cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਧਾਲੀਵਾਲ
ਧਾਲੀਵਾਲੇ ਕਾਲੇ ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਰੋਟੀ ਪਾਕੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਕਬਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕਾਂਗੜ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਚੌਧਰੀ ਮਿਹਰਮਿੱਠਾ ਧਾਲੀਵਾਲ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ। ਉਹ 60 ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਚੌਧਰੀ ਸੀ। ਮਿਹਰਮਿੱਠੇ ਦੀ ਪੋਤਰੀ ਭਾਗਭਰੀ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਸੀ। ਅਕਬਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜੱਟਾਂ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਪਾਕੇ ਜੱਟ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੰਬੰਧੀ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਅਕਬਰ ਬਹੁਤ ਦੂਰਅੰਦੇਸ਼ ਤੇ ਨੀਤੀਵਾਨ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸੀ। ਉਹ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਵੱਡੇ ਤੇ ਸਿਰਕੱਢ ਚੌਧਰੀ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਪਾਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਆਪਣਾ ਮਿੱਤਰ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਬਹੁਤ ਕੱਟੜ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਵੱਡੇ ਚੌਧਰੀ ਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣਾਕੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਮਿਹਰਮਿੱਠੇ ਨੇ ਸਾਰੇ ਜੱਟ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦਾ ਇਕੱਠ ਕੀਤਾ। ਗਰੇਵਾਲਾਂ ਤੇ ਗਿੱਲਾਂ ਆਦਿ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਮਿਹਰਮਿੱਠੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੋਤੀ ਅਕਬਰ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦਿੱਤੀ। ਅਕਬਰ ਨੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਕੇ ਮਿਹਰਮਿੱਠੇ ਨੂੰ ਮੀਆਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਖਿਤਾਬ ਤੇ ਧੌਲੇ ਕਾਂਗੜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੇ 120 ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਜਾਗੀਰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਮਿਹਰਮਿੱਠੇ ਨੇ ਵੀ ਦਾਜ ਵਿੱਚ 101 ਘੁਮਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਜੋ ਤਬਾਦਲਾ ਦਰ ਤਬਾਦਲਾ ਕਰ ਕੇ ਦਿੱਲੀ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ। ਮਿਹਰਮਿੱਠੇ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਦੇ ਲੋਕ ਹੁਣ ਵੀ ਮੀਆਂ ਅਖਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਮੀਆਂ ਧਾਲੀਵਾਲਾਂ ਦੇ 23 ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਧਾਲੀਵਾਲਾਂ ਦਾ ਤਪਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਾਲੀਵਾਲ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਾਲੇ ਵੀ ਰੱਖ ਲੈਂਦੇ ਸਨ ਪਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨਹੀਂ ਸੈਦੋ, ਖਾਈ, ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਮੀਨੀਆ, ਲੋਪੋ, ਮਾਛੀਕੇ, ਨਿਹਾਲੇਵਾਲਾ, ਮੱਦੇ, ਤਖਤੂਪੂਰਾ, ਕਾਂਗੜ, ਦੀਨੇ, ਭਾਗੀਕੇ, ਰਾਮੂਵਾਲਾ, ਰਣਸ਼ੀਂਹ, ਰਣੀਆਂ, ਧੂੜਕੋਟ, ਮਲ੍ਹਾ ਤੇ ਰਸੂਲਪੁਰ ਸਨ।
ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਤਹਿਸੀਲ ਮੋਗਾ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪੂਰਬੀ ਕੋਨੇ ਨੂੰ ਹੀ ਧਾਲੀਵਾਲਾਂ ਦਾ ਤਪਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੱਜ਼ਟੀਅਰ ਫਿਰੋਜ਼ੁਪਰ ਅਨੁਸਾਰ ਧਾਲੀਵਾਲ ਤਪੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਰੋਹੀ ਦੇ ਹੋਰ ਪਿੰਡਾਂ ਨਾਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੜ ਨੇ ਬਰਬਾਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਧਾਲੀਵਾਲਾਂ ਪਾਸ ਜ਼ਮੀਨ ਘੱਟ ਰਹਿ ਗਈ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵੀ ਧਾਲੀਵਾਲ ਸਰਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਜਾਗੀਰਾਂ ਖੋਹ ਲਈਆਂ। ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨਾਰਾਜ਼ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਧਾਲੀਵਾਲਾਂ ਪਾਸ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਦਰਮਿਆਨ ਜਿਮੀਂਦਾਰ ਹੀ ਸਨ। ਧਾਲੀਵਾਲ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਿਹਨਤੀ, ਸੰਜਮੀ ਤੇ ਸੂਝਵਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਧਾਲੀਵਾਲਾਂ ਨੇ ਪੜ੍ਹ ਲਿਖ ਕੇ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਉਨਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਜਿਹੇ ਮਹਾਨ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਵੀ ਧਾਲੀਵਾਲ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਆਈ• ਸੀ• ਐਸ• ਵੀ ਧਾਲੀਵਾਲ ਸਨ। ਧਾਲੀਵਾਲ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਕੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਉਨਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਮਾਲਵੇ ਵਿੱਚ ਕਹਾਵਤ ਸੀ, ਅਕਬਰ ਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ, ਮਿਹਰਮਿੱਠੇ ਜਿਡਾ ਨਹੀਂ ਜੱਟ। ਮਿਹਰਮਿੱਠਾ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਵੱਡਾ ਚੌਧਰੀ ਸੀ।
ਰਮਾਣੇ ਵੀ ਧਾਲੀਵਾਲ ਜੱਟਾਂ ਦਾ ਉਪਗੋਤ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਦੀ ਬੰਸ ਵਿਚੋਂ ਹਨ। ਜਦ ਮਿਹਰਮਿੱਠੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੋਤੀ ਭਾਗਭਰੀ ਉਰਫ ਸੰਮੀ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਅਕਬਰ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰ ਲਿਆ ਤਾਂ ਕੋਟਦੀਨਾ ਤੇ ਕਾਂਗੜ ਦੇ ਕੁਝ ਧਾਲੀਵਾਲ ਪਰਿਵਾਰ ਇਸ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਸਨ, ਇਹ ਮਿਹਰਮਿੱਠੇ ਨਾਲ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਗਏ। ਇਹ ਰਮਾਣੇ ਧਾਲੀਵਾਲ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਕਬਰ ਤੋਂ ਡਰਕੇ ਪਿੰਡ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਪੈ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਡੇਰਾ ਧੌਲਾ ਟਿੱਬਾ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਧੂ ਪਾਸ ਠਹਿਰਨਾ ਪਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਧੂ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਉਥੇ ਹੀ ਠਹਿਰ ਕੇ ਧੌਲਾ ਪਿੰਡ ਵਸਾਇਆ ਸੀ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਖਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਬਾਬੇ ਫੇਰੂ ਨੇ ਧੌਲਾ ਪਿੰਡ ਦੁਬਾਰਾ ਥੇਹ ਦੇ ਪਾਸ ਆਬਾਦ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਹੰਡਿਆਇਆ ਪਿੰਡ ਧੌਲੇ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਬਾਬਾ ਫੇਰੂ ਵੀ ਬਾਬਾ ਉਦੋ ਦੀ ਬੰਸ ਵਿਚੋਂ ਸੀ। ਧੌਲੇ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਚੌਧਰ ਵੀ ਧਾਲੀਵਾਲਾਂ ਪਾਸ ਸੀ। ਧੌਲੇ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਵਾਰਿਸ ਰਾਜੂ ਸਿੰਘ ਸੀ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਰਾਜੂ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬੰਸ ਰਾਜਗੜ੍ਹ ਕੁਬੇ ਵਸਦੀ ਹੈ। ਰੂੜੇ ਦੀ ਬੰਸ ਰੂੜੇਕੇ ਤੇ ਹੋਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵਸਦੀ ਹੈ।
ਪਟਿਆਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਠੀਕਰੀਵਾਲਾ, ਰਖੜਾ, ਡਕਾਲਾ ਆਦਿ ਧਾਲੀਵਾਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਿੰਡ ਹਨ। ਸੰਗਰੂਰ ਵਿੱਚ ਧੌਲਾ, ਤਪਾ, ਬਰਨਾਲਾ, ਹੰਡਿਆਇਆ, ਉਗੋ, ਸ਼ੇਰਗੜ੍ਹ, ਰਾਜਗੜ੍ਹ ਕੁਬੇ, ਸਹਿਜੜਾ, ਬਖਤਗੜ੍ਹ ਆਦਿ ਧਾਲੀਵਾਲਾਂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਹਨ। ਲੁਧਿਆਣੇ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪਖੋਵਾਲ, ਰਤੋਵਾਲ ਤੇ ਸਹੋਲੀ ਆਦਿ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਧਾਲੀਵਾਲ ਆਬਾਦ ਹਨ। ਮਾਝੇ ਵਿੱਚ ਧਾਲੀਵਾਲ ਪਿੰਡ ਵੀ ਧਾਲੀਵਾਲ ਆਬਾਦ ਹਨ। ਮਾਝੇ ਵਿੱਚ ਜੱਗਦੇਵ ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਧਾਲੀਵਾਲ ਹਨ। ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਰੋਪੜ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਧਾਲੀਵਾਲ ਬਰਾਦਰੀ ਦੇ ਲੋਕ ਕਾਫ਼ੀ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਮਾਝੇ ਵਿੱਚ ਉਮਰਾਨੰਗਲ ਪਿੰਡ ਵੀ ਧਾਲੀਵਾਲਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਜਲੰਧਰ, ਕਪੂਰਥਲਾ ਤੇ ਫਗਵਾੜੇ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੁਝ ਧਾਲੀਵਾਲ ਆਬਾਦ ਹਨ। ਬਠਿੰਡੇ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਜੱਟ ਜਾਤੀਆਂ ਕਈ ਪਿੰਡ ਸਨ। ਇਹ ਫਰੀਦਕੋਟ ਤੇ ਨਾਭੇ ਆਦਿ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵੀ ਸਨ। ਦਲਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਧਾਲੀਵਾਲ ਬਹੁਤ ਹਨ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਕਾਲੀ ਲੀਡਰ ਧੰਨਾ ਸਿੰਘ ਗੁਲਸ਼ਨ ਵੀ ਧਾਲੀਵਾਲ ਸੀ।
ਮੁਕਤਸਰ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲਗੜ੍ਹ ਪਿੰਡ ਦੇ ਧਾਲੀਵਾਲ ਮਧੇ ਤੋਂ ਆਏ ਹਨ। ਲੰਬੀ ਤੇ ਖੂਣਨਾ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਧਾਲੀਵਾਲ ਕਾਂਗੜ ਤੋਂ ਆਏ ਹਨ। ਧੌਲਾ ਕਿੰਗਰਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਧਾਲੀਵਾਲ ਧੌਲੇ ਤਪੇ ਤੋਂ ਆਏ ਹਨ। ਇਹ ਰਾਏ ਜੋਧ ਦੀ ਬੰਸ ਵਿਚੋਂ ਹਨ।
ਬਹੁਤੇ ਧਾਲੀਵਾਲ ਖ਼ਾਨਦਾਨਾਂ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਕਾਂਗੜ ਹੈ। ਕਾਂਗੜ ਵਿੱਚ ਮਿਹਰਮਿੱਠੇ ਦੀ ਸਮਾਧ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮਾਨਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਧਾਲੀਵਾਲ ਕੇਵਲ ਮਿਰਾਸੀ ਨੂੰ ਹੀ ਦਾਨ ਦੇਕੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬੱਧਣੀ ਪਾਸ ਭਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਧਾਲੀਵਾਲਾਂ ਦਾ ਜਠੇਰਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਮਿੱਠੇ ਰੋਟ ਤੇ ਖੀਰ ਆਦਿ ਦਾ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਪਟਿਆਲੇ ਵਿੱਚ ਲਾਲਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਹਰਮਿੱਠੇ ਸਿੱਧ ਦੀ ਸਮਾਧ ਹੈ। ਜਿਥੇ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਧਾਲੀਵਾਲ ਸਿੱਧ ਭੋਈ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਸਨ। ਗੁਜਰਾਂਵਾਲੇ ਦੇ ਧਾਲੀਵਾਲ ਮਿਹਰਮਿੱਠੇ ਸਿੱਧ ਦੇ ਉਪਾਸ਼ਕ ਸਨ। ਨਾਥ 9 ਤੇ ਸਿੱਧ 84 ਸਨ।
ਸਿਆਲਕੋਟ ਤੇ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਧਾਲੀਵਾਲ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸਨ। ਦੋਵੇਂ ਸਿੱਧ ਭੋਈ ਦੇ ਮਿਹਰਮਿੱਠੇ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸਨ। ਮਿਹਰਮਿੱਠੇ ਮਹਾਨ ਦਾਨੀ ਤੇ ਮਹਾਨ ਸਿੱਖ ਸੀ। ਧਾਲੀਵਾਲਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਪਿੰਡ ਮਾਲਵੇ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਮਾਲਵੇ ਵਿਚੋਂ ਉਠੇ ਧਾਲੀਵਾਲ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੱਕ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਏ। ਦੁਆਬੇ ਤੇ ਮਾਝੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਧਾਲੀਵਾਲ ਕਾਫ਼ੀ ਹਨ। ਧਾਲੀਵਾਲ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚੌਧਰੀ ਜੋਧ ਰਾਏ ਨੇ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਿੱਖੀ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਕਾਂਗੜ ਦਾ ਮੁਖੀਆ ਸੀ। ਮਿਹਰਮਿੱਠੇ ਦੀ ਬੰਸ ਦਾ ਮਹਾਨ ਸੂਰਮਾ ਸੀ। ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁੱਖੀਸੱਰਵਰ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸਿੱਖ ਬਣਿਆ। ਗੁਰੂ ਸਰ ਮਹਿਰਾਜ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੰਜ ਸੌ ਘੋੜ ਸਵਾਰ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਰਾਏ ਜੋਧ ਨੂੰ ਕਟਾਰ ਬਖਸ਼ੀ। ਇਸ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਪਾਸ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਇੱਕ ਜੋੜਾ, ਇੱਕ ਤਲਾਈ ਤੇ ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਕੈਦੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਰਿਹਾਈ ਵਾਲਾ 52 ਕਲੀਆਂ ਵਾਲਾ ਚੋਲਾ ਸਾਹਿਬ ਵੀ ਸੀ। ਇਸ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਲਖਮੀਰ ਤੇ ਸਮੀਰ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਵੀ ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਮੁਸੀਬਤ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਸੇਵਾ ਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਸ ਦੀਨੇ ਕਾਂਗੜ ਰਹੇ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਦੀਨਾ ਸਾਹਿਬ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਲੋਹਗੜ੍ਹ ਜਫ਼ਰਨਾਮਾ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਬਾਬਾ ਮਿਹਰਮਿੱਠੇ ਦੀ ਬੰਸ ਬਹੁਤ ਵਧੀ ਫੁੱਲੀ। ਇਸ ਦੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਚੰਨਬੇਗ ਨੇ ਅਕਬਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਧੌਲਪੁਰ ਤੇ ਵੀ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਬੰਸ ਦੇ ਕੁਝ ਧਾਲੀਵਾਲ ਅਕਬਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਦਿੱਲੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਹਾਰਨਪੁਰ ਵਿੱਚ ਧੂਲੀ ਗੋਤ ਦੇ ਜਾਟ ਵੀ ਧਾਲੀਵਾਲੇ ਬਰਾਦਰੀ ਵਿਚੋਂ ਹਨ। ਹਰਿਆਣੇ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੁਝ ਹਿੰਦੂ ਜਾਟ ਧਾਲੀਵਾਲ ਹਨ। ਕੁਝ ਧਾਲੀਵਾਲ ਸਿੱਖ ਜੱਟ ਵੀ ਹਨ। ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲਾਹੌਰ, ਸਿਆਲੋਕਟ, ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ, ਗੁਜਰਾਤ ਤੇ ਮਿੰਟਗੁੰਮਰੀ ਆਦਿ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਧਾਲੀਵਾਲ ਆਬਾਦ ਸਨ। ਬਹੁਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣ ਗਏ ਸਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਧਾਲੀਵਾਲ ਨਾਮ ਦੇ ਕਈ ਪਿੰਡ ਹਨ।
ਸਾਂਝੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਧਾਲੀਵਾਲ ਗੋਤ ਦੇ ਜੱਟਾਂ ਦੀ 1881 ਈਸਵੀਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ 77660 ਸੀ। ਧੰਨਾ ਭਗਤ ਵੀ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦਾ ਧਾਲੀਵਾਲ ਜੱਟ ਸੀ। ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਫਤਿਹ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੂਰਮਾ ਜਰਨੈਲ ਬਾਬਾ ਬਘੇਲ ਸਿੰਘ ਵੀ ਰਾਊਕੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਧਾਲੀਵਾਲ ਜੱਟ ਸੀ।
ਧਾਲੀਵਾਲਾਂ ਬਾਰੇ ‘ਇਤਿਹਾਸ ਧਾਲੀਵਾਲੀ ਵੰਸਾਵਲੀ’ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਖੋਜ ਭਰਪੂਰ ਪੁਸਤਕ ਚਤਿੰਨ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ ਨੇ ਲਿਖੀ ਹੈ। ਨੰਬਰਦਾਰ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਲੁਹਾਰਾ ਨੇ ਵੀ ‘ਧਾਲੀਵਾਲ ਇਤਿਹਾਸ’ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਪੁਸਤਕ ਲਿਖੀ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ ਖੋਜੀਆਂ ਇੱਬਟਸਨ ਤੇ ਐਚ• ਏ• ਰੋਜ਼ ਨੇ ਵੀ ਧਾਲੀਵਾਲਾਂ ਬਾਰੇ ਕਾਫ਼ੀ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਧਾਲੀਵਾਲਾ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਜੇਟੀ ਕੌਮ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਦੇ ਛੱਤੀ ਸ਼ਾਹੀ ਘਰਾਣਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਧਾਲੀਵਾਲ ਜਗਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੋਤ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੋਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਉਪਨਾਮ
2 ਸਟੇਟਸ (ਫਿਲਮ)
2 ਸਟੇਟਸ 2014 ਦੀ ਇੱਕ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਚੇਤਨ ਭਗਤ ਦੇ 2009 ਦੇ ਨਾਵਲ 2 ਸਟੇਟਸ ਉੱਪਰ ਅਧਾਰਤ ਹੈ।
ਪਲਾਟ
2 ਸਟੇਟਸ ਕ੍ਰਿਸ਼ ਮਲਹੋਤਰਾ (ਅਰਜੁਨ ਕਪੂਰ) ਅਤੇ ਅੰਨਨਿਆ ਸਵਾਮੀਨਾਥਨ (ਆਲਿਆ ਭੱਟ) ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕ੍ਰਿਸ਼ ਮਲਹੋਤਰਾ (ਅਰਜੁਨ ਕਪੂਰ) ਤੇ ਅਨੰਨਿਆ ਸਵਾਮੀਨਾਥਨ (ਆਲਿਆ ਭੱਟ) ਦੀ ਆਈ ਆਈ ਐਮ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚਲੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਹੈ ਜਦਕਿ ਅਨੰਨਿਆ ਚੇਨਈ ਦੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋਸਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਫਿਰ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਈ ਆਈ ਐਮ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਨੌਕਰੀਆਂ ਉੱਪਰ ਵੀ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਨੰਨਿਆ ਨੂੰ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦਕਿ ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਜਬੂਰੀ-ਵਸ ਕ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਲੈਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ ਦੀ ਮਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਸਖਤ ਖਿਲਾਫ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿਓਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਮਦਰਾਸਣ(ਉਹ ਅਨੰਨਿਆ ਬਾਰੇ ਇਸੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ) ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ ਤੇ ਅਨੰਨਿਆ ਕਈ ਵਾਰ ਦੋਹਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਹਰ ਵਾਰ ਉਹ ਮਿਲਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਲੜ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਸੋ, ਉਹਨਾ ਨੂੰ ਅੰਤ ਤੱਕ ਉਹਨਾ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਾਰਾ ਨਾਵਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਇਸੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।
ਕਾਸਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2014 ਦੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਕੌਮੀ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਏਜੰਸੀ ਐਨ ਐਸ ਡੀ ਏ
ਕੌਮੀ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਏਜੰਸੀ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਹੁਨਰ ਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਉੱਦਮ ਵਜ਼ਾਰਤ ਅਧੀਨ ਖੁਦ ਮੁਖਤਾਰ ਅਦਾਰਾ ਹੈ ਜੋ    6 ਜੂਨ 2013 ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਕੌਂਸਲ ਤੇ ਕੌਮੀ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਤਾਲਮੇਲ ਬੋਰਡ ਦੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਬਾਰਵੀਂ ਯੋਜਨਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਦ ਦੇ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਟੀਚੇ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਸੰਬੰਧੀ ਸਰਕਾਰੀ ਤੇ ਨਿੱਜੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਉਪਰਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਾਲਮੇਲ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਹੈ।ਐਨ ਐਸ ਡੀ ਏ ਦੇ ਰੋਲ ਵਿੱਚ ਕੌਮੀ ਹੁਨਰ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਈ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੱਤਰ ਜਾਰੀ ਕਰਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ,ਕਬੀਲਿਆਂ ਤੇ ਪੱਛੜੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਹੁਨਰ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਸੰਬੰਧੀ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਧੁਰੇ ਵਰਗਾ ਰੋਲ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਕੰਮ
ਐਨ ਐਸ ਡੀ ਏ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ: #ਬਾਰਵੀ ਯੋਜਨਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਦ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਭ ਟੀਚਿਆਂ ਲਈ ਸਭ ਸੰਭਵ ਕਦਮ ਉਠਾਉਣੇ। #ਵੱਖ ਵੱਖ ਕੇਂਦਰੀ ਵਜ਼ਾਰਤਾਂ, ਵਿਭਾਗਾਂ, ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ,ਨਿੱਜੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਤੇ ਐਨਐਸਡੀਏ ਵਿੱਚ ਤਾਲਮੇਲ ਬਿਠਾਉਣਾ।  #ਐਨ ਐਸ ਕਿਊ ਐਫ਼ ਕੌਮੀ ਹੁਨਰ ਮੁਹਾਰਤ ਕੁਆਲਿਟੀ ਢਾਂਚਾ ਖੜਾ ਕਰਨਾ ਤੇ ਚਲਾਉਣਾ।
ਬਾਰਵੀਂ ਯੋਜਨਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦੇ ਟੀਚੇ
"ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਵਜ਼ਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਟਰੈਟਜਿਕ ਪਲਾਨ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ 5 ਸਾਲ ਅੰਦਰ 26ਂ.75 ਲੱਖ ਗਾਰਮੈਂਟ ਤੇ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਕਾਮਿਆਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੱਖਿਆ"
"ਐਨ ਐਸ ਡੀ ਸੀ ਅਧੀਨ ਐਪਰਲ ਮੇਡ ਅਪਸ ਤੇ ਹੋਮ ਫਰਨੀਸ਼ਿੰਗ ਸੈਕਟਰ ਸਕਿਲ ਕੌਂਸਲ ਨੇ ਫਾਨਸਹਾਵੇ ਕਾਲਜ ਓਨਟਾਰੀਓ ਕੈਨੇਡਾ ਨਾਲ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਦੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਹੁਨਰਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਸਮਝੌਤਾ ਅਪ੍ਰੈਲ 2015 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ।"
ਇਸ ਟੀਚੇ ਲਈ ਐਨ ਐਸ ਡੀ ਸੀ ਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਹੁਨਰ ਵਜ਼ਾਰਤ ਦੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਉੱਦਮ ਵਰਨਣ ਯੋਗ ਹਨ: "ਸੀਖੋ ਔਰ ਕਮਾਓ"Seekho aur Kamao(Learn & Earn)"- The Scheme for Skill Development of Minorities."
"ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਾਲਜਾਂ ਨਾਲ ਅਪ੍ਰੈਲ 2015 ਵਿੱਚ ਏਵੀਏਸ਼ਨ, ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ 13 ਸਮਝੌਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੈਨਾਡੋਰ ਕਾਲਜ ਓਟਾਵਾ ਦਾ ਟੈਕਨੀਕਲ ਏਵੀਏਸ਼ਨ ਐਮਓ ਯੂ ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਰਨਣ ਯੋਗ ਹੈ"
"ਦੂਸਰੀ ਉਦਾਹਰਣ ਫਲੈਮਿੰਗ ਕਾਲਜ ਓਂਟਾਰੀਓ ਕੈਨੇਡਾ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਤੇ ਦੂਸ਼ਤ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਮੁਹਾਰਤਾਂ ਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਸ਼ਿਖਸ਼ਾ ਸੰਬੰਧੀ ਹੋਏ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਹੈ।"
ਕੌਮੀ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ, ਸਨਦੀਕਰਨ, ਸਿਖਲਾਈ ਤੇ ਇਨਾਮ ਯੋਜਨਾ
ਇਸ ਕੌਮੀ ਯੋਜਨਾ ਅਧੀਨ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਹਰ ਸਫਲ ਹੋਏ ਸਿੱਖਿਆਰਥੀ ਨੂੰ 10000 ਰੁਪਏ ਉਸ ਦੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੇ ਪਾ ਕੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣੇ ਹਨ।ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ STAR ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।19 ਖੇਤਰੀ ਹੁਨਰ ਕੌਂਸਲਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਫਾ ਹੈ।
ਕੌਮੀ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਫ਼ਾਟਕ
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਬਿਜਲਾਣਵੀ ਤੇ ਦੂਰ ਸੰਚਾਰ ਵਜਾਰਤ ਨੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅਦਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ ਫਾਟਕ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਮੰਤਵ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ, ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਹਕੂਮਤ ਅਧੀਨ ਪਰਦੇਸਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਤ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੀ ਦਰਖਾਸਤ ਦੇਣ ਤੇ ਦਰਖਾਸ੍ਤਾਂ ਦੇ ਨਿਪਟਾਰੇ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ ਮੁਹਾਜ ਕਾਇਮ ਕਰਨਾ ਹੈ।ਇਸ ਪੋਰਟਲ ਜਾਂ ਫਾਟਕ ਨੂੰ ਨਾਲ ਦਿੱਤੇ ਲਿੰਕ ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪਸ ਪੋਰਟਲ ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਲਪ ਸੰਖਿਅਕ ਵਜ਼ਾਰਤ ਦੇ ਦਸਵੀਂ ਪਾਸ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਕੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਕਿਨਾਂ ਕੋਰਸਾਂ ਲਈ ਉਪਲੱਬਧ ਹਨ ਦਾ ਲਿੰਕ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਤੇ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਸਾਈਟ ਤੋਂ ਵੀ ਪੁੱਜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਪੋਸਟ ਮੈਟਰਿਕ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਸਕੀਮਾਂ_ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਸਾਈਟ ਤੇ ਅਲਪ ਸੰਖਿਅਕਾਂ ਦੀ ਵਜਾਰਤ ਦੀ ਸਾਈਟ ਤੇ
ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਸਕੀਮਾਂ ਤੇ ਵਿਵੱਸਥਾ
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਮਿਸ਼ਨ ਜਿਸ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹਨ ਨੋਡਲ ਏਜੰਸੀ ਹੈ ਤੇ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਔਫ ਟੈਕਨੀਕਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਤੇ ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਕੀਮਾਂ ਲਈ ਵਿਵੱਸਥਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 2 ਲੱਖ ਸਿੱਖਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰ ਸਾਲ ਹੁਨਰਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ 43 ਨਵੇਂ ਆਈ ਟੀ ਆਈ ਤੇ 250 ਨਵੇਂ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਤੇ ਮਦਦ ਲੈਣੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਕੌਮੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਹੁਨਰ ਕੌਂਸਲ ਨਾਲ ਰਾਬਤਾ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਰਾਜ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਹੁਨਰ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕੌਂਸਲ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਹੈ।ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਹੁਨਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਛਲੀ ਪਾਲਣ, ਸੂਰ ਪਾਲਣ, ਬਕਰੀ ਪਾਲਣ ਇਤਿਆਦ ਹੁਨਰਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਖੁੰਬਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਹੁਨਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਣ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਉਪਲੱਬਧ ਕਰਾਣ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਸੁਝਾਈ ਜਾਵੇਗੀ ਤੇ ਸਾਧਨ ਉਪਲੱਬਧ ਕਰਾਏ ਜਾਣਗੇ।ਇਸ ਪਰਿਪੇਖ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮਤਾ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਣ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਤੇ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
http://www.skilldevelopment.gov.in/aboutus.html http://www.punjabitis.gov.in/ITIPortalPages/PortalHome.aspx#ITINews http://nscsindia.org/ExploreSectorSkillCouncilDetail.aspx?SSC=MTM=
ਭਾਡੇਵਾਲ
ਭਾਡੇਵਾਲ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਦੋਰਾਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮੇਰੀਡ ਮੈਗੂਆਇਰ
ਮੇਰੀਡ ਮੈਗੂਆਇਰ (ਜਨਮ 27 ਜਨਵਰੀ 1944), ਨੋਰਥਨ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੀ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜ ਕਰਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।  ਉਸਨੂੰ ਨੋਰਥਨ ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ। ਮੇਰੀਡ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। alt=Jackie and Mairead|thumb|Jackie and Mairead Maguire
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਿਤ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿਹਾੜਾ 2016 ਐਡੀਟਾਥਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1944
ਜਸਵਿੰਦਰ ਭੱਲਾ
ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਭੱਲਾ, ਇਕ ਪੰਜਾਬੀ ਹਾਸਰਸ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਹਨ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪਸਾਰ ਸਿੱਖਿਆ, ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵੀ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਛਣਕਾਟਾ ਅਤੇ ਕਿਰਦਾਰ ਚਾਚਾ ਚਤਰਾ ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ੧੯੮੮ ਵਿਚ ਚਾਚਾ ਚਤਰਾ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਵਜੋਂ ਛਣਕਾਟਾ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਕਲਾਕਾਰ ਜੀਵਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਾਥੀ ਕਲਾਕਾਰ ਬਾਲ ਮੁਕੰਦ ਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਨੀਲੂ ਸਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਫਿਲਮ "ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ" ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਕਈ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਚੱਕ ਦੇ ਫੱਟੇ, ਕੈਰੀ ਆਨ ਜੱਟਾ, ਡੈਡੀ ਕੂਲ ਮੁੰਡੇ ਫ਼ੂਲ ਆਦਿ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਬਹੁਤ ਮਕਬੂਲ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਬਚਪਨ
ਜਸਵਿੰਦਰ ਭੱਲਾ ਦਾ ਜਨਮ 4 ਮਈ 1960 ਨੂੰ ਦੋਰਾਹਾ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਮਾਸਟਰ ਬਹਾਦੁਰ ਸਿੰਘ ਭੱਲਾ ਪਿੰਡ ਬਰਮਾਲੀਪੁਰ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਦੋਰਾਹਾ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਪੜ੍ਹਾਈ-ਲਿਖਾਈ
ਡਾ. ਜੇ.ਐਸ. ਭੱਲਾ ਨੇ ਬੀ.ਐਸ.ਸੀ. ਖੇਤੀਬਾੜੀ (ਆਨਰਜ਼) ਅਤੇ ਐਮ.ਐਸ.ਸੀ (ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ) ਦੀ ਡਿਗਰੀ 1982 ਅਤੇ 1985 ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਪੀਏਯੂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੱਕ ਏ.ਆਈ/ਏ.ਡੀ.ੳ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਸਾਲ 1989 ਵਿਚ ਪੀ ਏ ਯੂ ਦੇ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਆਫ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਵਿਚ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਤੇ ਆਪਣੀ ਪੀਐਚ.ਡੀ. (ਐਗਰੀ. ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ) ਸਾਲ 2000 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸੀਸੀਐਸਯੂ, ਮੇਰਠ ਤੋਂ ਇਕ ਸੇਵਾ-ਦੋਰਾਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।
ਕਾਮੇਡੀ ਕੈਰੀਅਰ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿਹਾੜੇ ਅਤੇ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਜਸਵਿੰਦਰ ਭੱਲਾ ਅਤੇ ਦੋ ਸਹਿਪਾਠੀਆਂ ਨੂੰ 1975 ਵਿਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਇਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜਸਵਿੰਦਰ ਭੱਲਾ ਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿਚ ਕਾਮੇਡੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1988 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕਰੀਅਰ ਨੂੰ ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਬਾਲ ਮੁਕੰਦ ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਆਡੀਓ ਕੈਸੇਟ ਛਣਕਾਟਾ 1988 ਨਾਲ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ। ਬਾਲ ਮੁਕੰਦ ਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਜਸਵਿੰਦਰ ਭੱਲਾ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸਹਿਪਾਠੀ ਸਨ। ਸ਼ਬਦ ਛਣਕਾਟਾ ਪੀਏਯੂ ਦੇ ਭੱਲਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕਾਲਜ ਪੱਧਰ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਸ਼ੋਅ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਲੇਖਕ ਜਗਦੇਵ ਸਿੰਘ ਜੱਸੋਵਾਲ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਸਹਾਇਤਾ 'ਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਮੇਲਾ (ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤਿਉਹਾਰ)' ਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਕੇਂਦਰ ਜਲੰਧਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਉਸਨੇ ਛਣਕਾਟਾ ਸੀਰੀਜ਼ ਦੇ 27 ਆਡੀਓ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓ ਐਲਬਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਬਾਲ ਮੁਕੰਦ ਸ਼ਰਮਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨੀਲੂ ਸ਼ਰਮਾ ਵੀ ਛਣਕਾਟਾ ਸੀਰੀਜ਼ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਛਣਕਾਟਾ 2002 ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਲੜੀ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਡਿਓ ਕੈਸੇਟ ਵੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਫਿਲਮ ਕੈਰੀਅਰ
ਜਸਵਿੰਦਰ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਮਹੌਲ ਠੀਕ ਹੈ, ਜੀਜਾ ਜੀ, ਜਿਹਨੇ ਮੇਰ ਦਿਲ ਲੁੱਟਿਆ, ਪਾਵਰ ਕੱਟ, ਕਬੱਡੀ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ, ਆਪਾਂ ਫਿਰ ਮਿਲਾਂਗੇ, ਮੇਲ ਕਰਾ ਦੇ ਰੱਬਾ, ਕੈਰੀ ਆਨ ਜੱਟਾ, ਜੱਟ ਐਂਡ ਜੂਲੀਟ, ਜੱਟ ਏਅਰਵੇਜ਼, ਆਦਿ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਤਕੀਆ ਕਲਾਮਜ਼ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਂ ਤਾਂ ਭੰਨ ਦੂਂ ਬੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਅਖਰੋਟ, ਉਹ ਜੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਢਹਿਜੂ ਪਿੰਡਾਂ ਵਰਗਾ ਤਾਂ ਰਹਿਜੂ ਜਾਂ ਢਿੱਲੋਂ ਨੇ ਕਾਲਾ ਕੋਟ ਐਂਵੇ ਨੀ ਪਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਬੁਰਾਈਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੰਨਿਆ ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ, ਨਸ਼ੀਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ।
ਜਸਵਿੰਦਰ ਭੱਲਾ, ਬੀ.ਐਨ. ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਸਾਯੋਗ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀ ਕਾਮੇਡੀ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੇਹਤਰੀਨ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਮਾਣ ਹਾਸਿਲ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡਾਇਲਾਗ ਡਲਿਵਰੀ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਮੇਡਿਅਨਾ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
2015 ਵਿਚ, ਉਸ ਦੇ ਸਟੇਜ ਪਾਰਟਨਰ, ਬਾਲ ਮੁਕੰਦ ਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਜਸਵਿੰਦਰ ਭੱਲਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਹਿਪਾਠੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਮਿੱਤਰ ਮਨੀ ਗਰੇਵਾਲ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ 'ਤੇ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਗਵਰਨਰ ਸਪੈਂਸਰ ਕੌਕਸ ਨੇ ਯੂਟਾ ਰਾਜ ਵਿਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।
ਕਿਸ਼ਵਰ ਦੇਸਾਈ
ਕਿਸ਼ਵਰ ਦੇਸਾਈ (ਜਨਮ ਸਮੇਂ  ਰੋਸ਼ਾ) (ਜਨਮ 1 ਦਸੰਬਰ 1956) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕਾਲਮਨਵੀਸ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਨਵੀਨਤਮ ਨਾਵਲ The Sea of Innocence ਹੈ, ਜੋ ਹੁਣੇ ਹੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜਲਦ ਹੀ ਯੂਕੇ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ, Witness the Night 2010 ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਪਹਿਲੇ ਨਾਵਲ ਲਈ  ਕੋਸਟਾਰੀਕਾ ਬੁੱਕ ਐਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ  ਇਹ 25 ਤੋਂ ਵਧ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਊਥਰ'ਸ ਕਲੱਬ ਫਰਸਟ ਨਾਵਲ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਸੰਖੇਪਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਆਲੋਚਕੀ ਸਲਾਘਾ ਖੱਟਣ ਵਾਲਾ ਨਾਵਲ Origins of Love  ਜੂਨ 2012 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  ਦੇਸਾਈ ਨੇ ਇੱਕ ਜੀਵਨੀ ਡਾਰਲਿੰਗਜੀ: ਨਰਗਿਸ ਅਤੇ ਸੁਨੀਲ ਦੱਤ ਦੀ ਸੱਚੀ ਪਿਆਰ ਕਹਾਣੀ   ਵੀ ਲਿਖੀ ਹੈ।
ਜਸਵਿੰਦਰ ਭੱਲਾ
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਪਰਮਦੀਪ ਭੱਲਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਇਕ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬੇਟੇ ਦਾ ਨਾਮ ਪਖਰਾਜ ਭੱਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਆਡੀਓ ਵਿਜ਼ੁਅਲ ਵਿਚ ਬੀ.ਟੀਚ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੁਖਰਾਜ 2002 ਤੋਂ ਛਣਕਾਟਾ ਦੇ ਕੁਝ ਕੈਸਟਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਆਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵੀ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਬੇਟੀ ਅਸ਼ਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਨਾਰਵੇ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਬਾਲ ਮੁਕੰਦ ਸ਼ਰਮਾ ਉਸਦੇ ਚੰਗੇ ਦੋਸਤ ਹਨ, ਜੋ ਛਣਕਾਟਾ ਸੀਰੀਜ਼ 'ਚ ਭਤੀਜ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾੳੁਂਦੇ ਹਨ|
ਕਿਸ਼ਵਰ ਦੇਸਾਈ
ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਕਿਸ਼ਵਰ ਰੋਸ਼ਾ ਦਾ ਜਨਮ 1 ਦਸੰਬਰ 1956 ਵਿੱਚ ਅੰਬਾਲਾ, ਪੰਜਾਬ (ਹੁਣ ਹਰਿਆਣਾ) ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਅਤੇ ਰਜਨੀ ਰੋਸ਼ਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਚ ਪਰਵਾਨ ਚੜ੍ਹੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਮੁਖੀ ਸੀ ਅਤੇ  ਲੇਡੀ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਕਾਲਜ ਤੋਂ 1977 ਵਿੱਚ, ਇਕਨਾਮਿਕਸ (ਆਨਰਜ) ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
ਜਸਵਿੰਦਰ ਭੱਲਾ
ਪੁਰਸਕਾਰ / ਆਨਰਜ਼ / ਸਨਮਾਨ:
1. ਰਾਜ ਯੂਥ ਅਵਾਰਡ: ਸ਼ਹੀਦ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ਸਨਾਤ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜ ਯੁਵਾ ਪੁਰਸਕਾਰ (1986-87) ਦੇ ਜੇਤੂ ਵਿੱਚ 5000 / - ਨਕਦ ਇਨਾਮ, ਇਕ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਅਤੇ ਸਕੋਲ ਸਿਟਿੰਗ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ. ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀਨ ਰਾਜਪਾਲ ਦੇ ਸ਼ਾਨ ਸ.ਸ.ਅ. ਨੇ ਯੁਵਾ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪੰਜਾਬ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਤ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ।
2. ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ ਅਵਾਰਡ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬੇਸਟ ਕਾਮਡੀਡਿਅਨ (1990-91) ਦੇ ਜੇਤੂ ਜਿਸ ਵਿਚ 3,000 / - ਨਕਦ ਇਨਾਮ, ਇਕ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਅਤੇ ਸਕੋਲ ਸਟਾਫ, ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ ਸੁਸਾਇਟੀ (ਰਜਿਸਟਰਡ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ)
3. ਬੈਸਟ ਕਾਮਡੀਅਨ ਅਵਾਰਡ (ਏਸ਼ੀਅਨ ਮੂਵੀ 1991): ਏਲੀਅਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਏਸ਼ਿਆਈ ਫੈਸ਼ਨ ਐਂਡ ਬਿਟਨੇ ਕਾਸਤੇਸਟ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿਚ ਬੈਸਟ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਦੇ ਜੇਤੂ, 1 ਜੂਨ 1991 ਨੂੰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਬਰਮਿੰਘਮ, ਬਰਮਿੰਘਮ, ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ.
4. ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਮੇਡੀ ਅਵਾਰਡ (ਕੈਨੇਡਾ 1993) ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ, ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਕਾਮੇਡੀ ਦੇ ਸਮਰਪਣ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਵਿਚ ਸਾਲ 1993 ਲਈ ਵਧੀਆ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਅਵਾਰਡ ਦਾ ਜੇਤੂ. ਪੰਜਾਬੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ, ਰਿਚਮੰਡ (ਪੀਏਆਰ, ਕਲੱਬ), ਬੀ.ਸੀ. ਕਨੇਡਾ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
5. ਪੀ.ਏਮ. ਐੱਸ. ਐੱਮ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਮੇਲੇ ਵਿਚ ਸ. ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਤੇਰ ਹਾਇਸ ਵਯਾਂਗ ਪੂਰਕਰ (1996) ਦਾ ਵਾਇੰਗ ਪੂਰਕਰ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਹੈ. ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ, ਲੁਧਿਆਣਾ
6. ਪੰਜਾਬ ਕਾੱਲ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਕੇਂਦਰ, ਫਗਵਾੜਾ ਦੁਆਰਾ ਸਾਲ 1998 ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਕਾਮੇਡੀ ਅਵਾਰਡ ਨੂੰ ਸਰਬੋਤਮ ਕਾਮੇਡੀ ਅਵਾਰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
7. ਨਿਊਯਾਰਕ, ਯੂਐਸਏ.ਵਿਚ ਆਯੋਜਿਤ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਮਾਗਮ ਵਿਚ ਸਾਲ 1999 ਲਈ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਅਵਾਰਡ ਦਾ ਉੱਤਮ ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਤਾ.
8. ਅਜੀਤ ਦੁਆਰਾ (ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰ) ਜਲੰਧਰ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਪਹਿਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮੇਲਾ ਵਿੱਚ ਸਾਲ 2000 ਲਈ ਬੇਸਟ ਕਾਮੇਡੀ ਐਵਾਰਡ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
ਕਿਸ਼ਵਰ ਦੇਸਾਈ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1956 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਲਮਨਵੀਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਜਸਵਿੰਦਰ ਭੱਲਾ
ਪੁਰਸਕਾਰ / ਆਨਰਜ਼ / ਸਨਮਾਨ:
11. ਸਾਲ 2010 ਲਈ ਫਿਲਮ ਨਰ ਕਰ ਡੀ ਰੱਬ ਵਿਚ ਵਧੀਆ ਕਾਮਿਕ ਭੂਮਿਕਾ.
12. ਸਾਲ 2011 ਲਈ ਫਿਲਮ ਜਾਈਨ ਮੇਰ ਦਿਲ ਲੂਟਿਆ ਵਿਚ ਵਧੀਆ ਕਾਮਿਕ ਭੂਮਿਕਾ.
13. ਸਾਲ 2012 ਲਈ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਏ.ਏ.ਯੂ.ਏ. ਦੀ ਅਲੂਮਨੀ ਮੀਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਕਾਦਮਿਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਲਈ ਸਨਮਾਨ ਪੁਰਸਕਾਰ.
14. ਸਾਲ 2012-13 ਲਈ ਪੀਟੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਫਿਲਮ ਫਾਰੇ ਅਵਾਰਡ ਵਿਚ ਫਿਲਮ ਕੈਰੀ ਔਨ ਜੱਟਾ ਵਿਚ ਵਧੀਆ ਕਾਮੇਡੀਅਨ.
15 . ਸਾਲ 2012-13 ਲਈ ਫਿਲਮ ਜੱਟ ਅਤੇ ਜੂਲੀਅਟ ਵਿਚ ਵਧੀਆ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ.
16. ਸਾਲ 2014 ਲਈ ਪੀਟੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਤ ਫਿਲਮ ਫਾਰ ਅਵਾਰਡ ਵਿਚ ਫਿਲਮ ਡੈਡੀ ਕੂਲ ਮੁੰਡੇ ਫੁੱਲ ਵਿਚ ਵਧੀਆ ਕਾਮੇਡੀਅਨ.
17. ਸਾਲ 2015 ਲਈ ਪੀ.ਟੀ.ਸੀ. ਪੰਜਾਬੀ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਐਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਨਿਟਰ ਅਤੇ ਮਿਸਜ਼.420 ਦੀ ਫਿਲਮ ਵਿਚ ਕਾਮਰ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਹਾਸਰਸ ਕਲਾਕਾਰ
ਬਸੌਲੀ
ਬਸੌਲੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਐੱਸ.ਏ.ਐੱਸ.ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਡੇਰਾ ਬਸੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਪੁਰਸ਼ (ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ) ਬਿੱਲ, 2017
ਟਰਾਂਸ-ਜੈਂਡਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ (ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ) ਬਿੱਲ, 2017, ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੈਨੇਟ ਦੁਆਰਾ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਬਿੱਲ ਸਨ, ਹੁਣ ਉਹ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰਸ ਵਜੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਦਫਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਗਗੜੇਵਾਲ
ਗਗੜੇਵਾਲ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਪੈਗੰਬਰ
ਸੂਚੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮ
21 ਦਸੰਬਰ
6 ਪੋਹ ਨਾ: ਸ਼ਾ:
21 ਦਸੰਬਰ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 355ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 356ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 10 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ।
ਦਿਹਾਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਸੰਬਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਸਰੋਗੇਸੀ
ਸਰੋਗੇਸੀ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ surrogacy): ''ਬਾਂਝ ਜੋੜਿਆਂ ਵਾਸਤੇ ਆਈ.ਵੀ.ਐਫ. ਤਕਨੀਕ ਨਾਲ ਔਰਤ ਦੇ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਅਤੇ ਮਰਦ ਦੇ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਭਰੂਣ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਔਰਤ ਦੀ ਕੁੱਖ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਿਧੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ‘ਸਰੋਗੇਸੀ’ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।'' ਪਰਾਈ ਜਾਂ ਕਿਰਾਏ ਦੀ ਕੁੱਖ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ- ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਔਰਤ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਜੋੜੇ ਦਾ ਬੱਚਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਕੁੱਖ ਦੇਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਕਰਨ, ਜੰਮਣ ਪੀੜਾਂ ਸਹਿਣ ਅਤੇ ਜਣੇਪੇ ਲਈ ਔਰਤ, ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਤੇ/ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਰਜ਼ਾਮੰਦ ਅਤੇ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ‘ਸਰੋਗੇਸੀ’ ਜਾਂ ਕੁੱਖ ਕਿਰਾਏ ‘ਤੇ ਦੇਣਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁੱਖ ਕਿਰਾਏ ‘ਤੇ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਉਸ ਜੋੜੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਜੋੜੇ ਦਾ ਬੱਚਾ ਆਪਣੀ ਕੁੱਖ ਵਿੱਚ ਪਾਲੇਗੀ। ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨਾਲ ‘ਇਨ ਵੀਵੋ ਫਰਟੇਲਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ’ ਜਾਂ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੇ ਬਾਹਰ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂ ਅਤੇ ਅੰਡੇ ਦਾ ਮੇਲ’ ਵਿਧੀ ਰਾਹੀਂ ਅਸਲੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਪਿਓ ਦੇ ਅੰਡੇ ਤੇ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂ ਦਾ ਮੇਲ ਕਰਵਾ ਕੇ ਦੂਜੀ ਔਰਤ ਦੀ ਕੁੱਖ ਅੰਦਰ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜਿਹੜੀ ਮਾਂ ਬੱਚਾ ਜੰਮਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਮਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸਗੋਂ ਬੱਚੇ ਦੇ ਅਸਲੀ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਉਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਡਾ-ਸ਼ੁਕਰਾਣੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਵਿਧੀ
ਅਲਟਰਾਸਾਊਂਡ ਦੀ ਸੇਧ ਨਾਲ ਔਰਤ ਦੇ ਗੁਪਤ ਅੰਗ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਅਤੇ ਬਾਰੀਕ ਸੂਈ ਅੰਡ-ਕੋਸ਼ ਤਕ ਪਹੁੰਚਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ‘ਚੋਂ ਤਰਲ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੰਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੰਮ ਸੁੰਨ ਕਰ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਤਕਰੀਬਨ ਅੱਧਾ ਘੰਟਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਅੰਡੇ ਨੂੰ ਕਲਚਰ-ਮੀਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਪੱਕਤਾ ਬਾਰੇ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਰਦ ਦੇ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਇਨਕਿਊਬੇਟਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਰਦ ਦਾ ਵੀਰਜ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ‘ਚੋਂ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂ ਕੱਢ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਘੰਟੇ ਬਾਅਦ ਘਰ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੁਕਰਾਣੂ ਅਤੇ ਅੰਡੇ ਦੋਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਪੱਕਤਾ ਜਾਂਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਕਲਚਰ-ਮੀਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੇਲ ਕਰਵਾ ਕੇ ਇਨਕੂਬੇਟਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਮੇਲ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਇੱਕ ਸੈੱਲ ਤੋਂ 12 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੋਂ ਦੋ, ਦੋ ਤੋਂ ਚਾਰ ਸੈੱਲ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ 48 ਤੋਂ 72 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਰਾਏ ਦੀ ਕੁੱਖ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਦੇ ਯੋਗ ਮੁੱਢਲਾ ਭਰੂਣ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰੋਗੇਸੀ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪਹਿਲੂ
ਸਰੋਗੇਸੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਦੋਨਾਂ ਧਿਰਾਂ- ਕਿਰਾਏ ਦੀ ਕੁੱਖ ਵਾਲੀ ਔਰਤਅਤੇ ਬੱਚਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਰਮਿਆਨ ਮੁਆਇਦਾ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਹੋਵੇਗਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਤਾਂ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਣਗੀਆਂ: ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਹਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ
ਸੁਹਾਸਿਨੀ ਮਨੀਰਤਨਮ
ਸੁਹਾਸਿਨੀ ਮਨੀਰਤਨਮ (ਜਨਮ 15 ਅਗਸਤ 1961 ਨੂੰ, ਸੁਹਾਸਿਨੀ ਚਾਰੂਹਸਨ) ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1980 ਵਿੱਚ ਤਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮ "ਨੇਂਜਾਥੈ ਕਿਲਾਥੇ" ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜ ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਸੁਹਾਸਿਨੀ ਨੇ 1986 ਵਿੱਚ ਤਾਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮ ਸਿੰਧੂ ਭੈਰਵੀ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ।
ਉਸ ਨੂੰ ਦੋ ਕੇਰਲਾ ਸਟੇਟ ਫ਼ਿਲਮ ਅਵਾਰਡ, ਤਿੰਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ- ਕੰਨੜ, ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਇਕ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ- ਤੇਲਗੂ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨੰਦੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਹਨ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਸੁਹਾਸਿਨੀ ਦਾ ਜਨਮ ਅਭਿਨੇਤਾ- ਵਕੀਲ ਚਾਰੂਹਸਨ ਅਤੇ ਕੋਮਲਮ ਕੋਲ ਪਰਮਕੁੜੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤਿੰਨ ਭੈਣਾਂ ਦਾ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਬੱਚਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਨੰਦਿਨੀ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ ਸੁਭਾਸ਼ੀਨੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ, ਨਿਰਮਾਤਾ ਚੰਦਰਹਸਨ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਾ - ਰਾਜਨੇਤਾ ਕਮਲ ਹਸਨ ਸਮੇਤ ਕਈ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦਾ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਚਚੇਰੇ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਅਨੂ ਹਸਨ, ਸ਼ਰੂਤੀ ਹਸਨ ਅਤੇ ਅਕਸ਼ਰਾ ਹਸਨ ਵੀ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹਨ।
ਸੁਹਾਸਿਨੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦਾਦੀ ਅਤੇ ਚਾਚੇ ਕਮਲ ਹਸਨ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲਈ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਦਰਾਸ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪਰਮਕੁਦੀ ਦੇ ਮਿਊਂਸਪਲ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ। ਸੁਹਾਸਿਨੀ ਦੇ ਦਾਦਾ ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸਨ, ਇੱਕ ਅਪਰਾਧਕ ਵਕੀਲ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਕੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਐਮਜੀਆਰ ਤੋਂ ਸਿਨੇਮਾਘਰ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਬਣ ਗਈ। ਸਰਕਾਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ, ਅਤੇ ਅਸ਼ੋਕ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਕੈਮਰਾ ਸਹਾਇਕ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਬਣ ਗਈ।
ਹੋਰ ਕਾਰਜ
ਸੁਹਾਸਿਨੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਮਨੀ ਰਤਨਮ 1997 ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ ਮਦਰਾਸ ਟਾਕੀਜ਼ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। 1998 ਵਿੱਚ, ਸੁਹਾਸਿਨੀ ਨੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਪੋਰਟਲ TamilTalkies.com ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਤੋਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਨੂੰ ਛਾਪਣ ਲਈ ਸਮਰਪਤ ਪਹਿਲਾ ਇੰਟਰਨੈਟ ਪੋਰਟਲ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਸੁਹਾਸਿਨੀ ਨੇ 1988 ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਮਨੀ ਰਤਨਮ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਜੋੜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਬੇਟਾ ਨੰਦਨ 1992 ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਥੀਏਟਰ
. ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਥੀਏਟਰ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਥੀਏਟਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। 1972 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਕਪੂਰ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਨੇ ਪਤਨੀ ਜੈਨੀਫਰ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਥਿਏਟਰ ਟਰੱਸਟ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਕਪੂਰ ਦਾ ਸਪਨਾ ਸੀ ਕਿ ਚੱਲਦੀ-ਫਿਰਦੀ ਥਿਏਟਰ ਕੰਪਨੀ ਲਈ ਇੱਕ "ਘਰ" ਹੋਵੇ। ਉਸ ਨੇ 1944 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੱਲਦੀ-ਫਿਰਦੀ ਥਿਏਟਰ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ 1960 ਤੱਕ 16 ਸਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ 150 ਲੋਕ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਲਾਕਾਰ, ਮਜ਼ਦੂਰ, ਰਸੋਈਏ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਟੇਕਨੀਸ਼ੀਅਨ ਸਭ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਲੋਕ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਥੀਏਟਰ
ਮਿਸਰ ਦੇ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ
ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਪਾਸ਼ਾ ਅਲ-ਮਸੂਦ ਇਬਨ ਆਗ੍ਹਾ (4 ਮਾਰਚ 1769 - 2 ਅਗਸਤ 1849) ਓਟੋਮੈਨ ਫੌਜ ਵਿਚ ਇਕ ਔਟੋਮਾਨ ਅਲਬਾਨੀ ਕਮਾਂਡਰ ਸੀ, ਜੋ ਪਾਸ਼ਾ ਦੇ ਰੁਤਬੇ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵਾਲੀ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਓਟੋਮੈਨਜ਼ ਦੀ ਅਸਥਾਈ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ ਮਿਸਰ ਅਤੇ ਸੁਡਾਨ ਦੇ ਖੇਵੇਵ ਨੂੰ ਸਵੈ-ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਆਧੁਨਿਕ ਮਿਸਰ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਫੌਜੀ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਨਾਟਕੀ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਉਸ ਨੇ ਮਿਸਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਲਵੋਂਟਿਨ ਇਲਾਕਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਜਿਸ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਲੋਵਰ ਮਿਸਰ, ਅੱਪਰ ਮਿਸਰ ਅਤੇ ਸੁਡਾਨ ਨੂੰ 1952 ਦੀ ਮੁਢਲੀ ਬਿਪਤਾ ਮੁਹੰਮਦ ਨਾਗਿਬ ਅਤੇ ਗਾਮਲ ਅਬਦਾਲ ਨਸਾਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
left|thumb|ਕਾਹਲ ਵਿਚ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਦਾ ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ, ਹੁਣ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਯੂਨਾਨ ਵਿਚ ਹੈ. ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕੇਵਲਾ ਵਿਚ ਮਕੈਨੀਡਿਆ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਸਲ ਵਿਚ ਕੋਰਾਸੇ, ਅਲਬਾਨੀਆ ਤੋਂ ਇਕ ਅਲਬਾਨੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਉਹ ਤੰਬਾਕੂ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਵਪਾਰੀ ਇਬਰਾਹੀਮ ਅੱਗਾ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਵਾਲਾ ਵਿਚ ਇਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਯੂਨਿਟ ਦੇ ਓਟਮਾਨ ਕਮਾਂਡਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਸੀਨੇਪ ਸੀ, ਜੋ "ਕਵਾਲਾ" ਦੇ ਅਯਾਨ ਕੋਰਬਾਕੀ ਹੁਸੈਨ ਅਗ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਹੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂ ਮੁਹੰਮਦ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ ਦੇ ਚਾਚੇ ਬਾਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ ਦੁਆਰਾ ਚੁੱਕਿਆ ਅਤੇ ਉਠਾ ਦਿੱਤਾ. ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਦੇ ਇਨਾਮ ਵਜੋਂ, ਉਸ ਦੇ ਚਾਚੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਵਾਲਾ ਕਸਬੇ ਦੇ ਟੈਕਸਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਲਈ "ਬੋਲਕੂਬਾਸ਼ੀ" ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ।
ਟੈਕਸ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਮੁਹੰਮਦ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ ਸਰੀਸੇਮ ਹਲਲ ਅੱਗਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਅਲੈਗਨੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਕਾਵਲਾ ਵਾਲੰਟੀਅਰ ਪ੍ਰੈਜੰਟ ਵਿਚ ਦੂਜਾ ਕਮਾਂਡਰ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਨਰਲ ਨੇਪੋਲੀਅਨ ਬੋਨਾਪਾਰਟ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿਸਰ ਉੱਤੇ ਮੁੜ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਅਲੀ ਅਗਾ ਦੀ ਧੀ ਐਮੀਨ ਨੋਸਾਤਲੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਜੋ ਇਕ ਅਮੀਰ ਵਿਧਵਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਮਾਮੇ ਦੇ ਭਰਾ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਕਾਦਰੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਜੀਨੇਪ ਦੋਵੇਂ ਭੈਣਾਂ ਸਨ ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਸਨ। 1801 ਵਿਚ ਮਿਸਰ ਦੀ ਇਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੀ ਇਕ ਯੂਨਿਟ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਓਟੋਮਨ ਫੋਰਸ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ 1801 ਦੇ ਬਸੰਤ ਵਿਚ ਅਬੂਊਕਰ ਵਿਖੇ ਪਹੁੰਚੀ। ਉਸ ਦੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਫੌਜੀ ਕਮਾਂਡਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੀ ਮੀਰਲੇ ਮੁਸਤਫ਼ਾ ਬੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੁਹੰਮਦ ਦੀ ਭੈਣ ਜੂਬਾਦਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਯੁਕਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਪੂਰਵਜ ਸੀ।
ਅੰਤਿਮ ਸਾਲ
1843 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੀਰੀਅਨ ਦੀ ਬੁਰਾਈ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਤੇ, ਅਤੇ ਬਾਲਟਾ ਲਿਮਨਾਂ ਦੀ ਸੰਧੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਮਿਸਰੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇਸਦੀਆਂ ਦਰਾਮਦਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਅਜਾਰੇਦਾਰੀ ਛੱਡਣ ਲਈ, ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਦਾ ਮਨ ਭਰਮਾਰ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਚਾਹੇ ਇਹ ਸੱਚੀ ਪਾਗਲਪਨ ਜਾਂ ਸਿਲਵਰ ਨਾਈਟਰੈਟ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਕਈ ਸਾਲ ਪੈਨਸਲੇਸ਼ਨ ਦੇ ਹਮਲੇ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਲ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਇਹ ਬਹਿਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਇਬਰਾਹੀਮ, ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਪੇੜਾਂ ਅਤੇ ਤਪਸ਼ੀਕ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਪਾਹਜ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸਨੂੰ ਪਾਣੀ ਲੈਣ ਲਈ ਇਟਲੀ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ 1846 ਵਿੱਚ ਕਾਂਸਟੈਂਟੀਨੋਪਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਸੁਲਤਾਨ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ, ਆਪਣੇ ਡਰ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ: "[ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ] ਇਬਰਾਹੀਮ ਬੁੱਢਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੀਮਾਰ ਹੈ, [ਮੇਰੇ ਪੋਤੇ] ਅੱਬਾਸ ਸੁਸਤੀ ਹੈ (ਅਤੇ) ਅਤੇ ਫਿਰ ਬੱਚੇ ਮਿਸਰ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨਗੇ। ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਮਿਸਰ ਨੂੰ ਰੱਖੇਗਾ? "ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਜਮਾਂਦਰੂ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਵਾਲੀ ਨੇ 1848 ਤੱਕ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਸਿਆਣਪ ਨੇ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਹੋਰ ਅਸਥਾਈਤਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਅਸਾਨ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।
ਇਸ ਸਮੇਂ ਤਕ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਇੰਨੀ ਬੀਮਾਰ ਅਤੇ ਪਾਗਲ ਬਣ ਗਏ ਸਨ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੁੱਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਲਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ, ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ 2 ਅਗਸਤ 1849 ਨੂੰ ਅਲੇਕਜ਼ਾਨਰੀਆ ਵਿੱਚ ਰਾਸ ਅਲ-ਟਿਨ ਪੈਲਸ ਵਿਖੇ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ ਅਤੇ ਆਖਿਰਕਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਸ਼ਰਤ ਮਹਾਂਸਭਾ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ ਜੋ ਉਸਨੇ ਕਾਹਿਰਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਪ੍ਰਭਾ ਰਾਉ
ਪ੍ਰਭਾ ਰਾਉ (4 ਮਾਰਚ 1935 – 26 ਅਪ੍ਰੈਲ 2010) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਪਾਲ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਰਮਿਲਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸ਼ਿਮਲਾ ਵਿਖੇ 25 ਜਨਵਰੀ 2010 ਨੂੰ ਚਾਰਜ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਤੋਂ ਬਦਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਰਾਜਪਾਲ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਜਪਾਲ ਐਸਕੇ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਦੇ ਚਾਰਜ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਰਾਜਪਾਲ ਵਜੋਂ ਵਾਧੂ ਚਾਰਜ ਮਿਲਿਆ। ਉਹ 19 ਜੁਲਾਈ 2008 ਤੋਂ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਪਾਲ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਵਰਧਾ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਭਰਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਅਰੁਣ ਵਾਸੂ ਹੈ।
ਉਹ 13ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਵਰਧਾ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ) ਤੋਂ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪੁਲਗਾਓਂ ਤੋਂ 1972 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।
ਉਹ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਐਥਲੀਟ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਲੰਬੀ ਛਾਲ, ਉੱਚੀ ਛਾਲ, ਰੁਕਾਵਟਾਂ, ਡਿਸਕਸ ਥਰੋਅ ਅਤੇ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਰਾਉ ਦੀ ਮੌਤ 26 ਅਪ੍ਰੈਲ 2010 ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਜੋਧਪੁਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਹੋਈ ਸੀ। ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਮਰਨ ਵਾਲੀ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਦੂਜੀ ਰਾਜਪਾਲ ਬਣੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2010 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1935
ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼
ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਲਗਭਗ 2,000 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਭਾਸ਼ਾ (ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਾਂ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਲਿਖੀ ਗਈ), ਅਕਾਰ (ਕੁਝ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਖੰਡਾਂ), ਉਦੇਸ਼ (ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਦੀ ਇਕ ਸੀਮਤ ਸੀਮਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਹੈ।), ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਧਾਰਨਾ (ਅਧਿਕਾਰਤ, ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ, ਸਿਧਾਂਤਕ, ਉਪਯੋਗੀ), ਲੇਖਕਤਾ (ਯੋਗਤਾਵਾਂ, ਸ਼ੈਲੀ), ਪਾਠਕ (ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਪੱਧਰ, ਪਿਛੋਕੜ, ਰੁਚੀਆਂ, ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ), ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਵੰਡ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਤਕਨਾਲੋਜੀ (ਹੱਥ ਲਿਖਤ ਖਰੜੇ, ਛੋਟੇ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਿੰਟ ਰਨ, ਇੰਟਰਨੈਟ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ). ਮਾਹਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਕਲਿਤ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਰੋਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਛਾਪੇ ਗਏ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਨੂੰ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ, ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਥਾਨ ਮਿਲਿਆ।
21ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਡਿਜੀਟਲ ਅਤੇ ਖੁੱਲੇ ਸਰੋਤ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਦੀ ਦਿੱਖ ਨੇ ਪਹੁੰਚਯੋਗਤਾ, ਲੇਖਕਤਾ, ਪਾਠਕਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਦਾਖਲੇ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਵਾਲ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਸਾਰਥਕਤਾ ਪ੍ਰਿੰਟ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਪਦੰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਗੁਣ
ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੂ ਸਮੱਗਰੀ ਮਾਹਰ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗਏ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਬਣਤਰ ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾਈ ਰਚਨਾ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਸੂਚੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਪਾਏ ਜਾਣੇ ਹਨ, ਜੋ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਇਲਾਜ ਲਈ ਕੋਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਜਗ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਹੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਸ਼ਬਦ ਲਈ ਸੀਮਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਜਾਂ ਪਿਛੋਕੜ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਅਰਥ ਦੀ ਅਰਥ, ਮਹੱਤਤਾ ਜਾਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿਚ ਕਮੀ ਛੱਡ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਕਿਵੇਂ ਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਇਕ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ, ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਯਕੀਨ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸਦਾ ਇਕ ਉਦੇਸ਼ ਇਸ ਦੇ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੱਚਾਈ ਬਾਰੇ ਯਕੀਨ ਦਿਵਾਉਣਾ ਹੈ।
ਉਹਨਾਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ, ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਧਾਰਣ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਬਲਕਿ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇ ਜਾਂ ਅਨੁਸ਼ਾਸ਼ਨ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਵਿਆਪਕ ਅਰਥ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇ ਲਈ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸੂਚੀਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਲੇਖ ਵਿਸ਼ਾ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਵਿਆਪਕ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਲੇਖ ਵਿਚ ਅਕਸਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਕਸ਼ੇ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਅੰਕੜੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਇੱਕੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼
ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਲਈ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ'ਚ ਉਪਯੋਗੀ ਹੈ। ਸੀਡੀ-ਰੋਮ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਲਾਭ ਹਨ -
2001 ਵਿੱਚ ਜਿੰਮੀ ਵੇਲਸ ਤੇ ਲੈਰੀ ਸਾਂਗਰ ਨੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਿਲਵਰਤਨ ਨਾਲ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲਾ, ਬਹੁਭਾਸ਼ਾਈ ਓਪਨ-ਸਰੋਤ , ਮੁਫਤ ਇੰਟਰਨੇਟ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਮੁਨਾਫਾ ਨਾ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼
ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ
ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨਮਾ (ਪੰਜਾਬੀ: (ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ) ), ਜਿਸਨੂੰ ਕਦੇ ਸਰਲ ਕਰਨ ਲਈ ਪੌਲੀਵੁੱਡ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅਵਾਮ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ ਇਨਡੱਸਟ੍ਰੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿਨਮੇ ਦਾ ਆਗਾਜ਼ 1920 ਵਿੱਚ ਡੌਟਰਜ਼ ਅਵ ਟੂਡੇ (ਅੱਜ ਦੀ ਧੀ), ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪਰਡੂਸ ਹੋਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਪਰਡੱਕਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਪਹਿਲੀ ਆਡੀਓ ਨਾਲ ਫ਼ਿਲਮ, ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ, ਤਵੇ ਉੱਤੇ ਆਡੀਓ ਦੀ ਟਿਕਨੌਲਜੀ ਨਾਲ, 1932 ਵਿੱਚ ਰਲੀਜ਼ ਹੋਈ। ਉਦੋ ਤੋਂ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨਮਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਫਿਲਮਾਂ ਪਰਡੂਸ ਹੋਚੁੱਕੀਆਂ ਨੇ, ਜਿੰਨਾ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕਦਰ ਹਾਸਲ ਹੈ। ਕਈ ਫਿਲਮਮੇਕਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿੰਨਾ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕਦਰ ਮਿਲੀ, ਅਤੇ ਜਿੰਨਾ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਪਰਡੱਕਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ੀਆਂ ਇਨਡੱਸਟ੍ਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਜਿੱਸ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਆਮਦਨ ਨਾਲ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਬਣਾਇਆ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਫ਼ਿਲਮ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਆਗਾਜ਼ 1920 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਦੇ ਕੈਪਟਲ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਪਹਿਲੀ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਫ਼ਿਲਮ, ਡੌਟਰਜ਼ ਅਵ ਟੂਡੇ (ਅੱਜ ਦੀ ਧੀ), ਲਾਹੌਰ ਵਿਖੇ 1924 ਵਿੱਚ ਰਲੀਜ਼ ਹੋਈ; ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਨੌਂ ਚਾਲੂ ਸਿਨਮੇ ਘਰ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਸਿਨਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਖਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੂਵੀਆਂ ਤਕਰੀਬਨ ਬੰਬਈ ਅਤੇ ਕਲਕੱਤਾ ਪਰਡੂਸ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਕਦੇ ਹੀ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਤੋਂ। ਡੌਟਰਜ਼ ਅਵ ਟੂਡੇ ਗ.ਕ. ਮਹਿਤਾ, ਸਾਬਕਾ ਉੱਤਰ-ਚੜ੍ਹਦੇ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਅਫ਼ਸਰ ਦੀ ਮਗ਼ਜ਼ਮਾਰੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ, ਹ.ਸ. ਭਾਤਵਦੇਕਰ ਵਾਂਗ ਮੁਲਕ ਵਿੱਚ ਕੈਮਰਾ ਦਰਾਮਦ ਕੀਤਾ। ਮਹਿਤਾ ਵਲਾਇਤੀ ਕੰਪਣੀਆਂ ਲਈ ਖ਼ਬਰ-ਰੀਲ ਦੀ ਕਵਰਜ ਰਾਹੀਂ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਫ਼ਿਲਮ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਬਣਿਆ ਭਰ ਯੱਕਦਮ ਉਹਦੀ ਸ਼ਿੱਦਤ ਫਿੱਕੀ ਪੈਗਈ ਜਿਸਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਇਨਡੱਸਟ੍ਰੀ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਵਾਲ਼ੇ ਰਾਹਾਂ ਲਈ ਛੱਡ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1929–1930, ਜੱਦ ਅਬਦੁਰ ਰਸ਼ੀਦ ਕਰਦਾਰ ਦੀ ਹੁਸਨ ਕਾ ਡਾਕੂ ਰਲੀਜ਼ ਹੋਈ, ਉਸ ਵਕ਼ਤ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਭੱਟੀ ਗੇਟ ਦੇ ਦੁਆਲ਼ੇ ਫ਼ਿਲਮ ਇਨਡੱਸਟ੍ਰੀ ਕਾਇਮ ਹੋ ਗਈ। ਕਰਦਾਰ, ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਕਾਤਬ, ਆਪਣੇ ਹਮ-ਫਨਕਾਰ ਅਤੇ ਯਾਰ ਮੁਹੱਮਦ ਇਸਮਾਇਲ, ਜੋ ਇਸਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਪੋਸਟਰ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ ਨਾਲ ਰਲ਼ਿਆ।
ਅਵਾਜ਼ ਫ਼ਿਲਮਾਂ (1930s–1946)
ਇਸਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਿ ਕਰਦਾਰ ਨੇ ਗ.ਕ. ਮਹਿਤਾ ਨਾਲ ਡੌਟਰਜ਼ ਅਵ ਟੂਡੇ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹਨੂੰ ਲਗਿਆ ਮਹਿਤਾ ਵਾਂਗ ਛੱਡਣ ਨਾਲੋਂ ਉਸਨੂੰ ਇਨਡੱਸਟ੍ਰੀ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਰਹਿਕੇ ਕੰਮ ਜਾਰੀ ਰਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਸਮਾਇਲ ਸਮੇਤ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਜਾਇਦਾਦ ਵੇਚਕੇ 1928 ਵਿੱਚ ਸਟੂਡੀਓ ਅਤੇ ਪਰਡੱਕਸ਼ਨ ਕੰਪਣੀ ਖੋਲ੍ਹੀ ਜਿਸਦਾ ਨਾਂਅ ਰਖਿਆ ਯੂਨਾਈਟਡ ਪਲਿਅਰਜ਼ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ। ਰਾਵੀ ਰੋਡ (ਹੁਣ ਟਿਮਬਰ ਮਾਰਕਿਟ) ਵਿਖੇ ਕਾਇਮ ਹੋਏ, ਜੋਟੀ ਨੇ ਐਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਲਈ ਹਾਇਰ ਕੀਤਾ। ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਿਨ ਦਿਹਾੜੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਕਾਰਨ ਜਰਖੇਜ਼ੀ ਸੀਮਤ ਰਹੀ, ਭਰ ਜਿਹੜੇ ਖੇਤਰਫਲ ਦੁਆਲ਼ੇ ਇਹ ਰਹੇ ਉਥੇ ਕਈ ਕਮਾਲ ਦੀਆਂ ਜਗ੍ਹਾ ਸਨ, ਸਣੇ ਖ਼ਾਸ ਜ਼ਮੀਨੀਟੱਕ।
ਐਕਟਰ
ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਇਨਡੱਸਟ੍ਰੀ ਨੇ ਕਈ ਸਫ਼ਲ ਐਕਟਰਾਂ, ਐਕਟਰਨੀਆਂ, ਲੇਖਕਾਂ, ਡਰੈਕਟਰਾਂ ਅਤੇ ਫਿਲਮਮੇਕਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਹਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿੰਨਾ ਨੂੰ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕਬੂਲੀਅਤ ਮਿਲੀ ਐਕਟਰ
ਐਕਟਰਨੀਆਂ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਿਨੇਮਾ
ਚਾਪੜਾ
ਚਾਪੜਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਦੋਰਾਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪ੍ਰਤੱਖਵਾਦ
ਪ੍ਰਤੱਖਵਾਦ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮੰਤਕੀ ਅਤੇ ਗਣਿਤਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਤੱਖ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੀ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​ਗਿਆਨ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਗਿਆਨ ਯਾਨੀ (ਸੱਚ) ਇਹ ਵਿਓਤਪਤ ਗਿਆਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੰਦਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਤਸਦੀਕ ਤਥਾਂ ਨੂੰ ਅਨੁਭਵੀ ਪ੍ਰਮਾਣ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਬੀਜ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੱਖਵਾਦ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੁੱਝ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਚਿੰਤਕਾਂ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰ ਛੇੜਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਦਾ ਰੁਤਬਾ ਦੇਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਔਗਿਸਟ ਕੌਂਟ (1798–1857) ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ਾਸਤਰ
ਅਕਬਰਪੁਰ ਖੁਰਦ
ਅਕਬਰਪੁਰ ਖੁਰਦ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਾਹਕੋਟ ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਸ਼ਾਹਕੋਟ-ਮਹਿਤਪੁਰ ਉਪਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਨਕੋਦਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪਿੰਡ ਦੀ ਦੂਰੀ 13 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ।
ਸਹਿਕਾਰੀ ਥਾਵਾਂ
ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਕੂਲ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬਾਕਰਪੁਰ
ਬਾਕਰਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਐੱਸ.ਏ.ਐੱਸ.ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਡੇਰਾ ਬਸੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ 1966 ਵਿੱਚ ਅੰਬਾਲਾ ਜਿਲੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ 1 ਨਵੰਬਰ 1966 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚੋਂ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਬਣਨ ਨਾਲ ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰੂਪਨਗਰ ਜਿਲੇ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ।2006 ਵਿੱਚ ਮੋਹਾਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਣਨ ਨਾਲ ਇਹ ਪਿੰਡ ਫਿਰ ਮੋਹਾਲੀ ਜਿਲੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਇਹ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਂਗ ਤਰੱਕੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਓਂਕੀ ਇਸ ਪਿੰਡ ਕੋਲ ਮੋਹਾਲੀ ਦਾ ਬਹੁ ਚਰਚਿਤ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਐਰੋ ਸਿਟੀ ਉਸਾਰਿਆ ਜਾਂ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲਾਗਿਓਂ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਸੜਕ ਮੋਹਾਲੀ ਲੰਘਦੀ ਹੈ।ਸਾਲ 2009-2010 ਵਿੱਚ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਪਿੰਡ ਦਾ ਜਿਆਦਾਤਰ ਵਾਹੀਯੋਗ ਰਕਬਾ ਗਮਾਡਾ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਉੱਤੇ 200 ਫੁੱਟ ਚੌੜੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਸੜਕ ਮੋਹਾਲੀ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜੋ ਮੋਹਾਲੀ ਨੂੰ ਜੀਰਕਪੁਰ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਪਸ਼ੂ ਡਿਸਪੈਸਰੀ,ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਬੈਂਕ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦੋ ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਬੈਂਕ ਵੀ ਹਨ।
ਸਥਿਤੀ
ਪਿੰਡ ਬਾਕਰਪੁਰ ਮੋਹਾਲੀ ਤੋਂ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਛੱਤ ਬੀੜ ਤੋਂ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਜੀਰਕਪੁਰ ਤੋਂ 6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰੀ ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਨ
ਪਿੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਨ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਡੇਰਾ ਬਾਕਰਪੁਰ
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡੇਰਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਡੇਰਾ ਬਾਕਰਪੁਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਬਾਰੇ ਇਹ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਥੇ ਪੰਜ ਦੇ ਪੰਜ ਪੀਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ-ਜਾਹਰ ਪੀਰ ਗੋਗਾਜੀ,ਪੀਰ ਲਖਦਾਤਾ ਜੀ,ਪੀਰ ਗੌਂਸ ਪਾਕ ਸਰਕਾਰ (11ਵੀੰ ਦਾ ਪੀਰ),ਪੀਰ ਸਾਬਿਰ ਪਾਕ (ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਦੇ ਭਾਣਜੇ),ਹਜ਼ਰਤ ਸ਼ੇਖ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਅਤੇ ਖਵਾਜਾ ਪੀਰ । ਇਸ ਡੇਰੇ ਤੇ ਲੋਕ ਆਪਣੀਆਂ ਅਪੂਰਨ ਮਨੋਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।ਇਹ ਡੇਰਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਤ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਕ ਸਥਾਨ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਮਜ਼ਹਬ ਅਤੇ ਜਾਤ ਦੇ ਲੋਕ ਇਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।ਇਥੇ ਸ਼ਿਵਜੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਕਰਮਾ ਦਾ ਮੰਦਰ ਵੀ ਹੈ।
ਪਿੰਡ ਦਾ ਟੋਭਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀ
ਪਿੰਡ ਬਾਕਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਫੀ ਵੱਡੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਦਾ ਟੋਭਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀ ਆਓਂਦੇ ਹਨ।ਪਰ ਹੁਣ ਗਮਾਡਾ,ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਇਸ ਟੋਭੇ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਪਿੰਡ ਦੀ ਬਾਕੀ ਦੀ ਕਾਫੀ ਹੋਰ ਜ਼ਮੀਨ ਸਮੇਤ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਲਈ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਥੇ ਐਰੋਸਿਟੀ, ਮੋਹਾਲੀ ਵਪਾਰਕ ਕੰਪਲੈਕਸ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।ਇਸ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਆਮਦ ਆਓਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਇੱਕ ਦੋ ਸਰਦੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਇਥੇ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਣਗੇ। ਇਸ ਟੋਭੇ ਤੇ ਆਓਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾਤਰ ਜਲ ਕਾਂ ,ਟੀਲ ਬਤੱਖ, ਮੁਰਗਾਬੀਆਂ , ਸੁਰਖ਼ਾਬ, ਮਘ,ਸਾਰਸ ਆਦਿ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਥੇ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਲੋਕਲ ਚਿੜੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੰਛੀ ਵੀ ਕਾਫੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀ ਫੋਟੋ ਗੈਲਰੀ
ਪਿੰਡ ਬਾਕਰਪੁਰ ਟੋਭੇ ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀ (ਦਸੰਬਰ 2015) <Gallery> File:Migratory birds at village pond Bakarpur, Mohali, Punjab, India 03.JPG| File:Migratory birds at village pond Bakarpur, Mohali, Punjab, India 02.JPG| File:Migratory birds at village pond Bakarpur, Mohali, Punjab, India 04.JPG| File:Migratory birds at village pond Bakarpur, Mohali, Punjab, India 05.JPG| File:Migratory birds at village pond Bakarpur, Mohali, Punjab, India 07.JPG| File:Migratory birds at village pond Bakarpur, Mohali, Punjab, India 08.JPG| File:Migratory birds at village pond Bakarpur, Mohali, Punjab, India 09.JPG| File:Migratory birds at village pond Bakarpur, Mohali, Punjab, India 06.JPG| File:Migratory birds,Bakarpur village pond,near mohali, Punjab, India 01.JPG| File:Migratory birds,Bakarpur village pond,near mohali, Punjab, India 02.JPG| File:Migratory birds,Bakarpur village pond,near mohali, Punjab, India 03.JPG| File:Migratory birds,Bakarpur village pond,near mohali, Punjab, India 04.JPG| File:Migratory birds at Bakarpur village pond,near Mohali, Punjab,India.JPG| File:Wooly necked stork, Village Bakarpur pond, Aerpcity, Mohali.jpg| File:Migratory birds at Village pond Bakarpur, aerocity Mohali, Punjab, India.JPG| File:12439090 1512522792386548 4385522637590204285 n.jpg| File:Pied avocet, Bakarpur village pond,Mohali, Punjab, India.JPG| File:Migratory birds, Village Bakarpur, Aerocity Mohali, Punjab.JPG|
</Gallery>.
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ਼ਿਖਾ ਪਾਂਡੇ
ਸ਼ਿਖਾ ਪਾਂਡੇ (ਜਨਮ 12 ਮਈ 1989) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਕਰੀਮਨਗਰ, ਗੋਆ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਸ਼ਿਖਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲ਼ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ ਟਵੰਟੀ20 9 ਮਾਰਚ 2014 ਨੂੰ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਕੋਕਸ ਬਜ਼ਾਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਟੇਡੀਅਮ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ। ਇਸੇ ਸਾਲ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾਂ ਮੈਚ ਅਤੇ ਟੇਸਟ ਮੈਚ ਦੀ ਸੁਰੂਆਤ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਖੇਡਦੀਆਂ ਕੀਤੀ। ਸ਼ਿਖਾ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੋ ਟੇਸਟ, ਤਿੰਨ ਇੱਕ ਦਿਨਾਂ ਮੈਚ ਅਤੇ ਛੇ ਟਵੰਟੀ20 ਮੈਚ ਖੇਡ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਸੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਪਾਂਡੇ ਨੇ 2011 ਤੋਂ ਈ.ਸੀ.ਈ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਗੋਆ ਇਨਜਿੰਨਰਿੰਗ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਕੋਂਟਰੋਲਰ ਬਣ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਿਤ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿਹਾੜਾ 2016 ਐਡੀਟਾਥਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1989 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਮਨੀਪੁਰ
ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਮਨੀਪੁਰ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: National Institute of Technology, Manipur; ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ: ਐਨ.ਆਈ.ਟੀ. ਮਨੀਪੁਰ) ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਨੀਪੁਰ, ਇੰਫਾਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹੱਤਵ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ 31 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਐਨ.ਆਈ.ਟੀ. ਮਨੀਪੁਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿੱਦਿਅਕ ਸੈਸ਼ਨ 2010 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਭੂਗੋਲ
ਐਨ.ਆਈ.ਟੀ. ਮਨੀਪੁਰ ਲੰਗੋਲ, ਇੰਫਾਲ -795004 ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੰਫਾਲ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 10 ਕਿ.ਮੀ. ਦੂਰ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਸੰਸਥਾ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਫੰਡ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਤੱਵਪੂਰਨ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕਤੀਂ ਐਨ.ਆਈ.ਟੀ. ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ 10 ਨਵੇਂ ਐਨਆਈਟੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਆਦੇਸ਼ ਨੰ. F.23-13-2009-30 ਅਕਤੂਬਰ 2009 ਅਤੇ 3 ਮਾਰਚ 2010 ਦਾ ਟੀਐਸ- III ਹੇਠਾਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਐਨਆਈਟੀ ਮਨੀਪੁਰ ਨੂੰ ਸੰਸਦ ਦੇ ਐਕਟ ਦੁਆਰਾ ਨੌਂ ਹੋਰ ਨਵੇਂ ਐਨਆਈਟੀਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪੂਰਨ ਐਨਆਈਟੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਭਾਰਤ ਦਾ ਗਜ਼ਟ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਨੰ. 28 0 ਐਫ 2012 ਮਿਤੀ 7 ਜੂਨ 2012 ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹੱਤਵ ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਦਰਜਾਬੰਦੀ
ਐਨਆਈਟੀ ਮਨੀਪੁਰ ਨੂੰ ਸਾਲ 2019 ਵਿਚ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾਗਤ ਰੈਂਕਿੰਗ ਫਰੇਮਵਰਕ (ਐਨ.ਆਈ.ਆਰ.ਐਫ.) ਦੁਆਰਾ 148 ਬੈਂਡ ਵਿਚ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸਿਖਾਉਣਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖਣਾ
ਇਸਦੇ 341 ਏਕੜ ਦੇ ਕੈਂਪਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਐਨ.ਆਈ.ਟੀ. ਮਨੀਪੁਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 2010 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਐਨਆਈਟੀ ਮਨੀਪੁਰ ਦੇ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਟੀਚਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੋਚ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੇ ਹੁਨਰਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਨੂੰ ਨਵੀਨ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਇੰਸਟੀਚਿਟ ਸਿਵਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਮਕੈਨੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿਚ ਬੀ.ਟੈਕ ਅਤੇ ਐਮ.ਟੈਕ ਦੇ ਕੋਰਸ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਭੌਤਿਕੀ, ਰਸਾਇਣ ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਦੇ ਐਮਐਸਸੀ ਕੋਰਸ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੀ ਐਚ.ਡੀ. ਕੋਰਸ ਵੱਖ ਵੱਖ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਐਨ.ਆਈ.ਟੀ. ਮਨੀਪੁਰ ਦਾ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਕਸਬਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕੀ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਐਨ.ਆਈ.ਟੀ. ਮਨੀਪੁਰ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਕੰਪਨੀਆਂ, ਪਬਲਿਕ ਸੈਕਟਰ ਜਾਂ ਅਕਾਦਮੀਆ ਵਿਚ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਫੈਕਲਟੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਕੁੱਲ 500 ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ, ਪਿਛਲੇ 2-3 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 5.0 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਖੋਜ ਗ੍ਰਾਂਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿੱਚ ਅਤਿ-ਆਧੁਨਿਕ ਲੈਬਾਂ, ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਅਤੇ ਸਲਾਹ ਮਸ਼ਵਰੇ ਦੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਹਨ। ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਸਟਾਰਟ-ਅਪ ਅਤੇ ਅਟਲ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਮਿਸ਼ਨ, ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੱਬ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਾਲੀਆ ਉਤਪਾਦਨ (ਆਈ.ਆਰ.ਜੀ.) ਵਰਗੀਆਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। <sup class="noprint Inline-Template" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ '' <span title="The time period mentioned near this tag is ambiguous. (July 2019)">ਕਦੋਂ? '' ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ (ਬੀ.ਟੈਕ) ਦਾਖਲਾ ਜੋਸੈਏ ਕਾਉਂਸਲਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 2012 ਤੱਕ ਦਾਖਲਾ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦਾਖਲਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆ (ਏ.ਆਈ.ਈ.ਈ.ਈ.) ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸਨ। 2013 ਤੋਂ 2016 ਤੱਕ, ਦਾਖਲਾ ਜੇਈਈ (ਮੈਨ) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਦਰਜਾ ਟੈਸਟ ਵਿਚ 60% ਅੰਕ ਅਤੇ 12 ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀਆਂ ਬੋਰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਵਿਚ 40% ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸਨ।
ਐਮ.ਟੈਕ ਲਈ ਨਿਯਮਤ ਦਾਖਲਾ ਸੀ ਸੀ ਐਮ ਟੀ ਕਾਉਂਸਲਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਮੀਦਵਾਰ ਕੋਲ ਲਾਜ਼ਮੀ GATE ਅੰਕ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸੀ.ਸੀ.ਐਮ.ਟੀ. ਦੁਆਰਾ ਦਾਖਲ ਹੋਏ ਨਿਯਮਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ 12,400 INR ਦਾ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਸਥਾ ਸਪਾਂਸਰਡ ਅਤੇ ਪਾਰਟ-ਟਾਈਮ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਲਈ ਸੀਟਾਂ ਰਾਖਵੀਂ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਜਿਥੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਐਮ.ਟੈਕ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨੈਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਦਾਖਲੇ ਲਈ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕੋਰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੇ ਦਾਖਲੇ ਲਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੇ ਦਾਖਲੇ (ਦਾਸਾ) ਯੋਜਨਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਭਾਗ
ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਛੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਵਿਭਾਗ ਹਨ:
ਤਿਉਹਾਰ
ਓਗ੍ਰੀ ਇੱਕ ਐਨ.ਆਈ.ਟੀ.ਐਮ.ਐਨ. ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ-ਸੰਗਠਿਤ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 2013 ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਓਗ੍ਰੀ ਮਨੀਪੁਰੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਨਾਚ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ "ਓਗਰੀ ਹੈਂਗੇਨ ਚੋਂਗਬਾ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਹ ਹਰ ਸਾਲ ਮਾਰਚ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਖੇਡਾਂ
ਐਨ.ਆਈ.ਟੀ.ਐਮ.ਐਨ. ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਸਲਾਨਾ ਸਪੋਰਟਸ ਮੀਟ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫੁਟਬਾਲ, ਕਬੱਡੀ ਅਤੇ ਵਾਲੀਬਾਲ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹਨ। ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ, ਸ਼ਤਰੰਜ, ਕੈਰਮ, 100 ਮੀਟਰ 200 ਮੀਟਰ 400 ਮੀਟਰ ਅਤੇ 800 ਮੀਟਰ ਦੌੜ ਵੀ ਹੋਸਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ
ਕਲਾ
ਕਲਾ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ 'कला' ਤੋਂ) ਸ਼ਬਦ ਇੰਨਾ ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਸੰਕਲਪ ਹੈ ਕਿ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੱਖ ਨੂੰ ਛੂਹਕੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਲਾ ਦਾ ਅਰਥ ਅੱਜ ਤੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਲਾ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੌਸ਼ਲਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ। ਯੂਰਪੀ ਸੁਹਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਕੌਸ਼ਲ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਨਿਰਵਿਵਾਦ ਤੌਰ 'ਤੇ ਏਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਮਨੁੱਖੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਉਹ ਭਾਗ ਕਲਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਲਾਘਾ ਖੱਟਣ ਯੋਗ ਬਣਾਉਣਾ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਕਰੜੀ ਅਤੇ ਜੀਅ ਤੋੜ ਸਾਧਨਾ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੋਵੇ। ਸੰਗੀਤ, ਚਿਤਰਕਾਰੀ, ਨ੍ਰਿਤ, ਸਾਹਿਤ (ਨਾਟਕ, ਕਾਵਿ, ਗੀਤ, ਗਲਪ, ਨਿਬੰਧ) ਮਨਪ੍ਰਚਾਵੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ ਵੇਖਣ, ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਖੇਡਣ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਕਲਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਧਰਤੀ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਜਿੰਨਾ ਹੀ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਮਗਰਲੇ ਪੱਥਰ ਜੁੱਗ ਤੋਂ ਲੱਗਪਗ 40,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ, ਗੁਫਾ ਚਿਤਰ, ਸ਼ੈਲ ਚਿਤਰ ਅਤੇ ਪੈਟਰੋਗਲਿਫ ਮਿਲੇ ਹਨ, ਲੇਕਿਨ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿਰਜਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਏਨੀ ਘੱਟ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਕਲਾ ਦਾ ਸਟੀਕ ਮਤਲਬ ਅਕਸਰ ਵਿਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੱਖਣ ਅਫਰੀਕੀ ਦੀ ਇੱਕ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚੋਂ - 75,000 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਡਰਿੱਲ ਕੀਤੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਸਿੱਪੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਮਿਲੀ ਹੈ- ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਲਾ ਵਸਤਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਰੰਗ ਪਾ ਕੇ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੱਜੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ ਲੱਖ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਹਨ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਖੰਡਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਕੰਧ ਚਿਤਰ ਇਹਦੀ ਗਵਾਹੀ ਭਰਦੇ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਸਭਿਅਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅਜਿਹੇ ਭੰਡਾਰ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਦਿ ਲੋਕ ਕਲਾ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਲੋਰਾ ਅਜੰਤਾ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਕਲਾ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੈ।
ਵਿਗਿਆਨ ਤੇ ਕਲਾ
ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਕੌਸ਼ਲਤਾ। ਕੌਸ਼ਲਤਾਪੂਰਨ ਮਾਨਵੀ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਕਲਾ ਦੀ ਸੰਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੌਸ਼ਲਤਾਹੀਣ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਕਲਾ ਦਾ ਸਾਰੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਅਤੇ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਆਪਣੀ ਵਿਧੀ ਸਹਿਤ, ਆਪਣਾ ਵੱਖਰਾ ਚਰਿੱਤਰ ਹੈ। ਕਲਾਕਾਰ ਦਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਤਥਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿਗਿਆਨੀ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਗਰਲੇ ਲਈ, ਤਥਾਂ ਤੋਂ ਵਿਚਲਣ ਮਿਥਿਆ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੂਰਬਲਾ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਲਾਂਭੇ ਜਾਣ ਲਈ ਆਜਾਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਲਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਤੁਲਣਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਖ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਤਥਾਂ ਨੂੰ ਵਾਚਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਗੱਲ ਕਲਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਕਲਾ ਦਾ ਮਹੱਤਵ
ਜੀਵਨ, ਊਰਜਾ ਦਾ ਸਾਗਰ ਹੈ। ਜਦੋਂ ‍ਚੇਤਨਾ ਜਾਗ੍ਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਊਰਜਾ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਕਲਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਭਾਰਦੀ ਹੈ। ਕਲਾ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਤ‍ਯੰ ਸ਼ਿਵੰ ਸੁੰਦਰੰ ਅਨੁਸਾਰ ਢਾਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਬੁੱਧੀ ਆਤ‍ਮਾ ਦਾ ਸੱਤ ਸ‍ਰੂਪ ਝਲਕਦਾ ਹੈ। ਕਲਾ ਇੰਨੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਇੰਨੀ ਵਿਸ‍ਤਰਿਤ ਹੈ ਕਿ ਬੇਅੰਤ ਵਿਧਾਵਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਵੀਆਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਰਥਰੀ ਹਰੀ ਦਾ ਸਲੋਕ ਕਲਾ ਨੂੰ ਡੰਗਰ ਨਾਲੋਂ ਵਖਰਿਆਉਣ ਵਾਲੀ ਖੂਬੀ ਵਜੋਂ ਉਭਾਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਦਾ ਹੇਠਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਲੋਕ ਇਸੇ ਲਈ ਆਮ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਉਕਤੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਾਹਿਤ‍ਯਸੰਗੀਤਕਲਾਵਿ‍ਹੀਨ। ਸਾਕਸ਼ਾਤਪਸ਼ੂਪੁਚ‍ਛਵਿਸ਼ਾਣਹੀਨ।
ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਅਨੁਸਾਰ “ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਮਨੁਖ ਆਪਣੇ ਭਾਵਾਂ ਦੀ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ”
ਅਫਲਾਤੂਨ ਨੇ ਕਿਹਾ- “ਕਲਾ ਹਕੀਕਤ ਦੀ ਨਕਲ ਦੀ ਨਕਲ ਹੈ।”
ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ ਦੇ ਸ਼ਬ‍ਦਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਭਾਵਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ, ਰੇਖਾ ਰੰਗ ਧੁਨੀ ਜਾਂ ਸ਼ਬ‍ਦ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਕਰਨਾ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਦੇਖਣ ਜਾਂ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹੀ ਭਾਵ ਉਤ‍ਪੰਨ‍ ਹੋ ਜਾਵੇ ਕਲਾ ਹੈ। ਹਿਰਦੇ ਦੀਆਂ ਗਹਿਰਾਈਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਅਨੁਭਵ ਜਦੋਂ ਕਲਾ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਕਲਾਕਾਰ ਦਾ ਅੰਤਰਮਨ ਜਿਵੇਂ ਮੂਰਤੀਮਾਨ ਹੋ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਚਾਹੇ ਲੇਖਣੀ ਉਸ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਚਿਤਰ ਜਾਂ ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਪੁਕਾਰ ਜਾਂ ਘੁੰਗਰੂਆਂ ਦੀ ਝਨਕਾਰ। ਕਲਾ ਹੀ ਆਤਮਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਹੈ।
ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਕੀਰਣ ਸੀਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਉਚੇ ਸ‍ਥਾਨ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਾ ਦੇਵੇ ਜਿੱਥੇ ਮਨੁਖ ਕੇਵਲ ਮਨੁਖ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਸ‍ਵਾਰਥ, ਪਰਵਾਰ, ਖੇਤਰ, ਧਰਮ, ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਜਾਤੀ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਮਿਟਾ ਕੇ ਵਿਆਪਕਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਉਦਾੱਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੁਹਜ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਲਾ
ਹੌਰਸ ਰੇਸਿੰਗ (ਘੋੜਾ ਦੌੜ)
right|thumb|ਡੈਅਵਿਲੇ ਤੇ ਸਟੀਪਲਚੇਜ਼ ਰੇਸ right|thumb|ਐਡੀਲੇਡ ਵਿੱਚ ਯੁਵਾ ਘੋੜਾ ਰੇਸਿੰਗ ਘੋੜਾ ਰੇਸਿੰਗ ਇੱਕ ਘੋੜਸਵਾਰੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਖੇਡ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਈ ਮਿਥੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਜੌਕੀਜ਼ (ਜਾਂ ਕਦੇ ਰਾਈਡਰਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਚਲਦੇ ਹਨ) ਤੱਕ ਦੋ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਘੋੜਾ, ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੋਰਸ ਜਾਂ ਦੂਰੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇਸਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹੈ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਕਲਾਸੀਕਲ ਪੁਰਾਤਨਤਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਤੋਂ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।