cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਅਤਰ ਸਿੰਘ
ਆਲੋਚਨਾ
ਕੁਝ ਅਲੋਚਕ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਵੈ ਵਿਰੋਧ ਵੀ ਦੇਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਵਿਰਤੀ ਖੰਡਿਤ ਹੋਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਖੰਡਿਤ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧ ਉਤਪੰਨ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਸਮੇਂ ਕਈ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੀਆਂ ਤੱਥ,ਟਿਪਣੀਆਂ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਧੁੰਦਲਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸਦੀ ਨਿਰਖੇਪ ਮਾਨਵਾਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਿਸੇ ਵਿਚਾਰ ਜਾਂ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਖਾਰਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਦੀ ਮਾਨਵਵਾਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਿਰਪੇਖ ਨਹੀਂ, ਸਾਪੇਖ ਹੈ। ਅਸਤਿਤਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕਾ ਵਾਂਗ ਨਿਰਪੇਖ ਅਸਤਿਤਵ ਦੀ ਧਾਰਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਗਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਹੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਜੇ ਹੀ ਇਸਤਾਰਵਾਦੀ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਆਯਾਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਗਿਣਨਯੋਗ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਸਤਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾ ਵਿੱਚ "ਡਾ.ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਰੂਪ ਦੇਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ।
ਸੂਫ਼ੀ ਕਾਵਿ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ
ਡਾ.ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸੂਫ਼ੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਪਰਖਿਆ ਹੈ। ਡਾ.ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ- ਫਰੀਦ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ, ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਰਫ ਅਤੇ ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਦੀਆ ਕਾਫ਼ੀਆਂ, ਪੰਚ ਪਦਿਆ ਆਦਿਕ ਦਾ ਹੀ ਵਿਰਾਸਤ ਰੂਪ ਹਨ। ਡਾ.ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ ਸੂਫ਼ੀ ਕਵਿਤਾ ਤੋਲ ਤੁਕਾਂਤ ਦੀਆਂ ਬੰਧਨਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੂਫ਼ੀਮਤ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪੱਖ ਤੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਫ਼ਰੀਦ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਬੋਧਿਕ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ, ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਸਿਧਾਂਤਕ ਅਤੇ ਨਿਜ੍ਹੀ ਕਿਹਾ ਹੈ।
ਸਾਹਿੱਤ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਕਰਤੱਵ
ਡਾ.ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਸਾਹਿੱਤ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਬਾਰੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰ-ਚਰਚਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਇਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦੇ ਰੂਬਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਸਾਹਿਤਿਕ ਅਤੇ ਅਣਸਾਹਿਤਿਕ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਨਖੇੜਾ ਕਰਨ ਦੇ ਕਿਹੜੇ-ਕਿਹੜੇ ਆਧਾਰ ਹਨ। ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਸੇ ਰਚਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ, ਪ੍ਰਯੋਗਵਾਦੀ ਜਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦੀ ਸਾਹਿਤਿਕਤਾ ਸਿਧ ਹੋਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਸਾਹਿੱਤ ਰਚਨਾ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਸਾਧਾਰਣ ਭਾਸ਼ਾ, ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮਾਜ ਜਾਂ ਜਾਤੀ ਦੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਰੋਜ਼- ਮਰ੍ਹਾ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਨਿਪਟਾਰੇ ਲਈ ਵਰਤਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਜਿਹੜੀ ਸਾਹਿੱਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ- ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਰੂਪ ਇਕ ਜੀਵੰਤ ਤਣਾਉ ਵਿੱਚ ਬਝੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਹਿੱਤ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਭਾਸ਼ਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਰਚਨਾ ਦੀ ਸਾਹਿਤਿਕਤਾ ਦਾ ਨਿਰਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਗਈ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਾਹਿਤਿਕ ਰਚਨਾ ਵਿਚਲਾ ਮਾਨਵ, ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਬਲਕਿ ਉਹ ਪੂਰੀ ਮਾਨਵਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ- ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸ਼ਖਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਾਨਵ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਦਰਭ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਨਵਤਾ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਅਰਥ-ਤਰੰਗ ਨਿਰੰਤਰ ਚਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਜਿਤਨੀਆਂ ਵੀ ਲਹਿਰਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਜਿਤਨੇ ਵੀ ਸਾਹਿੱਤ ਸਿਧਾਂਤ ਅਪਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿੱਤ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੰਦੇਸ਼(ਉਪਦੇਸ਼) ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਉਪਰ ਹੀ ਬਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿ੍ਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਹਿੱਤ ਰਚਨਾ ਦੀ ਨਿੱਗਰ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਅੱਖੋਂ ਪਰੋਖੇ ਕਰਕੇ ਸਾਹਿੱਤਕਾਰ ਦੇ ਮਨੋਰਥ ਜਾਂ ਸੰਦੇਸ਼ ਉਪਰ ਧਿਆਨ ਜੋੜਿਆ ਜਾਵੇ। ਰਚਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣਵਾਨ ਅਸਤਿਤਵ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣਵਾਨ ਅਸਤਿਤਵ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਅਦੁੱਤੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਯਾਸ ਕਰਨਾ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਾਹਿੱਤ ਰਚਨਾ ਦੀ ਅਦੁੱਤੀ ਹੋਂਦ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਚਰਣ ਉਸਦੇ ਜਟਿਲ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੁਕਤੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਡਾ.ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ੇਖ਼ ਫ਼ਰੀਦ ਜੀ ਦੇ ਨਿਮਨ-ਅੰਕਿਤ ਸਲੋਕ ਦਾ ਭਾਸ਼ਾਈ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਫਰੀਦਾ ਰੁਤਿ ਫਿਰੀ ਵਣੁ ਕੰਬਿਆ ਪਤ ਝੜੇ ਝੜਿ ਪਾਹਿ।। ਚਾਰੇ ਕੁੰਡਾਂ ਢੂਢੀਆਂ ਰਹਣੁ ਕਿਥਾਉ ਨਾਹਿ।।
ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿੱਤ
ਡਾ.ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਾਹਿੱਤ-ਚਿੰਤਨ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਾਸਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਾਹਿੱਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਉਸ ਦੀਆਂ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗੋਚਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਅਹਿਸਨ ਰੰਧਾਵਾ (ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ:ਰੰਨ, ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਘੋੜਾ), ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ (ਦੁੱਖ ਦਰਿਆਓਂ ਪਾਰ ਦੇ),ਨਜਮ ਹੁਸੈਨ ਸੱਯਦ (ਸੇਧਾਂ), ਫ਼ਖ਼ਰ ਜ਼ਮਾਂ(ਸੱਤ ਗਵਾਚੇ ਲੋਕ) ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ (ਸ਼ੀਹਾਂ ਤਾਂ ਪੱਤਣ ਮੱਲੇ) ਬਾਰੇ ਬੜੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਜੂਦ ਵਿੱਚ ਆਉਂਣ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ, ਉਹ ਸੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕੌਮੀਅਤ ਦੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਖੇਤਰੀ ਕੌਮੀਅਤਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨ। ਇਸ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ‘ਜੜ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਲਾਸ਼’ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। (ਸਾਹਿੱਤ ਸੰਵੇਦਨਾ,219) ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਸਾਡੀ ਕਵਿਤਾ ਤੋਂ ਵਖਰੇਵਾਂ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਲਿਖਦਾ ਹੈ: ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਸਾਡੀ ਕਵਿਤਾ ਤੋਂ ਭਿੰਨ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਉਹ ਹਨ: ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਇਸਲਾਮੀ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਿਕ ਪਿਛੋਕੜ, ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਅਜੋਕੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਉਰਦੂ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਧਾਰਾ ਨਾਲ ਨੇੜਲਾ ਸੰਬੰਧ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀ ਦਾ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਉਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ। ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਖਰੇਵਿਆਂ ਦੇ ਹੀ ਕਾਰਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਸਾਡੇ ਲਈ ਬਹੁਮੁੱਲੀ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੀ ਇਕ-ਰੰਗੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ, ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। (ਸਮਦਰਸ਼ਨ,158)
ਸਾਹਿਤਿਕ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ
ਡਾ.ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਾਹਿੱਤ-ਚਿੰਤਨ ਦਾ ਅਗਲਾ ਪਾਸਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿੱਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਦੇ ਸਵਾਲ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਰੇ ਉਸਦਾ ਇਹ ਨਿਰਣਾ ਹੈ: ਉਸਦੀ ਅਧਿਆਤਮਕ ਜਾਂ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਭਾਵਨਾ ਦਾ ਵਹਾਉ ਬੜਾ ਧੀਮਾ ਅਤੇ ਠਹਿਰਾਉ ਭਰਿਆ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅੰਸ਼ ਬੜਾ ਪ੍ਰਬਲ ਅਤੇ ਆਪਮੁਹਾਰਾ ਹੈ (ਸਾਹਿਤ ਸੰਵੇਦਨਾ,104) ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਡਾ.ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਉਪਰ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ,ਡਾ.ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੰਘ ਭਾਟੀਆ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਬਹੁਤ ਥਾਵਾਂ ਉਪਰ ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਪੂਰਬਲੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਵਾਂਗ ਸਾਧਾਰਣ ਬੁੱਧ ਅਤੇ ਮਿਥਿਕ ਕਥਨਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਡੰਗ ਟਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰਬਲੀ ਚਿੰਤਨ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅੰਗੀਕਾਰ ਅਤੇ ਆਤਮਸਾਤ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਆਤਮਸਾਤ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਕੁਝ ਨਵਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਰੀਝ ਨੂੰ ਉਹ ਅੰਤਰਬੋਧ ਜਾਂ ਆਵੇਸ਼ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਆਵੇਸ਼ ਜਾਂ ਅੰਤਰਬੋਧ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉਪਰ ਹੀ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ ਨੇ ਉਸਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਨੂੰ‘ਰਚਨਾਤਮਕ ਆਲੋਚਨਾ' (creative criticism) ਦਾ ਨਾਮ ਦੇਣਾ ਵਧੇਰੇ ਉਚਿੱਤ ਸਮਝਿਆ ਸੀ। ਡਾ.ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਨਿੱਠ ਕੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ‘ਕਾਵਿ ਅਧਿਐਨ’ ਅਤੇ ‘ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ’ ਵਰਗੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਸੇਖੋਂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਉਂਜ ਸ.ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਖ਼ੁਦ ਉਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤਾ ਮੁਤਾਸਿਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਅਕਤੀ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਨਵੇਂ-ਨਵੇਂ ਵਿਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਰਿਹਾ ਜਿਵੇਂ: ਐਡੀਟਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿੱਤ ਅਧਿਐਨ ਵਿਭਾਗ, ਕੋਸ਼ਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗ, ਸ਼ੇਖ਼ ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਚੇਅਰ ਇਤਿਆਦਿ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਅਕਤੀ ਬਣ ਵੀ ਗਿਆ ਪਰ ‘ਵਡਿਆਈ’ ਸ਼ਾਇਦ ਉਸਦੇ ਮੁਕੱਦਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਨਾ ਉਸਨੇ ਇਸ ਦੀ ਕਦੇ ਵਿਆਖਿਆ ਹੀ ਕੀਤੀ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪੁਸਤਕਾਂ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੰਗਰੇਜੀ ਪੁਸਤਕਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਿਬੰਧ ਖੋਜ ਪੱਤਰ ਅਤੇ ਮੋਨੋਗ੍ਰਾਫ ਵੀ ਲਿਖੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਲੋਚਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1932
ਚੈੱਕ ਭਾਸ਼ਾ
ਚੈੱਕ(čeština ) ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੋਹੀਮੀਅਨ (ਵੀ ਇੱਕ ਚੈੱਕ ਸਲੋਵਾਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਪੱਛਮੀ ਸਲੋਵਿਆਈ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਹ ਚੈੱਕ ਗਣਰਾਜ ਦੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਚੈੱਕ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਚੈੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਵਿੱਚ 23 ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਚੈੱਕ ਸਲੋਵਾਕ ਨਾਲ ਬਹੁਤ, ਆਪਸੀ ਸਮਝਦਾਰੀ ਦੇ ਬਿੰਦੂ ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਉੱਚੀ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਸਲੈਵਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਾਂਗ, ਚੈਕ ਇੱਕ ਸੰਯੋਜਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬੜੀ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਤਰਤੀਬ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਲਚਕੀਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਲਾਤੀਨੀ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੈੱਕ ਗਣਰਾਜ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸਾਰਾ ਖ਼ਾਨ (ਫ਼ਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ)
ਸਾਰਾ ਅਰਫ਼ੀਨ ਖਾਨ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਉੱਤੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਦੇ ਲੜੀਵਾਰ ਢੂੰਡ ਲੇਗੀ ਮੰਜਿਲ ਹਮੇ ਵਿੱਚ ਅਲਕਾ ਤਿਵਾਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ''    ਅਤੇ ਲਵ ਕਾ ਹੈ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਨੀ ਵਿਜਯਾਲਕਸ਼ਮੀ ਰਾਣਾਵਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ, ਜਨਮ 1970)
ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ  (ਜਨਮ 19 ਨਵੰਬਰ 1970 ਤਰਨਤਾਰਨ, ਪੰਜਾਬ ) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1989 ਤੋਂ 1998 ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ 1988 ਤੋਂ 1990 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅੰਡਰ-19 ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਲਈ ਖੇਡਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1970 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣੀ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣੀ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ  ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਬਨਾਵਟੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਭਾਗ ਦੇ ਵੱਖ ਕਰਨ, ਪਛਾਣ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਮਾਤਰਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਹੈ। ਗੁਣਾਤਮਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨਮੂਨਾ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਿਣਾਤਮਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਪਦਾਰਥ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਖਾਸ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਿਸ ਭਾਗ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਕਰਨ ਅਕਸਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨਾਲੋਂ ਜਿਆਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣੀ ਢੰਗ ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਤੇ ਉਪਕਰਨ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਾਲਸੀਕਲ ਢੰਗ ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰੈਸੀਪਟੇਸ਼ਨ,ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਰੰਗ, ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਪਿਘਲਾਉ ਦਰਜਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਅੰਗਾ ਨੂੰ ਵਰਖਾਪਣ, ਕੱਢਣ, ਅਤੇ ਕਸ਼ੀਦਣੀਕਰਨ ਕਰਨਾ ਕਲਾਸੀਕਲ ਢੰਗ ਹੈ। ਇਸ ਢੰਗ ਨੂੰ ਭਾਰ ਜਾਂ ਆਇਤਨ ਮਾਪ ਕੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਪਕਰਨ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਰੌਸ਼ਣੀ ਨੂੰ ਸੋਖਣਾ, ਜਗਮਗ ਜਾਂ ਚਾਲਣ ਜਿਹੇ ਭੌਤਿਕ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਣਕੇ ਇਸ ਢੰਗ ਨੂੰ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਪੜਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਮੈਨੀਫ਼ੈਸਟੋ
ਪੜਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਮੈਨੀਫ਼ੈਸਟੋ ਪੜਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌਰਾਨ 1924 ਅਤੇ 1929 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਦੋ ਮੈਨੀਫ਼ੈਸਟੋ ਹਨ। ਇਹ ਦੋਨੋਂ ਆਂਦਰੇ ਬਰੇਤੋਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗਏ ਸਨ ਜਿਸਨੇ ਇੱਕ ਤੀਜਾ ਮਨੀਫ਼ੈਸਟੋ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਪਹਿਲਾ ਮੈਨੀਫ਼ੈਸਟੋ
ਪਹਿਲਾ ਮੈਨੀਫ਼ੈਸਟੋ ਆਂਦਰੇ ਬਰੇਤੋਂ ਦੁਆਰਾ 1924 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਪੜਯਥਾਰਥਵਾਦ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਹੇਠ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ:
ਇਸ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਪੜਯਥਾਰਥਵਾਦ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਮਿਸਾਲਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਸਮਝਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪੜਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਨਜ਼ਰੀਆ ਸਿਰਫ਼ ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਤੱਕ ਹੀ ਮਹਿਦੂਦ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇਸਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਜੋਂ ਵੀ ਅਪਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੜਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲਈ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਉਭਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਮੈਨੀਫ਼ੈਸਟੋ ਊਲ਼-ਜਲੂਲਵਾਦੀ ਮਜ਼ਾਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਕੇ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਜੋ ਦਾਦਾ (ਲਹਿਰ) ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਮੈਨੀਫ਼ੈਸਟੋ ਅਨੁਸਾਰ ਹੇਠਲੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਪੜਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਬਣੇ: ਲੂਈ ਆਰਾਗੋਂ, ਆਂਦਰੇ ਬਰੇਤੋਂ, ਪੌਲ ਏਲੂਆਰ, ਰੇਨੇ ਕਰੇਵੇਲ ਅਤੇਰੋਬੈਰ ਦੇਜ਼ਨੋ, ਯਾਕ ਬਾਰੋਂ, ਯਾਕ-ਆਂਦਰੇ ਬੋਆਫ਼ਾਰ, ਯਾਂ ਕਾਰੀਵ, ਅਤੇ ਜੌਰਜ ਮਾਲਕੀਨ.
ਦੂਜਾ ਮੈਨੀਫ਼ੈਸਟੋ
1929 ਵਿੱਚ ਆਂਦਰੇ ਬਰੇਤੋਂ ਦੁਆਰਾ ਦੂਜਾ ਪੜਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਮੈਨੀਫ਼ੈਸਟੋ 1929 ਵਿੱਚ ਆਂਦਰੇ ਬਰੇਤੋਂ ਦੁਆਰਾ ਕੁਝ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜਾ ਪੜਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਮੈਨੀਫ਼ੈਸਟੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਕੋਬੇ
ਖਿੱਤੇ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਲਿਖਤੀ ਰਿਕਾਰਡ ਦਾ ਨਿਹੋਂ ਸ਼ੋਕੀ ਦੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਕੂਤਾ ਧਰਮ ਅਸਥਾਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕੀ ਇਸਦੀ ਨੀਂਹ ਐਮਪ੍ਰੇਸ ਜਿੰਗੂ ਨੇ 201 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਖੇਤਰ ਕਦੇ ਵੀ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਹਸਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਤੋਕੁਗਾਵਾ ਪੀਰੀਅਡ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਜਦ ਪੋਰਟ ਤੇ ਤੋਕੁਗਾਵਾ ਸ਼ੋਗੂਨੇਟ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਕੰਟਰੋਲ ਸੀ। 1889 ਚ ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕੋਬੇ ਇਸ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ "kanbe" (神戸) ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਇਕੂਤਾ ਅਸਥਾਨ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਖਿਤਾਬ ਹੈ।  1956 ਵਿੱਚ ਕੋਬੇ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਮਨੋਨੀਤ ਜਪਾਨ ਦੇ 17 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ।
ਕੋਬੇ ਸ਼ਹਿਰ 1853 ਵਿੱਚ ਤਨਹਾਈ ਦੀ ਨੀਤੀ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪੱਛਮੀ ਜਗਤ ਦੇ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਕਾਸਮੋਪੋਲੀਟਨ ਪੋਰਟ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ 1995 ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਾਨਸ਼ਿਨ ਭੂਚਾਲ ਕਰਨ ਇੱਕ ਪੋਰਟ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੋਬੇ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਜਪਾਨ ਦਾ ਚੌਥਾ ਬਿਜ਼ੀ ਕੰਟੇਨਰ ਪੋਰਟ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਮੇਜੀ ਯੁੱਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ
ਪੱਛਮੀ ਕੋਬੇ ਵਿੱਚ ਲੱਭੇ ਸੰਦਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਮ ਅਜ ਕਮ ਜੋਮੋ ਕਾਲ ਤੋਂ ਆਬਾਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਹਿਓਗੋ-ਕੂ ਵਿੱਚ ਵਾਡਾ ਕੇਪ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਭੂਗੋਲ ਪੋਰਟ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਕਰਨ ਬਣਿਆ, ਜੋ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਆਰਥਿਕ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਲਿਖਤੀ ਰਿਕਾਰਡ ਨਿਹੋਂ ਸ਼ੋਕੀ ਦੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਤੋਂ ਇਕੂਤਾ ਧਰਮ ਅਸਥਾਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੀ ਨੀਂਹ ਐਮਪ੍ਰੇਸ ਜਿੰਗੂ ਨੇ 201 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਬੀਰ੍ਹਮੀ
ਬੀਰ੍ਹਮੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
1734
1734 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਵਰਤਮਾਨ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਮਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਗੁਲਾਬਗੜ੍ਹ
ਗੁਲਾਬਗੜ੍ਹ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਤਹਿਸੀਲ ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁਲਸੁਮ ਨਵਾਜ਼
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਕੁਲਸੁਮ ਨਵਾਜ਼ ਦਾ ਜਨਮ 29 ਮਾਰਚ 1950  ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਹੋਰ ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ 22 ਮਾਰਚ 1950 ਨੂੰ ਹਾਫਿਜ਼ ਬੱਟ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਇਸਲਾਮੀਆ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਫੋਰਮੈਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੇ 1970 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਉਰਦੂ 'ਚ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਫਲਸਫੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਕੁਲਸੁਮ ਦੀਆਂ ਦੋ ਭੈਣਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਭਰਾ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਨਕਿਆਂ ਵਲੋਂ, ਉਹ ਪਹਿਲਵਾਨ "ਦਿ ਗ੍ਰੇਟ ਗਾਮਾ" ਦੀ ਦੋਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 1971 ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੇ ਚਾਰ ਬੱਚੇ : ਮਰੀਅਮ, ਅਸਮਾ, ਹਸਨ ਅਤੇ ਹੁਸੈਨ ਹਨ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਬੀਵੀ
thumb|First Lady Michelle Obama and Dr. Jill Biden host a poetry recital in the honour of Kulsoom Nawaz Sharif on 23 October 2013 ਕੁਲਸੂਮ ਨਵਾਜ਼ ਦਾ ਨਿਕਾਹ ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਨਾਲ ਅਪ੍ਰੈਲ 1971 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। 1 ਨਵੰਬਰ 1990 ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ ਪ੍ਰਧਾਨ-ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਪਾਰਟੀ, ਇਸਲਾਮੀ ਜਮਹੂਰੀ ਇਤਹਾਦ ਨੇ 1990 ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਲੜੀਆਂ ਅਤੇ 207 ਸੀਟਾਂ ਵਿਚੋਂ 104 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਸਨ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਜੁਲਾਈ 1993 ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਮ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਉਸ ਦੀ (ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ਼) ਪਾਰਟੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ (ਐਨ) ਨੇ 1997 ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਧਾਨ-ਮੰਤਰੀ ਬਣ ਗਏ।ਪ੍ਰਧਾਨ-ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਨਵਾਜ਼ ਦਾ ਦੂਜਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਆਫ਼ ਆਰਮੀ ਸਟਾਫ ਜਨਰਲ ਪਰਵੇਜ਼ ਮੁਸ਼ੱਰਫ ਨੇ 12 ਅਕਤੂਬਰ 1999 ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਰਾਜ ਪਲਟ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਕੁਲਸੁਮ ਨੂੰ ਮਿਲਟਰੀ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਪਾਕਿ ਆਰਮੀ ਕੋਰ ਨੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਦੀ ਸਥਾਨਕ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਧੀ, ਮਰੀਅਮ ਨਵਾਜ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੁਲਸੁਮ ਨੇ “ਬੇਬਾਕਤਾ ਨਾਲ ਆਰਮੀ ਦੇ ਮੁੱਖ-ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਜਦੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਦਮੀ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਏ”। ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਨਾਮ 1999 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਲਿਆ ਸੀ।
ਸੰਨ 2000 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਲਈ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਰੈਲੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਪੀਐਮਐਲ-ਐਨ ਲਈ ਜਨਤਕ ਸਮਰਥਨ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਆਪਣੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦੀ ਕਾਰ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ।
ਉਹ 2002 ਤੱਕ ਪੀਐਮਐਲ-ਐਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੀ।
ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ ਦੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਬਣ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਪਾਰਟੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ (ਐਨ) ਨੇ 2013 ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਸਨ।
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ’ ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ਼, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਧੀ ਮਰੀਅਮ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਾਮਾਦ ਕੈਪਟਨ (ਸੇਵਾਮੁਕਤ) ਮੁਹੰਮਦ ਸਫਦਰ ਭਿ੍ਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਦੀ ਅਦਿਆਲਾ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸਜ਼ਾ ਭੁਗਤ ਰਹੇ ਹਨ।
ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕੈਰੀਅਰ
ਕੁਲਸੁਮ ਸਤੰਬਰ 2017 ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਉਪ-ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਐਨ.ਏ.-120 (ਲਾਹੌਰ-II) ਤੋਂ ਪੀ.ਐੱਮ.ਐੱਲ. (ਐਨ) ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 59,413 ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤਹਿਰੀਕ-ਏ-ਇਨਸਾਫ਼ ਦੇ ਯਾਸਮੀਨ ਰਾਸ਼ਿਦ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। ਪਨਾਮਾ ਪੇਪਰਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵੱਲੋਂ ਅਯੋਗ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਨਏ -120 ਸੀਟ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਉਹ (ਕੁਲਸੁਮ) ਆਪਣੀ ਬਿਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰਥ ਸੀ।
ਮੌਤ
ਕੁਲਸੂਮ ਨਵਾਜ਼ ਦੀ ਮੌਤ ਲੰਦਨ ਵਿੱਚ 11 ਸਤੰਬਰ 2018 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕੀਮੋਥੈਰੇਪੀ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓਥੈਰੇਪੀ ਦੇ ਕਈ ਸੈਸ਼ਨ ਕਰਵਾਏ।
ਜੂਨ 2018 ਵਿੱਚ, ਨਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੈਂਟੀਲੇਟਰ 'ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਗਿਆ। 10 ਸਤੰਬਰ 2018 ਨੂੰ, ਉਸ ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵੈਂਟੀਲੇਟਰ 'ਤੇ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 11 ਸਤੰਬਰ 2018 ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ 68 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਲੰਦਨ ਵਿਖੇ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ ਅਤੇ ਧੀ ਮਰੀਅਮ ਦੋਵੇਂ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਕੱਟ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਧੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਅੰਤਮ ਸੰਸਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸਮਾਂ-ਪੈਰੋਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1950 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2018 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਲੋਕ
ਰੋਜ਼ਨਾਮਾ ਮਸ਼ਰਿਕ ਇਵਨਿੰਗ ਸਪੈਸ਼ਲ
ਰੋਜ਼ਨਾਮਾ ਮਸ਼ਰਿਕ ਇਵਨਿੰਗ ਸਪੈਸ਼ਲ ( ਉਰਦੂ : روزنامہ مشرق ایوننگ اسپیشل) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਉਰਦੂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸ਼ਾਮ ਦਾ ਅਖਬਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਮਸ਼ਰਿਕ ਗਰੁੱਪ ਆਫ਼ ਨਿਊਜ਼ਪੇਪਰਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਯਦ ਮੁਮਤਾਜ ਸ਼ਾਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਸਦੇ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਹਨ। ਫਿਲਹਾਲ ਇਹ ਕਰਾਚੀ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਅਤੇ ਕੋਇਟਾ ਤੋਂ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਰੋਜ਼ਨਾਮਾ ਮਸ਼ਰਿਕ ਇਵਨਿੰਗ ਸਪੈਸ਼ਲ ਕਰਾਚੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸਤੰਬਰ 1983 ਵਿਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਰੋਜ਼ਨਾਮਾ ਮਸ਼ਰਿਕ ਇਵਨਿੰਗ ਸਪੈਸ਼ਲ ਕੋਇਟਾ ਅਗਸਤ 2001 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਮੁਹੰਮਦ ਫਾਰੂਕ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੰਪਾਦਕ ਸਨ। ਹੁਣ, ਰੋਜ਼ਨਾਮਾ ਮਸ਼ਰਿਕ ਇਵਨਿੰਗ ਸਪੈਸ਼ਲ ਕੋਇਟਾ ਨੂੰ ਸਯਦ ਕਾਮਰਾਨ ਮੁਮਤਾਜ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਡੇਲੀ ਈਵਨਿੰਗ ਸਪੈਸ਼ਲ ਕਰਾਚੀ ਸਯਦ ਨਸੀਰ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਉੱਡਤ ਸੈਦੇ ਵਾਲਾ
ਉਡਤ ਸੈਦੇ ਵਾਲਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਬੁਢਲਾਡਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 2001 ਵਿੱਚ ਉਡਤ ਸੈਦੇ ਵਾਲਾ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 1528 ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫ਼ਲ 5.57 ਕਿ. ਮੀ. ਵਰਗ ਹੈ।
ਮਿਓਜ਼ ਦਰਿਆ
ਮਜ਼ ਜਾਂ ਮਅਜ਼ ਯੂਰਪ ਦਾ ਇੱਕ ਦਰਿਆ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਫ਼ਰਾਂਸ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਬੈਲਜੀਅਮ ਤੇ ਨੀਦਰਲੈਂਡ 'ਚੋਂ ਵਗਦੇ ਹੋਏ ਉੱਤਰੀ ਸਮੁੰਦਰ 'ਚ ਜਾ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ।
ਉੱਡਤ ਸੈਦੇ ਵਾਲਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮਿਓਜ਼ ਦਰਿਆ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਦਰਿਆ
ਯਸ਼ਪਾਲ
ਯਸ਼ਪਾਲ (3 ਦਸੰਬਰ 1903 – 26 ਦਸੰਬਰ 1976) ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ, ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਵਾਰਤਕ ਦੀ ਲਗਪਗ ਹਰ ਇੱਕ ਵਿਧਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ। ਉਹ ਜਰਮਨ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਸੀ।
ਜੀਵਨ
ਯਸ਼ਪਾਲ ਦਾ ਜਨਮ 3 ਦਸੰਬਰ 1903 ਨੂੰ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੇ ਇੱਕ ਖੱਤਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗੜਾ ਦੇ ਸਨ ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇਵੀ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੇ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਬਚਪਨ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਛਾਉਣੀ ਵਿੱਚ ਬੀਤਿਆ। ਮੁੱਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਉਸ ਨੇ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਕੈਂਟ ਤੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਾਥੀ ਸੀ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ‘ਚ ਉਸ ਨੇ ਵਧ-ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੰਦੋਬਸਤ ਲਈ ਬੈਂਕ
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੰਦੋਬਸਤ ਲਈ ਬੈਂਕ (ਸੰਖੇਪ: ਬੀ.ਆਈ.ਐੱਸ; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Bank for International Settlements) ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿੱਤੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹੈ, ਜੋ "ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਦਰਾ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸਹਿਯੋਗ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਬੈਂਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ"।
ਬੀ.ਆਈ.ਐਸ. ਆਪਣੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ, ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਰਾਹੀਂ - ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਵਿੱਤੀ ਸਥਿਰਤਾ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸੰਪਰਕ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਜਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਿਰਫ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਲਈ। ਇਹ ਬੈਸਲ, ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਤ ਹੈ, ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਅਤੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਸਿਟੀ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਦਫਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ।
ਇਤਿਹਾਸ
thumb|ਬੈਸਲ, ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਆਈ.ਐਸ ਦੀ ਮੁੱਖ ਇਮਾਰਤ ਬੀ.ਆਈ.ਐੱਸ ਨੂੰ 1930 ਵਿੱਚ ਜਰਮਨੀ, ਬੈਲਜੀਅਮ, ਫਰਾਂਸ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ, ਇਟਲੀ, ਜਾਪਾਨ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਅਤੇ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸਮਝੌਤੇ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
17 ਮਈ, 1930 ਨੂੰ ਇਸਨੇ ਬੈਸਲ, ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੋਲ੍ਹੇ।
ਬੀ.ਆਈ.ਐਸ. ਦਾ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਰਸੇਜ਼ ਦੀ ਸੰਧੀ ਦੁਆਰਾ ਜਰਮਨੀ ਉੱਤੇ ਲਗਾਏ ਗਏ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਸਰਕਾਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੋਨ ਲਈ ਟਰੱਸਟੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ 1930 ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਸ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮਰਪਤ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਲੋੜ ਨੂੰ 1929 ਵਿੱਚ ਯੰਗ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਸੁਝਾਏ ਗਏ, ਅਤੇ ਹੇਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਾਲ ਦੇ ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਬੈਂਡੇਨ-ਬੈਡੇਨ ਵਿਖੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਬੈਂਕਰਾਂ ਦੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕ ਲਈ ਇੱਕ ਚਾਰਟਰ ਦਾ ਖਰੜਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 20 ਜਨਵਰੀ, 1930 ਨੂੰ ਦੂਸਰੀ ਹੇਗ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਚਾਰਟਰ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਚਾਰਟਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬੈਂਕ ਵਿਚਲੇ ਸ਼ੇਅਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬੈਂਕ ਦੀ ਆਮ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਵੋਟਿੰਗ ਅਤੇ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣਾ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ' ਚ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦੀ ਗਾਹਕੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕ ਲਈ ਹੈੱਡ ਕੁਆਰਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਹੋਂਦ ਹੋਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੀਆਈਐੱਸ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਨੇ ਠੇਕੇਦਾਰੀ ਰਾਜਾਂ (ਬ੍ਰਸਲਜ਼ ਪ੍ਰੋਟੋਕਾਲ 1936) ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਖਾਸ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਤਤਾ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ।
1964 ਤੋਂ 1 993 ਤੱਕ, ਬੀ.ਆਈ.ਐਸ ਨੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੇ ਸਦੱਸ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਦੇ ਗਵਰਨਰਾਂ ਦੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਲਈ ਸਕੱਤਰੇਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਈਸੀ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਸਹਿਯੋਗ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਯੂਰਪੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, 1988-89 ਵਿੱਚ ਬੀ.ਆਈ.ਐਸ. ਨੇ ਡੇਲਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰਿਕਸ਼ਟ ਸੰਧੀ (1992) ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਈ ਮੁਦਰਾ ਇਕਾਈ ਲਈ ਇੱਕ ਨਕਸ਼ਾ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। 1993 ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਗਵਰਨਰਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਯੂਰਪੀਅਨ ਮੌਂਟਰੀਓ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਲਈ ਗਈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੇ ਬੀ.ਆਈ.ਐਸ ਦਾ ਸਥਾਨ ਬੈਸਲ ਤੋਂ ਫ੍ਰੈਂਕਫਰਟ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ।
ਵਿੱਤੀ ਨਤੀਜੇ
31 ਮਾਰਚ 2017 ਨੂੰ ਬੀ.ਆਈ.ਐਸ. ਦੀ ਬੈਲੈਂਸ ਸ਼ੀਟ ਕੁਲ 242.2 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਸੀ।
ਮੈਂਬਰ
ਹਰੇਕ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ: 35 ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ, 13 ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ, 5 ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, 3 ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ, 2 ਓਸ਼ੀਅਨ ਅਤੇ 2 ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿਚ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਮਿੰਨੀ ਗਰੇਵਾਲ
ਮਿੰਨੀ ਗਰੇਵਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿੱਤਰੀ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰਾ ਹੈ।
ਜੀਵਨ ਬਿਓਰਾ
ਮਿੰਨੀ ਗਰੇਵਾਲ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ, ਲੁਧਿਆਣਾ, ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ ਕਰਨਲ ਸੰਪੂਰਨ ਬਚਨ ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲ ਆਰਮੀ ਵਿੱਚ ਸਨ ।
1885
1885 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1870 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਮਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਪੌਲ ਕਲੀ
ਪੌਲ ਕਲੀ (18 ਦਸੰਬਰ 1879 - 29 ਜੂਨ 1940) ਇੱਕ ਸਵਿਸ ਜੰਮੇ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਅਤਿ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸ਼ੈਲੀ ਕਲਾ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਮੀਕਰਨਵਾਦ, ਕਿਉਬਿਸਮ ਅਤੇ ਅਤਿਰਵਾਦਵਾਦ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਕਲੀ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਡਰਾਫਟਮੈਨ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਰੰਗ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਲਿਖਿਆ; ਫਾਰਮ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਥਿਊਰੀ 'ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਪੋਥੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਪੌਲੁਸ ਨੂੰ ਕਲੀ ਨੋਟਬੁੱਕ, ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਕਲਾ ਦੇ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ' ਤੇ ਹੋਣ ਦੀ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ। ਉਹ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ, ਰੂਸੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਵੈਸਿਲੀ ਕੈਂਡਿਨਸਕੀ, ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਬਾਹੌਸ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਟ, ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਵਿੱਚ ਸਿਖਾਇਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਉਸ ਦਾ ਸੁੱਕਾ ਹਾਸਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕਦੇ ਕਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਰਗਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ, ਉਸ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਮੂਡ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮੁਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ
1897 ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ, ਕਲੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਡਾਇਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਉਸਨੇ 1918 ਤਕ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸੋਚ ਬਾਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਮਝ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ। ਸਕੂਲ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਡਰਾਇੰਗ ਕੈਰੀਕੇਚਰ, ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲਾਈਨ ਅਤੇ ਵਾਲੀਅਮ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਅੰਤਮ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਬਰਨ ਦੇ "ਜਿਮਨੇਜ਼ੀਅਮ" ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਵਿੱਚ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਗੁਣ ਖੁਸ਼ਕ ਭਾਵ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, "ਸਭ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਇਸ ਨੂੰ ਸਹੀ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਨਾ ਕਿ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਖ਼ਤਰੇ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ।" ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਰੁਚੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਲੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਪਾਠਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਸੁਹਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1940
ਰਾਕੇਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ (ਫ਼ਿਲਮਸਾਜ਼)
ਰਾਕੇਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਨੇ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮਸਾਜ਼ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਵਧੀਆ ਕੰਮ ਫੀਚਰ ਜਿੰਨੀ ਲੰਬਾਈ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ, 2002 ਦੇ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਕਤਲਾਮ ਬਾਰੇ, ਅੰਤਿਮ ਹੱਲ (ਫ਼ਿਲਮ 2004) ਹੈ।
ਅੰਤਿਮ ਹੱਲ
ਅੰਤਿਮ ਹੱਲ 2002 ਦੇ ਗੁਜਰਾਤ ਕਤਲੇਆਮ ਬਾਰੇ ਰਾਕੇਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ 2004 ਦੀ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿਚ ਸੱਜੇ-ਪੱਖੀ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਵਲੋਂ ਮੁਸਲਿਮ ਵਿਰੋਧੀ ਕਤਲੇਆਮ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ
ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਈ-ਗਵਰਨੈਂਸ
ਈ- ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ, ਰਾਜ ਦੀ ਪੋਰਟਲ, ਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗੇਟਵੇ (state service delivery gateway) ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੀ ਈ-ਗਵਰਨਮੈਂਟ ਦੇ ਮੁੱਖ ਅੰਗ ਹਨ।ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਈ-ਗਵਰਨੈਂਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2002 ਵਿੱਚ ਸੁਵਿਧਾ ਕੇਂਦਰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਨਾਲ ਹੋਈ।ਇਸ ਵੇਲੇ ਰਾਜ ਦੇ ਸਭ ਵਿਭਾਗ ਕੰਪਿਊਟਰੀਕਰਨ ਵੱਲ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ ਨਾਗਰਿਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰੀਆਂ ਦੀ ਨੇੜਲੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਲਿਆਈਆਂ ਜਾ ਸਕਣ। ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਈ-ਗਵਰਨੈਂਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਗਵਰਨੈਂਸ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਤੇ ਗਵਰਨੈਂਸ ਦੇ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸੂਚਨਾ ਤੇ ਸੰਚਾਰ ਤਕਨੀਕੀ ਦੀ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਕੇ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਦਰਸਾਈਆਂ ਨਾਗਰਿਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਈਗਵਰਨੈਂਸ ਅਧੀਨ ਲਿਖਾ ਕੇ ਸੇਵਾ ਦੀ ਡਲਿਵਰੀ ਸੁਨਿਸਚਤ ਕੀਤੀ ਗੱਡੀ ਹੈ।
ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸੇਵਾਵਾਂ
ਜਨਮ ਸਰਟੀਫ਼ਿਕੇਟ ਤੇ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ
ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ
ਦਾਖਲਾ
ਵਜ਼ੀਫ਼ੇ
ਈ ਵਿੱਦਿਅਕ ਸੇਵਾਵਾਂ
ਇਮਤਿਹਾਨਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ
ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ
ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਸੇਵਾਵਾਂ
ਵਾਹਨਾਂ ਦਾ ਫਰਦੀਕਰਨ
ਵਾਹਨ ਚਾਲਕ ਲਸੰਸ
ਪਾਸਪੋਰਟ ਤੇ ਵੀਜ਼ਾ ਸੇਵਾਵਾਂ
ਪਰਵਾਰਾਂ ਲਈ
ਖੇਤੀ-ਬਾੜੀ ਸੰਬੰਧੀ
ਜ਼ਮੀਨੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼
ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਫਰਦੀਕਰਨ
ਟੈਕਸ
ਜਨਤਕ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਫਰਦੀਕਰਨ
ਲੁਧਿਆਣਾ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਨੇ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਦੇ ਔਨਲਾਈਨ ਫਰਦੀਕਰਨ ਨੂੰ ਅਸਾਨ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਇਹ ਦੇਖੋ ਲੁਧਿਆਣਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪ
ਬੁਢੇਪੇ ਲਈ
ਪੈਨਸ਼ਨ
ਬੀਮਾ
ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ
ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਈ-ਗਵਰਨਮੈਂਟ ਦਾ ਅਧਾਰ ਹਨ, ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਧਾਰ ਪਰਿਯੋਜਨਾਵਾਂ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਈ-ਗਵਰਨਮੈਂਟ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਹਨ।:
ਸਵਾਨ SWAN
ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਖੇਤਰ ਮੱਕੜ-ਜਾਲ
ਐਸ ਡੀ ਸੀ SDC
ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਅੰਕੜਾ ਅਧਾਰ
ਸੀ ਐਸ ਸੀ CSC
ਸਾਂਝੇ ਸੇਵਾ ਕੇਂਦਰ ਜਿਵੇਂ ਸੁਵਿਧਾ ਕੇਂਦਰ, ਫ਼ਰਦ ਕੇਂਦਰ ਆਦਿ
ਐਸ ਐਸ ਡੀ ਜੀ SSDG
ਰਾਜ ਸੇਵਾ ਨਿਪਟਾਣ ਦਾ ਗੇਟਵੇਅ ਹੈ।
ਹੁਣ ਉਪਰੋਕਤ ਕੁਝ ਸੇਵਾਵਾਂ ਔਨ- ਲਾਈਨ ਵੀ ਉਪਲੱਬਧ ਹਨ ਤੇ ਹੇਠ ਦਿੱਤੀ ਕੜੀ ਤੇ ਲਾਗ-ਇਨ ਕਰਕੇ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਔਨਲਾਈਨ ਨਾਗਰਿਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਲਾਗਇਨ ਸਾਈਟ
ਹਵਾਲੇ
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨਾਗਰਿਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਈ-ਗਵਰਨੈਂਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ
ਨਰਿੰਦਰ ਬੀਬਾ
ਨਰਿੰਦਰ ਬੀਬਾ 	(13 ਅਪਰੈਲ 1941 - 27 ਜੂਨ 1997) ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕਾ ਸੀ। ਨਰਿੰਦਰ ਬੀਬਾ ਨੂੰ ਜੇ ਲੰਮੀ ਹੇਕ ਦੀ ਮਲਿਕਾ ਕਹਿ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਗੀਤ ਲੰਮੀਆਂ ਹੇਕਾਂ ਨਾਲ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋਏ। ‘ਰਣ ਗਗਨ ਦਮਾਮਾ ਵੱਜਿਆ ਸਿੰਘੋ ਸਰਦਾਰੋ, ਕੋਈ ਵੈਰੀ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਆ ਗਿਆ, ਤੁਸੀਂ ਜਾ ਲਲਕਾਰੋ’ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹੇਕ ਹਲੂਣ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਂ, ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂ ਅਤੇ ਸਾਕਾ ਸਰਹੰਦ ਵਰਗੀਆਂ ਲੋਕ ਗਾਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭਾਵਨਾ ਭਰਪੂਰ ਪੁਠ ਨਾਲ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਵਾਲਾ ਤੇਲ
ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਵਾਲਾ ਤੇਲ ਪੌਦੇ, ਜਾਨਵਰ ਜਾਂ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਫੈਟ ਹਨ ਜੋ ਖਾਣਾ ਉਬਾਲਣ, ਪਕਾਉਣ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਦੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਭੋਜਨ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੁਆਦ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਲਾਦ ਡ੍ਰੈਸਿੰਗ ਅਤੇ ਰੋਟੀ ਡਿੱਪਾਂ, ਅਤੇ ਇਸ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਖਾਣੇ ਦੇ ਤੇਲ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨਰਿੰਦਰ ਬੀਬਾ
ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ
ਬੀਬਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ 1960 ਤੋਂ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਇੱਕ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਲੋਕ ਕਲਾਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਗਾਇਕ ਜਗਤ ਸਿੰਘ ਜੱਗਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕਾਂ ਹਰਚਰਨ ਗਰੇਵਾਲ, ਮੁਹੰਮਦ ਸਦੀਕ, ਦੀਦਾਰ ਸੰਧੂ, ਕਰਨੈਲ ਗਿੱਲ, ਰਣਬੀਰ ਸਿੰਘ ਰਾਣਾ, ਗੁਰਚਰਨ ਪੋਹਲੀ, ਫਕੀਰ ਸਿੰਘ ਫਕੀਰਾਂ ਨਾਲ ਡੁਏਟ ਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਦੇਵ ਥਰੀਕੇਵਾਲਾ, ਬਾਬੂ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਅਤੇ ਇੰਦਰਜੀਤ ਹਸਨਪੁਰੀ ਵਰਗੇ ਗੀਤਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ।
ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਵਾਲਾ ਤੇਲ
ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਵਾਲਾ ਤੇਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਮਰੇ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ' ਤੇ ਇੱਕ ਤਰਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਤੇਲ ਜੋ ਸੰਤ੍ਰਿਪਤ ਫੈਟ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਾਰੀਅਲ ਦਾ ਤੇਲ, ਪਾਮ ਤੇਲ ਅਤੇ ਪਾਮ ਦੇ ਕਰਨਲ ਤੇਲ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਨਰਿੰਦਰ ਬੀਬਾ
ਅਜੋਕਾ ਸਮਾਂ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਸਾਦਿਕਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੇਲਾ, ਨਰਿੰਦਰ ਬੀਬਾ ਯਾਦਗਰੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮੇਲਾ, ਦੋਆਬਾ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਕਲੱਬ ਵੱਲੋਂ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਵਾਲਾ ਤੇਲ
ਜੈਤੂਨ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੈਤੂਨ ਦਾ ਤੇਲ, ਪਾਮ ਤੇਲ, ਸੋਇਆਬੀਨ ਤੇਲ, ਕੈਨੋਲਾ ਤੇਲ (ਰੈਪਸੀਡ ਤੇਲ), ਮੱਕੀ ਦੇ ਤੇਲ, ਮੂੰਗਫਲੀ ਦਾ ਤੇਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਤੇਲ, ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪਸ਼ੂ-ਆਧਾਰਿਤ ਤੇਲ ਜਿਵੇਂ ਮੱਖਣਆਦਿ।
ਨਰਿੰਦਰ ਬੀਬਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕਾਵਾਂ
ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਵਾਲਾ ਤੇਲ
ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਖਾਣਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ, ਮਿਰਚਾਂ ਜਾਂ ਲਸਣ ਨਾਲ ਸੁਆਦ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ
right|thumb|152x152px|ਜੈਤੂਨ ਦਾ ਤੇਲ right|thumb|113x113px|ਸੂਰਜਮੁਖੀ ਦੇ ਬੀਜ ਦਾ ਤੇਲ ਫੂਡ ਦੀ ਸਹੀ ਮਾਤਰਾ ਲਈ ਇੱਕ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਖਾਣਿਆਂ ਦੀ ਖਪਤ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਗ - ਫੂਡ ਐਂਡ ਡਰੱਗ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵਰਗੀਆਂ ਨਿਯਮਤ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਿਫ਼ਾਰਿਸ਼ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕੈਲੋਰੀ ਦੀ 10% ਜਾਂ ਘੱਟ ਸੰਤ੍ਰਿਪਤ ਫੈਟ ਤੋਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਲ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕੈਲੋਰੀ ਦਾ 20-35% ਪੌਲੀਓਸਸਚਰਿਏਟਿਡ ਅਤੇ ਮੋਨਸੂਨਸੀਟਿਡ ਫੈਟ ਤੋਂ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਥੋੜੇ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਸੰਤ੍ਰਿਪਤ ਵਜ਼ਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਮੈਟਾ-ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਸੰਤੋਸ਼ਜਨਕ ਚਰਬੀ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੇ ਐਲਡੀਐਲ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਦੇ ਉੱਚ ਖਪਤ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੰਬੰਧ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਖਤਰਾ ਹੈ। ਕੋਹੋਰਟ ਅਕਾਉਂਟਸ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ, ਰੈਂਡਮਾਈਜ਼ਡ ਟਰਾਇਲਾਂ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੋਰ ਮੈਟਾ-ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਤੁਲਿਤ, ਜਾਂ ਨਿਰਪੱਖ, ਸੰਤ੍ਰਿਪਤ ਫੈਟ ਦੀ ਬਜਾਏ ਬਹੁ-ਤਿਨ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਚਰਬੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ (5% ਪ੍ਰਤੀਭੂਤੀ ਲਈ 10% ਘੱਟ ਜੋਖਮ) ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ ਗਿਆ।
ਮੇਓ ਕਲੀਨਿਕ ਨੇ ਕੁਝ ਤੇਲ ਜੋ ਕਿ ਸੰਤ੍ਰਿਪਤ ਫੈਟ ਵਿੱਚ ਉੱਚੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਅਲ, ਪਾਮ ਤੇਲ ਅਤੇ ਪਾਮ ਦੇ ਕਰਨਲ ਤੇਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਜਿਹਨਾਂ ਕੋਲ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਸੰਤ੍ਰਿਪਤ ਚਰਬੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿੰਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਪਸ਼ਵੀਨਤਾ (ਤਰਜੀਹੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੋਨੋਸਿਸਟਰਿਰੇਟਿਡ), ਜੈਤੂਨ ਦਾ ਤੇਲ, ਮੂੰਗਫਲੀ ਦਾ ਤੇਲ, ਕੈਨੋਲਾ ਤੇਲ, ਸੋਇਆ ਅਤੇ ਕਪਾਹ ਦੇ ਤੇਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।  ਯੂਐਸ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਰਟ, ਲੰਗ ਐਂਡ ਬਲੱਡ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸੰਤ੍ਰਿਪਤ ਫੈਟ ਪੋਲੀਨਸੈਂਸਿਟੀਟਿਡ ਅਤੇ ਮੋਨਸੂਨਸਟਰਿਏਟਿਡ ਫੈਟ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੈਵਿਕ ਅਤੇ ਕੈਨੋਲਾ ਦੇਲਾਂ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਮੌਨਸੈਂਸਿਟੀਟਿਡ ਤੇਲ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੋਓਬੀਨ ਅਤੇ ਸੂਰਜਮੁਖੀ ਦੇ ਤੇਲ ਪੌਲੀਓਸਸਚਰਿਡ ਫੈਟ ਦੇ ਵਧੀਆ ਸਰੋਤ ਹਨ। ਇਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸੋਇਆਬੀਨ ਅਤੇ ਸੂਰਜਮੁਖੀ ਵਰਗੇ ਗੈਰ-ਹਾਇਡੋਜੋਨੇਨੇਟ ਕੀਤੇ ਅਸਤਸ਼ਟ ਤੇਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਪਾਮ ਤੇਲ ਦੇ ਖਪਤ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਮੂੰਗਫਲੀ ਦਾ ਤੇਲ, ਕਾਅ ਦੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨੱਕ-ਆਧਾਰਤ ਤੇਲ ਇੱਕ ਪੋਟਰ ਅਲਰਜੀ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਖਤਰਾ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਤੇਲ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਸਟੋਰਿੰਗ
ਗਰਮੀ, ਰੌਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਜਵਾਬਦੇਹ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਤੇਲ ਘੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਛੱਪੜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਕਰਨ ਲਈ, ਇੱਕ ਅੜਿੱਕਾ ਗੈਸ ਦਾ ਇੱਕ ਕੰਬਲ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ, ਸਟੋਰੇਜ ਕੰਟੇਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਭੱਪਰ ਸਪੇਸ ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ - ਟੈਂਕ ਕੰਬੈੱਲਿੰਗ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ।
ਠੰਢੇ, ਸੁੱਕੇ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ, ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਥਿਰਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਵੱਧ ਸਥਿਰਤਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਤਰਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਣਗੇ ਜੇ ਉਹ ਕਮਰੇ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ। ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਘਟੀਆ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ, ਤੇਲ ਨੂੰ ਠੰਡੇ ਸਟੋਰੇਜ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਕਾਫੀ ਹੋਵੇ।
ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਸੰਤੋਖਿਤ ਚਰਬੀ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਜੋ ਐਵੋਕਾਡੋ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਉੱਚੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸ਼ੈਲਫ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਮਰੇ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ 'ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਟੋਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਘੱਟ ਪੌਲੀਓਸਸਚਰਿਡ ਵੈਟ ਸਮਗਰੀ ਸਥਿਰਤਾ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਪੈਟ੍ਰੋਕੈਮੀਕਲ
ਪੈਟਰੋ ਕੈਮੀਕਲਸ, (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:Petrochemical) ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਡਿਸਟਿਲੈੱਟ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਤੋਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਰਸਾਇਣਕ ਉਤਪਾਦ ਹਨ। ਕੁਝ ਰਸਾਇਣਕ ਉਤਪਾਦ ਜੋ ਕੀ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਤੋਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ ਫਾਸਿਲ ਇੰਧਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੋਲੇ ਜਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ, ਜਾਂ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਸਰੋਤ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੱਕੀ ਜਾਂ ਗੰਨੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਪੈਟਰੋਕੈਮੀਕਲ ਕਲਾਸਾਂ ਓਲਫਿਨ (ਐਥੀਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਪਲੀਨ ਸਮੇਤ) ਅਤੇ ਐਰੋਮੈਟਿਕਸ (ਬੈਂਜਿਨ, ਟੋਲਿਉਨ ਅਤੇ ਜ਼ਾਈਲੀਨ ਆਈਸੋਮਰ ਸਮੇਤ) ਹਨ।
ਬਾਹਰੀ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੈਟ੍ਰੋਕੈਮੀਕਲ
ਕੁਰਦ ਲੋਕ
ਕੁਰਦ ਲੋਕ (ਕੁਰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ: کورد) ਮਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਹਨ। ਇਹ ਮੁਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਤਰੀ ਇਰਾਕ, ਤੁਰਕੀ, ਇਰਾਨ, ਅਤੇ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਕੁਰਦ ਤਿੰਨ ਸੌ ਸਾਲ ਈਪੂ ਤੋਂ ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਸ਼ਾਮ ਤੱਕ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਰਦ ਕੁਰਦਿਸਤਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸੱਤਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਕੁਰਦ ਇਸਲਾਮ ਵੱਲ ਖਿੱਚੇ ਗਏ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਲਾਹਉੱਦੀਨ ਅਯੂਬੀ ਉਭਰੇ ਸਨ ਜਿਸ ਨੇ ਸਲੀਬੀ ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਜਿੱਤਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਨਾਮ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।
ਪਹਿਲੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਰਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸਮਾਨੀਆ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਤਹਿਤ ਬੇਘਰਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਗੁਜ਼ਾਰਦੇ ਸਨ। ਉਸਮਾਨੀਆ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਖ਼ਾਤਮੇ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮੱਧ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਕਈ ਨਵੇਂ ਆਜ਼ਾਦ ਦੇਸ਼ ਵਜੂਦ ਵਿੱਚ ਆਏ ਲੇਕਿਨ ਆਜ਼ਾਦ ਖੁਦਮੁਖ਼ਤਾਰ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਕੁਰਦਾਂ ਦਾ ਖ਼ਾਬ ਸਾਕਾਰ ਨਾ ਹੋ ਸਕਿਆ ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਂਨ੍ਹੀ ਸੌ ਵੀਹ ਦੇ ਸੀਵਰੇ ਦੇ ਮੁਆਹਿਦੇ ਵਿੱਚ ਜਿਸਦੇ ਤਹਿਤ ਇਰਾਕ ਸ਼ਾਮ ਅਤੇ ਕੁਵੈਤ ਆਜ਼ਾਦ ਦੇਸ਼ ਵਜੂਦ ਵਿੱਚ ਆਏ ਕੁਰਦਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਮਮਲਕਤ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਲੇਕਿਨ ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਮੁਸਤਫ਼ਾ ਕਮਾਲ ਅਤਾਤੁਰਕ ਦੇ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਤੁਰਕੀ ਨੇ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਇਰਾਕ ਨੇ ਕੁਰਦਾਂ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਤਸਲੀਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਵੇਂ ਉੱਤਰੀ ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ ਕੁਰਦਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਸੱਠ ਲੱਖ ਦੇ ਲੱਗਪਗ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਾਦਾਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਅੱਸੀ ਲੱਖ ਦੇ ਕਰੀਬ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਾਮ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਦਾਦ ਅਠਾਈ ਲੱਖ ਹੈ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਅਠਤਾਲੀ ਲੱਖ ਦੇ ਕ਼ਰੀਬ ਹਨ। ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਕੁਰਦਾਂ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਅਜਰਬਾਈਜਾਨ ਅਤੇ ਹਮਦਾਨ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਈਰਾਨੀ ਕੁਰਦਿਸਤਾਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੁਰਦ ਉਸਨੂੰ ਪੂਰਬੀ ਕੁਰਦਿਸਤਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਕੁਰਦਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਸਤਾਰਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਹ ਅੱਬਾਸ ਨੇ ਕੁਰਦਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਖੁਰਾਸਾਨ ਵਿੱਚ ਮੁੰਤਕਿਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਂਨ੍ਹੀ ਸੌ ਛਿਆਲੀ ਵਿੱਚ ਕਾਜ਼ੀ ਮੁਹੰਮਦ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਬਗਾਵਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਕੁਰਦਾਂ ਨੇ ਮਹਾਂ ਆਬਾਦ ਜਮਹੂਰੀਆ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵੱਖ ਦੇਸ਼ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਰਸਾ ਨਾ ਰਿਹਾ। ਕਾਜ਼ੀ ਮੁਹੰਮਦ ਨੂੰ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਖੁੱਲੇ ਆਮ ਫ਼ਾਂਸੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਰਜ਼ਾ ਸ਼ਾਹ ਪਹਲਵੀ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਕੁਰਦਾਂ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨ ਉੱਤੇ ਰੋਕ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਨੀ ਸੌ ਉਨਾਸੀ ਦੇ ਇਸਲਾਮੀ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਬਾਅਦ ਆਇਤਉੱਲਾਲ੍ਹਾ ਖੁਮੈਨੀ ਨੇ ਕੁਰਦਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਧਾਰਮਕ ਲੜਾਈ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ ਕੁਰਦ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਕੁਰਦਾਂ ਨੂੰ ਹਾਰ ਮੰਨਣੀ ਪਈ।
ਉੱਧਰ ਉੱਤਰੀ ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ ਕੁਰਦਾਂ ਨੇ ਸੰਨ ਉਂਨ੍ਹੀ ਸੌ ਸੱਠ ਤੋਂ ਉਂਨ੍ਹੀ ਸੌ ਪਛੱਤਰ ਤੱਕ ਮੁਸਤਫ਼ਾ ਬਰਜ਼ਾਨੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਬਗਾਵਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜਾ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੁਦਮੁਖ਼ਤਾਰੀ ਹਾਸਲ ਹੋਈ ਲੇਕਿਨ ਉਂਨ੍ਹੀ ਸੌ ਇਕਾਨਵੇ ਵਿੱਚ ਕੁਰਦਾਂ ਦੀ ਬਗਾਵਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸੱਦਾਮ ਹੁਸੈਨ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਨੇ ਇਸ ਇਲਾਕਿਆਂ ਉੱਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕੁਰਦਾਂ ਉੱਤੇ ਸਖ਼ਤ ਜ਼ੁਲਮ ਕੀਤੇ।
ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ ਸੱਦਾਮ ਹੁਸੈਨ ਦੇ ਪਤਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕੁਰਦਾਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਖੁਦਮੁਖ਼ਤਾਰੀ ਹਾਸਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਲਾਕਾਈ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਵੀ ਤਸਲੀਮ ਕਰ ਲਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਰਾਕ ਦੀ ਜੰਗ ਦੇ ਬਾਅਦ ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੇਲ ਨਾਲ ਮਾਲਾਮਾਲ ਇਲਾਕਿਆਂ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਨਰਮ ਵਤੀਰਾ ਰਖਿਆ ਸੀ ਲੇਕਿਨ ਨਾ ਜਾਣੇ ਫਿਰ ਕਿਉਂ ਹੱਥ ਖਿੱਚ ਲਿਆ। ਪਿਛਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਰਦਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦ ਖ਼ੁਦਮੁਖਤਾਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਰੈਫ਼ਰੈਂਡਮ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਇਰਾਕੀ ਹੁਕੂਮਤ ਨੇ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਕੁਰਦਾਂ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖ਼ਾਬ ਚਕਨਾਚੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।
ਇਹੀ ਵਜ੍ਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਰਦਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ ਬਗ਼ਾਵਤਾਂ ਦੀ ਇਬਾਰਤ ਹੈ। ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਕੁਰਦਾਂ ਨੇ ਉਂਨ੍ਹੀ ਸੌ ਪੰਝੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਖ ਸਈਦ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਬਗਾਵਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿਸਦੇ ਬਾਅਦ ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਹੁਕੂਮਤ ਨੇ ਕੁਰਦਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਨਿਹਾਇਤ ਸਖ਼ਤ ਨੀਤੀ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨ ਅਤੇ ਰਹਿਤਲ ਖ਼ਤਮ ਕਰਕੇ ਪਹਾੜੀ ਤੁਰਕ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਹਾੜੀ ਤੁਰਕ ਕਰਾਰ ਦੇਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰਕ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਜੋੜਨ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
1978 ਵਿੱਚ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਕੁਰਦਾਂ ਨੇ ਜਦੋਂ ਅਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਖੁਦਮੁਖ਼ਤਾਰੀ ਦੀ ਤਹਿਰੀਕ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨਾ ਉੱਤੇ ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਹੁਕੂਮਤ ਅਤੇ ਕੁਰਦਾਂ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਲੜਾਈ ਭੜਕ ਉੱਠੀ। ਇਸ ਤਹਿਰੀਕ ਵਿੱਚ ਅਲਹਿਦਗੀ ਪਸੰਦ ਤੰਜ਼ੀਮ ਕੁਰਦਿਸਤਾਨ ਵਰਕਰਜ਼ ਪਾਰਟੀ ਪੇਸ਼ ਪੇਸ਼ ਸੀ। ਇਹ ਤਹਿਰੀਕ ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਤਬਾਹਕੁਨ ਸਾਬਤ ਹੋਈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ 450 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਦਾ ਘਾਟਾ ਪਿਆ। ਆਖਿਰ ਇਸ ਤਹਿਰੀਕ ਦੇ ਆਗੂ ਅਬਦੁੱਲਾਹ ਔਜਲਾਨ ਨੇ 2015 ਵਿੱਚ ਤਹਿਰੀਕ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਹ ਲੜਾਈ ਖ਼ਤਮ ਹੋਈ।
ਕੁਰਦਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੁਰਦ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਉਹ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੁਰਕੀ, ਇਰਾਕ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਤਸੱਦਦ ਕਾਰਨ ਉਥੋਂ ਭੱਜ ਕੇ ਸ਼ਰਣ ਲਈ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੁਰਦਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਿਸ ਕਦਰ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਰਦ ਆਗੂ ਸਲਾਹਉਦੀਨ ਅਯੂਬੀ ਨੇ ਤਾਂ ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉੱਤਰੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਤੱਕ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਤਾਦਾਦ ਵਿੱਚ ਮੁਲਕਾਂ ਨੂੰ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਨੇਅਮਤ ਨਾਲ ਸਰਸ਼ਾਰ ਕੀਤਾ, ਲੇਕਿਨ ਉਸ ਦੀ ਕੌਮ ਅਜੇ ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਤੜਫ਼ ਰਹੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਰਦ ਲੋਕ
ਅਜਮੇਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
thumb|[[ਅਜਮੇਰ ਸ਼ਹਿਰ ਨੇੜੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਝੀਲ]]ਅਜਮੇਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਖਵਾਜਾ ਮੁਈਨੁਦੀਨ ਦੀ ਦਰਗਾਹ, ਢਾਈ ਦਿਨ ਦਾ ਝੋਂਪੜਾ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਝੀਲ, ਤਾਰਾਗੜ੍ਹ ਦਾ ਕਿਲਾ, ਮੈਓ ਕੋਲੇਜ, ਨਸੀਆਂਜੈਨ ਮੰਦਰ, ਫਾਏ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਆਨਾ ਸਾਗਰ ਥਾਂਵਾਂ ਹਨ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ
ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਜਨਮ 15 ਜੂਨ 1993) ਇੱਕ ਇਤਾਲਵੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਅਕਤੂਬਰ 2016 ਵਿੱਚ 2016 ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ. ਵਿਸ਼ਵ ਕ੍ਰਿਕਟ ਲੀਗ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਫੋਰ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਇਟਲੀ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਲਈ ਖੇਡਿਆ ਸੀ।
ਮਈ 2019 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਟਵੰਟੀ20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ (ਟੀ.20ਆਈ) ਸੀਰੀਜ਼ ਲਈ ਇਟਲੀ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸੇ ਮਹੀਨੇ ਉਸਨੂੰ ਗੁਆਰਨਸੀ ਵਿੱਚ 2018-19 ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ. ਟੀ 20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਯੂਰਪ ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਫਾਈਨਲਜ਼ ਲਈ ਇਟਲੀ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 16 ਜੂਨ 2019 ਨੂੰ, ਗੁਆਰਨਸੇ ਖਿਲਾਫ਼, ਇਟਲੀ ਲਈ ਆਪਣਾ ਟਵੰਟੀ-20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡਿਆ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1993
ਭਾਂਖਰ
ਭਾਂਖਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਭਾਂਖਰ ਪਿੰਡ ਭੁਨਰਹੇੜੀ ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਭਾਰਤ ਦਾ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਕਾਨੂੰਨ
ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਐਕਟ 1957, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਐਕਟ 21 ਜਨਵਰੀ 1958 ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇਸ ਦੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਐਕਟ 1957, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਕਾਨੂੰਨ ਸੀ ਅਤੇ 1957 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਛੇ ਵਾਰ ਸੋਧ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਐਕਟ ਵਿੱਚ ਤਾਜ਼ਾ ਸੋਧ, ਕਾਪੀਰਾਈਟ (ਸੋਧ) ਐਕਟ 2012 ਦੁਆਰਾ, ਸਾਲ 2012 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਭਾਰਤ ਵੀ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਮੇਲਨਾਂ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1886 ਦੀ ਬਰਨ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ (ਜਿਸਨੂੰ 1971 ਵਿੱਚ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਸੋਧਿਆ ਗਿਆ), 1951 ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ, 1961 ਦੀ ਰੋਮ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਸੰਪੱਤੀ ਦੇ ਵਪਾਰ  ਸੰਬੰਧੀ ਮੁਧਿਆਂ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੂ ਉੱਤੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। (TRIPS)। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ WIPO ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਸੰਧੀ (WCT) ਅਤੇ WIPO ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਫੋਨੋਗ੍ਰਾਮ ਸੰਧੀ (WPPT) ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2013 ਵਿੱਚ ਸੰਧੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ।
1958 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਾਗੂ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਐਕਟ
21 ਜਨਵਰੀ 1958 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਭਾਰਤੀ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਐਕਟ, 1914, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਸੀ ਅਤੇ 21 ਜਨਵਰੀ 1958 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਅਜੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਨਵਾਂ ਐਕਟ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇੰਡੀਅਨ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਐਕਟ, 1914 ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੁਆਰਾ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਗਏ 1911 ਦੇ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਐਕਟ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ, ਪਰ ਭਾਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸੋਧਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਐਕਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਫੋਟੋਆਂ ਲਈ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਦੀ ਮਿਆਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ 50 ਸਾਲ ਸੀ। (ਐਕਟ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਇਹ ਹੈ: "ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਜਿਸ ਲਈ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਫੋਟੋਆਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਰਹੇਗਾ, ਅਸਲ ਨੈਗੇਟਿਵ (negatives) ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲ ਹੋਵੇਗਾ ਜਿਸ ਤੋਂ ਫੋਟੋ ਸਿੱਧੇ ਜਾਂ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਜਿਹੇ ਨੈਗੇਟਿਵ (negatives) ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ ਜਦੋਂ ਅਜਿਹੇ ਨੈਗੇਟਿਵ (negatives) ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕੰਮ ਦਾ ਲੇਖਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਅਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਅਜਿਹਾ ਮਾਲਕ ਇੱਕ ਬਾਡੀ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਜਾਂ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਇਸ ਐਕਟ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਮਹਾਮਹਿਮ (ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜਾ) ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਈ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਜਿਥੇ ਵਪਾਰ ਦਾ ਸਥਾਨ ਜਾਂ ਵਪਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਓਥੋਂ ਤਕ ਇਸ ਐਕਟ ਦਾ ਫੈਲਾਵ ਹੈ।" )
ਜ਼ਿਕਰ ਯੋਗ ਗੱਲ ਇਥੇ ਇਹ ਹੈ ਕੀ ਉਸ ਵੇਹਲੇ ਡਿਜਿਟਲ ਕੈਮਰੇ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨਹੀ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਫੋਟੋਆਂ ਦੇ ਨੈਗੇਟਿਵ /negatives ਤੋਂ ਮਿਯਾਦ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।
ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਸਾਹਿਤਕ, ਨਾਟਕੀ, ਸੰਗੀਤਕ ਅਤੇ ਕਲਾਤਮਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਿਨੇਮੈਟੋਗ੍ਰਾਫ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਧੁਨੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਦੇ ਦੋਬਾਰਾ ਸਿਰਜਣ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ, ਉਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਤਕ ਸੰਚਾਰ, ਕੰਮ ਦਾ ਰੁਪਾਂਤਰ ਅਤੇ ਕੰਮ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਅਤੇ ਮਿਆਦ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਬਦਲਦੀ ਹੈ।
2016 ਦੇ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਮੁਕੱਦਮੇ ਵਿੱਚ, ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਾਪੀਰਾਈਟ "ਇੱਕ ਅਟੱਲ, ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਕੁਦਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰਨ ਮਾਲਕੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਗੋਂ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਗਤੀਵਿਧੀ ਅਤੇ ਤਰੱਕੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੌਧਿਕ ਸੰਸ਼ੋਧਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਗਿਆਨ ਦੀ ਵਾਧੇ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸਗੋਂ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਲੇਖਕਾਂ ਅਤੇ ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾਤਮਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।"
ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਰਚਨਾਂਵਾਂ ਜਾਂ ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ, ਇਸ ਕਾਨੂਨ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ
ਭਾਰਤੀ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਕਾਨੂੰਨ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ, ਨਾਟਕੀ ਰਚਨਾਵਾਂ, ਸੰਗੀਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ, ਕਲਾਤਮਕ ਰਚਨਾਵਾਂ, ਸਿਨੇਮੈਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਧੁਨੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕੰਮ/ਰਚਨਾਵਾਂ
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਆਰਡਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ, ਭਾਰਤੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਤਰਾਂ ਹੀ ਹੋਣ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੰਮ ਦੀ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਦੀ ਮਿਆਦ, ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਜੋ ਇਸ ਕੰਮ ਦੀ ਮਿਯਾਦ ਇਸਦੇ ਮੂਲ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਐਕਟ 1957 ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ
ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਐਕਟ 1957 ਦੇ ਤਹਿਤ ਕਿਸੇ ਰਚਨਾ ਦੇ ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮਾਲਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, "ਸੇਵਾ ਦੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ" ਜਾਂ ਸ਼ੀਗੀਰਦੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਲੇਖਕ ਦੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕੰਮਾਂ ਲਈ, ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਹੀ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮਾਲਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਇਸ ਕਰਾਰ ਬਾਬਰ ਕੋਈ ਵੀ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਸੰਯੁਕਤ ਲੇਖਨ / 'ਰੱਲ ਕੇ ਲਿਖੇ ਹੋਏ' ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਸੇਕ੍ਸ਼ਨ 2(z) ਦੇ ਵਿੱਚ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਐਕਟ ਦਾ 2(z) ਜੋ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ " ਦੋ ਜਾਂ ਦੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਰਚਨਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਦੂਜੇ ਲੇਖਕ ਜਾਂ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ" ਇਹ ਸੰਯੁਕਤ ਲੇਖਨ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ। ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਨਜਮਾ ਹੈਪਤੁੱਲਾ ਬਨਾਮ ਓਰੀਐਂਟ ਲੋਂਗਮੈਨ ਲਿਮਟਿਡ ਅਤੇ ਹੋਰ, ਵਰਗੇ ਕੋਟ-ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਐਕਟ 1957 ਦੀ ਧਾਰਾ 19 'ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਦੇ ਢੰਗਾਂ' ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ (ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ) ਸਿਰਫ਼ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਅਸਾਈਨਮੈਂਟ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਦੀ ਮਿਆਦ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਖੇਤਰ ਵੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ ਅਸਾਈਨਮੈਂਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਵਿੱਚ ਅਸਾਈਨਮੈਂਟ ਦੀ ਮਿਆਦ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ 5 ਸਾਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਅਸਾਈਨਮੈਂਟ ਦੀ ਖੇਤਰੀ ਸੀਮਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਇੱਕ ਅਦਾਲਤੀ ਫੈਸਲੇ ( ਪਾਈਨ ਲੈਬਜ਼ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ ਬਨਾਮ ਗੇਮਲਟੋ ਟਰਮੀਨਲਜ਼ ਇੰਡੀਆ ਲਿਮਟਿਡ ), ਵਿੱਚ  ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੀ ਇੱਕ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਬੈਂਚ ਨੇ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਸਾਈਨਮੈਂਟ ਦੀ ਮਿਆਦ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਮਿਆਦ ਨੂੰ ਪੰਜ ਸਾਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਅਤੇ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਉਲੰਘਣਾ ਦੇ ਅਪਵਾਦ
ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਐਕਟ 1957 ਕੁਝ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਉਲੰਘਣਾ ਦੇ ਘੇਰੇ ਤੋਂ ਛੋਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਅਪਵਾਦਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਉਚਿਤ ਵਰਤੋਂ ਜਾਂ 'ਫ਼ੇਯਰ ਯੂਜ਼' ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਗਲਤ ਵਰਤੋਂ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਵਿਆਪਕ 'ਸਹੀ ਵਰਤੋਂ' ਜਾਂ ਨਿਰਪੱਖ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਅਪਵਾਦ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਭਾਰਤ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਅਪਵਾਦਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਰਖਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ/ ਰਲੇ ਹੋਏ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦਸਦਾ ਹੈ ਕਿ :
ਹਾਲਾਂਕਿ ਯੂ.ਐੱਸ. ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਈ ਗਈ ਨਿਰਪੱਖ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਈ ਗਈ ਨਿਰਪੱਖ ਡੀਲਿੰਗ ਪਹੁੰਚ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ :
ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਐਕਟ 1957 ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਫੇਅਰ ਡੀਲਿੰਗ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ' ਨਿਰਪੱਖ ਲੇਨ-ਦੇਣ (ਫੇਅਰ ਡੀਲਿੰਗ)' ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੈਸਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਜਨਰਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ v ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਬੀ.ਮਾਲਿਨੀ ਮਾਲਿਆ (2009) ਅਤੇ ਕੇਰਲਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਸਿਵਿਕ ਚੰਦਰਨ ਬਨਾਮ. ਅੰਮੀਨੀ ਅੰਮਾ ।
IBomma ਇੱਕ ਵੈਬਸਾਈਟ ਹੈ ਜੋ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮੁਫਤ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਂ ਰਿਲੀਜ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਟ੍ਰੀਮਿੰਗ ਸੇਵਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪ੍ਰਾਈਮ ਵੀਡੀਓ, ਨੈੱਟਫਲਿਕਸ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਇਸ ਟੋਰੈਂਟ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਈ ਹੈ। ਸਤੰਬਰ 2016 ਵਿੱਚ, ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਰਾਮੇਸ਼ਵਰੀ ਫੋਟੋਕਾਪੀ ਸੇਵਾ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਦੇ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੇ ਚੈਪਟਰਾਂ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋ ਕਾਪੀਆਂ ਵੇਚੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ. ਰਾਮੇਸ਼ਵਰੀ ਫੋਟੋਕਾਪੀ ਸੇਵਾ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਵਲੋਂ ਇਹ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ "ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਗਤੀਵਿਧੀ ਅਤੇ ਤਰੱਕੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹੈ। ਜਨਤਾ ਦੀ ਬੌਧਿਕ ਸੰਸ਼ੋਧਨ" ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਜਾਇਦਾਦ 'ਤੇ ਵਪਾਰਕ ਨਿਯੰਤਰਣ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਦਿੱਤਾ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਦੁਕਾਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਦੇ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦਸੰਬਰ 2016 ਵਿੱਚ, ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਉਲਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਲੈ ਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਕੇਸ ਵਿੱਚ "ਵਿਚਾਰ ਜੋਗ ਮੁੱਦੇ" ਸਨ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਉਲੰਘਣਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਉਪਲਬਧ ਉਪਚਾਰ
ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਐਕਟ 1957 ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਪਾਅ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ - ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਉਪਚਾਰ, ਸਿਵਲ ਉਪਚਾਰ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧਿਕ ਉਪਚਾਰ। ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਉਪਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਸਟਮ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਮਾਨ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਦੀਵਾਨੀ ਉਪਚਾਰ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਐਕਟ 1957 ਦੇ ਅਧਿਆਇ XII ਦੇ ਤਹਿਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਉਪਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਉਲੰਘਣਾ ਉਤੇ ਰੋਕ ਜਾਂ ਹੁਕਮ, ਹਰਜਾਨਾ ਅਤੇ ਮੁਨਾਫੇ ਦਾ ਖਾਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਅਪਰਾਧਿਕ ਉਪਚਾਰ ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਅਧਿਆਇ XIII ਦੇ ਤਹਿਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਉਲੰਘਣਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਉਪਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜੁਰਮਾਨੇ (200,000 ਰੁਪਏ ਤੱਕ) ਦੇ ਨਾਲ ਕੈਦ (3 ਸਾਲ ਤੱਕ) ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ [ਮੁਕੱਦਮੇ ਦਾ ਸਥਾਨ] ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਐਕਟ, 1957 ਦੇ ਤਹਿਤ - 2015 ਵਿੱਚ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਉਲੰਘਣਾ ਸੰਬੰਧੀ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ 2015 ਦੇ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦੁਆਰਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਬਦੀਲੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ [https://advocatespedia.com/Indian_Performing_Rights_Society_Ltd._V._Sanjay_Dalia_%26_Anr. ਇੰਡੀਅਨ ਪਰਫਾਰਮਿੰਗ ਰਾਈਟਸ ਸੁਸਾਇਟੀ ਲਿਮਟਿਡ।] [https://advocatespedia.com/Indian_Performing_Rights_Society_Ltd._V._Sanjay_Dalia_%26_Anr. ਬਨਾਮ. ਸੰਜੇ ਡਾਲੀਆ] - ਜਿੱਥੇ ਮੁਦਈ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਜੇਕਰ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਂ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤਾਂ ਮੁਕੱਦਮਾ ਉਥੇ ਦਾਇਰ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ - ਮੁਦਈ ਇਸ ਆੜ ਵਿੱਚ ਬਚਾਓ ਪੱਖ ਨੂੰ ਦੂਰ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਖਿੱਚ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ 'ਉੱਥੇ ਵੀ' ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। --- ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ - ਸ਼ਰਾਰਤ ਨਿਯਮ - ਅਜਿਹੀ ਉਸਾਰੀ ਜੋ ਵਿਰੋਧੀ ਸ਼ਰਾਰਤ ਨੂੰ ਵੀ ਦਬਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="0">
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ/ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਬੋਧਿਕ ਸੰਪਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਕਾਨੂੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੋਪੀਰਾਇਟ ਕਾਨੂੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਜਮੇ ਨੂੰ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ
ਆਰਨੋਲਡ ਸ਼ਵਾਜ਼ਨੈਗਰ
ਆਰਨੋਲਡ ਅਲੋਇਸ ਸ਼ਵਾਜ਼ਨੈਗਰ ਇੱਕ ਆਸਟਰੀਆਈ-ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ, ਫਿਲਮਮੇਕਰ, ਕਾਰਕੁੰਨ, ਵਪਾਰੀ, ਨਿਵੇਸ਼ਕ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਬਾਡੀ ਬਿਲਡਰ ਹੈ। ਉਹ 2003 ਤੋਂ 2011 ਤੱਕ ਦੋ ਵਾਰ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦਾ 38ਵਾਂ ਗਵਰਨਰ ਰਿਹਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਤ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1947 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਵਿੱਕ ਰੋਟੇਸ਼ਨ
ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅੰਦਰ, ਵਿੱਕ ਰੋਟੇਸ਼ਨ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਇਟਾਲੀਅਨ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜੀਅਨ ਕਾਰਲੋ ਵਿੱਕ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇੱਕ ਵਾਸਤਵਿਕ-ਨੰਬਰ ਵੇਰੀਏਬਲ ਦੀ ਜਗਹ ਇੱਕ ਕਾਲਪਨਿਕ-ਨੰਬਰ ਵੇਰੀਏਬਲ ਵਰਤ ਕੇ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਯੁਕਿਲਡਨ ਸਪੇਸ ਅੰਦਰ ਕਿਸੇ ਸਬੰਧਤ ਸਮੱਸਿਆ ਪ੍ਰਤਿ ਕਿਸੇ ਹੱਲ ਤੋਂ ਮਿੰਕੋਵਸਕੀ ਸਪੇਸ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਗਣਿਤਿਕ ਸਮੱਸਿਆ ਪ੍ਰਤਿ ਇੱਕ ਹੱਲ ਖੋਜਣ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਧੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ (ਰੂਪਾਂਤਰਨ) ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਤਿ ਹੱਲ ਖੋਜਣ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਾਰਾਂਸ਼
ਵਿੱਕ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਇਸ ਨਿਰੀਖਣ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮਿੰਕੋਵਸਕੀ ਮੈਟ੍ਰਿਕ (ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਟੈਂਸਰ ਵਾਸਤੇ
(−1, +1, +1, +1)
ਵਾਲੀ ਪ੍ਰੰਪਰਾ ਵਾਲੀਆਂ) ਕੁਦਰਤੀ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਚਾਰ-ਅਯਾਮੀ ਯੁਕਿਲਡਨ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਇੱਕ-ਸਮਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੇਕਰ, ਕੋ-ਆਰਡੀਨੇਟ t ਨੂੰ ਕਾਲਪਨਿਕ ਮੁੱਲ ਲ਼ੈਣ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਹੋਵੇ।
ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਕੇ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ, ਕਦੇ ਕਦੇ, ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹੱਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਵਾਸਤਵਿਕ ਯੁਕਿਲਡਨ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂਕਾਂ x, y, z, τ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਤੋਂ ਅਸਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਹੱਲ ਫੇਰ, ਉਲਟ ਬਦਲ ਅਧੀਨ, ਮੂਲ ਸਮੱਸਿਆ ਪ੍ਰਤਿ ਇੱਕ ਹੱਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਆਂਕੜਾਤਮਿਕ ਅਤੇ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ
ਜਿੱਥੇ j ਸਾਰੀਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਉੱਪਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, jth ਅਵਸਥਾ ਅੰਦਰ Q ਦਾ ਮੁੱਲ Q_j ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ jth ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਊਰਜਾ E_j ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਅਧਾਰ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੁਪਰਪੁਜੀਸ਼ਨ ਅੰਦਰ ਕਿਸੇ ਸਿੰਗਲ ਕੁਆਂਟਮ ਹਾਰਮੋਨਿਕ ਔਸੀਲੇਟਰ ਨੂੰ ਲਓ, ਜੋ ਇੱਕ ਹੈਮਿਲਟੋਨੀਅਨ H ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਟਾਈਮ t ਲਈ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਊਰਜਾ E ਵਾਲੀ ਅਧਾਰ ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਤੁਲਨਾਤਮਿਕ ਫੇਜ਼ ਤਬਦੀਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, \hbar ਘਟਾਇਆ ਹੋਇਆ ਪਲੈਂਕ ਦਾ ਸਥਿਰਾਂਕ ਹੈ।
ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਿਟੀ ਐਂਪਲੀਟਿਊਡ ਜੋ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਇੱਕਸਾਰ (ਸਮਾਨ ਤੌਰ ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ) ਸੁਪਰਪੁਜੀਸ਼ਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਨਚਾਹੀ ਸੁਪਰਪੁਜੀਸ਼ਨ, ਤੱਕ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਨੌਰਮਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਥਿਰਾਂਕ ਤੱਕ, ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਟੈਟਿਸਟੀਕਲ ਮਕੈਨਿਕਸ
ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ
ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ
1947 ਈ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਵੰਡ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪੰਜਾਬ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਇਆ। ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਾਲ-ਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸਫਰ ਤੈਅ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆ ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਖੇਤਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਫੁੱਟ ਪਾਓ ਤੇ ਰਾਜ ਕਰੋ ਤੇ ਵੰਡੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਤੋਂ ਅੱਡ ਹੋ ਕੇ ਸੁਤੰਤਰ ਮੁਲਕ ਦੀ ਹੋਂਦ ਅਖਤਿਆਰ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ, ਚੀਨ, ਰੂਸ ਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਹੁਣ ਵੱਖਰੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਪਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸਾਂਝ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਸਾਂਝੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਸਨੀ3ਕਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਨਸਲ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਤੀਰੇ ਆਰਥਿਕ ਸਾਂਝਾ ਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ 62% ਅਤੇ 38% ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਨਾਲ ਹੀ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਮੁਲਤਾਨ ਤੇ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਡਵੀਜ਼ਨਾਂ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਡਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਭਾਗ ਅਰਥਾਤ ਸ਼ੇਖੂਪੁਰਾ, ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ, ਸਿਆਲਕੋਟ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਤੇ ਜ਼ਿਲਾ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਸ਼ਕਰਗੜ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।
1947 ਮਗਰੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਹੋਂਦ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸਾਰੇ ਅਦਿੱਸਦੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਿਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਰੂਪਮਾਨ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿ ਮੁਗਲਾਂ ਦੀ ਆਮਦ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਸ ਖਿੱਤੇ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਿਛੋਕੜ ਆਰਿਆਈ ਸੀ ਅਤੇ ਆਰੀਆ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦ੍ਰਾਵੜੀ (ਕੋਲ, ਭੀਲ, ਸੰਥਾਲ) ਆਦਿਵਾਸੀ ਰੂਪ ਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਪੰਜਾਬੀ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਖਿੱਤੇ ਵਿਚ ਮੁਲਤਾਨੀ, ਡੋਗਰੀ, ਪਸ਼ਤੋ, ਬਹਾਵਲੀ, ਸਿੰਧੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਰਦੂ ਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲੀ ਤੇ ਪੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਂ ਦੇ ਮੁਲਕ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਮੂਲ ਆਧਾਰ ਧਰਮ ਹੈ ਤੇ ਹੁਣ ਸੰਸਾਰਕ ਮੰਚ `ਤੇ ਇਹ ਇਸਲਾਮਿਕ ਮੁਲਕ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਪਛਾਣਿਆ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ ਦਾ ਨਾਮਕਰਣ 1947 ਈ. ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਸਦਾ ਨਾਂ ‘ਪਾਕਿਸਤਾਨ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਨ। ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਾਂਝਾ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ, ਰਾਜਸੀ, ਸਮਾਜਿਕ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਕਾਫੀ ਭਿੰਨਤਾ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਉੱਨਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਕ ਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਮੀਆਂ ਮੌਲਾ ਬਖਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਐਂਗਲੋ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਲਜ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ। ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਆਨਰਜ਼ (ਗਿਆਨੀ) ਦੀਆਂ ਜਮਾਤਾਂ ਨੂੰ ਪੜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ‘ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ` ਅਕਤੂਬਰ 1970 ਵਿਚ ਸੰਪਾਦਕ ਨੇ ‘ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਵਾਨਗੀ` ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਜੋ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਉਸ ਵਿਚ ‘ਦੇਸ਼ ਪੰਜਾਬ ਮਹਾਨ` ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ `ਤੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਵੀ ਕਈ ਸਿੱਖਿਅਕ ਅਦਾਰੇ ਖੋਲੇ ਗਏ ਹਨ ਜਿਨਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਪਰਚਾ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਤੇ ਨਿਕਾਸ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਹੇਵੰਦ ਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਅਦੀਬ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪੰਜਾਬ ਬਣਨ ਮਗਰੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵੱਲ ਆਏ ਹਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਜਾਂ ਉਰਦੂ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਮਾਦਰੀ ਜ਼ਬਾਨ ਦੇ ਪਿਆਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ ਤੇ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਸਾਹਿਤ-ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।