cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਜੈਕੀ ਜੋਨੇਰ-ਕੇਰਸੀ
ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਜੈਕਲੀਨ ਜੋਨੇਰ 3 ਮਾਰਚ, 1962 ਨੂੰ ਈਸਟ ਸੈਂਟ ਲੂਈਸ, ਇਲੀਨੋਇਸ ਵਿੱਚ ਪੈਦੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਜੈਮੀ ਕੈਨੇਡੀ ਸੀ। ਪੂਰਬੀ ਸੈਂਟ ਲੂਈਸ ਲਿੰਕਨ ਸੀਨੀਅਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੇ ਅਥਲੀਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ 1979 ਓਲੰਪਿਕ ਟੈਸਟਾਂ ਵਿੱਚ ਲੰਮੀ ਛਾਲ ਵਿੱਚ ਫਾਈਨਲ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ। ਡਿਡਰਿਕਸਨ ਜ਼ਾਹਾਰੀਸ ਬਾਰੇ 1975 ਦੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਟੀ.ਵੀ. ਮੂਵੀ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਬਹੁ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਵਾਲੇ ਟਰੈਕ ਅਤੇ ਫੀਲਡ ਈਵੈਂਟਸ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਈ। ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਡਡਿਕਸਨ, ਟ੍ਰੈਕਟਸਟਰ, ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋ ਗੋਲੀਫਰ ਨੂੰ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਦਾ "ਮਹਾਨ ਸਭਤਰੀ ਅਥਲੀਟ" ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਲਈ ਸਪੋਰਟਸ ਇਲਸਟ੍ਰੇਟਿਡ ਨੇ ਜੋਨੇਰ-ਕੇਰਸੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਮਹਿਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਚੁਣਿਆ ਹੈ।
1991 ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ
ਜੋਨੇਰ-ਕੇਰਸੀ ਨੇ ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਦੋ ਵਾਰ ਵਿਸ਼ਵ ਖ਼ਿਤਾਬ ਜਿੱਤੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਨਾਟਕੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰੋਕ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ 7.32 ਮੀਟਰ (24 ਫੁੱਟ 1/4 ਇੰਚ) ਦੇ ਨਾਲ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਲੰਮੀ ਛਾਲ ਜਿੱਤੀ ਸੀ, ਕੋਈ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਹਰਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਸੀ ਪਰ ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਅੰਤ ਵਿੱਚ 200 ਮੀਟਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹੀਪੈਥਲੋਨ ਤੋਂ ਉਸਨੂੰ ਬਾਹਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ।
ਯੂਸੀਐਲਏ
ਜੋਹਨਨੇਰ-ਕੇਰਸੀ ਨੇ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਵਿਖੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ 1980-19 85 ਵਿੱਚ ਟਰੈਕ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਸੀਜ਼ਨ (1980-81, 81-82, ਅਤੇ 82-83) ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸੀਨੀਅਰ (ਪੰਜਵੇਂ) ਸਾਲ, 1984-1985 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਫਾਰਵਰਡ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸਟਾਰਟਰ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1962 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਅਥਲੀਟ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ
ਗੈਰ-ਵਿਸ਼ਮਲਿੰਗੀ
thumb|2007 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਨਮਾਨ ਪਰੇਡ ਦੌਰਾਨ [[ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਪਰਿਵਾਰ ਜਿਹਨਾਂ ਉੱਪਰ ਖੋਜਾਰਥੀਆਂ ਵਲੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਗੈਰ-ਵਿਸ਼ਮਲਿੰਗੀ ਹੋਣ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ। ]]
ਗੈਰ-ਵਿਸ਼ਮਲਿੰਗੀ ਇੱਕ ਲਿੰਗਕ ਅਨੁਸਥਾਪਨ ਜਾਂ ਲਿੰਗਕ ਹੋਂਦ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਭਾਵ ਉਹ ਸਭ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵਿਸ਼ਮਲਿੰਗੀ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਹ ਸੰਕਲਪ ਇਸ ਗੁੰਝਲ ਨੂੰ ਖੋਲਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਦਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕੀ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਕੋਈ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਕਦਰ ਤੋਂ ਭਿੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਵ ਉਹ ਕਿਹੜੇ ਪੈਮਾਨੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਸ਼ਮਲਿੰਗੀ ਹੋਣਾ ਆਮ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਵਿਸ਼ਮਲਿੰਗੀ ਹੋਣਾ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਰਤਾਰਾ। ਗੈਰ-ਵਿਸ਼ਮਲਿੰਗੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਰੀਵਾਦ ਅਤੇ ਜੈਂਡਰ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਾਹਿਤਕ ਅਕਾਦਮਿਕ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਲਿੰਗਕ ਹੋਂਦਾਂ ਦੇ ਸਿੰਧਾਂਤਕ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਖਰਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।    ਇਹ ਸੰਕਲਪ ਕੁਈਰ ਨਾਲ ਥੋੜਾ ਬਹੁਤ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਈਰ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਸੰਬੰਧ ਗੈਰ-ਕਦਰੀ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਵਿਸ਼ਮਲਿੰਗੀ ਦੋਵਾਂ ਨਾਲ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਵਰਗ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਿੰਗਕ ਅਨੁਸਥਾਪਨ
ਅਵਨਧ ਸਾਜ਼
ਅਵਨਧ ਸਾਜ਼ ਉਹਨਾਂ ਸਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਸਾਜ਼ਾਂ ਉੱਪਰ ਖੱਲ ਜਾਂ ਚਮੜਾ ਮੜ੍ਹਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਡੱਗੇ/ਡੰਡੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਜਾਂ ਹੱਥ ਦੀ ਥਾਪ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੁਰ/ਤਾਲ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਜ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਸਾਜ਼
ਗਿੱਲ ਕਲਾਂ
ਗਿੱਲ ਕਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਰਾਮਪੁਰਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸਿੱਕਮ
250px|thumb|ਸਿੱਕਮ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਸਿੱਕਮ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ। ਸਿੱਕਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1975 ਈਸਵੀ ਨੂੰ ਹੋਈ। ਸਿੱਕਮ ਰਾਜ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 7,096 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਭੂਟੀਆ, ਨੇਪਾਲੀ, ਲੇਪਚਾ, ਲਿੰਬੂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਹਨ। ਸਿੱਕਮ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਗੰਗਟੋਕ ਹੈ। ਸਿੱਕਮ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਚੀਨ, ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਭੂਟਾਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਲਗਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਰਾਜ ਹੈ। ਦੇਖਣਯੋਗ ਥਾਵਾਂ' ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਗੰਗਟੋਕ, ਰੰਗਪੇ, ਨਵਾਂ ਬਜ਼ਾਰ, ਸਿੰਘਹਿਕ ਆਦਿ ਥਾਵਾਂ ਹਨ।
ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
ਸਿੱਕਮ ਵਿੱਚ 4 ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਹਨ। ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ- (1)ਉੱਤਰ (2)ਦੱਖਣ (3)ਪੂਰਬ ਅਤੇ (4)ਪੱਛਮ ਨੂੰ ਵੰਡ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਮੰਨ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾ ਦੇ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ (1)ਮੇਗਨ (2)ਨੇਮਚੀ (3)ਗੰਗਟੋਕ ਅਤੇ (4)ਗਿਆਲਸ਼ਿੰਗ ਹਨ।
ਖੇਤੀਬਾੜੀ
ਭਾਰਤੀ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਇਸ 22ਵੇਂ ਰਾਜ ਦੀ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਫਸਲਾਂ ਚਾਵਲ, ਮੱਕੀ, ਜਵਾਰ ਅਤੇ ਜੌਂ ਆਦਿ ਹਨ। ਮੁੱਖ ਨਕਦੀ ਫਸਲਾਂ ਹਨ- ਇਲਾਇਚੀ, ਆਲੂ, ਸੰਤਰਾ, ਅਨਾਨਸ ਅਤੇ ਸੇਬ ਆਦਿ ਹਨ।
ਖਣਿਜ ਪਦਾਰਥ
ਇੱਥੇ ਤਾਂਬਾ, ਜਿਸਤ, ਸੀਸਾ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖਣਿਜ ਪਦਾਰਥ ਪਾਈਰਾਈਟ, ਚੂਨਾ, ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਕੋਲਾ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਵੀ ਇੱਥੇ ਖਾਨਾਂ ਹਨ। ਖਣਿਜ ਕੱਢਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸਿੱਕਮ ਖਾਨ ਨਿਗਮ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
ਸੂਰਦਾਸ
ਭਗਤ ਸੂਰਦਾਸ ਜੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਭਗਤ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਪੰਗਤੀ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ 'ਸਾਰੰਗ ਮਹਲਾ ੫ ਸੂਰਦਾਸ' ਹੇਠ ਹੈ। ਭਗਤ ਸੂਰਦਾਸ ਦਾ ਸਬੰਧ ਅਕਬਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰਾਜ ਸੰਦੀਲਾ ਨਾਲ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪ ਅਕਬਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਹਿਲਕਾਰ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਪੱਦੀ ਜਗੀਰ
ਪੱਦੀ ਜਗੀਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਫਿਲੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਡੂਰੇਸ ਜ਼ਿਲਾ
ਇਹ ਅਲਬੇਨੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਲਬੇਨੀਆ ਦੇ ਜ਼ਿਲੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਡੂਰੇਸ ਕਾਉਂਟੀ
ਖਾਂਸਿਆਂ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਖ਼ੁਲਾ
ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਕੁਝ ਮਾਲ ਲੈ ਕੇ ਨਿਕਾਹ ਰੱਦ ਕਰ ਦੇਣ ਨੂੰ ਖ਼ੁਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਲਾਮਿਕ ਕਨੂੰਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਕਾਹ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਮਰਦ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਔਰਤ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਜੇਕਰ ਤੀਵੀਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਉਹ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ।
ਕੁਰਆਨ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਲਾ
ਸੂਰਤ ਬੱਕਰਾ ਦੀ 229 ਵੀਂ ਆਇਤ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤ ਕੁਛ ਬਦਲਾ ਰਕਮ ਸ਼ੌਹਰ ਨੂੰ ਅਦਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਵੇ।
ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਲਾਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਜੋ ਕੁਛ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਛ ਵਾਪਸ ਲਓ, ਮਗਰ ਜਦ ਦੋਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਦੇਸ਼ਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਕਾਇਮ ਨਾ ਰੱਖਣਗੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਰ ਕੁਛ ਗੁਨਾਹ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿ ਬਦਲਾ ਦੇਕਰ ਔਰਤ ਛੁੱਟੀ ਲੈ ਲਵੇ, ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੀਆਂ ਜੋ ਹੱਦਾਂ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਨਾ ਕਰੋ ਔਰ ਜੋ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਤਾਂ ਉਹ ਲੋਕ ਜ਼ਾਲਮ ਹਨ।
ਹਦੀਸ ਅਤੇ ਖ਼ੁਲਾ
ਸਹੀ ਬੁਖ਼ਾਰੀ ਅਤੇ ਸਹੀ ਮੁਸਲਿਮ ਵਿੱਚ ਅਬਦਉੱਲਾਬਿਨ ਅੱਬਾਸ ਸੇ ਮੁਰੱਵੀ ਕਿ ਸਾਬਤ ਬਿਨ ਕੈਸ਼ ਦੀ ਜ਼ੋ ਜ਼ਾ ਨੇ ਮੁਹੰਮਦ ਸੱਲੀ ਅੱਲ੍ਹਾ ਅਲੀਆ ਵ ਆਲਾਹ ਵਸੱਲਮ ਦੀ ਖ਼ਿਦਮਤ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋ ਕੇ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ, ਕਿਹਾ ਰਸੂਲ ਅਲਅੱਲਾ ਸਾਬਤ ਬਿਨ ਕੈਸ਼ ਦੇ ਅਖ਼ਲਾਕ ਅਤੇ ਦੀਨ ਦੀ ਨਿਸਬਤ ਮੈਨੂੰ ਕੁਛ ਕਲਾਮ ਨਹੀਂ (ਯਾਨੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਖ਼ਲਾਕ ਭੀ ਅੱਛੇ ਹਨ ਔਰ ਦੀਨਦਾਰ ਵੀ ਹਨ) ਮਗਰ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਕੁਫ਼ਰਾਨ ਨੇਅਮਤ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਿਰਤੀ (ਯਾਨੀ ਬੋਜਾ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਮੇਰੀ ਤਬੀਅਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਰਫ਼ ਮਾਇਲ ਨਹੀਂ) ਅਰਸ਼ਾਰ ਫ਼ਰਮਾਇਆ: ਇਸ ਦਾ ਬਾਗ਼ (ਜੋ ਮਿਹਰ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ) ਤੂ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ? ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ, ਹਾਂ। ਆਪ ਨੇ ਸਾਬਤ ਬਿਨ ਕੈਸ਼ ਨੂੰ ਫ਼ਰਮਾਇਆ: ਬਾਗ਼ ਲੈ ਲਓ ਔਰ ਤਲਾਕ ਦੇ ਦੋ।
ਖੁਲੀਓ ਈਗਲੇਸੀਆਸ
ਖੁਲੀਓ ਈਗਲੇਸੀਆਸ ( ਜਨਮ ਖੁਲੀਓ ਖੋਸੇ ਈਗਲੇਸੀਅਸ ਦ ਲਾ ਕੂਏਵਾ; 23 ਸਤੰਬਰ 1943) ਇੱਕ ਸਪੇਨੀ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ 14 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 30 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਕ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਨੇ 80 ਤੋਂ ਵੱਧ ਐਲਬਮਾਂ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।  ਸੋਨੀ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲਾ ਲਾਤੀਨੀ ਸੰਗੀਤ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ।
ਖ਼ੁਲਾ
ਫ਼ਿਕਾ ਅਤੇ ਖ਼ੁਲਾ
ਫ਼ਿਕਾ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁੱਲ੍ਹ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ: ਮਾਲ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਨਿਕਾਹ ਖਤਮ ਕਰਨ ਨੂੰ ਖ਼ੁੱਲ੍ਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਔਰਤ ਦਾ ਕਬੂਲ ਕਰਨਾ ਸ਼ਰਤ ਹੈ, ਬਗ਼ੈਰ ਉਸ ਦੇ ਕਬੂਲ ਕੀਤੇ ਖ਼ੁਲਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਲਫ਼ਾਜ਼ ਨਿਸਚਿਤ ਹਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਅਗਰ ਪਤੀ ਪਤਨੀ ਵਿੱਚ ਨਾ ਇਤਫ਼ਾਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਇਹ ਅੰਦੇਸ਼ਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ਰਈਹ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਣਗੇ ਤਾਂ ਖ਼ਲਾ ਵਿੱਚ ਝਿਜਕ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਜਦ ਖ਼ੁਲਾ ਕਰ ਲੈਣ ਤਾਂ ਤਲਾਕ ਪੱਕਾ ਹੋ ਜਾਏਗਾ ਅਤੇ ਜੋ ਮਾਲ ਠਹਿਰਾ ਹੈ ਔਰਤ ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਦੇਣਾ ਲਾਜ਼ਿਮ ਹੈ۔
ਖੁਲੀਓ ਈਗਲੇਸੀਆਸ
ਜੀਵਨ
ਖੁਲੀਓ ਦਾ ਜਨਮ 23 ਸਤੰਬਰ 1943 ਨੂੰ ਸਪੇਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਮਾਦਰੀਦ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
ਖ਼ੁਲਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮ
ਜ਼ਫਰਨਾਮਾ ਏ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ
ਜ਼ਫਰਨਾਮਾ ਏ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲਿਖਤ ਹੈ। ਇਹ ਲਿਖਤ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਖ਼ਜਾਨਾ ਮੰਤਰੀ ਦੀਵਾਨ ਦੀਨਾ ਨਾਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀਵਾਨ ਅਮਰ ਨਾਥ ਦੇ ਵੱਲੋਂ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਲਿਖਤ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ 1836 ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਰਜ਼ ਹਨ। ਇਹ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਲਈ ਉੱਪਯੋਗੀ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਸੀਤਾ ਰਾਮ ਕੋਹਲੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ, ਜ਼ਫਰਨਾਮਾ ਏ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲਾਹੌਰ ਦੁਆਰਾ 1928 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਖਰੜੇ ਸੰਪਾਦਕ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ
ਸੂਸਨ ਮੂਲਰ ਓਕਿਨ
ਸੂਸਨ ਮੂਲਰ ਓਕਿਨ (19 ਜੁਲਾਈ, 1946 – 3 ਮਾਰਚ, 2004),  ਇੱਕ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸਿਆਸੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਓਕਿਨ ਦਾ ਜਨਮ 1946 ਵਿੱਚ ਆਕਲੈਂਡ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਰਿਮੁਏਰਾ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ, ਰਿਮੁਏਰਾ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਅਤੇ ਇਪਸੋਮ ਗਰਲਸ ਗ੍ਰਾਮਰ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਿਲਾ ਲਿਆ।
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬੈਚੁਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ 1966 ਵਿੱਚ ਔਕਲੈਂਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, 1970 ਵਿੱਚ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਫਲਸਫ਼ੇ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1975 ਵਿੱਚ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਨੇ ਔਕਲੈਂਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਵਾਸਰ, ਬ੍ਰਾਂਡਿਸ ਅਤੇ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਸਟਾਨਫੋਰਡ ਫੈਕਲਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਈ।
ਕੰਮ
ਓਕਿਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ‘ਤੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ-ਅਧਾਰਤ ਵਿਤਕਰੇ ਔਰਤ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਬਰਾਬਰੀ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਹਕੀਕਤ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕੀਤਾ।
1979 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਧਾਰਨਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿੱਤਾ।
ਉਸ ਦੀ 1989 ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਜਸਟਿਸ, ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਿਆਂ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜੌਨ ਰਾੱਲਜ਼ ਦਾ ਉਦਾਰਵਾਦ, ਰੌਬਰਟ ਨੋਜਿਕ ਦਾ ਅਜ਼ਾਦਵਾਦ ਅਤੇ ਅਲਾਸਡੇਅਰ ਮੈਕਿੰਟੀਅਰ ਅਤੇ ਮਾਈਕਲ ਵਾਲਜ਼ਰ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟਿਜ਼ਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਕੰਮ ਲਈ ਉਹ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਲਿੰਗ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਨੁਕਸਦਾਰ ਧਾਰਨਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬੁਨਿਆਦੀ ਧਾਰਨਾ ਗਲਤ ਹੈ। ਵਧੇਰੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਓਕੀਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਿਧਾਂਤਕ ਇੱਕ ਮਰਦ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਜੋ ਗਲਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਸਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪਰਿਵਾਰ ਸਾਰੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਅਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਕਿਉਂਕਿ ਬੱਚੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਲਿੰਗਵਾਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੱਡੇ ਹੋ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਓਕਿਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਲਿੰਗ ਅਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਜੋ ਉਹ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਜੋਕੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹੈ।
ਓਕਿਨ ਨੇ ਆਪਣੇ 1991 ਦੇ ਲੇਖ "ਜਿਨਸੀ ਫਰਕ, ਨਾਰੀਵਾਦ, ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ" ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਲਿੰਗ-ਅਧਾਰਤ ਵਿਤਕਰੇ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਦੋ ਵਿਰੋਧੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਢੰਗਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰਾ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਲਿੰਗ-ਅਧਾਰਤ ਵਿਤਕਰੇ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਨਸਲਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਲਿੰਗ-ਦਰਮਿਆਨ ਅਸਮਾਨਤਾ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਉੱਤੇ ਬਹਿਸ ਕਰਨਾ, ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਉਸ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ ਸਨ। ਓਕਿਨ, ਵੇਂਡੀ ਕੈਮਿਨਰ ਦੀ ਇੱਕ ਭੈਭੀਤ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਚੈਂਪੀਅਨ ਇੱਕ ਬਰਾਬਰ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਪਹੁੰਚ, ਲਿੰਗ-ਨਿਰਪੱਖ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਰਾਬਰ ਵਿਵਹਾਰ ਨਹੀਂ, ਦਬੋਰਾਹ ਰ੍ਹੋਡ ਦੇ ਜਸਟਿਸ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਤਕਰਾ ਬਰਾਬਰ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਅਤੀਤ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਅਯੋਗ ਹੈ। ਓਕਿਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਗੱਲ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲਤਾ ਕਿ ਕੀ ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਔਰਤ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਂ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਹਨ, ਦੋਵਾਂ ਦਲੀਲਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ। ਲੇਖ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀਆਂ ਨਾਰੀਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਨਾ ਬੰਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾੜੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।
1993 ਵਿੱਚ, ਜੇਨ ਮੈਨਸਬ੍ਰਿਜ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਬਰਟ ਈ. ਗੁੱਡਿਨ ਅਤੇ ਫਿਲਿਪ ਪੈਟੀਟ, ਐਡੀਜ਼, ਏ ਕੰਪੇਨ ਟੂ ਕੰਟੈਂਪੋਰਰੀ ਪੋਲੀਟੀਕਲ ਫਿਲਾਸਫੀ, 269-290, (ਆਕਸਫੋਰਡ) ਵਿੱਚ “ਨਾਰੀਵਾਦ” ਬਾਰੇ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਦਿੱਤਾ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਮੈਨਸਬ੍ਰਿਜ ਦੇ ਨਾਲ, ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਲਿਖਤ ਦਾ ਦੋ ਖੰਡ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਨਾਰੀਵਾਦ (ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦਾ ਸਕੂਲ) ਸੀ। [ਐਲਡਰਸ਼ੋਟ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਬਰੁਕਫੀਲਡ, ਵਰਮੌਂਟ, ਯੂਐਸਏ: ਈ. ਐਲਗਰ. ਆਈਐਸਬੀਐਨ 9781852785659]।
ਉਸ ਦੇ 1999 ਦੇ ਲੇਖ ਵਿੱਚ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਇਟੋਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਕੀ ਮਲਟੀਕਲਚਰਲਿਜ਼ਮਵਾਦ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਮਾੜਾ ਹੈ? ਓਕਿਨ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਵਾਇਤੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਦੇ ਪੱਖਪਾਤੀ ਸੁਭਾਅ ਦੀ ਪਰਛਾਵਤ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ, "ਸਭਿਆਚਾਰ" ਨੂੰ ਔਰਤ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਕਰਨ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਰੋਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1946 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2004 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਲੇਖਕ
ਮਾਰਖਾ ਨਦੀ
ਮਾਰਖਾ ਨਦੀ ਲੱਦਾਖ,ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਰਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ੰਸਕਾਰ ਦਰਿਆ ਦਾ ਸਹਾਇਕ ਦਰਿਆ ਹੈ। ਮਾਰਖਾ ਵਾਦੀ ਲੱਦਾਖ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਟ੍ਰੇਕਿੰਗ ਰੂਟ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੇ 11ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਬੋਧੀ ਵਿਹਾਰ ਵੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ
ਅਭਿਰਾਮੀ (ਅਭਿਨੇਤਰੀ)
ਅਭਿਰਾਮੀ (ਨੀ ਦਿਵਿਆ ਗੋਪੀਕੁਮਾਰ ; ਜੁਲਾਈ 1983  ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਹੋਸਟ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਮਲਿਆਲਮ, ਤਾਮਿਲ, ਤੇਲਗੂ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਵਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੁਲਾਈ 1983 ਵਿੱਚ ਗੋਪੀਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਪਾ ਦੇ ਘਰ ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਤ੍ਰਿਵੇਂਦਰਮ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਈਸਟ ਨਗਰ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਆ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਓਹੀਓ ਦੇ ਕਾਲਜ ਆਫ ਵੂਸਟਰ ਤੋਂ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਲਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਰ ਇਵਾਨੀਓਸ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਪ੍ਰੀ-ਡਿਗਰੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ 2004 ਵਿਚ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲੀ। ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਓਹੀਓ ਵਿੱਚ ਯੋਗਾ ਇੰਸਟ੍ਰਕਟਰ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1983 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with hAudio microformats
ਅਠੋਲੀ
ਅਠੋਲੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਸੰਬੰਧੀ ਅੰਕੜੇ
2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਅਠੋਲੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਤੁਰਕਿਸ਼ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ
ਤੁਰਕੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ (Tçrkçe Vikipedi) ਤੁਰਕੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦਾ ਸੰਸਕਰਣ ਹੈ, ਸ਼ਬਦ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ 5 ਦਸੰਬਰ 2002 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ,  ਆਰ-ਐੱਮ.ਐੱਨ.ਟੀ.ਐੱਮ.ਐੱਨ. ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿਚ ਇਹ 31 ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸੰਸਕਰਣ ਹੈ, ਅਤੇ ਡੂੰਘਾਈ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ 8 ਵੇਂ ਨੰਬਰ ਤੇ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਨਵੰਬਰ 2006 ਵਿਚ, ਤੁਰਕੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਅਧੀਨ (ਗੋਲਡਨ ਸਪਾਈਡਰ ਵੈੱਬ ਅਵਾਰਡ) ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੈਬ ਆਸਕਰ "ਤੁਰਕੀ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਨਵਰੀ 2007 ਵਿੱਚ, ਤੁਰਕੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨੂੰ ਇਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ "ਸਰਬੋਤਮ ਸਮਗਰੀ" ਲਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ 25 ਜਨਵਰੀ 2007 ਨੂੰ ਇਸਤਾਂਬੁਲ ਟੈਕਨੀਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  2015 ਵਿੱਚ, ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਲਿੰਗ ਪੱਖਪਾਤ ਵੱਲ ਇਸਦਾ ਬੈਨਰ ਖਿੱਚਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਤੁਰਕੀ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਧਿਆਨ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ। 29 ਅਪ੍ਰੈਲ 2017 ਨੂੰ, ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ   ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ  ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਦਸੰਬਰ 2019 ਵਿਚ,  ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਸਰਵਉਚ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਕਿ ਇਸ ਪਾਬੰਦੀ ਨੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।15 ਜਨਵਰੀ 2020 ਨੂੰ ਇਹ ਪਾਬੰਦੀ 991 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਭਾਰਤੀ ਦੰਡ ਵਿਧਾਨ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਭਾਰਤੀ ਦੰਡ ਵਿਧਾਨ ਦੇ 23 ਚੈਪਟਰ ਤੇ 511 ਧਾਰਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਜਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਉਪਬੰਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਨੂੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ
ਹਰਿਆਊ
ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਇਹ ਪਿੰਡ ਧਾਰਮਿਕ ਹੋਣ ਦਾ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਵੀ ਹੈ. ਇਸ ਪਿੰਡ 4 ਗੁਰੂਦੁਆਰੇ ਤੇ 2 ਮੰਦਿਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਨੇੜੇਲੇ ਪਿੰਡ
1. ਡਸਕਾ 2. ਫਲੇੜਾ 3. ਗਿਦੜਿਆਣੀ 4. ਸੰਗਤਪੁਰਾ 5. ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ 6. ਰੱਤਾ ਖੇੜ੍ਹਾ।
ਪਿੰਡ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਇਹ ਪਿੰਡ 1600 ਈਸਵੀ ਚ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਇਆ ਸੀ ,ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਡੋਗਰ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ ,ਐਥੇ ਹੁਣ 6 ਗੁਰੁਦ੍ਵਾਰੇ ਹਨ ਅਤੇ 3 ਮੰਦਿਰ, 1 ਮਸਜਿਦ, ਗੁਗਾਮੇਡੀ ,ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਭਾਵਾ ਦਾਸ , ਇਕ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ,3 ਨਿਜੀ ਸਕੂਲ ਹਨ , ਐਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕ ਧਾਰਮਿਕ ਹਨ ,ਐਥੇ ਨਸ਼ਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ.ਇਸ ਪਿੰਡ ਚ 2 ਦਾਰੂ ਦੇ ਠੇਕੇ ਵੀ ਹਨ ,ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਪਸ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਘਟ ਬਣ ਦੀ ਹੈ ,
ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਕੂਲ
ਇਥੇ ਕਈ ਸਕੂਲ ਹਨ
ਫੋਟੋ ਗੈਲਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਫ਼ਿਰਦੌਸੀ ਰਹਿਮਾਨ
ਫ਼ਿਰਦੌਸ਼ੀ ਰਹਿਮਾਨ  (ਮੂਰਤੀBegum; ਜਨਮ 28 ਜੂਨ 1941) ਨੂੰ ਫ਼ਿਰਦੌਸ਼ੀ ਬੇਗਮ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕ ਹੈ।  ਉਹ ਲੋਕ ਗਾਇਕ ਅੱਬਾਸ ਉੱਦੀਨ ਦੀ ਧੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ, ਖਾਸਕਰ 1967 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਫਿਲਮ ਚਕੌਰੀ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਕੰਪੋਜ਼ਰ ਰੌਬਿਨ ਘੋਸ਼ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਣੇ ਗਾਏ ਸਨ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਫ਼ਿਰਦੌਸ਼ੀ ਰਹਿਮਾਨ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲੋਂ ਗਾਉਣਾ ਸਿੱਖਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਤਾਦ ਮੁਹੰਮਦ ਹੁਸੈਨ ਖਸਰੂ, ਯੂਸਫ ਖਾਨ ਕੁਰੈਸੀ, ਕੇਦਾਰ ਜਮੇਰੀ ਅਤੇ ਗੁਲ ਮੁਹੰਮਦ ਖਾਨ ਵਰਗੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਟਰੇਨਿੰਗ ਕੋਰਸ ਲਗਾਇਆ।
ਰਹਿਮਾਨ ਨੇ ਰੇਡੀਓ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। 1955 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇੱਕ ਬਾਲਗ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੇਡੀਓ ਲਈ ਗਾਇਆ। ਪਹਿਲੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਮੂਵੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕ ਵਜੋਂ ਗਾਇਆ ਸੀ, ਏਹਤੇਸ਼ੈਮ ਦੀ ਈ ਦੇਸ਼ ਤੋਮਰ ਅਮਾਰ  ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 1959 ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਨ ਅਤੌਰ ਰਹਿਮਾਨ ਦੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਗਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ 1960 ਵਿੱਚ 'ਏਸ਼ੀਆ' ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ। ਫਿਲਮ 'ਏਸ਼ੀਆ' ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਅੱਬਾਸ ਉੱਦੀਨ ਸੀ। 1964 ਵਿੱਚ ਰਹਿਮਾਨ ਦਾ ਗੀਤ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਤੇ ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ (ਹੁਣ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।ਉਸ ਦਾ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ "ਈਸ਼ੋ ਗਾਣ ਸਿਖੀ" ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਤੇ ਸੰਗੀਤ ਬਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 44 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। NTV (ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼) ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗਏ ਗਏ ਉਸਦੇ ਗਾਣਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ
ਫਰਦੌਸੀ ਰਹਿਮਾਨ ਨੇ ਨਜ਼ਰੁਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੇ ਟਰੱਸਟੀਜ਼ ਬੋਰਡ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਲਈ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਰਹਿਮਾਨ ਦੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਜਸਟਿਸ ਮੁਸਤਫਾ ਕਮਲ (2015 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ) ਅਤੇ ਗਾਇਕ ਮੁਸਤਫਾ ਜ਼ਮਾਨ ਅੱਬਾਸੀ ਸਨ।ਇਸ ਦੀ ਭਤੀਜੀ, ਨਾਸ਼ਿਦ ਕਮਲ, ਇੱਕ ਗਾਇਕ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਹੋਰ ਭਤੀਜੀਆਂ ਸਮੀਰਾ ਅੱਬਾਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮੀਨੀ ਅੱਬਾਸੀ ਵੀ ਗਾਇਕ ਹਨ।
ਰਹਿਮਾਨ ਦਾ ਵਿਆਹ ਇੱਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਰੇਜ਼ੌਰ ਰਹਿਮਾਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਰੁਬਾਇਤ ਰਹਿਮਾਨ ਅਤੇ ਰਜ਼ੀਨ ਰਹਿਮਾਨ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1941 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਹੰਪੀ
ਹੰਪੀ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰਬ-ਕੇਂਦਰੀ ਕਰਨਾਟਕ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਵਿਜੈਨਗਰ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਫਾਰਸੀ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਇਤਿਹਾਸ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ, ਰਾਜ ਹੰਪੀ ਤੁੰਗਭਦਰ ਨਦੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲ, ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੰਦਿਰ, ਖੇਤ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸਨ। 1500 ਸੀਈ ਤੱਕ, ਹੰਪੀ-ਵਿਜੇਨਗਾਰਾ ਬੀਜਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੱਧਯੁੱਗੀ ਯੁੱਗ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਉਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਸੀ ਜੋ ਪਰਸੀਆ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲ ਦੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਵਿਜਯਨਗਾਰਾ ਸਾਮਰਾਜ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੁਲਤਾਨਾਂ ਦੇ ਗਠਜੋੜ ਦੁਆਰਾ ਹਾਰ ਗਿਆ; ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ 1565 ਵਿੱਚ ਸੁਲਤਾਨ ਦੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਿੱਤੀ ਗਈ, ਚਕਨਾਚੂਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੰਪੀ ਖੰਡਰਾਂ ਬਚ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਦੇ ਹੋਸਪੇਟ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ, ਹੰਪੀ ਦੇ ਖੰਡਰ 4100 ha ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੁਆਰਾ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਖਰੀ ਮਹਾਨ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜ ਦੇ 1,600 ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਚੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ "ਸਧਾਰਨ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਜਗ੍ਹਾ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ "ਕਿਲ੍ਹੇ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ, ਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕੰਪਲੈਕਸ, ਮੰਦਰ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨ, ਹਾਲ, ਮੰਡਪ, ਯਾਦਗਾਰੀ ਢਾਂਚੇ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਹੰਪੀ ਵਿੱਚ ਵਿਜਯਨਗਰ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਪੂਰਵ-ਅਨੁਮਾਨ; ਅਸ਼ੋਕਨ ਉਪ- ਲਿਖਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਰਾਮਾਇਣ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਪਾ ਦੇਵੀ ਤੀਰਥ ਖੇਤਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੰਪੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਧਾਰਮਿਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਵੀਰੂਪਕਸ਼ ਮੰਦਰ, ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾ -ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮੱਠ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਾਰਕਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤੀ ਥਾਵਾਂ
ਸਪੈਕਟਰੋਸਕੋਪੀ
ਸਪੈਕਟ੍ਰੌਸਕੋਪੀ, ਮੈਟਰ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਚਾਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪ੍ਰਿਸਮ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਕੇ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਦੋਂ ਸਪੈਕਟਰੋਸਕੋਪੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੈਕਟਰੋਸਕੋਪੀ
ਸੁਸ਼ਮਾ ਰੇੱਡੀ
ਸੁਸ਼ਮਾ ਰੇੱਡੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਾਡਲ, ਵੀਜੇ, ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ
ਸੁਸ਼ਮਾ ਰੇੱਡੀ ਦਾ ਜਨਮ 2 ਅਗਸਤ, 1976 ਨੂੰ ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਸੁਸ਼ਮਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਅਧਿਐਨ ਬੰਬਈ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਸਕੂਲ, ਮਾਹਿਮ ਤੋਂ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੁਏਸ਼ਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਮਿਠੀਬਾਈ ਕਾਲਜ, ਮੁੰਬਈ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਇਸਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਕੋਰਸ ਐਨਵਾਈਐਫਏ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਕੀਤਾ। ਇਸਦੀਆਂ ਦੋ ਭੈਣਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ  ਸਮੀਰਾ ਰੇੱਡੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ।
ਮਾਡਲਿੰਗ
ਸੁਸ਼ਮਾ ਦੀ ਭੈਣ ਮੇਘਨਾ ਨੇ ਸੁਸ਼ਮਾ ਨੂੰ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਬ੍ਰੇਕ ਭਰਤਬਾਲਾ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਮਿਲਿਆ। ਇਸਨੇ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਪਾਰਕ ਮਸ਼ਹੂਰੀਆਂ ਲਿਮਕਾ, ਫੇਅਰ ਐਂਡ ਲਵਲੀ, ਲਿਬਰਟੀ, ਗੋਦਰੇਜ, ਬਲੇਂਡਰ'ਸ ਪ੍ਰਾਈਡ, ਫੋਰਡ ਆਈਕਾਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਟੀ ਵੀ ਵਪਾਰਕ ਥਮਜ਼ ਅਪ ਵਿੱਚ ਸਲਮਾਨ ਖਾਨ ਨਾਲ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਰੇੱਡੀ ਨੇ ਦਿਵਾਕਰ ਪੁੰਡੀਰ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਸੋਨੂੰ ਨਿਗਮ ਦੇ ਗੀਤ ਦੀਵਾਨਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਹੋਸਟਿੰਗ
ਚੈਨਲ ਵੀ ਦੇ ਜਾਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਜਲਦ ਬਾਅਦ ਹੀ,  ਇਸਨੇ ਦੋ ਸਾਲ ਲਈ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਚੈਨਲ ਵਿੱਚ 2 ਸਾਲ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ
ਅਦਾਕਾਰੀ
ਸੁਸ਼ਮਾ ਨੇ 2005 ਵਿੱਚ ਵਿਵੇਕ ਅਗਨੀਹੋਤਰੀ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਚਾਕਲੇਟ: ਡੀਪ ਡਾਰਕ ਸਿਕ੍ਰੇਟਸ  ਵਿੱਚ ਅਨਿਲ ਕਪੂਰ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਡੋਨ: ਦਾ ਚੇਸ ਬਿਗਿੰਸ ਅਗੇਨ  ਅਤੇ ਫਿਰ ਚੁਪ ਚੁਪ ਕੇ, ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹਿਦ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਕਰੀਨਾ ਕਪੂਰ (ਦੋਵੇਂ 2006 ਵਿੱਚ) ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਪ੍ਰਡਯੂਸਿੰਗ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਣ
2008 ਵਿੱਚ, ਸੁਸ਼ਮਾ ਰਜਤ ਕਪੂਰ ਦੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਆਰੈਕਟਐਂਗਲ ਲਵ ਸਟੋਰੀ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗੀ ਰਹੀ।
2009 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੀ ਸਾਂਝੇ ਮਿੱਤਰ ਦੁਆਰਾ ਮੌਜੂਦਾ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸਾਥੀ ਸੰਜੇ ਭੱਟਾਚਾਰਜੀ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਹੋਈ। ਇਹ ਸਮਝਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਰੋਬਾਰ, ਵੰਡ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਮਾਰਕੇਟਿੰਗ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਾਂਝੇ ਟੀਚੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਆਰੀਅਨ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਨਾਲ ਹੋਈ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਫ਼ਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਜੂਨ 2009 ਵਿੱਚ, ਆਰੀਅਨ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਦੇ ਫੰਡ ਨਾਲ, ਰੈਡੀ ਅਤੇ ਭੱਟਾਚਾਰਜੀ ਨੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕੰਪਨੀ ਸੇਵਨ ਆਈਲੈਂਡ ਸਟੂਡੀਓਜ਼ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਸੈਵਨ ਆਈਲੈਂਡ ਐਂਡ ਆਰੀਅਨ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਦਾ 'ਦਸ ਟੋਲਾ' 2009 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ 22 ਅਕਤੂਬਰ 2010 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਹੁਣ ਉਸ ਦੇ ਅਗਲੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ-ਨੈਸ਼ਨਲ ਰੋਮਿੰਗ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਕਾਮਿਕ-ਕੈਪਰ, ਦ ਸਟੈਂਪ ਕੁਲੈਕਟਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵਪ੍ਰਿਆ ਆਇੰਗਰ ਦੀ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ 'ਨੋ ਲੈਟਰ ਫ੍ਰਾਮ ਮਦਰ' 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਤਿੱਬਤੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਬਚਾਅ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਅਗਲੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਤੇ ਕੰਮ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਨੈਸ਼ਨਲ ਰੋਮਿੰਗ ਹੈ।
ਸੁਸ਼ਮਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ, ਨਿੱਕੀ ਰੇਡੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਚੈਨਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟੀਐਲਸੀ 'ਤੇ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੋਅ ਲਈ ਸਮਗਰੀ ਵਿਕਸਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਟੀਐਲਸੀ 'ਤੇ ਗੋ ਇੰਡੀਆ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਨਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੋਅ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਐਂਕਰਿੰਗ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਦਸੰਬਰ 2012 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਮੰਜ਼ੂਰ ਇਹਤੇਸ਼ਾਮ
ਮੰਜ਼ੂਰ ਇਹਤੇਸ਼ਾਮ (3 ਅਪ੍ਰੈਲ 1948 – 26 ਅਪ੍ਰੈਲ 2021) ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਸੀ ਜੋ ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਚਿਤਰਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਸ਼ਮਾ ਰੇੱਡੀ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਮਾਡਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1976 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ
ਮੰਜ਼ੂਰ ਇਹਤੇਸ਼ਾਮ
ਜੀਵਨ
ਮੰਜ਼ੂਰ ਇਹਤੇਸ਼ਾਮ ਦਾ ਜਨਮ 3 ਅਪ੍ਰੈਲ 1948 ਨੂੰ ਭੋਪਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮੌਲਾਨਾ ਆਜ਼ਾਦ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਪੂਰਵਗਾਮੀ ਸਨ।
ਇੱਕ ਹਫ਼ਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਭੋਪਾਲ ਵਿੱਚ ਕੋਵਿਡ -19 ਲਈ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ 26 ਅਪ੍ਰੈਲ 2021 ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਸਾਹਿਤਕ ਕੈਰੀਅਰ
ਇਹਤੇਸ਼ਾਮ ਪੰਜ ਨਾਵਲਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿਆਂ ਅਤੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ:
ਸੁੱਖਾ ਬਰਗਦਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ, ਏ ਡਾਈਂਗ ਬਨਿਆਨ ਨਾਮ ਹੇਠ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦਾਸਤਾਨ-ਏ ਲਾਪਤਾ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਜੇਸਨ ਗ੍ਰੁਨੇਬੌਮ ਅਤੇ ਉਲਰੀਕ ਸਟਾਰਕ ਦੁਆਰਾ ਦ ਟੇਲ ਆਫ਼ ਦਾ ਮਿਸਿੰਗ ਮੈਨ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 2007 ਵਿੱਚ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੇ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਤੱਕ ਉਪਲਬਧ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੱਸਿਆ। ਗ੍ਰਨੇਬੌਮ ਅਤੇ ਸਟਾਰਕ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਨਾਰਥਵੈਸਟਰਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ ਦੁਆਰਾ 2018 ਵਿੱਚ ਕਢਿਆ ਗਿਆ।
ਅਵਾਰਡ
ਇਹਤੇਸ਼ਾਮ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਸ਼੍ਰੀਕਾਂਤ ਵਰਮਾ ਸਿਮਰਤੀ ਸਨਮਾਨ, ਵੀਰਸਿੰਘ ਦਿਓ ਅਵਾਰਡ, ਵਾਗੇਸ਼ਵਰੀ ਅਵਾਰਡ, ਸ਼ਿਖਰ ਸਨਮਾਨ, ਪਹਿਲ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਮੈਥਲੀ ਸ਼ਰਨ ਗੁਪਤ ਅਵਾਰਡ 2017-2018 ਵਰਗੇ ਅਨੇਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2003 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ, ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2021 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1948
ਪਿੱਥੋ
ਪਿੱਥੋ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਰਾਮਪੁਰਾ ਫੂਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਇਲਬਾਸਨ ਜ਼ਿਲਾ
ਇਹ ਅਲਬਾਨਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਗ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਲਬੇਨੀਆ ਦੇ ਜ਼ਿਲੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਲਬਾਸਨ ਕਾਉਂਟੀ
ਖਰਾਬ ਗੜ
ਖਰਾਬ ਗੜ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਭੁਨਰਹੇੜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਟਿਫ਼ਨੀ ਫਾਮ
ਟਿਫ਼ਨੀ ਫਾਮ (ਜਨਮ 27 ਨਵੰਬਰ 1986) ਮੋਗੂਲ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਸੀਈਓ ਹੈ, ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਆਨਲਾਈਨ ਖਬਰ ਐਗਰੀਗੇਟਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਹੈ।
ਸਿੱਖਿਆ
ਟਿਫ਼ਨੀ ਫਾਮ ਨੇ ਯੇਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਹਾਰਵਰਡ ਬਿਜ਼ਨਸ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੁਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।
ਇੱਕ ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ (ਫਿਲਮ)
ਚਾਰਲਸ ਲੈਪਵਰਥ, ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਅਖਬਾਰ ਐਡੀਟਰ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਚੈਪਲਿਨ ਦੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਲਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।
ਹੋਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚੈਪਲਿਨ ਨੇ ਕੁੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਇਹ ਹਨ: ਦ ਚੈੰਪੀਅਨ) (1915), ਦ ਗੋਲਡ ਰਸ਼ (1925), ਸਿਟੀ ਲਾਈਟਸ (1931) ਅਤੇ ਮਾਡਰਨ ਟਾਈਮਜ (1936)।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼
ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਰਹੁ ਰੀਤਾਂ
( ੳ ) ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਵਹਿਮ ਭਰਮ :
ਵਹਿਮ ਭਰਮ ਦੀ ਆਧਾਰਸ਼ਿਲਾ ਡਰ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕੁਦਰਤੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੋਂ ਡਰਨ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਨਸਿਕ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇਣ ਲਈ ਅਨੇਕਾਂ ਪੂਜਾ ਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪਨਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਵਹਿਮ ਭਰਮ ਵੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਰੀਵਰ ਅਤੇ ਬੌਸਵੈਲਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਕਰਮ ਕਾਂਡਾਂ, ਰਹੁ ਰੀਤਾਂ, ਪੂਜਾ ਵਿਧੀਆਂ; ਪੁਰਬਾਂ, ਵਰਤਾਂ, ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਆਦਿ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜਨ ਸਾਧਾਰਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਦਿ ਕਾਲ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੌਕਿਆਂ ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ । ਵਹਿਮਾਂ ਭਰਮਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਸੰਬੰਧੀ ਡਾ. ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, “ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਨੂੰ ਸਮਝਣੋ ਅਸਮਰੱਥ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਡਰਿਆ ਤੇ ਸਹਿਮਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਹਰ ਜੜ੍ਹ ਵਸਤੂ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਭਲੀ ਜਾਂ ਚੰਦਰੀ ਆਤਮਾ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਮੰਨ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਚੰਗੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਤੇ ਚੰਦਰੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਲਈ ਕਈ ਰੀਤਾਂ ਤੇ ਟੂਣੇ ਕੀਤਾ ਕਰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਹਰ ਘਟਨਾ ਕਿਸੇ ਗੈਬੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਰਕੇ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ, ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰਖਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਅਨੇਕਾਂ ਵਹਿਮਾਂ ਭਰਮਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ।”
ਵਹਿਮ ਭਰਮ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਇਕ ਦੂਸਰੇ ਤੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਅੰਤਰ ਨਿਖੇੜ ਕਰਨਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ । ਡਾ. ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੇ. ਡੀ. ਹੈਂਡ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਤਰ ਨਿਖੇੜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਿਥੇ ਵਹਿਮ ਭਰਮ ਅਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਅਤਾਰਕਿਕ ਆਧਾਰਾਂ ਉਪਰ ਉਸਰੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਥੇ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਗ਼ਲਤ ਅਤੇ ਅਵਿਗਿਆਨਕ ਨਿਰਣੈ ਤੇ ਹੀ ਆਧਾਰਿਤ ਹੋਣ। ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਪੂਰਨ ਜਾਂ ਅੰਸ਼ਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਤੱਥ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਵਹਿਮਾਂ ਭਰਮਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਿਸ਼ੈ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਹਰ ਪੜਾਅ, ਹਰ ਅੰਗ ਅਤੇ ਹਰ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰਖਦੇ ਹਨ । ਕੋਈ ਅਜੇਹਾ ਮੌਕਾ ਜਾਂ ਘਟਨਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਜਦੋਂ ਉਸ ਸੰਬੰਧੀ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਵਹਿਮ ਭਰਮ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹੋਣ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਣ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ । ਇਥੇ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਹਿਮਾਂ ਭਰਮਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਸੰਬੰਧ ਰਿਹਾ ਹੈ ।
ਜਨਮ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਮੌਤ ਸੰਬੰਧੀ :
ਵਹਿਮ ਭਰਮ ਬੱਚੇ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿਚ ਪੈਣ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਮੱਸਿਆ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਏਕਮ ਤੋਂ ਪੰਚਮੀ ਦੌਰਾਨ ਗਰਭ ਠਹਿਰ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਮੁੰਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਗਰਭਵਤੀ ਦੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਧਾਰ ਮੋਟੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੁੰਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਪਤਲੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕੁੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਵੇਰ ਸਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਬੱਚਾ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਬੱਚਾ ਉਪਰਲੇ ਦੰਦ ਪਹਿਲਾਂ ਕੱਢ ਲਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਮਾਮੇ ਲਈ ਭੈੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਤਿੰਨ ਕੁੜੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਨਮੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਖਲ ਆਖਦੇ ਹਨ । ਜੇਕਰ ਬੱਚਾ ਸਵਾ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮਰ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਪਰਛਾਵਾਂ ਕਿਸੇ ਬੱਚੇ ਤੇ ਪੈ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸੋਕੜੇ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਆਹ ਸੰਬੰਧੀ ਵਹਿਮ ਭਰਮ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਹਾ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤਾ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਦਿਨਾਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰਿਹਾਂ ਦਾ ਖਾਸ ਖ਼ਿਆਲ ਰਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਵਹਿਮਾਂ ਭਰਮਾਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਹੈ। ਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਹੇਠ ਜੰਮਿਆ ਬੱਚਾ ਮੰਗਲੀਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਸੰਬੰਧੀ ਵੀ ਇਹ ਵਹਿਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਵਿਆਹ, ਉਸੇ ਗ੍ਰਹਿ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਨਾਲ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇਕ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ । ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਨੀ ਗ੍ਰਹਿ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਗ੍ਰਹਿ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਨੀਚਰਵਾਰ ਨੂੰ ਤੇਲ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਬੁੱਧ, ਬ੍ਰਹਿਸਪਤ ਤੇ ਸ਼ੁਕਰ ਚੰਗੀ ਭਾਵਨਾਂ ਵਾਲੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਜੰਮਿਆ ਬਾਲਕ ਸਦਾ ਅਰੋਗ ਤੇ ਨਰੋਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ । ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਖਸ਼ਤਰਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਵਹਿਮ ਭਰਮ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਨਖਸ਼ਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ‘ਮੂਲ’ ਸਭ ਤੋਂ ਭੈੜਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਬੱਚਾ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਲਈ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । 12 ਸਾਲ ਤਕ ਪਿਓ ਅਜੇਹੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਮੱਥੇ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਹੈ ।
ਸੂਰਜ ਚੰਦ ਅਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਸੰਬੰਧੀ :
ਸੂਰਜ ਸੰਬੰਧੀ ਇਹ ਵਹਿਮ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਸੰਗਰਾਂਦ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦਾ ਬਿੰਬ ਨਿਰਮਲ ਜਲ ਦੇ ਕਟੋਰੇ ਵਿਚ ਉਤਾਰ ਕੇ ਇਕ ਵਰ੍ਹਾ ਪੀਏ ਤਾਂ | ਉਸ ਦਾ ਬੜਾ ਤੇਜ ਪ੍ਰਤਾਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਜੇਕਰ ਨਵੀਂ ਵਿਆਹੀ ਕੁੜੀ ਇਕ ਸਾਲ ਦੂਜ ਦਾ ਨਵਾਂ ਚੰਨ ਚੜ੍ਹਦਾ ਵੇਖੋ ਤਾਂ ਬਜ਼ੁਰਗ ਔਰਤਾਂ ਆਖਦੀਆਂ ਹਨ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਦੂਜ ਦੇ ਚੰਨ ਵਰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮਦਾ ਹੈ । ਨਵਾਂ ਹਨ ਦੂਜੇ ਜਾਂ ਤੀਜ ਵਾਲਾ ਵੇਖਣਾ ਸ਼ੁਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚੌਥ ਵਾਲਾ ਚੰਨ ਮਾੜਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਰਾ ਟੁੱਟਣ ਵੇਲੇ ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਗੰਢ ਮਾਰ ਲਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਗੰਢ ਮਾਰਨ ਨਾਲ ਟੁੱਟਦੇ ਤਾਰੇ ਦੀ ਦੈਵੀ ਸ਼ਕਤੀ ਗੰਢ ਵਾਲੇ ਸ਼ਖ਼ਸ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਸੰਬੰਧੀ :
ਹਿੰਦੂ ਪੁਰਾਣ ਧਾਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਸਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਦੇਵਤੇ ਰਖਿਅਕ ਹਨ । ਜਿਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਜਾਣਾ ਹੋਵੇ ਉਸ ਦੇਵਤੇ ਦੀ ਪਹਿਲੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਫਰ ਸੌਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਮੰਗਲ ਤੇ ਬੁੱਧ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨਾ ਮਾੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਸੋਮਵਾਰ ਤੇ ਸ਼ੁਕਰਵਾਰ ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੰਗਲ ਤੇ ਬੁੱਧ ਨੂੰ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਮੰਗਲ ਬੁੱਧ ਨਾ ਜਾਈਏ ਪਹਾੜ।
ਮੈਂ ਜਿੱਤੀ ਬਾਜ਼ੀ ਆਈਏ ਹਾਰ।
ਦਿਨਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਸੰਬੰਧੀ :
ਕੁਝ ਵਹਿਮ ਭਰਮ ਦਿਨਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਸੰਬੰਧੀ ਵੀ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬੁੱਧਵਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਕੰਮ ਸਫਲਤਾ ਨਾਲ ਤੋੜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ –ਬੁੱਧ ਕੰਮ ਸ਼ੁੱਧ । ਨਵੇਂ ਕਪੜੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਨੀਚਰਵਾਰ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਪਾਏ ਚੰਗੇ ਹੰਢਦੇ ਹਨ । ਗਹਿਣਾ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਪਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ।
“ਬੁੱਧ ਸ਼ਨੀਚਰ ਕੱਪੜਾ ਗਹਿਣਾ ਐਤਵਾਰ ।" ਵੀਰਵਾਰ ਸਿਰ ਨਹੀਂ ਨਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਪੜੇ ਧੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਿਜ਼ਕ ਦਾ ਘਾਟਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ । ਸ਼ਨੀਚਰ ਵਾਰ ਅਤੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਸਿਰ ਨੂੰ ਤੇਲ ਨਹੀਂ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬੁੱਧਵਾਰ ਫ਼ਸਲ ਬੀਜਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਕਟਾਈ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ :
ਮੰਗਲ ਦਾਤੀ ਬੁੱਧ ਬਿਜਾਈ।
ਬੁੱਧਵਾਰ ਗਊ, ਸ਼ੁਕਰਵਾਰ ਘੋੜੀ ਤੇ ਸ਼ਨਿਚਰਵਾਰ ਮੱਝ ਖਰੀਦਣੀ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਸਰੀਰਕ ਅੰਗਾਂ ਸੰਬੰਧੀ :
ਕੁਝ ਵਹਿਮ ਭਰਮ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ' ਦੇ ਫਰਕਣ ਨਾਲ ਵੀ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ । ਆਦਮੀ ਦੀ ਸੱਜੀ ਅੱਖ ਫਰਕੇ ਤਾਂ ਚੰਗੀ ਅਤੇ ਖੱਬੀ ਫਰਕੇ ਤਾਂ ਮਾੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਔਰਤ ਦੀ ਖੱਬੀ ਚੰਗੀ ਅਤੇ ਸੱਜੀ ਮਾੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਆਦਮੀ ਦੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਖਾਰਸ਼ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਧਨ ਦੌਲਤ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ, ਜੇ ਖੱਬੀ ਤਲੀ ਤੇ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਖਰਚ ਹੋਣ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ । ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਔਰਤ ਦੀ ਖੱਬੀ ਤਲੀ ਤੇ ਖਾਰਸ਼ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਚੰਗੀ ਹੈ  ਅਤੇ ਸੱਜੀ ਤੇ ਮਾੜੀ, ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਖਾਰਸ਼ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ ।
ਨਜ਼ਰ ਸੰਬੰਧੀ :
ਮਾੜੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਲੋਕੀਂ ਬਹੁਤ ਡਰਦੇ ਹਨ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਮਾੜੀ ਨਜ਼ਰ ਪੱਥਰ ਤੇ ਪੈ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪੱਥਰ ਪਾਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਪੁੱਤ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਨਜ਼ਰ ' ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਦੁੱਧ ਚੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੁਰੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਢੱਕ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਸੋਹਣੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਮੱਥੇ ਤੇ ਕਾਲਾ ਟਿੱਕਾ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।ਨਵਾਂ ਮਕਾਨ ਬਣਾ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਮੋਹਰੇ ਕਾਲੀ ਤੌੜੀ ਟੰਗ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਨਵਾਂ ਸਕੂਟਰ ਕਾਰ ਖਰੀਦਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਤੇ ਕਾਲਾ ਰਿਬਨ ਜਾਂ ਕਾਲੀ ਡੋਰੀ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤੀਵੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਿਚ ਪਾਈਆਂ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਚੂੜੀਆਂ ਨਾਲ ਕਾਲਾ ਧਾਗਾ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ । ਫੁੱਲਕਾਰੀ ਦਾ ਕੋਈ ਇਕ ਫੁੱਲ ਅਧੂਰਾ ਰਹਿਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕੁਢੱਬਾ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾੜੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਬੱਚੇ ਦੇ ਗਲ ਵਿਚ ਨਜ਼ਰ ਬੂਟ ਜਾਂ ਸੂਰ ਦਾ ਦੰਦ ਤਾਂਬੇ ਵਿਚ ਮੜ੍ਹਕੇ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਬੱਚੇ ਜਾਂ ਪਸ਼ੂ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਨਜ਼ਰ ਲਗ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮੱਥੇ ਨਾਲ ਸੱਤ ਸੁੱਕੀਆਂ ਮਿਰਚਾਂ ਛੁਹਾਕੇ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਧੂੰਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕੌੜਾ ਨਾ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਭੈੜੀ ਨਜ਼ਰ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਲੱਗੀ ਹੋਵੇ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੁਟਣ ਨਾਲ ਨਜ਼ਰ ਦਾ ਭੈੜਾ ਅਸਰ ਹਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਪਿੰਡ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਕੁਝ ਅਜੇਹੇ ਮਰਦ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਲੋਕੀਂ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਦੁੱਧ, ਪੁੱਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾ ਕੇ ਰੱਖਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ।
ਅੰਕਾਂ ਸੰਬੰਧੀ :
ਅੰਕਾਂ ਦੇ ਚੰਗੇ ਮਾੜੇ ਸੰਬੰਧੀ ਵੀ ਵਹਿਮ ਭਰਮ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ 5, 7, 11, 12 ਅੰਕਾਂ ਦੇ ਰਹੱਸਮਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਪੰਜਾਂ ਵਿਚ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਅਠਰਾਹ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਹ ਪੰਜਾਂ ਖੂਹਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਮੰਤਰ ਕੇ ਪੀਵ ਤਾਂ ਬਿਮਾਰੀ ਦੂਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ । ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਬਾਂਝ ਇਸਤਰੀ ਸੱਤ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਅਨਾਜ ਆਪਣੀ ਚੁੰਨੀ ਨਾਲ ਚਾਲੀ ਦਿਨ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਰੱਖੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਔਲਾਦ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਝ ਅੰਕਾਂ ਦੇ ਮਾੜੇ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਵੀ ਵਹਿਮ ਭਰਮ ਹਨ । ਤਿੰਨ ਨੂੰ ਮਾੜਾ ਵੀ ਗਿਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ । ‘ਤੀਜਾ ਰਲਿਆ ਤੇ ਘਰ ਗਲਿਆ” ਬੜਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ । ਪੱਛਮੀ 11 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਅੰਕ ਨੂੰ ਮਾੜਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਬਨਾਉਣ ਵਾਲਾ ਨਕਸ਼ਾ ਨਵੀਸ ਯੂਰਪ ਦਾ ਸੀ, ਸ਼ਾਇਦ ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਚ 13 ਸੈਕਟਰ ਨਹੀਂ ਹੈ । ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਤੇਰਾਂ ਅੰਕ ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ ਦੀ ਤੇਰਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਬਦ ਰੂਹਾਂ ਸੰਬੰਧੀ :
ਬਦ ਰੂਹਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਸੰਬੰਧੀ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਹਿਮ ਭਰਮ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਲੋਕੀਂ ਡੈਣ, ਭੂਤ, ਜਿੰਨ, ਛਲੇਡਾ, ਚੁੜੇਲ ਆਦਿ ਬਦਰੂਹਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ । ਡੈਣ ਬਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜੀਉਂਦੀ ਜਾਦੂਗਰਨੀ ਹੈ ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਕਲੇਜਾ ਕੱਢ ਕੇ ਖਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਡੈਣ ਸੰਬੰਧੀ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਜੇਕਰ ਉਸਦਾ ਜ਼ੋਰ ਕਿਸੇ ਦੂਸਰੇ ਵਿਅਕਤੀ ਉਪਰ ਨਾ ਚਲਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹਮਲੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਜਾਂ ਖੁਦ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵੀ ਬਣਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ । ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਗਰਭਵਤੀ ਇਸਤਰੀ ਮਰ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਚੁੜੇਲ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਛਲੇਡਾ ਵੀ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀ ਸ਼ਾਲੀ ਬਦਰੂਹ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਇਹ ਕੁਆਰੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੜਕੇ ਦੀ ਰੂਹ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਬਦਲਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਉਸ ਥਾਂ ਚਲਾ ਜਾਵੇ ਜਿਥੇ ਛਲੇਡਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਗੋਤੇ ਦੇ ਕੇ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਅਚਾਨਕ ਦੁਰਘਟਨਾ ਵਿਚ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਲਵੇ ਉਹ ਭੂਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਕੜੇ ਨਾਲ ਮਰੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਰੂਹ ਜੇਕਰ ਤੰਦਰੁਸਤ ਬੱਚੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸੋਕੜਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਬਦਰੂਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕੋਈ ਸਿਆਣਾ ਜਾਂ ਚੇਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ।
ਨਿੱਛ ਸੰਬੰਧੀ :
ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਨਿੱਛ ਪੈ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕੰਮ ਨਾ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਿਧਰੇ ਜਾਣਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਨਿੱਛ ਮਾਰ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜੇਕਰ ਦੋ ਨਿੱਛਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਪੈ ਜਾਣ ਤਾਂ ਕੰਮ ਹੋਣ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ । ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਬੰਦੇ ਦੀ ਪਿੱਠ ਪਿਛੋਂ ਨਿੱਛ ਪਏ ਤਾਂ ਵੀ ਚੰਗੀ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ।
ਉਪਰੋਕਤ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਤੋਂ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਵਹਿਮ ਭਰਮ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸਾਡੇ ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਕਿੰਨੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਾਏ ਹੋਏ ਹਨ । ਸਾਡਾ ਕੋਈ ਕੰਮ ਕਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਅਭਿੱਜ ਨਹੀਂ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਹਿਮ ਭਰਮ ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ ਹਨ । ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਹੀ ਵਹਿਮਾਂ ਭਰਮਾਂ ਦੀ ਜਕੜ ਘੱਟ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਨਪੜ ਲੋਕੀਂ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਕੜ ਵਿਚ ਜਕੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਪਰ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਲੋਕੀਂ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਂਝੀਦਾਰ ਹਨ ਭਾਵੇਂ ਘੱਟ । ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਿਰੇ ਵਹਿਮ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਕਿਧਰੇ ਕਿਧਰੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਆਧਾਰ ਵੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਟ ਧਰਮ ਵਾਲੇ ਭਾਵੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੋਕੇ ਵਹਿਮ ਹੀ ਆਖਣ, ਪਰ ਉਹ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਕਬੂਲਦੇ ਹਨ ।
( ਅ ) ਜਾਦੂ ਟੂਣੇ :
ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਵਿਚ ਕੁਦਰਤੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਉਪਰ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣ ਤੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਵਾਪਰਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਮੁਤਾਬਕ ਕਰਨ ਦੀ ਬੜੀ ਪ੍ਰਬਲ ਇੱਛਾ ਰਹੀ ਹੈ । ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜਾਦੂ ਟੂਣੇ, ਮੰਤਰ ਯੰਤਰ ਨਾਲ ਅਸੰਭਵ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਵ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਜਾਦੂ ਟੂਣੇ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਡਾ. ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਅਨੁਸਾਰ ਜਾਦੂ ਇਕ ਕਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੋ ਗੱਲਾਂ ਮਿਥ ਕੇ ਤੁਰਦੀ ਹੈ। ਇਕ ਇਹ ਕਿ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਚ ਹਰੇਕ ਕਾਰਨ ਕਿਸੇ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਕ ਘਟਨਾ ਪਿਛੋਂ ਦੂਜੀ ਘਟਨਾ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦੈਵੀ ਜਾਂ ਅਧਿਆਤਮਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਦਖਲ ਦੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਸਹਿਜ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੀ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜੇ ਮੰਤਰਾਂ, ਕਰਮ ਕਾਂਡਾਂ ਤੇ ਰੀਤਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਵਸਤੂ ਜਾਂ ਸਥਿਤੀ ਉਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਲੈਣ ਦਾ ਭਰਮ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਹ ਵਸਤੂ ਜਾਂ ਸਥਿਤੀ ਸੱਚ ਮੁੱਚ ਹੀ ਵੱਸ ਵਿਚ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਜਾਦੂ ਟੂਣੇ ਲੋਕ ਚਿਕਿਤਸਾ ਦੀ ਇਕ ਸ਼ਾਖ ਹਨ । ਡਾ. ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ ਚਕਿਤਸਾ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਜਾਦੂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਕੇਵਲ ਜੜ੍ਹੀ ਬੂਟੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪਿਛੇ ਕੋਈ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਜਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਰੂੜ੍ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ ।
ਜਾਦੂ ਟੂਣੇ ਦੇ ਮਾਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸਿਆਣਾ ਜਾਂ ਚੇਲਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਰਮ ਅਤੇ ਜਾਦੂ ਦੋਵੇਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ । ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰਾਂ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਪੀਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ । ਡਾ. ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਅਨੁਸਾਰ, “ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਦੇ ਮਾਨਸਕ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ, ਜਾਦੂ ਤੇ ਧਰਮ ਦੋਵੇਂ ਦੋ ਮਹੱਤਵ ਪੂਰਣ ਪੜਾਅ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਾਦੂ-ਟੂਣਾ ਧਰਮ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਰਦੇ ਹਨ । ਧਰਮ ਦੇ ਕਈ ਅੰਕੁਰ ਜਾਦੂ ਟੂਣੇ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਫੁਟੇ ਹਨ । ਸਾਰੇ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜਾਦੂ ਧਰਮ ਦੀ ਪਉੜੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜਾਦੂ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਰਸਮਾਂ ਧਰਮ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿਖੇੜਾ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ।
ਜਾਦੂ ਟੂਣੇ ਵਿਚ ਮੰਤਰ ਜੰਤਰ ਤੇ ਤਵੀਤ ਦੀ ਖਾਸ ਮਹੱਤਾ ਹੈ :
ਮੰਤਰ :
ਮੰਤਰ ਬਿਮਾਰੀ ਹਟਾਉਣ ਅਤੇ ਲਾਹੁਣ ਦੋਵਾਂ ਵਾਸਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। । ਇਸ ਨਾਲ ਅਨੇਕਾਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੱਪ, ਡੇਹਮੂ, ਠੂਆਂ ਆਦਿ ਦੇ ਕੱਟੇ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਕਲ੍ਹ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਲੋਕੀਂ ਝਾੜ ਫੂਕ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ । ਅਜੇਹੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਅਜੇਹੇ ਮੰਤਰ ਫੂਕਣ ਵਾਲੇ ਮਾਂਦਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਡਾ. ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮੰਤਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਸੂਤਕ ਸਮੂਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਉਚਾਰਨ ਨਾਲ ਸੁਤੇ ਸਿੱਧ ਕਿਸੇ ਮੰਤਵ ਦੀ ਸਿਧੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।” ਮੰਤਰਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਇੰਨਾਂ ਮਹੱਤਵ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ ਜਿੰਨਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਸਿੱਧ ਕੀਤੀ ਸ਼ਕਤੀ । ਮੰਤਰ ਅਰਦਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸਹਿਜ ਸੁਭਾ ਮੰਤਵ ਸਿਧੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਡਾ. ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ ਮੰਤਰ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਆਧਾਰ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਾਕਿਰਤੀ ਦੀ ਹਰੇਕ ਵਸਤੂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇਕ ਧੁਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਧੁਨੀ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਸਤੂ ਦਾ ਪ੍ਰਾਕਿਰਤਕ ਨਾਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਧੁਨੀ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਰਹੱਸਾਤਮਕ ਸੰਬੰਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਇਸ ਪ੍ਰਾਕਿਰਤਕ ਨਾਮ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਂਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਵਸਤੂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ।
ਜੰਤਰ :
ਜੰਤਰ ਮੰਤਰ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੀ ਚੀਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਮੰਤਰ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਉਸਦੀ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਜੰਤਰ ਕਾਗਜ਼ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਉਪਰ ਲਿਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਅੰਗ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਘੋਲ ਕੇ ਪਿਲਾਇਆ ਜਾਵੇ । ਕਈ ਜੰਤਰਾਂ ਵਿਚ ਅੰਕੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿਸੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ । ਮੁਸਲਮਾਨ ਜੰਤਰ ਨੂੰ ਤਵੀਤ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਮੰਤਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਿਸ਼ੈ ਖੇਤਰ ਹੈ । ਸੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਵਰਗਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ।
1. ਪਰਮਾਰਥਕ ਮੰਤਰ :
ਇਹ ਵਿਆਹ, ਹਵਨ, ਯੱਗ, ਆਦਿ ਸਮੇਂ ਵਰਤੇ ਮੰਤਰ ਪਰਮਾਰਥਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਟ ਧਰਮ ਦੇ ਲੋਕ ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਅਨੁਆਈਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦ ਜਾਪ ਦਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਪਰਮਾਰਥਕ ਮੰਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ।
2. ਲੋਕ ਮੰਤਰ :
ਲੋਕ ਮੰਤਰ ਭੂਤਾਂ ਪਰੇਤਾਂ ਦਾ ਛਾਇਆ ਉਤਾਰਨ ਲਈ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੱਸ ਕਰਨ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।
ਜਾਦੂ ਟੂਣੇ :
ਡਾ. ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਨੇ ਜਾਦੂ ਟੂਣੇ ਨੂੰ ਛੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਹੈ :
ਭੁਲਾਵਾਂ ਜਾਦੂ :
ਇਹ ਨਕਲ ਦੀ ਵਿਧੀ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜੇ ਕੋਈ ਬਾਂਝ ਇਸਤਰੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਕੁਝ ਮੰਤਰਾਂ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਕਪੜੇ ਦਾ ਇਕ ਗੁੱਡਾ ਬਣਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸ਼ਲੀ ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ ਖਿਡਾਵੇ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਵੇ ਤੇ ਲੋਰੀਆਂ ਦੇਵੇ । ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਬੱਚਾ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੇ ਮੀਂਹ ਚਾਹੀਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਬਦਲਾਂ ਦੇ ਗਰਜਣ ਵਰਗੀ ਆਵਾਜ਼ ਪੈਦਾ ਕਰੋ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਉਪਰ ਪਾਣੀ ਸੁਟੋ ਤਾਂ ਮੀਂਹ ਪੈ ਜਾਵੇਗਾ ।
ਜਿਸ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਵਾਰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਮੂਲ ਨਾਲ ਗੁਪਤ ਸੰਬੰਧ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਨਹੁੰ ਜਾਂ ਸਿਰ ਦੇ ਵਾਲ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਤਾਂ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਮੂਲ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਉਂਤੇ ਜੇ ਜਾਦੂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਲਾਗਵਾਂ ਜਾਦੂ ਹੈ ।
ਅਭਾਵਾਤਮਕ ਜਾਦੂ :
ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਇਸ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਜੰਤਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ।
ਭਾਵਾਤਮਕ ਜਾਦੂ :
ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਇਸ ਵਿਚ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਦੇ ਸਿਰ ਵਿਚ ਕੁਝ ਪਾ ਕੇ ਜਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮੰਤਰ ਖਵਾ ਕੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਇਸਤਰੀਆਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਵੱਸ ਕਰਨ ਲਈ ਅਜੇਹੇ ਜਾਦੂ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ।
ਚਿੱਟਾ ਜਾਦੂ :
ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਭਲਾਈ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਜਾਂ ਗੜੇ ਮਾਰ ਤੋਂ ਜਾਂ ਟਿੱਡੀ ਦਲ ਤੋਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਕਾਲਾ ਜਾਦੂ :
ਕਿਸੇ ਦਾ ਜਾਨੀ ਮਾਲੀ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਲੇ ਜਾਦੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਭੈੜਾ ਜਾਦੂ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਉਪਰੋਕਤ ਜਾਦੂ ਟੂਣੇ ਸਿਆਣੇ ਜਾਂ ਚੇਲੇ ਕਰਦੇ ਹਨ । ਕਈ ਟੂਣੇ ਵੱਖ ਵੱਖਰੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਜਿਵੇਂ ਵਾਰੀ ਦਾ ਤਾਪ ਉਤਾਰਨ ਲਈ ਜਾਂ ਬਵਾਸੀਰ ਦਾ ਰੋਗ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਪਾਸਾਰ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ । ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਲੋਕੀਂ ਅਜੇ ਜਾਦੂ ਟੂਣੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਡੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਰ ਰਹੇ ਹਨ । ਪਰ ਸਾਇੰਸ ਦੇ ਵਧਣ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਾਦੂ ਟੂਣਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਰਾਰਥਕ ਗਿਣਿਆਂ ਜਾਣ ਲਗ ਪਿਆ ਹੈ।
( ੲ ) ਸ਼ਗਨ ਅਪਸ਼ਗਨ :
ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਮੰਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਸ਼ਗਨ ਅਪਸ਼ਗਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਗਨ ‘ਸ਼ਕੁਨ’ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਅਰਥ ਪੰਛੀ ਹਨ । ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਬੋਲ ਚਾਲ ਤੋਂ ਭਲੇ ਬੁਰੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ । ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, “ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਹਿਣੀ ਬਹਿਣੀ ਜਨੌਰਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੁੰਦੀ । ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁੱਤੇ ਦਾ ਸਾਥੀ ਬਣਿਆ । ਤੇਜ਼ ਵੀ ਚੋਖਾ ਤੇ ਖਤਰਨਾਕ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਦੀ ਕਦਰ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਭੈਰੋਂ ਦਾ ਵਾਹਨ ਸੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕਾਲਾ ਕੁੱਤਾ । ਇਸੇ ਲਈ ਜਦ ਘਰ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਨਿਕਲੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਾਲੇ ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਖੂਬ ਕਦਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਕਿ ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਜਿੰਨ ਭੂਤ ਤੇ ਹੋਰ ਅਗੰਮੀ ਹਸਤੀਆਂ ਦਿਸ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ।
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਲੋਕੀਂ ਕੋਈ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਗਨ ਵਿਚਾਰਦੇ ਸਨ । ਜੇ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਗ੍ਰਹਿ ਠੀਕ ਹੋਣ ਤਾਂ ਸ਼ਗਨ ਠੀਕ ਹੈ । ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਜੇਕਰ ਗ੍ਰਹਿ ਤੇ ਨਖਸ਼ਤਰ ਠੀਕ ਨਾ ਹੋਣ ਤਾਂ ਅਪਸ਼ਗਨ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਸ਼ਗਨ ਅਪਸ਼ਗਨ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। ਪੜ੍ਹੇ ਅਨਪੜੇ ਸਭ ਲੋਕੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ । ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਜਾਣਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੇ ਜੇਕਰ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਭਾਂਡਾ ਲਿਆਉਂਦਾ ਵਿਅਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਗਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੀ ਹੈ। ਕੰਮ ਪੂਰਨ ਹੋਣ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਖਾਲੀ ਬਰਤਨ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਅਪਸ਼ਗਨ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਜੇਕਰ ਭੰਗਣ ਮਿਲ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਗਨ ਹੈ ਪਰ ਜੇ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਂ ਨੰਬਰਦਾਰ ਮਿਲ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਅਪਸ਼ਗਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਜੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਨਿੱਛ ਪੈ ਜਾਵੇ, ਬਿੱਲੀ ਰਸਤਾ ਕੱਟ ਜਾਵੇ, ਕੁੱਤਾ ਕੰਨ ਫ਼ਰਕ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਅਪਸ਼ਗਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਜੇਕਰ ਨੌਜਵਾਨ ਘੋੜੇ ਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਬੰਸਰੀ ਵਜਾਉਂਦਾ ਤੇ ਮਿਲ ਪਵੇ ਤਾਂ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਗਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਜੇਕਰ ਕਾਣਾ, ਤੇ  ਲੂਲਾ ਲਗੜਾ ਆਦਮੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਦੀ ਆਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ।
ਸ਼ਗਨ ਅਪਸ਼ਗਨ ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ। ਜੇ ਤਿੱਤਰ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਵਲ ਚਹਿਕਦਾ ਮਿਲ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਉਡਾਰੀ ਭਰਦਾ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਚੰਗਾ, ਜੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਵਲ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਭੈੜਾ, ਜੇ ਖੋਤਾ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਰੀਂਗਦਾ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਚੰਗਾ, ਸੱਜੇ ਵਲ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਮੰਦਾ । ਰਾਹ ਵਿਚ ਸੱਪ ਮਿਲ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵੈਰੀ ਵਿਘਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜੇ ਸੱਪ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਦੁਸ਼ਮਨ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਣ ਵਿਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਰਾਤ ਸਮੇਂ ਕੁੱਤੇ ਜਾਂ ਬਿੱਲੀ ਦਾ ਰੋਣਾ ਅਪਸ਼ਗਨ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਣ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ ।ਕੁੱਕੜ ਦਿਨੇ ਬਾਂਗ ਦੇਵੇ ਜਾਂ ਉੱਲੂ ਦਿਨੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਅਪਸ਼ਗਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।
( ਸ ) ਰਹੁ ਰੀਤਾਂ, ਸੰਕਲਪ , ਖੇਤਰ ਤੇ ਵਰਗੀਕਰਣ :
ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ ਸੰਸਾਰਕ ਸਮਾਜਕ ਜੀਵਨ ਦਾ ਤਾਣਾ ਪੇਟਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ । ਇਹ ਸਾਡੇ ਮਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਕਾਂ, ਸੱਧਰਾਂ, ਅਰਮਾਨਾਂ ਤੇ ਜਜ਼ਬਿਆਂ ਦੀ ਤਰਜਮਾਨੀ ਕਰਦੇ ਹਨ । ਇਹ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਤੋਂ ਮਰਨ ਤਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ । ਸਮਾਜਕ, ਆਰਥਿਕ, ਰਾਜਸੀ ਜਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਭਾਵੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਕੁਝ ਤਬਦੀਲੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੂਲ ਭਾਵਨਾ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਉਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੀਵਨ ਨਾਟਕ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨਾਂ ਝਾਕੀਆਂ ਦੇ ਰੰਗਮੰਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਡੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਤਰ ਸਾਡੇ ਪਰਵਾਰ ਤੇ ਹਾਜ਼ਰ ਨਾਜ਼ਰ ਦੇਵਤਾ ਜਲ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਜਾਂ ਬਸੰਤਰ ਦੇਵਤਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ।ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪਤੀ ਹੋਈ ਇਹ ਇਕ ਬਹਿਸ ਦਾ ਮਸਲਾ ਹੈ । ਕੁਝ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ ਦੈਵੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਏ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸੰਸਕਾਰ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਗਮੀਆਂ ਤੋਂ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਏ ।
ਵਹਿਮ ਭਰਮ ਦੀ ਆਧਾਰਸ਼ਿਲਾ ਡਰ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕੁਦਰਤੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੋਂ ਡਰਨ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਨਸਿਕ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇਣ ਲਈ ਅਨੇਕਾਂ ਪੂਜਾ ਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪਨਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਵਹਿਮ ਭਰਮ ਵੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਰੀਵਰ ਅਤੇ ਬੌਸਵੈਲਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਕਰਮ ਕਾਂਡਾਂ, ਰਹੁ ਰੀਤਾਂ, ਪੂਜਾ ਵਿਧੀਆਂ; ਪੁਰਬਾਂ, ਵਰਤਾਂ, ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਆਦਿ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜਨ ਸਾਧਾਰਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਦਿ ਕਾਲ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੌਕਿਆਂ ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ । ਵਹਿਮਾਂ ਭਰਮਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਸੰਬੰਧੀ ਡਾ. ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, “ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਨੂੰ ਸਮਝਣੋ ਅਸਮਰੱਥ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਡਰਿਆ ਤੇ ਸਹਿਮਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਹਰ ਜੜ੍ਹ ਵਸਤੂ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਭਲੀ ਜਾਂ ਚੰਦਰੀ ਆਤਮਾ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਮੰਨ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਚੰਗੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਤੇ ਚੰਦਰੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਲਈ ਕਈ ਰੀਤਾਂ ਤੇ ਟੂਣੇ ਕੀਤਾ ਕਰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਹਰ ਘਟਨਾ ਕਿਸੇ ਗੈਬੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਰਕੇ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ, ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰਖਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਅਨੇਕਾਂ ਵਹਿਮਾਂ ਭਰਮਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ।”    ਵਹਿਮ ਭਰਮ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਇਕ ਦੂਸਰੇ ਤੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਅੰਤਰ ਨਿਖੇੜ ਕਰਨਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ । ਡਾ. ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੇ. ਡੀ. ਹੈਂਡ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਤਰ ਨਿਖੇੜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਿਥੇ ਵਹਿਮ ਭਰਮ ਅਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਅਤਾਰਕਿਕ ਆਧਾਰਾਂ ਉਪਰ ਉਸਰੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਥੇ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਗ਼ਲਤ ਅਤੇ ਅਵਿਗਿਆਨਕ ਨਿਰਣੈ ਤੇ ਹੀ ਆਧਾਰਿਤ ਹੋਣ। ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਪੂਰਨ ਜਾਂ ਅੰਸ਼ਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਤੱਥ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕਧਾਰਾ
ਆਲੀਕੇ (ਪਿੰਡ)
ਆਲੀਕੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 2001 ਵਿੱਚ ਆਲੀਕੇ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 1864 ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫ਼ਲ 6.59 ਕਿ. ਮੀ. ਵਰਗ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸਰਪੰਚ (2018 ਤੋਂ 2023) ਜੰਗੀਰ ਕੌਰ ਹੈ।ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾ ਘਰ 'ਜਟਾਣਾ' ਗੋਤ ਦੇ ਜੱਟਾਂ ਦੇ ਹਨ।
ਦੂਰੀ-ਇਹ ਪਿੰਡ ਮਾਨਸਾ-ਸਰਸਾ (NH-703) ਰੋਡ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਪਿੰਡ ਫੱਤਾ ਮਾਲੋਕਾ ਤੋਂ 4 ਕਿ.ਮੀ. ਚੜ੍ਹਦੇ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈਡਕੁਆਰਟਰ ਮਾਨਸਾ ਤੋਂ ਦੂਰੀ 33 ਕਿ.ਮੀ. ਹੈ, ਤਹਿਸੀਲ ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 13 ਕਿ.ਮੀ. ਹੈ। ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸਿਰਸਾ ਤੋਂ 45 ਕਿ.ਮੀ.,ਫਤੇਹਾਬਾਦ ਤੋਂ 33 ਕਿ.ਮੀ.,ਰਤੀਆ ਤੋਂ 30 ਕਿ.ਮੀ.,ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ ਤੋਂ 45 ਕਿ.ਮੀ. ਹੈ। ਦ ਐਨਲਾਈਟੈਂਡ ਗਰੁੱਪ ਆਫ ਕਾਲਜਿਜ਼ ਝੁਨੀਰ ਤੋਂ 8 ਕਿ.ਮੀ., ਭਾਰਤ ਗਰੁੱਪ ਆਫ ਕਾਲਜਿਜ਼ ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 20 ਕਿ.ਮੀ., ਸ.ਬਲਰਾਜ ਸਿੰਘ ਭੂੰਦੜ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਕਾਲਜ ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 17 ਕਿ.ਮੀ., ਗੁਰੂ ਕਾਸ਼ੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਤੋਂ 35 ਕਿ.ਮੀ. ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨ
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 3 ਗੁਰਦਵਾਰੇ ਹਨ,ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਅਕਾਲਸਰ ਸਾਹਿਬ ਇਤਿਹਾਸਕ ਹੈ। ਇੱਕ ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਹੇਮਗਿਰੀ ਜੀ, ਇੱਕ ਬਾਬਾ ਬੁਰਜ਼ ਨਾਮੀ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨ (ਜੋ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ)। ਇੱਕ ਮਾਤਾ ਰਾਣੀ ਦਾ ਮੰਦਿਰ ਵੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਿਣਤੀ 'ਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 2-3 ਘਰ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਅਤੇ 1 ਘਰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਵੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਾਂਝ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਸਿੱਖਿਆ ਪੱਖੋਂ
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੱਖੋਂ ਪੰਜਵੀਂ ਤੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਹੈ। ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਵਧੀਆ ਸਹੂਲਤ ਹੈ।
ਇਸ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਦੋ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ (ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਅਕਾਲਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਾਲ) ਇੱਕ ਗਰਿੱਡ ਤੇ ਇੱਕ ਵਾਟਰ-ਵਰਕਸ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਗੁਆਢੀਂ ਪਿੰਡ-ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਪਿੰਡ ਝੰਡੂਕੇ, ਫੱਤਾ ਮਾਲੋਕਾ, ਮੀਰਪੁਰ ਕਲਾਂ, ਆਦਮਕੇ, ਚੋਟੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜੈਂਡਰ ਅਧਿਐਨ
right|thumb|ਬਹੁ ਜੈਂਡਰ ਸ਼ਨਾਖਤ ਜੈਂਡਰ ਅਧਿਐਨ ਅੰਤਰਵਿਸ਼ਾਗਤ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੈਟੇਗਰੀਆਂ ਜੈਂਡਰ ਸ਼ਨਾਖਤ ਅਤੇ ਜੈਂਡਰ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਹਨ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਐਨ (ਮਹਿਲਾ, ਨਾਰੀਵਾਦ, ਲਿੰਗ, ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ), ਪੁਰਸ਼ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ LGBT ਅਧਿਐਨ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ, ਜੈਂਡਰ ਅਧਿਐਨ ਕਾਮਿਕ ਅਧਿਐਨ ਸਹਿਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵਿਸ਼ੇ ਸਾਹਿਤ, ਭਾਸ਼ਾ, ਭੂਗੋਲ, ਇਤਿਹਾਸ, ਸਿਆਸੀ ਸਾਇੰਸ, ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨ, ਸਿਨੇਮਾ, ਮੀਡੀਆ ਸਟੱਡੀਜ਼, ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ, ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਮੈਡੀਸ਼ਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜੈਂਡਰ ਅਤੇ ਸੈਕਸੁਅਲਿਟੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਾਤੀ, ਨਸਲ, ਸਥਿਤੀ, ਕਲਾਸ, ਕੌਮੀਅਤ, ਅਤੇ ਅਪੰਗਤਾ ਜੈਂਡਰ ਅਤੇ ਸੈਕਸੁਅਲਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਵਰਗਾਂ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੈਂਡਰ
ਚੱਕ ਦੇਸਰਾਜ
ਚੱਕ ਦੇਸਰਾਜ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਫਿਲੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਬਲਰਾਮ
ਬਲਰਾਮ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ : बलराम, IAST : Balarama) ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਗਨਨਾਥ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ, ਤ੍ਰਿਏਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਹਲਧਰ, ਹਲਯੁੱਧ, ਬਲਦੇਵ, ਬਲਭਦਰ ਅਤੇ ਸੰਕਰਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਤਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼੍ਣੁ ਅਵਤਾਰ
ਪਾਮੀਰੋ ਤੋਗਲਿਆਤੀ
ਪਾਮੀਰੋ ਤੋਗਲਿਆਤੀ (26 ਮਾਰਚ 1893 – 21 ਅਗਸਤ 1964) ਇਤਾਲਵੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਇਤਾਲਵੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦਾ 1927 ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਆਗੂ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਉਸਨੂੰ ਇਲ ਮਿਗਲੀਓਰ (ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ) ਕਹਿੰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਾਲਵੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ
ਕੇਕਾਂ ਦੀ ਲਿਸਟ
ਇਹ ਲਿਸਟ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਦੈਸੇਰਟ ਕੇਕ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੂਲ ਸਮਗਰੀ ਤੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਜਿਆਦਾਤਰ ਕੇਕ ਆਟਾ,ਅੰਡਾ ਤੇ ਚੀਨੀ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹਨ ਤੇ ਇੰਨਾ ਦੀ ਮੂਲ ਸਮਗਰੀ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵ ਪਕਵਾਨ
ਲਿਙਸ਼ਦ ਮੱਠ
ਲਿਙਸ਼ਦ ਮੱਠ ਜਾਂ ਲਿੰਗਸ਼ਦ ਮੱਠ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਲਦਾਖ਼ ਰਾਜ 'ਚ ਜ਼ੰਸਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ ਇੱਕ ਬੋਧੀ ਮੱਠ ਹੈ।
ਹਰਿਆਊ ਖੁਰਦ
ਹਰਿਆਊ ਖੁਰਦ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਪਾਤੜਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਖਤੋਲੀ
ਨੋਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਲਮੋੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅਸਮਤ ਬੇਗਮ
ਅਸਮਤ ਬੇਗਮ (ਮੌਤ 1621) ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮਿਰਜ਼ਾ ਗਿਆਸ ਬੇਗ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮੁਗ਼ਲ ਮਹਾਰਾਣੀ ਨੂਰਜਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਸੀ। ਅਸਮਤ ਬੇਗਮ ਮਹਾਰਾਣੀ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਮਹਿਲ ਦੀ ਦਾਦੀ ਵੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਪਰਿਵਾਰ
ਅਸਮਤ ਬੇਗਮ ਮਿਰਜ਼ਾ ਅਲਾ-ਉਦ-ਦੌਲਾ ਆਕਾ ਮੁੱਲਾ ਦੀ ਧੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਕਾ ਮੁੱਲਾ ਕਬੀਲੇ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਸਿਆਣੀ, ਪੜ੍ਹੀ-ਲਿਖੀ, ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਉੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਔਰਤ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਭਰਾ, ਇਬਰਾਹਿਮ ਖਾਨ ਸੀ, ਜੋ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਵਿਆਹ
ਅਸਮਤ ਬੇਗਮ ਦਾ ਵਿਆਹ ਫ਼ਾਰਸੀ ਰਈਸ, ਮਿਰਜ਼ਾ ਗਿਆਸ ਬੇਗ, ਖਵਾਜੇਹ ਮੁਹੰਮਦ-ਸ਼ਰੀਫ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ, ਤਹਿਰਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਫ਼ਾਰਸੀ ਰਈਸ ਅਤੇ ਖੁਰਾਸਾਨ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਦੇ ਵਜ਼ੀਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜੋੜੇ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਸੱਤ ਬੱਚੇ ਸਨ: ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਰੀਫ, ਇਬਰਾਹਿਮ ਖਾਨ, ਇਤਕਾਦ ਖਾਨ, ਮਨੀਜਾ ਬੇਗਮ, ਆਸਫ ਖਾਨ, ਸਾਹਲੀਆ ਅਤੇ ਮੇਹਰ-ਉਨ-ਨਿਸਾ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਣੀ ਨੂਰਜਹਾਂ)।
ਅਣਜਾਣ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਘਿਆਸ ਬੇਗ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ 1576 ਵਿੱਚ ਕਿਸਮਤ ਵਿੱਚ ਉਲਟਾ ਆਉਣਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਤਨ ਪਰਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਹਾਲਾਤ ਅਸਹਿਣਯੋਗ ਪਾਏ ਗਏ। ਆਗਰਾ ਵਿੱਚ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਮਾਹੌਲ ਵੱਲ ਖਿੱਚੇ ਗਏ, ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਸ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਘਿਆਸ ਬੇਗ ਅਕਬਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਮੰਤਰੀ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ 'ਇਤਿਮਾਦ-ਉਦ-ਦੌਲਾ' ("ਰਾਜ ਦਾ ਥੰਮ") ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, 1607 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਮੀਰ-ਉਲ-ਉਮਾਰਾ ਦੇ ਦੀਵਾਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਘਿਆਸ ਬੇਗ 'ਤੇ ਰੁਪਏ ਦੀ ਗਬਨ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 50,000, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਦਰਜੇ ਅਤੇ ਰੁਤਬੇ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਈ। 1611 ਵਿੱਚ, ਅਸਮਤ ਬੇਗਮ ਦੀ ਦੂਜੀ ਧੀ, ਮੇਹਰ-ਉਨ-ਨਿਸਾ, ਨੇ ਮਹਿਲ ਮੀਨਾ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਕ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੀ ਅੱਖ ਫੜ ਲਈ। ਸਮਰਾਟ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਿਆਹ ਨੇ ਅਸਮਤ ਬੇਗਮ ਅਤੇ ਘਿਆਸ ਬੇਗ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਨਾਟਕੀ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ। 1611 ਵਿਚ ਘਿਆਸ ਬੇਗ ਨੂੰ ਮਨਸਾਬ ਵਿਚ ਕਾਫੀ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਰਾਜ ਦਾ ਵਜ਼ੀਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਆਸਫ ਖਾਨ ਅਤੇ ਇਤਕਾਦ ਖਾਨ ਨੂੰ ਵੀ ਸਲਤਨਤ ਵਿਚ ਉੱਚ ਅਹੁਦੇ ਅਤੇ ਮਨਸਬ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।
ਮੌਤ
ਅਸਮਤ ਬੇਗਮ ਦੀ ਮੌਤ ਅਕਤੂਬਰ 1621 ਵਿੱਚ ਆਗਰਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਦੇ ਜਵਾਈ ਜਹਾਂਗੀਰ, ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਨੇ ਲਿਖਿਆ: "ਬਿਨਾਂ ਅਤਿਕਥਨੀ ਦੇ, ਸੁਭਾਅ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਉੱਤਮਤਾ ਵਿੱਚ ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਗਹਿਣਾ ਹੈ, ਯੁੱਗ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਮਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਉਸਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਲਈ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ।"
ਅਸਮਤ ਬੇਗਮ ਦੀ ਮੌਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਸਦਮਾ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਦੁਖੀ, ਘਿਆਸ ਬੇਗ ਦੀ ਵੀ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਜਨਵਰੀ 1622 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਅਸਮਤ ਬੇਗਮ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਦੇ ਮਕਬਰੇ, ਆਗਰਾ ਵਿੱਚ ਇਤਿਮਾਦ-ਉਦ-ਦੌਲਾ ਦੇ ਮਕਬਰੇ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਦੀ ਧੀ ਨੂਰਜਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੋਵੇਂ। ਨੂਰਜਹਾਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਬਹੁਤ ਸਮਰਪਤ ਸੀ, ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਖਰਚ ਕੀਤੀ।
ਫੀਏਰ ਜ਼ਿਲਾ
ਇਹ ਅਲਬਾਨਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਗ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਲਬੇਨੀਆ ਦੇ ਜ਼ਿਲੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੀਏਰ ਕਾਉਂਟੀ
ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਦਸਤਾਰ
ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਦਸਤਾਰ ਦਸਤਾਰ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦਾ ਲਫਜ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਸਵਾਰ ਕੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਬਸਤਰ। ਖਾਲਸੇ ਦੇ ਬੋਲੇ ਵਿੱਚ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਦਸਤਾਰ ਨੂੰ ਦਸਤਾਰਾ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਦਸਤਾਰ ਸਿੱਖ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਬਹਾਦਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ। ਦਸਤਾਰ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਜ਼ਬਾਨਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰੱਖੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਇਮਾਮਾ, ਪੱਗ, ਸਾਫ਼ਾ, ਚਮਲਾ, ਚੀਰਾ, ਦੁਲਬੰਦ, ਉਸ਼ਵੀਕ, ਟਰਬਨ, ਤੁਰਬਾਂਤੇ ਆਦਿ। ਅਰਬ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦਸਤਾਰ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਮੁਕਾਮ ਹਾਸਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦਸਤਾਰ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਪੁਰਾਤਨ ਇੱਜ਼ਤ ਆਬਰੂ ਦਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਜਾਹੋ-ਜਲਾਲ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਜੋਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ-ਦਰ-ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਸਾਡੇ ਤਕ ਪੁੱਜਿਆ ਹੈ। ਪੰਦਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਯੂਰਪ ਆਦਿ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦਸਤਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਪੈਗ਼ੰਬਰ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਵਡੇਰੇ ਸਿਰ ਤੇ ਦਸਤਾਰ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਸਨ। ਹੱਜ ਤੇ ਜਾਣ ਸਮੇਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦਸਤਾਰ ਸਜਾਉਣ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਹੈ। ਦਸਤਾਰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ-ਦੀਦਾਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਿੰਦੂ ਹੈ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵੀ ਸਵੈ-ਪਛਾਣ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਦਸਤਾਰ ਦਾ ਅਹਿਮ ਰੁੱਤਬਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।