ਜੰਡਿਆਲਾ
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਹ ਪਿੰਡ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਦਾ ਗੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਸਰੋਜਨੀ ਨਾਇਡੂ,ਕਾਮਰੇਡ ਨੰਬੂਦਰੀਪਾਦ,ਬੀ.ਟੀ.ਰੰਧੀਵੇ,ਹਰਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਸੁਰਜੀਤ,ਅਜੈ ਘੋਸ਼,ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਸੁਤੰਤਰ,ਕਾਮਰੇਡ ਬਾਬਾ ਬੂਝਾ ਸਿੰਘ,ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਕਨੇਡੀਅਨ, ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਮਲਹੋਤਰਾ, ਸੱਤਪਾਲ ਡਾਂਗ, ਵਿਮਲਾ ਡਾਂਗ, ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਬਿਲਗਾ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਜੰਡਿਆਲੇ ਆ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਆਸੀ ਸੇਧ ਦਿੰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਪਰਚਾ 'ਕਿਰਤੀ' ਜੰਡਿਆਲੇ ਦੀ ਪੱਤੀ ਬੜੀ ਵਿੱਚ ਫੱਤੇਕਿਆਂ ਦੇ ਚੁਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਛਪਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਵਰਗੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ ਅਤੇ ਸਵਰਗੀ ਕਾਮਰੇਡ ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੋ ਸੱਤਰਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੀਲੀਭੀਤ ਜਾ ਵਸੇ ਸਨ, ਨੇ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਪਾਇਆ। ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਖਾਰਾ-ਖੂਹ ਅਤੇ ਝੰਡਿਆਂ ਵਾਲਾ ਚੌਂਕ ਸਿਆਸਤ ਦਾ ਧੁਰਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀਆਂ ਲਗਪਗ ਸਾਰੀਆਂ ਕੌਮੀ ਤਹਿਰੀਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪਿੰਡ ਨੇ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੋਰਚੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਤੁਰਨ ਵਾਲੇ ਜਥੇ 'ਝੰਡਿਆਂ ਵਾਲਾ ਚੌਂਕ' ਤੋਂ ਤੋਰੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਚੌਂਕ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਅਤੇ ਤਿਰੰਗਾ ਝੰਡਾ ਹੁਣ ਤੱਕ ਨਾਲੋ-ਨਾਲ ਝੁਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਡਿਆਲਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਦੇਸ਼ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਅਗਾਂਹ-ਵਧੂ ਸੋਚ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਝੰਡਿਆਂ ਵਾਲੇ ਚੌਂਕ ਵਿੱਚ 'ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਯਾਦਗਾਰ ਲਾਇਬਰੇਰੀ' ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਦਾ ਵਡਮੁੱਲਾ ਭੰਡਾਰ ਪੁਸਤਕਾਂ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜਲੰਧਰ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਪੇਂਡੂ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਜੰਡਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ 'ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਜੰਡਿਆਲਾ' ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਕਾਲਜ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸੀ। ਸੰਨ 1983 ਵਿੱਚ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮਾਣ ਸ. ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮੁੱਖ-ਮੰਤਰੀ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਾਲਜ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੇਠ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਬਾਬਾ ਬੋਹੜ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ ਇਸ ਕਾਲਜ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸਨ। ਡਾਕਟਰ ਰਘਵੀਰ ਸਿੰਘ 'ਸਿਰਜਣਾ', ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਬੈਂਸ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਿਸਟੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਸਪੋਰਟਸ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਰੀਤ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਇਸ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਰਕਾਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਕਾਲਜ ਦਾ ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾ ਰੁਤਬਾ ਸੀ। ਮੰਗਾ ਬਾਸੀ, ਬਲਜੀਤ ਬਾਸੀ, ਬਖਸ਼ਿੰਦਰ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸਰ ਡਾ. ਜੁਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਭੰਗਾਲੀਆ ਵੀ ਇਸੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਪੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਪਰ ਸਰਕਾਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਇਹ ਕਾਲਜ ਹਰ ਪੱਖ ਤੋਂ ਪਛੜ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੰਡਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਲੜਕੀਆਂ ਦਾ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ,ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸਮਰਾਏ ਜੰਡਿਆਲਾ ਦਾ ਲੜਕਿਆਂ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ,ਰਿਪਬਲਿਕ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਦੋ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਦਿਆ ਦਾ ਚਾਨਣ ਵੰਡ ਰਹੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਹੈਲਥ ਸੈਂਟਰ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਇਮਾਰਤ ਹੈ ਪਰ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨਾਂਹ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ। ਉੱਚ ਪਾਏ ਦੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਹਸਪਤਾਲ ਅਤੇ ਮਾਹਿਰ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਰੜਕਦੀ ਹੈ। ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਲੰਧਰ ਜਾਂ ਫਗਵਾੜਾ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਹੈਲਥ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਅਹਾਤੇ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ 'ਜੰਡਿਆਲਾ ਲੋਕ ਭਲਾਈ ਮੰਚ' ਨਾ ਦੀ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨੀਕ ਨਾਲ 'ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹ ਸੰਭਾਲ ਘਰ' ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਬੀ.ਐਸ.ਐਨ.ਐਲ. ਦੀ 3000 ਲਾਈਨਾਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੀ ਟੈਲੀਫੋਨ ਐਕਸਚੇਂਜ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਖਾਤਰ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵਸੇ ਹਨ। ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਿਸੇ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚਲੇ ਜਾਵੋ,ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਜੰਡਿਆਲੀਆ ਮਿਲ ਹੀ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਆਰਥਿਕ ਪੱਖੋਂ ਕਾਫੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ। ਜੰਡਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮੇਂ ਬਾਰਾਂ ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਬੈਂਕਾਂ-ਪੰਜਾਬ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੈਂਕ,ਯੂਨੀਅਨ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ,ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ,ਓਰੀਐਂਟਲ ਬੈਂਕ ਆਫ ਕਾਮਰਸ,ਕੇਨਰਾ ਬੈਂਕ,ਪੰਜਾਬ ਐਂਡ ਸਿੰਧ ਬੈਂਕ,ਆਈ.ਸੀ.ਆਈ.ਸੀ.ਆਈ.ਬੈਂਕ,ਬੈਂਕ ਆਫ ਬੜੋਦਾ,ਯੂਕੋ ਬੈਂਕ,ਐੱਚ ਡੀ ਐੱਫ ਸੀ ਬੈਂਕ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੈਪੀਟਲ ਲੋਕਲ ਏਰੀਆ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੈਂਟਰਲ ਕੋ-ਆਪਰੇਟਿਵ ਬੈਂਕ ਦੀ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਸ਼ਰਧਾ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਛੇ ਪੱਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚੌਦਾਂ ਗੁਰਦਵਾਰੇ,ਛੇ ਮੰਦਰ,ਇੱਕ ਮਸਜਿਦ,ਇੱਕ ਖਾਨਗਾਹ ਅਤੇ ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਡੇਰਾ ਬਿਆਸ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼ਾਖਾ ਉਸਾਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਜੰਡਿਆਲਾ ਤੋਂ ਨੂਰਮਹਿਲ ਰੋਡ ਤੇ ਗੁਰੁ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਦੇਹੁਰਾ ਸਾਹਿਬ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੁਆਬੇ ਦੇ ਬੱਸਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਇੱਕ 'ਸਤਲੁਜ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ' ਨਾਂ ਦੀ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਯੂਨੀਅਨ ਬਣਾਈ ਸੀ,ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੰਡਿਆਲਾ ਦੇ ਬੀਰ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ,ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ ਅਤੇ ਭਾਈ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਉੱਘਾ ਯੋਗਦਾਨ ਸੀ। 'ਕਰਤਾਰ ਬੱਸ ਕੰਪਨੀ' ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਜਿਸਦੇ ਮਾਲਕ ਜੰਡਿਆਲਾ ਦੇ ਮਿਲਖਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ ਅਤੇ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ ਸਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਕਾਂਗਰਸੀ ਨੇਤਾ ਬਿਲਗੇ ਵਾਲਾ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਹੈਨਰੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਜੰਡਿਆਲੇ ਦੀ ਛਿੰਝ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੌਮੀਂ ਪੱਧਰ ਦੇ ਪਹਿਲਵਾਨ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਉਝ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜੰਡਿਆਲਾ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਪਛੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅੱਸੀਵਿਆਂ ਤੱਕ ਪਿੰਡ ਦੀ 'ਯੰਗ ਸਪੋਰਟਸ ਕਲੱਬ' ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ,ਪਰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਦ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਖੇਡਾਂ ਵਲੋਂ ਘਟ ਕੇ ਨਸ਼ਿਆਂ ਵਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੋਸਤ, ਭੰਗ,ਅਫੀਮ ਅਤੇ ਸੂਟਾ ਤੋਂ ਬਾਦ ਅੱਜ ਕਲ ਸਮੈਕ ਦੀ ਸਰਦਾਰੀ ਹੈ। ਰਾਜਸੀ ਕੁੜਿੱਤਣ ਨੇ ਖੇਡ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਵੀ ਵੰਡ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਕੁੱਝ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵਾਲੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਡ ਮੇਲਾ ਕਰਵਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਵਾਲੇ ਛਿੰਝ ਪੁਆ ਕੇ ਖੇਡ ਜਗਤ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੇ ਫਰਜ਼ ਤੋਂ ਸੁਰਖਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇਖਣ ਕੋਈ ਕਾਂਗਰਸੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਛਿੰਝ ਦੇ ਪਿੜ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਕਾਲੀ ਪੈਰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ।ਅਜਿਹੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਜੰਡਿਆਲੇ ਦਾ ਪਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ (ਬਿੱਸੇ ਕਿਆਂ ਦੇ ਟੱਬਰ ਵਿੱਚੋਂ ਬੰਸ ਭਲਵਾਨ ਦਾ ਪੋਤਰਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪੁੱਤਰ) ਨੇ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਂ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਚਮਕਾਇਆ ਹੈ।ਸੰਨ 2018 ਦੀਆਂ "ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਗੇਮਜ਼" ਵਿੱਚੋਂ 105 ਕਿਲੋ ਭਾਰ-ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਮਗਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।ਅੱਜ-ਕਲ ਉਲੰਪਿਕ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੰਜਕੀ ਸਪੋਰਟਸ ਐਂਡ ਵੈਲਫੇਅਰ ਕਲੱਬ ਜੰਡਿਆਲਾ ਵਲੋਂ ਸੰਨ 2014 ਤੋਂ ਹਰ ਸਾਲ ਕਬੱਡੀ ਦੇ ਮਹਾਂ-ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਰਵਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਜੋ ਬਹੁਤ ਮਕਬੂਲ ਹੋਏ ਹਨ। ਨਰੋਈ ਸੋਚ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਇਸ ਉਪਰਾਲੇ ਨੂੰ ਦੇਸ਼- ਵਿਦੇਸ਼ ਦੇ ਖੇਡ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।