cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਸੀਤਾ ਬਿੰਤ ਫਾਹਦ ਅਲ ਦਾਮੀਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2012 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1922
ਸਹਰ ਜ਼ਮਾਨ (ਪੱਤਰਕਾਰ)
ਸਹਰ ਜ਼ਮਾਨ ਇਕ ਸੁਤੰਤਰ ਰਾਜਨੀਤਕ ਨਿਊਜ਼ਕਾੱਸਟਰ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਕਲਾ, ਖਾਣ ਪੀਣ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾ ਬਾਰੇ ਇਕ ਵੈੱਬ ਟੀਵੀ ਚੈਨਲ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਹੁਨਰ ਟੀਵੀ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਹਰ ‘ਘਰ ਸਜਾਵਟ’ ਅਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਰਤੀ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੇ ਬ੍ਰਾਂਡ ‘ਚਮਕ ਪੱਟੀ’ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮਹਾਨ ਦਾਦਾ-ਚਾਚੇ ਤਲਤ ਮਹਿਮੂਦ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ, "ਜਸ਼ਨ-ਏ-ਤਲਤ" ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਵੀ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ 18 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਫਿਲਹਾਲ ਉਹ ਮਿਰਰ ਟੂ ਟਾਈਮਜ਼ ਨੈਟਵਰਕ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਹੈ।
ਸਹਰ ਅਕਸਰ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ ਇੰਡੀਆ, ਤਹਿਲਕਾ, ਦ ਸੰਡੇ ਗਾਰਡੀਅਨ, ਆਦਿ ਲਈ ਓਪੀਨੀਅਨ ਕਾਲਮ ਅਤੇ ਲੇਖ ਲਿਖਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਮਾਜਿਕ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਉੱਤੇ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਇਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸਹਰ ਇਕ ਕਿਤਾਬ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਸਿਖਰ ਦੀਆਂ 100 ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਤਮਕ ਕਲਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਬਲੂਮਬਰਗ ਯੂਟੀਵੀ ਲਈ ਇੱਕ ਆਰਟ ਸ਼ੋਅ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਰਟ ਵਾਈਜ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਰੀਅਰ
ਸਹਰ 18 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਵਿਚ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਨਿਊਜ਼ਕਾਸਟਰ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ੋਅ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਲਾ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।
ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ
ਉਹ 18 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਕਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨੇੜਿਓਂ ਜਾਣਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਟਾਈਮਜ਼ ਨੈਟਵਰਕ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਚਿਹਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਸੀ.ਐਨ.ਐਨ. ਇੰਡੀਆ, ਬਲੂਮਬਰਗ, ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ, ਟੀਵੀ ਟੂਡੇ ਓਪਨ ਟੀਵੀ, ਰਾਇਟਰਜ਼ ਏਸ਼ੀਆ, ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਨਿਊਜ਼ ਵਿਚ ਲੇਖਕ, ਨਿਊਜ਼ ਐਂਕਰ, ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਡਾਨ ਨਿਊਜ਼ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਯੰਗ ਏਸ਼ੀਆ ਟੀਵੀ ਨੇ ਵੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਾਰੇ ਬੋਲਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਟੇੱਡਐਕਸ ਅਤੇ ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਅਕੈਡਮੀ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਅਨੌਖੇ ਕੰਮ ਉੱਤੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਆਰਟ ਇੰਡੀਅਨ ਮਾਰਕੀਟ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਅਤੇ ਕਲਾ ਪੱਤਰਕਾਰੀ 'ਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀਆਂ ਵਿਚ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇਣ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਵਿਹਲਾ ਸਮਾਂ ਵਰਤਦੀ ਹੈ।
ਇੱਕ ਕਿਊਰੇਟਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ
ਕਿਊਰੇਟਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਸਹਰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਢੁੱਕਵੇਂ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕਲਾ ਸ਼ੋਅ ਨੂੰ ਕਿਊਰੇਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਇੱਕ ਆਰਟ ਕਿਊਰੇਟਰ ਵਜੋਂ, ਸਹਰ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੂਜਾ, ਰਜ਼ਾ ਅਤੇ ਤਯੇਬ ਮਹਿਤਾ ਵਰਗੇ ਮਾਡਰਨ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਮਹਾਨ ਕਾਰਜਾਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਹਰ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕਲਾ ਦਾ ਕਾਰਜਕ੍ਰਮ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਦ ਤਕ ਇਸਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਜਾਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਸੰਗਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਹੂਨਰ ਟੀ.ਵੀ.
ਉਹ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵੈੱਬ ਟੀਵੀ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਹੂਨਰ ਟੀਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਵੈੱਬ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਚੈਨਲ, ਜੋ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ, ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਖ਼ਪਤ ਦੀ ਜਰੂਰਤ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਦਿਲਚਸਪ, ਵਧੇਰੇ ਅਰਥਪੂਰਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵੈੱਬ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਚੈਨਲ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਚੱਲਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਸੰਗੀਤ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ
ਜਸ਼ਨ-ਏ-ਤਲਤ ਸਹਰ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇਕ ਅਨੌਖਾ ਮਲਟੀ-ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਗ੍ਰੈਂਡ-ਅੰਕਲ ਫ਼ਿਲਮ ਸਟਾਰ ਤਲਤ ਮਹਿਮੂਦ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਗਾਇਕਾਂ, ਨ੍ਰਿਤਕਾਂ, ਥੀਏਟਰ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦਾ, ਦੋਵਾਂ ਜਵਾਨ ਅਤੇ ਸਥਾਪਤ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ (ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ)
ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਇੱਕ 'ਕੀਰਤਨੀਆ ‘/ 'ਕੀਰਤਨਕਾਰ'/ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਗਾਇਕ ਸੀ।ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰਮਤਿ ਸੰਗੀਤ (ਗੁਰਬਾਣੀ ਸੰਗੀਤ)ਅਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ (ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ) ਦਾ ਇੱਕ  ਅਧਿਆਪਕ ਵੀ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਗੁਰਮਤਿ ਸੰਗੀਤ 'ਤੇ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ  ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਏ ਨਿਰਧਾਰਤ 'ਰਾਗ' ਵਿੱਚ ਗਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ਬਦ ਰੀਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ।
ਉਸ ਨੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਗੁਰਮਤਿ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਪੁਨਰ-ਸੁਰਜੀਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।2021 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ  ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ (ਭਾਰਤ ਗਣਰਾਜ ਦਾ ਚੌਥਾ-ਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ) ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਆ ਗਿਆ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ
ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 3 ਅਪ੍ਰੈਲ 1928 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਘੁਮਾਣਕੇ, ਉਸ ਵਕਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲਾਹੌਰ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿਖੇ ਬੀਬੀ ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਅਤੇ ਭਾਈ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਨੇੜੇ ਭਾਈ ਫੇਰੂ ਸਰਕਾਰੀ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਮਿਡਲ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
ਗੁਰਬਾਣੀ ਕੀਰਤਨ ਸਿਖਲਾਈ
ਉਸਨੇ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਨਾਲ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ (1941) ਵਿੱਚ ਗਿਆਨੀ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੋਂ "ਕੀਰਤਨ" ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜੋ ਉਸ ਵਕਤ ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਸੱਚੀ ਦਾੜ੍ਹੀ  ਵਿਖੇ ਗ੍ਰੰਥੀ ਤੇ ਤਬਲਾ ਵਾਦਕ ਸਨ।  ਫਿਰ ਭਾਈ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕਸੂਰ ਵਾਲੇ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਵਿੱਚ "ਕੀਰਤਨ" ਕਰਨਾ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ।ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਬਾਬੀ ਭਾਈ ਕਰਮਾ (ਭਾਈ ਚਾਂਦ ਦੇ ਚੇਲੇ) ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਥੀ ਵਜੋਂ ਕੀਰਤਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਗਾਇਨ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਬਣਾਇਆ। ਭਾਈ ਚਾਂਦ - ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਜੀ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਵੰਸ਼ਜ ਸਨ।
18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰੇ ਸੰਨ  1945 ਵਿੱਚ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਥੇ/ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਿੰਘ ਸਭਾ, ਪਿੰਡ ਰੇਨਾਲਾ ਖੁਰਦ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ  ਮਿੰਟਗੁਮਰੀ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿਖੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲੇ ਪਰਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਕੀਰਤਨ ਕਰਨਾ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ ਜੋ ਲਗਭਗ 1 ਸਾਲ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ। 1946 ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਵਿਖੇ ਕੀਰਤਨ ਦੀ ਡਿਊਟੀ ਵੀ ਨਿਬਾਹੀ।ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਘਟਨਾ ਨੇ 1947 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਪਰਵਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕੀਤਾ।
ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ, 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈ ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ।
ਭਾਰਤ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਕਰਨਾਲ (ਹਰਿਆਣਾ) ਵਿਖੇ ਕੁਝ ਸਾਲ ਰੁਕੇ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਫਿਰ ਜਲੰਧਰ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿਖੇ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਰਤਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮੋੜ 1950 ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਆਇਆ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਹਰਵਲਭ ਸੰਗੀਤ ਸੰਮੇਲਨ (1875 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਤਿਉਹਾਰ, ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ।
ਪ੍ਰੋ: ਸਿੰਘ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 1950 ਦਾ ਇਹ ਸੁਭ ਅਵਸਰ  ਉਸ ਦੇ  ਜੀਵਨ ਦੀ ਕਾਇਆ ਕਲਪ ਵਾਲਾ ਤਜਰਬਾ ਸੀ ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਯੰਤਰਾਂ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਾਨਪੂਰਾ, ਭਾਰਤੀ ਹਾਰਪ  ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਹੀਂ 'ਸੰਗੀਤ ਸਾਧਨਾ' ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਭਰ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦਾ  ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਗੁਰਮਤਿ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਦਾ ਜਨੂੰਨ  ਇਸ ਸਫਰ ਦਾ ਸਿਖਰਲਾ ਪੜਾਅ ਸੀ।
ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖਣਾ
ਹਰਵੱਲਭ ਸੰਗੀਤ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਯੰਤਰ ਤਾਨਪੁਰੇ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ ਦੇਖਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ  ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਉਸਤਾਦ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਭਾਵੜਾ ਜੀ, ਭਾਈ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਤੇ ਪੰਡਿਤ ਬਲਵੰਤ ਰਾਏ ਜੈਸਵਾਲ ਜੀ (ਪੰਡਿਤ ਵਿਨਾਇਕ ਰਾਓ ਪਟਵਰਧਨ ਜੀ ਦੇ ਚੇਲੇ) ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਗਾਇਕੀ ਤੇ ਵਾਦਨ  ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ  ਵਿੱਚ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਯੰਤਰਾਂ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਾਨਪੂਰਾ, ਭਾਰਤੀ ਹਾਰਪ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਾਰੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈਣੀ ਅਰੰਭੀ ਤੇ ਪਰਪੱਕ ਕੀਤੀ।
ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਗਾਇਕ ਤੇ ਵਾਦਕ ਦੋਵੇਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਲ 1967 ਵਿੱਚ ,ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਲਾ ਕੇਂਦਰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਪਰਯਾਗ ਸੰਗੀਤ ਸਮਿਤੀ ਅਲਾਹਬਾਦ ਰਾਹੀਂ  ਐਮ.ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਸੰਗੀਤ ਭਾਸਕਰ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੀਤੀ।
ਕਿੱਤਾਕਾਰੀ
ਪ੍ਰੋ: ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਥੇ/ਸਮੂਹ ਨਾਲ 1946 (ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਭਾਰਤ) ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਕਰਨਾਲ, ਜਲੰਧਰ ਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ  ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ 22  ਸਾਲ ਕੀਰਤਨ ਕੀਤਾ।ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਅਗਲੇ ਤੀਹ (30) ਸਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਸਿਖਾਉਣ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ। ਉਸਨੇ ਮਾਲਵਾ ਸੈਂਟਰਲ ਕਾਲਜ (1968-71) [3], ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਗਰਲਜ਼ ਕਾਲਜ (1971-1997) [3], ਦੋਵੇਂ ਲੁਧਿਆਣਾ ਸਥਿਤ, ਵਿਖੇ ਪੜ੍ਹਾਇਆ।
ਉਸ ਦੇ  ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਯੁਵਕ ਮੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ‘ਸ਼ਬਦ ਗਾਇਣ’ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਗੀਤ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਣਗਿਣਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਪ੍ਰੋ: ਸਿੰਘ ਦੀ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਗੁਰਮੱਤ (ਗੁਰਬਾਣੀ) ਸੰਗੀਤ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।
ਉਪਰੋਕਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸ ਨੇ ਨਿਮਨਲਿਖਿਤ ਕਈ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਨਾਲੋ-ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।, ਉਸਨੇ 2000 ਤੋਂ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ( ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ),  ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਕੀਰਤਨ ਸਬ ਕਮੇਟੀ (ਰਾਗੀ ਜਥਿਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਦਾ ਕੰਮ) ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਗੁਰਮਤਿ ਸੰਗੀਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਗੁਰਮਤਿ ਸੰਗੀਤ ਫੈਕਲਟੀ ਅਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ, 2010 ਤੋਂ ਇਸ਼ਮੀਤ ਸਿੰਘ ਸੰਗੀਤ ਸੰਸਥਾ, ਲੁਧਿਆਣਾ (ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ) ਦੀ ਗਵਰਨਿੰਗ ਬਾਡੀ ਦੇ ਨਾਮਜ਼ਦ ਮੈਂਬਰ; ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਰਲਡ ਸਿੱਖ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ- ਨਾਮਜ਼ਦ ਬਾਹਰੀ ਮਾਹਿਰ , ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਲਾ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ (2017-2019); ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ, ਜਲੰਧਰ ਦੀ ਸਥਾਨਕ ਆਡੀਸ਼ਨ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ (1996 ਤੋਂ 1999);, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ,ਸੰਗੀਤ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ 'ਤੇ ਬਾਹਰੀ ਮਾਹਿਰ, (2007-2009); ਅਤੇ, ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ (ਮੋਹਾਲੀ) ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਲਾ ਕੇਂਦਰ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਲਈ ਪ੍ਰੀਖਿਆਕਾਰ ਦੇ ਪਦਾਂ ਤੇ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।
ਅੱਜ ਵੀ, ਪ੍ਰੋ: ਸਿੰਘ ਦੀ  ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ 'ਗੁਰਬਾਣੀ ਕੀਰਤਨ' ਗਾਉਣ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ
ਪ੍ਰੋ: ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ‘ਗੁਰਮਤਿ ਸੰਗੀਤ’ ਅਤੇ ‘ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ’ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਸਨ। ਉਸਨੇ  ‘ਗੁਰਮਤਿ ਸੰਗੀਤ’ ਉੱਤੇ ਸੱਤ (7) ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁਸਤਕਾਂ ਲਿਖੀਆਂ, ਅਰਥਾਤ,
1. ਗੁਰਬਾਣੀ ਸੰਗੀਤ ਦਰਪਣ;
2. ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਸੰਗੀਤ ਦਰਪਣ;
ਪਲਕ ਦਿਲ ਝੀਲ
ਪਲਕ ਦਿਲ ਜਾਂ ਪਲਾ ਟੀਪੋ ( "ਨਿਗਲਣ ਵਾਲੀ ਝੀਲ" ਲਈ ਮਾਰਾ ਭਾਸ਼ਾ ) ਮਿਜ਼ੋਰਮ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਦੱਖਣੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਮਾਰਾ ਆਟੋਨੋਮਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਸਾਈਹਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਫੁਰਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ ਇੰਡੋ-ਬਰਮਾ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਹਾਟਸਪੌਟ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਲਈ ਇਹ ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਝੀਲ ਪਾਲਕ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਸੈਂਚੁਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਪਾਲਾ ਝੀਲ ਦੇ ਨਾਮ ਲਈ ਇੱਕ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਮਾਰਾ ਕਹਾਣੀ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਟਿਪੋ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਝੀਲ"; ਇਸ ਨੂੰ ਮਿਜ਼ੋ ਤਾਉਂਗ ਵਿੱਚ ਪਲਕ ਦਿਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਝੀਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਖੇਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਪਾਲਕ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਖੇਤਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ (ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ)
ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ
3. ਗੁਰਮਤਿ ਸੰਗੀਤ ਦਰਪਣ ਭਾਗ-ਪਹਿਲਾ;
ਪਲਕ ਦਿਲ ਝੀਲ
ਮੂਲ
ਮੌਖਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਲਕ ਦਿਲ ਦਾ ਗਠਨ 800-1200 ਈਸਵੀ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਰਮਾ ਤੋਂ ਮਾਰਾ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਪਰਵਾਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਲਕ ਦਿਲ ਦਾ ਮੂਲ ਮਿਜ਼ੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ-ਕਥਾ ਹੈ। ਮਾਰਾ ਦੰਤਕਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਥਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪਿੰਡ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਹੰਚਾਓ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕਰੀਬ 300 ਪਰਿਵਾਰ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੱਟਾਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੱਪ ਦੀ ਗੁਫਾ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਚੱਟਾਨ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਖੇਡਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਅਕਸਰ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਸ਼ੂ ਪਸ਼ੂ ਵੀ ਗਾਇਬ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਖੰਭੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੱਕਰੀ (ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੁੱਤੇ) ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਾਣਾ ਵਜੋਂ ਵਰਤ ਕੇ ਸੱਪ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ। ਇਸ ਬਿੰਦੂ ਤੋਂ ਦੋ ਸੰਸਕਰਣ ਹਨ:
ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ (ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ)
ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ
4. ਗੁਰਮਤਿ ਸੰਗੀਤ ਦਰਪਣ ਭਾਗ-2
5. ਗੁਰਮਤਿ ਸੰਗੀਤ ਦਰਪਣ ਭਾਗ-3
ਪਲਕ ਦਿਲ ਝੀਲ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ (ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ)
ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ
6. ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸੰਗੀਤ ਦਰਪਣ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ) ਅਤੇ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ‘ਸ਼ੁਧ ਰਾਗਾਂ’ ਅਤੇ ‘ਮਿਸ਼ਰਤ ਰਾਗਾਂ’ ਵਿੱਚ 2,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਬਦ ਰੀਤਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਗ ਅਨੁਸਾਰ ਸ੍ਵਰ ਲਿਪੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ (ਐਸਜੀਪੀਸੀ), ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ 50,000 ਕਾਪੀਆਂ ਛਾਪੀਆਂ/ਵਿਕੀਆਂ ਹਨ। ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਖਰੀ ਪੁਸਤਕ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸੰਗੀਤ ਦਰਪਣ 'ਤੇ ਕੰਮ ਅਧੂਰਾ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੁਸਤਕ ਗੁਰਬਾਣੀ ਸੰਗੀਤ ਦਰਪਣ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ 12 ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਰਾਗ ਭੂਪਾਲੀ, ਬਾਗੇਸ਼੍ਰੀ, ਭੀਮਪਾਲਸੀ ਆਦਿ ਵਰਗੀਆਂ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ 12 ਰਾਗਾਂ ,ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਮਝਣਾ ਆਸਾਨ ਸੀ, ਦੀਆਂ 162 ਸ਼ਬਦ-ਰੀਤਾਂ ਦੀਆਂ ਸ੍ਵਰ ਲਿਪੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਰਜ ਹਨ।ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੇ 4  ਸੰਸਕਰਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਉਮਰ “ਗੁਰਮਤਿ” ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ‘ਤੇ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਪ੍ਰੋ: ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸੰਗੀਤ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਵਪਾਰਕ ਲਾਭ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਤੋਂ ਕੋਈ ਰਾਇਲਟੀ ਨਹੀਂ ਲਈ।
ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾਵਾਂ
alt=ਟੈਗੋਰ ਰਤਨ ਐਵਾਰਡ ਤੇ ਕੌਮੀ ਸੰਗੀਤ ਅਕੈਡਮੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ 2012|thumb|ਪ੍ਰੋ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ 2012 ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਆਮ ਕੇ ਨਰਾਇਣਨ ਤੋਂ ਕੌਮੀ ਸੰਗੀਤ ਅਕੈਡਮੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਟੈਗੋਰ ਰਤਨ ਐਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਗੁਰਮਤਿ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਕਲਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਭਰ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ
ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ (2021) ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਾਨਯੋਗ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ,
ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਰਾਗੀ ਅਵਾਰਡ (2016), ਅਤੇ
ਸਰਬੱਤ ਦਾ ਭਲਾ (ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਭਲਾਈ), ਦੁਬਈ (ਯੂ.ਏ.ਈ.) ਵੱਲੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੁਰਸਕਾਰ (2014),
ਮਾਨਯੋਗ ਰਾਜਪਾਲ (ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ) ਦੁਆਰਾ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ (2012) ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੰਗੀਤ (ਟੈਗੋਰ) ਰਤਨਾ ਪੁਰਸਕਾਰ (ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ),
ਸਿੱਖ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ (2011) ਲੰਡਨ (ਯੂ.ਕੇ.),
ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ (2011) ਤੋਂ ਗੁਰਮਤਿ ਸੰਗੀਤ ਸੀਨੀਅਰ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ।
ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਰਾਗੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (2009) ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ, ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ,
ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਾਨਯੋਗ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ (2008),
ਤੰਤੀ ਸਾਜਾਂ ਰਾਹੀਂ ਰਵਾਇਤੀ ਗਾਇਨ ਨੂੰ ਪੁਨਰ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨਾ
ਪ੍ਰੋ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਰਾਹੀਂ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰਬਾਣੀ ਗਾਇਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਕਰਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ।ਨਾਲ ਹੀ ਤੰਤੀ ਸਾਜਾਂ ਰਾਹੀ ਗੁਰਬਾਣੀਕੀਰਤਨ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਊਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਤਨਾ ਸਨਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵੱਲੋਂ ਤੰਤੀ ਸਾਜਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕੀਰਤਨ ਪ੍ਰਪਾਟੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ 6 ਮਾਰਚ 2006 ਨੂੰ ਪੁਨਰ ਸੁਰਜੀਤ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਾਨਪੁਰਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਕੀਰਤਨ  ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਕਰਵਾਇਆ।
ਨਿਵੇਕਲੀ ਸ਼ੈਲੀ ਤੇ ਸੰਗੀਤਕ ਖੋਜ
ਪ੍ਰੋ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੀਰਤਨ ਗਾਇਨ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸਾ ਗੁਰਬਾਣੀ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ  ਮੁੱਖ ਰੱਖਣ ਨੂੰ  ਨਾ ਕਿ ਰਾਗ, ਸੰਗੀਤਕ ਲੈ ਜਾਂ ਤਾਲ ਦੇ ਹਾਵੀ ਹੋਣ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗਾਇਨ ਤੇ ਸੰਗੀਤ ਸਿਖਲਾਈ ਦਾ ਅੰਗ ਬਣਾਇਆ। ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਹਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਕਲੀਆਂ ਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ  ਰਹੁ-ਰੀਤਾਂ ਨੂੰ ਸਾਮਲ ਕਰਨ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇਂਦੇ ਸਨ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਤਾਲ ਜਿਵੇਂ ਸਵਾ ,ਪੌਣ,  ਡੇੜ ਮਾਤਰਾ ਵਾਲੇ ਤਾਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਰਹੁਰੀਤਾਂ ਦੀਆਂ ਸ੍ਵਰ ਲਿਪੀਆਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।ਨਾਲ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਗਾਇਨ ਨੂੰ ਅਮੀਰ ਬਣਾਇਆ। ਇਹ ਸਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੱਧ-ਕਾਲੀਨ ਪੰਡਤ ਲੋਚਨ , ਪੰਡਤ ਵਿਠਲ ਵਰਗੇ  ਗਾਇਕਾਂ ,ਪੰਡਤ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨਰਾਇਣ ਭਟਖੰਡੇ, ਪੰਡਤ ਵਿਨਾਇਕ ਰਾਓ ਪਟਵਰਧਨ ਵਰਗੇ ਮਾਡਰਨ ਸੰਗੀਤ  ਅਚਾਰੀਆ , ਭਾਈ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਐਬਟਾਬਾਦ, ਪ੍ਰੋ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਵਰਗੇ ਗੁਰਮਤ ਸੰਗੀਤ ਲਿਖਾਰੀਆਂ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਦੀ ਰੁਚੀ ਨਾਲ ਹੀ ਕਿਰਿਆਵੰਤ ਹੋ ਸਕਿਆ।
ਮੌਤ
2 ਜਨਵਰੀ 2022 ਨੂੰ ਲੁਧਿਆਣੇ ਦੇ ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 6 ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਇਲਾਜ ਪਿਛੋਂ 93 ਵਰੇ 9 ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਉਮਰ ਭੋਗ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਯੂ ਟਿਊਬ ਤੇ ਪ੍ਰੋ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ 50 ਬੰਦਸ਼ਾਂ ਦਾ ਲਿੰਕ ਸਾਂਊਡ ਕਲਾਊਡ ਤੇ ਪ੍ਰੋ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਸੈਟ ਦੀ ਵੰਨਗੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਧਿਆਪਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਜੇਤਾ
ਕਲਾ ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ (Art forensics)
ਕਲਾ ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ ਕਲਾ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਨਾਲ ਸੰਭੰਦਿਤ ਜਾਲਸਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਨਕਲ ਦੀ ਪਛਾਣ ਲਈ ਕੁਝ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤਰੀਕੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ: ਅਸਲੀ ਤੇ ਨਕਲੀ ਚਿੱਤਰ ਦੀ ਪਛਾਣ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਸੰਗਣਾਤਮਕ ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ (Computational forensics):
ਇਹ ਸ਼ਾਖਾ ਜਾਂਚ ਲਈ ਐਲਗੋਰਿਥਮ ਅਤੇ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਅਖਿਲ (ਗਾਇਕ)
ਅਖਿਲ ਪਸਰੇਜਾ, ਅਖਿਲ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ, ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਲੂਕਾ ਚੂਪੀ (2019) ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਗਾਇਕੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਰੋੜਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਫਰਵਰੀ 2014 ਵਿੱਚ, ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਿੰਗਲ "ਮੁਰਾਦਾਨ" HSR ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ (ਪਹਿਲਾਂ ਯੈਲੋ ਮਿਊਜ਼ਿਕ) ਦੇ ਤਹਿਤ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ 2012 ਵਿੱਚ "ਪੀ ਲੈਨ ਦੇ" ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਗੀਤ ਗਾਇਆ ਸੀ।
ਉਸ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸਿੰਗਲ "ਖਾਬ", ਜੋ ਕਿ ਫਰਵਰੀ 2016 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਯੂਟਿਊਬ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਫਰਵਰੀ 2019 ਵਿੱਚ, ਖਾਬ, ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਰੀਮੇਕ ਫਿਲਮ ਲੁਕਾ ਚੂਪੀ ਲਈ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਜੂਨ 2016 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸਪੀਡ ਰਿਕਾਰਡਸ ਦੁਆਰਾ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਆਪਣੀ ਐਲਬਮ ਵੈਲਕਮ ਟੂ ਦ ਫਿਊਚਰ ਲਈ "ਗਨੀ" ਦੇ ਇੱਕ ਸਿਰਲੇਖ ਲਈ ਸੰਗੀਤਕਾਰ " ਮੰਨੀ ਸੰਧੂ " ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਦਾ ਸ਼ਰਮਾ ਅਭਿਨੀਤ ਸਿੰਗਲ "ਲਾਈਫ" ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ।
2017 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟ ਏਸ਼ੀਆ ਟੀਵੀ ਸੰਗੀਤ ਅਵਾਰਡ ਵਿੱਚ "ਬੈਸਟ ਬ੍ਰੇਕਥਰੂ ਐਕਟ" ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1">
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਅਦਾਕਾਰ
ਖਾਰਾ ਦੁਪੱਟਾ
ਖਾਦਾ ਦੁਪੱਟਾ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਹੈਦਰਾਬਾਦੀ ਮੁਸਲਿਮ ਲਾੜਿਆਂ ਦਾ ਰਵਾਇਤੀ ਵਿਆਹ ਦਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਵਿਆਹ ਦਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੁੜਤਾ (ਟਿਊਨਿਕ), ਚੂੜੀਦਾਰ (ਅਤਿਰਿਕਤ-ਲੰਬੀ ਪਤਲੀ ਪੈਂਟ ਜੋ ਗਿੱਟਿਆਂ 'ਤੇ ਇਕੱਠੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ), ਅਤੇ ਇੱਕ 6-ਗਜ਼ ਦਾ ਦੁਪੱਟਾ (ਚੋਰੀ ਜਾਂ ਪਰਦਾ) ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਮੁਗਲ ਮਹਾਰਾਣੀ ਨੂਰ ਜਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਪਹਿਰਾਵਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਮੁਗ਼ਲ ਕੁਲੀਨ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੁਪੱਟਾ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਦੀ ਕਲਾ ਮੁਗਲ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਮੁਗਲ ਗਵਰਨਰ ਨਿਜ਼ਾਮ-ਉਲ-ਮੁਲਕ ਨੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੱਖਣ ਸੁਬਾ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਨਿਜ਼ਾਮ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਬੇਗਮਾਂ ਨੇ ਖਾਰਾ ਦੁਪੱਟਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮੁਗਲਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾਤਮਕ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਸੋਧਿਆ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਆਮ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੇ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ। ਚੌਮਹੱਲਾ ਪੈਲੇਸ ਵਿਖੇ ਮੋਂਟੇਜ ਗੈਲਰੀ ਨਿਜ਼ਾਮ ਬੇਗਮਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਰਾ ਦੁਪੱਟਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਜੋੜੀ
ਕਈ ਵਾਰ ਕੁੜਤੇ ਨੂੰ ਲੰਬੇ, ਹਲਕੇ ਸਲੀਵਲੇਸ ਓਵਰਕੋਟ ਜਾਂ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਕੋਟੀ, ਇੱਕ ਬੋਲੇਰੋ-ਵਰਗੇ ਕਮਰਕੋਟ ਨਾਲ ਪਹਿਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੁਲਹਨ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਘੁੰਗਰਾਟ (ਬੁਦਾ) ਪਹਿਨਦੀਆਂ ਹਨ।
ਦੁਪੱਟਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਰਦੋਜ਼ੀ ਦੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਕਢਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੁਪੱਟੇ ਦੀ ਸੀਮਾ ਉੱਤੇ ਮਸਾਲਾ ਜਾਂ ਕਢਾਈ ਵਾਲੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਨਮੂਨੇ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਰਿਬਨ ਦਾ ਬਾਰਡਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪਹਿਨਣ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ
ਦੁਪੱਟੇ ਨੂੰ ਦੁਪੱਟੇ ਦੇ ਮੱਧ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉੱਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਚੂਰੀਦਾਰ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਟੰਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੁਪੱਟਾ ਦੋਹਾਂ ਸਿਰਿਆਂ 'ਤੇ ਫੋਲਡ ਐਕੋਰਡਿਅਨ ਪਲੇਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਰੋਚ ਦੇ ਨਾਲ ਖੱਬੇ ਮੋਢੇ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੁਪੱਟੇ ਦੇ ਖਾਲੀ ਸਿਰੇ ਸੱਜੇ ਮੋਢੇ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਅਤੇ ਸੱਜੀ ਕੂਹਣੀ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਪਾਸੇ ਪਹਿਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ
* ਅਚਕਨ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਖੜਾ ਦੁਪੱਟਾ-ਦਿ ਹਿੰਦੂ ਨਾਲ ਡੇਟਿੰਗ ਕਰਨ 'ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪਹਿਰਾਵਾ
ਰੁਖਸਾਨਾ ਖਾਨ
ਜੀਵਨੀ
ਖਾਨ ਦਾ ਜਨਮ ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ 1962 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਕੈਨੇਡਾ ਆਵਾਸ ਕਰ ਗਈ ਅਤੇ ਡੁੰਡਾਸ, ਓਨਟਾਰੀਓ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ। ਉਸਨੇ ਸੇਨੇਕਾ ਕਾਲਜ ਆਫ ਅਪਲਾਈਡ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਜੀਵ-ਰਸਾਇਣਕ ਤਕਨੀਸ਼ੀਅਨ ਬਣ ਗਈ। ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਬੱਚੇ ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਟੋਰਾਂਟੋ, ਓਨਟਾਰੀਓ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਖਾਨ ਦੇ ਲਿਖਣ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਐਡਮਜ਼ ਵਰਲਡ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਵੀਡੀਓ ਲਈ ਗੀਤ ਲਿਖ ਕੇ ਹੋਈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਮੈਸੇਜ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨਾਂ ਵਿੱਚ ਛਪ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।  ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਉਸਦੀਆਂ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਤਸਵੀਰ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਨਾਵਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਹ ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਚਿਲਡਰਨਜ਼ ਬੁੱਕ ਰਾਈਟਰਜ਼ ਐਂਡ ਇਲਸਟ੍ਰੇਟਰਸ, ਦ ਰਾਈਟਰਜ਼ ਯੂਨੀਅਨ ਆਫ਼ ਕੈਨੇਡਾ, CANSCAIP ਅਤੇ ਸਟੋਰੀਟੇਲਿੰਗ ਟੋਰਾਂਟੋ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਖਾਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੋਰੀਟੇਲਿੰਗ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਹੈ।
ਖਾਨ "ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਲੇਖਕ ਹੈ ਜੋ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਉਣ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।" ਉਸਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਇਤਾਲਵੀ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨੀ ਸਮੇਤ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕੋਪਨਹੇਗਨ, ਡੈਨਮਾਰਕ ਵਿੱਚ 2008 IBBY (ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਬਾਰੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੋਰਡ) ਵਿਸ਼ਵ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ "ਬੋਲਣ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਬਨਾਮ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ: ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਰਜਣ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਬਨਾਮ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ" ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਣ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="0">
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਉਰਦੂ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1962
ਰਾਜੂ ਪਰਿਆਰ
ਰਾਜੂ ਪਰਿਆਰ ( राजु परियार  ; ਜਨਮ 30 ਜੂਨ 1980) ਨੇਪਾਲ ਤੋਂ ਇੱਕ ਗਾਇਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2015 ਤੱਕ 13,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਹਨ
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਪਰਿਆਰ ਦਾ ਜਨਮ ਗੌਸਹਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਲਾਮਜੁੰਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਮੰਗਲ ਸਿੰਘ ਪਰਿਆਰ ਅਤੇ ਸਾਂਤਾ ਮਾਇਆ ਪਰਿਆਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ 15 ਅਸਾਧ 2037 ਬੀ.ਐਸ ਜਾਂ ਲਗਭਗ 30 ਜੂਨ 1980 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸਤੰਬਰ 2015 ਵਿੱਚ ਕਾਠਮੰਡੂ ਤੋਂ ਮੁੰਬਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਫਲਾਈਟ ਵਿੱਚ ਪਰਿਆਰ ਬਿਸ਼ਨੂ ਪਰਿਆਰ (ਕੋਈ ਸਬੰਧ ਨਹੀਂ) ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਭਰਤਪੁਰ ਦੇ ਇੱਕ ਈਸਾਈ ਪਾਦਰੀ ਬਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਉਡਾਣ ਦੌਰਾਨ ਪਰਿਆਰ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲਈ। ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਪਰਿਆਰ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਭਰਤਪੁਰ ਵਿੱਚ ਬਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚਰਚ ਗਏ ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਅਪਣਾ ਲਿਆ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਪਰਿਆਰ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਾਇਕ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਿਆ ਭੰਡਾਰੀ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਇੱਕ ਗੀਤ ਵੈੱਬ 'ਤੇ ਯੂਟਿਊਬ 'ਤੇ 500,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਰ ਦੇਖੇ ਗਏ ਨੇਪਾਲੀ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਪਰਿਆਰ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰਹਿ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਲਾਮਜੁੰਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਟੂਨ ਬੂਮ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ
ਟੂਨ ਬੂਮ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ ਇੰਕ. ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਜੋ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ ਉਤਪਾਦਨ 'ਤੇ ਸਟੋਰੀਬੋਰਡਿੰਗ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਰੱਖਦੀ ਆ। 1994 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ 'ਤੇ ਮਾਂਟਰੀਅਲ, ਕਿਊਬੈਕ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਟੂਨ ਬੂਮ ਫਿਲਮ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ, ਵੈੱਬ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ, ਗੇਮਾਂ, ਮੋਬਾਈਲ ਡਿਵਾਈਸਾਂ, ਸਿਖਲਾਈ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ 'ਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਸਟੋਰੀਬੋਰਡਿੰਗ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦਾ ਆ। ਇਹਨੂੰ 2012 ਵਿੱਚ ਕੋਰਸ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਦੁਆਰਾ ਐਕਵਾਇਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਟੂਨ ਬੂਮ ਸੌਫਟਵੇਅਰ 130 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ, 'ਤੇ ਇਹਨੂੰ 2005 'ਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਈਮਟਾਈਮ ਐਮੀ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਇਆ ਸੀ, ਹੋਰ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ।
2017 ਪ੍ਰੋ ਕਬੱਡੀ ਲੀਗ
2017 ਦੇ ਪ੍ਰੋ ਕਬੱਡੀ ਲੀਗ ਸੀਜ਼ਨ ਪ੍ਰੋ ਕਬੱਡੀ ਲੀਗ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਸੀਜ਼ਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 2014 ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕਬੱਡੀ ਲੀਗ ਹੈ। ਇਹ ਮਸ਼ਾਲ ਸਪੋਰਟਸ ਐਂਡ ਸਟਾਰ ਇੰਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਤੋਂ ਚਾਰ ਨਵੀਂ ਟੀਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ 12 ਟੀਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਨੀਲਾਮੀ
ਨਵੇਂ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਨਿਲਾਮੀ ਮਈ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਜੂਦਾ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਇਕ-ਇਕ ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ 400 ਤੋਂ ਵੱਧ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੁਲ 12 ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਕੁੱਲ 46.99 ਕਰੋੜ ਖਰਚੇ ਗਏ।
ਨੀਲਾਮੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗਾ ਪੜਾਅ ਰੇਡਰ ਨਿਤਿਨ ਤੋਮਰ ਸੀ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ 93 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਰਕਮ ਲਈ ਨਵੇਂ ਯੂ.ਪੀ. ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਨੇ ਖਰੀਦਿਆ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੰਗਲੌਰ ਬੁੱਲਸ ਦੇ ਰੋਹਿਤ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ 81 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕੀਮਤ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ। ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਖਿਡਾਰੀ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਜਾਂਗ ਕੁਆਨ ਲੀ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਬੰਗਾਲ ਵਾਰਅਰਜ਼ ਦੁਆਰਾ 80.3 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਗਏ ਸਨ।
ਉਦਘਾਟਨ ਸਮਾਰੋਹ
ਉਦਘਾਟਨੀ ਸਮਾਰੋਹ ਹਰ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਈ.ਪੀ.ਐਲ 2017 ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਪਾਂਸਰਸ਼ਿਪ
1. ਵਿ.ਵੀ.ਓ 2. ਟੀ.ਵੀ.ਐਸ 3. ਬਜਾਜ 4. ਮਿਉਚੁਅਲ ਫੰਡਾਂ ਸਹੀ ਹੈ! 5. ਜੀਲਿਟ ਮੈਕ3 ਟਰਬੋ 6. ਨਿਸਿਨ 7. ਰੋਇਲ ਚੈਲੇਂਜ ਸਪੋਰਟਸ ਡ੍ਰਿੰਕ 8. ਆਰ.ਆਰ.ਕੈਬਲ
ਨੇਮ ਅਤੇ ਸਰਤਾਂ
12 ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਛੇ ਵਿਚਾਲੇ ਦੋ ਜ਼ੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।. ਹਰੇਕ ਟੀਮ ਲੀਗ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 22 ਮੈਚ ਖੇਡੇ:
1. ਹਰ ਟੀਮ ਉਸੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਟੀਮਾਂ ਜ਼ੋਨ ਵਿੱਚ 15 ਮੈਚ ਖੇਡੇ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਖੇਡੇ
2. ਫਿਰ, ਇੱਕ ਟੀਮ ਹੋਰ ਜ਼ੋਨ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਨਾਲ 6 ਮੈਚ ਖੇਡੇਗੀ। (ਹਰ ਟੀਮ ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੂਜੇ ਜ਼ੋਨ ਤੋਂ ਹੋਰ ਟੀਮ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ)। ਹਰੇਕ ਟੀਮ ਲਈ ਇਹ 6 ਅੰਤਰ-ਜ਼ੋਨ ਮੈਚ ਤਿੰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਫਤਿਆਂ 'ਤੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਹ ਹਫ਼ਤੇ ਅੰਤਰ-ਜ਼ੋਨ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇ ਹਫ਼ਤੇ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਫ਼ਤੇ ਹਨ: 3. ਫਿਰ, ਹਰੇਕ ਟੀਮ ਇੱਕ ਵਾਈਲਡ ਕਾਰਡ ਮੈਚ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਹਫਤੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਧੂ ਅੰਤਰ-ਜ਼ੋਨ ਮੈਚ ਹੈ, ਜੋ ਮਿਡਲ-ਸੀਜ਼ਨ ਡਰਾਅ ਦੇ ਇੱਕ ਬਿੰਦੂ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੀਗ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 22 ਮੈਚ ਹਨ।
ਹਰੇਕ ਜ਼ੋਨ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਟੀਮਾਂ ਸੁਪਰ ਪਲੇਅ ਆਫ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਖ਼ਿਤਾਬ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਜ਼ੋਨ ਬੀ
Updated after match 77
Source:prokabaddi.com
ਆਚਾਰੀਆ ਭੋਜਰਾਜ
ਆਚਾਰੀਆ ਭੋਜਰਾਜ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦੇਣ ਹੈ।ਇਨ੍ਹਾ ਨੇ ਰਸਾਂ ਵਿੱਚੋ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਰਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਆਚਾਰੀਆ ਭੋਜ ਜਾਂ ਭੋਜ ਰਾਜਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
2017 ਪ੍ਰੋ ਕਬੱਡੀ ਲੀਗ
ਇਨਾਮ ਰਕਮ
ਇਸ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਜੇਤੂ ਲਈ ਇਨਾਮੀ ਰਾਸ਼ੀ 3 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 2 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਅਤੇ 1 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਆਚਾਰੀਆ ਭੋਜਰਾਜ
ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਆਚਾਰੀਆ ਭੋਜ ਆਪਣੀ ਕਾਵਿਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਲਈ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਇਹ 'ਧਾਰਾ' ਨਗਰੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸਨ। ਇਹ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਦਾਨੀ ਸੁਭਾਅ,ਕਵੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਦੇਣ ਲਈ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਹੀਂ ਸੀ,ਸਗੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਕਵੀ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰਾਂ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਜਾਣ,ਉਘੇ ਸਮੀਖਿਆਕਾਰ ਅਤੇ ਉਚਕੋਟੀ ਦੇ ਕਾਵਿਸ਼ਾਸਤਰੀ ਵੀ ਸਨ।
2017 ਪ੍ਰੋ ਕਬੱਡੀ ਲੀਗ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰੋ ਕਬੱਡੀ ਲੀਗ ਸੀਜਨ
ਆਚਾਰੀਆ ਭੋਜਰਾਜ
ਮਾਲਵੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜ ਭੋਜ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਵਿਦਵਾਨਤਾ ਦਾਨਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਉਦਾਰਤਾ ਦੇ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਭੋਜ ਬਹੁਤ ਉੱਚਕੋਟੀ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸਨ। 'ਸ਼ਿੰਗਾਰਪ੍ਰਕਾਸ਼ 'ਅਤੇ 'ਸਰਸਵਤੀਕੰਠਾਭਰਣ' ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਾਹਿਤਕ ਗ੍ਰੰਥ ਹਨ।
ਆਚਾਰੀਆ ਭੋਜ ਦਾ ਗ੍ਰੰਥ 'ਸ਼ਿੰਗਾਰਪ੍ਰਕਾਸ਼ ' ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗ੍ਰੰਥ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੀਵਨ
ਆਚਾਰੀਆ ਭੋਜ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਖਾਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ,ਜਿਵੇਂਕਿ ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾ ਹੀ ਚੁੁਕੇ ਹਾਂ,ਕਿ ਉਹ ਮਾਲਵਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ਾਸ਼ਨਕਾਲ 1005 ਈ: ਸਦੀ ਤੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਕਵੀ ਪਰਿਮਲ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਤ "ਨਵਸਾਹਸਾਂਕਚਰਿਤ" ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧੂਰਾਜ ਦੇ ਪਰਾਕ੍ਮਾ ਅਤੇ ਜਿੱਤਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਵਿਕ੍ਮੀ ਸੰਵਤ 1161ਈ: ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਵਿੱਚ ਮੁੰਜ,ਸਿੰਧੂ ਰਾਜ,ਭੋਜ ਦੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਅੰਕਿਤ ਹੈ। ਕਵੀ ਬਲਾੱਲ ਸੇਨ ਦੀ ਰਚਨਾ 'ਭੋਜਪ੍ਰਬੰਧ' ਵਿੱਚ ਭੋਜ ਸ਼ਾਸ਼ਨਕਾਲ ਬਹੁਤ ਲੰਬਾ 55 ਸਾਲ 7 ਮਹੀਨੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਭੋਜਰਾਜ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ
1) ਸ਼ਬਦਾਲੰਕਾਰ
2) ਅਰਥਾਲੰਕਾਰ
3)ਸ਼ਬਦਾਰਥਾਲੰਕਾਰ।
ਭੋਜ ਦੇ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਰਸ ਹੈ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਰਸ। 'ਸ਼ਿੰਗਾਰਪ੍ਰਕਾਸ਼' ਪਹਿਲੇ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਪੂਰਕ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਸਮੀਖਿਆਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਆਚਾਰੀਆ ਭੋਜ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਮੱਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।ਆਚਾਰੀਆ ਭੋਜ ਦੀ ਦੂਜੀ ਕਾਵਿਸ਼ਾਸਤਰੀ ਰਚਨਾ 'ਸ਼ਿੰਗਾਰਪ੍ਰਕਾਸ਼' ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋ ਵੱਡਾ ਗ੍ਰੰਥ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਡਾ.ਵੀ.ਰਾਘਵਨ ਅਨੁਸਾਰ -: 'ਸ਼ਿੰਗਾਰਪ੍ਰਕਾਸ਼' ਗ੍ਰੰਥ 36 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਅਤੇ 2500 ਹੱਥਲਿਖਤ ਪੰਨਿਆਂ ਚ' ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਨਾਟਯਸ਼ਾਸਤਰੀ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਵਿਵੇਚਨ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਆਚਾਰੀਆ ਭੋਜ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱੱਡੀ ਇਹ ਦੇਣ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਚੀਨ ਆਚਾਰੀਆ ਦੇ ਮਤਾਂ ਦਾ ਆਪਣੇ ਦੋਹਾਂ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਚ' ਸਮਨਵੈ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਉਦਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮੋਲਿਕ ਚਿੰਤਨ ਰਾਹੀਂ ਸਜੋਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਕਾਵਿਗਤ ਰਸ ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਵੇਚਨ ਨੇ ਆਚਾਰੀਆ ਭੋਜ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਰਤਕ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਆਚਾਰੀਆ ਦੀ ਰਸ ਸੰਖਿਆ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਰਸਾਂ ਦਾ ਮੂਲ 'ਸ਼ਿੰਗਾਰ' ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ। 'ਰਸ' ਨੂੰ ਅਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਅਭਿਮਾਨ ਰੂਪ ਮੰਨ ਕੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰਮਾਤ੍ ਕਿਹਾ ਅਤੇ 'ਕਾਵਿ' ਚ ਸੁਹਪਣ ਦਾ ਕਾਰਣ ਇਸੇ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ 'ਚ ਆਚਾਰੀਆ ਭੋਜ ਦੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਖਾਣ ਹੈ ਕਿ, "ਜੇ ਕਵੀ ਸ਼ਿੰਗਾਰੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸਭ ਕੁੱਝ ਨੀਰਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ"। ਭਾਰਤੀ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੇ ਆਨੁਸਾਰ ਭੋਜ ਦੇ ਵਿਵੇਚਨ 'ਚ ਸਾਰਿਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਇਕੋ ਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੁਸ਼ਟ ਵਿਚਾਰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ
ਜੀਵ ਮਿਲਖਾ ਸਿੰਘ
ਜੀਵ ਮਿਲਖਾ ਸਿੰਘ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Jeev Milkha Singh; ਜਨਮ 15 ਦਸੰਬਰ 1971) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਗੋਲਫਰ ਹੈ, ਜੋ 1998 ਵਿੱਚ ਯੂਰਪੀਅਨ ਟੂਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਟੂਰ 'ਤੇ ਚਾਰ ਈਵੈਂਟ ਜਿੱਤੇ ਹਨ, ਦੌਰੇ' ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਭਾਰਤੀ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। ਉਹ ਅਕਤੂਬਰ 2006 ਵਿਚ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵਿਸ਼ਵ ਗੌਲਫ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿਚ ਚੋਟੀ ਦੇ 100 ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਗੋਲਫਰ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 2007 ਵਿਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਦਾ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤੀ ਓਲੰਪਿਕ ਐਥਲੀਟ ਮਿਲਖਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਵਾਲੀਬਾਲ ਟੀਮ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਕਪਤਾਨ ਨਿਰਮਲ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1996 ਵਿੱਚ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅਬਿਲੇਨੇ ਮਸੀਹੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, ਕਾਰੋਬਾਰ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਵਿਚ ਇਕ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਸਿੰਘ ਨੇ 1993 ਵਿਚ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਕਈ ਸ਼ੁਕੀਨ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਐਨਸੀਏਏ ਡਿਵੀਜ਼ਨ II ਦੀ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਗੋਲਫ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ।
ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕੈਰੀਅਰ
ਸਿੰਘ 1993 ਵਿਚ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਬਣੇ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਜਿੱਤ 1993 ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਓਕਲਾਹੋਮਾ ਸਟੇਟ ਓਪਨ ਵਿਚ ਹੋਈ, ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਮਾਮੂਲੀ ਸਥਾਨਕ ਮੁਕਾਬਲਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ 1990 ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਯਮਤ ਜੇਤੂ ਸੀ। 1997 ਵਿਚ ਉਹ ਯੂਰਪੀਅਨ ਟੂਰ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਸੱਤਵੇਂ ਸਥਾਨ ਤੇ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਇਸ ਟੂਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ।
ਉਹ 1999 ਵਿਚ ਅਰਜੁਨ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੀਜਾ ਗੋਲਫਰ ਬਣ ਗਿਆ।
ਉਸ ਦਾ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ 2006 ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੌਸਮ 1999 ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਰਡਰ ਆਫ਼ ਮੈਰਿਟ ਵਿੱਚ 50 ਵੇਂ ਨੰਬਰ ’ਤੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਨਵੇਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਟ ਨਾਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2006 ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਵੋਲਵੋ ਚਾਈਨਾ ਓਪਨ ਜਿੱਤਿਆ, ਅਰਜੁਨ ਅਟਵਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੂਰਪੀਅਨ ਟੂਰ ਤੇ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਦੂਜਾ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਵੋਲਵੋ ਮਾਸਟਰਸ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਵਾਲਾ ਮੌਸਮ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਡਰ ਆਫ਼ ਮੈਰਿਟ 'ਤੇ 16 ਵੇਂ ਅੰਤਮ ਸਥਾਨ' ਤੇ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਉਸਨੇ 2006 ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਟੂਰ ਆਰਡਰ ਆਫ ਮੈਰਿਟ ਦੇ ਵਿਜੇਤਾ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸੀਜ਼ਨ ਨੂੰ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਬੈਕ ਟੂ ਬੈਕ ਜਿੱਤਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਅਤੇ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਵਿਸ਼ਵ ਗੋਲਫ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦੇ 50 ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਬਣ ਗਿਆ। 2007 ਵਿਚ ਉਹ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਗੋਲਫਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਅਗਸਤ 2008 ਵਿੱਚ, ਸਿੰਘ ਨੇ ਓਕਲੈਂਡ ਹਿਲਜ਼ ਵਿੱਚ 2008 ਦੇ ਪੀਜੀਏ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੱਡੇ ਈਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲਈ ਉੱਚ ਰੈਂਕਿੰਗ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਟੀ 9 ਵਿੱਚ ਸਮਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਦਲੀਲਯੋਗ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਰਵਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਗੋਲਫਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
ਸਿੰਘ ਨੇ 2008 ਦੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਟੂਰ ਸੀਜ਼ਨ ਨੂੰ ਆਰਡਰ ਆਫ਼ ਮੈਰਿਟ 'ਤੇ 12ਵਾਂ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬਾਰਕਲੇਜ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਓਪਨ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਏਸ਼ੀਅਨ ਟੂਰ' ਤੇ ਆਪਣਾ ਦੂਜਾ ਆਰਡਰ ਆਫ਼ ਮੈਰਿਟ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ।
ਸਿੰਘ 2003 ਵਿਚ ਨੈਸ਼ਨਵਾਈਡ ਟੂਰ 'ਤੇ ਖੇਡੇ ਸਨ। ਉਸਨੇ 2007 ਤੋਂ 2010 ਤੱਕ ਪੀਜੀਏ ਟੂਰ 'ਤੇ ਖੇਡਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੀ ਸਰਬੋਤਮ ਫਾਈਨਿਸ਼ 2009 ਡਬਲਯੂਜੀਸੀ-ਸੀਏ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਚੌਥਾ ਸਥਾਨ ਸੀ.
ਸਿੰਘ ਨੂੰ 2007 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਿਵਲ ਸਨਮਾਨ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਮਿਲਿਆ।
15 ਜੁਲਾਈ 2012 ਨੂੰ, ਸਿੰਘ ਨੇ ਫ੍ਰੈਨਸਿਸਕੋ ਮੋਲੀਨਾਰੀ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਮੌਤ ਦੇ ਪਲੇਆਫ ਵਿੱਚ ਹਰਾ ਕੇ, 2012 ਓਪਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹਫਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਏਬਰਡੀਨ ਐਸੇਟ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਓਪਨ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਦਰਜ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਜਿੱਤ ਨੇ ਸਿੰਘ ਰਾਇਲ ਲੀਥਮ ਐਂਡ ਸੇਂਟ ਐਨਸ ਗੋਲਫ ਕਲੱਬ ਵਿਖੇ 2012 ਓਪਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਜਗ੍ਹਾ ਪੱਕੀ ਕਰਕੇ ਇਵੈਂਟ ਵਿਚ ਸਰਬੋਤਮ ਗੈਰ ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਜਿੱਤ ਯੂਰਪੀਅਨ ਟੂਰ 'ਤੇ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਚੌਥੀ ਜਿੱਤ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਅਰਜੁਨ ਅਟਵਾਲ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਯੂਰਪੀਅਨ ਟੂਰ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਭਾਰਤੀ ਗੋਲਫਰ ਬਣ ਗਿਆ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਸਿੰਘ ਪਤਨੀ ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੇਟੇ ਹਰਜਾਈ ਨਾਲ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1971 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations
ਜੌਨੀ ਰੈਪਿਡ
ਜੌਨੀ ਰੈਪਿਡ (ਜਨਮ ਹੈਲਨ ਐਂਥਨੀ ਟੇਲਰ ; 24 ਅਗਸਤ, 1992)  ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਗੇਅ ਪੋਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ।
2010 ਤੋਂ, ਉਹ Men.com ਸਟੂਡੀਓ ਲਈ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੋਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਸਾਈਟ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਇੱਕ ਕਿਸ਼ੋਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਇੱਕ ਕਾਰ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2010 ਵਿੱਚ ਰੌਕਡੇਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।
ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਨੌਕਰੀ ਚਲੀ ਗਈ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਪੋਰਨ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਲਦੀ ਪੈਸਾ ਕਮਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਗੇਅ ਪੋਰਨੋਗ੍ਰਾਫ਼ਿਕ ਕਰੀਅਰ
Men.com ਲਈ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਨੇ ਬੁਆਏਜ਼ ਫਸਟ ਟਾਈਮ ਅਤੇ ਬੁੱਕੇ ਬੁਆਏਜ਼ ਸਟੂਡੀਓਜ਼ ਲਈ ਕਈ ਸੀਨ ਕੀਤੇ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉਹ 23 ਦਸੰਬਰ, 2011 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਏ ਰੈਪਿਡ ਫਾਇਰ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ।
2013 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਆਈ ਐਮ ਏ ਪੋਰਨ ਸਟਾਰ ਵਿੱਚ ਚਾਰਲੀ ਡੇਵਿਡ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਐਂਡਰਿਊ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਦੇ ਮਾਡਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਲਈ ਪੋਜ਼ ਦਿੱਤਾ: ਵੇਕਿੰਗ ਅੱਪ ਵਿਦ ਜੌਨੀ ਰੈਪਿਡ (ਅਪ੍ਰੈਲ 2013) ਅਤੇ ਸਟੂਡਬਰਬੀਆ (ਜੁਲਾਈ 2013) ਆਦਿ।
ਜਨਵਰੀ 2015 ਵਿੱਚ ਰੈਪਿਡ ਨੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਗਾਇਕ ਜਸਟਿਨ ਬੀਬਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪੋਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸ਼ੂਟ ਕਰਨ ਲਈ $2 ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ। ਗਾਇਕ ਨੇ ਕਦੇ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਰੈਪਿਡ ਨੇ ਇੱਕ ਪੋਰਨ ਪੈਰੋਡੀ ਵਿੱਚ ਬੀਬਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
2017 ਵਿੱਚ ਉਹ ਗੇਅ ਪੋਰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਪੋਰਨਹਬ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੰਗੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।
ਅਪ੍ਰੈਲ 2021 ਤੱਕ ਰੈਪਿਡ ਦਾ ਪੋਰਨੋਗ੍ਰਾਫ਼ਿਕ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ 180 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਰਦ ਪੋਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ 300+ ਸੀਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਾਰੇ ਸਮਝਦਾਰ, ਰੈਪਿਡ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਿਪਰੀਤ ਲਿੰਗੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਨਖਾਹ ਅਦਾਕਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਗੇਅ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਹੁਣ ਦੁਲਿੰਗੀ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1992 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਹਫ਼ਤਾ 2022 ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਗਏ ਲੇਖ
11 ਸਤੰਬਰ 2001 ਦੇ ਹਮਲੇ
11 ਸਤੰਬਰ 2001 ਦੇ ਹਮਲੇ (ਹੋਰ ਨਾਂ, 11 ਸਤੰਬਰ, 9/11, ਸਤੰਬਰ 11) ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਉੱਤੇ ਆਤੰਕਵਾਦੀ ਸਮੂਹ ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ 4 ਆਤੰਕਵਾਦੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਆਤਮਘਾਤੀ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਦੇ 19 ਆਤੰਕਵਾਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ ਤੋਂ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਲਈ ਚੱਲੇ 4 ਹਵਾਈ ਜਹਾਜਾਂ ਦਾ ਅਪਹਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜਾਂ, ਅਮਰੀਕੀ ਏਅਰਲਾਈਂਜ਼ ਫ਼ਲਾਈਟ 11 ਅਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਏਅਰਲਾਈਂਜ਼ ਫ਼ਲਾਈਟ 175, ਨੂੰ ਵਰਲਡ ਟਰੇਡ ਸੈਂਟਰ ਦੀ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। 1 ਘੰਟੇ 42 ਮਿੰਟਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ 110 ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋਨੋਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਢਹਿ-ਢੇਰੀ ਹੋ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਕਰ ਕੇ ਨਾਲਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵੀ ਪੂਰੇ ਜਾਂ ਅਧੂਰੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਬਾਹ ਹੋਈਆਂ। ਤੀਜਾ ਜਹਾਜ ਅਮਰੀਕੀ ਏਅਰਲਾਈਂਜ਼ ਫ਼ਲਾਈਟ 77 ਦ ਪੈਂਟਾਗੋਨ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਵੱਜਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਇਸ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਅਧੂਰੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਬਾਹ ਕੀਤਾ। ਚੌਥਾ ਜਹਾਜ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੇ ਆਤੰਕਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਇਹ ਜਹਾਜ ਸ਼ੈਂਕਸਵਿਲ, ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਦੇ ਇੱਕ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਜਾ ਗਿਰਿਆ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇਹਨਾਂ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ 19 ਅਪਹਰਨ ਕਰਤਾਵਾਂ ਸਮੇਤ 2,996 ਜਾਣਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 10 ਅਰਬ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ
ਜਗਬੀਰ ਸਿੰਘ (ਹਾਕੀ)
ਜਗਬੀਰ ਸਿੰਘ (ਜਨਮ 20 ਫਰਵਰੀ 1965) ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰਵਰਡ ਨੇ ਦੋ ਓਲੰਪਿਕ (1988 ਅਤੇ 1992), 1990 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ 1985-95 ਤੋਂ ਦੋ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ (1986 ਅਤੇ 1990), 1989 ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਅਤੇ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫੀ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦਰਮਿਆਨੇ ਵੱਡੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦਾ ਮੋਹਰੀ ਚਾਨਣ ਰਿਹਾ।
ਉਸਨੂੰ 1990 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹਾਕੀ ਲਈ ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ, 2004 ਵਿੱਚ “ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਵਾਰਡ” ਅਤੇ (ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ) ਦੁਆਰਾ ਸਾਲ 2015-16 ਲਈ ਸਰਵਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਸੰਮਨ “ਯਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ” ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਸੀ। ਮਾਰਚ, 2017 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਯੁਵਾ ਮਾਮਲੇ ਅਤੇ ਖੇਡ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਾਕੀ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਬਜ਼ਰਵਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।
ਕਰੀਅਰ
ਉਸ ਦੇ ਖੇਡਣ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ 'ਹੜਤਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਰਕਲ ਕਾਤਲ' ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ, ਬੇੜੇ ਪੈਰ ਵਾਲੇ ਸਰਦਾਰ ਨੂੰ ਆਲ ਸਟਾਰ ਏਸ਼ੀਆ ਇਲੈਵਨ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਜਿਸਨੇ 1990 ਵਿੱਚ ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ ਵਿੱਚ '5 ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕਲਾਸਿਕ ਕੱਪ' ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਇਲੈਵਨ (ਦੋਸਤਾਨਾ ਮੈਚ) 1993 ਵਿੱਚ ਮੈਨਚੇਂਗਲਾਬੈਕ ਲਈ ਖੇਡਿਆ।। 1992-97 ਤੱਕ ਜਰਮਨ ਹਾਕੀ ਬੁੰਡੇਸਲੀਗਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਐਚਟੀਸੀ ਸਟੱਟਗਾਰਟ ਕਿਕਰਸ ਲਈ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਇੱਕਮਾਤਰ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ।
ਕੋਚਿੰਗ ਕੈਰੀਅਰ
ਉਹ 2004 ਵਿੱਚ ਏਥਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਓਲੰਪਿਕ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ / ਸਪੇਨ / ਫਰਾਂਸ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਟੈਸਟ ਲੜੀ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਸਾਲ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਟੀਮ ਦਾ ਕੋਚ ਸੀ। ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਐਫਆਈਐਚ ਕੋਚਿੰਗ ਸੈਮੀਨਾਰਾਂ ਅਤੇ ਐਫਆਈਐਚ ਦੇ 'ਐਡਵਾਂਸਡ ਕੋਚਿੰਗ' ਕੋਰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਐਫ.ਆਈ.ਐਚ. ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 2008 ਵਿੱਚ ਨੇਪਾਲ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਓਲੰਪਿਕ ਇਕਸਾਰਤਾ ਕੋਚਿੰਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਈ ਕੋਚਿੰਗ ਕੋਰਸ ਸੰਚਾਲਕ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਹਾਕੀ ਇੰਡੀਆ ਲੀਗ 2013 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੈਪੀ ਪੰਜਾਬ ਵਾਰੀਅਰਜ਼ ਟੀਮ ਦਾ ਕੋਚ ਵੀ ਹੈ।
ਮੀਡੀਆ ਕਾਲਮਨਿਸਟ ਅਤੇ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਕੈਰੀਅਰ
ਉਹ ਟੀਵੀ ਉੱਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਨਾਮਵਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਅਖਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਾਕੀ ਬਾਰੇ ਕਾਲਮ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਰਾਏ-ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਓਲੰਪਿਕ, ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ, ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ, ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ, ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ, ਅਤੇ ਹੁਣ, ਸੀ.ਐਨ.ਐਨ ਆਈ.ਬੀ.ਐਨ., ਈ.ਐਸ.ਪੀ.ਐਨ., ਦਸ ਖੇਡਾਂ, ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ, ਐਨ.ਡੀ.ਟੀ.ਵੀ., ਟਾਈਮਜ਼ ਆਦਿ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਮਾਹਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1965 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਕਾਜ਼ਿਮ ਜਾਰਵਾਲੀ
ਸਾਹਿਤਕ ਜੀਵਨ
ਉਸ ਨੂੰ "ਸ਼ਾਇਰ-ਏ-ਫ਼ਿਕਰ" ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੇ ਕਈ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਲਿਖੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਮੁਸ਼ਾਇਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਕਾਰਜ ਲਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਮਾਧੋ ਸਿੰਘ
ਮਾਧੋ ਸਿੰਘ (1 ਜੁਲਾਈ 1929 – 2006) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਹਿਲਵਾਨ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1960 ਦੇ ਗਰਮੀਆਂ ਵਾਲ਼ੇ ਓਲੰਪਿਕ ਅਤੇ 1964 ਦੇ ਗਰਮੀਆਂ ਵਾਲ਼ੇ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2006 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1929
ਕਰਿਮਿਨਲਿਸਟਿਕਸ
ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਬੂਤਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਸੂਲ ਕੀਤੇ ਪਦਾਰਥ, ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਸੰਦਾਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ, ਛਾਪ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ (ਜਿਵੇਂ ਫਿੰਗਰਪਰਿੰਟ, ਜੁੱਤੀ ਦੇ ਹੌਲੇ, ਅਤੇ ਟਾਇਰ ਟਰੈਕ), ਟਰੇਸ ਸਬੂਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਅਤੇ ਜੀਵ ਸਬੂਤ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਲਈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਅਤੇ ਤੁਲਨਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਆਮ ਹਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਬੂਤਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਬਿਸ਼ਨੂ ਮਾਝੀ
ਬਿਸ਼ਨੂੰ ਮਾਝੀ ( विष्णु माझी  ; ਜਨਮ 1986) ਇੱਕ ਨੇਪਾਲੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕ ਹੈ। ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗਾਇਕਾ, ਉਸਨੇ 15 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ 5,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਹਨ,  ਜਿਸ ਵਿੱਚ "ਸੀਤਲ ਦੀਨੇ ਪਿੱਪਲ ਸਾਮੀ ਛਾਂ", "ਡਰਾਈਵਰ ਦਾਈ ਮਨ ਪਰਿਓ ਮਲਾਈ", "ਲਾਲੁਪਤੇ ਨੁਘਿਓ ਭੂੰਤੀਰਾ", " ਪੁਰਬਾਕੋ ਮੀਚੀ ਨੀ ਹਮਰੈ ਹੋ, ਪੱਛਮ ਮਹਾਕਾਲੀ ਨੀ ਹਮਰੈ ਹੋ" ਅਤੇ "ਰੁਮਾਲ ਹਲਲੈ ਹਲਲਾਈ" ਆਦਿ। ਉਸਦਾ 2018 ਦਾ ਗੀਤ "ਸਾਲਕੋ ਪਟਕੋ ਤਾਪਰੀ ਹੂਨੀ" 2020 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੱਕ, 50 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਯੂਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ, ਯੂਟਿਊਬ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਖਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਨੇਪਾਲੀ ਲੋਕ ਗੀਤ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸਦੇ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿਟਸ ਐਫਐਮ ਸੰਗੀਤ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਕਾਲਿਕਾ ਐਫਐਮ ਅਵਾਰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਦਿਹਾਤੀ ਸਯਾਂਗਜਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਉਸਨੇ ਪੰਜਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਸੁੰਦਰਮਣੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ 2004 ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਕਾਠਮੰਡੂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰੇਗੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ, ਸਮਾਂ-ਸਾਰਣੀ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਅਟਕਲਾਂ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕਰੀਅਰ
ਕਾਠਮੰਡੂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਗੀਤ 2,500 ਰੁਪਏ ਕਮਾਏ। ਉਹ 2007-08 ਤੱਕ ਇੱਕ ਸਫਲ ਲੋਕ ਗਾਇਕਾ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਤੀ ਗੀਤ 6,000 ਰੁਪਏ ਕਮਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ, ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ 5-6 ਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ। ਉਸਨੇ 2008 ਵਿੱਚ ਕਾਲਿਕਾ ਐਫਐਮ ਸੰਗੀਤ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਫਿਰ 2012 ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਲੋਕ ਗਾਇਕ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ 2011 ਵਿੱਚ, ਯਮ ਛੇਤਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਗਾਏ "ਸ਼ੀਤਲ ਦਿਨ ਪਿੱਪਲ ਸਾਮੀ ਚਾ" ਅਤੇ "ਫੂਲ ਰਾਮਰੋ ਗੁਲਾਬਕੋ" ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ; ਪਹਿਲਾ ਉਸ ਸਾਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੁਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਲੋਕ ਗੀਤ ਸੀ।
ਪ੍ਰਵਚਨ (ਪਰਚਾ)
ਪ੍ਰਵਚਨ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਇੱਕ ਤ੍ਰੈਮਾਸਿਕ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਪਰਚਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਡਾ. ਰਜਨੀਸ਼ ਬਹਾਦੁਰ ਨੇ ਡਾ. ਸਵਰਨ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਰਲ਼ ਕੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਡਾ. ਸਵਰਨ ਚੰਦਨ ਇਸ ਪਰਚੇ ਦੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਰਹੇ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਡਾ. ਰਜਨੀਸ਼ ਬਹਾਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ 1922 ਤੱਕ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਬਿਸ਼ਨੂ ਮਾਝੀ
ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕਰੀਅਰ
ਉਸਦੇ 2018 ਦੇ ਗੀਤ "ਸਾਲਕੋ ਪਟਕੋ ਟਾਪਰੀ ਹੂਨੀ" ਨੇ ਯੂਟਿਊਬ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਖੇ ਗਏ ਨੇਪਾਲੀ ਲੋਕ ਜੋੜੀ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ, ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ 30 ਮਿਲੀਅਨ ਵਿਯੂਜ਼ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ। 2020 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੱਕ, ਇਹ 50 ਮਿਲੀਅਨ ਵਿਯੂਜ਼ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ। "ਲਾਲੂਮਈ" ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ; ਇਸਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇਹ 10 ਮਿਲੀਅਨ ਵਿਯੂਜ਼ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ।
ਪ੍ਰਵਚਨ (ਪਰਚਾ)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਾਲੇ
ਬਿਸ਼ਨੂ ਮਾਝੀ
ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕਰੀਅਰ
2019 ਤੱਕ, ਮਾਝੀ ਪ੍ਰਤੀ ਗੀਤ 50,000 ਰੁਪਏ (US $400) ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਕਮਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗਾਇਕਾ ਬਣ ਗਈ। ਉਹ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਅੱਧੀ ਦਰਜਨ ਦੇ ਕਰੀਬ ਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। 2019 ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੀ ਤਨਖਾਹ ਦੁੱਗਣੀ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਤੀ ਗੀਤ 100,000 ਰੁਪਏ ਹੋ ਗਈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਲਪਾ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਗਾਇਨ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਗਾਇਕ/ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸੁੰਦਰ ਮਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਗਾਇਕਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਲਈ ਕਾਠਮੰਡੂ ਲੈ ਗਿਆ। ਅੱਠ ਸਾਲ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ 15 ਦਸੰਬਰ 2011 (29 ਮੰਗਸੀਰ 2068 ਬੀ.ਐਸ.) ਨੂੰ ਰਾਮ ਮੰਦਰ, ਪੋਖਰਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। 2015-16 ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਉਸ ਦੇ ਜੁੜਵਾਂ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਹੀ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮਿਆਂ 'ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਜਕ੍ਰਮ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਹਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣਾ ਚਿਹਰਾ ਛੁਪਾਉਣ ਲਈ ਫੇਸ ਮਾਸਕ ਅਤੇ ਸਕਾਰਫ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।   ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਉੱਚ ਮੰਗ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਜਾਂ ਹੋਰ ਜਨਤਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ,  ਉਸ ਕੋਲ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਫੋਟੋ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਕੋਈ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਇੰਟਰਵਿਊ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਨੇਪਾਲੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ "ਬੇਨਾਮ ਸੁਪਰਸਟਾਰ" ਜਾਂ "ਰਹੱਸਮਈ ਰਾਣੀ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਨਤਕ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਉਸਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਨੇ ਅਟਕਲਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਉਸਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਅਤੇ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਸਿਆਗਜਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਦਖ਼ਲ ਦੇਣਾ ਪਿਆ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੀ 6 ਜਨਵਰੀ 2019 ਨੂੰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿਖੇ ਇੰਟਰਵਿਊ ਲਈ ਗਈ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ 11 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਮੁੜ ਮਿਲੀ ਸੀ।  ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਾਝੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਚੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਉਸਦੀ ਰਸਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਘਾਟ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਦੇ ਬਿਹਤਰ-ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਫੈਸਲਿਆਂ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਜਾਤੀ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਮੁਆਇਨਾ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦਾ ਮਾਸਕ ਅਤੇ ਸਕਾਰਫ਼ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਸਰੀਰਕ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਇੰਟਰਵਿਊ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਪੁਲਿਸ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਲਮਸਾਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਮਾਝੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛੇ ਗਏ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤੇ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਣਾ ਔਖਾ ਸੀ ਕਿ ਮਾਝੀ ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986
ਬਾਬਾ ਸੋਢਲ ਦਾ ਮੇਲਾ
ਬਾਬਾ ਸੋਢਲ ਦਾ ਮੇਲਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦੁਆਬੇ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਮੇਲਿਆਂ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਲਾ ਹਰ ਸਾਲ 22 ਸਤੰਬਰ-24 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੇਲੇ ਦਾ ਚੱਢਾ ਬਰਾਦਰੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਖਾਸ ਮਹੱਤਵ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਮੇਲੇ ਨੂੰ ਬੜੀ ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਮੇਲੇ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਚੱਢਾ ਬਰਾਦਰੀ ਦੇ ਲੋਕ ਸਿਰਫ ਕੜਾਹੀ ਵਿੱਚ ਤਲੇ ਹੋਏ ਪਕਵਾਨ ਹੀ ਖਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮੇਲੇ ਦੌਰਾਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਭਾਵਾਂ ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕਮੇਟੀਆਂ ਵਲੋਂ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਲੰਗਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਮੇਲੇ ਦੌਰਾਨ ਬੱਚੇ ਤੇ ਵੱਡੇ ਝੂਲਿਆਂ, ਸਰਕਸਾਂ, ਦੁਕਾਨਦਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਬੜੇ ਹੀ ਸੋਹਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਜਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਹ ਮੇਲਾ ਬਾਬਾ ਸੋਢਲ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਲਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਚੱਢਾ ਬਰਾਦਰੀ ਵਿਚੋਂ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਚਪਨ ਦਾ ਨਾਂ ਸੋਢੀ ਸੀ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਸੋਢਲ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਲੰਧਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਥਾਂ ’ਤੇ ਅੱਜ ਸਿੱਧ ਬਾਬਾ ਸੋਢਲ ਦਾ ਮੰਦਰ ਹੈ, ਕਈ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ’ਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਤਾਲਾਬ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਬਾਬਾ ਜੀ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦੇ ਕੋਈ ਸੰਤਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਫਕੀਰ ਵਲੋਂ ਮਿਲੇ ਵਰਦਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਬਾ ਸੋਢਲ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਪਰ ਫਕੀਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਬੁਰਾ-ਭਲਾ ਕਿਹਾ ਤਾਂ ਇਹ ਸੰਤਾਨ ਵਾਪਸ ਫਕੀਰ ਕੋਲ ਚਲੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਦਿਨ ਬਾਬਾ ਜੀ ਦੀ ਮਾਤਾ ਉਕਤ ਤਾਲਾਬ ਉਪਰ ਕੱਪੜੇ ਧੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਬਾਬਾ ਜੀ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਰਤਾਂ ਨਾਲ ਤੰਗ-ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਮਾਤਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੁਰਾ-ਭਲਾ ਆਖ ਦਿੱਤਾ। ਮਾਤਾ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਬਾਬਾ ਸੋਢਲ ਨੇ ਤਾਲਾਬ ਵਿੱਚ ਛਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਬਾ ਜੀ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਉਥੇ ਬੈਠੀ ਕਈ ਦਿਨ ਰੋਂਦੀ ਰਹੀ। ਫਿਰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਨਾਗ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਫਕੀਰ ਦੀ ਗੱਲ ਯਾਦ ਕਰਵਾਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੇਲੇ
ਦੇਸ ਰਾਜ ਧੁੱਗਾ
ਦੇਸ ਰਾਜ ਧੁੱਗਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਹਰਗੋਬਿੰਦਪੁਰ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਸੱਤ ਘਾਤਕ ਪਾਪ ਅਤੇ ਚਾਰ ਆਖਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ
ਸੱਤ ਘਾਤਕ ਪਾਪ ਅਤੇ ਚਾਰ ਆਖਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਇੱਕ ਪੇਂਟਿੰਗ ਹੈ। 1898 ਤੋਂ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਕਤਾ 'ਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਦੇਸ ਰਾਜ ਧੁੱਗਾ
ਪਰਿਵਾਰ
ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਭੁੱਲਾ ਰਾਮ ਹੈ।
2021 ਵਿੱਚ ਉਹ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਸੰਯੁਕਤ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਐਸਸੀ ਵਿੰਗ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1964 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਅਰਚੀ (ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ)
ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਨਿਆਸ ਧਾਰਨ ਕਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸਤੀ ਹੋ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀਆਂ
ਬਿਕਰਮ ਸਿੰਘ (ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ)
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 4 ਜੁਲਾਈ 1911 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਿੰਸ ਆਫ ਵੇਲਜ਼ ਰਾਇਲ ਇੰਡੀਅਨ ਮਿਲਟਰੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। 1930 ਈਸਵੀਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਰਾਇਲ ਮਿਲਟਰੀ ਅਕੈਡਮੀ ਸੈਂਡਹਰਸਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੈਰੀਅਰ
ਸਿੰਘ ਨੇ 1933 ਈਸਵੀਂ ਵਿੱਚ ਸੈਂਡਹਰਸਟ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸੈਕਿੰਡ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਵਜੋਂ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੀ ਅਣ-ਅਟੈਚਡ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਨਵੇਂ ਕਮਿਸ਼ਨਡ ਭਾਰਤੀ ਅਫਸਰਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨਿਟ ਵਿੱਚ ਭੇਜਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਯੂਨਿਟ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਰਾਇਲ ਬਰਕਸ਼ਾਇਰ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ ਅਟੈਚਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੂੰ 6ਵੀਂ ਰਾਇਲ ਬਟਾਲੀਅਨ (ਸਿੰਦੇ), ਤੇਰ੍ਹਵੀੰ ਫਰੰਟੀਅਰ ਫੋਰਸ ਰਾਈਫਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਉੱਤਰੀ-ਪੱਛਮੀ ਸਰਹੱਦੀ ਸੂਬੇ (NWFP) ਵਿੱਚ ਕੋਹਾਟ ਵਿਖੇ ਤਾਇਨਾਤ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਟਾਲੀਅਨ ਰਜ਼ਮਕ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਰਜ਼ਮਕ ਬ੍ਰਿਗੇਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਨੇ NWFP ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਿਤਾਏ, 1937 ਤੱਕ, ਕਈ ਸਰਗਰਮ ਓਪਰੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ
ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ੨
1939 ਈਸਵੀਂ ਵਿਚ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਬਟਾਲੀਅਨ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਬਟਾਲੀਅਨ ਦੇ ਨਾਲ ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਮਾਰੂਥਲ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਟੋਬਰੁਕ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਦੌਰਾਨ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਦੀਆਂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਦੌਰਾਨ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਇਰਾਗ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਯੁੱਧ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਸਟਾਫ ਕਾਲਜ, ਕਵੇਟਾ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1946 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਡਿਪਟੀ ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਕੁਆਰਟਰਮਾਸਟਰ ਜਨਰਲ (DAQMG) 26ਵੀਂ ਇੰਡੀਅਨ ਇਨਫੈਂਟਰੀ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜੋ ਕਿ ਦੂਰ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਸੀ।
ਪੋਸਟ-ਆਜ਼ਾਦੀ
ਅਪ੍ਰੈਲ 1947 ਈਸਵੀਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਕਰਨਲ ਦੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਤਰੱਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਚੌਥੀ ਬਟਾਲੀਅਨ, ਰਾਜਪੂਤ ਰੈਜੀਮੈਂਟ (4 ਰਾਜਪੂਤ) ਦਾ ਕਮਾਂਡਿੰਗ ਅਫਸਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਦੌਰਾਨ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਿਵਲ ਗੜਬੜ ਅਤੇ ਦੰਗੇ ਭੜਕ ਉੱਠੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਲਕੱਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਾਂਚੀ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਗੜਬੜੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਬਟਾਲੀਅਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਕਰਨਲ ਵਜੋਂ ਤਰੱਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਕੈਂਪ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਕੈਂਪ ਵਿਚ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਫਰਵਰੀ 1948ਈ ਵਿੱਚ, ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਕੈਂਪ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲੈ ਲਿਆ। ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕੈਂਪ ਸੌਂਪਿਆ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਤਰੱਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਉਸਨੇ 1947-1948 ਦੀ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੀ ਇੱਕ ਇਨਫੈਂਟਰੀ ਬ੍ਰਿਗੇਡ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਸੰਭਾਲੀ। ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਇਨਫੈਂਟਰੀ ਬ੍ਰਿਗੇਡ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਦਸੰਬਰ 1949 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ 181 ਸੁਤੰਤਰ ਬ੍ਰਿਗੇਡ ਸਮੂਹ ਦਾ ਕਮਾਂਡਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਸਾਮ ਵਿੱਚ ਲੰਬਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਕੀਤਾ, 1953 ਤੱਕ ਚਾਰ ਸਾਲ ਬ੍ਰਿਗੇਡ ਸਮੂਹ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਪੂਰਬੀ ਕਮਾਂਡ ਦਾ ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਇੰਚਾਰਜ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ (ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ) ਵੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1954 ਵਿੱਚ, ਪੂਰਬੀ ਕਮਾਂਡ ਦਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਰਾਂਚੀ ਤੋਂ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਐਡਮ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸਿੰਘ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਜਨਰਲ ਅਫਸਰ
ਅਗਸਤ 1955 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ, ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮੇਜਰ ਜਨਰਲ ਦੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੈਦਲ ਡਵੀਜ਼ਨ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਨਰਲ ਅਫਸਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਢਾਈ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਕੀਤੀ ਜੋ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਅਸਾਮ ਖੇਤਰ ਦੇ ਜੀ.ਓ.ਸੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਗਠਨ, ਜਿਸਦੀ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਕਮਾਂਡ ਕੀਤਾ। ਫਰਵਰੀ 1959 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਖੇਤਰ ਦੇ ਜੀ.ਓ.ਸੀ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਿੱਲੀ ਚਲੇ ਗਏ। ਖੇਤਰ ਦੇ ਜੀਓਸੀ ਵਜੋਂ, ਉਸਨੇ 1960 ਅਤੇ 1961 ਵਿੱਚ ਸੈਨਾ ਦਿਵਸ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਪਰੇਡਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ। ਜੂਨ 1961 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਦੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਤਰੱਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਵਿਖੇ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਵਾਲੇ GOC XV ਕੋਰਪਸ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਮੌਤ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ
22 ਨਵੰਬਰ 1963 ਨੂੰ, ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਦਾ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਪੁੰਛ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਕਰੈਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬਲਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ, ਇਸ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਛੇ ਨਾਮਵਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜਿਹੜੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਸਨ, ਉਹ ਸਨ:
ਹਵਾਈ ਹਾਦਸੇ ਦੀ ਖਬਰ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਇਕ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। 23 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਬਲੈਕ-ਬਾਰਡਰਡ ਅਸਧਾਰਨ ਗਜ਼ਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਮੁੱਦਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਸਦਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਠਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਯਸ਼ਵੰਤਰਾਓ ਚਵਾਨ ਦੁਆਰਾ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਾਜ ਸਭਾ ਨੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਿੰਟ ਦਾ ਮੌਨ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਦਿਨ ਭਰ ਲਈ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ, ਤਿੰਨ ਸੇਵਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਰੱਖਿਆ ਅਦਾਰੇ 23 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਵਜੋਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਮੁਖੀਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜਨਤਕ ਸਮਾਗਮ ਵੀ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਫੌਜੀ ਸਨਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸਿੰਘ ਨੂੰ 26 ਜਨਵਰੀ 1964 ਨੂੰ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਪਰਮ ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਟ ਸੇਵਾ ਮੈਡਲ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਹਵਾਈ ਹਾਦਸੇ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਪੀੜਤਾਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਇਕ ਯਾਦਗਾਰ ਵੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦੇਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਲਾਨਾ ਸਮਾਗਮ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪੂੰਛ ਅਤੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹਰ ਸਾਲ ਇਸ ਦੁਖਦਾਈ ਹਾਦਸੇ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਵਿਛੜੀਆਂ ਰੂਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸਨੇਹ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ 'ਅਖੰਡ ਪਾਠ' ਵੀ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੰਮੂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘ ਦਾ ਬੁੱਤ ਅਤੇ ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਸਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯਾਦਗਾਰ ਸਥਾਪਤ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੰਮੂ ਦੇ ਬਿਕਰਮ ਚੌਂਕ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ਜਨਰਲ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੋ ਕਮੇਟੀਆਂ - ਕਾਹਮਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਬਿਕਰਮ ਸਿੰਘ ਸੁਸਾਇਟੀ ਅਤੇ ਜੰਮੂ ਵਿੱਚ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਬਿਕਰਮ ਸਿੰਘ ਯਾਦਗਰ ਕਮੇਟੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਾਗਮਾਂ, ਅਖੰਡ ਪਾਠਾਂ, ਖੂਨਦਾਨ ਕੈਂਪਾਂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਹੋਰ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਬਿਬਲੀਓਗ੍ਰਾਫੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1963 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1911 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਜਮੇ ਨੂੰ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ
ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਤੇਗ
ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਤੇਗ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਸਟੇਜੀ ਕਵੀ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਛਪੇ। ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਤੇਗ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਉਹ ਕਵੀ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਕਵੀ ਫੁਲਵਾੜੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼, ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਰੌਸ਼ਨ, ਬਚਨ ਪਹਿਲਵਾਨ ਬਚਨ, ਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੂਫੀ, ਧੰਨਾ ਸਿੰਘ ਰੰਗੀਲਾ, ਉੱਤਮ ਸਿੰਘ ਤੇਜ ਅਤੇ ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਨਿਰਛਲ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਜੀਵਨ
ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਤੇਗ ਦਾ ਜਨਮ ਸਨ 1929 ਵਿੱਚ ਲੂਣ ਮੰਡੀ ਚੌਕ ਅੰੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਸੀ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਦਾਦੀ ਨੇ ਹੀ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਤੇ ਕੁੱਝ ਸਮਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਯਤੀਮਖਾਨੇ ਵੀ ਰਹਿਣਾ ਪਿਆ। ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਕਵਿਤਾ ਚੰਗੀ ਲਗਦੀ ਸੀ, ਫਿਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਲਿਖਣ ਵੀ ਲਗ ਪਏ ਤੇ ਇਸੇ ਸਿਲਸਲੇ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸਤਾਦ ਕਵੀ ਵਿਧਾਤਾ ਸਿੰਘ ਤੀਰ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਤੋਂਂ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਕਵੀ ਫੁਲਵਾੜੀ ਸੰਸਥਾ ਬਣਾਈ। ਸਿੱਖ-ਪੰਥ ਦੇ ਪੰਜ ਤਖਤਾਂ ਵਿਖੇ ਹੁੰਦੇ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਤੇ ਮੰਚ ਸੰਚਾਲਣ ਕੀਤਾ। ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਉ, ਜਲੰਧਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਕਵਿਤਾ ਰਾਹੀਂ ਹਾਜ਼ਰੀ ਭਰੀ, ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਜਲੰਧਰ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। 7 ਸਤੰਬਰ 2007 ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰ