cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਮਨੀ ਹੀਸਟ
ਮੰਨੀ ਹਾਈਸਟ (La casa de papel, ਤਰਜਮਾ: ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਦਾ ਘਰ) ਇੱਕ ਸਪੇਨੀ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਦਾ ਚੋਰੀ ਅਪਰਾਧ ਡਰਾਮਾ ਲੜੀਵਾਰ ਹੈ। ਐਲੈਕਸ ਪੈਨਿਆ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇਹ ਲੜੀਵਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਸਪੇਨੀ ਨੈਟਵਰਕ ਐਂਟੀਨਾ 3 'ਤੇ 2 ਮਈ 2017 ਤੋਂ 23 ਨਵੰਬਰ 2017 ਤੱਕ 15 ਐਪੀਸੋਡਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨੈੱਟਫਲਿਕਸ ਨੇ 2017 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਲਈ ਇਸਦੇ ਸਟ੍ਰੀਮਿੰਗ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਤੇ ਇਸ ਲੜੀਵਾਰ ਨੂੰ 22 ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਕੱਟ ਕੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਲਈ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ। ਪਹਿਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 20 ਦਸੰਬਰ 2017 ਨੂੰ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜਾ ਭਾਗ 6 ਅਪ੍ਰੈਲ 2018 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2018 ਵਿੱਚ, ਨੈੱਟਫਲਿਕਸ ਨੇ ਇਸ ਲੜੀਵਾਰ ਦਾ ਵੱਡੇ ਬੱਜਟ ਨਾਲ਼ 16 ਨਵੇਂ ਐਪੀਸੋਡਾਂ ਨਾਲ਼ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਕੀਤਾ। ਭਾਗ 3 ਨੂੰ ਅੱਠ ਐਪੀਸੋਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ਼ 19 ਜੁਲਾਈ 2019 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਗ 4 ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਅੱਠ ਐਪੀਸੋਡਾਂ ਨਾਲ਼ 3 ਅਪ੍ਰੈਲ 2020 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਭਾਰਤੀ ਇੰਟਰਪ੍ਰਾਈਜਿਜ਼
ਭਾਰਤੀ ਇੰਟਰਪ੍ਰਾਈਜਿਜ਼ ਲਿਮਿਟੇਡ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਬਹੁ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮੂਹ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1976 ਵਿੱਚ ਸੁਨੀਲ ਮਿੱਤਲ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਐਂਟਰਪ੍ਰਾਈਜਿਜ਼ ਨਿਰਮਾਣ, ਦੂਰਸੰਚਾਰ, ਖੇਤੀ ਕਾਰੋਬਾਰ, ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ, ਪ੍ਰਾਹੁਣਚਾਰੀ, ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕ ਹੈ। ਸਮੂਹ ਦੀ ਫਲੈਗਸ਼ਿਪ ਕੰਪਨੀ, ਭਾਰਤੀ ਏਅਰਟੈੱਲ, ਏਸ਼ੀਆ, ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ, ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਦੇ 18 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਚਾਲਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਹੈ। ਗਾਹਕਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਦੋ ਮੋਬਾਈਲ ਨੈੱਟਵਰਕ ਆਪਰੇਟਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇੰਟਰਪ੍ਰਾਈਜਿਜ਼
ਮੋਤੀ ਝੀਲ
ਮੋਤੀ ਝੀਲ ਕਾਨਪੁਰ ਦੇ ਬੇਨਝਬਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੀਲ ਅਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਬਗੀਚਿਆਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਪਾਰਕ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੈਲਾਨੀ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹੈ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਅੱਜ ਕਮਲਾ ਰਿਟਰੀਟ ਅਤੇ ਮੋਤੀ ਪਾਰਕ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਹਲਚਲ ਵਾਲੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਕਾਨਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਨੋਰੰਜਨ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਦੇ " ਪੂਰਬ ਦਾ ਮਾਨਚੈਸਟਰ " ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਮੋਤੀ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਮੋਤੀ ਅਤੇ ਝੀਲ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਝੀਲ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਮੋਤੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਪਾਰਕ ਨੂੰ ਅਕਸਰ 'ਕਾਨਪੁਰ ਦੇ ਫੇਫੜੇ ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਆਇਤਾਕਾਰ ਝੀਲ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਨੇ, ਕਾਨਪੁਰ ਵਾਟਰਵਰਕਸ ਦੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸੇਪਟਿਕ ਟੈਂਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਹਿਰੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਉਪਾਅ ਵਜੋਂ, ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਨੋਰੰਜਨ ਖੇਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੈਂਡਸਕੇਪਡ ਬਗੀਚਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਚਿਲਡਰਨ ਪਾਰਕ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਕੈਂਪਸ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਨਪੁਰ ਨਗਰ ਨਿਗਮ (ਕਾਨਪੁਰ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ) ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਸਥਿਤ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਨਪੁਰ ਵਿਕਾਸ ਅਥਾਰਟੀ (ਕੇਡੀਏ) ਦਾ ਵਾਟਰ ਟ੍ਰੀਟਮੈਂਟ ਪਲਾਂਟ ਹੈ।
ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਥਾਨ
ਮਨੋਰੰਜਨ ਸਥਾਨ
ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ
ਮਾਲ ਰੋਡ 'ਤੇ ਮੋਤੀ ਝੀਲ ਬੱਸ ਸਟਾਪ ਤੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਟਾਂ ਲਈ ਸਿਟੀ ਬੱਸਾਂ ਫੜੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਰਾਵਤਪੁਰ ਵਿਖੇ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਕਾਨਪੁਰ ਸੈਂਟਰਲ ਹੈ ਜੋ ਮੋਤੀ ਝੀਲ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ। ਕਾਨਪੁਰ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਘਰੇਲੂ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਨਪੁਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦਾ ਮੁਖ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।
ਗੁਲਾਬ ਬਾਈ
ਗੁਲਾਬ ਬਾਈ (1926–1996), ਜੋ ਗੁਲਾਬ ਜਾਨ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਨੌਟੰਕੀ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਟੇਜ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ,  ਰਵਾਇਤੀ ਓਪੇਰਾਨੁਮਾ ਨਾਟਕ-ਰੂਪ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਕਈਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਉੱਘੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਸਫਲ ਨੌਟੰਕੀ ਮੰਡਲੀ ਗ੍ਰੇਟ ਗੁਲਾਬ ਥੀਏਟਰ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 1990 ਵਿੱਚ ਪਦਮਸ਼੍ਰੀ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਰਵਉਚ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਜੀਵਨੀ
ਗੁਲਾਬ ਬਾਈ ਦਾ ਜਨਮ ਸੰਨ 1926 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਫਰੂਖਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਬਾਲਪੁਰਵਾ ਵਿਚ, ਬੇਦੀਆ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪਛੜੀ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1931 ਵਿੱਚ ਕਾਨਪੁਰ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਉਸਤਾਦ ਤ੍ਰਿਮੋਹਨ ਲਾਲ ਅਤੇ ਹਥਰਾਸ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਉਸਤਾਦ ਮੁਹੰਮਦ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਗਾਉਣ ਦੀ ਰਸਮੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਮੋਹਨ ਲਾਲ ਦੀ ਨੌਟੰਕੀ ਗੱਠਜੋੜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਕੇ ਜਨਤਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦੇਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਲਾ ਦੇ ਇਸ ਰੂਪ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਕਲਾਕਾਰ ਬਣ ਗਈ।ਜਲਦੀ ਹੀ, ਉਸਨੇ ਗਾਉਣ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸਦਾ ਨਾਮ, ਗੂਬਾ ਜਾਨ ਪਿਆ।
ਉਸਦੀ ਵੱਧਦੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਅਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਮੋਹਨ ਲਾਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖ਼ੁਦ ਆਪਣਾ ਨੌਟੰਕੀ ਟਰੁੱਪ, ਗ੍ਰੇਟ ਗੁਲਾਬ ਥੀਏਟਰ ਕੰਪਨੀ, ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸਫਲਤਾ ਹਥ ਲੱਗੀ ਸੀ। ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਵਧਦੀ ਉਮਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤਕ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ। ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ, ਸੁਖਬਦਨ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨੰਦਾ ਗੁਹਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਖ਼ੁਦ ਆਪਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਲਾਕਾਰ ਬਣੀ। ਉਸ ਦੀ ਬੇਟੀ, ਮਧੂ, ਵੀ ਇੱਕ ਜਾਣੀ ਪਛਾਣੀ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਸਮੇਂ, ਨੌਟੰਕੀ ਦੀ ਕਲਾ, ਇੱਕ ਕਲਾ ਰੂਪ ਵਜੋਂ, ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੀ ਚਲੀ ਗਈ।
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 1990 ਵਿੱਚ ਪਦਮਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ। ਛੇ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦੀ 70 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੀਪਤੀ ਪ੍ਰਿਯ ਮਹਿਰੋਤਰਾ ਨੇ ਗੁਲਾਬ ਬਾਈ: ਨੌਟੰਕੀ ਥੀਏਟਰ ਦੀ ਰਾਣੀ (Gulab Bai: The Queen of Nautanki Theatre) ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਪੈਨਗੁਇਨ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਜੀਵਨੀ ਕਹਾਣੀ ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਦਾ ਵੀ ਥੀਮ ਬਣੀ ਸੀ, ਜੋ ਮਈ 2014 ਵਿੱਚ ਕਾਨਪੁਰ ਵਿਖੇ ਸਟੇਜ ਤੇ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1996 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1926 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕਾਵਾਂ
ਪੀਸਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਪੀਸਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਇਤਾਲਵੀ: Università di Pisa, UniPi) ਇਟਲੀ ਦੇ ਪੀਸਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਇਤਾਲਵੀ ਜਨਤਕ ਖੋਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1343 ਵਿੱਚ ਪੋਪ ਕਲੇਮੈਂਟ VI ਦੇ ਇੱਕ ਹੁਕਮ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀ 19 ਵੀਂ ਪੁਰਾਣੀ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਇਟਲੀ ਦੀ 10 ਵੀਂ ਪੁਰਾਣੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ। ਏਆਰਡਬਲਯੂਯੂ ਅਤੇ ਕਿ Qਐਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੇ 10 ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦੇ 400 ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ. ਇਹ ਯੂਰਪ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਅਕਾਦਮਿਕ ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਗਾਰਡਨ ਉਰੋਟਾ ਬੋਟੈਨੀਕੋ ਡੀ ਪੀਸਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1544 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
ਪੀਸਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪੀਸਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਕੂਓਲਾ ਨੌਰਮੇਲ ਸੁਪੀਰੀਅਰ ਅਤੇ ਸੈਂਟ ਐਨਾ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਐਡਵਾਂਸ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ. ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਲਗਭਗ 50,000 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਨ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 46,000 ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਅਤੇ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਹਨ, ਅਤੇ 3,500 ਡਾਕਟੋਰਲ ਅਤੇ ਸਪੈਸ਼ਲਿਕੇਸ਼ਨ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਹਨ
ਮੌਲੀ :ਮੰਗਲਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ
ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ । ਇਸ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਪੂਰਵ ਆਰੀਆ ਕਾਲ ਤਕ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ । ਇਸ ਧਰਤੀ ' ਤੋਂ ਬਾਹਰੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੀ ਆਮਦ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਦੇ ਦਵੰਦ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿੱਖ ਚੇਤਨਾ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ । ਇਸ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੇ ਕਈ ਪੁਰਾਤਨ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ, ਬਾਹਰੀ ਕਰਮ ਕਾਂਡਾਂ ਨੂੰ ਨਕਾਰ ਕੇ ਇਕ ਨਵੀਂ ਚੇਤਨਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ । ਲੋਕ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨੇ ਇਸ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਪਰ ਨਾਲ ਨਾਲ ਅਚੇਤ ਤੌਰ ' ਤੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵਿਰਸੇ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਰੱਖਿਆ । ਮੌਲੀ , ਜਿਸ ਦੀ ਸਿੱਖ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਮਹੱਤਤਾ ਨਹੀਂ , ਪਰ ਵੈਦਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਗੂੜਾ ਸੰਬੰਧ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ - ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਸਦੀਵੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ ਹੈ । ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਕਾਰਜ ਮੱਲੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਧੂਰਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਮੌਲੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਖੰਮਣੀ ਜਾਂ ਮੰਗਲ - ਸੂਤਰ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ , ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਗਾ ਹੈ , ਜੋ ਚੰਗੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਗਾ , ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ , ਉੱਥੇ ਇਹ ਧਾਗਾ ਬਦਰੂਹਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ । ਮੌਲੀ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਸਿਖਰ , ਚੋਟੀ , ਜੁੜਾ ਵੀ ਹੈ । ਸ਼ੁਰੂ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਗੇ ਨੂੰ ਜੁਡ਼ੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ । ਲੋਕ ਮੱਤ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਧਾਗਾ ਸੁਹਾਗ ਦੀ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ । ਜੁਡ਼ੇ ਜਾਂ ਬੋਦੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨੂੰ ਮੈਲੀ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ । ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਇਸ ਲਈ ਕਾਲਾਪਾਕਾ ( kalapaka ) ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿਚ ਕਲਾਵਾ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਕਲਾਵਾ ਸੂਝ ਦਾ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੱਛਾ ਹੈ , ਜੋ ਟੈਕਣੇ ( ਅਟੇਰਨ ) ਉੱਤੇ ਲਪੇਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇਸਦਾ ਸੂਤਰ ਰਕਤਪੀਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਨੂੰ ਮੰਗਲ ਕਾਰਜਾਂ ਸਮੇਂ ਹੱਥ ਅਤੇ ਘੜੇ ਉਪਰ ਲਪੇਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਉਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਅੱਟਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਜਨੇਊ , ਮੰਗਲ - ਸੂਤਰ , ਮੌਲੀ ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਗੇ ਹਨ । ਸ਼ੁਰੂ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸਮਾਨਾਰਥਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ । ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਪਰਿਵਰਤਨ ਆਇਆ ਹੈ । ਅੱਜ - ਕੱਲ੍ਹ ਇਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਦ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਅਰਥਾਂ ਦੇ ਧਾਰਨੀ ਹਨ ।
ਦਇਆ ਕਪਾਹ ਸੰਤੋਖੁ ਸੂਤੁ ਜਤੁ ਗੰਢੀ ਸਤੁ ਵਟੁ ॥ ਏਹੁ ਜਨੇਊ ਜੀਅ ਕਾ ਹਈ ਤ ਪਾਡੇ ਘਤੁ ॥
( ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, ਪੰਨਾ 471)
ਹਿੰਦੂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ ਅੱਜ ਵੀ ਜਨੇਊ ਪਾਉਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦਾ ਸਰੂਪ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ । ਇਹ ਜਨੇਊ ਆਮ ਤੌਰ ' ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਅਸ਼ੁਭ ਕਾਰਜਾਂ ' ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦਾ ਜਨੇਊ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ , ਕਿਉਂਕਿ ਜੋਤਿਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਚੰਦਰਮਾ ਨਾਲ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ । ਕਪਾਹ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਚਿੱਟਾ ਸੂਤਰ ਧੁੱਪ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਜਲਦੀ ਪੀਲਾ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੀਲਾ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਮੌਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ੁਭ ਕਾਰਜਾਂ ਸਮੇਂ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮੰਗਲ - ਸੂਤਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਮੰਗਲ - ਸੂਤਰ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਮੰਗਲ + ਸੂਤਰ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ । ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਮੰਗਲ ਦਾ ਅਰਥ ਅਨੰਦ, ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਉਤਸਵ ਹੈ ।
ਮੰਗਲ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ , ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਨਾਲ ਵੀ ਹੈ । ਇਸ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਸੰਬੰਧੀ ਕਈ ਮਿਥ ਕਥਾਵਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ । ਬ੍ਰਹਮ ਵੈਵਰਤ ਪੁਰਾਣ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੀਰਜ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ । ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਅਨੁਸਾਰ ਮੰਗਲ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਪਸੀਨੇ ਤੋਂ ਹੋਈ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ । ਵਾਮਨ ਪੁਰਾਣ ਅਨੁਸਾਰ ਮੰਗਲ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚੋਂ ਡਿਗੀ ਬੁੱਕ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਸੀ । ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦੇ ਇਸ ਪੁੱਤਰ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ , ਜਿਸ ਤੋਂ ਮੰਗਲਵਾਰ ਦਾ ਨਾਂ ਰੱਖਿਆ ਹੈ , ਦਾ ਰੰਗ ਲਾਲ ਹੈ । ਲਾਲ ਰੰਗ ਸ਼ੋਖ ਤੇ ਉਤੇਜਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ । ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਚ ਲਾਲ ਰੰਗ ਗਿਆਨ ਦੀ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਬੌਧਿਕ ਹੈ । ਇਹ ਰੰਗ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਤੇ ਦੰਪਤੀ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਰਥ ਰੱਖਦਾ ਹੈ । ਸੁਹਾਗਣਾਂ ਦੇ ਤਿਲਕ ਅਤੇ ਸੰਧੂਰ ਦਾ ਰੰਗ ਲਾਲ ਹੈ । ਮੱਥੇ ' ਤੇ ਲੱਗੇ ਲਾਲ ਤਿਲਕ ਨੂੰ ਮੰਗਲ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ।
ਟੀਕਾ ਸੁ ਚੰਡ ਕੇ ਭਾਲ ਮੇਂ ਦੀਨੇ  ਮਾਨਹੁ ਚੰਦ ਕੇ ਮੰਡਲ ਮੋ ਸਭ
ਮੰਗਲ ਆਨ ਪ੍ਰਵੇਸਹਿ ਕੀਨੋ ।
(ਲੋਕਗੀਤ )
ਦੁਰਗਾ ਦਾ ਮੁਖ ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਲਾਲ ਟਿੱਕਾ ਮੰਗਲ ਹੈ । ਲਾਲ ਰੰਗ ਮੁਹੱਬਤ, ਸਾਹਸ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ।
ਸੂਤਰ ਦਾ ਅਰਥ ਧਾਗਾ, ਜਨੇਊ ਜਾਂ ਸੂਤ ਹੈ । ਇਸਦਾ ਇਕ ਅਰਥ ਪ੍ਰਸੂਤ ਵੀ ਹੈ । ਸੂਤਰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦ ਕਪਾਹ ਦੇ ਖਿੜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਆ ਰੁਪ ਹੈ । ਕਪਾਹ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਜਣਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ । ਕਪਾਹ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਰੇਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ । ਸੂਤਰ ਦਾ ਅਰਥ ਦਰਬ ਘਾਹ ਤੋਂ ਵੀ ਹੈ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਇਸ ਦਰਬ ਘਾਹ ਨੂੰ ਸੂਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਤੇਲ ਤੇ ਹਲਦੀ ਵਿਚ ਭਿਉਂ ਕੇ ਦੁਲਹਨ ਦੀ ਖੱਬੀ ਤੇ ਦੁਲਹੇ ਦੀ ਸੱਜੀ ਵੀਣੀ ਉੱਤੇ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਮੰਗਲ - ਸੂਤਰ ਘਾਹ ਤੋਂ ਬਣੇ ਧਾਗੇ ਦਾ ਹੀ ਇਕ ਰੂਪ ਹੈ । ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੰਗ ਦੇਣ ਲਈ ਹਲਦੀ ( ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਮੰਗਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ) ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ । ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਮੰਗਲ - ਸੂਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਤੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ । ਅੱਜ - ਕੱਲ੍ਹ ਮੰਗਲ - ਸੂਤਰ ਦੇ ਅਰਥ ਸੁਹਾਗਣਾਂ ਦੇ ਗਲ ਵਿਚ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਗਹਿਣੇ ਤਕ ਸੀਮਿਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ । ਇਹ ਮੰਗਲ - ਸੂਤਰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਤਾਰ ਵਿਚ ਕਾਲੇ ਮੋਤੀ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਟਿੱਕੀ ਪਰੋ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਮਹਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਵਰਤ ਸਮੇਂ ਸੁਹਾਗਣਾਂ ਗਲ ਵਿਚ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਧਾਗੇ ਪਾਉਣਾ ਸ਼ੁਭ ਕਾਰਜ ਮੰਨਦੀਆਂ ਹਨ । ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਗ੍ਰਹਿ ਨਾਲ ਹੈ । ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪਹਿਤ ਹੈ , ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਆਹੂਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ ਇਸਦੇ ਰੱਥ ਨੂੰ ਅੱਠ ਪੀਲੇ ਘੋੜੇ ਖਿਚਦੇ ਹਨ । ਇਸ ਲਈ ਲੋਕ ਵੀਰਵਾਰ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ ਪੀਲੇ ਕਪੜੇ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਨਾਲ ਵਰਤ ਰਖਦੇ ਹਨ । ਇਹ ਗ੍ਰਹਿ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ।
ਮੌਲੀ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਧਾਗਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ' ਤੇ ਲਾਲ ਅਤੇ ਚਿੱਟਾ ਜਾਂ ਲਾਲ ਅਤੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਲਾਲ ਰੰਗ ਮੰਗਲ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸ਼ੁਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ , ਉੱਥੇ ਪੀਲਾ ਰੰਗ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ । ਚਿੱਟਾ ਰੰਗ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ । ਹਿੰਦੂ ਜੋਤਿਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਲਾਲ , ਪੀਲੇ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦਾ ਜੋੜ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ੁਭ ਕਾਰਜ ਸਮੇਂ ਇਹਨਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਮੰਗਲ , ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਅਤੇ ਸੇਮ ( ਚੰਦਰਮਾ ) ਤਿੰਨੋਂ ਗ੍ਰਹਿ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ । ਮੱਲੀ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਧਾਗਿਆਂ ਦੇ ਰੰਗ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਹਨ ।ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਮੌਲੀ ਬੰਨ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ , ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।
ਇਕ ਮਿਥ ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮੌਲੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਵਸਤਰ ਦਾ ਹੀ ਰੂਪ ਹੈ । ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਲੋਕ ਘਰ ਆਏ ਮਹਿਮਾਨ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ । ਉਸਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਉਸਦੇ ਮੱਥੇ ' ਤੇ ਲਾਲ ਤਿਲਕ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੀ ਵੀਣੀ ' ਤੇ ਮੌਲੀ ਦਾ ਤੰਦ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੰਦੇ ਸਨ । ਇਸੇ ਪਰੰਪਰਾ ਕਾਰਨ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਸਮੇਂ, ਜੋ ਨਾਰੀਅਲ ਭੇਂਟ ਕੀਤਾ ਹੈ , ਉਸ ਉਪਰ ਮੌਲੀ ਦਾ ਅੱਟਾ ਵਸਤਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲਪੇਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾਰੀਅਲ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ , ਵਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ ਦਾ ਰੂਪ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ । ਨਾਰੀਅਲ ਕੇਵਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ , ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ।
ਮੌਲੀ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਮੰਗਲ - ਸੂਤਰ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਵਰਤ ਸ਼ੁਭ ਕਾਰਜਾਂ ' ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਲਾੜਾ ਤੇ ਲਾੜੀ ਮੌਲੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਦੇ ਜੂੜੇ ( ਮੌਲੀ ) ਵਿਚ ਸ਼ਗਨ ਵਜੋਂ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਸਨ , ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਸਦਾ ਨਾਂ ਮੱਲੀ ਪੈ ਗਿਆ । ਅੱਜ - ਕੱਲ੍ਹ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਹ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕੁਆਰ - ਧੋਤੀ ਅਤੇ ਸੁਹਾਗ - ਪੁੜਾ ( ਜਿਸ ਵਿਚ ਮੱਲੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਵਸਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ) ਦੀ ਰਸਮ ਬੜੀ ਸ਼ਾਨੋ ਸ਼ੌਕਤ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਸੁਹਾਗਣਾਂ ਕਰਵਾ ਚੌਥ ਦੇ ਵਰਤ ਸਮੇਂ ਮੌਲੀ ਦਾ ਤੰਦ ਆਪਣੇ ਵਾਲਾਂ ਵਿਚ ਗੁੰਦਣਾ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਦੀਆਂ ਹਨ ( ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਮੌਲੀ ਦੀ ਥਾਂ ਲਾਲ ਰਿਬਨ ਜਾਂ ਡੋਰੀ ਪਰਾਂਦੀ ਨੇ ਲੈ ਲਈ ਹੈ । ਸੱਗੀ ਫੁੱਲ ਵੀ ਲੀ ਦੀਆਂ ਤੰਦਾਂ ਵਿਚ ਪਰੋ ਕੇ ਸਿਰ ' ਤੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਵੈਦਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਚ ਮੈਲੀ ਨੂੰ ਕੰਕਝ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ । ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਵਰ ਤੇ ਕੰਨਿਆ ਦੀ ਵੀਣੀ ਉੱਤੇ ਮੌਲੀ ਦਾ ਕੰਗਣ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਾਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਕਈ ਗੋਤਾਂ ਵਿਚ ਧਾਗੇ ਦੇ ਨਾਲ ਕੌਡੀਆਂ , ਘੋਗੇ ਤੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਛੱਲੇ ਬੰਨ੍ਹ ਦੇਂਦੇ ਹਨ । ਕਈਆਂ ਗੋਤਾਂ ਵਿਚ ਬਕਰੇ ਦੇ ਵਾਲ , ਕੁੱਝ ਥਾਵਾਂ ' ਤੇ ਮੌਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਠੂਠੀ ਅਤੇ ਛੁਹਾਰੇ ਆਦਿ ਪਰੋਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ । ਇਸ ਨੂੰ ਕਲੀਰਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਸਾਹੇ ਚਿੱਠੀ ਵੀ ਮੌਲੀ ਦੇ ਤੰਦ ਵਿਚ ਲਪੇਟ ਕੇ ਭੇਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਨਿਕਾਹ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਮਿਰਾਸੀ ਜਾਂ ਨਾਈ ਮੌਲੀ ਦੇ ਧਾਗੇ ਨਾਲ ਗਾਨਾ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਹਨ । ਅੱਜ - ਕੱਲ੍ਹ ਇਹ ਕਾਰਜ ਦੋਸਤ ਜਾਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ । ਮੌਲੀ ਦੇ ਇਸ ਰੂਪ ਦੀ ਥਾਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫ਼ੈਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਗਾਨੇ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ । ਹਿੰਦੂ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਲੜਕੇ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਲੋਹੜੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ , ਉਸ ਸਮੇਂ ਨਾਨਕੇ ਮੌਲੀ ਦੇ ਤੰਦ ਵਿਚ ਠੂਠੀ , ਛੁਹਾਰੇ ਅਤੇ ਫੁਲ- ਮਖਾਣੇ ਪਰੋ ਕੇ ਸਿਹਰਾ ਬਣਾ ਕੇ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ । ਕਈ ਥਾਵਾਂ ’ ਤੇ ਇਹ ਕਾਰਜ ਪਿੰਡ ਦੀ ਨੈਣ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ । ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਸ਼ਤਰੀ ਗੋਤ ਵਿਚ ਸਹੁਰੇ ਘਰ ਆਈ ਨਵੀਂ ਵਹੁਟੀ ਦੇ ਗਲ ਵਿਚ ਮੌਲੀ ਦੇ ਤੰਦ ਵਿਚ ਠੂਠੀ ਪਰੋ ਕੇ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਕੁੜੀ ਪੇਕੇ ਘਰ ਫੇਰਾ ਪਾਉਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਭਰਾ ਇਸ ` ਤੇ ਦੰਦੀ ਵੱਢ ਕੇ ਠੂਠੀ ਨੂੰ ਤੋੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਠੂਠੀ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂਵਿਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਚੂੜਾ ਚੜਾਉਣ ਸਮੇਂ , ਪੁੱਛੇ ਨੂੰ ਖਾਰੇ ਬਿਠਾਉਣ ਸਮੇਂ ਮੌਲੀ ਬੰਨ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਜਣੇਪੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਜੱਚਾ ਅਤੇ ਸੱਚਾ ਦੀ ਬਾਂਹ ' ਤੇ ਮੌਲੀ ਦੇ ਧਾਰੀ ਨਾਲ ਪੇਟਲੀ ਵਿਚ ਰਿੰਗ ਜਾਂ ਸੇਤੀ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਤੇਰਵਾਂ ਨਹਾਉਣ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਸਿਲਾ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਮੁੰਡਨ ਸੰਸਕਾਰ ਦੀ ਰਸਮ ਸਮੇਂ ਵੀ ਇਹ ਸ਼ਗਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਸਾਉਣ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਪੇਕੇ ਆਈਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿਹੜਾ ਸੰਧਾਰਾ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ , ਉਸ ਵਿਚ ਸੂਟ , ਮਹਿੰਦੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮੌਲੀ ਦਾ ਅੱਟਾ ਜਾਂ ਰਿੱਬਨ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਕਰਵਾ ਚੌਥ ਦੇ ਵਰਤ ਸਮੇਂ ਅਰਘ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗੜਵੀ ਅਤੇ ਕੁੰਭ ਰੱਖਣ ਸਮੇਂ ਘੜੇ ਅਤੇ ਨਾਰੀਅਲ ਨੂੰ ਮੌਲੀ ਬੰਨ੍ਹਣੀ ਜਾਂ ਘਰ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖਣ ਸਮੇਂ ਚੁਗਾਠ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਮਰਨ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ । ਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਇੱਟ ਨੂੰ ਮੌਲੀ ਬੰਨ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਹਿੰਦੂ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਵਿਚ ਪੱਗ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਹੱਥ ' ਤੇ ਮੌਲੀ ਬੰਨ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ , ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੱਗ ਬੰਨ੍ਹੀ ਜਾਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਹਵਨ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਘਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ' ਤੇ ਮੌਲੀ ਬੰਨ੍ਹਣਾ ਪਵਿੱਤਰ ਕਾਰਜ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ।
ਨੌਰਾਤਿਆਂ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਦੇਵੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੰਜਕਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਉੱਤੇ ਮੋਲੀ ਬੰਨ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਜਾਗਰਣ ਦੀ ਜੋਤ ਵੀ ਮੌਲੀ ਨਾਲ ਜਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਮੌਲੀ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਿਉ ਵਿਚ ਭਿਉਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਜਗਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਜੋਤ ਦੇ ਉਪਰ ਸਿੱਧੀ ਖੜ੍ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਬਲਦੇ ਹੋਏ ਘਿਉ ਦੇ ਛਿੱਟੇ ਜੋਤ ਉਪਰ ਡਿਗਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਜੋਤ ਆਪਣੇ ਆਪ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਸਮੇਂ ਵੀ ਔਰਤਾਂ ਹੱਥ ' ਤੇ ਮੌਲੀ ਬੰਨ੍ਹਣਾ ਸ਼ੁਭ ਲਗਨ ਜਾਂ ਸ਼ਗਨ ਮੰਨਦੀਆਂ ਹਨ । ਧਾਰਮਿਕ ਥਾਵਾਂ ਉਪਰ ਲੋਕ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਸੁਖਨਾ ਸੁਖਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਪੁਰਾਤਨ ਦਰੱਖ਼ਤ ਨਾਲ ਮੌਲੀ ਦਾ ਤੰਦ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ । ਸੁਖਨਾ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਦੇ ਹਨ । ਮੁਹਰਮ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਲੋਕ ਮੌਲੀ ਦੇ ਧਾਗੇ ਨੂੰ ਗਲ ਵਿਚ ਮਾਲਾ ਵਾਂਗ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ।
ਮੌਲੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਭਾਵੇਂ ਬਦਰੂਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਹ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਈ । ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਭੈਣਾਂ ਯੁੱਧ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੀਣੀ ' ਤੇ ਮੌਲੀ ਦਾ ਧਾਗਾ ਬੰਨ੍ਹਦੀਆਂ ਸਨ । ਇਹ ਧਾਗਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਣ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਜੂਝ ਮਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਸੀ । ਇਹੋ ਰੱਖ / ਧਾਗੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੀਤਣ ਨਾਲ ਰੱਖੜੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਗਏ । ਪੂਰਵ ਕਾਲ ਵਿਚ ਇਕ ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਆਸੁਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦੇਵਤੇ ਹਾਰ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਆਸੂਰ ਜਿੱਤ ਵੱਲ ਵੱਧ ਰਹੇ ਸਨ । ਉਸ ਸਮੇਂ ਇੰਦਰ ਅਮਰਾਵਤੀ ਤੋਂ ਨੱਸਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਇੰਦਰਾਣੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਇਕ ਉਪਾਅ ਜਾਣਦੀ ਹੈ , ਜਿਸ ਦੇ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਵੇਗੀ । ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਸਾਵਣ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਸੀ । ਉਸ ਨੇ ਰਾਖੀ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਉੱਤੇ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤੀ , ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਨਵਾਂ ਉਤਸ਼ਾਹ ਤੇ ਸਾਹਸ ਜਾਗ ਉਠਿਆ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂਦੀ ਜਿੱਤ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੀ ਇਕ ਘਟਨਾ ਦਾ ਵਰਨਣ ਇਤਿਹਾਸ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਮਾਲਵਾ ਅਤੇ ਜਾ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚਿਤੜ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਘੇਰਾ ਪਾ ਲਿਆ। ਚਿਤੌੜ ਦੇ ਤਾਣਾ ਵਿਕਰਮਾਦਿੱਤ ਦੀ ਮਾਤਾ ਕਰਣਾਵਤੀ ਨੇ ਹਮਾਯੂੰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਰੱਖੜੀ ਭੇਜੀ ਸੀ।
ਮੌਲੀ ਦੀ ਲੋਕ ਚਕਿਤਸਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਵੀ ਬੜੀ ਮਹਾਨਤਾ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਲੀ ਦਾ ਭੇਦ ਬੰਨ੍ਹਣ ਨਾਲ ਬਦਰੂਹਾਂ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ। ਵਿਚ ਮੋਚ ਆ ਜਾਣ ਜਾਂ ਗੁੱਟ ਦੇ ਜੋੜ ਹਿਲ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਦਰਦ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ‘ਗਾਨਾ ਪੈਣਾ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਰਦ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਟੂਣਾ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ। ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁੱਚੇ ਮੂੰਹ ਭੈਣ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਗੁੱਟ ਉੱਤੇ ਸਾਹ ਰੋਕ ਕੇ ਮੈਡੀ ਦਾ ਧਾਗਾ ਬੰਨਵਾਉਣ ਨਾਲ ਇਹ ਦਰਦ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰੋਹਿਤ ਜਜਮਾਨ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖ ਕੇ ਉਸਦੀ ਸੱਜੀ ਵੀਣੀ ਅਤੇ ਮੰਤਰਾਂ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮੌਲੀ ਦਾ ਤੰਦ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਮਾੜੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਟੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਮਾੜਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤੰਦ ਸੂਤ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵੀ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਤਣਾਉ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਗੋਤਾਂ ਵਿਚ ਮਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬੁਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਮੱਲੀ ਦੇ ਤੰਦ ਵਿਚ ਸੂਰ ਦਾ ਦੰਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੱਖਾਂ ਪਰੋ ਕੇ ਤੜਾਗੀ से ਰੂਪ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹਦੀਆਂ ਹਨ। ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਮੌਲੀ ਦਾ ਤੰਦ ਕਦੀ ਵੀ ਤੋੜਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਸਗੋਂ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਜਲ ਪ੍ਰਵਾਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਤੋੜਨਾ ਬਦਸ਼ਗਨੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮੋਲੀ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਅਜੇ ਵੀ ਪੁਰਾਤਨ ਵਿਧੀ ਹੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ। ਕਪਾਹ ਵੇਲਣ, ਕੱਤਣ, ਪਿੰਜਣ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕਾਰਜ ਔਰਤਾਂ ਹੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੂਤ ਵੱਟ ਕੇ ਉਸਦੀਆਂ ਅੱਟੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਕੰਜਕ ਦੇ ਹੱਥ ਦਾ ਕੱਤਿਆ ਸੂਤ ਵਧੇਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੌਲੀ ਕੰਜਕ ਦੇ ਹੱਥ ਦੇ ਬਣੇ ਸੂਤ ਤੋਂ ਹੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅੱਟੀ ਦੇ ਵਿਚ ਥੋੜੀ ਥੋੜੀ ਵਿਥ ਤੇ ਸਣ ਦੀ ਰੱਸੀ ਬੰਨ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਖ਼ਾਲੀ ਭਾਗ ਨੂੰ ਗੋਰੂ ਵਾਲੇ ਘੋਲ ਵਿਚ ਡੋਬ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹਿੱਸਾ ਚਿੱਟਾ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਾ ਲਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਰਜ ਜੁਲਾਹਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚ ਕੋਰੀ ਜਾਤ ਦੋ ਲੋਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਮੌਲੀ ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਉਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਪਰੰਪਰਿਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਲਾਲ ਰੋਗ ਲਈ ਕੈਮੀਕਲ ਵੀ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਮੌਲੀ ਦੇ ਕਈ ਰਸਮੀ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਧਾਰਮਿਕ ਕਾਰਜ ਸਮੇਂ ਅੱਜ ਵੀ ਮੌਲੀ ਦਾ ਪਰੰਪਰਕ ਰੂਪ ਹੀ ਕਾਇਮ ਹੈ।
ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲਾ
thumb|1975 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਿਦੇਸ਼ ਸਕੱਤਰ ਜੇਮਸ ਕੈਲਾਘਨ ਅਤੇ ਡੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਮੈਕਸ ਵੈਨ ਡੇਰ ਸਟੋਏਲ
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲਾ ਰਾਜ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਸਬੰਧਾਂ, ਕੂਟਨੀਤੀ, ਦੁਵੱਲੇ, ਅਤੇ ਬਹੁ-ਪੱਖੀ ਸਬੰਧਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਕਾਈ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਜਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ (ਸਿਰਲੇਖ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਜ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਜਿਸਦੇ ਕੰਮ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ)। ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੁਖੀ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ) ਨੂੰ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਗੋਕੁਲ ਬੈਰਾਜ
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> thumb| ਗੰਗਾ-ਜਮੁਨਾ [[ਦੁਆਬ ਵਿੱਚ ਮਥੁਰਾ, ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਾਂਤ 1908।]] ਗੋਕੁਲ ਬੈਰਾਜ, ਮਥੁਰਾ ਬੈਰਾਜ ਵੀ ਮਥੁਰਾ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਗੋਕੁਲ ਵਿਖੇ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ 'ਤੇ ਇਕ ਬੈਰਾਜ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਸੜਕ ਪੁਲ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਗੋਕੁਲ ਬੈਰਾਜ, ਮਥੁਰਾ ਤੋਂ 7 ਕਿਲੋਮੀਟਰਮ ਹੈ, ਨੂੰ ਮਾਰਚ 2003 ਤੱਕ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਥੁਰਾ ਅਤੇ ਵਰਿੰਦਾਵਨ ਨੂੰ 30 ਕਿਊਸਿਕ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਆਗਰਾ ਨੂੰ 115 ਕਿਊਸਿਕ ਪਾਣੀ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੁੱਲ 6 ਬੈਰਾਜ ਹਨ, ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਤੋਂ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਤੱਕ, ਡਾਕਪੱਥਰ ਬੈਰਾਜ (ਉਤਰਾਖੰਡ), ਹਥਨੀ ਕੁੰਡ ਬੈਰਾਜ ( ਯਮੁਨੋਤਰੀ ਮੂਲ ਤੋਂ 172 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਬੰਦ ਹੋਏ ਤਾਜੇਵਾਲਾ ਬੈਰਾਜ ਦੀ ਥਾਂ), ਵਜ਼ੀਰਾਬਾਦ ਬੈਰਾਜ (ਹਾਥਨੀਕੰਡ ਉੱਤਰ ਤੋਂ 244 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਦਿੱਲੀ), ਆਈਟੀਓ ਬੈਰਾਜ (ਮੱਧ ਦਿੱਲੀ), ਓਖਲਾ ਬੈਰਾਜ (ਵਜ਼ੀਰਾਬਾਦ ਤੋਂ ਦੱਖਣੀ ਦਿੱਲੀ ਤੱਕ 22 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, "ਨਿਊ ਓਖਲਾ ਬੈਰਾਜ" ਬਾਅਦ ਦੇ ਯੁੱਗ ਦਾ ਨਵਾਂ ਬੈਰਾਜ ਹੈ) ਅਤੇ ਮਥੁਰਾ ਬੈਰਾਜ (ਗੋਕੁਲ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਖੇ)।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਪੀ.ਕੇ. ਮੇਦਿਨੀ
thumb|ਪੀ. ਕੇ. ਮੇਦਿਨੀ
'''ਪੀ. ਕੇ. ਮੇਦਿਨੀ''' ਇੱਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਗਾਇਕਾ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਰੰਗਮੰਚ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਕੇਰਲ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਵੀ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀ ਲਵਸ ਵੁਮੈਨ 2020 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕਾਵਾਂ
ਬੰਬੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ
ਬੰਬੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਗੋਆ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਦਾਦਰਾ ਅਤੇ ਨਗਰ ਹਵੇਲੀ ਅਤੇ ਦਮਨ ਅਤੇ ਦੀਵ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁੰਬਈ (ਪਹਿਲਾਂ ਬੰਬਈ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ) ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਨਾਗਪੁਰ ਅਤੇ ਛਤਰਪਤੀ ਸੰਭਾਜੀਨਗਰ ਅਤੇ ਗੋਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪਣਜੀ ਵਿੱਚ ਸਰਕਟ ਬੈਂਚ ਹਨ।
ਸੁਤੰਤਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ, ਅਟਾਰਨੀ ਜਨਰਲ ਅਤੇ ਸਾਲਿਸਟਰ ਜਨਰਲ ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਸਨ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਦੇ 22 ਜੱਜਾਂ ਨੂੰ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ 8 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
2022 ਤੱਕ, ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸਟਾਫ਼ ਦੀ ਕਮੀ ਹੈ, 96 ਜੱਜਾਂ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸਿਰਫ਼ 57 ਜੱਜ ਹਨ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਬੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਾਈਕੋਰਟ
ਕੇਮਪੇਗੌਡਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ
ਕੇਮਪੇਗੌਡਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਤੀਜਾ-ਵਿਅਸਤ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ 29 ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਅਸਤ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ। ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2017-18 ਦੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ, ਚੇਨਈ ਅਤੇ ਕੋਚਿਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਦਾ 5 ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਅਸਤ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਕੈਲੰਡਰ ਸਾਲ 2017 ਵਿੱਚ 25.04 ਮਿਲੀਅਨ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ 600 ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੁਆਰਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਕਾਰਗੋ ਨਿਰੰਤਰ ਵਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਅਪ੍ਰੈਲ 2018 ਤੋਂ ਮਾਰਚ 2019 ਦਰਮਿਆਨ ਲਗਭਗ 386,849 ਟਨ (426,428 ਛੋਟੇ ਟਨ) ਮਾਲ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਏਅਰਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਰਨਵੇਅ ਅਤੇ ਯਾਤਰੀ ਟਰਮੀਨਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦੋਵਾਂ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਦੂਜਾ ਰਨਵੇ, ਲਾਰਸਨ ਅਤੇ ਟੂਬਰੋ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਸੰਬਰ 2019 ਤੱਕ ਚਾਲੂ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜਾ ਟਰਮੀਨਲ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਇਥੇ ਇੱਕ ਕਾਰਗੋ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਕਾਰਗੋ ਟਰਮੀਨਲ ਹਨ. ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਏਅਰ ਏਸ਼ੀਆ ਇੰਡੀਆ, ਅਲਾਇੰਸ ਏਅਰ, ਅਤੇ ਇੰਡੀਗੋ ਅਤੇ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਅਤੇ ਸਪਾਈਸਜੈੱਟ ਲਈ ਇੱਕ ਫੋਕਸ ਸਿਟੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸੰਪਰਕ
thumb|ਬੀਐਮਟੀਸੀ ਵੋਲਵੋ ਬੱਸਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸੜਕ
ਕੇਮਪੇਗੌਡਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ 44 (ਐਨਐਚ 44) ਦੁਆਰਾ ਬੰਗਲੌਰ ਸ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਨਵਰੀ 2014 ਵਿੱਚ, ਹੇਬਲ ਅਤੇ ਏਅਰਪੋਰਟ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਐਨਐਚ 44 ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਛੇ-ਲੇਨ ਵਾਲਾ ਫਲਾਈਓਵਰ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਣ ਅਤੇ ਆਉਣ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਦੋ ਵਿਕਲਪਕ ਰੂਟ ਉਸਾਰੀ ਅਧੀਨ ਹਨ ਅਤੇ ਮਾਰਚ 2017 ਤੱਕ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਇੱਕ ਥਾਨਸੈਂਡਰਾ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਹੈਨੂਰ ਰਾਹੀਂ। ਏਅਰਪੋਰਟ ਕਾਰ ਪਾਰਕ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ 2,000 ਵਾਹਨ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਨੂੰ ਕਈ ਟੈਕਸੀ ਅਤੇ ਕਿਰਾਏ ਦੀਆਂ ਕਾਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰਾਈਡ-ਸ਼ੇਅਰਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ ਓਲਾ ਕੈਬਜ਼ ਅਤੇ ਉਬੇਰ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪਿਕ-ਅਪ ਜੋਨ ਟਰਮੀਨਲ ਦੇ ਬਾਹਰ ਹਨ।
ਰੇਲਵੇ
ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਏਅਰਪੋਰਟ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨਮਾਮਾ ਮੈਟਰੋ ਲਿੰਕ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਏਅਰਪੋਰਟ ਦੇ ਦੋ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਗੋਟੀਗੇਰੇ-ਨਾਗਾਵਾੜਾ ਲਾਈਨ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਤੇਜ਼ ਰਫਤਾਰ ਰੇਲ ਲਿੰਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉੱਚ ਖਰਚਿਆਂ ਅਤੇ ਲਾਈਨ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰੁਕਣ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨੂੰ ਆਖਰਕਾਰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ
ਰਮੇਸ਼ ਦੇਵਕੀਨੰਦਨ ਧਨੁਕਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1961 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਜੱਜ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਬੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਮੁੱਖ ਜੱਜ
ਵਿਲੀਅਮ ਡੈਂਪੀਅਰ
ਵਿਲੀਅਮ ਡੈਂਪੀਅਰ (5 ਸਤੰਬਰ 1651 ਨੂੰ ਬਪਤਿਸਮਾ ਲਿਆ; ਮਾਰਚ 1715 ਨੂੰ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ) ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਖੋਜੀ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਡਾਕੂ, ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ, ਨੇਵੀਗੇਟਰ, ਅਤੇ ਕੁਦਰਤਵਾਦੀ ਸੀ ਜੋ ਅੱਜ ਦੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਗਰੇਜ਼, ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਬਣਿਆ। ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਪਰੀਕ੍ਰਮ ਉਸਨੂੰ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕੁਦਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਰਣਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਡਰੇਕ (16ਵੀਂ ਸਦੀ) ਅਤੇ ਜੇਮਸ ਕੁੱਕ (18ਵੀਂ ਸਦੀ) ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਖੋਜੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਉਸਨੇ ਪੂਰਵ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਜਾਂਚ ਦੇ ਪਾਈਰੇਟਿਕ ਡੇਰਿੰਗ-ਡੂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ "ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਯੁੱਗਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ"। ਉਸਦੀਆਂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਯੂਰਪੀਅਨ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੌਦਿਆਂ, ਜਾਨਵਰਾਂ, ਭੋਜਨਾਂ ਅਤੇ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਨਾਮ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ; ਐਵੋਕਾਡੋ, ਬਾਰਬਿਕਯੂ, ਅਤੇ ਚੋਪਸਟਿਕਸ ਵਰਗੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋਣਾ। ਐਵੋਕਾਡੋਜ਼ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਗੁਆਕਾਮੋਲ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰੈੱਡਫਰੂਟ ਪਲਾਂਟ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਤਾਲੂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫਲੇਮਿੰਗੋ ਅਤੇ ਮੈਨਟੀ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭੋਜਨਾਂ ਦੇ ਸਵਾਦ ਦੇ ਅਕਸਰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਬਣਾਏ ਸਨ।
ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਏ ਨਿਊ ਵੋਏਜ ਰਾਊਂਡ ਦ ਵਰਲਡ ਨਾਲ ਐਡਮਿਰਲਟੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਡੈਮਪੀਅਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਇਲ ਨੇਵੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਕਮਾਨ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਅਤੇ ਬੇਰਹਿਮੀ ਲਈ ਕੋਰਟ ਮਾਰਸ਼ਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪੱਛਮੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖੋਜਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਬਾਅਦ ਦੀ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਉਸਨੇ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਸੇਲਕਿਰਕ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਚਾਲਕ ਦਲ ਦਾ ਸਾਥੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸ਼ਾਇਦ ਡੈਨੀਅਲ ਡਿਫੋ ਦੇ ਰੌਬਿਨਸਨ ਕਰੂਸੋ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਡੈਮਪੀਅਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜੇਮਸ ਕੁੱਕ, ਹੋਰੈਸ਼ੀਓ ਨੈਲਸਨ, ਚਾਰਲਸ ਡਾਰਵਿਨ, ਅਤੇ ਅਲਫਰੇਡ ਰਸਲ ਵੈਲੇਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਵਿਜੇਤਾ ਪੰਡਿਤ
thumb|ਵਿਜੇਤਾ ਪੰਡਿਤ ਵਿਜੇਤਾ ਪੰਡਿਤ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਲਵ ਸਟੋਰੀ (1981) ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ
ਵਿਜੇਤਾ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਦੇ ਹਿਸਾਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿਲੀ ਮੰਡੋਰੀ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਪੰਡਿਤ ਜਸਰਾਜ ਉਸ ਦਾ ਚਾਚਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਸੁਲਕਸ਼ਨਾ ਪੰਡਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਜਤਿਨ ਪੰਡਿਤ ਅਤੇ ਲਲਿਤ ਪੰਡਿਤ ਹਨ, ਜੋ ਜਤਿਨ-ਲਲਿਤ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਰੀਅਰ
ਰਾਜਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਕੁਮਾਰ ਗੌਰਵ ਦੇ ਨਾਲ ਲਵ ਸਟੋਰੀ (1981) ਵਿੱਚ ਕਾਸਟ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਇੱਕ "ਬਲਾਕਬਸਟਰ" ਬਣ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਅਤੇ ਗੌਰਵ ਨੇ ਸਟਾਰ-ਕ੍ਰਾਸਡ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਕ੍ਰੀਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵੀ ਇੱਕ ਰਿਸ਼ਤਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ। ਫਿਲਮ ਦੇ ਹਿੱਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਗੌਰਵ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਫਿਲਮ ਦੀਆਂ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਪਰਿਵਾਰਕ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਇਹ ਰਿਸ਼ਤਾ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ। ਵਿਜੇਤਾ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਹਿੱਟ ਮੁਹੱਬਤ (1985) ਸੀ।
ਉਸ ਦਾ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਮੀਰ ਮਲਕਾਨ ਨਾਲ ਵੀ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਫਲਾਪ ਕਾਰ ਚੋਰ (1986) ਵਿੱਚ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਕੁਝ ਹੋਰ ਫਿਲਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕੀ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਦੇ ਪਤੀ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਆਦੇਸ਼ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਨੇ ਪ੍ਰਪੋਜ਼ - ਪਿਆਰ ਦਾ ਇਜ਼ਹਾਰ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਪੌਪ ਐਲਬਮ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਪੌਪ ਗਾਇਕਾ ਵਜੋਂ ਵਿਜੇਤਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਮਾਧੁਰੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਫਰਵਰੀ 2007 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੈਸ ਲਈ ਐਲਬਮ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ।
ਕੁਝ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਜੇਤਾ ਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ, ਉਹ ਹਨ ਜੀਤੇ ਹੈ ਸ਼ਾਨ ਸੇ (1986), ਦੀਵਾਨਾ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਕਾ (1987), ਜ਼ਲਜ਼ਾਲਾ (1988), ਪਿਆਰ ਕਾ ਤੂਫ਼ਾਨ (1990)। ਉਸਨੇ ਜੋ ਜੀਤਾ ਵਹੀ ਸਿਕੰਦਰ (1992), ਕਭੀ ਹਾਂ ਕਭੀ ਨਾ (1993), ਸਾਜ਼ੀਸ਼ (1998), ਦੇਵ (2004) ਅਤੇ ਚਿੰਗਾਰੀ (2006) ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਵੀ ਗਾਇਆ।
ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ ਸੁਜੀਤ ਗੁਹਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਪ੍ਰਸੇਨਜੀਤ ਦੇ ਨਾਲ ਬਲਾਕਬਸਟਰ ਬੰਗਾਲੀ ਫਿਲਮ ਅਮਰ ਸੰਗੀ (1987) ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਬੰਗਾਲੀ ਫਿਲਮ ਬੀਅਰ ਫੂਲ ਲਈ ਇੱਕ ਗੀਤ ਵੀ ਗਾਇਆ।
ਰਾਘਵ ਚੱਡਾ
ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕੈਰੀਅਰ
ਉਸ ਨੂੰ 2016 ਦੇ ਬਜਟ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਉਪ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ, ਮਨੀਸ਼ ਸਿਸੋਦੀਆ ਦਾ ਸਲਾਹਕਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ 1 ਰੁਪਿਆ ਮਾਣ ਭੱਤਾ ਮਿਲਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਵਿੱਤੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਦੁਆਰਾ ਅਪਰੈਲ, 2018 ਵਿੱਚ ਬੀਤੇ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਤੋਂ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਗਜੈਕਟਿਵ ਕਮੇਟੀ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ 2019 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਦੱਖਣੀ ਦਿੱਲੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦਾ ਇੰਚਾਰਜ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
2019 ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ
ਉਸਨੇ ਦੱਖਣੀ ਦਿੱਲੀ ਸੰਸਦੀ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ‘ਆਪ’ ਪਾਰਟੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਚੋਣ ਲੜੀ। ਉਹ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਰਮੇਸ਼ ਬਿਧੂਰੀ ਤੋਂ ਚੋਣ ਹਾਰ ਗਿਆ ਸੀ।
2020 ਦਿੱਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਚੋਣ
ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਰਾਜਿੰਦਰ ਨਗਰ ਤੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਵਿਧਾਇਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2020 ਦੀਆਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸਰਦਾਰ ਆਰ ਪੀ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 20,058 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations
ਵੇਧਿਕਾ
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਵੇਧਿਕਾ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ - ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ ਕੰਨੜ ਹੈ।
ਕਰੀਅਰ
ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮਾਡਲਿੰਗ ਅਸਾਈਨਮੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਾ ਸੂਰੀਆ ਦੇ ਨਾਲ ਬਿਸਕੁਟ ਲਈ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਿਗਿਆਪਨ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਮਦਰਾਸੀ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵੇਧਿਕਾ ਨੇ ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਐਕਸ਼ਨ ਇਮੇਜ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਫਿਲਮ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਣਦੇਖੀ ਗਈ, ਇੱਕ ਆਲੋਚਕ ਨੇ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ "ਕਾਫ਼ੀ" ਵਜੋਂ ਲੇਬਲ ਕੀਤਾ।ਮਦਰਾਸੀ ਬਾਅਦ, ਵੇਧਿਕਾ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਬਜਟ ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਫਿਲਮ, ਜੈ ਸੰਤੋਸ਼ੀ ਮਾਂ, ਉਸੇ ਨਾਮ ਦੀ 1975 ਦੀ ਫਿਲਮ ਦਾ ਰੀਮੇਕ ਸਾਈਨ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ, ਪਰ ਇਹ ਫਿਲਮ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਾਕਾਰ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀ ਅਤੇ ਵੇਧਿਕਾ ਨੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।  ਉਹ ਰਾਘਵ ਲਾਰੈਂਸ ਦੀ ਕਾਮੇਡੀ ਡਰਾਉਣੀ ਮੁਨੀ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਗਈ, ਪਰ ਉਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਘੱਟ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਔਸਤ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਬਣ ਗਈ। ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਤੇਲਗੂ ਉੱਦਮ ਵਿਜੇਦਾਸਮੀ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮ ਸਿਵਾਕਾਸੀ ਦੀ ਰੀਮੇਕ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੁਆਰਾ "ਠੀਕ" ਅਤੇ "ਔਸਤ" ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
2008 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਿਲੀਜ਼, ਸਿਲੰਬਰਾਸਨ-ਸਟਾਰਰ ਕਾਲਾਈ, ਨੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਅਸਫਲਤਾ ਬਣ ਗਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਫਿਲਮ ਡਾਂਸ ਨੰਬਰ, "ਕੁੱਤੀ ਪਿਸਾਸੇ" ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣ ਗਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੇਧਿਕਾ ਦੇ ਡਾਂਸ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਦੂਜੀ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋ ਸਕਾਰਾਕੱਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਵਿੱਤੀ ਅਸਫਲਤਾ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਦੇਰੀ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਭਾਗਿਆਰਾਜ ਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਏ.ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ ਨੇ ਸਾਉਂਡਟਰੈਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਵੇਧਿਕਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਇੱਕਲੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।  ਉਸ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਗਣੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਕੰਨੜ ਫਿਲਮ, ਸੰਗਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨੇ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਉਸਦੀ ਚੰਗੀ ਸਮੀਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।2009 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਏ. ਵੈਂਕਟੇਸ਼ ਦੀ ਮਲਾਈ ਮਲਾਈ ਵਿੱਚ ਰੇਡੀਓ ਜੌਕੀ ਅੰਜਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ਇਹ ਫਿਲਮ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਫਲ ਰਹੀ। ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਵੇਧਿਕਾ ਲਈ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਨੇ ਉਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ "ਸ਼ੁੱਧ ਆਈ ਕੈਂਡੀ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ "ਢੁਕਵੀਂ" ਸੀ। ਉਸਨੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਬਾਣਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੂਮਿਕਾ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੇ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਨਾਰਾ ਰੋਹਿਤ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੀ ਇੱਕ ਆਲੋਚਕ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਿਸਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ "ਭੋਲੀ ਕੁੜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਕੰਪਨੀ" ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ "ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਦੇਖ ਕੇ ਤਾਜ਼ਗੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ"। ਬਾਣਮ ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੁਮਾਰ ਛੁੱਟੀ 'ਤੇ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਕੰਪਨੀ ਏਅਰਟੈੱਲ ਲਈ ਕਾਰਥੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸ ਨੇ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਕੋਈ ਹੋਰ ਫਿਲਮ ਸਾਈਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਡੱਗਰਗਾ ਦੂਰੰਗਾ ਵਿੱਚ ਸੁਮੰਥ ਦੇ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਅਗਸਤ 2011 ਵਿੱਚ ਔਸਤ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਅਨੰਤਰਾਮ ਜੈਸਵਾਲ
1 = <nowiki>...</nowiki>[[Uttar Pradesh Legislati...Anantram Jaiswal 2 = [[4th council]]<nowiki>...</nowiki>
Anantram Jaiswal
ਅਨੰਤਰਾਮ ਜੈਸਵਾਲ (1 ਅਪ੍ਰੈਲ 1924 - 7 ਜਨਵਰੀ 2015) ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਸਦ ਸਦੱਸ ਵੀ ਸੀ। ਉਹ 6ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਸੀ। ਜੈਸਵਾਲ ਨੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਫੈਜ਼ਾਬਾਦ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਅਯੁੱਧਿਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ, ਰਾਜ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਅਨੰਤਰਾਮ ਜੈਸਵਾਲ ਦਾ ਜਨਮ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਬਾਰਾਬੰਕੀ ਦੇ ਪਿੰਡ ਚੰਦਵਾੜਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਫੈਜ਼ਾਬਾਦ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਇੰਟਰ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬੀਏ ਅਤੇ ਐਲਐਲ.ਬੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਜੈਸਵਾਲ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਸਿਆਸੀ ਕਰੀਅਰ
ਅਨੰਤਰਾਮ ਜੈਸਵਾਲ ਨੇ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ, ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ, ਸੰਯੁਕਤ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਦਲ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸੰਯੁਕਤ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਦੋ ਵਾਰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣਿਆ ਅਤੇ 1969 ਤੋਂ 1974 ਤੱਕ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਨੇਤਾ ਵੀ ਰਿਹਾ। ਜੈਸਵਾਲ 1970 ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਸਨ। ਜੈਸਵਾਲ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਨੇਤਾ ਸਨ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਸਨ। ਉਹ ਰਾਮ ਮਨੋਹਰ ਲੋਹੀਆ, ਚੰਦਰ ਸ਼ੇਖਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਵੀ ਸੀ।
ਜੈਸਵਾਲ ਕਈ ਅਹਿਮ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਸੂਬਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਰਿਹਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਲਾਇਮ ਸਿੰਘ ਯਾਦਵ ਵਰਗੇ ਕਈ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ।
ਕੈਦ
1960-1970 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਜੈਸਵਾਲ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਵਾਰ ਜੇਲ੍ਹ ਗਿਆ। ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੇ ਬੁੱਤਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ, ਮਹਿੰਗਾਈ, ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਉਜਰਤਾਂ ਅਤੇ ਕਲੀਅਰੈਂਸ ਭੱਤਾ ਦੇਣ, ਬੇਜ਼ਮੀਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੀ ਮੁੜ ਵੰਡ ਦੀਆਂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਦੇ ਕੁਝ ਆਧਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। 1975 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਲਈ 19 ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸ਼ੇਸ਼
ਸ਼ੇਸ਼ (ਸੇਸ) ਨੂੰ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ : शेषनाग) ਜਾਂ ਆਦੀਸ਼ੇਸ਼ ਅਤੇ ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਹੋਂਦ ਹੈ । ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਫਣ 'ਤੇ ਰੱਖਣ ਲਈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮੂੰਹਾਂ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਅਨੰਤ ਸ਼ੇਸ਼, "ਅੰਤਹੀਣ-ਸ਼ੇਸ਼ਾ", ਅਤੇ ਅਦੀਸ਼ੇਸ਼, "ਪਹਿਲਾ ਸ਼ੇਸ਼ਾ" ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੇ ਵਧਣ ਨਾਲ ਹੀ ਸਮਾਂ ਅੱਗੇ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਨਾਰਾਇਣ ਰੂਪ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਸ਼ੇਸ਼ 'ਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਦੀਸ਼ੇਸ਼ ਨੂੰ ਗਰੁੜ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸਵਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪਾਂ ਜਾਂ ਅਵਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਉਤਰਿਆ ਸੀ: ਲਕਸ਼ਮਣ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਰਾਮ ਦਾ ਭਰਾ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦਵਪਾਰ ਯੁਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਭਰਾ ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ। ਮਹਾਂਭਾਰਤ (ਆਦਿ ਪਰਵ) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਕਸ਼ਯਪ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਕਾਦਰੂ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਹੋਰ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵ ਹੈ।
ਰੂਪ
ਅਦੀਸ਼ੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੂਪ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ 'ਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਬਿਸਤਰੇ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜਿਸ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਲੇਟਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਜ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਸੱਤ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਦਸ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸੱਪ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਜਾਂ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਜਾਂ ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਇਕ ਮਿਲੀਅਨ-ਸਿਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸੱਪ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੀ; ਕਈ ਵਾਰ ਹਰੇਕ ਸਿਰ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਜਾਵਟੀ ਤਾਜ ਪਹਿਨਦੇ ਹੋਏ।
ਅਵਤਾਰ
ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਦੀਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ੪ ਅਵਤਾਰ ਲਏ ਸਨ। ਸਤਿ ਯੁਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਰਸਿੰਘ ਦੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਸਿੰਘਾਸਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਹੇਠਾਂ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਹੰਕਾਰੀ ਹਿਰਣਯਾਕਸ਼ਪ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਅਵਤਾਰ ਧਾਰਿਆ ਸੀ।
ਦੇਸੂ ਜੋਧਾ
ਦੇਸੂ ਜੋਧਾ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਪੰਜਾਬ-ਹਰਿਆਣਾ ਹੱਦ ਉਪਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 7000 ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਡੱਬਵਾਲੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੇਸ਼
ਅਵਤਾਰ
ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਸੇਸ਼ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਰਾਮ ਦੇ ਭਰਾ ਲਛਮਣ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਹਨੂੰਮਾਨ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਰਾਮਾਇਣ ਵਿੱਚ ਲਛਮਣ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਹੈ।
ਦੇਸੂ ਜੋਧਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ਼ੇਸ਼
ਅਵਤਾਰ
ਦਵਪਾਰ ਯੁਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ) ਦੇ ਭਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਵਤਾਰ ਲੈਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਥਿਹਾਸ
ਚੀਦਾ
ਚੀਦਾ ਪਿੰਡ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਤਹਿਸੀਲ ਬਾਘਾ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਪਿੰਨ ਕੋਡ 142049 ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 2000 ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰਾਜ ਰੇਵਾਲ
ਰਾਜ ਰੇਵਾਲ (ਜਨਮ 24 ਨਵੰਬਰ 1934 ) ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਰਤੀ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਹੈ।
ਸਿੱਖਿਆ
ਰੇਵਾਲ 1934-1951 ਤੱਕ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਮਲਾ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਹਾਰਕੋਰਟ ਬਟਲਰ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ। 1951-1954 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਦਿੱਲੀ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ 1955 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹ 1961 ਤੱਕ ਰਿਹਾ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 1956-60 ਤੱਕ ਬ੍ਰਿਕਸਟਨ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਬਿਲਡਿੰਗ, ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਜੀਡੀ ਗੋਇਨਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇਨ ਇੰਡੀਆ ਹੈਬੀਟੇਟ ਸੈਂਟਰ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਨਵੋਕੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਰਾਜ ਰੇਵਾਲ ਨੂੰ ਆਨਰੇਰੀ ਡਾਕਟਰੇਟ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਵੀ ਕੀਤਾ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਰਾਜ ਰੇਵਾਲ ਨੇ 1962 ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਮਾਈਕਲ ਈਕੋਚਾਰਡ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1963-72 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਸਨੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਪਲੈਨਿੰਗ ਐਂਡ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਉਸਨੇ 1974 ਵਿੱਚ ਤਹਿਰਾਨ, ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਜਾ ਦਫ਼ਤਰ ਖੋਲ੍ਹਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਤੀ ਮੈਦਾਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਹਾਲ ਆਫ਼ ਨੇਸ਼ਨਜ਼ (ਹਾਲ 6) ਹਨ, ਅਪ੍ਰੈਲ 2017 ਵਿੱਚ ਢਾਹਿਆ ਗਿਆ, ਏਸ਼ੀਆਡ ਵਿਲੇਜ ਕੰਪਲੈਕਸ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਇਮਯੂਨੋਲੋਜੀ (ਐਨਆਈਆਈ), ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ; ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਅਤੇ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿਖੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਬਾਇਓਲਾਜੀਕਲ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ ਕੈਂਪਸ ਸ਼ਾਮਲ਼ ਹਨ।  1986 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਤਿਉਹਾਰ "ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ" ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਦਾ ਕਿਊਰੇਟਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਰੋਹਤਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਕਾਲਜ ( SIUPA ) ਵੀ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਕੌਂਸਲ ਵਿੱਚ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹੈ। 2018 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀਆਂ ਡਰਾਇੰਗਾਂ ਅਤੇ ਮਾਡਲਾਂ ਨੂੰ ਨਿਊਯਾਰਕ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਆਫ਼ ਮਾਡਰਨ ਆਰਟ ਸਥਾਈ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। thumb|301x301px
ਮੰਢਾਲੀ
ਮੰਢਾਲੀ ਜਾਂ ਮੰਡਾਲੀ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਡਾਕ ਦਫਤਰ, ਕੁਲਥਮ ਤੋਂ 1.7 ਕਿਮੀ, ਫਗਵਾੜਾ ਤੋਂ 8 ਕਿਮੀ ,ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈਡਕੁਆਟਰ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਤੋਂ 28 ਕਿਮੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 120 ਕਿਮੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ [[ਸਰਪੰਚ|ਪਿੰਡ ਦੇ ਇਕ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਸਰਪੰਚ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਾਤਾ
ਰਾਜ ਰੇਵਾਲ
ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ
thumb|409x409px| ਹਾਲ ਆਫ ਨੇਸ਼ਨਜ਼, ਪ੍ਰਗਤੀ ਮੈਦਾਨ
thumb|407x407px| ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ
ਮੰਢਾਲੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰਾਜ ਰੇਵਾਲ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1934 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਨਿਕੀ ਵਾਲੀਆ
ਨਿਕੀ ਅਨੇਜਾ ਵਾਲੀਆ (née Aneja) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਵਾਲੀਆ ਦਾ ਜਨਮ 26 ਸਤੰਬਰ 1972 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਫਰਵਰੀ 2002 ਵਿੱਚ ਸੋਨੀ ਵਾਲੀਆ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਓਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਲੜਕਾ ਸੀਅਨ ਅਤੇ ਲੜਕੀ ਸਬਰੀਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਹੁਣ ਯੂ.ਕੇ. ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1972 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸਿਮਰਨ ਕੌਰ ਮੁੰਡੀ
ਸਿਮਰਨ ਕੌਰ ਮੁੰਡੀ' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜੋ  ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਜੋ ਹਮ ਚਾਹੇਂ''  2011 ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਪਹਿਚਾਣੀ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸਫਲ ਮਾਡਲ ਦਾ ਤਾਜ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕੀ ਉਸਨੂੰ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸ 2008 ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਵਿਖੇ 5 ਅਪ੍ਰੈਲ 2008 ਨੂੰ ਪਹਣਾਇਆ ਗਿਆ।
ਜੀਵਨ
ਸਿਮਰਨ ਦਾ 13 ਸਤੰਬਰ 1988 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਮੁੰਡੀਆਂ ਜੱਟਾਂ, ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਵਿਜੈਪੁਰ, ਗੁਣਾ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬੋਰਡਿੰਗ ਸਕੂਲ ਸਿੰਧੀਆ ਕੰਨਿਆ ਵਿਦਿਆਲਿਆ, ਗਵਾਲੀਅਰ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ 2007 ਵਿੱਚ ਹੋਲਕਰ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਇੰਦੌਰ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਬਾਇਓ-ਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਵਾਪਸ ਮੁੰਬਈ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਅੰਧੇਰੀ ਵਿੱਚ ਫੇਮ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਹਿਮਾਨ ਸੰਬੰਧ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਉਦਯੋਗ ਲਈ ਬੁਕਿੰਗ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ।
ਫੇਮ ਸਿਨੇਮਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਭਰਤ ਅਤੇ ਡੌਰਿਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਸ਼ੋਅ ਬਿਜ਼ਨੈਸ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦੇ ਮੇਕਅੱਪ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ 'ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ 2008' ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੋਈ ਵੀ ਰਸਮੀ ਮਾਡਲਿੰਗ ਤਜਰਬਾ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਰਬੋਤਮ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸ 2008 ਦਾ ਤਾਜ ਪਹਿਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ 2008 ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ। 13 ਜੁਲਾਈ 2008 ਨੂੰ ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੇ ਨਾਹਾ ਟ੍ਰਾਂਗ ਵਿੱਚ ਡਾਇਮੰਡ ਬੇ ਰਿਜੋਰਟ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਬੀਚ ਬਿਊਟੀ ਕੰਪੀਟੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਰਨਰਅਪ, ਈਵਨਿੰਗ ਗਾਊਨ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਰਨਰਅਪ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਸਟਿਊਮ ਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਚੌਥਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ 2008
ਉਸ ਨੂੰ 'ਫੇਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸ 2008' ਦਾ ਖਿਤਾਬ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਿਛਲੀ ਵਾਰ ਦੀ ਖਿਤਾਬ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਪੂਜਾ ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ 2008
ਉਸ ਨੇ ਵਿਅਤਨਾਮ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ 2008 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਬੈਸਟ ਇਨ ਸਵਿਮਸੁਟ ਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦੇ ਪੰਜ ਫਾਈਨਲਿਸਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਮਨਮੋਹਕ ਆਓ-ਦਾਈ ਰਾਊਂਡ ਦੇ ਸਿਖਰਲੇ 5 ਅਤੇ ਗਰੁੱਪ ਜੇਤੂ ਸੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਸ਼ਾਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।
ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ 2008 ਤੋਂ ਬਾਅਦ
2008 ਵਿੱਚ 'ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸ' ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਾਡਲਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਲੈਕਮੇ ਇੰਡੀਆ ਫੈਸ਼ਨ ਵੀਕਸ 2008-2011, ਵਿਲਸ ਇੰਡੀਆ ਫੈਸ਼ਨ ਵੀਕਸ 2010-2011, ਇੰਡੀਆ ਕੌਚਰ ਵੀਕਸ 2008-2010, ਦੁਬਈ ਫੈਸ਼ਨ ਵੀਕ, ਐਨਆਈਐਫਡੀ, ਨਿਫਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿੱਚ ਮਾਡਲਿੰਗ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ 2010 ਵਿੱਚ ਕਾਨਸ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਆਊਟਰੇਜ ਲਈ ਰੈਡ ਕਾਰਪੇਟ 'ਤੇ ਵੀ ਚੱਲੀ ਅਤੇ ਕੈਨਸ ਫੈਸ਼ਨ ਪੈਰਾਨੋਆ 2010 ਵਿੱਚ ਰੈਂਪ ਵੀ ਵਾਕ ਕੀਤਾ।
ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਵੀ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਿੰਟ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 2008 ਵਿੱਚ ਪੈਰਾਸ਼ੂਟ 'ਹੌਟ ਆਇਲ' ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 2 ਦਸੰਬਰ 2010 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਐਲਬਮ ਜਾਦੂ ਤੋਂ "ਲਾ ਲਾ ਲਾ ਲਾ" ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਗਾਇਕ ਸੁਖਸ਼ਿੰਦਰ ਸ਼ਿੰਦਾ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਭਾਵਨਾ ਬਲਸਾਵਰ
ਭਾਵਨਾ ਬਲਸਾਵਰ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ, ਮੰਚ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਇਲੈਂਟ ਕਾਮੇਡੀ ਸੀਰੀਜ਼, ਗੁਟਰ ਗੁ (2010) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ।
ਜੀਵਨ
ਭਾਵਨਾ, ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼ੁਭਾ ਖੋਟੇ ਅਤੇ ਡੀ.ਐਮ. ਬਲਸਾਵਰ ਦੀ ਧੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ "ਅਸ਼ਵਿਨ ਬਲਸਾਵਰ" ਹੈ ਜੋ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਆਰਿਆ ਵਿੱਦਿਆ ਮੰਦਿਰ ਤੋਂ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦਸਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਆਈਸੀਐਸਈ ਦੀ ਟਾਪਰ ਰਹੀ।. ਇਸਨੇ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਨਾਥੀਬਾਈ ਦਾਮੋਦਰ ਠਾਕਰਸੀ ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਦਿਆਲਯਾ ਤੋਂ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਇਨਿੰਗ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੁਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।
ਐਕਟਿੰਗ ਕੈਰੀਅਰ
ਭਾਵਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ "ਫਿਰ ਭੀ ਦਿਲ ਹੈ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ" ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੇ:ਦੇਖ ਭਾਈ ਦੇਖ"ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਖਰ ਸੁਮਨ, ਨਵੀਨ ਨਿਸਚੋਲ, ਫਰੀਦਾ ਜਲਾਲ, ਦੇਵੇਨ ਭੋਜਾਨੀ, ਸੁਸ਼ਮਾ ਸੇਠ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਨਤਾਸ਼ਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਬਤੌਰ ਸੁਨੀਤਾ ਦੀਵਾਨ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੇ "ਜ਼ੁਬਾਨ ਸੰਭਾਲਕੇ" ਵਿੱਚ ਪੰਕਜ ਕਪੂਰ, ਵਿਜੂ ਖੋਟੇ, ਸ਼ੁਭਾ ਖੋਟੇ ਅਤੇ ਟੌਮ ਅਲਟਰ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸੀਰੀਅਲ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਅਦਾ ਕੀਤੀਆਂ।
ਲੱਕ ਟੁਣੂ ਟੁਣੂ (ਲੋਕ ਕਹਾਣੀ)
ਲੱਕ ਟੁਣੂੰ ਟੁਣੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਇੱਕ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਪਾਤਰ ਤੋਤਾ ਅਤੇ ਤੋਤੀ, ਦੋ ਪਰਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਕਾਵਿਕਤਾ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।
ਤੋਤੀ ਤੋਤੇ ਨੂੰ ਚੋਗਾ ਚੁਗਣ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀ ਹੈ: ਵੇ ਤੋਤਿਆ ਮਨ ਮੋਤਿਆ, ਤੂੰ ਚੋਗਾ ਚੁਗਣ ਨ ਜਾ, ਚੋਗਾਂਵਾਲੇ ਡਾਢੜੇ ਤੇ ਲੈਂਦੇ ਫਾਹੀਆਂ ਪਾ।
ਤੋਤਾ ਉਡ ਚੱਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਤੋਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ। ਤੋਤੀ ਉਸਦੇ ਮਗਰ ਉੱਡਦੀ ਹੈ। ਤੋਤਾ ਉਸਨੂੰ ਘਰ ਮੁੜ ਜਾਣ ਲੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਜਿਉਂਦਾ ਮੈਂ ਜਾਗਦਾ ਤੂੰ ਘਰ ਚੱਲ, ਮੈਂ ਆਂਵਦਾ।
ਤੋਤਾ ਤੋਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ ਅਤੇ ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਫਾਹੀ ਲਾਈ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਫੜ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਵਾਸਤਾ ਪਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਰਿਹਾਈ ਮੰਗਦਾ ਹੈ। ਟਾਹਲੀ ਮੇਰੇ ਬੱਚੜੇ, ਲੱਕ ਟੁਣੂ ਟੁਣੂ ਮੀਂਹ ਪਿਆ ਭਿੱਜ ਜਾਣਗੇ, ਲੱਕ ਟੁਣੂ ਟੁਣੂ ਹਵਾ ਆਈ ਉਡ ਜਾਣਗੇ, ਲੱਕ ਟੁਣੂ ਟੁਣੂ ਮੀਂਹ ਪਿਆ ਭਿੱਜ ਜਾਣਗੇ, ਲੱਕ ਟੁਣੂ ਟੁਣੂ। ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਉਸਦੇ ਵਾਸਤੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਕੇ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਅੰਤ ਸੁਖਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ ਧਾਰਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਮੈਂਗਲੋਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ
ਮੈਂਗਲੋਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Mangalore International Airport; ਵਿਮਾਨਖੇਤਰ ਕੋਡ: IXE), ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰਢੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਮੈਂਗਲੋਰ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਦੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਕੇਮਪੇਗੌਡਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ। ਮੰਗਲੋਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਕਰਨਾਟਕ ਦਾ ਦੂਜਾ ਵਿਅਸਤ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ। ਘਰੇਲੂ ਮੰਜ਼ਲਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਲਈ ਉਡਾਣਾਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਰਵਾਨਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਬਾਜਪੇ ਏਰੋਡਰੋਮ ਹੈ, 25 ਦਸੰਬਰ 1951 ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਤਤਕਾਲੀਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਇੱਕ ਡਗਲਸ ਡੀ ਸੀ -3 ਜਹਾਜ਼ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ।
ਅਟਾਰਨੀ-ਜਨਰਲ (ਭਾਰਤ)
ਭਾਰਤ ਲਈ ਅਟਾਰਨੀ ਜਨਰਲ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਅਦਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਵਕੀਲ ਹੈ। ਉਹ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 76(1) ਦੇ ਤਹਿਤ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੌਰਾਨ ਅਹੁਦਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਜੱਜ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਯੋਗ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਉਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਜੱਜ ਜਾਂ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਵਕੀਲ ਰਹੇ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਰਾਏ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਘੇ ਕਾਨੂੰਨ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਰਹੇ ਹੋਣਗੇ।
ਮੈਂਗਲੋਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ
ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਬਾਜਪ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ, ਜੋ ਮੰਗਲੋਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 13 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (8.1 ਮੀਲ) ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੇ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਟੈਬਲੇਟ ਰਨਵੇਅ ਹਨ (09/27 ਅਤੇ 06/24)। ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਰਫ ਦੋ ਹੋਰ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਕੋਲ ਟੈਬਲੇਟ ਰਨਵੇ ਹਨ - ਕੋਜ਼ੀਕੋਡ ਅਤੇ ਲੈਂਗਪੁਈ। ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਟਰਮੀਨਲ ਦਾ ਨਵੀਨੀਕਰਣ 2000 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਰਕਿੰਗ ਨਿਯੰਤਰਣ, ਵਾਧੂ ਬੈਠਣ ਅਤੇ ਵਾਧੂ ਕੈਫੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੀਮਤ ਘਰੇਲੂ ਉਡਾਣਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਬੰਗਲੁਰੂ ਲਈ।
ਅਟਾਰਨੀ-ਜਨਰਲ (ਭਾਰਤ)
ਆਰ. ਵੈਂਕਟਰਮਣੀ ਭਾਰਤ ਲਈ ਮੌਜੂਦਾ ਅਟਾਰਨੀ-ਜਨਰਲ ਹੈ। ਉਹ 1 ਅਕਤੂਬਰ 2022 ਨੂੰ 16ਵੇਂ ਅਟਾਰਨੀ-ਜਨਰਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਸਫਲ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਕੇ.ਕੇ. ਵੇਣੂਗੋਪਾਲ ਸਨ।
ਮੈਂਗਲੋਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ
ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਉਡਾਣਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ 2006 ਵਿੱਚ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਦੇ ਦੁਬਈ ਲਈ ਉਡਾਣ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮੰਗਲੌਰ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ 6 ਅਕਤੂਬਰ 2006 ਤੋਂ 3 ਅਕਤੂਬਰ 2012 ਤੱਕ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਕਸਟਮਸ ਏਅਰਪੋਰਟ ਸੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।
ਅਟਾਰਨੀ-ਜਨਰਲ (ਭਾਰਤ)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਟਾਰਨੀ ਜਨਰਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ
ਮੈਂਗਲੋਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ
ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ
2005 ਤਕ, ਛੋਟਾ 1,600 ਮੀਟਰ (5,249 ਫੁੱਟ) ਰਨਵੇ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਸਿਰਫ ਬੋਇੰਗ 737-400 ਅਕਾਰ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਲੰਬਾ ਰਨਵੇ ਹੁਣ ਥੋੜਾ ਵੱਡਾ ਜਹਾਜ਼ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ। 10 ਜਨਵਰੀ 2006 ਨੂੰ ਕਿੰਗਫਿਸ਼ਰ ਏਅਰਲਾਇੰਸ ਦਾ ਇੱਕ ਏਅਰਬੱਸ ਏ319 ਨਵੇਂ ਰਨਵੇਅ ਤੇ ਉਤਰਿਆ। 28 ਸਤੰਬਰ 2012 ਨੂੰ ਇੱਕ ਏਅਰਬੱਸ ਏ310 ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮੰਗਲੌਰ ਵਿਖੇ ਉਤਰਿਆ। ਇਹ ਹੱਜ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਮੱਕਾ, ਸਾਉਦੀ ਅਰਬ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਇੱਕ ਚਾਰਟਰ ਉਡਾਣ ਸੀ।
ਸਾਲ 2011–12 ਵਿਚ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦਾ ₹42.64 ਕਰੋੜ ਦਾ ਮਾਲੀਆ ਸੀ ਅਤੇ ₹86.7 ਮਿਲੀਅਨ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਲਾਭ, 2006–07 ਵਿਚ ₹8.3 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ। ਸਾਲ 2012–13 ਵਿੱਚ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਨੇ 11,940 ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਮੂਵਮੈਂਟਾਂ ਨਾਲ 1.02 ਮਿਲੀਅਨ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦਾ ਮਾਲੀਆ 506.6 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਸਾਲ 2012-15 ਦੌਰਾਨ 164.9 ਮਿਲੀਅਨ ਰੁਪਏ ਦਾ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਲਾਭ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ। 2013–14 ਵਿਚ ਇਸ ਨੇ 638.9 ਮਿਲੀਅਨ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕਮਾਈ ਵਾਲੇ 1.25 ਮਿਲੀਅਨ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ।
ਅੰਕੜੇ
ਫਿਲਹਾਲ ਇਸਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯਾਤਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਵਾਲੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ, ਮੁੰਬਈ, ਚੇਨਈ, ਕੋਚਿਨ, ਬੰਗਲੌਰ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਕੋਲਕਾਤਾ, ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ, ਕੋਜ਼ੀਕੋਡ, ਤਿਰੂਚਿਰਪੱਲੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 12 ਵਾਂ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2011-12 ਵਿਚ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੇ 8.91 ਲੱਖ ਯਾਤਰੀ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵਾਧਾ ਦਰ 5.44% ਸੀ। ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੇ ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦਾ ਵਿੱਤੀ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2016-17 ਵਿਚ 16 ਲੱਖ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਟੀਚਾ ਹੈ।
ਸੰਪਰਕ
ਕੇ.ਐਸ.ਆਰ.ਟੀ.ਸੀ. (ਕਰਨਾਟਕ ਸਟੇਟ ਰੋਡ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ) (ਰੂਟ ਨੰਬਰ 47) ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ (ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਤਲ ਤੋਂ) ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੱਸ ਸੇਵਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਟੈਕਸੀਆਂ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਅਤੇ ਮੰਗਲੁਰੂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਪ੍ਰੀਪੇਡ ਟੈਕਸੀ ਸੇਵਾ ਏਅਰਵੇਂਸ ਕਾਊਂਟਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਚੌਵੀ ਘੰਟੇ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।
ਗਿਰੀਰਾਜ ਕਿਸ਼ੋਰ (ਲੇਖਕ)
ਗਿਰੀਰਾਜ ਕਿਸ਼ੋਰ (8 ਜੁਲਾਈ 1937 - 9 ਫਰਵਰੀ 2020) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਾਲ 2007 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਕਾਨਪੁਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ 1992 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, 2000 ਵਿੱਚ ਵਿਆਸ ਸਨਮਾਨ, ਅਤੇ ਛਤਰਪਤੀ ਸ਼ਾਹੂ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ 2002 ਵਿੱਚ ਆਨਰੇਰੀ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਜੀਵਨੀ
ਉਸਨੇ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਨਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਛਤਰਪਤੀ ਸ਼ਾਹੂ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ) ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਕਾਨਪੁਰ ਦੇ ਦੇ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਵਜੋਂ 30 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਵਰਕਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਜੀਓਆਈ ਦੇ ਰੇਲਵੇ ਬੋਰਡ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਰਿਹਾ।
ਉਸਨੇ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਮੀਰਾ ਕਿਸ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ 2 ਬੇਟੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੇਟਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਧੀਆਂ ਵਿਆਹੀਆਂ ਹਨ. ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਕਾਨਪੁਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਨਾਵਲ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਿਤ ਲੇਖ ਵੀ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਰਸਾਲੇ ਅਕਾਰ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1937 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations
ਇਆਨ ਬੋਰਡ
thumb| ਦ ਕਲੋਨੀ ਰੂਮ ਕਲੱਬ 41 ਡੀਨ ਸਟਰੀਟ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਸਥਿਤ ਸੀ ਇਆਨ ਡੇਵਿਡ ਆਰਚੀਬਾਲਡ ਬੋਰਡ (16 ਦਸੰਬਰ 1929 – 26 ਜੂਨ 1994) ਇੱਕ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਨਾਈਟ ਕਲੱਬ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ, ਜੋ 1981 ਤੋਂ 1994 ਤੱਕ ਲੰਡਨ ਦੇ ਸੋਹੋ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਡੀਨ ਸਟਰੀਟ ਵਿੱਚ ਕਲੋਨੀ ਰੂਮ ਕਲੱਬ ਚਲਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਮੁਰੀਅਲ ਬੇਲਚਰ ਤੋਂ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ ਜਿਸਨੇ 1948 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਡਰਿੰਕਿੰਗ ਕਲੱਬ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਬੋਰਡ ਐਕਸੀਟਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਚਾਰ ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮਤਰੇਈ ਮਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਕਿਸ਼ੋਰ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਭੱਜ ਗਿਆ। ਪਹੁੰਚਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਸਪੀਕਰਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨਰ ' ਤੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤੇ ਇਕ ਆਦਮੀ ਕੋਲ ਰਿਹਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸੋਹੋ ਦੀ ਗ੍ਰੀਕ ਸਟ੍ਰੀਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਮਿਸ ਵੇਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਬੋਰਡ ਦੀ ਮੌਤ 26 ਜੂਨ 1994 ਨੂੰ ਸੀਰੋਸਿਸ 'ਚ ਹੋਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1994 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1929
ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਨੱਕਾਸ਼
ਜੀਵਨੀ
ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 1883 ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੰਜਾਬ (ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸਨ।
ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਉਸਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 1919 ਦੇ ਜਲਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਸਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਜਗਤ ਸਿੰਘ ਆਯੁਰਵੇਦ ਮਾਹਿਰ ਬਣ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਜੀ ਐੱਸ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਕਦਮਾਂ 'ਤੇ ਚੱਲ ਕੇ ਖੁਦ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਬਣ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1953 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1883
ਪਚਰੰਗਾ
ਪਚਰੰਗਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਭੋਗਪੁਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਭੋਗਪੁਰ ਜਲੰਧਰ ਪਠਾਨਕੋਟ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਰਗ ਤੇ ਭੋਗਪੁਰ ਤੋਂ 4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਕਰਤਾਪੁਰ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਗੁਆਂਡੀ ਪਿੰਡ ਭੋਗਪੁਰ, ਘੋਰੇਵਾਹੀ, ਜਮਾਲਪੁਰ, ਕੁਰਾਲਾ ਹਨ। ਇਹ ਪਿੰਡ 1953 ਸੰਨ ਤੋਂ ਮਾਡਲ ਗ੍ਰਾਮ ਯੋਜਨਾ ਅਧੀਨ ਹੈ ਇਥੇਂ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੇ ਮਾਹਰਾਂ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।
ਸਿਖਿਅਕ ਖੇਤਰ
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਸਮਾਰਟ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਸਰਕਾਰੀ ਸਮਾਰਟ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਕੂਲ ਹਨ ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਸਰਬ ਪੱਖੀ ਵਿਕਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਥੋਂ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸਕੂਲ ਵਿੱਖੇ 11 ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਂਨ
ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸਾਰੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਂਨ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਂਨ ਮੌਜ਼ੂਦ ਹਨ। ਇਥੇਂ ਗੁੁਰਦੁਆਰਾ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਪਚਰੰਗਾ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਜੀ. ਟੀ. ਰੋੜ ਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰਵੀਦਾਸ ਪਚਰੰਗਾ, ਪੀਰਾ ਦਾ ਦਰਬਾਰ ਬਾਬਾ ਜੀਣ ਸ਼ਾਹ ਜੀ, ਬਾਬਾ ਜ਼ਾਹਰ ਪੀਰ, ਬਾਬਾ ਮਿੱਠਾ ਪੀਰ ਦਾ ਅਸਥਾਨ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹਨ।