cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਤਜ਼ੀਨ ਫਾਤਮਾ
ਬਿਜਲੀ ਚੋਰੀ
ਛਾਪੇਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ, ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਆਜ਼ਮ ਖਾਨ ਅਤੇ ਤਜ਼ੀਨ ਨੇ ਵਰਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਉਪਕਰਣ ਲਗਾਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਿਜਲੀ ਮੀਟਰ ਦੀ ਸਥਾਪਿਤ ਸਮਰੱਥਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ, ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ 6 ਸਤੰਬਰ 2019 ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਾਜ਼ੀਨ ਵਿਰੁੱਧ ਪਹਿਲੀ ਸੂਚਨਾ ਰਿਪੋਰਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ।
ਜਾਅਲੀ ਜਨਮ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ
26 ਫਰਵਰੀ 2020 ਨੂੰ, ਤਜ਼ੀਨ ਫਾਤਮਾ, ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਾਅਲੀ ਜਨਮ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1949 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਐਂਤੂਸ਼ਾਬਲ
ਐਂਤੂਸ਼ਾਬਲ (Intouchables ) ਇੱਕ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਕਾਮੇਡੀ-ਡਰਾਮਾ ਫਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਕੇ 2011 ਦੇ ਵਿੱਚ ਓਲੀਵੀਰ ਨਾਕਚੇ ਅਤੇ ਏਰੀਕ ਤੋਲੇਦਾਨੋ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਦੇ ਅਦਾਕਾਰ ਫਰਾਓਣਸੋਈ ਕਲੂਜੇਤ ਅਤੇ ਓਮਾਰ ਸੀ ਹਨ। 2 ਨਵੰਬਰ 2011 ਨੂੰ ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਨੋ ਹਫਤੇ ਬਾਅਦ ਇਹ ਫਿਲਮ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ਤੇ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਹਿੱਟ ਬਣ ਗਈ, ਪਹਿਲੀ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਹਿੱਟ 'ਵੈਲਕਮ ਟੂ ਦ ਸਟਿੱਕਸ' ਨੂੰ 2008 ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। । ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ 2011 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਫਨੇੱਕ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਪੋਲ ਵਿੱਚ 52% ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਸਾਲ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਘਟਨਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿੱਲੇ। ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਫਿਲਮ ਅੱਠਵੇਂ ਸੇਸਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿੱਚ ਨਾਮਜ਼ਦ ਹੋਈ ਅਤੇ ਓਮਾਰ ਸੀ ਨੂੰ ਸੇਸਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਦਾਕਾਰ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਮਿਲਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਕੰਗਣਵਾਲ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ)
ਕੰਗਣਵਾਲ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਲੁਧਿਆਣਾ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਲੁਧਿਆਣਾ-1 ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅੱਪਰਾ
ਅੱਪਰਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਫਿਲੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਜਨਗਣਨਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਝੋਨੇ ਫਸਲ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਪਰਾ ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ 46 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਫਿਲੌਰ ਤੋਂ 12 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ​​ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 110 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੁਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਹੋਰ ਨਜ਼ਦੀਕ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਅਪਰਾ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਹੀ ਮੁੱਖ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੈ। ਅੱਪਰਾ ਗੋਲ੍ਡਨ ਸਿਟੀ ਅੱਪਰਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਪਰਾ ਦੇ ਸਬ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ 15.4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਗੁਰਾਇਆ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਘਰੇਲੂ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈਅੱਡਾ 142.5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਭੂਗੋਲ
ਅਪਰਾ ਫਿਲੌਰ ਤੋਂ 12 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਫਿਲੌਰ ਅਤੇ ਬੰਗਾ ਨੂ ਜੁੜਨ ਵਾਲੀ ਮੁਖ ਸੜਕ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਹੈ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਹਨ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਬਾਕੀ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਲਈ ਮੁੱਖ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ। ਅਪਰਾ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਅਤੇ ਆਯਾਤ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਆਜ਼ਾਦ ਗੇਟ ਅਪਰਾ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤ ਹੈ। ਰਾਮ ਮੰਦਰ, ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਭਾਈ ਮੇਹਰ ਚੰਦ ਜੀ-ਮੰਦਰ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਹਨ। ਸਚਿਦਾਨੰਦ ਜੀ ਆਸ਼ਰਮ, ਪੀਰ ਬਾਬਾ ਜੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂਦਵਾਰਾ ਸ਼੍ਰੀ ਕਲਗੀਧਰ ਸਾਹਿਬ ਧਾਰਮਿਕ ਜਗਾ ਹਨ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁਲ 9 ਬੈਂਕ ਹਨ ਅਤੇ 1 ਕੋ-ਆਪਰੇਟਿਵ ਬੈਂਕ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕਵਿਤਾ ਨੇਹੇਮਿਆਹ
ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਕਵਿਤਾ ਵੇਲੋਰ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਲਾਰੰਸ ਸਕੂਲ ਲਵਡੇਲ, ਊਟੀ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲੀ ਵਿਧੀਆ ਕਿੱਤੀ. ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੇ ਬੀ.ਏ. ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਸੇਂਟ ਸਟੀਫਨ ਕਾਲਜ, ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਕਿੱਤੀ. ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਰਨੇਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਇਸਨੇ ਐਮ.ਬੀ.ਏ. ਕਿੱਤੀ।
ਮਾਨਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕਾਰਜਕਾਰੀ
ਮਰਕੂਕ ਸ਼੍ਰੇਕ
ਮਰਕੂਕ ਸ਼੍ਰੇਕ , ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੇਕ, ਮਸ਼ਰੂਹ ਜਾਂ ਸਜ ਬ੍ਰੈਡ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ: مرقوق ، شراك ،مشروح ،خبز الصاج)ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਬੇਖ਼ਮੀਰਾ ਸਾਦਾ ਬ੍ਰੈਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਰੋਮ ਸਾਗਰ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਣੇ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹੈ।ਇਹ ਗੋਲ ਚੋਟੀ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਉਭਾਰ ਵਾਲੇ ਧਾਤ ਦੇ ਤਵੇ ਤੇ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਜ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆ ਵੱਡਾ ਲਗਪਗ 60 ਸੇੰਟੀਮੀਟਰ ਵਿਆਸ ਦਾ ਪਤਲਾ  ਧੁੰਦਲਾ ਜਿਹਾ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ . ਹੋਰ ਸਾਦੇ ਬ੍ਰੈਡ ਬਣਾਉਣ ਵਾਂਗ,ਮਰਕੂਕ ਦਾ ਗੁੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਆਟਾ ਪਤਲਾ ਫਲੈਟ ਕਰਕੇ ਪਕਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ  ਬਹੁਤ ਪਤਲਾ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ  ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪਕ ਕੇ ਬਹੁਤ ਪਤਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ .ਇਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੇਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਲੇਟ ਕੇ ਥੈਲੀ ਵਿੱਚ ਪਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਤੁਲਣਾ ਪਿਤਾ ਬ੍ਰੈਡ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਾਗਰੀ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਜਾਣਿਆ-ਪਛਾਣਿਆ ਪਕਵਾਨ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
ਰੋਟੀ
ਰੁਮਾਲੀ ਰੋਟੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਬੀ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਵਾਕਾਂਸ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੱਧ-ਪੂਰਵੀ ਪਕਵਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਬੀ ਪਕਵਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੂ-ਮੱਧ ਸਾਗਰੀ ਪਕਵਾਨ
ਨੀਲਕੰਠ ਮਹਾਂਦੇਵ ਮੰਦਿਰ
,
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ
ਸਰਬਿਆਈ ਸਿਰਿਲਿਕ
ਬਾਸਨਿਆ ਅਤੇ ਹਰਜੇਗੋਵਿਨਾ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਨਿੰਜਾਤੋ
ਨਿੰਜਾਤੋ (ਜਪਾਨੀ: 忍者刀) ਨਿੰਜਾ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਤਲਵਾਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਥਿਆਰ
ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ
ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:ਆਈਡੀਆਲੋਜੀ), ਸਮਾਜਕ ਰਾਜਨੀਤਕ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਕ, ਕਾਨੂੰਨੀ, ਨੈਤਿਕ, ਸੁਹਜਾਤਮਕ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੈੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬੰਦੇ ਦੇ ਟੀਚੇ, ਆਸੇ ਅਤੇ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਰੂਪ ਧਾਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦਾ ਇੱਕ ਆਮ ਅਰਥ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਿੱਧਾਂਤ ਵਜੋਂ ਕਿਸੇ ਸਮਾਜ ਜਾਂ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਸਮੁੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਸਮਾਜਕ, ਆਰਥਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸੰਗਠਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਜਾਂ ਅਣ-ਉਚਿਤ ਠਹਰਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚਿੰਤਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
2015 ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਦਾ ਵਿਵਾਦ
2015 ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ (ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਅਪਵਿੱਤ੍ਰਤਾ), ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਤੂਬਰ 2015 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਅਨੇਕਾਂ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਰੋਸ ਮੁਜ਼ਾਹਰੇ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਹੈ। ਬਰਗਾੜੀ, ਫਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਬੇਅਦਬੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ 12 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ 110 ਅੰਗ ਫਟੇ ਹੋਏ ਮਿਲੇ ਸਨ। ਸਵੇਰੇ 14 ਅਕਤੂਬਰ ਦੀ ਸਵੇਰ ਨੂੰ, ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਹਮਲੇ ਦੌਰਾਨ ਦੋ ਸਿੱਖ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਿੱਖ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਯੂ.ਕੇ., ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿੱਖ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 20 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ, ਪੰਜਾਬ ਕੈਬਨਿਟ ਨੇ ਧਰਮ ਅਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਕੈਦ ਤੋਂ ਉਮਰ ਕੈਦ ਵਿੱਚ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਬਿੱਲ 22 ਮਾਰਚ 2016 ਨੂੰ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਘਟਨਾਵਾਂ
1 ਜੂਨ 2015 ਦੀ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗੁਰੂ, ਨੂੰ ਫਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲੇ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬੁਰਜ ਜਵਾਹਰ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਤੋਂ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ। 5 ਜੂਨ ਨੂੰ, ਬਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾਦੂਵਾਲ ਸਹਿਤ ਕਈ ਸਿੱਖ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਅਲਟੀਮੇਟਮ ਦਿੱਤਾ। 11 ਜੂਨ ਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਪਿੰਡ 'ਚ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਨਾਕਾਮ ਰਹਿਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਪੁਲਿਸ ਥਾਣੇ ਦੇ ਘੇਰਾਓ (ਘੇਰਾ) ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਇਕਾਈ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
12 ਅਕਤੂਬਰ 2015 ਦੀ ਸਵੇਰ ਨੂੰ, ਫਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਬਰਗਾੜੀ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ 110 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੰਨਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਫਟੇ ਹੋਏ ਪਾਇਆ ਗਿਆ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨੇ ਬੰਦ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕੁਝ ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਪੰਨਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਰੋਸ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਨੇੜਲੇ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਵਿਚ, ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਹਾਈਵੇਅ ਚੌਂਕ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ। ਹਿੰਸਾ ਰੋਕਣ ਲਈ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਕਰਮਚਾਰੀ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਪੁਲਸ ਮੁਖੀਆਂ ਤੋਂ ਮੰਗਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਹਾਈਵੇਅ ਬੰਦ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।
ਹੋਰ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰੋਸ
13 ਤੋਂ 16 ਅਕਤੂਬਰ 2015 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਥਾਨਾਂ ਤੋਂ ਬੇਅਦਬੀ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਕਈ ਹੋਰ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮਿਲੀ ਹੈ।  ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ 35 ਅੰਗ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰੀਵਾਲਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਫਟੇ ਹੋਏ ਪਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ (ਐਸ.ਜੀ.ਪੀ.ਸੀ.) ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚੋ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਰਾਹੀਂ ਬਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾ ਦਿੱਤੀ।  ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਬਾਠ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ 39 ਅੰਗ ਫਟੇ ਹੋਏ ਮਿਲੇ। ਦੋ ਦਿਨ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਰੋਸ ਮਾਰਚ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ਦੀ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਫਰੀਦਕੋਟ ਦੇ ਕੋਹਰੀਆਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ 745 ਅੰਗਾਂ ਉੱਪਰ 3 ਇੰਚ ਦੇ ਕੱਟ ਪਾਏ ਗਏ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਉਠਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।ਮੁਕਤਸਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਸਰਾਏ ਨਾਗਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ, ਪੰਜ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਇੱਕ ਕਾਪੀ (ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਚੁਣੀਆਂ ਆਇਤਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਗ੍ਰੰਥ), ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਫਟਿਆ ਹੋਇਆ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਗਦਾਨੀ ਪਿੰਡ ਵਿਚ, ਤਿੰਨ ਸਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਪੁਲਿਸ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੀ। ਮੁਕਤਸਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਕੋਟਲੀ ਅਬਲੂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਲੱਗ ਗਈ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬੀੜ ਸੜ ਕੇ ਸੁਆਹ ਹੋ ਗਈ। ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਕੋਹੜ੍ਹੀਆਂ ਪਿੰਡ ਵਿਚ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕੁਝ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਫਟਿਆ ਪਾਇਆ ਗਿਆ।
13 ਅਕਤੂਬਰ 2015 ਨੂੰ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਬੁੱਟਰ ਕਲਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਪੁਲਿਸ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਹੋਈ। ਦਸ ਪੁਲਸ ਕਰਮਚਾਰੀ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਦੀ ਸੱਟ ਲੱਗੀ।  14 ਅਕਤੂਬਰ 2015 ਨੂੰ, ਕਰੀਬ 6000 ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਵਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ। ਸਵੇਰ ਦੇ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭੀੜ ਨੂੰ ਖਿੰਡਾਉਣ ਲਈ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਤੋਪਾਂ ਅਤੇ ਲਾਠੀਚਾਰਜ ਵਰਤਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭੀੜ 'ਤੇ ਕੁਝ ਫ਼ਾਇਰ ਕੱਢੇ। ਫਾਇਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਝੜਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ 50 ਲੋਕ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 24 ਪੁਲਸੀਏ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਜਤਿੰਦਰ ਜੈਨ ਵੀ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ ਸਨ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਵੈ-ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਸਮੂਹ ਦੇ ਦੋ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 500 ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਫਰੀਦਕੋਟ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸੁਪਰੀਡੈਂਟ ਐਸ.ਐਸ.ਮਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੁਝ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ਤਿੱਖੇ ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਡੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸਨ। ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਨੇ 10 ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 5 ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਸਨ।
15 ਅਕਤੂਬਰ 2015 ਨੂੰ, ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਘਟਨਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਇੱਕ ਜੁਡੀਸ਼ੀਅਲ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਦਾ ਮੁਖੀ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਜੱਜ, ਜ਼ੋਰਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
16 ਅਕਤੂਬਰ 2015 ਨੂੰ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੇ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਦੋਸ਼ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਉਕਸਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਬਾਰੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ₹1 ਕਰੋੜ ਦਾ ਇਨਾਮ ਦੇਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਵੀ ਕੀਤਾ। 16 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ, ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਨੇ 24 ਸਤੰਬਰ 2015 ਨੂੰ ਡੇਰਾ ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ ਦੇ ਨੇਤਾ ਗੁਰਮੀਤ ਰਾਮ ਰਹੀਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 2007 ਵਿੱਚ ਓਹਦੇ ਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਬਾਣੇ ਵਿੱਚ ਸੰਗਤ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਪੇਸ਼ ਹੋਣ 'ਤੇ ਉਸ' ਉੱਪਰ ਕੁਫ਼ਰ ਹੋਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਬੇਅਦਬੀ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਡੇਰਾ ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ ਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰੋਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵੱਧ ਫੈਲਿਆ। 18 ਅਕਤੂਬਰ 2015 ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸਵੇਰੇ ਤੋਂ ਦੁਪਹਿਰ ਤੱਕ ਹਰੇਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹਰ ਇੱਕ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕਾਲੇ ਝੰਡੇ, ਪਲਾਕਰਾਂ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਡੰਡੇ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ।
ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀਆਂ
19 ਅਕਤੂਬਰ 2015 ਨੂੰ, ਜਗਦੀਪ ਸਿੰਘ (ਉਮਰ 30), ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥੀ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਨਿੱਜਾਪੁਰਾ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤਿੰਨ ਆਦਮੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਅੰਗ ਪਾੜ ਗਏ। ਪਰ, ਪੁੱਛਗਿੱਛ 'ਤੇ ਉਹ ਮੰਨ ਗਿਆ ਕੇ ਉਸਨੇ ਝੂਠ ਬੋਲਿਆ ਹੈ। 19 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਘਵੱਡੀ ਵਿਖੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਕਥਿਤ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਲਈ 53 ਸਾਲਾ ਇੱਕ ਔਰਤ ਬਲਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਵੇਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਲਈ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਲਵਿੰਦਰ ਨੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਪਾੜਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਿਆ। ਸਿਕੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਇੱਕ ਸੇਵਾਦਾਰ, ਉੱਤੇ ਸਬੂਤਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
20 ਅਕਤੂਬਰ 2015 ਨੂੰ, ਕੇਂਦਰੀ ਪੈਰਾਮਿਲਟਰੀ ਫ਼ੌਜੀ ਬਲਾਂ ਦੀਆਂ 10 ਕੰਪਨੀਆਂ ਚਾਰ ਜਿਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। 20 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ, ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਗੁਰੂਸਰ ਮਹਿਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਗੁਰੂ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਬੇਅਦਬੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸੇ ਦਿਨ, ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਨਾਗੋਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੁਆਰਾ ਫੜ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਕੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਤਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਇੱਕ ਵਿਜੀਲੈਂਸ ਗਰੁੱਪ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਮਲਕੀਤ ਸਿੰਘ ਨਾਂ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜੋ ਪੁਲੀਸ ਦੁਆਰਾ ਫੜਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। ਉਸੇ ਦਿਨ ਡਿਪਟੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕਬੱਡੀ ਕੱਪ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 20 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਹੋਈ। ਇੱਕ ਗ੍ਰੰਥੀ ਜਗਦੀਸ਼ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਲਖਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨੂੰ ਜੰਡਿਆਲਾ ਦੇ ਨਿਜਰਪੁਰਾ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਗੁਟਕਾ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਪੋਥੀ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
20 ਅਕਤੂਬਰ 2015 ਨੂੰ, ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਬਾਰਗਾੜੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਬੇਅਦਬੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੋ ਭਰਾ ਰੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਫਰੀਦਕੋਟ ਦੇ ਪਿੰਡ ਪੰਜਗਰਾਈਂ ਤੋਂ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਟੈਲੀਫੋਨ ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਟਸ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਦੁਬਈ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਤੋਂ ਫੰਡਿੰਗ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਪਰ, 22 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ, ਦੋ ਕਾੱਲਰ ਆਪਣੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਆਏ। ਮੈਲਬਰਨ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਤੋਂ ਫੋਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੁਖਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਪੁਲਿਸ ਨਾਲ ਹੋਏ ਝੜਪਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਖਮੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ $ 150 (ਲਗਭਗ 7,400 ਰੁਪਏ) ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਦੁਬਈ ਵਿੱਚ ਟਰੱਕ ਡਰਾਈਵਰ ਹਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੁਬਈ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚ 4 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ - ਅਯੋਗ ਰਕਮ (ਮਦਦ) ਇਕੱਤਰ ਕੀਤੀ ਸੀ। ₹ 25,000 ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਰੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਲਈ ਸੀ।
25 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦੋ ਹੋਰ ਬੀੜ ਘੁੜਆਲ, ਆਦਮਪੁਰ ਵਿੱਚ ਅਪਵਿੱਤਰ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ 50 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਤਾਰਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਭਤੀਜੇ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਉੱਤੇ ਅਪਰਾਧ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ। ਪੁਲਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। 25 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਸੁਰੇਸ਼ ਅਰੋੜਾ ਨੂੰ ਸੁਮੇਧ ਸਿੰਘ ਸੈਣੀ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਨਵੇਂ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਆਫ ਪੁਲਿਸ (ਡੀ.ਜੀ.ਪੀ.) ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
1 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ, ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਕੇਂਦਰੀ ਜਾਂਚ ਬਿਊਰੋ (ਸੀ.ਬੀ.ਆਈ) ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਪ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾਵਾਂ ਰੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੌਲੀਗ੍ਰਾਫ ਟੈਸਟ ਪਾਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਕਈ ਸਿਖ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।
2 ਨਵੰਬਰ 2015 ਨੂੰ, ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ, ਰੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪੁਲੀਸ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚੋਂ ਰਿਹਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਪਰਾਧ ਮੰਨਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਤਸ਼ੱਦਦ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ 17 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਸਿਰਫ 20 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਟਾਰਚਰ ਕਰਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਰਾਜਨੀਤਕ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ
18 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ, ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ (ਰਾਜ ਸਭਾ) ਦੇ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਦੇ ਅਸਤੀਫੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਾਜ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।  18 ਅਕਤੂਬਰ 2015 ਨੂੰ, ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਰਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਕੀ ਨੇ ਰੋਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕਰੀਬ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਪਾਰਟੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਐਸ.ਏ.ਡੀ) ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਗਤ ਰਾਏ ਬੰਸਲ, ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਅਤੇ ਜਥੇਦਾਰ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਭੌਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ (ਐਸ.ਜੀ.ਪੀ.ਸੀ.) ਦੇ ਕਈ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅਸਤੀਫੇ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰ 'ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ।
ਸਿੱਖ ਡਾਇਸਪੋਰਾ
19 ਅਕਤੂਬਰ 2015 ਨੂੰ, ਲਗਭਗ 1000 ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੋਮਬੱਤੀ ਦਾ ਜਾਲ ਵਿਛਾ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਅਤੇ ਨਾਕਾਮ ਪੁਲੀਸ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਮੰਤਰੀ ਰੌਬ ਨਿਕੋਲਸਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਖਿਲਾਫ ਮੀਡੀਆ ਅਕਾਦਮੀ ਅਤੇ ਪੁਲਸ ਕਾਰਵਾਈ ਡਰਾਉਣੀ ਸੀ। ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਅਲੱਗਵਾਦੀ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਕੁਝ ਚਿੰਨ੍ਹ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।
22 ਅਕਤੂਬਰ 2015 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਮੂਹ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਗਰੁੱਪ ਹਿੰਸਾ ਵੱਲ ਮੁੜਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਕਰਮਚਾਰੀ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਲਗਭਗ 20 ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਤੌਹੀਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ, ਅਮਰੀਕੀ ਸਿੱਖ ਕੌਂਸਲ (ਏ.ਐੱਸ.ਸੀ), ਨਾਰਥ ਅਮਰੀਕਨ ਪੰਜਾਬੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਐਨ.ਏ.ਪੀ.ਏ) ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਓਵਰਸੀਜ਼ ਕਾਂਗਰਸ (ਆਈ.ਐਨ.ਓ.ਸੀ) ਸਮੇਤ ਕਈ ਸਿੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਬੇਇੱਜਤੀ ਅਤੇ ਹੱਤਿਆ ਦੀ ਨਿਖੇਧੀ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਕਿ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ।
ਨਤੀਜੇ
20 ਨਵੰਬਰ 2015 ਨੂੰ, ਪੰਜਾਬ ਕੈਬਨਿਟ ਨੇ ਇੰਡੀਅਨ ਪੀਨਲ ਕੋਡ ਦੀ ਧਾਰਾ 295ਏ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੋਧ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਨਵਾਂ ਸੈਕਸ਼ਨ 295 ਏ.ਏ. ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਲਈ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਕੈਦ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਇਹ ਬਿੱਲ 22 ਮਾਰਚ 2016 ਨੂੰ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਨੇਤਾ ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੰਨੀ ਨੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵਧਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕਨੇਚ
ਕਨੇਚ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਲੁਧਿਆਣਾ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਲੁਧਿਆਣਾ-1 ਦੇ ਪਿੰਡ
ਨਿੰਜਾ
ਨਿੰਜਾ (ਜਪਾਨੀ: 忍者) ਜਾਂ ਸ਼ਿਨੋਬੀ (ਜਪਾਨੀ: 忍び) ਜਗੀਰੂ ਜਪਾਨ ਦੇ ਖੂਫੀਆ ਏਜੰਟ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਜਸੂਸੀ, ਤੋੜ-ਫੋੜ, ਘੁਸਪੈਠ ਅਤੇ ਕਤਲ ਕਰਨਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿੰਜਾ
ਚਿਤਰਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਚਿਤਰਾਲ ( ਉਰਦੂ:, ਅੰਗਰੇਜੀ: Chitral ) ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖ਼ੈਬਰ ਪਖ਼ਤੋਨਖ਼ਵਾ ਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਰਾਜ ਦਾ ਰਕਬੇ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਬੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 14850 ਵਰਗ ਕਿਮੀ ਹੈ ਅਤੇ 1998 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਵਿੱਚ ਇਹਦੀ ਆਬਾਦੀ 3,18,689 ਸੀ। ਇਸੇ ਜਿਲੇ ਵਿੱਚ 7,708 ਮੀਟਰ ਉਚਾ ਤਿਰਿਚ ਮੀਰ ਪਰਬਤ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪਰਬਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਚਿਤਰਾਲ ਜਿਲੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚਿਤਰਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਚਿਤਰਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇੰਤਹਾਈ ਉੱਤਰੀ ਕੋਨੇ ਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਵਾਖ਼ਾਨ ਦੀ ਪੱਟੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਜੁਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
ਤੇਜਸ਼੍ਰੀ
ਤੇਜਸ਼੍ਰੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Tejashree; ਜਨਮ ਸੋਨਾਲੀ ਜੈਕੁਮਾਰ ਖੇਲੇ ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਮਿਲ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ ਤੇਲਗੂ, ਕੰਨੜ, ਗੁਜਰਾਤੀ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਤੇਜਸ਼੍ਰੀ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਾਸਿਕ (ਤਿਵੰਧਾ ਲੇਨ, ਭਦਰਕਾਲੀ) ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਉਹ ਕਥਕ ਜਾਣਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਮਾਸਟਰ ਜੈਕੁਮਾਰ ਖੇਲੇ, ਪੰਡਿਤ ਗੋਪੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਚੇਲੇ ਦੁਆਰਾ ਕਥਕ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਮਾਡਲਿੰਗ ਅਸਾਈਨਮੈਂਟਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਦੱਖਣੀ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਆਈਟਮ ਨੰਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾਂਸ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਬੈਨਰ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।
ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਤਮਿਲ ਬੋਲਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿਗਿਆਪਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੇਨਈ ਸਿਲਕ ਸਾੜ੍ਹੀ ਦੀ ਦੁਕਾਨ, ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਸ਼ਿਕੇਕਾਈ ਸ਼ੈਂਪੂ ਪਾਊਡਰ, ਅਤੇ ਕੇਪੀਜੀ ਜਵੈਲਰੀ ਲਈ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ। ਉਸਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਹਿੱਟ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨੱਕਮ ਏਨਾਕੁਮ (2006), ਓਟਰਾਨ (2003), ਮਾਧੁਰੇ (2004) ਅਤੇ ਇਮਸਾਈ ਅਰਸਾਨ 23 ਮੀਟਰ ਪੁਲੀਕੇਸੀ (2006) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤੋਂ ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ
ਲਾਂਦੜਾ
ਲਾਂਦੜਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਫਿਲੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ
ਲਾਤੀਨੀ (ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ: Lingua Latina) ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੋਮਨ ਧਰਮ ਦੀ ਰਾਜਭਾਸ਼ਾ ਸੀ। ਅੱਜ ਇਹ ਇੱਕ ਮੁਰਦਾ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਫਿਰ ਵੀ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਗਿਰਜਾ ਘਰ ਦੀ ਧਰਮਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਵੈਟੀਕਨ ਸਿਟੀ ਨਾਮੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਰਾਜਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਲਾਸੀਕਲ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਇਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਿੰਦ-ਯੂਰਪੀ ਭਾਸ਼ਾ-ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਰੁਮਾਂਸ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਫਰਾਂਸੀਸੀ, ਇਤਾਲਵੀ, ਸਪੇਨੀ, ਰੋਮਾਨਿਆਈ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈਆਂ। ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਭੁਤਵ ਕਰਕੇ ਲਾਤੀਨੀ ਮਧਯੁਗ ਅਤੇ ਪੂਰਬ-ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਯੂਰਪ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਲ ਧਰਮ, ਵਿਗਿਆਨ, ਉੱਚ ਸਾਹਿਤ, ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਹਿਸਾਬ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਰੋਮਨ ਮਿੱਥ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਟ੍ਰੋਜਨ ਦੀ ਜੰਗ ਦੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਲਾਤੀਨੀ ਕਬੀਲੇ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ, ਵਰਤੋਂ, ਹਿੱਜਿਆਂ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪੁਰਾਣੀ ਲਾਤੀਨੀ
ਲਾਤੀਨੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਕਿਸਮ ਪੁਰਾਣੀ ਲਾਤੀਨੀ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੀ ਲਾਤੀਨੀ 75 ਈਸਵੀ ਪੂਰਵ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇਤਰੁਸਕੀ ਲਿਪੀ ਤੋਂ ਲਾਤੀਨੀ ਲਿਪੀ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈ। ਇਸਦੀ ਲਿਪੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਸੱਜੇ ਤੋਂ ਖੱਬੇ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਖੱਬੇ ਤੋਂ ਸੱਜੇ ਹੋ ਗਈ।
ਕਲਾਸੀਕਲ ਲਾਤੀਨੀ
ਕਲਾਸੀਕਲ ਲਾਤੀਨੀ 75 ਈਸਵੀ ਪੂਰਵ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਤੱਕ ਦੀ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸਮ ਕਵੀਆਂ, ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਨੇ ਚੇਤਨ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਬਣਾਈ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਮਹਾਨ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿਆਕਰਨ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।
ਵਲਗਰ ਲਾਤੀਨੀ
ਪਲੌਟਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਲਾਸੀਕਲ ਲਾਤੀਨੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਆਮ ਬੋਲ ਚਾਲ ਵਿੱਚ ਵਲਗਰ ਲਾਤੀਨੀ(sermo vulgi (ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ) - ਸੀਸੇਰੋ) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਭਾਸ਼ਾ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਇਹਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਲਫ਼ਜ਼(ਕਲਾਸਕੀਲ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ) ਜਾਂ ਕਿਤੇ-ਕਿਤੇ ਕੰਧਾਂ ਉੱਤੇ ਉਕਰੇ ਵਾਕ ਹੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਮੱਧਕਾਲੀ ਲਾਤੀਨੀ
ਮੱਧਕਾਲੀ ਲਾਤੀਨੀ ਉੱਤਰ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬੋਲ-ਚਾਲ ਦੀ ਲਾਤੀਨੀ ਰੋਮਾਂਸ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਅਕਾਦਮਿਕ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਾਲੇ ਵੀ ਲਾਤੀਨੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।
ਪੁਨਰਜਾਗਰਨ ਲਾਤੀਨੀ
ਪੁਨਰਜਾਗਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਲਾਤੀਨੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਲਈ ਫਿਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਮੱਧਕਾਲੀ ਲਾਤੀਨੀ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਤੋਂ ਕਲਾਸੀਕਲ ਲਾਤੀਨੀ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦਾਂਤੇ ਆਲੀਗੀਏਰੀ ਅਤੇ ਜਿਓਵਾਨੀ ਬੋਕਾਸੀਓ ਵਰਗੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਲਾਤੀਨੀ ਵਿੱਚ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ।
ਮੁੱਢਲੀ ਆਧੁਨਿਕ ਲਾਤੀਨੀ
ਮੁੱਢਲੇ ਆਧੁਨਿਕ ਦੌਰ ਤੱਕ ਵੀ ਲਾਤੀਨੀ ਯੂਰਪੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਸੀ। 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਹੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਲਾਤੀਨੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
ਆਧੁਨਿਕ ਲਾਤੀਨੀ
19ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਚੱਲ ਰਹੀ ਲਾਤੀਨੀ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਲਾਤੀਨੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਲਾਤੀਨੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵਾਕੰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲਾਤੀਨੀ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਉਸਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵਾਰਤਕ ਜਾਂ ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈ। ਕੁਝ ਲਾਤੀਨੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵੀ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਧੁਨੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਪੁਰਾਤਨ ਲਾਤੀਨੀ ਧੁਨੀਆਂ ਦੇ ਉਚਾਰਨ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ। ਇਸਦਾ ਧੁਨੀ ਵਿਗਿਆਨ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਪੁਰਾਣੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਉਚਾਰਨ ਬਾਰੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂ, ਪੁਰਾਤਨ ਸ਼ਬਦ ਨਿਰੁਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਲਾਤੀਨੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਵਿਅੰਜਨ
ਪੁਰਾਤਨ ਲਾਤੀਨੀ ਦੀਆਂ ਵਿਅੰਜਨ ਧੁਨੀਆਂ ਹੇਠਲੇ ਟੇਬਲ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਅੰਕ
ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਲਾਤੀਨੀ ਵਿੱਚ ਅੰਕ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਲਿਖੇ ਜਾਂਦੇ ਸੀ।
ਨੀਚੇ ਕੁਝ ਅੰਕ ਲਾਤੀਨੀ ਅੱਖਰਾਂ, ਰੋਮਨ ਅੰਕਾਂ, ਪੰਜਾਬੀ ਅੱਖਰਾਂ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਅੰਕਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਆਨਲਾਈਨ ਭਾਈਚਾਰੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਝਾਂਡੇ
ਝਾਂਡੇ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਲੁਧਿਆਣਾ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
2016
2016 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 2010 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਝਾਂਡੇ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਲੁਧਿਆਣਾ-1 ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜ਼ੁਰਿਕ ਝੀਲ
ਜ਼ੁਰਿਕ ਝੀਲ (ਸਵਿਸ ਜਰਮਨ/ਅਲੇਮੈਨਿਕ: ਜ਼ੁਰਸੀ; ਜਰਮਨ: Zürichsee) ਸਵਿਟਜਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ।
2016
ਘਟਨਾ
4 ਸਤੰਬਰ ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ ਨੂੰ ਸੰਤ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਮਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਜ਼ੁਰਿਕ ਝੀਲ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ੁਰਿਕ ਝੀਲ
ਜ਼ੈਨਾਬਾਦੀ ਮਹਿਲ
ਜੀਵਨ
'ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੀ ਜਵਾਨੀ ਦਾ ਪਿਆਰਾ' ਵਜੋਂ ਵਰਣਿਤ, ਜ਼ੈਨਾਬਾਦੀ ਮਹਿਲ ਇੱਕ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਹਿੰਦੂ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਮੀਰ ਖਲੀਲ ਦੀ ਇੱਕ ਗ਼ੁਲਾਮ ਕੁੜੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਗਾਉਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਨੱਚਣ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਸੀ। ਮੀਰ ਖਲੀਲ ਆਸਫ਼ ਖ਼ਾਨ ਦਾ ਜਵਾਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਮੁਫ਼ਤਖ਼ਾਰ ਖ਼ਾਨ, ਸਿਪਹਦਰ ਖ਼ਾਨ, ਅਤੇ ਖ਼ਾਨ-ਏ-ਜ਼ਮਾਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੇ 23ਵੇਂ ਸਾਲ, 1649-50 ਵਿੱਚ ਤੋਪਖਾਨੇ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਡੇਕਨ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 1653 ਵਿਚ ਇਹ ਧਾਰੂਰ ਦਾ ਕਮਾਂਡੈਂਟ ਬਣਿਆ। ਇਹ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਖਾਨਦੇਸ਼ ਦਾ ਸੂਬੇਦਾਰ ਬਣ ਗਿਆ।
1652 ਜਾਂ 1653, ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ ਦੀ ਆਪਣੀ ਉਪ-ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਆਪਣੇ ਹਰਮ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ੈਨਾਬਾਦ, ਬੁਰਹਾਨਪੁਰ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਆਹੂ-ਖਾਨਾ (ਡੀਅਰ ਪਾਰਕ) ਸੀ। ਇੱਥੇ ਉਸਨੇ ਜ਼ੈਨਾਬਾਦੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਖਾਨ-ਏ-ਜ਼ਮਾਨ ਦੀ ਪਤਨੀ (ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਦੀ ਮਾਮੀ) ਦੇ ਹੋਰ ਨੌਕਰਾਂ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਆਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਦਰੱਖਤ ਤੋਂ ਅੰਬ ਤੋੜਨ ਲਈ ਛਾਲ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕ ਹੁਨਰ ਅਤੇ ਸੁਹਜ ਨੇ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਮੀਰ ਖਲੀਲ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਦੇਣ ਲਈ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਮੀਰ ਖਲੀਲ ਨੇ ਜ਼ੈਨਾਬਾਦੀ ਅਤੇ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੀਆਂ ਗ਼ੁਲਾਮ ਕੁੜੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਚਤਰ ਬਾਈ ਵਿਚਕਾਰ ਅਦਲਾ-ਬਦਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਿਆ।
ਉਸ ਦਾ ਉਪਨਾਮ ਜ਼ੈਨਾਬਾਦੀ ਮਹਿਲ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਤੋਂ ਹੀ, ਇਹ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ਾਹੀ ਹਰਮ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਦੱਸੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦੁਆਰਾ ਮਨੋਨੀਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸ਼ਾਹੀ ਹਰਮ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ ਸਨ। ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੁਕਮਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਅਗਲੇ ਨੌਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਬੁਰਹਾਨਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੁਕਿਆ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਜਾਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਇਕ ਦਿਨ ਜ਼ੈਨਾਬਾਦੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਪਰਖਣ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਦੇ ਕੇ ਤਾਅਨਾ ਮਾਰਿਆ। ਇਹ ਮੁਹੱਬਤ ਇੰਨੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਵਧੀ ਕਿ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਨੇ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਘਟਨਾ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ।
ਉਹ ਸ਼ਾਇਦ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਦੌਲਤਾਬਾਦ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਨਵੰਬਰ 1653 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਲੰਬਾ ਸਫ਼ਰ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਲਗਭਗ 1654 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਵਿਖੇ ਵੱਡੇ ਤਲਾਬ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਦਿਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਬਹੁਤ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਗਿਆ; ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ। ਨਿਕੋਲਾਓ ਮਾਨੁਚੀ, ਇੱਕ ਵੇਨੇਸ਼ੀਅਨ ਸਾਹਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ "ਕਦੇ ਵੀ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਜਾਂ ਸੰਗੀਤ ਸੁਣਨ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾਧੀ" ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਰੱਬ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੱਚਣ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੇ "ਇੰਨੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਕੀਤੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਵਿਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝ ਕੇ ਕਦੇ ਵੀ ਰਾਜ ਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਜੋਖਮ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।"
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਰਾਇਲਟੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਗ਼ਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ
ਤੇਜਸ
ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਏਰੋਨਾਟਿਕਸ ਲਿਮਟਿਡ ਦਾ ਤੇਜਸ (Sanskrit pronunciation: [t̪eːdʒəs] Sanskrit:तेजस) ਇੱਕ ਸੀਟ ਅਤੇ ਇੱਕ ਇੰਜਨ ਵਾਲਾ ਬਹੁ ਮੰਤਵੀ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ ਹੈ।ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਏਰੋਨਾਟਿਕਸ ਲਿਮਟਿਡ ਵੱਲੋ ਭਾਰਤ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.ਇਹ ਜਹਾਜ ਪੂਛ ਰਹਿਤ ਹੈ।ਏਸ ਜਹਾਜ ਵਿੱਚ ਪੂਛ ਦੀ ਥਾਂ ਤਿਕੋਣੇ ਖੰਬਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।ਤੇਜਸ ਹਲਕੇ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿ ਭਾਰਤ ਡੇ ਤਤਕਾਲੀਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ ਵੱਲੋ ਮਿੱਗ 21 ਜਹਾਜ਼ਾ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਵਰਤੋ ਵਿੱਚ ਲਇਉਣ ਲਈ 1980 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਤੇਜਸ ਨੂੰ ਤਿਕੋਣੇ ਅਤੇ ਦੋਹਰੇ ਖੰਬ ਲਗਾਏ ਗਏ ਹਨ ਜਿੰਨਾ ਵਿੱਚ ਅਗਲਾ ਖੰਬ 50° ਤੱਕ ਬਾਹਰਲਾ ਖੰਬ 62.5° ਅਤੇ ਪਿਛਲਾ 4° ਤਕ ਘੁੰਮ ਸਕਦੇ ਹਨ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਪੂਛ ਤੋਂ ਸਿਰਫ ਇਕਲੀ ਡੋਰਸਾਲ ਦੇ ਸਹਾਰੇ। ਤੇਜਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਉਚਾਈ ਦੀ ਸੀਮਾ ਤੇ ਆਪਣਾ ਕੋਣ ਬਦਲਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਹੈ।ਅਤੇ ਇਲ੍ਕ੍ਤ੍ਰੋਨਿਕ ਸਿਸਟਮ ਫਿੱਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇਜਸ ਮਲਟੀ ਮੋਡ ਰਾਡਾਰ ਸਿਸਟਮ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਡਿਜਿਟਲ ਅਵੀਨਿਕਸ ਸਿਸਟਮ ਅਤੇ ਵੱਡ ਹੋਰਸ ਪਾਵਰ ਵਾਲਾ ਇੰਜਨ ਫਿੱਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਹਲਕਾ ਅਤੇ ਛੋਟਾ ਆਵਾਜ ਤੋਂ ਤੇਜ ਰਫਤਾਰ ਉਡਣ ਵਾਲਾ ਜਹਾਜ ਹੈ।
ਇਹ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਏਰੋਨਾਟਿਕਸ ਲਿਮਟਿਡ ਦਾ ਆਵਾਜ ਤੋ ਵੀ ਤੇਜ ਉੜਾਨ ਭਰਨ ਵਾਲਾ ਦੂਜਾ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਏਰੋਨਾਟਿਕਸ ਲਿਮਟਿਡ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰੁਤ ਤੋ ਬਾਅਦ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।[[ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਵੱਲੋਂ 200 ਇੱਕ ਸੀਟ ਵਾਲੇ ਅਤੇ 20 ਦੋ ਸੀਟਾਂ ਵਾਲੇ ਸਿਖਲਾਈ ਜਹਾਜਾਂ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੈ।
ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ
ਪ੍ਰੋਃ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ (1881-1931), ਕਵੀ ਤੇ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਰਸਾਇਣ ਇੰਜਨੀਅਰ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਤਮਾ ਦੇ ਕਵੀ ਵਜੋਂ ਵਿਆਪਕ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।
ਜੀਵਨ
ਪ੍ਰੋਃ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ 17 ਫਰਵਰੀ 1881 ਨੂੰ ਸਲਹੱਟ (ਐਬਟਾਬਾਦ) ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਪਰਿਵਾਰ (ਪਿਤਾ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ, ਮਾਤਾ ਪਰਮਾ ਦੇਵੀ) ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਲਹੱਟ ਵਿੱਚ ਆਬਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ 1897 ਵਿੱਚ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਤੋਂ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਤੇ ਇੰਟਰ ਡੀ.ਏ.ਵੀ ਕਾਲਜ ਲਹੌਰ ਤੋਂ 1899 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। 28 ਸਤੰਬਰ 1900 ਵਿੱਚ ਟੋਕੀਓ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹਨਾਂ ਜਰਮਨ ਤੇ ਜਪਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿਖੀ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਕੂਮਤ ਖਿਲਾਫ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਭਾਸ਼ਨ ਦੇਣਾ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ੁਗਲ ਸੀ। ਕੁਝ ਦੇਰ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਦੀ ਥੰਡਰਿੰਗ ਡਾਨ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਜੋ ਮੁਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦਬਦਬੇ ਵਾਲੇ ਰਾਜ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਅਵਾਜ਼ ਉਠਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਸਵਾਮੀ ਰਾਮ ਤੀਰਥ ਨਾਲ ਹੋਈ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਉਹਨਾਂ ਕੇਸ ਕਟਵਾ ਲਏ ਤੇ ਸੰਨਿਆਸ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ। ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬਿਮਾਰ ਭੈਣ ਨੂੰ ਮਿਲਾਣ ਲਈ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਣ ਤੇ ਰਾਜ਼ੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 4 ਮਾਰਚ 1904 ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਮਤੀ ਮਾਇਆ ਦੇਵੀ ਨਾਲ ੳਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰ ਦਿਤਾ ਗਿਆ।
ਅਨੁਵਾਦ
ਪ੍ਰੋਃ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਨਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਤੀਖਣ ਸੰਵੇਦਨਾ ਨਾਲ ਵਰੋਸਾਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਸਾਹਿਤਕ ਚੇਤਨਾ ਔਰੀਅੰਟਲ ਰਹੱਸਵਾਦ ਅਤੇ ਧਾਰਮਕ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਅਜਬ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕਮਿੱਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਬਿਆਨ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਉਸਦੇ ਹਰ ਨਿਬੰਧ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਹਰੇਕ ਸ਼ਬਦ, ਵਾਕ ਅਤੇ ਪੈਰੇ ਵਿਚੋਂ ਝਲਕਾਰੇ ਮਾਰਦੀ ਹੈ।ਪੰਜਾਬੀ,ਹਿੰਦੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਕਾਫੀ ਰਚਨਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਦੋ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ‘ਖੁੱਲ੍ਹੇ-ਮੈਦਾਨ’ ਅਤੇ ‘ਖੁੱਲ੍ਹੇ-ਘੁੰਡ’ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਡਾ. ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ ਵੱਲੋਂ ‘ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ: ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ’ ਨਾਂ ਹੇਠ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਰੰਧਾਵਾ ਨੇ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ‘ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਰੰਗ ਅਸਮਾਨੀ ਭਾਗ-॥’, ‘ਬਾਰ ਦੇ ਰੰਗ’ ਅਤੇ ‘ਬਲਦੇ ਦੀਵੇ’ ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਕੇ ਛਾਪਿਆ ਹੈ। ੳਸਦੀ ਨਿਬੰਧਾਂ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ‘ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਲੇਖ’ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਲੇਖਣੀ ਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਕਹੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਆਗਾਜ ਪ੍ਰੋ. ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਵਾਲਟ ਵਿਟਮੈਨ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਘਾਹ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1923 'ਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੁਸਤਕ 'ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੈਦਾਨ' ਪੰਜਾਬੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੁਸਤਕ ਹੈ। 'ਪੂਰਨ ਨਾਥ ਜੋਗੀ' ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਪਹਿਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਕਵਿਤਾ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕੀ ਕਵੀ ਵਾਲਟ ਵਿਟਮੈਨ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਪ੍ਰੋ. ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਵਾਲਟ ਵਿਟਮੈਨ ਐਡ ਸਿੱਖ ਇਨਸਪੀਰੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦਾ ਹੈ: ਵਾਲਟ ਵਿਟਮੈਨ ਵੌਜ਼ ਏ ਸਿਖ ਬੌਰਨ ਇਨ ਅਮੈਰਿਕਾ। ਉਹ ਵਾਲਟ ਵਿਟਮੈਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਹੋਰ ਬਦੇਸ਼ੀ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਿੱਖ-ਸੁਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਚਮਕਾਂ ਦੇਖਦੇ ਹਨ। ਗੋਇਟੇ ਜਰਮਨੀ ਦਾ ਗਾਉਦਾ, ਮਿੱਠਾ ਉਹ ਕਵੀ ਗੁਰੂ ਸੁਰਤਿ ਦਾ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦਾ ਥੋਰੋ ਪੀਦਾ ਰਸ ਗੀਤਾ,ਉਪਨਿਖਦ ਕਾਵਯ ਦਾ ਐਮਰਸਨ ਤੇ ਵਿਟਮੈਨ ਇਸੇ ਕਾਵਯ ਰਸ ਤੇ ਮੋਹੇ ਪਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਨ ਸਿੱਖ-ਸੁਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਚਮਕਾਂ,ਦੂਰ ਕਦੀ ਕਦੀ ਵੇਖਦੀਆਂ ਗੁਰੂ-ਸੁਰਤਿ ਦੇ ਲਿਸ਼ਕਾਰੇ ਕਰਾਰੇ (ਗੁਰੂ ਅਵਤਾਰ ਸੁਰਤਿ)
ਵਾਲਟ ਵਿਟਮੈਨ ਅਤੇ ਗੇਟੇ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੱਛਮੀ ਚਿੰਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਲਸਤਾਏ, ਕਾਰਲਾਇਲ, ਐਮਰਸਨ, ਪੀ.ਬੀ. ਸ਼ੈਲੇ, ਰਸਕਿਨ ਅਤੇ ਥੋਰੋ ਆਦਿ ਦੇ ਨਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਲਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ
ਸਵਾਮੀ ਰਾਮ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮੁਰੀਦੀ
ਅਧਿਆਤਮਵਾਦ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਚਿੰਤਨ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਬੁੱਧ, ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਅਤੇ ਸਵਾਮੀ ਰਾਮ ਤੀਰਥ ਦੇ ਦਰਸਾਏ ਜੀਵਨ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਮੇਂ ਸੇਧ ਲੈਂਦੇ ਰਹੇ।
ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਤੇ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ। ਸਿਆਲਕੋਟ ਵਿੱਚ 1912 ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਹੋਈ ਮੁਲਾਕਾਤ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮ ਰਹੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਰਕਜ਼ ਤੇ ਠਹਿਰਾਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਖਰੀ ਮੋੜ ਸਾਬਤ ਹੋਈ। ਨਤੀਜਤਨ ਉਹ ਮੁੜ ਸਿਖੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਉਸਾਰੂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਤੇ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰ ਬਿੰਦੂ ਮਿਲ ਗਿਆ ਸੀ।
ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਵਿਗਿਆਨ ਤੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਸਹਿਜ ਨਾਲ ਹੀ ਇੱਕ ਮੇਲ ਪੈਦਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਦੋਵਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਲਾਮਿਸਾਲ ਹਨ। ਉਹ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤਜਰਬਿਆਂ ਤੇ ਕਾਫੀ ਸਮਾਂ ਲਗਾਂਉਦੇ ਸਨ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਹੀ ਸਮਾਂ ਆਪਣੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ,ਸਾਧੂਆਂ ਤੇ ਅਗਾਂਹ ਵਧੂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇਂਦਾ ਸੀ।ਉਹ ਕੁਦਰਤ ਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਾ ਮਤਵਾਲਾ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਕੋਮਲ ਕਵਿਤਾ ਰਚੀ।
ਅਨੁਵਾਦ
ਪੱਛਮੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਨੂੰ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਜ ਵੀ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਬਖ਼ੂਬੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਤਾਲਸਤਾਏ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਵਲ ‘ਰੀਜ਼ਾਰਕਸ਼ਨ’ ਨੂੰ ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ, ਐਮਰਸਨ ਦੀ ਰਚਨਾ ਐੱਸੇ ਆਫ਼ ਦੀ ਪੋਇਟ ਨੂੰ ‘ਅਬਚਲੀ ਜੋਤ’ ਅਤੇ ਕਾਰਲਾਈਲ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ‘ਹੀਰੋ ਐਂਡ ਹੀਰੋ ਵਰਸ਼ਿਪ’ ਨੂੰ ‘ਕਲਾਧਾਰੀ ਤੇ ਕਲਾਧਾਰੀ ਪੂਜਾ’ ਨਾਂ ਹੇਠ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਕੇ ਛਪਵਾਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਕਵਿਤਾਵਾਂ, ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਤਾ ਅਤੇ ਆਮ ਵਾਕਫ਼ੀਅਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ ਆਦਿ ਫੁਟਕਲ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਹਿੰਦੀ
ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰੋ. ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕੁਝ ਨਿਬੰਧ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਿੰਦੀ ਪੱਤਰ/ਪੱਤ੍ਰਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਬੰਧਾਂ ਵਿਚੋਂ ‘ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਔਰ ਪ੍ਰੇਮ’, ‘ਵਾਲਟ ਵਿਟਮੈਨ’, ‘ਕੰਨਿਆਦਾਨ’, ‘ਨੈਨੋਂ ਕੀ ਗੰਗਾ’, ‘ਪਵਿੱਤਰਤਾ’, ‘ਸੱਚੀ ਵੀਰਤਾ’ ਅਤੇ ‘ਆਚਰਣ ਕੀ ਸੱਭਿਅਤਾ’ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹਨ।
ਹੋਰ ਕੰਮ
ਈਸ਼ਰ ਦਾਸ ਤੇ ਰਾਏ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਿਵ ਨਾਥ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਲਹੌਰ ਵਿਖੇ ਉਸ ਨੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੇਲਾਂ ਦੀ ਆਬਕਾਰੀ ਭੱਠੀ ਲਗਾਈ ਅਤੇ ਥਾਈਮੋਲ,ਫੈਨਲ ਤੇ ਲੈਮਨ ਆਇਲ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਸੂਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਦੀ ਧੋਖਾਬਾਜ਼ੀ ਕਾਰਨ ਉਸ ਇਹ ਕਾਰੋਬਾਰ ਛੱਡ ਦਿਤਾ, ਭੱਠੀਆਂ ਢਾਹ ਕੇ ਸਵਾਮੀ ਰਾਮ ਤੀਰਥ ਦੇ ਚੇਲੇ ਜਯੋਤੀ ਸਰੂਪ ਕੋਲ ਡੇਹਰਾਦੂਨ ਆ ਟਿਕਿਆ। ਦਸੰਬਰ 1904 ਵਿੱਚ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਡਾਇਮੰਡ ਜੁਬਲੀ ਹਿੰਦੂ ਟੈਕਨੀਕਲ ਇੰਸਟੀਚਊਟ ਦਾ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਬਣ ਕੇ ਉਹ ਲਹੌਰ ਪਰਤ ਆਇਆ। ਇਥੇ' ਥੰਡਰਿੰਗ ਦਾਨ ' ਪਤ੍ਰਕਾ ਦੀ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਤੇ ਲਾਲਾ ਹਰਦਿਆਲ ਤੇ ਖੁਦਾਦਾਦ ਵਰਗੇ ਅਗਾਂਹ ਵਧੂ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਨਵੰਬਰ 1906 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿੰਸਿਪਲੀ ਤਿਆਗ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਡੋਈਵਾਲਾ (ਡੇਹਰਾਦੂਨ) ਵਿਖੇ ਸਾਬਣ ਦਾ ਕਾਰਖਾਨਾ ਲਗਾਇਆ ਪ੍ਰੰਤੂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਧਨਾਢ ਨੂੰ ਵੇਚ ਕੇ ਫੋਰੈਸਟ ਰੀਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਊਟ ਡੇਹਰਾਦੂਨ ਵਿਖੇ ਕੈਮਿਸਟ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਕਰ ਲਈ ਜਿਥੋਂ 1918 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਰੀਟਾਇਰਮੈਂਟ ਲੈ ਲਈ। 1919 ਤੋਂ 1923 ਦੌਰਾਨ ਪਟਿਆਲਾ ਤੇ ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੀਆਂ ਰਿਆਸਤੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੁਝ ਦੇਰ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ ਤੇ ਆਪਣਾ ਮਹੱਤਵ ਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। 1923-24 ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮਜੀਠੀਆ ਦੀ ਖੰਡ ਮਿਲ ਵਿੱਚ ਤੇ ਫਿਰ 1928 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਰਕਾਰ ਤੌਂ ਲੀਜ਼ ਤੇ ਲੀਤੇ ਪਲਾਟ ਤੇ ਰੋਸ਼ਾ ਘਾਹ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕੀਤੀ। ਹੜ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਘਾਟੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਖਰੜਿਆਂ ਨੂੰ ਹੜ੍ਹਾਂ ਤੌਂ ਬਚਾ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਸਮਝੀ।
ਮੌਤ
1930 ਵਿੱਚ ਤਪਦਿਕ ਤੋਂ ਬੀਮਾਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ 31 ਮਾਰਚ 1931 ਨੂੰ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਵਿਖੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਵਰਗਵਾਸ ਹੋ ਗਿਆ।
ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤ
[http://www.sikhspectrum.com/022007/puran.htm ਪ੍ਰੋ. ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਦਿ ਜੌਹਨ ਸਾਈਮਨ ਦੇ ਨਾਂ 1928 ਵਿੱਚ ਖੁਲ੍ਹੀ ਚਿਠੀ] ਪ੍ਰੋ ਪੂ੍ਰਨ ਿਸੰਘ ਦੀ ਕਾਵ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਲੇਖ- ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਅਖਬਾਰ 16 02 2014 ਨੂੰ ਨਸ਼ਰ ਹੋਿੲਆ
Bhai Sher Singh (MSc) Kashmir's September 29, 1928, letter to Prof Puran Singh
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਲੇਖਕ
ਰੋਸਾਨਾ ਫਲੇਮਰ-ਕੈਲਡਰਾ
thumb| ਰੋਸਾਨਾ ਫਲੇਮਰ-ਕੈਲਡਰਾ, 2007 ਰੋਸਾਨਾ ਫਲੇਮਰ-ਕੈਲਡਰਾ (ਜਨਮ 18 ਮਾਰਚ, 1956) ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਜਕਰਤਾ ਹੈ। 2006 ਵਿਚ ਜੇਨੇਵਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਮੁੜ ਚੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ 2008 ਤੱਕ ਆਈ.ਐਲ.ਜੀ.ਏ. (ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੈਸਬੀਅਨ ਅਤੇ ਗੇਅ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ) ਦੀ ਸਹਿ-ਸੱਕਤਰ ਜਨਰਲ ਰਹੀ। ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 2003 ਵਿਚ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ, 2006 ਵਿਚ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਦੋ ਸਾਲ ਇਸ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਏਲਗਾ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਮੈਂਬਰ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਸੀ।
ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਫਲੇਮਰ-ਕੈਲਡਰਾ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਕਾਰਕੁੰਨ ਹੈ ਜੋ ਇਕੁਅਲ ਗਰਾਉਂਡ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿਚ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ.ਆਈ. ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਕੋ ਇਕ ਮਿਸ਼ਰਤ ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਉਸ ਦੁਆਰਾ 2004 ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਐਲ.ਬੀ.ਟੀ. ਸੰਗਠਨ, ਮਹਿਲਾ ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੂਹ ਦੀ ਸਹਿ-ਬਾਨੀ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲੈਸਬੀਅਨ, ਦੁਲਿੰਗੀ ਅਤੇ ਟਰਾਂਸਜੈਡਰ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ 1999 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਬਰਲਿਨ ਸਥਿਤ ਹਰਸ਼ਫੈਲਡ ਐਡੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਯੂ.ਐਸ.ਏ. ਅਧਾਰਿਤ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਗਲੋਬਲ ਫੰਡ ਲਈ ਇੱਕ ਐਨ.ਜੀ.ਓ. ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਯੋਗਦਾਨ ਵੀ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਰਗਰਮਤਾ
ਰੋਸਨਾ ਫਲੇਮਰ-ਕੈਲਡਰਾ ਦਾ ਜਨਮ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ 16 ਮਾਰਚ, 1956 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਕੁਝ ਡੱਚ ਵੰਸ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਫਲੇਮਰ-ਕੈਲਡਰਾ ਨੇ ਹਫਿੰਗਟਨ ਪੋਸਟ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਇਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਤੋਂ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਸਾਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 1978 ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਗੇਅ ਪ੍ਰੈਸ ਪਰੇਡ ਵਿਚ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਹਾਰਵੀ ਮਿਲਕ ਇਕ ਮੁੱਖ ਹਸਤੀ ਸੀ। ਫਲੇਮਰ-ਕੈਲਡਰਾ ਉਸੇ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿਚ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਾਪਸ ਆਈ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਸੈਨ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਵਿਚ ਸਿੱਖੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਮੋਮਬੱਤੀ ਵਿਜੀਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਗੇਅ ਪ੍ਰੇਰਕ ਜਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। 15 ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸੰਪਰਕ ਲੈਨਜ ਮਾਹਰ, ਟ੍ਰੈਵਲ ਏਜੰਟ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜੀ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਸੀ। ਫਲੇਮਰ-ਕੈਲਡਰਾ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਕਈ ਸਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਬਿਤਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਾਪਸ ਆਈ। ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਚੋਟੀ ਦੇ ਗੋਲਫਰ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗੋਲਫ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਸਿਲੋਨ ਟੂਡੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਪ੍ਰਤੀ ਅਥਾਹ ਪਿਆਰ ਹੈ। ਪੇਪਰ ਅਨੁਸਾਰ ਰੋਸਾਨਾ ਨੇ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਸਬੰਧੀ ਸਰਗਰਮੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 'ਕਿਡ'ਜ ਇਨਵਾਇਰਮੈਂਟ' ਨਾਮੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਕਲੱਬ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਚਲਾਇਆ ਸੀ।
ਮਾਨਤਾ
2005 ਵਿੱਚ ਫਲੇਮਰ-ਕੈਲਡਰਾ ਨੂੰ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਅਧਿਕਾਰ ਸਰਗਰਮੀ ਲਈ ਯੂਟੋਪੀਆ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ ਜੋ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ.ਆਈ. ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ 2007 ਲਈ ਟੋਰਾਂਟੋ ਪ੍ਰਾਈਡ ਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗ੍ਰੈਂਡ ਮਾਰਸ਼ਲ ਵੀ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1956 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ
ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼
ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ (ਜਨਮ 7 ਅਪਰੈਲ 1932) ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ "1947 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।" ਉਹ ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਖੰਨਵੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਜੀਵਨ ਵੇਰਵੇ
ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਖੰਨਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਜਦੀਕ ਬਡਗੁਜਰਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਆਸਤ ਨਾਭਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਮੁਢਲੀ ਵਿਦਿਆ ਅਮਲੋਹ ਤੋਂ ਲਈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਏ.ਐਸ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਖੰਨਾ, ਜ਼ਿਲਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ 1949 ਵਿੱਚ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਸਚਿਅਨ ਬੇਸਿਕ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਸਕੂਲ, ਖਰੜ (ਓਦੋਂ ਜ਼ਿਲਾ ਅੰਬਾਲਾ) ਤੋਂ ਜੇ.ਬੀ.ਟੀ ਕਰ ਲਈ। ਫਿਰ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਬੀ.ਏ ਕਰਨ ਉੱਪਰੰਤ 1963-64 ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦਾ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 1966 ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ ਉਰਦੂ ਕੀਤੀ।
ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੇ 1953 ਤੋਂ 1962 ਤੱਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਉਰਦੂ ਅਖਬਾਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਮਿਲਾਪ ਵਿੱਚ (1964 ਤੋਂ 1969 ਤੱਕ) ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਹਿੰਦ ਸਮਾਚਾਰ ਵਿੱਚ 1969 ਤੋਂ 1990 ਤਕ ਸਬ ਐਡੀਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1990 ਤੋਂ ਸਾਹਿਤਕ ਪਰਚਾ 'ਲਕੀਰ' ਕੱਢ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਪਰਚਾ 1970 ਵਿੱਚ ਸੁਰਜੀਤ ਹਾਂਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖਕ
ਉਚੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ
right|thumb| ਫੇਜ਼, ਅਲ-ਕਾਰਵਾਈਯਿਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਮੋਰਾਕੋਸ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਮੌਜੂਦਾ, ਨਿਰੰਤਰ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਅਤੇ ਯੂਨੈਸਕੋ ਅਤੇ ਗਿੰਨੀਜ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। right|thumb|ਬੋਲੋਗਨਾ ਯੂਨੀਵਰਿਸਟੀ ਜੋ ਕਿ ਇਟਲੀ ਦੇ ਬਲੋਗਨਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਸੰਸਥਾਂ ਹੈ।
ਉਚੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ (ਪੋਸਟ-ਸੈਕੰਡਰੀ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ, ਤੀਸਰੇ ਪੱਧਰ ਜਾਂ ਤੀਜੇ ਪੱਧਰ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਵਿੱਦਿਅਕ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਅਖੀਰਲਾ ਪੜਾਅ ਹੈ ਜੋ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਕਸਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ, ਅਕਾਦਮੀਆਂ, ਕਾਲਜਾਂ, ਸੈਮੀਨਰੀਆਂ, ਕਨਜ਼ਰਵੇਟਰੀਆਂ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਕੁਝ ਕਾਲਜ-ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿੱਤਾਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ, ਵਪਾਰਕ ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੈਰੀਅਰ ਕਾਲਜ ਹਨ ਜੋ ਅਕਾਦਮਿਕ ਡਿਗਰੀ ਜਾਂ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗੈਰ-ਡਿਗਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਤੀਸਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੱਗੇ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਸਿੱਖਿਆ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਨੇਕ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 1966 ਦੇ ਆਰਥਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨੇਮ, 13 ਵੀਂ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਸਾਰੇ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ, ਹਰੇਕ ਢੁਕਵੇਂ ਸਾਧਨਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਪਹਿਚਾਣ ਦੁਆਰਾ ਮੁਫ਼ਤ ਸਿੱਖਿਆ " ਯੂਰੋਪ ਵਿਚ, 1950 ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਏ ਗਏ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਯੂਰੋਪੀ ਕਨਵੈਂਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਦਾ ਆਰਟੀਕਲ 2, ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਿਅਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਦੇਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਉਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਕੁਝ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਜਾਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਗਏ, "ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ' ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੁਝ ਉਲਝਣ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ 14 ਤੋਂ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ (ਜਾਂ ਅਮਰੀਕਾ) ਜਾਂ 11 ਅਤੇ 18 (ਯੂਕੇ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ) ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਕੂਲਾਂ ਲਈ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ।
ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ, ਖੋਜ, ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਕਾਰਜਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਡੀਕਲ ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਡੈਂਟਲ ਸਕੂਲ), ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਅੰਡਰ-ਗਰੈਜੂਏਟ ਪੱਧਰ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਪੱਧਰ (ਜਾਂ ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਪੱਧਰ) ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਗਰੈਜੂਏਟ ਸਕੂਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਿੱਚ।
ਰੋਜ਼ਗਾਰ
ਉਚੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਗਿਆਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰ ਕਰਨ, ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਅਤੇ ਨਵੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਕਰਨ ਲਈ ਅਹਿਮ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਖ਼ਾਮੀਆਂ
ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਚੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਘੱਟਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਬਹੁਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਹੀ ਪੂਰੇ ਨਹੀਂ ਜਦੋਂਕਿ 30 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਯੋਗ ਆਧਿਆਪਕ ਪੜ੍ਹਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਪੁਰਾਣੇ ਹੀ ਹਨ। ਸਿਲੇਬਸ ਵੀ ਬਦਲਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਮਾੜੇ ਨਤੀਜੇ ਆਉਣ ਤਾਂ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਨਹੀਂ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ। ਖੋਜ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਪੱਧਰ ਮਾੜਾ ਹੈ। ਬਹੁਤੀਆਂ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਕੇਵਲ ਡਿਗਰੀਆਂ ਹੀ ਵੰਡ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।ਦੂਸਰਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਸਲਾ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਉਚੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਉਪਰ ਖ਼ਰਚ ਦਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਬਜਟ ਦਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹਿੱਸਾ ਉਚੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਉਪਰ ਖ਼ਰਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਨੀਤਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਲਈ ਉਚੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹੱਤਵ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਨਾਲੋਂ ਅੱਖਰੀ ਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਉਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਵਿਕਸਿਤ ਦੇਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਅਤੇ ਅਮਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਉਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜੇ ਵੀ ਪੁਰਾਣੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਪੁਰਾਣੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਨਵੇਂ ਤਰੀਕੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਨਹੀ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਹ ਅਪਨਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ। ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਚੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹਨ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਹਰ ਕੋਈ ਇਸ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਕ ਦਖ਼ਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਆਧਿਆਪਕ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪੂਰੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਉੱਚ ਅਹੁਦੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਾਲਜਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਸਰਕਾਰ ਗਰਾਂਟ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਅਧਿਆਪਕ ਹੜਤਾਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਾਲਜਾਂ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੈਤਿਕ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਤੋਂ ਕੋਹਾਂ ਦੂਰ ਹੈ। ਉਚੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਮਾੜੇ  ਸਿਲੇਬਸ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਣਾ,  ਰਾਜਨੀਤਕ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ, ਨਵੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨਾ ਹੋਣਾ, ਆਦਿ ਅਨੇਕਾਂ ਸਮਸਿਆਵਾਂ  ਹਨ।
ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇ ਕਾਰਨ
ਉਚੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸਾਹਮਣੇ ਅਨੇਕਾਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਉਚੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘਟਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ, ਖੇਤਰੀ, ਸਮਾਜਿਕ ਤੇ ਆਰਥਿਕ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਤੇ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ  ਜਿਹੜਾ ਸਿਲੇਬਸ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਮਿਆਰੀ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ। ਸਿੱਖਿਆ ਮਹਿੰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਡਿਗਰੀਆਂ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਤਰੀਕੇ
ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਅਸਰਦਾਇਕ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ  ਸਮੇਂ ਦੀ ਹਾਣੀ ਹੋਵੇ। ਨਵੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਸਿਲੇਬਸ ਅਜਿਹਾ ਹੋਣ ਕਿ  ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪਣਾ ਕੋਰਸ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਣ।  ਸਕਿੱਲ ਡਿੱਵੈਲਪਮੈਂਟ ਸੈਂਟਰਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇੇ। ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਖੋਜ ਕਰਨ  ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰੇ। ਈ-ਟੈਕਨੋਲਜੀ, ਸਮਾਰਟ ਕਲਾਸ ਰੂਮ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ੀਟਲ  ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਰਾਹੀਂ ਉਚੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਸਰਕਾਰ ਉਚੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਸਮੇਂ ਸਿਰ  ਫੰਡ ਮੁਹਾਈਆ ਕਰਵਾਏ। ਅਧਿਆਪਕ ਦੀਆਂ ਤਨਖਾਹਾਂ ਦਾ ਬੋਝ ਗ਼ਰੀਬ ਬੱਚਿਆਂ ’ਤੇ ਨਾ ਪਾਇਆ  ਜਾਵੇ। ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰ੍ਰਣਾਲੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਨਾ ਹੋ ਕੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਤੇ ਹੀ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੋਵੇ।  ਉਚੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਆਪਣੀ ਅਤੇ ਲੋਕ ਦੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰੇ।  ਸਿੱਖਿਆ ਨੌਕਰੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖਿਆ
ਮੀਰਾ ਸੇਠੀ
ਮੀਰਾ ਸੇਠੀ (ਜਨਮ: 1986 ਜਾਂ 1987) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ। ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਨਜ਼ਮ ਸੇਠੀ ਅਤੇ ਜੁਗਨੂੰ ਸੇਠੀ ਦੀ ਬੇਟੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜੂਨੀਅਰ ਸਾਲ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ। ਵੈਲੇਸਲੀ ਵਿਖੇ, ਉਸ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਅਧਿਐਨਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ, ਉਸ ਦੀ 2010 ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਸਮੇਂ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਪੀਕਰ ਸੀ। ਸੇਠੀ ਰੋਬਰਟ ਐਲ. ਬਾਰਟਲੇ ਦੇ ਸਾਥੀ ਸਨ ਅਤੇ ਦ ਵਾਲ ਸਟਰੀਟ ਜਰਨਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਪੁਸਤਕ ਸੰਪਾਦਕ ਸਨ ਅਤੇ ਅਖਬਾਰ ਲਈ ਸਿਆਸੀ ਟਿੱਪਣੀਆਂ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ, ਵਿੱਚ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਜਰਨਲ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਕਰੀਅਰ ਲਗਭਗ ਢਾਈ ਸਾਲ ਚੱਲਿਆ।
2011 ਵਿੱਚ, ਸੇਠੀ ਇੱਕ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਾਪਸ ਪਰਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਏਆਰਵਾਈ ਡਿਜੀਟਲ ਸੀਰੀਅਲ ਡਰਾਮਾ ਸਿਲਵਾਟੇਨ ਵਿੱਚ ਨਤਾਸ਼ਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਹਮ ਟੀਵੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਮੁਹੱਬਤ ਸੁਭ ਕਾ ਸਿਤਾਰਾ ਹੈ ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ। ਸੇਠੀ ਗਲਪ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਲਿਖਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 2018 ਵਿੱਚ ਨੋਪ ਅਤੇ ਬਲੂਮਸਬਰੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
2019 ਵਿੱਚ, ਸੇਠੀ ਨੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ, ਯੂਐਸਏ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੂੜ੍ਹੇ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੁਆਏਫ੍ਰੈਂਡ, ਬਿਲਾਲ ਸਿੱਦੀਕੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਸੀ।
ਮੌਲੀ ਰੱਸ਼
ਮੌਲੀ ਰੱਸ਼ ਇਕ ਕੈਥੋਲਿਕ ਜੰਗ-ਵਿਰੋਧੀ, ਸਿਵਲ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਕਾਰਕੁੰਨ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਜਨਮ 1932 ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1972 ਵਿਚ ਲੈਰੀ ਕੇਸਲਰ ਦੇ ਨਾਲ ਪਿਟਸਬਰਗ, ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਵਿਚ ਥਾਮਸ ਮਰਟਨ ਸੈਂਟਰ ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਪਲਾਸ਼ੇਅਰਜ਼ ਦੇ ਅੱਠ ਪ੍ਰਤੀਵਾਦੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਦੇ ਕਿੰਗ ਆਫ ਪਰੂਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਪਲਾਂਟ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ-ਵਿਰੋਧੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।
ਪਲਾਸ਼ੇਅਰਜ਼ ਕਾਰਵਾਈ
1980 ਵਿੱਚ ਰੱਸ਼ ਸੱਤ ਹੋਰ ਡੈਨੀਅਲ ਬੈਰੀਗਨ, ਫਿਲਿਪ ਬਰਿਗਨ, ਕਾਰਲ ਕਬਾਟ, ਐਲਮਰ ਮਾਸ, ਐਨ ਮੋਂਟਗੋਮਰੀ, ਜੌਨ ਸ਼ੂਕਰਟ ਅਤੇ ਡੀਨ ਹੈਮਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪਲਾਂਟ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਈ, ਜੋ ਕਿੰਗ ਆਫ ਪਰੂਸ਼ੀਆ, ਪੀ.ਏ. ਵਿੱਚ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਬੰਬਾਂ ਦੀ ਸਪੁਰਦਗੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਦੌੜ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਇੰਟਰਕਾੱਟੀਨੈਂਟਲ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ (ਆਈ.ਸੀ.ਬੀ.ਐੱਮ.) ਦੇ ਕੋਨ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਰੱਸ਼ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਬਾਕੀ ਸੱਤਾਂ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਗਿਰਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਰੱਸ਼ 11 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਲਈ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਰਹੀ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਦੋ ਪਿਟਸਬਰਗ ਧਾਰਮਿਕ ਆਦੇਸ਼, ਸਿਸਟਰ ਆਫ਼ ਮਰਸੀ ਅਤੇ ਸਿਸਟਰ ਆਫ ਸੈਂਟ ਜੋਸਫ਼ ਨੇ ਉਸਦੀ ਜ਼ਮਾਨਤ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਨਾ ਕਰਵਾਈ।
ਫ਼ਿਲਮ
ਐਮਲੇ ਡੀ ਐਂਟੋਨੀਓ ਦੀ 1982 'ਚ ਬਣੀ ਫ਼ਿਲਮ ਇਨ ਕਿੰਗ ਆਫ ਪਰੂਸ਼ੀਆ , ਵਿੱਚ ਮਾਰਟਿਨ ਸ਼ੀਨ ਅਤੇ ਮੌਲੀ ਰੱਸ਼ ਖ਼ੁਦ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਹਿਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਮਹਿਲਾ ਕਾਰਕੁਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਾਰਕੁਨ
ਜੱਜਾ ਖੁਰਦ
ਜੱਜਾ ਖੁਰਦ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਫਿਲੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕੈਲਪੁਰ
ਕੈਲਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਲੁਧਿਆਣਾ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਲੁਧਿਆਣਾ-1 ਦੇ ਪਿੰਡ
ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਿਲਮ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਨੂੰ ਇਹ ਸਨਮਾਨ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਨ 1954 ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਨਮਾਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਹੋਰ ਦੇਖੋ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ
ਐਲੇਕਸਿਸ ਮੈਰੀ ਰੀਵੇਰਾ
ਐਲੇਕਸਿਸ ਮੈਰੀ ਰੀਵੇਰਾ (28 ਅਕਤੂਬਰ, 1977 – 28 ਮਾਰਚ, 2012) ਇੱਕ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਐਡਵੋਕੇਟ ਸੀ ਅਤੇ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਵਿੱਚ ਚਿਲਡਰਨ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਯੁਵਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕੇਸ ਮੈਨੇਜਰ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸਨ। ਰੀਵੇਰਾ ਨੇ 1990 ਅਤੇ 2000 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਵਿੱਚ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਕਮਿਊਨਟੀ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2000 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।
ਜੀਵਨੀ
ਐਲੇਕਸਿਸ ਰੀਵੇਰਾ ਦਾ ਜਨਮ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਅੱਲੜ ਉਮਰ ਵਿਚ ਹੀ ਟਰਾਂਸਜੈਡਰ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਉਟਰੀਚ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ 18 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਚਿਲਡਰਨ ਹਸਪਤਾਲ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ (ਸੀ.ਐਚ.ਐਲ.ਏ.) ਵਿਖੇ ਸਧਾਰਣ ਸਿਹਤ ਸਿਖਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਰੱਖਿਆ  ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਸੀ.ਐਚ.ਐਲ.ਏ. ਦੀ ਅੱਲ੍ਹੜ ਉਮਰ ਦੇ ਮੈਡੀਸਨ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਨੌਜਵਾਨਾਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਔਰਤ ਵਜੋਂ ਰੀਵੇਰਾ 2002 ਵਿੱਚ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਕੁਐਸਟ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਐਡਵੋਕੇਸੀ ਪੀਗੈਟ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵੀ ਵਿਜੇਤਾ ਸੀ। ਰੀਵੇਰਾ ਨੇ 1999 ਤੋਂ 2007 ਤੱਕ ਸੀ.ਐਚ.ਐਲ.ਏ. ਵਿੱਚ ਯੂ.ਐਸ. ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਯੁਵਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਵਿੱਚ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਮਾਜਿਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਨੈਟਵਰਕ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯਤਨ, ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਕਾਉਂਟੀ ਐੱਚ.ਆਈ.ਵੀ / ਏਡਜ਼ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਕਮਿਸ਼ਨਰ, ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਨੈਟਵਰਕ ਦੀ ਇੱਕ ਚੇਅਰ, ਅਤੇ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਦੇ ਐਫ.ਟੀ.ਐਮ. ਅਲਾਇੰਸ ਦੇ ਬਾਨੀ ਬੋਰਡ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ, ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਜੇਂਡਰ ਜਸਟਿਸ ਐਲ.ਏ. ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲਾ ਗੈਰ ਮੁਨਾਫਾ ਸੰਗਠਨ ਹੈ।
2007 ਵਿੱਚ ਰੀਵੇਰਾ ਇੱਕ ਨੀਤੀ ਵਕੀਲ ਵਜੋਂ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਲਾਅ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ।  ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਰੀਵੇਰਾ ਨੇ ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਹੈਲਥ ਕੇਅਰ ਐਕਸੈਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੇ ਸਾਰੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਖੁੱਲੇ ਕਲੀਨਿਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਰੀਵੇਰਾ ਨੇ ਕਮਿਊਨਟੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਜ ਵਿਆਪੀ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਐਡਵੋਕੇਸੀ ਡੇਅ 2010 ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ।
ਰੀਵੇਰਾ ਦੀ 34 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, 28 ਮਾਰਚ, 2012 ਨੂੰ ਐਚਆਈਵੀ / ਏਡਜ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੀਵੇਰਾ ਦੀ ਮਿਸ਼ਨ ਜ਼ਿਲਾ, ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਵਿੱਚ ਕਲੈਰੀਅਨ ਐਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੰਧ 'ਤੇ ਯਾਦਗਾਰੀ ਤਸਵੀਰ ਬਣਾਈ ਗਈ। ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਵਿੱਚ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਪ੍ਰੈਸ ਫੈਸਟੀਵਲ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਐਵਾਰਡ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ "ਐਲੇਕਸਿਸ ਰੀਵੇਰਾ ਟ੍ਰੇਲਬਲੇਜ਼ਰ ਐਵਾਰਡ" ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।  ਐਲੇਕਸਿਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ  ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਐੱਚਆਈਵੀ-ਸੰਕਰਮਿਤ ਟਰਾਂਸ-ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਨੈਟਵਰਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਇਹ ਨਾਮ ਰੀਵੇਰਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਐਲੇਕਸਿਸ ਰੀਵੇਰਾ ਹੌਂਸ-ਇਨ-ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਐਵਾਰਡ, ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਵਿੱਚ ਏ.ਪੀ.ਏ.ਆਈ.ਟੀ. ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਨਾਮ ਵੀ ਰੀਵੇਰਾ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2012 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1977 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਵਰਗ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ
ਕੋਟਲਾ ਛਪਾਕੀ
ਕੋਟਲਾ ਛਪਾਕੀ ਜਾਂ ਕਾਜੀ ਕੋਟਲੇ ਦੀ ਮਾਰ ਇੱਕ ਖੇਡ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੰਡੇ-ਕੁੜੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲ ਕੇ ਜਾਂ ਇਕੱਲੇ ਮੁੰਡੇ ਜਾਂ ਇਕੱਲੀਆਂ ਕੁਡੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਖੇਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਡ ਨੂੰ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ 7-15 ਬੱਚੇ ਖੇਡਦੇ ਹਨ ਗਿਣਤੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਇੱਕ ਟੁਕੜੇ ਨੂੰ ਵੱਟ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਦੂਹਰਾ ਕਰ ਕੇ, ਇੱਕ ਪੋਲਾ ਜਿਹਾ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਫੁੱਟ ਦਾ ਰੱਸਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਟਲਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਇਹ ਕੋਟਲਾ ਦਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕੋਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਾਰੀ (ਦਾਈ) ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਚੋਣ ਛੋਟੇ ਟੈਸਟ ਰਾਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਹਾਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਸ ਦੀ ਦਾਈ ਮਤਲਵ ਵਾਰੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਬੱਚੇ ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੂੰਹ ਹੇਠਾਂ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਚੱਕਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵੱਲ ਕਰ ਕੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਾਰੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕੋਟਲਾ ਫੜ੍ਹ ਉਸ ਚੱਕਰ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ।
ਦਾਈ ਵਾਲਾ ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ ਪੁਕਾਰਦਾ ਹੈ, ਕੋਟਲਾ ਛਪਾਕੀ ਜੁੰਮੇ ਰਾਤ ਆਈ ਏ।
ਬੈਠੇ ਬੱਚੇ ਬੋਲਦੇ ਹਨ ਆਈ ਏ, ਜੀ ਆਈ ਏ।
ਫਿਰ ਦਾਈ ਵਾਲਾ ਬੱਚਾ ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਪਿੱਛੇ ਭੌਂ ਕੇ ਵੇਖੇ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਾਮਤ ਆਈ ਏ।
ਇਸ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਵਾਰੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਵ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕੋਟਲੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਪਿੱਛੇ ਰੱਖ ਦੇਵੇ ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗੇ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਬੈਠੇ ਬੱਚੇ ਬਿਨਾਂ ਪਿੱਛੇ ਵੇਖੇ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੌਕਸ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੋਟਲਾ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਉਂਜ ਜੇਕਰ ਬੈਠੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਪਿੱਛੇ ਭੌਂ ਕੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਵਾਰੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਉਸ ਦੇ ਲੱਕ ਵਿੱਚ ਕੋਟਲਾ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਵਾਰੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਚੋਰੀ ਨਾਲ ਕੋਟਲਾ ਕਿਸੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਰੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਟਲਾ ਛਪਾਕੀ ਜੁੰਮੇ ਰਾਤ ਆਈ ਬੋਲਦਾ, ਬੈਠੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੁਆਲਾ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਬੈਠੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਮਗਰ ਕੋਟਲਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਬੱਚਾ ਕੋਟਲਾ ਫੜ ਕੇ ਵਾਰੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਮਗਰ ਦੌੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਟਲਾ ਉਸ ਦੇ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਤੱਕ ਵਾਰੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ’ਤੇ ਆ ਕੇ ਨਹੀਂ ਬੈਠਦਾ। ਜੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਰੱਖੇ ਕੋਟਲੇ ਦਾ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਵਾਰੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਉਸ ਬੈਠੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਕੁੱਟਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਵੇਂ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵਾਰੀ ਦੇਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਡ ਸਰੀਰਕ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਾਨਸਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਵੀ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਗੀਤ
ਕੋਟਲਾ ਛਪਾਕੀ ਜੁੰਮੇ ਰਾਤ ਆਈ ਜੀ!
ਖੇਡ ਏਹ ਬੜੀ ਹੀ ਪਿਆਰੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਜੱਗ ਉਤੇ ਸ਼ਾਨ ਵੀ ਨਿਆਰੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਰਲਕੇ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਹੀ ਜਾਣ ਗਾਈ ਜੀ, ਕੋਟਲਾ ਛਪਾਕੀ ਜੁੰਮੇਂ ਰਾਤ ਆਈ ਜੀ !
ਕੋਟਲਾ ਛਪਾਕੀ ਖੇਡਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ, ਪਰ ਕਿਉਂ ਪਿਆਰ ਵਲੋਂ ਏਹੇ ਥੁੜੀਆਂ, ਸਹੇਲੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਗ ਖੇਡ ਸੀ ਚਲਾਈ ਜੀ, ਕੋਟਲਾ ਛਪਾਕੀ ਜੁੰਮੇਂ ਰਾਤ ਆਈ ਜੀ!
ਮੁੱਖ ਨੇ ਪਿਆਰੇ ਜਿਵੇਂ ਸੂਹੇ ਫੁੱਲ ਜੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਹਾਨ ਤੇ ਨਾ ਕੋਈ ਮੁੱਲ ਜੀ, ਸਾਰੀਆ ਨੇ ਰਲ ਧਮੱਚੜ ਮਚਾਈ ਜੀ, ਕੋਟਲਾ ਛਪਾਕੀ ਜੁੰਮੇਂ ਰਾਤ ਆਈ ਜੀ!
ਕੱਚਿਆਂ ਘਰਾਂ ਦੇ ਬੜੇ ਖੁੱਲੇ ਵੇਹੜੇ ਨੇ, ਗੂੜ੍ਹਿਆਂ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਸੂਟ ਪਾਏ ਜ੍ਹੇੜੇ ਨੇ, ਤੋਤੇ ਰੰਗੀ ਚੁੰਨੀ ਗਲ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜੀ, ਕੋਟਲਾ ਛਪਾਕੀ ਜੁੰਮੇਂ ਰਾਤ ਆਈ ਜੀ!
ਕੱਚੇ ਕੋਠੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਡਾਹੀ ਮੰਜੀ ਆ, ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਘੜੇ ਹੇਠ ਘੜਵੰਜੀ ਆ, ਪਾਥੀਆਂ ਵੀ ਕੰਧ ਉੱਤੇ ਜਾਣ ਲਾਈ ਜੀ, ਕੋਟਲਾ ਛਪਾਕੀ ਜੁੰਮੇਂ ਰਾਤ ਆਈ ਜੀ!
ਸੱਤਾਂ ਨੇ ਤਾਂ ਬਾਹਾਂ ਗੋਡਿਆ ਤੇ ਧਰੀਆ, ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਧਰ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰੀਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪਿਛੇ ਜਾਵੇ ਕੋਟਲਾ ਛੁਪਾਈ ਜੀ, ਕੋਟਲਾ ਛਪਾਕੀ ਜੁੰਮੇਂ ਰਾਤ ਆਈ ਜੀ!
ਲਾਲ ਰੰਗੀ ਚੁੰਨੀ ਫੜੀ ਦੇਕੇ ਵੱਟ ਜੀ, ਅੱਗੇ ਪਿਛੇ ਦੇਖਣਾ ਨਾ ਲਾਈ ਰੱਟ ਜੀ, ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਮੂੰਹੋ ਬੋਲ ਕੇ ਸੁਨਾਈ ਜੀ, ਕੋਟਲਾ ਛਪਾਕੀ ਜੁੰਮੇਂ ਰਾਤ ਆਈ ਜੀ!