cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਪਗੜੀ (ਦਸਤਾਰ)
ਵੈਦਿਕ ਖੱਤਰੀ ਪਗੜੀ
ਵੈਦਿਕ ਖੱਤਰੀਆਂ ਨੇ ਦੋ ਕਪੜਿਆਂ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਪੱਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਪੱਗ ਬੰਨ੍ਹਣ ਲਈ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਪੱਗ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਢੱਕਣ ਲਈ। ਪੱਗ ਨੂੰ ਢੱਕਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਦੂਜਾ ਕੱਪੜਾ ਭਗਵਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ੱਤਰ-ਸ਼ਕਤੀ (ਕਸ਼ਤਰੀ ਦੀ ਊਰਜਾ) ਅਤੇ ਗਿਆਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਪੱਗ ਸਿਰ 'ਤੇ ਤਾਜ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪੱਗ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਿਰ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸ਼ੀਟ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਲਈ, ਵਿਅਕਤੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਤੋਂ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਵਾਈਬ੍ਰੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦਸਤਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਦੁਖਦਾਈ ਕਵਰ ਦੀ ਹੱਦ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਤਿਆਗ ਦਾ ਭਾਵ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਉਦੋਂ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਜਦੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਖੱਤਰੀ ਸਮਾਜ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਪਣੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਪਿਸ਼ਾਵਰੀ ਪਗੜੀ
ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਵਿੱਚ ਪਿਸ਼ਾਵਰੀ ਪਗੜੀ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਹਿਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲਾ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਟੋਪੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਲਪੇਟੇ ਕੱਪੜੇ ਨੂੰ ਲੁੰਗੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਸ਼ਣ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ
ਇੱਕ ਪਗੜੀ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਜ਼ਤ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਸਨੂੰ ਪਹਿਨਣ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਹੈ। ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਸਬੰਧ ਸੰਬੰਧਿਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਉਧਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਪਗੜੀ ਉਚਾਲਣਾ (ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਨੁਵਾਦ: ਪੱਗ ਉਛਾਲਣਾ) ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਇੱਜ਼ਤ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਨਾ।
ਅਨੂ ਮਲਹੋਤਰਾ
ਅਨੂ ਮਲਹੋਤਰਾ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Anu Malhotra) ਖਾਸਕਰ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਵਿਭਾਗ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀਵਾਰਾਂ, ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ, ਫਿਲਮਾਂ, ਅਤੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਫਿਲਮਾਂ ਲਿਖੀਆਂ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਸਟ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਫਿਲਮਾਂਕਣ ਅਤੇ ਸਿਨੇਮੈਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਲਈ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ਯੋਗ ਭਾਰਤ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਪਟਾਨੀ, ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦੇ ਕੋਨਯਕ, ਅਤੇ " ਜੋਧਪੁਰ ਦਾ ਮਹਾਰਾਜਾ - ਵਿਰਾਸਤੀ ਜੀਵਨ 'ਤੇ" ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਉਸਦਾ ਨਵੀਨਤਮ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਅਕਤੂਬਰ 2010 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮਨਵਾਦ ਉੱਤੇ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਹੈ "ਹਿਮਾਲਿਆ ਦਾ ਸ਼ਮਨ"।
ਮੁੱਖ ਫਿਲਮਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ
ਅਨੁ ਨੇ ਕਈ ਹੋਰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 'ਟ੍ਰਾਈਬਲ ਵਿਜ਼ਡਮ' ਨਾਮਕ ਡਿਸਕਵਰੀ ਚੈਨਲ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ, ਫਰਾਂਸ 5, ਅਲ ਜਜ਼ੀਰਾ, ਟਵਿਨ ਰੈਂਬਲਰ ਅਤੇ ਤੁੰਗ ਹੋਆ 'ਤੇ ਸਾਲ 2002-2009 ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਲੜੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ, ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਸੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੜੀ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਬਾਰੀਸ ਆਫ਼ ਗੁਜਰਾਤ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੀ ਇਰੂਲਾਸ, ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੀ ਖਾਸੀਸ, ਦਾ ਨਿਕੋਬਾਰੇਜ਼ ਆਫ਼ ਕਾਰ ਨਿਕੋਬਾਰੇ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਬੈਗਾਸ, ਨਾਲ ਹੀ ਅਪਤਾਨੀ ਆਫ਼ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦਾ ਕੋਨਯਕ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 2018 ਵਿਜੈਤਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1972 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ
ਚੰਨਾ ਮੇਰਿਆ
ਚੰੰਨਾ ਮੇਰਿਆ, ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਰੋਮਾਂਨਟਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਪੰਕਜ ਬੱਤਰਾ ਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਮਰਾਠੀ ਫਿਲਮ ‘ਸੈਰਾਟ’ ਤੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਦੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਮਾਜ ਦੇ ਕਾਇਦਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸਬਾ ਇਮਤਿਆਜ਼
ਸਬਾ ਇਮਤਿਆਜ਼ ਕਰਾਚੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੇਖਕ, ਪੱਤਰਕਾਰ, ਸੰਗੀਤ ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦ ਨਿਊਜ਼ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਅਤੇ ਦ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਦ ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼, ਦਿ ਗਾਰਡੀਅਨ, ਅਤੇ ਦ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਸਾਇੰਸ ਮਾਨੀਟਰ ਲਈ ਲਿਖ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਰਾਚੀ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਰਹੇ ਹੋ! ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 2014 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਮਤਿਆਜ਼ ਨੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ 'ਦੇਖ ਮਗਰ ਪਿਆਰ ਸੇ (2015) ਦੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਵੀ ਲਿਖੀ ਸੀ।
ਕਰੀਅਰ
ਇਮਤਿਆਜ਼ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਆਲੋਚਕ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਸੰਗੀਤ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕੋਕ ਸਟੂਡੀਓ ' ਤੇ ਕਈ ਲੇਖ ਲਿਖੇ ਹਨ।
ਕਰਾਚੀ, ਯੂ ਆਰ ਕਿਲਿੰਗ ਮੀ!
ਇਮਤਿਆਜ਼ ਕਾਮੇਡੀ ਕ੍ਰਾਈਮ ਨਾਵਲ ਕਰਾਚੀ, ਯੂ ਆਰ ਕਿਲਿੰਗ ਮੀ ਦੇ ਲੇਖਕ ਹਨ!, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੈਂਡਮ ਹਾਊਸ ਇੰਡੀਆ ਦੁਆਰਾ 1 ਫਰਵਰੀ 2014 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਜਿਆਦਾਤਰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਇੱਕ 28 ਸਾਲਾ ਰਿਪੋਰਟਰ ਆਇਸ਼ਾ ਖਾਨ ਬਾਰੇ ਹੈ, ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਖਤਰਨਾਕ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦੁਰਦਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਚੰਗੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦੇ ਉਸਦੇ ਯਤਨਾਂ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2015 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਬੰਡੈਂਟੀਆ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਨੇ ਨਾਵਲ ਲਈ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ਅਧਿਕਾਰ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਕਰਮ ਮਲਹੋਤਰਾ ਤਿਆਰ ਕਰੇਗਾ। ਇਮਤਿਆਜ਼ ਵੀ ਪਟਕਥਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੇ।
ਫਿਲਮ ਕਰੀਅਰ
ਇਮਤਿਆਜ਼ ਇੱਕ ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ ਵੀ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਦੇਖ ਮਗਰ ਪਿਆਰ ਸੇ ਸੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਅਸਦ ਉਲ ਹੱਕ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੁਮੈਮਾ ਮਲਿਕ ਅਤੇ ਸਿਕੰਦਰ ਰਿਜ਼ਵੀ ਸਨ। ਇਹ ਫਿਲਮ 14 ਅਗਸਤ, 2015 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਆਲੋਚਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਿਸ਼ਰਤ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
2016 ਤੱਕ, ਇਮਤਿਆਜ਼ ਨੇ ਨੂਰ ਦੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ ਕਰਾਚੀ, ਯੂ ਆਰ ਕਿਲਿੰਗ ਮੀ ਦਾ ਇੱਕ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਰੂਪਾਂਤਰ ਹੈ!. ਭੂਸ਼ਣ ਕੁਮਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਅਤੇ ਸੋਨਾਕਸ਼ੀ ਸਿਨਹਾ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ, ਫਿਲਮ ਅਪ੍ਰੈਲ 2017 ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਲਈ ਸੈੱਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1985 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਡਾ. ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਦਕਰ (ਫ਼ਿਲਮ)
'ਡਾ. ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਡਕਰ' ਜੱਬਾਰ ਪਟੇਲ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ 2000 ਵਿੱਚ ਰੀਲਿਜ਼ ਹੋਈ ਭਾਰਤੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ- ਹਿੰਦੀ ਦੋ-ਭਾਸ਼ੀ ਫ਼ੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਾਮੂਟੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਬੀ.ਆਰ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਲਿਤ ਅਤੇ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਵਰਗਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਡਰਾਫਟ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨੂੰ ਰੂਪ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
''ਡਾ. ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੇ 1999 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ, ਸਰਵੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰ (ਮਾਮੂਟੀ) ਅਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਕਲਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ (ਨਿਤਿਨ ਚੰਦਰਕਾਂਤ ਦੇਸਾਈ) ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤੇ । ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ 15 ਅਗਸਤ, 2016 ਨੂੰ 70ਵੇਂ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਿਵਸ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤੀ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਆਫ਼ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲਜ਼ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਿਵਸ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ'' ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹ ਰਹੇ ਭੀਮ ਰਾਓ ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੂੰ ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹੋਮ ਰੂਲ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਪਰ ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇੱਥੇ ਬੜੌਦਾ ਰਾਜ ਦੇ ਆਪਣੇ ਮਹਾਰਾਣੀ ਸਯਾਜੀਰਾਓ ਗਾਇਕਵਾੜ III ਦੀ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ 'ਤੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਅੰਬੇਡਕਰ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਪਲੇਟਾਂ ਧੋਣ ਅਤੇ ਸਫਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਪਾਰਟ-ਟਾਈਮ ਨੌਕਰੀ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪਲਾਟ / ਕਹਾਣੀ
ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹ ਰਹੇ ਭੀਮ ਰਾਓ ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੂੰ ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹੋਮ ਰੂਲ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਪਰ ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇੱਥੇ ਬੜੌਦਾ ਰਾਜ ਦੇ ਆਪਣੇ ਮਹਾਰਾਣੀ ਸਯਾਜੀਰਾਓ ਗਾਇਕਵਾੜ III ਦੀ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ 'ਤੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਅੰਬੇਡਕਰ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਪਲੇਟਾਂ ਧੋਣ ਅਤੇ ਸਫਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਪਾਰਟ-ਟਾਈਮ ਨੌਕਰੀ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜੂਨ 1915 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਐਮ.ਏ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ, ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਇਤਿਹਾਸ, ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮਾਨਵ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਥੀਸਿਸ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਵਣਜ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਅੰਬੇਡਕਰ ਜੌਹਨ ਡਿਵੀ ਅਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸਨ। 1916 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਦੂਜਾ ਥੀਸਿਸ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਡਿਵੀਡੈਂਡ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ - ਇੱਕ ਹੋਰ ਐਮਏ ਲਈ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਾਤਮਕ ਅਧਿਐਨ ਅਕਤੂਬਰ 1916 ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗ੍ਰੇਜ਼ ਇਨ ਵਿਖੇ ਬਾਰ ਕੋਰਸ (ਵਕਾਲਤ) ਲਈ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਲੰਡਨ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਡਾਕਟੋਰਲ ਥੀਸਿਸ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 1917 ਬੜੌਦਾ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਦੀ ਮਿਆਦ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਜੂਨ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਅਧੂਰਾ ਰੱਖ ਕੇ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਗਏ; ਪਰ ਫ਼ੇਰ ਵੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਨੂੰ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕੀਮਤੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਇੱਕ ਸਟੀਮਰ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਭੇਜਿਆ - ਪਰ ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਪਣਡੁੱਬੀ ਦੁਆਰਾ ਇਸਨੂੰ ਤਾਰਪੀਡੋ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਡੁੱਬ ਗਿਆ | ਫੇਰ ਅੰਬੇਡਕਰ, ਅਕਾਊਂਟੈਂਟ ਜਨਰਲ ਦੇ ਦਫਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਬੇਸ਼ਨਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਬੜੌਦਾ ਰਾਜ ਚਲੇ ਗਏ। ਨੌਜਵਾਨ ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਲਈ 11.50 ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੌਂਡ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਮਝੌਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 10 ਸਾਲ ਬੜੌਦਾ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬੜੌਦਾ ਪਹੁੰਚਣ 'ਤੇ, ਉਸਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਹਿੰਦੂ ਹੋਟਲ ਉਸਦੀ ਨੀਵੀਂ ਜਾਤ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਠਹਿਰਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗਾ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਪਾਰਸੀ ਸਰਾਵਾਂ ਲੱਭ ਲਈ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਗੈਰ-ਪਾਰਸੀਆਂ ਨੂੰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਅਤੇ ਪਾਰਸੀ ਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ ਨੇ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਪਾਰਸੀ ਵਜੋਂ ਰੱਖਿਆ, ਅਤੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਨਵੇਂ ਸੀਨੀਅਰ ਅਫਸਰ (ਪ੍ਰੋਬੇਸ਼ਨਰੀ ਅਫਸਰ) ਵਜੋਂ ਨਵੇਂ ਦਫਤਰ ਵਿਚ ਅਛੂਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦਫਤਰ ਦਾ ਚਪੜਾਸੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਫਾਈਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੇਜ਼ 'ਤੇ ਫਾਈਲਾਂ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ | ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੂੰ ਪਿਆਸ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਾਣੀ ਦਾ ਗਲਾਸ ਮੰਗਦੇ ਨੇ, ਤਾਂ ਚਪੜਾਸੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਹੈਂ| ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਦ ਅਮ੍ਬੇਡਕਰ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਲਈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਦੇ ਲੋਕ ਇਸ ਤੇ ਬਹੁਤ ਅਸਹਿਜ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਬੇਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਉਸ ਘੜੇ ਵਿੱਚੋਂ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦੂਸ਼ਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਾਣੀ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਗੰਦਾ ਅਤੇ ਅਛੂਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਬੜੌਦਾ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਠਹਿਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੇ ਪਾਰਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪਾਰਸੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਠਹਿਰਨ ਦੇ ਗਿਆਰ੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਏ ਪਾਰਸੀ ਬੰਦਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ, ਲਾਠੀਆਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਉਸਨੂੰ ਸਰਾਏ ਤੋਂ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸੇ ਦਿਨ ਸਰਾਏ ਛੱਡਣੀ ਪਈ, ਅਤੇ ਠਹਿਰਨ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਬੜੌਦਾ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਕੰਮ ਲੱਭਣ ਲਈ ਬੰਬਈ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ, ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੇ ਸਿਡਨਹੈਮ ਕਾਲਜ ਆਫ ਕਾਮਰਸ ਐਂਡ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਸਿਆਸੀ ਅਰਥ-ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿੱਤੀ। ਨੌਕਰੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਉਸਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਅਛੂਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਸਿਖਾਏਗਾ, ਪਰ ਕੀ ਉਹ ਆਪ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ? ਸਟਾਫ ਰੂਮ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਅੰਬੇਡਕਰ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੇ ਘੜੇ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤ੍ਰਿਵੇਦੀ ਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਨੂੰ ਇਹ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੋਲਾਪੁਰ ਦੇ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਾਹੂ ਮਹਾਰਾਜ ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੂੰ ਸੰਪਰਕ ਕਰਦੇ ਨੇ ਅਤੇ ਫੇਰ ਅੰਬੇਡਕਰ ਸਾਲ 1920 ਵਿੱਚ ਮੂਕਨਾਇਕ ਨਾਮਕ ਅਖਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਨੇ। ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੇ ਕੋਲਹਾਪੁਰ ਦੇ ਮਾਨਗਾਂਵ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਨਫਰੰਸ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਾਹੂ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ। ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਇੱਕ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਨਾੜੀ ਵਿੱਚ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ "ਤੁਹਾਨੂੰ ਅੰਬੇਡਕਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਮੁਕਤੀਦਾਤਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਬੇੜੀਆਂ ਤੋੜ ਦੇਵੇਗਾ"।
ਉਤਪਾਦਨ
ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫੰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸੀ। ਇਹ 8.95 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
Rediff.com ਦੇ ਪ੍ਰਿਤਿਸ਼ ਨੰਦੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਜੱਬਾਰ ਪਟੇਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਖੋਜ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂਕਣ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਲੱਗੇ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਰਿਚਰਡ ਐਟਨਬਰੋ ਦੀ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਪੈਮਾਨੇ 'ਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ। ਪਟੇਲ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ, ਉਸ ਖੋਜ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰੋਬਰਟ ਡੀ ਨੀਰੋ ਨੂੰ ਵੀ ਲੱਭਿਆ ਜੋ ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਬਹੁਤ ਉਤਸੁਕ ਸੀ ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅਮਰੀਕੀ ਲਹਿਜ਼ਾ ਛੱਡਣਾ ਪੈਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਣਾ ਪਵੇਗਾ ਹੈ - ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਛੋਟਾ ਤੇ ਤੀਖਾ ਇੰਡੋ-ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲਹਿਜ਼ੇ" ਵਿੱਚ। ਮਾਮੂਟੀ ਨੂੰ ਮੌਕਾ ਮਿਲ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਪਟੇਲ ਨੇ ਇੱਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ 'ਤੇ ਉਸਦੀ ਤਸਵੀਰ ਦੇਖੀ ਅਤੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਅੰਬੇਡਕਰ ਨਾਲ ਕੁਝ ਸਮਾਨਤਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਪਟੇਲ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮਾਮੂਟੀ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕਾਸਟ ਕਰਨ ਲਈ ਰੋਧਕ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਉਸਦੀ ਮੁੱਛਾਂ ਨੂੰ ਕਟਵਾਉਣਾ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੀ ਕੋਈ ਫੁਟੇਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਕਲਪਨਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਡਾਕਟਰ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੂੰ 1998 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ 2000 ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅਵਾਰਡ
ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ 1999 ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਅਵਾਰਡ (ਭਾਰਤ) ਜਿੱਤਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਦਾਦਰਾ ਅਤੇ ਨਗਰ ਹਵੇਲੀ ਅਤੇ ਦਮਨ ਅਤੇ ਦੀਉ
ਦਾਦਰਾ ਅਤੇ ਨਗਰ ਹਵੇਲੀ ਅਤੇ ਦਮਨ ਅਤੇ ਦੀਉ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਗਠਨ ਦਾਦਰਾ ਅਤੇ ਨਗਰ ਹਵੇਲੀ ਅਤੇ ਦਮਨ ਅਤੇ ਦੀਉ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਲੇਵੇਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਰਲੇਵੇਂ ਲਈ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਜੁਲਾਈ 2019 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਦਸੰਬਰ 2019 ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 26 ਜਨਵਰੀ 2020 ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਚਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੂਗੋਲਿਕ ਹਸਤੀਆਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ: ਦਾਦਰਾ, ਨਗਰ ਹਵੇਲੀ, ਦਮਨ, ਅਤੇ ਦੀਉ ਟਾਪੂ। ਇਹ ਚਾਰੇ ਖੇਤਰ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਗੋਆ ਅਤੇ ਦਮਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ ਜਿਸਦੀ ਸਾਬਕਾ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪੰਜੀਮ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਹ ਗੋਆ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਆ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ 1987 ਤੱਕ ਗੋਆ, ਦਮਨ ਅਤੇ ਦੀਵ ਵਜੋਂ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਿਤ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਗੋਆ ਨੂੰ ਕੋਂਕਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅੰਦੋਲਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਮਨ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਲਵਾਸਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਯਸ਼ਵੰਤ ਅੰਬੇਡਕਰ
ਯਸ਼ਵੰਤ ਭੀਮ ਰਾਓ ਅੰਬੇਡਕਰ (12 ਦਸੰਬਰ 1912 - 17 ਸਤੰਬਰ 1977), ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਈਆ ਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਡਕਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜਿਕ-ਧਾਰਮਿਕ ਕਾਰਕੁਨ, ਅਖਬਾਰ ਸੰਪਾਦਕ, ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਅਤੇ ਅੰਬੇਡਕਰਵਾਦੀ ਬੋਧੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ। ਉਹ ਰਮਾਬਾਈ ਅੰਬੇਡਕਰ ਅਤੇ ਬੀ.ਆਰ. ਅੰਬੇਡਕਰ, ਭਾਰਤੀ ਬਹੁਮੰਤਵੀ, ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਇਕਲੌਤਾ ਬਚਿਆ ਬੱਚਾ ਸੀ। ਯਸ਼ਵੰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਬਰਾਬਰੀ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਉਸਨੇ ਅੰਬੇਡਕਰਾਈ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਇੱਕਜੁੱਟ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦਲਿਤ ਬੋਧੀ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਬੀ.ਆਰ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1956 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਬੋਧੀ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। 1968 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਬੋਧੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਮੀਰਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਬੋਧੀ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੀ। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਯਸ਼ਵੰਤ ਅੰਬੇਡਕਰ ਸਮੇਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਬੱਚੇ ਸਨ। right|thumb|300x300px| [[ਭੀਮਰਾਓ ਅੰਬੇਡਕਰ|ਡਾ: ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਡਕਰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਯਸ਼ਵੰਤ (ਖੱਬੇ) ਅਤੇ ਭਤੀਜੇ ਮੁਕੰਦ (ਸੱਜੇ) ਨਾਲ।]]
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਲਿਤ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਬੇਦਕਰਵਾਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1977 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1912 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations
ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ
ਪੁਸਤਕ-ਸੂਚੀ
<div class="cx-template-editor-title" title="This template formats a citation to a book using the provided bibliographic information (such as author and title) as well as various formatting options.">Cite book  URL <span data-key="url" title="The URL of the online location where the text of the publication can be found. Requires schemes of the type &quot;http://...&quot; or maybe even the  protocol relative scheme &quot;//...&quot;" class="cx-template-editor-param-desc">  <div class="cx-template-editor-param-value" data-key="url" id="CITEREFMcDaniel2004-url-" style="position: relative;">https://books.google.com/books?id=caeJpIj9SdkC&pg=PA90    Title <span data-key="title" title="The title of the book; displays in italics" class="cx-template-editor-param-desc">  <div class="cx-template-editor-param-value" data-key="title" id="CITEREFMcDaniel2004-title-" style="position: relative;">Offering Flowers, Feeding Skulls: Popular Goddess Worship in West Bengal: Popular Goddess Worship in West Bengal    Last name <span data-key="last" title="The surname of the author; don't wikilink, use 'authorlink'; can suffix with a numeral to add additional authors" class="cx-template-editor-param-desc">  <div class="cx-template-editor-param-value" data-key="last" id="CITEREFMcDaniel2004-last-" style="position: relative;">McDaniel    First name <span data-key="first" title="Given or first name, middle names, or initials of the author; don't wikilink, use 'authorlink'; can suffix with a numeral to add additional authors" class="cx-template-editor-param-desc">  <div class="cx-template-editor-param-value" data-key="first" id="CITEREFMcDaniel2004-first-" style="position: relative;">June    Publisher <span data-key="publisher" title="Name of the publisher; displays after title" class="cx-template-editor-param-desc">  <div class="cx-template-editor-param-value" data-key="publisher" id="CITEREFMcDaniel2004-publisher-" style="position: relative;">Oxford University Press    Year of publication <span data-key="year" title="Year of the source being referenced; use 'date' instead, if month and day are also known" class="cx-template-editor-param-desc">  <div class="cx-template-editor-param-value" data-key="year" id="CITEREFMcDaniel2004-year-" style="position: relative;">2004    ISBN <span data-key="isbn" title="International Standard Book Number; use the 13-digit ISBN where possible" class="cx-template-editor-param-desc">  <div class="cx-template-editor-param-value" data-key="isbn" id="CITEREFMcDaniel2004-isbn-" style="position: relative;">978-0-19-534713-5    Ref <span data-key="ref" title="An anchor identifier; can be made the target of wikilinks to full references; special value 'harv' generates an anchor suitable for the harv and sfn templates" class="cx-template-editor-param-desc">  <div class="cx-template-editor-param-value" data-key="ref" id="CITEREFMcDaniel2004-ref-" style="position: relative;">harv
<div class="cx-template-editor-title" title="This template formats a citation to a book using the provided bibliographic information (such as author and title) as well as various formatting options.">Cite book  Title <span data-key="title" title="The title of the book; displays in italics" class="cx-template-editor-param-desc">  <div class="cx-template-editor-param-value" data-key="title" id="CITEREFBrown1990-title-" style="position: relative;">The Triumph of the Goddess    Last name <span data-key="last" title="The surname of the author; don't wikilink, use 'authorlink'; can suffix with a numeral to add additional authors" class="cx-template-editor-param-desc">  <div class="cx-template-editor-param-value" data-key="last" id="CITEREFBrown1990-last-" style="position: relative;">Brown    First name <span data-key="first" title="Given or first name, middle names, or initials of the author; don't wikilink, use 'authorlink'; can suffix with a numeral to add additional authors" class="cx-template-editor-param-desc">  <div class="cx-template-editor-param-value" data-key="first" id="CITEREFBrown1990-first-" style="position: relative;">C Mackenzie    Publisher <span data-key="publisher" title="Name of the publisher; displays after title" class="cx-template-editor-param-desc">  <div class="cx-template-editor-param-value" data-key="publisher" id="CITEREFBrown1990-publisher-" style="position: relative;">SUNY Press    Year of publication <span data-key="year" title="Year of the source being referenced; use 'date' instead, if month and day are also known" class="cx-template-editor-param-desc">  <div class="cx-template-editor-param-value" data-key="year" id="CITEREFBrown1990-year-" style="position: relative;">1990    ISBN <span data-key="isbn" title="International Standard Book Number; use the 13-digit ISBN where possible" class="cx-template-editor-param-desc">  <div class="cx-template-editor-param-value" data-key="isbn" id="CITEREFBrown1990-isbn-" style="position: relative;">978-0791403648    Ref <span data-key="ref" title="An anchor identifier; can be made the target of wikilinks to full references; special value 'harv' generates an anchor suitable for the harv and sfn templates" class="cx-template-editor-param-desc">  <div class="cx-template-editor-param-value" data-key="ref" id="CITEREFBrown1990-ref-" style="position: relative;">harv
<div class="cx-template-editor-title" title="This template formats a citation to a book using the provided bibliographic information (such as author and title) as well as various formatting options.">Cite book  URL <span data-key="url" title="The URL of the online location where the text of the publication can be found. Requires schemes of the type &quot;http://...&quot; or maybe even the  protocol relative scheme &quot;//...&quot;" class="cx-template-editor-param-desc">  <div class="cx-template-editor-param-value" data-key="url" id="CITEREFBrown1998-url-" style="position: relative;">https://books.google.com/books?id=28CIEnZCcqMC&pg=PA77    Title <span data-key="title" title="The title of the book; displays in italics" class="cx-template-editor-param-desc">  <div class="cx-template-editor-param-value" data-key="title" id="CITEREFBrown1998-title-" style="position: relative;">The Devi Gita: The Song of the Goddess: A Translation, Annotation, and Commentary    Last name <span data-key="last" title="The surname of the author; don't wikilink, use 'authorlink'; can suffix with a numeral to add additional authors" class="cx-template-editor-param-desc">  <div class="cx-template-editor-param-value" data-key="last" id="CITEREFBrown1998-last-" style="position: relative;">Brown    First name <span data-key="first" title="Given or first name, middle names, or initials of the author; don't wikilink, use 'authorlink'; can suffix with a numeral to add additional authors" class="cx-template-editor-param-desc">  <div class="cx-template-editor-param-value" data-key="first" id="CITEREFBrown1998-first-" style="position: relative;">C Mackenzie    Publisher <span data-key="publisher" title="Name of the publisher; displays after title" class="cx-template-editor-param-desc">  <div class="cx-template-editor-param-value" data-key="publisher" id="CITEREFBrown1998-publisher-" style="position: relative;">SUNY Press    Year of publication <span data-key="year" title="Year of the source being referenced; use 'date' instead, if month and day are also known" class="cx-template-editor-param-desc">  <div class="cx-template-editor-param-value" data-key="year" id="CITEREFBrown1998-year-" style="position: relative;">1998    ISBN <span data-key="isbn" title="International Standard Book Number; use the 13-digit ISBN where possible" class="cx-template-editor-param-desc">  <div class="cx-template-editor-param-value" data-key="isbn" id="CITEREFBrown1998-isbn-" style="position: relative;">978-0791439395    Ref <span data-key="ref" title="An anchor identifier; can be made the target of wikilinks to full references; special value 'harv' generates an anchor suitable for the harv and sfn templates" class="cx-template-editor-param-desc">  <div class="cx-template-editor-param-value" data-key="ref" id="CITEREFBrown1998-ref-" style="position: relative;">harv
<div class="cx-template-editor-title" title="This template formats a citation to a book using the provided bibliographic information (such as author and title) as well as various formatting options.">Cite book  URL <span data-key="url" title="The URL of the online location where the text of the publication can be found. Requires schemes of the type &quot;http://...&quot; or maybe even the  protocol relative scheme &quot;//...&quot;" class="cx-template-editor-param-desc">  <div class="cx-template-editor-param-value" data-key="url" id="CITEREFCoburn1991-url-" style="position: relative;">https://books.google.com/books?id=FHP23b4Gd-0C&pg=PA217    Title <span data-key="title" title="The title of the book; displays in italics" class="cx-template-editor-param-desc">  <div class="cx-template-editor-param-value" data-key="title" id="CITEREFCoburn1991-title-" style="position: relative;">Encountering the Goddess: A Translation of the Devi-Mahatmya and a Study of Its Interpretation    Last name <span data-key="last" title="The surname of the author; don't wikilink, use 'authorlink'; can suffix with a numeral to add additional authors" class="cx-template-editor-param-desc">  <div class="cx-template-editor-param-value" data-key="last" id="CITEREFCoburn1991-last-" style="position: relative;">Coburn    First name <span data-key="first" title="Given or first name, middle names, or initials of the author; don't wikilink, use 'authorlink'; can suffix with a numeral to add additional authors" class="cx-template-editor-param-desc">  <div class="cx-template-editor-param-value" data-key="first" id="CITEREFCoburn1991-first-" style="position: relative;">Thomas B.    Publisher <span data-key="publisher" title="Name of the publisher; displays after title" class="cx-template-editor-param-desc">  <div class="cx-template-editor-param-value" data-key="publisher" id="CITEREFCoburn1991-publisher-" style="position: relative;">SUNY Press    Year of publication <span data-key="year" title="Year of the source being referenced; use 'date' instead, if month and day are also known" class="cx-template-editor-param-desc">  <div class="cx-template-editor-param-value" data-key="year" id="CITEREFCoburn1991-year-" style="position: relative;">1991    ISBN <span data-key="isbn" title="International Standard Book Number; use the 13-digit ISBN where possible" class="cx-template-editor-param-desc">  <div class="cx-template-editor-param-value" data-key="isbn" id="CITEREFCoburn1991-isbn-" style="position: relative;">978-0-7914-0445-4    Ref <span data-key="ref" title="An anchor identifier; can be made the target of wikilinks to full references; special value 'harv' generates an anchor suitable for the harv and sfn templates" class="cx-template-editor-param-desc">  <div class="cx-template-editor-param-value" data-key="ref" id="CITEREFCoburn1991-ref-" style="position: relative;">harv
ਬੇਹਾਲੀ ਰਾਖਵਾਂ ਜੰਗਲ
ਇਹ ਜੰਗਲ ਵੱਡੇ ਸੋਨਿਤਪੁਰ ਹਾਥੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ 1917 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਖਵੇਂ ਜੰਗਲ ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਦੋ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਨਾਮਰੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਕਾਜ਼ੀਰੰਗਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਜਿਸ ਦਾ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰ 140ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਇਹਨਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਈ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਸ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗਲਿਆਰੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
4 ਮਈ 2022 ਨੂੰ, ਅਸਾਮ ਗਜ਼ਟ ਵਿੱਚ, ਅਸਾਮ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਨੇ ਬੇਹਾਲੀ ਰਾਖਵੇਂ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ।
ਇਸਨੂੰ 1994 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੰਛੀ ਖੇਤਰ ਅਤੇ 2004 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਖੇਤਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।
93°11′30.58″E ਅਤੇ 93°23′21.09″E ਲੰਬਕਾਰ ਅਤੇ 26°52′20.08″ N ਅਤੇ 26°57′33.17″N ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ, ਇਹ ਖੇਤਰ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਬੁਰੋਈ ਨਦੀ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਬੋਰਗਾਂਗ ਨਦੀ ਦੁਆਰਾ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਾਪਮ ਰਿਜ਼ਰਵ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮਨੁੱਖੀ ਬਸਤੀਆਂ, ਚਾਹ ਦੇ ਬਾਗ ਅਤੇ ਝੋਨੇ ਦੇ ਖੇਤ ਹਨ। 90 ਮੀਟਰ ਤੋਂ 110 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕਈ ਉੱਚੀਆਂ ਅਤੇ ਨੀਵੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਤਾਪਮਾਨ 13 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ °C ਤੋਂ 37 ਤੱਕ °C ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਔਸਤ ਸਾਲਾਨਾ ਵਰਖਾ ਲਗਭਗ 1800ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਹੈ।
ਬਨਸਪਤੀ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dc/Behali_RF.jpg/220px-Behali_RF.jpg|right|thumb| ਬੇਹਾਲੀ ਰਾਖਵੇਂ ਜੰਗਲ ਦੇ ਅਰਧ-ਸਦਾਬਹਾਰ ਪੈਚ ਜੰਗਲ ਦੀ ਬਨਸਪਤੀ ਦੀ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਕੁੱਲ 308 ਦੇਸੀ ਫੁੱਲਦਾਰ ਬੂਟਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਦੀਪਾਂਕਰ ਬੋਰਾਹ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਜੰਗਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਟੈਕਸਾ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨ ਲਈ ਨਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਕਲੋਰੋਫਾਈਟਮ ਅਸਾਮਿਕਮ ਅਤੇ ਪੇਲੀਓਸੈਂਥਸ ਮੈਕਰੋਫਾਈਲਾ ਵਰ ਅਸਮੇਂਸਿਸ ਇਸ ਜੰਗਲ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਹਨ ਅਤੇ ਅਰਿਸਟੋਲੋਚੀਆ ਅਸਾਮਿਕਾ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸਥਾਨਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਸਥਾਨਕ ਹਨ। ਟੂਪਿਸਟ੍ਰਾ ਸਟੋਲਿਕਜ਼ਕਾਨਾ ਇੱਕ ਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਮੁੜ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ, ਗੈਲੇਓਲਾ ਨੂਡੀਫੋਲੀਆ ਅਤੇ ਪਾਂਡਾਨਸ ਅਨਗੁਇਫਰ ਅਸਾਮ ਦੇ ਬਨਸਪਤੀ ਲਈ ਨਵੇਂ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਸਿਟਰਸ ਇੰਡੀਕਾ ਆਸਾਮ ਤੋਂ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਜੋ ਕਿ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੀ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਅਖੰਡਤਾ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਵਿਲੱਖਣ ਕੁਦਰਤੀ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ। ਇਹ ਬੇਮਿਸਾਲ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਖੋਜਾਂ, ਮੁੜ ਖੋਜਾਂ ਅਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵੀ ਇਸ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅਮੀਰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਣਜਾਣ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲਈ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਦੀ ਘਾਟ ਦੀ ਲੋੜ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Galeola_nudifolia_2.jpg/220px-Galeola_nudifolia_2.jpg|thumb| ਗੈਲੇਓਲਾ ਨੂਡੀਫੋਲੀਆ , ਅਸਾਮ ਦੇ ਬਨਸਪਤੀ ਲਈ ਨਵਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਆਰਕਿਡ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰੀ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸੈਰਗਾਹ
ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਟੌਪੌਲੌਜੀ
ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਟੌਪੌਲੌਜੀ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਦੀ ਟੌਪੌਲੌਜੀਕਲ ਬਣਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਸੰਗ ਹੈ। ਇਹ ਭੌਤਿਕੀ ਥਿਊਰੀ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚਾਰ ਅਯਾਮੀ ਲੌਰੰਟਜ਼ੀਅਨ ਮੈਨੀਫੋਲਡ (ਇੱਕ ਸਪੇਸਟਾਈਮ) ਦੇ ਕਰਵੇਚਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਡਲਬੱਧ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟੌਪੌਲੌਜੀ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਸਥਾਨਿਕ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਦੇ ਗਲੋਬਲ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਟੌਪੌਲੌਜੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਭੌਤਿਕੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
ਟੌਪੌਲੌਜੀ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ
ਕਿਸੇ ਸਪੇਸਟਾਈਮ M ਵਾਸਤੇ ਟੌਪੌਲੌਜੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਮੁੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ।
ਮੈਨੀਫੋਲਡ ਟੌਪੌਲੌਜੀ
ਜਿਵੇਂ ਹਰੇਕ ਮੈਨੀਫੋਲਡ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਓਵੇਂ ਹੀ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਮੈਨੀਫੋਲਡ ਟੌਪੌਲੌਜੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਓਪਨ ਸੈੱਟ ਵਿੱਚ ਓਪਨ ਸੈੱਟਾਂ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਹਨ।
ਪਾਥ ਜਾਂ ਜ਼ੀਮਾਨ ਟੌਪੌਲੌਜੀ
ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ: ਟੌਪੌਲੌਜੀ \rho ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਬਸੈੱਟ E \subset M ਓਪਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਹਰੇਕ ਟਾਈਮਲਾਈਕ ਕਰਵ c ਵਾਸਤੇ ਮੈਨੀਫੋਲਡ ਟੌਪੌਲੌਜੀ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਸੈੱਟ O ਇੰਜ ਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਫਾਈਨ ਟੌਪੌਲੌਜੀ ਹੈ ਜੋ ਓਹੀ ਟੌਪੌਲੌਜੀ ਇੰਡੀਊਸ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਟਾਈਮਲਾਈਕ ਵਕਰਾਂ ਉੱਤੇ M ਇੰਡਿਊਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ੇਸਤਾਵਾਂ
ਮੈਨੀਫੋਲਡ ਟੌਪੌਲੌਜੀ ਨਾਲੋਂ ਸਖਤ ਤੌਰ ਤੇ ਫਾਈਨਰ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਹਾਓਜ਼ਡ੍ਰੋੱਫ, ਨਿਖੇੜਨਯੋਗ ਹੈ ਪਰ ਸਥਾਨਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਖੇਪ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਟੌਪੌਲੌਜੀ ਲਈ ਇੱਕ ਬੇਸ ਕਿਸੇ ਬਿੰਦੂ p \in M ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਉੱਭਰੇ ਹੋਏ ਨੌਰਮਲ ਨੇਬਰ U \subset M ਵਾਸਤੇ ਦੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸੈੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
(I^\pm ਕ੍ਰੋਨੋਲੌਜੀਕਲ ਭੂਤਕਾਲ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ)
ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡ੍ਰੋਵ ਟੌਪੌਲੌਜੀ
ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਉੱਤੇ ਅਲੈਗਜ਼ੇਂਡ੍ਰੋਵ ਟੌਪੌਲੌਜੀ, ਕੋਰਸੈਸਟ (ਮੋਟੇ ਤੌਰ ਤੇ) ਟੌਪੌਲੌਜੀ ਹੈ, ਕਿ I^+(E) ਅਤੇ I^-(E) ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਸਬਸੈੱਟਾਂ E \subset M ਵਾਸਤੇ ਓਪਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਇੱਥੇ ਟੌਪੌਲੌਜੀ ਵਾਸਤੇ ਓਪਨ ਸੈੱਟਾਂ ਦੇ ਬੇਸ ਕੁੱਝ ਬਿੰਦੂਆਂ \,x,y \in M ਲਈ ਦੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸੈੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਟੌਪੌਲੌਜੀ ਮੈਨੀਫੋਲਡ ਨਾਲ ਸਿਰਫ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਤਾਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਜੇਕਰ ਮੈਨੀਫੋਲਡ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੌਰ ਤੇ ਕਾਰਣਾਤਮਿਕ ਹੋਵੇ ਪਰ ਇਹ ਸਰਵਸਧਾਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਕੋਰਸੇਰ (ਰਫ) ਹੋਵੇ।
ਨੋਟ ਕਰੋ ਕਿ, ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ, ਕਿਸੇ ਅੰਸ਼ਿਕ ਘਾਤ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡ੍ਰੋਵ ਟੌਪੌਲੌਜੀ ਆਮਤੌਰ ਤੇ ਅਜਿਹੀ ਕੋਰਸੈਸਟ (ਰਫ) ਟੌਪੌਲੌਜੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਉੱਪਰਲੇ ਸੈੱਟਾਂ I^+(E) ਦਾ ਹੀ ਓਪਨ ਹੋਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਟੌਪੌਲੌਜੀ ਪਾਵੇਲ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡ੍ਰੋਵ ਨੇ ਖੋਜੀ ਸੀ। ਅੱਜਕੱਲ, ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਉੱਤੇ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡ੍ਰੋਵ ਟੌਪੌਲੌਜੀ ਵਾਸਤੇ ਸਹੀ ਸ਼ਬਦ ਇੰਟ੍ਰਵਲ ਟੌਪੌਲੌਜੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਕ੍ਰੋਨਹੀਮਰ ਅਤੇ ਪੈਨਰੋਜ਼ ਨੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਨਾਮਕਰਨ ਅੰਦਰਲਾ ਫਰਕ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅੰਦਰ ਸ਼ਬਦ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡ੍ਰੋਵ ਟੌਪੌਲੌਜੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ
ਪੌਂਡ
ਪੌਂਡ ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਕਰੰਸੀ ਜਾਂ ਮੁੰਦਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੁੰਦਰਾ ਦਾ ਚਿੱਨ੍ਹ £ ਹੈ। ਬਰਤਾਨੀਆ 'ਚ ਭਾਰ ਦੀ ਇਕਾਈ ਪੌਂਡ ਹੈ। ਜਿਸ ਤੋਂ ਸ਼ਰੂਆਤ ਬਰਤਾਨੀਆ ਚ' ਹੋਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੀਆਂ ਮੁਦਰਾਵਾਂ
ਨਰੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਾਦ
ਨਰੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਾਦ (1927-1969) (ਉਰਦੂ: نریش کمار شاد) (ਹਿੰਦੀ: नरेश कुमार शाद) ਸੀ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਉਰਦੂ ਗ਼ਜ਼ਲ, ਕਤਾਅ ਅਤੇ ਰੁਬਾਈ ਲੇਖਕ ਸੀ।
ਜੀਵਨੀ
ਨਰੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਾਦ ਦਾ ਜਨਮ ਅਹਿਆਪੁਰ, ਉੜਮੜ ਟਾਂਡਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਵਿੱਚ 11 ਦਸੰਬਰ 1927 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੌਹਰੀਆ ਰਾਮ ਦਰਦ ਨਕੋਦਰੀ ਇੱਕ ਉਘੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਰਦੂ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਕਵੀ ਲੇਖਕ ਸਨ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਨਗਰ ਨਕੋਦਰ ਵਾਸੀ ਇੱਕ ਭੱਲਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਰਵਾਨਗੀ ਨਾਲ ਵਰਤਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਵਿਰਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲੋਂ ਹੀ ਮਿਲ ਗਈ ਸੀ। ਨਰੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਾਦ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਗੌਰਮਿੰਟ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਚੂਨੀਆਂ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਵਰਸ਼ਾ ਸ਼ਾਦ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੇਟਾ, ਰਾਕੇਸ਼ ਸ਼ਾਦ ਸੀ। ਕਾਰਤਿਕ ਅਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਸ਼ਾਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੋਤਰੇ ਹਨ। ਨਰੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲ ਗਈ ਅਤੇ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਵਿਖੇ ਨਿਯੁਕਤ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਜਲੰਧਰ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਸਿਰਫ 22 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ 'ਦਸਤਕ' ਨਾਮ ਦੀ ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਨੇ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਅਗਸਤ 1950 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਸ਼ਾਦ ਨਕੋਦਰੀ ਦੇ ਕਲਮੀ-ਨਾਮ ਹੇਠ ਲਿਖਦਾ ਸੀ, ਨਕੋਦਰ ਉਸਦਾ ਜੱਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ 1966 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਵਿਜਦਾਨ ਨਾਮ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰਹਿ ਨਗਰ ਨੂੰ ਕਲਮੀ-ਨਾਮ ਵਿੱਚ ਨਾ ਵਰਤਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਦ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਦਸਤਕ ਨਾਮ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੇ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਦ ਇਸਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਦੋਂ ਤੱਕ, ਉਸਦਾ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਕੀਬ ਸਾਹਿਰ ਲੁਧਿਆਣਵੀ ਸੀ।
ਸਾਹਿਤਕ ਕੈਰੀਅਰ
ਨਰੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਾਦ ਲਭੂ ਰਾਮ ਜੋਸ਼ ਮਲਸਿਆਣੀ (1883-1796) ਦਾ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਸੀ ਜੋ ਅੱਗੋਂ ਨਵਾਬ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦਾਗ ਦੇਹਲਵੀ ਦਾ ਚੇਲਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਲਿੱਖੀਆਂ ਜੋ ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਕਮਾਲ ਕਤਾਅ ਅਤੇ ਅਤੇ ਰੁਬਾਈ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਕਾਸ਼ੇਨ ਅਤੇ ਕਲਾਮ ਏ ਮੁਨਤਖਬ ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਲ 1970 ਵਿੱਚ ਨਰੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਾਦ ਯਾਦਗਾਰੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਸ਼ਾਦ ਨਮਾਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖ ਸਨ ਜੋ ਉਸਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਸ਼ਾਦ ਕੀ ਸ਼ਾਯਰੀ ਸ਼ਾਦ ਅਤੇ ਅਖਤਰ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਅਤੇ ਅਦਾਬੀ ਲਤੀਫ਼ੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1969 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1927 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਰਦੂ ਕਵੀ
ਸਕੂਲ
ਸਕੂਲ ਜਿਸ ਦੇ ਵਿਦਿਆਲਿਆ, ਮਦਰੱਸਾ, ਧਰਮਸਾਲਾ, ਗੁਰੂਕੁਲ ਆਦਿ ਨਾਂ ਹਨ ਜਿਥੇ ਸਿੱਖਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਣਾ, ਪੜ੍ਹਨਾ, ਵਿਚਾਰਨਾ, ਕਿਤਾ ਮੁੱਖੀ ਹੋਣਾ, ਬੋਲਣਾ, ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਨਾ ਆਦਿ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਸਕੂਲ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ (ਜਾਂ "ਬੱਚਿਆਂ") ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਦੀ ਥਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਮਾਹੌਲ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਕੋਲ ਰਸਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਰਾਹੀਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਹਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਾਈਮਰੀ ਸਕੂਲ, ਸੈਕੈੰਡਰੀ ਸਕੂਲ  ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੀ ਸੰਸਥਾ ਜਿੱਥੇ ਉਚੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ ਜਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਪਰ ਇਹ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।ਇਹਨਾਂ ਸਕੂਲਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕਿੰਡਰਗਾਰਟਨ ਜਾਂ ਪ੍ਰੀ-ਸਕੂਲ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਕੁਝ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ (ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ 3-5 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ), ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਕਿੱਤਾਕਾਰੀ ਸਕੂਲ, ਕਾਲਜ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਿੱਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਇੱਕ ਖਾਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਸਕੂਲ ਜਾਂ ਨਾਚ ਦਾ ਇੱਕ ਸਕੂਲ। ਵਿਕਲਪਿਤ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਵਿਧੀਆਂ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।ਕੁਝ ਗੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਰਕਾਰ ਮਿਆਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮੁਹੱਈਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ ਧਾਰਮਿਕ ਅਦਾਰਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਈਸਾਈ ਸਕੂਲ, ਮਦਰੱਸਾ, ਹਵਾਸ (ਸ਼ੀਆ ਸਕੂਲ), ਯਿਸ਼ਵਸ (ਯਹੂਦੀ ਸਕੂਲ) ਅਤੇ ਹੋਰ; ਜਾਂ ਉਹ ਸਕੂਲ, ਜਿਹਨਾਂ ਕੋਲ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਪੱਧਰ ਹੈ ਜਾਂ ਉਹ ਹੋਰ ਨਿੱਜੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬਾਲਗਾਂ ਲਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਸਿਖਲਾਈ, ਮਿਲਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।ਘਰੇਲੂ ਸਕੂਲਿੰਗ ਅਤੇ ਔਨਲਾਈਨ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਪ੍ਰੰਪਰਾਗਤ ਸਕੂਲੀ ਬਿਲਡਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਕੂਲ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਸਥਾਈ ਮਾਡਲਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਭਾਗੀ, ਸਿੱਖਣ ਵਾਲੇ ਛੋਟੇ ਸਮੁਦਾਏ, ਅਕੈਡਮੀਆਂ, ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ, ਅਤੇ ਸਕੂਲਾਂ-ਅੰਦਰ-ਸਕੂਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਨਿਰੁਕਤੀ
ਸਕੂਲ ਸ਼ਬਦ ਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ਬਦ σχολή (ਸਕੋਲਜ਼) ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੂਲ ਅਰਥ ਹੈ " ਵਿਸ਼ਰਾਮ, ਵਿਹਲ, ਫ਼ੁਰਸਤ, ਛੁੱਟੀ; ਖ਼ਾਲੀ ਸਮਾਂ" ਅਤੇ "ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਮਾਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਵਿਹਲ, ਫ਼ੁਰਸਤ, ਖ਼ਾਲੀ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ", ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ "ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਸਕੂਲ" ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ।
ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ
thumb|[[Plato's academy, mosaic from Pompeii]] ਪੁਰਾਤਣ ਕਾਲ ਤੋਂ ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਲਈ ਕਿਸੇ ਕੇਂਦਰੀ ਥਾਂ ਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਮੌਜੂਦ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨ (ਅਕੈਡਮੀ), ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੋਮ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ (ਗੁਰੂਕੁਲ) ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਬਿਜ਼ੰਤੀਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਵਿਵਸਥਾ ਸਥਾਪਤ ਸੀ। ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 425 ਈ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ "... ਮਿਲਟਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇੱਕ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਜਰੂਰ ਸੀ ..."
ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ, ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਪਾਦਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਸਕੂਲ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਅਜੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਚੱਲ ਰਹੇ ਈਸਾਈ ਸਕੂਲ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿੰਗਜ਼ ਸਕੂਲ, ਕੈਨਟਰਬਰੀ (597 ਈ.), ਕਿੰਗਜ਼ ਸਕੂਲ, ਰੋਚੈਸਟਰ (604 ਸੀ. ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ), ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਜ਼ ਸਕੂਲ, ਯੌਰਕ (627 ਸੀ. ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ) ਅਤੇ ਟੀਟਫੋਰਡ ਗ੍ਰਾਮਰ ਸਕੂਲ। 5 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਮੋਨਾਸਟਕ ਸਕੂਲ ਵੀ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹੇ ਗਏ ਸਨ ਜੋ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਨਿਰਪੱਖ ਦੋਵਾਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਇਸਲਾਮ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਸਕੂਲ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਵਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ।ਇਸ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਵਸਥਿਤ ਤਰੀਕੇ ਅਤੇ ਮੰਤਵ ਲਈ ਤਿਆਰ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮਸਜਿਦਾਂ ਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕੰਮਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਣ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ, ਪਰ 9 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਮਦਰੱਸੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸਕੂਲ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਸਜਿਦ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਲ-ਕਰਾਉਯੀਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 859 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।ਇਹ ਖਲੀਫ਼ਾ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਹੇਠ ਮਦਰੱਸਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਸੰਸਥਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਅਜਿਹੇ ਯਤਨ ਸਨ।
ਔਟੋਮਨਜ਼ ਰਾਜ ਅਧੀਨ, ਬੁਰਸਾ ਅਤੇ ਐਡਿਰਨ ਕਸਬੇ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਏ। ਇੱਕ ਮਸਜਿਦ, ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ,ਇੱਕ ਮਦਰੱਸੇ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਰਸੋਈ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਔਟੋਮਨਜ਼ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਮੁਫਤ ਖਾਣੇ, ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਮੁਫਤ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਵਿਆਪਕ ਜਨਤਾ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। thumb|One-room school in 1935, [[Alabama]] ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ 12 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਉਭਰੀਆਂ; ਇੱਥੇ, ਵਿਦਵਤਾਵਾਦ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਔਜ਼ਾਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਵਾਲੇ ਕਹਿ ਕੇ ਸੱਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਅਤੇ ਮੁੱਢਲੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਸਕੂਲਾਂ (ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ) ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਣਾ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਵਿਆਕਰਣ ਸਕੂਲ ਸ਼ਬਦ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਜੋ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵੱਲ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਦਾ ਅਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਯੋਗਤਾ ਜਾਂ ਕੁਸ਼ਲਤਾ' ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਦਾਖ਼ਲਿਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਕੂਲੀ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਨੇ ਸਾਖਰਤਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਤਕਨੀਕੀ, ਕਲਾਤਮਕ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਿਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਖਰਤਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਯੂਰਪ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਆਮ ਗੱਲ ਹੋ ਗਈ। ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ  ਇੱਕ ਕਮਰੇ ਵਾਲੇ ਸਕੂਲ ਸਨ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਹੀ ਅਧਿਆਪਕ ਇੱਕੋ ਕਲਾਸਰੂਮ ਵਿੱਚ ਲੜਕੇ-ਲੜਕੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਕਲਾਸਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਸੀ। 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ, ਇੱਕ ਕਮਰੇ ਵਾਲੇ ਸਕੂਲਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਲਾਸਰੂਮਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਬੱਸਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਧਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇਹਨਾਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਏ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਕੂਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖਿਆ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਡਿਗਰੀ ਕਾਲਜ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਡਿਗਰੀ ਕਾਲਜ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ ਹਨ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਗ੍ਰਾਂਟਸ ਕਮਿਸ਼ਨ (ਇੰਡੀਆ) (ਯੂਜੀਸੀ) ਦੇ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ, ਸੈਕੰਡਰੀ ਅਤੇ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਡਿਗਰੀ ਕਾਲਜਾਂ ਦੇ ਗਠਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ UGC ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕੋਰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਡਰਗਰੈਜੂਏਟ, ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਅਤੇ ਡਾਕਟੋਰਲ ਖੋਜ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਸੰਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਵਰਗੀਕਰਨ ਲਈ 2 (f) ਅਤੇ 12 (ਬੀ) ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਮਾਪਦੰਡ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮਤਾ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਯੂਜੀਸੀ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਹਨ। ਸਰਕਾਰੀ ਡਿਗਰੀ ਕਾਲਜ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਕੇਂਦਰੀ ਜਾਂ ਰਾਜ ਪੱਧਰ 'ਤੇ, ਅਤੇ ਕੋਰਸ ਢਾਂਚੇ ਲਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਸੰਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਡਿਗਰੀ ਕਾਲਜ, ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਧਿਆਪਕਾਂ (ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਐਸੋਸੀਏਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ) ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਸੇਵਾ ਕਮਿਸ਼ਨਾਂ (ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ 315 ਤੋਂ 323 ਤੱਕ ਦੇ ਅਨੁਛੇਦ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਸੇਵਾ ਕਮਿਸ਼ਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਧਿਆਪਕ ਗਰੁੱਪ ਏ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਵਾਲੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਗਜ਼ਟਿਡ ਹਨ। ਸਿੱਖਿਆ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਮਵਰਤੀ ਸੂਚੀਆਂ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਹੈ; ਕੇਂਦਰ ਜਾਂ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ।
ਖਵਾਲ
thumb|317x317px| ਖਵਾਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਪੋਸਟਕਾਰਡ (1907 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ)। ਖਵਾਲ (خوال) ਇੱਕ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਮੂਲ ਮਿਸਰੀ ਮਰਦ ਡਾਂਸਰ ਔਰਤੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਜੋ ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੱਚਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਪੂਰੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਲੜਕਿਆਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈ ਲਈ ਸੀ; ਕੁਝ ਅਰਬ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਨੱਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਗਵਾਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸ਼ਬਦ ਖਵਾਲ ਦੁਆਰਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਖਵਾਲ ਨੇ ਕਾਸਟਨੇਟ ਨਾਮੀ ਸੰਗੀਤ-ਯੰਤਰ ਨਾਲ ਨੱਚ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿੰਦੀ ਨਾਲ ਪੇਂਟ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਲੰਬੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਵਾਲ ਹਟਾ ਕੇ, ਮੇਕਅੱਪ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਕੇ ਔਰਤ ਗਵਾਜ਼ੀ ਦੀ ਨਕਲ ਕੀਤੀ। "ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਚ ਬਿਲਕੁਲ ਉਸੇ ਵਰਣਨ ਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਵਾਜ਼ੀ [ਮਾਦਾ ਡਾਂਸਰਾਂ] ਦਾ ਨਾਚ। . . ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਮ ਦਿੱਖ ... ਮਰਦਾਨਾ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਇਸਤਰੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ: ਉਹ ਸਿਰ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਵਾਂਗ ਸਵਾਰ ਕੇ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ... ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਕੋਹਲ ਅਤੇ ਮਹਿੰਦੀ ਲਗਾਉਣ ਵਿਚ ਵੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵੀ ਔਰਤਾਂ ਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ। ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਨੱਚਣ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੇ ਹੋਏ ਨਾ ਹੁੰਦੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਪਰਦਾ ਕਰਦੇ ; ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਲਈ।"ਖਵਾਲ ਨੇ ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਪਹਿਨ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੀਤਾ। ਖਵਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਾਗਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਆਹ, ਜਨਮ, ਸੁੰਨਤ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਅਠਾਰ੍ਹਵੀਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਜੋ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਖਵਾਲ ਨੂੰ ਜਿਨਸੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁਰਸ਼ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਸਪਸ਼ਟਤਾ ਭਰਮਾਉਣ ਵਾਲੀ ਲੱਗਦੀ ਸੀ।
ਆਧੁਨਿਕ ਮਿਸਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੈਸਿਵ ਗੇਅ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1">
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਕਲਾਕਾਰ
ਸ਼ਾਜ਼ਾਹਨ ਪਦਮਸੀ
ਸ਼ਾਜ਼ਾਹਨ ਪਦਮਸੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Shazahn Padamsee) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਦਾਕਾਰ ਅਲੀਕ ਪਦਮਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ੈਰਨ ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਦੀ ਧੀ, ਉਸਨੇ 2009 ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਰਾਕੇਟ ਸਿੰਘ: ਸੇਲਜ਼ਮੈਨ ਆਫ ਦਿ ਈਅਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਦਿਖਾਈ। ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮਧੁਰ ਭੰਡਾਰਕਰ ਦੀ 'ਦਿਲ ਤੋ ਬੱਚਾ ਹੈ ਜੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਦੋ ਗੈਰ-ਹਿੰਦੀ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲਈ ਚਲੀ ਗਈ, ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਆਲੋਚਕਾਂ ਤੋਂ ਸਿਹਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਮਾਡਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਯੂਰੋਚਾਕਲੇਟ
ਯੂਰੋਚਾਕਲੇਟ ਸਾਲਾਨਾ ਚਾਕਲੇਟ ਉਤਸਵ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਪੀਰੁਗੀਆ, ਇਟਲੀ ਦੇ ਅਮਬਰੀਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਤਸਵ 1993 ਤੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਯੂਰੋਪ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਚਾਕਲੇਟ ਉਤਸਵ ਹੈ। ਯੂਰੋਚਾਕਲੇਟ ਤਕਰੀਬਨ 10 ਲੱਖ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਤੇ ਇਤਾਲਵੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਤਸਵ ਨੌ ਦਿਨ ਚਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਪਿਆਜ਼ਾ ਇਤਾਲਿਆ, ਪਿਆਜ਼ਾ ਦੇਲਾ ਰੀਪਬਲੀਕਾ, ਕੋਰਸੋ ਵਾਨੁਕੀ, ਵੀਆ ਮਾਜ਼ਿਨੀ, ਵੀਆ ਫ਼ਾਨੀ, ਪਿਆਜ਼ਾ IV ਨਵੰਬਰ।
ਇਨਾਮ
ਇਨਾਮ ਜਾਂ ਸਨਮਾਨ, ਕਿਸੇ ਵਿਆਕਤੀ, ਵਿਆਕਤੀਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ, ਸੰਸਥਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਲਈ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਕਦ ਰਕਮ, ਤਾਮਰ ਪੱਤਰ, ਸ਼ਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਨਾਮ ਖੇਡਾਂ, ਵਿਦਿਆਕ ਯੋਗਤਾਵਾਂ, ਬਹਾਦਰੀ, ਫੌਜ਼, ਸਰਕਾਰੀ ਅਹੁਦੇ, ਲੋਕ ਸੇਵਾ, ਵਿਲੱਖਣ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ, ਖੋਜਾਂ ਆਦਿ ਦੇ ਖੇਤਰ 'ਚ ਦਿਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਇਨਾਮ ਤਾਂ ਹਰ ਸਾਲ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਲਾਨਾ ਸਮਾਗਮ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਜੇਤੂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਯੂਰੋਚਾਕਲੇਟ
ਇਟਲੀ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਚਾਕਲੇਟ ਕੰਪਨੀ ਪੀਰੁਗੀਨਾ ਤੇ ਲੀਨਦਤ ਤੇ ਕਾਫ਼ਾਰਲ ਦੀਆਂ ਚਾਕਲੇਟ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਯੂਰੋਚਾਕਲੇਟ ਖਾਣ ਦੀ ਬਹੁਤ ਭਾਂਤੀ ਦੇ ਪਦਾਰਥ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਂਵੇ ਕੀ ਚਾਕਲੇਟ ਵਾਲੇ ਕੇਲੇ, ਪੀਣ ਵਾਲੀ ਚਾਕਲੇਟ, ਚਾਕਲੇਟ ਸਾਂਚੇ,ਤੇ ਚਾਕਲੇਟ ਦੀ ਇੱਟਾਂ।
ਯੂਰੋਚਾਕਲੇਟ ਵਿੱਚ ਭਾਂਤੀ-ਭਾਂਤੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਹੁੰਦੀ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕੀ ਚਾਕਲੇਟ ਦੀ ਕਲਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ, ਚਾਕਲੇਟ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਆਦਿ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਗਲੂ ਨੇ 3600 ਕਿਲੋ ਚਾਕਲੇਟ ਦੀ ਇੱਟਾਂ ਬਣਾਈ ਹੈ. ਇਸ ਚਾਕਲੇਟ ਉਤਸਵ ਵਿੱਚ 'ਚਾਕਲੇਟ ਸਪਾ ਦਿਵਸ' ਦਾ ਅਵਸਰ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 2003 ਵਿੱਚ ਦੁਨਿਆ ਦੀ ਸਬਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚਾਕਲੇਟ ਬਾਰ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ. ਉਸ ਦਾ ਨਪਾਈ 7 ਮੀਟਰ ਲੰਬਾਈ, 2 ਮੀਟਰ ਉੱਚਾ ਤੇ 5980 ਕਿਲੋ ਡਾਰਕ ਚਾਕਲੇਟ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੇਜ਼ਲਨਟਸ ਨਾਲ ਬਣੀ ਸੀ। ਯੂਰੋਚਾਕਲੇਟ ਦੂਜੇ ਇਤਾਲਵੀ ਸ਼ਹਿਰ ਜਿਵੇਂ ਕੀ ਰੋਮ ਤੇ ਤੁਰੀਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰੋਪ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ
ਅੰਜਲੀ ਸਰਵਨੀ
ਕੇਸ਼ਵਰਜੁਗਰੀ ਅੰਜਲੀ ਸਰਵਣੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Kesavarajugari Anjali Sarvani; ਜਨਮ 28 ਜੁਲਾਈ 1997) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ। ਉਹ ਘਰੇਲੂ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਲਈ ਖੇਡਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 9 ਦਸੰਬਰ 2022 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਲਈ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਖਿਲਾਫ, WT20I ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ
ਕੈਰੀਅਰ
2012 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅੰਡਰ-19 ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਰੇਲਵੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, 2012-13 ਅਤੇ 2019-20 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਂਧਰਾ ਲਈ ਖੇਡੀ।  2017-18 ਸੀਨੀਅਰ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਅੰਤਰ ਜ਼ੋਨਲ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾ ਗੇਮ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਜ਼ੋਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਦੱਖਣੀ ਜ਼ੋਨ ਲਈ ਖੇਡਣ ਵੇਲੇ ਉਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਇੰਡੀਆ ਬੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦਾ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਰਹਿ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।   2020 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਪਟਨਾ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ T20 ਚਤੁਰਭੁਜ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਬੀ ਲਈ ਖੇਡੀ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1"> ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1997
ਗਣਿਤਿਕ ਪਦਾਰਥ
ਇੱਕ ਗਣਿਤਿਕ ਪਦਾਰਥ ਗਣਿਤ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਇੱਕ ਅਮੂਰਤ ਚੀਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਗਣਿਤ ਦੀ ਫਿਲਾਸਫੀ ਵਿੱਚ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਗਣਿਤਿਕ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਕੋਈ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਹੋਵੇ (ਜਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੋਵੇ), ਅਤੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਰੀਜ਼ਨਿੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਗਣਿਤਿਕ ਸਬੂਤ ਬਣਾਏ ਜਾ ਸਕਣ। ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੇਸ਼ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗਣਿਤਿਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਖਿਆਵਾਂ, ਪਰਮਿਉਟੇਸ਼ਨਾਂ, ਪਾਰਟੀਸ਼ਨਾਂ, ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ, ਸੈੱਟ, ਫੰਕਸ਼ਨ, ਅਤੇ ਰਿਲੇਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਗਣਿਤ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੇਖਾਗਣਿਤ, ਹੈਗਜ਼ਾਗਨ (ਛੇਭੁਜ), ਬਿੰਦੂ, ਲਾਈਨਾਾਂ, ਤਿਕੋਣਾਂ, ਚੱਕਰ, ਗੋਲੇ, ਬਹੁਭੁਜ, ਟੌਪੌਲੌਜੀਕਲ ਸਪੇਸਾਂ ਅਤੇ ਮੈਨੀਫੋਲਡਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇੱਕਹੋਰ ਸ਼ਾਖਾ—ਅਲਜਬਰਾ— ਗਰੁੱਪ, ਛੱਲੇ, ਫੀਲਡਾਂ, ਗਰੁੱਪ-ਸਿਧਾੰਤਿਕ ਜਾਲੀਆਂ, ਅਤੇ ਔਰਡਰ-ਸਿਧਾਂਤਿਕ ਜਾਲੀਆਂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਗਣਿਤਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਖੁਦ ਹੀ ਗਣਿਤਿਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪ੍ਰਤਿ ਘਰ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਹਨ। ਪ੍ਰੂਫ ਥਿਊਰੀ ਅੰਦਰ, ਸਬੂਤ ਅਤੇ ਥਿਊਰਮਾਂ ਵੀ ਗਣਿਤਿਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ।
ਗਣਿਤਿਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਔਂਟੌਲੌਜੀਕਲ ਰੁਤਬਾ ਗਣਿਤ ਦੇ ਫਿਲਾਸਫਰਾਂ ਦੀਆਂ ਜਿਆਦਾਤਰ ਬਹਿਸਾਂ ਅਤੇ ਜਾਂਚ-ਪੜਤਾਲਾਂ ਦਾ ਵਿਸਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਣਿਤ ਦੀ ਫਿਲਾਸਫੀ
ਵਾਰਨ ਹੇਸਟਿੰਗਜ਼
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਹੇਸਟਿੰਗਜ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਚਰਚਿਲ, ਆਕਸਫ਼ੋਰਡਸ਼ਾਇਰ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਗ਼ਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਪੇਨੀਸਟੋਨ ਹੇਸਟਿੰਗਜ਼ ਅਤੇ ਮਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਹਸਟਰ ਹੇਸਟਿੰਗਜ਼ ਸੀ, ਜਿਹੜੀ ਉਸਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਹੀ ਮਰ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਲਈ। ਉਸਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ 1750 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਲਰਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਉਹ ਅਗਸਤ 1750 ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਕਲਕੱਤਾ ਆਇਆ। ਹੇਸਟਿੰਗਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਸਨਮਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਹਲੇ ਸਮੇਂ 'ਚ ਭਾਰਤ ਬਾਰੇ ਜਾਨਣ ਲਈ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਫਾਰਸੀ ਉੱਪਰ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਇਸਦਾ ਇਨਾਮ ਉਸਨੂੰ 1752 ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਤਰੱਕੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਕਾਸਿਮਬਜ਼ਾਰ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਸੀ, ਵਿਲਿਅਮ ਵਾੱਟਸ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ। ਇੱਥੇ ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਦਾਅ-ਪੇਚਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਗਹਿਰਾਈ ਨਾਲ ਸਮਝਿਆ।
ਉਸ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਵੀ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਹੇਸਟਿੰਗਸ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ  ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਉਥੱਲ - ਪੁਥਲ ਨੇ ਵਿਆਕੁਲ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਨਵਾਬ ਅਲੀਵਰਦੀ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਉਸਦੇ ਪੋਤਰੇ ਸਿਰਾਜ-ਉਦ-ਦੌਲਾ ਦੁਆਰਾ ਲੈਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਈ ਹੋਰ ਵਿਰੋਧੀ ਦਾਅਵੇਦਾਰ ਵੀ ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਨਜ਼ਰ  ਰੱਖ ਰਹੇ ਸਨ।  ਇਸਨੇ ਪੂਰੇ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ,  ਕਿਉਂਕਿ ਸਿਰਾਜ-ਉਦ-ਦੌਲਾ ਯੂਰਪ ਵਿਰੋਧੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਸੱਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਪਿੱਛੋਂ ਉਸਦੀ ਹਮਲੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਸੀ।  ਜਦੋਂ ਅਪ੍ਰੈਲ 1756 ਵਿੱਚ ਅਲੀਵਰਦੀ ਖਾਨ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਪਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਸਿਮਬਾਜਾਰ ਨੂੰ ਢਿੱਲਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।  3 ਜੂਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਫ਼ੌਜ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਣ  ਦੇ ਬਾਅਦ,  ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਨੂੰ ਨਰਸੰਹਾਰ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਆਤਮਸਮਰਪਣ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ।  ਹੇਸਟਿੰਗਸ ਨੂੰ ਬੰਗਾਲੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਮੁਰਸ਼ੀਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ  ਦੇ ਨਾਲ ਕੈਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ,  ਜਦਕਿ ਨਵਾਬ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨੇ ਕਲਕੱਤਾ ਉੱਤੇ ਚੜਾਈ ਕਰਕੇ ਉਸ ਉੱਪਰ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।  ਕਲਕੱਤੇ ਦੇ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਫੌਜ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਰਾਬਰਟ ਕਲਾਇਵ ਮਦਰਾਸ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਭਿਆਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਉਸਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਪੁੱਜਾ। ਹੇਸਟਿੰਗਸ ਨੇ ਕਲਾਇਵ ਦੀਆਂ ਸੇਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਲੰਟੀਅਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਲਕੱਤੇ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ (1757) ਕਰਕੇ ਜਨਵਰੀ 1757 ਵਿੱਚ ਕਲਕੱਤਾ ਉੱਪਰ ਫੇਰ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਹਾਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਨਵਾਬ ਨੇ ਫ਼ੌਰਨ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਲੜਾਈ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ। ਕਲਾਇਵ ਹੇਸਟਿੰਗਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਹੇਸਟਿੰਗਜ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਸਿਮਬਜ਼ਾਰ ਭੇਜਿਆ। ਪਿੱਛੋਂ 1757 ਵਿੱਚ ਲੜਾਈ ਫੇਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਪਲਾਸੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਹੋਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਲਾਇਵ ਨੇ ਨਵਾਬ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਫ਼ੈਸਲਾਕੁੰਨ ਫਤਹਿ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਸਿਰਾਜ-ਉਦ-ਦੌਲਾ ਨੂੰ ਉਖਾੜ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਚਾਚੇ ਮੀਰ ਜਾਫਰ ਨੂੰ ਤਖ਼ਤ 'ਤੇ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੀਤੀਆਂ ਤਹਿਤ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। 1758 ਵਿੱਚ ਹੇਸਟਿੰਗਸ ਨੂੰ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਮੁਰਸ਼ੀਦਾਬਾਦ ਦਾ ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਜਾਹਿਰਾ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਰਾਜਦੂਤ ਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਕਿਉਂਕਿ ਈਸਟ ਇੰਡਿਆ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇਸਲਈ ਉਸਨੂੰ ਕਲਾਇਵ ਵਲੋਂ ਨਵੇਂ ਨਵਾਬ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕਰਣ ਦਾ ਕੰਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਮੀਰ ਜਾਫਰ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਈਸਟ ਇੰਡਿਆ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ ਬਾਹਰੀ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੱਲ ਕੀਤਾ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਮੀਰ ਜਾਫ਼ਰ ਦੀ ਉਮਰ ਵਧਦੀ ਗਈ,ਉਹ ਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ 1760 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸੱਤਾ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਥਾਂ ਮੀਰ ਕਾਸਿਮ ਨੂੰ ਨਵਾਬ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।
ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਜਿੱਤ
ਹੇਸਟਿੰਗਸ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਨਰਾਜ਼ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਦੇ ਦੁਰਪਯੋਗ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਇਆ ਕਿ ਕੁਝ ਯੂਰੋਪੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਹਿਯੋਗੀ ਭਾਰਤੀ ਵਪਾਰੀ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫਾਇਦਾ ਚੁੱਕ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਕਲਕੱਤਾ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਆਗਾਹ ਕੀਤਾ। ਕਾਉਂਸਿਲ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਲੇਕਿਨ ਆਖੀਰ 'ਚ ਹੇਸਟਿੰਗਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਖਾਰਿਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਹੋਰ ਮੈਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੜੀ ਆਲੋਚਨਾ ਝੱਲਣੀ ਪਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪ ਇਸ ਗ਼ੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਫ਼ਾਇਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਸਖ਼ਤ ਕਦਮ ਨਾ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਅਹੁਦਾ ਛੱਡਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਨਵੀਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਲੜਾਈ ਕਰਕੇ ਰੁਕਣਾ ਪਿਆ। ਮੀਰ ਕਾਸਿਮ ਆਪਣੇ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੈਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਯੂਰੋਪੀਅਨਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਵੀ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੇ ਪਟਨਾ ਵਿਖੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਿਲ੍ਹੇ ਉੱਪਰ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਕੁਝ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦੀ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਕਲਕੱਤੇ ਤੋਂ ਕੁੁਝ ਸੈਨਿਕ ਭੇਜੇ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਬੰਦੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਲੜੀਵਾਰ ਜਿੱਤਾਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1764 ਦੀ ਬਕਸਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਮੀਰ ਕਾਸਿਮ ਦਿੱਲੀ ਭੱਜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਚਿਰ ਪਿੱਛੋਂ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਅਲਾਹਾਬਾਦ ਦੀ ਸੰਧੀ (1765) ਨਾਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚੋਂ ਕਰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹੱਕ ਮਿਲ ਗਏ।
ਮਦਰਾਸ ਅਤੇ ਕਲਕੱਤਾ
ਹੇਸਟਿੰਗਜ਼ ਨੇ ਕਲਾਈਵ ਦੇ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਵੀ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਬੰਬਈ, ਮਦਰਾਸ ਅਤੇ ਕਲਕੱਤਾ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। 1771 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਕਲਕੱਤਾ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਪੂਰਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਰਿਆਸਤ ਸੀ। ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ 1774 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਸਿੰਘ ਪੰਧੇਰ
ਡਾ.ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਸਿੰਘ ਪੰਧੇਰ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ।
ਵਾਰਨ ਹੇਸਟਿੰਗਜ਼
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ