cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਫਾਲਨ ਫੋਕਸ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1975 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਹਿਲਾ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਵਿਅਕਤੀ
ਠਾਕਰ ਰਾਮ ਫਰਾਲਾ
ਠਾਕਰ ਰਾਮ ਫਰਾਲਾ ਤੂੰਬੇ ਅਤੇ ਅਲਗੋਜੇ ਦੇ ਸਾਜਾਂ ਵਾਲਾ ਗਾਇਕ ਸੀ। ਦ ਜਨਮ ਜਲੰਧਰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਫਰਾਲਾ ਵਿਖੇ ਪਿਤਾ ਨਫਿਕਰੂ ਰਾਮ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਬਾਵੀ ਦੇ ਘਰ 1920 ਦੇ ਨੇੜ ਹੋਇਆ।
ਰਚਨਾਵਾਂ
ਜਲ ਗਏ ਨਸੀਬ ਨੀਂ ਧੀਏ। (ਕੌਲਾਂ)
ਤੇ ਲੁੱਟ ਕੇ ਬਲੋਚ ਲੈ ਗਿਆ। (ਸੱਸੀ)
ਨੀਂ ਤੇਰੀ ਕਿਵੇਂ ਅੱਖ ਲੱਗ ਗਈ। (ਸੱਸੀ)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਾਇਕ
ਪਰਾਗ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ
ਪਰਾਗ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ (ਰੂਸੀ: Пражский Манифест) ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਦੂਜੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਨਾਜ਼ੀ ਜਰਮਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸੋਵੀਅਤ ਨੇਤਾ ਯੋਸਿਫ਼ ਸਟਾਲਿਨ ਨੂੰ ਲਾਹੁਣ ਅਤੇ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਇਕਗੈਰ-ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਰੂਸ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਸੋਵੀਅਤ ਫੌਜ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ  ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਵਿਰੋਧੀ ਗਠਜੋੜ, ਰੂਸ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਲਈ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਕਈ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ ਦਾ ਆਰੰਭ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ  ਜਬਰ ਅਤੇ ਬਨਾਉਟੀ ਅਕਾਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਦਮਨ ਦੁਆਰਾ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਸਮੇਤ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਕਥਿਤ ਅਪਰਾਧਾਂ ਲਈ ਸਟਾਲਿਨ ਦੀ ਸਖਤ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਰ, ਉਸੇ ਹੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਵਿੱਚ, ਯੂਰਪ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਨਾ ਕਰਾਉਣ, ਸਗੋਂ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ("ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੀਆਂ ਹਕੂਮਤਾਂ") ਦੇ ਸਟਾਲਿਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੂਜੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਦੀ ਸਿਆਸਤ
ਬਰੋਟੀਵਾਲਾ
ਬਰੋਟੀਵਾਲਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸੋਲਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਧਰਮਪੁਰ ਮੰਡਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਬਰੋਟੀਵਾਲਾ ਆਪਣੇ ਮੰਡਲ ਮੇਨ ਟਾਊਨ ਧਰਮਪੁਰ ਤੋਂ 18.31 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਅਤੇ ਸੋਲਨ ਤੋਂ 25.36  ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਹ  ਰਾਜਧਨੀ ਸ਼ਿਮਲਾ ਤੋਂ  84.3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।
ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਮੰਧਾਲਾ (2.795 ਕਿਮੀ), ਥਾਣਾ (8.101 ਕਿਮੀ), ਕਿਸ਼ਨਪੁਰਾ (11.86 ਕਿਮੀ), ਮਾਨਪੁਰਾ (12.21 ਕਿਮੀ), ਕਸੌਲੀ ਗੜਖਲ (12.93 ਕਿਮੀ), ਗੜਖਲ ਸਨਾਵਰ (13.71 ਕਿਮੀ), ਟਕਸਾਲ (13.76 ਕਿਮੀ), ਅੰਜੀ ਮਾਤਲਾ, ਬਦੀਆਂ, ਬਨਾਸਰ, ਭਗੁੜੀ, ਬੁੱਗਰ ਕਨੈਤਾਨ, ਚਮੀਆਂ, ਚਮੋਂ, ਗਨੋਲ, ਗਰਖਲ ਸਨਾਵਰ, ਘੜਸੀ, ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਧਰਮਪੁਰ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਪਿੰਡ ਹਨ।
ਨੋਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਲਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ
ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮੁਕਤਸਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਕਰੀਬ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਮੁਕਤਸਰ-ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਮੁੱਖ ਮਾਰਗ ਉਪਰ ਸਥਿਤ ਹੈ !
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬੋਨੀ ਬਲੇਅਰ
ਬੋਨੀ ਕੈਥਲੀਨ ਬਲੇਅਰ (ਜਨਮ 18 ਮਾਰਚ, 1964) ਇੱਕ ਰਿਟਾਇਰਡ ਅਮਰੀਕੀ ਸਪੀਡ ਸਕੇਟਰ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਯੁੱਗ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਸਕੈਟਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਓਲੰਪਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰੀ ਐਥਲੀਟ ਹੈ। ਬਲੇਅਰ ਨੇ ਚਾਰ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਵੱਲੋਂ ਭਾਗ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪੰਜ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਾਂਸੀ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ।
ਬਲੇਅਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਓਲੰਪਿਕ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1984 ਵਿੱਚ ਸਾਰਜੇਵੋ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ 500 ਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਅੱਠਵਾਂ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਬਲੇਅਰ ਨੇ ਸ਼ਾਰਟ-ਟ੍ਰੈਕ ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਟ੍ਰੈਕ ਸਪੀਡ ਸਕੇਟਿੰਗ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ। ਉਸਨੇ 1986 ਸ਼ਟ-ਟਰੈਕ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ। ਬਲੇਅਰ 1988 ਵਿੱਚ ਕੈਲਗਰੀ ਵਿੱਚ ਵਿੰਟਰ ਓਲੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ 500 ਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਓਲੰਪਿਕ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ 1000 ਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਬਲੇਅਰ ਨੇ 1992 ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਅਲਬਰਟਿਲੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮੈਡਲ ਅਤੇ 1994 ਦੇ ਲਿਲੇਹਮਰ ਗੇਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਫਾਈਨਲ ਓਲੰਪਿਕ ਸੋਨ ਤਮਗੇ ਜਿੱਤੇ। ਬਲੇਅਰ ਨੇ 1995 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਮੁਕਾਬਲਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਮਿਲਵਾਕੀ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਅਖੀਰ ਮਾਰਚ 1995 ਵਿੱਚ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋ ਗਈ।
ਸਪੀਡ ਸਕੇਟਿੰਗ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਲੇਅਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਰਕ ਸਪੀਕਰ ਬਣ ਗਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਗੋਲੈਂਡ ਸਪੋਰਟਸ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ, ਵਿਸਕਾਨਸਿਨ ਅਥਲੈਟਿਕ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ ਅਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਓਲੰਪਿਕ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਬਲੇਅਰ ਦਾ ਜਨਮ ਕੌਰਨਵਾਲ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਚਾਰਲੀ ਅਤੇ ਐਲਿਆਨੋਰ ਬਲੇਅਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਛੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਧਰਮ ਮਾਤਾ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਪੀਡ ਸਕੈਟਰ ਕੈਥੀ ਪ੍ਰੀਸਟਨਰ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਬੋਨੀ ਇੱਕ ਬੱਚੀ ਸੀ ਉਦੋਂ ਪਰਿਵਾਰ ਚੈਂਪੈਏਨ, ਇਲੀਨਾਇ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਬੋਨੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸਕੇਟਿੰਗ ਖੇਡਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 4 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਸਕੇਟਿੰਗ ਮੀਟ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਸੈਂਟਰਲ ਇਲੀਨਾਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਸਪੀਡ ਸਕੇਟਿੰਗ ਦੀ ਸੰਸਥਾ, ਇਲੀਨਾਇਸ ਦੇ ਆਈਸ ਐਰੇਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਜੈਫਰਸਨ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੈਂਨੇਸਨੀਅਲ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਚੈਂਪੇਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਸਕੇਟਿੰਗ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਬਲੇਅਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸੰਸਕ ਆਗੂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕੌਂਸਲ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਸੀ।
ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ
1992 ਵਿੱਚ, ਬਲੇਅਰ ਸੁਲਵੀਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਤੀਜੀ ਖਿਡਾਰਨ ਬਣ ਗਈ। ਬਲੇਅਰ ਨੇ 1992 ਦੇ ਓਸਕਰ ਮੈਥਿਸੇਨ ਅਵਾਰਡ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ (ਉਹ ਇਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਜੇਤੂ ਸੀ) ਉਹ 1994 ਵਿੱਚ ਐਸੋਸੀਏਟਿਡ ਪ੍ਰੈਸ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣੀ ਗਈ ਉਸ ਸਾਲ ਦੀ ਬੈਸਟ ਔਰਤ ਐਥਲੀਟ ਵੀ ਸੀ। ਬਲੇਅਰ ਨੇ 11 ਵਾਰ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ ਸੀ। ਸਪੋਰਟਸ ਇਲੈਸਟ੍ਰੇਟਿਡ ਨੇ ਬਲੇਅਰ ਨੂੰ ਸਪੋਰਟਸ ਵੂਮਨ ਆਫ ਦ ਈਅਰ 1994 ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਸੀ। 1994 ਤਕ, ਬਲੇਅਰ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ, ਚੈਂਪਨੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਸੜਕ ਦਾ ਨਾਂ ਬਦਲ ਕੇ ਬੌਨੀ ਬਲੇਅਰ ਡ੍ਰਾਈਵ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।
ਉਹ ਚਿਕਗੋਲੈਂਡ ਸਪੋਰਟਸ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ ਅਤੇ ਵਿਸਕਾਨਸਿਨ ਅਥਲੈਟਿਕ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। 2004 ਵਿਚ, ਉਹ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਓਲੰਪਿਕ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। 29 ਸਿਤੰਬਰ, 2015 ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਸਪੀਡ ਸਕੇਟਿੰਗ ਅਤੇ ਪਰਉਪਕਾਰ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਫਲੈਗ ਫਾਰ ਹੋਪ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਟਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1964 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਕੰਮੇਆਣਾ
ਕੰਮੇਆਣਾ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਮਿਹਨਤੀ ਅਤੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਕੁੱਲ ਰਕਬਾ 2000 ਏਕੜ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਕਾਫੀ ਜ਼ਮੀਨ ਸ਼ਹਿਰੀ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਛਾਉਣੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨਿਰਬਾਹ ਲਈ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਈ ਸਹਾਇਕ ਧੰਦੇ ਵੀ ਆਰੰਭੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਫੌਜੀ ਛਾਉਣੀ ਜਿਥੇ ਪਿੰਡ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਵਚ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਉਥੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦਾ ਵੀ ਵੱਡਾ ਵਸੀਲਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਬਿੱਕਰ ਐਸ਼ੀ ਕੰਮੇਆਣਾ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਮੋੜ੍ਹੀ ਜੋ ਨਿੱਕੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਪਿਛਲੀ ਸਦੀ ਦੇ ਪੰਜਾਹਵਿਆਂ ‘ਚ ਦੇਖੀ ਜਿਸ ਦੀ ਪੋਸਟ ਅਧਾਰਿਤ ਲਿਖਤ ( ਲੇਖਕ ਪੋਸਟ ਜੋ ਨਿਬੰਧ ਉਸ ਦੀ ਹੁਣ ਛਪ ਰਹੀ ਕਿਤਾਬ, ਮੇਰੀ ਕਲਮ ਮੇਰੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਛਪ ਰਿਹਾ ਹੈ , “ ਮੈਂ ਕੰਮੇਆਣਾ ਪਿੰਡ ਦੀ ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸੱਠਵਿਆਂ ‘ਚ ਪਿੰਡ ਬੰਨ੍ਹਣ ਲਈ ਗੱਡੀ ਮੋੜ੍ਹੀ ਵੀ ਦੇਖੀ ਹੈ ) ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੋਮਾਣਾ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਤੇ ਸਰਦਾਰ ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਮੂਹਰ ਦੀ ਬਾਬਾ ਸ਼ੈਦੂ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਡੇਰੇ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀ ਗਲੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਰਦਾਰ ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਨੈਣੇ ਦਾ ਗੁਰਨਾਮ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ ਜੋ ਇਕੱਲਾ ਛੇਅ ਵੀਹਾਂ ਘੁੰਮਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ , ਗੱਡੀ ਖੜ੍ਹੀ ਸੀ । ਮੋੜ੍ਹੀ ਗੱਡਣ ਵਾਲੇ ਜੋ ਸੰਧਵਾਂ ਪਿਂਡ ਤੋਂ ਆ ਕੇ ਫਰੀਦਕੋਟ ਦੇ ਰਾਜੇ ਹਮੀਰ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਇੱਕ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਰੁਪੈ ਦੀ ਦਸ ਘੁੰਮਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਖਰੀਦਕੇ ਪਿੰਡ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਬਣੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮਾਰ ਸਨ ਸੰਧਵਾਂ ਦੇ ਇਕੱਲੇ ਡੇਢ ਸੌਅ ਗੁੰਮਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਮਾਲਕ ਬਾਬਾ ਟੀਂਡਾ ਰੋਮਾਣਾ ਦੇ ਪੋਤੇ ਸਰਦਾਰ ਦੁਨੀਆਂ ਸਿੰਘ ਰੋਮਾਣਾ ਤੇ ਸਰਦਾਰ ਜੀਵਨ ਸਿਂਘ ਰੋਮਾਣਾ , ਬਾਬਾ ਮਹਿੰਆਂ ਸੰਧੂ , ਬਾਬਾ ਹਰੀਆ ਸੰਧੂ , ਬਾਵਾ ਦੱਲੂ ਸੰਧੂ , ਬਾਬਾ ਦਾਊ ਸੰਧੂ ਤੇ ਬਾਬਾ ਵਸਾਊ ਸੰਧੂ ਤੇ ਪਿਤਾ ਸਰਦਾਰ ਨਿੱਕਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਦਾਦਾ ,  ਬਾਬਾ ਫੀਨਾ ਸੰਧੂ , ਬਾਬਾ ਚੂੜ੍ਹ ਸਿੰਘ , ਕੰਮਾਂ ਬਲੋਚ ਤੇ ਦੋ ਰਾਜੇ ਫਰੀਦਕੋਟ ਦੇ ਅਹਿਲਕਾਰ ਆਦਿ । ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਨਾਮਵਰ ਸਖਸੀਅਤਾਂ ਸਨ / ਹਨ ਪਹਿਲਵਾਨ ਕਰਮੂ ਤੇ ਧਰਮੂ, ਪਰਜਾ ਮੰਡਲੀਏ ਸਰਦਾਰ ਭਾਗ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਤੇ ਸਰਦਾਰ ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ ਕਿੰਗਰਾ ( ਪੰਛੀ ) , ਬਜ਼ੁਰਗ ਕਾਂਗਰਸੀ ਸਰਦਾਰ ਗੁਰਾਂਦਿੱਤਾ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ , ਇਮਾਨਦਾਰ ਪੁਲੀਸ ਅਫਸਰ ਸਰਦਾਰ ਟਹਿਲ ਸਿੰਘ ਕਿੰਗਰਾ , ਪੰਜਾਬ ਪੱਧਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਗੂ ਤੇ ਗਰੁੱਪ ਲੀਡਰ ਬਣੇ ਇਸ ਲੇਖ ਦੇ ਲੇਖਕ ਜਿਸ ਦਾ ਪਿੰਡ ਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਤੇ ਫਰੀਦਕੋਟ ਚੋਂ ਦੂੱਜਾ ਗੀਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਗੁੜ ਨਾਲ਼ੋਂ ਇਸ਼ਕ ਮਿੱਠਾ ਵੀ ਪਿਛਲੀ ਸਦੀ ਦੇ ਸੱਠਵਿਆਂ ‘ਚ ਛਪਿਆ ਤੇ ਕਈ ਨਾਮਵਰ ਗਾਇਕ / ਗਾਇਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਗੀਤ ਵੀ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋਏ ਤੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਦੇ ਵੀ ਰਿਕਾਰਡ ਗੀਤ ਹਨ ।ਸੈਸ਼ਨ ਜੱਜ ਸਰਦਾਰ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿਂਘ ਸੰਧੂ , ਬੀ ਐਸ਼ ਐਫ ਚੋਂ ਡੈਪੂਟੇਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਪੁਲੀਸ ਹਾਈ ਰੈਂਕ ਅਫਸਰ ਸ੍ਰੀ ਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਸ਼ਰਮਾਂ , ਉੱਚ ਸਤਰ ਜੰਗਲਾਤ ਅਫਸਰ ਸਰਦਾਰ ਹਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਕਿੰਗਰਾ , ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ ਉੱਘਾ ਸ਼ਾਇਰ /ਲੇਖਕ ਸਰਦਾਰ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਕੰਮੇਆਣਾ ( ਰੋਮਾਣਾ )ਜਿਸ ਦੇ ਗੀਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲਗਭਗ ਹਰ ਗਾਇਕ ਨੇ ਗਾਏ ਤੇ ਕੁੱਝ ਬੌਲੀਵੁੱਡ  ਸਿੰਗਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਗਾਏ ਗਏ  , ਜੱਜ ਸਰਦਾਰ ਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ,ਭਾਰਤ ਦੇਸ਼ ਲਈ  ਸ਼ਹੀਦ  ਸਿਪਾਹੀ ਸਰਦਾਰ ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ , ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਸਕਾਊਟ ਅਵਾਰਡੀ  ਬਲਤੇਜਤੇਜੀ ਜੌੜਾ ਆਦਿ ਨਾਮਵਰ ਗੀਤਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਂ ਗਿਣਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਸੁਖਵੰਤ ਸਿੰਘ ਕਿੰਗਰਾ ਕੰਮੇਆਣੀਆਂ ,ਪੱਪੀ ਕੰਮੇਆਣਾ, ਜੀਤ ਕੰਮੇਆਣਾ , ਸਾਹਿਬ ਕੰਮੇਆਣਾ ਤੇ ਲੱਕੀ ਕੰਮੇਆਣਾ ਆਦਿ । ਉੱਘੇ ਗਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚਰਚਿਤ ਹਨ ਸਨਾਵਰ ਕੰਮੇਆਣਾ ( ਰੋਮਾਣਾ ) ਤੇ ਰਾਣਾ ਰਣਜੀਤ ਕੰਮੇਆਣਾ ਆਦਿ ।
ਨਾਮਵਰ ਲੋਕ
ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਿਰਜਣਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਨਾਮਵਰ ਸ਼ਾਇਰ ਧਰਮ ਕੰਮੇਆਣਾ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਸਿਪਾਹੀ ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ਜੋ ਸੈਕਟਰ ਰਾਜੌਰੀ ਪੁਣਛ (ਕਾਰਗਿਲ ਜੰਗ) ਵਿਖੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਨ-ਸ਼ਾਨ ਲਈ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਹੋਇਆ ਸ਼ਹੀਦੀ ਜਾਮ ਪੀ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ’ਚ ਇੱਕ ਖੇਡ ਸਟੇਡੀਅਮ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਖੇਡ ਸਟੇਡੀਅਮ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ਸ਼ਹੀਦ ਦੇ ਨਾਂ ਉਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।ਕੰਮੇਆਣਾ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਸਖਸੀਅਤਾਂ ਮੁੱਖ ਬਿਰਤਾਂਤ ‘ਚ ਲਿਖ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਸਪੋਰਟਸ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਉੱਚ ਸਤਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਕੋਚ ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਲਿਖਣੋਂ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ । ਬਿੱਕਰ ਸਿੰਘ ਐਸ਼ੀ ਕੰਮੇਆਣਾ ( ਰੋਮਾਣਾ ) ਹਾਲ ਅਬਾਦ ਯੂ ਐਸ ਏ ( ਅਮਰੀਕਾ ) ਪਿਛਲੀ ਸਦੀ ਦੇ ਸੱਤਰਵਿਆਂ ‘ਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਗੂ ਤੇ ਗਰੁੱਪ ਲੀਡਰ ਰਿਹਾ । ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਨਾਮਵਰ ਸਖਸੀਅਤਾਂ ਪਿਂਡ ਵਾਲੇ ਮੁੱਖ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹਨ ।
ਲੋਪੋਕੇ (ਭਾਰਤ)
ਲੋਪੋਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਉੱਘਾ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿੰਡ ਹੈ ਜੋ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ’ਤੇ ਪੱਛਮ-ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਛੀਨਾ ਮੋਘਾ ਮੋਰਚਾ ਦੀ ਕਰਮ ਭੂਮੀ, ਕਿਸਾਨਾਂ, ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਤੇ ਮਿਹਨਤਕਸ਼ਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਅਧੂਰੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਵਾਲੇ ਕਮਿਊੂਨਿਸਟ ਆਗੂਆਂ ਕਾਮਰੇਡ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਟਪਿਆਲਾ ਅਤੇ ਕਾਮਰੇਡ ਫੌਜਾ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਲੋਪੋ ਤੋਂ ਆ ਕੇ ਭਾਈ ਦਿਹਾਤ ਨੇ ਪਿੰਡ ਲੋਪੋਕੇ ਦੀ ਮੋਹੜੀ ਗੱਡੀ ਸੀ। ਦਿਹਾਤ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਨੋਹੁਦਾ, ਜਗਤਾ, ਆਦਿ ਸਨ। ਪੱਤੀ ਸਾਹੀਕੀ ਨੋਹੁਦਾ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਹੈ। ਜਗਤਾ ਦੀ ਲੌਹਢਿਆਂ ਦੀ ਪੱਤੀ ਹੈ। ਹਥਾਰੜੀਏ, ਉਤਾੜੀਆਂ, ਸਿਜੋਲੀਏ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਹਨ।
ਹੋਰ ਸਹੁਲਤਾਂ
ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਕੂਲ, ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਆਂਗਨਵਾੜੀ, ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵੀ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮਹਿਰਾਜ
ਮਹਿਰਾਜ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੀ ਇੱਕ ਨਗਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਰਾਮਪੁਰਾ ਫੂਲ bajjoana ਲਹਿਰਾ ਬੇਗਾ ਹਨ| ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਠਿੰਡਾ ਦਾ ਪਿੰਡ ਮਹਿਰਾਜ ਰਾਮਪੁਰਾ ਫੂਲ ਤੋਂ ਛਿਪਦੇ ਵੱਲ 6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰੀ ’ਤੇ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਿੰਡ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਰਕਬਾ ਲਗਪਗ 17,700 ਏਕੜ, ਆਬਾਦੀ 28,000, ਵੋਟਰ 15,000, ਨੰਬਰਦਾਰ 30 ਤੇ ਚੌਕੀਦਾਰ 25 ਹਨ। ਹੁਣ ਇੱਥੇ ਨਗਰ ਪੰਚਾਇਤ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ ਪਹਿਲਾਂ 9 ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਸਨ। ਇਸ ਪਿੰਡ ’ਚੋਂ 22 ਪਿੰਡ ਬੱਝੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਈਆ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ 22 ਅਗਵਾੜ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਹ ਰਾਜਪੂਤ ਰਾਜਾ ਜੈਸਲ ਰਾਓ ਦੇ ਸਿੱਧੂ ਗੋਤ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਜੈਸਲਮੇਰ ਦੇ ਰਾਜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਤਿਹਾਸ ਅਨੁਸਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਡੇਰਾ ਮਹਿਰਾਜ ਰਾਓ ਸੀ ਤੇ ਮਹਿਰਾਜ ਰਾਓ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪੱਖੋ ਰਾਓ ਵੀਦੋਵਾਲ ਦਾ ਚੌਧਰੀ ਸੀ। ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਦਾ ਡੋਲਾ ਮੰਗ ਲਿਆ ਸੀ। ਪੱਖੋ ਰਾਓ ਨੇ ਡੋਲਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸਾ ਸੀ। ਮੁਗਲਾਂ ਨੇ ਬਠਿੰਡੇ ਦੇ ਭੱਟੀਆਂ ਨੂੰ ਮਦਦ ਦੇ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲੋਂ ਵੀਦੋਵਾਲ ਦੀ ਚੌਧਰ ਖੋਹ ਲਈ। ਇਹ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਬਾਗ਼ੀ ਹੋ ਗਏ। ਬਾਗ਼ੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਪੱਖੋ ਰਾਓ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬਾਬਾ ਮੋਹਨ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਲੁਕ-ਛਿਪ ਕੇ ਦਿਨ ਕੱਟਣ ਲੱਗੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਥਾਣੇ ਸੰਤ ਕਾਲੂ ਨਾਥ ਕੋਲ ਡੇਰਾ ਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਪਿੰਡ ਮਾੜੀ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਭੁੱਲਰਾਂ ਦਾ ਮੇਲਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ। ਛੇਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਧਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਆਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਸਿੱਧੂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਬੰਨ੍ਹਣ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਦਿਵਾਈ ਜਾਵੇ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਚੌਧਰੀ ਲਾਲਾ ਕੌੜਾ ਅਤੇ ਬਘੇਲੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਪਰ ਲਾਲਾ ਕੌੜੇ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਮੰਨੀ। ਫੇਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਬਚਨ ਕੀਤਾ ‘‘ਕਾਲਿਆ, ਤੱਤੀਏਂ ਤੌੜੀਏ ਉੱਠ ਕੇ ਚਲੇ ਜਾਓ। ਜਿਧਰੋਂ ਆਏ ਹੋ ਓਧਰ ਹੀ ਚਲੇ ਜਾਣਾ, ਜਿੱਥੇ ਦਿਨ ਛਿਪ ਗਿਆ ਉੱਥੇ ਹੀ ਬੈਠ ਜਾਣਾ।’’ ਉਦੋਂ ਚੇਤ ਦਾ ਮਹੀਨਾ 1684 ਬਿਕਰਮੀ ਸੰਮਤ ਸੀ। ਬਾਬਾ ਮੋਹਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਕੁੱਲ ਚੰਦ, ਦਿਆ ਚੰਦ (ਕਾਲਾ), ਰੂਪ ਚੰਦ ਤੇ ਕਰਮ ਚੰਦ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਰਾਮਸਰਾ ਛੱਪੜ ਕੋਲ ਮੋੜ੍ਹੀ ਗੱਡ ਕੇ ਬਹਿ ਗਏ। ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਜਦੋਂ ਲਾਲੇ ਕੌੜੇ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੋੜ੍ਹੀ ਪੁੱਟ ਕੇ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀ। ਬਾਬੇ ਕਾਲੇ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਦੱਸੀ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਫ਼ਿਕਰ ਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਦੋਹਾਂ ਧਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੜਾਈ ਵੀ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਦੀ ਮੇਹਰ ਸਦਕਾ ਪਿੰਡ ਮਹਿਰਾਜ ਬੱਝ ਗਿਆ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂਸਰ ਮਹਿਰਾਜ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ’ਤੇ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਲੱਲਾ ਵੇਗ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ 1200 ਸਿੱਖ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਸ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਲੋਹੜੀ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਮੇਲਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰਾਮਸਰਾ ਸਣੇ ਕਈ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਿੱਧ ਤਿਲਕ ਰਾਏ ਦਾ ਸਥਾਨ, ਸਮਾਧ ਬਾਬਾ ਕਾਲਾ, ਡੇਰਾ ਮਸਤਾਨ ਸਿੰਘ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ ਹੈ।
1
ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਕਈ ਮੋਰਚਿਆਂ ਲਈ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ। 1971 ਦੀ ਹਿੰਦ-ਪਾਕਿ ਜੰਗ ਸਮੇਂ ਮੱਖਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮੱਖਣ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਬੁੱਤ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਕਾਲੀ ਮੋਰਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ, ਨਿਰੰਜਣ ਸਿੰਘ, ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ, ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪਿੰਡ ਮਹਿਰਾਜ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਨੇਕਾਂ ਵਾਰ ਜੇਲ੍ਹ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। ਮਹਿਰਾਜ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਵੱਲੋਂ ਰਾਮਪੁਰਾ ਫੂਲ ਟੀਪੀਡੀ ਮਾਲਵਾ ਕਾਲਜ ਲਈ 25 ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾਨ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹੁੰਦਿਆਂ 4 ਕਰੋੜ ਦੀ ਮਦਦ ਦੇ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ ਬਣਾਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਲੜਕੇ-ਲੜਕੀਆਂ ਉੱਚ ਵਿੱਦਿਆ ਹਾਸਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਅੱਠ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਕੂਲ ਤੇ ਕਈ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕਈ ਬੈਂਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖ਼ਾਵਾਂ ਵੀ ਹਨ। ਸੰਗਮ ਪੈਲੇਸ, ਪੰਜਾਬ ਪੈਲੇਸ, ਕੋਲਡ ਸਟੋਰ, ਤੀਹ ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਵਾਲਾ ਹਸਪਤਾਲ ਤੇ ਦੋ ਅਨਾਜ ਮੰਡੀਆਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸੀਵਰੇਜ ਸਿਸਟਮ, ਵਾਟਰ ਵਰਕਸ, ਪੱਕੀਆਂ ਸੜਕਾਂ, ਕਿਸਾਨ ਸਿੱਖਿਆ ਕੇਂਦਰ, ਸਟੇਡੀਅਮ ਤੇ ਪੰਚਾਇਤ ਘਰ ਆਦਿ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕਈ ਵਿਅਕਤੀ ਉੱਚ ਅਹੁਦਿਆਂ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਜਰ ਕਰਨਲ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ, ਮੇਜਰ ਕਰਨਲ ਭਾਨ ਸਿੰਘ, ਐਸਪੀ ਜਗਰੂਪ ਸਿੰਘ, ਡੂੰਗਰ ਸਿੰਘ, ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ, ਸਿੱਖਿਆ ਸਕੱਤਰ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਬੀਬੀ ਕੁਸਮਜੀਤ ਕੌਰ, ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਵੀਸ਼ਰ ਚੰਦ ਸਿੰਘ, ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ ਤੇ ਲੇਖਕ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਵੀ ਮਹਿਰਾਜ ਦਾ ਮਾਣ ਹਨ।
ਚੌਂਤਰਾ
ਚੌਂਤਰਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮੁਕਤਸਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਦਾੜਲਾਘਾਟ
ਦਾੜਲਾਘਾਟ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਸੋਲਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਅੰਬੂਜਾ ਸੀਮਿੰਟ ਪਲਾਂਟ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਤੋਂ 1800 - 2000 ਮੀਟਰ (5900 - 6600 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਅਰਕੀ ਦੀ ਦਾੜਲਾਘਾਟ ਪਰਬਤ ਲੜੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸ਼ਿਮਲਾ-ਬਿਲਾਸਪੁਰ-ਕਾਂਗੜਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਦਾੜੂ. (ਜੰਗਲੀ ਖੱਟਾ ਅਨਾਰ ) ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਫਲ ਤੋਂ ਪਿਆ  ਹੈ। ਦਾੜੂ  ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੀਆਂ ਮੱਧ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਪਹਾੜੀ ਢਲਾਣਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਗਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਲਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ
ਚੈਜ਼ ਬੋਨੋ
ਬੋਨੋ ਇੱਕ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਆਦਮੀ ਹੈ। 1995 ਵਿੱਚ, ਟੈਬਲੌਇਡ ਪ੍ਰੈਸ ਦੁਆਰਾ ਲੈਸਬੀਅਨ ਹੋਣ ਦੇ ਕਈ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਮਰੀਕੀ ਗੇਅ ਮਾਸਿਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ, ਦ ਐਡਵੋਕੇਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਵਰ ਸਟ੍ਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਲਈ ਦੋ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ।
2008 ਤੋਂ 2010 ਵਿਚਕਾਰ, ਬੋਨੋ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਤੋਂ ਮਰਦ ਲਿੰਗ ਤਬਦੀਲੀ ਹੋਈ। ਜੂਨ 2009 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਮਨੋਰੰਜਨ ਟੂਨਾਈਟ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਈ ਸੀ। ਮਈ 2010 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣਾ ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਨਾਂ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ। ਬੋਨੋ ਦੇ ਤਜਰਬੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਡੌਕੂਮੈਂਟਰੀ, 2011 ਸਾਨਡੈਂਸ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਓਪਰਾ ਵਿਨਫ੍ਰੇ ਨੈਟਵਰਕ' ਤੇ ਆਪਣੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ
left|thumb|1974 ਵਿੱਚ ਸੋਨੀ ਬੋਨੋ ਨਾਲ ਚੇਜ਼ ਬੋਨੋ (ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਚੇਸਟੀਟੀ' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)। ਬੌਨੋ ਦਾ ਜਨਮ ਲੌਸ ਏਂਜਲਸ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਚੈਰ ਅਤੇ ਸੋਨੀ ਬੋਨੋ ਦੀ ਪੋਪ ਜੋੜੀ ਦਾ ਇਕੋ ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਸੀ। ਸੋਨੀ ਐਂਡ ਚੈ, ਇੱਕ ਟੀਵੀ ਵਿਭਿੰਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਤਾਰੇ ਜਿਸ 'ਤੇ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਅਕਸਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਸਨ ਬੌਨੋ ਦਾ ਨਾਮ ਚੈਸਟੀਟੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਬਾਅਦ ਚੈਸਟੀਟੀ ਸਨ ਬੋਨੋ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਸੋਨੀ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੈਰ ਨੇ (ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਲੋ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ) ਇੱਕ ਬਾਇਸੈਕਸੁਅਲ ਔਰਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।
ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ ਸਰਗਰਮੀ
right|thumb|ਬੋਨੋ ' ਤੇ 2012 ਗਲੈਦ ਅਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਅਪ੍ਰੈਲ 1995 ਵਿਚ, ਬੋਨੋ ਇੱਕ ਸਮਲਿੰਗੀ ਅਤੇ ਲੇਸਬੀਅਨ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਐਡਵੋਕੇਟ ਨਾਲ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੈਸਬੀਅਨ ਵਜੋਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ।  1998 ਦੀ ਬੁੱਕ 'ਫੈਮਿਲੀ ਆਉਟਿੰਗ' ਨੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਬੌਨੋ ਬਾਹਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਡਲ ਝੀਲ
ਡਲ ਝੀਲ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਝੀਲ ਹੈ। 18 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਇਹ ਝੀਲ ਤਿੰਨ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਨਾਲ ਹੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਝੀਲਾਂ ਆਕੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਚਾਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜਲਾਸ਼ਏ ਹਨ- ਗਗਰੀਬਲ, ਲੋਕੁਟ ਡਲ, ਬੋਡ ਡਲ ਅਤੇ ਨਾਗਣ। ਲੋਕੁਟ ਡਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰੂਪਲੰਕ ਟਾਪੂ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਬੋਡ ਡਲ ਜਲਧਾਰਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੋਨਾਲੰਕ ਟਾਪੂ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੋਲ ਹੀ ਸਥਿਤ ਮੁਗਲ ਬਗੀਚੀ ਤੋਂ ਡਲ ਝੀਲ ਦਾ ਬੇਨਜ਼ੀਰ ਸੁਹੱਪਣ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੈਲਾਨੀ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਆਵੇ ਅਤੇ ਡਲ ਝੀਲ ਦੇਖਣ ਨਾ ਜਾਵੇ ਅਜਿਹਾ ਹੋ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। or "Srinagar's Jewel".
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਝੀਲਾਂ
ਸੱਟਜ਼ਨ ਖਾਨ
ਸੱਟਜ਼ਨ ਖ਼ਾਨ (Citizen Khan, ਮਤਲਬ: ਨਾਗਰਿਕ ਖਾਨ) ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਕੇਂਦਰਤ ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਿਟਕਾਮ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਬੀਬੀਸੀ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਆਦਿਲ ਰੈਅ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੰਜ ਸੀਰੀਜ਼ਾਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਿਖਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਪਾਰਕਹਿੱਲ, ਈਸਟ ਬਰਮਿੰਘਮ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮੁਸਲਿਮ ਮਿਸਟਰ ਖ਼ਾਨ (ਆਦਿਲ ਰੈਅ) ਇਹ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ "ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ" ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ" ਵੱਜੋਂ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਸੱਟਜ਼ਨ ਖਾਨ ਮਿਸਟਰ ਖਾਨ, ਇੱਕ ਉੱਚੇ-ਮਾੜੇ, ਸਰਪ੍ਰਸਤ, ਕ੍ਰਿਕਟ ਪ੍ਰੇਮੀ, ਸਵੈ-ਨਿਯੁਕਤ ਕਮਿਉਨਟੀ ਲੀਡਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਲੰਮੇ ਪੀੜ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ (ਸ਼ੋਭੂ ਕਪੂਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਈ) ਅਤੇ ਧੀਆਂ, ਸ਼ਾਜ਼ੀਆ (ਮਾਇਆ ਸੋਂਧੀ 2012-2014, ਕ੍ਰਿਪਾ ਪੱਠਾਣੀ 2015-) ਅਤੇ ਆਲੀਆ (ਭਵਨਾ ਲਿਮਬਾਕੀਆ) ਦੀਆਂ ਜਿੰਦਗੀਆਂ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਸ ਮਾਰਸ਼ਲ ਨੇ ਮਿਸਟਰ ਖਾਨ ਦੀ ਸਥਾਨਕ ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਮੈਨੇਜਰ ਡੇਵ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਮਿਸਜ਼ ਖ਼ਾਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਂ ਰਜ਼ੀਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਿਸਟਰ ਖਾਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੀ ਵੀ ਸ਼ੋਅ
ਕੰਡਾਘਾਟ
ਕੰਡਾਘਾਟ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੋਲਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸੋਲਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਾਲਕਾ-ਸ਼ਿਮਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ ਨੰਬਰ 22 ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਕਸਬਾ ਅਤੇ ਤਹਿਸੀਲ ਹੈ। ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨ ਚੈਲ ਨੂੰ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸੜਕ ਕੰਡਾਘਾਟ ਤੋਂ ਮੋੜ ਕੱਟਦੀ ਹੈ। ਚੈਲ ਉਥੋਂ 29 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ਼ਿਮਲਾ (ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਮਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ) 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਲਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਨੌਨੀ
ਨੌਨੀ ਸੋਲਨ-ਰਾਜਗੜ੍ਹ ਰੋਡ 'ਤੇ ਸੋਲਨ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਕਰੀਬ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ.ਦੂਰ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਡਾ: ਯਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ ਪਰਮਾਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਹਾਰਟੀਕਲਚਰ ਐਂਡ ਫੋਰੈਸਟਰੀ ਕੈਂਪਸ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪਹਾੜੀ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਗੋਰਖਾ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਖੰਡਰ ਕੈਂਪਸ ਦੇ ਪਾਰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੜਕ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਦੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗਿਰੀ ਨਦੀ ਇੱਥੋਂ ਲਗਭਗ 9 ਕਿ.ਮੀ.ਹੈ। ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਲਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ
ਦੂਹੇਵਾਲਾ
ਦੂਹੇਵਾਲਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ 17 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।
ਚੱਕ ਦੂਹੇਵਾਲਾ
ਚੱਕ ਦੂਹੇਵਾਲਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮੁਕਤਸਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸਾਧੂਪੁਲ
thumb| ਚੈਲ ਨੇੜੇ ਸਾਧੂਪੁਲ ਸਾਧੂਪੁਲ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੋਲਨ ਅਤੇ ਚੈਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪਿੰਡ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਹਾੜੀ ਨਦੀ "ਅਸ਼ਵਿਨੀ" ਉੱਤੇ ਬਣੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਪੁਲ ਦੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਕਾਲਕਾ-ਸ਼ਿਮਲਾ ਹਾਈਵੇਅ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਕੰਡਾਘਾਟ ਤੋਂ ਸਾਧੂਪੁਲ 12 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸ਼ਿਮਲਾ ਤੋਂ 34 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। 23 ਅਗਸਤ 2014 ਨੂੰ ਇਹ ਪੁਲ ਉਸ ਸਮੇਂ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਓਵਰਲੋਡ ਟਰੱਕ ਇਸ ਪੁਲ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਨਵਰੀ 2018 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਪੁਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਲਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ
ਜੀਨਾ ਰੋਸੇਰੋ
ਜੀਨਾ ਰੋਸੇਰੋ (ਜਨਮ 1983 ਜਾਂ 1984) ਇੱਕ ਫਿਲੀਪੀਨੋ ਅਮਰੀਕੀ ਸੁਪਰਮਾਡਲ, ਟੈੱਡ ਸਪੀਕਰ, ਅਤੇ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਐਡਵੋਕੇਟ ਹੈ। ਰੋਸੇਰੋ ਜੇਂਡਰ ਪਰਾਊਡ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ, ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਮੀਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਬਰਾਬਰੀ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਉਹ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਜੀਨਾ ਰੋਸੇਰੋ ਦਾ ਜਨਮ ਮਨੀਲਾ, ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼  ਵਿਚ ਇੱਕ ਵਰਕਿੰਗ ਕਲਾਸ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬਿਊਟੀ ਪੀਗੈਂਟਸ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਪਰੋਟੋ-ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ
ਪਰੋਟੋ-ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ (ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ - pra-Esperanto) 1887 ਵਿੱਚ ਲੁਦਵਿਕ ਜ਼ਾਮੇਨਹੋਫ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਊਨੂਆ ਲੀਬਰੋ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਪੜਾਵਾਂ ਦੀ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੀਨਾ ਰੋਸੇਰੋ
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਰੋਸੇਰੋ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਸਾਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਈ ਚਲੀ ਗਈ। 2005 ਵਿਚ, ਜੀਨਾ ਰੋਸੇਰੋ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ  ਵਿਚ ਗਈ ਅਤੇ 2006 ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕ ਬਣ ਗਈ।
ਪਰੋਟੋ-ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ
1878 ਦੀ ਲੀਂਗਵੇ ਯੂਨੀਵਰਸਲਾ
ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਾਮੇਨਹੋਫ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਸੀ ਕਿ ਇੱਕ ਆਂਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤਾਂਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚਕਾਰ ਸੰਚਾਰ ਹੋ ਸਕੇ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਸੋਚਣਾ ਸੀ ਕਿ ਸੌਖੀ ਲਾਤੀਨੀ ਜਾਂ ਯੂਨਾਨੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਪਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਹ ਇਸ ਨਿਸਚੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਕਿ ਇਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਭਾਸ਼ਾ ਹੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਬਾਲਗ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਜਿੰਨੀ ਦੇਰ ਤੱਕ ਇਹ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। 17 ਦਸੰਬਰ 1878 ਇਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕੁਝ ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਦਿਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਜਨਮ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ "ਲੀਂਗਵੇ ਯੂਨੀਵਰਸਲਾ"(Lingwe Uniwersala) ਜਾਂ "ਵਿਸ਼ਵ ਭਾਸ਼ਾ" ਕਿਹਾ।
ਜੀਨਾ ਰੋਸੇਰੋ
ਕੈਰੀਅਰ
ਰੋਸੇਰੋ ਇੱਕ ਫੈਸ਼ਨ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਦੁਆਰਾ ਮੈਨਹਟਨ ਦੇ ਲੋਅਰ ਈਸਟ ਸਾਈਡ ਦੇ ਇੱਕ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ 21 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਉਦੋਂ ਲੱਭੀ ਗਈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਮਾਡਲ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਹਸਤਾਖ਼ਰ ਕੀਤੇ ਸਨ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵਿਮਜੁਟ ਅਤੇ ਬਿਊਟੀ ਐਡੀਜੀਅਲਜ਼ ਲਈ 12 ਸਾਲ ਮਾਡਲ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਆਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਬਿਤਾਏ।
ਪਰੋਟੋ-ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ
1878 ਦੀ ਲੀਂਗਵੇ ਯੂਨੀਵਰਸਲਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ
ਜੀਨਾ ਰੋਸੇਰੋ
ਸਰਗਰਮੀ
2014 ਵਿੱਚ, ਰੋਸੇਰੋ ਨੇ ਜੈਂਡਰ ਪਰਾਉਡ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, "ਇੱਕ ਵਕਾਲਤ ਅਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮੁਹਿੰਮ ਜਿਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਾਰੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ"। 31 ਮਾਰਚ 2014 ਨੂੰ, ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦਿਵਸ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਰੋਸੇਰੋ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟੈੱਡ ਟਾਕ ਦੇਣ ਦੌਰਾਨ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬਾਹਰ ਆਈ।  19 ਸਤੰਬਰ 2014 ਨੂੰ, ਰੋਸੇਰੋ ਦੇ ਟੈੱਡ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇ ਨੂੰ ਐਨ.ਪੀ.ਆਰ. ਦੇ ਟੀ.ਈ.ਡੀ. ਰੇਡੀਓ ਹਾਵਰ ਤੇ ਪੋਡਕਾਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ
ਪੋਲਿਸ਼ ਕਲਾ
ਪੋਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਪੋਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਕਲਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਦੀ
ਪੋਲਿਸ਼ ਕਲਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਲੱਖਣ ਚਰਿੱਤਰ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਅਕਸਰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਰੁਝਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ। ਜੈਨ ਮਾਟੇਜਕੋ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਇਤਿਹਾਸ ਪੇਂਟਿੰਗ ਦੇ ਕ੍ਰਾਕੋ ਸਕੂਲ ਨੇ ਪੂਰੇ ਪੋਲਿਸ਼ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੇ ਯਾਦਗਾਰੀ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੋਲਿਸ਼ ਪੇਂਟਰ ਜਾਂ ਪੋਲੈਂਡ ਦੇ "ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ" ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਟੈਨਿਸਲਾਵ ਵਿਟਕੀਵਿਜ਼ ਪੋਲਿਸ਼ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਯਥਾਰਥਵਾਦ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਬਲ ਸਮਰਥਕ ਸੀ, ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਜੋਜ਼ੇਫ ਚੇਲਮੋੰਸਕੀ ਸੀ।
ਟਰੋਲ
ਖੇਤਰ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਲਨ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਕਸੌਲੀ ਤੋਂ 38 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।
ਭੂਗੋਲ
ਟਰੋਲ ਦਾ ਕੁੱਲ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ 85 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੋਲਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਛਾਉਣੀ ਅਤੇ ਕਸੌਲੀ ਦੇ ਕਸਬੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਕਸੌਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਮਲਾ ਸੰਸਦੀ ਹਲਕੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਦਗਸ਼ਾਈ ਟਰੋਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਲਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਹੌਟ ਡੌਗ
ਹੌਟ ਡੌਗ (ਫਰੈਂਕਫਰਟਰ, ਵੀਨਰ) ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੁਰਗੰਧ ਯੁਕਤ ਮੁਲਾਇਮ ਮਾਸ ਦੇ ਘੋਲ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਨਮ ਸਾਸੇਜ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਤੋਂ ਗੌਮਾਂਸ ਜਾਂ ਸੂਰ ਦੇ ਮਾਸ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਚਿਕਨ ਜਾਂ ਟਰਕੀ ਦੇ ਮਾਸ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਪਚਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਧੂਏ ਵਿੱਚ ਸੁਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹੌਟ ਡੌਗ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਗਰਮ ਕਰਕੇ ਹੌਟ ਡੌਗ ਬਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਾ ਕਰ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੁਲਾਇਮ, ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਬੇਲਨਾਕਾਰ ਟੁਕੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰੋਂ, ਕੇਚਪ, ਪਿਆਜ, ਮੇਯੋਨੀਜ, ਸਵਾਦਾਨੁਸਾਰ ਕੱਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਬਜੀਆਂ,ਪਨੀਰ,ਬੇਕਨ(ਸੂਰ ਦੀ ਪਿੱਠ ਦਾ ਮਾਸ), ਮਿਰਚ ਜਾਂ ਬੰਦ ਗੋਭੀ ਦੇ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਟੁਕੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਕੁੱਝ ਹੌਟ ਡੌਗ ਮੁਲਾਇਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁੱਝ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਕਾਏ ਗਏ (ਟਾਕਰੇ ਤੇ ਸਖ਼ਤ) ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਨਾਨਕਸਰ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੁਕਤਸਰ)
ਨਾਨਕਸਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕੋਰੇਕਾ
thumb
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਟਲੀ
ਕੈਂਪੋਰਾ ਸੈਨ ਜਿਓਵਨੀ
ਕੈਂਪੋਰਾ ਸੈਨ ਜਿਓਵਨੀ, ਕੋਸੇਂਜ਼ਾ, ਕੈਟਾਨਜ਼ਾਰੋ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ, ਇਟਲੀ ਦੇ ਕੈਲਾਬ੍ਰੀਆ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ, ਅਮਾਨਤੀਆ ਦੇ ਕਮਿਊਨ (ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ) ਦਾ ਇੱਕ ਫਰਾਜ਼ੀਓਨ ਹੈ। thumb
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਟਲੀ
ਹਾਊ
ਹਾਊ ਜਾਂ ਹਾਊਆ ਜਾਂ ਹਊਆ ਇੱਕ ਕਲਪਿਤ ਬਲਾ ਹੈ ਜੋ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰੋਂਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਲਈ ਲੋਕਮਨ ਦੀ ਘੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਮਾਊਂ ਵੀ ਇਸੇ ਡਰਾਉਣੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੋਂਦੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੁੱਪ ਕਰ ਨਹੀਂ ਤੈਨੂੰ ਹਾਊ ਜਾਂ ਮਾਊਂ ਖਾ ਜਾਊ। ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਹਊਆ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਡਰਾਉਣ ਦਾ ਝੂਠਾ ਢਕੌੰਸਲਾ ਖੜਾ ਕਰਨ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਵਰੇ ਵਾਂਗ ਬੜੀ ਆਮ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
ਤਾਰਿਕ ਫ਼ਤਹ
ਤਾਰਿਕ ਫ਼ਤਹ  (ਜਨਮ 20 ਨਵੰਬਰ 1949), ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਇੱਕ ਲੇਖਕ, ਪ੍ਰਸਾਰਕ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਨਿਰਪੱਖ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ। ਚੇਜਿੰਗ ਅ ਮਿਰਾਜ: ਦ ਟਰੈਜਿਕ ਇਲੂਜਨ ਆਫ ਐਨ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਟੇਟ (Chasing a Mirage: The Tragic Illusion of an Islamic State) ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਮੁਸਲਿਮ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵੀ ਕੀਤੀ।
ਜੀਵਨ
ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਕਰਾਚੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਕਰਾਚੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1949 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪਸ਼ੂ ਫੀਡ
thumb|300x300px|[[ਅਮਰੀਕਾ, ਟੈਕਸਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੀਡਲਾਟ ਦੀ ਫੋਟੋ ਜਿੱਥੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਕਤਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਜੀ ਕਰਨ ਲਈ ਅਨਾਜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ]] ਪਸ਼ੂ ਫੀਡ, ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਘਰੇਲੂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦਾ ਭੋਜਨ ਹੈ। ਦੋ ਬੁਨਿਆਦੀ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ: ਚਾਰਾ ਅਤੇ ਅਨਾਜ। ਇਕੱਲਾ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸ਼ਬਦ "ਫੀਡ" ਅਕਸਰ ਚਾਰੇ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪੋਸ਼ਣ
ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਅੱਜ, ਫਾਰਮ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਪੋਸ਼ਕਤਾ ਦੀਆਂ ਜਰੂਰਤਾਂ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਅਨਾਜਾਂ ਅਤੇ ਚਾਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਾਂ ਕੇਂਦਰਿਤ, ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਪੂਰਤੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਫੀਡ ਦੀ ਪੋਸ਼ਣ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨਾ ਕੇਵਲ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤ ਸਮੱਗਰੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਕਈ ਹੋਰ ਕਾਰਕ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੀਡ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ, ਸਾਫ਼-ਸਫਾਈ, ਪਾਚਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਆਂਦਰਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੈ।
ਤੋਪ
ਇਕ ਤੋਪ (ਬਹੁਵਚਨ: ਤੋਪ ਜਾਂ ਤੋਪਾਂ; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Cannon) ਇੱਕ ਬੰਦੂਕ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਤੋਪਚੀ ਵੱਲੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹਥਿਆਰ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰੈਪੈਲੈਂਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਇਲ ਨੂੰ ਲਾਂਚ ਕਰਦਾ ਹੈ। 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਧੂੰਏ ਦੇ ਪਾਊਡਰ ਦੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗਨ ਪਾਊਡਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਚਾਲਕ ਸੀ। ਕੈਨਨ ਕੈਲੀਬਰੇਰ, ਰੇਂਜ, ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ, ਅੱਗ ਦੀ ਦਰ, ਅੱਗ ਦਾ ਕੋਣ, ਅਤੇ ਗੋਲਾਬਾਰੀ; ਤੋਪ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੂਪ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਇਹਨਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਯੁੱਧ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਗਏ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ। ਸ਼ਬਦ ਤੋਪ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟਿਊਬ, ਗੰਢ ਜਾਂ ਰੀਡ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਤੋਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘਟ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ "ਜੰਗੀ" ਜਾਂ "ਤੋਪਖਾਨੇ" ਦੀ ਥਾਂ ਨੇ ਲੈ ਲਈ ਹੈ, ਜੇ ਨਾ ਕਿ ਵਧੇਰੇ ਖਾਸ ਸ਼ਬਦ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਮੋਰਟਾਰ" ਜਾਂ "ਹੋਵਟਜ਼ਰ", ਏਰੀਅਲ ਯੁੱਧ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਛੱਡਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਅਕਸਰ "ਆਟੋਕੈਨਨ" ਛੋਟੇ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸੌਂਗ ਡਿਅਨਾਸਟੀ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਤੋਪ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ ਚਿੱਤਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ 13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਤੋਪ ਦੇ ਭੌਤਿਕ, ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਅਤੇ ਡੌਕੂਮੈਂਟਰੀ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹਨ। 1288 ਵਿੱਚ ਯੁਆਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹੱਥਾਂ ਦੀਆਂ ਤੋਪਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਤੋਪ ਉਸੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਤੋਪਾਂ ਦਾ ਸਬੂਤ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਤੋਪਾਂ ਦੇ 1326 ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਤੋਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ 14 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਤੋਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਤੋਪਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ 1374 ਤਕ ਪੈਦਲ ਵਿਰੋਧੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇੱਕ ਤੋਪ, ਕੰਧ ਢਾਹ ਰਹੀ ਸੀ। ਕੈਨਨ ਨੇ ਘੇਰਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਨਾਲ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। 1464 ਵਿੱਚ ਓਟਾਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ 16,000 ਕਿੱਲੋ ਤੋਪ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਤੁਰਕੀ ਬੋਬਾਰਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਲਿਮਬਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਾਲ 1453 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੋਪਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੋਪ ਦਾ ਖੇਤਰ ਵਧੇਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੇਤਾ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਅਤੇ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ। ਯੂਰਪੀਅਨ ਤੋਪ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਲੰਬੇ, ਹਲਕੇ, ਵੱਧ ਸਹੀ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੁਸ਼ਲ "ਕਲਾਸਿਕ ਰੂਪ" ਵਿੱਚ 1480 ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਇਹ ਕਲਾਸਿਕ ਯੂਰਪੀਅਨ ਤੋਪ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ 1650 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਨਾਬਾਲਗ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ।
20 ਵੀਂ ਅਤੇ 21 ਵੀਂ ਸਦੀ
thumb|1888 ਅਤੇ 1913 ਦੇ ਜਰਮਨ ਤੋਪ ਦੀ ਤੁਲਨਾ 20 ਵੀਂ ਅਤੇ 21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਕੈਨਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਬ-ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਖਰੇ ਨਾਂਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਧੁਨਿਕ ਤੋਪ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਕਿਸਮ ਦੇ ਹਾਉਵਿਟਜ਼ਰ, ਮੋਰਟਾਰ, ਬੰਦੂਕਾਂ, ਅਤੇ ਆਟੋਕੈਨਨ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਸੁਪਰਗਾਰਨ-ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ, ਕਸਟਮ-ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤੇ ਤੋਪ- ਵੀ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਤੋਪਖਾਨੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਲੇਕਿਨ ਅਵੈਧ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਆਧੁਨਿਕ ਤੋਪਖਾਨਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਨਾਟੋ ਅਨੁਸਾਰ, ਤੋਪਖ਼ਾਨੇ ਦੀ ਆਮ ਭੂਮਿਕਾ ਅੱਗ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ "ਅੱਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਤਬਾਹ ਕਰਨ, ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਜਾਂ ਦਬਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।" thumb|ਨੌਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਅਮਲੇ ਨੇ ਐਮ ਐੱਲ 198 ਹੋਵਟਜ਼ਰ ਨੂੰ ਦਾਗਦੇ ਹੋਏ left|thumb|Royal Artillery howitzers at the Battle of the Somme
ਧੋਖਾਧੜੀ ਵਰਤਣ
ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਲੌਗ ਜਾਂ ਧਰੁੱਵਵਾਇਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇੱਕ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਗੁੰਮਰਾਹ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਡੌਕਿਕਸ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਰਵੋਲਟੀਅਨ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕਰਨਲ ਵਿਲਿਅਮ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਦੀ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਫੌਜ ਦੁਆਰਾ "ਕੁਐਂਟਰ ਗੰਨ ਟਰਿੱਕ" ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ; 1780 ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 100 ਵਫਾਦਾਰਾਂ ਨੇ ਬੰਬਾਰੀ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਣ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਅਮਰੀਕੀ ਘਰੇਲੂ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ, ਕਨੈਫਰਡੇਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੁਐਕੋਰ ਬੰਦੂਕਾਂ ਵੀ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਤੋਪਖ਼ਾਨੇ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕਣ। ਡਕੈਤੀ ਤੋਪ ਨੂੰ "ਟੋਪੀ" ਤੇ ਕਾਲੇ ਰੰਗੇ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕਿਲਾਬੰਦੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਈਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਮੌਕੇ 'ਤੇ, ਧੋਖੇਬਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਅਸਲੀ ਗੰਨ ਗੱਡੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਨੋਟ ਤੇ ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਥਿਆਰ
ਸੋਥਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪਸ਼ੂ ਉਤਪਾਦ
thumb|ਇੱਕ ਖਾਣ ਵਾਲੀ ਡਿਸ਼ ਜਿਸਨੂੰ "ਡਕ, ਡਕ, ਡੱਕ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਤਿੰਨ ਭਾਗ ਬੱਤਖ਼ ਦੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ: ਡਕ ਅੰਡੇ, ਬਤਖ਼ ਦੇ ਰੱਖੇ ਮੀਟ ਅਤੇ ਬਤਖ਼ ਦੇ ਛਾਤੀ thumb|ਬੱਕਰੀ ਦੇ ਪਨੀਰ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਪਸ਼ੂ ਉਤਪਾਦ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਜਾਨਵਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਲਈ ਗਈ ਕੋਈ ਵੀ ਸਮਗਰੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨਾਂ: ਚਰਬੀ, ਮੀਟ, ਲਹੂ, ਦੁੱਧ, ਅੰਡੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਤਪਾਦ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਇਸਿੰਗਲਾਸ ਅਤੇ ਰੈਨਨੇਟ।
ਸੁਖਣਾ ਅਬਲੂ
ਸੁਖਣਾ ਅਬਲੂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜਾਰਜ ਜੋਨਸ
thumb|George Jones (2002) ਜਾਰਜ ਗਲੇਨ ਜੋਨਸ (12 ਸਤੰਬਰ, 1931 - ਅਪ੍ਰੈਲ 26, 2013) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਹਿੱਟ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਲੰਮੀ ਸੂਚੀ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੀਤ ਹੀ ਸਟਾਪਡ ਲਵਿੰਗ ਹਰ ਟੂਡੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ 20 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ, ਜੋਨਜਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਦੇਸ਼ ਗਾਇਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਟੈਕਸਾਸ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਜੋਨਸ ਨੇ ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕੰਟਰੀ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਸੁਣਿਆ ਅਤੇ ਨੌਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਗਿਟਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1950 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ, ਡੋਰਥੀ ਬੋਵਨਵਿਲਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1951 ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਮਰੀਨ ਕਾਪਜ਼ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ 1953 ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਸਾਨ ਜ਼ੋਸ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਤੈਨਾਤ ਰਿਹਾ। ਉਸਨੇ 1954 ਵਿੱਚ ਸ਼ੈਰਲੇ ਐਨ ਕੋਰਲੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ 1968 ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਗਾਇਕ ਟਾਮੀ ਵਾਇਨੇਟ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ 1975 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਜੋਨਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚੌਥੀ ਪਤਨੀ, ਨੈਂਸੀ ਸੇਪੁਲਵਾਡੋ, ਨਾਲ 1983 ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਜੋਨਸ ਨੇ ਜੇ. ਪੀ. ਰਿਚਰਡਸਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ "ਵਾਈਟ ਲਾਇਟਨਿੰਗ" ਗਾਇਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗਾਇਕ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਕਈ ਸਾਲ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੀ ਸਿਹਤ ਵਿਗੜਦੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚੋਂ ਉਹ ਗਾਇਬ ਰਿਹਾ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ "ਨੋ ਸ਼ੋ ਜੋਨਜ਼" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। 2013 ਵਿੱਚ ਹਾਇਫੌਸਕਿਕ ਸਾਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ ਕਾਰਨ, ਜੋਨਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਜੋਨਸ ਦੀ 81 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਸੀ।
ਮੌਤ
29 ਮਾਰਚ 2012 ਨੂੰ, ਜੋਨਸ ਨੂੰ ਉੱਚ ਸਾਹ ਦੀ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਕਾਰਨ ਹਸਪਤਾਲ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ, 21 ਮਈ ਨੂੰ, ਜੋਨਜ਼ ਨੂੰ ਇਸੇ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਕਾਰਨ ਦੁਬਾਰਾ ਹਸਪਤਾਲ ਭਰਤੀ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਛੁੱਟੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। 18 ਅਪ੍ਰੈਲ 2013 ਨੂੰ ਜੋਨਜਸ ਨੂੰ ਮਾਮੂਲੀ ਤਾਪ ਅਤੇ ਅਨਿਯਮਿਤ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਲਈ ਵੈਂਡਰਬਿਲਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਮੈਡੀਕਲ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ। 26 ਅਪ੍ਰੈਲ 2013 ਨੂੰ 81 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਜੋਨਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਜੋਨਸ ਨੂੰ ਨੈਸ਼ਵਿਲੇ ਦੇ ਵੁੱਡਲੋਨ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦਫਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਪਸ਼ੂ ਪ੍ਰਜਨਨ
ਪਸ਼ੂ ਪ੍ਰਜਨਨ, ਪਸ਼ੂ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ ਜੋ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਜੈਨੇਟਿਕ ਮੁੱਲ (ਅਨੁਮਾਨਤ ਪ੍ਰਜਨਨ ਮੁੱਲ, ਈ.ਬੀ.ਵੀ.) ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ (ਵਧੀਆ ਰੇਖਾਕਾਰ ਨਿਰਪੱਖ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ) ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਿਕਾਸ ਦਰ, ਅੰਡੇ, ਮੀਟ, ਦੁੱਧ, ਜਾਂ ਉੱਨ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਹਤਰ ਈ.ਬੀ.ਵੀ. ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਨਵਰ ਦੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਲਈ ਚੋਣ ਕਰਨਾ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਲੋੜੀਂਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਲਿਆਂਦੀ ਹੈ। ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਜਨਨ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿੱਚ ਜਨਸੰਖਿਆ ਜੈਨੇਟਿਕਸ, ਮਾਤਰਾਤਮਕ ਜੈਨੇਟਿਕਸ, ਅੰਕੜਾ, ਅਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਅਣੂ ਜੀਨੌਮਿਕਸ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿਵਾਲ ਰਾਈਟ, ਜੇ ਲੁਸ਼, ਅਤੇ ਚਾਰਲਸ ਹੈਂਡਰਸਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੰਮ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।
ਪ੍ਰਜਨਨ ਸਟਾਕ
ਪ੍ਰਜਨਨ ਸਟਾਕ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਪ੍ਰਜਨਨ ਦੇ ਮਕਸਦ ਲਈ ਵਰਤੇ ਗਏ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਬਰੀਡ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਭਿੰਨ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਕੀਮਤੀ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਅਤੇ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁਪਰ ਕਾਊਂਟਸ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੁਝ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕਰੌਸਬ੍ਰਿਡਿੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਸਵਾਈਨ ਦਾ ਪ੍ਰਜਨਨ ਕਰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ "ਬ੍ਰੀਡਿੰਗ ਸਟਾਕ ਆਵਾਜ਼, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਣਾ, ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਲ, ਪਤਲਾ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਨਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੁਸ਼ਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।"
ਘੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ "ਬ੍ਰੀਡਿੰਗ ਸਟਾਕ ਦੀ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਚੋਣ" ਨੇ ਕਈ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:CS1 maint: Uses authors parameter
ਈਰਾਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਫਾਰਸ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰੇਟਰ ਈਰਾਨ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਅੰਦਰ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਅਨਾਤੋਲੀਆ, ਬੋਸਫੋਰਸ ਅਤੇ ਮਿਸਰ, ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਅਤੇ ਸੀਰ ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਕਾਕੇਸ਼ਸ ਅਤੇ ਯੂਰੇਸ਼ੀਅਨ ਸਟੈਪੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਰਸ ਦੀ ਖਾੜੀ ਅਤੇ ਓਮਾਨ ਦੀ ਖਾੜੀ ਤੱਕ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਈਰਾਨ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਜਿਸਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਆਬਾਦੀਆਂ 7000 ਈਪੂ ਪਿੱਛੇ ਤੱਕ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਈਰਾਨ ਦੇ ਪਠਾਰ ਦੀ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਨੇ ਰਵਾਇਤੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨੇੜ ਪੂਰਬ ਈਲਾਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਮੁਢਲੇ ਕਾਂਸੀ ਯੁੱਗ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਸੀਆਈ, ਮੰਨੇਆਨ, ਅਤੇ ਗੁਟੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਿਹਾ। ਜੌਰਜ ਵਿਲਹੈਲਮ ਫਰੀਡ੍ਰਿਕ ਹੇਗਲ ਫਾਰਸੀਆਂ ਨੂੰ "ਪਹਿਲੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲੋਕ" ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।  625 ਈਸਵੀ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਮਾਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਇਕਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕਜੁੱਟ ਕੀਤਾ।   ਏਕੇਮੇਨਿਡ ਸਾਮਰਾਜ (550-330 ਈਪੂ), ਜੋ ਕਿ ਸਾਈਰਸ ਮਹਾਨ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਹਿਲਾ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਾਮਰਾਜ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਬਾਲਕਨ ਤੋਂ ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਤਕ ਤਿੰਨ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਤੇ ਪਰਸੀ (ਪਰਸਪੋਲਿਸ) ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੋਂ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਅੱਜ ਦੇਖਿਆਂ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਾਮਰਾਜ ਸੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਸਾਮਰਾਜ। ਪਹਿਲਾ ਫਾਰਸੀ ਸਾਮਰਾਜ, ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਭਿਅਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਲਗਭਗ 40% ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਸੀ। 480 ਈ. ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕੁੱਲ 112.4 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 49.4 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕ ਬਣਦੇ ਹਨ।    ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੈਲੂਸੀਡ, ਪਾਰਥੀਅਨ ਅਤੇ ਸਾਸਾਨੀਅਨ ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਈਰਾਨਤੇ ਲਗਪਗ 1,000 ਸਾਲ ਲਈ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਬਣਾਇਆ। ਪਰਸੀਆ ਦੇ ਕੱਟੜ ਵਿਰੋਧੀ ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ, ਬਿਜ਼ੰਤੀਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਸੀ।
ਲੋਹਾ ਜੁੱਗ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਫਾਰਸੀ ਸਾਮਰਾਜ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਈਰਾਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਪੁਰਾਤਨਤਾ ਦੇ ਮਾਦ, ਅਕੇਮੇਨਿਡ (ਹਖ਼ਾਮਨੀ), ਪਾਰਥੀਅਨ ਅਤੇ ਸਾਸਾਨੀਅਨ ਸਾਮਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਇੱਕ ਵਾਰ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਾਮਰਾਜ ਬਣ ਗਿਆ, ਈਰਾਨ ਤੇ ਹਮਲੇ ਵੀ ਹੋਏ, ਯੂਨਾਨੀ, ਅਰਬੀ, ਤੁਰਕ ਅਤੇ ਮੰਗੋਲ ਹਮਲੇ। ਈਰਾਨ ਨੇ ਸਦੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੀ ਕੌਮੀ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਜਤਲਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੱਖ ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਹਸਤੀ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਫ਼ਾਰਸ ਉੱਤੇ ਫਤਹਿ (633-654) ਨੇ ਸਾਸਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਹ ਈਰਾਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੋੜ ਹੈ। ਈਰਾਨਦਾ ਇਸਲਾਮੀਕਰਨ ਅੱਠਵੀਂ ਤੋਂ ਦਸਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਅਧੀਨ ਰਜਵਾੜਾਸ਼ਾਹੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜ਼ੋਰਾਸਟਰੀਆਵਾਦ ਦਾ ਪਤਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪਿਛਲੀਆਂ ਫਾਰਸੀ ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਅਜਾਈਂ ਨਹੀਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਇਸਲਾਮੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਸਭਿਅਤਾ ਨੇ ਆਤਮਸਾਤ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।*
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਾਮਰਾਜਾਂ ਦੇ ਲੰਬੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਈਰਾਨ, ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅਖੀਰ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੌਰਾਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਖ਼ਤ ਕਠਿਨਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਦੀ ਲੰਘਣਾ ਪਿਆ। ਖਾਨਾਬਦੋਸ਼ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਹਮਲੇ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਾਕਮ ਬਣ ਕੇ ਬਹਿ ਜਾਂਦੇ, ਇਸ ਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦੇ।
ਸਫਵੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨੇ 1501 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਰਾਜ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਇਕਮੁੱਠ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੇ ਸ਼ੀਆ ਇਸਲਾਮ ਨੂੰ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਿਕ ਧਰਮ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ,  ਜਿਸ ਨੇ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਗੱਡੇ। ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਇਸਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਗੁਆਂਢੀ ਉਸਮਾਨੀਆ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਇਰਾਨ ਇੱਕ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਸੀ ਜਿਸਤੇ 1501 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1979 ਦੀ ਈਰਾਨੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਤੱਕ ਜਦੋਂ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 1979 ਨੂੰ ਈਰਾਨ ਸਰਕਾਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਇਸਲਾਮੀ ਗਣਰਾਜ ਬਣਿਆ, ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਰਹੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:CS1 maint: Multiple names: authors list ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਈਰਾਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਵਰਚੁਅਲ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਨੈਟਵਰਕ
thumb| ਵੀਪੀਐਨ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਰਚੁਅਲ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਨੈਟਵਰਕ ( ਵੀਪੀਐਨ ) ਇੱਕ ਸਰਵਜਨਕ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਨੈੱਟਵਰਕ  ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝੇ ਜਾਂ ਜਨਤਕ ਸਰਵਜਨਕ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਿਚ ਡਾਟਾ ਭੇਜਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।  ਜਿਵੇ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਉਪਕਰਣ ਸਿਧੇ ਹੀ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਕ ਵੀਪੀਐਨ ਵਿਚ ਐਂਡ ਸਿਸਟਮ (ਜਿਵੇ ਕਿ ਪੀਸੀ, ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਆਦਿ) ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਇਸ ਲਈ ਨਿੱਜੀ ਨੈਟਵਰਕ ਦੀ ਕਾਰਜਕੁਸ਼ਲਤਾ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਤੋਂ ਲਾਭ ਲੈ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।  ਐਨਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਵੀਪੀਐਨ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸਹਿਜ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
ਵੀਪੀਐਨ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਇਸ ਕਾਰਨ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਤਾਂ ਕਿ ਰਿਮੋਟ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਂਚ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਨੈਟਵਰਕ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਇਕ ਐਨਕ੍ਰਿਪਟਡ ਲੇਅਰਡ ਟਨਲਿੰਗ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੀਪੀਐਨ ਉਪਭੋਗਤਾ ਵੀਪੀਐਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ, ਪਾਸਵਰਡਾਂ ਜਾਂ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੰਟਰਨੈਟ ਦੇ ਉਪਯੋਗਕਰਤਾ ਜੀਓ-ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਸੈਂਸਰਸ਼ਿਪ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਜਾਂ ਇੰਟਰਨੈਟ ਤੇ ਗੁਮਨਾਮ ਰਹਿਣ ਲਈ ਨਿੱਜੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੌਕਸੀ ਸਰਵਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਵੀਪੀਐਨ  ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸੰਪਰਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਦਕਿ , ਕੁਝ ਵੈਬਸਾਈਟਾਂ ਆਪਣੇ ਜੀਓ-ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ  ਵੀਪੀਐਨ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਰੋਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੀਪੀਐਨ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇੱਕ ਵੀਪੀਐਨ ਸਮਰਪਿਤ ਸਰਕਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਚੁਅਲ ਪੁਆਇੰਟ-ਟੂ-ਪੁਆਇੰਟ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਸਥਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਜਾਂ ਮੌਜੂਦਾ ਨੈਟਵਰਕਸ ਤੇ ਟਨਲਿੰਗ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਰਵਜਨਕ ਇੰਟਰਨੈਟ ਤੋਂ ਉਪਲਬਧ ਵੀਪੀਐਨ ਵਾਈਡ ਏਰੀਆ ਨੈਟਵਰਕ  ਦੇ ਕੁਝ ਲਾਭ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।  ਇੱਕ ਉਪਭੋਗਤਾ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ, ਨਿੱਜੀ ਨੈਟਵਰਕ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਰਿਮੋਟ ਤੋਂ ਐਕਸੈਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕਿਸਮਾਂ
thumb| ਪਹਿਲਾਂ ਟੋਪੋਲੋਜੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵੀ ਪੀ ਐਨ ਵਰਗੀਕਰਣ, ਫਿਰ ਵਰਤੀ ਗਈ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ। thumb| ਇੱਕ ਆਮ ਸਾਈਟ-ਤੋਂ-ਸਾਈਟ ਵੀਪੀਐਨ. ਪਹਿਲਾਂ, ਡੇਟਾ ਨੈਟਵਰਕ, ਡਾਇਲ-ਅਪ ਮਾਡਮ ਦੁਆਰਾ ਜਾਂ ਲੀਜ਼ਡ ਲਾਈਨ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਐਕਸ .25, ਫਰੇਮ ਰੀਲੇਅ ਅਤੇ ਅਸਿੰਕਰੋਨਸ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਮੋਡ (ਏਟੀਐਮ) ਵਰਚੁਅਲ ਸਰਕਿਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਦੂਰ ਸੰਚਾਰ ਕੈਰੀਅਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਨੈਟਵਰਕ ਨਾਲ ਵੀਪੀਐਨ-ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਨੈਟਵਰਕ ਸੱਚੇ ਵੀਪੀਐਨ ਨਹੀਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਲਾਜੀਕਲ ਡੇਟਾ ਸਟ੍ਰੀਮ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਈ. ਪੀ. ਅਤੇ ਆਈ. ਪੀ. / ਮਲਟੀ-ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਲੇਬਲ ਸਵਿਚਿੰਗ (ਐਮ. ਪੀ. ਐਲ. ਐਸ) ਨੈਟਵਰਕ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵੀਪੀਐਨ ਦੁਆਰਾ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਲਾਗਤ-ਕਟੌਤੀ ਅਤੇ ਬੈਂਡਵਿਡਥ ਕਾਰਨ ਨਵੀਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡਿਜੀਟਲ ਸਬਸਕ੍ਰਾਈਬਰ ਲਾਈਨ (ਡੀਐਸਐਲ) ਦੁਆਰਾ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਫਾਈਬਰ-ਆਪਟਿਕ ਨੈੱਟਵਰਕ।
ਇੱਕ ਕੰਪਿਟਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨੈਟਵਰਕ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਜਾਂ ਦੋ ਨੈਟਵਰਕਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਲਈ ਸਾਈਟ-ਟੂ-ਸਾਈਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀਪੀਐਨ ਹੋਸਟ-ਟੂ-ਨੈੱਟਵਰਕ ਜਾਂ ਰਿਮੋਟ ਐਕਸੈਸ  ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।  ਇੱਕ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਸੈਟਿੰਗ ਵਿੱਚ, ਰਿਮੋਟ-ਐਕਸੈਸ ਵੀਪੀਐਨ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਫਤਰ ਦੇ ਬਾਹਰੋਂ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਇੰਟਰਨੇਟ  ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਈਟ ਟੂ-ਸਾਈਟ ਵੀਪੀਐਨ ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਖਰੇ ਦਫਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸੇ ਵਰਚੁਅਲ ਨੈਟਵਰਕ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।  ਇੱਕ ਵੀਪੀਐਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਨੈੱਟਵਰਕ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਆਈਪੀਵੀ 4 ਨੈਟਵਰਕ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਦੋ ਆਈਪੀਵੀ 6 ਨੈਟਵਰਕ ਤੋਂ ਦੋ ਸਮਾਨ ਨੈਟਵਰਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜਨ ਲਈ ਵੀ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਵੀਪੀਐਨ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਸੁਰੱਖਿਆ ਤੰਤਰ
ਵੀਪੀਐਨ ਕਨੈਕਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਮਨਾਮ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਗੋਪਨੀਯਤਾ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।  ਨਿਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਖੁਲਾਸੇ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ, ਵੀਪੀਐਨ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸੁਰੰਗ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਅਤੇ ਏਨਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸਿਰਫ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਰਿਮੋਟ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ
ਸੁਰੱਖਅਤ ਸੁਰੰਗਾਂ ਸਥਾਪਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਰੰਗ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਬਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ. ਉਪਭੋਗਤਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਰਿਮੋਟ ਐਕਸੈਸ ਵੀਪੀਐਨ ਪਾਸਵਰਡ, ਬਾਇਓਮੈਟ੍ਰਿਕਸ, ਟੂ-ਫੈਕਟਰ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਣ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕ੍ਰਿਪਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ. ਨੈਟਵਰਕ-ਤੋਂ-ਨੈੱਟਵਰਕ ਟਨਲਜ ਅਕਸਰ ਪਾਸਵਰਡ ਜਾਂ ਡਿਜੀਟਲ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ. ਉਹ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਦੇ ਦਖਲ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਸੁਰੰਗ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਸਥਾਪਤ ਹੋਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਕੁੰਜੀ ਨੂੰ ਪੱਕੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਟੋਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
ਰੂਟਿੰਗ
ਟਨਲਿੰਗ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਇਕ ਪੁਆਇੰਟ-ਟੂ-ਪੌਇੰਟ ਨੈਟਵਰਕ ਟੌਪੋਲੋਜੀ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਵੀਪੀਐਨ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ ਕਿਉਂਕਿ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਵੀਪੀਐਨ ਤੋਂ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਨੈਟਵਰਕ ਨੋਡਾਂ ਦੇ ਆਪਹੁਦਰੇ ਅਤੇ ਬਦਲਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨਗੇ। ਪਰ ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਾਊਟਰ  ਸਥਾਪਨਾ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਸੁਰੰਗ ਇੰਟਰਫੇਸ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਗ੍ਰਾਹਕ ਦੁਆਰਾ ਮਨਜੂਰ ਵੀ.ਪੀ.ਐਨ. ਅਕਸਰ ਰਵਾਇਤੀ ਰੂਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੁਰੰਗਾਂ ਹੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪ੍ਰਦਾਤਾ-ਪ੍ਰਬੰਧਤ ਵੀਪੀਐਨ ਬਿਲਡਿੰਗ-ਬਲੌਕਸ
thumb|300x300px| ਸਾਈਟ ਟੂ-ਸਾਈਟ ਵੀਪੀਐਨ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਦਾਤਾ-ਦੁਆਰਾ-ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਵੀਪੀਐਨ (ਪੀਪੀਵੀਪੀਐਨ) ਲੇਅਰ 2 ਜਾਂ ਲੇਅਰ 3 ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇਠਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਬਿਲਡਿੰਗ ਬਲਾਕ ਸਿਰਫ ਐੱਲ 2, ਐੱਲ 3 ਸਿਰਫ, ਜਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ. ਮਲਟੀ-ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਲੇਬਲ ਸਵਿਚਿੰਗ ਕਾਰਜਕੁਸ਼ਲਤਾ ਐੱਲ 2-ਐੱਲ 3 ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਧੁੰਦਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।       <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">] <sup class="noprint Inline-Template" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ '' <span title="The material near this tag possibly contains original research. (June 2013)">ਅਸਲ ਖੋਜ? '' ਆਰਐਫਸੀ 4026 ਨੇ ਐਲ 2 ਅਤੇ ਐਲ 3 ਵੀਪੀਐਨ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਲਈ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਬਣਾਇਆ, ਪਰ ਉਹ ਆਰਐਫਸੀ 2547 ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ. ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਬਾਰੇ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੇਵਿਸ, ਸਿਸਕੋ ਪ੍ਰੈਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇੱਕ ਉਪਕਰਣ ਜੋ ਕਿ ਗਾਹਕ ਦੇ ਨੈਟਵਰਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਦੇ ਨੈਟਵਰਕ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਜੁੜਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸੀ ਡਿਵਾਈਸਿਸ ਵੀਪੀਐਨ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ।
ਗਾਹਕ ਦੇ ਨੈਟਵਰਕ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ ਇਕ ਡਿਵਾਈਸ ਜੋ ਪੀਪੀਵੀਪੀਐਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਅਤੇ ਗਾਹਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸੀਮਾ ਬਿੰਦੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ. ਹੋਰ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਕੌਂਫਿਗਰ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇੱਕ ਡਿਵਾਈਸ, ਜਾਂ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ, ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਨੈਟਵਰਕ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ ਜੋ ਕਿ ਸੀਈ ਡਿਵਾਈਸਿਸ ਦੁਆਰਾ ਗਾਹਕ ਨੈਟਵਰਕ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਾਹਕ ਸਾਈਟ ਦੇ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੀਈ ਵੀਪੀਐਨਜ਼ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹਨ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਵੀਪੀਐਨ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਇੱਕ ਉਪਕਰਣ ਜੋ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਦੇ ਕੋਰ ਨੈਟਵਰਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗਾਹਕ ਦੇ ਅੰਤ ਪੁਆਇੰਟ ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਇੰਟਰਫੇਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਹ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਸੁਰੰਗਾਂ ਲਈ ਰਾਊਟਿੰਗ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਵੱਖ ਵੱਖ ਗਾਹਕਾਂ ਦੇ ਪੀਪੀਵੀਪੀਐਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੀ ਡਿਵਾਈਸ ਪੀਪੀਵੀਪੀਐਨ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਵੀਪੀਐਨ-ਜਾਣੂ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਵੀਪੀਐਨ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ। ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਪੀਪੀਵੀਪੀਐਨ ਭੇਟਾਂ ਨੂੰ ਸਕੇਲ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ, ਮਲਟੀਪਲ ਪੀਈਜ਼ ਲਈ ਏਕੀਕਰਣ ਬਿੰਦੂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ. ਪੀ-ਟੂ-ਪੀ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ, ਅਜਿਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ, ਅਕਸਰ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਉੱਚ-ਸਮਰੱਥਾ ਆਪਟੀਕਲ ਲਿੰਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਓ.ਐੱਸ.ਆਈ. ਪਰਤ 2 ਸੇਵਾਵਾਂ
ਵਰਚੁਅਲ ਲੈਨ (ਵੀ.ਐਲ.ਐਨ.) ਇੱਕ ਲੇਅਰ 2 ਤਕਨੀਕ ਹੈ ਜੋ ਆਈਈਈਈ 802.1 ਕਿਊ ਟਰੰਕਿੰਗ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਕਈ ਲੋਕਲ ਏਰੀਆ ਨੈਟਵਰਕ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਡੋਮੇਨਾਂ ਦੇ ਤਾਲਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀ ਹੈ. ਹੋਰ ਟਰੰਕਿੰਗ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਨ ਪਰ ਅਣਪਛਾਤੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰ-ਸਵਿਚ ਲਿੰਕ (ਆਈਐਸਐਲ), ਆਈ.ਈ.ਈ.ਈ. 802.10 (ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਪਰ ਇੱਕ ਸਬਸੈੱਟ ਟਰੰਕਿੰਗ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ), ਅਤੇ ਏਟੀਐਮ ਲੈਨ ਇਮੂਲੇਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਵੀਪੀਐਲਐਸ 2 ਲੇਅਰ ਪੀ.ਪੀ.ਵੀ.ਪੀ.ਐਨ. ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਲੈਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਾਰਜਕੁਸ਼ਲਤਾ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਉਪਭੋਗਤਾ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ, ਇੱਕ ਵੀਪੀਐਲਐਸ ਇੱਕ ਪੈਕੇਟ-ਸਵਿਚਡ, ਜਾਂ ਆਪਟੀਕਲ, ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਕੋਰ, ਇੱਕ ਉਪਭੋਗਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਕੋਰ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਰਿਮੋਟ ਲੈਨ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ LAN ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਦੇ ਨਾਲ ਕਈ ਲੈਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜਣਾ ਸੰਭਵ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਥੇਰ ਆਈ.ਪੀ. ਆਈਪੀ ਟਨਲਿੰਗ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਨਿਰਧਾਰਨ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਈਥਰਨੈੱਟ ਹੈ. ਈਥਰਿਪ ਕੋਲ ਸਿਰਫ ਪੈਕੇਟ ਐਨਕੇਪਸਲੇਸ਼ਨ ਵਿਧੀ ਹੈ. ਇਸਦੀ ਕੋਈ ਗੁਪਤਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੀ ਇਕਸਾਰਤਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹੈ. ਈਥਰਿਪ ਨੂੰ ਫ੍ਰੀ ਬੀ ਐਸ ਡੀ ਨੈਟਵਰਕ ਸਟੈਕ ਅਤੇ ਸਾਫਟਏਥਰ ਵੀਪੀਐਨ ਸਰਵਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਵੀਪੀਐਲਐਸ ਦਾ ਇੱਕ ਸਬਸੈੱਟ, ਸੀਈ ਉਪਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚ 3 ਲੇਅਰ ਸਮਰੱਥਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਆਈਪੀਐਲਐਸ ਫਰੇਮ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪੈਕੇਟ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਈਪੀਵੀ 4 ਜਾਂ ਆਈਪੀਵੀ 6 ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਓਐੱਸਆਈ ਲੇਅਰ 3 ਪੀਪੀਵੀਪੀਐਨ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ
ਇਹ ਭਾਗ ਪੀਪੀਵੀਪੀਐਨ ਲਈ ਮੁੱਖ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਜਿੱਥੇ ਪੀਈ ਇਕੋ ਰਾਊਟਿੰਗ ਦੇ ਉਦਾਹਰਣ ਵਿਚ ਡੁਪਲਿਕੇਟ ਪਤੇ, ਅਤੇ ਦੂਸਰਾ, ਵਰਚੁਅਲ ਰਾਊਟਰ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੀਈ ਇਕ ਵੀਪੀਐਨ ਲਈ ਇਕ ਵਰਚੁਅਲ ਰਾਊਟਰ  ਉਦਾਹਰਣ ਰੱਖਦਾ ਹੈ. ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਹੈ।
ਪੀਪੀਵੀਪੀਐਨਜ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਚੁਣੌਤੀ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਗ੍ਰਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਪਤੇ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਆਈਪੀਵੀ 4 ਨਿੱਜੀ ਪਤਾ ਸਪੇਸ. ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਨੂੰ ਮਲਟੀਪਲ ਗਾਹਕਾਂ ਦੇ ਪੀਪੀਵੀਪੀਐਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਓਵਰਲੈਪਿੰਗ ਪਤਿਆਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਰਚੁਅਲ ਰਾਊਟਰ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ,  ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੀਜੀਪੀ / ਐਮਪੀਐਲਐਸ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ, ਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ ਰੂਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੀਜੀਪੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ. ਤਰਕ ਨਾਲ ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਟਿੰਗ ਡੋਮੇਨਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰਕੇ, ਵੀ.ਪੀ.ਐਨ. ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਗਾਹਕ ਪਤੇ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਐਮਪੀਐਲਐਸ ਸੁਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਵੱਖਰੇ ਪੀਪੀਵੀਪੀਐਨ ਆਪਣੇ ਲੇਬਲ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ  ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਰਸਤੇ ਵੰਡਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਇਕਾਈ ਰਹਿਤ ਸੁਰੰਗਾਂ
ਕੁਝ ਵਰਚੁਅਲ ਨੈਟਵਰਕ ਡਾਟਾ ਦੀ ਗੋਪਨੀਯਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਐਨਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਦੇ ਟਨਲਿੰਗ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਵੀਪੀਐਨ ਅਕਸਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਅਣ-ਇਨਕ੍ਰਿਪਟਡ ਓਵਰਲੇਅ ਨੈਟਵਰਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜਾਂ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧਤਾ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਿੱਟ ਨਹੀਂ ਬੈਠਦਾ।  ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਜੇਨੇਰਿਕ ਰੂਟਿੰਗ ਇਨਕੈਪਸੁਲੇਸ਼ਨ (ਜੀਆਰਈ) ਦੇ ਨਾਲ ਦੋ ਹੋਸਟਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਾਪਤ ਇੱਕ ਸੁਰੰਗ ਇੱਕ ਵਰਚੁਅਲ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਨੈਟਵਰਕ ਹੈ ਪਰ ਨਾ ਤਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਹੈ।
ਮੋਬਾਈਲ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਵੀਪੀਐਨ
ਉਪਯੋਗਕਰਤਾ ਮੋਬਾਈਲ ਵਰਚੁਅਲ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਨੈਟਵਰਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੈਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਪੀ ਐਨ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਤਮ ਪੁਆਇੰਟ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਆਈ ਪੀ ਐਡਰੈੱਸ ਲਈ ਸਥਿਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਬਲਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨੈਟਵਰਕਸ ਜਿਵੇਂ ਸੈਲੂਲਰ ਕੈਰੀਅਰਾਂ ਤੋਂ ਡਾਟਾ ਨੈੱਟਵਰਕ ਜਾਂ ਕਈਂ ਵਾਈ-ਫਾਈ ਐਕਸੈਸ ਪੁਆਇੰਟਸ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵੀਪੀਐਨ ਸੈਸ਼ਨ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਗੁਆਉਣਾ।  ਮੋਬਾਈਲ ਵੀਪੀਐਨ ਜਨਤਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਥੇ ਉਹ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕੰਪਿਊਟਰ  ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਡਿਸਪੈਚ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧਿਕ ਡੇਟਾਬੇਸ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੀਲਡ ਸਰਵਿਸ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਅਤੇ ਹੈਲਥਕੇਅਰ।    .
ਰਾਊਟਰ 'ਤੇ ਵੀਪੀਐਨ
ਵੀਪੀਐਨ ਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਈਆਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕ੍ਰਿਪਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਵਾਧੂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਡਾਟਾ ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਏਨਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਲਈ ਰਾPਟਰਾਂ ਤੇ ਵੀਪੀਐਨ ਕੁਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਲਗਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਘਰੇਲੂ ਉਪਯੋਗਕਰਤਾ ਸਮਾਰਟ ਟੀਵੀ ਜਾਂ ਗੇਮਿੰਗ ਕੋਂਨਸੋਲ ਵਰਗੇ ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਆਪਣੇ ਰਾਊਟਰਾਂ ਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀਪੀਐਨ ਤਾਇਨਾਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਦੇਸੀ ਵੀਪੀਐਨ ਕਲਾਇੰਟ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿਯੋਗੀ ਨਹੀਂ ਹਨ. ਸਹਿਯੋਗੀ ਉਪਕਰਣ ਉਹਨਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜੋ ਵੀਪੀਐਨ ਕਲਾਇੰਟ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ।
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਊਟਰ ਨਿਰਮਾਤਾ ਬਿਲਟ-ਇਨ ਵੀਪੀਐਨ ਗਾਹਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਊਟਰ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਓਪਨ-ਸੋਰਸ ਫਰਮਵੇਅਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡੀਡੀ-ਡਬਲਯੂਆਰਟੀ ਅਤੇ ਓਪਨਡਬਲਯੂਆਰਟੀ ਵਾਧੂ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਜਿਵੇਂ ਓਪਨ ਵੀਪੀਐਨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ।
ਇੱਕ ਰਾਊਟਰ ਤੇ ਵੀਪੀਐਨ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਨੈਟਵਰਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਡੂੰਘਾ ਗਿਆਨ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵੀਪੀਐਨ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਨਾਬਾਲਗ ਗਲਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਛੱਡ ਸਕਦੀ ਹੈ।  ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਇੰਟਰਨੈਟ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਤਾ (ਆਈਐਸਪੀ) ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵੱਖਰੇ ਹੋਣਗੇ।
ਵਪਾਰਕ ਵੀਪੀਐਨਜ਼
ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਪਾਰਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ "ਵੀਪੀਐਨਜ਼" ਵੀ ਵੇਚਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਅਤੇ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹ ਸਥਾਨਕ ਨੈਟਵਰਕ' ਤੇ ਕਿਸੇ ਅਰਥਪੂਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਸੱਚਾ "ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਨੈਟਵਰਕ" ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਦੇ। ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਵੀਪੀਐਨ ਨੂੰ ਇੰਟਰਨੈਟ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਲਈ ਮਾਰਕੀਟ ਕੀਤੀ ਗਈ (ਸੈਂਸਰਸ਼ਿਪ ਦੇ ਘੇਰੇ, ਗੁਮਨਾਮ, ਭੂ-ਅਨਬਲੌਕਿੰਗ) ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਉਪਭੋਗਤਾ ਦੇ ਇੰਟਰਨੈਟ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਾਲ ਸੁਰੰਗ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਹੀ "ਵੀਪੀਐੱਨ " ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਉਪਭੋਗਤਾ ਦੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ. ਇੱਕ ਦੂੱਜੇ ਨੂੰ. ਇਹ ਵੀਪੀਐਨ ਆਮ ਵੀਪੀਐਨ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਜਾਂ ਸੌਫਟੈਥਰ ਵੀਪੀਐਨ ਵਰਗੇ ਵਧੇਰੇ ਛਾਪੇ ਹੋਏ ਵੀਪੀਐਨ ਸਥਾਪਨਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸ਼ੈਡੋਸੋਕਸ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰੌਕਸੀ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਵੀ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਪਾਰਕ ਵੀਪੀਐਨ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਗੋਪਨੀਯਤਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਵਜੋਂ ਵੇਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵਾਧੂ ਇਨਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵਿਚਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਸਮਗਰੀ ਨੂੰ ਵੀਪੀਐਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਏਨਕ੍ਰਿਪਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਡਾਟਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅੰਤਮ ਪੁਆਇੰਟ ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ (ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਜਨਤਕ ਵੀਪੀਐਨ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਦੀ ਸਾਈਟ) ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿ ਵੀਪੀਐਨ ਸੁਰੰਗ ਰੈਪਰ  ਆਪ ਅੰਤਰ-ਨੋਡ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਲਈ ਏਨਕ੍ਰਿਪਟਡ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।  ਸਿਰਫ  ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵੀਪੀਐਨ ਉਹ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਦੇ ਪੂਰੇ ਡੇਟਾ ਪਾਥ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਸਿਰੇ ਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਸੁਰੰਗ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਐਨਕ੍ਰਿਪਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations
ਕਿਲਿਆਨ ਮਬਾਪੇ
ਕਿਲਿਆਨ ਮਬਾਪੇ ਲੋਟੀਨ  ਇੱਕ ਫ੍ਰੈਂਚ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਪੈਰਿਸ ਸੇਂਟ-ਜਰਮੇਨ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਕੌਮੀ ਟੀਮ ਲਈ ਫਾਰਵਰਡ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। 19 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨੌਜਵਾਨ ਖਿਡਾਰੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਖਿਡਾਰੀ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮਬਾਪੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਨਾਲ ਆਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਮੋਨੈਕੋ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੌਂਡੀ ਵਿਖੇ ਉਸਨੂੰ ਯੁਵਕ ਅਕੈਡਮੀ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ 2015 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਮਬਾਪੇ ਨੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ 2016-17 ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਟੀਮ ਲਈ ਨਿਯਮਤ ਗੋਲ ਸਕੋਰਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਇਸਦੇ ਵਜੋਂ ਉਸ ਟੀਮ ਨੇ ਸਤਾਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਲੀਗ 1 ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਪੇਰਿਸ ਸੇਂਟ-ਜਰਮੇਨ ਨੇ 180 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਖਰੀਦ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗਾ ਕਿਸ਼ੋਰ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣਾ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗਾ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਦਸੰਬਰ 2017 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਯੂਈਐੱਫਏ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਲੀਗ ਦਾ ਆਪਣਾ ਦਸਵਾਂ ਗੋਲ ਕੀਤਾ, ਉਹ 18 ਸਾਲ ਅਤੇ 11 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਉਪਲਬਧੀ ਤਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦਾ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣ ਗਿਆ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਮਬਾਪੇ ਦਾ ਜਨਮ ਪੈਰਿਸ, ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਵਿਲਫਰਿਡ ਮਬਾਪੇ ਕੈਮਰੂਨ ਤੋਂ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਏਜੰਟ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕੋਚ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ ਫੈਜ਼ਾ ਲਾਮਾਰੀ ਅਲਜੀਰੀਆ ਤੋਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਹੈਂਡਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਏਥਨ ਮਬਾਪੇ ਹੈ, ਜੋ PSG ਅੰਡਰ -12 ਦੇ ਲਈ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਗੋਦ ਲਿਆ ਗਿਆ ਭਰਾ ਜਾਇਰਸ ਕੈਮਬੋ ਏਕੋਕੋ ਵੀ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸਟਿਆਨੋ ਰੋਨਾਲਡੋ ਮਬਾਪੇ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਪਸੰਦੀਦਾ ਖਿਡਾਰੀ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਉਸਦੇ ਵਰਗਾ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਗੂਗਲ ਪੇ (ਮੋਬਾਈਲ ਐਪ)
ਗੂਗਲ ਪੇ ( ਜੀ ਪੇ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਇੱਕ ਮੋਬਾਈਲ ਭੁਗਤਾਨ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਹੈ ਜੋ ਗੂਗਲ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।