cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਰੂਥ ਬੈਨੇਡਿਕਟ
ਬੈਨੇਡਿਕਟ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜੋ ਅਮਰੀਕੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੁੱਧ ਸੰਬੰਧੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਸਲਾਹ ਲਈ ਭਰਤੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।
ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਦੀ ਦੌੜ (ਦਿ ਰੇਸਜ਼ ਆਫ ਮੈਨਕਾਈਡ) :
ਬੈਨੇਡਿਕਟ ਦੇ ਘੱਟ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪੈਪਲਟ "ਦਿ ਰੇਸਜ਼ ਆਫ਼ ਮੈਨਕਾਈਡ" ਸੀ। ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਨੇ ਕੋਲੰਬੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੇ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਜੀਨ ਵੈਲਟਫਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਪੈਂਪਲੈਟ  ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕਾਰਟੂਨ ਵਿਵਰਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਧਾਰਣ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਜਾਤੀਵਾਦੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਕੇਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
"ਸੰਸਾਰ ਸੁੰਗੜ ਰਿਹਾ ਹੈ, " ਬੈਨੇਡਿਕਟ ਅਤੇ ਵੈਨਫਿਸ਼ਸ਼" ਚਤੁਰ ਚਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰ ਹੁਣ ਇੱਕ ਸਾਂਝੇ ਕਾਰਨ ਵਿੱਚ ਇਕਮੁੱਠ ਹਨ। ਐਕਸਿਸ ਐਗਰੀਗੇਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ, ਫਾਸ਼ੀਵਾਦ ਦੀ ਫੌਜ਼ੀ ਤਬਾਹੀ"।
ਫਾਸ਼ੀਵਾਦ ਵਿਰੁੱਧ ਇਕਜੁੱਟ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਾ, ਉਹ ਜ਼ਾਰੀ ਹਨ, "ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਭਾਗਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਨਤਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆਂ ਸਬੂਤ ਸਨ ਉਹ ਇਹ ਸਾਰੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਹੋਣ ਲਈ ਉਤਸਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੜਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ।[A]|| "ਧਰਤੀ ਦੇ ਲੋਕ ਹੋਣਗੇ" ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਆਮ ਮੂਲ ਹੈ।" ਸਾਡੇ ਸਾਰਿਆ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੰਦ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਗੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਛੋਟੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦੇ ਪੁਰਜ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਆਏ ਹਾਂ, ਭਾਵੇਂ ਸਾਡੇ ਰੰਗ, ਸਾਡੇ  ਸਿਰ ਦਾ ਆਕਾਰ, ਸਾਡੇ ਵਾਲਾ ਦੀ ਬਣਤਰ। "ਮਨੁੱਖਜਾਤੀ ਦੀ ਦੌੜ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਬਾਈਬਲ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਨ-ਭਰਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ।"
ਕ੍ਰਿਸਟੇਨਮਮ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰ :
ਬੈਨੇਡਿਕਟ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪੈਟਰਨਸ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਬਲਕਿ ਉਸਦੀ ਬਾਅਦ ਦੀ ਕਿਤਾਬ, ਦ ਕ੍ਰਿਸਟੇਨਮਮ ਐਂਡ ਦਿ ਤਲਵਾਰ, ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਸੁਸਾਇਟੀ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸਨੇ 1946 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਜੰਗ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਖੋਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਇੱਕ ਦੂਰੀ ਤੇ ਐਲਥ੍ਰੋਪਲੋਜ਼ੀ ਦਾ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ। ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਪੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਆਦਿ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਐਨਥੋਪੋਲੋਜੀ ਨੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਹਿਰੋਹਿਤੋ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਾਜ਼ੀ ਜਰਮਨੀ ਜਾਂ ਜਾਪਾਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਮਾਨਵ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਦੂਰੀ ਤੇ ਅਧਿਐਨ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਚਲਾ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਆਸ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਕਿ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਜਾਂ ਮਿਟਾਏ ਜਾਣ ਦੇ ਸਾਧਨ।
ਬੈਨੇਡਿਕਟ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਅਧਿਐਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਜੋ 1944 ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਜਾਪਾਨੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਸੀ। ਅਮਰੀਕਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਪਾਨੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਮਿਸਾਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਅਮਰੀਕੀਆ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਕੈਂਦੀਆਂ ਲਈ ਯੁੱਧ ਦੇ ਕਾਫ਼ੀ ਕੁਦਰਤੀ ਸਮਝਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਜਾਨਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਜਿਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਜਾਪਾਨੀ ਪਾਵਜ਼ ਨੇ ਸਪਸ਼ੱਟ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਨਾ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ ਉਹ ਕਿਵੁਂ ਸੀ? ਕਿਉਂ-ਏਸ਼ੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਬਸਤੀਵਾਦ ਤੋਂ ਜਾਪਾਨੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੁਕਤੀਦਾਤਾ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸੋਚੀ, ਜੋ ਕਿ ਸਿਖਰ ਤੇ ਜਾਪਾਨੀ ਸੀ।
ਬੈਨੇਡਿਕਟ ਨੇ ਜਾਪਾਨੀ ਲੋਕ ਪ੍ਸਿੱਧ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਸਮਰਾਟ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ '''ਫਰੈਕਲਿਨ ਡੀ. ਰੂਜ਼ਵੈਲਟ''' ਨੂੰ ਸਿਫਾਰਿਸ਼ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਕਿ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੀ ਇਜ਼ਾਜ਼ਤ ਆਖਰੀ ਸਰੈਡਰ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।
ਹੋਰ ਜਾਪਾਨੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਾਰਗਰੇਟ ਮੀਡ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਕੰਮ ਪੜ੍ਹਿਆਂ ਹੈ ਨੇ ਇਹ ਪੂਰੀ ਸਹੀ ਪਰ ਕੁੱਝ "ਨੈਤਿਕ" ਕਿਹਾ। ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਟੋਕੳ ਡੋਈਟੋਕੳ ਡੋਈ ਦੀ ਪੁਸਤਕ, ਦਿ ਐਨਾਟੋਮੀ ਆਫ ਡਿਪੈਂਡੈਸ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੋਈ ਬੈਨੇਡਿਕਟ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਹੈ ਕਿ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ "ਸਰਮਨਾਕ" ਸਭਿਆਚਾਰ ਹੈ। ਜਿਸਦਾ ਜ਼ੋਰ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ 'ਅਪਰਾਧ' ਸਭਿਆਚਾਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਜ਼ਮੀਰ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਡੋਈ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਤੋਂ ਸਪਸ਼ੱਟ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰਾਣਾ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਗਲੇ ਇੱਕ ਤੋਂ ਨੀਵੇਂ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ [ਸਰੋਤ ਸੋਧੋ]
^ ਮੋਡਲ 1984: 145-157
^ ਤੋੜੋ: ਏ ਬੀ ਬੇਲੀ, ਮਾਰਥਾ ਜੇ. (1994). ਅਮਰੀਕਨ ਵੁਮੈਨ ਇਨ ਸਾਇੰਸ: ਏ ਬਾਇਓਗ੍ਰਾਫੀਕਲ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ. ABC-CLIO, ਇੰਕ. ਆਈਐਸਬੀਏਨ 0-87436-740-9.
^ ਏ ਤਕ ਛਾਲ ਕਰੋ: ਏ ਬੀ ਸੀ ਡੀ ਯੰਗ 2005
^ ਏ ਤਕ ਛਾਲ ਮਾਰੋ: ਏ ਬੀ ਸੀ ਡੀ ਈ ਐਫ ਜੀ ਬੈਨੇਡਿਕਟ 1959: 97-112
^ ਤੋੜੋ: ਏ ਬੀ ਬੇਨੇਡਿਕਟ 1959: 118-155. "ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਘਿਰਣਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮੇਰੀ ਕੜਵਾਹਟ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਹ ਜ਼ਾਲਮ ਜਾਪਦਾ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਬੇਰਹਿਮ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਜੀਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ..." ਮੈਂ ਦਰਦ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦੀ, ਨਾ ਦੁਖੀ. ਪਰ ਇਹ ਇਕੱਲਤਾ, ਇਹ ਵਿਅਰਥ, ਇਹ ਖਾਲੀਪਣ - ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ "
^ ਬੇਨੇਡਿਕਟ 1959: 55-79
^ ਮੀਡ, ਬੈਨੇਡਿਕਟ 1959 ਵਿਚ: 3-17
ਦਰਬਾਰ ਬਾਬਾ ਨੌ ਲਖ ਹਜ਼ਾਰੀ
ਦਰਬਾਰ ਬਾਬਾ ਨੌ ਲੱਖ ਹਜ਼ਾਰੀ ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਾਹਕੋਟ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੂਫੀ ਅਸਥਾਨ ਹੈ।
ਰੂਥ ਬੈਨੇਡਿਕਟ
ਕ੍ਰਿਸਟੇਨਮਮ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰ :
^ "ਰੂਥ ਬੇਨੇਡਿਕਟ" Webster.edu 1948-09-17. 2013-11-06 'ਤੇ ਮੂਲ ਤੋਂ ਸੰਗ੍ਰਹਿਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ 2013-11-02
ਦਰਬਾਰ ਬਾਬਾ ਨੌ ਲਖ ਹਜ਼ਾਰੀ
ਇਹ ਅਸਥਾਨ 12ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਅਬੂ ਅਲਖੈਰ ਸਈਅਦ ਮੁਰਾਦ ਅਲੀ ਸ਼ਾਹ ਬੁਖਾਰੀ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਨੌ ਲੱਖਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ 12ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਾਹਕੋਟ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ। "ਨੌ ਲੱਖ " ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਕੰਸ਼ ਹੈ। ਨੌਲੱਖਾ ਨੂੰ ਇਹ ਨਾਮ ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ 9 ਲੱਖ ਵਾਰ ਕੁਰਾਨ ਦਾ ਪਾਠ ਕੀਤਾ।
ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਪਹਾੜ ਹੈ ਜਿਥੇ ਹਰ ਸਾਲ 23 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਬਾਬਾ ਨੌ ਲੱਖ ਹਜ਼ਾਰੀ ਦਾ ਉਰਸ (ਬਰਸੀ) ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਇਕੱਠ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਰੂਥ ਬੈਨੇਡਿਕਟ
ਕ੍ਰਿਸਟੇਨਮਮ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰ :
^ ਡਾਰਨਲ, ਰੇਗਾਨਾ (1989) ਐਡਵਰਡ ਸਪਰ: ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਮਾਨਵਵਾਦੀ, ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਬਰਕਲੇ: ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਪ੍ਰੈਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ. ਪੀ. 172-183. ISBN 978-0-520-06678-6
^ ਸਟੀਵਨ ਈ. ਟੋਜ਼ਰ (2010). ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਸੋਸ਼ਲ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈਂਡਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਰਿਸਰਚ ਟੇਲਰ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸਿਸ ਪੀ. 79
^ ਏ ਤਕ ਛਾਲ ਕਰੋ: ਏ ਬੀ ਕੋਲੇ, ਸੈਲੀ "ਮਿਸਿਜ਼ ਲੈਂਡਜ਼ ਮਿਸਟਰ ਬੈਨੇਡਿਕਟ ਨੂੰ ਮਿਲੇ." ਅਮਰੀਕੀ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨ 104.2 (2002): 533-543. ਵੈਬ 12 ਜਨਵਰੀ 2010.
^ ਸਿਡਲ ਸਿਵਲਮੈਨ. ਟੋਟੇਮਜ਼ ਐਂਡ ਟੀਚਰਜ਼: ਏਨਟ੍ਰਿਪਲੋਜੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਅੰਕੜੇ. ਰੋਵਨ ਅਲਤਾਮੀਰਾ ਪੀ. 118
^ ਅਰਨੇਸਟਾਈਨ ਫ੍ਰੀਡੇਲ. 1995. ਦ ਲਾਈਫ ਆਫ ਇਕ ਅਕਾਦਮਿਕ: ਏ ਪਬਲਿਕ ਰਿਕਾਰਡ ਆਫ਼ ਅਟਾਰੈਂਟ, ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਟਰ, ਅਤੇ ਐਨਥਰੋਪੌਜਿਸਟ ਐਨੂਅਲ ਰਿਵਿਊ ਆਫ ਐਨਥ੍ਰੋਪੋਲਿਜੀ. ਵੋਲ. 24: 1-20
^ ਬੈਨਰ 2003: 1
^ ਬੇਟੇਸਨ 1984;: 117-118 ਲਪਸਲੀ 1999
^ ਲੂਟਕੇਹੌਸ 2008: 41, 79-81
^ ਬੈਟਸਨ 1984: 117-118; ਲਪਸਲੀ 1999
^ ਮਾਸਲੋ, ਐਟ ਅਲ. 1970
^ ਬੇਨੇਡਿਕਟ 1989: 43
^ ਬੈਨੀਡਿਟ 1989
^ ਸਮਿਥਸੋਨਿਅਨ ਇੰਸਟੀਟਿਊਸ਼ਨ, ਐਂਥਰੋਪਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ. ਨੈਸ਼ਨਲ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨ ਆਰਕਾਈਵਜ਼ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਐਨ ਫ਼ਿਲਮ ਆਰਕਾਈਵਜ਼ ਲਈ ਗਾਈਡ
^ ਨੈਸ਼ਨਲ ਵਿਮੈਨਜ਼ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ, ਰੂਥ ਫੁੱਲਨ ਬੇਨੇਡਿਕਟ
ਨਾਦਰਾ (ਕਵਿਤਰੀ)
ਮਾਹਲਰ-ਆਇਯਮ (Mohlaroyim, Моҳларойим; 1792-1842), ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ  ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਨਾਦਰਾ, ਇੱਕ ਉਜ਼ਬੇਕ ਕਵੀ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵੀ ਨੀਤੀਵੇਤਾ ਸੀ।  ਨਾਦਰਾ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉਘੇ ਉਜ਼ਬੇਕ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਉਜ਼ਬੇਕ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਤਾਜਿਕ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖੀ। ਨਾਦਰਾ ਨੇ ਹੋਰ ਕਲਮੀ ਨਾਵਾਂ ਦੀ ਵੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੋਮੀਲਾ ਅਤੇ ਮਕਨੋਨਾ।   ਉਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦਿਵਾਨ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 100000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਵਿ-ਸਤਰਾਂ ਹਨ।
ਜੀਵਨੀ
ਨਾਦਰਾ, ਮੁਹੰਮਦ ਉਮਰ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ ਜੋ ਕੋਕੰਦ ਦੇ ਖ਼ਾਨਤ ਤੇ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 1810 ਤੋਂ 1822 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।  ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਾਦਰਾ ਕੋਕੰਦ ਦੀ ਅਸਲ ਹੁਕਮਰਾਨ ਬਣ ਗਈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਬਾਲਗ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਖ਼ਾਨ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਹਕੂਮਤ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਲਈ ਇੱਕ ਰੀਜੈਂਟ ਅਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।
ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਅੰਦਰ ਸਮਾਜਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਝ ਵਧੇਰੇ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਉਸਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮਦਾਲੀ ਨੇ ਵਿਸਤਾਰਵਾਦੀ ਨੀਤੀਆਂ ਤੇ ਚੱਲਣ ਦੀ ਵਿਉਂਤਬੰਦੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸਦਾ ਨਤੀਜਾ ਬੁਖਾਰਾ ਦੇ ਅਮੀਰਤ ਨਾਲ ਜੰਗ ਲੱਗਣਵਿਚ ਨਿਕਲਿਆ। ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਮੁਲਾਣੇ "ਅਣਉਚਿਤ" ਕਰਾਰ ਦਿੰਦੇ ਸੀ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਵਰਜਿਤ ਵਿਸ਼ੇ ਲਏ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਅਧੀਨ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਪੀੜ ਦਾ ਵਿਰਲਾਪ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਉਸ ਨੂੰ ਅਪ੍ਰੈਲ 1842 ਨੂੰ ਕੋਕੰਦ-ਬੁਖਾਰਾ ਯੁੱਧਾਂ ਦੌਰਾਨ ਬੁਖਾਰਾ ਵਿੱਚ ਅਮੀਰ ਨਾਸਰੂ ਖਾਂ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਹੁਕਮ ਤੇ ਉਸਦੇ ਬੇਟਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਨਸਰੁੱਲਾ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਦੁਖੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਔਰਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜਨਤਕ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਦੀ ਸੀ।
ਵਿਰਾਸਤ
1842 ਵਿੱਚ ਗ਼ੈਰ-ਕੁਦਰਤੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਸੋਵੀਅਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਨਾਦਰਾ ਨੂੰ ਉਜ਼ਬੇਕ ਐਸ.ਐਸ.ਆਰ. ਦੀ ਕੌਮੀ ਨਾਇਕਾ ਵਜੋਂ ਉਭਾਰਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨੂਰਖ਼ਾਨ ਯੂਲਦਾਸ਼ੇਵ ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਰ ਮਕਤੂਲ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਰੁਤਬਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਜਨਤਕ ਨਿਗਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਸ਼ਹੀਦ ਅਤੇ ਕੌਮੀ ਨਾਇਕਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ 200 ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਨਵੇਂ ਆਜ਼ਾਦ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡਾਕ ਟਿਕਟ ਉਸ ਦੇ ਪੋਰਟਰੇਟ ਵਾਲੀ ਸੀ।.
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1842 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਔਰਤ ਸ਼ਾਸਕਾਂ
ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ
ਇੱਕ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਜਿਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਜਾਂ ਪਾਵਰ ਹਾਊਸ ਜਾਂ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਜਨਰੇਟਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨ ਜਾਂ ਜਨਰੇਟਿੰਗ ਪਲਾਂਟ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸਹੂਲਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲਈ ਪਾਵਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਨਰੇਟਰਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਇੱਕ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀ ਮਸ਼ੀਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਯੰਤਰਿਕ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਬਿਜਲਈ ਊਰਜਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫ਼ੀਲਡ ਅਤੇ ਚਾਲਕ ਵਿਚਲੀ ਗਤੀ ਦੁਆਰਾ ਬਿਜਲਈ ਕਰੰਟ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਜਨਰੇਟਰ ਨੂੰ ਘੁਮਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਕੋਲੇ, ਤੇਲ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਜਿਹੇ ਪਥਰਾਟੀ ਬਾਲਣਾਂ ਨੂੰ ਊਰਜਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰਾਂ ਊਰਜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਪਾਵਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ ਪਰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਊਰਜਾ ਦੇ ਗੈਰ-ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਅਤੇ ਨਵਿਆਉਣ-ਯੋਗ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੌਰ ਊਰਜਾ, ਪੌਣ ਊਰਜਾ, ਤਰੰਗ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਪਣ ਊਰਜਾ ਆਦਿ।
ਤਾਪ ਊਰਜਾ ਪਲਾਂਟ
ਤਾਪ ਊਰਜਾ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿੱਚ, ਤਾਪ ਇੰਜਣਾਂ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਤਾਪ ਊਰਜਾ ਤੋਂ ਯੰਤਰਿਕ ਊਰਜਾ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਬਾਲਣ ਦੇ ਦਹਿਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਘੁਮਾਅਦਾਰ ਊਰਜਾ (Rotational energy) ਨਾਲ ਸੰਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਤਾਪ ਊਰਜਾ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਫ਼ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਫ਼ ਊਰਜਾ ਪਲਾਂਟ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਦੇ ਦੂਜੇ ਨਿਯਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਰੀ ਤਾਪ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਯੰਤਰਿਕ ਊਰਜਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤਾਪ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਸ ਬੇਕਾਰ ਜਾ ਰਹੇ ਤਾਪ ਨੂੰ ਉਪਯੋਗੀ ਤਾਪ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਹੀਟਿੰਗ (district heating) ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਨੂੰ ਕੋਜਨਰੇਸ਼ਨ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ (cogeneration) ਜਾਂ ਸੀਐਚਪੀ ਜਾਂ ਸੰਯੁਕਤ ਤਾਪ ਅਤੇ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ (combined heat-and-power) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਹੀਟਿੰਗ ਆਮ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਤਾਪ ਪਲਾਂਟ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਤਾਪ ਬਾਇਲਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਲਤੂ ਜਾ ਰਹੇ ਤਾਪ ਨੂੰ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਲੂਣ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਡੀਸੇਲੀਨੇਸ਼ਨ (desalination) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਸਾਈਕਲ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਦ੍ਰਵ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ ਕਰਕੇ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੇ ਗਏ ਬਾਲਣ ਉੱਪਰ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਭਾਫ਼ ਦੀ ਉਸੇ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਕੋਲ, ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਅਤੇ ਗੈਸ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟਾਂ ਦੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਸਮਰੱਥਾ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾਕੇ, ਜੇਕਰ ਸਿਸਟਮ ਲਗਾਤਾਰ ਬੇਸ ਲੋਡ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਸਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਪੀਕ ਲੋਡ ਉੱਪਰ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਿਸਟਮ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਵੇਗੀ। ਭਾਫ਼ ਟਰਬਾਈਨਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਧ ਸਮਰੱਥਾ ਉੱਪਰ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਲੋਡ ਉੱਪਰ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਫ਼ਾਲਤੂ ਜਾ ਰਹੇ ਤਾਪ ਨੂੰ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਹੀਟਿੰਗ ਜਾਂ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਵਰਤਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਦੀ ਕੁੱਲ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਰਮੋਡਾਈਨਾਮਿਕ ਸਾਇਕਲਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੰਬਾਈਨਡ ਸਾਈਕਲ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਮ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਤਰੀਕਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਗੈਸ ਟਰਬਾਈਨਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀਆਂ ਨਿਕਾਸ ਗੈਸਾਂ ਨੂੰ ਬਾਇਲਰ ਅਤੇ ਭਾਫ਼ ਟਰਬਾਈਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਫ਼ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਟੌਪ ਸਾਈਕਲ ਅਤੇ ਬੌਟਮ ਸਾਈਕਲ ਦੇ ਮੇਲ ਨਾਲ ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਕੁੱਲ ਸਮਰੱਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿੰਨੀ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਇੱਕ ਸਾਈਕਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕੇ।
ਮੰਗ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ
ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਵੀ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਮੰਗ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਮੌਸਮ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਬਦਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ:
ਕੂਲਿੰਗ ਟਾਵਰ
ਸਾਰੇ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਉਪਯੋਗੀ ਬਿਜਲਈ ਊਰਜਾ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਵਿਅਰਥ ਤਾਪ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਿਅਰਥ ਤਾਪ ਊਰਜਾ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਉਸ ਊਰਜਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਜਾਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਉਪਯੋਗੀ ਬਿਜਲੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੀ ਹੈ। ਗੈਸ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਪੂਰੀ ਬਾਲਣ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪੂਰੀ ਤਾਪ ਊਰਜਾ ਦਾ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 65% ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਦਕਿ ਕੋਲੇ ਅਤੇ ਤੇਲ ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਪਲਾਂਟਾਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ 30 ਤੋਂ 49% ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਿਅਰਥ ਤਾਪ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਵਧਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਉਸੇ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਗ੍ਰੀਨਹਾਊਸ ਗੈਸ ਨਿਕਾਸ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪਥਰਾਟੀ ਬਾਲਣ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਨੈਚੂਰਲ ਡਰਾਫ਼ਟ ਵੈਟ ਕੂਲਿੰਗ ਟਾਵਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੱਜੇ ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ ਵਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਵਿਅਰਥ ਤਾਪ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਾਸ਼ਪੀਕਰਨ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ ਖਾਰਿਜ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਥਰਮਲ ਪਲਾਟਾਂ, ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟਾਂ, ਪਥਰਾਟੀ ਬਾਲਣ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟਾਂ, ਤੇਲ ਰਿਫ਼ਾਈਨਰੀਆਂ, ਪੈਟਰੋਕੈਮੀਕਲ ਪਲਾਂਟਾਂ, ਜੀਓਥਰਮਲ, ਬਾਇਓਮਾਸ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਫ਼ੋਰਸਡ ਡਰਾਫ਼ਟ ਵੈਟ ਕੂਲਿੰਗ ਟਾਵਰਾਂ (Forced draft wet cooling towers) ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪੱਖਿਆਂ ਨਾਲ ਠੰਡਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਚਿਮਨੀ ਬਣਤਰ ਵਾਲੇ ਕੂਲਿੰਗ ਟਾਵਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਫ਼ੋਰਸਡ ਡਰਾਫ਼ਟ ਕੂਲਿੰਗ ਟਾਵਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਚਤੁਰਭੁਜੀ ਡੱਬੇ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਪਰ ਵਗ ਰਹੀ ਹਵਾ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਖੁਸ਼ਕ ਕੂਲਿੰਗ ਟਾਵਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹਵਾ ਵਾਲੇ ਰੇਡੀਏਟਰ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੂਲਰਾਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਊਰਜਾ ਵੀ ਵੱਧ ਖਰਚ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪਾਣੀ ਦੁਆਰਾ ਕੂਲਿੰਗ (Water Cooling)
ਬਿਜਲੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਕਸਰ ਪਾਣੀ ਸਾਗਰ, ਝੀਲ, ਨਦੀ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਠੰਡਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਝੱਪੜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਬਜਾਏ ਕੂਲਿੰਗ ਟਾਵਰਾਂ ਤੋਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਰੋਤਾਂ ਨਾਲ ਕੂਲਿੰਗ ਟਾਵਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਖਰਚ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪਲਾਂਟ ਦੇ ਹੀਟ ਐਕਸਚੇਂਜਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਭੇਜਣ ਵਾਲੇ ਪੰਪਾਂ ਦਾ ਖਰਚ ਵੀ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵਿਅਰਥ ਹੀਟ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ ਥਰਮਲ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਨ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਜਲ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਪਕਰਨ ਲਗਾਉਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫ਼ਿਸ਼ ਸਕਰੀਨ (Fish screens), ਤਾਂ ਕਿ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਜੀਵ ਕੂਲਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਨਾ ਹੋ ਸਕਣ। ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਸਕਰੀਨਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਹਰ ਸਾਲ ਅਰਬਾਂ ਮੱਛੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟਾਂ ਦੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਮਾਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਲਈ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿਖੇ ਇੰਡੀਅਨ ਪੁਆਇੰਟ ਅਨਰਜੀ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਕੂਲਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਰ ਸਾਲਾ ਬਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਮੱਛੀਆਂ ਦੇ ਆਂਡੇ ਅਤੇ ਲਾਰਵਾ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਲਾਂਟਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੇ ਆਦੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਠੰਡੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਵੀ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਮਸਲਾ ਬਣਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ ਤੋਂ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ
ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਪਣ ਬਿਜਲੀ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ
ਪਣ ਬਿਜਲੀ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗਤਿਜ ਅਤੇ ਸਥਿਤਿਜ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਟਰਬਾਈਨਾਂ ਘੁਮਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਹਾਈਡ੍ਰੋਇਲੈਕਟ੍ਰੀਸਿਟੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਪਾਵਰ ਪਲਾਟਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਗੁਰੂਤਾਕਰਸ਼ਣ ਬਲ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਪੈਨਸਟਾਕਾਂ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ ਟਰਬਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਘੁਮਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਿ ਅੱਗੋਂ ਜਨਰੇਟਰਾਂ ਨੂੰ ਘੁਮਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਪਾਵਰ ਉਚਾਈ ਅਤੇ ਵਹਿਣ ਦਾ ਜੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡੈਮ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਲਈ ਝੀਲ ਵੀ ਬਣਾ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਰੈਜ਼ਰਵਾਇਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਣ ਬਿਜਲੀ 150 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆ-ਪੈਸੇਫ਼ਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 2010 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਿਕ ਦੁਨੀਆ ਦੀ 32 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਪਣ ਬਿਜਲੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚੀਨ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਣ ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਕਿ 2010 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟਾਂ ਤੋਂ 721 ਟੈਰਾਵਾਟ-ਘੰਟੇ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਘਰੇਲੂ ਬਿਜਲਈ ਵਰਤੋਂ ਦਾ 17 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਸੋਲਰ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ (ਸੌਰ ਊਰਜਾ)
ਸੌਰ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੇ ਸੋਲਰ ਸੈੱਲਾਂ ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਜਿਹੇ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਪਲੇਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਤਾਪ ਇੰਜਣ ਉੱਪਰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਪਾਣੀ ਗਰਮ ਕਰਕੇ ਭਾਫ਼ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਿਜਲੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇੱਕ ਸੋਲਰ ਫੋਟੋਵੋਲਟੇਕ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਸੂਰਜੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਡੀ.ਸੀ. ਬਿਜਲੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਫੋਟੋਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅੱਗੋਂ ਇਨਵਰਟਰ ਡੀ.ਸੀ. ਨੂੰ ਏ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਗਰਿੱਡ ਨੂੰ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਲਾਂਟ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀ ਮਸ਼ੀਨ ਜਾਂ ਜਨਰੇਟਰ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ।
ਸੋਲਰ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੋਲਰ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਰਾਬੋਲਾ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਾਲੇ ਕੁੰਡ ਜਾਂ ਹੀਲੀਓਸਟੈਟ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਸੂਰਜੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਾਈਪ ਉੱਪਰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਤਾਪ ਸੋਖ ਸਕਣ ਵਾਲਾ ਦ੍ਰਵ (heat transfer fluid) ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤੇਲ। ਗਰਮ ਹੋਇਆ ਤੇਲ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਉਬਾਲ ਕੇ ਭਾਫ਼ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੱਗੋਂ ਭਾਫ਼ ਟਰਬਾਈਨ ਨੂੰ ਘੁਮਾ ਕੇ ਬਿਜਲਈ ਜਨਰੇਟਰ ਤੋਂ ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸੋਲਰ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਜਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਟਾਵਰ ਦੇ ਉੱਪਰ ਲੱਗੇ ਸੌਰ ਊਰਜਾ ਰਿਸੀਵਰ ਦੇ ਉੱਪਰ ਰੌਸ਼ਨੀ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪੌਣ ਊਰਜਾ
ਪੌਣ ਟਰਬਾਈਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਥਾਵਾਂ ਜਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਲਗਾਤਾਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਗਦੀ ਹੋਵੇ। ਬੀਤੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਡਿਜ਼ਾਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਬਲੇਡਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਉੱਪਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੀਆਂ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਾਲੀਆਂ ਟਰਬਾਈਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗਰਿੱਡਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੌਣ ਟਰਬਾਈਨਾਂ 1970 ਵਿੱਚ ਲਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਟਰਬਾਈਨਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਟਰਬਾਈਨਾਂ ਸਸਤੀ ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਟਰਬਾਈਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਹਨ। ਵੱਡੀਆਂ ਟਰਬਾਈਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਬਲੇਡ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਟਰਬਾਈਨਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹੌਲੀ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਲੇਡ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਸਮੁੰਦਰੀ ਊਰਜਾ
ਸਮੁੰਦਰੀ ਊਰਜਾ ਜਾਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਵਰ ਦਾ ਮਤਲਬ ਉਸ ਊਰਜਾ ਤੋਂ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰੀ ਲਹਿਰਾਂ, ਜਵਾਰਭਾਟਿਆਂ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਾਪ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਖਾਰੇਪਣ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਮਹਾਂਸਾਗਰਾਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਹਿੱਲਜੁੱਲ ਜਾਂ ਗਤੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਗਤਿਜ ਊਰਜਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਗਤਿਜ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਜਨਰੇਸ਼ਨ ਜਾਂ ਬਿਜਲਈ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪੂਮਣੀ
ਪੂਮਣੀ (பூமணி   ) (ਜਨਮ 1947) ਇਕ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜ ਵਿਚ ਕੋਵਿਲਪੱਤੀ ਤੋਂ ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿਜੇਤਾ ਤਮਿਲ ਲੇਖਕ ਹੈ।  ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ ਅਗਨਾਡੀ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 2014 ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੰਮ
ਪੂਮniiਣੀ ਦਾ ਜਨਮ 1947 ਵਿੱਚ ਕੋਵਿਲਪੱਤੀ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਅੰਡੀਪੱਟੀ ਵਿੱਚ ਸੀਮਾਂਤ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਦੇਵੇਂਦਰਕੁਲਾ ਵੇਲਾਰ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ।
ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ
ਸਮੁੰਦਰੀ ਊਰਜਾ
ਮਹਾਂਸਾਗਰਾਂ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਭੰਡਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰੀ ਊਰਜਾ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਕਾਰਗਰ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਸਰੋਤ ਹੈ।
ਪੂਮਣੀ
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੰਮ
ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਵਿਚ, ਪੂਮਣੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਫ਼ਿਦਾ ਸੀ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਆਪਣੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣੀਆਂ ਸੀ। ਜਵਾਨ ਹੋਣ ਤੇ, ਕੋਵਿਲਪੱਤੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਲੇਖਕ ਕੀ. ਰਾਜਾਨਾਰਾਇਣਨ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਪੂਮਣੀ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਮਿਲੀ।  ਪੂਮਣੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੀਰਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ "ਹੋਰ ਮਾਡਲਾਂ ਤੋਂ ਉਧਾਰ ਲੈਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਊਰਜਾਵਾਂ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਲਿਖਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ"। ਉਹ ਪੀ. ਕੇਸਾਵਦੇਵ ਦੇ ਮਲਿਆਲਮ ਨਾਵਲ,ਅਯਾਲਕਰ ਤੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਦਿ ਨੇਬਰਜ਼ (1979) ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪੂਮਣੀ ਨੂੰ ਅਯਾਲਕਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯੋਗ ਮਾਡਲ ਮਿਲ ਗਿਆ: "ਇਹ ਸੁਹਜਮਈ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਡੂੰਘੀ ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਦੱਸੀ ਗਈ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਕਲਪਨਾ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਉੱਤੇ ਦਬਦਬਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਸਦੀ ਚਮਕ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਅਤੇ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਿਰਤਾਂਤ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵੰਤ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਥੇ ਲਿਆ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਤੋਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੱਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਅੰਤ ਤੇ ਸਮੇਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਉਸਨੂੰ ਸੋਚਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।"
ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ
ਬਾਇਓਮਾਸ
ਬਾਇਓਮਾਸ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਫ਼ਾਲਤੂ ਹਰੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਜਾਂ ਕੂੜੇ ਕਰਕਟ ਨੂੰ ਜਲਾਉਣ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਬੇਕਾਰ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਜਲਾ ਕੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਕੇ ਭਾਫ਼ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸਤੋਂ ਅੱਗੋਂ ਇੱਕ ਭਾਫ਼ ਟਰਬਾਈਨ ਘੁਮਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਊਰਜਾ ਸਰੋਤ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਲਗਭਗ ਸਾਰਾ ਬੇਕਾਰ ਕੂੜੇ ਕਰਕਟ ਜਾਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਗੋਬਰ ਆਦਿ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੀਥੇਨ ਵਰਗੀਆਂ ਗੈਸਾਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਿ ਬਹੁਤ ਜਲਣਸ਼ੀਲ ਹਨ।
ਪੂਮਣੀ
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੰਮ
ਪੂਮਣੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਵਲ ਅਗਨਾਡੀ (ਜਨਵਰੀ 2012) ਨੂੰ "ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮ" ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ 170 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ: ਕਲਿੰਗਲ, ਕਾਰੂਗੁਮਲਾਈ, ਚਤਰਪੱਤੀ, ਵੇਪਨਕਾਡੂ, ਚਿੰਨਈਆਪੁਰਮ ਅਤੇ ਸਿਵਾਕਸੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਕਈ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਅਨੇਕ ਜਾਤੀਆਂ (ਦੇਵੇਂਦਰਕੁਲਾ ਵੇਲਾਰ, ਵਨਾਰਸ, ਪਨੈਅਰੀ ਨਾਡਰਾਂ, ਨਾਈਕਰਸ ਅਤੇ ਤੇਵਰਸ) ਅਤੇ ਕਿੱਤਿਆਂ (ਕਿਸਾਨ, ਥੋਬੀ, ਤਾੜੀ-ਟੈਪਰ, ਜ਼ਿੰਮੀਦਾਰ ਅਤੇ ਯੋਧੇ ਹਨ।  ਪੂਮਣੀ ਨੂੰ ਨਾਵਲ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੰਡੀਅਨ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਇਨ ਬੰਗਲੁਰੂ ਵਲੋਂ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲਈ 28 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਗ੍ਰਾਂਟ ਮਿਲੀ ਸੀ।  ਨਾਵਲ ਨੇ ਪਲੇਠਾ ਗੀਤਾਂਜਲੀ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1947 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਜਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ
ਪੀਟੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ
ਪੀਟੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨੈੱਟਵਰਕ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਦੀ ਪੀਟੀਸੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਮਤ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਹੈ।  ਇਸ ਵਿੱਚ ਖ਼ਬਰਾਂ, ਡਰਾਮੇ, ਕਾਮੇਡੀ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਟਾਕ ਸ਼ੋਅ ਸਮੇਤ ਆਮ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪੀਟੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੇ 6 ਅਗਸਤ 2008 ਨੂੰ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨੈੱਟਵਰਕ ਬਣ ਗਿਆ।
2009 ਵਿੱਚ, ਪੀਟੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਹੁੰਚ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ 23 ਅਗਸਤ 2009 ਨੂੰ ਡਾਇਰੈਕਟ ਟੀਵੀ ਉੱਤੇ ਲਾਂਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਤੰਬਰ 2009 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸੰਸਕਰਣ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2010 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, PTC Punjabi ਨੂੰ ਅਣਜਾਣ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ DirecTV ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 25 ਅਗਸਤ 2010 ਨੂੰ, ਪੀਟੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੇ ਡਿਸ਼ ਨੈੱਟਵਰਕ 'ਤੇ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਚੈਨਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਪੀਟੀਸੀ ਸਾਲਾਨਾ ਪੀਟੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਅਵਾਰਡਸ ਅਤੇ ਪੀਟੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡਸ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਦੋਸ਼
ਪੀਟੀਸੀ ਮਿਸ ਪੰਜਾਬਣ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਨਸੀ ਪੱਖ ਲਈ ਦਬਾਅ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੀਟੀਸੀ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਰਬਿੰਦਰ ਨਰਾਇਣ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਸ਼ਾਂ ਕਾਰਨ ਪੀਟੀਸੀ ਤੋਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਮਾਸ ਮੀਡੀਆ
ਅਜਰਕ
right|thumb|350x350px|ਸਿੰਧੀ ਅਜਰਕ right|thumb|400x400px|ਅਜਰਕ ਡਬਲ ਬੈੱਡ-ਸ਼ੀਟ ਅਜਰਕ ( Sindhi  ), ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਜਰਖ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਲਾਕਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਰੂਪ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਿੰਧ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਅਜਰਖਪੁਰ, ਕੱਛ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਾਲਾਂ ਸਟੈਂਪਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਲਾਕ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਪੈਟਰਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਅਜਰਕ ਸਿੰਧੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। ਅਜਰਕ ਪ੍ਰਿੰਟ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁਜਰਾਤ ਰਾਜ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਦੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਅਜਰਕ ਸ਼ਾਲ ਦਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਾਇਕੀ ਸੰਸਕਰਣ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਜਾਰਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਜਾਰਕ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਾਯਾਨ ਰੰਗ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਧਾਰਨ ਅਜਰਕ ਲਾਲ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। thumb|ਅਜਰਕ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਸਿੰਧੀ ਪਰੰਪਰਾਗਤ [[ਸਿੰਧੀ ਟੋਪੀ ।]]
ਵ੍ਯੁਤਪਤੀ
ਸਿੰਧੀ ਸ਼ਬਦ ਅਜਰਕ (اجرک) ਫਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਜਰ ਜਾਂ ਅਜਰ (اجر) ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਇੱਟ ਅਤੇ -ਅਕ (ک) ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਛੋਟਾ। ਫਾਰਸੀ ਵਿੱਚ -ਅਕ ਇੱਕ ਪਿਛੇਤਰ ਹੈ ਜੋ ਘਟਦਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਹੇਠਲੀ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮਨੁੱਖੀ ਬਸਤੀਆਂ ਨੇ ਕੱਪੜੇ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਗੋਸੀਪੀਅਮ ਆਰਬੋਰੀਅਮ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਲੱਭਿਆ ਜਿਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੁੱਖ ਕਪਾਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੂਤੀ ਕੱਪੜੇ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮੋਹਨਜੋ-ਦਾਰੋ ਵਿਖੇ ਖੁਦਾਈ ਕੀਤੀ ਪੁਜਾਰੀ-ਰਾਜੇ ਦੀ ਇੱਕ ਮੂਰਤੀ, ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਇੱਕ ਮੋਢੇ ਨੂੰ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਇੱਕ ਟੁਕੜੇ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਜਰਕ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਕੱਪੜਿਆਂ 'ਤੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਚੱਕਰਾਂ ਨਾਲ ਚਿਪਕਿਆ ਹੋਇਆ ਟ੍ਰੇਫੋਇਲ ਪੈਟਰਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਰੰਗ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਮੇਸੋਪੋਟੇਮੀਆ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਪੁਰਾਣੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਖੁਦਾਈ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਨਮੂਨੇ ਮਿਲੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟੂਟਨਖਾਮੇਨ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਸੋਫੇ ਉੱਤੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਹਾਲੀਆ ਅਜਰਕ ਪ੍ਰਿੰਟਸ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਰੰਗ
ਅਜਰਕ ਕਰਾਫਟ ਉਤਪਾਦ ਕੁਦਰਤੀ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਪੂਰੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਰੰਗ ਅਤੇ ਖਣਿਜ ਰੰਗ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇੰਡੀਗੋ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਰੰਗ ਹੈ।
ਅਜਰਕ ਬਲਾਕ
ਅਜਰਕ ਬਲਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਖਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪੈਟਰਨ ਅਤੇ ਇਸਲਈ ਫੈਬਰਿਕ ਦੋ ਲਾਈਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਿੰਦੀਆਂ ਹੈ, ਇਹ ਬਿੰਦੀਆਂ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਘੇਰੇ ਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਬਿੰਦੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੱਥਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉੱਕਰੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕੰਧਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਨੂੰ ਭਰਨ ਲਈ ਪਿੱਤਲ ਦੇ ਮੇਖਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਪਹਿਲੂ ਕਾਰੀਗਰ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
ਸਨਮਾਨ
ਸਿੰਧੀ ਅਜਰਕ, ਸਿੰਧੀ ਟੋਪੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੋ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਮਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਨਾਲ ਅਰਾਮਦਾਇਕ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੂਜਾ, ਇਹ ਮਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਸਿੰਧੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਆਧੁਨਿਕ ਦਿਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ
thumb|ਅਜਰਕ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਨਿਕ ਅਜਰਕ ਹੁਣ ਬਲਾਕ ਪ੍ਰਿੰਟ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਭੂਚਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਜਰਕ ਦੀ ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਕਬੀਲੇ ਜਾਤੀ ਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕੈਟਵਾਕ ਯੋਗ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਇਸ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਦੇ ਫੰਡਾਂ ਅਤੇ ਸਮਰਪਣ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਲਾਕ ਪ੍ਰਿੰਟ ਵਿੱਚ ਨਵੀਨਤਾ 'ਤੇ. ਨਵੇਂ ਬਲਾਕਾਂ, ਤਕਨੀਕਾਂ ਆਦਿ ਦੇ ਨਾਲ ਨਵੇਂ ਰੰਗ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ
ਅਜਰਕ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹਿੰਗਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਸ਼ਨ ਉਤਪਾਦਾਂ ਅਤੇ ਸਸਤੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧਣ ਨਾਲ, ਅਜਰਕ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣਕ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸੰਤਵਾਣਾ ਬੋਰਦੋਲੋਈ
ਸੰਤਵਾਨਾ ਬੋਰਦੋਲੋਈ ਅਸਾਮ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਰੇਡੀਓ ਹੋਸਟ ਅਤੇ ਬਾਲ ਰੋਗ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ।ਅਦਜਿਆ (1996) ਅਤੇ ਮੇਜਰ ਰਤੀ ਕੇਤੇਕੀ (2017), ਉਸਦੇ ਦੋਨੋਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਉੱਦਮ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਅੰਤਰ ਤੋਂ, ਅਸਾਮੀ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਸੰਤਵਾਨਾ ਬੋਰਦੋਲੋਈ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਮਸ਼ਹੂਰ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਜ਼ "ਤੇਜਾਲ ਘੋੜਾ" ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਸੀਰੀਜ਼ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਕੁਲਦਾ ਕੁਮਾਰ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਡਾ: ਸੰਤਵਾਨਾ ਬੋਰਦੋਲੋਈ ਪੇਸ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਲ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਹਨ ਅਤੇ ਦਿਸਪੁਰ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। 1996 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਅਦਾਜਿਆ (ਦ ਫਲਾਈਟ) ਨਾਲ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਇੰਦਰਾ ਗੋਸਵਾਮੀ ਦੇ (ਮਾਮੋਨੀ ਰਾਇਸੋਮ ਗੋਸਵਾਮੀ ਦੇ) ਨਾਵਲ, ਡੋਂਟਲ ਹਾਤੀਰ ਉਈਏ ਖੋਵਾ ਹਾਓਦਾ (ਦ ਮੋਥ ਈਟਨ ਹਾਉਡਾ ਆਫ ਏ ਟਸਕਰ) 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਅਸਾਮੀ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ, ਅਤੇ ਕਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸਲਾਈਡ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਮੈਡੀਕਲ ਕਲੀਨਿਕ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਫਿਲਮ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਲਿਆ।
ਉਸ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਵਕਫੇ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ "ਇਕ-ਫਿਲਮ ਅਜੂਬਾ" ਕਹਿਣ ਦੀ ਥਾਂ ਦਿੱਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ 2017 ਵਿੱਚ ਮੇਜਰ ਰਤੀ ਕੇਤੇਕੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ, ਜਿਸਨੇ 2017 ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਅਸਾਮੀ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ। ਫਿਲਮ ਸਟਾਰ ਆਦਿਲ ਹੁਸੈਨ ਨੇ ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ 64ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਨਰਗਿਸ ਦੱਤਾ ਅਵਾਰਡ - ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ਿਕਰ (ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ) ਜਿੱਤਿਆ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1978 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਹਫ਼ਤਾ 2022 ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਗਏ ਲੇਖ
ਗੀਤਾ ਰਾਮਾਸਵਾਮੀ
ਗੀਤਾ ਰਾਮਾਸਵਾਮੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਰਾਮਾਸਵਾਮੀ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਗਰੀਬਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਅਤੇ ਕਾਰਕੁਨ ਬਣ ਗਏ। ਉਸਨੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਬੁੱਕ ਟਰੱਸਟ ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਤੇਲਗੂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਸਮੂਹ। ਉਸਨੇ ਇੰਡਿਆ ਸਟਿੰਕਿੰਗ (2005), ਅਤੇ ਟੇਕਿੰਗ ਚਾਰਜ ਆਫ਼ ਅਵਰ ਬਾਡੀਜ਼ (2004), ਆਨ ਦਿਅਰ ਓਨ (2005), ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਦੀ ਆਕਸਫੋਰਡ ਇੰਡੀਆ ਐਂਥੋਲੋਜੀ ਦੇ ਸਹਿ-ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਦਲਿਤ ਲੇਖਣੀ (2016)।
ਉਸਨੇ ਦੇਵੁਲਪੱਲੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮੂਰਤੀ ਦੀ ਆਤਮਕਥਾ ਓਰੂ, ਵਾਦਾ, ਬਟੂਕੂ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਾਈਫ ਇਨ ਅਨੰਤਰਾਮ (2016) ਵਜੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਤੇਲਗੂ ਵਿੱਚ ਗੌਰੀ ਲੰਕੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1">
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਆਗਤ
ਆਗਤ ( आगत) ਭਵਾਨੀ ਭਿਕਸ਼ੂ ਦਾ ਇੱਕ ਨੇਪਾਲੀ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਝਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ 1975 (2032 ਬੀ.ਐਸ. ) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਨੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਵੱਕਾਰੀ ਮਦਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ। ਭਿਕਸ਼ੂ ਨੇ ਇਸ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ 25 ਸਾਲ ਲਗਾਏ।
ਸਾਰ
ਇਹ ਨਾਵਲ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਮਧੇਸ਼ ਖੇਤਰ ਦੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪੁਸਤਕ ਨੇਪਾਲੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਦੌਰ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਦੌਰ ਜਦੋਂ ਭੂਮੀ-ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਜਗੀਰੂ ਕੁਲੀਨਤਾ ਦਾ ਉਜਾੜਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਨੇਪਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਆਂਚਲਿਕ (ਖੇਤਰੀ) ਲਿਖਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਨਾਮ
ਕਿਤਾਬ ਨੇ ਮਦਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਗੁਥੀ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 2032 ਬੀ.ਐਸ. (1975) ਲਈ ਮਦਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਸ ਨੂੰ ਉਸੇ ਸਾਲ ਸਾਝਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਮਿਲਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਸਾਝਾ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਸਰਵੋਤਮ ਪੁਸਤਕ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੇਪਾਲੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਵਲ
ਜਸਵੀਰ ਕਲਸੀ
ਜਸਵੀਰ ਕਲਸੀ ਧਰਮਕੋਟ, ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਤੇ ਆਲੋਚਕ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਨਿਊ ਵਰਡਜ਼ ਬੁੱਕ ਸਟੋਰ
right|thumb| ਜਨਵਰੀ 2022 ਵਿੱਚ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ, ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਵਿੱਚ 186 ਹੈਂਪਸ਼ਾਇਰ ਸਟ੍ਰੀਟ। ਇਹ ਇਮਾਰਤ 1976 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਨਿਊ ਵਰਡਜ਼ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਦਾ ਸਥਾਨ ਸੀ। ਨਿਊ ਵਰਡਜ਼ ਬੁੱਕ ਸਟੋਰ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ, ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਸੀ। ਇਹ 1974 ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ ਅਤੇ 2002 ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਹੋਇਆ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲ
ਨਿਊ ਵਰਡਜ਼, ਏ ਵੂਮੈਨਜ਼ ਬੁੱਕ ਸਟੋਰ, ਸੋਮਰਵਿਲ, ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਵਿੱਚ 6 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1974 ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ। ਨਿਊ ਵਰਡਸ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਦੁਕਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋ ਛੇਤੀ ਹੀ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ-ਬੁੱਕਸਟੋਰ/ਵੂਮੈਨ-ਇਨ-ਪ੍ਰਿੰਟ ਲਹਿਰ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੋਹਰੀ ਸੀ।
ਚਾਰ ਸੰਸਥਾਪਕ, ਰੀਟਾ ਅਰਡਿਟੀ, ਗਿਲਡਾ ਬਰਕਮੈਨ, ਮੈਰੀ ਲੋਰੀ, ਅਤੇ ਜੀਨ ਮੈਕਰੇ ਆਪਸੀ ਦੋਸਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਦੁਆਰਾ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਰੀਟਾ ਅਰਡਿਟੀ ਇੱਕ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ, ਗਿਲਡਾ ਬਰਕਮੈਨ ਇੱਕ ਹਾਰਵਰਡ ਸਕੁਏਅਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਮੈਰੀ ਲੋਰੀ ਇੱਕ ਅੱਖ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੀਨ ਮੈਕਰੇ ਨੇ ਹਾਰਵਰਡ ਡਿਵਿਨਿਟੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਕੱਠੇ ਮਿਲ ਕੇ, $15,000 ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਫੰਡਾਂ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬੋਸਟਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਥਾਂ ਬਣਾਈ। ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 419 ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਸਟ੍ਰੀਟ, ਸੋਮਰਵਿਲ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੋਲ੍ਹੇ।
ਜਨਵਰੀ 1976 ਵਿੱਚ, ਨਿਊ ਵਰਡਜ਼ 186 ਹੈਂਪਸ਼ਾਇਰ ਸੇਂਟ, ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ( ਇਨਮੈਨ ਸਕੁਏਅਰ ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਥਾਂ ਤੇ ਚਲੇ ਗਏ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਗਰਮ ਸਥਾਨ ਸੀ। ਨਿਊ ਵਰਡਜ਼ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹੈਂਪਸ਼ਾਇਰ ਸਟ੍ਰੀਟ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗੋਡਾਰਡ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਇਨ ਵੂਮੈਨਜ਼ ਸਟੱਡੀਜ਼, ਫੋਕਸ—ਇੱਕ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸਲਾਹ ਸਮੂਹ, ਅਤੇ ਬੋਸਟਨ ਫੈਡਰਲ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਯੂਨੀਅਨ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਹੈਂਪਸ਼ਾਇਰ ਸਟ੍ਰੀਟ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦੋ ਬਲਾਕਾਂ ਅੱਗੇ ਵਿਮੈਨਜ਼ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਹੈਲਥ ਸੈਂਟਰ ( ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰ) ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਸਟਰੀਟ ਦੇ ਪਾਰ, ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ, ਬਰੈੱਡ ਐਂਡ ਗੁਲਾਬ ਸੀ। ਦੂਸਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਗਲੀ ਦੇ ਕੁਝ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਜਿਪਸੀ ਵੈਗਨ, ਇੱਕ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲੀ ਕਰਾਫਟ ਸਟੋਰ ਸੀ। ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਮਹਿਲਾ ਕੇਂਦਰ ਪੈਦਲ ਦੂਰੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੀ।
1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਤੱਕ, ਨਿਊ ਵਰਡਜ਼ ਸਮੂਹਿਕ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੈਜ ਕਪਲਨ, ਕੇਟ ਰੁਸ਼ਿਨ, ਲੌਰਾ ਜ਼ਿਮਰਮੈਨ, ਡੌਰਿਸ ਰੀਸਿਗ ਅਤੇ ਜੋਨੀ ਸੀਗਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਕਕਰਾਲਾ ਖੁਰਦ
ਕਕਰਾਲਾ ਖੁਰਦ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮਾਛੀਵਾੜਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਰਾਲਾ ਤੋਂ 12 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਰੋਡ ਤੋਂ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਡਾਕਖਾਨਾ ਕਕਰਾਲਾ ਕਲਾਂ ਹੈ।
ਮਾਉਟਨ ਬਾਇਕਿੰਗ
ਮਾਉਟਨ ਬਾਇਕਿੰਗ ਨੂੰ ਆਮ ਤੋਰ ਤੇ ਕਈ ਸ਼੍ਰੇਣਿਆ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਸ ਕੰਟਰੀ, ਟ੍ਰੇਲ ਰਾਇਡਿੰਗ, ਡਾਉਨ ਹਿਲ, ਫ੍ਰੀ ਰਾਇਡ ਅਤੇ ਡਰਟ ਜਮਪਿੰਗ ਕੁਛ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣਿਆ ਹਨ। ਮਾਉਟਨ ਬਾਇਕਿੰਗ ਦੀਆ ਜਿਆਦਾ ਤਰ ਸ਼੍ਰੇਣਿਆ ਟ੍ਰੇਲ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਸ ਕੰਟਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣਿਆ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਿਆ ਹਨ।
ਇਸ ਏਕਲ ਖੇਲ ਵਾਸਤੇ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਸਹਿਣ ਸ਼ਕਤੀ, ਸਰੀਰਕ ਸ਼ਕਤੀ, ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਸਾਇਕਲ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਹੁਨਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹਿਦਾ ਹੈ। ਤਕਨੀਕੀ ਤੋਰ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਾਇਡਰ ਜਿਆਦਾ ਢਲਾਨ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਉਚਾਈ ਵਾਲਿਆ ਰਸਤੇ ਚੋਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫ੍ਰੀਰਾਇਡਿੰਗ, ਡਾਉਨ ਹਿਲ ਰਾਇਡਿੰਗ ਅਤੇ ਡਰਟ ਜਮਪਿੰਗ ਆਦਿ ਕੁਦਰਤੀ ਸਾਈਕਲ ਟ੍ਰੇਕ ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੋਰ ਤੇ ਬਣਾਏ ਟ੍ਰੇਕ ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਦੀ ਹੈ। ਮਾਉਟਨ ਬਾਇਕਿੰਗ ਕੀਤੇ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂ ਸਕਦੀ ਹੇ, ਪਰ ਜਿਆਦਾਤਰ ਮਾਉਟਨ ਬਾਇਕਿੰਗ ਔਫ ਰੋਡ ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
1800 ਵੀ
ਅਗਸਤ 1896 ਵਿੱਚ, ਮਿਸੋਲਾ, ਮੋਟੇਨਾ to ਯੇਲੋਸ੍ਟੋਨ ਦੇ ਬੇਫ੍ਲੋ ਸਿਪਾਹਿਆ ਨੇ ਸਭ toਪਹਿਲਾਂ ਔਫ ਰੋਡ ਸਾਇਕਲ ਚਲਾਉਣ ਵਾਸਤੇ, ਸਾਇਕਲਾ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕੀਤੀ ਸੀ ਸਵਿਸ ਮਿਲਿਟ੍ਰੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬਾਇਕ ਰੇਜਿਮੇੰਟ ਦਾ ਗਠਨ 1891 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ
1900ਵੀ – 1960ਵੀ
ਰੋਡ ਰੇਸ ਸੈਕ੍ਲਿਸ੍ਟ ਦੁਆਰਾ ਸਰਦੀਆ ਵਿੱਚ ਫਿਟ ਰਹਿਣ ਵਾਸਤੇ ਔਫ ਰੋਡ ਸਾਇਕਲਗ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ. ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਈਕਲੋ ਕ੍ਰਾਸ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਕ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ. 1940 ਵਿੱਚ ਸਾਈਕਲੋ ਕ੍ਰਾਸ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੇਡ ਬਣ ਗਈ, ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਰਡ ਚੈਮਪਿਅਨ ਸ਼ਿਪ ਦਾ ਆਯੋਜਨ 1950 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ. 1951 ਅਤੇ 1956 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਫ੍ਰੇੰਚ ਵੇਲੋ ਕ੍ਰਾਸ ਕੱਲਬ (ਵੀ ਸੀ ਸੀ ਪੀ) ਦੇ 20 ਨੋਜਵਾਨ ਸੈਕ੍ਲਿਸ੍ਟ ਨੇ ਪੈਰਿਸ ਦੇ ਬਾਹਰ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਵਿੱਚ ਜਿਥੇ ਉਹ ਜਮੇ ਸਨ, ਇੱਕ ਖੇਡ ਦਾ ਇਜਾਦ ਕੀਤਾ ਜੋ ਅੱਜ ਮਾਉਟਨ ਬਾਇਕਿੰਗ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸ toਬਾਦ ਯੂ ਕੇ ਦੇ ਸਕ੍ਲਿਸਤਾ ਨੇ ਰਗ ਸਟਫ ਫ਼ਲੋਸ਼ਿਪ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1955 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ. ਸੰਨ 1966 ਵਿੱਚ ਓਰੇਗਿਨ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੇਮੇਕੇਤਨ ਕਲਬ ਦੇ ਮੈਬਰ ਡੀ ਗਵੇਨ ਨੇ ਇੱਕ ਟ੍ਰੇਲ ਸਾਇਕਲਿੰਗ ਵਾਸਤੇ ਸਾਇਕਲ ਬਣਾਇਆ. ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਉਪਯੋਗ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਦਾ ਨਾਮ “ਮਾਉਟਨ ਬਾਈਸਾਇਕਲ” ਰਖਿਆ. ਇਹ ਮਾਉਟਨ ਸਾਇਕਲਿੰਗ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਰਤੋ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸੰਨ 1968 ਵਿੱਚ, ਮੋਟਰਬਾਇਕ ਟ੍ਰੇਲ ਰਾਇਡਰ ਜੇਫ਼ ਏਪ੍ਸ ਨੇ ਔਫ ਰੋਡ ਬਾਈ ਸਾਇਕਲ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਨਾਲ ਕੁਛ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ. ਸੰਨ 1979 ਤੱਕ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਕਸਟਮ ਬਿਲਟ ਸਾਇਕਲ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਵਜਨ ਦੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੋਲੀ ਸੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ-ਪੂਰਬੀ ਇੰਗ੍ਲੈੰਡ ਦੇ ਗੀਲੋ ਅਤੇ ਚਿਕੜ ਵਾਲੇ ਔਫ ਰੋਡ ਰਸਤੇਆ ਵਾਸਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਢੁਕਵੀ ਸੀ. ਇਹ ਸਾਇਕਲ 2 ਇੰਚ x 650ਬੀ ਨੋਕਿਨ ਸਨੋ ਟਾਇਰ ਨਾਲ ਬਣੀ ਸੀ ਬਾਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ 700x 47ਸੀ (28 ਇੰਚ) ਦਾ ਮਾਡਲ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ. 1984 ਤੱਕ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਕ੍ਲੇਲੈੰਡ ਸਾਇਕਲ ਬ੍ਰਾਂਡ ਦੇ ਹੇਠ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ. ਕ੍ਲੇਲੈੰਡ ਸਾਇਕਲ ਬ੍ਰਾਂਡ ਦੇ ਡਿਜਾਇਨ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਬਣੇ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਸਾਇਕਲ ਅਤੇ ਹਾਈਪਾਥ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੇ ਸਾਇਕਲ ਦੀ ਵਿਕਰੀ 1990 ਤੱਕ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ
ਨੇਤਰਾ
ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ ਹੱਥੀਂ ਰਿੜਕਣ ਵਾਲੀ ਮਧਾਣੀ ਨੂੰ ਘੁਮਾਉਣ ਵਾਲੀ ਰੱਸੀ ਨੂੰ ਨੇਤਰਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਨੇਤੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਨੇਤਰੇ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਛੇ ਕੁ ਫੁੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨੇਤਰਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਣ ਦੀ 22/23 ਕੁ ਫੁੱਟ ਲੰਮੀ ਰੱਸੀ ਵੱਟੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫੇਰ ਉਸ ਰੱਸੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਿਉਂ ਕੇ ਥਾਪੀ ਨਾਲ ਕੁੱਟਕੇ ਮੈਲ ਕੱਢ ਕੇ ਵੱਟ ਚਾੜ੍ਹ ਕੇ ਧੁੱਪੇ ਸੁੱਕਣਾ वे ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ । ਜਦ ਰੱਸੀ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਲੜਾ ਮੇਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੇਲੀ ਹੋਈ ਰੱਸੀ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਸਿਰਿਆਂ ਵਿਚ ਦੋ ਗੁੱਲੀਆਂ ਪਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁੱਲੀਆਂ ਨੂੰ ਢੀਂਡੀਆਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਗੁੱਲੀ ਲੱਕੜ ਦੇ ਇਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਟੁੱਕੜੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਸਿਰੇ ਗੋਲ ਜਿਹੇ ਘੜੇ/ਖਰਾਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਵਿਚਾਲੇ ਵਾਢਾ ਪਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹੈ ਨੇਤਰੇ ਦੀ ਬਣਤਰ।
ਜਿਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰੇ ਦਾ ਸਾਰਾ ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ ਹੱਥੀਂ ਨੇਤਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਮਧਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਰਿੜਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਉਥੇ ਹੁਣ ਬਹੁਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਧਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ ਰਿੜਕਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਨੇਤਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਮਧਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਰਿੜਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਕਾਲਜ ਆਫ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਕਾਲਜ ਆਫ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਕਰੀਬ ਚਾਲੀ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਜੰਡਿਆਲਾ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਰਈਆ ਤੋਂ ਕਰੀਬ 22 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਤੋਂ ਵੀਹ ਅਤੇ ਗੋਬਿੰਦਵਾਲ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ 9 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਐਨ.ਸੀ.ਟੀ.ਈ. ਤੋਂ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਪਦਮਸ਼੍ਰੀ ਬਾਬਾ ਸੇਵਾ ਸਿੰਘ ਨੇ 2004 ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਪੁਰਬ ਦਿਹਾੜੇ ‘ਤੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਐਲ ਅਕਾਰ ਵਰਗੀ ਦੋ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਇਮਾਰਤ ਅਤੇ ਇਮਾਰਤ ਦਸ ਚਾਰ-ਚੁਫੇਰੇ ਹਰਿਆਲੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ।
ਸਹੂਲਤਾਂ
ਪੀਣ ਦਾ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ, ਟਾਇਲਟਸ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਖੇਡ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਲੈਂਗੂਏਜ਼ ਲੈਬ, ਸਾਇੰਸ ਲੈਬ, ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਲੈਬ, ਸਪੋਰਟਸ ਰੂਮ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਲੈਬ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕਾਲਜ ਵਿਖੇ ਵਾਲੀਬਾਲ, ਬੈਡਮਿੰਟਨ, ਹਾਕੀ ਖੇਡਣ ਲਈ ਮੈਦਾਨ ਵੀ ਹਨ।
ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ
ਕਾਲਜ ਦਾ ਪਲੇਠਾ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ‘ਅਨਹਦ’ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਦਮ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅੰਦਰ ਸਾਹਿਤਕ ਰੁਚੀਆਂ ਉਭਾਰਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰੇਗਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖਿਆ ਅਦਾਰੇ
ਪਰਹਾਨ ਓ ਤੂਬਾਨ
ਪਰਹਾਨ ਅਤੇ ਤੂਬਨ
ਪੇਰਾਹਾਨ (ਉੱਪਰਲਾ ਕੱਪੜਾ) ਚੌੜਾ ਅਤੇ ਢਿੱਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਲੀਵਜ਼ ਵੀ ਢਿੱਲੀ ਅਤੇ ਬਾਹਾਂ ਤੋਂ ਲਟਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਪੇਰਾਹਾਨ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਗੋਡਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਵੱਛੇ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਚੀਰੇ ਬਣਦੇ ਹਨ)।  ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਪੇਰਾਹਾਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੋਢੇ 'ਤੇ ਬਟਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਕਾਲਰ ਰਹਿਤ ਹੈ  ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਢਿੱਲਾ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਪੇਰਾਹਾਨ ਚੌੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕਮਰ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਫਿੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਗੋਡਿਆਂ ਤੱਕ ਢਿੱਲਾ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ (ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ)।
ਤਨਬਨ (ਹੇਠਲਾ ਕੱਪੜਾ) ਢਿੱਲਾ ਅਤੇ ਲਟਕਦਾ ਪਹਿਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਟਨਬਨ ਦੇ ਕੁਝ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਤਾਂ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਗੋਡਿਆਂ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਗਿੱਟਿਆਂ ਤੱਕ ਅਤੇ ਉੱਪਰਲੇ ਢਿੱਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਲੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਓਵਰਹੈਂਗ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਫੋਲਡ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਟਨਬਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਕਮਰ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਲੱਤਾਂ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਮੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।
ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਜਾਂ ਕਾਲਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਾਲਰ ਦੇ ਬਟਨਾਂ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਕੁਝ ਕਢਾਈ ਕਰਕੇ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਰਾਵੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਦਿੱਖ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਰਾਵਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੂਤੀ ਅਤੇ ਪੌਲੀਏਸਟਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਰਦੀਆਂ ਲਈ ਉੱਨੀ ਫੈਬਰਿਕ ਤੋਂ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਗੋਡੇ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ ਕੋਲ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਵਿੱਚ ਗੋਲ ਜਾਂ ਵਰਗਾਕਾਰ ਹੋਣ ਲਈ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਚੁਣਨ ਦਾ ਵਿਕਲਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਸਕਰਣ
ਆਧੁਨਿਕ ਪੇਰਾਹਾਨ ਸਾਈਡ ਸਲਿਟਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਿੱਧੇ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਕਮੀਜ਼ ਦੇ ਉਲਟ, ਪੇਰਾਹਾਨ ਦੇ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਰਚ ਵਾਂਗ ਕੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਟਨਬਨ ਇੱਕ ਵਿਹੜਾ ਚੌੜਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕੰਧਾਰੀ ਸ਼ੈਲੀ
ਮਰਦਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਢਾਈ ਕੀਤੀ ਪਰਹਾਨ ਟੂਬਨ ਕੰਧਾਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਨੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕਿਸਮ ਹੈ। ਪਰਹਾਨ ਦੀ ਕਢਾਈ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਨਬਨ ਨੂੰ ਸਾਦਾ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਟਾਈਲ ਆਧੁਨਿਕ ਫੈਸ਼ਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਸਟਾਈਲਿਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪੇਰਾਹਾਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪੈਟਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਰੀਕ ਕਢਾਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹੇਰਾਟੀ ਸਟਾਈਲ
ਇਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਢਾਈ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈਰਾਟੀ ਸਟਾਈਲ ਹੈ। ਅਕਸਰ ਹੇਰਾਤੀ ਯਖਾਨ ਦੋਜ਼ੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦਾ ਫਲੋਰਾ
right|thumb|260x260px| [[ਵਿਕਟੋਰੀਆ (ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ)|ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਯੂਕੇਲਿਪਟ ਦੇ ਜੰਗਲ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਬਨਸਪਤੀ 'ਤੇ ਇਕੋ ਜੀਨਸ, ਯੂਕਲਿਪਟਸ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮਿਰਟੇਸੀ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਹੈ। ]] ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਬਨਸਪਤੀ ਵਿੱਚ 30,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾੜੀ ਅਤੇ 14,000 ਗੈਰ-ਨਾੜੀ ਪੌਦਿਆਂ, ਫੰਜਾਈ ਦੀਆਂ 250,000 ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ 3,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲਾਈਕੇਨਜ਼ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਨਸਪਤੀ ਦਾ ਗੋਂਡਵਾਨਾ ਦੇ ਬਨਸਪਤੀ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਬੰਧ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪੱਧਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਥਾਨਕ ਐਂਜੀਓਸਪਰਮ ਫਲੋਰਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਕ੍ਰੀਟੇਸੀਅਸ ਤੋਂ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਵਹਿਣ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਕਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਬਨਸਪਤੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਸੁੱਕੇਪਨ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਕਲੇਰੋਮੋਰਫੀ ਅਤੇ ਸੇਰੋਟਿਨੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਪਰਿਵਰਤਨ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਪ੍ਰੋਟੀਸੀਏ ( ਬੈਂਕਸੀਆ ), ਮਿਰਟਾਸੀਏ ( ਯੂਕਲਿਪਟਸ - ਗੰਮ ਦੇ ਦਰੱਖਤ), ਅਤੇ ਫੈਬੇਸੀ ( ਅਕੇਸ਼ੀਆ - ਵਾਟਲ) ਦੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹਨ।
ਲਗਭਗ 50,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਆਮਦ ਅਤੇ 1788 ਤੋਂ ਯੂਰਪੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਸੇਬੇ ਨੇ ਬਨਸਪਤੀ ਉੱਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਆਦਿਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਫਾਇਰ-ਸਟਿੱਕ ਫਾਰਮਿੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ 1788 ਤੋਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਬਨਸਪਤੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸੋਧ ਜਾਂ ਵਿਨਾਸ਼ ਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ 61 ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਅਤੇ 1000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਲਈ।
ਮੂਲ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ
right|thumb|220x220px| ਤਸਮਾਨੀਆ ਦੇ ਵਰਖਾ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਗੋਂਡਵਾਨਨ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੱਖਣੀ ਮਹਾਂਦੀਪ ਗੋਂਡਵਾਨਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ, ਅਫਰੀਕਾ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਧੁਨਿਕ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਬਨਸਪਤੀ ਕ੍ਰੀਟੇਸੀਅਸ ਦੌਰਾਨ ਗੋਂਡਵਾਨਾ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ ਜਦੋਂ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਉਪ-ਉਪਖੰਡੀ ਵਰਖਾ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਫਰਨਾਂ ਅਤੇ ਜਿਮਨੋਸਪਰਮ ਆਪਣੇ ਗੋਂਡਵਾਨਨ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਮਾਨਤਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਗੋਂਡਵਾਨਨ ਐਂਜੀਓਸਪਰਮ ਬਨਸਪਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੈਂਬਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨੋਥੋਫੈਗਸ, ਮਿਰਟੇਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੀਸੀ ਵੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। left|thumb|253x253px| ਝਾੜੀਆਂ ਦੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜ਼ੈਂਥੋਰੋਆ ਨਾਲ ਸਕ੍ਰਬਲੈਂਡ। ਗੋਂਡਵਾਨਾ 140 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ (MYA) ਟੁੱਟਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ; ਈਓਸੀਨ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੌਰਾਨ 50 MYA ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਿਓਸੀਨ ਯੁੱਗ 5.3 MYA ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆ ਨਾਲ ਇੰਡੋ-ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਪਲੇਟ ਦੇ ਟਕਰਾਉਣ ਤੱਕ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਹਿ ਗਿਆ, ਸਥਾਨਕ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਤੇ ਸਥਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ: ਇੱਕ ਚੱਕਰੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਰੰਟ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ, ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦਾ ਗੇੜ ਵਧਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਤੋਂ ਦੂਰ ਚਲਿਆ ਗਿਆ, ਵਰਖਾ ਘੱਟ ਗਈ, ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਹੌਲੀ ਗਰਮੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਸੁੱਕੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਭੂਗੋਲਿਕ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਕਤਾ ਦੀਆਂ ਇਹ ਸਥਿਤੀਆਂ ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬਨਸਪਤੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵੱਲ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। 25 ਤੋਂ 10 ਤੱਕ MYA ਪਰਾਗ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਯੂਕੇਲਿਪਟਸ, ਕੈਸੁਰੀਨਾ, ਐਲੋਕਾਸੁਰੀਨਾ, ਬੈਂਕਸੀਆ ਅਤੇ ਮਟਰ ਦੇ ਫੁੱਲਦਾਰ ਫਲ਼ੀਦਾਰਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਅਤੇ ਖੁੱਲੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਈਓਸੀਨ ਤੋਂ ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਯੂਰੇਸ਼ੀਅਨ ਪਲੇਟ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਣ ਨਾਲ ਵਾਧੂ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਤੱਤ ਵੀ ਲੇਪੀਡੀਅਮ ਅਤੇ ਚੇਨੋਪੋਡਿਓਡੀਆ ਵਰਗੇ ਬਨਸਪਤੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। thumb|300x300px| [[ਸਿਡਨੀ ਵਿੱਚ ਕੈਸੁਰੀਨਾ ਅਤੇ ਯੂਕੇਲਿਪਟਸ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਰਿਪੇਰੀਅਨ ਜ਼ੋਨ ।]] ਖੁਸ਼ਕਤਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਮਾੜੀਆਂ ਮਿੱਟੀਆਂ ਨੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਉਤਪਤੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸਵਾਦੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ - ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਕੇਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਯੂਕੇਲਿਪਟਸ - ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵਿਲੱਖਣ ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਲਈ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ - ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਏ। ਇੱਕ ਮੋਟੀ ਬਾਹਰੀ ਪਰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਸਖ਼ਤ ਪੱਤੇ, ਇੱਕ ਸਥਿਤੀ ਜਿਸਨੂੰ ਸਕਲੇਰੋਮੋਰਫੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ C4 ਅਤੇ CAM ਕਾਰਬਨ ਫਿਕਸੇਸ਼ਨ ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੰਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੌਰਾਨ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਸੁੱਕੀਆਂ-ਅਨੁਕੂਲਿਤ ਡਿਕੋਟ ਅਤੇ ਮੋਨੋਕੋਟ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੋ ਆਮ ਰੂਪਾਂਤਰ ਹਨ।
ਵਧਦੀ ਖੁਸ਼ਕਤਾ ਨੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਅੱਗਾਂ ਦੀ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਗ ਨੇ ਦੇਰ ਪਲਾਈਸਟੋਸੀਨ ਤੋਂ ਅੱਗ-ਅਨੁਕੂਲ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਵੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਲਗਭਗ 38,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤਲਛਟ ਵਿੱਚ ਚਾਰਕੋਲ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੀਆਂ ਤਾਰੀਖਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਫਾਇਰ-ਸਟਿੱਕ ਫਾਰਮਿੰਗ ਵਰਗੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਅੱਗ ਨੇ ਸਕਲੇਰੋਫਿਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਜੰਗਲ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ 'ਤੇ। ਅੱਗ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲਣ ਵਿੱਚ ਯੂਕੇਲਿਪਟਸ ਅਤੇ ਬੈਂਕਸੀਆ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਲਿਗਨੋਟਿਊਬਰ ਅਤੇ ਐਪੀਕੋਰਮਿਕ ਬਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪੁਨਰਜਨਮ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਨਸਲਾਂ ਸੇਰੋਟਿਨੀ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਿਰਫ ਗਰਮੀ ਅਤੇ/ਜਾਂ ਧੂੰਏਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਬੀਜ ਦੀ ਰਿਹਾਈ। ਜ਼ੈਂਥੋਰੋਆ ਘਾਹ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਅਤੇ ਆਰਕਿਡ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕਿਸਮਾਂ ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਫੁੱਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਜੀਵ ਭੂਗੋਲ
ਬਾਇਓਜੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਅਤੇ ਜੂਓਗੋਗ੍ਰਾਫੀ ਵਿੱਚ, ਇਕੱਲੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਇੱਕ ਖੇਤਰ (ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਖੇਤਰ) ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਲੇਖਕ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਖੇਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ।
ਫਾਈਟੋਜੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਵਿੱਚ, ਤਖ਼ਤਾਜਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੇਠਲੇ ਸਥਾਨਕ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਫੁੱਲਵਾਦੀ ਰਾਜ (ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਰਾਜ) ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਪਲੈਟੀਜ਼ੋਮੈਟੇਸੀ (ਹੁਣ ਪਟੇਰੀਡੇਸੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ), ਆਸਟ੍ਰੋਬੇਲੀਏਸੀਏ, ਇਡੀਓਸਪਰਮੇਸੀ, ਗਾਇਰੋਸਟੈਮੋਨੇਸੀਏ, ਬਾਉਰੇਸੇਸੀਏਸੀ, ਈਰੋਸਟੈਮੋਨੇਸੀਏ, ਡੇਵਿਡੈਸੇਸੀਆ, ਈਰੋਸਟੇਮੋਨਾਸੀਏ, ਡੇਵਿਡੈਸੇਸੀਆ, ਈਰੋਸਟੈਮੋਨੇਸੀਏ, ਡੇਵਿਡਸੀਆਸੀ, ਈਰੋਸਟੇਮੋਨਾਸੀ, ਅਕਾਨੀਆਸੀਏ, ਟ੍ਰੇਮੈਂਡਰੇਸੀ, ਟੈਟਰਾਕਾਰਪੇਏਸੀ, ਬਰੂਨੋਨਿਆਸੀ, ਬਲੈਂਡਫੋਰਡੀਆਸੀ, ਡੋਰੀਅਨਥਾਸੀਏ, ਡੇਸੀਪੋਗੋਨੇਸੀ ਅਤੇ ਜ਼ੈਂਥੋਰੋਏਸੀਏ । ਇਹ Eupomatiaceae, Pittosporaceae, Epacridaceae, Stackhousiaceae, Myoporaceae ਅਤੇ Goodeniaceae ਦਾ ਮੂਲ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਹੈ। ਵਧੇਰੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਪਰਿਵਾਰ ਹਨ ਪੋਏਸੀ, ਫੈਬੇਸੀ, ਐਸਟਰੇਸੀ, ਆਰਕਿਡੇਸੀ, ਯੂਫੋਰਬੀਆਸੀ, ਸਾਈਪਰਸੀਏ, ਰੁਟਾਸੀਏ, ਮਿਰਟਾਸੀਏ (ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੈਪਟੋਸਪਰਮੋਇਡੀਏ ) ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੀਸੀਏ।
ਬਨਸਪਤੀ ਕਿਸਮ
right|thumb|220x220px| ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ 2009 ਦੇ ਐਟਲਸ ਆਫ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਰਿਸੋਰਸਜ਼ ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਬਨਸਪਤੀ ਸਮੂਹ right|thumb|220x220px| ਹਮੌਕ ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨ, ਹਰੇ ਹਮੌਕ ਟ੍ਰਾਈਓਡੀਆ ਪਂਗੇਨ ਹਨ ਅਤੇ ਨੀਲੇ-ਸਲੇਟੀ ਹਮੌਕ ਟ੍ਰਾਈਓਡੀਆ ਬੇਸਡੌਵੀ ਹਨ। ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਬਨਸਪਤੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਨਸਪਤੀ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਿਰਧਾਰਕ ਬਾਰਸ਼ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਾਪਮਾਨ ਜੋ ਪਾਣੀ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਟਿਲਤਾ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸਕੀਮਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। 2022 ਤੱਕ, NVIS (ਨੈਸ਼ਨਲ ਵੈਜੀਟੇਸ਼ਨ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ) ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਬਨਸਪਤੀ ਨੂੰ 33 ਮੁੱਖ ਬਨਸਪਤੀ ਸਮੂਹਾਂ, ਅਤੇ 85 ਮੁੱਖ ਬਨਸਪਤੀ ਉਪ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦਾ ਹੈ।
ਸਕੀਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਬਨਸਪਤੀ ਕਿਸਮਾਂ ਉਹ ਹਨ ਜੋ ਸੁੱਕੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਸਫਾਈ ਦੁਆਰਾ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਨਸਪਤੀ ਕਿਸਮ ਹਮੌਕ ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਹਨ ਜੋ ਸੁੱਕੇ ਪੱਛਮੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਦੱਖਣੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੇਸੀ ਬਨਸਪਤੀ ਦਾ 23% ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਟ੍ਰਾਈਓਡੀਆ ਜੀਨਸ ਦੀਆਂ ਹਨ। ਜ਼ਾਇਗੋਚਲੋਆ ਸਿੰਪਸਨ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਵਰਗੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਰੇਤਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹੋਰ 39% ਦੇਸੀ ਬਨਸਪਤੀ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਦੁਆਰਾ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:
ਨਾੜੀ ਦੇ ਪੌਦੇ
ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਨਾੜੀ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ 30,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਣਿਤ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ, ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਐਂਜੀਓਸਪਰਮਜ਼, ਬੀਜ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗੈਰ-ਐਂਜੀਓਸਪਰਮਜ਼ (ਜਿਵੇਂ ਕੋਨੀਫਰ ਅਤੇ ਸਾਈਕੈਡ), ਅਤੇ ਸਪੋਰ-ਬੇਅਰਿੰਗ ਫਰਨ ਅਤੇ ਫਰਨ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 11% ਕੁਦਰਤੀ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ; ਬਾਕੀ ਦੇਸੀ ਜਾਂ ਸਥਾਨਕ ਹਨ। ਵੈਸਕੁਲਰ ਪਲਾਂਟ ਫਲੋਰਾ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਕੰਮ ਚੱਲ ਰਹੀ ਫਲੋਰਾ ਆਫ਼ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕ੍ਰੋਨਕਵਿਸਟ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਈਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਦੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੂਚੀ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।
ਉੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ 'ਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਬਨਸਪਤੀ ਬਾਕੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ; ਕੈਕਟੀ, ਬਿਰਚ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਾੜੀ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇਸੀ ਬਨਸਪਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ 9 ਪਰਿਵਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਨਾੜੀ ਬਨਸਪਤੀ 85% ਸਥਾਨਕ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ; ਇਹ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਨਾੜੀ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਅੰਤਮਵਾਦ ਦਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਝ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪ੍ਰੋਟੀਏਸੀ, ਮਿਰਟਾਸੀਏ, ਅਤੇ ਫੈਬੇਸੀ ਦੇ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਐਂਜੀਓਸਪਰਮਸ
ਮੂਲ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਬਨਸਪਤੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੋਨੋਕੋਟਾਈਲਡਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਵਾਲਾ ਪਰਿਵਾਰ ਪੋਏਸੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਬਾਂਸ ਦੇ ਬਾਮਬੁਸਾ ਅਰਨਹਮਿਕਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਸਪਿਨਫੈਕਸ ਤੱਕ ਜੋ ਸੁੱਕੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਾਈਓਡੀਆ ਜੀਨਸ ਤੋਂ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਆਰਕਿਡ ਦੀਆਂ 800 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਣਿਤ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਚੌਥਾਈ ਐਪੀਫਾਈਟਸ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਆਰਚਿਡ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਿਸਮਾਂ ਪਤਝੜ ਵਾਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ - ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਸੁੱਕੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਰਿਸ਼ ਹੋਣ 'ਤੇ ਉਹ ਕੰਦ ਤੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਉੱਗਦੇ ਹਨ।
ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਐਲਪਾਈਨ ਤਸਮਾਨੀਅਨ ਬਟਨ ਘਾਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਾਈਪੇਰੇਸੀ ਤੋਂ ਟਸੌਕ ਵਰਗੇ ਟਿੱਲੇ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ; Iridaceae ਤੋਂ temperate iris-like forbs ਦੀ ਜੀਨਸ Patersonia ; ਅਤੇ, ਹੇਮੋਡੋਰੇਸੀ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਕੰਗਾਰੂ ਪੰਜੇ । Xanthorrhoea ਘਾਹ ਦੇ ਦਰੱਖਤ, Pandanaceae ਦੇ ਪੇਚ ਹਥੇਲੀਆਂ ਅਤੇ ਹਥੇਲੀਆਂ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਵੱਡੇ ਮੋਨੋਕੋਟ ਹਨ। ਲਗਭਗ 57 ਦੇਸੀ ਹਥੇਲੀਆਂ ਹਨ; ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 79% ਸਿਰਫ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਡਾਇਕੋਟ ਐਂਜੀਓਸਪਰਮਜ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਭਿੰਨ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੇ ਡਾਇਕੋਟ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ: ਫੈਬੇਸੀ, ਮਿਰਟੇਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੀਸੀ । Myrtaceae ਨੂੰ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਵੁਡੀ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਯੂਕੇਲਿਪਟਸ, ਕੋਰੀਮਬੀਆ ਅਤੇ ਐਂਗੋਫੋਰਾ, ਲਿਲੀਪਿਲੀਜ਼ ( ਸਿਜ਼ੀਜੀਅਮ ), ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੇਲਾਲੇਉਕਾ ਅਤੇ ਬੋਟਲਬ੍ਰਸ਼ ਅਤੇ ਝਾੜੀਦਾਰ ਡਾਰਵਿਨੀਆ ਅਤੇ ਲੈਪਟੋਸਪਰਮਮ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟੀਟਰੀਜ਼, ਅਤੇ ਗੇਰਾਲਡਟਨ ਮੋਮ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੇ ਗੱਮ ਦੇ ਰੁੱਖ। ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਪ੍ਰੋਟੀਏਸੀ ਲਈ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੁੱਡੀ, ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੈਂਕਸੀਆ, ਡਰਾਇੰਡਰਾ, ਗਰੇਵਿਲੀਆ, ਹਾਕੇਆ, ਵਾਰਤਾਹ ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੀ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਮੂਲ ਭੋਜਨ ਫਸਲ, ਮੈਕਡਾਮੀਆ ਹੈ। ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤਿੰਨੋਂ ਫਲੀਦਾਰ ਉਪ-ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਹਨ। Caesalpinioideae ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੈਸੀਆ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। Faboideae ਜਾਂ ਮਟਰ-ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਫਲ਼ੀਦਾਰ ਆਮ ਹਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਪਣੇ ਫੁੱਲਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੁਨਹਿਰੀ ਮਟਰ, ਗਲਾਈਸੀਨ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਅਤੇ ਸਟਰਟ ਦੇ ਮਾਰੂਥਲ ਮਟਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। Mimosoideae ਵਿਸ਼ਾਲ ਜੀਨਸ ਏਕੇਸ਼ੀਆ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦਾ ਫੁੱਲਦਾਰ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੁਨਹਿਰੀ ਵਾਟਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੌਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਜੋ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਮੌਸਮੀ ਬਾਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। Asteraceae ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਉਪ-ਪਰਿਵਾਰ Gnaphalieae ਦੁਆਰਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਗਜ਼ ਜਾਂ ਸਦੀਵੀ ਡੇਜ਼ੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ; ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮੂਹ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਹੈ। ਫੁੱਲਦਾਰ ਬੂਟੇ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੂਟਾਸੀਏ, ਸੁਗੰਧਿਤ ਬੋਰੋਨੀਆ ਅਤੇ ਏਰੀਓਸਟੈਮੋਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਏਰੀਮੋਫਿਲਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਾਇਓਪੋਰੇਸੀ, ਅਤੇ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੇ ਫੁੱਲਦਾਰ ਪ੍ਰਤੀਕ ਏਪੈਕ੍ਰਿਸ ਇਮਪ੍ਰੇਸਾ ਦੇ ਨਾਲ ਏਰੀਕੇਸੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। left|thumb|190x190px| ਸੇਨਾ ਓਡੋਰਾਟਾ, ਪੂਰਬੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੀ ਇੱਕ ਫੈਬਾਸੀਏ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਸਖ਼ਤ ਲੱਕੜ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੈਸੁਰੀਨੇਸੀਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੀਚ, ਦਲਦਲ ਅਤੇ ਨਦੀ ਦੇ ਓਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਫਾਗੇਸੀ ਨੂੰ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਨੋਥੋਫੈਗਸ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਰੋਜ਼ੇਲਜ਼ ਦੇ ਰੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੋਰੇਸੀ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੋਰੇਟਨ ਬੇ ਫਿਗ ਅਤੇ ਪੋਰਟ ਜੈਕਸਨ ਫਿਗ, ਅਤੇ ਯੂਰਟਿਕੇਸੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਸਟਿੰਗਿੰਗ ਨੈੱਟਲਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ; ਡੈਨਡ੍ਰੋਕਨਾਈਡ ਮੋਰੋਇਡਸ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਹੈ। ਕੁਆਂਡੋਂਗਸ ਅਤੇ ਦੇਸੀ ਚੈਰੀ, ਐਕਸੋਕਾਰਪਸ ਕਪ੍ਰੈਸੀਫਾਰਮਿਸ ਸਮੇਤ ਚੰਦਨ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਵੀ ਹਨ। ਸਟਰਕੁਲੀਏਸੀ ਦਾ ਬੋਤਲ ਦਾ ਦਰੱਖਤ ਬ੍ਰੈਚੀਚੀਟਨ ਦੀਆਂ 30 ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਲਗਭਗ 75 ਦੇਸੀ ਮਿਸਲੇਟੋਜ਼ ਹਨ ਜੋ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਪਰਜੀਵੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਰਜੀਵੀ ਰੁੱਖ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪੱਛਮੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਟ੍ਰੀ ਹੈ।
ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਲੂਣ ਦਲਦਲ ਅਤੇ ਗਿੱਲੀ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਅਮਰੈਂਥੇਸੀ ਤੋਂ ਲੂਣ ਅਤੇ ਸੋਕੇ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੂਣ ਝਾੜੀਆਂ ( ਐਟ੍ਰਿਪਲੈਕਸ ) ਅਤੇ ਬਲੂਬਸ਼ਾਂ ( ਮੈਰੇਨਾ ਅਤੇ ਚੇਨੋਪੋਡੀਅਮ ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਸੀਲੇ ਪੱਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਦੇਸੀ ਸੁਕੂਲੈਂਟ ਕਾਰਪੋਬਰੋਟਸ, ਕੈਲੈਂਡਰੀਨੀਆ ਅਤੇ ਪੋਰਟੁਲਾਕਾ ਜੀਨਰਾ ਤੋਂ ਹਨ। ਰਸੀਲੇ ਤਣੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯੂਫੋਰਬੀਆਸੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਮੈਂਬਰ ਰਿਸੀਨੋਕਾਰਪੋਸ ਜੀਨਸ ਦੀਆਂ ਗੈਰ-ਰਸਲੇਦਾਰ ਦਿਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਝਾੜੀਆਂ ਹਨ। ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਪੌਦੇ ਜੋ ਸਿੱਲ੍ਹੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨੂੰ ਚਾਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਨਡਿਊਜ਼, ਬਲੈਡਰਵਰਟਸ, ਸੇਫਾਲੋਟਾਸੀਏ ਦੇ ਪਿਚਰ-ਪੌਦੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਸਧਾਰਣ ਹਨ, ਅਤੇ ਨੇਪੈਂਥੇਸੀ ।