cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਹਲੀਮਾ ਰਫ਼ਤ
1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਬਦਲਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਅਤੇ 1946 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੂਮੈਨ ਵੈਲਫੇਅਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਣਾ ਸੀ। ਉਹ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਵਿਕਸਤ ਨਵੀਂ ਮਹਿਲਾ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਸਮਰਥਕ ਸੀ। ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਜਨਰਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ਤੋਨਿਸਤਾਨ ਦਿਵਸ 'ਤੇ ਪਸ਼ਤੋ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
ਉਹ 1977 ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋ ਗਈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਮਹਿਲਾ ਕਾਰਕੁਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਔਰਤਾਂ
ਰਾਗ (ਰਸਾਲਾ)
ਰਾਗ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇੱਕ ਚੌ-ਮਾਸਿਕ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਂਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ, ਕਹਾਣੀ, ਵਾਰਤਕ, ਆਲੋਚਨਾ, ਰੰਗ-ਮੰਚ, ਸਿਨੇਮਾ, ਅਨੁਵਾਦ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਤੇ ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਛਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਿਊਯਾਰਕ (ਅਮਰੀਕਾ) ਰਹਿੰਦੇ ਇੰਦਰਜੀਤ ਪੁਰੇਵਾਲ ਇਸ ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਹਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਜਸਵੀਰ ਰਾਣਾ ਇਸਦੇ ਆਨਰੇਰੀ ਸੰਪਾਦਕ ਹਨ। ਧਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਔਲਖ ਇਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਸੰਪਾਦਕ ਹਨ। ਰਾਗ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਕ ਜਨਵਰੀ 2017 ਵਿਚ ਰਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਨਵਰੀ 2023 ਤੱਕ ਇਸਦੇ 13 ਅੰਕ ਛਪ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਾਲੇ
ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ
ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਲੰਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਬਾਗ ਸੀ ਜੋ ਰਾਕਸ਼ਸ ਰਾਜੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਪੁਰਾਣ ਅਤੇ ਵਾਲਮੀਕ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਰਾਮਾਇਣ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੰਸਕਰਣ, ਤੁਲਸੀ ਦਾਸ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗਏ ਰਾਮਚਰਿਤਮਾਨਾਂ ਸਮੇਤ, ਜਿੱਥੇ ਇਸਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਵਾਟਿਕਾ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬਗੀਚੇ ਦੇ ਘਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਖੁਦ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।
ਇਹ ਉਹ ਥਾਂ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਰਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਅਗਵਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੰਦੀ ਬਣਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਮਸ਼ਪ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਹੇਠਾਂ ਰਹਿਣ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਾਵਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮੰਦੋਦਰੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਈ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਹਨੂੰਮਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੀ ਉਂਗਲ ਦੀ ਮੁੰਦਰੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਈ। ਸੀਤਾ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਯੁੱਧ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਵਿਖੇ ਰਹੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਰਾਵਣ ਦਾ ਖੁਦ ਅਤੇ ਇਸ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੀਤਾ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਲੰਕਾ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਹਨੂੰਮਾਨ ਨੇ ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਹਿੱਸਾ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮਦ ਵਣ ਵੀ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਿਆ ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਮਾਇਣ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਮਾਇਣ ਵਿਚ ਵਰਣਿਤ ਥਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ
ਕੇ ਜਮੁਨਾ ਰਾਣੀ
'''ਕੇ. ਜਮੁਨਾ ਰਾਣੀ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: K. Jamuna Rani'''; ਜਨਮ 17 ਮਈ 1938 ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਸਿੰਹਲੀ, ਤਾਮਿਲ, ਤੇਲਗੂ, ਕੰਨੜ ਅਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 6,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੀਤ ਗਾਏ ਹਨ।
ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ
ਰਾਣੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕੇ. ਵਰਦਾਰਾਜੁਲੂ ਅਤੇ ਵਾਇਲਨ ਵਾਦਕ ਕੇ. ਦ੍ਰੋਪਤੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਤਿਆਗਯਾ (1946) ਲਈ ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਲਈ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਤੇਰਾਂ ਸਾਲ ਤੱਕ, ਰਾਣੀ ਵਲਯਾਪਤੀ ਅਤੇ ਕਲਿਆਣੀ ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਲਈ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1955 ਵਿੱਚ ਤਮਿਲ ਫਿਲਮ ਗੁਲੇਬਕਾਵਲੀ ਤੋਂ ਅਸਾਇਯੁਮ ਐਨ ਨੇਸਾਮੁਮ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹਿੱਟ ਸਕੋਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।
1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਕੁਝ ਗੀਤ ਸਨ। ਇੱਕ ਅੰਤਰਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਨਾਇਕਨ (1987) ਅਤੇ ਅੰਨਾਨ ਐਨਨਾਦਾ ਥੰਬੀ ਐਨਨਾਦਾ (1992) ਵਿੱਚ ਤਾਮਿਲ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਈ। 50 ਅਤੇ 60 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪਾਸਮਾਲਰ, ਤਾਮਿਲ ਅਤੇ ਮੂਗਾ ਮੈਨੁਸੁਲੁ ਤੇਲਗੂ ਆਦਿ ਵਰਗੀਆਂ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਗਾਇਆ।
ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਗਾਇਆ
ਉਸਨੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਟੀ ਐਮ ਸੁੰਦਰਰਾਜਨ, ਏ ਐਮ ਰਾਜਾ, ਸੀਰਕਾਜ਼ੀ ਗੋਵਿੰਦਰਾਜਨ, ਏ ਐਲ ਰਾਘਵਨ, ਪੀ ਬੀ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ, ਅਤੇ ਮੋਹਿਦੀਨ ਬੇਗ ਦੇ ਨਾਲ ਅਮਰ ਜੋੜੀ ਗਾਏ। ਹੋਰ ਹਨ ਘੰਟਸਾਲਾ, ਤਿਰੂਚੀ ਲੋਗਾਨਾਥਨ, ਜੇਪੀ ਚੰਦਰਬਾਬੂ, ਐਸ ਸੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਨ, ਧਾਰਾਪੁਰਮ ਸੁੰਦਰਰਾਜਨ, ਵੀਟੀ ਰਾਜਗੋਪਾਲਨ, ਐਚ ਆਰ ਜੋਤੀਪਾਲ, ਕਾਮੁਕਾਰ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ, ਪੀ ਕਲਿੰਗਾ ਰਾਓ ਅਤੇ ਪੀਥਾਪੁਰਮ ਨਾਗੇਸ਼ਵਰ ਰਾਓ।
ਉਸਨੇ ਪੀ. ਸੁਸੀਲਾ, ਪੀ. ਲੀਲਾ, ਐਲਆਰ ਈਸ਼ਵਰੀ ਅਤੇ ਜਿੱਕੀ ਦੇ ਨਾਲ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹਿਲਾ ਗਾਇਕਾਂ ਨਾਲ ਦੋਗਾਣੇ ਵੀ ਗਾਏ। ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਏ.ਪੀ. ਕੋਮਲਾ, ਏ.ਜੀ. ਰਥਨਮਾਲਾ, ਐਸ. ਜਾਨਕੀ, ਐਮ.ਐਲ. ਵਸੰਤਕੁਮਾਰੀ, ਟੀ.ਵੀ. ਰਤਨਮ, ਕੇ. ਰਾਣੀ, ਸਵਰਨਲਥਾ, ਐਮ.ਐਸ. ਰਾਜੇਸ਼ਵਰੀ, ਸੂਲਮੰਗਲਮ ਰਾਜਲਕਸ਼ਮੀ, ਐਲਆਰ ਅੰਜਲੀ, ਸਵਰਨਾ ਅਤੇ ਰੇਣੁਕਾ ਹਨ।
ਨਾਦੀਆ ਸਾਂਤੀਨੀ
ਨਾਦੀਆ ਸਾਂਤੀਨੀ ਇੱਕ ਇਤਾਲਵੀ ਸ਼ੈੱਫ ਹੈ, ਜੋ ਕੈਨੇਟੋ ਸੁਲ'ਓਗਲੀਓ, ਲੋਂਬਾਰਦੀਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਦਾਲ ਪੇਸਕਾਟੋਰ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1996 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਿੰਨ ਮਿਸ਼ੇਲਿਨ ਸਟਾਰ ਹਨ।
ਜੀਵਨੀ
ਸਾਂਤੀਨੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮਹਾਨ ਦਾਦੀ, ਟੇਰੇਸਾ ਦੁਆਰਾ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਖਾਣਾ ਬਣਾਉਣਾ ਸਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਕੋਲ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਦਾ ਫਲਸਫਾ ਹੈ, "ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਔਰਤ ਲਈ 100 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਰਸੋਈ ਚਲਾਉਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। ਜੇ ਮੈਂ 30 ਤੋਂ ਵੱਧ ਖਾਣਾ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਦਿਲ ਕਿਸੇ ਪਕਵਾਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ।"
ਉਸਦਾ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਦਾਲ ਪੇਸਕਾਟੋਰ ਇਟਲੀ ਦੇ ਲੋਮਬਾਰਡੀ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਟੋ ਸੁਲ'ਓਗਲਿਓ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਇੱਕ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਟ੍ਰੈਟੋਰੀਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ 1910 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸੈਂਟੀਨੀ ਦੇ ਪਤੀ ਦੇ ਪੜਦਾਦਾ-ਦਾਦੀ ਦੁਆਰਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਾਦੀਆ ਨੇ 1974 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਕਮਾਨ ਸੰਭਾਲੀ। 1996 ਵਿੱਚ, ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਮਿਸ਼ੇਲਿਨ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਂਤੀਨੀ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਪੱਧਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਸ਼ੈੱਫ ਬਣ ਗਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ੈੱਫ ਔਰਤਾਂ
ਮਮਥਾ ਮਾਬੈੱਨ
ਮਮਥਾ ਮਾਬੈੱਨ (ਜਨਮ 15 ਨਵੰਬਰ 1970 ਨੂੰ ਬੰਗਲੋਰ, ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚ ਅਤੇ 40 ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਵਿੱਚ 1993 ਦਾ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸੰਨਿਆਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦਾ ਅਤੇ ਚੀਨ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1970 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਦੋਹਣਾ
ਦੁੱਧ ਚੋਣ ਨੂੰ ਦੋਹਣਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਦੋਹਣੇ ਬਰਤਨ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣ ਲੱਗਿਆ ਹਾਂ ਜਿਸ ਵਿਚ ਮੱਝ, ਗਾਂ ਆਦਿ ਦਾ ਦੁੱਧ ਚੋਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਪਿੱਤਲ ਦੀ ਚੱਦਰ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਆਕਾਰ ਇਸ ਦਾ ਗੋਲ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਮੂੰਹ ਚੌੜਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਕੰਢੇ ਮੁੜਵੇਂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਇਸ ਦੀ ਗੁਲਾਈ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਉਸਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਇਸ ਦੀ ਗੁਲਾਈ ਫੇਰ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਹੇਠਲੀ ਗੁਲਾਈ ਮੂੰਹ ਦੀ ਗੁਲਾਈ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫੀ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਕਈ ਸਾਈਜ਼ ਵਿਚ ਬਣਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਆਮ ਸਾਈਜ਼ ਵਿਚ ਸੱਤ ਅੱਠ ਕਿਲੋ ਦੁੱਧ ਚੋਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਦੋਹਣੇ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਖੇਤ ਲੱਸੀ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਵੀ ਦੋਹਣੇ ਨੂੰ ਵਰਤ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਟੀਲ ਦੀਆਂ ਬਾਲਟੀਆਂ ਵਿਚ ਚੋਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਦੋਹਣੇ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ। ਦੋਹਣਾ ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਬਰਤਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਘਰ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿਚ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਨੀਲੂ ਕੋਹਲੀ
ਨੀਲੂ ਕੋਹਲੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Neelu Kohli; ਨੀਲੂ ਕੋਹਲੀ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੰਗਮ, ਨਾਮਕਰਨ, ਮੇਰੇ ਅੰਗਨੇ ਮੈਂ, ਮੈਡਮ ਸਰ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਸਰਦਾਰਨੀ । ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਾਊਸਫੁੱਲ 2, ਹਿੰਦੀ ਮੀਡੀਅਮ ਅਤੇ ਪਟਿਆਲਾ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਰਾਂਚੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਮੀਤਾ ਦੁੱਗਲ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਲੋਰੇਟੋ ਕਾਨਵੈਂਟ ਅਤੇ ਨਿਰਮਲਾ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੋਹਲੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਦਿਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪਿੰਕ ਲਾਇਫ਼ ਕੁਈਰਫੈਸਟ
ਇਤਿਹਾਸ
ਪਿੰਕ ਲਾਇਫ਼ ਕੁਈਰਫੈਸਟ 2011 ਵਿੱਚ ਅੰਕਾਰਾ ਵਿੱਚ ਪਿੰਕ ਲਾਈਫ ਐਲਜੀਬੀਟੀਆਈ+ ਸੋਲੀਡੈਰਿਟੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ 2013 ਤੱਕ ਅੰਕਾਰਾ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2014 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਤਿਉਹਾਰ ਇਸਤਾਂਬੁਲ, ਡੇਨਿਜ਼ਲੀ ਅਤੇ ਮੇਰਸਿਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਯੋਜਿਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅੰਕਾਰਾ ਵਿੱਚ ਪਾਬੰਧੀ
2017 ਵਿੱਚ ਅੰਕਾਰਾ ਦੀ ਗਵਰਨਰਸ਼ਿਪ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਐਲਜੀਬੀਟੀਆਈ+ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ 'ਤੇ ਅਣਮਿੱਥੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪਾਬੰਦੀ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੰਕਾਰਾ ਵਿੱਚ ਪਿੰਕ ਲਾਇਫ਼ ਕੁਈਰਫੈਸਟ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਇਸ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕਿ "ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਸਮੂਹ ਇਹਨਾਂ ਸਮਾਗਮਾਂ ਕਰਕੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ"।
ਇਹ ਅੰਕਾਰਾ ਦੀ ਗਵਰਨਰਸ਼ਿਪ ਦੁਆਰਾ ਅਣਮਿੱਥੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਮਨਾਹੀ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
ਅਮੀਨ ਢਿੱਲੋਂ
ਅਮੀਨ ਢਿੱਲੋਂ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਨਾਮ: Amin Dhillon) ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਆਨ-ਏਅਰ ਹੋਸਟ, ਨਿਰਮਾਤਾ, ਪੋਡਕਾਸਟਰ, ਅਤੇ ਐਮਸੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਬਕਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਵਰਲਡਵਾਈਡ ਕੈਨੇਡਾ ਹੈ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਅਮੀਨ ਢਿੱਲੋਂ ਦਾ ਜਨਮ ਵਿਨੀਪੈਗ, ਮੈਨੀਟੋਬਾ, ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। 3 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਢਿੱਲੋਂ ਨੇ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਕੈਂਸਰ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਫੰਡਰੇਜ਼ਿੰਗ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਮੈਨੀਟੋਬਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕਾਮਰਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
2011 ਤੱਕ, ਉਹ ਏਸ਼ੀਅਨ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨੈੱਟਵਰਕ (ਏਟੀਐਨ) ਦੀ ਮਨੋਰੰਜਨ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ ਰਿਪੋਰਟਰ ਹੈ। ਢਿੱਲੋਂ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਇੰਡੋ-ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖ਼ਬਰਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਦਹਾਕਾ ਬਿਤਾਇਆ।
ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਲਈ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਮੋਹਰੀ ਐਮਸੀਜ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਢਿੱਲੋਂ ਨੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਚ-ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰਖਮ ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਅਨ ਫੈਸਟੀਵਲ, ਇੰਡੋ-ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਅਵਾਰਡਸ, ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਵਰਲਡਵਾਈਡ ਕੈਨੇਡਾ ਪੇਜੈਂਟ, ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਕੈਰਾਸਾਗਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪੇਜੈਂਟ, ਨਾਥਨ ਫਿਲਿਪਸ ਸਕੁਏਅਰ ਅਤੇ ਯੋਂਗ ਅਤੇ ਡੁੰਡਾਸ ਸਕੁਏਅਰ ਵਿਖੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਭਾਰਤ ਦਿਵਸ ਦੇ ਜਸ਼ਨ, ਪੈਮ ਐਮ ਗੇਮਜ਼ ਗਲੋਬਲਫੈਸਟ, ਮੋਜ਼ੇਕ ਫੈਸਟੀਵਲ, ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਮੋਨਸਟਰ ਮੈਸ਼ਅੱਪ, ਵਾਈਬ੍ਰੈਂਟ ਬਰੈਂਪਟਨ, ਦੀਵਾਲੀ ਗਾਲਾ, ਗਲੋਬਲ ਗੁਜਰਾਤੀ ਅਵਾਰਡ, ਫੈਸਟੀਵਲ ਆਫ ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਆ, ਅਤੇ ਇੰਡੋ-ਕੈਨੇਡਾ ਚੈਂਬਰ ਆਫ ਕਾਮਰਸ ਅਵਾਰਡ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
2019 ਵਿੱਚ, ਢਿੱਲੋਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪੋਡਕਾਸਟ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਸੀਰੀਜ਼ "ਇਨ ਕੰਵਰਸੇਸ਼ਨ ਵਿਦ ਅਮੀਨ ਢਿੱਲੋਂ" ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ। ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪੋਡਕਾਸਟ ਨੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ, ਸਮਾਚਾਰ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ, ਕਲਾਕਾਰਾਂ, ਅਤੇ ਉੱਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾਦਾਇਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਰਾਜਨੀਤੀ
ਅਪ੍ਰੈਲ 2021 ਵਿੱਚ, ਢਿੱਲੋਂ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਬਰੈਂਪਟਨ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਫੈਡਰਲ ਲਿਬਰਲ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰੇਗੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1985 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਕੋਹ
ਖੂਹ ਵਿਚੋਂ ਪਾਣੀ ਕੱਢਣ ਵਾਲੇ ਚਮੜੇ ਦੇ ਬਣੇ ਵੱਡੇ ਸਾਰੇ ਬੋਕੇ ਨੂੰ ਕੋਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੋਹ ਨਾਲ ਖੂਹ ਵਿਚੋਂ ਪਾਣੀ ਕੱਢ ਕੇ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਸਿੰਜਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਕੋਹ ਨੂੰ ਚਰਸ, ਬਾਰਾ ਤੇ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਬੜਾ ਬਕਾ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਕੋਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਊਠ ਦੇ ਚਮੜੇ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਦੀ ਬਣਤਰ ਖੂਹ/ਖੂਹੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਪਾਣੀ ਕੱਢਣ ਵਾਲੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਡੋਲ੍ਹ ਵਰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਪਰ ਸਾਈਜ਼ ਡੋਲ੍ਹ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਬੜਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਵਿਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 80 ਕੁ ਕਿਲੋ ਤੱਕ ਪਾਣੀ ਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਗੋਲ ਜਿਹੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਲੋਹੇ ਦਾ ਕੜਾ ਫਿੱਟ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਕੜੇ ਨੂੰ ਕੁੰਡਲ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਕੜੇ/ਕੁੰਡਲ ਵਿਚ ਲੋਹੇ ਦੇ ਕੁੰਡੇ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਕਈਆਂ ਵਿਚ ਲੋਹ ਦਾ ਡੰਡਾ ਲੱਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੁੰਡਿਆਂ/ਡੰਡੇ ਵਿਚ ਰੱਸਾ ਪਾ ਕੇ ਕੋਹ ਨੂੰ ਖੂਹ ਵਿਚ ਲਮਕਾਉਂਦੇ ਸਨ।
ਕੋਹ ਨੂੰ ਖੂਹ ਵਿਚ ਲਮਕਾਉਣ ਲਈ ਖੂਹ ਦੀ ਮੌਣ ਦੇ ਨਾਲ ਦੋ ਮਜ਼ਬੂਤ ਲੱਕੜਾਂ ਗੱਡੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਜਾਂ ਇਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਦੋਸਾਂਗੜ ਲੱਕੜ ਗੱਡੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਲੱਕੜਾਂ/ਦੋਸਾਂਗੜ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਇਕ ਲੋਹੇ ਦਾ ਮੋਟਾ ਸਰੀਆ ਪਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਸਰੀਏ ਵਿਚ ਭੌਣੀ ਪਾਈ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਕੋਹ ਨੂੰ ਦੋ ਬੰਦੇ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਇਕ ਬੰਦਾ ਖੂਹ ਦੀ ਮੌਣ ਦੇ ਕੋਲੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਕੋਹ ਨੂੰ ਭੌਣੀ ਰਾਹੀਂ ਖੂਹ ਵਿਚ ਲਮਕਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਜਦ ਉਹ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਰੱਸੇ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਸਿਰੇ ਨੂੰ ਬਲਦਾਂ ਦੇ ਗਲ ਪਾਈ ਪੰਜਾਲੀ ਵਿਚ ਇਕ ਕੀਲੀ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਫੇਰ ਦੂਸਰਾ ਬੰਦਾ ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਕੋਹ ਨੂੰ ਖੂਹ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦਾ ਸੀ। ਜਦ ਕੋਹ ਖੂਹ ਦੀ ਮੌਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਪੰਜਾਲੀ ਵਿਚੋਂ ਰੱਸੇ ਦੀ ਕੀਲੀ ਕੱਢ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਤੇ ਮੌਣ ਦੇ ਕੋਲ ਖੜ੍ਹਾ ਪਹਿਲਾ ਬੰਦਾ ਕੋਹ ਨੂੰ ਫੜਕੇ ਮੌਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬਣੇ ਔਲੂ/ਚੁਬੱਚੇ ਵਿਚ ਉਲਟਾ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਔਲੂ ਵਿਚੋਂ ਪਾਣੀ ਖਾਲ ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਬੀਜੀ ਫਸਲ ਦੇ ਕਿਆਰਿਆਂ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਜਣਦਾ ਸੀ। ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੋਹ ਰਾਹੀਂ ਖੂਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਾਣੀ ਕੱਢ ਕੇ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਸਿੰਜਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਕੋਹ ਸ਼ਾਇਦ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿਚ ਹੀ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ?
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਜੀਵ ਜੰਤੂ
ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 200 ਥਣਧਾਰੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ, 460 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸੀ ਪੰਛੀਆਂ, 43 ਉਭੀਵੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ, 43 ਸੱਪ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ, ਅਤੇ 1,200 ਮੱਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਸਰਵੇਖਣ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ 55,000 ਕਿਸਮਾਂ, ਅਤੇ ਕੀੜਿਆਂ ਅਤੇ ਮੱਕੜੀਆਂ ਦੀਆਂ 11,000 ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ।
ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਐਟ ਰਿਸਕ ਐਕਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਜੋਖਮ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ 65% ਨਿਵਾਸੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ "ਸੁਰੱਖਿਅਤ" ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ 500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯੂਰਪੀਅਨ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦੀਆਂ 30 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸਮਾਂ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਂ ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਉਹ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਖੇਤਰ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਥਣਧਾਰੀ ਜਾਨਵਰ
ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਲੇਸੈਂਟਲ ਥਣਧਾਰੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਛੇ ਆਰਡਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਚਮਗਿੱਦੜ, ਮਾਸਾਹਾਰੀ (ਪਿੰਨੀਪੈਡਸ ਸਮੇਤ), ਆਰਟੀਓਡੈਕਟਿਲਸ, ਸੇਟੇਸੀਅਨ, ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ, ਚੂਹੇ ਅਤੇ ਲੈਗੋਮੋਰਫਸ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮਾਰਸੁਪਿਅਲ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ, ਓਪੋਸਮ, ਹੁਣ ਦੱਖਣੀ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਲੱਭੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਸਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਜੰਗਲੀ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਕੈਨੇਡਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਥਣਧਾਰੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਵਧੇਰੇ ਸੰਘਣੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਵੱਡੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਲੇਟੀ ਬਘਿਆੜ ਅਤੇ ਭੂਰੇ ਰਿੱਛ। "ਕੈਨੇਡੀਅਨ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਉਹ ਥਣਧਾਰੀ ਜਾਨਵਰ ਹਨ ਜੋ ਉੱਤਰੀ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਧਰੁਵੀ ਲੂੰਬੜੀ, ਕੈਰੀਬੂ ਝੁੰਡ, ਮੂਜ਼, ਵੁਲਵਰਾਈਨ ਅਤੇ ਮਸਕੌਕਸਨ ਝੁੰਡ। ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਥਣਧਾਰੀ ਜਾਨਵਰ ਕੈਨੇਡਾ ਲਿੰਕਸ, ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕੀ ਬੀਵਰ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।
ਇਹਨਾਂ ਮੂਲ ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਬਸਤੀਵਾਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯੂਰੇਸ਼ੀਅਨ ਥਣਧਾਰੀ ਜਾਨਵਰ (ਜਾਂ ਤਾਂ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਜਾਂ ਅਚਾਨਕ) ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਥਣਧਾਰੀ ਜਾਨਵਰ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਘੋੜਾ, ਸੂਰ, ਭੇਡ, ਕੁੱਤਾ, ਬਿੱਲੀ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ, ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭੂਰਾ ਚੂਹਾ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਚੂਹਾ।
ਪੰਛੀ
ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਐਵੀਫੌਨਾ ਵਿੱਚ 462 ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਤਾਰਾਂ ਆਰਡਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ। ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੇ ਆਰਡਰ ਪਾਸਰੀਨ ਅਤੇ ਚਾਰਦਰੀਫਾਰਮਸ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਹੰਸ, ਬਰਫੀਲੇ ਉੱਲੂ ਅਤੇ ਆਮ ਰੇਵਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੰਛੀ ਹੂਪਿੰਗ ਕ੍ਰੇਨ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਜਨਨ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਸਥਾਨ ਵੁੱਡ ਬਫੇਲੋ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ।
ਰੀਂਗਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ
ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਕੱਛੂਆਂ, ਕਿਰਲੀਆਂ ਅਤੇ ਸੱਪਾਂ ਸਮੇਤ ਸੱਪਾਂ ਦੀਆਂ 43 ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ। ਸੱਪਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਸਿਰਫ਼ ਮਗਰਮੱਛ ਹੀ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ।
ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਸੱਪਾਂ ਦੀਆਂ 25 ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸੱਪ ਕੋਲਬ੍ਰਿਡ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਾਰਟਰ ਸੱਪ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅਲਬਰਟਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਟ ਵਾਈਪਰ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਰੈਟਲਸਨੇਕ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਬੋਆ ਦੀ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ, ਰਬੜ ਬੋਆ।
ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਛਿਪਕਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਛੇ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਨਾਲ ਦੱਖਣੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਕੱਛੂਆਂ ਦੀਆਂ ਬਾਰਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵੀ ਹਨ, ਜੋ ਛੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਮ ਕੱਛੂ ਪੇਂਟ ਕੀਤਾ ਕੱਛੂ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਨਿਊਫਾਊਂਡਲੈਂਡ ਅਤੇ ਲੈਬਰਾਡੋਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੱਖਣੀ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਉਭੀਬੀਆਂ
ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ 43 ਕਿਸਮ ਦੇ ਉਭੀਬੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਲਮੈਂਡਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਡੱਡੂ ਅਤੇ ਟੋਡ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸਲਾਮੈਂਡਰ ਸਾਰੇ ਦਸ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਤਿੰਨ ਉੱਤਰੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੈਲਮਾਂਡਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬੀ ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਆਮ ਸਪਾਟਡ ਸੈਲਮੈਂਡਰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਤੱਟਵਰਤੀ ਰੇਨਫੋਰੈਸਟ ਦਾ ਦੁਰਲੱਭ ਪੈਸੀਫਿਕ ਜਾਇੰਟ ਸੈਲਮੈਂਡਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਡੱਡੂ ਅਤੇ ਟੋਡ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੈਨੇਡਾ ਡੱਡੂਆਂ ਅਤੇ ਟੌਡਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੱਚੇ ਡੱਡੂ, ਸੱਚੇ ਟੌਡ ਅਤੇ ਰੁੱਖ ਦੇ ਡੱਡੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਹਰ ਸੂਬੇ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ (ਨੁਨਾਵੁਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਸੱਚੇ ਡੱਡੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ), ਸਪੇਡਫੁੱਟ, ਜੋ ਕਿ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰੇਰੀ ਪ੍ਰੋਵਿੰਸ, ਅਤੇ ਪੂਛ ਵਾਲਾ ਡੱਡੂ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਨਵਰਟੇਬਰੇਟਸ
ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਆਰਥਰੋਪੋਡਜ਼ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ 33,000 ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ।
ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਕਠੋਰਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੇਸੀ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਕੀੜੇ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਪਾਪੂਲਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਜਾਣ ਪਛਾਣ
ਪਾਪੂਲਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਮੱਦ ਪਾਪੂਲਰ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੈ। ‘ਪਾਪੂਲਰ’ ਸ਼ਬਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ Popular ਤੋਂ ਇਨ ਬਿਨ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਢੁੱਕਵਾਂ ਰੂਪ ਸ਼ਬਦ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਹਿੰਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ‘ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ’ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਮੱਦ ਦੇ ਬੁਹਅਰਥਾ, ਬਹੁਪਸਾਰਾ, ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਟ ਉਦੇਸ਼ਾ, ਨਿਯਮਾਂ ਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅਨੇਕਾਂ ਸੰਕਲਪਾਂ ਅਤੇ ਵਰਤਾਰਿਆ ਨੂੰ ਸਨਮੁੱਖ ਰੱਖਦਿਆਂ ਅਰਥ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਉਚਿਤ ਪ੍ਰਤੀਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਇਸ ਕਰਕੇ 'Popular' ਲਈ ਇਸ ਦੇ ਮੂਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ ‘ਪਾਪਲਰ’ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਢੁੱਕਵੀ ਹੈ। ‘ਪਾਪੂਲਰ’ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ 'Popularis' ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ 'People' ਜਾਂ 'Public' ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਬਦ 'Pueble' ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਭਾਵ ਵੀ 'People' ਹੈ।
ਪਰਿਭਾਸਾਵਾਂ
“ਪਾਪੂਲਰ ਅਜਿਹੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੱਦ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਕੇਵਲ ਲੋਕ ਜਾਂ ਜਨ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸਗੋਂ ਇਸ ਦੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ ਅਰਥ ਹਨ।
ਰਸਲ ਬੀ.ਨਾਏ  ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਅਰਥ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
1)	ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ
2)	ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋਣਾ
3)	ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ, ਇਛਾਵਾਂ, ਰੁਚੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਾਲਾ।
ਇਕ ਹੋਰ ਧਾਰਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਹਜਾਤਮਕ ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਇਹ ਮੱਦ 'Populus' ਤੋਂ ਉਦਭਵ ਹੋਈ ਹੈ। ਜੋ ਕਿ ਉਚ ਕਲਾ High Art ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਖੜੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਜਗਤ ਦੀ ਸੂਚਕ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਉਚ ਸਭਿਆਚਾਰ/ਕਲਾ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਆਰਥਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪੱਖ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਪੂਲਰ ਅਜਿਹੀ ਖਾਸ ਵਪਾਰਿਕ ਮੰਡੀ ਦੀ ਸੂਚਕ ਹੈ ਜੋ ਕਿ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹੋਂਦ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਵਰਗ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਪਸਰਨ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜੁਆਨ ਫਲੋਰਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੇਖ 'Pueble Pueblo:Popular Culture in Time' ਵਿੱਚ ਪਾਪੂਲਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਪਾਪੂਲਰ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਲੋਕ ਜੋ ਗਰੀਬ ਸ਼ਕਤੀਹੀਣ ਅਤੇ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਨਿਮਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਆਪਣੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਅੰਸ਼ਾ ਦੇ ਉੱਚ ਵਰਗ ਤੋਂ ਵੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਪੂਲਰ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਬਣੀ ਅੰਤਰਮੁਖੀ ਵੱਖਰਤਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ।
ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਜਾਨ ਫਿਸਕੇ ਅਨੁਸਾਰ:-
ਪਾਪੂਲਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਆਸਾਨ ਕਾਰਜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਵਿਦਵਾਨਾ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ-ਆਪਣੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਵਿਅਕਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਪਾਪੂਲਰ ਕਲਚਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਮਰੀਕੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਜਾਨ ਫਿਸਕੇ ਨੇ ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਦੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੁਸਤਕਾਂ- Understanding Popular Culture Reading Popular Culture ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ।
ਪਾਪੂਲਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਉਹ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਨਾਂ ਬੱਝਣ ਵਾਲਾ ਬਹੁਅਰਥੀ ਸੰਕਲਪ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਸੰਕਲਪ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਪਾਪੂਲਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਵੰਦਾਤਮਕ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਪੱਖ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜਿਹੜੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਧਾਰਨ ਅਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਜੋਂ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇਸ ਦੀ ਦਵੰਦਾਤਮਕ ਨੂੰ ਨਕਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਚਿੰਤਕ ਬੋਦਰੀਲਾਰਦ ਆਪਣੀ ਇੰਟਰਵਿਉ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛੇ ਸਵਾਲ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਪਾਪੂਲਰ ਕਲਚਰ  ਅਤਿ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੰਕਲਪ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਵਿਭਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ, ਨਸਲੀ ਸਮੂਹਾਂ ਅਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਹੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਆਫ਼ ਕਲਚਰ ਥਿਊਰੀ ਅਨੁਸਾਰ “ਪਾਪੂਲਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਜਿਹਾ ਸੰਕਲਪ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਕਾਦਮਿਕ ਪੱਧਰ ਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। Ray B. Browne and Pat Browne ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੇਖ The Generalities of Culture ਵਿੱਚ ਪਾਪੂਲਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਿਆ “ਪਾਪੂਲਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਵਿਹਾਰਾਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਪੈਟਰਨਾਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਸਾ ਤੇ ਸਹੁਜ ਸੁਆਦ ਦਾ ਸੰਗਠਨ ਹੈ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਮਨੋਰੰਜਕ ਵਤੀਰੇ ਕਾਰਜ ਦਿਲਪ੍ਰਚਾਵੇਂ ਚਿੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਮਾਜ ਦੇ ਨਿੱਤ ਦਿਨ ਦੇ ਜਗਤ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇਣ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਦੂਜੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪਾਪੂਲਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਉੱਚ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਨਿਖੇੜੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਾਪੂਲਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਰਹਿੰਦ ਖੂੰਹਦ ਵਰਗ ਅਧੀਨ ਰੱਖ ਕੇ ਵਿਚਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਈ ਕਲਚਰ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਉੱਚ ਵਰਗ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਹੈ। ਜਦ ਕਿ ਪਾਪੂਲਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨਿਮਨ ਅਤੇ ਘਟੀਆ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਪੂਲਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮਾਸ ਮੀਡੀਆ, ਬਾਜਾਰੂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਹੈ ਜਦਕਿ ਉੱਚ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸਿਰਜਣਾ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੋਂਦ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਾਪੂਲਰ ਅਜਿਹਾ ਬਾਜ਼ਾਰੂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਜਨ ਖਪਤ ਨਾਲ ਹੈ।
ਪਾਪੂਲਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ
ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੋਵੀਂ ਦੱਸਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਆਧੁਨਿਕ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਅਜੋਕੇ ਦੌਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜੀ ਦੇ ਦੌਰ ਜਾਂ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀ ਤਬਦੀਲੀ ਵਾਪੀ। ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ, ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ, ਮੀਡੀਏ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਸਕੂਲ ਕਲਚਰ ਦੇ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤਿੱਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। UNESCO ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰ 14ਵੇਂ ਦਿਨ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਖਤਮ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸੰਬੰਧੀ ਵੀ ਆਉਣ ਵਾਲੇ 50 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋਣ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਹੈ।
ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਜਗਤ ਨੇ ਵੀ ਪਾਪੂਲਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਥਾਂ ਬਣਾਈ ਹੈ।
ਮੀਡੀਆ ਸੰਚਾਰ ਦਾ ਅਰਥ
-ਸੰਚਾਰ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਹਿੰਦੀ ਦਾ ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਲੈਟਿਨ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ Communis ਤੋਂ ਹੋਈ ਹੈ। ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ Common ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਚਾਰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੂਸਰੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪਰਸਰ ਆਪਣੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਅਦਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇੱਕ ਵਿਰਾਟ ਦ੍ਰਿਸ਼, ਚਿਤਰਦਾ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਜੰਗ ਹੋਏ, ਚੋਣਾ ਹੋਣ, ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਘਟਨਾ ਹੋਏ ਜਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਖੇਡਾਂ ਹੋਣ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਉਸ ਵਿਰਾਟ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਆਪਣੇ ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਰ ਵਰ੍ਹੇ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਬਡੀ ਕੱਪ ਇਸ ਦੀ ਪਾਪੂਲਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਅਰਥ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ। ਅਜਿਹਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਅਜਿਹਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ Culture of the People for the People ਦੀ ਪ੍ਰੋੜਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਗਲੈਮਰ
ਪਾਪੂਲਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਨੇਕ ਅਰਥਵਾਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੱਛਣ ਜਿਵੇਂ ਸਰਲਤਾ, ਸ਼ਪੱਸ਼ਟਤਾ, ਤੇ ਸਸਤਾਪਣ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗੋਚਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਾਪੂਲਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰ ਨਾਲ ਵੀ ਗੂੜ੍ਹਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਮਝਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ। ‘ਗਲੈਮਰ’ ਪਾਪੂਲਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਖਾਸ ਪਛਾਣ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਖੇਡ ਜਗਤ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਜਗਤ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਆਧੁਨਿਕ ਰੂਪਾਂ 'ਤੇ ਗਲੈਮਰ ਦੀ ਗਹਿਰੀ ਛਾਪ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਪਾਪੂਲਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ‘ਮਾਸ ਮੀਡੀਆ’ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ‘ਜਨ ਮੀਡੀਆ’ ਅਧਾਰਿਤ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਹਰ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਪਾਪੂਲਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਬੋਲ ਬਾਲਾ ਹੈ। ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਪੂਲਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਪਾਪੂਲਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਂ ਤੇ ਸਿਨੇਮਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਪਾਪੂਲਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਸਿਨੇਮਾਂ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਵਿਭਿੰਨ ਵਿਭਿੰਨ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਉਪਰ ਜਿਵੇਂ ਰੋਮਾਂਸ, ਐਕਸ਼ਨ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਆਦਿ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਇਸ ਬਹੁਪੱਖੀ ਪਸਾਰੇ ਨੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਕਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚੌਖਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮਾਨਮਤੀ ਸੰਗੀਤਕ ਵਿਰਾਸਤ ਜਿਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਪਿੱਛੋਂ ਕਰ ਆਏ ਹਾਂ। ਮੀਡੀਏ ਰਾਹੀ ਕਿੰਨੇ ਕੁ ਸਾਰਥਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਦੇ ਵਰਤਾਰੇ ਅਧੀਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੁਲਕਾਂ ਅਤੇ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਪਰਤ ਚੜਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਪੂਲਰ ਕਲਚਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਜ ਮੀਡੀਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਫਿਲਮਾਂ ਜਨ ਸੰਚਾਰ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਮਾਧਿਅਮ ਹਨ। ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸ੍ਰਵਣ ਫਿਲਮਾਂ ਕਲਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਮਾਧਿਅਮ ਫਿਲਮ ਦਰਸਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲ-ਦਿਮਾਗ ਤੇ ਬਹੁਤਾ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਪਾਪੂਲਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਅਜੋਕੇ ਪੱਛਮੀ ਭੋਜਨ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਬੋਲਬਾਲਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਧੀਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਮੈਕਡੋਨਲਡ’ ਪੀਜ਼ਾ ਹੱਟ, ਕੇ ਐਫ.ਸੀ, ਸਟਾਰ ਬਕਸ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ‘ਫਾਸਟ ਫੂਡ’ ਪਾਪੂਲਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਕਿਵੇਂ ਬਣੇ ਹਨ। ਫਾਸਡ ਫੂਡ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਸੰਬੰਧੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਸਤਾ ਹੈ।
‘ਮੋਬਾਇਲ’ ਵੀ ਪਾਪੂਲਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ
ਅਜੋਕੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ‘ਮੋਬਾਇਲ’ ਵੀ ਪਾਪੂਲਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ‘ਲੋੜ’ ਜਾਂ ਸੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਇੱਕ ਛੋਟੇਅਤੇ ਵੱਡੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ‘ਮੋਬਾਇਲ’ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਮੋਬਾਇਲ ਉਪਰ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਵੱਧਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦੀ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਧਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ, ਵੀਡੀਓ, ਗੇਮਾਂ, ਆਦਿ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਪਾਪੂਲਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਸੋਮਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
‘ਤੋਹਫਿਆਂ’ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਪਾਪੂਲਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ
ਪਾਪੂਲਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ‘ਤੋਹਫਿਆਂ’ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਤੋਹਫਿਆਂ ਦਾ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਭਾਵੇਂ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਪਾਪੂਲਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਤਹਿਤ ਤੋਹਫਿਆਂ ਨੇ ਉੱਚ ਵਰਗ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਮੱਧ ਵਰਗ ਹੈ ਤੇ ਨਿਮਨ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਾਨ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਸਭਿਆਚਾਰ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਿਅਕਤੀਗਤ, ਆਜਾਦੀ, ਸੁਤੰਤਰਤਾ, ਆਨੰਦ, ਸੁੱਖ ਇਸ ਦੇ ਸਕਾਰਤਮਕ ਪਹਿਲੂ ਹਨ।
ਪਾਪੂਲਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਮੈਗਜ਼ੀਨ
ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਆਰੰਭ ਤੋਂ ਪਾਪੂਲਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਹਿਸਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਾਪੂਲਰ ਮੈਗਜ਼ੀਨ, ਨਿਰੰਤਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਵਾਂ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਵਿਭਿੰਨ ਲੇਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਵਿਸ਼ੇ ਸ਼ੌਂਕ, ਪਸੰਦ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮੈਗਜ਼ੀਨਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਖਰੀਦਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਖਬਾਰਾਂ ਦਾ ਵੀ ਪਾਪੂਲਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਰੋਲ ਹੈ। ਅਖਬਾਰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਲੋਕ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਹਰ ਵਰਗ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਆਨੰਦ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਖੇਡ ਜਗਤ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਬਰਾਂ, ਫਿਲਮੀ ਖਬਰਾਂ, ਮੰਨੋਰੰਜਨ ਜਗਤ ਆਦਿ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਖਬਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਜਿਵੇਂ: ਦ ਟਾਇਮਸ ਆਫ ਇੰਡੀਆ, ਦੈਨਿਕ ਭਾਸਕਰ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ, ਅਮਰ ਉਜਾਲਾ ਆਦਿ। ਪਾਪੂਲਰ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਪੀਆਂ ਦੀ ਵਿਕਣ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 100 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈ।
ਪਾਪੂਲਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ
ਖਾਣ ਪੀਣ,ਪਹਿਨਣ, ਖੇਡ ਆਦਿ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਮੰਡੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੀਡੀਆ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ ਚੀਜਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ‘ਲੋੜ’ ਵਿੱਚ ‘ਤਬਦੀਲ’ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।
ਪਾਪੂਲਰ ਕਲਚਰ ਵਿੱਚ ਸਿਰਜਨਾਵਾਂ
ਉਤਪਾਦਕ ਵਪਾਰੀ।
ਫਾਰਮੂਲਾ, ਮਸ਼ੀਨ, ਤਕਨੀਕ, ਕਿਰਤੀ।
ਵਸਤੂ ਪਾਠ।
ਪਾਪੂਲਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਰੋਲ
ਪਾਪੂਲਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਅਹਿਮ ਰੋਲ ਹੈ। ਡੇਵ ਰਮਲ ਅਨੁਸਾਰ ਸਧਾਰਨ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਪੂਲਰ ਸੰਗੀਤ ਤੋਂ ਭਾਵ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਸੁਣਨ ਤੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਹੈ।
ਇਹ ਕਲਾਸਕੀ ਤੇ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਨਸੰਖਿਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪਾਪੂਲਰ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ
Rock, Rap, Rock N Roll, Jazz, Soul ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਮ ਜਨਤਾ ਇਸ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅਰਥ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਥਾਂ ਉਪਰ ਬੁਰਜੁਆਵਾਦ ਨੂੰ ਬੜਾਵਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਮਨੁਾਫਾ, ਚਲਾਕੀ ਜੁਗਤ ਵਰਗ ਪੱਖ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਸ਼ੁੱਧ ਤੇ ਸ਼ੋਰ ਮਚਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਹੈ। ਪਾਪੂਲਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨਕਲੀ ਅਤੇ ਸੁਪਨਮਈ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪਾਪੂਲਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਬਹੁਅਰਥੀ, ਬਹੁਪਾਸਾਰੀ, ਦਾਵੰਤਵਾਤਮਕ ਹੋ ਕੇ ਨਿਬੜਦਾ ਹੈ।
ਵਿਜਾਯਾਲਕਸ਼ਮੀ ਰਵਿੰਦਰਨਾਥ
ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾਵਾਂ
ਰਵਿੰਦਰਨਾਥ ਕਈ ਭਾਰਤੀ ਅਕਾਦਮੀਆਂ ਦੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਸਾਥੀ ਹਨ: ਇੰਡੀਅਨ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸਿਜ਼, ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸਿਜ਼, ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਾਇੰਸ ਅਕੈਡਮੀ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਿਜ਼, ਇੰਡੀਅਨ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਨਿਊਰੋਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਥਰਡ ਵਰਲਡ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸਿਜ਼।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1"> ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1953 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਐਸ਼ਲੇ ਬਲੂ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1981 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਪੌਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਬਹਿਰਾਮ
ਬਹਿਰਾਮ ਨੂੰ ਦੁਆਬੇ ਦਾ ਦਿਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਡਾ. ਭੀਮ ਰਾਓ ਅੰਬੇਡਕਰ ਜੀ ਦਾ ਆਦਮਕੱਦ ਬੁੱਤ ਵੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਥਾਵਾਂ
ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਜਰਨੈਲੀ ਸੜਕ ਮੁਹਾਲੀ-ਫਗਵਾੜਾ ਵੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਬਹੁਮੰਤਵੀ ਕਾਲਜ, ਖੇਡ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਹੈ।
ਸਹਿਕਾਰੀ ਥਾਵਾਂ
ਬਿਜਲੀ ਘਰ, ਥਾਣਾ, ਬਲਾਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਫਤਰ, ਟੈਲੀਫੋਨ ਐਕਸਚੇਂਜ, ਸਰਕਾਰੀ ਪਸ਼ੂ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ, ਦਾਣਾ ਮੰਡੀ, ਛੋਟਾ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲ, ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ ਆਦਿ ਅਦਾਰੇ ਹਨ ਜੋ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿਚ ਭਰਵਾਂ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਬਹਿਰਾਮ ‘ਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ‘ਪੇਂਡੂ ਹੱਟ’ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।ਪੰਜਾਬ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੈਂਕ, ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ, ਪੰਜਾਬ ਐਂਡ ਸਿੰਧ ਬੈਂਕ ਤੇ ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਕੋਆਪਰੇਟਿਵ ਬੈਂਕ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਵਾਂ ਹਨ।  ਇੱਥੇ ਪੰਜਾਬ ਖਾਦੀ ਨਿਗਮ ਦਾ ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪ ਵੀ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ
ਯਾਰ ਅਣਮੁੱਲੇ
ਯਾਰ ਅਣਮੁੱਲੇ ਇਕ 2011 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਅਨੁਰਾਗ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਆਰੀਆ ਬੱਬਰ, ਯੁਵਰਾਜ ਹੰਸ, ਹਰੀਸ਼ ਵਰਮਾ, ਜਿਵਿਧਾ ਆਸ਼ਟਾ, ਕਾਜਲ ਜੈਨ ਅਤੇ ਜੈਨੀ ਘੋਤਰਾ ਲੀਡ ਰੋਲ ਵਿਚ ਹਨ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ 7 ਅਕਤੂਬਰ 2011 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਪਲਾਟ
ਜਦੋਂ ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ਦੀਪ ਨੂੰ ਸਾਬੂ ਦੁਆਰਾ ਰੈਗਿੰਗ ਕਰਨ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ਦੀਪ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਖ਼ਾਸਕਰ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੇਰ ਪ੍ਰਿੰਕਾ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਪਰ ਅਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ, ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ਦੀਪ ਨੂੰ ਰੈਗਿੰਗ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਪਰ ਗੁਰੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਹੈ ਪਰ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਲੜਾਈ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਮੁਸੀਬਤ ਖੜ੍ਹੀ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਕੁੱਟਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ਦੀਪ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਗੁਰੂ ਇਕ ਲੜਕੀ ਕਾਰਨ ਨਾਰਾਜ਼ ਹਨ। ਸਾਬੂ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਕੁੱਟਿਆ ਪਰ ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ਦੀਪ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਤਿੰਨਾਂ ਦੀ ਵਧੀਆ ਦੋਸਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਿਮਰਪ੍ਰੀਤ ਕਲਾਸ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੈ ਪਰ ਤਿੰਨੋਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾੜੇ ਗ੍ਰੇਡ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਸਿਮਰਪ੍ਰੀਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਨਾ ਲੈਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਡੂੰਘੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲੀ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਭੁੱਲਣ ਲਈ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਦੇ ਹਨ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ 'ਤੇ, ਦੀਪ ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ' ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਇੱਕ ਗੀਤ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਿੰਨ ਲੜਕੇ ਦੀਪ ਦੀ ਮੰਮੀ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਖੁਲਾਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੀਪ ਅਮਨਦੀਪ ਨਾਲ ਸਕੂਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੀਪ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਮਨਦੀਪ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਸਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ।
ਸ਼ੇਰ ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਨੂੰ ਡੇਟ ਤੇ ਲੈ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਬੂ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਡੇਟ ਤੇ ਆਈ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕੁਝ ਸਾਂਝਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸਿਮਰਪ੍ਰੀਤ ਜਾਣਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਬੂ ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਬੂ ਨੂੰ ਸਬਕ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਨੂੰ ਅਫਸੋਸ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਗਲਤ ਮੁੰਡੇ ਨਾਲ ਫਸ ਗਈ। ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਉਸਨੂੰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੇ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਮੁਆਫੀ ਮੰਗੀ। ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ।
ਗੁਰੂ ਸਿਮਰਪ੍ਰੀਤ ਨੂੰ ਲੱਭਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਰਿਸ਼ਤੇ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਉਸਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਿਮਰਪ੍ਰੀਤ ਸਹਿਮਤ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਅਕਲ ਲਈ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸਹੁੰ ਖਾਧੀ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਦੇ ਸਬੂਤ ਵਜੋਂ ਇਸ ਸਾਲ ਲੰਘਣਗੇ।
ਦੀਪ ਨੂੰ ਅਮਨਦੀਪ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਕਾਰਡ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਅਮਨਦੀਪ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵਿਚ ਦੀਪ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਆ ਵੜਦਾ ਹੈ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਉਸ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜਦਾ ਹੈ। ਅਮਨਦੀਪ ਦੇ ਪਿਤਾ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਦੀਪ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੈ। ਅੰਤਮ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਮਨਦੀਪ ਅਤੇ ਦੀਪ ਇਕੋ ਨਤੀਜੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੇਰ ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਨਾਲੋਂ ਵਧੀਆ ਨੰਬਰ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਿਮਰਪ੍ਰੀਤ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਿਮਰਪ੍ਰੀਤ ਗੁਰੂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਗੁਰੂ ਪਿਤਾ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਲਾੜੀ ਵਜੋਂ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਲੁਤਫ਼ ਅਲੀ
ਲੁਤਫ਼ ਅਲੀ (1716–1794) ਬਹਾਵਲਪੁਰ, ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਅੱਜ ਦੇ ਰਹੀਮ ਯਾਰ ਖਾਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਮਾਓ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1781 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਾਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਕਵਿਤਾ ਸੈਫਲਨਾਮਾ ਲਿਖੀ।
ਯਾਰ ਅਣਮੁੱਲੇ
ਪਲਾਟ
ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਤੇ, ਮੁੰਡੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕੁੜੀਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਵਿਦਾਇਗੀ ਪਾਰਟੀ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਲੁਤਫ਼ ਅਲੀ
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਲੁਤਫ਼ ਅਲੀ ਬਹਾਵਲਪੁਰ (ਚਾਰ ਮੀਲ ਉੱਤਰਣ) ਦਾ ਜਨਮ 1715 ਮੁਲਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਵੀ ਉਥੇ ਰਹਿ ਕੇ ਹੋਈ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਘੀਯਾਸੁਦੀਨ ਹੈ। ਮੌਲਵੀ ਲੂਥ ਅਲੀ ਨੇ ਨਵਾਬ ਬਹਾਵਲ ਖਾਨ ਸਨਾਈ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਤੋਂ ਮੁਲਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸੋਮਿਆਦ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮੁਲਤਾਨ ਤੋਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਯਾਰ ਅਣਮੁੱਲੇ
ਪਲਾਟ
ਗੁਰੂ ਸਿਮਰਪ੍ਰੀਤ ਨੂੰ ਲੱਭਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਰਿਸ਼ਤੇ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ. ਉਹ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਹਨ. ਗੁਰੂ ਉਸਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ. ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ. ਸਿਮਰਪ੍ਰੀਤ ਸਹਿਮਤ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਅਕਲ ਲਈ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸਹੁੰ ਖਾਧੀ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਦੇ ਸਬੂਤ ਵਜੋਂ ਇਸ ਸਾਲ ਲੰਘਣਗੇ.
ਲੁਤਫ਼ ਅਲੀ
ਮੌਤ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਰਹੀਮ ਯਾਰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ 1796 ਵਿਚ ਹੋਈ।
ਯਾਰ ਅਣਮੁੱਲੇ
ਪਲਾਟ
ਦੀਪ ਨੇ ਅਮਨਦੀਪ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਕਾਰਡ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਇਕ ਸਿੱਖ ਲੜਕੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੇ ਦੀਪ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜਾਣਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ. ਅਮਨਦੀਪ ਦੇ ਭਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੀਪ ਨਾਲ ਕੁੱਟਮਾਰ ਕੀਤੀ. ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰ ਦੀਪ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਭੱਜੇ ਪਰ ਸਾਬੂ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਆ ਗਏ. ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰ ਆਖਰਕਾਰ ਉਸਨੂੰ ਹਰਾਇਆ. ਦੇਰੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਦੀਪ ਦੀ ਮੰਮੀ ਨਾਲ ਹਸਪਤਾਲ ਪਹੁੰਚੇ. ਜਦੋਂ ਦੀਪ ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅਮਨਦੀਪ ਅਜੇ ਵੀ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਰਿਹਾ ਹੈ. ਗੁਰੂ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਜਾਣਗੇ. ਅਮਨਦੀਪ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵਿਚ, ਦੀਪ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆਉਂਦੀ ਹੋਈ ਉਸ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜਦੀ ਹੈ. ਅਮਨਦੀਪ ਦੇ ਪਿਤਾ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਦੀਪ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੈ. ਅੰਤਮ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ. ਅਮਨਦੀਪ ਅਤੇ ਦੀਪ ਇਕੋ ਨਤੀਜੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸ਼ੇਰ ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਨਾਲੋਂ ਵਧੀਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਿਮਰਪ੍ਰੀਤ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ. ਸਿਮਰਪ੍ਰੀਤ ਗੁਰੂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਗੁਰੂ ਪਿਤਾ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਲਾੜੀ ਵਜੋਂ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ.
ਲੁਤਫ਼ ਅਲੀ
ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕਵੀ
ਯਾਰ ਅਣਮੁੱਲੇ
ਪਲਾਟ
ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਤੇ, ਮੁੰਡੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦੇ ਹਨ. ਜਦੋਂ ਕੁੜੀਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਜੋੜਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਦਾਈ ਪਾਰਟੀ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ
ਯਾਰ ਅਨਮੂਲੇ ਨੂੰ 7 ਅਕਤੂਬਰ 2011 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ 'ਹਿੱਟ' ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2011 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਹਰੈਕਲੀਯੁਸ
ਹਰੈਕਲੀਯੁਸ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Heraclius,Flavius Heraclius Augustus, ਯੂਨਾਨੀ:Φλάβιος Ἡράκλειος' c. 575 – ਫਰਵਰੀ 11, 641)  ਬਿਜ਼ੰਤੀਨੀ (ਪੂਰਬੀ ਰੋਮਨ) ਦਾ 610 ਤੋਂ 641 ਤੱਕ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਸਮਰਾਟ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 575 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 641
ਵਰਤਿਕਾ ਨੰਦ
ਵਰਤਿਕਾ ਨੰਦ ਜੇਲ੍ਹ ਸੁਧਾਰਕ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਸਿੱਖਿਅਕ ਹੈ। ਉਹ ਤਿਨਕਾ ਤਿਨਕਾ ਨਾਂ ਇੱਕ ਲਹਿਰ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ, ਇਹ ਜੇਲ੍ਹ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਇੱਕ ਲਹਿਰ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਣਬ ਮੁਖਰਜੀ ਦੁਆਰਾ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਿਲਾ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2014 ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ 'ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਰਾਹੀਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਜੇਲ੍ਹ ਸੁਧਾਰਾਂ 'ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਲਿਮਕਾ ਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਰਿਕਾਰਡਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਦੋ ਵਾਰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜੇਲ੍ਹ, ਆਗਰਾ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਜੇਲ੍ਹ ਰੇਡੀਓ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਨੂੰ ਚਲਾਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿੱਸਾ ਖ਼ਾਕੀ ਕਾ ਪੌਡਕਾਸਟ ਲੜੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1977 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਹਫ਼ਤਾ 2022 ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਗਏ ਲੇਖ
ਪੰਡੋਹ ਡੈਮ
ਪੰਡੋਹ ਡੈਮ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੰਡੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਬਿਆਸ ਦਰਿਆ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਬੰਨ੍ਹ ਹੈ। ਬਿਆਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਡੈਮ 1977 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਪਣ- ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਹੈ। ਰਨ-ਆਫ-ਦ-ਰਿਵਰ ਪਾਵਰ ਸਕੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ, ਇਹ ਬਿਆਸ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ 38 km ਰਾਹੀਂ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਮੋੜਦਾ ਹੈ। ਸੁਰੰਗਾਂ ਅਤੇ ਚੈਨਲਾਂ ਦੀ ਲੰਮੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ। ਦੋਵੇਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਹੋਏ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਛੱਡੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਣੀ ਦੇਹਰ ਪਾਵਰ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਿਆਸ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਡਾਇਵਰਸ਼ਨ ਨੇ ਬਿਆਸ ਦਰਿਆ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਕਸਬਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮੰਡੀ ਤੱਕ ਮੁਸੀਬਤ ਦਾ ਰਸਤਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਿਆ ਦਾ ਬੈੱਡ ਲਗਭਗ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਉਜਾੜ ਦਿੱਖ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪੰਡੋਹ ਝੀਲ
thumb| ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ-ਮਨਾਲੀ NH-21 ਤੋਂ ਪੰਡੋਹ ਝੀਲ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪੰਡੋਹ ਝੀਲ ਪੰਡੋਹ ਡੈਮ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ । ਬਿਆਸ ਦਰਿਆ 'ਤੇ ਮੰਡੀ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਨੂੰ 19 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ ।
ਈਕੋਲੋਜੀ
ਪੰਡੋਹ ਡੈਮ ਬਿਆਸ ਦਾ 256 ਕਿਊਮਿਕ (9000 ਕਿਊਸਿਕ) ਦਰਿਆ ਸਤਲੁਜ ਵੱਲ ਮੋੜਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਅਜੇ ਸ਼ਰਮਾ
ਅਜੇ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਰਮਾ (ਜਨਮ 3 ਅਪ੍ਰੈਲ 1964) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਾਬਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ।
ਸ਼ਰਮਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿੱਲੀ ਲਈ 67.46 ਦੀ ਉੱਚ ਔਸਤ ਨਾਲ 10,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾ ਕੇ, ਪਹਿਲੀ-ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਔਸਤ ਨਾਲ਼ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1964 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with hAudio microformats
ਭੂਟਾਨ ਦੀਆਂ ਘਾਟੀਆਂ
ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਮੱਧ ਭੂਟਾਨ ਦੀਆਂ ਸੁੱਕੀਆਂ, ਸਾਦੀਆਂ-ਵਰਗੀਆਂ ਘਾਟੀਆਂ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਸੰਘਣੀ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਤੀਬਰਤਾ ਨਾਲ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਗਿੱਲੀਆਂ ਪੂਰਬੀ ਘਾਟੀਆਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੀਆਂ ਪੁੱਟੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਬਸਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉੱਚੀਆਂ, ਤੰਗ ਘਾਟੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।  ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਘਾਟੀਆਂ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਜੌਂ, ਆਲੂ ਅਤੇ ਡੇਅਰੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਪਹੁੰਚ ਕੇਲੇ, ਸੰਤਰੇ ਅਤੇ ਚੌਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਛਾਉਣੀ
ਇੱਕ ਛਾਉਣੀ ਜਾਂ ਕੈਂਟ(,, ਜਾਂ ) ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਕੁਆਰਟਰ ਹੈ। ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਛਾਉਣੀ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਮਿਲਟਰੀ ਸਟੇਸ਼ਨ (ਬਸਤੀਵਾਦੀ-ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ) ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਫੌਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਛਾਉਣੀ, ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, "ਕਿਲੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਫੌਜੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਭਾਗ (ਅਰਥਾਤ ਬੈਰਕ)" ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੋਰਟ ਹੁੱਡ।
ਛਾਉਣੀ ਸ਼ਬਦ, ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਸ਼ਬਦ ਕੈਂਟਨ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕੋਨਾ ਜਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਇੱਕ ਅਸਥਾਈ ਫੌਜੀ ਜਾਂ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਕੈਂਪ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, 1815 ਵਿੱਚ ਵਾਟਰਲੂ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਡਿਊਕ ਆਫ਼ ਵੈਲਿੰਗਟਨ ਦਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਬਰੱਸਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ 93,000 ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਐਂਗਲੋ-ਅਲਾਈਡ ਫੌਜ ਬਰੱਸਲਜ਼ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਛਾਉਣੀ, ਜਾਂ ਤਾਇਨਾਤ ਸੀ।
ਸੰਤੋਸ਼ੀ
ਕੈਰੀਅਰ
ਸੰਤੋਸ਼ੀ ਦਾ ਜਨਮ ਚੇਨਈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗੋਪਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮੂਰਤੀ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਅੱਠ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਮਨੀਸ਼ਾ ਕੋਇਰਾਲਾ ਦੀ ਭੈਣ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਰਜਨੀਕਾਂਤ ਅਭਿਨੀਤ ਤਮਿਲ ਫਿਲਮ ਬਾਬਾ (2002) ਵਿੱਚ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਮੁੱਖ ਔਰਤ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕਦਮ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਆਸਾਈ ਆਸਾਈ (2002), ਬਾਲਾ (2002), ਮਾਰਾਨ (2002) ਅਤੇ ਮਿਲਟਰੀ (2003) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਮਿਲ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ। ਉਸਨੇ ਸਮੂਥਿਰਕਾਨੀ ਦੀ ਉਨਈ ਚਰਨਦਾਇੰਧੇਨ (2003) ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਮਹਿਲਾ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਜੇਤੂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਗਥੀਅਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕਢਲ ਸਮਰਾਜਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਨਵਦੀਪ ਦੇ ਨਾਲ ਫਿਲਮ ਜੈ (2004) ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ 2006 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਹਨੀਮੂਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਨਾਲ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨੁਵਵੋਸਤਾਨਤੇ ਨੇਨੋਦਦੰਤਾਨਾ (2005) ਅਤੇ ਬੰਗਾਰਾਮ (2006) ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਗਈਆਂ। ਸਾਬਕਾ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਰਵੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਲਈ ਨੰਦੀ ਅਵਾਰਡ ਦਿਵਾਇਆ। 2007 ਤੋਂ, ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੜੀਵਾਰ ਅਰਾਸੀ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਧਿਕਾ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਲੜੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਅਰਸੀ ਦੀ ਧੀ, ਕਲਿਆਰਾਸੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਗਈ। ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਲਈ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰਤਾ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ "ਮਿਸ ਚਿੰਨਥਿਰਾਈ 2007" ਦਾ ਤਾਜ ਪਹਿਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੰਦੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਨੀਰਾ ਦੇਸਾਈ
ਨੀਰਾ ਦੇਸਾਈ (1925 - 25 ਜੂਨ 2009) ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਖੋਜਕਰਤਾ, ਅਕਾਦਮਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਾਰਕੁਨ, ਅਤੇ ਸਮਾਜ-ਸੇਵੀ ਵਜੋਂ ਉਸਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1974 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਅਤੇ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਰੂਰਲ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ 1954 ਵਿੱਚ SNDT ਮਹਿਲਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਭਾਗ (ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ) ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕਮੇਟੀਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।
ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਕੰਮ
ਦੇਸਾਈ ਨੇ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਇਤਿਹਾਸ, ਅਤੇ ਨਾਰੀ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਇੰਟਰਸੈਕਸ਼ਨ 'ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2009 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1925 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਹਫ਼ਤਾ 2022 ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਗਏ ਲੇਖ
ਖੇਤੀ ਦੇ ਸੰਦ
ਸੁਹਾਗਾ
ਲੱਕੜੀ ਦੇ ਇੱਕ ਮੋਟੇ ਫੱਟਿਆਂ ਵਾਲੇ ਵਾਹੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਪੱਧਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਦੋ ਜੋਗਾਂ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤੀ ਸੰਦ ਨੂੰ ਸੁਹਾਗਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸੁਹਾਗੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਾਹੀ ਹੋਈ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਉੱਠੇ ਡਲਿਆਂ ਨੂੰ ਭੰਨਣ ਲਈ, ਤੋੜਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੁਹਾਗਾ ਫੇਰਨ ਨਾਲ ਵਹੀ ਹੋਈ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਧੁੱਪ ਤੇ ਗਰਮੀ ਦਾ ਘੱਟ ਅਸਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਨਮੀ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਸੁਹਾਗਾ ਪਹਿਲਾਂ ਬਲਦਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਜੋੜੀਆਂ ਜਾਂ ਇੱਕ ਜੋੜੀ ਜਾਂ ਇੱਕ ਊਠ ਨਾਲ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਅੱਜ ਮਸ਼ੀਨੀਕਰਨ ਦਾ ਦੌਰ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸੁਹਾਗੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਵੀ ਬਣਦੇ ਹਨ ਤੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਵੀ ਅਤੇ ਟਰੈਕਟਰ ਨਾਲ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਲਦਾਂ ਦੀਆਂ ਜੋੜੀਆਂ ਤੇ ਊਠਾਂ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਸੁਹਾਗੇ ਅੱਜ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚੋਂ ਅਲੋਪ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸੁਹਾਗੇ ਦੀ ਬਣਤਰ
ਸੁਹਾਗੇ ਦੀ ਬਣਤਰ ਮੋਟੇ ਫੱਟੇ ਵਰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ 10 ਕੁ ਫੁੱਟ ਲੰਮਾ ਤੇ 1 1/4 ਕੁ ਫੁੱਟ ਚੌੜਾ ਤੇ 8/10 ਕੁ ਇੰਚ ਮੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 2/3 ਫੱਟਿਆਂ ਨੂੰ ਲੋਹੇ ਦੇ ਕਾਬਲਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਖੁਰਪਾ
ਗੋਡੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਘਾਹ ਖੋਤਣ ਵਾਲੇ ਸੰਦ ਨੂੰ ਖੁਰਖਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖੁਰਪੇ ਨੂੰ ਰੰਬਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਖੇਤੀ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਖੁਰਪਾ ਇੱਕ ਮੁੱਢਲਾ ਸੰਦ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਵਸੋਂ ਦੀ ਜਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰਤਾ ਪਸ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਉੱਪਰ ਸੀ। ਬਹੁਤੀ ਧਰਤੀ ਗੈਰ ਆਬਾਦ ਸੀ। ਜਿੱਥੇ ਘਾਹ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਘਾਹ ਨੂੰ ਖੁਰਪੇ ਨਾਲ ਖੋਤ ਕੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਗੰਨਾ, ਮੱਕੀ, ਕਪਾਹ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਹੋਣ ਲੱਗੀਆਂ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਫਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜਾ ਕੱਖ, ਘਾਹ ਆਦਿ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਖੁਰਪੇ ਨਾਲ ਗੁੱਡ ਕੇ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਬਣਤਰ
ਖੁਰਪੇ ਦਾ ਹੱਥਾ ਲੱਕੜ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਲੱਕੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਉਠਵਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹੱਥ ਦਾ ਪੰਜਾ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖੁਰਪੇ ਦਾ ਬਲੇਡ ਲੋਹੇ ਦੀ ਚੱਦਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਲੈਡ ਦਾ ਅਗਲਾ ਹਿੱਸਾ ਬਹੁਤ ਤਿੱਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਲੇਡ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਲੱਕੜ ਦੇ ਹੱਥੇ ਨਾਲ ਮੇਖਾਂ ਲਾ ਕੇ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਖੁਰਪੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਗਈ ਹੈ।
ਘੱਹੀ
ਮਿੱਟੀ ਪੁੱਟਣ ਵਾਲੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਧੰਦ ਨੂੰ ਘੱਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਹੀ ਬਹੁਮੰਤਵੀ ਕੰਮ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੰਦ ਹੈ। ਘੱਹੀਆ ਨਾਲ ਟੋਏ ਪੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਦ ਖਿੰਡਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਘਰਾਂ ਦੀ ਲਿੱਪਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਘਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਘਾਣੀ ਵੀ ਘੱਹੀ ਨਾਲ ਹੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
4 ਕੁ ਫੁੱਟ ਲੰਮਾ ਲੱਕੜ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਬਲੇਡ ਲੋਹੇ ਦੀ ਚੱਦਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 12/13 ਕੁ ਇੰਚ ਲੰਮਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 10/11 ਕੁ ਇੰਚ ਚੌੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਲੇਡ ਦਾ ਅਗਲਾ ਹਿੱਸਾ ਤਿੱਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪੀਨ ਫਿੱਟ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪੀਨ ਵਿੱਚ ਦਸਤਾ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਘੱਹੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘਰੇਲੂ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਰੰਡੀ
ਕਰੰਡੀ ਵੀ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਤਾਂ ਧੰਧਾ ਆਦਿ ਪਲੱਸਤਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰੰਡ, ਭੰਨਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਬੀਜ ਅਜੇ ਤਾਜ਼ਾ ਹੀ ਬੀਜਿਆ ਹੋਵੇ ਤੇ ਉਪਰੋਂ ਮੀਹ ਪੈ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਉਪਰਲੀ ਪਰਤ ਸਖਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਬੀਜ਼ ਉੱਗਦਾ ਨਹੀਂ। ਖੇਤ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਕਰੰਡ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਕਰੰਡ ਨੂੰ ਭੰਨਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤੀ ਸੰਦ ਨੂੰ ਕੰਡਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਸਰੀ ਕਰੰਡੀ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਵਰਤੋਂ ਘਰ ਆਦਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਮਿਸਤਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਸੀਆ
ਛੋਟੀ ਕਹੀ, ਜਿਸਦਾ ਹੱਥਾ ਲੰਮਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫਲ ਛੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਗੋਡੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਨੂੰ ਕਸੀਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਨਦੀਨਾਂ ਨੂੰ ਕੱਢਣ ਲਈ ਗੋਡੀ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਕਸੀਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਪਾਹ, ਨਰਮਾ, ਤੇ ਗੰਨੇ ਦੀ ਗੋਡੀ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਸੀਏ ਦਾ ਦਸਤਾ 5 ਕੁ ਫੁੱਟ ਲੰਮਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦਸਤਾ ਲੱਕੜ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਬਲੇਡ ਕਹੀ ਦੇ ਬਲੇਡ ਨਾਲੋਂ ਲੰਬਾਈ ਤੇ ਚੌੜਾਈ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਨਦੀਨਾਸ਼ਕ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਕਸੀਏ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘੱਟ ਗਈ ਹੈ।
ਛੱਜ
ਛੱਜ ਲੱਕੜ ਦੀ ਵਸਤੂ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਉਪਯੋਗੀ ਸੰਦ ਵੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕਣਕ ਵੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੱਢਣ ਸਮੇਂ ਛੱਜ ਨਾਲ ਛੰਡੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਛੱਜ ਨਾਲ ਦਾਲ, ਛੋਲੇ ਆਦਿ ਛੰਡ ਕੇ ਸਾਫ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਛੱਜ ਨੂੰ ਵਿਆਹ-ਸ਼ਾਦੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ੁਭ ਰਸਮ ਜਾਗੋ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਮਸ਼ੀਨੀਕਰਨ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਕੰਬਾਇਨ੍ਹਾਂ ਆਦਿ ਆਉਣ ਕਰਕੇ ਛੱਜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਚਿਮਟਾ
ਚਿਮਟਾ ਲੋਹੇ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਸੰਦ ਹੈ। ਜਿਸਦੀ ਵਧੇਰੇ ਵਰਤੋਂ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਔਰਤਾਂ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਉਪਰ ਜਾਂ ਗੈਸ ਉੱਪਰ ਜਾਂ ਤੰਦੂਰ ਉੱਪਰ ਰੋਟੀ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਰੋਟੀ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿੱਧਾ ਚੱਕਣਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਔਖਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਚਿਮਟੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੱਥ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਸੇਕ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ। ਚਿਮਟਾ ਅੱਜ ਵੀ ਘਰੇਲੂ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਦਾਤੀ
ਫਸਲ ਜਾਂ ਪੱਠੇ ਵੱਢਣ ਵਾਲੇ ਲੋਹੇ ਤੇ ਲੱਕਣ ਦੇ ਦੰਦੇਦਾਰ ਬਣੇ ਸੰਦ ਨੂੰ ਦਾਤੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਦਾਤੀ ਜਿੰਮੀਦਾਰਾਂ ਦਾ ਨਿੱਤ ਦਾ ਵਰੋਤਂ ਦਾ ਸੰਦ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਹੀ ਪੱਠੇ ਵੱਢ ਕੇ ਪਾਉਣੇ ਹੰੁਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫਸਲ ਦੇ ਪੱਕਣ ਤੇ ਉਸਦੀ ਵਢਾਈ ਵੀ ਦਾਤੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਫਸਲ ਵੱਢਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਦਾਤੀ ਦਾ ਹੱਥਾ ਜਿਸਨੂੰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੱਥੜ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਫਲ ਲੋਹੇ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਵਢਾਈ ਤੇ ਪੱਠਿਆਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਵਿੱਚ ਦਾਤੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਘਟਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਚਕਲਾ
ਚਕਲਾ ਵੀ ਪੇਂਡੂ ਕਿਰਤ ਦਸੇ ਸੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਲੱਕੜੀ ਜਾਂ ਪੱਥਰ ਦੀ ਗੋਲ ਬਣੀ ਵਸਤੂ ਜਿਸ ਉੱਪਰ ਰੋਟੀਆਂ ਵੇਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸਨੂੰ ਚਕਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਚਕਲਾ ਹੋਰ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ:- ਹਲਟ ਦੇ ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੂੜੀਏ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਚਕਲਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਕਰਾਹ
ਉੱਚੀ-ਨੀਵੀਂ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਪੱਧਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਖੇਤੀ ਸੰਦ ਨੂੰ ਕਰਾਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਰਾਹ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਇੱਕ ਬੜਾ ਕਰਾਹ ਜਿਸਨੂੰ ਬਲਦਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਜੋੜੀਆਂ ਚਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੋ ਬੰਦੇ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਕਰਾਹ ਜਿਸਨੂੰ ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਜੋੜੀ ਖਿੱਚਦੀ ਹੈ ਤੇ ਇੱਕ ਬੰਦਾ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਕਰਾਹੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਰਾਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿੱਦਰ ਦੇ ਫੱਟਿਆਂ ਦਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਕਰਾਹ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 9 ਕੁ ਫੁੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚੌੜਾਈ 2 ਕੁ ਫੁੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਛੋਟੇ ਕਰਾਹ/ਕਰਾਹੀ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 4 ਕੁ ਫੁੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਘੁਲ੍ਹਾੜੀ/ਵੇਲਨਾ
ਗੰਨਾ ਪੀੜਨ ਲਈ ਬਣੇ ਸੰਦ ਨੂੰ ਘੁਲ੍ਹਾੜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘੁਲ੍ਹਾੜੀ ਨੂੰ ਵੇਲਨਾ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਘੁਲ੍ਹਾੜੀ ਸੀ ਤੇ ਹੁਣ ਸਾਰੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਲੋਹੇ ਦੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗੰਨ੍ਹੇ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਇਸ ਘੁਲ੍ਹਾੜੀ ਤੇ ਹੀ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਿੱਟਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੋਕ ਸਮੇਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਤੇ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਜਿਸ ਵੀ ਵਸਤੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇੱਕ ਉਪਯੋਗੀ ਸੰਦ ਦਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਪਰ ਅਸੀਂ ਕੁਝ ਕੁ ਸੰਦਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਜਿਹੇ ਸੰਦ ਹਨ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹਲ, ਰੱਸਾ, ਲਾਸ, ਪੰਜਾਲੀ, ਪੱਟੀ, ਛਿੱਕਲਾ, ਤੰਗਲੀ, ਤਰਫਾਲੀ, ਟੋਕਾ, ਟਿੱਬਾ ਆਦਿ।
ਅਦਿਤੀ ਸ਼ੰਕਰਦਾਸ
ਅਦਿਤੀ ਸ਼ੰਕਰਦਾਸ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Aditi Shankardass) ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਿਊਰੋਸਾਇੰਟਿਸਟ ਹੈ।
ਉਹ ਸੀ.ਐਨ.ਐਨ., ਏਬੀਸੀ ਨਿਊਜ਼, ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ, ਅਤੇ ਫਾਈਨੈਂਸ਼ੀਅਲ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਸਮੇਤ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਗਾੜਾਂ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2009 ਵਿੱਚ TED ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਉਹ ਹਾਰਵਰਡ ਮੈਡੀਕਲ ਸਕੂਲ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬੋਸਟਨ ਚਿਲਡਰਨ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਡਾ. ਫਰੈਂਕ ਐਚ. ਡਫੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਔਟਿਜ਼ਮ ਲਈ ਇੱਕ ਖਾਸ ਨਿਊਰੋਲੌਜੀਕਲ ਬਾਇਓਮਾਰਕਰ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਟਾਈਮ ਕਿਤਾਬ ਟਾਈਮ 100 ਨਿਊ ਸਾਇੰਟਿਫਿਕ ਡਿਸਕਵਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਡਿਸਲੈਕਸੀਆ ਦੇ ਅੰਡਰਲਾਈੰਗ ਨਿਊਰੋਲੌਜੀਕਲ ਕਾਰਨ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਈਈਜੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸਦਾ ਪਿਛਲਾ ਕੰਮ 2001 ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਅਤੇ ਟੈਕਨਾਲੋਜਿਸਟਾਂ ਲਈ ਸਾਲਾਨਾ ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਸੀ।
ਸ਼ੰਕਰਦਾਸ ਗਲੋਬਲ ਨਿਊਰੋਸਾਇੰਸ ਇਨੀਸ਼ੀਏਟਿਵ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਬੋਰਡ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਤੰਤੂ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਗਾੜਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਉਹ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਬੀਬੀਸੀ ਲਈ ਇੱਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਲਈ ਮੁਹਾਰਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੰਕਰਦਾਸ ਇੱਕ ਕਲਾਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਗਾਇਕ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਭਾਰਤ, ਯੂਕੇ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਅਤੇ ਅਮਜਦ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ, ਅਨੂਪ ਜਲੋਟਾ ਅਤੇ ਬੀਬੀਸੀ ਰੇਡੀਓ ' ਤੇ ਲਾਈਵ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਹਨ। ਉਹ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ ' ਤੇ ਇੱਕ ਟੀਵੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਟੇਜ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਯੂਐਸ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ, ਟ੍ਰੈਫਿਕਡ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਆਕਰਸ਼ਕਤਾ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਕੀਲ ਵਿਜੇ ਸ਼ੰਕਰਦਾਸ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਾਹਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਨਿਜ਼ਾਮ, ਲੇਖਕ ਸਲਮਾਨ ਰਸ਼ਦੀ, ਅਭਿਨੇਤਾ ਮਾਈਕਲ ਡਗਲਸ, ਐਮਨੈਸਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ, ਤਾਜ ਹੋਟਲਜ਼ ਰਿਜ਼ੋਰਟਜ਼ ਐਂਡ ਪੈਲੇਸ, ਪੈਂਗੁਇਨ ਬੁਕਸ ਅਤੇ ਵਰਜਿਨ ਗਰੁੱਪ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਅਤੇ ਪੈਨਲ ਰਿਫਾਰਮ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਰਾਣੀ ਧਵਨ ਸ਼ੰਕਰਦਾਸ ਹੈ। ਉਹ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਅਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨਰ (ਰਾਜਦੂਤ) ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਵਰੂਪ ਧਵਨ ਦੀ ਪੋਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਸਰਹੱਦੀ ਸੂਬੇ ਦੇ ਰਾਏ ਬਹਾਦੁਰ (ਸਭ ਤੋਂ ਮਾਨਯੋਗ ਰਾਜਕੁਮਾਰ) ਬਲੀ ਰਾਮ ਧਵਨ ਦੀ ਪੜਪੋਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੀ।
ਸ਼ੰਕਰਦਾਸ ਦਾ ਜਨਮ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਅਤੇ ਬੋਸਟਨ ਵਿਚਕਾਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਵਪਾਰੀ
ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦੂਜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਜੋ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਉਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵਪਾਰ ਜਾਂ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਪਾਰੀ ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਉਦਯੋਗ, ਵਣਜ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਵਪਾਰੀ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਮਨੁੱਖੀ, ਵਿੱਤੀ, ਬੌਧਿਕ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਮੁਨਾਫਾ, ਨਕਦ ਪ੍ਰਵਾਹ, ਵਿਕਰੀ ਅਤੇ ਮਾਲੀਆ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਵਪਾਰਕ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ (ਵਪਾਰਕ ਜਾਂ ਉਦਯੋਗਿਕ) ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨਾਲ ਪੂੰਜੀ।
ਵਪਾਰੀ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਵਣਜ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਵਪਾਰੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀ ਨੈੱਟਵਰਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਬੇਬੀਲੋਨੀਆ ਅਤੇ ਅੱਸ਼ੂਰ, ਚੀਨ, ਮਿਸਰ, ਗ੍ਰੀਸ, ਭਾਰਤ, ਪਰਸ਼ੀਆ, ਫੀਨੀਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਸੰਚਾਲਿਤ ਸਨ। ਯੂਰਪੀ ਮੱਧਯੁਗੀ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਵਣਜ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲਣ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਪਾਰੀ ਵਰਗ ਦਾ ਉਭਾਰ ਹੋਇਆ। ਖੋਜ ਦੇ ਯੂਰਪੀ ਯੁੱਗ ਨੇ ਨਵੇਂ ਵਪਾਰਕ ਰੂਟ ਖੋਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵਿਆਪਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਦਿੱਤੀ। 1600 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ, ਮਾਲਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੂਰੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਰਸਤਾ ਲੱਭ ਲਿਆ। ਯੂਰਪੀ ਵਪਾਰ ਲਈ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਖੁੱਲਣ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਲੰਮੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਕੀਤੀ: ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਕੈਲੀਕੋ ਕੱਪੜਾ, ਪੋਰਸਿਲੇਨ, ਰੇਸ਼ਮ ਅਤੇ ਚੀਨ ਤੋਂ ਚਾਹ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਮਸਾਲੇ ਅਤੇ ਤੰਬਾਕੂ, ਚੀਨੀ, ਨਵੀਂ ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਰਮ ਅਤੇ ਕੌਫੀ। ਅਠਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ, ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਕਿਸਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਤਾ-ਵਪਾਰੀ ਉਭਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਵਪਾਰਕ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋਣ ਲੱਗੀਆਂ ਸਨ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਪਾਰੀ