cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ
2010 ਵਿੱਚ ਤਾਸ਼ਕੰਦ ਵਿੱਚ ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਕੂਲ (ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਕੂਲ) ਸਾਰੀਆਂ ਕੌਮਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਬੱਚੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਵਾਲੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ।ਇਸ ਸਕੂਲ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਉਜ਼ਬੇਕ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਵੀ ਲੋੜੀਦੀ ਥਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ
ਲੋਧੀ ਚੱਕ
ਲੋਧੀ ਚੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਟਾਂਡਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਲਾਲੀ (ਪੰਛੀ)
ਲਾਲੀ (Acridotheres tristis), “ ਸ਼ੈਹਰਕ”,ਗੁਟਾਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਮੈਨਾ ਜਾਂ ਭਾਰਤੀ ਮੈਨਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ Sturnidae ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਪੰਛੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੁਆਧੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪੰਛੀ ਨੂੰ,ਗਰਸੱਲੀ, ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਝੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪੰਛੀ ਨੂੰ,ਸ਼ੈਹਰਕ, ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੰਛੀ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇਤਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕੁਦਰਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੰਘ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀਆਂ 100 ਅਤਿ ਘੁਸਪੈਠੀਆ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਘੁਸਪੈਠੀਆ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਉਹ ਪ੍ਰਜਤੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਮੂਲ ਖੇਤਰ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਘੁਸ ਕੇ ਪਾਪਣੀ ਅਣਸ ਪੂਰੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ, ਜੈਵਿਕ-ਵਿਵਿਧਤਾ(biodiversity) ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਖ਼ਲਲ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।ਗੁਟਾਰ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਚੌਗਿਰਦੇ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਥੇ ਇਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜੀਵ ਸੱਮਸਿਆ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਖੁਰਾਕ = ਲਾਲੀ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਕੀੜੇ ਮਕੌੜੇ ਹਨ | ੲਿਹ ਮੱਝਾਂ ਦੇ ਚਿੱਚੜ ਵੀ ਖਾਂਦੀ ਹੈ | ਪਰ ੲਿਹ  ਰੋਟੀ ਦਾਣੇ ਵੀ ਖਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ | ੲਿਹ ੲਿੱਕ ਸਰਬਅਹਾਰੀ ਪੰਛੀ ਹੈ | ੲਿਹਨਾਂ ਨੂੰ  ਭੋਜਨ ਖੋਹਨ   ਲੲੀ ਅਾਪਸ ਵਿੱਚ ਝਗੜੇ ਵੀ ਕਰਦੇ ਵੀ ਦੇਖਿਅਾ ਗਿਅਾ ਹੈ |
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੰਛੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਛੀ
ਬਹੁਭਾਸ਼ਾਵਾਦ
ਬਹੁਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਅਕਤੀ
ਬਹੁਭਾਸ਼ਾਈ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਚਾਰ ਕਰ ਸਕੇ।
ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਸਿੱਖੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੱਚਾ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਸ਼ਾ(ਮਾਂ ਬੋਲੀ) ਅਕਸਰ ਗ਼ੈਰਰਸਮੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਿੱਖਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਹੁਭਾਸ਼ਾਵਾਦ
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਤੋਂ ਅੱਗੋਂ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਿਕਲੀਆਂ। 1947 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕ ਪੰਜਾਬੀ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਤਿੰਨੋਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਸਨ ਪਰ ਦੇਸ਼ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਘਟਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਦਾ।
ਅੱਜ ਦੀ ਤਰੀਕ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੋਵੇਂ ਪੰਜਾਬਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜ਼ੁਬਾਨ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।
ਗੁਰਦੀਪ ਗ਼ਜ਼ਲਗੋ
ਗੁਰਦੀਪ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲਕਾਰ ਹੈ ਉਸ ਦੀਆਂ ਇੱਕ 15 ਤੋਂ ਵੱਧ ਗ਼ਜ਼ਲ ਪੁਸਤਕਾਂ ਛਪ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ 2023 ਵਿੱਚ "ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਸਾਹਿਤ ਗੌਰਵ ਸਨਮਾਨ" ਨਾਲ਼ ਨਵਾਜਿਆ ਗਿਆ।
ਗੁਰਦੀਪ ਪਿੰਡ ਰੇਸ਼ਮ ਮਾਜਰੀ, ਜ਼ਿਲਾ ਦੇਹਰਾਦੂਨ (ਉਤਰਾਖੰਡ) ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲਗੋ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ
ਪਾਲੀ (ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ)
ਪਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ ਦੀ ਸੰਤਾਲੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਅਰਲਾ ਕੋਟ
ਅਰਲਾ ਕੋਟ ਲੱਕੜ ਦੇ ਬਣੇ ਉਸ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਫਸਲ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਖੇਤ ਦੇ ਇੱਕ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਗੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਅੜਿੱਕਾ ਜਾਂ ਅਰੜਾ ਖੋਟ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲ ਇੱਕ ਦਰਵਾਜਾ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਬੰਦਾ ਤਾਂ ਟੱਪ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜਾਨਵਰ ਨਹੀਂ।
ਜੰਗਲੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਲੋਕ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੋਂ ਫਸਲ ਦੇ ਬਚਾਅ ਲ ਜਾਂ ਨਿਆਂ ਵਾਲੇ ਖੇਤ ਵਿਚਲੀ ਸਬਜ਼ੀ ਦੇ ਬਚਾਅ ਲ ਆਪਣੇ ਖੇਤ ਦੁਆਲੇ ਝਾੜੀਆਂ ਦੀ ਵਾੜ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਅੰਦਰ ਲੰਘਣ ਲ ਕੁੱਝ ਦੂਰੀ ਤੇ ਦੋ ਭਾਰੀਆਂ ਉੱਪਰੋਂ ਦੋ ਮੂੰਹੀਆਂ ਥੰਮੀਆਂ ਭਾਵ ਦੁਸਾਂਗੜਾਂ ਗੱਡ ਕੇ ਇੱਕ ਰਸਤਾ ਬਣਾ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੁਸਾਂਗੜਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਲੱਕੜ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਸਤਾ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੜਨ ਤੋਂ ਰੋਕ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਕੰਪਿਊਟਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਣਾ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਕੰਪਿਉਟਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜਾਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਸਤੇ ਹਨ ਜੋ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਯੋਗਤਾ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਲੈ ਚੁਣੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੱਤਰਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਚਾਰ ਸਰੋਤ, ਲਾਇਸੈਂਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਣ, ਇਹ ਹਨ:
ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਤੇ ਉੱਚ ਗੁਣ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾ ਜਿਵੇਂ, ਇੱਕ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ, ਸੀ.ਆਈ.ਐਸ.ਐਸ.ਪੀ., ਅਤੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਾੱਫਟ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਈ ਜਾਣੀਆਂ-ਪਛਾਣੀਆਂ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਸੂਚੀ ਤੱਕ, ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ  ਆਈਟੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੱਤਰਾਂ  ਲਈ ਗੁਣਵਤਾ ਅਤੇ ਸਵੀਕਾਰਤਾ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹਨ।
ਕੋਰਸਾਂ ਅਤੇ / ਜਾਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਪਾਸ ਕਰਕੇ (ਅਤੇ ਸੀ.ਆਈ.ਐਸ.ਪੀ ਅਤੇ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਨੋਟਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ, ਅਨੁਭਵ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ / ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੱਤਰ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਨਾਲ ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜਿਤੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਣ ਸਰਕਾਰ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਜਾਂ ਉਦਯੋਗ ਪ੍ਰਯੋਜਿਤ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਸਮੇਤ ਟੀਮ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਂਟੇਸਟ ਤੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਿਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਿਆਣੀ (ਬਲਾਕ ਟਾਂਡਾ)
ਮਿਆਣੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਟਾਂਡਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅਨੂਤਾਈ ਵਾਘ
ਅਨੂਤਾਈ ਵਾਘ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀ-ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਹ ਤਾਰਾਬਾਈ ਮੋਡਕ ਦੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸਾਥੀ ਸੀ।  ਉਸ ਨੇ ਮੋਡਕ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਿਸਦਾ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਸਵਾਨੀ ਸੀ, ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਸਿਖਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਧਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਸੰਪੂਰਨ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸੀ।  ਏ. ਡੀ. ਐਨ. ਬਾਜਪਈ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ "ਵੱਡੇ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ" ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ 1985 ਵਿੱਚ ਜਮਨਾਲਾਲ ਬਜਾਜ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਕਰ
ਜ਼ੈਕ ਏਫ੍ਰੋਨ
ਜ਼ੈਚਰਰੀ ਡੇਵਿਡ ਐਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ "ਜ਼ੈਕ" ਏਫ੍ਰੋਨ (ਜਨਮ 18 ਅਕਤੂਬਰ 1987) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2000 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਮਿਊਜ਼ਿਕਲ ਫਰੈਂਚਾਈਜ਼ (2006-2008) ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ 'ਤੇ ਲਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ। ਉਸਨੇ ਹੇਅਰਸਪ੍ਰੈ (2007), 17 ਅਗੇਨ (2009), ਨਿਊ ਯੀਅਰ ਈਵ (2011), ਦਿ ਲੱਕੀ ਵਨ (2012), ਦੀ ਪੇਪਰਬੁਆੲੇ (2012), ਨੇਬਰਰਸ (2014), ਡਰਟੀ ਗ੍ਰੈਂਡਪਾ (2016), ਨੇਬਰਰਸ-2 (2016), ਬੇਵਾਚ (2017) ਅਤੇ ਦਿ ਗ੍ਰੇਟੇਸਟ ਸ਼ੌਅਮੈਨ (2017) ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਏਫ੍ਰੋਨ ਦਾ ਜਨਮ ਸਾਨ ਲੁਈਸ ਓਬਿਸਪੋ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ }ਅਰੋਓਓ ਗ੍ਰਾਂਡੇ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਡੇਵਿਡ ਏਫ੍ਰੋਨ, ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਸਟਾਰਲਾ ਬਾਸਕੇਟ, ਉਸੇ ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸੈਕਟਰੀ ਹੈ। ਏਫ੍ਰੋਨ ਦਾ ਡਾਇਲਨ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਭਰਾ ਹੈ।
ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 11 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਏਫ੍ਰੋਨ ਆਪਣੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਂਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਗਾਉਣਾ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਏਫ੍ਰੋਨ ਨੇ 2006 ਵਿੱਚ ਅਰੋਓਓ ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾਖਲਾ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਿਲ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਫਿਲਮ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਦਾਖਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਪੈਸਿਫਿਕ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਪਰਫਾਰਮਿੰਗ ਆਰਟਸ, ਸੈਂਟਾ ਮਾਰੀਆ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਕਾਲਜ, ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 2000 ਅਤੇ 2001 ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ "ਨੌਜਵਾਨ ਖਿਡਾਰੀ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਨਕਸ਼ ਜਹਾਨ ਮੈਦਾਨ
ਨਕਸ਼ ਜਹਾਨ ਮੈਦਾਨ ( Maidān-e Naqsh-e Jahān;ਅਨੁ: " ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਚਿੱਤਰ"), ਜਿਸਨੂੰ ਮੈਦਾਨ ਇਮਾਮ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇੱਕ ਮੈਦਾਨ ਹੈ ਜੋ ਇਸਫਹਾਨ ਸ਼ਹਿਰ (ਇਰਾਨ) ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ  ਨਿਰਮਾਣ 1598 ਅਤੇ 1629 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਇਹ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਾਈਟ ਹੈ, ਅਤੇ  ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀਆਂ ਵਰਲਡ ਹੈਰੀਟੇਜ ਸਾਈਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।  ਇਹ 560 ਮੀਟਰ (1,840 ਫੁੱਟ) ਲੰਬਾ 160 ਮੀਟਰ (520 ਫੁੱਟ) ਚੌੜਾ ਹੈ    ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 89,600 ਵਰਗ ਮੀਟਰ (964,000 ਵਰਗ ਫੁੱਟ) ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਹ ਮੈਦਾਨ ਜਾਂ ਇਮਾਮ ਮੈਦਾਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਇਹ ਮੈਦਾਨ ਸਫ਼ਵੀ ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸ਼ਾਹ ਮਸਜਿਦ ਇਸ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪੱਛਮ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਅਲੀ ਕਾਪੂ ਪੈਲੇਸ ਹੈ। ਸ਼ੇਖ ਲੁਤਫ਼ ਅੱਲ੍ਹਾ ਮਸਜਿਦ ਇਸ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਪਾਸੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਕੇਸਾਰੀਆ ਗੇਟ ਇਸਫਹਾਨ ਗ੍ਰੈਂਡ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਅੱਜਕੱਲ, ਨਮਾਜ਼-ਏ ਜੁਮਾ (ਮੁਸਲਿਮ ਜੁਮੇ ਦੀ ਨਮਾਜ਼) ਸ਼ਾਹ ਮਸਜਿਦ ਵਿੱਚ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਫ਼ਵੀ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਦੌਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਮੈਦਾਨ ਇੱਕ ਬਾਗ਼ ਸੀ ਜਿਥੇ  ਲੋਕ ਤਫ਼ਰੀਹ ਅਤੇ ਜਸ਼ਨ ਵਗ਼ੈਰਾ ਮਨਾਉਣ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਫ਼ਾਰਸ ਦੀ ਅਹਿਮ ਖੇਲ ਚੌਗਾਨ ਖੇਲਿਆ ਕਰਦੇ ਸੀ। ਅੱਜ ਵੀ ਚੌਗਾਨ ਦੀ ਗੇਂਦ ਸੁੱਟਣ ਦੀ  ਜਗ੍ਹਾ ਇਸ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਮੈਦਾਨ ਨੂੰ ਈਰਾਨ ਦੇ 20,000 ਰਿਆਲ ਦੇ ਬੈਂਕ ਨੋਟ ਦੇ ਪੁਠੇ ਪਾਸੇ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
thumb|ਇਸਫਹਾਨ ਦਾ ਮਹਾਨ ਬਾਜ਼ਾਰ, 1703, ਡਰਾਇੰਗ: ਜੀ. ਹੋਫਸਟੇਡ ਵੈਨ ਏਸੈਨ, [[ਲਾਇਡਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ|ਲੀਡੇਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ]] thumb|19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਨਕਸ਼ ਜਹਾਨ ਮੈਦਾਨ, ਇਸਫਹਾਨ; ਇਹ ਡਰਾਇੰਗ ਫ੍ਰੈਂਚ ਆਰਕੀਟੈਕਟ, ਜੇਵੀਅਰ ਪਾਸਕਲ ਕੋਸਟੇ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ, ਜੋ 1839 ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਰਾਜਦੂਤ ਦੇ ਨਾਲ [[ਈਰਾਨ ਗਿਆ ਸੀ। ]] thumb|ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਬੱਘੀਆਂ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ thumb|ਨਕਸ਼ ਜਹਾਨ ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਰਾਤ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ 1598 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਹ ਅੱਬਾਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਲਤਨਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਸ਼ਹਿਰ ਕਾਜ਼ਵਿਨ ਤੋਂ ਇਸਫ਼ਹਾਨ ਲੈ ਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਪਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ; ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਉਸਾਰਨਾ। ਉਸ ਨੇ ਇਸਫ਼ਹਾਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਾਇਨਦਾ ਰੋਦ (ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਦਰਿਆ) ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਜ਼ਰਖ਼ੇਜ਼ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ। ਔੜਾਂ ਮਾਰੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੌਂ -ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਘਣੀ ਖੇਤੀ ਦਾ ਇਹ ਇੱਕ ਨਖਲਿਸਤਾਨ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਨੇ ਸਫ਼ਵੀਆਂ ਦੇ ਕੱਟੜ ਵਿਰੋਧੀ ਉਸਮਾਨੀਆਂ, ਅਤੇ ਉਜ਼ਬੇਕਾਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਫ਼ਾਰਸ ਦੀ ਖਾੜੀ ਤੇ ਵੱਧ ਕੰਟਰੋਲ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਡੱਚ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਪਾਰਕ ਰੂਟ ਬਣ ਗਈ ਸੀ।
ਹਿੱਕ
ਹਿੱਕ, ਛਾਤੀ ਜਾਂ ਸੀਨਾ (θώραξ, thorax) ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਅੰਗ-ਬਣਤਰ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ,ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਬੁੱਕਲ ਵੀ ਆਖ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਕ ਸਰੀਰ ਦਾ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਧੌਣ ਅਤੇ ਢਿੱਡ ਵਿਚਕਾਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਅੰਦਰ ਦਿਲ, ਫੇਫੜੇ, ਪੇਟ ਆਦਿ ਕਈ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅੰਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰਿਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਛਾਤੀ ਦਾ ਦਰਦ ਹੈ।
ਢਾਂਚਾ
ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹੋਮਿਨਿਡਜ਼ ਵਿਚ, ਹਿੱਕ, ਇਸਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂਆਂ ਸਮੇਤ ਗਰਦਨ ਅਤੇ ਪੇਟ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਛਾਤੀ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਰਿਬ ਪਿੰਜਰੇ, ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਅਤੇ ਮੋਢੇ ਦੀ ਪੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਿਤ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੱਕ
ਵਿਸ਼ਵ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ
ਨੀਤਾ ਕਦਮ
ਨੀਤਾ ਕਦਮ (ਦੇਵਨਾਗਰੀ: ਨੀਤਾ ਕਦਮ) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਟੈਸਟ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦਾ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਟੈਸਟ ਅਤੇ ਦੋ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਓਡੀਆਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮੱਦਾ
ਮੱਦਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਟਾਂਡਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਊਸ਼ਾ ਮਹਿਤਾ
ਊਸ਼ਾ ਮਹਿਤਾ (25 ਮਾਰਚ 1920 – 11 ਅਗਸਤ 2000) ਇੱਕ ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬਾਬੂ ਭਾਈ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨਾਲ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕਾਂਗਰਸ ਰੇਡੀਓ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਰੇਡੀਓ ਨੂੰ ਸੀਕ੍ਰੇਟ ਕਾਂਗਰਸ ਰੇਡੀਓ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭੂਮੀਗਤ ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨ, 1942 ਦੇ ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕੁੱਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਸੀ। 1998 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਨ, ਗਣਰਾਜ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ
ਊਸ਼ਾ ਦਾ ਜਨਮ 25 ਮਾਰਚ, 1920 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਸਾਰਸ, ਸੂਰਤ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।  ਜਦੋਂ ਉਹ ਕੇਵਲ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ, ਊਸ਼ਾ ਨੇ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ (ਗਾਂਧੀ ਦੇ) ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵੇਖਿਆ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਉਸਦੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਕੈਂਪ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਊਸ਼ਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਕਸਰਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
1928 ਵਿੱਚ, ਅੱਠ ਸਾਲਾ ਊਸ਼ਾ ਨੇ ਸਾਈਮਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ "ਸਾਈਮਨ ਗੋ ਬੈਕ" ਨਾਅਰਾ ਲਗਾਇਆ। ਉਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬੱਚੇ ਸਵੇਰੇ ਜਲਦੀ ਦੁਕਾਨਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਅਤੇ ਪਿਕਟਿੰਗ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਰੋਸ ਵਜੋਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪੁਲਿਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ 'ਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਇੱਕ ਲੜਕੀ ਝੰਡੇ ਦੇ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਗਈ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਗੁੱਸੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ, ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸੀ। ਬਜ਼ੁਰਗ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਝੰਡੇ (ਕੇਸਰੀ, ਚਿੱਟਾ ਅਤੇ ਹਰਾ) ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਭੇਜਣ ਦਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਭਰਿਆ। ਝੰਡੇ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਏ ਗਏ, ਬੱਚੇ ਮੁੜ ਮਾਰਚ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ: "ਪੁਲਸੀਓ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸਟਿਕਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਸਕਦੇ।
ਊਸ਼ਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਜੱਜ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਧੀ ਊਸ਼ਾ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਪਰ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਬੰਦਿਸ਼ਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੱਟ ਗਈਆਂ ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ 1930 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਏ ਸਨ। 1932 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਊਸ਼ਾ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਬੰਬਈ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਸਰਗਰਮ ਰੱਖਣਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਕੈਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗੁਪਤ ਬੁਲੇਟਿਨਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਵੰਡੀਆਂ, ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਏ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਦੇਸ਼ ਪਹੁੰਚਾਏ ਸਨ।
ਸਲੋਨੀ ਚੋਪੜਾ
ਸਲੋਨੀ ਚੋਪੜਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Saloni Chopra) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ, ਜੋ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਕਿਤਾਬ ਰਿਸਕਿਊਡ ਬਾਇ ਏ ਫੇਮਿਨਿਸਟ: ਐਨ ਇੰਡੀਅਨ ਪਰੀ ਟੇਲ ਆਫ ਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਿਥਿਹਾਸ ਦਸੰਬਰ 2020 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ। 2018 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸਾਜਿਦ ਖਾਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੀ ਟੂ ਅੰਦੋਲਨ (ਭਾਰਤ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ।
ਸ਼ੁਰੁਆਤੀ ਜੀਵਨ
ਚੋਪੜਾ ਦਾ ਜਨਮ ਮੁੰਬਈ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ ਪ੍ਰੇਮ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਭਿਨੈ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਉਸਦੇ ਨਾਨਾ-ਨਾਨੀ ਦੁਆਰਾ ਐਡੀਲੇਡ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਇੱਕ ਕਾਸਟਿਊਮ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਚੋਪੜਾ ਨੇ ਫਿਲਮ ਸੈੱਟਾਂ 'ਤੇ ਉਸਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਫੈਸ਼ਨ ਤਕਨਾਲੋਜੀ (NIFT) ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਚੋਪੜਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ 3 ਅਤੇ ਕਿੱਕ (2014 ਫਿਲਮ) ਲਈ ਸਹਾਇਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਰਣਦੀਪ ਹੁੱਡਾ ਲਈ ਸਟਾਈਲਿਸਟ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੈਰੀਅਰ 2013 ਦੀ ਛੋਟੀ ਫਿਲਮ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ, ਜੋ ਕਾਨਸ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਗਈ। ਉਸਨੇ 2016 ਦੇ ਸ਼ੋਅ ਐਮਟੀਵੀ ਗਰਲਜ਼ ਆਨ ਟਾਪ ਤੋਂ ਈਸ਼ਾ ਜੈਸਿੰਘ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ। ਮੇਨਸਐਕਸਪੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "2016 ਵਿੱਚ ਐਮਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਗਰਲਜ਼ ਆਨ ਟੌਪ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਵਾਰੀ ਨੇ ਉਸਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨੌਜਵਾਨ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਅਧਾਰ ਕਮਾਇਆ।"
2016 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ਅਕਾਉਂਟ ਉੱਤੇ " ਦਿ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ" ਨੂੰ "ਬੋਲਡ ਫੋਟੋਸ਼ੂਟ" ਅਤੇ "ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼" ਵਜੋਂ ਪੋਸਟ ਕੀਤਾ, ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ। ਫੋਟੋਆਂ ਅਤੇ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਪੰਜ ਭਾਗਾਂ ਦੀ ਲੜੀ। 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਵਾਧੂ ਫੋਟੋਆਂ ਪੋਸਟ ਕੀਤੀਆਂ ਜੋ ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਚੋਪੜਾ "ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦ ਆਪਣੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਣ ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਸੰਪੂਰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ।"
ਊਸ਼ਾ ਮਹਿਤਾ
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ
ਊਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ੁਰਆਤੀ ਸਕੂਲ ਖੇੜਾ ਅਤੇ ਭਾਰੂਚ ਵਿੱਚ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਦਾਖਿਲਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਇੱਕ ਔਸਤ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਸੀ। 1935 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਮਾਤ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ 25 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿਲਸਨ ਕਾਲਜ, ਬੰਬਈ ਵਿੱਖੇ, ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਅਤੇ 1939 ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਨੰਬਰਾਂ ਨਾਲ ਫਿਲਾਸਫੀ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1920 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2000 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਕਰ
ਸਲੋਨੀ ਚੋਪੜਾ
ਕੈਰੀਅਰ
ਦਸੰਬਰ 2019 ਵਿੱਚ, ਰੋਇਟਰਜ਼ ਨੇ "ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੜਕਾਂ, ਹੈਲਪਲਾਈਨਾਂ, ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਪੁਲਿਸ" ਅਤੇ "ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ, ਸਥਾਨਕ ਪੁਲਿਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਤੱਕ" ਲਈ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ "ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਭਾਵਕ" ਵਜੋਂ ਚੋਪੜਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਾਰੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹਿੰਸਾ।
ਦਸੰਬਰ 2020 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ, ਇੱਕ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਦੁਆਰਾ ਬਚਾਏ: ਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਿੱਥਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਰੀ ਕਹਾਣੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ, ਲਿੰਗ ਸਮਾਨਤਾ, ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹਿੰਸਾ, ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਸਮੇਤ ਕਈ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਲੇਖਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਬਾਰੇ ਕਿੱਸੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਫਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ
1857 ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਰੋਹ, ਜਿਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਜੰਗ, ਸਿਪਾਹੀ ਬਗ਼ਾਵਤ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਗਦਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਬਰਤਾਂਵੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਸ਼ਸਤਰਬੰਦ ਵਿਦਰੋਹ ਸੀ। 10 ਮਈ, 1857 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ 'ਚ ਮੇਰਠ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਰ ਦਿਤੀ। ਇਹ ਵਿਦਰੋਹ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚੱਲਿਆ। ਇਹ ਬਗ਼ਾਵਤ ਛਾਉਣੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀਆਂ ਮੋਟੀਆਂ ਝੜਪਾਂ ਅਤੇ ਆਗਜਨੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ ਪਰ ਜਨਵਰੀ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਇਸਨੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਵਿਦਰੋਹ ਦਾ ਅੰਤ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅੰਤ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਤਾਜ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਹੋ ਗਈ ਜੋ ਅਗਲੇ 90 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਰਹੀ।
ਵਿਦਰੋਹ ਦੇ ਕਾਰਨ
ਬਗਾਵਤ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਦਸ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਭਾਰਤੀ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ 25 ਜੁਲਾਈ 1856 ਦਾ ਜਨਰਲ ਸਰਵਿਸ ਇਨਲਿਸਟਮੈਂਟ ਐਕਟ ਸੀ। ਬੰਗਾਲ ਫੌਜ ਦੇ ਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਛੋਟ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਲਈ ਭਰਤੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਮਾਰਚ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਲਾਰਡ ਡਲਹੌਜ਼ੀ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਦਰਾਸ ਅਤੇ ਬੰਬੇ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਫੌਜ ਦੀਆਂ ਛੇ ਜਨਰਲ ਸਰਵਿਸ ਬਟਾਲੀਅਨਾਂ ਨੇ ਲੋੜ ਪੈਣ 'ਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਬਰਮਾ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਸੇਵਾ ਲਈ ਟੁਕੜੀਆਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਬੋਝ, ਸਿਰਫ਼ ਸਮੁੰਦਰ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਸੰਭਵ ਸੀ। ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਵਜੋਂ ਡਲਹੌਜ਼ੀ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ, ਲਾਰਡ ਕੈਨਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਦਸਤਖਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਐਕਟ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਆਮ ਸੇਵਾ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਨਵੇਂ ਭਰਤੀ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ।
ਹਿਦੇਕੀ ਯੁਕਾਵਾ
ਹਿਦੇਕੀ ਯੁਕਾਵਾ (湯川 秀樹; 23 ਜਨਵਰੀ 1907 – 8 ਸਤੰਬਰ 1981), ਸੀ ਇੱਕ ਜਪਾਨੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾ ਜਪਾਨੀ ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਸੀ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਈ ਮੇਸਨ ਦੀ ਕੀਤੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਦੇ ਲਈ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ
ਵਿਦਰੋਹ ਦੇ ਕਾਰਨ
ਤਰੱਕੀਆਂ ਦੇ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਵੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਸਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬਟਾਲੀਅਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਫਸਰਾਂ ਦੀ ਵਧਦੀ ਗਿਣਤੀ, ਨੇ ਤਰੱਕੀ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਅਫਸਰ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਉੱਚੇ ਰੈਂਕ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚੇ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਬਜ਼ੁਰਗ ਨਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ।
ਚਰਬੀ ਵਾਲੇ ਕਾਰਤੂਸ
ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਐਨਫੀਲਡ ਪੈਟਰਨ 1853 ਰਾਈਫਲ ਮਸਕੇਟ ਲਈ ਨਵੀਂ ਕਿਸਮ ਦਾ ਬਾਰੂਦ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਰਾਈਫਲਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸਖ਼ਤ ਫਿੱਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਾਰਤੂਸ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਗਰੀਸ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਰਾਈਫਲ ਨੂੰ ਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ, ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਰਤੂਸ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਕੱਟਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਤੂਸਾਂ 'ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਗਰੀਸ ਵਿੱਚ ਗਾਂ ਅਤੇ ਸੂਰ ਦੀ ਚਰਬੀ ਮਿਲਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚੀ ਸੀ। ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਹਿਦੇਕੀ ਯੁਕਾਵਾ
ਜੀਵਨੀ
ਯੁਕਾਵਾ ਨੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਣਿਤ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਬਣਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ; ਉਸ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਇਮਤਿਹਾਨ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਉੱਤਰ ਨੂੰ ਗਲਤ ਦਰਸਾਇਆ ਜਦੋਂ ਯੁਕਾਵਾ ਨੇ ਇੱਕ ਥਿਊਰਮ ਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਸੀ ਪਰ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਉਮੀਦ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ। ਉਸ ਨੇ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯੋਗਮੂਲਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕੈਰੀਅਰ ਨਾ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਸਪੈਕਟਰੋਸਕੋਪੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰਤ ਕੱਚ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੂਕਾਂ ਮਾਰਨ ਵਿੱਚ ਨਾਅਹਿਲੀਅਤ ਦਿਖਾਈ।
ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ
ਨਾਗਰਿਕ ਬੇਚੈਨੀ
ਨਾਗਰਿਕ ਵਿਦਰੋਹ ਵਧੇਰੇ ਬਹੁਪੱਖੀ ਸੀ। ਵਿਦਰੋਹੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸਮੂਹ ਸਨ: ਜਗੀਰੂ ਰਈਸ ਜਾਂ ਕੁਲੀਨ, ਪੇਂਡੂ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਾਲੁਕਦਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ। ਕੁਲੀਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੇ ਲੈਪਸ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਤਹਿਤ ਆਪਣਾ ਰੁਤਬਾ ਗੁਆ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਦੇ ਗੋਦ ਲਏ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਾਰਸ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਨਾਨਾ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਝਾਂਸੀ ਦੀ ਰਾਣੀ ਵਰਗੇ ਬਾਗੀ ਆਗੂ ਇਸ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ। ਮੱਧ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੰਦੌਰ ਅਤੇ ਸੌਗਰ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਕੰਪਨੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਰਹੇ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਿੱਥੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਬਗਾਵਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਹਿਦੇਕੀ ਯੁਕਾਵਾ
ਸੋਧ ਕਾਰਜ
1935 ਤੱਕ ਪਰਮਾਣੁਨਾਭਿਕ ਦੀ ਇਹ ਸੰਰਚਨਾ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਕਿ ਨਾਭਿਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟਾਨ ਅਤੇ ਨਿਊਟਰਾਨ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਤੂੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਧਨ ਜਾਤੀ ਦੇ ਇਹ ਪ੍ਰੋਟਾਨ ਕਣ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਅਤਿ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜਬਰਦਸਤ ਹਟਾਵ ਬਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਤੁੰਰਤ ਬਿਖਰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦਾ ਹੱਲ ਯੁਕਾਵਾ ਨੂੰ ਨਿਰੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ 1935 ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ। ਹਿਸਾਬ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਨਾਭਿਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਬਲ ਖੇਤਰ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਨਾ ਤਾਂ ਗੁਰੁਤਾਕਰਸ਼ਣ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਬਿਜਲਈ-ਚੁੰਬਕੀ ਦਾ। ਇਹੀ ਬਲ ਨਾਭਿਕ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟਾਨਾਂਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਯੁਕਾਵਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਨਾਭਿਕ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਕਣ ਜ਼ਰੂਰ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਘਣਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਇਲੇਕਟਰਾਨ ਨਾਲੋਂ ਲੱਗਪਗ 200 ਗੁਣਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਆਵੇਸ਼ ਠੀਕ ਇਲੇਕਟਰਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੀ ਧਨ ਜਾਂ ਰਿਣ ਜਾਤੀ ਦਾ ਹੋਵੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਮੇਸਾਨ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ। ਅਗਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦੁਆਰਾ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਮੇਸਾਨ ਕਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਵੀ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਯੁਕਾਵਾ ਦੀ ਭਵਿੱਖਵਾਣੀ ਠੀਕ ਉਤਰੀ। ਮੇਸਾਨ ਦੀ ਖੋਜ ਦੇ ਸਦਕਾ ਹੀ ਯੁਕਾਵਾ ਨੂੰ 1949 ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕੀ ਦਾ ਨੋਬੇਲ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ।
ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ
ਨਾਗਰਿਕ ਬੇਚੈਨੀ
ਦੂਸਰਾ ਸਮੂਹ, ਤਾਲੁਕਦਾਰ, ਅਵਧ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਏ ਭੂਮੀ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕਿਸਾਨ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅੱਧੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਜਾਇਦਾਦ ਗੁਆ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਜ਼ਮੀਨ-ਮਾਲੀਆ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਪਰਿਵਾਰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਗੁਆ ਬੈਠੇ ਜਾਂ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਕਰਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਬਗਾਵਤ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ। ਨਾਗਰਿਕ ਵਿਦਰੋਹ ਆਪਣੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਵੰਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਅਸਮਾਨ ਸੀ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉੱਤਰ-ਮੱਧ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜੋ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਮੁਜ਼ੱਫਰਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਕੰਪਨੀ ਸਿੰਚਾਈ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਲਾਭਪਾਤਰੀ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਸ਼ਾਂਤ ਰਿਹਾ।
ਬਗਾਵਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ
ਅਸਲ ਬਗਾਵਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਵਧਦੇ ਤਣਾਅ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵੀ ਵਾਪਰੀਆਂ। 26 ਫਰਵਰੀ 1857 ਨੂੰ 19ਵੀਂ ਬੰਗਾਲ ਨੇਟਿਵ ਇਨਫੈਂਟਰੀ (ਬੀਐਨਆਈ) ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਹੋ ਗਈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਵੇਂ ਕਾਰਤੂਸ ਗਾਂ ਅਤੇ ਸੂਰ ਦੀ ਚਰਬੀ ਨਾਲ ਗਰੀਸ ਕੀਤੇ ਕਾਗਜ਼ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਖੋਲ੍ਹਣਾ ਪਿਆ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਵੇਦਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਨਲ ਨੇ ਪਰੇਡ ਮੈਦਾਨ 'ਤੇ ਤੋਪਖਾਨੇ ਅਤੇ ਘੋੜਸਵਾਰ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਕੁਝ ਗੱਲਬਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੋਪਖਾਨੇ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ ਦੀ ਪਰੇਡ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਮੰਗਲ ਪਾਂਡੇ
29 ਮਾਰਚ 1857 ਨੂੰ ਕਲਕੱਤੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬੈਰਕਪੁਰ ਪਰੇਡ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ, 34ਵੀਂ ਬੀਐਨਆਈ ਦੇ 29 ਸਾਲਾ ਮੰਗਲ ਪਾਂਡੇ ਨੇ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੀਆਂ ਤਾਜ਼ਾ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਤੋਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਕੇ, ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਮਾਂਡਰਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗਾਵਤ ਕਰੇਗਾ। ਪਾਂਡੇ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਬਾਰੇ ਸਾਰਜੈਂਟ-ਮੇਜਰ ਜੇਮਸ ਹਿਊਸਨ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਹੀ ਪਾਂਡੇ ਨੇ ਉਸ 'ਤੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾਈ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਸਹਾਇਕ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਹੈਨਰੀ ਬਾਘ ਅਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਬਾਹਰ ਆਇਆ, ਪਾਂਡੇ ਨੇ ਉਸ ਤੇ ਵੀ ਗੋਲੀ ਚਲਾ ਦਿੱਤੀ।
ਜਨਰਲ ਜੌਹਨ ਹਰਸੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਪਰੇਡ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਆਏ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮੰਗਲ ਪਾਂਡੇ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੇ "ਧਾਰਮਿਕ ਜਨੂੰਨ" ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕੁਆਰਟਰ ਗਾਰਡ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਮਾਂਡਰ ਜਮਾਂਦਾਰ ਈਸ਼ਵਰੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੂੰ ਮੰਗਲ ਪਾਂਡੇ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਜਮਾਂਦਾਰ ਨੇ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ੇਖ ਪਲਟੂ ਨੇ ਪਾਂਡੇ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹਮਲਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ। ਮੰਗਲ ਪਾਂਡੇ ਨੂੰ 6 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਕੋਰਟ ਮਾਰਸ਼ਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੋ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਜਮਾਂਦਾਰ ਈਸ਼ਵਰੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 21 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਆਪਣੇ ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾੜੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੇਖ ਪਲਟੂ ਨੂੰ ਬੰਗਾਲ ਆਰਮੀ ਵਿੱਚ ਹੌਲਦਾਰ ਦੇ ਰੈਂਕ ਲਈ ਤਰੱਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ 34ਵੀਂ ਬੀਐਨਆਈ ਦੇ ਪਤਨ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਸਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਦੂਜੀਆਂ ਰੈਜੀਮੈਂਟਾਂ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਕਠੋਰ ਸਮਝੀਆਂ। ਰਸਮੀ ਭੰਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਬਗਾਵਤ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਸਾਬਕਾ ਸਿਪਾਹੀ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਅਵਧ ਘਰ ਪਰਤ ਆਏ।
ਅਪ੍ਰੈਲ 1857 ਦੀ ਅਸ਼ਾਂਤੀ
ਅਪ੍ਰੈਲ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਆਗਰਾ, ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਅਤੇ ਅੰਬਾਲਾ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀਆਂ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੰਬਾਲਾ ਵਿਖੇ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਫੌਜੀ ਛਾਉਣੀ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਸੈਨਿਕ ਅਭਿਆਸ ਲਈ ਕਈ ਯੂਨਿਟ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਬੰਗਾਲ ਫੌਜ ਦੇ ਕਮਾਂਡਰ-ਇਨ-ਚੀਫ਼ ਜਨਰਲ ਐਨਸਨ ਲਈ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੀ ਕਿ ਕਾਰਤੂਸਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਬਗਾਵਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਿਵਲੀਅਨ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਦੇ ਸਟਾਫ਼ ਦੇ ਇਤਰਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਮਸ਼ਕ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਪਣੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਨਾਲ ਕਾਰਤੂਸਾਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਨੇ ਪੂਰੀ ਬੰਗਾਲ ਆਰਮੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਮਿਆਰੀ ਅਭਿਆਸ ਲਈ ਕੋਈ ਆਮ ਆਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵੀ ਮੁਸੀਬਤ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਅੰਬਾਲਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਹ ਫਿਰ ਸ਼ਿਮਲਾ, ਠੰਢੇ ਪਹਾੜੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਿਆ ਜਿੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਗਰਮੀਆਂ ਬਿਤਾਈਆਂ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਅੰਬਾਲਾ ਵਿਖੇ ਕੋਈ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਬਗਾਵਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਰ ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਅੱਗ ਲੱਗ ਗਈ ਸੀ। ਬੈਰਕ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ (ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਐਨਫੀਲਡ ਕਾਰਤੂਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ) ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਫਸਰਾਂ ਦੇ ਬੰਗਲਿਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਵਿਦਰੋਹ ਦਾ ਆਰੰਭ
ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਫਰ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਕਾਲੀ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਬਿਰਤਾਂਤ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦਰਬਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਘੋਸ਼ਣਾ ਪੱਤਰ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਿਛਲੀਆਂ ਸਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਅਜੇ ਵੀ ਪੂਰੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਕਾਰ ਸੀ। ਨਾਗਰਿਕਾਂ, ਪਤਵੰਤਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਤਵੰਤਿਆਂ ਨੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਦੀ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ। ਸਮਰਾਟ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਸਿੱਕੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਾਹੀ ਰੁਤਬੇ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲੈਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਸਨ ਕਿ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਜ਼ਫਰ ਦੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸੱਦੇ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਗਾਰਾ ਦਿੱਤਾ।
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤੀ ਬਾਗੀ ਕੰਪਨੀ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਧੱਕਣ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ, ਬਿਹਾਰ, ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਸਬਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਮਜਬੂਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜਵਾਬੀ ਹਮਲਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਵਿਦਰੋਹੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਕਮਾਂਡ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਲੜਨ ਤੋਂ ਅਮਰੱਥ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਾਗੀਆਂ ਨੇ ਬਖਤ ਖਾਨ ਵਰਗੇ ਕੁਝ ਤਾਕਤਵਰ ਨੇਤਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਮਿਰਜ਼ਾ ਮੁਗਲ ਦੇ ਬੇਅਸਰ ਸਾਬਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਮਾਂਡਰ-ਇਨ-ਚੀਫ਼ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸੇ ਲਈ ਉਹ ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਸਨ। ਪਰ ਦੂਸਰੇ ਸਵਾਰਥੀ ਜਾਂ ਅਯੋਗ ਸਨ।
ਮੇਰਠ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਆਮ ਗੁੱਜਰ ਵਿਦਰੋਹ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖਤਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਮੇਰਠ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ, ਗੁੱਜਰਾਂ ਨੇ ਚੌਧਰੀ ਕਦਮ ਸਿੰਘ (ਕੁੱਦਮ ਸਿੰਘ) ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਗੂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਕੰਪਨੀ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ। ਕਦਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸੈਨਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਬੁਲੰਦਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਬਿਜਨੌਰ ਵੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਵਲੀਦਾਦ ਖਾਨ ਅਤੇ ਮਹੋ ਸਿੰਘ ਦੇ ਅਧੀਨ ਗੁੱਜਰਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆ ਗਏ। ਸਮਕਾਲੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰਠ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਗੁੱਜਰ ਪਿੰਡਾਂ ਨੇ ਵਿਦਰੋਹ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਸਥਾਨਕ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਉਹਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਤੇ ਮੁੜ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਏ।
ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਗਜ਼ਟੀਅਰ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ 1857 ਦੇ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਰੋਹ ਦੌਰਾਨ, ਗੁੱਜਰ ਅਤੇ ਰੰਘੜ (ਮੁਸਲਿਮ ਰਾਜਪੂਤ) ਨੇ ਬੁਲੰਦਸ਼ਹਿਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ "ਸਭ ਤੋਂ ਅਟੁੱਟ ਦੁਸ਼ਮਣ" ਸਨ।
ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਦਵਾਨ ਮੁਫਤੀ ਨਿਜ਼ਾਮੂਦੀਨ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਇੱਕ ਫਤਵਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਓ ਤੁਲਾ ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਨਾਰਨੌਲ (ਨਸੀਬਪੁਰ) ਵਿਖੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ। 16 ਨਵੰਬਰ 1857 ਨੂੰ ਰਾਓ ਤੁਲਾ ਰਾਮ ਦੀ ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੁਫਤੀ ਨਿਜ਼ਾਮੂਦੀਨ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਮੁਫਤੀ ਯਾਕੀਨੂਦੀਨ ਅਤੇ ਜੀਜਾ ਅਬਦੁਰ ਰਹਿਮਾਨ (ਉਰਫ ਨਬੀ ਬਖਸ਼) ਨੂੰ ਤਿਜਾਰਾ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਲਿਜਾ ਕੇ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ
ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਵਿਦਰੋਹੀਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਫ਼ਰ ਅਤੇ ਬਖ਼ਤ ਖਾਨ ਨੇ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਫੌਜ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਜੌਹਨ ਨਿਕੋਲਸ ਅਤੇ ਹਡਸਨ ਨੇ ਕੀਤੀ।ਅੰਗਰੇਜ਼ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਜਵਾਬੀ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ ਸਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ਭਾਰਤ ਆਉਣ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਲੱਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਖੇਤਰੀ ਫੌਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਲੱਗਿਆ, ਪਰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦੋ ਟੁਕੜੀਆਂ ਮੇਰਠ ਅਤੇ ਸ਼ਿਮਲਾ ਤੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋਈਆਂ। ਉਹ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਦਿੱਲੀ ਵੱਲ ਵਧੇ ਅਤੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ। ਮੇਰਠ ਵਿਖੇ ਬਗਾਵਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਕੋਪ ਦੇ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ, ਦੋਵੇਂ ਫੌਜਾਂ ਕਰਨਾਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮਿਲੀਆਂ। ਨੇਪਾਲ ਰਾਜ ਤੋਂ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਅਧੀਨ ਬੰਗਾਲ ਆਰਮੀ ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਦੋ ਗੋਰਖਾ ਯੂਨਿਟਾਂ ਸਮੇਤ, ਸੰਯੁਕਤ ਫੋਰਸ ਬਦਲੀ-ਕੇ-ਸਰਾਏ ਵਿਖੇ ਬਾਗੀਆਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਫੌਜ ਨਾਲ ਲੜੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਦਿੱਲੀ ਲੈ ਗਏ।
ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਫੌਜ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਰਿਜ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਟਿਕਾਣਾ ਬਣਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ। ਇਹ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਲਗਭਗ 1 ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ 21 ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ ਚੱਲੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਇਹ ਅਕਸਰ ਜਾਪਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਕੰਪਨੀ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਸਨ ਨਾ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਜੋ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਅਧੀਨ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਗੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਕਈ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ, ਇਹ ਸੰਭਾਵਨਾ ਜਾਪਦੀ ਸੀ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਵਿਦਰੋਹੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਿਮਾਰੀ, ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਹਮਲੇ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕਰਨਗੇ, ਪਰ ਜੌਹਨ ਨਿਕੋਲਸਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਜਾਰੀ ਰਹੀ।  30 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਵਿਦਰੋਹੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਸੈਨਾ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਟੁਕੜੀ ਦੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 7 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ, ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਵਾਲੀਆਂ ਤੋਪਾਂ ਨੇ ਕੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਭੰਨ ਤੋੜ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਗੀਆਂ ਦੇ ਤੋਪਖਾਨੇ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਫਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੁਮਾਯੂੰ ਦੀ ਕਬਰ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਸ਼ਹਿਰ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ।
ਕਾਨ੍ਹਪੁਰ
ਪਰੰਤੂ ਆਪਣੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੌਰਾਨ, ਤਾਤਿਆ ਟੋਪੇ ਨੇ ਅਜਿਹੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਘਟਨਾ ਦੀ ਹੋਂਦ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਘਟਨਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ:
ਅੰਗਰੇਜ਼ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਵਾਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਅਤੇ ਤਾਤਿਆ ਟੋਪੇ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਾਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦੇਣ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਉਠਾਇਆ। ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਭੀੜ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਇੱਕ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਬਿਗਲ ਵਜਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹੰਗਾਮਾ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਘਬਰਾਹਟ ਵਿੱਚ, ਕਿਸ਼ਤੀ ਵਾਲੇ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਤੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰ ਗਏ। ਬਾਗੀਆਂ ਨੇ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾਉਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਨਾਨਾ ਸਾਹਿਬ, ਜੋ ਕਿ ਨੇੜੇ ਹੀ ਸਾਵਦਾ ਕੋਠੀ (ਬੰਗਲਾ) ਵਿੱਚ ਠਹਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਆਏ। ਕੁਝ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇਤਿਹਾਸ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਦੁਰਘਟਨਾ ਜਾਂ ਗਲਤੀ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਕਿਸੇ ਨੇ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਜਾਂ ਬਦਨੀਤੀ ਨਾਲ ਗੋਲੀ ਚਲਾ ਦਿੱਤੀ, ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਕਤਲੇਆਮ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੋ ਗਿਆ।
ਬਚੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਨਾ ਸਾਹਿਬ ਕੋਲ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਵਦਾ ਕੋਠੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਥਾਨਕ ਮੈਜਿਸਟ੍ਰੇਟ ਦੇ ਕਲਰਕ (ਬੀਬੀਘਰ) ਦੇ ਘਰ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਦੇ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਬੀਬੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਪੰਜ ਮਰਦ ਅਤੇ ਦੋ ਸੌ ਛੇ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਲਗਭਗ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ ਰਹੇ। ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ 25 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪੇਚਸ਼ ਅਤੇ ਹੈਜ਼ੇ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਰਾਹਤ ਫੋਰਸ ਜੋ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧੀ ਸੀ, ਨੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ 15 ਜੁਲਾਈ ਤੱਕ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਨਾਨਾ ਸਾਹਿਬ ਕਾਨਪੁਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਣਗੇ ਅਤੇ ਨਾਨਾ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਾਗੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਬੰਧਕ ਮਾਰ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੋ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕਸਾਈ, ਦੋ ਹਿੰਦੂ ਕਿਸਾਨ ਅਤੇ ਨਾਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਗ ਰੱਖਿਅਕ ਬੀਬੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਚਾਕੂਆਂ ਅਤੇ ਹੈਚਟਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਕਤਲ ਕੀਤਾ।   ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਨੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਵੱਈਏ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਜਨਤਾ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਰੋਧੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ-ਪੱਖੀ ਸਮਰਥਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਸਮਰਥਨ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਕਨਪੋਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਬਾਕੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਲਈ ਇੱਕ ਜੰਗੀ ਰੋਲਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਨਾਨਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਦਰੋਹ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੀ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਨੀਲ 26 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਲਖਨਊ ਵਿਖੇ ਸੈਨਿਕ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਉਸਦੇ ਦੰਡਕਾਰੀ ਉਪਾਵਾਂ ਲਈ ਜਵਾਬਦੇਹ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਠਹਿਰਾਇਆ । ਕਾਨ੍ਹਪੁਰ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਕਬਜੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੰਧਕ ਬਣਾਏ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਕੰਧਾਂ ਅਤੇ ਫਰਸ਼ ਤੋਂ ਖੂਨ ਦੇ ਧੱਬੇ ਚੱਟਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਾਂ ਤੋਪ ਤੋਂ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਲਖਨਊ
25 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ, ਸਰ ਹੈਨਰੀ ਹੈਵਲੌਕ ਦੀ ਕਮਾਨ ਹੇਠ ਇੱਕ ਰਾਹਤ ਟੁਕੜੀ ਅਤੇ ਸਰ ਜੇਮਜ਼ ਆਊਟਰਾਮ ਦੀ ਫੌਜ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਖਿਆਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਛੋਟੀ ਟੁਕੜੀ ਸੀ, ਨੇ ਬਾਗੀ ਤਾਕਤਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ, ਨਵੇਂ ਕਮਾਂਡਰ-ਇਨ-ਚੀਫ਼, ਸਰ ਕੋਲਿਨ ਕੈਂਪਬੈਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਨੇ 18 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਐਨਕਲੇਵ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਆਲਮਬਾਗ 4 ਮੀਲ (6.4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਜਿੱਥੇ ਕਿਲਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ 4,000 ਦੀ ਫੋਰਸ ਛੱਡੀ ਗਈ ਸੀ, ਫਿਰ ਕਾਨਪੁਰ, ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਤਾਂਤੀਆ ਟੋਪੇ ਨਾਲ ਦੂਜੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। ਕੈਂਪਬੈਲ ਨੇ 21 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਹੋਈ ਅੰਤਮ ਲੜਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਲਖਨਊ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪਰ ਅਸੰਗਠਿਤ ਵਿਦਰੋਹੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ।
ਝਾਂਸੀ
ਝਾਂਸੀ ਵਿੱਚ ਵਿਦਰੋਹੀਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਰਾਣੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਬਾਈ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਫੌਜ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹਿਊਗ ਰੋਜ਼ ਨੇ ਕੀਤੀ।ਝਾਂਸੀ ਰਿਆਸਤ ਬੁੰਦੇਲਖੰਡ ਵਿੱਚ ਮਰਾਠਾ ਸ਼ਾਸਿਤ ਰਿਆਸਤ ਸੀ। ਜਦੋਂ 1853 ਵਿੱਚ ਝਾਂਸੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਸ਼ ਵਾਰਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਦੁਆਰਾ ਲੈਪਸ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਤਹਿਤ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਵਿਧਵਾ ਰਾਣੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਬਾਈ, ਝਾਂਸੀ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੋਦ ਲਏ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਜੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਝਾਂਸੀ ਛੇਤੀ ਹੀ ਬਗਾਵਤ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਸਮੂਹ ਨੇ ਝਾਂਸੀ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਲਈ, ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੱਢਣ ਲਈ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਲ੍ਹਾ ਛੱਡਿਆ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਬਾਗੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਤਲੇਆਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਰਾਣੀ ਦੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮਿਲੀਭੁਗਤ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਸੀ।
ਜੂਨ 1857 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਬੁੰਦੇਲਖੰਡ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਕੰਟਰੋਲ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਆਰਮੀ ਯੂਨਿਟਾਂ ਨੇ, ਬਗਾਵਤ ਕਰਕੇ, ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਕਾਨਪੁਰ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਿਆਸਤਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੜਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਸਤੰਬਰ ਅਤੇ ਅਕਤੂਬਰ 1857 ਵਿੱਚ, ਰਾਣੀ ਨੇ ਦਤੀਆ ਅਤੇ ਓਰਛਾ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਹਮਲਾਵਰ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਝਾਂਸੀ ਦੀ ਸਫਲ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ।
ਮਾਰਚ 1858 ਵਿੱਚ, ਸਰ ਹਿਊਗ ਰੋਜ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸੈਂਟਰਲ ਇੰਡੀਆ ਫੀਲਡ ਫੋਰਸ ਨੇ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਝਾਂਸੀ ਨੂੰ ਘੇਰਾ ਪਾ ਲਿਆ। ਕੰਪਨੀ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਪਰ ਰਾਣੀ ਭੇਸ ਬਦਲ ਕੇ ਨਿਕਲਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਈ।
ਝਾਂਸੀ ਅਤੇ ਕਾਲਪੀ ਤੋਂ ਭਜਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 1 ਜੂਨ 1858 ਨੂੰ ਰਾਣੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਬਾਈ ਅਤੇ ਮਰਾਠਾ ਵਿਦਰੋਹੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਨੇ ਸਿੰਧੀਆ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਤੋਂ ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਜੋ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਬਗਾਵਤ ਨੂੰ ਮੁੜ ਬਲ ਮਿਲਿਆ ਪਰ ਸੈਂਟਰਲ ਇੰਡੀਆ ਫੀਲਡ ਫੋਰਸ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅੱਗੇ ਵਧ ਗਈ। ਰਾਣੀ ਦੀ ਮੌਤ 17 ਜੂਨ ਨੂੰ, ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਗੋਲੀ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ। ਕੰਪਨੀ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਅਗਲੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗਵਾਲੀਅਰ ਉੱਤੇ ਮੁੜ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।
ਯੁੱਧ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਆਮ ਨਾਗਰਿਕ ਦੋਨੇਂ ਹੀ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅੱਤਿਆਚਾਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਏ। ਇਕੱਲੇ ਅਵਧ ਵਿੱਚ ਹੀ 150000 ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਤਲ ਹੋਇਆ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 100000 ਆਮ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨ। ਇਕੱਲੇ ਜਰਨਲ ਨੀਲ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਵਿਦਰੋਹ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਤਲੇਆਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਬਗਾਵਤ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਬਦਲੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਜਿਨਸੀ ਹਿੰਸਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਤੋਂ ਕਸਬਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ 'ਤੇ ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਬਦਲਾ ਲਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ
ਸੋਹਾਗ ਸੇਨ
ਸੋਹਾਗ ਸੇਨ (ਬੰਗਾਲੀ: সোহাগ সেন) ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਥੀਏਟਰ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਕਾਸਟਿੰਗ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ।
ਕਰੀਅਰ
ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸੋਹਾਗ ਸੇਨ ਨੇ 1969 ਵਿੱਚ, ਉਤਪਲ ਦੱਤਾ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਹੇਠ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ, ਬੰਗਾਲੀ ਸਟੇਜ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈਆਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਚਿਦਾਨੰਦ ਦਾਸਗੁਪਤਾ, ਰਿਤੁਪਰਨੋ ਘੋਸ਼, ਅੰਜਨ ਦੱਤਾ, ਅਤੇ ਰੋਲੈਂਡ ਜੋਫ ਵਰਗੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਦਿਸ਼ਾ
ਸੋਹਾਗ ਸੇਨ ਦਾ ਰੰਗਮੰਚ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਮੀਡੀਆ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਲਗਭਗ ਚਾਲੀ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1978 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1983 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਥੀਏਟਰ ਸਮੂਹ ਬਣਾਇਆ। ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ, ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਮਿੱਤਰਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਬੰਗਾਲੀ ਥੀਏਟਰ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਮਹਿਲਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਮਹੇਸ਼ ਐਲਕੁੰਚਵਾਰ ਅਤੇ ਬੋਥੋ ਸਟ੍ਰਾਸ ਵਰਗੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਟਕਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਥੀਏਟਰਿਕ ਐਕਸੀਲੈਂਸ ਲਈ ਪਾਸਚਮ ਬੰਗਾ ਨਾਟਿਆ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ, ਅਤੇ ਲੇਬੇਡੋਵ ਅਵਾਰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮਸੀਤਪਲ ਕੋਟ
ਮਸੀਤਪਲ ਕੋਟ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਟਾਂਡਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਚੱਕ ਬਧਾਈ
ਚੱਕ ਬਧਾਈ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮੁਕਤਸਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮੂਨਕ ਕਲਾਂ
ਮੂਨਕ ਕਲਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਟਾਂਡਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਗੀਤਾਲੀ ਰਾਏ
ਗੀਤਾਲੀ ਰਾਏ ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸੀ।  ਉਸਨੇ ਸੱਤਿਆਜੀਤ ਰੇਅ ਦੀ ਚਾਰ ਫਿਲਮਾਂ ਮਹਾਪੁਰਸ਼, ਚਿਰੀਖਾਨਾ, ਮਹਾਨਗਰ ਅਤੇ ਚਾਰੁਲਤਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 1970 ਵਿੱਚ ਬਿਭੂਤੀਭੂਸ਼ਣ ਬੰਦੋਪਾਧਿਆਏ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਨਿਤਿਆਨੰਦ ਦੱਤਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਬਕਸਾ ਬਾਦਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਕ੍ਰੇਗ ਹੈਰਿਸਨ
ਕ੍ਰੇਗ ਹੈਰੀਸ (ਜਨਮ 1975) ਬਰਤਾਨਵੀ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਰੈਜੀਮੰਟ ਬਲੂਜ਼ ਐਂਡ ਰਾਇਲਸ ਵਿੱਚ ਕੋਰਪੋਰਲ ਆਫ਼ ਹਾਰਸ (CoH) ਆਹੁਦੇ ’ਤੇ ਸੀ ਅਤੇ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ 2475 m ਰੇਂਜ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੀ ਸਨਾਇਪਰ ਮਾਰ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਇਸ ਦੇ ਨਾਂ ਹੈ। (ਇਹ ਖ਼ੁਦ ਕ੍ਰੇਗ ਵੱਲੋਂ ਤਸਦੀਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਇਸ ਵਾਅਕੇ ਦੀ ਕੋਈ ਰਿਪੋਰਟ ਨਹੀਂ ਹੈ।) ਨਵੰਬਰ 2009 ਵਿੱਚ ਕਾਇਮ ਹੋਏ ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਨੇ, ਰੌਬ ਫ਼ਰਲੌਂਗ ਦਾ 2002 ਵਿੱਚ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ 2430 m ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਗਿਨੀਜ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡਸ ਨੇ ਸਰਟੀਫ਼ਾਈਡ ਕੀਤਾ।
ਯੂ.ਕੇ. ਦੀ ਮਿਨੀਸਟਰੀ ਆਫ਼ ਡਿਫ਼ੈਂਸ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਵਜੋਂ £100,000 ਅਦਾ ਕੀਤੇ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਸਨੇ ਅਲਕਾਇਦਾ ਦੇ ਹਿਮਾਇਤੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਅਗਵਾ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਹ 2014 ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਜ ਤੋਂ ਡਿਸਚਾਰਜ ਹੋਇਆ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿਸ਼ਾਨਚੀ
ਚੱਕ ਜਵਾਹਰਵਾਲਾ
ਚੱਕ ਜਵਾਹਰਵਾਲਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮੁਕਤਸਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸਮਰਾ ਹਬੀਬ
ਸਮਰਾ ਹਬੀਬ ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕਾਰਕੁੰਨ ਹੈ। ਉਹ ਜਸਟ ਮੀ ਅਤੇ ਅੱਲ੍ਹਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਇੱਕ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਸਾਲ 2014 ਵਿੱਚ ਐਲਜੀਬੀਟੀਕਿਉ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ 'ਵੀ ਹੇਵ ਅਲਵੇਜ਼ ਬਿਨ ਹੇਅਰ', ਜੋ 2019 ਵਿੱਚ ਪੇਂਗੁਇਨ ਰੈਂਡਮ ਹਾਊਸ ਕੈਨੇਡਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਇੱਕ ਖਾਲਸ-ਪਛਾਣ ਮੁਸਲਿਮ ਔਰਤ ਵਜੋਂ ਉਸਦੇ ਤਜ਼ੁਰਬੇ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਅਹਿਮਦੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਜੰਮਪਲ, ਹਬੀਬ 1991 ਵਿਚ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਕੈਨੇਡਾ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟੋਰਾਂਟੋ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਕੁਈਰ ਵਜੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਲਈ ਧੱਕਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
'ਵੀ ਹੇਵ ਅਲਵੇਜ਼ ਬਿਨ ਹੇਅਰ' ਕੈਨੇਡਾ ਰੀਡਜ਼ ਦੇ 2020 ਐਡੀਸ਼ਨ ਦੀ ਜੇਤੂ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਮੰਡਾ ਬਰੂਗਲ ਦੁਆਰਾ ਪੱਖ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਆਰ.ਬੀ.ਸੀ. ਟੇਲਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਵੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਨੇ 32 ਵੇਂ ਲਾਂਬੜਾ ਸਾਹਿਤਕ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈਸਬੀਅਨ ਮੈਮੋਰੀ ਜਾਂ ਜੀਵਨੀ ਲਈ ਇੱਕ ਲੰਬੜਾ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਮੁਸਲਿਮ
ਜਾਮ ਸਾਕੀ
ਜਾਮ ਸਾਕੀ (ਸਿੰਧੀ: ڄام ساقي) (ਜਨਮ 31 ਅਕਤੂਬਰ 1944 – ਮੌਤ 5 ਮਾਰਚ 2018) ਸਿੰਧ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ।  ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਸੀ। ਸਿਆਸੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਾਕੀ ਨੂੰ 15 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਕੈਦ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚਲੇ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੁਖਨ ਨੇ ਜਾਮ ਸਾਕੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਅਫਵਾਹ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਖ਼ਬਰ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਜਾਮ ਸਾਕੀ ਨੇ ਫਿਰ 1991 ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਟਰਾਟਸਕੀਵਾਦੀ ਦ ਸਟਰਗਲ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਅਖਤਰ ਸੁਲਤਾਨਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਮੌਤ
5 ਮਾਰਚ 2018 ਨੂੰ, ਸਿੱਕ ਦੀ 73 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕਿਡਨੀ ਫੇਲ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਸਿੰਧ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਨਮਾਜ਼-ਏ-ਜਨਾਜ਼ਾ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਕਾਸਿਮਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਨਸੀਮ ਨਾਗਰ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦਫਨਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1944 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ
ਮੂਨਕ ਖੁਰਦ
ਮੂਨਕ ਖੁਰਦ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਟਾਂਡਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਫੇਥ ਹਿਲ
ਔਡਰੀ ਫੇਥ ਮੈਕਗ੍ਰਾਅ (ਜਨਮ 21 ਸਤੰਬਰ, 1967) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਸਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ 40 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਐਲਬਮ ਵਿਕ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕ ਟਿਮ ਮੈਕਗ੍ਰਾਅ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਕਈ ਦੋਗਾਣੇ ਗੀਤ ਗਾਏ ਹਨ।
ਹਿਲ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਦੋ ਐਲਬਮ ਟੇਕ ਮੀ ਐਜ਼ ਆਈ ਐੱਮ (1993) ਅਤੇ ਇਟ ਮੈਟਰਜ਼ ਟੂ ਮੀ (1995) ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਸਫਲ ਰਹੀਆਂ ਅਤੇ ਬਿਲਬੋਰਡ ਚਾਰਟ ਦੇ ਟਾੱਪ 3 ਵਿੱਚ ਰਹੀਆਂ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਅਗਲੀ ਦੋ ਐਲਬਮਾਂ ਫੇਥ (1998) ਅਤੇ ਬ੍ਰੀਥ (1999) ਦੇ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਫੇਥ ਨੇ 1998 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਿੱਟ ਦੀ ਕਿੱਸ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ ਜਦਕਿ ਬ੍ਰੀਥ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀ ਐਲਬਮ ਬਣ ਗਈ। ਇਸਦੀ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਵਿਕਰੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਹਿਲ ਨੇ ਤਿੰਨ ਗ੍ਰੈਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ।
2001 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਦੇਅਰ ਯੂ ਵਿਲ ਬੀ ਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਿੱਟ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲਾ ਸਿੰਗਲ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸਦੀਆਂ ਅਗਲੀਆਂ ਦੋ ਐਲਬਮ ਕਰਾਈ (2002) ਅਤੇ ਫਾਇਰਫਲਾਈਜ਼ (2005) ਦੋਵੇਂ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਫਲਤ ਰਹੀਆਂ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਅਗਲੇ ਦੋ ਸਿੰਗਲ ਗੀਤਾਂ ਮਿਸੀਸਿੱਪੀ ਗ੍ਰਲ ਅਤੇ ਲਾਈਕ ਵੀ ਨੈਵਰ ਲਵਡ ਐਟ ਆਲ ਨਾਲ ਉਹ ਇੱਕ ਹੋਰ ਗ੍ਰੈਮੀ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤ ਗਈ। ਉਸ ਦਾ ਮੈਕਗ੍ਰਾਾਅ ਨਾਲ ਸੋਲ 2 ਸੋਲ ਦੂਜਾ ਟੂਰ (2006) ਮੁਲਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਟੂਰ ਰਿਹਾ।
ਹਿੱਲ ਨੇ ਪੰਜ ਗ੍ਰੈਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, 15 ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਕੰਟਰੀ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਅਵਾਰਡ, 6 ਅਮਰੀਕੀ ਮਿੳਜ਼ਿਕ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ ਹਨ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਹਿਲ ਦਾ ਜਨਮ 21 ਸਤੰਬਰ, 1967 ਨੂੰ ਰਿਡਗਲੈਂਡ, ਮਿਸੀਸਿੱਪੀ ਵਿਲ਼ੇ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਇੱਕ ਬਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੋਦ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਔਡਰੀ ਫੇਥ ਪੈਰੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਗੋਦ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ, ਐਡਨਾ ਅਤੇ ਟੈੱਡ ਪੇਰੀ ਸਨ। ਹਿਲ ਦੀ ਵੋਕਲ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਜਲਦੀ ਹੀ ਉੱਭਰ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਜਨਤਕ ਤੋਰ 'ਤੇ ਗਾਇਆ ਸੀ। 1976 ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ 9 ਵੇਂ ਜਨਮਦਿਨ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਨੇ ਐਲਵਿਸ ਪਰੈਸਲੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਸਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਿਸ਼ੋਰ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਨੇੜਲੇ ਚਰਚਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਕਰਦੀ ਸੀ। 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਹਿਲ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਬੈਂਡ ਬਣਾਇਆ। ਉਸਨੇ 1986 ਵਿੱਚ ਮੈਕਲੋਰੀਨ ਅਟੈਂਡੈਂਸ ਸੈਂਟਰ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹਿੰਦ ਜੂਨੀਅਰ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲਿਆ। 19 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਕੂਲ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣਾ ਗਾਇਕ ਬਣਨ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਨੈਸ਼ਵਿਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਨੇਸ਼ਵਿਲ ਦੇ ਆਪਣੇ ਮੁੱਢਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਿਲ ਨੇ ਰੇਬਾ ਮਕਏਂਟਾਇਰ ਲਈ ਬੈਕਅਪ ਗਾਇਕ ਬਣਨ ਦੀ ਆਡੀਸ਼ਨ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ।
1988 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਡੈਨੀਏਲ ਹਿਲ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਸਹਿ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਹਿਲ ਨੂੰ ਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸੁਣਿਆ ਅਤੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਸੰਗੀਤ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਮੁਖੀ ਉਸ ਨੂੰ ਫਰਮ ਲਈ ਇੱਕ ਡੈਮੋ ਗਾਇਕ ਬਣਨ ਲਈ ਉਤਸਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਗੀਤਕਾਰ ਗੈਰੀ ਬੁਰ ਲਈ ਬੈਕਅਪ ਵੋਕਲ ਗਾਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੌਰਾਨ, ਵਾਰਨਰ ਬ੍ਰੌਸ. ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਹਿਲ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਹਿਲ ਨਾਲ ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਦੇ ਐਲਬਮ ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਹਿਲ ਡੈਨੀਅਲ ਤੌਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਈ. ਉਹ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ 1994 ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਰਿਕਾਰਡ ਨਿਰਮਾਤਾ
ਟੀਨਾ ਮੋਦੋੱਤੀ
ਟੀਨਾ ਮੋਦੋੱਤੀ ਅੰਗ੍ਰੇਜੀ : Tina Modotti ( 16 ਅਗਸਤ (ਜਾਂ 17) 1896- 5 ਜਨਵਰੀ 1942 )  (ਕੋਮਿੰਟਰਨ ) ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦੀ  ਇੱਕ ਇਤਾਲਵੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ, ਮਾਡਲ, ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਅਤੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸਿਆਸੀ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1896 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1942 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸਵਰਨਕੁਮਾਰੀ ਦੇਵੀ
ਸਵਰਨਕੁਮਾਰੀ ਦੇਵੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਮਹਿਲਾ ਗਲਪਕਾਰ ਹੈ ਜਿਸਦਾ 1876 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ 'ਦੀਪ ਨਿਰਵਾਣ' ਅਤੇ 1882 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਕਹਾਣੀ 'ਸੰਕਲਪਨ' ਛਪੀ। ਸਵਰਨਕੁਮਾਰੀ ਦੇਵੀ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਭੈਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਨਾਵਲ, ਨਾਟਕ, ਕਹਾਣੀ, ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਿਬੰਧਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।
ਜੀਵਨ
ਸਵਰਨਕੁਮਾਰੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਜਨਮ 28 ਅਗਸਤ 1855 ਨੂੰ ਕਲਕੱਤਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਦੇਵਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਾਰਦਾ ਦੇਵੀ ਸੀ। ਘਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਸਾਹਿਤਕ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸਵਰਨਕੁਮਾਰੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬੰਗਲਾ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਉਸਨੂੰ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਸੰਗੀਤ, ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਲਿਖਣ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਯਤਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸਨੇ ਤੇਰਵੇਂ ਵਰ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਗੀਤ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਹੀ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਜਾਨਕੀਨਾਥ ਗੋਸਲ ਨਾਲ ਹੋ ਗਿਆ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਰਟੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਸਕੱਤਰ ਸੀ।ਉਸਨੇ ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਬੰਧੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ। ਗ਼ਰੀਬ ਕੁੜੀਆਂ, ਵਿਧਵਾਵਾਂ, ਅਨਾਥ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਮਦਦ ਲਈ ਉਸਨੇ 1896 ਵਿੱਚ 'ਸਖੀ ਸਮਿਤੀ' ਨਾਂ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਸਭਾ ਬਣਾਈ। ਉਹ 1921 ਤੋਂ 'ਬੰਗਲਾ ਸਾਹਿਤ ਸਮੇਲਨ' ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਰਹੀ। ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਂਦੀ ਰਹੀ। 3 ਜੁਲਾਈ 1932 (77 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ)ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਲਪ
ਓਸਾਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਓਸਾਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (大阪大学) ( 大阪大学, Ōsaka daigaku), ਜ Handai ( 阪大 , Handai),  ਓਸਾਕਾ, ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ। ਇਹ ਓਸਾਕਾ ਪ੍ਰੀਫੈੱਕਚਰਲ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਵਜੋਂ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਛੇਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਪਾਨ ਦੀਆਂ ਕੌਮੀ ਸੱਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਫਿਜਿਕਸ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ ਹਿਦੇਕੀ ਯੁਕਾਵਾ ਵਰਗੇ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਓਸਾਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਇਹ QS ਵਿਸ਼ਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਰੈਂਕਿੰਗ ਅਨੁਸਾਰ 2019 ਵਿੱਚ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਤੀਸਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਾਲੀ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਨ (67 ਵਾਂ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ) ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਕਾਇਤੋਕੂੁਡੋ (懐 徳 堂), 1724 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਸਥਾਨਕ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਈਡੋ-ਕਾਲਜ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਫਿਰ ਤੇਕੀਜੁਕੂ (適 塾), 1838 ਵਿੱਚ ਓਗਾਤਾ ਕੋਨ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਸੈਮੁਰਾਈ ਲਈ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਵਿਗਿਆਨਾਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਕਾਇਤੋਕੁਡੋ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੜੀ ਹੋਈ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਡਾਕਟਰੀ ਸਮੇਤ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰਿਕ ਵਿਗਿਆਨਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਜੁਕੀਉੁ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਓਸਾਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਮੁਢ 1869 ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਓਸਾਕਾ ਪ੍ਰੀਫੈਕਚਰਲ ਮੈਡੀਕਲ ਸਕੂਲ ਓਸਾਕਾ ਦੇ ਡਾਊਨਟਾਊਨ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਨੂੰ ਓਸਾਕਾ ਪ੍ਰੀਫੈਕਚਰਲ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਰਡੀਨੈਂਸ (1918 ਵਿੱਚ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਆਰਡੀਨੈਂਸ ਨੰਬਰ 388) ਦੁਆਰਾ 1919 ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਰੁਤਬਾ ਮਿਲ ਗਿਆ। 1931 ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਾਲਜ ਓਸਾਕਾ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (大阪 帝國 大学) ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਨਵੇਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਾਲਜ ਆਫ ਸਾਇੰਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਓਸਾਕਾ ਇਮਪੀਰੀਅਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਛੇਵੀਂ ਸ਼ਾਹੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।ਓਸਾਕਾ ਟੈਕਨੀਕਲ ਕਾਲਜ ਨੂੰ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦਾ ਸਕੂਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1947 ਵਿੱਚ ਇਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ ਓਸਾਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
1949 ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਨਾਨੀਵਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਓਸਾਕਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੇ ਮਿਲਾਨ ਨਾਲ, ਓਸਾਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪੰਜ ਫੈਕਲਟੀਆਂ: ਸਾਇੰਸ, ਮੈਡੀਸਨ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਲੈਟਰਸ, ਅਤੇ ਲਾਅ ਨਾਲ ਉੱਤਰ-ਯੁੱਧ ਜੁੱਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਫੈਕਲਟੀਆਂ, ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸਫਲਤਾ ਨਾਲ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ
ਜੀਨ-ਜੈਕੁਇਸ ਐਨੌਡ
ਜੀਨ-ਜੈਕੁਇਸ ਐਨੌਡ (ਜਨਮ 1 ਅਕਤੂਬਰ 1943) ਇੱਕ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ, ਸਕ੍ਰੀਨਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਕੁਐਸਟ ਔਫ਼ ਫ਼ਾਇਰ (1981), ਦ ਨੇਮ ਔਫ਼ ਦ ਰੋਜ਼ (1986), ਦ ਬੀਅਰ (1988), ਦ ਲਵਰ (1992) ਅਤੇ ਸੈਵਨ ਯਰਸ ਇਨ ਤਿੱਬਤ (1997)। ਐਨੌਡ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 5 ਸੀਜ਼ਰ ਅਵਾਰਡ, ਇੱਕ ਡੇਵਿਡ ਡੀ ਡੋਨਾਟੈਲੋ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਔਫ਼ ਸਿਨੇਮਾ ਅਵਾਰਡ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਐਨੌਡ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਬਲੈਕ ਐਂਡ ਵ੍ਹਾਈਟ ਇਨ ਕਲਰ (1976) ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਜੀਨ-ਜੈਕੁਇਸ ਐਨੌਡ ਦਾ ਜਨਮ 1 ਅਕਤੂਬਰ 1943 ਨੂੰ ਜੂਵੀਸੀ-ਸੁਰ-ਓਰਗੇ, ਐਸ਼ੋਨੇ, ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਵਾਊਗਿਰਾਰਡ ਵਿੱਚ ਤਕਨੀਕੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1964 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪੈਰਿਸ ਦੇ ਆਈ.ਡੀ.ਐਚ.ਈ.ਸੀ. (Institut des Hautes Études Cinématographiques) ਫ਼ਿਲਮ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਐਨੌਡ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿ4ਚ ਕੁਝ ਟੀਵੀ ਵਿਗਿਆਪਨਾਂ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ ਬਲੈਕ ਐਂਡ ਵ੍ਹਾਈਟ ਇਨ ਕਲਰ 1976 ਵਿੱਚ ਆਈ ਸੀ, ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕੈਮਰੂਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਮਿਲਿਟਰੀ ਸੇਵਾ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤਜਰਬੇ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਔਸਕਰ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਇਸਦੀ ਤੀਜੀ ਫ਼ਿਲਮ ਕੁਐਸਟ ਔਨ ਫ਼ਾਇਰ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸੀਜ਼ਰ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲੇ ਸਨ।
ਸੈਵਨ ਯਰਸ ਇਨ ਤਿੱਬਤ (1997) ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ, ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਹੈਨਰੀਸ਼ ਹਾਰਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉੱਪਰ ਅਧਾਰਿਤ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਬ੍ਰੈਡ ਪਿਟ ਅਤੇ ਡੇਵਿਡ ਥਿਊਲਿਸ ਸਮੇਤ ਚੀਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭਰ ਚੀਨ ਅੰਦਰ ਨਾ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਦਾ ਫ਼ਤਵਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਿ ਪਰਸੋਨਾ ਨੌਨ ਗਰੇਟਾ (persona non grata) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ 2012 ਵਿੱਚ ਐਨੌਡ ਨੂੰ ਸ਼ੰਘਾਈ ਫ਼ਿਲਮ ਫ਼ੈਸਟੀਵਲ ਵਿਖੇ ਜਿਊਰੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਐਨੌਡ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਵਾਂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਬਹੁਤ ਅਵਾਰਡ ਜੇਤੂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਚੀਨੀ ਨਾਵਲ ਵੌਲਫ਼ ਟੌਟਮ ਦਾ ਫ਼ਿਲਮੀ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਹੈ।
ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1943 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਟਾਈਗਰ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਏ ਜਾਂ ਸੁਧਾਰੇ ਗਏ ਲੇਖ
ਪੀਐਚ.ਡੀ.
ਡਾਕਟਰ ਆਫ ਫਲਾਸਫੀ ਜਾਂ ਪੀਐਚ. ਡੀ. ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਵਉਤਮ ਡਿਗਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕਾਲਜ ਜਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਰੀਡਰ ਜਾਂ ਵਿਗਿਆਨੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। 1150 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਡਿਗਰੀ ਦਿਤੀ ਗਈ। ਜਿਸ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਪੀਐਚ.ਡੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸੇ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ (ਐਮ. ਏ.) ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਡਿਗਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਆਈ. ਆਈ. ਟੀ. ਜਾਂ ਐਨ. ਆਈ. ਟੀ. ਜਾਂ ਹੋਣ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਐਮ. ਫਿਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੀਐਚ. ਡੀ. 'ਚ ਦਾਖਲਾ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਕਾਦਮਿਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਡਿਗਰੀ
ਜੀ.ਐਚ. ਹਾਰਡੀ
ਗੌਡਫਰੇ ਹੈਰਲਡ ਹਾਰਡੀ ਐਫਆਰਐਸ (7 ਫਰਵਰੀ 1877 - 1 ਦਸੰਬਰ 1947) ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਗਣਿਤ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਨੰਬਰ ਥਿਊਰੀ ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਹਾਰਡੀ-ਵੇਨਬਰਗ ਸਿਧਾਂਤ, ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਅਨੁਵੰਸ਼ਕਤਾ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੀ. ਐਚ. ਹਾਰਡੀ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ 1940 ਦੇ ਲੇਖ ਏ ਮੈਥੇਮੈਟਿਸਿ਼ਅਨ'ਸ ਅਪੋਲੋਜੀ ਦੇ ਲਈ ਗਣਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗਣਿਤ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸਮਝ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
1914 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਿਆਂ, ਹਾਰਡੀ ਭਾਰਤੀ ਗਣਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਰਾਮਾਨੁਜਨ ਦਾ ਉਸਤਾਦ ਸੀ। ਹਾਰਡੀ ਨੇ ਲਗਭਗ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਰਾਮਾਨੁਜਨ ਦੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਬੁੱਧ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰ ਲਈ, ਅਤੇ ਹਾਰਡੀ ਅਤੇ ਰਾਮਾਨੁਜਨ ਨੇੜਲੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਬਣ ਗਏ। ਪਾਲ ਏਰਡਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਹਾਰਡੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਕੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਾਰਡੀ ਨੇ ਬੇਝਿਜਕ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹ ਰਾਮਾਨੁਜਨ ਦੀ ਖੋਜ ਸੀ। ਰਾਮਾਨੁਜਨ 'ਤੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਹਾਰਡੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਉਸ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਸਾਂਝ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਇਕ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਘਟਨਾ ਹੈ"।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ
ਜੀ. ਐਚ. ਹਾਰਡੀ ਦਾ ਜਨਮ 7 ਫਰਵਰੀ 1877 ਨੂੰ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਸਰੀ, ਕ੍ਰੈਨਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਬਰਸਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰੈਨਲੀ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਆਰਟ ਮਾਸਟਰ ਸੀ; ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਲਿੰਕਨ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਇਕ ਸੀਨੀਅਰ ਮਾਲਕਣ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਮਾਪੇ ਗਣਿਤ ਪੱਖੋਂ ਝੁਕੇ ਸਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਕੋਈ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਹਾਰਡੀ ਦੀ ਗਣਿਤ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤੀ ਸਾਂਝ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਮਝੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਸਿਰਫ ਦੋ ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਿਖੀ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਚਰਚ ਲੈ ਜਾਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਭਜਨ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ।