cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਰਜਨੀਸ਼ ਬਹਾਦੁਰ
ਜੀਵਨ ਸੰਬੰਧੀ
1999 ਵਿਚ ਉਹ ਵਿਸ਼ਵ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਇੰਗਲੈਂਡ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਥੋਂ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਡਾ. ਸਵਰਨ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਰਲ ਕੇ ਰਜਨੀਸ਼ ਬਹਾਦੁਰ ਨੇ ਪ੍ਰਵਚਨ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਕੱਢਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਨਵਾਂ ਜ਼ਮਾਨਾ ਅਖ਼ਬਾਰ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਲੋਕ-ਰਾਏ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ, ਵਧੀਆ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਚੁਣ ਕੇ ਬੀਬੀ ਸਵਰਨ ਕੌਰ ਯਾਦਗਾਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਇਸ ਚੋਣ ਲਈ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਰ ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਬੇਹਤਹੀਨ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗਿਆਰਾਂ ਦੇ ਕਰੀਬ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ ਕੀਤੀ।
‘ਪ੍ਰਵਚਨ’ ਰਾਹੀਂ ਕਹਾਣੀ ਗੋਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪਿਛਲੇ 18 ਸਾਲ ਤੋਂ ਨਿਰੰਤਰ ਜਾਰੀ ਨਿਵੇਕਲੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਰੂਹੇ-ਰਵਾਂ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2022 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1957
ਸੁਰਮਾ
ਸੁਰਮਾ (ਕੱਜਲ) ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਸ਼੍ਰਿੰਗਾਰ ਸਮਗਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੁੱਢ ਤੋਂ ਗੈਲੇਨਾ ਨੂੰ ਪੀਹ ਕੇ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਮੂਲ ਸਾਮਗਰੀਆਂ ਦੇ ਮੇਲ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ, ਮੱਧ ਪੂਰਬ, ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਹਾਰਨ ਆਫ਼ ਅਫਰੀਕਾ, ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਈਲਾਈਨਰ, ਜੋ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਵਾਲੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਲਈ ਅਤੇ ਮਸਕਰਾ, ਜੋ ਪਲਕਾਂ ਨੂੰ ਕਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਲਮੀਆਂ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਇਹ ਮਰਦ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਵੀ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕੱਜਲ ਹਨ।
ਸੁਰਮਾ ਇਕ ਖਣਿਜੀ ਪੱਥਰ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਲਾ ਤੇ ਚਮਕੀਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਬਰੀਕ ਪੀਸਕੇ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਛੋਟੀ ਮੋਟੀ ਬਿਮਾਰੀ ਲਈ ਅਤੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਲਈ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ/ਹੈ। ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਜਦ ਵਿਆਹੁਲੇ ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਨਾਈ ਧੋਈ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਾਕ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਉਸ ਦੀ ਸਕੀ ਭਰਜਾਈ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਵਿਚੋਂ ਲੱਗਦੀ ਭਰਜਾਈ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸੁਰਮਾ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸੁਰਮਾ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸਲਾਈ ਨਾਲ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਲਾਈ ਨੂੰ ਸੁਰਮਚੂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਰਸਮ ਨੂੰ ਸੁਰਮਾ ਪਵਾਈ ਦੀ ਰਸਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸੁਰਮਾ ਪਵਾਈ ਦੇ ਪੈਸੇ ਦਿਉਰ ਆਪਣੀ ਭਰਜਾਈ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸੁਰਮਾ ਪਵਾਈ ਸਬੰਧੀ ਗੀਤ ਵੀ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸੁਰਮਾ ਪਾਉਣਾ ਇਸਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕੀਨੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਸੁਰਮਾ ਪਾਉਣ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਦਿੱਖ ਹੋਰ ਖੂਬਸੂਰਤ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਕਈ ਇਸਤਰੀਆਂ ਤਾਂ ਧਾਰੀਦਾਰ ਸੁਰਮਾ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਧਾਰੀਦਾਰ ਸੂਰਮਾ ਉਸ ਸੂਰਮੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਸੂਰਮੇ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਗੰਨੀਆਂ ਅਤੇ ਕਨੱਖੀਆਂ ਤੱਕ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਸੁਰਮੇ ਨੂੰ ਪੂਛਾਂ ਵਾਲਾ ਸੁਰਮਾ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਸ਼ਿੰਗਾਰਦਾਨੀ ਵਿਚ ਸੁਰਮੇਦਾਨੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਹੁਣ ਸੂਰਮੇ ਪਵਾਈ ਦੀ ਰਸਮ ਤਾਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸੁਰਮਾ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ। ਹੁਣ ਇਹ ਰਸਮ ਸਿਰਫ ਮੂਵੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਰਜਾਈ ਆਪਣੇ ਦਿਉਰ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੁਰਮਚੂ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮੂਵੀ ਬਣਾ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਫੋਟੋ ਖਿੱਚ ਲਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸੁਰਮਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਮਗਰੀ ਹੈ। ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਦੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੇ ਖੰਡਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮਿਲੀ ਸੁਰਮੇਦਾਨੀ ਅਤੇ ਸਲਾਈਆਂ ਇਸ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਮਾਂਵਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਹੀ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਕੱਜਲ ਪਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕ੍ਰਰ ਦਿੰਦਿਆਂ ਹਨ, ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਰੱਖਣ ਲਈ ਅਤੇ ਕਈ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਮੁਤਾਬਿਕ ਬੁਰੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਦਿਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਗਾਰ ਸਮਗਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਰਾਜੇਸ਼ਵਰੀ ਦੱਤਾ
ਰਾਜੇਸ਼ਵਰੀ ਦੱਤਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Rajeshwari Datta; ਜਨਮ 22 ਸਤੰਬਰ 1988) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ ਲਈ ਟੀਵੀ ਲੜੀਵਾਰ ਜਮਾਈ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਤੁਝਸੇ ਹੈ ਰਾਬਤਾ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੁਆਤੀ ਜੀਵਨ
ਰਾਜੇਸ਼ਵਰੀ ਦੱਤਾ ਦਾ ਜਨਮ 22 ਸਤੰਬਰ 1988 ਨੂੰ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜੋਰਹਾਟ ਅਸਾਮ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜੋਗਾਮਾਇਆ ਦੇਵੀ ਕਾਲਜ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਥਾਈਪੁਸਮ
ਥਾਈਪੁਸਮ ਜਾਂ ਥਾਈਪੂਸਮ, ਤਾਮਿਲ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੁਆਰਾ ਤਾਮਿਲ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਥਾਈ (ਜਨਵਰੀ / ਫਰਵਰੀ) ਵਿਚ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ 'ਤੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੂਸ਼ਿਆ ਤਾਰੇ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤਾਮਿਲ ਵਿਚ ਪੂਸਮ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ਕੇਰਲਾ ਵਾਸੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਧੂਮ-ਧਾਮ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ (ਮਲਿਆਲਮ : തൈപ്പൂയം ) ਥਾਈਪੂਯਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੁੱਖ 'ਤੌਰ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਤਾਮਿਲ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮੌਜੂਦਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਰਤ, ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ਮਾਰੀਸ਼ਸ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਕਨੇਡਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਜਿੱਥੇ ਨਸਲੀ ਤਾਮਿਲ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਸਥਾਨਕ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੀਨੀਅਨ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ, ਥਾਈਲੈਂਡ, ਮਿਆਂਮਾਰ, ਤ੍ਰਿਨੀਦਾਦ ਅਤੇ ਟੋਬੈਗੋ, ਗੁਆਨਾ, ਸੂਰੀਨਾਮ, ਜਮੈਕਾ ਅਤੇ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸੇ 'ਚ ਆਦਿ।
ਇਹ ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ, ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਵਰਗੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਛੁੱਟੀ ਹੈ। ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਕੁਝ ਖਾਸ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਅਤੇ ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਇਕ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਛੁੱਟੀ ਹੈ।  ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਛੁੱਟੀ ਸੀ ਪਰ ਵਪਾਰਕ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਸ਼ਬਦ ਥਾਈਪੂਸਮ ਮਹੀਨੇ ਥਾਈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਿਤਾਰਾ, ਪੂਸਮ  (ਪੂਸਯ ਤਮਿਲ ਨਾਮ ਹੈ ) ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ। ਇਹ ਖਾਸ ਤਾਰਾ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਿਉਹਾਰ ਉਸ ਤਿਉਹਾਰ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਮੁਰੂਗਨ (ਉਰਫ ਕਾਰਤਿਕੀਆ ) ਨੂੰ ਵੇਲ “ਬਰਛੀ” ਦਿੱਤੀ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਰਾਖਸ਼ਸ ਸੂਰਪਦਮਨ ਨੂੰ ਹਰਾ ਸਕੇ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਥਾਈਪੂਸਮ ਮੁਰੂਗਨ ਦੇ ਜਨਮਦਿਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਕੁਝ ਹੋਰ ਸਰੋਤ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵੈਖਾਸੀ ਵਿਸ਼ਾਕਮ, ਜੋ ਕਿ ਵੈਖਾਸੀ ਮਹੀਨੇ (ਮਈ / ਜੂਨ) ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਿਨ ਮੁਰੂਗਨ ਦਾ ਜਨਮਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਓਹਾਰ
ਵਾਂਡਰਲਸਟ
ਵਾਂਡਰਲਸਟ ਸਾਰੀ ਦੁਨਿਆ ਨੂੰ ਘੁੰਮ ਫਿਰ ਕੇ ਦੇਖਣ ਦੀ ਕਰੜੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਨਿਰੁਕਤੀ
ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦਾ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਉਧਾਰਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਪਿਹਲੀ ਵਾਰ 1902 ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਜਰਮਨ ਦੇ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲ ਕ ਬਣਿਆ ਹੈ: ਵਾਂਡਰਨ(ਲੰਮੀ ਪਦ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨਾ) ਅਤੇ ਲਸਟ(ਇੱਛਾ)। ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਵਾਂਡਰਲਸਟ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘਟ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਜਗਾਹ ਹੁਣ ਫ਼ਨਵੇ(ਫ਼ਾਰਸਿਕਨੇਸ) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਨੋ- ਵਿਗਿਆਨ
ਦੁਨਿਆ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ ਘੁਮੰਣ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਲਈ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋਬਨ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਘਰਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਕਿਸ਼ੋਰਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਇੱਛਾ ਅਕਸਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਚੈਕੋਸਲਵਾਕੀਆ
ਚੈਕੋਸਲਵਾਕੀਆ (ਚੈਕ ਅਤੇ ਸਲੋਵਾਕ: Československo, Česko-Slovensko) ਮੱਧ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਰਾਜ ਸੀ ਜੋ ਅਕਤੂਬਰ 1918 ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1 ਜਨਵਰੀ 1993 ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਚੈਕ ਗਣਰਾਜ ਅਤੇ ਸਲੋਵਾਕੀਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਵਕ ਵੰਡ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਬਕਾ ਗਣਰਾਜ
ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਪਕਵਾਨ
thumb|[[ਪੋਰਟ ਲੂਈ|ਪੋਰਟ ਲੂਯਿਸ, ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਵਿਖੇ ਇਕ ਭੋਜਨ ਮਾਰਕੀਟ]] thumb|[[ਮਾਰੀਸ਼ਸ|ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ]] thumb|ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਦੇ ਇਕ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਵਿਚ ਇਕ ਮੱਛੀ ਦੀ ਪਕਵਾਨ ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਪਕਵਾਨ ਚੀਨੀ, ਯੂਰਪੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਪਕਵਾਨ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ, ਜੋ ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਪਕਵਾਨ ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਏ ਹਨ। ਰਸੋਈ ਰਵਾਇਤਾਂ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਕਵਾਨ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਪਹੁੰਚੇ, ਜੋ ਸਾਬਕਾ ਗੁਲਾਮਾਂ, ਭਾਰਤੀ ਕਾਮਿਆਂ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹਨ। <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[  <span title="This claim needs references to reliable sources. (May 2020)">ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ  ]
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਕਵਾਨ
ਕੋਠੇ ਦਸ਼ਮੇਸ਼ ਨਗਰ
ਕੋਠੇ ਦਸ਼ਮੇਸ਼ ਨਗਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਨਤਾਲੀਆ ਕੋਬਰਏਂਸਕਾ
thumb| ਨਤਾਲੀਆ ਕੋਬਰਏਂਸਕਾ, 1880-th ਨਤਾਲੀਆ ਕੋਬਰਏਂਸਕਾ (8 ਜੂਨ, 1851 – ਜਨਵਰੀ 22, 1920) ਇੱਕ ਯੂਕਰੇਨੀ ਲੇਖਕ, ਸਮਾਜਵਾਦ-ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ।
ਉਹ ਰੇਵਰੈਂਡ ਇਵਾਨ ਓਜ਼ਰਕੇਵਿਚ, ਜੋ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਆਸਟ੍ਰੀਆ ਦੀ ਸੰਸਦ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਟੋਫੀਲਿਆ ਓਕੂਨਿਵਸਕਾ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਗਾਲੀਸੀਆ ਦੇ ਹਲੇਚੈਨਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਬੇਲੇਲੂਆ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਨਤਾਲੀਆ ਓਜ਼ਰਕੇਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ: ਜਰਮਨ, ਫ੍ਰੈਂਚ, ਪੋਲਿਸ਼ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਉਂਟੀਆਂ ਤੋਂ ਸਾਹਿਤ ਪੜ੍ਹਿਆ। 1871 ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਥੀਫਿਲ ਕੋਬਰੀਨਸਕੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਬੋਲੇਖਿਵ ਵਾਪਸ ਜਾਣਾ ਪਿਆ।
ਕੋਬਰਏਂਸਕਾ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਵਿਆਨਾ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਇਵਾਨ ਫ੍ਰਾਂਕੋ ਨਾਲ ਹੋਈ; ਫ੍ਰਾਂਕੋ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਯੂਕਰੇਨੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣ ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। 1884 ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਤੀ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨ ਲਈ ਟੋਵੈਰਿਸਤਵੋ ਰੁਸਕਿਖ ਜ਼ਿਨੋਕ (ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਯੂਕਰੇਨੀਅਨ ਵੂਮਨ) ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ।1890 ਵਿਚ ਉਹ ਇਕ ਵਫ਼ਦ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਉਸਨੇ ਸਰਵ ਵਿਆਪੀ ਮਤਾ, ਡੇ-ਕੇਅਰ ਅਤੇ ਫਿਰਕੂ ਰਸੋਈਆਂ ਦੀ ਵੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ।
ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ "ਸ਼ੁਮਿੰਸਕਾ" (ਬਾਅਦ ਵਿਚ 1883 ਵਿਚ ਦ ਸਪਿਰਟ ਆਫ਼ ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਗਈ) ਲਿਖੀ; ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਉਸਨੇ ਇਕ ਨਾਵਲ ' ਫੌਰ ਏ ਪੀਸ ਆਫ ਬਰੈੱਡ' ਲਿਖਿਆ। 1887 ਵਿਚ ਓਲੇਨਾ ਪਚਿਲਕਾ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ ਪਰਸ਼ੀ ਵਿਨੋਕ (ਪਹਿਲੀ ਗਾਰਲੈਂਡ), ਜੋ ਕਿ ਔਰਤ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ। ਕੋਬਰਏਂਸਕਾ ਦੇ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਹਾਉਸ ਜ਼ੀਨੋਚਾ ਸਪਰਾਵਾ (ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ) ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਕੋਸ਼ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੁੱਦੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਾ ਡੋਲਿਆ (ਸਾਡੀ ਕਿਸਮਤ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
1920 ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਬੋਲੇਖਿਵ ਵਿਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਡਾ. ਭੀਮ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ
'''ਡਾ. ਭੀਮ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ''' ਉਹ ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਧਿਐਨ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਬਤੌਰ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਐਸੋਸਿਏਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਰੀਬ ਦੋ ਦਰਜਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਖੋਜ—ਪੱਤਰ ਅਤੇ 30 ਦੇ ਕਰੀਬ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਤੇ ਸਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜੇ੍ਹ ਗਏ ਖੋਜ—ਪੇਪਰ। ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸਾਹਿਤ ਚਿੰਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਭੀਮ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਲੇਖਯੋਗ ਹੈ।
ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼
ਡਾ. ਭੀਮ ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋਣ ਲਈ ਅਨੇਕਾਂ ਨਿੱਕੇ ਵੱਡੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਿਕਸ਼ਾ ਚਲਾਉਣਾ ਅਤੇ ਲਾਂਗਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਪਰ ਉਸਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਸਿਰੜ ਤੇ ਮਿਹਨਤ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਨੇਕਾਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਤੇ ਜਿਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਸਿਖਾ ਦਿੱਤਾ ਅਖੀਰ ਉਹ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪੜ੍ਹਨ ਲਿਖਣ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਦਿਖਾਇਆ।
ਖੋਜਾਰਥੀ ਵਜੋਂ
ਉਹ ਡਾ. ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਕੇਸਰ (1940—2004) ਹੋਰਾਂ ਦੇ 37 ਖੋਜਾਰਥੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਿਰਕੱਢ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਕ ਹੈ। ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਡਾ. ਭੀਮ ਇੰਦਰ ਲਈ ਜੀਵਨ ਦਾ ਉਹ ਕਰਮ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਤੇ ਬਦਲਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਈ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ,‘ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਕਰਮ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਨਾਲ ਇਸ ਲਈ ਜੋੜਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਜੋਕੇ ਸਮਾਜ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਸਮਾਜ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਤੇ ਬਦਲਣ ਲਈ ਅਜੇ ਤੱਕ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਚਿੰਤਨ ਹੈ, ਉਹ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਹੈ।’
ਖੋਜਕਾਰਜ ਅਤੇ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ
ਡਾ. ਭੀਮ ਇੰਦਰ ਨੇ ‘1970 ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਕ ਚੇਤਨਾ’ ਵਿਸ਼ੈ ਤੇ ਖੋਜ—ਪ੍ਰਬੰਧ ਲਿਖ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਪੀ—ਐੱਚ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੁਸਤਕ ‘ਸਮਾਜ ਸਿਆਸਤ ਤੇ ਸਾਹਿਤ’ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਸੰਨ 2000 ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2002 ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੋਜ—ਪ੍ਰਬੰਧ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਰੂਪ ‘ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਸਿਆਸੀ ਪਰਿਪੇਖ’ ਸਿਰਲੇਖ ਅਧੀਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁਕਿਆ ਹੈ ਪਰ ਕਾਲ—ਕਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਆਲੋਚਨਾਤਕ ਪੁਸਤਕ ‘ਸਮਾਜ ਸਿਆਸਤ ਤੇ ਸਾਹਿਤ’ ਹੀ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਆਲੋਚਨਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ
ਡਾ. ਭੀਮ ਇੰਦਰ ਨੇ ਮਾਰਕਸੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਸਮਕਾਲੀ ਸਿਆਸੀ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਜਿਸ ਸਰਲਤਾ ਤੇ ਸਹਿਜਤਾ ਨਾਲ ਤਸ਼ਰੀਹ ਕੀਤਾ ਹੈ ਉਹ ਸਮਕਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਰਕਸੀ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਉਲੇਖਣੀਯ ਹੈ। ਪਰੰਪਰਾਵਾਦੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਆਲੋਚਨਾਤਮ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਇਸ ਲਿਖਤ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨਹੀਂ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਤੇ ਵਲੱਖਣਤਾ ਬਣ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਮਕਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਮੁਹਾਵਰੇ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਇਹ ਸਿਆਸੀ ਪ੍ਰਵਚਨ ਪਾਠਕ ਦੇ ਨਿਕਟ ਅਨੁਭਵ ਦਾ ਅੰਗ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸੰਚਾਰ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਦੂਜਾ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਆਲੋਚਨਾਮਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪੜਣਯੋਗਿਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੰਘ ਭਾਟੀਆ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਚਿੰਤਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਿਆਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਉਹ ਮਾਰਕਸੀ ਚਿੰਤਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਆਪਣੀਆਂ ਵੱਖ—ਵੱਖ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਸਰੂਪ ਤੇ ਪ੍ਰਾਸੰਗਿਕਤਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਸੁਹਿਰਦਤਾ ਤੇ ਆਸਥਾ ਨਾਲ ਉਭਾਰਣ ਦੇ ਨਾਲ—ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਕਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੁਲਘਦੇ ਮਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਗਰਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਕੋ ਵੇਲੇ ਅਜੋਕੇ ਸਮfਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਉਪਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਸਿੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਸਦੇ ਕਾਰਜ ਦਾ ਪੂਰਾ ਬਲ ਮਾਰਕਸੀ ਸਿਧਾਂਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰ—ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣਯੋਗ ਬਣਾਉਣ ਲਤੇ ਵਿਹਾਰ ਰਾਹੀਂ ਸਾਖ਼ਸ਼ਾਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜੋ ਮਾਰਕਸ ਨੇ ਯਥਾਰਥ ਦੇ ਪ੍ਰਤੱਖਣ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਕਾਇਆ ਪਲਟੀ ਲਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ।” ਆਪਣੀ ਨਵ—ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪੁਤਸਕ ‘ਸਮਕਾਲੀ ਸਰੋਕਾਰ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ’ (2013) ਡਾ. ਭੀਮ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੰਜਾਬ, ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਸੰਕਲਪਾਂ/ਚਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਡੀਕੋਡ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਵਚੇਤਨ ਤੇ ਨਿਰਮਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਵਲੱਖਣਤਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਭੂ—ਖੰਡ ਹਿੱਸੇ ਤੱਕ ਹੀ ਮਹਿਦੂਦ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣ ਦਿੱਤੀ ਸਗੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਚਰਨ ਤੇ ਵਿਗਸਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ।
ਹੋਰ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੀਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ
ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਭੱਟੀ ਦਾ ਮਤ ਹੈ ਕਿ ‘ਉਸ ਦਾ (ਡਾ. ਭੀਮ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ) ਦ੍ਰਿੜ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਜਵਾਦ ਦੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਹੀ ਅਜੋਕੇ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਫਸੀ ਸਮੁੱਚੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਜਾਮਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਨਿੱਗਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਵੱਡੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਸੂਝਵਾਨ ਪਾਠਕਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਦਾ ਉੱਦਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠਕਾਂ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿਧ ਮਾਰਕਸੀ ਚਿੰਤਕਾਂ ਦੇ ਕਰਟੀਕ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਅਤੇ ਟਿਪਣੀਆਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਵਿਖਿਆਉਂਣ ਦਾ ਸਾਰਥਕ ਉਪਰਾਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਡਾ. ਭੀਮ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ, ‘ਅਜੋਕੇ ਜਗੀਰੂ ਤੇ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਨੀਵੀਂਆਂ ਸ਼ੇਣੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ ਨਿਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਵਾਂਝੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਸਗੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜਿਨਸੀ, ਮਾਨਸਿਕ ਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਲੁੱਟ—ਖਸੁੱਟ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਇਹ ਜਾਤੀਆਂ ਉਸ ਪੜਾਅ ਉਤੇ ਖੜੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਤੱਕ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸ਼ੇਣੀਆਂ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਜਮਾਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਹਨ। ਹਾਕਮ ਜਮਾਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਣ ਤੇ ਦਬਾਉਣ ਲਈ ਹਰ ਪੈਂਤੜਾ ਵਰਤ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਆਲੋਚਨਾ ਉਪਰ ਹੋਇਆ ਖੋਜ ਕਾਰਜ
ਡਾ. ਭੀਮ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਚਿੰਤਨ:ਮੈਟਾ ਅਧਿਐਨ (2017), ਖੋਜਾਰਥੀ ਨਵਜੋਤ ਕੌਰ, ਨਿਗਰਾਨ ਡਾ. ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ, ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ।
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨਾਰਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸਮਾਰਕ
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨਾਰਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸਮਾਰਕ (ਯੂਨੈਸਕੋ, ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਾ) ਜਪਾਨ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨਾਰਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨਾਰਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਅੱਠ ਸਥਾਨ, ਪੰਜ ਬੌਧ ਮੰਦਰਾਂ ਹਨ, ਇੱਕ ਸ਼ਿੰਟੋ ਮੰਦਿਰ ਹੈ, ਇੱਕ ਮਹਿਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਜੰਗਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਜਾਇਦਾਦ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਜਾਨਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ 26 ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ 53 ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਨੋਨੀਤ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨਾਂ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਨਾਰਾ ਪੈਲੇਟ ਸਾਈਟ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਲਕੀਅਤ ਸਮਾਰੋਹ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਸੂਗਾਇਆਮ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜੰਗਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਾਮਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਟੌਦਾਈ-ਜੀ, ਕੋਫੁਕੂ-ਜੀ ਅਤੇ ਕਾਸੂਗਾਯਾਮਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜੰਗਲ ਨਾਰਾ ਪਾਰਕ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਓਵਰਲੈਪ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਖੇਡ, ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ "ਸਫਾਈ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ" ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਨੋਨੀਤ ਇੱਕ ਪਾਰਕ ਹੈ। ਯੂਨੈਸਕੋ ਨੇ 1998 ਵਿੱਚ ਸਾਈਟ ਨੂੰ ਵਰਲਡ ਹੈਰੀਟੇਜ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ।
ਡਾ. ਭੀਮ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1972 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕ
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨਾਰਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸਮਾਰਕ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਾਨ
ਭਾਈ ਬਚਿੱਤਰ ਸਿੰਘ
ਭਾਈ ਬਚਿੱਤਰ ਸਿੰਘ ਕੰਬੋਜ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜਾਂ ਉੱਤੇ ਛੱਡੇ ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਦੇ ਮੱਥੇ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਨਾਗਣੀ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ (ਇੱਕ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਚਿੱਤਰ)]] ਭਾਈ ਬਚਿੱਤਰ ਸਿੰਘ  (6 ਮਈ 1664 – 22 ਦਸੰਬਰ 1705) ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਯੋਧਾ  ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਥਾਪੇ ਜਰਨੈਲ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹਾਦਰ ਯੋਧੇ ਵੱਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਅਲੀਪੁਰ ਰਿਆਸਤ, ਮੁਲਤਾਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਭਾਈ ਬਚਿੱਤਰ ਸਿੰਘ।
ਪਰਿਵਾਰਕ ਪਿਛੋਕੜ
ਭਾਈ ਬਚਿੱਤਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ ਅਤੇ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਪੁੱਤਰ ਸਨ।
ਅਨੰਦਪੁਰ ਦੀ ਦੂਜੀ ਜੰਗ ਸਮੇਂ
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਦਸਤਾ ਲੋਹਗੜ੍ਹ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਅੰਦਰ ਮੌਜੂਦ ਸਨ ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਧਾਵਾ ਬੋਲ ਦਿੱਤਾ। ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਕਿਲ੍ਹੇ ਅੰਦਰ ਸੰਨ੍ਹ ਨਾ ਲਾ ਸਕੇ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਸੰਜੋਅ ਨਾਲ ਢਕੇ ਸ਼ਰਾਬ ਨਾਲ ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਵਰਤ ਕੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ ਕੀਤੀ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੂਣੀ ਚੰਦ ਨੂੰ ਹਾਥੀ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਖਿਆ ਤਾਂ ਮੁਕਬਲਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਡਾਰ ਕੇ ਕੰਦ ਤਪ ਕੇ ਪਜ ਗਿਆ ਕੰਦ ਤਪਦਿਆ ਲਤ ਟੁੱਟ ਗਈ ਰਸਤੇ ਜਾਂਦਿਆ ਸੱਪ ਲੜ ਗਿਆ ਤੇ ਮੌਤ ਹੋਗੀ ਫਰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਭਾਈ ਬਚਿੱਤਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਹਾਥੀ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਘੋੜੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਨਾਗਣੀ ਦਾ ਐਸਾ ਵਾਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਨਾਗਣੀ ਹਾਥੀ ਦਾ ਸੰਜੋਅ ਚੀਰਦੀ ਹੋਈ ਉਸਦੇ ਮੱਥੇ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵੱਜੀ। ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹਾਥੀ ਚੰਘਿਆੜਦਾ ਹੋਇਆ ਪਿੱਚੇ ਮੁੜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਆਈਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਨੁਕਸਾਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਮੁਕਾਬਲਾ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਦਾ ਹੋ ਨਿੱਬੜਿਆ।
ਮੌਤ
ਭਾਈ ਬਚਿੱਤਰ ਸਿੰਘ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਦੀ ਤਾਬ ਨਾ ਝੇਲਦੇ ਹੋਏ 8 ਦਸੰਬਰ 1705 ਨੂੰ ਚੱਲ ਵਸੇ। ਅਗਲੀ ਰਾਤ ਨਿਹੰਗ ਖਾਨ ਨੇ ਗੁਪਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਦੇਹ ਦਾ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1664 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1705
ਖਾਰ ਝੀਲ (ਖੋਵਦ)
ਖਾਰ ਝੀਲ (Хар нуур), ਪ੍ਰਕਾਸ਼ "ਕਾਲੀ ਝੀਲ" ਪੱਛਮੀ ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੀ ਮਹਾਨ ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਖੋਵਦ ਐਮਾਗ (ਪ੍ਰਾਂਤ) ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਨਾਮ
ਇਸ ਨੂੰ ਹਾ-ਲਾ ਹੂ, ਹਾਰਾ ਨੂਰ, ਹਰ ਨੂਰ, ਖਾਰਾ ਨੂਰ, ਖਾਰ ਨੂਰ, ਅਤੇ ਓਜ਼ਰੋ ਕਾਰਾ-ਨੂਰ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਨੂੰ ਮੰਗੋਲੀਆ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਝੀਲ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਖਾਰ ਝੀਲ (ਜ਼ਾਵਖਾਨ) ਤੋਂ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਰਣਨ
ਇਹ ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਪੂਰਵ-ਇਤਿਹਾਸਕ ਝੀਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜੋ 5,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਖੇਤਰ ਖੁਸ਼ਕ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੁਝ ਸਰੋਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਾਰ ਝੀਲ ਅੰਕੜੇ ਮੁੱਲ ਵਰਤ ਰਹੇ ਹਨ:
ਪਾਣੀ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ
ਖਾਰ ਝੀਲ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਹੈ - ਚੋਨੋ ਖਰੀਖ ਗੋਲ ਨਦੀ, ਜੋ ਨਦੀ ਦਾ ਡੈਲਟਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। thumb|245x245px| ਖਾਰ ਝੀਲ ਤੋਂ ਡੋਰਗਨ ਝੀਲ ਤੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਚੈਨਲ ਖਾਰ ਝੀਲ ਦਾ ਇਸ ਦੇ ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਡੋਰਗਨ ਨੂਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਜਮੇ ਨੂੰ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ
ਮਣੀਪੁਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 2017
ਮਣੀਪੁਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 2017 ਵਿੱਚ 4 ਮਾਰਚ ਅਤੇ 8 ਮਾਰਚ 2017 ਨੂੰ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।  ਇਸ ਚੌਣ ਵਿੱਚ ਵੀਵੀਪੀਏਟੀ ਅਤੇ ਈਵੀਐੱਮ ਨਾਲ ਕਰਵਾਈਆਂ ਗਈਆਂ।
ਧਰੁਵਮਤਸੀ
ਇਸਨੂੰ ਅਕਸ਼ਿ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇਹ Little Bear or Ursa Minor ਦੇ ਨਾਮ ਵਲੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਪਤ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਕੋਲ ਉਸੀ ਸ਼ਕਲ ਦਾ ਹੈ ਇਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਵਾਲਾ ਤਾਰਾ ਧਰੁਵ ਤਾਰਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਰਾਮੰਡਲ
ਮੁਹੰਮਦ ਜ਼ਫਰਉੱਲਾ ਖਾਨ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1893 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1985
ਔਲੀਵਰ ਸਟੋਨ
ਵਿਲੀਅਮ ਓਲੀਵਰ ਸਟੋਨ (ਜਨਮ 15 ਸਤੰਬਰ 1946) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਸਕਰੀਨ ਲੇਖਕ, ਪ੍ਰੋਡਿਊਸਰ ਅਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸਾਬਕਾ ਸੈਨਿਕ ਹੈ। ਉਹ ਮੱਧ 1980ਵਿਆਂ ਅਤੇ 1990ਵਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀਅਤਨਾਮ ਜੰਗ ਬਾਰੇ ਫਿਲਮ ਲੜੀ ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਮਰੀਕੀ ਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਸੰਜੀਦਾ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਪੁਰ
ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬੱਸੀ ਪਠਾਣਾਂ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸੁੰਬਲ ਤੌਕੀਰ ਖਾਨ
ਸੁੰਬਲ ਤੌਕੀਰ ਖਾਨ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ 15 ਨਵੰਬਰ 2003 ਨੂੰ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਤੌਕੀਰ ਹਾਨ ਖਾਨ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਹਨ। ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਹੈ, ਸਾਨੀਆ ਤੌਕੀਰ ਜੋ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵੀ ਹੈ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਸੁੰਬਲ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਕਟਨੀ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 2003 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਲਿਆ। ਉਹ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਮੁੰਬਈ ਸ਼ਿਫਟ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਐਨ.ਟੀ.ਸੀ.ਸੀ. ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਮਲਾਡ ਵੈਸਟ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਸੁੰਬਲ ਤੌਕੀਰ ਖਾਨ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ।
ਸੁੰਬਲ ਨੇ ਮੋਨਿਕਾ ਵਰਮਾ ਦੀ ਅਕੈਡਮੀ (ਸਹਿਜਮੁਦਰਾ ਐਕਟਿੰਗ ਅਕੈਡਮੀ) ਅਧੀਨ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਜੋਧਾ ਅਕਬਰ ਵਿੱਚ ਮਹਿਤਾਬ (ਅਕਬਰ ਦੀ ਭਤੀਜੀ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਰਿਸ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਚੈਨਲ 'ਤੇ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। 2009 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸੋਨੀ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਭਦਾ ਵਜੋਂ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ। ਫਿਲਮ ਆਰਟੀਕਲ 15 ਨੇ 2019 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਹਿੰਦੀ ਟੀਵੀ ਲੜੀ " ਇਮਲੀ " ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ, ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 2022 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਸੀਜ਼ਨ 16 ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ
ਪੰਜਾਬੀ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ 1955 ਤੋਂ ਹਰ ਸਾਲ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮੇਤ ਹੋਰਨਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੰਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਗਿਆਨਪੀਠ ਪੁਰਸਕਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੈ।
ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਯਹੂਦੀ
<center style="background-color:Blue; color:white;height: 30px;"> ਯਹੂਦੀ <center style="color:blue;height: 30px;"> יהודים (ਯਹੂਦੀਮ) center|100px
center|200px ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿਧ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ <center style="background-color:Blue; color:white;"> ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 13,428,300 <center style="background-color:Blue; color:white"> ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਯਹੂਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਯਹੂਦੀ (ਪੁਰਾਤਨ ਪੰਜਾਬੀ: ਜੂਦੀ; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ:Jew) ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ ਜੋ ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਯਹੂਦੀਆਂ ਦਾ ਪਰੰਪਰਿਕ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਪੱਛਮ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਅਜੋਕੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ (ਜਿਸਦਾ ਜਨਮ 1947 ਦੇ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ) ਅਤੇ ਆਸਪਾਸ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਧਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਯੂਰਪ ਦੇ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ, ਜਿੱਥੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਂਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਨਿਰਵਾਸਨ ਝੱਲਣਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਿਸਥਾਪਿਤ ਹੋਕੇ ਉਹ ਅੱਜ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੂੰ ਛੱਡਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਅਲਪ ਸੰਖਿਅਕ ਸਮੁਦਾਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਵਪਾਰ ਹੈ। ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਇਸਾਈ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਤੋਂ ਪੁਰਾਤਨ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਤੌਰ ਤੇ ਇਬਰਾਹਮੀ ਧਰਮ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
1
ਸਪੇਨ ਦੇ ਉੱਤਰ ਅਫਰੀਕੀ (ਮੂਰ) ਮੁਸਲਿਮ ਹੁਕਮਰਾਨਾਂ ਨੇ ਯਹੂਦੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਭਰਵਾਂ ਮਾਣ-ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖ਼ਿੱਤੇ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚੋਂ ਬੇਦਖ਼ਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਬੇਦਖ਼ਲੀ ਦਾ ਅਮਲ 1492 ਵਿੱਚ ਇਸਾਈਆਂ ਦੇ ਸਪੇਨ ਉੱਤੇ ਮੁੜ ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। 1990ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਜੰਗ ਸਮੇਂ ਇਰਾਨ ਦੇ ਯਹੂਦੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੁਆਰੁਫ਼ ਯੂਰਿਸ ਦੀ ਰਹੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੂਜੇ ਵੱਡੇ ਜੰਗੀ ਐਜਾਜ਼ ਨਾਲ ਇਰਾਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਨਮਾਨਿਆ। ਦਰਅਸਲ, ਇਸ ਹਕੀਕਤ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਗ਼ੈਰ-ਇਰਾਨੀ ਵਾਕਫ਼ ਹਨ ਕਿ ਇਸਲਾਮੀ ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ 15 ਹਜ਼ਾਰ ਦੇ ਕਰੀਬ ਯਹੂਦੀ ਵਸੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਕੀਦਿਆਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦੇ ਓਨੇ ਹੀ ਹੱਕ ਹੈ ਜਿੰਨੇ ਮੁਸਲਿਮ ਇਰਾਨੀਆਂ ਨੂੰ। ਇਰਾਨ ਅਜਿਹਾ ਇੱਕੋਇੱਕ ਇਸਲਾਮੀ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਕੌਮੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਯਹੂਦੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪੱਕੀ ਸੀਟ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਇਰਾਨ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਮਿਸਰ, ਯਮਨ, ਕੁਵੈਤ, ਓਮਾਨ ਤੇ ਕਤਰ ਵਿੱਚ ਯਹੂਦੀ ਬਸਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਉਹ ਲੋਕ ਹਨ ਜਨ੍ਹਿਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਘਰ-ਬਾਰ ਛੱਡ ਕੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਜਤਾਈ। ਇਸ ਜਜ਼ਬੇ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਕਦਰ ਪਾਈ ਹੈ ਜਨ੍ਹਿਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਸੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਕਾਕਪਿੱਟ
ਕਾਕਪਿੱਟ ਜਾਂ ਫ਼ਲਾਈਟ ਡੈੱਕ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਮੂਹਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੇੜੇ ਉਹ ਖੇਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਪਾਈਲਟ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਛੋਟੇ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਬਹੁਤੇ ਕਾਕਪਿੱਟ ਬੰਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਯਹੂਦੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੇਸ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਰਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ
ਬੈਟਰੀ
ਬੈਟਰੀ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯੰਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਦੋ ਜਾਂ ਫਿਰ ਦੋ ਤੋ ਵੱਧ ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲਈ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਡੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਉਪਕਰਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਘੜੀ, ਰੇਡੀਓ, ਟਰਾਂਜ਼ਿਸਟਰ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜਿੱਥੇ ਏ.ਸੀ. ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੀ, ਉਹਨਾਂ ਥਾਵਾਂ ਉੱਪਰ ਵੀ ਇਸਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬੈਟਰੀ ਦਾ ਬਿਜਲਈ ਨਿਸ਼ਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ
ਪੌਲ ਦਿਵਾਕਰ
'''ਨ. ਪੌਲ ਦਿਵਾਕਰ''' ਇੱਕ ਦਲਿਤ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਦਲਿਤ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਜਨਰਲ ਸੱਕਤਰ ਹੈ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਦਲਿਤ-ਬਹੁਜਨ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਗਠਨ, ਦਲਿਤ ਬਹੁਜਨ ਸ਼ਰਾਮਿਕ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਜਨਰਲ ਸੱਕਤਰ ਸੀ।
ਇਓਨੀਓ ਸਮੁੰਦਰ
ਇਓਨੀਓ ਸਮੁੰਦਰ (Ιόνιο Πέλαγος,, Mar Ionio, , ), ਭੂ-ਮੱਧ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਖਾੜੀ ਹੈ ਜੋ ਏਡਰਿਆਟਿਕ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਦੱਖਣੀ ਇਟਲੀ (ਕਾਲਾਬਰੀਆ ਅਤੇ ਸਿਸੀਲੀ ਸਮੇਤ) ਅਤੇ ਸਾਲੇਂਤੋ ਪਰਾਇਦੀਪ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਦੱਖਣੀ ਅਲਬਾਨੀਆ ਅਤੇ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਤਟ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮੌਨਾ ਲੋਆ
ਮੌਨਾ ਲੋਆ ( ਜਾਂ ; ਹਵਾਈ: ) ਉਹਨਾਂ ਪੰਜ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਉੱਤਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜ ਹਵਾਈ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਖੇਤਰਫਲ ਅਤੇ ਆਇਤਨ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ਼ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਲਗਪਗ 18,000 ਘਣ ਮੀਲ (75,000 km3) ਆਇਤਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਸ਼ੀਲਡ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂ ਕਿ ਇਹਦੀ ਟੀਸੀ ਲਗਪਗ 120 ਫੁੱਟ (37 ਮੀਟਰ) ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀ, ਮੌਨਾ ਕੀਆ ਦੀ ਤੁਲਣਾ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਹੈ,. ਹਵਾਈਆਈ ਸ਼ਬਦ ਮੌਨਾ ਲੋਆ ਦਾ ਮਤਲਬ ਲੰਮਾ ਪਹਾੜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੌਨਾ ਲੋਆ ਤੋ ਨਿਕਲਿਆ ਲਾਵਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਿਲਿਕਾ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਤਰਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਗੈਰ ਵਿਸਫੋਟਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਪੇਤਲੀਆਂ ਹਨ।
ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ
ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨਾਮ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮਰਦਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਹੈੱਡਸੈੱਟ (ਆਡੀਓ)
ਇਕ ਯੰਤਰ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੈੱਡਫੋਨ ਤੇ ਮਾਈਕਰੋਫੋਨ ਦੋਨੋਂ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣ ਉਸਨੂੰ ਹੈੱਡਸੈਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਖਾਰ ਝੀਲ (ਜ਼ਵਖਾਨ)
ਖਾਰ ਝੀਲ ( Хар нуур, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ "ਕਾਲੀ ਝੀਲ", 哈尔湖 ) ਪੱਛਮੀ ਮੰਗੋਲੀਆ ਵਿੱਚ ਜ਼ਾਵਖਾਨ ਆਇਮਾਗ (ਪ੍ਰਾਂਤ) ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ। ਖਾਰ ਝੀਲ ਮਹਾਨ ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਦਬਾਅ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਨੂੰ ਖੰਗਈ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡੇਲ ਉੱਤੇ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ
ਅਲ-ਨੁਸਰਾ ਸੰਗਠਨ
ਜਬਹਾਤ ਫ਼ਤਹਿ ਅਲ-ਸ਼ਾਮ (جبهة فتح الشام, transliteration: Jabhat fatḥ ash-Shām), ਜਾਂ ਅਲ-ਨੁਸਰਾ ਸੰਗਠਨ (جبهة النصرة لأهل الشام),  ਇੱਕ ਸਲਾਫ਼ੀ ਜਿਹਾਦੀ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਟੀਚਾ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਸਲਾਮੀ ਰਾਜ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।
27 ਅਕਤੂਬਰ
27 ਅਕਤੂਬਰ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 300ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 301ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 65 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ।
ਦਿਹਾਂਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਕਤੂਬਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਜਾਬਿਰ ਹੁਸੈਨ
ਜਾਬਿਰ ਹੁਸੈਨ (ਜਨਮ 5 ਜੂਨ 1945, ਰਾਜਗੀਰ), ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਨਤਾ ਦਲ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਨੇਤਾ, ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਵਾਲੀ ਸੰਸਦ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਫਿਲਹਾਲ ਉਹ ਪਟਨਾ ਸਥਿਤ ਆਪਣੀ ਨਿਜੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ 'ਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪਿੱਠਭੂਮੀ
ਕਾਜ਼ਿਮ ਨਕਵੀ ਦਾ ਜਨਮ ਨੋਨਹੀ, ਰਾਜਗੀਰ ਇੱਕ ਖਾਂਦੇ ਪੀਂਦੇ ਸ਼ੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਭਾਗਲਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਇੱਕ ਕਾਲਜ, ਆਰ ਡੀ ਐਂਡ ਡੀ ਜੇ ਕਾਲਜ ਮੁੰਗੇਰ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਜੈਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਸੱਦੇ 'ਤੇ 1974 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਕੁੱਲ ਇਨਕਲਾਬ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਸਨੂੰ ਤੰਗ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਯਾਤਰਾ
1977 ਵਿੱਚ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਟਿਕਟ 'ਤੇ ਪ੍ਰੋ: ਹੁਸੈਨ ਨੇ ਮੁੰਗੇਰ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਬਿਹਾਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਚੋਣ ਲੜੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਚੋਣ 41441 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫਰਕ ਸੀ । ਇਸ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਨਤੀਜੇ ਸਦਕਾ ਉਸਨੂੰ ਕਰਪੂਰੀ ਠਾਕੁਰ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਕੈਬਨਿਟ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਮਿਲਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅਕਤੂਬਰ, 1990 ਤੋਂ ਮਾਰਚ, 1995 ਤੱਕ ਪ੍ਰੋ: ਹੁਸੈਨ ਬਿਹਾਰ ਰਾਜ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਰਿਹਾ।
ਬਿਹਾਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ
ਜੂਨ 1994 ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਨੇ ਪ੍ਰੋ: ਹੁਸੈਨ ਨੂੰ ਬਿਹਾਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਅਪ੍ਰੈਲ 1995 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਕੌਂਸਲ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਚੇਅਰਮੈਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਅੰਤ 26 ਜੁਲਾਈ, 1996 ਨੂੰ ਉਹ ਬਿਹਾਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 7 ਮਈ, 2000 ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਮੁਕਾਬਲਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।.
ਰਾਜ ਸਭਾ
ਪ੍ਰੋ. ਜਾਬਿਰ ਹੁਸੈਨ 29 ਮਾਰਚ, 2006 ਨੂੰ ਰਾਜ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਉਸਨੇ 15 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2006 ਨੂੰ ਬਿਹਾਰ ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ 6 ਸਾਲ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ 2 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2012 ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ।
ਸਾਹਿਤਕ ਕੰਮ
ਪ੍ਰੋ. ਹੁਸੈਨ ਨੇ ਹਿੰਦੀ, ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੁਰਲੱਭ ਉਰਦੂ-ਫ਼ਾਰਸੀ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਸੰਪਾਦਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਨਮਾਨ
2005 ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ "ਰੇਤ ਪਾਰ ਖੇਮਾ" ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1945
ਸ਼ਿਵਦਾਸਪੁਰ
ਸ਼ਿਵਦਾਸਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬੱਸੀ ਪਠਾਣਾਂ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਦੇ ਦੀ ਹਮੇਂ ਆਜ਼ਾਦੀ
ਦੇ ਦੀ ਹਮੇਂ ਆਜ਼ਾਦੀ (ਚਮਤਕਾਰੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ) ਜਾਂ ਸਾਬਰਮਤੀ ਕੇ ਸੰਤ ਕਵੀ ਪ੍ਰਦੀਪ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗੀਤ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਹਿੰਸਾਮਈ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਦਾ ਗੀਤ ਹੈ।  ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮ ਜਾਗ੍ਰਿਤੀ (1954) ਦਾ ਗਾਣਾ ਹੈ।  ਇਸ ਗਾਣੇ ਨੂੰ ਆਸ਼ਾ ਭੋਂਸਲੇ ਨੇ ਗਾਇਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ
ਸ਼ੁਕਲਾ ਬੋਸ
ਸ਼ੁਕਲਾ ਬੋਸ, ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਹਯੂਮਨਿਟੀ ਫ਼ਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਬਾਨੀ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਬੰਗਲੌਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਘੱਟ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਇੰਗਲਿਸ਼-ਮਾਧਿਅਮ ਸਕੂਲਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਉਸਨੇ 7 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਆਫ਼ ਚੈਰੀਟੀ ਵਿੱਚ ਮਦਰ ਟੇਰੇਸਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸਵੈਸੇਵਕ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਕਾਨਵੈਂਟ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ  ਚਲੀ ਗਈ।
ਉਸਨੇ ਫਿਰ ਓਬਰਾਏ ਗਰੁੱਪ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਿਜ਼ੋਰਟ ਕੰਡੋਮੀਨੀਅਮਜ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ (ਆਰ ਸੀ ਆਈ (ਕੰਪਨੀ)) ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ 30ਵੇਂ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਪਹੁੰਚੀ, ਉਸਨੇ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੁਕਲਾ ਬੋਸ ਨੇ 2003 ਵਿੱਚ ਪਰਿਕਰਮਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੀ.ਈ.ਓ. ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਿਮਾਨਾਹਾਂ ਦੇ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ 26 ਸਾਲ ਬਿਤਾਏ।
ਸੱਤਪਾਲ ਭੀਖੀ
ਸੱਤਪਾਲ ਭੀਖੀ  ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਰਕਢ ਕਵੀ ਹੈ |ਉਹ ਕਿੱਤੇ ਵਜੋਂ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮਾਨਸਾ ਵਿਖੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਜੀਵਨ
ਸੱਤਪਾਲ ਭੀਖੀ ਡਾ ਜਨਮ ਮਾਨਸਾ ਜਿਲੇ ਦੇ ਭੀਖੀ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ (ਸਵ) ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਯਸ਼ੋਦਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਘਰ 20 ਦਸੰਬਰ 1972 ਨੂੰ ਹੋਇਆ।ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਐਮ ਏ ਅਤੇ ਈ.ਟੀ ਟੀ. ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਬਤੌਰ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸਨਮਾਨ
ਸੱਤਪਾਲ ਭੀਖੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਵੱਲੋਂ ਉਸਦੇ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੱਤਪਾਲ ਭੀਖੀ ਦੀ ਪੁਸਤਕ 'ਸਾਰੇ ਅੱਖਰ ਬੋਲੇ' ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵੱਲੋਂ 2017 ਦਾ 'ਮਾਤਾ ਜਸਵੰਤ ਕੌਰ ਮੌਲਿਕ ਬਾਲ ਪੁਸਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ' ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਕਾਵਿ ਵੰਨਗੀ
ਤੀਸਰੀ ਟਿਕਟ ਦੋ ਟਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਸਫ਼ਰ ਕਰਦਿਆਂ ਤੀਸਰੀ ਟਿਕਟ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕੰਡਕਟਰ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਬੈਠੀ ਮੇਰੇ ਮੋਢਿਆਂ ਤੇ ਝੂਟਦੀ ਮੈਨੂੰ ਘੋੜਾ ਬਣਾ ਖੇਡਦੀ ਮੇਰੀ ਬੇਟੀ ਅਚਾਨਕ ਵੱਡੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ
ਟਿਕਟ ਨੇ ਹੀ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਮੈਨੂੰ ਉਸਦੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਸਫ਼ਰ ਦਾ ਰਹੱਸ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ
ਕੋਠੇ ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ
ਕੋਠੇ ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸੁੰਮਨ ਬਾਲਾ
ਸੁਮਨ ਬਾਲਾ (ਜਨਮ 15 ਦਸੰਬਰ 1981) ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਕੌਮੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ. ਉਹ ਮਨੀਪੁਰ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ ਅਤੇ ਮੈਨਚੇਸਟਰ 2002 ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋਲਡ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਨਾਲ ਖੇਡੇ ਸੀ |
ਤਕਸ਼ਿਲਾ
ਤਕਸ਼ਿਲਾ (Taxila) (ਉਰਦੂ: ٹیکسلا) ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਕਸਬਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਖੁਦਾਈ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬਹੁਤ ਵਸਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗਾਂਧਾਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਸੀ। ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨਤਮ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਦਿਆਲਿਆਂਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਇਹ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਬੋਧੀ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ। ਚਾਣਕਿਆ ਇੱਥੇ ਆਚਾਰਿਆ ਸਨ। 405 ਈ ਵਿੱਚ ਫਾਹੀਯਾਨ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਸੀ।
ਤਕਸ਼ਿਲਾ ਮਲਕੀਅਤ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਮਹਤਤਾ ਕਰਕੇ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਕਈ ਵਾਰ ਰਾਜ ਨਾਲ ਬਦਲਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੌਦਾਗਰੀ ਰਾਹ ਦੀ ਵੁੱਕਤ ਘਟ ਗਈ ਤਕਸ਼ਿਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਅਰਥਹੀਣ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਇਸਨੂੰ ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹਿਊਨ ਫਿਰਤੂ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।19 ਵੀੰ ਸਦੀ ਵਿਚ ਇਸਦੇ ਅਵਿਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿਧ ਪੁਰਾਤਤਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਰ ਅਲੈਗਜੇਂਡਰ ਘਨਿਗਮ ਨੇ 19 ਵੀੰ ਸਦੀ ਦੇ ਮਧ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਤਲਾਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ। 1980 ਵਿੱਚ ਯੂਨੇਸਕੋ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣੇ ਵਜੋਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।. 2006 ਵਿੱਚ ਦਾ ਗਾਰਡੀਅਨ ਅਖਬਾਰ ਵਲੋਂ ਤਕਸ਼ਿਲਾ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਡਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ।
ਕੁਝ ਹਲਕਿਆਂ ਵਲੋਂ ਤਕਸ਼ਿਲਾ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਤਨ ਯੁਨਿਵਰਸਟੀਆਂ ਵਿਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਥਾਂਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਪੁਰਤਤਵ ਥਾਂਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤੀ ਟਿਕਾਣੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤੀ ਟਿਕਾਣੇ
ਕ੍ਰਿਤੀਕਾ
ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ (ਛਕੜਾ ਜਾਂ ਕਇਬਚਿਆ) ਇੱਕ ਨਛੱਤਰ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਲੈਟਿਨ / ਅਂਗ੍ਰੇਜੀ ਵਿੱਚ ਨਾਮ Pleiades ਹੈ। ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਦੇਖਣ ਉੱਤੇ ਕੋਲ-ਕੋਲ ਦਿੱਖਣ ਵਾਲੇ ਕਈ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਇਸ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਖਗੋਲਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਪਤ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਰਾ ਵਿਗਿਆਨ
ਭੰਗੂਆਂ (ਬਸੀ ਪਠਾਣਾਂ)
ਭੰਗੂਆਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬੱਸੀ ਪਠਾਣਾਂ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕਿਲ੍ਹਾ ਹਾਂਸ
ਕਿਲ੍ਹਾ ਹਾਂਸ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਡੇਹਲੋਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ 150 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ, ਖਾਲਸਾ ਦੇ ਜਨਮ ਦੇ 140 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੱਛਮ ਹੈ।ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਸਹਿਰਾਈ ਦੀ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਇਹੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਡੇਹਲੋਂ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸੰਗਾਈ ਚਾਨੂ
ਸੰਗਾਈ ਇਬਹਿਲ ਚਾਨੂ ਮਾਯੋਮ (ਇੰਫਾਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬਾਸ਼ਿਕੋਂਗ ਵਿੱਚ 3 ਜਨਵਰੀ, 1981 ਦਾ ਜਨਮ) ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਜਰਮਨੀ (0-2) ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਦੋਸਤਾਨਾ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਅਪ੍ਰੈਲ 1998 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਆਪਣਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ। ਉਸਨੇ ਮਿਡ ਫੀਲਡਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਜਾਂ ਇੱਕ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰਵਰਡ ਵਜੋਂ ਖੇਡਿਆ। 2001 ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਯੰਗ ਪਲੇਅਰ ਆਫ਼ ਦਿ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1981 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਯਾਂ ਬੌਦਰੀਆਰ
ਯਾਂ ਬੌਦਰੀਆਰ ( 27 ਜੁਲਾਈ 1929 - 6 ਮਾਰਚ 2007) ਇੱਕ ਫ੍ਰੈਂਚ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਮੀਡੀਆ, ਸਮਕਾਲੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਿਮੂਲੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਹਾਈਪਰ ਰੀਅਲਿਟੀ ਵਰਗੇ ਸੰਕਲਪਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਭਵਿਖਵਾਦ, ਲਿੰਗ ਸੰਬੰਧ, ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਸਮਾਜਿਕ ਇਤਿਹਾਸ, ਕਲਾ, ਪੱਛਮੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸਮੇਤ ਵਿਭਿੰਨ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ। ਉਸਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਡੈਕਸ਼ਨ (1978), ਸਿਮੂਲਕਰਾ ਐਂਡ ਸਿਮੂਲੇਸ਼ਨ (1981), ਅਮਰੀਕਾ (1986), ਅਤੇ ਦਿ ਗਲਫ ਵਾਰ ਡਿਡ ਨਾਟ ਟੇਕ ਪਲੇਸ (1991) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਅਕਸਰ ਉੱਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਤਰ-ਸੰਰਚਨਾਵਾਦ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਜੀਵਨ
ਯਾਂ ਬੌਦਰੀਆਰ ਦਾ ਜਨਮ 27 ਜੁਲਾਈ 1929 ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬੀ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਰੀਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਦਾਦਾ-ਦਾਦੀ ਕਿਸਾਨ ਖੇਤ-ਮਜ਼ਦੂਰ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਪੁਲਸੀਆ ਸੀ। ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੂੰ (ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਇਮੈਨੂਅਲ ਪਾਈਲਟ ਦੀ ਮਾਰਫਤ) ਪੈਟਾਫਿਜਿਕਸ (pataphysics) ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਅਹਿਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੋਰਬਨ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਪੈਰਿਸ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਉਸਨੇ ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸਨੇ 1960 ਤੋਂ 1966 ਤੱਕ ਪੈਰਿਸ ਦੇ ਅਤੇ ਸੂਬਿਆਂ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਲਾਇਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਿਸ਼ਾ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਅਧਿਆਪਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਬੌਦਰੀਆਰ ਨੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨੀਆਂ ਅਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪੀਟਰ ਵੇਸ, ਬਰਤੋਲਤ ਬਰੈਖ਼ਤ, ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ, ਫ੍ਰੈਡਰਿਕ ਏਂਜਲਸ ਅਤੇ ਵਿਲਹੈਲਮ ਏਮਲ ਮੁਲ੍ਹਮਾਨ ਵਰਗੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ।
ਜਰਮਨ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਬੌਦਰੀਆਰ ਨੇ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵੱਲ ਜਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਉਸਨੇ 1968 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਡਾਕਟਰੇਟ ਥੀਸਿਸ, ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ (le Système des Objets) ਹੈਨਰੀ ਲੈਬਵਰੇ, ਰੋਲਾਂ ਬਾਰਥ, ਅਤੇ ਪੇਅਰ ਬੋਰਦੀਓ ਦੀ ਸੋਧ-ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨੇਪਰੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਪੈਰਿਸ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਬਾਹਰ ਇਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕੈਂਪਸ, ਪੈਰਿਸ ਐਕਸ ਨੌਨਤੇ (Paris X Nanterre) ਵਿਖੇ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਵਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਕੈਂਪਸ ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਮਈ 1968 ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਬੌਦਰੀਆਰ ਨੇ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ, ਹੰਫਰੀ ਡੀ ਬੈਟਨਬਰਗ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜ ਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਬੌਦਰੀਆਰ ਨੂੰ "ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਵੇਤਾ" ਦੱਸਿਆ। ਨੌਨਤੇ ਵਿਖੇ ਉਸਨੇ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਫਿਰ ਸਹਿਯੋਗੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ `ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਆਖ਼ਰ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਣ ਗਿਆ।
1970 ਵਿਚ, ਬੌਦਰੀਆਰ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲੀ ਯਾਤਰਾ ਐਸਪਨ, ਕੋਲੋਰਾਡੋ ਦੀ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ 1973 ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਦੀਆਂ ਕਈ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲੀ ਯਾਤਰਾ, ਕਿਓਤੇ ਦੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਕੈਮਰਾ 1981 ਵਿੱਚ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਉਹ ਇੱਕ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।
1986 ਵਿਚ ਉਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਪੈਰਿਸ- IX ਡੋਫੀਨ ਵਿਖੇ (Institut de Recherche et d'Information Socio-Économique) IRIS ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਨ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਹਿੱਸਾ ਬਿਤਾਇਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ (ਖ਼ਾਸਕਰ ਇਸਦੇ "ਕਲਾਸੀਕਲ" ਰੂਪ) ਤੋਂ ਇੱਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸ਼ਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦੂਰ ਜਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ, ਕੁੱਲਵਕਤੀ ਅਧਿਆਪਨ ਬੰਦ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਅਕੈਡਮੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਿਹਾ। 1980 ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਤਕੜੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪਾਠਕ ਮਿਲ਼ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਅੰਤਮ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਉਹ ਫ੍ਰੈਂਚ-ਅਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ  ਪ੍ਰੈਸ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਸੈਂਟਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਡੀ ਲਾ ਰਿਚਰਚੇ ਸਾਇੰਟਿਫਿਕ ਵਿਖੇ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਡੀ ਰੀਚਰ ਸਰਲ ਇੰਨੋਵੇਸ਼ਨ ਸੋਸਾਇਲੇ  ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕੋਲੈਜ ਡੀ ਪੈਟਾਫਿਸ਼ਿਕ ਵਿਚ ਸਾਤਰਾਪ ਸੀ। ਬੌਦਰੀਆਰ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦੇ ਸਾਸ-ਫੀ, ਦੇ  ਯੂਰਪੀਅਨ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਥਿਊਰੀ, ਸਭਿਆਚਾਰ, ਅਤੇ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਰੀਵਿਊ ਸੀਥਿਊਰੀ ਵਿੱਚ ਭਿਆਲ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਉਸ ਦੇ ਭਰਪੂਰ ਹਵਾਲੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2004 ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਬੌਦਰੀਆਰ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਹੋਣ ਤੱਕ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। 1999–2000 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਨੂੰ ਪੈਰਿਸ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਫਰਵਰੀ 1996 ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸਮਕਾਲੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਕਲਾ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ, ਮੈਸਨ ਯੂਰੋਪੇਨੇ ਡੀ ਲਾ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2004 ਵਿੱਚ, ਬੌਦਰੀਆਰ ਨੇ ਕਾਰਲਸਰੂਹੇ, ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ 'ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਆਰਟ ਐਂਡ ਮੀਡੀਆ ਕਾਰਲਸਰੂਹੇ' ਵਿਖੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਵੱਡੀ ਕਾਨਫਰੰਸ, "ਬੌਦਰੀਆਰ ਐਂਡ ਆਰਟਸ",  ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ।
ਬੁਨਿਆਦੀ ਧਾਰਨਾਵਾਂ
ਬੌਦਰੀਆਰ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਰਚਨਾਵਾਂ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਚਿੰਤਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ। ਇਸ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਜ਼ਿਲ ਦੇਲੂਜ਼, ਜੌਂ-ਫ਼ਰਾਂਸੁਆ ਲਿਓਤਾਰ, ਮਿਸ਼ੇਲ ਫੂਕੋ, ਯਾਕ ਦੇਰੀਦਾ ਅਤੇ ਯਾਕ ਲਾਕਾਂ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਸੈਮੀਓਟਿਕਸ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈਂਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਉੱਤਰ-ਸੰਰਚਨਾਵਾਦੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸਕੂਲ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉੱਤਰ-ਸੰਰਚਨਾਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਸਾਬਤਕਦਮੀ ਨਾਲ਼ ਇਸ ਧਾਰਨਾ 'ਤੇ ਤੁਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਚਿਹਨੀਕਰਨ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਸਿਰਫ ਇਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮਝਣਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਖ਼ਾਸ ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ "ਚਿੰਨ੍ਹ" ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਬੌਦਰੀਆਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉੱਤਰ-ਸੰਰਚਨਾਵਾਦੀ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦਾ ਸੀ ਕਿ ਚਿੰਨ੍ਹ-ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਭਾਵ-ਅਰਥ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਰਚਨਾਵਾਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਫ਼ਰਦੀਨਾ ਦ ਸੌਸਿਊਰ, ਦੇ ਪੂਰਨਿਆਂ ਤੇ ਚੱਲਦਿਆਂ ਬੌਦਰੀਆਰ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਅਰਥ (ਮੁੱਲ) ਭੇਦ ਦੁਆਰਾ ਸਿਰਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਕਿ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਕੀ ਨਹੀਂ ਹੈ (ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ "ਕੁੱਤੇ" ਦਾ ਅਰਥ ਇਸ ਲਈ "ਕੁੱਤਾ" ਹੈ, ਕਿਉਕਿ ਇਹ "ਬਿੱਲੀ" ਨਹੀਂ ਹੈ, "ਬੱਕਰੀ" ਨਹੀਂ ਹੈ, "ਰੁੱਖ" ਨਹੀਂ ਹੈ, ਆਦਿ)। ਦਰਅਸਲ, ਉਸਨੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸਵੈ-ਸੰਦਰਭ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੇਖਿਆ: ਵਸਤੂਆਂ, ਵਸਤੂਆਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ, ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਭਾਵ-ਅਰਥ ਦੇ ਇੱਕ ਵੈੱਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇਕ ਵਸਤੂ ਦਾ ਭਾਵ-ਅਰਥ ਉਸ ਦੇ ਹੋਰ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਭਾਵ-ਅਰਥਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਮਝ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਵੱਕਾਰ ਦੂਜੀ ਦੀ ਸਾਧਾਰਨਤਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੂ ਤੋਂ ਬੌਦਰੀਆਰ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਬਾਰੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਵੈ-ਸੰਦਰਭਤਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸਿਧਾਂਤ ਸਿਰਜੇ। ਉਸਦੀ ਲੇਖਣੀ ਸਮਾਜਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਅਰਥਾਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ - ਜਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ "ਕੁੱਲ" ਸਮਝ - ਜੋ ਨਿਰੰਤਰ ਭਰਮ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ - ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦੇ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉੱਤਰ-ਸੰਰਚਨਾਵਾਦੀਆਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਿਸ਼ੇਲ ਫੂਕੋ) ਲਈ ਗਿਆਨ ਦੇ ਰਚਨਾ-ਰੂਪ ਸਿਰਫ ਸੱਤਾ ਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਰੂਪ ਧਾਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟਾਕਰੇ ਤੇ ਬੌਦਰੀਆਰ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਗਿਆਨ ਦੀ ਵਧੇਰੇ, ਬੇਕਾਰ ਦੀ ਖੋਜ ਲਗਭਗ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਭੁਲੇਖੇ ਵੱਲ ਖੜਦੀ ਹੈ। ਬੌਦਰੀਆਰ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ, (ਮਨੁੱਖ) ਆਤਮ (ਗੈਰ-ਮਨੁੱਖੀ) ਨਿਰਾਤਮ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਿਰਾਤਮ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਉਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਇਹ ਚਿਹਨੀਕਰਨ ਹੈ (ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਹੋਰ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੈੱਬ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਇਹ ਵੱਖ ਪਛਾਣ ਧਾਰਦਾ ਹੈ) ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਕਦੇ ਵੀ ਲੋੜੀਂਦੇ ਨਤੀਜੇ ਨਹੀਂ ਕੱਢ ਸਕਦਾ। ਸਗੋਂ ਨਿਰਾਤਮ ਆਤਮ ਨੂੰ ਭਰਮਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਯਾਨੀ ਆਤਮ ਭਟਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਅੰਤਮ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿਚ, ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਤਾਣੇਬਾਣੇ ਦੀ ਬਾਰੀਕੀ ਤੱਕ ਪੂਰੀ ਸਮਝ ਅਸੰਭਵ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਣ ਵੱਲ ਭਟਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਹਕੀਕਤ ਦੇ "ਸਿਮੂਲੇਟ" ਸੰਸਕਰਣ, ਜਾਂ, ਉਸ ਦੇ ਰੱਖੇ ਨਵੇਂ ਨਾਂਵ, "ਹਾਈਪਰ ਰੀਅਲਿਟੀ" ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵੱਲ ਖਿੱਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਹਿਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਅਵਾਸਤਵਿਕ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਹ ਜਿੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ਼ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਸਰਬੰਗੀ ਸਰਬੰਗੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਾਜ ਯਥਾਰਥ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਲਪਿਤ ਇੱਕਸਾਰ ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਓਨਾ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਅਸਥਿਰ ਇਹ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਹੋਰ ਡਰਾਉਣੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਯਥਾਰਥ, ਇਸ ਅਰਥ ਵਿਚ, "ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।"
ਵਸਤ ਕਦਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ
ਆਪਣੀਆਂ ਮੁਢਲੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿਸਟਮ ਆਫ਼ ਔਬਜੈਕਟਸ, ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਲਈ, ਅਤੇ ਖਪਤਕਾਰ ਸੁਸਾਇਟੀ ਵਿੱਚ ਬੌਦਰੀਆਰ ਦੇ ਧਿਆਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਖਪਤਵਾਦ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਖਪਤ ਦੇ ਢੰਗਾਂ ਤੇ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਬੌਦਰੀਆਰ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਨਜ਼ਰੀਆ ਮੋਟੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦ (ਅਤੇ ਸਥਿਤੀਵਾਦੀਆਂ) ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੱਖ ਤੋਂ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਥਿਤੀਵਾਦੀਆਂ ਵਾਂਗ ਬੌਦਰੀਆਰ ਅਨੁਸਾਰ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਖਪਤ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਮੁੱਖ ਚਾਲਕ ਸੀ।
ਬੌਦਰੀਆਰ ਮਾਰਕਸ ਦੀ "ਵਰਤੋਂ ਮੁੱਲ" ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸ ਸਿੱਟੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਬੌਦਰੀਆਰ ਸੋਚਦਾ ਸੀ ਕਿ ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ ਐਡਮ ਸਮਿਥ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਚਿੰਤਨ ਨੇ ਖਰੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਦੇ ਖਰੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ਼ ਜੁੜੇ ਹੋਣ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਅਤੇ ਸਰਲ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਬੌਦਰੀਆਰ ਨੇ ਜੌਰਜ ਬਾਤਾਏ ਦੀ ਦਲੀਲ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਲੋੜਾਂ ਘੜੀਆਂ-ਬਣਾਈਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਪੈਦਾਇਸ਼ੀ। ਉਸਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਰੀਆਂ ਖਰੀਦਦਾਰੀਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੜ੍ਹਪੂਜਕ (ਫੈਟਿਸ਼ਟਿਕ) ਪੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰੋਲਾਂ ਬਾਰਥ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ਼ ਉਸ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵਸਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ "ਕੁਝ ਕਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ". ਅਤੇ, ਉਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਸੀ ਖਪਤ ਕਿਉਂ ਉਤਪਾਦਨ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੀ ਅਤੇ ਹੈ: ਕਿਉਂਕਿ "ਲੋੜਾਂ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਉਤਪਤੀ" ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉਸਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਇਕ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਚਾਰ ਤਰੀਕੇ ਹਨ। ਚਾਰ ਮੁੱਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਹਨ:
ਸਿਮੂਲਕਰਾ ਅਤੇ ਸਿਮੂਲੇਸ਼ਨ
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੌਦਰੀਆਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ 1980 ਵਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਆਰਥਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਤੋਂ ਮੀਡੀਏਸ਼ਨ ਅਤੇ ਜਨ ਸੰਚਾਰ ਵੱਲ ਚਲਿਆ ਗਿਆ. ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੌਸੂਰੀਅਨ ਸੈਮੀਟਿਕਸ ਅਤੇ (ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਮਾਰਸਲ ਮੌਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ) ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਟਾਂਦਰੇ ਦੇ ਤਰਕ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਰੁਚੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਬੌਦਰੀਆਰ ਨੇ ਮਾਰਸ਼ਲ ਮੈਕਲੁਹਾਨ ਦੇ ਕੰਮ ਵੱਲ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਮੌੜਿਆ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਕਿ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਸਮਾਜ ਰਾਹੀਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਿਵੇਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਬੌਦਰੀਆਰ ਨੇ ਸੌਸਿਊਰ ਅਤੇ ਰੋਲਾਂ ਬਾਰਥ ਦੇ ਰਸਮੀ ਅਰਥ-ਵਿਗਿਆਨ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਵਧਕੇ ਸੰਰਚਨਾਵਾਦੀ ਅਰਥ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਝੇ ਗਏ ਸੰਸਕਰਣ ਦੇ ਸੰਭਵ-ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਿਆ।
ਬੌਦਰੀਆਰ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਮੂਲੇਸ਼ਨ ਸਿਮੂਲਕ੍ਰਮ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਅਵਸਥਾ ਹੈ: ਸਭ ਦਾ ਸਭ ਚਿਹਨਤਾਂ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਚਿਹਨਕਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਇੱਕ ਅਤਿ-ਯਥਾਰਥ ਹੈ। ਬੌਦਰੀਆਰ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤਰੱਕੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਰੇਨੇਸੈਂਸ ਵਿਚ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿਮੂਲਕ੍ਰਮ ਨਕਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਜਾਂ ਵਸਤੂ ਇਕ ਅਸਲ ਵਿਵਾਦ ਲਈ ਖੜੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ (ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ, ਰਾਇਲਟੀ, ਕੁਲੀਨਤਾ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਆਦਿ). ). ਉਦਯੋਗਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿਮੂਲਕ੍ਰਮ ਉਤਪਾਦ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬੇਅੰਤ ਉਤਪਾਦਨ ਲਾਈਨ 'ਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿਮੂਲਕ੍ਰਮ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਦੇ ਸੁਭਾਅ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬੇਅੰਤ ਪੁਨਰ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਦੁਬਾਰਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦਾ ਅੰਤ
1980 ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ, ਬੌਦਰੀਆਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਥੀਮ ਇਤਿਹਾਸਕਤਾ ਸੀ, ਜਾਂ, ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਅਜੋਕੇ ਸਮਾਜ ਪ੍ਰਗਤੀ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਰਜੀਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ ਫ਼ਰਾਂਸਿਸ ਫ਼ੁਕੋਯਾਮਾ ਵਾਂਗ] ]ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ [[ਸੰਸਾਰੀਕਰਨ|ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਦੇ ਫੈਲਣ ਨਾਲ ਇਤਿਹਾਸ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਜਾਂ "ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ"; ਪਰ, ਫ਼ੁਕੋਯਾਮਾ ਦੇ ਉਲਟ, ਬੌਦਰੀਆਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਅੰਤ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਪਰਗਤੀ ਦੀ ਸਿਖਰ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਗਤੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਹੀ ਪਤਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਝਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਬੌਦਰੀਆਰ ਲਈ, ਸ਼ੀਤ ਯੁੱਧ ਦਾ ਅੰਤ ਕਿਸੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਜਿੱਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ; ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇਹ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੱਜੇ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਦੋਵਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਸਾਂਝੇ ਯੂਟੋਪੀਅਨ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੇ ਅਲੋਪ ਹੋਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਵਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸਦੇ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਹੋਰ ਸਬੂਤ ਦਿੰਦਿਆਂ, ਬੌਦਰੀਆਰ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੇ ਸਾਕਾਰ ਹੋਣ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਸੀ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਭਰਮ ਹੀ ਰਹੇ; ਦਰਅਸਲ, ਜਿਵੇਂ ਅੰਤ ਦਾ ਭੁਲੇਖਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਸੀ ਕਿ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਅੰਤ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਇਕ ਗੁਮਰਾਹਕੁਨ ਸੁਪਨੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ:
ਉਸ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੈਟਵਰਕਸ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਗਾੜ ਦਾ ਪਤਨ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ, ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਅਰਧ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਐਲਨ ਸੋਕਲ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਬੌਦਰੀਆਰ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਜਿਸ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਮਾਜ ਚਲਿਆ ਉਸ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਰੇਖਾ ਨੂੰ ਅਸਥਿਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ: "ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਕਣ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਦੇ bitਰਭੇ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਲਈ ਭੰਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। "
ਇਸ ਦਲੀਲ ਵਿਚ ਬੌਦਰੀਆਰ ਨੂੰ ਜੀਨ-ਫ੍ਰਾਂਸੋ ਲਾਇਓਟਾਰਡ ਦੇ ਉੱਤਰ- ਆਧੁਨਿਕ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਮੇਲ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ " metanarratives " ਲਈ ਕੋਈ ਜਗ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਸੀ. (ਇੱਕ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ ਦੀ ਜਿੱਤ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਮੈਟਨਾਰੇਟਿਵ ਹੋਣ ਦੀ. ) ਪਰ, ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਇਸ collapseਹਿ-.ੇਰੀ ਦੇ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬੌਦਰੀਆਰ ਲਿਓਟਾਰਡ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਦੀ ਘਟਦੀ ਜਾਇਜ਼ਤਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਗਤੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ. ਬੌਦਰੀਆਰ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਅੰਤਮ ਬਿੰਦੂ 'ਤੇ ਸੱਚਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੇ ਟਕਰਾਅ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਲ ਕੱ findਣਗੇ, ਨੂੰ ਬੇਵਕੂਫ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕਤਾ ਅਜੇ ਵੀ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਜੋ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ, ਉਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੋਈ ਵੀ ਹੁਣ ਸਰਵ ਵਿਆਪੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਜੋ ਹੋਰਨਾਂ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਚੋਣਾਂ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ. Wroteੰਗ, ਉਸਨੇ ਲਿਖਿਆ, ਕੀ ਇੱਥੇ ਹਨ ਹਾਲਾਂਕਿ ਅੰਤ ਨੂੰ ਹੁਣ ਮੰਨਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਦੀਆਂ ਸਖ਼ਤ ਸੱਚਾਈਆਂ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਣ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾ ਦਿੱਤਾ ਹੁੰਦਾ, ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ). “ਗਿਆਨਵਾਦ ਵਿੱਚ, ਸਰਬ-ਵਿਆਪੀਕਰਨ ਨੂੰ ਅਸੀਮਿਤ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਤਰੱਕੀ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੱਜ, ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਵਿਆਪਕਤਾ ਨੂੰ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਬਚਣ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। " ਇਸ ਵਿੱਚ " ਬਚਣ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ " ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦ ਵਾਇਟਲ ਇਲਿਉਜ਼ਨ (2000) ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਉੱਤਰ ਭੱਜਣ ਦੇ ਉੱਤਰ - ਉੱਤਰ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਪੋਸਟਮੋਡਰਨ ਮਨ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ, ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੁਆਰਾ, ਸਚਮੁੱਚ ਸੱਚਮੁੱਚ ਤੋੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ "ਸਵੈ-ਸੰਦਰਭ" ਭਾਸ਼ਣ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ.
ਫ਼ਾਰਸ ਦੀ ਖਾੜੀ ਜੰਗ ਬਾਰੇ
ਬੌਦਰੀਆਰ ਦੀ 1991 ਦੀ ਕਿਤਾਬ, ਦ ਗਲਫ ਵਾਰ ਡਿਡ ਨਾਟ ਟੇਕ ਪਲੇਸ, ਨੇ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਵਜੋਂ ਉਸਦੇ ਜਨਤਕ ਵੱਕਾਰ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਉਠਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਪਹਿਲਾ ਖਾੜੀ ਯੁੱਧ ਕਲਾੌਜ਼ਿਟਜ਼ਿਅਨ ਫਾਰਮੂਲੇ ਦਾ ਉਲਟਾ ਸੀ: "ਹੋਰ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣਾ" ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ "ਹੋਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਦਾ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣਾ"। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੱਦਾਮ ਹੁਸੈਨ ਗੱਠਜੋੜ ਨਾਲ ਲੜ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਰਾਕੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਲੜਨ ਵਾਲਾ ਗੱਠਜੋੜ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਿਰਫ 10,000 ਟਨ ਬੰਬ ਸੁੱਟ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਲੜਨ ਲਈ ਕੋਈ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹੈ।  ਸੋ, ਇਹ ਵੀ, ਪੱਛਮੀ ਮੀਡੀਆ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸਨ, ਯੁੱਧ ਨੂੰ ਅਸਲ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਯੁੱਧ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਰੀਸਾਈਕਲ ਕਰਕੇ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਸਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਗੱਠਜੋੜ ਅਤੇ ਇਰਾਕੀ ਸਰਕਾਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲੜ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸੱਦਾਮ ਹੁਸੈਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੈਨਿਕ ਸਮਰੱਥਾ ( ਇਰਾਕੀ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ. 1991 ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਿਦਰੋਹ ਜੋ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਏ ਸਨ, ਦੇ ਸੌਖੇ ਦਮਨ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਸਭ ਦੇ ਨਾਲ, ਥੋੜਾ ਬਦਲ ਗਿਆ ਸੀ. ਸੱਦਾਮ ਅਜੇਤੂ ਰਿਹਾ, "ਵਿਰੋਧੀ" ਜੇਤੂ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੋਈ ਯੁੱਧ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ - ਭਾਵ, ਖਾੜੀ ਯੁੱਧ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ.
ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਅਸਲ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਖਬਾਰ ਦਿ ਗਾਰਡੀਅਨ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਖਬਾਰ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਇਕ ਲੜੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ: “ਦਿ ਖਾੜੀ ਯੁੱਧ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ,” ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਅਤੇ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ; "ਖਾੜੀ ਯੁੱਧ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ," ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ; ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ  ਖਾੜੀ ਯੁੱਧ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ  ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ।
ਕੁਝ ਆਲੋਚਕ ਬੌਦਰੀਆਰ ਨੇ ਤਤਕਾਲ ਸੰਸ਼ੋਧਨਵਾਦ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ; ਟਕਰਾਅ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਕਾਰਵਾਈ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ (ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਸਲੀਅਤ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੀ). ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਬੌਦਰੀਆਰ ਉੱਤੇ ਆਲਸੀ ਅਮੋਰੀਵਾਦ, ਘੁਰਾੜੇਵਾਦੀ ਸ਼ੰਕਾਵਾਦ ਅਤੇ ਬਰਕਲੀਅਨ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ. ਵਿਲੀਅਮ ਮੇਰੀਨ ਵਰਗੇ ਹਮਦਰਦ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਬੌਦਰੀਆਰ ਐਂਡ ਮੀਡੀਆ ਵਿਚ ਇਹ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਬੌਦਰੀਆਰ ਪੱਛਮੀ ਦੇ ਤਕਨੀਕੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਬਦਬੇ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਵਪਾਰਕ ਹਿੱਤਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਬਾਰੇ ਵਧੇਰੇ ਚਿੰਤਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦਾ ਇਸਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ। ਮੇਰਿਨ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਬੌਦਰੀਆਰ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਕੁਝ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਸਿਰਫ ਇਹ ਸਵਾਲ ਉਠਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੁਝ ਯੁੱਧ ਸੀ ਜਾਂ ਦੁਵੱਲੀ "ਯੁੱਧ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਕਾਬਪੋਸ਼")। ਮੇਰਿਨ ਅਮੋਰੀਅਤ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ ਨੂੰ ਬੇਲੋੜੀ ਮੰਨਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਗਲਤ ਪੜਤਾਲ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ. ਦੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ:
11 ਸਤੰਬਰ 2001 ਦੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ 'ਤੇ
ਖਾੜੀ ਯੁੱਧ ਦੇ " ਗੈਰ-ਘਟਨਾ " ਦੇ ਉਲਟ, ਉਸਦੇ ਲੇਖ "ਅੱਤਵਾਦ ਦੀ ਆਤਮਾ" ਬੌਦਰੀਆਰ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਵਰਲਡ ਟ੍ਰੇਡ ਸੈਂਟਰ 'ਤੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ "ਸੰਪੂਰਨ ਘਟਨਾ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਦੇ ਤਕਨੀਕੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਸਥਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਵਜੋਂ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਧਾਰਤ ਜਾਂ ਸਭਿਅਤਾ ਅਧਾਰਤ ਯੁੱਧ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਪੂਰਨ ਘਟਨਾ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਇਸ ਤਰਾਂ ਬਿਆਨ ਕੀਤੇ:
ਉਸ ਦੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬੌਦਰੀਆਰ ਨੇ ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਵਟਾਂਦਰੇ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇੱਕ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਭੋਲੇਪਣ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ. ਇਸ ਰੁਖ ਦੀ ਦੋ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਰਿਚਰਡ ਵੌਲਿਨ ਨੇ ( ਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਅਵੈਰਸਨ ਵਿਚ ) ਬਾ Ba ਡਰਿਲਾਰਡ ਅਤੇ ਸਲੈਵੋਜ ਇਯੀਕ ਉੱਤੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਾਏ ਪਰ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ ਮਨਾਉਂਦਿਆਂ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਨੂੰ ਉਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਜਿਸਦਾ ਉਹ ਹੱਕਦਾਰ ਸੀ। ਆਈਏਕ ਨੇ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕ੍ਰਿਟੀਕਲ ਇਨਕੁਆਰੀ ਜਰਨਲ ਵਿੱਚ ਵੌਲਿਨ ਦੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਬਰਬਰਵਾਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਉਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵੌਲਿਨ ਇੱਕ ਘਟਨਾ ਬਾਰੇ ਕਲਪਨਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਹ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੇ ਲਾਇਕ ਹੈ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ। ਮੈਰਿਨ (ਬੌਦਰੀਆਰ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਵਿਚ ) ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਬੌਦਰੀਆਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਨੈਤਿਕ ਉੱਤਮਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਐਂਡ ਸੁਸਾਇਟੀ ਜਰਨਲ ਵਿਚ, ਮੈਰੀਨ ਨੇ ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਬੌਦਰੀਆਰ ਸਮਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਅਰਧ-ਚਿੰਤਕਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉਚਿਤ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਦੂਜਾ, ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਹਮਲੇ ਅਟੱਲ ਹਨ। ਬਰੂਨੋ ਲਾਟੌਰ ਨੇ, ਕ੍ਰਿਟੀਕਲ ਇਨਕੁਆਰੀ ਵਿੱਚ , ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਬੌਦਰੀਆਰ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਸਮਾਜ ਦੁਆਰਾ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਟਾਵਰਾਂ ਨੂੰ "ਆਪਣੇ ਭਾਰ ਹੇਠਾਂ ਲਾਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ." ਲੈਟੌਰ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਬੌਦਰੀਆਰ ਸਮਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਅਤੇ ਅਰਧਵਾਦੀ ਦਵੈਤਵਾਦ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਸਮਾਜ ਦੀ ਹੀ ਧਾਰਨਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ।
ਤਾਕਤ ਦੀ ਪੀੜ
2005 ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਬੌਦਰੀਆਰ ਨੇ ਤਿੰਨ ਛੋਟੇ ਟੁਕੜੇ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਇੰਟਰਵਿਊ ਦਿੱਤੀ, ਸਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 2007 ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਪਰੋਕਤ ਚਾਰ ਟੁਕੜੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਅਤੇ The Agony of Power ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਪਹਿਲਾ ਟੁਕੜਾ, "From Domination to Hegemony" (ਗਲਬੇ ਤੋਂ ਹੈਗੇਮਨੀ ਤੱਕ" ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਦੋ ਵਿਸ਼ਿਆਂ, ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਢੰਗਾਂ ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; 'ਗਲਬਾ' ਇਤਿਹਾਸਕ, ਰਵਾਇਤੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਲਖਾਇਕ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਹੈਗੇਮਨੀ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਕਾਰ ਆਧੁਨਿਕ, ਵਧੇਰੇ ਜਟਿਲ ਸ਼ਕਤੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਲਖਾਇਕ ਹੈ। ਬੌਦਰੀਆਰ ਨੇ ਉਸ "ਸਨਕੀਪੁਣੇ" ਦਾ ਖੰਡਨ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਮਕਾਲੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਆਪਣੇ ਮਾਡਲਾਂ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਉਸਨੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਚੈਨਲ ਟੀਐਫ 1 ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਪੈਟਰਿਕ ਲੀ ਲੇ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਦੀ ਨੌਕਰੀ "ਕੋਕਾ ਕੋਲਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉਤਪਾਦ ਵੇਚਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨਾ ਸੀ।"   ਬੌਦਰੀਆਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਜਿਹੀ ਈਮਾਨਦਾਰੀ ਦੂਜੇ ਦੇ ਕੁਝ ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਕਹਿ ਦੇਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੱਬੇ ਪੱਖ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਖੋਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ: "ਅਸਲ ਵਿਚ, ਲੀ ਲੇ ਸਾਡੇ ਕੋਲ਼ ਬਚੀ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵੀ ਖੋਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਡਾ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਖੇਧੀ ਦਾ ਹੱਕ ਚੁਰਾ ਲੈਂਦਾਹੈ।”  ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਬੌਦਰੀਆਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਸੱਤਾ ਨੂੰ ਹੀ ਖਤਮ ਕਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ - ਅਤੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼  ਅਧੀਨਗੀ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਗੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਅਧੀਨਗੀ ਮੰਨਵਾਉਣ ਤੋਂ ਵੀ ਉਤਨੇ ਹੀ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ਼ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ..."