cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਆਚਾਰੀਆ ਮੰਮਟ ਅਨੁਸਾਰ ਰਸ ਸਿਧਾਂਤ
ਰਸ ਸਿਧਾਂਤ ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਅਤਿ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਿਧਾਂਤ ਹੈ। ਰਚਨਾ-ਕਾਲ ਪੱਖੋਂ ਵੀ, ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਚਲੇ ਪਹਿਲੇ ਕਾਵਿ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਰਸ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਚਾਰੀਆ ਭਰਤਮੁਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰੰਥ 'ਨਾਟਯ ਸ਼ਾਸਤਰ' ਵਿੱਚ, ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਦੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਕੀਤੀ। ਪਿੱਛੋਂ ਧਨੰਜਯ, ਅਭਿਨਵ ਗੁਪਤ, ਰੁਦ੍ਰਟ, ਮੰਮਟ, ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਅਤੇ ਜਗਨਨਾਥ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਵਿਸਤਾਰ ਕੀਤਾ।
ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿ ਦੀ ਆਤਮਾ ਬਾਰੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਵਿਵਾਦ ਚੱਲਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰਸ ਸੰਪਰਦਾਇ ਅਨੁਸਾਰ ਰਸ ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਦੀ ਆਤਮਾ ਮੰਨਿਆਂ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਰਤ ਮੁਨੀ ਇਸਦਾ ਮੋਢੀ ਸੀ। ਰਸ ਬਾਰੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਆਚਾਰੀਆ ਨੇ ਆਪਣੇ - ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਆਚਾਰੀਆ ਮੰਮਟ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥ 'ਕਾਵਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼' ਇੱਕ ਅਦੁੱਤੀ ਗ੍ਰੰਥ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਵੀ ਰਸ ਸਿਧਾਂਤ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਵੱਖਰੇ ਵਿਚਾਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਰਸ ਸੂਤ੍ਰ ਦੀ ਨਿਸ਼ਪੱਤੀ ਜਾਂ ਰਸ ਸੂਤ੍ਰ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਬਾਰੇ ਆਚਾਰੀਆ ਮੰਮਟ ਨੇ ਅਭਿਨਵਗੁਪਤ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਤੇ ਭਲੀਭਾਂਤ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਭਿਨਵਗੁਪਤ ਦੇ ਮਤ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸੇ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਢੁਕਵੀਂ ਵਿਆਖਿਆ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਰਸ ਸੂਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਆਚਾਰੀਆ ਮੰਮਟ ਵਿਭਾਵ, ਅਨੁਭਵ ਸਹਿਕਾਰੀ ਭਾਵ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜੇ ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਵਰਨਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਵਿਭਾਵ, ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰੀ ਭਾਵ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਵਿਭਾਵ ਆਦਿ ਰਾਹੀ ਵਿਅਕਤ ਕੀਤੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਸਥਾਈ ਭਾਵ ਨੂੰ ਰਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਆਚਾਰੀਆ ਮੰਮਟ ਉਪਰੋਕਤ ਪੰਕਤੀਆਂ ਰਾਹੀ ਇਸ ਸ਼ੰਕਾ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਂਦੇ ਹੋਏ ਹਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਭਾਵ ਆਦਿ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਰਸ ਦਾ ਹੀ ਵਿਭਾਵ ਆਦਿ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜੇ ਵਿਆਘਰ ਭਿਆਨਕ ਰਸ ਦਾ ਵਿਭਾਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾ ਉਹ ਵੀਰ ਰਸ ਦਾ ਵੀ ਵਿਭਾਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹੋ ਗੱਲ ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰੀ ਭਾਵਾਂ ਲਈ ਵੀ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉਦੋਂ ਜੇ 'ਵਿਭਾਵ ਦੇ ਸੰਯੋਗ ਨਾਲ' ਆਦਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਰਸ ਦੀ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਕਾਰਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਵਿਅਭੀਚਾਰ ਦੋਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਕੋਈ ਵਿਭਾਵ ਆਦਿ ਨਿਯਮ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਰਸ ਦੀ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਕਾਰਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਆਚਾਰੀਆ ਮੰਮਟ ਦਾ ਕੁੱਝ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਰਸ ਜਿਉਂ ਹੀ ਫੁੱਟ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਸਾਡੇ ਧੁਰ ਅੰਦਰ ਨੂੰ ਹੀ ਜਾ ਹਿਲੋਰਦਾ ਹੈ ਇਹ ਜਿਵੇਂ ਸਾਨੂੰ ਚੁਤਰਫਿਓ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਗੱਲਵਕੜੀ ਵਿੱਚ ਕਸ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਦੋਂ ਜਿਵੇਂ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਸੰਕਲਪ -ਵਿਕਲਪ, ਤਰਕ -ਵਿਤਰਕ, ਹਿਰਖ-ਦਵੈਤ, ਗੁੱਸੇ - ਗਿਲੇ, ਲਾਂਭੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਾਵਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਚਾਰੀਆ ਮੰਮਟ ਨੇ ਰਸ ਨਿਸ਼ਪਤੀ ਬਾਰੇ ਚਾਰ ਆਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਮਤ ਹੀ ਪਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਪੰਡਿਤ ਜਗਨਨਾਥ ਨੇ ਇਸ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਗਿਆਰਾਂ ਮਤ ਦੱਸੇ ਹਨ। ਕਾਵਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਚਾਰੀਆ ਮੰਮਟ ਨੇ ਭੱਟਨਾਇਕ ਦੇ सत्त्वोद्रेक ਦੇ ਕਾਰਨ    प्रकाशानन्दसंकित् ਤੇ ਅਭਿਨਵਗੁਪਤ ਦੇ वासनारूप ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸਥਾਈ ਭਾਵ ਦੀ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਰਸ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਮੰਮਟ ਨੇ 8 ਰਸ ਮੰਨੇ ਹਨ।
ਡਾਰਕ ਵੈੱਬ
ਡਾਰਕ ਵੈੱਬ ਵਰਲਡ ਵਾਈਡ ਵੈੱਬ ਦਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਡਾਰਕਨੇਟਸ, ਓਵਰਲੇ ਨੈਟਵਰਕਸ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਇੰਟਰਨੈਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਖਾਸ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ, ਕੌਨਫਿਗਰੇਸ਼ਨ ਜਾ ਖਾਸ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਡਾਰਕ ਵੈੱਬ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਟ੍ਰਾਫੈਨਜਰ ਨੈਟਵਰਕ ਬਿਨਾਂ ਕੌਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੇ, ਗੁਪਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਪਰਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗੱਲ ਬਾਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਡਾਰਕ ਵੈੱਬ ਡੀਪ ਵੈੱਬ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਵੈੱਬ ਦਾ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੈਬ ਸਰਚ ਇੰਜਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇੰਡੈਕਸ (ਮਤਲਬ ਦਿਖਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ) ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਡੀਪ  ਵੈੱਬ ਨੂੰ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਡਾਰਕ ਵੈੱਬ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਡਾਰਕਨੇਟਸ ਜੋ ਕਿ ਡਾਰਕ ਵੈੱਬ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ, ਫਰੈਂਡ-ਟੂ-ਫਰੈਂਡ ਪੀਅਰ-ਟੂ-ਪੀਅਰ ਨੈਟਵਰਕਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਵੱਡੇ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨੈਟਵਰਕ ਜਿਵੇਂ ਟੋਰ, ਫਰੀਨੇਟ, ਆਈ 2 ਪੀ, ਅਤੇ ਰਿਫਲ ਜਨਤਕ ਸੰਗਠਨਾਂ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਡਾਰਕ ਵੈੱਬ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਆਮ ਵੈੱਬ ਨੂੰ ਕਲੀਅਰਨੈਟ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇਨਕ੍ਰਿਪਟਡ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਟੋਰ ਡਾਰਕ ਵੈੱਬ ਜਾਂ ਓਨਿਓਂਨਲੈਂਡ ਨੈਟਵਰਕ ਦੇ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਅਨਾਮੀਕਰਣ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਡਾਰਕ ਵੈੱਬ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਡੀਪ ਵੈੱਬ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵੈੱਬ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਸਰਚ ਇੰਜਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇੰਡੈਕਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ (ਖੋਜਣ ਯੋਗ)। ਡਾਰਕ ਵੈੱਬ ਡੀਪ ਵੈੱਬ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਖਾਸ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਇਹ ਉਲਝਣ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 2009 ਤੋਂਹ ਚਲਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਸਿਲਕ ਰੋਡ 'ਤੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਨ ਵੇਲੇ, ਦੋਨੋ ਸ਼ਰਤਾਂ ਅਕਸਰ ਉਲਝੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪੱਤਰਕਾਰੀ
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਵਿਕਲਪਿਕ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਸਿੱਖਿਅਕ ਅਤੇ ਖੋਜਕਰਤਾ ਡਾਰਕਨੇਟ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹਨ। ਉਹ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਆਰਟਸ
ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿੱਚ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਆਰਟਸ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1948 ਤੱਕ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਫਲਸਤੀਨੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਫਲਸਤੀਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਪਲਾਸਟਿਕ ਕਲਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿੱਚ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਆਰਟ ਵਿੱਚ ਤਕਨੀਕਾਂ, ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਯਹੂਦੀ ਕਲਾ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਸਮਤ ਗੇਈਬੋਵ
ਇਸਮਤ ਇਸਮਾਈਲ ਓਗਲੂ ਗੇਈਬੋਵ ( Ismət Qayıbov Ismail oğlu) (1942 ਵਿਚ ਗਾਂਜਾ, ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਵਿਚ) ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਦਾ ਪਬਲਿਕ ਵਕੀਲ ਸੀ।
ਉਹ ਇਕ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਵਿਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਰਮੇਨੀਅਨ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਦੇ ਨਾਗੋਰਨੋ-ਕਰਾਬਖ ਵਿਚ ਖੋਜਾਵਿੰਡ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਕਰਾਂਡੇਂਡ ਪਿੰਡ ਨੇੜੇ ਮਾਰਿਆ ਸੀ। ਹਾਦਸੇ ਤੋਂ ਬਚਣ ਵਾਲਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹਾਦਸੇ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਗੇਈਬੋਵ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ। ਇਹ ਇਲਜਾਮ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਅਰਮੀਨੀਅਨਾਂ ਨੇ ਬੰਧਕ ਬਣਾ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਲਾਪਤਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਗੇਈਬੋਵ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਬਾਕੂ ਦੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਓਨਜ਼ ਕਬਰਸਤਾਨ ਦੇ ਐਵੀਨਿਉ ਵਿਖੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਬਾਕੂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਇੱਕ ਤੇਲ ਟੈਂਕਰ, ਕਈ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਗਲੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਉਸਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰੱਖੇ ਗਏ।
ਸਾਈਬਰਵੇਪਨ
ਸਾਈਬਰਵੇਪਨ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮਾਲਵੇਅਰ ਏਜੰਟ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸਾਈਬਰ ਅਟੈਕ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਮਿਲਟਰੀ, ਅਰਧ ਸੈਨਿਕ, ਜਾਂ ਫੇਰ ਕੋਈ ਖੁਫੀਆ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਆਮ ਗੁਣ
ਸ਼ਬਦ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਮਾਪਦੰਡ ਮਾਲਵੇਅਰ ਏਜੰਟ ਲਈ ਜਾਪਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ:
ਸੰਭਾਵਤ ਸਾਈਬਰਵੈਪਨ
ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਮਾਲਵੇਅਰ ਏਜੰਟ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ 'ਤੇ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਦਯੋਗ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਾਹਰ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਦਾ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ਤੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਜਾਂ ਫੌਜ ਦੇ ਬਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੱਤੀ ਤਲਵੰਡੀ
ਪੱਤੀ ਤਲਵੰਡੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਟਾਂਡਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਲੌਰੈਂਜ਼ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ
ਲੌਰੈਂਜ਼ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਪਾਪੂਆ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਇਰੀਅਨ ਜਯਾ (ਪੱਛਮੀ ਨਿਊ ਗਿਨੀ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 25,056 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (9, 674 ਵਰਗ ਮੀਟਰ) ਦੇ ਖੇਤਰਫਲ ਵਾਲਾ, ਇਹ ਦੱਖਣੀ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੌਮੀ ਪਾਰਕ ਹੈ। 1999 ਵਿੱਚ, ਲੌਰੈਂਜ਼ ਨੂੰ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤੀ ਅਸਥਾਨ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਨਿਊ ਗਿਨੀ ਦੀ ਬਾਇਓਡਾਇਵਰਿਵਿਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਉਦਾਹਰਨ, ਲੌਰੈਂਜ਼ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪੱਖੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੰਨ ਸੁਵੰਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਏਸ਼ੀਆ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਖਿੱਤੇ ਵਿਚ ਇਕੋ-ਇਕ ਕੁਦਰਤ ਰੀਜਰਵ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਖੇਤਰ, ਮੈਂਗਰੂਵ ਦੇ ਜੰਗਲ, ਜਵਾਰ ਅਤੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਦਲਦਲਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ, ਨੀਵੇਂ ਇਲਾਕੇ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜੀ ਬਰਸਾਤੀ ਜੰਗਲ, ਐਲਪੀਨ ਟੁੰਡਰਾ, ਅਤੇ ਭੂਮੱਧ ਰੇਖਾ ਵਾਲੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਈਕੋ-ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 4884 ਮੀਟਰ ਉਚਾਈ ਵਾਲਾ, ਪਨਕਾਕ ਜਾਇਆ (ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਰਸਟੇਂਜ਼ ਪਿਰਾਮਿਡ) ਹਿਮਾਲਿਆ ਅਤੇ ਐਂਡੀਜ਼ ਵਿਚਕਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪਹਾੜ ਹੈ।
ਬਰਡਲਾਈਫ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਨੇ ਲੌਰੈਂਜ਼ ਪਾਰਕ ਨੂੰ "ਸ਼ਾਇਦ ਨਿਊ ਗਿੰਨੀ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਿਜ਼ਰਵ" ਕਿਹਾ ਹੈ।   ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਫੰਡ ਦੇ "ਗਲੋਬਲ 200" ਈਕੋਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਦੱਖਣੀ ਨਿਊ ਗਿਨੀ ਲੋਲੈਂਡ ਜੰਗਲਾਤ; ਨਿਊ ਗਿਨੀ ਪਰਬਤੀ ਜੰਗਲਾਤ; ਨਿਊ ਗਿਨੀ ਸੈਂਟਰਲ ਰੇਂਜ ਸਬਅਲਪਾਈਨ ਘਾਹ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ; ਨਿਊ ਗਿਨੀ ਮੈਂਗਰੂਵ; ਅਤੇ ਨਿਊ ਗਿਨੀ ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਨਾਲੇ।
ਲੌਰੈਂਜ਼ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਨਮਿਣੇ, ਅਨਮਾਪੇ ਅਤੇ ਅਨਪੜਤਾਲੇ ਖੇਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ ਕਿ ਪੌਦਿਆਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਪੀਸੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ ਜੋ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਵਿਗਿਆਨ ਲਈ ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਗਿਆਤ ਹਨ। ਲੌਰੈਂਜ਼ ਬਾਇਓਟਾ ਦੀ ਸਥਾਨਕ ਸਮੁਦਾਇਆਂ ਦਾ ਐਥਨੋ-ਪੌਦ-ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਅਤੇ ਐਥਨੋ-ਜੰਤੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਗਿਆਨ ਵੀ ਬਹੁਤ ਨਾਕਾਫੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਸਤਾਵੇਜਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਾਰਕ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈਂਡਰਿਕਸ ਐਲਬੇਰ ਲੌਰੈਂਜ਼ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਡਚ ਖੋਜਕਰਤਾ ਸੀ ਜੋ ਆਪਣੇ 1909-10 ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਿਆ ਸੀ।
ਜੰਤੂ
left|thumb|ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿਚ ਮਿਲਿਆ ਦੱਖਣੀ ਤਾਜਧਾਰੀ ਕਬੂਤਰ ਨਿਊ ਗਿਨੀ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਨੀਵੇਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੈ। ਲਰੈਨੰਜ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿਚ 630 ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀਆਂ ਸਪੀਸੀਆਂ ਹਨ (ਪਪੂਆ ਵਿਚ ਮਿਲਦੀਆਂ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਪੀਸੀਆਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਲਗਭਗ 95%) ਅਤੇ 123 ਥਣਧਾਰੀ ਸਪੀਸੀਆਂ ਦਰਜ ਹਨ। ਪੰਛੀਆਂ ਵਿਚ ਦੋ ਸਪੀਸੀਆਂ ਕਾਸੋਵੇਰੀ, 31 ਘੁੱਗੀ ਅਤੇ ਕਬੂਤਰ ਦੀਆਂ ਸਪੀਸੀਆਂ, ਕੋਕਾਟੂ ਦੀਆਂ 500 ਸਪੀਸੀਆਂ, ਕਿੰਗਫਿਸ਼ਰ ਦੀਆਂ 60 ਸਪੀਸੀਆਂ ਅਤੇ ਸਨਬਰਡ ਦੀਆਂ 145 ਸਪੀਸੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।   ਛੇ ਪੰਛੀ ਸਪੀਸੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰਫੀਲੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦਾ ਬਟੇਰ ਅਤੇ ਬਰਫ਼ੀਲੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦਾ ਰੋਬਿਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਬਰਫੀਲੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੀਆਂ ਆਦੀ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ 26 ਸਪੀਸੀਆਂ ਮੱਧ ਪਪੂਆਈ ਰੇਂਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦਕਿ ਤਿੰਨ ਦੱਖਣ ਪੂਪੂਆਈ ਨੀਵੇਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀਆਂ। ਖਤਰੇ ਵਿੱਚਲਿਆਂ ਸਪੀਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਕਾਸੋਵੇਰੀ, ਦੱਖਣੀ ਤਾਜਧਾਰੀ ਕਬੂਤਰ, ਪੈਸਕਿਟ ਦਾ ਤੋਤਾ, ਸੈਲਵਾਡੋਰੀ ਦਾ ਟੀਲ ਅਤੇ ਮੈਕਗ੍ਰਾਗਰ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਦਖੋਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਥਣਧਾਰੀਆਂ ਜੰਤੂਆਂ ਵਿਚ ਲੰਬੀ-ਚੁੰਜ ਵਾਲੀ ਐਕਿਡਨਾ, ਛੋਟੀ-ਚੁੰਜ ਵਾਲੀ ਐਕਿਡਨਾ, ਅਤੇ ਚਾਰ ਸਪੀਸੀਆਂ ਕਸਕਸ ਦੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਵਾਲਾਬੀਆਂ, ਕੁਆਓ ਅਤੇ ਦਰਖ਼ਤੀ-ਕੰਗਾਰੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।  ਸੁਦੀਰਮਨ ਰੇਂਜ ਦਾ ਇੱਕ ਡਿੰਗੀਸੋ ਹੈ, ਇੱਕ ਦਰਖ਼ਤੀ-ਕੰਗਾਰੂ ਜਿਸਦਾ ਪਤਾ 1995 ਵਿੱਚ ਲੱਗਿਆ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਅਸਥਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਅਸਥਾਨ
ਸਾਈਬਰ ਸਟਾਲਕਿੰਗ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਈਬਰ ਜ਼ੁਰਮ
ਰਾਜਨੀ ਵੇਨੁਗੋਪਾਲ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1969 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਓਡੀਆਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਗੋਵਤਸ ਦਵਾਦਸ਼ੀ
ਕੁਝ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ, ਗੋਵਤਸ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵਾਘ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿਸੇ ਦੇ ਵਿੱਤੀ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਉਹ ਦਿਨ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਆਪਣੀਆਂ ਲੇਖਾ-ਜੋਖਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਬਹੀ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗੋਵਤਸ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨੰਦਿਨੀ ਵ੍ਰਤ ਵਜੋਂ ਵੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਨੰਦਨੀ ਅਤੇ ਨੰਦੀ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਵ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗਊਆਂ ਦਾ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦੀ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵੱਛੇ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਣਕ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨਾਲ ਖੁਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਣਕ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਬਣੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੂਜਾ-ਅਰਚਨਾ ਨਾਲ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮਨੋਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਵਿਸ਼ਯ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਗੋਵਤਸ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ
ਗਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵੱਛਿਆਂ ਨੂੰ ਨਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਸਿੰਦੂਰ/ਹਲਦੀ ਦਾ ਪਾਊਡਰ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ, ਲੋਕ ਗਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵੱਛੇ ਨੂੰ ਚਿੱਕੜ ਤੋਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਰਾਵਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਜਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਆਰਤੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਣਕ ਦੇ ਉਤਪਾਦ, ਛੋਲੇ ਅਤੇ ਮੂੰਗੀ ਦੇ ਪੁੰਗਰ ਫਿਰ ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਖੁਆਈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਗਊ ਨੰਦਿਨੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕਾਮਧੇਨੂ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਗਊਆਂ ਲਈ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਨੀ ਹੋਣ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕਰਦੇ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਲਈ ਨੰਦਿਨੀ ਵ੍ਰਤ/ਵਰਤ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਪੀਣ ਅਤੇ ਖਾਣ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਵਾਂ ਮਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਹਨ, ਉਹ ਦੀਵਾਲੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹਨ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰ
ਲੋਲੋ ਫਰਾਰੀ
ਲੋਲੋ ਫਰਾਰੀ, ਜਨਮ ਇਵ ਵਾਲੋਇਸ (( 1963-02-09 )February 9, 1963 – 5 ਮਾਰਚ 2000), ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਡਾਂਸਰ, ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਪੌਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਗਾਇਕਾ ਸੀ ਅਤੇ "ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਛਾਤੀ ਵਾਲੀ ਔਰਤ" ਹੈ।
1995 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਅੰਤਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸਿਧੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਿਲ ਹੋਈ ਅਤੇ 1996 ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਦੀ ਗਿੰਨੀਜ਼ ਬੁੱਕ  ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਈ ਅਤੇ 1999 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਦੀ ਗਿੰਨੀਜ਼ ਬੁੱਕ  ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਦਰਜ ਹੋਈ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 2000 ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਦਖੁਸ਼ੀ ਵਜੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਪਰ  ਸ਼ੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿ ਇਸਦਾ ਪਤੀ ਇਸਦੀ ਮੌਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਉਹ 2007 ਵਿੱਚ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਪਿਛੋਕੜ
ਕਲੇਰਮੌਨਟ-ਫੇਰਾਂਡ, ਪੁਇ-ਦ-ਡੌਮ, ਫਰਾਂਸ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਐਵ ਵਾਲੋਇਸ ਨੂੰ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਤੱਟ ਤੇ ਲਾ ਬੋਲੇ ਦੇ ਆਸਰਾ-ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ। ਉਹ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਦੁਖੀ ਬਚਪਨ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਗੈਰ-ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਕੈਥਰੀਨ ਵਾਲੋਇਸ (ਨੀ ਫਰਾਰੀ) ਉਸਨੂੰ ਨਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਬਤੌਰ ਨੌਜਵਾਨ, ਇਸ ਨੇ ਕੁਝ ਮਾਡਲਿੰਗ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਛਾਤੀ ਵ੍ਰਿਧੀ
ਵਿਗਨੇ ਦੁਆਰਾ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ, ਉਹ 1990 ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਕਈ ਪਲਾਸਟਿਕ ਸਰਜਰੀ ਓਪਰੇਸ਼ਨਾਂ ਨੇ 180-ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ (71 ਇੰਚ) ਸੀਲਿਓਨ-ਐਕਸਟੈਨਡ ਬਸਟ (ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 37 ਇੰਚ ਬਸਟ ਸੀ) ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ 22 ਵ੍ਰਿਧੀ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਗਿੰਨੀਜ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ। ਗਿੰਨੀਜ਼ ਬੁਕ ਆਫ ਰਿਕੌਰਡਜ਼ (2003) ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਹਰ ਇੱਕ ਛਾਤੀ ਨੇ 2.8 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ (6.2 ਲੇਬਲ) ਤੋਲਿਆ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਲੀਟਰ ਖਾਰੇ ਸਨ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਛਾਤੀ ਵ੍ਰਿਧੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸਨੇ ਆਪਣਾ ਸਟੇਜੀ ਨਾਂ  "ਲੋਲੋ" ਰੱਖਿਆ, ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਫ੍ਰਾਂਸੀਸੀ ਬਜ਼ਾਰੀ ਸ਼ਬਦ ਛਾਤੀ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਨਾਂ "ਫਰਾਰੀ" ਰੱਖਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਪੌਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਬਣਾਇਆਂ।
ਮੌਤ
5 ਮਾਰਚ 2000 ਦੀ ਸਵੇਰ, 37 ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਫਰਾਰੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਗ੍ਰੈਸੇਸ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਘਰੋਂ ਅਣਪਛਾਤੇ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਰਿਵੇਰਾ ਉੱਤੇ ਅਲਪਸ-ਮੈਰੀਟਿਮਜ਼ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਵਿਚ ਮ੍ਰਿਤਕ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਸਲੀ ਪੋਸਟਮਾਰਟਮ ਨਾਲ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਇਸਦੀ ਮੌਤ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਦਵਾਈ ਲੈਣ ਕਾਰਨ ਹੋਈ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਸੀ ਜਿਸਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸਨੇ ਆਤਮ-ਹੱਤਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਪੋਸਟਮਾਰਟਮ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1963 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2000
ਕੂਮਪੁਰ
ਕੂਮਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਟਾਂਡਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬੈਟੀ ਫ੍ਰਾਈਡਨ
ਬੈਟੀ ਫ੍ਰਾਈਡਨ (4 ਫਰਵਰੀ, 1921 – 4 ਫਰਵਰੀ, 2006) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ, ਕਾਰਕੁਨ, ਅਤੇ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸੀ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਖੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਸਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ 1963 ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦ ਫੈਮਿਨਿਨ ਮੈਸਟੀਕ ਨੂੰ ਅਕਸਰ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਰੀਵਾਦ ਦੀ ਦੂਜੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1966 ਵਿੱਚ, ਫ੍ਰਾਈਡਨ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਫ਼ਾਰ ਵੁਮੈਨ (ਐਨ.ਓ.ਡਬਲਿਊ.) ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ "ਅਮਰੀਕੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣਾ ਹੈ।"
1970 ਵਿੱਚ, ਐਨ.ਓ.ਡਬਲਿਊ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਫ੍ਰਾਈਡਨ ਨੇ 26 ਅਗਸਤ ਨੂੰ "ਬਰਾਬਰੀ ਲਈ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਹੜਤਾਲ" ਨੂੰ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ 19ਵੀਂ ਸੋਧ ਦੀ 50ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹੜਤਾਲ ਨੇ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਸਫ਼ਲ ਹੋਈ; ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਫ੍ਰਾਈਡਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੇ 50,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਸੀ। 1971 ਵਿੱਚ, ਫ੍ਰਾਈਡਨ ਨੇ ਹੋਰ ਮੋਹਰੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਕੇ ਕੌਮੀ ਮਹਿਲਾ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਕਾਕਸ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।
ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਚਿੰਤਕ ਵਜੋਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਫ੍ਰਾਈਡਨ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਰਹੀ ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਛੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਫ੍ਰਾਈਡਨ ਨਾਰੀਵਾਦ ਦੀ ਪੋਲਰਾਈਜ਼ਡ ਅਤੇ ਅਤਿਅੰਤ ਧੜਿਆਂ ਦੀ ਨੁਕਤਾਚੀਨੀ ਕਰਨ ਲੱਗੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਘਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੂਹਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਬਾਅਦ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਚੋਂ "ਦ ਸੈਕੰਡ ਸਟੇਜ" ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਦੇ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਵਧੀਕੀਆਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਫ੍ਰਾਈਡਨ ਦਾ ਜਨਮ "ਬੈਟੀ ਨੋਮੀ ਗੋਲਡਸਟਿਨ" 4 ਫਰਵਰੀ, 1921 ਨੂੰ ਈਰੀਆਨੋ ਦੇ ਪਿਓਰੀਆ ਵਿੱਚ ਹੈਰੀ ਅਤੇ ਮਰੀਅਮ (ਹੋਰਵਿਤਜ਼) ਗੋਲਡਸਟਾਈਨ ਕੋਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯਹੂਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ਰੂਸ ਅਤੇ ਹੰਗਰੀ ਤੋਂ ਸਨ।  ਹੈਰੀ, ਪੀਓਰੀਆ ਵਿੱਚ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਰੀਅਮ ਇੱਕ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੇ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੇਜ ਲਈ ਲਿਖਦੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਫ੍ਰਾਈਡਨ ਦਾ ਪਿਤਾ ਬੀਮਾਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਘਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਹੁਤ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਜਾਪਦੀ ਸੀ।
ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਲੜਕੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਫ੍ਰਾਈਡਨ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਅਤੇ ਯਹੂਦੀ ਦੋਨਾਂ ਸਰਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਸੀ; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ "ਅਨਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਜਜ਼ਬਾ ... ਸਾਮਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਦੀਆਂ ਮੇਰੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।" ਉਸ ਨੇ ਪਿਓਰੀਆ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਕਾਲਮ ਲਿਖਣ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਛੇ ਹੋਰ ਦੋਸਤਾਂ ਨੇ "ਟਾਈਡ" ਨਾਂ ਦਾ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਘਰੇਲੂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ 1938 ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਮਿਥ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਿਲਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਅਕਾਦਮਿਕ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਈ ਅਤੇ ਕੈਂਪਸ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈਆਂ। 1941 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕਾਲਜ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੀ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਬਣ ਗਈ। ਸੰਪਾਦਕੀ ਉਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਵਧੇਰੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਬਣ ਗਈ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸਖ਼ਤ ਵਿਰੋਧੀ ਰੁਖ ਅਪਣਾਇਆ ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦਾਈ ਵਿਵਾਦ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1942 ਵਿੱਚ "ਸੁਮਾ ਕਮਾ ਲੌਡ" ਅਤੇ "ਫਿ ਬੀਟਾ ਕਾਪਾ" ਨਾਲ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕੀਤੀ।
1943 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬਰਕਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲ ਏਰਿਕ ਏਰਿਕਸਨ ਦੇ ਨਾਲ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਮਿਲੀ। ਉਹ ਹੋਰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਈ, ਮਾਰਕਸਵਾਦੀਆਂ ਨਾਲ ਰਲਦੀ ਰਹੀ (ਉਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਐਫ.ਬੀ.ਆਈ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।)। ਆਪਣੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਬੁਆਏਫ੍ਰੈਂਡ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਬੰਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿੱਦਿਅਕ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਲਈ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਉਸ ਨੇ 1947 ਵਿੱਚ ਯੂ.ਈ ਨਿਊਜ਼ ਵਿਖੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਥੀਏਟਰ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਕਾਰਲ ਫ੍ਨਰਾਈ (ਨੀ ਫ੍ਰੀਡਮੈਨ) ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਤਨਖ਼ਾਹਦਾਰ ਕਰਮਚਾਰੀ ਵਜੋਂ ਅਤੇ 1952 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਮਈ 1969 ਵਿੱਚ, ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਕਾਰਲ ਦੀ ਦਸੰਬਰ 2005 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਫ੍ਰਾਈਡਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਸਕਰਨ "ਲਾਇਫ਼ ਸੋ ਫਾਰ" (2000) ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਾਰਲ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁੱਟਿਆ ਸੀ; ਡੌਲੋਰਜ਼ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਵਰਗੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਲਈ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਕਾਰਲ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀਆਂ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਕਾਰਲ ਨੇ ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਟਾਈਮ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨਾਲ ਬਦਸਲੂਕੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ "ਪੂਰਨ ਮਨਘੜਤ" ਦੱਸਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬੈਟੀ ਨੇ "ਗੁੱਡ ਮੌਰਨਿੰਗ ਅਮਰੀਕਾ" 'ਚ ਲਿਖਿਆ, "ਕਾਸ਼ ਕਿ ਮੈਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਲਿਖਿਆ ਹੁੰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਸੰਗ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸਨਸਨੀਖੇਜ਼ ਮੁੱਦਾ ਸੀ। ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਮਾਰ-ਕੁੱਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਮਾਰ-ਕੁੱਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਤੀ ਦਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਲੜ੍ਹਾਈ ਝਗੜੇ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਉਹ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਸੀ।"
ਕਾਰਲ ਅਤੇ ਬੈਟੀ ਫ੍ਰਾਈਡਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ, ਡੈਨੀਅਲ, ਐਮਿਲੀ ਅਤੇ ਜੋਨਾਥਨ ਸਨ। ਉਹ ਇੱਕ ਯਹੂਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪਲੀ ਸੀ, ਪਰ ਇੱਕ ਕਾਫ਼ਰ ਸੀ। 1973 ਵਿੱਚ, ਫਰੀਡਨ ਹਿਊਮਨਿਸਟਿਸਟ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ II ਨੂੰ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।
ਮੌਤ
ਫ੍ਰਾਈਡਨ 4 ਫਰਵਰੀ, 2006 ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ 85ਵੇਂ ਜਨਮਦਿਨ, ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੰਜੈਸਟਿਵ ਦਿਲ ਦੇ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਪੇਪਰ
ਫ੍ਰਾਈਡਨ ਦੇ ਕੁਝ ਪੇਪਰ ਸ਼ਲੇਂਸਰ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, ਰੈਡਕਲਿਫ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ, ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ, ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਵਿਖੇ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ।
ਮੀਡੀਆ
ਫ੍ਰਾਈਡਨ ਨੂੰ ਅਦਾਕਾਰਾ ਟਰੇਸੀ ਉਲਮਾਨ ਦੁਆਰਾ 2020 ਐਫ.ਐਕਸ ਲਿਮਿਟਿਡ ਸੀਰੀਜ਼ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1921 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2006 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯਹੂਦੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਇਫ਼ਤਿਖਾਰ ਆਰਿਫ਼
ਇਫ਼ਤਿਖਾਰ ਹੁਸੈਨ ਆਰਿਫ਼ (ਜਨਮ 21 ਮਾਰਚ 1944), ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਕਵੀ, ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਲੈਟਰਸ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲੈਂਗੂਏਜ ਅਥਾਰਟੀ ਦੇ ਮੁਖੀ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਸਨੂੰ ਹਿਲਾਲ-ਏ-ਇਮਤਿਆਜ਼, ਸਿਤਾਰਾ-ਏ-ਇਮਤਿਆਜ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸ਼ੀਅਲ ਪ੍ਰਾਈਡ ਆਫ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲ਼ੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਰਵਉੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਨ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਉਸਨੇ ਉਰਦੂ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਇਫਤਿਖਾਰ ਆਰਿਫ਼ ਨੇ 1965 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਐਮਏ ਕੀਤੀ - ਲਖਨਊ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ, ਫਿਰ ਨਿਊਯਾਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਕਰਾਚੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਈ ਇੱਕ ਨਿਊਜ਼ਕਾਸਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ (ਕਰਾਚੀ ਸੈਂਟਰ) ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਚਲੇ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਪੀਟੀਵੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕਸੌਟੀ ਲਈ ਓਬੈਦੁੱਲਾ ਬੇਗ ਨਾਲ ਮਿਲ਼ ਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਕਸੌਟੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਅਗਲੇ 13 ਸਾਲ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ 1990 ਤੱਕ ਉਰਦੂ ਮਰਕਜ਼ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਬਿਤਾਏ।
ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ
thumb|240x240px| ਇਫ਼ਤਿਖਾਰ ਆਰਿਫ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਿਅਰ ਇਫ਼ਤਿਖਾਰ ਆਰਿਫ਼ ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਮੇਹਰ-ਏ-ਦੋਨੀਮ (1984), ਹਰਫ਼-ਇ-ਬਰਯਾਬ (1994) ਅਤੇ ਜਹਾਂ-ਏ-ਮਾਲੂਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ ਨੇ ਆਰਿਫ਼ ਦੀ ਅਨੁਵਾਦਿਤ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, Written in the Season of Fear ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਕਵੀ ਹੈਰਿਸ ਖਲੀਕ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਾਚੀ ਦੇ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਹਾਜਿਰ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1944
ਨਿਸ਼ਾਗੰਧੀ ਡਾਂਸ ਫੈਸਟੀਵਲ
ਨਿਸ਼ਾਗਾਂਧੀ ਡਾਂਸ ਤਿਉਹਾਰ, ਕੇਰਲ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਗਾਂਧੀ ਅਖਾੜਾ, ਕਨਕਕਕੁੰਨੂ ਮਹਿਲ, ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਆਯੋਜਿਤ ਕਲਾਸੀਕਲ ਨਾਚਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਜਨਵਰੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਨਾਚ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਥਕ, ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ, ਓਡੀਸੀ, ਕੁਚੀਪੁੜੀ, ਮਨੀਪੁਰੀ ਅਤੇ ਕਥਕਲੀ ਦੀ ਅਮੀਰੀ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕੁਝ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੈਲੇਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਥਕਲੀ ਫੈਸਟ ਵੀ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਸ਼ਾਗੰਧੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਾਂ ਨਿਸ਼ਾਗੰਧੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 2013 ਤੋਂ ਤਿਉਹਾਰ ਦੌਰਾਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮ੍ਰਿਣਾਲਿਨੀ ਸਾਰਾਭਾਈ, ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਡਾਂਸਯੂਜ਼, ਇਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਿਜੇਤਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਲਾਨਾ ਉਤਸਵ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਮਹਿਰਾ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਮਹਿਰਾ (13 ਜੁਲਾਈ 1939-17 ਮਈ 2009) ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ। ਆਪ ਦਾ ਜਨਮ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਿਜਨੌਰ 'ਚ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।
ਸਨਮਾਨ
17 ਮਈ, 2009, ਨਮੂਨੀਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬੀਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਮੁੰਬਈ 'ਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲੀਵੁਡ
ਵਿਮੈਨਸ ਪੀਸ ਸੁਸਾਇਟੀ
ਵਿਮੈਨਸ ਪੀਸ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 12 ਸਤੰਬਰ 1919 ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਨੇ ਫੈਨੀ ਗੈਰੀਸਨ ਵਿਲਾਰਡ, ਐਲਿਨੋਰ ਬਰਾਂਡਸ, ਕੈਥਰੀਨ ਡੀਵਰੇਓਕਸ ਬਲੇਕ ਅਤੇ ਕੈਰੋਲੀਨ ਲੇਕਸੋਵ ਬਲੇਕੌਕ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਵਿਮੈਨਜ਼ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਲੀਗ ਫਾਰ ਪੀਸ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ "ਸਮੁੱਚੇ ਅਤੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਘਾਟ" ਮਿਲੀ।
References
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸੰਸਥਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਸਿਹਤ ਲੇਖ ਸੰਪਾਦਨ ਮੁਹਿੰਮ 2018
ਰੜਾ
ਰੜਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਟਾਂਡਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰਾਜਪੁਰ
ਰਾਜਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਟਾਂਡਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਈਬਰ ਸੁੱਰਖਿਆ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮਹੀਨਾ
ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਈਬਰ ਸੁੱਰਖਿਆ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮਹੀਨਾ (ਐਨਸੀਐਸਐਮ) ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਹੋਮਲੈਂਡ ਸਿਕਿਉਰਿਟੀ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਗੱਠਜੋੜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਮਹੀਨਾ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। 2004 ਵਿਚ, ਹੋਮਲੈਂਡ ਸਿਕਿਓਰਿਟੀ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਾਈਬਰ ਸਿਕਿਓਰਿਟੀ ਅਲਾਇੰਸ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀਾਂ ਨੂੰ ਆਨਲਾਈਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਯਤਨ ਵਜੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮਹੀਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਐਂਟੀਵਾਇਰਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਸਾਲ 2009 ਤੋਂ, ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸਮੁੱਚੀ ਥੀਮ, "ਸਾਡੀ ਸਾਂਝੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ" ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਥੀਮ ਨੂੰ 2011 ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਆਫ਼ਰੀਨ-ਏ-ਲਾਹੌਰੀ
ਆਫ਼ਰੀਨ-ਏ-ਲਾਹੌਰੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਸ਼ਾਹ ਫਕੀਰਉੱਲਾ (1070-1154 ਈ.) ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਚੰਦਰ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ੀਆ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਮਸਨਵੀ ਰਾਜ਼-ਓ-ਨਿਆਜ਼ ਜਾਂ ਹੀਰ-ਓ-ਰਾਂਝਾ, ਅਨਬਾਨ-ਏ-ਮਰੀਫ਼ਤ, ਅਬਜ਼ਦ-ਏ-ਫ਼ਿਕਰ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗੀਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਲੀਆਤ- ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਕਲਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਪੈਗੰਬਰ (ਸ.ਅ.), ਇਮਾਮਾਂ (ਅ.ਸ.) ਅਤੇ ਕਰਬਲਾ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਮਾਮ ਹਸਨ ਅਤੇ ਇਮਾਮ ਹੁਸੈਨ (ਅ.ਸ.) ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਸਤਤ ਅਤੇ ਤਰਜੀਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰੀਲੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਈਬ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਹਕੀਮ ਲਾਹੌਰ ਵਰਗੇ ਕਵੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਨਾਮ ਅਤੇ ਵੰਸ਼
ਆਫ਼ਰੀਨ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਜੋਈਆ ਕਬੀਲੇ ਅਤੇ ਗੁੱਜਰ ਦੇ ਸ਼ੀਆ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ। ਜੀਵਨੀਕਾਰਾਂ ਨੇ ਆਫ਼ਰੀਨ ਦੀ ਜਨਮ ਮਿਤੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਆਫਰੀਨ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਤੇ ਸਾਥੀ ਨਾਗਰਿਕ ਹਕੀਮ ਲਾਹੌਰ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਅੱਸੀ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਮਿਤੀ 1154 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦਾ ਜਨਮ 1074 ਈਸਵੀ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਆਗਾ ਬਜ਼ੁਰਗ ਤਹਿਰਾਨੀ ਅਲ- ਦਰੀਅਤ ਵਜ ਅਤੇ ਮਦਰਸ ਤਬਰੀਜ਼ੀ ਰਹਿਨਤ-ਉਲ-ਅਦਬ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਾਹ ਫਕੀਰਉੱਲਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਜ਼ਰੋਸਟ੍ਰੀਅਨ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮੌਤ 1143 ਜਾਂ 1153 ਈ. ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਗਾ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਤਹਿਰਾਨੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਬ ਰਹਿਨਤ-ਉਲ-ਅਦਬ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਆਫ਼ਰੀਨ ਨਾਲ ਉਲਝਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਿਲਕੁਲ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ  ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਮੀਡੀਆ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਵਿੱਚ ਸਾਮੀ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ।  ਅਤੇ ਸਾਮੀ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਰੋਤ ਦੇ ਇਸ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਮਹਾਨ ਮਾਗੋਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸਲਾਮ ਲਿਆਂਦਾ। ਮੌਤ ਦੀਆਂ ਦੋ ਤਾਰੀਖਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਵੀ ਇਸ ਭੰਬਲਭੂਸੇ ਦੇ ਸਬੂਤ ਵਜੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਫ਼ਤਾਬ ਰਾਏ ਲਖਨਵੀ ਨੇ ਸ਼ਮਸੁਦੀਨ ਅਤੇ ਮਿਰਜ਼ਾ ਜ਼ੈਨੁਲ ਆਬਿਦੀਨ ਇਸਫਹਾਨੀ ਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਹੋਰ ਕਵੀਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਫ਼ਰੀਨ ਉਪਨਾਮ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਗੁਲਸ਼ਨ ਸੁਬਹ ਵਿੱਚ ਆਫ਼ਰੀਨ ਇਲਾਹਾਬਾਦੀ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਆਕਾ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੀਵਾਨ ਨੂੰ "ਦੀਵਾਨ ਆਫ਼ਰੀਨ ਇਲਾਹਾਬਾਦੀ" ਕਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਉਲਝਣ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਬੂਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜੀਵਨ
ਆਫ਼ਰੀਨ ਦਾ ਜਨਮ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬੁਖਾਰੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਹਕੀਮ ਲਾਹੌਰੀ ਨੇ ਦੀਦਾਰ ਆਫ਼ਰੀਨ ਵਿੱਚ ਨਾਸਿਰ ਅਲੀ ਸਰਹਿੰਦੀ (1108-1048) ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਬਚਪਨ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। ਸਾਈਬ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਹਾਜੀ ਫਰੀਦੂਨ ਸੀ, ਹਾਫਿਜ਼ੁੱਲਾ ਖਾਨ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਸਾਹਿਤ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਖਾਨ ਅਰੂਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ।
ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਵਿਚ, ਉਹ ਫਾਰਸੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਕਵੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਰੂਮੀ ਦੀ ਮਸਨਵੀ (ਮਸਨਵੀ ਮੌਲਵੀ) ਦਾ ਪਾਠ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਵੇਂ ਵਿਸ਼ੇ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਹਨ।
ਆਫ਼ਰੀਨ ਦੀ ਮੌਤ ਸੰਨ 1154 ਏ. ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਘਰ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ।
ਆਫ਼ਰੀਨ ਨੇ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕੀਤਾ, ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨਕ ਮੰਗੋਲਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਤੋਂ ਗੁਰੇਜ਼ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਬਦੁਲ ਸਮਦ ਖਾਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਆਫ਼ਰੀਨ ਨੇ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਿਚ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਅਤੇ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਪੀਰ ਚਿਸ਼ਤ ਦੇ ਜ਼ਿਕਰ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸੂਫ਼ੀਵਾਦ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਦਾ ਸੁਭਾਅ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਕਿਸੇ ਸੂਫੀ ਵੰਸ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਆਫ਼ਰੀਨ ਲਾਹੌਰ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਵਜ਼ੀਰ ਖਾਨ ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿਚ ਹੋਏ ਸਾਹਿਤਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਉੱਚੇ ਅਹੁਦੇ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ਼ੀਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੀਵਨੀਕਾਰ ਕਾਵਿਕ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਉਚਿਤ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਜਵਾਬਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਵਾਲਾ ਦਾਗੇਸਤਾਨੀ 1147 ਵਿੱਚ ਓਵੋ ਆਜ਼ਾਦ ਬਲਗਰਾਮੀ ਸਾਲ 1143 ਅਤੇ 1147 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ।
ਰਚਨਾਵਾਂ
ਕੁਲੀਆਤ ਆਫ਼ਰੀਨ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਜਿਲਦ 1967 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਲਾਹੌਰ ਵੱਲੋਂ ਗੁਲਾਮ ਰੱਬਾਨੀ ਉਜ਼ੈਰ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।ਅਤੇ ਅਲੌਕਿਕ ਹਾਰਵੇ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੁਖਮਾਸ ਹੈ, ਜੋ ਪੈਗੰਬਰ (ਸ.) ਦੀ ਉਸਤਤ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਹੀਦੀ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਹੈ। ਇਮਾਮ ਹਸਨ ਅਤੇ ਇਮਾਮ ਹੁਸੈਨ ਦਾ, ਮੁਸਤਜ਼ਾਦ 'ਤੇ ਇਕ ਟੁਕੜਾ, ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਦੋ ਵਿਸ਼ੇ ਅਤੇ ਇਕ ਧਾਰਮਿਕ ਨੇਤਾ ਦੀ ਮੌਤ 'ਤੇ ਇਕ ਟੁਕੜਾ। ਦੂਜੀ ਜਿਲਦ ਵਿੱਚ 38 ਭਜਨ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਮਸਨਵੀ, ਹੀਰ ਅਤੇ ਰਾਂਝਾ, ਅਨਬਾਨ ਮਰੀਫ਼ਤ ਅਤੇ ਅਬਜ਼ਦ ਫਿਕਰ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ 1390 ਏ. (2011) ਤੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਸਨ।, ਜ਼ਬੀਹਉੱਲ੍ਹਾ ਸਫਾ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿੱਚ 1147 ਏ.ਐਚ. ਦੀ ਦੀਵਾਨ-ਏ-ਅਫ਼ਰੀਨ ਦੀ ਇੱਕ ਖਰੜੇ ਦੇਖੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 40,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਸਨ, ਪਰ ਵਾਲਾ ਦਾਗੇਸਤਾਨੀ ਨੇ ਦੀਵਾਨ-ਏ-ਅਫ਼ਰੀਨ ਵਿੱਚ 12,000 ਆਇਤਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਕੀਮ ਲਾਹੌਰੀ ਪੰਜ ਨੇ 6,000 ਆਇਤਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਦੀਵਾਨ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਕਾਪੀਆਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਤੇ ਸਮਾਪਤੀ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚ 7,300 ਆਇਤਾਂ ਸਨ। ਅਕਬਜ਼ਰਗ ਤੇਹਰਾਨੀ ਨੇ "ਦੀਵਾਨ ਆਫ਼ਰੀਨ ਇਲਾਹਾਬਾਦੀ" ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।
ਵਿਦਿਆਰਥੀ
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯਾਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਵੀਆਂ ਦਾ ਜਾਂ ਤਾਂ ਚੇਲੇ ਜਾਂ ਸੁਧਾਰਕ ਵਜੋਂ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ
ਮੀਰ ਅਹਿਮਦ ਫੈਕ ਦੁਆਰਾ ਹਕੀਮ ਲਾਹੌਰ, ਖਵਾਜਾ ਅਬਦੁੱਲਾ ਸਾਮੀ ਅਤੇ ਮੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਰਾਜ ਸਿਆਲਕੋਟੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਅਭਿਆਸੀ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾਕਾਰ ਦੋਵਾਂ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮਹਾਨ ਇਸਲਾਮੀ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਅਤੇ ਜਿਸ ਲੇਖ ਤੋਂ ਇਹ ਲੇਖ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਫਾਰਸੀ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ, ਆਫ਼ਰੀਨ ਲਾਹੌਰੀ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਵੀ ਲੇਖ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਫ਼ਰੀਨ ਨੂੰ ਫਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸੰਪਾਦਕ ਨੇ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਪੰਨਿਆਂ ਦੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਵਿੱਚ ਆਫ਼ਰੀਨ ਦੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਕਰਵਾਈ ਹੈ। ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਪੁਸਤਕ "ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਫਾਰਸੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ" ਦੇ ਤੀਜੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਆਫ਼ਰੀਨ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਆਫ਼ਰੀਨ ਬਾਰੇ ਸ਼ਾਹ ਫਕੀਰਉੱਲ੍ਹਾ ਆਫ਼ਰੀਨ ਲਾਹੌਰੀ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਮੁਹੰਮਦ ਇਰਫਾਨ ਦੁਆਰਾ 1986 ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਲੇਖਕ ਅੰਸਾਰ ਅਹਿਮਦ ਉਮਰੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਲੋਕ
ਬੱਚੇਦਾਨੀ
ਬੱਚੇਦਾਨੀ (ਲਾਤੀਨੀ "ਬੱਚੇਦਾਨੀ", ਬਹੁਵਚਨ ਉਤੇਰੀ) ਜਾਂ ਕੁੱਖ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮਾਦਾ ਹਾਰਮੋਨ-ਜਵਾਬਦੇ ਸਰੀਰਕ ਅੰਗ ਹੈ। ਇਸ ਅੰਗ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਜਨਨ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਅੰਗ ਪ੍ਰਜਨਨ 'ਚ ਆਪਣੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ, ਗਰੱਭਾਸ਼ਯ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦਾ ਮੂੰਹ, ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉੱਪਰਲੇ ਪਾਸੇ, ਫੰਡੁਸ, ਫੈਲੋਪਾਈਅਨ ਟਿਊਬਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਗਰੱਭਾਸ਼ਯ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗਰੱਭਸਥ ਸ਼ੀਸ਼ੂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵਿਕਸਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖੀ ਗਰੱਭਸਥ ਸ਼ੀਸ਼ੂ ਵਿੱਚ, ਗਰੱਭਾਸ਼ਯ ਪੈਰਾਮੇਸਨਫ੍ਰੀਕ ਨਕਲਾਂ ਤੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਫਿਊਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਸਧਾਰਨ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਰੱਭਾਸ਼ਯ ਦੇ ਕਈ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਰੂਪ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਕੁ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਬੱਚੇਦਾਨੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਡੁਪਲੈਕਸ ਗਰੱਭਾਸ਼ਯ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ, ਗਰੱਭਾਸ਼ਯ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰੀ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪੇਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲਗਾਤਾਰ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਜਰਮਨਿਕ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਮੂਲ ਗਰਭ ਦਾ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਣਤਰ
ਗਰੱਭਾਸ਼ਯ ਪੇਲਵੀਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੌਰਨ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਬਲੈਡਰ 'ਤੇ, ਅਤੇ ਸਿਗਮਾਓਡ ਕੌਲਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ। ਮਨੁੱਖੀ ਗਰੱਭਾਸ਼ਯ ਨਾਸ਼ਪਾਤੀ ਦੇ ਆਕਾਰ ਅਤੇ 7.6 ਸੈ. (3.0 ਇੰਚ) ਲੰਬਾ, 4.5 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ (1.8 ਇੰਚ) ਵਿਆਪਕ (ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਪਾਸੇ) ਅਤੇ 3.0 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ (1.2 ਇੰਚ) ਮੋਟਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਆਮ ਬਾਲਗ ਗਰੱਭਾਸ਼ਯ ਦਾ ਭਾਰ ਲਗਭਗ 60 ਗ੍ਰਾਮ ਹੈ।ਗਰੱਭਾਸ਼ਯ ਨੂੰ ਚਾਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ: ਫੰਡਸ - ਗਰੱਭਾਸ਼ਯ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰਲਾ ਗੋਲ ਵਾਲਾ ਹਿੱਸਾ, ਕੋਰਪੁਸ (ਸਰੀਰ), ਗਰਦਨ ਅਤੇ ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਨਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦਾ ਮੂੰਹ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਰੱਭਸਥ ਸ਼ੀਸ਼ੂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੰਡੋਪੇਲਵਿਕ ਫਾਸਿਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਿਗਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਪੱਬੋਸੈਵੀਕਲ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਰਵਾਈਕਲ ਯੋਜਕ ਜਾਂ ਮੁੱਖ ਲਿਗਾਮੈਂਟ, ਅਤੇ ਉਟੇਰੋਸਰਕਲ ਲਿਗਾਮੈਂਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਪਰੀਟੋਨਿਅਮ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ੀਟ-ਵਾਂਗ ਗੁਣਾ ਦੁਆਰਾ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ। left|thumb|217x217px|ਚਿੱਤਰ ਦਿਖਾ ਖੇਤਰ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੀ
ਸਹਾਇਤਾ
ਗਰੱਭਾਸ਼ਯ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੇਲਵਿਕ ਡਾਇਆਫ੍ਰਾਮ, ਪੈਰੀਨੀਅਲ ਬਾਡੀ ਅਤੇ ਯੂਰੋਜਨਿਟਿ ਰੈਜੈਸਟ੍ਰੀ ਦੁਆਰਾ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਤੋਂ, ਇਸ ਨੂੰ ਯੋਜਕ ਤੰਤੂਆਂ ਅਤੇ ਪੈਟਿਓਟੋਨਿਅਲ ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ ਦੁਆਰਾ ਗਰੱਭਾਸ਼ਯ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਅੜਿੱਕਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵੱਡੇ ਲੀਗਾਮੈਂਟਸ
ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੈਰੀਟੋਨਿਅਲ ਲੀਗਾਮੈਂਟਸ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ (ਹਰ ਇੱਕ ਦੋ ਹੁੰਦੇ ਹਨ) ਹਨ:
ਖੂਨ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ
ਗਰੱਭਾਸ਼ਯ ਨੂੰ ਗਰੱਭਾਸ਼ਯ ਧਮਣੀ ਅਤੇ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਦੀ ਧਮਕੀ ਤੋਂ ਧਮਣੀਦਾਰ ਖੂਨ ਰਾਹੀਂ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਐਨਸਟੋਮੋਟਿਕ ਬ੍ਰਾਂਚ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਧਮਨੀਆਂ ਦੇ ਐਨਟ੍ਰੋਮੋਸਿਸ ਤੋਂ ਗਰੱਭਾਸ਼ਯ ਨੂੰ ਸਪਲਾਈ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨਰਵ ਸਪਲਾਈ
ਗਰੱਭਾਸ਼ਯਾਂ ਨੂੰ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਫ਼ਸਰ ਨਾਜ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ T11 ਅਤੇ T12 ਹਨ। ਹਮਦਰਦੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਹਾਈਪੋੈਸਰੀਕ ਨਕਾਬ ਅਤੇ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਦੇ ਨਕਾਬ ਤੋਂ ਹੈ। ਪਾਰਸੀਮੈਪਸ਼ੀਟਿਕ ਸਪਲਾਈ ਦੂਜੇ, ਤੀਜੇ ਅਤੇ ਚੌਥੇ ਤੰਤਰੀ ਨਸਾਂ ਤੋਂ ਹੈ।
ਰਾਂਦੀਆਂ
ਰਾਂਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਟਾਂਡਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਓਪਨ ਸੋਰਸ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ
ਓਪਨ-ਸੋਰਸ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (ਓ.ਐਸ.ਆਈ.ਐਨ.ਟੀ) ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਡਾਟੇ ਬਾਰੇ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ, ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਇੱਕ ਮਲਟੀ-ਤਰੀਕਿਆਂ (ਗੁਣਾਤਮਕ, ਮਾਤਰਾਤਮਕ) ਵਿਧੀ ਹੈ। ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਕਮਯੁਨਿਟੀ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਬਦ "ਓਪਨ" ਸਪਸ਼ਟ, ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਸਰੋਤਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੁਪਤ ਜਾਂ ਗੁਪਤ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ) ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਓਪਨ ਸੋਰਸ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਜਾਂ ਬੁੱਕੋਲੈਕਟਿਵ ਇੰਟੈਲਿਜੇੰਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।
OSINT ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਨਾਮ ਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਹੁਣ ਤਤਕਾਲ ਸੰਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ ਦੇ ਆਗਮਨ ਨਾਲ, ਜਨਤਕ, ਗੈਰ-ਕਲਾਸੀਫਾਈਡ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਕਾਰਵਾਈਯੋਗ ਅਤੇ ਪਰੇਡਿਕਟੀਵੇ ਇੰਟੇਲਿਜੇੰਸ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸੌਦਾ ਹੁਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਓਪਨ ਸੋਰਸ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ
OSINT ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਮਲਟੀਪਲ ਸਰਚ ਇੰਜਣਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੰਟੈਲਟੈਕਨਿਕਸ ਜਾਂ ਸਰਚ ਇੰਜਣਾਂ ਦੀ ਪੁੱਛਤਾਛ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਓਪਨ ਸੋਰਸ ਟੂਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਅਲੱਗ ਤੌਰ ਤੇ ਨਤੀਜੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਆਲ ਇਨ ਵਨ ਜਾਂ ਫੇਰ ਡੱਕਡੱਕਗੋ। ਇਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਸਰਚ ਇੰਜਣ ਅਤੇ ਡੋਮੇਨ ਦੇ ਸਰਚ ਇੰਜਣਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਿਪਲ.ਕਾੱਮ (Pipl.com), ਹੂਇਸ.ਨੈਟ (Whois.net), ਵੈੱਬਸਾਈਟ.ਇੰਨਫੋਰਮਰ (website.informer) ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। OSINT ਦੀ ਦੂਜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨੂੰ ਬਿਗ ਡੇਟਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਲਈ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡੇਟਾਵਾਲਕ ਜੋ ਅਗਲੇਰੀ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਲਈ ਸਥਾਨਕ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਡੇਟਾ ਨਾਲ OSINT ਇਨਸਾਈਟ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਲਿੰਕ ਦੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੰਦ
ਓਪਨ ਸੋਰਸ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਨੂੰ ਇੱਕਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਸੰਦ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਹਨ :
ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ
ਤੀਰੁਵਨੰਤਪੁਰਮ (ਮਲਿਆਲਮ - തിരുവനന്തപുരം) ਜਾਂ ਤਰਿਵੇਂਦਰਮ ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਗਰ ਤੀਰੁਵਨੰਤਪੁਰਮ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਹੈਡਕੁਆਰਟਰ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਸਿਰੇ ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਦਾਬਹਾਰ ਸ਼ਹਿਰ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਘੱਟ ਉੱਚਾਈ ਵਾਲੀਆਂ ਘਾਟੀਆਂ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ । 2001 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 957,730 ਸੀ। ਇਹ ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਵੱਧ ਜਨਸੰਖਿਆ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਸ ਸਹਿਰੀ ਆਬਾਦੀ ਵੀ ਪੂਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਹੈ। ਤੀਰੁਵਨੰਤਪੁਰਮ ਰਾਜ ਦੇ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਨਿਰਯਾਤ ਵਿੱਚ 80% ਹਿੱਸਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਈ.ਟੀ ਦਾ ਵੀ ਗੜ੍ਹ ਹੈ।
ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕੇਰਲ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇਹ ਕੇਰਲਾ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਵੀ ਗੜ੍ਹ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕੇਰਲਾ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਹੋਰ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਕਈ ਅਦਾਰੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸਰੋ, ਵਿਕਰਮ ਸਾਰਾਬਾਈ ਸਪੇਸ ਸੈਂਟਰ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ, ਤੀਰੁਵਨੰਤਪੁਰਮ, ਜਵਾਹਰਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਟ੍ਰੋਪੀਕਲ ਬੋਟਾਨਿਕ ਗਾਰਡਨ ਅਤੇ ਰੀਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ, ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਬਾਏਓਤਕਨਾਲੋਜੀ ਕੇਂਦਰ ਆਦਿ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਹਰਿਆਲੀ ਪੱਖੋਂ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਤੀਰੁਵਨੰਤਪੁਰਮ ਨੂੰ ਟਾਈਮਸ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਵੱਲੋਂ ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸ਼ਹਿਰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ ਵੱਲੋਂ ਇਸਨੂੰ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਪੱਖੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸ਼ਹਿਰ ਮੰਨਿਆ ਗਇਆ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ ਨਿਰੁਕਤੀ
ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮ ਮਲੀਆਲਮ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਥਿਰੂ-ਅਨੰਤ-ਪੁਰੁਮ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਭਗਵਾਨ ਅਨੰਤ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ। ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਦੇਵਤਾ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮਾਨਾਭਾਸਵਾਮੀ ਦੇ ਮੰਦਿਰ ਤੋਂ ਪਿਆ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਭਗਵਾਨ ਅਨੰਤ ਭਗਵਾਨ ਪਦਮਾਨਾਭਾ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਸਨ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇੱਥੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਮੰਦਿਰ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਤੇ ਹੀ ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਹਨ। ਇਹ ਮੰਦਿਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਪਛਾਣ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਪੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਮੋਨਿਸ
ਪੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਮੋਨਿਸ (1882 - 24 ਦਸੰਬਰ, 1949) ਇੱਕ ਨਿਡਰ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸੀ, ਜੋ ਬਿਹਾਰ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਸੰਮੇਲਨ (1919 ਵਿੱਚ ਸੋਨਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਸੰਸਥਾ) ਦੇ ਬਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਅਤੇ 1937 ਵਿੱਚ ਆਰਾਹ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਇਸਦੇ 15ਵੇਂ ਸੈਸ਼ਨ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ। 'ਮੋਨਿਸ' ਪੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਅੰਸਾਰੀ ਦਾ ਤਖ਼ਲੁਸ। ਮੋਨਿਸ (مونس) ਅਰਬੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਸਹਾਇਕ, ਸਾਥੀ, ਕਾਮਰੇਡ।
ਯੂਰਪੀ ਪਲਾਂਟਰਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਚੰਪਾਰਨ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਭਿਆਨਕ ਕਸ਼ਟਾਂ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਣਥੱਕ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਲਈ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੇਤੀਆ ਰਾਜ ਹਾਈ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਨ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪ੍ਰਤਾਪ ਅਖਬਾਰ (ਕਾਨਪੁਰ ਹਿੰਦੀ ਹਫਤਾਵਾਰੀ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ, ਗਣੇਸ਼ ਸ਼ੰਕਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ, 1890-1931) ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਗੁਪਤ ਨਾਵਾਂ ਹੇਠ ਨੀਲ ਦੇ ਪਲਾਂਟਰਾਂ ਦੇ ਅਕਹਿ ਜੁਲਮਾਂ ਨੂੰ ਨੰਗਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪ੍ਰਤਾਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਲੇਖਾਂ/ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਚੰਪਾਰਨ ਦੀਆਂ ਭਿਆਨਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਮੋਨਿਸ ਨੂੰ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਨਿਡਰ ਬਸਤੀਵਾਦੀ-ਵਿਰੋਧੀ ਹਿੰਦੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੇ ਬਾਨੀ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ "ਖ਼ਤਰਨਾਕ", ਅਤੇ "ਬਦਨਾਮ" ਅਤੇ "ਸ਼ੱਕੀ ਸਾਹਿਤ" ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ "ਤਲਖ" ਵਿਅਕਤੀ ਵਜੋਂ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਬੇਨੀਪੁਰੀ (1899-1968) ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਹਿੰਦੀ ਮਾਹਵਾਰ ਬਾਲਕ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ, ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ੀ ਮਾਹਵਾਰ ਗਿਆਨਸ਼ਕਤੀ, ਗੋਰਖਪੁਰ (1915 ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤੇ ਗਏ) ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਦੇਸ਼ਭਗਤੀ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਇਹ 1935 ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ।
24 ਦਸੰਬਰ, 1949 ਨੂੰ ਉਸਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1949
ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਸੰਸਥਾ
ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਸੰਸਥਾ ਜਾਂ WAO ਇੱਕ ਮਲੇਸ਼ੀਅਨ ਗ਼ੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਲੜਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ।ਇਹ 1982 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਹਿਮਾਇਤੀ, ਜਨਤਕ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਨੀਤੀ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮਲੇਸ਼ੀਅਨ ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ।
ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਸੰਸਥਾ. (WAO) ਇੱਕ ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਮਲੇਸ਼ਿਆਈ ਜੁਆਇੰਟ ਐਕਸ਼ਨ ਗਰੁੱਪ (JAG) ਦੇ ਬੇਘਰ ਅਤੇ ਗਰੀਬ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਸਮੂਹ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਹ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ 1994 ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਐਕਟ ਦੇ ਲਈ ਲਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਨ
ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸੱਟਾ ਮਾਰਨ ਦਾ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਵੈ-ਨਿਰਣੇ ਦਾ ਹੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਨੂੰ ਢੱਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ "ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਰਾਬਰੀ ਦੇ ਹੱਕਾਂ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਤਕਰੇ ਖਤਮ ਕਰਨ ਵੱਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ।
ਕੋਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ
ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੇਂਦਰ ਹਨ ਜੋ ਸਾਰੇ ਖਾਸ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
1. ਰਫਿਊਜੀਆਂ ਲਈ
ਰਫਿਊਜੀਆਂ ਲਈ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਉਹ ਘਰ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਛਾਤੀ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਪਨਾਹ ਲੱਭ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੁਰਵਿਹਾਰਿਤ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਕਾਮਿਆਂ, ਪਲਾਸਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਸ਼ਰਨ ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਇਕੱਲੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।ਅਜਿਹੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਕਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਸਲਾਹ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਆਮ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਦੇ ਸੈਸ਼ਨ ਵੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਸ਼ਰਣ ਵਿੱਚ ਨਾ ਜਾ ਸਕਣ।ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ, ਬਲਾਤਕਾਰ, ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਜਿਹੜੇ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਤਲਾਕ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਵੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ ਕਾਉਂਸਲਿੰਗ ਵੀ ਹੈ। ਸੋਸ਼ਲ ਵਰਕਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹਰ ਸਾਲ ਔਸਤਨ ਫੋਨ ਕਾਲਾਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ 1,500 ਹੈ.
2. ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਕੇਂਦਰ (CCC)
ਆਪਣੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 1990 ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਇਸ ਨੇ ਸਾਬਕਾ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਘਰ ਬਣਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਨ।ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਘਰ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਸਰੀਰਕ, ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
3. WAO ਕੇਂਦਰ
ਇਹ ਦਫ਼ਤਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ, ਖੋਜ ਅਤੇ ਸਮਰਥਨ ਲਈ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਜਨਤਕ ਚਿਹਰੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ
ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਲਈ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਨ ਲਈ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਸੰਸਥਾ ਲਾਬੀ
1ਬਿਲੀਅਨ ਰਾਈਜ਼ਿੰਗ
ਫਰਵਰੀ 2013 ਵਿਚ, ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਦ ਬਡੀ ਸ਼ੋਪ ਨਾਲ ਭਾਈਵਾਲੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸਦਾ ਸਮਰਥਨ 1 ਬਿਲੀਅਨ ਰਾਇਜ਼ਿੰਗ, ਵਿ-ਡੇ ਵੱਲੋਂ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਅੰਦੋਲਨ ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਲਿੰਗ ਬਰਾਬਰਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਮਲੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਦ ਬਾਡੀ ਸ਼ੋਪ ਸਟੋਰਾਂ ਨੇ ਸਟੋਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਸਟੋਰਾਂ, ਐਨਜੀਓ ਅਤੇ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ।
References
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸੰਸਥਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਨਾਨਾ ਹੱਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਸਿਹਤ ਲੇਖ ਸੰਪਾਦਨ ਮੁਹਿੰਮ 2018
ਰਾਣੀ ਪਿੰਡ
ਰਾਣੀ ਪਿੰਡ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਟਾਂਡਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਤੀਰ
thumb|300x300px|ਪਾਰੰਪਰਿਕ ਰਵਾਇਤੀ ਤੀਰ (ਉੱਪਰਲਾ) ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਤੀ ਮੱਧਯੁਗੀ ਤੀਰ। ਇੱਕ ਤੀਰ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: arrow) ਇੱਕ ਫਿਨ-ਸਥਿਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਈਲ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਧਨੁਸ਼ / ਕਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿੱਧੇ ਤੇ ਲੰਬੇ ਸਟੀਫ ਸ਼ਾਫ਼ਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਟੇਲੇਬਿਲਾਈਜ਼ਰਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਫਲੇਚਿੰਗ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਭਾਰੀਆਂ (ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਨਿਰਪੇਖ) ਮੋਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਤੀਰ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਅਤੇ ਪਿਛਲੀ ਅਖੀਰ 'ਤੇ ਸਲਾਟ ਜੋ ਕਿ ਕਮਾਨ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਇਨਸਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਪੂਰਵ-ਅਨੁਮਾਨ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤੀਆਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਲਈ ਆਮ ਹੈ। ਇੱਕ ਕਾਰੀਗਰ ਜੋ ਕਿ ਤੀਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਇੱਕ ਫਲੈਚਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਤਿੱਖੇ ਧਾਰੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਇੱਕ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਤਕਰੀਬਨ 10,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤੀਰਾਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਲਈ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਵਰਤਣ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਬੂਤ; ਇਹ ਹੈਮਬਰਗ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਅਹਰਨੇਸਬਰਗ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਗਈ ਪੰਨਵੁੱਡ ਤੀਰ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਖੋਖਲਾ ਗਰਾਊਸਾਂ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਧਨੁਸ਼ ਤੋਂ ਤੀਰ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਡੈਨਮਾਰਕ ਵਿੱਚ ਹੋਲਗੇਗਾਰਡ ਦੇ ਦਲਦਲ ਵਿੱਚ ਲੱਭੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਧਨੁਸ਼ ਹੁਣ ਤਕਰੀਬਨ 8,000 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ। ਲੱਗਭਗ 4,500 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਆਰਟਿਕ ਛੋਟੀ ਟੂਲ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।
ਆਕਾਰ
thumb|300x300px|ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤੀਰ ਦਾ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਅਠਾਰਾਂ ਇੰਚ ਤੋਂ ਪੰਜ ਫੁੱਟ (45 ਸੈਮੀ ਤੋਂ 150 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ) ਤਕ, ਆਵਰਾਂ ਦਾ ਆਕਾਰ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਬਦਲਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਹੁਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਤੀਰ 75 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ (30 ਇੰਚ) ਤੋਂ 96 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ (38 ਇੰਚ) ਹਨ। 1545 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਜਹਾਜ਼ ਤੋਂ 76 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ (30 ਇੰਚ) ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਜੰਗੀ ਤੀਰ ਡੁੱਬਣ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੋਟੇ ਤੀਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਇੱਕ ਗਾਈਡ ਦੁਆਰਾ ਗੋਲਡ (ਇੱਕ "ਓਵਰਡਾਫ") ਜਾਂ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਦੀ ਕਲਾਈ (ਤੁਰਕੀ "ਸਾਈਪਰ")। ਇਹ ਭਾਰੀ ਤੀਰਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਉੱਡ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਉਪਕਰਣ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਕੱਢ ਸਕਣਗੇ।
ਸ਼ਾਫਟ
ਸ਼ਾਫਟ ਇੱਕ ਤੀਰ ਦਾ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਟ੍ਰਕਚਰ ਤੱਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਪਾਰੰਪਰਿਕ ਤੀਰ ਦਾ ਸ਼ੀਟਾਂ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਹਲਕੇ ਵਢੱਡ, ਬਾਂਸ ਜਾਂ ਰੀਡ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ਾਫ ਅਲਮੀਨੀਅਮ, ਕਾਰਬਨ ਫਾਈਬਰ ਪ੍ਰਰਭੋਰਡ ਪਲਾਸਟਿਕ ਜਾਂ ਸਮਗਰੀ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਾਫਟਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਕਾਰਬਨ ਫਾਈਬਰ ਬਾਹਰੀ ਨਾਲ ਲਪੇਟ ਕੀਤੇ ਇੱਕ ਅਲਮੀਨੀਅਮ ਕੋਰ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਪਾਈਨ
ਸ਼ਾਫਟ ਦੀ ਕਠੋਰਤਾ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ (ਸਪਾਈਨ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਕੁਚਿਤ ਹੋਣ ਸਮੇਂ ਸ਼ਾਰਟ ਬਿੰਦ ਕਿੰਨੀ ਥੋੜਾ ਮੁੜਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਤੀਰ ਦਾ ਘੱਟ ਤੀਬਰ ਝੁਕਣਾ ਉਸਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਪਾਈਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲਗਾਤਾਰ ਤੀਰ ਸ਼ੂਟ ਕਰਨ ਲਈ, ਤੀਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। "ਕੇਂਦਰ-ਸ਼ਾਟ" ਝੁਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੀਰ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਰਿਸਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਖੜ੍ਹੇ ਧੁਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਪਾਈਨਸ ਦੇ ਨਾਲ ਤੀਰ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਨਤੀਜੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਹੁਤੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਧਨੁਖਧਾਰ ਕੇਂਦਰ-ਸ਼ਾਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਤੀਰ ਨੂੰ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਦੇ ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਹੈਂਡਲ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਬਦਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਝੁਕਦੀ ਤੀਰ ਦੇ ਮੋਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਘਟੀਆ ਰੇਂਜ ਦੇ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਅਨੁਕੂਲ ਨਤੀਜੇ ਦੇਣ ਲਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਤੀਰ ਨੂੰ ਕਮਾਨ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਹਿਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉੱਚ ਡਰਾਅ ਭਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਝੁਕੇ ਨੂੰ ਸਧਾਰਨ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਗੋਲੀ ਦੀ ਸਹੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਸਪਾਈਨ (ਘੱਟ ਲਚਕਤਾ) ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਮੁਕੰਮਲ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸਟਿੰਗ
ਤੀਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫਿਨਿਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਬਾਰਸ਼, ਕੋਹਰੇ ਜਾਂ ਸੰਘਣੇਪਣ ਦੁਆਰਾ ਨਰਮ ਨਾ ਹੋਣ। ਪ੍ਰੰਪਰਾਗਤ ਅੰਤਮ ਵਰਦੀਆਂ ਜਾਂ ਲੈਕਚਰ ਹਨ। ਤੀਰਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਪੇਂਟ ਅਨੇਹ, ਫਲੇਚਿੰਗ ਅਤੇ ਨੱਕਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਗਏ ਗੂੰਦ ਨਾਲ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਤੀਰਾਂ ਨੂੰ ਵੈਕਸਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਘੱਟ ਹੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਰਿਸਟਿਸ ਤੀਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਤੀਰ ਰੰਗੇ ਗਏ ਹਨ। ਇੱਕ ਤੀਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਖਰਾਬੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਦ ਤੇ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸਟਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਿਰਗਿਜ਼ਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ
ਕਿਰਗਿਜ਼ਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਸੱਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 15 ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨੌਂ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਦੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਅਤੇ ਹੇਠਲੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਦੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਦੋ ਸਾਲ ਲਈ ਉੱਚ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਜਾਂ ਵਿਵਸਾਇਕ / ਤਕਨੀਕੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕਿਰਗਜ਼ਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਮੰਤਰਾਲਾ (ਐੱਮ ਈ ਐੱਸ) ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਕਟੌਤੀ ਨਾਲ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀਆਂ ਤਨਖਾਹਾਂ ਘਟੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਘੱਟ ਹੋਣ ਨਾਲ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਦਾਖਲੇ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ।
2008 ਵਿੱਚ, ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ ਦਾ 3.7 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸਿੱਖਿਆ 'ਤੇ ਖਰਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਾਲ 2001 ਵਿੱਚ ਸੰਬੰਧਿਤ ਉਮਰ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਤਕਰੀਬਨ 89 ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਤ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਅੰਕੜਾ 2000 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਗਿਆ ਹੈ। 2004 ਵਿੱਚ ਕਿਰਗਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 98.7 ਫੀਸਦੀ ਸੀ।..
ਪ੍ਰੀ-ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ
thumb|ਬਿਸ਼ਕੇਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਪ੍ਰੀ-ਸਕੂਲ 3 ਤੋਂ 6/7 ਸਾਲ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸੀਮਿਤ ਹੈ।ਸਾਲ 2005 ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਉਮਰ ਵਰਗ ਦਾ 10 ਫ਼ੀਸਦ ਸੀ।
ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 6 ਜਾਂ 7 ਸਾਲ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਤਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 2007 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਵਰਦੀਆਂ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਕੂਲ ਛੱਡਣ ਦੇ ਬਾਰੇ 2007 ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਤਹਿਤ ਯੂਨੀਫਾਰਮ ਨੂੰ ਮਾਪਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਖਰੀਦਿਆ ਜਾਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇੱਥੇ ਅਧਿਆਪਨ ਗੁਣਵੱਤਾ ਮਾੜੀ ਹੈ। ਕਿਰਗਿਜ਼ਸਟਨ ਦਾ ਪਿਸਾ 2006 ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ, ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲਾ ਰੈਂਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ
ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮੁੱਢਲੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਚਾਰ ਸਾਲ ਤਕ ਚਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਫੇਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਆਮ ਜਾਂ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚਕਾਰ ਚੋਣ ਕਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਵਿਆਪਕ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਦੋ ਸਾਲ ਦੇ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪੂਰਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ("ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ") ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਲਈ ਇਸ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ
thumb|ਓਸ਼ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ, ਅਕਾਦਮੀਆਂ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇੱਥੇ 54 ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਨ: 21 ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਈ 33 ਜਨਤਕ। ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਭਰਤੀ ਦਰ 2011/2012 ਵਿੱਚ 12.5% ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ
ਵਾਨੇਸਾ ਬਲੂ
ਵਾਨੇਸਾ ਬਲੂ (ਜਨਮ 27 ਮਈ, 1974) ਇੱਕ ਸਟੇਜੀ ਨਾਂ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਪੌਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੈ। ਇਹ 2013 ਵਿੱਚ ਏਵੀਐਨ ਹਾਲ ਆਫ਼ ਫੇਮ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਬਣੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਬਲੂ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਗਨ ਨ੍ਰਿਤਕੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਡਾਕਟਰੀ ਤਕਨੀਸ਼ੀਅਨ ਬਣਨ ਲਈ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਨਾਚ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਇੱਕ ਸਾਥੀ ਡਾਂਸਰ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਸ਼ਟ ਮਾਡਲਿੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਮਾਡਲ ਦੇ ਸੁਝਾਅ ਇਸਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਪੌਰਨ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਬਲੂ ਨੇ ਡੋਮੀਨਾ ਐਕਸ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਵਿਧਾ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਡੀਵੀਐਸਐਕਸ ਅਤੇ ਆਦਮ ਅਤੇ ਇਵ ਲਈ ਇੱਕ ਠੇਕਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਰਹੀ ਹੈ।
ਅਵਾਰਡ
2008 ਵਿੱਚ ਬਲੂ ਨੇ ਵੀਡੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਲਈ ਸ਼ਹਿਰੀ X ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ 2009 ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰੀ X ਹਾਲ ਆਫ਼ ਫੇਮ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
2013 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਏਵੀਐਨ ਹਾਲ ਆਫ਼ ਫੇਮ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1974 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਪਰੋਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਪੌਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਡੇਵਿਡ ਬੋਉਮ
ਡੇਵਿਡ ਜੋਸਿਫ਼ ਬੋਉਮ  FRS ( / b <span title="/oʊ/: 'o' in 'code'">oʊ m  / ; 20 ਦਸੰਬਰ 1917 - 27 ਅਕਤੂਬਰ 1992) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਨ ਜੋ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਿਧਾਂਤਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ,   ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਕੁਆਂਟਮ ਥਿਊਰੀ, ਨਿਊਰੋਕਿਸੋਲਾਜੀ ਅਤੇ ਮਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਗੈਰ ਰਵਾਇਤੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।
ਬੋਉਮ ਨੇ ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੁਆਂਟਮ ਫਿਜਿਕਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਯਥਾਰਥ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਕਾਰਟੇਜੀਅਨ ਮਾਡਲ - ਕਿ ਦੋ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪਦਾਰਥ ਹਨ, ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਤਰਕਿਰਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ - ਬਹੁਤ ਸੀਮਿਤ ਸੀ। ਇਸਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ "ਇੰਪਲੀਕੇਟ" ਅਤੇ "ਐਕਸਪਲੀਕੇਟ" ਆਰਡਰ ਦੇ ਇੱਕ ਗਣਿਤਕ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਥਿਊਰੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ।  ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਦਾ ਸੀ ਕਿ ਦਿਮਾਗ, ਸੈਲੂਲਰ ਪੱਧਰ ਤੇ ਕੁੱਝ ਕੁਆਂਟਮ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਗਣਿਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਕੁਆਂਟਮ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਵਾਂਗ ਵਿਚਾਰ ਵੰਡਿਆ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਸਥਾਨੀਕ੍ਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਬੋਉਮ ਨੇ ਵਿਆਪਕ ਤਰਕ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਬਾਰੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ, ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸੱਚੇ ਮਦਦਗਾਰ ਡਾਇਲਾਗ ਦੀ ਲੋੜ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦਿਆਂ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਰਨ ਅਤੇ  ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿਭਾਜਨ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ, ਉਸ ਦਾ ਗਿਆਨ ਮੀਮਾਂਸਾ ਉਸ ਦੇ ਹੋਂਦ-ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਕਰਦਾ ਸੀ।   ਉਸ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸਬੰਧਾਂ ਕਾਰਨ, ਬੋਉਮ 1949 ਵਿੱਚ ਫੈਡਰਲ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਛੱਡਣ ਲਈ ਟੁੰਬਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਕੈਰੀਅਰ ਅੱਗੇ ਤੋਰਿਆ, ਪਹਿਲਾਂ ਬਰਾਜੀਲੀ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਾਗਰਿਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ 1956 ਵਿੱਚ ਹੰਗਰੀ ਵਿੱਚ ਵਿਦਰੋਹ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਬੋਉਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਕਾਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸਲੀਅਤ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨੂੰ ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨ ਸਮੁੱਚ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮਝਣਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਬੋਹਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਦੇ ਵੀ ਸਥਿਰ ਜਾਂ ਸੰਪੂਰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹ ਰਹੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
References
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1917 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1992 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਜੇਮਸ ਮੈਨਸਫੀਲਡ
ਜੇਮਸ ਵਿਰਥ (ਜਨਮ 19 ਫਰਵਰੀ, 1990), ਜੋ ਕਿ ਜੇਮਸ ਮੈਨਸਫੀਲਡ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਡਰੈਗ ਕੁਈਨ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰੁਪੌਲ'ਜ ਡਰੈਗ ਰੇਸ ਦੇ ਨੌਵੇਂ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਵਿਰਥ ਨੇ ਮਿਲਵਾਕੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਠਪੁਤਲੀ, ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਡਰੈਗ ਕੁਈਨ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, 2016 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਰੂਪੌਲ'ਜ ਡਰੈਗ ਰੇਸ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਹੋਣ ਲਈ ਕਾਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕਰੀਅਰ
ਜੇਮਸ ਮੈਨਸਫੀਲਡ ਨੂੰ 2 ਫਰਵਰੀ, 2017 ਨੂੰ ਰੂਪੌਲ'ਜ ਡਰੈਗ ਰੇਸ ਦੇ ਨੌਵੇਂ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ 14 ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਐਪੀਸੋਡ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੂੰ ਕਿਮੋਰਾ ਬਲੈਕ ਦੇ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਐਪੀਸੋਡ ਵਿੱਚ ਹੇਠਲੇ ਦੋ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦ ਬੀ-52'ਜ ਨੇ "ਲਵ ਸ਼ੈਕ " ਗੀਤ ਲਈ ਲਿਪ ਸਿੰਕ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਕਵੀਨ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਡਰੈਗ ਰੇਸ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ 10 ਦੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਚੁਣੌਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਨੇ ਹੋਰ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਸੀਜ਼ਨ 11 ਦੇ ਲਾਈਵ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ।
ਮੈਨਸਫੀਲਡ ਨੇ 2013 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯੂਟਿਊਬ ਚੈਨਲ ਬਣਾਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਅਕਸਰ ਵੀਡੀਓ ਅੱਪਲੋਡ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਲੜੀ ਡਰੈਗ ਹਰਸਟੋਰੀ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਡਰੈਗ ਕਵੀਨਜ਼ ਅਤੇ ਡਰੈਗ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਐਪੀਸੋਡ 29 ਮਈ 2016 ਨੂੰ ਉਪਲਬਧ ਸੀ।
2 ਸਤੰਬਰ, 2019 ਨੂੰ ਮੈਨਸਫੀਲਡ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਿੱਗ ਕੰਪਨੀ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ।
ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ
ਫ਼ੀਚਰਡ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਯੂਟਿਊਬਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1990
ਵਰਕਿੰਗ ਵੂਮੈਨ ਯੂਨਾਈਟਡ
ਵਰਕਿੰਗ ਵੂਮੈਨ ਯੂਨਾਈਟਿਡ (ਵਰਕਿੰਗ ਵੂਮੈਨ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ) ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿਚਲੇ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਗਠਨ ਹੈ ਜੋ 1975 ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਯੌਨ ਉਤਪੀੜਨ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ.
ਕੁਝ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਹ ਸੰਗਠਨ ਕੰਮ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ "ਜਿਨਸੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ" ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ। ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਹੋਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿਚ, ਜਿਨਸੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ "ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦਾ ਜਿਨਸੀ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਾਓ" ਸੀ, ਪਰ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਿਹੜੀਆਂ ਵਿਵਹਾਰਾਂ ਨੇ ਅਜਿਹੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਕਰਮਿਤਾ ਵੁਡ
ਗਰੁਪ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਮਾਤਾ ਵੁੱਡ ਦੇ ਕੇਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਜਿਨਸੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਾਰਨੇਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਈ ਸੀ ਤਾਂ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
References
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸੰਸਥਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਸਿਹਤ ਲੇਖ ਸੰਪਾਦਨ ਮੁਹਿੰਮ 2018
ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ
ਅੱਜ, ਫਾਰਮ ਆਉਟਪੁੱਟ (ਖੇਤ ਉਤਪਾਦਨ) ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਹੈ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਸਬੰਧਤ ਖੇਤਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੰਗਲਾਤ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਵਿੱਚ 2013 ਵਿੱਚ ਕੁਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ ਦਾ 13.7% ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 50% ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ. ਲਈ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਾ ਆਰਥਿਕ ਯੋਗਦਾਨ ਨਿਰੰਤਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਘਟ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਰਥਿਕ ਸੈਕਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ।