cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਚੇਤਨ ਚੌਹਾਨ
ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ
ਚੌਹਾਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਟੈਸਟ ਡੈਬਿਊ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਬੰਬੇ ਵਿਖੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਰਨ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ 25 ਮਿੰਟ ਲਏ, ਬਰੂਸ ਟੇਲਰ ਦੇ ਸਕੋਰ 'ਤੇ ਚਾਰ ਦੌੜਾਂ' ਤੇ ਇਕ ਸਕੋਰ ਕੱਟ ਉਸ ਦਾ ਅਗਲਾ ਸਕੋਰ ਸ਼ਾਟ ਉਸੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਦੇ ਛੱਕਿਆਂ 'ਤੇ ਇਕ ਹੁੱਕ ਸੀ। ਚੌਹਾਨ ਨੂੰ ਦੋ ਟੈਸਟ ਮੈਚਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਚੌਹਾਨ ਨੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਲਈ 1972–73 ਰਣਜੀ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ 873 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁਲ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਅਤੇ ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਲਗਾਤਾਰ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋਹਰਾ ਸੈਂਕੜਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਚੌਹਾਨ ਅਤੇ ਮਧੂ ਗੁਪਤੇ ਨੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਮੈਚ ਵਿਚ 405 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਦੋਹਰੇ ਸੈਂਕੜੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਸਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਰੁੱਧ ਦੋ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਖੇਡੇ। ਉਹ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਕੋਈ ਟੈਸਟ ਨਹੀਂ ਖੇਡਿਆ।
ਉਹ 1975 ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਜ਼ੋਨ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ। ਇੱਕ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਇੱਕ ਦਿੱਖ ਅਸਫਲ ਹੋਣ ਤੇ ਖਤਮ ਹੋਈ। 1976–77 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ (ਇਕ ਭੱਜੇ ਹੋਏ ਜਬਾੜੇ ਨਾਲ), 200 ਬਨਾਮ ਪੰਜਾਬ, 147 ਬਨਾਮ ਕਰਨਾਟਕ ਅਤੇ ਸੈਂਟਰਲ ਜ਼ੋਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ 150 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਅਗਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਇਕ ਹੋਰ ਦਲੀਪ ਟਰਾਫੀ ਸੈਂਕੜਾ ਲਗਾਉਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿਚ ਜਗ੍ਹਾ ਮਿਲੀ।
ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲ
ਚੌਹਾਨ ਨੂੰ ਦੌਰੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਲਈ ਨਹੀਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਗਾਵਸਕਰ ਦੇ 59 ਓਪਨਿੰਗ ਸਟੈਂਡਾਂ ਵਿਚ 3022 ਦੌੜਾਂ ਜੋੜੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 10 ਵਾਰੀ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿਚ 16 ਅਰਧ ਸੈਂਕੜੇ ਲਗਾਏ, ਪਰ ਇਕ ਸਦੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ 2084 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਉਸਦਾ ਆਖਰੀ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦਾ ਮੈਚ 1985 ਵਿਚ ਬੰਬੇ ਵਿਰੁੱਧ ਰਣਜੀ ਫਾਈਨਲ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਭੰਗ ਦੀ ਉਂਗਲੀ ਨਾਲ 98 ਅਤੇ 54 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਸਨ।
ਚੌਹਾਨ ਨੂੰ 1981 ਵਿਚ ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1947 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਫਿਊਜ਼ (ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ)
right|thumb|200 ਇੱਕ ਉਦਯੋਗਿਕ ਫਿਊਸ। 80 kA ਤੋੜ ਸਮਰੱਥਾ। ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕਸ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਿਊਸ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: fuse) ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਸੇਫਟੀ ਡਿਵਾਈਸ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਸਰਕਟ ਨੂੰ ਵਾਧੂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਿੱਸਾ ਇੱਕ ਧਾਤ ਦੀ ਤਾਰ ਜਾਂ ਸਟਰਿੱਪ ਹੈ ਜੋ ਓਦੋਂ ਪਿਘਲਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਰੰਟ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਰੰਟ ਰੁੱਕ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਕੁਰਬਾਨੀ ਵਾਲੀ ਉਪਕਰਣ ਹੈ; ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਊਜ਼ ਚਲਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਇੱਕ ਓਪਨ ਸਰਕਟ ਹੈ ਅਤੇ ਟਾਈਪ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸ ਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਲਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਫਿਊਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਯੰਤਰਾਂ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੱਜ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫਿਊਜ਼ ਡਿਜਾਈਨਸ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੌਜੂਦਾ ਅਤੇ ਵੋਲਟੇਜ ਰੇਟਿੰਗ, ਟੁੱਟਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਜਵਾਬ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਊਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਵਿਘਨ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਉਚਿਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਾਇਰਿੰਗ ਨਿਯਮ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਰਕਟਾਂ ਲਈ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਿਊਜ਼ ਮੌਜੂਦਾ ਰੇਟਿੰਗ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਛੋਟੇ ਸਰਕਟ, ਓਵਰਲੋਡਿੰਗ, ਬੇਮੇਲ ਲੋਡ, ਜਾਂ ਡਿਵਾਈਸ ਅਸਫਲਤਾ ਫਿਊਜ਼ ਔਪਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹਨ।
ਇੱਕ ਫਿਊਜ਼ ਇੱਕ ਨੁਕਸਦਾਰ ਸਿਸਟਮ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦੇ ਇੱਕ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਢੰਗ ਹੈ; ਅਕਸਰ ਏ.ਡੀ.ਐਸ. (ਸਪਲਾਈ ਦੇ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਡਿਸਕਨੈਕਸ਼ਨ) ਲਈ ਸੰਖੇਪ। ਸਰਕਟ ਤੋੜਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਫਿਊਜ਼ ਦੇ ਵਿਕਲਪਕ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੇ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਖ ਵੱਖ ਲੱਛਣ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਆਪਣੀ ਬਿਜਲੀ ਵੰਡ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ 1890 ਵਿੱਚ ਥਾਮਸ ਐਡੀਸਨ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਫਿਊਜ਼ ਦਾ ਪੇਟੈਂਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਤੋੜਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ
ਬ੍ਰੇਕਿੰਗ ਸਮਰੱਥਾ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੌਜੂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਫਿਊਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਭਾਵੀ ਸ਼ਾਰਟ-ਸਰਕਟ ਚਾਲੂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਿਨੀਪੁਟ ਫਿਊਜ਼ਾਂ ਦਾ ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਰੇਟ ਸਿਰਫ 10 ਗੁਣਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੇਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਮੌਜੂਦਾ ਕੁਝ ਫਿਊਜ਼ ਹਾਈ ਪੂੰਝਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ (ਐਚ.ਆਰ.ਸੀ.) ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਰੇਤ ਜਾਂ ਸਮਾਨ ਸਮਗਰੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਛੋਟੇ, ਘੱਟ-ਵੋਲਟੇਜ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਲਈ ਫਿਊਜ਼, ਨਾਰਥ ਅਮਰੀਕਨ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਵਿੱਚ 10,000 ਐਪੀਡਾਇਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵਾਇਰਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਪਾਰਕ ਜਾਂ ਉਦਯੋਗਿਕ ਊਰਜਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਲਈ ਫਿਊਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਰੇਟਿੰਗ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਘੱਟ-ਵੋਲਟੇਜ ਮੌਜੂਦਾ-ਸੀਮਾ ਨੂੰ 300,000 ਐਪੀਡੋਰ ਲਈ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤੇ ਉੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਵਾਲੇ ਫਿਊਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ। ਹਾਈ ਵੋਲਟੇਜ਼ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਲਈ 115,000 ਵੋਲਟ ਤੱਕ ਫਿਊਜ਼ ਸਰਕਟ ਤੇ ਫਾਲਟ ਪੱਧਰ ਦੀ ਕੁੱਲ ਸਪਸ਼ਟ ਪਾਵਰ (ਮੈਗਾਵਾਟ-ਐਂਪੀਅਰ, ਐਮਵੀਏ) ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਤਾਪਮਾਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਅੰਬੀਨਟ ਤਾਪਮਾਨ ਇੱਕ ਫਿਊਸ ਦੇ ਚਾਲੂ ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦੇਵੇਗਾ। 25 ਡਿਗਰੀ ਸੈਂਟੀਗਰੇਡ ਵਿੱਚ 1 ਏ ਲਈ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਫਿਊਜ਼ 40 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਨਾਲੋਂ 10% ਜਾਂ 20% ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਰੰਟ ਝੱਲ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 100 ਡਿਗਰੀ ਸੈਂਟੀਗਰੇਡ ਤੋਂ 80% ਰੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਵੈਲਯੂ ਹਰੇਕ ਫਿਊਜ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਕ ਡਾਟਾ ਸ਼ੀਟਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ।
ਚਿੰਨ੍ਹ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਫਿਊਜ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸੰਪਤੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪਛਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਫਿਊਜ਼ ਮਾਰਕਿੰਗ ਆਮਤੌਰ ਤੇ ਹੇਠ ਲਿਖੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰੇਗੀ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਪਾਠ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਲਈ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਏਜੰਸੀ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ:
ਲੈਸਬੀਅਨ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ
ਲੈਸਬੀਅਨ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ, ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪੈਟਰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਔਰਤ ਸਮਲਿੰਗੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਵਿਵਹਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਲੇਸਬੀਅਨ ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਗੈਰ-ਵਿਸ਼ਮਲਿੰਗੀ ਔਰਤ ਆਪਣੀ ਮਾਦਾ ਸਾਥੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਜਾਂ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।  ਘਰੇਲੂ ਸਹਿਭਾਗੀ ਦੁਰਵਿਹਾਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨੂੰ ਲੈਸਬੀਅਨ ਸਟਰਿੰਗ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ
ਲੈਸਬੀਅਨ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸਮਾਜਕ ਚਿੰਤਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਅਕਾਦਮਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਕੁੱਟਮਾਰ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸਮਾਜਿਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਅਣਡਿੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਵਿਕਟੀਮੋਲੋਜੀ  ਅਤੇ ਅਪਰਾਧ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਦੇ ਰਾਜ, "ਕਈ ਢੰਗ-ਤਰੀਕਿਆਂ ਕਾਰਨ - ਨੋਨਰੈਂਡਮ ਸੈਂਪਲਿੰਗ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਚੋਣ ਦੇ ਕਾਰਕ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ-ਇੱਕੋ ਲਿੰਗ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਹੱਦ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਮਲਿੰਗੀ ਮਰਦਾਂ ਜਾਂ ਲੈਸਬੀਅਨ ਸਾਥੀ ਵਿਚਕਾਰ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ 'ਤੇ ਅਧਿਐਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਛੋਟੀ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੈਸਬੀਅਨ ਜਾਂ ਗੇਅ ਮਰਦ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।" ਕੁਝ ਸਰੋਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗੇਅ ਅਤੇ ਲੈਸਬੀਅਨ ਜੋੜਿਆਂ 'ਚ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਸਮਲਿੰਗੀ ਜੋੜੇ 'ਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ,  ਜਦੋਂ ਕਿ ਹੋਰ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮਲਿੰਗੀ, ਲੇਸਬੀਅਨ ਅਤੇ ਬਾਇਸੈਕਸੁਅਲ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿਚਲੇ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਪਰੀਤ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਗੇ, ਲੇਸਬੀਅਨ ਅਤੇ ਬਾਇਸੈਕਸੁਅਲ ਵਿਅਕਤੀ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਨ ਦੀ ਘੱਟ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਜਿਸ 'ਚ ਵਿਪਰੀਤ ਜੋੜਿਆਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਕੁੱਝ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮਲਿੰਗੀ ਜੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿਨਸੀ-ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੋੜਿਆਂ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਸਮਲਿੰਗੀ ਪੁਰਸ਼ ਜੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਵਧੇਰੇ ਚੌਕਸ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਜਨਰਲ
ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਕਿ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ (ਸ਼ਰੀਰਕ ਜਾਂ ਮੌਖਿਕ) ਸਵੀਕਾਰਯੋਗ ਹੈ, ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ, ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ, ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ, ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਕਮੀ, ਅਲਹਿਦਗੀ, ਅਤੇ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।  ਲੈਸਬੀਅਨ ਸੰਬੰਧਾਂ ਲਈ ਖਾਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਅਲੱਗਤਾ ਅਤੇ ਹੇਟਰੋਸੇਕਸਿਜ਼ਮ ਅਤੇ ਹੋਮੋਫੋਬੀਆ ਦੇ ਕਾਰਨ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਘਾਟ, ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਮੁੜ-ਅਤਿਆਚਾਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਿਛਲੀ ਵਾਰ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਲੈਸਬੀਅਨ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿਚ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਲੈਸਬੀਅਨ ਪੀੜਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਹੋਮੋਫੋਬੀਆ ਅਤੇ ਹੇਟਰੋਸੇਕਸਿਜ਼ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਸੰਦਰਭ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਏਜੰਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਸਮਲਿੰਗੀ ਅਤੇ ਵਿਪਰੀਤ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਮੁਹੱਈਆ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਹੱਦ ਨੂੰ ਸੀਮਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਪੀੜਤ ਅਜਿਹੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿਚ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਨਾ ਸਿਰਫ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰੀ ਹੈ ਸਗੋਂ ਸਮੂਹਿਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਲੈਸਬੀਅਨਾਂ ਵੱਲ ਕਲੰਕ
ਲੈਸਬੀਅਨ ਜੋੜੇ ਅਕਸਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਮਾਜਿਕ ਕਲੰਕ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਤਕਰੇ ਅਤੇ ਪੱਖਪਾਤ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਤਣਾਅ ਵਾਲੇ ਕਾਰਕ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਆਉਣ, ਘਰੇਲੂ ਹੋਮੋਫੋਬੀਆ, ਬੁੱਚ / ਫੈਮ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਡਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜਾਰਜ ਗਰੀਅਰਸਨ
ਜਾਰਜ ਅਬਰਾਹਮ ਗਰੀਅਰਸਨ (1851 - 1941) ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਸਿਵਲ ਸਰਵਿਸ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸਨ। ਭਾਰਤ-ਵਿਗਿਆਨ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਖਾਸਕਰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦਾ ਸਥਾਨ ਅਮਰ ਹੈ। ਸਰ ਜਾਰਜ ਅਬਰਾਹਮ ਗਰੀਅਰਸਨ ਲਿੰਗਵਿਸਟਿਕ ਸਰਵੇ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਰਚਣਹਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਮਰ ਹਨ। ਗਰੀਅਰਸਨ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਅਗਾਧ ਪ੍ਰੇਮ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਨਾਇਕ ਸਨ। ਨਵ ਭਾਰਤੀ ਆਰਿਆ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬੀਮਸ, ਭਾਂਡਾਰਕਰ ਅਤੇ ਹਾਰਨਲੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸੁਹਿਰਦ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਭਾਰਤਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਪਾਤਰ ਬਣੇ।
ਸਨਮਾਨ
1928 ਵਿੱਚ ਗਰੀਅਰਸਨ ਨੂੰ ਓ ਐਮ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਐਕਟ, 1926
ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਐਕਟ, 1926 ( ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ The Trade Unions Act, 1926) ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨ ਸੀ ਜੋ ਟਰੇਡ-ਯੂਨੀਅਨ(ਮਜ਼ਦੂਰ-ਸੰਘ) ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਿਵਾਦ ਹਲ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਊਨਤਮ ਸ਼ਰਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਸੰਗਠਨ ਬਣਾਉਣ, ਚੰਦਾ ਇੱਕਠਾ ਕਰਨ ਅਤੇੋ ਫਰਚ ਕਰਨ, ਆਪਣੇ ਕਿੱਤੇ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਹਿਤਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨਨ ਇਜ਼ਾਜਤ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।  ਇਹ ਐਕਟ 25 ਮਾਰਚ 1926 ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 1 ਜੂਨ 1927 ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਪਿਛੋਕੜ
ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਐਕਟ ਨੂੰ ਪਾਸ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1940 ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬਕਿੰਘਮ ਮਿੱਲ ਕੇਸ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਮਦਰਾਸ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਮਦਰਾਸ ਲੇਬਰ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਹੜਤਾਲ ਕਮੇਟੀ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਇਕ ਅੰਤਰਿਮ ਆਗਿਆ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਕਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਤੇ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਕੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਆਪਣੇ ਠੇਕੇ ਤੋੜਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕੁਝ ਕਾਨੂੰਨ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਕਰਕੇ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁਕੱਦਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫਸਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਮਾਰਚ, 1921 ਵਿੱਚ, ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ, ਸ਼੍ਰੀ ਐਨ. ਐਮ. ਜੋਸ਼ੀ ਨੇ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਇੱਕ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਦੀ ਰਜਿਸਟਰੀਕਰਣ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਾਲਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਪਾਅ ਅਪਣਾਉਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵਿਰੋਧ ਕਾਰਨ 1926 ਤੱਕ ਇੰਡੀਅਨ ਟ੍ਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨਜ਼ ਐਕਟ ਪਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ । ਇੰਡੀਅਨ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨਜ ਬਿੱਲ, 1925 ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿਚ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਦੀ ਰਜਿਸਟਰੀਕਰਣ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਵਿਚ ਰਜਿਸਟਰਡ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੇਣ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਖਾਸ ਨੁਕਤੇ
ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਐਕਟ 1926 ਤਹਿਤ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸੰਗਠਨ ਬਣਾ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਵਿੱਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੰਗਾਂ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਸੀ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਜਥੇਬੰਦ ਹੋਣ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਤਾਕਤ (Bargaining power) ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਵਿਚ ਕਾਫੀ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਲੀਡਰਾਂ ਨੂੰ ਹੜਤਾਲਾਂ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸਿਵਿਲ ਅਤੇ ਫੌਜਦਾਰੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਤੋਂ ਛੋਟ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਐਕਟ ਅਧੀਨ ਕਾਰਖਾਨੇ/ਫੈਕਟਰੀ ਦੇ ਕੋਈ ਵੀ 7 ਜਾਂ 7 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਜ਼ਦੂਰ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਪਤਾ ਦੱਸ ਕੇ ਸੰਬੰਧਤ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਯੂਨੀਅਨ ਰਜਿਸਟਰਡ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਰਤ ਕਾਨੂੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ
ਪਾਟੀਦਾਰ ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ ਅੰਦੋਲਨ
ਜੁਲਾਈ 2015 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ, ਪਾਟੀਦਾਰ ਸਮੁਦਾਏ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਪਛੜੇ ਵਰਗ (ਓਬੀਸੀ) ਦੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਮੰਗ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁਜਰਾਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦਿੱਤਾ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 25 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਪਿੱਠਭੂਮੀ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪਛੜੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ (ਓਬੀਸੀ) ਵਿੱਚ ਸੰਮਲਿਤ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਕਦਮ ਹੈ ਜੋ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਖਵਾਂ ਕੋਟਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ 27% ਸੀਟਾਂ ਹੋਰ ਪਛੜੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਲਈ, 14% ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਲਈ ਅਤੇ 7% ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲਿਆਂ ਲਈ ਰਾਖਵੀਂਆਂ ਹਨ। ਸੁਪ੍ਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ 1992 ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿੱਚ ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ ਨੂੰ 50% ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਰੱਖਿਆ ਹੈ
ਦਯਾ ਰਾਮ ਸਾਹਨੀ
ਰਾਏ ਬਹਾਦਰ ਦਯਾ ਰਾਮ ਸਾਹਨੀ ਸੀਆਈਈ (16 ਦਸੰਬਰ 1879 – 7 ਮਾਰਚ 1939) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ ਜੋ 1921-22 ਵਿੱਚ ਹੜੱਪਾ ਵਿਖੇ ਸਿੰਧ ਵਾਦੀ ਸਾਈਟ ਤੇ ਖੁਦਾਈ ਦਾ ਨਿਗਰਾਨ ਸੀ। ਜੌਹਨ ਮਾਰਸ਼ਲ ਦਾ ਇਹ ਚੇਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ 1931 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਰਵੇਖਣ ਦਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ-ਜਨਰਲ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਤੇ 1935 ਤਕ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਦਯਾ ਰਾਮ  ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਾਹਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਭੇਰਾ ਤੋਂ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ 16 ਦਸੰਬਰ 1879 ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਾਹਨੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੀ ਗਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਮਗਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।ਉਸ ਨੇ ਔਰੀਐਂਟਲ ਕਾਲਜ ਤੋਂ 1903 ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਲਈ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ ਤੇ ਰਿਹਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਹਨੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਰਵੇਖਣ ਵਲੋਂ ਸਪਾਂਸਰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸਰਵੇਖਣ ਵਲੋਂ ਭਰਤੀ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ।
ਮਿੱਥ ਵਿਗਿਆਨ
===  ਮਿੱਥ=== ਮਿੱਥ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਉੱਤਪਤੀ ਗ੍ਰੀਕ ਸ਼ਬਦ (muthos) ਜਾਂ (mythus) ਤੋਂ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ - ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਮਿੱੱਥੀਆਂ ਕਲਪਿਤ ਕਹਾਣੀਆਂ ਜਾਂ ਕੋਰੀਆਂ ਗੱਪਾਂ। ਇੰਜ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਕਾਲ ਦੀਆਂ ਰੂੜ੍ਹ ਕਹਾਣੀਆਂ,ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ,ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਦੰਤ ਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਰਹੁ ਰੀਤਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਅਧਿਅਐਨ ਨੂੰ "ਮਾਈਥੋਲੋਜੀ " ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦਿਵ ਪੁਰਸ਼ਾਂ,ਦੇਵੀਕ੍ਰਿਤ ਮੋਢੀ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਉੱਤਪਤੀ ਬਾਰੇ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮਿੱਥ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਸੁਭਾਅ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਕਲਾ ਹੈ ਪਰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਸਾਧਾਰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਦੀ ਬਿਰਤੀ ਮੌਖਿਕ ਸਾਹਿਤ ਵਾਲੀ ਹੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਕਲਾ ਤੋਂ ਸਾਡਾ ਭਾਵ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਮਾਤਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਵਿਧਾਨ ਹੈ। ਹਰ ਮਿੱਥ ਰਚਨਾ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਗੁੱਝੇ ਅਤੇ ਰਹੱਸਮਈ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਸੰਚਾਰਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਿੱਥ ਰਚਨਾ ਆਦਮ ਬਿਰਤੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਹਰ ਜਾਤੀ ਕੋਲ਼ ਆਪਣੀਆਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਰੂੜ੍ਹੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਓਤ ਪੋਤ ਮਿੱਥਾਂ ਦਾ ਅਤੁੱਟ ਭੰਡਾਰ ਹੈ। ਮਿੱਥ ਦੀ ਰਚਨਾ ਅਤਾਰਕਿਕ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਇਸ ਕੋਲ਼ ਆਪਣਾ ਤਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦਾ ਉਸ ਦਾ ਹੱਲ ਮਿੱਥ ਕੋਲ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਿਥਿਹਾਸ ਦਾ ਵਰਤਾਰਾ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਆਰੰਭਕ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਕਥਾਵਾਂ ਜੀਵਨ ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਪੱਖਾਂ, ਲੌਕਿਕ ਸਮਝ ਬਾਰੇ ਸਹਿਜ ਅਤੇ ਰੌਚਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
3)ਡਾ.ਸੇਵਾ ਸਿੰਘ  ਸਿੱਧੂ ਅਨੁਸਾਰ" ਮਿੱਥ ਦਾ ਪਸਾਰ ਬਹੁਪਰਕਾਰੀ ਹੈ  ਜਿਹੜਾ ਮਾਨਵੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਹਰ ਪੱਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਜੇਕਰ ਰਾਤ ਗਹੁ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਗੱਲ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਸਮਝੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਮਿੱਥ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਸਰਲ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਜਾਂ ਚਿਤਾਵਣੀ ਦੇ ਹੀ ਅਰਥ ਪ੍ਦਰਸਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿ੍ਸਟੀ ਤੋਂ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਮਾਨਵੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵੱਲ ਝਾਤ ਮਾਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਕੁੱਝ ਇਸ ਤਰਾ ਪ੍ਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿ ਆਦਿ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਜਦੋਂ ਅਜੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਕੁਦਰਤ ਦੀਆਂ ਅਸੀਮ ਸਕਤੀਆਂ ਤੋਂ ਭੈਭੀਤ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਅਤੇ ਉਹਨਾ ਪ੍ਤੀ ਅਨੇਕਾਂ ਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਥਾਂ ਮਿੱਥੀਆਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ  ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਧਰਮ ਦੀ ਘਾੜਤ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਡਰ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਹੈ।"
=ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਪੱਖ
‘ਭਾਰਤੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਮਿੱਥ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਆਮ ਕਰ ਕੇ ਅਧਰਮ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਥਾਪਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਉੱਘੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਮਿੱਥ-ਕਥਾਵਾਂ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਾ ਬਲਿ, ਰਾਜਾ ਜਨਕ, ਸੁਖਦੇਵ, ਚੰਦ੍ਰਹਾਂਸ, ਭਗੀਰਥ, ਨਾਰਦ, ਵਿਸ਼ਵਾਮ੍ਰਿਤ, ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਆਦਿ ਦੇ ਜੀਵਨ ਚਰਿੱਤਰ ਸੰਬੰਧੀ ਪੁਰਾ-ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਖਿਆ ਹੈ।’ ‘ਭੂਗੋਲਿਕ ਮਿੱਥ ਕਥਾਵਾਂ 68 ਤੀਰਥਾਂ, ਰਾਹੂ ਕੇਤੂ, ਸ਼ਨੀ, ਗੰਗਾ, ਯਮੁਨਾ, ਕੁਰੂਖੇਤਰ, ਹਰਿਦੁਆਰ, ਪ੍ਰਯਾਗ ਰਾਜ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ। ਤਲਾਅ ਵਿੱਚ ਨਹਾਉਣ ਤੋਂ ਕੋਹੜ ਆਦਿ ਦਾ ਹਟਣਾ, ਸੰਕਟਾਂ ਦਾ ਟਲਣਾ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਾਰਮਿਕ ਨਿਤਨੇਮ ਨਾਲ ਵਿਘਨਾਂ ਦਾ ਟਲਣਾ ਆਦਿ ਦਾ ਵਰਣਨ ਮਿੱਥ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਰਤ ਆਦਿ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਕਥਾ ਦਾ ਸੁਣਨਾ ਤੇ ਸੁਣਾਉਣਾ ਵੀ ਪੁੰਨ ਵਾਲਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।’ ‘ਪੰਜਾਬੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਉੱਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੀ ਮਿੱਥ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਸਾਹਿਤ ਉੱਪਰ ਵੀ ਮਿੱਥ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਪਸ਼ਟ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ: ਕਲਯੁਗ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੀ ਭੇਂਟ, ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੁਰਦਾ ਮੱਛੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਹੋਣਾ ਆਦਿ। ਬੰਦਾ ਬਹਾਦਰ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਘਟਨਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿੱਥਕ ਅੰਸ਼ ਵਿਦਵਾਨ ਹਨ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਿੱਥ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਉਲੇਖ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਿੱਥ ਕਥਾ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਕਲਪ-ਬ੍ਰਿਛ, ਕਾਮਧੇਨੁ ਰਾਊ, ਗੰਧਰਵ ਨਗਰ, ਸਮੁੰਦ੍ਰ ਮੰਥਨ ਆਦਿ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।’ ਮਿੱਥ ਕਥਾਵਾਂ ਜਨ-ਮਾਨਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਧਾਰਮਿਕ ਜਗਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਦੇਵ ਪੁਰਖ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਮਿੱਥ ਕਥਾਵਾਂ ਸ਼ਰਧਾ ਜਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਜਾਤੀ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦਾ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਿੱਥ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰ ਚੁੱਕੀ ਕਹਾਣੀ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਾਰਲੌਕਿਕ ਤੱਤਾਂ ਤੀ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸੱਚੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਿੱਥ ਨੂੰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ‘ਸਕੂਲ ਆਫ ਥਾਟਸ` ਦਾ ਵੀ ਹੱਥ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਿੱਥ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਘੇਰਾ ਅਸੀਮਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਿੱਥ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ:
ਮਿੱਥ ਵਿਗਿਆਨ ਬਾਰੇ ਮੁੱਢਲਾ ਕੰਮ
ਮਿੱਥ ਵਿਗਿਆਨ ਬਾਰੇ ਗੰਭੀਰ ਚਰਚਾ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਸੰਰਚਨਾਵਾਦੀ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਕਲਾਦ ਲੇਵੀ ਸਤ੍ਰਾਉਸ ਨੇ ਆਰੰਭੀ। ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿੱਥ ਤਰਕ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹੋਏ ਯਤਨਾਂ ਨਾਲ਼ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪਿੱਠ-ਭੂਮੀ ਤਿਆਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਮਿੱਥ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਜੋੜਨ ਦਾ ਕਾਰਜ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਤਾਲਵੀ ਚਿੰਤਕ ਵੀਕੋ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮਿੱਥ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਕੋਈ ਅਰਥ- ਵਿਹੂਣੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਗਿਆਨ ਦਾ ਭਰਪੂਰ ਸੰਸਾਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਮਿੱਥ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਗਿਆਨ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਵੀਕੋ ਦੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਮਿੱਥ ਚਿੰਤਨ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਸੇਧ ਮਿਲੀ। ਇਉਂ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਤਕ ਮਿੱਥ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਉਤਰਾਅ ਚੜ੍ਹਾਅ ਆਏ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਪਣੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਮਿੱਥ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤ
ਇਸ ਮੱਤ ਦੇ ਜਰਮਨ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖ ਵਿਚਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਕਾਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਚੇਤਨਾ ਮਨੁੱਖੀ ਹੌਂਦ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।ਮਾਨਵੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਨ ਆਉਣ ਨਾਲ ਮਾਨਵੀ ਜੀਵਨ,ਵਿਵਹਾਰ ਤੇ ਦੈਨਿਕ ਧੰਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤਬਦੀਲੀ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ। ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਵਿਅਕਤੀਆਂ "Supra-individual" ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਵੀ ਕਾਰਜਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਆਦਰਸ਼ਕ ਅੰਤਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪਭਾਵਿਤ ਤੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਹੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮਿੱਥ ਕਥਾਵਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਿਥ ਕਥਾ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਕੋਫਨ ਭਰਪੂਰ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿੱਥ ਕਥਾ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮੇਂ ਤੇ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਬੱਜਿਆ ਉਚਾਰ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮਿੱਥ ਕਥਾ ਦਾ ਸੰਦਰਭਗਤ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਅਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਮਾਨਵੀ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰਦਾਰਥਿਕਤਾ ਤੋਂ ਉਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਜੀਵਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ,ਧੁੰਦੁਕਾਰ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਸਥਾਪਤੀ ਹੋਈ।
ਅਨਿੳਕਤੀ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੱਥਤਾ ਸਿਧਾਂਤ
“ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਵਾਲੇ ਮਿੱਥ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਛੁਪੇ ਅਰਥ ਵਿਚਾਰਣ ਦੇ ਸਮਰਥਕ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਤ-ਪੁਰਸ਼ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਛੁਪਾ ਕੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਦਿਲਚਸਪ ਕਹਾਣੀਆਂ ਘੜ ਲਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ।" ਦੂਜਾ ਸਿਧਾਂਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੱਥਤਾ ਵਾਦੀਆਂ ਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿੱਥ ਕਥਾਵਾਂ ਰਹੱਸਮਈ ਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਛੁਪਿਆ ਹੋਇਆ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ ਦਾ ਕਾਰਜ ਉਸ ਛੁਪੇ ਹੋਏ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਲੱਭਣਾ ਹੈ।"5
ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਸਿਧਾਂਤ
ਫਰਾਇਡ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿੱਥ ਨਿੱਜੀ, ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੋਕ-ਸਮੂਹ ਦੇ ਸਭ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਰਾਇਡ ਨੇ ਇਡੀਪਸ ਗ੍ਰੰਥੀ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਲੋਕ- ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਮਕਬੂਲ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਸੋਚਣੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿੱਥਾਂ ਸਮੁਚੀ ਮਨੁੱਖੀ ਨਸਲ ਦੇ ‘ਸਮੂਹਿਕ ਸੁਪਨਿਆਂ` ਦੀ ਨਿਆਈ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੁੰਗ ਦੇ ਚਿੰਤਨ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ‘ਸਮੂਹਿਕ ਅਵੇਚਤਨ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁਰਾ ਰੂਪ ਅਵੇਚਤਨ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਟਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਿੱਥਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੁਰਾ- ਰੂਪਾ ਨੂੰ ਹੀ ਅੱਗੇ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਨੋ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਾਇਡ ਅਤੇ ਯੁੰਗ ਨੇ ਆਪੋ ਆਪਣੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਮਿੱਥ ਦਾ ਮਨੋ-ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਦੋਵੇਂ ਵਿਦਵਾਨ ਮਿੱਥ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਅਵਚੇਤਨ ਦੀ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਫ਼ਰਾਇਡ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖੀ ਅਵਚੇਤਨ ਦੱਬੀਆਂ ਘੁੱਟੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਿਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਇਸੇ ਵਿੱਚੋਂ ਰੂਪ ਧਾਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਿੱਥ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਫ਼ਰਾਇਡ ਜੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਯੁੰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖੀ ਅਵਚੇਤਨ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਤੀਤਕਾਲੀ ਪੁਸ਼ਤਾਂ ਜਟਿਲ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਆਦਿ ਰੂਪ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸਮਾਜਿਕ ਸਿਧਾਂਤ
“ਮੈਲਿਨਵਸਕੀ, ਦੁਰਖਾਈਮ ਤੇ ਲੈਵੀ-ਬਰੁਹਲ ਨੇ ਇਸ ਪੱਖ ਬਾਰੇ ਅਧਿਕ ਬਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮੈਲਿਨਵਸਕੀ ਨੇ ਆਦਿਮ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਮਿੱਥ-ਕਥਾ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰ ਕੇ ਸਮਾਜਿਕ ਰੀਤੀਆਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਾਸਤੇ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ, ਨੈਤਿਕ ਤੇ ਵਿਉਹਾਰਕ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵਸਤੂ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਹੈ।"6
ਸੰਰਚਨਾਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤ
ਉਸ ਨੇ ਮਿੱਥ ਦੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਵਿਆਖਿਆ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵਿਹਾਰਕ ਅਧਿਐਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮਿੱਥਾਂ ਦੇ ਸੰਰਚਨਾਤਮਿਕ ਅਧਿਐਨ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਮਿੱਥ ਵਿਗਿਆਨ ਸਿਰਜਣ ਦੇ ਯਤਨ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਲੇਵੀ ਸਤ੍ਰਾਉਸ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਮਿੱਥ ਚਿੰਤਨ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਪਰਿਪੇਖ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਸਤ੍ਰਾਉਸ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿ ਮਿੱਥ ਕੇਵਲ ਵੱਥ (ਵਿਸ਼ਾ) ਮਾਤਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਬੰਧ ਮਿੱਥ ਦੇ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਮਿੱਥ ਰਚਨਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਹਿਜ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਿੱਥ ਵਿਗਿਆਨ ਵੱਥ ਦੀ ਥਾਵੇਂ ਮਿੱਥ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਲੇਵੀ ਸਤ੍ਰਾਉਸ ਸੰਰਚਨਾਤਮਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਮਾਡਲ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿੱਥਾਂ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਮਰ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕੋਡਾਂ ਅਤੇ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਵਿਦਮਾਨ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਿਧਾਤ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਲੈਵੀ-ਸਤ੍ਰਾਸ ਨਾਲ ਹੈ। ਲੈਵੀ -ਸਤ੍ਰਾਸ ਉੱਪਰ ਸਾਸਿਊਰ ਦੇ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ। ਸਤ੍ਰਾਸ ਨੇ ਸੰਰਚਨਾਵਾਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਮਿੱਥ ਕਥਾ ਦਾ ਸੰਰਚਨਾਤਮਕ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਨਵੀ ਮਨ ਉੱਪਰ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀ ਅਵਚੇਤਨ ਸੰਰਚਨਾ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਸਮਾਜਿਕ ਚੋਗਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਮਾਨਵੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵਕਤੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਕਾਇਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸੰਰਚਨਾਵਾਦੀ ਮਿੱਥ ਸਿਰਜਕ ਨੂੰ ਨਗਜਫਰ;ਰ;ਚਗ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਜਰਬਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਨੁਭਵ ਦੀ ਪਕੜ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਿਗਿਆਨਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ
ਅਰਨੈਸਟ ਕੈਜ਼ੀਰਰ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਿਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਮਿੱਥ ਦਾ ਤਰਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸਿਰਜਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕੈਜ਼ੀਰਰ ਨੇ ਮਿੱਥ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਿਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਮੰਨਿਆ ਹੈ।
ਰੂਪਵਾਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ
ਲੇਵੀ ਸਤ੍ਰਾਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰੂਸੀ ਰੂਪਵਾਦੀ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਪਰਾਪ ਨੇ ਇੱਕ ਸੌ ਰੂਸੀ ਲੋਕ-ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵੱਥ ਨੂੰ ਟੋਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਸਿੱਟੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਕਿ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਲੋਕ-ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੰਰਚਨਾਤਮਿਕ ਸਮਾਨਤਾ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਮਿੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿੱਥ ਵਿਗਿਆਨ
ਮਿੱਥ ਚਿੰਤਨ ਨਾਲ਼ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਤੇ ਲੋਕ-ਧਾਰਾ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣਾ ਸਰੋਕਾਰ ਜੋੜਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਵੇਖਦਿਆਂ ਇੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾ. ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਥਿੰਦ ਦਾ ਮਿੱਥ ਸੰਕਲਪ ਚਰਚਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦ ਹੈ । ਡਾ. ਥਿੰਦ ਨੇ ਮਿੱਥ ਕਥਾ ਲਈ ‘ਪੁਰਾਣ ਕਥਾ’ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁਰਾਣ ਕਥਾ ਸੰਬੰਧ ਕਿਸੇ ਪੂਰਵ ਇਤਿਹਾਸਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੀ ਘਟਨਾ ਨਾਲ਼ ਹੈ। ਪੁਰਾਣ ਕਥਾ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਅੰਦਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸ਼ੰਕਿਆਂ ਅਤੇ ਰਹੱਸਾਂ ਦਾ ਮਾਨਵੀਕ੍ਰਿਤ ਰੂਪ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਡਾ. ਬੇਦੀ ਵੀ ਮਿੱਥ ਪ੍ਰਤੀ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਹੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿੱਥ ਕਲਪਨਾ ਯਥਾਰਥ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਨਿਖੇੜੇ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਉਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਮੂਰਤ ਭਾਵਨਾ ਸਮੂਰਤ ਪੱਧਰ ਤੇ ਅਭਿਵਿਅਕਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿੱਥ ਨੂੰ ਸਿਰਜਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਭੋਗਦੀ ਹੈ। ਡਾ. ਹਰਿਭਜਨ ਮਿੱਥ ਪ੍ਰਤੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਅੰਤਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਿੱਥ ਬਾਰੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਮੱਤ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਮਿੱਥ ਸਿਰਜਣ ਉਸ ਦੇ ਆਲ਼ੇ ਦੁਆਲ਼ੇ ਪਸਰੇ ਯਥਾਰਥ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਸਮਝਾਉਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਸਿਧਾਂਤ ਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਿਧਾਂਤ
“ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਨਾਂ ਭਾਸ਼ਾ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਿਧਾਂਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਉੱਤੇ ਜਰਮਨ ਵਿਦਵਾਨ ਐਡਲਬਰਟ ਕੂਹਨ ਅਤੇ ਵਿਲਹਮ ਸ਼ਵਾਰਟਜ਼ ਨੇ ਬਹੁਤ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਯੂਨਾਨੀ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਮਿੱਥ ਕਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾਈ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੰਸਲਿਸਟ ਰੂਪ ਦੁਆਰਾ ਵਿਚਾਰਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਮੈਕਸਮੂਲਰ ਦੇ ਸ਼ਾਗਿਰਦਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਮਿੱਥ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਿੱਥ-ਕਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸੰਰਚਨਾਤਮਕ ਤੇ ਰੂੜ੍ਹੀਗਤ ਸਾਂਝ ਨੂੰ ਫਰੋਲਿਆ।"7 ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਮਿੱਥ ਦਾ ਖੇਤਰ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਰਥਾਂ ਦਾ ਧਾਰਣੀ ਹੈ। ਹਰ ਯੁੱਗ ਦੇ ਬੀਤਣ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵੱਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਵੀਆਂ ਅੰਤਰਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮਿੱਥ ਦੇ ਤੱਤ
ਮਿੱਥ ਕਥਾ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦਿਆਂ ਈ.ਈ.ਕੈੈੈਲਟ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਮਿੱਥ ਕਥਾ ਦੇ ਅੱਠ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਵਰਨਣ ਕੀਤਾ ਹੈ।ਉਹ ਅੱਠ ਤੱਤ ਹਨ:।ਅਗਿਆਨਤਾ,ਭੈ,ਹੈਰਾਨੀ,ਸਾਦਿਸ਼੍ਰਤਾ, ਵਿਚਾਰਾਂ,ਦੀ ਮੈਲਜੋਲਤਾ,ਦਲੈਰੀ,ਕਹਾਣੀ ਕਥਨ,ਕਹਾਣੀ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਰੁੱਚੀ। ਕੈਲਟ ਦੇ ਇਹਨਾਂ ਤੱਤਾਂ ਅਸੀਂ ਧਰਮ ਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਅਧੀਨ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਭੈ, ਹੈਰਾਨੀ,ਅਗਿਆਨਤਾ,ਆਦਿ ਤੱਤ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਆਦਿਮ ਵਿਰਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹਨ।ਇਸ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦਾ ਅੰਕੁਰ ਫੁੱਟ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ ਕਥਨ, ਕਹਾਣੀ ਸੁਧਾਈ ਦੀ ਰੁਚੀ, ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਮੇਲ ਜੋਲਤਾ ਤੇ ਦਲੇਰੀ ਆਦਿ ਮਿੱਥ ਕਥਾ ਦੇ ਕਹਾਣੀ ਤੇ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਅੰਸ਼ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹਨ। ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਇਹ ਪੱਖ ਸਾਹਿਤ ਨਾਲ ਜੁੜਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੱਖਾਂ ਦਾ ਵਿਵਰਣ ਅਸੀਂ ਪਹਿਲੇ ਦੇ ਆਏ ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਧੀਨ ਹੀ ਮਿੱਥ ਕਥਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਤੱਤ ਵਿਚਾਰੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਮਿੱਥ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੱਖ
ਮਿੱਥ ਕਥਾ ਦੇ ਅਰਥ ਨਿਸਚਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੋਟੇ ਤੌੌੌਰ ਤੇ ਤਿੰਨ ਪੱਖਾਂ ਹੇਠਾਂ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
1)ਮਿੱਥ ਕਥਾ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ।
੨)ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ।
3)ਵਿਰਤਾਂਤਿਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ।
1)ਮਿੱਥ ਕਥਾ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ
ਕੈਜ਼ਜਰ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਬਾਰੇ ਵਰਨਣਯੋਗ ਹਨ। ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਨਵ ਸੰਸਕਿ੍ਤੀ ਦੇ ਵਿਕਾਾਸ ਵਿੱੱਚ ਕੋਈ ਐਸਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਬਿੰਦੂ ਨਹੀਂ ਜਿਥੇ ਮਿੱਥ ਕਥਾ ਦਾ ਅੰਤ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ। ਧਰਮ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਨਿੱਖੜ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿੱਥਕ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਤੇ ਰਚਿਆ ਮਿਚਿਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਮਿੱਥ ਕਥਾ ਆਪਣੇ ਮੁੱਢਲੇ ਅਤੇ ਅਧੂਰੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਐਸੀਆਂ ਰੂੜੀਆਂ ਨੂੰ ਲਈ ਬੈਠੀ ਹੈ ਜਿਨਾ ਵਿੱਚੋ ਪਿੱਛੋਂ ਜਾ ਕੇ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੇ ਨਵੀਨ ਆਦਰਸ਼ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੈ। ਮਿੱਥ ਕਥਾ ਆਪਣੇ ਆਰੰਭਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੰਭਾਵਿਤ ਧਰਮ ਰਹੀ ਹੈ।" ਕੈਜ਼ਜਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਮਿੱਥ ਸਿਰਜਕ ਦਾ ਕਾਰਜ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਅਦਿਕ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ।ਇਹ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਉਤੇਜਤ ਅਤੇ ਸੁਹਾਨਭੂਤੀ ਵਾਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
2)ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ
ਮਿੱਥ ਕਥਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚੋ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਅੰੰਸ਼ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਰਜ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਿ੍ਸ਼ਟਮਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦ ਕੋੋਈ ਸੰਸਕਿ੍ਤੀ ਜਾਂ ਕਬੀਲਾ ਆਪਣੇੇ ਚੌਗਿਰਦੇ ਨੂੂੰ ਕਿਸੇ ਵਿਆਖਿਆ ਵਿੱਚ ਬੰਨਣਾ ਚਾਹੁਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ।ਸਮਾਜਕ ਔਕੜ ਦਾ ਹੱਲ ਲੱਭਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਰੀਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰੋੜਤਾ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਭਾਵਾਂ ਦੀ ਤਿਪ੍ਰਤੀ ਤੇ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਤੱਤਪਰ ਹੈ।ਮਿੱਥ ਕਥਾ ਇਹਨਾਂ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣ ਹਿਤ ਉਪਸਥਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਸੰਸਥਾਗਤ ਕਾਰਜਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਅਨੁਸ਼ਾਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣ ਕਾਰਨ ਹੀ ਮਿਥ ਕਥਾ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਅੰਗ ਹੋ ਨਿਬੜਦੀ ਹੈ।
3)ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ
ਮਿਥ ਕਥਾ "ਕਹਾਣੀ" ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਖਿਕ ਤੋਂ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਵਸਥਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ ਹੈ। ਆਰੰਭ ਤੌਂਂ ਹੀ ਇਸ ਦਾ ਮੰਤਵ ਤੇੇ ਪ੍ਯੋਜਨ ਬਿਰਤਾਂਤ ਨਾਲ ਜੁੁੁੜਿਆ ਹੋੋੋਇਆ ਹੈ। "ਡਾ. ਨਗੇਂਂਦਰ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿੱਥ ਕਥਾ ਦਾ ਸਰੂਪ ਕਥਾਤਮਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,ਜੋ ਕਲਪਨਾ ਆਧਾਰਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਅਲੌਕਿਕ ਤੇ ਅਤਿਮਾਨਵੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਾਨਵੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹਾਨਤਾ ਕਾਇਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚਲੀ ਕਲਪਨਾ ਨੂੰ ਸਤਿ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਮਿੱਥ ਕਥੲ ਵਿੱਚ ਕਲਪਨਾ ਅਤੇ ਸਤਿ ਅਥਵਾ ਭਾਗਵਤ ਸਤਿ ਵਸਤੁਗਤ ਸਤਿ ਦੀ ਅਭੇਦ ਪਰਤੀਤ ਇਸ ਦੀ ਆਧਾਰ ਭੂਮੀ ਬਣਦੀ ਹੈ।" ਮਿੱਥ ਕਥਾ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਪਰਮ ਸਤਿ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀਆਂ ਰੂੜ੍ਹ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਮਿੱਥ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਬਿਰਤਾਂਤ ਲੱਛਣ ਦਾ ਪ੍ਰੋੜ ਤੇ ਪਰਿਪੱਕ ਹੋਣਾ ਕੁਦਰਤੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂ
2 ਸ.ਸ. ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ, ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਪੰਜਾਬੀ ਕਥਾ: ਰੂਪ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾ, ਪਰੰਪਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 1977, ਪੰਨਾ-126.
3 ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ, ਮਿੱਥ ਰੂਪਾਕਾਰ: ਅਧਿਐਨ ਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ, ਰਵੀ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, 2004, ਪੰਨਾ-12-13.
4ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਥਿੰਦ, ਲੋਕਯਾਨ ਅਧਿਐਨ, ਪੰਜਾਬੀ ਅਧਿਐਨ ਸਕੂਲ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, 1978, ਪੰਨਾ-86.
5 ਉਹੀ
6 ਉਹੀ, ਪੰਨਾ-87.
ਹਵਾਲਾ ਪੁਸਤਕਾਂ
1.	Richard, M. Ohmann, Making of Myth, G.P. Putmans Sons, 	New York, 1962, p. 3
2.	ਡਾ. ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਜਨਮਸਾਖੀ। ਮਿੱਥ ਵਿਗਿਆਨ, ਆਰਸ਼ੀ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼, 	ਦਿੱਲੀ, 2005, ਪੰਨਾ 19
. 3.	International Encyclopedia of the Social Sciences Vol-10, 	(Editor, David L. Sills.), The Macmillan Company & the Free 	Press, 1968, p. 576.
4.	ਡਾ. ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਉਹੀ, ਪੰਨਾ 24.
5.	ਡਾ. ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ, ਮਿੱਥ ਰੂਪਾਕਾਰ, ਅਧਿਐਨ ਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ, ਰਵੀ ਸਾਹਿਤ 	ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, 2004, ਪੰਨਾ 16.
6.	ਡਾ. ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ, ਉਹੀ, ਪੰਨਾ 20.
7.	ਡਾ. ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ, ਉਹੀ, ਪੰਨਾ 22.
ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਕਾਕ
ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਕਾਕ (5 ਜੂਨ 1893 – 10 ਫਰਵਰੀ 1983) 1945-47 ਦੌਰਾਨ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਮੋਢੀ  ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਾਦੀ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਪਾਠ ਲਿਖਿਆ ਸੀ।
ਸੋਹਿਲ
ਸੋਹੀਲ (સોહિલ,, ) ਗੁਜਰਾਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁਲਿੰਗ ਨਾਂ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਂ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਲਈ ਵੀਜ਼ਾ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ
ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਲਈ ਵੀਜ਼ਾ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਬਾਕੀ ਮੁਲਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਆਮਦ ਉੱਤੇ ਲਗਾਈਆਂ ਰੋਕਾਂ ਹਨ। 2014 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਨੂੰ 52 ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਵੀਜ਼ਾ ਜਾਂ ਆਮਦ-ਉੱਤੇ-ਵੀਜ਼ਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਪਾਸਪੋਰਟ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ 76ਵੇਂ ਨੰਬਰ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਭੂਟਾਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਬਾਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਵੀਜ਼ਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪਾਸਪੋਰਟ ਵੈਧਤਾ
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ 6 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਵੈਧਤਾ ਅਤੇ 1 ਜਾਂ 2 ਖਾਲੀ ਸਫ਼ਿਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪਾਸਪੋਰਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉੱਤੇ ਪਾਬੰਦੀ
ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਪਾਸਪੋਰਟ ਵਾਲੇ ਨਾਗਰਿਕ ਜਾਂ ਫ਼ਿਰ ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਰ ਕਰ ਕੇ ਆਏ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਅਰਬ ਲੀਗ ਦੁਆਰਾ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਬਾਈਕਾਟ ਕਾਰਨ ਅਰਬ ਲੀਗ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮਦ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਵਾੜਾ ਦਰਾਕਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਭਾਸ਼ਾ ਸੰਪਰਕ
ਜਦੋਂ ਦੋ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸੰਪਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾ ਸੰਪਰਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਾ ਸੰਪਰਕ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਸੰਪਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਨੁੱਖੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਬਹੁਭਾਸ਼ਾਵਾਦ ਬਹੁਤ ਆਮ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਜ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਬਹੁਭਾਸ਼ਕ ਹਨ।
ਜਦ ਦੋ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਪਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਸੁਭਾਵਕ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦੋਨੋਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਿਆਂ ਹਨ। ਭਾਸ਼ਾ ਸੰਪਰਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਸ਼ਾਈ ਹੱਦਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਪਰਵਾਸ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਸਿਆਸੀ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰ ਕੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ
ਬਸਤੀ ਬੋਹੜ੍ਹਾਂ
ਬਸਤੀ ਬੋਹੜ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਟਾਂਡਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅਰਵਿੰਦ ਗੌੜ
ਅਰਵਿੰਦ ਗੌੜ (अरविन्द गौड़), ਭਾਰਤੀ ਰੰਗ ਮੰਚ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪਰਸੰਗਕ ਰੰਗ ਮੰਚ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਰਵਿੰਦ ਗੌੜ ਦੇ ਡਰਾਮੇ ਸਮਕਾਲੀ ਹਨ। ਵਿਆਪਕ ਸਮਾਜਕ ਰਾਜਨੀਤਕ ਮੁੱਦਿਆਂ - ਸੰਪਰਦਾਇਕਤਾ, ਜਾਤੀਵਾਦ, ਸਾਮੰਤਵਾਦ, ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ, ਰਾਜ ਦੇ ਦੋਸ਼, ਸੱਤਾ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ, ਹਿੰਸਾ, ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ, ਸਮਾਜਕ ਭੇਦਭਾਵ ਅਤੇ ਨਸਲਵਾਦ ਉਸ ਦੇ ਰੰਗ ਮੰਚ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇ ਹਨ।  ਗੌੜ ਇੱਕ ਐਕਟਰ ਅਧਿਆਪਕ (ਟਰੇਨਰ), ਸਮਾਜਕ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਕਥਾ-ਵਾਚਕ ਹੈ।
ਅਰਵਿੰਦ ਗੌੜ ਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਾਟ ਮਹਾਉਤਸਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਨੇ ਡਰਾਮਾ ਕਾਰਜਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਦਾ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਾਲਜਾਂ, ਸੰਸਥਾਨਾਂ, ਸਕੂਲਾਂ, ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਥਿਏਟਰ ਕਾਰਜਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਰਵਿੰਦ ਨੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਮਾਜਕ, ਰਾਜਨੀਤਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਉੱਤੇ ਨੁੱਕੜ ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ 60 ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਰੰਗ ਮੰਚ ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰੰਗਮੰਚ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਹੈਮਟ੍ਰੈਮਕ, ਮਿਸ਼ੀਗਨ
thumb|ਹੈਮਟ੍ਰੈਮਕ ਫਾਇਰ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਹੈਮਟ੍ਰੈਮਕ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਸਟੇਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। 2010 census, ਅਨੁਸਾਰਟ ਇਸਦੀ ਆਬਾਦੀ 22,423 ਸੀ। ਹੈਮਟ੍ਰੈਮਕ ਆਪਣੀ ਪੱਛਮੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਡੇਟਰੋਇਟ ਸ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਾਈਲੈਂਡ ਪਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਛੂੰਹਦਾ ਹੈ।
20ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪੋਲਿਸ਼ ਅਮਰੀਕੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਜੀਵੰਤ ਕੇਂਦਰ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਹੈਮਟ੍ਰੈਮਕ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ 2013 ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਮੁਸਲਿਮ ਸਿਟੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨਾਮ
ਹੈਮਟ੍ਰੈਮਕ ਦਾ ਨਾਮ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ-ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਫ਼ੌਜੀ ਜੀਨ ਫਰੈਂਕੋਇਸ ਹੈਮਟ੍ਰੈਮਕ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਡੇਟਰੋਇਟ ਵਿਖੇ ਫੋਰਟ ਸ਼ੇਲਬੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਨਾਪਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੈਮਟ੍ਰੈਮਕ ਟਾਊਨਸ਼ਿਪ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਹੈਮਟ੍ਰੈਮਕ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਜਰਮਨ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਵਸਾਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਪੋਲਿਸ਼ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੜ੍ਹ ਆ ਗਿਆ ਜਦੋਂ 1914 ਵਿੱਚ ਇਥੇ ਡਾਡਜ਼ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਪਲਾਂਟ ਖੁੱਲਿਆ।  ਪੋਲ ਲੋਕ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਅਨੁਪਾਤਹੋਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਕਈ ਵਾਰੀ ਡੇਟਰੋਇਟ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਪੋਲਿਸ਼ ਇਲਾਕੇ ਪੋਲਟਾਊਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੈਮਟ੍ਰੈਮਕ ਦਾ ਵੀ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ, ਦੇ ਨਾਲ ਰਲਗੱਡ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  2010 ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਸਰਵੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੈਮਟ੍ਰੈਮਕ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 14.5% ਪੋਲਿਸ਼ ਮੂਲ ਦਾ ਹੈ;  1970 ਵਿੱਚ 90% ਪੋਲਿਸ਼ ਆਬਾਦੀ ਸੀ।
ਪਿਛਲੇ ਤੀਹ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਮੱਧ ਪੂਰਬ (ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਯਮਨ), ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ (ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼), ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਯੂਰਪ (ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬੋਸਨੀਆ ਅਤੇ ਹਰਜ਼ੇਗੋਵੀਨਾ) ਤੋਂ ਪਰਵਾਸੀ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆਈ ਹੈ। 2010 ਅਮਰੀਕੀ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਸਰਵੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਜਨਮ ਵਾਲੀ ਆਬਾਦੀ 41.1% ਸੀ।   ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਖੋਂ ਵੰਨਸਵੰਨਾ ਸਿਟੀ ਬਣ ਗਿਆ। (ਹੇਠ ਜਨਸੰਖਿਆ ਅੰਕੜੇ ਦੇਖੋ)। ਆਬਾਦੀ 1950 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਵਿੱਚ 43.355, ਅਤੇ 1990 ਵਿੱਚ 18.372 ਸੀ।
ਕੈਸਪਰ ਡਿਕਟਮ
ਕੈਸਪਰ ਡਿਕਟਮ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:casper's dictum) ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸੜਨ ਦੇ ਦਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਸਰੀਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਨਾਲੋਂ ਹੌਲੀ ਸੜਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਦੋ ਹਫਤੇ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਹਫਤੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਲਾਤ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬਾਹਰੀ ਕਾਰਕਾਂ ਦਾ ਵੀ ਕਾਫੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ- ਮੌਸਮ ਦਾ ਖੁਸ਼ਕ ਜਾਂ ਨਮ ਹੋਣਾ, ਤਾਪਮਾਨ, ਲਾਸ਼ ਕਿੰਨੀ ਡੂੰਘਾਈ ਤੇ ਦੱਬੀ ਹੈ, ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਕਿਸ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਅਤੇ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਵਾ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ, ਤੰਗ ਕਪੜੇ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਡਾ ਸੇਵਨ ਆਦਿ।
ਮੈਰੀ ਪੈਟ ਫਿਸ਼ਰ
ਮੈਰੀ ਪੈਟ ਫਿਸ਼ਰ ਇੱਕ ਲੇਖਿਕਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ "ਹਾਰਟ ਓਫ ਗੋਲਡ: ਦੀ ਲਾਈਟ ਵਿਦਿਨ ਲਾਈਫ" ਅਤੇ "ਲਿਵਿੰਗ ਰਿਲਿਜਨਸ: ਐਨ ਇੰਸੀਕਲੋਪੀਡਿਆ ਓਫ ਦਿ ਵਰਲਡਸ ਫੈਥਸ" ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ।
ਯੋਗਤਾ
ਗੋਬਿੰਦ ਸਦਨ ਦੇ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਕ ਅੰਤਰ-ਧਰਮ ਭਾਈਚਾਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਬਾਬਾ ਵਿਰਸਾ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਗੋਪਿਕਾ ਅਨਿਲ
ਗੋਪਿਕਾ ਅਨਿਲ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Gopika Anil; ਜਨਮ 27 ਅਪ੍ਰੈਲ 1994) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸੋਪ ਓਪੇਰਾ, ਸੰਥਵਾਨਮ ਵਿੱਚ ਅੰਜਲੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1995 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਬਾਲ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਘਾਨਾ ਅਲੀ
ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ
ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਡਰਾਮਾ ਸੀਰੀਅਲ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬੇ 'ਤੇ, ਅਲੀ ਨੇ ਇਸਨੂੰ "ਮੁਸ਼ਕਲ" ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ 2015 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ। ‘ਦ ਨਿਊਜ਼ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ’ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੇਖ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਹਿੱਟ ਡਰਾਮਾ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ, ਉਹ "ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਖਣ ਵਾਲੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ"। ਉਹ ਤੀਬਰ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ LGBT ਦੀ ਪੱਕੀ ਸਮਰਥਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਬੋਲਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ ਮੇਰੀ ਝਾਂਤ ਪਹਿਲੇ ਆਪ LGBT ਥੀਮ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸਬਾ ਫੈਜ਼ਲ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਮੁਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ। ਨਿਪਲ ਮੁਹਿੰਮ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਲੀਨਾ ਐਸਕੋ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਕਾਨਾਗਾਵਾ ਦੀ ਸੰਧੀ
ਕਾਨਾਗਾਵਾ ਦੀ ਸੰਧੀ ਜੋ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਮਾਰਚ 1854 ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਇਹ ਸੰਧੀ ਸਦਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਸੰਧੀ ਸੀ। ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਨਾਗਾਵਾ ਦੀ ਸੰਧੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਾਪਾਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸੰਧੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਦਵਾਰੇਆਣਾ
ਦਵਾਰੇਆਣਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਹਦੀਸ
﻿ਹਦੀਸ (حديث, ਜਾਂ ) ਦਾ ਅਰਥ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਵਾਇਤ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯਾਨੀ ਹਦੀਸ ਤੋਂ ਭਾਵ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਪੈਗ਼ੰਬਰ ਮੁਹੰਮਦ ਦੀਆਂ ਆਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਦੇਣ ਦੀ ਰਵਾਇਤ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਦੀਸ ਲਫ਼ਜ਼ ਤਹਦੀਸ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ, ਤਹਦੀਸ ਦਾ ਅਰਥ ਖ਼ਬਰ ਦੇਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹਦੀਸ ਦੀ ਸ਼ਰਈ ਹੈਸੀਅਤ
ਕਿਤਾਬ-ਉਲ-ਲੱਲਾਹ ਦੇ ਬਾਅਦ ਰਸੂਲ ਅਲਲਹਐ ਦੀ ਸੁੰਨਤ ਸ਼ਰੀਅਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਰਚਸ਼ਮਾ ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਾਸਾਸ ਹੈ। ਇਹ ਕੁਰਆਨ-ਏ-ਕਰੀਮ ਦੀ ਤਸ਼ਰੀਹ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਤੌਜੀਹ ਅਤੇ ਇਜਮਾਲ ਦੀ ਤਫਸੀਲ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਤੀਜੀ ਅਤੇ ਚੌਥੀ ਅਸਲ ਬੁਨਿਆਦ, ਇਜਮਾ-ਏ-ਉਂਮਤ ਅਤੇ ਕਿਆਸ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰਾਂ ਉਸੂਲਾਂ ਦਾ ਮਰੱਜਾ ਖ਼ੁਦ ਰਸੂਲ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੀ ਜ਼ਾਤ-ਏ-ਗਿਰਾਮੀ ਹੈ। ਸ਼ਮਸ ਅਲਾਇਮਹਔ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਸ਼ਰੀਅਤ ਦੀ ਤਿੰਨ ਹੁੱਜਤਾਂ (ਬੁਨਿਆਦਾਂ) ਹਨ, ਕਿਤਾਬ-ਉਲ-ਲੱਲਾਹ, ਸੁੰਨਤ ਅਤੇ ਇਜਮਾ, ਚੌਥੀ ਬੁਨਿਆਦ ਕਿਆਸ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਤਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਅਗਰ ਗ਼ੌਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲਗੇਗਾ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਮਾਮ ਉਸੂਲਾਂ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਸਿਰਫ਼ ਰਸੂਲ ਅੱਲ੍ਹਾ ਤੋਂ ਨਕਲ ਵਸਮਾਅ ਹੈ। ਕੁਰਆਨ-ਏ-ਕਰੀਮ ਵੀ ਰਸੂਲ ਅੱਲ੍ਹਾ ਹੀ ਦੇ ਜ਼ਰੀਆ ਮਿਲਿਆ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੀ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਆਯਾਤ ਦੀ ਤੀਲਾਵਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਬਿਤਰ ਯੱਕਾ-ਏ-ਤਵਾਤਰ ਸਾਡੇ ਤੱਕ ਅੱਪੜਿਆ ਹੈ (ਸਿਧਾਂਤ ਅਲਸਰ ਖੱਸੀ: ੧/੨੭੯ ਅਤੇ ਇਜਮਾ-ਏ-ਉਂਮਤ ਅਤੇ ਕਿਆਸ ਵੀ ਤੁਸਾਂ ਦੇ ਇਰਸ਼ਾਦ ਹੀ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ-ਪਾਤਰ ਹਨ ਤਾਂ ਜਦੋਂ ਦੀਨ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਰਸੂਲ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੀ ਜ਼ਾਤ-ਏ-ਗਿਰਾਮੀ ਠਹਰੀ ਤਾਂ ਫਿਰ ਇਬਾਦਤ ਵਾਤਾਅਤ ਦੇ ਮੁਆਮਲੇ ਵਿੱਚ ਹਦੀਸ ਵ ਕਰਾਨ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਕਰਨਾ ਬੇ-ਬੁਨਿਆਦ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦੋਨਾਂ ਇਤਾਅਤ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਹਨ; ਅਲਬਤਾ ਹੁੱਜਤ ਦੀਨ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਦੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੁਰਆਨ ਦੀ ਨਕਲ ਵਗ ਤਰੀਕ਼ਾ-ਏ-ਤਵਾਤਰ ਹੈ, ਜੋਹਰ ਤਰਾਹ ਦੇ ਸ਼ਕ ਵਸ਼ਬਾ ਤੋਂ ਬਾਲਾਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਲਮ ਕਤਈ ਦੀ ਮੂਜਿਬ ਹੈ ਅਤੇ ਹਦੀਸ ਇਸ ਹੈਸੀਅਤ ਤੋਂ ਕਿ ਇਰਸ਼ਾਦ ਰਸੂਲ ਹੈ, ਹੁੱਜਤ ਕਤਈ ਹੈ; ਅਲਬਤਾ ਰਸੂਲ ਤੋਂ ਸਾਡੇ ਤੱਕ ਪਹੂੰਚਣ ਵਿੱਚ ਜੋ ਦਰਮਿਆਨੀ ਵਸਾਇਤ ਹੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਅਹਾਦੀਸ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਇਸ ਦਰਜਾ ਕਤਈ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਰਜਾ ਦੀ ਕਤਈਅਤ ਕੁਰਆਨ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮ
1976 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ
ਭਾਰਤ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਮਾਂਟਰੀਆਲ ਅਤੇ ਕੇਬੈੱਕ ਹੋਏ 1976 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ 'ਚ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਇਹ 1928 ਦੀਆਂ ਓਲੰਪਿਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਕੋਈ ਵੀ ਤਗਮਾ ਹਾਸਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ।
ਐਥਲੈਟਿਕਸ
ਮਰਦਾ ਦਾ 800 ਮੀਟਰ
ਮਰਦਾਂ ਦੀ 10.000 ਮੀਟਰ
ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਲੰਮੀ ਛਾਲ
ਮਰਦਾ ਦਾ ਮੈਰਾਥਨ
ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ
ਰਾਏ ਸਿਕ – ਪਹਿਲੇ ਦੌਰ 'ਚ ਹਾਰਿਆ।
ਸੀ। ਸੀ। ਮਚਾਇਆ –ਪਹਿਲੇ ਦੌਰ 'ਚ ਹਾਰਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ
ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਹੁੰਦਲ
ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਹੁੰਦਲ (1934 - 9 ਜੁਲਾਈ 2023) ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤਿਬੱਧ ਕਵੀ ਬਹੁ-ਪੱਖੀ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਹ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਨੂੰ ਕਵਿਤਾ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਰਹਿਨੁਮਾ ਦਰਸ਼ਨ ਮੰਨਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਾਵਿ ਨੂੰ ਲੋਕ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸਾਧਨ ਮੰਨਦਾ ਸੀ। ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ, ਰੇਖਾ ਚਿੱਤਰ, ਸਵੈਜੀਵਨੀ ਆਦਿ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੁੰਦਲ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ
ਭੂਲਪੁਰ
ਭੂਲਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਟਾਂਡਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਦਰਮਿਆਨਾ ਜਿਹਾ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 391 ਪਰਿਵਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 2011 ਦੇ ਆਂਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 1779 ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 917 ਮਰਦ ਅਤੇ 862 ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਔਸਤ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 940 ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ 895 ਔਸਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਧ ਹੈ। ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖਰੇ ਲਏ ਬਾਲ ਲਿੰਗ ਦੀ ਅਨੁਪਾਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 846 ਦੇ ਔਸਤ ਤੋਂ ਘੱਟ, 553 ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 75.84% ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 79.62% ਸੀ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 86.60% ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 72.70% ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ ਐਕਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਸਰਪੰਚ (ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੁਖੀ) ਨੇ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਿੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਚੋਣ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਟਿਕਾਣਾ ਵੇਰਵਾ
ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਨਾਮ: ਟਾਂਡਾ
ਭਾਸ਼ਾ: ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ
ਸਮਾਂ ਖੇਤਰ: IST (UTC+5:30)
ਟੈਲੀਫੋਨ ਕੋਡ / ਐਸ.ਟੀ.ਡੀ ਕੋਡ: 01886
ਪਿੰਨ ਕੋਡ: 144202
ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਦੁਆਰਾ-
ਟਾਂਡਾ ਉਰਮਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਚੋਲਾਂਗ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਭੂਲਪੁਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਨ
ਜਲੰਧਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਵੱਡਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਭੂਲਪੁਰ ਤੋਂ 41 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ
ਨੇੜਲੇ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ
ਟਾਂਡਾ ਉਰਮਰ - 0 KM
ਖੁੱਡਾ ਕੁਰਾਲਾ- 9 KM
ਗਰ੍ਹਨਾ ਸਾਹਿਬ- 14 KM
ਘੁੰਮਣ ਯੋਗ ਥਾਵਾਂ
ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ- 35 KM
ਜਲੰਧਰ - 42 KM
ਕਪੂਰਥਲਾ- 45 KM
ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ- 51 KM
ਊਨਾ- 72 KM
ਨੇੜਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ
ਸ਼ਹਿਰ
ਉਰਮਰ ਟਾਂਡਾ- 2 KM
ਦਸੂਆ- 18 KM
ਤਲਵਾੜਾ- 28 KM
ਕਾਦੀਆਂ- 31 KM
ਤਾਲੁਕਾ
ਟਾਂਡਾ- 0 KM
ਉਰਮਰ ਟਾਂਡਾ- 1 KM
ਭੋਗਪੁਰ- 14 KM
ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦਪੁਰ- 16 KM
ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ
ਪਠਾਨਕੋਟ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ - 68 KM
ਰਾਜਾ ਸਾਂਸੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ- 87 KM
ਲੁਧਿਆਣਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ - 98 KM
ਗੱਗਲ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ - 103 KM
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅਨੰਤਮੂਲ
ਅਨੰਤਮੂਲ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਲੀ ਜਮੀਨ ਤੇ ਫੈਲਣ ਵਾਲੀ, ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲੀ ਬੇਲ ਹੋ ਜੋ ਸਮੁੱਦਰੀ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਾਂਤ 'ਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 5 ਤੋਂ 15 ਫੁੱਟ ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਮਨੁੱਖੀ ਦੀ ਉਗਲਾਂ ਜਿਨੀਆਂ ਮੋਟੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਪੱਤੇ 1 ਤੋਂ 4 ਇੰਚ ਲੰਬੇ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਧਾਰੀਆਂ ਵਾਲੇ ਅੰਡਾਕਾਰ ਰੂਪ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤੋੜਣ ਨਾਲ ਦੁੱਧ ਜਿਹਾ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਫੁੱਲ ਗੁੱਛਿਆਂ 'ਚ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਫਲੀਆਂ ਲਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦਵਾਈਆਂ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਕੰਮ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਗੁਣ
ਇਹ ਮਧੁਰ, ਸ਼ੀਤਲ, ਭਾਰੀ, ਕੌੜੀ, ਮਿੱਠੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੀ ਬੇਲ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਖੂਨ ਸਾਫ ਕਰਨ ਲਈ, ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਣ ਲਈ, ਵੀਰਜ ਵਧਾਉਣ ਲਈ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਖੂਨ ਦਾ ਦੋਰਾ ਠੀਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਰਸਾਇਣਿਕ
ਇਸ 'ਚ 0.22 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੇਲ ਜਿਸਦਾ 80 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਭਾਗ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲ ਪੈਰਾਨੇਥਾਕਸੀ ਸੇਲਿਸਿਲਿਕ ਐਲਡੀਹਾਈਡ ਕਹਾਉਣਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੌਦੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਨਸਪਤੀ
ਟਵੈਲਥ ਨਾਈਟ
ਟਵੈਲਥ ਨਾਈਟ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 1601–02 ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਟਕਕਾਰ ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਦੀ ਲਿਖੀ ਸੰਸਾਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਮੇਡੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਕਮੇਡੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1600ਈ ਦੇ ਨਾਟਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1600 ਈ ਦੇ ਨਾਟਕ
ਬਗੋਲ ਖੁਰਦ
ਬਗੋਲ ਖੁਰਦ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਟਾਂਡਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸਿੰਘ
ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਉਪਨਾਮ, ਟਾਈਟਲ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਨਾਮ ਹੈ ਇਹ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਸ਼ੇਰ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਉਪਨਾਮ ਅਤੇ ਟਾਈਟਲ ਵੱਜੋਂ ਵੀ ਜੋੜਿਆ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਇਹ ਉਪਨਾਮ ਲਗਾਉਣਾ ਲਾਜਮੀ ਕੀਤਾ ਸੀ ਤਾਂ ਕਿ ਸਾਰੇ ਜਾਤੀ ਦੇ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੇ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ।
ਪੀਰੀਅਡ (ਮਿਆਦੀ ਪਹਾੜਾ)
ਪੀਰੀਅਡ, ਮਿਆਦੀ ਪਹਾੜੇ ਵਿੱਚ ਖਿਤਿਜੀ ਕਤਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਪੀਰੀਅਡ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਸ਼ੈੱਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਪੀਰੀਅਡ ਦੇ ਪਿਹਲੇ ਤੱਤ ਤੋਂ ਚੱਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਅਗਲੇ ਹਰ ਇੱਕ ਤੱਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਤੱਤ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਤੋਂ ਘੱਟ ਧਾਤੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਇੱਕ ਪੀਰੀਅਡ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਰਸਾਇਣਕ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕੀ ਪੀਰੀਅਡਿਕ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਲਈ, ਪਹਿਲੇ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਅਲਕਾਲੀ ਧਾਤੂਆਂ ਦੀਆਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਤਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕੀ ਉੱਚ-ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਅਤੇ ਨੋਬਲ ਗੈਸ ਬਣਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਸ਼ੈੱਲ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਨੂੰ ਕੱਢਣਾ। ਮਿਆਦੀ ਪਹਾੜੇ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 118 ਤੱਤ ਹਨ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ 7 ਪੀਰੀਅਡਾਂ ਅਤੇ 18 ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਆਦੀ ਪਹਾੜਾ
ਸਿਰਸੜੀ
ਸਿਰਸੜੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਗੋਵਿੰਦਿਨੀ ਮੂਰਤੀ
ਗੋਵਿੰਡੀ ਮੂਰਤੀ (ਜਨਮ 1974) ਇੱਕ ਯੂਐਸ-ਅਧਾਰਤ, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ। ਮੂਰਤੀ ਦਾ ਪਿਤਾ ਭਾਰਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮੂਲ ਦੀ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਹੈ। ਮੂਰਤੀ ਯੇਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਟਲਾਂਟਿਕ, ਹਫਿੰਗਟਨ ਪੋਸਟ, ] ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਤ ਫਿਲਮ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਗੱਠਜੋੜ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ 2013 ਵਿੱਚ, ਮੂਰਤੀ ਨੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਵੀਕਐਲ ਐਲ ਏ ਦੇ "ਪਾਵਰ ਵੂਮੈਨ ਇਨ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ" ਗੋਲਮੇਤ ਵਿੱਚ ਬੋਲਿਆ | 2016 ਤੱਕ, ਮੂਰਤੀ ਅਮਰੀਕੀ ਸਿਨੇਮਾਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਦੇ ਜਨਵਰੀ 2016 ਦੇ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ II ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਾਇਫ-ਫਾਈ ਸ਼ਾਰਟ ਫਿਲਮ ਯੂਐਫਓ ਡਾਇਰੀ ਦੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ।
ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਮੂਰਤੀ ਨੇ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਹੱਕ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ, ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ,  ਵਿਗਿਆਨ, ਅਤੇ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਲੇਖਣੀ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਵਰਨਰ ਹਰਜ਼ੋਗ,  ਅਤੇ ਸਟੈਨ ਲੀ, ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਮਕਾਲੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਕਰਟ ਰਸਲ ਵਰਗੇ ਅਭਿਨੇਤਾ, ਕੈਥਰੀਨ ਹਾਰਡਵਿਕ, ਲੀਨ ਸ਼ੈਲਟਨ, ਲੇਕ ਬੇਲ, ਵਰਗੇ ਸਖਸ਼ੀਅਤ ਦੀਆਂ  ਇੰਟਰਵਿਊ  ਲਈਆਂ ਹਨ। ਸਟੀਵਨ ਨਾਈਟ, ਅਤੇ ਸ਼ੀਆ ਲਾ ਬੇਫ, ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ. 2013 ਵਿੱਚ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਜੀਟ ਪ੍ਰੋਪਲੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਨਾਸਾ ਦੇ ਧਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਾਸਾ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦੇਣ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਲਾੜ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ‘ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੂਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਅਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ' ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਆਈ. ਉਹ ਸੀ ਐਨ ਐਨ, ਫੌਕਸ ਨਿਊਜ਼, ਐਮਐਸਐਨਬੀਸੀ, ਏ ਐਮ ਸੀ, ਬੀ ਬੀ ਸੀ ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ 2007 ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਏ ਬੀ ਸੀ ਤੇ ਐਟ ਦ ਮੂਵੀਜ਼ ਵਿਦ ਇਬਰਟ ਐਂਡ ਰੋਪਰ ਦਾ  ਇਕ ਐਪੀਸੋਡ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਮੂਰਤੀ ਇਕ ਜਨਤਕ ਸਪੀਕਰ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵੀ ਹੈ. | 2013 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਵੀਕਐਲ ਐਲ ਏ ਦੇ "ਪਾਵਰ ਵੂਮੈਨ ਇਨ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ" ਗੋਲਮੇਧ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ.| ਮੂਰਤੀ ਜਨਵਰੀ 2005 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਆਨ-ਲਾਈਨ ਫਿਲਮ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਲਿਬਰਟਸ ਜੇਸਨ ਅਪੁਜ਼ੋ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗੀ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਫਿਲਮੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਲਾੱਗ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ. ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੀ ਫਿਲਮ ਆਲੋਚਕ ਏਓ ਸਕੌਟ ਨੇ ਲਿਬਰਟਾਸ ਨੂੰ “ਸਮਝਦਾਰ ਅਤੇ ਭੜਕਾ.” ਕਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਐਲਏ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੀ ਫਿਲਮ ਦੇ ਕਾਲਮ ਲੇਖਕ ਪੈਟਰਿਕ ਗੋਲਡਸਟਾਈਨ ਨੇ ਲਿਬਰਟਾਸ ਨੂੰ “ਲਾਜ਼ਮੀ ਪੜ੍ਹਨਾ” ਕਿਹਾ ਹੈ। 2007 ਵਿੱਚ, ਲਿਬਰਟਸ ਨੂੰ 2007 ਦੇ ਵੈਬਲੌਗ ਅਵਾਰਡਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇੰਟਰਨੈਟ ਤੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਬਲੌਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ. ਲਿਬਰਟਸ ਨੇ 2008 ਦੀ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕੀਤੀ, 2010 ਦੇ ਬਸੰਤ ਵਿਚ ਲਿਬਰਟਸ ਫਿਲਮ ਮੈਗਜ਼ੀਨ (ਐਲਐਫਐਮ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ. ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਵਾਂ ਲਿਬਰਟਸ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਗਾਮੀ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ. ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਉਦੇਸ਼ "ਅਜ਼ਾਦੀ, ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ" ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਸਾਈਟ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ, ਵੈਬਸਾਈਟਾਂ, ਟ੍ਰੇਲਰਾਂ ਅਤੇ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਇਸ ਸਮੇਂ "ਆਜ਼ਾਦੀ ਪੱਖੀ ਫਿਲਮਾਂ" ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਹੈ. ਥੀਏਟਰਾਂ ਵਿਚ ਜਾਂ ਡੀ.ਵੀ.ਡੀ.
ਮੂਰਤੀ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਸੁਨਡੈਂਸ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ, ਟ੍ਰਿਬੈਕਾ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ, ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੀ ਹੈ. 2013 ਵਿੱਚ ਮੂਰਤੀ ਨੇ ਔਰਤ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਲਈ ਏਡਬਲਯੂਐਫਜੇ ਈਡੀਏ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਲਈ ਵਿਸਲਰ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਦੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸਮਾਰੋਹ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੇਰੀਅਟੀ ਵਿੱਚ ਕਵਰੇਜ ਮਿਲੀ ਜਦੋਂ ਮੇਲਿਸਾ ਲਿਓ ਨੇ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ' ਤੇ ਜੇਤੂ filmਰਤ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਨੂੰ ਫੰਡ ਦੇਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ.|
2016 ਵਿੱਚ, ਮੂਰਟੀ ਨੇ ਯੂਐਫਓ ਡਾਇਰੀ ਵਿੱਚ ਕਾਰਵਾਈ  ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸਿਨੇਮਾਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਦੇ ਜਨਵਰੀ 2016 ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਟ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ   ਹਫਿੰਗਟਨ ਪੋਸਟ ਅਤੇ ਦਾ  ਅਲਾਇੰਸ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ II ਦੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸ਼ਾਰਟ ਫਿਲਮ ਵੂਮੈਨ ਫਿਲਮ ਜਰਨਲਿਸਟਸ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ | ਯੂਐਫਓ ਡਾਇਰੀ ਫੋਲਿਓ ਐਡੀ ਅਵਾਰਡ ਜੇਤੂ ਜੇਸਨ, ਐਮੀ ਐਵਾਰਡ ਜੇਤੂ ਮਿਚ ਡੈਂਟਨ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ, ਆਈਐਲਐਮ, ਵੇਟਾ ਡਿਜੀਟਲ, ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਡੋਮੇਨ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲਅਪੁਜੋ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ| ਇਹ ਫਿਲਮ 2016 ਵਿਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1974
ਰੇਗਿਸਤਾਨ
thumb|ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਸਕੁਆਇਰ ਦਾ ਮੈਕੇਟ, ਜੋ ਕਿ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਰਕੰਦ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਤਿਮੁਰਿਦ ਰਾਜ ਦੇ ਸਮਰਕੰਦ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਦਿਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ  ਸੀ ਜੋ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਫਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਰੇਗਿਸਤਾਨ (ریگستان) ਦਾ ਮਤਲਬ  "ਸੈਂਡੀ ਪਲੇਸ"  ਜਾਂ "ਮਾਰੂਥਲ" ਹੈ।ریگستان
ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਚੌਂਕ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਸ਼ਾਹੀ ਘੋਸ਼ਣਾਵਾਂ ਸੁਣਨ ਲਈ ਇੱਕਠੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਜਨਤਕ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦਾ ਸਥਾਨ ਸੀ। ਇਹ ਵਿਲੱਖਣ ਇਸਲਾਮਿਕ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮਦਰੱਸਿਆਂ (ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਕੂਲ) ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮਦਰੱਸੇ
ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮਦਰੱਸੇ ਹਨ: ਉਲੂਘ ਬੇਗ ਮਦਰੱਸਾ (1417-1420), ਟਿਲਿਆ-ਕੋਰੀ ਮਦਰੱਸਾ (1646-1660) ਅਤੇ ਸ਼ੇਰ-ਡਾਰ ਮਦਰੱਸਾ (1619-1636)। ਮਦਰੱਸਾ ਇੱਕ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਸਕੂਲ।
ਉਲੂਘ ਬੇਗ ਮਦਰੱਸਾ (1417–1420)
ਉਲੂਘ ਬੇਗ ਮਦਰੱਸਾ, ਤੰਮੂਰ-ਤਾਮਰਲੇਨ ਦੇ ਤਾਮੂਰੀ ਸਾਮਰਾਜ ਯੁੱਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਲੂਗ਼ ਬੇਗ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੱਠੀ ਇਵਾਨ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਖੂੰਜਿਆਂ  ਨੂੰ ਉੱਚੇ ਮੀਨਾਰਟਸ ਦੁਆਰਾ ਘੁੰਮਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯੁਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਉੱਪਰ ਮੋਜ਼ੇਕ ਦੇ ਪੈਨਲ ਨੂੰ ਜਿਓਮੈਟਰੀ ਸਟਾਈਲਾਈਬਲ ਗਹਿਣੇ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸਜਿਦ ਅਤੇ ਲੈਕਚਰ ਕਮਰੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਡਾਰਮਿਟਰੀ ਸੈਲਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤੌੜੀਆਂ ਉਡਾਈਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਧੁਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਡੂੰਘੀਆਂ ਗੈਲਰੀਆਂ ਹਨ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਉਲੂਘ ਬੇਗ ਮਦਰੱਸਾ ਕੋਨੇ 'ਤੇ ਚਾਰ ਗੁੰਮਦਾਰ ਲੈਕਚਰ ਕਮਰੇ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦੋ-ਮੰਜ਼ਲਾ ਇਮਾਰਤ ਸੀ।
ਊਲੂਘ ਬੇਗ ਮਦਰਾਸਾਹ (ਫ਼ਾਰਸੀ: مدرسه الغ بیگ) 15 ਵੀਂ ਸਦੀ CE ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਿਮ ਵਜ਼ੀਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਾਦਰੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਅਬਦੁਲ-ਰਹਿਮਾਨ ਜਾਮੀ, ਜੋ ਮਦਰੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਮਹਾਨ ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵੀ, ਵਿਦਵਾਨ, ਰਹੱਸਵਾਦੀ, ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਕ ਸਨ. ਉੱਲੂਘ ਬੇਗ ਨੇ ਉਥੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤੇ. ਊਲੂਘ ਬੇਗ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮਦਰੱਸੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ[
ਸ਼ੇਰ-ਡੋਰ ਮਦਰੱਸਾ
17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਰਕੰਦ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਯਲੰਗਟੁਸ਼ ਬਖੋਦੂਰ ਨੇ ਸ਼ੇਰ-ਡੋਰ (ਫ਼ਾਰਸੀ: ਸ਼ੀਦੀਰ) ਅਤੇ ਟਿਲੀਕਾ-ਕੋਰੀ (ਫ਼ਾਰਸੀ: طلاکاری) ਮਦਰੱਸਾ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ. ਹਰ ਮਦਰੱਸੇ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਬਾਘ ਮੋਜ਼ੇਕ ਦਿਲਚਸਪ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਧਾਰਮਿਕ ਇਮਾਰਤਾਂ' ਤੇ ਜੀਵਿਤ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਵਿੱਚ ਪਾਬੰਦੀ ਨੂੰ ਝੁਠਲਾਉਂਦੇ ਹਨ.
ਟਿਲਿਆ-ਕੋਰੀ ਮਦਰੱਸਾ (1646-1660)
ਦਸ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਟਿਲੀਆ-ਕੋਰੀ (ਫ਼ਾਰਸੀ: طلاکاری, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ "ਗੋਲਡਡ" ਹੈ) ਮਦਰੱਸਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ. ਇਹ ਸਿਰਫ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਕਾਲਜ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਇਸਨੇ ਵੀ ਮਸਜਿਦ (ਮਸਜਿਦ) ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ. ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮੰਜ਼ਲਾ ਮੁੱਖ ਮੁਹਾਵਰੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਵਿਹੜਾ ਹੈ ਜੋ ਡਾਰਮਿਟਰੀ ਸੈੱਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤੈ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਨਾਲ ਚਾਰ ਗੈਲਰੀਆਂ ਹਨ. ਮਸਜਿਦ ਦੀ ਇਮਾਰਤ (ਤਸਵੀਰ ਦੇਖੋ) ਵਿਹੜੇ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ. ਮਸਜਿਦ ਦਾ ਮੁੱਖ ਹਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
Coordinates: [//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?pagename=%E0%A8%B0%E0%A9%87%E0%A8%97%E0%A8%BF%E0%A8%B8%E0%A8%A4%E0%A8%BE%E0%A8%A8&params=39_39_17_N_66_58_32_E_region:UZ_type:landmark <span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"> 39°39′17″N 66°58′32″E  ﻿ / ﻿ <span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">39.65472°N 66.97556°E ﻿ / 39.65472; 66.97556   ]
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮੀ ਵਸਤੂਕਲਾ
ਆਈਸਾਡੋਰਾ ਡੰਕਨ
ਐਂਜਲਾ ਆਈਸਾਡੋਰਾ ਡੰਕਨ (27 ਮਈ 1877 – 14 ਸਤੰਬਰ 1927) ਅਮਰੀਕੀ ਮੂਲ ਦੀ ਲੋਕ ਨਰਤਕੀ ਸੀ।
ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸਾਨ-ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਵਿੱਚ 26 ਮਈ, 1877 ਨੂੰ ਜਨਮੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ 22 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ 50 ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੀਕਰ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਗੁਲਾਮ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਹਾਸਲ ਕਰਦਿਆਂ ਸਟੇਜ ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ੋ ਦੇਖ ਰਹੇ ਲੈਨਿਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਸਲਾਮੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1927 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1877
ਸੋਫੀਆ ਅਲ ਮਾਰੀਆ
ਸੋਫੀਆ ਅਲ ਮਾਰੀਆ (صافية المرية) (ਜਨਮ 1983) ਇੱਕ ਕਤਰੀ-ਅਮਰੀਕਨ ਕਲਾਕਾਰ, ਲੇਖਿਕਾ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ।  ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੇ ਨਿਊ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ, ਗਵਾਂਗੂ ਬਿਓਨਾਲ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਸਕੂਲ ਆਫ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਹਾਰਪਰ ਮੈਗਜ਼ੀਨ, ਫਾਈਵ ਡਾਇਲਸ, ਟ੍ਰਿਪਲ ਕੈਪੋਪੀ ਅਤੇ ਬਿਡੋਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਉਹ "ਗਲਫ ਫਿਊਚਰਿਜ਼ਮ" ਦੀ ਸੰਕਲਪ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।  ਵਾਇਰਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦੋ ਕਾਲਮ ਵਿੱਚ ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਤੇ ਬਰੂਸ ਸਟਰਲਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
27 ਨਵੰਬਰ, 2012 ਨੂੰ ਹਾਰਪਰ ਪੈਰੇਨਿਅਲ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ 'ਦ ਗਰਲ ਹੂ ਫਿਲ ਟੂ ਅਰਥ' ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਸੋਫਿਆ ਅਲ ਮਾਰੀਆ ਇੱਕ ਪਯਾਲੁਪ, ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਤੋਂ ਅਮਰੀਕੀ ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਤਰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਦੌਰਾਨ ਦੋਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ।  ਉਸਨੇ ਕਾਇਰੋ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਗੋਲਡਸੱਮਥ ਵਿਚਲੇ ਆਰਾ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵੀ ਸੰਸਕਤਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ।
ਗਲਫ ਫਿਊਚਰਜ਼ਮ
ਗਲਫ ਫਿਊਚਰਜ਼ਮ ਸੋਫੀਆ ਅਲ ਮਾਰੀਆ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜੋ ਮੌਜੂਦਾ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ, ਸ਼ਹਿਰੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ, ਕਲਾ, ਸੁਹਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਹੈ।
ਇਹਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ 1980 ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਫਾਰਸੀ ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਹੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਅਨੁਭਵ ਉਸਨੇ 'ਦ ਗਰਲ ਹੂ ਫਿਲ ਟੂ ਅਰਥ' ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਵਿਆਖਿਆ
20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫਿਊਚਰਿਜ਼ਮ, ਗਲਫ ਫਿਊਚਰਾਈਜ਼ਮ ਦੇ ਕੁਝ ਕੁ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਵਰਗ ਦੇ ਏਜੰਡੇ ਤੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ, ਮਾਸਟਰ ਪਲਾਨਿੰਗ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਯੂਥ ਸਭਿਆਚਾਰ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੰਪੱਤੀ ਦੇ ਬੁਲਬੁਲੇ ਨੂੰ ਇੰਟੈੱਲਮੈਂਟ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਾਸਟ ਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਫਾਸਟ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਨਾਲ ਰੁੱਝੇ ਹੋਏ ਹਨ।
"ਅਰਬ ਗਲਫ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ, ਮਿਊਂਸਪਲ ਮਾਸਟਰ ਪਲਾਨ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਢਹਿਣ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ।"
ਗਲਫ ਫਿਊਚਰਾਈਜ਼ਮ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਧਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਭਰਪੂਰ ਇਸਲਾਮ ਦੁਆਰਾ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦਾ ਅਲੱਗਤਾ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਉੱਤੇ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਦ ਦੇ ਜਟਿਲ ਤੱਤਾਂ, ਸਮੂਹਿਕ ਮੈਮੋਰੀ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਅਤੇ ਕਈ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਮੌਜੂਦਾ ਭੌਤਿਕ ਮਾਹੌਲ ਦਾ ਖਾਤਮਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।