cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰ
ਪਿੱਠਭੂਮੀ
ਦਮਹਾਲ ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੱਟਲ ਖੇਤਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਰੋਉਫ ਲੋਕ ਨ੍ਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਨ੍ਰਿਤ ਹੈ। ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਦਸਤਕਾਰੀ ਸਮੇਤ ਲਿੱਖਤ ਕਲਾਵਾਂ ਵਾਸਤੇ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਕਾਰਾ ਇੱਕ ਪਰਮਪਰਾਗਤ ਛੋਟੀ ਲਕੜੀ ਦੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਅਤੇ ਹਾਉਸਬੋਟ ਆਮ ਤੋਰ ਤੇ ਘਾਟੀ ਦੀਆ ਝੀਲਾ ਅਤੇ ਨਦਿਆ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਸਮੀਰ ਦੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਵਸਨੀਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰੋਜਾਨਾ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਕਾਸ੍ਮਿਰਿਆ ਨੇ ਸਦਿਆ toਤੋ ਦੂਸਰੇ ਧਰਮਾ ਨਾਲ ਸਦਭਾਵਨਾਪੂਰਨ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਨਾ ਰਿਸ਼ਤੇ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਮਹਿਜੂਰ, ਅਬਦੁੱਲ ਅਹਦ ਆਜ਼ਾਦ, ਵਰਗੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਨੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆ ਕਵਿਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ. ਸ਼ਮੀਰੀ ਭੋਜਨ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਅਨੋਖੀ ਜਗ੍ਹਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ. ਲੂਣ ਵਾਲੀ ਚਾਹ ਜਾ ਰਿਵਾਤੀ ਸ਼ੀਰ ਚਾਹ ਇੱਕ ਪਾਰਮ੍ਪਰਿਕ ਪੀਣ ਵਾਲੀ ਚਾਹ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮਾਵਰ ਇੱਕ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਚਾਹ ਦੀ ਕੇਤਲੀ ਵਿੱਚ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਸਾਲੇ ਅਤੇ ਬਦਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਰਵਾਇਤੀ ਗ੍ਰੀਨ ਚਾਹ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੌਕਿਆਂ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ 'ਤੇ ਪਰੋਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਭੋਜਨ ਵਜ਼ਵਾਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਧੂਰਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਰਸੋਈਆ (ਵਜ਼) ਦੁਆਰਾ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਜ਼ਵਾਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰਹ ਦੇ ਭੋਜਨ ਪਰੋਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਪਕਵਾਨ ਮੀਟ ਅਧਾਰਤ ਹਨ।
ਲੱਦਾਖ
ਲੱਦਾਖ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਇਸ ਦੇ ਵਿਲੱਖਣ ਇੰਡੋ-ਤਿੱਬਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਤਿਬਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰ ਜਾਪ ਕਰਨ ਦੀ ਆਵਾਜ ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਬੁਧ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਭਿਨ ਹਿਸਾ ਹੈ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ
ਸਰਕੜਾ ਫਾਰਮ
ਸਰਕੜਾ ਫਾਰਮ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਭੁਨਰਹੇੜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸੱਯਦ ਜਲਾਲ ਉੱਦ ਦੀਨ ਸੁਰਖ਼ ਬੁਖ਼ਾਰੀ
ਜਲਾਲ ਉੱਦ ਦੀਨ ਸੁਰਖ਼-ਪੋਸ਼ ਬੁਖ਼ਾਰੀ ( سید جلال الدین سرخ پوش بخاری ਅੰਦਾਜ਼ਨ 595-690 ਹਿਜਰੀ, 1199–1291 ਈਸਵੀ) ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤ ਸੀ। ਉਹ ਬਹਾ-ਉੱਦ-ਦੀਨ ਜ਼ਕਰੀਆ ਅਤੇ (ਸੁਹਰਾਵਰਦੀ ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਪਰਦਾ) ਦਾ ਪੈਰੋਕਾਰ ਸੀ। ਹਿਜਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ 5 ਮਹੀਨੇ ਦੀ 19 ਤਾਰੀਖ 690 ਹਿਜਰੀ (20 ਮਈ 1291) ਨੂੰ ਉਚ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, 95 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬੁਖਾਰੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤ
ਸ਼ਗਨ
ਸ਼ਗਨ ਜਾਂ ਮੰਗਣਾ: ਅੱਜ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 20-25 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਇਕ-ਦੋ ਸਾਲ ਜਾਂ ਫਿਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਾਲ ਕੁੜੀ ਵਾਲੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਮੰਗਣਾ ਭਾਵ (ਸਾਕ) ਰੋਕ ਕਰਨ ਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਰਸਮ ਦੁਪਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਵਜੇ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਹੋਇਆ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀ ਵਾਲੇ 15-20 ਲੋਕ ਕੁੜੀ ਦੇ ਚਾਚੇ-ਤਾਏ, ਮਾਮੇ, ਫੁੱਫੜ, ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੋਹਤਬਰ, ਸ਼ਰੀਕੇ-ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਲੋਕ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਘਰ ਰਿਸ਼ਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਅੱਜ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁੜੀ ਜਾਂ ਮੁੰਡਾ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਨ ਦੇਖਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਕੁੜੀ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਜਾਂ ਪਿਤਾ-ਦਾਦਾ ਆਪ ਦੇਖ ਕੇ ਰਿਸ਼ਤਾ ਪੱਕਾ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।
ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਤਿਆਰੀ
ਮੁੰਡੇ ਵਾਲੇ ਘਰ ਇਸ ਰਸਮ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਬੜੇ ਜ਼ੋਰਾਂ-ਸ਼ੋਰਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਵਿਆਹ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਸਾਕ-ਸਬੰਧੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਮੌਕੇ ਨੂੰ ਚਾਰ ਚੰਨ ਲਾਉਂਦੇ। ਕੋਠੇ ਉੱਤੇ ਦੋ ਮੰਜੇ ਜੋੜ ਕੇ ਸਪੀਕਰ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੋਹਤਬਰ ਸ਼ਰੀਕੇ-ਕਬੀਲੇ, ਪੰਚਾਂ-ਸਰਪੰਚਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਆਂਢ-ਗੁਆਂਢ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ-ਕੁੜੀਆਂ ਵੀ ਇਸ ਰਸਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਮੰਗਣੇ ਵਾਲੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਜਾ-ਸੰਵਾਰ ਕੇ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਪਟੜਾ ਜਾਂ ਕੁਰਸੀ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਪੁਰਾਣੇ ਰਵਾਇਤੀ ਹੱਥਾਂ ਦੀਆਂ ਕਢਾਈ ਕੀਤੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ, ਫੁਲਕਾਰੀਆਂ ਲਾ ਕੇ ਮੁੰਡੇ ਦੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਐਨਾ ਸਜਾਉਂਦੀਆਂ ਕਿ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ।
ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਰਸਮ
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਰਸਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ। ਆਪਣੀ ਹੈਸੀਅਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁੜੀ ਵਾਲੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੋਹਰ ਜਾਂ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਸਿੱਕਾ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਹੱਥ ਟਿਕਾ ਕੇ ਸ਼ਗਨ ਕਰਦੇ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਕੀ ਲੋਕ ਕੁੜੀਆਂ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਘਰ ਆਏ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਗੀਤ ਗਾ ਕੇ ਕਰਦੀਆਂ ਤੇ ਘਰ ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਗਾਉਂਦੀਆਂ:
ਪਹਿਲਾ ਵਾਲਾ ਸਮਾਂ
ਸ਼ਗਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੋਪਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਬਾਰਾਂ ਕੁ ਵਜੇ ਦੇ ਕਰੀਬ ਰੋਪਨਾ ਵਾਲੇ ਘਰ ’ਚ ਕੋਠੇ ’ਤੇ ਮੰਜੇ ਜੋੜ ਕੇ ਲਗਾਏ ਸਪੀਕਰ ’ਚੋਂ ਸਭਿਅਕ ਗੀਤ ਵੱਜਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਪਿੰਡ ਲੜਕੇ ਦੀ ਰੋਪਨਾ ਦੇ ਚਾਅ ’ਚ ਰੰਗਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਢਾਈ ਕੁ ਵਜੇ ਸਪੀਕਰ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਲੜਕੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ਗਨ ਪਾਉਣ ਲਈ ਪੁੱਜ ਜਾਂਦੇ। ਨੌਜਵਾਨ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਭਰਵੀਂ ਹਾਜ਼ਰੀ ’ਚ ਜ਼ਮੀਨ ’ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਮੂੰਹ ਕਰਵਾ ਕੇ ਬੈਠਾਉਣ ਲਈ ਭੈਣ ਜਾਂ ਭਰਜਾਈ ਦੁਆਰਾ ਕੱਢੀ ਗਈ ਖੂਬਸੂਰਤ ਚਾਦਰ ਵਿਛਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਜਾਂ ਫਿਰ ਸਜਾ ਕੇ ਕੁਰਸੀ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ। ਜਿਉਂ ਹੀ ਗੱਭਰੂ ਇਕੱਠ ’ਚ ਨਿਸ਼ਚਤ ਕੀਤੀ ਜਗ੍ਹਾ ’ਤੇ ਆ ਕੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਲੜਕੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ਗਨ ਦੀ ਰਸਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ। ਪੰਜ ਜਾਂ ਸੱਤ ਥਾਲਾਂ ’ਚ ਨਾਭੀ ਰੰਗ ਦੇ ਰੁਮਾਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ ਰੋਪਨਾ ਲਈ ਸਮੱਗਰੀ ਲਿਆਂਦੀ ਜਾਂਦੀ। ਲੜਕੀ ਦਾ ਪਿਤਾ ਗੱਭਰੂ ਦਾ ਸਿਰ ਪਲੋਸ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਮੱਥੇ ’ਤੇ ਸੰਧੂਰ ਦਾ ਟਿੱਕਾ ਲਗਾਉਂਦਾ। ਫਿਰ ਮੂੰਹ ਮਿੱਠਾ ਕਰਕੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੁੰਦਰੀ ਜਾਂ ਕੜਾ ਪਹਿਨਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾ ਮੁਤਾਬਕ ਨਕਦ ਰਾਸ਼ੀ ਦਾ ਸ਼ਗਨ ਦੇ ਕੇ ਲੜਕੇ ਦੀ ਝੋਲੀ ’ਚ ਪਤਾਸੇ, ਮਖਾਣੇ ਤੇ ਸੁੱਕੇ ਮੇਵੇ ਪਾ ਦਿੰਦਾ। ਜਿਉਂ ਹੀ ਇਹ ਰਸਮ ਅਦਾ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸੁਆਣੀਆਂ ਵਾਲੇ ਪਾਸਿਓਂ ਭਰਾ, ਪੁੱਤਰ, ਦਿਓਰ ਤੇ ਪੋਤੇ ਦੇ ਸ਼ਗਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਗੀਤ ਗੂੰਜ ਉੱਠਦੇ: ਤੇਰੇ ਵੀ ਰੂਪ ਦੀ ਦਿਓਰਾ, ਮਾਲਾ ਲਵਾਂ ਵੇ ਪਰੋ। ਵਿੱਚ ਪਰੋਵਾਂ ਲਾਲੜੀ ਜਿਹੜੀ ਝਿਲਮਿਲ ਵੇ ਦਿਓਰਾ ਕੰਨ ਕਰੀ ਹੋ। — ਜਦ ਤੂੰ ਜਨਮਿਆਂ ਵੀਰਾ, ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਨੇ ਰਿੰਨੀ ਖੀਰ। ਵਿਹੜੇ ਹੋਈ ਰੌਸ਼ਨੀ, ਤੇ ਜੱਗ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀਰ। ਅਜਿਹੇ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਫਿਜ਼ਾ ਰੰਗੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਸਪੀਕਰ ’ਤੇ ਵੀ ਇਹ ਗੀਤ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਤਾਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਜੋ ਸੱਜਣ ਸ਼ਗਨ ’ਤੇ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚੇ ਹੁੰਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਕਿ ਗੱਭਰੂ ਨੂੰ ਸ਼ਗਨ ਪੈ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੜਕੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਗਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨਾਲ ਆਏ ਸਕੇ-ਸਬੰਧੀ ਸ਼ਗਨ ਦੀ ਰਸਮ ਅਦਾ ਕਰਦੇ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੜਕੇ ਦਾ ਪਿਤਾ ਸ਼ਗਨ ਦਿੰਦਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਪਤਵੰਤੇ, ਸੱਜਣ, ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਸੁਆਣੀਆਂ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਮੁਤਾਬਕ ਸ਼ਗਨ ਦਿੰਦੀਆਂ। ਸਭ ਲਈ ਚਾਹ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਕਈ ਵਾਰ ਭੁਜੀਆਂ ਬਦਾਣਾ ਵੀ ਚਾਹ ਨਾਲ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਅਖੀਰ ’ਚ ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਘਰਾਂ ’ਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣ ਲਈ ਘਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ’ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਖਾਕੀ ਕਾਗਜ਼ ਦੇ ਲਿਫਾਫਿਆਂ ’ਚ ਪਾ ਕੇ ਪਤਾਸੇ ਫੜਾਉਂਦੇ। ਸ਼ਗਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਪੀਕਰ ਤੋਂ ਗੀਤ ਗੂੰਜ ਉੱਠਦੇ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਪਿੰਡ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਰੰਗ ’ਚ ਰੰਗਿਆ ਜਾਂਦਾ।
ਹੁਣ ਦਾ ਸਮਾਂ
ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ’ਚ ਸਾਡੇ ਜਨ-ਜੀਵਨ ’ਚ ਆਈ ਤੇਜ਼ੀ ਨੇ ਇਸ ‘ਮਾਣਮੱਤੀ’ ਰਸਮ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੀ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਹ ਰਸਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਲਟ ਹੋ ਗਈ ਜਾਪਦੀ ਹੈ। ਲੜਕੇ ਵਾਲੇ ਹੁਣ ਲੜਕੀ ਦੇ ਘਰ ਆ ਕੇ ਸ਼ਗਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਭਾਵ ਲੜਕੀਆਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਮੁਤਾਬਕ ਘਰ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ, ਪੈਲੇਸ ’ਚ ਲੜਕੇ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹਿਮਾਨ ਬਣ ਕੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਦੋ ਕੁ ਦਹਾਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਰਸਮ ਨੂੰ ਚੁੰਨੀ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਰਸਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਲੜਕੇ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ਤਾ ਤੈਅ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੜਕੀ ਦੇ ਘਰ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ’ਤੇ ਰੱਖੇ ਸਮਾਗਮ ’ਚ ਸ਼ਗਨ ਪਾਉਣ ਲਈ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਲੜਕੇ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਭੈਣਾਂ ਤੇ ਭਰਜਾਈਆਂ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਸਮਾਗਮ ’ਚ ਜਾ ਕੇ ਲੜਕੀ ਦੇ ਸਿਰ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਚੁੰਨੀ ਸਜਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਲੜਕਾ ਆਪਣੀ ਮੰਗੇਤਰ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੁੰਦਰੀ ਪਹਿਨਾ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਧੀਆ ਖਾਣੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਰਸਮ ਦਾ ਰੂਪ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਹੋਰ ਬਦਲ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਲੜਕੀ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਜਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੈਲੇਸ ਜਾਂ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ’ਚ ਇਹ ਰਸਮ ‘ਰਿੰਗ ਸੈਰੇਮਨੀ’ ਦੇ ਰੂਪ ’ਚ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲੜਕੇ ਵਾਲੇ ਪੂਰੇ ਲਾਮ-ਲਸ਼ਕਰ ਨਾਲ ਬਾਰਾਤ ਵਾਂਗ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਿਬਨ ਕਟਾਉਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਾਰੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਚਾਹ-ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਗਨ ਦੀ ਰਸਮ ਅਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਲੜਕੇ-ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਹਾਨਾ ਅੰਦਾਜ਼ ’ਚ ਕੁਰਸੀਆਂ ’ਤੇ ਬਰਾਬਰ ਬੈਠਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮੁੰਦਰੀਆਂ ਪਹਿਨਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਦੁਲਹਨ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਚੂੜਾ ਨਹੀਂ ਪਹਿਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ। ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਗਹਿਣੇ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਗਨ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ’ਚ ਫਲ ਅਤੇ ਸੁੱਕੇ ਮੇਵਿਆਂ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਸਮ ਮੌਕੇ ਹੁਣ ਨਾ ਭੈਣਾਂ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪਿੰਡ ’ਚ ਕੋਈ ਸਪੀਕਰ ਤੋਂ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਗਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡੀ.ਜੇ. ਵੱਜਦਾ ਹੈ, ਦਾਰੂ ਸਿੱਕੇ ਦਾ ਦੌਰ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ 4 ਘੰਟਿਆਂ ’ਚ ਸਭ ਕੁਝ ਨਿਬੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੜਕਾ-ਲੜਕੀ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਫੋਨ ਨੰਬਰ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਰਾਬਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੰਗਣੇ ਦੇ ਲੋਕ ਗੀਤ
ਸ਼ਤਰੰਜ ਵਿਛੇ ਸ਼ਤਰੰਜ ਵਿਛੇ ਵੇ, ਬਾਬਾ ਤੇਰੜੇ ਵਿਹੜੇ ਵੇ, ਭਲੇ ਲੋਕ ਬੈਠੇ ਭਲੇ ਪੰਚ ਬੈਠੇ ਵੇ, ਬਾਬਾ ਤੇਰੜੇ ਵਿਹੜੇ ਵੇ, ਭਲੀਆਂ ਨੂੰਹਾਂ ਬੈਠੀਆਂ ਭਲੀਆਂ ਧੀਆਂ ਬੈਠੀਆਂ ਵੇ ਬਾਬਲ ਤੇਰੜੇ ਵਿਹੜੇ ਵੇ
ਸਿਉਨੇ ਦੇ ਕੰਸ ਜੜੇ, ਝਾਲਰ ਲੱਗੀ ਐ ਚੁਫ਼ੇਰੇ, ਮੰਗਣੇ ਦੀ ਜੁਗਤ ਬਣੀ, ਮੇਰੇ ਬਾਬਲ ਦੇ ਵਿਹੜੇ
ਮੰਗਣੇ ਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਗੀਤ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਤਰ੍ਹਾਂ-ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾ ਕੇ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ਗਵਾਰ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਕੋਠੇ ’ਤੇ ਵੱਜਦਾ ਸਪੀਕਰ ਹੋਰ ਚਾਰ-ਚੰਨ ਲਾਉਂਦਾ। ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁੜੀਆਂ ਸਪੀਕਰ ਵਾਲੇ ਭਾਈ ਤੋਂ ਮਾਈਕ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੀਆਂ ਤੇ ਹੇਕਾਂ ਲਾ ਕੇ ਦੋਹੇ ਲਾਉਂਦੀਆਂ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭੈਣ ਆਪਣੇ ਵੀਰ ਦੇ ਮੰਗਣੇ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦੇ ਦੋਹਾ ਲਾਉਂਦੀ:
ਦੰਮਾਂ ਦਾ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿਆਂ ਚੌਤਰਾ ਵੀਰਾ, ਮੋਹਰਾਂ ਦਾ ਲਾ ਦਿਆਂ ਵੇ ਢੇਰ, ਦੰਮ ਬਥੇਰੇ ਆਉਣਗੇ, ਇਹ ਦਿਨ ਨ੍ਹੀਂ ਆਉਣੇ ਵੇ ਜੀਵਨ ਜੋਗਿਆ ਫੇਰ
ਕੱਪੜੇ, ਜੁੱਤੀ ਦੇ ਗੀਤ
ਫਿਰ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਹਰ ਅੰਗ ਕੱਪੜੇ, ਜੁੱਤੀ, ਪੱਗ ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਗਾਉਂਦੀਆਂ: ਪੱਗ ਬੰਨ੍ਹੀ ਵੀਰਾ ਪੱਗ ਬੰਨ੍ਹੀ ਵੀਰਾ ਪੱਗ ਬੰਨ੍ਹੀ ਗਜ਼ ਤੀਸ ਐਡਾ ਕਿਹੜਾ ਸੂਰਮਾ ਜਿਹੜਾ ਕਰੂਗਾ ਵੇ ਰੀਸ
ਅੱਖਾਂ ਵੀ ਤੇਰੀਆਂ ਮੋਟੀਆਂ ਵੀਰਾ, ਜਿਉਂ ਨਿੰਬੂ ਦੀ ਵੇ ਫਾੜ ਸੂਰਮਾ ਧਾਰੀ ਬੰਨ੍ਹਵਾਂ ਤੇਰੇ ਸਜੇ ਰੂਪ ਦੇ ਵੇ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵੀ ਤੇਰੀਆਂ ਮੋਟੀਆਂ ਵੀਰਾ, ਕੀਹਨੇ ਪਾਈ ਵੇ ਲੋਅ ਕਿਰਪਾ ਹੋਈ ਰਾਮ ਦੀ ਤੁਸੀਂ, ਇੱਕ ਤੋਂ ਹੋ ਗਏ ਵੇ ਦੋ
ਬੂਟ ਜੁਰਾਬਾਂ ਕਸ ਲਈਆਂ, ਵੀਰਾ ਮੋਢੇ ਧਰੀ ਵੇ ਬੰਦੂਕ ਕੀਹਨੇ ਦਿੱਤੇ ਕੱਪੜੇ ਤੈਨੂੰ, ਕੀਹਨੇ ਦਿੱਤਾ ਵੇ ਰੂਪ ਬੂਟ ਜੁਰਾਬਾਂ ਕਸ ਲਈਆਂ, ਭੈਣੇ ਮੋਢੇ ਧਰੀ ਜੀ ਬੰਦੂਕ, ਮਾਪਿਆਂ ਦਿੱਤੇ ਕੱਪੜੇ ਮੈਨੂੰ, ਰੱਬ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਜੀ ਰੂਪ
ਜਿਦਣ ਵੀਰਾ ਤੂੰ ਜਨਮਿਆ, ਆਪਣੀ ਦਾਦੀ ਨੇ ਰਿੰਨ੍ਹੀ ਵੇ ਖੀਰ, ਕੰਧੀਂ ਚਾਨਣ ਹੋ ਗਿਆ, ਕੋਈ ਜੱਗ ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਿਆ ਵੇ ਸੀਰ ਜਿੱਦਣ ਵੀਰਾ ਤੂੰ ਜਨਮਿਆ ਵੀਰਾ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੇ ਰਿੰਨੀ ਵੇ ਦਾਲ, ਕਦੇ ਨਾ ਮੰਦਾ ਬੋਲਿਆ ਤੈਂ, ਕਦੇ ਨਾ ਦਿੱਤੀ ਵੇ ਗਾਲ੍ਹ
ਵੀਰਾ ਵੇ ਪਟਵਾਰੀਆ, ਧੁੱਪੇ ਜਾਵੇਂ ਵੇ ਕੁਮਲਾ, ਜੇ ਮੈਂ ਹੋਵਾਂ ਬੱਦਲੀ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਸੂਰਜ ਦੇਵਾਂ ਜੀ ਛੁਪਾ
ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਸਹੁਰੇ ਦੀ ਸਿਫਤ ਦੇ ਦੋਹੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁੜੀਆਂ-ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਸਹੁਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਜੀ ਆਇਆਂ ਆਖਦੀਆਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਵੀ ਦੋਹੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ। ਤੁਸੀਂ ਆਏ ਮੇਰਾ ਮਨ ਵਧਿਆ ਮਾਸੜ ਜੀ, ਵਿਹੜਾ ਵਧਿਆ ਗਜ਼ ਚਾਰ ਜੇ ਸੋਡੀ ਬੀਬੀ ਸੰਗਲੀ ਸਾਡਾ ਵੀਰ, ਸੋਨੇ ਦਾ ਜੀ ਹਾਰ
ਵਿਚੋਲੇ ਦੇ ਲੋਕ ਗੀਤ
ਗੀਤਾਂ-ਦੋਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀਆਂ ਵਿਚੋਲੇ ਦੀ ਬੜੇ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦੀਆਂ ਕਿਉਂਕਿ ਮੰਗਣੇ ਵਿੱਚ ਵਿਚੋਲੇ ਦਾ ਰੋਲ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਵਿਚੋਲਾ ਹੀ ਦੋ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਤੇ ਦੋ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਮੈਰਿਜ ਬਿਊਰੋ ਆਦਿ ਤੋਂ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨਹੀਂ ਸਨ ਹੁੰਦੇ। ਕੁੜੀਆਂ ਗਾਉਂਦੀਆਂ: ਚੰਦ ਦਿਆਂ ਵੇ ਚਾਨਣਾ ਵੇ ਤੂੰ, ਵਿਚੋਲੇ ਦਾ ਜਸ ਗਾਈ ਵੇ ਚੰਦ ਦਿਆ ਵੇ ਚਾਨਣਾ…
ਵੇ ਤੂੰ ਵਿਚਲੇ ਦੀ ਕਣਕ ਰਮਾਈਂ ਵੇ, ਚੰਦ ਦਿਆ ਵੇ ਚਾਨਣਾ, ਤੂੰ ਜੀਵੇ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤ ਜੀਵੇ ਵਿਚੋਲਿਆ, ਸਾਡਾ ਜੀਵੇ ਵੇ ਪਰਿਵਾਰ, ਐਸਾ ਬੂਟਾ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਿਹੜਾ ਸਜੇ ਬਾਬਲ ਦੇ ਵੇ ਬਾਰ ਚੰਗੀ ਕਰੀ ਵਿਚੋਲਿਆ ਚੰਗੀ ਕਰੀ, ਚੰਗਾ ਕਰਾਇਆ ਵੇ ਸਾਕ, ਚੰਗੇ ਦੇਵਾਂਗੇ ਕੱਪੜੇ ਤੈਨੂੰ, ਚੰਗੀ ਪਾਵਾਂਗੇ ਜੀ ਛਾਪ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਆਹ ਦੇ ਗੀਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ ਗੀਤ
ਕਜ਼ਾਖ਼ ਲੋਕ
ਕਜ਼ਾਖ਼  ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਤੁਰਕੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਜਾਤੀ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਕਜ਼ਾਖ਼ਸਤਾਨ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਅਬਾਦੀ ਏਸੇ ਨਸਲ ਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਜ਼ਾਖ਼ ਲੋਕ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ, ਮੰਗੋਲੀਆ, ਰੂਸ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੇ ਸ਼ਿਨਜਿਆਂਗ ਵਿੱਚ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 1.3 ਤੋਂ 1.5 ਕਰੋੜ ਲੋਕ ਕਜ਼ਾਖ਼ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਕਜ਼ਾਖ਼ ਹੈ। ਕਜ਼ਾਖ਼ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਤੁਰਕੀ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਰਗਿਨ, ਖ਼ਜ਼ਰ ਲੋਕ, ਕਾਰਲੁਕ, ਕਿਪਚਕ ਅਤੇ ਕੁਮਨ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਇਰਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ਕ, ਸਕਿਥਿਆਈ ਅਤੇ ਸਰਮਤੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਕਜ਼ਾਖ਼ ਲੋਕ ਸਾਇਬੇਰੀਆ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਸਾਗਰ ਤੱਕ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤੁਰਕੀ-ਮੰਗੋਲ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵਸੇ ਰਹੇ।
ਨਾਮ ਦੀ ਬਣਤਰ
ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਜ਼ਾਖ਼ ਨਾਮ ਦੇ ਮੂਲ ਸਰੋਤ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਮਤਭੇਦ ਹਨ। ਕੁਝ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਤੁਰਕੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਕਜ਼ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਘੁਮੱਕੜ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਜ਼ਾਖ਼ ਲੋਕ ਸਤੈਪੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਖ਼ਾਨਾਬਦੋਸ਼ ਸਨ। ਹੋਰ ਵਿਦਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਮੰਗੋਲ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਖ਼ਸਕ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਸਮਾਨ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪਹੀਏ ਵਾਲੀ ਗੱਡੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਜ਼ਾਖ਼ ਲੋਕ ਸਤੈਪੀ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਥਾਂ ਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਵੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਤੀਜੀ ਰਾਏ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਤੁਰਕੀ ਸ਼ਬਦ ਕਜ਼ਗ਼ਾਕ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਮਿਲਾਉਣਾ, ਮਤਲਬ ਕਿ ਕਜ਼ਗ਼ਾਕ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋਇਆ ਜਿਹੜਾ ਆਪਣਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਲੱਭੇ।
ਜੈਨੇਟਿਕ ਜੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਰੰਗ-ਰੂਪ
ਕਜ਼ਾਖ਼ ਲੋਕ ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਮੰਗੋਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਲਕਾ ਯੂਰਪੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੀ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਦੇ ਵਾਲ ਕਾਲੇ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਭੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਕਜ਼ਾਖ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੀਲੀਆਂ-ਹਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵਾਲ ਲਾਲ-ਭੂਰੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਗੋਰਾ ਜਾਂ ਹਲਕਾ ਕਣਕ-ਵੰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਜੈਨੇਟਿਕ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨਾਲ 55% ਕਜ਼ਾਖ਼ਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਵੰਸ਼ ਏਸ਼ੀਆਈ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈਪਲੋਗਰੁੱਪ ਡੀ, ਸੀ ਅਤੇ ਜ਼ੈੱਡ 36.2% ਹਨ, ਹੈਪਲੋਗਰੁੱਪ ਏ, ਏੱਫ਼ 6.9% ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਏਸ਼ੀਆਈ ਹੈਪਲੋਗਰੁੱਪ ਸਮੂਹ 11.9% ਹਨ। 41% ਕਜ਼ਾਖ਼ਾਂ ਦਾ ਹੈਪਲੋਗਰੁੱਪ ਸਮੂਹ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੈਪਲੋਗਰੁੱਪ ਐੱਚ (14.1%), ਕੇ. (2.6%), ਜੇ (3.6%), ਟੀ (5.5%), ਯੂ (3%) ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮੂਹ (12.2%) ਹਨ।
ਧਰਮ
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਜ਼ਾਖ਼ ਲੋਕ ਸੁੰਨੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਜ਼ਾਖ਼ ਇਸਲਾਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ, ਤਵੀਤਾਂ ਅਤੇ ਝਾੜ-ਫੂਕ(ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਖ਼ਸੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਜ਼ਾਖ਼ਸਤਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਕੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਮਨੁੱਖੀ ਜਾਤੀਆਂ
ਅਡੋਬੋ
ਅਡੋਬੋ ਜਾਂ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਅਡੋਬੋ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫਿਲੀਪੀਨੋ ਪਕਵਾਨ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੀਟ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ, ਜਾਂ ਸਬਜੀਆਂ ਜੋ ਸਿਰਕੇ, ਸੋਇਆ ਸਾਸ, ਲਸਣ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ ਵਿੱਚ ਪਕਾਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।ਇਹ ਕਈ ਵਾਰ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਕਵਾਨ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਹ ਖਾਣਾ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਸੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁੱਢਲੇ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਭੋਜਣ, ਗਰਮ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਉਬਾਲ ਕੇ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਇਸਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਰੱਖਣ ਲਈ, ਅਕਸਰ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਸਿਰਕਾ ਅਤੇ ਲੂਣ ਵਿੱਚ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਮੀਟ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲ ਸਿਰਕੇ ਵਿੱਚ  ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਪੂਰਵ-ਹਿਸਪੈਨਿਕ ਪੀਰੀਅਡ ਤੇ ਵਾਪਿਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੂਰ ਅਤੇ ਮੁਰਗੇ ਦੇ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ.।
ਜਦੋਂ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਅਤੇ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਸਪੇਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਪਕਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਪੇਨੀ ਫਰਾਂਸਿਸਕਾਨ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਪੇਡਰੋ ਡੇ ਸਨ ਬੂਨੇਵੇਂਟੁਰਾ ਦੁਆਰਾ ਸੰਕਲਿਤ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਵੋਕਾਬੂਲਰਿਓ ਡੇ ਲਾ ਲੰਗੁਗਾ ਟੈਗਾਲਾ (1613) ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਡਬੋ ਡੀ ਲੋਸ ਪ੍ਰੈਰਾਪੇਰੀਜ਼ ("ਮੂਲ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਡੋਬੋ") ਕਿਹਾ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪਕਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਕਵਾਨ ਦਾ ਮੂਲ ਸ਼ਬਦ ਹੁਣ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਗੁਆਚ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਵੇਰਵਾ
left|thumb|ਚਿੱਟੇ [[ਚਾਵਲ ਨਾਲ ਪਰੋਸਿਆ ਚਿਕਨ ਅਡੋਬੋ]] left|thumb| ਕਵਾ ਵਿੱਚ ਪਕਾਇਆ ਪੋਰਕ ਅਡੋਬੋ ਫਿਲਾਫਲੀਨੋ ਰਸੋਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਐਡਬੋ ਡਿਸ਼ ਅਤੇ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਸਪੇਨੀ ਰਸੋਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਅਡੋਬੋ ਦੇ ਆਮ ਵਰਣਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਖ ਵੱਖ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਅਡੋਬੋ ਨੂੰ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਅਡੋਬੋ, ਇੱਕ ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਪਕਵਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਖਾਣਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ (ਖਾਸ ਦਵਾਈ ਦੀ ਬਜਾਏ) ਲਈ ਖਾਸ ਹੈ ਅਤੇ ਮੀਟ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸੂਰ ਦਾ ਮਾਸ ਜਾਂ ਚਿਕਨ, ਜਾਂ ਦੋਵੇਂ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਸਿਰਕਾ, ਲਸਣ, ਬੇ ਪੱਤੇ, ਕਾਲਾ ਮਿਰਚਕ, ਅਤੇ ਸੋਇਆ ਸਾਸ ਵਿੱਚ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਸਨੂੰ ਸਫੈਦ ਚਾਵਲ ਨਾਲ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਇਹ ਰਵਾਇਤੀ ਛੋਟੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਰਤਨ (ਪਾਲੇਯੋਕ ਜਾਂ ਕੁਲਨ) ਵਿੱਚ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ; ਪਰ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਧਾਤੂ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਐਡਬੋ ਵਿਅੰਜਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਹਨ। ਐਡਬੋ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਅੰਗ ਸਿਰਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਸਿਰਕਾ, ਚੌਲ ਦਾ ਸਿਰਕਾ, ਜਾਂ ਗੰਨਾ ਦਾ ਸਿਰਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ (ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਸਫੈਦ ਵਾਈਨ ਜਾਂ ਸਾਈਡਰ ਸਿਰਕਾ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ)। ਨਿੱਜੀ ਪਸੰਦ ਅਨੁਸਾਰ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਵੀ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।.ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਇਕੋ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਅਡੋਬੋ ਨੂੰ ਪਕਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।  ਸੋਇਆ ਸਾਸ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਇੱਕ ਵਾਲੇ ਅਡੋਬੋ ਨੂੰ ਅਡਬੋਂਗ ਪੁਟੀ ਜਾਂ ਸਫੈਦ ਅਡੋਬੋ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਅਡੋਬੋਂਗ ਪੁਟੀ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਪ੍ਰੀ-ਹਿਸਪੈਨਿਕ ਐਡੋਨੋ ਦਾ ਮੂਲ ਵਰਜਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਇਹ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਕਵਾਨ ਵਰਗੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਨੀਟਿਸਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਿਰਕੇ ਦੇ ਬਜਾਏ ਪੈਟੀ (ਮੱਛੀ ਦੀ ਚਟਣੀ) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹੋਰ ਵਰਤੋਂ
ਪਕਵਾਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਡੋਬੋ ਦੀ ਸੁਆਦ ਨੂੰ ਵਪਾਰਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖਾਣਿਆਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਗਿਰੀਦਾਰ, ਚਿਪਸ, ਨੂਡਲਸ ਸੂਪ ਅਤੇ ਮੱਕੀ ਦੇ ਪਟਾਕਰਾਂ ਵਰਗੇ ਕਈ ਸਥਾਨਕ ਫਿਲਪੀਨਨ ਸਨੈਕ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ "ਐਡਬੋ ਫਲੇਅਰਡ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਿਲੀਪੀਨ ਪਕਵਾਨ
ਜ਼ਾਰਲਾਂਡ
ਸਾਰਲੈਂਡ (ਜਰਮਨ: das Saarland –, Sarre) ਜਰਮਨੀ ਦੇ 16 ਸੰਘੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸਾਰਬਰੂਕਨ, ਖੇਤਰਫਲ 2,570 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਅਤੇ (30 ਅਪਰੈਲ 2012 ਤੱਕ) ਅਬਾਦੀ 1,012,000 ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਰਾਜ
ਲੁਧਿਆਣਾ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਲੁਧਿਆਣਾ ਕੇਂਦਰੀ  ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ 117 ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 63 ਨੰਬਰ ਚੌਣ ਹਲਕਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
ਰਾਏਕੋਟ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਰਾਜੂ ਭਾਰਤਨ
ਰਾਜੂ ਭਾਰਤਨ   (1934 - 7 ਫ਼ਰਵਰੀ, 2020) ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅਤੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਫ਼ੀਚਰਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ 'ਦ ਇਲੁਸਟਰੇਟਿਡ ਵੀਕਲੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ'  ਅਤੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਅਖ਼ਬਾਰ 'ਸਕ੍ਰੀਨ' ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਕਿਤਾਬਾਂ
ਭਾਰਤਨ ਨੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸੰਗੀਤ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ 'ਤੇ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਡੂੰਘੀ ਸਾਂਝ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2020 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1934 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖੇਡ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਰੇਡੀਅਨ
ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਦਰਤੀ ਇਕਾਈਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਈ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੋਣ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਕਾਈਆਂ
ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਵਾਹ (ਸਾਹਿਤ)
ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਵਾਹ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Stream of consciousness) ਇੱਕ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਜੁਗਤ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਅਨੇਕਾਂ ਖਿਆਲਾਂ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ "ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਨਬਚਨੀ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਕਲਪ ਵਿਲੀਅਮ ਜੇਮਜ਼ ਦੁਆਰਾ 1890 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਨਿਯਮ ਵਿੱਚ ਘੜਿਆ। ਸਾਹਿਤਕ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਯੋਗ 1918 ਵਿੱਚ ਮੇ ਸਿੰਕਲੇਰ ਦੁਆਰਾ ਡੋਰੋਥੀ ਰਿਚਰਡਸਨ ਦੇ ਨਾਵਲਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੀ ਤਕਨੀਕ ਇੱਕ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਜੁਗਤ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਪਾਤਰ ਦੇ ਸੋਚ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨੂੰ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਨਬਚਨੀ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੀ ਤਕਨੀਕ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਨਬਚਨੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਟਪੂਸੀ ਮਾਰ ਕੇ ਇੱਕ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਜਗ੍ਹਾ ਪਹੁੰਚ ਜਾਣ।
ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ 1922 ਤੱਕ
ਇਹ ਤਕਨੀਕ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕੁਝ ਪਹਿਲੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੌਰੇਂਸ ਸਟਰਨ ਦਾ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਿਕ ਨਾਵਲ "ਟ੍ਰਿਸਟ੍ਰਾਮ ਸ਼ੈਂਡੀ" (1757) ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ ਦੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ "ਦ ਟੈਲ-ਟੇਲ ਹਾਰਟ" (The Tell-Tale Heart) (1843) ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਦੇ ਲੱਛਣ ਦਿਖਦੇ ਹਨ।
1922 ਤੋਂ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ
ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਰਤੋਂ 1922 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਜੇਮਜ਼ ਜੋਆਇਸ ਦੇ ਨਾਵਲ ਯੂਲੀਸਸ ਵਿੱਚ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਤਾਲੋ ਜ਼ਵੇਵੋ ਦੇ ਜ਼ੇਨੋ ਦੀ ਜ਼ਮੀਰ(1923), ਵਰਜੀਨੀਆ ਵੂਲਫ਼ ਦੇ ਮਿਸਿਜ਼ ਡਾਲੋਵੇ(1923) ਤੇ ਟੂ ਦ ਲਾਈਟਹਾਊਸ(1927) ਅਤੇ ਵਿਲੀਅਮ ਫ਼ੌਕਨਰ ਦੇ ਦ ਸਾਊਂਡ ਐਂਡ ਦ ਫਿਊਰੀ(1929) ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਜੁਗਤਾਂ
ਦ ਪਿਕਵਿਕ ਪੇਪਰਜ਼
ਦ ਪੋਸਥੁਮਸ ਪੇਪਰਜ਼ ਆਫ਼ ਦ ਪਿਕਵਿਕ ਕਲੱਬ (ਆਮ ਪ੍ਰਚਲਤ ਨਾਮ ਦ ਪਿਕਵਿਕ ਪੇਪਰਜ਼ ) ਚਾਰਲਸ ਡਿਕਨਜ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ ਹੈ। 1836 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਸਕੈਚ ਬਾਇ ਬੌਜ਼ ਦੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਉਭਰਦੇ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸੰਖੇਪ ਸਾਰ
ਇਸ ਨਾਵਲ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ 1827–28 ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਵਾਪਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੇ ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਮੱਤਭੇਦ ਵੀ ਹਨ। ਨਾਵਲ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਘੁੰਮਣ ਫਿਰਨ ਅਤੇ ਤਿਕੜਮਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਸ਼ੌਕੀਨ,'ਪਿਕਵਿਕ ਕਲੱਬ' ਦਾ ਬਾਨੀ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਭਰ ਲਈ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਸੈਮੁਅਲ ਪਿਕਵਿਕ ਸੁਝਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਪਿਕਵਿਕੀਅਨ ਦੋਸਤ (ਟਪਮੈਨ, ਸਨੌਡਗਰਾਸ ਅਤੇ ਵਿੰਕਲ) ਇੰਗਲਿਸ਼ਤਾਨ ਦੇ ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ ਦਿਹਾਤੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਦੌਰੇ ਚੱਲਣ ਅਤੇ ਜੋ ਵੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਉਸਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਬਾਕੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਕਰਨ। ਬਘੀ ਰਾਹੀਂ ਲੰਦਨ ਤੋਂ ਲਾਂਭੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਬਘੀਖਾਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰਨ ਸਮੇਂ ਹੋਏ ਅਨੁਭਵਾਂ ਦੇ ਵਰਣਨ ਨੂੰ ਅਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਲੇਖਕ ਨੇ ਉਥੋਂ ਦੇ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਬੰਧ, ਜੇਲ੍ਹਾਂ, ਅਦਾਲਤਾਂ, ਕਲੱਬਾਂ, ਮਨੋਰੰਜਨ, ਰੁਝੇਵਿਆਂ, ਹਾਸੇ ਠੱਠੇ, ਦੋਸਤੀਆਂ, ਸਮਾਜਿਕ ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ, ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ, ਵਰਤੋਂ-ਵਿਹਾਰ, ਖਾਣ-ਪਾਣ, ਪਹਿਨਣ ਦੇ ਨਿੱਕੇ-ਨਿੱਕੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਨਾਲ ਸਮਾਜੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਬੜੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਤਸਵੀਰ ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਕਲਮਬੰਦ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚਾਰਲਸ ਡਿਕਨਜ਼ ਦੇ ਨਾਵਲ
ਐਡਮੰਡ ਹਸਰਲ
ਐਡਮੰਡ ਹਸਰਲ ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਵਰਤਾਰਾਵਾਦ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਦਿੱਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਭਾਵ ਕਿ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ? ਅੱਜ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਸੈਂਕਡ਼ੇ ਸਾਲ ਲੱਗੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਦੀ ਕਲਾ ਆ ਗਈ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਉੱਤੇ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋਰ ਵੀ ਖੋਜਾਂ ਹੋਈਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਗਜ਼ ਅਤੇ ਛਪਾਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਧੁਨਿਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ।
ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ
ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਕਾਗਜ਼ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਛਪਾਈ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਵਿਕਾਸ ਨੇ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੇਹੱਦ ਨਿਖ਼ਾਰ ਲੈ ਆਂਦਾ। ਆਧੁਨਿਕ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੀ ਇਸੇ ਲਡ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਪਪਾਇਰਸ
ਪਪਾਇਰਸ ਇੱਕ ਕਾਗਜ਼ੀ ਕਿਸਮ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖਾਵਟ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ ਰੀਡ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪੌਦੇ ਜਿਸਨੂੰਸਾਇਪਰਸ ਪਪਾਇਰਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੌਦਾ ਆਮ-ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੀਲ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੇ ਵੀ ਕਈ ਤਰੀਕੇ ਸਨ। ਮਿਸਰ ਵਾਸੀ ਪਪਾਇਰਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬੇੜੀਆਂ, ਚਾਦਰਾਂ, ਰੱਸੀਆਂ, ਸੈਂਡਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਲਟੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਪਰੰਤੂ ਪਪਾਇਰਸ ਨੂੰ ਬਦਲ ਕੇ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਿਖਣ-ਸਮੱਗਰੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਪਪਾਇਰਸ ਦੀ ਇਸ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਮਿਸਰ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਹੀ ਅਪਣਾਇਆ, ਪਰੰਤੂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਈ ਸੀ। ਜੋ ਪੁਰਾਤਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਪਾਇਰਸ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ।
ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ
ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਕਾਗਜ਼ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿਖਣ ਲਈ ਲੱਕਡ਼ੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਛਪਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਸਮਾਂ 618-907 ਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਵੀ ਮਤਭੇਦ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਲੀ ਮੌਨਸ ਤਾਰ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਤਨ ਕਿਤਾਬ ਹੈ ਜੋ ਕਿ 868 ਦੌਰਾਨ ਛਾਪੀ ਗਈ ਸੀ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਹੀ ਕੁਝ ਹੋਰ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਬਾਹਰੀ ਕਡ਼ੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵ ਸਾਹਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਤਾਬਾਂ
ਖੰਡੋਬਾ
ਆਈਕੋਨੋਗ੍ਰਾਫੀ
thumb| ਖੰਡੋਬਾ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਮੰਦਰ ਕਾਡੇਪਾਥਰ, ਜੇਜੂਰੀ ਦਾ ਪਾਵਨ ਅਸਥਾਨ। ਖੰਡੋਬਾ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:- ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪੱਥਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ (ਉੱਪਰ), ਮਹਲਸਾ ਦੇ ਨਾਲ ਧਾਤੂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ (ਮੱਧ, ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ) ਅਤੇ ਦੋ ਲਿੰਗਾ, ਜੋ ਮਹਲਸਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ। left|thumb| ਖੰਡੋਬਾ ਦੇ ਜੇਜੂਰੀ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਮਣੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। thumb| ਖੰਡੋਬਾ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋ ਮੁੱਖ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ ਮਹਲਸਾ ਅਤੇ ਬਨਾਈ।
ਹੋਰ ਸਮੂਹ ਤੇ ਪਛਾਣ
thumb|325x325px| ਇੱਕ ਪੇਂਟਿੰਗ ਵਿਚ ਖੰਡੋਬਾ ਨੂੰ ਚਿੱਟੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਕਰਕੇ ਮਹਲਸਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਇੱਕਕੁੱਤੇ ਦੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਘਿਆ ਸਮੇਤ ਸੇਵਾਦਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਨੱਚਦੇ ਹੋਏ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮਾਰਟਿਨ ਬੂਬਰ
ਮਾਰਟਿਨ ਬੂਬਰ (מרטין בובר; Martin Buber; ਜ਼ਿਦਿਸ਼ מארטין בובער; 8 ਫਰਵਰੀ, 1878 – ਜੂਨ 13, 1965) ਇੱਕ ਆਸਟਰੀਆ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਇਜ਼ਰਾਇਲੀ ਯਹੂਦੀ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਮੈਂ-ਤੂੰ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਅਤੇ ਮੈਂ-ਇਹ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਰ ਉੱਪਰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੋਂਦਵਾਦ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ।   ਵਿਆਨਾ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ, ਬੂਬਰ ਧਾਰਮਿਕ ਰਹੁਰੀਤ ਦਾ ਕਰੜਾਈ ਨਾਲ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਯਹੂਦੀਆਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ, ਪਰ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਪਰਖ ਪੜਤਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸਨੇ ਯਹੂਦੀ ਰਹੁਰੀਤ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 1902 ਵਿਚ, ਉਹ ਜ਼ਾਇਨਵਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਤਰਜਮਾਨ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਡਾਇ ਵੈਲਟ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਬਣ ਗਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜ਼ਾਇਨਵਾਦੀ ਵਿੱਚ ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਕੰਮ ਤੋਂ ਪਿਛੇ ਹੱਟ ਗਿਆ। ਸੰਨ 1923 ਵਿੱਚ ਬੂਬਰ ਨੇ ਹੋਂਦ ਬਾਰੇ ਆਪਣਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੇਖ, Ich und du ਲਿਖਿਆ ਜੋ ਬਾਅਦ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ I ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ 1925 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇਬਰਾਨੀ ਬਾਈਬਲ ਦਾ ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਤਰਜਮਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਉਸ ਨੂੰ 10 ਵਾਰ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸੱਤ ਵਾਰ ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਜੀਵਨੀ
ਮਾਰਟਿਨ (ਇਬਰਾਨੀ ਨਾਮ: מָרְדֳּכַי, Mordechai)  ਬੂਬਰ ਵਿਆਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਯਹੂਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬੂਬਰ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਰੱਬਈ ਮੀਰ ਕੈਟਜ਼ਨਲਨਬੋਜਨ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਵੰਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਦੋਆ ਦੇ ਮਹਾਰਮ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹੈ।ਜਦੋਂ ਉਹ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਦਾਦੇ ਨੇ ਪਾਲਿਆ ਸੀ।   ਉਸ ਦਾ ਦਾਦਾ, ਸੁਲੇਮਾਨ ਬੂਬਰ, ਮਿਦ੍ਰੀਸ਼ ਅਤੇ ਰਾਬੀਨਿਕ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ। ਘਰ ਵਿਚ, ਬੂਬਰ ਨੇ ਯੀਦਿਸ਼ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਬੋਲਦਾ ਸੀ। 1892 ਵਿੱਚ, ਬੂਬਰ ਲੇਮਬਰਗ, ਅੱਜ ਦੇ ਲਵੀਵ, ਯੂਕਰੇਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਪਰਤਿਆ।
ਇੱਕ ਨਿਜੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਕਟ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਉਹ ਯਹੂਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਰਹੁਰੀਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਤਾ ਤੋੜ ਲਿਆ: ਉਸਨੇ ਇਮਾਨੂਅਲ ਕਾਂਤ, ਸੋਰੇਨ ਕਿਅਰਕੇਗਾਰਡ ਅਤੇ ਫ਼ਰੀਡਰਿਸ਼ ਨੀਤਸ਼ੇ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।  ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਗਰਲੇ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ।1896 ਵਿਚ, ਬੂਬਰ ਵਿਆਨਾ (ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ, ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਜਰਮਨ ਅਧਿਐਨ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ) ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਗਿਆ।
1898 ਵਿਚ, ਉਹ ਜ਼ਾਇਨਵਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਮਹਾਸੰਮੇਲਨਾਂ ਅਤੇ ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ। 1899 ਵਿੱਚ, ਜ਼ਿਊਰਿਖ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ, ਬੂਬਰ ਆਪਣੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਪੌਲਾ ਵਿੰਕਲਰ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ "ਇੱਕ ਬਾਵੇਰੀਆਈ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਕੈਥੋਲਿਕ ਲੇਖਕ ਸੀ"   ਜਿਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ ਆਪਣਾ ਲਿਆ।
1930 ਵਿੱਚ ਬੂਬਰ ਫਰੈਂਕਫਰਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਨਰੇਰੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ 1933 ਵਿੱਚ ਅਡੋਲਫ ਹਿਟਲਰ ਦੇ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਪਦ ਤੋਂ ਇਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਸੈਂਟਰਲ ਆਫਿਸ ਫਾਰ ਜਿਊਇਸ਼ ਅਡਲਟ ਐਜੁਕੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਦਾਰਾ ਬਣ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਜਰਮਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਯਹੂਦੀਆਂ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਤੋਂ ਵਰਜਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 1938 ਵਿੱਚ ਬੂਬਰ ਨੇ ਜਰਮਨੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਮੈਂਡੇਟ ਵਾਲੇ ਫਿਲਿਸਤੀਨ ਦੇ ਯਰੂਸ਼ਲਮ ਵਿੱਚ ਬਸ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹਿਬਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਣ ਕੇ ਨਰ-ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮੁਢਲੇ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਬਾਰੇ ਵਿਖਿਆਨ ਦੇਣ ਲੱਗਿਆ।
ਬੂਬਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਪੌਲਾ ਦੀ ਮੌਤ 1958 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ 13 ਜੂਨ 1965 ਨੂੰ ਯਰੂਸ਼ਲਮ ਦੇ ਤਲਬੀਆ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਵੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਸਨ: ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਫੇਲ ਬੂਬਰ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੇਟੀ, ਈਵਾ ਸਟ੍ਰਾਸ-ਸਟੀਨੀਟਜ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1965 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਵਿਲੀਅਮ ਮੇਕਪੀਸ ਥੈਕਰੇ
ਵਿਲੀਅਮ ਮੇਕਪੀਸ ਥੈਕਰੇ (18 ਜੁਲਾਈ 1811 – 24 ਦਸੰਬਰ 1863) 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਵਿਅੰਗ ਰਚਨਾਵਾਂ ਖਾਸਕਰ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ ਵੇਨਿਟੀ ਫ਼ੇਅਰ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੀਵਨੀ
ਵਿਲੀਅਮ ਮੇਕਪੀਸ ਦਾ ਜਨਮ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਉੱਪਰਾਂਤ 1817 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਚਾਰਟਰਹਾਉਸ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਪਰ ਇਹ ਸਕੂਲ ਉਸਨੂੰ ਨਾਪਸੰਦ ਸੀ। ਅਤੇ ਫਿਰ ਕੈਮਬਰਿਜ ਵਿੱਚੋਂ ਅਗਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਛੱਡਕੇ ਯੂਰਪ ਘੁੰਮਣ ਲਈ ਨਿਕਲ ਪਿਆ ਅਤੇ ਪਰਤ ਕੇ ਕਨੂੰਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿਚਾਲੇ ਛੱਡਕੇ ਪੱਤਰਕਾਰਤਾ ਦੇ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਦੋ ਪੱਤਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ; ਪਰ ਦੋਨੋਂ ਅਸਫਲ ਰਹੇ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਚਿਤਰਕਲਾ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਖਾਤਿਰ ਪੈਰਸ ਅਤੇ ਰੋਮ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਥੇ 1836 ਵਿੱਚ ਇਜਾਬੇਲਾ ਸ਼ਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਇੰਗਲੈਂਡ ਪਰਤਣ ਤੇ ਉਸਨੇ ਫਰੇਜਰਸ ਮੈਗਜੀਨ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਦ ਯਲੋਪਲਸ਼ ਪੇਪਰਸ (1837 - 8); ਕੈਥਰੀਨ (1840), ਦ ਗਰੇਟ ਹਾਗਰਟੀ ਡਾਇਮੰਡ (1841) ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਲਿੰਡਨ (1844) ਇਸ ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਏ। ਪਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਸਰਵਪ੍ਰਥਮ ਪੰਜ ਨਾਮਕ ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਰਚਨਾਵਾਂ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ; ਦ ਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਸਨਾਬਸ (1846 - 7), ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ।
ਵੈਨਿਟੀ ਫੇਅਰ (1847 - 8) ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਅਸਲੀ ਮੋੜ ਲਿਆ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਅਸਾਧਰਣ ਰਚਨਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਫੀਲਡਿੰਗ ਵਰਗੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜਿੰਦਾ ਨਾਵਲਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰਲਸ ਡਿਕਨਸ ਨੂੰ ਛੱਡਕੇ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਸਾਨੀ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਅਗਲੇ ਨਾਵਲ ਪੇਂਡੇਨਿਸ (1848 - 50) ਦੇ ਕਾਫ਼ੀ ਅੰਸ਼ ਆਤਮਕਥਾਤਮਕ ਹਨ। 1851 ਵਿੱਚ ਦ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਹਿਊਮਰਿਸਟਸ ਆਫ਼ ਦ ਏਟੀਨਥ ਸੇਂਚੁਰੀ ਅਤੇ 1856 ਵਿੱਚ ਫੋਰ ਜਾਰਜੇਜ ਉੱਤੇ ਉਸਨੇ ਵੱਡੇ ਸਫਲ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤੇ। ਇਹ ਭਾਸ਼ਣ ਕਰਮਵਾਰ 1852 ਅਤੇ 1856 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿੱਤੇ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਹੇਨਰੀ ਏਸਮੰਡ (1852), ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਉਸ ਦੀ ਸਿਖਰਲੀ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਵਲ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿ ਨਿਊਕੰਸ (1853) ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਏ। ਦ ਵਰਜੀਨਿਅੰਸ (1857 - 9) ਏਸਮੰਡ ਦਾ ਹੀ ਉੱਤਰ - ਭਾਗ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਥੈਕਰੇ ਦੀ ਕਲਾ ਦਾ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਉੱਤਮ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। 1860 ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਾਰਨਹਿਲ ਮੈਗਜੀਨ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੰਪਾਦਕ ਬਣਿਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਲਾਵੇਲ ਦ ਵਿਡੋਅਰ (1860) ਅਤੇ ਦ ਏਡਵੇਂਚਰਸ ਆਫ਼ ਫਿਲਿਪ (1861 - 2) ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ। ਦ ਰਾਉਂਡ ਅਵਾਉਂਟ ਪੇਪਰਸ (1860 - 3) ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਨਮੋਹਕ ਨਿਬੰਧਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਹੈ ਜੋ ਉਸਨੇ ਇਸ ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਵਿੱਚ ਨੇਮੀ ਰੂਪ ਨਾਲ ਲਿਖੇ ਸਨ। ਅੰਤਮ ਨਾਵਲ ਡੇਨਿਸ ਡੂਬਲ ਉਸ ਦੀ ਅਚਾਨਕ ਮੌਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਧੂਰਾ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਤਦ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਫੇਰ ਉਸ ਦੀ ਕਲਾ ਆਪਣੇ ਸਿਖਰ ਤੇ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਐੱਨ.ਆਈ.ਟੀ. ਨਾਗਪੁਰ
ਕੈਂਪਸ
ਵੀ.ਐਨ.ਆਈ.ਟੀ. ਨਾਗਪੁਰ ਕੈਂਪਸ ਨਾਗਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਅੰਬਜਾਰੀ ਝੀਲ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਲਗਭਗ ਨਾਗਪੁਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ 7 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਡਾ: ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਡਕਰ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, ਨਾਗਪੁਰ ਤੋਂ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇੱਥੇ 225 acre ਦੇ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਹਨ: ਦੱਖਣੀ ਅੰਬਜਾਰੀ ਰੋਡ 'ਤੇ ਮੁੱਖ ਗੇਟ, ਬਜਾਜ ਨਗਰ ਗੇਟ ਅਤੇ ਯਸ਼ਵੰਤ ਨਗਰ ਗੇਟ।
ਵਿਭਾਗ, ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ
ਵੀ.ਐਨ.ਆਈ.ਟੀ. ਨਾਗਪੁਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਕਾਦਮਿਕ ਵਿਭਾਗ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 30 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ ਹਨ।
ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ
• Applied Chemistry
• ਅਪਲਾਈਡ ਗਣਿਤ
• ਅਪਲਾਈਡ ਮਕੈਨਿਕਸ
• ਅਪਲਾਈਡ ਫਿਜ਼ਿਕਸ
• ਲਾਗੂ ਅੰਕੜੇ
• ਅਪਲਾਈਡ ਅਤੇ ਇਨਵਾਇਰਮੈਂਟਲ ਮਾਈਕਰੋਬਾਇਓਲੋਜੀ
• ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ
• ਬਾਇਓਚੇਟ੍ਰੋਨਿਕਸ
• ਬਾਇਓਮੈਡੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ
• ਸਿਵਲ ਇੰਜੀਨਿਅਰੀ
2016 ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਲੀਗ
2016 ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਬੇਡਮਿੰਟਨ ਲੀਗ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਲੀਗ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਸੰਸਕਰਨ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਕਰਨ  2 ਤੋਂ 17 ਜਨਵਰੀ 2016 ਤੱਕ ਅਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਸੰਸਕਰਨ ਵਿੱਚ 15 ਦਿਨ ਲਗਾਤਾਰ ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਜਾਣਗੇ। ਸੁਰੂਆਤੀ ਰਸਮ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਆਖਰੀ ਰਸਮ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਸੰਸਕਰਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦੀਆਂ ਲੀਗ ਦੌਰਾਨ ਚੰਗੀ ਖੇਡ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨਾ। ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਬੇਡਮਿੰਟਨ ਲੀਗ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਦੀ ਖੇਡ ਨੂੰ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ ਦਿਵਾਉਣਾ ਸੀ।
ਐੱਨ.ਆਈ.ਟੀ. ਨਾਗਪੁਰ
ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ
• ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ
2016 ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਲੀਗ
ਦੂਸਰਾ ਸੰਸਕਰਨ 2014 ਵਿੱਚ 30 ਤੋਂ 15 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਹੋਣਾ ਸੀ ਪਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕਾਰਨ ਲੀਗ ਲਈ ਸਮਾਂ ਫ਼ਾਇਨਲ ਨਾ ਹੋ ਪਾਇਆ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਮੁੜ ਮਿਥਿਆ ਗਿਆ ਸਮਾਂ ਜਨਵਰੀ-ਫਰਬਰੀ 2015ਸ ਸੀ।. ਪਰ ਸਪੋਰਟੀ ਸਲਊਸ਼ਨਜ਼ ਅਤੇ ਬੀ.ਏ.ਆਈ ਵਿੱਚ ਚਲ ਰਹੇ ਅਦਰੂਨੀ ਮਤਭੇਦ ਕਾਰਨ ਇਸਦਾ ਦੂਸਰਾ ਸੰਸਕਰਨ 2016 ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਐੱਨ.ਆਈ.ਟੀ. ਨਾਗਪੁਰ
ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ
• ਕੰਪਿਊਟੇਸ਼ਨਲ ਫਿਜ਼ਿਕਸ
2016 ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਲੀਗ
ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਇਸਦੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਦੂਸਰੇ ਸੰਸਕਰਨ ਦਾ ਨਾਮ ਇੰਡੀਅਨ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਲੀਗ ਤੋ ਬਦਲ ਕੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਲੀਗ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।  ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ਦੀਆ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਅਸੋਸੀਏਸ਼ਨਾ ਆਪਣੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਭਾਗ ਲੈਣ ਲਈ ਭੇਜਣ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹਾਮੀ ਭਰ ਚੁੱਕਿਆ ਸਨ।
ਟੀਮਾਂ
ਇਸ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਛੇ ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ::
ਦਿੱਲੀ ਏਕਰਸ
ਵੇਬਸਾਇਟ:
ਐੱਨ.ਆਈ.ਟੀ. ਨਾਗਪੁਰ
ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ
• ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ
2016 ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਲੀਗ
ਦਿੱਲੀ ਏਕਰਸ
ਇਨਫ਼ੀਨਾਇਟ ਕੰਪਯੁਟਰ ਸਲਊਸ਼ਨ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲੀ ਇਸ ਟੀਮ ਦਾ ਹੋਮ ਵੇਨਯੂ :: ਡੀ.ਡੀ.ਏ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਅਤੇ ਸਕੁਐਸ਼ ਸਟੇਡੀਅਮ (4000 ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਵਾਲਾਂ ਸਟੇਡੀਅਮ) ਸੀ।
ਮੁੰਬਈ ਰੋੱਕੇਟਸ
ਵੇਬਸਾਇਟ:
ਐੱਨ.ਆਈ.ਟੀ. ਨਾਗਪੁਰ
ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ
• ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ
2016 ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਲੀਗ
ਮੁੰਬਈ ਰੋੱਕੇਟਸ
ਦੇਵਯਾਨੀ ਲੇਸਰਜ ਪੀ.ਵੀ.ਟੀ. ਲਿਮੀਟੇਡ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲੀ ਇਸ ਟੀਮ ਦਾ ਹੋਮ ਵੇਨਯੂ :: ਸਰਦਾਰ ਪਟੇਲ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਏਨ.ਏਸ.ਸੀ.ਆਈ ਸੀ।
ਚੇੱਨਈ ਸਮਾਸ਼ੇਰਜ
ਵੇਬਸਾਇਟ:
ਦੀ ਵੋਨਸ ਪੀ.ਵੀ.ਟੀ. ਲਿਮੀਟੇਡ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲੀ ਇਸ ਟੀਮ ਦਾ ਹੋਮ ਵੇਨਯੂ :: ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਛਤਰਪਤੀ ਸਪੋਰਟਸ ਕੰਪਲੇਕਸ, ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਹਾਲ ( (3800 ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਵਾਲਾਂ ਕੰਪਲੇਕਸ) ਸੀ।
ਐੱਨ.ਆਈ.ਟੀ. ਨਾਗਪੁਰ
ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ
• ਮਨੁੱਖਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
2016 ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਲੀਗ
ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਹੰਟਰਜ਼
ਵੇਬਸਾਇਟ:: http://hyderabadhunters.com ] ਅਗਾਇਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਲ ਪੀ.ਵੀ.ਟੀ. ਲਿਮੀਟੇਡ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲੀ ਇਸ ਟੀਮ ਦਾ ਹੋਮ ਵੇਨਯੂ :: ਗਾਚੀਬੌਲੀ ਇੰਦੌਰ ਸਟੇਡੀਅਮ ਸੀ।
ਐੱਨ.ਆਈ.ਟੀ. ਨਾਗਪੁਰ
ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ
• ਹਾਈਡ੍ਰੋਲੋਜੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ
2016 ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਲੀਗ
ਬੈਂਗਲੂਰੂ ਟੋਪਗਨ
ਵੇਬਸਾਇਟ: http://bengalurutopguns.co.in/ ]
ਐੱਨ.ਆਈ.ਟੀ. ਨਾਗਪੁਰ
ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ
• ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ
2016 ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਲੀਗ
ਅਵਾਧੇ ਵਾਰਿਅਰ
ਇਸ ਟੀਮ ਦਾ ਹੋਮ ਵੇਨਯੂ :: ਬਾਬੂ ਬਨਾਰਸੀ ਦਾਸ ਯੂ.ਪੀ. ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਅਕਾਦਮੀ ਸੀ।
ਐੱਨ.ਆਈ.ਟੀ. ਨਾਗਪੁਰ
ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ
• ਜੰਤਰਿਕ ਇੰਜੀਨਿਅਰੀ
2016 ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਲੀਗ
ਮੈਚ ਸੂਚੀ
2016 ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 15 ਲੀਗ ਮੈਚ, ਦੋ ਸੇਮੀਫਿਨਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਫ਼ਾਇਨਲ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ।
ਐੱਨ.ਆਈ.ਟੀ. ਨਾਗਪੁਰ
ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ
• ਧਾਤੂ ਅਤੇ ਸਮੱਗਰੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ
2016 ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਲੀਗ
ਅੰਕ ਸੂਚੀ
ਹਰ ਟਾਈ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਗਏ। ਹਰ ਮੈਚ ਜਿੱਤਨ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਕ ਸੀ। ਹਰ ਟ੍ਰੰਪ ਮੈਚ ਜਿੱਤਨ ਦੇ ਦੋ ਅੰਕ ਸਨ ਅਤੇ ਹਾਰਨ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਅੰਕ ਗਵਾਉਣਾ ਪੇਂਦਾ ਸੀ।
ਐੱਨ.ਆਈ.ਟੀ. ਨਾਗਪੁਰ
ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ
• ਮਾਈਨਿੰਗ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ
2016 ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਲੀਗ
ਵਿਵਾਦ
The event was not without its bit of controversy.
ਐੱਨ.ਆਈ.ਟੀ. ਨਾਗਪੁਰ
ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ
• ਸ਼ਹਿਰੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ
2016 ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਲੀਗ
ਅਧਿਕਾਰਕ ਕੜੀਆਂ
Website: http://www.pbl-india.com/
ਐੱਨ.ਆਈ.ਟੀ. ਨਾਗਪੁਰ
ਕੇਂਦਰ
• ਸੈਂਟਰ ਆਫ਼ ਐਕਸੀਲੈਂਸ ਫਾਰ ਕਮਬੈਡਡ ਸਿਸਟਮਾਂ ਲਈ
2016 ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਲੀਗ
ਅਧਿਕਾਰਕ ਕੜੀਆਂ
Blog: http://pbl-india.com/blog/
ਐੱਨ.ਆਈ.ਟੀ. ਨਾਗਪੁਰ
ਕੇਂਦਰ
• ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਡਿਜ਼ਾਈਨ (ਸੀ.ਏ.ਡੀ.)
2016 ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਲੀਗ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਡੀਅਨ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਲੀਗ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2016 ਦੇ ਸਮਾਗਮ
ਐੱਨ.ਆਈ.ਟੀ. ਨਾਗਪੁਰ
ਕੇਂਦਰ
• ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ (ਸੀ.ਐੱਮ.)
• ਮੈਟੀਰੀਅਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸੈਂਟਰ
• ਰਿਮੋਟ ਸੈਂਸਿੰਗ ਲਈ ਸੈਂਟਰ
• ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਲਈ ਕੇਂਦਰ
• ਵੀ.ਐਲ.ਐੱਸ.ਆਈ. ਅਤੇ ਨੈਨੋ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਲਈ ਕੇਂਦਰ
• ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਕੇਂਦਰ
ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ
ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ (ਬੀ. ਆਰਚ.) ਅਤੇ 8 ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ (ਬੀ. ਟੈਕ.) ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ:
ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਯੋਜਿਤ ਖੋਜ
ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਅਲਮੀਨੀਅਮ ਖੋਜ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਸੈਂਟਰ (ਜੇ.ਐਨ.ਆਰ.ਡੀ.ਡੀ.ਸੀ.) ਨਾਗਪੁਰ, ਐਰੋਨੋਟਿਕਲ ਰਿਸਰਚ ਐਂਡ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਬੋਰਡ (ਏ.ਆਰ.ਡੀ.), ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਏ.ਆਰ.ਸਪੇਸ ਢਾਂਚਿਆਂ (ਨਾਸਾ) ਵਿਖੇ 18 ਵਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੈਮੀਨਾਰ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਮੈਂਟੇਨੈਂਸ ਕਮਾਂਡ, ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਫੌਜ, ਨਾਗਪੁਰ।
ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਕਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਨਾਲ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਹਿਯੋਗ ਹੈ। ਇਕੱਲੇ ਸਾਲ 2015 ਦੌਰਾਨ, ਵੀ.ਐਨ.ਆਈ.ਟੀ. ਨਾਗਪੁਰ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਨਾਲ 7 ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਨਾਲ 21 ਸਮਝੌਤਿਆਂ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਹਿਯੋਗੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਤੇ ਫੈਕਲਟੀ ਐਕਸਚੇਂਜ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਇੰਟਰਨਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇ ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਹੈ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕੁਝ ਸਮਝ ਪੱਤਰ VNIT ਨਾਗਪੁਰ ਦੇ ਨਾਲ (ਸਮਝੌਤੇ) ਹਨ:
ਵੀ ਐਨ ਆਈ ਟੀ ਨਾਗਪੁਰ ਏਮ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ, ਇਸ ਲਈ ਬ੍ਰਿਕਸ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਖ 'ਤੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣੇ ਗਏ 12 ਸੰਸਥਾਨ ਵਿੱਚੋ ਇੱਕ ਸੀ। ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਗਿਆਨ ਖੇਤਰ 'ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ' ਲਈ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਵਫ਼ਦ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਬ੍ਰਿਕਸ 'ਤੇ ਆਯੋਜਿਤ ਏਕਟਰਈਨਬਰ੍ਗ, ਰੂਸ ਦੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਬ੍ਰਿਕਸ ਨੈਟਵਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਬਾਰੇ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ 'ਤੇ ਡਾ: ਨਰਿੰਦਰ ਚੌਧਰੀ, ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਵੀ ਐਨ ਆਈ ਟੀ ਨਾਗਪੁਰ ਦੁਆਰਾ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਨਾਗਪੁਰ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲਿਮਟਡ (ਐਨ.ਐਮ.ਆਰ.ਸੀ.ਐਲ.) ਨੇ ਮੈਟਰੋ ਦੇ ਢਾਂਚਾਗਤ ਡਰਾਇੰਗਾਂ, ਨਿਰੀਖਣ ਅਤੇ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਟੈਸਟਿੰਗ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਵੀ ਐਨ ਆਈ ਟੀ ਨਾਗਪੁਰ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਤਿਉਹਾਰ
ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕਲੱਬ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਾਲਾਨਾ ਉਤਸਵ ਜਾਂ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਕਾਲਜਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਸਤੇ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ
ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼
ਕਾਮਰੇਡ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼ (12 ਨਵੰਬਰ, 1898-29 ਜੁਲਾਈ 1982) ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ,ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਤੇ ਉਘੇ ਨੇਤਾ ਸਨ। ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼ ਸਨ ਤੇ ਕਿਰਤੀ ਨਾਮ ਦੇ ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਵੀ ਰਹੇ ਅਤੇ ਆਪ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਤੇ ਮਾਰਕਸੀ ਸੋਚ ਦੇ ਧਾਰਨੀ ਰਹੇ।
ਜੀਵਨ
ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਮਾਝੇ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਚੇਤਨਪੁਰਾ ਵਿਖੇ 12 ਨਵੰਬਰ, 1898 ਈਸਵੀ ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨਾਮ ਸ੍ਰੀ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਦਿਆਲ ਕੌਰ ਸੀ।
12ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਪਾਸ ਕਰ ਕੇ ਉਸ੍ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੁਗਲੀ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮੁੰਬਈ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਮਜੀਠਾ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਚਰਚ ਮਿਸ਼ਨ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਇਹ ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਦੇ ਕਾਰਕੁਨਾ ਤੇ ਜੁਲਮ ਅਤੇ ਜੱਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸੀ। ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਲਹਿਰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਵਕਤ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਨਾਮਿਲਵਰਤਨ ਲਹਿਰ ਵੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਚਰਚ ਮਿਸ਼ਨ ਸਕੂਲ ਮਜੀਠਾ ਵਿੱਚ ਹੜਤਾਲ ਕਰਵਾਉਣ ਨਾਲ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸੰਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਚਰਚ ਮਿਸ਼ਨ ਸਕੂਲ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ 'ਅਕਾਲੀ ਅਖਬਾਰ ਲਾਹੌਰ' ਦੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਮਹੰਤਾਂ ਤੋਂ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਾਉਣ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਮੁੱਖ ਆਗੂਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਬਣੀ ਤਾਂ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਉਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1898 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1982
ਗੀਤਾ ਕਪੂਰ
ਗੀਤਾ ਕਪੂਰ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ (ਬਾੱਲੀਵੁੱਡ) ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਹੈ ਅਤੇ ਰਿਆਲਟੀ ਸ਼ੋਅ ਡਾਂਸ ਇੰਡੀਆ ਡਾਂਸ ਦੀ ਜਿਓਰੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਗੀਤਾ ਨੇ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਹੋਣਹਾਰ ਬਾੱਲੀਵੁੱਡ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਫ਼ਰਾਹ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਡਾਂਸ ਮੰਡਲੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ।   ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਫ਼ਰਾਹ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਫਿਲਮਾਂ ਕੁਛ ਕੁਛ ਹੋਤਾ ਹੈ, ਦਿਲ ਤੋਂ ਪਾਗਲ ਹੈ, ਕਭੀ ਖੁਸ਼ੀ ਕਭੀ ਗਮ, ਮੋਹਬੱਤੇਂ, ਕੱਲ ਹੋ ਨਾ ਹੋ, ਮੈਂ ਹੂੰ ਨਾ, ਓਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਓਮ, ਬੰਬੇ ਡ੍ਰੀਮਸ ਦੀ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਦੌਰਾਨ ਫ਼ਰਾਹ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਕਾਰਜ ਕਰਤਾ ਸੀ।  ਗੀਤਾ ਨੇ ਫ਼ਿਜ਼ਾ (2000), ਅਸ਼ੋਕਾ (2001), ਸਾਥੀਆਂ (2002), ਹੇ ਬੇਬੀ (2007), ਥੋੜਾ ਪਿਆਰ ਥੋੜਾ ਮੈਜਿਕ (2008), ਅਲਾਦੀਨ (2009), ਟੀਸ ਮਾਰ ਖਾਨ(2010), ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਲਵ ਹੋ ਗਿਆ (2011), ਸ਼ੀਰੀਂ ਫਰਹਾਦ ਕੀ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਪੜੀ (2012). ਅਤੇ ਕਈ ਅਵਾਰਡ ਸ਼ੋਅ, ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਗੀਤਾ ਨੇ ਪੇਪਸੀ ਆਈ.ਪੀ.ਏਲ. 2013 ਲਈ ਵੀ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1973 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਿਤ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿਹਾੜਾ 2016 ਐਡੀਟਾਥਨ
ਮਹਾਪਜਪਤੀ ਗੌਤਮੀ
ਮਹਾਪਜਪਤੀ ਗੌਤਮੀ (ਪਾਲੀ ; ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਮਹਾਪਜਪਤੀ ਗੌਤਮੀ) ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ ਦੀ ਸੌਤੇਲੀ-ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਮਾਸੀ ਸੀ। ਬੋਧੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ, ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਗੱਠਜੋੜ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਸਿੱਧੇ ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ ਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਭਿੱਖੂਣੀ (ਬੋਧੀ ਨਨ) ਬਣ ਗਈ।
ਜੀਵਨੀ
ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਇਆ ਅਤੇ ਮਹਾਪਜਪਾਤੀ ਗੌਤਮੀ ਕੋਲਿਆਂ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਅਤੇ ਸੁਪੁੱਬੁੱਧਾ ਦੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਸਨ। ਮਹਾਪਜਪਤੀ ਬੁੱਧ ਦੀ ਮਾਸੀ ਅਤੇ ਗੋਦ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਮਾਂ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਮਾਇਆ, ਬੁੱਧ ਦੀ ਜਨਮ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਮਾਂ, ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ। ਮਹਾਪਜਾਪਤ ਦੀ 120 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with hCards
ਕੈਮਲੂਪਸ
ਕੈਮਲੂਪਸ ਥਾਮਸਨ ਦਰਿਆ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਕੈਮਲੂਪਸ ਝੀਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਦੱਖਣ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਥਾਮਪਸਨ ਦਰਿਆ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਝੀਲ ਕੈਮਲੂਪਸ ਪਾਸ ਵਸਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਥਾਮਪਸਨ ਕੰਟਰੀ ਕਹਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ 100 ਬੜੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ 37ਵਾਂ ਬੜਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਰਾਗ ਪ੍ਰਬੰਧ
ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵਿਵਸਥਿਤ ਰੂਪ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਜੋ ਮਹਾਨ ਕੰਮ ਕੀਤੇ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਬਾਣੀ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਨੇ 1601 ਤੱਕ ਇੱਕਤਰ ਕੀਤੀ ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ 1604 ਈ. ਵਿੱਚ ਮੰਨੀ ਗਈ। ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਦੂਜਾ ਭਾਗ ਰਾਗ ਬੱਧ ਬਾਣੀ ਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਰਾਗ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ:-
1.    ਸਿਰੀ ਰਾਗ:- ਇਸ ਰਾਗ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਬਾਣੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਅੰਕ 14 ਤੋਂ 93 ਤੱਕ ਦਰਜ਼ ਹੈ।
ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਰਾਗ ਨੂੰ ਸਰਵ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਿਤ੍ਰਿਆ ਹੈ: 'ਰਾਗਨ ਮੇਂ ਸਿਰੀ ਰਾਗ ਪਾਰਮ ਬਖਾਨ ਹੈ'
ਗਾਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂ: ਪਿਛਲਾ ਪਹਿਰ ਜਾਂ ਲੌਢਾ ਵੇਲਾ
ਇਸ ਰਾਗ ਅਧੀਨ: 100 ਚਉਪਦੇ, 29 ਅਸ਼ਟਪਦੀਆਂ, 3 ਛੰਤ, 1 ਵਣਜਾਰਾ, 1 ਮਹਲਾ 8 ਦਰਜ਼ ਹੈ।
2.   ਮਾਝ ਰਾਗ:- ਇਸ ਰਾਗ ਵਿਚਲੀ ਬਾਣੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਅੰਕ 94 ਤੋਂ 150 ਤੱਕ ਦਰਜ਼ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਚਨਾ ਬਾਰਹਮਾਹਾ ਦਰਜ਼ ਹੈ।
ਫਲੋਰਾ ਨਵਾਪਾ
ਫਲੋਰਾ ਨਵਾਨਜ਼ੁਰੁਅਹੁ ਨਕੀਰੂ ਨਵਾਪਾ (13 ਜਨਵਰੀ, 1931—16 ਅਕਤੂਬਰ-1993) ਇੱਕ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਦੀ ਲੇਖਿਕਾ ਸੀ ਜੋ "ਫਲੋਰਾ ਨਵਾਪਾ" ਨਾਂ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਫਲੋਰਾ ਨੂੰ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪਿਤਾਮਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਪਣੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਔਰਤ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਦੀ ਮੋਹਰੀ ਰਹੀ, ਫਲੋਰਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਨਾਵਲਕਾਰਾ ਸਵੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਫਲੋਰਾ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਪਛਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜੋ ਇਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਨਾਵਲ ਇਫੁਰੂ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਜਿਸਨੂੰ ਇਸਨੇ 1966 ਵਿੱਚ ਹੇਇਨੇਮੰਨ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਬੂਕਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾਇਆ। ਇਹ ਕਦੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੀ ਸੀ, ਫਲੋਰਾ ਇੱਕ ਇਗਬੋ ਔਰਤ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਮੁਤਾਬਿਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੁਨਰ-ਸਿਰਜਿਤ ਕਰਣ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਚਰਚਿਤ ਸੀ।.
ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਰਾਗ ਪ੍ਰਬੰਧ
ਗਾਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂ: ਚੌਥਾ ਪਹਿਰ
ਫਲੋਰਾ ਨਵਾਪਾ
ਮੁਢੱਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਨਵਾਪਾ ਓਗੁਟਾ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਫਲੋਰਾ ਨਵਾਪਾ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਇਜੇਓਮਾ ਅਤੇ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਮਾਰਥਾ ਨਵਾਪਾ, ਡਰਾਮਾ ਦੀ ਅਧਿਆਪਿਕਾ, ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੀ। ਫਲੋਰਾ ਨਵਾਪਾ ਨੇ ਓਗੁਟਾ, ਪੋਰਟ ਹਾਰਕੋਰਟ ਅਤੇ ਲਾਗੋਸ ਵਿੱਖੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਿਲਾ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਬੀ.ਏ ਦੀ ਡਿਗਰੀ,1957 ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ, ਇਬਡਾਨ ਤੋਂ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ।
ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਰਾਗ ਪ੍ਰਬੰਧ
ਇਸ ਰਾਗ ਅਧੀਨ: 50 ਚਉਪਦੇ. 39 ਅਸ਼ਟਪਦੀਆਂ, ਇੱਕ ਬਾਰਹਮਾਹਾ, ਇੱਕ ਦਿਨ ਰੈਣਿ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਦਰਜ਼ ਹੈ।
3.   ਗਾਉੜੀ ਰਾਗ:- ਅੰਕ 151 ਤੋਂ 346 ਤੱਕ ਦਰਜ਼ ਹੈ।
ਗਾਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂ: ਲਗਪਗ ਸ਼ਾਮ ਵੇਲਾ ਜਾਂ ਚੌਥਾ ਪਹਿਰ
ਫਲੋਰਾ ਨਵਾਪਾ
ਅਧਿਆਪਨ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸੇਵਾ
ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਵਾਪਿਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਵਾਪਾ ਨੇ ਕਾਲਾਬਾਰ ਵਿੱਖੇ ਮਨਿਸਟਰੀ ਆਫ਼ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਸਿੱਖਿਆ ਅਧਿਕਾਰੀ 1959 ਤੱਕ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਫਲੋਰਾ ਨੇ ਇਨੁਗੂ ਵਿੱਚ, ਕ਼ੁਵਿਨ'ਜ਼ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਿੱਥੇ ਇਸਨੇ 1969 ਤੋਂ 1971 ਤੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਭੂਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਇਸਨੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਿਵਿਲ ਸਰਵਿਸ ਦੋਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅਹੁਦਿਆਂ ਤੇ ਜਾਰੀ ਰਖਿਆ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਲਾਗੋਸ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕਾਰਜਕਰਤਾ ਰਹੀ। ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਸਿਵਿਲ ਵਾਰ, 1967-1970, ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੇ ਕੈਬੀਨੇਟ ਆਫ਼ਿਸ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਕੇਂਦਰੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਭਲਾਈ ਕਰਨਾ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਦੀ ਔਰਤ ਨਾਵਲਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਗਬੋ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1931 ਪੈਦਾਇਸ਼
ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਰਾਗ ਪ੍ਰਬੰਧ
ਭਗਤ ਬਾਣੀ ਪ੍ਰਕਰਣ: 74 ਪਦੇ ਕਬੀਰ ਦੇ, ਇੱਕ ਬਾਵਨ-ਅਖਰੀ, 1 ਥਿਤੀ, 1 ਵਾਰ, ਨਾਮਦੇਵ ਦਾ ਇੱਕ ਪਦਾ ਅਤਟ ਰਵੀਦਾਸ ਦੇ 5 ਪਦੇ ਹਨ।
4.   ਆਸਾ ਰਾਗ:- ਅੰਕ 347 ਤੋਂ 488
ਗਾਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂ: ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲਾ
ਇਸ ਰਾਗ ਅਧੀਨ: ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ, 'ਸੋਦਰ' ਦਾ ਅਤੇ ਇੱਕ 'ਸੋਪੁਰਖ' ਦਾ ਹੈ। 231 ਚਉਪਦੇ, 39 ਅਸ਼ਟਪਦੀਆਂ, 3 ਬਿਰਹੜੇ, 2 ਪਟੀਆਂ, 35 ਛੰਤ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਹੈ।
ਭਗਤ ਬਾਣੀ ਪ੍ਰਕਰਣ: 37 ਸ਼ਬਦ ਕਬੀਰ ਜੀ ਦੇ, 5 ਨਾਮਦੇਵ ਦੇ, 6 ਰਵਿਦਾਸ ਦੇ, 3 ਧੰਨੇ ਦੇ ਅਤੇ ਦੋ ਸ਼ੇਖ ਫਰੀਦ ਦੇ ਹਨ।
5.   ਗੁਜਰੀ ਰਾਗ:- ਅੰਕ 489 ਤੋਂ 526
ਗਾਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂ: ਸਾਰੀਆਂ ਰੁੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵੇਰ ਵੇਲੇ
ਇਸ ਰਾਗ ਅਧੀਨ: 48 ਚਾਉਪਦੇ, 9 ਅਸ਼ਟਪਦੀਆਂ ਅਤੇ 2 ਵਾਰਾਂ ਹਨ।
ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿਚ: 2 ਸੰਤ ਕਬੀਰ, 2 ਨਾਮਦੇਵ, 1 ਰਵਿਦਾਸ, 2 ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ ਅਤੇ ਜੈਦੇਵ ਦਾ ਹੈ।
6.   ਦੇਵਗੰਧਾਰੀ ਰਾਗ:- ਅੰਕ 527 ਤੋਂ 536
ਗਾਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂ: ਸਵੇਰ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹੇ
ਇਸ ਰਾਗ ਅਧੀਨ: 47 ਚਉਪਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ 6 ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਦੇ, 38 ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਦੇ ਅਤੇ 3 ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਦੇ ਰਚੇ ਹੋਏ ਹਨ।
7.   ਬਿਹਾਗੜਾ:- ਅੰਕ 537 ਤੋਂ 556
ਗਾਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂ: ਅਧੀ ਰਾਤ
ਇਸ ਰਾਗ ਅਧੀਨ: 2 ਚਉਪਦੇ 15 ਛੰਤ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮ. 8 ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ
8.   ਵਡਹੰਸ ਰਾਗ:- ਅੰਕ 557 ਤੋਂ 594
ਗਾਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂ: ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਹਿਰ
ਇਸ ਰਾਗ ਅਧੀਨ: 24 ਚਉਪਦੇ, 2 ਅਸ਼ਟਪਦੀਆਂ, 17 ਛੰਤ, 9 ਅਲਾਹਣੀਆਂ ਅਤੇ ਇ ਵਾਰ ਮਹਲਾ 8 ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ।
ਸਰਸਤੀਗੜ੍ਹ
ਸਰੁਸਤੀਗੜ੍ਹ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਭੁਨਰਹੇੜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਰਾਗ ਪ੍ਰਬੰਧ
9.   ਸੋਰਠਿ ਰਾਗ:- ਅੰਕ 595 ਤੋਂ 659
ਗਾਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂ: ਰਾਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪਹਿਰ
ਇਸ ਰਾਗ ਅਧੀਨ: 139 ਚਉਪਦੇ, 10 ਅਸ਼ਟਪਦੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਮ.8 ਹੈ
ਭਗਤ ਬਾਣੀ ਪ੍ਰਕਰਣ: 11 ਸ਼ਬਦ ਕਬੀਰ ਜੀ ਦੇ, 3 ਨਾਮਦੇਵ ਦੇ, ਸੱਤ ਰਵਿਦਾਸ ਅਤੇ 2 ਭੀਖਣ ਦੇ ਹਨ।
ਗਾਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂ: ਦਿਨ ਦਾ ਤੀਜਾ ਪਹਿਰ
ਇਸ ਰਾਗ ਅਧੀਨ: 93 ਚਉਪਦੇ, 3 ਅਸ਼ਟਪਦੀਆਂ, 5 ਛੰਤ ਦਰਜ਼ ਹਨ।
ਭਗਤ ਬਾਣੀ ਪ੍ਰਕਰਣ ਵਿਚ: 5 ਸ਼ਬਦ ਕਬੀਰ ਦੇ, 5 ਨਾਮਦੇਵ ਦੇ, 3 ਰਵਿਦਾਸ ਦੇ, ਇਕ-ਇਕ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ, ਸੈਣ, ਪੀਪਾ ਅਤੇ ਧੰਨਾ ਦੇ ਹਨ।
11.  ਜੈਤਸਰੀ ਰਾਗ:- ਅੰਕ 696 ਤੋਂ 710
ਗਾਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂ: ਦਿਨ ਦਾ ਚੌਥਾ ਪਹਿਰ
ਇਸ ਰਾਗ ਅਧੀਨ: 27 ਚਉਪਦੇ, 3 ਛੰਤ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਹੈ।
ਭਗਤ ਬਾਣੀ ਪ੍ਰਕਰਣ ਵਿਚ: ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਰਵੀਦਾਸ ਦਾ ਹੈ।
12. ਟੋਡੀ ਰਾਗ:- ਅੰਕ 711 ਤੋਂ 718
ਗਾਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂ: ਦਿਨ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪਹਿਰ
ਇਸ ਰਾਗ ਅਧੀਨ: 32 ਚਉਪਦੇ ਹਨ।
ਭਗਤ ਬਾਣੀ ਪ੍ਰਕਰਣ ਵਿਚ: ਨਮਦੇਵ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸ਼ਬਦ ਹਨ।
13. ਬੈਰਾੜੀ ਰਾਗ:- ਅੰਕ 719 ਤੋਂ 720
ਗਾਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂ: ਕੁੱਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਦਿਨ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪਹਿਰ ਤੇ ਕੁੱਝ ਨੇ ਸ਼ਾਮ ਵੇਲਾ ਮੰਨਿਆ ਹੈ
ਇਸ ਰਾਗ ਅਧੀਨ: 7 ਚਉਪਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ 6 ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਦੇ ਤੇ 1 ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਦਾ ਹੈ।
14. ਤਿਲੰਗ ਰਾਗ:- ਅੰਕ 721 ਤੋਂ 727 (ਬਾਬਰਬਾਣੀ ਵਿਚਲੇ ਸ਼ਬਦ ਇਸ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹਨ)
ਗਾਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂ: ਕੁੱਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਦਿਨ ਦਾ ਤੀਜਾ ਪਹਿਰ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਨੇ ਵਰਸ਼ਾ ਰੁਤ ਜਾਂ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਅੱਧ ਰਾਤ ਨੂੰ ਗਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਰਾਗ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਮਦਰ (1926 ਫਿਲਮ)
1968 ਵਿੱਚ ਮੋਸਫ਼ਿਲਮ ਸਟੂਡੀਓ ਵਿੱਚ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਮੁੜ ਬਹਾਲੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਊਂਡ ਟਰੈਕ ਵੀ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਤੀਖੋਨ ਖਰੇਨੀਕੋਵ ਨੇ ਦਿੱਤਾ।
ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਰਾਗ ਪ੍ਰਬੰਧ
ਇਸ ਰਾਗ ਅਧੀਨ: 12 ਚਉਪਦੇ, 5 ਅਸ਼ਟਪਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਉਪ-ਸਿਰਲੇਖ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਭਗਤ ਬਾਣੀ ਪ੍ਰਕਰਣ ਵਿਚ: ਇੱਕ ਸੰਤ ਕਬੀਰ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਦੋ ਭਗਤ ਨਾਮਦੇਵ ਦੇ ਹਨ।
ਮਦਰ (1926 ਫਿਲਮ)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਵੀਅਤ ਫਿਲਮਾਂ
ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਰਾਗ ਪ੍ਰਬੰਧ
15. ਸੂਹੀ ਰਾਗ:- ਅੰਕ 728 ਤੋਂ 794 (ਲਾਵਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਇਸ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਦਰਜ਼ ਹੈ)
ਗਾਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂ: ਦੋ ਘੜੀ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹੇ ਹੈ ਪਰ ਕੁੱਝ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਦਿਨ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਹਿਰ ਦੇ ਅੰਤ ਉਤੇ ਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਰਾਗ ਅਧੀਨ: 82 ਚਉਪਦੇ, 16 ਅਸ਼ਟਪਦੀਆਂ, 3 ਕੁਚਜੀ, ਸੁਚਜੀ ਅਤੇ ਗੁਣਵੰਤੀ, 29 ਛੰਤ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਮ. 3 ਹੈ।
ਭਗਤ ਬਾਣੀ ਪ੍ਰਕਰਣ ਵਿਚ: 5 ਸ਼ਬਦ ਕਬੀਰ ਦੇ, 3 ਰਵਿਦਾਸ ਦੇ ਅਤੇ ਦੋ ਸ਼ੇਖ ਫਰੀਦ ਦੇ ਹਨ।
16. ਬਿਲਾਵਲ ਰਾਗ:- ਅੰਕ 795 ਤੋਂ 858
ਗਾਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂ: ਕੁੱਝ ਸਵੇਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪਹਿਰ ਤੇ ਕੁੱਝ ਇਸ ਨੂੰ ਦਿਨ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਹਿਰ ਦਾ ਆਰੰਭ ਦਸਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਰਾਗ ਅਧੀਨ: 149 ਚਉਪਦੇ, 11 ਅਸ਼ਟਪਦੀਆਂ, ਇੱਕ ਥਿਤੀ ਮ. 1, ਦੋ ਵਾਰ ਸਤ ਮ.3, 9ਛੰਤ ਅਤੇ 1 ਵਾਰ ਮ.5 ਦਰਜ਼ ਹੈ
17. ਗੌਂਡ ਰਾਗ:- ਅੰਕ 859 ਤੋਂ 875
ਗਾਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂ: ਦੋਪਹਿਰ ਦਾ
ਇਸ ਰਾਗ ਅਧੀਨ: 28 ਚਉਪਦੇ ਅਤੇ 1 ਅਸ਼ਟਪਦੀ ਹੈ।
ਭਗਤ ਬਾਣੀ ਪ੍ਰਕਰਣ ਵਿਚ: 11 ਸ਼ਬਦ ਕਬੀਰ ਦੇ, ਸੱਤ ਨਾਮਦੇਵ ਦੇ ਅਤੇ 2 ਰਵਿਦਾਸ ਦੇ ਹਨ।
18. ਰਾਮਕਲੀ ਰਾਗ:- ਅੰਕ 876 ਤੋਂ 974
ਗਾਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂ: ਸੂਰਜ ਨਿਕਲਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪਹਿਰ ਦਿਨ ਚੜ੍ ਤੱਕ ਹੈ।
ਭਗਤ ਬਾਣੀ ਪ੍ਰਕਰਣ ਵਿਚ: 12 ਸ਼ਬਦ ਸੰਤ ਕਬੀਰ ਦੇ, 4 ਨਾਮਦੇਵ ਦੇ, 1 ਰਵਿਦਾਸ ਦਾ ਅਤੇ 1 ਬੇਣੀ ਦਾ ਹੈ।
19. ਨਟ-ਨਾਰਾਇਣ ਰਾਗ:- ਅੰਕ 975 ਤੋਂ 983ਗਾਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂ: ਦਿਨ ਦਾ ਚੌਥਾ ਪਹਿਰ
ਇਸ ਰਾਗ ਅਧੀਨ: 19 ਚਉਪਦੇ, 6 ਅਸ਼ਟਪਦੀਆਂ ਬਿਨਾਂ ਉਪ-ਸਿਰਲੇਖ ਦਿੱਤੇ ਦਰਜ਼ ਹਨ
20.    ਮਾਲੀ-ਗਾਉੜਾ ਰਾਗ:- ਅੰਕ 984 ਤੋਂ 988
ਗੁੳਣ ਦਾ ਸਮਾਂ: ਦਿਨ ਦਾ ਤੀਜਾ ਪਹਿਰ
ਇਸ ਰਾਗ ਅਧੀਨ: 14 ਚਉਪਦੇ, ਬਿਨਾਂ ਉਪ-ਸਿਰਲੇਖ ਦਰਜ਼ ਹਨ।
ਭਗਤ ਬਾਣੀ ਪ੍ਰਕਰਣ ਵਿਚ: 3 ਸ਼ਬਦ ਭਗਤ ਨਾਮਦੇਵ ਦੇ ਹਨ।
21.   ਮਾਰੂ ਰਾਗ:- 989 ਤੋਂ 1106
ਇਸ ਰਾਗ ਅਧੀਨ: 60 ਚਉਪਦੇ, 20 ਅਸ਼ਟਪਦੀਆਂ, 62 ਸੋਹਲੇ, 1 ਵਾਰ ਮ. 3 ਅਤੇ 1 ਵਾਰ ਮ. 5 ਦਰਜ਼ ਹੈ।
ਭਗਤ ਬਾਣੀ ਪ੍ਰਕਰਣ ਵਿਚ: 12 ਸ਼ਬਦ ਸੰਤ ਕਬੀਰ ਦੇ, 1 ਨਾਮਦੇਵ ਦਾ, 1 ਜੈਦੇਵ ਦਾ ਅਤੇ 2 ਰਵਿਦਾਸ ਦੇ ਹਨ।
22.   ਤੁਖਾਰੀ ਰਾਗ:- ਅੰਕ 1107 ਤੋਂ 1117
ਇਸ ਰਾਗ ਅਧੀਨ: 11 ਛੰਤ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਛੰਤ 'ਬਾਰਹਮਾਹਾ' ਦਾ ਹੈ।
23.   ਕੇਦਾਰਾ ਰਾਗ:- ਅੰਕ 1118 ਤੋਂ 1124
ਇਸ ਰਾਗ ਅਧੀਨ: 17 ਚਉਪਦੇ ਅਤੇ 1 ਛੰਤ ਹੈ।
ਭਗਤ ਬਾਣੀ ਪ੍ਰਕਰਣ ਵਿੱਚ 6 ਸ਼ਬਦ ਕਬੀਰ ਦੇ ਅਤੇ 1 ਰਵਿਦਾਸ ਦਾ ਹੈ।
24.   ਭੈਰਉ ਰਾਗ:- ਅੰਕ 1125 ਤੋਂ 1167
ਗਾਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂ: ਪ੍ਰਭਾਤ ਵੇਲਾ
ਇਸ ਰਾਗ ਅਧੀਨ: 93 ਚਉਪਦੇ ਅਤੇ 6 ਅਸ਼ਟਪਦੀਆਂ ਹਨ।
ਭਗਤ ਬਾਣੀ ਪ੍ਰਕਰਣ ਵਿਚ: 20 ਸ਼ਬਦ ਕਬੀਰ ਦੇ, 12 ਨਾਮਦੇਵ ਦੇ ਅਤੇ 1 ਰਵਿਦਾਸ ਦਾ ਹੈ।
25   ਬਸੰਤ ਰਾਗ:- ਅੰਕ 1168 ਤੋਂ 1196
ਗਾਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂ: ਰਾਤ ਵੇਲਾ
ਭਗਤ ਬਾਣੀ ਪ੍ਰਕਰਣ ਵਿਚ: 8 ਸ਼ਬਦ ਕਬੀਰ ਦੇ, 1 ਰਾਮਾਨੰਦਦਾ, 3 ਨਾਮਦੇਵ ਦੇ ਅਤੇ 1 ਰਵਿਦਾਸ ਦਾ ਹੈ।
26.   ਸਾਰੰਗ ਰਾਗ:- ਅੰਕ 1197 ਤੋਂ 1253
ਗਾਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂ: ਦਿਨ ਦਾ ਤੀਸਰਾ ਪਹਿਰ
ਇਸ ਰਾਗ ਅਧੀਨ: 159 ਚਉਪਦੇ, 7 ਅਸ਼ਟਪਦੀਆਂ, 1 ਛੰਤ ਅਤੇ 1 ਵਾਰ ਮ. 4 ਦਰਜ਼ ਹੈ।
ਭਗਤ ਬਾਣੀ ਪ੍ਰਕਰਣ ਵਿਚ: 3 ਸ਼ਬਦ ਕਬੀਰ ਦੇ, ਚਾਰ ਨਾਮਦੇਵ ਦੇ, ਇੱਕ ਤੁਕ ਸੂਰਦਾਸ ਦੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਗੂਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਦਾ ਹੈ।
27.   ਮਲ੍ਹਾਰ ਰਾਗ:- ਅੰਕ 1254 ਤੋਂ 1393
ਗਾਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂ: ਅੱਧੀ ਰਾਤ
ਇਸ ਰਾਗ ਅਧੀਨ: 61 ਚਉਪਦੇ, 8 ਅਸ਼ਟਪਦੀਆਂ, 1 ਛੰਤ ਅਤੇ 1 ਵਾਰ ਮ.1 ਦੀ ਹੈ।
ਭਗਤ ਬਾਣੀ ਪ੍ਰਕਰਣ ਵਿਚ: 2 ਸ਼ਬਦ ਨਾਮਦੇਵ ਦੇ ਅਤੇ 3 ਰਵਿਦਾਸ ਦੇ ਹਨ। 28. ਕਾਨੜਾ ਰਾਗ:- 1294 ਤੋਂ 1318
ਇਸ ਰਾਗ ਅਧੀਨ: 62 ਚਉਪਦੇ, 6 ਅਸ਼ਟਪਦੀਆਂ, 1 ਛੰਤ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਮ. 4 ਦਰਜ਼ ਹੈ।
ਭਗਤ ਬਾਣੀ ਪ੍ਰਕਰਣ ਵਿਚ: ਨਾਮਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਹੈ।
29. ਕਲਿਆਨ ਰਾਗ:- 1319 ਤੋਂ 1326
ਗਾਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂ: ਰਾਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪਹਿਰ
ਇਸ ਰਾਗ ਅਧੀਨ: 17 ਚਉਪਦੇ ਅਤੇ 6 ਅਸ਼ਟਪਦੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
30.  ਪ੍ਰਭਾਤੀ ਰਾਗ:- ਅੰਕ 1327 ਤੋਂ 1351
'ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ' ਦਾ ਅਖੀਰਲਾ ਤੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਹਿਬ ਦਾ 30ਵਾਂ ਰਾਗ ਹੈ।
ਗਾਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂ: ਸਵੇਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪਹਿਰ
ਇਸ ਰਾਗ ਅਧੀਨ: 46 ਚਉਪਦੇ, 12 ਅਸ਼ਟਪਦੀਆਂ ਦਰਜ਼ ਹਨ।
ਭਗਤ ਬਾਣੀ ਪ੍ਰਕਰਣ ਵਿਚ: ਪੰਜ ਸ਼ਬਦ ਕਬੀਰ ਦੇ, ਤਿੰਨ ਨਾਮਦੇਵ ਦੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੇਣੀ ਦਾ ਹੈ।
31. ਜੈਜਾਵੰਤੀ ਰਾਗ:- ਅੰਕ 1352 ਤੋਂ 1353
ਗਾਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂ: ਕੁੱਖ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਭਾਤ ਵੇਲਾ ਤੇ ਕੁੱਝ ਨੇ ਰਾਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪਹਿਰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ
ਵੱਖਵਾਦ
ਵੱਖਵਾਦ ਕਿਸੇ ਵਡੇਰੇ ਸਮੂਹ ਤੋਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ, ਜਾਤੀ, ਕਬਾਇਲੀ, ਧਾਰਮਿਕ, ਨਸਲੀ, ਸਰਕਾਰੀ ਜਾਂ ਲਿੰਗੀ ਨਿਖੜੇਵੇਂ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਹਦਾ ਭਾਵ ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਖਰੇਵਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਵੱਖਵਾਦੀ ਜੱਥੇਬੰਦੀਆਂ ਵਧੇਰੀ ਖੁਦ ਇਖਤਿਆਰੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ।
ਇਹਨਾਂ ਵੀ ਵੇਖੋ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੱਖਵਾਦ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਖਰੇਵਾਂ
ਸੁਧਾਰ ਅੰਦੋਲਨ
ਸੁਧਾਰ ਅੰਦੋਲਨ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਲਹਿਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਸਮਾਜ ਦੇ ਕਿਸੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਪਰਿਵਤਰਨ ਦਾ ਲਛਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਜਾਂ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਅੰਦੋਲਨ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਫਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੁਧਾਰ ਅੰਦੋਲਨ
ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੱਖਣੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ
ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
ਲੁਧਿਆਣਾ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਨਤਾਸ਼ਾ ਚੌਫ਼ਾਨੀ
ਨਤਾਸ਼ਾ ਚੌਫ਼ਾਨੀ ਇੱਕ ਲੈਬਨੀਜ਼ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਯੂ.ਏ.ਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉੱਥੇ ਉਹ ਇੱਕ ਬਹੁ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਉਸਨੂੰ ਘਰ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਥੀਏਟਰ, ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੀ.ਵੀ. ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਾਤਰ ਖੇਡਣ ਨਾਲ ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਚਰਚਿਤ ਹੋ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਦਾਕਾਰ
ਭਨਾਮ
ਪਿੰਡ ਭਨਾਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਰੂਪਨਗਰ ਦੇ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਨੰਗਲ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 13 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਨੰਗਲ-ਨੂਰਪੁਰ ਬੇਦੀ ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਵਸੀਆਂ ਹੈ।
ਪਿੰਡ ਸੰਬੰਧੀ
18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕਾਲ ਸਮੇਂ ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਮੱਖਣ ਸ਼ਾਹ ਲੁਬਾਣਾ ਜਿਹੜਾ ਬਾਬਾ ਬਕਾਲਾ ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਦੀ ਚੌਥੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚੋਂ ਭਾਖਰੂ ਨਾਂ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਇਹ ਪਿੰਡ ਵਸਾਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਖੂਹ ਖ਼ੁਦਵਾਏ ਗਏ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ
ਪਿੰਡ ਦਾ ਕੁੱਲ ਰਕਬਾ 266 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 230 ਹੈਕਟੇਅਰ ਜ਼ਮੀਨ ਖੇਤੀਯੋਗ ਹੈ।
ਧਾਰਮਿਕ ਥਾਵਾਂ
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ, ਦੋ ਭਗਤ ਰਵੀਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਮੰਦਰ, ਦੋ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਾਬਾ ਜਵਾਹਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਥਾਵਾਂ
ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਇੱਕ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰੀ ’ਤੇ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਡੇ ਬਾਬਾ ਨਿਰਮਲ ਦੇਵ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦਾ ਬਾਗ਼ ਵੀ ਹੈ।
ਸਹਿਕਾਰੀ ਥਾਵਾਂ
ਆਂਗਣਵਾੜੀ ਕੇਂਦਰ, ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਪਿੰਡ ਦੀਆ ਮੁੱਖ ਸਖਸ਼ੀਅਤਾਂ
ਕੈਪਟਨ ਸੁਰੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਰਮਾ, ਕੈਪਟਨ ਰਘਵੀਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਕੈਪਟਨ ਸਰਵਨ ਰਾਮ ਦਾ ਨਾਮ ਪਿੰਡ ਦੀਆ ਮੁੱਖ ਸਖਸ਼ੀਅਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਉੱਚ ਸ਼ਰੀਫ਼
ਉਚ ਜਾਂ ਉਚ ਸ਼ਰੀਫ਼ ) ਦੱਖਣੀ ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬਹਾਵਲਪੁਰ (ਬਹਾਵਲਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ) ਤੋਂ 73 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਅਸਥਾਨ ਹੈ। ਉੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਸਿੰਧ ਅਤੇ ਚਨਾਬ ਦਰਿਆ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।