cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਬਚਨ ਸਿੰਘ ਘੋਲੀਆ
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਬਚਨ ਸਿੰਘ ਘੋਲੀਆ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 6 ਸਤੰਬਰ 1894 ਨੂੰ ਮੋਗਾ ਜਿਲੇ (ਪੁਰਾਣਾ ਫਿਰੋਜਪੁਰ ਜਿਲਾ) ਦੇ ਪਿੰਡ ਘੋਲੀਆ ਖੁਰਦ ਵਿੱਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸਰਦਾਰ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਸੀ ਤੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸਰਦਾਰਨੀ ਪਰੇਮ ਕੋਰ ਸੀ। ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਸਧਾਰਨ ਕਿਸਾਨੀ ਵਿਚੋਂ ਸੀ ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਤੰਗੀਆਂ-ਤੁਰਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਟੱਬਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੀਆਂ ਦੀ ਹੱਡ-ਭੰਨਵੀਂ ਮੇਹਨਤ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਜਿੰਦਗੀ ਬੋਝ ਹੀ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। 1912 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਪਿੰਡ ਤਰਖਾਣਵੱਧ ਵਾਸੀ ਬੀਬੀ ਪਰਤਾਪ ਕੋਰ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਘਰ ਦੀ ਗਰੀਬੀ ਤੋਂ ਤੰਗ ਆ ਘੋਲੀਆ ਜੀ ਨੇ ਕਮਾਈ ਲਈ ਬਾਹਰਲੇ ਮੁਲਕ ਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਘਰਦਿਆਂ ਤੋ ਚੋਰੀ ਹੀ ਉਹ ਕਲੱਕਤੇ/ਸਿੰਘਾਪੁਰ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ੰਘਾਈ ਜਾ ਪਹੁੰਚੇ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੀਰੂ/ਬੋਲੀਵਿਆ ਦੇਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਦੀ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਅਰਜਨਟਾਈਨਾ ਜਾ ਪਹੁੰਚੇ ਤੇ ਇਥੇ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਬਾਬਾ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਬਿਲਗਾ, ਬਾਬਾ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਤੇ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਉਹ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਸੁਤੰਤਰ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਗੇ ਤੇ ਇਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਖਜਾਨਚੀ ਬਣੇ। ਉਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਮੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਰੂਸੀ ਇਨਕਲਾਬ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਰਭਾਵਤ ਕਰਦਾ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਬਚਨ ਸਿੰਘ ਤਰਖਾਣਵੱਧ, ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ ਮਾਹਲਾ, ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਜੰਡਿਆਲਾ, ਬਾਬਾ ਜਵਾਲਾ ਸਿੰਘ, ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਮੂਸਾਪੁਰ ਤੇ ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ ਬੰਡਾਲਾ ਨਾਲ ਮਾਰਕਸਵਾਦ-ਲੈਨਿਨਵਾਦ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਬਾਰੇ ਸਿਖਿਆ ਲੈਣ ਲਈ 1934 ਵਿੱਚ ਮਾਸਕੋ ਜਾ ਪੁਜੇ। ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਵਿਗਆਨਿਕ ਸਿਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਉਹ 16 ਮਾਰਚ 1937 ਨੂ ਜਨੇਵਾ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਬੰਬਈ (ਮੁੰਬਈ) ਪੁਜੇ ਪਰ ਇੱਕ ਹਫਤੇ ਦੇ ਵਿੱਚ-ਵਿੱਚ ਹੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਕੂਮਤ ਨੇ ਗਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਕੇ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਲਾਹੋਰ ਜੇਹਲ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਕੇ ਸਖਤ ਤਸੀਹੇ ਦਿੱਤੇ। 1937 ਦੇ ਸਾਲ ਹੀ ਪਿੰਡ ਦੋਧਰ ਵਿੱਖੇ ਭਾਰੀ ਕਿਸਾਨ ਕਾਨਫਰੰਸ ਹੋਈ ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਘੋਲੀਆ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਪਿੰਡ-ਪਿੰਡ ਪੁੱਜ ਗਿਆ। ਉਹ ਕਾਂਗਰਸ ਸ਼ੋਸ਼ਲਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਕੇ ਤਿਰ੍ਰਪੁਰਾ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਡੇਲੀਗੇਟ ਵੀ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਮਿੰਟਗੁਮਰੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮੁਜਾਰਾ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਮਜਬੂਤ ਤੇ ਜਥੇਬੰਦ ਕੀਤਾ।ਕਾਮਰੇਡ ਵਧਾਵਾ ਰਾਮ ਜੀ ਵਰਗੇ ਘੁਲਾਟੀਏ ਇਸੇ ਲਹਿਰ ਦੀ ਪੇਦਾਵਾਰ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਮਿੰਟਗੁਮਰੀ ਜਿਲੇ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਵੀ ਬੁਨਿਆਦ ਰੱਖੀ। |ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਵੇਲੇ ਘੋਲੀਆ ਜੀ ਰੂਪੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ|ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1948 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗਰਿਫਤਾਰ ਕਰਕੇ 2 ਸਾਲ ਅੰਬਾਲਾ ਜੇਹਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਰਿਹਾਂ ਹੋਣ ਮਗਰੋ 6 ਮਹੀਨੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਜਰ ਬੰਦ ਕੀਤੇ ਗਏ|ਅਜਾਦ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ 1952 ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਚੋਣਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਸੁਤੰਤਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਲਾਲ-ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਬਾਘਾਪੁਰਾਣਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਐਮ.ਐਲ.ਏ ਚੁਣੇ ਗਏ|
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ
ਓਗੀ ਝੀਲ
ਝੀਲ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਕਈ ਜਰ ਸੈਲਾਨੀ ਕੈਂਪ ਹਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਇੱਕ ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ
ਗਾਮਲਾ ਬਰੋਨ
ਗਾਮਲਾ ਬਰੋਨ (ਪੁਰਾਣਾ ਪੁਲ) ਊਮਿਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਪੁਲ ਹੈ ਜੋ ਉਮੇ ਨਦੀ ਦੇ ਉੱਤੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਦੀ ਲੰਬਾਈ 301 ਮੀਟਰ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਜਦ ਊਮਿਆ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪੁਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤਾਂ ਇਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਰਸਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਰੁੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਸੀ।
ਫਿਨਿਸ਼ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਜਦੋਂ ਰੂਸ ਨੇ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਊਮਿਓ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ 1809 ਵਿੱਚ ਰੂਸੀਆਂ ਨੇ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਤੈਰਦਾ ਪੁਲ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਪੁਲ ਹੜ੍ਹ ਆਉਣ ਉੱਤੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
1863 ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੁਲ ਖੋਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪੁਲ ਪਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਦੇਣੇ ਪੈਂਦੇ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਵੀਡਨ
ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ
ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਨੇਤਾ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਸੂਤਰਬਧ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਆਪਣੇ ਪਦਾਰਥਕ ਸਵਾਰਥ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਇੱਕ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਅਦਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਮਾਨਵੀ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਆਰਥਿਕ ਧਾਰਣਾ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਕੂਲ  ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਉਸ ਦੇ ਕਹਿਣ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋੜਾਂ ਦੇ ਗੁਣਨ  ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸਨ (ਅਤੇ ਹਨ)। ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਭਾਵਨਾ ਲਈ ਨਾਚੱਲਣਯੋਗ ਅਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਮਾਡਲ ਦਾ ਟੀਚਾ, ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ - ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਾਅਨੇ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਜੋਂ, ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਮਾਡਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆਵਾਦ, ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ, ਅਹਿੰਸਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਸਦਭਾਵਨਾ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਜਮਾਤੀ ਯੁੱਧ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦੇ ਤੱਤ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼  ਪਦਾਰਥਵਾਦ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਇਕਸੁਰਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਵੀ ਹੈ। "ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ" ਸ਼ਬਦ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਹਮਾਇਤੀ ਜੇ ਸੀ ਕੁਮਾਰਾਪੱਪਾ ਨੇ ਘੜਿਆ ਸੀ।
ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਚਾਰ
ਸਮਾਜੀ-ਦੁਨਿਆਵੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰ (ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਵਿਚਕਾਰ ਘੱਟ ਹੀ ਅੰਤਰ ਵੇਖਦਾ ਸੀ) ਜੌਨ ਰਸਕਿਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਹੈਨਰੀ ਡੇਵਿਡ ਥੋਰੋ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੌਰਾਨ, ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਤਿ ਗਰੀਬੀ, ਪਛੜੇਪਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਅਸਹਿਯੋਗ ਅੰਦੋਲਨ ਆਰਥਿਕ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਸਨ। ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਕਪੜਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਸਤੀਵਾਦ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਬਲਕਿ ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਅਤੇ ਗਰੀਬੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸਮਝਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਯੂਰਪੀਅਨ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸਮਾਨ ਨੇ ਲੱਖਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ, ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰ ਕਰਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਘਰੇਲੂ ਖਾਦੀ  ਕਪੜੇ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਬਣਾਏ ਸਮਾਨ ਨੂੰ ਵਰਤਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦੇ ਕੇ, ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਨਾਗਰਿਕ ਵਿਰੋਧ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਚੰਪਾਰਨ ਅਤੇ ਖੇੜਾ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂਦੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਗਰੀਬੀ ਵੱਲ ਧੱਕ ਰਹੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਟੈਕਸਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਖ਼ਾਤਮੇ ਲਈ ਮਿੱਲ ਮਾਲਕਾਂ ਅਤੇ ਜਾਗੀਰਦਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ  (ਸਿਵਲ  ਨਾਫੁਰਮਾਨੀ ਅਤੇ ਟੈਕਸ ਵਿਰੋਧੀ ਸੰਘਰਸ਼ ) ਵਿੱਚ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ  ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਹਿਫਾਜ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ।  ਇਸ ਬਗਾਵਤ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜਾਤੀ ਵਿਤਕਰੇ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਜ਼ੁਲਮ ਵਰਗੇ  ਸਮਾਜਕ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖਿਆ, ਸਿਹਤ ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਕਾਰੀ ਯਤਨ ਆਰੰਭ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਸ਼ਰਮ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਸਨ (ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ ਆਸ਼ਰਮ ਰਵਾਇਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ)। ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਮਿਊਨ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਇਸ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰਤਾ, ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣਾ ਭੋਜਨ, ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਦੇ ਸਾਧਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨਗੇ। ਆਸ਼ਰਮਾਂ  ਵਿਚ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਖੇਤ ਅਤੇ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦੇ  ਖੁਦ ਬਣਾਏ ਮਕਾਨ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਸਾਰੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਤੋਂ ਬਰਾਬਰਤਾ ਦੀਆਂ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ,ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।  ਗਾਂਧੀ ਨੇ "ਟਰੱਸਟੀਸ਼ਿਪ" ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਵੀ ਕੀਤਾ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਪਦਾਰਥਕ ਦੌੜ ਅਤੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਦੇ ਲਾਲਚ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਭਿਆਸੀ ਦੂਸਰੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਸਰੋਤਾਂ ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿਚ "ਟਰੱਸਟੀ" ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜਵਾਦੀਆਂ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟਾਂ ਦੇ ਵਿਪਰੀਤ, ਗਾਂਧੀ ਜਮਾਤੀ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਜਮਾਤੀ-ਅਧਾਰਤ ਇਨਕਲਾਬ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਸਮਾਜਿਕ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਗੜਬੜੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਜੋਂ ਵੇਖਦਾ ਸੀ। ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਸਮਾਨਤਾਵਾਦ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਪਦਾਰਥਕ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਸੀ। ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਵਿਚ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਘਨਸ਼ਿਆਮਦਾਸ ਬਿਰਲਾ, ਅੰਬਾਲਾਲ ਸਾਰਾਭਾਈ, ਜਮਨਾ ਲਾਲ ਬਜਾਜ ਅਤੇ ਜੇ ਆਰ ਡੀ ਟਾਟਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਕਈ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਰਤ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿਚ ਅਪਣਾਇਆ ਅਤੇ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
ਸਵਰਾਜ, ਸਵੈ-ਰਾਜ
ਰੁਡੌਲਫ਼ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੀ ਡਰੂ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿਚ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿਚ ਗ਼ਲਤ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਕੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੰਮਤ ਦੀ ਭਾਲ ਕੀਤੀ। ਨਵੀਂ ਹਿੰਮਤ ਵਿੱਚ "ਸਵੈ-ਕਸ਼ਟ" ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਬੰਗਾਲੀ ਢੰਗ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਹਿੰਮਤ ਲੱਭਣ ਵਿਚ, ਉਹ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ 'ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ' ਅਤੇ 'ਅਹਿੰਸਾ' ਦਾ ਮਾਰਗ ਦਰਸਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਵੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਗਾਂਧੀ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਨੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਚਾਰ ਅਰਥ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ: ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਜ਼ਾਦੀ; ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ; ਗਰੀਬੀ ਤੋਂ ਸਮੂਹਕ ਆਜ਼ਾਦੀ; ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਸਵੈ-ਰਾਜ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ।
ਗਾਂਧੀ ਇੱਕ ਸਵੈ-ਵਰਣਿਤ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਰਾਜਕਤਾਵਾਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭਾਰਤ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਅਰਥ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਭਾਰਤ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਕੋਈ ਅੰਡਰਲਾਈੰਗ ਸਰਕਾਰ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਉਸਨੇ ਇਕ ਵਾਰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ "ਆਦਰਸ਼ਕ ਅਹਿੰਸਾਵਾਦੀ ਰਾਜ ਵਿਵਸਥਿਤ ਅਰਾਜਕਤਾ ਹੋਵੇਗੀ।" ਜਦ ਕਿ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ `ਤੇ ਹੇਰਾਰਕੀ ਅਧਾਰਤ ਹਨ, ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਤੱਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਹਰੇਕ ਪਰਤ ਹੇਠਲੀ ਪਰਤ ਉੱਤੇ ਵਧੇਰੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਲੈਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਸਮਾਜ ਇਸ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕੁਝ ਵੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਨੂੰ. ਉਸ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੱਚੇ ਸਵੈ-ਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਈ ਰਾਜ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰੇ।
ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅਹਿੰਸਾਵਾਦੀ ਟਕਰਾਅ ਵਿਚੋਲਗੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਏਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੱਤਾ ਦਰਜਾਬੰਦ ਅਥਾਰਟੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਖ਼ਰ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਏਗੀ, ਜੋ ਅਹਿੰਸਾ ਦੀ ਨੈਤਿਕਤਾ ਨੂੰ ਸਾਕਾਰ ਕਰੇਗੀ। ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਜਿੱਥੇ ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰ ਲਾਗੂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਲੋਕ ਪਰਸਪਰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਵੈ-ਸੰਚਾਲਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਜਦੋਂ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਇਕ ਪੱਤਰ ਮਿਲਿਆ ਜਿਸ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਚਾਰਟਰ ਲਿਖਣ ਵਿਚ ਉਸਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੇ ਤਜਰਬੇ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖੀ ਫਰਜ਼ਾਂ ਦਾ ਇਕ ਚਾਰਟਰ ਹੋਣਾ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।"
ਸੁਤੰਤਰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਅਰਥ ਕੇਵਲ ਸਥਾਪਤ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ, “ਤੁਸੀਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਬਣਾ ਦਿਓਗੇ। ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਇਹ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਇੰਗਲਿਸ਼-ਸਤਾਨ ਕਹਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਉਹ ਸਵਰਾਜ ਨਹੀਂ ਜੋ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ” ਤਿਵਾੜੀ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਗਾਂਧੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵੇਖਦਾ ਸੀ; ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਵਿਅਕਤੀਗਤਤਾ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੇ ਸਵੈ-ਅਨੁਸ਼ਾਸ਼ਨ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨਾ। ਲੋਕਤੰਤਰ ਇਕ ਨੈਤਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਸੱਤਾ ਨੂੰ ਵੰਡਣਾ ਸੀ ਅਤੇ ਹਰ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਗ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਵਰਗ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨੀ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਸੀ ਵਿਵਾਦਾਂ ਨੂੰ ਅਹਿੰਸਾਵਾਦੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੁਲਝਾਉਣਾ; ਇਸ ਲਈ ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਗਾਂਧੀ ਲਈ ਲੋਕਤੰਤਰ ਜੀਉਣ ਦੀ ਜਾਚ ਸੀ।
ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕਤਾ
ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕਤਾ ਵਿਚ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਜਿਹੜਾ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਕੌਮ ਦੀ ਨੈਤਿਕ ਭਲਾਈ ਨੂੰ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਨੈਤਿਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਪਾਪੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਸ਼ੇਅਰਧਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਲਾਭ-ਅੰਸ਼  ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਸ ਵਿਚ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਤੇ ਲੱਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ, ਮਨਾਂ ਅਤੇ ਆਤਮਾਵਾਂ ਤੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੁਆਰਾ ਮਿਣਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹਿਦਾ ਹੈ। ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਧਿਆਨ ਪੈਸੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮਨੁੱਖ ਵੱਲ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸੋਚ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੁੱਢਲਾ ਸਿਧਾਂਤ 'ਸਾਦੇ ਜੀਵਨ' ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ੋਰ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਹੋਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਧਦੀ ਖਪਤਕਾਰੀ ਭੁੱਖ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਜਾਨਵਰ ਦੀ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ' ਸਟੈਂਡਰਡ ਆਫ਼ ਲਿਵਿੰਗ ' ਅਤੇ ' ਸਟੈਂਡਰਡ ਆਫ਼ ਲਾਈਫ ' ਵਿਚਕਾਰ ਫਰਕ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾ ਕੇਵਲ ਰੋਟੀ, ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਮਕਾਨ ਦਾ ਪਦਾਰਥਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਮਿਆਰ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇੱਕ ਉੱਚਾ ਪੱਧਰ ਤਦ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇ, ਪਦਾਰਥਕ ਉੱਨਤੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਲਈ ਗੰਭੀਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੋਵੇ।
ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸੋਚ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਿਧਾਂਤ ਛੋਟੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦਾ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ-ਉਤਪਾਦਨ ਹੈ ਜੋ ਸਥਾਨਕ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ-ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਕਿ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਉਪਲਬਧ ਹੋ ਸਕਣ, ਸਰਵੋਦਿਆ - ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦੇ ਉਲਟ, ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰੇ। ਇਹ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਰਤ-ਬਚਤ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਿਰਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਕਿਰਤ ਨੂੰ ਬੇਲੋੜਾ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਗਾਂਧੀ  ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਦਾ ਘੋਰ ਵਿਰੋਧੀ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਉਸਨੇ ਇਸਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਅਕੇਵੇਂ ਭਰੀਆਂ ਔਕੜਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲਮਕਵੇਂ ਦਮਘੋਟੂਪਣੇ ਨੂੰ ਘਟ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਿੰਗਰ ਸਿਲਾਈ ਮਸ਼ੀਨ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਜੋਂ ਦਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਿਰਤ ਦੇ ਗੌਰਵ 'ਤੇ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਹੱਥੀਂ ਕਿਰਤ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਨਫ਼ਰਤ ਭਰੇ ਵਤੀਰੇ ਦੀ ਵੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਹਰ ਕਿਸੇ ਵਲੋਂ 'ਰੋਟੀ ਲਈ ਕਿਰਤ' ਕਰਨ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ।
ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸੋਚ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਿਧਾਂਤ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਟਰੱਸਟੀਸ਼ਿਪ ਸਿਧਾਂਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਨਾ ਸਿਰਫ ਇਕ ਆਰਥਿਕ ਉੱਦਮ ਦੁਆਰਾ ਵਧੀਆ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਬਲਕਿ, ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਜੋ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਦੀ ਵਾਧੂ ਦੌਲਤ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਆਜ਼ਾਦ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਸਭ ਦੀ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰੀਬ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਅਮਾਨਤ ਵਜੋਂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।  ਉੱਪਰ ਦੱਸੇ ਤਿੰਨ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦਾ ਜੇਕਰ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਸਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਰਵੋਦਿਆ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਿਧਾਂਤ
ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਸਿਧਾਂਤ ਹਨ:
ਸੱਤਿਆ ਅਤੇ ਅਹਿੰਸਾ 'ਪਹਾੜੀਆਂ ਜਿੰਨੇ ਪੁਰਾਣੇ', ਸਨ, ਉਸਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ।   ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਉਸਨੇ ਕਬਜ਼ਾ ਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਸੂਤਰਬੱਧ ਕੀਤਾ। ਕਬਜ਼ਾ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ (ਆਪਣੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ)।  ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੀ ਕਿ ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਬੁਨਿਆਦੀ ਲੋੜਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋਏਗੀ। ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੀਆਂ ਦੁਨਿਆਵੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਿਰਫ ਦੋ ਕੱਪੜੇ, ਘੜੀ, ਸੋਟੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਬਰਤਨ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਅਮੀਰ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਪਤੀਆਂ ਲਈ ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਵਜੋਂ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਸਮਾਜ ਲਈ ਅਮਾਨਤ ਵਜੋਂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ - ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਮਾਲਕ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਟਰੱਸਟੀ ਹਨ।
ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ
ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਅਕਸਰ ਇਹ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਤਰੱਕੀ ਕਰਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਰਾਬਰੀ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਾਕਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਵਰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਢਲੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਵੱਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ 'ਤੇ ਅਮਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਕੌਮੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਆਰਥਿਕ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਅਭਿਆਸ ਸਮਾਜ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਤਬਕਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਢੰਗ ਨਾਲ਼ ਉਭਾਰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵਿਅਰਥ ਹੋਵੇਗਾ।
ਅਖੀਰਲੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿਚ, ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਗੁਣ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਭਾਰਨਾ, ਸੁਧਾਰਨਾ ਅਤੇ ਤਕੜਾ ਕਰਨਾ ਹੈ. ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ, ਆਰਥਿਕ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਨਾਗਰਿਕ ਲਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਲਈ ਨਹੀਂ। ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਹਿੰਸਕ ਪੇਂਡੂ ਆਰਥਿਕਤਾ
ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਸਾਰੇ ਆਰਥਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਅਹਿੰਸਾਵਾਦੀ, ਨੈਤਿਕ ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ ਵਾਲਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸਨੇ ਟਰੱਸਟੀਸ਼ਿਪ, ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਵਿਕੇਂਦਰੀਕਰਣ, ਕਿਰਤ-ਘਣੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਵਰਗਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ। ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਅਹਿੰਸਕ ਹੋਣ ਲਈ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪੇਂਡੂ ਸੋਚ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਹ ਪੇਂਡੂ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਡੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਵਿਚ ਵੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੀ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤੀ ਤਾਂ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਲਈ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਉਦਯੋਗੀਕਰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੇਹਿੱਸ ਜਾਂ ਸਰਗਰਮ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਮੁਕਾਬਲੇ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੇ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਹੋਣ ਲਈ, ਇਸ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਅਤੇ ਸੰਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋਵੇ, ਬਸ਼ਰਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।
ਵਾਤਾਵਰਣਵਾਦ
ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਕਈ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨੇ ਵਾਤਾਵਰਣਵਾਦ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ। ਜੇ ਸੀ ਕੁਮਾਰੱਪਾ ਪਹਿਲਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ 1930 ਅਤੇ 1940 ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਅਤੇ ਮੀਰਾ ਬੇਹਨ ਨੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਡੈਮ ਅਤੇ ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਹਿਸ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਛੋਟੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਨ, ਜੈਵਿਕ ਖਾਦ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਰਸਾਇਣਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਅਤੇ ਘੱਟ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਲੀਆ ਕਮਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਦੇ ਟੀਚੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਅਤੇ ਨਹਿਰੂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਘੱਟ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ। ਗੁਹਾ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਆਧੁਨਿਕ ਵਾਤਾਵਰਣਵਾਦ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕੁਮਾਰੱਪਾ ਨੂੰ “ਗ੍ਰੀਨ ਗਾਂਧੀਅਨ” ਕਿਹਾ ਹੈ।
ਸਮਾਜਵਾਦ ਦੀ ਧਾਰਣਾ
ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਸਮੁੱਚੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਨਜ਼ਰੀਆ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗਾਂਧੀ ਨੇ " ਟਰੱਸਟੀਸ਼ਿਪ " ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਪਦਾਰਥਕ ਹੋੜ ਅਤੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸੀ, ਕਿ ਅਭਿਆਸਕ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਸਰੋਤਾਂ ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ "ਟਰੱਸਟੀ" ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ। ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਆਰਥਿਕ ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਚਰਿੱਤਰ ਸਮਾਜਿਕ ਜ਼ਰੂਰਤ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਨਿਜੀ ਲਾਲਚ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ। ਸਮਾਜਵਾਦ ਦਾ ਮਾਰਗ ਸਿਰਫ ਅਹਿੰਸਕ ਅਤੇ ਜਮਹੂਰੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਮਾਤੀ ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਨਫ਼ਰਤ ਦੀ ਕੋਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਆਤਮਘਾਤੀ ਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗੀ।
ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਅਮਲ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ 1947 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਗਾਂਧੀ ਦੁਆਰਾ ਘਰ ਬੁਣੇ ਖਾਦੀ ਕਪੜਿਆਂ, ਖਾਦੀ  ਪਹਿਰਾਵੇ (ਜਿਸ ਵਿਚ ਗਾਂਧੀ ਟੋਪੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ) ਦੀ ਵਕਾਲਤ  ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਦੇ ਲੋਕ-ਪਸੰਦ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ  ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ, ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਗਾਂਧੀ ਨਾਲੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਸੀ। ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਲਿਆ; ਉਹ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਫਿਰਕੂ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਵਿਚ ਰੁੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਵਿਨੋਬਾ ਭਾਵੇ ਅਤੇ ਜੈਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਰਾਇਣ ਜਿਹੇ ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਕਾਰਕੁਨ ਸਰਵੋਦਿਆ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭੂਮੀ ਵੰਡ, ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਸੁਧਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਾਟੇਜ ਉਦਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪੇਂਡੂ ਆਬਾਦੀ ਵਿਚ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਅੰਦੋਲਨ ਨੇ ਪੇਂਡੂ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਜਮਾਤੀ ਟਕਰਾਅ, ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਅਤੇ ਗਰੀਬੀ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਸਨਅਤੀਕਰਨ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਣ ਨਾਲ ਭੜਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਸਰਵੋਦਿਆ ਵਿੱਚ ਭੂਦਾਨ, ਜਾਂ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰੀ ਦੀ ਮੱਧਯੁਗੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁਜਾਰਾ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।
ਭਾਵੇ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨੇ ਵਰਗ-ਅਧਾਰਤ ਟਕਰਾਅ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਬਗੈਰ ਆਰਥਿਕ ਬਰਾਬਰੀ, ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਮਾਲਕੀਅਤ ਅਤੇ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਭੂਦਾਨ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੁਨਰ ਵੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਨਿਆਂਪੂਰਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਢੰਗ  ਵਜੋਂ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ। ਭੂਦਾਨ ਅਤੇ ਸਰਵੋਦਿਆ ਨੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਗੁਜਰਾਤ, ਕਰਨਾਟਕ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਣੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਫਲਤਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਭਾਵੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ, ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਮਾਤਾਂ ਵਿਚ ਅਨੁਸ਼ਾਸ਼ਨ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਸਥਾਰਕਰਤਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਜੋ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਭਾਰਤੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ (1975–1977) ਦੇ ਉਸ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਦਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਸੀ। ਜੈਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਵੀ ਸੰਗਠਿਤ ਅਪਰਾਧ, ਸ਼ਰਾਬਬੰਦੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਢੰਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ
ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸੋਚ ਦੀ ਸਮਾਜਵਾਦ ਨਾਲ ਨੇੜਤਾ ਕਾਰਨ ਮੁਕਤ-ਮੰਡੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੇ ਵਿਕਲਪ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਦਾਰਥਕ ਹੋੜ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤੇ ਬਿਨਾਂ ਆਰਥਿਕ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਦੇ ਢੰਗ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਂਤੀ, "ਟਰੱਸਟੀਸ਼ਿਪ" ਅਤੇ ਸਹਿਕਾਰਤਾ 'ਤੇ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਆਮਦਨੀ ਵਰਗਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਟਕਰਾਅ ਦੇ ਬਦਲ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ 'ਤੇ ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਫੋਕਸ ਨੂੰ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਗਰੀਬੀ, ਸਮਾਜਿਕ ਟਕਰਾਅ ਅਤੇ ਪੱਛੜੇਪਨ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਦੇ ਇਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਔਜਾਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਾਂਧੀਵਾਦ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਮਾਜਵਾਦ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations
ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ ਮਾਹਲਾ
ਬਾਬਾ ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ ਮਾਹਲਾ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵੱਡਾ ਮਾਹਲਾ ਵਿੱਖੇ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਮੁਦਕੀ-ਬਾਘਾਪੁਰਾਣਾ ਸੜਕ ਤੋਂ ਥੋੜਾ ਹਟਵਾਂ ਹੈ। ਉਹ ਬਾਬਾ ਮਾਹਲਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਏ। ਮਸ਼ਹੂਰ ਇਨਕਲਾਬੀ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਸੁਤੰਤਰ 1929 ਵਿੱਚ ਕਨੇਡਾ ਤੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਪੁੱਜੇ ਤਾਂ ਜੋ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਜਥੇਬੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਅਰਜਨਟਾਈਨਾ ਤੇ ਹੋਰ ਲਾਤਿਨ ਅਮਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦੇਸ਼ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮਾਹਲਾ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਜੂਝਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾ ਲਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ
ਅਜਨਬੀਕਰਨ
ਅਜਨਬੀਕਰਨ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: defamiliarization;ਰੂਸੀ:остранение) ਇੱਕ ਕਲਾਤਮਕ ਤਕਨੀਕ ਹੈ ਜੋ ਦਰਸ਼ਕਾਂ/ਸਰੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਰਚਨਾ ਦੀ ਸਮਝ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਆਮ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਓਪਰੇ ਜਾਂ ਅਜਨਬੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਸਾਡੀ ਜਾਣੀ-ਪਛਾਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਇੰਜ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਓਪਰੀ ਜਿਹੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਦਰਸ਼ਕ/ਸਰੋਤੇ ਉਸਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਗਹੁ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਕਲਾ ਅਤੇ ਥਿਊਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਸੰਕਲਪ ਹੈ, ਡਾਡਾ, ਪੋਸਟਮਾਡਰਨਿਜਮ, ਐਪਿਕ ਥੀਏਟਰ, ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਗਲਪ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਉਘਾ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਜੈਮਿੰਗ ਵਰਗੇ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਾਅਪੇਚ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪਦ 1916 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਕ ਵਿਕਟਰ ਸ਼ਕਲੋਵਸਕੀ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਤਿਹਾਸ
(ਦ ਗਜ਼ਮੈਨ, 2016) ਅਨੁਸਾਰ, ਜੋ ਵਾਕਿਫ਼ ਹੈ ਜਾਂ ਜਿਸਨੂੰ ਜਾਣਿਆ ਸਮਝ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਬੋਧ ਖੁਦ ਬਖ਼ੁਦ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸਦਾ ਅਜਨਬੀਕਰਨ ਸਭਨਾਂ ਜੁਗਤੀਆਂ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਫੰਕਸ਼ਨ ਹੈ। ਅਤੇ ਅਜਨਬੀਕਰਨ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਦੋਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਧੀਮੀ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਕਠਿਨਾਈ (ਵਿਘਨ) ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਇਹਦਾ ਕਾਰਨ ਕਲਾਤਮਕ ਕਾਰਜਵਿਧੀਆਂ (ਜੁਗਤੀਆਂ) ਦੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਹੈ। (ਮਾਰਗੋਲਿਨ 2005)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਲਾ ਤਕਨੀਕਾਂ
ਸੋਭਾ ਸਿੰਘ (ਚਿੱਤਰਕਾਰ)
ਸੋਭਾ ਸਿੰਘ (29 ਨਵੰਬਰ 1901 – 22 ਅਗਸਤ 1986) ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉਘੇ ਸਮਕਾਲੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸਨ।
ਟੋਨੀ ਰੇਇਸ
thumb|262x262px| ਫੋਟੋ: ਵੈਲਟਰ ਕੈਂਪਾਨੈਟੋ / ਅਗੇਂਸੀਆ ਬ੍ਰਾਸੀਲ ਟੋਨੀ ਰੇਇਸ (ਜਨਮ 1964 ਵਿਚ) ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੀ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ, ਜੋ ਗਰੂਪੋ ਡਿਗਿਨੀਡੇਡ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿੱਚ ਗੇਅ, ਲੇਸਬੀਅਨ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸੈਕਸੂਅਲਜ਼ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ (ਐਸੋਸੀਏਓ ਬ੍ਰਾਸੀਲੀਰਾ ਡੀ ਗੇਜ਼, ਲਾਸਬਿਕਸ ਈ ਟ੍ਰਾਂਸਗਨੇਰੋਸ / ਏਬੀਜੀਐਲਟੀ) ਸਨ। 1995 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾਪਕ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਹਰਸ਼ਫੈਲਡ ਐਡੀ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ।
ਸੋਭਾ ਸਿੰਘ (ਚਿੱਤਰਕਾਰ)
ਜੀਵਨ
ਪਿਤਾ ਦੇਵਾ ਸਿੰਘ ਤੇ ਮਾਂ ਅੱਛਰਾਂ ਦੇਵੀ ਦੀ ਕੋਖ ‘ਚੋਂ ਸੋਭਾ ਸਿੰਘ ੨੯ ਨਵੰਬਰ ੧੯੦੧ ਨੂੰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਪੰਜ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਦਾ ਸਾਇਆ ਸਿਰ ਤੋਂ ਉਠ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਗਿਆਰਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਪਿਛੋਂ ਪਿਤਾ ਵੀ ਤੁਰ ਗਏ। ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਘਿਰੇ ਬਾਲਕ ਸੋਭਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਭੈਣ ਲਛਮੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਸੰਭਾਲਿਆ।
ਟੋਨੀ ਰੇਇਸ
ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਜਿਨਸੀਅਤ ਅਤੇ ਸਮੂਹ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਮਾਹਰ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੈਤਿਕਤਾ ਅਤੇ ਯੌਨਤਾ ਵਿੱਚ ਫਲਸਫੇ ਦੀ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਟੋਨੀ ਰੇਇਸ (ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਵਿੱਚ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫਾਰ ਇੰਟੈਗਰਲ ਹੈਲਥ ਐਂਡ ਸਿਟੀਜ਼ਨਸ਼ਿਪ) ਲਈ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕੀ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਵੀ ਹਨ।
ਕੰਮ
1998 ਵਿੱਚ ਟੋਨੀ ਰੇਇਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ: "ਪਿਛਲੇ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 1,600 ਸਮਲਿੰਗੀ ਕਤਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਇਹਨਾਂ ਵਿਚ350 ਟ੍ਰਾਂਸਵੈਸਟਾਂ ਅਤੇ 61 ਲੈਸਬੀਅਨ ਸਨ।"
ਸੋਭਾ ਸਿੰਘ (ਚਿੱਤਰਕਾਰ)
ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ
ਆਪਣੇ 85 ਸਾਲ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਸਰਦਾਰ ਸੋਭਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗੁਰੂਆਂ, ਪੀਰਾਂ, ਪੈਗੰਬਰਾਂ, ਭਗਤਾਂ, ਕੌਮੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਆਦਿ ਦੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ-ਕਥਾਵਾਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬਧਤ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਏ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਭਗਵਾਨ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ, ਭਗਵਾਨ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ, ਈਸਾ ਮਸੀਹ, ਹਜ਼ਰਤ ਮੀਆਂ ਮੀਰ, ਭਗਤ ਰਵਿਦਾਸ ਆਦਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਧਾਰਮਿਕ ਚਿੱਤਰ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ, ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ, ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ, ਪੰਡਤ ਨਹਿਰੂ, ਲਾਲ ਬਹਾਦਰ ਸਾਸ਼ਤਰੀ ਵਰਗੇ ਕੌਮੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਵੀ ਬਣਾਏ ਹਨ। ਕਲਾ-ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਹਕਾਰ “ਸੋਹਣੀ-ਮਹੀਂਵਾਲ” ਨੇ ਦਿਵਾਇਆ। ਇਸੇ ਚਿੱਤਰ ਕਾਰਨ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾਂ ਤੇ ਅਮੀਰ ਘਰਾਣਿਆ ਵਿੱਚ ਸਿਮਟੀ ਕਲਾ ਆਮ ਆਦਮੀ ਤਕ ਪਹੁੰਚੀ। ਇਸ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਚਿੱਤਰ ਕਾਰਨ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸੋਭਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਲਾ-ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲੀ।
ਟੋਨੀ ਰੇਇਸ
ਕੰਮ
2006 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ 250 ਸਮਲਿੰਗੀ ਕਤਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
2007 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਕਿ ਆਪਣੀ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਕੌਂਸਲਰ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
ਸੋਭਾ ਸਿੰਘ (ਚਿੱਤਰਕਾਰ)
ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ
ਸਰਦਾਰ ਸੋਭਾ ਸਿੰਘ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚਿੱਤਰ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਬਾਰੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਪੂਰਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਈ ਕਈ ਹਫ਼ਤੇ, ਮਹੀਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲਗੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚਿੱਤਰ ਲਈ ਕਿਸੇ ਮਾਡਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਇਤਿਹਾਸ, ਸਭਿਆਚਾਰ, ਵਿਰਸੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਚਿੱਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਅਧਿਐਨ ਤੇ ਚਿੰਤਨ ਦਾ ਫ਼ਲ ਹਨ।
ਟੋਨੀ ਰੇਇਸ
ਨਿੱਜੀ
2003 ਵਿੱਚ ਟੋਨੀ ਰੇਇਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ, ਜੋ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਲਈ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਨਿਵਾਸ ਪਰਮਿਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਸੋਭਾ ਸਿੰਘ (ਚਿੱਤਰਕਾਰ)
ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ
ਅੰਦਰੇਟਾ ਸਿਥਤ ਇਸ ਸੰਤ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਘਰ ਤੇ ਆਰਟ-ਗੈਲਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਟੀ ਬੀਬੀ ਗੁਰਚਰਨ ਕੌਰ ਬੜੇ ਹੀ ਸਲੀਕੇ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹ ਦਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਲਾ ਬਾਰੇ ਸਰਦਾਰ ਸੋਭਾ ਸਿੰਘ ਕਿਹਾ ਕਰਦੇ ਸਨ, “ਮੇਰੀ ਕਲਾ ਹੀ ਮੇਰਾ ਧਰਮ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਕਰਤੱਵ ਨਿਰਾਕਾਰ ਨੂੰ ਸਾਕਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਕਲਾ ਚਾਹੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਇਹ ਮਾਨਵ ਮਨ ਦੀਆਂ ਅੰਤਰੀਵ ਅਨੂਭੂਤੀਆਂ ਨੂੰ ਛੁਹ ਕੇ ਮਾਨਵ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਤਾਂ ਬੇਕਾਰ ਹੈ। ਉਹੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸਫਲ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਮਾਨਵਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ। ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਦੇ ਮਾਨਸਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਕਲਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਦਿਮਾਗ਼ ਦੀ ਸਮਝਦਾਰੀ, ਦਿਲ ਦੀ ਪਵਿੱਤ੍ਰਤਾ ਅਤੇ ਉਂਗਲੀਆਂ ਦੇ ਹੁਨਰ ਦੀ ਨਿਪੁਨਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।”
ਟੋਨੀ ਰੇਇਸ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1964 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ
ਸੋਭਾ ਸਿੰਘ (ਚਿੱਤਰਕਾਰ)
ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ
ਇਹ ਤਾਲਮੇਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਰ ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਝਲਕਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਲਾ-ਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤ-ਰਸ ਵਿੱਚ ਡੁਬੇ ਹੋਏ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ, ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ, ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਜਾਂ ਪ੍ਰਭਾਤ ਦੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਚਿੱਤਰ, ਸ਼ਿੰਗਾਰ-ਰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਸ਼ਾਰ ਹੀਰ-ਰਾਂਝਾ, ਉਮਰੇ ਖ਼ਿਆਮ ਜਾਂ ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ ਅਤੇ ਵੀਰ ਰਸ ਵਿੱਚ ਦਮਕਦੇ ਹੋਏ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ, ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ, ਯੁਵਰਾਜ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਜਾਂ ਗੋਰਖਾ ਸੈਨਿਕ ਦੇ ਚਿੱਤਰ- ਮੂੰਹ ਬੋਲਦੀ ਤਸਵੀਰ ਹਨ।
ਇਸ ਮਹਾਨ ਕਲਾਕਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ-ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਯੋਗ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਿਆ। ਉਹ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਾਲਚ ਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿ ਕੇ ਇੱਕ ਰਿਸ਼ੀ ਵਾਂਗ ਕਲਾ ਸਾਧਨਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ “ਸਟੇਟ ਆਰਟਿਸਟ” ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਪੰਜਾਬੀ ਯੁਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਾਕਟ੍ਰੇਟ ਦੀ ਆਨਰੇਰੀ ਡਿਗਰੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਨਮ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦੇ ਅਵਸਰ ਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 29 ਨਵੰਬਰ 2001 ਨੂੰ ਇੱਕ ਯਾਦਗਾਰੀ ਡਾਕ ਟਿਕਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਾਦਲ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਦੀ ਪ੍ਰੋ. ਧੁਮਲ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜਨਮ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਰਾਜ ਪੱਧਰ ਦੇ ਸਮਾਗਮ ਆਯੋਜਿਤ ਕਰ ਕੇ ਮੰਨਾਈ। ਅੰਦਰੇਟਾ ਵਿਖੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਦਾ ਨਾਂਅ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂਅ ‘ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਦੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਪਰਚਿਆਂ ਦੇ “ਸ. ਸੋਭਾ ਸਿੰਘ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅੰਕ” ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ। ਬਾਦਲ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਨੂੰ ਦੇਣ ਲਈ ਹਰ ਸਾਲ ਇੱਕ ਲੱਖ ਰੁਪੈ ਦਾ “ਸ. ਸੋਭਾ ਸਿਘ ਪੁਰਸਕਾਰ” ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਹ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿਤਾ। ਜਨਮ ਸਤਾਬਦੀ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਸਮਾਗਮ ਸ. ਸੋਭਾ ਸਿੰਘ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਆਰਟ ਸੋਸਾਇਟੀ ਅਤੇ ਘਟ ਗਿਣਤੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸ. ਤਰਲੋਚਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਯਤਨਾਂ ਸਦਕਾ ਮੰਨਾਏ ਗਏ। 22 ਅਗੱਸਤ 1986 ਤਕ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ੮੫ ਸਾਲ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਤ ਕਲਾਕਾਰ ਜਿਥੇ ਵੀ ਰਹੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਸ ਪਾਸ ਨੂੰ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਸੱਤਰੰਗੀ ਪੀਂਘ ਵਾਂਗ ਘਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵਿੱਖਰ ਗਏ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਲਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1901
ਰੱਸੀ
thumb|ਰੱਸੀ ਦੀ ਕੁਆਇਲ ਇੱਕ ਰੱਸੀ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: rope) ਧਾਗਾ, ਰੇਸ਼ੇ ਜਾਂ ਫਾਈਬਰਸ ਦਾ ਇਕ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜੋ ਇਕ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪਕੜ ਜਾਂ ਬੰਨੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਰੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਤਣਾਅ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਖਿੱਚਣ ਅਤੇ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸੰਕੁਚਿਤ ਤਾਕਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਚਕਦਾਰ ਹਨ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਧੱਕਣ ਜਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਕ੍ਰੇਨ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਰੱਸੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਨਰਮ ਧਾਗੇ, ਅਤੇ ਜੁੜਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਮੋਟੀ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਉਸਾਰੀ
right|thumb|250x250px|ਤਿੰਨਾਂ ਸਟ੍ਰੈਂਡਾ ਕੁਦਰਤੀ ਰੇਸ਼ੇ ਦੀ ਵਲਾਂ ਵਾਲੀ ਰੱਸੀ ਰੱਸੀ ਦਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਲੰਬੇ, ਤਿੱਖੇ, ਰੇਸ਼ੇਦਾਰ ਸਮਗਰੀ ਨਾਲ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕੁੱਝ ਕੁਦਰਤੀ ਜਾਂ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਫਾਈਬਰਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਫਾਈਬਰ ਰੱਸੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਫਾਈਬਰ ਪ੍ਰਤੀਕਰਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਹਨ, ਪਰ ਕੁਝ ਖਾਸ ਨੁਕਸਾਨ ਵੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿਲਕਣ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ।
ਰੱਸੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਆਮ ਕੁਦਰਤੀ ਰੇਸ਼ੇ ਹਨ: ਮਨੀਲਾ ਸਣ, ਸਣ, ਖੰਭ, ਲਿਨਨ, ਕਪਾਹ, ਕੁਆਰ, ਜੂਟ, ਸਟਰਾਅ ਅਤੇ ਸਿਸਲ। ਰੱਸੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਣ ਵਾਲੇ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਫਾਈਬਰਜ਼ ਵਿਚ ਪੋਲੀਪ੍ਰੋਪੀਲੇਨ, ਨਾਈਲੋਨ, ਪੌਲੀਐਸਟਰਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਪੀਏਟੀ, ਐਲਸੀਪੀ, ਵੈਕਟਾਨ), ਪੋਲੀਐਫਾਈਲੀਨ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡੀਨੀਏਮਾ ਅਤੇ ਸਪੈਕਟਰਾ), ਅਰਾਮਡਜ਼ (ਉਦਾਹਰਨ ਟਾਵਰਨ, ਟੈਕਨੋਰਾ ਅਤੇ ਕੇਜਰ) ਅਤੇ ਐਕਰੀਲਿਕਸ (ਜਿਵੇਂ ਡੈਰੇਨ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕੁਝ ਰੱਸੇ ਕਈ ਫਾਈਬਰਾਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਸਹਿ-ਪਾਲੀਰ ਫਾਈਬਰ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। ਵਾਇਰ ਰੱਸੀ ਸਟੀਲ ਜਾਂ ਦੂਸਰੀਆਂ ਧਾਤੂ ਅਲਹਣੀਆਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰੱਸੀਆਂ ਨੂੰ ਰੇਸ਼ਮ, ਉੱਨ ਅਤੇ ਵਾਲ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਤਰੋਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਅਜਿਹੇ ਰੱਸੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਰੇਆਨ ਸਜਾਵਟੀ ਰੱਸੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇਕ ਦੁਬਾਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਰੇਸ਼ਾ ਹੈ।
ਆਕਾਰ ਦਾ ਮਾਪ
ਰੱਸੀ ਦਾ ਲੰਬਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਰੱਸੀ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਿਸਟਮ ਜੋ "ਇੰਚ" (ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਅਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਪ੍ਰੈਫਰਰੀ ਮੇਜਰ) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਰੱਸੇ 1 ਇੰਚ ਦੇ ਵਿਆਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਪ ਦੁਆਰਾ ਮਾਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਛੋਟੀਆਂ ਰੱਸੀਆਂ ਦਾ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਵਿਆਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਤਿੰਨ ਦੁਆਰਾ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (pi ਲਈ ਗੋਲ-ਡਾਊਨ ਮੁੱਲ)। ਮਾਪ ਦੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਨਮੂਨਾ ਵਿਆਸ ਮਿਲੀਮੀਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੱਸੀ ਦੇ ਆਕਾਰ ਲਈ ਮੌਜੂਦਾ ਪਸੰਦੀਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀ ਯੂਨਿਟ ਪ੍ਰਤੀ ਯੂਨਿਟ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਤੀ ਮੀਟਰ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਇਕਾਈਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਰੋਤ ਵੀ ਵੱਡੇ ਰੱਸਿਆਂ ਲਈ "ਰੱਸੀ ਨੰਬਰ" ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਇੰਚ ਦਾ ਚੱਕਰ ਹੈ।
ਵਰਤੋਂ
thumb|200x200px|ਰੱਸੀ ਰੱਸੀ ਉਸਾਰੀ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟਾਂ, ਖੋਜ, ਖੇਡਾਂ, ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਾਗਯਾਦਕ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਰੱਸੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਲਈ, ਅਣਗਿਣਤ ਉਪਯੋਗਾਂ ਲਈ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੰਢਾਂ ਦੀ ਕਾਢ ਕੱਢੀ ਗਈ ਹੈ।
ਪੁੱਲੀਆਂ ਖਿੱਚਣ ਵਾਲੀ ਤਾਜ ਨੂੰ ਇਕ ਹੋਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਮੁੜ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਕੈਨਿਕ ਲਾਭ ਬਣਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਰੱਸੀ ਦੇ ਕਈ ਸੜਕਾਂ ਨੇ ਲੋਡ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੋਏ ਬਲ ਨੂੰ ਗੁਣਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਪਹਾੜ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਰੱਸੇ
thumb|ਪਹਾੜ ਵਾਲੀ ਰੱਸੀ ਦਾ ਸੈਕਸ਼ਨ ਪਹਾੜ ਚੜ੍ਹਨ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਖੇਡ ਅਖੌਤੀ "ਗਤੀਸ਼ੀਲ" ਰੱਸੀ ਵਰਤਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਮੁਫਤ ਡਿੱਗੀ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਲਚਕੀਲੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲੋਡ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਫੈਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਖਮੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ। ਅਜਿਹੇ ਰੱਸੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਕਾਰਨਾਮੈਟ ਉਸਾਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਈ ਰੱਸੀ
ਰੱਸੀ ਇੱਕ ਏਰੀਅਲ ਐਰੋਬੈਟਿਕਸ ਸਰਕਸ ਹੁਨਰ ਵੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਇੱਕ ਲੰਬਕਾਰੀ ਮੁਅੱਤਲ ਰੱਸੀ ਤੇ ਕਲਾਤਮਕ ਅੰਕੜੇ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਰੱਸੀ ਉੱਤੇ ਕੀਤੇ ਟਰਿਕ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਤੁਪਕੇ, ਰੋਲ ਅਤੇ ਲਟਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸੂਬਾ
ਸੂਬਾ ਕਿਸੇ ਸੰਘੀ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਟੇਟ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇਸਨੂੰ ਰਾਜ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਹਿਮਾਚਲ, ਉੱਤਰਾਖੰਡ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ। ਇਹ ਪੂਰਨ ਪ੍ਰਭੂਤ ਰਾਜਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਗੱਲੋਂ ਭਿੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕੁਝ ਮੁੱਖ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਸੰਘ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਮਰਗੜ੍ਹ (ਖਮਾਣੋਂ)
ਅਮਰਗੜ੍ਹ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬੱਸੀ ਪਠਾਣਾਂ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ
ਸੁਧੀਰ ਰੰਜਨ ਸੇਨਗੁਪਤਾ
ਸੁਧੀਰ ਰੰਜਨ ਸੇਨਗੁਪਤਾ ਨੂੰ 1968 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ
ਓਈਗੋਨ ਝੀਲ
ਓਈਗੋਨ ਝੀਲ ( Ойгон нуур ) ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਮੰਗੋਲੀਆ ਵਿੱਚ ਜ਼ਾਵਖਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ।
ਮੰਗੋਲੀਆਈ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਪੁਨਰਜਨਮ ਲਾਮਾ ਜਲਖਾਨਜ਼ ਖੁਤਗਟ ਸੋਡਨੋਮਿਨ ਦਮਦੀਨਬਾਜ਼ਾਰ ਦਾ ਜਨਮ 1874 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ
ਚਮਚਮ
ਚਮਚਮ, ਇਸਨੂੰ ਚੋਮਚੋਮ, ਚੁਮਚੁਮ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਬੰਗਾਲੀ ਮਿਠਾਈ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫਿੱਕਾ ਗੁਲਾਬੀ, ਫਿੱਕਾ ਪੀਲਾ ਅਤੇ ਚਿੱਟਾ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਨਾਰੀਅਲ ਦਾ ਬੂਰਾ ਪਾ ਕੇ ਇਸਨੂੰ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਮੱਗਰੀ
ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਆਟਾ, ਕਰੀਮ, ਮਿੱਠਾ, ਕੇਸਰ, ਨਿੰਬੂ ਅਤੇ ਨਾਰੀਅਲ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਲੰਭਵਾਲੀ
ਲੰਭਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰਜ਼ੀਆ ਸ਼ੇਖ
ਰਜ਼ੀਆ ਸ਼ੇਖ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਸਾਬਕਾ ਟਰੈਕ ਅਤੇ ਫੀਲਡ ਅਥਲੀਟ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਜੈਵਲਿਨ ਥ੍ਰੋ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਹ 50 ਮੀਟਰ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸੀ, ਜਿਹੜੀ ਉਸ ਨੇ 1987 ਦੀਆਂ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਦੋ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ( 1982 ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ 1986 ਸਿਓਲ ) 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ 1987 ਦੀਆਂ ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੇਖ ਨੇ 50.38 ਮੀਟਰ ਸੁੱਟ ਕੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਗੇਮ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 47.80 ਮੀਟਰ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਹਫ਼ਤਾ 2021 ਵਿੱਚ ਸੋਧੇ ਗਏ ਲੇਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations
ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਐਟਮ
ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਐਟਮ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਦਾ ਇੱਕ ਐਟਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਿਜਲਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਨਿਊਟਰਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਓਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਚਾਰਜ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਚਾਰਜ ਵਾਲਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕੁਲਮ ਬਲ ਦੁਆਰਾ ਨਿਊਕਲੀਅਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਤਕਰੀਬਨ 75% ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਬਾਰੀਓਨਿਕ ਪੁੰਜ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ, ਅਲੱਗ ਥਲੱਗ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਪਰਮਾਣੂ (ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ "ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ, ਜਿਆਦਾਤਰ, "ਮੋਨੇਟੋਮਿਕ ਹਾਈਡਰੋਜਨ") ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਬਜਾਏ, ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਐਟਮ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਡਾਇਅਟੋਮਿਕ ਅਣੂ (ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਗੈਸ, H2) ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ "ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਾਇਡਰੋਜਨ" ਅਤੇ "ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਐਟਮ" ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੇ ਵੱਖਰੇ ਅਰਥ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਇੱਕ ਪਾਣੀ ਦੇ ਅਣੂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਪਰਮਾਣੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਐਟਮੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ (ਜੋ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜ ਐਟਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ) ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਪਰਮਾਣੂ ਦੀ ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤਕ ਸਮਝ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਲਈ ਅਹਿਮ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਭੌਤਿਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਆਂਟਮ ਮਾਡਲ
ਸ਼ੀਤਲ ਠੱਕਰ
ਸ਼ੀਤਲ ਠੱਕਰ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਹਿੰਦੀ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਗੁਜਰਾਤੀ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਮਾਡਲਿੰਗ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਬੇਲੀ ਡਾਂਸਿੰਗ ਸਿੱਖੀ ਹੈ।
ਕਰੀਅਰ
ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਸੋਪ ਓਪੇਰਾ ਸਵਾਭਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਕਈ ਹਿੰਦੀ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਏ। ਉਸਨੇ ਨੀਰਜ ਵੋਰਾ ਦੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਨਾਟਕ, ਅਫਲਾਤੂਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀਰੀਅਲ ਸਾਰਾਭਾਈ ਬਨਾਮ ਸਾਰਾਭਾਈ ਵਿੱਚ ਸੋਨੀਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਪ੍ਰਾਂਤ
ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਂਤ ਲਗਭਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਰਾਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਵੰਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੋਮਨ ਪ੍ਰਾਂਤ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਇਟਲੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਸੰਪਤੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖੇਤਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਇਕਾਈ ਸੀ। ਪ੍ਰਾਂਤ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਸਲ ਪ੍ਰਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, "ਪ੍ਰਾਂਤ" ਇੱਕ ਅਲੰਕਾਰਿਕ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ"।
ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਕਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਦੂਸਰੇ ਸਥਾਨਕ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਆਪਣੀ ਨਸਲੀ ਪਛਾਣ ਦੇ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਕਈਆਂ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਕੇਂਦਰੀ ਜਾਂ ਸੰਘੀ ਅਥਾਰਟੀ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ। ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੀਨ ਜਾਂ ਫਰਾਂਸ, ਸੂਬੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਦੇ ਨਾਲ।
ਰਾਮਗੜ੍ਹ (ਖਮਾਣੋਂ)
ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬੱਸੀ ਪਠਾਣਾਂ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਹਾਰਟਬਰਨ
ਹਾਰਟਬਰਨ 1986 ਵਰ੍ਹੇ ਦੀ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕਨ ਕਾਮੇਡੀ ਡਰਾਮਾ ਫਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਮਿਕ ਨਿਕੋਲਸ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਮੇਰਿਲ ਸਟਰੀਪ ਅਤੇ ਜੈਕ ਨਿਕੋਲਸਨ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਇਸਦਾ ਸਕਰੀਨਪਲੇਅ ਨੋਰਾ ਇਫਰਨ ਦੇ ਇਸੇ ਨਾਂ ਵਾਲੇ ਲਿਖੇ ਅਰਧ-ਸਵੈਜੀਵਨੀਮੂਲਕ ਨਾਵਲ ਉੱਪਰ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ ਜੋ ਉਸਦੇ ਕਾਰਲ ਬਰਨਸਟ੍ਰੀਨ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਮਾਰਗਰੇਟ ਜੇਅ, ਜੋ ਕਿ ਸਾਬਕਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਜੇਮਸ ਕਲਿੰਘਨ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਸੀ, ਨਾਲ ਗੁਪਤ ਪ੍ਰੇਮ ਸੰਬੰਧਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ।
ਫਿਲਮ ਨਿਊਯੌਰਕ ਦੇ ਇੱਕ ਫੂਡ ਲੇਖਕ ਦੇ ਬਾਰੇ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਦੇ ਇੱਕ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੇ ਕਾਲਮ-ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵਿਆਹ ਕਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਸੰਬੰਧ ਹਨ।
ਆਲੋਚਨਾ
ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ ਸਮੀਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ। 14 ਪ੍ਰਤੀਕਰਮਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਇਸਨੂੰ ਰੌਟਨ ਟਮੈਟੋਸ ਤੋਂ 50 ਫੀਸਦੀ ਰੇਟਿੰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਰੈਫ਼ਲੇਸ਼ੀਆ
ਰੈਫ਼ਲੇਸ਼ੀਆ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ਥਾਈਲੈਂਡ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲੀਪਾਈਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪਰਜੀਵੀ ਬੂਟਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਫੁੱਲ ਬਨਸਪਤ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।  ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲ ਛੂਹਣ ਨੂੰ ਮਾਸ ਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੜੇ ਹੋਏ ਮਾਸ ਦੀ ਸੜਾਂਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਕੁਝ ਕੀਟ-ਪਤੰਗੇ ਇਸ ਵੱਲ ਖਿੱਚੇ ਚਲੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੂਸਰੇ ਬੂਟਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤ ਚੂਸਦਾ ਹੈ। thumb|ਰੈਫ਼ਲੇਸ਼ੀਆ ਦਾ ਫੁੱਲ
ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਕਾਸਦ
ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਸਾਹਨੀ, ਜਾਂ "ਕਾਸਦ" (1924-2008) ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ ਵੀ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਟੇਜੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦਾ ਥੰਮ੍ਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਸਦ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਦੌਰਾਨ ਗਾਹ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਥਾਂ 'ਤੇ ਵਸਣ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਹ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ। 1962 ਵਿੱਚ, ਕਾਸਦ ਨੂੰ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪੱਤਰ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ, 1999 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ ਦੇ ਜਨਮਦਿਨ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਕਾਸਦ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਚਾਰ ਧੀਆਂ ਸਨ।
2022 ਵਿੱਚ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ 14 ਵੀਂ ਬਰਸੀ 'ਤੇ, ਜੱਸੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਕਲਾਸਿਕ ਕਾਵਿਕ ਸੰਗੀਤ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਗੀਤ ਜ਼ਾਰੀ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਟਕਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ
ਖਾਣਜੋਗ ਸਮਾਨ ਦੀ ਹਿਫਾਜ਼ਤ
ਖਾਣਜੋਗ ਸਮਾਨ ਦੀ ਹਿਫ਼ਾਜ਼ਤ ਸੋਧਣ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲਣ ਦੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਪਰਿਕਿਰਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਣ (ਗੁਣਵੱਤਾ, ਖਾਦਿਅਤਾ ਜਾਂ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਮੁੱਲ ਵਿੱਚ ਕਮੀ) ਦੀ ਉਸ ਪਰਿਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੂਖਮ ਜੀਵਾਣੁਆਂ ਦੁਆਰਾ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂ ਤੇਜ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਯੱਦਪਿ ਕੁੱਝ ਤਰੀਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੌੰਮਿਅ ਬੈਕਟੀਰੀਆ, ਜਿਵੇਂ ਖਮੀਰ ਜਾਂ ਕਵਕ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂਕਿ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੁਣ ਬੜਾਏ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਖਾਦਿਅ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਰਾਖਵਾਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ (ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪਨੀਰ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ)। .ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਮੁੱਲ, ਸੰਰਚਨਾ ਅਤੇ ਸਵਾਦ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਅਨੁਰਕਸ਼ਣ, ਖਾਦਿਅ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਰਾਖਵਾਂ ਰੱਖਣ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤੀਕ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਆਸ਼ਰਿਤ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਇੱਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਖਾਣ ਲਾਇਕ ਹੈ, ਉਹ ਦੂਜੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਿਫਾਜ਼ਤ ਪਰਿਕ੍ਰੀਆ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਕਵਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵਾਣੁ ਦੀ ਵਾਧਾ ਨੂੰ ਰੋਕਨਾ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਲ ਸੜੀ ਹੋਈ ਦੁਰਗੰਧ ਪੈਦਾ ਕਰਣ ਵਾਲੀ ਚਰਬੀ ਦੇ ਆਕਸੀਕਰਣ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨੂੰ ਮੱਧਮ ਕਰਣਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਰਿਕ੍ਰੀਆ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਤਹਿਤ ਭੋਜਨ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਸਮਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਪਰਿਪਕਵਨ ਅਤੇ ਵਿਵਰਣਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਾਵਰੋਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਟੇ ਹੋਏ ਸੇਬਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਆ ਸਵਰੂਪ ਪਾਚਕਰਸ ਸੰਬੰਧੀ ਭੂਰਾਪਨ ਦਾ ਹੋਣਾ। ਕੁੱਝ ਹਿਫਾਜ਼ਤ ਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖਾਦਿਅ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਉਪਚਾਰ ਦੇ ਬਾਦ ਸੀਲਬੰਦ ਕਰਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰਜੀਵਾਣੁਵਾਂਦੁਆਰਾ ਫੇਰ ਦੂਸਿ਼ਤ ਕਰਣ ਵਲੋਂ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ; ਹੋਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੁਕਾਉਣਾ, ਖਾਦਿਅ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮਾਂ ਤੱਕ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਬੂ ਦੇ ਸੰਗਰਹਿਤ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹੈ।
ਇਸਪ੍ਰਕਰਿਆਵਾਂਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਣ ਦੇ ਆਮ ਤਰੀਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ਸੁਕਾਉਣਾ, ਸਪ੍ਰੇ ਡਰਾਇੰਗ, ਫਰੀਜ ਡਰਾਇੰਗ, ਪ੍ਰਸੀਤਨ, ਨਿਰਵਾਤ - ਪੈਕਿੰਗ, ਡਿੱਬਾਬੰਦੀ, ਸਿਰਪ, ਚੀਨੀ ਕਰਿਸਟਲੀਕਰਣ ਅਤੇ ਖਾਦਿਅ ਵਿਕਿਰਣ ਵਿੱਚ ਹਿਫਾਜ਼ਤ, ਅਤੇ ਪਰਿਕਸ਼ਕ ਜਾਂ ਅਕਰਮਕ ਗੈਸਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਾਰਬਨ ਡਾਇਆਕਸਾਇਡ ਮਿਲਾਣਾ। ਹੋਰ ਵਿਧੀਆਂ ਜੋ ਨਹੀਂ ਕੇਵਲ ਖਾਦਿਅ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਰਾਖਵਾਂ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਪਿਤੁ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਵਾਦ ਦੀ ਵੀ ਵਾਧਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਚਾਰ ਬਣਾਉਣਾ, ਲੂਣ ਮਿਲਾਣਾ, ਧੁੰਆ ਦੇਣਾ, ਸਿਰਪ ਜਾਂ ਸ਼ਰਾਬ ਵਿੱਚ ਰਾਖਵਾਂ ਕਰਣਾ, ਚੀਨੀ ਕਰਿਸਟਲੀਕਰਣ ਅਤੇ ਕਯੋਰਿੰਗ, ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਾਣਾ ਪੀਣਾ
ਕੁਮਾਰਾਕੋਮ
ਕੁਮਾਰਾਕੋਮ ਕੇਰਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਸਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਰਬੜ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੈਲਾਨੀ ਆਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਮਾਰਾਕੋਮ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਲੱਛੀ
ਲੱਛੀ 1949 ਦੀ ਇੱਕ ਹਿੱਟ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਹੰਸਰਾਜ ਬਹਿਲ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪਿੱਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ, ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਅਤੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਦ ਬੇਗਮ, ਐੱਸ ਬਲਬੀਰ ਅਤੇ ਸਵਿਤਾ ਸੁਮਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਮੁਲਕ ਰਾਜ ਭਾਖੜੀ, ਨਜ਼ੀਮ ਪਾਨੀਪਤੀ ਅਤੇ ਮੁਨਸਿਫ਼ ਇਸ ਦੇ ਗੀਤਕਾਰ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਦਾ ਗਾਇਆ, "ਨਾਲੇ ਲੰਮੀ ’ਤੇ ਨਾਲੇ ਕਾਲ਼ੀ, ਵੇ ਚੰਨਾ ਰਾਤ ਜੁਦਾਈਆਂ ਵਾਲੀ" ਅਤੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਦ ਬੇਗਮ ਦਾ ਗਾਇਆ, "ਮੇਰੀ ਲੱਗਦੀ ਕਿਸੇ ਨਾ ਵੇਖੀ, ਟੁੱਟਦੀ ਨੂੰ ਜੱਗ ਜਾਣਦਾ" ਹਿੱਟ ਸਾਬਤ ਹੋਏ। ਲਤਾ ਅਤੇ ਰਫ਼ੀ ਦਾ ਗਾਇਆ ਦੋਗਾਣਾ, "ਕਾਲ਼ੀ ਕੰਘੀ ਨਾਲ਼ ਕਾਲ਼ੇ ਵਾਲ਼ ਪਈ ਵਾਹੁਨੀ ਆਂ" ਵੀ ਹਿੱਟ ਹੋਇਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਜਸਟਿਸ ਮਿਸ਼ਨ
ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਜਸਟਿਸ ਮਿਸ਼ਨ (ਆਈਜੇਐਮ) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕਾ-ਆਧਾਰਿਤ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫਾ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਹੈ।
ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬਾਂਦਰ
thumb|260x260px|ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੀ ਫੋਟੋ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬਾਂਦਰ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੀ ਇਕ ਲੜੀ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਕਾਰ ਸੁਬੋਧ ਗੁਪਤਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਫੌਜੀ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸਿਰ ਚਿੱਤਰਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੂਰਤੀਆਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ "ਤਿੰਨ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਬਾਂਦਰਾਂ" ਦੇ ਦਰਸ਼ਨੀ ਰੂਪਕ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਵਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ- "ਬੁਰਾਈ ਨਾ ਦੇਖੋ, ਬੁਰਾਈ ਨਾ ਸੁਣੋ, ਬੁਰਾਈ ਨਾ ਬੋਲੋ" ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਡਿਜ਼ਾਇਨ
ਤਿੰਨ ਸਿਰ ਸਟੀਲ ਦੇ ਪਕਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬਰਤਨਾਂ, ਰਵਾਇਤੀ ਟਿਫ਼ਨ ਅਤੇ ਕੱਚ ਦੇ ਕਟੋਰਿਆਂ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਤੱਤ ਵੱਖਰੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ - ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸਿਰਾਂ ਵਿਚ ਇੱਕ ਗੈਸ ਮਾਸਕ, ਇੱਕ ਟੋਪ ਅਤੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੀ ਜੋੜੀ ਅਤੇ ਕੁੰਡ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਦਰਸ਼ਨ
ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੀ ਇਹ ਲੜੀ ਗੁਪਤਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਕਲਾਕਾਰੀ ਦੀ ਦੋਹਰੀ ਜਾਂਚ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ, ਜਨਤਕ ਅਤੇ ਨਿਜੀ, ਗਲੋਬਲ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। "ਬੁਰਾਈ ਨਾ ਵੇਖੋ, ਬੁਰਾਈ ਨਾ ਸੁਣੋ, ਬੁਰਾਈ ਨਾ ਬੋਲੋ" ਮੁਹਾਵਰੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਉਭਰੇ ਸਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨੀ ਰੂਪਕ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਵਜੋਂ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਂਦਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਢੱਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਦੂਸਰੇ ਨੇ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਤੀਸਰੇ ਕੰਨ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਗੁਪਤਾ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ, ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਮਕਾਲੀ ਬਸਤੀਵਾਦ, ਜ਼ੁਲਮ ਅਤੇ ਅਨਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਵਕ ਲੜਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਥਾਨ
ਜਦੋਂ ਤੋਂ 2008 ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਮੂਰਤੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਵਿਚ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੈਕ ਸ਼ੈਨਮੈਨ ਗੈਲਰੀ (ਮਾਰਚ – ਅਪ੍ਰੈਲ 2008) ਵਿੱਚ "ਸਟਿੱਲ, ਸਟੀਅਲ, ਸਟੀਲ" ਸ਼ੋਅ ਆਦਿ।
ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਦੋਹਾ, ਕਤਰ ਵਿੱਚ ਕਟਾਰਾ ਕਲਚਰਲ ਵਿਲੇਜ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੂਰਤੀਆਂ ਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ
ਇਲਹਾਨ ਉਮਰ
ਇਲਹਾਨ ਉਮਰ (ਜਨਮ 1982) ਮਿਨੀਸੋਟਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸੋਮਾਲੀ ਅਮਰੀਕਨ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਨਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਨਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੀ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੈ। 2016 ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਿਨੀਸੋਟਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਹਾਊਸ ਲਈ ਡੈਮੋਕਰੈਟਿਕ ਕਿਸਾਨ-ਮਜ਼ਦੂਰ ਪਾਰਟੀ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। 2018 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਸਦਨ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ, ਕਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਚੋਣ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹੋਏ: ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਸੋਮਾਲੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਹੈ, ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਨਾਗਰਿਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਿਨੇਸੋਟਾ ਤੋਂ ਚੁਣੀ ਪਹਿਲੀ ਗੈਰ-ਗੋਰੀ ਔਰਤ ਹੈ। ਉਹ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਦੋ ਮੁਸਲਿਮ ਔਰਤਾਂ (ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਦੀ ਰਸ਼ੀਦਾ ਤਲੈਬ ਦੇ ਨਾਲ) ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਹੈ।
ਉਮਰ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰੈਸਿਵ ਕਾਕਸ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਤਨਖਾਹ, ਕਿਫਾਇਤੀ ਰਿਹਾਇਸ਼, ਵਿਆਪਕ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕਰਜ਼ਾ ਮੁਆਫ਼ੀ, ਬਚਪਨ ਦੇ ਆਗਮਨ ਲਈ ਮੁਲਤਵੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਅਤੇ ਯੂ.ਐਸ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਕਸਟਮਜ਼ ਇਨਫੋਰਸਮੈਂਟ (ਆਈਸੀਈ) ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਟਰੰਪ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਪਾਬੰਦੀ ਸਮੇਤ ਟਰੰਪ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀਆਂ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਸਖਤ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਈਆਂ ਲਈ ਮੌਤ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ, ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਹੋਰ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ, ਅਤੇ ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ ਦੁਆਰਾ ਝੂਠੇ ਤੇ ਗੁੰਮਰਾਹਕੁੰਨ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਅਕਸਰ ਆਲੋਚਕ, ਉਮਰ ਨੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਫਲਸਤੀਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੰਦੋਬਸਤ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਪ੍ਰੋ-ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਪੱਖੀ ਲੌਬੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਉਮਰ ਦਾ ਜਨਮ 4 ਅਕਤੂਬਰ 1982 ਵਿੱਚ ਸੋਮਾਲੀਆ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸੱਤ ਭੈਣ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸਣ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਮੱਧ ਵਰਗੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਇਲਹਾਨ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਨੂਰ ਉਮਰ ਮੁਹੰਮਦ ਮੂਲ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਸੋਮਾਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਟਰੇਨਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਯਮਨੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਮਰ ਅਜੇ ਨਿਆਣੀ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਮਰ ਗਈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਡੈਡੀ ਅਤੇ ਦਾਦਾ ਨੇ ਪਾਲਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਦਾਦਾ ਅਬੂਕਰ ਸੋਮਾਲੀਆ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੀ ਅਤੇ ਉਮਰ ਦੇ ਕੁਝ ਚਾਚੇ ਅਤੇ ਮਾਸੀਆਂ/ਚਾਚੀਆਂ ਵੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਕਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਅਕਾਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਸੋਮਾਲੀਆ ਭੱਜ ਗਏ ਅਤੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਸੋਮਾਲੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗਰੀਸਾ ਕਾਊਂਟੀ, ਕੀਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਾਦਾਬ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ।
ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1992 ਵਿੱਚ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਮਰ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ 1995 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਖੇ ਸ਼ਰਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਅਰਲਿੰਗਟਨ, ਵਰਜੀਨੀਆ ਵਿੱਚ ਰਹੇ, ਮਿਨੀਏਪੋਲਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਅਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੱਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਟੈਕਸੀ ਡਰਾਈਵਰ ਵਜੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਡਾਕਘਰ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਦੌਰਾਨ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕਾਕਸ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੁਭਾਸ਼ੀਏ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਵਰਜੀਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਸਮੇਂ ਦੀ ਧੱਕੇਸ਼ਾਹੀ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਸੋਮਾਲੀ ਦਿੱਖ ਅਤੇ ਹਿਜਾਬ ਪਹਿਨਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ।
ਉਮਰ ਨੇ ਐਡੀਸ਼ਨ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਥੇ ਸਵੈਇੱਛੁਕਤਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਨੌਰਥ ਡਕੋਟਾ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਹੀ। ਉਮਰ ਮਿਨੀਸੋਟਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਹਮਫਰੀ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਪਬਲਿਕ ਅਫੇਅਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਨੀਤੀਗਤ ਫੈਲੋ ਸੀ।
ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ
ਉਮਰ ਨੂੰ ਮਿਨੀਏਪੋਲਿਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਮੀਡੀਆ ਆਊਟਲੈੱਟ ਮਿਸ਼ੇਲ ਤੋਂ 2015 ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ। ਇਹ ਇਨਾਮ ਹਰ ਸਾਲ ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
2017 ਵਿੱਚ, ਟਾਈਮ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੇ ਉਮਰ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ "ਫਰਸਟਸ: ਔਰਤਾਂ ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਬਦਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ" ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ 46 ਔਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਿਪੋਰਟ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਤੰਬਰ 18 ਦੇ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ "ਪੰਜ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਬਦਲ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ" ਵੌਗ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਰਵਰੀ 2018 ਦੇ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਐਨੀ ਲੇਬੋਵਿਟਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਫੋਟੋਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮੀਡੀਆ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ
2018 ਵਿੱਚ, ਉਮਰ ਨੂੰ ਕਾਰੂਨ ਬੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਾਲੇ ਮਾਰੂਨ 5 ਦੇ "ਗਰਲਜ਼ ਲਾਇਕ ਯੂ" ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
2018 ਦੀ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਟਾਈਮ ਫਾਰ ਇਲਹਾਨ (ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਸਟੇਨਮੈਨ ਸਟਰਿਨ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ ਨਿਊ ਬੇਰੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਨੋਰਾਹ ਸ਼ਾਪਿਰੋ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ) ਉਮਰ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਇਸ ਨੂੰ ਟ੍ਰਿਬੈਕਾ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਅਤੇ ਮਿਲ ਵੈਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਜੁਲਾਈ 2019 ਦੇ ਟ੍ਰੰਪ ਦੇ ਟਵੀਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿ ਸਕੁਐਡ- ਇੱਕ ਸਮੂਹ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਮਰ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਰੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਹਨ - ਨੂੰ "ਵਾਪਸ" ਉਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਉਹ ਆਏ ਸਨ, ਉਮਰ ਅਤੇ ਸਕੁਐਡ ਦੇ ਦੂਜੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੀ. ਐਨ. ਐਨ. ਦੁਆਰਾ ਟੇਪ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੇ ਪੋਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਸਾਲ 2002 ਵਿੱਚ, ਉਮਰ ਅਹਿਮਦ ਅਬਦਿਸਲਾਨ ਹਿਰਸੀ (né ਅਦੇਨ) ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਨੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਲਾਇਸੈਂਸ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਅਰਜ਼ੀ ਨੂੰ ਅੰਤਮ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਮਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਧਾਰਤ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੋੜੇ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਸਨ। ਉਮਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 2008 ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਉਮਰ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਾਗਰਿਕ ਅਹਿਮਦ ਨੂਰ ਸੈਦ ਐਲਮੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। 2011 ਵਿਚ, ਉਸ ਦਾ ਅਤੇ ਐਲਮੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ-ਅਧਾਰਤ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਾਲ ਉਮਰ ਦਾ ਹਿਰਸੀ ਨਾਲ ਮੇਲ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ 2012 ਵਿੱਚ ਤੀਸਰਾ ਬੱਚਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। 2017 ਵਿਚ, ਐਲਮੀ ਅਤੇ ਉਮਰ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ 2018 ਵਿੱਚ, ਉਮਰ ਅਤੇ ਹਿਰਸੀ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਮਿਨੀਆਪੋਲਿਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਮਰ ਦੀ ਧੀ ਇਸਰਾ ਹਿਰਸੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਲਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਹੜਤਾਲ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
7 ਅਕਤੂਬਰ, 2019 ਨੂੰ, ਉਮਰ ਨੇ ਹਿਰਸੀ ਤੋਂ ਤਲਾਕ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ। 5 ਨਵੰਬਰ, 2019 ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਨੂੰ ਅੰਤਮ ਰੂਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਮਾਰਚ 2020 ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਟਿਮ ਮੈਨੇਟ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ।
ਚਕੋਠੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਸ਼ਮੀਰ
ਪ੍ਰੋ. ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ
'''ਪ੍ਰੋ. ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ''' (11 ਜਨਵਰੀ 1918 - 26 ਅਕਤੂਬਰ 2008) ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸਨ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਹਿੰਦੀ, ਉਰਦੂ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ
ਬੀਲਦਮੁਸੀਟ
ਬੀਲਦਮੁਸੀਟ (ਫੋਟੋ ਅਜਾਇਬਘਰ) ਊਮਿਓ, ਸਵੀਡਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਸਮਕਾਲੀ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
2012 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਜੋ ਊਮਿਆ ਆਰਟਸ ਕੈਂਪਸ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਨਵਾਂ ਬੀਲਦਮੁਸੀਟ ਇੱਕ ਸੱਤ ਮੰਜਿਲੀ ਇਮਾਰਤ(ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ: ਹੈਨਿੰਗ ਲਾਰਸਨ ਆਰਕੀਟੈਕਟ) ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ 19 ਮਈ 2012 ਨੂੰ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਖੋਲੀ ਗਈ।
ਇਸ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਖਿੜਕੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਫੇਦ ਰੰਗ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਜੈਜ਼ੀ ਬੀ
ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬੈਂਸ (ਜਨਮ 1 ਅਪਰੈਲ 1975), ਜੈਜ਼ੀ ਬੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ਼ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲ਼ਾ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ। ਜੈਜ਼ੀ ਬੀ ਦਾ ਜਨਮ ਦੁਰਗਾਪੁਰ, ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ, ਜਲੰਧਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਪੰਜ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਵੈਨਕੂਵਰ, ਕਨੇਡਾ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਉਸਦੀ ਬਰਮਿੰਘਮ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਜੈਜ਼ੀ ਬੀ ਨੂੰ ਭੰਗੜੇ ਦਾ ਸਿਰਤਾਜ (Crown Prince of Bhangra) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ
ਜੈਜ਼ੀ ਨੇ 12 ਸਟੂਡੀਓ ਐਲਬਮਾਂ, ਅਤੇ ਦੋ ਧਾਰਮਿਕ ਐਲਬਮਾਂ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਟਰੈਕਾਂ 'ਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਿਤ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1975
ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਔਜਲਾ
ਨਾਹਰ ਸਿਘ ਔਜਲਾ ਇੱਕ ਕੈਨੇਡਾ ਰਹਿੰਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ।
ਜੀਵਨ
ਨਾਹਰ ਦਾ ਜਨਮ ਨਸਰਾਲੀ ਪਿੰਡ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਖੰਨਾ ਤੋਂ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਜਾਂਦੀ ਰੋਡ ਤੋਂ ਹਟਵਾਂ ਤੇ ਪਿੰਡ ਈਸੜੂ ਦੇ ਲਾਗੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਹਰ ਸਿਘ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਬਚਨ ਸਿਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਗੁਰਦੇਵ ਕੌਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਤੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬੀ.ਏ ਖੰਨਾ ਦੇ ਏ. ਐਸ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦਿਆ ਨਾਹਰ ਸਿਘ ਔਜਲਾ ਨੇ ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ. ਨਾਹਰ ਸਿਘ ਔਜਲਾ ਪੀ. ਐਸ. ਯੂ ਜੱਥੇਬੰਦੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਬਣੇ। ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਜਿਹੇ ਖੇਤੀ ਬਾੜੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰ 'ਚ ਜੰਮਿਆ ਪਲਿਆ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਗ਼ਰੀਬ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਹੁਦੀਆਂ ਵਧੀਕੀਆਂ ਬਾਰੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਸੁਚੇਤ ਸੀ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮਨ 'ਤੇ ਸਮਾਜ 'ਚ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਖਾਹਿਸ਼ ਹੋਰ ਖਾਹਿਸ਼ਾਂ ਨਾਲੋਂ ਭਾਰੀ ਹੋ ਨਿੱਬੜੀ ਵਰਨਾਂ ਮੈਂ 800 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੌੜਾਕ ਦਾ ਵਧੀਆ ਐਥਲੀਟ ਸੀ। ਨਾਹਰ ਸਿਘ ਔਜਲਾ ਕਾਲਜ ਸਮੇਂ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਬੜਾ ਸ਼ੌਕ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ 'ਚ ਮੈਂ ਪਸਿਧ ਨਾਟਕਕਾਰ ਭਾਜੀ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿਘ ਦੇ ਨਾਟਕਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਭਾਵਿਤ ਸੀ ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਕਾਲਜ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਸਮੇਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ 'ਚ 'ਲੋਕ ਕਲਾ ਕੇਂਦਰ ਨਸਰਾਲੀ' ਨਾਂ ਦੀ ਨਾਟਕ ਮੰਡਲੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਨਾਹਰ ਸਿਘ ਔਜਲਾ ਦਾ ਵਿਆਹ 1986 ਵਿੱਚ ਅਵਤਾਰ ਕੌਰ ਔਜਲਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਜੋ ਕਨੇਡਾ ਦੀ ਵਸਨੀਕ ਸੀ ਅਤੇ 1987 ਵਿੱਚ ਨਾਹਰ ਸਿਘ ਔਜਲਾ ਕਨੇਡਾ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰਆਤ
990 ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਨਾਹਰ ਸਿਘ ਔਜਲਾ ਕੁਝ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਸੋਚ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ ਕਈ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪੋਗਰਾਮ ਦੇਖੇ। ਫਿਰ ਨਾਹਰ ਸਿਘ ਔਜਲਾ ਈਸਟ ਇਡੀਅਨ ਵਰਕਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਬਣੇ। ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਬਾਰੇ ਬੜੀ ਨਵੁੇ ਨਵੇਂ ਤਰੀਕੀਆ ਨਾਲ ਕਮ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਪਰ 1984 ਦੀ ਮਵਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਜਥੇਬਦੀ ਦਾ ਕਮ ਰੁਕ ਗਿਆ। 1991 'ਚ ਫਿਰ ਇਸ ਜਥੇਬਦੀ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰ ਕਰਨ ਦਾ ਉਪਰਾਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਚੋਣ ਸਮੇਂ ਹੀ ਮੈਂ ਸਬਰ ਸਮਤੀ ਨਾਲ ਜਨਰਲ ਸਕੈਟਰੀ ਚੁਣ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਨਾਹਰ ਸਿਘ ਔਜਲਾ ਨੇ 1992 'ਚ 23 ਮਾਰਚ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪੋਗਰਾਮ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਰਗਮੰਚ ਦੀ ਸ਼ੁਰਆਤ ਕੀਤੀ। ਇੱਥੇ ਨਾਹਰ ਸਿਘ ਔਜਲਾ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 'ਇਨਕਲਾਬ ਜ਼ਿਦਾਬਾਦ' ਨਾਂ ਦੀ ਸਕਿੱਟ ਲਿਖ ਕੇ ਆਪ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਕੇ ਸਟੇਜ਼ ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਾਹਰ ਸਿਘ ਔਜਲਾ ਕਾਫ਼ੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਮਿਲਿਆਂ ਅਤੇ ਰਗਮੰਚ ਦੀ ਸ਼ੁਰਆਤ ਕੀਤੀ। ਸ਼ੁਰ ਵਿੱਚ ਨਾਹਰ ਸਿਘ ਔਜਲਾ ਨੇ ਕਈ ਸਕਿੱਟਾਂ ਲਿਖੀਆ. ਫਿਰ ਸਨ 2004 ਵਿੱਚ ਨਾਹਰ ਸਿਘ ਔਜਲਾ ਇੱਕ ਟੀ.ਵੀ. ਹੋਸਟ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ 'ਚੇਤਨਾ' ਨਾਂ ਦੇ ਪੋਗਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾ ਨਾਟਕ 'ਅਹਿਸਾਸ' ਲਿਖਿਆਂ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ 2005 ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਉਪਰ ਦਿਖਾਇਆਂ ਗਿਆ। ਇਸ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਨਾਹਰ ਸਿਘ ਔਜਲਾ ਦੀ ਬੇਟੀ ਨੇ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਰ ਸਾਲ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਤੇ ਨਾਹਰ ਸਿਘ ਔਜਲਾ ਲਿੱਖ ਕੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਫਿਰ ਸਨ 2011 ਵਿੱਚ ਨਾਹਰ ਸਿਘ ਔਜਲਾ ਨੇ ਚੇਤਨਾ ਟੀ.ਵੀ. ਪੋਗਰਾਮ ਬਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਦੀ ਸਟੇਜ਼ਤੇ ਨਾਟਕ ਖੇਡਣੇ ਸ਼ੁਰ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਨਾਹਰ ਸਿਘ ਔਜਲਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਂ ਕਨੇਡਾ 'ਚ ਵਸਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸੱਮਸਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਸਬਧਿਤ ਹੁਦੇ ਹਨ। ਨਾਹਰ ਸਿਘ ਔਜਲਾ ਨੇ ਇੱਕ ਨਾਟਕ 'ਡਾਲਰਾਂ ਦੀ ਦੌੜ' ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚੈਨਲਾ ਤੇ ਦਿਖਾਇਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਟਕਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖਕ
ਪੁਸ਼ਪਾ ਗੁਜਰਾਲ ਸਾਇੰਸ ਸਿਟੀ ਜਲੰਧਰ
ਪੁਸ਼ਪਾ ਗੁਜਰਾਲ ਸਾਇੰਸ ਸਿਟੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ-ਕਪੂਰਥਲਾ ਸੜਕ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਗੁਜਰਾਲ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਅਦਾਰਾ 72 ਏਕੜ 'ਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।