cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਅਰਨੈਸਟ ਬਲੋਖ਼
ਬਲੋਖ਼ ਦਾ ਕੰਮ 1968 ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਿਰੋਧ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਧਰਮਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣ ਗਿਆ ਇਸ ਨੂੰ ਜਰਗਨ ਮੋਲਟਮੈਨ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਥੀਓਲੋਜੀ ਆਫ਼ ਹੋਪ (1967, ਹਾਰਪਰ ਅਤੇ ਰੋ, ਨਿਊਯਾਰਕ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਡੋਰੋਥੀ ਸੋਲ ਅਤੇ ਅਰਨੈਸਟੋ ਬਲਦੁਕੀ ਦੁਆਰਾ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਜੋਏਲ ਕੋਵਲ ਨੇ ਬਲੋਖ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, "ਆਧੁਨਿਕ ਯੂਟੋਪੀਅਨ ਚਿੰਤਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਹਾਨ" ਰੌਬਰਟ ਐਸ. ਕੋਰਿੰਗਟਨ ਬਲੋਖ਼ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਬਲੋਖ਼ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਢਾਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਬਲੋਖ਼ ਦੀ ਉਮੀਦ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਗਏ ਠੋਸ ਯੂਟੋਪੀਆਸ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਜੋਸ ਐਸਟੇਬਨ ਮੁਨੋਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਨੇ ਯੂਟੋਪੀਅਨ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦੇ ਉਭਾਰ ਅਤੇ ਬਲੋਖ਼ ਦੁਆਰਾ ਯੂਟੋਪੀਆ ਦੇ ਫਾਰਮੂਲੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਵਿਦਵਾਨ ਓਨਟੋਲੋਜੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਸਟੇਜਿੰਗ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਕਲਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਗਏ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਪੈਗੀ ਫੇਲਨ ਦਾ ਕੰਮ, ਜੋ ਪ੍ਰਜਨਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜੀਵਨ ਘਟਨਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
= ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ =
ਕਿਤਾਬਾਂ
• Geist der Utopie (1918) (ਯੂਟੋਪੀਆ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਸਟੈਨਫੋਰਡ, 2000)
• Thomas müntzer alstheologe der revolution  (1921) (ਥੌਮਸ ਮੁਨਟਜ਼ਰ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਥੀਓਲੋਜੀਅਨ ਵਜੋਂ)
• Spuren(1930) (ਟਰੇਸ, ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ, 2006)
• Erbschaft dieser Zeit (1935) (ਹੈਰੀਟੇਜ ਆਫ ਅਵਰ ਟਾਈਮਜ਼, ਪੋਲੀਟੀ, 1991)
• Freiheit und Ordnung (1947) (ਫ੍ਰੀਡਮ ਐਂਡ ਆਰਡਰ)
•ਸਬਜੈਕਟ-ਓਬਜੈਕਟ (1949)
• ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਥੌਮਾਸੀਅਸ (1949)
• Avicenna und die aristotelische linke (1949) (ਐਵਿਸੇਨਾ ਅਤੇ ਅਰਿਸਟੋਟਲਿਅਨ ਖੱਬੇ)
• ਦਾਸ ਪ੍ਰਿੰਜ਼ਿਪ ਹੋਫਨੰਗ (3 ਭਾਗ: 1938-1947)
(ਦਾ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਆਫ ਹੋਪ, ਐਮਆਈਟੀ ਪ੍ਰੈਸ, 1986)
• Naturrecht und menschliche Würde (1961)
(ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਣ, MIT ਪ੍ਰੈਸ 1986)
•ਰਿਲੀਜਨ ਇਮ ਏਰਬੇ (1959-66) (ਟ੍ਰਾਂਸ.: ਮੈਨ ਆਨ ਹਿਜ਼ ਓਨ, ਹਰਡਰ ਐਂਡ ਹਰਡਰ, 1970)
• ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ (1968) ਹਰਡਰ ਅਤੇ ਹਰਡਰ, 1971 'ਤੇ।
• ਨਾਸਤਿਕ ਇਮ ਕ੍ਰਿਸਟੈਂਟਮ (1968) (ਟ੍ਰਾਂਸ.: ਈਸਾਈਅਤ ਵਿਚ ਨਾਸਤਿਕਤਾ, 1972)
• ਪੋਲੀਟਿਸ਼ ਮੇਸੁੰਗੇਨ, ਪੇਸਟਜ਼ੀਟ, ਵੋਰਮਾਰਜ਼
(1970) (ਰਾਜਨੀਤਕ ਮਾਪ, ਪਲੇਗ,ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ)
• Das Materialismusproblem, seine Geschichte und Substanz (1972) (ਪਦਾਰਥਵਾਦ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ, ਇਸਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਪਦਾਰਥ)
•ਮੁੰਡੀ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ।ਫ੍ਰੇਜ, ਕੈਟੇਗੋਰਿਅਨ ਡੇਸ ਹੇਰਾਸਬ੍ਰਿੰਜੇਂਸ, ਪ੍ਰੈਕਸਿਸ (1975) ( ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਮੁੰਡੀ। ਪ੍ਰਸ਼ਨ, ਅਨੁਭੂਤੀ ਦੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ, ਪ੍ਰੈਕਸਿਸ )
ਲੇਖ
•"ਕਾਰਨਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਅੰਤਮਤਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ, ਉਦੇਸ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ: ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਦੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ"। TELOS 21 (ਪਤਝੜ 1974)। ਨਿਊਯਾਰਕ: ਟੈਲੋਸ ਪ੍ਰੈਸ
= ਹਵਾਲੇ =
ਭਾਂਜਵਾਦ
thumb|245x245px|ਬਵਾਰੀਆ ਦਾ ਰਾਜਾ ਲੁਡਵਿਗ ਦੂਜਾ ਭਾਂਜਵਾਦੀ ਸੀ, ਜੋ [[ਰਿਚਰਡ ਵੈਗਨਰ|Wagnerian ਮਿਥਿਹਾਸ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਭੱਜ ਜਾਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਕਾਰਟੂਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ Lohengrin ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।]] ਭਾਂਜਵਾਦ, ਮਨੋਰੰਜਨ ਜਾਂ ਮਨਪਰਚਾਵੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਨਸਿਕ ਡਾਇਵਰਸ਼ਨ ਹੈ, ਜੋ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਦੇ ਨਾਖੁਸ਼ਗਵਾਰ, ਅਕਾਊ, ਕਠੋਰ, ਡਰਾਉਣੇ, ਜਾਂ ਤੁਛ ਪਹਿਲੂਆਂ ਤੋਂ ਖਹਿੜਾ ਛੁੜਾਉਣ ਦਾ ਉਪਰਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਉਹ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਜਾਂ ਆਮ ਉਦਾਸੀ ਦੀਆਂ ਖਹਿੜੇ ਪਈਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਬੋਧ
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਦੇ ਚਿੜਚਿੜੇਪਣ ਤੋਂ ਲਾਂਭੇ ਹਟਣ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਹੇ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਨ ਲਈ  ਉਦਯੋਗ ਹੀ ਉਦਯੋਗ – ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵਿੱਚ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਸੰਸਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੰਮ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਤੰਦਰੁਸਤ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਨਾਰਮਲ ਅੰਗ ਹਨ (ਮਿਸਾਲ ਲਈ, ਖਾਣ, ਸੌਣ, ਕਸਰਤ, ਜਿਨਸੀ ਸਰਗਰਮੀ) ਵੀ ਭਾਂਜਵਾਦ ਦੇ ਮੌਕੇ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਤਿ ਤੱਕ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਸਹੀ ਪ੍ਰਸੰਗ ਤੋਂ ਤੋੜ ਲਿਆ ਜਾਵੇ। ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਬਦ "ਭਾਂਜਵਾਦ" ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਅਰਥ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਂਜਵਾਦੀ ਨਾਖੁਸ਼ ਲੋਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਅਰਥਪੂਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੁੜਨ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਜਾਂ ਚਾਹਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਦਰਅਸਲ, OED ਨੇ ਭਾਂਜਵਾਦ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਰੁਝਾਨ ਉਸ ਸਭ ਕੁਝ ਤੋਂ ਪਾਸੇ ਹੱਟਣ ਦੀ ਚਾਹਤ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਮ੍ਹਣਾ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ"।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਲਪਨਾ
ਪੀ. ਗੀਤਾ ਜੀਵਨ
'''ਪੀ. ਗੀਤਾ ਜੀਵਨ''' (ਜਨਮ 6 ਮਈ 1970) 15ਵੀਂ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਥੂਥੁਕੁੜੀ ਹਲਕੇ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਧਾਇਕ ਹਨ। ਉਹ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 2006-2011 ਦੀ ਡੀਐਮਕੇ ਸਰਕਾਰ ਦੌਰਾਨ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰੀ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਕਾਰਜਭਾਰ ਸੰਭਾਲ ਰਹੀ ਸੀ।
ਆਰੰਭਕ ਜੀਵਨ
ਜੀਵਨ ਦਾ ਜਨਮ 6 ਮਈ, 1970 ਨੂੰ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਥੂਥੁਕੁੜੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਐਨ. ਪੇਰੀਅਸਾਮੀ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਜੋ ਖ਼ੁਦ ਥੂਥੁਕੁੜੀ ਹਲਕੇ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਧਾਇਕ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਏ.ਪੀ.ਸੀ. ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ, ਟੂਟੀਕੋਰਿਨ ਤੋਂ ਕਾਮਰਸ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਗੀਤਾ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਗੀਤਾ ਨੇ 7 ਸਤੰਬਰ, 1990 ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਜੈਕਬ ਰਾਜੇਂਦਰਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਦਾ ਇੱਕ ਬੇਟਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਹੈ।
ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕੈਰੀਅਰ
ਗੀਤਾ ਜੀਵਨ 1996-2006 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਟੂਟੁਕੋਰਿਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੰਚਾਇਤ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਥੂਥੁਕੁੜੀ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਏਡੀਐਮਕੇ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 15000 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਡੇਨੀਅਲਰਾਜ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਬਣੀ। ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦਾ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਉਸ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਪੁੰਗਥੋਈ ਅਲਾਦੀ ਅਰੁਣਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਟੈਲੀਫੋਨ ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਫਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸਾਲ 2011 ਦੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਗੀਤਾ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਏਆਈਏਡੀਐਮਕੇ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਐਸ.ਟੀ. ਚੈਲਾਪਾਂਡੀਅਨ ਨੇ ਤਕਰੀਬਨ 27,000 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, 2016 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਗੀਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 20,000 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1970 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਮਿਸਬਾਹ-ਉਲ-ਹੱਕ਼
ਮਿਸਬਾਹ-ਉਲ-ਹੱਕ਼ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Misbah-ul-Haq Khan Niazi/ਉਰਦੂ:مصباح الحق خان نیازی) ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੇਸ਼ਨਲ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਸਬਾਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਟੈਸਟ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 2015 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਤੱਕ ਮਿਸਬਾਹ ਟੀਮ ਦੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਪਤਾਨ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਟੀਮ ਦੇ ਵਨਡੇ ਲਈ ਅਜ਼ਹਰ ਅਲੀ ਨੂੰ ਕਪਤਾਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1974 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਪਾਣਿਨੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੰਧਾਰਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਆਕਰਨ
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਚ ਬਨਸਪਤੀ
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਬਨਸਪਤੀ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਪੂਰਵਕ ਵੇਰਵੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਅਟੁੱਟ ਹੈ। "ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ, ਲੋਕਗੀਤ, ਲੋਕ-ਕਹਾਣੀ, ਲੋਕ-ਗਾਥਾ, ਲੋਕੋਕਤੀ, ਅਖਾਣ, ਮੁਹਾਵਰੇ ਅਤੇ ਬੁਝਾਰਤ ਆਦਿ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਅੰਗ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।" ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਗੀਤਾਂ, ਲੋਕ-ਬੋਲੀਆਂ, ਲੋਕ-ਸਾਹਿਤ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਟ ਸਾਹਿਤ, ਧਰਮ, ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਨਸਪਤੀ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਹੋਈ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। "ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗੀਤ ਦੇ ਪਿੜ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੇ ਰੁੱਖ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ? ੳਹ ਹਨ ਪਿੱਪਲ ਤੇ ਬੋਹੜਾ, ਅੰਬ, ਬੇਰੀਆਂ ਤੇ ਕਿੱਕਰਾਂ, ਤੂਤ, ਟਾਹਲੀਆਂ, ਵਣ, ਕਰੀਰ ਤੇ ਜੰਡ, ਨਿੰਮ੍ਹ ਤੇ ਫੁਲਾਹੀ, ਇਮਲੀ ਤੇ ਨਿੰਬੂ। ਕਿਤੇ ਰੋਹੀ ਵਾਲਾ ਜੰਡ ਵੱਢਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸੰਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਤੇ ਵਿਹੜੇ ਤ੍ਰਿਬੈਣੀ ਲਾਉਣ ਦਾ, ਕਿਤੇ 'ਧੰਨ ਭਾਗ ਮੇਰੇ ਆਖੇ ਪਿੱਪਲ' ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਸਾਡਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਦੀ ਹੈ।" ਕਿਤੇ ਪਿੱਪਲ ਵਾਲੀ ਢਾਬ ਲੋਕ-ਗੀਤ ਨਾਲ ਸਾਹ ਵਟਾਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਪਿੱਪਲ ਨਾਲ ਕੀਤੀਆਂ ਗੱਲਾਂ 'ਚ ਸਿਪਾਹੀ ਦੀ ਵਹੁਟੀ ਦਾ ਵਿਛੋੜਾ ਹੰਝੂ ਰੋਲਦਾ ਹੈ:
ਢਾਬ ਤੇਰੀ ਦਾ ਗੰਧਲਾ ਪਾਣੀ, ਉੱਤੋਂ ਬੂਰ ਹਟਾਵਾਂ।
ਸੱਭੇ ਸਹੇਲੀਆਂ ਸਹੁਰੇ ਗਈਆਂ, ਕਿਸਨੂੰ ਹਾਲ ਸੁਣਾਵਾਂ ?
ਚਿੱਠੀਆਂ ਬਿਰੰਗ ਭੇਜਦਾ, ਕਿਹੜੀ ਛਾਉਣੀ ਲਵਾ ਲਿਆ ਨਾਵਾਂ ?"
"ਪੰਜਾਬ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ, ਏਥੋਂ ਦੇ ਜਨ-ਜੀਵਨ ਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਅਸਲੋਂ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁੱਖ, ਪਾਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਕੱਲਾ ਖੜ੍ਹਾ ਰੁੱਖ, ਲੋਕ-ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜੱਟ ਦੇ ਇਕੱਲੇ ਪੁੱਤ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਪ੍ਰਤੀ ਤਰਸ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ:
"ਕੱਲੀ ਹੋਵੇ ਨਾਂ ਵਣਾਂ ਦੀ ਲੱਕੜੀ, ਕੱਲਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਪੁੱਤ ਜੱਟ ਦਾ।"
ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਹਾਨਭੂਤੀ ਵੀ ਜੀਵੰਤ ਪਾਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਬਨਸਪਤੀ ਬਾਰੇ ਹੋਈ ਗੱਲ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪ੍ਰੋੜ੍ਹਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਬਨਸਪਤੀ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹੱਤਵ ਹੈ।
ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਸਾਂਝ
ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸਾਂਝ ਓਨੀ ਹੀ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ ਜਿੰਨਾਂ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਖ਼ੁਦ। ਮਨੁੱਖ ਅਜੇ ਚੌਪਾਇਆ ਤੋਂ ਦੋਪਾਇਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਰੁੱਖਾਂ ਦਾ ਓਟ-ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਦੀ ਛਿੱਲ੍, ਪੱਤੇ, ਫ਼ਲ ਆਦਿ ਖਾ ਕੇ ਅਤੇ ਝਾੜ-ਮਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਆੜ 'ਚ ਲੁਕ ਕੇ ਆਦਿ-ਕਾਲੀਨ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੰਨ੍ਹੀਆਂ ਸਦੀਆਂ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ। ਪਹਿਲੋ-ਪਹਿਲ ਆਪਣਾ ਤਨ ਕੱਜਣ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਵਰਤਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਦਰੱਖ਼ਤ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਰਹਿਣ-ਬਸੇਰਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਣੇ ਸਗੋਂ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕੀਮਤੀ ਲਜ਼ੀਜ਼ ਸੌਗਾਤਾਂ ਖਾਣੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਸਦਕਾ ਮਨੁੱਖ ਤਾਕਤਵਰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਅਗਲੇ ਪੜਾਵਾਂ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਖੋਜਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ ਕਿ ਰੁੱਖ ਹੀ ਹਨ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਜਿਊਂਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਲੋੜੀਂਦੀ ਆਕਸੀਜਨ ਗੈਸ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਾਰਬਨਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਵਰਗੀ ਗੈਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਜਜ਼ਬ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੁੱਖ ਧੜਕਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸ੍ਰੋਤ ਵਜੋਂ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਬਨਸਪਤੀ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ
ਆਦਿ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਧੁਨਿਕ ਮਨੁੱਖ ਤੱਕ ਹਰ ਦੇਸ਼, ਕੌਮ, ਧਰਮ, ਜਾਤੀ ਲਈ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦਾ ਉਲੇਖ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਜਨਮ ਤੋਂ ਮੌਤ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਰੀਤਾਂ-ਰਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰੱਖ਼ਤ ਆਪਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਾਇਰ ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ:
"ਕੁੱਝ ਰੁੱਖ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਤ ਲੱਗਦੇ ਨੇ, ਕੁੱਝ ਰੁੱਖ ਲੱਗਦੇ ਮਾਂਵਾਂ।
ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਲਗਾਉ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਰੁੱਖਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਨੇੜਤਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰੁੱਖ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ, ਧਰਮ, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਅਟੁੱਟ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਮਤ ਵਿੱਚ ਪਿੱਪਲ, ਬੋਹੜ ਆਦਿ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਰੁੱਖ ਪੂਜਾ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਹੈ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਸਿੱਖ ਲੋਕ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਅੱਗੇ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਝੁਕਾਉਂਦੇ ਵੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਜਨਮ ਮੌਕੇ ਘਰ ਦੇ ਮੁਖ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਨਿੰਮ੍ਹ ਦੇ ਪੱਤੇ ਸ਼ਗਨ ਵਜੋਂ ਲਟਕਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਣ ਨਿੰਮ੍ਹ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਣਾ ਹੈ (ਤਾਂ ਕਿ ਘਰ ਦੀ ਕੀਟਾਣੂਆਂ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ) ਜਾਂ ਸ਼ਿਲੇ ਵਾਲੇ ਘਰ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਮੰਨੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਨਿੰਮ੍ਹ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਅੰਬ ਜਾਂ ਸਰੀਂਹ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵੀ ਟੰਗੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਆਹ ਵੇਲੇ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਬਾਰਾਤ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰਾ ਮੇਲ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦਾ ਜੰਡ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਲਾੜਾ ਜੰਡ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਸੱਤ ਚੱਕਰ ਲਾ ਕੇ ਕਿਰਪਾਨ ਨਾਲ ਜੰਡ ਨੂੰ ਟੱਕ ਲਾਉਂਦਾ। ਲਾੜੇ ਦੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਉੱਥੇ ਇਹ ਲੋਕ-ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੀਆਂ:
"ਵੀਰਾ ਜੇ ਤੂੰ ਵੱਢੀ ਜੰਡੀ, ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਨੇ ਸ਼ੱਕਰ ਵੰਡੀ।" ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਰੁੱਖ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸਮਾਜ ਦੇ ਲੋਕ ਅੱਜ ਵੀ ਮੁਰਦੇ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਲਈ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਦੀ ਲੱਕੜ ਹੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਵਸਥਾਵਾਂ (ਜਨਮ, ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਮੌਤ) ਵਿੱਚ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਅਸੀਂ ਉੱਪਰ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਨਿੱਤ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿੰਨ੍ਹੀਆਂ ਹੀ ਵਸਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਿਸਾਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਟਾਈਆਂ, ਚਰਖਾ, ਮੰਜੇ, ਗੱਡੇ, ਫਰਨੀਚਰ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ, ਕਿਸਾਨੀ ਦੇ ਸੰਦ ਆਦਿ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਲੱਕੜ ਤੋਂ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਫੋਕਲੋਰ ਦਾ ਖੇਤਰ ਅਤਿ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, "ਫੋਕਲੋਰ ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਾਰਿਆਂ ਕਾਰ-ਵਿਹਾਰਾਂ ਤੇ ਗਤੀ-ਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ" ਇਸ ਕਰਕੇ ਰੁੱਖਾਂ ਬਾਰੇ ਕੀਤੀ ਉਪਰੋਕਤ ਚਰਚਾ ਤੋਂ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ।
ਭਾਰੀ ਬਨਸਪਤੀ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਨਸਪਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਭਾਰੀ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਜੰਡ, ਰੇਰੂ, ਕਿੱਕਰ, ਫਰਮਾਂਹ, ਕਰੀਰ, ਵਣ, ਰਹੂੜਾ, ਤੂਤ, ਫਲਾਹੀ, ਬੋਹੜ, ਪਿੱਪਲ, ਨਿੰਮ੍ਹ, ਟਾਹਲੀ,ਅੰਬ, ਬੇਰੀ ਆਦਿ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਨੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਿਆਂ ਕੀਤਾ। ਇਹਨਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ, ਬੁਝਾਰਤਾਂ, ਕਹਾਣੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੇਠਾਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ:
ਜੰਡ
ਵਿਹੜੇ ਲਾ ਤ੍ਰਿਬੈਣੀ, ਛਾਵੇਂ ਬਹਿ ਕੇ ਕੱਤਿਆ ਕਰੂੰ।"
ਜੰਡ ਭਰਵੀਂ ਛਾਂ ਵਾਲਾ ਭਾਰੀ ਦਰੱਖ਼ਤ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਲਵਾ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। "ਪੀਲੂ ਦੀ ਅਮਰ ਰਚਨਾ 'ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਂ' ਨੇ ਜੰਡ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਰਥਾਂ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।" ਜੰਡ ਨੂੰ ਨਿਹੋਰਾ ਦਿੰਦੀ ਸਾਹਿਬਾਂ ਇਹ ਕਹਿੰਦੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲੇਗੀ:
ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜੰਞ ਚੜ੍ਹਨ ਵੇਲੇ ਲਾੜਾ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾਨ ਨਾਲ ਜੰਡ ਨੂੰ ਟੱਕ ਲਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਲਾੜੇ ਦੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਉੱਥੇ ਇਹ ਲੋਕ-ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੀਆਂ:
==== ਕਿੱਕਰ ==== ਕਿੱਕਰ ਦੇ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਖੇਤੀ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਸੰਦ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲ ਪੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿੱਕਰ ਨੂੰ 'ਤੁੱਕੇ' ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੁਆਣੀਆਂ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਆਚਾਰ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਿੱਕਰ ਦੀ ਦਾਤਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਵੀ ਕਰ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਰੁੱਖ ਬਾਰੇ ਅਨੇਕਾਂ ਲੋਕ-ਤੁਕਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਇਸ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦ ਕਾਲ਼ੇ ਰੰਗ ਦਾ ਘੱਟ ਸੋਹਣਾ ਗੱਭਰੂ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਮੁਟਿਆਰ ਨੂੰ ਵਿਆਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਕੁੜੀ ਨਿਹੋਰੇ ਵਜੋਂ ਕਹਿੰਦੀ:
ਨਵ-ਵਿਆਹੀ ਮੁਟਿਆਰ ਰਾਤ-ਬਰਾਤੇ ਖੇਤ-ਬੰਨ੍ਹੇ ਪਾਣੀ ਲਾਉਣ ਗਏ ਆਪਣੇ ਮਾਹੀ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਤੋਂ ਤੰਗ ਆ ਕੇ ਅਕਸਰ ਹੀ ਆਖ ਦਿੰਦੀ:
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖਿੱਤੇ ਮਾਲਵੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤੁਕ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਹੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕੁਦਰਤੀ ਮੇਵਾ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਕਿੱਕਰ ਤੋਂ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਮਿਲਦਾ ਸੀ।
ਬੇਰੀ
ਕੋਈ ਆਸ਼ਕ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਆਪਣੇ ਭਾਵ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ:
ਬੇਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬੇਰ ਤੋੜਨ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਘਰੋਂ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਮੁਟਿਆਰ ਵੀ ਬੋਲੀ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਭਾਵ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਕਰਦੀ:
ਕਰੀਰ
ਕਰੀਰ ਮੱਧਰੇ ਕੱਦ ਵਾਲਾ ਝਾੜੀਦਾਰ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲਾ ਦਰੱਖ਼ਤ ਹੈ ਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਹੀ-ਬੀਆਬਾਨਾਂ ਆਦਿ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। "ਕਰੀਰ ਨੂੰ ਫ਼ਲ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਾਲ-ਸੰਤਰੀ ਭਾਅ ਮਾਰਦੇ ਫੁੱਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਟਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਫਲ ਨੂੰ 'ਡੇਲੇ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਚਾਰ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਰੁੱਖ ਸੰਬੰਧੀ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਲੋਕ-ਬੋਲੀਆਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ:
ਤੂਤ
ਤੂਤ ਦਾ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਤੂਤ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸੁਆਦਲਾ ਫਲ 'ਤੂਤੀਆਂ' ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਤੂਤ ਦੀ ਛਾਂ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਸਾਨੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਹੀ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਆਪਸੀ ਸਾਂਝ, ਪਿਆਰ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਯਾਰੀ ਨੂੰ ਤੂਤ ਦੇ ਮੋਛੇ ਨਾਲ ਤੁਲਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਕਹਾਵਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤੂਤ ਦੀ ਛਟੀ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਮੁਟਿਆਰ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਲਈ:
ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਮੁਟਿਆਰ ਜਦੋਂ ਘੱਟ ਸਨੁੱਖੇ ਨੌਜਵਾਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹੀ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਕੁਰਲਾ ਉੱਠਦੀ:
ਬੋਹੜ-ਪਿੱਪਲ
thumb|ਪਿੱਪਲ ਦਾ ਦਰੱਖ਼ਤ ਬੋਹੜ ਤੇ ਪਿੱਪਲ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਜਨ-ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਸ ਥਾਂ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿੱਪਲ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਮੰਨ ਕੇ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਆਮ ਹੀ 'ਬਾਬਾ ਬੋਹੜ' ਆਖ ਕੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੋਕ-ਤੁਕਾਂ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ:
ਬੋਹੜਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗ ਗਈਆਂ ਗੋਲ੍ਹਾਂ,
ਜੰਗ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਵੀ, ਦਿਲ ਦੇ ਬੋਲ ਮੈਂ ਬੋਲਾਂ।"
ਨਿੰਮ੍ਹ
ਨਿੰਮ੍ਹ ਉਹ ਦਰੱਖ਼ਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਤਾਂ ਪੱਤੇ, ਫੁੱਲ, ਫ਼ਲ, ਜੜ੍ਹਾਂ, ਤਣਾ ਸਭ ਕੁਝ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੈ। ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿੰਮ੍ਹ ਦੀ ਦਾਤਣ, ਨਿੰਮ੍ਹ ਦਾ ਘੋਟਣਾ, ਨਿੰਮ੍ਹ ਦਾ ਸੰਦੂਖ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਜਿਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੋਵੇ ਉਸ ਘਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਨਿੰਮ੍ਹ ਦੇ ਪੱਤੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਡੇਕ, ਬਰਕੈਣ, ਬਰਮੀ ਡੇਕ ਆਦਿ ਨਿੰਮ੍ਹ ਜਾਤੀ ਦੀਆਂ ਹੀ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ। ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਨਿੰਮ੍ਹ ਸੰਬੰਧੀ ਜੋ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂ ਤੁਕਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਉਹਨਾਂ 'ਚੋਂ ਕੁਝ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੇਠਾਂ ਹੈ:
thumb|ਟਾਹਲੀ ਦਾ ਰੁੱਖ
ਟਾਹਲੀ
ਟਾਹਲੀ ਦਾ ਦਰੱਖ਼ਤ ਆਪਣੀ ਛਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਟਾਹਲੀ ਦੀ ਲੱਕੜ ਚੁਗਾਠਾਂ ਅਤੇ ਫਰਨੀਚਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਖੇਤੀ ਦੇ ਸੰਦਾਂ ਆਦਿ ਲਈ ਬਹੁਤ ਉਪਯੋਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਘਰੇਲੂ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਚਰਖਾ ਆਦਿ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਟਾਹਲੀ ਦੀ ਲੱਕੜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਲੋਕ-ਬੋਲੀ ਹੈ:
1704
1704 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1700 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਚ ਬਨਸਪਤੀ
ਟਾਹਲੀ
ਇਕ ਹੋਰ ਲੋਕ-ਬੋਲੀ, ਜੋ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਇਸ ਦਰੱਖ਼ਤ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਦਰਸਾ ਰਹੀ ਹੈ:
ਅੰਬ
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅੰਬ ਦਾ ਰੁੱਖ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੁਆਬਾ ਉਪਭਾਗ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਮਿਠਾਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਰੁੱਖ ਦੇ ਫ਼ਲ ਨੇ ਹਰੇਕ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਗ੍ਹਾ ਮੱਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਅੰਬਾਂ ਤੋਂ ਵਿਰਵੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਝੋਰਾ ਇਸ ਲੋਕ-ਬੋਲੀ 'ਚੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ:
1704
ਮਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਚ ਬਨਸਪਤੀ
ਹਲਕੀ ਬਨਸਪਤੀ
ਇਸ ਵੰਨਗੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਜੜ੍ਹੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਅਤੇ ਫ਼ਸਲਾਂ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਦਰੱਖ਼ਤ ਨਾ ਹੋ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਬੂਟਿਆਂ ਸਮਾਨ ਹਨ। ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੌੜਤੂੰਮੇ ਦੀਆਂ ਵੇਲਾਂ, ਚਿੱਬੜ੍ਹ, ਵਾੜ ਕਰੇਲਾ, ਚਲਾਈ, ਤਾਂਦਲਾ, ਭੱਖੜਾ, ਬਾਥੂ, ਭੱਸਰਾ, ਭਗਤਲ, ਪੁੱਠ-ਕੰਡਾ, ਅੱਕ, ਅੱਕਸਿੰਨ (ਅਸਵਗੰਧਾ), ਇਟਸਿਟ, ਪੋਹਲੀ, ਬ੍ਰਹਮਬੂਟੀ, ਲੇਹਾ, ਬੂਈ, ਛਣਕ-ਨਮੋਲੀ, ਥੋਹਰ, ਚੂੜ੍ਹੀ-ਸਲੋਟ, ਕੁੱਕੜਛਿੱਦੀ, ਮਲੋਅ, ਹਾਲੋਂ, ਬਾਂਸੀ, ਪਿਆਜ਼ੀ, ਮੋਥਰਾ, ਮਕੜਾ, ਧਤੂਰਾ, ਕਾਹੀ ਘਾਹ, ਸਰਕੜਾ, ਬਰੂ, ਕਮਾਰ (ਐਲੋਵੇਰਾ), ਪੱਥਰਚੱਟ ਅਦਿ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਕਣਕ, ਛੋਲੇ, ਜੌਂ, ਬਾਜਰਾ, ਕਮਾਦ ਆਦਿ ਫ਼ਸਲਾਂ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ, ਲੋਕ-ਚਿਕਿਤਸਾ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜੜ੍ਹੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਅਤੇ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦਾ ਕੁਝ ਵੇਰਵਾ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ: thumb|ਕਣਕ ਦੀ ਬੱਲੀ thumb|ਪੱਕੀ ਕਣਕ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼
ਕਣਕ, ਛੋਲੇ, ਜੌਂ, ਬਾਜਰਾ
ਕਣਕ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮੁੱਖ ਫ਼ਸਲ ਹੈ। ਅੱਜ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਣਕ ਦੇ ਆਟੇ ਦੀ ਹੀ ਰੋਟੀ ਖਾਧੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਛੋਲੇ, ਬਾਜਰਾ, ਜੌਂ ਵੀ ਇੱਥੋਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਫ਼ਸਲਾਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ।
ਨੀ ਮਾਂ ਮੈਂਨੂੰ ਤੋਰੀਂ ਨਾ, ਕੱਢ ਲੈ ਜਵਾਈ ਦੀਆਂ ਰੜਕਾਂ।"
ਕਮਾਦ
ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਖ ਜਾਂ ਗੰਨਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜ ਤੋਂ ਅੱਠ ਫੁੱਟ ਲੰਬਾ ਮਿਠਾਸ ਨਾਲ ਲਬਰੇਜ਼ ਰੇਸ਼ੇਦਾਰ ਪੌਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਰਸ ਨੂੰ ਰਹੁ ਆਖਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਮ ਹੀ ਪੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਲਾੜ੍ਹੀਆਂ 'ਤੇ ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਹੁ ਤੋਂ ਗੁੜ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਾਡੀ ਪਾਚਣ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਗੰਨੇ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਖੰਡ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਉਚੇਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। thumb|ਅੱਕ ਦਾ ਪੌਦਾ
ਅੱਕ
ਅੱਕ ਖ਼ੁਸ਼ਕ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉੱਗਣ ਵਾਲਾ ਬੇਹੱਦ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪੌਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੌਦੇ ਦਾ ਲੌਂਗ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜੜ੍ਹ ਤੱਕ ਸਭ ਕੁੱਝ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੌੜਤੁੰਮਾ
ਇਹ ਪੌਦਾ ਵੇਲ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਟਿੱਬਿਆਂ 'ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੌੜਤੁੰਮੇ ਦਾ ਆਚਾਰ, ਮੁਰੱਬਾ, ਚੂਰਨ ਜੋ ਕਿ ਪੇਟ ਦੇ ਹਾਜ਼ਮੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਪੇਟ ਹਾਜ਼ਮੇ ਲਈ 'ਸਾੜਾ' ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੌੜਤੁੰਮੇ ਦਾ ਸਵਾਦ ਕੌੜਾ ਅਤੇ ਤਾਸੀਰ ਗਰਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤੁਲਸੀ
ਤੁਲਸੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਰੋਗਾਣੂਨਾਸ਼ਕ ਪੌਦਾ ਹੈ। ਅਨੇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਿਆ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਪੂਜਣ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਵੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ।
ਚਿੱਬੜ੍ਹ
ਚਿੱਬੜ੍ਹ ਸਾਉਣੀ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਹੈ। ਚਿੱਬੜ੍ਹ ਦੀ ਚਟਣੀ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਖਾਣੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਹੀ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਨਵੰਬਰ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਇਹ ਚਟਣੀ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
ਭੱਖੜਾ
ਭੱਖੜਾ ਖ਼ੁਸ਼ਕ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਨਦੀਨ ਹੈ। ਭੱਖੜੇ ਦੇ ਕੰਡੇ ਨੂੰ ਪੀਸ ਕੇ ਪੰਜੀਰੀ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵੈਦ ਇਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਗੁਣਕਾਰੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਲੋਕ ਇਸਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਸਾਗ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ ਕਰਾਰਾਪਣ ਆ ਸਕੇ। "ਇਸ ਦਾ ਕਾੜ੍ਹਾ ਮੂਤ੍ਰ ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਦੀ ਸੁਆਹ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਫੱਕਣ ਤੋਂ ਖੰਘ ਹਟਦੀ ਹੈ।"
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਰੋਹੀ ਵਿੱਚ ਨਿੱਤ ਇਓਂ
ਵਧਦੀਆਂ ਜਾਣ ਉਜਾੜਾਂ ਵੇ।
ਜਿਓਂ ਭੱਖੜੇ ਦਾ ਇੱਕ ਫ਼ੁੱਲ ਪੱਕ ਕੇ
ਸੂਲਾਂ ਚਾਰ ਬਣਾਏ ਵੇ।  - ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ
ਚੂੜ੍ਹੀਸਲੋਟ
"ਇਸਨੂੰ ਸੂਣੀਸਲੋਟ ਜਾਂ ਜਵਾਸਾ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬੀਜ ਵਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਕੀੜਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ। ਇਹ ਪੌਦਾ ਘਰ 'ਚ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਛੋਟੀਆਂ-ਵੱਡੀਆਂ ਟਿੱਡੀਆਂ ਘਰ 'ਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ। ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਇਹ ਬੂਟਾ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਹੋਂਦ ਦੋਵੇਂ ਗਵਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।" ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਲੱਗੀ ਮੋਕ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਰਗੜ ਕੇ ਪਿਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। thumb|ਚਲਾਈ
ਚਲਾਈ
ਇਸ ਪੌਦੇ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਾਗ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਠ-ਹਾੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਸਰ੍ਹੋਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਸ ਦਾ ਸਾਗ ਵੀ ਰਿੰਨ੍ਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
thumb|ਬਾਥੂ
ਤਾਂਦਲਾ, ਬਾਥੂ
ਉਪਰੋਕਤ ਦੇ ਵਾਂਗ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪੌਦੇ ਸਾਗ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
"ਜਿੱਥੇ ਜਾਵੇ ਤੱਤ-ਭੜੱਤੀ, ਤਾਂਦਲਾ ਵਿਕੇ ਉਸੇ ਹੱਟੀ" thumb|ਅਰਿੰਡ
ਅਰਿੰਡ
ਇਹ ਕਥਨ ਇਸ ਕਰਕੇ ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਗਣ ਲਈ ਉਜਾੜ ਜਗ੍ਹਾ ਇਸ ਪੌਦੇ ਦੀ ਮਨਭਾਉਂਦੀ ਥਾਂ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਅਰਿੰਡ ਦੀ ਗਿਰੀ ਦੀ ਸਾਬਣ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਦੀ। ਇਸ ਦਾ ਤੇਲ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਗੁਣਕਾਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭੰਗ ਜਾਂ ਸੁੱਖਾ
ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੌਦਾ ਵੀ ਆਮ ਹੀ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਬੀਜ ਕੁਝ ਦੇਸੀ ਦਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨਸ਼ਈ ਲੋਕ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਹਿੱਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭੋਲਾ ਜਾਂ ਭੋਲੇ ਸ਼ੰਕਰ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਾਰੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉਕਤੀ ਇਓ ਮਿਲਦੀ ਹੈ:
ਛਮਕ-ਨਮੋਲੀ, ਪੁੱਠਕੰਡਾ, ਅੱਕਸਿੰਨ, ਕਮਾਰ
ਇਹ ਚਾਰੇ ਪੌਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਉਪਯੋਗ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਵਾਈਆਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਮਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਮ ਹੀ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿਹਰੇ, ਵਾਲਾਂ ਆਦਿ 'ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਕਰ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮਾਰ ਦੇ ਗੁੱਦੇ ਦੀ ਸ਼ਬਜ਼ੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਰੁੱਖਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਕੁਝ ਹੋਰ
ਉਪਰੋਕਤ ਚਰਚਾ ਤੋਂ ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਕਿ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਨੇ ਸਾਡੇ ਸਭਿਆਚਾਰ, ਲੋਕਧਾਰਾ, ਲੋਕ ਚਿਕਿਤਸਾ ਆਦਿ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। "ਲੋਕ-ਗੀਤਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਰੁੱਖਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਲਕੋਕਤੀਆਂ, ਅਖਾਉਤਾਂ, ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਆਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਉਂ ਭਾਸਦਾ ਹੈ ਜੇ ਰੁੱਖ ਨਾ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿਰਸੇ ਦੇ ਅਣਗਿਣਤ ਰੰਗਾਂ, ਸੁਗੰਧਾਂ, ਸੁਰਾਂ, ਫੁੱਲਾਂ, ਛਾਵਾਂ ਆਦਿ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਰਹਿ ਜਾਣਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਰੁੱਖੀ, ਅਰਥਹੀਣ ਅਤੇ ਬੇਰੰਗ ਲੱਗਣੀ ਸੀ।"
ਅੱਗ ਦੇ ਕਲੀਰੇ
ਅੱਗ ਦੇ ਕਲੀਰੇ ਫੇਦੇਰੀਕੋ ਗਾਰਸੀਆ ਲੋਰਕਾ ਦੇ ਨਾਟਕ ਬਲੱਡ ਵੈੱਡਿੰਗ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਹੈ ਜੋ ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਖਾਂਤਕ ਨਾਟਕ ਮੂਲ ਸਪੇਨੀ ਵਿੱਚ 1932 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ।
ਕਥਾਨਕ
ਅੱਗ ਦੇ ਕਲੀਰੇ ਨਾਟਕ ਦੇ ਤਿੰਨ ਅੰਕ ਹਨ-ਪਹਿਲੇ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਝਾਕੀਆਂ,ਦੂਜੇ ਤੇ ਤੀਜੇ ਅੰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ-ਦੋ ਝਾਕੀਆਂ ਹਨ। ਨਾਟਕ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮਾਲਾਂ(ਮਾਂ) ਤੇ ਕੰਵਰ(ਪੁੱਤਰ) ਦੀ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਾਂ,ਜਿਸ ਦੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਫੈਲਿਕਸ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਵਿੱਚ ਜਾਨਾਂ ਗੁਆ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ,ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਕੋ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰੂਝੀ ਹੋਈ ਹੈ ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਇਸ ਗਲ ਨੇ ਉਦਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਮੰਗੇਤਰ ਦਾ ਫੈਲਿਕਸ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨਲ ਇਸ਼ਕ਼ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਦਾ ਉਜਾਗਰ (ਲਿਓਨਾਰਦੋ) ਨਾਂ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਹੁਣ ਵਿਆਹ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਕੰਵਰ ਦੀ ਮੰਗੇਤਰ(ਲਾੜੀ) ਗੱਲਾਂ ਹੀ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੋਕਰ ਨੂੰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਜਾਗਰ ਉਸਨੂੰ ਚੋਰੀ-ਚੋਰੀ ਮਿਲਣ ਆਇਆ ਸੀ। ਵਿਆਹ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਹੀ ਉਜਾਗਰ,ਲਾੜੀ(ਮੀਤਾਂ) ਦੇ ਘਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ,ਬੇਚੈਨ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਮੀਤਾਂ,ਉਜਾਗਰ ਦੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਕੇ ਘਰ ਦੀ ਇਜ਼ੱਤ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਮੰਗੇਤਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਚੱਲਦੇ-ਚੱਲਦੇ ਹੀ ਮੀਤਾਂ ਦੀ ਚਾਹਤ ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ-ਦਿਮਾਗ ਉੱਤੇ ਏਨੀ ਹਾਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮੀਤਾਂ,ਉਜਾਗਰ ਨਾਲ ਭੱਜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲਾੜਾ(ਕੰਵਰ) ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਨਿਕਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੰਗਤੀ,ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਜਾਗਰ ਤੇ ਕੰਵਰ ਦੀ ਮੋਤ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਜਾਗਰ ਅਤੇ ਕੰਵਰ ਦੀ ਆਪਸੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਦੋਹੇਂ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੀਤਾਂ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਿਧਵਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਾਟਕ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮੀਤਾਂ ਖ਼ੁਦ ਮਾਲਾਂ(ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸੱਸ) ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਯਕੀਨ ਦਵਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਲਾੜੀ(ਮੀਤਾਂ) ਅਜੇ ਵੀ ਕੁੰਵਾਰੀ ਹੈ। ਆਖ਼ਿਰ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨੋ ਵਿਧਵਾ ਔਰਤਾਂ ਮਾਂ(ਮਾਲਾਂ),ਲਾੜੀ(ਮੀਤਾਂ) ਅਤੇ ਉਜਾਗਰ ਦੀ ਪਤਨੀ(ਸੀਬੋ) ਦੁਖਾਂਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕਲਿਆਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੂੱਜੇ ਦੇ ਗੱਲ ਲੱਗ ਕੇ ਰੋਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ
ਡਿੰਪਲ ਕਪਾਡੀਆ
ਡਿੰਪਲ ਚੂਨੀਭਾਈ ਕਪਾਡੀਆ (ਜਨਮ 8 ਜੂਨ 1957) ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਦੀ ਬੌਬੀ ਵਿੱਚ ਟਾਇਟਲ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। 1973 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਰਾਜੇਸ਼ ਖੰਨਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਜੇਸ਼ ਖੰਨਾ ਤੋਂ ਵੱਖ ਤੋਂ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਕਪਾਡੀਆ ਨੇ 1984 ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆਸ। ਉਸ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ 'ਸਾਗਰ' ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਵਿਚਾਰਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ 'ਬੇਬੀ' ਅਤੇ 'ਸਾਗਰ' ਲਈ ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰਾ ਵਜੋਂ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤੇ। ਅਗਲੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਰਾਹੀਂ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮਹਿਲਾ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।
ਫ਼ੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਫ਼ੈਜ਼
ਫ਼ੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਫ਼ੈਜ਼ (13 ਫ਼ਰਵਰੀ 1911-20 ਨਵੰਬਰ 1984) ਇੱਕ ਖੱਬੇ-ਪੱਖੀ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰ ਸੀ। ਉਹ ਅਮਨ ਲਹਿਰ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸੀ। ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ ਅਤੇ ਅੱਲਾਮਾ ਇਕਬਾਲ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਪਾਰਦੇਸ਼ੀ ਪਛਾਣ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਗਿਆ।
ਜੀਵਨ
ਫ਼ੈਜ਼ ਦਾ ਜਨਮ 13 ਫ਼ਰਵਰੀ 1911 ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਸੁਲਤਾਨਾ ਫਾਤਮਾ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਪਿਤਾ ਚੌਧਰੀ ਸੁਲਤਾਨ ਮੁਹੰਮਦ ਖਾਂ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਸਿਆਲਕੋਟ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬੈਰਿਸਟਰ ਸੀ। ਉਹ ਜੱਟ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਰਾਦਰੀ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਸੀ।
ਡਿੰਪਲ ਕਪਾਡੀਆ
1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਕਪਾਡੀਆ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਬਾਰੇ ਵਧੇਰੇ ਚੋਣਵੀਂ ਬਣ ਗਈ, ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨ ਦੀ ਦਿੱਖ ਘੱਟ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਲ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ (2001) ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਲੀਲਾ (2002) ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਮੱਧ-ਉਮਰ ਦੀਆਂ, ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਵਿੱਚ 'ਹਮ ਕੌਨ ਹੈ?' (2004), ਪਿਆਰ ਮੇਂ ਟਵਿਸਟ (2005), ਫਿਰ ਕਭੀ (2008), ਤੁਮ ਮਿਲੋ ਤੋ ਸਹੀ (2010) ਅਤੇ ਵੌਟ ਦ ਫਿਸ਼ (2013) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਬੀਇੰਗ ਸਾਇਰਸ (2006), ਲਕ ਬਾਏ ਚਾਂਸ (2009), ਦਬੰਗ (2010), ਕਾਕਟੇਲ (2012) ਅਤੇ ਫਾਈਂਡਿੰਗ ਫੈਨੀ (2014) ਵਿੱਚ ਪਾਤਰ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮਤ ਚਿੱਤਰਣ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋਣ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਥ੍ਰਿਲਰ ਟੈਨੇਟ (2020) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪਛਾਣ ਦਿੱਤੀ। ਕਪਾਡੀਆ ਟਵਿੰਕਲ ਖੰਨਾ ਅਤੇ ਰਿੰਕੀ ਖੰਨਾ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਸਾਬਕਾ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਹਨ।
ਫ਼ੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਫ਼ੈਜ਼
ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ
ਉਸ ਨੇ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ 1916 ਵਿੱਚ ਮੀਰ ਹਸਨ ਸਿਆਲਕੋਟੀ ਦੀ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਅਰਬੀ ਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 1929 ਵਿੱਚ ਮਰੇ ਕਾਲਜ ਆਫ ਸਿਆਲਕੋਟ ਤੋਂ ਫਸਟ ਡਵੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1931 ਵਿੱਚ ਗਵਰਨਮੈਂਟ ਕਾਲਜ, ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਬੀ.ਏ. ਤੇ ਫਿਰ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਏ. ਆਨਰਜ਼ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਮਗਰੋਂ 1933 ਵਿੱਚ ਗਵਰਨਮੈਂਟ ਕਾਲਜ, ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਐੱਮ.ਏ. ਅਤੇ 1934 ਵਿੱਚ ਔਰੇਂਟਲ ਕਾਲਜ, ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਅਰਬੀ ਵਿੱਚ ਐੱਮ.ਏ. ਫਸਟ ਡਵੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਡਿੰਪਲ ਕਪਾਡੀਆ
ਪਿਛੋਕੜ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਡਿੰਪਲ ਕਪਾਡੀਆ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਜੂਨ 1957 ਨੂੰ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਚੂਨੀਭਾਈ ਕਪਾਡੀਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਿੱਟੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ "ਬੇਟੀ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਚੁੰਨੀਭਾਈ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਇਸਮਾਈਲੀ ਖ਼ੋਜਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ "ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ" ਅਪਣਾਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਆਗਾ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗੁਰੂ ਮੰਨਦੇ ਸਨ। ਬਿੱਟੀ ਇੱਕ ਇਸਮਾਈਲੀ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਵਾਵੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਡਿੰਪਲ ਨੂੰ ਆਗਾ ਖਾਨ III ਦੁਆਰਾ ਅਮੀਨਾ (ਸ਼ਾਬਦਿਕ, "ਇਮਾਨਦਾਰ" ਜਾਂ ਅਰਬੀ ਵਿੱਚ "ਭਰੋਸੇਯੋਗ") ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦਾ ਕਦੇ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਚਾਰ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਭੈਣ-ਭਰਾ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ—ਸਿੰਪਲ (ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵੀ) ਅਤੇ ਰੀਮ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਭਰਾ, ਸੁਹੇਲ ਸਨ।
ਫ਼ੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਫ਼ੈਜ਼
ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਜ਼ਰਬੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। 1935 ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਐੱਮ.ਏ.ਓ. ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1942 ਵਿੱਚ ਇਸ ਪੇਸ਼ੇ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਆਖ ਕੇ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਕੈਪਟਨ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸ ਦਾ ਸਬੰਧ ਲੋਕ-ਸੰਪਰਕ ਵਿਭਾਗ ਨਾਲ ਸੀ। 1943 ਵਿੱਚ ਮੇਜਰ ਤੇ 1944 ਵਿੱਚ ਕਰਨਲ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਰਿਹਾ। 1 ਜਨਵਰੀ 1947 ਵਿੱਚ ਫੌਜ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਕੇ ਮੁੜ ਲਾਹੌਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। 1959 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਆਰਟ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਸੈਕਟਰੀ ਮੁਕੱਰਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇੱਥੇ ਉਸ ਨੇ 22 ਜੂਨ ਤੱਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਲੰਡਨ ਚੱਲਾ ਗਿਆ। 1962 ਵਿੱਚ ਉੱਥੋਂ ਕਰਾਚੀ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਹਾਰੂਨ ਕਾਲਜ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇ ਨਿਗਰਾਨ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਡਿੰਪਲ ਕਪਾਡੀਆ
ਪਿਛੋਕੜ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਬੰਬਈ ਦੇ ਉਪਨਗਰ ਸਾਂਤਾਕਰੂਜ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਕਪਾਡੀਆ ਨੇ ਸੇਂਟ ਜੋਸਫ਼ ਕਾਨਵੈਂਟ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਪਰਿਪੱਕ ਹੋਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਕੀਤੀ। 1971 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਬੌਬੀ ਲਈ ਕਾਸਟ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਾਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਰਾਜੇਸ਼ ਖੰਨਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਉਮਰ 30 ਸਾਲ ਸੀ। ਖੰਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਵਿਆਹ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ "ਸਭ ਤੋਂ ਹਾਈ" ਸੀ। ਵਿਆਹ 'ਬੌਬੀ' ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਤੋਂ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ 27 ਮਾਰਚ 1973 ਨੂੰ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜੀ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ 'ਜੁਹੂ' ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਬੰਗਲੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ, ਕਪਾਡੀਆ ਨੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਦਾਕਾਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਧੀਆਂ, ਟਵਿੰਕਲ (ਜਨਮ 1974) ਅਤੇ ਰਿੰਕੀ (ਜਨਮ 1977) ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਫ਼ੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਫ਼ੈਜ਼
ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ
ਫ਼ੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਫ਼ੈਜ਼ ਨੇ 1941 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਔਰਤ ਮਿਸ ਐਲਿਸ ਜਾਰਜ ਨਾਲ ਇਸਲਾਮੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਦੋ ਧੀਆਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਪਹਿਲੀ ਧੀ ਸਲੀਮਾ 1942 ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਧੀ ਮੁਨੀਰਾ 1945 ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ।
ਡਿੰਪਲ ਕਪਾਡੀਆ
ਪਿਛੋਕੜ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਕਪਾਡੀਆ ਅਪ੍ਰੈਲ 1982 ਵਿੱਚ ਖੰਨਾ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਅਦਾਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਈ। ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ ਨਾਲ 1985 ਦੀ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ, "ਸਾਡੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਉਸੇ ਦਿਨ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਜਿਸ ਦਿਨ ਮੇਰਾ ਅਤੇ ਰਾਜੇਸ਼ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ", ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਦੁਖੀ ਵਿਆਹੁਤਾ ਅਨੁਭਵ ਵਿੱਚ ਅਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਬੇਵਫ਼ਾਈ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਨੂੰ " ਇੱਕ ਮਜ਼ਾਕ" ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਖੰਨਾ ਅਤੇ ਕਪਾਡੀਆ ਵਿਚਕਾਰ ਦੁਸ਼ਮਣੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਲਾਕ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਘੱਟ ਗਈ; ਕਦੇ ਦੁਬਾਰਾ ਇਕੱਠੇ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਦੇਖੇ ਗਏ ਸਨ; ਕਪਾਡੀਆ ਨੇ 1990 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਣ-ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਫ਼ਿਲਮ 'ਜੈ ਸ਼ਿਵ ਸ਼ੰਕਰ' ਵਿੱਚ ਖੰਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਲਈ ਆਪਣੀ ਚੋਣ ਲਈ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ।} ਉਸ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਬਣ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਸੈਟਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਗਈਆਂ। ਉਸਦੀ ਵੱਡੀ ਧੀ ਟਵਿੰਕਲ ਦਾ ਵਿਆਹ ਅਭਿਨੇਤਾ ਅਕਸ਼ੈ ਕੁਮਾਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। 2000 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੇਗੀ, ਕਪਾਡੀਆ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਅਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹਾਂ ... ਇੱਕ ਵਾਰ ਕਾਫ਼ੀ ਸੀ"। ਖੰਨਾ 2012 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਕਪਾਡੀਆ ਉਸ ਸਾਲ 18 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂ ਉਹ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਦੀ ਭੈਣ ਸਿੰਪਲ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ "ਸੱਚਮੁੱਚ ਤਿਆਗਿਆ" ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ।
ਫ਼ੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਫ਼ੈਜ਼
ਸਾਹਿਤਕਾਰੀ
ਫ਼ੈਜ਼ ਨੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖੂਬ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1938-39 ਤੱਕ ਉਸ ਨੇ ਉਰਦੂ ਮਾਸਿਕ ‘ਅਦਬੇ ਲਤੀਫ’’ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ। 1947-55 ਤੱਕ ਕਈ ਅਖਬਾਰਾਂ ਤੇ ਪੱਤਰਕਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੰਪਾਦਕ ਰਿਹਾ।
ਡਿੰਪਲ ਕਪਾਡੀਆ
ਪਿਛੋਕੜ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਕਪਾਡੀਆ ਇੱਕ ਕਲਾ ਪ੍ਰੇਮੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਪੇਂਟਿੰਗ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਹੈ। 1998 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ 'ਦ ਫੈਰਾਵੇ ਟ੍ਰੀ' ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਕੰਪਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਮੋਮਬੱਤੀਆਂ ਵੇਚਦੀ ਹੈ ਜੋ ਉਹ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਮੋਮਬੱਤੀ ਦੇ ਸ਼ੌਕੀਨ ਹੋਣ ਅਤੇ ਮੋਮਬੱਤੀ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਢੰਗ ਲੱਭਣ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਵੇਲਜ਼ ਗਈ ਅਤੇ ਬਲੈਕਵੁੱਡ-ਅਧਾਰਤ ਮੋਮਬੱਤੀ ਕਲਾਕਾਰ ਡੇਵਿਡ ਕਾਂਸਟੇਬਲ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਲਈ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰੈਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਪਾਡੀਆ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਉੱਦਮ ਨੇ ਹੋਰ ਮੋਮਬੱਤੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੌਕੀਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਮੋਮਬੱਤੀਆਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਕਈ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਰੀ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।
ਫ਼ੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਫ਼ੈਜ਼
ਨਾਟਕ
ਉਸ ਨੇ 1938-39 ਵਿੱਚ ਰੇਡੀਓ ਲਈ ਨਾਟਕ ਵੀ ਲਿਖੇ, ਜਿਹੜੇ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਰੇਡੀਓ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਾਰਤ ਹੋਏ ਤੇ ਪਸੰਦ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਟਕ ਸਨ:
ਡਿੰਪਲ ਕਪਾਡੀਆ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਫ਼ੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਫ਼ੈਜ਼
ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਫੈਜ਼ ਨੇ ਦੋ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਗਾਣੇ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਵੀ ਲਿਖੇ-
ਮੁੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ
(ਸਾਰੀਆਂ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ)
ਜੇਲ ਜੀਵਨ
ਫ਼ੈਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਕੁੱਝ ਸਮਾਂ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਿਤਾਇਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਹੀ 1951 ਵਿੱਚ "ਲਿਆਕਤ ਅਲੀ ਖਾਂ" ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਦਾ ਤਖਤਾ ਉਲਟਣ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਫ਼ੈਜ਼ ਦੀਆਂ ਵਧੇਰੇ ਨਜ਼ਮਾਂ ਉਸ ਕੈਦੀ ਜੀਵਨ ਵੇਲੇ ਦੀਆਂ ਯਾਦਗਾਰ ਹਨ।
ਸਨਮਾਨ
ਉਸ ਨੂੰ ਅਨੇਕ ਸਨਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਆ ਗਿਆ। ਫ਼ੈਜ਼ ਪਹਿਲੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸ਼ਾਇਰ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1962 ਵਿੱਚ ਲੈਨਿਨ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕੁੱਝ ਸ਼ਾਇਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਗਏ। ਉਸ ਨੇ ਏਸ਼ੀਆ ਤੇ ਯੂਰਪ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਦੌਰੇ ਕੀਤੇ। ਜੁਲਾਈ 1962 ਤੋਂ ਜਨਵਰੀ 1964 ਵਿਚਕਾਰ ਇੰਗਲੈਂਡ, ਰੂਸ, ਅਲਜੀਰੀਆ, ਮਿਸਰ, ਲਿਬਨਾਨ ਤੇ ਹੰਗਰੀ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਫਰ ਕੀਤੇ। 1958 ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆ ਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਮੇਲਨ ਤਾਸ਼ਕੰਦ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫ਼ੈਜ਼ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਲੀਡਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ।
ਫ਼ੈਜ਼ ਸਾਹਿਬ ਦਮੇ ਦੇ ਰੋਗੀ ਸਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ 20 ਨਵੰਬਰ 1984 ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਫ਼ੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਫ਼ੈਜ਼ ਯਕੀਨਨ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਸਖਸ਼ੀਅਤ ਸਨ ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਨਾਲ ਹਰ ਸ਼ਾਇਰੀ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਹਨ।
ਮੁਝ ਸੇ ਪਹਲੀ ਸੀ ਮਹੱਬਤ ਮੇਰੇ ਮਹਿਬੂਬ ਨਾ ਮਾਂਗ
ਮੁਝ ਸੇ ਪਹਲੀ ਸੀ ਮਹੱਬਤ ਮੇਰੇ ਮਹਿਬੂਬ ਨਾ ਮਾਂਗ ਮੈਂ ਨੇ ਸਮਝਾ ਥਾ ਕਿ ਤੂ ਹੈ ਤੋ ਦਰਖ਼ਸ਼ਾਂ ਹੈ ਹਯਾਤ ਤੇਰਾ ਗ਼ਮ ਹੈ ਤੋ ਗ਼ਮ-ਏ –ਦਹਿਰ ਕਾ ਝਗੜਾ ਕਯਾ ਹੈ ਤੇਰੀ ਸੂਰਤ ਸੇ ਹੈ ਆਲਮ ਮੇਂ ਬਹਾਰੋਂ ਕੋ ਸਬਾਤ ਤੇਰੀ ਆਂਖੋਂ ਕੇ ਸਿਵਾ ਦੁਨੀਯਾ ਮੇਂ ਰੱਖਾ ਕਯਾ ਹੈ ਤੂ ਜੋ ਮਿਲ ਜਾਏ ਤੋ ਤਕ਼ਦੀਰ ਨਿਗੂੰ ਹੋ ਜਾਏ ਯੂੰ ਨਾ ਥਾ, ਮੈਂ ਨੇ ਫ਼ਕਤ ਚਾਹਾ ਥਾ ਯੂੰ ਹੋ ਜਾਏ ਔਰ ਭੀ ਦੁੱਖ ਹੈਂ ਜ਼ਮਾਨੇ ਮੇਂ ਮਹੱਬਤ ਕੇ ਸਿਵਾ ਰਾਹਤੇਂ ਔਰ ਭੀ ਹੈਂ, ਵਸਲ ਕੀ ਰਾਹਤ ਕੇ ਸਿਵਾ ਅਨ ਗਿਨਤ ਸਦੀਯੋਂ ਕੇ ਤਾਰੀਕ ਬਹੀਮਾਨਾ ਤਿਲਿਸਮ ਰੇਸ਼ਮ-ਓ-ਅਤਲਸ-ਓ-ਕੀਮਖ਼ਾਬ ਮੇਂ ਬਨਵਾਏ ਹੂਏ ਜਾ ਬਜਾ ਬਿਕਤੇ ਹੂਏ ਕੂਚਾ-ਓ-ਬਾਜ਼ਾਰ ਮੇਂ ਜਿਸਮ ਖ਼ਾਕ ਮੇਂ ਲਿੱਬੜੇ ਹੂਏ ਖ਼ੂਨ ਮੇਂ ਨਹਲਾਏ ਹੂਏ
ਜਿਸਮ ਨਿਕਲੇ ਹੂਏ ਅਮਰਾਜ਼ ਕੇ ਤੰਨੂਰੋਂ ਸੇ ਪੀਪ ਬਹਤੀ ਹੂਈ ਗਲਤੇ ਹੂਏ ਨਾਸੂਰੋਂ ਸੇ ਲੌਟ ਜਾਤੀ ਹੈ ਉਧਰ ਕੋ ਭੀ ਨਜ਼ਰ, ਕਯਾ ਕੀਜੀਏ ਅਬ ਭੀ ਦਿਲਕਸ਼ ਹੈ ਤੇਰਾ ਹੁਸਨ ਮਗਰ ਕਯਾ ਕੀਜੀਏ ਔਰ ਭੀ ਦੁੱਖ ਹੈਂ ਜ਼ਮਾਨੇ ਮੇਂ ਮਹੱਬਤ ਕੇ ਸਿਵਾ ਰਾਹਤੇਂ ਔਰ ਭੀ ਹੈਂ ਵਸਲ ਕੀ ਰਾਹਤ ਕੇ ਸਿਵਾ ਮੁਝ ਸੇ ਪਹਲੀ ਸੀ ਮਹੱਬਤ ਮੇਰੇ ਮਹਿਬੂਬ ਨਾ ਮਾਂਗ ਦਰਖ਼ਸ਼ਾਂ–ਰੌਸ਼ਨ; ਹਯਾਤ-ਜੀਵਨ; ਦਹਿਰ–ਦੁਨੀਆਂ; ਸਬਾਤ - ਠਹਿਰਾਓ ਵਸਲ–ਮਿਲਾਪ; ਨਗੂੰ– ਸਫਲ, ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ; ਤਾਰੀਕ–ਹਨੇਰੇ; ਬਹੀਮਾਨਾ-ਬੇਦਰਦੀ; ਤਲਿਸਮ-ਜਾਦੂ; ਅਤਲਸ ਅਤੇ ਕੀਮਖਾਬ–ਕੀਮਤੀ ਕੱਪੜੇ; ਜਾਬਜਾ – ਥਾਂ ਥਾਂ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1911 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1984 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੈਨਿਨ ਅਮਨ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਫ਼ੈਜ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਕਵੀ
ਸੰਗ ਢੇਸੀਆਂ
ਸੰਗ ਢੇਸੀਆਂ (ਢੇਸੀਆਂ ਸੰਗ) ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜਲੰਧਰ ਦੀ ਫਿਲੌਰ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਾਬਾ ਸੰਗ ਜੀ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪਦਾਰਥਵਾਦ
ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪਦਾਰਥਵਾਦ ਜਾਂ ਭੌਤਿਕਵਾਦ (materialism) ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਮਤ ਹੈ ਕਿ ਕੇਵਲ ਪਦਾਰਥ ਦਾ ਵਜੂਦ ਹੀ ਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੂਲ ਹੋਂਦ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਉੱਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜਾਂ ਪਦਾਰਥ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਪਰਿਘਟਨਾਵਾਂ, ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਅੰਤਰਕਿਰਿਆ (ਇੰਟਰੈਕਸ਼ਨ) ਵਜੋਂ ਵਿਅਕਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮਝੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਚੇਤਨਾ ਵੀ ਇਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮਝੀ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਦਾਰਥ ਹੀ ਇੱਕਮਾਤਰ ਤੱਤ (ਸਬਸਟੈਂਸ) ਹੈ ਅਤੇ ਯਥਾਰਥ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਦੀਆਂ ਵਾਪਰ ਰਹੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਦਾ ਹੀ ਰੂਪ ਹੈ। ਲੈਨਿਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਭੌਤਿਕਵਾਦ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵਸਿੱਧ-ਆਲੋਚਨਾ ਵਿੱਚ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, "ਪਦਾਰਥ ਵਸਤੂਗਤ ਯਥਾਰਥ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਦਾਰਸ਼ਨਕ ਕੈਟੇਗਰੀ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੰਵੇਦਨਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਡੀਆਂ ਸੰਵੇਦਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਕਲ ਕੀਤੀ, ਫੋਟੋ ਉਤਾਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।"
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਰਸ਼ਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕਵਾਦ
ਪਰਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀ
ਪਰਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਬੰਗਲਾ ਦੇਸ਼ ਯਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਨਾਗਰਿਕ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਕੋਲ (ੳ) ਕਿਸੇ ਵਿ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤੀ ਪਾਸਪੋਰਟ ਸੀ ਜਾਂ (ਅ)ਉਹ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਇੱਕ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਦਾਦਾ ਦਾਦੀ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਇੱਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਜਾਂ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਕਾਨੂੰਨ 1955 ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਾਗਰਿਕ ਹੈ ਜਾਂ (ੲ) ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਸੇ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਦਾ/ਦੀ ਪਤੀ/ਪਤਨੀ ਹੈ ਜਾਂ ਉਹ (ੳ) ਜਾਂ (ਅ) ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ।
ਨਮੀਬੀਆ
thumbnail|right|ਨਾਮੀਬੀਆ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡਾ
ਨਾਮੀਬੀਆ ਗਣਰਾਜ (ਜਰਮਨ: Republik Namibia; dt. ਪਾਠ: []) ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਅੰਗੋਲਾ, ਜ਼ਾਮਬੀਆ ਅਤੇ ਬੋਤਸਵਾਨਾ, ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਸਾਗਰ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਤੋਂ 21 ਮਾਰਚ 1990 ਨੂੰ ਅਜ਼ਾਦ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਵਿੰਟਹੁਕ ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਮੰਨੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਰੇਗਿਸਤਾਨ, ਨਾਮੀਬ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਮੀਬੀਆ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਅੱਲਾ ਰੱਖਾ
ਅੱਲਾ ਰੱਖਾ ਕੁਰੈਸ਼ੀ (ਡੋਗਰੀ: क़ुरैशी अल्ला रखा ख़ान), ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੱਲਾ ਰੱਖਾ,(29 ਅਪਰੈਲ 1919 – 3 ਫਰਵਰੀ 2000) ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਰਤੀ ਤਬਲਾ ਵਾਦਕ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਅੱਲਾ ਰੱਖਾ ਦਾ ਜਨਮ ਗਗਵਾਲ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ ਡੋਗਰੀ ਸੀ.। ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਿਆਂ, ਉਹ12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਤਬਲਾ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਤਾਲ ਤੇ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ
ਬਸੰਤ ਕੋਟ
ਬਸੰਤ ਕੋਟ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਵਿਚ ਇਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਸਬ ਜਿਲ੍ਹਾ ਹੈਡਕੁਆਟਰ ਤੋਂ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (9.3 ਮੀਲ) ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈਡਕੁਆਟਰ ਤੋਂ 45 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (28 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ, ਪਿੰਡ ਦੇ ਚੁਣੇ ਗਏ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਸਰਪੰਚ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਨਸੰਖਿਆ
2011 ਤੱਕ, ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 188 ਘਰ ਹਨ ਅਤੇ 963 ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 499 ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ 464 ਔਰਤਾਂ ਹਨ। 2011 ਵਿੱਚ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਭਾਰਤ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚੋਂ 74 ਲੋਕ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੋਈ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲੇ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਉਰਜਿਤ ਪਟੇਲ
ਉਰਜਿਤ ਪਟੇਲ (ਜਨਮ 28 ਅਕਤੂਬਰ 1963) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ 4 ਸਤੰਬਰ 2016 ਤੋਂ 10 ਦਸੰਬਰ 2018 ਤੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (ਆਰਬੀਆਈ) ਦੇ 24 ਵੇਂ ਗਵਰਨਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਯੂਪੀਏ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਆਰਬੀਆਈ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਗਵਰਨਰ ਵਜੋਂ, ਉਸਨੇ ਮੁਦਰਾ ਨੀਤੀ, ਆਰਥਿਕ ਖੋਜ, ਵਿੱਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਅੰਕੜੇ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕੀਤੀ। ਐਨਡੀਏ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਪਟੇਲ ਨੇ 4 ਸਤੰਬਰ 2016 ਨੂੰ ਰਘੂਰਾਮ ਰਾਜਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਆਰਬੀਆਈ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ 10 ਦਸੰਬਰ 2018 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਆਰਬੀਆਈ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗਵਰਨਰ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਿੱਜੀ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਿਆ। ਉਹ ਆਰਬੀਆਈ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਗਵਰਨਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਤੰਬਰ 2019 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਉਰਜਿਤ ਪਟੇਲ ਦਾ ਜਨਮ ਨੈਰੋਬੀ ਵਿੱਚ 28 ਅਕਤੂਬਰ 1963 ਨੂੰ ਮੰਜੁਲਾ ਅਤੇ ਰਵਿੰਦਰ ਪਟੇਲ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਦਾਦਾ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਖੇੜਾ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਮਹੁਧਾ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਕੀਨੀਆ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਨੈਰੋਬੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੈਮੀਕਲ ਫੈਕਟਰੀ ਰੇਕਸੋ ਪ੍ਰੋਡਕਟਸ ਲਿਮਟਿਡ ਚਲਾਇਆ।
ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕੈਰੀਅਰ
ਪੀਐਚਡੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਟੇਲ 1990 ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਦਰਾ ਕੋਸ਼ (ਆਈਐਮਐਫ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1995 ਤੱਕ ਅਮਰੀਕਾ, ਭਾਰਤ, ਬਹਾਮਾਸ ਅਤੇ ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੇ ਡੈਸਕਾਂ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
2000 ਅਤੇ 2004 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਪਟੇਲ ਨੇ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੋਵਾਂ ਪੱਧਰਾਂ ਤੇ ਕਈ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਕਮੇਟੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ:
11 ਜਨਵਰੀ 2013 ਨੂੰ, ਪਟੇਲ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਆਰਬੀਆਈ ਦਾ ਡਿਪਟੀ ਗਵਰਨਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਸਨੂੰ ਜਨਵਰੀ 2016 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
20 ਅਗਸਤ 2016 ਨੂੰ, ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (ਆਰਬੀਆਈ) ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ, ਕਾਲੇ ਧਨ, ਜਾਅਲੀ ਕਰੰਸੀ ਅਤੇ ਅੱਤਵਾਦ 'ਤੇ 9 ਨਵੰਬਰ 2016 ਤੋਂ ਰੋਕ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਦੇ ₹ 500 ਅਤੇ ₹ 1000 ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
10 ਦਸੰਬਰ 2018 ਨੂੰ 17:15 ਵਜੇ IST, ਉਰਜਿਤ ਪਟੇਲ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (ਆਰਬੀਆਈ) ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਪੇਪਰ
ਉਰਜਿਤ ਪਟੇਲ ਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
"ਓਵਰਡ੍ਰਾਫਟ: ਸੇਵਿੰਗ ਦਿ ਇੰਡੀਅਨ ਸੇਵਰ", ਹਾਰਪਰਕੋਲਿਨਜ਼ (2020) ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ
"ਉਭਰਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਮੁਦਰਾ ਨੀਤੀ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ", ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੁਦਰਾ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ: ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਆਪਕ ਆਰਥਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ, ਸੰਪਾਦਕ: ਚੇਤਨ ਘਾਟੇ ਅਤੇ ਕੇਨੇਥ ਐਮ. ਕਲੇਜ਼ਰ ਸਪਰਿੰਗਰ (ਅਮਰਤਿਆ ਲਹਿਰੀ ਦੇ ਨਾਲ) (2016)
"ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿੱਤੀ ਨਿਯਮ: ਕੀ ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਹਨ?"
"ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ 'ਹਰਡਿੰਗ': ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਡੀਕੋਡ ਕਰਨਾ", ਬਰੁਕਿੰਗਜ਼ ਇੰਸਟੀਚਿਸ਼ਨ ਗਲੋਬਲ ਵਰਕਿੰਗ ਪੇਪਰ # 48. (ਗੰਗਾਧਰ ਦਰਭਾ ਦੇ ਨਾਲ) (2012)
"ਕੀ ਭਾਰਤੀ ਪਾਵਰ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਹਨ?", ਬਰੁਕਿੰਗਜ਼ ਇੰਸਟੀਚਿਸ਼ਨ ਗਲੋਬਲ ਵਰਕਿੰਗ ਪੇਪਰ # 45. (ਸੌਗਾਤਾ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਦੇ ਨਾਲ) (2011)
"ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੁਨਿਆਦੀ : ਢਾਂਚਾ: ਜਨਤਕ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਪ੍ਰੋਵਿਜ਼ਨ ਤੱਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦਾ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ". ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਖੰਡ 38, ਪੰਨਾ 52-70. ਚੀਨ-ਭਾਰਤ ਸੰਮੇਲਨ. (ਸੌਗਾਤਾ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਦੇ ਨਾਲ) (2010)
"ਡੀਕਾਰਬੋਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਰਣਨੀਤੀਆਂ: much ≤ 2 ° C ਲਈ ਕਿੰਨਾ, ਕਿਵੇਂ, ਕਿੱਥੇ ਅਤੇ ਕੌਣ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ?", ਬਰੁਕਿੰਗਜ਼ ਇੰਸਟੀਚਿਸ਼ਨ ਗਲੋਬਲ ਵਰਕਿੰਗ ਪੇਪਰ # 39. (2010)
ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਜਟ ਘਾਟਾ, ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ-ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਨਿਯਮ ”, ਇੰਡੀਆ ਪਾਲਿਸੀ ਫੋਰਮ ਭਾਗ. 2. ਪੀਪੀ 1-54. ਬਰੁਕਿੰਗਜ਼ ਇੰਸਟੀਚਿਸ਼ਨ-ਐਨਸੀਏਈਆਰ. (ਵਿਲੇਮ ਐਚ. ਬੁਇਟਰ ਦੇ ਨਾਲ) (2006)
ਭਾਰਤ ਦੇ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ "ਐਕਸਚੇਂਜ ਰੇਟ ਪਾਲਿਸੀ". 2006. ਸਟੈਨਲੇ ਵੋਲਪਰਟ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ
"ਵਿੱਤੀ ਲਾਭ ਦਾ ਗੁਣਾਂਕ: ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ", ਵਰਕਿੰਗ ਪੇਪਰ ਨੰਬਰ 157, ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਨੀਤੀ ਸੁਧਾਰ ਬਾਰੇ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ, ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਸੌਗਾਤਾ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਦੇ ਨਾਲ) (2003)
"ਵੱਡੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ: ਘਰੇਲੂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾਵਾਂ ਲਈ ਬੀਮਾ?", ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਵੀਕਲੀ (ਦੇਵੇਸ਼ ਕਪੂਰ ਦੇ ਨਾਲ) (2003)
"ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੰਗਠਨ", ਆਰਥਿਕ ਵਿਵਹਾਰ ਅਤੇ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਜਰਨਲ. (2000)
"ਪੈਨਸ਼ਨ ਫੰਡ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਪਹਿਲੂ: ਭਾਰਤ ਲਈ ਸਬਕ", ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਵੀਕਲੀ (1997)
"ਵਿਆਪਕ ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਸਹਿ-ਅੰਦੋਲਨ: ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਸਮੀ ਅਤੇ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਖੇਤਰ", ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਕਾਸ. (ਪ੍ਰਦੀਪ ਸ੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਦੇ ਨਾਲ) (1996)
"ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਓਲੀਗੋਪੋਲੀ ਮਾਡਲ ਵਿੱਚ ਅਨੁਕੂਲ ਨੀਤੀਆਂ", ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੱਤਰ. (1994)
"ਕਰਜ਼ਾ, ਘਾਟੇ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ: ਭਾਰਤ ਦੇ ਜਨਤਕ ਵਿੱਤ ਲਈ ਇੱਕ ਅਰਜ਼ੀ", ਜਨਤਕ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਜਰਨਲ. (ਵਿਲੇਮ ਐਚ. ਬੁਇਟਰ ਦੇ ਨਾਲ) (1992)
ਸ਼ਵੇਤਪਟਲ ਦਾ ਕਾਲਾ ਧੱਬਾ
ਇਹ ਮੌਤ ਹੋਣ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਚਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਵਿਗੜ ਕੇ ਲਾਲ-ਭੂਰਾ ਜਿਹਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਵੇਤਪਟਲ ਵਿੱਚ ਚੌੜੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਫੈਲਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਸ਼ਵੇਤਪਟਲ ਦਾ ਕਾਲਾ ਧੱਬਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਨੂੰ ਫ੍ਰਾੰਸੀਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ Tache noir de la sclerotique ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੱਖਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਬੰਦ ਣਾ ਹੋਈਆਂ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸ਼ਵੇਤਪਟਲ ਹਵਾ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਰਜਿਤ ਪਟੇਲ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਿਤ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1963 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਗਵਰਨਰ
ਸ਼ਵੇਤਪਟਲ ਦਾ ਕਾਲਾ ਧੱਬਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਯਮਕੇਸ਼ਵਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਯਮਕੇਸ਼ਵਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ 70 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਗੜਵਾਲ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਇਹ ਹਲਕਾ ਜਨਰਲ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 78147 ਵੋਟਰ ਸਨ।
ਵਿਧਾਇਕ
2012 ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਜੈ ਬਥਰਵਾਲ ਇਸ ਹਲਕੇ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ।
!ਸਾਲ !colspan="2" align="center"|ਪਾਰਟੀ !align="center" | ਵਿਧਾਇਕ !ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ !ਵੋਟਰ % !ਜੇਤੂ ਦਾ ਵੋਟ ਅੰਤਰ !ਸਰੋਤ
ਪੇਲਸਿਟ
ਪੇਲਸਿਟ ਟਰੇਸ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਮਾਲੇਈ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਜੀਵਵਾਦ ਏਕਾਧਿਕਾਰ
ਇਕ ਪੇਲਸਿਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਦੋ ਰਸਮਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ ਸਹੀ ਮੁਰਾਦਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਇਕ ਮਰੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਜੀਭ ਨੂੰ ਕੱਟਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਹ ਜੀਭ, ਜੇ ਕਈ ਰਸਮਾਂ ਨਾਲ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਪੇਲਸਿਟ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪੇਲਸਿਟ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦੀ ਪੂਛ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੀੜਤਾਂ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੇਲਸਿਟ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਬਿੱਲੀਆਂ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭੜਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ, ਪੇਲਸਿਟ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਅਕਸਰ ਇਕ ਹੋਰ ਜਾਣੂ ਭਾਵਨਾ, ਪਾਲੰਗ ਦਾ ਪਾਲਤੂ ਜਾਨਵਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇਕ ਪੇਲਸੀਟ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਚਿੱਪਾਂ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪੋਲੰਗ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਪਾਗਲ ਜਾਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸ਼ਮਨ ( ਬੰਬੋਹ ਜਾਂ ਡਕੂਨ ) ਇੱਕ ਖਾਸ ਉਕਸਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਪੀੜਤ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ "ਮਾਂ" ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਰਥਾਤ ਪੇਲਸਿਟ ਦਾ ਮਾਲਕ। ਪੀੜਤ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਮਨ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਇਹ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਪੇਲਸਿਟ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਮਾਲਕ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬੋਤਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਹਲਦੀ ਚਾਵਲ ਜਾਂ ਰਿੰਗ ਦੀ ਉਂਗਲੀ ਤੋਂ ਖੂਨ ਨਾਲ ਪਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ (ਮਲੇਸ਼ੀ ਵਿੱਚ "ਭੂਤ ਦੀ ਉਂਗਲੀ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)। ਜੇ ਮਾਲਕ ਪੇਲਸੀਟ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬੋਤਲ ਦਫਨਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਾਹਪੁਰ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਦੋ ਪੱਕੇ ਕੈਂਪਸ ਹਨ ਪਹਿਲਾ ਵਿਜ ਬਿਆਸ ਕੈਂਪਸ,ਦੇਹਰਾ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਧੌਲਾਧਾਰ ਕੈਂਪਸ, ਧੌਲਾਧਾਰ। ਇਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਐਕਟ, 2009 ਅਧੀਨ ਸਥਾਪਿਤ ਗਈ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਕੁਲਦੀਪ ਚੰਦ ਅਗਨੀਹੋਤੜੀ ਇਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਪ੍ਰਧਾਨ-ਮੰਤਰੀ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ 15 ਅਗਸਤ, 2007 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜਿਸ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੋਜਨਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਐਕਟ, 2009 ਅਧੀਨ 16 ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਐਕਟ ਨੂੰ 20 ਮਾਰਚ, 2009 ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਇਸ ਐਕਟ ਅਧੀਨ ਹੀ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖਿਆ ਅਦਾਰੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
ਡੀਆਨਾ ਅਰਬੇਨੀਨਾ
ਡੀਆਨਾ ਸਰਗੇਯੇਵਨਾ ਅਰਬੇਨੀਨਾ (née Kulachenko, Дыяна Сяргееўна Кулачэнка ; Диа́на Серге́евна Арбе́нина, ਜਨਮ 8 ਜੁਲਾਈ, 1974) ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਗਾਇਕ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਰੌਕ ਗਰੁੱਪ ਨੋਚਨੇ ਸਨੈਪਰੀ ਦੀ ਆਗੂ ਹੈ।
ਅਰਬੇਨੀਨਾ ਕੁਝ ਰੂਸੀ ਰੌਕ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਰੂਸੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੇ ਅਤੇ ਗਾਉਂਦੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਰਬੇਨੀਨਾ "ਟ੍ਰਾਇੰਫ" ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਿਬਸਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਫੰਡ ਲਈ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਰੂਸੀ ਰਾਜਦੂਤ ਵੀ ਹੈ।
ਜੀਵਨੀ
ਅਰਬੇਨੀਨਾ ਦਾ ਜਨਮ 1974 ਵਿੱਚ ਵਾਲੋਜਿਨ, ਮਿੰਸਕ ਖੇਤਰ, ਬੇਲੋਰੂਸੀ ਸੋਵੀਅਤ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਗਣਰਾਜ, ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਇਕ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।
1993 ਵਿੱਚ, ਵਾਇਲਨਵਾਦਕ ਸਵੇਤਲਾਨਾ ਸੁਰਗਾਨੋਵਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਨੋਚਨੇ ਸਨੈਪਰੀ (ਨਾਈਟ ਸਨਾਈਪਰਸ) ਸਮੂਹ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ। 1993 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਨਸਟੈਂਟੀਨ ਅਰਬੇਨਿਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਤਲਾਕ ਲੈ ਲਿਆ, ਪਰ ਆਪਣਾ ਆਖਰੀ ਨਾਮ ਉਹੀ ਰੱਖਿਆ।
2002 ਵਿੱਚ ਸੁਰਗਨੋਵਾ ਨੇ ਨੋਚਨੇ ਸਨੈਪਰੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਰਬੇਨੀਨਾ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕਲੌਤੀ ਗਾਇਕਾ ਬਣ ਗਈ।
2005 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਰਸ਼ੀਅਨ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਮੈਰਿਟਡ ਕਲਾਕਾਰ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
2014 ਦੌਰਾਨ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਆਰਬੇਨੀਨਾ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਸਕੋ ਕ੍ਰੇਮਲਿਨ ਦੁਆਰਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਆਰਬੇਨੀਨਾ ਨੇ ਰੂਸੀ ਸੰਘ ਦੁਆਰਾ ਕ੍ਰੀਮੀਆ ਦੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੂਕਰੇਨ ਨਾਲ ਹਮਦਰਦੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1974 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਕਲਾਕਾਰ
ਮੁਕਲਾਵਾ
ਮੁਕਲਾਵਾ (ਨਾਂ, ਪੁ) ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਕੰਨਿਆਂ ਨੂੰ ਸਹੁਰੇ ਘਰ ਜਾਣ ਆਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਵਜੋਂ ਦੂਜੀ ਵੇਰ ਸਹੁਰੇ ਭੇਜਣ ਦੀ ਰਸਮ
ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਸਹੁਰੇ ਘਰ ਭੇਜਣ ਦੀ ਰਸਮ (ਕਿਤੇ-ਕਿਤੇ ਹੁਣ ਇਹ ਰਸਮ ਵਿਆਹ ਵਾਲ਼ੇ ਦਿਨ ਹੀ ਕਰ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ)
ਕੰਦਾਸਨ
ਕੰਦਾਸਨ (24 ਜੂਨ 1927 – 17 ਅਕਤੂਬਰ 1981) ਇੱਕ ਤਮਿਲ ਕਵੀ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤਮਿਲ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪ੍ਰਾਰੰਭਿਕ ਲੇਖਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਲ 1980 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ ਚੇਰਮਨ ਕਦਲੀ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਅਤੇ 1969 ਵਿੱਚ, ਕੁਜਹੰਥੈੱਕਾਗਾ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗੀਤਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਇਨਾਮ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਗੀਤਕਾਰ ਸੀ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਕੰਨਦਾਸਨ ਦਾ ਜਨਮ ਤਮਿਲਨਾਡੁ ਦੇ ਕਰਾਇਕੁਡੀ ਦੇ ਕੋਲ ਸਿਰੁਕੁਦਾਲਪੱਤੀ ਵਿੱਚ ਸਤੱਪਨ ਅਤੇ ਵਿਸਾਲਕਸ਼ੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ 8 ਵਾਂ ਬੱਚਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ 10 ਭੈਣ-ਭਰਾ ਸਨ। ਉਸ ਦਾ ਮੂਲ ਨਾਮ ਮੁਥਿਆ ਸੀ। ਲੇਕਿਨ ਜਦੋਂ 16 ਅਕਤੂਬਰ 1981 ਨੂੰ 54 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਨਿਧਨ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਲੱਖਾਂ ਤਮਿਲਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੰਨਦਾਸਨ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਹੀ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਤਮਿਲਾਂ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੀ। ਛੀਗੱਪੀ ਆਚੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ 7000 ਰੁਪਏ ਦੀ ਰਕਮ ਦੇ ਕੇ ਗੋਦ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪਾਲਿਆ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿਵਾਈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸਿਰੀਕੁਦੱਲਪੱਟੀ ਅਤੇ ਅਮਰਾਵਤੀਪੁਦੂਰ ਵਿੱਚ 8 ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤਕ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਸਕੂਲ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਤਾਮਿਲ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਪਾਦਕੀ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਿਰੁਵੋਟਟੀਅਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਜੀ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉਸਨੇ ਕੰਨਦਾਸਨ ਦਾ ਉਪਨਾਮ ਰੱਖਿਆ। ਐਮਐਸਵੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਜਨਮਦਿਨ ਸਾਂਝਾ ਸੀ, ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਦੋਸਤੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾਵਾਂ ਦੇ ਮੇਲ ਨੇ ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਗੀਤ ਲਿਖਣਾ
ਤਾਮਿਲ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਕੰਨਦਾਸਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਉਸ ਦੀ ਗੀਤਕਾਰੀ ਹੈ। ਕੰਨਦਾਸਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕਈ ਗੀਤਕਾਰ ਪਪਨਸਮ ਸਿਵਨ, ਕੰਬਦਾਸਨ, ਵਿੰਧਨ, ਏ. ਮਾਰੂਤਾਕਾਸੀ, ਅਤੇ ਕੁ. ਮਾ. ਬਾਲਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਤਾਮਿਲ ਸੰਗੀਤ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਨਾਮਣਾ ਖੱਟ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਪਰ ਕੰਨਦਾਸਨ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦ੍ਰਿਸ਼ ਬਦਲ ਗਿਆ। ਉਹ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਾਹਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਗੀਤਕਾਰ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤਕ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਹੇ। ਕੰਨਦਾਸਨ ਇੰਨਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ ਕਿ ਦੂਜੇ ਸਮਕਾਲੀ ਕਵੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਕੁਝ ਗਾਣੇ ਕੰਨਦਾਸਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗਏ ਸਮਝ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਐਪਰ, ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਿਲਮੀ ਗੀਤ ਬਹੁਤ ਲੰਬੇ ਪੰਧ ਪੈ ਗਏ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਅਜੇ ਵੀ ਕੰਨਦਾਸਨ ਨੂੰ ਸਰਬੋਤਮ ਗੀਤਕਾਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਮੌਤ
ਕੰਨਦਾਸਨ ਦੀ ਮੌਤ 17 ਅਕਤੂਬਰ 1981 ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਗੋ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਦੀ ਤਾਮਿਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਤਾਮਿਲ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਗਿਆ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਹ ਸਿਰਫ 54 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ। ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਫਿਲਮ 'ਮੂਨਦ੍ਰਮ ਪੀਰਾਈ' ਦਾ "ਕਨੇ ਕਲੇਮਨੇ" ਗਾਣਾ ਉਸਦਾ ਆਖਰੀ ਗਾਣਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਮਿਲ ਕਵੀ
1951–52 ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ
ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 1951–52 ਨਾਲ ਅਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਚੋਣ ਹੋਈ। ਇਹ ਚੋਣਾਂ 25 ਅਕਤੂਬਰ 1951 ਅਤੇ 21 ਫਰਵਰੀ 1952 ਨੂੰ ਹੋਈਆ।ਇਹਨਾਂ ਚੋਣਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵੋਟ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਚੀਨੀ 'ਚ ਪਾਈ ਗਈ। ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ 364 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤ ਕਿ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚਿਆ। ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ। ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀਆਂ 489 ਸੀਟਾਂ ਲਈ 401 ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਹਲਕਿਆ ਤੇ ਵੋਟਾਂ ਪਈਆਂ ਜੋ ਕਿ 26 ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ 314 ਲੋਕ ਸਭਾ ਸੀਟਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਲੋਕ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ 86 ਲੋਕ ਸਭਾ ਸੀਟਾਂ ਤੇ ਦੋ ਲੋਕ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੀਟ ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਚੋਣ ਜਿੱਤੇ। ਦੋ ਮੈਂਬਰ ਨਾਮਜਦ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ
ਮਨੋਜ ਦਾਸ
ਮਨੋਜ ਦਾਸ (ਜਨਮ 1934) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ, ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਦੋਭਾਸ਼ੀ ਰਚਨਾਤਮਕ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਹ ਓੜੀਆ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦਾ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਰਵ ਉੱਚ ਅਵਾਰਡ (ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਰਵ ਉੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਐਵਾਰਡ ਵੀ) ਭਾਵ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਮਨੋਜ ਦਾਸ 2001 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਿਵਲੀਅਨ ਅਵਾਰਡ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2000 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਸਵਤੀ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓੜੀਆ ਲੇਖਕ
ਪ੍ਰਯਿੰਕਾ ਬੱਸੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ
ਵਾਰਵਾਰਤਾ ਸਮੇਂ ਦੀ ਇੱਕ ਇਕਾਈ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਹੋਣ ਵਾਲ਼ੇ ਵਾਕਿਆ ਦੀ ਵਾਪਰਨ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ ਵਕਤੀ ਵਾਰਵਾਰਤਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸਥਾਨੀ ਵਾਰਵਾਰਤਾ ਅਤੇ ਕੋਣੀ ਵਾਰਵਾਰਤਾ ਤੋਂ ਅੱਡ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਦੌਰ ਜਾਂ ਪੀਰੀਅਡ ਕਿਸੇ ਮੁੜ-ਵਾਪਰਦੇ ਵਾਕਿਆ ਵਿਚਲੇ ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਦੀ ਮਿਆਦ (ਸਮਾਂ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੋ ਮਿਆਦ ਵਾਰਵਾਰਤਾ ਦਾ ਗੁਣਕ ਉਲਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨਵੇਂ ਜੰਮੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਦਿਲ ਇੱਕ ਮਿੰਟ 'ਚ 120 ਵਾਰ ਦੀ ਵਾਰਵਾਰਤਾ ਨਾਲ਼ ਧੜਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹਦਾ ਦੌਰ – ਧੜਕਨਾਂ ਵਿਚਲਾ ਸਮਾਂ – ਅੱਧੇ ਸਕਿੰਟ (60 ਸਕਿੰਟ (ਭਾਵ ਇੱਕ ਮਿੰਟ) ਨੂੰ 120 ਧੜਕਨਾਂ ਨਾਲ਼ ਭਾਗ ਕਰ ਕੇ) ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਮਾਪ
ਸੁਜਾਤਾ ਮਹਿਤਾ
ਸੁਜਾਤਾ ਮਹਿਤਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗੁਜਰਾਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਘਾਟ ਅਤੇ ਯਤੀਮ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਕੈਰੀਅਰ
ਸੁਜਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਨੂੰ ਗੁਜਰਾਤੀ ਸਟੇਜ ਦੇ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਕਰਕੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਸਖਤ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ 'ਤੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਥੀਏਟਰ ਦੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।
ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਕਰੀਅਰ
ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਐਨ. ਚੰਦਰ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਪ੍ਰਤਿਘਾਟ (1987) ਤੋਂ ਨਾਨਾ ਪਾਟੇਕਰ ਨਾਲ ਹੋਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਕਾਲਜ ਅਧਿਆਪਕਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੈਂਗਸਟਰਾਂ ਨੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੰਗਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮ ਪ੍ਰਤੀਗਥਨਾ (1986) ਵਿੱਚ ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਵਿਜੇਸ਼ਾਂਤੀ ਨੇ ਨਿਭਾਇਆ ਸੀ। ਸੁਜਾਤਾ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।
੨੦੦੮ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਤੀ – ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਫ੍ਰੀਸਟਾਇਲ ੮੪ ਕਿਲੋਗਰਾਮ
ਬੀਜਿੰਗ, ਚੀਨ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ੨੦੦੮ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਫ੍ਰੀਸਟਾਇਲ 84 ਕਿਲੋਗਰਾਮ ਮੁਕਾਬਲਾ ਅਗਸਤ 21 ਨੂੰ ਚਾਈਨਾ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਯੂਲੀਵਰਸਿਟੀ ਜਿਮਨੇਜੀਅਮ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।