cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਕੈਸ਼ ਕਰੌਪ (ਨਕਦੀ ਫ਼ਸਲ)
ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਾਂਤ
ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀ 1997 ਦੀ ਸਵ. ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ 90% ਫਾਰਮਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹਨ, ਭਾਈਵਾਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵਾਧੂ 6% ਹੋਰ ਮਲਕੀਅਤ ਹਨ। ਨਕਦੀ ਫਸਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨੇ ਸਸਤੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕਿਫਾਇਤੀ ਭੋਜਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸਾਲ 2010 ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ (ਯੂ.ਐੱਸ.ਡੀ.ਏ.) ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਲ ਉਤਪਾਦਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ, ਫਲੋਰੀਡਾ ਅਤੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਹਨ। thumb| ਵੱਖ ਵੱਖ [[ਆਲੂ|ਆਲੂਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ]] thumb| ਛਿੱਲਿਆ ਹੋਇਆ ਗੰਨਾ, [[ਹਵਾਈ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਕਦੀ ਫਸਲ। ]]
ਵੀਅਤਨਾਮ
ਨਾਰਿਅਲ ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਨਕਦੀ ਫਸਲ ਹੈ।
ਗਲੋਬਲ ਨਕਦੀ ਫ਼ਸਲਾਂ
ਨਾਰਿਅਲ ਪਾਮਾਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ 80 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਕੁੱਲ ਉਤਪਾਦਨ ਹਰ ਸਾਲ 61 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਤੇਲ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਅਤੇ ਤਲਣ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਨਾਰੀਅਲ ਦਾ ਤੇਲ ਵੀ ਸਾਬਣ ਅਤੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਸਮਗਰੀ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਸਲਾਂ
ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 1971
ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ  ਪੰਜਾਵੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਮਾਰਚ 1971 ਵਿੱਚ ਹੋਈਆ। ਇਹ ਅਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਵੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ 27 ਰਾਜ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਾਸਕ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ 518 ਸੀਟਾਂ 'ਚ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਨੇਤਾ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਗਰੀਬੀ ਹਵਾਓ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਚੋਣਾਂ ਲੜੀਆਂ ਤੇ ਵੱਡੀ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਨਤੀਜੇ
ਮਾਰਚ 1971 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ
ਸ੍ਰੋਤ: !style="background-color:#E9E9E9" align=left valign=top|ਗਠਜੋੜ !style="background-color:#E9E9E9" align=left valign=top|ਪਾਰਟੀ !style="background-color:#E9E9E9" align=right|ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ !style="background-color:#E9E9E9" align=right|ਅੰਤਰ !style="background-color:#E9E9E9" align=right|ਵੋਟਾਂ ਦੀ %
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ
ਟੈਰਾ ਹਰਟਜ ਵਿਕਿਰਣ
ਵਿਦਿਉਤਚੁੰਬਕੀਏ ਤਰੰਗਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂਦੀ ਆਵ੍ਰੱਤੀ ਟੈਰਾ ਹਰਟਜ (10 ਉੱਤੇ 12 ਸੱਟ) ਦੇ ਕੋਟਿ (order) ਦੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਟੇਰਾ ਹਰਟਜ ਵਿਕਿਰਣ ਜਾਂ ਟੀ ਤਰੰਗਾਂ, ਟੈਰਾ ਹਰਟਜ ਲਹਿਰ ਜਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਟੀ - ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਟੀ - ਲਕਸ ਆਦਿ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਆਵ੍ਰੱਤੀ 300 gigahertz (3x1011 ਹਰਟਜ) ਵਲੋਂ 3 ਟੈਰਾ ਹਰਟਜ (3x1012 Hz), ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ; ਮੂਜਬ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੈਰਘਿਅ 1 ਮਿਲੀਮੀਟਰ (ਸੂਖਮ ਲਹਿਰ ਪੱਟੀ ਦਾ ਉੱਚਾਵ੍ਰੱਤੀ ਸਿਰਿਆ) ਅਤੇ 100 ਮਾਇਕਰੋਮੀਟਰ (ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਅਧੋਰਕਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਲਹਿਰ ਦੈਰਘਿਅ ਸਿਰਿਆ) ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਵਰਤੋ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਰਤੋ ਕਰ ਕੇ ਅਜਿਹੇ ਕੈਮਰੇ ਬਨਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ 25 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਵਲੋਂ ਹੀ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲੁੱਕਾਕੇ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸਫੋਟਕਾਂ ਆਦਿ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹਨ (ਥਰੂ - ਨਿਰਜਨ ਕੈਮਰਾ) ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਨਹੀਂ ਦਿਖੇਗੀ। ਟੀ - ਨੀ ਤਕਨਾਲਾਜੀ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਖਗੋਲਸ਼ਾਸਤਰੀ ਟੁੱਟਦੇ ਸਿਤਾਰੀਆਂ ਦੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਿਰਣਾਂ ਕੱਪੜੇ, ਕਾਗਜ, ਚੀਨੀ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਲੱਕੜੀ ਨੂੰ ਭੇਦ ਕਰ ਉਸ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਵੇਖ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਲੇਕਿਨ ਧਾਤੁ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਆਰਪਾਰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਪਾਉਂਦੀਆਂ। ਏਕਸ - ਕਿਰਨਾਂ ਵਲੋਂ ਜੋ ਖਤਰਨਾਕ ਰੇਡਯੋਧਰਮੀ ਕਿਰਣਾਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ ; ਟੀ - ਕਿਰਣਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮੁਕ਼ਾਬਲੇ ਕਿਤੇ ਜਿਆਦਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ
ਆਈਓਐਸ
ਆਈਓਐਸ (ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਈਫ਼ੋਨ ਓ.ਐਸ) ਇੱਕ ਮੋਬਾਈਲ ਸੰਚਾਲਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਐਪਲ ਇੰਕਃ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਰਤੋਂ ਐਪਲ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਲਈ ਹਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਬਾਈਲ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਈ.ਓ.ਐਸ (ਐਪਲ)
ਲੋਹਾਰਕਾ ਕਲਾਂ
ਪਿੰਡ ਲੋਹਾਰਕਾ ਕਲਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਗਿਆਰਾਂ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਅਟਾਰੀ ਅਤੇ ਬਲਾਕ ਵੇਰਕਾ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ-ਜਗਦੇਵ ਕਲਾਂ ਰੋਡ ਉੱਤੇ ਵਾਸੀਆਂ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪਿੰਡ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਪੰਜਵੇਂ ਗੁਰੂ ਦੀ ਚਰਨ-ਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਹੱਦਬਸਤ ਨੰਬਰ 337 ਅਤੇ ਆਬਾਦੀ 2391 ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਥਾਵਾਂ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੋਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਰੇਰੂ ਨਾਮ ਦਾ ਸੁੱਕਾ ਰੁੱਖ਼ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਦਰਖ਼ਤ ਨਾਲ ਘੋੜਾ ਬੰਨ੍ਹਿਆ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਰੁੱਖ਼ ਹਰਾ-ਭਰਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰੇਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਪਿੰਡ ਦੀਆ ਮੁੱਖ ਸਖਸ਼ੀਅਤਾਂ
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਨਰਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਲੋਹਾਰਕਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੀਤਕਾਰ ਨਿੰਮਾ ਲੋਹਾਰਕੇ ਵਾਲਾ ਵੀ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਪਹਿਰਾਵਾ
ਪਹਿਰਾਵਾ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਲੋੜ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸਮ ਨੂੰ ਕੱਜਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਤਿਕ ਆਫ਼ਤਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪਹਿਰਾਵਾ ਲਿੰਗ ਉਤੇਜਨਾ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੀ ਰਵਾਇਤ ਜ਼ਰੂਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬੁਢਾਪੇ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੁਆਸਾਂ ਤੱਕ ਪੁਸ਼ਾਕ ਪਹਿਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬੱਚੇ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੁਸ਼ਾਕ ਝੱਗੀ ਅਤੇ ਕੱਛੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਮਲਵਈ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਿੱਚ ‘ਝੱਗਾ ਪੋਤੜਾ` ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਬਣਤਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਕਾਫੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਦਿਲਚਸਪ ਹੈ ਵੈਦਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪੁਸ਼ਾਕ ਕੇਲੇ ਜਾਂ ਘਾਹ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕੁੱਝ ਖਾਸ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਢਕਣ ਲਈ ਹੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਇਸ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਚਮੜਾ, ਰੇਸ਼ਮ ਅਤੇ ਉੱਨ ਦੇ ਸਧਾਰਨ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਏ ਇਹ ਕੱਪੜੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖੀ ਚਮੜੀ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਰਾਸ ਨਾ ਆਏ ਮੌਸਮ ਬਦਲਣ ਉੱਤੇ ਇਹ ਸਰੀਰ ਲਈ ਸੁਖਾਵੇਂ ਨਹੀਂ ਸਨ ਰਹਿੰਦੇ। ਕਪਾਹ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੇ ਸਾਧਾਰਨ ਕਿਸਮ ਦਾ ਸੂਤੀ ਕੱਪੜਾ ਬਣਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਸੂਤੀ ਖੱਦਰ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਨਭਾਉਂਦਾ ਕੱਪੜਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗੋਡਿਆਂ ਤੱਕ ਲੰਮੀਆਂ ਸੂਤੀ ਕਮੀਜ਼ਾਂ ਬੜੇ ਸ਼ੌਂਕ ਨਾਲ ਪਹਿਨਦੇ ਸਨ। ਸਿਰ ਉੱਪਰ ਪਟਕਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਕਦੇ ਕਦਾਈ ਇਸਨੂੰ ਮੋਢਿਆਂ ਉੱਪਰ ਰੱਖਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ਼ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਲੱਕ ਦੁਆਲੇ ਚਾਦਰ ਬੰਨਣ ਦੀ ਰਵਾਇਤ ਕਾਫੀ ਪੁਰਾਣੀ ਅਤੇ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਅਨੇਕਾਂ ਭੂਗੋਲਿਕ ਟੁਕੜੀਆਂ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਜਾਤਾਂ ਅਤੇ ਫਿਰਕੇ ਹਨ। ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਧੰਦਾ ਵੀ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਿੱਚ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨਤਾ ਵੀ ਸੁਭਾਵਕ ਹੈ।
ਅੱਜ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪੁਸ਼ਾਕ ਵੀ ਕੋਈ ਘੱਟ ਸਜੀਲੀ ਨਹੀਂ। ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਉਤੇ ਜਾ ਕੇ ਵੇਖੋ, ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਾਲੇ ਬੰਦੇ ਵਿਖਾਈ ਦੇਣਗੇ। ਸਾਧੂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਯੂਰਪੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਾਲੇ ਫੈਸ਼ਨਦਾਰ ਜੈਂਟਲਮੈਨ ਇੱਥੇ ਵੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਹੁਣ ਇਕੱਲੀ ਪੁਸ਼ਾਕ ਤੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਤਸੱਲੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇੱਕ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰਿਕ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਕਈ-ਕਈ ਸੂਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮੌਸਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਰੰਗ ਰੂਪ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤੇ ਫੈਸ਼ਨ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁਸ਼ਾਕਾਂ ਪਾਉਣੀਆਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸੁਭਾਅ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਵੱਲ ਵੇਖੀਏ ਤਾਂ ਹੈਰਾਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਿਸਮ ਤੇ ਵੰਨਗੀਆਂ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਸਾਡੇ ਕੌਮੀ ਤੇ ਦੇਸੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਤੇ ਆਪਣੀ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ ਹੈ। ਪੈਂਟ ਬੂਰਸ਼ਟ, ਅੰਡਰ ਵੀਅਰ, ਬਲਾਊਜ, ਟਾਈ, ਕੋਟ, ਹੈਟ, ਜੈਕਟ, ਬਰੇਜੀਅਰ, ਫਰਾਕ, ਹਾਈਨੈਕ, ਟੀ-ਸ਼ਰਟ ਆਦਿ ਪੰਜਾਬੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅੰਗ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਪਹਿਰਾਵਾ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ:
ਪੱਗ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਪੱਗੜੀ ਹੈ ਇਹ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਵਿਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕੀ ਪੱਗਾਂ ਬੰਨਦੇ ਹੋਣਗੇ ਪਰ ਪੰਜਾਬੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸਨਮਾਨ ਪੱਗ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਹੈ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਹੈ ਇਸ ਪਹਿਰਾਵੇ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਪੱਗ ਲੱਥ ਜਾਵੇ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਛੇਕ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਾਕ ਸਬੰਧੀਆਂ ਸ਼ਰੀਕਾ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਪੱਗ ਪੈਰ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੱਗ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਤੇ ਅਣਖ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ। ਧੀ ਧਿਆਣੀ ਨੂੰ ਵੀ ਬਦਚਲਣ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਪੱਗ ਦਾ ਵਾਸਤਾ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੱਗ ਦਾ ਸਾਈਜ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 4 ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 9 ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਹੰੁਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਪੱਗਾਂ ਬਗੈਰ ਮਾਵਾ ਲਾਏ ਤੋਂ ਬੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਫਿਰ ਵਿਆਹ, ਸ਼ਾਦੀ ਮੌਕੇ ਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਗਮਾਂ ਤੇ ਮਾਵਾ ਲਾ ਕੇ ਪੱਗ ਬੰਨਣ ਦਾ ਯੁੱਗ ਆ ਗਿਆ। ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਲੋਕ ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ਾਹੀ ਪੋਚਵੀ ਪੱਗ, ਨੌਜਵਾਨ ਤਿੱਖੀਂ ਟੂਟੀ ਵਾਲੀ, ਅਨਪੜ੍ਹ ਗੱਭਰੂ ਲੜ ਛੱਡ ਕੇ, ਬੱਚੇ ਕੇਵਲ ਸਧਾਰਨ ਕਿਸਮ ਦੀ ਪੱਗ ਬੰਨਦੇ ਹਨ। ਪੱਗਾਂ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਤੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਦੇ ਚਿੱਟੀਆਂ, ਕਦੇ ਮੂੰਗੀਆ, ਕਦੇ ਕਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਕਦੇ ਕੇਸਰੀ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਪੱਗਾਂ ਬੰਨਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੱਗ ਬੰਨਣੀ ਵੀ ਕਿਸੇ-ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਹੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਇਸ ਬਾਰੇ ਹੇਠ ਲਿਖਿਆ ਗੀਤ ਹੈ:
ਤੈਨੂੰ ਲੜ ਛੱਡਣਾ, ਤੈਨੂੰ ਪੱਗ ਬੰਨ੍ਹਣੀ ਤੈਨੂੰ ਹਲ ਵਾਹੁਣਾ ਨਾ ਆਵੇ ਤੇਰੇ ਘਰ ਕੀ ਵਸਣਾ।
ਚਾਦਰਾ
ਚਾਦਰਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦਾ ਖਾਸ ਕੱਪੜਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਦੇ ਚੋਬਰਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਚਾਦਰੇ ਜਚਦੇ ਵੀ ਬੜ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਮੇਲਿਆਂ ਤੇ ਲੋਕੀ ਚਾਦਰੇ ਬੰਨ੍ਹਕੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਚਾਦਰੇ ਰੰਗਦਾਰ, ਡੱਬੀਦਾਰ, ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਜਿਹੜੇ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਅਤੇ ਸ਼ੌਕੀਨੀ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦੇ ਸਨ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਿੱਟੇ ਚਾਦਰੇ ਪਹਿਨਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜੋ ਅੱਡੀਆਂ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਤੱਕ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੱਟਵਾ ਚਾਦਰਾ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਲੋੜਾਂ ਆਪਣਾ ਰਾਹ ਆਪ ਲੱਭ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਮਨੁੱਖੀ ਸੂਝ ਅਤੇ ਵਿੱਦਿਆ ਦੇ ਪਸਾਰ ਕਰਕੇ ਲੰਗੋਟੀ, ਲੂੰਗੀ, ਧੋਤੀ ਤੇ ਚਾਦਰੇ ਦੀ ਥਾਂ ਕੱਛਾ, ਨੀਕਰਾਂ, ਕਛਹਿਰਿਆਂ, ਪਜਾਮਿਆਂ ਅਤੇ ਪੈਂਟਾ ਆਦਿ ਨੇ ਲੈ ਲਈ ਹੈ, ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪਹਿਰਾਵਾ ਚਾਦਰਿਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਭਾਂਤ-ਭਾਂਤ ਦੇ ਪਜਾਮੇ ਅਤੇ ਪੈਟਾਂ ਹਨ।
ਕੁੜ੍ਹਤਾ
ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੀ ਇੱਕੋ ਖਾਸੀਅਤ ਕੁੜਤਾ ਵੀ ਹੈ, ਪੰਜਾਬੀ ਮਰਦ ਗਲ ਵਿੱਚ ਕੁੜਤਾ ਕਮੀਜ਼ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ। ਕਮੀਜ਼ ਦਾ ਫੈਸ਼ਨ ਨਵਾਂ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਕਿ ਝੱਗਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁੜ੍ਹਤਾ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਚੱਲਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੁੜਤੇ ਵੀ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਲੀਆਂ ਵਾਲਾ, ਲੰਬਾ ਕੁੜਤਾ, ਕੁੜਤਾ ਪਜਾਮਾ ਆਦਿ। ਪੁਰਾਣੇ ਲੋਕ ਗਲ਼ਾਂ ਤੇ ਕਢਾਈ ਵਾਲੇ ਕੁੜਤੇ ਚਾਦਰਿਆਂ ਨਾਲ ਪਹਿਨਦੇ ਸਨ। ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਖੱਦਰ ਦੇ ਦੋ ਕੁੜਤੇ ਉੱਪਰ ਥੱਲੇ ਪਾਉਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਵੀ ਆਮ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਰਦੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਖੇਸੀ, ਚਾਦਰ ਦੀ ਬੁੱਕਲ ਵੀ ਮਾਰ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਰੁਮਾਲ
ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਗ ਰੁਮਾਲ ਵੀ ਹੈ ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੂਝ ਵੱਧਦੀ ਗਈ ਆਮਦਨ ਵੱਧ ਗਈ, ਰਹਿਣ ਸਹਿਣ, ਪਹਿਨਣ ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਗਈ, ਲੋਕ ਅੰਦਰ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਵੇਲੇ ਪਰਨੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਛੱਡ ਕੇ ਰੁਮਾਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜੀ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਸੀਣ ਪਿੱਛੋਂ ਜੋ ਵੱਡੀਆਂ ਲੀਰਾਂ ਬਚ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ ਉਸ ਦੇ ਰੁਮਾਲ ਬਣਾ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਪਰ ਹੁਣ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੇ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਰੁਮਾਲਾਂ ਬਣਨ ਲੱਗ ਪਈਆਂ ਹੈ। ਰੁਮਾਲ ਦਾ ਸਾਈਜ਼ 10/12 ਇੰਚ ਦਾ ਵਰਗਾਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਮਸ਼ੀਨ ਫੇਰ ਕੇ ਲੇੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਰਨਾ
ਪਰਨੇ ਨੂੰ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੂਕਾ ਸਮੋਸਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰਨਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋ ਕੁ ਗਜ ਦਾ ਚਾਰਖਾਨੇ ਕੱਪੜੇ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਫਰ ਪੈਦਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਘੱਟਾ ਆਦਿ ਸਾਫ ਕਰਨ ਲਈ ਪਰਨਾ ਮੋਢੇ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਰਨੇ ਨੂੰ ਮਰਦ ਤੇੜ ਪਾ ਕੇ ਪਿੰਡੇ ਵੀ ਨਹਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗੁਸਲਖਾਨੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਮਰਦ ਬਾਹਰ ਵਿਹੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਰਨਾ ਬੰਨ ਕੇ ਨਹਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ।
ਕੁੜਤਾ ਪਜ਼ਾਮਾ
ਪੰਜਾਬੀ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਕੁੜ੍ਹਤਾ ਪਜਾਮਾ ਵੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹੁਣ ਕੁੜ੍ਹਤੇ ਚਾਦਰੇ ਦੀ ਥਾਂ ਕੁੜਤੇ ਪਜਾਮੇ ਨੇ ਲੈ ਲਈ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਮਰਦ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ। ਕੁੜਤੇ ਪਜਾਮੇ ਅਨੇਕਾਂ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਮਰਦ ਬਣਵਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਪੈਂਟ ਸ਼ਰਟ
ਪੈਂਟ ਸ਼ਰਟ ਪੰਜਾਬੀ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਪਹਿਰਾਵਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ ਪੈਂਟ ਸ਼ਰਟ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨੌਕਰੀ ਪੇਸ਼ਾ ਮਰਦ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਖੁਸ਼ੀ ਮੌਕੇ ਵਿਆਹ ਸ਼ਾਦੀ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਪੈਂਟ ਦਾ ਰੰਗ ਗੂੜ੍ਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸ਼ਰਟ ਦਾ ਰੰਗ ਫਿੱਕਾ ਜੇਕਰ ਸ਼ਰਟ ਦਾ ਰੰਗ ਗੂੜ੍ਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪੈਂਟ ਦਾ ਫਿੱਕਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਦੇ ਜਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਲੋਕ ਮੈਚਿੰਗ ਕਰਕੇ ਪੈਂਟ ਸ਼ਰਟ ਜਾਂ ਕੋਟ ਪੈਂਟ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ।
ਧੋਤੀ
ਬ੍ਰਹਮਣ ਖੱਤਰੀ ਧੋਤੀ ਬੰਨਦੇ ਹਨ ਜਿਸਦੀ ਮਰੋੜੀ ਧੁੰਨੀ ਉੱਤੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਖੱਬੀ ਲਾਂਗ ਲੱਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੋੜ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਟੰਗ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਜੀ ਸੱਜੇ ਗੋਡੇ ਉਪਰੋਂ ਖੁੱਲੀ ਲਟਕਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਸਿੱਖ ਕਿਰਸਾਨ, ਗੋਡਿਆਂ ਤੋਂ ਨੀਵਾਂ ਪਰਨਾ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਗਿੱਟਿਆਂ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਲੁੰਗੀ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ। ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਗੋਲ ਪਗੜੀ, ਲੰਮਾ ਚੋਗਾ, ਘੁੱਟਵਾਂ ਪਜਾਮਾ, ਜੁਰਾਬਾਂ ਆਦਿ ਵੀ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਹਾਇਕ ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ
1। ਜੋਸ਼ੀ, ਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਲੋਕਧਾਰਾ ਸਿਧਾਂਤ ਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ, ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ-2009 2। ਰੰਧਾਵਾ, ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ, ਅਜ਼ਾਦ ਆਫਸੈੱਟ, ਇੰਡ. ਏਰੀਆ, ਫੇਜ਼-1, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਪੰਜਾਬ-1960 3। ਜਸਵੀਰ ਸਿੰਘ ਜੱਸ, ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਉੱਤੇ ਬਦੇਸ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵ, 122-ਬੀ, ਮਾਡਲ ਟਾਊਨ ਐਕਸਟੈਨਸ਼ਨ, ਲੁਧਿਆਣਾ-1983 4। ਕਹਿਲ, ਹਰਕੇਸ਼ ਸਿੰਘ, ਅਲੋਪ ਹੋ ਰਿਹਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ, ਲੋਕ ਗੀਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ-2009 5। ਪ੍ਰੋ. ਸੈਰੀ ਸਿੰਘ, ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ: ਵਿਭਿੰਨ ਪਰਿਪੇਖ, ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦੁਰ ਨਗਰ, ਡਾਕਖਾਨਾ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ-2009
ਨਾਈਟਰੋਜਨ
ਨਾਈਟਰੋਜਨ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Nitrogen) ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਰਮਾਣੂ-ਅੰਕ 7 ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸੰਕੇਤ N ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਰਮਾਣੂ-ਭਾਰ 14.007 amu ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੂਲੈਂਟ
ਅਧਾਤ
ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਧਾਤ (ਜਾਂ ਗ਼ੈਰ-ਧਾਤ) ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਧਾਤਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹੋਵੇ। ਭੌਤਿਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬੁਖ਼ਾਰਾਤੀ (ਉੱਡਣਹਾਰ), ਘੱਟ ਲਚਕੀਲੇ ਅਤੇ ਤਾਪ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਚੰਗੇ ਰੋਧਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਰਸਾਇਣਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਆਇਨੀਕਰਨ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਬਿਜਲਾਣੂਰਿਣਤਾ ਦੇ ਮੁੱਲ ਬਹੁਤ ਉੱਚੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤੱਤਾਂ ਜਾਂ ਯੋਗਾਂ ਨਾਲ਼ ਕਿਰਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਬਿਜਲਾਣੂਆਂ ਨੂੰ ਲੈਂਦੇ ਜਾਂ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਦਿੰਦੇ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ 17 ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਅਧਾਤਾਂ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਬਹੁਤੀਆਂ ਤਾਂ ਗੈਸਾਂ ਹਨ (ਹਾਈਡਰੋਜਨ, ਹੀਲੀਅਮ, ਨਾਈਟਰੋਜਨ, ਆਕਸੀਜਨ, ਫ਼ਲੋਰੀਨ, ਨੀਆਨ, ਕਲੋਰੀਨ, ਆਰਗਨ, ਕ੍ਰਿਪਟਾਨ, ਜ਼ੀਨਾਨ ਅਤੇ ਰੇਡਾਨ); ਇੱਕ ਤਰਲ ਹੈ (ਬਰੋਮੀਨ); ਅਤੇ ਕੁਝ ਠੋਸ ਹਨ (ਕਾਰਬਨ, ਫ਼ਾਸਫ਼ੋਰਸ, ਗੰਧਕ, ਸਿਲੀਨੀਅਮ ਅਤੇ ਆਇਓਡੀਨ)।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਧਾਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਆਦੀ ਪਹਾੜਾ
ਸੁਧਾ ਚੰਦਰਨ
ਸੁਧਾ ਚੰਦਰਨ (ਜਨਮ 27 ਸਤੰਬਰ 1965) ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਿਪੁੰਨ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਡਾਂਸਰ ਹੈ। 1981 ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਮਦਰਾਸ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਿਆਂ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਤਿਰੂਚਿਰਾਪੱਲੀ ਨੇੜੇ ਸੜਕ ਹਾਦਸੇ ਵਿਚ ਉਸਦੀ ਲੱਤ ਨੂੰ ਸੱਟ ਲੱਗੀ। ਉਸਦੀ ਲੱਤ ਗੈਂਗਰੀਨ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਡਾਂਸ ਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਸਥਾਪਤ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਡਾਂਸਰ ਬਣ ਗਈ। ਚੰਦਰਨ ਕਹੀਂ ਕਿਸੀ ਰੋਜ ਵਿਚ ਰਾਮੋਲਾ ਸਿਕੰਦ, ਨਾਗੀਨ 1, 2 ਅਤੇ 3 ਵਿਚ ਯਾਮਿਨੀ, ਦੇਵੀਮ ਠੰਧਾ ਵੀਦੂ ਵਿਚ ਚਿੱਤਰਦੇਵੀ, ਸਾਥੀ ਨਿਭਣਾ ਸਾਥੀਆ  ਦੀ ਤਮਿਲ ਰੀਮੇਕ ਅਤੇ ਹਮ ਪੰਚ  (ਸੀਜ਼ਨ ਦੋ) ਵਿਚ ਆਨੰਦ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਝਲਕ ਦਖਲਾ ਜਾ  ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ। 1985 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮ ਮਯੂਰੀ  ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ, ਤਾਮਿਲ, ਮਲਿਆਲਮ, ਹਿੰਦੀ, ਤੇਲਗੂ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਸੁਧਾ ਚੰਦਰਨ ਦਾ ਜਨਮ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਨੇਟਵੂ ਦੀ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਇਲੂਰ, ਤਿਰੂਚਿਰਪੱਲੀ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਤੋਂ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਦਾਦਾ ਦਾਦੀ, ਜੋ ਚੌਥੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਸਨ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਤੋਂ ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਪਲਕਕੈਡ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕੇ.ਡੀ.ਚੰਦਰਨ, ਯੂ.ਐਸ.ਆਈ.ਐਸ. ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਅਦਾਕਾਰ ਹਨ। ਸੁਧਾ ਚੰਦਰਨ ਨੇ ਮਿਥੀਬਾਈ ਕਾਲਜ, ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਬੀ.ਏ. ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਚ ਐਮ.ਏ. ਕੀਤੀ।
ਮਈ 1981 ਵਿਚ ਲਗਭਗ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿਚ, ਚੰਦਰਨ ਨਾਲ ਇਕ ਹਾਦਸੇ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਡਾਕਟਰੀ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਮਦਰਾਸ ਦੇ ਵਿਜੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਸੱਜੀ ਲੱਤ 'ਤੇ ਗੈਂਗਰੇਨ ਬਣ ਗਈ, ਜਿਸਨੂੰ ਕੱਢਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸੀ। ਚੰਦਰਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦੌਰ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਸਮਾਂ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਜੈਪੁਰ ਪੈਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਕੁਝ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਾਚ ਕਰਨ ਲਈ ਵਾਪਸ ਪਰਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ, ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ, ਯੂਕੇ, ਕਨੇਡਾ, ਯੂਏਈ, ਕਤਰ, ਕੁਵੈਤ, ਬਹਿਰੀਨ, ਯਮਨ ਅਤੇ ਓਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਜੀਵਨੀ 8-11 ਦੀ ਉਮਰ ਸਮੂਹ ਦੇ ਸਕੂਲੀ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਸੁਧਾ ਚੰਦਰਨ ਨੇ 1994 ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਰਵੀ ਡਾਂਗ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਇਨਵਰਟਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬਰੇਲੀ ਦੁਆਰਾ ਆਨਰੇਰੀ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
2018 ਫੀਫਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ
2018 ਫੀਫਾ ਵਰਲਡ ਕੱਪ, 21ਵਾਂ ਫੀਫਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਫੀਫਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁਰਸ਼ ਕੌਮੀ ਟੀਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਇੱਕ ਚਾਰ ਸਾਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁਟਬਾਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਹੈ। ਇਹ 14 ਜੂਨ ਤੋਂ 15 ਜੁਲਾਈ, 2018 ਤਕ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ। 2 ਦਸੰਬਰ 2010 ਨੂੰ ਰੂਸ ਨੂੰ ਇਹ ਹੋਸਟਿੰਗ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ।
ਸੁਧਾ ਚੰਦਰਨ
ਕਰੀਅਰ
ਚੰਦਰਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮ ਮਯੂਰੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਤਾਮਿਲ ਅਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਵਿਚ ਡੱਬ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਹਿੰਦੀ ਵਿਚ ਨਾਚੇ ਮਾਯੂਰੀ ਵਜੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਚੰਦਰਨ ਨੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਸ਼ੇਖਰ ਸੁਮਨ, ਅਰੁਣਾ ਈਰਾਨੀ ਅਤੇ ਦੀਨਾ ਪਾਠਕ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਮਯੂਰੀ  ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ 1986 ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਿਊਰੀ  ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
2018 ਫੀਫਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ
ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ 2006 ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਹੋਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗਿਆਰ੍ਹਵੀਂ ਵਾਰ ਇਹ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਸਟੇਡੀਅਮ ਸਥਾਨ ਯੂਰਪੀਅਨ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਯੋਗ ਬਣਾਈ ਜਾ ਸਕੇ।
ਸੁਧਾ ਚੰਦਰਨ
ਕਰੀਅਰ
ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ 'ਤੇ ਚੰਦਰਨ ਦੇ ਉਘੇ ਸ਼ੋਅ 'ਚ 'ਕਹੀਂ ਕਿਸੀ ਰੋਜ' ਅਤੇ ਕੇ ਸਟ੍ਰੀਟ ਪਾਲੀ ਹਿੱਲ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਉਹ 2007 ਵਿਚ ਡਾਂਸ ਰਿਏਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ਝਲਕ ਦਿਖਲਾ ਜਾ 2 ਦੀ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ ਸੀ। ਉਹ 2015 ਟੀਵੀ ਅਤੇ ਸੀਰੀਅਲ ਨਾਗਿਨ ਵਿੱਚ ਯਾਮਿਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ।
2018 ਫੀਫਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ
ਫਾਈਨਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ 32 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 31 ਟੀਮਾਂ (ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਟੀਮ ਰੂਸ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ) ਕੁਆਲੀਫਾਇੰਗ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ। 32 ਟੀਮਾਂ ਵਿੱਚ 20, 2014 ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੈਕ-ਟੂ-ਬੈਕ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣਗੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਬਕਾ ਚੈਂਪੀਅਨ ਜਰਮਨੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਈਸਲੈਂਡ ਅਤੇ ਪਨਾਮਾ ਦੋਵੇਂ ਫੀਫਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਗੇ। 11 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ 12 ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਕੁੱਲ 64 ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਜਾਣਗੇ। ਫਾਈਨਲ 15 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਮਾਸਕੋ ਵਿੱਚ ਲੂਜ਼ਨੀਕੀ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਖੇ ਹੋਵੇਗਾ।
ਸੁਧਾ ਚੰਦਰਨ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1965 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਹਫ਼ਤਾ 2021 ਵਿੱਚ ਸੋਧੇ ਗਏ ਲੇਖ
2018 ਫੀਫਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ
ਇਸ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੇ ਜੇਤੂ, 2021 ਫੀਫਾ ਕਨਫੈਡਰੇਸ਼ਨਜ਼ ਕੱਪ ਲਈ ਯੋਗ ਹੋਣਗੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੀਫਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ
ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਟੀਵੀ ਟਾਵਰ
ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਟੀਵੀ ਟਾਵਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਐਫ਼ਿਲ ਟਾਵਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 304.8 ਮੀਟਰ (1,000 ਫੁੱਟ) ਲੰਬਾ ਭਾਰਤੀ ਢਲਾਣ ਵਾਲਾ ਟਾਵਰ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਪੂਰੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਐਫ.ਐਮ.-/ਟੀਵੀ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਇਹ ਟਾਵਰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ 44ਵਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮਾਨਵ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਢਾਂਚਾ ਹੈ।
ਫਾਜਿਲਕਾ ਟੀਵੀ ਟਾਵਰ, 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਟੀ.ਵੀ. ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ। ਉੱਚੇ ਟਾਵਰ ਨੂੰ "ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਆਈਫਲ ਟਾਵਰ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਅਸਲ ਆਈਫਲ ਟਾਵਰ ਨਾਲ ਇਸਦੀ ਸਮਾਨਤਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਤਮਕ ਹੈ। ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਟੀਵੀ ਟਾਵਰ, ਰਾਮੇਸ਼ਵਰਾਮ ਟੀਵੀ ਟਾਵਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮਾਨਵ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਢਾਂਚਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸੰਘਰਸ਼, ਤਕਰੀਬਨ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਹੈ। 14 ਅਗਸਤ 1947 ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮਿਲੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, 15 ਅਗਸਤ ਤੋਂ, ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਾਹੌਰ ਇੱਕ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਟੇਸ਼ਨ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸ ਨੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਅਲਾਰਮ ਦੀਆਂ ਘੰਟੀਆਂ ਵਜਾਈਆਂ ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਟਰਾਂਸਮੀਟਰ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਦੋ ਘੱਟ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ 1 ਕਿਲੋਵਾਟ ਮੀਡੀਅਮ ਵੇਵ ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਟਰ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਜਲੰਧਰ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਜਲੰਧਰ-ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਹੋਂਦ ਬਣ ਗਈ। ਇਹ ਪ੍ਰਬੰਧ ਪੰਜ ਸਾਲ ਤਕ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ। ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ 10 ਕਿਲੋਵਾਟ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 50 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਤੱਕ ਲਾਹੌਰ ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ। 1953 ਵਿਚ, ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਨੇ ਲੁਧਿਆਣੇ ਅਤੇ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਸਮੂਹਾ ਵਰਗੇ ਗੋਰਾਇਆ ਨਾਂ ਦੇ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਇੱਕ 50 ਕਿਲੋਵਾਟ ਮੀਡੀਅਮ ਵੇਜ ਟ੍ਰਾਂਸਮੀਟਰ ਲਗਾਇਆ। ਇਹ ਪ੍ਰਬੰਧ 1990 ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ 1965 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ 50 ਕਿਲੋਵਾਟ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 100 ਕਿਲੋਵਾਟ ਮੀਡੀਅਮ ਵੇਜ ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਟਰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਨੇ 1965 ਵਿੱਚ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ -1 ਕਿਲੋਵਾਟ ਮੀਡੀਅਮ ਵੇਵ ਸਟੇਸ਼ਨ ਖੋਲ੍ਹਿਆ।ਇਕ ਹੋਰ ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਜਾਣਾ ਸੀ, ਪਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ 1965 ਦੀ ਲੜਾਈ ਕਾਰਨ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸਰਵਿਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਸਰਹੱਦੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ। ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ, ਮੁਲਤਾਨ, ਬਹਾਵਲਪੁਰ, ਫੈਸਲਾਬਾਦ, ਮਿਆਂਵਾਲੀ, ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਅਤੇ ਸਿਆਲਕੋਟ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨ ਖੋਲ੍ਹੇ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨੇ ਪੂਰੇ ਸਰਹੱਦੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਸਮੇਤ ਤਾਕਤਵਰ ਟਰਾਂਸਮੀਟਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ। 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਨ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪੜਾਅ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 1990 ਵਿਆਂ ਦੌਰਾਨ, ਬਠਿੰਡਾ ਅਤੇ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਰਿਲੇ ਸੈਂਟਰ ਸਨ ਅਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਦੇ ਐਫ.ਐਮ ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਟਰ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਮਾਤਾ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਇੱਕ 10-ਕਿੱਲੋਵਾਟ ਐਫ.ਐਮ ਟਰਾਂਸਮੀਟਰ ਦੇ ਨਾਲ ਦੋ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਮੀਡੀਅਮ ਵੇਵ ਟ੍ਰਾਂਸਮੀਟਰ ਨਾਲ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨੂੰ ਕਸੌਲੀ ਵਿਖੇ 10 ਕਿਲੋਵਾਟ ਦੇ ਉਚ-ਉੱਚਿਤ ਟ੍ਰਾਂਸਮੀਟਰ ਦੇ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਰੇਂਜ 110 ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੱਕ ਵਧਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਟੀਵੀ ਟਾਵਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਕਾਰਜ 1996 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜੋ ਕਿ 2007 ਤੱਕ ਪੂਰਾ ਹੋ ਸਕਿਆ।
ਭੂਗੋਲ
ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਟੀਵੀ ਟਾਵਰ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ/ਜਾਂ ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਦੀ ਮਿਊਂਸਪਲ ਕੌਂਸਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਗੀਨਾ ਡੇਵਿਸ
ਵਰਜੀਨੀਆ ਐਲਿਜ਼ਾਬੈੱਥ "ਗੀਨਾ" ਡੇਵਿਸ (ਜਨਮ 21 ਜਨਵਰੀ, 1956)  ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਲੇਖਕ, ਸਾਬਕਾ ਫੈਸ਼ਨ ਮਾਡਲ, ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਹੇਠੀਲੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਰੋਲ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਫਲਾਈ (1986), ਬੀਟਲਜੂਸ (1988), ਥੈਲਮਾ & Louise (1991), ਇੱਕ ਲੀਗ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹੀ (1992), ਲੰਬੇ ਚੁੰਮਣ ਗੁਡ (1996), ਸਟੂਅਰਟ Little (1999), ਅਤੇ ਦੁਰਘਟਨਾ ਯਾਤਰੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ 1988 ਦਾ ਵਧੀਆ ਸਹਾਇਤਾ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ।
2005 ਵਿੱਚ, ਡੈਵਿਸ ਨੇ "ਕਮਾਂਡਰ ਇਨ ਚੀਫ" ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰਾ- ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਸੀਰੀਜ ਡਰਾਮਾ ਲਈ ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। 2014 ਵਿਚ, ਉਹ ਗ੍ਰੇ ਦੀ ਐਨਾਟੋਮੀ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਨਿਕੋਲ ਹਰਮਿਨ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪਰਤੀ। ਥੇਲਮਾ ਅਤੇ ਲੁਈਜ਼ ਲਈ ਉਸਦੀ ਸਹਿ-ਸਟਾਰ ਸੁਜ਼ਨ ਸਰੰਡਨ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਸਰਬੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਵਜੋਂ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਡੇਵਿਸ ਨੇ ਹੌਰਰ ਟੀ.ਵੀ. ਲੜੀ, ਜੋ ਵਿਲੀਅਮ ਪੀਟਰ ਬਲੈਟੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੇ ਨਾਵਲ "ਐਕਸੋਰਸਿਟ, ਫੋਕਸ" ਦੁਆਰਾ "ਪ੍ਰੇਰਿਤ", ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਰੀਗਨ ਮੈਕਨੀਲ/ਐਂਜਲਾ ਰਾਣੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਡੇਵਿਸ ਦਾ ਜਨਮ 21 ਜਨਵਰੀ, 1956 ਵਿੱਚ ਵਾਰੇਹਮ, ਮੈਸਾਚੂਸਟਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਲੂਸੀਲ (19 ਜੂਨ, 1919 - 15 ਨਵੰਬਰ 2001), ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਵਿਲੀਅਮ ਐਫ. ਡੇਵਿਸ (7 ਨਵੰਬਰ, 1913 - 2 ਅਪ੍ਰੈਲ 2009), ਇੱਕ ਸਿਵਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਅਤੇ ਚਰਚ ਡੇਕਨ ਸੀ; ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਵਰਮੋਂਟ ਦੇ ਛੋਟੇ ਕਸਬਿਆਂ ਤੋਂ ਸਨ। ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਭਰਾ, ਡੈਨਫੌਰਥ (ਡੈਨ), ਹੈ।
ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਬਣ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਪਿਆਨੋ ਅਤੇ ਬੰਸਰੀ ਵਜਾਉਣ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਅਤੇ ਬਤੌਰ ਇੱਕ ਕਿਸ਼ੋਰੀ, ਵੇਅਰਹੈਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਾਂਗਰੇਨੀਅਨਿਸਟ ਚਰਚ ਵਿੱਚ ਆਰਗੈਨਿਸਟ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗੀ।
ਡੇਵਿਸ ਨੇ "ਵੇਅਰਹੈਮ ਹਾਈ ਸਕੂਲ" ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸੈਨਡਵਿਕਨ, ਸਵੀਡਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਦਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ। "ਨਿਊ ਇੰਗਲੈਂਡ ਕਾਲਜ" ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲਿਆ, ਉਸਨੇ 1979 ਵਿੱਚ "ਬੋਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ" ਤੋਂ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਡੇਵਿਸ ਨੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੇ "ਜ਼ੌਲੀ ਮਾਡਲਿੰਗ ਏਜੰਸੀ" ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਈਨ ਕਰਨ ਤੱਕ "ਐਨ ਟੇਲਰ" ਲਈ ਇੱਕ ਵਿੰਡੋ ਮਾਨਿਕੁਕਿਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
1 ਸਤੰਬਰ, 2001 ਨੂੰ, ਡੇਵਿਸ ਨੇ ਰਿਜ਼ਾ ਜਰਾਹ੍ਹੀ (ਬੀ. 1971) ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਹਨ: ਧੀ ਅਲਿਜੇ ਕੇਸ਼ਵਰ ਜਰਾਹ੍ਹੀ (10 ਅਪ੍ਰੈਲ 2002 ਨੂੰ ਜਨਮ ਹੋਇਆ) ਅਤੇ ਜੁੜਵੇਂ ਪੁੱਤ ਕਿਆਨ ਵਿਲੀਅਮ ਜਰਾਹ੍ਹੀ ਅਤੇ ਕਾਈਸ ਸਟੀਵਨ ਜਰਾਹ੍ਹੀ (ਜਨਮ 6 ਮਈ 2004) ਹਨ। ਇਹ ਵਿਆਹ ਡੇਵਿਸ ਦਾ ਚੌਥਾ ਵਿਆਹ ਹੈ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਚਰਡ ਐਮਮੋਲੋ (1982-83) ਨਾਲ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਫਿਰ ਅਭਿਨੇਤਾ ਜੈੱਫ ਗੋਲਡਬਲੁਮ (1987-90), ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਫਿਲਮਾਂ, "ਟ੍ਰਾਂਸਿਲਵੇਨੀਆ 6-5000", "ਦ ਫਲਾਈ", ਅਤੇ "ਅਰਥ ਗਰਲਜ਼ ਆਰ ਇਜ਼ੀ" ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰੇਨੀ ਹਾਰਲਿਨ (1993-98), ਜਿਸਨੇ ਦੋ ਫਿਲਮਾਂ, "ਕੱਟਹਿਰੋਟ ਆਈਲੈਂਡ" ਅਤੇ "ਦ ਲੋਂਗ ਕਿਸ ਗੁੱਡਨਾਇਟ", ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1956 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਵਾਸੂਦੇਵ ਬਲਵੰਤ ਫੜਕੇ
ਵਾਸੂਦੇਵ ਬਲਵੰਤ ਫੜਕੇ (4 ਨਵੰਬਰ 1845 – 17 ਫਰਵਰੀ 1883) ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਜਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਦਿ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਬਰਤਾਨਵੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਤਰਸਯੋਗ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਵਿਚਲਿਤ ਹੋ ਉੱਠੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦ੍ਰਿੜ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ਸਤਰਬੰਦ ਵਿਦਰੋਹ ਰਾਹੀਂ ਸਵਰਾਜ ਹੀ ਇਸ ਰੋਗ ਦੀ ਦਵਾਈ ਹੈ।
ਬਚਪਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਵਾਸੂਦੇਵ ਦਾ ਜਨਮ ਪਿੰਡ November 4, 1845 ਨੂੰ ਸਿਰਧੋਨ, ਪਨਵੇਲ ਤਾਲੁਕਾ, ਰਾਇਗੜ੍ਹ ਜਿਲਾ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ (ਭਾਰਤ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਕਰਨਾਲਾ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੀ। ਕੁਸ਼ਤੀ, ਘੁੜ-ਸਵਾਰੀ ਸਿੱਖਣ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਸਕੂਲੀ ਅਧਿਅਨ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਰੁਚੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚੇ ਛੱਡ ਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਫੌਜੀ ਸੇਵਾ ਦੇ ਅਕਾਊਂਟਸ ਮਹਿਕਮੇ ਵਿੱਚ ਕਲਰਕ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਪੂਨਾ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਥੇ ਲਾਹੂਜੀ ਰਾਘੋਜੀ ਸਾਲਵੇ (1811 – 17 ਫਰਵਰੀ 1881) ਕੁਸ਼ਤੀ ਦਾ ਅਖਾੜਾ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਫੜਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਬਣ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਦੇਸ਼ਭਗਤੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪਾਠ ਮਿਲੇ। ਲਾਹੂਜੀ, ਅਛੂਤ ਬਰਾਦਰੀ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਾਸੂਦੇਵ ਨੂੰ ਪੱਛੜੇ ਵਰਗਾਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਦੀ ਮੁੱਖਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਸਮਝਾਈ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਾਦੇਵ ਗੋਵਿੰਦ ਰਾਨਾਡੇ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਸੁਣੇ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਬਗਾਵਤ
1875 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਨੇ ਬੜੌਦਾ ਦੇ ਗਾਇਕਵਾੜ ਹਾਕਮ ਨੂੰ ਗੱਡੀ ਤੋਂ ਲਾਹ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਫੜਕੇ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਜੋਸ਼ੀਲੀਆਂ ਤਕਰੀਰਾਂ ਕੀਤੀਆਂ।
ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਵਾਸੂਦੇਵ ਨੇ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਬਣਾਉਣ ਲੱਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੂਰੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ-ਘੁੰਮ ਕੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਮਸ਼ਵਰੇ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਮਧਵਰਗੀ ਨੌਜਵਾਨਾ ਤੋਂ ਆਸ ਦੀ ਕੋਈ ਕਿਰਨ ਨਹੀਂ ਵਿਖਾਈ ਪਈ। ਤੱਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਨਵਾਸੀ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਵੱਲ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀ। ਰੋਮੋਸ਼ੀ ਜਨਜਾਤੀ ਦੇ ਤਮਾਮ ਭਰੋਸੇ ਯੋਗ, ਸਿੱਧਹਸਤ ਲੋਕ ਇਸ ਲੜਾਕੂ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸਾਮਿਲ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪ ਵੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੋਲੀ ਅਤੇ ਭੀਲ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਵੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਕਰ ਲਏ ਗਏ। 300 ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈ। ਲੇਕਿਨ ਪੈਸੇ ਦੀ ਕਮੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਛਾਪਾ ਪੂਨਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਰੂਰ ਤਾਲੁਕਾ ਵਿੱਚ ਧਰਮਾਰੀ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਲਈ ਇਕੱਤਰ ਆਮਦਨੀ ਟੈਕਸ ਇੱਕ ਮਕਾਮੀ ਵਪਾਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਬਾਲਚੰਦ ਫੋਜਮਲ ਸੰਕਲ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਘਰ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਕਾਲ ਨਾਲ ਤਰਸਤ ਗਰਾਮੀਣ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੁੱਖ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਪੈਸਾ ਲੈ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਰੀਬ ਚਾਰ ਸੌ ਰੁਪਏ ਇਕੱਤਰ ਕਰ ਲਏ ਲੇਕਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਇੱਕ ਡਕੈਤ ਦਾ ਠੱਪਾ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਵਾਸੂਦੇਵ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਪਿੰਡ ਭੱਜਣਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭਚਿੰਤਕਾਂ, ਜੋ ਜਿਆਦਾਤਰ ਸਮਾਜ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ, ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲਿਆ। ਫੜਕੇ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ ਸੰਕਲਪ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਕੇ, ਨਾਨਾਗਾਓਂ ਦੇ ਗਰਾਮੀਣਾ ਨੇ ਮਕਾਮੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਹਿਫਾਜ਼ਤ ਅਤੇ ਕਵਰ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ। ਆਮ ਯੋਜਨਾ ਬਰਤਾਨਵੀ ਫੌਜ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੰਚਾਰ ਕੱਟ ਦੇਣ ਅਤੇ ਫਿਰ ਖਜਾਨੇ ਤੇ ਛਾਪਾ ਮਾਰਨ ਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਛਾਪੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਅਕਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਿਸਾਨ ਸਮੁਦਾਇਆਂ ਨੂੰ ਭੁੱਖ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਸੀ। ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਪੂਨੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਰੂਰ ਅਤੇ ਖੇੜ ਤਾਲੁਕਿਆਂ ਦੇ ਕੋਲ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਛਾਪੇ ਮਾਰੇ। ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸੱਤ ਜਿਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਸੂਦੇਵ ਦੀ ਫੌਜ ਦਾ ਜਬਰਦਸਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਫੈਲ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਮਰਥਕ ਰਾਮੋਸ਼ੀ ਨੇਤਾ, ਦੌਲਤਰਾਓ ਨਾਇਕ, ਪੱਛਮੀ ਤਟ ਉੱਤੇ ਕੋਂਕਨ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵੱਲ ਵਧ ਗਿਆ। 10 - 11 ਮਈ 1879 ਨੂੰ, ਉਸਨੇ ਪਲਾਸਪੇ ਅਤੇ ਚਿਖਾਲੀ  ਛਾਪੇ ਮਾਰੇ ਅਤੇ ਲੱਗਪਗ 1.5 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਲੁੱਟ ਲਏ। ਘਾਟ ਮੱਠ ਦੇ ਵੱਲ ਪਰਤਦੇ ਸਮੇਂ, ਮੇਜਰ ਡੈਨੀਅਲ ਨੇ ਗੋਲੀ ਮਾਰਕੇ ਉਸਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਨਾਇਕ ਦੀ ਮੌਤ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਬਗ਼ਾਵਤ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਝੱਟਕਾ ਸੀ। ਸਮਰਥਨ ਦੀ ਘਾਟ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੈਲਾ ਮੱਲਿਕਾਰਜੁਨ ਮੰਦਿਰ ਵੱਲ ਦੱਖਣ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਇੱਕ ਤਾਜ਼ਾ ਲੜਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ 500 ਰੋਹੀਲੇ ਭਰਤੀ ਕਰ ਲਏ ਸਨ।
ਡਰੇ ਹੋਏ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਅਫਸਰਾਂ ਨੇ ਪੂਨੇ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਦੇ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਮੀਟਿੰਗ ਰੱਖੀ। 13 ਮਈ 1879 ਨੂੰ ਰਾਤ 12 ਵਜੇ ਵਾਸੂਦੇਵ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਹਿਤ ਉੱਥੇ ਆ ਗਏ। ਅੰਗਰੇਜ਼ ਅਫਸਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਭਵਨ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਿੰਦਾ ਜਾਂ ਮੁਰਦਾ ਫੜਨ ਉੱਤੇ ਪੰਜਾਹ ਹਜਾਰ ਰੁਪਏ ਦਾ ਇਨਾਮ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਦੂਜੇ ਹੀ ਦਿਨ ਮੁੰਬਈ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਵਾਸੂਦੇਵ ਦੇ ਹਸਤਾਖਰ ਹੇਠ ਇਸ਼ਤਹਾਰ ਲਗਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਕਿ ਜੋ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਅਫਸਰ ਰਿਚਰਡ ਦਾ ਸਿਰ ਕੱਟਕੇ ਲਿਆਏਗਾ ਉਸਨੂੰ 75 ਹਜਾਰ ਰੁਪਏ ਦਾ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਅੰਗਰੇਜ਼ ਅਫਸਰ ਇਸ ਤੋਂ ਬੌਖਲਾ ਗਏ। ਅੰਤ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਾਸੂਦੇਵ ਇੱਕ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚੋਂ ਗਿਰਫਤਾਰ ਕਰ ਲਏ ਗਏ। ਅਤੇ 31 ਅਗਸਤ 1879 ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਬਚਾਓ ਵਿੱਚ ਬਾਸੁਦੇਬ ਬਲਵੰਤ ਫੜਕੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤਵਾਸੀ ਅੱਜ ਮੌਤ ਦੇ ਮੁਹਾਨੇ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਹਨ, ਪਰਤੰਤਰਤਾ ਦੀ ਇਸ ਲੱਜਾਪੂਰਣ ਹਾਲਤ ਨਾਲੋਂ ਮਰ ਜਾਣਾ ਹੀ ਬਿਹਤਰ ਹੈ। ਮੈਂ ਭਗਵਾਨ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇਕੇ ਜੇਕਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਗੁਲਾਮੀ ਦੀ ਪੀੜ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੀ ਘੱਟ ਕਰ ਸਕਿਆ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਨੂੰ ਧੰਨ ਸਮਝਾਗਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1845
ਤੁਲਸੀ ਕੁਮਾਰ
ਤੁਲਸੀ ਕੁਮਾਰ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਿਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਗੁਲਸ਼ਨ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਸੁਦੇਸ਼ ਕੁਮਾਰੀ ਦੀ ਬੇਟੀ ਹੈ। ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਦੋ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਹਨ - ਖੁਸ਼ੀ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਭੂਸ਼ਣ ਕੁਮਾਰ।
ਸੰਗੀਤ ਕੈਰੀਅਰ
ਤੁਲਸੀ ਨੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੱਪ ਚੁਪ ਕੇ, ਹਮਕੋ ਦੀਵਾਨਾ, ਕਾਰ ਗਏ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਹੈ।
2009 ਵਿਚ, ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਐਲਬਮ, ਲਵ ਹੋ ਜਾਏ, ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਐਲਬਮ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਟਾਈਟਲ ਟਰੈਕ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਬਣਾਇਆ। ਵਨਸ ਅਪੌਨ ਅ ਟਾਈਮ ਇਨ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ "ਤੁਮ ਜੋ ਆਏ" ਅਤੇ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ "ਮੁਝੇ ਤੇਰੀ" ਬਹੁਤ ਮਕਬੂਲ ਹੋਏ। ਉਸ ਨੇ ਹਿਮੇਰ ਰੇਸ਼ਮਿਆ, ਪ੍ਰੀਤਮ ਅਤੇ ਸਾਜਿਦ-ਵਾਜਿਦ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਉਸ ਨੇ 2015 ਵਿੱਚ "ਮੈਨੂੰ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਲਗਿਆ ਰੋਗ" ਗੀਤ ਗਾਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਉਸਬ ਦੀ ਭੈਣ ਖੁਸ਼ਾਲੀ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕ੍ਰੀਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਫਿਲਮ 'ਦਿਲ ਹੈ ਕੇ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ' ਦੇ ਅਸਲ ਗਾਣੇ ਦਾ ਪੁਨਰ ਸਿਰਜਨ ਹੈ।
ਕੁਮਾਰ ਨੇ “ਸੋਚ ਨਾ ਸਕੇ”, “ਸਨਮ ਰੇ”, “ਨਚਾਂਗੇ ਸਾਰੀ ਰਾਤ”, “ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਲਾਟ”, “ਸਲਾਮਤ”, “ਦੇਖ ਲੈਨਾ”, “ਵਜਾਹ ਤੁਮ ਹੋ”, “ਦਿਲ ਕੇ ਪਾਸ”, “ਦਿਲ ਮੇ ਛੁਪਾ ਲੂੰਗਾ" ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਤੁਲਸੀ ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਜਨਮ ਗੁਲਸ਼ਨ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਸੁਦੇਸ਼ ਕੁਮਾਰੀ ਦੁਆ ਦੇ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। She married Hitesh Ralhan on 18 February 2015 in New Delhi. ਉਸ ਨੇ ਹਿਤੇਸ਼ ਰਲਹਾਨ ਨਾਲ 18 ਫਰਵਰੀ, 2015 ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਦਿਵਿਆ ਦੁਆ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਭੈਣ ਹੈ। 24 ਦਸੰਬਰ 2017 ਨੂੰ, ਤੁਲਸੀ ਨੇ ਇੱਕ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਿਵਾਏ ਰਲਹਾਨ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਗਾਇਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸੰਤ ਰਾਮ ਉਦਾਸੀ
ਜੀਵਨ
ਸੰਤ ਰਾਮ ਉਦਾਸੀ ਦਾ ਜਨਮ ਪਿੰਡ ਰਾਏਸਰ ਜਿਲ੍ਹਾ ਬਰਨਾਲਾ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਦਲਿਤ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ, ਦਲਿਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਲੁਟ ਸਿੱਖਰਾਂ ਤੇ ਸੀ । ਚੂਹੜਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁਹਰੀ ਗੁਲਾਮੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਭੋਗਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਨੀਵੀਂ ਜਾਤ ਦੇ ਲੋਕ ਉਚੀ ਜਾਤ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆ ਨੂੰ ਭਿੱਟ ਚੜ ਜਾਣ ਦਾ ਡਰੋਂ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਲਾ ਸਕਦੇ ਸੀ। ਦੂਜੀਆਂ ਦਸਤਕਾਰ ਜਾਤਾਂ, ਨਾਈ, ਛੀਂਬੇ, ਝਿਊਰ, ਤਰਖਾਣ ਆਦਿ ਆਪਣੇ ਕਿੱਤੇ ਕਰਕੇ ਰੋਜ਼ੀ ਕਮਾਉਣ ਲਈ ਆਜ਼ਾਦ ਸਨ, ਜਦ ਕਿ ਗੈਰ ਹੁਨਰੀ ਜਾਤ ਲਈ ਜਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਨਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰੀਂ ਗੋਹਾ ਕੂੜਾ ਤੱਕ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਚਮਿਆਰ ਜਾਤ ਨੂੰ ਨੀਵੀਂ ਜਾਤ ਵਰਗੀ ਜਲਾਲਤ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਚਮੜੇ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਕੱਚਾ ਮਾਲ ਮੁਫਤ ਮਿਲਣ ਕਾਰਨ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ਆਪਣੇ ਵਿਕਾਸ ਵਲ ਤੇਜ ਗਤੀ ਨਾਲ ਵਧੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸੰਤ ਰਾਮ ਉਦਾਸੀ ਦਾ ਬਚਪਨ ਬੀਤਿਆ।
ਪੜ੍ਹਨਾ ਤੇ ਲਿਖਣਾ
ਸੰਤ ਰਾਮ ਉਦਾਸੀ ਨੇ ਘੋਰ ਗਰੀਬੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ। ਹੋਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਚੂਹੜਿਆਂ ਦੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਸੀਰੀ ਰਲਣ ਤੋਂ ਸਿਵਾ ਹੋਰ ਸੋਚਿਆ ਵੀ ਨਹੀ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਉਦਾਸੀ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਉਪਰੰਤ ਹੋਏ ਵਿਦਿਅਕ ਪਸਾਰ ਸਦਕਾ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲ ਗਿਆ।
ਨਕਸਲ ਲਹਿਰ ਦੇ ਸੰਗ
ਇਹਨਾਂ ਸਮਾਜਿਕ, ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਅਲਚਿਆ ਪਲਚਿਆ ਰਾਹੀ ਹੀ ਸੰਤ ਰਾਮ ਉਦਾਸ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਪ੍ਰਵਾਨ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਅੱਖ਼ਾ ਖੋਲਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੰਤਲੀ ਘੜੀ ਤੱਕ ਇਹ ਜਾਤੀ ਕੋਹੜ ਦਾ ਵਿਤਕਰਾ ਹੰਢਾਉਣ ਪਿਆ। ਜਾਤੀ ਫਿਰਕੇ ਨੇ ਉਦਾਸੀ ਦੇ ਮਨ ਤੇ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ। ਸੰਤ ਰਾਮ ਉਦਾਸੀ ਨਾਮੀ ਇੱਕ ਹਰੀਜਨ ਨਾਮਧਾਰੀ ਨੇ ਗਵਰਨਮੈਂਟ ਸਕੂਲਤਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਆਪਣੇ ਹੁਣ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸੰਤ ਨਗਰ ਆ ਕੇ ਨਾਮਧਾਰੀ ਨਾਲ ਡਰਾਮਾਂ ਖੇਡਣ ਦਾ ਸ਼ੋਂਕ ਦੱਸਿਆ। 1964 ਤੋਂ 1968 ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਮਾਰਕਸ, ਏਂਗਲਜ਼, ਲੈਨਿਨ, ਗੋਰਕੀ, ਲੂਸ਼ਨ, ਜੂਲੀਅਸ ਫਿਊਚਕ, ਸੋਲੋਖੋਵ, ਤੁਰਗਨੇਵ ਅਤੇ ਤਾਲਸਤਾਏ ਆਦਿ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਰਤਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਘੋਖਿਆ। 1967 ਵਿਚ ਨਕਸਲਬਾੜੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਲਾਲ ਉਭਾਰ ਨੇ ਇਸ ਕਵੀ ਦਾ ਰੋਮ ਰੋਮ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ। 13 ਅਗਸਤ, 1971 ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ, ਨਕੋਦਰ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬ ਪੱਧਰ ਦਾ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਦਾਸੀ ਪੰਜਾਬ ਪੱਧਰ ਦੇ ਕਵੀ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਉੱਭਰਿਆ। 1965 ਦੇ ਦੌਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਤ ਰਾਮ ਉਦਾਸੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਮਾਜਕ, ਰਾਜਸੀ ਸੋਝ ਰਾਹੀ ਇਹ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਅੰਦਰ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਅਖੋਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਜਾਮਨੀ ਨਹੀ ਭਰ ਸਕਦੀਆਂ। ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਵੇਖਣ ਦਾ ਚਾਹਵਾਨ, ਸੰਤ ਰਾਮ ਉਦਾਸੀ ਨਕਸਲ ਬਾੜੀ ਲੋਕ ਯੁੱਧ ਦਾ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿੜ ਸਿਪਾਹੀ ਸੀ। ਸੰਤ ਰਾਮ ਉਦਾਸੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਇੰਨੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕੈਨਵਸ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਲੋਕ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਜੁਝਾਰੂ ਸਿਪਾਹੀ ਨੂੰ ਜਿੱਥੇ ਹਕੂਕਤ ਨੇ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਜੁਲਮਾਂ ਦਾ ਸਿਕਾਰ ਬਣਾਇਆ। ਉਥੇ ਉਸਨੂੰ ਹੋਰ ਮਾਨਸਿਕ ਤਸੀਹੇ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਦਲਿੱਤ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਦਾਸੀ ਕੋਲ ਰੋਜੀ ਦਾ ਵਸੀਲਾ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ ਸਕੂਲ ਮਲਾਜ਼ਮਤ ਹੀ ਸੀ। ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਟੱਬਰ ਦਾ ਪੇਂਟ ਪਾਲਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦਾ ਕਵੀ, ਸਿਪਾਹੀ ਤੇ ਜਿੰਮੇਵਾਰ ਇਨਸਾਨ ਸੀ।
ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ
ਸੰਤ ਰਾਮ ਉਦਾਸੀ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ 11-1-71 ਨੂੰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਬਹਾਦਰ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਦੀ ਪੁਲੀਸ ਦੇ ਸਪੈਸ਼ਲ ਸਟਾਫ ਨੇ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਦਾਸੀ ਭਾਵੇਂ ਪਾਸ ਵਾਂਗ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਕੇ ਧਰੂ ਤਾਰੇ ਵਾਂਗ ਤਾ ਨਹੀ ਚਮਕ ਸਕਿਆ ਪਰ ਸਮੇ ਦਾ ਸੱਚ ਉਸ ਕੋਲ ਸੀ। ਪਰ ਜਦ ਇਸ ਵਕਤ ਦੀ ਗਰਦ ਗੁਬਾਰ ਬੈਠਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨਿਖਰੇਗਾ ਤਾਂ ਉਦਾਸੀ ਦਾ ਸਹੀ ਮੁਲਾਕਣ ਹੋ ਸਕੇਗਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਨਕਲਾਬੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸੁਆਲ ਅੱਜੀ ਵੀ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਮੂੰਹ ਅੱਡੀ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ।
ਕੈਨੇਡਾ ਫੇਰੀ
ਸੰਨ 1979 ਵਿੱਚ ਸੰਤ ਰਾਮ ਉਦਾਸੀ ਇੰਡੀਅਨ ਪੀਪਲਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇਨ ਨਾਰਥ ਅਮਰੀਕਾ (ਇਪਾਨਾ) ਦੇ ਸੱਦੇ 'ਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਆਇਆ। ਇਸ ਫੇਰੀ ਦੌਰਾਨ ਉਦਾਸੀ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸੂਬੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਹੀ ਸਮੇਂ ਇਪਾਨਾ ਨੇ ਸੰਤ ਰਾਮ ਉਦਾਸੀ ਦੇ ਗੀਤਾ ਦਾ ਇਕ ਰਿਕਾਰਡ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਇਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਰੱਖਿਆ 'ਸੰਤ ਰਾਮ ਉਦਾਸੀ ਦੇ ਗੀਤ (Revolutionary songs from India)। ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਦੇ ਕਵਰ ਉੱਤੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸ਼ਬਦ ਲਿਖੇ ਹੋਏ ਹਨ:
ਜਦੋਂ ਉਦਾਸੀ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਸੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਜਥੇਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਲਹਿਰ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਦੂਰ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਆਏ ਨਵੇਂ ਅਵਾਸੀ ਸਨ। ਇਸ ਲਹਿਰ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਫਿਲਮਕਾਰ ਆਨੰਦ ਪਟਵਰਧਨ ਨੇ ਇਕ ਫਿਲਮ ਬਣਾਈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮ ਦਾ ਨਾਂ 'ਉੱਠਣ ਦਾ ਵੇਲਾ  (Time to Rise)' ਰੱਖਿਆ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਸੰਤ ਰਾਮ ਉਦਾਸੀ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੀਤ ਉੱਠਣ ਦਾ ਵੇਲਾ 'ਤੇ ਆਧਾਰਤ ਹੈ।
ਇਸ ਹੀ ਫੇਰੀ ਦੌਰਾਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਇਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਸ਼ਹਿਰ ਪੋਰਟ ਅਲਬਰਨੀ ਵਿੱਚ ਉਦਾਸੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਫਿਲਮ 8 ਮਿਲੀ ਮੀਟਰ ਦੇ ਕੈਮਰੇ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਗਈ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਸੰਨ 2014 ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ। ਸ਼ਾਇਦ ਉਦਾਸੀ ਦੀ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋਈ ਇਹ ਇਕੋ ਇਕ ਫਿਲਮ ਹੈ।
ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ
ਸੰਤ ਰਾਮ ਉਦਾਸੀ ਲਾਇਵ - ਪੋਰਟ ਅਲਬਰਨੀ ਕੈਨੇਡਾ, 1979
ਸੰਤ ਰਾਮ ਉਦਾਸੀ ਦੇ ਗੀਤ
ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਕਵੀ ਸੰਤ ਰਾਮ ਉਦਾਸੀ ਨਾਲ ਇਕ ਮੁਲਾਕਾਤ (ਲਿਖਤੀ) ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਕਵੀ ਸੰਤ ਰਾਮ ਉਦਾਸੀ ਨਾਲ ਇਕ ਮੁਲਾਕਾਤ (ਆਡਿਓ) ਅਸਲ ਲੋਕ ਕਵੀ ਸੰਤ ਰਾਮ ਉਦਾਸੀ
ਕਾਵਿ ਨਮੂਨਾ
ਵਸੀਅਤ ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਤੇ ਨਾ ਰੋਇਓ, ਮੇਰੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਬਚਾਇਓ। ਮੇਰੇ ਲਹੂ ਦਾ ਕੇਸਰ ਰੇਤੇ ਚ ਨਾ ਰਲਾਇਓ।
ਮੇਰੀ ਵੀ ਜਿੰਦਗੀ ਕੀ? ਬਸ ਬੂਰ ਸਰਕੜੇ ਦਾ ਆਹਾਂ ਦਾ ਸੇਕ ਕਾਫ਼ੀ, ਤੀਲੀ ਬੇਸ਼ਕ ਨਾ ਲਾਇਓ।
ਹੋਣਾ ਨਹੀਂ ਮੈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੜ ਕੇ ਸਵਾਹ ਇਕੇਰਾਂ, ਜਦ ਜਦ ਢਲੇਗਾ ਸੂਰਜ ਕਣ ਕਣ ਮੇਰਾ ਜਲਾਇਓ।
ਵਲਗਣ ਚ ਕੈਦ ਹੋਣਾ ਸਾਡੇ ਨਹੀਂ ਮੁਆਫ਼ਕ, ਯਾਰਾਂ ਦੇ ਵਾਂਗ ਅਰਥੀ ਸੜਕਾਂ ਤੇ ਹੀ ਜਲਾਇਓ।
ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਮੌਤ ਤਾਈਂ ਆਉਂਦੇ ਬੜੇ ਚੁਰਾਹੇ ਜਿਸ ਦਾ ਹੈ ਪੰਧ ਬਿਖੜਾ ਓਸੇ ਹੀ ਰਾਹ ਲਿਜਾਇਓ।
ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਤੇ ਨਾ ਰੋਇਓ, ਮੇਰੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਬਚਾਇਓ। ਮੇਰੇ ਲਹੂ ਦਾ ਕੇਸਰ ਰੇਤੇ ਚ ਨਾ ਰਲਾਇਓ।
ਆਖ਼ਰੀ ਸਮਾਂ
ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰ ਤੋਂ ਵਾਪਿਸ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ 06 ਨਵੰਬਰ 1986 ਨੂੰ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਰੇਲਗੱਡੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਖ਼ਰੀ ਸਾਹ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ 3 ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਮਿਲੀ। ਉਦਾਸੀ ਜੀ ਭਾਵੇਂ ਜਿਸਮਾਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਜੱਗ ਤੋਂ ਰੁਖ਼ਸਤ ਹੋ ਗਏ ਨੇ ਪਰ ਆਪਣੀਆ ਲਿਖ਼ਤਾਂ ਰਾਹੀ ਅੱਜ ਵੀਂ ਜਿੰਦਾ ਹਨ ਅਤੇ ਚੇਤਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ|
ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
ਤੂੰ ਮੱਘਦਾ ਰਹੀਂ ਵੇ ਸੂਰਜਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1939 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1986
ਡਾਇਨਾ ਐਸ਼
thumb| 2020 ਵਿੱਚ ਐਸ਼
ਡਾਇਨਾ ਐਸ਼ ਇੱਕ ਲੇਬਨਾਨੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ, ਨਾਰੀਵਾਦੀ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਵੀ ਅਤੇ ਬੇਰੂਤ, ਲੇਬਨਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਕਲਾ ਸੰਗਠਨ, ਹੈਵਨ ਫਾਰ ਆਰਟਿਸਟਸ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ 2019 ਲਈ ਬੀਬੀਸੀ ਦੀਆਂ 100 ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਐੱਨਜੀਓ ਕਮੇਟੀ ਆਨ ਦ ਸਟੇਟਸ ਆਫ਼ ਵੂਮੈਨ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਐੱਨਜੀਓ/ਸੀਐਸਡਬਲਿਊ/ਐਨਵਾਈ ਤੋਂ 2020 ਵੂਮੈਨ ਆਫ਼ ਡਿਸਟਿੰਕਸ਼ਨ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਐਸ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਲੇਬਨਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਪਰ ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬੇਰੂਤ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ 16 ਸਾਲ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਰਹੀ।
ਕਵਿਤਾ
ਐਸ਼ ਨੇ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਸਪੋਕਨ ਵਰਡ ਕਵੀ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ। ਐਸ਼ ਦੇ ਬੋਲੇ ਗਏ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਕੈਰੋਲਿਨ ਡਾਇਲਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ "ਕਲਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਅਸਲੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਸਲੀ, ਬੇਮਿਸਾਲ, ਟੈਟੂ ਵਾਲਾ ਅਵਤਾਰ ਦੱਸਿਆ: ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰਤਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਅਤੇ ਅਰਥ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨਾ ਜਿੱਥੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਵਿਆਖਿਆ ਅਸਫ਼ਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ "ਲਲਬੇ" 2015 ਵਿੱਚ ਰਿਵਾਈਆ: ਏ ਸਪੇਸ ਆਫ਼ ਕੋਲੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਔਨਲਾਈਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ।
ਹੈਵਨ ਫਾਰ ਆਰਟਿਸਟਸ
ਐਸ਼ ਨੇ 2010 ਵਿੱਚ ਹੈਵਨ ਫਾਰ ਆਰਟਿਸਟਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹੈਵਨ ਫਾਰ ਆਰਟਿਸਟਸ ਬੇਰੂਤ ਦੇ ਮਾਰ ਮਿਖੈਲ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਜੋ ਭੂਮੀਗਤ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 2017 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਵਜੋਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹੈਵਨ "ਬੇਰੂਤ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ.ਕਿਉ+ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ" ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹੈਵਨ ਦਾ ਅਸਲ ਟੀਚਾ ਉਹਨਾਂ ਸਮਾਗਮਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨਾ ਸੀ ਜੋ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਲਿਆਏ, ਐਕਸਪੋਜ਼ਰ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲੇ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ। 2016 ਵਿੱਚ ਹੈਵਨ ਨੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਥਾਈ ਜਗ੍ਹਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਲਈ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮਾਰ ਮਿਖੈਲ ਦੇ ਗੁਆਂਢ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
2017 ਵਿੱਚ ਹੈਵਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਭਾਸ਼ਾਦੇ ਸਟੋਰ ਅਲੀਆਹ'ਜ ਬੁੱਕਸ ਦਾ ਅਸਥਾਈ ਘਰ ਸੀ। 2018 ਤੱਕ ਹੈਵਨ ਨੇ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਤਿੰਨ-ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰ ਨਿਵਾਸ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ। ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਹੇਠਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਸੰਕਲਪ 2092 ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੈਫੇ, ਸਹਿ-ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਥਾਂ, ਕਲਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਅਤੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸੰਕਲਪ ਸਟੋਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
2019 ਵਿੱਚ ਐਸ਼ ਅਤੇ ਹੈਵਨ ਨੂੰ ਲੇਬਨਾਨੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਤਾਨੀਆ ਸਫੀ ਦੀ ਵੀਡੀਓ ਸੀਰੀਜ਼ ਸ਼ਵੇ ਸ਼ਵੇ (ਮਤਲਬ "ਲਿਟਲ ਬਾਈ ਲਿਟਲ") ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਸਥਾਨਕ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹੋਰ ਸਰਗਰਮੀ
2014 ਵਿੱਚ, ਐਸ਼ ਨੇ ਸੀਰੀਆਈ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਐਨ.ਜੀ.ਓ. ਐਕਟਡ ਲਈ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਫੀਲਡ ਅਫ਼ਸਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੈਸਬੀਅਨ ਕਲਾਕਾਰ
ਕਾਰਟੂਨ
alt=A cartoon shows a bearded man with a red bow tie holding numerous items. He holds the hat from Dr. Seuss's "The Cat in the Hat" and balances a fishbowl on his left index finger.|thumb|367x367px|ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਰਟੂਨ ਦਾ ਉਦਾਹਰਣ। ਟੈਕਸਟ ਡਾ. ਸੀਯੂਸ 'ਤੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲੇਖ ਤੋਂ ਕਾਰਟੂਨਿਸਟ ਗ੍ਰੇਗ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਨੇ ਛਾਪਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਕਾਰਟੂਨ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਉਦਾਹਰਣ ਜਾਂ ਮਿਸਾਲ ਹੈ, ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਐਨੀਮੇਟ ਕੀਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਜਾਂ ਅਰਧ-ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਰਥ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਪਰ ਆਧੁਨਿਕ ਵਰਤੋਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸਦਾ ਸੰਦਰਭ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਵਿਅੰਗ, ਹਾਸੇ-ਮਖੌਲ ਜਾਂ ਹਾਸੇ ਲਈ ਇਮੇਜ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਜਾਂ ਲੜੀ; ਜਾਂ ਇੱਕ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰ ਜੋ ਇਸਦਾ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ ਲਈ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤਾਂ ਦੇ ਲੜੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਕਾਰਟੂਨ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਕਾਰਟੂਨਿਸਟ [1]  ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਐਨੀਮੇਟਰ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਸੰਕਲਪ ਮੱਧਯੁਗ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਲਾ ਦੇ ਇੱਕ ਟੁਕੜੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੇਂਟਿੰਗ, ਫਰੈਸੇ, ਟੇਪਸਟਰੀ, ਜਾਂ ਸਟੀ ਹੋਈ ਕੱਚ ਦੀ ਵਿੰਡੋ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਡਰਾਇੰਗ ਦਾ ਵਰਨਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਇਸਦਾ ਹਵਾਲਾ - ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਅੰਗਮਈ ਤੌਰ 'ਤੇ - ਰਸਾਲੇ ਅਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਸੇਪੂਰਣ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ। 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ, ਇਹ ਐਨੀਮੇਟਡ ਫਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਿੰਟ ਕਾਰਟੂਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਿੰਟ ਮੀਡੀਆ
alt=A detailed black-and-white illustration is vignetted in the center showing people of various sizes looking at pictures framed on the left and back walls.|left|thumb|250x250px|ਜੌਨ ਲੇਕ, ਕਾਰਟੂਨ ਨੰ .1: ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਪਰਸ਼ਾਵਾਂ, 1843, ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ ਦੇ ਪੈਲੇਸ ਵਿੱਚ ਭਵਿਖ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਵਿਅੰਗ ਕਾਰਟੂਨ। ਪ੍ਰਿੰਟ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਕਾਰਟੂਨ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ, ਆਮਤੌਰ ਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਦੀ ਲੜੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਰਤੋਂ 1843 ਤੋਂ, ਜਦੋਂ ਪੰਚ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੇ ਇਸਦੇ ਪੇਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਅੰਗਿਕ ਡਰਾਇੰਗ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ, ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੌਨ ਲੇਕ ਦੁਆਰਾ ਸਕੈਚ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੀ ਨੇ ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ ਦੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਨਵੇਂ ਪੈਲੇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਭਵਿਖ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਲਈ ਪ੍ਰਿੰਟਰੀ ਕਾਰਟੂਨਾਂ ਨੂੰ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਇਹਨਾਂ ਡਰਾਇੰਗਾਂ ਲਈ ਅਸਲੀ ਸਿਰਲੇਖ ਸੀ ਮਿਸਟਰ ਪੰਚ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਅੱਖਰ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਸਿਰਲੇਖ "ਕਾਰਟੂਨ" ਦਾ ਮਕਸਦ ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਹੋਣਾ ਸੀ, ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਦੇ ਸਵੈ-ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਜੋਰ ਦੇਣ ਦਾ ਇੱਕ ਹਵਾਲਾ।
ਕਾਰਟੂਨ ਨੂੰ ਗੈਗ ਕਾਰਟੂਨ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਪਾਦਕੀ ਕਾਰਟੂਨ ਅਤੇ ਕਾਮੇਡੀ ਸਟ੍ਰਿਪ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਸਿਆਸੀ / ਰਾਜਨੀਤਕ ਕਾਰਟੂਨ
ਰਾਜਨੀਤਕ ਕਾਰਟੂਨ ਸੰਯੁਕਤ ਸੰਪਾਦਕੀ ਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਿਆਸੀ ਘਟਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਅੰਤਮ ਟਿੱਪਣੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੂਖਮ ਆਲੋਚਨਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਹੁਸ਼ਿਆਰੀ ਅਤੇ ਹਾਸਰਸ ਨਾਲ ਹੁਸ਼ਿਆਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਹਾਲੀਆ ਹੱਦ ਤੱਕ ਹਵਾਲਾ ਦੇਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। alt=A cartoon showing a circle of men pointing their fingers at the man to their right with grimaces on their faces.|thumb|250x250px|ਨੈਸਟ ਨੇ ਟਵਿਡ ਰਿੰਗ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ: "ਕਿਸਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪੈਸੇ ਚੋਰੀ ਕੀਤੇ?" / "'ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਓ।' ਸਿਆਸੀ ਕਾਰਟੂਨ ਹਾਸਰਸ ਜਾਂ ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਭੇਦਭਾਵ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ। ਹਾਸੇ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਵਾਲਾ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਜਿਹੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਹਨ; ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਦੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਰਟੂਨਿਸਟ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਪਹਿਲਾ ਮੁਕੱਦਮਾ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ 1947 ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਅਨ ਆਫ ਰੇਲਵੇੈਨਜ਼ (ਨੁਰ) ਦੇ ਨੇਤਾ ਜੇ. ਐਚ. ਥਾਮਸ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਮੁਆਫ਼ੀ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਥੌਮਸ ਨੇ "ਬਲੈਕ ਫ੍ਰਾਇਰ" ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਾਰਟੂਨਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਾਣਹਾਨੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਲੌਕ-ਆਊਟ ਮਨੇਰਜ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ। ਥੌਮਸ ਨੂੰ, ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਦੀ ਆਪਣੀ ਤਸਵੀਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਲਪਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਲਪਨਾ ਵਿੱਚ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ। ਯੂਰਪੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ-ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਤੱਤ ਸੀ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾ ਦੁਆਰਾ ਬੇਪਰਤੀਕ ਕਾਰਟੂਨਿਸਟਾਂ ਨੇ ਘ੍ਰਿਣਾਯੋਗ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਦੀ ਪਰਖ ਕੀਤੀ। ਥੌਮਸ ਨੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਜਿੱਤ ਲਏ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਨੇਕਨਾਮੀ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ।
ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਾਰਟੂਨ
ਕਾਰਟੂਨ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨ, ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਕਾਰਟੂਨ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, xkcd, ਜੋ ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੰਡਰਲੈਬ, ਜੋ ਲੈਬ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, ਇਹਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਾਰਟੂਨਿਸਟ ਸਿਡਨੀ ਹੈਰਿਸ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਗੈਰੀ ਲਾਰਸਨ ਦੇ ਕਾਰਟੂਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਰੂਪ ਹਨ।
ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਕਾਰਟੂਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨ-ਫਾਰਮੈਟ "ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬਾਂ" ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਦੇ ਕਾਰਟੂਨ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ।
ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ
alt=a running horse (animated)|thumb|200x200px|ਇਕ ਐਨੀਮੇਟਡ ਕਾਰਟੂਨ ਘੋੜਾ, ਈਡਵਾਇਡ ਮਿਊਇ ਬ੍ਰਿਜ ਦੀ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੌਰੋਟਕੋਪਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਕਾਮੇਡੀ ਸਟ੍ਰੀਪਸ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਐਨੀਮੇਟਿਡ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿਚਲੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਕਾਰਟੂਨ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣ ਲਈ ਆਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਕਾਰਟੂਨ ਹੁਣ ਐਨੀਮੇਟਿਡ ਕਾਰਟੂਨ ਅਤੇ ਗੈਗ ਕਾਰਟੂਨ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਚਿਤ੍ਰਿਤ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਸ਼ਬਦ "ਕਾਰਟੂਨ" ਦਾ ਅਕਸਰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਟੀਵੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਐਂਥ੍ਰੋਪੋਮੋਫਿਫਾਈਜ਼ਡ ਜਾਨਵਰ, ਸੁਪਰਹੀਰੋਜ਼, ਸਾਹਿਤ ਬਾਲ ਕਿਲੇ ਜਾਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਿਸ਼ੇ ਬਾਰੇ।
ਥਾਲੀਪੀਥ
ਥਾਲੀਪੀਥ ਇੱਕ ਮਿੱਠੀ ਬਹੁ-ਅਨਾਜ ਦੀ ਮਿਠਾਈ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਖਾਸ ਮਿਠਾਈ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਸਾਬੂਦਾਨਾ, ਰਾਜਗਿਰਾ, ਜ਼ੀਰਾ, ਕਣਕ, ਪੁਦੀਨਾ, ਕਣਕ, ਚੌਲ ਨਾਲ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਵਿਧੀ
ਆਟਾ ਗੁੰਨਦੇ ਸਮੇਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਿਆਜ਼, ਹਰਾ ਧਨੀਆ, ਹੋਰ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਮਸਾਲਿਆਂ ਪਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੱਝ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਕਈ ਬਾਰ ਦਹੀਂ ਨਾਲ ਵੀ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ ਇਸਦੇ ਆਟੇ ਨੂੰ ਸਾਬੂਦਾਨਾ ਤੋਂ ਗੁੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਫ਼ੌਜੀ ਕਾਨੂੰਨ
ਫ਼ੌਜੀ ਕਨੂੰਨ ਜਾਂ ਮਾਰਸ਼ਲ ਲਾਅ (Martial law) ਮਿੱਥੇ ਹੋਏ ਇਲਾਕਿਆਂ ਉੱਤੇ ਇਤਫ਼ਾਕੀਆ (ਐਮਰਜੈਂਸੀ) ਲੋੜ ਮੁਤਾਬਕ ਥੱਪੀ ਹੋਈ ਫ਼ੌਜੀ ਹਕੂਮਤ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਕਨੂੰਨ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਆਰਜ਼ੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਨਗਰੀ ਸਰਕਾਰ ਜਾਂ ਨਗਰੀ ਅਦਾਰੇ ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨੋਂ ਉੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੁਕੰਮਲ ਪੈਮਾਨੇ ਦੇ ਫ਼ੌਜੀ ਕਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਫ਼ੌਜੀ ਅਫ਼ਸਰ ਵਾਗਡੋਰ ਸਾਂਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਉਹਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੁਖੀ ਜਾਂ ਫ਼ੌਜੀ ਰਾਜਪਾਲ ਵਜੋਂ ਥਾਪ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਧਾਨਕ, ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਅਤੇ ਕਨੂੰਨੀ ਸ਼ਾਖਾਂ ਤੋਂ ਸਾਰੀ ਤਾਕਤ ਖੋਹ ਲਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੌਜੀ ਕਨੂੰਨ
ਰੋਹਤਾਸ ਕਿਲ੍ਹਾ
ਰੋਹਤਾਸ ਕਿਲ੍ਹਾ (ਉਰਦੂ: قلعہ روہتاس‎) ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸੈਨਿਕ ਕਿਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹੇ ਜੇਹਲਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਰਾਜਾ ਟੋਡਰ ਮਲ ਨੇ ਅਫਗਾਨ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸ਼ੇਰ ਸ਼ਾਹ ਸੂਰੀ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਕਿਲ੍ਹਾ ਸ਼ੇਰ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਪੋਠੋਹਾਰ ਦੇ ਵਿਦਰੋਹੀ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਇਆ। ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਸੂਰੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਬਗਾਵਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਬਗਾਵਤ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਹੁਮਾਯੂੰ ਦੇ ਹਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਘੇਰਾ 4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਹੈ।
ਮੁਕਾਮੀ ਇਲਾਕਾ ਜਾਲ
ਮੁਕਾਮੀ ਇਲਾਕਾ ਜਾਲ (ਜਾਂ ਲੋਕਲ ਏਰੀਆ ਨੈੱਟਵਰਕ/ਲੈਨ) ਅਜਿਹਾ ਕੰਪਿਊਟਰੀ ਜਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਛੋਟੇ ਇਲਾਕੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਘਰ, ਸਕੂਲ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਲੈਬ ਜਾਂ ਦਫ਼ਤਰੀ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਨੂੰ ਨੈੱਟਵਰਕ ਮੀਡੀਆ ਵਰਤ ਕੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ਼ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਕਾਮੀ ਇਲਾਕਾ ਜਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਫ਼ਤਰੀ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਮਾਨ
ਰਾਜਾਸਾਂਸੀ
ਰਾਜਾਸਾਂਸੀ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦਾ ਇੱਕ ਕਸਬਾ ਅਤੇ ਨਗਰ ਪੰਚਾਇਤ ਹੈ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਅਜਨਾਲਾ-ਰਾਜਾਸਾਂਸੀ ਰੋਡ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਜਨਸੰਖਿਆ
2001 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜਾਸਾਂਸੀ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 12,131 ਸੀ। ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 54% ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ 46% ਹਨ। ਰਾਜਾਸਾਂਸੀ ਵਿਚ 13% ਆਬਾਦੀ 6 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਮੁਨਸਫ਼ਰਾਜ
ਮੁਨਸਫ਼ਰਾਜ ਜਾਂ ਜੱਜਰਾਜ ਪੁਰਾਤਨ ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਵਿੱਚ ਮੁਨਸਫ਼ਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਵੇਲੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮੁਨਸਫ਼ਾਂ (שופטים, ਸ਼ੋਫ਼ਤਿਮ) ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ
ਰਾਨੀਖੇਤ
ਰਾਨੀਖੇਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਰਾਜ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਹਾੜੀ ਸੈਰਗਾਹ ਹੈ। ਇਹ ਉਤਰਾਖੰਡ ਰਾਜ ਦੇ ਅਲਮੋੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਦੇਵਦਾਰ ਅਤੇ ਬਲੂਤ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਬਹੁਤ ਹੀ ਰਮਣੀਕ ਲਘੂ ਹਿੱਲ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ। ਕਾਠਗੋਦਾਮ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ 85 ਕਿਮੀ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਇਹ ਚੰਗੀ ਪੱਕੀ ਸੜਕ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ। 1869 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਰਾਨੀਖੇਤ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਇੰਜ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਫੌਜੀ ਛਾਵਣੀ ਹੈ - ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੀ ਕੁਮਾਊਂ ਅਤੇ ਨਾਗਾ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਦਾ ਰੈਜੀਮੈਂਟਲ ਸੈਂਟਰ ਇਥੇ ਹੀ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਲਮੋੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਚਿਤਰਾ ਸਿੰਘ
ਚਿਤਰਾ ਸਿੰਘ (ਮੂਲ ਦੱਤਾ) ਇੱਕ ਨਾਮਵਰ ਭਾਰਤੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਨਾਮਵਰ ਗ਼ਜ਼ਲ ਗਾਇਕ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ 10 ਅਕਤੂਬਰ 2011 ਨੂੰ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ "ਗ਼ਜ਼ਲ ਜਗਤ ਦੇ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਰਾਣੀ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਨੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ 1970 ਅਤੇ 80 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਚਿਤਰਾ ਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਗਿਆਪਨ ਏਜੰਸੀ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਦੇਬੋ ਪ੍ਰਸਾਦ ਦੱਤਾ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਜੋੜੀ ਨੂੰ ਚਿਤਰਾ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਿਲੀ ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਬੋ ਪ੍ਰਸਾਦ ਉਸ ਵਾਂਗੂੰ ਬੰਗਾਲੀ ਸਨ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੀ। ਵਿਆਹ 1950 ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਜੋੜਾ 1959 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਧੀ, ਮੋਨਿਕਾ, ਦੇ ਮਾਪੇ ਬਣੇ ਸਨ।
ਚਿਤਰਾ ਅਤੇ ਜਗਜੀਤ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਵਿਵੇਕ ਦੇ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਬਣੇ। ਚਿਤਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਗ਼ਜ਼ਲ ਗਾਇਨ ਦੀ ਜੋੜੀ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਇਸ ਜੋੜੀ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੀ। ਵਿਵੇਕ ਦੀ 27 ਜੁਲਾਈ 1990 ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੜਕ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਸਦਮਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ, ਚਿਤਰਾ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਗਾਇਆ ਅਤੇ ਨਾ ਕੋਈ ਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਗਾਇਕ
ਕੈਕਸਟਨ ਹਾਲ
ਕੈਕਸਟਨ ਹਾਲ ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ, ਲੰਡਨ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕੈਕਸਟਨ ਸਟਰੀਟ ਅਤੇ ਪਾਮਰ ਸਟਰੀਟ ਦੇ ਕੋਨੇ ਤੇ ਇੱਕ ਇਮਾਰਤ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਗਲੈਂਡ
ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ
ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ  ਇੱਕ ਨਾਮਵਰ ਭਾਰਤੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਗਾਇਕ ਹੈ। ਉਹ ਮਿਰਜ਼ਾ ਗਾਲਿਬ, ਦਾਗ, ਫੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਫੈਜ਼, ਜਿਗਰ, ਅਤੇ ਕੈਫ਼ੀ ਆਜ਼ਮੀ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਤੁਮਕੋ ਦੇਖਾ ਤੋ ਯੇਹ ਖਿਆਲ ਆਇਆ ਅਤੇ ਇਤਨੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹਮੇ ਦੇਨਾ ਦਾਤਾ ਵਰਗੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਕੰਪੋਜ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਸਾਥ-ਸਾਥ ਅਤੇ ਅੰਕੁਸ਼ ਦਾ ਲਿਖਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗਾਇਨ ਵਿੱਚ ਡਾ ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਪੋਹਨਕਰ ਅਤੇ ਪੰਡਿਤ ਅਜੈ ਪੋਹਨਕਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗਾਇਕ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। />
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ਼ਜ਼ਲ ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਤ ਲੋਕ
ਬਾਕੂ
ਬਾਕੂ (Bakı, ) ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਨਾਲ਼ ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਕਾਕੇਸਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਅਬਸ਼ੇਰੋਨ ਪਰਾਇਦੀਪ, ਜੋ ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਤਟ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਿੱਸੇ ਹਨ: ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ਹਿਰ (53 ਏਕੜ)। 2009 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 20 ਲੱਖ ਸੀ; ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਦਾ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਕਿਨਸ਼ੁਕ ਮਹਾਜਨ
ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਮਹਾਜਨ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਨੋਇਡਾ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਫ਼ਿਲਮ ਐਂਡ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ, ਨੋਇਡਾ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਏ.ਏ.ਐਫ.ਟੀ. ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1976 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਮਸੂਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਮਸੂਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ 70 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇਹ ਹਲਕਾ ਜਨਰਲ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 102702 ਵੋਟਰ ਸਨ।
ਵਿਧਾਇਕ
!ਸਾਲ !colspan="2" align="center"|ਪਾਰਟੀ !align="center" | ਵਿਧਾਇਕ !ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ !ਵੋਟਰ % !ਜੇਤੂ ਦਾ ਵੋਟ ਅੰਤਰ !ਸਰੋਤ
ਸਿਲਿਸਲੇਵਾਰ
ਮਾਹੀ ਵਿਜ
ਮਾਹੀ ਵਿਜ (ਜਨਮ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 1982) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਲਿਆਲਮ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ 'ਲਾਗੀ ਤੁਝਸੇ ਲਗਨ' ਅਤੇ ਬਾਲਿਕਾ ਵਧੂ ਵਿੱਚ ਨੰਦਿਨੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਜ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਜੈ ਭਾਨੂਸ਼ਾਲੀ ਨੇ 2013 ਦੇ ਡਾਂਸ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ਨੱਚ ਬੱਲੀਏ 5 ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਕਰੀਅਰ
ਵਿਜ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਕਈ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਵੀਡੀਓ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਤੁ, ਤੂ ਹੈ ਵਹੀ (ਡੀਜੇ ਅਕੀਲ ਮਿਕਸ) ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 2006 ਵਿੱਚ ਟੀਵੀ ਲੜੀ ਅਕੇਲਾ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਮਹਿਲਾ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।
ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਮਲਿਆਲਮ ਵਿੱਚ ਮਲਿਆਲਮ ਅਦਾਕਾਰ ਮਮੂਟੀ ਨਾਲ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਅਪਾਰੀਚਿਥਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਸਹਾਰਾ ਵਨ ਸ਼ੋਅ 'ਸ਼ੁਭ ਕਦਮ' ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਥਾ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਸਫ਼ਲ ਭੂਮਿਕਾ ਕਲਰਜ਼ ਟੀਵੀ ਦੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ 'ਲਾਗੀ ਤੁਝਸੇ ਲਗਨ' ਵਿੱਚ ਨਕੂਸ਼ਾ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਸਾਲ 2011 ਦੀ ਸਰਬੋਤਮ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਗੋਲਡ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਝਲਕ ਦਿਖਲਾ ਜਾ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ 4 ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
2013 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਜੈ ਭਾਨੂਸ਼ਾਲੀ ਨੇ ਡਾਂਸ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ਨੱਚ ਬੱਲੀਏ 5 ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਖ਼ਤਰੋਂ ਕੇ ਖਿਲਾੜੀ 5 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਤ ਦੀ ਸੱਟ ਕਾਰਨ ਬਾਹਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਵਿਜ ਨੇ ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰ ਜੈ ਭਾਨੂਸ਼ਾਲੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ। 2017 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਲੜਕੇ ਰਾਜਵੀਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਲੜਕੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨੂੰ ਗੋਦ ਲਿਆ। ਜੋੜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਬੱਚੇ ਨੂੰ 2019 ਵਿਚ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਤਾਰਾ ਹੈ।
ਨੋਬਲ ਗੈਸ
ਨੋਬਲ ਗੈਸਾਂ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਉਹ ਢਾਣੀ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਮਿਲਦੇ-ਜੁਲਦੇ ਹਨ: ਮਿਆਰੀ ਹਾਲਤਾਂ ਹੇਠ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਰੰਗਹੀਣ, ਗੰਧਹੀਣ, ਇੱਕ-ਪਰਮਾਣਵੀ ਗੈਸਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਰਸਾਇਣਕ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮਿਲਦੀਆਂ ਛੇ ਨੋਬਲ ਗੈਸਾਂ ਹੀਲੀਅਮ (He), ਨੀਆਨ (Ne), ਆਰਗਨ (Ar), ਕ੍ਰਿਪਟਾਨ (Kr), ਜ਼ੀਨਾਨ (Xe), ਅਤੇ ਕਿਰਨਾਂ ਛੱਡਣ ਵਾਲ਼ੀ ਰੇਡਾਨ (Rn) ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਗੈਸਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਆਦੀ ਪਹਾੜੇ ਦੇ ਸਮੂਹ
ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਖੋਲਗੜੇ
thumb|ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਖੋਲਗੜੇ ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਖੋਲਗੜੇ (शाल्मली खोलगडे) ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਪਿਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕ ਹੈ ਜੋ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਗੀਤਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਉਹ ਜਿਆਦਾਤਰ ਮਰਾਠੀ, ਤੇਲਗੂ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਇਨਾਮ ਵੀ ਮਿਲ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।
ਡਿਸਕੋਗਰਾਫੀ
• 2
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮੁੱਲ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ
ਮੁੱਲ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ (ਜਰਮਨ: Wertgesetz) ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਸੰਕਲਪ ਹੈ।
ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਭਵਨ
ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਭਵਨ (Пушкинский дом, ਪੁਸ਼ਕਿਨਸਕੀ ਡੋਮ) ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਸਾਹਿਤ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਜਾਣਿਆ ਪਛਾਣਿਆ ਨਾਮ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਗਿਆਨਾਂ ਦੀ ਰੂਸੀ ਅਕੈਡਮੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
ਸਥਾਪਨਾ
ਰੂਸੀ ਸਾਹਿਤ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦਾ ਜੀਵਨ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਲਈ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਸੰਬਰ 1905 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਸਰਗੇਈ ਓਲਡਨਬਰਗ ਅਤੇ ਅਲੇਕਸੀ ਸ਼ਖਮਾਤੋਵ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਤਹਿਤ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਜ਼ਬਰਗ ਵਿੱਚ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਯਾਦਗਾਰ, ਖੜੀ ਕਰਨ ਲਈ ਇੰਚਾਰਜ ਇੱਕ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਸੁਝਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੇ ਮੂਲ ਖਰੜਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਸੰਸਥਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ: ਇੱਕ ਬੁੱਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਖੜੀ ਕਰਨ ਨਾਲੋਂ, ਇੱਕ ਖਾਸ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨਾ ਕੀ ਵਧੇਰੇ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ? ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇਸ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਸਾਰੇ ਉਘੇ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਸੰਬੰਧੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਹਥ-ਲਿਖਤਾਂ, ਨਿਜੀ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਡੀਸ਼ਨਾਂ ਸਮੇਤ ਸਭ ਕੁਝ ਹੋਵੇਗਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਸ਼ਕਿਨ
ਵਾਰੀਜਾਸ਼੍ਰੀ ਵੇਣੂਗੋਪਾਲ
ਵਰਿਜਾਸ਼੍ਰੀ ਵੇਣੂਗੋਪਾਲ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Varijashree Venugopal) 6 ਮਾਰਚ 1991 ਨੂੰ ਬੰਗਲੌਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਫਲੋਟਿਸਟ ਹੈ।