cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਭਾਰਤ–ਚੀਨ ਸੰਬੰਧ
1960-70
ਸਰਹੱਦੀ ਵਿਵਾਦਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 20 ਅਕਤੂਬਰ 1962 ਨੂੰ ਪੀਪਲਜ਼ ਰੀਪਬਲਿਕ ਆਫ਼ ਚਾਈਨਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਸਰਹੱਦੀ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ। ਸਰਹੱਦੀ ਝੜਪ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਹਾਰ ਹੋਈ ਕਿਉਂਕਿ ਪੀਆਰਸੀ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਬਲਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਅਸਾਮ ਦੇ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ 48 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਨੇ 21 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਇਕਪਾਸੜ ਜੰਗਬੰਦੀ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਅਕਸਾਈ ਚਿਨ ਅਤੇ ਡੇਮਚੋਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਣਨੀਤਕ ਬਿੰਦੂਆਂ 'ਤੇ ਵੀ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਆਪਣੀ ਵਿਵਾਦਿਤ ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ ਤੋਂ 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਿਆ। ਭਾਰਤ ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਨਾਲ ਅਸਹਿਮਤ ਸੀ। ਚੀਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧ ਬਾਕੀ 1960 ਅਤੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਵਿਗੜ ਗਏ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਚੀਨ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਚੀਨ-ਸੋਵੀਅਤ ਸਬੰਧ ਵਿਗੜ ਗਏ। ਚੀਨ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨਾਲ 1965 ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ "ਅਲਟੀਮੇਟਮ" ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ। ਧਮਕੀਆਂ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। 1967 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਸਿੱਕਮ ਵਿੱਚ, ਨਾਥੂ ਲਾ ਅਤੇ ਚੋ ਲਾ ਝੜਪਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਾਲੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਫੌਜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦੋ ਹੋਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਹੋਏ। ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਦਾ ਭਾਰੀ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਭਾਰਤ ਬਿਹਤਰ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। 1967 ਅਤੇ 1971 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਭਾਰਤ ਦੁਆਰਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਕਸਾਈ ਚਿਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ  ਸੜਕ ਬਣਾਈ ਗਈ, ਜੋ ਚੀਨ ਦੇ ਸ਼ਿਨਜਿਆਂਗ ਉਇਗਰ ਆਟੋਨੋਮਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਸੀ।
ਚੀਨ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਮੁਹਿੰਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਅਤੇ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਸਮੂਹਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ, ਵਿੱਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ। ਚੀਨ ਨੇ ਭਾਰਤ 'ਤੇ ਤਿੱਬਤ ਵਿੱਚ ਖੰਪਾ ਬਾਗੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ। ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਚੀਨੀ ਫੌਜਾਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਲਈ ਮੁੱਖ ਵਾਰਤਾਕਾਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਕੋਲੰਬੋ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ।
1970-80
ਅਗਸਤ 1971 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਦੋਸਤੀ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਸੰਧੀ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ। ਚੀਨ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਦਸੰਬਰ 1971 ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ।
ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ 1977 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਮੋਰਾਰਜੀ ਦੇਸਾਈ ਦੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਤੋਂ ਹਾਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਨੇ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਨਵੇਂ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਯਤਨ ਕੀਤੇ। 1978 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ ਨੇ ਬੀਜਿੰਗ ਦਾ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। ਚੀਨ ਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪੱਖੀ ਸਟੈਂਡ ਨੂੰ ਸੋਧਿਆ ਅਤੇ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ ਸਿੱਕਮ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਭੂਟਾਨ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸਬੰਧਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸਾਰਥਕ ਗੱਲਬਾਤ ਹੋਈ। ਪੀਆਰਸੀ ਦੇ ਨੇਤਾ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹਿਲੇ ਕਦਮ ਵਜੋਂ ਸੀਮਾ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ। ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀਆਂ ਨਿਊਜ਼ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਤਿੱਬਤ ਵਿੱਚ ਕੈਲਾਸ਼ ਪਰਬਤ ਅਤੇ ਮਾਨਸਰੋਵਰ ਝੀਲ ਸਾਲਾਨਾ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ।
1980-90
1981 ਵਿੱਚ, ਪੀਪਲਜ਼ ਰੀਪਬਲਿਕ ਆਫ ਚਾਈਨਾ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਹੁਆਂਗ ਹੁਆ ਨੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। ਪੀਆਰਸੀ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਝਾਓ ਜਿਯਾਂਗ ਨੇ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ।
1980 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਅਸਲ ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਬਲਾਂ ਦੀ ਤਾਇਨਾਤੀ ਨੂੰ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਵਿਵਾਦਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਵਿਕਾਸ ਵੀ ਕੀਤਾ। 1984 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਦਸਤੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੁਮਡੋਰੋਂਗ ਚੂ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਗਸ਼ਤ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। 1986 ਦੀਆਂ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਚੀਨੀਆਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਮਡੋਰੋਂਗ ਚੂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਤਾਇਨਾਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਵਾਂਡੁੰਗ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਹੈਲੀਪੈਡ ਬਣਾਇਆ। ਚੀਨੀ ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਸੈਨਾ ਮੁਖੀ, ਜਨਰਲ ਕੇ. ਸੁੰਦਰਜੀ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਗੇਡ ਨੂੰ ਏਅਰਲਿਫਟ ਕੀਤਾ। ਚੀਨੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਵਧ ਸਕੀਆਂ ਅਤੇ ਘਾਟੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਜਾਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਗਈਆਂ। 1987 ਤੱਕ, ਬੀਜਿੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ 1962 ਦੇ ਸਮਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਕਈ ਪੱਛਮੀ ਡਿਪਲੋਮੈਟਾਂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਰਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਐਨ.ਡੀ. ਤਿਵਾਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਆਪਸੀ ਡੀ-ਐਸਕੇਲੇਸ਼ਨ ਲਈ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬੀਜਿੰਗ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ।
ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪੀਆਰਸੀ ਨੇ ਦਸੰਬਰ 1981 ਅਤੇ ਨਵੰਬਰ 1987 ਦਰਮਿਆਨ ਸਰਹੱਦੀ ਵਾਰਤਾ ਦੇ ਅੱਠ ਦੌਰ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ। 1985 ਵਿੱਚ, ਚੀਨ ਨੇ ਆਪਣੇ "ਪੈਕੇਜ ਪ੍ਰਸਤਾਵ" ਦੀਆਂ ਸਹੀ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਜਾਂ ਅਸਲ ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਆਪਸੀ ਰਿਆਇਤਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। 1986 ਅਤੇ 1987 ਵਿੱਚ, ਸੁਮਡੋਰੁੰਗ ਚੂ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਫੌਜੀ ਕਬਜ਼ੇ ਦੇ ਦੋਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਗੱਲਬਾਤ ਕੁਝ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ। ਚੀਨ ਦੁਆਰਾ 1986 ਵਿੱਚ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਚੌਕੀ ਅਤੇ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਪੈਡ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਫਰਵਰੀ 1987 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੁਆਰਾ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ (ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਸਰਹੱਦੀ ਏਜੰਸੀ) ਨੂੰ ਰਾਜ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦੇਣ ਕਾਰਨ ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੈਨਿਕ ਤਾਇਨਾਤ ਕਰਨੇ ਪਏ। ਪੀਆਰਸੀ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਇਹ ਚੀਨੀ ਖੇਤਰ 'ਤੇ "ਨਿੱਕਲਣਾ" ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਤਾਂ ਉਹ "ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸਬਕ ਸਿਖਾਏਗਾ"। 1987 ਦੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ ਤੱਕ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਸੰਘਰਸ਼ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਝੜਪਾਂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਦਸੰਬਰ 1988 ਵਿੱਚ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਚੀਨ ਫੇਰੀ ਦੁਆਰਾ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰਮਜੋਸ਼ੀ ਦੇ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਚਸ਼ੀਲ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਦੋਸਤਾਨਾ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਪੀਪਲਜ਼ ਰੀਪਬਲਿਕ ਆਫ਼ ਚੀਨ ਸਰਹੱਦੀ ਵਿਵਾਦ ਦੇ "ਇੱਕ ਆਪਸੀ ਸਵੀਕਾਰਯੋਗ ਹੱਲ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਨਿਰਪੱਖ ਅਤੇ ਵਾਜਬ ਹੱਲ" ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ। ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤਿੱਬਤੀ ਵੱਖਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਬਾਰੇ ਚੀਨ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਦੁਹਰਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਤਿੱਬਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਚੀਨ ਵਿਰੋਧੀ ਸਿਆਸੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਸਹਿਯੋਗ, ਸਿੱਧੇ ਹਵਾਈ ਸੰਪਰਕ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ 'ਤੇ ਦੁਵੱਲੇ ਸਮਝੌਤਿਆਂ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ। ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਾਲਾਨਾ ਕੂਟਨੀਤਕ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਕਰਨ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਹਿਯੋਗ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਕਾਰਜ ਸਮੂਹ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ। ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਸਮੂਹ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਉਪ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਸੀ।
1990-2000
ਜਨਵਰੀ 1994 ਵਿੱਚ, ਬੀਜਿੰਗ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਕਸ਼ਮੀਰ 'ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਨਾਲ ਹੱਲ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਵੀ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਰਵਰੀ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਥਾਪਤ "ਵਿਸ਼ਵਾਸ-ਨਿਰਮਾਣ ਉਪਾਵਾਂ" ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨਾ, "ਅਸਲ ਨਿਯੰਤਰਣ ਰੇਖਾ" ਦੇ ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਨ, ਲਾਈਨ ਦੇ ਨਾਲ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬਲਾਂ ਦੀ ਕਮੀ, ਅਤੇ ਆਗਾਮੀ ਫੌਜੀ ਅਭਿਆਸਾਂ ਬਾਰੇ ਪੂਰਵ ਜਾਣਕਾਰੀ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਚੀਨ ਵੱਲੋਂ ਸਰਹੱਦੀ ਮੁੱਦੇ ਦੇ ਹੱਲ ਦੀ ਉਮੀਦ ਦੁਹਰਾਈ ਗਈ।
1998 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੀਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੀਨ-ਭਾਰਤ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਘਾਰ ਆ ਗਿਆ ਸੀ। 1998 ਵਿੱਚ, ਚੀਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੀਖਣਾਂ ਅਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਲੋਚਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। 1999 ਦੇ ਕਾਰਗਿਲ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ, ਚੀਨ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਵੀ ਦਿੱਤੀ।
2000-2010
ਚੀਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਨਮੋਸ਼ੀ ਵਿੱਚ, 17ਵੇਂ ਕਰਮਾਪਾ, ਉਰਗਯੇਨ ਟ੍ਰਿਨਲੇ ਦੋਰਜੇ, ਜਿਸਨੂੰ ਚੀਨ ਦੁਆਰਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੇ ਤਿੱਬਤ ਤੋਂ ਸਿੱਕਮ ਵਿੱਚ ਰਮਟੇਕ ਮੱਠ ਤੱਕ ਨਾਟਕੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਭੱਜਿਆ। ਚੀਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਇਸ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਦੁਚਿੱਤੀ ਵਿਚ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸਿੱਕਮ ਦੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ 'ਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸਮਰਥਨ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੀਨੀਆਂ ਨੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। 2003 ਵਿੱਚ, ਚੀਨ ਨੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿੱਕਮ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਆਪਣੇ ਸਰਹੱਦੀ ਵਿਵਾਦਾਂ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਵੱਲ ਵਧੇ।
2004 ਵਿੱਚ, ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਸਿੱਕਮ ਵਿੱਚ ਨਾਥੂ ਲਾ ਅਤੇ ਜੇਲੇਪਲਾ ਲਾਂਘੇ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਿਆ। 2004 ਚੀਨ-ਭਾਰਤ ਦੁਵੱਲੇ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 10 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2005 ਵਿੱਚ, ਚੀਨੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵੇਨ ਜੀਆਬਾਓ ਨੇ ਉੱਚ ਤਕਨੀਕੀ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਚੀਨ-ਭਾਰਤੀ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਬੰਗਲੌਰ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। ਵੇਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ 21ਵੀਂ ਸਦੀ "ਆਈਟੀ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸਦੀ" ਹੋਵੇਗੀ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਥਾਈ ਸੀਟ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ, ਵੇਨ ਜਿਆਬਾਓ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆਏ, ਪਰ ਉਹ ਇੱਕ ਨਿਰਪੱਖ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਪਰਤ ਆਏ ਸਨ।
ਊਰਜਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਵਧ ਗਈ ਹੈ। ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦੇਣ ਲਈ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ 2006 ਵਿੱਚ ਓਐਨਜੀਸੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਲਿਮਟਿਡ (ਓਵੀਐਲ) ਅਤੇ ਚਾਈਨਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ (ਸੀਐਨਪੀਸੀ) ਦੁਆਰਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਬੋਲੀ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਸਨ।
2006 ਵਿੱਚ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੇ ਵਪਾਰ ਲਈ ਨਾਥੁਲਾ ਪਾਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਖੋਲ੍ਹਿਆ; ਨਾਥੁਲਾ ਨੂੰ 2006 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 44 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਰਹੱਦੀ ਵਪਾਰ ਦੇ ਮੁੜ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਨਾਲ ਖੇਤਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗਤਾ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਨਵੰਬਰ 2006 ਵਿੱਚ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚੀਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਝਗੜਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਚੀਨ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ 38,000 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਖੇਤਰ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਚੀਨ ਨੇ ਪੂਰੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਜਨਵਰੀ 2008 ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵਪਾਰ, ਵਣਜ, ਰੱਖਿਆ, ਫੌਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਲਈ ਚੀਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। ਅਕਤੂਬਰ 2009 ਵਿੱਚ, ਏਸ਼ੀਅਨ ਵਿਕਾਸ ਬੈਂਕ ਨੇ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਈ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਕਰਜ਼ਾ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤਾ।
2010-2020
ਚੀਨੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵੇਨ ਜਿਆਬਾਓ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸੱਦੇ 'ਤੇ 15 ਤੋਂ 17 ਦਸੰਬਰ 2010 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ 400 ਚੀਨੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਆਗੂ ਸਨ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨਾਲ ਵਪਾਰਕ ਸੌਦਿਆਂ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਫੇਰੀ ਦੌਰਾਨ, ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਵੇਨ ਜਿਆਬਾਓ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਦੋ ਬਹੁਤ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਹਨ, ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦੋਸਤੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 2,000 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ"।
ਅਪ੍ਰੈਲ 2011 ਵਿੱਚ, ਸਾਨਿਆ, ਹੈਨਾਨ, ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਕਸ ਸੰਮੇਲਨ ਦੌਰਾਨ, ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਰੱਖਿਆ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ ਅਤੇ ਚੀਨ ਨੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਸਟੈਪਲ ਵੀਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦੀ ਆਪਣੀ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਉਲਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਭਿਆਸ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ,ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖਿਆ ਸਬੰਧ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਫੌਜੀ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਮਾਰਚ 2012 ਦੇ ਬ੍ਰਿਕਸ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ, ਸੀਸੀਪੀ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹੂ ਜਿੰਤਾਓ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਚੀਨ-ਭਾਰਤ ਦੋਸਤੀ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨਾ, ਰਣਨੀਤਕ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸਾਂਝੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨਾ ਚੀਨ ਦੀ ਅਟੱਲ ਨੀਤੀ ਹੈ"। ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰਹੱਦੀ ਵਿਵਾਦ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਬ੍ਰਿਕਸ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2012 ਵਿੱਚ, ਬੀਜਿੰਗ ਤੱਕ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਲਿਜਾਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਇੱਕ ਅਗਨੀ-V ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਦੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰੀਖਣ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਪੀਆਰਸੀ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ "ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਕਮਾਈ ਦੀ ਗਤੀ ਦੀ ਕਦਰ" ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ।
2013 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਸਲਮਾਨ ਖੁਰਸ਼ੀਦ ਦੀ ਚੀਨ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਹਿੱਤ ਹਨ ਕਿ ਸਰਹੱਦੀ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਨਾ ਵਧਾਇਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਚੀਨੀ ਵਿਵਾਦਿਤ ਚੁਮਾਰ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ, ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ 250 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਕਈ "ਲਿਵ-ਇਨ ਬੰਕਰਾਂ" ਨੂੰ ਢਾਹੁਣ ਲਈ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ। ਚੀਨੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਲੀ ਕੇਕਿਯਾਂਗ ਨੇ 18 ਮਈ 2013 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪ੍ਰਣਬ ਮੁਖਰਜੀ ਦੀ ਨਵੰਬਰ 2013 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਫੇਰੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨਾ ਕਿ ਇਹ ਖੇਤਰ "ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਅਟੁੱਟ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ" ਸੀ, ਜਿਸਤੇ ਚੀਨ ਨੇ ਜਵਾਬੀ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤੇ। ਸ਼ੀ ਜਿਨਪਿੰਗ 2014 ਵਿੱਚ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ। ਸਤੰਬਰ 2014 ਵਿੱਚ, ਪੀਪਲਜ਼ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਆਰਮੀ ਦੀਆਂ ਟੁਕੜੀਆਂ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੁਮਾਰ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਨਿਯੰਤਰਣ ਰੇਖਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੋ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅੰਦਰ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੇ ਇੱਕ ਡੰਕਾ ਲਿਆ। ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ, ਵੀ.ਕੇ. ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਚੀਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਅੱਤਵਾਦ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ 'ਤੇ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਆਏ ਹਨ। ਵਿਵਾਦਿਤ ਕਸ਼ਮੀਰ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਚੀਨ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਆਰਥਿਕ ਗਲਿਆਰਾ, ਚੀਨ ਦੁਆਰਾ ਵਪਾਰਕ ਮਾਰਗਾਂ, ਚੀਨ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਆਰਥਿਕ ਗਲਿਆਰੇ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਰਨ ਵਿਘਨ ਫਿਰ ਤੋਂ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ। 16 ਜੂਨ 2017 ਨੂੰ, ਨਿਰਮਾਣ ਵਾਹਨਾਂ ਅਤੇ ਸੜਕ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਚੀਨੀ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਡੋਕਲਾਮ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਇੱਕ ਮੌਜੂਦਾ ਸੜਕ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਖੇਤਰ ਜਿਸ 'ਤੇ ਚੀਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਭੂਟਾਨ ਦੋਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  18 ਜੂਨ 2017 ਨੂੰ, ਲਗਭਗ 270 ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਿਕ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਦੋ ਬੁਲਡੋਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ, ਚੀਨੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸੜਕ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਡੋਕਲਾਮ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਹੋਰ ਦੋਸ਼ਾਂ ਵਿਚ, ਚੀਨ ਨੇ ਭਾਰਤ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਘੁਸਪੈਠ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ-ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਹ ਆਪਸੀ ਸਹਿਮਤੀ ਵਾਲੀ ਚੀਨ-ਭਾਰਤ ਸੀਮਾ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਖੇਤਰੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਚਾਰਟਰ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਚੀਨ 'ਤੇ ਟ੍ਰਾਈ-ਜੰਕਸ਼ਨ ਸੀਮਾ ਬਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ 2012 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸਮਝੌਤਾ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਕੇ ਅਤੇ "ਸੁਰੱਖਿਆ ਚਿੰਤਾਵਾਂ" ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਚੀਨ 'ਤੇ ਯਥਾ-ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਣਨੀਤਕ ਸਿਲੀਗੁੜੀ ਕੋਰੀਡੋਰ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਸਮਝਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਕਿ 28 ਜੂਨ ਨੂੰ ਭੂਟਾਨ ਨੇ ਇੱਕ ਡੀਮਾਰਚ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਕਿ ਚੀਨ ਡੋਕਲਾਮ ਵਿੱਚ ਸੜਕ ਬਣਾਉਣਾ ਬੰਦ ਕਰੇ ਅਤੇ ਇਲਾਕਾ ਛੱਡ ਦੇਵੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ, ਸੁਸ਼ਮਾ ਸਵਰਾਜ, ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਚੀਨ ਨੇ ਚੀਨ-ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਭੂਟਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਟ੍ਰਾਈ-ਜੰਕਸ਼ਨ ਪੁਆਇੰਟ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਇਕਪਾਸੜ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਦਲਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ। 2 ਅਗਸਤ 2017 ਨੂੰ, ਚੀਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਸਰਹੱਦੀ ਬਲਾਂ ਨੇ ਚੀਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦਰਮਿਆਨ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਤੇ ਚੀਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਚੀਨ ਨੇ "ਚੀਨ ਦੀ ਸਦਭਾਵਨਾ ਦੇ ਪੂਰੇ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਵਿੱਚ" ਇੱਕ ਸੜਕ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਆਪਣੀ ਯੋਜਨਾ ਬਾਰੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।ਭਾਰਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਿਛਲੀ ਪ੍ਰੈਸ ਰਿਲੀਜ਼ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਕੇ ਇਸਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ। 28 ਅਗਸਤ 2017 ਨੂੰ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਹੱਦੀ ਖੜੋਤ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਹਿਮਤੀ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
ਮਈ 2018 ਵਿੱਚ, ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦਾ ਤਾਲਮੇਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ। 2019 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਦੁਹਰਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਚੀਨ ਦੇ ਬੈਲਟ ਐਂਡ ਰੋਡ ਇਨੀਸ਼ੀਏਟਿਵ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਹ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਜੋ ਇਸਦੀ ਖੇਤਰੀ ਅਖੰਡਤਾ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। 11 ਅਕਤੂਬਰ 2019 ਨੂੰ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼ੀ ਜਿਨਪਿੰਗ ਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦਰਮਿਆਨ ਦੂਜੀ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਮੀਟਿੰਗ ਲਈ ਮਹਾਬਲੀਪੁਰਮ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਭਾਰਤ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ। ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਸ਼ੀ ਜਿਨਪਿੰਗ 2014 ਤੋਂ 2019 ਦਰਮਿਆਨ 18 ਵਾਰ ਮਿਲੇ। ਚੀਨ ਨੇ COVID-19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
2020-ਹੁਣ
29 ਜੂਨ 2020 ਨੂੰ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਧਦੇ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਵਧਦੇ ਕੂਟਨੀਤਕ ਵਿਵਾਦ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ 59 ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਚੀਨੀ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਅਤੇ ਡੈਸਕਟੌਪ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ। 19 ਅਗਸਤ ਨੂੰ, ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਚੀਨੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ, ਅਕਾਦਮਿਕ, ਉਦਯੋਗ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਵਕਾਲਤ ਸਮੂਹਾਂ ਲਈ ਵੀਜ਼ਾ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ। 19 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ, ਭਾਰਤ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਚੀਨੀ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀ ਨੂੰ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਲਈ ਇੱਕ ਫ੍ਰੀਲਾਂਸ ਪੱਤਰਕਾਰ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ।
27 ਅਕਤੂਬਰ 2020 ਨੂੰ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਫੌਜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ-ਸਾਂਝਾਕਰਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੱਖਿਆ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਬੁਨਿਆਦੀ ਵਟਾਂਦਰਾ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ।
ਨੈਨਸੀ ਪੇਲੋਸੀ ਦੀ 2022 ਦੀ ਤਾਈਵਾਨ ਫੇਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਕਈ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਾਰਤ ਵੀ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਤੋਂ ਚਿੰਤਤ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਸੰਜਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ, ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਇਕਪਾਸੜ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।" ਸਤੰਬਰ 2022 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਨੇ ਅਸਲ ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪੁਆਇੰਟ ਤੋਂ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਖਿੱਚ ਲਿਆ। ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਸਧਾਰਣਤਾ ਅਸੰਭਵ ਜਾਪਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੋਰ ਵਿਗਾੜ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਨੇਪਾਲ
ਚੀਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦਰਮਿਆਨ ਵਧੇ ਤਣਾਅ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਨੇਪਾਲ ਨੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਾਲਾ ਰੁਖ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ। ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਸਥਾਈ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਚੀਨ-ਭਾਰਤ ਸਰਹੱਦੀ ਵਿਵਾਦ ਦੇ ਗੁਣਾਂ 'ਤੇ ਫੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ। ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਦੋਸਤਾਨਾ ਦੇਸ਼ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ..."। ਤੁਲਸੀ ਗਿਰੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ, ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਸਬੰਧ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਹਿਣਗੇ ਫਿਰ ਵੀ, ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਚੀਨ ਨਾਲ 600 ਮੀਲ ਦੀ ਸੀਮਾ ਹੈ, ਚੀਨ ਹੁਣ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਉਭਰਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਦੋਸਤਾਨਾ ਸਬੰਧ ਹਨ। ਗੁਆਂਢੀ (ਚੀਨ) ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਉਦੇਸ਼ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" ਤਿੱਬਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਨੇਪਾਲ ਨੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਫਰ ਰਾਜ ਵਜੋਂ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਸੀ।
ਅਮਰੀਕਾ
ਭਾਰਤੀ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਖੱਬੇ-ਪੱਖੀ ਕੂਟਨੀਤਕ ਝੁਕਾਅ ਦੇ ਉਲਟ, ਭਾਜਪਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਰਣਨੀਤਕ ਭਾਈਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਚੀਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਹੇ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਦੇਖਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਅਤੇ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਵਾਦ ਨੂੰ ਵਧਾ-ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਇੰਡੋ ਪੈਸੀਫਿਕ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ, ਮਿਆਂਮਾਰ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਰਸਤੇ ਹਨ। ਪੈਨ ਕਿਊ, ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਉਪ ਮੰਤਰੀ, ਨੇ 1985 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਚੀਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲੈਂਡਲਾਕ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਆਊਟਲੈਟ ਲੱਭਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਸਨੇ ਮਿਆਂਮਾਰ ਰਾਹੀਂ ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਸੁਝਾਏ।
ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇਸੇ ਨਾੜੀ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਲੁੱਕ ਈਸਟ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਮੋਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਐਕਟ ਈਸਟ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਰੀਬ੍ਰਾਂਡਡ ਐਕਟ ਈਸਟ ਪਾਲਿਸੀ ਵਿੱਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਗਰਤਲਾ-ਅਖੌਰਾ ਰੇਲ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਟ੍ਰਾਈਲੇਟਰਲ ਹਾਈਵੇਅ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਪਰਕ ਉਪਾਵਾਂ ਨੇ ਚੀਨੀ ਦਬਦਬੇ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼, ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਵੀਅਤਨਾਮ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗਠਜੋੜ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਫੌਜੀ ਅਭਿਆਸ
ਚੀਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੇ 'ਐਕਸਰਸਾਈਜ਼ ਹੈਂਡ-ਇਨ-ਹੈਂਡ' ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਫੌਜੀ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ। ਅਭਿਆਸ 2007 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਦੂਜਾ ਐਡੀਸ਼ਨ 2008 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹੈਂਡ-ਇਨ-ਹੈਂਡ ਦਾ ਤੀਜਾ, ਪੰਜਵਾਂ ਅਤੇ ਸੱਤਵਾਂ ਐਡੀਸ਼ਨ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 2013, 2015 ਅਤੇ 2018 ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਚੌਥਾ ਅਤੇ ਛੇਵਾਂ ਐਡੀਸ਼ਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 2014 ਅਤੇ 2016 ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੱਠਵਾਂ ਐਡੀਸ਼ਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 2019 ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦਰਮਿਆਨ ਦੁਵੱਲੇ ਫੌਜੀ ਅਭਿਆਸ ਬੰਦ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਭਾਰਤ ਅਜੇ ਵੀ ਬਹੁ-ਪੱਖੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬਲ ਅਭਿਆਸਾਂ ਲਈ ਰੂਸ ਦੇ ਸੱਦੇ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਚੀਨੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪਾਣੀ ਦੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਪਣ-ਰਾਜਨੀਤੀ
ਤਿੱਬਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੱਲ ਸੱਤ ਨਦੀਆਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ - ਸਿੰਧ, ਸਤਲੁਜ, ਕਰਨਾਲੀ (ਘੱਗਰ), ਸੁਬਨਸਿਰੀ, ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ, ਅਤੇ ਲੋਹਿਤ (ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਦੁਲਈ)। ਬ੍ਰਹਮਾ ਚੇਲਾਨੇ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ "ਤਿੱਬਤ ਉੱਤੇ ਚੀਨੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਦੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਸਮੀ ਮਾਨਤਾ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤਰੀ ਅਤੇ ਦਰਿਆ-ਪਾਣੀ ਹਿੱਤਾਂ ਲਈ ਸਥਾਈ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਗਲਤੀ ਹੈ"।
ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਜਲ-ਡਾਇਵਰਸ਼ਨ, ਡੈਮ-ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਨਦੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਚਿੰਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਚੀਨ ਦਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਵਜੋਂ ਵਰਤ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਚੀਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਭਰਮਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇਸਦੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ 'ਤੇ ਦਸ ਡੈਮ ਬਣਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜ਼ੈਂਗਮੂ ਡੈਮ, ਅਤੇ ਚੀਨ ਵੱਲੋਂ ਮੋਟੂਓ ਡੈਮ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਮੈਗਾ-ਡੈਮ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਇਸ ਤੱਥ ਤੋਂ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਚੀਨ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵੰਡ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਡੈਮ ਸਾਈਟਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਹਾਈਡ੍ਰੋਲੋਜੀਕਲ ਡੇਟਾ ਸ਼ੇਅਰਿੰਗ 'ਤੇ ਕਈ ਸਹਿਮਤੀ ਪੱਤਰ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਆਰਥਿਕ ਸੰਬੰਧ
ਚੀਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੇ ਇੱਕ ਅਵਧੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਪੂਰਕ ਹੁਨਰ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। 2007 ਤੱਕ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਚੀਨ ਲਾਗਤ-ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਸੀ, ਭਾਰਤ ਲਾਗਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨਿੰਗ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ। 2007 ਵਿੱਚ, ਤਰੁਣ ਖੰਨਾ ਨੇ ਹਾਰਵਰਡ ਬਿਜ਼ਨਸ ਰਿਵਿਊ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਕਿ "ਚੀਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਰਲ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤਰੀਕਾ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।"
ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਚੀਨ ਜਾ ਕੇ ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਹਿੰਦਰਾ ਅਤੇ ਮਹਿੰਦਰਾ, ਜਦਕਿ ਚੀਨੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੁਆਵੇਈ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹੁਆਵੇਈ ਨੇ 1999 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨਿਟ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 2007 ਤੱਕ, 1500 ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਸਨ। ਹੁਆਵੇਈ ਦੀ ਬੰਗਲੌਰ ਇਕਾਈ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੁਆਵੇਈ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, 2003 ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥਾ ਪਰਿਪੱਕਤਾ ਮਾਡਲ ਲੈਵਲ 5 ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਸੀ।
ਤੇਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਮੁਕਾਬਲਾ ਅਤੇ ਰੁਝੇਵੇਂ ਹਨ - ਚੀਨ ਦੀ ਸਿਨੋਪੇਕ ਅਤੇ ਚਾਈਨਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਤੇਲ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਸੰਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਲੜਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੀਰੀਆ, ਕੋਲੰਬੀਆ, ਅੰਗੋਲਾ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇ ਉੱਦਮਾਂ ਵਜੋਂ ਬੋਲੀਆਂ ਜਿੱਤਦੀਆਂ ਹਨ।
ਵਣਜ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਮਾਰਚ 2020 ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋਏ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਤੋਂ 65.3 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 16.6 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦਾ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤਾ।
ਦੁਵੱਲਾ ਵਪਾਰ
ਜੂਨ 2012 ਵਿੱਚ, ਚੀਨ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਚੀਨ-ਭਾਰਤੀ ਸਬੰਧ" ਸਦੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ "ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦੁਵੱਲੀ ਭਾਈਵਾਲੀ" ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਮਈ 2015 ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਫੇਰੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦੌਰੇ 'ਤੇ, ਚੀਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵੇਨ ਜਿਆਬਾਓ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ 2015 ਤੱਕ ਭਾਰਤ-ਚੀਨੀ ਦੁਵੱਲੇ ਵਪਾਰ ਨੂੰ USD 100 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੱਕ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੱਖਿਆ। ਸ਼ੰਘਾਈ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਵਪਾਰਕ ਫੋਰਮ ਵਿੱਚ, ਮੋਦੀ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਚੀਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਆਪਣੀਆਂ ਨਿਰਮਾਣ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਗੇ, ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 2022 ਤੱਕ 50 ਮਿਲੀਅਨ ਘਰ ਬਣਾਉਣਾ, ਸਮਾਰਟ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਮੈਗਾ ਉਦਯੋਗਿਕ ਗਲਿਆਰਿਆਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨਾ ਤੇ ਐਫ.ਡੀ.ਆਈ. ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਸਹੀ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਕਰਨਾ। ਉਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚਕਾਰ ਦੁਵੱਲਾ ਵਪਾਰ 2017-18 ਵਿੱਚ 89.6 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਨੂੰ ਛੂਹ ਗਿਆ। 2017 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿਚਕਾਰ ਦੁਵੱਲੇ ਵਪਾਰ ਦੀ ਮਾਤਰਾ 84.5 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਸੀ। 2014 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਚੀਨੀ ਦਰਾਮਦ 16.4 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ, ਜਾਂ ਇਸਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਆਯਾਤ ਦਾ 0.8%, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਨਿਰਯਾਤ ਦਾ 4.2% ਸੀ। ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਚੀਨ ਨੂੰ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਸਤੂਆਂ ਸਨ: ਕਪਾਹ; ਰਤਨ, ਕੀਮਤੀ ਧਾਤਾਂ, ਸਿੱਕੇ; ਤਾਂਬਾ; ਧਾਤ, ਸਲੈਗ, ਸੁਆਹ; ਜੈਵਿਕ ਰਸਾਇਣ; ਲੂਣ, ਗੰਧਕ, ਪੱਥਰ, ਸੀਮਿੰਟ; ਮਸ਼ੀਨਾਂ, ਇੰਜਣ ਅਤੇ ਪੰਪ। ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਚੀਨੀ ਨਿਰਯਾਤ 58.4 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ  ਜਾਂ ਇਸਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਨਿਰਯਾਤ ਦਾ 2.3% ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 2014 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁੱਲ ਆਯਾਤ ਦਾ ਲਗਭਗ 12.6% ਬਣਦਾ ਹੈ। ਚੀਨ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਸਤੂਆਂ ਸਨ: ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਉਪਕਰਣ; ਮਸ਼ੀਨਾਂ, ਇੰਜਣ, ਪੰਪ; ਜੈਵਿਕ ਰਸਾਇਣ; ਖਾਦ; ਲੋਹੇ ਅਤੇ ਸਟੀਲ; ਪਲਾਸਟਿਕ; ਲੋਹੇ ਜਾਂ ਸਟੀਲ ਉਤਪਾਦ; ਰਤਨ, ਕੀਮਤੀ ਧਾਤਾਂ, ਸਿੱਕੇ; ਜਹਾਜ਼, ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ; ਮੈਡੀਕਲ, ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਉਪਕਰਨ।
2020 ਵਿੱਚ, ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਵਾਅਦੇ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ, ਮੋਦੀ ਨੇ ਚੀਨੀ ਉਤਪਾਦਾਂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਟੈਂਜੀਬਲ ਐਪਸ (ਟਿਕਟੋਕ) ਅਤੇ ਟੈਂਜਿਬਲ ਸਾਮਾਨ (ਖਿਡੌਣੇ ਅਤੇ ਫਰਨੀਚਰ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮੋਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਭਾਰਤ-ਅਧਾਰਤ ਸੈਲਫੋਨ ਅਸੈਂਬਲੀ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪੜਾਅਵਾਰ ਨਿਰਮਾਣ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਣਾਇਆ। ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਆਯਾਤ ਨਿਰਭਰਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਬਣੀ ਟਾਸਕ ਫੋਰਸ ਦੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਹਾਇਕ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਲਾਂਡਰੀ ਸੂਚੀ 'ਤੇ ਦਰਾਮਦ ਡਿਊਟੀ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
2018 ਵਿੱਚ, ਨਰੇਸ਼ ਗੁਜਰਾਲ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਵਾਲੀ ਵਣਜ ਦੀ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਕਮੇਟੀ ਨੇ 'ਭਾਰਤੀ ਉਦਯੋਗ 'ਤੇ ਚੀਨੀ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ' ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਵਾਈਆਂ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੋਲਰ ਮਿਸ਼ਨ ਵਿਚ ਚੀਨੀ ਦਰਾਮਦਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ, ਚੀਨ ਤੋਂ ਦਰਾਮਦ ਵਧਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕੁਝ ਉਤਪਾਦਾਂ 'ਤੇ ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਟੈਕਸ, ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਰਟ ਸਿਟੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਭਾਰਤੀ ਸਾਈਕਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਚੀਨੀ ਸਾਈਕਲਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।ThePrint ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ 2021 ਦੇ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਗਲਵਾਨ ਝੜਪ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 43% ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੇ 'ਮੇਡ ਇਨ ਚਾਈਨਾ' ਉਤਪਾਦ ਨਹੀਂ ਖਰੀਦੇ। ਮੋਦੀ ਨੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਜਾਗਰਣ ਮੰਚ (SJM) ਦੀਆਂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਦਾ ਵੀ ਨੋਟਿਸ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਟੀਲ, ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਚੀਨੀ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿਰੁੱਧ 370 ਐਂਟੀ-ਡੰਪਿੰਗ ਸੂਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 220 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਜਾਂ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੁਵੱਲੇ ਸੰਬੰਧਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ
ਤਾਰਾਬਾਈ ਮੋਡਕ
ਤਾਰਾਬਾਈ ਮੋਡਕ (19 ਅਪ੍ਰੈਲ 1892-1973) ਦਾ ਜਨਮ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ 1914 ਵਿੱਚ, ਮੁੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੁਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਅਮਰਾਵਤੀ ਦੇ ਵਕੀਲ, ਮਿਸਟਰ ਮੋਡਕ, ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ।1921 ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਰਾਜਕੋਟ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਮੁੱਖ ਅਧਿਆਪਕਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਵਿਦਰਭਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਸੇਵਿਕਾ ਸੀ। ਬਲਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੇ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਨਟਾਨ ਬਾਲ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਘ ਦੁਆਰਾ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਥਾਣੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਤੱਟੀ ਪਿੰਡ ਬੋਰਡੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਬੱਲਵੰਡੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ 1962 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  ਅਨੂਤਾਈ ਵਾਘ ਉਸਦਾ ਚੇਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ  ਦੀ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।
ਵਿਰਾਸਤ
ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉੱਪਰ ਅਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਨਾਟਕ, ਘਰ ਤਿਘਨਚਾ ਹਵਾ, ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਜੋ ਰਤਨਾਕਾਰ ਮਤਕਰੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਾਣਿਤ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1892 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1973 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਕਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੀਵਿੱਦਿਆ
Srividya, ਇਹ ਵੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ Sreevidyaਗਿਆ ਸੀ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ, ਮਲਿਆਲਮ, ਤਾਮਿਲ, ਤੇਲਗੂ, ਕੰਨੜ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਦੇ 40 ਸਾਲ ਲਈ. ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ, ਉਸ ' ਤੇ ਧਿਆਨ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮ. ਉਸ ਦੇ portrayals ਇੱਕ ਮਾਤਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫਿਲਮ ਗਏ ਸਨ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਮੰਨੇ ਹੈ. ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨਾਲ ਨਾਲ. Srividya ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਪੂਰਾ ਸੀ, ਹਾਦਸੇ. 2006 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਕਸਰ, ਉਮਰ 53.
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1953 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2006 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਜੰਗੀਰਾਣਾ
ਜੰਗੀਰਾਣਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਸੰਗਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅਸ਼ਾਹੂਰ
ਅਸ਼ਾਹੂਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਫਿਲੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਹਾਨ ਚੀਨੀ
ਹਾਨ ਚੀਨੀ (ਚੀਨੀ: 汉族, ਹਾਨਜੂ ਜਾਂ ਹਾਨਰੇਨ) ਚੀਨ ਦੀ ਇੱਕ ਜਾਤੀ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਾ ਹੈ। ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਤੋਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਭ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਹੈ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ 1,31,01,58,851 ਹਾਨ ਜਾਤੀ ਦੇ ਲੋਕ ਹਨ, ਯਾਨੀ ਸੰਨ 2010 ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਲਗਭਗ 20% ਜਿੰਦਾ ਮਨੁੱਖ ਹਾਨ ਜਾਤੀ ਦੇ ਸਨ। ਚੀਨ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੇ 92% ਲੋਕ ਹਾਨ ਨਸਲ ਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਹਾਨ ਲੋਕ ਤਾਈਵਾਨ ਵਿੱਚ 98% ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿੱਚ 78% ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤਾਂਤ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਹੋਰ ਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕਬੀਲੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹਾਨ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਚਲੇ ਗਏ ਜਿਸ ਤੋਂ ਵਰਤਮਾਨ ਹਾਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਨੁਵੰਸ਼ਿਕੀ (ਯਾਨੀ ਜਨੈਟਿਕ) ਵਖਰੇਵੇਂ ਹਨ।
ਹਾਨ ਸ਼ਬਦ ਚੀਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਹਾਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਚਿਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਚਿਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨੇ ਚੀਨ ਦੇ ਕੁੱਝ ਭਾਗ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਇੱਕ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬਾਂਧਾ ਅਤੇ ਹਾਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਮਰਾਟ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਾਨ ਜੋਂਗ ਦਾ ਰਾਜਾ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਾਨ ਸ਼ਬਦ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਚੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ੀਰਮਾਰਗ (ਸਾਡੀ ਆਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ) ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਿਨੂੰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਚੀਨ ਦੇ ਲੋਕ ਸਵਰਗ ਦੀ ਨਦੀ (天河, ਤੀਯਾਨ ਹੇ) ਬੁਲਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਹਾਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਬਾਅਦ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚੀਨੀ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਾਨ ਦੇ ਲੋਕ (漢人) ਜਾਂ ਹਾਨ ਦੇ ਬੇਟੇ ਬੁਲਾਉਣ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਇਹੀ ਨਾਮ ਅੱਜ ਤੱਕ ਚੱਲਦਾ ਆਇਆ ਹੈ।
ਪਿਤ੍ਰਵੰਸ਼ ਸਮੂਹ ਓ ਦੀ ਓ3 (O3) ਸ਼ਾਖਾ ਲਗਭਗ 50% ਹਾਨ ਚੀਨੀ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਨਾਂ ਦੇ ਕੁੱਝ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਇਹ ਹਿੱਸਾ ਵੱਧ ਕੇ 80% ਤੱਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਅਤਿ-ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਲਾਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਪਿਤ੍ਰਵੰਸ਼ ਸਮੂਹ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਿਤ੍ਰਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਰਾਬਰੀ ਤੋਂ ਉਲਟਿਆ ਮਾਤ੍ਰਵੰਸ਼ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਚੀਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਕਿਸੇ ਮੋੜ ਉੱਤੇ ਉੱਤਰੀ ਚੀਨ ਤੋਂ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਦੱਖਣ ਚੀਨ ਦੀ ਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਸੰਤਾਨਾਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਤਰਾਬਜ਼ੋਨ
ਤਰਾਬਜ਼ੋਨ ਤੁਰਕੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸੂਬਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਤਰਾਬਜ਼ੋਨ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਅੱਗੇ 18 ਜਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਸੂਬੇ
ਜੌਰਜ ਫਲੋਇਡ ਰੋਸ-ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ
ਜੌਰਜ ਫਲੋਇਡ ਰੋਸ-ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਬੇਰਹਿਮੀ ਅਤੇ ਨਸਲੀ ਵਿਤਕਰੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਚੱਲ ਰਹੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਅਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਮਿਨੀਐਪੋਲਿਸ ਵਿੱਚ 26 ਮਈ, 2020 ਨੂੰ ਹੋਈ ਸੀ। ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਇੱਕ ਗੋਰੇ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਡੇਰੇਕ ਚੌਵਿਨ ਨੇ 46 ਸਾਲਾਂ ਫਲੋਇਡ ਨੂੰ ਹੱਥਕੜੀ ਲਗਾ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਗਲੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੋਡੇ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਲਗਭਗ 9 ਮਿੰਟ ਤੱਕ ਨੱਪੀ ਰੱਖਿਆ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਫਲੋਇਡ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਇਸ ਰੋਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮਿਨੀਐਪੋਲਿਸ – ਸੇਂਟ ਪੌਲ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਮਿਨੀਸੋਟਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਲੈਕ ਲਾਈਵਜ਼ ਮੈਟਰ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਫੈਲ ਗਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਹੁਤੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਕੁਝ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਰੋਸ ਨੇ ਦੰਗਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਲੁੱਟਾਂ ਮਾਰਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਅਖਤਿਆਰ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਸੜਕਾਂ ਤੇ ਹੋਈਆਂ ਝੜਪਾਂ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।  ਘੱਟੋ ਘੱਟ 200 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੇ 3 ਜੂਨ ਤੱਕ ਕਰਫਿਊ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 30 ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਾਜ ਅਤੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਡੀ.ਸੀ. ਨੇ 24000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗਾਰਡ ਦੇ ਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਰੋਸ ਕਾਰਨ ਬਣੇ ਅਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਮਹੌਲ ਲਈ ਸਰਗਰਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।   ਰੋਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 3 ਜੂਨ ਤੱਕ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 11,000 ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਵਿੱਚ ਚਾਰੇ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨ ਫਲੋਇਡ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਸੀ।
ਟਰੰਪ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਖ਼ਤ ਮਿਜ਼ਾਜ, ਫੌਜੀ ਜਵਾਬ-ਦੇਹੀ ਅਤੇ ਹਮਲਾਵਰ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਗਲੋਬਲ ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਰੋਸ- ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਸਿਹਤ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰਾਂ ਦਾ ਇਕੱਠ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲਣ ਜਾਂ ਮੁੜ ਹਰੇ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੇਗਾ। ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਕਾਰਨ ਕਰੋਨਾਵਾਇਰਸ-2020 ਨਾਲ ਹੋਈ ਆਰਥਿਕ ਮੰਦੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਭਰੋਸੇ ਨੂੰ ਠੇਸ ਲੱਗੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਥਾਨਕ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਜਨਤਕ ਢਾਂਚਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।   ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਸਦਕਾ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਦੁਰਾਚਾਰ, ਵਿਵਸਥਾਵਾਦੀ ਨਸਲਵਾਦ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਬੇਰਹਿਮੀ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪੱਧਰਾਂ ਉੱਤੇ ਕਈ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਆਏ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਸਲਪ੍ਰਸਤੀ
ਅਨੂਪਮ ਗੁਪਤਾ
ਅਨੂਪਮ ਗੁਪਤਾ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਵਕੀਲ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ 6 ਦਸੰਬਰ 1992 ਨੂੰ ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਬਾਰੇ ਲਿਬਰਹਾਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਵਕੀਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸਿੱਖਿਆ
ਅਨੂਪਮ ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦਸਵੀਂ ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਮਾਡਲ ਸਕੂਲ, ਸੈਕਟਰ 16, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1956
ਬਾਰਤੀਨ ਸੂਬਾ
ਤੁਰਕੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਂਤ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਸੂਬੇ
ਨਾਈਟ ਕੈਫ਼ੇ
ਦ ਨਾਈਟ ਕੈਫ਼ੇ  (Le Café de nuit) ਡਚ ਉੱਤਰ-ਪ੍ਰਭਾਵਵਾਦੀ ਕਲਾਕਾਰ ਵਿਨਸੈਂਟ ਵਾਨ ਗਾਗ ਦੀ ਇੱਕ ਪੇਂਟਿੰਗ ਹੈ। ਇਹ ਜੂਨ 1888 ਨੂੰ ਆਰਲੇਸ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿੰਸੇਂਟ ਵੈਨ ਗਾਗ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਾਨ ਗਾਗ ਦੇ ਚਿੱਤਰ
ਦੁਜ਼ਗੇ
ਦੁਜ਼ਗੇ ਤੁਰਕੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸੂਬਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਵ ਸਮੁੰਦਰ ਦਿਵਸ
ਵਿਸ਼ਵ ਸਮੁੰਦਰ ਦਿਵਸ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਿਵਸ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਸਾਲ 8 ਜੂਨ ਨੂੰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਕਲਪ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 1992 ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਓਸ਼ੀਅਨ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਅਤੇ ਓਸ਼ੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਕੈਨੇਡਾ ਦੁਆਰਾ ਰੀਓ ਡੀ ਜਨੇਰੀਓ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ 'ਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੰਮੇਲਨ (UNCED) ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਓਸ਼ੀਅਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੇ 2002 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦਿਵਸ ਦਾ ਗਲੋਬਲ ਤਾਲਮੇਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। "ਵਿਸ਼ਵ ਸਮੁੰਦਰ ਦਿਵਸ" ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੁਆਰਾ 2008 ਵਿੱਚ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਿਵਸ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸਸਟੇਨੇਬਲ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਟੀਚਿਆਂ (SDGs) ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਟਿਕਾਊ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਹਿੱਤਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਵ ਸਮੁੰਦਰ ਦਿਵਸ 8 ਜੂਨ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਸਮੁੰਦਰ ਦਿਵਸ ਹਰ ਸਾਲ ਜੀਵਤ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਣ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲ ਵੱਲ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦਿਨ
ਸੇਂਟ ਜੌਨ (ਨਾਟਕ)
ਸੇਂਟ ਜੌਨ ਜਾਰਜ ਬਰਨਾਰਡ ਸ਼ਾ ਦਾ, ਜੌਨ ਆਫ਼ ਆਰਕ ਦੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਹੈ। ਇਹ ਉਦੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਅਜੇ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਦੁਆਰਾ ਜੌਨ ਆਫ਼ ਆਰਕ ਦੀ ਕੈਨਨਾਈਜ਼ਸ਼ਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਇਆ। ਡਰਾਮੇ ਦਾ ਅਧਾਰ ਮੁਕੱਦਮੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲਿਖਤੀ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦੇ ਜੌਨ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਠੋਸ ਤਥ ਹਨ। ਸ਼ਾ ਨੇ ਟੇਪਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਣਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਰੋਕਾਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹੀ ਕੀਤਾ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਗਦਾ ਸੀ। ਮੁੱਖਬੰਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਲਿਖਿਆ:
ਮਾਈਕਲ ਹੋਲਰੋਇਡ ਨੇ ਇਸਨੂੰ "ਖਲਨਾਇਕਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਦੁਖਾਂਤ" ਅਤੇ ਸ਼ਾ ਦਾ "ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਦੁਖਾਂਤ"। ਜਾਹਨ ਫੀਲਡਨ ਨੇ ਸੇਂਟ ਜੌਨ ਨੂੰ ਦੁਖਾਂਤ ਮਿਥਣ ਦੀ ਉਚਿੱਤਾ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਟਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਟਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਾਰਜ ਬਰਨਾਰਡ ਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਟਕ
ਨੌਰੋਜ਼
ਨੌਰੋਜ਼ ਜਾਂ ਨਵਰੋਜ਼ (ਫ਼ਾਰਸੀ: نوروز‎ Nauruz; ਸ਼ਾਬਦਿਕ "ਨਵਾਂ ਦਿਨ") ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਈਰਾਨੀ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਿਓਹਾਰ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਾਰਸੀ ਮਜ਼ਹਬ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਕੁਝ ਮੁਸਲਮਾਨ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਵੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁਸਲਮਾਨ ਉਲਮਾ ਦੇ ਇੱਕ ਤਬਕੇ ਨੇ ਇਸ ਜਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਨੂੰ ਗ਼ਲਤ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਬੁਨਿਆਦ ਵਿਚ ਇਰਾਨੀ ਤੇ ਜ਼ਰਤੁਸ਼ਤੀ ਤਿਓਹਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਨੌਰੌਜ਼ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿਚ ਅਨੇਕਾਂ ਨਸਲੀ ਤੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸਮਾਜ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ, ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ, ਕਫ਼ਕਾਜ਼, ਬਹਿਰਾ ਅਸੋਦ ਤੇ ਬਲਕਾਨ ਵਿਚ ਇਹ ਤਿਓਹਾਰ 3000 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬਹੁਤਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਸੈਕੂਲਰ ਤਿਓਹਾਰ ਹੈ ਜੋ ਵੱਖ ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ ਨਾਲ਼ ਤਾਅਲੁੱਕ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਲੇਕਿਨ ਜ਼ਰਤੁਸ਼ਤੀ, ਬਹਾਈ ਤੇ ਬਾਅਜ਼ ਮੁਸਲਿਮ ਗਰੋਹਾਂ ਦੇ ਲਈ ਇਹ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਦਿਨ ਹੈ।
ਨੌਰੋਜ਼ ਬਸੰਤ ਦੇ ਆਗਮਨ ਵਜੋਂ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮਨਾਏ ਜਾਣ ਦੇ ਸਬੂਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇਰਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਤਿਉਹਾਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸਫਾਈਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨਵੇਂ ਕੱਪੜੇ ਖਰੀਦਦੇ ਹਨ। ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀ ਰਸਮ ਦਾ ਨਾਮ ਹਫਤ ਸੀਨ (ਯਾਨੀ ਸੱਤ ਸੱਸੇ) ਹੈ। ਇਹ ਸੱਤ ਖਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ- ਸੇਬ, ਸਬਜ਼ੀ, ਸਿਰਕਾ, ਸੇਵੀਆਂ, ਸਿੰਜੇਦ (ਬੇਰ), ਸਿੱਕੇ, ਸੀਅਰ (ਲਸਣ)।
ਸਾਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਥਾਲੀਆਂ ਵਿਚ ਕਣਕ, ਜੋਂ ਅਤੇ ਦਾਲਾਂ ਬੀਜਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੇਰਵੇਂ ਦਿਨ ਨਦੀ ਜਾਂ ਤਲਾਬ ਵਿਚ ਵਹਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਵਰੋਜ਼ ਇਰਾਨੀ, ਕੁਰਦਿਸਤਾਨ, ਲੂਰੀਸਤਾਨੀ, ਬਲੋਚੀ, ਆਈਜ਼ਰੀ ਅਤੇ ਬਲੋਚੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਿਨ ਹੈ।
ਕਾਰਾਬੁਕ
ਤੁਰਕੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਕੀ
ਰਸਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
.     ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ - ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਚ ਨੌਂ ਰਸਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਥਾਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ
ਸ਼ਿੰਗਾਰ, ਹਾਸ, ਬੀਭਤਸ, ਰੌਦਰ, ਬੀਰ, ਸ਼ਾਂਤ, ਕਰੁਣਾ, ਭਿਆਨਕ, ਅਦਭੁੱਤ ਰਸ
ਭਗਤੀ ਰਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਸ਼ਾਂਤ ਰਸ ਵਿਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਉਸਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨ ਸਕਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਸਥਾਈ ਭਾਵ ਹੀ ਅਲਗ- ਅਲਗ ਹਨ। ਭਗਤੀ ਰਸ ਦਾ ਸਥਾਈ ਭਾਵ ਈਸ਼ਵਰ-ਅਨੁਰਾਗ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਰਸ ਦਾ ਵਿਰਾਗ। ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱੱਧ ਹਨ। ਫੇਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਸ 'ਚ ਮੇਲ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਭਗਤੀ ਰਸ ਨੂੰ ਦਸਵਾਂ ਰਸ ਮੰਨਣ ਬਾਰੇ ਗ੍ਰੰਥਕਾਰ ਨੇ ਜੋ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਖੁਦ ਹੀ ਨਿਖੇਧੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਗ੍ਰੰਥਕਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਆਦਿ ਪੂਜਨੀਕ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਜੋ ਅਨੁਰਾਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਸੇ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਕਾਵਿ ਵਿਚ ਰਸ ਅਤੇ ਭਾਵ ਦਾ ਅਨੁਚਿਤ ਨਿਰੂਪਣ ਕਰਾਂਗੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਸੂਰਤ ਵਿਚ ਉਹ 'ਰਸਾਭਾਸ ' ਅਤੇ 'ਭਾਵਾਭਾਸ ' ਕਹਾਉਣਗੇ।
ਇਸ ਸਿਲਸਿਲੇ ਵਿਚ ਇਕ ਹੋਰ ਬੜੀ ਦਿਲਚਸਪ ਸ਼ੰਕਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਉਂ ਨਾ ਕਿਸੇ ਇਸਤਰੀ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨੂੰ ਵੀ 'ਭਾਵ' ਹੀ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜਾਵੇ। ਦੋਹਾਂ 'ਚ ਫਰਕ ਕੀ ਹੈ। ਮੂਲ ਭਾਵ ਤਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚ ਇੱਕੋ ਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਹੈ ਪ੍ਰੇਮ। ਓਹ ਭਾਵੇਂ ਭਗਵਾਨ ਲਈ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਲਈ। ਹੈ ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰੇਮ।
ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਰਸ ਦਾ ਸਥਾਈ ਭਾਵ ਕਿਉਂ ਨਾ 'ਭਗਤੀ ' ਹੀ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਇਸਤਰੀ ਬਾਰੇ ਰਤੀ ਨੂੰ ਸੰਚਾਰੀ ਭਾਵ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦਲੀਲ ਵਿਚ ਵੀ ਕੋਈ ਜਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਰਸ ਦਾ ਸਥਾਈ ਭਾਵ 'ਰਤੀ' (ਇਸਤਰੀ ਪੁਰਸ਼ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰੇਮ) ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਭਗਤੀ (ਭਗਵਾਨ ਬਾਰੇ ਰਤੀ) ਵੀ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਸਥਾਈ-ਭਾਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਰਸ ਅਤੇ ਭਾਵ ਆਦਿ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਭਰਤ ਆਦਿ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਕਥਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਜੇ ਭਰਤ ਮੁਨੀ ਜਿਹੇ ਮੰਨੇ-ਪ੍ਰਮੰਨੇ ਆਚਾਰਯਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸਥਾਈ ਭਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮਨ-ਭਾਉਂਦੀ ਲੰਮੀ ਕਤਾਰ ਖੜੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਉਸ ਸੂਰਤ ਵਿਚ ਇਹ ਵੀ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਉਂ ਨਾ ਪੁੱਤਰ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਰਤੀ (ਲਗਾਓ) ਨੂੰ ਵੀ ਸਥਾਈ ਭਾਵ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਜਾਂ ਇਸਦੇ ਉਲਟ ਜੁਗੁਪਸਾ (ਨਫਰਤ) ਅਤੇ ਸ਼ੌਕ ਨੂੰ ਸਥਾਈ ਭਾਵਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਤੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਸੰਚਾਰੀ ਭਾਵਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚ ਕਿਉਂ ਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਵੇ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇ ਫੇਰ ਸਾਰਾ ਸਾਹਿਤ-ਦਰਸ਼ਨ ਹੀ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿਚ ਧਾਂਧਲੀ ਮਚ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਕੋਈ ਮਰਯਾਦਾ ਹੀ ਨਾ ਰਹੇਗੀ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੌਂ ਰਸਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਭਰਤ ਮੁਨੀ ਦੇ ਵਚਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਰਯਾਦਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਘਾਟਾ-ਵਾਧਾ ਕਰਨਾ ਉੱਚਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਭਗਤੀ ਰਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਵੀ ਉੱਚਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨਾ ਹੀ ਠੀਕ ਹੈ।
ਬੋਲੀਵੀਆਈ ਬੋਲੀਵੀਆਨੋ
ਬੋਲੀਵੀਆਨੋ (ਨਿਸ਼ਾਨ: Bs. ਜਾਂ Bs; ISO 4217ਕੋਡ: BOB) ਬੋਲੀਵੀਆ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਬੋਲੀਵੀਆਨੋ ਵਿੱਚ 100 ਸੈਂਟ ਜਾਂ ਸਪੇਨੀ ਵਿੱਚ ਸਿੰਤਾਵੋ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬੋਲੀਵੀਆ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਦਾ ਨਾਂ 1864 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1963 ਤੱਕ ਵੀ ਬੋਲੀਵੀਆਨੋ ਹੀ ਸੀ।
ਸੁਨੀਲ ਮਿੱਤਲ
ਸੁਨੀਲ ਭਾਰਤੀ ਮਿਤਲ (ਜਨਮ 23 ਅਕਤੂਬਰ 1957) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਉਦਯੋਗਪਤੀ, ਸਮਾਜਸੇਵੀ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਇੰਟਰਪ੍ਰਾਈਜ਼ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਟੈਲੀਕਾਮ, ਇੰਸ਼੍ਯੋਰੇੰਸ, ਰਿਯਲ ਸਟੇਟ, ਮੌਲ, ਹੋਸਪੇਟੇਲਿਟੀ, ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਖਾਣੇ ਵਿੱਚ, ਹੋਰ ਉਦਮ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜ਼ੂਦ, ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆਏ ਹਨ I ਭਾਰਤੀ ਏਅਰਟੈਲ, ਜੋਕਿ ਇਸ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਫਲੈਗਸ਼ਿਪ ਕੰਪਨੀ ਹੈ, ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਤੀਸਰੀ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਟੈਲੀਕਾਮ ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ 18 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਤਕਰੀਬਨ 350 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਾ੍ਹਕਾਂ ਵਿੱਚਕਾਰ ਹੈ I ਭਾਰਤੀ ਏਅਰਟੈਲ ਨੇ ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ 14.75 ਅਰਬ ਦੀ ਵਪਾਰਕ ਆਮਦਨ ਕੀਤੀ I ਸੁਨੀਲ ਮਿਤਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਠਵੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਸ਼ਖਸ਼ੀਅਤ ਹਨ ਤੇ ਫ਼ੋਰਬਸ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁੱਲ ਸੰਪਤੀ $7 ਅਰਬ ਹੈ I
ਸਾਲ 2007 ਵਿੱਚ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਦਮ ਭੁਸ਼ਣ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਆ ਗਿਆ, ਜੋਕਿ ਭਾਰਤ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਰਵਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਹੈ I ਜੂਨ 15, 2016, ਨੂੰ ਆਪਜੀ ਨੂੰ ਇੰਟਰਨੇਸ਼ਨਲ ਚੈਂਬਰ ਆਫ਼ ਕਾਮਰ੍ਸ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ I
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਸੁਨੀਲ ਮਿਤਲ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਅਗਰਵਾਲ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਸੀ I ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਸਤਪਾਲ ਮਿਤਲ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਮੈਂਬਰ ਆਫ਼ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ, ਰਾਜਯ ਸਬਾ (ਇੰਡਿਯਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ) ਰਹਿ ਚੁਕੇ ਸਨ, ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਦੋ ਵਾਰ ਚੁਣੇ ਗਏ (1976& 1982) ਅਤੇ ਰਾਜਯ ਸਬਾ ਲਈ ਇੱਕ ਵਾਰ ਨਾਮਜ਼ਦ ਹੋਏ (1988) I ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਸੂਰੀ ਦੇ ਵਿਨਬਰਗ ਐਲੇਨ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਖ਼ਲਾ ਲਿਆ,[9] ਪਰ ਫਿਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਗਵਾਲਿਯਰ ਦੇ ਸੈਕਇੰਡੀਆ ਸਕੂਲ ਚਲੇ, ਗਏ ਅਤੇ ਸਾਲ 1976 ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਰਿਆ ਕਾਲੇਜ, ਲੁਧਿਆਣਾ, (ਜੋਕਿ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ) ਤੋਂ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਅਤੇ ਸਾਇੰਸ ਵਿੱਚ ਗੈ੍ਜੁਏਟ ਹੋਏ I ਸਾਲ 1992 ਵਿੱਚ, ਹਾਰਟਾਅਟੈਕ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ I
ਪਹਿਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਉਦਯੋਗਪਤੀ, ਸੁਨੀਲ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਵਪਾਰ ਅਪ੍ਰੈਲ 1976 ਨੂੰ, 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, 20,000 ਰੁਪਏ (ਯੂਐਸ $300) ਦੀ ਪੂੰਜੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜੋਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਉਧਾਰੇ ਲਏ ਸੀ I ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਵਪਾਰ ਲੋਕਲ ਬਾਈਸਾਈਕਲ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਲਈ ਕੈ੍ਂਸ਼ਾਫਟ ਬਣਾ ਕੇ ਕੀਤਾ I
ਸਾਲ 1980 ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਰਕੇਸ਼ ਅਤੇ ਰਾਜਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਇੰਪੋਰਟ ਇੰਟਰਪ੍ਰਾਈਜ਼ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਭਾਰਤੀ ਓਵਰਸੀਜ਼ ਟ੍ਰੇਡਿੰਗ ਕੰਪਨੀ ਰੱਖਿਆ I ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਾਈਸਾਈਕਲ ਦੇ ਪੁਰਜੇ ਅਤੇ ਧਾਗੇ ਦੀਆਂ ਫ਼ੈਕਟਰੀਆਂ ਬੇਚੀਆਂ ਅਤੇ ਮੁਮਬਈ ਚਲੇ ਗਏ I ਸਾਲ 1981 ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਐਕਸਪੋਰਟਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ ਤੋਂ ਇੰਮਪੋਰਟਿੰਡ ਲਾਇਸੈਂਸ ਖਰੀਦਿਆ I ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜਪਾਨ ਤੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੀ ਸਯੂਕੀ ਮੋਟਰਾਂ ਦੇ ਪੋਰਟੇਬਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰ ਪਾਵਰ ਜੈਨਰੇਟਰ ਮੰਗਵਾਏ I ਜੈਨਰੇਟਰ ਦੇ ਇੰਮਪੋਰਟ ਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋ ਇਕਦਮ ਰੋਕ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ I
ਸਾਲ 1984, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੂਸ਼ ਬਟਨ ਫ਼ੋਨ ਬਣਾਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ, ਜੋਕਿ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਇਵਾਨ ਕੰਪਨੀ ਤੋਂ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਦੇ ਸੀ, ਕਿੰਗਟੈਲ, ਜਿਸਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਤਰੀਕੇ, ਭਾਰੇ ਰੋਟਰੀ ਫ਼ੋਨਾਂ ਦੀ ਜਗਾਹ ਲੈ ਲਈ ਜੋਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸੀ I ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਕਾਮ ਲਿਮਿਟੇਡ (ਬੀਟੀਐਲ) ਦਾ ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਸਾਇਮੈਨਸ ਏਜੀ ਨਾਲ ਇਲੈਕ੍ਟ੍ਰਾਨਿਕ ਪੂਸ਼ ਬਟਨ ਫ਼ੋਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤਕਨੀਕੀ ਕਰਾਰ ਹੋਇਆ ਸੀ I 1990 ਦੇ ਦਸ਼ਕ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਸੁਨੀਲ ਫੈਕਸ ਮਸ਼ੀਨਾਂ, ਕੋਡਲੈਸ ਫ਼ੋਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਟੈਲੀਕਾਮ ਗਿਯਰ ਬਣਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸੀ I ਸੁਨੀਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ,”ਸਾਲ 1983 ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜੈਨਸੈਟਾਂ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ I”
ਹਵਾਲੇ-
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1957
ਕਾਸਤਾਮੋਨੋ ਸੂਬਾ
ਕਾਸਤਾਮੋਨੋ (ਤੁਰਕੀ: Kastamonu ili) ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਸੂਬਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੂਬਾ ਅੱਗੇ 20 ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਛੋਕਰਾਂ (ਬਲਾਕ ਫਿਲੌਰ)
ਛੋਕਰਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਫਿਲੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਰਾਣੀ ਔਲੀਕਿਊਪਾ
ਰਾਣੀ ਔਲੀਕਿਊਪਾ
(ਦਸੰਬਰ 23, 1754 ਨੂੰ ਮੌਤ ਹੋਈ) 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਅਮਰੀਕੀ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਸੇਨੇਕਾ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਇੱਕ ਨੇਤਾ ਸੀ।
ਜੀਵਨੀ
ਅਲੀਕਿਊਪ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਸ ਦੀ ਜਨਮ ਤਾਰੀਖ ਦਾ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੱਕ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। 1740 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਉਹ ਤਿੰਨ ਦਰਿਆ (ਓਹੀਓ ਦਰਿਆ, ਐਲੇਗੇਨੀ ਰਿਵਰ ਅਤੇ ਮੋਨੋਂਗਹੈਲਲਾ ਨਦੀ) ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਮਿੰਗੋ ਸੇਨੇਕਾ ਦੇ ਇਕ ਬੈਂਡ ਦਾ ਲੀਡਰ ਸੀ ਜੋ ਹੁਣ ਪੈਟਸਬਰਗ, ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। 1753 ਤਕ, ਉਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਬੈਂਡ ਮੋਨੋਂਗਲੇਲਾ ਅਤੇ ਯੂਘਿਓਘਨਨੀ ਨਦੀ ਦੇ ਜੰਕਸ਼ਨ ਵਿਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ। ਯੂਜੀਓਗੇਨੀ ਮੈਕੀਸਪੋਰਟ, ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਦੇ ਅਜੋਕੇ ਦਿਨ ਨੇੜੇ ਨਦੀਆਂ।
ਜਾਰਜ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਨੇ ਦਸੰਬਰ 1753 ਵਿਚ ਅਲੀਕਿਊਪਾ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ:
ਰਾਣੀ ਅਲੀਕੂਪਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੀ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸੀ ਜੋ ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਯੁੱਧ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੀ. ਅਲੀਕਿਊਪਾ, ਉਸ ਦਾ ਲੜਕਾ ਕਨੁਕਸੱਸੀ ਅਤੇ ਮਿਿੰਗੋ ਸੇਨੇਕਾ ਦੀ ਆਪਣੀ ਬੈਂਡ ਦੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ ਜਾਰਜ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਕਿਲ੍ਹਾ ਦੀ ਲੋੜ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਕੀਤਾ, ਪਰ 3-4 ਜੁਲਾਈ, 1754 ਨੂੰ ਜੁਲਾਈ ਵਿਚ ਗਰੇਟ ਮੀਡਜ਼ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਲਿਆ।
ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੀ ਹਾਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮਹਾਨ ਮੀਡਜ਼ ਦੀ ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਕਿਲ੍ਹਾ ਦੀ ਲੋੜ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਅਲੀਕੀਪਾ ਨੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਬੈਂਡ ਨੂੰ ਹੰਟਿੰਗਗਡਨ ਕਾਉਂਟੀ, ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਦੀ ਔਉਵਿਕ ਵੈਲੀ ਵਿੱਚ ਲਿਆ. ਦਸੰਬਰ 23, 1754 ਨੂੰ ਉਹ ਉੱਥੇ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਈ।
ਵਿਰਾਸਤ
ਅਲੀਕਿਊਪਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਨੂੰ ਪੈਟਸਬਰਗ ਅਤੇ ਝੀਲ ਐਰੀ ਰੇਲਰੋਡ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸ ਦਾ ਖੁਦ ਉਸ ਦਾ ਉਸ ਜ਼ਮੀਨ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਉਸਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬਹਾਦਰਗੜ੍ਹ ਜੰਡੀਆਂ
ਬਹਾਦੁਰਗੜ ਜਾਂਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਸੰਗਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਰਾਣੀ ਔਲੀਕਿਊਪਾ
ਵਿਰਾਸਤ
ਉਸ ਦਾ ਗ੍ਰਾਹਮ ਅਲੀਕਿਊਪਾ, ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਦੇ ਇਕ ਹਵਾਲੇ ਦੇ ਵਿੱਚ, ਗਸਟ ਅਵਰਾਕੋਤੋਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਚਾਰਲੀ ਵਿਲਸਨ ਦੀ ਜੰਗ ਦੇ ਆਖਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਟੌਮ ਹੈੰਕਸ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਬਹਾਦਰਗੜ੍ਹ ਜੰਡੀਆਂ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਫਰ
thumb|400x400px| ਓਸਸੁਮ ਦਾ ਫਰ ਫਰ ਗੈਰ-ਮਨੁੱਖੀ ਛਾਤੀਆਂ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਉਹ ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਨਰਮ ਅਤੇ ਮੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਾਨਵਰਾਂ 'ਤੇ ਸਖਤ ਤੰਗਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੂਰ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਫਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਸੱਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਾਈਲੇਸ਼ਨ ਸ਼ਬਦ - ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਜਾਣਕਾਰ ਵਰਤੋਂ 1828 (ਫਰੈਂਚ, ਮੱਧ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਤੋਂ, ਲਾਇਲਿਨ ਪਿਲੂਸ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਪੀਲਸ ਤੋਂ, "ਵਾਲ" ਲਈ "ਵਾਲ" ਤੋਂ) - ਕਈ ਵਾਰ ਪੂਰੇ ਕੋਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਜਾਨਵਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਰ ਨੂੰ ਜਾਨਵਰ ਪੱਲਟ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ 'ਤੇ ਹਾਲੇ ਵੀ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਚਮੜੇ' ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਜਾਂ ਬਣਤਰਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨ ਲਈ ਫ਼ੁਰ ਜਾਂ ਫਰ ਵਰਗੇ ਸ਼ਬਦ, ਵਧੇਰੇ ਅਸਾਧਾਰਣ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਤੌਰ' ਤੇ ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਦੇ ਵਧੀਆ, ਨਰਮ "ਵਾਲਾਂ" ਦੇ ਸੰਘਣੇ ਕੋਟ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇੱਕ ਕੋਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਗਾਏ ਜਾਣ ਦੀ ਬਜਾਇ, ਪੱਟੀ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀਆਂ ਵਾਲਾਂ, ਲੰਬੇ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਵਾਲ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਮੱਧਮਾਨ ਵਾਲੇ ਵਾਲ ਘਟੀਆ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚਲੇ ਫਰ ਵਾਲੇ ਨਾਲ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਨੰਗਾ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨੰਗੇ ਮੋਤੀ-ਚੂਹਾ, ਜਾਂ "ਹਿਰੋਲੇ", ਜਿਵੇਂ ਹਿਰਦੇ ਕੁੱਤੇ ਨਾਲ।
ਕੱਪੜਿਆਂ ਜਾਂ ਸਜਾਵਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫਰ ਦੀ ਵਰਤੋ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਪਸ਼ੂ ਭਲਾਈ ਦੇ ਵਕੀਲ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਫਾਂਪਿੰਗ ਅਤੇ ਹੱਤਿਆ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਫਰ ਫਾਰਮਾਂ ਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਅਤੇ ਜਾਨਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਲਈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਫਰ ਕੱਪੜੇ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਚੌਦ੍ਹਵੀਂ ਤੋਂ ਸਤਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਯੂਰਪੀਅਨ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੰਬਲ ਕੱਪੜਾ ਹੈ। ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਾਣੀਆਂ ਨੇ "ਅਮੀਰ ਕਾਨੂੰਨ" ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ । ਅਦਾਇਗੀ ਕਾਨੂੰਨ ਨੇ ਫਰ ਦੇ ਝਗੜੇ ਨੂੰ ਉੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਅਹੁਦਿਆਂ ਤਕ ਸੀਮਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਵਿਲੱਖਣ ਫ਼ਰਜ਼ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੱਕੜੀ, ਮਾਰਟਿਨ, ਗ੍ਰੇ ਜ਼ੈਖਰੀ ਅਤੇ ਇਮੇਨਨ ਅਮੀਰ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵੇਂ ਰੱਖੇ ਗਏ ਸਨ। ਮੱਧ ਵਰਗ ਲੱਕੜੀ, ਹਰੀ ਅਤੇ ਬੀਆਵਰ ਪਹਿਨਣ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਘੱਟ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲਾ ਬੱਕਰੀ, ਬਘਿਆੜ ਅਤੇ ਭੇਡਕਾਕ ਪਹਿਨੇ. ਕੱਪੜੇ ਢਿੱਲੇ ਹੋਣ ਅਤੇ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਪੱਟੀ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਣ ਕਾਰਨ, ਫਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਲਿਨਿੰਗ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਕਲਾਸਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਫਰ ਖਾਂਦੇ ਸਨ। ਪੱਛਮ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਰੂਸ ਤੋਂ ਆਯਾਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ।.
ਨਵੀਆਂ ਕਿਸਮ ਦੇ ਫਰਆਂ ਨੇ ਯੂਰੋਪ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਏ, ਹੋਰ ਵਰਤੋ ਕੱਪੜਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਨਾਲ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਬੀਵਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋੜੀਦਾ ਸੀ ਪਰ ਲੜਖੜਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜੋ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬੁੱਤ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ਸਰਬਿਆਈ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਨੇ ਬਵੱਪਰ ਤੋਂ ਸਿਰਫ ਵੱਡੀਆਂ-ਵੱਡੀਆਂ ਤਾੜੀਆਂ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਬੀਵਰ ਫਰ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ, ਬਰਾਮਦਕਾਰਾਂ ਲਈ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਉੱਤੇ ਭਾਰੀ ਨਿਰਭਰ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਬੀਵਰ ਸਿਰਫ ਸਕੈਂਡੀਨੇਵੀਅਨ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਸੀ।.
ਫੌਜੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਫਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੈੱਟਾਂ, ਹੁੱਡਜ਼, ਸਕਾਰਵਜ਼ ਅਤੇ ਮਫ਼ਸ ਵਰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਦਿੱਖਾਂ ਸਮੇਤ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਤੱਤ, ਸਿਰਾਂ, ਪੂਛਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਅਜੇ ਵੀ ਸਹਾਇਕ ਉਪਕਰਣਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਨਨਕੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ, ਮੋਹਰ ਅਤੇ ਕਰਾਕੁਲ ਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਫਰ ਫਰਸ਼ ਕੋਟਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੀ। ਇਨਡੋਰ ਹੀਟਿੰਗ ਵਰਗੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਵਪਾਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਫਰ ਕਿਵੇਂ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਯੂਰਪੀਨ ਲੋਕ ਸਥਾਨਕ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ' 1970 ਵਿੱਚ, ਜਰਮਨੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫਰ ਮਾਰਕੀਟ ਸੀ। ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਰ ਵਪਾਰ ਸੰਗਠਨ ਨੇ 1975 ਵਿੱਚ ਰੇਸ਼ਮ ਬਾਂਦਰ, ਓਸੈਲੋਟ, ਚੂਲੇ, ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ਧਰੁਵੀ ਰਿੱਛ ਵਰਗੇ ਖਤਰਨਾਕ ਸਪੁਰਦਗੀਆਂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ। ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਚਮੜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਸਹੀ ਸੰਗਠਨ ਦੁਆਰਾ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਲਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਫਰ ਦੀ ਮੰਗ ਘੱਟ ਗਈ ਸੀ। ਐਂਟੀ-ਫਰ ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਪਸ਼ੂ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਫੈਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿਵਾਦ ਦੇ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ। ਫ਼ਰ ਖੇਤੀ 1 999 ਵਿੱਚ ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਲੱਕੜੀ ਅਤੇ ਕਲਪਨਾ ਨੂੰ ਡੰਕਨ, ਹੌਲੈਂਡ ਅਤੇ ਫਿਨਲੈਂਡ ਦੇ ਕੈਦੀ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਗੂ ਸਨ। left|thumb|432x432px|   ਹੇਠਾਂ ਵਾਲ(#1-2) ਆਇਨ ਵਾਲ (#3-4) ਗਾਰਡ ਵਾਲ (#5-8) ਘਰੇਲੂ ਬਿੱਲੀ
ਰਚਨਾ
ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੋਣਸ਼ੀਲ ਫਰ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਡੀਕੌਡਫੋੰਟ, ਹਰਰਾਮਿੀਡਨ ਅਤੇ ਈਟ੍ਰੀਕੋਨੌਡੌਸਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕੈਸਟ੍ਰੋਕਾਊਡਾ, ਮੈਗਕਨੌਸ ਅਤੇ ਸਪਿਨੋਲੇਸਟਸ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋਨਾਂ ਵਾਲਾਂ ਅਤੇ ਘਟੀਆ ਬਿੰਦਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਫਰ ਤਿੰਨ ਲੇਅਰਾਂ, ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹੇਠਾਂ ਵਾਲ
ਹੇਠਾਂ ਵਾਲ (ਹੇਠਲਾ ਕੰਟੇਨ ਜਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਵਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਹੇਠਾਂ ਜਾਂ ਅੰਦਰਲੀ ਪਰਤ ਹੈ, ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਿੱਧੇ ਹਿੱਸੇ ਜਾਂ ਤਿੱਖੀ ਬਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲਵੀ ਜਾਂ ਕਰਲੀ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਥੱਲੇ ਵਾਲ, ਜੋ ਕਿ ਵੀ ਫਲੈਟ ਹਨ, ਕੋਟ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਨ। ਥਰਮੋਰਗਯੂਲੇਸ਼ਨ ਥੱਲੇ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੰਮ ਹੈ, ਜੋ ਚਮੜੀ ਦੇ ਅਗਲੇ ਪਾਸੇ ਖੁਸ਼ਕ ਹਵਾ ਦੀ ਇੱਕ ਪਰਤ ਉਲਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕੱਛੇ ਵਾਲ
ਕੱਛੇ ਵਾਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਹੇਠਾਂ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਲੱਛਣਾਂ ਅਤੇ ਗਾਰਡ ਵਾਲਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੱਛੇ ਵਾਲ ਬਹੁਤ ਗਾਰਡ ਵਾਲਾਂ ਵਾਂਗ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ ਘੱਟ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਆਵਨ ਵਾਲ ਪਤਲੇ ਅਤੇ ਥੱਕਿਆ ਵਾਲਾਂ ਵਾਂਗ ਥੱਲੇ ਆਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਔਂਨ ਵਾਲ ਦਾ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਭਾਗ ਥਰਮੋਰਗੂਲੇਸ਼ਨ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੇਠਲੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਂਗ) ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਬਾਹਰਲਾ ਹਿੱਸਾ ਪਾਣੀ ਨੂੰ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਵਹਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਔਨ ਹੇਅਰ ਦੇ ਪਤਲੇ ਮੂਲ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪਾਇਲਓਰੇਸਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦੀ ਇਜ਼ਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਤਿੱਖੇ ਗਾਰਡ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹਨ।ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਗਾਰਡ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਦੇ ਜੀਵ ਵੀ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਈ ਵਾਰ ਦਿੱਖ ਕੋਟ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
Guard hair
ਗਾਰਡ ਵਾਲ ਕੋਟ ਦੇ ਉੱਪਰ ਜਾਂ ਬਾਹਰਲੇ ਪਰਤ ਹਨ। ਗਾਰਡ ਵਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੰਬੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਾਰ, ਅਤੇ ਕਰੀਬ ਸਿੱਧੇ ਸ਼ਾਫਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਨਰਮ ਰੰਗ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਪਰਤ ਰਾਹੀਂ ਫੈਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਗਾਰਡ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਬਾਹਰੀ ਅੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਰੰਪਰਾ ਵਾਲੇ ਕੋਟ ਦੀ ਦਿੱਖ ਪਰਤ ਇਸ ਪਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਿੱਚੜ ਚਿਣੋ ਅਤੇ ਗਲੋਸ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਕੋਟ ਮਾਰਕ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਛਾਇਆ ਜਾਂ ਡਿਸਪਲੇ ਲਈ ਢਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗਾਰਡ ਵਾਲ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧੁੱਪ ਦਾ ਰੌਲਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕੰਕਰੀਟ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਿੱਲੀ ਜਾਂ ਜਲਜੀਲ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿਚਲੀ ਚਮੜੀ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਤੋਂ. ਗਾਰਡ ਵਾਲਜ਼ ਚਮੜੀ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਜਾਂ ਖੁਰਚਿਆਂ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।ਘਰੇਲੂ ਕੁੱਤੇ ਅਤੇ ਬਿੱਲੀ ਵਰਗੇ ਕਈ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਕੋਲ ਇੱਕ ਪਾਈਲੋਮੀਟਰਟਰ ਰਿਫਲੈਕਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਗਾਰਡ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਖਤਰੇ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਉਠਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਜੀਬੋਬੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਫਰ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਜੀਵ
thumb|270x270px| ਵੈਟ ਫਰ ਕੰਪਿਊਟਰ-ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਵਾਲ ਸਫਿਆਣਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਈ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਜਾਂ ਨਸਲਾਂ ਨੇ ਕਾਫ਼ੀ ਫ਼ਰਕ ਘਟਾਏ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਨੰਗਾ" ਜਾਂ "ਹਿਰਦੇ ਵਾਲਾ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।.
ਕੁਦਰਤੀ ਚੋਣ
ਕੁੱਝ ਜੀਵ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਕੁੱਝ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਫਰ ਕੁਝ ਸੈਮੀਕੈਟਿਕ ਜਾਂ ਜਲਜੀਮ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਜੰਤੂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੀਨੇਸੀਏਨਜ਼, ਪਿੰਨੀਪੈਡ ਅਤੇ ਹਿਮੋਪੀਓਟਾਮੌਸ ਨੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਪਾਣੀ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ. ਨੰਗਾ ਮਾਨਵ-ਚੂਰਾ ਤਰੱਕੀ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਸ਼ਾਇਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਜੀਵਨ-ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ. ਵੱਡੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਜਾਇਬ, ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਗੈਂਡੇ, ਦੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਿਰਦੇ ਹਨ। ਹਿਰਨ ਵਾਲਾ ਬੱਲਾ ਜਿਆਦਾਤਰ ਬਾਹਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸਦੇ ਮੋਢੇ ਦੁਆਲੇ ਛੋਟੀਆਂ ਬੱਤੀਆਂ ਵਾਲ ਹਨ, ਇਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੀਆਂ ਦਾਸੀਆਂ ਅਤੇ ਗਲੇ ਦੇ ਸੈਕ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਸਿਰ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਝਿੱਲੀ 'ਤੇ ਜੁਰਮਾਨੇ ਵਾਲ ਹਨ।ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਉਦਾਸ ਜਾਨਵਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ, ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਲਈ ਠੰਢ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੇ।.
ਮਨੁੱਖ ਕੇਵਲ ਇਕਮਾਤਰ ਅਨਾਜ ਵਾਲੀਆਂ ਨਸਲਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। 240,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੂਡੋਜੀਨ ਕੇਆਰਥ ਏਪੀ 1 (ਜੋ ਕੇਰੈਟਿਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ) ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਸਬੰਧਤ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੈਨ ਐਚ ਆਰ ਵਿੱਚ ਮਿਣਨ ਕਾਰਨ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਇਨਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਭੇਡਾਂ ਹਿਰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੋਟ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਫਰ ਦੇ ਬਜਾਏ "ਉੱਨ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਰਨ ਸ਼ਰਮਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼ਹਿਰ-ਏ-ਜ਼ਾਤ (ਟੀਵੀ ਡਰਾਮਾ)
ਸ਼ਹਿਰ-ਏ-ਜ਼ਾਤ (ਉਰਦੂ: شہرذات) ਇੱਕ ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਅਤੇ ਆਧਿਆਤਮਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਡਰਾਮਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸੇ ਨਾਂ ਦੇ ਨਾਵਲ ਉੱਪਰ ਬਣਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 2012 ਵਿੱਚ ਹਮ ਟੀਵੀ ਉੱਪਰ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਇਆ| ਇਹ ਡਰਾਮਾ ਜੂਨ 29, 2012 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਆਖਿਰੀ ਕਿਸ਼ਤ ਨਵੰਬਰ 2, 2012 ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਭਰਵਾਂ ਹੁੰਗਾਰਾ ਦਿੱਤਾ| ਇਸ ਡਰਾਮੇ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਖਾਸ ਅਸਰ ਕੀਤਾ| ਸ਼ਹਿਰ-ਏ-ਜ਼ਾਤ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਕ਼ਬੂਲ ਹੋਇਆ| ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਇਸਲਾਮਿਕ ਸ਼ਰੀਅਤ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਤਬਕੇ ਨੇ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਸਲਾਹਿਆ ਸੀ, ਕਿਓਂਕਿ ਬਾਕੀ ਡਰਾਮਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਰੁਮਾਂਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸ਼ਰਾ ਦਾ ਸਬਕ ਵੀ ਸੀ| ਇਸਲਾਮਿਕ ਅਰਕਾਨਾਂ ਦੀ ਮਹਤਤਾ ਇਸ ਦੇ ਕਥਾਨਕ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਤੱਤ ਸੀ| ਇਸ ਡਰਾਮੇ ਨੇ ਤਿੰਨ ਹਮ ਅਵਾਰਡਸ ਜਿੱਤੇ ਅਤੇ ਸੱਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਕੀਤੀ|
ਸਾਰ
ਸ਼ਹਿਰ-ਏ-ਜ਼ਾਤ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਉਮਰ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਦੁਨੀਆਵੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨੂੰ ਭੋਗਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਲਈ ਜਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ‘ਚਾਹੋ ਅਤੇ ਹਾਸਿਲ ਕਰੋ’ ਹੈ| ਅਮੀਰ ਘਰਾਨੇ ਦੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਸਨੇ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਨਿਰਾਸਤਾ ਨਹੀਂ ਦੇਖੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਕਦੇ ਸਿਖ ਪਾਈ ਕਿ ਹਾਰ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਹਾਰੀਦਾ ਹੈ| ਡਰਾਮੇ ਦਾ ਅੰਤ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਜੀਵਨ-ਸੱਚਾਂ ਦੇ ਸਬਕ ਉੱਪਰ ਹੈ|
ਕਹਾਣੀ
ਫ਼ਲਕ(ਮਾਹਿਰਾ ਖਾਨ) ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਘਰਾਣੇ ਦੀ ਕੁੜੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਸ਼ੌਹਰਤ ਅਤੇ ਹੁਸਨ ਰੱਬ ਵਲੋਂ ਜਿਵੇਂ ਤੋਹਫ਼ੇ ਹਾਸਿਲ ਸਨ| ਉਹ ਆਪਨੇ ਦੋਸਤ ਹਮਜਾ (ਮੋਹਿਬ ਮਿਰਜ਼ਾ) ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਬੇਪਨਾਹ ਮੁਹੱਬਤ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਛੱਡਦੇ ਹੋਏ, ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਮੁੰਡੇ ਸਲਮਾਨ ਅੰਸਾਰ (ਮਿਕਾਲ ਜ਼ੁਲਫ਼ਿਕਾਰ) ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ| ਸਲਮਾਨ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਾਦੀ ਅਤੇ ਸਾਂਵਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਕੁੜੀ ਹੈ| ਫ਼ਲਕ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਪਾਉਂਦੀ ਕਿ ਸਲਮਾਨ ਕਿਵੇਂ ਉਸਦੇ ਹੁਸਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਇੱਕ ਸਾਦੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ| ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਚੀਜਾਂ ਬੰਦੇ ਦੇ ਵੱਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ| ਕੁਝ ਤਾਂ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਅਦਿਖ ਸ਼ੈ (ਰੱਬ) ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਉੱਪਰ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਇਸ ਡਰਾਮੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣਾ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਆਪਣੀ ਜਾਤ ਨੂੰ ਉਸ ਅਦਿਖ ਸ਼ੈ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੰਦੀ ਹੈ|
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੀਵੀ ਡਰਾਮੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਚੈਨਲ ਦੇ ਡਰਾਮੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਏ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੀਵੀ ਡਰਾਮੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਨਾਵਲਾਂ ਉੱਪਰ ਬਣੇ ਡਰਾਮੇ
ਮੌਰੀਨ ਸੀਟਨ
ਮੌਰੀਨ ਸੀਟਨ (ਜਨਮ 20 ਅਕਤੂਬਰ, 1947 ਵਿੱਚ ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ, ਨਿਊ ਜਰਸੀ) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ ਕਵੀ, ਕਾਰਕੁਨ, ਅਤੇ ਮਿਆਮੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ 'ਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ। ਉਹ  ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਨੌ ਸੋਲੋ ਬੁੱਕਸ ਦੀ ਲੇਖਕ, ਚਾਰ ਸਹਿ-ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਯਾਦ ਪੱਤਰ, ਸੈਕਸ ਟਾਲਕਸ ਟੂ ਗਰਲਸ  ਦੀ ਰਚੇਤਾ ਹੈ।  ਆਪਣੇ ਲਿਖਣ ਕੈਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ, ਸੀਟਨ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਕਵੀਆ ਡੈਨੀਅਸ ਦੁਹਾਮਲ, ਨੀਲ ਦੇ ਲਾ ਫਲੋਰ. ਕ੍ਰਿਸਟਾਇਨ ਸਨੋਡਗ੍ਰਾਸ ਅਤੇ ਸੈਮੂਅਲ ਏਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।