cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ
ਇਸ ਤਰਾਂ 1960 ਤੋ ਪਹਿਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ, ਪਹਿਲੀ ਪੀੜੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ (1890-1947) ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਪੀੜੀ ਦੇ ਸੀ ਵਿਦਵਾਨਾ ਦੀ (1927-1960)। ਅਠਾਰਵੀ ਸਦੀ ਅੱਧ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉਨੀਵੀ ਸਦੀ ਤੱਕ ਦਾ ਸਮਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ਤੇ ਖਿਚੋਤਾਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਬਸਤੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਫਰਾਂਸੀਸੀ, ਡੱਚ,ਅੰਗਰੇਜ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸੰਘਰਸ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। 1757 ਵਿੱਚ ਪਲਾਸੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਗਰੇਜ ਲਲਚਾਈਆਂ ਨਜਰਾਂ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲ ਤੱਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਸਰ ਵਿਲੀਅਮ ਜੋਨਸ ਦੁਆਰਾ 1784 ਵਿੱਚ ਏਸੀਆਟਿਕ ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। 1788 ਵਿੱਚ ਡਾ. ਵਿਲੀਅਮ ਕੇਰੀ ਨੇ ਕਲਕੱਤੇ ਤੋਂ 16 ਮੀਲ ਦੁਰ ਸਿਰੀਰਾਮਪੁਰ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। 1799 ਵਿੱਚ ਲਾਹੋਰ ਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।  ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਰਾਠਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਦੋ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਸਨ।  1804 ਵਿੱਚ ਮਰਾਠਾ ਨੂੰ ਪਰਾਜਿਤ ਕਰਕੇ ਅੰਗਰੇਜ ਦਿਲੀ ਦਰਬਾਰ ਤੇ ਕਾਬਜ ਹੋ ਗਏ।  ਫਰਵਰੀ 1809 ਤੱਕ ਅੰਗਰੇਜ ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਤੱਕ ਪੁੱਜ ਚੁਕੇ ਸਨ। 1810 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਨੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਛਾਉਣੀ ਬਣਾ ਲਈ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੈਪਟਨ ਮਰੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੁਨਸ਼ੀ ਬਣੇ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਤਵਾਰੀਖ ਪੰਜਾਬ ਲਿਖਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਇਸੇ ਵਕਤ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਭੰਗੂ ਨੇ ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਲਿਖਣ ਦਾ ਬੀੜਾ ਚੁੱਕ ਲਿਆ, ਜੋਹਨ ਮੇਕਲਮ ਨੇ ਸਕੇਚ ਆਫ਼ ਦੀ ਸਿੱਖਸ (1812) ਨਾਂ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਲਿਖੀ।  ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ 99 ਪੰਨਿਆ ਦਾ ਵਿਆਕਰਣ ਵਿਲੀਅਮ ਕੇਰੀ ਨੇ 1812 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ। 27 ਜੂਨ 1838 ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੋਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਾਲਤ ਖਰਾਬ ਹੁੰਦੇ ਚਲੇ ਗਏ। 1838 ਵਿੱਚ ਰਾਬਰਟ ਲੀਚ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗਰਾਮਰ ਲਿਖੀ।  ਮੁਦਕੀ (18 ਦਸੰਬਰ) ਫੇਰੁ ਸ਼ਹਿਰ (21 ਦਸੰਬਰ) ਅਤੇ ਸਭਰਾਓ (10 ਫਰਵਰੀ 1846) ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ ਉਤੇ ਹੋਈਆ ਲੜਾਈਆਂ ਪਿੱਛੋਂ ਖਾਲਸ਼ਾ ਫੋਜ ਹਾਰ ਗਈ। 1846 ਵਿੱਚ ਐਲ ਜੋਨਵੀਅਰ ਨੇ ਇਡੀਓਮੇਟਿਕ ਸੇਨਟੇਨਸਿਜ ਇੰਨ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਐਂਡ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖੀ।  ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੀ ਦੂਸਰੀ ਜੰਗ 1849 ਵਿੱਚ ਹੋਈ।  1849 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਡਿਕ੍ਸਨਰੀ ਲਿਖੀ ਲੇਵੀ ਜਾਨ੍ਵੀਅਰ ਅਤੇ ਜੋਹਨ ਨ੍ਯੂਟਨ ਨੇ ਅਮਰੀਕਨ ਪ੍ਰੇਸ ਬਿਰਟਏਰੀਨ ਮਿਸ਼ਨ ਪ੍ਰੇਸ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵੱਲੋਂ ਡਿਕ੍ਸਨਰੀ ਆਫ਼ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਗਉਏਗ 1854 ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ। 1872 ਵਿੱਚ ਸਰ ਜਰਨਲ ਇੰਡੀਅਨ ਐਟੀਕੁਏਰਿਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਪੰਡਿਤ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨਰੋਤਮ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਗੁਰਮਤਿ ਨਿਰਨਿਯ ਸਾਗਰਾ 1877 ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਮਹਤਵਪੂਰਣ ਹੈ।  ਸਰ ਡੋਨਜਿਲ ਚਾਰਲਸ ਜੇਲਫ਼ ਇਬਟਸਨ ਨੇ ਏਸੀਆ ਇੱਕ ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਪ੍ਰੋਸਿਬਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਆਨ ਦੀ ਅਨਥੋਲੋਗੀ ਆਫ਼ ਦਾ ਪੰਜਾਬ 1882 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।  1884 ਵਿੱਚ ਜੇ.ਈ. ਕ੍ਰਿਸਟਕ ਨੇ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ ਛਪੇ ਪੰਜਾਬ ਨੋਟਸ ਐਂਡ ਕੁਆਰੀਜ ਦੇ ਤੇਰਵੇਂ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਛਪਵਾਈਆਂ। ਥੋਰਨਟੋਰਨ ਥਾਮਸ ਨੇ ਰਾਇਲ ਏਸਿਆਟਿਕ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ  ਲਿਟ੍ਰੇਚਰ ਵਿੱਚ ਫੋਕਲੋਰ ਆਫ਼ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ 1855 ਵਿੱਚ ਸਰ.ਆਰ.ਸੀ. ਟੈਪਲ ਨੇ ਫੋਕਲੋਰ ਲੀਜੇਡਮ ਆਫ਼ ਪੰਜਾਬ ਛਪਿਆ। ਐਮ ਮਿਲਟ ਦੁਆਰਾ ਇੰਡੀਅਨ ਐਂਟੀਕੁਰੀਜ  ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਨਿੱਕ ਨੇਮਜ ਨਾਂ ਦਾ ਪੱਤਰ 1897 ਵਿੱਚ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ। ਸਰ ਜੇਮਜ ਵਿਲਸਨ ਨੇ ਗਰਾਮਰ ਐਂਡ ਡਿਕਸਨਰੀ ਆਫ਼ ਵੈਸਟਰਨ ਪੰਜਾਬੀ ਐਜ ਸਪੋਕਨ ਇਨ ਸ਼ਾਹਪੁਰ ਡਿਸਟਰਿਕ 1899 ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ।  ਏ ਜਿਉਕ੍ਮ ਨੇ ਡਿਕਸਨਰੀ ਆਫ਼ ਦੀ ਜਟਕੀ ਆਰ ਵੈਸਟਰਨ ਪੰਜਾਬੀ ਲੈਗੁਏਜ 1900 ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ। ਐਚ ਆ ਰੋਜ ਦਾ ਲੇਖ ਪੰਜਾਬੀ ਇਨ ਪੰਜਾਬ ਨੋਟਸ ਐਂਡ ਕੁਰੀਜ ਵਿੱਚ 1903 ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ।  ਸੀ ਆਫ ਓਸਬਰਨ ਨੇ ਇੱਕ ਪੁਸਤਕ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਰਕਸ ਐਂਡ ਪ੍ਰਵਬ੍ਜ 1905 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ।  ਐਚ ਏ ਰੋਜ ਨੇ ਇੰਡੀਅਨ ਐਂਟੀਕੁਰੀਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਲੇਖ ਲਿਜੇਨਡ੍ਸ ਫਰਾਮ ਦੀ ਪੰਜਾਬ 1906 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਟੀ ਗ੍ਰਾਹਮ ਵੇਲੀ ਨੇ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਪੰਜਾਬੀ ਡਿਕਸਨਰੀ 1919 ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ।  ਪ੍ਰੋਵਰਬ੍ਜ ਐਂਡ ਇਡੀਅਮਜ  (ਚਰਚ ਮਿਸ਼ਨ ਸੋਸਾਇਟੀ ਗੋਜਰਾ) 1929 ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ।  ਆਰ ਬੀ ਵਾਈਟਰੇਡ ਦਾ ਲੇਖ ਦਾ ਰਿਵਰ ਕੋਰ੍ਸ੍ਸ ਆਫ਼ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਐਂਡ ਸਿੰਧ 1932 ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ।  ਸਤਿਆਰਥੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿਤ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੁਸਤਕ ਗਿੱਧਾ 1936 ਵਿੱਚ ਛਪੀ।  1940 ਵਿੱਚ ਗਿਆਨੀ ਭਜਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗੀਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।  1941 ਵਿੱਚ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਜਿਉਂਦੀ ਦੁਨਿਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।  1941 ਵਿੱਚ ਸਤਿਆਰਥੀ ਦੀ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਸਬੰਧੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੁਸਤਕ ਦੀਵਾ ਬਲੇ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਉਗਰਾਹਾਂ
'ਉਗਰਾਹਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਸੁਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
9 ਅਪ੍ਰੈਲ
9 ਅਪਰੈਲ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 99ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 100ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 266 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ।
ਮੌਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਪਰੈਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਜ਼ੂਜ਼ੂ ਏਂਜਲ
right|thumb|SNI ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਸਟੂਅਰਟ ਵਿਖੇ, 1971 ਯੁਲੇਕਾ ਏਂਜਲ ਜੋਨਸ (5 ਜੂਨ, 1921 – 14 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1976), ਆਮ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਜ਼ੂਜ਼ੂ ਏਂਜਲ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ-ਅਮਰੀਕੀ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਇਨਰ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਸਟੂਅਰਟ ਨੂੰ ਜਬਰੀ ਲਾਪਤਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੀ ਫੌਜੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਈ। ਉਹ  ਪੱਤਰਕਾਰ ਹਿਲਦੇਗਾਰਡ ਏਂਜਲ ਦੀ ਮਨ ਵੀ ਸੀ।
2014 ਵਿੱਚ ਸੀਆਈਏ-ਬੈਕਡ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੀ ਫੌਜੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਜੁਰਮਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਰੀਵਿਊ ਕਰਨ ਲਈ ਕੌਮੀ ਸੱਚ ਕਮਿਸ਼ਨ ਬਣਾਇਆ, ਤਾਂ ਕਲੌਦੀਓ ਅਨਤੋਨੀਓ ਗੁਏਰਾ ਨਾਮ ਦੇ, ਫੌਜੀ ਜਬਰ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਏਜੰਟ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕੀ ਏਂਜਲ ਦੀ ਮੌਤ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਤੰਤਰ ਦੇ ਏਜੰਟਾਂ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
Category:Articles with Portuguese-language external links ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1921
ਗਿਲ ਐਡਮਸਨ
ਗਿਲੀਅਨ "ਗਿਲ" ਐਡਮਸਨ (ਜਨਮ 1 ਜਨਵਰੀ 1961) ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ 2007 ਦੇ ਨਾਵਲ ਦ ਆਊਟਲੈਂਡਰ ਲਈ 2008 ਵਿੱਚ ਬੁੱਕਸ ਇਨ ਕਨੇਡਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ ਐਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ।
ਐਡਮਸਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਰਚਨਾ 1991 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਮਿਟਿਵ, ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਖੰਡ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1995 ਵਿੱਚ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈਲਪ ਮੀ, ਜੈਕ ਕੌਸਟੋ ਅਤੇ 2003 ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਦੂਜਾ ਖੰਡ ਐਸ਼ਲੈਂਡ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮਲਟੀਪਲ ਚੈਪਬੁੱਕ ਅਤੇ ਗਿਲਿਅਨ ਐਂਡਰਸਨ, ਮਲਡਰ, ਇਟਸ ਮੀ, ਦੀ ਇੱਕ ਕਮਿਸ਼ਨਡ ਫੈਨ ਜੀਵਨੀ, ਜਿਸਦਾ ਉਸਨੇ ਸਹਿ-ਲਿਖਤ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕੀਤਾ। ਐਡਮਸਨ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਚੋਣਵਾਂ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸੁਰਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ: 13 ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੋਇਟਸ ਅੰਡਰ ਦ ਇਨਫਲੂਏਂਸ (ਦਿ ਮਰਕਰੀ ਪ੍ਰੈਸ, 2004) ਵਿੱਚ ਵੀ ਛਪੀ। ਦ ਆਊਟਲੈਂਡਰ, 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸੈੱਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇੱਕ ਨਾਵਲ, 2007 ਦੀ ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ ਹਾਊਸ ਆਫ਼ ਅਨਾਨਸੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਸਾਲ ਹੈਮੇਟ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਰੀਡਜ਼ ਦੇ 2009 ਐਡੀਸ਼ਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅਭਿਨੇਤਾ ਨਿਕੋਲਸ ਕੈਂਪਬੈਲ ਦੁਆਰਾ ਜੇਤੂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਸਦਾ ਨਾਵਲ ਰਿਡਗਰੈਨਰ, ਜਿਹੜਾ ਹੁਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਮਈ 2020 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਨੇ ਰਾਈਟਰਜ਼ ਟਰੱਸਟ ਫਿਕਸ਼ਨ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਿਆ, ਅਤੇ ਗਿਲਰ ਇਨਾਮ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਸ਼ਾਰਟਲਿਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1961
ਜ਼ੋਹਰਾਬੇਨ ਚਾਵੜਾ
ਜ਼ੋਹਰਾਬੇਨ ਅਕਬਰਭਾਈ ਚਾਵੜਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Zohraben Akbarbhai Chavda; 1923–1997) ਇੱਕ ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਅਤੇ ਬਨਾਸਕਾਂਠਾ ਤੋਂ ਤੀਜੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਜ਼ੋਹਰਾਬੇਨ ਦਾ ਜਨਮ 2 ਸਤੰਬਰ 1923 ਨੂੰ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਪ੍ਰਾਂਤੀਜ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਜਮੀਅਤਖਾਨ ਉਮਰਖਾਨ ਪਠਾਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਨਰਸਿੰਗ ਸਿਖਲਾਈ ਕੋਰਸ ਵਰਧਾ ਤੋਂ ਕੀਤਾ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਆਪਣੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜ਼ੋਹਰਾਬੇਨ ਨੇ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿਦਿਆਪੀਠ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਰਸ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਸਾਬਰਮਤੀ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਫਟ ਹੋ ਗਈ। ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ, ਉਹ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਗਰੀਬਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਸੁਧਾਰਨ ਦੇ ਮਨੋਰਥ ਨਾਲ ਸਨਾਲੀ ਪਿੰਡ ਚਲੇ ਗਏ। ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਆਸ਼ਰਮ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਬਨਾਸਕਾਂਠਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
ਤੀਜੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ 1962 ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਜ਼ੋਹਰਾਬੇਨ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਟਿਕਟ 'ਤੇ ਬਨਾਸਕਾਂਠਾ ਤੋਂ ਖੜੀ ਅਤੇ ਜਿੱਤੀ, 1,15,931 ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਵਿਰੋਧੀ, ਸੁਤੰਤਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੇ 60,975 ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਹ ਅਤੇ ਮੈਮੂਨਾ ਸੁਲਤਾਨ ਤੀਜੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਮੁਸਲਿਮ ਔਰਤਾਂ ਸਨ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਜ਼ੋਹਰਾਬੇਨ ਨੇ 1946 ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿਦਿਆਪੀਠ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਅਕਬਰਭਾਈ ਦਾਲੂਮੀਆਂ ਚਾਵੜਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। 1997 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਅਕਬਰਭਾਈ ਨੇ ਉਸਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1997 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1923
ਖਾਨੇਵਾਲ
ਖਾਨੇਵਾਲ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੂਬੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖਾਨੇਵਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦਾ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਸਥਿਤੀ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟ 30°18'0N 71°55'0E ਹਨ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਟਲ ਤੋਂ ਉਚਾਈ 128 ਮੀਟਰ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਖਾਨੇਵਾਲ 1903 ਵਿੱਚ ਆਬਾਦ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 1985 ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੁਲਤਾਨ ਦੀਆਂ ਦੋ ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਕਬੀਰਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮੀਆਂ ਚੁੰਨੂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਕੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਖਾਨੇਵਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਹਨ ਖਾਨੇਵਾਲ, ਕਬੀਰ ਵਾਲਾ ਮੀਆਂ ਚੁੰਨੂ ਅਤੇ ਜਹਾਨੀਆਂ। ਇਸਦੇ ਕਰੀਬੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁਲਤਾਨ, ਟੋਭਾ ਟੇਕ ਸਿੰਘ, ਝੰਗ ਅਤੇ ਸਾਹੀਵਾਲ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਅਨਟੱਚੇਬਲ (ਨਾਵਲ)
ਅਨਟੱਚੇਬਲ 1935 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਇਸ ਦੇ ਲੇਖਕ ਮੁਲਕ ਰਾਜ ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਉਸਦੀ ਚਾਚੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਔਰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਰਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਉਸਨੂੰ ਭਿੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਆਨੰਦ ਦੀ ਇਸ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਜਾਤੀ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰਕ ਦੇ ਗਿਰਦ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਸਵੀਪਰ ਬਾਖਾ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਨ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਟੱਟੀਆਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਛੂਤ ਹੈ।
ਡਾ.ਆਨੰਦ ਜਦੋਂ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਭਾਰਤ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਰਧਾ ਜਾ ਕੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਬਾਰੇ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਚਰਚਾ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਡਾ. ਆਨੰਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਤ ਛੂਤਛਾਤ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਉੱਤੇ ਚਿੰਤਾ ਜਤਾਈ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨੇ ਛੂਤਛਾਤ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਕੇ ਡਾ. ਮੁਲਕਰਾਜ ਆਨੰਦ ਨੇ ਇਸ ਨਾਵਲ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸਨੂੰ, ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਸਰਾਹਿਆ ਗਿਆ।
ਕਥਾਨਕ ਸਾਰੰਸ਼
ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ 20ਵੀਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਵੇਲੇ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚੋਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਾਤਰ ਲਏ ਗਏ ਹਨ। ਕਾਲਪਨਿਕ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਬੁਲੰਦਸ਼ਹਰ ਵਿੱਚ ਸੈੱਟ, ਅਨਟਚੇਬਲ, ਬਾਖਾ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਭਾਰਤੀ ਸਫਾਈ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਨ ਹੈ। ਬੁਲੰਦਸ਼ਹਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਫਾਈਕਰਮੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲਾਖਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਬਾਖਾ ਬੜਾ ਸੂਝਵਾਨ ਹੈ, ਭੋਲਾ, ਨਰਮ ਪਰ ਅਭਿਮਾਨੀ ਹੈ। ਬਾਖਾ ਦੇ ਉਸ ਦਿਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਦੁਰਘਟਨਾਵਾਂ ਵਾਪਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਝਾਤ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਮੁਲਿਕ ਰਾਜ ਆਨੰਦ ਨੇ ਛੂਤਛਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਅਹਿਮ ਮਾਮਲਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਮਾਨਵੀ, ਅਨਿਆਇਪੂਰਣ ਧਿੰਗਾਣਾ ਵਿਵਸਥਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਬਾਖਾ ਦਾ ਅਤੇ ਇਸ ਜਵਾਨ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਪਣੇ ਤਰਕ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਕਹਾਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਇੱਕ ਸਵੇਰ ਤੋਂ ਜਦੋਂ ਬਾਖਾ ਬਿਸਤਰ `ਤੇ ਸੌਂ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਬਾਪ ਲਾਖਾ ਉੱਥੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਚੀਖਣ ਲਗਾ, 'ਉਠ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਤੇ ਜਾ“ (ਕੰਮ ਯਾਨੀ ਅੱਪਰ ਕਲਾਸ ਦੇ ਟਾਇਲਟ ਵਗ਼ੈਰਾ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ)। ਬਾਪ ਅਤੇ ਬੇਟੇ ਦੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਬਣਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਲਾਖਾ ਖ਼ੁਦ ਤਾਂ ਸੁਸਤ ਕਿਸਮ ਦਾ ਆਦਮੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਕੀ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਇੱਕ ਸ਼ਖਸ ਚਰਿਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਬਾਖਾ ਨੇ ਸਫਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਟਾਇਲਟ ਸਾਫ਼ ਕੀਤੀ। ਚਰਿਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਕੱਲ ਇੱਕ ਬਿਲਕੁਲ ਨਵੀਂ ਹਾਕੀ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਿੱਚ ਦੇਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ।
ਦਿਨ-ਭਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਬਾਖਾ ਜਦੋਂ ਘਰ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬੜੀ ਪਿਆਸ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਸੋਹਣੀ ਉਹ ਉਸ ਲਈ ਪਾਣੀ ਲੈਣ ਨੇੜੇ ਦੇ ਖੂਹ ਤੇ ਗਈ ਉੱਥੇ ਪਾਣੀ ਭਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਲੱਗੀ ਸੀ। ਉਹ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਖੜੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਛੂਤ ਹੋਣ ਦੇ ਸਬੱਬ ਉਸਨੂੰ ਖ਼ੁਦ ਆਪ ਪਾਣੀ ਭਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਉੱਥੇ ਖੂਹ 'ਤੇ ਕਾਲੀ ਨਾਥ ਨਾਮ ਦਾ ਪੁਜਾਰੀ ਸੀ ਉਸਨੇ ਸੋਹਣੀ ਨੂੰ ਖੂਹ ਵਿੱਚੋਂ ਪਾਣੀ ਤਾਂ ਕੱਢ ਕੇ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ. ਪਰ ਇਸ ਸ਼ਰਤ ਉੱਤੇ ਕਿ ਉਹ ਕੱਲ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਆਕੇ ਸਫਾਈ ਕਰੇਗੀ। ਉਹ ਮੰਨ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਜਾਰੀ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਈ ਪਾਣੀ ਲੈ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਬਾਖਾ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਕੰਮ, ਲੈਟਰੀਨਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਲਈ ਨਿਕਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਗ਼ਲਤੀ ਨਾਲ਼ ਇੱਕ ਅੱਪਰ ਕਲਾਸ ਦੇ ਆਦਮੀ ਨਾਲ਼ ਟਕਰਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਦਮੀ ਬਖਾ `ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਕੁੱਟਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਵੱਟ ਕੇ ਥੱਪੜ ਜੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਉਹ ਅਛੂਤ ਤੇਰੀ ਇੰਨੀ ਹਿੰਮਤ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ਼ ਕਿਉਂ ਟਕਰਾਇਆ? ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵਪਾਰੀ ਉਥੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਜਾਨ ਛੁਡਾਈ। ਇਸ ਮੁਸਲਿਮ ਵਪਾਰੀ ਦਾ ਆਪਣੀ ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲੈਣਾ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸਿਰਫ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਖਾਤਰ ਉਸ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਬਾਖਾ ਨੂੰ ਅੱਪਰ ਕਲਾਸ  ਦੇ ਆਦਮੀ ਦਾ ਸਲੂਕ ਬਹੁਤ ਭੈੜਾ ਲੱਗਿਆ। ਕੁੱਟ ਖਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਬਾਖਾ ਚਲਦੇ ਚਲਦੇ ਮੰਦਰ ਵੱਲ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਕੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਮੰਦਰ ਦਾ ਪੁਜਾਰੀ ਪੰਡਤ ਕਾਲੀ ਨਾਥ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ `ਤੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਕੁੜੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਭਿੱਟ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸੋਹਣੀ ਵਿਚਾਰੀ ਘਬਰਾਈ ਹੋਈ ਸੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਕੋਲ ਗਈ ਅਤੇ ਬੋਲੀ ਇਸ ਪੁਜਾਰੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਬਾਖਾ ਕੁੱਝ ਕਰਦਾ ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬਾਖਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਘਰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਤੂੰ ਜਾ ਆਪਣੇ ਕੰਮ। ਟਾਉਨ ਤੋਂ ਖਾਣਾ ਵਗ਼ੈਰਾ ਮੰਗਣ ਦਾ ਕੰਮ ਮੈਂ ਕਰ ਲਵਾਂਗਾ। ਭੈਣ ਨੂੰ ਘਰ ਭੇਜਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਬਾਖਾ ਏਧਰ ਉੱਧਰ ਭਟਕਦਾ ਰਿਹਾ। ਜਿਸ ਘਰ ਵੀ ਖਾਣਾ ਲੈਣ ਗਿਆ ਉੱਥੇ ਦੁਤਕਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਖਾਣੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਗਾਲਾਂ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਮਿਲੀਆਂ। ਥੱਕ-ਹਾਰ ਕੇ  ਬਾਖਾ ਇੱਕ ਘਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਸੌਂ ਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਘਰ ਦੀ ਮਾਲਕਣ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਝਿੜਕਣ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਬੁਰਾ ਭਲਾ ਕਿਹਾ। ਇਸ ਔਰਤ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਉਥੇ ਦੀ ਸਫਾਈ ਕਰ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਦੇਵੇਗੀ। ਅਜਿਹਾ ਵਿਵਹਾਰ ਦੇਖਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਬਾਖਾ ਉਪਰਲੀ ਜਾਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ  ਨੂੰ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਨੂੰ ਬਾਖਾ ਆਪਣੇ ਘਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬਾਪ ਲਾਖਾ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਉਪਰਲੀ ਜਾਤ ਦੇ ਸ਼ਖ਼ਸ ਨੇ ਵਿੱਚ ਬਾਜ਼ਾਰ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਕੁੱਟਿਆ ਅਤੇ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਬਾਪ ਨੇ ਉਲਟਾ ਬਾਖਾ ਨੂੰ ਹੀ ਡਾਂਟ ਮਾਰੀ ਕਿ ਵੱਡੀ  ਜਾਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਗੱਲ ਕਰਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਗੱਲ ਜ਼ਹਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕਿ ਇੱਕ-ਵਾਰ ਵੱਡੀ ਜਾਤ ਦੇ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਹੀ ਤੇਰੀ ਜਾਨ ਬਚਾਈ ਸੀ। ਇਹ ਸੁਣਕੇ ਬਾਖਾ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਰਾਮ ਚਰਨ ਦੀ ਭੈਣ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਦਾ ਦੋਸਤ ਛੋਟੂ ਵੀ ਸੀ। ਦੋਨਾਂ ਨੇ ਬਾਖਾ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਸਬੱਬ ਪੁੱਛਿਆ। ਬਾਖਾ ਨੇ ਦੋਨੋਂ ਗੱਲਾਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਉਪਰਲੀ ਜਾਤ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਤੋਂ ਪਈ ਕੁੱਟ ਅਤੇ ਮੰਦਰ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀ ਦੀ ਗੱਲ। ਦੋਸਤਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਅਸੀਂ ਬਦਲਾ ਲਵਾਂਗੇ। ਪਹਿਲਾਂ ਬਾਖਾ ਨੇ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਸੋਚਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਉਹ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਕਿ ਅੰਜਾਮ ਅੱਛਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਛੋਟੂ ਨੇ ਗੱਲ ਬਦਲਦੇ ਹੋਏ ਹਾਕੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਛੇੜ ਦਿੱਤਾ ਉਦੋਂ ਬਾਖਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਆਇਆ ਕਿ ਚਰਿਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਹਾਕੀ ਦੇਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਬਾਖਾ ਆਪਣਾ ਗਿਫਟ ਲੈਣ ਲਈ ਚਰਿਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਚਰਿਤ ਸਿੰਘ ਅੱਡਰੀ ਸੋਚ ਦਾ ਆਦਮੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਬਾਖਾ ਨੂੰ ਚਾਹ ਵਗ਼ੈਰਾ ਦਾ ਪੁੱਛਿਆ। ਉਸਨੇ ਬਾਖਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕੋਈ ਵੀ ਸਾਮਾਨ ਛੂਹਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਰੱਖੀ ਸੀ। ਚਰਿਤ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਨਵੀਂ ਹਾਕੀ ਤੋਹਫ਼ਾ ਲੈਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਬਾਖਾ ਆਪਣੀ ਗਲੀ ਮੁਹੱਲੇ ਵਿੱਚ ਹਾਕੀ ਖੇਡਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਇੱਥੇ ਵੀ ਵਿਰੋਧੀ ਟੀਮ ਨਾਲ਼ ਉਸ ਦਾ ਝਗੜਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗੋਲ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਉਸੇ ਮਾਰ ਕਟਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਚੋਟ ਆ ਗਈ। ਜਖ਼ਮੀ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ ਬਾਖਾ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਲੈ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਮਾਂ ਹੀ ਬਾਖਾ ਨੂੰ ਬੋਲਣ ਲੱਗੀ ਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਬਾਅਦ ਬਾਖਾ ਘਰ ਪੁੱਜਿਆ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਦਾ ਬਾਪ ਲਾਖਾ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰੀ ਦੁਪਹਿਰ ਕਿੱਥੇ ਗਾਇਬ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬਾਖਾ ਨੂੰ ਘਰੋਂ ਕੱਢ ਬਾਹਰ ਕੀਤਾ। ਘਰ-ਬਦਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਬਾਖਾ ਦੂਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਇੱਕ ਦਰਖ਼ਤ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਗੋਰਾ ਕਰਨਲ ਹਚਿਨਸਨ ਉਥੋਂ ਨਿਕਲਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ਼ ਗਿਰਜਾ ਘਰ ਚੱਲਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਬਾਖਾ ਉਸ ਕਰਨਲ ਦੇ ਨਾਲ ਗਿਰਜਾ ਘਰ ਪੁੱਜਿਆ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਕਰਨਲ ਦੀ ਪਤਨੀ ਉਸ `ਤੇ ਚੀਖਣ ਲੱਗੀ ਕਿ 'ਕੀ ਰੋਜ਼ ਰੋਜ਼ ਤੁਸੀਂ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹੋ?' ਬਾਖਾ ਬੜੀ ਘੁਟਣ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲਗਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਗਿਰਜਾ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਤੱਕ ਨਾ ਰੱਖਿਆ। ਉਹ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਕੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭੀੜ ਲੱਗੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਜਮਾਂ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਤਾ ਕਰਣ `ਤੇ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ ਕਿ ਇੱਥੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨਗੇ। ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਤਕਰੀਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਜਾਤਪਾਤ ਦੀ ਬੁਰਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਬਾਖਾ  ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀਆਂ ਲੱਗੀਆਂ। ਉੱਥੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਵੀ ਸਨ ਜੋ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦੇ ਇਸ ਮਕਸਦ ਦੇ ਹਾਮੀ ਨਹੀਂ ਸਨ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਹਾਮੀ ਵੀ ਸਨ। ਬਾਖਾ ਦੇ ਕੋਲ ਖੜੇ ਦੋ ਆਦਮੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਸ਼ਾਇਰ-ਸਾਹਿਤਕਾਰ, ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਮਸ਼ੀਨ (ਫਲਸ਼ ਵਾਲੇ ਟਾਇਲਟ) ਲੈ ਕੇ ਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਸ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ਼ ਲੈਟਰੀਨਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ (ਯਾਨੀ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ਼ ਗ਼ਲਾਜ਼ਤ ਚੁੱਕਣ ਦਾ ਕੰਮ) ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਬਾਖਾ ਸ਼ਾਇਰ ਅਤੇ ਵਕੀਲ ਦੀ ਗੱਲ ਬਹੁਤ ਗ਼ੌਰ ਨਾਲ਼ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ਼ ਟਾਇਲਟ ਵਗ਼ੈਰਾ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਬਾਖਾ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਹੁਤ ਉੱਤੇ ਜੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਘਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਚੰਗੀ ਖ਼ਬਰ ਘਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤੀ ਇਸ ਉਮੀਦ ਦੇ ਨਾਲ ਕਿ ਹੁਣ ਛੂਤਛਾਤ ਦਾ ਖ਼ਾਤਮਾ ਨੇੜੇ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ
ਜ਼ੋਆ ਮੋਰਾਨੀ
ਜ਼ੋਆ ਮੋਰਾਨੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Zoa Morani; ਜਨਮ 29 ਮਾਰਚ 1988) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਭੀ ਕਭੀ (2011), ਭਾਗ ਜੌਨੀ (2015), ਤਾਈਸ਼ (2020) ਅਤੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ (2021) ਦੇ ਨਾਲ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਮੋਰਾਨੀ, ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਸਿਨੇਯੁਗ ਦੇ ਸਹਿ-ਮਾਲਕ, ਕਰੀਮ ਮੋਰਾਨੀ ਦੀ ਧੀ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਲੀ ਮੋਰਾਨੀ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਮੋਰਾਨੀ ਦੀ ਭਤੀਜੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਮਾਸੀ ਲੱਕੀ ਮੋਰਾਨੀ (ਮੁਹੰਮਦ ਦੀ ਪਤਨੀ) ਇੱਕ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਮੋਰਾਨੀ ਨੇ 2007 ਦੀ ਫਿਲਮ ਓਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਓਮ ਲਈ ਸਹਾਇਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹੱਲਾ ਬੋਲ (2008) ਲਈ ਸਹਾਇਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੀ। ਮੋਰਾਨੀ ਨੂੰ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਦਾਕਾਰੀ ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਇਹ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ। ਉਸਨੇ 2011 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਅਲਵੇਜ਼ ਕਭੀ ਕਭੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼ਿਆਮ ਬੈਨੇਗਲ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਅਗਲੀ ਫਿਲਮ ਲਈ ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਲੈਕਮੇ ਫੈਸ਼ਨ ਵੀਕ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਮਾਡਲਿੰਗ ਅਸਾਈਨਮੈਂਟ ਲਈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਲੈਕਮੇ ਫੈਸ਼ਨ ਵੀਕ ਦੇ 2012 ਐਡੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਮੋਰਾਨੀ ਨੂੰ ਵਿਕਰਮ ਭੱਟ ਨੇ ਕੁਣਾਲ ਖੇਮੂ ਅਤੇ ਮੰਦਨਾ ਕਰੀਮੀ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮ ਭਾਗ ਜੌਨੀ ਲਈ ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।  ਇਹ ਫਿਲਮ ਭੂਸ਼ਣ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਵਿਕਰਮ ਭੱਟ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿ-ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 2015 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਮੋਰਾਨੀ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ, ਉਹ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਕਰੀਮ ਮੋਰਾਨੀ ਦੀ ਧੀ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਅਲੀ ਮੋਰਾਨੀ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਮੋਰਾਨੀ ( ਲੱਕੀ ਮੋਰਾਨੀ ਦੇ ਪਤੀ) ਨਾਲ ਸਿਨੇਯੁਗ ਦੀ ਮਾਲਕ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਭੈਣ ਵੀ ਸਿਨੇਯੁਗ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਪਦਮਿਨੀ ਕੋਲਹਾਪੁਰੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਿਯਾਂਕ ਸ਼ਰਮਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਨਿਜ਼ਾਰੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਫੈਲਣ ਦੇ ਸਿਖਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਕੋਵਿਡ -19 ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਈ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਠੀਕ ਹੋ ਗਈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਮਾਡਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1989
ਤਾਣਾ ਬਾਣਾ
thumb|ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਫ਼ਾ
ਬਾਹਰੀ ਕਡ਼ੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਸ਼ਬਨਮ ਸ਼ਕੀਲ
ਸ਼ਬਨਮ ਸ਼ਕੀਲ ( ALA-LC: S̱ẖabnam S̱ẖakīl ; 12 ਮਾਰਚ 1942 – 2 ਮਾਰਚ 2013) ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਕਵਿਤਰੀ ਸੀ। ਸ਼ਬਨਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ, ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਈ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਲੈਕਚਰਾਰ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਤਨਕੀਦੀ ਮਜ਼ਾਮੀਨ, 1965 'ਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ।
ਜੀਵਨ
ਸ਼ਬਨਮ ਦਾ ਜਨਮ 12 ਮਾਰਚ 1942 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਈਦ ਆਬਿਦ ਅਲੀ ਆਬਿਦ ਇੱਕ ਕਵੀ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤਕ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਗੁਲਾਮ ਮੁਸਤਫਾ ਤਬਸਮ ਤੇ ਫ਼ੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਫੈਜ਼ ਵਰਗੇ ਨਾਮਵਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਈ। ਉਹ ਕਿੰਨਰਾਈਡ ਕਾਲਜ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਸੀ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਇਸਲਾਮੀਆ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਓਰੀਐਂਟਲ ਕਾਲਜ, ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਕਵੀਨਜ਼ ਮੈਰੀ ਕਾਲਜ, ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। ਅਗਲੇ 30 ਸਾਲਾਂ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਲਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਲਾਹੌਰ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਸਰਕਾਰੀ ਗਰਲਜ਼ ਕਾਲਜ, ਕੋਇਟਾ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਫੈਡਰਲ ਗੌਰਮਿੰਟ ਕਾਲਜ ਐਫ-7/2 ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
1967 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਸਈਦ ਸ਼ਕੀਲ ਅਹਿਮਦ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਜੋ ਇੱਕ ਸਿਵਲ ਨੌਕਰ ਸੀ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੇ ਦੋ ਬੇਟੇ ਵਕਾਰ ਹਸਨੈ ਅਹਿਮਦ ਅਤੇ ਜਹਾਂਜ਼ੇਬ ਅਹਿਮਦ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਮਲਹਾਤ ਅਵਾਨ ਸੀ।
ਸ਼ਬਨਮ ਦੀ 2 ਮਾਰਚ, 2013 ਨੂੰ ਕਰਾਚੀ ਵਿਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਦੀ ਨਮਾਜ਼-ਏ-ਜਨਾਜ਼ਾ 3 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਦੇ ਐਫ -11 ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਭੇਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜਾ ਪਰਵੇਜ਼ ਅਸ਼ਰਫ ਨੇ ਇੱਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ 'ਤੇ ਦੁੱਖ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਦਿਆਂ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੋਗ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਲੇਖਕ
ਹਾਕੀ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ 2016
ਹਾਕੀ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ 2016 ਵਿੱਚ ਖੇਤਰੀ ਹਾਕੀ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਗੁਹਾਟੀ ਵਿੱਚ 10 ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ 15 ਫਰਵਰੀ 2016 ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਬਰਾਬਰੀ
ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਫਾਈਨਲ ਫਾਰਮੈਟ ਨਾਲ ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਵਰਗ ਦਾ ਰਾਊਂਡ-ਰੌਬਿਨ ਵਿੱਚ ਖੇਡੇ ਗਏ ਸਨ।
ਕੁੰਦਨ ਸ਼ਾਹ
ਕੁੰਦਨ ਸ਼ਾਹ (19 ਅਕਤੂਬਰ, 1947 - 7 ਅਕਤੂਬਰ, 2017) ਸੁਪਰਹਿੱਟ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਫ਼ਿਲਮ "ਜਾਨੇ ਭੀ ਦੋ ਯਾਰੋ" (1983) ਨਾਲ ਬਤੌਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਆਪਣਾ ਫ਼ਿਲਮੀ ਸਫ਼ਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ “ਨੁੱਕੜ” “ਯੇ ਜੋ ਹੈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ” ਅਤੇ “ਵਾਗਲੇ ਕੀ ਦੁਨੀਆ” ਵਰਗੇ ਲੜੀਵਾਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗੰਢੂਆਂ
ਗੰਢੂਆਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸੁਨਾਮ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਕੁੰਦਨ ਸ਼ਾਹ
ਜੀਵਨ
ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਐਂਡ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ, ਪੂਨੇ ਤੋਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਹਾਸ-ਵਿਨੋਦ ਯਾਨਰ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈ।
ਗੰਢੂਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕੁੰਦਨ ਸ਼ਾਹ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1947
ਮੈਡਮ ਕਾਮਾ
ਭੀਖਾਜੀ ਰੁਸਤਮ ਕਾਮਾ ਜਾਂ ਮੈਡਮ ਕਾਮਾ (24 ਸਤੰਬਰ 1861 - 12 ਅਗਸਤ 1936) ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਇਨਕਲਾਬ ਦੀ ਮਹਾਂ ਮਾਤਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਬੰਬਈ ਦੇ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਪਾਰਸੀ ਘਰਾਣੇ ਦੀ ਧੀ ਸੀ।
ਸੰਗਤੀਵਾਲਾ
ਸੰਗਤੀਵਾਲਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸੁਨਾਮ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਮੈਡਮ ਕਾਮਾ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਰਸੀ ਕੁੜੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਭੀਖਾਜੀ ਨੇ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰਾ ਗਰਲਜ਼ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿੱਚ ਦਾਖਿਲਾ ਲਿਆ। ਭੀਖਾਜੀ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਿਹਨਤੀ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਹੁਨਰ ਸੀ।
ਸੰਗਤੀਵਾਲਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮੈਡਮ ਕਾਮਾ
3 ਅਗਸਤ 1885 ਨੂੰ, ਉਸ ਨੇ ਰੁਸਤਮ ਕਾਮਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕੇ.ਆਰ. ਕਾਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਇੱਕ ਅਮੀਰ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੱਖੀ ਵਕੀਲ ਸੀ ਜੋ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਸੁਖੀ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਭੀਖਾਈ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਖਰਚ ਕੀਤੀ।
ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਦੀ ਪੁੰਜ
ਮੈਡਮ ਕਾਮਾ ਨੇ ਮੁੱਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਅਲੈਗਜ਼ਾਂਡਰਾ ਪਾਰਸੀ ਗਰਲਜ਼ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਜਗਿਆਸੂ ਕਾਮਾ ਨੇ ਜਲਦ ਹੀ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਿੱਖ ਲਈਆਂ ਸਨ। 24 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਭੀਖਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਅਮੀਰ ਵਕੀਲ ਰੁਸਤਮ ਕਾਮਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਪਰ ਇਹ ਵਿਆਹ ਰੁਸਤਮ ਕਾਮਾ ਦੀ ਪਿਛਾਖੜੀ ਸੋਚ ਕਾਰਨ ਜਲਦ ਹੀ ਟੁੱਟ ਗਿਆ।
ਪਲੇਗ ਦੇ ਬਿਮਾਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ
ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਸਾਲ 1896 ਦੌਰਾਨ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਪਲੇਗ ਫੈਲ ਗਈ ਤੇ ਮੈਡਮ ਕਾਮਾ ਘਰ ਦੀਆਂ ਬੰਦਿਸ਼ਾਂ ਤੋੜ ਕੇ ਪਲੇਗ ਦੇ ਮਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਅੱਗੇ ਆਈ। ਰੋਗੀਆਂ ਦੀ ਅਣਥੱਕ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਤੇ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਵੀ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਈ ਤੇ 1901 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਇਲਾਜ ਲਈ ਬਰਤਾਨੀਆ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ। ਤੰਦਰੁਸਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਉਹ 1904 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਮੁੜਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਲੰਡਨ ਦੇ ਹੇਡੇ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਸ਼ਿਆਮਜੀ ਕ੍ਰਿਸਨ ਵਰਮਾ ਨਾਲ ਹੋਈ।
ਸਿਆਸੀ ਸਿਖਲਾਈ
ਮੈਡਮ ਕਾਮਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਿਆਸੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਾਦਾ ਭਾਈ ਨਾਰੋਜੀ ਕੋਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਕਾਮਾ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਗਿਆ, ਤਿਵੇਂ-ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਵਿਚਲੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭਲੀ-ਭਾਂਤ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਉਹ ਗੋਪਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗੋਖਲੇ ਵਾਂਗ ਆਜ਼ਾਦੀ ਰਿਸ-ਰਿਸ ਕੇ ਮੰਗਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਹੋ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮੀ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਚਾਹਤ ਤੇ ਇਸ ਲਈ ਕੀਤੀ ਮਿਹਨਤ ਨੇ ਕਾਮਾ ਨੂੰ ਕੌਮਾਂਤਰੀਵਾਦੀ, ਇਨਕਲਾਬੀ ਤੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 1905 ਤੋਂ 1911 ਦੇ ਵਰ੍ਹੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਵਧਣ-ਫੁਲਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਨੂੰ ਨੌਜਵਾਨ ਮੈਡਮ ਕਾਮਾ ਨੇ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਫ਼ਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਹ ‘ਅਭਿਨਵ ਭਾਰਤ’ ਨਾਂ ਦੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦੀ ਸਰਗਰਮ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਰਹੀ। ਉਹ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਯਕੀਨ ਰੱਖਦੀ ਸੀ ਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਮੈਡਮ ਕਾਮਾ ਨੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ‘‘ਮੈਂ ਇਸ ਢੰਗ ਸੰਬੰਧੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਹੁਣ ਚੁੱਪ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜ਼ੁਲਮ-ਜਬਰ ਜਾਰੀ ਹੋਣ ’ਤੇ ਰੋਜ਼ ਅਨੇਕਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਈ ਜਲਾਵਤਨੀ ਦੇ ਫੰਦੇ ਕੱਸੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋਣ ’ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਸਾਰੇ ਅਮਨ ਭਰਪੂਰ ਢੰਗ-ਤਰੀਕਿਆਂ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਮੇਰੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਹੀ ਇੱਛਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡਾ ਦੇਸ਼ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਵੇ, ਇਕਮੁੱਠ ਰਹੇ। ਨੌਜਵਾਨੋਂ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਇੱਕ ਹੀ ਮੰਗ ਮੰਗਦੀ ਹਾਂ, ਸਵਰਾਜ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਤੱਕ ਸਹੀ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਉਦੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ। ਸਾਡਾ ਇਹ ਆਦਰਸ਼ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਭਾਰਤ, ਭਾਰਤੀਆਂ ਦਾ ‘‘ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇਸ ਲਈ ਸਮਰਪਤ।’’ ਆਪਣੀਆਂ ਜੋਸ਼ੀਲੀਆਂ ਤਕਰੀਰਾਂ ਤੇ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਕਰਕੇ ਨੌਜਵਾਨ ਕਾਮਾ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਣ ਕਰਤਾ, ਜਰਨਲਿਸਟ ਤੇ ਜਥੇਬੰਦਕ ਵਜੋਂ ਯੂਰਪ, ਅਮਰੀਕਾ ਤੇ ਭਾਰਤੀਆ ਵਿੱਚ ਜਾਂਬਾਜ਼ ਇਨਕਲਾਬੀ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਈ।
‘‘ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਰਦੋ ਤੇ ਔਰਤੋਂ’’! ਇਸ ਧੱਕੇਸ਼ਾਹੀ ਦਾ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਵਿਰੋਧ ਕਰੋ। ਆਪਣਾ ਇਰਾਦਾ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਠ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਵੋ। ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਗੁਲਾਮੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲੋਂ ਕੀ ਮਰ ਜਾਣਾ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ…?
ਪਾਬੰਦੀ
ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਅਪੀਲ ‘ਦਾ ਇੰਡੀਅਨ ਸੁਸਾਇਲੋਜਿਸਟ’ ਅੰਕ ’ਚ ਛਪੀ ਜਿਸ ’ਤੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਰਕਾਰ ਭੜਕ ਗਈ ਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਮੁਟਿਆਰ ਕਾਮਾ ’ਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਉਸ ਨੂੰ ਲੰਡਨ ਛੱਡ ਕੇ ਪੈਰਿਸ ਜਾਣਾ ਪਿਆ ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਾਂ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੁਕ-ਛਿਪ ਕੇ ਰਹਿਣਾ ਪਿਆ। ਅਗਸਤ 1907 ਵਿੱਚ ਸ਼ਟੁੱਟਗਾਟ (ਜਰਮਨੀ) ਵਿੱਚ ਹੋਈ ‘ਦੂਜੀ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ’ ਵਿੱਚ ਡੈਲੀਗੇਟ ਵਜੋਂ ਕਾਮਾ ਨੇ ਸਰਦਾਰ ਰਾਣਾ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਕਾਮਾ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਪਰਵਾਨਿਆਂ ਕੋਲੋਂ ਮਦਦ ਮੰਗੀ ਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਕੌਮੀ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾ ਕੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪੂਰਨ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਮੰਗ ਉਠਾਈ ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਯੂਰਪ ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਡੈਲੀਗੇਟਾਂ ਦਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਆਗੂ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪੂਰਨ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਆਗੂ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਮੰਚ ਉਪਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਲਹਿਰਾਇਆ ਸੀ।
ਰੂਸੀ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ
ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਮੈਡਮ ਕਾਮਾ ਰੂਸੀ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੀ ਸਾਥੀ ਬਣ ਗਈ ਤੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ। ਮਿਖਾਇਲ ਪਾਬਲੋਵਿਚ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ‘‘ਮੈਡਮ ਕਾਮਾ ਰੂਸੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਖਾਸ ਕਰਕੇ 1905 ਦੇ ਇਨਕਲਾਬ ਸੰਬੰਧੀ ਬੜੀ ਹੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਇਨਕਲਾਬੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਮਾਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਮਾਰਕਸੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਬਾਰੇ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਵੀ ਕੀਤਾ।
ਰੁਸੀ ਇਨਕਲਾਬ
ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਕਾਮਾ ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਰੂਸੀ ਇਨਕਲਾਬ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਬਾਰੇ ਜਾਣਦੀ ਗਈ ਉਹ ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਪ੍ਰਪੱਕ ਹੁੰਦੀ ਚਲੀ ਗਈ ਤਾਂ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਹੋਰ ਸਖਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਜੁੱਟ ਗਈ। ਰੋਜ਼ਾ ਲਕਜ਼ਮਬਰਗ, ਅਗਸਤ ਬੇਬਲ, ਕਾਰਲ ਲਿਬਕੈਨਚਿਤ ਤੇ ਹਾਈਡਮੈਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਵਿਚਾਰ-ਚਰਚਾ ਨੇ ਨੌਜਵਾਨ ਕਾਮਾ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਨੂੰ ਹਕੀਕਤ ’ਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਦਾ ਰਾਹ ਦਿਖਾਇਆ।
ਮੌਤ
ਲਗਾਤਾਰ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੇ ਮੈਡਮ ਕਾਮਾ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਪੱਖ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਵਾਪਸ ਭਾਰਤ ਮੁੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਪਰ ਬਰਤਾਨੀਆ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾ ਦਿੱਤੀ। 1935 ਵਿੱਚ 74 ਸਾਲਾ ਮੈਡਮ ਕਾਮਾ ਨੂੰ ਸਪੈਸ਼ਲ ਕੇਸ (ਬਿਮਾਰ ਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗ) ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮਿਲ ਗਈ। ਦਸ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਲੰਬੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 13 ਅਗਸਤ 1936 ਨੂੰ ਮੈਡਮ ਕਾਮਾ ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਵਿਰਾਸਤ
ਭੀਖਾਜੀ ਕਾਮਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਿੱਜੀ ਜਾਇਦਾਦ ਲੜਕੀਆਂ ਲਈ ਅਵਾਬਾਈ ਪੇਟਿਟ ਅਨਾਥ ਆਸ਼ਰਮ, ਹੁਣ ਬਾਈ ਅਵਾਬਾਈ ਫਰਾਮਜੀ ਪੇਟਿਟ ਗਰਲਜ਼ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਇੱਕ ਟਰੱਸਟ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਰੁ. 54,000 (1936: £39,300; $157,200) ਦੱਖਣੀ ਬੰਬਈ ਦੇ ਮਜ਼ਗਾਓਂ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਅਗਨੀ ਮੰਦਿਰ, ਫਰਾਮਜੀ ਨੁਸਰਵੰਜੀ ਪਟੇਲ ਅਗਿਆਰੀ ਗਈ। ਕਈ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਭੀਖਾਜੀ ਕਾਮਾ, ਜਾਂ ਮੈਡਮ ਕਾਮਾ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 26 ਜਨਵਰੀ 1962 ਨੂੰ, ਭਾਰਤ ਦੇ 11ਵੇਂ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ 'ਤੇ, ਭਾਰਤੀ ਡਾਕ ਅਤੇ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਫ਼ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਉਸਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯਾਦਗਾਰੀ ਡਾਕ ਟਿਕਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ।
1997 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤੀ ਤੱਟ ਰੱਖਿਅਕਾਂ ਨੇ ਭੀਖਾਜੀ ਕਾਮਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਪ੍ਰਿਯਦਰਸ਼ਨੀ-ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਗਸ਼ਤੀ ਜਹਾਜ਼ ICGS ਭੀਖਾਜੀ ਕਾਮਾ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।ਦੱਖਣੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਆਲੀਸ਼ਾਨ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਚੀ ਦਫਤਰੀ ਕੰਪਲੈਕਸ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਰਕਾਰੀ ਦਫਤਰਾਂ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਈਪੀਐੱਫੋ, ਜਿੰਦਲ ਗਰੁੱਪ, ਸੇਲ, ਗੇਲ, ਈਆਈਐਲ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਦਾ ਨਾਮ ਭੀਖਾਜੀ ਕਾਮਾ ਪਲੇਸ ਹੈ। ਓਹਨਾ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਵਿੱਚ ਕਾਮਾ ਦੇ 1907 ਦੇ ਸ਼ਟੁੱਟਗਾਟ ਸੰਬੋਧਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਉੱਥੇ ਜੋ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਦੁਲਾਲ ਯਾਗਨਿਕ ਦੁਆਰਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਪੂਨੇ ਵਿੱਚ ਮਰਾਠਾ ਅਤੇ ਕੇਸਰੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 2004 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ, ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ਟੁੱਟਗਾਟ ਵਿੱਚ ਝੰਡੇ ਕਾਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਾਅਦ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ (1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ) ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਕਾਮਾ ਵੱਲੋਂ ਲਹਿਰਾਏ ਝੰਡੇ - ਜਿਸ ਨੂੰ "ਅਸਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਿਰੰਗੇ" ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ - ਵਿੱਚ ਇੱਕ (ਇਸਲਾਮਿਕ) ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ (ਹਿੰਦੂ) ਸੂਰਜ ਹੈ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਰਸੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1861 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1936
ਕਾਲਾ ਘੋੜਾ
ਕਾਲਾ ਘੋੜਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਮੁੰਬਈ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਲਾਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਵਿਰਾਸਤੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਹਾਂਗੀਰ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਗੈਲਰੀ ਆਫ਼ ਮਾਡਰਨ ਆਰਟ, ਛਤਰਪਤੀ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਵਸਤੂ ਸੰਗ੍ਰਹਿਆਲਿਆ ਅਤੇ ਆਰਟਸ ਟਰੱਸਟ ਵਰਗੇ ਅਜਾਇਬਘਰਾਂ, ਆਰਟ ਗੈਲਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਹਰ ਸਾਲ ਇਹ ਖੇਤਰ ਕਾਲਾ ਘੋੜਾ ਆਰਟਸ ਫੈਸਟੀਵਲ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੁੰਬਈ ਪੋਰਟ ਦੀ ਡੌਕਲੈਂਡਜ਼, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਰੀਗਲ ਸਿਨੇਮਾ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਫਲੋਰਾ ਫਾਊਂਟੇਨ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਓਵਲ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਘਿਰਿਆ ਹੈ। ਬੰਬਈ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਜ਼ ਇਸ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹੈ।
ਕਾਲਾ ਘੋੜਾ ਨਾਮ ਦਾ ਅਰਥ ਕਾਲਾ ਘੋੜਾ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਐਡਵਰਡ ਸੱਤਵੇਂ (ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਵਜੋਂ) ਦੇ ਇੱਕ ਕਾਲੇ ਪੱਥਰ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਹਵਾਲਾ, ਇੱਕ ਘੋੜੇ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਯਹੂਦੀ ਵਪਾਰੀ ਅਤੇ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਅਲਬਰਟ ਅਬਦੁੱਲਾ ਡੇਵਿਡ ਸੈਸੂਨ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਬੁੱਤ 1965 ਵਿੱਚ ਹੱਦ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਈਕੁਲਾ ਚਿੜੀਆਘਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ. ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਕਥਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਗੇਟਵੇਅ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਵਿਖੇ ਕਿੰਗ ਐਡਵਰਡ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੀਵਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਲੜਾਈ ਦਿੱਤੀ। 2017 ਵਿਚ, 'ਕਾਲਾ ਘੋੜਾ' ਕਾਲੇ ਘੋੜਾ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਬਿਨਾਂ ਸਵਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਦਿਖ ਰਹੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਮੂਰਤੀ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ. 'ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਆਫ ਕਾਲਾ ਘੋੜਾ' ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਬੁੱਤ ਨੂੰ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਅਲਫ਼ਾਜ਼ ਮਿੱਲਰ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਹਰੀ ਭੋਸਲੇ ਦੁਆਰਾ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।
ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਜ਼ਿੰਦਾ ਕਾਸਟ ਲੋਹੇ ਦੀ ਇਮਾਰਤ, ਐਸਪਲੇਨੇਡ ਮੈਨੇਸ਼ਨ ਕਾਲਾ ਘੋੜਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਟਸਨ ਦੇ ਹੋਟਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਇਹ ਉਹ ਥਾਂ ਸੀ ਜਿੱਥੇ 1896 ਵਿੱਚ ਲੂਮੀਅਰ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਸਿਨੇਮੈਟੋਗ੍ਰਾਫ ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਨਾਲ ਫਿਲਮਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਆਰਟ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਮਾਰਗ ਦੇ ਦਫਤਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਆਰਮੀ ਅਤੇ ਨੇਵੀ ਬਿਲਡਿੰਗ ਦੀ ਤੀਜੀ ਮੰਜ਼ਲ ਤੇ ਹਨ।
ਬੰਬੇ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਵਪਾਰੀ ਅਕਸਰ ਰੈਮਪਾਰਟ ਕਤਾਰ ਅਤੇ ਮੈਡੋ ਗਲੀ ਦੇ ਜੰਕਸ਼ਨ 'ਤੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦਾ ਸੌਦਾ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ
ਕੰਮਾ
ਕੰਮਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਖੰਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬੀਬੀਪੁਰ (ਬਲਾਕ ਸਨੌਰ)
ਬੀਬੀਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਭੁਨਰਹੇੜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼ਾਹ ਗ਼ੁਲਾਮ ਅਲੀ ਦੇਹਲਵੀ
ਸ਼ਾਹ ਅਬਦੁਲਾ ਉਰਫ ਸ਼ਾਹ ਗ਼ੁਲਾਮ ਅਲੀ ਦੇਹਲਵੀ (1743–1824, ਉਰਦੂ:) ਸ਼ੁਰੂ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੂਫ਼ੀ ਸੀ। ਉਹ ਨਕਸ਼ਬੰਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਾਦਰੀ ਅਤੇ ਚਿਸ਼ਤੀ ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਰ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਸੂਫ਼ੀ ਮਾਸਟਰ ਸੀ।
ਜੀਵਨ
ਸ਼ਾਹ ਗ਼ੁਲਾਮ ਅਲੀ ਦੇਹਲਵੀ ਦਾ ਜਨਮ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਨਵ ਉਮਰੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣੇ ਵਾਲਿਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦ ਅਲਤੀਫ਼ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਦਿੱਲੀ ਚਲੇ ਗਏ। ਵਾਲਿਦ ਸਾਹਿਬ ਬਜ਼ਾਤ-ਏ-ਖ਼ੁਦ ਕਾਦਰੀਆ ਸੰਪਰਦਾ ਨਾਲ ਤਾਅਲੁੱਕ ਰਖਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੀਰ ਤੇ ਮੁਰਸ਼ਦ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਣ ਦੇ ਖ਼ਵਾਹਿਸ਼ਮੰਦ ਸਨ ਲੇਕਿਨ ਉਸਦੇ ਦਿੱਲੀ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ (ਪਿਤਾ) ਦਾ ਇੰਤਕਾਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤ
ਸੋਮਾਲੀ ਖ਼ਾਨਾਜੰਗੀ
ਸੋਮਾਲੀ ਖ਼ਾਨਾਜੰਗੀ ਸੋਮਾਲੀਆ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਲੜਾਈ ਹੈ। ਇਹ ੧੯੮੦ ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਿਆਦ ਬਾਰੇ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਟਾਕਰੇ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ੧੯੮੮-੯੦ ਤੱਕ ਸੋਮਾਲੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿਚਲੇ ਸੋਮਾਲੀ ਮੁਕਤੀ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਮੋਰਚਾ, ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿਚਲੇ ਸੋਮਾਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚਲੀ ਸੰਯੁਕਤ ਸੋਮਾਲੀ ਕਾਂਗਰਸ ਸਮੇਤ ਕਈ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਆਕੀ ਦਸਤਿਆਂ ਨਾਲ਼ ਲੜਨਾ ਅਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹਨਾਂ ਫ਼ਿਰਕਾ-ਅਧਾਰਤ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਵਿਰੋਧੀ ਧੜਾਂ ਨੇ ਏਕੇ ਸਦਕਾ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ੧੯੯੧ ਵਿੱਚ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲੀ ਆ ਰਹੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਫ਼ੌਜੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਤਖ਼ਤਾ ਪਲਟ ਦਿੱਤਾ।
ਅਬਦੁੱਲ ਸੱਤਾਰ ਈਦੀ
ਅਬਦੁੱਲ ਸੱਤਾਰ ਈਦੀ, ਐਨ ਆਈ (ਮੈਮਨੀ,, અબ્દુલ સત્તાર ઇદી), ਜਾਂ ਮੌਲਾਨਾ ਈਦੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਾਨਵਤਾਵਾਦੀ ਅਤੇ ਈਦੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ। ਈਦੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬੇਗਮ ਬਿਲਕਿਸ ਈਦੀ, ਬਿਲਕਿਸ ਈਦੀ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਮੁਖੀ ਹੈ। ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਨ 1986 ਦਾ ਰਮਨ ਮੈਗਸੇਸੇ ਅਵਾਰਡ ਸਮਾਜ-ਸੇਵਾ ਲਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੈਨਿਨ ਸ਼ਾਂਤੀ ਇਨਾਮ ਅਤੇ ਬਲਜ਼ਾਨ ਇਨਾਮ ਵੀ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਗਿਨੀਜ ਸੰਸਾਰ ਰਿਕਾਰਡ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਈਦੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਕੋਲ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਨਿਜੀ ਐਂਬੂਲੈਂਸ ਸੇਵਾ ਹੈ। ਸਤੰਬਰ 2010 ਵਿੱਚ ਬੈਡਫੋਰਡਸਾਇਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਈਦੀ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਆਨਰੇਰੀ ਡਿਗਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। 1985 ਵਿੱਚ ਈਦੀ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਨਿਸ਼ਾਨ-ਏ-ਇਮਤਿਆਜ਼ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ।
ਈਦੀ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਅਜ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਭਲਾਈ ਸੰਗਠਨ ਹੈ। ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੁਣ ਤਕ, ਈਦੀ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਨੇ 20,000 ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਛਡੇ ਹੋਏ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਹੈ, 50,000 ਅਨਾਥਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ-ਵਸੇਬਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ 40,000 ਨਰਸਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਈਦੀ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ 330 ਭਲਾਈ ਕੇਂਦਰ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਰਸੋਈਆਂ, ਮੁੜ-ਵਸੇਬਾ ਘਰ, ਛੱਡੇ ਹੋਏ ਬਚਿਆਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾ ਲਈ ਸ਼ੇਲਟਰ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਪਾਹਿਜਾਂ ਲਈ ਕਲੀਨਿਕ ਹਨ।
ਆਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਈਦੀ ਦਾ ਜਨਮ 1928 ਨੂੰ ਬੰਟਵਾ ਗੁਜਰਾਤ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ. ਜਦੋਂ ਈਦੀ ਗਿਆਰਾ ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਲਕਵਾ ਮਾਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਦ ਵਿੱਚ ਦਿਮਾਗੀ ਬੀਮਾਰ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਈਦੀ 19 ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਨਿੱਜੀ ਅਨੁਭਵਾ ਬਾਦ ਉਸ ਨੇ ਬਜੁਰਗਾ, ਦਿਮਾਗੀ ਬੀਮਾਰ ਅਤੇ ਚੁਣੋਤੀ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਸਿਸਟਮ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਈਦੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ 1947 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪਰਵਾਸ ਕਰ ਗਏ.ਈਦੀ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਫੇਰੀ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵੱਜੋ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਦ ਕਰਾਚੀ ਦੇ ਥੋਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕਪੜੇ ਦੀ ਦਲਾਲੀ ਕੀਤੀ। ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਬਾਦ ਈਦੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਰਾਦਰੀ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮੁਫਤ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਬਾਦ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਭਲਾਈ ਟ੍ਰਸਟ ਬਣਾਇਆ, "ਈਦੀ ਟ੍ਰਸਟ"।
ਅਬਦੁੱਲ ਸੱਤਾਰ ਈਦੀ ਦਾ ਨਿਕਾਹ 1965 ਵਿੱਚ ਬਿਲਕਿਸ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਬਿਲਕਿਸ ਈਦੀ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ ਵਿੱਚ ਬਤੋਰ ਨਰਸ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਅਬਦੁੱਲ ਸੱਤਾਰ ਅਤੇ ਬਿਲਕਿਸ ਦੇ ਚਾਰ ਬੱਚੇ ਹਨ, ਦੋ ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਦੋ ਪੁਤਰ। ਬਿਲਕਿਸ ਕਰਾਚੀ ਸਥਾ ਪਤ ਮੁਖ ਦਫਤਰ ਵਿੱਚ ਮਟਰਨਿਟੀ ਹੋਮ ਚਲਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਛੱਡੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਨਾਜਾਇਜ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ ਸੇਵਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2016
ਉਂਗਲੀ
ਉਂਗਲੀ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਗ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਹਰ ਹੱਥ ਅਤੇ ਪੈਰ ਉੱਤੇ 5-5 ਉਂਗਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਘੱਟ-ਵੱਧ ਵੀ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਅੰਗੂਠਾ, ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਨਾਲਦੀ ਉਂਗਲ, ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਉਂਗਲ, ਮੁੰਦਰੀ ਵਾਲੀ ਉਂਗਲ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਉਂਗਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅੰਗੂਠੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਉਂਗਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਹੀਂ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
10 ਅਪ੍ਰੈਲ
10 ਅਪਰੈਲ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 100ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 101ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 265 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ।
ਮੌਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਪਰੈਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਫੁੱਟ (ਇਕਾਈ)
ਫੁੱਟ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: foot, ਸੰਖੇਪ: ft, ਚਿੰਨ੍ਹ: ' ) ਅਮਰੀਕਨ ਪ੍ਰੰਪਰਾਗਤ ਮਾਪ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿਚ ਇੱਕ ਲੰਬਾਈ ਦੀ ਇਕਾਈ ਹੈ। 1959 ਤੋਂ, ਦੋਵੇਂ ਯੂਨਿਟਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਝੌਤੇ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਬਿਲਕੁਲ 0.3048 ਮੀਟਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿਚ, ਇੱਕ ਫੁੱਟ ਵਿਚ 12 ਇੰਚ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਫੁੱਟ ਦਾ ਇੱਕ [[ਯਾਰਡ] ਗਜ] ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਫੁੱਟ" ਯੂਨਾਨੀ, ਰੋਮਨ, ਚੀਨੀ, ਫ਼੍ਰੈਂਚ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਸਥਾਨਕ ਯੂਨਿਟਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਲੰਬਾਈ, ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਤੱਕ, ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਵਪਾਰ ਤੋਂ ਵਪਾਰ ਤਕ ਭਿੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 250 ਮਿਮੀ ਅਤੇ 335 ਮਿਮੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਹਮੇਸ਼ਾ 12 ਇੰਚ ਜਾਂ 16 ਅੰਕਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਇਕੋ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਉਦਯੋਗਿਕ ਮੁਲਕ ਹੈ ਜੋ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਫੁੱਟ ਅਤੇ ਸਰਵੇਖਣ ਫੁੱਟ (ਲੰਬਾਈ ਦੀ ਰਿਵਾਇਤੀ ਇਕਾਈ) ਨੂੰ ਵਪਾਰਕ, ​​ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਅਤੇ ਮਾਨਕ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੀਟਰ ਦੀ ਤਰਜੀਹ ਵਿੱਚ ਵਰਤਦਾ ਹੈ।  ਫੁੱਟ ਨੂੰ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ; ਸੜਕ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨੂੰ ਸਾਮਰੀ ਇਕਾਈਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ (ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੜਕ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਤੇ ਦੂਰੀ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਮੀਲਾਂ ਜਾਂ ਗਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਨਾ ਕਿ ਫੁੱਟ), ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਜਨਤਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਚਾਈ ਦਾ ਮਾਪ ਵਜੋਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।  ਫੁੱਟ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਲੰਬਾਈ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪਿਕ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਯੂਨਿਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।  ਹਾਲਾਂਕਿ ਯੂ.ਕੇ. ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੋਨਾਂ ਨੇ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਪਾਂ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਮਿਟ੍ਰੈਕਟ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਵਿਚ ਉਚਾਈ ਦਾ ਮਾਪ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਫੁੱਟ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਸਰਵੇਖਣ ਫੁੱਟ
ਭਾਰਤੀ ਸਰਵੇਖਣ ਪੈਰ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ 0.3047996 ਮੀਟਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਵਿਹੜੇ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਭਾਰਤੀ ਮਿਆਰਾਂ ਦੀ ਮਾਪ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸਰਵੇ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਕੌਮੀ ਟੌਪੋਗਰਾਫਿਕ ਡਾਟਾਬੇਸ ਮੈਟਰਿਕ ਡਬਲਿਊ ਜੀ.ਐਸ-84 ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਗਲੋਬਲ ਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੀਟਰਿਕ ਫੁੱਟ
3 ਬੁਨਿਆਦੀ ਮੌਡਿਊਲਾਂ (30 ਸੈਂਟੀਜ਼) ਦੇ ਇੱਕ ISO 2848 ਮਾਪ ਨੂੰ "ਮੈਟਰਿਕ ਫੁੱਟ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਫਰਾਂਸ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਮੀਟ੍ਰਿਕੇਸ਼ਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮੀਟਰਿਕ ਫੁੱਟ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਪ੍ਰੀਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਨ।
ਫਰਾਂਸ
1799 ਵਿਚ ਫਰਾਂਸ ਵਿਚ ਮੀਟਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਇਕਾਈ ਬਣ ਗਈ। ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1812 ਵਿਚ ਨੇਪੋਲੀਅਨ ਨੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜੋ ਰਿਟੇਲ ਵਪਾਰ ਵਿਚ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਫਰੈਂਚ ਮਾਪਦੰਡ ਨੂੰ ਪੁਨਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਮੈਟਰਿਕ ਯੂਨਿਟਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਪ੍ਰੀਪਾਈਨ ਕੀਤਾ। ਪੈਰ, ਜਾਂ ਪਾਇਡ ਮੀਟਰਿਕ, ਨੂੰ ਮੀਟਰ ਦਾ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ. ਇਹ ਯੂਨਿਟ 1837 ਤਕ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ। <references group="Notes" /> <references group="Note" />
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:CS1 maint: Unrecognized language ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਕਾਈਆਂ
ਉਜ਼ਾਨ (ਫ਼ਿਲਮ)
ਉਜ਼ਾਨ 2007 ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਂਝੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵੌਲਕਰ ਸਲਿੰਦੋਫ਼ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਲਿਪ ਟੋਰੈਂਟਨ, ਆਇਨਤ ਕਸੇਨਬਾਈ (ਪਹਿਲਾਂ ਆਇਨਾ ਯੈਸਮੈਗਾਂਬੇਤੋਵਾ ) ਅਤੇ ਡੇਵਿਡ ਬੇਨੈਂਟ ਅਦਾਕਾਰ ਹਨ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ 'ਉਜ਼ਾਨ' ਕਜ਼ਾਕਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਵਾਦ ਤੋਂ ਪਏ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਵੱਲ ਮੋੜ ਕੱਟਣ ਕਰਕੇ ਕਜ਼ਾਕੀ ਸਮਾਜ ਉੱਤੇ ਪਏ ਅਸਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਪਲਾਟ
ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਚਾਰਲਸ ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕਾਰ ਖਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਘੋੜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਨੌਜਵਾਨ ਸਥਾਨਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਅਧਿਆਪਕ ਉਜ਼ਾਨ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਇਮਦਾਦ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
1648
1648 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1640 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਮਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
1888
1888 88 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1880 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਮਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਕੋਟਲਾ ਢੱਕ
ਕੋਟਲਾ ਢੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਖੰਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕੜਾਹੇ ਵਾਲਾ
ਕੜਾਹੇ ਵਾਲਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪਿੰਡ ਹੈ
ਕੜਾਹੇ ਵਾਲਾ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਵਿਚ ਕੋਟ-ਈਸੇ-ਖਾਨ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਮੋਗਾ ਤੋਂ  ਉੱਤਰ ਵੱਲ 33 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਇਥੋਂ 185 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਮੋਗਾ, ਜ਼ੀਰਾ, ਮੱਖੂ, ਕੜਾਹੇ ਵਾਲਾ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕਾਠਗੜ
ਕਾਠਗੜ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਕਸਬਾ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਬਲਾਚੌਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਚੰਡੀਗੜ ਤੋ ਵਾਈਆ ਰੋਪੜ, ਜਲੰਧਰ ਹੋ ਕੇ ਅਮਿੰਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਜਾਦੀ ਸੜਕ ਨੇੜੇ ਪੈਦਾ ਹੈ। ਕਾਠਗੜ ਨੇੜਿੳ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ ਨੰਬਰ 344 ਲੰਗਦਾ ਹੈ ਜੋ ਰੋਪੜ ਬਾਈਪਾਸ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ ਨੰਬਰ 205 ਨਾਲ ਤੋ ਫਗਵਾੜੇ ਬਾਈਪਾਸ ਕੋਲ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ ਨੰਬਰ 44 ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਕਸਬਾ ਕਾਠਗੜ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅੰਦਰ ਪੈਦੇ ਕੰਡੀ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਤਿੰਨ ਕਸਬਿਆ ਵਿੱਚੋ ਇੱਕ ਹੈ। ਕਸਬੇ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਬਰਸਾਤੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਖੱਡ ਵਗਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਪਾਸੇ ਹੀ ਪੁਲਿਸ ਥਾਣਾ ਕਾਠਗੜ ਦੀ ਨਵੀਂ ਇਮਾਰਤ ਬਣੀ ਹੈ।
ਸੀਮਾ ਮਲਹੋਤਰਾ
ਸੀਮਾ ਮਲਹੋਤਰਾ (ਜਨਮ 7 ਅਗਸਤ 1972) ਇੱਕ ਬਰਤਾਨਵੀ ਲੇਬਰ ਅਤੇ ਕੋ-ਆਪਰੇਟਿਵ ਪਾਰਟੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ 2011 ਵਿੱਚ ਐਲਨ ਕੀਨ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਉਪਚੋਣ ਵਿੱਚ ਫੇਲਥਾਮ ਅਤੇ ਹੇਸਟੋਨ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣੀ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਨੌਰਾ ਫ਼ਤੇਹੀ
ਨੌਰਾ ਫ਼ਤੇਹੀ ਇੱਕ ਮੋਰੱਕਨ ਕੈਨੇਡੀਆਈ ਮੂਲ ਦੀ ਨ੍ਰਿਤਿਕਾ, ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ਕੈਰੀਅਰ ਰੋਰ: ਟਾਈਗਰਸ ਔਫ ਦਾ ਸੁੰਦਰਬਨਸ ਤੋਂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਅਗਲੀ ਫਿਲਮ ਕ੍ਰੇਜ਼ੀ ਕੁੱਕੜ ਫੈਮਿਲੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮਾਂ ਟੈਂਪਰ, ਬਾਹੁਬਲੀ ਅਤੇ ਕਿੱਕ 2 ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮ ਡਬਲ ਬੈਰੇਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 2015 ਵਿੱਚ ਕਲਰਸ ਦੇ ਇੱਕ ਰਿਆਲਟੀ ਸ਼ੋਅ ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾਗੀ ਵਜੋਂ ਭਾਗ ਲਿਆ ਸੀ।
2016 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਰਿਐਲਿਟੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਡਾਂਸ ਸ਼ੋਅ ਝਲਕ ਦਿਖਲਾ ਜਾ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮ 'ਸੱਤਿਆਮੇਵ ਜਯਤੇ' ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਗਾਣੇ "ਦਿਲਬਰ" ਦੇ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਏ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਗਾਣੇ ਨੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਦੇ ਪਹਿਲੇ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਯੂਟਿਊਬ 'ਤੇ 20 ਮਿਲੀਅਨ ਵਿਊਜ਼ ਪਾਰ ਕਰ ਲਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਹਿੰਦੀ ਗੀਤ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਦਿਲਬਰ ਗਾਣੇ ਦਾ ਅਰਬੀ ਸੰਸਕਰਣ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਮੋਰੱਕੋ ਦੇ ਹਿੱਪ-ਹੋਪ ਸਮੂਹ ਫਨੇਅਰ ਨਾਲ ਵੀ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ।
2019 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਤਨਜ਼ਾਨੀਆ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਰਾਏਵਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਡੈਬਿਊ ਗਾਣਾ ਪੇਪੇਟਾ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਫ਼ਤੇਹੀ ਇੱਕ ਮੋਰੱਕੋ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਆਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੰਟਰਵਿਊਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ "ਦਿਲੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ" ਸਮਝਦੀ ਹੈ।
ਕਰੀਅਰ
ਫ਼ਤੇਹੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ 'ਰੋਅਰ: ਟਾਈਗਰਸ ਆਫ ਦ ਸੁੰਦਰਬਨਸ' ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁਰੀ ਜਗਨਨਾਧ ਦੀ ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮ 'ਟੈਂਪਰ' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਈਟਮ ਨੰਬਰ ਲਈ ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੇਲਗੂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੇ ਵਿਕਰਮ ਭੱਟ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ ਭੱਟ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਫ਼ਿਲਮ 'ਮਿਸਟਰ ਐਕਸ' ਵਿੱਚ ਇਮਰਾਨ ਹਾਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਗੁਰਮੀਤ ਚੌਧਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫ਼ਤੇਹੀ 'ਬਾਹੁਬਲੀ: ਦਿ ਬਿਗਿਨਿੰਗ' ਅਤੇ 'ਕਿੱਕ 2' ਵਰਗੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਆਈਟਮ ਨੰਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।
ਜੂਨ 2015 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮ 'ਸ਼ੇਰ' ਸਾਈਨ ਕੀਤੀ। ਅਗਸਤ 2015 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮ 'ਲੋਫਰ' ਸਾਈਨ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਪੁਰੀ ਜਗਨਨਾਧ ਨੇ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਰੁਣ ਤੇਜ ਦੇ ਨਾਲ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ। ਨਵੰਬਰ 2015 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ 'ਓਪਿਰੀ' ਸਾਈਨ ਕੀਤੀ। ਦਸੰਬਰ 2015 ਵਿੱਚ, ਫ਼ਤੇਹੀ ਨੇ ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਵਾਈਲਡ ਕਾਰਡ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨੌਵੇਂ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 12ਵੇਂ ਹਫ਼ਤੇ (ਦਿਨ 83) ਵਿੱਚ ਘਰੋਂ ਕੱਢੇ ਜਾਣ ਤੱਕ 3 ਹਫ਼ਤੇ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਿਤਾਏ। ਉਹ 2016 ਵਿੱਚ 'ਝਲਕ ਦਿਖਲਾ ਜਾ' ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਵੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 'ਮਾਈ ਬਰਥ-ਡੇ ਸੌਂਗ'ref> ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੰਜੇ ਸੂਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਫਰਵਰੀ 2019 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਲੇਬਲ ਟੀ-ਸੀਰੀਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ, ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓਜ਼, ਵੈਬ ਸੀਰੀਜ਼ ਅਤੇ ਵੈਬ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਫਿਰ ਉਹ 2020 ਦੀ ਡਾਂਸ ਫਿਲਮ 'ਸਟ੍ਰੀਟ ਡਾਂਸਰ 3 ਡੀ' ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। 6 ਮਾਰਚ 2021 ਨੂੰ ਫ਼ਤੇਹੀ ਪਹਿਲੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ-ਅਰਬ ਔਰਤ ਕਲਾਕਾਰ ਬਣੀ ਜਿਸ ਦੇ ਗਾਣੇ "ਦਿਲਬਰ" ਨੇ ਯੂਟਿਊਬ 'ਤੇ ਇੱਕ ਅਰਬ ਵਿਯੂਜ਼ ਪਾਰ ਕੀਤੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਲੜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਿਤ ਲੋਕ
ਫੈਬਰੀਕੇਟਰ
ਫੈਬਰੀਕੇਟਰ ਵੈੱਬ-ਅਧਾਰਿਤ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਵਿਕਾਸ ਸਹਿਯੋਗ ਸੰਦ (development collaboration tools) ਦਾ ਇੱਕ ਸੂਟ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚਅੰਤਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਡਿਫਰੈਨਸ਼ੀਅਲ ਕੋਡ ਸਮੀਖਿਆ ਸੰਦ, ਡਿਫਯੂਜ਼ਨ ਰਿਪੋਜ਼ਟਰੀ ਬਰਾਊਜ਼ਰ, ਹੈਰਲਡ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਸੰਦ, ਮਨੀਫੇਸਟ ਬੱਗ ਟਰੈਕਰ, ਅਤੇ ਫਰੀਕਸ਼ਨ ਵਿਕੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਫੈਬਰੀਕੇਟਰ ਗਿਟ, ਮੇਰਕਿਊਰੀਅਲ, ਅਤੇ ਸਬਵਰਜਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਅਪਾਚੇ ਲਾਇਸੈਂਸ 2.0 ਦੇ ਤਹਿਤ ਮੁਫਤ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਵਜੋਂ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।
ਫੈਬਰੀਕੇਟਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਫੇਸਬੁੱਕ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਟੂਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫੈਬਰੀਕੇਟਰ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਡਿਵੈਲਪਰ ਇਵਨ ਪ੍ਰਾਇਸਟਲੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਇਸਟਲੀ ਨੇ ਫੇਸਬੁੱਕ ਫੈਬਰੀਕੇਟਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਕੰਪਨੀ ਫੈਸੀਲਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਪਭੋਗਤਾ
ਫੈਬਰੀਕੇਟਰ ਦੇ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਪਾਚੇ ਲਾਇਸੈਂਸ ਵਰਤਨ ਵਾਲੇ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਜ਼ਾਦ ਵਿਕੀ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੇਸਬੁੱਕ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations
ਏਸ਼ੀਆਈ ਵਿਕਾਸ ਬੈਂਕ
ਏਸ਼ੀਆਈ ਵਿਕਾਸ ਬੈਂਕ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Asian Development Bank) ਇੱਕ ਖੇਤਰੀ ਬੈਂਕ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 19 ਦਸੰਬਰ 1966 ਨੂੰ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਬੈਂਕ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 31 ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਇਸਦੇ 67 ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 38 ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਪੈਸੇਫਿਕ ਦੇ ਜਦਕਿ ਬਾਕੀ 19 ਦੇਸ਼ ਇਸਦੇ ਬਾਹਰੀ ਮੈਂਬਰ ਹਨ। ਇਹ ਬੈਂਕ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਇਸਦੀ ਕਾਰਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਅਧਾਰਿਤ ਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਾਈ ਪੂੰਜੀ ਰਾਸ਼ੀ ਅਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਈ ਪੂੰਜੀ ਮੁਤਾਬਕ ਹੀ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਵੋਟਾਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜਪਾਨ ਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੋਨਾਂ ਕੋਲ ਇਸ ਬੈਂਕ ਦੇ 5,52,612 ਸ਼ੇਅਰ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਤੇ ਕੁੱਲ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦਾ 12.75% ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਸੰਗਠਨ
ਬੈਂਕ ਦਾ ਮੁਖ ਦਫ਼ਤਰ 6ਏਡੀਬੀ ਅਵੇਨਿਉ, ਮੰਡਲੂਯਾਂਗ ਸ਼ਹਿਰ, ਮੈਟਰੋ ਮਨੀਲਾ, ਫਿਲੀਪਾਈਨਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਸਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਪੂਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਸ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ 2400 ਕਰਮਚਾਰੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫਿਲੀਪਾਈਨਸ ਦੇ ਹੀ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੈਂਕਿੰਗ
ਮਰੀ, ਤੁਰਕਮੇਨਿਸਤਾਨ
ਮਰੀ ( ਤੁਰਕਮੇਨੀ: Mary, Мары; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Mary; ਫ਼ਾਰਸੀ:, ਮਰਵ ) ਤੁਰਕਮੇਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਮਰੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਨਾਮ 'ਮਰਵ' (, Merv), 'ਮੇਰੂ' ਅਤੇ 'ਮਾਰਜਿਆਨਾ' (Margiana) ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਕਾਰਾਕੁਮ ਰੇਗਿਸਤਾਨਵਿੱਚ ਮਰਗ਼ਾਬ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਇੱਕ ਨਖ਼ਲਸਤਾਨ ਹੈ। ਸੰਨ 2009 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 1,23,000 ਸੀ ਜੋ 1989 ਦੀ 92,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ ਹੋਈ ਹੈ।
ਇਤਹਾਸ
ਮਰਵ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਹਿਰ ਰੇਸ਼ਮ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਨਖ਼ਲਿਸਤਾਨ ਤੇ ਬਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸੰਨ 1884 ਵਿੱਚ ਇਸ ਉੱਤੇ ਰੂਸੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਰੂਸ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਝੜਪ ਹੋਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਦੀ ਫਤਹਿ ਹੋਈ। ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਫੌਜੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਅਗਸਤ 1918 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕਰੀਮੀਆ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਨੇ ਇੱਥੇ ਇੱਕ 50 ਪੰਜਾਬੀ ਫੌਜੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ ਅਫਸਰ ਦਾ ਦਸਤਾ ਭੇਜਿਆ ਜਿਸਨੇ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੱਤਾ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਰਹੀ ਬੋਲਸ਼ੇਵਿਕ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ। ਲੜਾਈ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪੂਰੇ ਤੁਰਕਮੇਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਖੇਤਰ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਸੋਵੀਅਤ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਆਮੂ ਦਰਿਆ ਦਾ ਪਾਣੀ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀ ਕਾਰਾਕੁਮ ਨਹਿਰ ਕੱਢੀ ਗਈ ਜਿਸ ਦੇ ਦਮ ਉੱਤੇ ਇੱਥੇ ਕਪਾਹ ਪੈਦਾ ਹੋਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ। 1968 ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਮਿਲਿਆ।
2000ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸੜਕਾਂ, ਵੱਡੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਜਨਤਕ ਹਾਊਸਿੰਗ ਉਸਾਰੀ ਜੋਰ ਨਾਲ ਜਾਰੀ ਰਹੀ। ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਨਵਾਂ ਹਵਾਈਅੱਡਾ ਟਰਮੀਨਲ, ਤੁਰਮੇਨੀ ਰਾਜ ਪਾਵਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੀ ਨਵੀਂ ਇਮਾਰਤ, ਥੀਏਟਰ, ਲਾਇਬਰੇਰੀ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ, ਮਹਿਲ ਰੁਹੀਏਤ, ਹੋਟਲ 'ਮਾਰਗੁਸ਼ ", ਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਡਾਇਗਨੌਸਟਿਕ ਕੇਂਦਰ, ਮੈਡੀਕਲ ਕੇਂਦਰ "ਏਨ ਮਿਆਹਰੀ ", ਮਸਜਿਦ ਗੁਰਬੰਗੁਲੀ ਹਾਜੀ, ਇੱਕ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਇੱਕ ਘੁੜਸਵਾਰੀ ਕੰਪਲੈਕਸ, ਇਨਡੋਰ ਤੈਰਾਕੀ ਪੂਲ, ਨਵਿਆਇਆ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਹਨ।
2012 ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਦੀਆਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਐਲਾਨਿਆ।
ਆਰਥਿਕਤਾ
ਮਰੀ ਤੁਰਕਮੇਨਿਸਤਾਨ ਦਾ ਚੌਥਾ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਿਰਯਾਤ ਉਦਯੋਗਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਅਤੇ ਕਪਾਹ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਹ ਕਪਾਹ, ਆਨਾਜ਼ ਖੱਲਾਂ ਅਤੇ ਉੱਨ ਦਾ ਇੱਕ ਵਪਾਰ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਕਮੇਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਨਿਊ ਇੰਗਲੈਂਡ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕਾ
ਬੋਰਿਸ ਪਾਖ਼ੋਰ
ਬੋਰਿਸ ਪਾਖ਼ੋਰ (link=| ਇਸ ਆਵਾਜ਼ ਬਾਰੇ ) (ਜਨਮ 26 ਅਗਸਤ 1913) ਇੱਕ ਸਲੋਵੇਨੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਦੂਜੀ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਧ ਰਹੇ ਫਾਸੀਵਾਦੀ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਸਲੋਵੇਨੀਅਨ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਜੀਵਨ ਦੇ ਦਿਲੋਂ ਕੀਤੇ ਵਰਣਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਇੱਕ ਨਾਜ਼ੀ ਤਸੀਹਾ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚੋਂ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ ਨੇਕਰੋਪੋਲਿਸ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਡਾਕਾਓ ਜਾਣ ਤੋਂ 20 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਨਟਜ਼ਵੇਲਰ-ਸਟ੍ਰੁਥੋਫ ਕੈਂਪ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਡਚਾਓ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੂੰ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਥਾਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ: ਮਿੱਤਲਬਾਉ -ਡੋਰਾ, ਹਰਜੁੰਗੇਨ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬਰਗੇਨ-ਬੇਲਸੇਨ, ਜੋ 15 ਅਪ੍ਰੈਲ 1945 ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਉਸਦੀ ਸਫਲਤਾ ਇਕਦਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ; ਯੂਗੋਸਲਾਵੀਆ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ ਪ੍ਰਤੀ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਨਾਪਸੰਦਗੀ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 199। ਵਿੱਚ ਸਲੋਵੇਨੀਆ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਤਕ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਅਣਗੌਲਿਆ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਨਾਲ 2013 ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਉਸਦੇ ਨਾਵਲ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1995 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਅਨੁਵਾਦ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਸੀ ਪਿਲਗ੍ਰੀਮ ਅਮੰਗ ਦਿ ਸ਼ੈਡੋਜ਼। ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਅਨੁਵਾਦ ਨੇਕਰੋਪੋਲਿਸ, 2010 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਨਾਵਲ ਦਾ ਕਈ ਹੋਰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਫਰੈਂਚ: Pèlerin parmi Les ombres (1996), ਜਰਮਨ: Nekropolis (2001, 2003), ਕਾਤਾਲਾਨ: Nekropolis (2004), ਫਿੰਨਿਸ਼: Nekropoli (2006), ਇਤਾਲਵੀ: Necropoli (2008), ਸਰਬੀ: Necropola (2009), ਸਪੇਨੀ: Nekropolis (2010), ਡੱਚ: Nekropolis (2011), ਕ੍ਰੋਏਸ਼ੀਆਈ: Necrópola (2012), ਪੁਰਤਗਾਲੀ: Necrópole (2013), ਅਤੇ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ: Pilgrimanto inter ombroj।
<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[  <span title="This claim needs references to reliable sources. (March 2017)">ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ  ]
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1913 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with hAudio microformats
ਜੇਸੀ ਰੋਜਰਸ
thumb|ਜੇਸੀ ਰੋਜਰਸ ਜੇਸੀ ਰੋਜਰਸ (ਜਨਮ 8 ਅਗਸਤ, 1993) ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲਅਨ-ਅਮਰੀਕੀ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਸੇਲਿਬ੍ਰਿਟੀ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਪੌਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ
ਰੋਜਰਸ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਅਗਸਤ, 1993 ਨੂੰ, ਗੋਇਆਨਿਆ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਸਨੇ 2008 ਵਿੱਚ ਇਲ ਕਾਮਿਨੋ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਦੱਖਣੀ ਸਨ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਿਲਾ ਲਿਆ। ਇਸਨੇ ਅਡਲਟ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਮਾਡਲਿੰਗ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਪੌਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਫਿਲਮ ਕੈਰੀਅਰ
ਰੋਜਰਸ ਨੇ ਅਗਸਤ 2011 ਵਿੱਚ, ਇਸਨੇ ਆਪਣੇ 18ਰਵੇਂ ਜਨਮ ਦਿਨ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਅਡਲਟ ਫ਼ਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਇਸਨੇ 2012 ਵਿੱਚ, ਇਸਨੇ ਸਪਾਇਸ ਗਰਲਜ਼ ਇੱਕ ਅਡਲਟ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਇਮਾ ਬਨਟਨ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ। ਰੋਜਰਸ ਦਸੰਬਰ 2012 ਵਿੱਚ, ਬਾਲਗ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਈ।
ਯੂਟਿਊਬ ਕਾਰਜ
ਰੋਜਰਸ ਆਪਣੇ ਯੂਟਿਊਬ ਚੈਨਲ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਆਨਲਾਈਨ ਮੌਜੂਦਗੀ ਕਾਇਮ ਰੱਖੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਆਪਣੀ ਵਾਇਰਲ ਵੀਡੀਓ ਰੀਜ਼ਨ 6 ਵਾਇ ਯੂ ਕੈਨ ਸਟਿਲ ਹੇਟ ਦ ਮਿਆਮੀ ਹੀਟ  ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ।   ਇਹ ਆਪਣੇ ਲੀਗ ਆਫ਼ ਲੇਜੈਂਡ ਅਤੇ ਕਾਲ ਆਫ਼ ਡਿਉਟੀ:ਬਲੈਕ ਓਪਸ II ਵਰਗੇ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਅਪਲੋਡ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1993 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੌਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲਅਨ ਪੌਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸੀਤਾਕਾਂਤ ਮਹਾਪਾਤਰ
ਸੀਤਾਕਾਂਤ ਮਹਾਪਾਤਰ (ਜਨਮ: 17 ਸਤੰਬਰ 1937) ਉੜੀਆ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵੀ, ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ 1993 ਵਿੱਚ ਗਿਆਨਪੀਠ ਇਨਾਮ ਨਾਲ ਅਤੇ 2003 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੜੀਆ ਕਵੀ
ਸਰਪੇਚ
thumb|WLA vanda Turban ornament incomplete|Sarpech (Turban ornament) with [[Safed chalwan back]] ਸਰਪੇਚ (ਹਿੰਦੀ:सरपेच ਉਰਦੂ:سرپیچ) ਪੱਗ ਦੀ ਮੋਹਰਲੀ ਨੋਕ ਤੇ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਗਹਿਣਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਿਮ ਰਾਜੇ ਕਲਗੀ ਵਾਂਗ ਲਾਉਂਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।
ਔਹੇਲ ਡੇਵਿਡ ਸਿਨਾਗੋਗ
thumb|ਔਹੇਲ ਡੇਵਿਡ ਸਿਨਾਗੋਗ ਔਹੇਲ ਡੇਵਿਡ ਸਿਨਾਗੋਗ, ਜਿਸਨੂੰ ਲਾਲ ਦਿਓਲ (ਮਰਾਠੀ ਵਿੱਚ ਮੰਦਰ ਲਈ ਲਫ਼ਜ਼ ਦਿਓਲ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ) ਵੀ  ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਪੂਨੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿਨਾਗੋਗ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਮੋਲਦੀਨਾ ਰੋਡ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ 1867 ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ ਡੇਵਿਡ ਸਾਸੂਨ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਹੈਨਰੀ ਸੇਂਟ ਕਲੇਅਰ ਵਿਲਕਿਨ ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਲਾਲ ਇੱਟ ਅਤੇ ਜਾਲ ਪੱਥਰ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਚਰਚ ਨਾਲ ਰਲਦਾ ਮਿਲਦਾ ਇਬਾਦਤ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਉਸਾਰੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਗੌਥਿਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਹੈ। ਇਥੇ 90 ਫੁੱਟ ਹਾਈ ਓਬੇਲਿਸਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੇ ਇੱਕ ਘੰਟਾ ਲਟਕਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਲੰਡਨ ਤੋਂ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਿੱਸਾ ਹੋਣ ਨਾਤੇ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਿਆ ਪਛਾਣਿਆ ਯਾਤਰੀ ਆਕਰਸ਼ਣ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ, ਇਸ ਵੇਲੇ ਸਿਰਫ ਯਹੂਦੀਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਸਿਨਾਗੋਗ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੈ। ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਪੇਂਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ 'ਵਿਰਾਸਤ ਦਿੱਖ' ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਰਵਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  ਟਾਵਰ ਵਿਚਲੀ ਘੜੀ ਨੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਮਾਰਤਸਾਜ਼ੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1867
ਅਬੀਜਾਨ
ਅਬੀਜਾਨ ਦੰਦ ਖੰਡ ਤਟ ਦੀ ਆਰਥਕ ਅਤੇ ਪੂਰਵਲੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ਜਦਕਿ ਵਰਤਮਾਨ ਰਾਜਧਾਨੀ ਯਾਮੂਸੂਕਰੋ ਹੈ। 2011 ਤੱਕ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਵਿਚਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਪੈਰਿਸ ਉੱਤੇ ਕਿਨਸ਼ਾਸਾ ਮਗਰੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ-ਭਾਸ਼ੀਆ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹਦੇ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 5,068,858 ਹੈ ਜਦਕਿ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 3,796,677 ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੰਦ ਖੰਡ ਤਟ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਜ਼ੁਬੈਦਾ ਬੇਗਮ
ਵਿਦਿਆ ਰਾਣੀ {ਜਨਮ ਦਾ ਨਾਮ: ਜ਼ੁਬੈਦਾ ਬੇਗਮ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: Zubeida Begum} (1926 – 26 ਜਨਵਰੀ 1952), ਜੋ ਅਕਸਰ ਜ਼ੁਬੈਦਾ ਜਾਂ ਜ਼ੁਬੈਦਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਜ਼ੁਬੈਦਾ ਬੇਗਮ ਸ਼੍ਰੀ ਕਾਸਮਭਾਈ ਮਹਿਤਾ, ਇੱਕ ਬੋਹਰਾ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵਪਾਰੀ, ਅਤੇ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਾਇਕਾ ਫੈਜ਼ਾ ਬਾਈ ਦੀ ਧੀ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਜਨਮ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸ਼ੀਆ, ਜ਼ੁਬੈਦਾ ਨੇ 17 ਦਸੰਬਰ 1950 ਨੂੰ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ, ਜੋਧਪੁਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਹਨਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਲਈ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜੀ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਵਿਦਿਆ ਰਾਣੀ ਨਾਮ ਰੱਖ ਲਿਆ ਅਤੇ ਜੋਧਪੁਰ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਸਨੇ 2 ਅਗਸਤ 1951 ਨੂੰ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਜੋੜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਓ ਰਾਜਾ ਹੁਕਮ ਸਿੰਘ (ਟੂਟੂ ਬਾਨਾ) ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਉਸਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਖਾਲਿਦ ਮੁਹੰਮਦ ਵੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਆਲੋਚਕ, ਖਾਲਿਦ ਨੇ ਸ਼ਿਆਮ ਬੈਨੇਗਲ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਫਿਲਮ ਜ਼ੁਬੈਦਾ (2001) ਲਈ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇ ਲਿਖਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ।
ਮੌਤ
ਜ਼ੁਬੈਦਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ 26 ਜਨਵਰੀ 1952 ਨੂੰ ਗੋਦਵਾਰ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਮਾਰੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟੂਟੂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਜੋਧਪੁਰ ਦੀ ਰਾਜਮਾਤਾ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਜਮੇਰ ਦੇ ਮੇਓ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਅਲਵਰ ਦੇ ਰਾਓ ਰਾਜਾ ਦਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਰਾਓ ਰਾਣੀ ਰਾਜੇਸ਼ਵਰੀ ਕੁਮਾਰੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਸਿੰਘ (ਜਨਮ 1974) ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ, ਜੈਨੰਦਨੀ ਕੰਵਰ (ਜਨਮ 1975) ਸੀ।
17 ਅਪ੍ਰੈਲ 1981 ਨੂੰ ਟੂਟੂ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਢ ਕੇ ਜੋਧਪੁਰ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਪਾਇਆ ਗਿਆ।
ਅੱਜ ਤੱਕ, ਦੰਤਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਆਤਮਾ ਮਹਿਲ ਅਤੇ ਮਹਿਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਕੂਲ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਕੂਲ ਦੇ ਕਈ ਕਮਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਤਾਲੇ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਨੱਚਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1952 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1926 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
11 ਅਪ੍ਰੈਲ
11 ਅਪਰੈਲ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 101ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 102ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 264 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ।
ਮੌਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਪਰੈਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਨੀਲੋਵਾਲ
ਨੀਲੋਵਾਲ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਸੁਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਆਸ਼ਾ ਪਾਰਿਖ
ਆਸ਼ਾ ਪਾਰਿਖ (ਜਨਮ 2 ਅਕਤੂਬਰ 1942) ਇੱਕ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਜਗਤ ਵਿੱਚ 1959 ਤੋਂ 1973 ਤੱਕ ਉੱਚ ਚੋਟੀ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਰਹੀ।. 1992 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ  ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਪਾਰਿਖ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਫਲ ਅਦਾਕਾਰਾ ਵਜੋਂ ਬਣੀ ਰਹੀ।