cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਸੈਰਾਹ ਸਿਲਵਰਮੈਨ
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਸਿਲਵਰਮੈਨ ਦਾ ਜਨਮ ਬੈਡਫੋਰਡ, ਨਿਊ ਹੈਂਪਸ਼ਾਇਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ,   ਬੈਥ ਐਨ (ਨੀ ਹਾਲਪਿਨ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਓਹਾਰਾ; 1941–2015) ਅਤੇ ਡੋਨਲਡ ਸਿਲਵਰਮੈਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਨਿਊ ਹੈਂਪਸ਼ਾਇਰ ਦੇ ਮੈਨਚੇਸਟਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬੈਥ ਜਾਰਜ ਮੈਕਗਵਰਨ ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਕੰਪਨੀ ਨਿਊ ਥਾਲੀਅਨ ਪਲੇਅਰਜ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਡੋਨਲਡ ਨੇ ਇੱਕ ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ ਵਜੋਂ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰੇਜ਼ੀ ਸੋਫੀ ਦੇ ਆਉਟਲੈੱਟ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਵੀ ਚਲਾਈ ਸੀ।  ਸਿਲਵਰਮੈਨ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਆਪਸ 'ਚ ਤਲਾਕ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੂਸਰੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਸਿਲਵਰਮੈਨ ਪੰਜ ਭੈਣਾਂ-ਭਰਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਰਿਫਾਰਮ ਰੱਬੀ ਸੁਜ਼ਨ ਸਿਲਵਰਮੈਨ, ਲੇਖਕ ਜੋਡਿਨ ਸਪੀਅਰ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਲੌਰਾ ਸਿਲਵਰਮੈਨ ਹਨ; ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਜੈਫਰੀ ਮਾਈਕਲ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਯਹੂਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਧਾਰਮਿਕ ਮੰਨਦੀ ਹੈ।  ਉਹ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਸੀ ਜਦੋਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ, ਦਸੰਬਰ 2014 ਵਿੱਚ, ਪੱਛਮੀ ਕੰਧ 'ਤੇ ਮੋਰਾਰ ਲਗਾਏ। ਉਸ ਦੇ ਪੁਰਖ ਪੋਲੈਂਡ ਅਤੇ ਰੂਸ ਦੇ ਸਨ। Her ancestors were from Poland and Russia.
ਸਿਲਵਰਮੈਨ ਨੇ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬੋਸਟਨ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਟੈਂਡ-ਅਪ ਕਾਮੇਡੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ "ਖ਼ਤਰਨਾਕ" ਕਿਹਾ। ਮੈਨਚੇਸਟਰ (1989 ਦੀ ਕਲਾਸ) ਦੇ ਡੇਰੀਫੀਲਡ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਸ ਨੇ ਗ੍ਰੀਨਵਿਚ ਵਿਲੇਜ ਵਿੱਚ ਸਟੈਂਡ-ਅਪ ਕਾਮੇਡੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1970 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਕੱਨੌਜ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਕੱਨੌਜ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ 80 ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਹਲਕਾ ਜਨਰਲ ਹੈ।
ਸਾਂਸਦ
2014 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੰਪਲ ਯਾਦਵ ਇਸ ਹਲਕੇ ਦੇ ਸਾਂਸਦ ਚੁਣੀ ਗਈ। 1962 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਸਾਂਸਦਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ।
!ਸਾਲ !colspan="2" align="center"|ਪਾਰਟੀ !align="center"| ਸਾਂਸਦ !ਸਰੋਤ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਕੁੱਕੜ ਪਿੰਡ
ਕੁਕੜ ਪਿੰਡ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਜਲੰਧਰ ਪੂਰਬੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜਲੰਧਰ ਛਾਉਣੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਅਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਵੇਲੀ ਰੇਸਤਰਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨੇੜੇ.ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ਼ਿਵਾਦਾ
'''ਕੇ.ਵੀ. ਸ਼੍ਰੀਲੇਖਾ ਨਾਇਰ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: K. V. Srilekha Nair; ਜਨਮ 23 ਅਪ੍ਰੈਲ 1986), ਜੋ ਕਿ ਉਸਦੇ ਸਟੇਜ ਨਾਮ ਸ਼ਿਵਾਦਾ''' ਦੁਆਰਾ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਮਲਿਆਲਮ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਸ਼ਿਵਾਦਾ ਦਾ ਜਨਮ ਕੇਵੀ ਸ਼੍ਰੀਲੇਖਾ ਨਾਇਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਜੇਰਾਜਨ ਅਤੇ ਕੁਮਾਰੀ, ਇੱਕ ਮਲਿਆਲੀ ਪਰਿਵਾਰ, ਤਿਰੂਚਿਰਾਪੱਲੀ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਗ੍ਰੇਡ 5 ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਗ੍ਰੇਡ 5 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਅੰਗਮਾਲੀ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਉਸਨੇ ਵਿਸ਼ਵਜਯੋਤੀ ਸੀਐਮਆਈ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਅੰਗਮਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਤੋਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੁਆਏਫ੍ਰੈਂਡ ਮੁਰਲੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਅਰੁੰਧਤੀ ਹੈ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਸ਼ਿਵਦਾ ਨੇ 2009 ਵਿੱਚ ਮਲਿਆਲਮ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਫਿਲਮ ਕੇਰਲਾ ਕੈਫੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੀ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਸਨੂੰ ਮਲਿਆਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਫਾਜ਼ਿਲ ਦੁਆਰਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ 2011 ਦੀ ਫਿਲਮ ਲਿਵਿੰਗ ਟੂਗੇਦਰ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਜੋਂ ਕਾਸਟ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮ ਨੇਦੁਨਚਲਾਈ ਲਈ ਆਡੀਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਦੀ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ ਮਲਿਆਲਮ ਹੈ, ਸ਼ਿਵਦਾ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਲਈ ਡਬ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਮੈਂ ਤ੍ਰਿਚੀ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਕੇਰਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਪੰਜਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਤਾਮਿਲ ਬੋਲਣ ਵਿਚ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਹਾਂ।" ਸ਼ਿਵਦਾ ਨੂੰ ਮਲਿਆਲਮ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੜੀ ਮੰਗਾ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਮਿਲੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਢਾਬਾ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਿਫੀ ਨੇ ਲਿਖਿਆ "ਨਵਾਂ ਲੱਭੋ ਸ਼ਿਵਦਾ... ਸ਼ੋਅ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਕ੍ਰੀਨ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਉੱਚੀ, ਹਮਲਾਵਰ ਅਤੇ ਧਰਮੀ ਮੰਗਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਏਲਾਨ ਨਾਲ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਬਾਰਦਵਾਜ ਰੰਗਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ "ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਨਵਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲਾ" ਕਿਹਾ। ਆਪਣੀ ਅਗਲੀ ਫਿਲਮ ਜ਼ੀਰੋ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਅਲੌਕਿਕ ਥ੍ਰਿਲਰ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਬਾਲਾ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਸਹਾਇਕ, ਸ਼ਿਵ ਮੋਹਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਿਆ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ, "ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਕਿ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਰਵਾਇਤੀ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨੀ ਹੈ"। ਮਾਰਚ 2017 ਵਿੱਚ, ਸ਼ਿਵਦਾ ਨੇ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਾਇਆ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਅਸ਼ਵਿਨ ਸਰਵਨਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਐਸਜੇ ਸੂਰਿਆ ਅਤੇ ਵਾਮਿਕਾ ਗੱਬੀ ਦੇ ਨਾਲ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਮਾਣਕ
ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਮਾਣਕ (ਜਨਮ 7 ਸਤੰਬਰ 1954) ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਜੀਤ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ
ਸੇਮਰਸੋਤ ਅਭਯਾਰੰਣਿਏ
1978 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਸੇਮਰਸੋਤ ਅਭਯਾਰੰਣਿਏ ਸਰਗੁਜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੇ ਪੂਰਵੀ ਵਨਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 430. 361 ਵਰਗ ਕਿ. ਮੀ. ਹੈ। ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੁੱਖਆਲਾ ਅੰਬਿਕਾਪੁਰ ਤੋਂ 58 ਕਿ. ਮੀ. ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਇਹ ਬਲਰਾਮਪੁਰ, ਰਾਜਪੁਰ, ਪ੍ਰਤਾਪਪੁਰ ਵਿਕਾਸ ਖੰਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੈ। ਅਭਯਾਰੰਣਿਏ ਵਿੱਚ ਸੇਂਦੁਰ, ਸੇਮਰਸੋਤ, ਚੇਤਨਾ, ਅਤੇ ਸਾਸੂ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਭਯਾਰੰਣਿਏ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਲਦਲੀ ਧਰਤੀ ਸੋਤਾ ਨਦੀ ਵਗਦੀ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਸੇਮਰਸੋਤ ਪਡਾ। ਇਸਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਪੂਰਵ ਵਲੋਂ ਪੱਛਮ 115 ਕਿ. ਮੀ. ਅਤੇ ਜਵਾਬ ਵਲੋਂ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ 20 ਕਿ. ਮੀ. ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸ਼ੇਰ, ਤੇਂਦੁਆ, ਸਾਂਭਰ, ਚੀਤਲ, ਨੀਲਗਾਏ, ਵਾਰਕਿਗਡਿਅਰ, ਚੌਸਿੰਘਾ, ਚਿੰਕਰਾ, ਕੋਟਰੀ ਜੰਗਲੀ ਕੁੱਤਾ, ਜੰਗਲੀ ਸੂਅਰ, ਭਾਲੂ, ਮੋਰ, ਬਾਂਦਰ, ਭੇਡੀਆਂ ਆਦਿ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਗਠਨ
ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਗਠਨ - ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਵਿੱਚ - ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਪੜਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਪੈਦਾਵਾਰ ਤਾਕਤਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਵਸਥਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਆਰਥਿਕ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਉਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਿਸਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਤਪਾਦਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਠਨ ਦੀਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਰਤਬੰਦ ਉਤਪਾਦਨ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਾ ਖਾਂਦੀਆਂ ਹੋਣ।  .
ਮਾਰਕਸ ਅਨੁਸਾਰ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਗਠਨ
ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਨੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਸਰੂਪਾਂ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਆਖਰਕਾਰ ਹੱਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਕੀਤਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਸਿਆਸੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ " ਦੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ  ਵਿੱਚ, (1859), ਮਾਰਕਸ ਨੇ "ਆਰਥਿਕ ਸਮਾਜਿਕ ਗਠਨ ਦੇ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਪੜਾਵਾਂ" ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਢੰਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ:
ਪੰਜ ਸਮਾਜਾਂ ਦੀ ਵੰਡ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਾਰਕਸ ਨੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਸਰੂਪਾਂ ਦਾ ਸੰਪੂਰਨ ਸਿਧਾਂਤ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਬਿਆਨਾਂ ਦਾ ਸਧਾਰਨੀਕਰਣ ਸੋਵੀਅਤ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ (ਵੀ . ਵੀ. ਸਟ੍ਰੂਵ ਅਤੇ ਹੋਰ) ਲਈ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਣ ਦਾ ਅਧਾਰ ਬਣ ਗਿਆ ਕਿ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਚਲਤ ਆਰਥਿਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਮਾਲਕੀਅਤ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜ ਉਤਪਾਦਨ ਢੰਗਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕੀਤਾ:
ਇਹ ਸੰਕਲਪ ਐੱਫ. ਐਂਗਲਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁਸਤਕ “ਟੱਬਰ, ਨਿੱਜੀ ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ” ਵਿੱਚ ਸੂਤਰਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਟਾਲਿਨ ਦੀ ਲਿਖੀ “ਦਵੰਦਵਾਦੀ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਦਾਰਥਵਾਦ” (1938) ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਬਾਦ ਸੋਵੀਅਤ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਬੋਲਬਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ।.
ਟੀਐਸਬੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਤਪਾਦਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਜਮਾਤਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਸਮਾਜ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ.
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਬੀਲਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ
ਇਸ ਨੂੰ ਅਰੰਭਿਕ ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ (Urkommunismus) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ— ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਪੱਧਰ ਬਹੁਤ ਨੀਵਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸੰਦ ਬਹੁਤ ਸਰਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਵਾਧੂ ਉਤਪਾਦ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਅੱਡ ਅੱਡ ਜਮਾਤਾਂ ਦਾ ਨਿਰਨਾ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਅਰਥ ਸਾਂਝੇ ਉਤਪਾਦਨ ਤੌਰ ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਿਰਤ ਸਰਵ ਵਿਆਪੀ ਹੈ, ਜਾਇਦਾਦ ਸਿਰਫ ਸਮੂਹਕ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ
ਵਿਸ਼ਨੂੰ
ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਰੂਪਾਂ ’ਚੋਂ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ। ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਤਰਿਦੇਵ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਪਾਲਣਹਾਰ ਤੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਦੳ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਰਿਮੂਰਤੀ ਦੇ ਹੋਰ ਦੋ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਿਰਜਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਥੇ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸੰਹਾਰਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਲਕਸ਼ਮੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਕਾਮਦੇਵ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਪਾਤਰ
206
206 (2 ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਫ਼ਕੀਰ ਮਹੁੰਮਦ
ਫ਼ਕੀਰ ਮਹੁੰਮਦ (ਜਨਮ 1900) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ ਸੀ।
ਆਲੋਚਨਾ
ਮਹਿਕਦੇ ਫੁੱਲ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ
ਤਮੋਰ ਪਿੰਗਲਾ ਅਭਯਾਰੰਣਿਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਗੁਜਾ
ਗਗੜ੍ਹਾ
ਗਗੜ੍ਹਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਮੋਗਾ-ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ ਰੋਡ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਇੱਥੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਕਾਲਜ ਬਾਬਾ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਸੰਸਥਾਨ ਸਮੂਹ ਕਾਰਨ ਵੀ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਪਿੰਨ-ਕੋਡ 142043 ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਅੰਕ ਹਨ: 30.915669, 75.153911
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅਨੰਤਨਾਗ
ਅਨੰਤਨਾਗ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹੇ
ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਯੋਗੀ
ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਯੋਗੀ (26 ਅਗਸਤ 1929 - 6 ਅਕਤੂਬਰ 2004) (ਜਨਮ ਵਕਤ ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਪੁਰੀ), ਜਿਸਨੂੰ ਯੋਗੀ ਭਜਨ ਅਤੇ ਸਿਰੀ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਰੂਹਾਨੀ ਰਹਿਨੁਮਾ ਅਤੇ ਉਦਮੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਯੂਨਾਇਟਡ ਸਟੇਟਸ ਵਿੱਚ ਕੁੰਡਲਿਨੀ ਯੋਗ ਦੀ ਜਾਣਪਛਾਣ ਕਰਾਈ।
ਬੰਬੀਆਵਾਲੀ
ਬੰਬੀਆਵਾਲੀ  ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਜਲੰਧਰ ਪੂਰਬੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਖ਼ੋਆਨ ਮੀਰੋ ਸੰਸਥਾ
ਖੋਆਨ ਮੀਰੋ ਸੰਸਥਾ ਆਧੁਨਿਕ ਕਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਅਜਾਇਬ-ਘਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸਪੇਨੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ, ਕਾਤਾਲੋਨੀਆ ਵਿੱਚ ਮੋਂਤਖੁਇਕ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 1,04,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚਿੱਤਰ, ਮੂਰਤੀਆਂ ਆਦਿ।
ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਅਜਾਇਬ-ਘਰ
ਰਜਨੀਗੰਧਾ ਸ਼ੇਖਾਵਤ
ਰਜਨੀਗੰਧਾ ਸ਼ੇਖਾਂਵਤ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਇਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਲਸੀਸਰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਲੋਕ, ਬਾਲੀਵੁੱਡ, ਇੰਗਲਿਸ਼ + ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਮਾਰਵਾੜੀ ਮਸ਼ੂਪ, ਵਿੰਟੇਜ ਕਲਾਸਿਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਗਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉਸਨੇ 5 ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਲੇਬੈਕ ਕੀਤਾ ਹੈ । ਉਸਦਾ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗਾਣਾ ਧਰਮ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਦੀ 'ਬਦਰੀ ਕੀ ਦੁਲਹਨੀਆ' ਹੈ।ਜਿਸਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਸ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹਦੀ ਹੈ। ਰਜਨੀਗੰਧਾ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਇਸ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਇੱਕ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ (ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਨੱਚ ਸਕਦੇ ਹੋ।) ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤੀ । ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਲਮ ਸ਼ੁਭ ਮੰਗਲ ਸਾਵਧਾਨ ਲਈ 2017 ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਵੀਂ ਗੀਤਕਾਰ ਮਿਰਚੀ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਕਲਰਜ਼ ਟੀਵੀ ਉੱਤੇ ਰਿਐਲਿਟੀ ਗਾਇਨ ਸ਼ੋਅ ਰਾਈਜ਼ਿੰਗ ਸਟਾਰ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਬਿਗ ਬ੍ਰਦਰ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕਰਣ ਹੈ।
ਰਜਨੀਗੰਧਾ ਸ਼ੇਖਾਵਤ ਇਕਲੌਤੀ ਗਾਇਕਾ ਹੈ ਜੋ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਲੋਕਗੀਤ + ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮੈਸ਼ਅਪ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ 2 ਵੀਡਿਓ ਫੇਸਬੁੱਕ 'ਤੇ ਵਾਇਰਲ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਮਿਕਸ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਚਿਹਰਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਪ੍ਰੈਸ ਨੇ ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ "ਮਸ਼ੂਪਾਂ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ" ਕਿਹਾ ਹੈ। Cheap Thrills with Ghoomar ਦੇ ਮੈਸ਼ਅਪਜ਼ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦਵਾਈ। ਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਕ ਸ਼ੂਟ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ 'ਸ਼ੈਪ ਆਫ਼ ਯੂ' ਅਤੇ 'ਸਿੰਗਲ ਲੇਡੀਜ਼' ਉਸ ਦੇ ਮੈਸ਼ਅਪਸ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਏ।
ਉਸਨੇ 3 ਐਲਬਮਾਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ 500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਨ ਸਿਟੀ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਵਿਲੇਜ, ਦੁਬਈ, ਮਸਕਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ. ਉਸਨੇ ਅਮਿਤ ਤ੍ਰਿਵੇਦੀ, ਜੋਂਗ ਦੀਵਾਲੀ, ਲੇਨੋਵੋ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਦੇ ਲੋਗੋ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਫਾਂਟਾ ਲਈ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜ਼ਿੰਗਲਾਂ ਗਾਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਲੀਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਇੰਡੀਅਨ ਆਈਡਲ 10 ਦਾ ਨਵਾਂ ਗੀਤ "ਮੌਸਮ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਕਾ" ਅਤੇ ਨਵਾਂ ਰੈੱਡ ਐਫਐਮ ਦਾ ਜਿੰਗਲ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕਾਵਾਂ
ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾ
ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫ਼ਾਊਂਡੇਸ਼ਨ, ਇਨਕੌਰਪੋਰੇਟਡ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Wikimedia Foundation, Inc.) ਇੱਕ ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ, ਅਮਰੀਕੀ ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਹੈਡਕੁਆਟਰ ਕੈਲੇਫ਼ੋਰਨੀਆ ਦੇ ਸੈਨ ਫ਼ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਇਹ ਫ਼ਲੋਰੀਡਾ ਸੂਬੇ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਇਹ ਕਈ ਮਿਲ ਕੇ ਲਿਖੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿਕੀ ਪਰਿਯੋਜਨਾਵਾਂ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਵਿਕਸ਼ਨਰੀ, ਵਿਕੀਬੁਕਸ, ਵਿਕੀਨਿਊਜ਼, ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਕਾੱਮਨਜ਼, ਵਿਕੀਸੋਰਸ, ਵਿਕੀਸਪੀਸੀਜ਼, ਵਿਕੀਵਰਸਿਟੀ, ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਇਨਕੂਬੇਟਰ ਅਤੇ ਮੈਟਾ ਵਿਕੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਇਹਨਾਂ ਪਰਿਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੇਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਦਸ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਐਲਾਨ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਜਿੰਮੀ ਵੇਲਸ ਨੇ 20 ਜੂਨ 2003 ਨੂੰ ਕੀਤਾ।
ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਉਦੇਸ਼
ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਮੁਫ਼ਤ ਲਾਇਸੈਂਸ ਜਾਂ ਜਨਤਕ ਕਾਰਜਾਂ (public domain) ਦੇ ਤਹਿਤ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਮੱਗਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਕੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫ਼ਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਸਿਆਸੀ ਵਕਾਲਤ ਹੈ।
ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫ਼ਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਨੂੰ 2005 ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਚੈਰਿਟੀ ਵਜੋਂ ਯੂਐਸ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਾਲੀਆ ਕੋਡ ਦੁਆਰਾ ਧਾਰਾ 501 (ਸੀ) (3) ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਉਪ-ਨਿਯਮ ਵਿੱਦਿਅਕ ਸਮੱਗਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਮੰਤਵ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੂਪੀਡੀਆ ਦੇ ਪੂਰਕ ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਸੀ ਜੋ ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਦੀ ਪਰਿਯੋਜਨਾ ਸੀ ਜਿਸਦੇ ਲੇਖ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਪੜਤਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਲੇਖ ਲਿਖੇ ਜਾਣ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਮੱਠੀ ਸੀ। ਨੂਪੀਡੀਆ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 9 ਮਾਰਚ 2000 ਨੂੰ ਬੋਮਿਸ, ਇੰਕ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਅਹੁਦੇਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੰਮੀ ਵੇਲਸ, ਬੋਮਿਸ (ਸੀ.ਈ.ਓ) ਸਨ। ਲੈਰੀ ਸੈਂਗਰ ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਸਨ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਬਣੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਬੋਮਿਸ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵੇਲਜ਼ ਅਤੇ ਲੈਰੀ ਸੈਂਗਰ ਨੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਫੰਡ ਦੇਣ ਲਈ ਇੱਕ ਚੈਰਿਟੀ ਮਾਡਲ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ। 20 ਜੂਨ, 2003 ਨੂੰ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਫਲੋਰਿਡਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। "ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ" ਸ਼ਬਦ, ਵਿਕੀ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਤੋਂ ਮਿਲ ਕੇ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਨਾਮ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਸ਼ੇਲਡਨ ਰਮਪਟਨ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਚ 2003 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਮੇਲਿੰਗ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਦ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿਕੀ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਦੂਜੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿਕਸ਼ਨਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ
ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਦਸ ਹੋਰ ਵਿਕੀ ਪਰਿਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵੀ ਚਲਾ ਰਹੀ ਹੈ:
ਅੰਦੋਲਨ ਸਹਿਯੋਗੀ
ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਅੰਦੋਲਨ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸੁਤੰਤਰ ਹਨ, ਪਰ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਪਾਉਣ ਲਈ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫ਼ਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਟਰੱਸਟੀਜ਼ ਬੋਰਡ ਨੇ ਅੰਦੋਲਨ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਤਿੰਨ ਸਰਗਰਮ ਮਾਡਲ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤੇ ਹਨ: ਚੈਪਟਰ, ਥੀਮੈਟਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਯੂਜਰ ਸਮੂਹ। ਅੰਦੋਲਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਇਹ ਮਾਡਲ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਅੰਦੋਲਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖੇਤਰੀ ਕਾਨਫਰੰਸ, ਆਊਟਰੀਚ, ਐਡਿਟ-ਏ-ਥੋਨਸ, ਹੈਕਥੌਨਜ਼, ਜਨ ਸੰਬੰਧ, ਪਬਲਿਕ ਪਾਲਿਸੀ ਐਡਵੋਕੇਸੀ, ਗਲੈਮ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ, ਅਤੇ ਵਿਕੀਮੈਨੀਆ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇੱਕ ਚੈਪਟਰ ਅਤੇ ਥੀਮੈਟਿਕ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਬੋਰਡ ਦੁਆਰਾ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਨੇ 2004 ਵਿੱਚ ਚੈਪਟਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
ਵਿਕੀਮੈਨੀਆ
ਹਰ ਸਾਲ ਵਿਕੀਮੈਨੀਆ ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਆਯੋਜਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ ਵਿਕੀਮੈਨੀਆ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ 2005 ਵਿੱਚ, ਫ੍ਰੈਂਕਫਰਟ, ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਵਿਕੀਮੈਨੀਆ ਇੱਕ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕੌਮੀ ਚੈਪਟਰ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬੁਇਨੋਸ ਏਅਰਸ, ਕੈਂਬਰਿਜ, ਹਾਈਫ਼ਾ, ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ, ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। 2015 ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੈਕਸੀਕੋ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। 2016 ਵਿੱਚ ਇਹ ਇਟਲੀ ਦੇ ਏਸੀਨੋ ਲਾਰੀਓ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਜਾਧਵ
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਸੁਭਾਨਰਾਵ ਜਾਧਵ ਦਾ ਜਨਮ 25 ਜਨਵਰੀ 1905 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦਹੀਤਨੇ, ਤਾਲ ਬਰਸ਼ੀ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੋਲਾਪੁਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਹਰੀਭਾਈ ਦੇਵਕਰਨ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਸੋਲਾਪੁਰ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਪਰਿਵਾਰ
ਉਸਨੇ 1913 ਵਿੱਚ ਜਨਾਬਾਈ ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਜਾਧਵ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਚਾਰ ਧੀਆਂ ਸਨ। ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਜੈਵੰਤ ਜਾਧਵ, ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਯਸ਼ਵੰਤ ਜਾਧਵ ਅਤੇ ਬੇਟੀ ਕਲਾਵਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਭੋਸਲੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ।
ਕਿੱਤਾ
ਉਹ ਕਿੱਤੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਸੀ।
ਰਾਜਨੀਤਕ ਜੀਵਨ
ਉਹ 1921 ਤੋਂ 1947 ਤੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਉਹ ਸੋਲਾਪੁਰ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ 1930 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸਨਾਜੀ ਭੀਮ ਰਾਓ ਅੰਟ੍ਰੋਲੀਕਰ, ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਜਾਧਵ ਅਤੇ ਜਾਜੂਜੀ ਵਰਗੇ ਯੁਵਾ ਕਾਮਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੂਣ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਆਏ ਅਤੇ ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੇ ਪੱਕੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਬਣ ਗਏ। 1930 ਵਿੱਚ ਫਿਰਕੂ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੂੰ 1931, 1932, 1941 ਅਤੇ 1942 ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1937-1939, 1946-1951 ਅਤੇ 1951-57 ਤੱਕ ਉਹ ਬੰਬੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਰਹੇ।  ਇੱਕ ਵਾਰ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਦੌਰਾਨ, ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਉਸਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਪਿਸਤੌਲ ਰੱਖੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਉਸਨੇ ਝੁਕਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ - ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਗਾਂਧੀ 1932 ਵਿੱਚ ਯੇਰਵਾੜਾ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਉਸਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।
ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ 1947 ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸਾਬਕਾ ਕਾਂਗਰਸੀਆਂ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਸ ਦੇ ਉਹ ਬਾਨੀ ਮੈਂਬਰ ਸਨ।
1961 ਵਿੱਚ ਉਹ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਹੋਰ ਪੀ.ਡਬਲਯੂ.ਪੀ. ਸਾਥੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕੇਸ਼ਵਰਾਓ ਜੇਧੇ, ਸ਼ੰਕਰਰਾਵ ਮੋਰੇ ਨਾਲ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਉਸਨੂੰ ਟਿਕਟ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ 1962–67 ਤੱਕ ਨਾਂਦੇੜ ਤੋਂ ਤੀਜੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਬਾਰਾਮਤੀ ਤੋਂ ਚੌਥੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਉਹ ਕਈ ਵਾਰ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਦੇ ਕਈ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਯਸ਼ਵੰਤ ਰਾਓ ਚਵਾਨ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਸਨ, ਜਿਸ ਲਈ 1971 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੋਣ ਟਿਕਟ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਕੈਂਪ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਹੋਰ ਰਾਜਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਕਰਰਾਓ ਮੋਰੇ ਅਤੇ ਆਰਕੇ ਖਡਲੀਕਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਉਸਨੇ ਖਰੜੇ 'ਤੇ ਤੀਜੀ ਪੰਜ ਸਾਲਾ ਯੋਜਨਾ 'ਚ ਸੰਸਦੀ ਕਮੇਟੀਆਂ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਹੋਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ 1957-60 ਤੱਕ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਵੀ ਰਹੇ। ਉਸਨੇ ਬਿਜਲੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ, ਟੀ.ਬੀ. ਬੋਰਡ, ਕੋੜ੍ਹ ਕਮੇਟੀ, ਸੜਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਅਧਿਐਨ ਸਮੂਹ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। 1985 ਵਿੱਚ ਉਹ "ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਰਸੂਲ" ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਹਸਤਾਖਰਦਾਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ 1982-1987 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਗਿਆਨੀ ਜ਼ੈਲ ਸਿੰਘ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਜਨਰਲ ਡਾ. ਐਸ.ਐਸ. ਮਹਾਪਾਤਰਾ ਅਤੇ ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਜਾਧਵ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੰਸਦੀ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ।
ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ
ਇੱਕ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਵਜੋਂ ਉਸਨੇ 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸਰਗਰਮ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੱਕ ਹਰੀਜਨ ਅਤੇ ਦਲਿਤ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੀ ਉੱਨਤੀ ਲਈ ਨਿਰੰਤਰ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਮੌਤ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ 11 ਸਤੰਬਰ 1999 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਵਿਖੇ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1999 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1905
ਖੁਰਮ ਜ਼ਾਕੀ
ਸਯਦ ਖੁਰਮ ਜ਼ਾਕੀ (26 ਮਾਰਚ 1976 - 7 ਮਈ 2016) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਖੋਜੀ, ਪੱਤਰਕਾਰ, ਬਲੌਗਰ, ਸੁੰਨੀ-ਵਿਰੋਧੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ੀਆ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸੀ     । ਉਹ ਕਰਾਚੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ 1998-2001 ਦੌਰਾਨ ਕੰਮਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਗਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ।
ਜ਼ਾਕੀ ਨੇ ਡੀਫੈਂਸ ਸਰਵਿਸ ਇੰਟੇਲੀਜੇਂਸ ਅਕਾਦਮੀ, ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਹਦਾਇਤਕਾਰ/ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ। ਇੱਥੇ ਉਹ ਟੈਕਨੀਕਲ ਇੰਟੇਲੀਜੇਂਸ ਪੜਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਟੀਵੀ ਵਨ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ ਵਨ ਟੀਵੀ ਚੈਨਲ ਦੇ ਡਾਇਰੇਕਟਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ।
ਜ਼ਾਕੀ ਹੁਣ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਬਲੌਗ ਅਤੇ ਖ਼ਬਰ ਵੈਬਸਾਈਟ "ਲੈਟ ਅਸ ਬਿਲਡ ਪਾਕਿਸਤਾਨ" ਦਾ ਐਡੀਟਰ ਸੀ।
੨੦੭
207 (2 ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਖੁਰਮ ਜ਼ਾਕੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1976
੨੦੭
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਮਾਰਗਰੇਟ ਅਲਵਾ
ਮਾਰਗਰੇਟ ਅਲਵਾ (ਮਾਰਗਰੇਟ ਨਜ਼ਾਰੇਥ ਦਾ ਜਨਮ 14 ਅਪ੍ਰੈਲ 1942) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ 2014 ਤੱਕ ਆਪਣਾ ਕਾਲ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੱਕ ਰਾਜਪਾਲ ਰਹੀ; ਉਹ ਇਸ ਤੋਂ ਪਿਛਲੀ ਵਾਰ ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੀ ਗਵਰਨਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਸ਼ਿਵਰਾਜ ਪਾਟਿਲ ਨੇ ਓਵਰ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਉਸ ਰਾਜ ਦਾ ਵਾਧੂ ਚਾਰਜ ਸੰਭਾਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਾਜਪਾਲ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਆਗੂ ਅਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਜੁਆਇੰਟ ਸਕੱਤਰ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ
ਮਾਰਗਰੇਟ ਅਲਵਾ ਦਾ ਜਨਮ 14 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1942 ਨੂੰ ਮਾਰਗਰੇਟ ਨਾਜ਼ਰੇਥ ਵਜੋਂ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਮੰਗਲੌਰ ਦੇ ਇੱਕ ਇਸਾਈ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਬੰਗਲੌਰ ਦੇ ਮਾਊਂਟ ਕਰਮਲ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਬੀ.ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਲਾਅ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਬਹਿਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤ
ਅਲਵਾ ਦੇ 1969 ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਸਹੁਰੇ, ਜੋਆਚਿਮ ਅਲਵਾ, ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਵਾਇਲੇਟ ਅਲਵਾ, ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ "ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਰੁਕਾਵਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਪਿਆ" ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ 1969 ਵਿੱਚ ਵਾਇਲੇਟ ਦੀ ਮੌਤ ਨੇ ਇਹ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਕਾਂਗਰਸ (ਇੰਦਰਾ) ਧੜੇ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰਾਜ ਇਕਾਈ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ 1975 ਅਤੇ 1977 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ 1978 ਅਤੇ 1980 ਦਰਮਿਆਨ ਕਰਨਾਟਕ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
ਰਾਜ ਸਭਾ
ਅਪ੍ਰੈਲ 1974 ਵਿੱਚ, ਅਲਵਾ ਨੂੰ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਵਜੋਂ ਰਈਆ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਛੇ ਸਾਲ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਨਿਭਾਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ 1980, 1986 ਅਤੇ 1992 ਵਿੱਚ, ਹੋਰ ਤਿੰਨ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਇਸਦੀ ਉਪ-ਚੇਅਰਮੈਨ (1983-85) ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਸੰਸਦੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰਾਲਿਆਂ (1984-85) ਅਤੇ ਯੁਵਾ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਵਿਕਾਸ, ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਇੱਕ ਬਾਂਹ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਦਨ ਕਮੇਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸੰਬੰਧੀ ਮੁਹਾਰਤ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਮੰਤਰੀ ਰਹੀ। ਆਪਣੀ ਐਚਆਰਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ, 1985 ਅਤੇ 1989 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਅਲਵਾ ਨੇ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ 28-ਪੁਆਇੰਟ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਤਜਵੀਜ਼ਾਂ ਬਣਾਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਹੀ ਸਾਕਾਰ ਹੋਈਆਂ, ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਲਈ ਵੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦਾ 1989 ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਕਿ ਪੰਚਾਇਤ ਰਾਜ (ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰ) ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ 33 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸੀਟਾਂ ਰਾਖਵੀਆਂ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, 1993 ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ, ਲੌਰਾ ਜੇਨਕਿੰਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੰਡਣ ਵਾਲੀ ਨੀਤੀ ਵਜੋਂ ਰਾਖਵੇਂਕਰਨ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਨਫ਼ਰਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕੀਤੀ ਗਈ"।. ਉਸਨੇ ਅਮਲਾ, ਜਨਤਕ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ, ਪੈਨਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਦੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ (1991 ਅਤੇ 1993-96) ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਆਪਣੇ ਯਤਨ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਅਹੁਦੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਅਲਵਾ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮਾਮਲਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਵਾਧੇ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਰਹੀ ਹੈ।
ਲੋਕ ਸਭਾ
ਅਲਵਾ 13ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ 1999 ਵਿੱਚ ਉੱਤਰਾ ਕੰਨੜ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਮਿਆਦ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ 2004 ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਚੋਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹਾਰ ਗਈ। 2004 ਅਤੇ 2009 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਸਨੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੰਸਦੀ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਬਿਊਰੋ ਦੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸੀ, ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੋਵਾਂ ਪੱਧਰਾਂ 'ਤੇ ਨਵੇਂ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸੰਸਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1942 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations
ਰੋਮਾਂਸਵਾਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ
ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਰੁਮਾਂਸਵਾਦ
ਆਧੁਨਿਕ ਇੱਕ ਸਥਿਤੀ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਤੋਂ ਭਾਵ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਹੈ। ਭਾਰਤ/ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਅੰਗੇ੍ਰਜ਼ਾ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।ਅੰਗੇ੍ਰਜ਼ਾਂ ਦੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਨਾਲ ਪੱਛਮੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਭਾਰਤੀ/ਪੰਜਾਬ ਸਾਹਿਤ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਣਾ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੀ।
ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪੱਛਮ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਭਾਰਤੀ/ਪੰਜਾਬ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਵਸ਼ ਕਰ ਗਈਆਂ। ਰੁਮਾਂਸਵਾਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਰੁਮਾਂਸਵਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਲਪਨਾਮਈ ਸੰਸਾਰ ਸਿਰਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਪਿਆਰ ਹੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਯਥਾਰਥ ਵਿਚਲੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧੂਰੇ ਰਹਿ ਜਾਣ ਕਰਨ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਡਾਰੀਆਂ ਮਾਰਦਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
“ਰੁਮਾਂਸਵਾਦ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੱਲ ਜਾਂ ਝੁਕਾਅ ਦਾ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸਗੋਂ ਬਹਤੁ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਧਾਰਣੀ ਇੱਕ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ, ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ, ਸਾਹਮ, ਅਦਭੁਤਤਾ, ਸੰੁਦਰਤਾ, ਉਦਾਰਤਾ, ਅੰਤਰਮੁਖਤਾ, ਭੂਤਕਾਲਕ ਪੋਹ, ਯਥਾਰਥ ਤੋਂ ਭਾਂਜ, ਦਲੀਲ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਜਜ਼ਬਾ ਤੇ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।”
ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਕਵੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋ. ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੋ. ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ‘ਤੇ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ। ਪ੍ਰੋ.ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਅਧਿਆਤਮਕਤਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਤੀਤ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਮਾਰਦਾ ਹੋਇਆ ਉਸ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਵਿੱਚ ਉਡਾਰੀ ਮਾਰਦਾ ਹੈ।
ਰੁਮਾਂਸਵਾਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਵੀ ਪ੍ਰੋ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ‘ਸਾਵੇਂ ਪਤੱਰ’ ਰੁਮਾਂਸ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਪਤਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਦੁੱਖ ਕਾਰਨ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਕਵੀ ਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਬਣ ਭਾਵਪੂਰਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।“ਪ੍ਰੋ.ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤ ਵਰਨਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਵਰਨਣ ਪਹਿਲੇ ਕਵੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਸੂਖਮ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੇ ਅਣਸਾਂਭੇ ਅਤੇ ਅਣਕੱਜੇ ਸੁਹਜ ਜਾ ਹੁਸਨ ਵਿੱਚੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਅਤ੍ਰਿਪਤ ਰੀਝਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।”
ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਵੀ ਪ੍ਰੋ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਇੱਕ ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਭਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਕਵਿੱਤਰੀ ਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਨਾਰੀਤਵ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਭਾਵੁਕ ਹੋ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। “ਉਸ ਦੀ ਕਾਵਿ ਸਿਰਜਣਾ ਦਾ ਮੂਲ ਧੁਰਾ ਵੀ ਨਿੱਜੀ ਪਿਆਰ ਦਿ ਅਸਫ਼ਲਤਾ ਤੋਂ ਠੋਕਰ ਖਾ ਕੇ ਉਪਜੀ ਪੀੜ ਹੈ।” ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਅਤੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਪੀੜ ਦਾ ਵੀ ਵਰਨਣ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਵੀ ਰੁਮਾਂਸਵਾਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਨਾਮ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵੀ ਅਧੂਰੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਹੀ ਦੇਣ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਰਹਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਿਆਰ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਗੀਤ ਵੀ ਲਿਖੇ, ਪਰ ਬਿਰਹਾ ਉਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਬਣਿਆ। ਉਸਨੇ ਬਿਰਹਾ ਨੂੰ ਸੁਲਤਾਨ ਕਿਹਾ। ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਬਿਰਹਾ ਦਾ ਕਵੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਬਿਰਹਾ ਦਾ ਵਰਨਣ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੀਸ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਮੰਨੇ ਪ੍ਰਮੰਨੇ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਰੁਮਾਂਸਵਾਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਵੀ ਜਿਵੇਂ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਆਜ਼ਾਦ, ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਸਫ਼ੀਰ, ਥਾਵਾ ਬਲਵੰਤ, ਡਾ. ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇ ਪਾਣੀ ਤੇ ਡਾ ਅਮਰਜੀਤ ਟਾਂਡਾ ਆਦਿ ਰੁਮਾਂਸਵਾਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਨਾ ਰਹਿ ਸਕੇ। ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਰੁਮਾਂਸਵਾਦੀ ਕਾਵਿਧਾਰਾ ਦੇ ਵਿਗਠਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦਾ ਅਤਿਅੰਤ ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਵਿਤਕਰੇਵਾਦੀ ਚਰਿੱਤਰ ਸੀ। ਕਵੀ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜਤਵ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿ ਗਹੇ ਸਨ।”
ਇਸ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਦਿਨੋਂ ਦਿਨ ਘਟਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵਿ ਵਿਚੋਂ ਅਹਿਮ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ
ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ
ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੇਤਾ ਸਨ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਯੂਨੀਅਨ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪੰਥਕ ਪਾਰਟੀ ਬਣਾਈ। ਉਹ ਇਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਲੀਡਰ ਚੁਣੇ ਗਏ।
ਸਨਮਾਨ
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 1992 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰ
ਅੱਥਰੂ ਗੈਸ
right|thumb|2007 ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਗਈ ਅੱਥਰੂ ਗੈਸ right|thumb|ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਫਟਦਾ ਹੋਇਆ ਅੱਥਰੂ ਗੈਸ ਡੱਬਾ ਅੱਥਰੂ ਗੈਸ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Tear gas), ਜਿਸਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੈਕਰੀਮੈਟਟਰ ਏਜੰਟ ਜਾਂ ਲੈਕਰੀਮੈਟਟਰ (ਲਾਤੀਨੀ lacrima ਤੋਂ ਭਾਵ "ਅੱਥਰੂ") ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਈ ਵਾਰ mace ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਹਥਿਆਰ ਹੈ ਜੋ ਗੰਭੀਰ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਸਾਹ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਦਰਦ, ਚਮੜੀ ਦੀ ਜਲਣ, ਖੂਨ ਵਹਿਣ ਅਤੇ ਅੰਨ੍ਹੇਪਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ, ਇਹ ਰੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗਲੈਂਡ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਕਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਮਿਰਚ ਸਪਰੇ (ਓ.ਸੀ। ਗੈਸ), ਪਾਵਾ ਸਪ੍ਰੇ (ਨਾਨਵੈਮਾਈਡ), ਸੀ.ਐਸ. ਗੈਸ, ਸੀ.ਆਰ. ਗੈਸ, ਸੀ.ਐਨ. ਗੈਸ (ਫੈਨਟੇਅਲ ਕਲੋਰਾਈਡ), ਬਰੋਮੋਸੈਟੋਨ, ਐਕਸਾਈਲ ਬ੍ਰੋਮਾਇਡ, ਸਿੰਨ-ਪ੍ਰੋਪੇਨੇਟਿਅਲ-ਐਸ ਆਕਸਾਇਡ (ਪਿਆਜ਼ ਤੋਂ) ਅਤੇ ਮੇਸ (ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਂਡਡ ਮਿਸ਼ਰਣ)।
ਅੱਥਰੂ ਗੈਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੰਗਾ ਕੰਟਰੋਲ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਸੰਧੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਨਾਹੀ ਹੈ।
ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ, ਵਧੇਰੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਏਜੰਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਖ਼ਤਰੇ
ਸਾਰੇ ਗੈਰ-ਘਾਤਕ, ਜਾਂ ਘੱਟ-ਘਾਤਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਅੱਥਰੂ ਗੈਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਗੰਭੀਰ ਸਥਾਈ ਸੱਟ ਜਾਂ ਮੌਤ ਦਾ ਕੁਝ ਖ਼ਤਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਅੱਥਰੂ ਗੈਸ ਕਾਰਤੂਸ ਦੁਆਰਾ ਹਿੱਟ ਹੋਣ ਦੇ ਜੋਖਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਸੁੱਜਣਾ, ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ, ਖੋਪੜੀ ਦਾ ਫਰੈਪਚਰ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਮੌਤ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਅੱਥਰੂ ਗੈਸ ਦੇ ਗੋਲੇ ਤੋਂ ਗੰਭੀਰ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਸੱਟਾਂ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਵੀ ਇਰਾਨ ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਨਸ ਦੀ ਸੱਟ (44%) ਅਤੇ ਅੰਗ ਕੱਟਣ (17%) ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਦੀ ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵੀ ਹਨ।
ਇਲਾਜ
right|thumb|2014 ਦੇ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਮੁਜ਼ਾਹਰੇ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਮਾਹਰ। ਆਮ ਅੱਥਰੂ ਗੈਸਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਗੈਸ ਤੋਂ ਸਾਫ ਹੋ ਜਾਣਾ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ੀ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲਾਈਨ ਹੈ। ਦੂਸ਼ਿਤ ਕੱਪੜੇ ਹਟਾਉਣ ਅਤੇ ਗੰਦਗੀ ਵਾਲੇ ਟੋਗਲਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਨਾਲ ਚਮੜੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਘੱਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸੰਪਰਕ ਲੈਨਜ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸੰਭਵ ਰਸਾਇਣ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਅਤੇ ਲੱਛਣਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਤਰੀਕੇ ਹਨ। ਅੱਖ ਦੇ ਹੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਣ ਲਈ ਸਟੈਂਡਰਡ ਫਸਟ ਏਡ ਸਿੰਚਾਈ (ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਰੇਅਿੰਗ ਜਾਂ ਫਲੱਸ਼ਿੰਗ) ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਹੈ।
ਅਜਿਹੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਹਨ ਕਿ ਪਾਣੀ ਸੀ.ਐਸ. ਗੈਸ ਤੋਂ ਦਰਦ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਸੀਮਤ ਪ੍ਰਮਾਣਾਂ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸੁਝਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਖਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਕਲਪ ਹਨ ਕੁੱਝ ਸਬੂਤ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਡਿਪੋਟੇਰੇਨ ਦਾ ਹੱਲ, ਰਸਾਇਣਕ ਛਾਲੇ ਲਈ ਪਹਿਲਾ ਸਹਾਇਤਾ ਉਤਪਾਦ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਓਕਲਰ ਬਰਨ ਜਾਂ ਰਸਾਇਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਾਬਣ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਫਾਈ ਅਤੇ ਸਫਾਈ ਨਾਲ ਕਟੋਰੇ ਨੂੰ ਹਟਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੱਪੜੇ, ਜੁੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਪਕਰਣ ਜੋ ਵਹਪਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਨ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੋ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਰੇ ਇਲਾਜ ਨਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕਣ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਤੱਕ ਸਰਗਰਮ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (ਮਾਰਕਸਿਸਟ-ਲੈਨਿਨਿਸਟ)-ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ
ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (ਮਾਰਕਸਿਸਟ-ਲੈਨਿਨਿਸਟ)-ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ (ਸੀਪੀਆਈ (ਐਮਐਲ) (ਐਲ)) ਨੂੰ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਗਰੁੱਪ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ   ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ ਹੈ ।
ਅੱਥਰੂ ਗੈਸ
ਇਲਾਜ
ਕੁਝ ਵਕੀਲ ਪੱਖੇ ਜਾਂ ਵਾਲ ਸੁਕਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸਪਰੇਅ ਨੂੰ ਸੁੱਕਣ ਲਈ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਧੋਣ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਗੰਦਗੀ ਫੈਲਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (ਮਾਰਕਸਿਸਟ-ਲੈਨਿਨਿਸਟ)-ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ
ਸੀਪੀਆਈ (ਐਮਐਲ) ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਇਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ ਹੈ ਜੋ ਚਾਰੂ ਮਜੂਮਦਾਰ ਦੀ ਮੌਤ ਅਤੇ ਸੀਪੀਆਈ (ਐਮਐਲ) ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭੋਜਪੁਰ ਅੰਦੋਲਨ ਦੌਰਾਨ ਬਿਹਾਰ ਵਿਚ ਮੁੜ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਈ ਰਾਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਿਹਾਰ, ਝਾਰਖੰਡ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਉਤਰਾਖੰਡ, ਪੰਜਾਬ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਦਿੱਲੀ, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਉੜੀਸਾ, ਕਰਨਾਟਕ, ਅਸਾਮ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਨਤਕ ਸੰਗਠਨਾਂ (ਕਾਮਿਆਂ, ਕਿਸਾਨਾਂ, ਔਰਤਾਂ, ਨੌਜਵਾਨਾ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਯੂਨੀਅਨਾਂ) ਰਾਹੀਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਅੱਥਰੂ ਗੈਸ
ਇਲਾਜ
ਐਂਟੀਚੋਲਿਨਰਜਿਕਸ, ਐਂਟੀਹੀਸਟਾਮਾਈਨਜ਼ ਵਰਗੇ ਕੁਝ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਲੈਂਕ੍ਰਿਮੇਸ਼ਨ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਲੂਣ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਐਂਟੀਸਾਈਲਾਗੌਗ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਨੱਕ ਬੇਅਰਾਮੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਨੱਕ ਵਿੱਚ ਅਲਰਜੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ (ਜਿਵੇਂ, ਖੁਜਲੀ, ਨੱਕ ਵਗਣ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਨਿੱਛ ਮਾਰਨਾ)।
ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (ਮਾਰਕਸਿਸਟ-ਲੈਨਿਨਿਸਟ)-ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ
ਇਤਿਹਾਸ
1973 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ - ਲੈਨਿਨਵਾਦੀ) ਸੀਪੀਆਈ (ਐਮਐਲ) ਦੀ ਵੰਡ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਸ਼ਰਮਾ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਮਹਾਂਦੇਵ ਮੁਖਰਜੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਵਿਨੋਦ ਮਿਸ਼ਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਮੁਖਰਜੀ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਅਤੇ ਬਰਡਵਾਨ ਖੇਤਰੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਸਤੰਬਰ 1973 ਵਿਚ ਮੁਖਰਜੀ ਨਾਲੋਂ ਨਾਤਾ ਤੋੜ ਲਿਆ। ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ ਸ਼ਰਮਾ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਬਰਡਵਾਨ ਖੇਤਰੀ ਕਮੇਟੀ ਵੰਡੀ ਗਈ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ ਸ਼ਰਮਾ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਲਾਈਨ ਦੀ ਨਿਖੇਧੀ ਕੀਤੀ (ਇਕ ਆਲੋਚਨਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਜਨਤਕ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੇ ਗਠਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੀਪੀਆਈ (ਐਮਐਲ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵੇਲੇ ਦੀ ਸੇਧ ਸੀ ।
ਅੱਥਰੂ ਗੈਸ
ਇਲਾਜ
ਓਰਲ ਬੈਕਟੀਕੋਡਸ ਅੱਖ ਦੇ ਦਰਦ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਪਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (ਮਾਰਕਸਿਸਟ-ਲੈਨਿਨਿਸਟ)-ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ
ਇਤਿਹਾਸ
1974 ਵਿਚ ਮਿਸ਼ਰਾ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਸਮਤਲ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਆਗੂ ਸੁਬਰਤ ਦੱਤਾ (ਜੌਹਰ) ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿਚ ਆਏ। 28 ਜੁਲਾਈ 1974 ਨੂੰ ( ਚਾਰੂ ਮਜੂਮਦਾਰ ਦੀ ਦੂਜੀ ਬਰਸੀ) ਜੌਹਰ ਨੂੰ ਜਨਰਲ ਸੱਕਤਰ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਾ ਅਤੇ ਸਵਦੇਸ਼ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ (ਰਘੂ) ਨੂੰ ਮੈਂਬਰ ਬਣਾ ਕੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਪਾਰਟੀ ਕੇਂਦਰੀ ਕਮੇਟੀ ਬਣਾਈ ਗਈ। ਪੁਨਰਗਠਿਤ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ 'ਐਂਟੀ- ਲਿਨ ਬਾਇਓ ' ਸਮੂਹ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਹਾਦੇਵ ਮੁਖਰਜੀ ਦੇ ਧੜੇ ਨੂੰ 'ਲਿਨ-ਪੱਖੀ ਸਮੂਹ' ਬਣਾਇਆ ਸੀ). ਐਂਟੀ-ਲਿਨ ਬਾਇਓ ਸਮੂਹ ਸੀਪੀਆਈ (ਐਮਐਲ) ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ.
ਅੱਥਰੂ ਗੈਸ
ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ
ਵਿਨੇਗਾਰ, ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਜੈਲੀ, ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਨਿੰਬੂ ਜੂਸ ਦਾ ਸੋਲੂਸ਼ਨ ਵੀ ਕਾਰਕੁੰਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਉਪਚਾਰ ਕਿੰਨੇ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਹਨ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸਿਰਕਾ ਖੁਦ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਸਾਹ ਨਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਮਿਰਚ ਦੇ ਸਪਰੇਅ ਕਾਰਨ ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਸਿਰਕੇ ਨੂੰ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕ੍ਰਾਉਰਟਰ ਨੇ ਸਿਰਕਾ, ਟੂਥਪੇਸਟ ਜਾਂ ਮੇਨਥੋਲ ਕਰੀਮਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਹ ਆਖਿਆ ਕਿ "ਉਹ ਹਵਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗੈਸ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸਾਹ ਲੈਣ ਲਈ ਹੋਰ ਵੀ ਖਤਰਨਾਕ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਧੋਣ ਲਈ ਬੱਚੇ ਦੇ ਸ਼ੈਂਪੂ ਨੇ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਇਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:CS1 maint: Multiple names: authors list ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੈਸਾਂ
ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (ਮਾਰਕਸਿਸਟ-ਲੈਨਿਨਿਸਟ)-ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ
ਇਤਿਹਾਸ
ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ ਨਵੇਂ ਪਾਰਟੀ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਮਿਸ਼ਰਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਨਵੇਂ ਦਾਲਾਮ (ਗੁਰੀਲਾ ਦਸਤੇ) ਬਣਾਏ ਗਏ।
ਨਵੰਬਰ 1975 ਵਿਚ ਜੌਹਰ ਲਾਲ ਸੈਨਾ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੁਨਰਗਠਿਤ ਪੰਜ ਮੈਂਬਰੀ ਕੇਂਦਰੀ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਮਿਸ਼ਰਾ ਨਵੇਂ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਬਣੇ। ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ ਫਰਵਰੀ 1976 ਵਿਚ ਗਯਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦੂਜੀ ਪਾਰਟੀ ਕਾਂਗਰਸ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ। ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਚੁਣਿਆ।
ਪੁਨਰ ਸਥਾਪਤੀ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰ
ਮਿਸ਼ਰਾ ਸੀਪੀਆਈ (ਐਮਐਲ) ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪੁਨਰਗਠਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਢਾਂਚਾਕਾਰ ਸੀ। 1976 ਤਕ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਇਹ ਰੁਖ ਅਪਣਾ ਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਕਾਂਗਰਸ- ਵਿਰੋਧੀ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਫਰੰਟ ਦੀ ਲਹਿਰ ਬਣਾਉਣ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਿੱਚ 1977 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੁਧਾਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਪਾਰਟੀ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਸਟੱਡੀ ਸਰਕਲ ਅਤੇ ਪਾਰਟੀ ਸਕੂਲ ਕੇਂਦਰੀ ਤੋਂ ਬਲਾਕ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਦੋ ਲਾਈਨ ਟੈਕਟਿਕਸ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿਕਸਤ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
1981 ਵਿਚ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਦੂਸਰੇ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਐਮ ਐਲ ਧੜਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕਜੁੱਟ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਇਕਮੁੱਠ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੋਰ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਨ ਲਈ 13 ਐਮ ਐਲ ਧੜਿਆਂ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਪਹਿਲ ਅੰਤ ਨਾਕਾਬਯਾਬੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ।
ਇੰਡੀਅਨ ਪੀਪਲਜ਼ ਫਰੰਟ
1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਸੀਪੀਆਈ (ਐਮਐਲ) ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਨੇ ਇੱਕ ਖੁੱਲਾ ਗੈਰ-ਪਾਰਟੀ ਜਨਤਕ ਲਹਿਰ (ਸੀਪੀਆਈ (ਐਮਐਲ) ਦੀ ਅਸਲ ਨੀਤੀ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ), ਇੰਡੀਅਨ ਪੀਪਲਜ਼ ਫਰੰਟ (ਅਪ੍ਰੈਲ 1982 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ) ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਨਾਗਭੂਸ਼ਣ ਪਟਨਾਇਕ ਆਈਪੀਐਫ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੇ। ਆਈ ਪੀ ਐੱਫ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ, ਜਿਸ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਭੂਮੀਗਤ ਪਾਰਟੀ ਇਕ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਹੋਰ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਤਾਕਤਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਵਿਕਸਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਮਿਸ਼ਰਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੀ ਪੀ ਆਈ (ਐਮਐਲ) ਕੱਟੜਪੁਣੇਨਾਲ ਤੋੜ ਦਿੱਤੀ, ਉਸਨੇ ਚਾਰੂ ਮਜੂਮਦਾਰ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਕਦੇ ਤਿਆਗ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ
ਵਰਤਮਾਨ
ਦੀਪੰਕਰ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (ਮਾਰਕਸਿਸਟ-ਲੈਨਿਨਿਸਟ)-ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਸੀਪੀਆਈ (ਐਮਐਲ) ਦਾ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਧੜਾ ਹੈ। ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਨੇ ਉਪਰਲੇ ਢਾਂਚੇੇ ਯੂਨੀਅਨਾਂ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਮੂਹਾਂ,ਔਰਤ ਸੰਗਠਨ ਆਦਿ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ) ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜੋ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। 1999 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀ ਨੇ 0.3% ਵੋਟਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੀਟ ( ਆਸਾਮ ਤੋਂ ਸਾਬਕਾ ਏਐਸਡੀਸੀ ਸੀਟ) ਜਿੱਤੀ ਸੀ। 2004 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀਟ ਹਾਰ ਗਈ। ਸਾਲ 2016 ਤੱਕ, ਪਾਰਟੀ ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਝਾਰਖੰਡ ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਬਿਹਾਰ, ਝਾਰਖੰਡ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਭੇਜਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਸੁਰਜਨ ਦਾਸ
ਸੰਤ ਸੁਰਜਨ ਦਾਸ ਅਜਾਤ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਬਹੁਮੱਲਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗ੍ਰੰਥ ਅਜ਼ਾਤ ਸਾਗਰ ਹੈ। ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਕੁਝ ਨਮੂਨੇ ਇਸ ਤਰਾਂ ਹਨ: ਅੱਲਾ ਵਾਲਿਆ ਨੂੰ ਅੱਲਾ ਮਿੱਠਾ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾਰਾ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਜਾਹਲ ਲੋਕਾਂ ਐਬ ਪਿਆਰੇ ਪੁੰਨ ਪਿਆਰੇ ਗੁਨੀਆਂ ਸੁਰਜਣ ਦਾਸ ਤਰ ਗਏ ਜਹਾਨੋਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮੁਰਸ਼ਦ ਦੀ ਗੈਲ ਸੁਣੀਆਂ।
ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (ਮਾਰਕਸਿਸਟ-ਲੈਨਿਨਿਸਟ)-ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ
ਵਰਤਮਾਨ
ਨਵੰਬਰ 2020 ਵਿਚ, ਇਹ ਬਿਹਾਰ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ 12 ਸੀਟਾਂ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੀ। ਬਿਹਾਰ ਚੋਣ ਨਤੀਜ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਰਟੀ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਦੀਪਾਂਕਰ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਜਮਹੂਰੀ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਨਿਰਪੱਖ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਚੜ੍ਹਤ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਹੈ।
ਸੁਰਜਨ ਦਾਸ
ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਸੰਤ ਸੁਰਜਣ ਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਰੱਬ ਦੇ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦਾ ਜੋ ਹਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਲੋਕ ਬੋਲ ਕਬੋਲ ਆਖਦੇ ਹਨ ਇਸ ਦਸ਼ਾ ਦਾ ਸਗੁੰਚ ਕਰਕੇ ਨਿਰਣਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਅੱਜ ਕੱਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਠੀਕ ਘਟਦਾ ਹੈ। ਸੰਤ ਸੁਰਜਣ ਦਾਸ ਅਜ਼ਾਦ ਸਾਧੂ ਖੁਲਾਸੇ ਸਨ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਤੀ ਸਨ ਪਰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਉਦਾਸੀਆਂ ਵਿਚ ਅਜ਼ਾਦ ਫਿਰਕਾ ਕੱਡਿਆ ਅਤੇ ਆਪ ਸੁਰਜਣ ਦਾਸ ਅਜ਼ਾਦ ਅਖਵਾਏ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਡਾਕੂਆਂ ਦੇ ਜਥੇ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਡਾਕੂੂਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਸੰਤ ਟਹਿਲ ਦਾਸ ਉਦਾਸੀ ਸਾਧੂ ਦੇ ਡੇਰੇ ਵਿੱਚ ਡਾਕਾ ਮਾਰਿਆ ਡੇਰੇ ਵਿਚ ਘਿਊ, ਖੰਡ ਅਤੇ ਰਸ਼ਦ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਵਸਤਾਂ ਸਨ ਇਹ ਵਸਤਾਂ ਲੰਗਰ ਲਈ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਸੰਤ ਟਹਿਰ ਦਾਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਭਾਈ ਤੁਸੀ ਕੌਣ ਕਿੱਥੇ ਆਏ ਓ ਅਤੇ ਕੀ ਕਰਨ ਆਏ ਹੋ ? ਸੁਰਜਣ ਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਅਸੀਂ ਡਾਕੂ ਆਂ ਤੇ ਮਾਲ ਲੈਣ ਲਈ ਆਏ ਆਂ ਟਹਿਲ ਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਭਾਈ ਸਭ ਬੰਨ ਕੇ ਲੈ ਜਾਉ ਇਸ ਘਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਘਾਟ ਨਹੀਂ ਫਿਰ ਸੁਰਜਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਭਾਈ ਤੂੰ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰਦਾਰ ਹੈ ਅਗਲੀ ਦਰਗਾਹ ਵਿਚ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਨੀਪੜਨਗੇ ਉਥੇ ਕੌਣ ਜਾਮਨ ਹਉਗਾ ਤੇਰਾ? ਏਥੇ ਮੋਜਾ ਕਰ ਲਉ ਜਿਨ੍ਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ ਸੰਤ ਟਹਿਲ ਦਾਸ ਜੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੁਰਜਣ ਦੇ ਜੀ ਵਿਚ ਘਰ ਕਰ ਗਿਆ ਤੋਂ ਉਹ ਪੈਰੀ ਪੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਤੁਸੀ ਬਖ਼ਸ਼ੇ ਮੈਨੂੰ ਅਤੇ ਤੁਸੀ ਜਾਮਨ ਬਣੋ ਮੇਰੇ। ਟਹਿਲ ਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਸੰਤ ਸੁਰਜਣ ਦਾਸ ਨੂੰ ਚੁਕ ਕੇ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਸਾਡੇ ਤੇ ਸੁਰਜਣ ਦੇ ਤਿੰਨ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਕੱਟੇ ਗਏ। ਫੇਰ ਸੁਰਜਣ ਦਾਸ ਸੰਤ ਬਣ ਗਿਆ। ਅਜਿਹੀ ਬਖ਼ਸ਼ ਉਹਨਾਂ ਕੀਤੀ ਰਿਧੀ ਸਿਧੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆ ਗਈ। ਅਜਨਿਆਂਵਾਲਾ ਗੁਜ਼ਰਾਵਾਲਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਸੁਰਜਨ ਦਾਸ ਦੀ ਗੱਦੀ ਮਸ਼ਹੁੂਰ ਹੈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੇਲੇ ਚੇਤੰਨ ਦਾਸ ਦੇ ਚੇਲੇ ਚਤਰ ਦਾਸ ਜੀ ਅਜ਼ਾਦ ਗੱਦੀ ਉੱਪਰ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਰਚੀਆਂ ਫ਼ਕੀਰੀ ਦੀ ਲੋਅ ਵਿਚ ਲਿਖਦੇ ਰਹੇ।
ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (ਮਾਰਕਸਿਸਟ-ਲੈਨਿਨਿਸਟ)-ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ
ਪੰਜਾਬ
ਇਥੇ ਪਾਰਟੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਮੁਕਤੀ ਮੋਰਚੇ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਬੇਜ਼ਮੀਨੇ ਦਲਿਤ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। thumb| ਮਾਨਸਾ, ਪੰਜਾਬ
ਸੁਰਜਨ ਦਾਸ
ਰਚਨਵਾਂ
ਸੰਤ ਸੁਰਜਣ ਦਾਸ ਅਜ਼ਾਦ ਨੇ ਗ੍ਰੰਥ ਅਜ਼ਾਦ ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਅਠਵਾਰੇ ਵੀ ਲਿਖੇ ਹਨ ਵੀ ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ -: ਵੀਰ-ਵੀਰ ਸੋਈ ਜਗ ਜਾਨੋਂ ਕਾਮ ਕਰੋਧ ਕੋ ਜੀਤੇ। ਸਤਿ ਸੰਤੋਖ ਵਵੇਕ ਵਿਚਾਰੇ ਢਾਹਿ ਜੁ ਕਾਚੀ ਭੀਤੇ। ਤਨ ਮਨ ਨਿਰਮਲ ਹੋਇਆ ਸਤਿਗੁਰ ਸਾਚੀ ਪ੍ਰੀਤੇ। ਸੁਰਜਣ ਦਾਸ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਗੁਰੂ ਮਨਾਇਆ ਪੂਰਨ ਭਏ ਸੁਰੇਤ। ਸੰਤ ਸੁਰਜਣ ਦਾਸ ਅਜ਼ਾਦ ਨੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਬਚਨ ਜਿਸ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਨਿਕਲ ਗਏ ਉਹੀ ਉਸਤਾਦ ਧਾਰ ਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਥੋੜੀ ਥੋੜੀ ਸਿੱਖੀ ਸੀ। ਕੇਵਲ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਸ਼ਾਖਯਾਤ ਕਵਿਤਾ ਬੋਲੀ ਹਿੰਦੀ ਵਿਚ ਹੈ ਪਰ ਬੋਲੀ ਸੁੱਧ ਹਿੰਦੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਕਵਿਤਾ ਜੀਵ ਬ੍ਰਿਤੀ ਸੰਬਾਦ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿਚ ਵਾਸ਼ਨਾ ਬੁਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਲ ਦੌੜਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੀਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਬਾਦ ਵਿਚ ਚੋਣਵੇਂ ਸੰਬਾਦ ਵਿਚ ਛੰਦ ਲਿਖਦੇ ਨੇ ਜੋ ਕਿ ਸਿਹਰਫੀ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਜੀਵ ਵਾਚ ਤੇ-ਤੱਤੀ ਸੁੱਖ ਲਹੇ ਨਾ ਰੱਤੀ, ਮੱਤੀ ਵਿਚ ਵਿਕਾਰਾਂ ਤੂੰ। ਸਈਆਂ ਦੇ ਵਿਚ ਫਿਰਾਂ ਦੀਵਾਨੀ ਅੰਤ ਖਾਵਸੇਂ ਮਾਰਾਂ ਤੂੰ। ਸੁਰਜਣ ਦਾਸ ਅਜ਼ਾਦ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵੀ ਅਜ਼ਾਦ ਹੀ ਹੈ।
ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (ਮਾਰਕਸਿਸਟ-ਲੈਨਿਨਿਸਟ)-ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ
ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਦਾ ਉਭਾਰ
ਸਾਲ 2009 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬੇਜ਼ਮੀਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਜ਼ਮੀਨੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੀਪੀਆਈ (ਐਮਐਲ) ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸੰਗਰੂਰ, ਮਾਨਸਾ, ਬਠਿੰਡਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਅਲਾਟ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ।
ਸੁਰਜਨ ਦਾਸ
ਹਵਾਲੇ
ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ, ਹੰਸ ਚੋਗ, ਲਾਹੌਰ ਬੁਕ ਸ਼ਾਪ, ਲੁਧਿਆਣਾ, ਪੰਨਾ ਨੰ. 338
ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (ਮਾਰਕਸਿਸਟ-ਲੈਨਿਨਿਸਟ)-ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਦਲ
ਬਰਜਿੰਦਰ ਕੌਰ ਢਿੱਲੋਂ
ਬਰਜਿੰਦਰ ਕੌਰ ਢਿੱਲੋਂ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਬਰਜਿੰਦਰ ਕੌਰ ਢਿੱਲੋਂ ਪਿਛਲੀ ਅੱਧੀ ਸਦੀ ਤੋਂ ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ, ਕਹਾਣੀ, ਅਤੇ ਵਾਰਤਕ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਪੁਸਤਕਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ
ਮਝੈਲ
ਮਝੈਲ ਇੱਕ ਲਫ਼ਜ਼ ਹੈ ਜਿਹਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਝੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਤਰਨਤਾਰਨ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਅਤੇ ਪਠਾਣਕੋਟ ਅਤੇ ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤੇਰਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਮਾਝੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਮਝੈਲਾਂ ਨੂੰ ਮਾਝੇ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਹੋਣ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਮਾਣ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਖ਼ੇਤਰ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਕਈ ਗੁਰੂਆਂ ਨਾਲ਼ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਤੇ ਹੱਲਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਾਹਰਲੀ ਤਾਕਤਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਝੈਲਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਖਹਿਣਾਂ ਪੈਂਦਾ ਸੀ।
ਪਛੋਕੜ
ਭਾਰਤ 'ਤੇ ਸਿਕੰਦਰ ਦੇ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਝੈਲਾਂ ਨੇ ਸੂਰਮੇ ਪੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਹਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਾਇਆ। ਇੱਕ ਯੁਨਾਨੀ ਲੇਖਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ "ਕਥਿਆਣ" ਆਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੁਲਕ ਦਸਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਕੀ ਰਾਵੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪਾਸੇ ਹੈ।
ਮਝੈਲ ਮਾਝਾ ਪੱਟੀ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਹਨ ਜਿਹਦੇ 'ਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਦਾਦੇ-ਪੜਦਾਦਿਆਂ ਨੇ ਹਰ ਇੱਕ ਬਾਹਰੀ ਉੱਤਰੀ-ਲਹਿੰਦੇ ਪਾਸਿਉਂ ਹੋਏ ਹੱਲੇ ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਕੀਤਾ। ਮਝੈਲਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਰੜੀ ਮਿਹਨਤ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਫ਼ੌਜ ਜਾਂ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਏਜ਼ਰਾ ਜੇ. ਵਿਲੀਅਮ
'''ਏਜ਼ਰਾ ਜੇ. ਵਿਲੀਅਮ''' (ਜਨਮ 7 ਸਤੰਬਰ 1989) ਇੱਕ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੀ ਸੋਸ਼ਲਾਈਟ, ਫੈਸ਼ਨ ਬਲੌਗਰ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਏਜ਼ਰਾ ਜੇ ਵਿਲੀਅਮ ਦਾ ਜਨਮ ਜਕਾਰਤਾ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਸਿੰਗਾਪੁਰ, ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਅਤੇ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।  ਉਹ ਇੱਕ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਮੋਗੂਲ ਦਾ ਬੇਟਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਿਊਯਾਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੈਨਹੱਟਨ ਦੇ ਵੈਸਟ ਵਿਲੇਜ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ, ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਨਾਲ ਨਿਊਯਾਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। <sup class="noprint Inline-Template noprint noexcerpt Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This is a PR piece. (August 2019)">ਬਿਹਤਰ  ਸਰੋਤ   ਲੋੜੀਂਦਾ  ]
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਵਿਲੀਅਮ ਅਮਰੀਕੀ ਰਿਐਲਿਟੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ' ਰਿਚ ਕਿਡਜ਼ ਆਫ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ 'ਤੇ ਬਾਕਾਇਦਾ ਕਾਸਟ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਇੱਕ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਹੋਣ ਵਜੋਂ ਵਿਲੀਅਮ ਨੂੰ "ਸਨੈਪ ਪੈਕ" ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਐਂਡਰਿਊ ਵਾਰੇਨ, ਕਾਇਰਾ ਕੈਨਡੀ, ਟਿਫਨੀ ਟਰੰਪ, ਰੀਆ ਬੈਨੀਟੇਜ਼, ਈਜੇ ਜਾਨਸਨ ਅਤੇ ਗੈਆ ਜੈਕੈਟ- ਮੈਟਿਸੇ ਸਮੇਤ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਉੱਚ ਸਮੂਹ ਹੈ।  ਉਹ ਪੈਰਿਸ ਹਿਲਟਨ ਅਤੇ ਨਿੱਕੀ ਹਿਲਟਨ ਰੋਥਸ਼ਾਈਲਡ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਨੇੜਲੀ ਦੋਸਤੀ ਲਈ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1989 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ
੨੦੮
208 (2 ਤਿਜੀ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਕੋਟ ਖੁਰਦ (ਜਲੰਧਰ)
ਕੋਟ ਖੁਰਦ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਜਲੰਧਰ ਪੂਰਬੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਜੰਗ (1757)
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਜੰਗ, ਦੁਰਾਨੀ ਸਮਰਾਜ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਮਿਸਲਾਂ ਵਿੱਚਕਾਰ 1757 ਵਿੱਚ ਲੜ੍ਹੀ ਗਈ ਸੀ।
ਜੰਗ
ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦੁੱਰਾਨੀ ਜਨਵਰੀ 1757 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਘਰ ਪਰਤ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਫ਼ੌਜ 'ਤੇ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਹੱਲਾ ਬੋਲ ਦਿੱਤਾ। ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਤਿਮੂਰ ਸ਼ਾਹ ਦੁੁੱਰਾਨੀ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ਼ ਲੜਨ ਭੇਜਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜੰਗ ਗੋਹਾਵਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਲੜ੍ਹੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਹੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਨੂੰ ਖਦੇੜ ਦਿੱਤ। ਪਰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖੀ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਏ।
ਜਮਾਤ-ਏ-ਇਸਲਾਮੀ ਕਸ਼ਮੀਰ
ਜਮਾਤ-ਏ-ਇਸਲਾਮੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਧਾਰਮਿਕ-ਸਿਆਸੀ ਸੰਗਠਨ ਹੈ। ਇਹ ਜਮਾਤ-ਏ-ਇਸਲਾਮੀ ਹਿੰਦ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਇਸ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਇਸਲਾਮੀ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਮੋਲਾਨਾ ਗੁਲਾਮ ਅਹਿਮਦ ਅਹਿਰਾਰ (ਸੋਪਿਆ), ਮੌਲਾਨਾ ਸਾਦ-ਉਦ-ਦੀਨ ਤਾਰਾਬਲੀ, ਮੌਲਾਨਾ ਮੁਫਤੀ ਮੁਹੰਮਦ ਅਮੀਨ ਸ਼ੋਪਿਆਨੀ, ਮੌਲਾਨਾ ਹਕੀਮ ਗੁਲਾਮ ਨਬੀ, ਕ਼ਾਰੀ ਸੈਫ਼-ਉਦ-ਦੀਨ, ਮੌਲਾਨਾ ਸੁਲੇਮਾਨ ਸਾਹਿਬ, ਸਯਦ ਅਲੀ ਸ਼ਾਹ ਗਿਲਾਨੀ, ਗੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਮਲਿਕ ਅਤੇ ਹੋਰ।
ਸਾਂਤਾ ਮਾਰੀਆ ਗਿਰਜਾਘਰ (ਸਾਲਬਾਤੀਏਰਾ)
ਸਾਂਤਾ ਮਾਰੀਆ ਗਿਰਜਾਘਰ (ਸਪੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ:Iglesia de Santa María) ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਲਵਾਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 1984ਈ. ਬੀਏਨ ਦੇ ਇੰਤਰੇਸ ਕੁਲਤੂਰਲ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਗਿਰਜਾਘਰ
ਉਥਾਨਿਕਾ
ਉਥਾਨਿਕਾ ਮੱਧਕਾਲ ਦੀ ਨਵੀਂ ਵਾਰਤਕ ਵੰਨਗੀ ਹੈ ਜਿਸਤੋਂ ਭਾਵ ਉੱਚਾਰਨ ਸਮੇਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੈ। ਇਸ ਵੰਨਗੀ ਦਾ ਸਬੰਧ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਵੰਨਗੀ ਟੀਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵਖਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਮਾਰਥ ਵਾਗੂ ਹੀ ਅਪਣਾ ਵਖਰਾ ਸਥਾਨ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਕਿਸਮਾਂ
ਡਾ. ਕੋਹਲੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਦੋ ਉਥਾਨਿਕਾਵਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ:
ਇਤਿਹਾਸਿਕਤਾ
ਉਥਾਨਿਕਾ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਉੱਚਾਰਨ ਸਮੇਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਿਸ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਉੱਚਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਤੇ ਜਨਮ ਸਾਖੀਆਂ ਵੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਉਥਾਨਿਕਾਵਾਂ ਹੀ ਲਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਥਾਨਿਕਾਵਾਂ, ਸਾਖੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਨ ਪਰ ਮੱਧਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਚੀਆਂ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਗੁਰੂਧਾਮਾਂ ਉੱਤੇ ਜੋ ਕਥਾ-ਵਾਰਤਾ ਦੀ ਜੋ ਪਰੰਪਰਾ ਚਲੀ ਸੀ, ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਕਥਾ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਦੇਣ ਲਈ ਉਥਾਨਿਕਾ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾਣ ਲਗਿਆ।"
ਭਾਸ਼ਾ-ਸ਼ੈਲੀ
ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਇਹ ਉਥਾਨਿਕਾਵਾਂ ਸੰਖਿਪਤ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਅਤੇ ਨਾਟਕੀ ਰੰਗ ਵਾਲਿਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਾਧ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੀ ਘੱਟ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।"
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ
ਭੇਡਪੁਰਾ
ਭੇਡਪੁਰਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਪਟਿਆਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸੰਭਲ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਸੰਭਲ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ 80 ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਹਲਕਾ ਜਨਰਲ ਹੈ।
ਸਾਂਸਦ
2014 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਤਯਾਪਾਲ ਸਿੰਘ ਇਸ ਹਲਕੇ ਦੇ ਸਾਂਸਦ ਚੁਣੇ ਗਏ। 1962 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਸਾਂਸਦਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ।
!ਸਾਲ !colspan="2" align="center"|ਪਾਰਟੀ !align="center" | ਸਾਂਸਦ !ਸਰੋਤ
ਤੇਲੰਗਾਨਾ
ਤੇਲੰਗਾਣਾ ਜਾਂ ਤੇਲੰਗਾਨਾ (ਤੇਲਗੂ: తెలంగాణ) ਭਾਰਤ ਦਾ 29 ਰਾਜ ਹੈ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਦਸ ਸਾਲ ਦੇ ਲਈ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦੇ ਸਾਂਝੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਇਆ ਰਹਿਗਾ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਨੇ 5 ਦਸੰਬਰ, 2013 ਦੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਰਾਜ ਦੇ ਖਰੜੇ ਦੇ ਬਿੱਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਫਰਵਰੀ 18, 2014 ਤੇਲੰਗਾਣਾ ਬਿੱਲ ਦੋ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੂੰ ਰਾਜ ਸਭਾ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਨੇ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੇਲੰਗਾਣਾ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਤੇਲੰਗਾਣਾ ਭਾਰਤ ਦਾ 29 ਰਾਜ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ। ਤੇਲੰਗਾਣਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਹੁਣ 10 ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਹਨ। ਸੂਬੇ 'ਚ 294 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਸੀਟਾਂ 'ਚ ਤੇਲੰਗਾਣਾ ਖੇਤਰ ਨੂੰ 119 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ੳਤੇ 42 ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਹਨ। 2 ਜੂਨ 2014 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ 29 ਰਾਜ ਬਣ ਗਿਆ।
ਸੰਭਲ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਤੇਲੰਗਾਨਾ
ਤੇਲੰਗਾਣਾ ਰਾਜ ਲਈ ਪੰਜ ਦਹਾਕੇ ਪੁਰਾਣਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਉਦੋਂ 2009 ਵਿੱਚ ਕੌਮੀ ਸੁਰਖੀਆਂ 'ਚ ਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਿਤੀ ਦੇ ਮੁਖੀ ਕੇ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖ਼ਰ ਰਾਉ ਨੇ 10 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਵਰਤ ਰਖਿਆ ਸੀ। ਦਸੰਬਰ 2009 ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਰਾਜ ਦਾ ਗਠਨ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰ ਕੁੱਝ ਹੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਈ ਕਿਉੁਂਕਿ ਦੂਜੇ ਦੋ ਖਿੱਤਿਆਂ ਤੱਟਵਰਤੀ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਰਾਇਲਸੀਮਾ 'ਚ ਹਿੰਸਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਆਂਧਰਾ 'ਚ 42 ਲੋਕ ਸਭਾ ਸੀਟਾਂ ਹਨ। ਕੇਂਦਰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਇਲਸੀਮਾ ਦੇ ਦੋ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਤੇਲੰਗਾਣਾ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਵੇ।
ਘੋਲ
ਦੇਸ਼ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਲਗਾਤਾਰ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਘਰਸ਼ਸ਼ੀਲ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਦੇਸ਼ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੰਨ1946 ਤੋਂ 1951 ਤੱਕ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਜਾਗੀਰਦਾਰੀ ਨਿਜ਼ਾਮ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕਰਜ਼ਾ ਮੁਆਫ਼ੀ ਲਈ ਲੰਮਾ ਘੋਲ ਲੜਿਆ। ਆਜ਼ਾਦੀ ਉਪਰੰਤ ਤੇਲਗੂ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਖਿੱਤੇ ਲਈ ਵੱਖਰੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵੀ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਕਾਰਨ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੋਈ। ਸੰਨ 1953 ਵਿੱਚ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਮੁੜ ਹੱਦਬੰਦੀ ਸਬੰਧੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤੀ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕੇਂਦਰ ਨੇ 1956 ਵਿੱਚ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਨੂੰ ਆਂਧਰਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਵਾਸੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। 1968-69 ਵਿੱਚ ਇਸ ਖਿੱਤੇ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਵੱਖਰੇ ਤੇਲੰਗਾਣਾ ਰਾਜ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੱਜ ਤਕ 42 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਮੇਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਵੱਖਰੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਰਾਜ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੁੰਦਿਆਂ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਵਾਅਦੇ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਵਾਅਦੇ ਕਦੇ ਵਫ਼ਾ ਨਾ ਹੋਏ। ਨਵੰਬਰ 2009 ਵਿੱਚ ਤੈਲਗੂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਿਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕੇ.ਚੰਦਰ ਸ਼ੇਖ਼ਰ ਰਾਓ ਨੇ ਇਸ ਮੰਗ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਮਰਨ ਵਰਤ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਰਬ-ਪਾਰਟੀ ਮੀਟਿੰਗ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਪੀ.ਚਿਦੰਬਰਮ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਖਰੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਰਾਜ ਲਈ ਕਾਰਵਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਅਦੇ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਸ੍ਰੀ ਰਾਓ ਨੇ ਮਰਨ ਵਰਤ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿਆਸੀ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਐਲਾਨ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਮੰਗ ਨੂੰ ਵੱਟੇ-ਖਾਤੇ ਪਾਉਣ ਲਈ 3 ਫ਼ਰਵਰੀ 2010 ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਪੰਜ-ਮੈਂਬਰੀ ਕਮੇਟੀ ਗਠਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ
ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ (ਜੁੰਗੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ) ਸਵਿਸ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਕਾਰਲ ਜੁੰਗ ਦੀ ਵਿਚਾਰ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਗਮੰਡ ਫ਼ਰਾਇਡ ਦੇ ਮਨੋਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਤੇ ਖਾਸ ਫੋਕਸ ਨਾਲ ਅਰਥਪੂਰਨ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਲਈ ਨਿੱਗਰ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ
ਏਈਨੋ ਲੇਈਨੋ
ਏਈਨੋ ਲੇਈਨੋ (6 ਜੁਲਾਈ 1878 – 10 ਜਨਵਰੀ 1926)  ਫ਼ਿਨਲੈਂਡੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਫਿਨਿਸ਼ ਕਾਵਿ ਦੇ ਮੋਢੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਫ਼ਿਨੀਸ਼ੀਅਨ ਲੋਕ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਕਾਲੇਵਾਲਾ (ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) ਅਤੇ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਲੇਈਨੋ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਅਕਸਰ ਵਿਸ਼ਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਫਿਨਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹਰਮਨਪਿਆਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਏਈਨੋ ਲੇਈਨੋ ਦਾ ਜਨਮ ਪੈਲਟਾਮੋ ਵਿੱਚ ਅਰਮਾਸ ਏਈਨਾਰ ਲੀਓਪੋਲਡ ਲੋਨਬੋਹਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦਸ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੱਤਵਾਂ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਲੇਈਨੋ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਉਪਨਾਮ ਮੁਸਤੋਨੇਨ ਤੋਂ ਲੋਨਬੋਹਮ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਏਈਨੋ ਲੇਈਨੋ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਕਾਸਮੀਰ ਲੇਈਨੋ ਫਿਨਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਹਸਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਕਵੀ, ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸੀ। ਏਈਨੋ ਅਤੇ ਕਾਸਮੀਰ ਲੇਈਨੋ ਨੇ 1898 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਹਿਤ ਪੱਤਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
ਲੇਈਨੋ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਵਿਤਾ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਮਾਲਿਸਕੁਨ ਲਾਓਲੂਜਾ (Maaliskuun lauluja) ਵੀ ਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਜਦੋਂ ਅਜੇ ਉਹ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸੀ ਤਾਂ ਲੇਈਨੋ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਾਜਾਨੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਕੂਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਓਲੂ ਅਤੇ ਹੇਮੈਂਲਿਨਨਾ ਵਿੱਚ ਅਗਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਕੋਲ ਰਹਿਣ ਲੱਗਾ ਸੀ। ਲੇਈ ਨੋ ਨੇ ਹੇਮੈਂਲਿਨਗਾ ਗ੍ਰਾਮਰ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹੇਲਸਿੰਕੀ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਲਿਖਣ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ
ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਏਈਨੋ ਲੇਈਨੋ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸਦੀ ਦੀ ਖ਼ੂਬ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਅਖਬਾਰੀ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਯੰਗ ਫਿਨਿਸ਼ ਸਰਕਲ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਲੇਈਨੋ ਦੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਲਾਕਾਰ ਪੇਕਾ ਹਲੋਨੇਨ ਅਤੇ ਓਟੋ ਮਾਨੀਨੇਨ ਸਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਕਵੀ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।.
ਫਿਨਿਸ਼ ਘਰੇਲੂ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲੇਈਨੋ ਦੀ ਕੌਮੀ ਏਕਤਾ ਵਿੱਚ ਆਦਰਸ਼ਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਟੁੱਟ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦ ਵਾਰਤਾਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ। 1918 ਵਿੱਚ ਚਾਲੀ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸਟੇਟ ਲੇਖਕ ਦੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਉਸਨੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਛਾਪਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਵਿੱਤੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਧ ਗਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਿਹਤ ਵਿਗੜ ਗਈ ਸੀ। ਲੇਈਨੋ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਬਰੇਟਲ ਗ੍ਰੀਪੇਨਬਰਗ ਨੂੰ 1925 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਨਾਦੀ ਤਾਕਤਾਂ ਨਾਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।".
ਲੇਈਨੋ ਨੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀਆਂ 70 ਪੁਸਤਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦੋ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੇਲਕਾਵਿਰਸੀਆ (1903 ਅਤੇ 1916) ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਫਿਨਿਸ਼ ਮਿਥਿਹਾਸ ਅਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਭਰਪੂਰ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਏਈਨੋ ਲੇਈਨੋ ਨੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਖ਼ੂਬ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਰੂਨਬਰਗ ਅਤੇ ਗੋਇਟੇ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਸੀ।  ਫਿਨਲੈਂਡੀ ਵਿੱਚ ਦਾਂਤੇ ਦੀ ਡਿਵਾਈਨ ਕਾਮੇਡੀ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ ਫਿਨਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ।
ਲੇਈਨੋ ਨੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਹੈਲਕਾ ਸੀ। ਉਹ 47 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 1926 ਵਿੱਚ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਹੇਲਸਿੰਕੀ ਵਿੱਚ ਹਾਇਤਾਨੀਏਮੀ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦਫਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਲੇਈਨੋ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਜੀਵਨੀ 1930 ਦੇ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਅਤੇ ਸਾਥੀ ਐਲ. ਓਨਰਵਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਨਾਟਕੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਓਨਰਵਾ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਵੀ ਲਿਖ ਰਹੀ ਹੈ।
ਸਾਹਿਤਕ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਮਹੱਤਤਾ
ਫਿਨਿਸ਼ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਲੇਈਨੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੋਮਾਂਸਵਾਦ ਨੂੰ ਰੂਪਮਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ, ਲੇਈਨੋ ਨੇ ਨੌਜਵਾਨ ਫਿਨਲੈਂਡ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਜੀਨ ਸਿਬੇਲੀਅਸ, ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਅਕਸੀਲੀ ਗਲੇਨ-ਕਾਲੇਲਾ ਅਤੇ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਏਲੀਏਲ ਸਾਰੀਨੇਨ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾਵਾਨ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਵਰੋਮਾਂਸਵਾਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ।