cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਧਾਰੀਵਾਲ
ਧਾਰੀਵਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਦਾ ਪੰਜਾਵਾ ਵੱਡਾ ਨਗਰ ਜੋ ਅਪਰ ਬਰੀ ਦੁਆਬ ਦੇ ਕੱਢੇ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਨਗਰ ਆਪਣੀ ਗਰਮ ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਮਿਲਾਂ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸਿਧ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 18,706 ਜਿਨਾਂ ਵਿੱਚੋ ਮਰਦ 52% ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 48% ਹੈ। ਇਸ ਨਗਰ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 74% ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਧਾਰੀਵਾਲ ਦੀ ਵੂਲਨ ਮਿੱਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1874 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਮੁੜ 1920 ਵਿੱਚ ਸਰ ਅਲੈਂਗਜ਼ੈਂਡਰ ਮੈਨ ਰਾਬਰਟ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲਿਮਟਿਡ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਸਹਾਇਕ ਬ੍ਰਾਂਚਾਂ ਵਜੋਂ ਸੀ.ਡਬਲਯੂ.ਐਮ. ਕਾਨਪੁਰ ਕਾਟਨ ਮਿੱਲ ਕਾਪਰ ਐਲਨ ਅਤੇ ਨਿਊ ਐਗਰਟਨ ਵੂਲਨ ਮਿਲ ਲਿਮਟਿਡ’ ਧਾਰੀਵਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਧਾਰੀਵਾਲ ਵਿਖੇ ਸਥਾਪਤ ਗਰਮ ਕੱਪੜਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੂਨਿਟ ਨੂੰ ਐਨਰਜੀ ਦੇਣ ਲਈ ਹੀ ਧਾਰੀਵਾਲ ਨਹਿਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅੰਡੋਰਾ
thumb|200px|right|ਅੰਡੋਰਾ ਦਾ ਝੰਡਾ thumb|200px|right|ਅੰਡੋਰਾ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ
ਅੰਡੋਰਾ, ਸਰਕਾਰੀ ਨਾਂ ਅੰਡੋਰਾ ਦੀ ਰਿਆਸਤ, ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਲੈਂਡਲੌਕਡ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਹੱਦ ਸਪੇਨ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਨਾਲ ਲਗਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਯੂਰਪ ਦੇ ਵਿੱਚ 6ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਭੰਡ
ਭੰਡ (ਦੇਵਨਾਗਰੀ: भांड, ਉਰਦੂ/ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ: بھانڈ) ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੋਕ-ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ, ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਭੰਡ ਇੱਕ ਸਜਾਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਫਿਰਕਾ ਹਨ, ਜੋ ਹੁਣ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਰਨ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਕਿੱਤੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਰਾਸੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਨੱਚਣ-ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਡਰਾਮਾ ਰਚਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਮਸਖਰੇ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਨੱਕਾਲ (ਨਕਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ) ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਜਾਣ ਪਛਾਣ
ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ਨੇ ਸਮੇਂ -ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਉਹ ਭੰਡ ਨਕਲ (ਨਕਲੀਏ)ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮੁਕਾਬਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈਂ ।ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹ ਦੀਨ ਮੰਡੇਰਾਂ ਵਾਲੇ ਨੱਥਾ ਪੰਡੋਰੀ ਨਿੱਝਰਾਂ, ਬੱਗੜ ਮਲਸੀਆਂ ਅਤੇ ਰੋਣਕੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਆਦਿ ਦੇ ਨਾ ਲਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਹ'ਭੰਡ'ਹੈ ਕੋਣ? ਮਾਅਨਵੀ ਜਾਂ ਸ਼ਬਦਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਬਦ 'ਭੰਡ' ਦਾ ਕਿ ਮਤਲਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਿੱਤਾ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਕੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੀ ਖਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਸਾਡੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਭੰਡਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅਤੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਾਡੀ ਧਰਤੀ ਨੇ ਕਿਹੜੇ ਕਿਹੜੇਮਹਾਨ ਭੰਡ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹਨ? ਇਸ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੁਝ ਕੁ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਦੇ ਯਤਨ ਕਰਾਂਗੇ।      (ਕਬਿੱਤ ਕਵੀ ਦਾਨਿਸ਼ਮੰਦ)  ਭੰਡ ਨਕਲ ਬਾਝੋਂ,ਰੋਜਗਾਰ ਨਾਹੀਂ     ਇੰਜ਼ਣ ਰੇਲ ਬਾਝੋਂ,ਦੀਵਾ ਤੇਲ ਬਾਝੋਂ,  ਜੰਜ ਮੇਲ ਬਾਝੋਂ,ਨਮੂਦਾਰ ਨਾਹੀਂ 'ਦਾਨਿਸ਼'ਅਕਲ ਬਾਝੋਂ,ਸੋਹਣ ਸ਼ਕਲ ਬਾਝੋਂ,      ਭੰਡ ਨਕਲ ਬਾਝੋਂ, ਰੋਜਗਾਰ ਨਾਹੀਂ
ਡਾਂ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਫੁੱਲ ਦੇ ਖਿਆਲਾ ਅਨੁਸਾਰ
"ਕਈ ਖੋਜੀ ਤਾਂ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਕਲੀਏ, ਭੰਡ, ਸੁਆਂਗੀ ਰਾਸ(ਅਸਲ ਸ਼ਬਦ ਰਹੱਸ)ਧਾਰੀਏ ਜਾਂ ਡੂਮ ਆਦਿ ਉਨ੍ਹਾ ਮੰਡਿਆ ਦੀ ਔਲਾਦ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਰਤ ਮੁਨੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਟਕ ਖੇਡਿਆ ਸੀ"ਦੂਜੇ ਖੋਜੀਆਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ। ਕਿ ਉਨਾਂ ਭੱਟਾਂ ਦਾ ਵਿਗੜਿਆ ਹੋਇਆ ਰੂਪ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦਰਬਾਰ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾ ਮਿਹਨਤ ਕਾਰਣ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜਿਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਅਮੀਰਾਂ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਲਾਰਾਂ ਦਾ ਮਖੌਲ ਉਡਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਥੋਂ ਉਹ ਭੰਡ ਜਾਂ ਨਿੰਦਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਖਵਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ ਸਨ
ਭੰਡਾਂ ਅਤੇ ਨਕਲੀਆਂ ਵਿਚ ਅੰਤਰ
ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਭੰਡਾਂ ਅਤੇ ਨਕਲੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਇਨਾਂ ਦੋਨਾਂ ਦੀ ਕਲਾ ਨੂੰ 'ਨਕਲ' ਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਇਨ੍ਹਾ ਵਿਚ ਕਾਫੀ ਅੰਤਰ ਹੈ।
1) ਭੰਡ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਦੋ ਲੋਕ ਹੁੰਦੇ ਹ,ਇੱਕ ਦੇ ਹੱਥ ਚਮੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੁਸਰੇ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਛੋਟਾ ਤਬਲਾ ਇਸਦੇ ਉਲਟ ਨਕਲੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਦਸ ਤੋਂ ਬਾਰਾਂ ਲੋਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ 2) ਭੰਡ ਜਨਮ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਬਿਨਾਂ ਬੁਲਾਏ ਹੀ ਆ ਧਮਕਦੇ ਹਨ,ਪਰੰਤੂ ਨਕਲੀਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਬਕਾਇਦਾ ਸਾਈ ਦੇ ਕੇ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 3) ਭੰਡਾਂ ਦਾ ਲਹਿਜਾ ਤੇ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਸਦਾ ਇਕੋ ਜਿਹੀ,ਗੱਲਾਂ ਹੋਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਹਲਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਨਕਲੀਆਂ ਦਾ ਲਹਿਜਾ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਮੌਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਢੁਕਵੀਂ, ਗੱਲਾਂ ਮਿਆਰੀ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਠੁੱਕ ਬੱਝਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 4) ਭੰਡਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਇੱਕ ਮੰਗਤੇ ਜਾਤ ਵਜੋਂ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਨਕਲੀਏ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਦੇ ਜੋਰ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਤੋਂ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਮਰਾਸੀਆਂ, ਡੂਮਾਂ ਤੇ ਭੰਡਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬਾਅਦ ਵਿਚਕੁਝ ਹੋਰ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਬੰਦੇ ਵੀ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਰਵਿਦਾਸੀਏ,ਬਾਲਮੀਕੀ(ਆਦਿ ਧਰਮੀ) ਬਾਜੀਗਰ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਭੰਡ
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਦੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭੰਡਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਰਨਾ ਕੁਝ ਦਹਾਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ ਬੜਾ ਆਮ ਸੀ। ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਬਰਾਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਨਾਲ ਜਾਂਦੇ। ਭੰਡ ਆਪਣੀ ਨਾਟਕੀ ਕਲਾ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਆਪਣਾ ਰੁਜਗਾਰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਬੇਲਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਕੱਤਰ ਕਮਾਈ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਚੱਲਦੇ। ਹੁਣ ਵੀ ਕਦੇ ਕਦੇ ਇਹ ਲੋਕ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਪਹਿਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਧੰਦਾ ਲਗਪਗ ਲੁਪਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿਛੋਕੜ
ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਇਸ ਧਰਤੀ ਤੇ "ਨਕਲਾਂ" ਦੀ ਕਾਲ ਤੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਹੀ 'ਨਕਾਲ'ਆਪਣੀਆਂ ਨਕਲਾਂ ਨਾਲ ਰਾਜਿਆਂ, ਮਹਰਾਜਿਆ ਦੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਨ ਪਰਚਾਉਦੇ ਰਹੇ ਹਨ           ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਮਤ ਹੈ ਕਿ ਮਿਰਾਸੀ, ਡੂਮ,ਭੰਡ। ਆਦਿ ਜਾਤੀਆਂ ਹਿੰਦੂ ਜਾਤੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜਪੂਤ ਰਾਜਿਆਂ ਗਵਿਆਂ ਦੇ ਦਰਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਕੌਸ਼ਲਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਏਥੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣ ਗਈਆਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪਿੱਛੋਂ ਇਹ ਤੱਥ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੂਦਰ ਆਦਿ ਨਿਮਨ ਜਾਤਾਂ ਕਹਿਕੇ ਤਿ੍ਸਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ,ਘਟੀਆ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੂਦਰ ਜਾਂ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸਨ ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋ ਗਏ    ਕਈ ਖੋਜੀ ਵਿਦਵਾਨ ਤਾਂ ਏਥੋਂ ਤੱਕ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਲੋਕ ਇਸ ਧਰਤੀ(ਪੰਜਾਬ) ਦੇ ਮੂਲ ਵਸਿੰਗ ਸਨ। ਆਰੀਅਨਾਂ ਨੇ ਏਥੇ ਆਪਣਾ ਅਧਿਕਾਰ ਜਮਾ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਾਟ ਕਲਾ ਨੂੰ ਵੀ ਕਬਜਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਪਾਤਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚ ਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ। ਆਪਣੀਆਂ ਨਕਲਾਂ ਨਾਲ ਭੰਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ
ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਭੰਡਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੁਰਾਤਨ ਤਾਰੀਖ ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਵੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਇਹਨਾਂ ਭੰਡਾਂ ਜਾਂ ਨਕਲੀਆਂ ਦਾ ਸਾਡੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ ਸਰਕਾਰੇ ਦਰਬਾਰੇ ਇੰਨ੍ਹਾ ਦੀ ਕਾਫੀ ਸੱਦ ਪੁੱਛ ਸੀ,ਕਾਫੀ ਇੱਜਤ ਸੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਲਈ ਇਹ ਮਨਪਰਚਾਵੇ ਦਾ ਸਾਧਨ ਸਨ ਅਕਬਰੀ ਦੌਰ ਦੇ ਬੀਰਬਲ, ਜਿਸਦੀ ਖੂਰੀ ਜਲੰਧਰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਲਸਾੜਾ ਵਿਚ ਅਜੇ ਵੀ ਕਾਇਮ ਹੈ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਾਂ ਦੇ ਦਿਉ, ਪਰ ਉਸਦੇ ਰੋਲ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੁੱਟਿਆ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਇਕ ਚਹੇਤਾ ਭੰਡ ਉਸਦੇ ਸਹੁਰਿਆਂ ਦਾ ਵਸਨੀਕ ਪਸਿੱਧ ਘਟਨਾ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਦਿਨ ਉਸਦੀ ਜ਼ਗਫਤੀ ਰਗ ਜੂੰ ਫੜਕੀ ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਸ਼ੇਰਿ-ਪੰਜਾਬ ਦੇਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਹਾਜਰ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬੜੇ ਰੋਅਬ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਲੱਗਾ,"ਹਜੂਰ ਤਹਾਡੇ ਮੁਹਤਰਿਆ ਬਾਪ ਕਲ੍ਹ ਰਾਤੀ ਮੇਰੇ ਸੁਪਨੇ'ਚੋ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਦਾਸ ਸੀ ਕਿ ਮੇਰਾ ਬੇਟਾ ਤਖਤ ਤੇ ਬੈਠਣ ਪਿੱਛੋਂ ਹੁਣ ਬਹੁਤਾ ਪੁੰਨ ਦਾਨਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।ਮੈਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ ਉਸ ਕੋਲ ਜ਼ਾਈ ਅਤੇ ਉਹਨੂੰ ਕਹੀ ਕਿ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਇੱਕ ਸੌ ਅਸ਼ਰਫੀ ਦੇ ਦਏ" ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਤਾੜ ਗਿਆ,ਅਤੇ ਝੁੱਬੇ ਹੀ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ,"ਦਾਦਾ!ਬਾਪੂ ਜੀ, ਕੁਝ ਮੈਨੂੰ ਵੀਸੁਪਨੇ'ਚ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿਖਾ ਕੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ਕਸ਼ ਕਲ੍ਹ ਸਵੇਰੇ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਏਗਾ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਨਾਂ ਲੈ ਕੇ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਝੂਠੀ ਮੂਠੀ ਇਕ ਸੌ ਅਸ਼ਰ ਵੀ ਮੰਗੇਗਾ ਅਸ਼ਰਫੀਆਂ ਦੇਣ ਦੀ ਥਾਂ ਉਸਦੇ ਸੌ ਜਤੀਆ ਮਾਰੀ"। ਮੁਹੰਮਦ ਬਖ਼ਸ਼ ਨੇ ਮੌਕਾ ਤਾੜਦਿਆ ਅੱਖ ਦੇ ਫੋਰ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਜੋੜੇ ਲਏ ਅਤੇ ਅਰਜ ਕੀਤੀ,"ਮਹਾਰਾਜਾ!ਬਾਪੂ ਜੀ ਵੀ ਅਜੀਬ ਇਨਸਾਨ ਸਨ-ਤਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕੁੱਝ ਹੋਰ।" ਖੈ, ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਤਾਂ ਰਾਜੇ ਰਾਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਨ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਕ ਖਾਸ ਸਥਾਨ ਸੀ,ਖਾਸ ਸਤਿਕਾਰ ਸੀ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਕਾਜ ਉਜ ਤੁਸੀਂ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੋ ਕਰ ਲਵੋ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਾਗੀਆਂ ਬਿਨਾਂ ਕਹਾਦੀ ਲਾਜ ਸੀ ਜੰਜ ਨਾਲ ਬਾਜੇ ਵਾਲੇ, ਆਤਸ਼ਬਾਜੀ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਅੱਧ ਗਾਉਣ ਵਾਲੀ,ਜਿੱਥੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਨ ਉੱਥੇ ਨਕਲੀਆਂ ਬਗੈਰ ਵੀ ਉਹ ਠੱਠ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬੱਝਦਾ। ਨਸ਼ਾ ਪਾਣੀ ਰਿਹਾ ਇਕ ਪਾਸੇ,ਹਾਸੇ ਠੱਠਿਆਂ ਦੇ ਛੋਟੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਹੀ ਦੇਣੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਗੈਰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਅਜਿਹੇ ਸਮਾਗਮ ਅਧੁਰੇ ਸਮਝਦੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਸਭ ਤੋ ਵੱਡੀ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਕਲੀ। ਨਾਟਕੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਹੀ ਹੋਈ ਗੱਲ ਦਾ ਵੀ ਕੋਈ ਵੀ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਕੀ ਭੰਡਾਂ ਸਾਨੂੰ ਸਹਿਣ ਸ਼ੀਲਤਾ ਨਹੀਂ ਸਨ ਬਖਸਦੇ ? ਅਚੇਤ ਹੀ ਸਾਡੇ ਸੁਭਾ ਨੂੰ ਉਲਾਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਸਨ ਟੋਕਦੇ ? ਇਸ ਮਸ਼ੀਨੀ ਯੁਗ ਨੇ ਜਿੱਥੇ ਸਾਨੂੰ ਕੁਝ ਚੰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੀ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ, ਉਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭੈੜੀ ਦੇਣ ਸਾਡੇ ਸੁਭਾ 'ਚਿੜਚੜੇਪਨ ਦੀ ਆਮਦ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਜਿਹੜੇ ਕੁਝ ਪੁਰਾਣੇ ਤਵੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਇੱਕਠੇ ਕੀਤੇ ਹਨ,ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਨਾਟਕੀ ਹਾਸੇ ਠੱਠੇ ਦਾ ਦੁਲਾਰੀ ਬਾਈ ਦਾ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾਨੰਬਰ ਹੈ P70151 ਉਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਗਾਉਦੀ ਹੈ।      ਨੰਗਾ ਔਰ ਨੰਗੋਤਰਾ,ਪਚਾਸ ਰੋਟੀ ਖਾਏ।     ਏਕ ਰੋਟੀ ਗਿਰ ਪੜੀ ,ਕਚਹਿਰੀ ਦੌੜੇ ਜਾਏ।
ਅੱਜ ਹਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਮਾੜੀ ਮੋਟੀ ਗੱਲ ਵੀ ਹਾਸੇ'ਚ ਪਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਹਊਪਰੇ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ, ਝੱਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਅਤੇ ਪੈਰ ਪੈਰ ਤੇ ਕਚਹਿਰੀਆਂ ਵੱਲ ਦੌੜਦੇ ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਮੁਹਤਰਿਮ ਉਸਤਾਦ ਪ੍ਰੋ.ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਝੋਗ ਸੀ, ਤਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਦੇ ਇਹ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, ਗੱਲ ਗੱਲ ਤੇ ਭੱਜੀਏ ਥਾਣੇ, ਅਸੀਂ ਭੁੱਲ ਗਏ ਉਹ ਜਾਣੇ।" ਪਿਛਲੀ ਸਦੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਇਸ ਸਦੀ ਦੇ ਚਾਲੀਵਿਆਂ ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਰੱਜਦੇ ਪੁੱਜਦੇ ਘਰ ਜਨਤੇ ਨੂੰ ਸੱਤਾਂ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਰੱਖਦੇ, ਫਿਰ ਤਿੰਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਪੈ ਗਿਆ, ਵਿਚ ਦੋ ਦਾ ,ਵਿਚ ਇਕਦਾ। ਹੁਣ ਦੀ। ਤੇਜ਼ ਰਫਤਾਰ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਭਾਵੇਂ ਤਰੱਕੀ ਦਾ ਕਾਰਨਾਮਾ ਹੀ ਸਮਝ ਲਉ ਕਿ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕਾਰਜ ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿਚ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾਡੀ ਰਹਿਤਲ ਦਾ ਇਹ ਇੱਕ ਸੁਨਹਿਰੀ ਜਗ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਕਿੱਤੇ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਮਾਲਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰੋਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਮਾਲਾ ਸੀ,ਆਪਸੀ ਮੁੱਹਬਤ ਦੀ। ਉਹ ਮਾਲਾ ਦੇ ਮੋਤੀ ਸਨ ਜਿੰਮੀਦਾਰ,ਲਹਾਰ,ਤਰਖਾਣ,ਤੇਲੀ,ਜੁਲਾਹੇ, ਨਾਈ,ਘੁਮਿਆਰ, ਝੀਵਰ ਜਾਂ ਮੋਚੀ ਆਦਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਆ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਇਹ ਭੰਡ ਅਤੇ ਮਰਾਸੀ। ਸਾਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਇਹ ਲੋਕ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਸਨ,ਇਕ ਦੂਜੇ ਦਿ ਇੱਜਤ ਦੇ ਸਾਂਝੀ ਇਹ ਭੰਡ, ਇਹ ਨਕਲੀਏ ਆਪਣੇ ਕਬੀਲਿਆਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਆਪਣੇ ਜਜਮਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹਾਂ,ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਜਾਂ ਅਜਿਹੇ ਹੋਰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੁੰਡਾ ਜੰਮਣ ਸਮੇਂ ਉੱਤੇ ਤਾਂ ਇਹ ਆਪ ਹੀ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਾੜੀ ਸੌਣੀ ਦੀ ਫਸਲ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾਵੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਿਹਨਤਾਨਾ ਹੁੰਦਾ।,ਪਰ ਕੁਝ ਮਸਹੂਰ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਜੇਕਰ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਈ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਕਿੰਗ ਦਿਨ ਸੁਦ ਤੋਂ ਕਿੰਨਾ ਕਿੰਨਾ ਚਿਰ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਨੀ ਪੈਦੀ ਸੀ।    ਇਸ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਜਿੰਨਾ ਨਕਲੀਆਂ ਦਾ ਨਾ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਹਰ ਬੱਚੇ ਬੁੱਢੇ ਦੀ ਜਬਾਨ ਤੇ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਬਰਾੜ ਮਲਸੀਆਂ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਹਜਰਤ ਜ਼ੋਸ ਦਾ ਗਰਾਈ ਅਤੇ ਹਾਣੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਬੰਧ ਨਾਲ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਭਤੀਜੇ ਨੇ ਵੀ ਨਕਲਾਂ ਚ ਬਹੁਤ ਨਾ ਖੱਟਿਆ ਵੰਡਾਰੇ ਪਿੱਛੋਂ ਇਹ ਖਾਨਦਾਨ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲੇ ਜਾ ਵਸਿਆ ਸੀ ਅੱਜ ਕੱਲ ਦਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਟੀ.ਵੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਲਾਕਾਰ ਮਨਜੂਰ ਭੱਟੀ, ਏਸੇ ਖਾਨਦਾਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੀ ਲੋਕ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਰਾੜਾਂ ਜਦ ਵੀ ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਉਤਰ ਦਾ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਸੱਤ ਬੋਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਜਿਹੜੀ ਨੂੰ ਕਹੋ ਉਹ ਓਹੀ ਬੋਦੀ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਮਟਕਾਉਦਾਂ ਸੀ ਏਹੋ ਗਲ,ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰੀਯ ਨਿਰਤ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਬਿੰਦੂ ਦੀਨ ਦਾ ਸੀ ,ਜਿਹੜਾ ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਧਾਰ ਤੇ ਨੱਚ ਲੈਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨੇ ਹੋਏ ਘੁੰਗਰੂਆਂ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਚੋਂ, ਛਣਕਣੇ ਵੱਜੋਂ ਸਨ ਜਿੰਨੀਆਂ ਦਾ ਨੱਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਐਲਾਨ ਕਰਦਾ ਸੀ ।
ਭੰਡਾਂ ਦੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦੀ ਝਲਕ
ਭੰਡ ਜਾਂ ਨਕਲਾਂ(ਨਕਲੀਏ) ਦੇ ਨਾਟਕ ਦੀ ਮਾਮੂਲੀ ਜਿਹੀ ਝਲਕ ਵਿਖਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਏ ਇੱਕ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਚਮੜੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇਚੀਜ਼ ਦਾ ਤਮਾਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ,ਜਿਹੜਾ ਅਗਲੇ ਦੇ ਮਾਰਨ ਤੇ 'ਠਾਹ ਠਾਹ' ਖੜਾਕ ਤਾਂ ਕਰਦਾ ਪਰ ਉਸਦੀ ਉਨੀ ਸੱਟ ਨਹੀ ਲੱਗਦੀ ।ਪਿੜ ਬੱਝਿਆ ਹੀ ਦੋ ਜਾਣੇ ਨਿੱਤਰ ਕੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਇਕ ਤਮਾਚੇ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਨੰਗੇ ਧੜ ਤਮਾਚੇ ਖਾਣ ਵਾਲਾ
"ਭਈ ਸਾਡਾ ਵੀ ਕਦੇ ਵਿਹਾਰ ਹੋਇਆ ਸੀ । ਕੀ ਗੱਲਾਂ !ਉਹ ਉਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾਜ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਕਿ ਬਸ ਪੁੱਛੋ ਕੁਝ ਨਾ।"
"ਹੈ। ਕੀ ਕੀ ਮਿਲਿਆ ਭਾਈ, ਕੀ ਕੋਈ ਕਾਰ ਮਿਲੀ?"
"ਫੇਰ ਮੋਟਰ ਸਾਇਕਲ?"
"ਨਹੀਂ"
"ਸੌ ਤੋਲੇ ਸੋਨਾ ਮਿਲਿਆ?"
"ਲੱਖਾਂ ਰੁਪਿਆ?"
"ਨਹੀਂ ਜੀ ਨਹੀਂ।"
"ਮੇਮ ਵਰਗੀ ਵਹੁਟੀ ਮਿਲੀ,ਗੋਰੀ ਨਿਛੋਹ?"ਕੁਝ ਤਾਂ ਫੁੱਟ ਕੀ ਮਿਲਿਆ?"
"ਕਿ ਮਤਲਬ?"
ਉਹਦਾ ਰੰਗ ਨਿਰਾ ਭੂੰਡ ਵਰਗਾ। ਤਵੇ ਪਿੱਛਲਾ ਪਾਸਾ।
"ਦੁਰ ਫਿੱਟੇ ਮੂੰਹ। ਤੂੰ ਤਾਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਗੋਰੀ ਲੈਣੀ ਆ ਮਲਾਈ ਵਰਗੀ।"
"ਹੂੰ ਆਗਿਆ ਬੜਾ ਮੱਤਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ.। ਆਖੇ ਗੋਰੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਦਾ। ਸਾਰਾ ਪਿੰਡ ਵੈਰ ਪੁਆਉਣਾ ਸੀ ?ਗੋਰਾ ਰੰਗ ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਰੱਬ ਦੇਵੇ।,ਸਾਰਾ ਪਿੰਡ ਵੈਰ ਪੈ ਗਿਆ ਬੱਲੇ ਬੱਲੇ।"
ਏਨੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ 'ਨਾਟਕ ' ਵਿਚ ,ਰੱਬ ਜਾਣੇ ਨੰਗੀ ਧੜ ਵਾਲੇ ਨੇ ਕਿੰਨੇ ਕੁ ਤਮਾਚੇ ਖਾਧੇ ਹੋਵੇਗੇ । ਹਰ ਸਵਾਲ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਤੇ ਠਾਹ ਠਾਹ ਹੋਈ ਹੋਵੇਗੀ।
ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਭੰਡ ਪਥੇਰ
ਭੰਡ ਪਾਥੇਰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਨਾਟ ਕਲਾ ਦਾ ਬਹੁਤ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਵਿਅੰਗ ਅਤੇ ਤਨਜ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰ ਕੇ ਸਮਾਜ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ-ਵਿਹਾਰ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਵਿਅੰਗਮਈ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਫ਼ਕੀਰਾਂ, ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਸਮਕਾਲੀ ਕਾਲਪਨਿਕ ਜਾਂ ਅਸਲੀ ਹਸਤੀਆਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਕਥਾਨਕ ਜਾਂ ਪਾਥੇਰ) ਆਮ ਕਰ ਕੇ ਹਾਸਰਸ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮਸਖ਼ਰਾਗਿਰੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਟ-ਕਲਾਵਾਂ ਦਾ ਅਨਿੱਖੜ ਅੰਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਭੰਡ ਪਾਥੇਰ ਲੋਕਨਾਟ ਸ਼ੈਲੀ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਚੱਲੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਸ਼ਮੀਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਡਾ. ਅਜ਼ੀਜ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰੀਬ 30 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ ਭੰਡ ਕਲਾਕਾਰ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਜੀਵਿਕਾ ਇਸ ਨਾਲ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭੰਡ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਦਿਖਾਂਦੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਲੋਕ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਲ, ਕੰਬਲ, ਅੰਨ ਦਾਣਾ ਜਾਂ ਖਾਣ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।
ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ
ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਆਪਣੇ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਹਾੜੀ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ, ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਬਾਹਰੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੱਟਾਨ ਚੜ੍ਹਨਾ, ਮਾਉਂਟਨ ਬਾਈਕਿੰਗ, ਪੈਰਾਗਲਾਈਡਿੰਗ, ਆਈਸ ਸਕੇਟਿੰਗ, ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ, ਰਾਫਟਿੰਗ ਅਤੇ ਹੈਲੀ-ਸਕੀਇੰਗ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੈਲਾਨੀ ਖਿੱਚ ਹਨ।
ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਕੁਝ ਪਹਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਰੂਹਾਨੀ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਸੀਮਤ ਸੀ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪਹਾੜੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸ਼ਿਮਲਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਗਰਮੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 1980 ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੈਲਾਨੀ ਆਉਣ ਨਾਲ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਵਧ ਰਿਹਾ ਸੀ ।
ਹਿਮਾਚਲ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਸ਼ਿਮਲਾ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਕਾਲਕਾ-ਸ਼ਿਮਲਾ ਰੇਲਵੇ ਇਕ ਪਹਾੜੀ ਰੇਲਵੇ ਹੈ, ਜੋ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਮਲਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਕੀਇੰਗ ਆਕਰਸ਼ਣ ਵੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਹਾੜੀ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨਾਲੀ, ਕਿਨੌਰ, ਕਸੋਲ, ਪਾਰਵਤੀ ਘਾਟੀ, ਚੰਬਾ, ਕੁੱਲੂ, ਕਿੰਨੌਰ ਕੈਲਾਸ਼ ਅਤੇ ਕਸੌਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ, ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਦਾ ਘਰ, ਇਸਦੇ ਤਿੱਬਤੀ ਮੱਠਾਂ ਅਤੇ ਬੋਧੀ ਮੰਦਰਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨੇੜੇ ਮਕਲੌਡਗੰਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼ਿਮਲਾ ਰਿਜ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸੜਕ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਿਮਲਾ ਦੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।
ਟੌਪੋਗ੍ਰਾਫੀ
ਹਿਮਾਲਿਆ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਅਤੇ ਮੱਧ- ਹਿਮਾਲਿਆ ਇੱਥੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ ਕਿਨੌਰ ਵਿਚ 6,816 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਰੀਓ ਪੁਰਜੀਲ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਕੁਝ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਜੋ ਕਿ ਪਾਣੀ ਦੇ ਬੰਦਰਗਾਹ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ, ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮਹੱਤਤਾ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰਾਂ ਕਾਰਨ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਵੱਡੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਰਾਵੀ, ਚਨਾਬ, ਸਤਲੁਜ ਅਤੇ ਬਿਆਸ ਹਨ। ਸਤਲੁਜ ਅਤੇ ਬਿਆਸ ਦਰਿਆ ਦੀਆਂ ਵਾਦੀਆਂ ਵਿਚ ਗਰਮ ਚਸ਼ਮੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤੱਤਪਾਨੀ, ਮਣੀਕਰਨ ਅਤੇ ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਹਨ।
ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰ
thumb|ਤਨੀਜੱਬਰ ਝੀਲ ਵਿਖੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਗ੍ਰੇਟ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁੱਲੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 620 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ ਅਤੇ 1500 ਮੀਟਰ ਤੋਂ 4500 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ 1984 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਿਓਡਰ, ਸਿਲਵਰ ਫਰ, ਸਪ੍ਰੂਸ, ਓਕ ਅਤੇ ਅਲਪਾਈਨ ਚਰਾਗਾਹਾਂ। ਗ੍ਰੇਟ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿਚ, ਇੱਥੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਜਾਨਵਰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਨੋਅ ਲੈਪਰਡ, ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਯਾਕ, ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਬਲੈਕ ਬੀਅਰ, ਵੈਸਟਰਨ ਟ੍ਰੈਗੋਪਨ, ਮੋਨਾਲ ਅਤੇ ਮਸਕ ਹਿਰਨ। ਇਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਾਈਕਰਾਂ ਅਤੇ ਟ੍ਰੈਕਰਕਾਂ ਲਈ ਵੀ ਇੱਕ ਪਗਡੰਡੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇੱਥੇ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਨੈਣਾ ਦੇਵੀ ਸੈੰਚੂਰੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 120 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਗੋਬਿੰਦ ਸਾਗਰ ਸੈੰਚੂਰੀ 100 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਭਾਰਤੀ ਪੋਰਕੁਪਾਈਨ ਅਤੇ ਜਾਇੰਟ ਫਲਾਇੰਗ ਸਕੁਇਰਲ ਵਰਗੇ ਜਾਨਵਰ ਹਨ। ਗੋਬਿੰਦ ਸਾਗਰ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮ੍ਰਿਗਲ, ਸਿਲਵਰ ਕਾਰਪ, ਕਟਲਾ, ਮਹਾਸੇਰ ਅਤੇ ਰੋਹੁ ਇੱਥੇ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਲਗਭਗ 8850 ਫੁੱਟ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਨਾਰਕੰਦਾ ਇਸਦੇ ਸੇਬ ਦੇ ਬਗੀਚਿਆਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗਿਰੀ ਅਤੇ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਦੀਆਂ ਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਮੇਲੇ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰ
ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 2000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਿੰਡ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਕੁਲੂ ਦੁਸਹਿਰਾ, ਚੰਬਾ ਦਾ ਮਿੰਜਰ, ਰੇਣੂਕਾ ਜੀ ਮੇਲਾ, ਲੋਹੜੀ, ਹਲਦਾ, ਫਗਲੀ, ਲੋਸਰ ਅਤੇ ਮੰਡੀ ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਵਰਗੇ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 6000 ਮੰਦਰ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਬਿਜਲੀ ਮਹਾਦੇਵ। ਮੰਦਰ ਨੂੰ 20 ਮੀਟਰ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪੱਥਰ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਇਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਭਗਵਾਨ ਆਪਣੀਆਂ ਅਸੀਸਾਂ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਉਰਮਿਲਾ ਮਹਾਂਤਾ
ਉਰਮਿਲਾ ਮਹਾਂਤਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Urmila Mahanta) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਇੰਡੀਆ, ਪੁਣੇ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਉਰਮਿਲਾ ਨੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ 2012 ਦੀ ਤਾਮਿਲ ਅਪਰਾਧ ਥ੍ਰਿਲਰ ਵਜ਼ਾਕਕੂ ਐਨ 18/9 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਟਕਾਂ, ਛੋਟੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੀ, ਅਸਾਮੀ, ਬੰਗਾਲੀ ਅਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਉਰਮਿਲਾ ਦਾ ਜਨਮ ਅਸਾਮ ਦੇ ਸੋਨਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਗਿਰਿਧਰ ਉਰਮਿਲਾ ਅਤੇ ਰਮਾਲਾ ਉਰਮਿਲਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਉਸਦੇ ਤਿੰਨ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਹਨ- ਜੁਤਿਕਾ ਮਹਾਂਤਾ, ਮੁਨਮੀ ਮਹਾਂਤਾ ਅਤੇ ਮੁਨਿੰਦਰਾ ਮਹਾਂਤਾ। ਉਰਮਿਲਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸੋਨਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰੀ, ਕਾਮਰੂਪ ਵਿੱਚ ਡਿਮੋਰੀਆ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਮਹਾਂਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਮੁੰਬਈ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਇੰਡੀਆ, ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲੈ ਲਿਆ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਉਰਮਿਲਾ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੂੰ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ (NE) ਲਈ ਮਰਡਰ ਅਤੇ ਤੇਜੀਮੋਲਾ ਵਰਗੇ ਕਈ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਆਲੀਆ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਲਘੂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2012 ਦੇ ਮੁੰਬਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਲੋਚਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਚੇਂਗ ਕੁਰਥੀ । ਉਰਮਿਲਾ ਨੂੰ ਅਸਾਮੀ ਗਾਇਕ ਤਰਲੀ ਸਰਮਾ ਦੀ ਐਲਬਮ ਹੇਂਗੁਲੀਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਗੋਆ ਵਿਖੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਸਮੇਂ, ਉਸਨੂੰ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲੀ ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਬਾਲਾਜੀ ਸ਼ਕਤੀਵੇਲ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੇ ਡਰਾਮਾ-ਥ੍ਰਿਲਰ ਵਜ਼ਹੱਕੂ ਐਨ 18/9 ਲਈ ਕਈ ਆਡੀਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਰਮਿਲਾ ਨੂੰ ਝੁੱਗੀ-ਝੌਂਪੜੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ, ਜੋਤੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਨੌਕਰਾਣੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਆਲੋਚਕ ਐੱਮ. ਸੁਗੰਥ ਨੇ ਲਿਖਿਆ: "ਇਹ ਜੋਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਰਮਿਲਾ ਉਰਮਿਲਾ ਦੀ ਘੱਟ ਸਮਝੀ ਗਈ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਧੁਰਾ ਹੈ"। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, IndiaGlitz.com ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੀਖਿਅਕ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਰਮਿਲਾ "ਸਕਰੀਨ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ" ਸੀ, ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ "ਊਰਜਾ ਨਾਲ ਬੁਲਬਲੇ ਅਤੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਭਾਵਨਾਵਾਂ" ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਹੋਰ ਆਲੋਚਕ ਨੇ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ: "ਉਰਮਿਲਾ ਇੱਕ ਟ੍ਰੀਟ ਹੈ। ਘੜੀ ਬਾਲਾਜੀ ਸ਼ਕਤੀਵੇਲ ਉਸ ਤੋਂ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਉਹ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ ਅਤੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।  ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਖੁਦ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਮਿਲੀ, ਸਮੀਖਿਅਕਾਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ "ਸ਼ਾਨਦਾਰ", ਇੱਕ "ਮੂਸਟ-ਵੇਚ", ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ "ਸਾਲ ਦੀ ਫਿਲਮ" ਕਿਹਾ। ਮਹੰਤ ਨੇ ਆਖਰਕਾਰ ਇਹ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਜ਼ਹੱਕੂ ਐਨ 18/9'' ਉਸ ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫੈਸਲਾ ਸੀ।
ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ, ਪਰਸ਼ਾਨਪੁਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਦਿਲੀਪ ਕੇ. ਮੁਖਾਰੀਆ ਲਈ ਸ਼ੂਟ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਅਜੀਤਾ ਸੁਚਿੱਤਰਾ ਵੀਰਾ ਦੇ ਬੈਲਾਡ ਆਫ਼ ਰੁਸਤਮ ( ਰੁਸਤਮ ਕੀ ਦਾਸਤਾਨ ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜਿਸਨੇ ਵੀਰਾ ਨੂੰ 12ਵੇਂ ਓਸੀਅਨਜ਼ ਸਿਨੇਫੈਨ ਫੈਸਟੀਵਲ ਆਫ਼ ਏਸ਼ੀਅਨ ਐਂਡ ਅਰਬ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦਾ ਅਵਾਰਡ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਸਰਵੋਤਮ ਪਿਕਚਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਰਟਲਿਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 86ਵਾਂ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ 2014 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਜ਼ੱਕੂ ਐਨ 18/9, ਚਿਰੋਦਿਨੀ ਤੁਮੀ ਜੇ ਅਮਰ 2, ਅਤੇ ਟੀਆਰਪੀ ਅਰੂ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ ਅਸਾਮੀ ਵਿੱਚ ਰੀਮੇਕ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਪਰੇਸ਼ਾਨਪੁਰ ' ਰਿਲੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਹਿੰਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਮਾਂਝੀ - ਦ ਮਾਉਂਟੇਨ ਮੈਨ ਬਣ ਗਈ।
2015 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮ ਉਦਾਲ ਅਤੇ ਏ.ਆਰ. ਮੁਰੁਗਾਦੌਸ 'ਹਿੰਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਕੀਰਾ' ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਖੋਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਆਦਮੀ
«ਖੋਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਆਦਮੀ» — ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ ਐਂਤਨ ਚੈਖ਼ਵ ਦੀ 1898 ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਰਸਾਲੇ ਵਿੱਚ 1898 ਵਿੱਚ ਚੈਖ਼ਵ ਦੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਤਿੱਕੜੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ।
ਇਸ ਕਹਾਣੀ, ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਗਰੀਕ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਬੇਲੀਕੋਵ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਨਿਜੀ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਜੀਵਨ ਦੋਨਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਗ਼ੈਰ-ਮਾਮੂਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸਖ਼ਤ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨਪਸੰਦ ਹੈ, ਕਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਕਿ ਕੋਈ ਗ਼ਲਤੀ ਹੋਵੇ ਹੀ ਨਾ।
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਹਿਕਰਮੀਆਂ ਦੇ ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਬਾਕਾਇਦਗੀ ਨਾਲ ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਜੋਂ ਬੈਠ ਆਉਂਦਾ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੁੰਦੀ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਕਦੇ ਕੁੱਝ ਥੋੜ੍ਹਾ ਬਹੁਤ ਅਨਿਯਮਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਹਰ ਵਾਰ ਬੇਲੀਕੋਵ ਕਹਿੰਦਾ ਕਿ ਦੇਖਣਾ ਕਿਤੇ ਇਹ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਤੱਕ ਨਾ ਜਾਵੇ! ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਹੋਰ ਅਧਿਆਪਕ ਉਸਨੂੰ ਨਫਰਤ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੈਖ਼ਵ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਐਡੀਪੋਮੈਸਟਿਆ
ਅਡੀਪੋਰਾਮਾਈਸਟੀਆ, ਜਾਂ ਲੇਪੋਮੈਸਟਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਫੈਟੀ ਛਾਤੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,  ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਹੈ ਜੋ ਸੱਚੀ ਛਾਤੀ ਦੇ ਗਲੈਂਡਲਰ ਟਿਸ਼ੂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਛਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਮੜੀ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ੇਦਾਰ ਟਿਸ਼ੂ.ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਭਾਸ਼ਤ ਹੈ | ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੋਟਾਪੇ ਵਾਲੇ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਜਿਆਦਾ ਭਾਰ ਘੱਟਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ   | ਇੱਕ ਸਬੰਧਿਤ / ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਸੂਡੋੋਗਾਇਨੋਕੋਮੈਸਟਿਆ  | ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਵੱਖਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਗਾਇਨੋਕੋਮੈਸਟਿਆ ("ਮਹਿਲਾ ਦੇ ਛਾਤੀਆਂ") ਤੋਂ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਰ ਦੇ ਸੱਚੇ ਗ੍ਰੰਥੀਯੁਕਤ ਛਾਤੀ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ | ਗਲੈਂਡਰ ਟਿਸ਼ੂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਪਲਾਪੇਸ਼ਨ ਦੋ ਹਾਲਤਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਵੱਖਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ |  ਇਸ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਫਰਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸੂਡੋੋਗਾਇਨੋਕੋਮੈਸਟਿਆ ਵਿੱਚ ਛਾਤੀ ਦਾ ਦਰਦ / ਕੋਮਲਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ | ਕਈ ਵਾਰੀ, ਗਾਇਨੋਕੋਮੈਸਟਿਆ ਅਤੇ ਸੂਡੋੋਗਾਇਨੋਕੋਮੈਸਟਿਆ ਇਕੱਠੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਇਸ ਤੱਥ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ ਕਿ ਚਰਬੀ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂ ਐਰੋਮਾਟੇਜ਼ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਐਸਟ੍ਰੋਜਨ ਦੇ ਸੰਸਲੇਸ਼ਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਐਨਜ਼ਾਈਮ ਅਤੇ ਐਸਟ੍ਰੋਜਨ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਚਰਬੀ ਫੈਲਣ ਵਾਲੇ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਨੁਪਾਤੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਗਲੇਂਡਯੂਲਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ |
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਛਾਤੀ ਦੇ ਰੋਗ
ਪੱਛਮੀ ਕੰਢਾ
ਪੱਛਮੀ ਕੰਢਾ (الضفة الغربية ਅਦ-ਦਫ਼ਾਹ ਅਲ-ਗ਼ਰਬੀਆਹ, הגדה המערבית, ਹਾਗਦਾ ਹਮਾ'ਅਰਵਿਤ, ਜਾਂ יהודה ושומרון ਯਹੂਦਾ ਵੇ-ਸ਼ੋਮਰਨ (ਜੂਡੀਆ ਅਤੇ ਸਮਾਰੀਆ) ) ਇੱਕ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਰਾਜਖੇਤਰ ਹੈ ਜੋ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਪੱਛਮ, ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ 1949 ਦੀ ਜਾਰਡਨੀ-ਇਜ਼ਰਾਇਲ|ਇਜ਼ਰਾਇਲੀ ਜੰਗਬੰਦੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਨਾਲ਼ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਜਾਰਡਨ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪਾਰ ਜਾਰਡਨ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਦੀ ਮੁਰਦਾ ਸਾਗਰ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕਿਨਾਰੇ ਨਾਲ਼ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਲੰਮੀ ਤਟਰੇਖਾ ਹੈ।
ਸਿੱਠਣੀਆਂ
ਸਿੱਠਣੀਆਂਸਿੱਠਣੀ, ਵਿਆਹ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਗੀਤਾਂ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਵਿਅੰਗ, ਕਟਾਖਸ਼ ਜਾਂ ਮਖੌਲੀਆ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਤਨਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਸਰੋਤਿਆਂ ਦਾ ਦਿਲ ਪ੍ਰਚਾਉਣਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਦ ਮਨ ਪ੍ਰਚਾਵੇ ਦੇ ਸਾਧਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਸਨ ਤਾਂ ਵਿਆਹ ਦੇ ਸ਼ਗਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਠਣੀਆਂ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਕਦੇ ਭੰਡਾਂ ਤੇ ਮਰਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਸਿੱਠਣੀਆਂ ਜੋੜ ਕੇ ਅਗਲੇ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਕਰਨ ਤੀਕ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਸਿੱਠਣੀਆਂ ਨੈਤਿਕਤਾ-ਅਨੈਤਿਕਤਾ ਦੀ ਪਰਖ ਪੜਚੋਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀਆਂ। ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਣੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂ ਜਿਹੋ ਜਿਹੋ ਮੌਕਾ ਹੋਵੇ, ਉਦੋਂ ਹੀ ਜੋੜ ਕੇ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਿੱਠਣੀਆਂ ਦੇਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ਼ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਹੋਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸਿੱਠਣੀ ਦਾ ਅਰਥ
ਸਿੱਠਣੀ ਦਾ ਨਿਕਾਸ 'ਸਿੱਠ' ਤੋਂ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਅਰਥ ਹਨ ਅਯੋਗ ਬਚਨ ਜਾਂ ਅਸ਼ਿਸ਼ਠ ਬਾਣੀ, ਗਾਲ੍ਹ ਅਤੇ ਵਿਅੰਗ ਨਾਲ ਕਹੀ ਹੋਈ ਬਾਣੀ'2 ਸਿੱਠ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਅਯੋਗ ਵਚਨ, ਨਿੰਦਿਆ, ਅਪਵਾਦ ਅਥਵਾ ਭੰਡੀ ਦੇ ਹਨ। ਸਿੱਠ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ Satire ਦਾ ਹੀ ਢੁੱਕਵਾ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਆਇਵਾਚੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ।'
ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
ਡਾ. ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ- "ਸਿੱਠਣੀ ਵਿਆਹ ਵੇਲੇ ਧੀ ਵਾਲੀ ਧਿਰ ਵਲੋਂ ਪੁੱਤ ਵਾਲੀ ਧਿਰ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਸੰਬੋਧਨ ਕਾਟਵੇਂ ਵਿਅੰਗ ਅਤੇ ਮਸ਼ਕਰੀ ਭਰਿਆ ਪ੍ਰਕਾਰਜ ਗੀਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਸਾਧਾਰਨ ਬਿੰਬ ਸਿਰਜ ਕੇ ਨੈਤਿਕ ਜੀਵਨ ਮੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਅਨੈਤਿਕ ਬਣਾ ਕੇ ਪੁੱਤ ਵਾਲੀ ਧਿਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਕਰਕੇ ਚੋਟ ਮਾਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਦੂਜੀ ਧਿਰ ਨੂੰ ਨੈਤਿਕ ਪੱਧਰ ਤੇ ਠਿੱਠ ਕਰਕੇ ਹੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।"4 ਡਾ. ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕੀ,"ਸਿੱਠਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਨਿਆ ਪੱਖ ਦੀਆਂ ਤੀਵੀਆਂ ਵਰ ਪੱਖ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਉਦੀਆਂ, ਵਿਚਕਰਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤਰੁਟੀਆਂ ਦੀ ਭੰਡੀ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।"5
ਦੋ ਧਿਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਜ਼ਰੂਰੀ
ਸਿੱਠਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਬੋਧਤ ਧਿਰ ਦੀ ਨਿਰੀ ਸਰੋਤਾ ਮੂਲਕ ਹਾਜ਼ਰੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲੋੜੀਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸਗੋਂ ਉਸਦਾ ਮੋੜਵਾਂ ਜਵਾਬੀ ਹੁੰਗਾਰਾ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਕਿਧਰ ਗਈਆਂ ਨੀ ਸੀਤੋ ਤੇਰੀਆਂ ਨਾਨਕੀਆਂ (ਇੱਕ ਧਿਰ ਦੇ ਬੋਲ) ਅਸੀ ਹਾਜ਼ਰ ਨਾਜ਼ਰ ਫੁੱਲਾਂ ਬਰਾਬਰ ਖੜੀਆਂ ਨੀ ਸੀਤੋ ਤੇਰੀਆਂ ਨਾਨਕੀਆਂ (ਦੂਜੀ ਧਿਰ ਦੇ ਬੋਲ)
ਸਿੱਠਣੀਆਂ ਦਾ ਨਿਭਾਉ ਸੰਦਰਭ
ਸਿੱਠਣੀਆਂ ਦਾ ਨਿਭਾਉ ਸੰਦਰਭ ਸਿਰਫ ਲੜਕੇ ਦੇ ਘਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਲੜਕੀ ਦੇ ਘਰ ਵੀ ਅੱਲਗ-ਅੱਲਗ ਮੌਕਿਆਂ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਨਾਨਕੇ ਮੇਲ ਦੀ ਆਮਦ ਸਮੇਂ, ਜੰਝ ਦੇ ਆਉਣ ਸਮੇਂ, ਰੋਟੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਅਵਸਰਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਜਾਗੋ ਕੱਢਣ ਸਮੇ, ਛਟੀਆਂ ਦੀ ਰਸਮ ਸਮੇਂ, ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣ ਸਮੇਂ, ਵਰੀ ਵਿਖਾਣ ਸਮੇਂ ਸਿੱਠਣੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। *ਹੁਣ ਕਿੱਧਰ ਗਈਆ ਨੀ ਬੀਬੀ ਤੇਰੀਆਂ ਦਾਦਕੀਆ ਅਸੀਂ ਹਾਜਰ ਨਾਜਰ ਖੜੀਆ ਨੀ ਬੀਬੀ ਤੇਰੀਆਂ ਨਾਨਕੀਆ
*ਛੱਜ ੳਹਲੇ ਛਾਨਣੀ ਪਰਾਤ ਉਹਲੇ ਤਵਾ ਓਏ ਨਾਨਕੀਆਂ ਦਾ ਮੇਲ ਆਇਆ ਸੂਰੀਆ ਦਾ ਰਵਾ ੳਏ (ਨਾਨਕੇ ਮੇਲ ਦੀ ਆਮਦ ਸਮੇਂ)
*ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਅਸਾਂ ਤੱਕਣ ਤੱਕਿਆ, ਅਜੇ ਵੀ ਨੱਢਾ ਤੁਸਾਂ ਕਾਲਾ ਚਾ ਰੱਖਿਆ, ਸਾਬਣ ਦੀ ਟਿੱਕੀ ਮਲਾਵੋ ਆ ਸਹੀ ਨਿਲਜਿਓ ਲੱਜ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਹੀਂ। (ਜੰਝ ਦੇ ਢੁਕਾਅ ਸਮੇਂ) *ਜਾਵੀਓ ਮਾਜੀਓ ਕਿਹੜੇ ਵੇਲੇ ਹੋਏ ਨੇ, ਖਾ ਖਾ ਕੇ ਰੱਜ ਨਾ, ਢਿੱਡ ਨੇ ਕਿ ਟੋਏ ਨੇ, ਨਿੱਕੇ-ਨਿੱਕੇ ਮੂੰਹ ਨੇ ਢਿੱਡ ਨੇ ਕਿ ਖੂਹ ਨੇ, ਖਾ ਰਹੇ ਹੋ ਤਾਂ ਉਠੋ ਸੀ।7 (ਰੋਟੀ ਦੇ ਅਵਸਰ ਸਮੇ)
ਸਿੱਠਣੀਆਂ ਚ ਰਿਸ਼ਤਾ ਨਾਤਾ ਪ੍ਰਬੰਧ
ਸਿੱਠਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕੁੜਮ, ਕੁੜਮਣੀ, ਲਾੜਾ, ਲਾੜੇ ਦੀ ਭੈਣ, ਮਾਮੇ ਮਾਮੀਆਂ, ਭੂਆ ਫੁਫੜ ਮਾਸੀ, ਜਨੇਤੀ, ਸਰਬਾਲਾ, ਵਿਚੋਲਾ ਆਦਿ। ਸਿੱਠਣੀਆਂ ਇਹਨਾਂ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਿਆਂ ਜਾਂਦੀਆ ਹਨ ਇਹ ਲਹੂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਿਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਸਿੱਠਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਨਿੱਠ ਕੇ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਖਿੜੇ ਮੱਥੇ ਆਪਣੀ ਨਿੰਦਾ ਨੂੰ ਸਾਹਿਣ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਇਹੀ ਸਾਡੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਨਾਤਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਸਾਕਰਾਤਮਕ ਪਹਿਲੂ ਹੈ। ਨਮੂਨੇ- ਹੋਰ ਤਾਂ ਜਾਨੀ ਊਟਾਂ ਤੇ ਆਏ ਕੁੜਮ ਲਿਆਇਆ ਟੱਟੂ ਨੀ ਮੰਨੋ ਦੇ ਜਾਣਾ ਵਿਹੜੇ ਦੀ ਜੜ ਪੱਟੂ ਨੀ (ਕੁੜਮ)
ਮੱਕੀ ਦਾ ਦਾਣਾ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਬੇ ਬੋਚਲਾ ਨੀ ਰੱਖਣਾ ਬਿਆਹ ਵਿੱਚ ਬੇ ਮੱਕੀ ਦਾ ਦਾਣਾ ਟਿੰਡ ਵਿੱਚ ਬੇ ਬਚੋਲਾ ਨੀ ਰੱਖਣਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਬੇ (ਵਿਚੋਲਾ)
ਕਾਮਨ ਪਾਨੀਆਂ ਊੜੀਏ ਤੇ ਘੂੜੇ ਸਾਲੀਆਂ ਮੰਗਦੀਆਂ ਰਾਂਗਲੇ ਚੂੜੇ ਤੂੰ ਦੇ ਦੇ ਕਨਈਆ ਰਾਂਗਲੇ ਚੁੜੇ (ਲਾੜਾ) ਲਾੜੇ ਨੂੰ ਪਲੰਘ ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਜੋ ਸਿੱਠਣੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 'ਕਾਮਨ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।8
ਸਿੱਠਣੀਆਂ ਦੇ ਕਾਵਿਕ ਗੁਣ
ਸਿੱਠਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਛੰਦ, ਗਾਇਨ ਸ਼ੈਲੀ, ਉਚਾਰਨ ਵਿਧੀ, ਸੁਰ ਤਾਲ ਦਾ ਗਿਆਨ, ਮਾਤਰਾਵਾਂ (ਘੱਟ ਜਾਂ ਵੱਧ) ਆਦਿ ਕਾਵਿਕ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਠਣੀ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗਾਏ ਜਾਣ ਦੀ ਵਿਧਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਬਾਂਹ ਜਾਂ ਦੋਵੇ ਬਾਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ ਸਿੱਠਣੀ ਦੇਣੀ ਲੜਾਈ ਦਾ ਭੁਲੇਖਾ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਬੋਲ ਤੇ ਸਰੀਰਕ ਮੁਦਰਾਂਵਾਂ ਇਸ ਦੇ ਨਿਭਾਉ ਸਮੇਂ ਨਾਲੋ ਨਾਲ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਸਿੱਠਣੀਆਂ ਦੇ ਗਾਉਣ ਸਮੇਂ ਲੰਮੀ ਹੇਕ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਅਦਾਇਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਿੱਠਣੀ ਦੇ ਮੱਧ ਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤਕ ਲਮਕਾਅ ਜਰੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇ- ਸਿੱਠਣੀਆਂ ਦੀ ਪੰਡ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿਆਂ ਜੀਜਾ ਬੇ ਕੋਈ ਦੋਹਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿਆਂ ਖੂਹ ਤੂੰ ਬੀ ਕੋਈ ਦੋਹ ਜੋੜ ਲੈ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਛੱਡ ਜਾ ਪਿੰਡ ਦੀ ਬੇ ਸੁਣਦਿਆਂ ਕੰਨ ਕਰੀਂ ਬੇ-ਜੂਹ ਢਿੱਡ ਤਾਂ ਥੋਡਾ ਟੋਕਣਾ ਜਨੇਤੀਓ ਅਸੀਂ ਨੌ ਮਣ ਰਿੰਨੇ ਚੌਲ ਕੜਛਾ ਕੜਛਾ ਵੰਡ ਕੇ ਥੋੜੀ ਅਜੇ ਨਾ ਰੱਜੀ ਵੇ ਜਰਮਾਂ ਦਿਓ ਭੁਖੜੋ ਵੇ- ਸਤੌਲ'9
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਹ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ
ਐਮ ਕਲਿਆਣਸੁੰਦਰਮ
ਮੀਨਾਕਸ਼ੀਸੁੰਦਰਮ ਕਲਿਆਣਸੁੰਦਰਮ (20 ਅਕਤੂਬਰ 1909 - 27 ਜੁਲਾਈ 1988) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ 1952 ਵਿੱਚ ਤਰੁਚੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ, ਅਤੇ 1957 ਅਤੇ 1962 ਵਿੱਚ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਲਈ ਤਿਰੁਚਰਾਪਲੀ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਮਿਲ ਨਾਡੂ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਜਵੰਦਪੁਰ
ਜਵੰਦਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸੋਨ ਡੂੰਗ ਗੁਫ਼ਾ
ਖੋਜ
ਸੋਨ ਡੂੰਗ ਗੁਫ਼ਾ, ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਵਾਸੀ/ਮੂਲ ਵਾਸੀ ਹਓ ਖ਼ਾਨ ਦੁਆਰਾ 1991 ਵਿੱਚ ਲਭੀ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੂਏਂਗ ਬਿਨਾਹ ਸੂਬਾ
ਐਂਡਰੌਇਡ (ਔਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ)
ਐਂਡਰੋਇਡ ਇੱਕ ਲੀਨਕਸ ਕਰਨਲ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਸਦਾ ਵਿਕਾਸ ਗੂਗਲ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਾਰਟਫ਼ੋਨ ਅਤੇ ਟੈਬਲੈੱਟ ਕੰਪਿਊਟਰ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਐਂਡ੍ਰਾਇਡ ਸਾਲ 2012 ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੇ ਓ.ਐਸ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਉੱਭਰਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ 2012,13 ਤੇ 14 ਦੌਰਾਨ ਵਿੰਡੋਜ਼, ਆਈ.ਓ.ਐਸ ਤੇ ਮੈਕ ਓ.ਐਸ.ਐਕਸ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਕਰੀ ਕੀਤੀ। ਜੁਲਾਈ 2013 ਤੱਕ ਪਲੇਅ ਸਟੋਰ 'ਚ 10 ਲੱਖ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਐਪਜ਼ ਸ਼ਾਮਿਲ ਤੇ 50 ਲੱਖ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਡਾਊਨਲੋਡ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ। ਇੱਕ ਸਰਵੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਅਪ੍ਰੈਲ-ਮਈ 2013 ਤੱਕ 71% ਮੋਬਾਇਲ ਵਿਕਾਸ ਕਰਤਾ ਐਂਡ੍ਡਰੋਇਡ ਲਈ ਐਪਜ਼ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗੂਗਲ ਆਈ/ਓ ਨੇ 2014 ਵਿੱਚ ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਐਂਡਰੋਇਡ ਦੇ ਚਾਲੂ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 10 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਐਂਡਰੋਇਡ ਦੇ ਸੰਸਕਰਣ
ਗੂਗਲ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਇਸ ਓ.ਐਸ ਦੇ ਹੁਣ ਤਕ ਕਈ ਸੰਸਕਰਣ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਿਨਾਂ ਦਾ ਵਰਨਣ ਹੇਠ ਦਿੱਤੀ ਸਾਰਣੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ:
ਐਪਸ ਵਾਸਤੇ ਪਾਵਰ ਘੱਟ
ਐਂਡਰੋਇਡ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਐਪਸ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਤੋਂ ਪਾਵਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੱਲ ਸਕੇ। ਐਂਡਰੋਇਡ ਫੋਨ ਆਪਣੀ ਮੈਮੋਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਐਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਇਹ ਬੰਦ ਹੋ ਕੋ ਮੈਮੋਰੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬੈਠ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਮੈਮੋਰੀ ਫੁਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਐਪਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀ ਐਪ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜੋ ਐਪਸ ਚੱਲਦੀਆਂ ਦਿਖਦੀਆਂ ਵੀ ਹਨ ਉਹ ਵੀ ਚੱਲ ਨਹੀਂ ਰਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਿਰਫ ਚੱਲਦੀਆਂ ਦਿਖਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਮੈਮੋਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਮੋਰੀ ਹਰ ਸਮੇਂ ਫੁਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਕਰਨ ਲਈ ਮੈਮੋਰੀ ਕਿਲਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਬੈਟਰੀ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰੇ ਤਾਂ ਕਿ ਕਿਹੜੀ ਐਪ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੈਮੋਰੀ ਖਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਅਨਇੰਸਟਾਲ ਕਰਕੇ ਫੋਨ ਤੋਂ ਹੀ ਹਟਾ ਦਿਓ।
ਪਲੇਅ ਸਟੋਰ
ਐਂਡਰੰਇਡ ਫੋਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਮਰੀ ਕਲੀਨਰ, ਮੈਮੋਰੀ ਬੂਸਟਰ ਅਤੇ ਬੈਟਰੀ ਸੇਵਰ ਐਪਸ ਬੇਕਾਰ ਅਤੇ ਫਾਲਤੂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿਰਫ ਫਾਲਤੂ ਹੈ ਸਗੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਫਾਇਦੇ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਲੇਅ ਸਟੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਮੈਮਰੀ ਕਲੀਨਰ, ਮੈਮੋਰੀ ਬੂਸਟਰ ਅਤੇ ਬੈਟਰੀ ਸੇਵਰ ਐਪਸ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡਾ ਫੋਨ ਫਾਸਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਬੈਟਰੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇਰ ਚੱਲੇਗੀ। ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ
ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ
ਗੂਗਲ ਨੇ ਐਂਡਰੋਇਡ ਦੇ ਨਵੇਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸੰਸਕਰਣ ਮਾਰਸ਼ਮੈਲੋ ਵਿੱਚ ਨੋਟੋ ਸੈਨਸ ਗੁਰਮੁਖੀ ਨਾਂ ਦੀ ਲਿਪੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਹਨਾ ਬਣਾਈ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਵਰਤੋਂਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਫੋਨਾਂ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪੜ੍ਹਨ ਵਿੱਚ ਸੌਖ ਹੋਵੇਗੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਬਾਈਲ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ
ਮਰਸੀ ਰਵੀ
ਮਰਸੀ ਰਵੀ (18 ਮਾਰਚ 1945 – 5 ਸਤੰਬਰ 2009) ਕੇਰਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਵਾਇਲਰ ਰਵੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਵੀ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਉਸਦਾ ਜਨਮ 1945 ਵਿੱਚ ਕੇਰਲ ਦੇ ਏਰਨਾਕੁਲਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਈਸਾਈ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਕੁਰੂਵਿਲਾ ਕਾਟੀਕਾਰੇਨ ਅਤੇ ਥੰਦਮਾ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਕਾਲਜ, ਏਰਨਾਕੁਲਮ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1969 ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੇਤਾ ਵਾਇਲਰ ਰਵੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਵੀ ਸਨ। ਰਵੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਓਵਰਸੀਜ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਅਫੇਅਰਜ਼ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ, ਰਵੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਦੋ ਧੀਆਂ, ਲੀਜ਼ਾ ਰੋਹਨ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਰਵੀ ਸਨ।
ਕਰੀਅਰ
ਮਰਸੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿਆਸੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕਾਰਕੁਨ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅਹਿਮ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਰਹੀ ਅਤੇ ਕੇਰਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਮਹਿਲਾ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਕੇਰਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਰਹੀ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ, ਉਹ 2000 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਕਾਂਗਰਸ ਮਹਿਲਾ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਏਸ਼ੀਆ ਪੈਸੀਫਿਕ ਰੀਜਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕਨਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨਜ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬੀਜਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਮਹਿਲਾ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਮੰਡਲ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।
ਢੀਂਡਸਾ (ਪਿੰਡ)
ਢੀਂਡਸਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਰੁੜਕਾ ਕਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਮਰਸੀ ਰਵੀ
ਮੌਤ
ਕੇਰਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ (2001-06) ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਸਿਹਤ ਵਿਗੜ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਗੁਰਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਇਆ। 5 ਸਤੰਬਰ 2009 ਨੂੰ, 64 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੀ ਮਦਰਾਸ ਮੈਡੀਕਲ ਮਿਸ਼ਨ ਹਸਪਤਾਲ, ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਅਲਾਪੁਝਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਵਾਇਲਰ ਰਾਵੀ ਦੇ ਜੱਦੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ।
ਢੀਂਡਸਾ (ਪਿੰਡ)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮਰਸੀ ਰਵੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1945 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2009
ਪ੍ਰਾਣ (ਐਕਟਰ)
ਪ੍ਰਾਣ (12 ਫਰਵਰੀ 1920-12 ਜੁਲਾਈ 2013) ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਐਕਟਰ ਸਨ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੀ ਖਲਨਾਇਕ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਇਨਾਮ ਅਤੇ "ਬੰਗਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਜਰਨਲਿਸਟਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਅਵਾਰਡਸ" ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ 1940 ਤੋਂ 1990 ਦੇ ਦਸ਼ਕ ਤੱਕ ਦਮਦਾਰ ਖਲਨਾਇਕ ਅਤੇ ਨਾਇਕ ਦਾ ਅਭਿਨੇ ਕੀਤਾ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਕਾਮਰੇਡ
ਕਾਮਰੇਡ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸਾਥੀ, ਹਮਰਾਹੀ, ਸੰਗੀ-ਸਹਿਯੋਗੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਰਫ਼ੀਕ। ਇਹ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਸ਼ਬਦ ਕਾਮਰੇਡ (camarade) ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਸਪੇਨੀ ਸ਼ਬਦ ਕਾਮਰੇਡਾ (camarada) ਵਿੱਚ ਹਨ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀਆਂ ਖੱਬੀਆਂ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਭਰਪੂਰ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਆਮ ਵਾਕੰਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ (ਸ਼ਾਇਦ) ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸੰਬੋਧਨੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਸਥਾਨਕ ਸਮਅਰਥੀ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸਾਥੀ ਅਤੇ ਬਹੁਵਚਨ ਕਾਮਰੇਡਜ ਲਈ ਸਾਥੀਓ ਅਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸ਼ਬਦ ਆਮ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਨ।
ਪਿੱਠਭੂਮੀ
ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਸਿਆਸੀ ਪ੍ਰਯੋਗ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਇਨਕਲਾਬ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ। ਕੇਵਲ 19ਵੀਂ-20ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ "ਕਾਮਰੇਡ" ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਕ ਰੰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਕਮਿਊਨਿਸਟਾਂ, ਸਮਾਜਵਾਦੀ, ਸਮਾਜਿਕ ਡੈਮੋਕਰੇਟ, ਮਜ਼ਦੂਰ ਆਗੂਆਂ ਅਤੇ ਅਰਾਜਕਤਾਵਾਦੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਬਰਾਬਰੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਭਰੱਪਣ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਅਪੀਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫੈਲ ਗਿਆ ਸੀ। "ਕਾਮਰੇਡ" ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇਕਮੁਠਤਾ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਅਪਰਨਾ ਦੱਤਾ ਗੁਪਤਾ
'''ਪ੍ਰੋ. ਅਪਰਨਾ ਦੱਤਾ ਗੁਪਤਾ''' ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਜੀਵਨ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ। 11 ਮਈ 1953 ਨੂੰ ਜਨਮੀ ਅਪਰਨਾ ਦੱਤਾ ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਬਨਾਰਸ ਹਿੰਦੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬੈਚਲਰ, ਮਾਸਟਰ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਅਤੇ 25 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੀਐਚਡੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਫੁਲਬ੍ਰਾਈਟ ਸਕਾਲਰ (1984-1985), ਇੰਡੋ-ਜਰਮਨ ਐਕਸਚੇਂਜ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਫੈਲੋ (1991), INSA-ਚੈੱਕ ਅਕੈਡਮੀ ਐਕਸਚੇਂਜ ਫੈਲੋ (2000), DST-DAAD ਪਰਸਨਲ ਐਕਸਚੇਂਜ ਫੈਲੋ (1999-2003), INSA-DFG ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਕਸਚੇਂਜ ਫੈਲੋ (2008) ਅਤੇ INSA-JSPS ਦੁਵੱਲੀ ਐਕਸਚੇਂਜ ਫੈਲੋ (2012) ਸੀ।। ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਾਇੰਸ ਅਕੈਡਮੀ (FNA), ਇੰਡੀਅਨ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸਜ਼ (FASc), ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸਜ਼ (FNASc) ਦੀ ਇੱਕ ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਫੈਲੋ ਵੀ ਹੈ।
ਸਿੱਖਿਆ
ਬਨਾਰਸ ਹਿੰਦੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਵਾਰਾਨਸੀ ਤੋਂ ਐਫ.ਐਨ.ਏ., ਐਫ.ਏ.ਐਸਸੀ, ਐਫ ਏ ਏ ਪੀ ਐਸ, ਪੀਐਚ.ਡੀ ਆਦਿ ਉਚ-ਉਪਾਧੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਸ ਦੀ ਖੋਜ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ, ਵਿਕਾਸ ਸੰਬੰਧੀ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਐਂਡੋਕਰੀਨੋਲੋਜੀ 'ਤੇ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕੀੜਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਕੀਟ ਸਰੀਰ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਵਲ ਯੋਗਦਾਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਕਿ ਕੀੜੇ ਦੀ ਚਰਬੀ ਦਾ ਸਰੀਰ ਹੈਕਸਾਮੇਰਿਨ ਜੀਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਰ ਸਹਾਇਕ-ਗਲੈਂਡਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਕਰੀਅਰ
ਉਹ ਫੁਲਬ੍ਰਾਈਟ ਸਕਾਲਰ ਅਤੇ ਵਿਜ਼ਿਟਿੰਗ ਸਾਇੰਟਿਸਟ, ਬਾਇਓਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ, ਮਾਰਕੁਏਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਮਿਲਵਾਕੀ, ਯੂਐਸਏ (1984–1985) ਸੀ। ਉਹ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ (2003-2006) ਦੀ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਸੀ ਅਤੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ (2003-2007) ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਖੋਜ ਨੁਕਤੇ
ਉਹ ਕੀਟ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਜਾਣੀ-ਪਛਾਣੀ ਖੋਜਕਰਤਾ ਹੈ ਅਤੇ 35 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਵਿਲੱਖਣ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮੂਹ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰ ਕੀਤੇ ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਕੀੜੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਜੀਵ-ਰਸਾਇਣਕ ਅਤੇ ਅਣੂ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸਦੇ ਅਧਿਐਨਾਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਨਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਅਤੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਸਰੀਰਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਹਾਰਮੋਨਲ ਨਿਯਮ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਖੋਜ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ (i) ਚਰਬੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹੈਕਸਾਮੇਰਿਨ ਜੀਨ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਅਤੇ ਪੋਸਟਮਬ੍ਰਾਇਓਨਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਾਰਮੋਨਲ ਨਿਯਮ, (ii) ਵੱਖ-ਵੱਖ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਹੈਕਸਾਮੇਰਿਨ ਦੀ ਝਿੱਲੀ ਦੇ ਰੀਸੈਪਟਰ ਵਿੱਚੋਲੇਕਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕਤਾ, ਪ੍ਰਜਨਨ, ਰੇਸ਼ਮ ਅਤੇ ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਦੌਰਾਨ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ, (iii) ) ਇਮਿਊਨ ਫੰਕਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਨਾਵਲ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ, (iv) ਲਾਰਵਲ ਮਿਡਗਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਸਰਲ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ਬੇਸਿਲਸ ਥੁਰਿੰਗਿਏਨਸਿਸ ਕ੍ਰਾਈ ਟੌਕਸਿਨ ਬਾਈਡਿੰਗ ਰੀਸੈਪਟਰਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਅਤੇ (v) ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੇਪੀਡੋਪਸਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੀਟੀ ਟੌਕਸਿਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਆਧਾਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ। ਉਸ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੇ ਕਈ ਉਮੀਦਵਾਰ ਜੀਨਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਜਾਂ ਤਾਂ ਅਣੂ ਅਤੇ/ਜਾਂ ਵਿਕਾਸ ਰੈਗੂਲੇਟਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਜਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕੀੜੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ
ਰਾਧਿਕਾ ਚੰਦਿਰਮਣੀ
ਰਾਧਿਕਾ ਚੰਦਿਰਮਣੀ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਐਨਜੀਓ ਤਰਸ਼ੀ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਜਿਨਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਕਲੀਨਿਕਲ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ। ਲਿੰਗਕਤਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਾਰਜ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਵਿਦਵਤਾਪੂਰਣ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਛਾਪੇ ਗਏ ਹਨ।  ਚੰਦਿਰਮਣੀ ਨੇ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਸਾਲ 1995 ਵਿਚ ਮੈਕ ਆਰਥਰ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।   ਉਹ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਮੇਲਮੈਨ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਪਬਲਿਕ ਹੈਲਥ ਤੋਂ 2003 ਸੋਰੋਜ਼ ਪ੍ਰਜਨਨ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵੀ ਹੈ।
ਸਿੱਖਿਆ
ਚੰਦਿਰਮਣੀ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿੳਟ ਆਫ਼ ਮੈਂਟਲ ਹੈਲਥ ਐਂਡ ਨਿ ੳਰੋਸਾਇੰਸਜ਼ (ਨਿਮਹੰਸ) ਵਿਖੇ ਕਲੀਨਿਕਲ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ।
ਤਰਸ਼ੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ
ਚੰਦਿਰਮਣੀ ਨੇ ਯੌਨ ਅਤੇ ਜਣਨ ਸਿਹਤ ਬਾਰੇ ਹੈਲਪਲਾਈਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਮੈਕ ਆਰਥਰ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1996 ਵਿੱਚ ਤਰਸ਼ੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਹੈਲਪਲਾਈਨ ਨੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ 13 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਰੈਫ਼ਰਲ ਦਿੱਤਾਾ।ਤਰਸ਼ੀ ਨੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਇਸ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਨੂੰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਨਤਕ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਲਿਖਣਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ
ਉਸਨੇ ਜਿਨਸੀਅਤ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਵਿਦਵਤਾਪੂਰਣ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਛਾਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਚੰਦਿਰਮਣੀ ਨਾਰੀਵਾਦ ਅਤੇ ਸੈਕਸੂਅਲਤਾ 'ਤੇ ਇਕ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਲੇਖਕ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੁੱਡ ਟਾਈਮਜ਼ ਫਾਰ ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ : ਜਿਨਸੀਅਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ, ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਉੱਤਰ। ਟ੍ਰਿਬਉਨ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਨੋਟ ਕਰਦੀ ਹੈ: “ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਰਜਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਨੋਟ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਲੇਖਕ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੱਤਰ ਪ੍ਰਚੰਡ ਹਨ. . . ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ-ਜਾਤੀ ਵਿਆਹ, ਕਿਸ਼ੋਰ ਲਿੰਗ, ਐਚਆਈਵੀ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੈਕਸ ਲਈ ਵੱਖ ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮਲਿੰਗੀ, ਲੈਸਬੀਅਨਵਾਦ, ਲਿੰਗੀਵਾਦ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ' ਤੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ”
ਉਸ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਲਿੰਗਕਤਾ, ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰ: ਐਕਸਪਲੋਰਿੰਗ ਥਿ ੳਰੀ ਐਂਡ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਆਫ ਸਾ ੳਥਐਂਡ ਸਾੳਥਈਸਟ ਏਸ਼ੀਆ, ਜਿਸਦੀ ਉਸਨੇ ਸਹਿਜ ਸੰਪਾਦਨਾ ਗੀਤਾਂਜਲੀ ਮਸ਼ਰਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 15 ਅਧਿਆਇ ਹਨ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਿਨਸੀਅਤ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਜ਼ਰਬਾ ਹੈ।, ਲਿੰਗ ਅੰਤਰ ਅਤੇ ਅੋਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ। ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿੳਟ ਅੋਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਗੁਹਾਟੀ ਦੀ ਡਾ. ਸਾਵੱਈਆ ਰੇ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਵਿਦਿਅਕ ਸਮੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੀ ਹੈ: “ਇਹ ਖੰਡ ਨਿੱਜੀ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਕੇਸ ਅਧਿਐਨਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਲੇਖ ਇਸ ਦੇ ਸਰਬੋਤਮ ਥੀਮ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਹਨ। ” ਟ੍ਰਿਬਉਨ  ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਮੀਖਿਆ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ: ਅੋਰਤਾਂ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿਚ ਬਹਿਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਿਨਸੀਅਤ ਬਾਰੇ ਚੋਣ ਕਰਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ, ਅਜਿਹੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ 'ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਤੇ ਸਬੰਧਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੋਰਮਾਂ' ਤੇ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਵੀਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕੁਝ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ”
ਚੰਦਿਰਮਣੀ ਨੇ 1998 ਦੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਸਿਹਤ ਮਾਮਲੇ ਦੇ  ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਤਰਸ਼ੀ ਦੀ ਹੈਲਪਲਾਈਨ ਦੇ ਜਨਸੰਖਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਸੀ । ਉਹ ਤਰਸ਼ੀ ਦੀ ਡਿਜੀਟਲ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਇਨ ਪਲੇਨਸਪੀਕ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਿਤ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਉਟਲੁੱਕ ਇੰਡੀਆ ਅਤੇ ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ ਲਈ ਲਿਖਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਵਿਕੀਵਰਸਿਟੀ
ਵਿਕੀਵਰਸਟੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹੈ। ਇਹ ਮੁਫ਼ਤ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਵਾਸਤੇ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਮੁਫ਼ਤ ਸਿੱਖਿਆ ਸੋਮੇ ਅਤੇ ਸਕੂਲੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਸਾਡਾ ਮਕਸਦ ਹੋਰ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲਜੋਲ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਮੱਗਰੀ ਵਿਕਾਸਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੱਕ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਜਰਮਨ, ਸਪੈਨਿਸ਼, ਫ੍ਰੈਂਚ, ਇਟਾਲੀਅਨ, ਗ੍ਰੀਕ, ਜਪਾਨੀ, ਕੋਰੀਅਨ, ਪੋਰਤਗੀਜ਼, ਜ਼ੇਹ, ਫਿੱਨਿਸ਼ and ਰਸ਼ੀਅਨ, ਵੱਖਰੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
ਵਿਕੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ
ਮਹਾਂਨਗਰ (ਫ਼ਿਲਮ)
ਮਹਾਂਨਗਰ (মহানগর, Mahānagar)1963 ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਬੰਗਲਾ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਫਿਲਮ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਬਿਹਾਰੀਪੁਰ
ਬਿਹਾਰੀਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਖਟਕ ਨਾਚ
thumb|300x300px| ਖਟਕ ਦਾ ਡਾਂਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਪਸ਼ਤੂਨ ਆਦਮੀ ਖਟਕ ਨਾਚ ( Pashto) ਇੱਕ ਤੇਜ਼ ਮਾਰਸ਼ਲ ਅਟਾਨ ਡਾਂਸ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕੁਝ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ਤੂਨ ਦੀ ਖੁੱਦ ਖੱਟਾਕ ਗੋਤ ਦੇ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਤਲਵਾਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰੁਮਾਲ ਲੈ ਕੇ ਨੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖਟਕ ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ ਮਲਿਕ ਸ਼ਾਹਬਾਜ਼ ਖਾਨ ਖੱਟਕ ਦੇ ਸਮੇਂ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਫਿਰ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਖ਼ਾਨ ਖੱਟਕ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਯੁੱਧ-ਤਿਆਰੀ ਅਭਿਆਸ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰ ਪਲੇਅ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕਲੌਤੇ ਨਾਚ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਪਸ਼ਤੂਨ ਦੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਾਹਿਤ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਥਾਵਾਂ, ਪਸ਼ਤੂਨਵਾਲੀ (ਸਮਾਜਿਕ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਕੋਡ) ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਖੱਟਕ ਸਮੂਹ ਦੀ ਸਮੂਹਕ ਪਛਾਣ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
thumb|280x280px| [[ਪਹਿਲੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ|ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਪਸ਼ਤੂਨ ਭਰਤੀ ਖਟਕ ਨੂੰ ਨੱਚ ਰਹੇ ਹਨ]] ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅੱਜ ਦੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪਸ਼ਤੂਨ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ਤੂਨ ਦੇ ਖੱਟਕ ਕਬੀਲੇ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਅਥਨ ਜਾਂ ਅਟਾਨ ਦੇ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੇ ਰੂਪ ਹਨ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਖਟਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਸ਼ਤੂਨ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਗਿਲਜ਼ੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਵਿਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਥਨ ਦੇ ਨਾਚ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਖੇਤਰੀ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਹਨ। ਰਵਾਇਤੀ ਪਸ਼ਤੂਨ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਾਚ ਐਥੀਨਾ ਦੀ ਉਸੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਸ਼ਤੂਨ ਨੇ ਅਥਾਨ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਐਥੀਨਾ ਯੁੱਗ ਦਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਥਾਨ ਮੌਜੂਦਾ ਪੂਰਬੀ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਪਸ਼ਤੂਨ ਵਿਚ ਬਚ ਗਿਆ ਸੀ।
ਪਸ਼ਤੂਨ ਮੂਲ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਮਾਨਉੱਲਾ ਗਿਲਜਈ ਨੇ ਖੱਟਕ ਦੀ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਯੂਨਾਨੀ ਨਾਚ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਖਟਕ ਜਾਂ ਅਥਾਨ, ਏਥੇਨਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਨਾਚ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਨਾਚ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਬੈਕਟਰੀਆ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ। ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪਸ਼ਤੂਨ-ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਰਵਾਇਤੀ ਨਾਚ ਨੂੰ ਵਿਦਾਈ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਬਸਤੀਵਾਸੀ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨ ਵਿਚ, ਐਥੀਨਾ ਦੀ ਉਸੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਥੂਨ ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ ਅਥਾਨ ਨਾਲ ਸਨ। ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਐਥੀਨਾ ਈਸਾਈ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ ਯੂਨਾਨ ਵਿਚ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਥਾਨ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਪਸ਼ਤੂਨ ਵਿਚ ਬਚ ਗਿਆ ਸੀ।
ਖੱਟਕ ਡਾਂਸ ਦਾ ਵੇਰਵਾ
thumb|280x280px ਖੱਟਕ ਸ਼ੈਲੀ ਆਦਮੀ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਨ੍ਰਿਤ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਖੱਟਕ ਡਾਂਸਰ ਇਕ ਹੀਰੋ ਦੇ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਵਾਰ ਵਿਚ ਇਕ, ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਤਲਵਾਰਾਂ ਫੜਦਿਆਂ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਸਰੀਰਕ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਡਾਂਸ ਇੱਕ ਪੰਜ ਕਦਮ ਦੀ ਰੁਟੀਨ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਪਿਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਅਤੇ ਕੂਹਣੀਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਪਾਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਬਾਹਰੀ ਪਾਸੇ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੱਧ ਸਪਿਨ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਪੂਰੀ ਸਪਿਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬੀਟ ਦੀ ਲੈਅ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਇਹ ਸਪਿਨ ਪੂਰੀ ਸਮਕਾਲੀਤਾ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਲਟ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਚ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਦੀ ਤਕਨੀਕ ਨੂੰ ਹਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਾਈਪਰ, ਕਲੇਰਿਯਨ, ਅਤੇ ਡੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਕੁੱਟੇ ਹੋਏ ਢੋਲ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਾਲੇ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਅਪਟੇਮਪੋ ਤੇ ਸੈਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਾਲੀ ਤਕ ਆਦਮੀ ਤਲਵਾਰਾਂ ਜਾਂ ਰੁਮਾਲ ਫੜ ਕੇ ਅਤੇ ਐਕਰੋਬੈਟਿਕ ਕਾਰਨਾਮੇ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਕੱਠੇ ਨੱਚਦੇ ਹਨ। ਖੱਟਕ ਦਾ ਤੇਜ਼ ਟੈਂਪੋ ਇਸ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਅਟਾਨ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਡਾਂਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਨਾਲ ਗਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਹੋਰ ਰੂਪ
ਖੱਟਕ ਡਾਂਸ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਖਤੂਨ ਸਭਿਆਚਾਰ
ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਹਾਊਸ
ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਹਾਊਸ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਝਾਂਸਾ ਰੋਡ ਉੱਪਰ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮਾਰਕ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਜ਼ੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਹਾਊਸ ਸਿੱਖ ਭਵਨ ਨਿਰਮਾਣ ਕਲਾ ਦਾ ਉੱਤਮ ਨਮੂਨਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਮਹਾਰਾਜਾ ਵਜ਼ੀਰ ਸਿੰਘ 1849 ਈ. ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਪਹਾੜਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 21 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਰਿਆਸਤ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣੇ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ 1849 ਤੋਂ 1874 ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਵਜ਼ੀਰ ਸਿੰਘ ਅਕਸਰ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਦੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਆਖ਼ੀਰ 1874 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਦੀ ਰਾਣੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਹਰਿਆਣੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਮਾਰਕ ਬਣਵਾਇਆ ਜਿਸਨੂੰ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਹਾਉੂਸ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਰਿਆਣਾ
ਜਾਰਡਨ ਦਰਿਆ
ਜਾਰਡਨ ਦਰਿਆ (ਹਿਬਰੂ: נהר הירדן ਨਹਿਰ ਹਯਾਰਦਨ, نهر الأردن ਨਹਿਰ ਅਲ-ਉਰਦੁਨ) ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਇੱਕ 251 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਮਾ ਦਰਿਆ ਹੈ ਜੋ ਮੁਰਦਾ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਹ ਦਰਿਆ ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਵੱਲੋਂ ਜ਼ਬਤ ਪੱਛਮੀ ਕੰਢੇ ਦੀ ਪੂਰਬੀ ਸਰਹੱਦ ਅਤੇ ਜਾਰਡਨ ਦੀ ਪੱਛਮੀ ਸਰਹੱਦ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਾਈ ਮੱਤ ਮੁਤਾਬਕ ਯੀਸੂ ਦੀ ਬਪਤਿਸਮਾ ਇਸੇ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਜਾਨ ਬਪਤਿਸਮਾਦਾਤਾ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਜਾਰਡਨ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ਇਸੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਨਾਂ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ।
ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ
mai apne youtube channel  te add laoni chahnda ja
Kis tra laoni hai
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ
ਸ਼ਾਲਭੰਜਿਕਾ
ਸ਼ਾਲਭੰਜਿਕਾ ਜਾਂ ਸਾਲਭੰਜਿਕਾ ਤੋਂ ਭਾਵ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਮੂਰਤੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਈ ਜਾਂਦੀ ਔਰਤ ਦੀ ਪੱਥਰ ਮੂਰਤੀ ਤੋਂ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਦਰਖ਼ਤ ਦੇ ਹੇਠ ਖੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਇੱਕ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਟਾਹਣੀ ਫ਼ੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਮੂਰਤੀ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਤਵ ਦੇ ਪੱਖਾਂ ਨੂੰ ਉਭਾਰ ਕੇ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਉਤਪਤੀ
ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਲਭੰਜਿਕਾ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ - 'ਸਾਲ ਦੇ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਟਾਹਣੀ ਤੋੜਨ ਵਾਲ਼ੀ' ਇਸ ਨਾਲ਼ ਇੱਕ ਦੰਦ ਕਥਾ ਵੀ ਇਉਂ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ- ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਕਿਆ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਮਾਯਾ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਪੇਕੇ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਿਵਾਜ਼ ਸੀ, ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲ਼ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਪੀੜਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਦੀ ਟਾਹਣੀ ਫ਼ੜ ਕੇ ਇੱਕ ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਲੁੰਬਿਨੀ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਅਜਿਹੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮਦਨਕਈ, ਮਦਨਿਕਾ ਜਾਂ ਸ਼ਿਲਾ-ਬਾਲਿਕਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦੱਖਣ ਦੇ ਹੋਇਸਾਲਾ ਵੰਸ਼ੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਕਾਲ਼ ਵਿੱਚ (ਭਾਵ 12 ਸਦੀ ਈਸਵੀ) ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲ਼ੀ। ਹੁਣ ਵੀ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰ ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਲਭੰਜਿਕਾ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੂਰਤੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਨ।
ਊਸ਼ਾ ਚੌਧਰੀ
ਊਸ਼ਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਚੌਧਰੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Usha Prakash Choudhari; ਜਨਮ 1942) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਅਮਰਾਵਤੀ ਤੋਂ ਦੋ ਵਾਰ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੌ ਦੇ ਕਰੀਬ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਊਸ਼ਾ ਦਾ ਜਨਮ 22 ਫਰਵਰੀ 1942 ਨੂੰ ਅਮਰਾਵਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ। ਉਸਨੇ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਚੌਧਰੀ 1975 ਵਿੱਚ ਅਮਰਾਵਤੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮਨੀਲਾ ਸਹਿਕਾਰੀ ਬੈਂਕ ਦੇ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਬਣੇ। ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਅਮਰਾਵਤੀ ਤੋਂ 1980 ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ। ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਭਰੋਸਾ (1980-82) ਅਤੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਦੀ ਕਮੇਟੀ (1982-84) ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਕਾਸ ਸੰਸਦ ਸੰਸਥਾ ਨੇ 1984 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਮਾਜ ਉੱਨਿਆ ਰਤਨ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸੇ ਸਾਲ, ਉਹ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ 1989 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸੁਦਾਮ ਦੇਸ਼ਮੁਖ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਈ ਸੀ। ਚੌਧਰੀ ਇੱਕ ਕਵੀ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ ਸੌ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਜਨਵਰੀ 1959 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਚੌਧਰੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸਦੇ ਚਾਰ ਬੱਚੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1942
ਕਵਿਤਾ ਬਾਬੂ
ਕਵਿਤਾ ਬਾਬੂ ਦਾ ਜਨਮ ਮੁਬੰਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ ਮਹਾਨਗਰੀ ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਬੰਗਲੋਰ ਵਿੱਚ ਬਤੀਤ ਕੀਤਾ। ਕਵਿਤਾ ਬਾਬੂ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਆਈ.ਆਈ.ਸੀ.ਈ.ਆਰ. ਸੰਸਥਾ ਜੋ ਮੋਹਾਲੀ, ਪੰਜਾਬ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੇਸਰ ਹੈ। ਕਵਿਤਾ ਬਾਬੂ ਅਣਵੀਂ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ
ਕਵਿਤਾ ਬਾਬੂ ਨੇ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਤ ਜੋਸਫ ਕਾਲਜ ਬੰਗਲੋਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਇਨਾਮ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ
ਕਵਿਤਾ ਬਾਬੂ ਨੂੰ ਅਗਸਤ 2012 ਵਿੱਚ ਵੈੱਲਕਮ ਟ੍ਰਸਟ ਡੀਬੀਟੀ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਿਤ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਧਿਆਪਨ
ਸ਼ੌਕਤ ਉਸਮਾਨੀ
ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ
ਪੂਰਬੀ ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਸੂਬਾ
ਪੂਰਬੀ ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਸੂਬਾ (, ਆਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ-ਏ ਸ਼ਰਕੀ: شرقی آذربایجان اوستانی) ਇਰਾਨ ਦੇ 31 ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਇਰਾਨੀ ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਅਰਮੀਨੀਆ, ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਗਣਰਾਜ, ਅਰਬਦੀਲ ਸੂਬੇ, ਪੱਛਮੀ ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਸੂਬੇ ਅਤੇ ਜ਼ਨਜਾਨ ਸੂਬੇ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਤਬਰੀਜ਼ ਵਿਖੇ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਇਰਾਨ ਦੇ ਖੇਤਰ 3 ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਰਾਨ ਦੇ ਸੂਬੇ
ਐਰਿਕ ਕਲੈਪਟਨ
1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਕਲੈਪਟਨ ਨੇ ਯਾਰਡਬੋਰਡ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਜੌਹਨ ਮੇਅਲ ਅਤੇ ਦ ਬਲਿਊਬਰੇਕਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੇਅਲ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਕਲੈਪਟਨ ਨੇ ਡਰੰਮਵਾਦਕ ਜਿੰਜਰ ਬੇਕਰ ਅਤੇ ਬੇਸਵਾਦਕ ਜੈਕ ਬਰੂਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪਾਵਰ ਟ੍ਰਿਓ ਕ੍ਰੀਮ ਬੈਂਡ ਬਣਾਇਆ। ਇਸ ਬੈਂਡ ਦੇ ਖਿੰਡ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ,ਉਸਨੇ ਬੇਕਰ, ਸਟੀਵ ਵਿਨਵੁੱਡ, ਅਤੇ ਰਿਚ ਗਰੇਚ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਬਲੂਜ਼ ਰਾੱਕ ਬੈਂਡ ਬਲਾਇੰਡ ਫੇਥ ਬਣਾਇਆ।
ਕਲੈਪਟਨ ਨੇ 18 ਗ੍ਰੈਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਲਈ ਬੇਮਿਸਾਲ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਬ੍ਰਿਟ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। 2004 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਬਕਿੰਘਮ ਪੈਲੇਸ ਵਿਖੇ ਸੀ.ਬੀ.ਈ. ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸੌਂਗਰਾਈਟਰ, ਕੰਪੋਜ਼ਰਜ਼ ਅਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਆਈਵਰ ਨੋਵੇਲੋ ਐਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਈਫ ਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਐਵਾਰਡ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਇਕੱਲੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ, ਕਲੈਪਟਨ ਦੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 130 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿਕ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਸੰਜੁਕਤਾ ਪਨੀਗਰਾਹੀ
ਸੰਜੁਕਤਾ ਪਨੀਗਰਾਹੀ (24 ਅਗਸਤ 1944 – 24 ਜੂਨ 1997)   ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਡਾਂਸਰ ਸੀ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਡਾਂਸ ਉੜੀਸੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਆਗੂ ਸੀ। ਸੰਜੁਕਤਾ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਇਸ ਪੁਰਾਤਨ ਕਲਾਸੀਕਲ ਨਾਚ ਨੂੰ ਅਪਨਾਉਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਉੜੀਆ ਤੀਵੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਉਸਨੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪੁਨਰ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ।
ਐਰਿਕ ਕਲੈਪਟਨ
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਕਲੈਪਟਨ ਦਾ ਜਨਮ 30 ਮਾਰਚ 1945 ਨੂੰ ਰਿਪਲੀ, ਸਰੀ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ ਪੈਟਰੀਸੀਆ ਮੌਲੀ ਕਲੈਪਟਨ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਐਡਵਰਡ ਵਾਲਟਰ ਫਰੀਅਰ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਸਿਪਾਹੀ ਸੀ। ਕਲੈਪਟਨ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਜੰਗ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਕੈਨੇਡਾ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਕਲੈਪਟਨ ਇਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਸਦੀ ਨਾਨੀ, ਰੋਜ਼, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪਤੀ ਜੈੱਕ ਕਲਪ ਹੀ ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਅਸਲੀ ਮਾਂ ਉਸਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਹੈ। ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਇੱਕ ਸਿਪਾਹੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕਲੈਪਟਨ ਨੂੰ ਸਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਾਨਾ-ਨਾਨੀ ਕੋਲ ਛੱਡ ਕੇ ਜਰਮਨੀ ਚਲੀ ਗਈ। leaving young Eric with his grandparents in Surrey.
ਸੰਜੁਕਤਾ ਪਨੀਗਰਾਹੀ
ਨੱਚਣ ਅਤੇ ਸਬੰਧਿਤ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ (1975) ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸਨੂੰ 1976 ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਐਰਿਕ ਕਲੈਪਟਨ
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
1961 ਵਿੱਚ, ਸਲਬੇਟਨ ਵਿੱਚ ਹੋਲੀਫੀਲਡ ਸਕੂਲ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਲਪੈਟਨ ਨੇ ਕਿੰਗਸਟਨ ਕਾਲਜ ਆਫ ਅਰਟਸ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਪਰ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਾਲ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਬਰਖਾਸਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਲਾ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸੰਗੀਤ ਤੇ ਹੀ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਤਕ ਕਲੈਪਟਨ ਨੇ ਕਿੰਗਸਟਨ, ਰਿਚਮੰਡ ਅਤੇ ਵੈਸਟ ਐਂਡ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਪੈਸਿਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਉਮਰ 17 ਸਾਲ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਬੈਂਡ ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਆਰ ਐਂਡ ਬੀ ਗਰੁੱਪ, ਦੀ ਰੂਸਟਰਜ਼, ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਗਸਤ 1963 ਤੱਕ ਇਸ ਬੈਂਡ ਦੇ ਨਾਲ ਰਿਹਾ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ, ਕਲੈਪਟਨ ਨੇ ਕੇਜ਼ੀ ਜੋਨਸ ਐਂਡ ਦ ਇੰਜੀਨੀਅਰਜ਼ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਸੱਤ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।
ਸੰਜੁਕਤਾ ਪਨੀਗਰਾਹੀ
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਬੱਚੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਸਬਜ਼ੀ ਦੇ ਕੱਟਣ ਜਾਂ ਲੱਕੜੀ ਦੇ ਕੱਟਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਰਗੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਸੁਭਾਵਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡਾਂਸ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਬਰੀਪਾਡਾ ਤੋਂ ਸੀ ਅਤੇ ਇਕ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੀ, ਜੋ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਛਯੂ ਲੋਕ ਨ੍ਰਿਤ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਸੰਜੁਕਤਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਭੀਰਾਮ ਮਿਸ਼ਰਾ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਬੇਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਨ੍ਰਿਤ ਦਾ ਇਹ ਰੂਪ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮਹਾਰਿਸ ਨਾਂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਦੀਆਂ ਨਾਚ ਲੜਕੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਮਰਦ ਡਾਂਸਰਾਂ ਨੂੰ ਗੋਤੀਪਾਉਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਲੜਕੀਆਂ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿਚ ਦੇਵਦਾਸੀਸ ਵਰਗੀਆਂ ਸਨ।
ਸਿਖਲਾਈ
ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਉੱਤੇ ਉਸ ਨੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕੇਲੂਚਰਨ ਮੋਹਾਪਾਤਰਾ ਤੋਂ ਨ੍ਰਿਤ ਸਿੱਖਣਾ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ 1950-1953 ਦੌਰਾਨ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬਿਸੂਬਾ ਮਿਲਾਨ ਦੁਆਰਾ ਸਰਬੋਤਮ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਸ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਜਦੋਂ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਲੜਕੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸਟੇਜ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਊਰਜਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਨੱਚਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਉਸ 'ਤੇ ਚੀਕਣਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧੱਕੇ ਨਾਲ ਸਟੇਜ ਤੋਂ ਉਤਾਰਨਾ ਪਿਆ। ਨੌਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਕਲਕੱਤਾ ਵਿੱਚ ਚਿਲਡਰਨ ਲਿਟਲ ਥੀਏਟਰ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਤਿਉਹਾਰ 'ਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।
ਉਸ ਨੇ 1952 ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚਿਲਡਰਨ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਤੋਂ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੇਨਈ ਵਿਖੇ ਕਲਾਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿਖੇ, ਡਾਂਸ ਦੀ ਬਿਹਤਰ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਭੇਜਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਰੁਕਮਿਨੀ ਦੇਵੀ ਅਰੁੰਦਾਲੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਆਪਣੇ ਪਾਠ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇ। ਅਗਲੇ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਉਹ ਉਥੇ ਰਹੀ ਅਤੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਕਥਕਲੀ ਨਾਲ ਭਰਤਨਾਟਿਯਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨ੍ਰਿਤਯਪ੍ਰਵੀਨ ਡਿਪਲੋਮਾ ਨਾਲ ਦੂਸਰਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ 'ਕਲਾਕਸ਼ੇਤਰ ਬੈਲੇ ਟ੍ਰੌਪ' ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ।
14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਓਡੀਸ਼ਾ ਪਰਤ ਗਈ। ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਆ ਭਵਨ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਹਜ਼ਾਰੀਲਾਲ ਤੋਂ ਕਥਕ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਦਿੱਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸ ਨੇ ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣ ਲਈ ਕੋਰਸ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਓਡੀਸ਼ੀ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ।