cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਉੱਚ ਸ਼ਰੀਫ਼
ਇਤਹਾਸ
ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 500 ਈਸਾਪੂਰਵ ਤੋਂ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਬਸਤੀਆਂ ਸੀ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ 325 ਈਸਾਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਸਿਕੰਦਰ ਮਹਾਨ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਸਿੰਧੁ ਨਦੀ ਅਤੇ ਚਨਾਬ ਨਦੀ ਦੇ ਸੰਗਮ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰੀਆ ਏਨ ਇੰਡੋ ਪੋਤਾਮੋ ( ਯੂਨਾਨੀ: Alexandria en Indo Potamo, ਮਤਲਬ: ਭਾਰਤੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰੀਆ ) ਨਾਮ ਨਾਲ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਹੀ ਸ਼ਹਿਰ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਉੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਕਹਾਇਆ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੀਤਣ ਨਾਲ ਚਨਾਬ ਅਤੇ ਸਿੰਧ ਨਦੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰੁਖ ਕੁੱਝ ਬਦ ਲਿਆ ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸੰਗਮ ਇੱਥੋਂ 100 ਕਿਮੀ ਦੂਰ ਮਿਠਨਕੋਟ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੋਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਮੁਹਾਵਰੇ ਅਤੇ ਅਖਾਣ
ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
ਇਥੇ ਮੁਹਾਵਰੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਲੋਕ ਪ੍ਰਮਾਣਾਂ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਹੀ ਥੋੜਾ ਸੋਧ ਕੇ ਇੱਥੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਅਪ੍ਰਤੱਖ ਤੱਥ ਜਾਂ ਸਿਆਣਪ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦੇਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸੰਖੇਪ, ਚੁਸਤ, ਰੂੜੀਗਤ ਅਤੇ ਕਾਵਿਕ ਸ਼ਬਦ ਜੁੱਟ ਜਦੋਂ, ਕਿਸੇ ਸੰਦਰਭ ਜਾਂ ਪਰਿਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਰਮਜ਼ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, 'ਮੁਹਾਵਰਾ' ਅਖਵਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਮੁਹਾਵਰੇ
ਕਬਰ ਕਿਨਾਰੇ ਹੋਣਾ (ਮੌਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣਾ)
ਖਾਨਿਉਂ ਜਾਣਾ (ਘਬਰਾ ਜਾਣਾ)
ਅਖਾਣ ਕਿਸ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ? ਇਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦੇਣਾ ਜਿਤਨਾ ਸੁਖਾਲ਼ਾ ਹੈ, ਉਤਨਾ ਹੀ ਕਠਿਨ ਵੀ ਹੈ। ਸੁਖਾਲ਼ਾ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਇੱਕ ਅਨਪੜ੍ਹ ਗੰਵਾਰ ਵੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਖਾਣ ਕੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਜੇ ਇੱਕ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਵਿਦਵਾਨ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਉਹ ਵੀ ਸੋਚੀ ਪੈ ਜਾਵੇਗਾ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਤੇ ਸੋਝੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ ਹਨ।
ਕਿਸੇ ਜਾਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ, ਸੂਝ ਤੇ ਆਤਮਾ ਅਖਾਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੱਭੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਵਾਕ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਅਨੁਭਵ ਦੀ ਗੱਲ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਅਲੰਕਾਰੀ ਬੋਲ ਵਿੱਚ ਕਹੀ ਗਈ ਹੋਵੇ।”
ਡਾ. ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਅਖਾਣ ਉਹਨਾਂ ਬੁੱਝਵੇਂ ਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਵਾਕਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਿਸੇ ਅਨੁਭਵ ਦੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਅਖਾਣਾਂ ਦਾ ਸੱਚ ਕਿਸੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸੋਚਣੀ ਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਸੱਚ ਲੋਕ ਸਮੂਹ ਦਾ ਮਾਪਿਆਂ ਤੋਲਿਆ ਸੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਠੀਕ ਹੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ:
ਅਖਾਣ
ਆਪ ਬੀਬੀ ਕੋਕਾਂ, ਮੱਤੀ ਦੇਵੇ ਲੋਕਾਂ (ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਆਪਣੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ (ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ)ਵੱਲ ਤਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦੇਵੇ ਪਰ ਦੂਸਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਵੇ)
ਮੁਹਾਵਰੇ ਅਤੇ ਅਖਾਣ ਵਿੱਚ ਨਿਖੇੜਾ
ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਖੇੜਾ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ- 1# ਅਖਾਣ-ਮੁਹਾਵਰੇ ਸ਼ਬਦ ਭਾਵੇਂ ਇਕੱਠਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਅੰਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਖਾਣ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਛੋਟਾ ਪੂਰਾ ਵਾਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਾਬਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੱਚਾਈ ਪੇਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੁਹਾਵਰਾ ਲਫ਼ਜਾਂ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਜੋੜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਅਰਥ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸਮਾਜਕ ਵਰਤਰਾਰੇ ਵੱਲ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਖਾਉਤਾਂ ਇੱਕ ਅਟੱਲ ਸਚਾਈ, ਭਾਵ ਜਾਂ ਵਿਚਾਰ ਆਦਿ ਦਾ ਪੂਰਨ ਪ੍ਗਟਾਅ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਕਥਨ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਵਜੋਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੁਹਾਵਰੇ ਅਤੇ ਅਖਾਣ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਕਾਰਜ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ
ਤਾਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ
ਅਖਾਣ ਤੇ ਮੁਹਾਵਰੇ ਕਿਸੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦਾ ਉਹ ਪੱਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਮਾਜ ਦੀ ਬਣਤਰ, ਉਸ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਸਮਾਜਕ, ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਹਾਲਤਾਂ ਦੀ ਕਲਾਤਮਿਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਹਾਲਤ, ਉਸ ਅੰਦਰ ਵਾਪਰ ਰਹੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਅਮਲ ਅਤੇ ਉਸ ਅਮਲ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਠੋਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕੇਵਲ ਉਸ ਸਮਾਜ ਦੇ ਅਖਾਣ-ਮੁਹਾਵਰੇ ਹੀ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਕੌਮ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਸਹੀ ਤਸਵੀਰ ਉਸ ਦੇ ਅਖਾਣ-ਮੁਹਾਵਰੇ ਹੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਸੁਆਣੀ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਚੌਲ ਤੋਂ ਸਮੁੱਚੇ ਚੌਲਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਨਬਜ਼ ਟੋਹ ਕੇ ਵੈਦ-ਹਕੀਮ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਅੰਦਰਲੀ ਜਾਣਾਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਠੀਕ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਖਾਣ-ਮੁਹਾਵਰੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਮਾਜ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਪਯੋਗੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੇ ਸੰਦ ਤਿਹੇ ਤਰਖਾਣ ਜਿਹੇ ਲੋਕ ਤਿਹੇ ਅਖਾਣ ਦੀ ਉਕਤੀ ਹਿਯੇ ਕਥਨ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ।”
ਅਖਾਣ ਲਈ ਅਖਾਉਂਤ, ਲੋਕੋਕਤੀ ਤੇ ਕਹਾਵਤ ਸ਼ਬਦ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਖਾਣ ਜਾਂ ਅਖਾਉਂਤ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਹਨ। ਲੋਕੋਕਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਨੂੰ ‘ਕਹਾਵਤ’ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਅਖਾਣ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸਾਧਾਰਨ ਵਾਕ ਨਹੀਂ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਅਜਿਹੀ ਸ਼ਬਦ ਜੜਤਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਸਮਾਜਕ ਵਿਰਸੇ ਦੀ ਝਲਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਕਿਸੇ ਸਮਾਜਕ ਸੱਚ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਖਾਣ ਦੇ ਉਲਟ ਮੁਹਾਵਰਾ ਆਮ ਬੋਲਚਾਲ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਅਖਾਣ ਵਾਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਨਾ ਹੈ ਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚਲੇ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਵਾਂਗ ਇਹ ਖਾਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਿਰਜਣ ਲਈ ਹੀ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਮੁਹਾਵਰੇ ਕਿਸੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਫਾਲਾਂ ਹਨ ਜਿਹੜੀ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਡਗਮਗਾਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਸਰੋਤਾ ਅਤੇ ਵਕਤਾ ਵਿਚਲੇ ਪ੍ਰਵਚਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੁਹਾਵਰੇ ਆਮ ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਪ੍ਰਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਇਕੱਲਾ ਕਾਰਾ ਸ਼ਬਦ ਉਸ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਮੁਹਾਵਰਾ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਬਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਕਹੇ ਕਿ ਔਖੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਤੂੰ ਕਿਹੜਾ ਪਹਾੜੋ ਪੱਥਰ ਲੈ ਆਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਦੂਜਾ ਕਹੇ ਐਵੇਂ ਅੱਖਾਂ ਦਿਖਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਗੱਲ ਸਮਝ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਇਉਂ ਮੁਹਾਵਰੇ, ਬੋਲਚਾਲ ਜਾਂ ਲਿਖਤ ਨੂੰ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ `ਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਰਸਿਕ ਅਤੇ ਅਰਥ ਭਰਪੂਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਹਾਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਖਾਣਾਂ ਦਾ ਸਬੰਧ ਸਮਾਜ ਦੀ ਪ੍ਰਵਨਿਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।”
ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੂਬਾ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕ ਬੰਧੇਜ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਪਾਰਕ ਧੰਦਾ ਬਹੁਤਾ ਵਿਕਸਿਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਇਤਨਾ ਬੁਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਜਿਤਨਾ ਚਾਕਰੀ ਅਰਥਾਤ ਨੌਕਰੀ ਨੂੰ ਬੁਰਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ-
ਇਸ ਅਖਾਣ ਅੰਦਰ ਦੂਹਰੇ ਸਮਾਜਕ ਸੱਚ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।”
ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਅਖਾਣ ਮਨੁੱਖੀ ਤਜ਼ਰਬੇ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮੁਹਾਵਰੇ ਭਾਵੇਂ ਅਖਾਣਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਭਾਸ਼ਾਈ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਮੁਹਾਵਰੇ ਵੀ ਘੱਟ ਮਹਤੱਵਪੂਰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਅਖਾਣ-ਮੁਹਾਵਰੇ ਕਿਉਂਕਿ ਮਾਨਵੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਪੱਕੇ ਹੋਏ ਫਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਜੀਵਨ ਅੰਦਰ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।’
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ
ਖੰਭ
ਪੰਖ, ਪਰ ਜਾਂ ਖੰਭ ਕੁੱਝ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਦੇਹ ਨੂੰ ਢਕਣ ਵਾਲੇ ਅੰਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਵਿਚਲੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁੰਝਲਦਾਰ (ਇੰਟੇਗੁਮੈਂਟਰੀ ਬਣਤਰਾਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਵਿਕਾਸਗਤ ਕਾਢਕਾਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮਿਸਾਲ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਪਰਿੰਦਿਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਉੱਤੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਖੰਭ ਅੱਜ ਤੋਂ ਕਰੋੜਾਂ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਇਤਹਾਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਡਾਇਨਾਸੋਰਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਹੋਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਖੰਭ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੀ ਤਵਚਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਭ ਤੋਂ ਜਟਿੱਲ (ਕਾਂਪਲੈਕਸ) ਅੰਗ ਹਨ। ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਢਕਣ ਵਾਲੇ ਖੰਭਾਂ ਨੂੰ ਦੇਹ-ਖੰਭ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉੱਡਣ ਵਿੱਚ ਸੌਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੰਭਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਡਣ-ਖੰਭ ਤੇ ਪੂਛ-ਖੰਭ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਖੰਭ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫ਼ਾਇਦੇਮੰਦ ਹਨ।
ਸੁਭਾਸ਼ ਮੁਖੋਪਾਧਿਆਏ
ਸੁਭਾਸ਼ ਮੁਖੋਪਾਧਿਆਏ (link=ਤਸਵੀਰ:Subhash_mu.ogg|11x11px|[[ਤਸਵੀਰ:Loudspeaker.svg|link=ਤਸਵੀਰ:Subhash_mu.ogg|11x11px|ਇਸ ਅਵਾਜ਼ ਬਾਰੇ Shubhash Mukhopaddhae <small class="metadata audiolinkinfo" style="cursor:help;">(ਮਦਦ·ਜਾਣੋ) ]]; 12 ਫਰਵਰੀ 1919 – 8 ਜੁਲਾਈ 2003) 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਰਤੀ ਬੰਗਾਲੀ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਹ ਬੰਗਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ "ਪੋਡਾਟਿਕ ਕੋਬੀ" ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੰਗਲੌਰ ਦੇ ਲੇਖਕ/ਆਲੋਚਕ ਅਨਜਾਣ ਬਾਸੂ ਨੇ 'ਐਜ਼ ਡੇ ਇਜ਼ ਬ੍ਰੇਕਿੰਗ' ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਵਿੱਚ ਸੁਭਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਤੀਹ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਪੁਸਤਕ 2014 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕਵੀ ਬਾਰੇ ਵੀ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਨ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਆਪਣੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸੁੱਕੰਤਾ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਵਾਂਗ, ਮੁਖੋਪਾਧਿਆਇ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਿਆਸੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ ਦੇ ਕਾਜ਼ ਲਈ ਡੂੰਘੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਚਨਬੱਧ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਸੀ। ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਸਾਹਿਤਕ ਪ੍ਰੈਕਟੀਸ਼ਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਰਟੀ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਘੁਲਾਟੀਏ ਵਜੋਂ ਸਿਧਾ ਤਜਰਬਾ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਮੁਖੋਪਾਧਿਆਏ ਨੇ 1951 ਵਿੱਚ ਗੀਤਾ ਬੰਦੋਪਾਧਿਆਏ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੁਖੋਪਾਧਿਆਏ ਆਖਰੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਦਿਲ ਅਤੇ ਗੁਰਦੇ ਦੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ 2003 ਵਿੱਚ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ 84 ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ।
ਅਵਾਰਡ
ਮੁਖੋਪਾਧਿਆਇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਹਿਤਕ ਇਨਾਮ: 1964 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ (ਜੋਟੋ ਦੁਰੇਈ ਜੈ ਲਈ) ਅਤੇ 1991 ਵਿੱਚ ਗਿਆਨਪੀਠ ਅਵਾਰਡ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 2003 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਨ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ।
ਨਮੂਨਾ ਕੰਮ
ਫੂਲ ਫੁਟਕ ਨਾ ਫੁਟਕ, ਆਜ ਬਸੰਤੋ ਸ਼ਾਨ-ਵਧਾਨੋ ਫੁੱਟਪਾਥ-ਏਹ ਪਥੋਰੇ ਪਾ ਡੂਬੀਏ ਏਕ ਕਠ-ਖੋਟਾ ਗਛ ਕੋਚੀ ਕੋਚੀ ਪਤਾਏ ਪਾਂਜੋਰ ਫਟੀਏ ਹਾਸਏ।ਅਨੁਵਾਦ ਪੰਜਾਬੀ:ਫੁੱਲ ਖਿੜਨ ਜਾਂ ਨਾ, ਬਸੰਤ ਹੈ ਅੱਜ ਪਥਰੀਲੀ ਫੁੱਟਪਾਥ ਤੇ ਖੜਾ ਪੱਥਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜੇ ਖੋਭ ਕੇ ਇੱਕ ਝੁਰੜਾਇਆ ਰੁੱਖ ਚਮਕਦੇ ਟੂਸਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੱਸ ਹੱਸ ਬੇਹਾਲ ਹੋਇਆ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1919 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2003 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਿਆਨਪੀਠ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਅਮਰਜੀਤ ਟਾਂਡਾ
ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ
ਦ ਇਨਕਲਾਬ
ਦ ਇਨਕਲਾਬ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖ਼ਬਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੈਨਿਕ ਜਾਗਰਣ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹੈ। 2017 ਵਿਚ ਇਸ ਨੇ 127255 ਦੇ ਸਰਕੂਲੇਸ਼ਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਬਦੁੱਲ ਹਾਮਿਦ ਅਨਸਾਰੀ ਨੇ 1938 ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਖ਼ਬਾਰ
ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ
ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Telangana Shakuntala; 27 ਮਾਰਚ 1951 – 14 ਜੂਨ 2014) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਕਾਮੇਡੀ ਅਤੇ ਖਲਨਾਇਕ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਓਸੇ ਰਾਮੁਲੰਮਾ, ਨੂਵੂ ਨੇਨੂ, ਲਕਸ਼ਮੀ, ਓਕਕਾਡੂ ਅਤੇ ਵੀਡੇ ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ਧੂਲ ਵਿੱਚ ਸੋਰਨੱਕਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਤੇਲਗੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਅਤੇ ਰਾਇਲਸੀਮਾ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲਣ ਦੀ ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਲਈ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨੇ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਆਰਮੀ ਅਫਸਰ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਭੈਣਾਂ ਹਨ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਉਸਨੇ ਰਵਿੰਦਰ ਭਾਰਤੀ ਦੇ ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਟੇਜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਨਾਟਕ ਕੀਤੇ। ਉਸਨੇ 1979 ਵਿੱਚ ਗੌਤਮ ਘੋਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਮਾਂ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਤਰ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਫਿਲਮੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਉਸਨੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਮਰਾਠੀ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਤੇਲਗੂ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟੂਰਿੰਗ ਸਟੇਜ ਟਰੂਪ ਨੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਜ਼ੋਰ ਪਾਇਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣ ਲਈ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ। MAATV ਨਾਲ ਇੱਕ ਅੰਤਮ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਕੁੰਥਲਾ ਨੇ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਸਦਾ ਪੁਨਰ ਜਨਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੇਲਗੂ ਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਤੇਲਗੂ ਭਾਸ਼ੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏਗੀ।
ਮੌਤ
ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਨੂੰ ਉਸਦੇ 63ਵੇਂ ਜਨਮਦਿਨ ਤੋਂ ਪੰਜ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ 14 ਜੂਨ 2014 ਦੀ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਤੜਕੇ 2:30 ਵਜੇ ਦੇ ਕਰੀਬ ਨਾਰਾਇਣ ਹੁਰਦਿਆਲਿਆ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਪਹੁੰਚਣ 'ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮ੍ਰਿਤਕ ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2014 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1951 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਨਾਰੀ ਛਾਤੀਆਂ ਦਾ ਸੁੰਗੜਨਾ
ਛਾਤੀਆਂ ਦਾ ਸੁੰਗੜਨਾ (Breast atrophy) ਆਮ ਜਾਂ ਆਪਮੁਹਾਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਰੀ ਦੀਆਂ ਛਾਤੀ ਆਂ ਦੇ ਸੁੰਗੜ ਜਾਣ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਨਾਰੀ ਦੀਆਂ ਛਾਤੀਆਂ ਦਾ ਸੁੰਗੇੜ ਮੀਨੋਪੌਜ਼ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਐਸਟ੍ਰੋਜਨ ਪੱਧਰ ਘਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।   ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਈਪੋਐਸਟ੍ਰੋਜੇਨਿਜ਼ਮ ਅਤੇ/ਜਾਂ ਹਾਈਰਐਂਡਰੋਜੇਨਿਜ਼ਮ ਕਾਰਨ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਛਾਤੀ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਲਈ ਐਂਟੀਐਸਟ੍ਰੋਜਨ ਇਲਾਜ, ਪੋਲੀਸਿਸਟਿਕ ਓਵਰੀ ਸਿੰਡਰੋਮ (PCOS) ਵਿੱਚ,   ਕੁਪੋਸ਼ਣ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਾਣ ਦੇ ਵਿਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਅੋਰਓਕਸੀਆ ਨਰਵੋਸਾ ਜਾਂ ਪੁਰਾਣੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ।   ਇਹ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਦਾ ਅਸਰ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਛਾਤੀਆਂ ਦੇ ਰੋਗ
ਬਖਤਾਵਰ ਸਿੰਘ ਦਿਉਲ
ਬਖਤਾਵਰ ਸਿੰਘ ਦਿਓਲ (7 ਜਨਵਰੀ 1931-15 ਮਾਰਚ 1991) ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਕਵੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਆਲੋਚਕ ਉਸਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਤੀਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਕਵੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ‘ਮਾਇਆ’ ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰੇਮ-ਕਾਵਿ ਦੀ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਕਵਿਤਾ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲ਼ੀ ਹੈ। ਇਸ  ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੇ ਨਾਗਮਣੀ ਦੀ ਨੁਹਾਰ ਵਾਲੇ ਇਕ ਵੱਖਰੇ ਕਿਤਾਬਚੇ ’ਚ ਛਾਪਿਆ। ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੌਹਰ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ। ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪ੍ਰੇਮ-ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਬਖਤਾਵਰ ਸਿੰਘ ਦਿਓਲ ਜਗਰਾਉਂ; ਜ਼ਿਲਾ ਲੁਧਿਆਣਾ, ਲਾਗੇ ਪਿੰਡ 'ਸ਼ੇਖਦੌਲਤ' ਤੋਂ ਸੀ। ਬਖਤਾਵਰ ਸਿੰਘ ਦਿਓਲ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸੇਵਾ-ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਤੱਕ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ। 1947 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1991 ਦੌਰਾਨ ਭਰਪੂਰ ਸਾਹਿਤ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਨਾਮਵਰ ਰਸਾਲਿਆੰ ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਪੁਨਰ-ਜਨਮ ਸਤੰਬਰ 1954 ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕਹਾਣੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਤੀਸਰੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਨਕਦ ਇਨਾਮ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਨਾਟਕ, ਇਕਾਂਗੀ, ਕਾਵਿ-ਨਾਟਕ ਤੇ ਨਾਵਲ ਵੀ ਲਿਖੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਂ ਜਗਰਾਜ ਸਿੰਘ ਦਿਓਲ ਹੈ, ਜੋ ਆਰਟਿਸਟ ਨੇ ਤੇ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਹੈ। ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਂ ਮਨਧੀਰ ਸਿੰਘ ਦਿਓਲ ਹੈ ਜੋ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਕਰਦੇ ਨੇ। ਮਰਹੂਮ ਦਿਓਲ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਕਿਤਾਬੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਿਉਂਦੇ-ਜਿਉਂਦੇ ਹੀ ਆ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨਾਵਲੈਟ "...ਚੌਦਾਂ ਨੰਬਰ ਗੰਨ" ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਛਪਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ 'ਅਕਸ' ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ ਜੋ ਕਿ 'ਅਪਰੇਸ਼ਨ ਬਲਿਉ ਸਟਾਰ' ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪੱਤਰਕਾਰ ਮਨਧੀਰ ਸਿੰਘ ਦਿਓਲ ਨੇ ਦੋ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀਆਂ ਸਮੁੱਚੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਛਪਵਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸ਼ੇਖਦੌਲਤ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਲੁਧਿਆਣੇ ਦੇ ਜਗਰਾਉਂ ਸ਼ਹਿਰ ਲਾਗੇ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ
ਪ੍ਰਤਿਕਿਰਿਆਵਾਦੀ
ਪ੍ਰਤਿਕਿਰਿਆਵਾਦੀ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ "ਸਟੇਟਸ ਕੂਓ ਆਂਤੇ" (status quo ante), ਭਾਵ ਪਿਛਲੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਯਕੀਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤਮਾਨ ਰਾਜਨੀਤਿਕ (status quo) ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚੋਂ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਅਥਾਰਟੀ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਵਰਗੇ ਸੰਕਲਪ ਗਾਇਬ ਹੁੰਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੱਜੇ ਪੱਖੀ ਰਾਜਨੀਤੀ
ਟ੍ਰੇਲ
thumb|ਸਲੋਵੇਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਟ੍ਰੈਕ, ਜਾਂ ਫੈਂਡਵੇਅ thumb|ਡੀਨ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜੀ ਸਾਈਕਲ ਟ੍ਰੇਲ right|thumb|ਸੇਰਾ ਡੋਸ ਓਰਗੌਸ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ, ਪੈਟਰੋਪੋਲਿਸ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿਖੇ ਟ੍ਰੇਲ ਇੱਕ ਟ੍ਰੇਲ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਮਾਰਗ, ਟਰੈਕ ਜਾਂ ਅਣਪਛਾਤੀ ਮਾਰਗ ਜਾਂ ਸੜਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਅਤੇ ਰੀਪਬਲਿਕ ਆਫ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ ਪਥ ਜਾਂ ਫੁੱਟਪਾਥ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੈਦਲ ਟ੍ਰੇਲ ਲਈ ਪਸੰਦੀਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਲਈ ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਹਾਈਵੇਅ ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ, ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਓਰੇਗਨ ਟ੍ਰੇਲ) ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਗਈ ਜੰਗਲੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕੁਝ ਟ੍ਰੇਲਾਂ ਇਕੱਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਸੈਰ ਕਰਨ, ਸਾਈਕਲਿੰਗ, ਘੁੜਸਵਾਰੀ, ਸਨੋਸ਼ੂਇੰਗ ਅਤੇ ਕਰੌਸ-ਕੰਟਰੀ ਸਕੀਇੰਗ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ; ਹੋਰਨਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿੱਡਵੇਅ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਬਹੁ-ਵਰਤੋਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਵਾਕ, ਸਾਈਕਲ ਸਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਗੰਦਗੀ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਈਕਲਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਵਾਹਨਾਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਲਪਸ, ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਗਏ ਢਿਲਵੇ ਟਿਕਾਣੇ ਵੀ ਹਨ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਟ੍ਰੇਲ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਰਤੋਂ
ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿਚ, ਸ਼ਬਦ ਟ੍ਰੱਕ ਨੂੰ ਟ੍ਰਾਇਲ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਸੇ ਗੰਦਗੀ ਦੀ ਸੜਕ ਤੋਂ ਇੱਕ ਬੇਤਰਤੀਬੇ ਪੈਦਲ ਯਾਤਰੀ ਮਾਰਗ ਤੱਕ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਬਦ ਟ੍ਰੈਕ ਜਾਂ ਵਾਕਵੇ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਸੈਰ-ਸਪਾਟ-ਦੇਸ਼ ਸਕੀਇੰਗ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: "ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ, ਸ਼ਾਰਪਨਿਕ ਘੁੰਮਣਘਰ ਤੋਂ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟਾਂ ਤੱਕ ਮੱਧਮ ਪੈਮਾਨੇ ਵਿੱਚ, ਹਾਈ ਏਰੀਏ ਵਿੱਚ ਚੁਣੌਤੀ ਭਰਿਆ ਟ੍ਰੈਪ [ਵਾਧੇ] ਪਹਾੜਾਂ] " ਵਾਕ-ਵੇਅ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੇਂਟ ਜੌਨਜ਼, ਨਿਊਫਾਊਂਡਲੈਂਡ, ਕਨੇਡਾ ਵਿਚ, ਜਿੱਥੇ "ਗ੍ਰੈਂਡ ਕਨਕੋਰਸ" ਇੱਕ ਸੰਗਠਿਤ ਵਾਕਵੇ ਸਿਸਟਮ ਹੈ
ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ, ਟਰਮ ਟ੍ਰਾਇਲ ਆਮ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਹੈ ਲੰਬੇ ਦੂਰੀ ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਰਸਤਿਆਂ, ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਵਾਲੇ ਰਸਤਿਆਂ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟ੍ਰਾਇਲਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਵਾਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਪੈਨੀਨੇ ਵੇਅ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਡਾਊਨਜ਼ ਵੇ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪੈਦਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਰੂਟਾਂ ਲਈ ਫੁੱਟਪਾਥ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੇ ਟ੍ਰੇਲ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਮਾਰਗਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਫੁੱਟਪਾਥ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਟ੍ਰੈਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਾਰਗਾਂ (ਵਾਹਨਾਂ ਲਈ ਕਾਫੀ ਚੌੜਾਈ) ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਹਾਈਕਿੰਗ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਿੱਡਵੇਅ, ਬਾਈਅway, ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ ਨਿਯਮ, ਸਾਰੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਆਮ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਜਾਂ ਘੱਟ ਹੱਦ ਤਕ ਪਛਾਣ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਹਾੜੀ ਬਾਈਕਿੰਗ ਦੀ ਵਧੀ ਹੋਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜੀ ਸਾਈਕਲ ਟਰੇਲਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਕਸਰ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਮੂਹਿਕ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਟ੍ਰੇਲ ਸੈਂਟਰਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਆਟੋ ਟ੍ਰਿਲਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇੱਕ ਮਾਰਕ ਕੀਤੇ ਮਾਰਗ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਟ੍ਰੇਲ ਨੂੰ ਹਾਈਵੇ ਰੂਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਬਟ ਟ੍ਰੇਲ, ਨੋਵਾ ਸਕੋਸ਼ੀਆ, ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੈਲਾਨੀ ਬਰਾਂਚਾਂ ਲਈ ਮਨੋਨੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਰਾਇਲਟ ਟ੍ਰਾਇਲ. ਟਰੈਵਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਡਿਵੈਲਪਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਯੋਜਨਾਦਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸੜਕਾਂ, ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਅਤੇ ਬੁਲੇਵਾਰਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਹਾਈਵੇਅ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਪਗਡੰਡਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਦੇ ਸਸਕੈਹਾਨਾ ਟ੍ਰੇਲ, ਇੱਕ ਅਹੁਦਾ ਜੋ ਕਿ ਦੋ-ਮਾਰਗੀ ਸੜਕ ਤੋਂ ਚਾਰ-ਮਾਰਗੀ ਫ੍ਰੀਵੇਅ ਤੱਕ ਬਦਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸਾਧਾਰਣ ਵਰਤੋਂ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪ੍ਰੋਵਿੰਸ ਅਲਬਰਟਾ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰੈਲ ਨਾਂ ਦੇ ਮਲਟੀ-ਲੇਨ ਫ੍ਰੀਵੇਅਜ਼ ਹਨ।
ਸ਼ੇਅਰਡ-ਲਿਸਟ ਟ੍ਰਾਇਲ
left|thumb|ਤਾਇਵਾਨ ਦੇ ਜਿੰਗੂਸ਼ੀ ਖਨਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੇਕਾਰ ਖਨਨ ਟ੍ਰਾਇਲ ਸ਼ੇਅਰਡ ਵਰਤੋਂ ਇੱਕ ਟ੍ਰਿਲੀ ਆਸਪਿਆ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਵੱਖਰੇ ਟਰੇਲ ਟਰੇਡਸ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ। ਇਹ ਰੇਲਵੇ ਮਾਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹੈ ਸ਼ੇਅਰਡ ਵਰਤੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਵੀ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਲੰਬੇ-ਦੂਰੀ ਦੇ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਵਧਦੀ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਬਾਈਕ ਉਪਭੋਗਤਾ ਦੁਆਰਾ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਉਪਭੋਗਤਾ ਸਮੁਦਾਏ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀ ਟਰੇਲ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਟ੍ਰਾਇਲ ਤੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸੰਜੀਬ ਮੁਖਰਜੀਆ
ਸੰਜੀਬ ਮੁਖਰਜੀਆ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਖੇਡ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸੀ.ਐਨ.ਐਨ-ਨਿਊਜ਼ 18 ਚੈਨਲ ਦਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਤਜ਼ਰਬਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਜਾਂਚ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਲਈ ਇੱਕ ਛਾਪ ਬਣਾਈ ਹੈ।
ਮੁਖਰਜੀਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿਹਰੇ ਵਿਚ ਬ੍ਰੇਕਿੰਗ ਸਟੋਰੀਜ਼ ਦਾ ਬਹੁ-ਮਾਰਗ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ 2010 'ਚ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਆਈ.ਪੀ.ਐਲ. ਬੌਸ ਲਲਿਤ ਮੋਦੀ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਗਰਸ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਸ਼ਸ਼ੀ ਥਰੂਰ ਦੇ ਅਸਤੀਫੇ ਦੀ ਸਟੋਰੀ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ।
ਮੁਖਰਜੀਆ ਕੋਲਕਾਤਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ 2000 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਰੈੱਡ ਐਫ.ਐਮ. ਦਾ ਰੇਡੀਓ ਜੋਕੀ ਸੀ।
ਅਵਾਰਡ
ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਮੁਖਰਜੀਆ ਨੇ ਖੇਡ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੇ ਇਨਾਮ ਵਜੋਂ ਦੋ ਵੱਡੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੇ। 29 ਜੂਨ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਨਿਊਜ਼ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਵਾਰਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਸਪੋਰਟਸ ਨਿਊਜ਼ ਸ਼ੋਅ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ-2016 ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਾਲ ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਨਾਮਵਰ ‘ ਰਾਮਨਾਥ ਗੋਇਨਕਾ ਅਵਾਰਡ ਫਾਰ ਐਕਸੀਲੈਂਸ ਇਨ ਜਰਨਲਿਜ਼ਮ’ ਵੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖੇਡ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨਿਊਜ਼ ਐਂਕਰ
ਸ਼ਾਦੀਪੁਰ
ਸ਼ਾਦੀਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਭੁਨਰਹੇੜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਪਾਈ
ਇੱਕ ਹਿਸਾਬੀ ਸਥਾਈ ਅੰਕ ਹੈ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਚੱਕਰ ਦੇ ਘੇਰੇ ਦੀ ਉਹਦੇ ਵਿਆਸ ਨਾਲ਼ ਅਨੁਪਾਤ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਭਾਵ ਤਕਰੀਬਨ 3.14159 ਦੇ ਬਰਾਬਰ। ਇਹਨੂੰ ਵਿਚਕਾਰਲੇ 18ਵੇਂ ਸੈਂਕੜੇ ਤੋਂ ਹੀ ਯੂਨਾਨੀ ਅੱਖਰ "" ਨਾਲ਼ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਕਈ ਵਾਰ ਇਹਨੂੰ ਹਿੱਜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ "ਪਾਈ" ਕਰ ਕੇ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਦਸ਼ਮਲਵ ਦੇ ਅੰਕ ਨਾ ਮੁੱਕਦੇ ਹਨ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮੁੜ ਮੁੜ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਅੰਕ ਨੂੰ ਭਿੰਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਯਾਨੀ ਇਹ ਸੰਖਿਆ ਬਟੇਨੁਮਾ ਸੰਖਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
√2
, and
e
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਈ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਸਾਬੀ ਲੜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਸਾਬ
ਕੈਮਲੂਪਸ ਝੀਲ
ਕੈਮਲੂਪਸ ਝੀਲ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ, ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਕੈਮਲੂਪਸ ਦੇ ਐਨ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਥਾਮਸਨ ਦਰਿਆ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ 1.6 ਕਿਮੀ ਚੌੜੀ, 29 ਕਿਮੀ ਲੰਮੀ ਅਤੇ 152 ਮੀਟਰ ਡੂੰਘੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਨੇਡਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਮੈਕਡੋਨਲਡ’ਜ਼
ਮੈਕਡੋਨਲਡ’ਜ਼ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਫਾਸਟ ਫੂਡ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕੰਪਨੀ ਹੈ। ਇਸ ਕੰਪਨੀ ਆਪਣਾ ਕੁਝ ਢਾਂਚਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੈਕਡੋਨਲਡ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਵਿਕਰਮ ਬਖਸ਼ੀ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਬਖਸ਼ੀ ਹੋਲਡਿੰਗਸ ਨਾਲ ਹੱਥ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇਕ ਨਵੀਂ ਕੰਪਨੀ ਕਨਾਟ ਪਲਾਜ਼ਾ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਤੇ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਦਯੋਗ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਨੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੈਕਡੋਨਲਡ’ਜ਼
ਵਖਰੇਵਾਂ
ਵਖਰੇਵਾਂ ਜਾਂ ਅਲਹਿਦਗੀ ਕਿਸੇ ਜੱਥੇਬੰਦੀ, ਸੰਘ, ਫ਼ੌਜੀ ਮੇਲ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਸਿਆਸੀ ਇਕਾਈ ਤੋਂ ਲਾਂਭੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਉਸਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਣ ਦਾ ਕੰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਖਰੇਵੇਂ ਦੀਆਂ ਬੜ੍ਹਕਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਕੁਝ ਛੋਟੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਨੀਤੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਖਰੇਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕਨੂੰਨ
ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮੁਖਰਜੀ
ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮੁਖਰਜੀ (14 ਨਵੰਬਰ 1917 - 15 ਨਵੰਬਰ 2015) ਭਾਰਤੀ ਅੰਕੜਾ ਇੰਸਟੀਟਿਊਟ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ, ਇੰਡੀਅਨ ਸੋਸ਼ਲੋਜੀਕਲ ਸੁਸਾਇਟੀ (1973–75) ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ 2005 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਸੋਸ਼ਲੋਜੀਕਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਸਨ।
ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੇਂਡੂ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਉਸਦੀ ਦਵੰਦਵਾਦੀ ਢੰਗ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ' ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਉਹ ਕੋਲਕਾਤਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੱਧ-ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਸਤਿੰਦਰ ਨਾਥ ਇੰਡੀਅਨ ਰੇਲਵੇ ਵਿੱਚ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਸਨ। ਉਸਨੇ 1941 ਵਿੱਚ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਐਮਐਸਸੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1948 ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ, ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੀਐਚਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 1941 ਤੋਂ 1944 ਤੱਕ ਉਹ ਕਿਸਾਨੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮਰ ਰਿਹਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਸਨੇ ਆਈਐਸਆਈ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਪ੍ਰਸਾਂਤ ਚੰਦਰ ਮਹਾਂਲੋਬਿਸ ਤੋਂ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦਾ ਸਬਕ ਲਿਆ।
ਕਰੀਅਰ
1948 ਅਤੇ 1949 ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਰਵੇਖਣ, ਲੰਡਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਖੋਜ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਨ ਅਤੇ 1949 ਵਿੱਚ ਤੁਰਕੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਤੇ 1952 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1953 ਤੋਂ 1957 ਤੱਕ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਬਰਲਿਨ ਦੀ ਹੰਬੋਲਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਟੀਊਟ ਆਫ ਇੰਡੀਅਨ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਹ 1977 ਤੋਂ 1989 ਤੱਕ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਵਿੱਚ ਬਿੰਗਹੈਮਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਐਡਜੈਕਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰਹੇ। ਉਹਨਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 1944 ਤੋਂ 1979 ਦੇ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਣ ਤਕ, ਭਾਰਤੀ ਅੰਕੜਾ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਨਾਲ ਬਿਤਾਈ।
ਕੰਮ
ਡੀ ਪੀ ਮੁਖਰਜੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹਨਾ ਨੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸੋਸ਼ਲਿਓਲੋਜੀਕਲ ਕਾਨਫਰੰਸ (ਏ ਆਈ ਐਸ ਸੀ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾ ਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾ ਦੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਖੇਤੀ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ 1960 ਅਤੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਾ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਦਵੰਦਵਾਦੀ ਮਾਡਲ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਮਾਡਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵੀ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤੇ। ਇਸਦੀ ਮਿਸਾਲ ਉਸਦੀ ਕਿਤਾਬ ਰਾਈਜ਼ ਐਂਡ ਫਾਲ ਆਫ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ (1958) ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਸਤੀਵਾਦ ਦੇ ਸੰਸਥਾਕਰਨ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਰਕ ਵਿਧੀ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੇ ਖੋਜ ਹਿੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜੈਨੇਟਿਕਸ, ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਵਰਗੀਕਰਣ ਵਿੱਚ ਅਧਿਐਨ, ਪੇਂਡੂ ਸਮਾਜ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੂਚਕ ਖੋਜ ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰ, ਜਾਤੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੰਬੰਧ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਅਤੇ ਯੂਗਾਂਡਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਣ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਤਬਦੀਲੀ ਅਤੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਮੂਨੇ ਦੇ ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਜਾਤੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਮੁਖਰਜੀ ਨੇ ਪ੍ਰਭਾਸ ਮੁਖਰਜੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਜੋ ਕਿ 2008 ਵਿੱਚ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਬੇਟੀਆਂ ਸਨ, ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਅਕਾਦਮਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ।
ਨੋਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1917
ਮੁਬੀਨਾ ਕਿ ਸਕੀਨਾ
ਮੁਬੀਨਾ ਕਿ ਸਕੀਨਾ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਦੀ ਲਿਖੀ, ਸੰਤਾਲੀ ਦੀ ਭਾਰਤ ਵੰਡ ਦਾ ਦਰਦ ਬਿਆਨਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਇੱਕ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਸ਼ਹਾਬ ਉੱਦ ਦੀਨ ਸੁਹਰਾਵਰਦੀ
"ਸ਼ਹਾਬ ਉੱਦ ਦੀਨ ਯਾਹੀਆ ਇਬਨ ਹਬਾਸ਼ ਇਬਨ ਅਮਿਰਾਕ ਅਸ-ਸੁਹਰਾਵਰਦੀ (, ਆਮ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਨਾਮ ਸੁਹਰਾਵਰਦੀ') ਇੱਕ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ।
ਮੰਡੀ ਹਾਊਸ
ਮੰਡੀ ਹਾਊਸ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਮੰਡੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਮਹਿਲ ਸੀ। ਇਹ ਮਹਿਲ ਨਾਭਾ ਹਾਊਸ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਕੋਪਰਨੀਕਸ ਮਾਰਗ ਤੇ ਸਥਿਤ ਸੀ।
ਇਸ ਅਸਟੇਟ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵੇਚ ਅਤੇ ਵੰਡ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੁਰਾਣਾ ਮਹਿਲ, 1990ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਰਾਜ ਘਰ, ਹਿਮਾਚਲ ਭਵਨ, ਹੁਣ ਇੱਥੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪ੍ਰਸਾਰਨ ਦਾ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਭਵਨ, ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਹੈੱਡ ਕੁਆਰਟਰ ਵੀ ਇੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਅੱਜ, ਦਫ਼ਤਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦਾ ਨਾਮ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਾਹੀ ਨਿਵਾਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਮੰਡੀ ਹਾਊਸ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੀ ਯਾਦ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਵੱਡੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਵੀ ਅਜੇ ਵੀ ਮੰਡੀ ਹਾਊਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ
ਅਲਸੀ
ਅਲਸੀ ਜੀਹਦਾ ਦੁਨਾਵੀਆਂ ਨਾਂ Linum usitatissimum (ਲੀਨਮ ਯੂਸੀਟੇਟੀਸਿਮਮ) ਹੈ, ਇੱਕ ਖ਼ੁਰਾਕੀ ਅਤੇ ਰੇਸ਼ੇਦਾਰ ਫ਼ਸਲ ਹੈ ਜਿਹਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਠੰਡੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਦੇ ਤੇਲਦਾਰ ਫਲ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਅਲਸੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਦੇ ਰੇਸ਼ੇ ਤੋਂ ਮੋਟੇ ਕੱਪੜੇ, ਡੋਰੀਆਂ, ਰੱਸੀਆਂ ਅਤੇ ਟਾਟ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਦਾ ਤੇਲ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਲ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵਾਰਨਿਸ਼, ਰੰਗ, ਸਾਬਣ, ਰੋਗਨ, ਪੇਂਟ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੀਨ ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਤਪਾਦਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਰੇਸ਼ੇ ਲਈ ਅਲਸੀ ਨੂੰ ਉਪਜਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰੂਸ, ਪੋਲੈਂਡ, ਨੀਦਰਲੈਂਡ, ਫ਼ਰਾਂਸ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਬੈਲਜੀਅਮ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ ਅਤੇ ਬੀਜ ਕੱਢਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦੇ ਨਾਮ ਜਿਕਰਯੋਗ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਿਰਯਾਤਕ ਰੂਸ, ਬੈਲਜੀਅਮ ਅਤੇ ਅਰਜਨਟੀਈਨਾ ਹਨ।ਅਲਸੀ ਦਾ ਰੇਸ਼ਾ ਵੀ ਪਟਸਨ ਦੇ ਰੇਸ਼ੇ ਵਾਂਗ ਖੱਲ ਜਾਂ ਛਾਲ ਰੇਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਂਉਦਾ ਹੈ।
ਅਹਾਰ ਪੂਰਕ
thumbnail|left|ਅਲਸੀ ਦੇ ਬੀਜ ਅੱਜਕਲ ਅਲਸੀ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਜਾਂ ਤੇਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਹਾਰ ਪੂਰਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਈ ਹੈ।ਸੁੱਕੇ ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਪੀਸ ਕੇ ਇੱਕ ਚਮਚ ਪਾਊਡਰ ਜਾਂ ਇੱਕ ਚਮਚ ਤੇਲ ਨੂੰ ਖਾਣ ਵਾਲੀ ਸਬਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਹਾਰ ਪੂਰਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ ਹੈ। ਡਾਕਟਰੀ ਖੋਜ ਨੇ ਅਲਸੀ ਨੂੰ ਅਲਫਾ ਲਿਨੋਲੈਨਿਕ ਏਸਿਡ ਜਾਂ ਓਮੇਗਾ-3 ਦਾ ਵੱਡਾ ਸ੍ਰੋਤ ਮੰਨਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਦਿਲ ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੇਸ਼ੇਦਾਰ ਪੌਦੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਦਵਾਈ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਔਸ਼ਧੀ ਪੌਦੇ
ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ
ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ (7 ਮਾਰਚ 1881 - 3 ਅਕਤੂਬਰ 1936) ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ, ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਈ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗਲਪ, ਵਾਰਤਕ ਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ 200 ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਪੁਸਤਕਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਬੜਾ ਮੋਹ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਜੀ ਲਾਈਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿਚ 20 ਹਜ਼ਾਰ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਰਸਾਲੇ ਤੇ ਟ੍ਰੈਕਟ ਮੌਜੂਦ ਸਨ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਮਗਰੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਲਾਈਬ੍ਰੇਰੀ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਭਾਈ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ ਦਾ ਜਨਮ 7 ਮਾਰਚ 1881 ਈਸਵੀ (ਦਿਨ ਸੋਮਵਾਰ ) (ਦੇਸੀ ਮਹੀਨੇ ਫਗਣ ਦੀ ਸੱਤ, ਸੰਮਤ 1937 ਬਿਕਰਮੀ) ਨੂੰ ਤਰਨਤਾਰਨ, ਜ਼ਿਲਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਭਾਈ ਜੈਮਲ ਸਿੰਘ ਵੈਦ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮ੍ਰਿਤੂ 8 ਅਕਤੂਬਰ 1919 ਨੂੰ ਹੋਈ। ਭਾਈ ਜੈਮਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਿੱਤਾ ਵੈਦਗੀ ਸੀ । ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਚਲਾਏ ਹੋਏ ਕੰਮ ਨੂੰ ਹੀ ਅਪਣਾਇਆ। ਭਾਈ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ ਦੀ ਮਿਤੂ ਸਮੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਦੋ ਪੁੱਤਰੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 3 ਅਕਤੂਬਰ 1936 ਨੂੰ ਤਰਨਤਾਰਨ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਭਾਈ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ ਦੀ ਮੌਤ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਕਰੀਬ 55 ਸਾਲ 7 ਮਹੀਨੇ ਸੀ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਭਾਈ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ ਦੀ ਸਕੂਲੀ ਵਿਦਿਆ ਗੁਰਮੁਖੀ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ ਤਰਨਤਾਰਨ ਵਿਚ ਭਾਈ ਨਰਾਇਣ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਮੰਗਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਈ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਧੀਨ ਹੋਈ। ਵੈਦ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਸਕੂਲ ਖੁਲਣ ' ਤੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਦਾਖ਼ਲ ਨਾ ਕਰਵਾਇਆ। ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਬਾਲਕ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪੰਜ ਗ੍ਰੰਥੀ ਦਾ ਪਾਠ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥੀ, ਹਨੂਮਾਨ ਨਾਟਕ , ਭਗਤ ਬਾਣੀ , ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ , ਵੈਰਾਗ ਸ਼ੱਤਕ , ਵਿਚਾਰ ਸਾਗਰ ਆਦਿ ਧਾਰਮਿਕ ਪੋਥੀਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵੱਲ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ। ਤੇਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤਕ ਦੋ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵੈਦਗੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਡੂੰਘੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵੀ ਲਈ। ਵੈਦਗੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਉਸ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਵਿਚ ਰੁੱਝਿਆ ਰਹਿੰਦਾ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਭਾਈ ਜੈਮਲ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਸੀ। ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਉਮਰ ਦਾ ਸੀ ਪਰ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਰਹਿਤ ਮਰਿਆਦਾ ਦੀ ਗੁੜ੍ਹਤੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲੋਂ ਹੀ ਮਿਲੇ ਸਨ। 16 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਹੀ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਸਿੱਖ ਖੰਡਨ ਮੰਡਨ ਵੱਲ ਬਣਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਚਨਾ (ਟ੍ਰੈਕਟ) 'ਨਿੰਦਰ ਕੁਸ਼ਟਾਚਾਰ' ਵਜੋਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਸੰਨ 1894 ਵਿਚ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਭਾ' ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ-ਪ੍ਰਸਾਰ ਵਜੋਂ ਉਸ ਨੇ ਸਭਾਵਾਂ ਤੇ ਇਕੱਠਾਂ ਵਿਚ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇਣ ਅਤੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਲੇਖ ਲਿਖਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।
ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਉਸ ਨੂੰ ਵੈਦਗੀ ਦਾ ਵੀ ਇੰਨਾ ਸ਼ੌਕ ਸੀ ਕਿ ਤਰਨਤਾਰਨ ਤੋਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਚਾਰ ਮੀਲ ਪੈਦਲ ਚੱਲ ਕੇ ਪੰਡਤ ਸ਼ਿਵ ਦਿਆਲ ਕੋਲ ਆਯੁਰਵੈਦ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈਣ ਜਾਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਸਿਖਲਾਈ ਚਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਚੱਲੀ। ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ ਨੂੰ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਡਾਇਰੀ ਲਿਖਣ ਦਾ ਵੀ ਸ਼ੌਕ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਨਿਜੀ ਜੀਵਨ ਸੰਬੰਧੀ ਹਵਾਲੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਡਾਇਰੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਵੇਰੇ ਚਾਰ ਵਜੇ ਉਠ ਕੇ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਤੇ ਨਿਤਨੇਮ ਨਿਭਾਉਣ ਵਿਚ ਰੁਝ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ 'ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼‘ ਅਤੇ ਜਨਮ ਸਾਖੀਆਂ ਦੀ ਕਥਾ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਰਾਤੀਂ ਦੇਰ ਤੱਕ ਖਰੜਿਆਂ ਦੀ ਸੁਧਾਈ ਕਰਨੀ, ਅਨੁਵਾਦ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਤੇ ਡਾਇਰੀ ਲਿਖਣੀ ਵੀ ਨਿਤ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਡਾਇਰੀਆਂ ਵਿਚ ਲੰਮੀਆਂ ਸੈਰਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਵੀ ਅਕਸਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਸਾਲ 1911 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਲਿਖੀਆਂ। ਉਹ ਅਕਸਰ ਬੰਬਈ, ਦਿੱਲੀ, ਅਜਮੇਰ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ, ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ, ਪੰਜਾ ਸਾਹਿਬ, ਰਿਖੀਕੇਸ਼, ਹਰਿਦੁਆਰ ਆਦਿ ਦੇ ਦੌਰਿਆਂ ' ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਫ਼ਰਵਰੀ 1930 ਵਿਚ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਅਧੀਨ ਸਰਬ ਹਿੰਦ ਯਾਤਰਾ ਟਰੇਨ ਚਲੀ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਨੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਇਕ ਪਾਸੇ ਜਗਨਨਾਥ ਪੁਰੀ ਤੋਂ ਕਲਕੱਤੇ ਤਕ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਤੋਂ ਬੰਬਈ ਤਕ ਮਹੀਨੇ ਭਰ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਕ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਲਿਪੀਅੰਤਰਣ ਕੀਤਾ ਤੇ ਇਸ ਬੀੜ ਦੀ ਛਪਾਈ ਕਰਾ ਕੇ ਕਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਭੇਜਣ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਡਾਇਰੀ ਨੋਟਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮਸੂਰੀ ਦੀ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਲਾਇਬੇਰੀ, ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਮ ਲਾਇ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਾਮਵਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਬੰਡਲ ਭੇਜਣ ਬਾਰੇ ਸੂਚਨਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁੰਨ ਵਜੋਂ
ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ ਦੀ ਉਮਰ ਅਜੇ ਤੇਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਹੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਤਰਨਤਾਰਨ ਵਿਚ ' ਖਾਲਸਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਭਾ ਕਾਇਮ ਹੋਈ ਅਤੇ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਉਸ ਸਭਾ ਦਾ ਸਕੱਤਰ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਇਆ। ਸੰਨ 1901 ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਲਾਹੌਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਆਰਿਆ ਸਮਾਜ ਦੇ ਜਲਸੇ ਵਿਚ ਭਾਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ। ਖੰਡਨ ਮੰਡਨ ਦਾ ਰਾਹ ਅਪਨਾਉਣ ਦਾ ਇਹ ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਯਤਨ ਸੀ। ਖੰਡਨ-ਮੰਡਨ ਸੰਦਰਭ ਵਿਚ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਸਤਕ 'ਨਿੰਦਤ ਭਿਸ਼ਟਾਚਾਰ' ਮਿਲਦੀ ਹੈ। 1906 ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ 'ਦੁਖ ਨਿਵਾਰਨ' ਨਾਂ ਦਾ ਪਰਚਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਹ 1920 ਤੱਕ ਉਸ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਰਿਹਾ। ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਵੀ ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ ਸੀ। ਸੰਨ 1906 ਵਿਚ ਹੀ ਤਰਨਤਾਰਨ ਵਿਖੇ 'ਖਾਲਸਾ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਵਿਦਿਆਲਾ' ਕਾਇਮ ਹੋਇਆ ਤੇ ਇਸ ਵਿਦਿਆਲੇ ਦੀ ਸਕੱਤਰੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵੀ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹੀ ਸੰਭਾਲੀ। ਸੰਨ 1910 ਦੇ ਅਕਤੂਬਰ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਵੈਦ ਨੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਦੀ ਮਿਉਸੀਪਲ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਅਤੇ ਇਤਫਾਕਨ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਇਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ 2 ਅਕਤੂਬਰ 1936 ਨੂੰ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ ਨੇ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ। ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ ਉਸ ਨੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਵਿਚ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਠੇਕੇ ਅਤੇ ਵੇਸਵਾਗਮਨੀ ਦੇ ਅੱਡੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹੁਕਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬੰਦ ਕਰਵਾਏ ਗਏ। ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਸਾਹਿੱਤ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਕਈ ਪ੍ਰਚਾਰ-ਲੜੀਆਂ ਆਰੰਭ ਕੀਤੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਦਾ ਨਾਮ 'ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਰਤਨਾਵਲੀ' ਸੀ। ਇਸ ਸਕੀਮ ਅਧੀਨ ਸੰਨ 1910 ਵਿਚ ਵੈਦ ਨੇ ਇਕ ਦਰਜਨ ਪੁਸਤਕਾਂ ਛਪਵਾਈਆਂ। ਦੂਜੀ ਲੜੀ 'ਸਵਦੇਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ' ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਲੜੀ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਆਰੰਭ ਕਾਲ ਸੰਨ 1912 ਸੀ। ਇਸ ਲੜੀ ਅਧੀਨ ਭਾਈ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ ਦੀਆਂ ਤਕਰਬੀਨ 170 ਪੁਸਤਕਾਂ ਤੇ ਟ੍ਰੈਕਟਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦਾ ਕੰਮ ਹੋਇਆ। 1916 ਦੀ ਤਰਨਤਾਰਨ ਦੀ ਸਿੱਖ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਕਨਵੈਂਸ਼ਨ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਹੋਈ। ਵੈਦ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਵੈਦਿਕ ਐਡ ਯੂਨਾਨੀ ਤਿੱਬਤੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਵੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਸੰਨ 1913 ਵਿਚ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਟੌਪ੍ਰੈਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਮੀਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣ ਗਿਆ। ਸਾਲ 1921 ਵਿਚ ਭਾਈ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਚਲੰਤ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਜਿਸ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੀ ਦੋ ਵਾਰੀ ਸੰਨ 1924 ਅਤੇ 1926 ਵਿਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਵੀ ਹੋਈ। ਸੰਨ 1930 ਵਿਚ 800 ਯਾਤ੍ਰੀਆ ਦੀ ਸਰਬ-ਹਿੰਦ ਤੀਰਥ-ਯਾਤ੍ਰਾ ਰੇਲਗੱਡੀ ਦੀ ਇਕ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੰਨ 1931-32 ਦੌਰਾਨ ਤਰਨਤਾਰਨ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਦੀ ਕਾਰ ਸੇਵਾ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ ਸਹਿਯੋਗ ਦਿੱਤਾ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਯੋਗਦਾਨ
ਭਾਈ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੁੱਲ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਦੋ ਸੌ ਦੇ ਕਰੀਬ ਕਿਤਾਬਾਂ ਤੇ ਟ੍ਰੈਕਟਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਤੋਂ ਉਸ ਦੀ ਕਲਮ ਤੋਂ ਹਰ ਵਿਧਾ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਸਾਹਿਤ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਗਲਪ, ਧਰਮ , ਇਤਿਹਾਸ , ਵੈਦਗੀ , ਵਿਗਿਆਨ , ਸਦਾਚਾਰ , ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਖੰਡਨ ਮੰਡਨ ਵਿਸ਼ੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਪਰ ਉਸ ਨੇ ਸਾਹਿਤ ਰਚਿਆ। ਇਹਨਾਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੇ ਲਿਖਣ ਦੀਆਂ, ਪੁਸਤਕਾਂ ਸੋਧਣ ਦੀਆਂ, ਪੱਤਰਾਂ, ਮੈਗਜ਼ੀਨਾਂ, ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਲੇਖ ਭੇਜਣ ਦੀਆਂ, ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਿਖਣ ਦੀਆਂ, ਪੁਸਤਕਾਂ ਛਪਵਾਉਣ ਦੀਆਂ, ਰਿਵੀਊ ਲਿਖਣ ਦੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਹਿਤਿਕ ਕਾਰਜਾਂ ਬਾਰੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਵੇਰਵੇ ਭਾਈ ਮਿਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਡਾਇਰੀ ਵਿਚ ਨੋਟ ਕਰ ਰੱਖੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਪ੍ਰੇਮ ਪਾਨੀਕਰ
ਪ੍ਰੇਮ ਪਾਨੀਕਰ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਰੈਡਿਫ (ਨੈਸਡੈਕ: ਆਰ.ਈ.ਡੀ.ਐਫ) ਲੱਭਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਭਾਰਤੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਇੰਡੀਆ ਐਬ੍ਰਾਡ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਬਾਅਦ ਇਸ ਅਖ਼ਬਾਰ ਨੂੰ ਰੈਡਿਫ਼ ਨੇ ਖਰੀਦ ਲਿਆ ਸੀ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਫੋਰਿਆਲਮ ਯਾਹੂ ਦਾ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਐਡੀਟਰ ਹੈ।
ਉਸਨੇ ਰੰਦਾਮੂਜ਼ਮ ਨਾਮ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਮਲਿਆਲਮ ਤੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ - ਇਹ ਭੀਮਸੇਨ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਾਲੀ ਪੁਸਤਕ ਹੈ ਜੋ ਭੀਮ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦੁਆਰਾ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਮੀਮ (ਸਮੂਹ)
ਮੀਮ (ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ م) ਇੱਕ ਲੇਬਨਾਨੀ ਐਲ.ਬੀ.ਟੀ.ਕਿਉ. ਔਰਤ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜੋ ਅਗਸਤ 2007 ਵਿੱਚ ਅਰਬ ਜਗਤ 'ਚ ਪਹਿਲੀ ਲੈਸਬੀਅਨ ਸੰਸਥਾ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਪੂਰਾ ਨਾਮ ਕੁਲ ة مؤازرة للمرأة المثليّة ਹੈ, ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ / ਮਜੋਮੌ3ਅਤ ਮੌ'ਜ਼ਾਰਾ ਲਿਲ ਮਰ'ਆ ਅਲ-ਮਿਥਾਲੀਆ / (ਭਾਵ ਲੈਸਬੀਅਨ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੂਹ) ਹੈ।
ਸਦੱਸਤਾ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ।
ਨਾਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ
"ਮੀਮ" ਨਾਮ ਅਰਬੀ ਅੱਖਰ "ਮ" (ਮੀਮ) ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਮਜਮੂਆਤ ਮੌ'ਜ਼ਾਰਾ ਲਿਲ-ਮਰ'ਆ ਅਲ-ਮਿਥਾਲੀਆ" (ਲੇਸਬੀਅਨ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੂਹ)। ਅਰਬੀ ਵਿੱਚ ਅੱਖਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ (ਅਰਬੀ ਵਿੱਚ م) ਅੱਖਰ "ਮੀਮ" ਲੈਸਬੀਅਨ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਅਰੰਭਕ ਵਜੋਂ (ਅਰਬੀ ਵਿੱਚ مثاليّة ਦਾ ਉਚਾਰਨ / ਮਿਥਲੀਆ /) ਅਰਬੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਮਲਿੰਗੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਗੁਪਤ ਹੋਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।
ਟੀਚੇ
ਇਹ ਸਮੂਹ ਕਮਿਊਨਟੀ ਸਹਾਇਤਾ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਸਲਾਹ, ਗਤੀਵਿਧੀ ਕੇਂਦਰ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਹਾਇਤਾ, ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਤਬਦੀਲੀ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੀਮ ਇੱਕ ਵੋਮਿਨ ਹਾਊਸ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬੇਰੂਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਅਤੇ ਸਰੋਤ ਕੇਂਦਰ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮੀਮ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਲੇਬਨਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਲੈਸਬੀਅਨ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਤਜਰਬੇ ਸਾਂਝੇ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸਦੱਸਤਾ
ਮੀਮ ਵਿੱਚ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਸਿਰਫ ਐੱਲ.ਬੀ.ਟੀ.ਕਿਉ ਔਰਤਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਹੈ ਜੋ ਲੇਬਨਾਨੀ (ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ) ਜਾਂ ਲੇਬਨਾਨ (ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੌਮੀਅਤ ਦੇ) ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੈਸਬੀਅਨ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਗੰਗਾ ਰਾਮ
ਗੰਗਾ ਰਾਮ (ਅਪ੍ਰੈਲ 1851 - ਜੁਲਾਈ 10, 1927) ਬਰਤਾਨਵੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵੇਲੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਵਲ ਇੰਜਨੀਅਰ ਸੀ। ਆਧੁਨਿਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਤਾਣੇ-ਬਾਣੇ ਲਈ ਉਸਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਯੋਗਦਾਨ ਕਾਰਨ ਖਾਲਦ ਅਹਿਮਦ ਨੇ ਉਸਨੂੰ "ਆਧੁਨਿਕ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਪਿਤਾ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ।
ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੰਮ-
ਗੰਗਾ ਰਾਮ ਮਾਂਗਟਾਂ ਵਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਪੰਜਾਬ ਬਰਤਾਨਵੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਅਪ੍ਰੈਲ 1851 ਨੂੰ ਜੰਮਿਆ। ਉਹਦੇ ਪਿਓ ਦਾ ਨਾਂ ਦੌਲਤ ਰਾਮ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਮੰਗਤਾਂ ਵਾਲਾ ਥਾਣੇ ਵਿੱਚ ਥਾਣੇਦਾਰ ਸੀ। ਉਥੋਂ ਇਹ ਟੱਬਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਿਥੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਗੰਗਾ ਰਾਮ ਨੇ ਦਸਵੀਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। 1868 ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਗੌਰਮਿੰਟ ਕਾਲਜ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਲਿਆ। 1871 ਵਿੱਚ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਲਿਆ ਤੇ ਥਾਮਸਨ ਸਿਵਲ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ ਰੁੜਕੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨੇ ਪਿਆ 1873 ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਟਿੱਕਾ ਜਿੱਤਿਆ। 1873 ਵੱਜ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਕੇ ਉਹਨੇ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲੋਂ 50 ਹਜ਼ਾਰ ਏਕੜ ਰੱਕੜ ਥਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਾਹੀਵਾਲ ਵਿੱਚ ਪਟੇ ਤੇ ਲਈ ਅਤੇ ਵਾਹੀ ਬੀਜੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਤਿੰਨ ਵਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨੇ ਏਸ ਰੱਕੜ ਥਾਂ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਵਹਾਈ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਏਸ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਉਹਨੇ ਹਾਈਡਰੋਲਿਕ ਪਲਾਂਟ ਵੀ ਲਾਇਆ।
1900 ਵਿੱਚ ਕਿੰਗ ਐਡਵਰਡ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਨੂੰ ਸਜਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਉਹਦੇ ਤੇ ਪਾਈ ਗਈ। 1903 ਵਿੱਚ ਉਹਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।
ਉਹਨੂੰ ਨਵੇਂ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਪਿਓ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਏ। ਉਹਨੇ ਲਾਹੌਰ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ, ਡਾਕਖਾਨਾ ਲਾਹੌਰ, ਐਚੀਸਨ ਕਾਲਜ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਸਰ ਗੰਗਾਰਾਮ ਹਸਪਤਾਲ, ਲੇਡੀ ਮੈਕਲੈਗਨ ਗਰਲਜ਼ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਗੌਰਮਿੰਟ ਕਾਲਜ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ, ਮੀਊ ਹਸਪਤਾਲ ਦਾ ਅਲਬਰਟ ਵਿਕਟਰ ਹਿੱਸਾ, ਲਾਹੌਰ ਕਾਲਜ ਫ਼ਾਰ ਵਿਮਨ, ਹਿੱਲੀ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ, ਮਾਜ਼ੂਰਾਂ ਲਈ ਰਾਵੀ ਰੋਡ ਹਾਊਸ, ਗੰਗਾ ਰਾਮ ਟਰੱਸਟ ਬਿਲਡਿੰਗ, ਲੇਡੀ ਮੈਨਰ ਇੰਡਸਟ੍ਰੀਅਲ ਸਕੂਲ ਤੇ ਮਾਡਲ ਟਾਊਨ ਬਣਾਏ।
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲਾਇਲਪੁਰ (ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ) ਵਿੱਚ ਬਚਿਆਨਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਤੱਕ ਉਹਨੇ ਇੱਕ ਨਿਵੇਕਲਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਲਾਈਨ ਵਿਛਾ ਕੇ ਉਹਦੇ ਉੱਤੇ ਉਹਨੇ ਘੋੜ ਗੱਡੀ ਚਲਾਈ। ਏਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹਨੇ ਜ਼ਮੀਨ ਲੈ ਕੇ ਵਧੀਆ ਵਹਾਈ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਬਣਾ ਲਿਆ।
ਗੰਗਾ ਰਾਮ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ
ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦਾ ਏ," ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਪਾਗਲਪਣ ਨਾਲ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਜਲੂਸ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਕੁਝ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗਾਂ ਲਾ ਕੇ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਸਰ ਗੰਗਾ ਰਾਮ ਦੇ ਬੁੱਤ ਵੱਲ ਆ ਗਿਆ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਹਨਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਮਾਰੇ, ਫਿਰ ਲੁੱਕ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਮੂੰਹ ਕਾਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਇੱਕ ਬੰਦਾ ਜੁੱਤੀਆਂ ਦਾ ਹਾਰ ਲੈ ਕੇ ਬੁੱਤ ਦੇ ਗਲ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਲਈ ਚੜ੍ਹਿਆ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਪੁਲਿਸ ਆ ਗਈ। ਗੋਲੀ ਚੱਲ ਗਈ। ਫੱਟੜ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜੁੱਤੀਆਂ ਦਾ ਹਾਰ ਪਾਉਣ ਵੀ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਜਲੂਸ ਨੇ ਰੌਲਾ ਪਾ ਦਿੱਤਾ, “ਫ਼ਟਾ-ਫਟ ਕਰੋ, ਇਹਨੂੰ ਗੰਗਾ ਰਾਮ ਹਸਪਤਾਲ ਲੈ ਚੱਲੋ।”
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1851 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1927
ਸਮਭਾਰਿਕ (ਵਿਗਿਆਨ)
ਸਮਭਾਰਿਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸੰਖਿਆ ਵਾਲੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਪੁੰਜ ਸੰਖਿਆ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸਮਭਾਰਿਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣੂਆਂ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾੱਨਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਨਿਉਕਲਿਆਨਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਾਹਨੀਪੁਰ ਟਾਂਡਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸਮਭਾਰਿਕ (ਵਿਗਿਆਨ)
ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ: 40S, 40Cl, 40Ar, 40K, ਅਤੇ 40Ca ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸੰਖਿਆ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪ੍ਰੰਤੂ ਪੁੰਜ ਸੰਖਿਆ ਸਭ ਦੀ 40 ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਖੜੀ ਬੋਲੀ
ਖੜੀ ਬੋਲੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਹਲਵੀ, ਕੌਰਵੀ,ਅਤੇ ਵਰਨੈਕੂਲਰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ, ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇੱਕ ਪੱਛਮੀ ਹਿੰਦੀ ਬੋਲੀ ਹੈ। ਖੜੀ ਬੋਲੀ ਪੱਛਮ ਰੁਹੇਲਖੰਡ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਦੁਆਬ ਅਤੇ ਅੰਬਾਲਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਪੇਂਡੂ ਜਨਤਾ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਬੋਲਦੀ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਾਮਪੁਰ, ਬਿਜਨੌਰ, ਮੇਰਠ, ਮੁਜੱਫਰਨਗਰ, ਮੁਰਾਦਾਬਾਦ, ਸਹਾਰਨਪੁਰ, ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਦਾ ਮੈਦਾਨੀ ਭਾਗ, ਅੰਬਾਲਾ ਅਤੇ ਕਲਸੀਆ ਅਤੇ ਭੂਤਪੂਰਵ ਪਟਿਆਲਾ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਭਾਗ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦ-ਆਰੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੂਰਬੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੂਰਬੀ  ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ 117 ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 60 ਨੰਬਰ ਚੌਣ ਹਲਕਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
ਲੁਧਿਆਣਾ ਉੱਤਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਸ਼ੋਨਾਲੀ ਬੋਸ
ਸ਼ੋਨਾਲੀ ਬੋਸ (সোনালী বোস) (ਜਨਮ 3 ਜੂਨ 1965) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ  ਜੀਵਨੀਪਰਕ  ਸਮਾਜਿਕ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਅਮੂ (2005) ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਆਧਾਰ  ਉਸਦਾ ਆਪਣਾ ਹੀ ਇਸੇ ਨਾਮ ਦਾ ਨਾਵਲ ਹੈ।ਅਮੂ, ਜੋ ਸਿੱਖਾਂ ਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ 1984 ਵਿੱਚ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਦਬਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ ਲਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਐਵਾਰਡ ਦਿਵਾਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਅਗਲੀ ਫਿਲਮ, 2015 ਡਰਾਮਾ ਮਾਰਗਰੀਟਾ ਵਿਦ ਅ ਸਟਰੌ  ਨੂੰ ਵੀ ਵੱਡੀ ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਬੇਦਾਬਰਾਤਾ ਪੇਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਹੁਣ ਅੱਡ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਬੋਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦੋਲਿੰਗੀ  ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਸ਼ੋਨਾਲੀ ਕਲਕੱਤਾ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਬਹੁਤਾ ਸਮਾਂ ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਬੀਤੀਆ। ਉਸਨੇ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗਰੈਜੁੲੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਐਮ.ੲੇ. ਕੀਤੀ। ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਉਹ ਰੰਗਮੰਚ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੱਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਮਾਲਿਨੀ ਚਿਬ ਉਸਦੀ ਭੈਣ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਪਰ ਉਸਨੇ 2014 ਵਿੱਚ ਮਾਰਗਰੀਟਾ ਵਿਦ ਅ ਸਟਰੌਅ ਬਣਾਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1974 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਕੈਲਵਿਨ
ਕੈਲਵਿਨ ਤਾਪਮਾਨ ਨਾਪਣ ਦੀ ਇੱਕ ਇਕਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਕਾਈ ਢਾਂਚੇ ਵਿਚਲੀਆਂ ਸੱਤ ਬੁਨਿਆਦੀ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਹਨੂੰ K ਨਿਸ਼ਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੈਲਵਿਨ ਪੈਮਾਨਾ ਤਾਪਮਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁਕੰਮਲ ਤਾਪਗਤੀ ਪੈਮਾਨਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਰਜਾ ਉੱਕੇ ਸਿਫ਼ਰ ਉੱਤੇ ਹੈ ਭਾਵ ਉਸ ਤਾਪਮਾਨ ਉੱਤੇ ਜਿੱਥੇ ਤਾਪ ਗਤੀ ਵਿਗਿਆਨ 'ਚ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਸਾਰੀ ਤਾਪੀ ਹਿੱਲਜੁੱਲ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੈਲਵਿਨ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਪਾਣੀ ਦੇ ਤੀਹਰੇ ਦਰਜੇ (ਐਨ 0.01 °C ਜਾਂ 32.018 °F) ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦਾ 1⁄273.16 ਹਿੱਸਾ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਹਿਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਅਜਿਹੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ਼ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਪਾਣੀ ਦਾ ਤੀਹਰਾ ਦਰਜਾ ਐਨ 273.16 K ਹੋ ਨਿੱਬੜਦਾ ਹੈ।
Nmap
ਐਨਮੈਪ ( ਨੈਟਵਰਕ ਮੈਪਰ ) ਇੱਕ ਮੁਫਤ ਅਤੇ ਓਪਨ-ਸੋਰਸ ਨੈਟਵਰਕ ਸਕੈਨਰ ਹੈ ਜੋ ਗੋਰਡਨ ਲਿਓਨ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ (ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਉਸਦੇ ਫਿਓਡੋਰ ਵਾਸਕੋਵਿਚ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ). ਐਨਮੈਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੈਟਵਰਕ ਤੇ ਹੋਸਟਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਪੈਕੇਟ ਭੇਜ ਕੇ ਅਤੇ ਜਵਾਬਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਕੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਐਨਮੈਪ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੈਟਵਰਕ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੋਸਟ ਖੋਜ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਖੋਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਹਨ ਜੋ ਵਧੇਰੇ ਉੱਨਤ ਸੇਵਾ ਖੋਜ, ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੀ ਪਛਾਣ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਐਨਮੈਪ ਸਕੈਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਲੇਟੈਂਸੀ ਅਤੇ ਭੀੜ ਸਮੇਤ ਨੈਟਵਰਕ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਐਨਮੈਪ ਇੱਕ ਲੀਨਕਸ ਸਹੂਲਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਵਿੰਡੋਜ਼, ਮੈਕ ਓ.ਐੱਸ, ਅਤੇ ਬੀਐਸਡੀ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਲੀਨਕਸ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਹੈ।
ਫੀਚਰ
ਐਨਮੈਪ ਫੀਚਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
ਐਨਮੈਪ ਟੀਚੇ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਿਵਰਸ ਡੀ.ਐਨ.ਐੱਸ (DNS) ਨਾਮ, ਉਪਕਰਣ ਪ੍ਰਕਾਰ ਅਤੇ ਮੈਕ (MAC) ਪਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਐਨਮੈਪ ਦੀਆਂ ਆਮ ਵਰਤੋਂ:
ਯੂਜ਼ਰ ਇੰਟਰਫੇਸ
ਐਨਮੈਪ ਐਫ਼ਈ (NmapFE), ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੰਚਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਐਨਮੈਪ ਦੇ ਵਰਜਨ 2.2 ਤੋਂ 4.22 ਲਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਜੀ.ਯੂ.ਆਈ (GUI) ਸੀ | ਐਨਮੈਪ ਐਫ਼ਈ (NmapFE),ਜ਼ੇਨਮੈਪ (Zenmap) ਨਾਲ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਯੂ.ਐੱਮ.ਆਈ.ਟੀ (UMIT) ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਨਵਾਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਗ੍ਰਾਫਿਕਲ ਉਪਭੋਗਤਾ ਇੰਟਰਫੇਸ, ਐਡਰਿਅਨੋ ਮੋਨਟੇਰੀਓ ਮਾਰਕਸ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਵੈਬ-ਅਧਾਰਤ ਇੰਟਰਫੇਸ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਜੋ ਜਾਂ ਤਾਂ ਐਨਮੈਪ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਵੈਬ ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਰ ਤੋਂ ਐਨਮੈਪ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਈ.ਵੀ.ਆਰ.ਈ (IVRE) |
ਆਉਟਪੁੱਟ
ਐਨਮੈਪ ਚਾਰ ਸੰਭਵ ਆਉਟਪੁੱਟ ਫਾਰਮੈਟ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਪਰਸਪਰ ਇੰਟਰੈਕਟਿਵ ਆਉਟਪੁੱਟ ਨੂੰ ਇੱਕ ਫਾਇਲ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਟੈਕਸਟ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਦੁਆਰਾ ਐਨਮੈਪ ਆਉਟਪੁੱਟ ਨੂੰ ਸੋਧਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਪਭੋਗਤਾ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲਿਤ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਐਨਮੈਪ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਤੰਬਰ 1997 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਸ੍ਰੋਤ-ਕੋਡ ਦੇ ਨਾਲ ਫ੍ਰੈੱਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੇਖ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ. ਕੰਪਿਊਟਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ। ਸੁਧਾਰ ਵਿੱਚ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਫਿੰਗਰਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ, ਸਰਵਿਸ ਫਿੰਗਰਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ, ਕੋਡ ਰੀਰਾਇਟ ( C ਤੋਂ C ++ ), ਅਤਿਰਿਕਤ ਸਕੈਨ ਕਿਸਮਾਂ, ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਸਪੋਰਟ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਈਪੀਵੀ 6, ਐਸਸੀਟੀਪੀ ) ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਜੋ ਨਮੈਪ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਕ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕਾਨੂੰਨੀ ਮੁੱਦੇ
ਐਨਮੈਪ ਇੱਕ ਟੂਲ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇੰਟਰਨੈਟ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਿਸਟਮਾਂ ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਾਧਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਬਲੈਕ ਹੈਟ ਹੈਕਿੰਗ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਤੱਕ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਪਹੁੰਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਵਜੋਂ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਐਨਮੈਪ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਲਈ ਆਪਣੇ ਨੈਟਵਰਕ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵ੍ਹਾਈਟ ਹੈਟ ਹੈਕਿੰਗ ) |
ਸਿਸਟਮ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਐਨਮੈਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਸਰਵਰਾਂ, ਜਾਂ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ, ਜੋ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਕੁਝ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਪੋਰਟ ਸਕੈਨਿੰਗ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਹੈ।
ਲਾਇਸੈਂਸ
ਐਨਮੈਪ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜੀ.ਐੱਨ.ਯੂ (GNU) ਪਬਲਿਕ ਲਾਈਸੈਂਸ (GPL) ਤਹਿਤ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਰੀਲੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਮੈਪ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਲਾਇਸੈਂਸ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਜੋੜੀਆਂ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਜੀਪੀਐਲ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਜਾਂ ਘੱਟ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਐਨਮੈਪ 3.50 ਨੇ ਐਸਸੀਓ-ਲੀਨਕਸ ਵਿਵਾਦਾਂ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਐਨਮੈਪ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਲਈ ਐੱਸ.ਸੀ.ਓ (SCO) ਸਮੂਹ ਦਾ ਲਾਇਸੈਂਸ ਖ਼ਾਸਕਰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਅਕੈਡਮੀਆ ਵਿੱਚ
ਐਨਮੈਪ ਅਕੈਡਮਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਟੀਸੀਪੀ / ਆਈਪੀ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਸੂਟ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਨੈਟਵਰਕਿੰਗ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਖੋਜ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਖੋਜ ਸੰਦ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ, ਨਮੈਪ ਖੋਜ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ
• Aircrack-ng
• BackBox
• BackTrack
• hping
• Kali Linux
• Kismet (software)
• Metasploit Framework
• Nessus (software)
• Netcat
• OpenVAS
• Security Administrator Tool for Analyzing Networks
• Wireshark
• ZMap (software)
ਪਲੈਂਕ ਯੂਨਿਟਾਂ
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਫਾਕਸਵੈਗਨ ਪੋਲੋ
ਪੋਲੋ, ਜਰਮਨ ਕਾਰ ਕੰਪਨੀ ਫਾਕਸਵੈਗਨ ਦੀ ਹੈਚਬੈਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਕਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਰ ਡੀਜਲ ਅਤੇ ਪਟਰੋਲ ਦੋਨ੍ਹੋਂ ਸੰਸਕਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਲੱਬਧ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੱਡੀਆਂ
ਪਲੂਟੋ
ਪਲੂਟੋ (ਨਿੱਕੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਹੁਦਾ 134340 ਪਲੂਟੋ; ਚਿੰਨ੍ਹ: ਜਾਂ   ) ਕਾਈਪਰ ਪੱਟੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅੰਗ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾ ਸੂਰਜ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲ਼ਾ ਦਸਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਐਰਿਸ ਮਗਰੋਂ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਬੌਣਾ ਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਕਾਈਪਰ ਪੱਟੀ ਦੀਆਂ ਬਾਕੀ ਵਸਤਾਂ ਵਾਂਙ ਪਲੂਟੋ ਵੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਬਰਫ਼ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਾਰ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਨਿੱਕਾ ਹੈ, ਚੰਨ ਦੇ ਭਾਰ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਅਤੇ ਚੰਨ ਦੇ ਘਣ-ਫ਼ਲ ਦਾ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ। ਇਹਦੀ ਪੰਧ ਅਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਡਾਢੀ ਢਾਲਵੀਂ ਹੈ ਜੋ ਇਹਨੂੰ ਸੂਰਜ ਤੋਂ 30 ਤੋਂ 40 ਏਯੂ (4.4-7.4 ਬਿਲੀਅਨ ਕਿੱਲੋਮੀਟਰ) ਦੂਰ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਪਲੂਟੋ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਉੱਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨੈਪਟਿਊਨ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਨੇੜੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਪੰਧ ਗੂੰਜ ਸਕਦਾ ਦੋਹੇਂ ਪਾਂਧੀ ਭਿੜਦੇ ਨਹੀਂ ਹਨ। 2014 ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੂਰਜ ਤੋਂ 32.6 ਏਯੂ ਦੂਰ ਸੀ।
ਟੀ. ਹੇਮਲਤਾ
ਟੇਨੇਤੀ ਹੇਮਲਤਾ, (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Tenneti Hemalata; 15 ਨਵੰਬਰ 1935 – 1997), ਲਤਾ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਤੇਲਗੂ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਲੇਖਕ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਇੱਕ ਪੜ੍ਹੀ-ਲਿਖੀ ਨਿਯੋਗੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਔਰਤ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਥਿਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਕੁਝ ਨਾਵਲ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 'ਗਲੀਪਦਾਗਲੂ ਨੀਤੀਬੁਦਗਾਲੁ' ਨੇ ਵਿਵਾਦ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਇੱਕ ਠੋਸ ਅਧਾਰ ਵੀ ਸੀ।
ਜੀਵਨੀ
ਲਤਾ ਦਾ ਜਨਮ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਜੇਵਾੜਾ ਵਿੱਚ 15 ਨਵੰਬਰ 1935 ਨੂੰ ਨਿਭਾਨੁਪੁਡੀ ਵਿਸਾਲਕਸ਼ੀ ਅਤੇ ਨਰਾਇਣ ਰਾਓ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਮ ਜਾਨਕੀ ਰਾਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਵੇਣੀ ਹੇਮਲਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪੰਜਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਰਸਮੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਤੇਲਗੂ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਲਾਸਿਕਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਨੌਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਟੇਨੇਤੀ ਅਚਯੁਤਰਮਈਆ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਤੋਂ ਸੱਤ ਸਾਲ ਵੱਡੇ ਸੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਲਾਇਲਾਜ ਡਾਕਟਰੀ ਸਥਿਤੀ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ 32 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਬੱਚੇ ਨਾਲ ਗਰਭਵਤੀ ਸੀ। ਬੱਚਾ ਮਰਦ ਹੈ (ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 4-6-1944 ਨੂੰ ਜਨਮਿਆ), ਨਿਭਾਨੁਪੁਡੀ ਸੂਰਿਆ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਰਾਓ (ਉਸਦੇ ਦਾਦਾ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ) ਅਤੇ 2004 ਵਿੱਚ ਅਚਾਰੀਆ ਨਾਗਾਰਜੁਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਗੁੰਟੂਰ ਵਿੱਚ ਜੈਵਿਕ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਇਆ।
1955 ਵਿੱਚ, ਲਤਾ ਨੇ ਵਿਜੇਵਾੜਾ ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨ ਲਈ ਇੱਕ ਘੋਸ਼ਣਾਕਰਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਰੇਡੀਓ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਲਿਖੇ। ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰੇਡੀਓ ਨਾਟਕ ਸੀਲਾ ਹਿਰਦਯਮ ("ਸਟੋਨ ਹਾਰਟ") ਸੀ, ਜੋ 1952 ਵਿੱਚ ਡੇਕਨ ਰੇਡੀਓ ' ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਮੰਗਲਮਪੱਲੀ ਬਾਲਮੁਰਲੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਵੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਧੁਨਾਂ ਲਈ ਗੀਤ ਲਿਖੇ ਸਨ।
ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਡਾਕਟਰੀ ਸਥਿਤੀ, ਸੀਜੇਰੀਅਨ ਸੈਕਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਦੋ ਮੁਸ਼ਕਲ ਜਣੇਪੇ (ਪਹਿਲੇ ਪੁੱਤਰ ਟੇਨੇਤੀ ਨਰਾਇਣ ਰਾਓ ਦਾ ਜਨਮ 1956 ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਪੁੱਤਰ ਟੇਨੇਤੀ ਮੋਹਨਾ ਵੈਮਸੀ 1963 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ), ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿੱਤੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ( ਅੰਤਰੰਗਾ ਚਿਤਰਮ ) ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਡੂੰਘੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ।
1997 ਵਿੱਚ 65 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1997 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1935
ਸੈਫ਼ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ
ਸੈਫ਼ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ (ਜਨਮ ਵਕਤ ਸਾਜਿਦ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ, 16 ਅਗਸਤ 1970) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਦੁਨੀਆ (ਬਾਲੀਵੁੱਡ) ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਫਲ ਕੈਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ, ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਦਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਛੇ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ 2010 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮੋਹਿਉੱਦੀਨ ਕਾਦਰੀ ਜ਼ੋਰ
ਸਯਦ ਮੋਹਿਉੱਦੀਨ ਕਾਦਰੀ ਜ਼ੋਰ (ਦਸੰਬਰ 1905 - ਸਤੰਬਰ 1962) ਕਵੀ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਰਦੂ ਲੇਖਕ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਸਨ, ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ, ਉਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਦੀਪ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਹ ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਅਗਰਦੂਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਕੰਮ ਅੱਜ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਅਕ ਪਾਠਕਰਮ ਦਾ ਇੱਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭਨਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲਾਇਬਰੇਰੀਆਂ ਦੇ ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਵਾਲੇ ਭਾਗਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਉਹਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ।
ਰੇਬੇਕਾਹ ਰੋਬਰਟਸਨ
ਰੇਬੇਕਾਹ ਸਾਰਾਹ ਰੋਬਰਟਸਨ (ਜਨਮ 4 ਜੁਲਾਈ 1967 ਸਰੀ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ) ਇਕ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਕਾਰਕੁੰਨ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਨੂੰ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਸਟੇਜ 'ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ। 2012 ਵਿੱਚ ਰੋਬਰਟਸਨ ਨੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਟਰਾਂਸਸੇਂਡ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਪੀਅਰ ਸਪੋਰਟ ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਹੁਣ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਕਈ ਐਵਾਰਡ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੇ ਹਨ।
1988–1995: ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਜ਼ੂਟੇਂਗੋ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ
ਰੇਬੇਕਾਹ ਰੌਬਰਟਸਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1988 ਵਿਚ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ 'ਪ੍ਰੋਬਲਮ ਕ੍ਰੀਕ' ਵਿਚ ਮਿਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਕੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਰੋਬਰਟਸਨ 'ਅਲਾਇਸ ਇਨ ਵੰਡਰਲੈਂਡ' ਵਿਚ ਕੂਈਨ ਆਫ ਹਰਟਸ ਵਜੋਂ 'ਐਜ਼ ਯੂ ਲਾਇਕ ਇਟ' ਵਿਚ ਫ਼ੋਏਬੋ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ 'ਚ, 'ਦ ਕਮੇਡੀ ਆਫ ਏਰਰਜ਼' ਵਿਚ ਏਡਰੀਆਨਾ ਵਜੋਂ, 'ਏ ਮਿਡਸਮਰ ਨਾਇਟ'ਜ਼ ਡ੍ਰੀਮ' ਵਿਚ ਹੇਰਮੀਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸਮੇਤ ਕਈ ਹੋਰ ਜੂਟੇਂਗੋ ਥੀਏਟਰ ਦੇ ਸ਼ੋਆ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। 1995 ਵਿੱਚ ਰੌਬਰਟਸਨ ਨੇ ਵਿਕਟੋਰੀਅਨ ਆਰਟਸ ਸੈਂਟਰ ਵਿਖੇ 'ਵਿਲਫੁੱਲ ਬਲੂ' ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ 'ਗ੍ਰੇਅਰ' ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਰੋਬਰਟਸਨ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 1994 ਅਤੇ 1995 ਵਿੱਚ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ 'ਫਰਿਜ ਡੋਰ' ਅਤੇ 'ਐਲਵਿਸ ਵਾਜ਼ ਗ੍ਰੀਕ' ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।
1996–2002: ਮੈਲਬੌਰਨ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ
1995 ਵਿਚ ਮੈਲਬੌਰਨ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੋਬਰਟਸਨ ਨੇ ਲੇਡੀ ਵਿੰਡਮੇਰਜ਼ ਫੈਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਾਈਵਜ਼  ਵਰਗੇ ਐਮ.ਟੀ.ਸੀ. ਸ਼ੋਅ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਹ 'ਕੂਈਨ ਕੈਟ ' ਸ਼ੋਅ 'ਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।
2003–2009: ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ
2003 ਵਿਚ ਰੌਬਰਟਸਨ ਨੂੰ ਹੰਬਲ ਬੋਏ ਵਿਚ ਉਸਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਗ੍ਰੀਨ ਰੂਮ ਐਵਾਰਡ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਐਮ.ਟੀ.ਸੀ. ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੁਆਏ ਗੇਟਸ ਗਰਲ ਵਿਚ ਮੈਡੇਲੀਨ ਬੇਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਆਲ ਮਾਈ ਸਨਜ਼  ਵਿਚ ਸੂਅ ਬੇਲਿਸ ਵਜੋਂ, ਕੈਟ ਆਨ ਏ ਹਾਟ ਟੀਨ ਰੂਫ ' ਵਿਚ ਮਏ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਅਗਸਤ: ਓਸੇਜ ਕਾਉਂਟੀ'  ਆਈਵੀ ਵੈਸਟਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਨੇ ਅਗਸਤ  ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਗ੍ਰੀਨ ਰੂਮ ਐਵਾਰਡ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ।
ਰੇਬੇਕਾਹ ਰੌਬਰਟਸਨ ਨੇ 2000 ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿਚ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਗਵਾਈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਨੇਬਰਜ਼, ਦਿ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਅਨ ਅਤੇ ਸਿਟੀ ਹੋਮੀਸਾਈਡ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ  ਸਨ।
2010 – ਮੌਜੂਦਾ: ਵਾਇਸ ਓਵਰ ਵਰਕ ਐਂਡ ਕੋਲਜ
ਟੈਂਗਲ ਅਤੇ ਕੋਂਸਪਾਈਰੇਸੀ 365 ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਰੋਬਰਟਸਨ ਨੇ ਵੌਇਸ-ਓਵਰ ਵਰਕ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ 2010 ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ ਕੋਲਜ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰਤ "ਵੋਇਸ" ਬਣ ਗਈ।
ਸਰਗਰਮਤਾ
2012 ਵਿੱਚ ਰੌਬਰਟਸਨ ਨੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਟਰਾਂਸਸੇਂਡ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਪੀਅਰ ਸਪੋਰਟ ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। 2014 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਫ਼ੋਰ ਕੋਰਨਰਜ਼ ਵਿਚ (ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਲੋੜ ਦੇ ਕਾਰਨ) ਆਪਣੀ ਧੀ (ਭੇਸ ਵਿੱਚ) ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਜੋਰਜੀ ਅਦਾਲਤ 'ਚ ਆਪਣੇ ਤਜਰਬੇ ਬਾਰੇ  ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਰੋਬਰਟਸਨ ਅਤੇ ਸਟੋਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਂਣ ਲਈ ਸੇਫ਼ ਸਕੂਲ ਕੋਲੀਸ਼ਨ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਸਟੋਰੀ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗੇ। ਰੋਬਰਟਸਨ ਨੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਫਰਵਰੀ 2016 ਵਿਚ ਰੋਬਰਟਸਨ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੈਨਬਰਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਬੱਚੇ ਕ੍ਰਾਸ-ਸੈਕਸ ਹਾਰਮੋਨਜ਼ ਲਈ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕਰ ਸਕਣ। ਰੋਬਰਟਸਨ ਨੂੰ ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਗਲੋਬ ਕਮਿਊਟੀ ਐਵਾਰਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਟ੍ਰੇਟ ਐਲੀ ਆਫ ਦ ਈਅਰ  ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਸੇਂਟ ਕਿਲਡਾ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਤੋਂ ਮੈਟ ਫਿਨਿਸ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਈ।