cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਰਿਲੇਟੀਵਿਸਟਿਕ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ
ਸੁਤੰਤਰ ਕਣਾਂ ਲਈ ਕਲੇਇਨ-ਜੌਰਡਨ ਅਤੇ ਡੀਰਾਕ ਸਮੀਕਰਨਾਂ
ਸਪੇਸ, ਸਮੇਂ, ਅਤੇ ਮੋਮੈਂਟਮ ਅਤੇ ਸਪਿੱਨ ਓਪਰੇਟਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਫੰਕਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਘਣਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਰੰਟ
ਗੈਰ-ਸਾਪੇਖਿਕ (ਰੀਲੇਟੀਵਿਸਟਿਕ) ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਅੰਦਰ, ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ
ψ
ਦਾ ਸਕੁਏਅਰ-ਮੌਡੂਲਸ, ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਿਟੀ ਡੈਂਸਟੀ ਫੰਕਸ਼ਨ
ψ(r, t)
ਇੱਕ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਿਟੀ ਵਿਆਖਿਆ ਗੈਰ-ਸਾਪੇਖਿਕ (ਨੌਨ-ਰੀਲੇਟੀਵਿਸਟਿਕ) ਅੰਦਰਲੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੁੱਝ ਸਾਪੇਖਿਕ (ਰੀਲੇਟੀਵਿਸਟਿਕ) ਵੇਵ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਿਟੀ ਡੈਂਸਟੀ
ρ
ਜਾਂ ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਿਟੀ ਕਰੰਟ
j
(ਜਿਸਦਾ ਸਹੀ ਅਰਥ “ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਿਟੀ ਕਰੰਟ ਡੈਂਸਟੀ” ਹੁੰਦਾ ਹੈ) ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਨਹੀਂ ਲਗਾਉਂਦੀਆਂ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਪੇਸ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪੌਜ਼ਟਿਵ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਫੰਕਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਪਰ ਡੀਰਾਕ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਅਜਿਹਾ ਕਰਦੀ ਹੈ:
ਜਿੱਥੇ ਡੈਗਰ ਵਾਲਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹਰਮਿਸ਼ੀਅਨ ਅਡਜੋਆਇੰਟ (ਵਿਦਵਾਨ ਅਕਸਰ ਡੀਰਾਕ ਅਡਜੋਆਇੰਟ ਵਾਸਤੇ
= ψ†γ0
ਲਿਖਦੇ ਹਨ) ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ
Jμ
ਜਿੱਥੇ
∂μ
, ਚਾਰ-ਗ੍ਰੇਡੀਅੰਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ
ਅਤੇ
∂ψ/∂t
, ਦੋਵਾਂ ਦੀਆਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੀਮਤਾਂ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨਾਲ ਚੁਣੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸਲਈ ਡੈਂਸਟੀ ਨੇਗਟਿਵ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਜਗਹ, ਪਹਿਲੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਿਟੀ ਡੈਂਸਟੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਿਟੀ ਕਰੰਟ ਨੂੰ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰਨ ਤੇ ਚਾਰਜ ਡੈਂਸਟੀ ਅਤੇ ਕਰੰਟ ਡੈਂਸਟੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪੁਨਰ-ਵਿਆਖਿਅਤ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ, ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ
ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਨਹੀੰ ਰਹਿੰਦਾ, ਪਰ ਕੋਈ ਫੀਲਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਆਖਿਅਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜ ਦੀ ਡੈਂਸਟੀ ਅਤੇ ਕਰੰਟ ਹਮੇਸਾਂ ਹੀ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਸਮੀਕਰਨ (ਕੰਟੀਨਿਊਟੀ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ: ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਚਾੇਰਜ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮਾਤਰਾ (ਕੰਜ਼੍ਰਵਡ ਕੁਆਂਟਿਟੀ) ਹੋਵੇ। ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਿਟੀ ਡੈਂਸਟੀ ਅਤੇ ਕਰੰਟ ਵੀ ਇੱਕ ਨਿਰੰਰਤ੍ਰਤਾ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਤੇ ਖਰੇ ਉਤਰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਿਟੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਫੇਰ ਵੀ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਗੈਰ-ਹਾਜ਼ਰੀ ਅੰਦਰ ਸਿਰਫ ਇਹੀ ਕੁੱਝ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਪਿੱਨ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦੇ ਕਣ
ਸਾਪੇਖਿਕ (ਰੀਲੇਟੀਵਿਸਟਿਕ) ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਅੰਦਰ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨਾ ਸਰਵ ਸਧਾਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਕਠਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਮੇਲ (ਮਿਨੀਮਲ ਕਪਲਿੰਗ) ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰਲ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫੀਲਡ ਅੰਦਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜ
q
ਚਾਰਜ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਕਣ ਵਾਸਤੇ, ਜੋ ਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫੀਲਡ
, ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਸਕੇਲਰ ਪੁਟੈਂਸ਼ਲ
ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਮੈਗਨੈਟਿਕ ਵੈਕਟਰ ਪੁਟੈਂਸ਼ਲ
ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ:
ਜਿੱਥੇ
ਇੱਕ ਚਾਰ-ਮੋਮੈਂਟਮ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਸਬੰਧਤ 4-ਮੋਮੈਂਟਮ ਓਪਰੇਟਰ, ਅਤੇ
ਯਾਨਿ ਕਿ, ਕਣ ਦੀ ਕੁੱਲ ਊਰਜਾ ਲੱਗਪਗ ਛੋਟੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪੁਟੈਂਸਲਾਂ ਵਾਸਤੇ ਰੈਸਟ ਐਨਰਜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੋਮੈਂਟਮ ਲੱਗਪਗ ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਕੈਨਿਕਸ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸਪਿੱਨ-0
ਸਾਪੇਖਿਕ (ਰੀਲੇਟੀਵਿਸਟਿਕ) ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ, ਕਲੇਇਨ-ਜੌਰਡਨ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਮੇਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਮੰਨਦੀ ਹੈ;
ਜਿਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਚਾਰਕ ਜ਼ੀਰੋ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਮੀਕਰਨ ਮਮੂਲੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਕਲੇਇਨ-ਜੌਰਡਨ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਤੱਕ ਘਟ ਕੇ ਸੰਖੇਪ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਗੈਰ-ਸਿਫਰ ਚਾਰਜ ਨੂੰ ਥੱਲੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਇੱਕ ਸਕੇਲਰ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਲੌਰੰਟਜ਼ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਘਟਾਈ-ਨਾ-ਜਾ-ਸਕਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ-ਅਯਾਮੀ ਸਕੇਲਰ [[ਲੌਰੱਟਜ਼ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਥਿਊਰੀ|
(0,0)
]] ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇਸਦੇ ਹੱਲ
ਪ੍ਰਸਤੁਤੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਿੱਧੇ ਜੋੜ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਣਗੇ। ਜਿਹੜੇ ਹੱਲ ਘਟਾਈ-ਨਾ-ਜਾ-ਸਕਣ-ਯੋਗ
ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਉਹ ਦੋ ਜਾਂ ਹੋਰ ਜਿਆਦਾ ਸੁਤੰਤਰ ਕੰਪੋਨੈਂਟ ਰੱਖਣਗੇ। ਅਜਿਹੇ ਹੱਲ ਆਮਤੌਰ ਤੇ ਗੈਰ-ਸਿਫਰ ਸਪਿੱਬਨ ਵਾਲੇ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਸਪਿੱਨ-ਕੰਪੋਨੈਂਟ ਸੁਤੰਤਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਇਸਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਰੋਕਥਾਮ ਲਗਾਉਣੀ ਹੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਦੇਖੋ ਥੱਲੇ, ਸਪਿੱਨ ½ ਵਾਸਤੇ ਡੀਰਾਕ ਇਕੁਏਸ਼ਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਸਿਸਟਮ ਸਿਰਫ ਕਲੇਇਨ-ਜੌਰਡਨ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਨੂੰ ਹੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਜ਼ੀਰੋ ਸਪਿੱਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹੀ ਵਿਆਖਿਅਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕਲੇਇਨ ਜੌਰਡਨ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਕਿਸੇ ਬਾਹਰੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਪੁਟੈਂਸ਼ਲ ਅੰਦਰ ਸਪਿੱਨਹੀਣ ਚਾਰਜ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਬੋਸੌਨਾਂ ਤੇ ਲਾਗੂ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਕਿਸੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫੀਲਡ ਅੰਦਰ ਕਿਸੇ ਸਪਿੱਨਹੀਣ ਚਾਰਜ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਕਣ ਵਾਸਤੇ ਸ਼੍ਰੋਡਿੰਜਰ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਤੱਕ ਘਟ ਕੇ ਸੰਖੇਪ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ:
ਸਪਿੱਨ-½
ਗੈਰ ਸਾਪੇਖਿਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਕਿਸੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨਟਿਕ ਫੀਲਡ ਅੰਦਰ ਕਣਾਂ ਲਈ 1927 ਵਿੱਚ ਪੌਲੀ ਦੁਆਰਾ ਪੌਲੀ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਪਿੱਨ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਫੀਨੋਮੀਨੌਲੌਜੀਕਲ (ਵਰਤਾਰਿਕ) ਤੌਰ ਤੇ 2 × 2 ਪੌਲੀ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸਾਂ, ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ (ਅਰਥਾਂ): ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ
ψ
ਸਿਰਫ ਕੋਈ ਸਕੇਲਰ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਗੈਰ-ਸਾਪੇਖਿਕ (ਨੌਨ-ਰੀਲੇਟੀਵਿਸਟਿਕ) ਸ਼੍ਰੋਡਿੰਜਰ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਦੋ-ਕੰਪੋਨੈਂਟਾਂ ਵਾਲੀ ਸਪਿੱਨੌਰ ਫੀਲਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਸਬਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ↑ ਅਤੇ ↓ ਸਪਿੱਨ ਅੱਪ (
) ਅਤੇ ਸਪਿੱਨ-ਡਾਊਨ (
) ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ
ਸਾਪੇਖਿਕ (ਰੀਲੇਟੀਵਿਸਟਿਕ) ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਅੰਦਰ ਡੀਰਾਕ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਮਿਨੀਮਲ ਕਪਲਿੰਗ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਉੱਪਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ;
ਜੰਗ ਬਹਾਦੁਰ ਗੋਇਲ
ਜੰਗ ਬਹਾਦੁਰ ਗੋਇਲ (ਜਨਮ 23 ਅਗਸਤ 1946) ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ‘ਨਵੀਂ ਵਿਧਾ’ ਦਾ ਆਗਾਜ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਨੋਖੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਪੰਜ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਨਾਵਲ ਪੁਸਤਕ-ਲੜੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਜਗਤ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਰਿਲੇਟੀਵਿਸਟਿਕ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ
ਸਪਿੱਨ-½
ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਹੈ।
ਇੱਕ 4 × 4 ਆਇਡੈਂਟਿਟੀ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਐਨਰਜੀ ਓਪਰੇਟਰ (ਪੁਟੈਂਸ਼ਲ ਐਨਰਜੀ ਰਕਮ ਸਮੇਤ) ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਗੁਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸਰਲਤਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੰਪ੍ਰਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਲਿਖੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ ਅਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ (ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, 1 ਨੰਬਰ ਵਾਂਗ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ)। ਇੱਥੇ
ਇੱਕ ਚਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਾਲੀ ਸਪਿੱਨੌਰ ਫੀਲਡ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਪ੍ਰੰਪਰਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਦੋ ਦੋ-ਕੰਪੋਨੈਂਟ ਸਪਿੱਨੌਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੋੜ ਕੇ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
2-ਸਪਿੱਨੌਰ
ψ+
ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਕਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ 4-ਮੋਮੈਂਟਮ
(E, p)
ਅਤੇ ਚਾਰਜ
q
ਅਤੇ ਦੋ ਸਪਿੱਨ ਅਵਸਥਾਵਾਂ (ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ
) ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਹੋਰ 2-ਸਪਿੱਨੌਰ
ψ−
ਇੱਕ ਮਿਲਦੇ ਜੁਲਦੇ ਅਜਿਹੇ ਕਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸਦਾ ਪੁੰਜ ਅਤੇ ਸਪਿੱਨ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਉਹੀ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਨੈਗਟਿਵ 4-ਮੋਮੈਂਟਮ
−(E, p)
ਅਤੇ ਨੈਗਟਿਵ ਚਾਰਜ
−q
ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਯਾਨਿ ਕਿ, ਨੈਗਟਿਵ ਐਨਰਜੀ ਅਵਸਥਾਵਾਂ, ਸਮਾਂ-ਪਲਟਿਆ ਮੋਮੈਂਟਮ, ਅਤੇ ਨਕਾਰਿਆ ਚਾਰਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਕਣ (ਪਾਰਟੀਕਲ) ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਬੰਧਤ ਐਂਟੀ-ਪਾਰਟੀਕਲ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਿਆਖਿਆ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਸਪਿੱਨੌਰਾੰ ਦੇ ਹੋਰ ਵੇਰਵੇ ਵਾਸਤੇ ਦੇਖੋ ਡੀਰਾਕ ਸਪਿੱਨੌਰ ਅਤੇ ਬਾਇਸਪਿੱਨੌਰ।
ਗੈਰ ਸਾਪੇਖਿਕ (ਨੌਨ-ਰੀਲੇਟੀਵਿਸਟਿਕ) ਹੱਦ ਅੰਦਰ ਡਿਰਾਕ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਪੌਲੀ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਤੱਕ ਘਟ ਕੇ ਸੰਖੇਪ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ (ਕਾਰਣ ਜਾਣਨ ਲਈ ਦੇਖੋ ਡੀਰਾਕ ਇਕੁਏਸ਼ਨ)। ਢੁਕਵੇਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਸਟੈਟਿਕ ਪੁਟੈਂਸ਼ਲ ਤੇ
ਅਤੇ
ϕ
ਸੈੱਟ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਇਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਐਟਮ ਜਾਂ ਆਇਨ ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਾਧੂ ਸਾਪੇਖਿਕ (ਰੀਲੇਟੀਵਿਸਟਿਕ) ਰਕਮਾਂ ਸਪਿੱਨ-ਔਰਬਿਟ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਜਾਇਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਅਨੁਪਾਤ, ਅਤੇ ਡਾਰਵਿਨ ਰਕਮ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਧਾਰਨ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਰਕਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਰੱਖਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਚ੍ਰਬੇਸ਼ਨ ਥਿਊਰੀ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੌਜ਼ਟਿਵ ਊੇਰਜਾਵਾਂ ਫਾਈਨ ਸਟ੍ਰਕਚਰ ਵਾਸਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਤੌਰ ਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਾਪੇਖਿਕ (ਰੀਲੇਟੀਵਿਸਟਿਕ) ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਅੰਦਰ, ਪੁੰਜਹੀਣ ਕਣਾਂ ਵਾਸਤੇ ਡੀਰਾਕ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਘਟ ਕੇ ਇਹ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ:
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਰਕਮ ਵੇਇਲ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਹੈ, ਜੋ ਪੁੰਜਹੀਣ ਨਿਊਟ੍ਰੀਨੋਆਂ ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣਯੋਗ ਵਾਸਤੇ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰਯੋਗ ਸਰਲਤਾ ਹੈ ਇਸ ਵਕਤ ਇੱਥੇ ਇੱਕ 2 × 2 ਆਇਡੈਂਟਿਟੀ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਐਨਰਜੀ ਓਪਰੇਟਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਗੁਣਾ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰੰਪਰਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਸਾਪੇਖਿਕ (ਰੀਲੇਟੀਵਿਸਟਿਕ) ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਅੰਦਰ, ਇਸਨੂੰ ਜ਼ੀਰੋ ਪੌਲੀ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ
σ0
ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲੈਣਾ ਲਾਭਦਾਇਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਐਨਰਜੀ ਓਪਰੇਟਰ ਨਾੋਲ ਮੇਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਰ ਤਿੰਨ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਮੋਮੈਂਟਮ ਓਪਰੇਟਰ (ਸਪੈਸ਼ੀਅਲ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵ) ਨਾਲ ਮੇਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਜਿੱਥੇ
εabc
(ਵੇਰਬੇਨਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਸਨੂੰ ਵਕਰਿਤ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਤੱਕ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਪੈਸ਼ਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।)
1929 ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰੇਟ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਖੋਜੀ ਗਈ ਜੋ ਦੋ ਜਾਂ ਜਿਆਦਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰ ਰਹੇ ਪੁੰਜ-ਯੁਕਤ ਸਪਿੱਨ-1/2 ਫਰਮਿਔਨਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਸਾਪੇਖਿਕ (ਰੀਲੇਟੀਵਿਸਟਿਕ) ਸੁਧਾਰ ਤੱਕ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਖੋਜੀ ਗਈ ਸੀ।; ਜੋ ਅਜਿਹੇ ਕਿਸੇ ਸਾਪੇਖਿਕ (ਰੀਲੇਟੀਵਿਸਟਿਕ) ਕੁਆਂਟਮ ਕਈ-ਕਣ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਫੇਰ ਵੀ, ਇਹ, ਅਜੇ ਵੀ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਲੱਗਪਗਤਾ ਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੈਮਿਲਟੋਨੀਅਨ ਬਹੁਤ ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਜੋੜਾਂ ਭਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹੈਲੀਸਿਟੀ ਅਤੇ ਚੀਰੈਲਿਟੀ
ਜਿੱਥੇ p ਮੋਮੈਂਟਮ ਓਪਰੇਟਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, S ਕਿਸੇ s ਸਪਿੱਨ ਵਾਲੇ ਕਣ ਦਾ ਸਪਿੱਨ ਓਪਰੇਟਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, E, ਕਣ ਦੀ ਕੁੱਲ ਊਰਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ m0 ਇਸਦਾ ਰੈਸਟ ਮਾਸ (ਪੁੰਜ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੈਲੀਸਿਟੀ ਸਪਿੱਨ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸਲੇਸ਼ਨਲ ਮੋਮੈਂਟਮ ਵੈਕਟਰਾਂ ਦੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹੈਲੀਸਿਟੀ ਫ੍ਰੇਮ-ਉੱਤੇ-ਨਿਰਭਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਕਾਰਣ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅੰਦਰ 3-ਮੋਮੈਂਟਮ ਦਾ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਪਿੱਨ ਕੁਆਂਟਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ ਕਾਰਣ ਕੁਆਂਟਾਇਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਮਾਂਤਰ ਸੇਧ ਵਾਸਤੇ ਅਨਿਰੰਤਰ ਪੌਜ਼ਟਿਵ ਮੁੱਲ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਸਮਾਂਤਰ ਸੇਧ ਵਾਸਤੇ ਨੈਗਟਿਵ ਮੁੱਲ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਡੀਰਾਕ ਇਕੁਏਸ਼ਨ (ਅਤੇ ਵੇਇਲ ਇਕੁਏਸ਼ਨ) ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਖੁਦ-ਬ-ਖੁਦ ਹੋਂਦ ਸਪਿੱਨ-½ ਓਪਰੇਟਰ ਦੀ 3-ਮੋਮੈਂਟਮ (ਗੁਣਾ c),
σ · c p
ਦਾ ਪਰਛਾਵਾਂ (ਪ੍ਰੋਜੈਕਸ਼ਨ) ਹੈ, ਜੋ ਹੈਲੀਸਿਟੀ (ਸਪਿੱਨ-½ ਮਾਮਿਲਆਂ ਲਈ) ਗੁਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪੁੰਜਹੀਣ ਕਣਾਂ ਵਾਸਤੇ ਹੈਲੀਸਿਟੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ:
ਉੱਚ-ਸਪਿੱਨ
ਡੀਰਾਕ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਸਿਰਫ ਸਪਿੱਨ-1/2 ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਦਰਸਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਡੀਰਾਕ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਸਾਪੇਖਿਕ (ਰੀਲੇਟੀਵਿਸਟਿਕ) ਵੇਵ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾੰ ਵਿਭਿੰਨ ਸਪਿੱਨਾਂ ਵਾਲ਼ੇ ਸੁਤੰਤਰ ਕਣਾਂ ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀਆੰ ਗਈਆਂ ਹਨ। 1936 ਵਿੱਚ, ਡੀਰਾਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਫਰਮੀਔਨਾਂ ਤੱਕ ਵਧਾਇਆ, ਤਿੰਨ ਸਾਲਾੰ ਬਾਦ ਫੇਅਰਜ਼ ਅਤੇ ਪੌਲੀ ਨੇ ਓਸੇ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਓਂਤਬੱਧ ਕੀਤਾ। ਬ੍ਰਗਮਾੱਨ-ਵਿਗਨਰ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ 1948 ਵਿੱਚ ਲੌਰੰਟਜ਼ ਗਰੁੱਪ ਥਿਊਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਖੋਜੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਪਿੱਨ ਵਾਲ਼ੇ ਸਾਰੇ ਸੁਤੰਤਰ ਕਣਾਂ ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣਯੋਗ ਹਨ। ਉੱਪਰ ਵਾਲ਼ੀ ਕਲੇਇਨ ਜੌਰਡਨ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਦੀ ਫੈਕਟ੍ਰਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ (ਹਿੱਸਾਬੰਦੀ) ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਠੋਸ ਤਰੌਰ ਤੌਰ ਤੇ ਲੌਰੱਟਜ਼ ਗਰੁੱਪ ਥਿਊਰੀ ਦੁਆਰਾ, ਸਪਿੱਨ ਨੂੰ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸਾੰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਬਹੁ-ਹਿੱਸਾ-ਯੁਕਤ (ਮਲਟੀ-ਕੰਪੋਨੈਂਟ) ਸਪਿੱਨੌਰ ਫੀਲਡਾਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾੰ ਨੂੰ ਸਪੇਸ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਕਾਲਮ ਵੈਕਟਰਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਜਿੱਥੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਉੱਤੇ ਵਾਲ਼ਾ ਦਰਸਾਓ ਹਰਮਿਸ਼ੀਅਨ ਕੰਜੂਗੇਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਪਿੱਨ
s
2s + 1
ਕੰਪੋਨੈਂਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਬੰਧਤ ਐਂਟੀਪਾਰਟੀਕਲ ਵਾਸਤੇ, ਇੱਕ ਹੋਰ
ਕੰਪੋਨੈਂਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ (ਹਰੇਕ ਮਾਲੇ ਵਿੱਚ
ਸੰਭਵ
ਮੁੱਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ), ਜੋ ਸਭ ਰਲਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ
2(2s + 1)
-ਕੰਪੋਨੈਂਟ ਸਪਿੱਨੌਰ ਫੀਲਡ ਰਚਦੇ ਹਨ:
ਜਿਸ ਵਿੱਚ + ਸਬਸਕ੍ਰਪਿਟ ਕਣ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ – ਸਬਸਕ੍ਰਿਪਟ ਐਂਟੀਪਾਰਟੀਕਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਫੇਰ ਵੀ, ਸਪਿੱਨ s ਰੱਖਦੇ ਪੁੰਜਹੀਣ ਕਣਾਂ ਵਾਸਤੇ, ਸਿਰਫ ਦੋ-ਕੰਪੋਨੈਂਟ ਸਪਿੱਨੌਰ ਫੀਲਡਾਂ ਹੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਫੀਲਡ ਓਸ ਕਣ ਲਈ ਹੁੱਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਹੈਲੀਸਿਟੀ ਅਵਸਥਾ +s ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਉਲਟ ਹੈਲੀਸਿਟੀ ਵਾਲੀ ਅਵਸਥਾ −s ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਐਂਟੀਪਾਰਟੀਕਲ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ:
ਸਾਪੇਖਿਕ (ਰੀਲੇਟੀਵਿਸਟਿਕ) ਐਨਰਜੀ-ਮੋਮੈਂਟਮ ਸਬੰਧ ਮੁਤਾਬਿਕ, ਸਾਰੇ ਪੁੰਜਹੀਣ ਕਣ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਸਪੀਡ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸਲਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਸਪੀਡ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਦੋ-ਕੰਪੋਨੈਂਟ ਸਪਿੱਨੌਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਏਲਾਇ ਕਾਰਟਨ ਨੇ 1913 ਵਿੱਚ ਸਪਿੱਨੌਰਾਂ ਦੀ ਸਰਵਸਧਾਰਨ ਕਿਸਮ ਖੋਜੀ, ਜੋ 1927 ਸੰਨ ਤੋਂ ਬਾਦ ਸਾਪੇਖਿਕ (ਰੀਲੇਟੀਵਿਸਟਿਕ) ਵੇਵ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਅੰਦਰ ਸਪਿੱਨੌਰਾਂ ਦਾ ਭੇਤ ਖੁੱਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ।
ਵਿਲੌਸਿਟੀ ਓਪਰੇਟਰ
ਸ਼੍ਰੋਡਿੰਜਰ/ਪੌਲੀ ਵਿਲੌਸਿਟੀ ਓਪਰੇਟਰ ਨੂੰ ਕਲਾਸੀਕਲ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
ਜਿਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅਜਿਹੇ ਆਈਗਨਮੁੱਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਮੁੱਲ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਾਪੇਖਿਕ (ਰੀਲੇਟੀਵਿਸਟਿਕ) ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ, ਡੀਰਾਕ ਥਿਊਰੀ ਅੰਦਰ, ਇਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ:
ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਆਈਗਨਮੁੱਲ ±c ਦਰਮਿਆਨ ਰਹਿਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਜਿਆਦਾ ਸਿਧਾਂਤਿਕ ਪਿਛੋਕੜ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ, ਦੇਖੋ ਫੋਲਡੀ-ਵਾਓਥੁਸੇਨ ਪਰਿਵਰਤਨ।
ਸਾਪੇਖਿਕ ਕੁਆਂਟਮ ਲਗ੍ਰਾਂਜੀਅਨ
ਸ਼੍ਰੋਡਿੰਜਰ ਪਿਕਚਰ ਅੰਦਰ ਹੈਮਿਲਟੋਨੀਅਨ ਓਪਰੇਟਰ,
ψ
ਵਾਸਤੇ ਡਿੱਫ੍ਰੈਂਸ਼ੀਅਲ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਪ੍ਰਤਿ ਇੱਕ ਪਹੁੰਚ ਹਨ। ਇੱਕ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਹੋਰ ਬਦਲ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਲਗ੍ਰਾਂਜੀਅਨ (ਜਿਸਦਾ ਸੱਚਮੁੱਚ ਅਰਥ ਲਗ੍ਰਾਂਜੀਅਨ ਡੈਂਸਟੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ) ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫੇਰ ਫੀਲਡ-ਥਿਓਰੈਟਿਕ ਇਲੁਰ-ਲਗ੍ਰਾਂਜ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਡਿਫ੍ਰੈਂਸ਼ੀਅਲ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਹੈ:
ਕੁੱਝ ਸਾਪੇਖਿਕ (ਰੀਲੇਟੀਵਿਸਟਿਕ) ਵੇਵ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਵਾਸਤੇ, ਜਾਂਚ-ਪੜਤਾਲ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਲਗ੍ਰਾਂਜੀਅਨ ਖੋਜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਡੀਰਾਕ ਲਗ੍ਰਾਂਜੀਅਨ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ:
ਅਤੇ ਕਲੇਇਨ-ਜੌਰਡਨ ਲਗ੍ਰਾਂਜੀਅਨ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ:
ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਸਾਪੇਖਿਕ (ਰੀਲੇਟੀਵਿਸਟਿਕ) ਵੇਵ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਵਾਸਤੇ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਾਰਣ ਕਿ ਲੌਰੰਟਜ਼ ਗਰੁੱਪ ਸਿਧਾਂਤਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਤੇ ਅਸਰਦਾਰ ਹੈ, ਇਹ ਹੈ: ਬੁਨਿਆਦੀ ਇਨਵੇਰੀਅੰਸ ਅਤੇ ਸਮਿੱਟਰੀਆਂ, ਸਪੇਸ ਅਤੇ ਟਾਈਮ ਅੰਦਰ ਢੁਕਵੀਆਂ ਗਰੁੱਪ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀਆਂ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ ਸਾਪੇਖਿਕ (ਰੀਲੇਟੀਵਿਸਟਿਕ) ਵੇਵ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਵਿਓਂਤਬੰਦ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀਆੰ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਦੀ ਫੀਲਡ ਵਿਆਖਿਆ ਸਮੇਤ ਲਗ੍ਰਾਂਜੀਅਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਸਾਪੇਖਿਕ (ਰੀਲੇਟੀਵਿਸਟਿਕ) ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦਾ: ਫਾਇਨਮੈਨ ਦਾ ਪਾਥ ਇੰਟਗ੍ਰਲ ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਿਓਂਤਬੰਦੀ ਇਨਵੇਰੀਅੰਟ ਲਗ੍ਰਾਂਜੀਅਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਹੈਮਿਲਟੋਨੀਅਨ ਓਪਰੇਟਰਾਂ ਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੈਮਿਲਟੋਨੀਅਨ ਓਪਰੇਟਰ ਅਤਿ-ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਦੇਖੋ (ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ) ਐੱਸ ਵੇਇਨਬ੍ਰਗ (1995)
ਸਾਪੇਖਿਕ ਕੁਆਂਟਮ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ
ਗੈਰ-ਸਾਪੇਖਿਕ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਅੰਦਰ, ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਓਪਰੇਟਰ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੂਡੋਵੈਕਟਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
ਤੋਂ ਰਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਪੇਖਿਕ (ਰੀਲੇਟੀਵਿਸਟਿਕ) ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਅੰਦਰ, ਪੁਜੀਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮੋਮੈਂਟਮ ਓਪਰੇਟਰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਓੱਥੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਔਰਬਿਟਲ ਸਾਪੇਖਿਕ (ਰੀਲੇਟੀਵਿਸਟਿਕ) ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਟੈਂਸਰ ਅੰਦਰ ਦਿਸਦੇ ਹਨ ਜੋ ਬਾਹਰੀ ਅਲਜਬਰਾ ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਿਓਂਤਬੰਦੀ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਬਾਇਵੈਕਟਰ ਦੇ ਸਮਾਨ, ਕਣ ਦੇ ਚਾਰ-ਅਯਾਮੀ ਪੁਜੀਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮੋਮੈਂਟਮ ਤੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ:
ਜੋ ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ ਛੇ ਕੰਪੋਨੈਂਟ ਬਣਦੇ ਹਨ: ਤਿੰਨ ਗੈਰ-ਸਾਪੇਖਿਕ 3-ਔਰਬਿਟਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟੈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ;
,
, ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਬਚੇ ਤਿੰਨ
M01
M02
ਘੁੰਮ ਰਹੀ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਪੁੰਜ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਪਿੱਨ ਵਾਲੇ ਕਣਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵਾਧੂ ਸਾਪੇਖਿਕ (ਰੀਲੇਟੀਵਿਸਟਿਕ)-ਕੁਆਂਟਮ ਰਕਮ ਨੂੰ ਵੀ ਜੋੜਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਰੈਸਟ ਮਾਸ
m
ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਕਣ ਵਾਸਤੇ, ਕੁੱਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਟੈਂਸਰ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ:
ਜਿੱਥੇ ਸਟਾਰ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੋੱਜ ਡਿਊਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ
ਪੌਲੀ-ਲੋਬੰਸਕੀ ਸੂਡੋ-ਵੈਕਟਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਪੇਖਿਕ (ਰੀਲੇਟੀਵਿਸਟਿਕ) ਸਪਿੱਨ ਉੱਤੇ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ, ਦੇਖੋ (ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ) S.M. Troshin ਅਤੇ N.E. Tyurin (1994)
ਥੌਮਸਨ ਪ੍ਰੀਸੈਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਪਿੱਨ-ਔਰਬਿਟ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ
1926 ਵਿੱਚ ਥੌਮਸਨ ਪ੍ਰੀਸੈੱਸ਼ਨ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ: ਜੋ ਅਸਥੂਲ (ਮੈਕ੍ਰੋਸਕੋਪਿਕ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਾਲ) ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਐਟਮਾਂ ਦੀ ਸਪਿਨ-ਔਰਬਿਟ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲ਼ੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਕਣਾਂ ਦੇ ਸਪਿੱਨ ਪ੍ਰਤਿ ਸਾਪੇਖਿਕ (ਰੀਲੇਟੀਵਿਸਟਿਕ) ਸੁਧਾਰ ਹਨ। 1939 ਵਿੱਚ ਵਿਗਨਰ ਨੇ ਥਫਮਸਨ ਪ੍ਰੀਸੈੱਸ਼ਨ ਵਿਓੰਤਬੰਦੀ ਬਣਾਈ।
ਕਲਾਸੀਕਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨਟਿਜ਼ਮ ਅਤੇ ਸਪੈਸ਼ਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਅੰਦਰ ਕਿਸੇ ਵਿਲੌਸਿਟੀ
v
ਰਾਹੀੰ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਚੁੰਬਕੀ ਫੀਲਡ
ਰਾਹੀਂ ਨਾ ਗੁਜ਼ਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਰੈਫ੍ਰੈਂਸ ਫ੍ਰੇਮ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਲੌਰੰਟਜ਼-ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਚੁੰਬਕੀ ਫੀਲਡ
B′
ਅਨੁਭਵ ਕਰੇਗਾ:
ਗੈਰ-ਸਾਪੇਖਿਕ ਹੱਦ
v << c
ਅੰਦਰ:
ਇਸਲਈ ਗੈਰ-ਸਾਪੇਖਿਕ ਸਪਿੱਨ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ ਹੈਮਿਲਟੋਨੀਅਨ ਇਹ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲੀ ਰਕਮ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਗੈਰ-ਸਾਪੇਖਿਕ ਮੈਗਨੈਟਿਕ ਮੋਮੈਂਟ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਰਕਮ (ਟਰਮ)
(v/c)2
ਦਰਜੇ ਦੀ ਸਾਪੇਖਿਕ (ਰੀਲੇਟੀਵਿਸਟਿਕ) ਕੁਰੈਕਸ਼ਨ (ਸੋਧ) ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਪ੍ਰਯੋਗਿਕ ਐਟੌਮਿਕ ਸਪੈਕਟ੍ਰਾ ਨਾਲ ½ ਦੇ ਫੈਕਟਰ (ਹਿੱਸੇ) ਜਿੰਨੀ ਅਸਹਿਮਤੀ ਪ੍ਰਗਟਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਐੱਲ ਥੌਮਸਨ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਿ ਇੱਕ ਦੂਜਾ ਸਾਪੇਖਿਕ (ਰੀਲੇਟੀਵਿਸਟਿਕ) ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਜੋ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਵਿਲੌਸਿਟੀ ਦੇ ਸਮਕੋਣ ਤੇ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਫੀਲਡ ਕੰਪੋਨੈਂਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸਦੀ ਤਤਕਾਲ ਵਿਲੌਸਿਟੀ ਪ੍ਰਤਿ ਸਮਕੋਣ ਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਦੇ ਇੱਕ ਵਾਧੂ ਐਕਸਲ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਇੱਕ ਵਕਰਿਤ (ਮੁੜਵੇਂ) ਰਸਤੇ (ਪਥ) ਉੱਤੇ ਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਇੱਕ ਘੁੰਮਦੀ ਹੋਈ ਰੇਫ੍ਰੈਂਸ ਫ੍ਰੇਮ ਅੰਦਰ ਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਦੀ ਇਹ ਵਾਧੂ ਪ੍ਰੀਸੈੱਸ਼ਨ ਥੌਮਸਨ ਪ੍ਰੀਸੈੱਸ਼ਨ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਪਿੱਨ-ਔਰਬਿਟ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ ਘਟ ਕੇ ਅੱਧੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਦੁਆਰਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤੀ ਗਈ ਚੁੰਬਕੀ ਫੀਲਡ ਸਿਰਫ ਅੱਧਾ ਮੁੱਲ ਹੀ ਰੱਖਦੀ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਹੈਮਿਲਟੋਨੀਅਨ ਅੰਦਰ ਸਾਪੇਖਿਕ (ਰੀਲੇਟੀਵਿਸਟਿਕ) ਸੋਧ ਇਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ:
ਸਾਪੇਖਿਕ (ਰੀਲੇਟੀਵਿਸਟਿਕ) ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਅੰਦਰ, ½ ਵਾਲਾ ਫੈਕਟਰ ਡੀਰਾਕ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਇਤਿਹਾਸ
ਸਾਪੇਖਿਕ (ਰੀਲੇਟੀਵਿਸਟਿਕ) ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਕੁਆਂਟਮ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਤੱਕ ਜਾਣ ਤੱਕ ਦਾ ਨਿਰੰਰਤ ਸਮਾਂ ਹੇਠਾਂ ਸੰਖੇਪ-ਸ਼ਾਰਾਂਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ [ਦੇਖੋ, ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਆਰ- ਰੈਸਨਿੱਕ ਅਤੇ ਆਰ- ਏਇਸਬ੍ਰਗ (1885), ਅਤੇ ਪੀ ਡਬਲਿਊ ਅਟਕਿਨਜ਼ (1974) ]. 1890 ਤੋਂ 1950ਵੇਂ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਦੀ ਅੱਧੀ ਸਦੀ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਿਕ ਰਿਸਰਚ ਜੋ ਨਵੀਂ ਅਤੇ ਰਹੱਸਮਈ ਕੁਆਂਟਮ ਥਿਊਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਰਹੱਸ ਖੁੱਲਣ ਲੱਗੇ ਸਨ। ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਰਤਾਰੇ ਇਕੱਲੇ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਸਹਾਰੇ ਹੀ ਸਮਝਾਏ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ। 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਖੋਜੀ ਗਈ SR (ਸਪੈਸ਼ਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ), ਸਾਪੇਖਿਕ (ਰੀਲੇਟੀਵਿਸਟਿਕ) ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਯੂਨੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਵੱਲ ਲਿਜਾਉਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਿੱਸਾ ਪਾਇਆ ਗਿਆ। ਸਿਧਾਂਤਿਕ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਨਵੀਨ ਖੋਜਾਂ ਐਟੋਮਿਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਅਤੇ ਕਣ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈਆਂ: ਜਿਸਲਈ ਸਪੈਕਟ੍ਰੋਸਕੋਪੀ, ਡਿਫ੍ਰੈਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਕਣਾਂ ਦੀ ਸਕੈਟ੍ਰਿੰਗ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਮੌਲੀਕਿਊਲਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂਆਂ ਅੰਦਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਾਂ ਅਤੇ ਨਿਊਕਲਾਇ ਉੱਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਸਪਿੱਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਤੀਜੇ ਕੱਢੇ।
ਕੁਆਂਟਮ ਗੈਰ-ਸਥਾਨਿਕਤਾ ਅਤੇ ਸਾਪੇਖਿਕ ਸਥਾਨਿਕਤਾ
1935 ਵਿੱਚ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ, ਰੋਜ਼ਨ, ਪੋਡੋਲਸਕਿ ਨੇ ਇੱਕ ਪੇਪਰ ਛਾਪਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਣਾਂ ਦੀ ਕੁਆਂਟਮ ਇੰਟੈਂਗਲਮੈਂਟ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ।, ਜੋ ਕੁਆਂਟਮ ਗੈਰਸਥਾਨਿਕਤਾ ਤੇ ਸਵਾਲ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਪੈਸ਼ਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਅੰਦਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਾਰਣਾਤਮਿਕਤਾ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟ ਉਲੰਘਣਾ ਸੀ: ਕਿ ਕਣ ਮਨਮਰਜੀ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਤਤਕਾਲ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ (ਗੱਲਬਾਤ) ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਗਲਤਵਹਿਮੀ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਸੂਚਨਾ ਇੰਟੈਗਲਡ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਅੰਦਰ ਸਥਾਂਤ੍ਰਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਤੇ ਨਾਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਸਗੋਂ ਸੂਚਨਾ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਦੋ ਔਬਜ਼ਰਵਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਾਪਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਅੰਦਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ (ਇੱਕ ਔਬਜ਼ਰਵਰ ਨੇ ਦੂਜੇ ਔਬਜ਼ਰਵਰ ਤੱਕ ਸੰਕੇਤ ਭੇਜਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਸਪੀਡ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੇਜ਼ ਸਫਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ)। ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਸਪੈਸ਼ਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। 1959 ਵਿੱਚ, ਬੋਹਮ ਅਤੇ ਯਾਕਿਰਅਹਾਰੋਨੋਵ ਨੇ ਅਹਾਰੋਨੋਵ-ਬੋਹਮ ਇੱਫੈਕਟ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਪੇਪਰ ਛਾਪਿਆ ਜੋ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਅੰਦਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਪੁਟੈਂਸ਼ਲਾਂ ਦੇ ਰੁਤਬੇ ਪ੍ਰਤਿ ਸਵਾਲ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਸਪੈਸ਼ਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਅੰਦਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫੀਲਡ ਟੈਂਸਰ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫੋਰ-ਪੁਟੈਂਸ਼ਲ ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਿਓਂਤਬੰਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਲਾਗੂ-ਹੋਣ-ਯੋਗ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਅੰਦਰ ਪੁਟੇਂਸ਼ਲ ਹੈਮਿਲਟੋਨੀਅਨ (ਦੇਖੋ ਉੱਤੇ) ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਚਾਰਜ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਕਣਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਤੇ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਭਾਵੇਂ ਜ਼ੀਰੋ ਫੀਲਡਾਂ ਵਾਲ਼ੇ ਖੇਤਰ ਹੀ ਹੋਣ। 1964 ਵਿੱਚ, ਬੈੱਲ ਦੀ ਥਿਊਰਮ ਇੱਕ ਪੇਪਰ ਵਿੱਚ ਛਾਪੀ ਗਈ ਜੋ EPR ਪੈਰਾਡੌਕਸ (ਪਹੇਲੀ) ਉੱਤੇ ਸੀ।, ਜੋ ਦਿਖਾ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਨੂੰ ਲੋਕਲ ਹਿਡਨ ਵੇਰੀਏਬਲ ਥਿਊਰੀਆਂ ਤੋਂ ਵਿਓਂਤਵਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਜੇਕਰ ਸਥਾਨਿਕਤਾ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।
ਲੈਂਬ ਸ਼ਿਫਟ
1947 ਵਿੱਚ ਲੈਂਬ ਸ਼ਿਫਟ ਖੋਜੀ ਗਈ ਸੀ।: ਜੋ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਦੇ ਲੈਵਲਾਂ 2S1/2 ਅਤੇ 2P1/2 ਦਰਮਿਆਨ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਫਰਕ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਕਾਰਣ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਅਤੇ ਵੈਕੱਮ ਦਰਮਿਆਨ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਲੈਂਬ ਅਤੇ ਰੇਦਰਫੋਰਡ ਨੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਵੇਵ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਸਮੂਹਿਕ ਰੇਡੀਓ-ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ ਦੁਆਰਾ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਦੇ sup>2 S1/2 ਅਤੇ 2P1/2 ਲੈਵਲਾਂ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਨਾਪਿਆ। ਬੇਥ ਦੁਆਰਾ ਲੈਂਬ ਸ਼ਿਫਟ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਆਖਿਆ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪ੍ਰਭਾਵ ਉੱਤੇ ਪੇਪਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ 1950ਵੇਂ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਛਾਪੇ ਗਏ ਸਨ।
ਭਾਈ ਦਿਆਲਾ
ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀ ਸੇਵਾ
ਭਾਈ ਦਿਆਲਾ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਸਾਥੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਭਾਈ ਦਿਆਲਾ, ਪਟਨਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸੰਗਤ ਦੇ ਮੁਖੀ ਸਨ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਸੰਦਾਂ ਦੇ ਇੰਚਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਸਨ।  ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਏ (ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ) ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸੀ ਤਾਂ ਭਾਈ ਦਿਆਲਾ ਜੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਟਨੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਢਾਕਾ (ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼) ਚ ਸਨ ।
ਭਾਈ ਦਿਆਲਾ ਜੀ ਨੇ ਭਾਈ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਚੰਦ ( ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਮਾਮਾ ਜੀ ) ਜੀ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਦੇ ਬੇਟੇ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਲਖਨੌਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਏ ਨਾਲ ਸਨ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਟਨਾ ਤੋਂ ਆਏ ਸਨ ਅਤੇ ਸੰਨ 1672 ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਬਾਬਾ ਬਕਾਲਾ ਵੱਲ ਗਏ। [ 6]
ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ 11 ਜੁਲਾਈ, 1675 ਨੂੰ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਦਿੱਲੀ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ,ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਭਾਈ ਦਿਆਲ ਦਾਸ, ਭਾਈ ਮਤੀ ਦਾਸ, ਅਤੇ ਭਾਈ ਸਤੀ ਦਾਸ ਵੀ ਸਨ।
ਸ਼ਹਾਦਤ
11 ਨਵੰਬਰ, 1675 ਨੂੰ ਭਾਈ ਮਤੀ ਦਾਸ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਈ ਦਿਆਲਾ ਨੇ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੂੰ ਜ਼ਾਲਮ ਕਹਿਣ ਵਾਲੇ ਮੁਗਲਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸੁਭਾਅ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੱਬ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਾਪ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਭਾਈ ਦਿਆਲਾ ਨੂੰ ਲੋਹੇ ਦੀ ਚੇਨ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਅਤੇ ਮੋਢੇ ਇਕ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਵੱਡੇ ਕੜਾਹੇ ਵਿੱਚ ਡੁਬੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਖੜਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਭਾਈ ਦਿਆਲਾ ਨੇ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਫਿਰ ਗਰਮ ਉਬਾਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ  ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਪਾਠ ਕੀਤਾ।   ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਠੇ ਦੇ ਇੱਕ ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਭੁੰਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
lਸਹੀਦ ਭਾੲੀ ਦਿਅਾਲਾ ਜੀ ੲਿਤਿਹਾਸ
ਸੁਭਾਸ਼ ਘਈ
ਸੁਭਾਸ਼ ਘਈ (ਜਨਮ 24 ਜਨਵਰੀ 1945) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਅਦਾਕਾਰ,ਅਤੇ ਸਕਰੀਨ ਲੇਖਕ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਬੈਂਗਣੀ (ਰੰਗ)
ਬੈਂਗਣੀ ਇੱਕ ਸਬਜੀ ਬੈਂਗਣ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਨਾਮ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਵਾਇਲੇਟ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਨਾਮ ਦੇ ਫੁੱਲ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਤਰੰਗ ਲੰਬਾਈ 380–420 nm ਹੁੰਦੀ ਹੈ,ਜਿਸਦੇ ਬਾਅਦ ਨੀਲ (ਇੰਡੀਗੋ) ਰੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਤੱਖ ਵਰਣਚਕਰ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨੀਲੇ ਅਤੇ ਹਰਾ ਰੰਗ ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ, ਲਗਭਗ 380 - 450 ਨੈਨੋਮੀਟਰ ਤਰੰਗ ਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸਬਸਟ੍ਰੈਕਟਿਵ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੁੱਢਲਾ ਰੰਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਰੀਰ
ਕਰੀਰ ਜਾਂ ਕੈਰ ਜਾਂ ਕੇਰਿਆ ਜਾਂ ਕੈਰਿਆ ਇੱਕ ਮਧਰੇ ਜਾਂ ਛੋਟੇ ਕੱਦ ਦਾ ਇੱਕ ਝਾੜੀਨੁਮਾ ਦਰਖ਼ਤ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਰੀਰ ਨੂੰ ਕੈਪਾਰਿਸ ਡੈਸੀਡੂਆ (Capparis decidua) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਬੈਂਗਣੀ (ਰੰਗ)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਦਰਧਨੁਸ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੰਗ
ਕਰੀਰ
ਹੁਲੀਆ
ਇਹ ਦਰਖ਼ਤ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 5 ਮੀਟਰ ਯਾਨੀ 15 ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੇਤਲੇ ਖੁਸ਼ਕ ਬੀਆਬਾਨ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਮਧ ਏਸ਼ੀਆ, ਅਫਰੀਕਾ, ਅਤੇ ਥਾਰ ਦੇ ਮਾਰੂਥਲ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਕਰੀਰ ਦੇ ਪੱਤੇ ਬੱਸ ਨਾਮ ਲਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਨਵੇਂ ਨਿਕਲਦੇ ਟੂਸਿਆਂ ਤੇ ਹੀ ਨਜ਼ਰ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਦੋ ਵਾਰ ਫਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ: ਮਈ ਅਤੇ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ। ਡੇਲੇ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੇਸਰੀ ਭਾਅ ਮਾਰਦੇ ਫੁੱਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ‘ਬਾਟਾ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੱਚੇ ਡੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ 35.73% ਖੁਸ਼ਕ ਪਦਾਰਥ, 18,76% ਪ੍ਰੋਟੀਨ, 5.97% ਚਰਬੀ, 57,36 ਫੀਸਦੀ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ, 12.5% ਕੱਚਾ ਫਾਈਬਰ, 580 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਸੋਡੀਅਮ, 48 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਫਾਸਫੋਰਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਹਰੇ ਫਲਾਂ (ਡੇਲਿਆਂ) ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਸਬਜੀ ਅਤੇ ਅਚਾਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਬਜੀ ਅਤੇ ਅਚਾਰ ਅਤਿਅੰਤ ਸਵਾਦੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੱਕੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਫਲ ਖਾਣ ਦੇ ਕੰਮ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਰੇ ਫਲ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੜ੍ਹੀ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੁੱਕੇ ਕੈਰ ਫਲ ਦੇ ਚੂਰਣ ਨੂੰ ਲੂਣ ਦੇ ਨਾਲ ਲੈਣ ਉੱਤੇ ਤੱਤਕਾਲ ਢਿੱਡ ਦਰਦ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ
ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਰੀਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਪੀਲੂ ਅਤੇ ਸ਼ਮੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੇ ਕਰਣ ਪਰਵ ਅਧਿਆਏ 30 ਸਲੋਕ 10 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਾਹੀਕ ਜੋ ਕੁਰੁ – ਜੰਗਲ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਦੋਂ ਉਹ ਸਤਲੁਜ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਸ਼ਮੀ, ਪੀਲੂ ਅਤੇ ਕਰੀਰ ਦੇ ਵਣਾਂ ਵਿੱਚ ਜੌਂ ਦੇ ਸੱਤੂਆਂ ਦੇ ਬਣੇ ਲੱਡੂ ਦਾ ਬਿਨਾਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਦਹੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਵਾਦ ਲੈ ਸਕੇਗਾ।
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿੱਚ
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਕਰੀਰ ਉੱਤੇ ਸ਼ੀਤਲਾ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਮਾਤਾ(ਚੇਚਕ) ਨਿਕਲੇ ਤਾਂ ਕਰੀਰ ਦੀ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਪਾਉਣ ਨਾਲ ਮਾਤਾ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾਗ ਗਹਿਰੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਪੀੜਤ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਗ ਵੀ ਭੰਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਬੁਝਾਰਤਾਂ
ਬਾਤ ਪਾਵਾਂ ਬਤੋਲੀ ਪਾਵਾਂ, ਬੁੱਝੀਂ ਬਾਬਾ ਅਲੀ ਬਲੀ। ਪੱਤ ਭਾਲਿਆਂ ਲੱਭਦਾ ਨਹੀਂ, ਫਲ ਵਿਕੇਂਦਾ ਗਲੀ ਗਲੀ।
ਜੜ੍ਹ ਹਰੀ ਫੁੱਲ ਕੇਸਰੀ, ਬਿਨ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਛਾਂ। ਜਾਂਦਾ ਰਾਹੀ ਸੌਂ ਗਿਆ, ਤਕ ਕੇ ਗੂੜ੍ਹੀ ਛਾਂ।
ਵਿਆਹ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ
ਚੰਦਨ ਚੌਂਕੀ ਮੈਂ ਡਾਹੀ ਭਾਬੋ! ਕੋਈ ਚਾਰੇ ਪਾਵੇ ਕਰੀਰ ਚੌਂਕੀ ’ਤੇ ਤੂੰ ਐਂ ਸਜੇਂ, ਜਿਮੇਂ ਰਾਜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਨੀਂ ਭਾਬੋ ਪਿਆਰੀਏ ਨੀਂ ‘ਵਜੀਰ’।
ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿੱਚ
ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕੈਰ ਉੱਤੇ ਕਹਾਵਤਾਂ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹਨ। ਕੁੱਝ ਕਹਾਵਤਾਂ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ:
ਬੈਠਣੋ ਛਾਇਆ ਮੈਂ ਹੁਓ ਭਲਾਂ ਕੈਰ ਹੀ, ਰਹਣਾਂ ਭਾਆਂ ਮੈਂ ਹੁਓ ਭਲਾਂ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਹੀ। ਅਰਥਾਤ ਬੈਠੋ ਛਾਇਆ ਵਿੱਚ ਚਾਹੇ ਕੈਰ ਹੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਰਹੋ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਚਾਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਹੀ ਹੋਵੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਰੱਖ਼ਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼ ਨਾਲ ਸੁਧਾਰੇ ਸਫ਼ੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਰਾਸਤੀ ਰੁੱਖ
ਇਸ ਪਿਆਰ ਕੋ ਕਿਆ ਨਾਮ ਦੂੰ?
'''ਇਸ ਪਿਆਰ ਕੋ ਕਿਆ ਨਾਮ ਦੂੰ? '''ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਲੋਕਪ੍ਰਿਅ ਡਰਾਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 6 ਜੂਨ 2011 ਤੋਂ 30 ਨਵੰਬਰ 2012 ਤੱਕ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਇਆ।
ਦੱਖਣੀ ਡਕੋਟਾ
ਦੱਖਣੀ ਡਕੋਟਾ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਮੱਧ-ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਲਕੋਤਾ ਅਤੇ ਡਕੋਤਾ ਸਿਊ ਅਮਰੀਕੀ ਭਾਰਤੀ ਕਬੀਲਿਆਂ ਮਗਰੋਂ ਪਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜਾਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 17ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਰ 5ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਅਤੇ 5ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਅਬਾਦੀ ਦੇ ਸੰਘਣੇਪਣ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ {{ਡਕੋਟਾ ਰਾਜਖੇਤਰ]] ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਡਕੋਟਾ ਸਮੇਤ 2 ਨਵੰਬਰ, 1889 ਨੂੰ ਰਾਜ ਬਣਿਆ। ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪੀਅਰ ਅਤੇ 159,000 ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਨਾਲ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸਿਊ ਫ਼ਾਲਜ਼ ਹੈ।
ਇਸ ਪਿਆਰ ਕੋ ਕਿਆ ਨਾਮ ਦੂੰ?
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ
ਦੱਖਣੀ ਡਕੋਟਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਜ
ਅਚਾਰੀਆ ਜਯਦੇਵ ਪੀਯੂਸ਼ਵਰਸ
ਆਚਾਰੀਆ ਜਯਦੇਵ ਪੀਯੂਸ਼ਵਰਸ
ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਆਚਾਰੀਆ ਜਯਦੇਵ ਦਾ ਕਾਵਿਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗ੍ਰੰਥ ’ਚੰਦ੍ਰਲੋਕ' ਆਪਣੀ ਅਤਿਸਰਲ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਕਾਰਣ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਗ੍ਰੰਥ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿਸ਼ਾਸਤਰੀ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਨ ਲਈ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੌੜ੍ਹ ਪੱਧਤੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਹਿਜ, ਸੌਖੀ, ਸਰਸ ਅਤੇ ਰੌਚਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਣ ਪਾਠਕ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਿਤ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਤਤਕਾਲ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮਾਤਾ -ਪਿਤਾ
ਆਚਾਰੀਆ ਜਯਦੇਵ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਕੁੱਝ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਕਾਵਿਸ਼ਸਾਤਰੀ ਗ੍ਰੰਥ ‘ਚੰਦ੍ਰਾਲੋਕ’ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ‘ਪ੍ਰਸੰਨਰਾਘਵ’ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਆਦਿ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਮਹਾਦੇਵ'; ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ’’ ਸੀ। ’ਚੰਦ੍ਰਾਲੋਕ’ ਦੇ ਹਰੇਕ ‘ਮਯੂਖ’ (ਅਧਿਆਇ) ਦੇ ਅੰਤ 'ਚ 1 ਵੀ ਇਹੋ ਸੰਕੇਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਇਹ ਕੌਂਡਿਨਯ ਗੋਤ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਿਣ ਅਤੇ ‘ਮਿਥਿਲਾ’ (ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਜਯਦੇਵ ਨੂੰ ‘ਪੀਯੂਸ਼ਵਰਸ਼’ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਆਇਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਦੇ ਉੱਘੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ, ਇਹ ਤੱਥ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਟਕ ਦੀ ਪ੍ਰਸਾਤਵਨਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ 'ਚ ਇੱਕ ਦੰਦਕਥਾ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ‘ਭਾਸ਼ਿਆਲੋਕ’ ਨਾਮ ਦੇ ਨਿਆਇਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵੀ ਇਸੇ ਜਯਦੇਵ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸਦਾ ਲੇਖਕ ਕੋਈ ‘ਪਧਰ ਜਯਦੇਵ’ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ‘ਚੰਦ੍ਰਾਲੋਕ' ਦੇ ਲੇਖਕ ਜਯਦੇਵ ਨੇ ਹੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਠੋਸ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਰ ਡਾ. ਪੀ. ਵੀ. ਕਾਣੇ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦਾ ਲੇਖਕ ਪਹਿਲੇ ਜਯਦੇਵ ਨੂੰ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ‘ਗੀਤ ਗੋਵਿੰਦ’ ਨਾਮ ਦੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਗੀਤਿਕਾਵਿ ਦੇ ਰਚਯਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਜਯਦੇਵ ਹੀ ਹੈ; ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕਥਨਾਨੁਸਾਰ ਪਿਤਾ ਭੋਜਦੇਵ, ਮਾਤਾ ਰਾਮਾਦੇਵੀ ਅਤੇ ਉਹ ਬੰਗਾਲ ਨਿਵਾਸੀ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਦੋਨੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੀ ਹਨ।
ਜਯਦੇਵ ਦਾ ਸਮਾਂ
ਰਚਨਾਵਾਂ
ਆਚਾਰੀਆ ਜਯਦੇਵ ਦੇ ‘ਪ੍ਰਸੰਨਰਾਘਵ’ ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਿਆਲੋਕ ' ਨਿਆਇਗ੍ਰੰਥ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ‘ਚੰਦ੍ਰਾਲੋਕ’ ਇੱਕ ਸੁਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਾਵਿਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗ੍ਰੰਥ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਗ੍ਰੰਥ ਦਸ ਮਯੂਖਾਂ (ਅਧਿਆਵਾਂ) ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਟੁਪ ਛੰਦ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ 350 ਕਾਰਿਕਾਵਾਂ ’ਚ ਰਚਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਸੌਖੀ ਅਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਿਤ ਵਿਸੈ-ਵਸਤੂ ਨਿਮਨ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ:
ਮਯੂਖ-1 ਵਿੱਚ ਕਾਵਿ-ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ; ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਦੇ ਕਾਰਣ; ਰੂੜ੍ਹ, ਯੌਗਿਕ, ਯੋਗਰੂੜ੍ਹ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਵਿਵੇਚਨ
ਮਯੂਖ-2. ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦਗਤ-ਵਾਕਗਤ-ਅਰਥਗਤ ਆਦਿ ਕਾਵਿਸੰਬੰਧੀ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਨਿਰੂਪਣ।
ਮਯੂਖ-3. ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਦੁਆਰਾ ਕਾਵਿ’ ’ਚ ਰਮਣੀਯਤਾ ਜਾਂ ਚਮਤਕਾਰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਉਪਾਇਆਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਵਿਵੇਚਨ।
ਮਯੂਖ-4. ਵਿੱਚ ਆਚਾਰੀਆ ਭਰਤ, ਵਾਮਨ ਦੇ ਅਨੁਕਰਣ ’ਤੇ ਕਾਵਿਗਤ ਦਸ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਨ।
ਮਯੂਖ-5. ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਸ਼ਬਦਾਲੰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੌ ਅਰਥਾਲੰਕਾਰਾਂ ਦਾ ਸੋਦਾਹਰਣ ਨਿਰੂਪਣ।
ਮਯੂਖ-6. ਵਿੱਚ ਰਸਾਂ, ਭਾਵਾਂ, ਪਾਂਚਾਲੀ, ਗੌੜ੍ਹੀ, ਲਾਟੀ ਤਿੰਨ ਰੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਮਧੁਰਾ, ਪ੍ਰੌੜ੍ਹਾ, ਪਰੁਸ਼ਾ, ਲਲਿਤਾ, ਮਦ੍ਰਿ-ਨਾਮ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਤੀਆਂ ਦਾ ਵਿਵੇਚਨ। ਮਯੂਖ-7. ਵਿੱਚ ਵਿਅੰਜਨਾ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਨਿਰੂਪਣ ਅਤੇ ਧੁਨੀ ਦੇ ਭੇਦਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਨ।
ਮਯੂਖ-8. ਵਿੱਚ ਗੁਣੀਭੂਤਵਿਅੰਗ-ਕਾਵਿ ਦੇ ਭੇਦਾਂ ਦਾ ਵਿਵੇਚਨ। ਮਯੂਖ-9. ਵਿੱਚ ਲਕ੍ਸ਼ਣਾ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਵਿਵੇਚਨ। ਮਯੂਖ-10. ਵਿੱਚ ਅਭਿਧਾ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਦ ਵਿਵੇਚਨ।
ਅਲੰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸਕ੍ਮ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਸਹਿਜੇ- ਸਹਿਜੇ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਹੁੰਦਾ ਗਿਆ ਹੈ | ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸਕ੍ਮ  ਨੂੰ ਅਧਿਐਨ  ਦੇ ਸੋਖ ਲਈ ਤਿੰਨ ਅਵਸਥਾਵਾਂ  ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਅਵਸਥਾ ਭਾਹਮ ਤੋਂ  ਲੈ ਕੇ ਵਾਮਨ  ਤੱਕ  ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਲੰਕਾਰਾਂ  ਦੀ ਗਿਣਤੀ 52 ਰਹੀ | ਦੂਜੀ ਅਵਸਥਾ  ਰੁਦ੍ਟ ਤੋਂ ਰੁੱਯਕ ਤਕ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 51  ਹੋਰ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਹੋਈ ਅਤੇ  ਇਹ ਗਿਣਤੀ103 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ | ਤੀਜੀ ਅਵਸਥਾ ਜਯਦੇਵ ਤੋ ਜਗਨਨਾਥ ਤਕ ਹੈ। ਇਸ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ 88 ਹੋਰ ਅਲੰਕਾਰ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ । ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 191 ਹੋ ਗਈ ।ਅਸਲ ਵਿੱਚ ,ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸੀਮਾ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ।ਜਯਦੇਵ ਨੇ ਅੰਕਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕਾਵਿ ਨੂੰ ਸਵਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ।ਉਹ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਸੇਕ ਤੋਂ ਹੀਣੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਮਨ ਲੈਂਦਾ ? ਭਾਵ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਸੇਕ ਤੇ ਅੱਗ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਅਨਿੱਖੜ ਹੈ ਤਿਵੇਂ ਕਾਵਿ ਤੇ ਅਲੰਕਰ ਆਪਸ 'ਚ ਅਨਿੱਖੜ ਹਨ।
ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ 'ਚ ਆਚਾਰੀਆ ਜਯਦੇਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਨੇ (ਪੰਜਵੇਂ ਮਯੂਖ ਦੀ) ਜਿਸ ਕਾਰਿਕਾ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਅਲੰਕਾਰ ਦਾ ਲਕ੍ਸ਼ਣ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਉਸੇ ਕਾਰਿਕਾ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਉਦਾਹਰਣ ਵੀ ਵਿਦਮਾਨ ਹੈ ਅਰਥਾਤ ਇੱਕੋ ਕਾਰਿਕਾ ਵਿੱਚ ਲਕ੍ਸ਼ਣ ਅਤੇ ਲਕ੍ਸ਼ਯ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਥਾਂ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸੂਤ੍ਰਾਤਮਕ ਅਤੇ ਸਰਲ ਪੱਧਤੀ (ਸ਼ੈਲੀ) ਨੇ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਕਾਵਿਸ਼ਾਸਤਰੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਚੰਗਾ ਜਾਣੂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ’ਚੰਦ੍ਰਾਲੋਕ’ ’ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਅਲੰਕਾਰ-ਵਿਵੇਚਨ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਯਦੇਵ ਨੇ 17 ਨਵੇਂ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਬਾਅਦ 'ਚ ਆਚਾਰੀਆ ਅੱਪਯਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਲੰਕਾਰ-ਗ੍ਰੰਥ ‘ਕੁਵਲਯਾਨੰਦ’ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵੇਲੇ ਜਯਦੇਵ ਦੇ ‘ਚੰਦ੍ਰਾਲੋਕ’ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਜਯਦੇਵ ਦਾ ਨਿਸੰਕੋਚ ਆਭਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ
ਹੈਲੇਨ ਕੋਡੇਰੋ
ਹੈਲਨ ਕੋਡੇਰੋ '' (15 ਜੂਨ, 1915 - 24 ਜੁਲਾਈ 1994) ਕੋਚੀਟੀ ਪੂਏਬਲੋ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ] ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕੋਚੀਟੀ, ਨਿਊ ਮੈਕਸੀਕੋ ਤੋਂ ਸੀ। ਉਹ ਉਸਦੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਮਿੱਟੀ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ, ਇੱਕ  ਮੋਟਿਫ ਉਸਦਾ ਕਾਢਣ ਕੱਢਣੀ, ਰਵਾਇਤੀ "ਗਾਉਣ ਵਾਲੀ ਮਾਂ" ਦੀ ਧਾਰਣਾ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ।
ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਸਮੱਗਰੀ
ਕੋਡੇਰੋ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਸਮੇਤ ਰਵਾਇਤੀ ਜੀਵਨ ਢੰਗ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ। ਸਾਰੇ ਕੋਚੀਟੀ ਪੂਏਬਲੋ ਨੇੜੇ ਖਟਾਈ, ਅਤੇ ਪੇਂਟ ਲਈ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਪੌਦੇ ਦੀਆਂ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਆਦਿ ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਹੈਲੇਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਧੇਰੇ ਸੁਧਾਰੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਟੁਕੜੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵੱਖਰਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਹੈਲੇਨ ਦਾ ਕੰਮ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਗਿਆ, ਆਖਰਕਾਰ ਉਸਨੇ ਟ੍ਰੇਡਮਾਰਕ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸਦੇ ਲਈ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੁੱਡੀਆਂ ਹੁਣ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। Cordero had a personal connection to her work, "They're my little people. I talk to them and they're singing." ਇਹ ਪੂਏਬਲੋ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਿੱਟੀ ਜੀਵਤ ਪਦਾਰਥ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਜੀਵਿਤ ਜੀਵਣ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ।
ਬਲਜਿੰਦਰ ਕੌਰ
ਬਲਜਿੰਦਰ ਕੌਰ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਹਰਿਆਣਵੀ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਤਮਿਲ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਕਰੀਅਰ
ਬਲਜਿੰਦਰ ਕੌਰ, ਭੋਗਪੁਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਿੰਡ ਭੋਂਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੇ ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਕਾਲਜ, ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੌਰਾਨ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਿਖਾਈ ਅਤੇ 1994 ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈਂਦੇ ਡਰਾਮੇ ਦੀ ਇੱਕ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਹਿਸਾਰ, ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਡਰਾਮਾ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਜੇਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ ਨਾਲ 2000 ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਹਿਪਾਠੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ ਡਰਾਮਾ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਨਾਟਕ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਨਾਚ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਅਤੇ ਮਗਰੋਂ ਰੀਪੋਰਟਰੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਛੇ ਸਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਕੌਰ ਨੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਵਜੋਂ ਬਤੌਰ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ, ਸ਼ਾਹਿਦ (2013) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਾਸਟਿੰਗ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਮੁਕੇਸ਼ ਚਬੜਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਕੌਰ ਦੇ ਇੱਕ ਮੰਚਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਦੁਆਰਾ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਅਲੋਚਨਾ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਆਮਿਰ ਖਾਨ ਦੀਆਂ ਦੋ ਫਿਲਮਾਂ, ਪੀਕੇ (2014) ਅਤੇ ਦੰਗਲ (2016) ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੌਕਿਆਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੈਮਰਸ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਮਿਲੇ ਸਨ। ਉਹ ਰੋਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਝਿਜਕਦੀ ਸੀ। 2014 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਜੀਵ ਭਾਟੀਆ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਹਰਿਆਣਵੀ ਫਿਲਮ “ਪਗੜੀ: ਦਿ ਆਨਰ” ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਜਾਣਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ, ਬ੍ਰਿਜੇਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਵੀ ਫਿਲਮ ਵਿਚ ਨਾਇਕਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਅਭਿਨੈ ਲਈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਿਯੋਗੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਵੀ ਮਿਲੀ।  ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਧਾ ਕੌਂਗਰਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਦੀ ਦੋਭਾਸ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ, “ਸਾਲਾ ਖੜੂਸ ਵਿੱਚ ਚੇਨਈ ਦੇ ਸਲਮ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਾਰਦਵਾੜੀ ਔਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ। ਤਾਮਿਲ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਦਾ ਫੋਨੈਟਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਸੰਵਾਦਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ
ਕਲੋਰੀਨ
ਕਲੋਰੀਨ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Chlorine) ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਰਮਾਣੂ-ਅੰਕ 17 ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ Cl ਨਾਲ ਨਿਵੇਦਨ ਕਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਰਮਾਣੂ-ਭਾਰ 35.453 amu ਹੈ।
ਮਨਮੋਹਨ
ਮਨਮੋਹਨ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ, ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਵਲ ਨਿਰਵਾਣ ਨੂੰ 2013 ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹ "ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ’ਚ ਜੀਵਿਆ, ਪੜ੍ਹਿਆ ਤੇ ਹੰਢਾਇਆ ਓਹੀ ਯਥਾਰਥ, ਗਲਪੀ ਬਿਰਤਾਂਤ ਰਾਹੀਂ ‘ਨਿਰਵਾਣ’ ਦੇ ਪਾਠ ਰੂਪ ’ਚ ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਇਆ ਹੈ।" ਕਿੱਤੇ ਵਜੋਂ ਮਨਮੋਹਨ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲੀਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਚ (ਆਈ.ਪੀ.ਐਸ)ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ
ਬੌਧਿਕ ਕਵੀ ਵਜੋਂ
ਮਨਮੋਹਨ ਮੂਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਹੁਣ ਤੱਕ ਨੌਂ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਿਛਲੇ 30 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਨਿਰੰਤਰ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਅਲੋਚਨਾ ਦੀਆਂ ਵੀ ਪੁਸਤਕਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਯੂਰਪੀ ਯੂਨੀਅਨ ਤੋਂ ਯੁਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦਾ ਨਿਕਲਣਾ
ਯੂਰਪੀ ਯੂਨੀਅਨ ਤੋਂ ਯੁਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦਾ ਨਿਕਲਣਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਬਰੇਗਜ਼ਿਟ (Brexit, "ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼" ਜਾਂ "ਬ੍ਰਿਟੇਨ" ਅਤੇ "ਅਗਜ਼ਿਟ" ਨੂੰ ਜੋੜਕੇ ਬਣਿਆ ਸ਼ਬਦ) ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਟੀਚਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਅਕਤੀਆਂ, ਐਡਵੋਕੇਸੀ ਗਰੁੱਪਾਂ, ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਯੁਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ ਨੇ 1973 ਵਿੱਚ ਯੂਰਪੀ ਯੂਨੀਅਨ (ਈਯੂ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਮੋਹਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣਿਆ ਸੀ।ਯੂਰਪੀ ਯੂਨੀਅਨ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਦਾ ਹੱਕ ਮੈਂਬਰ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ  2007 ਵਿੱਚ ਯੂਰਪੀ ਯੂਨੀਅਨ ਬਾਰੇ ਸੰਧੀ ਦੀ ਧਾਰਾ 50 ਦੇ ਅਧੀਨ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
1975 ਵਿੱਚ, ਯੂਰਪੀ ਆਰਥਿਕ ਭਾਈਚਾਰੇ (EEC), ਜਿਸਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪੀ ਯੂਨੀਅਨ (EU) ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਦੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਮੈਂਬਰੀ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਜਨਮਤ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਤੀਜਾ, ਲਗਭਗ 67% ਵੋਟ ਮੈਂਬਰੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਸੀ।
ਯੂਕੇ ਵੋਟਰ ਨੇ ਇਸ ਸਵਾਲ ਨੂੰ 23 ਜੂਨ 2016 ਨੂੰ ਮੁੜ ਕੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਯੂਰਪੀ ਯੂਨੀਅਨ (EU) ਦੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਮੈਂਬਰੀ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਜਨਮਤ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਜਨਮਤ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਦ ਇਸਨੇ ਯੂਰਪੀ ਯੂਨੀਅਨ ਜਨਮਤ ਐਕਟ 2015 ਪਾਸ ਕੀਤਾ।
ਜੂਨ 2016 ਵਿਚ ਹੋਈ ਇਸ ਜਨਮਤ ਦਾ ਨਤੀਜਾ 51.9% (17,410,742 ਵੋਟ) ਮੈਂਬਰੀ ਛੱਡਣ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 48.1% (16,141,241 ਵੋਟ) ਰਹਿਣ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਮਤਦਾਨ 72,2% ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ 26,033 ਵੋਟਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਯੂਕੇ ਦੇ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਅਸਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਨਿਸਚਿਤ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਦੋ ਸਾਲ ਲੈ ਲੈਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਡੇਵਿਡ ਕੈਮਰਨ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਕਤੂਬਰ ਤੱਕ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦੇਵੇਗਾ, ਜਦਕਿ ਸਕੌਟਲੈਂਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੰਤਰੀ ਨਿਕੋਲਾ ਸਟਰਜਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਈਯੂ ਕਾਨੂੰਨ ਤਿਆਗ ਦੇਣ ਨੂੰ ਵਿਧਾਨ ਸਹਿਮਤੀ ਦੇਣ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦੇਵੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪੀ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਣਾ
ਟਿੱਕੋਡੀਅਨ
'''ਪੀ. ਕੁੰਜਨੰਦਨ ਨਾਇਰ (15 ਫਰਵਰੀ, 1916 – 28 ਜਨਵਰੀ, 2001), ਜਿਸਦਾ ਉਸਦਾ ਉਪਨਾਮ ਟਿੱਕੋਡੀਅਨ' ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨਾਟਕਕਾਰ, ਨਾਵਲਕਾਰ, ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਦੇ ਸਕਰੀਨਰਾਈਟਰ ਸੀ। ਉਹ ਰੇਡੀਓ ਨਾਟਕਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ, ਅਰੰਗੂ ਕਾਨਾਤ ਨਾਦਨ (ਅਦਾਕਾਰ ਜੋ ਕਦੇ ਸਟੇਜ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਇਆ) ਦੇ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ'' ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮਲਾਬਾਰ ਦੇ ਸਮਾਜਕ-ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਕਾਸ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ, ਜੀਵਨੀ ਅਤੇ ਆਤਮਕਥਾ ਲਈ ਕੇਰਲ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਵਯਲਾਰ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਓਡੱਕੂਜ਼ਲ ਅਵਾਰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਜੀਵਨੀ
ਟਿੱਕੋਡੀਅਨ ਦਾ ਜਨਮ ਪੀ ਕੁੰਜਨੰਦਨ ਨਾਇਰ ਵਜੋਂ 15 ਫਰਵਰੀ, 1916 ਨੂੰ ਟਿੱਕੋਡੀ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਕੇਰਲ ਦੇ ਕੋਜ਼ੀਕੋਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਪੀ ਕੁੰਜੱਪ ਨਾਇਰ ਅਤੇ ਪੀ ਨਰਾਇਣੀ ਅੰਮਾ ਕਰਮਵਾਰ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮਾਂ ਸਨ। ਉਹ ਲੜਕੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਗੁਆ ਬੈਠਾ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਉਸਦੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਥੀਏਟਰ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸ਼ੌਕੀਨ ਸੀ। ਬੇਸਲ ਮਿਸ਼ਨ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ, ਕੋਇਲਾਂਡੀ ਵਿਖੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਨ ਕੋਰਸ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1936 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅਲਮਾ ਮਾਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉੱਥੇ ਉਹ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ 1938 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਹੜਤਾਲ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਉਹ ਭਾਰਤ ਸੇਵਾ ਸੰਗਮ ਅਤੇ ਦੇਵਧਰ ਮਲਾਬਾਰ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਟਰੱਸਟ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਗਿਆ ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਕੇ ਕੇਲੱਪਨ ਅਤੇ ਵੀ ਆਰ ਨਯਨਾਰ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਯਨਾਰ ਬਾਲਿਕਾ ਸਦਨਮ, ਨਯਾਨਰ ਦੁਆਰਾ 1942 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਇੱਕ ਅਨਾਥ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੀ, ਉਹ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀਨਪ੍ਰਭਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ ਅਤੇ 1948 ਤਕ ਉਥੇ ਕੰਮ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।1950 ਵਿਚ, ਉਹ ਇੱਕ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਲੇਖਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਬਾਕੀ ਕੈਰੀਅਰ ਉਥੇ ਡਰਾਮਾ ਨਿਰਮਾਤਾ ਦੇ ਤੌਰ' ਤੇ 1979 ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਤੱਕ ਬਿਤਾਇਆ।
ਟਿੱਕੋਡੀਅਨ ਨੇ 1942 ਵਿੱਚ ਪਾਰਵਤੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ, ਪੁਸ਼ਪਾ ਹੈ।  ਉਹ 28 ਜਨਵਰੀ 2001 ਨੂੰ 84 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕੋਜ਼ੀਕੋਡ ਸਥਿਤ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2001 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1916 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਨਰੇਂਦਰ ਨਗਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਨਰੇਂਦਰ ਨਗਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ 70 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਟਿਹਰੀ ਗੜਵਾਲ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇਹ ਹਲਕਾ ਜਨਰਲ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 75506 ਵੋਟਰ ਸਨ।
ਵਿਧਾਇਕ
2012 ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਬੋਧ ਉਨਿਆਲ ਇਸ ਹਲਕੇ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ।
!ਸਾਲ !colspan="2" align="center"|ਪਾਰਟੀ !align="center" | ਵਿਧਾਇਕ !ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ !ਵੋਟਰ % !ਜੇਤੂ ਦਾ ਵੋਟ ਅੰਤਰ !ਸਰੋਤ
ਸਿਲਿਸਲੇਵਾਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਜੰਡ
ਜੰਡ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਉੱਗਣ ਵਾਲਾ ਸਥਾਨਕ ਦਰਖ਼ਤ ਹੈ। ਇਹ ਘੱਟ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਅਤੇ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੇ ਜੰਡ
ਪੀਲੂ ਦੀ ਅਮਰ ਰਚਨਾ 'ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਂ' ਨੇ ਜੰਡ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਰਥਾਂ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜੰਡ ਹੇਠ ਮਿਰਜੇ ਦਾ ਸੌਂ ਜਾਣਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਬਾਂ ਦੇ ਖੂਨ ਖਰਾਬੇ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਤਰਲੇ (ਜੰਡ ਦੇ ਹੇਠ ਜੱਟਾ! ਸੌਂ ਰਹਿਓਂ, ਉਠ, ਸੁਰਤ ਸੰਭਾਲ), ਮਿਰਜੇ ਦੀ ਅੜੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਰਕਸ਼ ਜੰਡ ਤੇ ਟੰਗਣਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਥੇ ਮਿਰਜੇ ਦਾ ਖਾਲੀ ਹਥ ਮਾਰਿਆ ਜਾਣਾ ...ਸਾਰਾ ਨਾਟਕੀ ਘਟਨਾਚੱਕਰ ਜੰਡ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ। ਵੇਖੋ:- ਛੁੱਟੀ ਕਾਨੀ ਗ਼ਜ਼ਬ ਦੀ, ਲੈ ਗਈ ਮਿਰਜ਼ੇ ਨੂੰ ਨਾਲ। ਰੂਹ ਮਿਰਜ਼ੇ ਦੀ ਨਿਕਲ ਗਈ, ਲੱਗੀ ਜੰਡੂਰੇ ਨਾਲ। ਮੰਦਾ ਕੀਤਾ ਸਾਹਿਬਾਂ ਤੂੰ, ਰਲ ਗਈਆਂ ਸਿਆਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ। ਕਾਨੀ ਘੜੀ ਕੱਮਗਰਾਂ, ਫਲ ਕਿਸੇ ਉਸਤਾਕਾਰ। ਧੋਖੇ ਮਾਰੀ ਮੇਰੀ ਸਾਹਿਬਾਂ, ਨਾ ਆਰ ਨਾ ਪਾਰ। 260
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਰੱਖ਼ਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਰਾਸਤੀ ਰੁੱਖ
ਆਗਾ ਸ਼ੋਰਿਸ਼ ਕਸ਼ਮੀਰੀ
ਆਗਾ ਸ਼ੋਰਿਸ਼ ਕਸ਼ਮੀਰੀ (1917–1975; آغا شورش کشمیری) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਵਿਦਵਾਨ, ਲੇਖਕ, ਬਹਿਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਮਜਲਿਸ-ਏ ਅਹਰਾਰ-ਏ ਇਸਲਾਮ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਆਗੂ ਸੀ। ਉਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਇੱਕ ਹਸਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ
ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਨੇ 1935 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਸ਼ਹੀਦ ਗੰਜ ਮਸਜਿਦ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤਾ ਜਦੋਂ ਮੌਲਾਨਾ ਜ਼ਫਰ ਅਲੀ ਖਾਨ ਅਹਰਾਰ ਪਾਰਟੀ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਮੌਲਾਨਾ ਜ਼ਫਰ ਅਲੀ ਖਾਨ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ ਪਰ 1935 ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਗੰਜ ਮਸਜਿਦ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਚੌਧਰੀ ਅਫ਼ਜਲ ਹੱਕ ਤੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਨੇਤਾ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਆਲ-ਇੰਡੀਆ ਮਜਲਿਸ-ਏ-ਅਹਰਾਰ-ਏ-ਇਸਲਾਮ ਅਤੇ ਅਹਰਾਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਆਪਣੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਧਿਆਪਕ (ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਦਾ ਅਰਥ ਮੁਰਸ਼ਦ) ਅਮੀਰ-ਏ-ਸ਼ਰੀਅਤ ਸੱਯਦ ਅਤਾ ਉੱਲਾ ਸ਼ਾਹ ਬੁਖਾਰੀ ਤੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1917 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1975
ਨੀਲਾ
ਨੀਲਾ ਰੰਗ ਉਹ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਵਰਣਕਰਮ ਦੀ 440–490 nm ਦੀ ਤਰੰਗਲੰਬਾਈ ਦੁਆਰਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਯੋਜਕੀ ਮੁੱਢਲਾ ਰੰਗ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸੰਪੂਰਕ ਰੰਗ ਪੀਲਾ ਹੈ, ਜੇਕਰ HSL ਅਤੇ HSV ਵਰਣ ਚੱਕਰ ਉੱਤੇ ਵੇਖੋ ਤਾਂ। ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਵਰਣਚਕਰ ਉੱਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸੰਪੂਰਕ ਰੰਗ ਹੈ ਨਾਰੰਗੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੰਗ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੀਲੇ ਰੰਗ
ਘਰਿਆਲਾ
ਘਰਿਆਲਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਪੱਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈਡਕੁਆਰਟਰ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਦੱਖਣੀ ਦੇ ਵੱਲ 35 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਪੱਟੀ-14 ਤੋਂ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਸਟੇਟ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 236 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਪੱਟੀ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕੋਟ ਦਾਤਾ
ਕੋਟ ਦਾਤਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਪੱਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਰਾਜਾ ਕੀ ਆਏਗੀ ਬਰਾਤ
ਰਾਜਾ ਕਿ ਆਏਗੀ ਬਰਾਤ ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੀ ਧਾਰਾਵਾਹਿਕ ਹੈ। ਜਿਸ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਤੇ 2008 ਤੋਂ 2010 ਤੱਕ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਇੱਕ ਰਾਣੀ ਦੀ ਐ। ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਨੋਕਰਾਨੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਹਿਲ ਦੀ ਰਾਣੀ ਬਣ ਜਾਦੀ ਹੈ।
ਕੋਟ ਦਾਤਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਪੱਟੀ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰਾਜਾ ਕੀ ਆਏਗੀ ਬਰਾਤ
ਕਹਾਣੀ
ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਰਾਣੀ ਇੱਕ ਨੋਕਰਾਨੀ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨਾਲ ਹੋ ਗਿਆ।  ਕੁੱਝ ਸਮੇ ਬਾਅਦ ਉਨਾ ਦੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰੀ ਹੋਈ।
ਬਾਹਰਿ  ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ
ਪੰਜਾਬੀ ਬੁ਼ਝਾਰਤ
'ਪੰਜਾਬੀ ਬੁਝਾਰਤ' ਸਾਡੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮਨੋਰੰਜਨ, ਗਿਆਨ-ਪ੍ਰਸਾਰ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ਼ੀ ਕਸਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਮਾਧਿਅਮ ਹੈ। ਆਮ ਬੋਲ ਚਾਲ ਵਿੱਚ ਬੁਝਾਰਤ ਦੀ ਥਾਂ 'ਬਾਤ' ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੁਝਾਰਤ ਦੇ ਸਧਾਰਨ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਬੁਝਣਯੋਗ, ਇਬਾਰਤ ਜਾਂ ਕਥਨ ਦੇ ਹਨ। ਭਾਵ ਦੂਸਰੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਰਮਜ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪਾਉਣਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਬੁੱਝਣ ਦੀ ਇਕਾਗਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਬੁਝਾਰਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਬੁੱਝਣ ਵਾਲੀ ਬਾਤ ਨੂੰ ਬੁਝਾਰਤ ਜਾਂ ਪਹੇਲੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਜੇਂਦਰਾ ਕੁਮੇਰੀਆ
ਵਿਜੇਂਦਰਾ ਕੁਮੇਰੀਆ (ਜਨਮ 12 ਅਕਤੂਬਰ 1986) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਉਡਾਨ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਰਾਜਵੰਸ਼ੀ ਅਤੇ ਨਾਗਿਨ  ਭਾਗਿਆ ਕਾ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਖੇਲ ਵਿੱਚ ਦੇਵ ਪਰੀਖ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਬੁ਼ਝਾਰਤ
ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
1. ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਥਿੰਦ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬੁਝਾਰਤ ਲੋਕ ਮਾਨਸ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਮੌਖ਼ਿਕ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਗੁੰਝਲ ਜਾਂ ਅੜਾਉਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਜਾਂ ਗੁੰਝਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਾਰਾ ਰਹੱਸ ਛੁਪਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਜੇਂਦਰਾ ਕੁਮੇਰੀਆ
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਕੁਮੇਰੀਆ ਦਾ ਜਨਮ 12 ਅਕਤੂਬਰ 1986 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਗੁਜਰਾਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਜੱਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪ੍ਰੀਤੀ ਭਾਟੀਆ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਏਅਰਲਾਇੰਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।ਅਕਤੂਬਰ 2016 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਇੱਕ ਧੀ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ।
ਪੰਜਾਬੀ ਬੁ਼ਝਾਰਤ
ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
2. ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਮੋਟੇ ਠੁੱਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਦਿਮ ਬਿੰਬਾਂ, ਰੂਪਕਾਂ ਅਤੇ ਸੰਕਲਪ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਅਨੂਠੇ ਆਕਾਰਾਂ ਦੇ ਝਾਂਵਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਜਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਛੁਪੇ ਕਿਸੇ ਮੂਲ ਚਿੱਤਰ ਨੂੰ ਲੱਭਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਜੇਂਦਰਾ ਕੁਮੇਰੀਆ
ਕਰੀਅਰ
ਕੁਮੇਰੀਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਦਿਵਾਉਂਦਿਆਂ ਅਦਾਕਾਰੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਸਿਵਲ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਪੰਜਾਬੀ ਬੁ਼ਝਾਰਤ
ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
3. ਡਾ. ਸੋਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ' ਅਨੁਸਾਰ, ਬੁਝਾਰਤ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਮੂਲ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਹਿਜ ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਨਿਮਿਆ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਕਲਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਨੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਹਜ ਰਸ ਮਾਣਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ, ਦੀਆਂ ਮੁਢਲੀਆਂ ਕਲਾ ਰੂਚੀਆਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਮਿਲੀ।'
ਵਿਜੇਂਦਰਾ ਕੁਮੇਰੀਆ
ਕਰੀਅਰ
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਹਾਊਸਾਂ ਵਿੱਚ ਚੱਕਰ ਕੱਟਦੇ ਹੋਏ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।
ਪੰਜਾਬੀ ਬੁ਼ਝਾਰਤ
ਬਣਤਰ
ਪੰਜਾਬੀ ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਦਾ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਰਤਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲਦੀਆਂਹਨ, ਪਰ ਬਹੁਤੀਆਂ ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਤੁਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਤੁਕੀਆਂ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅੱਠ ਤੱਕ ਵੀ ਪੁੱਜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਚਾਰ ਪੰਜ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਵੀ। ਬਣਤਰ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਅਖਾਣਾਂ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਨੇੜੇ ਹਨ। ਬੁਝਾਰਤ ਲਘੂ ਆਕਾਰ ਦੀ ਗਿਣਵੀਆਂ ਪੰਕਤੀਆਂ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਪੰਕਤੀਆਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਬੁਝਾਰਤ ਇੱਕ ਨਿੱਕੀ ਪੰਕਤੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਮ ਕਰ ਕੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਾਰ ਪੰਕਤੀਆਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬੁਝਾਰਤ ਸਹੀ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਬੁਝਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕੁੱਝ ਵੰਨਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿਕ ਬਣਤਰ ਦਾ ਅਹਿਮ ਅੰਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬੁਝਾਰਤ ਗੱਦ ਅਤੇ ਪਦ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਵਧੇਰੇ ਕਰ ਕੇ ਬੱਚੇ ਆਪਣੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਲਈ ਵਿਹਲੇ ਸਮੇਂ ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਬੁਝਾਰਤ ਨਾ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਨਾ ਸੁਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੁੱਝ ਕਥਨ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਹੀ ਅਖਾਣ ਅਤੇ ਬੁਝਾਰਤ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ:
ਵਿਜੇਂਦਰਾ ਕੁਮੇਰੀਆ
ਕਰੀਅਰ
ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਛੋਟੀ ਬਹੂ ਵਿੱਚ ਜੌਲੀ ਭਾਰਦਵਾਜ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਪੰਜਾਬੀ ਬੁ਼ਝਾਰਤ
ਬਣਤਰ
ਮਾਂ ਜੰਮੇ ਨਾ ਜੰਮੇ। ਪੁਤ ਛੱਤ ਪਲੰਮੇ।
ਵਿਜੇਂਦਰਾ ਕੁਮੇਰੀਆ
ਕਰੀਅਰ
ਅਕਤੂਬਰ 2019 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪਤਨੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਭਾਟੀਆ ਨਾਲ ਕੁਮੇਰੀਆ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਹਾਊਸ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।
ਪੰਜਾਬੀ ਬੁ਼ਝਾਰਤ
ਬਣਤਰ
ਬੁਝਾਰਤ ਬੱਚੇ, ਜਵਾਨ, ਬੁੱਢੇ, ਔਰਤਾਂ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਰਸ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ਾ ਸਾਹਿਤ ਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਦਿਮਾਗ਼ੀ ਵਰਜਿਸ਼ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਅਮਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ਾ ਰੂਪ ਹੈ ਕਿ ਸੁਹਜ ਸੁਆਦ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਵੀ। ਕਲਪਨਾ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੋਚ ਨੂੰ ਇਕਾਗਰ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਬੁਝਾਰਤ ਪਾਉਣਾ ਅਤੇ ਬੁਝਾਰਤ ਬੁੱਝਣਾ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬੁਝਾਰਤ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਬਣਤਰ ਵਾਲ਼ਾ ਪੱਖ ਕਲਾ ਖੇਤਰ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ। ਬੁਝਾਰਤ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਅਤਿ-ਅੰਤ ਲਘੂ ਰੂਪ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਮੋਟੇ ਠੁਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬੁਝਾਰਤ ਅੰਦਰ ਸ਼ਬਦ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਜੜ੍ਹਤਕਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਜੜ੍ਹਤਕਾਰੀ ਨਾਲ਼ ਅਜਿਹਾ ਪਾਠ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਅੰਦਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਅਰਥ ਪ੍ਰਵਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਸਗੋਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿਰਜੇ ਅਰਥ ਬਿੰਬ ਵਧੇਰੇ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਬੁਝਾਰਤ ਮਨੋਰੰਜਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇਹ ਸੋਚਣ ਅਤੇ ਖੋਜਣ ਦੀ ਰੂਚੀ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਵਸੀਲਾ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਬੁਝਾਰਤ ਅਜਿਹਾ ਭਾਵਪੂਰਤ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਿਰਤਾਂਤ ਨਾਲੋਂ ਕਾਵਿਕਤਾ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਵਧੇਰੇ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।ਜਿਵੇਂ-
ਵਿਜੇਂਦਰਾ ਕੁਮੇਰੀਆ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰ
ਪੰਜਾਬੀ ਬੁ਼ਝਾਰਤ
ਬਣਤਰ
ਨਾ ਅਗਲੀ ਤੋਂ, ਨਾ ਪਿਛਲੀ ਤੋਂ। ਮੈਂ ਸਦਕੇ ਜਾਵਾਂ, ਵਿਚਲੀ ਤੋਂ।
ਇੱਥੇ ਵੀ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਵਰਨਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਗਲੀ ਤੇ ਪਿਛਲੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਾਤਰ ਹੈ। ਬੁੱਝਣ ਯੋਗ ਗੱਲ ਤਾਂ ਵਿਚਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਬੁਝਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੜਾਅ ਜਨਮ, ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਮੌਤ ਮੰਨੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਹੈ, ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਮਾਜਿਕ ਲੋੜ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਵੀ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿੰਨਾ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਵਾਰਤਾ ਅਥਵਾ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵੰਨਗੀ ਦੀਆਂ ਕੁੱਝ ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ।
ਦੋ ਹਲਵਾਈ ਭਰਾ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਤੇ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਮੈਦਾ ਅਤੇ ਘਿਉ ਲੈ ਕੇ ਕੋਈ ਵਸਤੂ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਗਾਹਕ ਮੈਦਾ ਅਤੇ ਘਿਉ ਦੇ ਕੇ ਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਾਹਕ ਦਾ ਕੰਮ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਕੱਪੜੇ ਧੋਣ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਕੱਪੜੇ ਧੋਂਦੇ ਨੂੰ ਖਿਆਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਤਾਂ ਘਿਉ ਕੱਢਣਾ ਹੀ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਤਾਂ ਜਦੋਂ ਨੂੰ ਉਹ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਕੋਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਗਾਹਕ ਅੱਗੇ ਆਇਆ ਬੈਠਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਬੁਝਾਰਤ ਪਾ ਕੇ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ, ਸੁਨ ਭਰਾਵਾ ਵੱਡਿਆ। ਘੱਘੇ ਦੇ ਵਿੱਚ ਮਾਮਾ ਕਿਤਨਾ ਘੱਤਿਆ।
ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਸਮਝ ਗਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਵਿਚਾਰਾ ਭੋਲ਼ਾ ਗਾਹਕ ਕੀ ਸਮਝੇ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਬੁਝਾਰਤ ਰਾਹੀਂ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਫ਼ਿਕਰ ਨਾ ਕਰ ਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਰੋ ਵਿਚਾਰ ਸੁਕਿਆਵੋ ਕੱਪੜੇ ਤੁਲ ਗਈ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰਨ ਪੈ ਗਈ ਕੱਪੜੇ
ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ
1) ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਬੁਝਾਰਤਾਂ: ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂਹੜ ਗਿਆਨ ਪੁੱਛਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੁਝਾਰਤ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਪਾਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ
ਪਾਉਣ ਪਾਈ ਅਗਨੀ ਕਾ ਮੇਲੁ, ਚੰਚਲ ਚਪਲ ਬੁਧਿ ਕਾ ਖੇਲ ਨਉ ਦਰਵਾਜੇ ਦਸਵਾ ਦੁਆਰਾ, ਬੁਝ ਰੇ ਗਿਆਨੀ ਏਹ ਬੀਚਾਰ।
2) ਮੁਕਰੀਆਂ ਬੁਝਾਰਤਾਂ: ਇਹ ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਕਿਸਮ ਹੈ ਜਿੰਨਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕਮਾਲ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮਰਜੀ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ-
ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜਾਗਿਆ, ਸਵੇਰ ਹੋਈ ਤਾਂ ਵਿਛੜਨ ਲੱਗਿਆ ਉਹ ਵਿਛੜੇ ਤਾਂ ਫਟਦਾ ਜੀਉੜਾ, ਐ ਸਖੀ ਸਜਣ? ਨਾ ਸਖੀ ਦੀਵੜਾ।
ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ
ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਪੱਖੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਹ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਾਧਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।ਜਿਵੇਂ-