cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਵਰਤ ਕਥਾ
ਵਰਤ ਕਥਾ
ਵਰਤ ਕਥਾ ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਵੱਲੋਂ ਸੁਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ: ਬੜੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਵੀਰਾਂਵਾਲੀ ਨੇ ਕਰਵਾ ਚੌਥ ਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖਿਆ। ਵਰਤ ਸਮੇਂ ਉਹ ਪੇਕੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆਈ ਹੋਈ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵਰਤ ਬਹੁਤ ਕਠਿਨ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਵੀ ਪੀਤਾ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਸੋ ਵੀਰਾਂਵਾਲੀ ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਤੜਪਣ ਲੱਗੀ। ਵੀਰਾਂਵਾਲੀ ਦੇ ਸੱਤ ਭਰਾ ਅਤੇ ਸੱਤ ਭਰਜਾਈਆ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸਹਿਨ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ ਸੋ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੀਰਾਂਵਾਲੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਿਆ ਦਿੱਤਾ। ਪਾਣੀ ਪੀਂਦਿਆਂ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਪਰਲੇ ਵਾਲ ਸੂਈਆਂ ਬਣ ਕੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਖੁਭ ਗਏ। ਉਸ ਦੀ ਹਾਲਤ ਤਰਸਯੋਗ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਵੀਰਾਂਵਾਲੀ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਰਹਿਣ ਲੱਗੀ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਦਰੱਖਤ ਕੋਲ ਇੱਕ ਦੇਵੀ ਮਿਲੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪੁੱਛਿਆ ਤਾਂ ਵੀਰਾਂਵਾਲੀ ਨੇ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸੀ। ਇਸ ਉੱਪਰੰਤ ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਮਰਿਆਦਾ ਪੂਰਵਕ ਇਹ ਵਰਤ ਮੁੜ ਰੱਖੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਵੀਰਾਂਵਾਲੀ ਨੇ ਇਹ ਵਰਤ ਪੂਰਨ, ਮਰਿਆਦਾ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਤੰਦਰੁਸਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਸੋ ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੁਹਾਗਣਾਂ ਕਰਵੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।6
ਪੋਹੀਆ
ਕਰਵੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਥਾਲੀ ਵਿੱਚ ਮਠਿਆਈ, ਫਲ, ਬਾਦਾਮ, ਕੱਪੜੇ ਤੇ ਸੁਹਾਗੀ ਆਦਿ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪਾ ਕੇ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੋਹੀਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੋਹੀਆ ਕਰਵਾ ਪੂਜਾ ਮਗਰੋਂ ਸੱਸ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸੱਸ ਜੀਵਿਤ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਨਣਾਨ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।7
ਅਰਗ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਜਾਂ ਦੇਣਾ
ਵਰਤ ਖੋਲ੍ਹਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਅਰਗ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਰਵੇ ਵਿੱਚ ਪਈ ਕੱਚੀ ਲੱਸੀ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਚੰਨ੍ਹ ਦੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਨੂੰ ਤੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੱਚੀ ਲੱਸੀ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਰਤ ਖੋਲ੍ਹ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।8
ਸਰਘੀ
ਇਸ ਵਰਤ ਵਾਲੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੁਹਾਗਣਾਂ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਛਾਵੇਂ ਸਰਘੀ ਖਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਰਘੀ ਦੁੱਧ, ਫੈਣੀਆਂ, ਸੇਵੀਆਂ, ਫਲ ਅਤੇ ਮਠਿਆਈ ਆਦਿ ਉਹਨਾਂ ਵਸਤਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵਰਤੀ ਦੀ ਸੱਸ ਵੱਲੋਂ ਭੇਟ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।9
ਲੀਲਾ ਪੂਨਾਵਾਲਾ
ਲੀਲਾ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਪੂਨਾਵਾਲਾ (ਜਨਮ 16 ਸਤੰਬਰ 1944) ਭਾਰਤੀ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਅਤੇ ਲੀਲਾ ਪੂਨਾਵਾਲਾ ਫ਼ੌਨਡੇਸ਼ਨ  ਜੋ ਕੀ ਇੱਕ ਗੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਦਵਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਕੈਨੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅਲਫਾ ਲਾਵਲ ਇੰਡੀਆ ਅਤੇ ਤੇਤਰਾਪਾਕ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਚੇਅਰ ਪਰਸਨ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 1989  ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਚੌਥਾ ਵੱਡਾ ਅਵਾਰਡ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਕੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸੰਮਾਨਿਤ ਕਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਅਤੇ 2003 ਵਿੱਚ ਆਰਡਰ ਆਫ਼ ਦ ਪੋਲਰ ਸਟਾਰ ਨਾਲ  ਕ੍ਰਮ ਦੇ ਪੋਲਰ ਸਟਾਰ ਸਵੀਡਨ ਦੇ ਰਾਜੇ ਕਾਰਲ XVI ਗੁਸਤਾਫ਼, ਦੁਆਰਾ ਸੰਮਾਨਿਤ ਕਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1944 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਕਰ
ਓਡ ਕਬੀਲਾ
ਓਡ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡਾ ਵਿੱਚ ਕਾਲਿਆਂ ਝਗਿਆਂ ਵਾਲੇ ਓਡ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਓਡਾਂ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਜੋ 1947 ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜਾ ਵਸੇ ਸਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਰਿਆਣਾ, ਯੂ.ਪੀ., ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਫ਼ੀ ਡੇਰੇ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਓਡ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਵਡੇਰਾ ਭਗੀਰਥ ਸੀ। ਇੱਕ ਰਿਵਾਇਤ ਅਨੁਸਾਰ ਭਗੀਰਥ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਨਵਾਂ ਖੂਹ ਪੁੱਟ ਕੇ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦਾ। ਇੱਕ ਖੂਹ ਅਜਿਹਾ ਪੁੱਟਿਆ ਕਿ ਪਾੜ ਪੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਭਗੀਰਥ ਧਰਤੀ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਤਹਿ ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਲਹਿ ਗਿਆ। ਅੱਜ ਤੱਕ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਲੋਂ ਨਹੀਂ ਭੁਲਾਈ। ਓਡ ਉਸ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਤੁਰੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਵਿਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕਈ ਓਡ ਸੌਤਾਂ ਵਾਂਗ ਕਾਲੀ ਉੱਨ ਦੀਆਂ ਭੂਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬੁੱਕਲਾਂ ਮਾਰਦੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਭਾਗੀਰਥੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੰਤ ਕਥਾ ਓਡਾਂ ਦੇ ਖਾਨਾਬਦੋਸ਼ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਨਾਖ਼ਤ ਬਾਰੇ ਵਰਤੀ ਗਈ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਓਡਾਂ ਦਾ ਵਡੇਰਾ ਭਾਗੀਰਥ ਇੱਕ ਪੌਰਾਣਿਕ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਜੇ ਸਗਰ(ਸਗੜ) ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਸੀ। ਇਸੇ ਭਗੀਰਥ ਨੇ ਕਪਿਲ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਕਰੋਧ ਅਗਨੀ ਨਾਲ ਭਸਮ ਹੋਏ ਰਾਜੇ ਸਗੜ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਨੂੰ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਭਗੀਰਥ ਨੇ ਹੀ ਘੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਗੰਗਾ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਉੱਤੇ ਲਿਆਂਦੀ ਸੀ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਭਗੀਰਥੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡਾ ਦੇ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਲਿਆਂ ਝਗਿਆਂ ਵਾਲੇ ਓਡ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਓਡਾਂ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਜੋ 1947 ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜਾ ਵਸੇ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਰਿਆਣਾ, ਯੂ.ਪੀ., ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਫ਼ੀ ਡੇਰੇ ਹਨ। ਰਾਜਪੁਰਾ, ਕੋਟਕਪੂਰਾ, ਬਠਿੰਡਾ, ਮਾਨਸਾ, ਬੁਢਲਾਡਾ ਆਦਿ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਹਿਸਾਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕਈ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੱਕੇ ਟਿਕਾਣੇ ਬਣਾ ਲਏ ਹਨ। ਓਡਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੋਤਾਂ ਬੀਕਾ, ਜੋਧਾ, ਮਧਾਨੀ, ਕਲੀਆ ਮਾਂਗਲ, ਗਲਾਈ, ਵਜੋਕ, ਨਾਪੇ ਆਦਿ ਹਨ।
ਓਡ ਕਬੀਲੇ ਦੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ:
ਓਡ ਕਬੀਲੇ ਨੂੰ ਕੰਮ ਧੰਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਟੱਪਰੀ ਵਾਸ ਓਡ:
ਇਹ ਲੰਬੇ ਕਾਲੇ ਝੱਗੇ ਪਾਉਂਦੇ, ਇਜੜ ਪਾਲਦੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਨ ਵੇਚਦੇ ਹਨ। ਇੱਜੜਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੱਤਲ ਕੁੱਤੇ ਰੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਓਡ ਗਧੀਆਂ ਵੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਕਿਸੇ ਬੰਦੇ ਦੀ ਬੇਇਤਬਾਰੀ ਨੂੰ ਜਾਹਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਅਖਾਣ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਓਡਾਂ ਦੀ ਗਧੀ ਖਬਰੈ ਕਿਥੇ ਪਲਾਣ ਸੁੱਟੇ। ਓਡ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਮੰਗ ਕੇ ਪੇਟ ਪਾਲਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਬਰਤਨ ਵਰਤਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਸ ਲੋਹੀਆਂ, ਵਿਹਰੀਆਂ, ਬੀਕਾਨੀਰੀ, ਦੋਗਲੀਆਂ ਤੇ ਕਾਲੀਆਂ ਭੇਡਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਬੇ-ਅਬਾਦ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਡੇਰੇ ਲਾਉਂਦੇ ਆਏ ਹਨ। ਇਹ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨ ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੇ ਗੁਜਾਰਦੇ ਹਨ। ਕਾਨਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤੀਲਾਂ ਦੀਆਂ ਪੱਖਿਆਂ ਬਣਾ ਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਭੇਡਾਂ ਦੀ ਉੱਨ ਉਤਾਰ ਕੇ ਵੇਚ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਓਡ ਭੇਡਾਂ, ਬੱਕਰੀਆਂ, ਊਠਾਂ ਅਤੇ ਗਾਈਆਂ ਦਾ ਵੀ ਵਪਾਰ ਵੀ ਕਰਨ ਲਗ ਪਏ ਹਨ।
ਵਹਿਣੀਆਂ ਵਾਲੇ ਓਡ:
ਦੂਜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਅਜੇਹੇ ਓਡਾਂ ਦੀ ਹੈ ਜੋ ਮਿੱਟੀ ਘੱਟੇ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੋਤੀਆਂ ਰੱਖੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਕੰਧਾਂ ਬਣਾਉਣ, ਨਹਿਰਾਂ ਪੁੱਟਣ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ ਉੱਪਰ ਮਿੱਟੀ ਪਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਲਮਚੌੜ’ ਜਾਂ ‘ਵਹਿਣੀਆਂ ਵਾਲੇ’ ਓਡ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਓਡ ਜੋ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵੱਸ ਗਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਾਹੀ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਭੇਚਰ
ਇਹ ਓਡ ਭੇਡਾਂ, ਬੱਕਰੀਆਂ ਤੇ ਮੱਝਾਂ ਗਾਵਾਂ ਦਾ ਵਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਖੂਹ ਖੋਦਣ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਨਿਪੁੰਨ ਓਡ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਹੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਿਸਮ ਬਾਰੇ ਦੱਸ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੇ ਲੁਕੇ ਛਿਪੇ(ਦੱਬੇ ਹੋਏ) ਖੂਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕਲਾ ਵੀ ਓਡਾਂ ਕੋਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਜਿਉ ਓਡ ਕੂਪ ਗੁਰਜ ਬਿਨ ਕਾਢੇ
ਓਡ ਬੜੇ ਮਿਹਨਤੀ, ਸੂਝਵਾਨ ਅਤੇ  ਵਿਹਾਰੀ ਪੱਖੀਵਾਸ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਇੱਜੜ ਦੇ ਸਾਰੇ ਭਾਰੂਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਰੰਗਦਾਰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਘੱਗਰਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਓਡਨੀਆਂ ਪੱਖੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਬੜੇ ਸੁੰਦਰ ਗੀਤ ਗਾ ਕੇ ਦਿਲ ਪਰਚਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਰਾਗ ਰੰਗ, ਗਤਕੇਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਸਾਨ੍ਹ ਛਤਰਿਆਂ ਦੇ ਭੇੜ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੱਖੀਵਾਸਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਗਲ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਰਮ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਿਵ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਲੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੁਰਦੇ ਸਾੜ ਕੇ ਫੁੱਲ ਹਰੋਦੁਆਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਗੁੱਗੇ ਦੀ ਮਾੜੀ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਪਹੁੰਚ ਅਨੁਸਾਰ ਛਤਰੇ, ਬੱਕਰੇ ਤੇ ਕੁੱਕੜ ਚੜਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਮੁਸਲਮਾਨ ਮੁਰਦੇ ਦੱਬਦ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਪੀਰਾਂ ਫ਼ਕੀਰਾਂ ਤੇ ਖਾਨਗਾਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਢੋਲ ਵਜਾ ਕੇ ਚੌਂਕੀਆਂ ਭਰਨ ਤੇ ਪੁੱਛਾਂ ਲੈਣਾਂ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ।
ਰਾਇਟ ਭਰਾ
ਰਾਇਟ ਭਰਾ (ਅਂਗ੍ਰੇਜੀ: Wright brothers), ਆਰਵਿਲ (ਅਂਗ੍ਰੇਜੀ: Orville, 19 ਅਗਸਤ, 1871 – 30 ਜਨਵਰੀ, 1948) ਅਤੇ ਵਿਲਬਰ (ਅਂਗ੍ਰੇਜੀ: Wilbur, 16 ਅਪਰੈਲ, 1867 – 30 ਮਈ, 1912), ਦੋ ਅਮਰੀਕਨ ਭਰਾ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ਖੋਜੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 17 ਦਸੰਬਰ 1903 ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਭਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਸਫਲ ਮਾਨਵੀ ਹਵਾਈ ਉਡ਼ਾਨ ਭਰੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਨਿਅੰਤਰਿਤ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮਾਂ ਤੱਕ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਲਾਭਦਾਇਕ ਦ੍ਰੜ - ਪੰਛੀ ਜਹਾਜ਼ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਪ੍ਰਾਯੋਗਿਕ ਜਹਾਜ਼ ਬਣਾਉਣ ਹੋਰ ਉਡਾਣਾਂ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲਾਂ ਖੋਜੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਲੇਕਿਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ ਨੂੰ ਨਿਅੰਤਰਿਤ ਕਰਣ ਦੀ ਜੋ ਵਿਧੀਆਂ ਖੋਜੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਅਜੋਕਾ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਇਸ ਖੋਜ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਯਾਂਤਰਿਕ ਕੌਸ਼ਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਪ੍ਰੇਸ, ਬਾਇਸਿਕਲ, ਮੋਟਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਕਰਦੇ ਮਿਲਿਆ। ਬਾਇਸਿਕਲ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਕਰਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਜਿਵੇਂ ਅਸੰਤੁਲਿਤ ਵਾਹਨ ਨੂੰ ਵੀ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਤੁਲਿਤ ਅਤੇ ਨਿਅੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। 1900 ਤੋਂ 1903 ਤੱਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਲਾਇਡਰੋਂ ਪਰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੇ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਇਲਟ ਕੌਸ਼ਲ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਇਸਿਕਲ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਚਾਰਲੀ ਟੇਲਰ ਨੇ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਯਾਨ ਦਾ ਇੰਜਨ ਬਣਾਇਆ। ਜਿੱਥੇ ਹੋਰ ਖੋਜੀ ਇੰਜਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਪਰ ਲੱਗੇ ਰਹੇ, ਉਥੇ ਹੀ ਰਾਇਟਬੰਧੁਵਾਂਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਕਾਬੂ ਦਾ ਨਿਯਮ ਲੱਭਣ ਪਰ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਲਗਾਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਵਾ - ਸੁਰੰਗ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਤੋਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਜਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਖੰਭ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਪੇਲਰ ਖੋਜੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੇਟੇਂਟ (ਅਮਰੀਕਨ ਪੇਟੇਂਟ ਸਂ . 821, 393) ਵਿੱਚ ਦਾਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਾਯੁਗਤੀਕੀਏ ਕਾਬੂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਜਹਾਜ਼ ਦੀਆਂ ਸਤਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਵ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਆਰਵਿਲ ਅਤੇ ਵਿਲਬਰ 1876 ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਹੋਰ ਆਵਿਸ਼ਕਾਰਕੋਂ ਨੇ ਵੀ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ ਦੇ ਖੋਜ ਦਾ ਦਾਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਇਸਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੋ ਰਾਏ ਨਹੀਂ ਕਿ ਰਾਇਟਬੰਧੁਵਾਂਦੀ ਸਭਤੋਂ ਵੱਡੀ ਉਪਲਬਧੀ ਸੀ ਤਿੰਨ - ਕੁਤਬੀ ਕਾਬੂ ਦਾ ਖੋਜ, ਜਿਸਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਤੋਂ ਹੀ ਪਾਇਲਟ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ ਹੋਰ ਦਿਸ਼ਾ - ਤਬਦੀਲੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਾਬੂ ਦਾ ਇਹ ਤਰੀਕ਼ਾ ਸਾਰੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਮਾਣਕ ਬੰਨ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਸਭ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦ੍ਰੜ - ਪੰਛੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਇਹੀ ਤਰੀਕ਼ਾ ਉਪਯੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ
ਪੰਜਾਬੀ ਖੋਜ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਪੰਜਾਬੀ ਖੋਜ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਡਾ. ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ (ਤੇ ਸੰਪਾਦਿਤ) ਗਿਆ ਹੈ, ਪੰਜਾਬੀ ਅਕਾਦਮੀ ਦਿੱਲੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਖੋਜ ਮਨੁੱਖੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੀ ਪੁਨਰ-ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਹੈ। ਮਨੁੱਖੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਰਹੱਸ ਨੂੰ ਜੇ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਦੱਸਣਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ‘ਖੋਜ’ ਹੈ, ਖੋਜ ਨੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਆਸਾਨ ਤੋਂ ਆਸਾਨਾਂਤਰ ਬਣਾਇਆ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਹੋਰ ਅਗੇਰੇ ਜਾਣਨ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਜਗਿਆਸਾ ਨੂੰ ਵੀ ਟੁੰਬਿਆ, ਸ਼ਾਇਦ ਵਿਸ਼ੇ ਲਈ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖੋਜੀ ਨੂੰ ਵਿਵਾਦੀ ਨਾਲੋਂ ਉੱਤਮ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂਕਿ,
ਅਧਿਆਏ
ਡਾ. ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਧਿਆਇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਆਲੋਚਨਾਤਮਿਕ ਸੰਪਾਦਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸੰਪਾਦਨਾ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਠੀਕ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਤੋਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਿਰ ਹੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਸੰਪਾਦਿਤ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਕਾਲ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਵੇਰਵਾ: ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤਿ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗ੍ਰੰਥ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਚੋਣ ਹੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਗੁਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰੰਥ ਇੱਕ ਵੱਡ-ਆਕਾਰੀ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ। ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੇ 14 ਜਿਲਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਪਾਦਤ ਕਰਕੇ ਛਾਪਿਆ। ਸੰਪਾਦਤ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਭਾਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ:- ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਵੱਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਜਾਬਤ ਰਚਿਤ ਨਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਵਾਰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੰਪਾਦਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਵਰੀ 1920 ਈ. ਵਿੱਚ ਬਾਵਾ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ। ਮੁਕਬਲ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੀਰ ਮੁਕਬਲ 1921ਈ: ਅਤੇ ਲਵ ਕੁਸ਼ ਦੀ ਵਾਰ 1946 ਈ. ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਬਾਵਾ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ ਰਾਹੀਂ 'ਹੀਰ-ਦਮੋਦਰ' ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੰਪਾਦਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਈ ਸੀ। ਡਾ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀਵਾਨਾ ਨੇ ਲੇਖਕ ਦੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਿਕ ਸੰਸਕਰਨ ਸੰਭਾਲਣ ਦਾ ਬੀੜਾ ਉਠਾਇਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੰਪਾਦਿਤ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ 1) ਕਲਾਮ ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ। 2) ਕਾਫ਼ੀਆਂ ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ। 3) ਹੀਰ ਵਾਰਿਸ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਸ. ਐਸ. ਅਮੋਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਕੰਮ ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ ਦੀਆਂ ਮੁਕੰਮਲ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ ਰਚਨਾਵਲੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਜਿਲਦ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੀ ਸਾਰੀ ਛਪੀ ਅਤੇ ਅਣਛਪੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦਾ ਉਪਰਾਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਉਪਾਧੀ ਸਾਪੇਖ ਖੋਜ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਉਪਾਧੀ ਸਾਪੇਖ ਖੋਜ ਦਾ ਮੁੱਢ ਡਾ. ਬਨਾਰਸੀ ਦਾਸ ਜੈਨ ਦਾ ਖੋਜ ਪ੍ਰਬੰਧ, ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀਵਾਨਾ ਦੇ 'Phonology of Punjabi Sufi poets' (1932 ਈ:), 'The history of Punjabi literature' (1913 ਈ:) ਤੇ ਡਾ. ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਦੇ 'Philosophy Sikhism' (1928 ਈ:) ਇਹ ਸਾਰੇ ਖੋਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਡਾ. ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੋਹਲੀ ਦਾ ਖੋਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਮਾਰਚ 1958 ਈ: ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਹੈ। 1962 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ "ਵਿਚ 1969 ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਚਲਦੇ ਰਹੇ। 1970 ਤਕ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਚੱਲ ਨਿਕਲਿਆ। ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਫ਼ੀ ਕਾਵਿ ਸੰਬੰਧੀ ਉਪਾਧੀ ਨਿਰਪੇਖ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਮੰਨਿਆ। ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੁਸਤਕ ਹੰਸ ਚੋਗ (1914) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸ਼ੇਖ਼ ਫ਼ਰੀਦ, ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ, ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ, ਅਲੀ ਹੈਦਰ, ਫ਼ਰਦ ਫ਼ਕੀਰ, ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ ਆਦਿ ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀਆਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ ਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਕਾਰਜ ਭਗਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ‘ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ’ (1932) ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ। ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ ਅਧਿਐਨ ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਤਜ਼ਕਰਾ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੈ। ਸ਼ਕਰਗੰਜ (ਸੰਪਾ. ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ) ਇਸਲਾਮ ਅਤੇ ਸੂਫ਼ੀਵਾਦ ਬਾਬਾ ਸ਼ੇਖ਼ ਫ਼ਰੀਦ ਦਰਸ਼ਨ ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਜੀਵਨ ਸਮਾਂ ਤੇ ਰਚਨਾ (ਸੰਪਾ. ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੋਹਲੀ) ਸ਼ੇਖ਼ ਫ਼ਰੀਦ (ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ) ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਜੀਵਨ ਤੇ ਰਚਨਾ (ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ) ਆਦਿ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੁਸਤਕਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਜਨਮ-ਸਾਖੀਆਂ ਅਤੇ ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ ਸਾਹਿਤ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ
ਪੰਜਾਬੀ ਖੋਜ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦਾ ਬੜਾ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖੋਜ ਪੱਤਰ ਰਸਾਲਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਸਮਾਚਾਰ 1899 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀ ਨੀਂਹ ਲਾਭ ਸਿੰਘ ਨਾਰੰਗ ਨੇ ਜਨਵਰੀ 1923 ਵਿੱਚ ਮਾਸਿਕ ਪੱਤਰ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ ਰੱਖੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਫੁਲਵਾੜੀ (1924), ਕਵੀ(1927), ਬਸੰਤ (1928), ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ (1933), ਪੰਜ ਦਰਿਆ (1933), ਜੀਵਨ-ਪ੍ਰੀਤੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ (1942) ਆਦਿ ਮਾਸਿਕ ਪੱਤਰ ਆਰੰਭ ਹੋਏ। ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਰੀ ਕੁੱਝ ਪੱਤਰ ਜੋ ਖੋਜ ਦੇ ਮਨੋਰਥ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਪੰਜਾਬੀ ਦੁਨੀਆ, ਆਲੋਚਨਾ, ਪਰਖ, ਖੋਜ ਪੱਤ੍ਰਿਕਾ ਅਤੇ -ਖੋਜ ਦਰਪਣ ਨਾਂ ਹਨ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਖੋਜ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਖੋਜ ਦਾ ਕੰਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮਾਸਿਕ ਲਹਿਰਾਂ, ਤਿਮਾਰੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਬ ਅਤੇ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਰਸਾਲੇ ਵੀ ਨਿਕਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਤੇ ਆਲੋਚਨਾ ਮੁੱਖ ਲੇਖ ਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਅਬਦੁਲ ਹਮੀਦ ਸਰਮਰ ਦੀ ਦੋ ਆਲੋਚਨਾ ਪੁਸਤਕਾਂ ‘ਅਦਬੀ ਰਿਸ਼ਮਾਂ’ ਅਤੇ ‘ਅਦਬੀ ਵਾਸਾ’ ਦਾ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਅਖਿਧ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਧਾਰਾ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਸਰ ਰਿਚਰਡ ਟੈਂਪਲ ਦੇ ਨਾਂ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਧਾਰਾ ਬਾਰੇ ਖੋਜ ਦਾ ਕੰਮ ਉੱਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਦਾ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੋਜਾਂ
ਬੈਸ਼ਾਲੀ ਡਾਲਮੀਆ
ਬੈਸ਼ਾਲੀ ਡਾਲਮੀਆ ਨਿਰਮਾਣ ਕੰਪਨੀ ਐਮ ਐਲ ਡਾਲਮੀਆ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ ਲਿਮਿਟੇਡ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੈ। ਉਹ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। 2016 ਤੋਂ ਅਪ੍ਰੈਲ 2021 ਤੱਕ ਉਸਨੇ ਬਾਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ।  ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਜਗਮੋਹਨ ਡਾਲਮੀਆ ਦੀ ਧੀ ਹੈ।
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, 2016 ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ, ਉਸਨੂੰ ਬਾਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਲੜਨ ਲਈ ਟਿਕਟ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ।
22 ਜਨਵਰੀ 2021 ਨੂੰ, ਬੈਸ਼ਾਲੀ ਡਾਲਮੀਆ ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ ਵਿਰੋਧੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 30 ਜਨਵਰੀ 2021 ਨੂੰ, ਉਹ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜੀਬ ਬੈਨਰਜੀ, ਪ੍ਰਬੀਰ ਘੋਸ਼ਾਲ, ਰਤਿਨ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਅਤੇ ਰੁਦਰਨੀਲ ਘੋਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਨੇ 2021 ਦੀ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਬਾਲੀ ਅਸੈਂਬਲੀ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਅਸਫ਼ਲ ਚੋਣ ਲੜੀ ਅਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਡਾ. ਰਾਣਾ ਚੈਟਰਜੀ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਈ।
ਵਿਵਾਦ
13 ਅਪ੍ਰੈਲ 2015 ਨੂੰ, ਕਲਕੱਤਾ ਲੈਦਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਟੈਨਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨੇ ਐਮ ਐਲ ਡਾਲਮੀਆ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ ਲਿਮਟਿਡ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰਾਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੈਸ਼ਾਲੀ ਡਾਲਮੀਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਅਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਡਾਲਮੀਆ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਫੰਡਾਂ ਦੀ ਧੋਖਾਧੜੀ ਅਤੇ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾਈ। ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਇਮਰਾਨ ਅਹਿਮਦ ਖਾਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਘਟਨਾ ਸਥਾਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨੂੰ ਐਫਆਈਆਰ (ਨੰਬਰ 90/15) ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ। 5 ਮਾਰਚ 2021 ਨੂੰ, ਤਤਕਾਲੀ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਚੋਣ ਏਜੰਟ ਰਾਣਾ ਚੈਟਰਜੀ ਨੇ ਬੈਸ਼ਾਲੀ ਡਾਲਮੀਆ ਵਿਰੁੱਧ ਭੌਤਿਕ ਤੱਥਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਅਪਰਾਧਿਕ ਪਿਛੋਕੜ ਬਾਰੇ ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾ ਦੇਣ ਲਈ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਕੋਲ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1969
ਪਿਦਰ
ਪਿਦਰ (ਫਾਰਸੀ:پدر, ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਪਿਤਾ) 1996 ਦੀ ਮਜੀਦ ਮਜੀਦੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਇਰਾਨੀ ਫਿਲਮ ਹੈ। ਇਸ ਫਿਲਮ ਨੇ ਇਰਾਨ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਰਾਨੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਆਗੂ ਮਾਨਸ
ਆਗੂ ਮਾਨਸ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਈਮੇਟ ਪ੍ਰਾਈਮੇਟੀਜ਼ (ਲਾਤੀਨੀ: "ਪਰਧਾਨ, ਪਹਿਲਾ ਦਰਜਾ") ਤਬਕੇ ਦਾ ਇੱਕ ਥਣਧਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।  ਆਗੂ ਮਾਨਸਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ-ਵਡੇਰੇ ਗਰਮ-ਖੰਡੀ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ; ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਕਈ ਲੱਛਣ ਇਸੇ ਔਖੇ ਤਿੰਨ-ਪਸਾਰੀ ਮਹੌਲ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲਣ ਸਦਕਾ ਉਪਜੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਰੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਗੂ ਮਾਨਸ
ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ
ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦੀ ਟੀਮ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਭਾ ਦਾ ਪੂਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੈਂਬਰ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਟੈਸਟ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਰਜਾ ਹਾਸਿਲ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮਾਂ
ਮਲਿੰਚੀ
ਸਰਵ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਲਿੰਚੀ ਨੂੰ ਪੋਲਟਰੀ ਚਰਬੀ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ੇਗੋਰਜੀ ਅਤੇ ਸਲੇਵੋਨੀਆ ਵਿੱਚ, ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਮਲਿੰਚੀ ਕੋਰੇਸ਼ੀਆਈ ਲੋਕ-ਪਕਵਾਨ ਹੈ।ਸਲੇਵੋਨੀਆ ਵਿੱਚ ਮਲਿੰਚੀ ਨੂੰ ਬਤਖ ਜਾਂ ਹੰਸ ਨਾਲ ਪਰੰਪਰਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੈਂਟ ਮਾਰਟਿਨ ਦਿਵਸ 'ਤੇ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਆਮ ਹੀ ਸੂਰ ਜਾਂ ਚਿਕਨ ਨਾਲ ਸਮੇਟਾਨਾ ਚਟਨੀ ਮਿਲਾ ਕੇ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਲਿੰਚੀ ਨੂੰ ਭੁੰਨੇ ਹੋਏ ਮਾਸ ਨਾਲ ਵੀ ਖਾਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਭੁੰਨਿਆ ਹੋਇਆ ਮਾਸ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਚਰਬੀ ਵਿੱਚ ਭੁੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਮਲਿੰਚੀ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੋਸਟਡ ਮਾਸ ਨਾਲ ਸਰਵ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਕਵਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਾਣਾ
ਹੰਫ਼ਰੀ ਡੇਵੀ
ਹੰਫ਼ਰੀ ਡੇਵੀ(17 ਦਸੰਬਰ 1778 – 29 ਮਈ 1829) ਦਾ ਜਨਮ ਪੈਨਜ਼ੈਨਸ ਵਿੱਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਕੰਮ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ 19 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਬਰਿਸਟਲ ਗਿਆ। ਜਿਥੇ ਉਸ ਨੇ ਗੈਸਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਨਾਈਟ੍ਰਸ ਆਕਸਾਈਡ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅੰਦਰ ਸਾਹ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸੈਮੂਅਲ ਟੇਲਰ ਕੋਲਰਿੱਜ ਸਮੇਤ ਇਹ ਗੈਸ ਆਪਣੇ ਮਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦਿੱਤੀ।
ਕੰਮ
ਸੰਨ 1800 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖੋਜਾਂ, ਰਸਾਇਣ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰ ਆਦਿ ਛਪਾਏ। ਜਿਸ ਦੇ ਸਦਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਇਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿੱਚ 1803 ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣਿਕ ਵਿਸ਼ੇ ਦਾ ਸਹਾਇਕ ਲੈਕਚਰਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਫਿਰ ਰਾਇਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਸੰਨ 1805 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਪਲੇ ਸਨਮਾਨ ਦਿਤਾ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੋਰਾਨ ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਰਸਾਇਣਿਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। ਸੰਨ 1807 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਸੋਡੀਅਮ, ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਕਲੋਰੀਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਕਸਾਈਡ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। ਸੰਨ 1817 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹਾਦਰੀ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਿਆ। ਸੰਨ 1803 ਤੋਂ 1815 ਤੱਕ ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਖ਼ਰਚੇ ਤੋਂ ਘੁੰਮਣ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਤੱਤ ਲੱਭਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਇਓਡੀਨ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਨ 1815 ਵਿੱਚ ਨਿੂਕੈਸਲ ਖਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਵਲੋਂ ਮੀਥੇਨ ਗੈਸ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਮਿਲਿਆ। ਇਹ ਗੈਸ ਆਮ ਕਰਕੇ ਖਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਵੀ ਖਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੈਲਮੈਟ ਵਿੱਚ ਮੋਮਬਤੀ ਬਾਲਣ ਨਾਲ, ਧਮਾਕਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਜਾਨੀ ਅਤੇ ਮਾਲੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਹਿਲਾ ਆਇਰਸਲੈਂਡ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਕਲੈਨੇ ਨੇ ਬੜਾ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਲੈਂਪ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਹੀ ਇੱਕ ਰੇਲਵੇ ਇੰਜਨੀਅਰ ਜਾਰਜ ਸਟੀਫ਼ਨਸਨ ਨੇ ਵੀ ਲੈਂਪ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪਰ ਡੈਵੀ ਨੇ ਗੈਸ ਨੂੰ ਲਾਟ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਲੈਂਪ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਣ ਲੱਗੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਡੈਵੀ ਦਾ ਸੇਫ਼ਟੀ ਲੈਂਪ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਮਾਰਕਸ ਦਾ ਬੇਗਾਨਗੀ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ
ਬੇਗਾਨਗੀ (ਜਰਮਨ: Entfremdung, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: estrangement) ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਦਾ ਵਿਯੋਗਤਾ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਉਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜੁਦਾ ਜੁਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਾਰਕਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸਵਾਲ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਿਰਜਨਾਤਮਕ ਮਿਹਨਤ ਦਾ ਸਰੋਤ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਿਹਨਤ ਦੇ ਜਰੀਏ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਾਰ ਨੂੰ ਸਾਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਾ ਸਿਰਫ ਇੰਨਾ ਸਗੋਂ ਮਿਹਨਤ ਦੇ ਜਰੀਏ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਕਿਰਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਹਿਣ ਲਾਇਕ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਸਮੁੱਚਾ ਸਰੀਰ ਵੀ ਉਹਦੀ ਕਿਰਤ ਦੇ ਅਮਲ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੁਦਰਤ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਬਾਹਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸਗੋਂ ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਵੀ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਅੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਜਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨਾਲ ਉਹ ਇਸ ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੁੱਖ ਲਈ ਢਾਲਣਾ ਸਿੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮਿਹਨਤ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਸੁਖ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਲੇਕਿਨ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਸਬੰਧੀ ਆਪਣੇ ਵਿਵੇਚਨ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕਸ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਬੰਧ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੁਕਤੀ ਸਬੰਧੀ ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਵਚਨ ਗੁਲਾਮੀ ਦੇ ਠੋਸ ਸਰੂਪ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਵਚਨਾਂ ਤੋਂ ਅੱਡਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਹੋਰ ਪ੍ਰਵਚਨ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਕੋਈ ਰਹੱਸਮਈ ਧਾਰਨਾ ਬਣਾ ਕੇ ਉਸਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਤਮਕ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਸਬੰਧੀ ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਜੁਦਾਈ/ਬੇਗਾਨਗੀ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਮਾਰਕਸ ਨੂੰ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਸਮਾਜ ਮਨੁੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਰਕਸ ਨੇ ਮਿਹਨਤ ਦੀ ਜੁਦਾਈ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਦੇ ਤਹਿਤ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਸਾਰ ਯਾਨੀ ਉਤਪਾਦਕ ਮਿਹਨਤ ਉਸਦੇ ਅਸਤਿਤਵ ਤੋਂ ਜੁਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰ ਵਜੋਂ ਉਤਪਾਦਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈ। ਉਂਜ ਤਾਂ ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਣੀ ਵੀ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਲੇਕਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਤਪਾਦਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭੌਤਿਕ ਜਰੂਰਤਾਂ ਦੀ ਤਸੱਲੀ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਜਰੂਰਤਾਂ ਵੀ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਲਾਇਕ ਵਸਤਾਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਗੱਲ ਇਹ ਕਿ ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਬਹੁਤ ਹੱਦ ਤੱਕ ਗਿਆਨ-ਰਹਿਤ ਗਤੀਵਿਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਕੰਮ ਸੁਚੇਤ ਤੌਰ ਤੇ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਛੱਤੇ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਮਾਹਰ ਮਧੂਮੱਖੀ ਨਾਲੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਰਾਬ ਰਾਜਗੀਰ ਨੂੰ ਜੋ ਚੀਜ ਜੁਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਉਹ ਇਹ ਕਿ ਰਾਜਗੀਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਵਨ ਦਾ ਉਸਾਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਮਿਹਨਤ ਦਾ ਮਾਨਵੀ ਚਰਿੱਤਰ ਹੈ।
ਬੇਗਾਨਗੀ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ
1844 ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਖਰੜੇ (1927) ਵਿੱਚ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਅਮਾਨਵੀ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਰਤ ਕਰਦਿਆਂ ਮਜਦੂਰ ਨਾਲ ਵਾਪਰਦੀ ਚਾਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਬੇਗਾਨਗੀ ਦੀ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਨੇ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਅਮਾਨਵੀ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਹਨਤ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਸ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਉਹ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਸ ਉੱਤੇ ਉਸਦੀ ਕੋਈ ਛਾਪ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਹੀ ਬਣਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਚੀਜਾਂ ਤੋਂ ਜੁਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਜੁਦਾਈ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰੂਪ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਚੀਜ ਯਾਨੀ ਮਿਹਨਤ ਦੇ ਫਲ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜਿਸ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਸਪਾਸ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਦੇ ਜਰੀਏ ਉਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਜਿਹਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਦਾ ਹੀ ਉਤਪਾਦ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਹੀ ਬਣਾਈ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅਜਨਬੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਵਸਤਾਂ ਸਿਰਫ ਪਰਾਈਆਂ ਅਤੇ ਰਹੱਸ ਹੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਗੋਂ ਸਾਡੇ ਤੇ ਰਾਜ ਵੀ ਕਰਨ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੰਨ ਲਓ ਅਸੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ ‘ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ’ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਚੀਜ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਗੁਰੂਤਾਕਰਸ਼ਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਰਗੀ ਕੋਈ ਚੀਜ ਹੋਣ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸਾਡੇ ਤੇ ਹਕੂਮਤ ਕਰਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਜੁਦਾਈ ਨੇ ਰੱਬ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨਿਰਮਿਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਸ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਅੱਜ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇਸ ਜੁਦਾਈ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਚੋਲੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਸਮਾਜਕ ਸੱਤਾ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ ਹਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਸਗੋਂ ਉਸਦੀ ਤਰਜਮਾਨੀ ਕਰਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਅਸਮਾਜਿਕ ਸਬੰਧਾਂ ਦੇ ਵਿਚੋਲੇ ਵਜੋਂ ਉਸਨੇ ਪੂੰਜੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨਿਰਮਿਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਸ ਉੱਤੇ ਰੱਬ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹਕੂਮਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਸਮਾਜਕ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਉੱਪਰੋਂ ਤਾਂ ਆਜ਼ਾਦ ਵਿਖਾਈ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਨਵੇਂ ਕਿਸਮ ਦੀ ਗੁਲਾਮੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਮਿਹਨਤ ਬੰਧਨ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਢਿੱਡ ਭਰਨ ਲਈ ਮਿਹਨਤ ਵੇਚਣਾ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਅਖਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਮਜਬੂਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਿਹਨਤ ਦੀ ਜਿਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਤਕਰੀਬਨ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ ਮਿਹਨਤ ਦੇ ਔਜਾਰਾਂ ਦਾ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਹੁਣ ਉਹ ਔਜਾਰ ਦੇ ਚਾਲਕ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਸਗੋਂ ਮਸ਼ੀਨ ਹੀ ਇੱਕ ਹੱਦ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਕਿਰਤੀਆਂ ਦੇ ਗਿਲਡ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਵੀ ਸਾਰੇ ਲਗਪਗ ਹਰੇਕ ਕੰਮ ਜਾਣਦੇ ਜਾਂ ਕਰਦੇ ਸਨ ਲੇਕਿਨ ਆਧੁਨਿਕ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਆਉਣ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਇੱਕ ਹੀ ਕੰਮ ਦਾ ਮਾਹਰ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਨਿਕਲਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਮਜਦੂਰ ਦੂਜੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਿਆ। ਨਾ ਸਿਰਫ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਦੇ ਫਲ ਤੋਂ ਜੁਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੀਜੀ ਗੱਲ ਇਹ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਆਜਾਦ ਆਦਮੀਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਭੇਂਟ ਖਰੀਦਦਾਰ ਜਾਂ ਵਿਕਰੇਤਾ ਵਜੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਖਰੀਦ-ਵੇਚ ਦੇ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣਾ ਸਮੁੱਚਾ ਸਮਾਜਕ ਵਜੂਦ ਆਪਣੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਮਾਨ ਦੇ ਮਾਲਿਕ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਸਦੇ ਟ੍ਰਸਟੀ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਹੈਸੀਅਤ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਮਾਲ ਦੀ ਕੀਮਤ ਤੱਕ ਮਹਿਦੂਦ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਖਰੀਦਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਸਮਾਜਕ ਹੈਸੀਅਤ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਪੂੰਜੀ ਨਾਲ ਤੈਅ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਦਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਖੰਡਿਤ ਵਜੂਦ ਜ਼ਾਹਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਾਰਕਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਇਸ ਜੁਦਾਈ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਜਰੀਏ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਸਾਰ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਰਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਬਾਅਦ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਪੂਰਵ-ਇਤਹਾਸ ਖਤਮ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਇਤਹਾਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕੇਗਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦ
ਸਲਮਾਨ ਰਸ਼ਦੀ
ਅਹਿਮਦ ਸਲਮਾਨ ਰੁਸਦੀ (Kashmiri: احمد سلمان رشدی ; ਜਨਮ 19 ਜੂਨ 1947), ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਬੰਧਕਾਰ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਮਿਡਨਾਈਟ ਚਿਲਡਰਨ ਨਾਮੀ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਸੰਨ 1981 ਵਿੱਚ ਬੁਕਰ ਇਨਾਮ ਮਿਲਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਗਈ। 1988 ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ 'ਸ਼ੈਤਾਨੀ ਆਇਤਾਂ' (The Satanic Verses) ਨਾਮੀ ਉਸਦੇ ਚੌਥੇ ਨਾਵਲ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਵਿਵਾਦ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਲੋਂ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਵਿਰੋਧ ਹੋਇਆ। ਇਸਦੇ ਦੌਰਾਨ ਰੁਸ਼ਦੀ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਧਮਕੀ ਅਤੇ 14 ਫਰਵਰੀ, 1989 ਵਿੱਚ ਤਤਕਾਲੀਨ ਈਰਾਨ ਦੇ ਸੁਪਰੀਮ ਨੇਤਾ ਅਯਾਤੁੱਲਾ ਰੂਹੋੱਲਾਹ ਖੋਮੈਨੀ ਦੁਆਰਾ ਫਤਵਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਧਮਕੀ ਕਾਰਨ, ਰੁਸ਼ਦੀ ਨੇ ਲੱਗਪਗ ਇੱਕ ਦਹਾਕਾ, ਭੂਮੀਗਤ ਹੋਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕਦੇ-ਕਦਾਈ ਹੀ ਉਹ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਜ਼ਾਹਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। 1993 ਵਿੱਚ, ਉਹਨੂੰ ‘ਬੁੱਕਰਾਂ ਦਾ ਬੁੱਕਰ’ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਿਆ। ਇਹ ਉਸਦੇ ਨਾਵਲ ‘ਮਿਡਨਾਈਟਸ ਚਿਲਡਰਨ’ ਲਈ ਪੰਝੀ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਬੁੱਕਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਬੁੱਕਰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਭਨਾਂ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਨਮਾਨ ਮੈਡਲ ਸੀ।
ਜੀਵਨ
ਅਨੀਸ ਅਹਿਮਦ ਰੁਸ਼ਦੀ, (ਕੈਮਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪੜ੍ਹੇ ਵਕੀਲ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਬਣੇ) ਅਤੇ ਨੇਗਿਨ ਭੱਟ, (ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕਾ) ਦੇ ਇਕਲੌਤੇ ਬੇਟੇ ਸਲਮਾਨ ਰੁਸ਼ਦੀ ਦਾ ਜਨਮ ਬੰਬਈ (ਹੁਣ ਮੁੰਬਈ), ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਪੂਰਵ ਸੰਧਿਆ ਤੇ 19 ਜੂਨ 1947 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮਾਪੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪਿਛੋਕੜ ਦਾ ਮੁਸਲਮਾਨ ਭਾਈਚਰ ਸੀ।  ਰੁਸ਼ਦੀ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਭੈਣਾਂ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਕੈਥੇਡਰਲ ਐਂਡ ਜਾਨ ਕਾਨਨ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। 1965 ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੰਗਲੈਂਡ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡਰਾਮਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰੋਲ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਲਿਖਾਰੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਹਾਕੇ ਵੀ ਉਥੇ ਬਿਤਾਏ। ਰੁਸ਼ਦੀ ਦੀ ਚਾਰ ਵਾਰ ਸ਼ਾਦੀ ਹੋਈ। ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਕਲੇਰਿੱਸਾ ਲੁਆਰਡ ਨਾਲ ਉਹ 1976 ਤੋਂ 1987 ਤੱਕ ਰਿਹਾ ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਫਰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਮਾਰਿਆਨ ਵਿਗਿੰਸ ਸਨ; ਇਹ ਸ਼ਾਦੀ 1988 ਨੂੰ ਅਤੇ ਤਲਾਕ 1993 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਤੀਜੀ ਪਤਨੀ, 1997 ਤੋਂ 2004 ਤੱਕ, ਅਲਿਜਾਬੇਥ ਵੇਸਟ ਸੀ; ਉਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ, ਮਿਲਣ ਹੈ। 2004 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਅਮਰੀਕੀ ਐਕਟਰੈਸ ਅਤੇ ਸੁਪਰ ਮਾਡਲ ਪਦਮਾ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਅਮਰੀਕੀ ਰੀਅਲਿਟੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪਰੋਗਰਾਮ ਟਾਪ ਸ਼ੇਫ ਦੀ ਮੇਜਬਾਨ, ਨਾਲ ਸ਼ਾਦੀ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਸ਼ਾਦੀ ਵੀ 2 ਜੁਲਾਈ, 2007 ਨੂੰ ਟੁੱਟ ਗਈ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਸ਼ਾਦੀ ਸਮਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹਿਆ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲੇਖਣੀ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ, "ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਕਿ ਮੁੰਬਈ, ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਐਸਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰਬ ਨਾਲ ਘੁਲ ਮਿਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੇਰੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਕਹਿਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੋਵੇ।" ਇਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਰੁਸ਼ਦੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਅਸਫਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਅਤੇ ਹਿਜਬੁੱਲਾਹ ਦੀਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ
3 ਅਗਸਤ, 1989 ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਮੁਸਤਫਾ ਮਹਿਮੂਦ ਮਾਜੇਹ, ਪੈਡਿੰਗਟਨ, ਸੇਂਟਰਲ ਲੰਦਨ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ RDX ਵਿਸਫੋਟਕ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਬੰਬ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਬੰਬ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਫਟ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਹੋਟਲ ਦੀਆਂ ਦੋ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਮਾਜੇਹ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਅਗਿਆਤ ਇੱਕ ਲੇਬਾਨੀਜ ਸੰਗਠਨ, ਆਰਗਨਾਈਜੇਸ਼ਨ ਆਫ ਦ ਮੁਜਾਹਿਦੀਨ ਆਫ ਇਸਲਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਧਰਮ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਰੁਸ਼ਦੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਹਮਲੇ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਤੇਹਰਾਨ ਦੇ ਬੇਹੇਸ਼ਟ-ਏ-ਜਹਰਾ ਕਬਰਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸਤਫਾ ਮਹਿਮੂਦ ਮਾਜੇਹ ਲਈ ਇੱਕ ਮਕਬਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲੰਦਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ, 3 ਅਗਸਤ 1989। ਸਲਮਾਨ ਰੁਸ਼ਦੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਹੀਦ। ਮਾਜੇਹ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਆਕੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਸੱਦ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਇਸਲਾਮਕ ਵਰਲਡ ਮੂਵਮੈਂਟ ਆਫ ਮਾਰਟਰਸ ਕਮੇਮੋਰੇਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸਦੇ ਮਕਬਰੇ ਨੂੰ ਉਸ ਕਬਰਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ-ਇਰਾਕ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਜਾਰਾਂ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕਬਰਾਂ ਹਨ। 2006 ਜੀਲੈਂਡਸ-ਪੋਸਟੇਨ ਮੋਹੰਮਦ ਕਾਰਟੂਨ ਵਿਵਾਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹਿਜਬੁੱਲਾਹ ਦੇ ਨੇਤਾ ਹਸਨ ਨਸਰੱਲਾਹ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਭਗੌੜੇ ਸਲਮਾਨ ਰੁਸ਼ਦੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਇਮਾਮ ਖੋਮੇਨੀ ਦੇ ਫਤਵੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਖੱਪਖਾਨਾ ਜਿਸਨੇ ਡੇਨਮਾਰਕ, ਨਾਰਵੇ ਅਤੇ ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਪੈਗੰਬਰ ਮੋਹੰਮਦ ਦੀ ਬਦਨਾਮੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰ ਸਕਣਾ। ਮੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਲੱਖਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਜਿਹੇ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਆਮਬਰ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਜੀਵਨ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਇਸਦੇ ਲਈ ਕੁੱਝ ਵੀ ਕਰਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੇਰਿਟੇਜ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਜੇਮਸ ਫਿਲਿਪਸ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗਵਾਹੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਮਾਰਚ 1989 ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸਫੋਟ ਰੁਸ਼ਦੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਲਈ ਹਿਜਬੁੱਲਾਹ ਦਾ ਇੱਕ ਯਤਨ ਸੀ, ਜੋ ਬੰਬ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਸਫੋਟ ਹੋ ਜਾਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਲੰਦਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਿਜਬੁੱਲਾਹ ਕਾਰਕੁਨ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਰਚਨਾਵਾਂ
*  ਗਰਾਇਮਸ (1975) *  ਮਿਡਨਾਇਟਸ ਚਿਲਡਰਨ (1981) *  ਸ਼ੇਮ (1983) *  ਦ ਜਗੁਆਰ ਸਮਾਇਲ: ਅ ਨਿਕਾਰਾਗੁਆ ਜਰਨੀ (1987) *  ਸੈਟੇਨਿਕ ਵਰਸੇਜ (1988) *  ਹਾਰੁਨ ਐਂਡ ਦ ਸੀ ਆਫ ਸਟੋਰੀਜ (1990) *  ਇਮੇਜਿਨਰੀ ਹੋਮਲੈਂਡਸ: ਏਸੇਜ ਐਂਡ ਕਰਿਟਿਸਿਸਮ 1981 - 1991 (1992) * ਹੋਮਲੇਸ ਬਾਈ ਚਾਇਸ (1992, ਆਰ. ਝਬਵਾਲਾ ਅਤੇ  ਵੀ. ਐੱਸ. ਨਾਇਪਾਲ ਦੇ ਨਾਲ) *  ਈਸਟ, ਵੇਸਟ (1994) *  ਦ ਮੂਅਰਸ ਲਾਸਟ ਸਾਈ (1995) *  ਦ ਫਾਇਰਬਰਡਸ ਨੇਸਟ (1997) *  ਦ ਗਰਾਉਂਡ ਬਿਨੀਦ ਹਰ ਫੀਟ (1999) *  ਦ ਸਕਰੀਨਪਲੇ ਆਫ ਮਿਡਨਾਇਟਸ ਚਿਲਡਰਨ (1999) *  ਫਿਊਰੀ (2001) *  ਸਟੈੱਪ ਅਕਰਾਸ ਦਿਸ ਲਕੀਰ: ਕਲੇਕਟੇਡ ਨਾਨਫਿਕਸ਼ਨ 1992 - 2002 (2002) *  ਸ਼ਾਲੀਮਾਰ ਦ ਕਲਾਉਨ (2005) *  ਦ ਏੰਚੇਂਟਰੇਸ ਆਫ ਫਲਾਰੇਂਸ (2008) *  ਦ ਬੇਸਟ ਅਮੇਰਿਕਨ ਸ਼ਾਰਟ ਸਟੋਰੀਜ (2008,  ਮਹਿਮਾਨ ਸੰਪਾਦਕ  ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ) *  ਇਸ ਦ ਸਾਉਥ  ਦ ਨਿਊ ਯਾਰਕਰ, 18 ਮਈ 2009
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲਕਾਰ‎
64
64 (6 1ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 60 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਮਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਐਡਵਰਡ ਫਿਟਜ਼ਜਰਾਲਡ
ਐਡਵਰਡ ਫਿਟਜ਼ਜਰਾਲਡ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Edward FitzGerald, 31 ਮਾਰਚ 1809 - 14 ਜੂਨ 1883) ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ ਦੀਆਂ ਰੁਬਾਈਆਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦਕ ਦੇ ਤੌਰ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵੀ
ਜਮਾਤ-ਏ-ਇਸਲਾਮੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ
ਜਮਾਤ-ਏ-ਇਸਲਾਮੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਇਸਲਾਮੀ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਇਸਲਾਮੀ ਰਾਜ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰੀਆ ਕਾਨੂੰਨ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਰਾਜ ਚਲਾਉਣ ਹੈ। ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਮੀਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤੀਨ ਮੂਰਤੀ ਭਵਨ
ਤੀਨ ਮੂਰਤੀ ਭਵਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦਾ ਦਿੱਲੀ,, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਘਰ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਉਹ 27 ਮਈ, 1964 ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਹੋਣ ਤਕ 16 ਸਾਲ ਰਹੇ। ਇਸਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਜਨਪਥ ਉੱਤੇ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਅਤੇ ਕਨਾਟ ਪਲੇਸ ਦੇ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਰਾਬਰਟ ਟੋਰ ਰਸਲ ਨੇ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਤੀਨ ਮੂਰਤੀ ਭਵਨ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨਵ ਸ਼ਾਹੀ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ 1930 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਮੁੱਖ ਕਮਾਂਡਰ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਤੀਨ ਮੂਰਤੀ ਭਵਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਸੁੰਦਰ ਬਗੀਚੇ ਲਗਪਗ 45 ਏਕੜ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਇਹ ਇੱਕ ਕੰਪਲੈਕਸ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਹਿਤ ਕਈ ਅਦਾਰੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਥੇ ਨਹਿਰੂ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਚੱਲਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਡਾ. ਕਰਨ ਸਿੰਘ ਹੈ। ਫਿਰ 1964 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਦੋਂ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡਾ. ਸ ਰਾਧਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ, ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ ਸਥਾਪਿਤ 'ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਫੰਡ', ਦਾ ਦਫ਼ਤਰ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਤੀਨ ਮੂਰਤੀ ਭਵਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸੇ 'ਚ 60 ਕਮਰਿਆਂ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਰਹਾਇਸ਼ਗਾਹ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸੈਨਿਕ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਠਹਿਰਣ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਇੱਥੇ ਸਮਕਾਲੀ ਅਧਿਐਨਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ 1984 ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਪਲੇਨੇਟੇਰੀਅਮ ਵੀ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਤੀਨ ਮੂਰਤੀ ਭਵਨ ਨੂੰ ਮੁਢ ਵਿੱਚ ਫਲੈਗ ਸਟਾਫ਼ ਹਾਊਸ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 1930 ਤੋਂ 1947 ਤੱਕ ਇਸ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੇ ਕਮਾਂਡਰ-ਇਨ-ਚੀਫ਼ ਦੀ ਰਹਾਇਸ਼ ਰਹੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਜਾਇਬਘਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨੀ ਸਥਾਨ
ਮਾਇਆ ਐਂਜਲੋ
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਮਾਇਆ ਦਾ ਜਨਮ 4 ਅਪਰੈਲ 1928 ਨੂੰ ਸੇਂਟ ਲੂਈਸ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਇੱਕ ਦਰਬਾਨ ਅਤੇ ਨੌਸੈਨਾ ਖਾਣਾ ਮਾਹਰ, ਬੇਲੀ ਜਾਨਸਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਰਸ ਅਤੇ ਕਾਰਡ ਡੀਲਰ, ਵਿਵੀਅਨ (ਬੈਕਸਟਰ) ਜਾਨਸਨ ਦੀ ਦੂਜੀ ਔਲਾਦ ਸੀ। ਅਜੇ ਉਹ ਤਿੰਨ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਣਬਣ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਜੁਦਾ ਹੋ ਗਏ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਅਮਰੀਕਨ ਕਵੀ
ਦ੍ਰਿਸ਼ ਬੋਧ
ਦ੍ਰਿਸ਼ ਬੋਧ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਖਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਲੋਂ ਵੇਖੀ ਗਈ ਚੀਜਾਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਬੋਧ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰੀਆ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ. ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਬੋਧ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਅਤੇ ਨਿਗਾਹ ਵੀ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਦ੍ਰਿਸ਼ ਬੋਧ ਲਈ ਸਰੀਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਮਸਤਸ਼ਕ ਦਾ ਪ੍ਰਮਸਤੀਸ਼ਕ ਪ੍ਰਾਂਤਸਥਾ (ਸਰੀਬਰਲ ਕੋਰਟੇਕਸ). ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਬੋਧ ਨੂੰ ਵਿਝੁਅਲ ਪਰਸਪਸ਼ਨ (visual perception) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਵਿਝੁਅਲ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਠੀਕ ਬੋਲਣ ਲਈ ਝ ਦੇ ਉੱਚਾਰਣ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਜ ਅਤੇ ਝ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਉੱਚਾਰਣ ਵਲੋਂ ਭਿੰਨ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਫਿਲਾਸਫੀ
1877
1877 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1870 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਮਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਭਿੰਦਰ ਜਲਾਲਾਬਾਦੀ
ਭਿੰਦਰ ਜਲਾਲਾਬਾਦੀ ਇੱਕ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਚੂਸਲੇਵੜ
ਚੂਸਲੇਵੜ੍ਹ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਪੱਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਪੱਟੀ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕਾਲਾ ਹਿਰਨ
ਕਾਲਾ ਹਿਰਨ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: ਬਲੈਕ ਬੱਕ; ਬੋਟੇਨੀਕਲ ਨਾਮ: Antelope Cervicapra) ਹਿਰਨਾਂ ਦੀ ਉਹ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ ਜੋ ਹਿੰਦ ਉਪ-ਮਹਾਦੀਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕੁਦਰਤ ਸੰਭਾਲ ਸੰਸਥਾ (IUCN) ਨੇ 2003 ਵਿੱਚ ਕਰੀਬੀ ਸੰਕਟ-ਗ੍ਰਸਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੇਂਜ ਅਤੀਅੰਤ ਘਟ ਗਈ ਸੀ। ਏਨਟੀਲੋਪ ਗਣ ਦੀ ਇਹ ਇੱਕੋ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਬਚੀ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਗਣ ਨਾਮ ਲਾਤੀਨੀ ਸ਼ਬਦ ਐਂਟਾਲੋਪਸ, ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਜਾਨਵਰ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ। ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਸੇਰਵੀਕਾਪਰਾ ਲਾਤੀਨੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਕਾਪਰਾ, ਬਕਰੀ ਅਤੇ ਸੇਰਵਸ, ਹਿਰਨ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ
ਤਮਿਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਾਲਾ ਹਿਰਨ ਲਈ ਪੁਲਵਾਈ, ਥੀਰੂਗਮਾਨ, ਵੇਲੀਮਾਨ, ਕਾਦਾਮਾਨ, ਇਰਾਲਾਈ, ਕਾਰੀਨਚਿਕੇਦਾਈ  ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਗੂਮਾਨ ਨਾਮ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮ੍ਰਿਗ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜਿਨਕਾ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਾਲਾ ਹਿਰਨ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਰਾਜਕੀ ਜਾਨਵਰ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ 34/13/ਐਫ ਟੀ .4-83-6044 ਮਿਤੀ 15-3-1989 ਰਾਹੀਂ ਇਸਨੂੰ ਰਾਜਕੀ ਜਾਨਵਰ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਵੀ ਰਾਜਕੀ ਜਾਨਵਰ ਹੈ। ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਲਈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਸਾਰ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਵਿੱਚ ਕਾਲਾ ਹਿਰਨ, ਸਾਸਿਨ, ਇਰਾਲਾਈ ਮਾਨ, ਤੇ  ਕਲਵੀਟ  ਨਾਮ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਰੀਹੋ ਮੀਆਕੀ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਟੇਜ ਦੇ ਨਾਮ ਰੀਹੋ ਮਿਆਕੀ (三秋 里 歩, ਮੀਆਕੀ ਰਹੋ) ਦੁਆਰਾ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਉਹ ਜਾਪਾਨੀ ਮੂਰਤੀ ਸਮੂਹ ਯੋਸ਼ਿਮੋਤੋਜ਼ਕਾ 46 ਦੀ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀ ਲੜਕੀਆਂ ਸਮੂਹ ਐਨ ਐਮ ਬੀ 48 ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਐਨਐਮਬੀ 48 ਦੀ ਟੀਮ ਐਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਏ ਕੇ ਬੀ 48 ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।
ਜੀਵਨੀ
ਕੋਟਾਨੀ ਨੇ ਸਤੰਬਰ 2010 ਵਿਚ ਐਨ ਐਮ ਬੀ 48 ਦੇ ਪਹਿਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਆਡੀਸ਼ਨ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 9 ਅਕਤੂਬਰ, 2010 ਨੂੰ ਹੋਈ ਸੀ। ਮਾਰਚ 2011 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਟੀਮ ਐਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਫਰਵਰੀ 2014 ਤੋਂ ਟੀਮ 4 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਹਿਭਾਗੀ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੇ ਅਗਸਤ 2012 ਤੋਂ ਅਪ੍ਰੈਲ 2013 ਤੱਕ ਏ.ਕੇ.ਬੀ. 48 ਦੀ ਟੀਮ ਏ ਦੇ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਪਦਵੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
2014 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਕੋਟਾਨੀ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਉਸਨੇ 12,913 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ 61 ਵੇਂ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ।
26 ਮਾਰਚ, 2015 ਨੂੰ, ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਏ ਕੇ ਬੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਸਮਕਾਲੀ ਸਥਿਤੀ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦੇਵੇਗੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1994 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles containing Japanese language text ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations
ਰਮੇਸ਼ ਚੰਦਰ ਮਜੂਮਦਾਰ
ਰਮੇਸ਼ ਚੰਦਰ ਮਜੂਮਦਾਰ (রমেশচন্দ্র মজুমদার) (4 ਦਸੰਬਰ 1888 – 12 ਫ਼ਰਵਰੀ 1980) ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਤਹਾਸਕਾਰ ਸਨ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਤਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਡੀਨ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।   ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਆਰ ਸੀ ਮਜੂਮਦਾਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਢਾਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਸੱਤ ਸਾਲ ਤੱਕ ਲੈਕਚਰਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਨਿਭਾਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਥੀਸਿਸ ਪੁਰਾਤਨ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਜੀਵਨ ਲਈ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕਲਾ ਦੇ ਫੈਕਲਟੀ ਡੀਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।  1936 ਤੋਂ 1942 ਤੱਕ ਉਹਨੇ ਢਾਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਉਪਕੁਲਪਤੀ ਰਹੇ।  ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ਿਆਈਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਚੰਪਾ,(੧੯੨੭), Suvarnadvipa (1929) ਅਤੇ Kambuja ਦੇਸਾ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਇਤਿਹਾਸ ਲਿਖਿਆ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਵਾਧੀਨਤਾ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਉੱਤੇ ਵੀ ਤਕੜਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ
1987
1987 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1980 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਮਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਸੰਭਾਵਨਾ ਸੇਠ
ਸੰਭਾਵਨਾ ਸੇਠ (ਹਿੰਦੀ:संभावना सेठ; ਜਨਮ: 21 ਨਵੰਬਰ 1980) ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਨ੍ਰਤਕੀ, ਅਦਾਕਾਰ, ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਐਂਕਰ ਹੈ। ਉਹ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਈਟਮ ਨੰਬਰ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।ਉਹ ਭੋਜਪੁਰੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿਚ ਇਕ ਚਰਚਿਤ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ।
ਨਿਜੀ ਜੀਵਨ
ਸੰਭਾਵਨਾ ਸੇਠ ਦਾ ਜਨਮ ਜਨਕਪੁਰੀ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਜੋਂ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੇ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੌਮੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਐਨ.ਸੀ.ਸੀ. ਕੈਡਿਟ ਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਮੈਤਰੀ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਈ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਸਨਅਤ ਵਿੱਚ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮੁੰਬਈ ਚਲੀ ਗਈ.।
ਵਿਆਹ
22 ਫਰਵਰੀ 2016 ਨੂੰ ਸੇਠ ਅਵਿਨਾਸ਼ ਦਿਵੇਦੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ. ਦੋਵਾਂ ਨੇ 14 ਜੁਲਾਈ 2016 ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਲੜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਕਲਰ ਕਨਫਾਈਨਮੈਂਟ
ਕਲਰ ਕਨਫਾਈਨਮੈਂਟ, ਅਕਸਰ ਜਿਸਨੂੰ ਸਰਲਤਾ ਨਾਲ ਕਨਫਾਇਨਮੈਂਟ (ਰੋਕਥਾਮ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਹੈ ਕਿ ਕਲਰ ਚਾਰਜ ਹੋਏ ਕਣ (ਜਿਵੇਂ ਕੁਆਰਕ) ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕਲੌਤੇ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ, ਅਤੇ ਇਸ ਕਾਰਨ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਰੀਖਤ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ। ਕੁਆਰਕ ਜਨਮਜਾਤ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਗਰੁੱਪ ਜਾਂ ਹੈਡ੍ਰੌਨ ਰਚਣ ਲਈ ਇੱਕਠੇ ਢੇਰ ਬਣਕੇ ਜੁੜਦੇ ਹਨ। ਦੋ ਕਿਸਮ ਦੇ ਹੈਡ੍ਰੌਨ ਮੀਜ਼ੌਨ (ਇੱਕ ਕੁਆਰਕ, ਇੱਕ ਐਂਟੀਕੁਆਰਕ) ਅਤੇ ਬੇਰੌਨ (ਤਿੰਨ ਕੁਆਰਕ) ਹਨ।
ਕਿਸੇ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਰਚਣਹਾਰੇ ਕੁਆਰਕਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਾਪੇ ਹੈਡ੍ਰੌਨ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ, ਅਤੇ ਇਹੀ ਕਾਰਣ ਹੈ ਕਿ ਕੁਆਰਕਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੈਡ੍ਰੌਨ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਜਿਆਦਾ ਸਿੱਧੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਿਰੀਖਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਗੁਲਾਬ ਕੌਰ
ਜੀਵਨੀ
ਗੁਲਾਬ ਕੌਰ ਦਾ ਜਨਮ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 1890 ਨੂੰ ਪਟਿਆਲਾ ਰਿਆਸਤ ਦੇ (ਹੁਣ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ) ਸੁਨਾਮ ਲਾਗੇ ਬਖਸ਼ੀਵਾਲਾ ਪਿੰਡ ’ਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਪਿੰਡ ਜਖੇਪਲ ਦੇ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਹੋਰਨਾਂ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਵਾਂਗ ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾਣ ਲਈ ਫਿਲਪੀਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਮਨੀਲਾ ਜਾ ਪੁੱਜੀ। ਉਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਾਹ ਗ਼ਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨਾਲ ਪਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਮਨੀਲਾ ਰਾਹੀਂ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਮੌਕੇ ਹਿੰਦੀਆਂ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਦਾਖ਼ਲੇ ’ਤੇ ਕਈ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲੱਗ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ। ਦੋਵੇਂ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਮਨੀਲਾ ਪੁੱਜੇ। ਅਜੇ ਉਹ ਮਨੀਲਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਨ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ-ਕੈਨੇਡਾ ਤੋਂ ਗ਼ਦਰੀ ਸੂਰਬੀਰ ਜਾਨਾਂ ਤਲੀ ’ਤੇ ਧਰ ਕੇ ਗ਼ਦਰ ਮਚਾਉਣ ਖ਼ਾਤਰ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਪਰਤਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਹੀ ਸਮਾਗਮ ਸਥਾਨ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਜਿੱਥੇ ਬਾਹਰੋਂ ਪਰਤਦੇ ਗ਼ਦਰੀ ਆਗੂ ਦੇਸ਼ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਦੇ। ਇਹ ਮੀਆਂ-ਬੀਵੀ ਵੀ ਲਗਪਗ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਆਉਂਦੇ ਤੇ ਤਕਰੀਰਾਂ ਸੁਣਦੇ। ਜਿਸ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਲਹਿਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਕਰੀਰਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ੳੁਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ਖ਼ਸ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਸ਼ੇਰਨੀ ਨੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਇਸ਼ਟ ਥਾਪ ਲਿਆ।ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੀਵਾਨ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ’ਤੇ ਮਨੀਲਾ ਵਾਸੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਗ਼ਦਰ ਕਰਨ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਪਰਤਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਲਿਸਟ ਬਣਨ ਲੱਗੀ ਤਾਂ ਸਰਦਾਰ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵੀ ਨਾਂ ਲਿਖਾ ਦਿੱਤਾ, ਸੋ ਦੋਵੇਂ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਦੇਸ਼ ਆਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਜਹਾਜ਼ ਚੱਲਣ ਦਾ ਵੇਲਾ ਆਇਆ ਤਾਂ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਮਨ ਡੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਦੇਸ਼ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰੀ ਹੋ ਗਿਆ ਪਰ ਇਸ ਸ਼ੇਰਨੀ ਨੇ ਪਤੀ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗਣ ਦੀ ਥਾਂ ੳੁਸ ਨੂੰ ਝਾੜ ਪਾਈ ਤੇ ਗਰਜਵੀਂ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, ‘‘ਤੁਸੀਂ ਜਾਉ ਭਾਵੇਂ ਨਾ ਜਾਉ, ਇਹ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਆਪਣਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਹੈ ਪਰ ਮੈਂ ਤੇ ਜ਼ਰੂਰ ਜਾਣਾ ਹੈ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਦੂਣਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਹੀ ਕਰਾਂਗੀ।’’ ਮੁੱਢੋਂ-ਸੁਢੋਂ ਸਫ਼ਰ ਤੇ ਰਵਾਨਗੀ ਵੇਲੇ ਪਤੀ ਦਾ ਸਾਥ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ ਪਰ ਗ਼ਦਰ ਖ਼ਾਤਰ ਦੇਸ਼ ਪਰਤਣ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਨਤੀਜਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਖੁਲ੍ਹੀ ਬਗ਼ਾਵਤ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਨਾ ਪੇਕਿਓਂ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸਹੁਰਿਓਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਬਾਂਹ ਫੜਨੀ ਸੀ ਪਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹਸਤੀਆਂ ਅੱਗੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਹੈਸੀਅਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਗੁਲਾਬ ਕੌਰ ਬਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸ. ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਵੀ ਲਿਖੀ ਹੈ ।
ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਰੀਅਰ
ਮਨੀਲਾ ਵਿੱਚ, ਗੁਲਾਬ ਕੌਰ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਾਉਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ
ਗੁਲਾਬ ਕੌਰ ਨੇ ਪਾਰਟੀ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਪ੍ਰੈੱਸ ਦੀ ਆੜ ਵਿੱਚ ਚੌਕਸੀ ਰੱਖੀ। ਇੱਕ ਪ੍ਰੈਸ ਪਾਸ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਵੰਡੇ। ਗੁਲਾਬ ਕੌਰ ਨੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰ ਸਾਹਿਤ ਵੰਡ ਕੇ ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਣਾਦਾਇਕ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇ ਕੇ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ।
ਗੁਲਾਬ ਕੌਰ ਲਗਭਗ ਪੰਜਾਹ ਹੋਰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਗ਼ਦਰੀ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਦੇ ਐਸ.ਐਸ. ਕੋਰੀਆ ਬੈਚ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਤੋਂ ਐੱਸ. ਕੋਰੀਆ ਤੋਂ ਤੋਸ਼ਾ ਮਾਰੂ ਬਦਲ ਕੇ ਭਾਰਤ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਈ। ਭਾਰਤ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਕੁਝ ਹੋਰ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕਪੂਰਥਲਾ, ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਅਤੇ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਮਕਸਦ ਲਈ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਇਨਕਲਾਬ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲਾਮਬੰਦ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਗਰਮ ਰਹੀ।
ਉਸ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਲਾਹੌਰ, ਫਿਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼-ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ, ਦੇਸ਼ ਧ੍ਰੋਹੀਆਂ ਕਰਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਾਲ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ। 2014 ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਐਸ. ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ "ਗਦਰ ਦੀ ਧੀ ਗੁਲਾਬ ਕੌਰ" ਨਾਮ ਨਾਲ ਗੁਲਾਬ ਕੌਰ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ
ਫੈਡਰਲ ਬਿਊਰੋ ਆਫ ਇਨਵੈਸਟੀਗੇਸ਼ਨ
ਫੈਡਰਲ ਬਿਊਰੋ ਆਫ ਇਨਵੈਸਟੀਗੇਸ਼ਨ (ਐਫ.ਬੀ.ਆਈ.) (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Federal Bureau of Investigation; FBI), ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਬਿਊਰੋ ਆਫ ਇਨਵੈਸਟੀਗੇਸ਼ਨ; ਬੀ.ਓ.ਆਈ (BOI), ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਘਰੇਲੂ ਖੁਫੀਆ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੇਵਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਸੰਘੀ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਏਜੰਸੀ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਨਿਆਂ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਐਫ.ਬੀ.ਆਈ, ਯੂ.ਐਸ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦਾ ਵੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਅਟਾਰਨੀ ਜਨਰਲ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਮਰੀਕੀ ਅੱਤਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ, ਵਿਰੋਧੀ ਸਮਝੌਤਾ, ਅਤੇ ਫੌਜਦਾਰੀ ਜਾਂਚ ਸੰਸਥਾ, ਐਫ.ਬੀ.ਆਈ ਦਾ ਫੈਡਰਲ ਅਪਰਾਧਾਂ ਦੀਆਂ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਹਨ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਐਫ.ਬੀ.ਆਈ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਫੰਕਸ਼ਨ ਵਿਲੱਖਣ ਹਨ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਬਰਤਾਨਵੀ MI5 ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਐਫ.ਐਸ.ਬੀ. ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਕੇਂਦਰੀ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀ (ਸੀਆਈਏ) ਦੇ ਉਲਟ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਥਾਰਟੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਫ਼ੀਆ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਐਫਬੀਆਈ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਏਜੰਸੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ 56 ਖੇਤਰੀ ਦਫ਼ਤਰ ਕਾਇਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ 400 ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਿਵਾਸੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਘੱਟ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਖੇਤਰ। ਐਫਬੀਆਈ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਦਫਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਪੱਧਰ ਦੇ ਐਫ.ਬੀ.ਆਈ. ਅਫ਼ਸਰ ਮਿਲਦੇ ਹੋਏ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਸਦੇ ਘਰੇਲੂ ਫੋਕਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਐਫ.ਬੀ.ਆਈ ਨੇ 60 ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਟੈਚ (ਲੇਗਾਟ) ਦਫ਼ਤਰ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਦੂਤਾਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਕੌਂਸਲਖਾਨੇ ਵਿੱਚ 15 ਉਪ-ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰੀ ਛਾਪ ਛਾਪਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦਫ਼ਤਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਦੇ ਮਕਸਦ ਲਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੋਸਟ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕਤਰਫਾ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਐੱਫ.ਬੀ.ਆਈ ਕਈ ਵਾਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਗੁਪਤ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੀਆਈਏ ਦੀ ਸੀਮਤ ਘਰੇਲੂ ਕੰਮ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਾਲਮੇਲ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਐਫ.ਬੀ.ਆਈ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1908 ਵਿੱਚ ਬਿਊਰੋ ਆਫ਼ ਇਨਵੈਸਟੀਗੇਸ਼ਨ, ਬੀ.ਓ.ਆਈ ਜਾਂ ਬੀ.ਆਈ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਨਾਮ 1935 ਵਿੱਚ ਫੈਡਰਲ ਬਿਊਰੋ ਆਫ਼ ਇਨਵੈਸਟੀਗੇਸ਼ਨ (ਐਫਬੀਆਈ) ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਐਫ.ਬੀ.ਆਈ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਜੇ. ਐਗਰ ਹੂਵਰ ਬਿਲਡਿੰਗ ਹੈ।
ਬਜਟ, ਮਿਸ਼ਨ, ਅਤੇ ਤਰਜੀਹਾਂ
thumb|ਐਫਬੀਆਈ ਘਰੇਲੂ ਪੜਤਾਲਾਂ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਨ ਗਾਈਡ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ, ਬਿਓਰੋ ਦੇ ਕੁੱਲ ਬਜਟ ਦੀ ਰਕਮ 8.7 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਸੀ।
ਐਫ.ਬੀ.ਆਈ ਦਾ ਮੁੱਖ ਟੀਚਾ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਫੌਜਦਾਰੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਸੰਘੀ, ਰਾਜ, ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਅਤੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧਕ ਨਿਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਬਚਾਓ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਐਫਬੀਆਈ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤਰਜੀਹਾਂ ਹਨ:
20,000 ਐਫਬੀਆਈ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ 'ਤੇ ਲੀਕ ਜਾਣਕਾਰੀ
15 ਸਾਲ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਹੈਕਰ ਕੇਨ ਗੈਂਬਲ ਨੂੰ ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਯੂਥ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੀ.ਆਈ.ਏ ਦੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਾਨ ਬ੍ਰੇਨਨ ਅਤੇ ਐਫਬੀਆਈ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਡਿਪਟੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਮਾਰਕ ਐੱਫ. . ਗੈਂਬਲ ਨੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ, ਨੌਕਰੀ ਦੇ ਖ਼ਿਤਾਬ, ਫੋਨ ਨੰਬਰ ਅਤੇ ਈਮੇਲ ਪਤਿਆਂ ਸਮੇਤ 20,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਐਫਬੀਆਈ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਵੇਰਵਿਆਂ ਨੂੰ ਲੀਕ ਕੀਤਾ।  ਜੱਜ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗੈਂਬਲ "ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸਾਈਬਰ-ਅੱਤਵਾਦ" ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਮਰਾਕਿਸ਼ (ਸ਼ਹਿਰ)
ਮਰਾਕਿਸ਼ (Merrakec, ⵎⴻⵔⵔⴰⴽⴻⵛ; مراكش, Murrākuš) ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ ਮੋਰਾਕੋ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਅਬਾਦੀ 794,620 ਅਤੇ ਇਹਦੇ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 2004 ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ 1,063,415 ਹੈ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਕਾਸਾਬਲਾਂਕਾ, ਫ਼ਾਸ ਅਤੇ ਰਬਾਤ ਮਗਰੋਂ ਮੋਰਾਕੋ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਰਾਕੋ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਕੇ ਐਨ ਪਾਨੀਕਰ
ਕੇ ਐਨ ਪਾਨੀਕਰ  (ਜਨਮ1936) ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਇਤਹਾਸਕਾਰੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਭਾਰਤੀ ਇਤਹਾਸਕਾਰ ਹੈ। ਕੇ ਐਨ ਪਾਨੀਕਰ ਨੇ ਅਨੇਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ A Concerned।ndian’s Guide to Communalism ਅਤੇ।CHR ਜਿਲਦ Towards Freedom, 1940: A Documentary History of the Freedom Struggle (ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਛਪਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਹੁਣ ਆ ਰਹੀ ਹੈ) ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ
ਲੁਸਿਸਤਰਾਤੇ
ਲੁਸਿਸਤਰਾਤੇ ( or ) ਅਰਿਸਤੋਫਾਨੇਸ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ ਯੂਨਾਨੀ ਹਾਸ ਰਸੀ ਨਾਟਕ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਟਕ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤਨ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਏਥਨਜ਼ ਵਿੱਚ 411 ਇ.ਪੁ. ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੇ ਪੈਲੋਪੋਨੇਸ਼ੀਅਨ ਜੰਗ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਦੀ ਹਾਸ ਰਸੀ ਦਾਸਤਾਨ ਹੈ। ਲੁਸਿਸਤਰਾਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਯੂਨਾਨ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਸ਼ਿਕਾਂ ਨਾਲ ਸੰਭੋਗ ਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਨਾ ਲੈਂਦੀ।
ਮਹਿਕ ਕੇਸਰ
ਮਹਿਕ ਕੇਸਰ (ਜਨਮ 15 ਦਸੰਬਰ 1992) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਲਈ ਖੇਡਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੀ ਆਫ ਬ੍ਰੇਕ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੀ ਹੇਠਲੇ ਕ੍ਰਮ ਦੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਹੈ। 2019 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੀ ਉਪ ਕਪਤਾਨ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2018-19 ਸੀਨੀਅਰ ਮਹਿਲਾ ਟੀ-20 ਲੀਗ ਦਾ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਟੀ-20 ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। 2021 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ 2021-22 ਸੀਨੀਅਰ ਮਹਿਲਾ ਚੈਲੰਜਰ ਟਰਾਫੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੰਡੀਆ-ਏ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਕੇਸਰ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਦਸੰਬਰ 1992 ਨੂੰ ਸੋਨੀਪਤ, ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ, ਬੇਸਬਾਲ ਅਤੇ ਸਾਫਟਬਾਲ ਵਿੱਚ ਜੂਨੀਅਰ ਅਤੇ ਸਬ-ਜੂਨੀਅਰ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ।
17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਜਲੰਧਰ, ਪੰਜਾਬ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੋਚਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਖੇਡ ਪ੍ਰਤੀ ਭਾਵੁਕ ਹੋ ਗਈ।
ਕਰੀਅਰ
ਕੇਸਰ ਨੇ 2010 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਮਹਿਲਾ ਟੀਮ ਲਈ ਖੇਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ 2015-2018 ਤੱਕ ਉੱਤਰੀ ਜ਼ੋਨ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਅਤੇ 2011-2015 ਤੱਕ GND ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਟੀਮ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸਾਲ 2015-2016 ਵਿੱਚ ਅੰਡਰ 23 ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਨੂੰ ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਸੀਨੀਅਰ ਮਹਿਲਾ ਇਲੀਟ ਗਰੁੱਪ 2016-2017 ਅਤੇ 2016-2017 ਵਿੱਚ ਰਮਾ ਅਤਰਾਏ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੀ ਸਰਵੋਤਮ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਚੁਣੀ ਗਈ।
ਉਸਨੇ 2021-22 ਸੀਨੀਅਰ ਮਹਿਲਾ ਚੈਲੰਜਰ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਏ ਲਈ ਖੇਡੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਏ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬਣ ਕੇ ਉਭਰੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1992
ਦੰਦਾਂ ਦਾ ਐਕਟੋਡਰਮਲ ਡਿਸਪਲੇਸ਼ੀਆ
ਇਹ ਕੋਈ ਇੱਕ ਵਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਐਕਟੋਡਰਮਲ ਬਣਤਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਆਈ ਅਸਮਾਨਤਾ ਕਰ ਕੇ ਆਏ ਲਛਣਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਦੰਦਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਆਈ ਗੜਬੜ ਕਰ ਕੇ ਕਈ ਵਾਰ ਜਨਮ ਵੇਲੇ ਦੰਦ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਕਈ ਵਾਰ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਪੱਕੇ ਦੰਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ ਅਤੇ ਜੇ ਆਉਣ ਤਾਂ ਉਹ ਖੂੰਟੀ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਜਾਂ ਤਿੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਝਾਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨੁਕਸ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਦੰਦਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਕਲੀ ਜਬਾਢਾ ਲਵਾਉਣ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਕਰ ਕੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕਈ ਜਬਾਢ਼ੇ ਬਦਲਵਾਉਣੇ ਪੈ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੰਤ ਵਿਗਿਆਨ
ਟਾਹਣੀ ਡੰਡਾ
ਟਾਹਣੀ ਡੰਡਾ ਜਾਂ ਡੰਡ-ਪੁਲਾਂਗੜਾ ਜਾਂ ਪੀਲ ਪੁਲਾਂਗੜਾ ਖੇਡ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪੁਰਾਤਨ ਆਮ ਖੇਡ ਸੀ। ਇਹ ਖੇਡ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟਾਲ੍ਹੀ, ਬੋਹੜ ਜਾਂ ਪਿੱਪਲ ਵਰਗੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੇ ਖੇਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦਰੱਖਤ ਦੀ ਟਾਹਣੀਆਂ ਰਾਹੀ ਜਦੋਂ ਬੱਚੇ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਹ ਟੁੱਟਦੀਆ ਨਹੀਂ ਇਹਨਾਂ 'ਚ ਲੱਚਕ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀ ਟਹਿਣੀਆਂ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 5 ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਡ ਨੂੰ ਖੇਡਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਭ ਬੱਚੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਬੱਚੇ ਆਪਸੀ ਸਮਝੌਤੇ ਨਾਲ ਥਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰ ਕੇ ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਵਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡੰਡਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਜਾਂ ਦਾਈ ਕੌਣ ਦੇਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਰੇ ਬੱਚੇ ਪੁੱਗਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਹਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਰੀ ਦੇਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਾਕਤਵਰ ਬੱਚਾ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਆਪਣੀ ਲੱਤ ਹੇਠੋਂ ਡੰਡੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਸੁੱਟਦਾ ਹੈ। ਦਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਉਸ ਡੰਡੇ ਨੂੰ ਫੜ੍ਹਨ ਲਈ ਭੱਜਦਾ ਹੈ। ਜਿੰਨੀ ਦੇਰ ਤੱਕ ਉਹ ਡੰਡੇ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ ਓਨੀ ਦੇਰ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬੱਚੇ ਦਰੱਖਤ ’ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਾਰੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਡੰਡੇ ਨੂੰ ਲਿਆ ਕੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਫੜਨ ਲਈ ਮਗਰ ਦਰੱਖਤ ’ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਦੂਜੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮਗਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਬੱਚੇ ਦਰੱਖਤ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਥੱਲ੍ਹੇ ਉਤਰ ਕੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਡੰਡੇ ਨੂੰ ਡੁਕ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਭਾਵ ਚੁੰਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਦਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਬੱਚਾ ਡੰਡਾ ਚੁੰਮੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਦਾਈ ਉਸ ਸਿਰ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਡੰਡਾ ਦੂਰ ਸੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਫੜਨ ਲਈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਖੇਡ ਲਗਾਤਾਰ ਚਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਡ ਨਾਲ ਜਿੱਥੇ ਸਰੀਰਕ ਬਲ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਸਰੀਰ ਅੰਦਰ ਫੁਰਤੀ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਿਵਾਇਤੀ ਖੇਡਾਂ
ਸੇਂਟ ਉਲਾਲੀਆ ਗਿਰਜਾ (ਅਬਾਮੀਆ)
ਸੇਂਟ ਉਲਾਲੀਆ ਗਿਰਜਾ (ਅਬਾਮੀਆ) ਆਸਤੂਰੀਆਸ, ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਗਿਰਜਾ ਹੈ। 1962 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਿਕ-ਕਲਾਤਮਿਕ ਸਮਾਰਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਗਿਰਜਾਘਰ
ਗੋਸਾਈਕੁੰਡ
ਗੋਸਾਈਕੁੰਡ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੋਸਾਈਂਕੁੰਡਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਲੈਂਗਟਾਂਗ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਲਪਾਈਨ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਓਲੀਗੋਟ੍ਰੋਫਿਕ ਝੀਲ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 4380 m ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਰਸੂਵਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ 13.8 ha ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਦੇ ਨਾਲ । ਇਸਨੂੰ 29 ਸਤੰਬਰ 2007 ਨੂੰ ਰਾਮਸਰ ਸਾਈਟ ਵਜੋਂ ਮਨੋਨੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ
ਝੀਲ ਪਿਘਲ ਕੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲੀ ਨਦੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਜੰਮੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ 108 ਝੀਲਾਂ ਹਨ। ਲੌਰੀਬੀਨਾ ਲਾ 4610 m ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਲੰਘਦਾ ਹੈ ਇਸ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਹੈ।
ਧਾਰਮਿਕ ਮਹੱਤਤਾ
thumb| ਗੋਸਾਈਕੁੰਡਾ ਵਿਖੇ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ ਗੋਸਾਈਕੁੰਡਾ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸ ਗੋਸਾਈਕੁੰਡ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਗੌਰੀ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਗ੍ਰੰਥ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਪੁਰਾਣ ਅਤੇ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਰਾਮਾਇਣ ਅਤੇ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਸਮੁੰਦਰ ਮੰਥਨ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੋਸਾਈਕੁੰਡ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਗੰਗਾਦਸ਼ਹਰਾ ਅਤੇ ਜਨਈ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਦੰਤਕਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਾਟਨ ਦੇ ਕੁੰਭੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਿਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਤਲਾਅ ਨੂੰ ਭਰਨ ਵਾਲਾ ਬਸੰਤ ਗੋਸਾਈਕੁੰਡ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਲੋਕ ਝੀਲ ਦੀ ਲੰਮੀ ਯਾਤਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕੁੰਭੇਸ਼ਵਰ ਪੋਖਰੀ ਜਾਓ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੇਪਾਲ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਵਿੱਤਰ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਗਮਤੀ ਸੂਬੇ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ
ਕਾਵਿ ਦੀ ਪ੍ਰੀਭਾਸ਼ਾ
ਕਾਵਿ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਚਾਰੀਆਂ ਨੇ ਜਿੰਨੀਆਂ ਵੀ ਪ੍ਰੀਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੀਆਂ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੇਕਰ ਗਹੁ ਨਾਲ ਵੇਖੀਏ ਸਾਫ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਕਿਹੜੇ ਆਧਾਰ ਹਨ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਹੀ ਆਧਾਰ ਹਨ – ਕਲਾ ਤੇ ਵਸਤੂ। ਕਲਾ ਤੋਂ ਭਾਵ ਕਾਵਿ ਦਾ ਬਾਹਰਲਾ ਰੂਪ, ਸ਼ਿਲਪ ਹੈ ਉਹ ਮਸਾਲਾ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਕਾਵਿ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਵਿ ਦੀ ਦੇਹ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਉਲਟ ਵਸਤੂ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਲਈ ਵਸਤੂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਸੋ ਵਸਤੂ ਹੀ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ ਅਰਥਾਤ ਉਹ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਾਠਕ ਜਾਂ ਸਰੋਤੇ ਨੂੰ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਾਵਿ ਅਨੁਭਵ ਹੀ ਵਸਤੂ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਵਿ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਵਿ ਪ੍ਰੀਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਰਗ ਮਿੱਥੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਇੱਕ ਹੈ ਦੇਹਵਾਦੀ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਹੈ ਆਤਮਵਾਦੀ ਵਰਗ।
ਆਚਾਰੀਆ ਭਾਮਹ - “ ਸ਼ਬਦ ਤੇ ਅਰਥ ਦੇ ਸਹਿਭਾਵ ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।”
ਆਨੰਦਵਰਧਨ – “ਕਾਵਿ ਕੀ ਹੈ, ਸ਼ਬਦ ਤੇ ਅਰਥ ਕਾਵਿ ਦਾ ਸਰੀਰ ਹੈ ਅਤੇ ਧੁਨੀ ਕਾਵਿ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ।”
ਮੰਮਟ ਅਨੁਸਾਰ– “ਸ਼ਬਦ ਤੇ ਅਰਥ ਦਾ ਉਹ ਸੰਜੁਗਤ ਰੂਪ ਜਿਹੜਾ ਦੋਸ਼ਾਂ (ਨੁਕਸਾਂ) ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਗੁਣਾ ਤੇ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਹੋਵੇ, ਭਾਂਵੇ ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਅਲੰਕਾਰ ਸਪਸ਼ਟ ਨਾ ਵੀ ਹੋਣ, ਕਾਵਿ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ”
ਕੁੰਤਕ – “ਅਜੇਹਾ ਸ਼ਬਦ ਤੇ ਅਰਥ ਕਾਵਿ ਹੈ ਜਿਸ ਵਕ੍ਰਤਾ (ਟੇਡਾਪਣ) ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਜਿਹੜਾ ਰਸੀਏ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸਮਾਦਕ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ।”
ਅਚਾਰਿਆ ਵਾਮਨ ਅਨੁਸਾਰ – “ ਕਾਵਿ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਕਰਕੇ ਗ੍ਰਹਿਣ-ਯੋਗ ਕਿਉਂਕਿ ਅਲੰਕਾਰ ਹੀ ਸੌਂਦਰਯ ਹੈ।” ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਾਵਿ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹਤ ਕਰਕੇ ਕਾਵਿਕ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ।
ਕਾਵਿ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੱਛਣ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਨਿਚੋੜ ਵਜੋਂ ਕਾਵਿ ਦੇ ਲੱਛਣ ਤੇ ਸਰੂਪ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੱਛਣ ਰੌਸ਼ਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ:
1.   ਕਲਾ ਸੌਂਦਰਯ
ਕਲਾ- ਸੌਂਦਰਯ ਕਾਵਿ ਦੀ ਚਮਤਕਾਰੀ ਰਚਨਾ-ਵਿਧੀ ਦਾ ਫਲ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਰਹੱਸ ਤੋਂ ਭਲੀਭਾਂਤ ਪ੍ਰਬੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ (ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ) ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਸ਼ਬਦ-ਗੁਣਾ, ਸ਼ਬਦ-ਅਲੰਕਾਰਾਂ, ਸ਼ਬਦ ਰੀਤੀਆਂ, ਸ਼ਬਦ-ਵਕ੍ਰਤਾਵਾਂ (ਵਕ੍ਰੋਕਤੀਆਂ) ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਤੇ ਸੁਸੱਜਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਜਾਦੂ-ਛੋਹ ਦੇ ਕੇ ਉਸ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਰਥ ਸੰਸਾਰ ਲਈ ਵਾਹਨ ਬਣਾਇਆ।
2.   ਰਸਾਤਮਕ ਅਨੁਭਵ
ਕਾਵਿ ਪ੍ਰੀਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਜਾਹਿਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਰਸਮਈ ਅਨੁਭਵ ਹੈ। ਕਾਵਿ ਦੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟਤਾ ਦਾ ਇਹੋ ਮਿਆਰ ਥਾਪਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਅਨੁਭਵ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰੇ ਪਰ ਉਹ ਅਨੁਭਵ ਰਸਮਈ ਹੋਵੇ, ਚਮਤਕਾਰੀ ਦ੍ਰਵੀਭੂਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ
ਅਸਿੰਪਟੋਟਿਕ ਅਜ਼ਾਦੀ
ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਅਸਿੰਪਟੋਟਿਕ ਅਜ਼ਾਦੀ ਕੁੱਝ ਗੇਜ ਥਿਊਰੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸੇਸ਼ਤਾ ਹੈ ਜੋ ਕਣਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਬੌਂਡਾਂ (ਬੰਨਾਂ/ਜੋੜਾਂ) ਨੂੰ ਅਸਿੰਪਟੋਟਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਮਜੋਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜਿਉਂ ਹੀ ਊਰਜਾ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਰੀ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।