cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਕੁਆਂਟਮ ਕ੍ਰੋਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ
ਪ੍ਰਯੋਗਿਕ ਪਰਖਾਂ
ਕੁਆਂਟਮ ਕ੍ਰੋਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਦਾ ਇੱਕ ਗੁਣਾਤਮਿਕ ਅਨੁਮਾਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਗਲੂਬਾਲਜ਼ ਨਾਮਕ ਸੰਯੁਕਤ ਕਣ ਗਲੂਔਨਾਂ ਦੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪ੍ਰਯੋਗਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਤੱਕ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਕੁਆਂਟਮ ਕ੍ਰੋਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਦੁਆਰਾ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਗਲੂਬਾਲ ਦਾ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਿਰੀਖਣ ਥਿਊਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਬਤ ਕਰੇਗਾ। ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਜੇਕਰ ਗਲੂਬਾਲਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਰੱਦ ਕਰਿਆ ਜਾ ਸਕੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਕੁਆਂਟਮ ਕ੍ਰੋਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਲਈ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਪ੍ਰਯੋਗਿਕ ਝਟਕਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਰ, 2013 ਤੱਕ, ਵਿਗਿਅਨਿਕ ਗਲੂਬਾਲਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਜਾਂ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਹਨ, ਭਵਾਂ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਕਣ ਐਕਸਲਰੇਟਰਾਂ ਕੋਲ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਠੋਸ ਅਵਸਥਾ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰਤਿ ਅੰਤਰ-ਸਬੰਧ
ਠੋਸ ਅਵਸਥਾ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲ ਬੇਉਮੀਦੇ ਅੰਤਰ-ਸਬੰਧ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਜਾਣੇ ਪਛਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਮੈੱਟਿਸ ਸਪਿੱਨ ਗਲਾਸਾਂ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਰਚਣ ਵਾਲੇ ਗੇਜ ਇਨਵੇਰੀਅੰਸ ਦੀ ਧਾਰਨਾ, ਜੋ i =1,...,N, ਲਈ ਆਮ ਸਪਿੱਨ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ s_i=\pm 1\,   ਵਾਲੇ ਸਿਸਟਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਿਰ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਮਨਚਾਹੀ ਕਪਲਿੰਗ   ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ εi  ਅਤੇ εk ਉਹ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਸੁਤੰਰਤਾ ਅਤੇ ਮਨਮਰਜੀ ਨਾਲ ±1 ਮੁੱਲ ਲੈ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਇੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਸਰਲ ਗੇਜ ਟਰਾਂਸਫੋਰਮੇਸ਼ਨ   ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ    ਵਰਗੀਆਂ ਉਰਜਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਨਾਪਣਯੋਗ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਦੇ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕ ਉਮੀਦ ਮੁੱਲ ਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਫੇਰ ਵੀ, ਇੱਥੇ, ਕੁਆਂਟਮ ਕ੍ਰੋਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਗਲੂਔਨਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀਆਂ ਕਪਲਿੰਗ ਡਿਗਰੀਆਂ J_{i,k} ਸਥਿਰ ਮੁੱਲਾਂ ਤੱਕ ਜਮਾ ਦਿੱਤੀਆਂ (ਠੰਢੀਆਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ) ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਕੁਆਂਟਮ ਕ੍ਰੋਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਉਤਰਦੀਆਂ ਚੜਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗਿਣਤੀ ਦੀਆਂ ਗੇਜ ਡਿਗਰੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਐਨਟ੍ਰੌਪੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਪੌਜ਼ੇਟਿਵ J0 ਲਈ ਮੈੱਟਿਸ ਸਪਿੱਨ ਗਲਾਸ ਦਾ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਰਲਤਾ ਨਾਲ ਇੱਕ “ਬਦਲੇ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਫੈਰੋਮੈਗਨਟ” ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਮਜਬੂਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਇਹ ਟਰਮ ਸਪਿੱਨ ਗਲਾਸ ਥਿਊਰੀ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਨਾਪ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗਿਣਾਤਮਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਲੂਪ ਗੁਣਨਫਲ   ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਬੰਦ ਲੂਪ W ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਵੀ, ਅਸਲੀ ਸਪਿੱਨ ਗਲਾਸ ਤੋਂ ਉਲਟ, ਕਿਸੇ ਮੈੱਟਿਸ ਸਪਿੱਨ ਗਲਾਸ ਲਈ, ਮਾਤਰਾ PW  ਕਦੇ ਵੀ ਨੈਗਟਿਵ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ।
ਸਪਿੱਨ-ਗਲਾਸ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਧਾਰਨਾ “ਮਜਬੂਰੀ” ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੁਆਂਟਮ ਕ੍ਰੋਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਦੀ ਵਿਲਸਨ ਲੂਪ ਮਾਤਰਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇੱਕੋ ਫਰਕ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫੇਰ ਹੈ ਕਿ ਕੁਆਂਟਮ ਕ੍ਰੋਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਵਾਲੀ ਵਿੱਚ SU(3) ਮੈਟ੍ਰਿਕਸਾਂ ਨਾਲ ਵਰਤਾਓ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉਤਰਦੀ ਚੜਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨਾਲ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਰਜਾਤਮਿਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਮਜਬੂਰੀ ਦੀ ਸੰਪੂਰਣ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਕਿਸੇ ਸਪਿੱਨ-ਗਲਾਸ ਲਈ ਗੈਰ-ਪੱਖੀ ਅਤੇ ਵਿਚਿੱਤਰ ਹੁਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਸਜ਼ਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਰਕਮ ਰਾਹੀਂ, ਹੈਮਿਲਟੋਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਲੂਪ ਗੁਣਨਫਲ ਜੋੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕੁਆਂਟਮ ਕ੍ਰੋਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਲਗਰਾਂਜੀਅਨ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਵਿਲਸਨ ਲੂਪ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁਆਂਟਮ ਕ੍ਰੋਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਅਤੇ “ਅਵਿਵਸਥਿਤ ਚੁੰਬਕੀ ਸਿਸਟਮਾਂ” (ਸਪਿੱਨ ਗਲਾਸ ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ) ਦਰਮਿਆਨ ਸਬੰਧਾਂ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਪੇਪਰ ਵਿੱਚ ਅਤਿਰਿਕਤ ਤੌਰ ਤੇ ਫਰੈਡਕਿਨ, ਹੱਬਰਮੈਨ ਉਨਦ ਸ਼ੈਂਕਰ ਦੁਆਰਾ ਜੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਡਿਊਲਟੀ (ਦੋਹਰੇਪਣ) ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਉੱਤੇ ਵੀ ਜੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਦੀ ਸਮਾਨਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੀ ਪੌਲੀਮਰ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰਤਿ ਸਮਾਨਤਾ ਵਿੱਚ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ, ਵਿਲਸਨ ਲੂਪ ਦੇ ਬਰਾਬਰ, “ਐਂਟੈੱਗਲਡ ਨੈੱਟ” ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਰਬੜ ਬੈਂਡ ਦੀ ਐਨਟ੍ਰੌਪੀ-ਇਲਾਸਟੀਸਿਟੀ (ਬਲ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ) ਦੀ ਰਚਨਾ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ। SU(3) ਦਾ ਗੈਰ-ਅਬੇਲੀਅਨ ਲੱਛਣ ਇਸਤਰਾਂ ਗੈਰ-ਸੂਖਮ “ਰਸਾਇਣਕ ਸੰਪਰਕਾਂ” ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਲੂਪ ਟੁਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੌਲੀਮਰ ਸਮਾਨਤਾ ਵਿੱਚ “ਅਸਿੰਪਟੋਟਿਕ ਅਜ਼ਾਦੀ” ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਇਹ ਸਰਲ ਤੱਥ ਕਿ ਘੱਟ-ਤਰੰਗ (ਸ਼ੌਰਟ-ਵੇਵ) ਸੀਮਾ ਵਿੱਚ, ਯਾਨਿ ਕਿ  ਲਈ (ਜਿੱਥੇ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਲੂਪਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣਾਤਮਿਕ ਸਬੰਧ ਲੰਬਾਈ Rc  ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਉੱਪ ਦੱਸੇ “ਬੈਗ ਰੇਡੀਅਸ” ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ λw  ਇੱਕ ਐਕਸਾਈਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਤਰੰਗਲੰਬਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ) ਕੋਈ ਵੀ ਗੈਰ-ਸੂਖਮ ਅੰਤਰ ਸਬੰਧ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਿਸਟਮ ਠੋਸ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਕੁਆਂਟਮ ਕ੍ਰੋਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਰੋਕਥਾਮ ਦਰਮਿਆਨ ਇੱਕ ਮੇਲਜੋਲ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ- ਤੱਥ ਕਿ ਹੈਡ੍ਰੌਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕਲਰ ਫੀਲਡ ਸਿਰਫ ਜ਼ੀਰੋ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ- ਅਤੇ ਕਿਸਮ-|| ਸੁਪਰਕੰਡਕਟਰਾਂ ਦੀ ਥਿਊਰੀ ਵਿੱਚ ਆਮ ਚੁੰਬਕੀ ਫੀਲਡ ਦਾ ਵਰਤਾਓ : ਜਿੱਥੇ ਚੁੰਬਕਤਾ ਐਬ੍ਰੀਕੋਸੋਵ ਫਲਕਸ-ਲਾਈਨ ਲੈੱਟਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸੇ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਯਾਨਿ ਕਿ, ਉਸ ਥਿਊਰੀ ਦੀ ਲੰਡਨ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਗਹਿਰਾਈ λ ਕੁਆਂਟਮ ਕ੍ਰੋਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਦੇ ਰੋਕਥਾਮ ਅਰਧ ਵਿਆਸ Rc ਸਮਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਗਣਿਤਿਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਇਸ ਮੇਲਜੋਲ ਦਾ ਲਗਰਾਂਜੀਅਨ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਉੱਤੇ ਦੂਜੀ ਰਕਮ   ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੰਚ ਪੋਖਰੀ
ਪੰਚ ਪੋਖਰੀ ( [pãt͡s pokʰʌɾi] ) ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਸਿੰਧੂਪਾਲਚੌਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ 5 (ਪੰਚ) ਹਿੰਦੂ ਪਵਿੱਤਰ ਝੀਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਜਨਏ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੌਰਾਨ ਝੀਲਾਂ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਬੋਧੀ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਥਾਂ ਹੈ।
ਬਾਰੇ
ਪੰਚ ਪੋਖਰੀ ਲੰਗਟਾਂਗ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਆਕਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕੇਂਦਰੀ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨੁਵਾਕੋਟ, ਰਸੁਵਾ ਅਤੇ ਸਿੰਧੂਲਪਾਲਚੋਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਡਾਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿਭਾਗ ਨੇ 2011 ਵਿੱਚ ਪੋਖਰੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਡਾਕ ਟਿਕਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਪੰਚ ਪੋਖਰੀ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 4,100 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਿੰਦੂ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਪੰਚ ਪੋਖਰੀ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਕਾਠਮੰਡੂ ਘਾਟੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ; ਜੁਗਲ ਹਿਮਾਲ ਨਾਮਕ ਚੋਟੀਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋਰਜੇ ਲਕਪਾ (6,966 ਮੀਟਰ), ਮਾਡੀਆ (6,257 ਮੀਟਰ) ਅਤੇ ਫੁਰਬੀ ਛਿਆਚੂ (6,637 ਮੀਟਰ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕਾਠਮੰਡੂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਹ ਇੱਕ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਨਾ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
3. http://corner.video.blog/2020/05/23/trek-guide-to-panch-pokhari/ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਗਮਤੀ ਸੂਬੇ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ
ਸਮਾਣਾ
ਸਮਾਣਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਹ ਮਿਊਂਸਿਪਲ ਕੌਂਸਲ ਹੈ। ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਪੈਪਸੂ ਦਾ ਅੰਗ ਸੀ। ਇਹ ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਲ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰੀ ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਭੂਗੋਲ
ਇਹ ਵਿਥਕਾਰ 30,1583 ਅਤੇ ਲੰਬਕਾਰ 76.1931 ਤੇ 240 ਮੀਟਰ (787 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਔਸਤ ਉਚਾਈ ਤੇ ਪਟਿਆਲਾ ਅਤੇ ਪਾਤੜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਟੇਟ ਹਾਈਵੇ (ਐਸ.ਐਚ.-10) ਉਪਰ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਸਮਾਣਾ ਅੱਠਵੇਂ ਸ਼ੀਆ ਇਮਾਮ ਅਲੀ ਅਲ-ਰਿਧਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰਾਂ (ਅਰਥਾਤ ਇਮਾਮ ਮਸ਼ਹਦ ਅਲੀ) ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਮਸ਼ਹਦ ਤੋਂ ਅਜੋਕੇ ਸਮਾਣਾ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਤਤਕਾਲੀ ਅੱਬਾਸੀ ਖਲੀਫ਼ਾ ਅਲ-ਮੂਨ ਨਾਲ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਅਲ-ਮਾਮੂਨ ਨੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਇਮਾਮ ਅਲੀ ਅਲ-ਰਿਧਾ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ. ਜਦੋਂ ਉਹ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ; ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਮਸ਼ਹਦ ਅਲੀ ਦੀ ਉਥੇ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਅਸਥਾਨ ਵੀ ਉਥੇ ਹੀ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ੀਆ ਮੁਸਲਮਾਨ ਉਸ ਅਸਥਾਨ ਦੇ ਅਹਾਤੇ ਵਿਚ ਆਯੋਜਿਤ ਸਾਲਾਨਾ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਤਿਹਾਸ ਰਾਜਾ ਜੈਪਾਲ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਤਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਭਟਿੰਡਾ ਅਤੇ ਸਮਾਣਾ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਅਜਮੇਰ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਹਾਬ-ਉਦ-ਦੀਨ ਮੁਹੰਮਦ ਗੌਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਘੁਰਾਮ ਅਤੇ ਸੁਨਾਮ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, 1192 ਵਿਚ ਕੁਤੁਬ-ਦੀਨ ਆਈਬਕ ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੁਗਲ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਸਮਾਣਾ ਸੰਤਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਇਸਦੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਫਾਂਸੀ ਲਈ ਵੀ ਬਦਨਾਮ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਸਰਹਿੰਦ ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ. "ਸੱਯਦ ਜਲ-ਉਦ-ਦੀਨ", ਜਿਸਨੂੰ 1675 ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਉਹ ਸਮਾਣਾ ਤੋਂ ਸਨ। ਬੇਗ ਭਰਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ, 6 ਸਾਲ ਦੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਅਤੇ 9 ਸਾਲ ਦੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਜੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਸਮਾਣਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ। ਇਹ ਕਸਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦੁਆਰਾ ਤਬਾਹ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ. 1710 ਈ. ਸਮਾਣਾ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਸਰਹਿੰਦ ਦੇ ਬਦਨਾਮ ਮੁਗਲ ਰਾਜਪਾਲ ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ (ਅਸਲ ਨਾਮ ਮਿਰਜ਼ਾ ਅਸਕਰੀ) ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸਨੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਬੰਦਾ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੇ ਸਮਾਣਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਰਦ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਦਲਾ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਮੁਗਲਾਂ ਨੇ ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ 1710 ਈ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਮਾਣਾ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ. ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਸੰਨ 1742 ਈ: ਵਿਚ ਪਟਿਆਲੇ ਰਾਜ ਦੇ ਬਾਨੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਆਲਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦੁੱਰਾਨੀ ਦੁਆਰਾ ਬੰਦਾ ਬਹਾਦਰ ਦੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਬਰਵਾਲਾ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਤਰਨਤਾਰਨ)
ਬਰਵਾਲਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਪੱਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਪੱਟੀ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅੰਮ੍ਰਿਤਪਾਲ ਸ਼ੈਦਾ
ਅਮ੍ਰਿਤਪਾਲ ਸ਼ੈਦਾ ਪੰਜਾਬੀ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਤਿੰਨ ਭਾਸਾਵਾਂ ਦਾ ਸ਼ਾਇਰ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲਿਖਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਸ ਦੀ ਪਲੇਠੀ ਪੁਸਤਕ: ਗ਼ਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਫ਼ਸਲ ਧੁੱਪਾਂ ਦੀ 2022 ਛਪੀ। ਅਮ੍ਰਿਤਪਾਲ ਪਟਿਆਲੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਟਿਆਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ 1993 ਦੇ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਰੋਪੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ 15 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸਾਹਿਤ ਸਾਧਨਾ- ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੇ ਖਰੜੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭੇਂਟ ਚੜ੍ਹ ਗਈ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲਗੋ
ਪਰਨੀਤ ਕੌਰ
ਪਰਨੀਤ ਕੌਰ (ਜਨਮ 3 ਅਕਤੂਬਰ 1944) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਇਸਨੇ 15ਵੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪਟਿਆਲਾ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ-ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਕੌਰ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਭਾਰਤੀ ਸਿਵਲ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਨ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ 'ਚ ਤਾਇਨਾਤ ਸਨ ਜਦੋਂ ਪਰਨੀਤ ਕੌਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ।
ਕੌਰ, ਤਿੰਨ ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵੱਡੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਬਚਪਨ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਭਰਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਨੇ, ਸਰ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਦੇ ਵੱਡੇ ਪਰਿਵਾਰ 'ਚ ਸ਼ਿਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਬੜੇ ਸਰਗਰਮ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸਨ, ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਇਸਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1944 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪ੍ਰਿਜ਼ਨ ਬਰੇਕ
ਪ੍ਰਿਜ਼ਨ ਬਰੇਕ ਪਾਲ ਸ਼ਿਊਰਿੰਗ ਵੱਲੋਂ ਸਿਰਜਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਟੀਵੀ ਲੜੀਵਾਰ ਨਾਟਕ ਹੈ ਜੋ 2005 ਤੋਂ 2009 ਤੱਕ ਚਾਰ ਮੌਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਕਸ ਉੱਤੇ ਵਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ ਦੁਆਲ਼ੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ; ਇੱਕ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਜੁਰਮ ਕਰ ਕੇ ਸਜ਼ਾ-ਏ-ਮੌਤ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜੋ ਉਹਨੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ 'ਚੋਂ ਛੁਡਾਉਣ ਅਤੇ ਉਹਦਾ ਨਾਂ ਬੇਦਾਗ਼ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਇੱਕ ਲੰਮੀ-ਚੌੜੀ ਵਿਉਂਤ ਘੜਦਾ ਹੈ
ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਿਜ਼ਨ ਬਰੇਕ
ਦਿਪਸਿਤਾ ਧਰ
ਦਿਪਸੀਤਾ ਧਰ (ਜਨਮ 9 ਅਗਸਤ 1993) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ। ਉਹ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਜੁਆਇੰਟ ਸੈਕਟਰੀ ਹੈ। ਉਹ 2021 ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਲਈ ਬਾਲੀ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਸੀਪੀਆਈ (ਐਮ) ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਦੀਪਸੀਤਾ ਧਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹਾਵੜਾ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ 9 ਅਗਸਤ 1993 ਨੂੰ ਪਿਜੂਸ਼ ਧਰ ਅਤੇ ਦੀਪਿਕਾ ਠਾਕੁਰ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਆਸੂਤੋਸ਼ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਭੂਗੋਲ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਭੂਗੋਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਅਤੇ ਐਮਫਿਲ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਜਨਸੰਖਿਆ ਭੂਗੋਲ ਵਿੱਚ ਪੀਐਚਡੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਫੀਲਡਵਰਕ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਉਹ ਪਦਮ ਨਿਧੀ ਧਰ ਦੀ ਪੋਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਹਾਵੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਡੋਮਜੂਰ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ (ਵਿਧਾਇਕ) ਹੈ। ਉਹ ਬੰਗਾਲੀ ਪਲੇਅ ਬੈਕ ਗਾਇਕ ਸ਼ੋਵਨ ਗਾਂਗੁਲੀ ਦੀ ਚਚੇਰੀ ਭੈਣ ਵੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1993 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਕਾਰਕੁਨ
ਰਾਜਵਰਧਨ ਸਿੰਘ ਰਾਠੌਰ
thumb|ਰਾਜਵਰਧਨ ਸਿੰਘ ਰਾਠੌਰ ਰਾਜਵਰਧਨ ਸਿੰਘ ਰਾਠੌਰ (ਜਨਮ 29 ਜਨਵਰੀ 1970) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਓਲੰਪੀਅਨ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਰਾਠੌਰ ਜੈਪੁਰ ਦਿਹਾਤੀ ਸੀਟ ਤੋਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ (ਸੰਸਦ) ਹਨ। ਉਸਨੇ ਮਈ 2019 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਯੁਵਾ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਖੇਡ ਮੰਤਰਾਲੇ ਲਈ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ (ਸੁਤੰਤਰ ਚਾਰਜ) ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ ਇੰਡੀਅਨ ਆਰਮੀ ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਕਰਨਲ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਏ।
ਬੂਮਰੈਂਗ
thumb|ਇੱਕ ਠੰਡੀ ਲੱਕੜ ਦੇ ਬੂਮਰੈਂਗ ਬੂਮਰੰਗ ਇੱਕ ਸੁੱਟਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸੰਦ ਹੈ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਫਲੈਟ ਏਅਰਫੋਐਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਸਦੇ ਹਵਾਈ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਲੰਬੀਆਂ ਧੁਰੇ ਦੇ ਬਾਰੇ ਸਪਿਨ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਪਸੀ ਬੂਮਰੈਂਗ ਨੂੰ ਸੁੱਟਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਆਦਿਵਾਸੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈਆ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬੂਮਰੈਂਗ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰ, ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਆਸਟਰੇਲਿਆਈ ਆਈਕਨ ਵਜੋਂ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਮਲਿਦੇ ਹਨ।
ਰਾਜਵਰਧਨ ਸਿੰਘ ਰਾਠੌਰ
ਰਾਠੌਰ ਨੇ 2013 ਵਿੱਚ ਕਰਨਲ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੀ ਗ੍ਰੇਨੇਡਿਅਰਜ਼ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਕਮਿਸ਼ਨਡ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਸਨ। ਸੈਨਾ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ 2014 ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣਿਆ।
ਬੂਮਰੈਂਗ
ਵਿਆਖਿਆ
thumb|ਇੱਕ ਬੂਮਰੈਂਗ ਉਹ ਬਿੰਦੂ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਇੱਕ ਬੂਮਰਰੰਗ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਲੱਕੜੀ ਦਾ ਉਪਕਰਣ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੂਮਰੰਗ ਵਰਗੇ ਜੰਤਰ ਹੱਡੀਆਂ ਤੋਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਬੂਮਰੇਂਗ ਅਕਸਰ ਪਤਲੇ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਪਲਾਈਵੁੱਡ, ਪਲਾਸਟਿਕ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਏ.ਬੀ. ਐਸ., ਪੌਲੀਪ੍ਰੋਪਲੀਲੇਨ, ਫੀਨੋਲਿਕ ਪੇਪਰ, ਜਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉੱਚ ਤਕਨੀਕੀ ਸਮਗਰੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਰਬਨ ਫਾਈਬਰ-ਪ੍ਰਿੰਸਿਕਡ ਪਲਾਸਟਿਕ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬੂਮਰੇਂਗਜ਼ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਜਾਂ ਆਦਿਵਾਸੀ ਮੂਲ ਅਤੇ ਮੰਤਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਕਾਰ ਅਤੇ ਅਕਾਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਬੂਮਰਰੰਗ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅੱਜ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਵਰਤਣ ਯੋਗ ਬੂਮਰੇਂਗ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਰਾਸ-ਸਟਿਕ, ਪਿਨਵਾਲ, ਟਿੰਬਲ-ਸਟਿਕ, ਬੂਮਬਿਰਡ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਘੱਟ ਆਮ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ।
ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਬੂਮਰੈਂਗਾਂ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਵਾਪਸੀ ਵਾਲੇ ਬੂਮਰਾਂਗਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਤਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬੂਮਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹਵਾ-ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਉਡਾਣ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ। ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਬੂਮਰਰੰਗ ਵਿੱਚ ਦੋ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਏਅਰਫੋਇਲ ਵਿੰਗ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਸਪਿਨਿੰਗ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਵਾਲੀ ਐਰੋਡਾਇਨਾਮਿਕ ਤਾਕ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਉਸਦੇ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਵਕਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਇੱਕ ਅੰਡਾਕਾਰ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰੇ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੁੱਟਿਆ ਜਾਵੇ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੁੱਟਣ ਵਾਲੀ ਛੜੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆਉਣਾ ਬੂਮਰਰਾਂਗ ਵਰਗਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਖੇਡ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਮਹਾਨ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਸੁੱਟਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਤਹ ਸਮਰੂਪ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅਸੋਰ ਵਰਗੇ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਵਾਪਸ ਬੂਮਰੰਗ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਕਰਵਾਲੀ ਉਡਾਨ ਦੇ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਬੂਮਰਰੰਗ ਦੀ ਲੜੀ 160 ਮੀਟਰ ਹੈ।
ਰਾਜਵਰਧਨ ਸਿੰਘ ਰਾਠੌਰ
ਨਵੰਬਰ 2014 ਵਿੱਚ, ਨੂੰ ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਾਠੌਰ ਨੂੰ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਯੁਵਾ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਲਈ 2017 ਵਿਚ ਸੁਤੰਤਰ ਚਾਰਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬੂਮਰੈਂਗ
ਵਿਆਖਿਆ
ਬੂਮਰੈਂਗ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਛਾਣਯੋਗ ਕਿਸਮ ਐਲ-ਆਕਾਰ ਰਾਹੀਂ ਰਿਟਰਨ ਬੂਮਰੰਗ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਗੈਰ-ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਬੂਮਰੇਂਗਜ਼, ਸਟਿਕਸ (ਜਾਂ ਸ਼ਾਇਨੀਜ਼) ਨੂੰ ਸੁੱਟਣ ਦਾ ਕੰਮ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਵਾਪਸ ਆ ਰਹੇ ਬੂਮਰੈਂਜ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫੁਰਸਤ ਜਾਂ ਮਨੋਰੰਜਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਬੂਮਰੇਂਗਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਫਸਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਲੰਬੇ ਘਾਹ ਤੋਂ ਉੱਪਰਲੇ ਖੇਡ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਉਡਾਉਣ ਅਤੇ ਜਾਲਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ ਡਰਾਉਣ ਲਈ। ਆਧੁਨਿਕ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਬੂਮਰੇਂਗਸ ਕਈ ਆਕਾਰ ਜਾਂ ਆਕਾਰ ਦੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਬੂਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਗੈਰ-ਵਾਪਸੀ ਵਾਲੇ ਬੂਮਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਅਤੇ ਅਰੀਜ਼ੋਨਾ ਦੇ ਮੂਲ ਅਮਰੀਕਨਾਂ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਖਰਗੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਲਈ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ, ਕੁਝ ਬੂਮਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਆਦਿਵਾਸੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈਆਂ ਦੁਆਰਾ ਲੜਨ ਲਈ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।।  ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਸਰੀ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਾਪਸ ਆ ਰਹੇ ਬੂਮਰੇਂਗਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਰਾਜਵਰਧਨ ਸਿੰਘ ਰਾਠੌਰ
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਕੈਰੀਅਰ
ਰਾਠੌਰ ਦਾ ਜਨਮ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਜੈਸਲਮੇਰ ਵਿੱਚ ਕਰਨਲ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਿੰਘ ਰਾਠੌਰ (ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ) ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਗਾਇਤਰੀ ਰਾਠੌਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਹੈ।
ਬੂਮਰੈਂਗ
ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ
ਆਧੁਨਿਕ ਬੂਮਰੈਂਗ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੁਝ ਜਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ  ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੂਮਰਰੰਗ ਨੂੰ ਥੱਲੇ ਤੋਂ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 20 ਮੀਟਰ (66 ਫੁੱਟ) ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸੁੱਟਣ ਨੂੰ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਖੇਤਰ ਤੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਕੇਂਦਰਿਤ ਰਿੰਗ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਥ੍ਰੋਅਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਰਾਜਵਰਧਨ ਸਿੰਘ ਰਾਠੌਰ
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਕੈਰੀਅਰ
ਰਾਠੌਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਡਿਫੈਂਸ ਅਕੈਡਮੀ ਦੇ 77 ਵੇਂ ਕੋਰਸ ਦਾ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੈ। ਐਨ.ਡੀ.ਏ. ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਠੌਰ ਨੇ ਇੰਡੀਅਨ ਮਿਲਟਰੀ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ਸਰਬੋਤਮ ਆਲ ਰਾਊਂਡ ਜੇਂਟਲਮੈਨ ਕੈਡੇਟ ਲਈ ਸਵੋਰਡ ਆਫ਼ ਆਨਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਸਿੱਖ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਰਸ ਦੇ ਸਰਬੋਤਮ ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬੂਮਰੈਂਗ
ਜਨਰਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ
ਲੰਮੇ-ਦੂਰੀ ਬੂਮਰੈਂਗਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਡ੍ਰੈਗ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉੱਡਣ ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਲਿਫਟ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਤੰਗ ਝਰੋਖਣ ਵਾਲੀ ਵਿੰਡੋ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਨਿਰਮਿਤ ਲੰਮੇ ਦੂਰੀ ਬਰੂਮਰੰਗਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਕਸਰ ਗੈਰ-ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤਵਾਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਰਾਜਵਰਧਨ ਸਿੰਘ ਰਾਠੌਰ
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਕੈਰੀਅਰ
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ 15 ਦਸੰਬਰ 1990 ਨੂੰ 9 ਵੀਂ ਗ੍ਰੇਨੇਡਿਅਰਜ਼ (ਮੇਵਾੜ) ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ 15 ਦਸੰਬਰ 1992 ਨੂੰ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਅਤੇ 15 ਦਸੰਬਰ 1995 ਨੂੰ ਕਪਤਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਾਠੌਰ ਕਾਰਗਿਲ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਲੜਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਕੇ 15 ਦਸੰਬਰ 2000 ਨੂੰ ਮੇਜਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਉਸਨੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਅੱਤਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਨੂੰ ਆਰਮੀ ਚੀਫ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪੱਤਰ ਅਤੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਨੂੰ ਮਿਸਾਲੀ ਕੰਮ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ 16 ਦਸੰਬਰ 2004 ਨੂੰ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ-ਕਰਨਲ ਵਜੋਂ ਅਤੇ 1 ਮਈ 2009 ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕਰਨਲ ਦੇ ਅੰਤਮ ਦਰਜੇ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਕੈਰੀਅਰ
ਮੈਨਚੇਸਟਰ ਵਿਚ 2002 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ, ਰਾਠੌਰ ਨੇ ਇਕ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ 200 ਵਿਚੋਂ 192 ਟੀਚੇ ਦਾ ਨਵਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਮੁਰਾਦ ਅਲੀ ਖਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਟੀਮ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ। ਰਾਠੌਰ ਨੇ 2006 ਵਿੱਚ ਮੈਲਬਰਨ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਚੈਂਪੀਅਨ ਦੇ ਖਿਤਾਬ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨਾਲ ਬਚਾਅ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਵਿਕਰਮ ਭਟਨਾਗਰ ਨਾਲ ਟੀਮ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਨੇ 2004 ਵਿਚ ਸਿਡਨੀ ਅਤੇ 2006 ਵਿਚ ਕੈਰੋ ਵਿਚ ਦੋ ਵਿਸ਼ਵ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਵਿਚ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤੇ।
2006 ਵਿਚ, ਰਾਠੌਰ ਨੇ ਸਪੇਨ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਇਕ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ, ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ 12 ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ 2003 ਅਤੇ 2004 ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੀਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਿਹਾ ਅਤੇ 2004 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਅਤੇ ਐਥਨਜ਼ ਓਲੰਪਿਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਤਕਰੀਬਨ 40 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2003 ਵਿੱਚ ਸਿਡਨੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਲਈ ਵਰਲਡ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਬੀਕਾਨੇਰ ਦੇ ਕਰਨ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਈ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ, ਜਿਸਨੇ ਕਾਇਰੋ ਵਿੱਚ 1962 ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਰਾਠੌਰ ਨੂੰ 2003 ਤੋਂ 2006 ਤੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਚਾਰ ਵਾਰ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕਲੇਅ ਟੀਚਾ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਵੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਜੋ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ 2006 ਵਿਚ ਦੋਹਾ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
2002 ਅਤੇ 2006 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਸਨੇ ਡਬਲ ਟਰੈਪ ਦੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਵਿੱਚ 25 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਮਗੇ ਜਿੱਤੇ।
2011 ਵਿੱਚ, ਰਾਠੌਰ ਨੇ ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕਲੇਅ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿਚ ਉਸ ਦਾ 194 ਦਾ ਸਕੋਰ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:16ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1970 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations
ਜੈੱਟ ਇੰਜਣ
thumb|ਜੈੱਟ ਇੰਜਣ
ਜੈੱਟ ਇੰਜਣ ਰਾਕਟ ਦੇ ਸਿੱਧਾਂਤ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਇੰਜਣ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਜਹਾਜ਼ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੇਟ ਇੰਜਣ ਦੀ ਹੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਾਕਟ ਅਤੇ ਜੈੱਟ ਇੰਜਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿੱਧਾਂਤ ਇੱਕ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਕੇਵਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਰਾਕਟ ਆਪਣਾ ਬਾਲਣ ਆਪ ਢੋਹੰਦਾ ਹੈ ਜੈੱਟ ਇੰਜਣ ਨੇੜੇ ਤੇੜੇ ਦੀ ਹਵਾ ਨੂੰ ਹੀ ਬਾਲਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜੈੱਟ ਇੰਜਣ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਲੋਂ ਬਾਹਰ ਜਿੱਥੇ ਹਵਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਏਅਰ ਬ੍ਰੀਦਿੰਗ ਇੰਜਣ (air breathing) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਮਤਲਬ ਹੈ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਇੰਜਣ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ
ਆਡੈਸਿਟੀ (ਆਡੀਓ ਐਡੀਟਰ)
ਆਡੈਸਿਟੀ (ਜਾਂ ਔਡੈਸਿਟੀ; ) ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਸਰੋਤ ਡਿਜੀਟਲ ਆਡੀਓ ਐਡੀਟਰ ਅਤੇ ਰਿਕਾਡਿੰਗ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਹੈ ਜੋ ਵਿੰਡੋਜ਼, OSX, ਲਿਨਅਕਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮਾਂ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਆਡੈਸਿਟੀ 1999 ਵਿੱਚ Carnegie Mellon ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਡੌਮੀਨਿਕ ਮੈਜ਼ੋਨੀ ਅਤੇ ਰੌਜਰ ਡੈਨੈਨਬਰਗ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ 28 ਮਈ 2000 ਨੂੰ ਇਹ ਬਤੌਰ ਵਰਜਨ 0.8 ਜਾਰੀ ਹੋਇਆ। 10 ਅਕਤੂਬਰ 2011 ਮੁਤਾਬਕ 76.5 ਉਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ਼ ਇਹ ਸੋਰਸਫ਼ੋਰਜ ਦਾ ਗਿਆਰਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਉਤਾਰਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਡੀਓ ਐਡੀਟਰ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਜ਼ਾਦ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ
ਕਿਓਤੋ
ਕਿਓਤੋ ਜਪਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ 1868 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਪਾਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 15 ਲੱਖ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ।
ਹੋਰ ਵੇਖੋ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ
ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ ਇੱਕ ਖੇਡ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਟੇਬਲ ਉੱਤੇ ਖੇਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਇਸ ਟੇਬਲ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 2.74 ਮੀ: ਤੇ ਚੌੜਾਈ 1.52 ਮੀ: ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਇਸ ਟੇਬਲ ਦੀ ਉੱਚਾਈ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋ 76 ਸੈ.ਮੀ: ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਇਸ ਟੇਬਲ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਜਾਲ ਬੰਨਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਸੈ.ਮੀ: ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਗੇਂਦ ਦਾ ਵਿਆਸ 372 ਮਿ. ਮੀ: ਤੇ ਭਾਰ 2.40 ਗਰਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ ਸਿੰਗਲ ਤੇ ਡਬਲਜ਼ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਖੇਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਸਿੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸਰਵਰ ਪੰਜ ਵਾਰੀ ਸਰਵਿਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਸਰਵਰ ਦੀਆਂ ਇਹਨਾਂ ਸਰਵਿਸਾਂ ਉਸ ਦੇ ਅੰਕ ਬਣਨ ਜਾ ਨਾ ਸਰਵਿਸ ਦੂਸਰੇ ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।ਡਬਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਰਵਰ ਚੰਗੀ ਸਰਵਿਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਿਸੀਵਰ ਚੰਗੀ ਵਾਪਸੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਉਸ ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਪੁਆਇੰਟ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਬਾਲ ਰਿਟਰਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫ਼ਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ
ਵੀ. ਸ਼ਾਂਤਾ
ਵਿਸ਼ਵਨਾਥਨ ਸ਼ਾਂਤਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Viswanathan Shanta; 11 ਮਾਰਚ 1927 – 19 ਜਨਵਰੀ 2021) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਓਨਕੋਲੋਜਿਸਟ ਅਤੇ ਅਡਯਾਰ ਕੈਂਸਰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ, ਚੇਨਈ ਦਾ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਫਾਇਤੀ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਯਤਨਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ, ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ, ਇਸਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਬਾਰੇ ਖੋਜ, ਬਿਮਾਰੀ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਫੈਲਾਉਣ, ਅਤੇ ਓਨਕੋਲੋਜੀ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਪ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮੈਗਸੇਸੇ ਅਵਾਰਡ, ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ, ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ, ਅਤੇ ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਮੇਤ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ।
ਉਹ 1955 ਤੋਂ ਅਡਯਾਰ ਕੈਂਸਰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ 1980 ਅਤੇ 1997 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸਮੇਤ ਕਈ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਰਹੀ। ਉਸਨੇ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਦਵਾਈ ਬਾਰੇ ਕਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਮੇਟੀਆਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਸਿਹਤ ਬਾਰੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਸ਼ਾਂਤਾ ਦਾ ਜਨਮ 11 ਮਾਰਚ 1927 ਨੂੰ ਮਾਈਲਾਪੁਰ, ਚੇਨਈ ਵਿਖੇ, ਇੱਕ ਵੱਕਾਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਸਨ: ਸੀਵੀ ਰਮਨ (ਦਾਦਾ) ਅਤੇ ਐਸ. ਚੰਦਰਸ਼ੇਕਰ (ਚਾਚਾ)। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਗਰਲਜ਼ ਹਾਈ ਸਕੂਲ (ਹੁਣ ਲੇਡੀ ਸਿਵਾਸਵਾਮੀ ਅਈਅਰ ਗਰਲਜ਼ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ) ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਉਸਨੇ ਡਾਕਟਰ ਬਣਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੀ-ਮੈਡੀਕਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1949 ਵਿੱਚ ਮਦਰਾਸ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਐਮਬੀਬੀਐਸ, 1952 ਵਿੱਚ ਡੀਜੀਓ ਅਤੇ 1955 ਵਿੱਚ ਐਮਡੀ (ਔਬਸਟੈਟ੍ਰਿਕਸ ਐਂਡ ਗਾਇਨੀਕੋਲੋਜੀ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਮੌਤ
ਸ਼ਾਂਤਾ ਦੀ 93 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 19 ਜਨਵਰੀ 2021 ਨੂੰ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪਿਛਲੀ ਰਾਤ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੇ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਹਮਲਾਵਰ ਹਵਾਦਾਰੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਦਿਲ ਦੇ ਬਲਾਕ ਹੋਣ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੈਗਸੇਸੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2021 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1927
ਅਬਰਾਰ-ਉਲ-ਹੱਕ
ਅਬਰਾਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਭੰਗੜਾ ਗਾਇਕੀ ਕੀ ਬੁਨਿਆਦੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸੂਬਾ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਔਰ ਅਬਰਾਰ ਦੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਹੈ। ਅਬਰਾਰ ਨੇ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜੋਰ ਆਜ਼ਮਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਦਕਿ ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੀਤ "ਸਾਨੂੰ ਤੇਰੇ ਨਾਲ਼" ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਔਰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਅਬਰਾਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗੀਤ "ਬਿੱਲੋ ਦੇ ਘਰ" ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੀ ਐਲਬਮ ਸਮੇਤ ਫ਼ੌਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਕਬੂਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ਮੁਤਾਬਿਕ ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਸ ਐਲਬਮ ਦੀਆਂ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਸੱਠ ਲੱਖ ਕਾਪੀਆਂ ਵਿਕ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1968 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੌਪ ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਬਲਦੇਵ ਖੋਸਾ
ਬਲਦੇਵ ਖੋਸਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਾ  ਹੈ ਜੋ ਮਗਰੋਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।  ਉਹ ਆਪਣੀ ਸੀਟ 2014 ਦੀ ਚੋਣ ਹਾਰ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਲਕੇ
ਬਲਦੇਵ ਖੋਸਾ ਮੁੰਬਈ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਵੇਰਸੋਵਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਪਾਰਟੀ
ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਰਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਬਾਗੇਸ਼ਵਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਬਾਗੇਸ਼ਵਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ 70 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਬਾਗੇਸ਼ਵਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇਹ ਹਲਕਾ ਅਨੁਸੂਚੀਤ ਜਾਤੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵਾ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 99035 ਵੋਟਰ ਸਨ।
ਵਿਧਾਇਕ
2012 ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਦਨ ਰਾਮ ਦਾਸ ਇਸ ਹਲਕੇ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ।
!ਸਾਲ !colspan="2" align="center"|ਪਾਰਟੀ !align="center" | ਵਿਧਾਇਕ !ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ !ਵੋਟਰ % !ਜੇਤੂ ਦਾ ਵੋਟ ਅੰਤਰ !ਸਰੋਤ
ਸਿਲਿਸਲੇਵਾਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਗੁਰਦੇ ਪੱਥਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ
ਕਿਡਨੀ ਪੱਥਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਯੂਰੋਲੀਥੀਆਸਿਸ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮੂਤਰ ਦੇ ਟ੍ਰੈਕਟ ਵਿੱਚ ਪਦਾਰਥ ਦਾ ਇੱਕ ਠੋਸ ਟੁਕੜਾ (ਕਿਡਨੀ ਸਟੋਨ) ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ | ਗੁਰਦੇ ਪੱਥਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਚ ਬਣਦੇ ਹਨ ਗੁਰਦੇ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਸਟਰੀਮ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ | ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪੱਥਰ ਲੱਛਣਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਗੈਰ ਲੰਘ ਸਕਦਾ ਹੈ | ਜੇ ਇੱਕ ਪੱਥਰ ਵੱਧ ਕੇ 5 mm, ਇਹ ਗਰੱਭਾਸ਼ਯ ਦੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ | ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੇਠਲੇ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਜਾਂ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ | ਇੱਕ ਪੱਥਰ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਪਿਸ਼ਾਬ, ਉਲਟੀਆਂ, ਜਾਂ ਦਰਦਨਾਕ ਪਿਸ਼ਾਬ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ | ਲਗਭਗ ਅੱਧੇ ਲੋਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਡਨੀ ਸਟੋਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਦਾ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਦੂਜਾ ਹੋਵੇਗਾ |
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੱਥਰ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਕਾਰਕਾਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ | ਜੋਖਮ ਦੇ ਕਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚਿਤ ਪਿਸ਼ਾਬ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਦੇ ਪੱਧਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ; ਮੋਟਾਪਾ ; ਕੁਝ ਭੋਜਨ; ਕੁਝ ਦਵਾਈਆਂ; ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਪੂਰਕ ; ਹਾਈਪਰਪੈਥੀਰੋਇਡਿਜ਼ਮ ; ਗਾਉਟ ਅਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਤਰਲ ਨਹੀਂ ਪੀ ਰਹੇ | ਪੱਥਰ ਗੁਰਦੇ ਵਿੱਚ ਬਣਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਪਿਸ਼ਾਬ ਵਿੱਚ ਖਣਿਜ ਵਧੇਰੇ ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ | ਨਿਦਾਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੱਛਣਾਂ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਇਮੇਜਿੰਗ ' ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ | ਖੂਨ ਦੇ ਟੈਸਟ ਵੀ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ | ਸਟੋਨਸ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਟਿਕਾਣੇ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ: nephrolithiasis (ਗੁਰਦਾ ਵਿਚ), ureterolithiasis (ਵਿਚ ureter), cystolithiasis (ਵਿਚ ਬਲੈਡਰ), ਜ ਦੇ ਕੇ ਉਹ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ (ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ oxalate, uric ਐਸਿਡ, struvite, cystine).
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੀਬਰ ਦਰਦ
ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ
ਕਿਸੇ ਖਿੱਤੇ ਜਾਂ ਕੌਮ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ, ਰਹਿਣ ਸਹਿਣ ਤੇ ਓਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਰਨ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਲਿਖਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਸਾਹਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਸਹਿਣ ਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਲਿਖਤਾਂ (ਕਵਿਤਾਵਾਂ, ਲੇਖਾਂ, ਗੀਤਾਂ, ਕਹਾਣੀਆਂ, ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ, ਵਾਰਾਂ, ਕਿੱਸਿਆਂ, ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਲੇਖਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਰਚਨਾਵਾਂ) ਬਿਆਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਉਹ ਸਭ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਸਾਹਿਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਰੱਖਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਸ ਵੀ ਭਰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਗਏ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖਾਸਕਰ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਆਸਪੋਰਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਣ ਲਈ ਕਈ ਲਿਪੀਆਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਅਤੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 'ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ' ਲਈ 'ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਬ' ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਹੈ।
ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ (ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ) ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਚਨਾਵਾਂ ਰਚੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਉਸ ਬੋਲੀ, ਤੇ ਉਸ ਕੌਮ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਅਮੀਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ ਜਿਨਾ ਵਿੱਚੋ ਭਾਈ ਕਾਹਨ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਡੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਬਣਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਤਰਾਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਭ ਸਾਡੇ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ, ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ, ਪੀਲੂ, ਦਮੋਦਰ, ਬੁੱਲੇ ਸ਼ਾਹ, ਕਾਦਰਯਾਰ, ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ, ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਆਦਿ l ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਨਾਮ ਹਨ ਜਿਆਂ ਨੇ ਸਾਡੇ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਅਣਮੁੱਲਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।
ਪਿਛੋਕੜ
ਹਰ ਕਾਲ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੋ ਜਿਹੀ ਅਵਾਮ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ, ਭਾਈਚਾਰਕ, ਆਰਥਿਕ, ਰਾਜਸੀ ਦਸ਼ਾ ਹੋਵੇਗੀ ਤਾਂ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਤਰਜ਼ਮਾਨੀ ਉਹੋ ਜਿਹੀ ਹੀ ਹੋਵੇਗੀ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਾਲ ਅਸ਼ਾਂਤੀ, ਰਾਜਸੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ, ਸਦਾਚਾਰਕ ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗਿਰਾਵਟ ਅਤੇ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਤੇ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਕਰਕੇ ਸਾਡਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌੌੌਰ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ-ਸ਼ਾਹੀ ਖਤਮ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਰਾਜਸੀ ਤਾਕਤ ਦਿਨੋ-ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਪੈੈਰਾਂਂ ਤੇ ਪੱਕੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮੁੁੁਸਲਮਾਨੀ ਹਮਲੇ ਕੇਵਲ ਲੁੱਟ ਲਈ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਸਨ।
ਕਮਜ਼ੋਰ ਰਾਜਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਢਾਂਚਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਹਮਲਿਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸਦਾਚਾਰਕ ਪਤਨ ਨਵੇਂ ਮਤ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੇ ਲਈ ਰਾਹ ਸਾਫ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਲ ਦੀ ਇਹ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਥਿਤੀ ਸੀ।
10 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਜੋਗ ਮਤ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਵਧਿਆ। ਇਸ ਨੇ ਜਾਤ ਪਾਤ ਦਾ ਭੇਟ ਮਿਟਾਉਣ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਰਸਤੇ ਪਾਉਣ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਪਾਇਆ।
ਨਾਥਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਫ਼ਕੀਰਾਂ ਦਾ ਵੀ ਡੂੰਘਾ ਅਸਰ ਹੋਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੱੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਆਪਣਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਅਸਰ ਪਾਇਆ। ਰਾਜਸੀ ਗੜਬੜੀਆਂਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜਿੱਥੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਉਪਜ ਦੀ ਸੰੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਲਹਿਰਾਂ, ਅੰਦੋੋੋਲਨਾ ਦੇ ਕਰਕੇ ਸਾਹਿਤ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਿਰਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪੂਰਵ ਨਾਨਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਸ ਅਧੀਨ ਵਧੇਰੇ ਕਰਕੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਅਤੇੇ ਸਦਾਚਾਰਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬ ਖਿੱਤੇ ਦੇ ਉਸ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਲਭਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਜੇ ਪੂਰਨ ਭਾਂਤ ਨਿੱਖਰ ਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਹੀਂ। ਦਸਵੀਂ ਗਿਆਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਨਾਥ ਜੋਗੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਟੋਟੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਨੇੜੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, “ਦਾਮਿ ਕਾਢਿ ਬਾਘਨਿ ਲੈ ਆਇਆ ਮਾਉ ਕਹੇ ਮੇਰਾ ਪੂਤ ਬੇਆਹਿਆ” ਇਸ ਨੇੜਤਾ ਦਾ ਭਾਸ ਕਰਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਡਾ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸਹਿਤ, ਅੱਠਵੀਂ-ਨੌਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਨਾਥ ਜੋਗੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਚੱਪਾ-ਚੱਪਾ ਨਾਥ-ਜੋਗੀਆਂ ਦੇ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਪ੍ਰਥਮ ਕਵੀ ਗੋਰਖ ਨਾਥ, ਮਛੰਦਰ ਨਾਥ ਦਾ ਚੇਲਾ ਸੀ। ਵੈਸੇ ਗੁਰੂ ਮਛੰਦਰ ਨਾਥ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਮਾਕਾਲੀ ਜਲੰਧਰ ਨਾਥ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਧੂਕੜੀ ਸੀ।
ਪੂਰਵ ਨਾਨਕ ਕਾਲ
ਪੂਰਵ ਨਾਨਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਧਾਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਨਾ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਾਥ ਜੋਗੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਿਤ, ਸੂਫ਼ੀ ਸਾਹਿਤ, ਬੀਰ ਕਾਵਿ, ਭਗਤੀ ਕਾਵਿ, ਵਾਰਤਕ ਸਾਹਿਤ,ਅਤੇ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਹਨ। ਇਹਨਾ ਪੂਰਵ ਨਾਨਕ ਕਾਲ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਿਕ ਧਾਰਾਵਾ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ।
ਗੋਰਖ ਨਾਥ
ਗੋਰਖ ਨਾਥ ਜੋਗ ਪੰਥ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਤਕਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਨਾਮ ਹੈ।ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਇਆ ਹੈ।ਆਪ ਮਛੰਦਰ ਨਾਥ ਦੇ ਚੇਲੇ ਸਨ।ਆਪ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਆਪਣੇ ਗੁੁਰੂਤੋਂ ਵੀ ਵੱੱਧ ਹੋ ਗਏ।
ਆਪ ਮੂਰਤੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਹਠ ਯੋਗ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ, ਜਾਤ ਪਾਤ ਦਾ ਖੰੰਡਨ,ਤਪ ਅਤੇੇ ਤਪੱਸਿਆ ,ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਲਈ ਸਾਂਂਝੇ ਲੰਗਰ ਤੇ ਸਾਂਝੀ ਪਾਠ-ਪੂਜਾ।
ਚਰਪਟ ਨਾਥ
ਆਪ ਗੋਰਖ ਨਾਥ ਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ।ਆਪ ਚੰਬਾ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਗੁਰੂ ਸਨ।ਰਿਆਸਤਾਂ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਉੱਤੇ ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।ਆਪ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਪਿਛੋਕੜ ਤਾਂ ਗੋਰਖ ਨਾਥ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।ਸਮਕਾਲੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਚਿਤਰਣ ਕਰਕੇ ਅਲੰਕਾਰਾਂ, ਵਿਅੰਗ,ਟੋਕ ਤੇ ਹਾਸੇ ਕਰਕੇ, ਕਾਵਿ ਸਿਰਜਣਾ ਦੀੀ ਬਹੁ ਰੂਪਤਾ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਪੰੰਜਾਬੀ ਲਹਿਜੇ ਤੇ ਉਚਾਰਨ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਉਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਾਨ ਹੈ।
ਅਰਿਜੀਤ ਸਿੰਘ
ਅਰਿਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਬੰਗਾਲੀ: অরিজিৎ সিং; ਜਨਮ 25 ਅਪਰੈਲ 1987) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ ਹੈ। ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਈ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਾ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਅਰਿਜੀਤ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਅਤੇ ਸਫਲ ਗਾਇਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਰਿਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2005 ਵਿੱਚ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ, ਫੇਮ ਗੁਰੂਕੁਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੰਜੇ ਲੀਲਾ ਭੰਸਾਲੀ ਅਤੇ ਕੁਮਾਰ ਟੌਰਾਨੀ ਨੇ ਉਸਦੇ ਹੁਨਰ ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ। ਆਪਣੇ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ, ਉਸਨੂੰ 2013 ਦੇ ਮਿਰਚੀ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਐਵਾਰਡਜ਼ ਵਿੱਚ "ਫਿਰ ਲੇ ਆਇਆ ਦਿਲ" ਅਤੇ "ਦੁਆ" ਗੀਤ ਲਈ ਆਪਕਮਿੰਗ ਮੇਲ ਵੋਕਲਿਸਟ ਆਫ਼ ਦਿ ਈਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ। ਉਸਨੂੰ 2013 ਵਿੱਚ "ਤੁਮ ਹੀ ਹੋ" ਅਤੇ "ਚਾਹੁੰ ਮੈਂ ਯਾਂ ਨਾ" ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ ਸੀ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਅਰਿਜੀਤ ਦਾ ਜਨਮ 25 ਅਪ੍ਰੈਲ 1987 ਨੂੰ ਜੀਆਗੰਜ, ਮੁਰਸ਼ਿਦਾਬਾਦ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਖੇ ਕੱਕੜ ਸਿੰਘ, ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਮਾਂ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਸੀ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਨਾਨੀ ਵੀ ਗਾਇਆ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਮਾਮਾ ਤਬਲਾ ਵਾਦਕ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ ਵੀ ਤਬਲਾ ਵਜਾਉਂਦੀ ਅਤੇ ਗਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਰਾਜਾ ਬਿਜੈ ਸਿੰਘ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀਪਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ "ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ, ਪਰ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਪਰਵਾਹ ਕਰਦਾ ਸੀ" ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜਿੰਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਹਜ਼ਾਰੀ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਸਿਖਾਇਆ ਅਤੇ ਧਰੇਂਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਹਜ਼ਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਤਬਲੇ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਬੀਰੇਂਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਹਜ਼ਾਰੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਰਬਿੰਦਰ ਸੰਗੀਤ (ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗੀਤ ਅਤੇ ਰਚਨਾ) ਅਤੇ ਪੌਪ ਸੰਗੀਤ ਸਿਖਾਇਆ। ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਹਜ਼ਾਰੀ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਿਖਲਾਈ ਅਰੰਭ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਨੌਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਵੋਕਲ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
2014 ਵਿੱਚ ਅਰਿਜੀਤ ਨੇ ਬਚਪਨ ਦੀ ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਗੁਆਂਢੀ ਕੋਇਲ ਰਾਏ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ। ਅਰਿਜੀਤ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਅੰਧੇਰੀ, ਮੁੰਬਈ ਵਿਖੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ
ਚਰਪਟ ਨਾਥ
3.ਜਲੰਧਰ ਨਾਥ
ਅਦਿਤੀ ਸਜਵਾਨ
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ
ਅਦਿਤੀ ਸਜਵਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਬਿਤਾਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਪ੍ਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਸੱਜਣ ਕੋਲ ਬਦਲੀ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਰਾਜ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬਦਲੀ ਹੁੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਵਿਨੀਤਾ ਸਜਵਾਨ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਹੈ। ਅਦਿਤੀ ਇੱਕ ਸਿਖਿਅਤ ਭਰਤ ਨਾਟਿਅਮ ਅਤੇ ਕਥਕ ਡਾਂਸਰ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਗਾਇਕਾ ਵੀ ਹੈ। ਅਦਾਕਾਰਾ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਅਦਿਤੀ ਮੁੰਬਈ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਨਾਲ ਹੀ ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਬੀ.ਐੱਮ.ਐੱਮ. ਕੀਤੀ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ
ਚਰਪਟ ਨਾਥ
4.ਪੂਰਨ ਨਾਥ
ਅਦਿਤੀ ਸਜਵਾਨ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1991
ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ
ਚਰਪਟ ਨਾਥ
6.ਗੋਪੀ ਨਾਥ
ਸੂਫ਼ੀ ਸਾਹਿਤ
ਸੂਫ਼ੀ ਮੱਤ ਦਾ ਜਨਮ ਕੁਝ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਹਜਰਤ ਮਹੁੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਤੋ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।ਭਾਵੇਂ ਆਮ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਹਜਰਤ ਅਲੀ ਇਸ ਮੱਤ ਦੇ ਮੋਢੀ ਹਨ ਸੂਫ਼ੀ ਮੱਤ ਦਾ ਜਨਮ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਇਸਲਾਮ ਵਾਂਗ ਅਰਬ ਹੀ ਹੈ। ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਪੈਗੰਬਰ ਨੂੰ ਰੱਬ ਦਾ ਰਸੂਲ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਹਜ਼ਰਤ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣਾ ਮੁਰਸ਼ਦ ਮੰਨਦੇ ਸਨ।
ਅਰਬੀ ਦੇ ਸੂਫੀ ਮਤ ਨੂੰ ਅਸੀਂ 'ਸ਼ਾਮੀ ਸੂਫੀ ਮਤ' ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।ਇਸ ਮਤ ਦੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਕੇਂਦਰ ਕੂਫ਼ਾ ਅਤੇ ਬਸਰਾ ਸਨ।
ਡਾ. ਲਾਜਵੰਤੀ ਰਾਮਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸੂਫ਼ੀ ਮੱਤ ਵੀ ਓਸੇ ਵੱਡੀ ਸੂਫ਼ੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ .ਪੂਰਵ ਨਾਨਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਇੱਕ ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀ ਹੋਏ ਹਨ ਜਿਨਾ ਦਾ ਨਾਮ ਹੇਠ ਲਿਖਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ।
ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ
ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਜੀ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਪਿਤਾਮਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਚਾਹੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਉਤੱਮ ਸਾਹਿਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਵੀ ਫ਼ਰੀਦ ਜੀ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ1173 ਈ.ਵਿਚ ਮੁਲਤਾਨ ਦੇ ਪਿੰਡ ਖੋਤਵਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।1266 ਈ.ਵਿਚ ਆਪ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਵਾਰਾ ਰਚਿਆ ਸਾਹਿਤ ਰੂਪ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ।।ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਠੁੱਕਦਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰੀ ਹੈ।ਫ਼ਰੀਦ ਜੀ ਦੇ112 ਸਲੋਕ ਤੇ 2 ਸ਼ਬਦ ਰਾਗ ਸੂਹੀ ਤੇ ਰਾਗ ਆਸਾ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹਨ।
ਬੀਰ ਰਸੀ ਸਾਹਿਤ
ਪੂਰਵ ਨਾਨਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਬੀਰ ਰਸੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਥਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ।ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਬੀਰ ਰਸੀ ਪਰੰਪਰਾ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ।ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ ਕਾਰਨ ਇਥੋਂ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਆਦਿ ਕਾਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰਲੇ ਹੱਲਿਆ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ ।ਇਸ ਲਈ ਯੋਧਿਆਂ ਼਼ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜੂਝਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੇਣ ਲਈ ਅਤੇ ਵੱਧ ਚੜ੍ਹੇ ਕੇ ਬੀਰਤਾ ਦਾ ਜੱਸ ਗਾਉਣ ਵਾਲਿਆ ਲਈ ਵਾਰਾਂ ਰਚੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ।ਇਸ ਕਾਲ ਦੀਆਂ ਬੀਰ ਰਸੀ ਵਾਰਾਂ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ।
ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ
ਹਰ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਮੁਢਲਾ ਸਾਹਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ-ਗੀਤ,ਬੁਝਾਰਤਾਂ, ਅਖਾਣ ਕਹਿ-ਮੁਕਰਨੀਆਂ ਤੇ ਦੋ ਸੁਖਨੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਕਹਿ ਮੁਕਰਨੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਦੋ ਸੁਖਨੇ ਵਿਚ ਸਵਾਲ ਦੋ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਦੋ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝਾ ਹੋਵੇ।
ਨਾਨਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਥਾਂ ਰਖਦਾ ਹੈ .ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਾਰਾਵਾ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ.
ਵਾਰਤਕ ਸਾਹਿਤ
ਵਾਰਤਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਬਾਕੀ ਸਾਹਿਤ ਰੂਪਾਂ ਵਾਂਗ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੀ ਵਿਧਾ ਹੈ।ਇਹ ਘੋਖ, ਪਰਖ,ਮਨੁੱਖੀ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਪਕੇਰਾ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।ਇਸ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਵਾਰਤਕ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਏ ।ਜਨਮਸਾਖੀਆਂ, ਸਾਖੀਆਂ, ਗੋਸ਼ਟਾਂ, ਬਚਨ,ਟੀਕੇ ਅਤੇ ਫੁਟਕਲ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਾਰਤਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਿਰ ਹਨ।
ਪੂਰਵ ਨਾਨਕ ਕਾਲ ਬਾਰੇ ਸਮੁੱਚੀ ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾ
ਪੂਰਵ ਨਾਨਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਿਰਜਣ ਦੀ ਇਹ ਨਿਸਚਤ ਮਰਿਆਦਾ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆ ਚੁਕੀ ਸੀ।8ਵੀ 9ਵੀ ਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ, ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਮਨੋਰਥਾਂ ਵਾਸਤੇਸਾਹਿਤ ਰਚਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਅਰਬੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਮਹਾਨ ਪਰੰਪਰਾ ਵੀ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆ ਚੁਕੀ ਸੀ।
ਮੱਧ ਕਾਲ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਾਲ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਆਰੰਭ ਪੂਰਵ ਨਾਨਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।ਇਸ ਕਾਲ ਦਾ ਜੋ ਸਾਹਿਤ ਰੂਪ ਅੱਜ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਹੈ ਉਸ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਆ ਚੁਕੀ ਹੈ।
ਨਾਥਾਂ ਜੋਗੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਵੀ ਸਾਡਾ ਗੌਰਵਮਈ ਵਿਰਸਾ ਹੈ।ਅਧਿਆਤਮਕ ਵਿਚਾਰ-ਧਾਰਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਰਚਨਾ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਪ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਰੂਪ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਲੋਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵੱਲ ਨੂੰ ਆਈ।ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਮੂਲ ਲਿੱਪੀ 'ਸਿੱਧ ਮਾਤ੍ਰਿਕਾ' ਦੀ ਵਰਤੋਂਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜੋਗੀਆਂ ਨੇ ਹੀ ਕਰੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ
ਮੁੱਲਾਂ ਨਸਰੁੱਦੀਨ (ਟੀ ਵੀ ਲੜੀਵਾਰ)
ਮੁੱਲਾ ਨਸਰੁੱਦੀਨ (ਮੁੱਲਾ ਨਸੀਰੁੱਦੀਨ, ਮੁੱਲਾ ਨਸੀਰੂਦੀਨ ਹਿੱਜੇ ਵੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਨ) ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ 'ਤੇ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵੀਯਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ 1990 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮੁੱਲਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਰਘੁਬੀਰ ਯਾਦਵ ਨੇ ਨਿਭਾਈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਗਧੇ ਫਿਢੂ ਨਾਲ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਐਪੀਸੋਡ ਮੁੱਲਾਂ ਨਸਰੁੱਦੀਨ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸਨ (ਇਸ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਦਾਸਤਾਨ-ਏ-ਨਸਰੇਦੀਨ ਨੂੰ ਅਧਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ), ਇੱਕ 13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਆਦਮੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਿਆਣਪ ਤੁਰਕੀ ਤੋਂ ਚੀਨ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੋਅ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਅਮਲ ਅੱਲਾਨਾ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਲੂਯਿਸ ਬੈਂਕਸ ਦਾ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਐਸ ਐਮ ਮਹਿਦੀ ਦੀ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ
ਤੁਮ ਹੀ ਹੋ
ਤੁਮ ਹੀ ਹੋ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਆਸ਼ਿਕੀ 2 ਦਾ ਇੱਕ ਗੀਤ ਹੈ। ਇਹ ਗੀਤ ਅਰਿਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਮਿਥੂਨ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਅਗਵਾ
right|thumb|261x261px|ਜੋਹਨ ਮੋਰਿਟਜ ਰੁਗੈਂਦਸ (1802-1858) ਦੁਆਰਾ ਅਲ ਮਲੋਨ, ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੀ ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਤਸਵੀਰ ਅਪਰਾਧਕ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ, ਅਗਵਾ ਕਰਨਾ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੱਢਣਾ (ਅਸਹਿਣਨ) ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਕੈਦ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਅਪਰਾਧ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਝੂਠਾ ਕੈਦ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਦੋਨੋਂ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਜੁਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਇਕੋ ਵਿਅਕਤੀ ਉੱਤੇ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਦੇ ਇਕਲੌਤੇ ਅਪਰਾਧ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਭੇਦ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਐਸੋਸੀਟੇਸ਼ਨ / ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਦੇ ਤੱਤ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ' ਤੇ ਤਾਕਤ ਜਾਂ ਡਰ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ। ਭਾਵ, ਅਪਰਾਧੀ ਪੀੜਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਹਨ ਵਿੱਚ ਮਜਬੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਹਥਿਆਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਜੇਕਰ ਪੀੜਤ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਾਹਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਹਾਲੇ ਵੀ ਅਗਵਾ ਹੈ।
ਪੀੜਤ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾਈ ਦੀ ਮੰਗ ਲਈ ਜਾਂ ਹੋਰ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਅਗਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਸਰੀਰਕ ਸੱਟ ਲਗ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਅਪਰਾਧ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਦੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਅਪਮਾਨ ਲਈ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਅੰਕੜੇ
ਰਿਹਾਈ ਲਈ ਅਗਵਾ ਕਰਨਾ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਮ ਘਟਨਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਅਗਵਾਕਾਰ ਰਾਜਧਾਨੀ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 2007 ਤਕ, ਇਹ ਸਿਰਲੇਖ ਇਰਾਕ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ 1500 ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਅਗ਼ਵਾ 2004 ਵਿਚ, ਇਹ ਮੈਕਸੀਕੋ ਸੀ ਅਤੇ 2001 ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੋਲੰਬੀਆ ਸੀ।  ਅੰਕੜੇ ਦਾ ਮਿਲਣਾ ਔਖਾ ਹੈ।  ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕੁਲ 12,500-25500 / ਸਾਲ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ 3,600 / ਸਾਲ ਅਤੇ ਸਾਲ 2000 ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿੱਚ 3,000 / ਸਾਲ ਹੋਣਗੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ, 2016 ਤਕ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘਟ ਕੇ 205 ਰਹਿ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਘਟ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ ਮੈਕਸੀਕਨ ਨੰਬਰ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ "ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਫੌਜੀ, ਸੰਗਠਿਤ ਅਪਰਾਧ ਅਤੇ ਡਰੱਗਜ਼ ਮਾਫੀਆ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਨਾਜਾਇਜ਼ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾ ਕਰਨਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਫੈਲਦਾ ਹੈ"।
ਸਾਲ 1999 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 203,900 ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰਿਕ ਅਗਵਾ ਦੇ ਪੀੜਤਾਂ ਅਤੇ 58,200 ਗ਼ੈਰ-ਪਰਿਵਾਰਿਕ ਅਗਵਾ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਿਰਫ 115 ਹੀ "ਸਟੀਰੋਟਾਈਪਕਲ" ਅਗਵਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ (ਕਿਸੇ ਅਣਪਛਾਤੇ ਜਾਂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਬੱਚੇ ਦੁਆਰਾ, ਸਥਾਈ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਂ ਰਿਹਾਈ ਲਈ ਰੱਖੇ ਗਏ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ) ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ।
ਪਾਇਰੇਸੀ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਉੱਚੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਤੇ ਅਗਵਾ ਕਰਨਾ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ 2009 ਦੇ ਪਹਿਲੇ 9 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ 661 ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬੰਧਕ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 12 ਅਗਵਾ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages using web citations with no URL ਸ਼੍ਰੇਣੀ:CS1 maint: Unrecognized language ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੁਰਮ
ਮਹਾਦਜੀ ਸ਼ਿੰਦੇ
ਮਹਾਦਾਜੀ ਸ਼ਿੰਦੇ (3 ਦਸੰਬਰ 1730 - 12 ਫਰਵਰੀ 1794) ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਹੁਕਮਰਾਨ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗਵਾਲੀਅਰ ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਰਾਣੇਜੀ ਰਾਵ ਸਿੰਦੇ ਦੇ ਪੰਜਵੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਆਪ ਪਾਣੀਪਤ ਦੇ ਤੀਸਰੇ ਯੁਧ ਵਿੱਚ ਜਿੰਦਾ ਬਣੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1730
ਪਾਰਵਤੀ ਕੁੰਡ
ਪਾਰਵਤੀ ਕੁੰਡ ( पार्वती कुण्ड  ) ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ ਜੋ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਰਸੂਵਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਗਲਤਾਂਗ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ 2550 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪਾਰਵਤੀ ਨਦੀ ਨੂੰ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਚੇਡਿੰਗਮੋ ਕੁੰਡਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 2040 ਬੀ.ਐਸ. ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਪਾਰਵਤੀ ਕੁੰਡਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਝੀਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ ਪੀਣ ਲਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਝੀਲ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਵੈਟਲੈਂਡ ਹੈ।
ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਇੱਕ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਝੀਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਘਲੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਹਿਲ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਗਮਤੀ ਸੂਬੇ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
ਆਤਮਾ ਰਾਮ
ਆਤਮਾ ਰਾਮ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਸਿਆਮ (ਥਾਈਲੈਂਡ) ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਸਾਥੀ ਸੀ। ਉਹ 20 ਜਾਂ 22 ਕੁ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਗੱਦਾਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਮੁਕਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਜੁਰਮ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕਬੂਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ 2 ਜੂਨ 1917 ਨੂੰ ਸ਼ਿੰਘਾਈ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਲਾ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
1915 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਆਤਮਾ ਰਾਮ ਨੇ ਕਲਕੱਤਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਵੀ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਉਥੋਂ ਦੇ ਅੰਡਰਗਰਾਊਂਡ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਆਰਮੀਨੀਆ
thumb|250px|right|ਅਰਮੀਨੀਆ ਦਾ ਝੰਡਾ alt=|thumb|250x250px|ਅਰਮੀਨੀਆ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਅਰਮੀਨੀਆ ( ਹਯਾਸਤਾਨ ) ਯੂਰਪ ਦੇ ਕਾਕੇਸ਼ਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਯੇਰੇਵਨ ਹੈ। 1990 ਤੋ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਗ ਸੀ ਜੋ ਇੱਕ ਰਾਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਕਰਾਂਤੀ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਬਾਅਦ ਅਰਮੀਨੀਆ ਨੂੰ 23 ਅਗਸਤ 1990 ਨੂੰ ਅਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ 21 ਸਤੰਬਰ, 1991 ਨੂੰ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਨਤਾ 25 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਮਿਲੀ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਤੁਰਕੀ, ਜਾਰਜੀਆ, ਅਜਰਬਾਈਜਾਨ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੇ 97.9% ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਜਾਤੀ ਸਮੁਦਾਇ ਅਤੇ 1.3% ਯਹੂਦੀ, 0.5% ਰੂਸੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਲਪ ਸੰਖਿਅਕ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਰਮੀਨੀਆ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਕ ਅਮਾਨਤ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਅਰਮੀਨੀਆ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਚੌਥੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਅਰਮੀਨੀਆ ਰਾਜ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਕਬੂਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਰਾਜ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਏਪੋਸਟਲਿਕ ਗਿਰਜਾ ਘਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਇੱਥੇ ਇਸਾਈਆਂ, ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਪ੍ਰਦਾਵਾਂ ਦਾ ਛੋਟਾ ਸਮੁਦਾਏ ਹੈ। ਕੁੱਝ ਇਸਾਈਆਂ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਨੂਹ ਦੀ ਬੇੜੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਰਵਾਰ ਇੱਥੇ ਆਕੇ ਬਸ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਰਮੀਨੀਆ (ਹਯਾਸਤਾਨ) ਦਾ ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮਤਲਬ ਹੈਕ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਹੈ। ਹੈਕ ਨੂਹ ਦੇ ਲੱਕੜ ਪੋਤਰੇ ਦਾ ਨਾਮ ਸੀ।
ਆਰਮੀਨੀਆ ਦਾ ਕੁਲ ਖੇਤਰਫਲ 29, 800 ਕਿ. ਮੀ² (11, 506 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਹੈ ਜਿਸਦਾ 4.71% ਜੰਗਲੀ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਅਨੁਮਾਨ ਵਜੋਂ (ਜੁਲਾਈ 2008) ਇੱਥੋ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ 3, 231, 900 ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਵਰਗ ਕਿ ਮੀ ਘਣਤਾ 101 ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ। ਇੱਥੋ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦਾ 10.6% ਭਾਗ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗਰੀਬੀ ਰੇਖਾ (ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ 1 . 25 ਨਿੱਤ) ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਰਮੀਨੀਆ 40 ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ, ਯੂਰਪ ਪਰਿਸ਼ਦ, ਏਸ਼ੀਆਈ ਵਿਕਾਸ ਬੈਂਕ, ਆਜਾਦ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਕੁਲ, ਸੰਸਾਰ ਵਪਾਰ ਸੰਗਠਨ ਅਤੇ ਗੁਟ ਨਿਰਪੇਖ ਸੰਗਠਨ ਆਦਿ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ।
ਇਤਹਾਸ ਦੇ ਪੰਨਿਆਂ ਤੇ ਅਰਮੀਨੀਆ ਦਾ ਸਰੂਪ ਕਈ ਵਾਰ ਬਦਲਿਆ ਹੈ। ਅਜੋਕਾ ਆਰਮੀਨੀਆ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਰੂਪ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੋਟਾ ਸਰੂਪ ਹੈ। 80 ਈ. ਪੂ. ਵਿੱਚ ਅਰਮੀਨੀਆ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤਮਾਨ ਤੁਰਕੀ ਦਾ ਕੁੱਝ ਭਾਗ, ਸੀਰਿਆ, ਲੇਬਨਾਨ, ਈਰਾਨ, ਇਰਾਕ, ਅਜਰਬਾਈਜਾਨ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਅਰਮੀਨੀਆ ਸਾਮਲ ਸਨ। 1920 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1991 ਤੱਕ ਅਰਮੀਨੀਆ ਇੱਕ ਸਾਮਵਾਦੀ ਦੇਸ਼ ਸੀ। ਅੱਜ ਅਰਮੀਨੀਆ ਦੀਆਂ ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਅਜਰਬਾਈਜਾਨ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਟਕਰਾਉ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਬੰਦ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਾਗੋਰਨੋ - ਕਾਰਾਬਾਖ ਤੇ ਗਲਬੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ 1992 ਵਿੱਚ ਆਰਮੀਨੀਆ ਅਤੇ ਅਜਰਬਾਈਜਾਨ ਦੇ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਹੋਈ ਸੀ ਜੋ 1994 ਤੱਕ ਚੱਲੀ ਸੀ। ਅੱਜ ਇਸ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇੇ ਅਰਮੀਨੀਆ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ ਪਰ ਅਜਰਬਾਈਜਾਨ ਅਜੇ ਵੀ ਇਸ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਆਪਣਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਖੰਡ
ਆਰਮੀਨੀਆ ਦਸ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਪਾਲਕ (ਮਾਰਜਪੇਟ) ਆਰਮੀਨੀਆ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਯੇਰਵਾਨ ਨੂੰ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ਼ਹਿਰ (ਕਘਾਕ) (Երևան) ਹੋਣ ਨਾਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਰਜਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਯੇਰਵਾਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਪਾਲਕ ਨਗਰਪਤੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਸਵੈ - ਸ਼ਾਸਿਤ ਸਮੁਦਾਏ (ਹਮਾਇੰਕ) ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਲ 2007 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਆਰਮੀਨੀਆ ਵਿੱਚ 915 ਸਮੁਦਾਏ ਸਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ 49 ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਤੇ 866 ਪੇਂਡੂ ਹਨ। ਰਾਜਧਾਨੀ ਯੇਰਵਾਨ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਮੁਦਾਏ ਹੈ, ਜੋ 12 ਅਰਧ - ਨਿੱਜੀ ਜਿਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤਸਵੀਰਾਂ
200px|thumb|ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਖੰਡ,ਅਰਮੀਨੀਆ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਮੀਨੀਆ
ਭੱਗੂਪੁਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਪੱਟੀ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਨੀਲਗਿਰੀ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ
ਨੀਲਗਿਰੀ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਨੀਲਗਿਰੀ (ਤਮਿਲ: நீலகிரி, Badaga: நீலகி: ரி ਜਾਂ ਨੀਲੇ ਪਹਾੜ) ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੱਖਣ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪਰਬਤਮਾਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਰਬਤ ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ ਪਰਬਤਮਾਲਾ ਲੜੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਨੀਲਗਿਰੀ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦਾ ਕੁੱਝ ਹਿੱਸਾ ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਰਨਾਟਕ ਅਤੇ ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਿੱਖਰ ਡੋੱਡਾਬੇੱਟਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਕੁਲ ਉੱਚਾਈ 2637 ਮੀਟਰ ਹੈ। ਨੀਲਗਿਰੀ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਨਜ਼ਾਰੇ ਵੇਖਣਯੋਗ ਹਨ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰੀ ਬਹੁਤ ਆਂਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਤੇ ਚਾਹ ਦੀ ਖੇਤੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਭੂਗੋਲ
ਆਚਾਰੀਆ ਭੱਟੀ
ਆਚਾਰੀਆ ਭੱਟੀ (600 ਈ. ਸਦੀ ਦੇ ਲਗਭਗ)
ਔਰੇਗਨ
ਔਰੇਗਨ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਤਟ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ, ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਨੇਵਾਡਾ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਆਇਡਾਹੋ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਔਰੇਗਨ ਰਾਜਖੇਤਰ 1848 ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 14 ਫ਼ਰਵਰੀ 1859 ਨੂੰ ਔਰੇਗਨ 33ਵਾਂ ਰਾਜ ਬਣਿਆ।
ਆਚਾਰੀਆ ਭੱਟੀ
ਜਾਣ-ਪਹਿਚਾਣ
ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਆਚਾਰੀਆ ਭੱਟੀ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ‘ਭੱਟੀਕਾਵਿ’ਜਾਂ‘ਰਾਵਣਵਧ’ਨਾਮ ਦੀ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਕਰਕੇ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ ‘ਰਾਮਾਇਣ’ ਵਿੱਚੋਂ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕ੍ਸ਼ਮਣ ਦਾ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਵਧ ਤੱਕ ਦੇ ਕਥਾਨਕ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ - ਕਾਵਿ ਲਿੱਖਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਭੱਟੀ ਕਵੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ - ਨਾਲ ਵਿਆਕਰਣਕਾਰ ਅਤੇ ਸਮੀਖਿਆਕਾਰਵ੍ ਵੀ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਵਿਆਕਰਣਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਅਲੰਕਾਰਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਦੀ ( ਸੁਕੁਮਾਰਬੁੱਧੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ) ਸਿਖਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਮਹਾਕਾਵਿ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉੱਦੇਸ਼ ਵਿਆਕਰਣਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਅਤੇ ਕਾਵਿਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵੱਲ ਸੰਕੇਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਆਕਰਣ ਦੇ ਜਾਣੂਆਂ ਲਈ ਇਹ ਕਾਵਿ ਦੀਪਕ ਵਾਂਙ ਹੈ, ਪਰ ਵਿਆਕਰਣ ਦੇ ਨਾ ਜਾਣੂਆਂ ਲਈ ਇਹ ਅੰਨ੍ਹੇ ਦੇ ਹੱਥ ' ਚ ਦਰਪਣ ਵਾਂਙ ਹੈ।
ਔਰੇਗਨ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਜ
ਆਚਾਰੀਆ ਭੱਟੀ
ਜਾਣ-ਪਹਿਚਾਣ
ਕਾਵਿ - ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਆਚਾਰੀਆ ਭੱਟੀ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ‘ ਭੱਟੀਕਾਵਿ’ਜਾਂ ‘ਰਾਵਣਵਧ’ ਨਾਮ ਦੀ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਕਰਕੇ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ‘ਰਾਮਾਇਣ’ਵਿੱਚੋਂ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕ੍ਸ਼ਮਣ ਦਾ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਵਧ ਤੱਕ ਦੇ ਕਥਾਨਕ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ-ਕਾਵਿ ਲਿੱਖਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਭੱਟੀ ਕਵੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ - ਨਾਲ ਵਿਆਕਰਣਕਾਰ ਅਤੇ ਸਮੀਖਿਆਕਾਰਵ੍ ਵੀ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਵਿਆਕਰਣਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਅਲੰਕਾਰਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਦੀ ( ਸੁਕੁਮਾਰਬੁੱਧੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ)ਸਿਖਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਮਹਾਕਾਵਿ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉੱਦੇਸ਼ ਵਿਆਕਰਣਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਅਤੇ ਕਾਵਿਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵੱਲ ਸੰਕੇਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਆਕਰਣ ਦੇ ਜਾਣੂਆਂ ਲਈ ਇਹ ਕਾਵਿ ਦੀਪਕ ਵਾਂਙ ਹੈ,ਪਰ ਵਿਆਕਰਣ ਦੇ ਨਾ ਜਾਣੂਆਂ ਲਈ ਇਹ ਅੰਨ੍ਹੇ ਦੇ ਹੱਥ'ਚ ਦਰਪਣ ਵਾਂਙ ਹੈ।
ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ
ਆਚਾਰੀਆ ਭੱਟੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤਿਤੱਵ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੁੱਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ‘ਭੱਟੀ’ ਪਦ ਨੂੰ ‘ਭਰਤੀ’ ਪਦ ਦਾ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ (ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ) ਰੂਪ ਮੰਨ ਕੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ‘ ਭਰਤ੍ਰੀਹਰੀ ’ ਤੋਂ ਅਭਿੰਨ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਬਿਲਕੁਲ ਪ੍ਰਮਾਣਰਹਿਤ ਹੈ। ਡਾ.ਬੀ.ਸੀ.ਮਜੂਮਦਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੇਖ ਦੁਆਰਾ ਭੱਟੀ ਨੂੰ ਮੰਦਸੋਰ - ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਦੇ ਲੇਖਕ‘ਵਤਸਭੱਟੀ’ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸ਼ਤਕਾਂ ( ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਮੁਕਤਨ ਕਾਵਿਆਂ ) ਦੇ ਲੇਖਕ ‘ ਭਰਤ੍ਰੀਹਰੀ ’ ਤੋਂ ਅਭਿੰਨ ਮੰਨਿਆ- ਹੈ। ਪਰ ਡਾ. ਏ. ਬੀ. ਕੀਥ ਨੇ ਉਸੇ ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਦੇ ਅੰਕ ( 1909. ਪੇਜ . 435. ) ਵਿੱਚ ਉਕਤ ਮਤ ਦਾ ਖੰਡਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸਮਰਥਨ ਡਾ. ਏਸ. ਕੇ. ਡੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕਾਵਿਕਾਰ ਨੇ ਮਹਾਕਾਵਿ ਦੇ ਅੰਤ ' ਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ‘ਵਲਭੀ ’ ( ਅੱਜ ਗੁਜਰਾਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ’ਚ ) ਦੇ ਰਾਜਾ ਸ਼੍ਰੀਧਰਸੇਨ ਦੁਆਰਾ ਆਦਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ'ਚ‘ ਵਲਭੀ’ ਦੇ ਚਾਰ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼੍ਰੀਧਰਸੇਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ( ਇਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਸਮਾਂ 500 ਈਸਵੀ ਤੋਂ 650 ਈ.ਸਦੀ ਦੇ ਨੇੜੇ - ਤੇੜੇ ਤੱਕ ਹੈ )। ਇਹ ਕਿਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਆਸਰੇ'ਚ ਸਨ ਇਹ ਸਿੱਧ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ 610 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਧਰਸੇਨ -2 ਦੇ ਇੱਕ ਤਾਮਪਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ‘ਭੱਟੀ’ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਵਿਦਵਾਨ ਨੂੰ ਭੂਮੀ ਦੇਣ ਦਾ ਉੱਲੇਖ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਆਚਾਰੀਆ ਭਾਮਹ ਅਤੇ ਦੰਡੀ ਨੇ ਲਗਭਗ ਉਹਨਾਂ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਦਾ ਹੀ ਵਿਵੇਚਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਉਦਾਹਰਣ ਭੱਟੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਾਵਿ ' ਚ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਭੱਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਜਾਂ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਆਸ - ਪਾਸ ਹੀ ਹੋਏ ਹੋਣਗੇ। ਇਸ ਲਈ ਕਾਵਿਕਾਰ ਭੱਟੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸੱਤਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮਧਕਾਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਰਚਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ
ਇਹਨਾਂ ਦੀ ‘ ਭੱਟੀਕਾਵਿ ’ ਜਾਂ ‘ ਰਾਵਣਵਧ ’ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਹੀ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਾਈ ਸਰਗ ਅਤੇ 1624 ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ। ਭੱਟੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਹਾਕਾਵਿ ਨੂੰ - ਪ੍ਰਕੀਰਣ - ਖੰਡ ( 1-5 ਸਰਗ ) ; ਅਧਿਕਾਰਖੰਡ ( 6-9 ਸਰਗ ) ; ਪ੍ਰਸੰਨ - ਖੰਡ ( 10–13 ਸਰਗ ) ; ਤਿਕੰਤ - ਖੰਡ ( 14-22 ਸਰਗ ) ਖੰਡਾਂ ' ਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਖੰਡ ’ ਚ ਵਿਆਕਰਣ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯੋਜਨਾ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ; ਸਿਰਫ਼ ਕਵੀਤੱਵ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਖੰਡ'ਵਿਆਕਰਣ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਨ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਚੌਥਾ ਤਿਕੰਤ - ਖੰਡ ਵੀ ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ - ਵਿਆਕਰਣ ਦੇ ਦਸ ਲਕਾਰਾਂ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰਕ ਰੂਪ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਲਕਾਰ ਦੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਵਿਵੇਚਨ ਲਈ ਪੂਰੇ ਇੱਕ ਸਰਗ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਹੋਇਆ ਹੈ। ( ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਆਕਰਣ ’ ਚ ਛੇ ਕਾਲਾਂ Tenses ਅਤੇ ਚਾਰ ਅਰਥਾਂ moods ਨੂੰ ਪਾਰਿਭਾਸ਼ਿਕ ਤੌਰ ’ ਤੇ ‘ ਲਕਾਰ ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ )। ਵ ਕਾਲਾਂ Tenses ਅਤੇ ਚਾਰ ਅਰਥਾਂ moods ਨੂੰ ਪਾਰਿਭਾਸ਼ਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ‘ ਲਕਾਰ ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ )
। ਇਸ ਮਹਾਕਾਵਿ ਦੇ ਤੀਜੇ‘ਪ੍ਰਸੰਨ - ਖੰਡ ’ ਦੇ ਦਸ ਤੋਂ ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਚਾਰ ਸਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿ - ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ੈ ਦਾ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਦਸਵੇਂ ਸਰਗ'ਚ ਅਠੱਤੀ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਉਦਾਹਰਣ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅਨੁਪ੍ਰਾਸ,ਯਮਕ-ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਲੰਕਾਰ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਅਰਥਾਲੰਕਾਰ ਹਨ। ਇਸ ਸਰਗ ਵਿੱਚ 75 ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ। 11 ਵੇਂ ਸਰਗ 'ਚ ਸੰਤਾਲੀ ਸ਼ਲੋਮ੍ਕਾਂ ਰਾਹੀਂ‘ਮਾਧੁਰਯ’ਗੁਣ ਦੇ ਉਦਾਹਰਣ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਬਾਰਹਵੇਂ ਸਰਗ ਵਿੱਚ ‘ ਭਾਵਿਕ ’ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਅਲੰਕਾਰ ਦੇ ਉਦਾਹਰਣ ਅਤੇ ਸਤਾਸੀ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ। ਆਚਾਰੀਆ ਭਾਮਹ ਅਤੇ ਦੰਡੀ ਨੇ,ਭਾਵਿਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਾਵਿ ’ ਦਾ ਵਿਸ਼ੈ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਤਰਹਵੇਂ ਸਰਗ ’ਚ ਪੰਜਾਹ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ‘ ਭਾਸ਼ਾਸਮ ’ ਅਲੰਕਾਰ ਦੇ ਉਦਾਹਰਣ ਹਨ। ਇਸ ਸਰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਦਾਂ ਦੇ ਸ਼ਲੋਕ ਵੀ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਰਗੇ ਹਨ।
ਭੱਟੀਕਾਵਿ ਦੇ ਉਪਰੋਕਤ ਤੀਜੇ ‘ਪ੍ਰਸੰਨ - ਖੰਡ’ਦੇ ਚਾਰ ਸਰਗਾਂ'ਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅਲੰਕਾਰ - ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਸਾਮਗ੍ਰੀ ਦੇ ਕਾਰਣ ਹੀ ‘ਭੱਟੀ’ਨੂੰ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਆਚਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭੱਟੀ ਨੇ ਜਿਹੜੇ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਜਿਸ ਕ੍ਰਮ’ਚ ਦਰਸਾਯਾ ਹੈ ; ਲਗਭਗ ਉਹੀ ਕ੍ਰਮ ਆਚਾਰੀਆ ਭਾਮਹ ਅਤੇ ਦੰਡੀ ਦੇ ਅਲੰਕਾਰ-ਵਿਵੇਚਨ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਆਧਾਰ ' ਤੇ ਕੁੱਝ ਸਮੀਖਿਆਕਾਰਾਂ ਦਾ ਮਤ ਹੈ ਕਿ ਭੱਟੀ ਨੇ ਭਾਮਹ ਅਤੇ ਦੰਡੀ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕੀਤਾ ਹੈ,ਸੋ ਭੱਟੀ ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਨ। ਪਰ ਕੁੱਝ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਇਸਦਾ ਖੰਡਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦੋਹਾਂ ਆਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਭੱਟੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦਾ ਕਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦੋੋੋੋਹਾਂ ਆਚਾਰੀਆ ਨੇ ਭੱਟੀ ਦਾ ਅਨੁਕਰਣ ਕਰਕੇ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਕਤ ਦੋਨੋਂ ਮੱਤ ਸੰਦੇਹਪੂਰਣ ਜਾਪਦੇ ਹਨ ਕਿਓਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦਾ ਅਨੁਕਰਣ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਵੱਖਰਾਪਣ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਭਾਮਹ ਨੇ ‘ ਵਿਰੋਧ ’ ਅਲੰਕਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ‘ ਤੁੱਲਯੋਗਿਤਾ ’ ਦਾ ਉਦਾਹਰਣ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਭੱਟੀ ਨੇ ‘ ਤੁਲਯੋਗਿਤਾ ’ ਨੂੰ ਉਪਮਾ - ਰੂਪਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਭਾਮਹ ਨੇ ਸ ਦਾ ਲਕ੍ਸ਼ਣ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਭੱਟੀ ਨੇ ਉਸਦਾ ਉਦਾਹਰਣ ਨਹੀਂ ਹੈ ; ਭੱਟੀ ਦੇ ‘ ਹੇਤੂ ’ ਅਤੇ ‘ ਵਾਰਤਾ ’ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਭਾਮਹ - ਦੰਡੀ ਨੇ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ ; ਭੱਟੀ ਨੇ ਸ਼ਲੇਸ਼ ਅਤੇ ਸੂਖ਼ਮ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਉਦਾਹਰਣ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੇ ਦੰਡੀ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਅਲੰਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ; ਭੱਟੀ ਨੇ ‘ ਨਿਪੁਣ ’ ਅਲੰਕਾਰ ਦਾ ਉਦਾਹਰਣ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਭਾਮਹ - ਦੰਡੀ ਇਸਨੂੰ ਅਲੰਕਾਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ ; ਭੱਟੀ ਅਤੇ ਦੰਡੀ ਨੇ ‘ ਯਮਕ ’ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਪਰ ਭਾਮਹ ਨੇ ਸੰਖੇਪ ਨਾਲ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ; ਭੱਟੀ ਇੱਕ ਅਲੰਕਾਰ ਨੂੰ ‘ ਉਦਾਰ ’ , ਪਰ ਭਾਮਹ ਨੇ ‘ ਉਦਾੱਤ ’ ਕਿਹਾ ਹੈ - ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਔਖਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ - ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਆਚਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦਾ ਅਨੁਕਰਣ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।
ਯਮਕ ’ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਪਰ ਭਾਮਹ ਨੇ ਸੰਖੇਪ ਨਾਲ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ; ਭੱਟੀ ਇੱਕ ਅਲੰਕਾਰ ਨੂੰ‘ਉਦਾਰ,ਪਰ ਭਾਮਹ ਨੇ ਉਦਾੱਤ ਕਿਹਾ ਹੈ - ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਔਖਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ - ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਆਚਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦਾ ਅਨੁਕਰਣ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।