cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਉਮਾ ਬਰਧਨ
ਰੇਸ਼ਮ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਰੰਗ
thumb| ਰੇਸ਼ਮ 'ਤੇ ਵਾਟਰ ਕਲਰ (1998)। ਨਿਜੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਮੱਧਮ "ਰੇਸ਼ਮ ਤੇ ਵਾਟਰ ਕਲਰ" ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਕ ਮਿਹਨਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜਿੱਥੇ ਪੇਂਟਿੰਗ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੋਰਡ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕੱਪੜਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੰਨਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਸ ਤੱਥ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇਕ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਮਿਹਨਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪੇਂਟਿੰਗ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕੱਪੜਾ ਬੋਰਡ' ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੇਸ਼ਮ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਮੁਰਸ਼ੀਦਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲੇ ਤੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੁਰਸ਼ੀਦਾਬਾਦ ਰੇਸ਼ਮ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਧੋ ਕੇ ਜਾਂ ਧੋਣ ਵਾਲੀ ਮਸ਼ੀਨ ਵਿਚ ਕੋਸੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਕੋਮਲ ਚੱਕਰ 'ਤੇ ਧੋਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਨਾਲ ਕਾਗਜ਼ ਬੋਰਡ 'ਤੇ ਮਾਉਂਟਿੰਗ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਧੋਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪਾਣੀ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਵਿਚ ਹੋਰ ਪੇਂਟਸ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖੂਨ ਵਗਣਾ / ਚਲਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਬਿਨਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੇਂਟ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਸੰਘਣਾ ਰੱਖਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਪਾਣੀ ਦੇ ਰੰਗ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਮਾਉਂਟ ਹੋਏ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕੱਪੜੇ ਉੱਤੇ ਚਿਹਰੇ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸੁੱਕਣ ਲਈ 2 ਤੋਂ 3 ਘੰਟਿਆਂ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਰੇਸ਼ਮ ਦੇ ਕੱਪੜੇ 'ਤੇ ਲਗਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਮੁਖੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬਹੁਤ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਦੋ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਿਪਕਣ, ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ ਵਧੀਆ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ।
ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ
ਇਕੱਲੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਮੂਹ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ 'ਤੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1945
ਮੇਜਦੂਨਾਰੋਦਨੀ ਯਾਜ਼ਿਕ
thumb|right|ਮੇਜਦੂਨਾਰੋਦਨੀ ਯਾਜ਼ਿਕ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਏਸਪੇਰਾਨਤੋ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਜੋ ਪਹਿਲਾ ਕਾਇਦਾ ਛਪਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਡਾ੦ ਜ਼ਾਮੇਨਹੋਫ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਕਿਤਾਬ ਤੋਂ ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰੂਸ ਦੇ ਉਸ ਵਕਤ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜ਼ਾਰ ਦੇ ਸੈਂਸਰਾਂ ਨੇ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਛਪਾਈ ਨੂੰ 21 ਮਈ, 1887 ਦੇ ਦਿਨ ਹਰੀ ਝੰਡੀ ਦਿੱਤੀ। ਹੋਰ ਕਾਗਜ਼ਾਤ ਇਸ ਵਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਤਾਬ ਛੱਪਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੀ ਇਜ਼ਾਜ਼ਤ 26 ਜੁਲਾਈ, 1887 ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਦਿਨ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਜਨਤਕ ਹੋਣ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਿਤਾਬ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਸੀ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਨਾਮ "Международный языкъ. Предисловіе и полный учебникъ." (ਮੇਜਦੂਨਾਰੋਦਨੀ ਯਾਜ਼ਿਕ। ਪਰੇਦੀਸਲੋਵਿਏ ਈ ਪੋਲਨੀਅ ਉਚੇਬਨੀਕ।) ਸੀ। ਮੇਜਦੂਨਾਰੋਦਨੀ ਯਾਜ਼ਿਕ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ 'ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜ਼ਬਾਨ" ਅਤੇ ਪਰੇਦੀਸਲੋਵਿਏ ਈ ਪੋਲਨੀਅ ਉਚੇਬਨੀਕ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ "ਭੂਮਿਕਾ ਅਤੇ ਸਪੂੰਰਨ ਕਾਇਦਾ"। ਪਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਏਸਪੇਰਾਨਤੋ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਛਪਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਤਾਬ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤਰਜੁਮਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਬ ਐਡਿਸ਼ਨਾ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਲਫ਼ਜ਼ ਹੀ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤਰਜੁਮਾ
ਅਸਲੀ ਕਿਤਾਬ ਸਿਰਫ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ 1887 ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਸੀ, ਪਰ 1887 ਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤਕ ਕਿਤਾਬ ਪੋਲਿਸ਼, ਜਰਮਨ ਅਤੇ ਫਰਾਸਿਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਤਰਜੁਮਾ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਦੂਸਰਾ ਐਡੀਸ਼ਨ ਛਪ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤਰਜੁਮਾ 1888 ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਕੈਫ਼ੀਅਤ ਵਧੀਆ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਕਿ ਖੁਦ ਜ਼ਾਮੇਨਹੋਫ ਦੇ ਕਹਿਣ ਦੇ ਰਿਚਰਡ ਹੈਨਰੀ ਜੇਉਗਿਗਨ ਦੇ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਦੁਬਾਰਾ ਤਰਜੁਮਾ ਕੀਤਾ।
ਸੰਨ 1888 ਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੂਸਰੀ ਕਿਤਾਬ ਅਤੇ ਦੂਸਰੀ ਕਿਤਾਬ ਨਾਲ ਜੋੜ ਛੱਪ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ। ਸੰਨ 1889 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਇਬਰਾਨੀ ਜ਼ਬਾਨ ਵਿੱਚ ਤਰਜੁਮਾ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।
ਕਿਤਾਬ ਬਾਰੇ
ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਦੇ 40 ਵਰਕੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿੱਖੇ ਏਸਪੇਰਾਨਤੋ ਦੇ ਪਾਠ ਸਨ:
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਏਸਪੇਰਾਨਤੋ-ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸ਼ਬਦ ਕੋਸ਼ ਵੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ। ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਕੋਸ਼ ਦੇ ਹੇਠਾ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲਿੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ: "ਜੋ ਵੀ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਕੋਸ਼ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।"
ਥੇਹ ਸਰਹਾਲੀ
ਥੇਹ ਸਰਹਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਵਲਟੋਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਵਲਟੋਹਾ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪਾਰਸ਼ਵਨਾਥ
ਭਗਵਾਨ ਪਾਰਸ਼ਵਨਾਥ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੇ ਤੇਈਵੇਂ (23ਵੇਂ) ਤੀਰਥੰਕਰ ਹਨ। ਜੈਨ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਕਾਲ ਚੱਕਰ ਦਾ ਅਵਰੋਹੀ ਭਾਗ, ਅਵਸਰਪਿਣੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਚੌਥੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ੨੪ ਤੀਰਥੰਕਰਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਜਨਮ ਅਤੇ ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਤੀਰਥੰਕਰ ਪਾਰਸ਼ਵਨਾਥ ਦਾ ਜਨਮ ਅੱਜ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 3 ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੂਰਵ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਵਾਰਾਣਾਸੀ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਵਸੇਨ ਨਾਮ ਦੇ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁਵੰਸ਼ੀਏ ਰਾਜਾ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਣੀ ਤੀਵੀਂ ਨੇ ਪੋਹ ਕ੍ਰਿਸ਼‍ਣ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਸਰਪਚਿੰਨ੍ਹ ਸੀ। ਵਾਮਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਗਰਭਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੱਪ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਇਸਲਈ ਪੁੱਤ ਦਾ ਨਾਮ ਪਾਰਸ਼ਵ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਤੀਤ ਹੋਇਆ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਾਰਸ਼ਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਹਲ ਵਲੋਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਸਾਮਗਰੀ ਲਈ ਇੱਕ ਤਰਫ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਤਪੱਸਵੀ ਜਿੱਥੇ ਪੰਚਾਗਨਿ ਸਾੜ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੱਪ ਦਾ ਜੋੜਿਆ ਮਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਦ ਪਾਰਸ਼ਵ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਦਇਆਹੀਣ ਧਰਮ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦਾ ਨਹੀਂ।
ਕੇਵਲ ਗਿਆਨ
ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ 83 ਦਿਨ ਦੀ ਕਠੋਰ ਤਪਸਿਆ ਕਰਣ ਦੇ ਬਾਅਦ 84ਵੇਂ ਦਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪੁੰੜਰ, ਤਾੰਮ੍ਰਿਲਿਪਤ ਆਦਿ ਅਨੇਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭ੍ਰਮਣੋ ਕੀਤਾ। ਤਾੰਮ੍ਰਿਲਿਪਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੇਲਾ ਹੋਏ। ਪਾਰਸ਼ਵਨਾਥ ਨੇ ਚਤੁਰਵਿਧ ਸੰਘ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁਨੀ, ਆਰਿਆਿਕਾ, ਸ਼ਰਾਵਕ, ਸ਼ਰਾਵਿਕਾ ਹੁੰਦੇ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਜੈਨ ਸਮਾਜ ਇਸ ਸਵਰੁਪ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਹਰ ਇੱਕ ਗਣ ਇੱਕ ਗਣਧਰ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਕਾਰਜ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਅਨੁਆਈਆਂ, ਇਸਤਰੀ ਹੋ ਜਾਂ ਪੁਰਖ ਸਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸਾਰਨਾਥ ਜੈਨ - ਆਗਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਹਪੁਰ ਦੇ ਨਾਮ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਉੱਤੇ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੇ 11ਵੇਂ ਤੀਰਥੰਕਰ ਸ਼ਰੇਯਾਂਸਨਾਥ ਜੀ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਹਿੰਸਾ ਧਰਮ ਦਾ ਪ੍ਚਾਰ - ਪ੍ਰਸਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਕੇਵਲ ਗਿਆਨ ਦੇ ਬਾਦ ਤੀਰਥੰਕਰ ਪਾਰਸ਼ਵਨਾਥ ਨੇ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੇ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਵਰਤ – ਸੱਚ, ਅਹਿੰਸਾ, ਅਸਤੇਯ ਅਤੇ ਅਪਰਿਗਰਹ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਨਿਰਵਾਣ
ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਨਿਰਵਾਣਕਾਲ ਨੇੜੇ ਜਾਨਕੇ ਸ਼੍ਰੀ ਸੰਮੇਦ ਸ਼ਿਖਰਜੀ (ਪਾਰਸਨਾਥ ਦੀ ਪਹਾੜੀ ਜੋ ਝਾਰਖੰਡ ਵਿੱਚ ਹੈ) ਉੱਤੇ ਚਲੇ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਰਾਵਣ ਸ਼ੁਕਲਾ ਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਈ। ਭਗਵਾਨ ਪਾਰਸ਼ਵਨਾਥ ਦੀ ਲੋਕਵਿਆਪਕਤਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਮਾਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥੰਕਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਚਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰਸ਼ਵਨਾਥ ਦਾ ਚਿਹਨ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਵੀ ਪਾਰਸ਼ਵਨਾਥ ਦੀ ਕਈ ਚਮਤਕਾਰਿਕ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵਿਰਾਜਿਤ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂਦੀ ਕਥਾ ਅੱਜ ਵੀ ਪੁਰਾਣੇ ਲੋਕ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਹਾਤਮਾ ਬੁੱਧ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੂਰਵਜ ਵੀ ਪਾਰਸ਼ਵਨਾਥ ਧਰਮ ਦੇ ਸਾਥੀ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੈਨ ਧਰਮ
ਲਾਖਾ ਬਗਲਾ
ਲਾਖਾ ਬਗਲਾ (ਅੰਗਰੇਜੀ:cinnamon bittern or chestnut bitternਇੱਕ ਬਗਲਾ ਜਾਤੀ ਦਾ ਛੋਟਾ ਪੰਛੀ ਹੈ ਜੋ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੂਰਬ ਖੰਡੀ ਅਤੇ ਉਪ ਖੰਡੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਅਤੇ ਚੀਨ ਅਤੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਇਥੇ ਹੀ ਆਪਣੀ ਅਣਸ ਉਤਪਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਇਹ ਇਹਨਾ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕਦੇ ਕਦੇ ਛੋਟੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਸ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹੁਲੀਆ
ਇਹ ਇਕ ਛੋਟੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਪੰਛੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਲੰਬਾਈ 38 cm ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਨਰ ਅਤੇ ਮਾਦਾ ਲਗਪਗ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਨਰ ਦੀ ਚੁੰਝ ਕੁਝ ਹੇਠਾਂ ਤੋਂ ਭੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਵਸੇਬਾ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀ
ਇਹ ਪੰਛੀ ਕਾਨਿਆ ਅਤੇ ਸਰਕੜੇ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਬਣਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼ ਉਤਪਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਇਹ 4-6 ਤੱਕ ਅੰਡੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।ਇਹ ਕੀੜੇ ਮਕੌੜਿਆਂ ਅਤੇ ਟਿੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਭੋਜਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਛੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੰਛੀ
ਨੰਦਾ ਸਾਮਰਾਜ
ਨੰਦਾ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨੇ ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਨੰਦਾਂ ਨੇ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਗਧ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੈਸ਼ੁਨਾਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਤਖਤਾ ਪਲਟ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ। ਨੰਦਾ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਰੋਤ ਕਾਫ਼ੀ ਭਿੰਨ ਹਨ, ਪਰ ਮਹਾਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਬੋਧੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਲਗਭਗ 345-322 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਸਿਧਾਂਤ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਹਨ।
ਨੰਦਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਰਯੰਕਾ ਅਤੇ ਸ਼ੈਸ਼ੁਨਾਗਾ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀਆਂ ਸਫਲਤਾਵਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਕੇਂਦਰੀਕ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਰੋਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਨਵੀਂ ਮੁਦਰਾ ਅਤੇ ਟੈਕਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸੀ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨੰਦਾ ਆਪਣੇ ਨੀਵੇਂ ਦਰਜੇ ਦੇ ਜਨਮ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਟੈਕਸਾਂ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਮ ਦੁਰਵਿਹਾਰ ਕਾਰਨ ਆਪਣੀ ਪਰਜਾ ਵਿਚ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਆਖ਼ਰੀ ਨੰਦਾ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰਿਆ, ਮੌਰੀਆ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਚਾਣਕਯ ਦੁਆਰਾ ਉਖਾੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਆਧੁਨਿਕ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੰਗਾਰੀਦਾਈ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗ੍ਰੀਕੋ-ਰੋਮਨ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪ੍ਰਾਸੀ ਨੂੰ ਨੰਦਾ ਰਾਜੇ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ। ਸਿਕੰਦਰ ਮਹਾਨ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ (327-325 ਈ.ਪੂ.) ਦੇ ਹਮਲੇ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਗ੍ਰੀਕੋ-ਰੋਮਨ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਰਾਜ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਫੌਜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜੰਗ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ, ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਥਕਾਵਟ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਿਕੰਦਰ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਰੋਹ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਭਾਰਤੀ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਮੂਲ
ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਕੋ-ਰੋਮਨ ਦੋਵੇਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਨੂੰ ਘੱਟ ਜਨਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਯੂਨਾਨੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਡਿਓਡੋਰਸ (ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੋਰਸ ਨੇ ਸਿਕੰਦਰ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਮਕਾਲੀ ਨੰਦਾ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਾਈ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਰੋਮਨ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਕਰਟੀਅਸ (ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ) ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੋਰਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਨਾਈ ਆਪਣੀ ਆਕਰਸ਼ਕ ਦਿੱਖ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਾਬਕਾ ਰਾਣੀ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਕਤਲ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਦਿਖਾਵਾ ਕਰਕੇ ਸਰਵਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਹੜੱਪ ਲਿਆ। ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਜੈਨ ਪਰੰਪਰਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਵਸ਼ਯਕ ਸੂਤਰ ਅਤੇ ਪਰਿਸ਼ਿਸ਼ਟਾ-ਪਰਵਾਨ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ, ਗ੍ਰੀਕੋ-ਰੋਮਨ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾ ਨੰਦਾ ਰਾਜਾ ਇੱਕ ਨਾਈ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। 12ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਾਠ ਪਰਿਸ਼ਿਸ਼ਤ-ਪਰਵਾਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਹਿਲੇ ਨੰਦਾ ਰਾਜੇ ਦੀ ਮਾਂ ਇੱਕ ਦਰਬਾਰੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪਾਠ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਖਰੀ ਨੰਦਾ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਖੱਤਰੀ ਕੁੜੀਆਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਸੀ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਨੰਦਾ ਰਾਜੇ ਨੇ ਇੱਕ ਖੱਤਰੀ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ, ਯਾਨੀ ਕਿ ਯੋਧਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ। thumb|400x400px| [[ਮਗਧ ਸਾਮਰਾਜਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੰਦਾਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਅਤੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ]]
ਬਿਬਲੀਓਗ੍ਰਾਫੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਬਕਾ ਸਾਮਰਾਜ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਕੌਮੀ
ਜਥੇਦਾਰ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਕੌਮੀ (1887 - 16 ਮਈ 1975) ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ, ਜੋ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਦਾ ਸਰਗਰਮ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਈਮਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਬਾਈਕਾਟ, ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ ਅੰਦੋਲਨ, ਗੁਰੂ ਕਾ ਬਾਗ਼ ਮੋਰਚਾ ਵਰਗੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕਈ ਜੇਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਵੀ ਕੱਟੀ। ਉਹ ਮੀਆਂਵਾਲੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਸਮੇਤ 64 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਸੀ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਕੌਮੀ ਦਾ ਜਨਮ 1887 ਨੂੰ ਸ: ਹੇਮ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸਤਵੰਤ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਪਿੰਡ ਗੜ੍ਹ ਫਤਹਿ ਸ਼ਾਹ, ਤਹਿਸੀਲ ਸਮੁੰਦਰੀ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲਾਇਲਪੁਰ (ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬ) ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਮੁਢਲੀ ਵਿੱਦਿਆ ਗੜ੍ਹ ਫਤਹਿ ਸ਼ਾਹ, ਫਿਰ ਕਮਾਲੀਆ ਅਤੇ ਲਾਇਲਪੁਰ ਤੋਂ ਅਤੇ ਉਚੇਰੀ ਵਿੱਦਿਆ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਬੱਟਪੀਏਟਰਾ
ਬੱਟਪੀਏਟਰਾ ਇਤਾਲਵੀ ਖੇਤਰ ਵੈਨੇਤੋ ਦੇ ਵੇਰੋਨਾ ਸੂਬੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ (ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾ) ਹੈ। ਇਹ ਵੈਨਿਸ ਤੋਂ 110 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (68 ਮੀਲ) ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਵੇਰੋਨਾ ਤੋਂ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (6 ਮੀਲ) ਸਥਿਤ ਹੈ। 31 ਦਸੰਬਰ 2004 ਤੱਕ, ਇਸਦੀ ਅਬਾਦੀ 6,195 ਅਤੇ ਖੇਤਰਫਲ 17.2 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (6.6 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਸੀ।
ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਕੌਮੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1887 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1975
ਬੱਟਪੀਏਟਰਾ
ਬੱਟਪੀਏਟਰਾ ਦੀ ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾ ਵਿੱਚ ਫ੍ਰੈਜ਼ਿਓਨੀ (ਉਪ-ਵੰਡ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਕਸਬੇ) ਬੋਵੋ ਅਤੇ ਮਾਰਚੇਸੀਨੋ ਈ ਸੇਟੀਮੋ ਗਲੀਜ਼ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਬੱਟਪੀਏਟਰਾ ਨਾਲ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾਵਾਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ: ਕੈਸਟਲ ਡੀ ਅਜ਼ਾਨੋ, ਇਜ਼ਲੋ ਡੇਲਾ ਸਕੇਲਾ, ਓਪੇਨੋ, ਸੈਨ ਜਿਓਵਨੀ ਲੂਪੈਟੋ, ਵਰੋਨਾ ਅਤੇ ਵਿਗਾਸੀਓ ਆਦਿ।
ਜੁੜਵਾ ਕਸਬੇ
ਬੱਟਪੀਏਟਰਾ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ:
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੈਨੇਤੋ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੇਰੋਨਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਕਮਿਉਨ
ਦਵਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ
ਦਵਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ (ਜਨਮ 26 ਮਈ 1965 ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ) 1993 ਦੇ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੋਸ਼ੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਨੂੰ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ 31 ਮਾਰਚ 2014 ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪੇਸ਼ੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਵਜੋਂ ਦਵਿੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਜ਼ਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। 1993 ਦੇ ਕਾਰ ਬੰਬ ਧਮਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦੀ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਸਰਗਰਮੀਆਂ (ਰੋਕਥਾਮ) ਐਕਟ (ਟਾਡਾ) ਦੇ ਅਧੀਨ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਏ ਜਾਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ੀ ਕਰਾਰ ਦਿਤਾ ਸੀ। 1993 ਦੇ ਇੱਕ ਕਾਰ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਮਨਿੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਿੱਟਾ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਅਤੇ ਸਜ਼ਾ ਨੂੰ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਰਹਿਮ ਦੀ ਪਟੀਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਅੱਠ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਗੈਰ-ਵਿਆਖਿਆ ਅਤੇ ਬੇਲੋੜੀ ਦੇਰੀ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਕੇ 31 ਮਾਰਚ 2014 ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਅਪਰਾਧ
11 ਸਤੰਬਰ 1993 ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਰਾਏਸੀਨਾ ਰੋਡ 'ਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਯੂਥ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਦਫਤਰਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਕਾਰ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਹੋਏ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 9 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਰਿਮੋਟ-ਕੰਟਰੋਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਬੰਬ ਵਿੱਚ ਆਰਡੀਐਕਸ ਨੂੰ ਵਿਸਫੋਟਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਅੱਧੇ-ਦਿਨ ਹੋਏ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਟੀਚਿਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਖਾਲਿਸਤਾਨੀ ਵੱਖਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਆਲੋਚਕ ਮਨਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਿੱਟਾ ਵਜੋਂ ਹੋਈ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਕਾਰ ਵਿੱਚ ਯੂਥ ਕਾਂਗਰਸ ਦਫਤਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਬਿੱਟਾ ਛੋਟੇ ਜਖਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਚ ਗਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਿੱਟਾ ਦੇ ਦੋ ਬਾਡੀਗਾਰਡ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ।
ਜਾਂਚ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਭੁੱਲਰ ਨੂੰ 1993 ਦੇ ਰਾਈਸੀਨਾ ਰੋਡ ਕਾਰ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਭੁੱਲਰ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਖਾਲਿਸਤਾਨੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਲਈ ਅਤੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਬੇਇਨਸਾਫੀਆਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਬੋਲਣ ਲਈ, ਖਾਸ ਕਰ ਪੁਲਿਸ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ, ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਵੁਡਰੋਸ ਅਤੇ 1984 ਦੇ ਦੰਗਿਆਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਲਾਪਤਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਪੱਖ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਵਿਭਾਜਿਤ ਵੱਖਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਫੋਰਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਦੋਸਤ ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਝੋਨੇ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ
ਇਹ ਲੇਖ ਝੋਨੇ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੂਚੀ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਝੋਨੇ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਦਵਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ
ਅਪਰਾਧ
ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੇ ਅਪੀਲੀ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਉਹ 2-1 ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਦੁਆਰਾ ਦੋਸ਼ੀ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਦੋ ਜੱਜਾਂ ਨੇ ਓਸ ਦਾ ਇਕਬਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਤਿੰਨ ਜੱਜਾਂ ਦੇ ਬੈਂਚ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਵਾਲੇ ਜੱਜ ਨੇ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਬਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ 1993 ਦੇ ਕਾਰ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਸਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ੱਕ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਕਥਿਤ ਕਬੂਲ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ 'ਤੇ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦੋ ਹੋਰ ਜੱਜਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ "ਵਾਜਬ ਸੰਦੇਹ ਤੋਂ ਪਰੇ" ਸਬੂਤ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਦਲੀਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਏਗੀ ਕਿ "ਫਿਸ਼ਟ ਨਹੀਂ, ਸੇਧ ਦੀ ਪਾਲਣਾ" ਭੁੱਲਰ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ; ਪਰ ਬਚਾਅ ਪੱਖ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਦਵਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ ਟਰਾਇਲ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਅਪੀਲ ਵਿੱਚ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੱਕੇ ਇਰਾਦੇ ਸਾਰੇ ਪੜਾਵਾਂ 'ਤੇ ਬਰਕਰਾਰ ਹਨ। ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਤੋਂ ਮਾਫੀ ਮੰਗੀ ਗਈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਰਹਿਮ ਦੀ ਪਟੀਸ਼ਨ ਅਤੇ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਸਿਸੋਜ਼ੋਫਰੇਨੀਆ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹੋਣ ਵਿਚ ਬੇਹਿਸਾਬ ਦੇਰੀ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਜਰਮਨੀ ਲਈ ਉਡਾਣ ਅਤੇ ਪਨਾਹ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼
ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭੁੱਲਰ ਦਸੰਬਰ 1994 ਨੂੰ ਜਰਮਨੀ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਪਨਾਹ ਮੰਗੀ। 1995 ਵਿੱਚ ਜਰਮਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪਟੀਸ਼ਨ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਤਵਾਦ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਾਪਸ ਭਾਰਤ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਹਾਲਾਂਕਿ ਭੁੱਲਰ ਦੇ ਨਿਰਪੱਖ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ। 1995 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੇ ਭੁੱਲਰ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਕਥਿਤ ਬੰਬ ​​ਧਮਾਕਿਆਂ ਲਈ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦ ਮੰਨ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅੱਤਵਾਦ ਅਤੇ ਵਿਘਨਕਾਰੀ ਕਿਰਿਆ ਐਕਟ (ਟਾਡਾ) ਦੇ ਅਧੀਨ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਭੁੱਲਰ ਬੀਤੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ 'ਤੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਜਰਮਨ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵੱਲ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਕਬਾਲ-ਏ-ਜ਼ੁਰਮ
ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਏਅਰਫੋਰਸ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਭੁੱਲਰ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਜੁਰਮ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰ ਤੇ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਭੁੱਲਰ ਨੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸੈਕਰੇਟਰੀ ਕੰਪਿਊਟਰ 'ਤੇ ਇਕਬਾਲੀਆ ਬਿਆਨ ਨੂੰ ਸੇਵ ਕਰਨਾ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦੀ ਅਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਸਰਗਰਮੀਆਂ (ਰੋਕਥਾਮ) ਐਕਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ  ਇਕਬਾਲੀਆ ਬਿਆਨ ਨੂੰ ਲਿਖਤੀ ਰਿਕਾਰਡ ਜਾਂ ਇਸਦੀ ਇੱਕ ਆਡੀਓ/ਵੀਡੀਓ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਟਾਈਪ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਕਰਾਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਨੂੰ ਅਦਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੁਆਫੀ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ
ਯੂਰਪੀਅਨ ਸੰਸਦ ਨੇ ਇੱਕ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭੁੱਲਰ ਨੂੰ ਮੁਆਫੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਐਮਨੈਸਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਨੇ ਇਹ ਕਾਰਨ ਵੀ ਉਠਾਇਆ ਹੈ, ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਪਟੀਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ "ਤੁਰੰਤ ਅਪੀਲ" ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਰਵਿੰਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਦਵਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ ਦੀ ਮੁਆਫੀ ਲਈ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1965 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਮੇਰੀ ਵੁਲਸਟਨਕਰਾਫ਼ਟ
ਮੇਰੀ ਵੁਲਸਟੋਨਕਰਾਫਟ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Mary Wollstonecraft, 27 ਅਪਰੈਲ 1759, ਲੰਡਨ - 10 ਸਤੰਬਰ 1797) — ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਿਕਾ ਅਤੇ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਸੰਖੇਪ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੇ ਨਾਵਲ, ਲੇਖ, ਇੱਕ ਯਾਤਰਾ ਵਾਰਤਾ, ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਇਨਕਲਾਬ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਇੱਕ ਚਾਲਚਲਣ ਕਿਤਾਬ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ।
ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਵੁਲਸਟੋਨਕਰਾਫਟ ਦਾ ਜਨਮ ਸਪੀਤਲਫ਼ੀਲਡਜ, ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ 27 'ਅਪਰੈਲ 1759 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਐਡਵਰਡ ਜੌਨ ਵੁਲਸਟੋਨਕਰਾਫਟ ਅਤੇ ਅਲੀਜਾਬਥ ਡਿਕਸ਼ਨ ਦੇ ਸੱਤ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਆਗੂ
ਮੱਟ
ਘੜੇ ਦੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ, ਘੜੇ ਵਿਚ ਪੈਂਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲੋਂ ਕਈ ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੈਂਦੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ, ਘੜੇ ਦੀ ਬਣਤਰ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੰਬੂਤਰੀ ਬਣਤਰ ਵਾਲਾ, ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਮੋਟੀ ਤਹਿ ਵਾਲੇ ਬਣੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਨੂੰ ਮੱਟ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੱਟ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਥਾਂ ਹੋਰ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਵੀ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੱਟ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਦੁਕਾਨਾਂ, ਧਰਮ ਸਥਾਨਾਂ ਅਤੇ ਬੜੇ ਇਕੱਠਾਂ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਥੇ ਘੜੇ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰੱਖਣ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੜੇ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਉਥੇ ਮੱਟ ਨੂੰ ਬਗੈਰ ਲੱਤਾਂ ਵਾਲੀ ਘੜਵੰਜੀ/ਚੌਖਟੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।ਜਿਥੇ ਘੜੇ ਨੂੰ ਨੂੰ ਟੇਢੇ ਲੋਟ ਕਰ ਕੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਦਾਰਥ ਵੀ ਕੱਢਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਮੱਟ ਵਿਚੋਂ ਗੜਵੀ ਜਾਂ ਡੱਬੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਦਾਰਥ ਕੱਢੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਮੱਟ ਨੂੰ ਘੁਮਿਆਰ ਚੱਕ ਉਪਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਲੀ ਚਿਉਕਣੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਮੱਟ ਬਹੁਤ ਬੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੱਟ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦੇਣ ਲਈ ਘੁਮਿਆਰ ਇਕ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਬਣੀ ਦਰਨੀ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਮੱਟ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਪਾਸੇ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੂਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਹੀ ਬਣੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਥਾਪੀ ਨਾਲ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਕੁੱਟਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਮੱਟ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਕੇ ਆਵੀ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ ਪਕਾਆਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। (ਹੋਰ ਵਿਸਥਾਰ ਲਈ ਚਾਟੀ ਵੇਖੋ)।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਮੌਸਮ
ਮੌਸਮ ਹਵਾ-ਮੰਡਲ ਦੀ ਹਾਲਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਭਾਵ ਉਹ ਠੰਢਾ ਹੈ ਕਿ ਗਰਮ, ਗਿੱਲਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁੱਕਾ, ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ ਕਿ ਤੂਫ਼ਾਨੀ, ਸਾਫ਼ ਹੈ ਜਾਂ ਬੱਦਲਵਾਈ ਵਾਲ਼ਾ। ਜੇਕਰ ਮੌਸਮ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਅੱਖੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਅਜਿਹੀ ਸ਼ੈਅ ਹੈ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਜਦੋਂ ਉਹ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮੌਸਮ ਕੀ ਹੈ, ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਬਦਲਦਾ ਹੈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹਦਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਕੀ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਬਾਬਤ ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸਿਰਜੇ ਗਏ ਕਈ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਾਇਨੇ ਹਨ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਪੱਖੋਂ ਮੌਸਮ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਤਾਪ-ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹਵਾਮੰਡਲ ਦੀ ਤਹਿਮੰਡਲ ਤੋਂ ਹੇਠਲੀ ਪਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੌਸਮ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਦਿਨ-ਬ-ਦਿਨ ਵਾਪਰਣ ਵਾਲ਼ੇ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਬਰਸਾਤ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦਕਿ ਪੌਣਪਾਣੀ ਲੰਮੇਰੇ ਸਮੇਂ ਵਾਸਤੇ ਹਵਾਮੰਡਲੀ ਹਲਾਤਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਸਮ
ਕੋਕੋ (ਲੋਕਧਾਰਾ)
ਕੋਕੋ (ਕੁਕੋ, ਕੋਕਾ, ਕੁਕਾ, ਕੁਕੀ) ਇੱਕ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਡਰਾਉਣਾ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ (ਕੋਕੋ ਦੇ ਆ ਜਾਣ ਦਾ ਡਰ ਦੇਣਾ) ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਜਾਂ ਇੱਲਤ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਜੈਂਡਰ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਪੇਨ ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਕਈ ਵਾਰ ਮਾਪੇ ਬਦੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕੋਕੋ ਦਾ ਡਰਾਵਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਜਾਂ ਲੋਰੀ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦਾ, ਕੋਕੋ ਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਉਹ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕਧਾਰਾ
ਬਾਬਾ ਯਾਗਾ
ਬਾਬਾ ਯਾਗਾ ਸਲੈਵਿਕ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੁੜੇਲ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਭਿਅੰਕਰ ਦਿਸਣ ਵਾਲੀ ਬੁੜੀ ਔਰਤ ਹੈ।
ਏਰਬੇ
ਏਰਬੇ ਇਤਾਲਵੀ ਖੇਤਰ ਵੈਨੇਤੋ ਦੇ ਵੇਰੋਨਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀ ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੈਨਿਸ ਤੋਂ 110 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (68 ਮੀਲ) ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਵੇਰੋਨਾ ਤੋਂ 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (12 ਮੀਲ) ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਦਸੰਬਰ 2008 ਤੱਕ, ਇਸਦੀ ਅਬਾਦੀ 1,720 ਅਤੇ ਖੇਤਰਫਲ 15.9 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (6.1 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਸੀ।
ਏਰਬੇ ਨਾਲ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾਵਾਂ ਲਗਦੀਆਂ ਹਨ: ਕੈਸਲਬੇਲਫੋਰਟ, ਇਜ਼ੋਲਾ ਡੇਲਾ ਸਕੇਲਾ, ਨੋਗਾਰਾ, ਸੋਰਗੇ ਅਤੇ ਟ੍ਰੇਵੇਨਜੁਓਲੋ ਆਦਿ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੈਨੇਤੋ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੇਰੋਨਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਕਮਿਉਨ
ਤੀਸਰੀ ਕਸਮ
ਤੀਸਰੀ ਕਸਮ 1966 ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ  ਹੈ। ਇਸਨ੍ਹੂੰ ਤੱਤਕਾਲ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਉੱਤੇ ਸਫਲਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਸੀ ਉੱਤੇ ਇਹ ਹਿੰਦੀ  ਦੇ ਸ਼ਰੇਸ਼ਟਤਮ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੀਤਕਾਰ ਸ਼ੈਲੇਂਦਰ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ ਫਣੀਸ਼ਵਰ ਨਾਥ ਰੇਣੁ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਹਾਣੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਗੁਲਫਾਮ ਦੀ ਪਟਕਥਾ ਮਿਲੀ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸ਼ੈਲੇਂਦਰ ਕਾਫ਼ੀ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਗਲੇ ਹੀ ਸਾਲ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਫਿਲਮਾਂਕਨ ਸੁਬਰਤ ਮਿੱਤਰ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਟਕਥਾ ਨਬੇਂਦੁ ਘੋਸ਼ ਦੀ ਲਿਖੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੰਵਾਦ ਖੁਦ ਫਣੀਸ਼ਵਰ ਨਾਥ ਰੇਣੁ ਨੇ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਗੀਤ ਲਿਖੇ ਹਨ ਸ਼ੈਲੇਂਦਰ ਅਤੇ  ਹਸਰਤ ਜੈਪੁਰੀ ਨੇ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਫ਼ਿਲਮ ਸੰਗੀਤ, ਸ਼ੰਕਰ-ਜੈਕਿਸ਼ਨ ਦੀ ਜੋੜੀ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿਵਸਾਇਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ਆਦਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਰੇਸ਼ਠਤਮ ਅਭਿਨੈ ਅਤੇ ਨਿਪੁੰਨ/ਮਾਹਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਪਰਾਗਪੁਰਾ
ਪਰਾਗਪੁਰਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਪੱਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਪੱਟੀ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸੋਨੀਆ ਅਹਿਮਦ
ਸੋਨੀਆ ਅਹਿਮਦ ( ਉਰਦੂ: سونیا احمد ) (ਜਨਮ 23 ਅਗਸਤ 1980) ਸੋਨੀਆ ਇਕਬਾਲ ਅਹਿਮਦ ਵਜੋਂ, ਇੱਕ ਕੁਵੈਤ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿਸ ਕੈਨੇਡਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਇੰਕ. ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ, ਜੋ ਹੁਣ ਮਿਸ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਰਲਡ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮਿ. ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਸ਼ਵ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ. ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਰਲਡ ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 2002 ਵਿੱਚ ਟੋਰਾਂਟੋ, ਓਨਟਾਰੀਓ, ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
2021 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਮਿਸ ਟਰਾਂਸ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
ਜੀਵਨੀ
ਸੋਨੀਆ ਅਹਿਮਦ ਦਾ ਜਨਮ ਕੁਵੈਤ ਵਿੱਚ ਅਰੇਨ ਪੰਜਾਬੀ ਪਿਤਾ ਲਾਹੌਰ, ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਅਤੇ ਮਾਂ ਕਰਾਚੀ, ਸਿੰਧੀ ਤੋਂ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਬਚਪਨ ਕੁਵੈਤ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਓਟਾਵਾ, ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ। ਅਹਿਮਦ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਲੇਖਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਕੰਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਦੀ ਹੈ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਪੇਜੈਂਟ ਇੰਡਸਟਰੀ
2020 ਵਿੱਚ, ਅਹਿਮਦ, ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਿਤਾ ਲਿਆਇਆ ਜਿੱਥੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਮਿਸ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਰਲਡ ਦਾ ਤਾਜ ਪਹਿਨਾਇਆ ਗਿਆ, ਅਰੀਜ ਚੌਧਰੀ । ਲਗਭਗ 20 ਸਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਆਯੋਜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
25 ਮਈ, 2021 ਨੂੰ, ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਅਹਿਮਦ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ] ਮੂਲ ਦੀਆਂ ਟਰਾਂਸ ਔਰਤਾਂ ] ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਮਿਸ ਟ੍ਰਾਂਸ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਤਾਜ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਟਰਾਂਸ ਕੁੜੀ ਸ਼ਾਇਰਾ ਰਾਏ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੁੰਨੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980
ਗੈਲਾਡੈੱਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਗੈਲਾਡੈੱਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਬੋਲ਼ਿਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਫ਼ੈਡਰਲੀ ਚਾਰਟਡ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ 99 acres ਦੇ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ।
1864 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਇਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਬੋਲ਼ੇ ਅਤੇ ਨੇਤਰਹੀਣ ਦੋਵਾਂ ਵਾਸਤੇ ਸੀ। ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਬੋਲ਼ਿਆਂ ਦੀ ਉੱਚੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਸਕੂਲ ਸੀ। ਹਰ ਸਾਲ ਸੁਣਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲ਼ੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਗੈਲਾਡੈੱਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਨਾਂ ਬੋਲ਼ਿਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲ਼ੇ ਥਾਮਸ ਹੌਪਕਿੰਸ ਗੈਲਾਡੈੱਟ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਖ਼ੁਦ ਬੋਲ਼ੇ ਨਹੀਂ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖ਼ਾਸ ਸਕੂਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕਾ
ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਸਫ਼ਰੀ
ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਸਫ਼ਰੀ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਗ਼ਦਰੀ ਸੂਰਮਾ ਦਾ ਜਨਮ 1900 ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਜੀਵਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਮਾਤਾ ਜਿਉਣ ਕੌਰ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਹੋਇਆ। ਆਪ ਨੇ ਮੁੱਢਲੀ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਪਿੱਛੋਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਰਵਾਉਣ ਲੱਗਿਆ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ, ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਖੇਤ ’ਚ ਮਿਲਿਆ ਇਸ ਮਿਲਣੀ ਦਾ ਆਪ ਜੀ ’ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਡੂੰਘਾ ਅਸਰ ਪਿਆ। ਅਤੇ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀਆਂ ਗੁਪਤ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਾਕਾਇਦਾ ਭਾਗ ਲੈਣ ਲੱਗੇ। 1923 ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਮਸੰਦਾਂ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਖ਼ਉਣ ਲਈ ਜੈਤੋ ਦਾ ਮੋਰਚਾ ਦੌਰਾਨ ਆਪ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਹੋਈ। ਆਪ ਦਾ -ਸੰਗ੍ਰਹਿ- ‘‘ਸਫ਼ਰੀ ਮਨ-ਤਰੰਗ’’ (2013) ਗ਼ਦਰ ਕਾਵਿ ਦਾ ਅਤੁੱਟ ਅੰਗ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਨਮੂਨਾ ਹੈ।
ਅਜ਼ਾਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਅਤੇ ਕਵੀ
ਜੇਲ੍ਹ ਦੌਰਾਨ ਆਪ ਨੇ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣ ਦਾ ਕਾਵਿ-ਸਫ਼ਰ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ। 1924 ਤੋਂ 29 ਤਕ ਆਪ ਕਲਕੱਤੇ ਵਿਖੇ ਗ਼ਦਰੀ ਮੁਨਸ਼ਾ ਸਿੰਘ ਦੁਖੀ ਤੇ ਸੁਦਾਗਰ ਸਿੰਘ ਭਿਖਾਰੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ- ‘ਕਵੀ-ਕੁਟੀਆ’ ਅਤੇ ਰਸਾਲੇ ਦਾ ਕਾਰਜ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ। ਇਹ ਰਸਾਲਾ ਗ਼ਦਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸਮੂਹ ਦੇਸ਼ ਭਗਤਾਂ ਦਾ ਬੁਲਾਰਾ ਸੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਕੂਮਤ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ‘ਸਾਂਝੀਵਾਲ’ ਸਪਤਾਹਿਕ ਵੀ ਇੱਥੋਂ ਛਪਦਾ। ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਸਫ਼ਰੀ ਦੀਆਂ ਜੋਸ਼ੀਲੀਆਂ ਤੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਪੇਪਰਾਂ ’ਚ ਛਪਦੀਆਂ ਤੇ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰਾਂ ’ਚ ਗੂੰਜਦੀ ਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਦਾ ਸੂਹਾ ਰੰਗ ਚਾੜ੍ਹਦੀਆਂ। ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਸਫ਼ਰੀ ਕਲਕੱਤੇ ਵਿੱਚ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਰੋਧੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜਲਸੇ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਸੰਨ 1930 ਤੇ 1931 ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਜਤਿਨ ਦਾਸ ਤੇ ਸ਼ਹੀਦ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਸ਼ਹਾਦਤਾਂ ਮੌਕੇ ਲਾਮਿਸਾਲ ਖਾੜਕੂ ਮੁਜ਼ਾਹਰੇ ਜਥੇਬੰਦ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਆਪ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਵਾਰੰਟ ਕੱਢਣ ਤੇ ਆਪ ਪੰਜਾਬ ਪੁੱਜ ਗਏ। ਆਪ ਨੂੰ 28 ਜੁਲਾਈ 1929 ਨੂੰ ਕਿਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਪਾਰਟੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਮੀਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਜੇਲ੍ਹੀਂ ਗਏ। 1932 ’ਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਰਾਭਾ ਵਿਖੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ ਦੀ ਬਰਸੀ ਮਨਾਈ ਤੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜੇਲ੍ਹ ਡੱਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 1923 ਤੋਂ 1947 ਤੱਕ ਤੇ ਬਾਅਦ ’ਚ 1947 ਤੋਂ 1954 ਤੱਕ ਆਪ ਨੇ 20 ਸਾਲ ਤੋਂ ਉਪਰ ਸਮਾਂ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੱਟਿਆ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਆਪ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਤੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਲਾਭ ਦੇਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਆਪ ਨੇ ਨਹੀਂਲਈ। ਆਫ 15 ਜਨਵਰੀ 1954 ਨੂੰ ਸਦੀਵੀ ਵਿਛੋੜਾ ਦੇ ਗਏ।
ਕਵਿਤਾ
ਸਫ਼ਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਣ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ:- ਬਾਗ਼ੀ ਰਹਾਂਗੇ ਕਰਾਂਗੇ ਹੋਰ ਬਾਗ਼ੀ, ਜਦ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਮਿਟਦਾ ਅਜ਼ਾਬ ਸਾਡਾ। ਲੜਦੇ ਰਹਾਂਗੇ ਹਟਾਂਗੇ ਨਹੀਂ ਪਿੱਛੇ, ਜਦ ਤੱਕ ਨੇਪਰੇ ਚੜੂ ਨਾ ਕਾਜ਼ ਸਾਡਾ। ਲਗਨ ਦੇਸ਼-ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਛੱਡਣੀ ਨਹੀਂ, ਭਾਵੇਂ ਹੋ ਜਾਵੇ ਪਰਿਵਾਰ ਬਰਬਾਦ ਸਾਡਾ। ਸਫ਼ਰੀ’ ਹੇਠਲੀ ਉੱਤੇ ਲਿਆਉਣ ਖਾਤਰ, ਨਾਅਰਾ ਗੂੰਜੂ ਇਨਕਲਾਬ ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ ਸਾਡਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਵੀ
ਚੀਤਾ
ਚੀਤਾ (ਵਿਗਿਆਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ: Acinonyx jubatus) ਬਿੱਲੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ, 5 ਕੁ ਫੁੱਟ ਲੰਮਾ ਅਤੇ ਪਤਲੇ ਲੱਕ ਵਾਲਾ ਜਾਨਵਰ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਦੌੜਨ ਵਾਲਾ ਇਹ ਜਾਨਵਰ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਦਬੋਚਣ ਲਈ 110 ਤੋਂ 120 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟੇ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ 460 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੱਕ ਦੌੜ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਚੀਤਾ ਤਿੰਨ ਸੈਕਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ 0 ਤੋਂ 110 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟੇ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਫੜ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਲੱਗ-ਭੱਗ ਸਾਰੀਆਂ ਰੇਸ ਕਾਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਤੇਜ਼। ਕੁਝ ਖੋਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਚੀਤਾ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ ਦੌੜਨ ਵਾਲਾ ਜਾਨਵਰ ਹੈ।
ਹੁਲੀਆ
thumb|right|ਇੱਕ ਚੀਤਾ ਚੀਤੇ ਦੀ ਖੱਲ ਬਦਾਮੀ ਰੰਗ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਉਤੇ 2 ਤੋਂ 3 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਦੇ ਚੌੜੇ ਧੱਬੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਰੰਗ ਨਾਲ ਚੀਤੇ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਵੇਲੇ ਲੁਕਣ ਵਿੱਚ ਅਸਾਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚੀਤੇ ਦੀ ਛਾਤੀ ਤੇ ਕੋਈ ਧੱਬੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਚੀਤੇ ਦਾ ਸਿਰ ਛੋਟਾ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਥੋੜੀਆਂ ਉਤੇ ਨੂੰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦਿਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਤੱਕ ਇੱਕ ਕਾਲੀ ਧਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਚੀਤੇ ਦਿਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਘੱਟ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਚੀਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਦੂਰ ਤੋਂ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਚੀਤੇ ਨੱਠਦੇ ਵੇਲੇ ਜਲਦੀ ਰਫਤਾਰ ਫੜ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਜਿਆਦਾ ਦੇਰ ਨਹੀਂ ਦੌੜ ਸਕਦੇ।
ਵੱਡੇ ਚੀਤੇ ਦਾ ਭਾਰ 40 ਤੋਂ 65 ਕਿਲੋਗਰਾਮ ਹੂੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 115 ਤੋਂ ੧੩੫ ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ, ਉਚਾਈ 90 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ, ਅਤੇ ਪੂਛ 84 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਲੰਬੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨਰ (male) ਚੀਤੇ ਦਾ ਸਿਰ ਨਾਰ (female) ਚੀਤੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਨਰ ਅਤੇ ਨਾਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਅੰਤਰ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੈਪਰਡ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਚੀਤੇ ਥੋੜੇ ਪਤਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਚੀਤੇ ਦੀ ਪੂਛ ਅਤੇ ਉਚਾਈ ਲੈਪਰਡ ਤੋਂ ਥੋੜੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੰਬੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਚੀਤੇ ਦੇ ਅਧਰ-ਸੁੰਗੜਨਯੋਗ ਨਹੁੰਦਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਨਾਲ ਚੀਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਫੜ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਚੀਤੇ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਨਾਸਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਹ ਲੈਦੇ ਵਕਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਕਸੀਜਨ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਦਿਲ ਅਤੇ ਫੇਫੜੇ ਵੱਡੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਆਕਸੀਜਨ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੱਕਰ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅਨੁਕੂਲਣਯੋਗਤਾਵਾਂ ਚੀਤੇ ਨੂੰ ਤੇਜ ਦੌੜਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਚੀਤੇ ਦਾ ਸੁਆਸੀ ਰੇਟ ੬੦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ 150 ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨੱਠਦੇ ਸਮੇਂ, ਚੀਤਾ ਆਪਣੀ ਪੂਛ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਮੋੜ ਮੁੜਨ ਲਈ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਖ਼ੁਰਾਕ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰ
ਚੀਤਾ ੪੦ ਕਿਲੋਗਰਾਮ ਤੋਂ ਘੱਟ ਭਾਰ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਿਰਨ, ਖਰਗੋਸ਼, ਆਦਿ। ਇਹ ਵੱਡੇ ਜਾਨਵਰਾਂ (ਰੋਝ, ਜ਼ੈਬਰਾ, ਅਤੇ ਹੋਰ) ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰ ਲੇਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੋਰ ਤੇ ਬਾਕੀ ਬਿੱਲੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਵੁਡੇ ਜਾਨਵਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਚਿਤਾ ਜਾਂ ਤਾਂ ਤੜਕੇ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਢਲਣ ਵੇਲੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਗਰਮੀ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਰੋਸ਼ਨੀ ਹਲੇ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚੀਤੇ ਉਸ ਸ਼ਿਕਾਰ ਪਿਛੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਝੁੰਡ ਤੋਂ ਭਟਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚੀਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਲੁਕ ਛਿਪ ਕੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇ ੧੦-੧੫ ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੁਰੀ ਤੱਕ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਉਤੇ ਹਮਲਾ ਬੋਲ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਛੇ ਦੌੜਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਲੱਗ-ਭੱਗ ਇੱਕ ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਫੜ ਲੇਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਚੀਤਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਫੜਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦਾ ਪਿਛਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਚਿਤੇ ਦੇ ਲੱਗ-ਭੱਗ ੫੦% ਸ਼ਿਕਾਰ ਨਾਕਾਮਯਾਬ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸਹਿਜਵਾਸ
ਚੀਤੇ ਉਥੇ ਵਦਦੇ-ਫੁੱਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਜਿਆਦਾ ਖੁੱਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਵੇ। ਚੀਤੇ ਆਮ ਤੋਰ ਤੇ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਚੀਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਾਏ ਜਾਂ ਦੇ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਇਨਹਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਚਿਤੇ ਦਿਆਂ ਪੰਜ ਕੀਸਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚੀਤੇ ਖੁਲੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਖਰੇ-ਵੱਖਰੇ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਘਾ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਜਾਂ ਪਹਾੜੀਆਂ।
ਦੇਖ-ਭਾਲ ਦੀ ਸਥਿਤੀ
ਚੀਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾੜੇ ਜਿਨੇੱਟਿਕਸ (genetics) ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ, ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਕੇ ਚੀਤਿਆਂ ਦੇ ਮਰਨ ਦੀ ਦਰ ਬਹੁਤ ਉੱਚੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ੨੫ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗ-ਭੱਗ ੧੨,੪੦੦ ਚੀਤੇ ਜੰਗਲਾ ਵਿੱਚ ਬਚੇ ਹਨ, ਨਮੀਬੀਆ ਵਿੱਚ ੨,੫੦੦ ਹਨ, ਜੋ ਕੀ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਿਣਤੀ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ੫੦ ਤੋਂ ੬੦ ਏਸ਼ੀਆਈ ਚੀਤੇ ਬਚੇ ਹਨ। ੧੯੯੩ ਵਿੱਚ ਚੀਤਾ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਣ ਸੰਸਥਾ (Cheetah Conservation Foundation), ਜੋ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਚੀਤਿਆਂ ਦੀ ਦੇਖ-ਭਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਾਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ
ਪੰਜਾਬ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੈਂਕ
ਪੰਜਾਬ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੈਂਕ (ਸੰਖੇਪ ਤੌਰ ਤੇ ਪੀਐੱਨਬੀ) ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਦਾ ਬੈਂਕ ਹੈ। ਬੈਂਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਮਈ 1884 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਦਾ ਬੈਂਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬੈਂਕ ਹੈ। ਬੈਂਕ ਦੇ 180 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਾਹਕ, 12,248 ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ, ਅਤੇ 13,000+ ਏ.ਟੀ.ਐਮ. ਹਨ।
ਪੀਐੱਨਬੀ ਦੀ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀ ਹੈ (ਪੀਐਨਬੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਬੈਂਕ, ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ), ਨਾਲ ਹੀ ਹਾਂਗਕਾਂਗ, ਕੌਲੂਨ, ਦੁਬਈ ਅਤੇ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਅਲਮਾਟੀ (ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ), ਦੁਬਈ (ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ), ਸ਼ੰਘਾਈ (ਚੀਨ), ਓਸਲੋ (ਨਾਰਵੇ), ਅਤੇ ਸਿਡਨੀ (ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਦਫ਼ਤਰ ਹਨ। ਭੂਟਾਨ ਵਿੱਚ, ਇਹ Druk PNB ਬੈਂਕ ਦਾ 51% ਮਾਲਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਹਨ। ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ, PNB ਐਵਰੈਸਟ ਬੈਂਕ ਦਾ 20% ਮਾਲਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ 122 ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਹਨ। PNB ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ JSC (SB) PNB ਬੈਂਕ ਦੇ 41.64% ਦਾ ਵੀ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਅਵਿਭਾਜਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲਾਹੌਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਖੇ 1895 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਪੰਜਾਬ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਬੈਂਕ ਹੋਣ ਦਾ ਗੌਰਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰਣ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਪੂੰਜੀ ਨਾਲ ਚਾਲੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੈਂਕ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀਕਰਨ 13 ਹੋਰ ਬੈਂਕਾਂ ਨਾਲ ਜੁਲਾਈ, 1969 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਆਪਣੀ ਛੋਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵੱਧਦੇ ਹੋਏ ਪੰਜਾਬ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੈਂਕ ਅੱਜ ਆਪਣੇ ਸਰੂਪ ਅਤੇ ਮਹੱਤਤਾ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਅੱਗੇ ਵੱਧ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਪੰਕਤੀ ਦਾ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੰਸਥਾਨ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੈਂਕ
ਕਿੰਨੌਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਵਿਧਾਇਕ
2012 ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਜਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇਗੀ ਇਸ ਹਲਕੇ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ।
!ਸਾਲ !colspan="2" align="center"|ਪਾਰਟੀ !align="center"| ਵਿਧਾਇਕ !ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ !ਵੋਟਰ % !ਜੇਤੂ ਦਾ ਵੋਟ ਅੰਤਰ !ਸਰੋਤ
ਸਿਲਿਸਲੇਵਾਰ
ਸ਼ੋਲੇ
ਸ਼ੋਲੇ 1975 ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਰਾਮੇਸ਼ ਸਿਪੀ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਜੀ.ਪੀ. ਸਿਪੀ ਹੈ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਦੋ ਮੁਲਜ਼ਿਮਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਵੀਰੂ ਅਤੇ ਜੈਯ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੋਲ ਧਰਮਿੰਦਰ ਅਤੇ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਨੇ ਅਦਾ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਪੁਲਿਸ ਅਫ਼ਸਰ ਸੰਜੀਵ ਕੁਮਾਰ ਦੁਆਰਾ ਵੀਰੂ ਅਤੇ ਜੈਯ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਿਰਦਈ ਡਾਕੂ ਗੱਬਰ ਸਿੰਘ ਅਮਜਦ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਫੜਨ ਲਈ ਪੇਸੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।ਹੇਮਾ ਮਾਲਿਨੀ ਅਤੇ ਜਯਾ ਬਚਨ ਵੀਰੂ ਅਤੇ ਜੈਯ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ 2005 ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਦੀਆਂ ਦਸ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। 2005 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਦੀ ਫਿਲਮ ਦਾ ਅਵਾਰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਦੱਖਣ ਦੇ ਰਾਜ ਕਰਨਾਟਕਾ ਵਿੱਚ ਢਾਈ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਸੇਂਟਰ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਫ਼ਿਲਮ ਵੱਲੋਂ ਜਦੋਂ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਤਾਂ ਕਈ ਹਿੰਸਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹਟਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ 198 ਮਿੰਟਾਂ ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ। ਸ਼ੋਲੇ ਜਦੋਂ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਤਾਂ ਇਸ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਵਿਚਾਰ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਵਪਾਰਕ ਹੁੰਗਾਰਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਿਲਿਆ। ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਿਨੇਮਾ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਚੱਲੀ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ।
ਕਥਾ
ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਿਟਾਇਰਡ ਪੁਲਿਸ ਅਫ਼ਸਰ ਠਾਕੁਰ ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸੰਜੀਵ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਦੋ ਚੋਰਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਜੋ ਪੁਲਿਸ ਦੁਆਰਾ ਗਿਰਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਠਾਕੁਰ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਸੀ ਕਿ ਜੈਯ ਅਤੇ ਵੀਰੂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਦ ਡਾਕੂ ਗੱਬਰ ਨੂੰ ਫੜਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਗੇ ਜਿਸ ਉੱਪਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪੰਜਾਹ ਹਜ਼ਾਰ ਦਾ ਇਨਾਮ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਠਾਕੁਰ ਜੈਯ ਅਤੇ ਵੀਰੂ ਨੂੰ ਵੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਦੇਣ ਦਾ ਵਾਇਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਉਹ ਗੱਬਰ ਨੂੰ ਜਿੰਦਾ ਫੜ ਕੇ ਉਸਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦੇਣ।
ਗੱਬਰ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਣ ਲਈ ਲੁਟੇਰੇ ਭੇਜੇ ਪਰ ਜੈਯ ਅਤੇ ਵੀਰੂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੜ ਕੇ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਗੱਬਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਆਦਮੀਆਂ ਨੇ ਹੋਲੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਉੱਪਰ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਵੀਰੂ ਅਤੇ ਜੈਯ ਨੇ ਗੱਬਰ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ ਪਰ ਠਾਕੁਰ ਨੇ ਉਹਨਾ ਦੀ ਕੋਈ ਮਦਦ ਨਾ ਕੀਤੀ ਜਦਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਬੰਦੂਕ ਵੀ ਸੀ। ਪਰ ਫਿਰ ਉਹਨਾ ਨੇ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗੱਬਰ ਨੂੰ ਉਥੋਂ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਫਿਰ ਠਾਕੁਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸਾ ਹੋਏ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਠਾਕੁਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਗੱਬਰ ਨੇ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਬਾਹਾਂ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਗੋਲੀ ਨਹੀਂ ਚਲਾ ਸਕਿਆ।
ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਜੈਯ ਅਤੇ ਵੀਰੂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਵੀਰੂ ਨੂੰ ਬਸੰਤੀ ਹੇਮਾ ਮਾਲਿਨੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗਾਲੜੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਟਾਂਗਾ ਚਲਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਜੈਯ ਠਾਕੁਰ ਦੀ ਨੂੰਹ ਜੋ ਵਿਧਵਾ ਹੈ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁਐਂਟਿਨ ਟੈਰੇਨਟੀਨੋ
ਕੁਐਂਟਿਨ ਜੈਰੋਮੀ ਟੈਰੇਨਟੀਨੋ (Quentin Jerome Tarantino, ; ਜਨਮ 27 ਮਾਰਚ, 1963 ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ। ਗੈਰ-ਲਕੀਰੀ ਬਿਰਤਾਂਤ, ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ, ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਸੁਹਜਵਾਦ, ਸੰਵਾਦ ਦੇ ਲੰਮੇ ਸੀਨ, ਛੋਟੇ-ਵੱਡੇ ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ-ਜਿਹੇ ਮਹੱਤਵ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਜਾਣੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਚਿਹਰੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਹਵਾਲੇ, ਸਾਊਂਡਟਰੈਕ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1960 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1980 ਤੱਕ ਦੇ ਗੀਤ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਿਓ-ਨੋਇਰ ਸ਼ੈਲੀ ਉਸਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀਆਂ ਖ਼ਾਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ। ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਫਿਲਮਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੋਲੇ
ਕਥਾ
ਗੱਬਰ ਦੇ ਆਦਮੀ ਵੀਰੂ ਅਤੇ ਬਸੰਤੀ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਫਿਰ ਜੈਯ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਟੋਲੀ ਉੱਪਰ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੈਯ ਗੱਬਰ ਦੇ ਆਦਮੀਆਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸਦੇ ਗੁਪਤ ਠਿਕਾਣੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੜ੍ਹਾਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜੈਯ ਅਤੇ ਵੀਰੂ ਬਾਰੂਦ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵੀਰੂ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਹੈ ਕਿ ਜੈਯ ਜਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੈਯ ਫਿਰ ਵੀ ਗੋਲੀਵਾਰੀ ਜ਼ਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ
ਕੁਐਂਟਿਨ ਟੈਰੇਨਟੀਨੋ
ਉਸਦੇ ਫ਼ਿਲਮ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁੁਰੂਆਤ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਮਾਈ ਬੈਸਟ ਫ਼ਰੈਂਡਜ਼ ਬਰਥਡੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਿਸਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਅਗਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਟਰੂ ਰੋਮਾਂਸ ਦਾ ਆਧਾਰ ਸੀ। 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸੁਤੰਤਰ ਫ਼ਿਲਮ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1992 ਵਿੱਚ ਰੈਜ਼ਰਵਾਇਰ ਡੌਗਸ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ ਉਸਦੀ ਦੂਜੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪਲਪ ਫ਼ਿਕਸ਼ਨ (1994) ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਵਧ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਇੱਕ ਬਲੈਕ ਕੌਮੇਡੀ ਅਪਰਾਧ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸਨੂੰ ਸਮੀਖਕਾਂ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਵੀਕਲੀ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ 1983 ਤੋਂ 2008 ਤੱਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਮੀਖਿਆਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਸਿਨੇਮੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਅਗਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਜੈਕੀ ਬ੍ਰਾਊਨ (1997) 1970 ਵਿੱਚ ਕਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਸੀ ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਨਾਵਲ ਰਮ ਪੰਚ ਦਾ ਫ਼ਿਲਮੀ ਰੁਪਾਂਤਰਨ ਸੀ।
ਕਿਲ ਬਿਲ, ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਇੱਕ ਬਦਲੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁੰਗ ਫ਼ੂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ, ਜਾਪਾਨੀ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟ ਅਤੇ ਸਪਾਗੈਟੀ ਵੈਸਟਰਨ ਜਿਹੀ ਲੜਾਕੂ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ ਸ਼ੈਲੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਪਿੱਛੋਂ 2004 ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਅਗਲਾ ਭਾਗ ਕਿਲ ਬਿਲ 2 ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ 2007 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਰੌਬਰਟ ਰੌਡਰੀਗੁਏਜ਼ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਦੋ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਡੈੱਥ ਪਰੂਫ਼ (2007) ਅਤੇ ਗਰਾਇੰਡਹਾਊਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਉਸਦੀ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਤੋਂ ਉਡੀਕੀ ਜਾ ਰਹੀ ਫ਼ਿਲਮ ਇੰਗਲੋਰੀਅਸ ਬਾਸਟਰਡਸ ਨੂੰ 2009 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨਾਜ਼ੀ ਜਰਮਨਾਂ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਲੀਡਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਰਨ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਉਸ ਪਿੱਛੋਂ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਫ਼ਿਲਮ ਜੈਂਗੋ ਅਨਚੇਂਡ ਆਈ, ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਉਸਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੈਸਾ (425 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ) ਕਮਾਉਣ ਵਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਅਗਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪੱਛਮੀ ਰਹੱਸਮਈ ਫ਼ਿਲਮ ਦ ਹੇਟਫ਼ੁਲ ਏਟ ਸੀ ਜਿਹੜੀ ਕਿ 25 ਦਿਸੰਬਰ 2015 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ।
ਸ਼ੋਲੇ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਿਲਮਾਂ
ਕੁਐਂਟਿਨ ਟੈਰੇਨਟੀਨੋ
ਟੈਰੇਨਟੀਨੋ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਮੀਖਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਸਰਾਹਨਾ ਮਿਲੀ। ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ, ਦੋ ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਅਵਾਰਡ, ਦੋ ਬਾਫ਼ਟਾ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਪਾਲਮੇ ਦਿਓਰ ਅਵਾਰਡ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਐਮੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰੈਮੀ ਅਵਾਰਡਾਂ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। 2005 ਵਿੱਚ ਸਲਾਨਾ ਟਾਈਮ 100 ਦੁਆਰਾ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਦੁਨੀਆ ਦੇ 100 ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮਕਾਰ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਪੀਟਰ ਬੋਗਡੈਨੋਵਿਚ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਟੈਰੇਨਟੀਨੋ ਦਾ ਜਨਮ 27 ਮਾਰਚ, 1963 ਨੂੰ ਨੌਕਸਵਿਲਾ, ਟੈਨੈਸ਼ੀ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਟੋਨੀ ਟੈਰੇਨਟੀਨੋ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਇਤਾਲਵੀ ਮੂਲ ਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਆਇਰਿਸ਼ ਮੂਲ ਦੀ ਸੀ। ਕੁਐਂਟਿਨ ਦਾ ਨਾਮ ਕੁਇੰਟ ਐਸਪਰ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਸੀਬੀਐਸ ਦੇ ਲੜੀਵਾਰ ਗਨਸਮੋਕ ਵਿੱਚ ਬਰਟ ਰੇਨਲਡਸ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੁਐਂਟਿਨ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਉਸਦੀ ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ ਦੀ ਫੇਰੀ ਤੇ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਟੋਨੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਲਈ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਬਹੁਤੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਨਾ ਚੱਲਿਆ। 1966 ਵਿੱਚ ਟੈਰੇਨਟੀਨੋ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ ਆ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਤੱਟ ਉੱਪਰ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਟੈਰੇਨਟੀਨੋ ਇੱਥੇ ਹੀ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ।
ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1963 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਐਂਟਿਨ ਟੈਰੇਨਟੀਨੋ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਟਾਈਗਰ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਏ ਜਾਂ ਸੁਧਾਰੇ ਗਏ ਲੇਖ
ਸਰਦਾਰਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ
ਸਰਦਾਰਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ (ਜਨਮ 1928) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਲੇਖਕ, ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਬਠਿੰਡਾ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਚਾਂਸਲਰ ਹਨ। ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਰਿਸਰਚ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਿਆਰਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਉਪ-ਕੁਲਪਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਖੇਤੀ ਲਾਗਤਾਂ ਅਤੇ ਕੀਮਤਾਂ ਲਈ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਗਵਰਨਰ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੂਡ ਐਂਡ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਔਰਗਨਾਈਜੇਸ਼ਨ, ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਲਈ ਸਾਬਕਾ ਸਲਾਹਕਾਰ ਹਨ।  ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ 2004 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਨ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ।
ਜੀਵਨੀ
ਸਰਦਾਰ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ 8 ਫਰਵਰੀ 1928 ਨੂੰ ਲਾਇਲਪੁਰ (ਅਜੋਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਫੈਸਲਾਬਾਦ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ. ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ (ਬੀ.ਐਸ.ਸੀ.) ਅਤੇ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ (ਐਮ.ਏ) ਨੂੰ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਣ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੇਟ ਡਿਗਰੀ (ਪੀਐਚਡੀ) ਉਸਨੇ 1952 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਅੱਠ ਸਾਲ ਤਕ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1965 ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਹੈਡ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਜੌਹਲ ਨੇ ਅਨੇਕਾਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਹੁਦਿਆਂ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਉਪ-ਕੁਲਪਤੀ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੂੰ 2012 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਚਾਂਸਲਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਾਗਤਾਂ ਅਤੇ ਕੀਮਤਾਂ ਲਈ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਗਵਰਨਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਯੋਜਨਾ ਬੋਰਡ ਦਾ ਉਪ-ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਓਹੀਓ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਿਜ਼ਿਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਖੇਤੀ ਨੀਤੀ ਬਾਰੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਮੁਖੀ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਸੂਬੇ ਦੇ ਕਣਕ ਅਤੇ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਫਸਲੀ ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹੋਰਨਾਂ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਕਿਸਾਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਸਬਸਿਡੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਜੌਹਲ ਪਲਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਚਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੇਂਦਰੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਕਿਰਾਏਦਾਰੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਫੂਡ ਐਂਡ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਔਰਗਨਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ, ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਹ ਆਰਥਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਸੁਸਾਇਟੀ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਖੋਜ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਸੁਸਾਇਟੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ 2007-2010 ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਸਾਬਕਾ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨਾਲ ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ ਆਫ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਾਨੀ ਸਨ।
ਜਦੋਂ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨੇ ਮਿਨੀਸੈੱਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਾਲਾਨਾ ਕਾਨਫਰੰਸ 1970 ਵਿੱਚ ਯੂ.ਐਸ.ਐਸ.ਆਰ (ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੇਲਾਰੂਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ) ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ, ਜੋਹਲ ਨੇ ਉਸਦੇ ਤਿੰਨ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਤਰਕਸੰਗਤ ਦੇ ਤਰਕਸੰਗਤ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਫਸਲ ਕੱਟਣ ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ ਵਿੱਚ ਢਾਂਚਾਗਤ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ। ਸਰਕਾਰੀ ਪਾਲਸੀ ਫ਼ਾਰਮੂਲੇ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਹੈ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੇਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਵੈਜੀਵਨੀ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਗਾਗਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੀ ਲਿਖਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਹੁਦੇ
ਡਾ. ਜੌਹਲ ਦੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦਾ ਵਾਈਸ ਚਾਂਸਲਰ, ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਰਿਸਰਚ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲੁਧਿਆਣਾ, ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਓਹਾਇਓ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਵਿਜ਼ਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ, ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਰਿਸਰਚ ਦਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਆਫ਼ ਐਂਮੀਨੈਂਸ ਇਨ ਇਕਨੌਮਿਕਸ, ਖੇਤੀ ਲਾਗਤਾਂ ਤੇ ਕੀਮਤਾਂ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਚਾਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕੌਂਸਲ ਦਾ ਮੈਂਬਰ, ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸੈਂਟਰਲ ਗਵਰਨਿੰਗ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ, ਕਨਸਲਟੈਂਟ ਵਰਲਡ ਬੈਂਕ, ਐਡੀਟਰ ਇਨ ਚੀਫ਼ ਮੈੱਨ ਐਂਡ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾ ਬੋਰਡ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਉਪ ਚੇਅਰਮੈਨ ਰਹਿਣ ਪਿੱਛੋਂ ਸੈਂਟਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਪੰਜਾਬ, ਬਠਿੰਡਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗ਼ੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਚਾਂਸਲਰ ਬਣਿਆ।
ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ
ਜੌਹਲ ਪੰਜਾਬ ਐਕਡਮੀ ਆਫ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਕੌਮੀ ਅਕੈਡਮੀ ਦਾ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਸਾਥੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2004 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਨ ਦੇ ਸਿਵਲੀਅਨ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2005 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਡਿਲੀਟ (ਆਨਰੇਰੀਜ਼ ਕੇਸਾ) ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਆਨਰੇਰੀ ਡਾਕਟਰੇਟ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਇੰਡੀਅਨ ਕਾਊਂਸਿਲ ਆਫ਼ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਰਿਸਰਚ (ਆਈ ਸੀ ਏ ਆਰ) ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੌਮੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਚੀਫ਼ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਗੋਲਡਨ ਜੁਬਲੀ ਬਖਤਰਸ਼ੁਦਾ ਅਲੂਮਨੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਐਵਾਰਡ ਅਤੇ ਡਾ. ਮਦਨ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਐਵਾਰਡ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਡਾ. ਸਰਦਾਰਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ ਨੂੰ 10 ਨਵੰਬਰ 2018 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਰਤਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1928 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਾਈਸ ਚਾਂਸਲਰ
ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ
ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਘੱਟ ਵਿਕਸਤ ਆਰਥਿਕਤਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।ਇਹ ਇੱਕ ਖੇਤੀ ਅਧਾਰਤ ਆਰਥਿਕਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਪਗ 60% ਵੱਸੋਂ ਖੇਤੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰੁਜਗਾਰਯੁਕਤ ਹੈ।ਇਥੋਂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਵੀ ਗੁਜਾਰਾ ਖੇਤੀ (subsistence farming) ਹੈ।ਇਥੋਂ ਦੇ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ ਇਥੇ ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਖੜੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਲਾਗਤ ਵੀ ਵਧ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਇਥੋਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਤੇ ਕਾਫੀ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਿਆਦਾਤਰ ਉਦਯੋਗਿਕ ਉਤਪਾਦਨ ਕੁਟੀਰ ਉਦਯੋਗ ਕਿਸਮ ਦਾ ਹੈ।ਜਿਆਦਾ ਵਿਕਸਤ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਸ ਲਈ ਇਹ ਦੇਸ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਮਜਦੂਰ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਇਥੋਂ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ,ਸਿਹਤ,ਸਮਾਜਕ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਬੰਧੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕੋਸ਼ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵਿਕਾਸ ਨੀਤੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ
ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਵਿਕਾਸ ਨੀਤੀ ਦੀ ਖਾਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਥੇ ਹਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਣਾਉਣ ਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਵਾਤਾਵਰਣ, ਚੌਗਿਰਦੇ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦਾ ਖਾਸ ਖਿਆਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ ਸੈਲਾਨੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਥੇ ਉਹਨਾ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪਖੋਂ ਸੁਚੇਤ ਅਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰ ਹੋਣ। ਇਹਨਾਂ ਬੰਦਸ਼ਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਕਰਨ ਕਈ ਵਾਰੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਨਿਵੇਸ਼ ਤੇ ਮਾਦਾ ਅਸਰ ਵੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਹਾਈਡਰੋਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਨਿਰਯਾਤ ਨਾਲ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਹੁਲਾਰਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਇਸਦੀ ਜੀਡੀਪੀ ਭਾਰਤ,ਜੋ ਇਸਦੀ ਮੁੱਖ ਨਿਰਯਾਤ ਮੰਡੀ ਹੈ, ਵਿੱਚ 2008 ਵਿੱਚ ਮੰਦੀ ਕਾਰਨ ਘੱਟ ਗਈ ਸੀ।
ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ
ਭੂਟਾਨ ਵਿੱਚ ਹਾਈਡਰੋਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਪਰਯਟਨ ਆਕਰਸ਼ਣ ਇਥੋਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਹਨ।ਇਥੋਂ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰੀ ਨੀਤੀਆਂ ਦੇਸ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਸੁਥਰਾ ਰਖਣ ਲਈ ਸਹਾਈ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਹੋਰ ਵੀ ਖਿਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।2004 ਵਿੱਚ ਭੂਟਾਨ ਵਾਹਦ ਐਸਾ ਦੇਸ ਸੀ ਜਿਥੇ ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਅਤੇ ਤੰਬਾਕੂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਮੈਕਰੋ ਆਰਥਿਕ ਰੁਝਾਨ
ਇਹ ਚਾਲੂ ਕੀਮਤਾਂ ਤੇ ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੇ ਮੈਕਰੋ ਆਰਥਿਕ ਰੁਝਾਨ ਹਨ:
|reported by the International Monetary Fund:
ਹੋਰ ਅੰਕੜੇ
ਬਿਜਲੀ:
ਬਿਜਲੀ – ਉਤਪਾਦਨ ਸ੍ਰੋਤ ਵਾਰ:
ਤੇਲ:
ਖੇਤੀਬਾੜੀ – ਉਤਪਾਦਨ: ਚਾਵਲ, ਮੱਕੀ, ਜੜ੍ਹ ਫਸਲਾਂ, ਖੱਟੇ ਰਸ, ਅਨਾਜ, ਦੁਧ ਵਸਤਾਂ, ਅੰਡੇ
ਕਰੰਸੀ: 1 ਬੀਟੀਐਨ) (
ਹੋਰ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੂਟਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਖ਼ਾਲਿਦ ਫ਼ਰਹਾਦ ਧਾਰੀਵਾਲ
ਖ਼ਾਲਿਦ ਫ਼ਰਹਾਦ ਧਾਰੀਵਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਹੈ।
ਰਚਨਾਵਾਂ
ਕਥਾ ਇੱਕ ਕਲਯੁੱਗ ਦੀ (2008)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਮੀਨੂ ਮਸਾਨੀ
ਮੀਨੂ ਮਸਾਨੀ (ਮਿਨੋਚੇਰ ਰੁਸਤਮ ਮਸਾਨੀ; Minocheher Rustom Masani) (20 ਨਵੰਬਰ 1905 - 27 ਮਈ 1998), ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਦੇ ਸੈਨਾਪਤੀ, ਰਾਜਨੇਤਾ, ਸੰਪਾਦਕ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਸਨ। ਉਹ ਦੂਜੀ, ਤੀਸਰੀ ਅਤੇ ਚੌਥੀ ਲੋਕਸਭਾ ਲਈ ਰਾਜਕੋਟ ਤੋਂ ਸੰਸਦ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਉਹ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਆਰਥਕ ਨੀਤੀ ਦੇ ਪੱਖੀ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ 1950 ਵਿੱਚ ਲੋਕਤੰਤਰਿਕ ਜਾਂਚ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਸੰਗਠਨ ਵਲੋਂ 1952 ਵਿੱਚ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਲਈ ਮਾਸਿਕ ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਫਰੀਡਮ ਫਸਰਟ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਮਸਾਨੀ ਨੇ ਇਸ ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਨੂੰ ਨੀਤੀਗਤ ਨਿਰਣਿਆਂ ਅਤੇ ਪਰਸੰਗਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ, ਸੰਸਾਰਿਕ ਮਜ਼ਮੂਨਾਂ ਬਾਰੇ ਗੂੜ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਬਣਾਇਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1905
ਕਪੂਰ ਐਂਡ ਸਨਸ
ਕਪੂਰ ਐਂਡ ਸਨਸ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਾਮੇਡੀ ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼ਕੁਨ ਬੱਤਰਾ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਕਰਨ ਜੌਹਰ ਹਨ। ਇਸਨੂੰ ਸੰਗੀਤਬੱਧ ਸ਼ੰਕਰ-ਅਹਿਸਾਨ-ਲੋਏ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਧਾਰਥ ਮਲਹੋਤਰਾ, ਆਲੀਆ ਭੱਟ ਅਤੇ ਫ਼ਵਾਦ ਖ਼ਾਨ ਹਨ।
ਕੰਵਲ ਨਸੀਰ
ਕੰਵਲ ਨਸੀਰ ਜਾਂ ਕੰਵਲ ਹਮੀਦ (23 ਜਨਵਰੀ, 1943 - 25 ਮਾਰਚ 2021) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੀ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਨਿਊਜ਼ ਪੇਸ਼ਕਾਰ ਅਤੇ ਐਂਕਰ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਕੰਵਲ ਨਸੀਰ ਦਾ ਜਨਮ 1948 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਮੋਹਿਨੀ ਹਮੀਦ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਾਰਕ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸੀ।
ਕਰੀਅਰ
ਉਸਨੇ 26 ਨਵੰਬਰ, 1964 ਨੂੰ ਪੀਟੀਵੀ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਕੰਵਲ ਨੇ 6 ਜਾਂ 7 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਰੇਡੀਓ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਮੀਡੀਆ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਲਗਭਗ 50 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਦਮ ਤੱਕ ਐਫਐਮ ਰੇਡੀਓ 'ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।
ਮੌਤ
25 ਮਾਰਚ, 2021 ਨੂੰ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2021 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1943
ਮਾਰਕੋਵੋ ਹਵਾਈਅੱਡਾ
ਮਾਰਕੋਵੋ ਹਵਾਈਅੱਡਾ (Аэропорт Марково) ( IATA : KVM )  Markovo, ਚੁਕੋਟਕਾ ਆਟੋਨੋਮਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਹਵਾਈਅੱਡਾ ਹੈ।
ਸਮਾਜਕ ਪਰਿਵਰਤਨ
ਸਮਾਜਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਿਸੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਸਮਾਜਕ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਮਾਜਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ, ਸਮਾਜਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਸਮਾਜਕ ਵਿਵਹਾਰ, ਸਮਾਜਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਮਾਜਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦਾ ਅਧਾਰ ਮਨੁੱਖੀ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੀ ਸੋਚਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਮਾਜਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦਾ ਭਾਵ ਸਮਾਜਕ ਪ੍ਰਗਤੀ ਜਾਂ ਸਮਾਜਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਕਾਸ, ਇਹ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਵਿਚਾਰ ਕਿ ਸਮਾਜ ਦਵੰਦਵਾਦੀ ਜਾਂ ਵਿਕਾਸਵਾਦੀ ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਭਾਵ ਸਮਾਜਕ ਆਰਥਿਕ ਸੰਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਪੈਰਾਡਾਈਮ ਦਾ ਪਰਿਵਰਤਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਮਿਸਾਲ ਲਈ ਜਾਗੀਰਦਾਰੀ ਤੋਂ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਵੱਲ ਤਬਦੀਲੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸਮਾਜਕ ਇਨਕਲਾਬ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਇਨਕਲਾਬ, ਜਾਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਮੱਤ ਅਧਿਕਾਰ ਜਾਂ ਸਿਵਲ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਵਰਗੇ ਦੂਜੇ ਸਮਾਜਕ ਅੰਦੋਲਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਜਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਸਭਿਆਚਾਰਕ, ਧਾਰਮਿਕ, ਆਰਥਕ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਜਾਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀਕਲ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਕੋਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜਕ ਅੰਦੋਲਨ
ਕਟਹਲ
ਕਟਹਲ ਜਾਂ ਕਟਹਰ (Artocarpus heterophyllus), ਜਿਸ ਨੂੰ ਜੈਕ ਰੁੱਖ, ਜੈਕ ਫਰੂਟ ਜਾਂ ਬੱਸ ਇਕੱਲਾ ਜੈਕ ਜਾਣ ਜਾਕ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਹਨ) ਸ਼ਹਿਤੂਤ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਆਟੋਕਾਰਪਸ ਜਿਨਸ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਰੱਖ਼ਤ
ਭੂਰੀ ਗਾਲ੍ਹੜੀ
ਭੂਰੀ ਗਾਲ੍ਹੜੀ,(ਅੰਗਰੇਜੀ: brown rock chat or Indian chat,Oenanthe fusca) ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਚਿੜੀ ਨੁਮਾ ਪੰਛੀ ਹੈ ਜੋ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਪਥਰੀਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।ਇਹ ਜਮੀਨੀ ਕੀੜੇ ਮਕੌੜਿਆ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਭੋਜਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।y on the ground.
ਹੁਲੀਆ
ਇਹ ਪੰਛੀ ਭਾਰਤੀ ਰੌਬਿਨ ਵਰਗਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਲਗਪਗ 17 ਸੇ ਮੀ ਲੰਮਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।.
ਵੱਸੋਂ ਵੰਡ
ਇਹ ਪੰਛੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚੋਂ ਲਗਪਗ ਖਤਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ) ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਬੰਗਾਲ ਤੋਂ ਉੱਤਰੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਖੇਤਰਾਂ ਵੱਲ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੱਲ ਇਸਦੀ ਕੁਝ ਵੱਸੋਂ ਚਨਾਬ ਤੱਕ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਛੀ
ਕਨਕਮਰਾਈਜ਼
ਕਨਕਮਰਾਈਜ਼ ਇਤਾਲਵੀ ਖੇਤਰ ਵੈਨੇਤੋ ਦੇ ਵੇਰੋਨਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਇੱਕ ਕਮਿਉਨ ਹੈ (ਮਿਉਂਸਿਪਲ), ਜੋ ਕਿ ਵੈਨਿਸ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (62 ਮੀਲ) ਅਤੇ ਵੇਰੋਨਾ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (19 ਮੀਲ) ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। 31 ਦਸੰਬਰ 2004 ਤੱਕ, ਇਸਦੀ ਅਬਾਦੀ 1,044 ਅਤੇ ਖੇਤਰਫ਼ਲ 7.9 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (3.1 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਸੀ।
ਕਨਕਮਰਾਈਜ਼ ਨਾਲ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾਵਾਂ ਲਗਦੀਆਂ ਹਨ: ਬੋਵੋਲੋਨ, ਸੇਰੇਆ, ਸੈਲਿਜ਼ੋਲ ਅਤੇ ਸੰਗੁਇਨੇਤੋ ਆਦਿ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੈਨੇਤੋ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੇਰੋਨਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੇਰੋਨਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਕਮਿਉਨ
ਤਸ਼ਖ਼ੀਸ
ਤਸ਼ਖ਼ੀਸ ਕਿਸੇ ਵਰਤਾਰੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਅਤੇ ਕਾਰਨ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੈ। ਤਸ਼ਖ਼ੀਸ ਨੂੰ "ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ" ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਰਕ, ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵ ਵਰਗੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਕੁਝ ਫਰਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿਸਟਮ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੱਛਣਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏ. ਕੇ. ਪ੍ਰੇਮਾਜਮ
'''ਏ. ਕੇ ਪ੍ਰੇਮਾਜਮ''' (ਜਨਮ 8 ਦਸੰਬਰ 1938) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਵਰਕਰ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਏ. ਕੇ ਪ੍ਰੇਮਾਜਮ ਦਾ ਜਨਮ ਪੱਲੀਕੁੰਨੂ, ਕੰਨੂਰ, ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।ਉਹ ਕਾਲੀਕਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਾਂਤਕ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਬਰੇਨਨ ਕਾਲਜ, ਮਦਰਾਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਥਾਲਾਸਰੀ ਅਤੇ ਕੇਰਲਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਯੁਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਪੜ੍ਹੀ। ਉਸਨੇ  ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰਸ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਬਤੌਰ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਹ 1991 ਤੋਂ 1994 ਤੱਕ, ਉਹ ਸਰਕਾਰੀ ਆਰਟਸ ਕਾਲਜ, ਕੋਜ੍ਹੀਕੋਡ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸੀ।
ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ
ਏ. ਕੇ ਪ੍ਰੇਮਾਜਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ ਬਤੌਰ ਕੋਜ੍ਹੀਕੋਡ ਦੀ ਮੇਅਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਬਤੌਰ 1995 ਤੋਂ 1998 ਅਤੇ 2010 ਤੋਂ 2015 ਕੋਜ੍ਹੀਕੋਡ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਮੇਅਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੂੰ 1998 ਵਿੱਚ 12ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1999 ਵਿੱਚ 13ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਕੇਂਦਰੀ ਕਮੇਟੀ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਵੂਮੈਨਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1938 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਕਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਇਰਮਤ੍ਰੌਦ ਮੋਰਗਨਰ
ਇਰਮਤ੍ਰੌਦ ਮੋਰਗਨਰ, (22 ਅਗਸਤ 1933 – 6 ਮਈ 1990), ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਲੇਖਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਦੂਈ ਯਥਾਰਥਵਾਦ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੂਰਬੀ ਜਰਮਨ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਮੋਰਗਨਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਆਹ ਜੋਚਿਮ ਸ਼ਰੇਕ ਨਾਲ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਅਊਫਬਾਉ-ਵੈਰਲਾਗ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ 1967 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਮੋਰਗਨਰ ਅਤੇ ਸ਼ਰੇਕ ਨੇ 1970 ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਲੈ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ 1972 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਾਥੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਪਾਲ ਵਾਇਨਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ। ਉਹ ਪੂਰਬੀ ਜਰਮਨ ਵਿੱਚ ਵਾਇਨਸ ਸਟਾਜ਼ੀ ਦੇ ਇੱਕ 'ਅਣਅਧਿਕਾਰਕ ਕਰਮਚਾਰੀ' ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਤਲਾਕ 1977 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਮੋਰਗਨਰ ਨੂੰ 1987 ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ 1980ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਕਰਵਾਏ, ਪਰ 1990 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1933 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1990 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਲੇਖਕ
ਯੋਗਿੰਦਰ ਯਾਦਵ
ਯੋਗੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਯਾਦਵ (ਜਨਮ 9 ਮਈ 1963) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਰਾਜਨੀਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਰਗਰਮ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਵਿਦਿਅਕ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਰਾਜ ਸਿਧਾਂਤ, ਚੋਣ ਅਧਿਅਨ, ਸਰਵੇ ਖੋਜ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਸਿਧਾਂਤ, ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਚਿੰਤਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜਵਾਦ ਹੈ। ਯੋਗੇਂਦਰ ਯਾਦਵ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਸਮਾਜਾਂ ਦੇ ਅਧਿਅਨ ਕੇਂਦਰ (ਸੀ ਐੱਸ ਡੀ ਐੱਸ), ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ 2004 ਤੋਂ ਸੀਨੀਅਰ ਫੈਲੋ ਹੈ। ਡਾ. ਯੋਗੇਂਦਰ ਯਾਦਵ ਯੂਜੀਸੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।