cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਕਾਰਜਕਾਲ
ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਮੋਦੀ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇਣ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਰਾਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਰਾਜਨੇਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਵਿੜ ਮੁਨੇਤਰ ਕੜਗਮ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਦੇਸ਼ਮ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨੇਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ - ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਮਹੂਰੀ ਗਠਜੋੜ ਵਿੱਚ ਭਾਈਵਾਲ - ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੇ ਸੰਸਦ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ। ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ. ਮੋਦੀ ਨੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 2002 ਵਿੱਚ ਗੋਆ ਵਿੱਚ ਬੀਜੇਪੀ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਰਜਕਾਰਨੀ ਦੀ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਅਸਤੀਫਾ ਸੌਂਪਿਆ ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੋਟਰ ਅਜੇ ਵੀ ਉਜਾੜੇ ਗਏ ਹਨ, ਮੋਦੀ ਦਸੰਬਰ 2002 ਤੱਕ ਚੋਣਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਰਹੇ। ਚੋਣ ਵਿੱਚ, ਭਾਜਪਾ ਨੇ 182 ਮੈਂਬਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ 127 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ। ਮੋਦੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ ਮੁਸਲਿਮ ਵਿਰੋਧੀ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਵੋਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਧਰੁਵੀਕਰਨ ਤੋਂ ਲਾਭ ਉਠਾਇਆ। ਮੋਦੀ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਨੂੰ ਗੁਜਰਾਤੀ ਹੰਕਾਰ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਇੱਕ ਰਣਨੀਤੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ 182 ਸੀਟਾਂ - ਦੋ ਤਿਹਾਈ ਬਹੁਮਤ - ਵਿੱਚੋਂ 127 ਜਿੱਤੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਉਮੀਦਵਾਰ ਯਤਿਨ ਓਜ਼ਾ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਮਨੀਨਗਰ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। 22 ਦਸੰਬਰ 2002 ਨੂੰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਦੂਜੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਲਈ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ।
ਮੋਦੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਹਿੰਦੂਤਵ ਤੋਂ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਵੱਲ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਸੰਘ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਸੰਘ (ਬੀਕੇਐਸ) ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਹਿੰਦੂ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ (ਵੀਐਚਪੀ) ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਘਟਾਇਆ। ਜਦੋਂ ਬੀਕੇਐਸ ਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਮੋਦੀ ਨੇ ਬੀਕੇਐਸ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਬੇਦਖਲ ਕਰਨ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਗਾਂਧੀਨਗਰ ਵਿੱਚ 200 ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਮੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਢਾਹੁਣ ਦੇ ਉਸਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨੇ ਵੀਐਚਪੀ ਨਾਲ ਦਰਾਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਮੋਦੀ ਨੇ ਕੁਝ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਬਣਾਏ ਰੱਖੇ। ਉਸਨੇ ਦੀਨਾਨਾਥ ਬੱਤਰਾ ਦੁਆਰਾ 2014 ਦੀ ਇੱਕ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁਖਬੰਧ ਲਿਖਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੈਰ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਟੈਸਟ-ਟਿਊਬ ਬੇਬੀਜ਼ ਸਮੇਤ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਮੋਦੀ ਦੇ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਆਲੋਚਨਾ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ ਨੇ 2004 ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਾਜਪਾਈ ਨੇ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਚੋਣ ਹਾਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੋਦੀ ਨੂੰ ਅਹੁਦਾ ਛੱਡਣਾ ਇੱਕ ਗਲਤੀ ਸੀ। ਦੰਗੇ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਵੀ ਮੋਦੀ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਾਂ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਏ; ਯੂਐਸ ਸਟੇਟ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਧਾਰਮਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਬਾਰੇ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ, ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਵੀਜ਼ਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ। ਯੂਕੇ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ (ਈਯੂ) ਨੇ ਮੋਦੀ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੰਗਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਮੋਦੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਵੱਲ ਵਧਿਆ, ਯੂਕੇ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਨੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਅਕਤੂਬਰ 2012 ਅਤੇ ਮਾਰਚ 2013 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਅਤੇ 2014 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਾਬੰਦੀ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀ.ਸੀ.
2007 ਦੀਆਂ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਅਤੇ 2009 ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਅੱਤਵਾਦ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕੀਤਾ। ਮੋਦੀ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀ 2002 ਦੇ ਅੱਤਵਾਦ ਰੋਕੂ ਕਾਨੂੰਨ ਵਰਗੇ "ਅੱਤਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਦੀ ਝਿਜਕ" ਲਈ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ। 2007 ਵਿੱਚ, ਮੋਦੀ ਨੇ ਕਰਮਯੋਗ ਲਿਖਿਆ, ਇੱਕ 101 ਪੰਨਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬਚਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੱਥੀਂ ਮੈਲਾ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਲਚਿੰਗ ਦਲਿਤਾਂ ਦੀ ਉਪ-ਜਾਤੀ ਵਾਲਮੀਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ "ਰੂਹਾਨੀ ਅਨੁਭਵ" ਹੈ। ਚੋਣ ਜ਼ਾਬਤਾ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਵੰਬਰ 2008 ਦੇ ਮੁੰਬਈ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੁਜਰਾਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਤੱਟਵਰਤੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਈ 30 ਹਾਈ-ਸਪੀਡ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਦੀ ਤਾਇਨਾਤੀ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਕੀਤਾ। ਜੁਲਾਈ 2007 ਵਿੱਚ, ਮੋਦੀ ਨੇ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਲਗਾਤਾਰ 2,063 ਦਿਨ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਉਸ ਅਹੁਦੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਨੇ 182 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਸੀਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 122 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਸਨ।
ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹਿੰਦੂਤਵ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, 2007 ਅਤੇ 2012 ਦੀਆਂ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਦੀ ਦੀਆਂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਦੇ ਤੱਤ ਸਨ। ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਹਿੰਦੂ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਆਪਣੀ 2012 ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ, ਮੋਦੀ ਨੇ ਦੋ ਵਾਰ ਮੁਸਲਿਮ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤੋਹਫੇ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਦਾਊਦੀ ਬੋਹਰਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਬਣਾਏ ਰੱਖੇ ਸਨ। ਮੋਦੀ ਦੀ 2012 ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਅਫਜ਼ਲ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਸੋਹਰਾਬੂਦੀਨ ਸ਼ੇਖ ਦੀ ਮੌਤ ਸਮੇਤ ਧਾਰਮਿਕ ਧਰੁਵੀਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਭਾਜਪਾ ਨੇ 2012 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੁਸਲਿਮ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੂੰ ਨਾਮਜ਼ਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ। 2012 ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ, ਮੋਦੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗੁਜਰਾਤ ਰਾਜ ਨਾਲ ਪਛਾਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੌਰਾਨ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਗਈ ਰਣਨੀਤੀ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਾਕੀ ਭਾਰਤ ਦੁਆਰਾ ਅਤਿਆਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਗੁਜਰਾਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। 2012 ਦੀਆਂ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮੋਦੀ ਨੇ ਹੋਲੋਗ੍ਰਾਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਨੇ 2014 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਹਰਾਇਆ। ਮੋਦੀ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸ਼ਵੇਤਾ ਭੱਟ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਮਨੀਨਗਰ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣਾ ਬਹੁਮਤ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ 182 ਵਿੱਚੋਂ 115 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਚੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੋਦੀ ਨੇ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਮਨੀਨਗਰ ਲਈ ਵਿਧਾਇਕ ਵਜੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਆਨੰਦੀਬੇਨ ਪਟੇਲ ਮੋਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ।
ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ
ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਮੋਦੀ ਨੇ ਨਿੱਜੀਕਰਨ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਆਰਐਸਐਸ ਦੇ ਫਲਸਫੇ ਦੇ ਉਲਟ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿੱਜੀਕਰਨ ਵਿਰੋਧੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਵਿਰੋਧੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਮੋਦੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵਿੱਤੀ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਪਾਰਕਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 2007 ਦੇ ਵਾਈਬ੍ਰੈਂਟ ਗੁਜਰਾਤ ਸੰਮੇਲਨ ਦੌਰਾਨ, ₹6.6 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ (₹17 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਜਾਂ 2020 ਵਿੱਚ US $210 ਬਿਲੀਅਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ) ਦੇ ਰੀਅਲ-ਐਸਟੇਟ ਨਿਵੇਸ਼ ਸੌਦਿਆਂ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।
ਪਟੇਲ ਅਤੇ ਮੋਦੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਭੂਮੀਗਤ ਜਲ ਸੰਭਾਲ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਵਿੱਚ ਗੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ। ਦਸੰਬਰ 2008 ਤੱਕ, 500,000 ਢਾਂਚੇ ਬਣਾਏ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 113,738 ਚੈਕ ਡੈਮ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਰੀਚਾਰਜ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। 2004 ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਘਟਣ ਵਾਲੀਆਂ 112 ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 60 ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਨੇ 2010 ਤੱਕ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਰਾਜ ਦਾ ਜੈਨੇਟਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੋਧਿਆ ਹੋਇਆ ਕਪਾਹ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਕਪਾਹ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਉਛਾਲ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਅਰਧ-ਸੁੱਕੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੇ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ 2001 ਤੋਂ 2007 ਤੱਕ ਔਸਤਨ 9.6 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ। ਮੱਧ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਸਿੰਚਾਈ ਦੇ ਉਪਾਅ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਰਦਾਰ ਸਰੋਵਰ ਡੈਮ, ਘੱਟ ਸਫਲ ਰਹੇ। ਸਰਦਾਰ ਸਰੋਵਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੇ ਇਰਾਦੇ ਦੇ ਸਿਰਫ 4-6% ਰਕਬੇ ਦੀ ਸਿੰਚਾਈ ਕੀਤੀ। 2008 ਵਿੱਚ, ਮੋਦੀ ਨੇ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਟਾਟਾ ਮੋਟਰਜ਼ ਨੂੰ ਨੈਨੋ ਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਲਾਂਟ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਅੰਦੋਲਨ ਨੇ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਟਾਟਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਈ ਹੋਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਈਆਂ।
ਵਿਕਾਸ ਬਹਿਸ
ਮੋਦੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਬਹਿਸ ਹੈ। ਰਾਜ ਦੀ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ (ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ.) ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਔਸਤਨ 10% ਰਹੀ, ਇਹ ਦਰ ਹੋਰ ਉੱਚ ਉਦਯੋਗਿਕ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਮੋਦੀ ਦੇ ਸੱਤਾ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਉੱਚ ਦਰ ਸੀ; ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਆਈ। ਮੋਦੀ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਗੁਜਰਾਤ ਲਗਾਤਾਰ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਦੀ "ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਾਨ" ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਰਿਹਾ। 2013 ਵਿੱਚ, ਦੇਸ਼ ਦੇ 20 ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਨ, ਵਿਕਾਸ, ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਿਰਤ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ, "ਆਰਥਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ" ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਜਰਾਤ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੋਦੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਫਿਰਕੂਵਾਦ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਦਲੀਲ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਟੈਕਸ ਵਿੱਚ ਛੋਟ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਆਸਾਨ ਸੀ। ਗੁਜਰਾਤ ਨੂੰ ਨਿਵੇਸ਼ ਲਈ ਆਕਰਸ਼ਕ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਮੋਦੀ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਰਥਿਕ ਜ਼ੋਨ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਰਤ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਗੁਜਰਾਤ ਦਾ ਮੋਦੀ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ, ਗਰੀਬੀ ਰਾਹਤ, ਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 'ਤੇ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਮਾੜਾ ਰਿਕਾਰਡ ਰਿਹਾ। 2013 ਵਿੱਚ, ਗੁਜਰਾਤ ਗਰੀਬੀ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 13ਵੇਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ 21ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਸੀ। ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਲਗਭਗ 45 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬੱਚੇ ਘੱਟ ਭਾਰ ਵਾਲੇ ਸਨ ਅਤੇ 23 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਕੁਪੋਸ਼ਣ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਾਜ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਰਾਜ ਭੁੱਖ ਸੂਚਕ ਅੰਕ ਵਿੱਚ "ਚਿੰਤਾਜਨਕ" ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਯੂਨੀਸੇਫ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਮੋਦੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਟੀਕਾਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਾੜਾ ਰਿਕਾਰਡ ਰਿਹਾ ਹੈ।
2001 ਤੋਂ 2011 ਤੱਕ, ਗੁਜਰਾਤ ਨੇ ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਔਰਤ ਸਾਖਰਤਾ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਨਹੀਂ ਬਦਲੀ, 29 ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਮੱਧ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਿਹਾ। ਇਸਨੇ ਬਾਲ ਮੌਤ ਦਰ ਵਿੱਚ ਮਾਮੂਲੀ ਸੁਧਾਰ ਦਿਖਾਇਆ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਖਪਤ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ। ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਰਾਜਾਂ ਨਾਲੋਂ ਹੇਠਾਂ ਹੈ। ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ ਨੀਤੀਆਂ ਨੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ, ਦਲਿਤਾਂ ਅਤੇ ਆਦਿਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਵਧੀਆਂ। ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਮੱਧ ਵਰਗ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਅਤੇ ਹੇਠਲੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵੱਧ ਰਹੇ ਸਨ। 2013 ਵਿੱਚ, ਰਾਜ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਸੂਚਕਾਂਕ ਵਿੱਚ 21 ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 10ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਸੀ। ਮੋਦੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ 'ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਸਤ ਤੋਂ ਘੱਟ ਖਰਚ ਕੀਤਾ।
ਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਮੋਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਨੇ ਸੱਤਾ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੇਂਦਰੀਕਰਨ ਦੇਖਿਆ। ਮੋਦੀ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਸਦਨ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਮਤ ਦੀ ਘਾਟ ਸੀ, ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਆਰਡੀਨੈਂਸ ਪਾਸ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੱਤਾ ਦਾ ਹੋਰ ਕੇਂਦਰੀਕਰਨ ਹੋਇਆ। ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਜੱਜਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਬਿੱਲ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ। ਦਸੰਬਰ 2014 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਯੋਜਨਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਇਸਦੀ ਥਾਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਸ਼ਨ ਫਾਰ ਟਰਾਂਸਫਾਰਮਿੰਗ ਇੰਡੀਆ (ਨੀਤੀ ਆਯੋਗ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਯੋਜਨਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਕੋਲ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਯੋਜਨਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਅਕੁਸ਼ਲਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਪਰ 1990 ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਉਦਾਰੀਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਉਪਾਵਾਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਸੀ।
ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ, ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਬਿਊਰੋ ਰਾਹੀਂ ਕਈ ਸਿਵਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ (ਐਨ.ਜੀ.ਓ.) ਦੀ ਜਾਂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਜਾਂਚ ਦੀ ਇੱਕ ਜਾਦੂਗਰੀ ਵਜੋਂ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਨਵਤਾਵਾਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਸੰਸਥਾ ਮੈਡੀਕਿਨਸ ਸੈਨਸ ਫਰੰਟੀਅਰਜ਼, ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਬੰਧੀ ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਸੀਅਰਾ ਕਲੱਬ ਅਤੇ ਅਵਾਜ਼ ਉਹਨਾਂ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਦੇਸ਼ਧ੍ਰੋਹ ਅਤੇ ਅੱਤਵਾਦ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਸਦੀ ਕਾਰਜਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਸ਼ਾਸਨ ਸ਼ੈਲੀ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਮੋਦੀ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 1,200 ਪੁਰਾਣੇ ਕਾਨੂੰਨ ਰੱਦ ਕੀਤੇ; ਪਿਛਲੇ 64 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਜਿਹੇ 1,301 ਕਾਨੂੰਨ ਰੱਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਮੋਦੀ ਨੇ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਇੰਡੀਆ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਰਕਾਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਉਣ, ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਤੱਕ ਹਾਈ-ਸਪੀਡ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਪਹੁੰਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਬਣਾਉਣ, ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਵਸਤਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦੇਣ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਸਾਖਰਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਟੀਚੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਹਿੰਦੂਤਵ
alt=ਮੋਦੀ ਨੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਤਿਰੁਮਾਲਾ ਮੰਦਰ 'ਚ ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ।|left|thumb|ਮੋਦੀ ਨੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਤਿਰੁਮਾਲਾ ਮੰਦਰ 'ਚ ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ। ਮੋਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਘੇਰਾ ਵਧਿਆ, ਕਈ ਵਾਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ। ਇਹਨਾਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, "ਲਵ ਜੇਹਾਦ" ਦੇ ਕਥਿਤ ਇਸਲਾਮੀ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਅਤੇ ਸੱਜੇ-ਪੱਖੀ ਸੰਗਠਨ ਹਿੰਦੂ ਮਹਾਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਕਾਤਲ ਨੱਥੂਰਾਮ ਗੋਡਸੇ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਸਮੇਤ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕੀਤਾ।
ਮੋਦੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਭਾਜਪਾ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵੈਮ ਸੇਵਕ ਸੰਘ (ਆਰ.ਐੱਸ.ਐੱਸ.) ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਏ। ਆਰਐਸਐਸ ਨੇ ਭਾਜਪਾ ਦੀਆਂ ਚੋਣ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੋਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਰਕਾਰੀ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਆਰਐਸਐਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। 2014 ਵਿੱਚ, ਯੇਲਾਪ੍ਰਗਦਾ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਰਾਓ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਆਰਐਸਐਸ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਹਿਸਟੋਰੀਕਲ ਰਿਸਰਚ (ICHR) ਦਾ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਬਣਿਆ। ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਆਈਸੀਐਚਆਰ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਪ੍ਰਤੀ ਹਮਦਰਦੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਨੇ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਵਜੋਂ ਰਾਓ ਦੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਏ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਨਿਯੁਕਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਦੇ ਏਜੰਡੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਮੋਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਰ ਆਰਐਸਐਸ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਆਰਐਸਐਸ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਫੈਕਲਟੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਭਰਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ। ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੰਦਿਨੀ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਕਿਰਨ ਭੱਟੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹਨਾਂ ਨਿਯੁਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ਲਈ ਯੋਗਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮੋਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੋਦੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਇਕਸੁਰਤਾ, ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਟਕਰਾਅ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ।
2019 ਵਿੱਚ, ਮੋਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਇੱਕ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਕਾਨੂੰਨ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਜੋ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਸਤਾਏ ਧਾਰਮਿਕ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਜੋ ਹਿੰਦੂ, ਸਿੱਖ, ਬੋਧੀ, ਜੈਨ, ਪਾਰਸੀ ਜਾਂ ਈਸਾਈ ਹਨ, ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਦਾ ਰਸਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੀ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡ ਵਜੋਂ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਇਸਨੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਆਲੋਚਨਾ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕੋਵਿਡ -19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਰੋਕ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। 2020 ਦੇ ਦਿੱਲੀ ਦੰਗਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਏ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜਵਾਬੀ-ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਭੀੜ ਦੁਆਰਾ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ 53 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਤਿਹਾਈ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸਨ। 5 ਅਗਸਤ 2020 ਨੂੰ, ਮੋਦੀ ਨੇ ਅਯੁੱਧਿਆ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ 2019 ਵਿੱਚ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਅਯੁੱਧਿਆ ਵਿੱਚ ਵਿਵਾਦਿਤ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਟਰੱਸਟ ਨੂੰ ਸੌਂਪਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸੁੰਨੀ ਵਕਫ਼ ਬੋਰਡ ਨੂੰ ਵਿਕਲਪਕ 5 ਏਕੜ (2.0 ਹੈਕਟੇਅਰ) ਜ਼ਮੀਨ ਦੇਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਕ ਮਸਜਿਦ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ। ਮੋਦੀ ਰਾਮ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਅਤੇ ਹਨੂੰਮਾਨ ਗੜ੍ਹੀ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ।
ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀ
alt=2019 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਕਸ ਆਗੂ। ਖੱਬੇ ਤੋਂ ਸੱਜੇ: ਸ਼ੀ (ਚੀਨ), ਪੁਤਿਨ (ਰੂਸ), ਬੋਲਸੋਨਾਰੋ (ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ), ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਰਾਮਾਫੋਸਾ (ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ)|left|thumb|2019 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਕਸ ਆਗੂ। ਖੱਬੇ ਤੋਂ ਸੱਜੇ: ਸ਼ੀ (ਚੀਨ), ਪੁਤਿਨ (ਰੂਸ), ਬੋਲਸੋਨਾਰੋ (ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ), ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਰਾਮਾਫੋਸਾ (ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ) ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀਆਂ ਨਿੱਜੀਕਰਨ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੇ ਉਦਾਰੀਕਰਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਵਉਦਾਰਵਾਦੀ ਢਾਂਚੇ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸਨ। ਮੋਦੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਉਦਾਰ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਸਮੇਤ ਕਈ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਸੁਧਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਲਈ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਦੇ ਗਠਨ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਬਣਾਉਣਾ, ਅਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰਦਾਤਾਵਾਂ ਲਈ ਭਰਤੀ ਅਤੇ ਬਰਖਾਸਤਗੀ ਨੂੰ ਆਸਾਨ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ; ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਬਾਅਦ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੁਧਾਰਾਂ ਦਾ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਤੋਂ ਸਖ਼ਤ ਵਿਰੋਧ ਹੋਇਆ; 2 ਸਤੰਬਰ 2015 ਨੂੰ, ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ 11 ਯੂਨੀਅਨਾਂ-ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਜਪਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਨੇ ਹੜਤਾਲ ਕੀਤੀ। ਭਾਰਤੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸੰਘ (ਭਾਰਤੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸੰਘ), ਸੰਘ ਪਰਿਵਾਰ (ਆਰ.ਐੱਸ.ਐੱਸ. ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ) ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੀ ਅੰਤਰੀਵ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਪੱਖ ਪੂਰਿਆ।
ਗਰੀਬੀ-ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਦੇ ਉਪਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਫੰਡ ਮੋਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਘਟਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ 'ਤੇ ਖਰਚਿਆ ਪੈਸਾ ਪਿਛਲੀ ਕਾਂਗਰਸ ਸਰਕਾਰ ਦੌਰਾਨ ਜੀਡੀਪੀ ਦੇ 14.6 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ ਮੋਦੀ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ 12.6 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ 'ਤੇ ਖਰਚ 15 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਘੱਟ ਗਿਆ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਟੈਕਸ ਘਟਾ ਦਿੱਤੇ, ਦੌਲਤ ਟੈਕਸ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਵਿਕਰੀ ਟੈਕਸ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ 'ਤੇ ਕਸਟਮ ਡਿਊਟੀਆਂ ਘਟਾਈਆਂ। ਅਕਤੂਬਰ 2014 ਵਿੱਚ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਮੋਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਬਜਟ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸਿੱਖਿਆ 'ਤੇ ਖਰਚ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ; ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਿੱਖਿਆ ਖਰਚ ਜੀਡੀਪੀ ਦੇ 0.7 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 0.5 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। 2014 ਅਤੇ 2022 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਪੋਸ਼ਣ, ਸਿੱਖਿਆ, ਸਿਹਤ, ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ 'ਤੇ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਬਜਟ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤਾ ਲਗਭਗ ਅੱਧੀ ਰਹਿ ਗਈ ਸੀ। ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ 'ਤੇ ਪੂੰਜੀ ਖਰਚੇ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ 2014 ਵਿੱਚ ਜੀਡੀਪੀ ਦੇ 0.4 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਘੱਟ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ 2023 ਵਿੱਚ 1.7 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਤੰਬਰ 2014 ਵਿੱਚ, ਮੋਦੀ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗਲੋਬਲ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਹੱਬ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦੇ ਟੀਚੇ ਨਾਲ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮੇਕ ਇਨ ਇੰਡੀਆ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਆਰਥਿਕ ਉਦਾਰੀਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਪਰ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਵੇਗਾ। ਮੋਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਇੱਕ ਭੂਮੀ-ਸੁਧਾਰ ਬਿੱਲ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜ਼ਮੀਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ। ਬਿੱਲ ਨੂੰ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਆਦੇਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਆਖਰਕਾਰ ਇਸਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋਣ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਮੋਦੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਗੁਡਜ਼ ਐਂਡ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਟੈਕਸ ਪਾਸ ਕੀਤਾ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਟੈਕਸ ਸੁਧਾਰ, ਲਗਭਗ 17 ਟੈਕਸਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 1 ਜੁਲਾਈ 2017 ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ। alt=ਮੇਕ ਇਨ ਇੰਡੀਆ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੌਕੇ ਮੋਦੀ|thumb|ਮੇਕ ਇਨ ਇੰਡੀਆ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੌਕੇ ਮੋਦੀ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਕੈਬਨਿਟ ਫੈਸਲੇ ਵਿੱਚ ਮੋਦੀ ਨੇ ਕਾਲੇ ਧਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਇੱਕ ਟੀਮ ਬਣਾਈ ਸੀ। 9 ਨਵੰਬਰ 2016 ਨੂੰ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ, ਕਾਲੇ ਧਨ, ਅੱਤਵਾਦ ਅਤੇ ਜਾਅਲੀ ਕਰੰਸੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ₹500 ਅਤੇ ₹1000 ਦੇ ਬੈਂਕ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਦਮ ਨਾਲ ਨਕਦੀ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਕਮੀ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸਟਾਕ ਸੂਚਕਾਂਕ BSE ਸੈਂਸੈਕਸ ਅਤੇ ਨਿਫਟੀ 50 ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ, ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 1.5 ਮਿਲੀਅਨ ਨੌਕਰੀਆਂ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਜੀਡੀਪੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਕਦੀ ਦੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੀ ਕਾਹਲੀ ਨਾਲ ਕਈ ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ, ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਦਾਇਰ ਕੀਤੇ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਰਿਟਰਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ 25 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ।
ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਵੱਛਤਾ
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ, ਮੋਦੀ ਨੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਖਰਚੇ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ। ਜਨਵਰੀ 2015 ਵਿੱਚ, ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਵੀਂ ਸਿਹਤ ਨੀਤੀ (NHP) ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ 'ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਖਰਚੇ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਪਰ ਨਿੱਜੀ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਪਿਛਲੀ ਕਾਂਗਰਸ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਨੀਤੀ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਮਾਵਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਰ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਸਮੇਤ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਟੀਚਿਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਹੈਲਥ ਮਿਸ਼ਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਸੂਚਕਾਂਕ 'ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 2015 ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 20 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਘੱਟ ਫੰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਮੋਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੂਜੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਹੋਰ 15% ਦੀ ਕਟੌਤੀ ਕੀਤੀ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਲਈ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਬਜਟ 19% ਵਧਿਆ; ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਬੀਮਾ ਪ੍ਰਦਾਤਾਵਾਂ ਨੇ ਬਜਟ ਨੂੰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਪਰ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਮਾਹਰਾਂ ਨੇ ਨਿੱਜੀ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਪ੍ਰਦਾਤਾਵਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ 'ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। 2018 ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਬਜਟ ਵਿੱਚ 11.5% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ; ਤਬਦੀਲੀ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਫੰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਿਹਤ ਬੀਮਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਈ ₹20 ਬਿਲੀਅਨ (US$250 ਮਿਲੀਅਨ) ਦੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਹਤ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। alt=ਮੋਦੀ ਜੂਨ 2020 ਵਿੱਚ ਵੀਡੀਓ ਕਾਨਫਰੰਸਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ|thumb|ਮੋਦੀ ਜੂਨ 2020 ਵਿੱਚ ਵੀਡੀਓ ਕਾਨਫਰੰਸਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮੋਦੀ ਨੇ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਸਵੱਛਤਾ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਯਤਨਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। 2 ਅਕਤੂਬਰ 2014 ਨੂੰ, ਮੋਦੀ ਨੇ ਸਵੱਛ ਭਾਰਤ ਮਿਸ਼ਨ ("ਸਵੱਛ ਭਾਰਤ") ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਦੱਸੇ ਗਏ ਟੀਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੌਚ ਅਤੇ ਹੱਥੀਂ ਮਲ-ਮੂਤਰ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾਂ ਪਖਾਨੇ ਬਣਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਨਵੇਂ ਸੀਵਰੇਜ ਟ੍ਰੀਟਮੈਂਟ ਪਲਾਂਟ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ 2019 ਤੱਕ 60 ਮਿਲੀਅਨ ਪਖਾਨੇ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਉਸਾਰੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਪਖਾਨਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਾਉਣ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੈਨੀਟੇਸ਼ਨ ਕਵਰ ਅਕਤੂਬਰ 2014 ਵਿੱਚ 38.7% ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਮਈ 2018 ਵਿੱਚ 84.1% ਹੋ ਗਿਆ ਪਰ ਨਵੀਆਂ ਸੈਨੇਟਰੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਟੀਚਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਸੀ। 2018 ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (WHO) ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਵੱਛਤਾ ਯਤਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੇਂਡੂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 180,000 ਦਸਤ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮਾਰਚ 2020 ਵਿੱਚ, ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਮੋਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਰੋਗ ਐਕਟ, 1897 ਅਤੇ ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਐਕਟ, 2005 ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ। ਉਸੇ ਮਹੀਨੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਵਪਾਰਕ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਉਡਾਣਾਂ ਨੂੰ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੋਦੀ ਨੇ 22 ਮਾਰਚ ਨੂੰ 14 ਘੰਟੇ ਦੇ ਕਰਫਿਊ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਦੋ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੇ "ਕੁੱਲ ਲਾਕਡਾਊਨ" ਦੇ ਨਾਲ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ. ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਨਵੰਬਰ 2020 ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਮਾਰਚ 2021 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੀ ਦੂਜੀ ਲਹਿਰ ਪਹਿਲੀ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਸੀ; ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੈਕਸੀਨ, ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਬਿਸਤਰੇ, ਆਕਸੀਜਨ ਸਿਲੰਡਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਡਾਕਟਰੀ ਸਪਲਾਈਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ 400,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ, ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣਾ ਟੀਕਾਕਰਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਜਨਵਰੀ 2021 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ; ਜਨਵਰੀ 2022 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਸਨੇ ਟੀਕੇ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ 1.7 ਬਿਲੀਅਨ ਖੁਰਾਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ 720 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟੀਕਾਕਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਈ 2022 ਵਿੱਚ, WHO ਨੇ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਵਿਡ-19 ਨਾਲ 4.7 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ 2021 ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਲਹਿਰ ਦੌਰਾਨ—ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 10 ਗੁਣਾ। ਮੋਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ WHO ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਕੋਵਿਡ ਨਾਲ ਹੋਈਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 20% ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।
ਨੀਰੋ
ਨੀਰੋ (15 ਦਸੰਬਰ, 37 - 9 ਜੂਨ, 68) ਰੋਮ ਦੇ ਸਮਰਾਟ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਰੋਮ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਮਰਾਟ ਅਗਸਟਸ ਦੇ ਪੜਪੋਤੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਮਾ ਸਮਰਾਟ ਕਲਾਉਡੀਅਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਪਤੀ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਰਾਜੀ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਨੀਰੋ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਉਤਰਾਅਧਿਕਾਰੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦੇ। ਨੀਰੋ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਗੱਦੀ ਦਾ ਵਾਰਸ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਲਾਲਚ 'ਚ ਉਸ ਨੇ ਕਲਾਉਡੀਅਸ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿਤਾ ।
ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ
ਚੋਣ ਮੁਹਿੰਮ
ਸਤੰਬਰ 2013 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 16ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਚੋਣ ਲਈ ਭਾਜਪਾ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੀ ਚੋਣ ਮੁਹਿੰਮ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਇੰਚਾਰਜ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸੇ ਸਾਲ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਉਹ ਭਾਜਪਾ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਬਣ ਗਏ। ਪਿਛਲੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਆਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 400 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੱਡੀਆਂ ਰੈਲੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 3 ਲੱਖ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਕੀਤਾ। ਚੋਣਾਂ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ 'ਗੁਜਰਾਤ ਮਾਡਲ' ਵਜੋਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਮੁੱਖ ਏਜੰਡਾ ਬਣਾਇਆ।
ਨੀਰੋ
ਬਾਦਸ਼ਾਹ
ਰੋਮ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਨੀਰੋ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਅਤੇ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਵਧੀਆ ਤਰ੍ਹੀਕੇ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਪਰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਔਗੁਣ ਪੈਂਦਾ ਹੋ ਗਏ। ਨੀਰੋ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਹੱਤਿਆਵਾਂ ਆਪਣੇ ਲਾਲਚ ਜਾਂ ਵਿਆਹ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਰ ਦਿਤੀਆਂ ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਪ੍ਰਤੀ ਨਫਰਤ ਵੱਧ ਗਈ। ਸਾਲ 64 ਵਿੱਚ ਰੋਮ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਭਿਅੰਕਰ ਅੱਗ ਫੈਲ ਗਈ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਲਾਟਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸੜ ਕੇ ਸਵਾਹ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਅੱਗ ਫੈਲ ਰਹੀ ਸੀ ਤਾਂ ਨੀਰੋ ਇਸ ਦਾ ਸਰੰਗੀ ਵਜਾ ਕੇ ਨਜ਼ਾਰਾ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਯਕੀਨ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਅੱਗ ਨੀਰੋ ਨੇ ਆਪ ਲਗਾਈ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅੱਗ ਬੁਝ ਗਈ ਤਾਂ ਨੀਰੋ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਾਸਤੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਮਹਿਲ ਬਣਾਇਆ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਟੈਕਸ, ਬੁਰਾਈਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਰਤੂਤਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਰੋਹ ਫੈਲਣ ਲੱਗਾ ਸਪੇਨ ਨੇ ਰੋਮ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿਤਾ ਇਸ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਨੀਰੋ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀ ਵੀ ਰਲ ਗਏ ਤੇ ਨੀਰੋ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ। ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਕਰ ਲਈ।
ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ
ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ
ਮਾਰਚ 2012 ਅਤੇ ਜੂਨ 2014 ਵਿੱਚ, ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਟਾਈਮ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਐਡੀਸ਼ਨ ਦੇ ਕਵਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ। 2014 ਵਿੱਚ, CNN-News18 (ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ CNN-IBN) ਨਿਊਜ਼ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੇ ਮੋਦੀ ਨੂੰ ਇੰਡੀਅਨ ਆਫ ਦਿ ਈਅਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਜੂਨ 2015 ਵਿੱਚ, ਮੋਦੀ ਨੂੰ ਟਾਈਮ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਕਵਰ 'ਤੇ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 2014, 2015, 2017, 2020 ਅਤੇ 2021 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਟਾਈਮ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ 100 ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫੋਰਬਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ 2014 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ 15ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਿਅਕਤੀ ਅਤੇ 2015, 2016 ਅਤੇ 2018 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ 9ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ। 2015 ਵਿੱਚ, ਮੋਦੀ ਨੂੰ ਬਲੂਮਬਰਗ ਮਾਰਕਿਟ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ 13ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2021 ਵਿੱਚ ਟਾਈਮ ਨੇ ਮੋਦੀ ਨੂੰ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਅਤੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਦਾ ਤੀਜਾ "ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਨੇਤਾ" ਕਿਹਾ, ਜਿਸ ਨੇ "ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਸੇ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਨਹੀਂ" ਰੱਖਿਆ। 2015 ਵਿੱਚ ਫਾਰਚਿਊਨ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀ "ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਨੇਤਾਵਾਂ" ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਾਲਾਨਾ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਮੋਦੀ ਨੂੰ ਪੰਜਵਾਂ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2017 ਵਿੱਚ, ਗੈਲਪ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਜੀਆਈਏ) ਨੇ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਮੋਦੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਤੀਜੇ-ਚੋਟੀ ਦੇ ਨੇਤਾ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ। 2016 ਵਿੱਚ, ਲੰਡਨ ਦੇ ਮੈਡਮ ਤੁਸਾਦ ਮੋਮ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਮੋਦੀ ਦੀ ਇੱਕ ਮੋਮ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਨੀਰੋ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੋਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੋਮ ਬਾਦਸਾਹੀ
ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ
ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ
2015 ਵਿੱਚ, ਮੋਦੀ ਨੂੰ ਟਾਈਮ ਦੇ "ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਉੱਤੇ 30 ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਲੋਕਾਂ" ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਟਵਿੱਟਰ ਅਤੇ ਫੇਸਬੁੱਕ 'ਤੇ ਦੂਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਾਲੋ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸਨ। 2018 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਟਵਿੱਟਰ 'ਤੇ ਤੀਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਾਲੋ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਨੇਤਾ ਸਨ, [ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦੇ] ਅਤੇ ਫੇਸਬੁੱਕ ਅਤੇ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਾਲੋ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਨੇਤਾ ਸਨ। ਅਕਤੂਬਰ 2018 ਵਿੱਚ, ਮੋਦੀ ਨੂੰ "ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੌਰ ਗਠਜੋੜ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਕੰਮ" ਅਤੇ "ਵਾਤਾਵਰਣ ਕਾਰਵਾਈ 'ਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਖੇਤਰਾਂ" ਦੁਆਰਾ ਨੀਤੀ ਅਗਵਾਈ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਸਰਵਉੱਚ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਮੋਦੀ ਨੂੰ 2018 ਦਾ ਸਿਓਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ "ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ, ਵਿਸ਼ਵ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ, ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਵਧਾਵਾ ਦੇ ਕੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ-ਵਿਰੋਧੀ ਅਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਮਰਪਣ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਮਾਜਿਕ ਏਕੀਕਰਨ ਦੇ ਯਤਨ"। ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਭਾਰਤੀ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕ ਸਮਾਗਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਬੂ ਧਾਬੀ, ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਵਿੱਚ ਅਬੂ ਧਾਬੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਇਲ ਕੰਪਨੀ (ADNOC) ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਅਗਲੇ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਮੋਦੀ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਟੈਕਸਾਸ ਇੰਡੀਆ ਫੋਰਮ ਨੇ 22 ਸਤੰਬਰ 2019 ਨੂੰ ਹਿਊਸਟਨ, ਟੈਕਸਾਸ ਵਿੱਚ NRG ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਮੋਦੀ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਮਾਗਮ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਸਮੇਤ 50,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਅਮਰੀਕੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਪੋਪ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਸੱਦੇ ਗਏ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨੇਤਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਇਕੱਠ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਮੋਦੀ ਨੂੰ ਮੇਅਰ ਸਿਲਵੈਸਟਰ ਟਰਨਰ ਨੇ ਹਿਊਸਟਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਚਾਬੀ ਭੇਂਟ ਕੀਤੀ। ਬਿਲ ਐਂਡ ਮੇਲਿੰਡਾ ਗੇਟਸ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਨੇ ਮੋਦੀ ਨੂੰ 24 ਸਤੰਬਰ 2019 ਨੂੰ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸਵੱਛ ਭਾਰਤ ਮਿਸ਼ਨ ਅਤੇ "ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਵੱਛਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਰੱਕੀ" ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਲਈ ਗਲੋਬਲ ਗੋਲਕੀਪਰ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।
2020 ਵਿੱਚ, ਮੋਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਠ ਵਿਸ਼ਵ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਪੈਰੋਡੀ Ig ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ "ਕੋਵਿਡ -19 ਵਾਇਰਲ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਇਹ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਕਿ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮੌਤ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਤਤਕਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ". 21 ਦਸੰਬਰ 2020 ਨੂੰ, ਯੂਐਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਮੋਦੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤ-ਅਮਰੀਕਾ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਲੀਜਨ ਆਫ਼ ਮੈਰਿਟ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। 24 ਫਰਵਰੀ 2021 ਨੂੰ, ਗੁਜਰਾਤ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨੇ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਦੇ ਮੋਟੇਰਾ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲਿਆ - ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਟੇਡੀਅਮ - ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਸਟੇਡੀਅਮ।
ਲਿਖਣ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ
2008 ਵਿੱਚ, ਮੋਦੀ ਨੇ ਜਯੋਤੀਪੁੰਜ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਗੁਜਰਾਤੀ ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ RSS ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਐਮ.ਐਸ. ਗੋਲਵਲਕਰ ਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਆਰਐਸਐਸ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਜਿਸਨੂੰ ਮੋਦੀ ਪੂਜਨਿਆ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ("ਪੂਜਾ ਦੇ ਯੋਗ ਗੁਰੂ") ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਦਿ ਇਕਨਾਮਿਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੋਦੀ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਆਪਣੇ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਆਰਐਸਐਸ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਰਐਸਐਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਦਿਵਾਉਣਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੇ। ਮੋਦੀ ਨੇ ਅੱਠ ਹੋਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਮੋਦੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਮਾਂ, ਹੀਰਾਬੇਨ ਨਾਲ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰਿਤ ਸਬੰਧ ਬਣਾਏ ਰੱਖਦੇ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰੀ ਆਹੁਦੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1950 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਮੰਗਦੇ ਸਫ਼ੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ
ਜਾਰਜ ਰ. ਰ. ਮਾਰਟਿਨ
ਜਾਰਜ ਰੇਮੰਡ ਰਿਚਰਡ ਮਾਰਟਿਨ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ ਹੈ ਜੋ ਕਾਲਪਨਿਕ, ਡਰਾਉਣਾ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਾਹਿਤ ਲਿਖਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਉਹਨਾ ਦੇ ਕਾਲਪਨਿਕ ਮਹਾਂਕਾਵ ਸੌਂਗ ਆਫ਼ ਆਈਸ ਐਂਡ ਫ਼ਾਇਰ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਕਾਲਪਨਿਕ ਕਾਵਿ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇੱਕ ਟੀ.ਵੀ. ਡਰਾਮਾ ਗੇਮ ਆਫ਼ ਥਰੋਨਜ਼ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1948 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸਾਲਾਪੁਰ
ਸਾਲਾਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਟਾਂਡਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਕੁਲਫ਼ੀ
ਕੁਲਫ਼ੀ ਦੀ ਦਿੱਖ ਅਤੇ ਸੁਆਦ ਵਿੱਚ ਆਈਸ ਕਰੀਮ ਨੂੰ ਸਮਾਨਤਾ ਹੈ; ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਾੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।  ਇਹ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਕੁਝ ਸਵਾਦ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਕਰੀਮ (ਮਲਾਈ), ਗੁਲਾਬ, ਅੰਬ, ਏਲੀਚੀ, ਕੇਸਰ ਜਾਂ ਜ਼ਫਰਾਨ ਅਤੇ ਪਿਸਚੀਓ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਹੋਰ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਂਵੇ ਕੀ ਸੇਬ, ਨਾਰੰਗ, ਸਟਰਾਬਰੀ, ਮੂੰਗਫਲੀ, ਅਤੇ ਆਵੋਕਾਡੋ ਆਇਸ ਕਰੀਮ ਦੇ ਉਲਟ ਕੁਲਫੀ ਸਖ਼ਤ ਜਮੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਇਸਨੂੰ ਜਮਾਂਦਰੂ ਡਾਇਰੀ ਅਧਾਰਿਤ ਮਿਠਾਈ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਘਣਤਾ ਕਾਰਨ, ਕੌਫੀ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਆਈਸ ਕਰੀਮ ਨਾਲੋਂ ਪਿਘਲਣ ਲਈ ਜਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼ਬਦ "ਕੁੱਲਫੀ" ਇੱਕ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਕੱਪ ਲਈ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਮਿਠਆਈ ਦਾ ਮੁੱਢ ਮੁਗ਼ਲ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਮਿੱਠੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਘਣੇ ਭਾਫ਼ ਵਾਲੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਮਿਕਦਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਮੁਗ਼ਲ ਕਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਇਸ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੂੰ ਪਿਸਤੌਜੀ ਅਤੇ ਕੇਸਰ ਦਾ ਸਵਾਦ ਦੇਕੇ ਇਸਨੂੰ ਕੋਨ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਕੁਲਫ਼ੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਆਈਨ-ਏ-ਅਕਬਰੀ, ਮੁਗ਼ਲ ਸਮਰਾਟ ਅਕਬਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਵਿਸਤਰਤ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ, ਜੋ ਕੀ ਠੰਡਾ ਰਖਣ ਲਈ ਸਾਲਟਪੀਟਰ ਦੇ ਉਪਯੋਗ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਧੀ
ਇੱਕ ਨਾਨ-ਸਟਿਕ ਪੈਨ ਵਿੱਚ ਮਿੱਠਾ ਦੁੱਧ ਪਾਕੇ ਆਂਚ ਤੇ ਰੱਖ ਦੋ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕੜਛੀ ਨਾਲ ਹਿਲਾਂਦੇ ਰਹੋ ਜੱਦ ਤੱਕ ਉਹ ਇੱਕ ਤੀਜੀ ਮਾਤਰਾ ਤੱਕ ਨਾ ਘੱਟ ਜਾਵੇ। ਆਂਚ ਤੋਂ ਹਟਾ ਕੇ ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਖੋਆ ਰਲਾਓ। ਇਲਾਇਚੀ ਪਾਉਡਰ, ਬਦਾਮ, ਅਤੇ ਕਾਜੂ ਪਾਕੇ, ਰਲਾਓ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੂੰ ਸਾੰਚ ਵਿੱਚ ਪਾਕੇ ਧੱਕ ਦੋ।#ਇਸਨੂੰ ਫਰੀਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਪਾਕੇ ਜਮਾ ਦਵੋ।
ਇਸ ਨੂੰ ਇਲਆਚੀ, ਕੇਸਰ, ਅਤੇ ਪਿਸਤਾ ਗਿਰੀ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਲਫ਼ੀ ਨੂੰ ਫਲੂਦਾ ਨਾਲ ਵੀ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਸਟਾਰਚ ਨਾਲ ਬਣੀ ਕੁਲਫ਼ੀ ਹੁੰਦੀ। ਕੁਝ ਜਗਾਵਾਂ ਤੇ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਘਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਲੱਗ ਸਵਾਦ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਵਿਨਸੈਂਟ ਮੈਕਮਾਹੋਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਟੀ.ਈ. ਲੋਰੇਂਸ ਆਪਣੇ ਬੈਚ ਵਿੱਚ ਅੰਗੂਰ ਅਤੇ ਸੂਰ ਦਾ ਖੂਨ ਪਾਕੇ ਇੱਕ ਨਿਜੀ ਬੈਚ ਬਣਾਉਂਦਾ ਸੀ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੁਲਫ਼ੀ ਨੂੰ ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਵਿਕਰੇਤਾ ਵੇਚਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕੀ ਕੁਲਫ਼ੀ ਨੂੰ ਮਟਕੇ ਵਿੱਚ ਪਾਕੇ ਰਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਟਕੇ ਵਿੱਚ ਬਰਫ਼ ਅਤੇ ਨਮਕ ਪਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਪੱਤੇ ਤੇ ਧਰ ਕੇ ਜਾਨ ਸਿੰਖ ਤੇ ਜਮਾ ਕੇ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਖਾਣਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਿਠਾਈਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪਕਵਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਖਾਣਾ
2011 ਵਿਸ਼ਵ ਕਬੱਡੀ ਕੱਪ
ਪਰਲ ਵਿਸ਼ਵ ਕਬੱਡੀ ਕੱਪ 2011 ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਾਂਤ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਰਕਲ ਕਬੱਡੀ ਦਾ ਦੁਜਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਬੱਡੀ ਮੁਕਾਲਬਾ ਜੋ ਮਿਤੀ 1 ਤੋਂ 20 ਨਵੰਬਰ 2011 ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ 14 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ।
ਟੀਮਾ
ਇਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ 14 ਟੀਮਾ ਨੇ ਮਿਤੀ 1 ਤੋਂ 20 ਨਵੰਬਰ ਤੱਕ ਹੋਏ ਮੁਕਾਬਲਿਆ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ।
DQ ਨਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਕਰ ਕੇ ਡਿਸਮਿਸ ਕੀਤਾ
ਪੂਲ
ਟੀਮਾ ਨੂੰ ਦੋ ਪੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਕਿ ਹਰੇਕ ਪੂਲ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਸੱਤ ਟੀਮਾਂ ਹੋਣ।
ਖੇਡ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ
ਪਹਿਲਾ ਹਰੇਕ ਪੂਲ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਟੀਮ ਦਾ ਹਰੇਕ ਟੀਮ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਪੂਲ ਦੀ ਫਸਟ ਅਤੇ ਸੈਕਿੰਡ ਟੀਮ ਆਗਲੇ ਨਾਕ ਆਉਟ ਰਾਉਡ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਵੇਗੀ। ਇਹ ਟੀਮਾਂ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਜੇਤੂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਜਿਤਣ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਕੱਪ ਜੇਤੂ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਹਾਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਤੀਜੇ ਅਤੇ ਚੋਥੇ ਸਥਾਨ ਲਈ ਹੋਵੇਗਾ।
ਖੇਡ ਦੇ ਸਥਾਨ
ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਖੇਡ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹੋਏ
ਇਨਾਮ ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ
ਜੇਤੂ ਟੀਮ ਨੂੰ ਦੋ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਦੁਜੇ ਨੰਬਰ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਨੰਬਰ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ₹51 ਦੀ ਇਨਾਮ ਰਾਸ਼ੀ ਦਿਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚੋਥੀ ਸਥਾਨ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ₹10 ਲੱਖ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਟੀਮ ਜੋ ਭਾਗ ਲੈਣ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ 5 ਲੱਖ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਨਮਾਨ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਵਧੀਆਂ ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਤ ਟਰੈਕਟਰ ਦੇ ਕੇ ਸਨਮਾਨ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਮਾਂ ਸਾਰਣੀ
ਸਾਰੇ ਮੈਚ (UTC +5:30) ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਣਗੇ।
ਪੂਲ A
ਡੋਪਿੰਗ ਕਾਰਨ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਨੂੰ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਰਖਾਸਿਤ ਕੀਤਾ
Pool B
ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੀਤਾ
ਸਮਾਪਤੀ ਸਮਾਰੋਹ
20 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਟੇਡੀਅਮ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਸਮਾਪਤੀ ਸਮਾਰੋਹ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਚੌਧਰੀ ਸੁਜਾਤ ਹੁਸੈਨ ਅਤੇ ਖੇਡ ਮੰਤਰੀ ਚੌਧਰੀ ਨਿਸਾਰ ਹੁਸੈਨ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਮੀਆ ਇਮਰਾਨ ਮਸੂਦ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਐਮਬੈਸਡਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ, ਉਪ-ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਹੋਰ ਮੰਤਰੀ ਵੀ ਸ਼ਮਿਲ ਸਨ। ਇਸ ਸਮਾਰੋਹ ਦੀ ਰੌਣਕ ਅਕਸ਼ੈ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਦੀਪਕਾ ਪਦੂਕੋਣ]] ਹਰਭਜਨ ਮਾਨ ਅਤੇ ਸਤਿੰਦਰ ਸੱਤੀ ਵਧਾਈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਾਰਨ ਕਰਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ
ਟੀਵੀ
ਡੋਪਿੰਗ
ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ (6), ਯੂਕੇ (5), ਅਮਰੀਕਾ (4),ਕੈਨੇਡਾ (4),ਸਪੇਨ (4), ਇਟਲੀ (3),ਨਾਰਵੇ (2) ਜਰਮਨੀ (1), ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦੇ (1),ਭਾਰਤ (1) ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਪਾਜਿਟਿਵ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਅਫਗਾਨਸਤਾਨ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖਿਡਾਰੀ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਨੈਗੇਟਿਵ ਪਾਇਆ ਗਿਆ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਬੱਡੀ
ਐਮਾ ਐਲਿੰਗਸਨ
ਐਮਾ ਐਲਿੰਗਸਨ (ਜਨਮ ਸਤੰਬਰ 9, 2001) ਇੱਕ ਨਾਰਵੇਈ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਯੂਟਿਊਬਰ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਯੂਟਿਊਬ ਚੈਨਲ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਟਿਊਟੋਰਿਅਲ, ਵੀਡੀਓ ਬਲੌਗ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾ ਬਲੌਗ ਬਣਾਉਂਣਾ ਹੈ। ਐਲਿੰਗਸਨ ਨੇ ਕੋਪੇਨਹੇਗਨ - ਅਤੇ ਓਸਲੋ-ਅਧਾਰਤ ਮਾਡਲਿੰਗ ਏਜੰਸੀ ਹਾਰਟਬ੍ਰੇਕ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਨਾਲ ਹਸਤਾਖ਼ਰ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਐਲਿੰਗਸਨ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਨੋਟਰੋਏ ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਕਸਬਾ ਹੈ, ਜੋ ਓਸਲੋ ਤੋਂ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਦੀ ਰੇਲਗੱਡੀ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ। ਐਲਿੰਗਸਨ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਕੋਲ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਵਜੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਲਗਭਗ ਨੌਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਨਾਰਵੇਜੀਅਨ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਬੌਰਨ ਇਨ ਦ ਰਾਂਗ ਬਾਡੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਅਤੇ ਨਾਰਵੇ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਟ੍ਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਬੱਚਿਆਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਸੀ।
ਕਰੀਅਰ
17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਮਾਡਲ ਨਾਰਵੇਜਿਅਨ ਫੈਸ਼ਨ ਮੈਗਜ਼ੀਨਾਂ ਲਈ ਕਈ ਕਵਰ ਸਟੋਰੀਜ਼ 'ਤੇ ਅਤੇ ਡਬਲਯੂ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਰਗੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਗਭਗ ਅੱਧਾ ਮਿਲੀਅਨ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਉਸਦੇ ਫੋਲੋਅਰਜ਼ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ, ਕਈ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਅਤੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਸੀ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸਕੈਂਡੇਨੇਵੀਅਨ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਐਲਿੰਗਸਨ ਇੱਕ ਉੱਭਰਦੀ ਹੋਈ ਯੂਟਿਊਬ ਸਟਾਰ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਦਿੱਖ, ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਸ਼ੈਲੀ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਐਲਿੰਗਸਨ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਯੂਟਿਊਬ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਸਦੇ ਸਬਸਕ੍ਰਾਇਬਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸਤੰਬਰ 2017 ਵਿੱਚ 40,000 ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ 300,000 ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੋ ਗਈ। ਐਲਿੰਗਸਨ ਨਾਰਵੇ ਤੋਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫ਼ੋਲੋ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਸ ਦੇ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ 'ਤੇ 600,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਾਲੋਅਰਜ਼ ਹਨ। ਟਿਕਟੋਕ 'ਤੇ ਉਸ ਦੇ 1.7 ਮਿਲੀਅਨ ਲਾਈਕਸ ਅਤੇ 150,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਾਲੋਅਰਜ਼ ਵੀ ਹਨ।
ਜਨਵਰੀ 2018 ਵਿੱਚ ਸੀ ਐਂਡ ਹੀਅਰ ਸੇਲਿਬ੍ਰਿਟੀ ਗਾਲਾ ਵਿੱਚ ਐਲਿੰਗਸਨ ਨੂੰ 'ਸਾਲ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਕ' ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਨਾਰਵੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਡਗਬਲਾਡੇਟ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ 2018 'ਸਾਲ ਦਾ ਨਾਮ' ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਵੀ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
2018 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਕਰੀਅਰ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਲਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ ਛੁੱਟੀ ਲੈ ਲਈ ਸੀ।
ਐਲਿੰਗਸਨ ਏਲੀ ਨਾਰਵੇ ਦੇ ਜੂਨ 2019 ਦੇ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਸੀ।
ਇੱਕ ਵਾਰ "ਨਾਰਵੇ ਦੀ ਉੱਭਰ ਰਹੀ ਕੇਂਡਲ ਜੇਨਰ " ਵਜੋਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਐਲਿੰਗਸਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜੇਨਰ ਦੀ "ਲੈਡ-ਬੈਕ" ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ "ਉਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਐਲਿੰਗਸਨ ਨੇ ਫੈਸ਼ਨੇਬਲ ਕੱਪੜੇ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਐਨਏ-ਕੇਡੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਮਾਡਲਿੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਜੂਨ 2020 ਵਿੱਚ ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਐਲਿੰਗਸਨ ਨਾਰਵੇਈ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਦ ਬਲੌਗਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗੀ।
ਉਸਨੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ਜਨਰੇਸ਼ਨ ਜ਼ੈਡ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ 2018 ਵਿੱਚ ਆਈ ਸੀ। 2020 ਵਿੱਚ ਐਲਿੰਗਸਨ ਨੇ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਐਮਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
20. https://play.tv2.no/programmer/fakta/emmas-stemme ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਯੂਟਿਊਬਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 2001 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਧੋਖਾਧੜੀ
ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਘਟਨਾਵਾਂ
26 ਮਾਰਚ 1999 ਨੂੰ ਮੇਲਿਸਾ ਵਾਇਰਸ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਈਮੇਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਇਹ ਹਰ ਮੌਕੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਸਾਥੀ ਜਾਂ ਦੋਸਤ ਦੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਵਾਇਰਸ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਦੀ ਮਾਈਕਰੋਸੌਫਟ ਆਉਟਲੁੱਕ ਐਡਰੈਸ ਕਿਤਾਬ 'ਤੇ ਪਹਿਲੇ 50 ਈਮੇਲ ਪਤਿਆਂ' ਤੇ ਇਕ ਸੰਕਰਮਿਤ ਈਮੇਲ ਭੇਜਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਰੇਕ ਲਾਗ ਵਾਲਾ ਕੰਪਿਊਟਰ 50 ਵਾਧੂ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਕਰਮਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਹੋਰ 50 ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਕਰਮਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਾਇਰਸ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲਿਆ, ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਰੁਕਾਵਟ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸੰਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿਸਟਮ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਇੰਟਰਨੈਟ ਤੋਂ ਡਿਸਕਨੈਕਟ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਾੱਫਟ, ਇੰਟੇਲ, ਲਾੱਕਹੀਡ ਮਾਰਟਿਨ ਅਤੇ ਲੂਸੈਂਟ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਪਣੇ ਈਮੇਲ ਗੇਟਵੇ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਵਾਇਰਸ  ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਈਮੇਲਾਂ  ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[  <span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2018)">ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ  ] ਮੇਲਿਸਾ ਵਾਇਰਸ ਅੱਜ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗਾ ਪ੍ਰਕੋਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਨੂੰ 400 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ।  ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਵਾਲੀਆਂ ਕਈ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੇਲਿਸਾ ਵਾਇਰਸ / ਕੀੜਾ 32 ਸਾਲਾ ਨਿਊ ਜਰਸੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਰ ਡੇਵਿਡ ਐਲ. ਸਮਿਥ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ। ਸਮਿਥ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਹਿਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਇਰਸ ਲਿਖਣ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਲਈ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ 20 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਫੈਡਰਲ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ $ 5,000 ਦਾ ਜ਼ੁਰਮਾਨਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸਲੇਮਪੁਰ-524
ਸਲੇਮਪੁਰ-524 ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਟਾਂਡਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸੂਰਮਾ (ਫ਼ਿਲਮ)
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2018 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਆਨਲਾਈਨ ਨਫ਼ਰਤ ਵਾਲੇ ਭਾਸ਼ਣ
ਆਨਲਾਈਨ ਨਫ਼ਰਤ ਵਾਲੇ ਭਾਸ਼ਣ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਬੋਲੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਸਮੂਹ ਦੇ ਨਸਲ, ਧਰਮ, ਲਿੰਗਕ ਝੁਕਾਓ, ਅਪਾਹਜਪੁਣੇ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਮਕਸਦ ਨਾਲ ਔਨਲਾਈਨ (ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਇੰਟਰਨੈਟ, ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ) ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ।
ਨਫ਼ਰਤ ਵਾਲੀ ਬੋਲੀ ਆਨਲਾਈਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤਣਾਆਂ ਦੇ ਇੰਟਰਸੈਕਸ਼ਨ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ: ਇਹ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਸਮੁਦਾਏ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਝਗੜੇ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ; ਇਹ ਇੱਕ ਸਪਸ਼ਟ ਉਦਾਹਰਨ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਟਰਾਂਸਫਾਰਮੇਟਮੇਬਲ ਸੰਭਾਵੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਰਗੀਆਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੰਟਰਨੈਟ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੌਕਿਆਂ ਅਤੇ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਮੁਢਲੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸੰਤੁਲਨ, ਪ੍ਰਗਟਾਅ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ।
ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਅਰਬ ਚਾਰਟਰ
ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਅਰਬ ਚਾਰਟਰ, ਜੋ ਕਿ 2004 ਵਿੱਚ ਅਰਬ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲੀਗ ਦੀ ਕੌਂਸਲ ਦੁਆਰਾ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਵਿੱਚ ਆਰਟੀਕਲ 32 ਦੀਆਂ ਉਹ ਧਾਰਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਆਨਲਾਈਨ ਸੰਚਾਰ ਲਈ ਢੁਕਵੇਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ "ਰਾਇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਕਿਸੇ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ, ਭੂਗੋਲਿਕ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਭਾਲ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ "। ਇਹ ਪੈਰਾ 2 ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਆਧਾਰ ਤੇ ਇੱਕ ਸੀਮਾ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ "ਅਜਿਹੇ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀਆਂ ਸਮਾਜ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਕਦਰਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ"।
ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਨੀਆਂ
ਇੰਟਰਨੈਟ ਵਿਚੋਲੇ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਨ ਲਈ ਨਫ਼ਰਤ ਵਾਲੇ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਭਿੰਨ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਕੰਪਨੀਆਂ ਗੜਬੜ ਵਾਲੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਆਖਿਆਤਮਿਕ ਸੂਚੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਯਾਹੂ!
ਯਾਹੂ(Yahoo)! ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ "ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ, ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ, ਧਮਕੀ, ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਘ੍ਰਿਣਾਯੋਗ, ਬਦਨਾਮੀ, ਅਸ਼ਲੀਲ, ਅਸ਼ਲੀਲ, ਬਦਨਾਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਗੋਪਨੀਯਤਾ, ਘਿਰਨਾਜਨਕ ਜਾਂ ਨਸਲੀ, ਨਸਲੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਤਰਾਜ਼ਯੋਗ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਪੋਸਟ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਦੀ ਹੈ"।
ਯੂ ਟਿਊਬ
ਗੂਗਲ ਦੀ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀ ਯੂਟਿਊਬ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਯੂਜ਼ਰ ਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸਪਸ਼ਟ "ਨਫ਼ਰਤ ਭਾਸ਼ਣ ਨੀਤੀ" ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: "ਅਸੀਂ ਮੁਫਤ ਭਾਸ਼ਣ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਨਫ਼ਰਤ ਵਾਲੇ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਨੂੰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ।ਨਫ਼ਰਤ ਦੀ ਬੋਲੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸਮਗਰੀ ਹੈ ਜੋ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੁਣਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ: ਜਾਤ ਜਾਂ ਨਸਲੀ ਮੂਲ, ਧਰਮ, ਅਪਾਹਜਤਾ, ਲਿੰਗ, ਉਮਰ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ, ਜਿਨਸੀ ਅਨੁਕੂਲਣ / ਲਿੰਗ ਪਛਾਣ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਨਫ਼ਰਤ ਨੂੰ ਉਕਸਾਉਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ "। ਨਫ਼ਰਤ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇ ਵਧ ਰਹੇ ਰੁਝਾਨ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਯੂਟਿਊਬ ਨੇ ਇੱਕ ਯੂਜ਼ਰ ਰਿਪੋਰਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਨਫ਼ਰਤ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਪਭੋਗਤਾ ਅਗਿਆਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਣਉਚਿਤ ਲਈ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਉਪਭੋਗਤਾ ਦੀ ਅਗਿਆਤ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਫਿਰ ਯੂ ਟਿਊਬ ਦੀ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਉਮਰ ਪ੍ਰਤੀਬੰਧਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਮਗਰੀ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਇਕੱਲੇ ਜਾਂ ਹੇਠਾਂ ਲਿਆ ਜਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਈਕਰੋਸਾਫਟ
ਮਾਈਕਰੋਸਾਫਟ ਦੇ ਕਈ ਉਪਯੋਗਿਆਂ ਲਈ ਨਫ਼ਰਤ ਵਾਲੇ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਿਯਮ ਹਨ। ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨਾਂ ਲਈ ਇਸਦੀ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਹੈ ਕਿ "ਜਾਤ, ਨਸਲੀ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੂਲ, ਭਾਸ਼ਾ, ਲਿੰਗ, ਉਮਰ, ਅਪਾਹਜਤਾ, ਧਰਮ, ਜਿਨਸੀ ਰੁਝਾਣ, ਅਨੁਭਵੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਥਿਤੀ, ਜਾਂ ਇਸਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਭੇਦਭਾਵ, ਨਫ਼ਰਤ ਜਾਂ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮਗਰੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ"। ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਔਨਲਾਈਨ ਗੇਮਿੰਗ ਬਾਰੇ ਵੀ ਨਿਯਮ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੰਚਾਰ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ ਜੋ "ਨਫ਼ਰਤ ਭਾਸ਼ਣ, ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਮੌਜੂਦਾ ਜਾਂ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ"।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਔਰਤਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹਿੰਸਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਸਿਹਤ ਲੇਖ ਸੰਪਾਦਨ ਮੁਹਿੰਮ 2018
ਟਾਹਲੀ (ਬਲਾਕ ਟਾਂਡਾ)
ਟਾਹਲੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਟਾਂਡਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜਾਵੇਦ ਬਸ਼ੀਰ
ਜਾਵੇਦ ਬਸ਼ੀਰ (ਜਨਮ 8 ਅਗਸਤ 1973) ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕ ਹੈ। ਉਹ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਉਸਤਾਦ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਪਰਭਾਵੀ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕਾਕਟੇਲ, ਕਹਾਨੀ, ਰਸ਼ ਬੰਬਈ ਟਾਕੀਜ਼, ਭਾਗ ਮਿਲਖਾ ਭਾਗ ਅਤੇ ਵਨਸ ਅਪੌਨ ਏ ਟਾਈਮ ਇਨ ਮੁੰਬਈ 'ਦੋਬਾਰਾ ਵਰਗੀਆਂ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਲਈ ਗੀਤ ਗਾਏ ਹਨ।
ਮੁਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਜਾਵੇਦ ਬਸ਼ੀਰ ਜਲੰਧਰ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਨਲਣ ਘਰਾਣੇ ਤੋਂ ਹੈ। । ਉਹ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਗਾਉਣ ਲੱਗ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਕੱਵਾਲੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਸਿਖਲਾਈ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਉਸਤਾਦ ਬਸ਼ੀਰ ਅਹਿਮਦ ਖਾਨ ਕੋਲੋਂ 1992 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਜਾਵੇਦ ਬਸ਼ੀਰ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਉਸਤਾਦ ਬਸ਼ੀਰ ਅਹਿਮਦ ਖਾਨ ਇੱਕ ਕੱਵਾਲ ਸੀ। ਜਾਵੇਦ ਬਸ਼ੀਰ ਨੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਵੋਕਲ ਸਿਖਲਾਈ ਆਪਣੇ ਚਾਚਾ ਉਸਤਾਦ ਮੁਬਾਰਿਕ ਅਲੀ ਖਾਨ ਤੋਂ ਲਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1973
ਗੁਲਾਲ
ਗੁਲਾਲ ਜਾਂ ਅਬੀਰ ( আবীর  ) ਜਾਂ ਅਭਿਰ ( ଅଭୀର ) ਕੁਝ ਹਿੰਦੂ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਰੰਗਦਾਰ ਪਾਊਡਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਨਾਮ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੋਲੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਜਾਂ ਡੋਲ ਪੂਰਨਿਮਾ ਲਈ (ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿਉਹਾਰ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ)। ਹੋਲੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਜੋ ਕਿ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਲੋਕ ਗਾਉਣ ਅਤੇ ਨੱਚਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਦੂਜੇ 'ਤੇ ਇਹ ਪਾਊਡਰ ਘੋਲ ਸੁੱਟਦੇ ਹਨ।
ਦੰਤਕਥਾ
thumb|ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਰਾਧਾ ਇੱਕ ਕਥਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਰਾਧਾ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਉਸਦੀ ਚਮੜੀ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਰਾਧਾ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਰੰਗ ਉਛਾਲ ਦਿੱਤੇ। ਇਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਕਿਉਂ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਰੰਗ ਸੁੱਟ ਕੇ ਹੋਲੀ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕੁਦਰਤੀ ਤੋਂ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਕ
ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਗੁਲਾਲ ਪਾਊਡਰ ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਕੋਰਲ ਟ੍ਰੀ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਦੀ ਲਾਟ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਿਕਿਤਸਕ ਗੁਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਚਮੜੀ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਆਗਮਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਅਲੋਪ ਹੋ ਜਾਣ ਅਤੇ ਵੱਧ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਸੰਜੀਵ ਸਹੋਤਾ
ਸੰਜੀਵ ਸਹੋਤਾ (ਜਨਮ 1981) ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਾਵਲਕਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ, Ours are the Streets, ਜਨਵਰੀ 2011 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਦੂਜਾ ਨਾਵਲ, The Year of the Runaways,  2015 ਮੈਨ ਬੁਕਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਗੁਲਾਲ
ਕੁਦਰਤੀ ਤੋਂ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਕ
ਨਵੇਂ ਉਦਯੋਗਿਕ ਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਮਿਆਰੀ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਨਾਲ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਰੰਗ ਕਈ ਵਾਰ ਚਿਹਰੇ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਲਈ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਜਲਣ, ਐਲਰਜੀ, ਚਮੜੀ ਦੀ ਲਾਗ ਅਤੇ ਦਮਾ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਉਤਪਾਦ ਅਕਸਰ ਛੋਟੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੜਕ 'ਤੇ, "ਕੇਵਲ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਰਤੋਂ ਲਈ" ਦੇ ਲੇਬਲ ਵਾਲੇ ਬਕਸੇ ਵਿੱਚ ਵੇਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸੰਜੀਵ ਸਹੋਤਾ
ਪਿਛੋਕੜ
ਸਹੋਤਾ ਦਾ ਜਨਮ 1981  ਵਿੱਚ ਡਰਬੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦਾ ਸੀ, ਜਦ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਚੈਸਟਰਫੀਲਡ ਚਲਾ ਗਿਆ।  ਉਸ ਦੇ ਦਾਦਕੇ 1966 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੂੰ ਆਏ ਸੀ। ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ, ਸਹੋਤਾ ਨੇ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਕਾਲਜ ਲੰਡਨ ਵਿਖੇ ਗਣਿਤ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਜਨਵਰੀ 2011 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਬੀਮਾ ਕੰਪਨੀ ਅਵੀਵਾ ਲਈ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।.
ਗੁਲਾਲ
ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਰਤੋਂ
ਹਿੰਦੂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਗੁਲਾਲ ਪਾਊਡਰ ਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਾਰਮਿਕ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੋਲੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰੰਗਦਾਰ ਪਾਊਡਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋਰ ਰਸਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੰਤਿਮ-ਸੰਸਕਾਰ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕੇਸ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਆਬਾਦੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਖਾਸ ਰਸਮ ਉਦੋਂ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮ੍ਰਿਤਕ ਇੱਕ ਵਿਆਹਿਆ ਆਦਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਧਵਾ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਗਹਿਣੇ ਪਹਿਨ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰਨ ਦੀ ਛੁੱਟੀ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਰੰਗਦਾਰ ਪਾਊਡਰਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਪਿੱਤਲ ਦੀ ਪਲੇਟ ਫੜ ਕੇ, ਉਹ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਪੇਂਟ ਕਰਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਰਸਮ ਇੱਕ ਵਿਆਹ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਾੜਾ ਅਤੇ ਲਾੜੀ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਚਾਰ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੰਗਦਾਰ ਪਾਊਡਰ ਨਾਲ ਮਸਹ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅਤਰ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੀਵਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਗੁਲਾਲ ਪਾਊਡਰ ਦਾ ਸੇਵਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸੰਜੀਵ ਸਹੋਤਾ
ਪਿਛੋਕੜ
ਸਹੋਤਾ ਨੇ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਕੋਈ ਨਾਵਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪੜ੍ਹਿਆ, ਜਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਉਣ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਸਲਮਾਨ ਰਸ਼ਦੀ ਦਾ ਮਿਡਨਾਈਟਸ ਚਿਲਡਰਨ ਪੜ੍ਹਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਇੰਡੀਆ ਨੂੰ ਉਡਾਣ ਭਰਨ ਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੋਂ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਖਰੀਦੀ ਸੀ।  ਉਸ ਨੇ GCSE ਪੱਧਰ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਦੋਂ, ਕੋਰਸ ਲਈ ਨਾਵਲ ਪੜ੍ਹਨਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸੀ: ਸਾਨੂੰ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਦਾ ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਮੈਕਬੈਥ ਕੀਤਾ। ਸਾਨੂੰ ਇੱਕ ਪੂਰਵ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਪਾਠ ਨੂੰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਪਲੇ, She Stoops to Conquer ਕੀਤਾ। ਸਾਨੂੰ ਕਵਿਤਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਯੇਵਗੇਨੀ ਯੇਵਤੂਸ਼ੇਂਕੋ ਕੀਤਾ ਸੀ. ਪਰ ਕੋਈ ਨਾਵਲ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮਿਡਨਾਈਟਸ ਚਿਲਡਰਨ  ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਹੋਤਾ ਨੇ ਦ ਗਾਡ ਆਫ ਸਮਾਲ ਥਿੰਗਸ, A Suitable Boy ਅਤੇ  The Remains of the Day ਪੜ੍ਹੇ। ਜਨਵਰੀ 2011 'ਚ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ:"ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਗੁਆਏ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕਮੀ ਪੂਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵਾਂ – ਮੈਂ ਡਾਹ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੈਣੀ, ਪਰ ਇਵੇਂ ਸੀ ਕੀ ਮੈਨੂੰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪਾਉਣ ਦੀ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਲਭਿਆ ਸੀ ਉਸ ਤੇ ਯਕੀਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਉਂਦਾ ਅਤੇ ਜਿੰਨਾ ਵੀ ਸੰਭਵ ਸੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੜ੍ਹ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।"2013 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ  20 ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨੌਜਵਾਨ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ Granta ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਅਜਿਹੀ ਸੂਚੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦੇ 20 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਰਚਨਾਵਾਂ
ਸਹੋਤਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ, ਆਵਰ ਆਰ ਦ ਸਟ੍ਰੀਟਸ, ਪਿਕਾਡੋਰ ਦੁਆਰਾ ਜਨਵਰੀ 2011 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਕਾਰਨ ਸ਼ਾਮਾਂ ਵੇਲੇ ਅਤੇ ਹਫਤੇ ਦੇ ਅੰਤਲੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਵੇਲੇ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ। ਨਾਵਲ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਨੌਜਵਾਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਤਮਘਾਤੀ ਹਮਲਾਵਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਸਹੋਤਾ ਨੂੰ 7 ਜੁਲਾਈ 2005 ਨੂੰ ਲੰਡਨ ਬੰਬ ਵਾਰਦਾਤਾਂ ਨੇ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਉਕਸਾਇਆ ਸੀ।  ਸ਼ੈਫਫੀਲਡ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਫ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਿਤਾਬ, "ਦਾ ਸਾਹਿਤਕ ਸਪਲੀਮੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ 2011 ਦੇ ਪੜ੍ਹਨ ਲਾਇਕ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ" ਹੈ। ਆਵਰ ਆਰ ਦ ਸਟ੍ਰੀਟਸ  ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ The Times, The Guardian, The Independent ਅਤੇ The Sunday Times. ਸਮੇਤ ਅਨੇਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਗੁਲਾਲ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰ
ਸੰਜੀਵ ਸਹੋਤਾ
ਰਚਨਾਵਾਂ
ਉਸਦਾ ਦੂਜਾ ਨਾਵਲ, The Year of the Runaways, ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਬਾਰੇ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਜੂਨ 2015 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ,  ਅਤੇ 2015 ਮੈਨ ਬੁਕਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਿਤ ਲੋਕ
ਕਾਵਿਆਲੰਕਾਰ (ਭਾਮਹ)
ਭਾਮਹ ਬਾਰੇ ਮੁਢਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਭਾਮਹ ਕਸ਼ਮੀਰ ਨਿਵਾਸੀ ਰਕ੍ਰਿਲ ਗੋਮਿਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ 700 ਈ: ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਰਤ ‘ਕਾਵਿ-ਆਲੰਕਾਰ' ਇੱਕ ਅਨਮੋਲ ਕਿਰਤ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਭਾਮਹ ਦਾ ਉਲੇਖ ਹੈ। ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਆਚਾਰੀਆ ਉਦ੍ਰਭਟ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥ 'ਤੇ ਭਾਮਹ -ਵਿਵਰਣ ਨਾਮ ਦੀ ਟੀਕਾ ਲਿਖੀ ਹੈ।
ਕਾਵਿ ਆਲੰਕਾਰ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਛੇ ਪਰਿੱਛੇਦ ਸੰਬੰਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਪਰਿੱਛੇਦ-1 : ਦਾ ਨਾਮ ਕਾਵਿਸਰੀਰ ਨਿਰਣਯ ਹੈ। ਕਾਵਿਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ, ਕਾਵਿਸਾਧਨ, ਕਾਵਿ ਦੇ ਉਦੇਸ਼, ਕਾਵਿਲਕਸ਼ਣ ਆਦਿ ਦਾ ਵਿਵੇਚਨ ਸੱਠ ਕਾਰਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਪਰਿੱਛੇਦ-2,3 : ਦਾ ਨਾਮ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤੀ-ਨਿਰਣਯ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਪਰਿੱਛੇਦਾਂ ਚ' ਗੁਣਾ ਅਤੇ ਚਾਲੀ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਲਕਸ਼ਣ ਅਤੇ ਉਦਾਹਰਣ ਇੱਕ ਸੌ ਸੱਠ ਕਾਰਿਕਾਵਾਂ 'ਚ; ਇਸ ਪਕਰਣ 'ਚ ਕੁੱਝ ਗ੍ਰੰਥਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਧ੍ਰਿਤ ਹਨ ਪਰ ਗ੍ਰੰਥ ਅਗਿਆਤ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰਾਪਤ ਹਨ।
ਪਰਿੱਛੇਦ-4: ਦਾ ਨਾਮ ਦੋਸ਼-ਨਿਰਣਯ ਹੈ। ਗਿਆਰਾਂ ਕਾਵਿਗਤ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪੰਜਾਹ ਕਾਰਿਕਾਵਾਂ 'ਚ ਵਿਵੇਚਨ ਹੈ।
ਪਰਿੱਛੇਦ-5 : ਦਾ ਨਾਮ ਨਿਆਇ-ਨਿਰਣਯ ਹੈ-ਨਿਆਇ। ਵਿਰੋਧੀ ਗਿਆਰਾਂ ਦੋਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਨਿਆਇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪ੍ਰਮਾਣ ਆਦਿ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਦਾ ਸੱਤਰ ਕਾਰਿਕਾਵਾਂ 'ਚ ਵਿਵੇਚਨ ਹੈ।
ਪਰਿੱਛੇਦ-6: ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਬਦਸ਼ੁੱਧੀ-ਨਿਰਣਯ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਿਆਕਰਣਗਤ ਸ਼ੁੱਧਤਾ 'ਤੇ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਵਿਆਕਰਣਕ ਪਾਣਿਨਿ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਸੱਠ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ
ਅਬਦੁਲ ਹਮੀਦ (ਲੇਖਕ)
ਅਬਦੁਲ ਹਮੀਦ (ਉਰਦੂ: -‎; 1928 – 29 ਅਪ੍ਰੈਲ 2011) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਗਲਪ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲਈ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਟੀਵੀ ਨਾਟਕ ਐਨਕ ਵਾਲਾ ਜਿਨ (1993) ਲਿਖਣ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜੋ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਦੌਰਾਨ ਪੀਟੀਵੀ (PTV) 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1997 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਈਡ ਆਫ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਹਮੀਦ ਦਾ ਜਨਮ 1928 ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1947 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਹੌਰ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਕਾਲਜ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਲਹੌਰ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਗਲਪ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1928 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2011
ਐਸਪ੍ਰੈਸੋ
ਐਸਪ੍ਰੈਸੋ (, . ", "ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ" ਜਾਂ "ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਲਈ") ਉਹ ਕੌਫੀ ਹੈ ਜੋ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਕਰੀਬ ਉਬਾਲ ਕੇ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਬਾਰੀਕ ਪੀਸੀ ਕੌਫੀ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢਣ ਨਾਲ ਬੰਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਐਸਪ੍ਰੇਸੋ ਕਾਫੀ ਬਾਕੀ ਕੌਫੀ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨਾਲੋਂ ਗਾਢ਼ੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਦੇ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਪਾਉਡਰ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਜਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਤੋਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਰੀਮ ਪਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।   ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕਾਰਣ, ਸੁਆਦ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣ ਦੀ ਇੱਕ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤਾਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਏਸਪ੍ਰੈਸੋ ਹੋਰ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੈਫ਼ੇ ਲਾਤੇ, ਕੈਪੂਚੀਨੋ, ਕੈਫ਼ੇ ਮਾਕੀਆਟੋ, ਕੈਫ਼ੇ ਮੌਕਾ, ਫਲੈਟ ਵਾਇਟ, ਜਾਂ ਅਮੈਰੀਕਾਨੋ ਲਈ ਆਧਾਰ ਵੀ ਹੈ।
ਐਸਪ੍ਰੈਸੋ ਵਿੱਚ ਕੈਫੀਨ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀ ਯੂਨਿਟ ਵਾਲੀਅਮ ਬਾਕੀ ਸਭ ਕਾਫੀ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦਾ ਆਮ ਪਰੋਸਣ ਦਾ ਆਕਾਰ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਕੱਪ ਆਮ ਕਾਫੀ ਨਾਲੋਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਕੈਫੀਨ ਸਮੱਗਰੀ, ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਆਮ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ। ਪਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੌਫੀ ਦੀ ਅਸਲ ਕੈਫੀਨ ਸਮੱਗਰੀ ਉਸਦੇ ਆਕਾਰ, ਬੀਨ ਮੂਲ, ਭੁਨੰਣ ਦੇ ਢੰਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਰਕਾਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ,  "ਖਾਸ" ਐਸਪ੍ਰੈਸੋ ਵਿੱਚ ਆਮ ਕੌਫੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕੈਫੀਨ ਸਮੱਗਰੀ 120 ਤੋਂ 170 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਬਨਾਮ 150 ਤੋਂ 200 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।