cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਰੋਸ਼ਮਿਤਾ ਹਰਿਮੂਰਤੀ
ਰੋਸ਼ਮਿਥਾ ਹਰਿਮੂਰਤੀ (ਜਨਮ 13 ਅਗਸਤ 1994) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦਾ ਖਿਤਾਬਧਾਰਕ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਸਰਦਾਰ ਵੱਲਭ ਭਾਈ ਪਟੇਲ ਇਨਡੋਰ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ ਇੰਡੀਆ 2016 ਦਾ ਤਾਜ ਪਹਿਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਿਸ ਦੀਵਾ - 2016 ਦੀ ਜੇਤੂ ਵਜੋਂ, ਉਸਨੇ ਮਨੀਲਾ, ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ 2016 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ।
ਪਦਮਪ੍ਰਿਆ
ਉਸਨੇ 1974 ਅਤੇ 1981 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਹੀਰੋਇਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਮਿਲ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਕੈਰੀਅਰ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਵਾਜ਼ਥੁੰਗਲ, ਵੈਰਾ ਨੇਨਜਾਮ, ਮੋਹਨਾ ਪੁੰਨਗਾਈ, ਵਾਜੰਥੂ ਕਟੁਗਿਰੇਨ, ਕੁੱਪਥੂ ਰਾਜਾ, ਅਯੀਰਾਮ ਜੇਨਮੰਗਲ, ਅਤੇ ਮਧੁਰਾਈ ਮੀਤਾ ਸੁੰਦਰਪਾਂਡੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮਾਂ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਵੈਰਾ ਨੇਨਜਮ ਅਤੇ ਮੋਹਨਾ ਪੁੰਨਗਈ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਗਣੇਸ਼ਨ ਦੇ ਉਲਟ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਮਧੁਰਾਈ ਮੀਟਾ ਸੁੰਦਰਾਪਾਂਡਿਅਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਐਮਜੀ ਰਾਮਚੰਦਰਨ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਲਗਭਗ 80 ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ।
ਰੋਸ਼ਮਿਤਾ ਹਰਿਮੂਰਤੀ
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਹਰਿਮੂਰਤੀ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਕੰਨੜਿਗਾ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਭੈਣ, ਰਕਸ਼ਿਤਾ ਹਰਿਮੂਰਤੀ ਵੀ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰਤਾ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਤਾ ਦਾ ਖਿਤਾਬਧਾਰਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸੋਫੀਆ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਾਊਂਟ ਕਾਰਮਲ ਕਾਲਜ, ਬੰਗਲੌਰ ਤੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।
ਪਦਮਪ੍ਰਿਆ
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਪਦਮਪ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਦੱਖਣ ਦੀ ਹੇਮਾ ਮਾਲਿਨੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਦਮਪ੍ਰਿਆ ਦਾ ਜਨਮ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1983 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜੋੜੇ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਵਸੁਮਤੀ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਇਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਜੋੜੇ ਨੇ ਤਲਾਕ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਖਿੱਚੀ ਗਈ. ਤਲਾਕ ਲਈ ਦਾਇਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਦਮਪ੍ਰਿਆ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨਾਲ 13 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਟੀ. ਨਗਰ ਵਿਖੇ ਰਹੀ।
ਰੋਸ਼ਮਿਤਾ ਹਰਿਮੂਰਤੀ
ਪੇਜੈਂਟਰੀ
ਹਰਿਮੂਰਤੀ ਨੇ ਫੇਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਬੰਗਲੌਰ ਦੇ ਖਿਤਾਬ ਲਈ ਆਡੀਸ਼ਨ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਜੇਤੂ ਰਹੀ ਅਤੇ ਫਾਈਨਲਿਸਟ ਵਜੋਂ ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ 2016 ਲਈ ਸਿੱਧੀ ਐਂਟਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਆਖ਼ਰੀ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਉਹ ਚੋਟੀ ਦੇ 5 ਫਾਈਨਲਿਸਟ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੀ ਅਤੇ ਈਵੈਂਟ ਵਿੱਚ "ਮਿਸ ਸਪੈਕਟੈਕੂਲਰ ਆਈਜ਼" ਅਤੇ "ਮਿਸ ਰੈਂਪਵਾਕ" ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ।
ਪਦਮਪ੍ਰਿਆ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1997 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਰੋਸ਼ਮਿਤਾ ਹਰਿਮੂਰਤੀ
ਮਿਸ ਦੀਵਾ - 2016
ਫਿਰ ਵੀ ਉਸੇ ਸਾਲ, ਉਸਨੇ ਮਿਸ ਦੀਵਾ - 2016 ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮਿਸ ਦੀਵਾ ਯੂਨੀਵਰਸ 2016 ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਖਿਤਾਬਧਾਰਕ ਉਰਵਸ਼ੀ ਰੌਤੇਲਾ ਦੁਆਰਾ ਤਾਜ ਪਹਿਨਾਇਆ ਗਿਆ।
ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ 2016
ਉਸਨੇ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ 2016 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਜੋ ਕਿ 29 ਜਨਵਰੀ 2017 ਨੂੰ ਮਾਲ ਆਫ਼ ਏਸ਼ੀਆ ਏਰੀਨਾ, ਪਾਸੇ, ਮੈਟਰੋ ਮਨੀਲਾ, ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਥਾਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1994 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਆਦਿਤਿਆ ਸਿੰਘ ਰਾਜਪੂਤ
ਆਦਿਤਿਆ ਸਿੰਘ ਰਾਜਪੂਤ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਅਤੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਟੀਵੀ ਵਿਗਿਆਪਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਕੰਮ
• ਲਵ (ਐਪਿਸੋਡ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ)
• ਆਸ਼ਿਕੀ (ਐਪਿਸੋਡ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ)
• ਕੋਡ ਰੈੱਡ (ਐਪਿਸੋਡ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ) (2015)
• ਆਵਾਜ਼ (ਸੀਜ਼ਨ 9) (ਐਪਿਸੋਡ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ)
• ਸਪਲਿਟਸਵਿਲਾ (ਸੀਜ਼ਨ 9) (2016)
• ਬੈਡ ਬੋਏ (ਸੀਜ਼ਨ 4) ਐਪਿਸੋਡ 2 (2018)
ਜੀ ਕਿਸ਼ਨ ਰੈੱਡੀ
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਗੰਗਾਪੁਰਮ ਕਿਸ਼ਨ ਰੈੱਡੀ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦੇ ਰੰਗਰੇਡੀ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਤਿਮਾਪੁਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਜੀ. ਸਵਾਮੀ ਰੈੱਡੀ ਅਤੇ ਅੰਦਾਲੰਮਾ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ CITD ਤੋਂ ਟੂਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿੱਚ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕੀਤਾ।
ਆਦਿਤਿਆ ਸਿੰਘ ਰਾਜਪੂਤ
ਕੰਮ
• ਕੈਂਬਾਲਾ ਇਨਵੈਸਟੀਗੇਸ਼ਨ ਏਜੰਸੀ (2007-2009)
ਜੀ ਕਿਸ਼ਨ ਰੈੱਡੀ
ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ
ਰੈੱਡੀ ਨੇ 1977 ਵਿੱਚ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਯੁਵਾ ਆਗੂ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਸਿਆਸੀ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਆਦਿਤਿਆ ਸਿੰਘ ਰਾਜਪੂਤ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਜੀ ਕਿਸ਼ਨ ਰੈੱਡੀ
ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ
1980 ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਪੂਰਾ ਸਮਾਂ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਰਾਜ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਯੁਵਾ ਮੋਰਚਾ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਸੂਬਾ ਖਜ਼ਾਨਚੀ ਬਣਿਆ। ਤੱਕ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਯੁਵਾ ਮੋਰਚਾ ਦੇ ਸੂਬਾ ਖਜ਼ਾਨਚੀ ਰਹੇ।1983 ਤੋਂ 1984 ਤੱਕ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸੂਬਾ ਸਕੱਤਰ, ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਯੁਵਾ ਮੋਰਚਾ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
ਰੈੱਡੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਯੁਵਾ ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ 2002 ਤੋਂ 2005 ਤੱਕ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਯੁਵਾ ਮੋਰਚਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਉਹ 2004 ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਯਤਨਗਰ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਵਿਧਾਇਕ ਵਜੋਂ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ 2009 ਅਤੇ 2014 ਵਿੱਚ ਅੰਬਰਪੇਟ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਲਈ 27,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਬਹੁਮਤ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ।
1986 ਤੋਂ 1990 ਤੱਕ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਯੁਵਾ ਮੋਰਚਾ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੂਬਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੇ।1990 ਤੋਂ 1992 ਤੱਕ ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਕੱਤਰ, ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਯੁਵਾ ਮੋਰਚਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤੱਕ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਯੁਵਾ ਮੋਰਚਾ ਦੇ ਕੌਮੀ ਮੀਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੇ। ਤੱਕ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਯੁਵਾ ਮੋਰਚਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਰਹੇ।2001 ਤੋਂ 2002 ਤੱਕ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੂਬਾ ਖਜ਼ਾਨਚੀ, ਸੂਬਾ ਬੁਲਾਰੇ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ 2002 ਤੋਂ 2004 ਤੱਕ  ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੇ ।2004 ਤੋਂ 2005 ਤੱਕ ਉਹ ਭਾਜਪਾ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਜ ਜੀਐਸ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ
MLA
ਉਹ ਬੰਡਾਰੂ ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਅ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਭਾਜਪਾ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 2004 ਅਤੇ 2009 ਦੇ ਹਲਕੇ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ, ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਫਲੋਰ ਲੀਡਰ ਸਨ। 2009 ਤੋਂ 2014 ਤੱਕ ਉਹ  ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ, ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਫਲੋਰ ਲੀਡਰ ਸਨ।
ਰੈੱਡੀ ਨੇ 22 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਤੇਲੰਗਾਨਾ "ਪੋਰੂ ਯਾਤਰਾ" ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ - ਇੱਕ 3500 km 986 ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ 88 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਰਾਜ 'ਤੇ ਰੁਖ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ - 19 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ।
2014 ਤੋਂ 2016 ਤੱਕ, ਉਹ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦੇ ਭਾਜਪਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੇ2014 ਤੋਂ 2018 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਰਹੇ।2016 ਤੋਂ 2018 ਤੱਕ ਉਹ ਫਲੋਰ ਲੀਡਰ, ਸਟੇਟ ਅਸੈਂਬਲੀ
ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ
2019 ਤੋਂ ਉਹ ਲੋਕ ਸਭਾ ਸਿਕੰਦਰਾਬਾਦ ਹਲਕੇ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਸਨ
30 ਮਈ 2019 ਨੂੰ, ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਿ ਮਾਮਲਿਆਂ ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ। 2019 ਤੋਂ 2021 ਤੱਕ ਗ੍ਰਹਿ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ( ਨਿਤਾਨੰਦ ਰਾਏ ਦੇ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ)
ਸਥਾਨਕ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਨੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਕੇ. ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਰਾਓ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਲਿਖਿਆ, ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਐਮਐਮਟੀਐਸ ਸੇਵਾਵਾਂ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ।
2021 ਤੋਂ ਉਹ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਮੰਤਰੀ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰੀ ਹਨ ।
18 ਜੂਨ 2022 ਨੂੰ, ਕੇਂਦਰੀ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਮੰਤਰੀ ਜੀ ਕਿਸ਼ਨ ਰੈੱਡੀ ਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਅਗਨੀਪਥ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਗਨੀਵੀਰ ਵਜੋਂ ਚੁਣੇ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ "ਡਰਾਈਵਰਾਂ, ਧੋਬੀ, ਨਾਈ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਸ਼ੀਅਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਦੇ ਹੁਨਰਾਂ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ". ਟਿੱਪਣੀ ਦੀ ਵੀਡੀਓ ਕਲਿੱਪ ਵਾਇਰਲ ਹੋ ਗਈ। ਰੈਡੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਡਰਾਈਵਰ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਸ਼ੀਅਨ, ਨਾਈ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੋਰ ਅਸਾਮੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਸਕੀਮ ਤਹਿਤ ਚੁਣੇ ਗਏ ਲੋਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋਣਗੇ। ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟਰ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁਨਰਾਂ ਨਾਲ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਲਈ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਨਿਗਮਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਰੈੱਡੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਅਗਨੀਪਥ ਸਕੀਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਹੁਨਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣਗੇ।
ਰਾਮਪੁਰ
ਰਾਮਪੁਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ
right|thumb| [[ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸੰਮੇਲਨ (ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ)|ਫਿਲਡੇਲਫਿਆ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਵਿਖੇ ਉਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇ ਹਾਵਰਡ ਚੈਂਡਲਰ ਕ੍ਰਿਸਟੀ ਦੁਆਰਾ ਪੇਂਟਿੰਗ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ' ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਹੋਏ, ਇਹ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੈ. ]] ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਦਾ ਕੰਮ, ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤ ਹੈ। ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ ਫਿਲਾਸਫੀ ਨੋਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ "ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਾ ਧੁਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਾਸਫੀ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੌਰਾਨ ਸਮੂਹਿਕ ਅਮਰੀਕੀ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਰੂਪ ਦਿੰਦੇ ਲਛਣਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।"
17 ਵੀਂ ਸਦੀ
ਅਮਰੀਕੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਨਿਊ ਵਰਲਡ ਨੂੰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਬਸਤੀ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਨਿਊ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪਿਓਰੀਟੀਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾ (ਪਿਓਰੀਟੀਨ ਪ੍ਰੋਵੀਡੈਂਸੀਅਲਿਜ਼ਮ) ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸਬੰਧਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕਨੈਟੀਕਟ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਆਦੇਸ਼ (1639) ਅਤੇ ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਬਾਡੀ ਆਫ ਲਿਬਰਟੀਜ਼ (1641) ਵਰਗੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਜੌਨ ਵਿਨਥ੍ਰਾਪ ਵਰਗੇ ਚਿੰਤਕਾਂ ਨੇ ਜਨਤਕ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ ਨਿੱਜੀ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਇਹ ਮੰਨਦਾ ਸੀ ਕਿ ਜਨਤਕ ਦਾ ਨਿਜੀ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹੱਤਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜੇ ਲੇਖਕ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੋਜਰ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ( ਰ੍ਹੋਡ ਆਈਲੈਂਡ ਦੇ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ) ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਇੱਕਰੂਪਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲੋਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਸਹਿਚਾਰ ਦੀ ਇੱਕਮੁਠਤਾ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
18 ਵੀਂ ਸਦੀ
18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਕੁਦਰਤੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੁਧਾਰੇ ਹੋਏ ਪਿਓਰੀਟੀਨ ਕੈਲਵਿਨਵਾਦ ਦੇ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਬੋਲਬਾਲਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਅੰਦਰ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਗਿਆਨਵਾਦ ਦੇ ਮੂਲ ਨੈਤਿਕ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ "1750 ਅਤੇ 1770 ਵਿਆਂ ਦੇ ਸੰਤਾਪ ਭਰੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ" "ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਬੌਧਿਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ" ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਯੂਰਪੀਅਨ ਗਿਆਨ ਦਾ ਅਮਰੀਕੀ ਅਵਤਾਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਬਾਨੀ ਪਿਤਾਮਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨਵਾਨਤਾ ਦੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ
thumb|ਸੈਮੂਅਲ ਜਾਨਸਨ
ਸੁਧਾਰਿਆ ਕੈਲਵਿਨਵਾਦ
thumb|ਜੋਨਾਥਨ ਐਡਵਰਡਸ
19 ਵੀਂ ਸਦੀ
19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਰੋਮਾਂਟਿਕਤਾ ਦਾ ਉਭਾਰ ਦੇਖਿਆ। ਰੋਮਾਂਟਿਕਤਾ ਦਾ ਅਮਰੀਕੀ ਅਵਤਾਰ ਪਾਰਗਾਮਵਾਦ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਅਮਰੀਕੀ ਅਵਿਸ਼ਕਾਰ ਵਜੋਂ ਨੁਮਾਇਆਂ ਹੈ। 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਜਾਰਜ ਹੋਲਜ਼ ਹਾਵਿਸਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਸੇਂਟ ਲੂਯਿਸ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਹੇਗੇਲੀਅਨ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਲਹਿਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪ੍ਰੈਗਮੈਟਿਜ਼ਮ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸਕੂਲ ਦਾ ਉਭਾਰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਪ੍ਰੈਗਮੈਟਿਜ਼ਮ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੇ ਛੋਟੇ ਹੇਗੇਲਿਨ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਦੂਰ ਪਛਾੜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਪਾਰਗਾਮਵਾਦ
left|thumb| [[ਹੈਨਰੀ ਡੇਵਿਡ ਥੋਰੋ|ਹੈਨਰੀ ਡੇਵਿਡ ਥੋਰੌ, 1856 ]] thumb| [[ਰਾਲਫ ਵਾਲਡੋ ਐਮਰਸਨ|ਰਾਲਫ ਵਾਲਡੋ ਇਮਰਸਨ, ਸੀ.ਏ. 1857 ]]
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਰੀਆ ਕਪੂਰ
thumb|ਰੀਆ ਕਪੂਰ ਰੀਆ ਕਪੂਰ (ਜਨਮ 5 ਮਾਰਚ 1987) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਸੋਨਮ ਕਪੂਰ ਦੇ ਨਾਲ ਫੈਸ਼ਨ ਲਾਈਨ ਰੇਸਨ ਦੀ ਮਾਲਕ ਵੀ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਕਪੂਰ ਅਭਿਨੇਤਾ ਅਨਿਲ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਸੁਨੀਤਾ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਉਹ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸੋਨਮ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਹਰਸ਼ਵਰਧਨ ਕਪੂਰ ਦੀ ਭੈਣ ਹੈ, ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੁਰਿੰਦਰ ਕਪੂਰ ਦੀ ਪੋਤੀ, ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਬੋਨੀ ਕਪੂਰ ਦੀ ਭਤੀਜੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਮਰਹੂਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਮੋਨਾ ਸ਼ੌਰੀ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਮਰਹੂਮ ਅਦਾਕਾਰਾ। ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਸੰਜੇ ਕਪੂਰ। ਉਸਦੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਾ ਅਰਜੁਨ ਕਪੂਰ, ਜਾਨਵੀ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਮੋਹਿਤ ਮਾਰਵਾਹ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਅਭਿਨੇਤਾ ਰਣਵੀਰ ਸਿੰਘ ਹਨ। ਕਪੂਰ ਨੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ "ਡਰਾਮੈਟਿਕ ਸਾਹਿਤ" ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।
ਕਪੂਰ ਨੇ ਆਪਣੇ 12 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ, ਕਰਨ ਬੁਲਾਨੀ ਨਾਲ 2021 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ 'ਤੇ ਇੱਕ ਗੂੜ੍ਹਾ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਕਪੂਰ ਨੇ 2010 ਵਿੱਚ ਰਾਜਸ਼੍ਰੀ ਓਝਾ ਦੀ ਫਿਲਮ ਆਇਸ਼ਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਭੈਣ ਸੋਨਮ ਅਤੇ ਅਭੈ ਦਿਓਲ ਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਸ਼ਾਂਕ ਘੋਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ 2014 ਦੀ ਫਿਲਮ ਖੂਬਸੂਰਤ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਉਸੇ ਨਾਮ ਦੀ ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਮੁਖਰਜੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਫਿਲਮ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਰੀਮੇਕ ਹੈ। 2017 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਸੋਨਮ ਕਪੂਰ ਨਾਲ ਰੇਸਨ ਦੀ ਕਪੜੇ ਲਾਈਨ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ।
ਕਪੂਰ ਨੇ ਵੀਰੇ ਦੀ ਵੈਡਿੰਗ ਦਾ ਸਹਿ-ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 1 ਜੂਨ 2018 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਖ਼ੁਰਦ ਅਤੇ ਕਲਾਂ
ਖ਼ੁਰਦ ਅਤੇ ਕਲਾਂ (خرد اتے کلاں) ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਕਸਬੇ, ਪਿੰਡ ਜਾਂ ਬਸਤੀ ਦੇ ਛੋਟੇ (ਖੁਰਦ) ਅਤੇ ਵੱਡੇ (ਕਲਾਂ) ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਨਾਮ ਹਨ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੋੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਖੈਬਰ-ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਸੂਬੇ ਦੇ ਐਬਟਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਬੇਰੋਟੇ ਖੁਰਦ ਅਤੇ ਬੇਰੋਟੇ ਕਲਾਂ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਊਨਾ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਡੰਗੋਹ ਖੁਰਦ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦਰੀਬਾ ਕਲਾਂ ਜਵਾਹਰਾਂ ਦੀ ਮੰਡੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਗਲੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦਰੀਬਾ ਖੁਰਦ ਜਾਂ ਛੋਟਾ ਦਰੀਬਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਛੋਟਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਹੁਣ ਕਿਨਾਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨੈਸ਼ਨਲ ਮਿਸ਼ਨ ਆਨ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਇੰਡੀਆ
ਨੈਸ਼ਨਲ ਮਿਸ਼ਨ ਆਨ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਜ਼ ਇੰਡੀਆ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਇੱਕ ਪਹਿਲਕਦਮੀ, ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 9,000 ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਿੰਕ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਲਾਗਤ ਲਗਭਗ 1000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਹੈ। ਇਸ ਸਕੀਮ ਨੂੰ 28 ਨਵੰਬਰ 2013 ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਪ੍ਰਣਬ ਮੁਖਰਜੀ ਨੇ 2014 ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਭਵਨ ਵਿਖੇ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ 'ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਖ਼ੁਰਦ ਅਤੇ ਕਲਾਂ
ਖ਼ੁਰਦ ਅਤੇ ਕਲਾਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਨਾਲ਼ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ
ਇਸ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਪਹਿਲੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਖ਼ੁਰਦ ਅਤੇ ਕਲਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਜੋੜ ਕੇ ਨਿਖੇੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨੈਸ਼ਨਲ ਮਿਸ਼ਨ ਆਨ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਇੰਡੀਆ
ਪਿਛੋਕੜ
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗਿਆਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਪਣੀ 2011 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਬਾਰੇ 10 ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ 'ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਿਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਰਾਜਾ ਰਾਮਮੋਹਨ ਰਾਏ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ (RRRLF), ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਸੰਸਥਾ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ, ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ, ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਬਜਟ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਿਸ਼ਨ ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਏਜੰਸੀ ਹੋਵੇਗੀ।
ਖ਼ੁਰਦ ਅਤੇ ਕਲਾਂ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਭੂਗੋਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਭੂਗੋਲ
ਨੈਸ਼ਨਲ ਮਿਸ਼ਨ ਆਨ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਇੰਡੀਆ
ਵਰਕਿੰਗ ਗਰੁੱਪ
ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਾਰਜ ਲਈ ਚਾਰ ਕਾਰਜ ਸਮੂਹ ਹਨ। ਇਹ:
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ
ਹੁਆਵੇ
ਹੁਆਵੇ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:Huawei) ਇੱਕ ਚੀਨੀ ਬਹੁ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਕੰਪਨੀ ਹੈ।
ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ( ਡਾ. )
ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਡਾ. ,ਸਾਬਕਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਸਿੰਧ ਬੈਂਕ, ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਸਤਕਾਰਤ ਵਿਅਕਤੀ ਤੇ ਬੈਂਕਰ ਸੀ। ਉਹ 11 ਨਵੰਬਰ 1911 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਥੇਵਾ ਲਾਲ ਤੇ ਮਾਤਾ ਦੌਲਤਾਂ ਬਾਈ ਦੇ ਘਰ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲਾਇਲਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਂ ਹੀਰਾ ਲਾਲ ਸੀ । 1935 ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੰਸਕਾਰ ਤੋਂ ਬਾਦ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਉਸ ਅੰਦਰ ਧਾਰਮਕ ਬਿਰਤੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਜਾਗਣ ਦੀ ਲਗਨ ਤੇ ਰੁਚੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਪੁਰ ਜੀਵਨ ਨਿਬਾਹਿਆ।
ਵਿੱਦਿਆ
ਹੇਲੀ ਕਾਲਜ ਲਹੌਰ ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਬੀ ਕਾਮ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੇ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਕੰਮ ਕਾਜ
ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਕਾਜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਉਸ ਨੇ 1932 ਵਿੱਚ ਸੈਂਟਰਲ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੀ । 1944 ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ ਪਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਯੂਕੋ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।2 ਜਨਵਰੀ 1960 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਸਿੰਧ ਬੈਂਕ ,ਜਿਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਨਿੱਜੀ ਬੈਂਕ ਵਜੋਂ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ, ਸਰ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮਜੀਠੀਆ ਤੇ ਸ੍ਰਦਾਰ ਤਰਲੋਚਨ ਸਿੰਘ ਨੇ 1908 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਵਿੱਚ ਜਨਰਲ ਮੈਨੇਜਰ ਦੀ ਪਦਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ।1968 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੈਂਕ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹ 1982 ਤੱਕ ਰਿਹਾ।ਪੰਜਾਬ ਸਿੰਧ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ 13 ਬ੍ਰਾਂਚਾਂ ਤੋਂ 650 ਤੋਂ ਵੱਧ ਬ੍ਰਾਂਚਾਂ ਵਾਲਾ ਸਫਲ ਬੈੱਕ ਬਣਾਉਣਾ ਉਸ ਦੀ ਹੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਸੀ ।1982 ਵਿੱਚ ਰਿਟਾਇਰਮੈਟ ਸਮੇਂ ਬੈਂਕ ਦੇ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ 80 ਕਰੋੜ ਤੋਂ 1220 ਕਰੋੜ ਤੇ ਪੁਚਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਤੇ ਜਮਾਂ ਪੂੰਜੀ 782 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਸੀ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਸਿੰਧ ਬੈਂਕ ਨੇ ਬਹੁਤ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਜੀਅ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤੇ ਤੇ ਦਿਹਾਤੀ ਕਾਮਯਾਬ ਬ੍ਰਾਂਚਾਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ ।ਪੰਜਾਬ ਸਿੰਧ ਬੈਂਕ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 84 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵੇਲੇ 1995 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਬੈਂਕ ਔਫ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਅਵਸਰ ਪਰਦਾਨ ਕੀਤੇ।
ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਕਾਰਜ
ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਸਿੰਧ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੋਸਟਿੰਗ ਗਵਾਲੀਅਰ ਵਿਖੇ ਹੋਈ।ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਸਾਦਗੀ ਵਾਲਾ ਕੁੜਤੇ ਪਜਾਮੇ ਦਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ,ਮਿੱਠਾ ਸੁਭਾਅ ਤੇ ਵਰਤਾਉ ਨੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਮਨ ਮੋਹ ਲੀਤਾ।ਗਵਾਲੀਅਰ ਵਿਖੇ ਪੋਸਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੇ ਬੰਦੀ ਛੋੜ ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਸਾਹਿਬ ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਆਈਆਂ ਗੁਰੁ ਸਾਹਿਬਾਨ ਸ਼ਤਾਬਦੀਆਂ, ਗੁਰੁ ਨਾਨਕ 500 ਸਾਲਾ, ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ 300 ਸਾਲਾ , ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ 300 ਸਾਲਾ ਸ਼ਤਾਬਦੀਆਂ ਵੇਲੇ ਹਰ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਦਵੀਆਂ ਨਿਭਾਂ ਕੇ ਹਿੱਸਾ ਪਾਉਣ ਦਾ ਅਵਸਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਪੰਜਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਵੇਲੇ ਸਥਾਪਤ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਫਾਂਊਡੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬ ਸਿੰਧ ਬੈਂਕ ਰਾਹੀ ਪਾਲਣਾ ਪਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਤੇ ਰਾਗਾਂ ਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸ਼ਬਦ ਗਾਇਨ-ਵਾਦਨ ਦੇ 8 ਐਲ ਪੀ ਰਿਕਾਰਡ ਸ਼ਾਇਆ ਕਰਵਾਏ।ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਟੱਡੀ ਸਰਕਲ ਤੇ ਗੁੱਜਰਾਂਵਾਲ਼ਾ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਪੈਟਰਨ ਬਣ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਰਾਹੀ ਸਿੱਖੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਤੇ ਸਿੱਖ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਬਨ੍ਹਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਇਹ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅੱਜ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਦੇ ਦਿਨ ਮਨਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਫਾਂਊਡੇਸ਼ਨ ਦਿੱਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਹੋਰ ਕਾਰਜਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਤਿੰਨ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਿਆਰ ਦੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਫਾਂਊਡੇਸ਼ਨ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਪਟਿਆਲ਼ਾ , ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ( ਚੱਪੜ ਚਿੜੀ) ਤੇ ਜਲੰਧਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਪੁੱਤਰ ਤੇਜਬੀਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਬੋਰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹਿ ਕੇ ਚਲਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸਨਮਾਨ
27 ਜੂਨ 1977 ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸਮਾਜਕ, ਧਾਰਮਕ ਤੇ ਆਰਥਿਕ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੂੰ ਆਨਰੇਰੀ ਡੀ ਲਿਟ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ।
ਮੌਤ
ਸੰਨ 1998 ਨੂੰ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਬਿਮਾਰੀ ਉਪਰੰਤ ਉਹ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ। ਉਸੇ ਦਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧਰਮ ਪਤਨੀ ਦਾ ਵੀ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅੰਤਮ ਅਰਦਾਸ ਵੇਲੇ ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਰਕਾਬ ਗੰਜ ਸਾਹਿਬ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਲੱਖੀਸ਼ਾਹ ਵਣਜਾਰਾ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਅਣਗਿਣਤ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈਆਂ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1911 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1998 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਫਲ ਕਾਰੋਬਾਰੀ
ਸ਼ਮਾ ਜੈਨ
ਸ਼ਮਾ ਜੈਨ (ਜਨਮ 1959) ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਦੂਤ ਹੈ, ਜੋ ਜੂਨ 2017 ਤੋਂ ਯੂਨਾਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਦੂਤ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਪਨਾਮਾ, ਕੋਸਟਾ ਰੀਕਾ ਅਤੇ ਨਿਕਾਰਾਗੁਆ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਦੂਤ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2008 ਤੋਂ 2011 ਤਕ ਆਈਵਰੀ ਕੋਸਟ, ਲਾਇਬੇਰੀਆ, ਸੀਅਰਾ ਲਿਓਨ ਅਤੇ ਗਿਨੀ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਦੂਤ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਰੋਮ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਡਿਪਟੀ ਚੀਫ਼ ਆਫ਼ ਮਿਸ਼ਨ, ਯੂਐਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਰਮਾਨੈਂਟ ਡੈਲੀਗੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪੈਰਿਸ, ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਯੂਨੇਸਕੋ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੂਟਨੀਤਕ ਨਿਯੁਕਤੀਆਂ ਵੀ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਸ਼ਮਾ ਜੈਨ ਦਾ ਜਨਮ ਜੰਮੂ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜੰਮੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਏ. ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਂਸਲਰ ਦਾ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਲਾਸਫੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਡਬਲ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਮਿਲੀ। ਉਹ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਯੂਜੀਸੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਸੀ।
ਕਰੀਅਰ
ਜੈਨ ਨੇ 1983 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਸੇਵਾ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਕੂਟਨੀਤਕ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਪਨਾਮਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਦੂਤ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦੀ ਕੂਟਨੀਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਪਾਲਸੀ ਯੋਜਨਾ ਅਤੇ ਖੋਜ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਦੇਖ-ਭਾਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਾਊਂਟਰ ਟੈਰੋਰਿਜ਼ਮ ਡਵੀਜ਼ਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਰਾਜਦੂਤ ਜੈਨ ਨੇ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਟੈਂਕ, ਭਾਰਤੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲੇਟ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਸਕੱਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। right|thumb|250x250px| ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ [[ਅਹਿੰਸਾ ਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਿਵਸ|ਅਹਿੰਸਾ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਿਵਸ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਅੰਬੈਸਡਰ ਸ਼ਮਾਮ ਜੈਨ (ਸੱਜੇ ਤੋਂ ਦੂਜੀ) ਇਟਲੀ ]] ਜੈਨ ਇਟਲੀ ਦੇ ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੂਤਘਰ ਵਿੱਚ ਡਿਪਟੀ ਚੀਫ਼ ਆਫ਼ ਮਿਸ਼ਨ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਯੂਨੈਸਕੋ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਡੈਲੀਗੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੈਕਟਰੀ ਅਤੇ 1997 ਤੋਂ 2001 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਡੀ.ਸੀ. ਦੂਤਘਰ, ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚਾਲੇ ਦੁਵੱਲੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਸਬੰਧਾਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ।
2003 ਤੋਂ 2005 ਤੱਕ, ਉਸਨੇ ਮਨੀਲਾ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਚੀਫ਼ ਆਫ਼ ਮਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਚਾਰਗੇ ਡੀ ਅਪੈਅਰਸ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੀਤੀ ਏਜੰਡੇ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਾਲ ਸਾਰਕ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸੀ। ਰਾਜਦੂਤ ਜੈਨ ਨੇ ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦੇ ਰਾਜਦੂਤ ਦੀਆਂ ਨਿਯੁਕਤੀਆਂ ਵੀ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।
ਜੈਨ ਲਬਾਰੀਆ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ 2009 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਭਾਸ਼ਣਕਾਰ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਆਫ਼ ਲੈਟਰਜ਼ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਮੈਨੇਜਮੇਂਟ ਐਂਡ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀਜ਼ ਦੇ 2009 ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕਲਾਸ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਪੀਕਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਆਈਵਰੀ ਕੋਸਟ ਦੇ ਰਾਜਦੂਤ
ਜੈਨ ਨੂੰ ਅਗਸਤ 2008 ਵਿੱਚ ਲਾਇਬੇਰੀਆ, ਸੀਅਰਾ ਲਿਓਨ ਅਤੇ ਗਿਨੀ ਲਈ ਸਮਕਾਲੀ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਆਈਵਰੀ ਕੋਸਟ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਦੂਤ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਪੱਛਮੀ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿੱਚ ​​ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇੜਲੇ ਆਰਥਿਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਨੂੰ 2015 ਤੱਕ 40 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੱਕ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਉਸ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਭਾਈਚਾਰੇ (ਈਕੋਵਾਸ) ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ, ਅਤੇ ਤੇਲ ਤੇ ਗੈਸ, ਸਿੱਖਿਆ, ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ, ਮਾਈਨਿੰਗ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਆਈਵਰੀ ਕੋਸਟ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਦੂਤ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਸਹਿਯੋਗ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਜ਼ੋਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਪੂਰੇ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸਿਖਲਾਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਭਾਰਤ ਨੇ 700 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਅਲਾਟ ਕੀਤੇ। ਸਾਬਕਾ ਵਿਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਸ਼ੀ ਥਰੂਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪਰਿਸ਼ਦ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਲਈ ਸਥਾਈ ਸੀਟ ਲਈ ਲਾਈਬੇਰੀਅਨ ਸਮਰਥਨ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ।
ਆਈਵਰੀਅਨ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ
ਗੰਭੀਰ ਖ਼ਤਰੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸ਼ਮਾ ਜੈਨ ਨੇ ਆਈਵਰੀ ਕੋਸਟ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਕੱਢਣ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜੋ ਮਾਰਚ 2011 ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਆਈਵਰੀਅਨ ਘਰੇਲੂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪਰਿਸ਼ਦ ਵਿੱਚ ਲੌਰੇਂਟ ਗੈਗਬੋ ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੋਟਿੰਗ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੂਟਨੀਤਕ ਖੇਤਰ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਸੀ, ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਅਤੇ ਧਮਾਕਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਰਾਜਦੂਤ ਜੈਨ ਭਾਰਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਕਈ ਸੌ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਨਿਕਾਸੀ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਅਬਿਜਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹੇ।
8 ਅਪ੍ਰੈਲ 2011 ਨੂੰ, ਜੈਨ ਨੂੰ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਫੌਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖਾਲੀ ਕਰਵਾਉਣਾ ਪਿਆ ਜਦੋਂ ਕੋਕੋਡੀ, ਆਬਿਦਜਾਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਉੱਤੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਕਿਰਾਏਦਾਰਾਂ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਫਸੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਗੈਗਬੋ ਦੇ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਹਾਤੇ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਗੈਗਬੋ ਅਤੇ ਅਲਾਸੇਨੇ ਆਤਾਰਾ ਦੀਆਂ ਵਿਰੋਧੀ ਤਾਕਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਲੜਾਈ ਹੋਈ। ਕਈ ਘੰਟਿਆਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੁਕੇ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਦੂਤ ਜੈਨ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਫੌਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਬਿਜਾਨ ਦੇ ਬਾਹਰ ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਫੌਜੀ ਅੱਡੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਲੇਰਾਨਾ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1959 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀ ਲਵਸ ਵੂਮੈਨ 2019
ਅੰਤਰਮਨਕੋ ਯਾਤਰਾ
ਅੰਤਰਮਨਕੋ ਯਾਤਰਾ ( अन्तर्मनको यात्रा) ਜਗਦੀਸ਼ ਘਿਮੀਰੇ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੇ 2064 ਬੀ.ਐਸ. (2007) ਵਿੱਚ ਮਦਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ।
ਸਾਈਕਲੋਪਸ
ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਥਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਾਈਕਲੋਪਸ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Cyclopes) ਵਿਸ਼ਾਲ ਇੱਕ ਅੱਖ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਹਨ। ਸਾਇਕਲੋਪਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹੇਸੀਓਡ ਦੀ ਥਿਓਗੋਨੀ ਵਿਚ, ਉਹ ਭਰਾ ਹਨ: ਬ੍ਰੋਂਟਸ, ਸਟੀਰੋਪਸ ਅਤੇ ਆਰਗੇਸ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ੀਅਸ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਦੀ ਗਰਜ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ। ਹੋਮਰ ਦੇ ਓਡੀਸੀ ਵਿਚ, ਉਹ ਚਰਵਾਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਮੂਹ ਹਨ, ਓਲੀਸੀਅਸ ਦੁਆਰਾ ਪਾਲੀਫੇਮਸ ਦੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਸਾਈਕਲੋਪਸ ਮਾਈਸੀਨੇ ਅਤੇ ਟਰੀਨਜ਼ ਦੀਆਂ ਸਾਈਕਲੋਪੀਅਨ ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਨ।
ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਦੇ ਨਾਟਕਕਾਰ ਯੂਰੀਪਾਈਡਸ ਨੇ ਸਾਈਕਲਸ (ਜਿਸਦਾ ਓਡੀਸੀਅਸ ਨਾਲ ਪੋਲੀਫੇਮਸ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਇਆ ਸੀ), ਉਸ ਬਾਰੇ ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲਾ ਨਾਟਕ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਹੇਸੀਓਡਿਕ ਅਤੇ ਕੰਧ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਈਕਲੋਪਜ਼ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਵੀ ਉਸਦੇ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਦੇ ਕਵੀ ਕਾਲਿਮੈਚਸ ਹੇਸੀਓਡਿਕ ਸਾਈਕਲੋਪਜ਼ ਨੂੰ ਸਮਿਥ-ਦੇਵਤਾ ਹੇਫੈਸਟਸ ਦਾ ਸਹਾਇਕ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਵਰਜੀਲ ਆਪਣੇ ਲਾਤੀਨੀ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਏਨੀਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਹੈਸੀਓਡਿਕ ਅਤੇ ਹੋਮਰੀਕ ਸਾਈਕਲੋਪਜ਼ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਹੇਸਿਓਡ, ਥਿਓਗਨੀ ਵਿਚ, ਸਾਈਕਲੋਪਜ਼ ਨਾਮ ਦੀ ਇਕ ਵਿਆਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ “ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੱਥੇ ਵਿਚ ਇਕ ਚੱਕਰ ਦੇ ਆਕਾਰ ਵਾਲੀ ਅੱਖ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ”। ਸਾਈਕਲੋਪਜ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਮਤਲਬ “ਸਰਕਲ-ਅੱਖਾਂ” ਜਾਂ “ਗੋਲ ਅੱਖਾਂ” ਹੈਸੀਓਡ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਦਾ ਕਈ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਹੋਰ ਸੰਭਾਵਿਤ ਅਰਥ ਸੁਝਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ “ਪਹੀਏ ਚੋਰ” ਅਤੇ “ਪਸ਼ੂ ਚੋਰ”। ਇਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਵਿਅੰਗਤਵ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ “ਸੂਰਜ ਦਾ ਚੱਕਰ” ਨਾਲ ਜੁੜਨਾ; ਜਿਹੜਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੱਕਰਵਾਤ, ਜੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੁਫਾ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਉਭਰਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਹੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸੰਭਾਵਤ ਮੁੱਢ
ਇਕ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਚੱਕਰਵਾਤ ਲਈ ਇਕ ਸੰਭਾਵਤ ਉਤਪਤੀ 1914 ਵਿਚ ਪਥਰਾਟ ਮਾਹਰ ਓਥੀਓਨੀਓ ਹਾਬਲ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਬਲ ਨੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪਲੇਇਸਟੋਸੀਨ ਬੌਨੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਜੈਵਿਕ ਖੋਪਲਾਂ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਟਲੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਸ ਦੀਆਂ ਤੱਟਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਨੇ ਪੋਲੀਫੇਮਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹਾਬਲ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਖੋਪੜੀ ਵਿਚਲੀ ਵੱਡੀ, ਕੇਂਦਰੀ ਨਾਸਿਕ ਗੁਫਾ (ਇਕ ਤਣੇ ਲਈ) ਇਕ ਵੱਡੀ ਇਕਲੌਤੀ ਸਾਕਟ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਜਨਮ ਦੇ ਨੁਕਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਭਰੂਣ (ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰ ਦੋਵੇਂ) ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਕੋ ਅੱਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੱਥੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਟੈਰਾਟੋਲੋਜੀ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਵਿਗਾੜ ਅਤੇ ਇਕ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਚੱਕਰਾਂ ਦੇ ਮਿਥਿਹਾਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਬੰਧ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਕੋ ਅੱਖ ਵਾਲੇ ਇਨਸਾਨਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਕੋ ਅੱਖ ਦੇ ਉੱਪਰ ਇਕ ਨੱਕ ਹੈ, ਹੇਠਾਂ ਨਾ ਕਿ, ਸਾਈਕਲੋਪਸ ਪੋਲੀਫੇਮਸ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਯੂਨਾਨੀ ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਿਚ।
ਫਹਮੀਦਾ ਹੁਸੈਨ
'''ਡਾ. ਫਹਮੀਦਾ ਹੁਸੈਨ''' (ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ ਫਹਮੀਦਾ ਮੈਮਨ) (ڊاڪٽر فهميده حسين ميمڻ) ਦਾ ਜਨਮ 5 ਜੁਲਾਈ 1948 ਨੂੰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਸਿੰਧ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਟੋਂਡੋ ਜਾਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਕ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਮੋਹੰਮਦ ਯੋਕੂਨ ਨਿਆਜ ਵੀ ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਾਫਿਜ ਸ਼ਿਰਾਜ਼ੀ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਫਾਰਸੀ ਤੋਂ ਸਿੰਧੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਸਿਰਾਜੁਲ ਹੱਕ ਮੇਮਨ ਵੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਖੋਜਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ, ਵਿਦਵਾਨ, ਭਾਸ਼ਾਵਿਦ ਅਤੇ ਬੁਧੀਜੀਵੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਖੇਤਰ ਹਨ: ਸਾਹਿਤ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ, ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨ। ਉਸ ਦੀ  ਮੁਹਾਰਤ ਮਹਾਨ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਕਵੀ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦੁਲ ਲਤੀਫ ਭਿਟਾਈ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਡਾ. ਫਹਮਿਦਾ ਮਈ 2008 ਤੋਂ ਮਾਰਚ 2015 ਤੱਕ ਸਿੰਧੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰਾਧਿਕਰਣ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦੁਲ ਲਤੀਫ ਚੇਅਰ, ਕਰਾਚੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਨਿਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਸ ਸਾਲ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਉਸੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਡਾ. ਫਹਮਿਦਾ ਹੁਸੈਨ ਇੱਕ ਊਦਾਰ ਲੇਖਕ ਹੈ ਜੋ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਨਾ, ਭਾਸ਼ਾਵਿਗਿਆਨ, ਸਿੰਧੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ, ਸ਼ਾਹ ਅਬਦੁਲ ਲਤੀਫ ਭਿਟਾਈ ਅਤੇ ਲੈਂਗਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਕਵੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਦਰਭ ਦੇ ਨਾਲ ਕਈ ਸੋਧ ਲੇਖਾਂ ਦੇ ਨਾਲ 15 ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਛੋਟੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਲਘੂ ਕਥਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਵੀ ਸਿਹਰਾ ਉਸਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਿਛਲੇ 40 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਮਾਚਾਰ ਪੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਲਮ ਲੇਖ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਵਾਂ ਲਿਖ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਅਬਦੁਲ ਹੁਸੈਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ 3 ਬੱਚੇ ਹਨ: ਡਾ ਸੁਨੀਤਾ ਹੁਸੈਨ, ਅਰੁਣਾ ਹੁਸੈਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਾਹਿਮਾਰ ਹੁਸੈਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1948 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ
22ਵੀਂ ਸਦੀ
22ਵੀਂ ਸਦੀ  ਜਾਰਜੀਅਨ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਈਸਵੀ ਸੰਮਤ ਦੀ ਚਲੰਤ ਸਦੀ ਹੈ। ਇਹ 1 ਜਨਵਰੀ 2101 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ 31 ਦਸੰਬਰ 2200 ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਂ
23ਵੀਂ ਸਦੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਂ
ਸ਼ੁੱਧ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਸਪੇਸ
ਸ਼ੁੱਧ ਸਪੇਸ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਬਾਬਤ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਫਿਲਾਸਫੀ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਧਾਰਨਾ ਹੈ। ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅੰਦਰ, ਸ਼ੁੱਧ ਸਪੇਸ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤਰਜੀਹ ਵਾਲੀ ਫ੍ਰੇਮ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਨਿਊਟਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ
ਸ਼ੁੱਧ ਸਪੇਸ (ਇੱਕ ਤਰਜੀਹ ਵਾਲੀ ਫ੍ਰੇਮ ਦੀ ਸਮਝ ਮੁਤਾਬਿਕ) ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ (ਵਰਜ਼ਨ) ਅਰਿਸਟੋਟਲੀਅਨ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅੰਦਰ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰੌਬ੍ਰਟ ਐੱਸ. ਵੈਸਟਮੈਨ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੁੱਧ ਸਪੇਸ ਦਾ ਝੋਂਕਾ (ਅਹਿਸਾਸ) ਕੌਪਰਨਿਕਸ ਡੀ ਰੈਵੋਲੀਊਸਨਿਬੁਸ ਔਰਬੀਅਮ ਕੋਲੈਸਟੀਅਮ ਅੰਦਰ ਨਿਰੀਖਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸਥਿਰ ਗੋਲੇ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਫਰੋਲਦਾ ਹੈ।
ਸਪੈਸ਼ਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ
ਸਪੇਸ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਭੌਤਿਕੀ ਥਿਊਰੀ ਅੰਦਰ ਸਪੈਸ਼ਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਰੈਫ੍ਰੈਂਸ ਫ੍ਰੇਮ ਦੀ ਗਤੀ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ। ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੀਆਂ ਥਿਊਰੀਆਂ ਅੰਦਰ, ਸ਼ੁੱਧ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਸਪੇਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਸਪੈਸ਼ਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਅੰਦਰ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਰਾਹੀਂ, ਅਤੇ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਅੰਦਰ ਵਕਰਿਤ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਰਾਹੀਂ ਦਬਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ।
ਸ਼ੁੱਧ ਤਤਕਾਲੀਨਤਾ ਰੈਫ੍ਰੈਂਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਫ੍ਰੇਮਾਂ ਉੱਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੀਆਂ ਲੋਕੇਸ਼ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਸਮਕਾਲੀਨਤਾ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੀ ਥਿਊਰੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਨਹੀਂ ਹਰੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਥੇ ਤਤਕਾਲੀਨਤਾ ਦੀ ਸਾਪੇਖਿਕਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਘਟਨਾ ਜੋ ਰੈਫ੍ਰੈਂਸ ਦੀ ਇੱਕ ਫ੍ਰੇਮ ਅੰਦਰ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਘਟਨਾ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵੱਖਰੀ ਰੈਫ੍ਰੈਂਸ ਫ੍ਰੇਮ ਅੰਦਰ, ਉਸ ਘਟਨਾ ਦੇ ਭੂਤਕਾਲ ਜਾਂ ਭਵਿੱਖ-ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ੁੱਧ ਸਮਕਾਲੀਨਤਾ ਨੂੰ ਨਕਾਰਦੀ ਹੈ।
ਆਈਨਸਟਾਈਨ
ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਪੇਪਰਾਂ ਤੋਂ ਥੱਲੇ ਕੋਏਟ ਕੀਤੇ ਹੋਏ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਸ਼ਬਦ ਏਇਥਰ ਨੂੰ ਸਪੇਸ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਛਾਣਿਆ, ਜੋ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਨਿਯਮਾਵਲੀ ਸੀ ਜੋ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਅੰਦਰ ਏਇਥਰ ਕੋਈ ਸ਼ੁੱਧ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜੀਓਡੈਸਿਕ ਅਤੇ ਇਸਲਈ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਦੀ ਬਣਤਰ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਕੋਇਨਾ ਡੈਮ
ਕੋਇਨਾ ਡੈਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਾਂਤ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਲੰਮਾ ਡੈਮ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਕੰਟਰੀਟ ਨਾਲ ਕੋਇਨਾ ਦਰਿਆ ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਮਹਾਬਲੇਸ਼ਵਰ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਡੈਮ ਕੋਇਆ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਤਾਰਾ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ ਤੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਸ਼ੁੱਧ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਸਪੇਸ
ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ
ਸਪੈਸ਼ਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਸ਼ੁੱਧ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ (ਭਾਵੇਂ ਗੋਡਲ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਸ਼ੱਕ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੁੱਧ ਸਮਾਂ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੀਆਂ ਕੁੱਝ ਕਿਸਮਾਂ ਵਾਸਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ) ਅਤੇ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਜੀਓਡੈਸਿਕਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ੁੱਧ ਸਪੇਸ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਭੌਤਿਕੀ ਸਕੋਪ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਤਾਰਿਆਂ ਪ੍ਰਤਿ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਸਪੇਸ ਹੁੰਦੀ ਦਿਸਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਥਾਨਿਕ ਜੀਓਡੈਸਿਕਾਂ ਅੰਤ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਤਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਜਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰਤਿ ਸ਼ੁੱਧ ਸਪੇਸ ਨੂੰ ਬੁਲਾਵਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।
ਕੋਇਨਾ ਡੈਮ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਡੈਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਡੈਮ
ਸ਼ੁੱਧ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਸਪੇਸ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਨੋਟਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਕੈਨਿਕਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੀ ਥਿਊਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅੰਦਰ ਸਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੈਟਾਫਿਜ਼ਿਕਸ ਅੰਦਰ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮੇਂ ਦੀ ਫਿਲਾਸਫੀ
24ਵੀਂ ਸਦੀ
24ਵੀਂ ਸਦੀ  ਜਾਰਜੀਅਨ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਈਸਵੀ ਸੰਮਤ ਦੀ ਚਲੰਤ ਸਦੀ ਹੈ। ਇਹ 1 ਜਨਵਰੀ 2301 ਨੂੰ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ 31 ਦਸੰਬਰ 2400 ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਂ
ਰਚਨਾ ਸਿੰਘ
ਰਚਨਾ ਸਿੰਘ (ਜਨਮ 1972) ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨਿਸਟ ਹੈ ਜੋ 2017 ਤੋਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸਰੀ-ਗ੍ਰੀਨ ਟਿੰਬਰਜ਼ ਦੇ ਚੋਣਵੇਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਨਿਊ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ (BC NDP) ਕਾਕਸ ਦੀ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ  ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਦਸੰਬਰ 2022 ਤੋਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਬਾਲ ਦੇਖਭਾਲ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ  ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਜੀਵਨੀ
ਰਚਨਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਸਿਰਜਣਾ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਡਾ. ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਅਤੇ ਉਘੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਤੇਰਾ ਸਿੰਘ ਚੰਨ ਦੀ ਦੋਹਤੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚੋਂ  ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ 2001 ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸਰੀ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਈ।  ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਆਪਣੀ ਚੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਰਚਨਾ ਸਿੰਘ ਡਰੱਗ ਅਤੇ ਅਲਕੋਹਲ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ  ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਲੇਬਰ ਯੂਨੀਅਨ ਲੋਕਲ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਆਫ਼ ਪਬਲਿਕ ਇੰਪਲਾਈਜ਼ ਦੀ  ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਬਣ ਗਈ। ਉਹ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਦੇ ਨਿਪਟਾਰੇ, ਲੇਬਰ ਸਾਲਸੀਆਂ, ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ, ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਲਾਹ ਦੇਣ ਰਾਹੀਂ ਵਰਕਰਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸਰੀ-ਗ੍ਰੀਨ ਟਿੰਬਰਜ਼ ਲਈ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰ (ਐਮਐਲਏ) ਸੂ ਹੈਮੈਲ ਨੇ 2017 ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਚੋਣ ਲੜਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਰਚਨਾ ਨੇ ਰਾਈਡਿੰਗ ਤੋਂ ਬੀਸੀ ਐਨਡੀਪੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਲਈ ਦਾਹਵੇਦਾਰੀ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਐਨਡੀਪੀ ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰੀ ਮਿਲ਼ ਗਈ, ਫਿਰ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਬਰਲ ਉਮੀਦਵਾਰ ਅਤੇ ਸਰੀ-ਗ੍ਰੀਨ ਟਿੰਬਰਜ਼ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਵਿਧਾਇਕ ਬਰੈਂਡਾ ਲੌਕ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਉਹ  ਐਮਐਲਏ ਬਣ ਗਈ।
2020 ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਚੋਣ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਚਨਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਜੌਹਨ ਹੌਰਗਨ ਨੇ ਨਸਲਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਲਈ ਸੰਸਦੀ ਸਕੱਤਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। 7 ਦਸੰਬਰ, 2022 ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਡੇਵਿਡ ਏਬੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਬਾਲ ਦੇਖਭਾਲ ਮੰਤਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।
ਰਚਨਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਵਿਆਹ ਜਾਰਜੀਆ ਸਟ੍ਰੇਟ ਲਈ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਰੈਡੀਕਲ ਦੇਸੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਕਾਜਾਂ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ। ਉਹ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਸਿੱਖ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1972
ਸਾਯਰਮ ਝੀਲ
ਸਾਯਰਮ ਝੀਲ (    ; Сайрам нуур     ) ਇੱਕ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ ਜੋ ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬੋਰਤਾਲਾ ਮੰਗੋਲ ਆਟੋਨੋਮਸ ਪ੍ਰੀਫੈਕਚਰ, ਸ਼ਿਨਜਿਆਂਗ, ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਤਿਆਨ ਸ਼ਾਨ ਪਹਾੜਾਂ 'ਤੇ ਹੈ। ਸਯਰਮ ਨਾਮ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਜ਼ਾਖ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ'। ਝੀਲ ਨੂੰ ਸਾਂਤਾਈ ਹੈਜ਼ੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਿਨਜਿਆਂਗ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਅਲਪਾਈਨ ਝੀਲ ਹੈ।
ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ-ਕਥਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਝੀਲ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਕਜ਼ਾਕ ਜੋੜੇ ਨੇ ਬਣਾਈ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਅੱਡ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਮੁੜ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਲਈ ਇੱਕ ਅਥਾਹ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਛਾਲ ਮਾਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨੇ ਅਥਾਹ ਕੁੰਡ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਝੀਲ ਬਣ ਗਈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਿਨਜਿਆਂਗ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
25ਵੀਂ ਸਦੀ
25ਵੀਂ ਸਦੀ  ਜਾਰਜੀਅਨ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਈਸਵੀ ਸੰਮਤ ਦੀ ਚਲੰਤ ਸਦੀ ਹੈ। ਇਹ 1 ਜਨਵਰੀ 2401 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ 31 ਦਸੰਬਰ 2500 ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।
ਆਰ. ਐਸ. ਸਰਨਿਆ
ਕਰੀਅਰ
ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਹਿਲਾ ਹਾਕੀ ਖੇਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਰਨਿਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2000 ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। 2005-06 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਸਰਨਿਆ ਨੂੰ ਕੇਰਲ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਪਤਾਨ ਵਜੋਂ ਚਾਰ ਸਾਲ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਭੈੜਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸੀਜ਼ਨ 2011-12 ਵਿੱਚ ਸੀ।ਸਰਨਿਆ ਨੇ 2012 ਵਿਚ ਕੋਚਿੰਗ ਵਿਚ ਲੈਵਲ-ਬੀ ਨੂੰ ਪਾਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਲਦ ਹੀ ਇਕ ਕੋਚ ਦੀ ਪਦਵੀ ਲਈ ਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ 2015-16 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਮਹਿਲਾ ਅੰਡਰ -19 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜ਼ੋਨਲ ਕੈਂਪ ਵਿਚ ਕੋਚ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੋ ਸੀਜ਼ਨਾਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਅਸਾਮ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨੇ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਅਧੀਨ, ਅਸਾਮ ਮਹਿਲਾ ਟੀਮ ਨੇ ਸਾਰੇ ਉਮਰ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰਨਿਆ ਨੇ ਐਨ.ਸੀ.ਏ. ਮਹਿਲਾ ਅੰਡਰ 19 ਏਲੀਟ ਸਮੂਹ ਲਈ ਸਪਿਨ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਕੋਚ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਮੇਘਾਲਿਆ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਰਾਜ ਦੀ ਸੀਨੀਅਰ ਮਹਿਲਾ ਟੀਮ ਦੀ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਬਣਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵਿਟੀ
ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵਿਟੀ QG ਸਿਧਾਂਤਿਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜੋ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਮੁਤਾਬਿਕ ਗਰੈਵਿਟੀ ਦੇ ਫੋਰਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣਾ ਖੋਜਦਾ ਹੈ।
ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨ
ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨ (ਜਨਮ 1939)ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਹੈ।
ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵਿਟੀ
ਬੇਸ਼ੱਕ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨਾਲ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦਾ ਮੇਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲਈ ਗਰੈਵਿਟੀ ਦੀ ਕੁਆਂਟਮ ਥਿਊਰੀ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੈ, ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਗਰੈਵਿਟੀ ਦੇ ਫੋਰਸ ਉੱਤੇ ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ ਦੇ ਆਮ ਨੁਸਖਿਆਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ । ਇੱਕ ਤਕਨੀਕੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ, ਸਮੱਸਿਆ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਥਿਊਰੀ ਇਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਓਹ ਪੁਨਰਮਾਨਕੀਕਰਨਯੋਗ (ਰੀਨੌਰਮਲਾਈਜ਼ੇਬਲ) ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਅਰਥ ਭਰਪੂਰ ਭੌਤਿਕੀ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ । ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਸਿਧਾਂਤਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵਿਟੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਹੋਰ ਮੂਲ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਸਟਰਿੰਗ ਥਿਊਰੀ ਅਤੇ ਲੂਪ ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵਿਟੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਹਨ । ਇੱਕ ਤਾਜ਼ਾ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਣਾਤਮਿਕ ਫਰਮੀਔਨ ਸਿਸਟਮਾਂ ਦੀ ਥਿਊਰੀ ਹੈ ਜੋ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ, ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ, ਅਤੇ ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਮਾਮਿਲਆਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨ
ਜੀਵਨੀ
ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਦਾ ਜਨਮ 1939 ਵਿਚ ਪਿਤਾ ਭਾਗ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਤੇ ਮਾਤਾ ਧੰਨ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਮਾਨ ਦਾ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਗਹਿਲ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1947 ਵਿਚ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਡੇਰੇ ਦੀ ਮਹੰਤਣੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਬੇਬੇ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਪੜ੍ਹਨੀ ਤੇ ਲਿਖਣੀ ਸਿੱਖੀ। ਆਨਰਜ਼ ਇਨ ਪੰਜਾਬੀ, ਬੀਏ, ਬੀਟੀ ਅਤੇ ਐੱਮਏ ਪੁਲੀਟੀਕਲ ਸਾਇੰਸ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀਆਂ।
ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵਿਟੀ
ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵਿਟੀ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਿਰਫ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਫੀਲਡ ਦਾ ਕੁਆਂਟਮ ਵਰਤਾਓ ਦਰਸਾਉਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਤਿ ਇਹ ਗਲਤਫਹਿਮੀ ਨਹੀਂ ਪਾਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਕਿ ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਾਰੀਆਂ ਮੁਢਲੀਆਂ ਇੰਟ੍ਰੈਕਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਕਿਸੇ ਸਿੰਗਲ ਗਣਿਤਿਕ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਪਿਰੋਣਾ ਹੈ। ਜਦੋ ਗਰੈਵਿਟੀ ਬਾਰੇ ਹਾਜ਼ਰ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਠੋਸ ਸੁਧਾਰ ਏਕੀਕਰਨ (ਯੂਨੀਫੀਕੇਸ਼ਨ) ਵੱਲ ਹੋਰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਮੱਦਦ ਕਰੇਗਾ, ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵਿਟੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਅਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਉਹ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਏਕੀਕਰਨ ਵੱਲ ਵੱਖਰੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਪਹੁੰਚਾਂ/ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ । ਬੇਸ਼ੱਕ ਕੁੱਝ ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵਿਟੀ ਥਿਊਰੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਟਰਿੰਗ ਥਿਊਰੀ, ਹੋਰ ਮੁਢਲੇ ਫੋਰਸਾਂ ਨਾਲ ਗਰੈਵਿਟੀ ਦਾ ਏਕੀਕਰਨ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਹੋਰ ਥਿਊਰੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਲੂਪ ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵਿਟੀ, ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਯਤਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ; ਸਗੋਂ, ਇਹ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਫੀਲਡ ਨੂੰ ਕੁਆਂਟਾਇਜ਼ (ਨਿਰਧਾਰਿਤ) ਕਰਨ ਦਾ ਹੰਭਲਾ ਮਾਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਫੀਲਡ ਨੂੰ ਹੋਰ ਫੋਰਸਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵਿਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਥਿਊਰੀ ਜੋ ਕਿ ਸਾਰੀਆਂ ਗਿਆਤ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਗ੍ਰੈਂਡ ਯੂਨੀਫੀਕੇਸ਼ਨ (ਵਿਸ਼ਾਲ ਏਕੀਕਰਨ) ਵੀ ਹੈ ਨੂੰ ਕਦੇ ਕਦੇ ਥਿਊਰੀ ਔਫ ਐਵਰੀਥਿੰਗ (TOE) (ਸਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਥਿਊਰੀ) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵਿਟੀ ਦੀਆਂ ਕਠਿਨਾਈਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਕਠਿਨਾਈ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਤੋਂ ਸਿਰਫ ਪਲੈਂਕ ਸਕੇਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਸਪਸ਼ਟ ਬਣ ਜਾਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਦੂਰੀ ਦਿਆਂ ਲਫਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਓਸ ਪੈਮਾਨੇ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸੂਖਮ ਪੈਮਾਨਾ ਹੈ (ਸਮਾਨਤਾ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਐਨਰਜੀ ਦੇ ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਵਿਸ਼ਾਲ) ਜੋ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਐਕਸਲਰੇਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉੱਚ ਊਰਜਾ ਪਾਰਟੀਕਲ ਐਕਸਲਰੇਟਰਾਂ ਉੱਤੇ ਅੱਜਕੱਲ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵਿਟੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿਧਾਂਤਿਕ ਕਠਿਨ ਉੱਦਮ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਗੱਲ ਬਾਰੇ ਅਟਕਲਾਂ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਕਿ ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵਿਟੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨ
ਜੀਵਨੀ
ਕਹਾਣੀ ਲਿਖਣ ਵੱਲ ਉਹਅਮਰੀਕਾ ਆ ਕੇ ਹੀ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋਇਆ। ਇਥੇ ‘ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਫਰਿਜਨੋ’ ਵਿਚ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਦੀ ਕਹਾਣੀ ‘ਖਰ ਖਰਾ’ ਪੜ੍ਹੀ। ਉਥੇ ਮਿਲੇ ਹੁੰਗਾਰੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਹਾਣੀ ਲਿਖਣ ਲਈ ਪਰੇਰਿਆ।
ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵਿਟੀ
ਸੰਖੇਪ ਸਾਰਾਂਸ਼
right|thumb|480px|ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਥਿਊਰੀਆਂ ਦੇ ਪਦਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵਿਟੀ ਕਿੱਥੇ ਬੈਠਦੀ ਹੈ, ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਡਾਇਆਗ੍ਰਾਮ ਸਾਰੇ ਊਰਜਾ ਪੈਮਾਨਿਆਂ ਉੱਤੇ ਇਹਨਾਂ ਥਿਊਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਿਆਂ ਬੰਦ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਕਠਿਨਾਈ ਵਿੱਚੋਂ ਜਿਆਦਾ ਕਠਿਨਾਈ ਵੱਖਰੀਆਂ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇਹ ਥਿਊਰੀਆਂ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਬਾਬਤ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ, ਜੇਕਰ ਕਣਾਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਥਿਊਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਝੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਪੈਸ਼ਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੇ ਫਲੈਟ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਅੰਦਰ ਜੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਕਣ ਫੀਲਡਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਗਰੈਵਿਟੀ ਨੂੰ ਸਪੇਸ-ਟਾਈਮ ਅੰਦਰਲੇ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਕਰਵੇਚਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਡਲਬੱਧ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਓਦੋਂ ਬਦਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਪੁੰਜ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਦੋ ਥਿਊਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤਰੀਕਾ (ਜਿਵੇਂ ਗਰੈਵਿਟੀ ਨੂੰ ਸਰਲ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਣ ਫੀਲਡ ਵਾਂਗ ਵਰਤਣਾ) ਜਲਦੀ ਹੀ ਪੁਨਰ-ਮਾਨਕੀਕਰਨ (ਰੀਨੌਰਮਲਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ) ਸਮੱਸਿਆ ਵੱਲ ਭੱਜ ਤੁਰਦਾ ਹੈ। ਪੁਨਰ-ਮਾਨਕੀਕਰਨ ਦੀ ਪੁਰਾਣੇ-ਅੰਦਾਜ਼ ਦੀ ਸਮਝ ਵਿੱਚ, ਗਰੈਵਿਟੀ ਕਣ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਜਿਹੇ ਅਨੰਤ ਮੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਤੀਜੇ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਯੋਗ, ਸੀਮਤ ਨਤੀਜੇ ਦੇਣ ਵਾਸਤੇ ਗਣਿਤਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਰੱਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ । ਇਹ ਕੁਆਂਟਮ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜਿੱਥੇ, ਸੀਰੀਜ਼ ਦੇ ਮੁੱਕ ਨਾ ਜਾਣ ਦਿੱਤਾ ਹੋਣ ਤੇ, ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਕਦੇ ਕਦੇ ਅਨੰਤ ਨਤੀਜਿਆਂ ਤੱਕ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਇੰਨੀ ਘੱਟ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੁਨਰ-ਮਾਨਕੀਕਰਨ ਰਾਹੀਂ ਮੁਕਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ । ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੰਭਾਵਨਾ ਕਣਾਂ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਨਾਲੋਂ ਫੀਲਡਾਂ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜੋਬਹੁਤ ਹੀ ਸਪੈਸ਼ਲ ਸਪੇਸਟਾਈਮਾਂ ਅੰਦਰ ਕੁੱਝ ਫੀਲਡਾਂ ਨੂੰ ਲੱਛਣਬੱਧ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਰਸਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਬਾਬਤ ਚਿੰਤਾ ਨੂੰ ਮੁਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪੂਰਨ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੀ ਜਨਰਲ ਥਿਊਰੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਕੁਆਂਟਾਇਜ਼ ਕੀਤੇ ਵਰਜ਼ਨ ਵੱਲ ਲਿਜਾਂਦਾ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ ।
ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨ
ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
26ਵੀਂ ਸਦੀ
26ਵੀਂ ਸਦੀ  ਜਾਰਜੀਅਨ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਈਸਵੀ ਸੰਮਤ ਦੀ ਚਲੰਤ ਸਦੀ ਹੈ। ਇਹ 1 ਜਨਵਰੀ 2501 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ 31 ਦਸੰਬਰ 2600 ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।
ਰਵਿੰਦਰ ਕੌਸ਼ਿਕ
ਰਵਿੰਦਰ ਕੌਸ਼ਿਕ (ਦੂਜਾ ਨਾਮ: ਨਬੀ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਕੀਰ; 11 ਅਪ੍ਰੈਲ 1952 - ਨਵੰਬਰ 2001) ਇਕ ਕਥਿਤ ਭਾਰਤੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੰਗ (ਰਾਅ) ਦਾ ਏਜੰਟ ਸੀ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਛੁਪਿਆ (ਅੰਡਰਕਵਰ) ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
26ਵੀਂ ਸਦੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਂ
ਰਵਿੰਦਰ ਕੌਸ਼ਿਕ
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਰਵਿੰਦਰ ਕੌਸ਼ਿਕ ਦਾ ਜਨਮ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਗੰਗਾਨਗਰ ਵਿੱਚ 11 ਅਪ੍ਰੈਲ 1952 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਵੀ ਉਥੋਂ ਕੀਤੀ।
ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵਿਟੀ
ਇੱਫੈਕਟਿਵ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀਆਂ
ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵਿਟੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਟ੍ਰੀਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀਆਂ ਕਿਸੇ ਉੱਚ-ਊਰਜਾ ਕੱਟ-ਔਫ ਸਮੇਤ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਅਸੀਂ ਇਹ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਕਿ ਥਿਊਰੀ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਵਿਆਖਿਆ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਅਨੰਤ ਫੇਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸੀਮਤ ਮਾਤ੍ਰਾਵਾਂ ਇਸ ਸੀਮਤ ਕੱਟ-ਔਫ ਸਕੇਲ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਅਜਿਹੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਬੁਨਿਆਦੀ ਕੱਟ-ਔਫ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉੱਚ-ਊਰਜਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਮਾਤ੍ਰਾਵਾਂ ਫੇਰ ਕਪਲਿੰਗ ਸਥਿਰਾਂਕਾਂ, ਅਤੇ ਥਿਊਰੀ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਕੱਟ-ਔਫ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਥੱਲੇ ਦੀਆੰ ਊਰਜਾਵਾਂ ਉੱਤੇ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਨਚਾਹੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਤੱਕ ਦੇ, ਕਿਸੇ ਅਨੰਤ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਸੋਖੀਆਂ (ਅਲੋਪ ਕੀਤੀਆਂ) ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਚਿਤ ਕੁਆਂਟਮ-ਮਕੈਨੀਕਲ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਣ ਲਈ, ਸਿਰਫ ਇਹਨਾਂ ਕਪਲਿੰਗ ਸਥਿਰਾਂਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੀਮਤ ਸੰਖਿਆ ਨੂੰ ਹੀ ਨਾਪਣ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਲੌਜਿਕ ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵਿਟੀ ਵਾਂਗ ਘੱਟ-ਊਰਜਾ ਵਾਲੇ ਪਾਈਔਨਾਂ ਦੀ ਉੱਚ ਤੌਰ ਤੇ ਸਫਲ ਥਿਊਰੀ ਵਾਸਤੇ ਵੀ ਫਿੱਟ ਬੈਠਦਾ ਹੈ। ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੀ, ਗ੍ਰੈਵੀਟੋਨ-ਸਕੈਟ੍ਰਿੰਗ ਅਤੇ ਨਿਊਟਨ ਦੇ ਗ੍ਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਿਯਮ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕੁਆਂਟਮ-ਮਕੈਨੀਕਲ ਸੋਧ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਖੋਜੀ ਗਈ ਹੈ। (ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਇੰਨੀ ਅਤਿਸੂਖਮ ਹਨ ਕਿ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਸੀਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾਪਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ) । ਦਰਅਸਲ, ਸਟੈਂਡਰਡ ਮਾਡਲ ਨਾਲੋਂ ਗਰੈਵਿਟੀ ਬਹੁਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਚੰਗੇਰੀ ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਲੈਂਕ ਸਕੇਲ ਉੱਤੇ ਅਪਣੇ ਕੱਟ-ਔਫ ਤੱਕ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਸਤਿਆਂ ਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਹੁੰਦੀ ਦਿਸਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਕਿ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਅਤੇ ਗਰੈਵਿਟੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੀ ਜਾਇਜ ਊਰਜਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਅਨੁਕੂਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗਰੈਵਿਟੀ ਦੀ ਸਾਡੀ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਕੁਆਂਟਮ ਥਿਊਰੀ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਕੱਟ-ਔਫ (ਜੋ ਆਮਤੌਰ ਤੇ, ਪਲੈਂਕ ਸਕੇਲ ਦੇ ਦਰਜੇ ਜਿੰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਜਾਂ ਉੱਪਰ, ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਮਾਡਲ ਚਾਹੀਦਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ, ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਅਤੇ ਗਰੈਵਿਟੀ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਸਿਰਫ ਉੱਚ ਊਰਜਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਕੋਈ ਮਸਲਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਕਿਸੇ ਸੰਪੂਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਨਵੀਂ ਕਿਸਮ ਦੇ ਮਾਡਲ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਰਵਿੰਦਰ ਕੌਸ਼ਿਕ
ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੰਗ
ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਨਾਟਕੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਿਸਰਚ ਐਂਡ ਐਨਾਲਿਸਿਸ ਵਿੰਗ (RAW) ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੀ ਬਾਹਰੀ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀ ਹੈ। ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਇਕ ਗੁਪਤ ਭਾਰਤੀ ਏਜੰਟ ਵਜੋਂ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੂੰ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਸੁੰਨਤ ਹੋਈ ਤਾਂਕਿ ਉਹ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਸਕੇ। ਉਸ ਨੂੰ ਉਰਦੂ ਸਿਖਾਈ ਗਈ, ਇਸਲਾਮਿਕ ਧਾਰਮਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਟੌਪੋਗ੍ਰਾਫੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਵੇਰਵਿਆਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸ੍ਰੀ ਗੰਗਾਨਗਰ ਤੋਂ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਇਕ ਸ਼ਹਿਰ, ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੂ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1975 ਵਿਚ, 23 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੂੰ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਿਸ਼ਨ 'ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵਿਟੀ
ਉੱਚਤਮ ਊਰਜਾ ਪੈਮਾਨਿਆਂ ਲਈ ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵਿਟੀ ਥਿਊਰੀ
ਉੱਤਚਮ ਊਰਜਾ ਪੈਮਾਨਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਕਿਸੇ ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵਿਟੀ ਥਿਊਰੀ ਨੂੰ ਵਿਓਂਤਬੰਦ ਕਰਨ ਪ੍ਰਤਿ ਸਰਵ ਸਧਾਰਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਇਹ ਮੰਨ ਲੈਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੀ ਕੋਈ ਥਿਊਰੀ ਸਰਲ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਹੋਵੇਗੀ, ਅਤੇ, ਇਸੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਸਮਰੂਪਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ, ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਥਿਊਰੀ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਸੁਝਾਉਂਦੇ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਵਰਤਮਾਨ ਥਿਊਰੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਹੋਰ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਗਿਆਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵਿਟੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੀ ਕਿਸੇ ਸਰਲ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਥਿਊਰੀ ਸਮਾਨ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਇਸਨੂੰ ਪ੍ਰਵੇਗ ਅਤੇ ਗਰੈਵਿਟੀ ਦੀ ਇੱਕਸਾਰਤਾ ਦੇ ਸੰਦ੍ਰਭ ਵਿੱਚ ਸਪੈਸ਼ਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ, ਅਤੇ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਕਰਵੇਚਰ ਦੇ ਸੰਦ੍ਰਭ ਵਿੱਚ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੇ ਦੋਹਰੇ ਗੋਰਖਧੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਰਵਿੰਦਰ ਕੌਸ਼ਿਕ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ
ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੂੰ “ਨਬੀ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਕੀਰ” ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1975 ਵਿਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਕਰਾਚੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਦਾਖਲਾ ਲੈਣ ਵਿਚ ਸਫਲ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਐਲਐਲਬੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿਚ ਭਰਤੀ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਕਲਰਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਅਮਾਨਤ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਲੜਕੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਸੈਨਾ ਦੇ ਇਕ ਯੂਨਿਟ ਵਿੱਚ ਟੇਲਰ ਦੀ ਧੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਲੜਕੇ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਦੀ ਮੌਤ 2012–2013 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।
ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵਿਟੀ
ਉੱਚਤਮ ਊਰਜਾ ਪੈਮਾਨਿਆਂ ਲਈ ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵਿਟੀ ਥਿਊਰੀ
ਬਹੁਤ ਉੱਚ ਊਰਜ ਅਤੇ ਸਪੇਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਅਯਾਮਾਂ ਦੇ ਮੇਲ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਸਮਝਣ ਲਈ ਅਜਿਹੀ ਕਿਸੇ ਥਿਊਰੀ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬਲੈਕ ਹੋਲਾਂ ਦਾ ਵਰਤਾਓ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਮੁੱਢ।
ਗਰੈਵੀਟੋਨ
ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਸਿਧਾਂਤਿਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅੰਦਰਲੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਗਹਿਰੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੀ ਥਿਊਰੀ ਨੂੰ ਸੁਰਬੱਧ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ਾਲ-ਪੈਮਾਨੇ ਦੀਆਂ ਬਣਤਰਾਂ (ਤਾਰੇ, ਗ੍ਰਹਿ, ਗਲੈਕਸੀਆਂ) ਪ੍ਰਤਿ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਸਮੇਤ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਐਟੌਮਿਕ ਸਕੇਲ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੋਰ ਤਿੰਨ ਬੁਨਿਆਦੀ ਫੋਰਸਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਵੀ, ਸਮੱਸਿਆ ਜਰੂਰ ਹੀ ਸਹੀ ਸੰਦ੍ਰਭ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ, ਇਸ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦਾਅਵੇ ਤੋਂ ਵਿਰੁੱਧ ਕਿ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਅਤੇ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੌਰ ਤੇ ਅਨੁਕੂਲ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਇਹ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ਤੇ, ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਿਧਾਂਤਿਕ ਸਪਿੱਨ-2 ਪੁੰਜਹੀਣ (ਗਰੈਵੀਟੋਨ ਨਾਮਕ) ਕਣਾਂ ਦੇ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਤੋਂ ਸ਼ਰਤੀਆ ਤੌਰ ਤੇ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂਕਿ ਗ੍ਰੈਵੀਟੋਨਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਠੋਸ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਦਾਰਥ ਦੀਆਂ ਕੁਆਂਟਾਇਜ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਥਿਊਰੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਜਰੂਰੀ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਰਵਿੰਦਰ ਕੌਸ਼ਿਕ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ
1979 ਤੋਂ 1983 ਤੱਕ, ਫੌਜੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਿਆਂ, ਉਸਨੇ ਰਾਅ ਨੂੰ ਕੀਮਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਦਦਗਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਐਸ. ਬੀ. ਚਵਾਨ ਨੇ 'ਬਲੈਕ ਟਾਈਗਰ' ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਮੌਤ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ
ਸਤੰਬਰ 1983 ਵਿਚ, ਭਾਰਤੀ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੇ ਕੌਸ਼ਿਕ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿਚ ਆਉਣ ਲਈ ਇਕ ਨੀਵੇਂ ਪੱਧਰੀ ਸੰਚਾਲਕ, ਇਨਯਤ ਮਸੀਹ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਸੀਹ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੇ ਫੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕੌਸ਼ਿਕ ਦੀ ਅਸਲ ਪਛਾਣ ਦੱਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੂੰ ਸਿਆਲਕੋਟ ਦੇ ਇਕ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਤਸੀਹੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। 1985 ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਉਮਰ ਕੈਦ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਆਲਕੋਟ, ਕੋਟ ਲਖਪਤ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 16 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਮੀਆਂਵਾਲੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀਆਂ ਭੇਜਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਿਹਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਮਾੜੀ ਹਾਲਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨਾਲ ਹੋਏ ਸਦਮੇ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਾਚੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2001 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1952
ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵਿਟੀ
ਡਿਲੇਸ਼ਨ
ਡਿਲੇਸ਼ਨ ਨੇ ਅਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਦਿੱਖ ਕਾਲੂਜ਼ਾ-ਕਲੇਇਨ ਥਿਊਰੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ, ਜੋ ਇੱਕ ਪੰਜ-ਅਯਾਮੀ ਥਿਊਰੀ ਹੈ ਜੋ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨਟਿਜ਼ਮ ਦਾ ਮੇਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਆਮਤੌਰ ਤੇ, ਇਹ ਸਟ੍ਰਿੰਗ ਥਿਊਰੀ ਵਿੱਚ ਦਿਸਦੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਤਾਜ਼ਾ ਤੌਰ ਤੇ, ਫੇਰ ਵੀ, ਇਹ ਘੱਟ-ਅਯਾਮੀ ਕਈ-ਸ਼ਰੀਰ ਗਰੈਵਿਟੀ ਸਮੱਸਿਆ ਪ੍ਰਤਿ ਕੇਂਦਰੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਰੋਮੈਨ ਜੈਕਿਵ ਦੇ ਫੀਲਡ ਸਿਧਾਂਤਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਇਸ ਤੱਥ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ ਕਿ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਅੰਦਰ ਕਿਸੇ ਕੋਵੇਰੀਅੰਟ N-ਬਾਡੀ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਵਾਸਤੇ, ਸੰਪੂਰਨ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਾਤਮਿਕ ਹੱਲ, ਪਕੜ ਵਿੱਚ ਨਾ ਆਉਣ ਵਾਲ਼ੇ ਸਾਬਤ ਹੋਏ ਹਨ। R=T ਥਿਊਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਥਿਊਰੀ ਨੇ, ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਸਰਲ ਕਰਨ ਲਈ, ਲੈਂਬਾਰਟ ਡਬਲੀਊ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸਰਵ-ਸਧਾਰਨ-ਕਰਨ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੰਨਬਿੰਨ ਹੱਲ ਦੇਣ ਦੀ ਜਿਮੇਵਾਰੀ ਲਈ । ਇਹ ਵੀ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ ਕਿ (ਡਿਫ੍ਰੈਂਸ਼ੀਅਲ ਰੇਖਾ ਗਣਿਤ ਤੋਂ ਵਿਓਂਤਬੰਦ) ਡਿਲੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਫੀਲਡ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਸ਼੍ਰੋਡਿੰਜਰ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕੁਆਂਟਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਤਿ ਜਿਮੇਵਾਰ ਸੀ।
ਇਸਤਰਾਂ, ਇੱਕ ਥਿਊਰੀ ਅਜਿਹੀ ਸੀ ਜੋ ਗਰੈਵਿਟੀ, ਕੁਆਂਟਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ, ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ ਦਾ ਮੇਲ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਭੌਤਿਕੀ ਥਿਊਰੀ ਦੇ ਵਿਅੰਜਨ ਦੇਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਗੱਲ ਜਰੂਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਤੀਜੇ ਨੇ, ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਅਤੇ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦਰਮਿਆਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਅਗਿਆਤ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ, ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਸੰਪਰਕ ਦਾ ਰਹੱਸ ਖੋਲਿਆ । ਕੁੱਝ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਇਸ ਥਿਊਰੀ ਦੀ (3+1) ਅਯਾਮਾਂ ਪ੍ਰਤਿ ਇੱਕ ਜਨਰਲਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ ਅਸਪਸ਼ਟ ਰਹੀ । ਫੇਰ ਵੀ, ਅੱਠ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂਕ ਸ਼ਰਤਾਂ ਅਧੀਨ (3+1) ਅਯਾਮਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਤਾਜ਼ਾ ਵਿਓਂਤਬੰਦੀ ਨੇ ਲੌਗਰਿਥਮਿਕ ਸ਼੍ਰੋਡਿੰਜਰ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਇੱਕ ਡਿਲੇਸ਼ਨ ਫੀਲਡ ਨਾਮਕ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ (1+1) ਅਯਾਮਾਂ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਿਓਂਤਬੰਦੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕੰਡੈਂਸਡ ਮੈਟਰ ਫਿਜ਼ਿਕਸ ਅਤੇ ਸੁਪਰਫਲਡਿਟੀ ਅੰਦਰ ਦੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫੀਲਡ ਸੀਮਕਰਨਾਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੀ ਅਜਿਹੀ ਜਨਰਲਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਯਿ ਜਿਮੇਵਾਰ ਹਨ (ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ-ਗ੍ਰੈਵੀਟੋਨ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਨਾਲ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ) ਅਤੇ d ਡਾਇਮੈਨਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਨਿਊਟੋਨੀਅਨ ਹੱਦ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਸਿਰਫ ਤਾਂ ਜੇਕਰ ਇੱਕ ਡਿਲੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਅੱਗੇ, ਹਿਗਜ਼ ਬੋਸੌਨ ਅਤੇ ਡਿਲੇਸ਼ਨ ਦਰਮਿਆਨ ਸਪੱਸ਼ਟ ਇੰਨਬਿੰਨਤਾ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ, ਨਤੀਜੇ ਹੋਰ ਵੀ ਜਿਆਦਾ ਕਸ਼ਟ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।  ਫੇਰ ਵੀ, ਇਹਨਾਂ ਦਿ ਕਣਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਸਬੰਧ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਰ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਿਕਤਾ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਥਿਊਰੀ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਅਤੇ ਕੁਆਂਟਮ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਮੇਲ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਮੇਲ ਸੰਭਾਵੀ ਤੌਰ ਤੇ ਥਿਊਰੀ ਨੂੰ, ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ, ਪ੍ਰਯੋਗਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵੱਲ ਲਿਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗਰੈਵਿਟੀ ਦੀ ਗੈਰ-ਪੁਨਰ-ਮਾਨਕੀਕਰਨ-ਯੋਗਤਾ
ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨਟਿਜ਼ਮ ਵਾਂਗ, ਇੱਕ ਕਲਾਸੀਕਲ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਮੀਦ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ, ਜਿਵੇਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨਟਿਜ਼ਮ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਫੋਰਸ ਵੀ ਇੱਕ ਸਬੰਧਤ ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਫੇਰ ਵੀ, ਗਰੈਵਿਟੀ ਪਰਚਰਬੇਟਿਵ ਤੌਰ ਤੇ ਗੈਰ-ਪੁਨਰ-ਮਾਨਕੀਕਰਨਯੋਗ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਇਸ ਸਮਝ ਮੁਤਾਬਿਕ ਕਿਸੇ ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ ਲਈ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਵਾਸਤੇ, ਇਹ ਅਸਿੰਪਟੋਟਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਜਾਂ ਅਸਿੰਪਟੋਟਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਥਿਊਰੀ ਜਰੂਰ ਹੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸੀਮਤ ਤੌਰ ਤੇ ਕਈ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਪਸੰਦ ਰਾਹੀਂ ਲੱਛਣਬੱਧ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜੋ, ਸਿਧਾਂਤ ਮੁਤਾਬਿਕ, ਪ੍ਰਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਸੈੱਟ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਕੁਆਂਟਮ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਅੰਦਰ, ਇਹ ਮਾਪਦੰਡ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਦਾ ਚਾਰਜ ਅਤੇ ਪੁੰਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਊਰਜਾ ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ ਨਾਪੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਗਰੈਵਿਟੀ ਨੂੰ ਕੁਆਂਟਾਇਜ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ, ਪਰਚਰਬੇਸ਼ਨ ਥਿਊਰੀ ਅੰਦਰ, ਅਨੰਤ ਤੌਰ ਤੇ ਕਈ ਸੁਤੰਤਰ ਮਾਪਦੰਡ (ਉਲਟ-ਸ਼ਬਦ ਕੋਐਫੀਸ਼ੀਐਂਟ) ਥਿਊਰੀ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਦਿੱਤੀ ਹੋਣੀ ਚੋਣ ਤੇ, ਥਿਊਰੀ ਬਾਰੇ ਸਮਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਉਂਕਿ ਹਰੇਕ ਮਾਪਦੰਡ ਦੇ ਮੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਅਨੰਤ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨੇ ਅਬੰਭਵ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸਲਈ ਇਹ ਤਰਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ, ਪਰਚਰਬੇਸ਼ਨ ਥਿਊਰੀ ਅੰਦਰ, ਕੋਈ ਅਰਥ-ਭਰਪੂਰ ਭੌਤਿਕੀ ਥਿਊਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ:
ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵਿਟੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਹੱਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯਾਨਿ ਕਿ, ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵਿਟੀ ਦੀ ਅਰਥ-ਭਰਪੂਰ ਥਿਊਰੀ (ਜੋ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਊਰਜਾ ਲੈਵਲਾਂ ਉੱਤੇ ਅਨੁਮਾਨਯੋਗ ਹੈ) ਤੋਂ ਜਨਮਜਾਤ ਤੌਰ ਤੇ ਭਾਵ ਹੈ ਕੋਈ ਗਹਿਰਾ ਸਿਧਾਂਤ ਜੋ ਅਬੰਤ ਤੌਰ ਤੇ ਕਈ ਅਗਿਆਤ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੀਮਤ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਸੰਖੇਪ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਫੇਰ ਨਾਪਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵਿਟੀ
ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ ਅੰਦਰ, ਸਾਰੇ ਪਰ ਕਿਸੇ ਗੈਰ-ਪੁਨਰ-ਮਾਨਕੀਕਰਨਯੋਗ ਥਿਊਰੀ ਅੰਦਰਲੇ ਪਹਿਲੇ ਕੁੱਝ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੇ ਸੀਮਤ ਸੈੱਟ ਵਿਸ਼ਾਲ ਊਰਜਾ ਪੈਮਾਨਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਦਬਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਦੋਂ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਘੱਟ-ਊਰਜਾ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਗੁਣਨਫਲ=ਹਿਸਾਬ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਤਰਾਂ, ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਘੱਟ-ਊਰਜਾ ਖੇਤਰ ਅੰਦਰ, ਮਾਡਲ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੀ ਇੱਕ ਅਨੁਮਾਨਾਤਮਿਕ ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। (ਘੱਟ-ਊਰਜਾ ਪਾਈਔਨਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ ਵਾਸਤੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ  ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ) ਹੋਰ ਅੱਗੇ, ਕਈ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਹਿਮਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸਟੈਂਡਰਡ ਮਾਡਲ ਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਝਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਗੈਰ-ਪੁਨਰ-ਮਾਨਕੀਕਰਯੋਗ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਊਰਜਾ ਪੈਮਾਨਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਦਬਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਤੀਜੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਰੀਖਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਤਾਜ਼ਾ ਕੰਮ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਝਣ ਨਾਲ, ਸਾਚਮੁੱਚ ਹੀ ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵਿਟੀ ਲਈ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਘੱਟ-ਊਰਜਾ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਲਈ ਤਰਕਸੰਗਤ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਨ ਕਲਾਸੀਕਲ ਨਿਊਟੋਨੀਅਨ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਪੁਟੈਂਸ਼ਲ ਦੀ ਦੋ ਪੁੰਜਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਸੂਖਮ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਕੁਆਂਟਮ-ਮਕੈਨੀਕਲ ਸੋਧ ਦੀ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਗਿਆਤ ਕੈਲਕੁਲੇਸ਼ਨ ਹੈ।
ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਪਿਛੋਕੜ ਨਿਰਭਰਤਾ
ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਬਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫਿਕਸ ਕੀਤਾ ਗਿਅ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਬੇਕਗ੍ਰਾਊਂਡ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਨਿਊਟੋਨੀਅਨ ਮਕੈਨਿਕਸ ਅਤੇ ਸਪੈਸ਼ਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਅੰਦਰ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਜੀਓਮੈਟਰੀ (ਰੇਖਾਗਣਿਤ) ਡਾਇਨਾਮਿਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂਕਿ ਸਿਧਾਂਤ ਮੁਤਾਵਿਕ ਹਜ਼ਮ ਕਰਨਾ ਅਸਾਨ ਹੈ, ਫੇਰ ਵੀ ਇਹ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਬਾਬਤ ਸਮਝਣ ਲਈ ਕਠਿਨਤਮ ਵਿਚਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਅਸਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਫਰੋਲੇ ਨਹੀਂ ਗਏ ਹਨ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਕਲਾਸੀਕਲ ਲੈਵਲ ਤੇ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਹੱਦ ਤੱਕ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਰਿਲੇਸ਼ਨਲ ਥਿਊਰੀ ਹੁੰਦੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ, ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਭੌਤਿਕੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸਬੰਧਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੀ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਅੰਦਰਲੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਸਬੰਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਅਪਣੀ ਸਮਝ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਫਿਕਸ ਕੀਤੇ (ਗੈਰ-ਡਾਇਨਾਮਿਕ) ਬੈਕਗ੍ਰਾਊਂਡ ਬਣਤਰ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਅੰਦਰ, ਸਮਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਡਾਇਨਾਮਿਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਨਿਊਟੋਨੀਅਨ ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਕੈਨਿਕਸ ਅੰਦਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਪੇਖਿਕ (ਰੀਲੇਟੀਵਿਸਟਿਕ) ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ ਅੰਦਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਲਾਸੀਕਲ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ ਅੰਦਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮਿੰਕੋਵਸਕੀ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਥਿਊਰੀ ਦਾ ਫਿਕਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੈਕਗ੍ਰਾਊਂਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।