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਬ੍ਰਿਕਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਕੋਈ ਰਸਮੀ ਅਰਜ਼ੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਆਸ਼ਾਵਾਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਰੇ ਮੌਜੂਦਾ ਬ੍ਰਿਕਸ ਮੈਂਬਰਾਂ-ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਰੂਸ, ਭਾਰਤ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਤੋਂ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਰਸ ਨਿਸ਼ਪੱਤੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ
ਭੱਟ ਨਾਇਕ ਦਾ ਭੋਗਵਾਦ:-
ਇਸ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਭਾਵ ਆਦਿ ਆਪਣੇ ਦੋ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਛਡ ਦੇਣ ਅਤੇ ਪਾਠਕ ਜਾਂ ਦਰਸ਼ਕ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ-ਭਾਵ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਣ।ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੁਸ਼ਿਅੰਤ,ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਆਦਿ ਆਪਣੇ ਵਿਅਕਤੀ-ਭਾਵ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਨਿਰੇ ਨਾਇਕ-ਨਾਇਕਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਰਸ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਇਵੇਂ ਵਿਭਾਵ ਆਦਿ ਨਿਰੇ ਵਿਸ਼ੇ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕ ਨਿਰੇ ਵਿਸ਼ਈ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਨੂੰ ਸਾਂਝ ਪਾਉਣਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਜਨਮਦਾਤਾ ਭੱਟ ਨਾਇਕ ਹੋਇਆ ਹੈ -ਇਹ ਗੱਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਬ੍ਰਿਕਸ
ਵਿਕਾਸ
ਬ੍ਰਿਕਸ ਫੋਰਮ, ਬ੍ਰਿਕਸ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਪਾਰਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾ, 2011 ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਜੂਨ 2012 ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਿਕਸ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਦਰਾ ਫੰਡ (IMF) ਦੀ ਉਧਾਰ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ $75 ਬਿਲੀਅਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਕਰਜ਼ਾ IMF ਵੋਟਿੰਗ ਸੁਧਾਰਾਂ 'ਤੇ ਸ਼ਰਤ ਸੀ। ਮਾਰਚ 2013 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਡਰਬਨ, ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵੇਂ ਬ੍ਰਿਕਸ ਸੰਮੇਲਨ ਦੌਰਾਨ, ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਪੱਛਮੀ-ਪ੍ਰਭਾਵੀ IMF ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਤੀ ਸੰਸਥਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਸੰਮੇਲਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬ੍ਰਿਕਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2014 ਤੱਕ ਇਸ ਨਵੇਂ ਵਿਕਾਸ ਬੈਂਕ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ ਦੇਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬੋਝ ਵੰਡਣ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਵਾਦਾਂ ਨੇ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਰਸ ਨਿਸ਼ਪੱਤੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ
ਭੱਟ ਨਾਇਕ ਦਾ ਭੋਗਵਾਦ:-
ਭਿਨਵ-ਗੁਪਤ ਵਿਅੰਜਨਾਵਾਦੀ(suggestionist) ਆਚਾਰੀਆ ਸਨ। ਅਭਿਨਵ -ਗੁਪਤ ਦੇ ਇਸ ਵਾਦ ਲਈ ਦੋ ਗੱਲਾਂ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਦਰਸ਼ਕ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ ਰੋਜ਼ ਦੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਨਾਲ ਕ੍ਰੋਧ, ਦਇਆ, ਪ੍ਰੇਮ ਆਦਿ ਸਥਾਈ ਭਾਵ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਇਹ ਸੰਸਕਾਰ ਬਣਕੇ ਜਾਂ impression ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਛੁਪੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਅਜੇਹੇ ਭਾਵ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਨਹੀਂ ਜਾਗਦੇ। ਦਰਸ਼ਕ/ਸਰੋਤਾ  ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਧੇਰੇ  ਭਾਵੁਕ ਹੋਵੇਗਾ ਉਨਾਂ ਰਸ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੋਵੇਗਾ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਵ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ ਉਹ ਨਿਰਜੀਵ ਮੂਰਤ ਵਾਂਗ ਜੜ indifferent ਬਣੇ ਖੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ  ਇਕ  ਮਨੋ-ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਤੇ ਯਥਾਰਥਕ ਗੱਲ ਹੈ।
ਬ੍ਰਿਕਸ
ਵਿਕਾਸ
ਸਤੰਬਰ 2013 ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਕਸ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ, ਚੀਨ ਨੇ ਪੂਲ ਲਈ $41 ਬਿਲੀਅਨ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਕੀਤੀ; ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਰੂਸ $18 ਬਿਲੀਅਨ ਹਰੇਕ; ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ $5 ਬਿਲੀਅਨ। ਬ੍ਰਿਕਸ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਚੀਨ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ ਦਾ ਧਾਰਕ ਅਤੇ ਮੁਦਰਾ ਪੂਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਭੂਮਿਕਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚੀਨ ਵੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੂੰਜੀ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਚੀਨ ਹੋਰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ," ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ। "ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਸੀਂ ਅਜੇ ਵੀ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਤਣਾਅ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ।" 11 ਅਕਤੂਬਰ 2013 ਨੂੰ, ਰੂਸ ਦੇ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਐਂਟੋਨ ਸਿਲੂਆਨੋਵ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਥਿਰ ਮੁਦਰਾ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਲਈ ਮਨੋਨੀਤ $100 ਬਿਲੀਅਨ ਫੰਡ ਬਣਾਉਣ ਲਈ 2014 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ, ਗੁਇਡੋ ਮਾਂਟੇਗਾ, ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਫੰਡ ਮਾਰਚ 2014 ਤੱਕ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਪ੍ਰੈਲ 2014 ਤੱਕ, ਮੁਦਰਾ ਰਿਜ਼ਰਵ ਪੂਲ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਬੈਂਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਜੇ ਬਾਕੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਿਤੀ 2015 ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਤਹਿ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਬ੍ਰਿਕਸ ਵਿਕਾਸ ਬੈਂਕ ਲਈ ਇੱਕ ਡ੍ਰਾਈਵਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਾਧੂ-ਬ੍ਰਿਕਸ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮਹੱਤਤਾ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬ੍ਰਿਕਸ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ "ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਹਿੱਤਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ... ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਏ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਕਸਤ ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਕਸਰ ਅਣਡਿੱਠ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।"
ਮੈਮੀ ਗਾਰਵਿਨ ਫ਼ੀਲਡਜ਼
ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ
ਕੁਝ ਸਾਲ ਬੋਸਟਨ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਚਾਰਲਸਟਨ ਵਾਪਸ ਆਈ ਅਤੇ ਰੌਬਰਟ ਲੂਕਸ ਫੀਲਡਜ਼ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਐਲਫ੍ਰੈਡ ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਅਤੇ ਰਾਬਰਟ ਲਿਓਨੇਲ ਸਨ। 1926 ਵਿਚ ਫੀਲਡਜ਼ ਸੁਸਾਇਟੀ ਕਾਰਨਰ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਵਾਪਸ ਚਲੀ ਗਈ। ਆਰਥਿਕ ਮੰਦਵਾੜੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਚਾਰਲਸਟਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਲਈ ਪਹਿਲੇ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦੇ ਬਾਈਬਲ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਫ਼ੀਲਡਜ਼ 1943 ਵਿਚ ਅਧਿਆਪਨ ਤੋਂ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਈ।
ਬ੍ਰਿਕਸ
ਵਿਕਾਸ
ਮਾਰਚ 2014 ਵਿੱਚ, ਹੇਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੰਮੇਲਨ ਦੇ ਹਾਸ਼ੀਏ 'ਤੇ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਿਕਸ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਸੰਵਾਦ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ "ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਨਵੰਬਰ 2014 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਸਬੇਨ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ G20 ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਬਾਰੇ ਤਾਜ਼ਾ ਮੀਡੀਆ ਬਿਆਨ। ਜੀ-20 ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ ਇਕਪਾਸੜ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਚਰਿੱਤਰ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰੂਸ ਦੁਆਰਾ ਯੂਕਰੇਨੀ ਕ੍ਰੀਮੀਆ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਤਣਾਅ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ "ਵਿਰੋਧੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਜਵਾਬੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਦਾ ਵਾਧਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ ਟਿਕਾਊ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਹੱਲ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਚਾਰਟਰ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼।" ਇਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਜੂਲੀ ਬਿਸ਼ਪ ਦੇ ਬਿਆਨ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਰੂਸੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਪੁਤਿਨ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਸਬੇਨ ਵਿੱਚ ਜੀ-20 ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੇਰ ਜ਼ਮਾਨ ਤਾਇਜ਼ੀ
ਸ਼ੇਰ ਜ਼ਮਾਨ ਤਾਇਜ਼ੀ (3 ਨਵੰਬਰ 1931 – 22 ਦਸੰਬਰ, 2009) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ  ਲੇਖਕ, ਕਵੀ, ਦਾਨਿਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੀ।  ਉਹ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਖੋਜੀ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਖੋਜ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਰਸ ਨਿਸ਼ਪੱਤੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ
ਭੱਟ ਨਾਇਕ ਦਾ ਭੋਗਵਾਦ:-
ਦੂਸਰੀ ਗੱਲ ਹੈ ਸਰਬ-ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਦੀ, ਸਾਧਾਰਣੀਕਰਣ ਦੀ, Generalisation ਦੀ।
ਬ੍ਰਿਕਸ
ਵਿਕਾਸ
ਜੁਲਾਈ 2014 ਵਿੱਚ, ਰੂਸੀ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦੀ ਗਵਰਨਰ, ਐਲਵੀਰਾ ਨਬੀਉਲੀਨਾ, ਨੇ ਇੱਕ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ "ਬ੍ਰਿਕਸ ਭਾਗੀਦਾਰ ਬਹੁ-ਪੱਖੀ ਸਵੈਪ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੋੜ ਪੈਣ 'ਤੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਵੇਗਾ" ਜੋ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆ ਹੈ ਕਿ "ਜੇਕਰ ਮੌਜੂਦਾ ਰੁਝਾਨ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਡਾਲਰ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗਲੋਬਲ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰਕ ਵਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ."
ਰਸ ਨਿਸ਼ਪੱਤੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ
ਭੱਟ ਨਾਇਕ ਦਾ ਭੋਗਵਾਦ:-
ਕਾਵਿ ਜਾਂ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਹਰ ਵਸਤੂ ਸਰਬ-ਸਾਂਝੀ ਤੇ ਸਬੰਧ ਰਹਿਤ ਪ੍ਰਵਾਣ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਗੁੁੁੁਲਾਬ ਦਾ ਫੁੁੱਲ ਵੇਖਕੇ ਨਾ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਮਝੀਏ, ਨਾ ਹੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਾ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਦਾਸੀਨ(indifferent) ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ। ਜੇ ਇਉਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਫੁੱਲ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਜਾਂ ਉਪਰਾਮਤਾ ਵਾਬਸਤਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਵਸਤੂ-ਫੁੱਲ ਨੂੰ ਸਰਬ-ਸਾਧਾਰਣ ਹੀ ਮੰਨਣਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸੇ ਸਾਧਾਰਣੀਕਰਨ' ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਸ ਦੀ ਵਿਅੰਜਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪਾਤਰ, ਨਟ ਨਟੀ, ਦਰਸ਼ਕ, ਸੁਖ-ਦੁਖ ਸਾਰੀਆਂ ਦਾ ਸਾਧਾਰਣੀਕਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਏਸੇ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਰਸ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਿਕਸ
ਵਿਕਾਸ
13 ਜੁਲਾਈ 2014 ਦੇ ਹਫਤੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਫੀਫਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਖੇਡ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਕਸ ਫੋਰਟਾਲੇਜ਼ਾ ਸੰਮੇਲਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪੁਤਿਨ ਨੇ ਬ੍ਰਿਕਸ ਵਿਕਾਸ ਬੈਂਕ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਥੀ ਨੇਤਾ ਦਿਲਮਾ ਰੌਸੇਫ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਦੁਵੱਲੇ ਸਮਝੌਤਿਆਂ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ। ਰੱਖਿਆ, ਗੈਸ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ। ਰੌਸੇਫ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬ੍ਰਿਕਸ ਦੇਸ਼ "ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ ਅਤੇ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।" ਫੋਰਟਾਲੇਜ਼ਾ ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਾਸੀਲੀਆ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਅਨ ਆਫ ਸਾਊਥ ਅਮਰੀਕਨ ਨੇਸ਼ਨਜ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਬ੍ਰਿਕਸ ਮੀਟਿੰਗ ਹੋਈ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਕਾਸ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਮੁਦਰਾ ਫੰਡ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਵਿਕਾਸ ਬੈਂਕ ਕੋਲ US$50 ਬਿਲੀਅਨ ਦੀ ਪੂੰਜੀ ਹੋਵੇਗੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਦੇਸ਼ US$10 ਬਿਲੀਅਨ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੁਦਰਾ ਫੰਡ ਕੋਲ US$100 ਬਿਲੀਅਨ ਹੋਵੇਗਾ।
ਸ਼ੇਰ ਜ਼ਮਾਨ ਤਾਇਜ਼ੀ
ਕੈਰੀਅਰ
ਪਾਬੀ, ਨੌਸਹਿਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ (ਉਦੋਂ ਐਨ ਡਬਲਿਊ ਐੱਫ ਪੀ), ਅਜੋਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਤਾਇਜ਼ੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਫੌਜੀ ਸਰਵਿਸ ਕੋਰ (1954-1977), ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਬਿਊਰੋ, ਪਿਸ਼ਾਵਰ (1949-1954) ਵਿੱਚ ਕਲਰਕ, ਅਫ਼ਗਾਨ ਰਫਿਊਜੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰੇਟ, ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਸਰ (1979-1980), ਯੂਐਨਐਚਸੀਆਰ (ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਫਸਰ: 1980-1991), ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਫਰੰਟੀਅਰ ਪੋਸਟ, ਪੇਸ਼ਾਵਰ (ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਐਡੀਟਰ, 1991-1995) ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਵਿੱਚ ਬੀਬੀਸੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ (ਨਿਊ ਹੋਮ ਨਿਊ ਲਾਈਫ - ਇੱਕ ਟ੍ਰਾਇਲਿੰਗਲ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ, 1996-1997) ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਬਾਇਲੀ ਮਹਿਲਾ ਵੈਲਫੇਅਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਉਪ-ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਦੁਭਾਸ਼ੀ ਤਿਮਾਹੀ (ਨਿਊ ਲਾਈਫ)  ਦੇ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਬ੍ਰਿਕਸ
ਵਿਕਾਸ
15 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ, ਫੋਰਟਾਲੇਜ਼ਾ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਕਸ ਛੇਵੇਂ ਸੰਮੇਲਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ, ਉਭਰਦੀਆਂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੇ US$100 ਬਿਲੀਅਨ ਨਿਊ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਬੈਂਕ (ਪਹਿਲਾਂ "ਬ੍ਰਿਕਸ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਬੈਂਕ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ) ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਮੀਦ ਕੀਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ US$100 ਬਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੁੱਲ ਦਾ ਰਿਜ਼ਰਵ ਕਰੰਸੀ ਪੂਲ। ਬ੍ਰਿਕਸ ਨਿਰਯਾਤ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਏਜੰਸੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਹਿਯੋਗ ਬਾਰੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾ 'ਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਵੀ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਗਏ।