cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ (ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ)
ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲ ਇਨਸਾਨ 100,000 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦ ਸੀ। ਇਸ ਨਸਲੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਿਕਾਰਡ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੰਜ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਪੂਰਵ-ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਯੁੱਗ, ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਯੁੱਗ, ਉਤਰ-ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਰੰਗਭੇਦ ਦਾ ਯੁੱਗ ਅਤੇ ਰੰਗਭੇਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਯੁੱਗ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਤਿਹਾਸ, ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਯੁੱਗਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਝੜਪਾਂ, ਯੂਰਪੀ ਮੂਲਵਾਸੀ ਅਤੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹਿੰਸਕ ਖੇਤਰੀ ਝਗੜੇ, ਕਬਜ਼ੇ ਅਤੇ ਦਮਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਸਲੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਵਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ। ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਬਾਰਟੋਲੋਮੂ ਡਿਆਸ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਯੂਰਪੀਨ ਨੇਵੀਗੇਟਰ ਸੀ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਦੂਰ ਵਾਲੇ ਪੂਰਬੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ।
ਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹੀਰਿਆਂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਖੋਜਾਂ ਨੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਡੂੰਘੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਮੰਚ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਤੇ ਕੇਵਲ ਖੇਤੀ ਅਧਾਰਿਤ ਆਰਥਿਕਤਾ ਤੋਂ ਉਦ੍ਯੋਗੀਕ੍ਰਿਤ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵੱਲ ਸ਼ਿਫਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਖੋਜਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਬੋਇਰ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦਰਮਿਆਨ ਖੁਲ੍ਹੀ ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਸੰਘਰਸ਼ ਹੋਏ, ਜੋ ਨਵੇਂ ਨਵੇਂ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਮਾਈਨਿੰਗ ਉਦਯੋਗ ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਲਈ ਲੜੇ ਗਏ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੂਗੋਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ
ਮੁੱਲ ਦੀ ਤੀਵੀਂ
ਮੁੱਲ ਦੀ ਤੀਵੀਂ ਵੀਨਾ ਵਰਮਾ ਦਾ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਕਹਿੰਦੀਆਂ 16 ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਕੁੱਲ ਪੰਨੇ 192 ਹਨ।
ਕੋਟਲੀ ਸਾਬੋ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਖ਼ਸਰਾ
ਖ਼ਸਰਾ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਇੱਕ ਟੁਕੜੇ ਅਤੇ ਉਸਤੇ ਉਗਾਈ ਫਸਲ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਲਿਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ
ਜਾਪਾਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਹਾਸ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਚੇਆਤਮਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਾਪਾਨੀ ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਚੰਦਰ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਵੀ ਰਚਿਆ। ਫਿਰ ਉਸਦਾ ਪੋਤਾ ਕਿਊਸ਼ੂ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਔਲਾਦ ਹੋਂਸ਼ੂ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਫੈਲ ਗਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਲੋਕ-ਕਥਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਸੱਚਾਈ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਤਾਨੁਸਾਰ ਜਿੰਮੂ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸਮਰਾਟ 960 ਈਪੂਃ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਹੀ ਜਾਪਾਨ ਦੀ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕਹਾਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਤੀਜੀ ਜਾਂ ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਯਯਾਤੋਂ ਨਾਮਕ ਜਾਤੀ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਜਮਾਏ ਤੇ 5ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਅਤੇ ਕੋਰੀਆ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਵਧਣ ਉੱਤੇ ਚੀਨੀ ਲਿਪੀ, ਚਿਕਿਤਸਾਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਜਾਪਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ। ਜਾਪਾਨੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਸਨ-ਨੀਤੀ ਚੀਨ ਤੋਂ ਸਿੱਖੀ ਪਰ ਸੱਤਾ ਪਰਿਵਰਤਨ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਰਿਹਾ। 8ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨਾਰਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕਯੋਟੋ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜੋ 1868 ਤੱਕ ਰਹੀ।
ਮਿਨਾਮੋਤੋ ਜਾਤੀ ਦੇ ਇੱਕ ਨੇਤਾ ਯੋਰਿਤੋਮੇਂ ਨੇ 1192 ਵਿੱਚ ਕਾਮਾਕੁਰਾ ਵਿੱਚ ਫੌਜੀ ਸ਼ਾਸਨ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਸਾਮੰਤਸ਼ਾਹੀ ਦਾ ਉਦੈ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਲਗਭਗ 600 ਸਾਲ ਚੱਲਿਆ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਨ ਫੌਜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਹੱਥ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਰਾਜਾ ਨਾਂ-ਮਾਤਰ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
1274 ਅਤੇ 1281 ਵਿੱਚ ਮੰਗੋਲ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀਨ ਸੰਗਠਨ ਨੂੰ ਧੱਕਾ ਲੱਗਿਆ, ਇਸ ਤੋਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਗ੍ਰਹਿ-ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। 1543 ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਸਪੇਨੀ ਵਪਾਰੀ ਜਾਪਾਨ ਪਹੁੰਚੇ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਸੰਤ ਫਰਾਂਸਿਸ ਜੈਵੀਅਰ ਨੇ ਇੱਥੇ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
1590 ਤੱਕ ਹਿਦੇਯੋਸ਼ੀ ਤੋਯੋਤੋਮੀ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਏਕਤਾ ਸਥਾਪਤ ਹੋਈ। 1603 ਵਿੱਚ ਤੋਗੁਕਾਵਾ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਜੋ 1868 ਤੱਕ ਸਥਾਪਿਤ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਇਦਾਂ (ਵਰਤਮਾਨ ਟੋਕੀਓ) ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ, ਬਾਹਰਲੇ ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਵਧਾਏ ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। 1639 ਤੱਕ ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਡੱਚ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੋ ਗਈ। ਅਗਲੇ 250 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਉੱਥੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੁਵਿਵਸਥਾ ਰਹੀ। ਘਰ ਦੀ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਨਤੀ ਹੋਈ।
1885 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕਮਾਂਡਰ ਮੈਥਿਊ ਪੇਰਾਂ ਦੇ ਆਗਮਨ ਤੋਂ ਜਾਪਾਨ ਬਾਹਰਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਅਮਰੀਕਾ, ਰੂਸ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸੰਧੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਇਆ। ਲਗਭਗ 10 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੱਖਣ ਜਾਤੀਆਂ ਨੇ ਸਫਲ ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਰਕੇ ਸਮਰਾਟਤੰਤਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ, 1868 ਵਿੱਚ ਸਮਰਾਟ ਮੀਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੰਪ੍ਰਭੁਤਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨ
ਪ੍ਰੀਤੀ ਅਨੇਜਾ
ਪ੍ਰੀਤੀ ਅਨੇਜਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ। ਉਹ ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮ ਕਾਲਾ ਪਾਣੀ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ।
26 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਹਿਸਾਰ, ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ, ਪ੍ਰੀਤੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਕੈਂਪਸ ਸਕੂਲ, ਹਿਸਾਰ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰੀਤੀ ਨੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਐਲ.ਐਲ.ਬੀ. ਕੀਤੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਕਾਰਨ, ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਸਲਿੰਗ ਵੁੱਡਜ਼ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ।
ਕਰੀਅਰ
ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮ ਕਾਲਾ ਪਾਣੀ 2011 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ ਸਨ। ਇਹ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਪੇਂਡੂ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਦੇ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਬਾਰੇ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਨਿਊਯਾਰਕ ਇੰਡੀਅਨ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ 2011 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਿਲਹਾਲ ਉਹ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਹਾਊਸ 'ਆਪ' ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਚਲਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਅਨੇਜਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਅਸਤਿਤਵ ਅਨੇਜਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸਰਾਲਾ ਕਲਾਂ
ਸਰਾਲਾ ਕਲਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਘਨੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜਮੈਕੀ ਡਾਲਰ
ਡਾਲਰ 1969 ਤੋਂ ਜਮੈਕਾ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਛੋਟਾ ਰੂਪ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ "J$" ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ J ਅੱਖਰ ਇਹਨੂੰ ਬਾਕੀ ਡਾਲਰ-ਅਧਾਰਤ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਅੱਡ ਦੱਸਣ ਲਈ ਕੰਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਸੂੂੂਬੇ ਦੇ ਮਾਝੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ੨੨ ਜਿਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਇਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਹੈ।
੨੦੧੧ ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ (੨੨ ਵਿੱਚੋਂ) ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਦੇ ਵੇਲ਼ੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲਾਹੌਰ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਤੌਰ ਤੇ ੩ ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ- ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਅਜਨਾਲਾ ਅਤੇ ਤਰਨ ਤਾਰਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ੧੯੪੭ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੰਡ ਦੇ ਵੇਲ਼ੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਬਾਕੀ ਦੇ ਵਿਭਾਗ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਦੇੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪੱਟੀ ਅਤੇ ਖੇਮਕਰਨ ਵਰਗੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਲਾਹੌਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਸਨ ਪਰ ਵੰਡ ਕਰਕੇ ਇਹ ਕਸਬੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਏ। ਵੰਡ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਮੁਸਲਿਮ ਆਬਾਦੀ, ਕੁਝ 30%, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਈ ਜਦਕਿ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚਲੇ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਉਲਟ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਚਾਲੇ ਪਾਏ।
ਮਾਝਾ ਖੇਤਰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਮਿਸਲਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਵੀ ਹੈ।
ਭਾਸ਼ਾ
2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਸਮੇਂ, 97.30% ਆਬਾਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ 1.70% ਹਿੰਦੀ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਬੋਲਦੀ ਸੀ। ਹਿੰਦੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ
ਤਹਿਸੀਲਾਂ
ਉਪ ਤਹਿਸੀਲਾਂ
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਵਿਨ ਡੀਜ਼ਲ
ਵਿਨ ਡੀਜ਼ਲ (ਜਨਮ 18 ਜੁਲਾਈ 1967) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮਕਾਰ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਸਟੀਵਨ ਸਪੈਲਬਰਗ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸੇਵਿੰਗ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਰਾਇਨ (1998) ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜਾਣੇ ਗਏ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਕਪਾਰਜ਼ੋ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦ ਕ੍ਰੌਨੀਕਲਸ ਆਫ਼ ਰਿਡਿੱਕ ਫ਼ਿਲਮਾਂ (2001–2013) ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਿਰਦਾਰ ਰਿਡਿੱਕ ਅਤੇ ਦਿ ਫ਼ਾਸਟ ਐਂਡ ਦਾ ਫ਼ਿਊਰੀਅਸ'' (2001–ਜਾਰੀ) ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਿਰਦਾਰ ਡੌਮਿਨਿਕ ਟੋਰੈਟੋ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਫ਼੍ਰੈਂਚਾਈਜ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਦੋਹਾਂ, ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸਰ, ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਡੀਜ਼ਲ ਨੇ ਟਿ੍ਪਲ ਐਕਸ(xXx) (2002) ਅਤੇ ਫ਼ਾਈਂਡ ਮੀ ਗਿਲਟੀ (2006) ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮ ਦ ਆਇਰਨ ਜਾਇੰਟ (1999) ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ। ਬਤੌਰ ਫ਼ਿਲਮਕਾਰ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਸਟ੍ਰੇਅਸ ਲਿਖੀ, ਪ੍ਰੋਡਿਊਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਵਨ ਰੇਸ ਫ਼ਿਲਮਸ, ਰੇਸਟ੍ਰੈਕ ਰਿਕਾਰਡਸ ਅਤੇ ਟਾਇਗਨ ਸਟੂਡੀਓਜ਼ ਪ੍ਰੋਡੱਕਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਥਾਪਕ ਹਨ।
ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਡੀਜ਼ਲ ਦਾ ਜਨਮ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਬਤੌਰ ਮਾਰਕ ਸਿੰਕਲੇਅਰ ਜਾਂ ਮਾਰਕ ਸਿੰਕਲੇਅਰ ਵਿਨਸੰਟ ਹੋਇਆ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਜੌੜਾ ਭਰਾ ਪੌਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਇੱਕ ਨਜੂਮੀ ਹਨ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇ। ਇਹਨਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਏਨਾ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰਾ ਸਬੰਧ ਕਈ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮਕਾਰ
ਚੀਰੈਲਿਟੀ (ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ)
ਇੱਕ ਚੀਰਲ ਘਟਨਾ ਤੱਥ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਅਪਣੇ ਅਕਸ (ਮਿਰੱਰ ਇਮੇਜ) ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ (ਦੇਖੋ ਗਣਿਤਿਕ ਚੀਰੈਲਿਟੀ ਉੱਤੇ ਆਰਟੀਕਲ)। ਕਿਸੇ ਕਣ ਦਾ ਸਪਿੱਨ ਇੱਕ ਹੈਂਡਿਡਨੈੱਸ (ਖੱਬਾ-ਸੱਜਾਪਣ), ਜਾਂ ਹੈਲੀਸਿਟੀ (ਸਪਿੱਨ ਅਤੇ ਰੇਖਿਕ ਗਤੀ ਦਾ ਮੇਲ) ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਓਸ ਕਣ ਲਈ, ਕਿਸੇ ਪੁੰਜਹੀਣ ਕਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਚੀਰੈਲਿਟੀ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਇੱਕ ਸਮਰੂਪਤਾ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨੂੰ ਪੇਅਰਟੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਡੀਰਾਕ ਫਰਮੀਔਨ ਰਾਹੀਂ ਪੇਅਰਟੀ ਅਧੀਨ ਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਚੀਰਲ ਸਮਿੱਟਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
1957 ਵਿੱਚ ਚੀਇਨ-ਸ਼ਿਉੰਗ ਵੂ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਕੋਬਾਲਟ-60 ਦੇ ਕਮਜੋਰ ਵਿਕੀਰਣ (ਡੀਸੇਅ) ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨੇ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪੇਅਰਟੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਇੱਕ ਸਮਿੱਟਰੀ (ਸਮਰੂਪਤਾ) ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਮੀਓਵਾਲ
ਮੀਓਵਾਲ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਫਿਲੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜਨਮਸਾਖੀ ਪਰੰਪਰਾ
“ਜਨਮਸਾਖੀ ਪਰੰਪਰਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਸਾਖੀ` ਸ਼ਬਦ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ‘ਸ਼ਾਕ੍ਰਸੀ` ਦਾ ਰੂਪਾਂਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ‘ਗਵਾਹੀ`। ਆਚਾਰਯ ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ ਚਤੁਰਵੇਦੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜਿਸ ਨੇ ਕਿਸੇ ਘਟਨਾ ਜਾਂ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਅੱਖੀ ਵੇਖਿਆ ਹੋਵੇ।``1 ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਜੱਗੀ ਅਨੁਸਾਰ, “ ‘ਜਨਮ` ਤੋਂ ਭਾਵ ਇਥੇ ਭਾਵ ਕੇਵਲ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸਾਰਾ ਜੀਵਨ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ‘ਜਨਮਸਾਖੀ` ਤੋਂ ਭਾਵ ਕਿਸੇ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ ਦਾ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਜੀਵਨ-ਬ੍ਰਿਤਾਂਤ ਹੈ।``2
ਕਈ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਨੂੰ ਜਨਮਸਾਖੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਜਨਮ ਸਾਖੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ ਦੀ ਜਨਮਸਾਖੀ ਰੈਦਾਸ ਜਨਮਸਾਖੀ। ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਜਨਮਸਾਖੀ ਤੋਂ ਭਾਵ ਕਿਸੇ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਜੀਵਨ ਬਿਰਤਾਂਤ ਤੋਂ ਮੰਨਦੇ ਹਾਂ।
ਤਰਲੋਚਨ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ ਅਨੁਸਾਰ “ਸੋਲ੍ਹਵੀ-ਸਤਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਰਚੀਆਂ ਗਈਆ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਜਨਮ ਸਾਖੀਆਂ ਹਨ:
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵਧੇਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਾਖੀਆਂ ਹੇਠ ਇਹ ਹਨ: 1) ਪੁਰਾਤਨ ਜਨਮਸਾਖੀ, 2) ਆਦਿ ਸਾਖੀਆਂ, 3) ਮਿਹਰਬਾਨ ਵਾਲੀ ਜਨਮਸਾਖੀ, 4) ਭਾਈ ਬਾਲੇ ਵਾਲੀ ਜਨਮਸਾਖੀ, 5) ਗਿਆਨ ਰਤਨਾਵਲੀ। ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਨਮਸਾਖੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 20-30 ਹੋਵੇਗੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 575 ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਦ ਲੋਲੈਂਡ
ਦ ਲੋਲੈਂਡ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੀ ਲੇਖਿਕਾ ਝੁੰਪਾ ਲਾਹਿੜੀ ਦਾ 2013 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਦੂਜਾ ਨਾਵਲ ਹੈ।
ਜਨਮਸਾਖੀ ਪਰੰਪਰਾ
ਪੁਰਾਤਨ ਜਨਮਸਾਖੀ
‘ਪੁਰਾਤਨ ਜਨਮਸਾਖੀ` ਨੂੰ ਸੰਨ 1926 ਈ. ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾਇਆ। ਇਹ ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਦੋ ਪੋਥੀਆਂ ਉਪਰ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇੱਕ 1815-16 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੱਥ ਲਿਖਤ ਪੋਥੀ ਨੂੰ ਐਚ.ਟੀ. ਕੋਲਬਰੁਕ ਨੇ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਭੇਂਟ ਕੀਤਾ। ਜਿਸਨੂੰ ਡਾ. ਅਰਨਸਟ ਟ੍ਰੰਪ ਨੇ 1877 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਪੁਸਤਕ ‘ਦਿ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ` ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰੂਪਾਂਤਰ ਕਰਵਾਇਆ। 1883 ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਇਸ ਪੋਥੀ ਨੂੰ ਲੰਡਨ ਤੋਂ ਮੰਗਵਾਇਆ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਵਲਾਇਤ ਵਾਲੀ ਜਨਮਸਾਖੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘਸਭਾ ਲਾਹੌਰ ਨੇ 1884 ਈ. ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾਇਆ। ਦੂਜਾ, 1884 ਈ. ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋ. ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ (ਉਰੀਐਂਟਲ ਕਾਲਜ, ਲਾਹੌਰ) ਨੇ ਇਸ ਪੋਥੀ ਨੂੰ ਹਾਫ਼ਿਜਬਾਦ, ਜਿਲ੍ਹਾ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮੈਕਾਲਿਫ ਨੂੰ ਭੇਂਟ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰੋ. ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾਇਆ।4
ਦ ਲੋਲੈਂਡ
ਕਥਾਸਾਰ
ਦ ਲੋਲੈਂਡ 1960 ਦੇ ਦਸ਼ਕ ਵਿੱਚ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ ਸੁਭਾਸ਼ ਅਤੇ ਉਦਇਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਉਦਇਨ ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਾਓ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਕਸਲੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਦੇ ਸ਼ੁਰੁ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਉਦਇਨ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਤਿਬੱਧ ਅਤੇ ਕਰਤਵਨਿਸ਼ਠ ਭਰਾ ਸੁਭਾਸ਼ ਉਸਦੀ ਗਰਭਵਤੀ ਵਿਧਵਾ ਗੌਰੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਨਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀਸ਼ੁਦਾ ਜਿੰਦਗੀ ਉਦਇਨ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੌਰੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤਮਾਮ ਭਿਆਨਕ ਰਹੱਸ ਜਜਬ ਹੈ।
ਜਨਮਸਾਖੀ ਪਰੰਪਰਾ
ਪੁਰਾਤਨ ਜਨਮਸਾਖੀ ਦਾ ਰਚਨਾਕਾਲ ਤੇ ਰਚਨਹਾਰ
‘ਪੁਰਾਤਨ ਜਨਮਸਾਖੀ` ਦੇ ਰਚਨਾ ਕਾਲ ਅਤੇ ਰਚੈਤਾ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਪੁਖਤਾਂ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ ਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਸੀ ਮਤਭੇਦ ਹੈ। ਪ੍ਰੋ. ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਨੇ ‘ਜਨਮਸਾਖੀ ਦੀ ਹਾਫ਼ਿਜਾਬਾਦੀ ਹੱਥ ਲਿਖਤ 1885 ਈ. ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਇਸਦਾ ਲੇਖਕ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰੀ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਗੁਰਮੁਖ ਹੈ।`5 ਕਈ ਵਿਦਵਾਨ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਜੋ ਕਿ ਉਦਾਸੀਆਂ ਸਮੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਸੀ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਰਚੈਤਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਦ ਲੋਲੈਂਡ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ
ਜਨਮਸਾਖੀ ਪਰੰਪਰਾ
ਵਿਸ਼ਾ
ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁਲ 57 ਸਾਖੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਜਨਮਸਾਖੀ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਉਦਾਸੀਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉਪਰ ਪੰਜ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੋ੍. ਬ੍ਰਹਮਜਗਦੀਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, “ਪੁਰਾਤਨ ਜਨਮਸਾਖੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਮਹਾਨ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦਾ ਬੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਵਰਣਨ ਹੋਇਆ ਹੈ।``7 ਇਸ ਜਨਮਸਾਖੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਤਾਮਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਭਾਸ਼ਾ
ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿ ਸਮੁੱਚੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਬਲਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਲਹਿੰਦੀ, ਹਿੰਦਵੀਂ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਆਦਿ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਯੋਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਆਦਿ ਸਾਖੀ ਬਾਬੇ ਕੀ
ਇਸ ਜਨਮਸਾਖੀ ਨੂੰ ‘ਸ਼ੰਭੂ ਨਾਥ ਵਾਲੀ` ਜਾਂ ‘ਜਨਮਪਤ੍ਰੀ` ਬਾਬੇ ਕੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਚਨਾ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀਵਾਨਾ ਨੇ ‘ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ਼ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਟਰੇਚਰ` ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ। ਡਾ. ਤਰਲੋਚਨ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ ਨੇ ਇਸ ਜਨਮਸਾਖੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਤਨ ਜਨਮਸਾਖੀ ਮੰਨਿਆ ਹੈ।9 ਰਚਨਾਕਾਲ ਅਤੇ ਰਚਨਹਾਰ : ਕਈ ਵਿਦਵਾਨ ਇਸਦਾ ਰਚੈਤਾ ‘ਸ਼ੰਭੂ ਨਾਥ` ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕਈ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਲੇਖਕ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਵਸਨੀਕ ਸੀ। ਪਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਰਚੈਤਾ ਪੂਰਬੀ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਨਮਸਾਖੀ ਦੇ ਰਚੈਤਾ ਅਤੇ ਰਚਨਾਕਾਲ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਮਾਣ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ ਪਰ ਦਾ ਰਚਨਾਕਾਲ 1971 ਬਿ. (1934) ਵਧੇਰੇ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਾ : ‘ਆਦਿ ਸਾਖੀਆਂ ਬਾਬੇ ਕੀ` ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਗਈ ਸ਼ੈਲੀ ਵਧੇਰੇ ਪਰਿਪੱਕ ਅਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਲਹਿੰਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵਧੇਰੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਹੈ।
ਸੋਢੀ ਮਿਹਰਬਾਨ ਵਾਲੀ ਜਨਮਸਾਖੀ
‘ਸੋਢੀ ਮਿਹਰਬਾਨ ਵਾਲੀ ਜਨਮਸਾਖੀ` ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ “ਜਨਮਸਾਖੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ` ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ‘ਹਰਿ ਜੀ` ਅਤੇ ‘ਚਤੁਰਭੁਜ` ਪੋਥੀਆਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।``10 ਰਚਨਹਾਰ ਅਤੇ ਰਚਨਾਕਾਲ : ਇਸ ਜਨਮਸਾਖੀ ਦਾ ਰਚੈਤਾ ਮਿਹਰਬਾਨ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਂ ਮਨੋਹਰਦਾਸ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਚੌਥੇ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਿਥੀਚੰਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਪਰ ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ‘ਹਰਿ ਜੀ` ਤੇ ‘ਚਤੁਰਭੁਜ` ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਲੇਖਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਮਿਹਰਬਾਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਨਮਸਾਖੀ ਦੀ ਸੁਧਾਈ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਜਨਮਸਾਖੀ ਦੇ ਰਚਨਾਕਾਲ ਸੰਬੰਧੀ ਕੋਈ ਪੁਖਤਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ ਪਰ, ਇਸ ਦਾ ਰਚਨਾਕਾਲ ਮਿਹਰਬਾਨ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ 1639 ਈ. ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪੋਥੀਆਂ ਦੀ ਸੁਧਾਈ ਦਾ ਕੰਮ 1650 ਤੋਂ 1651 ਈਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਵਿਸ਼ਾ ਵਸਤੂ : ਇਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੋਥੀ ਵਿੱਚ 167 ਗੋਸ਼ਟਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 14 ਹੁਣ ਉਪਲੱਬਧ ਨਹੀਂ ਹਨ। ‘ਹਰਿ ਜੀ ਪੋਥੀ` ਵਿੱਚ 61 ਗੋਸ਼ਟਾਂ ‘ਚਤੁਰਭੁਜ ਪੋਥੀ` ਵਿੱਚ 74 ਗੋਸ਼ਟਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ ਜੀਵਨ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।11 ਭਾਸ਼ਾ : ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ, “ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸਮੁੱਚਾ ਸਰੂਪ ‘ਸਾਧ ਭਾਸ਼ਾ` ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਕਾਫੀ ਉਭਰਵਾਂ ਤੇ ਉਘੜਵਾਂ ਹੈ। ਰੁਚੀ ਵਿਯੋਗਾਤਮਕ ਪ੍ਰਗਟਾ ਵਲ ਵਧੇਰੀ ਹੈ।``12 ਪਰ ਸਾਧ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਜ਼, ਹਿੰਦਵੀਂ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਭਾਈ ਬਾਲੇ ਵਾਲੀ ਜਨਮਸਾਖੀ
“ਭਾਈ ਬਾਲੇ ਵਾਲੀ ਜਨਮਸਾਖੀ ‘ਜਨਮਸਾਖੀ ਪਰੰਪਰਾ` ਵਿੱਚ ਤੀਜਾ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਜਨਮਸਾਖੀ ਦੇ ਡੇਰਿਆਂ, ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਉੱਲਟ ਸਮਝ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਜਨਮਸਾਖੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ 75 ਤੋਂ 85 ਸਾਖੀਆ, ਦੂਜੀ ਵਿੱਚ 90, ਤੀਜੀ ਵਿੱਚ 100 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 232 ਸਾਖੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।``13 ਰਚਨਹਾਰ ਅਤੇ ਰਚਨਾਕਾਲ : ਇਸ ਜਨਮਸਾਖੀ ਦੇ ਰਚਨਾਕਾਲ ਤੇ ਰਚੈਤਾ ਬਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਸੀ ਮਤਭੇਦ ਹੈ। ਇਸ ਜਨਮਸਾਖੀ ਦੇ ਲੇਖਕ ਭਾਈ ਬਾਲੇ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁੱਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦਾ ਰਚੈਤਾ ‘ਪੈੜਾ ਮੌਖਾ` ਅਤੇ ‘ਹੰਦਾਲ` ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਰਚੈਤਾ ਬਾਰੇ ਨਿਰਣਾ ਲੈਣਾ ਸਰਲ ਨਹੀਂ ਹੈ।``14
ਭਾਸ਼ਾ
ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਲਹਿੰਦੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਗਿਆਨ ਰਤਨਾਵਲੀ
‘ਗਿਆਨ ਰਤਨਾਵਲੀ` ਜਨਮਸਾਖੀ ਨੂੰ ‘ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਵਾਲੀ ਜਨਮਸਾਖੀ` ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਨਮਸਾਖੀ ਅਠਾਰ੍ਹਵੀ ਸਦੀ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਚਨਾ ਹੈ।
ਜਨਮਸਾਖੀ ਬਾਬੇ ਹੰਦਾਲ ਜੀ ਕੀ
“ਜੰਡਿਆਲਾ ਨਿਵਾਸੀ ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਦਾਸ ਨਿਰੰਜਨੀ ਪਾਸ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ‘ਜਨਮਸਾਖੀ ਬਾਬੇ ਹੰਦਾਲ ਜੀ ਕੀ` ਇੱਕ ਗੱਦ-ਪਦ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਦੁਰਲਭ ਹਥ ਲਿਖਿਤ ਪੋਥੀ ਹੈ। 216 ਪਤਰੀਆਂ ਦੀ ਇਹ ਰਚਨਾ ਅੱਗੋਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪੋਥੀ ਤੋਂ 1864 ਈ. (1921 ਬਿ.) ਵਿੱਚ ਨਕਲ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ।``16 ਇਸ ਜਨਮਸਾਖੀ ਦੇ ਰਚਨਾਕਾਲ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਪ੍ਰਮਾਣ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ। ਇਸ ਸ਼ੈਲੀ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਮਹੱਤਵ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀ ਅਤੇ ਇਹ ਜਨਮਸਾਖੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਬਾਕੀ ਜਨਮਸਾਖੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਸਤਿਗੁਰ ਜੀ ਦੇ ਮੂਹਿ ਦੀਆਂ ਜਨਮਸਾਖੀਆਂ
1978 ਈ. ਵਿੱਚ ਨਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਭਾਟੀਆ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਨਮਸਾਖੀਆਂ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ 38 ਸਾਖੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 38 ਸਾਖੀਆ ਬੀਬੀ ਰੂਪ ਕੌਰ ਵਾਲੀ ਪੋਥੀ ਵਿਚੋਂ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਜਨਮਸਾਖੀ ਕਦੋਂ ਅਤੇ ਕਿਸ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਕੋਈ ਠੋਸ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ। ਇਸ ਵਿਚਲੀਆਂ ਕਈ ਸਾਖੀਆਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਸੰਬੰਧੀ ਕੋਈ ਪੁਖਤਾ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ। ਪਰ ਬੀਬੀ ਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਕਾਗਜ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨਤਾ ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਲਿਖਾਈ ਤੋਂ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਰਚਨਾ ਕਾਲ 1666 ਈ. ਭਾਵ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖੀ ਅਧਾਰ
ਤਾਨਕਾ
ਤਾਨਕਾ (ਜਾਪਾਨੀ: 短歌, ਭਾਵ-ਨਿੱਕੀ ਕਵਿਤਾ) ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਜਾਪਾਨੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਜਪਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਇੱਕ 1300 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਵਿਧਾ ਹੈ।
ਨਿਰੁਕਤੀ
ਪਹਿਲੇ ਪਹਿਲ ਮਾਨਯੋਸ਼ੂ ਦੇ ਸਮੇਂ (ਅਠਵੀਂ ਸਦੀ) ਦੌਰਾਨ ਤਾਨਕਾ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਚੋਕਾ (長歌"lਲੰਮੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ") ਤੋਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅੱਡਰਾ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨੌਵੀਂ ਅਤੇ ਦਸਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਨਿੱਕੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਜਪਾਨੀ ਕਾਵਿ ਵਿਧਾ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਕਵਿਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸ਼ਬਦ 'ਵਾਕਾ' ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਾਨਕਾ ਦਾ ਹੀ ਸਮਅਰਥੀ ਬਣ ਗਿਆ।
ਰੂਪ
ਤਾਨਕਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਇਕਾਈਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋਮਨ-ਰੂਪ ਜਾਂ ਅਨੁਵਾਦ ਸਮੇਂ ਅੱਡ ਅੱਡ ਪੰਕਤੀਆਂ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ 31 ਓਂਜੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਪੈਟਰਨ ਹੇਠਲੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: 5-7-5 ਨੂੰ ਕਾਮੀ-ਨੋ-ਕੂ (ਉੱਪਰਲਾ ਵਾਕੰਸ਼) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ 7-7 ਨੂੰ ਸ਼ੀਮੋ-ਨੋ-ਕੂ (ਹੇਠਲਾ ਵਾਕੰਸ਼) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਾਇਕੂ
ਫਰੰਗੀਆਂ ਦੀ ਨੂੰਹ
ਫਰੰਗੀਆਂ ਦੀ ਨੂੰਹ ਵੀਨਾ ਵਰਮਾ ਦਾ 2002 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ 15 ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਪੰਨੇ 295 ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਨੀਨਾ ਮਲਹੋਤਰਾ
ਨੀਨਾ ਮਲਹੋਤਰਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਸੇਵਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸੈਨ ਮੈਰੀਨੋ ਗਣਰਾਜ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਦੂਤ ਹੈ।
ਕਰੀਅਰ
2020 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਮਲਹੋਤਰਾ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਸਕੱਤਰ (ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ) ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਸਕੱਤਰ ( ਇੰਡੋ-ਪੈਸੀਫਿਕ ) ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 21 ਅਕਤੂਬਰ, 2020 ਵਿੱਚ ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਮਲਹੋਤਰਾ ਸੈਨ ਮੈਰੀਨੋ ਗਣਰਾਜ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਦੂਤ ਹੋਣਗੇ।
ਨੌਕਰਾਣੀ ਨਾਲ ਬਦਸਲੂਕੀ ਦਾ ਮੁਕੱਦਮਾ
ਨੀਨਾ ਮਲਹੋਤਰਾ ਨੇ 2006 ਤੋਂ 2009 ਤੱਕ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਕੌਂਸਲੇਟ ਜਨਰਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਉਂਸਲਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਮਲਹੋਤਰਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਜੋਗੇਸ਼ ਮਲਹੋਤਰਾ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਨੌਕਰਾਣੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਗੁਰੂੰਗ ਦੁਆਰਾ ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ 2010 ਵਿੱਚ ਗੁਲਾਮੀ ਲਈ ਮੁਕੱਦਮਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੁਕੱਦਮੇ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਲਹੋਤਰਾਂ ਨੇ ਖਾਲੀ ਬੈੱਡਰੂਮ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਗੁਰੂੰਗ ਨੂੰ ਫਰਸ਼ 'ਤੇ ਸੌਂ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ 16-ਘੰਟੇ ਘਰ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਕਰਤੱਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨੀਨਾ ਮਲਹੋਤਰਾ ਲਈ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਮਸਾਜ ਦੇਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਜਿਸ ਨੇ ਗੁਰੂੰਗ ਨੂੰ "ਬਹੁਤ ਹੀ ਬੇਚੈਨ" ਬਣਾਇਆ। ਗੁਰੂੰਗ ਨੇ ਉਸਦਾ ਪਾਸਪੋਰਟ ਖੋਹ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮਲਹੋਤਰਾ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੂੰ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਹ ਭੱਜ ਗਈ ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਲੱਭ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਕੁੱਟਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਗੁਰੁੰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਸਨ। ਉਹ ਅਕਸਰ ਭੁੱਖੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਕਾਫ਼ੀ ਭਾਰ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਚਲਾਉਣ ਵੇਲੇ ਉਸ ਕੋਲ ਢੁਕਵੇਂ ਕੱਪੜੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ।
ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨੀਨਾ ਮਲਹੋਤਰਾ ਨੇ ਗੁਰੂੰਗ ਲਈ ਏ-3 ਵੀਜ਼ਾ ਲੈਣ ਲਈ ਅਮਰੀਕੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਗਲਤ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਨੀਨਾ ਮਲਹੋਤਰਾ ਨੇ ਗੁਰੂੰਗ ਨਾਲ ਇੱਕ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੀਜ਼ਾ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਦੂਤਾਵਾਸ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ $7 ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਦੇਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਮਲਹੋਤਰਾ ਨੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂੰਗ ਨੂੰ 5,000 ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ (ਲਗਭਗ $108) ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਤਨਖਾਹ ਦੇਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਤਿੰਨ ਸਾਲ "ਹਲਕਾ ਖਾਣਾ ਬਣਾਉਣਾ, ਹਲਕੀ ਸਫ਼ਾਈ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਘਰ ਦੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਸਟਾਫ ਕਰਨਾ"। ਦੋਵਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਗੁਰੂੰਗ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਨਖਾਹ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ।
ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜੱਜ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਰਾਜਦੂਤ ਵਿਕਟਰ ਮੈਰੇਰੋ ਨੇ ਕੇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕੀਤੀ। ਮੈਰੇਰੋ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਗੁਰੂੰਗ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਫੈਸਲਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਮੈਜਿਸਟ੍ਰੇਟ ਜੱਜ ਫਰੈਂਕ ਮਾਸ ਦੀ ਖੋਜ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਮਲਹੋਤਰਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ 2012 ਵਿੱਚ US$1,458,335 ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ। 2016 ਤੱਕ, ਨਿਰਣਾ ਅਦਾਇਗੀ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਗੁਰੰਗ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਗਿਬਸਨ, ਡਨ ਅਤੇ ਕਰਚਰ ਦੇ ਮਿਸ਼ੇਲ ਐਲਨ ਕਾਰਲਿਨ ਨੇ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1">
ਅਰੂਬਾਈ ਫ਼ਲੋਰਿਨ
ਫ਼ਲੋਰਿਨ (ਨਿਸ਼ਾਨ: Afl.; ਕੋਡ: AWG) ਅਰੂਬਾ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਫ਼ਲੋਰਿਨ ਵਿੱਚ 100 ਸੈਂਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫ਼ਲੋਰਿਨ 1986 ਵਿੱਚ ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਐਂਟੀਲੀਆਈ ਗਿਲਡਰ ਦੀ ਥਾਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸ਼ੇਖੁਪੁਰ (ਘਨੌਰ)
ਸ਼ੇਖੁਪੁਰ  ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਘਨੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰੋਮਨ ਸੈਣੀ
'''ਡਾ. ਰੋਮਨ ਸੈਣੀ''' ਇੱਕ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਐਜੂਕੇਟਰ, ਪ੍ਰੇਰਕ ਸਪੀਕਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਸੇਵਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ। ਡਾ ਰੋਮਨ ਸੈਣੀ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਕੁਲੈਕਟਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਸੀ। ਅਨਅਕੈਡੇਮੀ ਨਾਮਕ ਮੁੱਫਤ ਆਨਲਾਇਨ ਸਿੱਖਿਅਕ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਸਿਵਲ ਸਰਵਿਸ ਚਾਹਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਿਅਕ ਸਮੱਗਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਿਤ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1991
ਅਲਤਾਫ਼ ਫ਼ਾਤਿਮਾ
ਅਲਤਾਫ਼ ਫ਼ਾਤਿਮਾ (ਜਨਮ 1929 ਲਖਨਊ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਉਰਦੂ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ, ਅਤੇ (ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਾਹਿਰ) ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਨਾਵਲ ਦਸਤਕ ਨਾ ਦੋ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਨਾਮੀ ਨਾਵਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਛਿੱਕ
ਛਿੱਕ ਇੱਕ ਅਰਧ-ਸਵੈਚਲਿਤ ਅਤੇ ਬੇਰੋਕ ਮਨੁੱਖੀ ਕ੍ਰਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਜੋਰ ਨਾਲ ਨੱਕ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿੱਕਲਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮੂਲ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਧੂਲ ਕਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਨੱਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੜ ਸਾਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਰੋਕ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਛਿੱਕ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਅਚਾਨਕ ਤੇਜ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣ, ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਅਚਾਨਕ ਘਟ ਜਾਣ, ਠੰਡੀ ਹਵਾ ਨੂੰ ਸਹਿਣ, ਪੇਟ ਭਰ ਜਾਣ ਨਾਲ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਇਰਲ਼ ਲਾਗ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤਾਰਾਦੇਵੀ ਸਿਧਾਰਥਾ
ਡੀ ਕੇ ਤਾਰਾਦੇਵੀ ਸਿਧਾਰਥਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਨਾਮ : D.K. Taradevi Siddhartha; ਜਨਮ 1953) ਕਰਨਾਟਕ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਜ ਸਭਾ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 8ਵੀਂ ਅਤੇ 10ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਮੁਦੀਗੇਰੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨੱਪਾ ਗੌੜਾ ਦੀ ਧੀ, ਤਾਰਾਦੇਵੀ ਦਾ ਜਨਮ 26 ਦਸੰਬਰ 1953 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਕੋਲ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹੈ।
ਕੈਰੀਅਰ
1978 ਵਿੱਚ, ਤਾਰਾਦੇਵੀ ਨੂੰ ਮੁਦੀਗੇਰੇ ਤਾਲੁਕਾ ਵਿਕਾਸ ਬੋਰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਸਬੇ ਦੀ ਨਗਰ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੀ। ਜਦੋਂ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਚਿਕਮਗਲੂਰ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜੀ ਤਾਂ ਉਹ ਤਾਰਾਦੇਵੀ ਦੇ ਘਰ ਰੁਕੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ 1984 ਤੱਕ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ (INC) ਨੇ ਉਸਨੂੰ 1984 ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਚਿਕਮਗਲੂਰ ਵਿੱਚ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰਿਆ। 8ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ 1990 ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਤਾਰਾਦੇਵੀ ਨੇ 1991 ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਚੋਣ ਲੜੀ ਅਤੇ ਪੀਵੀ ਨਰਸਿਮਹਾ ਰਾਓ ਦੀ ਨਵੀਂ ਬਣੀ ਕੈਬਨਿਟ ਵਿੱਚ ਰਾਜ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰੀ ਬਣ ਗਈ।
ਤਾਰਾਦੇਵੀ ਨੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਸਕੱਤਰ ਸਮੇਤ, INC ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਰਹੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਤਾਰਾਦੇਵੀ ਨੇ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ INC ਦੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੈਂਬਰ ਸਿਧਾਰਥ ਰੈਡੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1953
ਓਂਜੀ
ਓਂਜੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਓਨ, ਜਾਪਾਨੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਫੋਨੈਟਿਕ ਧੁਨੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਨ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਾਪਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਓਨ (音) ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ 'ਆਵਾਜ਼' ਹੈ। ਇਹ ਹਾਇਕੂ, ਤਾਨਕਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਜਿਹੇ ਕਵਿਤਾ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਧੁਨੀਮੂਲਕ ਇਕਾਈਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਮਕਸਦ ਲਈ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੋਰਾ (morae) ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸੰਕਲਪ ਲਈ ਆਧੁਨਿਕ ਜਾਪਾਨੀ ਸ਼ਬਦ ਹਾਕੂ (拍) ਜਾਂ ਫਿਰ ਮੋਰਾ (モーラ)।
ਜੀ (字) ਪ੍ਰਤੀਕ ਜਾਂ ਅੱਖਰ ਲਈ ਜਾਪਾਨੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਦੋਨੋਂ ਓਨ ਅਤੇ ਜੀ ਮਿਲ ਕੇ ਬਣੇ ਓਂਜੀ (音 字) ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮੀਜੀ ਯੁੱਗ (1868–1912) ਦੇ ਵਿਆਕਰਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਧੁਨੀ ਚਿੰਨ੍ਹ (phonic character) ਦੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਅਤੇ 1870 ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ੀ ਅਮਾਨ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਲੈਟਰ (letter)ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਬਦ ਓਂਜੀ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਅਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜੀਵਤ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਾਇਕੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧੁਨੀ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਾਪਾਨੀ ਕਵਿਤਾ
ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਨੈੱਟਵਰਕ
ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਨੈੱਟਵਰਕ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਵਿਚ ਇੱਕ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਸਬੰਧੀ ਚੈਰਿਟੀ ਅਧਾਰਿਤ ਨੈੱਟਵਰਕ ਸੀ।
ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਪਰੈਲ 2008 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁਨਾਫਾ ਸੰਗਠਨ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਯੂਰਪ ਇਸਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਹਰਾ ਜਨਵਰੀ 2009 ਵਿੱਚ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੀ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਸਮਲਿੰਗੀ ਵਿਆਹ ਦੀ ਪਟੀਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਰੋਬ ਮੈਕਡਾਉਲ ਸੀ, ਜੋ ਐਸ.ਆਈ.ਏ.ਸੀ.ਸੀ. ਦਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਵਕਾਲਤ ਵਿੱਚ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਦੇ ਬੋਰਡ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਬਰਾਬਰੀ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।
ਮੈਕਡਾਉਲ ਨੇ ਸਾਲ 2008 ਵਿਚ ਇਕ ਪਟੀਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੀ ਸੰਸਦ ਨੂੰ ਸਮਲਿੰਗੀ ਅਤੇ ਦੁਲਿੰਗੀ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਖੂਨਦਾਨ ਕਰਨ 'ਤੇ ਲੱਗੀ ਰੋਕ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।   ਪਟੀਸ਼ਨ ਨੂੰ ਰਾਸ ਫਿੰਨੀ ਐਮ.ਐਸ.ਪੀ, ਅਲੀਸਨ ਸਮਿੱਥ ਐਮ.ਈ.ਪੀ. ਅਤੇ ਸਟਰੁਆਨ ਸਟੀਵੈਨਸਨ ਐਮ.ਈ.ਪੀ. ਦੁਆਰਾ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਮਾਰੀਮੁਤ੍ਤੁ ਭਾਰਥਨ
ਮਾਰੀਮੁਤ੍ਤੁ ਭਾਰਥਨ (ਜਨਮ 9 ਜਨਵਰੀ 1961)  ਦੱਖਣ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਲਿਤ ਮਾਨਵੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਡਿਫੈਂਡਰ ਹੈ. ਉਸ ਨੂੰ ਡੱਚ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ 2012 ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਟੂਲਿਪ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਭਾਰਤ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾਣ ਲਈ ਪਾਸਪੋਰਟ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕੇ. ਅਜਿਹਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਚਲ ਰਹੇ ਇੱਕ ਖੂਨ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਅਧੂਰਾ ਹੋਣ ਕਾਰਣ ਹੋਇਆ, ਦਿਸਦਾ ਉਹ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
ਸਮਾਜਿਕ ਸਥਿਤੀ
ਭਾਰਥਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਪੱਲਰ ਗਰੁੱਪ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਦਲਿਤ ਸਬ-ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ. ਦਲਿਤ ("ਅਛੂਤ"), ਜੋ ਹਿੰਦੂ ਜਾਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਘਟੀਆ ਸਮਾਜਿਕ ਰੁਤਬੇ ਵਜੋਂ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਨਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲਗਭਗ 260 ਮਿਲੀਅਨ ਦਲਿਤ ਹਨ, ਜਿਆਦਾਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਦਲਿਤ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਬਾਰੇ ਡਚ ਪ੍ਰੈਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਤੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਛੂਤ-ਛਾਤ ਦੇ ਦਰਦ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਹੈ. ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੈਂ ਕੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਲੰਘਣ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਜੁੱਤੀ ਪਾ ਰੱਖੀ ਸੀ. 2009 ਵਿੱਚ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਿੰਦੂ ਜਾਤੀ ਦੇ ਲੋਕ ਮੇਰੀ ਜਾਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ".
ਭਾਰਥਨ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦਲਿਤਾਂ ਦਾ ਦਾਸ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜ਼ਮੀਨ, ਪੈਸਾ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰ, ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਫਾਇਦਾ ਦਿਖਦਾ ਹੈ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ, "ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਦਲਿਤ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਥਿਤੀ ਲੱਭਣ ਲਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੇ ਹਨ".
ਹੋਰ ਗਤਿਵਿਧਿਆਂ
ਭਾਰਥਨ ਇੱਕ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੁਹਿੰਮਦਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਮੰਦਿਰਾਂ, ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਟੀ ਹਾਊਸਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਤੀਗਤ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਿਰੂਨੇਲਵੇਲੀ ਅਤੇ ਤੁਤੀਕੋਰੀਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ 450 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਮਲੇ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਹਨ. ਉਸ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਕਿ "ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਈ ਕਾਨੂੰਨ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਲਿਖਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ. ਉਸਨੇ ਦਲਿਤਾਂ ਲਈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹਨ, ਦੇ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਅਤੇ ਮੁੜ ਵਸੇਵੇਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ  ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ.
2009 ਦੇ ਕਤਲ ਦੇ ਚਾਰਜ
27 ਮਈ 2009 ਨੂੰ ਭਾਰਥਨ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੁਥਮੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ. ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਕੇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 11 ਜਨਵਰੀ 2009 ਨੂੰ ਸੁਥਮੱਲੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਜਾਤੀ ਹਿੰਦੂਆਂ, ਕੇ. ਮਧਾਨ, ਐਸ. ਅਯੱਪਨ ਅਤੇ ਐਨ. ਅਯੱਪਨ ਦੇ ਕਤਲ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ. ਅਦਾਲਤ ਨੇ 3 ਜੂਨ ਨੂੰ ਸੁਣਵਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ 27 ਜੂਨ ਨੂੰ ਜ਼ਮਾਨਤ 'ਤੇ ਰਿਹਾ ਕੀਤਾ ਸੀ. ਹੋਰ ਸੁਣਵਾਈ 25 ਅਗਸਤ 200 9 ਨੂੰ ਹੋਣੀ ਸੀ ਪਰ ਭਾਰਥਨ ਇਥੇ ਹਾਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੁਣਵਾਈ ਦੀ ਬਾਅਦ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਮੁੜ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ.
ਜਨਵਰੀ 2013 ਵਿੱਚ ਭਾਰਥਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ 24 ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਮੁਕੱਦਮੇ ਲਈ ਨਹੀਂ ਆਇਆ.
ਇਨਕਾਰ ਦਾ ਦੋਸ਼
ਭਾਰਥਨ ਖੁਦ ਅਤੇ ਕਈ ਮਾਨਵੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨੇ ਉਸਤੇ ਲੱਗੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਬਾਰੇ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਹੈ. ਭਾਰਥਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਮੈਂ ਦਲਿਤ ਕਾਰਕੁੰਨ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ..."
2012 ਹਿਊਮਨ ਰਾਇਟਸ ਟੂਲਿਪ ਅਵਾਰਡ
ਦਸੰਬਰ 2012 ਵਿੱਚ ਭਾਰਥਨ ਨੂੰ ਸਾਲਾਨਾ ਡਚ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਟੁਲੀਪ ਅਵਾਰਡ ਦਾ ਜੇਤੂ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ. ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਜੈਰਾਡ ਓਨਕ ਨੇ ਭਾਰਥਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦ ਐਵਾਰਡ ਜਿਊਰੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ "ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਦਲਿਤਾਂ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਜੀਵਨ ਜਿਊਣ ਅਤੇ ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦਾ ਅਥਾਹ ਚੈਂਪੀਅਨ" ਮੰਨਿਆ ਹੈ.
ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਇਨਾਮ ਨਾਲ ਕੀ ਕਰਨਗੇ, ਭਾਰਥਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਸਿਖਲਾਈ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ "ਦਲਿਤਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕੇ".
ਸਵਾਲ ਡੱਚ ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ
28 ਜਨਵਰੀ 2013 ਨੂੰ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰੀ, ਟਿਮਰਮੇਂਸ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਪਾਰ ਤੇ ਵਿਕਾਸ ਸਹਿਯੋਗ ਮੰਤਰੀ ਲਿਲੀਅਨ ਪਲੌਮੈਨ ਨੂੰ ਡਚ ਹਾਊਸ ਆਫ ਰਿਪ੍ਰੈਜ਼ੈਂਟੇਟਿਵਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਡੱਚ ਸਰਕਾਰ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਾਰਥਨ ਦੀ ਦਲਿਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀ ਕਰੇਗੀ. ਇਹ ਚਰਚਾ, ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ - ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਉਸਤੇ ਅਤੇ ਅਤੇ 23 ਹੋਰ ਦਲਿਤ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਤੇ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਝੂਠਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਅਤੇ ਭਾਰਥਨ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਉਲਟ - ਉਸ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਫੌਜਦਾਰੀ ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਕੇਸ ਬਾਰੇ ਸੀ. ਇਹ ਮਾਮਲਾ 12 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਫਿਰ ਦੁਬਾਰਾ ਉਠਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਕੀ ਡਚ ਸਰਕਾਰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਉਠਾਏਗੀ ਕਿ "ਭਾਰਥਨ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰੀਆਂ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ - ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨ ਜਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਸਮੇਤ". ਅਤੇ ਜੇ ਹੈ ਤਾਂ, ਕਦੋਂ ਅਤੇ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ.
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1961 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਲਿਤ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਫ਼ਰੋ ਟਾਪੂ
ਫ਼ਰੋ ਟਾਪੂ ਜਾਂ ਫ਼ਰੀਆ ਟਾਪੂ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਫ਼ਰੋ ਨਾਰਵੇਈ ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ 'ਚ ਪੈਂਦਾ ਟਾਪੂਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਝੁੰਡ ਹੈ। ਡੈੱਨਮਾਰਕ ਅਤੇ ਗਰੀਨਲੈਂਡ ਸਮੇਤ ਫ਼ਰੋ ਟਾਪੂ ਡੈੱਨਮਾਰਕ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹਨ।
ਫ਼ਰੋ ਟਾਪੂਆਂ ਦਾ ਆਈਸਲੈਂਡ, ਨਾਰਵੇ, ਸੇਟਲੈਂਡ, ਓਰਕਨੇ, ਬਾਹਰੀ ਹੈਬਰਈਡਸ ਅਤੇ ਗਰੀਨਲੈਂਡ ਵਲੋਂ ਰਿਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਡੂੰਘੇ ਸਬੰੱਧ ਹਨ। ਇਹ ਟਾਪੂ 1814 ਵਿੱਚ ਰਾਜਸੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਨਾਰਵੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਫ਼ਰੋ ਨਾਰਡਿਕ ਕੌਂਸਲ ਨੇ ਡੈਨਿਸ਼ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਮੰਡਲ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਰਜਮਾਨੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਪੋਲੈਂਡ
ਪੋਲੈਂਡ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਪੋਲੈਂਡ ਲੋਕ-ਰਾਜ ਇੱਕ ਵਿਚਕਾਰ ਯੁਰੋਪਿਅ ਰਾਸ਼ਟਰ ਹੈ. ਪੋਲੈਂਡ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਜਰਮਨੀ, ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਚੇਕ ਲੋਕ-ਰਾਜ ਅਤੇ ਸਲੋਵਾਕਿਆ, ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਯੁਕਰੇਨ, ਬੇਲਾਰੂਸ ਅਤੇ ਲਿਥੁਆਨੀਆ ਅਤੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਬਾਲਟਿਕ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਕਾਲਿਨਿਨਗਰਾਦ ਓਬਲਾਸਟ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਏਕਸਕਲੇਵ ਹੈ ਦੇ ਦੁਆਰੇ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ. ਪੋਲੈਂਡ ਦਾ ਕੁਲ ਖੇਤਰਫਲ 312, 679 ਵਰਗ ਕਿ. ਮਿ. (120, 728 ਵਰਗ ਮਿਲ) ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਕਿ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦਾ 69ਵਾਂ ਅਤੇ ਯੁਰੋਪ ਦਾ 9ਵਂ ਵਿਸ਼ਾਲਤਮ ਰਾਸ਼ਟਰ ਬੰਨ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. 38 . 5 ਮਿਲਿਅਨ ਕਿ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦਾ 33ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਨਸੰਖਿਆ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਬੰਨ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੋਲੈਂਡ ਕਿ ਸਥਾਪਨਾ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਮਿਸਜਕੋ 1 ਦੁਆਰਾ 966 ਇਸਵੀ ਵਿੱਚ ਇਸਾਈ ਧਰਮ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਧਰਮ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋਡ ਕਰ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਤਤਕਾਲੀਨ ਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪੋਲੈਂਡ ਦਾ ਸਰੂਪ ਵਰਤਮਾਨ ਪੋਲੈਂਡ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ. 1025 ਵਿੱਚ ਪੋਲੈਂਡ ਰਾਜਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਇਆ ਅਤੇ 1569 ਵਿੱਚ ਪੋਲੈਂਡ ਨੇ ਲਿਥੁਆਨੀਆ ਦੇ ਗਰੈਂਡ ਡਚਿ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪੋਲਸ਼ - ਲਿਥੁਆਨਿਅਨ ਕਾਮਨਵੇਲਥ ਕਿ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਲੰਬੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਨੀਂਹ ਡਾਲਿ. ਇਹ ਕਾਮਨਵੇਲਥ 1795 ਤੋਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੋਲੈਂਡ ਨੂੰ ਆਸਟਰਿਆ, ਰੂਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰੁਸਿਆ ਦੇ ਬਿਚ ਵੰਡ ਲਿਆ ਗਿਆ. ਪੋਲੈਂਡ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਸਾਰ ਲੜਾਈ ਦੇ ਬਾਅਦ 1918 ਵਿੱਚ ਅਪਨਿ ਸਵਾਧੀਨਤਾ ਫੇਰ ਹਸਿਲ ਦੀ ਮਗਰ ਦੂਸਰਾ ਵਿਸ਼ਵਿਉੱਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਫਿਰ ਵਲੋਂ ਗੁਲਾਮ ਹੋਕੇ ਨਾਜੀ ਜਰਮਨੀ ਅਤੇ ਸੋਵਿਅਤ ਸੰਘ ਦੇ ਅਧੀਨ ਚਲਾ ਗਿਆ. ਦੂਸਰਾ ਵਿਸ਼ਵਿਉੱਧ ਵਿੱਚ ਪੋਲੈਂਡ ਨੇ ਆਪਣੇ ਛੇ ਮਿਲਿਅਨ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਖੋਹ ਦਿੱਤਾ. ਕਈ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਪੋਲੈਂਡ ਰੂਸ ਦੇ (ਇੰਫਲੁਏੰਸ) ਇੱਕ ਸਾੰਮਿਅਵਾਦੀ ਲੋਕ-ਰਾਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਈਸਟਰਨ ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਉੱਭਰਿਆ. 1989 ਵਿੱਚ ਸਾੰਮਿਅਵਾਦੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਪਤਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਪੋਲੈਂਡ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉੱਭਰਿਆ ਜਿਨੂੰ ਸਾਂਵਿਧਾਨਿਕ ਤੌਰ ਪੇ ਤੀਸਰੀ ਪੋਲਸ਼ ਗਣਤੰਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਪੋਲੈਂਡ ਇੱਕ ਸਵਇੰਸ਼ਾਸਿਤ ਆਜਾਦ ਰਾਸ਼ਟਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸ਼ੋਲਹ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵੋਇਵੋਦੇਸ਼ਿਪ ਜਾਂ ਰਾਜਾਂ (ਪੋਲਸ਼: ਵੋਜੇਵਦਜਤਵੋ) ਨੂੰ ਮਿਲਾਕੇ ਗੰਢਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ. ਪੋਲੈਂਡ ਯੂਰੋਪੀ ਸੰਘ, ਨਾਟੋ ਅਤੇ ਓ. ਈ. ਸਿ. ਡੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਰਾਸ਼ਟਰ ਹੈ.
ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ
ਪੋਲੈਂਡ ਦੀ ਧਰਤੀ ਵੱਖਰੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉੱਤਰ- ਪੱਛਮੀ ਭਾਗ ਬਾਲਟਿਕ ਤਟ ਨਾਲ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੋਮੇਰੇਨਿਆ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਲੋਂ ਲੈ ਕੇ ਗਡਾਂਸਕ ਦੇ ਖਾੜੀ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੈ।
ਪੋਲੈਂਡ ਦੀ ਤਕਰੀਬਨ 28% ਭੂਮੀ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਢਕੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਤਕਰੀਬਨ ਅੱਧੀ ਜ਼ਮੀਨ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪੋਲੈਂਡ ਦੇ ਕੁਲ 23 ਜਾਤੀ ਫੁਲਵਾੜੀ, 3,145 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. (1,214 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਦੀ ਰਾਖਵੀਂ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਘੇਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪੋਲੈਂਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਭੂਮੀ ਦਾ 1 % ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੱਖ ਤੋਂ ਪੋਲੈਂਡ ਪੂਰੇ ਯੂਰਪ ਦਾ ਆਗੂ ਹੈ। ਫਿਲਹਾਲ ਮਾਸੁਰਿਆ, ਕਾਰਾਕੋ - ਚੇਸਤੋਚੋਵਾ ਮਾਲਭੂਮਿ ਅਤੇ ਪੂਰਵੀ ਬੇਸਕਿਡ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਅਤੇ ਨਵੀਆਂ ਫੁਲਵਾੜੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ।
ਨਦੀਆਂ
ਪੋਲੈਂਡ ਕਿ ਵੱਡੀ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸਤੁਲਾ (ਪੋਲਸ਼: ਇਸ ? ਅ), 1, 047 ਕਿ. ਮਿ (678 ਮਿਲ) ; ਓਡੇਰ (ਪੋਲਸ਼: ਔਦਰ) - ਜੋ ਕਿ ਪੋਲੈਂਡ ਕਿ ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਸੀਮਰੇਖਾ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ - 854 ਕਿ. ਮੀ. (531 ਮੀਲ) ; ਇਸ ਦੀ ਉਪਨਦੀ, ਵਾਰਟਾ, 808 ਕਿ. ਮੀ. (502 ਮੀਲ) ਅਤੇ ਬਗਲਾ - ਵਿਸਤੁਲਾ ਦੀ ਇੱਕ ਉਪਨਦੀ - 772 ਕਿ. ਮੀ. (480 ਮੀਲ) ਆਦਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ. ਪੋਮੇਰਾਨਿਆ ਦੁਸਰੀ ਛੋਟੀ ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸਤੁਲਾ ਅਤੇ ਓਡੇਰ ਵੀ ਬਾਲਟਿਕ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪਡਤੇ ਹਨ. ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੋਲੈਂਡ ਦੀ ਜਿਆਦਾਤ ਨਦੀਆਂ ਬਾਲਟਿਕ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦੀਆਂ ਹਨ ਉੱਤੇ ਕੁੱਝ ਇੱਕ ਨਦੀਆਂ ਜੈਸੇਕਿ ਡੈਨਿਉਬ ਆਦਿ ਬਲੈਕ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਪਡਤੀਆਂ ਹਨ.
ਪੋਲੈਂਡ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਤੋਂ ਹੀ ਯਾਤਾਯਾਤ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ ਵਾਈਕਿੰਗ ਲੋਕ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਸ਼ਹੁਰ ਲਾਂਗਸ਼ਿਪੋਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸਤੁਲਾ ਅਤੇ ਓਡੇਰ ਤੱਕ ਦਾ ਸਫਰ ਤੈਅ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਪੋਲੈਂਡ - ਲਿਥੁਆਨਿਆ ਯੂਰਪ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖਾਧ ਉਤਪਾਦਕ ਹੋਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਖਾਦਿਅਸ਼ਸਿਅ ਅਤੇ ਅੰਨਿਆਨਿਏ ਕ੍ਰਿਸ਼ਿਜਾਤ ਦਰਵਯੋਂ ਨੂੰ ਵਿਸਤੁਲਾ ਵਲੋਂ ਗਡਾਂਸਕ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਪੂਰਵੀ ਯੂਰਪ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜੋ ਦੀ ਯੂਰਪ ਦੀ ਖਾਦਿਅ ਕਡੀ ਦਾ ਇੱ ਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਗ ਸੀ.
ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾ- 8 ਜੁਲਾਈ, 1497
ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਨੇਵੀਗੇਟਰ ਵਾਸਕੋ ਦਾ ਗਾਮਾ, ਸਮੁੰਦਰ ਰਾਹੀਂ ਭਾਰਤ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਯਾਤਰਾ ਤੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਯੂਰੋਪੀ ਬਣਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸ
ਗੁਆਂਟਿੰਗ ਸਰੋਵਰ
ਗੁਆਂਟਿੰਗ ਸਰੋਵਰ ( 官厅水库 ), ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੁਆਂਟਿੰਗ ਸ਼ੂਈਕੂ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚੀਨ ਦੀ ਪੀਪਲਜ਼ ਰੀਪਬਲਿਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲਾ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਦਾ ਸਰੋਵਰ ਹੈ।
ਗੁਆਂਟਿੰਗ ਰਿਜ਼ਰਵਾਇਰ ਬੀਜਿੰਗ ਅਤੇ ਹੇਬੇਈ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਜੰਕਸ਼ਨ 'ਤੇ ਹੈ, ਜਿਆਦਾਤਰ ਹੁਏਲਾਈ ਕਾਉਂਟੀ, ਹੇਬੇਈ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਯਾਨਕਿੰਗ ਕਾਉਂਟੀ, ਬੀਜਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਰੋਵਰ ਦਾ ਨਾਂ ਗੁਆਂਟਿੰਗ ਟਾਊਨ (官厅镇) ਦੇ ਨੇੜੇ ਬਣੇ ਡੈਮ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਭਗਵਾਨਗੜ੍ਹ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਗੁਆਂਟਿੰਗ ਸਰੋਵਰ
ਇਤਿਹਾਸ
ਗੁਆਂਟਿੰਗ ਸਰੋਵਰ ਨੇ ਅਕਤੂਬਰ 1951 ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਾਣ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ 13 ਮਈ 1954 ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਹਾਅ ਹੁਇਲਾਈ ਵਿੱਚ ਯੋਂਗਡਿੰਗ ਨਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਸਰੋਵਰ 230 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਕੁੱਲ ਭੰਡਾਰਨ ਸਮਰੱਥਾ 2.2 ਬਿਲੀਅਨ ਕਿਊਬਿਕ ਮੀਟਰ ਹੈ।
ਗੁਆਂਟਿੰਗ ਸਰੋਵਰ ਬੀਜਿੰਗ ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਸੀ। ਪਾਣੀ ਦੇ ਦੂਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ, 1997 ਵਿੱਚ ਬੀਜਿੰਗ ਨੂੰ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਭੰਡਾਰ ਨੂੰ ਸਿਸਟਮ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਲਾਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਭੰਡਾਰ 2007 ਤੋਂ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪਿਕ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸ਼ਾਹਪੁਰ ਰਾਈਆਂ
ਸ਼ਾਹਪੁਰ ਰਾਈਆਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਘਨੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਲੇਹਲ
ਲੇਹਲ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਫਿਲੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅਦਿਤੀ ਚੇਂਗੱਪਾ
ਅਦਿਤੀ ਚੇਂਗੱਪਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਤੇਲਗੂ, ਤਾਮਿਲ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਅਦਿਤੀ ਦਾ ਜਨਮ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਰਾਜ ਚੇਂਗੱਪਾ, ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਅਰੇਬਾਸ਼ੀ ਗੌੜਾ, ਦਿ ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ ਗਰੁੱਪ (ਨੋਇਡਾ) ਦੇ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ, ਊਸ਼ਾ ਚੇਂਗੱਪਾ, ਇੱਕ ਤਾਮਿਲ ਦੀ, ਭਰਤ ਠਾਕੁਰ ਦੇ ਕਲਾਤਮਕ ਯੋਗਾ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਸੈਂਟਰ ਦੀ ਮੁਖੀ ਹੈ। ਉਹ ਰੁਕਮਿਨੀ ਦੇਵੀ ਅਰੁੰਡੇਲ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਥੀਓਸੋਫਿਸਟ, ਡਾਂਸਰ ਅਤੇ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਦੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਨਾਚ ਦੇ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ, ਅਤੇ ਕਾਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਡੀ. ਕੇ. ਪੱਟਮਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਚਾਚੀਆਂ ਹਨ।
ਅਦਿਤੀ ਨੇ ਵਸੰਤ ਵੈਲੀ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਲੇਡੀ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਦੋਨਾਂ ਹੀ ਕਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ. ਉਹ ਇੱਕ ਨਿਪੁੰਨ ਪਿਆਨੋਵਾਦਕ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ, "ਸੰਗੀਤ ਮੇਰਾ ਇਕਲੌਤਾ ਜਨੂੰਨ ਸੀ ਜਦੋਂ ਤਕ ਮੈਨੂੰ ਅਦਾਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਹੀਂ ਬਣੀ। ਸੰਗੀਤ ਮੇਰਾ ਪਹਿਲਾ ਪਿਆਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ "। ਉਹ ਯੋਗਾ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਖੇਡ ਫ੍ਰੀਕ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਊਸ਼ਾ ਚੇਂਗੱਪਾ ਨਾਲ, ਐਨ.ਡੀ.ਟੀ.ਵੀ. ਗੁੱਡ ਟਾਈਮਜ਼ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਸਿਹਤ ਸ਼ੋਅ, "ਬਾਡੀਲਿਕਸ" ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ।
ਕਰੀਅਰ
ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਥਕੀਤਾ ਥਕੀਤਾ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦਾ ਤਾਮਿਲ ਡੈਬਿਟ ਕੌਂਜਮ ਕੌਫੀ ਕੌਂਜਮ ਕਾਢਲਲ ਕਦੇ ਨਾਟਕ ਰਿਲੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ, ਐਕਸ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ 11 ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਗੁਣਾਸ਼ੇਖਰ ਦੇ ਤੇਲਗੂ 3ਡੀ. ਦੀ ਮਿਆਦ-ਡਰਾਮਾ ਰੁਧਰਮਾਦੇਵੀ ਦੇ ਲਈ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਰੁਧਰਮਾਦੇਵੀ ਦੀ ਭੈਣ ਗਣਪੰਬਾ ਦਾ ਰੋਲ ਨਿਭਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਦੋ ਨਵੇਂ ਤਾਮਿਲ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਤੇ ਸਾਈਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਰਾ ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨ ਕਲਪਨਾ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ, ਮੂਨ ਮੂਨੂ ਵਾਰਥਾਈ।
ਆਮਾਤੇਰਸ
ਆਮਾਤੇਰਸ (天照), ਆਮਾਤੇਰਸ ਓਮਿਕਾਮੀ (天照大神／天照大御神) or ਓਹੀਰੂਮੇ-ਨੋ-ਮੂਚੀ-ਨੋ-ਕਾਮੀ (大日孁貴神) ਜਪਾਨੀ ਮਿੱਥ ਚੱਕਰ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ਿਂਤੋ ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਇਸ਼ਟ ਦੇਵੀ ਹਨ। ਇਹ ਸੂਰਜ ਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਦੇਵੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈਂ। ਆਮਾਤੇਰਸ ਨਾਮ ਆਮਾਤੇਰੁ ਤੋਂ ਵਿਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ"। ਇੰਨਾਂ ਦੇ ਪੂਰੇ ਨਾਮ ਆਮਾਤੇਰਸ ਓਮਿਕਾਮੀ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਮਹਾਨ ਅਗਸਤ ਭਗਵਾਨ ਜੋ ਕੀ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ"। ਮਿਥਿਹਾਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਕੋਜੀਕੀ ਤੇ ਨਿਹੋਨਸ਼ੋਕੀ, ਜੋ ਕੀ ਜਪਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਸੀ, ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕੀ ਉਹ ਆਮਾਤੇਰਸ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ।
￼
ਆਮਾਤੇਰਸ ਤੇ ਆਮਾਤੇਰਾਸੂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਜਾਪਾਨੀ ਐਨੀਮੇ ਨਰੂਟੋ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਸਕੇ ਨਾਮਕ ਵਿਅਕਤੀ ਕੋਲ ਅਖਾਂ ਤੋਂ ਅਗ ਲਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਲੈਕ ਫ਼ਲੇਮ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਏਸ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਪਯੋਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਜਿਸ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਤਦੋਂ ਤਕ ਬਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। ਏਹ ਸ਼ਕਤੀ ਸਾਸਕੇ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਵਡੇ ਭਰਾ ਇਤਾਚੀ ਕੋਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨੀ ਮਿਥਿਹਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨੀ ਦੇਵੀ
ਮੈਨ ਆਫ਼ ਸਟੀਲ
ਮੈਨ ਆਫ਼ ਸਟੀਲ 2013 ਦੀ ਇੱਕ ਸੂਪਰਹੀਰੋ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਡੀ.ਸੀ. ਕਾਮਿਕਸ ਦੇ ਇੱਕ ਕਿਰਦਾਰ ਸੂਪਰਮੈਨ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਲੈਜੰਡਰੀ ਪਿਕਚਰਸ ਅਤ ਸਿੰਕੌਪੀ ਫ਼ਿਲਮਸ ਦੀ ਸਹਿ-ਪ੍ਰੋਡਿਊਸ ਕੀਤੀ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਵਾਰਨਰ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਨੇ ਵੰਡਿਆ। ਜ਼ੈਕ ਸਨਾਈਡਰ ਇਸ ਦੇ ਹਦਾਇਤਕਾਰ ਅਤੇ ਡੇਵਿਡ ਐੱਸ. ਗੋਇਰ ਇਸ ਦੇ ਲੇਖਕ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਿਤਾਰੇ ਹੈਨਰੀ ਕੇਵਿਲ, ਐਮੀ ਐਡਮਸ, ਮਾਈਕਲ ਸ਼ੈਨਨ, ਕੇਵਿਨ ਕੋਸਟਨਰ, ਡਿਆਨ ਲੇਨ, ਲੌਰੇਂਸ ਫ਼ਿਸਬਰਨ ਹਨ। ਮੈਨ ਆਫ਼ ਸਟੀਲ ਸੂਪਰਮੈਨ ਫ਼ਿਲਮ ਲੜੀ, ਕੋ ਕਿਰਦਾਰ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ, ਦਾ ਇੱਕ ਰੀਬੂਟ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਡੈੱਨਮਾਰਕੀ ਕਰੋਨਾ
ਕਰੋਨਾ (ਬਹੁਵਚਨ: kroner/ਕਰੋਨਰ; ਨਿਸ਼ਾਨ: ,- ਜਾਂ kr.; ਕੋਡ: DKK) 1 ਜਨਵਰੀ 1875 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਡੈੱਨਮਾਰਕ, ਗਰੀਨਲੈਂਡ ਅਤੇ ਫ਼ਰੋ ਟਾਪੂ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਮੁਦਰਾ ਰਹੀ ਹੈ। ISO ਕੋਡ "DKK" ਅਤੇ ਮੁਦਰਾ ਨਿਸ਼ਾਨ "kr." ਦੋਹੇਂ ਹੀ ਆਮ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਕੋਡ ਮੁੱਲ ਦੇ ਅੱਗੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਨਿਸ਼ਾਨ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪਿੱਛੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੂਰਿਆਕਾਂਤ ਤਰਿਪਾਠੀ 'ਨਿਰਾਲਾ'
ਸੂਰੀਆਕਾਂਤ ਤਰਿਪਾਠੀ ਨਿਰਾਲਾ (ਹਿੰਦੀ: सूर्यकांत त्रिपाठी 'निराला') ( 21 ਫਰਵਰੀ 1896 15 ਅਕਤੂਬਰ 1961) ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਤੰਭਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਵੀ, ਨਾਵਲਕਾਰ, ਨਿਬੰਧਕਾਰ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਸਮਕਾਲੀ ਹੋਰ ਕਵੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਕਲਪਨਾ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਯਥਾਰਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁਖਤਾ ਨਾਲ ਚਿਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤਛੰਦ ਦੇ ਉਕਸਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜੀਵਨ
ਸੂਰੀਆਕਾਂਤ ਤਰਿਪਾਠੀ ਨਿਰਾਲਾ ਦਾ ਜਨਮ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਮਹਿਸ਼ਾਦਲ (ਜਿਲਾ ਮੇਦਿਨੀਪੁਰ) ਵਿੱਚ 21 ਫਰਵਰੀ 1896 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਲਿਲੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਨਮਮਿਤੀ 21 ਫਰਵਰੀ 1899 ਅੰਕਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮਦਿਨ ਮਨਾਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ 1930 ਵਿੱਚ ਅਰੰਭ ਹੋਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਸੁਰਜਕੁਮਾਰ ਕਹਲਾਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਪੰਡਿਤ ਰਾਮਸਹਾਏ ਤਰਿਪਾਠੀ ਉਂਨਾਵ (ਬੈਸਵਾੜਾ) ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ ਅਤੇ ਮਹਿਸ਼ਾਦਲ ਵਿੱਚ ਸਿਪਾਹੀ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਮੂਲ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਉਂਨਾਵ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਗੜਕੋਲਾ ਨਾਮਕ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1896 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1961
ਸੀਤਲਾ ਮਾਤਾ, ਪੰਜਾਬ
thumb|ਸੀਤਲਾ-ਮਾਤਾ-ਮੰਦਿਰ-ਗੇਟ, [[ਲਹੌਰ|ਲਾਹੌਰ]]ਸੀਤਲਾ ਮਾਤਾ ਇੱਕ ਲੋਕ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਧਰਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਸੀਤਲਾ ਚੇਚਕ ਦੀ ਦੇਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਠੀਕ ਹੋਣ ਲਈ ਇਸਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਚਿਕਨ ਪੌਕਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ  ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਠੀਕ ਹੋਣ ਲਈ ਇਸਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਆਰੰਭ
ਸੀਤਲਾ ਮਾਤਾ ਦਾ ਕਲਟ ਪੂਰਵ-ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੜੱਪਾ ਸਭਿਅਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ। ਦੇ ਇੱਕ ' ਤੇ ਸੀਲ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਹੜੱਪਾ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਇੱਕ ਮੋਹਰ ਤੇ ਸੱਤ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੰਬੇ ਵਾਲ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੀਤਲਾ ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਛੇ ਭੈਣਾਂ ਹਨ।
ਭੈਣਾਂ
ਸੀਤਲਾ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਛੇ ਭੈਣਾਂ ਵਾਲੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਅੱਠ ਭੈਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪਸਿਟਊਲਰ ਰੋਗ ਹੁੰਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰੋਗ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭੈਣਾਂ ਹਨ: ਮਸਾਣੀ, ਬਸੰਤੀ, ਮਹਾ ਮਾਈ, Polamde, Lamkaria ਅਤੇ Agwani। ਸੀਤਲਾ ਮਾਤਾ ਦੀ ਮੜ੍ਹੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਅਸਥਾਨ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬਾਕੀ ਭੈਣਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਪਹਾੜ ਵਾਲੀ  ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ, ਸੀਤਲਾ ਮਾਤਾ ਦੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ "ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, matya".
ਸੀਤਲਾ ਮਾਤਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ
thumb|ਭਾਰਤੀ ਦੇਵੀ ਸੀਤਲਾ ਇੱਕ ਖੋਤੇ ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੈ। ਧੰਨਵਾਦ V0050537 ਸੀਤਲਾ ਮਾਤਾ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਨਕਸ਼ ਹਨ:
ਪੂਜਾ
ਸੀਤਲਾ ਮਾਤਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਸਾਲ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੇਲੇ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰ, ਉਪਾਸਨਾ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਸਮਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਕੈਲੰਡਰ ਅਨੁਸਾਰ ਚੇਤ (ਮਾਰਚ-ਅਪ੍ਰੈਲ) ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਮਹੀਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਸਦੀ ਪੂਜਾ ਸੋਮਵਾਰ, ਮੰਗਲਵਾਰ ਅਤੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਦੀ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਸਾਝਰੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਚੇਤ ਮਹੀਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ,  ਕਿਉਂਜੋ  ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦਾ ਆਖਰੀ ਮਹੀਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਣਕਾਂ ਪੱਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਰੁੱਤ ਬਸੰਤ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸੀਤਲਾ ਮਾਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਨਾਮ ਬਸੰਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ, ਉਹ ਇਹ ਬਸੰਤ ਦੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਰੁੱਖ
ਸੀਤਲਾ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਨਿੰਮ, ਕਿੱਕਰ ਜਾਂ ਜੰਡ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਤੇ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪੂਜਾ ਥਾਨ
ਸੀਤਲਾ ਮਾਤਾ ਦੇ ਪੂਜਾ ਥਾਨ ਛੱਪੜਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਇਹ ਕੁਝ ਇੱਟਾਂ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਇੱਟ ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਰੈਗੂਲਰ ਪੁਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੂਜਾ ਥਾਨ, ਜਿਥੇ ਵੱਡੇ ਸਾਲਾਨਾ ਮੇਲੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਸੀਲ ਪਿੰਡ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪਟਿਆਲਾ ਅਤੇ ਜਰਗ ਪਿੰਡ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਹਨ।   ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੋਰ ਜਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੀਤਲਾ ਮਾਤਾ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਵੱਡੇ ਮੇਲੇ ਲੱਗ ਦੇ ਹਨ। ਕੁਰਾਲੀ ਦੇ ਮੋਰਿੰਡਾ ਰੋਡ ਜਿਲ੍ਹਾ ਰੋਪੜ ਤੇ ਸੀਤਲਾ ਮਾਤਾ ਤੇ ਪ੍ਰਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਮੰਦਰ ਹੈ। ਅਤੇ ਧਨੋਲਾ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਕਾਲੇਕੇ ਜਿਲ੍ਹਾ ਬਰਨਾਲਾ ਵਿਖੇ ਮਾਤਾ ਸੀਤਲਾ ਦੇਵੀ ਬਸੰਤੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਮੰਦਰ ਹੈ। ਚੇਤ ਮਹੀਨੇ ਬਹਿੜਿਆਂ ਦਾ ਮੇਲਾ ਧੂਮਧਾਮ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਸੀਤਲਾ ਮਾਤਾ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਜਰਗ ਮੇਲੇ ਦਾ ਇਤਿਆਹਸ ਬਾਰੇ ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਭਰ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਮੇਲੇ ਭਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਰਗ ਦੇ ਮੇਲੇ ਦਾ ਅਹਿਮ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਲਾ ਚੇਤ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਦੂਜੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਰਾਣੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ਤੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਜਰਗ ਪਿੰਡ ਜਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੈ। ਜਰਗ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 1150 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਜਗਦੇਵ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਵਸਾਇਆ ਸੀ। ਇਥੋਂ ਦਾ ‘ਜਰਗ ਦਾ ਮੇਲਾ’ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਲਾ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਚੇਤ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਮੰਦਰ ਮਾਤਾ ਸ਼ੀਤਲਾ ਮਸਾਣੀ, ਬਸੰਤੀ ਮਾਤਾ, ਮਾਤਾ ਮਦਾਨਣ, ਮਾਤਾ ਕਾਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ੇਖ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਸ਼ੱਕਰਗੰਜ ਦੀ ਮਜ਼ਾਰ ’ਤੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਮੇਲੇ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਲੋਕ ਮਿੱਠੀਆਂ ਰੋਟੀਆਂ, ਕਚੌਰੀਆਂ ਤੇ ਗੁਲਗੁਲੇ ਪਕਾਉਦੇਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ‘ਬੇਹਾ ਅੰਨ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁੱਚੇ ਰੱਖ ਕੇ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਸਾਰੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿਚ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਗੁਲਗੁਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦਿ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਮਵਾਰ ਦੁਪਿਹਰ ਤੋਂ ਹੀ ਇਲਾਕੇ ਤੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਤੋਂ ਲੋਕ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿਚ ਪੁੱਜਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਜ਼ਮੀਨ ’ਤੇ ਆਸਣ ਲਾ ਕੇ ਮਾਤਾ ਦੀ ਚੌਕੀ ਭਰਦੇ ਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਜਸ ਗਾਇਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਹੀ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਬੱਚੇ, ਜਵਾਨ ਤੇ ਬੁੱਢੇ ਮੇਲੇ ਦੀ ਰੌਣਕ ਨੂੰ ਚਾਰ ਚੰਨ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਮੇਲੇ ’ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਇਕੱਠ ਦੇਖ ਕੇ ਕਈ ਔਰਤਾਂ ਮੇਲੇ ’ਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਘਬਰਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਦਿਓਰ ਆਪਣੀ ਲਾਡਲੀ ਭਰਜਾਈ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਲਹਿਜ਼ੇ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ–
ਚੱਲ ਚੱਲੀਏ ਜਰਗ ਦੇ ਮੇਲੇ, ਨੀ ਮੁੰਡਾ ਤੇਰਾ ਮੈਂ ਚੱਕ ਲਊਂ
ਜਰਗ ਦੇ ਮੇਲੇ ’ਤੇ ਗੱਭਰੂ ਢੋਲਾਂ ਦੀ ਧਮਾਲ ਨਾਲ ਬੋਲੀਆਂ ਪਾਉਂਦੇ ਇੰਝ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ–
ਜਿਹਾ ਦੇਖਿਆ ਜਰਗ ਦਾ ਮੇਲਾ,
ਨੀ ਜਿਹੀ ਤੇਰੀ ਗੁੱਤ ਵੇਖ ਲਈ
ਇਸ ਮੇਲੇ ਵਿਚ ਢਾਡੀ ਜੱਥੇ, ਤੂੰਬੇ, ਅਲਗੋਜ਼ੇ ਵਾਲੇ, ਕਵੀਸ਼ਰ, ਨੁਮਾਇਸ਼ਾਂ, ਜਾਦੂਗਰਾਂ ਦੇ ਤਮਾਸ਼ੇ, ਗੀਤ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਭਲਵਾਨਾਂ ਦੇ ਜੌਹਰ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਮੇਲੇ ’ਤੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਘੋੜਿਆਂ, ਘੋੜੀਆਂ, ਖੱਚਰਾਂ, ਭੇਡਾਂ ਅਤੇ ਬੱਕਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੁਲਹਨ ਵਾਂਗ ਸਜਾ ਕੇ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਜਰਗ ਦੇ ਮੇਲੇ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਪੂਰਨ ਤਸਵੀਰ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਏਕਤਾ ਤੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ’ਤੇ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਜਰਗ ਦੇ ਮੇਲੇ ਆ ਕੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੇਖਕ ਜੋਗਿੰਦਰ ਆਜ਼ਾਦ ਜਰਗ ਮੇਲੇ ਬਾਰੇ ਇੰਝ ਲਿਖਦੇ ਹਨ–
ਮੇਲਾ- ਮੇਲਾ ਕਰਦੀ ਰਹੀ, ਮੇਲੇ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਘਰੇ ਰਹੀ।
ਮੇਰਾ ਖੁੰਝ ਗਿਆ ਜਰਗ ਦਾ ਮੇਲਾ,
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ
ਬਰਨਾਲਾ
ਬਰਨਾਲਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਬਰਨਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ 2006 ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਇਹ ਬਠਿੰਡੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਗਿਆਨੀ ਜੀ ਨੇ ਖਾਲਸੇ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਬਰਨਾਲਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ 1775 ਵਿਚ ਬਾਬਾ ਆਲਾ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੁਨਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਭਦੌੜ (ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਪਾਧਰ ਸੈਣ ਦੁਆਰਾ ਵਸਾਇਆ ਗਿਆ) ਭੇਟ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਰਨਾਲਾ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਕੱਲੇ ਪਏ ਹੋਏ। ਇਸ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਹ ਵੀ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਨਾਹਤਗੜ੍ਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧਾਰਵੀਆਂ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਜਾੜ ਗਿਆ ਹੋਵੇਗਾ।
ਬਰਨਾਲਾ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਪਿੰਡ ਹੰਡਿਆਇਆ ਦੇ ਨਾਥ ਵਾਲਾ ਡੇਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੱਥਰ "ਰਾਮੇਸ਼ਵਰਮ ਪੱਥਰ" ਹੈ ਜੋ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਤੈਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਜਨਸੰਖਿਆ
2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਆਰਜ਼ੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬਰਨਾਲਾ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 116,449 ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਮਰਦ 62,554 ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ 53,895 ਸਨ। ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 79.59 ਫੀਸਦੀ ਸੀ। ਬਰਨਾਲਾ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਲਗਭਗ 50.37% ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਆਰਥਿਕਤਾ
ਟ੍ਰਾਈਡੈਂਟ ਗਰੁੱਪ (ਪਹਿਲਾਂ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ), ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਸ਼੍ਰੀ ਰਜਿੰਦਰ ਗੁਪਤਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਗਰੁੱਪ ਪੰਜ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਯਾਰਨ, ਟੈਰੀ ਟਾਵਲ, ਪੇਪਰ, ਕੈਮੀਕਲ ਅਤੇ ਕੈਪਟਿਵ ਪਾਵਰ। ਟ੍ਰਾਈਡੈਂਟ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਧਾਗੇ ਦੇ ਸਪਿਨਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਟੈਰੀ ਤੌਲੀਏ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕਣਕ ਦੀ ਪਰਾਲੀ ਅਧਾਰਤ ਕਾਗਜ਼ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ।
ਬਲਕਾਰ ਕੰਬਾਈਨਾਂ ਦਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਬਰਨਾਲਾ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਕੰਪਨੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਤਪਾਦਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਥਰੈਸ਼ਰ, ਸਵੈ-ਹਾਰਵੈਸਟਰ ਕੰਬਾਈਨ, ਟਰੈਕਟਰ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਹਾਰਵੈਸਟਰ ਕੰਬਾਈਨ, ਰੋਟਾਵੇਟਰ, ਸੀਡ ਡਰਿੱਲ ਨਾਲ ਰੋਟਾਵੇਟਰ, ਮੱਕੀ ਦੀ ਸਵੈ-ਹਾਰਵੈਸਟਰ ਕੰਬਾਈਨ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਆਪਣੀ 4x4 ਹਾਰਵੈਸਟਰ ਕੰਬਾਈਨ ਨੇਪਾਲ, ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਬਰਨਾਲਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਮੀਦੀ ਸਮੇਤ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਲਈ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਉੱਭਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਲੋਕ ਨਾਟ ਸਾਂਗ (ਸਵਾਂਗ)
ਲੋਕ ਨਾਟ ਸਾਂਗ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
ਲੋਕ-ਨਾਟ’ ਦਾ ਇੱਕ ਹੁਸੀਨ ਤੇ ਰੌਚਕ ਰੂਪ ‘ਸਾਂਗ’ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ‘ਸਵਾਂਗ’ ਦਾ ਤਦਰੂਪ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ- ਰੂਪ ਜਾਂ ਭੇਖ ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ। ਸਾਂਗ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗੀਤ-ਨਾਟ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ, ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਤੇ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਦਾ ਨਾਟਕੀ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਅਜਿਹੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿ ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਸਮਾਜਕ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਅਥਵਾ ਲੋਕ-ਜੀਵਨ ਸੰਜੀਵ ਹੋ ਉਠਦਾ ਹੈ। ਸਾਂਗ ਦਾ ਮੂਲ ਕਥਾਨਕ ਅਤੀਤ ਦੀ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੀ ਬੀਰ-ਗਾਥਾ ਜਾਂ ਧਰਮ-ਗਾਥਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਜਨ ਸਮੂਹ ਦੀ ਹੀ ਆਤਮ-ਕਥਾ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਮਨੋਰੰਜਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜਾਤੀ ਦੇ ਅਤੀਤ ਦੀ ਪੁਨਰ ਸੁਰਜੀਤੀ ਹੈ। ਸਾਂਗ ਦਾ ਕਥਾਨਕ ਇਤਨਾਂ ਲੋਕ-ਪ੍ਰਿਯ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਹਰ ਘਟਨਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਬੋਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜੇ ਸਵਾਂਗ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਹੋਂਦ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਯੁਗ-ਚੇਤਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਂਗ ਸਫ਼ਲ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਸਾਂਗ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ
ਸਾਂਗ ਵਿੱਚ ਗੀਤ, ਨ੍ਰਿਤ ਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਤ੍ਰਿਵੈਣੀ ਇੱਕ ਰਸ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਵਾਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਥਾ ਦਾ ਕੁਝ ਅੰਸ਼ ਅਭਿਨੈ ਦੁਆਰਾ, ਕੁਝ ਕਾਵਿ-ਸੰਬਾਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਨਾਚ-ਗਾਣੇ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਬਾਦ ਭਾਵੇਂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜੋ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬੜੇ ਦਿਲਚਸਪ ਤੇ ਮਿਣੇ ਤੁਲੇ। ਕਹਾਣੀ ਕਈ ਖੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਖੱਪਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਲਈ ਹਰ ਨਵੇਂ ਪਾਤਰ ਦੀ ਆਮਦ ਵੇਲੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਨਵੀਂ ਝਾਕੀ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ‘ਰੰਗਾ’ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਵਾਰਤਕ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੁਕਤੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਧੜਕਣਾ ਤੇ ਨ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਸਾਕਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਰੰਗੀ, ਢੋਲਕੀ, ਮਜੀਰੇ, ਚਿਮਟੇ, ਗੜਵਾ, ਪੇਟੀ, ਆਦਿ ਕਈ ਸਾਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਸ ਘੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸਵਾਂਗ ਸੰਯੋਗਾਤਮਕ ਕਲਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੀਤ, ਸੰਗੀਤ, ਸੰਵਾਦ, ਨ੍ਰਿਤ ਤੇ ਅਭਿਨੈਯ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਕਿਧਰੇ ਮੋਢਾ ਜੋੜਦੇ ਹੋਏ, ਕਿਧਰੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਅਦਭੁਤ ਰਸ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਾਂਗ ਜਿਆਦਾਤਰ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਸਾਂਗ ਸੁਣਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਂਗ ਇੱਕ ਨਕਲਚੀ ਪਾਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਉੱਤੇ ਛੋਟੀ-ਛੋਟੀ ਵਾਰਤਾ ਜਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹਸਾਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਂਗ ਵਿੱਚ ਦੋ-ਤਿਨ ਨਚਾਰ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮਰਦ ਤੀਵੀਂਆਂ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਕੇ, ਮੂੰਹ ਦਾ ਮੇਕ-ਅੱਪ ਕਰ ਕੇ, ਫਿਰ ਉਹ ਬਹੁਤ ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ ਛਲਾਂਗ ਮਾਰ-ਮਾਰ ਕੇ ਨੱਚਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੇ ਸ਼ਰਾਬੀ ਅਤੇ ਛੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਉਹਨਾਂ ਨਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਦੇ-ਦੇ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਾਂਗ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਿਫ਼ਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖਾਸ ਤਰ੍ਹਾ ਦੇ ਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੋ ਲੈਂਦਾ ਹੈ,ਅਤੇ ਇਸੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਕਲਾਤਮਕ ਵਡਿਆਈ ਹੈ।
ਸਾਂਗ ਦਾ ਸਥਾਨ
“ਸਵਾਂਗ ਲਈ ਕਿਸੇ ਉਚੇਚੇ ਰੰਗ-ਮੰਚ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਇਹ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸੱਥ ਜਾਂ ਖੁਲ੍ਹੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਉੱਚੇ ਥੜੇ ਉੱਤੇ ਖੇਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਂਗ ਉਂਝ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਮੰਗਲ ਉਤਸਵ ਉੱਤੇ ਖੇਡੇ ਖਿਡਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਹੋਲੀ, ਬਸੰਤ, ਤੇ ਹੋਰ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਸਾਧਨ ਹਨ।”
ਸਾਂਗ ਦੇ ਪਾਤਰ
ਸਵਾਂਗ ਨੂੰ ਖੇਡਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਂਗੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ `ਤੇ ਭੰਡ, ਮਿਰਾਸੀ ਤੇ ਭਗਤੀਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਨਿਕੇ-ਨਿਕੇ ਜੱਥੇ ਬਣਾ ਕੇ ਵਿਚਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ,ਪਰ ਹਰਿਆਣੇ ਵਿੱਚ ਉੱਚੀ ਜਾਤਾਂ ਦੇ ਜਿਵੇਂ--ਪੰਡਤ, ਜੱਟਾਂ ਆਦਿ ਜਾਤਾਂ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ ਸਾਂਗ ਕਲਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਨਾਮ ਖੱਟਿਆ ਹੈ। ਪੰਡਤ ਲਖਮੀਚੰਦ ਸਾਂਗੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਂਗ ਸਮਰਾਟ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸਾਂਗ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਾਂਗੀ
“ਸਾਂਗ ਖੇਡਣ ਦੀ ਰੀਤ ਜਿਆਦਾਤਰ ਹਰਿਆਣੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਰਿਆਣੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਾਂਗੀ ਹੋਏ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸ਼ਨ ਲਾਲ, ਦੀਪ ਚੰਦ, ਬਾਜੇ ਭਗਤ, ਪੰ. ਲਖਮੀਚੰਦ, ਹਰਦੇਵਾ,ਪੰ.ਮਾਂਗੇਰਾਮ ਆਦਿ ਹਨ। ‘ਉਕਤ-ਅੱਲ੍ਹਾ ਤਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਸੋਰਠ ਅਥਵਾ ਸਾਂਗੀਤ ਦਾ ਸਮਾਂ ਰਾਤ ਦਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਾਤ-ਰਾਤ ਭਰ ਅਭਿਨੈਯ ਲੋਕ-ਨਾਟ ਦੀ ਨੌਟੰਕੀ ਅਤੇ ਕੀਰਤਨ ਵਾਲੀ ਸੰਗੀਤ-ਸ਼ੈਲੀ ਵੀ ਹਰਿਆਣਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕ-ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਦੇਣ ਹੈ। ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕ-ਨਾਟਾਂ ਦੀ ਧੂਮ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਸਾਂਗੀਕਾਰਾਂ ਨੇ ਹੀ ਮਚਾਈ ਸੀ। ਜਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨ’ ‘ਖੜ੍ਹੀ ਬੋਲੀ’ ਦੇ ਹਿੰਦੀ- ਉਰਦੂ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਵਿੱਚ ਹਰਿਆਣਵੀ ਅਥਵਾ ਕੌਰਵੀ ਨੂੰ ਜਨਨੀ ਦੀ ਗਰਿਮਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ‘ਡਾ. ਓਜਾ’ ਸਾਂਗ ਦਾ ਉਦਭਵ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿਚੋਂ ਹੋਇਆ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ “ਜਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਬਾਰ੍ਹਵੀ-ਤੇਰਵੀਂ ਸਤਾਬਦੀ ਵਿਚ” ‘ਅਬਦੁਲ ਰਹਿਮਾਨ’ ਨਾਮਕ ਕਵੀ ਨੇ ਅਪ੍ਰਭ੍ਰੰਸ਼ ਵਿੱਚ ‘ਸੰਦੇਸ਼ ਰਾਸਕ’ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ‘ਸਾਅਦੁੱਲਾ’ ਨਾਮਕ ਕਵੀ (ਮੇਵਾਤੀ ਨਿਵਾਸੀ) ਨੇ ਅਨੇਕ ਲੋਕ-ਗੀਤਾਂ ਤੇ ਲੋਕ-ਨਾਟਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤਾ। ਉਹਦੇ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਨਾਟਕਾਂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅੱਗੇ ਦੀ ਅੱਗੇ ਵਿਕਸਿਤ ਹੁੰਦੀ ਗਈ। “ਰਾਮ ਨਾਰਾਇਦਣ ਅਗਰਵਾਲ ਨੇ ਵੀ ਗਿਆਰਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ (1966 ਈ. ਤੋਂ ਪੂਰਵ ਹਰਿਆਣਾ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਭਾਗ ਸੀ) ਦੀ ਗਾਉਣ-ਮੰਡਲੀ ਦੁਆਰਾ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਮੰਚ ਕਰਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਨੌਟੰਕੀ ਦੇ ਮੂਲ ਵਿੱਚ ਵਰਤਮਾਨ ਮੰਨਿਆ ਹੈ।” ਹਰਿਆਣਾ ਗੰਧਰਵ ਸਭਾ (1962 ਈ.) ਦੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਸਾਂਗੀ ਸਿਰੋਮਣੀ ਪੰਡਤ-ਮਾਂਗੇਰਾਮ ਪਾਣਚੀ ਨੇ ‘225’ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਜ਼ਮਨਾ-ਪਾਰ ਨਿਵਾਸੀ ‘ਕਿਸ਼ਨਲਾਲ ਭਾਟ’ ਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਵਰਤਮਾਨ ਸਾਂਗ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਜਨਕ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ‘ਪੰਡਤ ਦੀਪ ਚੰਦ’ ‘ਸੇਰੀ ਖਾਂਡਾ’ ਨਿਵਾਸੀ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾਂ ਰੋਹਤਕ) ਨੂੰ ਸਾਂਗ-ਕਲਾ ਦਾ ਸਰੂਪ ਨਿਦੇਸ਼ਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਕਲਾਕਾਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਾਂਗ ਦੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਅਤੇ ਰੂਪ
ਸਾਂਗ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਅਤੇ ਰੂਪ ਹਨ।ਵੱਡੇ ਸਾਂਗ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਲੋਕ-ਨਾਇਕ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਝਾਕੀਆਂ ਵਿਖਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ,ਕਈ ਵਰ ਸਾਰੀ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਚਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ |ਸਰ ਰਿਚਰਡ ਟੈਪਲ ਨੇ ‘ਲੈਜਿਡਜ਼ ਆਫ਼ ਦੀ ਪੰਜਾਬ’ਵਿੱਚ ਕਈ ਲੰਮੇਂ ਸਵਾਂਗ ਦਿਤਰ ਹਨ,ਜਿਵੇਂ ‘ਰਾਜੇ ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਦਾ ਸਾਂਗ ਜੋ ਜਗਾਧਰੀ ਵਿੱਚ ਖੇਡਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ| ‘ਚੰਦਰ ਭਾਨ ਤੇ ਰਾਣੀ ਚੰਦ ਕਿਰਨ’ਦਾ ਸਾਂਗ,ਜੋ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਭਟ ਖੇਡਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ।ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਲੰਬਾ ਸਵਾਂਗ ‘ਰਾਜਾ ਨਲ’ ਦਾ ਹੈ |