cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਭਗਵਤੀ ਦੇਵੀ
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਿਲਚਸਪੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ
ਉਹ ਸਮਾਜ ਦੇ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਕਲਿਆਣ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਨਿਆਂ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਵੀ ਸਾਂਸਗਾਂ ਲਈ ਨਿੱਜੀ ਸਮਾਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਭਗਵਤੀ ਨੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਕਈ ਵਾਰ ਕੈਦ ਵੀ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦਲ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਦਵੀਆਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਮ ਮਨੋਹਰ ਲੋਹੀਆ, ਜੈਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਰਾਇਣ ਅਤੇ ਕਰਪੂਰੀ ਠਾਕੁਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਰਾਮ ਪਿਆਰੇ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ "ਧਰਤੀ ਕੀ ਬੇਟੀ" ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੀ ਕਿਤਾਬ ਉਸ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1936 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations
ਝੱਲ (ਪਿੰਡ)
ਝੱਲ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਨੇੜਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕੈਥੋਡ ਰੇ
ਕੈਥੋਡ ਰੇ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:Cathode ray) (ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਬੀਮ ਜਾਂ ਈ-ਬੀਮ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਵੈਕਿਊਮ ਟਿਊਬਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਸ ਦੀ ਸਟਰੀਮ ਹੈ। ਜੇ ਇੱਕ ਖਾਲੀ ਗਲਾਸ ਟਿਊਬ, ਦੋ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਡਸ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਵੋਲਟੇਜ (ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ) ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੈਥੋਡ (ਵੋਲਟੇਜ ਦੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਟਰਮਿਨਲ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਡ) ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਅਤੇ ਦੂਰ ਵਹਿਣ ਵਾਲੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਡ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦਾ ਗਲਾਸ ਚਮਕਦਾ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੈਥੋਡ ਰੇਜ਼ ਦੇ ਤੱਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 1897 ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜੇ.ਜੇ.ਥੌਮਸਨ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਕਿਰਨਾਂ ਅਣਪਛਾਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਚਾਰਜ ਵਾਲੇ ਕਣਾਂ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਵਰਣਨ
ਕੈਥੋਡ ਰੇ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਇਸ ਕਰਕੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵੈਕਿਊਮ ਟਿਊਬ ਵਿੱਚ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਡ ਜਾਂ ਕੈਥੋਡ ਤੋਂ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਚਾਰਜ ਆਇਨ੍ਹਾਂ ਜੋ ਕਿ ਵੈਕਯੂਮ ਟਿਊਬਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੈਥੋਡ ਵੱਲ ਖਿੱਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਟਿਊਬ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਲਈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੈਥੋਡ ਦੇ ਪਰਮਾਣਕਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਲੱਗ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਥੋੜਾ ਸਮਾਂ ਪਿਹਲਾਂ, ਇੱਕ ਕੰਮ ਠੰਡੀਆਂ ਕੈਥੋਡ ਵੈਕਯੂਮ ਟਿਊਬਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰੋਕਜ਼ ਟਿਊਬ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਐਨੋਡ ਅਤੇ ਕੈਥੋਡ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉੱਚ ਬਿਜਲਈ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਟਿਊਬ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਗੈਸ ਦੀ ਆਈਨਾਇਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ; ਫਿਰ ਆਇਨਜ਼ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਛੱਡੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕੈਥੋਡ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਆਧੁਨਿਕ ਵੈਕਿਊਮ ਟਿਊਬਾਂ ਥਰਮੋਨੀਅਲ ਨਿਕਾਸੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੈਥੋਡ ਇੱਕ ਪਤਲੀ ਤਾਰ ਫੈਲਮੈਂਟ ਦੀ ਬਣਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਵੱਖਰੀ ਬਿਜਲੀ ਸਪਲਾਈ ਦੁਆਰਾ ਗਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਜ਼ਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਲੈਕਟਰੋਨ ਬੀਮ
ਅਪ੍ਰਤੱਖ ਚੋਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਢੰਗ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੇਲੇ ਅਤੇ ਤਿਓੁਹਾਰ
= ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੇਲੇ =
ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਹੈ ਪਰ ਮੇਲੇ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਤੇ ਅਮੀਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਭਰਦੇ ਹਨ।
ਮੇਲਾ ਕੀ ਹੈ ?
ਡਾ.ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ ਅਨੁਸਾਰ “ ਮੇਲਾ ਕਿਸੇ ਤਿਓਹਾਰ, ਰੀਤ ਜਾਂ ਕਥਾ ਦਾ ਤੋੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਅਦਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ ਅਨੁਸਾਰ, “ ਇਹ ਉਹ ਅਖਾੜੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਪੰਜਾਬੀ ਆਪਣੀ ਕਠੋਰ ਅਤੇ ਹੱਡ ਭੰਨਵੀਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਭੁੱਲਕੇ ਖਿੜਵੇਂ ਰੌਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲੋਕ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦਾ ਆਪ ਮੁਹਾਰਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਨੱਚਦੀ ਗਾਉੰਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਸਾਫ਼ ਦਿਸ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਡਾ. ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਅਨੁਸਾਰ, “ਮੇਲੇ, ਕਿਸੇ ਜਾਤੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਨਿੱਜੀ ਤੇ ਸਮੂਹਿਕ ਸਧਰਾਂ, ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਤੇ ਚੇਸ਼ਟਾਵਾਂ ਦੀ ਸਹਿਜ ਪ੍ਰਵਾਹਮਈ ਇਕਸੁਰਤਾ ਹਨ। ਮੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਤੀ ਖੁੱਲ ਕੇ ਸਾਹ ਲੈਂਦੀ, ਲੋਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨਿਖਰਦੀ ਤੇ ਚਰਿਤਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ”
1. ਛਪਾਰ ਦਾ ਮੇਲਾ:-
ਇਹ ਮੇਲਾ ਲੁਧਿਆਣੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਛਪਾਰ ਵਿਚ, ਭਾਦੋਂ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਚੌਧਵੀਂ ਦੀ ਚਾਨਣੀ ਰਾਤ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਮੇਲੇ ਵਿਚ ਗੁੱਗੇ ਦੇ ਭਗਤ ਮਾੜੀ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਬੈਠ ਕੇ ਧਰਤੀ ਵਿਚੋਂ ਸੱਤ ਵਾਰੀ ਮਿੱਟੀ ਕੱਢਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਮਿੱਟੀ ਕੱਢਣ ਨਾਲ ਗੁੱਗੇ ਦੀ ਮਿਹਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਸੱਪ ਲਾਗੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਕਈ ਰੋਗੀ ਛਪਾਰ ਆਕੇ, ਮਾੜੀ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਜ਼ਖਮਾਂ ਉੱਪਰ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸੱਪ ਲੜ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਗੁੱਗੇ ਦੀ ਮੜ੍ਹੀ ਕੋਲ ਲਿਟਾ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਓਹ ਪਲਾਂ ਵਿਚ ਨਵਾਂ ਨਰੋਆ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੇਲਾ ਅਤੇ ਬੋਲੀ ਇਸ ਮੇਲੇ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਲੋਕ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਘਰ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਲੋਕ-ਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਪ੍ਰਚਲਤ ਬੋਲੀ ਹੈ:
ਆਰੀ ਆਰੀ ਆਰੀ, ਮੇਲਾ ਤਾਂ ਛਪਾਰ ਲੱਗਦਾ, ਜਿਹੜਾ ਲੱਗਦਾ ਜਗਤ ਤੋਂ ਭਾਰੀ
ਇਹ ਮੇਲਾ ਸਰਵ ਸਾਂਝਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਹਿੰਦੂ, ਮੁਸਲਮਾਨ, ਸਿੱਖ ਸਾਰੇ ਹੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਗੁੱਗੇ ਦੀ ਮਾੜੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾ ਛੋਟੀਆਂ ਸਮਝੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਵਾਲੇ ਮਜ਼ਹਬੀ ਆਦਿ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁੱਗਾ ਵੈਦਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚੋਂ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਪੁਰਾਤਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਤੇ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਲਖਾਇਕ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ ਗੁੱਗਾ ਜਿਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਂ ਗੁੱਗਲ ਸੀ, ਬੀਕਾਨੇਰ ਦੇ ਰਾਜਪੂਤ ਰਾਜਾ ਜੈਮਲ ਦੇ ਘਰ ਰਾਣੀ ਬਾਂਛਲ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਗੁਰੂ ਗੋਰਖ ਨਾਥ ਦੇ ਵਰ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਸਮਾਂ ਦਸਵੀਂ ਈਸਵੀ ਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਜੈਮਲ ਨੂੰ ਰਾਣੀ ਬਾਂਛਲ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਗੋਰਖ ਨਾਥ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਉੱਤੇ ਇਖ਼ਲਾਕੀ ਸ਼ੱਕ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਰਾਜੇ ਨੇ ਰਾਣੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤ ਗੁੱਗੇ ਨੂੰ ਰਾਜ ਮਹਿਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ। ਜਵਾਨ ਹੋਣ ਉੱਪਰੰਤ ਗੁੱਗੇ ਨੇ ਮੁੜ ਰਾਜ ਮਹੱਲ ’ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮੰਗਣੀ ਸਿਲੀਅਰ ਨਾਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਯੁਵਤੀ ਨਾਲ ਤੈਅ ਹੋ ਗਈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਗੁੱਗੇ ਦੀ ਮਾਸੀ ਦੇ ਪੁੱਤ ਅਰਜਨ ਅਤੇ ਸੁਰਜਨ ਜੋ ਸਿਲੀਅਰ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦ ਵਿਆਹੁਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਗੁੱਗੇ ਨਾਲ ਈਰਖਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ੋਰ ਪਾ ਕੇ ਗੁੱਗੇ ਦੀ ਮੰਗ ਤੁੜਵਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ’ਤੇ ਗੁੱਗਾ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਸ਼ਟ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਨਾਗ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਇੱਕ ਨਾਗ ਨੇ ਸਹੇਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੀ ਸਿਲੀਅਰ ਨੂੰ ਗੁੱਗੇ ਦੀ ਮੰਗ ਪਛਾਣ ਕੇ ਡੰਗ ਨਾ ਮਾਰਿਆ ਪਰ ਬਾਕੀ ਸਾਰੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਨੂੰ ਡੰਗ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਉਹ ਸਭ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਸਿਲੀਅਰ ਆਪਣੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਈਆਂ ਵੇਖ ਕੇ ਆਪ ਵੀ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ। ਓਧਰ ਗੁੱਗਾ ਸਿਲੀਅਰ ਕੋਲ ਬੈਠ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਡੰਗੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਗੁੱਗੇ ਦੀ ਮੰਗੇਤਰ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਸਿਲੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਗੁੱਗੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਗੁੱਗੇ ਦੀ ਮਾਸੀ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਪੁੱਤਾਂ ਨੇ ਗੁੱਗੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਵਿਉਂਤ ਬਣਾਈ, ਲੜਾਈ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਭੈਣ ਦੀ ਸੁੱਖਾਂ ਲੱਦੀ ਸੰਤਾਨ ਮਾਰਨ ’ਤੇ ਗੁੱਗੇ ਦੀ ਮਾਂ ਬਾਂਛਲ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਦਮਾ ਲੱਗਾ। ਮਾਂ ਦੇ ਵੈਣ ਅਤੇ ਕੀਰਨੇ ਪੁੱਤ ਗੁੱਗੇ ਕੋਲੋਂ ਸਹਾਰੇ ਨਾ ਗਏ। ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਗਰਕ ਜਾਣ ਦੀ ਪੱਕੀ ਧਾਰ ਲਈ। ਹਿੰਦੂ ਰਾਜਪੂਤ ਹੋਣ ਸਦਕਾ ਗੁੱਗਾ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਮਕਸਦ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ ਹਾਜੀਰਤਨ ਤੋਂ ਰਾਜਪੂਤ ਤੋਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣ ਆਇਆ। ਮਿਥਿਹਾਸ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਸ਼ਟ ਅੱਗੇ ਫਰਿਆਦ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਫਰਿਆਦ ਕਬੂਲ ਹੋਈ, ਧਰਤੀ ਨੇ ਵਿਹਲ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਸਮੇਤ ਗੁੱਗਾ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਅ ਗਿਆ।
ਮੇਲੇ ਜਾਂਦੀਆਂ ਤੀਵੀਆਂ ਐਨਾ ਕਮਾਲ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕੀਲ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ:
ਪੱਲੇ ਮੇਰੇ ਛੱਲੀਆਂ, ਮੈਂ ਗੁੱਗਾ ਮਨਾਵਣ ਚੱਲੀ ਆਂ। ਨੀਂ ਮੈਂ ਵਾਰੀ ਗੁੱਗਾ ਜੀ! ਰੋਹੀ ਵਾਲਿਆ ਗੁੱਗਿਆ ਵੇ, ਭਰਿਆ ਕਟੋਰਾ ਦੁੱਧ ਦਾ, ਮੇਰਾ ਗੁੱਗਾ ਮਾੜੀ ਵਿੱਚ ਕੁੱਦਦਾ, ਨੀਂ ਮੈਂ ਵਾਰੀ ਗੁੱਗੇ ਤੋਂ।
ਆਰੀ ਆਰੀ ਆਰੀ, ਮੇਲਾ ਤਾਂ ਛਪਾਰ ਲੱਗਦਾ, ਜਿਹੜਾ ਲੱਗਦਾ ਜਗਤ ਤੋਂ ਭਾਰੀ। ਕੱਠ ਮੁਸ਼ਟੰਡਿਆਂ ਦਾ, ਉੱਥੇ ਬੋਤਲਾਂ ਮੰਗਾ ’ਲੀਆਂ ਚਾਲੀ, ਤਿੰਨ ਸੇਰ ਸੋਨਾ ਚੁੱਕਿਆ, ਭਾਨ ਚੁੱਕ ਲੀ ਹੱਟੀ ਦੀ ਸਾਰੀ, ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਰੱਕੜਾਂ ਦਾ, ਜੀਹਤੇ ਚੱਲਦੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਚਾਲੀ, ਠਾਣੇਦਾਰ ਤਿੰਨ ਚੜ੍ਹਗੇ, ਨਾਲੇ ਪੁਲੀਸ ਚੜ੍ਹੀ ਸਰਕਾਰੀ, ਈਸੂ ਧੂਰੀ ਦਾ, ਜਿਹੜਾ ਡਾਂਗ ਦਾ ਬਹਾਦਰ ਭਾਰੀ, ਮੰਗੂ ਖੇੜੀ ਦਾ, ਪੁੱਠੇ ਹੱਥ ਦੀ ਗੰਡਾਸੀ ਉਹਨੇ ਮਾਰੀ, ਠਾਣੇਦਾਰ ਇਉਂ ਡਿੱਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਹੱਲ ’ਚੋਂ ਡਿੱਗੇ ਪੰਜਾਲੀ, ਕਾਹਨੂੰ ਛੇੜੀ ਸੀ ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਪਟਾਰੀ… ਮੇਲਾ ਤਾਂ ਛਪਾਰ ਲੱਗਦਾ, ਜਿਹੜਾ ਲੱਗਦਾ ਜਗਤ ਤੋਂ ਭਾਰੀ।
2. ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜੋੜ ਮੇਲਾ:-
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ, ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਸ਼੍ਰੀ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਦਸਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਤੇ ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਭੇਂਟ ਕਰਨ ਲਈ, ਸ਼ਹੀਦੀ ਜ਼ੋੜ ਮੇਲਾ ਦਸੰਬਰ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ|
ਸਿਰਹਿੰਦ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਵਜ਼ੀਰ ਖਾਨ ਨੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ ਜ਼ੋਰਾਵਾਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕੈਦ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਜਾਨਾ ਅਤੇ ਆਸਾਨ ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਜੇ ਉਹ ਕੇਵਲ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦੇਣਗੇ, ਪਰ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆ ਦੇ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਤੇ ਓਹਨਾ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦੇ ਇੱਟਾਂ ਦੀ ਦਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਚਿਣਵਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਕੰਧ ਢਹਿ ਗਈ | 26 ਦਸੰਬਰ 1705 ਨੂੰ ਦਸਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆ ਨੇ ਸ਼ਹਾਦਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ | ਸਿਰਹਿੰਦ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਸ਼੍ਰੀ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਸ਼ਹੀਦੀ ਜ਼ੋਰ ਮੇਲਾ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਮੇਲੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪਾਲਕ ਸਜ਼ਾ ਕੇ ਗੁਰੂਦੁਆਰੇ ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਜੋਤੀ ਸਵਰੂਪ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਤੱਕ ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ |
3. ਹਰਬੱਲਭ ਸੰਗੀਤ ਸੰਮੇਲਨ:-
ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ, ਹਰਬੱਲਭ ਸੰਗੀਤ ਸੰਮੇਲਨ ਦੀ 135 ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ. ਇਹ ਸੰਮੇਲਨ ਗੁਰੂ ਸਵਾਮੀ ਤਲਜਾ ਗਿਰੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਓਹਨਾ ਦੇ ਚੇਲੇ ਬਾਬਾ ਹਰਬੱਲਭ ਵਲੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ | ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗੀਤਕਾਰ ਸਨ | ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚੋ ਨਾਮਵਰ ਗਾਇਕ ਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਇਹ ਮੇਲੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦੇ ਹਨ ਤੇ ਇਹ ਮੇਲਾ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਤਾਲਾਬ ਤੇ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਿਉਹਾਰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ | ਇਹ ਸੰਮੇਲਨ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮੌਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੂਬੇ ਦੇ ਗਾਇਕ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਤੇ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ |
4. ਜਰਗ ਦਾ ਮੇਲਾ:-
ਜਰਗ ਦਾ ਮੇਲਾ ਚੇਤਰ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਜਰਗ ਵਿਚ ਸੀਤਲਾ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਲਗਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਨਿਕਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਸੁਖਣਾ ਸੁਖੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਮਾਤਾ ਦੀ ਮਿਹਰ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਰੱਖਣ ਲਈ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੁਖਣਾ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ 'ਬਹਿੜੀਏ' ਦਾ ਮੇਲਾ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਜਰਗ ਦਾ ਮੇਲਾ ਇੱਕ ਟੋਭੇ ਦੁਆਲੇ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਮਾਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਟੋਭੇ ਵਿੱਚੋਂ ਮਿੱਟੀ ਕੱਢ ਕੇ, ਇਕ ਮਟੀਲਾ ਜਿਹਾ ਖੜਾ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਮਟੀਲੇ ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਦਾ ਰੂਪ ਮੰਨ ਕੇ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਭੇਟਾ ਚਾੜ੍ਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ, ਦੇਵੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਬਹਿੜੀਏ ਅਥਵੇ ਬੇਹੇ ਗੁਲਗੁਲੇ ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤੋਂ, ਇਸ ਮੇਲੇ ਨੂੰ ‘ਬਹਿੜੀਏ ਦਾ ਮੇਲਾ ‘ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲਗ ਪਿਆ ਹੈ। ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸੁੱਖਾਂ ਸੁੱਖੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮੇਲੇ ਦੀ ਪੂਰਬ ਸੰਧਿਆ ਨੂੰ, ਮਾਈ ਦੀ ਭੇਟਾ ਲਈ ਗੁਲਗੁਲੇ ਪਕਾ ਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਸੀਤਲਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਵਾਹਨ, ਖੋਤੇ ਨੂੰ, ਗੁਲਗੁਲੇ ਖਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਫਿਰ ਕੁਝ ਵੰਡੇ ਤੇ ਕੁਝ ਆਪ ਖਾਧੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਖੋਤਿਆਂ ਦੀ ਬੜੀ ਕਦਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲੋਕੀ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੀਤਲਾ ਮਾਈ ਦਾ ਵਾਹਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪੂਜਦੇ ਅਤੇ ਗੁਲਗੁਲੇ ਤੇ ਛੋਲੇ ਆਦਿ ਭੇਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਘੁਮਿਆਰ ਆਪੋ - ਆਪਣੇ ਖੋਤਿਆਂ ਨੂੰ, ਉਚੇਚੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਸਜਾ - ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਕੇ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਈਆਂ ਨੇ ਖੋਤਿਆਂ ਉੱਪਰ ਘੋਗਿਆਂ, ਕੋਡੀਆਂ ਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਜੜੀਆਂ ਵੰਨ-ਸਵੰਨੀਆਂ ਝੁੱਲਾਂ ਪਾਈਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਗੀਤਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਇਸ ਮੇਲੇ ਦਾ ਵਰਣਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ:
1. ਜੇਹਾ ਦੇਖਿਆ ਜਰਗ ਦਾ ਮੇਲਾ, ਜੇਹੀ ਤੇਰੀ ਗੁੱਤ ਦੇਖ ਲੀ। 2. ਚੱਲ ਚੱਲੀਏ ਜਰਗ ਦੇ ਮੇਲੇ, ਮੁੰਡਾ ਤੇਰਾ ਮੈੰ ਚੱਕ ਲੂੰ।
ਇਤਿਹਾਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਪਿੰਡ ਜਰਗ ਘੁੱਗ ਵਸਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਜ ਤੋਂ ਲਗਪਗ ਢਾਈ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀਸ ਦਾਨੀ ਰਾਜਾ ਜਗਦੇਵ ਨੇ ਵਸਾਇਆ ਸੀ। ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਲਗਪਗ 6 ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਇਹ ਮੇਲਾ ਚੇਤ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਦੂਜੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਰਾਣੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ’ਤੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਾਰੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਲੇ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਦੇਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਵਿਆਹੀਆਂ ਧੀਆਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਪੇਕੇ ਘਰ ਪੁੱਜ ਕੇ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਕਵਾਨ ਤਿਆਰ ਕਰ ਕੇ ਆਏ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਆਓ ਭਗਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਚਾਰ ਮੰਦਰ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ੀਤਲਾ ਮਸਾਣੀ ਜਾਂ ਵੱਡੀ ਮਾਤਾ, ਬਸੰਤੀ ਜਾਂ ਨਿੱਕੀ ਮਾਤਾ, ਮਾਤਾ ਮਦਾਨਦ-ਮਾਤਾ ਕਾਲੀ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਸ਼ੱਕਰਗੰਜ ਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਮੇਲੇ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਗੁਲਗੁਲੇ ਪਕਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ‘ਬੇਹਾ ਅੰਨ੍ਹ’ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਲਗੁਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁੱਚੇ ਰੱਖ ਕੇ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਸਾਰੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਕੱਢ ਕੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਅਤੇ ਛਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਦੁਪਹਿਰ ਤੋਂ ਹੀ ਇਲਾਕੇ ਅਤੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਤੋਂ ਲੋਕ ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਪੁੱਜਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੋਮਵਾਰ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਜ਼ਮੀਨ ’ਤੇ ਆਸਣ ਲਾ ਕੇ ਮਾਤਾ ਦੀ ਚੌਂਕੀ ਭਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਜਗਰਾਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਮਾਤਾ ਦਾ ਜਸ ਗਾਇਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਨੌਜਵਾਨ ਬੈਂਡ ਵਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਢੋਲਾਂ ਦੀ ਤਾਲ ਨਾਲ ਬੋਲੀਆਂ ਅਤੇ ਭੰਗੜਾ ਵੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਰਾਤ ਸਮੇਂ ਮੇਲੇ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ’ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਰੌਣਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਘਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਜੀਅ ਦੇ ਮਾਤਾ ਨਿਕਲੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਰਾਣੀ ਦੀ ‘ਸੁੱਖਣਾ’ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦੇ ‘ਥਾਨ’ ਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਤੋਂ ਮੰਦਰਾਂ ’ਚ ਮੱਥਾ ਟੇਕਦੇ ਹਨ। ਮਾਤਾ ਦੇ ਭਗਤ ਆਪਣੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਰਾਹੀਂ ‘ਜਰਗ ਵਾਲੀ ਮਾਈ, ਦੁਖੀ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਚਰਨੀਂ ਲਾਈ’ ਦੀ ਦੁਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਗਾਇਕ ਇਸ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਨੁਮਾਇਸ਼ਾਂ, ਜਾਦੂਗਰ ਦੇ ਤਮਾਸ਼ੇ, ਗੀਤ-ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਭਲਵਾਨਾਂ ਦੇ ਜੌਹਰ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨ ਤਸਵੀਰ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ’ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਇਹ ਸ਼ੱਕ ਜਰਗ ਦੇ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਮ ਤਕ ਮੇਲਾ ਵਿਛੜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਲਾ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ ਬਣਾਏ ਰੱਖਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
5. ਮੁਕਤਸਰ ਮਾਘੀ ਮੇਲਾ :-
ਮੁਕਤਸਰ ਦੀ ਮਾਘੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਮਾਘੀ ਦਾ ਮੇਲਾ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਲਈ ਖਾਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ | ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਸ਼ਰਧਾ ਭਾਵਨਾ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਲਾ ਸ਼੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਮਾਘ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਅਥਵਾ ਮਾਘ ਦੀ ਸੰਗਰਾਂਦ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। 13 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਮਾਘ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਖਿਦਰਾਣਾ ਦੇ ਤਬੇਲੇ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਤਿਓਹਾਰ ਉਸ ਦਿਨ ਹੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਨ ਸ਼ੇਰੇਨ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤਿੱਬੀ ਸਾਹਿਬ ਤੱਕ ਜਲੂਸ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਇਸ ਮੇਲੇ ਨੂੰ ਚਾਲੀ ਮੁਕਤਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ| ਮੁਕਤਸਰ ਦੇ ਮੇਲੇ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਈ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਹੇਠਾਂ ਲਿਖੇ ਲੋਕ-ਗੀਤ ਅਤੇ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
1.ਲੈ ਚੱਲ ਵੇ ਨਣਦ ਦਿਆ ਵੀਰਾ ਮੇਲੇ ਮੁਕਸਰ ਦੇ.......
ਮੱਲੀਆਂ ਦੇ ਦੋ ਬਲਦ ਸੁਣੀਦੇ ਗਲ ਪਿੱਤਲ ਦੀਆਂ ਟੱਲੀਆਂ
ਮੇਲੇ ਮੁਕਸਰ ਦੇ ਦੋ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਚੱਲੀਆਂ...
ਸਾਂਤੀਆਗੋ ਆਸ਼ਰਮ
ਇਰਮਿਤਾ ਦੇ ਸਾਂਤੀਆਗੋ ਸਪੇਨ ਦਾ ਇੱਕ ਗਿਰਜਾਘਰ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਸਤਕੇ ਦੇ ਤਾਜ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਬੇਲਾ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ 15ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਉਸਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਇਮਾਰਤ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਪਲਾਜ਼ਾ ਦੇ ਲਾਸ ਨਾਰਾਂਜੋਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਗਿਰਜਾਘਰ ਦੀ ਛੱਤ ਇਸਲਾਮੀ ਟਾਈਲਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਹੋਲੀ ਕਰਾਈਸਟ ਆਫ਼ ਲਵ, ਹੋਲੀ ਮੇਰੀ ਆਫ਼ ਚੈਰਿਟੀ, ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਜੋਨ ਏਵੇਗਲਿਸਟ ਦਾ ਹੈੱਡਕਵਾਟਰ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਗਿਰਜਾਘਰ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੇਲੇ ਅਤੇ ਤਿਓੁਹਾਰ
5. ਮੁਕਤਸਰ ਮਾਘੀ ਮੇਲਾ :-
ਧਾਰਮਿਕ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਮਹੱਤਵ
ਮੁਕਤਸਰ ਦੀ ਮਾਘੀ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਮੁਕਤਸਰ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਨਾਂ ਖਿਦਰਾਣੇ ਦੀ ਢਾਬ ਸੀ| ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਮੁਗਲਾਂ ਨਾਲ ਅਨੇਕਾਂ ਲੜਾਈਆਂ ਲੜਨੀਆਂ ਪਈਆਂ| ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਖਿਦਰਾਣੇ ਦੀ ਢਾਬ ਵਿੱਚ ਡੇਰੇ ਲਾਏ ਤਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਮੁਗ਼ਲ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਖਿਦਰਾਣੇ ਦੀ ਢਾਬ ਨੂੰ ਆ ਘੇਰਿਆ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਸਿੱਖਾਂ ਮੁਗਲਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਭਿਅੰਕਰ ਲੜਾਈ ਹੋਈ | ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮਾਝੇ ਦੇ ਉਹ ਚਾਲੀ ਸਿੱਖ ਜਿਹੜੇ ਆਨੰਦਪੁਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇਬੰਦੀ ਦੀ ਘੇਰਾ ਬੰਦੀ ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਬੇਦਾਵਾ ਦੇ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਾਥ ਛੱਡ ਕੇ ਆਏ ਸਨ। ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਲੜਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ| ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲਾਸਾਨੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਵਰ ਦਿਤਾ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਖਿਦਰਾਣੇ ਦੀ ਢਾਬ ਦਾ ਨਾਂ ਮੁਕਤਸਰ ਪੈ ਗਿਆ| ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਲੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਗੁਰਦੁਵਾਰਾ ਸ਼ਹੀਦ ਗੰਜ ਸਾਹਿਬ ਸ਼ਸੋਭਿਤ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇੱਥੇ ਮਾਘ ਦੀ ਸੰਗਰਾਂਦ ਦਾ ਮੇਲਾ ਭਰਦਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਾਘੀ ਦਾ ਮੇਲਾ ਧੂਮ ਧਾਮ ਨਾਲ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ।
6. ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਮੇਲਾ:-
ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਮੇਲਾ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਮੇਲਾ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਸਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਲੇਖਕ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੈਂਕੜੇ ਦਿਲ ਤੋਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਸਨ | ਇਸ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੇਖਕ, ਕਵੀ ਤੇ ਕਾਮਯਾਬ ਲੋਕ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੋ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਹਨ |
7. ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ, ਰਾਜਗੁਰੂ ਅਤੇ ਸੁਖਦੇਵ ਦਾ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਹਾੜਾ:-
ਫ਼ਾਂਸੀ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਮਾਂ ਉਹ ਤਿੰਨੋਂ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ –
‘ਦਿਲੋਂ ਨਿੱਕਲੇਗੀ ਨਹੀਂ ਮਰਕੇ ਵੀ ਵਤਨ ਦੀ ਉਲਫ਼ਤ’
‘ਮੇਰੀ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਵੀ ਖੁਸ਼ਬੂ-ਏ-ਵਤਨ ਆਏਗੀ………….’
8. ਬਾਬਾ ਸੌਡਲ ਦਾ ਮੇਲਾ:-
ਬਾਬਾ ਸੌਡਲ ਮੇਲਾ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੇਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਹੈ, ਜੋ ਬਾਬਾ ਸੌਡਲ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਭੇਂਟ ਕਰਨ ਲਈ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | | ਇਹ ਸੁੱਕਲਾ ਪਾਕ ਦੇ 14 ਵੇਂ ਦਿਨ, ਭਾਦੋਂ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਬਾਬਾ ਸੌਡਲ ਦਾ ਮੇਲਾ ਮਨਾਉਣ ਆਉਂਦੇ ਹਨ | ਬਾਬਾ ਸੌਡਲ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਖੱਤਰੀ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਤ ਬਣ ਗਏ | ਲੋਕ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਤਾਲਾਬ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਬਾਬਾ ਸੌਡਲ ਦੀ ਸਮਾਧੀ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ |
1. ਲੋਹੜੀ – ਜਨਵਰੀ ਦਾ ਤਿਓੁਹਾਰ:-
ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਆਖਰੀ ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਇਹ ਤਿਓੁਹਾਰ, ਪੰਜਾਬੀ ਤਿਓੁਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਿਓੁਹਾਰ ਹੈ |
ਇਸ ਤਿਓੁਹਾਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ- ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਲੋਹੜੀ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾ ਕੇ ਘਰ ਘਰ ਲੋਹੜੀ ਮੰਗਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ |
ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀਆਂ ਤੇ ਮੁੰਡੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਗਰੁੱਪ ਬਣਾ ਕੇ ਘਰ ਘਰ ਗਿੱਧਾ – ਭੰਗੜਾ ਅਤੇ ਲੋਹੜੀ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾ ਕੇ ਘਰ ਘਰ ਲੋਹੜੀ ਮੰਗਦੇ ਹਨ |
ਜਿਹਨਾਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ ਉਹ ਮੂੰਗਫਲੀ, ਰਿਓੜੀਆਂ, ਗੁੜ, ਦਾਣੇ ਪਾ ਕੇ ਲੋਹੜੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ |
ਹੁਣ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਜਨਮ ਤੇ ਵੀ ਕਈ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੇ ਲੋਹੜੀ ਵੰਡਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ | ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲੋਕੀ ਧੂਣੀ ਵਾਲਦੇ ਹਨ ਜਿਸ
ਵਿੱਚ ਤਿਲ ਅਤੇ ਰਿਓੜੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ | ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਿਨ ਸਰੋਂ ਦਾ ਸਾਗ ਤੇ ਖੀਰ ਜਰੂਰ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸਨੂੰ ਚੰਗਾ ਸ਼ਗੁਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ |
2. ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ – ਫਰਵਰੀ ਦਾ ਤਿਓੁਹਾਰ :-
ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਤੌਰ ਤੇ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਸਲਾਨਾ ਬਸੰਤ ਮੇਲੇ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ | ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰਾਣੀ ਮੋਰਾਨ ਬਸੰਤ ਦੇ ਮੌਕੇ ਤੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਪੋਸ਼ਾਕ ਪਹਿਨਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਪਤੰਗ ਉਡਾਉਂਦੇ ਸਨ | ਸਮੇਂ ਦੇ ਲੰਘਣ ਨਾਲ ਛੇਤੀ ਹੀ ਇਹ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰੰਪਰਾ ਬਣ ਗਈ | ਦਰਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਬਸੰਤ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਦਰਬਾਰ ਲਗਾਇਆ ਸੀ ਜੋ ਦਸ ਦਿਨ ਤਕ ਚਲਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਨੇ ਪੀਲਾ ਰੰਗ ਦੇ ਪੋਸ਼ਾਕ ਪਹਿਨ ਕੇ ਆਪਣੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦੇ ਕਰਤੱਵ ਵਿਖਉਣੇ ਸਨ |
ਅੱਜ ਇਹ ਤਿਓੁਹਾਰ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲੋਕੀ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪਤੰਗ ਅੰਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਡਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ | ਤਰਾਂ – ਤਰਾਂ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪਕਵਾਨ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ |
3. ਵਿਸਾਖੀ ਦਾ ਤਿਓੁਹਾਰ:-
ਵਿਸਾਖੀ ਦਾ ਤਿਓੁਹਾਰ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਓੁਹਾਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੋਵਾਂ ਧਰਮਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮੀਅਤ ਰੱਖਦਾ ਏ | ਇਸ ਦਿਨ ਦਸਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ 13 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1699 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛੱਕਾ ਕੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਿੰਘ ਸਜਾਏ ਅਤੇ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ | ਵਿਸਾਖੀ ਦਾ ਤਿਓੁਹਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਧੂਮ- ਧਾਮ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਇਸ ਤਿਓੁਹਾਰ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਸਬੰਧ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨਾਲ ਹੈ | ਵਿਸਾਖੀ ਕਣਕ ਫ਼ਸਲ ਦੀ ਵਾਢੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ |
4. ਤੀਆਂ ਦਾ ਤਿਓੁਹਾਰ:-
ਤੀਜ ਤਿਓੁਹਾਰ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਮ ਹੈ ਤੀਆਂ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਧੂਮ-ਧਾਮ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਇਹ ਤਿਓੁਹਾਰ ਮੌਨਸੂਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੀਨਾ ਵਿੱਚ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ | ਪਿੰਡ ਦੀਆ ਧੀਆਂ ਤੇ ਭੈਣਾਂ ਇਸ ਤਿਓੁਹਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਗਿੱਧਾ ਤੇ ਗੀਤ ਗਾ ਕੇ ਮਨਾਉਂਦੀਆ ਹਨ | ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ ਔਰਤਾਂ ਇਹ ਤਿਓੁਹਾਰ ਮਨਾਓਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪੇਕੇ ਘਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਉਣ ਦਾ ਪੂਰਾ ਮਹੀਨਾ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਘਰ ਹੀ ਰਹਿ ਕੇ ਆਉਂਦੀਆ ਸਨ | ਅੱਜ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰਿਵਾਜ ਚਲਿਆ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ |
5. ਰੱਥ ਯਾਤਰਾ ਨਾਭਾ:-
ਰੱਥ ਯਾਤਰਾ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਤਿਉਹਾਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨਾਭਾ ਵਿੱਚ ਮੰਦਿਰ ਠਾਕੁਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਤਿਆ ਨਰਾਇਣ ਜੀ ਵਿਖੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਜਗਨਨਾਥ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ |
ਰੱਥ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਜਗਨਨਾਥ, ਬਾਲਭੱਦਰ ਅਤੇ ਸੁਭਦਰਾ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਝਾਕੀਆਂ ਕੱਢ ਕੇ ਦੇਵੀ ਚੌਂਕ ਤੱਕ ਲਿਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫੇਰ ਰੱਥ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ | ਇਸ ਰੱਥ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਨਾਭਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਚੱਕਰ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਪੁਰੀ ਜਗਨਨਾਥ ਰੱਥ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਬਹੂਦਾ ਯਾਤਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ |
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤਿਓੁਹਾਰ ਬੜੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ
ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੋਲੀ – ਰੰਗਾਂ ਦਾ ਤਿਓੁਹਾਰ, ਰੱਖੜੀ – ਭੈਣ-ਭਰਾ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦਾ
ਪ੍ਰਤੀਕ, ਦੀਵਾਲੀ -ਹਨੇਰਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਰਾਹ ਦੁਸਹਿਰਾ – ਬੁਰਾਈ ਤੇ
ਸਚਾਈ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ |
ਗੱਚਕ
ਗੱਚਕ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਿੰਡ-ਮੁਰੈਨਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਿਠਾਈ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਸਰਦੀ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਿਲ, ਮੂੰਗਫਲੀ ਅਤੇ ਗੁੜ ਦੀ ਬਣੀ ਸੁੱਕੀ ਮਿਠਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਵਿਧੀ
ਗੱਚਕ ਤਿਲ ਦੇ ਬੀਜ, ਮੂੰਗਫਲੀ ਅਤੇ ਗੁੜ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 5-8 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਗੱਚਕ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 10-15 ਘੰਟੇ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਆਟੇ (ਆਟਾ ਅਤੇ ਤਰਲ ਦਾ ਇੱਕ ਮੋਟਾ, ਨਰਮ ਮਿਸ਼ਰਣ ਜੋ ਰੋਟੀ ਜਾਂ ਪੇਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਪਕਾਉਣਾ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) ਵਿੱਚ ਤਿਲ ਦੇ ਬੀਜ ਮਿਲਾਕੇ ਤਦ ਤੱਕ ਗੁੰਨ੍ਹਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਤਿਲ ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ
ਤੇਲ ਨਹੀਂ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਾਣਾ ਪੀਣਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਠਾਈਆਂ
457
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਸੀ.ਐਨ. ਲੇਸਟਰ
'''ਸੀ.ਐਨ. ਲੇਸਟਰ''' (ਜਨਮ 1984) ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਤੇ ਵਿਕਲਪਕ ਗਾਇਕ-ਗੀਤਕਾਰ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ ਅਤੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ ਹੈ। ਉਸਦਾ 'ਦ ਇੰਡੀਪੈਡੇਂਟ' 'ਤੇ 2013 ਦੀ ਸੰਡੇ ਪਿੰਕ ਲਿਸਟ ' 'ਚ 41ਵਾਂ ਨਾਮ ਸੀ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਕੂਈਰ ਯੂਥ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਯੂ.ਕੇ. ਦੀ ਪਹਿਲੇ ਗੇਅ-ਸਟ੍ਰੇਟ ਗੱਠਜੋੜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਹਾਮੀ ਭਰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ
ਬਿਰਮੀ
ਬੀਰਮੀ', ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੱਛਮੀ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ,ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਫਾਗਲਾ, ਬਸੈਮੀ , ਮਲਕਪੁਰ ਬੇਟ , ਦੇਤਵਾਲ ਇਸ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਪਿੰਡ ਹਨ। ਇਹ ਹੰਬੜਾਂ ਰੋਡ ਤੇ ਸਥਿੱਤ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ
ਪਿੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਿਤਾ ਸਰਪੰਚ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਚੁਣੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਕਪੂਰ ਪਿੰਡ
ਕਪੂਰ ਪਿੰਡ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਆਦਮਪੁਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਨੂਪੁਰ ਮਹਿਤਾ
ਨੂਪੁਰ ਮਹਿਤਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Nupur Mehta) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਜੋ ਬੋਲੇ ਸੋ ਨਿਹਾਲ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਸਟ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਨੂਪੁਰ ਨੇ ਫੈਂਟਾ ਅਤੇ ਪਿਰੇਲੀ ਲਈ ਟੀਵੀ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਫਿਏਟ ਕੈਲੰਡਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਪੋਰਟਸਵੇਅਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦੇ ਜੂਨ 2001 ਦੇ ਅੰਕ ਦੇ ਕਵਰ 'ਤੇ ਸੀ। ਮਾਡਲ ਹੰਟ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਆਸਥਾ ਅਤਰਏ, ਹਿਜ਼ ਮੌਨਸੂਨ ਬ੍ਰਾਈਡ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਿਲਜ਼ ਐਂਡ ਬੂਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਕਵਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।
ਮੈਚ ਫਿਕਸਿੰਗ ਦੇ ਦੋਸ਼
ਸੰਡੇ ਟਾਈਮਜ਼ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਸਥਿਤ ਸੱਟੇਬਾਜ਼ 'ਤੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਸਟਿੰਗ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਆਈਸੀਸੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ 2011 ਦਾ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਫਿਕਸ ਸੀ। ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਲੁਭਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਮਹਿਤਾ ਵਰਗੀ ਇੱਕ ਧੁੰਦਲੀ ਤਸਵੀਰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭੂਮਿਕਾ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੇਪਰ 'ਤੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਕਰਨ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। 11 ਜੂਨ 2012 ਨੂੰ, ਨੂਪੁਰ ਮਹਿਤਾ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਆਈਸੀਸੀ ਦੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਐਲਨ ਪੀਕੌਕ ਦੁਆਰਾ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਬਾਜਾ
ਬਾਜਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ(ਭਾਰਤ) ਦੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅਰੁੰਧਤੀ ਰਾਏ
ਸੁਜ਼ਾਨਾ ਅਰੁੰਧਤੀ ਰਾਏ (ਜਨਮ: 24 ਨਵੰਬਰ, 1961) ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਿਕਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਸੇਵੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕੁੱਝ ਇੱਕ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਦ ਗਾਡ ਆਫ ਸਮਾਲ ਥਿੰਗਸ ਲਈ ਬੁਕਰ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅਰੁੰਧਤੀ ਰਾਏ ਨੇ ਲਿਖਣ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਨਰਮਦਾ ਬਚਾਓ ਅੰਦੋਲਨ ਸਮੇਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਜਨ-ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਕਸ਼ਮੀਰ ਸੰਬੰਧੀ ਉਸ ਦੇ ਵਿਵਾਦਾਸਪਦ ਬਿਆਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਕੁੱਝ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਜੀਵਨ
ਅਰੁੰਧਤੀ ਦਾ ਜਨਮ ਸ਼ਿਲਾਂਗ, ਅਸਾਮ, (ਹੁਣ ਮੇਘਾਲਿਆ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਮੇਰੀ ਰਾਏ, ਮਲਿਆਲੀ ਸੀਰੀਆਈ ਇਸਾਈ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਲੜਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਔਰਤ ਆਗੂ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਹਿੰਦੂ, ਚਾਹ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਦੇ ਕਾਸਤਕਾਰ, ਰਣਜੀਤ ਰਾਏ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਪਰ ਬਹੁਤਾ ਚਿਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਨਿਭੀ ਤੇ ਤਲਾਕ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਅਰੁੰਧਤੀ ਦੱਖਣੀ ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਐਮਾਨਾਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਨ ਚੜ੍ਹੀ। ਮੁਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਾਰਪਸ ਕ੍ਰਿਸਟੀ, ਕੋੱਟਾਯਾਮ ਤੋਂ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਨੀਲਗਿਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲਾਰੰਸ ਸਕੂਲ, ਲਵਡੇਲ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਰਕੀਟੇਕਟ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਪਲੈਨਿੰਗ ਐਂਡ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ, ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਇੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਪਤੀ ਆਰਕੀਟੈਕ ਜੇਰਾਰਡ ਡਾ ਕੁਨਹਾ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਦੂਸਰੇ ਪਤੀ, ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਪ੍ਰਦੀਪ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ 1984 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਉਸ ਨੇ ਅਭਿਨੇ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਇਨਾਮ-ਜੇਤੂ ਮੈਸੀ ਸਾਹਿਬ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੜੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਪਟਕਥਾਵਾਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ In Which Annie Gives It Those Ones (1989), Electric Moon (1992) ਨੂੰ ਖਾਸੀ ਸ਼ਾਬਾਸ਼ੀ ਮਿਲੀ। 1997 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਗਾਡ ਆਫ ਸਮਾਲ ਥਿੰਗਸ ਲਈ ਬੁਕਰ ਮਿਲਿਆ ਤਾਂ ਸਾਹਿਤ ਜਗਤ ਦਾ ਧਿਆਨ ਉਸ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਅਰੁੰਧਤੀ ਦਾ ਉੱਪਰੋਕਤ ਨਾਵਲ ਦਰਅਸਲ ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ ਬਚਪਨ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਘੁੰਮਦੀ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨ ਗਾਥਾ ਹੀ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਰਾਏ ਵਾਪਸ ਦਿੱਲੀ ਪਰਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਅਰਬਨ ਅਫੇਅਰਜ਼ 'ਚ ਅਹੁਦਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। 1984 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸੁਤੰਤਰ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਪ੍ਰਦੀਪ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਮਿਲੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਰਾਏ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਫਿਲਮ ਮੈਸੀ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਅਯਾਲੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਅਤੇ ਦੋ ਫਿਲਮਾਂ, ਐਨੀ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਮੂਨ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ। ਫਿਲਮ ਜਗਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ, ਰਾਏ ਨੇ ਏਰੋਬਿਕਸ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਚਲਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਰਾਏ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਆਖਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ 1997 'ਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ 'ਦ ਗਾਡ ਆਫ ਸਮਾਲ ਥਿੰਗਸ' ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨਾਲ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਰਾਏ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੀਡੀਆ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਪ੍ਰਣਯ ਰਾਏ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਮੀਡੀਆ ਸਮੂਹ ਐਨਡੀਟੀਵੀ ਦਾ ਮੁਖੀ। ਦੀ ਚਚੇਰੀ ਭੈਣ ਹੈ। ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ
ਅਰੁੰਧਤੀ ਰਾਏ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਗਰੀਬ ਤੇ ਮਜ਼ਲੂਮਾਂ ਪੱਖੀ ਹੈ।
ਅਵਾਰਡ
ਰਾਏ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਨਾਵਲ ਦ ਗਾਡ ਆਫ ਸਮਾਲ ਥਿੰਗਸ ਲਈ 1997 ਦਾ ਬੁੱਕਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ 30,000 ਡਾਲਰ ਦਾ ਇਨਾਮ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਾਏ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਇਨਾਮੀ ਰਾਸ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚੋਂ ਰਾਇਲਟੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਲਈ ਦਾਨ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1961 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮਾਹਰ ਸਾਬਰੀ
ਮਾਹਰ ਸਾਬਰੀ ( ਅਰਬੀ ਵਿੱਚ ماهر صبري, ਜਨਮ 11 ਅਪ੍ਰੈਲ 1967) ਇੱਕ ਮਿਸਰ ਥੀਏਟਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ, ਕਵੀ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕਾਰਟੂਨਿਸਟ ਹੈ।
ਜੀਵਨੀ
ਇੱਕ ਗੇਅ ਕਾਰਕੁੰਨ, ਉਹ ਮਿਸਰੀ ਸਟੇਜ 'ਤੇ ਗੇਅ ਅਤੇ ਲੈਸਬੀਅਨ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਗੀਤਕਾਰੀ ਅਤੇ ਹਮਦਰਦੀ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਆਲ-ਗੇ ਅਵਾਰਡ ਜੇਤੂ ਮਿਸਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਆਲ ਮਾਈ ਲਾਈਫ ( ਅਰਬੀ طول عمري, ਲਿਪੀਅੰਤਰਨ ਤੂਲ ਓਮਰੀ ਵਿੱਚ) ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਮੈਰੀਓਨੇਟ ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ, ਜੋ 1998 ਵਿੱਚ ਕਾਇਰੋ ਵਿੱਚ ਗਾਰਡ ਬੁੱਕਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
2005 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮਿਸਰੀ ਸੁਤੰਤਰ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਣ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ, ਸੈਂਸਰਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਥੋਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਆਉਟਲੈਟ ਵਜੋਂ ਮਿਸਰੀ ਅੰਡਰਗਰਾਊਂਡ ਫ਼ਿਲਮ ਸੁਸਾਇਟੀ ( ਅਰਬੀ الجمعية المصرية للأفلام المهمّشة) ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਸੀ।
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ-ਹਲਕਾ)
'ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ-ਹਲਕਾ) ਪੰਜਾਬ ਦੇ 13 ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੋਟਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 1241129ਅਤੇ 1199 ਪੋਲਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ 9 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਹੇਠ ਲਿਖੋ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ।
ਮਾਹਰ ਸਾਬਰੀ
ਗੇਅ ਸਰਗਰਮੀ
10 ਮਈ, 2001 ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਕਾਇਰੋ 52 ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਕਵੀਨ ਬੋਟ ਡਿਸਕੋਥੈਕ ਘਟਨਾ ਵਿੱਚ 52 ਸਮਲਿੰਗੀ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਸਾਬਰੀ ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸਮਲਿੰਗੀ ਵਿਰੋਧੀ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਗੇਅ ਸੰਗਠਨਾਂ ਤੋਂ ਸਮਰਥਨ ਮੰਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਪੀੜਤਾਂ ਲਈ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਲਾਮਬੰਦ ਕੀਤਾ।
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ-ਹਲਕਾ)
ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ-ਹਲਕਾ)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ-ਹਲਕੇ
ਮਾਹਰ ਸਾਬਰੀ
ਗੇਅ ਸਰਗਰਮੀ
2003 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਜੌਨ ਸਕੈਗਲੀਓਟੀ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਹੈ 'ਡੈਂਜਰਸ ਲਿਵਿੰਗ: ਕਮਿੰਗ ਆਉਟ ਇਨ ਦ ਡਿਵਲਪਿੰਗ ਵਰਲਡ'। ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ 'ਕਾਇਰੋ 52' ਕੇਸ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਹੋਂਡੁਰਸ, ਨਾਮੀਬੀਆ, ਯੂਗਾਂਡਾ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਭਾਰਤ, ਵੀਅਤਨਾਮ, ਫਿਜੀ ਅਤੇ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਦੇ ਕਾਰਕੁੰਨਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮਾਹਰ ਸਾਬਰੀ ਦੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1967
ਕੰਬੋਡੀਆ ਵਿੱਚ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਉਦਯੋਗ
ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਉਦਯੋਗ  ਕੰਬੋਡੀਆ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਤਵਪੂਰਨ ਖੇਤਰ ਹੈ। 2013 ਵਿੱਚ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਆਮਦ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਪਰ ਸਾਲ 17.5 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਆਮਦ ਵਿੱਚ 47 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ।
ਰਾਜਨੀਤਕ ਹਿੰਸਾ ਕਰਕੇ ਚੇਤਾਵਨੀ
20 ਸਿਤੰਬਰ 2013 ਨੂੰ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਲਾਹ ਭਰੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕੰਬੋਡੀਆ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਕ ਤਣਾਓ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਦੇ ਚਲਦੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲਿਆਈ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸੁਰਖਿਆ ਪਖੋਂ ਉੱਚ ਪਧਰ ਤੇ ਚੇਤਨ ਰਹਿਣ ਕਿਓਂਕੀ ਫਨੋਮ ਪੈਨਹ ਵਿੱਚ 13 ਸਿਤੰਬਰ ਨੂੰ ਦੋ ਧਮਕੇਖੇਜ਼ ਯੰਤਰ ਪਤਾ ਲੱਗੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕਿ ਨਾਗਰਿਕ ਕੰਬੋਡੀਆ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਥਾਂਵਾਂ ਤੇ ਜਾਣ ਸਮੇਂ ਵੀ ਆਪਣਾ ਖਿਆਲ ਰੱਖਣ।'
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਨਾਹਰਾ
ਕੰਬੋਡੀਆ ਦਾ ਦਾ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਾਹਰਾ ਹੈ "ਅਜੂਬਿਆਂ ਦਾ ਦੇਸ "। ਇਹ ਤਿੰਨ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:
ਨੋਟ ਅਤੇ ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਏ ਸ਼ਾਰਪ (.ਨੈੱਟ)
ਏ ਸ਼ਾਰਪ ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰੀ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਯੂਐਸਏ ਦੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਮੁਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਲਸੰਸ ਜੀਐਨਯੂ (ਜਰਨਲ ਪਬਲਿਕ ਲਸੰਸ) ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਹੇਠ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਅੜਾ ਕੋਰ ਵੱਲੋਂ ਮਾਇਕ੍ਰੋਸਾਫ਼ਟ ਡਾਟ ਨੈੱਟ ਪਲੈਟਫੋਰਮ ਉੱਤੇ ਵਰਤਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਸ਼ੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ
੪੫੮
458 (45 ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਮਿੱਗ 21
ਪੁਰਾਣੇ ਪ੍ਰਤੀਰੂਪ ਵਿੱਚ ਏਸ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਪੀੜੀ ਡੇ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਸ ਦੇ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਤੀਰੂਪ ਨੂੰ ਤੀਜੀ ਪੀੜੀ ਦੇ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਲਗਪਗ 60 ਦੇਸ਼ ਅਤੇ 4 ਮਹਾਦੀਪ ਮਿੱਗ 21 ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਧੀ ਸਦੀ ਤੋਂ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਜਹਾਜ ਨੇ ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤੇ। ਨਾਮ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਦੁਨਿਆ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜ ਤੋ ਤੇਜ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਸਬ ਤੋ ਵਧ ਉਤਪਾਦਨ ਵਾਲਾ ਜਹਾਜ ਹੈ। ਅਤੇ ਕੋਰੀਅਨ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਸਬ ਤੋ ਵੱਧ ਉਤਪਾਦਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਉਤਪਾਦਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ (1959-1985)
ਮੁੱਢ
ਮਿੱਗ 21 ਜਹਾਜ ਨੂੰ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਦੇ ਦੂਜੀ ਪੀੜੀ ਦੇ ਆਵਾਜ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਤੋ ਘੱਟ ਰਫਤਾਰ ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜਾਂ ਤੋ ਅੱਗੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸਭ ਤੋ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿੱਗ 15 ਅਤੇ ਮਿੱਗ 17 ਅਤੇ ਆਵਾਜ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਤੋਂ ਤੇਜ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਮਿੱਗ 19 ਜਹਾਜਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ (ਟੀ ਵੀ ਸੀਰੀਅਲ)
ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ  ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਜੀਵਨੀਮੂਲਕ ਟੈਲੀਵੀਯਨ ਡਰਾਮਾ ਲੜੀ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਕਵੀ ਗੁਲਜ਼ਾਰ (ਸੰਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੜਾ) ਹਨ। ਇਹ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਨੈਸ਼ਨਲ 1988 ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਅਦਾਕਾਰ ਨਸੀਰੁਦੀਨ ਸ਼ਾਹ ਹਨ ਜਿਸਨੇ ਮਿਰਜ਼ਾ ਗਾਲਿਬ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।
ਤੇਖੋ (ਖੇਡ)
ਤੇਖੋ, ਜਾਂ ਤੁਰਮੇਕੇ , ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਇੱਕ ਪਰੰਪਰਕ ਖੇਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ ਖੇਡਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੋਲੰਬੀਆ
ਏ ਸ਼ਾਰਪ (ਐਗਸਾਇਮ)
ਏ ਸ਼ਾਰਪ ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰੀ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਸ਼ੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ
ਅਰਾਲ ਸਮੁੰਦਰ
ਅਰਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਜਾਂ ਅਰਲ ਸਮੁੰਦਰ ( ਅਰਾਲ ਤੇਞੀਜ਼ੀ; Orol dengizi; Аральскοе мοре ਅਰਾਲ'ਸਕੋਈ ਮੋਰੇ; Баҳри Арал ਬਾਹਰੀ ਅਰਾਲ; ਦਰਿਆ-ਏ ਖ਼ਰਾਜ਼ਮ) ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਕਜ਼ਾਖ਼ਸਤਾਨ (ਅਕਤੋਬੇ ਅਤੇ ਕਿਜ਼ੀਲੋਰਦਾ ਸੂਬੇ) ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਕਰਕਲਪਕਸਤਾਨ, ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਖੇਤਰ ਵਿਚਕਾਰ ਪੈਂਦੀ ਇੱਕ ਝੀਲ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਂ ਦਾ ਮੋਟੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਰਜਮਾ "ਟਾਪੂਆਂ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ" ਹੈ ਜਿਸਤੋਂ ਭਾਵ 1,534 ਟਾਪੂਆਂ ਤੋਂ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਨ; ਪੁਰਾਤਨ ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ "ਅਰਾਲ" ਦਾ ਮਤਲਬ "ਟਾਪੂ" ਅਤੇ "ਝੁਰਮਟ" ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮੁੰਦਰ
ਲਾ ਮਾਗਦਾਲੇਨਾ ਆਸ਼ਰਮ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਗਿਰਜਾਘਰ
੪੫੯
459 (45 ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਲਾਰਡ ਡਲਹੌਜੀ
ਲਾਰਡ ਡਲਹੌਜੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਚਲਾਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦ ਯੁਧਨੀਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਵਿਸਥਾਰ ਦਾ ਕੰਮ ਆਪਣੇ ਚਰਮ ਉੱਤੇ ਸੀ। ਇਹ ਇਕ ਚੰਗੇ ਮੁਖੀਆ ਸਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ
ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦਾ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ
ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦਾ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਾਨਵਰਾਂ, ਫੰਜਾਈ ਅਤੇ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਜੰਗਲੀ ਜਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਜਾਂ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਦੀ ਅਮੀਰ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਵਿੱਚ ਪੌਦੇ ਦੀਆਂ 8,271 ਕਿਸਮਾਂ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ 18,117 ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ 3,528 ਕਿਸਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 30,000 ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਲਈ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ 100,000 ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ।
ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ
ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਤਿੰਨ ਪਾਸਿਓਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ. ਦੱਖਣੀ ਸਮੁੰਦਰ (ਦੱਖਣੀ ਸਾਗਰ (ਕੋਰੀਆ)) ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਸਮੁੰਦਰ (ਪੀਲਾ ਸਾਗਰ) ਵਿੱਚ ਅਨਿਯਮਤ ਤੱਟਾਂ ਹਨ. ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਤੱਕ ਚਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਖੇਤਰ ਬਹੁਤ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਜਲਵਾਯੂ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਬਾਰਸ਼ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 2 ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਰਹੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ 246 ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਬਚਾਅ ਦੇ ਉਪਾਵਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਆਏ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਚੀਤੇ ਬਿੱਲੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਇਕੋ ਜੰਗਲੀ ਬਿੱਲੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਹਨ ਜੋ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ. ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ, ਪੌਦੇ ਦੀਆਂ 8,271 ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ 4,662 ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਹੇਠਲੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ 3,609 ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ। ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲੀ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਮੂਲ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਜਿਵੇਂ ਪੈਂਟੈਕਟੀਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਸਥਿਰ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ  2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਜੰਗਲ ਹਰ ਸਾਲ ਅਲੋਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਸਾਲ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਕੁੱਲ ਜੰਗਲਾਂ ਦਾ 0.1% ਅਲੋਪ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਵਿਵਾਦ
ਹਾਨ ਨਦੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਲਸਾਨ ਬ੍ਰਿਜ ਵਿਖੇ ਪਾਣੀ ਰੋਕਣ ਕਾਰਨ ਪਾਣੀ ਦਾ ਵਹਾਅ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ. ਕੋਰੀਅਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫਾਰ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਵਾਈਲਡ ਬਰਡਜ਼ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਓਵਰਫਲੋਅ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
ਬੋੜੋਲੈਂਡ ਦਾ ਕੌਮੀ ਜਮਹੂਰੀ ਫਰੰਟ
ਬੋੜੋਲੈਂਡ ਦਾ ਕੌਮੀ ਜਮਹੂਰੀ ਫਰੰਟ (ਨੈਸ਼ਨਲ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਫਰੰਟ ਆਫ਼ ਬੋੜੋਲੈਂਡ) ਜਾਂ (ਐਨਡੀਐਫਬੀ) ਇੱਕ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਵੱਖਵਾਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਸਾਮ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੋੜੋ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਅੱਡ ਪ੍ਰਭੁੱਤ ਬੋੜੋਲੈਂਡ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨੋਨੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵੱਖਵਾਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ
ਪ੍ਰਭਲੀਨ ਸੰਧੂ
ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਸੀ ਯਾਰਾਂ ਨਾਲ ਬਹਾਰਾਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਓਹ ਜੂਹੀ ਬੱਬਰ ਦੀ ਦੋਸਤ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਡਰਾਮਾ ਫਿਲਮ ਮਹਿੰਦੀ ਵਾਲੇ ਹੱਥ 2004 ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਇੱਕ ਜਿੰਦ ਇੱਕ ਜਾਨ ਵਿੱਚ ਆਰੀਅਨ ਵੈਦ ਅਤੇ ਰਾਜ ਬੱਬਰ ਦੀ ਭੈਣ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1983 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਅਡਾ (ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)
ਅਡਾ ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰੀ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਸ਼ੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੈੱਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਐਡੇਨਾਇਨ (ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)
ਐਡੇਨਾਇਨ ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰੀ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੈੱਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
੪੬੦
460 (46 ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਵੀਨਾ ਦਾਸ
ਵੀਨਾ ਦਾਸ  (वीना दास;ਜਨਮ 1945) ਜੋਨਸ ਹੌਪਕਿਨਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਕਰੀਗਰ-ਐਸੇਨਆਵਰ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਬਾਰੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਬੋਰਡ ਤੇ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਇੰਦਰਾਪ੍ਰਸਥ ਵੀਮਿੰਨ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਦਿੱਲੀ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1967 ਤੋਂ 2000 ਤੱਕ ਉੱਥੇ ਪੜ੍ਹਾਇਆ।
ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ
ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Psychology) ਉਹ ਵਿਦਿਅਕ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰਕ ਅਧਿਐਨ-ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ-ਮਸਤਕ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਤਤਕਾਲਿਕ ਲਕਸ਼ ਆਮ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਪੜਤਾਲ ਦੁਆਰਾ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ  ਅਤੇ ਇਸ ਸਭ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਮੰਤਵ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।  ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਵਿਗਿਆਨ ਹੈ ਜੋ ਘੋਖਣਯੋਗ ਵਿਵਹਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀਬੱਧ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਬਾਹਰੀ ਮਾਹੌਲ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਜੋੜਕੇ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਰਿਪੇਖ ਵਿੱਚ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਵਿਵਹਾਰ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਵਹਾਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਵਹਾਰ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਵਿਵਹਾਰ ਦੋਨੋਂ ਹੀ ਸਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਪ੍ਰੈਕਟੀਸ਼ਨਰ ਜਾਂ ਖੋਜਕਾਰ ਨੂੰ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ, ਵਿਵਹਾਰਿਕ, ਜਾਂ ਬੁੱਧੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਪ੍ਰੈਕਟੀਸ਼ਨਰ ਜਾਂ ਖੋਜਕਰਤਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ, ਵਿਹਾਰਕ ਜਾਂ ਸੰਜੀਦਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਵਹਾਰ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸਿਕ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਵੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਗਿਆਨ-ਸੰਬੰਧੀ ਕਾਰਜਾਂ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਨਿਰੁਕਤੀ
ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ ਸਾਈਕਾਲੋਜੀ (Psychology) ਦਾ ਸ਼ਬਦੀ ਅਰਥ ਹੈ, "ਆਤਮਾ" ਦਾ ਅਧਿਐਨ(ψυχή ਸੂਖ਼ਾ, "breath, spirit, soul" and -λογία -logia, "study of" ਜਾਂ "research"). (ਯੂਨਾਨੀ ਮੂਲ ਸੂਖ਼ਾ ਦਾ ਮਤਲਬ ਪ੍ਰਾਣ, ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਲੋਜੀਆ ਦਾ ਅਧਿਐਨ, ਖੋਜ)। ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਨਿਰੁਕਤੀ ਵੀ ਐਨ ਇਹੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਵਹਾਰਕ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਮੰਗਦੇ ਸਫ਼ੇ
ਜੱਟੂਆਂ
ਜੱਟੂਆਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਨੇੜਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਖਿੱਚੀਪੁਰ
ਖਿੱਚੀਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਆਦਮਪੁਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬੋਂਕੜ ਡੋਗਰਾਂ
ਬੋਂਕੜ ਡੋਗਰਾਂ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੱਛਮੀ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ,ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ
ਪਿੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਿਤਾ ਸਰਪੰਚ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਚੁਣੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰ
ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰ (ਪੀਸੀ) ਇੱਕ ਬਹੁ-ਉਦੇਸ਼ੀ ਮਾਈਕ੍ਰੋ ਕੰਪਿਊਟਰ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਆਕਾਰ, ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਕੀਮਤ ਇਸਨੂੰ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਸੰਭਵ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕਿਸੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਮਾਹਰ ਜਾਂ ਟੈਕਨੀਸ਼ੀਅਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਿਸੇ ਅੰਤਮ ਉਪਭੋਗਤਾ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਧਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਵੱਡੇ, ਮਹਿੰਗੇ ਮਿਨੀਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਅਤੇ ਮੇਨਫ੍ਰੇਮਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਮਾਂ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ 1970 ਅਤੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਘਰੇਲੂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਬੋਂਕੜ ਡੋਗਰਾਂ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੱਛਮੀ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰ
1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸੰਸਥਾਗਤ ਜਾਂ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਕੰਪਿਊਟਰ ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੀ ਉਪਯੋਗੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਿਖਣੇ ਪੈਂਦੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਉਪਭੋਗਤਾ ਆਪਣੀਆਂ ਖੁਦ ਦੀਆਂ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਵਪਾਰਕ ਸੌਫਟਵੇਅਰ, ਮੁਫਤ-ਆਫ-ਚਾਰਜ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ("ਫ੍ਰੀਵੇਅਰ") ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਮੁਫਤ ਅਤੇ ਓਪਨ-ਸੋਰਸ ਸਾਫਟਵੇਅਰ, ਜੋ "ਤਿਆਰ-" ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਟੂ-ਰਨ", ਜਾਂ ਬਾਈਨਰੀ, ਫਾਰਮ। ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਲਈ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਜਾਂ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਕਸਤ ਅਤੇ ਵੰਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅੰਤ-ਉਪਭੋਗਤਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਅਜੇ ਵੀ ਸੰਭਵ ਹੈ। ਇਹ ਮੋਬਾਈਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਲਟ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਅਕਸਰ ਨਿਰਮਾਤਾ-ਸਮਰਥਿਤ ਚੈਨਲ ਦੁਆਰਾ ਉਪਲਬਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅੰਤਮ-ਉਪਭੋਗਤਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਨਿਰਮਾਤਾ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਨ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਨਿਰਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ, ਮਾਈਕਰੋਸਾਫਟ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਅਤੇ ਇੰਟੇਲ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਨੇ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਮਾਰਕੀਟ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਦਬਦਬਾ ਬਣਾਇਆ, ਪਹਿਲਾਂ MS-DOS ਨਾਲ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਨਾਲ। ਮਾਈਕਰੋਸਾਫਟ ਦੇ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਵਿਕਲਪ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਇੱਕ ਘੱਟ-ਗਿਣਤੀ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਐਪਲ ਦੇ ਮੈਕਓਐਸ ਅਤੇ ਮੁਫਤ ਅਤੇ ਓਪਨ-ਸੋਰਸ, ਯੂਨਿਕਸ-ਵਰਗੇ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੀਨਕਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਦੇ ਆਗਮਨ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਡਿਜੀਟਲ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਸੋਫੀਆ ਗਾਰਡਨਜ਼ (ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ)
ਸੋਫੀਆ ਗਾਰਡਨਜ਼ ਕਾਰਡਿਫ਼ (Gerddi Soffia Caerdydd), ਜਿਸਨੂੰ ਕਾਰਡਿਫ਼ ਵੇਲਜ਼ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਾਰਡਿਫ਼, ਵੇਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਟੈਫ਼ ਨਦੀ ਦੇ ਉੱਪਰ ਸੋਫ਼ੀਆ ਗਾਰਡਨਜ਼ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਗਲੇਮੌਰਗਨ ਕਾਊਂਟੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕਲੱਬ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਦਰਜਾ ਹਾਸਿਲ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੇਲਜ਼ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਗਰਾਊਂਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਗਰਾਊਂਡ
ਹਿਊਨ ਸਾਂਗ
ਹਿਊਨ ਸਾਂਗ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਚੀਨੀ ਬੋਧੀ ਭਿਕਸ਼ੂ ਸੀ। ਉਹ ਹਰਸ਼ਵਰਧਨ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਤਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਰਿਹਾ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਸੀ-ਯੂ-ਕੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਤਤਕਾਲੀਨ ਭਾਰਤ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਵਰਣਨਾਂ ਤੋਂ ਹਰਸ਼ਕਾਲੀਨ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਮਾਜਕ, ਆਰਥਕ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਕ ਦਸ਼ਾ ਦਾ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ।
ਹੱਥਗੋਲਾ (ਗਰਨੇਡ )
thumb|ਐਮ 67 ਫਰੈਂਗਮੈਂਟ ਗ੍ਰਨੇਡ, ਇੱਕ ਹੱਥ ਗ੍ਰੇਨੇਡ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ thumb|ਸਟੀਲਹੈਂਡਗਨੇਟ ਮਾਡਲ 24 ਦਾ ਸੈਕਸ਼ਨ ਗ੍ਰਨੇਡ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਹਥਿਆਰ ਹੈ ਜੋ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਸੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਗ੍ਰਨੇਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸਫੋਟਕ ਚਾਰਜ, ਇੱਕ ਵਿਸਫੋਟ ਦੀ ਵਿਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਡਿਟੋਨਟ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਟ੍ਰੇਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪਿੰਨ ਫਾਇਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਿਪਾਹੀ ਨੇ ਗ੍ਰਨੇਡ ਸੁੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਲੀਵਰ ਰਿਲੀਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਟਰਾਈਕਰ ਨੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲੀਵਰ ਨੂੰ ਗ੍ਰਨੇਡ ਬਾਡੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਾਇਪਰ ਨੂੰ ਵਿਸਫੋਟ ਕਰਨ ਲਈ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਈਮਰ ਫਟਣ ਅਤੇ ਫਿਊਜ਼ ਨੂੰ ਸੁੰਘੜਦਾ ਹੈ (ਕਈ ਵਾਰ ਇਸਨੂੰ ਡੈੱਲ ਐਲੀਮੈਂਟ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)। ਫਿਊਜ਼ ਡੈਟੋਨੇਟਰ ਕੋਲ ਜਾ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਚਾਰਜ ਫਟਦਾ ਹੈ।
ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗ੍ਰਨੇਡ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫਰੈਗਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਗਰੇਨੇਡ ਅਤੇ ਸਟਿੱਕ ਗਰੇਡਜ਼ ਫੈਗਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਗ੍ਰਨੇਡ ਸ਼ਾਇਦ ਫ਼ੌਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਹਨ। ਇਹ ਉਹ ਹਥਿਆਰ ਹਨ ਜੋ ਵਿਸਫੋਟ ਤੇ ਘਾਤਕ ਟੁਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਖਿਲਾਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਸਖ਼ਤ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਸਾਮੱਗਰੀ ਜਾਂ ਸਟੀਲ ਦਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੰਡ ਨੂੰ ਕੰਡਿਆਂ ਅਤੇ ਤਲਛਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਗ੍ਰੇਨੇਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਵਿਭਾਜਨ ਮੈਟਰਿਕਸ ਅਕਸਰ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੀ-ਵਿਧੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਵਿਭਾਜਨ ਗੋਲਾਕਾਰ, ਘਣਾਈ, ਤਾਰ ਜਾਂ ਉੱਪਰੀ ਤਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ AP ਗਰੇਨਡਜ਼ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਦੇਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਸਫੋਟ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਸ਼ਬਦ ਗ੍ਰੇਨੇਡ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਦੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਭਾਜਨ ਗ੍ਰੇਨੇਡ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਟ੍ਰੈੱਪ ਗ੍ਰਨੇਡਾਂ ਦਾ ਲੰਬੇ ਹੈਂਡਗੇਟ ਗ੍ਰੇਨੇਡ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਵਾਧੂ ਭਾਰ ਦੇ ਖਰਚੇ ਤੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸੁੱਟਣ ਦਾ ਲਾਭ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਬਦ "ਸਟਿੀਗ ਗ੍ਰੇਨੇਡ" ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 1915 ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਜਰਮਨ ਸਟਿਲਹੈੱਡਗ੍ਰਾਂਟ ਸਟੈਕ ਗ੍ਰੇਨੇਡ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਵਿਧੀ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਸੀ ਪਰੰਤੂ ਜਰਮਨ ਗ੍ਰੇਨੇਡਾਂ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਗ੍ਰੇਨੇਡਾਂ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਡਬਲਯੂਡਬਲਿਊ 1 ਅਤੇ ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂ 2 ਯੁੱਗ "ਸਟੈਕ ਗ੍ਰੇਨੇਡ" ਅਕਸਰ ਖ਼ਾਈ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਹੈਂਡਲ ਇਸ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 40 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸੁੱਟਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸਦੇ ਵਿਸਫੋਟਕ ਚਾਰਜ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨੇ ਬੇਸਬਾਲ ਗ੍ਰੇਨੇਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਰਣਨੀਤੀ ਬਣਾਈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਸਫੋਟਕ ਸ਼ਕਤੀ ਸੀ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ (30 ਮੀਟਰ) ਸੁੱਟਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ।
ਵਿਗਿਆਨ
ਇਹ ਸ਼ਬਦ "ਗ੍ਰਨੇਡ" ਸ਼ਬਦ ਪੁਰਾਣੇ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਅਨਾਰ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ  ਅਤੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਗ੍ਰੇਨਾਡਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਟੁਕੜਾ ਬੰਬ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦਰਜਾ ਵਾਲੇ ਫਲ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਰੂਪ ਦੇ ਨਾਲ. 1590 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤਾਰੀਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਮੁੱਢਲੇ ਗਰਨੇਡ
thumb|ਯੂਨਾਨੀ ਫਾਇਰ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੈਂਡ ਗ੍ਰਨੇਡ; ਕੈਲਟਰੌਪ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ. (10 ਵੀਂ ਤੋਂ 12 ਵੀਂ ਸਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਿਸਟੋਰੀਕਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ, ਐਥਿਨਜ਼, ਗ੍ਰੀਸ) thumb|17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸੱਤ ਸਿਰੇਮਿਕ ਹੈਂਡ ਗਰਨੇਡਜ਼ ਇੰਜੋਲਸਟੇਡ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਅੱਗ ਭੜਕਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹੱਥਗੋਲੇ ਪੂਰਬੀ ਰੋਮਨ (ਬਿਜ਼ੰਤੀਨੀ) ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਲੀਓ III (717-741) ਦੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਹੀਂ ਸਨ।  ਬਿਜ਼ੰਤੀਨੀ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਕਿ ਗਰੀਕ ਫਾਇਰ, ਪਿਛਲੇ ਸਦੀ ਦੇ ਬਿਜ਼ੰਤੀਨੀ ਖੋਜ, ਨਾ ਸਿਰਫ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਤੇ ਫਲੇਮਿਓਟਰਸ ਦੁਆਰਾ ਸੁੱਟਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਸਿਰੇਮਿਕ ਜਾਰ ਵੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਕੱਚ ਦੇ ਕੰਟੇਨਰਾਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ. ਨੇੜਲੇ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਫ਼ੌਜਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਗ੍ਰੀਨ ਫਾਇਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ 10 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤਕ ਚੀਨ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਥਿਆਰ
ਸੁਲਾਤਾ ਚੌਧਰੀ
ਸੁਲਾਤਾ ਚੌਧਰੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Sulata Chowdhury; 1945 – 16 ਸਤੰਬਰ 1997) ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਸੀ।
ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਦੇਬਰਸ਼ੀ ਨਰਦਰ ਸੰਸਾਰ (1960) ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਸੁਧੀਰ ਮੁਖਰਜੀ ਦੀ ਸ਼ੀਸ਼ ਪਰਯੰਤਾ (1960) ਸੀ ਜੋ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਫਲਤਾ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੁਆਤੀ ਜੀਵਨ
ਚੌਧਰੀ ਦਾ ਜਨਮ 1945 ਵਿੱਚ ਕੋਲਕਾਤਾ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਇਆ ਰਾਏਚੌਧਰੀ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਅਟਲ ਚੰਦਰ ਰਾਏਚੌਧਰੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਨੱਚਣ ਅਤੇ ਗਾਉਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਸੀ। ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਰਾਮਨਾਰਾਇਣ ਮਿਸ਼ਰਾ ਤੋਂ ਡਾਂਸ ਸਿੱਖਿਆ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫਿਲਮੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇਬੋਰਸੀ ਨਰਦਰ ਸੰਸਾਰ (1960) ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਸੁਧੀਰ ਮੁਖਰਜੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਸ਼ੈਸ਼ ਪਰਯੰਤਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੀਰੋਇਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਸਤਿਆਜੀਤ ਰੇਅ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮਹਾਂਨਗਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੋਲ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਉਹ ਠੇਕੇ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਕਾਰਨ ਇਸਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਬੰਗਾਲੀ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਉਤਪਲ ਦੱਤ ਦੇ ਲਿਟਲ ਥੀਏਟਰ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1997 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1945 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤੋਂ ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ
ਮੀਰਾ ਸ਼ੌਰ
ਮੀਰਾ ਸ਼ੌਰ (ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ,1950) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਕਲਾਕਾਰ, ਲੇਖਕ, ਸੰਪਾਦਕ, ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਦੇ ਸਟੇਟਸ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸਮੀਖਿਆ ਪ੍ਰਵਚਨ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਗਏ ਯੋਗਦਾਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕਾਇਮ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਮੀਰਾ ਸ਼ੌਰ ਦੇ ਮਾਪੇ ਇਲੀਆ ਅਤੇ ਰੀਸੀਆ ਸ਼ੌਰ ਪੋਲਿਸ਼ ਮੂਲ ਦੇ ਸਨ ਜੋ 1941 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਆ ਗਏ ਸਨ। ਮੀਰਾ ਸ਼ੌਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਨੋਓਮੀ ਸ਼ੌਰ (1943-2001), ਫ੍ਰੈਂਚ ਲਿਟਰੇਚਰ ਅਤੇ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਦਵਾਨ ਵੱਜੋਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਦੋਵਾਂ ਲੈਸੀ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਦੇ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
Category:CS1 maint: Date format ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1950 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਫ਼ਵਜ਼ੀਆ ਕੂਫ਼ੀ
ਫ਼ਾਜ਼ੀਆ ਕੂਫ਼ੀ (ਜਨਮ 1975 ਜਾਂ 1976) ਇੱਕ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਾਰਕੂਨ ਹੈ, ਅੱਜ-ਕਲ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਦੀ ਸਦੱਸ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੀ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ।
ਬਚਪਨ ਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ
ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ ਤੇ ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ, ਕੁੜੀ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਪਿਹਲਾਂ ਉਸਨੂੰ ਜਨਮ ਮਗਰੋਂ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਸੰਸਦੀ ਸਦੱਸ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੀ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਫ਼ਾਜ਼ੀਆ ਕੂਫ਼ੀ ਦੀ ਮਾਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦਾ ਪਿਆਰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਨ ਲਈ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਕੂਫ਼ੀ ਦੇ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਭੇਜਣ ਲਈ ਮਨਾਇਆ, ਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਿਹਲੀ ਕੁੜੀ ਸੀ ਜੋ ਸਕੂਲ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੁਏਸ਼ਨ ਪ੍ਰੇਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਅਤੇ ਬਿਜ਼ਨਸ ਐਂਡ ਮੈਨੇਜਮੇਂਟ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ 25 ਸਾਲ ਸੰਸਦੀ ਸਦੱਸ ਰਹੇ,ਪਰ ਪਿਹਲੀ ਅਫਗਾਨੀ ਲੜਾਈ (1979–1989) ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸੀ।
ਕੂਫ਼ੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਯੂਨੀਸੇਫ ਦੀ ਮੈਂਮਬਰ ਬਣੀ। ਉਸਨੇ 2002 ਤੋਂ 2004 ਚਾਈਲਡ ਪ੍ਰੋਟੇਕਸ਼ਨ ਅਫ਼ਸਰ (child protection officer)ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਸਿਆਸੀ ਜੀਵਨ
ਕੂਫ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਫ਼ਰ 2001 ਵਿੱਚ ਤਾਲੀਬਾਨ ਦੇ ਪਤਨ ਮਗਰੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ "ਸਕੂਲਾਂ ਨੂ ਮੁੜੋ"ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। 2002 ਤੋਂ 2004 ਤੱਕ ਕੂਫ਼ੀ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਹਿੰਸਾ, ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਤੇ ਦੁਰਵਿਹਾਰ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਯੂਨੀਸੇਫ ਵਿੱਚ ਚਾਈਲਡ ਪ੍ਰੋਟੇਕਸ਼ਨ ਅਫ਼ਸਰ (child protection officer) ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਨਿਜ਼ੀ ਜੀਵਨ
ਕੂਫ਼ੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਇੱਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਤੇ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਹਮੀਦ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸੀ। ਵਿਆਹ ਤੋਂ 10 ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਤਾਲੀਬਾਨ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਗਿਰਫਤਾਰ ਕਰ ਕੇ ਜੇਲ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਜੇਲ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਤਪਦਿਕ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ 2003 ਵਿੱਚ ਜੇਲ ਤੋਂ ਛੁੱਟਣ ਤੋਂ ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਕੂਫ਼ੀ ਆਪਣੀ 2 ਬੇਟੀਆਂ ਨਾਲ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਰਿਹੰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗ਼ਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸੱਪ ਪੌੜੀ
ਸੱਪ ਪੌੜੀ ਜਾਂ ਸੱਪ ਸੀੜੀ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਖੇਡ ਹੈ ਕਈ ਵਾਰੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਵੀ ਖੇਡਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਖੇਡ ਦਾ ਹੋਰ ਨਾਮ ਮੋਕਸ਼ ਪਾਤਮ ਜਾਂ ਪਰਮ ਪਦਮ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਡ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਖੇਡੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਕੋਈ ਖੇਡ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ। ਇਸ ਖੇਡ ਨੂੰ ਬੋਰਡ ਉੱਤੇ ਡਾਈਸ ਨਾਲ ਖੇਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਦੋ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖਿਡਾਰੀ ਖੇਡ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਖੇਡ ਦੀ ਖੋਜ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਮਾਨ
ਬੋਰਡ ਉੱਤੇ ਕਈ ਨਿੱਕੇ-ਨਿੱਕੇ ਡੱਬਿਆਂ ਉੱਤੇ ਪੌੜੀਆਂ ਅਤੇ ਸੱਪ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਸੱਪ ਤੇ ਪੌੜੀ ਸ਼ੁਰੂ ਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦੋ ਡੱਬਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੌੜੀਆਂ ਦਾ ਮਤਲਵ ਲਾਭ ਤੇ ਸੱਪ ਦਾ ਮਤਲਵ ਹਾਨੀ ਹੈ। ਪੌੜੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਹਾਥੀ ਦੰਦ ਅਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਪਾਸੇ (ਡਾਈਸ) ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਪਰ ਬਿੰਦੀਆਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਹ ਖੇਡ ਪੂਰਵ-ਇਤਿਹਾਸ ਕਾਲ ਤੋਂ ਖੇਡੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸਦੇ ਸਬੂਤ ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਹਾਥੀ ਦੰਦ ਅਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਪਾਸੇ (ਡਾਈਸ) ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਪਰ ਬਿੰਦੀਆਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ ਲੋਥਲ, ਕਾਲੀਬੰਗਨ ਅਤੇ ਆਲਮਗੀਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਖੇਡ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਰਿਗਵੇਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਵੈਦਿਕ ਲੋਕ ਵਿਭੀਦਕ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਖੇਡ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਕੁਝ ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਹਾਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਕੰਦ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਚੌਪਰ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਵਰਨਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਇਲੋਰਾ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੂਰਤੀਮਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਭ ਧਰਮ ਜਿਵੇਂ ਹਿੰਦੂ, ਮੁਸਲਿਮ, ਬੁੱਧ ਤੇ ਜੈਨ ਗਿਆਨ ਚੌਪਰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਖੇਡ ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੋਈ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਹੋ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਰਿਵਾਇਤੀ ਖੇਡਾਂ
ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਹੁਦੇ
ਬ੍ਰਿਜ ਲਾਲ ਸ਼ਾਸਤਰੀ
ਬ੍ਰਿਜ ਲਾਲ ਸ਼ਾਸਤਰੀ (14 ਨਵੰਬਰ 1894 - 12 ਫ਼ਰਵਰੀ 1990) ਬਹੁ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸਨ।
ਜੀਵਨ
ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦ ਜਨਮ ਸਾਂਝੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਦੇ ਬੜਾ ਪਿੰਡ ਲੋਹਟੀਆਂ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸ਼ੱਕਰਗੜ੍ਹ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ) ਵਿਖੇ ਪਿਤਾ ਲਾਲਾ ਅਮਰ ਚੰਦ ਮਹਾਜਨ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਜੈ ਦੇਵੀ ਦੇ ਘਰ 14 ਨਵੰਬਰ 1894 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿੰਡ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੁਏਸ਼ਨ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵਿਦਵਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਉਰਦੂ, ਫ਼ਾਰਸੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੇ ਰਹੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ
ਕੁਮਾਰੀ ਕਮਲਾ
ਕੁਮਾਰੀ ਕਮਲਾ (ਜਨਮ 16 ਜੂਨ 1934) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਡਾਂਸਰ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਮਲਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਬਾਲ ਡਾਂਸਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਕਮਲਾ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 100 ਤਾਮਿਲ, ਹਿੰਦੀ, ਤੇਲਗੂ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਾਜ਼ੂਵਰ ਸਟਾਈਲ ਡਾਂਸ ਦੀ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕਾ ਬਣ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਾਹਿਰ ਹੈ।