cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਮਾਂਜੂ
ਇਤਿਹਾਸ
ਮਾਂਜੂ ਮੋਚੀ ਕੇਕ ਤੋਂ ਬੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਤੋਂ ਸੀ. ਇਸਨੂੰ ਮੂਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ "ਮਾਨਤੋਊ" ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਆਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਂਜੂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। 1341 ਵਿੱਚ ਜਪਾਨੀ ਦੂਤ ਚੀਨ ਵਿੱਚੋਂ ਮਾਂਜੂ ਨੂੰ ਲਿਆਕੇ ਨਾਰਾ- ਮਾਂਜੂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਵੇਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕੀ ਇਹ ਮਾਂਜੂ ਦਾ ਅਰੰਭ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੋਂ 700 ਤੱਕ ਜਪਾਨੀ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਖਾਂਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਪਾਨੀ ਦੁਕਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਭਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਣ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਕਿਸਮਾਂ
ਮਾਂਜੂ ਦੀ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ:
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਗਠੀਆ
ਗਠੀਆ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Arthritis (ਆਰਥਰਾਈਟਸ) ਯੂਨਾਨੀ ਤੋਂ arthro-, ਜੋੜ + -itis, ਜਲਣ) ਇਹ ਇੱਕ ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ। ਜੋ ਕਿ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵਧ ਜੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਰਖਿਅਕ ਪਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਇਨੋਵੀਅਲ ਕੈਵਿਟੀ(ਮੈਂਬਰੇਨ) ਝਿੱਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਲਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਸਇਨੋਵਾਇਟਿਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਲੱਛਣ
ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਗਠੀਏ ਦੇ ਮੁੱਖ ਲੱਛਣ ਹਨ ਸਖਤ-ਪਣ, ਦਰਦ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਜੋੜ ਨੂੰ ਹਲਾਉਣ ਵੱਚ ਮੁਸ਼ਿਕਲ। ਪਰ ਕਈ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ, ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕੋਈ ਵੀ ਲੱਛਣ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਮਾਰੀਆਂ
ਬੇਰੀ
right|thumb|200px|ਟਾਹਣੀ ਨਾਲ ਲਟਕ ਰਿਹਾ ਪੱਕਾ ਬੇਰ
ਬੇਰ ਇੱਕ ਸਦਾਬਹਾਰ ਰੁੱਖ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਾਂ ਜ਼ਿਜ਼ੀਫਸ ਮੌਰੀਸ਼ਿਆਨਾ (Ziziphus mauritiana) ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਜਾਜੂਬੇ (Jujube), ਚੀਨੀ ਐਪਲ (Chinee Apple), ਇੰਡੀਅਨ ਪਲਮ (Indian plum) ਆਦਿ ਨਾਂਵਾਂ ਨਾਲ਼ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਦਾ ਅਰਬੀ ਨਾਮ ਸਿਰਦਹ ਹੈ ਜੋ ਕੁਰਾਨ ਸ਼ਰੀਫ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਆਇਆ ਹੈ।
ਇਹ ਦਰੱਖ਼ਤ 6 ਤੋਂ 12 ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਉੱਚਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਦੀ ਉਮਰ 25 ਸਾਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਫਲ਼ ਨੂੰ ਬੇਰ ਆਖਦੇ ਹਨ ਜਿਸਦਾ ਸੁਆਦ ਮਿੱਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬੇਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲ਼ੇ ਇਸ ਦੇ ਬੀਜ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਹਿੜਕ ਜਾਂ ਗਿਟਕ ਆਖਦੇ ਹਨ ਜੋ ਬੜੀ ਸਖ਼ਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕਿੱਕਰ ਵਾਂਗ ਇਹ ਮਾਰੂਥਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉੱਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਰਮ ਮੌਸਮ ਵੀ ਸਹਿ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੀ ਮੂਲ ਧਰਤੀ ਦੱਖਣ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਹਿੰਦ-ਮਲੇਸ਼ੀਆਈ ਖਿੱਤਾ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਰਤੋਂ
250px|thumb|ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਵਿਕਣ ਲਈ ਪਏ ਪੂਰੇ ਪੱਕੇ ਲਾਲ ਬੇਰ
ਬੇਰ ਦੇ ਫਲ, ਪੱਤੇ, ਰੁੱਖ ਦੀ ਬਿਲਕ, ਗੂੰਦ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਦਵਾਈ ਦੇ ਗੁਣ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਸੋ ਇਹ ਦਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹਦੀ ਲੱਕੜੀ ਬਾਲਣ ਦੇ ਕੰਮ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਠਕੰਡੇ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਇਸਨੂੰ ਵਾੜ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵੀ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੇਰੀ ਦੇ ਪੱਤੇ ਗਊਆਂ ਅਤੇ ਬਕਰੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਖਾਣੇ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ, ਫਾਸਫੋਰਸ, ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ, ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ, ਸੋਡੀਅਮ, ਕਲੋਰੀਨ, ਗੰਧਕ ਆਦਿ ਤੱਤ ਤਕੜੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਬੇਰ ਪੱਕਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਸੁੱਕੇ ਬੇਰ ਪੂਰੇ ਸਾਲ ਭਰ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਭਿਉਂ ਕੇ, ਗਿੱਲੇ ਹੋ ਜਾਣ ਉੱਤੇ ਸਵਾਦੀ ਫਲ ਵਜੋਂ ਖਾਧੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਟਾਮਿਨ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਰਕਰਾ ਦਾ ਵੀ ਬੇਰ ਵਿੱਚ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਿਲਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੀਸਾਰ ਅਤੇ ਦਸਤ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਿਤਲੀ, ਉਲਟੀ ਅਤੇ ਗਰਭ ਆਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪੇਟ ਦਰਦ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਬੇਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ।
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ
ਪੰਜਾਬੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਆਮ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਸੁਆਦੀ ਫਲਾਂ ਵਾਲਾ ਰੁੱਖ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਆਮ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਬੇਰੀ ਖ਼ੁਸ਼ਕ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਵੀ ਬਹੁਤੀ ਜ਼ਿਕਰ ਵਿੱਚ ਰਹੀ ਹੈ। : “ਤੈਨੂੰ ਬੇਰੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ'ਚੋਂ ਬੁਲਾਵਾਂ, ਨੀ ਬੰਨੇ-ਬੰਨੇ ਆ ਜਾ ਗੋਰੀਏ, ਦੱਸ ਕਿਹੜੇ ਵੇ ਬਹਾਨੇ ਆਵਾਂ ਬੇਰੀਆਂ ਦੇ ਬੇਰ ਮੁੱਕ ਗਏ।” “ਪੇਕਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਨਿੰਮ ਲੰਮੇਰੀ, ਸਹੁਰਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਬੇਰੀ, ਵੇ ਹੁਣ ਜਾਣ ਦੇ ਚੰਨਾ ਹੋ ਗੀ ਇਲਤ ਬਥੇਰੀ।” “ਮਾਹੀ ਮੇਰੇ ਨੇ ਬੇਰ ਲਿਆਂਦੇ, ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਚੁਣ-ਚੁਣ ਕੇ, ਮੇਰੀ ਸੱਸ ਸੜ ਗਈ ਸੁਣ-ਸੁਣ ਕੇ।”
ਅਤੇ
“ਕਿੱਕਰਾਂ ਵੀ ਲੰਘ ਆਈ ਬੇਰੀਆਂ ਵੀ ਲੰਘ ਆਈ, ਲੰਘਣੋ ਰਹਿ ਗਿਆ ਲਸੂੜਾ, ਲੈ ਜਾ ਮੇਰਾ ਗੁੱਟ ਮਿਣਕੇ, ਛੁੱਟੀ ਆਇਆ ਤਾਂ ਲਿਆਵੀ ਚੂੜਾ।”
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਦਰੱਖ਼ਤ
ਕੈਲਦੀਏਰੋ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ
ਕੈਲਦੀਏਰੋ (Stazione di Caldiero) ਇੱਕ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਉੱਤਰੀ ਇਟਲੀ ਦੇ ਵੈਨੇਤੋ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਕੈਲਦੀਏਰੋ ਕਸਬੇ ਨੂੰ ਸੇਵਾ ਮਹੱਈਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਟੇਸ਼ਨ ਮਿਲਨ – ਵੈਨਿਸ ਰੇਲਵੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਰੇਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਟ੍ਰੇਨੀਟਲਿਆ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਰੇਲ ਸੇਵਾਵਾਂ
ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ:
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ
ਮਗ਼ਰਿਬੀ ਲੋਕ
ਇੱਕ ਮਗਰਿਬਵਾਸੀ ਪੱਛਮੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ।
ਚੱਕਰ
ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਬਿੰਦੂ ਤੋਂ ਸਮਾਨ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਬਿੰਦੂਆਂ ਦਾ ਬਿੰਦੂ ਪਥ ਚੱਕਰ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਬਿੰਦੂ, ਚੱਕਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਬਿੰਦੂ ਪਥ ਦੀ ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਚੱਕਰ ਦਾ ਅਰਧ-ਵਿਆਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚੱਕਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਸ਼ੰਕੂਖੰਡ (conic section) ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਉਤਕੇਂਦਰਤਾ ਸਿਫ਼ਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੇਖਾਗਣਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਚਿੱਤਰ
ਵਰਿਆਹ
ਵਰਿਆਹ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਬਲਾਕ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪਾਰਵਤੀ
ਪਾਰਵਤੀ (ਦੇਵਨਾਗਰੀ: पार्वती, IAST: Pārvatī) ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਮਾਲਾ ਦੀ ਪਿਆਰ, ਪੈਦਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਦੀ ਦੇਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਅਨੇਕ ਗੁਣ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਗੁਣ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਡ ਅੱਡ (100 ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ) ਨਾਂ ਹਨ। ਉਹ ਸਰਬੋਤਮ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ ਆਦਿ ਪਰਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਕੋਮਲ ਅਤੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵੀ-ਮੁਖੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਅਤੇ ਪਹਿਲੂ ਹਨ। ਪਾਰਵਤੀ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤਾ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ੈਵ ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਰਖਵਾਲਾ, ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਅਤੇ ਜਨਮ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਤੀ ਦੀ ਪੁਨਰ ਜਨਮ ਹੈ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਯਜਨਾ ਦੌਰਾਨ ਮਰ ਗਈ ਸੀ। ਪਾਰਵਤੀ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਾ ਹਿਮਾਵਨ ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਮੀਨਾ ਦੀ ਧੀ ਹੈ। ਪਾਰਵਤੀ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤੇ ਗਣੇਸ਼ ਅਤੇ ਕਾਰਤੀਕੇਯ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ। ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਨਦੀ ਦੇਵੀ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਦੇਵਤਾ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਭੈਣ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀ ਸਮਾਰਟਾ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਪੰਚਾਇਤ ਪੂਜਾ ਵਿਚ ਪੂਜਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪੰਜ ਬਰਾਬਰ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ।
ਪਾਰਵਤੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਇਕ ਰੂਪ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅਤੇ ਨਾਮਕਰਨ
ਪਾਰਵਤਾ (ਪਹਾੜ) "ਪਹਾੜ" ਲਈ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ; "ਪਾਰਵਤੀ" ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਰਾਜਾ ਹਿਮਾਵਨ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਿਮਾਵਤ, ਪਾਰਵਤ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਅਤੇ ਮਾਂ ਮਯਨਾਵਤੀ ਦੀ ਧੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਪਰਵਤ ਨੂੰ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦਾ ਰੂਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਾਰਵਤੀ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਉਹ ਪਹਾੜ ਦੀ"। ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਪਾਰਵਤੀ ਸ਼ਬਦ ਵੈਦਿਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਅੰਬਿਕਾ, ਰੁਦਰਾਨੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਿਗਵੇਦ ਵਿਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਅਨੁਵਾਕ ਵਿਚ ਸਯਾਨਾ ਦੀ ਟਿੱਪਣੀ, ਪਰ, ਕੇਨੀ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਵਿਚ ਪਾਰਵਤੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਪਨੀਸ਼ਦ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਉਮਾ ਅਤੇ ਅੰਬਿਕਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋਣ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਾਰਵਤੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ। ਉਹ ਸਰਵਉੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀਆਂ
ਵਾਸਿਲੀ ਇਵਾਨੋਵਿਚ ਚਾਪਾਏਵ
thumb|ਵਾਸਿਲੀ ਚਾਪਾਏਵ ਦਾ ਜਨਮ-ਅਸਥਾਨ (ਅੱਜ - ਮਿਊਜੀਅਮ ਚਾਪਾਏਵ ਦਾ [[ਲਾਗ ਹਾਊਸ)]] ਵਾਸਿਲੀ ਇਵਾਨੋਵਿਚ ਚਾਪਾਏਵ ਜਾਂ  ਚਾਪਾਏਵ (Василий Иванович Чапаев; 9 ਫਰਵਰੀ 1887 – 5 ਸਤੰਬਰ 1919) ਰੂਸੀ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰੂਸੀ ਸਿਪਾਹੀ ਅਤੇ ਲਾਲ ਫੌਜ ਦਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਸੀ।
ਜੀਵਨੀ
ਚਾਪਾਏਵ ਦਾ ਜਨਮ ਬੁਦਾਇਕਾ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ (ਜਿਹੜਾ ਹੁਣ ਚੇਬੋਕਸਾਰਿਆ ਦਾ ਭਾਗ ਹੈ) ਦੇ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਇੱਕ ਨਾਨ-ਕਮਿਸ਼ਨਡ ਅਫ਼ਸਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲੜਿਆ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਸੇਂਟ ਜਾਰਜ ਕਰਾਸ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਤੰਬਰ 1917 'ਚ ਉਹ ਰੂਸੀ ਸੋਸ਼ਲ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ (ਬਾਲਸ਼ੇਵਿਕ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਦਸੰਬਰ 'ਚ ਉਹ 138 ਰਜ਼ਮੈਂਟ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਰਜ਼ਮੈਂਟ ਦਾ ਕਮਾਂਡਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2 ਨਿਕੋਲਾਏਵ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਅਤੇ 25 ਰਾਈਫਲ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦਾ ਕਮਾਂਡਰ ਰਿਹਾ।
ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ
ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ(10 ਮਾਰਚ, ਸੰਨ 1644-24 ਜੂਨ ਸੰਨ 1734) ਦਾ ਜਨਮ 10 ਮਾਰਚ, ਸੰਨ 1644 ਈ. ਨੂੰ ਅਲੀਪੁਰ ਉਤਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੁਜ਼ੱਫਰਗੜ੍ਹ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਮਾਈ ਦਾਸ ਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਮਧਰੀ ਬਾਈ ਸੀ।
ਗੁਰੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ
ਉਹਨਾ ਦਾ ਪਿਤਾ ਸ਼ਾਹਜਹਾਨ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਭੂਆ ਮਲੂਕੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਉਹ 1657 ਈ. ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨਾਲ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਏ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਹਨਾ ਦਾ ਵਿਆਹ 1659 ਈ. ਵਿੱਚ ਲੱਖੀ ਰਾਇ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤੋ ਬਾਈ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।ਉਹ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਚਲੇ ਗਏ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫੇਰ 1664 ਈ. ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਕੋਲ ਮਾਤਾ ਸੁਲੱਖਣੀ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀਓਂ ਬਾਬਾ ਬਕਾਲਾ ਪਹੁੰਚੇ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਵਾਲੇ ਸਾਲ 1675 ਈ. ਵਿੱਚ ਉਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕੋਲ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਸੀ। ਉਹ ਸੰਨ 1678 ਈ. ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਾਲੇ ਆਦਿ ਦਮਦਮੇ ਵਿਖੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀਆਂ ਬੀੜਾਂ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਸਨ।
ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 1691 ਈ. ਦੀ ਵਿਸਾਖੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਦੀਵਾਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਨੇ 1699 ਈ. ਵਿੱਚ ਵਿਸਾਖੀ ਦੇ ਮੇਲੇ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਸਾਜਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਖਾਲਸਾ ਸਾਜਨਾ ਉਪਰੰਤ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਬੇਨਤੀ ਹਿੱਤ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਮੁਖ ਗ੍ਰੰਥੀ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਬੁੰਗੇ ਦਾ ਸੇਵਾਦਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਕੇ ਭੇਜਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਤੇ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਮਰਯਾਦਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਤੀਸਰਾ ਗ੍ਰੰਥੀ ਸੀ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜਥੇਬੰਦ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਦਾ ਉਘਾ ਯੋਗਦਾਨ ਸੀ। ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੱਖ ਦਲਾਂ ਨੂੰ ਇਕਮੁੱਠ ਰੱਖਣ ਵਾਸਤੇ ਉਹਨਾ ਨੇ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।
ਸ਼ਰਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨ
ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਾ ਸੰਦਰਭ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਰ ਫਿਰਕੇ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਾ ਹੱਕ ਰੱਖਣ ਲਈ ਲੜੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਿੱਖ ਯੁੱਧ ਅੰਦਰ ਵਿਦਮਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਸੰਗ ਅਧੀਨ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਾਕਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕੇਂਦਰ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਪੁਰਬ ਮਨਾਉਣ ਉਤੇ ਲਗਾਈ ਸਰਕਾਰੀ ਪਾਬੰਦੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਨੇ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਮੁਖੀ ਥਾਪਿਆ ਸੀ। ਸੂਬਾ ਲਾਹੌਰ ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਨ ਨੇ ਇਸ ਪਾਬੰਦੀ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਬਦਲੇ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਅਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਰੱਖੀ ਸੀ। ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਸ਼ਰਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਦਿਆਂ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਦੀਵਾਲੀ ਦਾ ਪੁਰਬ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਮਨਾਉਣ ਦੇ ਸੱਦਾ ਪੱਤਰ ਭੇਜ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਿੱਖ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਨਵੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਲਈ ਯੁੱਧ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ। ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਨ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਇਹ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ, ਪੁਰਬ ਲਈ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਕਤਲੇਆਮ ਕਰਨ ਦੀ ਯੁੱਧ ਨੀਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਦਾਅਪੇਚ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸੂਬਾ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਇਸ ਗੁਪਤ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਮਿਲੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਪੁਰਬ ਉਤੇ ਨਾ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇਹ ਪੁਰਬ ਉਸ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਨਾ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਸਕਿਆ ਜਿਸ ਦੀ ਕਿ ਤਵੱਕੋ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਪੁਰਬ ਵੇਲੇ ਚੜ੍ਹਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਕੱਤਰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਧਨ ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿਚੋਂ ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਨ ਵੱਲੋਂ ਮਿੱਥੀ ਰਕਮ ਅਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਇਸ ਉਤੇ ਵਿਵਾਦ ਹੋਇਆ ਪਰ ਕੁਝ ਸਾਲਸੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਚੜ੍ਹਤ ਵਿਚੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਰਕਮ ਅਦਾ ਕਰ ਦੇਣ ਦੇ ਇਕਰਾਰ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀ ਵਿਸਾਖੀ ਦਾ ਪੁਰਬ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਦੁਬਾਰਾ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸੂਬਾ ਲਾਹੌਰ ਨੇ ਇਹ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਵੀ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਸਾਜਿਸ਼ ਅਧੀਨ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਹਿਤ ਫੇਰ ਸੰਦੇਸ਼ ਭੇਜੇ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਾਫੀ ਸਿੰਘ ਸੰਦੇਸ਼ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਸਨ। ਸੂਬਾ ਲਾਹੌਰ ਨੇ ਲਖਪਤਿ ਰਾਏ ਦੀ ਕਮਾਨ ਹੇਠ ਫੌਜ ਭੇਜ ਕੇ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਉਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਤੇ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸਿੰਘਾਂ ਸਮੇਤ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਕੇ ਲਾਹੌਰ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿਥੇ ਉਸ ਉਤੇ ਵਾਅਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਰਕਮ ਅਦਾ ਨਾ ਕਰ ਸਕਣ ਦਾ ਇਕਰਾਰ ਤੋੜਨ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਆਸਥਾ ਤਿਆਗ ਦੇਣ ਵਾਸਤੇ ਤਸੀਹੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। 24 ਜੂਨ, 1734 ਈ. ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਉਸ ਨੂੰ ਨਖਾਸ ਚੌਕ ਵਿਚ, ਜੋ ਲਾਹੌਰ ਲੰਡੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਬੰਦ ਬੰਦ ਕੱਟ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਭਾਈ ਸੁਬੇਗ ਸਿੰਘ ਆਦਿ ਲਾਹੌਰੀ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਮਸਤੀ ਦਰਵਾਜ਼ਿਓਂ ਬਾਹਰ ਸ਼ਾਹੀ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਲਿਜਾ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਿਥੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ਼ਹੀਦ ਗੰਜ ਦੂਸਰਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਹਰ ਮਾਨਵ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸੁਤੰਤਰ ਧਾਰਮਕ ਅਕੀਦਾ ਰੱਖਣ ਵਾਸਤੇ ਲੜੀ ਜਾ ਰਹੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ (ਸ਼ਾਇਦ ਪਹਿਲਾ) ਸਿਰਮੌਰ ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ ਕਾਰਨ ਹੋਈ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਇਹ ਲਿਖਣਾ ਦਿਲਚਸਪ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ‘ਸ਼ਹੀਦ’ ਸ਼ਬਦ ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਦੀਵੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੁੜ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਸਾਕਿਆਂ ਤੇ ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਖੁਦ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਮੈਂਬਰ ਬਤੌਰ ਯੋਧਾ ਲੜਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਗੁਰਬਾਣੀ ਲਿਪੀਕਾਰ
ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣਕ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਸੁਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਸਾਖੀ ਉਚਾਰਕ ਸੀ। ਉਹ ਗੁਰੂ ਘਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੁੱਧ ਪ੍ਰਚਾਰਕ, ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਤੇ ਯੋਧਾ ਸੀ। ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਦੂਜਾ ਗੁਰਬਾਣੀ ਲਿਪੀਕਾਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਨਵੀਂ ਬੀੜ ਲਿਖੀ ਸੀ ਜਿਸ ਅੰਦਰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਬੀੜ ਨੂੰ ਹੀ ‘ਗੁਰੂ’ ਪਦ ਬਖਸ਼ਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਬੀੜ ਦਾ ਨਾਂ ਦਮਦਮੀ ਬੀੜ ਹੈ।
ਸ਼ਹਾਦਤ
24 ਜੂਨ ਸੰਨ 1734 ਈ. ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਨਖਾਸ ਚੌਕ ਅੰਦਰ ਬੰਦ ਬੰਦ ਕਟਵਾ ਕੇ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨੂੰ ਚੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਹੀਦ ਲਿਪੀਕਾਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖੀ
ਅਰਬ ਲੋਕ
ਅਰਬ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਅਰਬ (ਅਰਬੀ: عرب, ਅਰਬ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਬ ਲੋਕ
ਧਨਮੰਡੀ ਝੀਲ
ਧਨਮੰਡੀ ਝੀਲ ਢਾਕਾ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਧਨਮੰਡੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਾਰਵਾਂ ਬਜ਼ਾਰ ਨਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਡੈੱਡ ਚੈਨਲ ਸੀ, ਅਤੇ ਤੁਰਗ ਨਦੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਝੀਲ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੇਗਨਬਾੜੀ ਨਹਿਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। 1956 ਵਿੱਚ, ਧਨਮੰਡੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਖੇਤਰ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਵਿਕਾਸ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ, ਧਨਮੰਡੀ ਦੇ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰ ਦਾ ਲਗਭਗ 16% ਝੀਲ ਲਈ ਮਨੋਨੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ
ਕਾਤਰੋਂ
ਕਾਤਰੋਂ  ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਸ਼ੇਰਪੁਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ੇਰਪੁਰ ਬਲਾਕ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਇੰਸਟਾਗਰਾਮ
ਇੰਸਟਾਗਰਾਮ ਇੱਕ ਆਨਲਾਈਨ ਮੰਚ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਦੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਵਾਲੀ ਸੇਵਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਤਸਵੀਰਾਂ ਜਾਂ ਚਲ-ਚਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲ ਛਾਨਣੀਆਂ ਲਗਾ ਕੇਇਸ ਮੰਚ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਚਹੇਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ੇਸਬੁੱਕ, ਟਵਿਟਰ, ਟੰਬਲਰ ਅਤੇ ਫ਼ਲਿਕਰ ਵਰਗੀਆਂ ਕਈ ਸਮਾਜਕ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਵਾਲੇ ਸਾਈਟਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। Instagram Login ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੰਸਟਾਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਲਾਗਇਨ ਕਰਨ ਲਈ ਦੇ ਬਾਰੇ ਸਭ ਕੁਝ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਗਾਈਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਬਰ ਸੰਸਾਰ
ਸੰਗਰਾਨਾ
ਸੰਗਰਾਨਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਮੁਕਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ| ਇਹ ਮੁਕਤਸਰ-ਫਿਰੋਜਪੁਰ ਮਾਰਗ ਤੇ ਪੈਂਦੇ ਪਿੰਡ ਮੜ੍ਹ ਮੱਲੂ ਤੋਂ ਕਰੀਬ 2.8 ਕਿੱਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ| ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 5500 ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ| ਇਸੇ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵਸਾਇਆ ਹੈ|
ਅਲ-ਜਜ਼ਾਇਰ
ਅਲ-ਜ਼ਜ਼ਾਇਰ ਜਾਂ ਅਲਜੀਅਰਜ਼ (ਅਲਜੀਰੀਆਈ ਅਰਬੀ: دزاير, ਬਰਬਰ: Dzayer / ⴷⵣⴰⵢⴻⵔ) ਅਲਜੀਰੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। 1998 ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਢੁਕਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 1,519,570 ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਇਕੱਠ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 2,135,630 ਸੀ। 2009 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 35 ਲੱਖ ਸੀ। 2010 ਦੇ ਇੱਕ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਅਬਾਦੀ 3,574,000 ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਲਜੀਰੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਮਿਥ
ਮਿਥ: ਸ਼ਬਦਾਰਥ ਇਤਿਹਾਸ
ਮਿਥ ਅੰਗਰੇਜੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ MYTH ਦਾ ਸਮਾਨਅਰਥੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਮਿਥ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਕਾਲਪਨਿਕ ਕਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜੀਆਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ, ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਵਿਹਾਰ/ਜੀਵਨ ਸੰਬੰਧੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰਾਂ ਵਜੋਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ ਹਨ। ਯੂਨਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮਿਥ ਦਾ ਸਮਾਨਾਂਤਰ 'ਮਾਇਥਾਸ' ਹੈ।ਪਲੈਟੋ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਮਿਥ ਨੂੰ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਮਿਥ ਦਾ ਭਾਵ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਨਾਇਕਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਕਹਾਣੀ ਤੋਂ ਵੀ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਅਰਸਤੂ ਮਿਥ ਨੂੰ ਪੋਇਟਿਕਸ ਵਿੱਚ ਮਾਇਥਾਸ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਕਥਾਨਕ, ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਸਰੰਚਨਾ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ।ਜਰਮਨ ਵਿਦਵਾਨ ਵੀਕੋ ਮਿਥ ਨੂੰ 'ਕਵਿਤਾ ਵਰਗਾ ਸਤਿ' ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।ਡਾ.ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਥਿੰਦ ਮਿਥ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਥਾਂ ਪੁਰਾਨ-ਕਥਾ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤਣਾ ਉਚਿਤ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਡਾ.ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਮਿਥ ਦੀ ਥਾਂ ਪੁਰਾਨ ਕਥਾ ਸ਼ਬਦ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ। ਮਿਥਾਂ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮਿਥਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਲੋਕਿਕ ਮਿਥਾਂ।
ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
'ਸਟੈਂਡਰਡ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਆਫ ਫੋਕਲੋਰ,ਮਾਇਥਾਲੋਜੀ ਐਂਡ ਲੀਜੰਡ'ਅਨੁਸਾਰ,"ਮਿਥ ਉਹ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰ ਚੁੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਲੋਕਾਈ ਦੀਆਂ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡਕ ਤੇ ਪਰਾ-ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ,ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਨਾਇਕਾਂ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤਕ ਲੱਛਣਾਂਂ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਆਦਿ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ।" 'ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਐਨਸਾਇਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ ਪੋਇਟਰੀ ਐਂਡ ਪੋਇਟਿਕਸ' ਅਨੁਸਾਰ,"ਮਿਥ-ਕਥਾ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਜਾਂ ਕਹਾਣੀ-ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੁਪਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਲੌਕਿਕਤਾ ਤੇ ਪਾਰਲੌਕਿਕਤਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਕੁਝ ਗੰਭੀਰ ਪੱਖਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਕੀਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।"
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਥਿਹਾਸ
ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਬੇਟ
ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਬੇਟ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਬਲਾਕ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸੂਰਤ ਥਾਨੀ
ਸੂਰਤ ਥਾਨੀ, ਪੁਰਾਤਨ ਨਾਮ ਛਾਇਆ, ਥਾਈਲੈਂਡ ਦਾ ਸਬਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੱਖਣੀ ਸੂਬਾ ਹੈ। ਸੂਰਤ ਥਾਨੀ ਦਾ ਅਰਥ" ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸ਼ਾਹਿਰ ਹੈ", ਜੋ ਕੀ ਰਾਜਾ ਵਾਜੀਰਾਵੁਧ ਨੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸਿਰਲੇਖ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਥਾਈਲੈਂਡ
ਸੈਮੂਅਲ ਬੈਕਟ
ਬੈਕਟ ਨੂੰ 1969 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਨਾਤੋ
ਨਾਤੋ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਜਪਾਨੀ ਭੋਜਨ ਹੈ ਜੋ ਸੋਇਆਬੀਨ ਅਤੇ "ਬਾਸੀਲਸ ਸਬਟੀਲਿਸ ਵਾਰ" ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ਤੇ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸਨੂੰ ਇਹ ਸੋਇਆ ਸਾਸ, ਕਾਰਾਸ਼ੀ ਰਾਈ ਅਤੇ ਵੈਲਸ਼ ਪਿਆਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਤੋ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਗੰਧ, ਸੁਆਦ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਰੂਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਪਾਨ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਾਤੋ ਕਾਂਤੋ, ਤੋਹੋਕੂ, ਅਤੇ ਹੋੱਕਾਏਦੋ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਨਾਤੋ ਦਾ ਮੂਲ ਵੱਖਰਾ-ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਤੋਂ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਨਾਤੋ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਆਮ ਮਿਲਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਮੀਨਾਮੋਟੋ ਨੋ ਯੋਸ਼ੀ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਤੇ 1086 ਈ. ਅਤੇ 1088 ਈ. ਵਿਚਕਾਰ ਪੂਰਬੀ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹਮਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਘੋਰੀਆਂ ਲਈ ਸੋਇਆਬੀਨ ਨੂੰ ਉਬਾਲ ਰਹੇ ਸੀ। ਫੇਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਛੇਤੀ ਵਿੱਚ ਬੀਨ ਨੂੰ ਬੰਨ ਲਿਆ ਜੱਦ ਤੱਕ ਕੁਝ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਖੋਲਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਖਮੀਰ ਚੜ ਗਈ ਸੀ। ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੇਰ ਵੀ ਖਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਸੁਆਦ ਪਸੰਦ ਆਇਆ, ਫੇਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਯੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਖਾਣ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਵਾਦ ਪਸੰਦ ਆਇਆ। ਇਹ ਵੀ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਨਾਤੋ ਕਿਸੀ ਹੋਰ ਸਮੇਂ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ
ਨਾਤੋ ਵਿੱਚ 55 % ਪਾਣੀ, 18 % ਪ੍ਰੋਟੀਨ, 11 % ਚਰਬੀ, 5 % ਫਾਈਬਰ, ਅਤੇ 5 % ਸ਼ੱਕਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਬੂਥਗੜ੍ਹ
ਬੂਥਗੜ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਖੰਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਨਾਤੋ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਬੂਥਗੜ੍ਹ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜੰਮੂ (ਸ਼ਹਿਰ)
ਜੰਮੂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਜੰਮੂ ਖੇਤਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਤਵੀ ਦਰਿਆ ਕੰਢੇ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਹੱਥ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ ਮੰਦਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਕਈ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਮਸਜਿਦਾਂ ਦੇ ਗੁੰਬਦ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਗੁੰਟੂਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਪਲੈਟੋ ਦਾ ਅਨੁਕਰਣ ਸਿਧਾਂਤ
ਜਾਣ - ਪਛਾਣ
ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਮਹਾਨ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਪਲੈਟੋ ਦਾ ਜਨਮ ੪੨੮ ਬੀ. ਸੀ. ਨੂੰ ਏਥਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਲੈਟੋ ਨੂੰ ਅਫ਼ਲਾਤੂਨ ਵੀ ਕਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਲੈਟੋ ਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਂ ਐਰੀਸਟੋਕਲੀਜ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਪਲੈੈੈਟੋੋ ਉਪ ਨਾਂ। ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਚੌੌੌੜੇੇ ਮੱਥੇ ਵਾਲਾ। ਪਲੈਟੋ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਅਰੀਸਟੋਨ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਪੈੈੈੈਰੀਕਟੀਉਨ ਸੀ। ਪਲੈਟੋ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੁੁਕਰਾਤ ਦਾ ਚੇਲਾ ਸੀ ਤੇ ਅਰਸਤੂ ਪਲੈੈੈਟੋੋ ਦਾ ਚੇਲਾ। ਪਲੈਟੋ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਚਿਤੰਕ ਸੀ। ਪਲੈਟੋ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕਵੀ ਦਾ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਸਥਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਰਾਰਕਚ, ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਕ ਅਤੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਸੀ।
ਰਚਨਾਵਾਂ
ਪਲੈਟੋ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ:-
ਇਸ ਤੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਲੈਟੋ ਨਾ ਤਾਂ ਕਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਸਬੰਧ ਸੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਚਿੰਤਕ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਆਦਰਸ਼ ਸਮਾਜ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰਦੇ ਸੀ।
ਪਲੈਟੋ ਦਾ ਅਨੁਕਰਣ ਸਿਧਾਂਤ
ਅਨੁਕਰਣ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ:-
ਇੱਥੇ ਅਨੁਕਰਣ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ " ਕਿਸੇ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨਾ " ਜਾਂ " ਨਕਲ " ਹੈ। ਅਨੁਕਰਣ ਨੂੰ ਯੂਨਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮਾਈਮਿਸਮ ਕਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ' ਨਕਲ ' ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੇਕਰ ਨਕਲ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਕੁਝ ਸਿੱਖਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ  ਅਨੁਕਰਣ ਵਿਧੀ  ਕਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਨੁਕਰਣ ਵਿਧੀ ਮੁਲ ਤੌਰ ਤੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ -
1.ਲੇਖਨ ਅਨੁਕਰਣ ਵਿਧੀ
2.ਉੱਚਾਰਣ ਅਨੁਕਰਣ ਵਿਧੀ
3.ਰਚਨਾ ਅਨੁਕਰਣ ਵਿਧੀ
ਪਲੈਟੋ ਅਨੁਸਾਰ ਅਨੁੁੁਕਰਣ ਇੱਕ ਝੂੂਠੀ ਅਨੁੁੁੁਕਿਰਤੀ ਹੈ। ਪਲੈੈੈਟੋੋ ਰੱਬ ਨੂੰ ਸੱੱਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਝੂਠ। ਕਵੀ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂਂ ਹੋਇਆ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਝੂਠ ਉਪਰ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਵਿਤਾ ਨਕਲ ਦੀ ਨਕਲ ਹੈ ਤੇ ਸੱਚ ਤੋਂ ਦੂਰ। ਅਨੁੁਕਰਣ ਬਾਰੇ ਪਲੈੈਟੋ ਦਾ ਇਹ ਮੂਲ ਵਿਚਾਰ ਹੈ। ਪਲੈੈਟੋ ਇਹ ਮੰੰਨ ਕੇ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੱੱਚ ਪ੍ਰਗਟਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਸੱੱਚ ਦੇ ਸਾਨੂੂੰ ਦੀਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਸੱੱਚ ਦਾ ਵਿਗੜਿਆ ਹੋਇਆ ਰੂਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਸਤੂ ਵਰਗੀ ਵਸਤੂ ਹੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਉਸ ਲਈ ਨਕਲ ਹੈ
ਪਲੈਟੋ ਅਨੁਸਾਰ ਕਵੀ ਤੇ ਨਾਟਕਕਾਰ ਵੀ ਜੋ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਤੀਜੇ ਨੰਬਰ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਸੱਚਾਈ ਤੋਂ ਕੋਹਾਂ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਲੈਟੋ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੋਮਰ ਵੱਡਾ ਕਵੀ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਸੱਚ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਨਮਾਨਜਨਕ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਹੋਮਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਵੀ ਨਕਲਚੀ ਸਨ। ਉਹ ਵੀ ਨੇੇਕੀ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਕੇ ਸਨ। ਪਲੈੈੈਟੋੋ ਮੁੁਤਾਬਿਕ ਹੋੋਮਰ ਨੂੰ ਸੱੱਚ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕਵੀ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਵਾਕੰਸ਼਼ਾ ਰਾਹੀ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼਼ੇ ਤੇ ਛੰਦ, ਇੱਕਸੁੁਰਤਾ ਅਤੇ ਲੈੈਅ ਨਾਲ ਬੋੋਲਦਾ ਹੈ। ਸੰੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਗੁੁੰਦੇ ਬਿਨਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਢੁਕਵਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦਾ। ਅਜਿਹਿਆਂ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤਿਆਂ ਗੱਲਾਂ 'ਚ ਅਸਲੀ ਸੁੁਹੱਪਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਹਾਂ ਪਰ ਦਿਖਾਵਾ ਜ਼ਰੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨਕਲ ਤਾਂ ਇੱਕ ਖੇਡ ਹੈ ਜੋ ਨਕਲਚੀ ਖੇਡਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਉਂ ਛੰਦ-ਬੱਧ ਕਵੀ ਜੋ ਦੁਖਾਂਤ ਸਿਰਜਦਾ ਹੈ ਉਹ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਦੇ ਨਕਲਚੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਨੁੁੁੁਕਰਣ ਸੱਚਾਈ ਤੋਂ ਤੀਜੇ ਦਰਜੇ ਤੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਨੁਕਰਣ ਦੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਦੋੋਗਲੀਆ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ। ਅਨੁਕਰਣ ਬੰਦਿਆਂ ਦਾ ਕਾਰਜ ਅਨੁਸਾਰੀ (ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਜਾਂ ਅਨੁਕੂਲ) ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਭਾਵੇਂ ਇੱਛਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਣਇੱਛਤ। ਇਸ ਦਾ ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ ਨਤੀਜਾ ਅਵੱਸ਼ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨਤੀਜੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਬੰਦਾ ਦੁਖੀ ਜਾਂ ਸੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਨੁਕਰਣ ਵਾਲਾ ਕਵੀ ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਇਰਾਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਤਾਂ ਜਜ਼ਬਾਤੀ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਲੈਟੋ ਕਵੀ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ, ਸੈਨਿਕ ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹੱਤਵ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪਲੈਟੋ ਨੇ ਖੁੱਲਦਿਲੀ ਵਿਖਾਉਂਦਿਆਂ ਅਨੁਕਰਣ ਦੀ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੀ ਭੈਣ ' ਕਵਿਤਾ ' ਨੂੰ ਬੋਲਣ ਦਾ ਅਵਸਰ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਤਰਕਪੂਰਨ ਸਿੱਧ‌ ਕਰੇ। ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ' ਜੀ ਆਇਆਂ ਨੂੰ ' ਕਹ ਸਕਦੇ ਹੈ। ਰੀਪਬਲਿਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸ਼ਰਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਸਮੇਂ ਸੱਚ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਨਾ ਕਰੇ। ਪਲੈੈੈਟੋੋ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ - ' mimesis ' ਅਤੇ ' diegesis '। Mimesis ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਪਾਤਰ ਸਿੱਧੇੇ ਬੋਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ Diegesis ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਆਪ ਬੋਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਾਟਕ ' ਮਾਈਮੀਟਕ ' ਹੈ। ' ਡਾਈਜੀਟਕ ' ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਕਵੀ ਹੀ ਕਹਾਣੀ ਦਸੱਦਾ ਹੈ।
ਸੱਚ ਤੋਂ ਪਲੈਟੋ ਦਾ ਭਾਵ ਮੌਲਿਕਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਭਾਵ ਪ੍ਰਮਾਣਕ ਸੋਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਵਿਚਾਰ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਵਿਦਵਾਨ ਜੈੱਕ ਦੈਰਿੱਦਾ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲਿਖਣਾ ਖਤਰਨਾਕ ਹੈ ਅਤੇ ਬੇਈਮਾਨੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਬੋਲ ਦਾ ਅਨੁਕਰਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਲਿਖਤ ਦੀ ਲੇਖਕ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਲੈਟੋ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਤਰ ਅਤੇ ਬੁਲਾਰੇ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਰਸ਼ਕ ਵੀ ਭੁੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਹ ਭੇਖ ਧਾਰਨ ਵਾਲੇ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਜੋਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਆਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਪਲੈਟੋ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਾਲਪਨਿਕਤਾ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਤੇ ਉਹ ਦਰਸ਼ਕ ਅਤੇ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਨੁਕਰਣ ਸਿਧਾਂਤ ਵਜੋਂ ਨਸੀਹਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਨਕਲ ਨੂੰ ਅਸਲ ਸਮਝਣ ਦੀ ਭੁੱਲ ਨਾ ਕਰਨ।
ਸੋਲਨ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਸੋਲਨ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ 68 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਸੋਲਨ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਇਹ ਹਲਕਾ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਦੇ ਉਮੀਦਾਵਾਂਰਾ ਲਈ ਰਾਖਵਾਂ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 72,100 ਵੋਟਰ ਸਨ।
ਵਿਧਾਇਕ
2012 ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਧਨੀ ਰਾਮ ਸ਼ਾਨਡੀਲਯਾ ਇਸ ਹਲਕੇ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ।
!ਸਾਲ !colspan="2" align="center"|ਪਾਰਟੀ !align="center" | ਵਿਧਾਇਕ !ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ !ਵੋਟਰ % !ਜੇਤੂ ਦਾ ਵੋਟ ਅੰਤਰ !ਸਰੋਤ
ਸਿਲਿਸਲੇਵਾਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਨ ਹੰਯਤੇ
ਨਾ ਹਨਯਤੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਮੈਤ੍ਰੇਈ ਦੇਵੀ ਦੁਆਰਾ 1974 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਹੈ ਜੋ ਮਹਾਨ ਬੰਗਾਲੀ ਕਵੀ ਰਾਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੀ ਪ੍ਰੋਟੈਜੀ ਸੀ। ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਇਸ ਨਾਵਲ ਲਈ 1976 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਉਸਨੇ ਰੋਮਾਨੀਆ ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਮਿਰਸੀਆ ਏਲੀਏਡ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਲਾ ਨੂਇਟ ਬੰਗਾਲੀ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਨਾਈਟਸ ) ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਾਵਲ ਲਿਖਿਆ, ਜੋ ਏਲੀਏਡ ਦੀ ਭਾਰਤ ਫੇਰੀ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੋਮਾਂਸ ਦੇ ਇੱਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਬਿਰਤਾਂਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ।
ਪਿਛੋਕੜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ
ਮਿਰਸੀਆ ਏਲੀਏਡ 1930 ਵਿੱਚ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਮੈਤ੍ਰੇਈ ਦੇਵੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਆਈ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਏਲੀਏਡ 23। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੀ ਬੁੱਧੀ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਮਾਣ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਉਦਾਰ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਿਸਦੀ ਕਲਪਨਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮਿਰਸੀਆ ਅਤੇ ਮੈਤ੍ਰੇਈ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਦੇਵੀ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ, "ਉਸ ਦੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਦੋ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਸੀ"। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਮਿਰਸੀਆ ਅਤੇ ਮੈਤ੍ਰੇਈ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਪਤ ਰੋਮਾਂਸ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ 'ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਮਿਰਸੀਆ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਘਰ ਛੱਡਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ, 1933 ਵਿੱਚ ਰੋਮਾਨੀਅਨ ਮੈਤ੍ਰੇਈ ਵਿੱਚ ਮਿਰਸੀਆ ਦਾ ਨਾਵਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਲਾ ਨੂਟ ਬੰਗਾਲੀ ਸਿਰਲੇਖ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਬਣ ਗਈ। ਮੈਤ੍ਰੇਈ ਦੇਵੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ 1938-39 ਦੇ ਯੂਰਪ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ ਕਿਤਾਬ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਅਤੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਉਣ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ। 1953 ਵਿੱਚ, ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਯੂਰਪ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਈ ਰੋਮਾਨੀਅਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਮਿਰਸੀਆ ਦੇ ਨਾਵਲ ਤੋਂ ਪਛਾਣਿਆ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਨੇ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਨਾਵਲ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਸੀ। 1972 ਵਿੱਚ, ਸੇਰਜੀਉ ਅਲ-ਜੌਰਜ, ਮਿਰਸੇਆ ਦਾ ਇੱਕ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਦੋਸਤ ਕੋਲਕਾਤਾ ਆਇਆ ਅਤੇ ਮੈਤ੍ਰੇਈ ਨੂੰ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ, ਉਸਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਅਤੇ ਮਿਰਸੇਆ ਵਿਚਕਾਰ ਜਿਨਸੀ ਸਬੰਧਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਨੇ ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਫ੍ਰੈਂਚ ਤੋਂ ਨਾਵਲ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਈ ਕਿ ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਨਾ ਹਨਯਤੇ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਮੈਤ੍ਰੇਈ ਦੇਵੀ ਨੇ ਮਿਰਸੀਆ ਦੇ ਨਾਵਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ।
1973 ਵਿੱਚ, ਮੈਤ੍ਰੇਈ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਰਾਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ' ਤੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਮਿਰਸੇਆ ਏਲੀਏਡਜ਼, ਜੋ ਕਿ ਉਸੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ, ਦਫ਼ਤਰ ਅਣ-ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਰਹਿਣ ਦੇ ਅਗਲੇ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਕਈ ਵਾਰ ਮਿਲੇ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਉਸਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸੰਘਣਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾਅਵਿਆਂ ਬਾਰੇ ਉਸਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਜੋ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਸਨ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਮਿਰਸੀਆ ਨੇ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਿਤਾਬ ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। 1989 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪੰਜ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਪ੍ਰੈਸ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਬੇਂਗਲ ਨਾਈਟਸ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਲਾ ਨੂਇਟ ਬੰਗਾਲੀ 1933 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਖੋਜਣ ਤੋਂ ਕਈ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਘਟਨਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਲਾਟ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣਾਂ ਦੇ ਕਈ ਪਹਿਲੂਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੀਆਂ ਹਨ। ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਨੇ ਦੋ ਨਾਵਲਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ "ਨੌਜਵਾਨ ਪਿਆਰ ਦੀ ਇੱਕ ਅਸਾਧਾਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਛੂਹਣ ਵਾਲੀ ਕਹਾਣੀ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਤਾਕਤ ਇੱਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵੰਡ ਦੀਆਂ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦੁਖਦਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਬਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।" 1994 ਵਿੱਚ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਪ੍ਰੈਸ ਨੇ ਦੋ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਾਥੀ ਵਾਲੀਅਮ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।
ਅਨੁਕੂਲਤਾ
ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਸੰਜੇ ਲੀਲਾ ਭੰਸਾਲੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ 1999 ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਫਿਲਮ ਹਮ ਦਿਲ ਦੇ ਚੁਕੇ ਸਨਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਢਿੱਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੂਪਾਂਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਫਿਲਮ ਇਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਫਿਲਮ ਆਪਣੀ ਸੁਰੀਲੀ ਪਿਕਚਰਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਹਿੱਟ ਰਹੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1">
ਕਮਜ਼ੋਰ ਮੇਲ-ਜੋਲ
ਕਣ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਮਾੜਾ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਅਜਿਹੀ ਬਣਤਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਕੁਦਰਤ ਵਿਚਲੇ ਚਾਰ ਮੂਲ ਮੇਲ-ਜੋਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮਾੜਾ ਨਿਊਕਲੀ ਬਲ (ਜਿਹਨੂੰ ਮਾੜਾ ਬਲ, ਨਿਊਕਲੀ ਮਾੜਾ ਜ਼ੋਰ ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਬਲ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਬਾਕੀ ਤਿੰਨ ਬਿਜਲਚੁੰਬਕਤਾ, ਤਕੜਾ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਅਤੇ ਗੁਰੂਤਾ ਖਿੱਚ ਹਨ। ਇਹ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਉੱਪ-ਅਨਵੀ ਕਿਣਕਿਆਂ ਦੇ ਨਿਊਕਲੀ ਮੇਲ ਅਤੇ ਕਿਰਨਮਈ ਨਾਸ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਜ਼ੁੰਮੇਵਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕੁਆਰਕ ਫਲੇਵਰ ਪਰਿਵਰਤਨ
ਇੱਕ ਫਲੇਵਰ ਦਾ ਇੱਕ ਕੁਆਰਕ ਦੂਜੇ ਫਲੇਵਰ ਦੇ ਕੁਆਰਕ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਕਮਜੋਰ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਣ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਮੁਢਲੀਆਂ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇੱਕ W ਬੋਸੌਨ ਨੂੰ ਸੋਖ ਕੇ ਜਾਂ ਬਾਹਰ ਸੁੱਟ ਕੇ, ਕੋਈ ਵੀ ਅੱਪ ਕਿਸਮ ਦਾ ਕੁਆਰਕ (ਅੱਪ, ਚਾਰਮ ਅਤੇ ਟੌਪ ਕੁਆਰਕ), ਕਿਸੇ ਵੀ ਡਾਊਨ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕੁਆਰਕ (ਡਾਊਨ, ਸਟ੍ਰੇਂਜ, ਅਤੇ ਬੌਟਮ ਕੁਆਰਕ) ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਉਲਟ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਫਲੇਵਰ ਪਰਿਵਰਤਨ ਯੰਤਰਾਵਲੀ (ਟਰਾਂਸਫੋਰਮੇਸ਼ਨ ਮਕੈਨਿਜ਼ਮ) β-ਡਿਕੇਅ ਦੀ ਰੇਡੀਓਐਕਟਿਵ ਕ੍ਰਿਆ ਲਈ ਜਿਮੇਵਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਊਟ੍ਰੌਨ (n) ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਟੌਨ (p), ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ (e-), ਅਤੇ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਐਂਟੀਨਿਊਟ੍ਰੀਨੋ (ν ̅e) ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਉਦੋਂ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਨਿਊਟੌਨ (udd) ਵਿਚਲੇ ਦੋ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਡਾਊਨ ਕੁਆਰਕ, ਇੱਕ ਵਰਚੁਅਲ W- ਬੋਸੌਨ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਕੇ, ਇੱਕ ਅੱਪ ਕੁਆਰਕ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਓਹ ਨਿਊਟ੍ਰੌਨ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਟੌਨ (uud) ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ W- ਬੋਸੌਨ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਐਂਟੀਨਿਊਟ੍ਰੀਨੋ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ (ਰਿਸ) ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
n	→	 p	+	e−	+	ν-e	(β ਡੀਕੇਅ, ਹੈਡ੍ਰੌਨ ਧਾਰਨਾ)
udd	→	uud	+	e−	+	ν-e	(β ਡੀਕੇਅ, ਕੁਆਰਕ ਧਾਰਨਾ)
ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆਵਾਂ, β ਡੀਕੇਅ ਅਤੇ ਉਲਟ β ਡੀਕੇਅ ਵਾਲੀ ਉਲਟ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਮੈਡੀਕਲ ਉਪਯੋਗਾਂ ਜਿਵੇਂ ਪੌਜ਼ੀਟ੍ਰੌਨ ਇਮਿਸ਼ਨ ਟੋਮੋਗ੍ਰਾਫੀ (PET), ਅਤੇ ਨਿਊਟ੍ਰੀਨੋ ਜਾਂਚ ਪੜਤਾਲ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਜਦੋਂਕਿ ਸਾਰੇ ਕੁਅਰਕਾਂ ਲਈ ਫਲੇਵਰ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਉਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਰੇਕ ਕੁਆਰਕ ਅਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਪੀੜੀ ਦੇ ਕੁਆਰਕ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਣ ਲਈ ਇੱਕ ਤਰਜੀਹ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੀਆਂ ਫਲੇਵਰ ਵਟਾਂਦਰਾ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗਣਿਤਿਕ (ਟੇਬਲ) ਸਾਰਣੀ ਰਾਹੀਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਾਬਿੱਬੋ-ਕੋਬਾਯਾਸ਼ੀ-ਮਾਸਕਾਵਾ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ (CKM ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ । ਯੂਨਾਇਟਰਟੀ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, CKM ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਦੀਆਂ ਐਂਟਰੀਆਂ (ਇੰਦਰਾਜਾਂ) ਦੇ ਲੱਗਭੱਗ ਸੰਖੇਪ ਮੁੱਲ ਇਸਤਰਾਂ ਹਨ:
ਜਿੱਥੇ Vij ਕਿਸੇ ਕੁਆਰਕ ਦੇ i ਫਲੇਵਰ ਨੂੰ j ਫਲੇਵਰ (ਜਾਂ ਉਲਟ) ਵਾਲੇ ਕੁਆਰਕ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਣ ਦੀ ਤਰਜੀਹ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਦਾ ਹੈ |
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿਊਕਲੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਨੇਮ
ਚੂਚੀ ਰਿਸਣਾ
ਗਰੱਭ ਅਵਸਥਾ ਜਾਂ ਹਾਈ ਪਰੋਲੈਕਟਿਨ ਵਰਗੀਆਂ ਹਾਰਮੋਨ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਨਿੱਪਲ ਡਿਸਚਾਰਜ ਦੁੱਧ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ ਇਹ ਅੰਡਰਲਾਈਂਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਛਾਤੀ ਦੇ ਰੋਗ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਤਕਰੀਬਨ 3% ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਹੈ।
ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ
ਚੂਚੀ ਰਿਸਣਾ ਛਾਤੀ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਜਾਂ ਪੈਟਿਊਟਰੀ ਟਿਊਮਰ ਦਾ ਲੱਛਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਾਗੇਟ ਬੀਮਾਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਚੂਚੀ ਦੇ ਆਸੇ-ਪਾਸੇ ਦੀ ਚਮੜੀ ਬਦਲਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਕਾਰਨ ਨਿੱਪਲ ਡਿਸਚਾਰਜ ਦੇ ਕੁਝ ਕੇਸ ਬਿਨਾਂ ਇਲਾਜ ਦੇੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਿੱਪਲ ਡਿਸਚਾਰਜ ਹਮੇਸ਼ਾ ਛਾਤੀ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਛਾਤੀ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਜਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਚੂਚੀ ਰਿਸਣ ਦੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਹਨ:
•ਗਰਭ •ਹਾਲ ਹੀ ਦੁੱਧ ਚੁੰਗਾਉਣਾ •ਇੱਕ ਅੰਗੀ ਜਾਂ ਟੀ-ਸ਼ਰਟ ਦੇ ਖੇਤਰ 'ਚ ਰਗੜ •ਸਦਮਾ •ਲਾਗ •ਛਾਤੀ 'ਚ ਜਲੂਣ •ਗੈਰ ਕੈਨੈਂਸਰ ਪੈਟਿਊਟਰੀ ਟਿਊਮਰ •ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਹਲਕਾ ਵਿਕਾਸ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੈਂਸਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ •ਗੰਭੀਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਥਾਇਰਾਇਡ ਗਲੈਂਡ •ਪੈਟਿਊਟਰੀ ਟਿਊਮ
ਕਈ ਵਾਰ, ਬੱਚੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿੱਪਲ ਡਿਸਚਾਰਜ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਂ ਵਲੋਂ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਹਾਰਮੋਨਸ ਮਿਲਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋ ਹਫ਼ਤੇ 'ਚ ਹੀ ਹੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੈਂਸਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਾਗੇਟ ਬੀਮਾਰੀ ਵੀ ਨਿੱਪਲ ਡਿਸਚਾਰਜ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪੂਰਵ-ਅਨੁਮਾਨ
ਕਈ ਵਾਰ, ਨਿੱਪਲ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਛਾਤੀ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਇਲਾਜ ਦੇ ਨਾਲ ਛੇਤੀ ਹੀ ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਸਮਾਂ ਆਪਣਾ ਖ਼ਾਸ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਗਰਭਵਤੀ ਨਾ ਹੋਣ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛਾਤੀ ਦਾ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿੱਪਲ ਹੋਣ ਦਾ ਅਸਰ ਅਸਧਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਚਾਨਕ ਨਿੱਪਲ ਡਿਸਚਾਰਜ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰੀ ਦੁਆਰਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਵਾਉਣਾ ਸਮਝਦਾਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਛਾਤੀ ਦੇ ਰੋਗ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਛਾਤੀਆਂ ਦੇ ਰੋਗ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਸਿਹਤ ਲੇਖ ਸੰਪਾਦਨ ਮੁਹਿੰਮ 2018
ਮੋਹਸਿਨ ਨਮਜੂ
ਮੋਹਸਿਨ ਨਮਜੂ,, ਇੱਕ ਇਰਾਨੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਹੈ। ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਉਸ ਦਾ ਸਟਾਈਲ ਬਲੂਜ਼ ਅਤੇ ਰੌਕ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਈਰਾਨ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਵੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸ਼ਾਇਰੀ, ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਗੀਤਾਂ, ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਅਜੀਬ ਸੁਮੇਲ ਹਨ; ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਵਹਾਉ ਅਤੇ ਗਾਉਣ ਦੀ ਇੱਕ ਮੁਕਤ ਸ਼ੈਲੀ ਸਿਰਜਣ ਲਈ ਵਿਅੰਗ ਅਤੇ ਤਾਅਨੇ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤਦਾ ਹੈ। ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਈਰਾਨੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਕੁਝ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਇਰਾਨ ਦਾ ਬੌਬ ਡਿਲਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।" ==Discography==
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਰਾਨੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ
ਡਾ. ਅਜੀਤਪਾਲ ਸਿੰਘ
'''ਡਾ. ਅਜੀਤਪਾਲ ਸਿੰਘ''' (Dr. Ajitpal singh MD) ਦਾ ਜਨਮ 1952 ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਬਸੰਤ ਕੌਰ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਪਿਤਾ ਚੜ੍ਹਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਦਾਦਾ ਮੇਹਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿਚ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਡਾਕਟਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਉਚੇਰੀ ਪੜਾਈ (ਐਮ ਡੀ) ਕਰਕੇ ਪਿਛਲੇ ਕਰੀਬ 40 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮਰੀਜਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਿਰਵਿਘਨ ਕਰਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਜਾਬੀ ਅਖਬਾਰਾਂ ਤੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨਾਂ ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੇਖ ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਚ ਛਪਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਬੰਧਤ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵੀ ਛਪੀਆ ਹਨ।
ਮੁਹੱਬਲੀਪੁਰ
ਮੁਹੱਬਲੀਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਬਲਾਕ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਦੁਰਗਾ ਸਾਗਰ
ਦੁਰਗਾ ਸਾਗਰ, ਜੋ ਕਿ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਧਬਪਾਸ਼ਾ ਦੀਘੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਦੱਖਣੀ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰਫਲ ਲਗਭਗ 25 ਹੈਕਟੇਅਰ (62 ਏਕੜ) ਹੈ। ਝੀਲ ਲਗਭਗ 11 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (6.8 ਮੀਲ) ਬਾਰੀਸਲ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੈ । ਰਾਜਾ ਜੋਏ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਮਾਂ ਰਾਣੀ ਦੁਰਗਾਬਤੀ ਨੇ 1780 ਵਿੱਚ ਤਲਾਬ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਕਰਵਾਈ ਸੀ। ਝੀਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਟਾਪੂ ਹੈ; ਇਹ ਟਾਪੂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਝੀਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਸੀ - ਇਸਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੇ ਆਕਰਸ਼ਣ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਨਕਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਹ ਬਾਬੂਗੰਜ ਉਪਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਮਾਧਬਪਾਸਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਲਗਭਗ 11 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (6.8 ਮੀਲ) ਬਾਰੀਸਲ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੈ। ਸੈਲਾਨੀ ਬਾਰੀਸਲ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬੱਸ ਸਮੇਤ ਸੜਕ ਦੁਆਰਾ ਉੱਥੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1"> ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ
ਰਾਮਸੇਤੂ
ਰਾਮਸੇਤੂ (Tamil: இராமர் பாலம் ਰਾਮਰ ਪਾਲਮ, Sanskrit: ਰਾਮਸੇਤੂ) ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਰਾਮੇਸ਼ਵਰਮ ਦੀਪਸਮੂਹ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪਛਮੀ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ ਮੱਨਾਰ ਦੀ ਖਾੜੀ ਤੱਕ ਬਣਿਆ ਚੂਨੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਲ ਹੈ। ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੱਥਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪੁੱਲ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜਦਾ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ ਆਦਮ ਦਾ ਪੁੱਲ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਮਾਇਣ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਮਾਇਣ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਮਾਇਣ ਵਿਚ ਵਰਣਿਤ ਥਾਵਾਂ
ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਪੰਧੇਰ
ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਪੰਧੇਰ ( - 2015) ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪੰਜ ਕਾਵਿ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉਹ ਲੁਧਿਆਣੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸਿਆੜ੍ਹ ਦਾ ਜੰਮਪਲ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ
ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਦੇ ਕਲਾਤਮਕ ਚਿੱਤਰਣ
ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਸਬੰਧਤ ਖੂਨੀ ਦੰਗਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੀ ਸਾਹਿਤਕ/ਸਿਨੇਮਾਈ ਚਿੱਤਰਣ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਲੇਖਕਾਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਕੁਝ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਮਾਈਗਰੇਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਕਤਲੇਆਮ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਹੋਰ ਵੰਡ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਦੋਨੋਂ ਪਾਸੇ ਦੇ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਪੇਸ਼ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਤੇ ਧਿਆਨ ਇਕਾਗਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਵੀ, ਵੰਡ ਤੋਂ 60 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਅਜਿਹੀਆਂ ਗਲਪ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਨਾ ਕੀਤੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵੰਡ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਬਾਤ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਵੰਡ ਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਲਾਗਤ ਦੀ ਬਾਤ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਗਲਪ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ Khushwant Singh ਦੀ Train to Pakistan (1956), Saadat Hassan Manto ਦੀ ਟੋਭਾ ਟੇਕ ਸਿੰਘ (ਕਹਾਣੀ) (1955) ਵਰਗੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ,  Faiz Ahmad Faiz  ਸੁਬਹ-ਏ-ਆਜ਼ਾਦੀ (1947) ਵਰਗੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ, Bhisham Sahni ਦਾ ਤਮਸ (1974), ਮਨੋਹਰ ਮਲਗੋਨਕਰ ਦੇ A Bend in the Ganges (1965), ਅਤੇ ਬਾਪਸੀ ਸਿਧਵਾ ਦਾ Ice-Candy Man (1988) ਵਰਗੇ ਨਾਵਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। Salman Rushdie ਦਾ ਨਾਵਲ Midnight's Children (1980), ਜਿਸਨੇ Booker Prize  ਅਤੇ  ਬੁੱਕਰਜ਼ ਦਾ ਬੁੱਕਰ ਜਿੱਤਿਆ, ਦਾ ਤਾਣਾਬਾਣਾ 14 ਅਗਸਤ 1947 ਦੀ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਦੂਈ ਕਾਬਲੀਅਤ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਬੁਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। Freedom at Midnight (1975) ਲੈਰੀ ਕੋਲਿਨਜ ਅਤੇ ਡੋਮੀਨਿਕ ਲਾਪੇਰੇ ਦੀ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਗਲਪੀ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 1947 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿਵਸ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਵਾਪਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਚਿੱਠਾ ਹੈ। ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਵੰਡ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਫਿਲਮਾਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਨਹੀਂ।    ਆਜ਼ਾਦੀ, ਪਾਰਟੀਸ਼ਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ  ਹਾਲਾਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ Nemai Ghosh ਦੀਆਂ Chinnamul (1950), ਧਰਮਪੁਤਰ (1961), Ritwik Ghatak ਦੀਆਂ ਮੇਘੇ ਢਕਾ  ਤਾਰਾ (1960), Komal Gandhar (1961), Subarnarekha (1962);  ਮਗਰਲੀਆਂ ਹਨ Garm Hava (1973) ਅਤੇ Tamas (1987)। 1990ਵਿਆਂ ਦੇ ਮਗਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ, ਇਸ ਥੀਮ ਤੇ ਹੋਰ ਫਿਲਮਾਂ ਬਣੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ Earth (1998), Train to Pakistan (1998) (ਉਪਰੋਕਤ ਕਿਤਾਬ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ), ਹੇ ਰਾਮ (2000), ਗਦਰ: ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਮ ਕਥਾ (2001), Pinjar (2003), ਪਾਰਟੀਸ਼ਨ (2007) ਅਤੇ Madrasapattinam (2010)। ਜੀਵਨੀ-ਆਧਾਰਿਤ ਫਿਲਮਾਂ Gandhi (1982), ਜਿਨਾਹ (1998) ਅਤੇ ਸਰਦਾਰ (1993) ਦੀ ਪਟਕਥਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਵੰਡ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕੁਝ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਇੱਥੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਰ, ਸੂਚੀ ਬਹੁਤ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਹੈ।
ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਸੇ ਲਾਹੌਰ ਤੱਕ
ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਸੇ ਲਾਹੌਰ ਤੱਕ  ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੱਚੀ  ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅੰਦਰ ਲਾਹੌਰ ਤੱਕ ਇੱਕ ਰੇਲਗੱਡੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਪੁਲੀਸ ਅਫਸਰ ਦੀ ਲਿਖੀ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਇਸ ਗੱਡੀ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਰ ਕੀਤਾ।
ਅਲੀ ਪੁਰ ਕਾ ਆਇਲੀ
ਅਲੀ ਪੁਰ ਕਾ ਆਇਲੀ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਮੁਫਤੀ ਦੀ ਸਵੈਜੀਵਨੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟਰੱਕ ਤੇ ਬਟਾਲਾ ਤੋਂ ਲਾਹੌਰ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਦੀ  ਉਸ ਦੀ ਵਾਰਤਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਖ਼ਾਕ ਔਰ ਖ਼ੂਨ
ਖ਼ਾਕ ਔਰ ਖ਼ੂਨ ਨਸੀਮ ਹਿਜਾਜ਼ੀ ਦਾ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਵਲ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 1947 ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀਸ਼ਨ ਵੇਲੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਪ-ਮਹਾਦੀਪ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਬਲੀਦਾਨਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।
ਗੁਜਰਾ ਹੂਆ ਜ਼ਮਾਨਾ
ਗੁਜਰਾ ਹੂਆ ਜ਼ਮਾਨਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਬਲਦੇਵ ਵੈਦ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਨਾਵਲ ਹੈ, ਜੋ ਪਰਸਪਰ ਮਨਾਹੀਆਂ ਅਤੇ ਕਠੋਰ ਭਾਈਚਾਰਕ ਹੱਦਬੰਦੀਆਂ ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਵੰਡ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੇ ਫੇਜ਼ ਦੌਰਾਨ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇ ਨਕਸ਼ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਆਧਾ ਗਾਉਂ
ਆਧਾ ਗਾਉਂ, ਰਾਹੀ ਮਾਸੂਮ ਰਜ਼ਾ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਨਾਵਲ ਹੈ, ਜੋ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਗਰ ਗਾਜੀਪੁਰ ਤੋਂ ਲੱਗਪਗ ਗਿਆਰਾਂ ਮੀਲ ਦੂਰ ਬਸੇ ਪਿੰਡ ਗੰਗੋਲੀ ਦੇ ਸਮਾਜ ਦੀ, ਉਥੋਂ ਦੇ ਸਬਾਲਟਰਨ ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ 1966 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ 'ਉੱਚ ਰਾਜਨੀਤੀ' ਦੇ ਥੋਥੇਪਣ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਲੱਖਣ ਅੰਦਾਜ਼ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਾਹੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਸ ਨਾਵਲ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ “ਇਹ ਨਾਵਲ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਇੱਕ ਸਫਰ ਸੀ। ਮੈਂ ਗਾਜੀਪੁਰ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲਿਆ ਹਾਂ ਲੇਕਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਗੰਗੋਲੀ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰੂੰਗਾ। ਜੇਕਰ ਗੰਗੋਲੀ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਪਕੜ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ ਤਾਂ ਮੈਂ ਗਾਜੀਪੁਰ ਦਾ ਐਪਿਕ ਲਿਖਣ ਦਾ ਸਾਹਸ ਕਰਾਂਗਾ”।
ਉਦਾਸ ਨਸਲੇਂ
ਉਦਾਸ ਨਸਲੇਂ,  ਅਬਦੁੱਲਾ ਹੁਸੈਨ ਦਾ ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਨਾਵਲ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ, ਪਹਿਲੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਦੇ ਇੱਕ ਹੰਢੇ-ਵਰਤੇ ਬੰਦੇ, ਨਈਮ ਦੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੰਡ ਪੂਰਵ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਉਘਸੁਘ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਈਮ, ਜੋ ਵੰਡ ਦੇ ਅਨਰਥ ਅਤੇ ਅਰਥਹੀਣਤਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕੁਝ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਇੱਥੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਰ, ਸੂਚੀ ਬਹੁਤ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਹੈ।
ਡਾ. ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ
'''ਡਾ. ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ''' ਦਾ ਜਨਮ (15 ਨਵੰਬਰ, 1900-27 ਦਸੰਬਰ, 1987) ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਕਸਬੇ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਸ. ਜਵਾਲਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਖੇ ਮਾਤਾ ਹੁਕਮ ਦੇਈ ਦੀ ਕੁੱਖ ਤੋਂ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮਾਲ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਨੌਕਰੀ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਇਸ ਕਸਬੇ ਦੀ ਮਸੀਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਮਿਡਲ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਡੀ. ਏ. ਵੀ. ਸਕੂਲ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਤੋਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਅਤੇ ਨੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਤਕ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਤੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਤੇ ਇਸ ਉੱਪਰੰਤ ਆਪ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਏ। ਸੰਨ 1921 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਐਂਗਲੋ-ਪਰਸ਼ੀਅਨ ਆਇਲ ਕੰਪਨੀ ਵਿਖੇ ਅਕਾਊਂਟਸ ਅਫ਼ਸਰ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਆਪ ਨੇ 9 ਸਾਲ ਇਸ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉੱਪਰੰਤ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਬੀ.ਏ. ਅਤੇ 1944 ਵਿੱਚ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਐੱਮ.ਏ. ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1954 ਵਿੱਚ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦੁਰਾਨੀ ਵਿਸ਼ੇ ’ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੀ.ਐੱਚਡੀ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਸੰਨ 1964 ਵਿੱਚ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਡੀ.ਲਿੱਟ ਦੀ ਆਨਰੇਰੀ ਡਿਗਰੀ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਪੰਜਾਬੀ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਭਰਪੂਰ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਸੀ।
ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ
ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦਾਦੀ ਤੋਂ ਸੁਣੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਸਟਰ ਭਗਵਾਨ ਦਾਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਸਦਕਾ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਸ਼ੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਅਬਾਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਰ ਆਰਨੋਲਡ ਅਤੇ ਟੀ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸਦਕਾ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਬਿਬਲੀਓਗ੍ਰਾਫ਼ੀ ’ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਸਦਕਾ ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ। ਅਕਤੂਬਰ, 1931 ਵਿੱਚ ਡਾ. ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਹਿਸਟਰੀ ਰਿਸਰਚ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਇੰਚਾਰਜ ਬਣੇ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੋਰਸ ਮੈਟੀਰੀਅਲ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਸੰਨ 1949 ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਟਿਆਲਾ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਪੈਪਸੂ ਆਰਕਾਈਵਜ਼ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬਣੇ। 1956 ਵਿੱਚ ਪੈਪਸੂ ਆਰਕਾਈਵਜ਼ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਣ ਉੱਪਰੰਤ ਆਪ 1963 ਤਕ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਆਨਰੇਰੀ ਫਾਊਂਡਰ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਰਹੇ।
ਖੋਜੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ
16 ਸਤੰਬਰ, 1963 ਨੂੰ ਆਪ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਇਤਿਹਾਸ ਅਧਿਐਨ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1966 ਤਕ ਇਸ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਰਹੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਯੋਗ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਖੋਜੀਆਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਉਹਨਾਂ ਵਿਭਾਗ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਉਲੀਕੇ ਤੇ ਸੰਨ 1965 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਹਿਸਟਰੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਿਹੜੀ ਅੱਜ ਤਕ ਹਰ ਵਰ੍ਹੇ ਕਾਮਯਾਬੀ ਤੇ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੰਨ 1967 ਵਿੱਚ ਆਪ ਨੇ ‘ਦਿ ਪੰਜਾਬ ਪਾਸਟ ਐਂਡ ਪ੍ਰੈਜੈਂਟ- ਏ ਬਾਈ-ਐਨੂਅਲ ਜਰਨਲ’ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜਰਨਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਸਦੀਵੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ ਰੈਫ਼ਰੈਂਸ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ
ਇਸ ਮਹਾਨ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ਲਈ ਕੀਤੇ ਯਤਨਾਂ ਸਦਕਾ ਅੱਜ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਇਤਿਹਾਸ ਅਧਿਐਨ ਵਿਭਾਗ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਲੱਖਣ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦੂਰਅੰਦੇਸ਼ੀ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਇਕੱਤਰੀਕਰਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਕਰ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ਦਾ ਵਿਲੱਖਣ ਸਥਾਨ ਸਮੁੱਚੀ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ਨੂੰ ਬੁਲੰਦੀਆਂ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਨਾ ਹੋ ਕੇ, ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ। ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਤੇ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਇਸ ਮਹਾਨ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਦੇ ਸਿਰ ਬੱਝਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ, ਪਰਿਪੇਖ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਇਸ ਯਤਨ ਸਦਕਾ ਨਾ ਕੇਵਲ ਪੰਜਾਬ ਸਗੋਂ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ।
ਖੋਜ ਅਤੇ ਪੁਸਤਕਾਂ
ਈਰਾਨ 'ਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪੁਸਤਕ 'ਮਾਈ ਫਸਟ ਥਰਟੀ ਡੇਜ਼ ਇਨ ਮੇਸੋਪੋਟਾਮੀਆਂ' ਲਿਖੀ। ਉਹਨਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬਨ 6 ਦਰਜਨ ਪੁਸਤਕਾਂ ਅਤੇ ਲਗਪਗ 350 ਖੋਜ ਪੱਤਰ ਲਿਖੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਅਤੇ ਖੋਜ ਪੱਤਰ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੂਚਨਾ ਲਈ ਸ੍ਰੋਤ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਜੋਂ ਸਰਵ-ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਕੌੜਾ ਮੱਲ ਬਹਾਦਰ, ਸਰਦਾਰ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਅਟਾਰੀ ਵਾਲਾ, ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ, ਪੰਜਾਬ ਉੱਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ, ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰ ਸੋਭਾ, ਹੁਕਮਨਾਮੇ, ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਆਦਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਤੇ ਸਿਰੜੀ ਇਨਸਾਨ 27 ਦਸੰਬਰ, 1987 ਈ: ਵਿੱਚ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਇਸ ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਆਖ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ
ਹੰਪਟੀ ਡੰਪਟੀ
ਹੰਪਟੀ ਡੰਪਟੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਨਰਸਰੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਾਤਰ/ਚਰਿੱਤਰ ਹੈ ਜੋ ਕਵਿਤਾ ਸ਼ਾਇਦ ਮੂਲ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਪਹੇਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ੀ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀਆਂ ਪਹੇਲੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਚਿਤਰਨ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਆਂਡੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਭਾਂਤ ਆਂਡਾ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਪਹਿਲਾ ਵਰਜਨ ਦੇਰ ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੋਂ ਅਤੇ ਟਿਊਨ 1870 ਵਿੱਚ ਜੇਮਜ਼ ਵਿਲੀਅਮ ਐਲੀਅਟ ਦੇ ਨਰਸਰੀ ਗੀਤਾਂ  ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਮੁਢ ਬਾਰੇ ਅਸਪਸ਼ਟਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੂਲ ਅਰਥ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਸਿਧਾਂਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਹੰਪਟੀ ਡੰਪਟੀ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਜਾਰਜ ਐੱਲ ਫੌਕਸ (1825-77) ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਪਾਤਰ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਇਸ਼ਾਰੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਸਾਹਿਤਕ ਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਚਰਿੱਤਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਇਸਦੀ ਵੱਲ ਸੰਕੇਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ Lewis Carroll ਦੀ Through the Looking-Glass (1872) ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।ਰਾਡ ਫੋਕ ਸਾਂਗ ਇੰਡੈਕਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਅੰਕ 13026 ਹੈ।
ਆਰੰਭ
thumb|ਵਾਲਟਰ ਕਰੇਨ ਦੀ, Mother Goose's Nursery Rhymes (1877) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਹੰਪਟੀ ਡੰਪਟੀ ਇੱਕ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਗਿਆਤ ਵਰਜਨ ਸਮੂਏਲ ਆਰਨੋਲਡ ਦੇ Juvenile Amusements ਵਿੱਚ 1797 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸਦੇ  ਬੋਲ ਸਨ: ਆਮ ਪਾਠ ਹੈ:
ਹੰਪਟੀ ਡੰਪਟੀ ਸੈਟ ਆਨ ਏ ਵਾਲ, ਹੰਪਟੀ ਡੰਪਟੀ ਹੈਡ ਏ ਗਰੇਟ ਫਾਲ; ਥਰੀਸਕੋਰ ਮੈਂਨ ਐਂਡ ਥਰੀਸਕੋਰ ਮੋਰ, ਕੈਨ ਨਾਟ ਪਲੇਸ ਹੰਪਟੀ ਡੰਪਟੀ ਐਜ ਹੀ ਵਾਜ਼ ਬਿਫੋਰ..[1]
Humpty Dumpty lay in a beck. With all his sinews around his neck; Forty Doctors and forty wrights Couldn't put Humpty Dumpty to rights![1]
ਹੰਪਟੀ ਡੰਪਟੀ ਸੈਟ ਆਨ ਏ ਵਾਲ, ਹੰਪਟੀ ਡੰਪਟੀ ਹੈਡ ਏ ਗਰੇਟ ਫਾਲ ; ਥਰੀਸਕੋਰ ਮੈਂਨ ਐਂਡ ਥਰੀਸਕੋਰ ਮੋਰ, ਕੁਡ ਨਾਟ ਮੇਕ ਹੰਪਟੀ ਡੰਪਟੀ ਵੇਅਰ ਹੀ ਵਾਜ਼ ਬਿਫੋਰ।[1]
Humpty Dumpty sate [sic] on a wall, Humpti Dumpti [sic] had a great fall; Threescore men and threescore more, Cannot place Humpty dumpty as he was before.[1]
1842 ਵਿੱਚ, ਜੇਮਜ਼ ਆਰਚਰਡ ਹਾਲੀਵੈਲ ਨੇ ਇੱਕ ਸਮੁੱਚਾ ਵਰਜਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ: ਹੰਪਟੀ ਡੰਪਟੀ ਸੈਟ ਆਨ ਏ ਵਾਲ, ਹੰਪਟੀ ਡੰਪਟੀ ਹੈਡ ਏ ਗਰੇਟ ਫਾਲ ; ਥਰੀਸਕੋਰ ਮੈਂਨ ਐਂਡ ਥਰੀਸਕੋਰ ਮੋਰ, ਕੁਡ ਨਾਟ ਮੇਕ ਹੰਪਟੀ ਡੰਪਟੀ ਵੇਅਰ ਹੀ ਵਾਜ਼ ਬਿਫੋਰ।[1]
ਆਕਸਫ਼ੋਰਡ ਇਂਗਲਿਸ਼ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਅਨੁਸਾਰ "ਹੰਪਟੀ ਡੰਪਟੀ" ਦਾ ਹਵਾਲਾ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਏਲ ਨਾਲ ਉਬਾਲੇ ਬਰਾਂਡੀ ਦੇ ਡ੍ਰਿੰਕ ਵੱਲ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਬੁਝਾਰਤ ਨੂੰਗ਼ਲਤ ਪਾਸੇ ਤੋਰਨ ਲਈ ਵਰਤਣ ਦਾ ਯਤਨ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੰਪਟੀ ਡੰਪਟੀ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਧਰੇ ਅਤੇ ਭੱਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਵੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਅਪਸ਼ਬਦ ਸੀ। ਬੁਝਾਰਤ ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਭੱਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੰਧ ਤੋਂ ਡਿੱਗਣ ਕਾਰਨ, ਅਮੋੜ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਜਦ ਕਿ ਇੱਕ ਅੰਡੇ ਨੂੰ ਹੋਵੇਗਾ। ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਹੁਣ ਇੱਕ ਬੁਝਾਰਤ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬੁਝਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਹੁਣ ਭਲੀਭਾਂਤ ਜਾਣਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਹੋਰ ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਨੇ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ "ਬੂਲੇ ਬੂਲੇ" ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਵਿੱਚ, "ਲੀਲ ਟ੍ਰਿਲ" ਸਵੀਡਿਸ਼ ਅਤੇ ਨਾਰਵੇਜੀਆਈ ਵਿਚ— ; ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਲੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਇੰਨੀ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿੰਨੀ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੰਪਟੀ ਡੰਪਟੀ ਹੈ।
ਅਰਥ
thumb|Humpty Dumpty, shown as a [[ਬੁਝਾਰਤ|riddle with answer, in a 1902 Mother Goose story book by William Wallace Denslow]] ਕਵਿਤਾ ਸਪਸ਼ਟ ਭਾਂਤ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੀ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਇੱਕ ਅੰਡਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ, ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਬੁਝਾਰਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਹੈ।<span class="mw-ref" id="cxcite_ref-FOOTNOTEOpieOpie1997213.E2.80.935_7-3" rel="dc:references"> [7]  <span class="mw-ref" id="cxcite_ref-FOOTNOTEOpieOpie1997213.E2.80.935_7-3" rel="dc:references"> ਵੀ ਮੂਲ "ਹੰਪਟੀ ਡੰਪਟੀ" ਬਾਰੇ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਿਊਰੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ, 1930 ਵਿੱਚ ਕੈਥਰੀਨ ਏਲਵਜ਼ ਥਾਮਸ ਨੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਅਤੇ ਰਾਬਰਟ ਰਿਪਲੇ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਸੀ।<span class="mw-ref" id="cxcite_ref-FOOTNOTEOpieOpie1997213.E2.80.935_7-4" rel="dc:references"> [7]   <span class="mw-ref" id="cxcite_ref-FOOTNOTEOpieOpie1997213.E2.80.935_7-4" rel="dc:references"> ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਹੰਪਟੀ ਡੰਪਟੀ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਰਿਚਰਡ III ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਚਿਤਰਣ ਟਿਉਡਰ ਹਿਸਟਰੀਜ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ੇਕਸਪਿਅਰ ਦੇ ਡਰਾਮੇ ਵਿੱਚ ਉਸਹਾਂ ਦਾ ਚਿਤਰਣ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਕੁੱਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ 1485 ਵਿੱਚ ਬੋਸਵਰਥ ਫੀਲਡ ਤੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਹਾਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, 18ਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਤੱਕ ਹੰਚਬੈਕ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਚਰਿਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦਾ ਵੀ ਕੋਈ ਪ੍ਰਤੱਖ ਉਦਹਾਰਣ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਕਿ ਹੰਪਟੀ ਡੰਪਟੀ ਸੀਏਜ ਇੰਜਨ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਕਵਚਧਾਰੀ ਕੱਛੂ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਗ੍ਰਹਿ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਗਲੁਸੇਸਟਰ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ 1643 ਵਿੱਚ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਸਿਟੀ ਆਫ ਗਲੂਸੇਸਟਰ ਦੀਆਂ ਦੀਵਾਰਾਂ ਤੱਕ ਪੁੱਜਣ ਦਾ ਅਸਫਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤਾ। 1956 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਡੇਵਿਡ ਡੁਬੇ ਦੁਆਰਾ 16 ਫਰਵਰੀ 1956 ਦੀ ਦ ਆਕਸਫੋਰਡ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਇਹ ਹਮਲੇ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀਨ ਬਿਰਤਾਂਤ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ ਲੇਕਿਨ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਹੈ। ਇਹ ਧਾਰਨਾ, ਜੋ ਨਰਸਰੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਬਾਰੇ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਅਗਿਆਤ ਲੜੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਦਿਅਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਸਰਾਹਿਆ ਗਿਆ। ਲੇਕਿਨ ਹੋਰਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਇਸਦਾ ਉਪਹਾਸ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹ ਚਤੁਰ ਆਦਮੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਚਲਾਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਮਜਾਕੀਆ ਨਕਲ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਤਦ ਵੀ ਇਹ ਲਿੰਕ (ਰਿਚਰਡ ਰੋਡਨੀ ਬੇਨੇਟ ਲਿਖਤ) ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਉਸ ਗੀਤ-ਨਾਟ ਆਲ ਦ ਕਿੰਗ'ਜ਼ ਮੈੱਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ੋਅ 1969 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
1996 ਤੋਂ ਕੋਲਚੇਸਟਰ ਟੂਰਿਸਟ ਬੋਰਡ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਨੇ ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਇੱਕ ਅਭਿਲਿਖਿਤ ਤੋਪ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਸੈਂਟ ਮੇਰੀ ਏਟ ਦ ਵਾਲ ਗਿਰਜਾ ਘਰ ਵਲੋਂ ਰਾਇਲ ਡਿਫੇਂਡਰਸ ਦੁਆਰਾ 1648 ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1648 ਵਿੱਚ, ਕੋਲਚੇਸਟਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਿਲੇ ਅਤੇ ਕਈ ਚਰਚਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਚਾਰਦੀਵਾਰੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਕੰਧ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਹਾਣੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਤੋਪ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਸ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਅਨੁਸਾਰ ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ, ਹੰਪਟੀ ਡੰਪਟੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਪ ਨੂੰ ਰਣਨੀਤਕ ਕੰਧ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਾਰਲੀਮੈਂਟਰੀ ਤੋਪ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸ਼ਾਟ ਹੰਪਟੀ ਡੰਪਟੀ ਦੇ ਥੱਲੇ ਵਾਲੀ ਕੰਧ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ,ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਤੋਪ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਥੱਲੇ ਡਿੱਗ ਪਈ। "ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦੇ ਬੰਦਿਆਂ" ਨੇ ਕੰਧ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸੇ ਤੇ ਹੰਪਟੀ ਡੰਪਟੀ ਤੈਨਾਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਭਾਰੀ ਤੋਪ ਨੂੰ "ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਸਾਰੇ ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬੰਦੇ ਫ਼ਿਰ ਟਿਕਾ ਨਾ ਸਕੇ।" ਆਪਣੀ 2008 ਦੀ ਰਚਨਾ ਪਾਪ ਗੋਜ ਡ ਵਿਸਿਲ: ਦ ਸੀਕਰੇਟ ਮੀਨਿੰਗਸ ਆਫ ਨਰਸਰੀ ਰਾਈਮਸ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਅਲਬਰਟ ਜੈਕ ਨੇ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾਵੇ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਦੋ ਹੋਰ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵੀ ਹਨ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਜਗ੍ਹਾ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ "ਪੁਰਾਣੀ ਘੱਟੇ ਨਾਲ ਭਰੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਕਿਤਾਬ ਤੋਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ", ਲੇਕਿਨ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਕਿਹੜੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿੱਥੇ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦੋ ਹੋਰ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਸਤਾਰਹਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦੀ ਜਾਂ ਵਰਤਮਾਨ ਕਵਿਤਾ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿ ਉਹ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਛਪੇ ਸੰਸਕਰਣ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੀਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿ ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਆਦਮੀਆਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਥਰੂ ਦ ਲੁਕਿੰਗ-ਗਲਾਸ ਵਿੱਚ
ਇਸ ਵਾਕ ਖੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਬਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਲਾਰਡ ਐਟਕਿਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਲਿਵਰਸਿਜ ਬਨਾਮ ਐਂਡਰਸਨ (1942) ਦੇ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅਸਹਿਮਤੀਪੂਰਣ ਫ਼ੈਸਲੇ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਾਉਸ ਆਫ ਦ ਲਾਰਡਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਨ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵੈਧਾਨਿਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ 19 ਅਪ੍ਰੈਲ 2008 ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵੇਸਟਲਾ ਅੰਕੜਾ ਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ 250 ਕਾਨੂੰਨੀ ਨਿਰਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉੱਚਤਮ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਵੀ ਦੋ ਮੁਕੱਦਮੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। (TVA v. Hill and Zschernig v. Miller).
ਕੈਰੋਲ ਦੇ ਇਸ ਵਰਣਨ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਕਿ ਹੰਪਟੀ ਡੰਪਟੀ ਨੂੰ ਚਿਹਰੇ ਪਛਾਣਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਹੰਪਟੀ ਡੰਪਟੀ ਚਿਹਰਾ ਨਾ ਪਹਿਚਾਣ ਪਾਉਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਤੋਂ ਪੀੜਿਤ (ਪ੍ਰੋਸੋਪੈਗਨੋਸਿਆ) ਹੈ। "ਦ ਫੇਸ ਇਜ ਵਾਟ ਵਨ ਗੋਜ ਬਾਈ, ਜਨਰਲੀ," ਐਲਿਸ ਨੇ ਚਿੰਤਾਪੂਰਣ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ। "ਦੈਟਸ ਜਸਟ ਵਾਟ ਆਈ ਕੰਪਲੇਨ ਆਫ," ਹੰਪਟੀ ਡੰਪਟੀ ਨੇ ਕਿਹਾ। "ਯੋਰ ਫੇਸ ਇਜ ਦ ਸੇਮ ਐਜ ਐਵਰੀਬਡੀ ਹੈਜ - ਦ ਟੂ ਆਈਜ,—" (marking their places in the air with his thumb) "nose in the middle, mouth under. It's always the same. Now if you had the two eyes on the same side of the nose, for instance—or the mouth at the top—that would be some help."
ਵਿਅਕਤਿਤਵ
ਵਿਅਕਤਿਤਵ ਆਧੁਨਿਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹਤਵਪੂਰਣ ਵਿਸ਼ਯ ਹੈ। ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੁਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਕਰਕੇ ਹੀ ਵਿਅਕਤੀ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵਖਰਾਂ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰ, ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ  ਉਸ ਦਾ ਵਿਅਕਤਿਤਵ ਝਲਕਦਾ ਹੈ।
ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਿਆ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਸਮਾਜ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਿਲੁਆ ਨੂੰ ਅੱਲਗ-ਅੱਲਗ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਿਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਇਸ ਵਿਅਕਤੀਤਵ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਿਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ ਦੀ ਦ੍ਰਸ਼ਿਟੀ ਨਾਲ ਗਿਲਫੋਰਡ ਨੇ 1959 ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ
ਕੈਲਦੀਏਰੋ
ਕੈਲਦੀਏਰੋ ਇਤਾਲਵੀ ਖੇਤਰ ਵੈਨੇਤੋ ਵਿੱਚ ਵੇਰੋਨਾ ਸੂਬੇ ਦਾ ਇੱਕ ਕਮਿਉਨ ਹੈ। ਇਹ ਵੈਨਿਸ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 90 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (56 ਮੀਲ) ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਵੇਰੋਨਾ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (9 ਮੀਲ) ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਕੈਲਦੀਏਰੋ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾਵਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ: ਬੇਲਫਿਓਰ, ਕਲੋਗਨੋਲਾ ਐ ਕੋਲੀ, ਲਾਵਾਗਨੋ, ਸਾਨ ਮਾਰਟਿਨੋ ਬੁਓਨ ਐਲਬਰਗੋ ਅਤੇ ਜ਼ੇਵੀਓ ਆਦਿ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਕੈਲਦੀਏਰੋ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੋਮਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕੈਲਿਡੇਰੀਅਮ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਰੋਨਾ ਦੇ ਬਿਸ਼ਪਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖ ਲਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1206 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਕਮਿਉਨ ਨੂੰ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ। 1233 ਵਿੱਚ ਈਜ਼ੇਲਿਨੋ III ਦਾ ਰੋਮਨੋ ਨੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੈਲਦੀਏਰੋ ਨੂੰ ਸਕੇਲੀਗਰਸ, ਨੋਗਰੋਲਾ ਗਣਨਾ, ਵਿਸਕੋਂਟੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੈਨਿਸ ਰੀਪਬਲਿਕ ਦੁਆਰਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਗਿਆ।
ਫ੍ਰੈਂਚ ਇਨਕਲਾਬੀ ਯੁੱਧਾਂ ਅਤੇ ਨੈਪੋਲੀਓਨਿਕ ਯੁੱਧਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕੈਲਦੀਏਰੋ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਕਈ ਲੜਾਈਆਂ ਲੜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਲੜਾਈਆਂ 12 ਨਵੰਬਰ 1796 ਨੂੰ, 29–31 ਅਕਤੂਬਰ 1805 ਨੂੰ, 29-30 ਅਪ੍ਰੈਲ 1809 ਨੂੰ ਅਤੇ 15 ਨਵੰਬਰ 1813 ਨੂੰ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਸਾਰੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਫਰਾਂਸ ਅਤੇ ਆਸਟਰੀਆ ਵਿੱਚ ਲੜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। 1796 ਵਿੱਚ ਆਸਟ੍ਰੀਅਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਫ੍ਰੈਂਚ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ; 1805 ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਜਿੱਤ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ; 1809 ਵਿੱਚ ਆਸਟ੍ਰੀਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਭੜਕਾਇਆ ਪਰ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਹੀ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਏ; 1813 ਵਿੱਚ ਫ੍ਰੈਂਚ ਨੇ ਆਸਟ੍ਰੀਆ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ।
ਟੰਬਲਰ
ਟੰਬਲਰ (ਲੋਗੋ ਮੁਤਾਬਕ tumblr. ਹੈ) ਇੱਕ ਮਾਈਕਰੋਬਲਾਗਿੰਗ ਪਲੇਟਫ਼ਾਰਮ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਵਾਲੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਹੈ ਜੀਹਨੂੰ ਡੇਵਿਡ ਕਾਰਪ ਨੇ ਥਾਪਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜੀਹਦੀ ਮਾਲਕ ਯਾਹੂ ਹੈ। ਇਸ ਸੇਵਾ ਰਾਹੀਂ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਅਕਾਰ ਦੇ ਬਲਾਗ ਉੱਤੇ ਮਲਟੀਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਹੋਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰਾਂ ਦੇ ਬਲਾਗਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਦ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬਲਾਗਾਂ ਨੂੰ ਨਿੱਜੀ ਵੀ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਜੁਡੀ ਵੁੱਡਰੂਫ
ਜੁਡਿਥ "ਜੁਡੀ" ਵੁੱਡਰੂਫ (ਜਨਮ 20 ਨਵੰਬਰ, 1946) ਪੀਬੀਐਸ ਨਿਊਜ਼ਆਰ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਜਰਨਲਿਸਟ ਅਤੇ ਲੇਖਿਕਾ ਵੀ ਹੈ। ਵੁੱਡਰੂਫ ਨੇ 1976 ਤੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀਆਂ ਹਰੇਕ ਚੋਣਾਂ ਅਤੇ ਸੰਮੇਲਨ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨਾਂ ਅਤੇ ਮੱਧ ਯੂ.ਐਸ. ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਹਿਸਾਂ ਦੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਲਈ ਹੈ।