cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਰਾਉਡੀ ਰਾਠੋਰ
ਰਾਉਡੀ ਰਾਠੋੜ,ਇੱਕ ਚੋਰ ਸ਼ਿਵਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ ਜੋ ਪਾਰੋ ਨਾਂ ਦੀ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਹਮਸ਼ਕਲ ਏ.ਸੀ.ਪੀ ਵਿਕਰਮ ਰਾਠੋੜ ਦੀ ਬੇਟੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹੋਏ, ਵਿਕਰਮ ਰਾਠੋੜ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਨ ਅਤੇ ਕ਼ਾਤਿਲ ਬਾਪਜੀ ਤੋਂ ਬਦਲਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ੂਟ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਐਸ.ਐਲ.ਬੀ. ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਾ ਕਰਨਾਟਕ ਦੀਆਂ ਯੂਨੈਸਕੋ ਵਰਲਡ ਹੇਰੀਟੇਜਥਾਂਵਾਂ ਤੇ ਹੈਮਪੀ ਨਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮਾਇਆ ਗਿਆ। ਰਾਉਡੀ ਰਾਠੋੜ 1 ਜੂਨ 2012 ਨੂੰ INR 450 ਮਿਲੀਅਨ (US$7.3 ਮਿਲੀਅਨ) ਦੇ ਬਜਟ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਿਨੇਮਾਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਨੂੰ ਨੁਕਤਾਚੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਰਲਵਾਂ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ,ਨਾਲ ਹੀ ਇਸਨੇ ਟਿਕਟ-ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਇੱਕਠ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ਤੇ INR।2.01 ਬਿਲੀਅਨ (US$33 ਮਿਲੀਅਨ) ਕਮਾਏ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਵਪਾਰਿਕ ਕਾਮਯਾਬੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।inr 2009999999.9999998. ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ "ਬਲਾੱਕਬਸਟਰ" ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਪਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੱਧਰ ਤੇ "ਐਵਰੇਜ" ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲਈ ਗਈ। ਰਾਉਡੀ ਰਾਠੋੜ ਬੋਲੀਵੂਡ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਭਾਰੀ ਮੁਨਾਫਾ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਕੀਰਤੀ ਚੱਕਰ
ਕੀਰਤੀ ਚੱਕਰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸ਼ਾਤੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਬਹਾਦਰੀ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਸਨਮਾਨ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਕਾ, ਜਾਂ ਸਧਾਰਨ ਨਾਗਰਿਕ ਨੂੰ ਬੀਰਤਾ ਜਾਂ ਬਲਿਦਾਨ ਲਈ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੀਰਤਾ ਲਈ ਦਿਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਮਹਾਵੀਰ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜਾ ਵੱਡਾ ਸਨਮਾਨ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਨਮਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇਨਾਮ
ਮਿੱਠੇਵਾਲ (ਬਲਾਕ ਹੁਸਿਆਰਪੁਰ-1)
ਮਿੱਠੇਵਾਲ (ਬਲਾਕ ਹੁਸਿਆਰਪੁਰ-1) ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜਾਨ ਫ਼ਰੇਜ਼ਰ (ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀ)
ਉਹ ਮੇਲਬੋਰਨ, ਵਿਕਟੋਰੀਆ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਜੈਸਿਕਾ ਨਿਗਰੀ
ਜੈਸਿਕਾ ਨਿਗਰੀ (ਜਨਮ 1989) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ-ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਕੋਸਪਲੇਅਰ, ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਅਤੇ ਗਲੈਮਰ ਮਾਡਲ, ਯੂਟਿਊਬਰ, ਅਵਾਜ਼ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਸੰਮੇਲਨ ਇੰਟਰਵਿਊ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ 2009 ਤੋਂ ਕੋਸਪਲੇਅ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ 2012 ਤੋਂ ਮਾਡਲਿੰਗ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਕਈ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਾਂ ਅਤੇ ਕਾਮਿਕ ਬੁੱਕ ਸੀਰੀਜ਼, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਲੀਪੋਪ ਚੈਨਸ਼ਾਅ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਅਨ'ਜ ਕ੍ਰੀਡ ਫੋਰਥ: ਬਲੈਕ ਫਲੈਗ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਬੁਲਾਰੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਰ.ਡਬਲਿਊ.ਬੀ.ਵਾਈ. ਵਿੱਚ ਸਿੰਡਰ ਫਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਨਿਗਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਰੇਨੋ, ਨੇਵਾਡਾ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਈਸਟਚਰਚ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਹੋਈ, ਜੋ ਕਿ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਸਥਾਨ ਹੈ।  ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਐਰੀਜ਼ੋਨਾ ਚਲੀ ਗਈ। ਨਿਗਰੀ 2009 ਤੋਂ ਕੋਸਪਲੇਅ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਸਦਾ "ਸੈਕਸੀ ਪਿਕਾਚੂ" ਦਾ ਕੋਸਪਲੇ ਜੋ ਉਸਨੇ ਸੈਨ ਡਿਏਗੋ ਕਾਮਿਕ-ਕਾਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਇੰਟਰਨੈੱਟ 'ਤੇ ਵਾਇਰਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। 2011 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਮਾਈਕਰੋਸਾਫਟ ਅਤੇ ਗੇਮਸਟੌਪ ਲਈ ਗੀਅਰਸ ਆਫ ਵਾਰ 3 ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਗੇਮ ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਲਈ ਗੇਮ ਦੇ ਪਾਤਰ ਅਨਿਆ ਸਟ੍ਰਾਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਕਰੀਅਰ
2012 ਵਿੱਚ ਨਿਗਰੀ ਨੇ ਸੂਡਾ51 ਦੀ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮ ਲੋਲੀਪੋਪ ਚੈਨਸ਼ਾਅ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਜੂਲੀਅਟ ਸਟਾਰਲਿੰਗ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਲਈ ਆਈ.ਜੀ.ਐਨ. ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਵਾਰਨਰ ਬ੍ਰੋਸ ਗੇਮਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਬੁਲਾਰੇ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ 2012 ਪੈਨੀ ਆਰਕੇਡ ਐਕਸਪੋ (ਪੈਕਸ) ਈਸਟ ਵਿੱਚ ਜੂਲੀਅਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਸੰਮੇਲਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਕਿ ਉਸਨੇ ਜੋ ਗੁਲਾਬੀ ਪਹਿਰਾਵਾ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ਾਹਰ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਬਦਲਣ ਜਾਂ ਫਰਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਰਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ; ਨਿਗਰੀ ਜੂਲੀਅਟ ਸਟਾਰਲਿੰਗ ਦੇ ਨਿਯਮਤ ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਈ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ਾਹਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੌਦੇ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਕਾਡੋਕਾਵਾ ਗੇਮਜ਼ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅਕੀਹਾਬਾਰਾ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਲਈ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਲਾਲੀਪੌਪ ਚੈਨਸੋ 'ਤੇ ਲਿਆਇਆ ਅਤੇ ਜਪਾਨੀ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮ ਮੈਗਜ਼ੀਨਾਂ ਅਤੇ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫਾਮਿਤਸੂ ਅਤੇ ਡੇਂਗੇਕੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਉਸੇ ਸਾਲ, ਨਿਗਰੀ ਨੇ ਕਿੱਲ3ਆਰਕੌਂਬੋ ਦੀ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮ ਐਲਸਵਰਡ  ਅਤੇ ਕਾਮਿਕ ਬੁੱਕ ਸੀਰੀਜ਼ ਗ੍ਰੀਮ ਫੇਅਰੀ ਟੇਲਸ (ਜ਼ੇਨੇਸਕੋਪ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਲਈ)  ਅਤੇ ਨਾਈਟਿੰਗੇਲ (ਦੁਆਰਾ) (ਕਰੂਸੀਡਲ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ) ਸਮੇਤ ਕਈ ਹੋਰ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਜਾਂ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਈਨ ਅੱਪ ਕੀਤਾ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਯੂਟਿਊਬਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੁਲਿੰਗੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੁਲਿੰਗੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਬਲਾਗਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਕ੍ਰਿਸਟੋਫ਼ਰ ਕੋਲੰਬਸ
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
"ਕਰਿਸਟੋਫਰ ਕੋਲੰਬਸ" ਲਾਤੀਨੀ ਨਾਂ ਕਰਿਸਤੋਫੋਰਸ ਕੋਲੰਬਸ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਤਾਲਵੀ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਨਾਂ "ਕਰਿਸਤੋਫੋਰੋ ਕੋਲੋਂਬੋ" ਹੈ ਅਤੇ ਸਪੇਨੀ ਵਿੱਚ "ਕਰਿਸਤੋਬਾਲ ਕੋਲੋਨ" ਹੈ। ਇਸਦਾ ਜਨਮ 31 ਅਕਤੂਬਰ 1451 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੇਨੋਆ ਗਣਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਜੋ ਮੌਜੂਦਾ ਇਟਲੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਪਰ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਸਦੇ ਜੰਮਣ ਦੀ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਬਾਰੇ ਵਿਵਾਦ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਪਿਤਾ ਦੋਮੀਨੀਕੋ ਕੋਲੋਂਬੋ ਇੱਕ ਉੱਨ ਦਾ ਜੁਲਾਹਾ ਸੀ ਜੋ ਜੇਨੋਆ ਅਤੇ ਸਾਵੋਨਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਸਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਸੁਜ਼ਾਨਾ ਫੋਂਤਾਨਾਰੋਸਾ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਚਾਰ ਭਾਈ ਸੀ; ਬਾਰਤੋਲੋਮੀਓ, ਜੀਓਵਾਨੀ, ਪੇਲੇਗਰੀਨੋ ਅਤੇ ਜਾਕੋਮੋ। ਇਸਦੀ ਇੱਕ ਭੈਣ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ "ਬੀਆਨਚੀਨੇਤਾ" ਸੀ। ਬਾਰਤੋਲੋਮੀਓ ਲਿਸਬਨ ਵਿੱਚ ਨਕਸ਼ੇ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਕੋਲੰਬਸ ਨੇ ਕਦੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਜੇਨੋਈ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ(16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਜੇਨੋਈ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਨਾਂ ਕਰਿਸਤੋਫੋ ਕੋਰੋਂਬੋ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਜਿਸਦਾ ਉਚਾਰਨ ਆਈ.ਪੀ. ਏ. ਮੁਤਾਬਕ "kriˈʃtɔffa kuˈɹuŋbu" ਹੋਵੇਗਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1451 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1506
ਐਡਵਿਨ ਹਬਲ
ਐਡਵਿਨ ਪਾਵੇਲ ਹਬਲ (20 ਨਵੰਬਰ, 1889 – 28 ਸਤੰਬਰ, 1953) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਖਗੋਲਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਪਾਰ-ਗਲੈਕਸੀ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਅਬਜਰਬੇਸ਼ਨਲ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸਰਬ ਸਮਿਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਬਲ ਨੇ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਧੂੜ ਅਤੇ ਗੈਸ ਦੇ ਬੱਦਲ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ "ਧੁੰਦੂਕਾਰਾ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਦਰਅਸਲ ਆਕਾਸ਼ਗੰਗਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਗਲੈਕਸੀਆਂ ਹਨ।  ਉਸ ਨੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੇਫੀਦ ਵੇਰੀਏਬਲ ਦੀ ਚਮਕ ਅਤੇ ਝਪਕਣ ਦਾ ਕਾਲਖੰਡ (ਜੋ 1908 ਵਿੱਚ ਹੇਨਰੀਏਟਾ ਸਵਾਨ ਲੀਵਿਟ ਨੇ ਲੱਭਿਆ) ਵਿੱਚਕਾਰ ਤਕੜੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਸੰਬੰਧ ਦੀ  ਗੈਲੈਕਸੀ ਅਤੇ ਪਾਰ-ਗਲੈਕਸੀ ਦੂਰੀ ਦੇ ਸਕੇਲ ਲਈ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ।  ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਲਾਇਆ ਕਿ ਕੋਈ ਗਲੈਕਸੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਜਿੰਨੀ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਡੌਪਲਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਉਨਾ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਤਲਬ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲਾਲੀ ਵਧੇਰੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ "ਹਬਲ ਸਿਧਾਂਤ" ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਭਾਵ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਕਿ ਸਾਡਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧਦੀ ਗਤੀ ਨਾਲ ਫੈਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹਬਲ ਦਾ ਨਾਂ ਹਬਲ ਸਪੇਸ ਟੈਲੀਸਕੋਪ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਾਡਲ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਮਾਰਸ਼ਫੀਲਡ, ਮਿਸੂਰੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਜੀਵਨੀ
ਐਡਵਿਨ ਹਬਲ ਦਾ ਜਨਮ 20 ਨਵੰਬਰ 1889 ਨੂੰ ਮਾਰਸਫੀਲਡ, ਮਿਸੂਰੀ ਵਿੱਚ ਵਰਜੀਨੀਆ ਲੀ ਹਬਲ (ਪਹਿਲਾਂ ਜੇਮਜ਼) (1864–1934)  ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੀਮਾ ਅਗਜੈਕਟਿਵ ਜੌਨ ਪਾਵੇਲ ਹਬਲ ਦੇ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ 1900 ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰ ਵਹੀਟਨ, ਇਲੀਨੋਇਸ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਿਆ ਸੀ।  ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਬੌਧਿਕ ਕਾਬਲੀਅਤ ਨਾਲੋਂ ਆਪਣੀ ਐਥਲੈਟੀਕ ਫੁਰਤੀ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਸਪੈਲਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹਰ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਚੰਗੇ ਨੰਬਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਐਡਵਿਨ ਬੇਸਬਾਲ, ਫੁੱਟਬਾਲ, ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਖੇਡਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਅਥਲੀਟ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰੈਕ ਦੌੜ ਲਗਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸਨੇ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਕੋਰਟ ਤੇ ਸੈਂਟਰ ਤੋਂ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਗਾਰਡ ਤੱਕ ਅਨੇਕ ਪੁਜੀਸ਼ਨਾਂ ਤੇ ਖੇਡਿਆ। ਦਰਅਸਲ ਹਬਲ ਨੇ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਟੀਮ ਨੂੰ 1907 ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਨਫਰੰਸ ਖ਼ਿਤਾਬ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1906 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਟ੍ਰੈਕ ਅਤੇ ਫੀਲਡ ਮੀਟ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ ਜਿੱਤੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਤੀਜਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1889 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1953
ਲਿਲੀ ਰੇਨਹਾਰਟ
ਲੀਲੀ ਪੌਲੀਨ ਰੇਨਹਾਰਟ (ਜਨਮ 13 ਸਤੰਬਰ, 1996) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੀ ਡਬਲਯੂ ਡਰਾਮਾ ਲੜੀ ਰਿਵਰਡੇਲ ਵਿੱਚ ਬੈਟੀ ਕੂਪਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਰੇਨਹਾਰਟ ਦਾ ਜਨਮ ਕਲੀਵਲੈਂਡ, ਓਹੀਓ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸ਼ਹਿਰ ਬੇ ਵਿਲੇਜ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 10 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗਾਇਕੀ, ਅਦਾਕਾਰੀ, ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਤ ਲਈ ਇੱਕ ਪਿਆਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਆਡੀਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ।
ਰੇਨਹਾਰਟ ਅਠਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਚਲੀ ਗਈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈ ਸੀ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਪੰਜ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਹਾਰ ਮੰਨ ਗਈ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਰੇਨਹਾਰਟ ਨੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ਲਾਅ ਐਂਡ ਆਰਡਰ: ਸਿਤਾਰਤ ਵਿਕਟਿਜ਼ਮ ਯੂਨਿਟ ਅਤੇ ਸਾਈਂਸਟੇਟਿਕ ਲਈ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪਾਇਲਟ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ। ਰੇਨਹਾਰਟ ਨੇ ਲਿਲਿਥ (2011), ਨਾਟ ਵੇਵਿੰਗ ਬਟ ਡਰਾਵਿੰਗ (2012), ਕਿੰਗਜ਼ ਆਫ਼ ਸਮਰ (2013), ਗਿੱਬਸਨਬਰਗ (2013), ਫਾਰਵਰਜ਼ ਐਂਡ (2013), ਮਿਸ ਸਟੀਵੰਸ (2016) ਅਤੇ ਦਿ ਗੁਡ ਨੇਬਰ (2016) ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਸੀ।
9 ਫਰਵਰੀ, 2016 ਨੂੰ, ਰੇਨਹਾਰਟ ਨੂੰ ਬੈਟੀ ਕੂਪਰ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, "ਮਿੱਠਾ, ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਉਤਸੁਕ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਵਾਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸਰਬੋਤਮ ਮਿੱਤਰ, ਆਰਚੀ " ਦੀ ਸੀ ਡਬਲਯੂ ਦੀ ਕਿਸ਼ੋਰ ਡਰਾਮਾ ਲੜੀ ' ਰਿਵਰਡੇਲ ' 'ਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕ੍ਰੈਸ਼ ਨਾਲ. ਇਸ ਲੜੀ ਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ 26 ਜਨਵਰੀ, 2017 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਦੇ ਚੌਥੇ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਨਵੀਨੀਕਰਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
ਪਹਿਲਾਂ, ਰੇਨਹਾਰਟ ਨੇ ਫੌਕਸ ਸੀਟਕਾਮ ਸਰਵਾਈਵਿੰਗ ਜੈਕ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਉਸ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਰੇਨਹਾਰਟ ਨੇ ਮਲੇਨੀ ਲੌਰੇਂਟ ਦੇ ਗੈਲਵਸਟਨ (2018) ਵਿਚ, ਬੇਨ ਫੋਸਟਰ ਅਤੇ ਏਲੇ ਫੈਨਿੰਗ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਲੋਰੇਨ ਸਕਫਾਰੀਆ ਦੇ ਹਸਟਲਰਜ਼ (2019) ਵਿੱਚ, ਜੈਨੀਫਰ ਲੋਪੇਜ਼, ਕੇਕੇ ਪਾਮਰ, ਕਾਰਡੀ ਬੀ ਅਤੇ ਕਾਂਸਟੇਂਸ ਵੂ ਦੇ ਨਾਲ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। 14 ਜੂਨ, 2019 ਨੂੰ, ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਰੇਨਹਾਰਟ ਰਿਚਰਡ ਟੈਨ ਦੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ ਕੈਮੀਕਲ  ਹਾਟਰਸਵਿੱਚ ਗ੍ਰੇਸ ਟਾਊਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਏਗੀ। ਕੈੈਮੀਕਲ ਹਾਰਟਸ  ਨੂੰ ਅਮੇਜ਼ਨ ਸਟੂਡੀਓ ਦੁਆਰਾ ਵੰਡਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਜਾਰੀ ਹੋਣ ਦਾ ਕੋਈ ਐਲਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੇਨਹਾਰਟ ਦੀ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਵੇਗੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਰੇਨਹਾਰਟ ਉਦਾਸੀ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਉਸਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਖੁੱਲੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਰਿਵਰਡੇਲ ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਆਈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹਨੇਰੇ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1996
ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ
ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਚੱਲੀ ਧਾਰਮਿਕ ਜਾਗਰਤੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਸੀ। ਇਸ ਤਹਿਤ ਰਚੀ ਗਈ ਬਾਣੀ ਨੇ ਸਮਾਜਿਕ ਨਾਬਰਾਬਰੀ ਅਤੇ ਨਫ਼ਰਤ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਕੇ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਦੇ ਦਰ-ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੋਲ੍ਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਅੰਦੋਲਨ ਕਹਿ ਕੇ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਂਚ ਹਰ ਲਹਿਰ ਦਾ ਮੁੱਢ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਬੁੱਝ੍ਹਾ, ਪਰ ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਆਰੰਭ ਅੱਠਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਰਾਮਾਨੁਜ਼ ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਮਾਨੰਦ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਲਾਹਿਰ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਗੁਲਾਮੀ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਾਦ ਦੇ ਕੱਟੜ ਫਲਸਫੇ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਵਜੋਂ ਆਰੰਭ ਹੋਈ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਬਾਹਰਲੇ ਭਗਤਾਂ ਨੇ ਵੀ ਆਚੇਤ ਹੀ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਨਾਥ ਜ਼ੋਗੀਆ ਤੇ ਸੂਫ਼ੀਆਂ ਵਾਂਗ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਲੋਕ-ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਤਮਕ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਨ ਸਮੂਹ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਿਆਲ ਆਮ ਤੌਰ `ਤੇ ਸੂਫ਼ੀਮਤ ਤੇ ਗੁਰਮਤਿ ਵਿਚਾਰਘਾਰਾ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਗਤਾਂ ਨੇ ਵੀ ਨਾਥ-ਜ਼ੋਗੀਆਂ ਤੇ ਸੂਫ਼ੀਆਂ ਵਾਂਗ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਉਪਰ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੈ। ਸੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਆਰਬੀ ਫਾਰਸੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਤਤਸੱਮ ਘੱਟ ਤੇ ਤਦਭਵ ਰੂਪ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਸੂਫ਼ੀ ਤੇ ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿ-ਧਾਰਾ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੇ, ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਤੇ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਸਾਂਝ ਕਰਕੇ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਆਦਰਯੋਗ ਥਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਗਤਾਂ ਦਾ ਆਪਣੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ `ਤੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਦੇ ਮੁੱਖ ਧਾਰਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਨਿਰਗੁਣ ਸਰਗੁਣ।
ਭਗਤ
ਨਿਰਗੁਣ ਧਾਰਾ ਵਾਲੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ ਅਤੇ ਭਗਤ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਸਿਰਮੌਰ ਹਨ, ਨਿਰੋਲ ਨਿਰੰਕਾਰ ਜੋ ਰੰਗ-ਰੂਪ ਰਹਿਤ ਹੈ ਤੇ ਕਣ-ਕਣ ਵਿੱਚ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਨੂੰ ਹੀ ਸਿਮਰਦੇ ਹਨ। ਸਰਗੁਣ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੂਰਦਾਸ, ਮੀਰਾਂ ਬਾਈ ਤੇ ਗੁਸਾਈ ਤੁਲਸੀ ਦਾਸ ਆਦਿ ਹਿੰਦੀ ਕਾਵਿ ਇਸ ਧਾਰਾ ਦੇ ਸ਼ੋ੍ਰਮਣੀ ਕਵੀ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚਲੇ ਭਗਤ:
ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਬਾਹਰਲੇ ਭਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੀਲੂ, ਕਾਨ੍ਹਾਂ, ਸਾਧੂ ਜਨ, ਵਲੀ ਰਾਮ, ਦਾਦੂ, ਨਨੂਆ ਦਰਸ਼ਨ, ਸੁੰਦਰ ਦਾਸ,ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ, ਦਿਆਲ ਅਨੇਮੀ, ਗਰੀਬ ਦਾਸ, ਭਗਤ ਨਾਮਦੇਵ ਜੀ।
ਭਗਤ ਨਾਮਦੇਵ ਜੀ
ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 1270 ਈ. ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਨਰਸੀ ਬਾਮਨੀ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਛੀਬਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚੋਂ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਾਭਾ ਜੀ ਰਚਿਤ ਭਗਤ ਮਾਲਾ ਵਿੱਚ ਨਾਮਦੇਵ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਕੰਵਾਰੀ ਕੰਨਿਆ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਸੰਜੋਗ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਦਾਮਾਸ਼ੇਟ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਗੋਲਾਬਾਈ ਸੀ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਦੇ ਇਸ ਨਾਂ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਬਹੁਤ ਫਰਕ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਆਚਾਰੀਆਂ ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ ਚਤੁਰੱਵੇਦੀ ਆਚਾਰਯਾ ਚਤੁਰਵੇਦੀ ਅਚਾਰਯਾ ਰਾਮਚੰਦਰ ਸਕੂਲ ਨਿਰਭੈ ਸਿੰਘ ਆਦਿ ਵਿਦਾਵਾਨ ਨਾਮਦੇਵ ਜੀ ਦੇ 61 ਪਦ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸੰਕਲਿਤ ਹਨ ਇਹ ਬਾਣੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਹੈ। ਭਗਤੀ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਕਿ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਭਗਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਮਰਾਠੀ, ਰਾਜਸਤਾਨੀ, ਪੱਛਮੀ ਹਿੰਦੀ ਤੇ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਫਾਰਸੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੀ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਆਪ ਦੇ ਅੱਠ ਸ਼ਬਦ ਇੱਕੀ ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ਼ ਹਨ। ਨਾਮ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਯਾਤਰਾਂ ਸਰਗੁਣ ਧਾਰਾ ਵਿਚੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੋਈ ਨਿਰਗੁਣ ਤੱਕ ਪਹੰੁਚਦੀ ਹੈ। ਨਾਮਦੇਵ ਜੀ ਸਾਰੇ ਦੱਖਣੀ ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਭਰਮਣ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਆਪ ਕਈ ਵਾਰ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੋ ਕੇ ਨਾਮਦੇਵ ਨੁੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਛੰਨ ਬੰਨ੍ਹੀ ਘੋੜ੍ਹੀ ਤੇ ਵਛੇਰੀ ਵੀ ਬਖਸ਼ੀ। ਨਾਮਦੇਵ ਦੀ ਪਵਾਈ ਛਪੱਰੀ ਤੇ ਧੰਨੇ ਦੀਆਂ ਗਊਆਂ ਚਾਰੀਆਂ।
ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ
ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ ਰਾਮਾਨੰਦ ਦਾ ਚੇਲਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਤੁਕ ਸ਼ਕਲ ਜਨਮ ਸ਼ਿਵਪੁਰੀ ਰਵਿਯਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਸ਼ੀ ਨਿਵਾਸੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਬੀਰ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 1398 ਈ. ਵਿੱਚ ਬਨਾਰਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਿਧਵਾ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਸੇ ਵਿਧਵਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਕੇ, ਸਮਾਜਕ ਨਮੋਸ਼ੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਬਨਰਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਤਲਾਅ ਦੇ ਕੰਢੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਉੱਥੋ ਨੀਰੂ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਨਿਰਸੰਤਾਨ ਮੁਸਲਮਾਨ ਜੁਲਾਹਾ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਘਰ ਲੈ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਨੀਮਾ ਨੇ ਕਬੀਰ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਪਾਲਿਆ। ਪਰ ਸ਼੍ਰੀ ਜਗਦੀਸ਼ ਲਾਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਸਿਧ ਪੁਸਤਕ 'ਕਬੀਰ:ਜੀਵਨ ਤੇ ਬਾਣੀ 'ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਹਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕੀਤਾ ਹੈ ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਬੀਜਕ ਦਾ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉਲੱਥਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।ਨਿਰਗੁਣ ਭਗਤੀ ਸੰਪਰਦਾਇ ਦੇ ਸੰਤ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਬੀਰ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਡਾ: ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਜੱਗੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਬੀਰ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਦੀ ਦਾਤ ਗੁਰੂ ਦੇ ਦਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਬੀਰ ਜੀ ਭਗਤ ਕਰਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਕੋਈ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਜਤਾਉਂਦੇ ਸਗੋਂ ਆਪਣਾ ਸਭ ਕੁਝ ਬੜੀ ਨਿਮਰਤਾ ਸਹਿਤ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਬੀਰ ਮੇਰੇ ਕੁਝ ਮਹਿ ਕਿਛੁ ਨਹੀਂ ਜੋ ਕਿਛੁ ਜੋ ਤੇਰਾ ਤੇਰਾ ਤੁਝ ਕਉ ਸਉਪਤੇ ਕਿਆ ਲਾਗੈ ਮੇਰਾ॥
ਭਗਤ ਰਾਮਾਨੰਦ ਜੀ
ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਭਾਵੇਂ ਕਾਫੀ ਦੂਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪੁੱਜਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਦਾ ਮੋਢੀ ਰਾਮਾਨੰਦ ਨੂੰ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 1366 ਈ. ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ ਮਾਨਕੋਟ ਪਿੰਡ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਨਾਂ ਦੀ ਔਰਤ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਹੋਇਆ। ਆਪ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਸਦਨ ਸ਼ਰਮਾ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਆਪ ਰਾਮ-ਸੀਤਾ ਦੇ ਉਪਾਸ਼ਕ ਸਨ ਪਰ ਫਿਰ ਨਿਰਗੁਣ ਦੇ ਉਪਾਸਨਾ ਵੱਲ ਰੁਚਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਰਾਮਨੰਦ ਜੀ ਬੜੇ ਉਦਾਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕੋਣ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਪਛੜੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਭਗਤੀ ਦੇ ਦੁਆਰ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੇ। ਫਲਸਰੂਪ ਭਗਤੀ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਰਾਮਾਨੰਦ ਨੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੀ ਥਾਂ ਹਿੰਦੀ ਸਧੂੱਕੜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਮਾਧਿਅਮ ਬਣਾਇਆ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਆਪ ਦੇ ਨਾ ਤੇ ਕਈ ਰਚਨਾਵਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੋ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮਝੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ ਸ੍ਰੀ ਵੈਸ਼ਣਵਮਤਾਬਜ ਭਾਸਕਰ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿਧਾਂਤ ਅੰਕਿਤ ਹਨ, ਦੂਜੀ ‘ਸ੍ਰੀ ਰਾਮਾਚਰਣ ਪੱਧਤੀ` ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਰਾਮਾਨੰਦ ਜੀ ਦਾ ਇੱਕ ‘ਸ਼ਬਦ` ਬਸੰਤ ਰਾਗ ਅਧੀਨ ਦਰਜ ਹੈ। ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ 1467 ਈ. ਵਿੱਚ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਗਤ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ ਜੀ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਠੋਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ (ਮਹਾਨਕੋਸ਼, ਪੰਨਾ 609) ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਗਤ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ ਦਾ ਜਨਮ 1268 ਈ. ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹਾ ਸ਼ੋਲਾਪੁਰ ਦੇ ਬਾਰਸੀ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਆਪ ਦਾ ਜਨਮ 1267 ਈ. ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੇਵ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਮਗਰੋਂ ਉਹ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ ਜੀ ਦੇ ਚਾਰ ਸ਼ਬਦ, ਸਿਰੀ ਰਾਗ, ਗੁਜਰੀ ਤੇ ਧਨਾਸਰੀ ਰਾਗ ਅਧੀਨ ਦਰਜ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਉੱਪਰ ਮਰਾਠੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੈ। ਆਪ ਜੀ ਫਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਕੌਡੀਆਂ ਬਦਲੇ ਗੁਆ ਬੈਠਦਾ ਹੈ: ਮਾਇਆ ਮੂਠਾ ਚੇਤਸਿ ਨਾਹੀ ਜਨਮ ਗਵਾਹਿਓ ਆਲਸੀਆ
ਭਗਤ ਪੀਪਾ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਾਮਾਨੰਦ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਿਸ਼ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕਬੀਰ ਅਤੇ ਭਗਤ ਰਵੀਦਾਸ ਆਦਿ ਵਾਂਗ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ ਹਨ। ਪੀਪਾ ਜੀ ਦੇ ਜਨਮ ਬਾਰੇ ਕੌਈ ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਆਪ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਵੀ ਸਦੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਗਤ ਪੀਪਾ ਜੀ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਗਗਰੌਨਗੜ੍ਹ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸਨ। ਡਾ. ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਜੱਗੀ ਅਨੁਸਾਰ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਆਪ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੈਰਾਗ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਈ ਸੀ, ਜੋ ਰਾਜ ਗੱਦੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠਣ ੳਪਰੰਤ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣੀ ਰਹੀ। ਸਾਧ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਆਪ ਦਾ ਬਹੁਤ ਮਨ ਲਗਦਾ ਸੀ। ਪਹਿਲਾ ਆਪ ਦੇਵੀ ਦੇ ਉਪਾਸ਼ਕ ਸਨ ਪਰ ਇੱਕ ਵੈਸ਼ਨਵ ਸਾਧੂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋ ਕੇ ਸੁਆਮੀ ਰਾਮਾਨੰਦ ਦੇ ਚੇਲੇ ਬਣ ਗਏ ਅਤੇ ਰਾਜ ਭਾਗ ਤਿਆਗ ਕੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਜਿਗਿਆਸਾ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਸਾਧਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਰਾਗ ਧਨਾਸਰੀ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਚਾਰਿਆ ‘ਸ਼ਬਦ` ਅੰਕਿਤ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਉੱਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੈ।
ਭਗਤ ਸਧਨਾ ਜੀ
ਇੱਕ ਰਵਾਇਤ ਅਨੁਸਾਰ ਭਗਤ ਸਧਨਾ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਸਿੰਧ ਪ੍ਰਾਤ ਦੇ ਸਿਹਵਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਚੌਦਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਥਾਵਾਂ ਨਾਮਦੇਵ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸਨ ਅਤੇ ਭਗਤ ਰਵਿਦਾਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪ ਦਾ ਜੀਵਨ ਕਾਲ 14 ਵੀਂ ਸਦੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਪ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਮੁਢਲਾ ਸਮਾਂ ਪਿਤਾ ਪੁਰਖੀ ਕਸਾਈ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ। ਬਿਲਾਵਲ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਸਧਨਾ ਜੀ ਦਾ ਇੱਕ ‘ਸ਼ਬਦ` ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਅੰਕਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਪ ਦੀ ਨਿਮਰਤਾ ਤੇ ਆਤਮ ਸਮਰਪਣ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਆਪ ਫਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਗਤੀ ਹਰ ਮਾੜੇ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਨਾਸ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਆਪ ਤਿਆਗ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਮੈ ਨਾਹੀ ਕਛੁ ਹਉ ਨਹੀਂ ਕਿਛੁ ਅਹਿ ਨ ਮੋਰਾ। ਅਉਸਰ ਲਜਾ ਰਾਖਿ ਲੇਹੁ ਸਧਨਾ ਜਨੁ ਤੋਰਾ।
ਭਗਤ ਧੰਨਾ ਜੀ
ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 1415 ਈ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਪਿੰਡ ਧੂਆਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਧੰਨਾ ਜੀ ਜੱਟ ਸਨ ਪਰੰਤੂ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਠਾਕਰ ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਭਗਤੀ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਮੰਨਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦ੍ਰਿੜ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਸਦਕਾ ਪੱਥਰ ਵਿੱਚੋਂ ਰੱਬ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਪਹਿਲੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪ ਮੂਰਤੀ ਪੂਜਕ ਸਨ ਪਰ ‘ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼` ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਸ਼ੀ ਜਾ ਕੇ ਸਵਾਮੀ ਰਾਮਾਨੰਦ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਾ ਲੈਣ ਉਪਰੰਤ ਆਪ ਨਿਰਾਕਾਰ ਭਗਤੀ ਵਲ ਪਰਵਿਰਤ ਹੋ ਗਏ ਭਗਤ ਧੰਨਾ ਜੀ ਦੇ ਦੋ ਪਦੇ ਰਾਗ ਆਸਾ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਾਗ ਧਨਾਸਰੀ ਅਧੀਨ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦਰਜ਼ ਹਨ। ਆਪ ਜੀ ਨੇ 98 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਭੋਗੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭਗਤ ਸੈਣ
ਇੱਕ ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸੈਣ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ‘ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼` ਅਨੁਸਾਰ ਆਪ ਬਾਂਧਣਗੜ ਦੇ ‘ਰਾਜਾ ਰਾਮ` ਦੇ ਨਾਈ ਸਨ। ਰਾਮਾਨੰਦ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਿਸ਼ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇੱਕ ਰਵਾਇਤ ਅਨੁਸਾਰ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਰਾਤ ਆਪ ਰਾਜੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਨਾ ਜਾ ਸਕੇ ਤਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਆਪ ਆ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਆਪ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਰਾਜੇ ਦਾ ਗਠੀਏ ਦਾ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਉ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਭੇਦ ਸਮਝ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੈਣ ਪ੍ਰਤਿ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ। ਭਗਤ ਸੈਣ ਜੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਹੀ ਸ਼ਬਦ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ। ਸਧੁਕੜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰਚੇ ਗਏ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਵਿਰਾਟ ਆਰਤੀ ਲਈ ਧੂਪ ਦੀਪ ਦੀ ਥਾਂ ਦਿਲ ਦੇ ਸੱਚੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨੂੰ ਅਹਿਮੀਅਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਭਗਤ ਬੇਣੀ ਜੀ
ਭਗਤ ਬੇਣੀ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 11 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਆਪ ਲੁਕ ਲੁਕ ਕੇ ਭਗਤੀ ਕਰਿਆਂ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਘਰਦਿਆਂ ਤੇ ਬਾਹਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਝੂਠ ਬੋਲਦੇ ਕਿ ਮੈਂ ਰਾਜ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰ ਹਾਂ। ਆਪ ਦੀ ਗੁਪਤ ਭਗਤੀ ਬਾਰੇ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਰਮ ਕਰੋ ਅਧਿਆਤਮੀ ਹੋਰਸ ਕਿਸੈ ਨਾ ਅਲਖ ਲਖਾਵੇ ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸ਼ਬਦ ਸ੍ਰੀ ਰਾਗ ਰਾਮਕਲੀ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹਨ।
ਭਗਤ ਪਰਮਾਨੰਦ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਿਰਤਾਂਤ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਸਮਗਰੀ ਨਹੀ ਮਿਲਦੀ। ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਚੌਦਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਗਤ ਪਰਮਾਨੰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਬਾਰਸੀ ਦਾ ਵਸਨੀਕ ਦਸਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਭੂ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਮੇਂ ਲੀਨ ਰਹਿਣ ਕਾਰਨ ਆਪ ਦੇ ਨੈਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨੀਰ ਵੱਗਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਭਗਤ ਪਰਮਾਨੰਦ ਦਾ ਸਾਰੰਗ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਉਚਾਰਿਆ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ।
ਭਗਤ ਸੁਰਦਾਸ ਜੀ
ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ ਮਦਨ ਮੋਹਣ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ। ਆਪ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਹਿੰਦੀ ਤੇ ਫਾਰਸੀ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ। ਰਵਾਇਤ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਅਵਧ ਦੇ ਸੰਦੀਲ, ਇਲਾਕਾ ਦੇ ਹਾਕਮ ਸਨ ਪਰ ਫਿਰ ਵੈਰਾਗ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਸਿਰਮਨ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਭਗਤ ਸੂਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇਤਰਹੀਣ ਸਨ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਹਿੱਤ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਹਨਾਮ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਹੋਇਆ। ਸੂਰਦਾਸ ਵੈਰਾਗੀ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਨਿਸ਼ਠਵਾਨ ਭਗਤ ਸਨ। ਉਹਨਾ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਬ੍ਰਹਮ ਸਮਝ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਬ੍ਰਹਮ ਸਮਝ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਨਿਰਛਲ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਭਗਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਚਲਾਇਆ। ਸੂਰਦਾਸ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਭਾਵੇਂ ਦਰਜਨਾਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਜੋੜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ ਤਿੰਨ ਹਨ ਸੂਰ, ਸਾਗਰ, ਸੂਰਸਾਰਵਲੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਯ ਲਹਿਰੀ। ਨਿਮਰਤਾ ਆਤਮ ਸਮਰਪਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾਂ, ਸੰਸਾਰਕ ਵਿਸ਼ਿਆ ਪ੍ਰਤੀਅਰੁਚੀ ਵਾਲੀ ਵੈਰਾਗ ਭਾਵਨਾ ਸੈ੍ਵ ਤੁਛੱਤਾ ਅਤੇ ਪਤਿਤ ਹੋਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਆਦਿ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਇੱਕ ਤੁਕ ਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਮਹੱਲਾ ਪੰਜਵਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਰਾਗ ਸਾਰੰਗ ਅਧੀਨ ਦਰਜ ਹਨ।
ਭੀਖਣ
ਆਪ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੰਤ ਸਨ ਪਰੰਤੂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਕਈ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਸੰਤ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋਣ ਦਾ ਕੋਈ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਆਪ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਮੰਨ ਲੈਣਾ ਕੋਈ ਅਣ-ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਆਪ ਦੀ ਮ੍ਰਿਤੂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲਗਭਗ 1630-31 ਈ. ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਸਲੋਕ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਵਿਚ ਤਾਂ ਨਾਮ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਤੇ ਦੂਜੇ ਵਿਚ ਸਤਿਗੁਰ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿਚ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਦਾ ਰਾਹ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਹਰਿ ਕਾ ਨਾਮ ਅਮ੍ਰਿਤ ਜਲ ਨਿਰਮਲੁ ਇਹੁ ਅਖਾਉਧੁ ਸਾਰਾ
ਐਸਾ ਨਾਮ ਰਤਨ ਨਿਰਮੋਲਕ ਪੁੰਨਿ ਪਦਾਰਥ ਪਾਇਆ
ਅਨਿਕ ਜਤਨ ਕਰ ਹਿਰਦੇ ਰਾਖਿਆ ਰਤਨ ਨਾ ਛਪੈ ਛਪਾਇਆ
ਹਰਿ ਗੁਨ ਕਹਤੇ ਕਹਨੁ ਜਾਈ ਜੈਸੇ ਗੁੰਗੇ ਕੀ ਮਠਿਆਈ ।।ਰਹਾਉ।।
ਰਸਨਾ ਰਮਤ ਸੁਨਤ ਸੁਖ ਸੁਣਨਾ ਚਿਤ ਚੇਤੇ ਸੁਖੁ ਹੋਈ
ਸੁੰਦਰ
ਪਿੰਡ ਬਸੂਰ ਦੇ ਖੰਡੇਲਵਾਲ ਵੈਸ਼ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਜੈਪੁਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਯੋਮਾ ਨਗਰ ਵਿਚ ਹੋਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾਂ ਨਾਂ ਪਰਮਾਨੰਦ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਸਤੀ ਸੀ। ਦਾਦੂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗੁਰੂ ਸੀ। 30 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਆਪ ਕਾਸ਼ੀ ਰਹੇ। ਆਪ ਰਜਬ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਸਾਂਗਾਨੇਰ ਗਏ ਪਰ ਪਰ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਵਰਗ ਵਾਸ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਜੁਦਾਈ ਨਾ ਸਹਿਣ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੇ ਆਪ ਨੇ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਸੁੰਦਰ ਜੀ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਆਪ ਦੀ ਬਾਣੀ ਛੋਟੇ ਵੱਡੇ 62 ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿਚ ਸੰਕਲਿਤ ਹੈ। ਸਾਰੀ ਰਚਨਾ ਬ੍ਰਜ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਹੈ। ਸੁੰਦਰ ਜੀ ਪ੍ਰੇਮ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਦਾ ਆਧਾ ਰ ਮੰਨਦੇ ਸਨ। ਪ੍ਰੇਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ‘ਜਲ ਬਿਨ ਮਛਲੀ’ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਇਨ ਪੰਚੋ ਜਗਤ ਨਚਾਯਾ
ਇਨ ਪੰਚੋ ਸਬਨੁਕੋ ਖਾਣਾ
ਯਿਹ ਪੰਚ ਪ੍ਰਬਲ ਅਤਿਭਾਰੀ
ਕੋਊ ਸਕੇ ਨਾ ਪੰਚ ਪ੍ਰਹਾਰੀ
ਯਿਹ ਪੰਚੋ ਖੋਵੇਂ ਲਾਜਾ
ਯਿਹ ਪੰਚੋ ਕਰਹਿ ਅਕਾਜਾ
ਯਿਹ ਪੰਚ ਪੰਚ ਦਿਸਿ ਦੋਰੇ
ਯਿਹ ਪੰਚ ਕਰੈਂ ਮਤਿ ਹੀਨਾ
ਯਿਹ ਪੰਚ ਕਰੈਂ ਆਧੀਨਾ।
ਯਿਹ ਪੰਚ ਲਗਾਵੈ ਆਸ਼ਾ
ਯਿਹ ਪੰਚ ਕਰੈ ਘਟਿ ਨਾਸ਼ਾ ;;ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕੁਝ ਕੁ ਹੋਰ ਭਗਤ ਕਵੀ ਜਿਵੇ ਕਿ ਸੱਤਾ ਤੇ ਬਲਵੰਡ, ਭੱਟ ਕਵੀ ਆਦਿ ਸਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਉੱਚੇ ਕੋਟੀਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਬਾਹਰਲੇ ਭਗਤ ਜਿਵੇਂ ਕਾਨਾ, ਛੱਜੂ, ਪੀਲੂ ਆਦਿ।
ਸਿੱਟਾ
ਲੇਖਕ ਦਾ ਨਾਂ		                 ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਦੇਵਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰੀ ਮਹਿੰਦਰੁ 	:	ਭਗਤੀ ਕਾਲ ਦੇ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਸੰਪਰਦਾਇਕ ਸਦਭਾਵਨਾਂ ਸਰਦਾਰ ਜੀ.ਬੀ ਸਿੰਘ 	:	ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਚਰਿੱਤਰ ਪਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਕਸੇਲ, ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ	:	ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਤੇ ਵਿਕਾਸ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਜੱਗੀ	:	ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਸੋਰਤ ਮੂਲਕ ਇਤਿਹਾਸ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ
ਪੁਆਧੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ
ਖੇਤਰ
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਰੋਪੜ, ਪਟਿਆਲੇ ਦਾ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸਾ, ਜ਼ਿਲਾ ਸੰਗਰੂਰ ਦੇ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਦਾ ਖੇਤਰ, ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣੇ ਦੀ ਗੁੱਠ, ਅੰਬਾਲੇ ਦਾ ਥਾਣਾ ਸਦਰ ਵਾਲਾ ਪਾਸਾ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜੀਂਦ ਦੇ ਕੁਝ ਪਿੰਡ। ਪ੍ਰੋ. ਮਲਵਿੰਦਰ ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਵੜੈਚ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ,"ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੀ ਥੱਲੜੀ ਪੱਟੀ ਪਿੰਜੌਰ ਤੋਂ ਨਾਲਾਗੜ੍ਹ ਪੁਆਧੀ ਦੀ ਰੰਗਣ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੋਟੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਦਰਿਆ ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦਰਿਆ ਘੱਗਰ ਦੇ ਪੂਰਬ-ਪੱਛਮ ਤੱਕ ਫੈਲੇ ਵੱਡ ਆਕਾਰੀ ਭੂ-ਖੰਡ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਪੁਆਧ ਅਖਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁਆਧੀਏ ਜਾਂ ਪੁਆਧੜੀਏ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।"
ਧਰਤੀ ਦਿਵਸ
ਧਰਤੀ ਦਿਵਸ ਜਾਂ ਧਰਤ ਦਿਹਾੜਾ (ਗ: Earth Day ਅਰਥ ਡੇ) ਹਰ ਸਾਲ 22 ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵ ਦਿਵਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਿਨ
ਪੁਆਧੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ
ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ
ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਬਾਕੀ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਪੁਆਧੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੁਰ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਪੁਆਧੀ ਦੀ ਨੀਵੀਂ ਸੁਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਾਝੀ ਦੀ ਤਰਾਂ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਸੁਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਲਵਈ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ। ਪੱਧਰੀ ਜਾਂ ਸਾਂਵੀਂ ਸੁਰ ਤਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਹੈ। ਪੁਆਧੀ ਵਿੱਚ ਅੰਤਲਾ /ਹ/ ਨਹੀਂ ਉੱਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਸਕੀ ਵਿਅੰਜਨ /ਙ/ ਅਤੇ /ਞ/ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਤਾਲਵੀ ਸੰਘਰਸ਼ੀ ਸ਼ਬਦ /ਸ਼/ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕੇਵਲ ਦੰਤੀ /ਸ/ ਹੈ। /ਵ/ ਤੋਂ /ਬ/ ਅਤੇ /ਮ/ ਵਿੱਚ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਮਲਵਈ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਦੋ ਸਵਰਾਂ ਵਿਚਲਾ /ਵ/ ਅਕਸਰ /ਮ/ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ: ਸਬੇਰਾ (ਸਵੇਰਾ), ਸੰਬਾਰ ਕੇ (ਸੰਵਾਰ ਕੇ), ਕਾਮਾ ਰੌਲੀ, ਕੈਮਾਂ (ਕਿੰਨਵਾਂ), ਜਾਮਾਂਗਾ, ਐਮੇ, ਸਮਗਾ (ਸਗਵਾਂ), ਸਿਰਨਾਮਾ, ਜਮਾਈ, ਅਤੇ ਤੀਮੀ ਆਦਿ। ਪੁਆਧੀ ਵਿੱਚ ਬਾਂਗਰੂ (ਹਰਿਆਣਵੀ) ਦੇ ਅਸਰ ਹੇਠ ਕੁਝ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਮੁੱਢ ਵਿੱਚ ਹਰਸਵ ਸਵਰਾਂ ਦੀ ਦੀਰਘਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ: ਖੂਣੋਂ (ਖੁਣੋ), ਝੂਲ (ਝੁੱਲ), ਊਸਾਰੁ, ਊਹਾਂ, ਈਹਾਂ (ਓਥੇ, ਇੱਥੇ) ਆਦਿ। ਪੁਆਧੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਮਲਵਈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਬਾਂਗਰੂ ਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪੁਆਧੀ ਵਿੱਚ ਹਮਾਨੂੰ/ਮ੍ਹਾਨੂੰ ਪੜਨਾਂਵ ਹੈ। ਇਸਤਰਾਂ 'ਬਿੱਚਮਾ' ਪੁਆਧੀ ਦਾ ਸਬੰਧਕ ਹੈ। "ਵਿਚ" ਅਤੇ "ਮਾਂ (ਮੇ)" ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ।
ਹਮ/ਹਮੇਂ (ਅਸੀਂ, ਥਮ/ਥਮੇ (ਤੂੰ, ਤੁਸੀਂ), ਮ੍ਹਾਰੇ/ਥਾਰੇ (ਸਾਡੇ, ਤੁਹਾਡੇ), ਥਾਨੂੰ (ਤੈਨੂੰ), ਇਯੋ (ਇਹ), ਸਾਤੋਂ (ਸਾਥੋਂ) ਆਦਿ ਪੜਨਾਂਵ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪੁਆਧੀ ਦੇ ਸਬੰਧਕ ਵੀ ਖਾਸ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਹੋਰ ਪੰਜਾਬੀ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ: ਗੈਲ (ਨਾਲ), ਲਵੇ (ਨੇੜੇ), ਕੰਨੀਓ (ਪਾਸਿਓ), ਓੜੀ (ਤਰਫ਼)। ਕੁਝ ਕਾਰਕੀ ਸਬੰਧਕ ਵੀ ਵੇਖਣਯੋਗ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ: ਕਾਸ ਮਾਂ (ਕਿਸ ਵਿੱਚ), ਕਾਤੇ (ਕਿਸ ਕਰ ਕੇ), ਕਿੱਕਾ (ਕਿਸ ਕਾ), ਜਾਸ ਨੂੰ (ਜਿਸ ਨੂੰ), ਪਰ (ਉੱਤੇ), ਕਿਨੂੰ (ਕਿਸ ਨੂੰ), ਕ੍ਹੀਨੂੰ (ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ) ਆਦਿ।
ਪੁਆਧੀ ਵਿੱਚ ਭਵਿੱਖਕਾਲ ਲਈ ਦੋ ਪਿਛੇਤਰ /-ਗ/ ਅਤੇ /-ਐਂ/ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। "ਜੈਲਾ ਖੇਤ ਬਾਹੇਗਾ" ਜਾਂ "ਜੈਲਾ ਖੇਤ ਨਾ ਬਾਹੈ" ਆਦਿ।
ਪੁਆਧੀ ਨਿਵੇਕਲੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਗੋਰੂ (ਡੰਗਰ), ਚਤੌਲੀਆਂ (ਨਵਾਂ ਜੰਮਿਆ ਬੱਚਾ), ਸਿੰਘ ਜੀ (ਸਹੁਰਾ), ਗੰਠ/ਗੱਠ (ਗੰਢ), ਛੋਕੜੀ (ਕੁੜੀ), ਮ੍ਹੈਂਸ (ਮੱਝ), ਘਰੜ (ਅਧਰਿੜਕੀ ਲੱਸੀ), ਚਾਸਣੀ (ਕੜਾਹੀ), ਗੈਂ (ਗਾਊ), ਉਗਣ-ਆਥਨ (ਸਵੇਰ-ਸ਼ਾਮ), ਕਚਰਾ (ਖਰਬੂਜ਼ਾ), ਬਾਂਸਣ (ਭਾਂਡਾ), ਭੱਤ (ਚੌਲ), ਬਿਆਈ (ਸੂਈ ਮੱਝ), ਅਤੇ ਥੌੜ (ਸਥਾਨ)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਨਾਲਾਗੜ੍ਹ ਰਿਆਸਤ
ਨਾਲਾਗੜ੍ਹ ਰਿਆਸਤ , ਬਰਤਾਨੀਆ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਰਿਆਸਤ ਸੀ। ਇਹ ਰਿਆਸਤ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 1100 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਚੰਦੇਲ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਪੂਤ ਸ਼ਾਸ਼ਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 1936 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾਖੇਤਰਫਲ 436 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸੀ।ਇਸਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਰਿਆਸਤ ਸੀ, ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲੋਗ ਰਿਆਸਤ ਅਤੇ ਭਾਗਲ ਰਿਆਸਤ, ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਪਟਿਆਲਾ ਰਿਆਸਤ ਪੈਂਦੀ ਸੀ। 1901 ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਆਬਾਦੀ 52,551 ਸੀ| ਇਹ ਰਿਆਸਤ 20th ਅਗਸਤ 1948 ਵਿੱਚ ਅਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰਿਆਸਤਾਂ
ਨੈਣੋਵਾਲ ਵੈਦ
ਨੈਣੋਵਾਲ ਵੈਦ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਬੱਧਣ
ਬੱਧਣ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁਕਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੇ ਤਹਿਸੀਲ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਕਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਝੰਬਾਲਾ
ਝੰਬਾਲਾ  ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਮਲੋਹ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਹੈ ਕਿਸਨੂੰ ਮੌਤ ਦਾ ਸੱਦਾ
ਹੈ ਕਿਸਨੂੰ ਮੌਤ ਦਾ ਸੱਦਾ ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਵਲ " For whom the bell tolls" ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਹੈ। ਸਪੇਨ ਦੀ ਘਰੇਲੂ ਜੰਗ ਦੀ ਪਿਠਭੂਮੀ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਇਹ ਨਾਵਲ ਸੰਨ ੧੯੪੦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਸ ਨਾਵਲ ਦਾ ਨਾਂ ਰਹਸਵਾਦੀ ਕਵੀ ਜਾਨ ਡੰਨ ਦੀ ਸੇਹਤ, ਦਰਦ ਤੇ ਬੀਮਾਰੀ ਬਾਰੇ ਅਰਦਾਸਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਤੋਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ ਸੀ। ੧੬੨੪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ, ਜਾਨ ਡੰਨ ਦੀ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਜਾਨਲੇਵਾ ਬੀਮਾਰੀ ਚੋਂ ਉਭਰਿਆ ਸੀ।
ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਨਾਵਲ ਦਾ ਹੀਰੋ ਰਾਬਰਟ ਜਾਰਡਨ ਹੈ, ਨਾਵਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਤੇ ਸੋਚਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਰਾਹੀਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ।
ਯੂਏਫਾ
ਯੂਰਪੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਸੰਘ (UEFA /ਜੰਮੂ ਯੂ eɪ f ə / yoo-AY -fə ; French   ;  Vereinigung Europäischer Fußballverbände    )  ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁੱਟਬਾਲ, ਫੁੱਟਸਾਲ ਅਤੇ ਬੀਚ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਈ ਮੈਂਬਰ ਰਾਜ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਸਭਾ ਫੀਫਾ ਦੇ ਛੇ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਦੇ ਸੰਘਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਯੂਏਫਾ ਵਿੱਚ 55 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਮੈਂਬਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਖ਼ਰਸਤਾਇਨਾ ਸੋਲੋਵੀਏ
ਖ਼ਰਸਤਾਇਨਾ ਇਵਾਨੀਵਨਾ ਸੋਲੋਵੀਏ( Христина Іванівна Соловій ; ਜਨਮ 17 ਜਨਵਰੀ 1993 ਵਿਚ ਦਰੋਹੋਬੀਚ, ਲਵੀਵ ਓਬਲਾਸਟ, ਯੂਕਰੇਨ) ਇੱਕ ਯੂਕਰੇਨੀ - ਲੇਮਕੋ  ਲੋਕ ਗਾਇਕਾ ਹੈ।
ਜੀਵਨੀ
ਸੋਲੋਵੀਏ ਦਾ ਜਨਮ 17 ਜਨਵਰੀ 1993 ਨੂੰ ਦਰੋਹੋਬੀਚ ਦੇ ਕੋਰਲ ਕੰਡਕਟਰਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਲਵੀਵ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਕੋਇਰ "ਲੇਮਕੋਵਿਨਾ" ਵਿੱਚ ਲਮਕੋ ਦੇ ਲੋਕ ਗੀਤ ਗਾਏ। ਖ਼ਰਸਤਾਇਨਾ ਮੂਲ ਰੂਪ ਤੋਂ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈਮਕੋ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਇਵਾਨ ਫ੍ਰਾਂਕੋ ਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਵੀਵ ਦੀ ਫਿਲੌਲੋਜੀਕਲ ਫੈਕਲਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।
2013: ਹੋਲੋਸ ਕ੍ਰੈਨੀ
2013 ਵਿੱਚ ਖ਼ਰਸਤਾਇਨਾ ਨੇ ਵੋਇਸ - ਹੋਲੋਸ ਕ੍ਰੇਨੀ ਦੇ ਯੂਕਰੇਨੀ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਸ੍ਵੀਯਤੋਸਲਾਵ ਵਕਾਰਚੁਕ ਦੀ ਟੀਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚੀ। ਸ਼ਿਰਕਤ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਯੂਕਰੇਨੀ ਲੋਕ ਗੀਤ ਗਾਏ।
2015: ਜ਼ੀਵਾ ਵੋਡਾ
2015 ਵਿੱਚ ਸੋਲੋਵੀਏ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਐਲਬਮ "ਜ਼ੀਵਾ ਵੋਡਾ" ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ (ਯੂਕ੍ਰੇਨੀਆਈ: Жива вода; ਲਿਵਿੰਗ ਵਾਟਰ) ਜਿਸ ਵਿੱਚ 12 ਗਾਣੇ (ਲੈਮਕੋ ਅਤੇ ਯੂਕਰੇਨੀ ਮੂਲ ਦੇ ਦਸ ਲੋਕ ਗਾਣੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗਏ ਦੋ) ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਗਾਇਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1993 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਕਰੇਨੀ ਗਾਇਕਾਵਾਂ
ਹਲਕ
ਇਕ ਹਲਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਹੈ ਜੋ ਅਮਰੀਕੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਮਾਰਵਲ ਕਾਮਿਕਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੇਖਕ ਸਟੈਨ ਲੀ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰ ਜੈਕ ਕਰਬੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇਹ ਪਾਤਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ‘ ਇਨਕ੍ਰਿਡੀਬਲ ਹੁਲਕ (ਮਈ 1962) ਦੇ ਡੈਬਿ ਟ ਈਸ਼ੂ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਹਾਸੋਹੀਣੀ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵਿਚ, ਪਾਤਰ ਹੁਲਕ, ਇੱਕ ਹਰੀ-ਚਮੜੀ ਵਾਲਾ, ਹੁਲਕਿੰਗ ਅਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਮਨੁੱਖੀ ਦਿੱਖ ਵਾਲਾ ਹੈ ਜੋ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਰੀਰਕ ਤਾਕਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਬਦਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹਉਮੈ, '''ਡਾ. ਰਾਬਰਟ ਬਰੂਸ ਬੈਨਰ''', ਇੱਕ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਸਮਾਜਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਰਾਖਵਾਂ ਹੈ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਦੋ ਸੁਤੰਤਰ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਵਜੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਲੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਹਲਕ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਫ੍ਰੈਂਕਨਸਟਾਈਨ ਅਤੇ ''ਡਾ. ਜੈਕੀਲ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਹਾਇਡ ਦੇ'' ਸੁਮੇਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਲਕ ਦਾ ਰੰਗ ਚਰਿੱਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਰੰਗ ਹਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਕੋਲ ਦੋ ਮੁਢਲੀਆਂ ਫੜ੍ਹਾਂ ਹਨ: " ਹਲਕ ਉਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ!" ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ "ਹੁਲਕ ਸਮੈਸ਼!", ਜਿਸਨੇ ਕਈ ਪੌਪ ਕਲਚਰ ਮੇਮਜ਼ ਲਈ ਅਧਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true">[  <span title="This claim needs references to reliable sources. (August 2019)">ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ  ] ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਾਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਇਹ ਪਾਤਰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਪਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਅਸਲ-ਸੰਸਾਰ ਢਾਂਚਿਆਂ (ਜਿਵੇਂ ਥੀਮ ਪਾਰਕ ਦੇ ਆਕਰਸ਼ਣ) ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਇੱਕ ਨੰਬਰ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਬੈਨਰ ਅਤੇ ਹੁਲਕ ਲਾਈਵ-ਐਕਸ਼ਨ, ਐਨੀਮੇਟਡ, ਅਤੇ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮ ਅਵਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਕੂਲਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਕਿਰਦਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਏਰਿਕ ਬਾਨਾ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਲਾਈਵ-ਐਕਸ਼ਨ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਨਿਭਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਾਰਵਲ ਸਿਨੇਮੈਟਿਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਚ,   ਇਸ ਕਿਰਦਾਰ ਨੂੰ ਐਵਾਰਡ ਨੌਰਟਨ ਦੁਆਰਾ ਫਿਲਮ ਦਿ ਇਨਕ੍ਰੈਡੀਬਲ ਹੁਲਕ (2008) ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮਾਰਕ ਰੁਫਾਲੋ ਨੇ ਦਿ ਐਵੈਂਜਰਸ (2012), ਆਇਰਨ ਮੈਨ 3 (2013) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੈਮਿਓ ਵਿਚ, ਐਵੈਂਜਰਜ਼: ਏਜ ਆਫ ਅਲਟਰੋਨ (2015), ਥੌਰ: ਰਾਗਨਾਰੋਕ (2017), ਏਵੈਂਜਰਸ: ਇਨਫਿਨਿਟੀ ਵਾਰ (2018), ਕਪਤਾਨ ਮਾਰਵਲ (2019) ਇੱਕ ਕੈਮਿਓ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਐਵੈਂਜਰਸ: ਐਂਡਗੇਮ (2019) ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ।
ਨੇਲੀ ਸੇਨਗੁਪਤ
ਨੇਲੀ ਸੇਨਗੁਪਤਾ ( née Edith Ellen Grey ; 12 ਜਨਵਰੀ 1884 – 23 ਅਕਤੂਬਰ 1973) ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਔਰਤ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਲੜਾਈ ਲੜੀ ਸੀ। ਉਹ ਕਲਕੱਤਾ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਐਲਡਰਮੈਨ ਸੀ ਅਤੇ 1933 ਵਿੱਚ ਕਲਕੱਤਾ ਵਿਖੇ ਇਸ ਦੇ 48ਵੇਂ ਸਾਲਾਨਾ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।
ਪਰਿਵਾਰ
ਐਡੀਥ ਫਰੈਡਰਿਕ ਅਤੇ ਐਡੀਥ ਹੈਨਰੀਟਾ ਗ੍ਰੇ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਕੁੜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਡਾਊਨਿੰਗ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜਤਿੰਦਰ ਮੋਹਨ ਸੇਨਗੁਪਤਾ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੇਰੈਂਟਲ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸਨੇ ਜਤਿੰਦਰ ਮੋਹਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਕਲਕੱਤਾ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ। ਨੈਲੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਤਿਨ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰ ਅਤੇ ਅਨਿਲ ਸਨ।
ਕਾਂਗਰਸ ਪ੍ਰਧਾਨ
ਲੂਣ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਸੀਨੀਅਰ ਕਾਂਗਰਸੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਚੁਣੇ ਗਏ ਪ੍ਰਧਾਨ ਪੰਡਿਤ ਮਦਨ ਮੋਹਨ ਮਾਲਵੀਆ ਨੂੰ 1933 ਦੇ ਕਲਕੱਤਾ ਸੈਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਨੇਲੀ ਸੇਨਗੁਪਤਾ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਤੀਜੀ ਔਰਤ ਬਣ ਗਈ, ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਯੂਰਪੀ ਮੂਲ ਦੀ ਔਰਤ ਚੁਣੀ ਗਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਪਾਏ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਪਾਰਟੀ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1">
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1884 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1973
ਚੰਦਰਕਾਂਤ ਟੋਪੀਵਾਲਾ
ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ
left|thumb| ਟੋਪੀਵਾਲਾ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸ਼ਾਲਿਨੀ ਟੋਪੀਵਾਲਾ ਨਾਲ 19 ਜੂਨ 2016 ਨੂੰ ਗੁਜਰਾਤੀ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਵਿਖੇ ਟੋਪੀਵਾਲਾ ਦਾ ਜਨਮ 7 ਅਗਸਤ 1936 ਨੂੰ ਵਡੋਦਰਾ ਵਿਖੇ ਅਮ੍ਰਿਤ ਲਾਲ ਅਤੇ ਲੀਲਾਵਤੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1958 ਵਿੱਚ ਬੰਬੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ -ਸੇਂਟ ਜ਼ੇਵੀਅਰਜ਼ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿੱਚ ਆਰਟਸ ਦੀ ਬੈਚਲਰ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1960 ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 1982 ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੀਐਚਡੀ ਕੀਤੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਟੋਪੀਵਾਲਾ ਨੇ 1961 ਤੋਂ 1965 ਤੱਕ ਕੇ ਐਚ ਮਧਵਾਨੀ ਕਾਲਜ, ਪੋਰਬੰਦਰ ਵਿਖੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ। 1965 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਨਵਜੀਵਨ ਕਾਮਰਸ ਅਤੇ ਆਰਟਸ ਕਾਲਜ, ਦਾਹੋਦ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਅਤੇ 1971 ਤੋਂ 1984 ਤਕ ਕਾਲਜ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਗੁਜਰਾਤੀ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਕਸਤੂਰਭਾਈ ਲਾਲਭਾਈ ਸਵਾਧਿਆਏ ਮੰਦਰ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਬਣਿਆ। ਉਹ ਸਾਲ 2016 ਤੋਂ 2018 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਿਹਾ।
ਕਵਿਤਾ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਮਹੇਰਾਮਣ 1962 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1971 ਵਿੱਚ ਕਾਂਤ ਤਾਰੀ ਰਾਣੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਲੋਚਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਮਿਲੀ। ਪਕਸ਼ੀਤੀਰਥ (1988) ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਕਵਿਤਾ ਹੈ।ਬਲੈਕ ਫੌਰੈਸਟ (1989) ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਯੂਰਪ ਫੇਰੀ ਦੌਰਾਨ ਲਿਖੀ ਸੀ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਆਵਾਗਮਨ (1999) ਅਤੇ ਆਪਨੀ ਕਾਵਿਆਸਮਰਿੱਧੀ (2004) ਉਸਦੀਆਂ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ।
ਆਲੋਚਨਾ
ਟੋਪੀਵਾਲਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕਵਾਦੀ ਆਲੋਚਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੁਸਤਕ, ਅਪਰਿਚਿਤ (ਅ)ਅਪਰਿਚਿਤ (ਬ), 1975 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਚਾਰ ਭਾਗ ਹਨ। ਉਸਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹਦ ਪਰਨਾ ਹੰਸ ਅਨੇ ਅਲਬਾਟ੍ਰੋਸ (1975) ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਪ੍ਰਤੀਕਵਾਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਅਤੇ ਅਲੋਚਨਾ ਹੈ। ਮੱਧਯਮਾਲਾ (1983) ਮੱਧਕਾਲੀ ਗੁਜਰਾਤੀ ਸਾਹਿਤ ਬਾਰੇ ਲੇਖਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਹੋਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾ ਨੂ ਕਵਚ (1984), ਸੰ-ਸਰਜਨਤਾਮਕ ਕਾਵਿਆ-ਵਿਗਿਆਨ (1985), ਵਿਵੇਚਨੋ ਵਿਭਾਜਿਤ ਪਤ (1990), ਗਰੰਥ ਘੱਟਨਾ (1994) ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਸਾਕਸ਼ੀਭਾਸਿਆ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਅਨੁਵਾਦ
ਉਸਨੇ ਬੋਹੇਮੀਅਨ-ਆਸਟ੍ਰੀਆ ਕਵੀ ਰੇਨਰ ਮਾਰੀਆ ਰਿਲਕੇ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ: Duino Elegies ਦਾਦੁਇਨਾ ਕਰਣਿਕੋ (1976) ਵਜੋਂ ਅਤੇ sonnets Orpheus ਦਾ ਆੱਰਫਿਯਸ ਪ੍ਰਤੀ ਸੋਨੈਟੋ (1977) ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ। ਉਸਨੇ ਸੈਮੂਅਲ ਬੇਕੇਟ ਦੀ ਛੋਟੀ ਵਾਰਤਕ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕਲਪੋ ਕੇ ਕਲਪਨਾ ਮਾਰੀ ਪਰਵਾਰੀ ਛੇ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਸਮਕਾਲੀ ਗੁਜਰਾਤੀ ਕਵਿਤਾ (1972) ਅਤੇ ਮੈਥਲੀ ਸਾਹਿਤ ਨੋ ਇਤਹਾਸ (ਮੈਥਲੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ, 1987) ਅਤੇ ਈਸ਼ਵਰਨੀ ਯਤਨਾ (2004) ਨੂੰ ਅਨੁਵਾਦ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1939
ਸ਼ਰੀਪਾਦ ਅਮ੍ਰਿਤ ਡਾਂਗੇ
ਸ਼ਰੀਪਾਦ ਅਮ੍ਰਿਤ ਡਾਂਗੇ (10 ਅਕਤੂਬਰ 1899 - 22 ਮਈ 1991) ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ। ਉਹ ਐਸ ਏ ਡਾਂਗੇ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਅਤੇ ਮਜਦੂਰ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਮੋਢੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ।
ਮੁਢਲੇ ਸਾਲ
ਡਾਂਗੇ ਦਾ ਜਨਮ ਨਾਸਿਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਨਿਪਹਾੜ ਤਾਲੁਕਾ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਜਨਗਾਉਂ ਨਾਮਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜਿਮੀਦਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਂਜਨਗਾਉਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਲਨੁਮਾ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਡਾਂਗੇ ਨੂੰ ਪੂਨੇ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਈਬਲ ਦੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਇੱਕ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਆਯੋਜਨ ਲਈ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਕਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਡਾਂਗੇ ਨੂੰ ਮਜਦੂਰਾਂ ਦੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਉਦੋਂ ਪਤਾ ਲਗੀਆਂ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਕੱਪੜਾ ਮਿਲ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵੈਇੱਛਕ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਗਿਆ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਜੋਸ਼ੀਲੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੇ ਡਾਂਗੇ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਖਿਚ ਲਿਆ ਸੀ। ਜਵਾਨ ਡਾਂਗੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਨੇਤਾ ਬਾਲ ਗੰਗਾਧਰ ਤਿਲਕ(ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਵਰਾਜ ਦਾ – ਯਾਨੀ ਪੂਰਨ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਰੱਖ ਦਿਤਾ ਸੀ) ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ 1920 ਵਿੱਚ ਅਸਹਿਯੋਗ ਅੰਦੋਲਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਡਾਂਗੇ ਨੇ ਕਾਲਜ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਏ। 1917 ਦੀ ਰੂਸੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈਣ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਗਾਂਧੀਵਾਦ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਉਲਝਨ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਰਥਕ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕਮਾਤਰ ਸਮਾਧਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗਾਂਧੀ ਦੁਆਰਾ ਘਰੇਲੂ ਉਦਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਬੜਾਵਾ ਦੇਣ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇਤਰਾਜ ਸੀ।
ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੋਢੀ ਵਜੋਂ
ਸੰਨ 1921-22 ਦੇ ਨੇੜੇ ਤੇੜੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਕਮਿਉਨਿਸਟ ਗਰੁੱਪਾਂ ਦਾ ਉਭਾਰ ਹੋਇਆ। ਇਹਨਾਂ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਐਸ ਏ ਡਾਂਗੇ ਨੇ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕੀਤੀ.ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਕਰਣ ਲਈ ‘ਦ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ’ ਨਾਮਕ ਸਮਾਚਰ - ਪੱਤਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 1925 ਵਿੱਚ ਕਾਨਪੁਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸੰਮੇਲਨ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਗਰੁੱਪਾਂ ਨੂੰ ‘ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ’ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਸੰਨ 1926-27 ਵਿੱਚ ਕਲਕੱਤਾ, ਬੰਬਈ, ਮਦਰਾਸ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਆਦਿ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ।
ਗਾਂਧੀ ਬਨਾਮ ਲੈਨਿਨ
1921 ਵਿੱਚ, ਡਾਂਗੇ ਨੇ ‘ਗਾਂਧੀ ਬਨਾਮ ਲੈਨਿਨ’ ਨਾਮਕ ਛੋਟੀ ਪੁਸਤਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋਨਾਂ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ, ਲੈਨਿਨ ਨੂੰ ਦੋਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਿਹਤਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਡਾਂਗੇ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮੋੜ ਸਾਬਤ ਹੋਈ। ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਨੇਤਾ ਐਮ ਐਨ ਰਾਏ ਨੇ ਇਹ ਕਿਤਾਬਚਾ ਪੜ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਆਇਆ ਤਾਂ ਇਸਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਗਿਆ। ਰਾਂਚੋਦਾਸ ਭਵਾਨ ਲੋਟਵਾਲਾ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਟਾ ਚੱਕੀ ਦੇ ਮਾਲਿਕ ਸਨ ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸਰੋਕਾਰ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਕਿਤਾਬਚੇ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਸਾਮਗਰੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ। ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਲੋਟਵਾਲਾ ਨੇ ਡਾਂਗੇ ਦੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇੱਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਕਲਾਸਿਕਸ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਬੀੜਾ ਚੁੱਕਿਆ। 1922 ਵਿੱਚ, ਲੋਟਵਾਲਾ ਦੀ ਮਦਦ ਦੇ ਨਾਲ, ਡਾਂਗੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰ, ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ, ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੋਹਿਤ ਸੇਨ, ਡਾਂਗੇ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿਧ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਵਿਦਵਾਨ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ‘ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ’ ਵਿੱਚ ਡਾਂਗੇ, ਦੇ ਲੇਖਾਂ ਤੋਂ ਖੁਦ ਲੈਨਿਨ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਆਗੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1899
ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੋਨੀ
ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੋਨੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ 4 ਵਾਰ ਮੈਂਬਰ (ਐਮਐਲਏ) ਰਹੇ ਹਨ ।
ਪਰਿਵਾਰ
ਉਸਦਾ ਜਨਮ 3 ਜੁਲਾਈ 1957 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਮ੍ਰਿਤ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਭਿਲੋਵਾਲ ਪਾਕ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ।. ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਜਗਟ ਮਿਟਰ ਸੋਨੀ ਹੈ. ਉਸਦੇ ਪਤੀ / ਪਤਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਮਨ ਸੋਨੀ ਹੈ।
ਉਪ-ਮੁੱਖਮੰਤਰੀ
1991 ਵਿੱਚ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਮੇਅਰ ਵੀ ਰਹੇ। 1997 ਅਤੇ 2007 ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਜਾਦ ਜਿੱਤ ਕੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਪਹੁੰਚੇ ਤੇ ਫਿਰ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਏ। ਚੰਨੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹ 2021 ਵਿੱਚ ਉਪ-ਮੁੱਖਮੰਤਰੀਵੀ ਰਹੇ।
ਧੰਗਤਾਨਾ
ਧੰਗਤਾਨਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਐੱਸ.ਏ.ਐੱਸ.ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮਾਜਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਚੌਥੀ ਕੂਟ (ਫ਼ਿਲਮ)
ਚੌਥੀ ਕੂਟ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਵਰਿਆਮ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਦੀਆਂ ਦੀ ਦੋ ਕਹਾਣੀਆਂ- ਚੌਥੀ ਕੂਟ (ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) ਤੇ ‘ਮੈਂ ਹੁਣ ਠੀਕ ਠਾਕ ਹਾਂ’, ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਬਣੀ ਗੁਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਤਾ ਕਾਰਤਿਕੇ ਨਾਰਾਇਣ ਸਿੰਘ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਦੀ ਕਹਾਣੀ 1980 ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦੀ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਮਈ 2015 ਨੂੰ ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਕਾਨ ਵਿਖੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਉਤਸਵ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ।
ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਪਰਸਕਾਇਆ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਗਾਇਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਕਰੇਨੀ ਗਾਇਕਾਵਾਂ
22 ਜੂਨ
22 ਜੂਨ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 173ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 174ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 192 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ।
ਦਿਹਾਂਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੂਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਮਨਿਮੇਖਲਾ
thumb|300x300px| 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਥਾਈ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਸਮੂਟ ਖੋਈ ਤੋਂ ਮੇਖਲਾ ਅਤੇ ਰਾਮਾਸੁਰ ਦਾ ਚਿੱਤਰ। ਹੁਣ ਬਾਵੇਰੀਅਨ ਸਟੇਟ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, [[ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਹੈ।]] left|thumb| ਮਹਾਜਨਕਾ ਵਿੱਚ ਮਨੀਮੇਖਲਾ thumb| ਥਾਈ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਮੇਖਲਾ ਡਾਂਸ।
ਆਧੁਨਿਕ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣਾ
ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣਾ ਨਿਆਣਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਔਰਤ, ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਾਂ, ਦੀ ਛਾਤੀ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਉਣ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਯੂਨੀਸੈਫ਼ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਖ਼ੁਰਾਕ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਹੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਅੰਸ਼ਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣਾ ਮਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਦੋਨਾਂ ਲਈ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਬੱਚੇ ਦੀ ਖ਼ੁਰਾਕ ਵੱਧਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਇਸਨੂੰ ਹਜ਼ਮ ਕਰਨਾ ਸੁਖਾਲਾ ਹੈ। ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕਰ ਰੋਗ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਛਾਤੀ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਅਤੇ ਜਨਮ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਉਦਾਸੀ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿਹਾੜਾ 2015 ਐਡੀਟਾਥਨ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਏ ਸਫ਼ੇ
ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਨਸਰਾਲਾ
ਨਸਰਾਲਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸਟੌਕਾਸਟਿਕ ਵਿਆਖਿਆ
ਸਟੌਕਾਸਟਿਕ ਇੰਟ੍ਰਪ੍ਰੈਟੇਸ਼ਨ ਇੱਕ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੈ।
ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਪ੍ਰਤਿ ਸਟੌਕਾਸਟਿਕਸ ਦੀ ਅਜੋਕੀ ਵਿਅਵਹਾਰਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਸਟੌਕਾਸਟੀਸਿਟੀ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ, ਜੋ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਦੀ ਸੂਖਮ-ਪੈਮਾਨੇ ਦੀ ਬਣਤਰ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਅਤੇ ਟੌਪੌਲੀਜੀਕਲ ਉਤ੍ਰਾਅਵਾਂ-ਚੜਾਅਵਾਂ ਦੋਹਾਂ ਅਧੀਨ ਹੋ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ (ਜੌਹਨ ਆਰਚੀਬਾਲਡ ਵੀਲਰ ਦੀ ਕੁਆਂਟਮ ਫੋਮ), ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਉਤਰਾਅਵਾਂ-ਚੜਾਅਵਾਂ ਦਾ ਔਸਤ ਨਤੀਜਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੈਮਾਨਿਆਂ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਜਿਆਦਾ ਪ੍ਰੰਪਰਿਕ-ਦਿਸਣ ਵਾਲੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਦੀ ਪੁਨਰ-ਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਲਾਸੀਕਲ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ, ਗੈਰ-ਸਥਾਨਿਕਤਾ ਦੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਤੱਤ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਰਿੜ ਵੈਕੱਮ ਉਤ੍ਰਾਅਵਾਂ-ਚੜਾਅਵਾਂ ਸਦਕਾ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀ ਇੱਕ ਸਟੌਕਾਸਟਿਕ ਵਿਆਖਿਆ ਰੋਮੈੱਨ ਸਿਕੋਵ ਦੁਆਰਾ ਸੁਝਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਵਿਚਾਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪੁਲਾੜ ਜਾਂ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਉਤ੍ਰਾਅ-ਚੜਾਅ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਇਸਦਾ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਆਮਤੌਰ ਤੇ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀਆਂ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ
ਜੈਕਬ ਜੂਮਾ
ਜੈਕਬ ਗੇਡਲੀਹਲੇਕਿਸਾ ਜੂਮਾ, ਜੀਸੀਬੀ (ਜਨਮ 12 ਅਪਰੈਲ 1942) ਦੱਖਣ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹਨ।
ਸਤੰਬਰ 2021 ਵਿੱਚ, ਨਿਆਂ ਨੇ ਯਾਕੂਬ ਜ਼ੂਮਾ ਨੂੰ 15 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ.
ਮਿਊਨਿਖ਼
ਮਿਊਨਿਖ ਜਾਂ ਮੁਨਸ਼ਨ (München,, ਬਵਾਰੀਆਈ: Minga) ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਰਾਜ ਬਾਈਆਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਈਸਾਰ ਦਰਿਆ ਕੰਢੇ ਬਾਈਆਨੀ ਐਲਪ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਬਰਲਿਨ ਅਤੇ ਹਾਮਬੁਰਗ ਮਗਰੋਂ ਜਰਮਨੀ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਅੰਦਰ ਲਗਭਗ 14.2 ਲੱਖ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਗੁਰਦਨਪੁਰ
ਗੁਰਦਨਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਮਲੋਹ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਇਟਸਿੱਟ
ਇਟਸਿੱਟ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਨਾਮ: Trianthema monogyna ਜਾਂ Trianthema portulacastrum) ਬਰਫ਼ ਦੇ ਪੌਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਨਾਵਾਂ ਮਾਰੂਥਲ ਹਾਰਸਪਰਸਲੇਨ, ਬਲੈਕ ਪਿਗਵੀਡ, ਅਤੇ ਜਾਇੰਟ ਪਿਗਵੀਡ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਸਮੇਤ ਕਈ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਜੱਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਵਜੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਖਰਾਬ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਕਾਸ਼ਤ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਨਦੀਨ ਵਜੋਂ ਉੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਚੌੜੀ ਪੱਤੀ ਵਾਲਾ ਇਹ ਨਦੀਨ, ਸਾਉਣੀ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ।
ਗੁਰਦਨਪੁਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਇਟਸਿੱਟ
ਇਹ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਬੀਟ ਲੀਫਹੌਪਰ (ਸਰਕੁਲੀਫਰ ਟੈਨੇਲਸ) ਲਈ ਇੱਕ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਪੌਦਾ ਹੈ।
ਵਰਣਨ
ਇਹ ਇੱਕ ਸਲਾਨਾ ਜੜੀ ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਮੀਟਰ ਲੰਬੇ ਤਣੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਸਟ੍ਰੇਟ ਮੈਟ ਜਾਂ ਕਲੰਪ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਰੇ ਤੋਂ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਵਾਲ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਮਾਸਦਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਗੋਲ ਜਾਂ ਅੰਡਾਕਾਰ ਬਲੇਡ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ 4 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਲੰਬੇ ਛੋਟੇ ਪੇਟੀਓਲਜ਼ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਕੱਲੇ ਫੁੱਲ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਧੁਰੇ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲ ਵਿੱਚ ਪੱਤੀਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਜਾਮਨੀ, ਪੱਤੀਆਂ ਵਰਗੀ ਸੀਪਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫਲ ਡੰਡੀ ਤੋਂ ਉੱਭਰਦਾ ਇੱਕ ਕਰਵ, ਸਿਲੰਡਰ ਕੈਪਸੂਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੱਧਾ ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਤੱਕ ਲੰਬਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਉੱਪਰ ਦੋ ਖੜ੍ਹੇ, ਨੋਕਦਾਰ ਖੰਭ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਕੈਪਸੂਲ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਨਾਟ ਉਤਸਵ
ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਨਾਟ ਉਤਸਵ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰ ਨਾਟਕਕਾਰ ਸ੍ਰ. ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਵਿੱਚ ਦੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਨਾਟ ਸਮਾਰੋਹ ਹੈ।ਇਸਦਾ ਆਯੋਜਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁਚੇਤਕ ਰੰਗਮੰਚ ਮੋਹਾਲੀ ਵਲੋਂ ਹਰ ਸਾਲ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ੍ਰ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਭਾਅ ਜੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ 27 ਸਤੰਬਰ 2011 ਨੂੰ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਸਦਾ ਲਈ ਵਿਛੋੜਾ ਦੇ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਹਰ ਸਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਨਾਟਕ ਮੇਲਾ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਲਗਪਗ ਇੱਕ ਹਫਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਮਵਰ ਨਾਟਕਕਰ ਹਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਵੰਬਰ 2012 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬਰਸੀ ਮੌਕੇ ਪਹਿਲਾ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਨਾਟ ਉਤਸਵ ਆਯੋਜਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਾਲ 2012 ਤੋਂ 2016 ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਨਾਟ ਉਤਸਵ 2014 ਤੱਕ ਇਹ 13 ਆਯੋਜਨ ਕੀਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਉਤਸਵ ਹਰ ਸਾਲ ਕਾਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਥੀਏਟਰ
ਕਿਰਪਾਲ ਕੌਰ ਜ਼ੀਰਾ
ਡਾਕਟਰ ਕਿਰਪਾਲ ਕੌਰ ਜ਼ੀਰਾ (9 ਸਤੰਬਰ 1929 - 28 ਫਰਵਰੀ 2021) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜਸੇਵੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਸੀ। ਉਹ ਕੇਂਦਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸਭਾ ਦੇ ਮੀਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਸਕੱਤਰ ਰਹੇ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਇਸਤਰੀ ਸਭਾ ਦੇ ਆਗੂ ਕਾਰਕੁਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਪੇਸ਼ੇ ਵਜੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਹੋਮੀਓਪੈਥੀ ਡਾਕਟਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ
ਪੀਟਰ ਥਾਮਸਨ
ਪੀਟਰ ਥਾਮਸਨਅੰਗ੍ਰੇਜੀ:Peter Thomson (diplomat)ਇਕ ਫਿਜੀਅਨ ਰਾਜਦੂਤ ਹਨ। ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਫਿਜੀ ਦੇ ਸਥਾਈ ਪ੍ਰਤਿਨਿੱਧੀ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮਹਾਸਭਾ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 71 ਵੇਂ ਮਹਾਸਭਾ ਇਕੱਠ ਲਈ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁੱਣਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1948 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਿਤ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਐਲੂਮਨੀ
1908 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ
1908 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਜਾਂ IV ਓਲੰਪੀਆਡ ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲੰਡਨ ਵਿੱਖੇ ਹੋਈਆ। ਇਹ ਖੇਡਾਂ 27 ਅਪਰੈਲ ਤੋਂ 31 ਅਕਤੂਬਰ, 1908 ਤੱਕ ਹੋਈਆ। ਇਹ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨ ਪਹਿਲਾ ਰੋਮ ਸੀ ਪਰ ਆਰਥਿਕ ਕਾਰਨ ਇਹ ਖੇਡਾਂ ਲੰਡਨ ਵਿੱਖੇ ਹੋਈਆ। ਇਹਨਾਂ ਖੇਡਾਂ ਨੂੰ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਚਾਰ ਦੇਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਰੋਮ, ਲੰਡਨ, ਬਰਲਿਨ ਅਤੇ ਮਿਲਾਨ ਦਾ ਨਾਮ ਸੀ। ਪਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਓਲੰਪਿਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ 6ਵੀਂ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਖੇਡਾਂ ਕਰਵਾਉਂਣ ਦਾ ਹੱਕ ਲੰਡਨ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਬਾਣੀ ਕਲਾ ਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਤੀਜੇ ਗੁਰੂ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਨਮ-ਤਿਥੀ ਬਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਤ-ਏਕਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ਕਾਰ ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਨੇ ਆਪ ਦਾ ਜਨਮ 5 ਮਈ 1479 (ਵੈਸਾਖ ਸੁਦਿ 14, ਸੰਮਤ 1536) ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਜਦ ਕਿ ਸ੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੋਖ ਕਰਵਾ ਕੇ 11 ਮਈ 1479 ਨੂੰ ਆਪ ਦਾ ਜਨਮ ਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਆਪ ਜਾ ਜਨਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਬਾਸਰਕੇ ਵਿੱਚ ਭੱਲਾ ਖਤਰੀ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਨੈ ਬਿਰਧ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਗੁਰ-ਗੱਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪਿੱਛੋ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਾਣੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਆਰੰਭ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹਰ ਗੱਲ ਬੜੇ ਸੰਜਮ ਅਤੇ ਭਰਪੂਰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦਾ ਬਾਣੀ ਵੇਰਵਾ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ:- ਬਾਣੀ ਵੇਰਵਾ:- ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ-ਗੱਦੀ ਉੱਪਰ ਬੈਠਣ ਉਪਰੰਤ ਆਪਣੇ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਬਾਣੀ ਰਾਹੀ ਅਭਿਵਿਅਕਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਆਪ ਦੁਆਰਾ 18 ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਣੀ ਰਚੀ ਗਈ। ਆਪ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਰਚਿਤ 171 ਚਉਪਦੇ, 91 ਅਸ਼ਟਪਦੀਆਂ 85 ਪਉੜੀਆਂ ਤੇ 305 ਸਲੋਕ ਉਪਲੱਬਧ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਤੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਬਾਣੀਆਂ ਆਕਾਰ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਦੀ ਬਾਣੀ ਤੋਂ ਇੱਕਲੀ-2 ਕਰਕੇ ਵਡੇਰੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਤੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਤੀਜੇ ਨੰਬਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਵਸਤੂ ਤੇ ਉਤਦ੍ਰਿਸ਼ਟ-ਕਾਵਿ ਵਜੋਂ ਇਹ ਬਾਕੀ ਗੁਰਮਤਿ-ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਖਲੋਤੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਬਾਣੀ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ:- ਤਪਿਦੇ, ਚਉਪਦੇ, ਪੰਚ ਪਦੇ, ਅਸ਼ਟਪਦੀਆਂ, ਸੋਹਿਲੇ ਅਤੇ ਬਹਪਦੇ। ਸ਼ਲੋਕ, ਪਉੜੀਆਂ ਤੇ ਵਾਰਾਂ ਛੰਤ, ਕਾਫ਼ੀਆਂ ਪੱਟੀ, ਅਲਾਹੁਣੀਆਂ, ਵਾਰ ਸਤ (ਸਤਵਾਰਾ), ਅੰਨਦ ਗੁਜਰੀ, ਸੂਹੀ, ਰਾਮਕਲੀ ਅਤੇ ਮਾਰੂ-ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਚਾਰ ਵਾਰਾਂ ਹਨ। ਕਬੀਰ ਤੇ ਫਰੀਦ ਦੇ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਇੱਕ ਤੇ ਤਿੰਨ ਸ਼ਲੋਕ ਟਿੱਪਣੀ ਵਜੋਂ ਅੰਕਿਤ ਹਨ। ਆਪ ਦੇ 67 ਸ਼ਲੋਕ, ‘ਸ਼ਲੋਕ ਵਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵਧੀਕ` ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਹਨ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਕਲਾ ਕੌਸ਼ਲ:- ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਬਾਣੀ ਰਾਗਾਨੂਸ਼ਾਸ਼ਿਤ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਾਣੀ 18 ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤੀ ਹੈ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਰਾਗ-ਰਾਗਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਗਤ ਸੂਖਮਤਾਵਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਗਿਆਨ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿ
ਗੜਵਾ
ਗੜਵਾ (ਵੱਡੀ ਗੜਵੀ) ਪਿੱਤਲ ਦਾ ਇੱਕ ਕੁੱਜੇ ਵਰਗਾ ਬਰਤਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਘੜੇ ਵਾਂਗ ਇਹ ਪੰਜਾਬੀਆਂਂ ਦਾ ਇੱੱਕ ਪ੍ਰਮੁੁੱਖ ਲੋੋੋਕ-ਸਾਜ਼ ਵੀ ਹੈ। ਪੰੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਲਵੇ ਖਿੱੱਤੇੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚੱੱਲਿਤ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਮਲਵਈ ਗਿੱੱਧੇੇ ਵਿੱਚ ਗੜਵੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੁੱਖ ਰੂੂਪ ਵਿੱੱਚ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਚ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਸਾਜ਼ ਢੋਲਕ ਨਾਲ ਸੱਪ, ਕਾਟੋ, ਬੁਗਦੂ ਆਦਿ ਸਹਾਇਕ ਤਾਲ ਸਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਗੜਵਾ ਵੀ ਸ਼ੁਮਾਰ ਹੈ। 6 ਤੋਂ 8 ਇੰਚ ਵਿਆਸ ਵਾਲੇ ਪਿੱਤਲ ਦੇ ਗੜਵੇ ਨੂੰ ਲੱਕੜ ਦੇ ਥਪਕੇ ਨਾਲ ਥੱਪ-ਥਪਾ ਕੇ ਵਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,ਇਸ ਨੂੰ ਗੜਵੇ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਮਾਰਨ ਨਾਲ ਇਸ ਵਿਚੋਂ ਗੂੰਜਵੀਂ ਆਵਾਜ਼ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪਿੱਤਲ ਦੇ ਇਕ ਛੋਟੇ ਭਾਂਡੇ ਨੂੰ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗੜਵਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਗੜਵੇ ਹੈਂਡਲ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਕਈ ਬਗੈਰ ਹੈਂਡਲ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਸਫਰ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਪਾਣੀ ਹੈਂਡਲ ਵਾਲੇ ਗੜਵੇ ਵਿਚ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਸਾਧਾਂ, ਸੰਤਾਂ ਤੇ ਬਾਬਿਆਂ ਕੋਲ ਜੋ ਗੜਵੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਬਹੁਤੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਗੜਵੇ ਦੇ ਥੱਲੇ ਦੀ ਗੁਲਾਈ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ’ਤੇ ਕੜਾ ਲੱਗਿਆ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਢਿੱਡ ਦੀ ਗੁਲਾਈ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਮੂੰਹ ਦੀ ਗੁਲਾਈ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਉਪਰ ਹੈਂਡਲ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਗੜਵੇ ਵਰਤਨ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਜ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਮਰਾੜੂ
ਮਰਾੜੂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਮਲੋਹ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਧਰਮਬੀਰ ਅਗਨੀਹੋਤਰੀ
ਡਾ. ਧਾਰਾਂਬੀਰ ਅਗਨੀਹੋਤਰੀ (ਜਨਮ 1946) ਭਾਰਤੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਤਰਨ ਤਰਨ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ (ਐਮਐਲਏ) ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।  ਜਿਥੋਂ ਉਸਨੇ 3 ਵਾਰ ਵਿਧਾਇਕ ਹਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ (ਇਕ ਵਾਰ ਸੁਤੰਤਰ ਅਤੇ ਦੋ ਵਾਰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਤੋਂ) ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਰਿਕਾਰਡ ਫਰਕ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ. ਡਾ. ਅਗਨੀਹੋਤਰੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਕੇ ਇੱਕ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਡਾਕਟਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸ਼ੇਰਨ ਡਿਸਟਰ ਦੇ ਅਗਨੀਹੋਟਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ਨਾਮ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਡਾ. ਅਗਨੀਹੋਤਰੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 2017 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਨਰਲ ਸੱਕਤਰ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਤਰਨ ਤਰਾਨ ਤੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।. ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਬ੍ਹਾ (2017-18) ਦੀ ਐਸਟੀਮੇਟ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਬ੍ਹਾ (2018-19) ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਬਾਰੇ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਈਵੇਸੀ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਬਾਡੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਹੈ।.
ਉੱਤਮ ਪੁਰਖੀ ਬਿਰਤਾਂਤ
ਉੱਤਮ ਪੁਰਖੀ ਬਿਰਤਾਂਤ (First-person narrative) ਅਜਿਹੀ ਕਥਾ ਜਾਂ ਬਿਰਤਾਂਤ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪਾਤਰ(ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ) ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਜਾਂ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਬਾਰੇ ਬੋਲਕੇ ਜਾਂ ਲਿਖਕੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਰਤਾਂਤਕਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ "ਮੈਂ" ਜਾਂ "ਅਸੀਂ" ਕਹਿਕੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਠਕ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਪਾਤਰ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਬਾਕੀਆਂ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਨਹੀਂ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ
ਬਿਰਤਾਂਤਕਾਰ ਦੇ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਪਾਤਰ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਜਾਸੂਸੀ ਗਲਪ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਪੁਰਖੀ ਬਿਰਤਾਂਤਕਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂਕਿ ਬਿਰਤਾਂਤਕਾਰ ਅਤੇ ਪਾਠਕ ਦੋਵੇਂ ਕੇਸ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਸੁਲਝਾਉਣ।
ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਪੁਰਖੀ ਬਿਰਤਾਂਤ
ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਆਰਦਸ਼ਕ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵਿਰਕ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਪੁਰਖੀ ਬਿਰਤਾਂਤ ਹੀ ਸਿਰਜੇ ਗਏ ਹਨ। ਉਦਹਾਰਨ ਵਜੋਂ ਖੱਬਲ (ਕਹਾਣੀ) ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲਾ ਬੌਲਦ।
ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਸ਼ੋਲਡਰ ਬੈਗ ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਦੋਨਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਪੁਰਖੀ ਬਿਰਤਾਂਤ ਹੀ ਹਨ ਪਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਾਤਰਾਂ ਵੱਲੋਂ। ਇਸ ਨਾਲ ਲੇਖਕ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨ ਨਜ਼ਰੀਏ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਭਲਾਈਆਣਾ
'
ਭਲਾਈਆਣਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 2001 ਦੀ ਜਨਗਨਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਭਲਾਈਆਣਾ ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 2700 ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਵੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪੂਜਾ ਜੋਸ਼ੀ
ਪੂਜਾ ਜੋਸ਼ੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Puja Joshi; ਜਨਮ-28 ਜੂਨ 1992) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਹ ਗੁਜਰਾਤੀ ਸਿਟਕੌਮ ਆ ਫੈਮਿਲੀ ਕਾਮੇਡੀ ਚੇ ਵਿੱਚ ਚਾਰੂ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕਲਰਸ ਗੁਜਰਾਤੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਲਰਜ਼ ਗੁਜਰਾਤੀ ਸ਼ੋਅ ਕੁਮਕੁਮ ਨਾ ਪਗਲਾ ਪਡਿਆ ਵਿੱਚ ਕੁਮਕੁਮ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਉਸਨੇ ਕਈ ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਵੀ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਟਾਰ ਭਾਰਤ 'ਤੇ ਕਾਲ ਭੈਰਵ ਰਹਸਯ, ਚੈਨਲ ਵੀ ਦਾ ਦ ਬੱਡੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਮਾਨਵ ਗੋਹਿਲ, ਗਾਰਗੀ ਪਟੇਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਟੀਵੀ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ। ਉਹ ਸੋਨੀ ਪਾਲ ਅਤੇ ਸਟਾਰ ਮੂਵੀਜ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵਿਗਿਆਪਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਪੂਜਾ ਜੋਸ਼ੀ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਰੱਖਿਆ ਪਿਛੋਕੜ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਪੂਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਮਿਠੀਬਾਈ ਕਾਲਜ, ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ
ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1992 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੀਫ ਜਸਟਿਸਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਮਾਨਯੋਗ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਚੀਫ ਜਸਟਿਸ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ।
ਦੁਲਵਾਂ
ਦੁਲਵਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਐੱਸ.ਏ.ਐੱਸ.ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮਾਜਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕੰਢੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
23 ਜੂਨ
23 ਜੂਨ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 174ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 175ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 191 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ।
ਦਿਹਾਂਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੂਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਗਾਜਰ
ਗਾਜਰ (Eng: Carrot) ਇੱਕ ਸਬਜ਼ੀ ਦਾ ਨਾਂਅ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਥੱਲੇ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪੌਦੇ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਰੰਗ ਪੱਖੋਂ ਇਹ ਲਾਲ, ਪੀਲੀ, ਭੂਰੀ, ਨਰੰਗੀ, ਕਾਲੀ ਅਤੇ ਚਿੱਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗਾਜਰ ਵਿੱਚ ਕੈਰੋਟੀਨ ਨਾਂਅ ਦਾ ਇੱਕ ਤੱਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਲੋਹ ਨਾਂਅ ਦਾ ਖਣਿਜ, ਲਵਣ ਦੇ ਨਾਲ ਫਾਸਫੋਰਸ, ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ, ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ, ਆਇਓਡੀਨ, ਸੋਡੀਅਮ, ਕੈਰੋਟੀਨ ਆਦਿ ਤੱਤ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ 16 ਲਵਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗਾਜਰ ਵਿੱਚ 12 ਲਵਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਗਾਜਰ ਦੇ ਰਸ ਵਿੱਚ ਵਿਟਾਮਿਨ ‘ਏ’, ਬੀ’, ‘ਸੀ’, ‘ਡੀ’, ਈ’, ‘ਜੀ’, ਆਦਿ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।