cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਲੁਧਿਆਣਾ-ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਲਾਈਨ
ਰੇਲਵੇ ਬਾਰਡਰ ਕਰਾਸਿੰਗ
ਇਸ ਲਾਈਨ 'ਤੇ ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਅਤੇ ਹੁਸੈਨੀਵਾਲਾ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਦੋ ਬੰਦ ਰੇਲਵੇ ਬਾਰਡਰ ਕਰਾਸਿੰਗ ਪੁਆਇੰਟ ਹਨ। 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਥੇ 711 km ਸਨ ਲੰਬੀ ਦਿੱਲੀ - ਸੰਮਾ ਸੱਤਾ ਅਤੇ 445 km ਲੰਬੀ ਦਿੱਲੀ - ਰਾਏਵਿੰਡ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨਾਂ, ਜੋ ਚਾਲੂ ਸਨ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 20 km ਲਾਈਨ ਅਮਰੂਕਾ ਨੂੰ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ, ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਸਮਾ ਸੱਤਾ ਵੱਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। 1965 ਦੀ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਟੜੀਆਂ ਤੋਂ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਇਕਲੌਤੀ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 275 km ਲੰਬੀ ਅਮਰੂਕਾ -ਸਮਾ ਸੱਤਾ ਲਾਈਨ ਅਤੇ 28 km ਲੰਬੀ ਕਸੂਰ - ਰਾਏਵਿੰਡ ਲਾਈਨਾਂ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਚਾਲੂ ਹਨ। ਹੁਸੈਨੀਵਾਲਾ - ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਰੇਲਵੇ ਕਰਾਸਿੰਗ, ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਨੇੜੇ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਨਾਲ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। 16 km ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕਸੂਰ ਜੰਕਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬ੍ਰੌਡ ਗੇਜ ਲਾਈਨ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇੱਕ ਰਣਨੀਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ 1681 m ਹੁਸੈਨੀਵਾਲਾ ਵਿਖੇ 1971 ਦੀ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਕੈਸਰ-ਏ-ਹਿੰਦ ਰੇਲ-ਕਮ-ਰੋਡ ਪੁਲ ਨੂੰ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਦੁਬਾਰਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 2013 ਵਿੱਚ ਹੁਸੈਨੀਵਾਲਾ 'ਤੇ ਸਤਲੁਜ ਬੈਰਾਜ ਪੁਲ ਨੂੰ ਪੁਨਰਗਠਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਵਿਕਾਸ
ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਮੌਜੂਦਾ 124 km ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਲੁਧਿਆਣਾ-ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਸਿੰਗਲ ਲਾਈਨ ਨੂੰ ਡਬਲ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣਾ।
ਯਾਤਰੀ ਅੰਦੋਲਨ
Ludhiana is the only station on this line which is amongst the top hundred booking stations of Indian Railway.
ਸਿੰਧ ਰੇਲਵੇ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਿੰਦੇ, ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੁਨਰਗਠਿਤ) 1856 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਾਰੰਟੀਸ਼ੁਦਾ ਰੇਲਵੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਇਸ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਮੁਲਤਾਨ ਵਾਇਆ ਲਾਹੌਰ, ਅਤੇ ਕਰਾਚੀ ਤੋਂ ਕੋਟਰੀ ਤੱਕ ਬ੍ਰੌਡ-ਗੇਜ ਰੇਲਵੇ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ। ਮੁਲਤਾਨ ਅਤੇ ਕੋਟਰੀ ਸਿੰਧ ਨਦੀ 'ਤੇ ਕਿਸ਼ਤੀ ਸੇਵਾ ਦੁਆਰਾ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। 1871-72 ਵਿੱਚ, ਮੁਲਤਾਨ ਅਤੇ ਕੋਟਰੀ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਲਈ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਰੇਲਵੇ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਨਾਰਦਰਨ ਸਟੇਟ ਰੇਲਵੇ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਵੱਲ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 1886 ਵਿੱਚ, ਸਿੰਧ, ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਰੇਲਵੇ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਰਾਜ ਰੇਲਵੇ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਰੇਲਵੇ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਉੱਤਰੀ ਰਾਜ ਰੇਲਵੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੱਖਣੀ ਪੰਜਾਬ ਰੇਲਵੇ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 1930 ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਰੇਲਵੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ
1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਦੇ ਨਾਲ, ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਰੇਲਵੇ ਨੂੰ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪੱਛਮੀ ਰੇਲਵੇ ਬਣ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਰੇਲਵੇ, ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸਾ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਰੇਲਵੇ ਬਣ ਗਿਆ। 1952 ਵਿੱਚ, ਉੱਤਰੀ ਰੇਲਵੇ ਨੂੰ ਮੁਗਲਸਰਾਏ, ਜੋਧਪੁਰ ਰੇਲਵੇ, ਬੀਕਾਨੇਰ ਰੇਲਵੇ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਈਸਟ ਇੰਡੀਅਨ ਰੇਲਵੇ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="0">
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਰੇਲਵੇ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰੇਲ ਆਵਾਜਾਈ
ਵਿਮੀ
ਵਿਮੀਂ (1943 - 22 ਅਗਸਤ 1977) ਇੱਕ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਹਮਰਾਜ਼  ਅਤੇ ਪਤੰਗਾ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰਕੇ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣੀ ਗਈ।
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਦਿਨ ਨਾਨਾਵਤੀ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਜਨਰਲ ਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 22 ਅਗਸਤ 1977 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1943 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1977 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਲੋਕ ਦੇਵਤੇ
ਲੋਕ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਜਿਹਨਾਂ ਸਕਤੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਉਹ ਲੋਕ ਦੇਵਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਰਬ-ਸਾਂਝੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਹਨਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਸ਼ਟ ਧਰਮ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ
ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਧਰਨੀ ਦੇਵੀ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ । ਪੰਜਾਬੀ ਮਨ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਵੀ ਦੈਵੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ।ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ ਭੂਮੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਰਵਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਧਰਤੀ ਦੀ ਕੋਈ ਮਾੜੀ ਜ਼ਾਂ ਪੂਜਾ ਸਥਾਨ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ । ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਸਾਨ ਹਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪੂਜਦਾ ਹੈ । ਹੱਲ ਵਾਹੁਣ ਅਤੇ ਬੀਜ਼ ਬੀਜਣ ਵੇਲੇ, ਫਸਲ ਦੀ ਕਟਾਈ ਵੇਲੇ ,ਨਵੇ ਮਕਾਨ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਵੇਲੇ, ਗਊ/ਮੱਝ ਚੌਣ ਸਮੇਂ ਆਦਿ ਸਮਿਆਂ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭੇਟਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ।
ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ
ਸੂਰਜ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਧਰਮ ਦੇ ਪੑਮੁੱਖ ਦੇਵਤਿਆ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਹੈ । ਬਾਰਵੀ ਸਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੂਜਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਦੇਵਤਾ ਸੀ । ਲੋਕ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਾਨ ਨਹੀਂ ਉਸਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ । ਚੜਦੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ  ਜਾਂਦਾ ਹੈ । " ਸੂਰਜ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ  ਵੀ ਦੇਵਤਾ ਹੈ । ਅੈਤਵਾਰ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਉਪਾਸਕ ਵਰਤ ਵੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ।"
ਖਵਾਜਾ
ਖਵਾਜਾ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪੑਤੀਨਿਧ ਹੈ ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾ ਪੀਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ । ਇਸਦਾ ਸਥਾਨ ਖੂਹ, ਦਰਿਆ , ਟਿਊਬਵੈੱਲ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਦਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸੋਮਾਂ ਕਿਆਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਪਾਣੀ ਲਈ ਖੂਹ ਪੁੱਟਣ , ਨਲਕਾ ਜਾਂ ਟਿਊਬਵੈੱਲ ਲਾਉਣ ਸਮੇਂ ਇਸਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਇਸਨੂੰ ਖੁਸ ਕਰਨ ਲਈ ਮਿੱਠਾ ਦਲੀਆ ਚੜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਪਾਣੀ ਮਿੱਠਾ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਨਿਕਲੇ । ਹੜ੍ਹ ਦੇ ਦਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ  ਖਵਾਜਾ ਪੀਰ ਨੂੰ ਖੁਸ ਰੱਖਣ ਲਈ ਉਚੇਚੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਕਰਵਾਈਆ (ਚੜਾਈਆਂ) ਜਾਂਦੀਆਂ  ਹਨ
ਗੁੱਗਾ
ਗੁੱਗਾ ਪੀਰ ਨੂੰ ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ । ਹਰੇਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਮਾੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਭਾਦੌਂ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਗੁੱਗੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਗੁੱਗਾ ਨੌਮੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਹਰੇਕ ਮਾੜੀ ਉੱਤੇ ਮੇਲਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ । ਔਰਤਾਂ ਸੇਵੀਆਂ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਮੱਥਾ ਟੇਕਦੀਆ ਹਨ । ਇਸ ਦਿਨ ਗੁੱਗੇ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਵੀ ਕੱਢੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ।
ਪਿੱਪਲ
ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪਿੱਪਲ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਾਨ ਹੈ ਪਿੱਪਲ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਰੂਪ ਕਿਆਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ।
ਗਊ ਮਾਤਾ
ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਖੇਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਮਾਜ ਹੈ । ਖੇਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਗਊ ਦੀ ਵਿਸ਼ਸ਼ ਮੱਹਤਤਾ ਹੈ । ਬਲਦ ਗਊ ਦਾ ਜਾਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ :- ਧਨ ਗਊ ਦਾ ਜਾਇਆ , ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰਾ ਜੱਗ ਵਸਾਇਆ । ਇਸ ਤੋ ਇਲਾਵਾ ਗਊ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ।ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨੂੰ ਪੱਵਿਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ।
ਸੀਤਲਾ ਦੇਵੀ
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਭੈ ਦਾਇਕ ਦੇਵੀ ਸੀਤਲਾ ਮਾਈ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ । ਇਹ ਦੇਵੀ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੇਚਕ ਰੋਗ ਫੈਲਾਂਦੀ ਹੈ । ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਚੇਚਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ ਹੈ । ਇਸ ਦੇਵੀ ਦੇ ਪ੍ਰਕੋਪ ਤੋ ਬਚਣ ਲਈ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਪਾਅ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਸਾਉਣ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਸੀਤਲਾ ਸਪਤਮੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਕਈ ਤੀਵੀਆਂ  ਸੀਤਲਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਉਚੇਚੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀਆ ਹਨ । ਇਸ ਤਿੱਥ ਨੂੰ ਜਰਗ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਮੇਲਾ  ਲੱਗਦਾ ਹੈ ,ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੇਹੇ ਗੁਲਗੁਲੇ  ਖੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਆਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਾਈ ਨੂੰ ਭੇਟਾ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ।
ਭੂਮੀਆ
ਪਿੰਡ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆ ਵਿੱਚ ਭੂਮੀਏ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਥਾਨ ਹੈ । ਭੂਮੀਆ ਪਿੰਡ ਦੀ ਭੂਮੀ ਦਾ ਹੀ ਮਾਨਵੀਕਰਣ ਅਤੇ ਦੈਵੀਕਰਣ ਹਾ । ਭੂਮੀਆ ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈ  ਪਰ ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ ਕਰੂਰ ਤਾਕਤਾਂ ਅਤੇ ਬਦਰੂਹਾਂ ਤੋਂ ਰਖਿਆ  ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ ।ਇਹ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਹਰ ਸਕਦੀ । ਭੂਮੀਆ ਇਕ ਨਰ ਦੇਵਤਾ ਇਸਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਉਸੇ ਖੇਤਰ ਉਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਪਿੰਡ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਭੂਮੀਆ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਾਰੀ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ , ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਕੋਈ ਮੂਰਤੀ ਨਹੀਂ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਪਰ ਇਸਦਾ ਅਸਥਾਨ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਭੂਮੀਆ ਕਲਿਆਣੀ  ਰੂਹ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਸੁਣਦਾ ਅਤੇ ਰਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ।
ਸੀਮਾ ਦੇਵਤਾ
ਗ੍ਰਾਮ ਦੇਵਤਿਆ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਸਥਾਨ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰ ਹੈ । ਇਸਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸੀਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਬਦਰੂਹਾਂ, ਰੋਗ, ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆ ਫੈਲਾਣ ਵਾਲੀਆ ਸਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ । ਜਦੋਂ ਕਿਧਰੇ ਨਾਲ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬਿਮਾਰੀ ਫੈਲ ਗਈ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਸਦੇ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਪਸ਼ੂਆ ਦੀ ਰਖਿਆ ਲਈ ਸੀਮਾ ਦੇਵਤੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ ਧਰਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਭਿਅਾਚਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ
ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ
ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ ਜੁਝਾਰਵਾਦੀ ਕਾਵਿ-ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਅਣਗੌਲਿਆ ਕਵੀ ਸੀ।
ਜੀਵਨ
ਇਹ ਕਵੀ ਸਿਰਫ਼ 29 ਸਾਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੀ ਜੀਅ ਸਕਿਆ। ਇੱਕ ਨਾਮੁਰਾਦ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਰ ਇਸ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਦੋ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਲਿਖੇ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 1977 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਹਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਗੌਲ਼ਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਨਕਸਲਬਾੜੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਕਰਿੰਦਾ ਵੀ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੋ ਸਾਲ ਗੁਪਤਵਾਸ ਵੀ ਰਿਹਾ।
ਵਿਸ਼ਾ
‘ਲੱਪ ਚਿਣਗਾਂ ਦੀ’ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੁਸਤਕ ਹੈ। ਇਸ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮਿੰਨੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵੀ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਮਾਜ ਤੇ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੰਭ ਉਜਾਗਰ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਖੀਏ ਉਧੇੜਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੜੀ ਅਧਿਆਪਕ, ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦਾ ਆਪਣੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਇੱਕ ਪੱਖੀ ਪ੍ਰਚਾਰ, ਕੌਮ ਦਾ ਬੁਰਜੂਆ ਸੰਕਲਪ, ਤਿਰੰਗੇ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਕਤਾ ਤੇ ਕੌਮੀ ਏਕਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣਾਉਣਾ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਪੱਖ ਉਸ ਦੇ ਵਿਅੰਗ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣੇ ਹਨ। ਉਸਦੀ ਦੂਸਰੀ ਪੁਸਤਕ ‘ਜੰਗ ਅਜੇ ਮੁੱਕੀ ਨਹੀਂ’ ਇੱਕ ਕਥਾ ਕਾਵਿ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚਲੇ ਨਾਇਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੋ ਰਹੇ ਹਰੇਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਧੱਕੇ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਨੂੰ ਜਮਾਤੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ
ਜੰਗੀਆਣਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸਰਾਹ ਬ੍ਰਾਊਨ
ਸਰਾਹ ਬ੍ਰਾਊਨ ਇੱਕ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਲਿਬਰਲ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ 2010 ਤੋਂ 2014 ਤੱਕ ਪੀਟਰਜ਼ਫ਼ੀਲਡ ਵਾਰਡ ਲਈ ਕੈਂਬਰਿਜ ਸਿਟੀ ਕੋਂਸਲਰ ਸੀ, ਉਸਨੇ 2013 ਤੋਂ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਵੈਲਬਿੰਗ ਲਈ ਐਗਜ਼ੈਕਟਿਵ ਕੌਂਸਲਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ + ਲਿਬਰਲ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਸ ਐਗਜ਼ੀਕਿਊਟਿਵ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਟ੍ਰਾਂਸ-ਔਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਯੂ.ਕੇ. ਵਿੱਚ ਅਜ਼ਾਦ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ। 2011 ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੰਡੇ "ਪਿੰਕ ਲਿਸਟ" ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ 28 ਵੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ ਵਿਅਕਤੀ ਵਜੋਂ ਅਤੇ 2012 ਦੀ ਸੂਚੀ 'ਚ 34 ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹੀ ਪਰ 2013 ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ 27 ਵੇਂ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਆ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ
ਕੋਹਕਾਫ਼ ਪਰਬਤ
thumb|ਕੋਹ ਕਾਫ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਹਵਾਈ ਝਾਤ ﻿ਕੋਹ ਕਾਫ਼ ਜਾਂ ਕਫ਼ਕਾਜ਼ (ਤੁਰਕੀ: Kafkas; ਅਜਰਬਾਈਜਾਨੀ: Qafqaz; ਆਰਮੇਨੀਨ: Կովկասյան լեռներ; ਜਾਰਜੀਅਨ: კავკასიონი; ਚੇਚਨ: Kavkazan lämnaš; ਰੂਸੀ: Кавказские горы) ਕਾਲਾ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਸਿਲਸਿਲਾ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਏਸ਼ੀਆ ਨੂੰ ਯੂਰਪ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕੋਹ ਕਾਫ਼ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਸਿਲਸਿਲੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ ਕੋਹ ਅਲਬਰਜ਼ (Mt. Elbrus) ਹੈ, ਜਿਹੜੀ 5642 ਮੀਟਰ ਉੱਚੀ ਹੈ। ਇਹ ਹਾਲੇ ਤੀਕਰ ਪੱਕੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕੀ ਕੋਹ ਕਾਫ਼ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜਾਂ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਵੀ ਪੱਕੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਯੂਰਪ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕੋਹ ਅਲਬਰਜ਼ ਹੈ ਜਾਂ ਐਲਪਸ ਦੇ ਸਿਲਸਿਲੇ ਦਾ ਮਾਊਂਟ ਬਲਾਂਕ ਜਿਸਦੀ ਉੱਚਾਈ 4806 ਮੀਟਰ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਪੱਕੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਬੁਨਿਆਦ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਫਿਰ ਵੀ ਬਹੁਤੇ ਪਰਬਤ-ਆਰੋਹੀ ਕੋਹ ਅਲਬਰਜ਼ ਨੂੰ ਯੂਰਪ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਪਰਬਤ ਚੋਟੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ
1760
1760 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1760 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਮਾਨੂਪੁਰ
ਮਾਨੂਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਖੇੜਾ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਕਾਦੀ ਮਾਜਰਾ
ਕਾਦੀ ਮਾਜਰਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਐੱਸ.ਏ.ਐੱਸ.ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮਾਜਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕੰਢੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮਾਨੂਪੁਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
1760
ਮਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਨੋਵਾ ਸਕੋਸ਼ੀਆ
ਨੋਵਾ ਸਕੋਸ਼ਾ ("ਨਵਾਂ ਸਕਾਟਲੈਂਡ", ਉੱਚਾਰਨ ; Nouvelle-Écosse; Alba Nuadh) ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਧ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚਲੇ ਚਾਰਾਂ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸੂਬਾ ਹੈ। ਇਹ ਭੂ-ਮੱਧ ਰੇਖਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਧਰੁਵ ਦੇ ਲਗਭਗ ਬਿਲਕੁਲ ਵਿਚਕਾਰ (44º 39' N ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼) ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਦੀ ਸੂਬਾਈ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈਲੀਫ਼ੈਕਸ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਸੂਬਾ ਹੈ ਜਿਹਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 55,284 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਨ ਅੰਤਰੀਪ ਅਤੇ 3,800 ਤਟਵਰਤੀ ਟਾਪੂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 20011 ਵਿੱਚ ਇਹਦੀ ਅਬਾਦੀ 921,727 ਸੀ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਘਣਤਾ ਵਾਲਾ ਸੂਬਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸੂਬੇ
ਮੋਬੀ ਡਿੱਕ
ਮੋਬੀ ਡਿੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਹਰਮਨ ਮੈਲਵਿਲ ਦਾ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਕੁਦਰਤ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਬਹੁਤ ਗਹਿਰੀ ਪਕੜ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਮਹਾਨਤਮ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਡੀ.ਐਚ. ਲਾਰੰਸ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਸੰਬੰਧੀ ਕਦੇ ਲਿਖੀ ਗਈ, "ਮਹਾਨਤਮ ਕਿਤਾਬ" ਕਿਹਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ 1851 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਮੈਲਵਿਲ ਆਕਰਸ਼ਕ ਪਰ ਜਾਲਮ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਨਿਰੰਤਰ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਨਾਵਲਕਾਰ ਹੈ। ਮਲਾਹਗੀਰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਅਨੁਭਵ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਉਸਨੇ ਇਸ ਦਾਰਸ਼ਨਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਅਹਾਬ ਨਾਮਕ ਮਲਾਹ ਅਤੇ ਬੱਗੀ ਵ੍ਹੇਲ ਦੇ ਰੋਮਾਂਚਕਾਰੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤ ਕੀਤਾ। ਰੂਪਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕ, ਧੱਕੜ ਚਰਿਤਰ, ਭਾਵ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ, ਵਿਰਾਟ ਅਤੇ ਰਹੱਸ ਭਰਪੂਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਇਸ ਨਾਵਲ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਹਸੀ ਮਲਾਹ ਇਸਮਾਈਲ ਏਹਾਬ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਾਰਨਾਮਿਆਂ ਦਾ ਦਿਲਚਸਪ ਬਿਰਤਾਂਤ ਹੈ।
ਪਿਛੋਕੜ
thumb|left|ਮੋਬੀ ਡਿੱਕ thumb|left|«ਪੇਕੋਡ ਜਹਾਜ» ਦਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਾਰਗ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਬੀ ਡਿੱਕ
ਰੁਖ਼ਸਾਨਾ ਪਰਵੀਨ
ਰੁਖ਼ਸਾਨਾ ਪਰਵੀਨ (ਜਨਮ 5 ਮਈ 1992) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ ਹੈ। 2016 ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੋ ਹੋਰ ਟੀਮ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ ਬਣੀ, ਜਿਸਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁਹਾਟੀ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਭੇਜੀ ਗਈ ਪਹਿਲੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।
ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ
ਸ਼ਹਿਨਾਜ਼ ਕਮਲ ਦੁਆਰਾ ਕੋਚਿੰਗ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਖੌਸ਼ਲੀਮ ਬਾਨੋ ਅਤੇ ਸੋਫੀਆ ਜਾਵੇਦ ਦੇ ਨਾਲ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁਹਾਟੀ ਵਿੱਚ 2016 ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰਵੀਨ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੀ ਸੀ ਅਤੇ 60 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਵਰਗ ਵਿਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਮੈਡਲ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਦੂਜੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤ (ਸੋਫੀਆ ਜਾਵੇਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ) ਬਣ ਗਈ। ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਕਾਠਮੰਡੂ ਵਿੱਚ 2019 ਦੀਆਂ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਵੀਨ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤ ਕੇ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੁਹਰਾਇਆ ਪਰ ਇਸ ਵਾਰ 64 ਵਿੱਚ ਕਿਲੋ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।
ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ
ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਜਕਾਰਤਾ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ 2018 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਲਈ ਪਰਵੀਨ ਅਤੇ ਪੰਜ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਸਿਖਲਾਈ ਕੈਂਪ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਰਜ਼ੀਆ ਬਾਨੋ ਦੇ ਨਾਲ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਟੀਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ 60 ਕਿਲੋ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ।  16 ਵੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ ਪਵਿਤਰਾ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1992 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸੋਨੀਆ ਕਪੂਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਜਥੇਬੰਦੀ
ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ
ਭੈਰੋਂਪੁਰ
ਭੈਰੋਂਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਖੇੜਾ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇੜਾ ਬਲਾਕ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮਸੂਮਾ ਸੁਲਤਾਨ ਬੇਗਮ
ਮਸੂਮਾ ਸੁਲਤਾਨ ਬੇਗਮ (ਮੌਤ 1509) ਮਸੂਮਾ ਸੁਲਤਾਨ ਬੇਗਮ, ਫੇਰਘਨਾ ਵੈਲੀ  ਅਤੇ ਸਮਰਕੰਦ ਦੀ ਰਾਣੀ ਸੀ, ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਬਾਨੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਬਾਬਰ ਦੀ ਚੌਥੀ ਪਤਨੀ ਸੀ।
ਮਸੂਮਾ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਚਚੇਰੀ ਭੈਣ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਇੱਕ ਤਿਮੁਰਿਦ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਬਾਬਰ ਦੇ ਚਾਚਾ, ਸੁਲਤਾਨ ਅਹਿਮਦ ਮਿਰਜ਼ਾ, ਸਮਰਕੰਦ ਅਤੇ ਬੁਖ਼ਾਰਾ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ ਸੀ।
ਪਰਿਵਾਰ
ਮਸੂਮਾ ਸੁਲਤਾਨ ਬੇਗਮ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਤਿਮੁਰਿਦ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਅਤੇ ਸੁਲਤਾਨ ਅਹਿਮਦ ਮਿਰਜ਼ਾ, ਸਮਰਕੰਦ ਅਤੇ ਬੁਖ਼ਾਰਾ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪੰਜਵੀ ਪਤਨੀ ਹਬੀਬਾ ਸੁਲਤਾਨ ਬੇਗਮ, ਸੁਲਤਾਨ ਹੁਸੈਨ ਅਘੁਨ ਦੀ ਭਾਣਜੀ, ਦੀ ਪੰਜਵੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਮਿਹਰ ਨਿਗਾਰ ਖਾਨੁਮ, ਬਾਬਰ ਦੀ ਮਾਂ ਕੁਤੁਲੂਗ਼ ਨਿਗਾਰ ਖ਼ਾਨਮ ਦੀ ਭੈਣ, ਦੀ ਸੌਤੇਲੀ ਧੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਇਸ਼ਾ ਸੁਲਤਾਨ ਬੇਗ਼ਮ ਦੀ ਸੌਤੇਲੀ ਭੈਣ ਵੀ ਸੀ, ਆਇਸ਼ਾ ਬਾਬਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਵੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਰਾਬੀਆ ਸੁਲਤਾਨ ਬੇਗਮ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਬਾਬਰ ਨਾਲ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਲਈ ਲਿਆ ਸੀ।
ਮੌਤ
ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਬੱਚਾ ਬਿਸਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਬੀਮਾਰ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਦੀ ਧੀ ਦਾ ਨਾਂ ਉਸਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:CS1 maint: Multiple names: authors list ਸ਼੍ਰੇਣੀ:16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਬਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਰਾਇਲਟੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਗ਼ਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ
ਨੀਲਮ ਕਲੇਰ
ਨੀਲਮ ਕਲੇਰ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Neelam Kler) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨਿਓਨੈਟੋਲੋਜਿਸਟ ਹੈ, ਜੋ ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਤੀਬਰ ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਹਵਾਦਾਰੀ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਪ੍ਰੀਟਰਮ ਬੱਚਿਆਂ (1000 ਗ੍ਰਾਮ ਤੋਂ ਘੱਟ) ਦੇ ਬਚਾਅ ਦੀ ਦਰ ਨੂੰ 90 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦਵਾਈ ਅਤੇ ਨਵਜਾਤ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ 2014 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਤੀਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਪਦਮਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।
ਜੀਵਨੀ
ਨੀਲਮ ਕਲੇਰ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਾਜ ਦੇ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਦੇ ਪ੍ਰੈਜ਼ੈਂਟੇਸ਼ਨ ਕਾਨਵੈਂਟ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਡਾਕਟਰੀ ਪੇਸ਼ੇ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਨੇ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ, (ਪੀਆਈਜੀਐਮਈਆਰ) ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਪੀਡੀਆਟ੍ਰਿਕਸ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਵਜਾਤ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਉੱਥੇ ਜਾਰੀ ਰਹੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕੋਪੇਨਹੇਗਨ, ਡੈਨਮਾਰਕ, ਕੋਪਨਹੇਗਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਉੱਨਤ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਨਿਓਨੈਟੋਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ 'ਤੇ ਗਈ।
ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕਰੀਅਰ
ਕੋਪਨਹੇਗਨ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਲੇਰ ਨੇ 31 ਮਈ 1988 ਨੂੰ ਸਰ ਗੰਗਾ ਰਾਮ ਹਸਪਤਾਲ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਕੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 26 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਕਲੇਰ ਨੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਨਿਓਨੈਟੋਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਦੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਹੈ।
ਉਸਨੇ ਕਿੰਗ ਫਾਹਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹਸਪਤਾਲ, ਗਿਜ਼ਾਨ, ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਜ਼ਿਟਿੰਗ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਮਿਲਵਾਕੀ ਚਿਲਡਰਨ ਹਸਪਤਾਲ, ਵਿਸਕਾਨਸਿਨ, ਯੂਐਸਏ ਵਿੱਚ ਨਿਓਨੈਟੋਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਥੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਦਫਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੀ ਹੈ:
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਕੰਸਾਲਾ
ਕੰਸਾਲਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਐੱਸ.ਏ.ਐੱਸ.ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮਾਜਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕੰਢੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸੋਨਮ ਬਾਜਵਾ
ਸੋਨਮਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਬਾਜਵਾ (ਜਨਮ 16 ਅਗਸਤ 1989) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਝ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਸੋਨਮ ਬਾਜਵਾ ਨੇ 2013 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਬੈਸਟ ਆਫ ਲੱਕ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 2014 ਦੀ ਫਿਲਮ ਪੰਜਾਬ 1984 ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਔਰਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ ਅੜਬ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਲਈ 2020 ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਪੀਟੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤੇ। ਉਸਨੇ 2021 ਵਿੱਚ ਜ਼ੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਟਾਕ-ਸ਼ੋਅ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਵੀ ਕੀਤੀ।
ਕੰਸਾਲਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸੋਨਮ ਬਾਜਵਾ
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਕੈਰੀਅਰ
ਸੋਨਮ ਬਾਜਵਾ ਨਾਨਕਮੱਤਾ, ਰੁਦਰਪੁਰ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਜੱਟ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜੈਸੀਜ਼ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਰੁਦਰਪੁਰ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਏਅਰ ਹੋਸਟਸ ਬਣ ਗਈ। 2012 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ (ਫੇਮਿਨਾ) ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
ਕਾਰੋਬਾਰ
ਕਾਰੋਬਾਰ, ਜਿਹਨੂੰ ਫ਼ਰਮ, ਧੰਦਾ ਜਾਂ ਕੰਮ-ਕਾਰ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਖ਼ਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਸਤਾਂ, ਸੇਵਾਵਾਂ ਜਾਂ ਦੋਹੇਂ ਮੁਹਈਆ ਕਰਾਉਂਦੀ ਹੋਵੇ। ਕਾਰੋਬਾਰ ਸਰਮਾਏਦਾਰ ਅਰਥਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਆਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਨਿੱਜੀ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਵਸਤਾਂ, ਸੇਵਾਵਾਂ ਜਾਂ ਪੈਸੇ ਬਦਲੇ ਖ਼ਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਸਤਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਮੁਹਈਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਗ਼ੈਰ-ਨਫ਼ਾਖ਼ੋਰ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰ ਹੱਥ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਜਣਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਾਂਭੇ ਜਾਂਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਕੰਪਨੀ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੋਨਮ ਬਾਜਵਾ
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਕੈਰੀਅਰ
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਹੈਪੀ ਨਿਊ ਈਅਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਇਹ ਚੋਣ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1992 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਕਾਰੋਬਾਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਰੋਬਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਦਮ
ਸੋਨੀਆ ਜੱਬਰ
ਸੋਨੀਆ ਜੱਬਰ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Sonia Jabbar) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੌਦੇ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਮਾਲਕ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੁਰੱਖਿਆਵਾਦੀ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਨੇ ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਅਸਾਮ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਸ ਦੌਰਾਨ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਚਾਹ ਦੇ ਬਾਗ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ। ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਟਰੱਸਟ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਪੌਦੇ ਲਗਾਉਣ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਗ੍ਰੀਨ ਕੋਰੀਡੋਰ ਚੈਂਪੀਅਨ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ; ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਮੋਂਟਾਨਾ, ਯੂਐਸ, ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਹਾਥੀ ਦੋਸਤਾਨਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਹਾਥੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਵਾਧੂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 100 ਏਕੜ ਦਾ ਜੰਗਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਰੀ-ਵਾਈਲਡਿੰਗ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ, ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਖੇਤਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪਾਇਲਟ ਫਸਲ ਬੀਮਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। 2019 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਰਵਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਜੀਵਨ
ਜੱਬਾਰ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਸ ਨੂੰ 2011 ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਚਾਹ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਨੂੰ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਇਹ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ 1200 ਏਕੜ ਦਾ ਬੂਟਾ ਹੈ। ਉਹ 1884 ਤੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਤੀਜੀ ਔਰਤ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਇਹ ਭੂਮਿਕਾ ਉਦੋਂ ਸੰਭਾਲੀ ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਡੌਲੀ, ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਡੌਲੀ ਜੱਬਾਰ ਨੇ ਸੋਨੀਆ ਦੀ ਦਾਦੀ ਸਈਦਾ ਬਦਰੂਨੀਸਾ ਤੋਂ ਨੌਕਰੀ ਲਈ ਸੀ। ਚਾਹ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇੱਥੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਚਾਹ ਕਾਮੇ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਆਪਣੀ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਲੱਭਣ ਲਈ ਚੁਣ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜ਼ਰੂਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਕਿਸਮਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੀਣ ਜਾਂ ਨਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਖਰਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਚਾਹ ਮਜ਼ਦੂਰ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੱਬਾਰ ਆਪਣੇ ਵਰਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ NGO ਨਾਲ ਕੰਮ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਉਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਮੌਕਾ 2012 ਵਿਚ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਵਰਕਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਹਾਥੀ ਉਸ ਦੇ ਚਾਹ ਦੇ ਬਾਗ ਦੇ 35 ਏਕੜ ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਲਗਾਏ ਗਏ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਚਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਲਦੀਆਂ ਮਸ਼ਾਲਾਂ ਅਤੇ ਪਟਾਕਿਆਂ ਨਾਲ ਡਰਾਉਣਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਪਰ ਜੱਬਾਰ ਨੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਨੀਂਦਰ ਰਾਤ ਇਸ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਭਜਾਉਣ ਲਈ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਸਵੇਰੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ ਕਿ ਨੁਕਸਾਨ ਘੱਟ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
2018 ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਨੇ ਨਕਸਲਬਾੜੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹਾਥੀ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਪੌਦੇ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਫਰੈਂਡਲੀ ਐਂਟਰਪ੍ਰਾਈਜ਼ ਨੈਟਵਰਕ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਮੋਂਟਾਨਾ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਟਰੱਸਟ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਉਸਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਗ੍ਰੀਨ ਕੋਰੀਡੋਰ ਚੈਂਪੀਅਨ ਵਜੋਂ ਨੋਟ ਕੀਤਾ। ਵੋਗ ਇੰਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੂੰ 2020 ਵਿੱਚ ਜਲਵਾਯੂ ਸੰਕਟ ਦੌਰਾਨ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਾਰਾਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੈਤਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸੈਮ ਫ਼੍ਰੇਜ਼ੀਅਰ ਜੂਨੀਅਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1944 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਰਤਨ ਨਾਥ ਧਰ ਸਰਸ਼ਾਰ
ਰਤਨ ਨਾਥ ਧਰ ਸਰਸ਼ਾਰ (1846 - 1903) ਉਰਦੂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸਨ।
ਪੰਡਤ ਰਤਨ ਨਾਥ ਸਰਸ਼ਾਰ ਦਾ ਜਨਮ 1846 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਲਖਨਊ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਇਕ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਘਰਾਣੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਅਜੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਦਾ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਬਾਪ ਦਾ ਇੰਤਕਾਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਹੀ ਤਾਲੀਮ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਰਬੀ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਿਖੀ।
ਲਿਖਤਾਂ
ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਉਸ ਨੇ ਅਲਫ਼ ਲੀਲ੍ਹਾ ਕਾ ਫ਼ਸੀਹ ਓ ਬਲੀਗ਼ ਉਰਦੂ ਜ਼ਬਾਨ ਵਿੱਚ ਤਰਜਮਾ ਕੀਤਾ ਜੋ ਬਜ਼ਾਤ-ਏ-ਖ਼ੁਦ ਇਕ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1846 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1903
ਬਲਬਨ ਦਾ ਮਕਬਰਾ
ਬਲਬਨ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਜਾਂ ਗਿਆਸੂ ਦੀਨ ਬਲਬਨ  ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਮਹਿਰੌਲੀ ਪੁਰਾਤਤਵ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।ਇਹ ਮਕਬਰਾ 1287 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।ਇਸ ਮਕਬਰੇ ਦੀ ਇਸ ਗੱਲੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਡਾਟ ਦੀ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ -ਇਸਲਾਮਿਕ ਇਮਾਰਤਸਾਜ਼ੀ ਦੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵਰਤੋ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ।  ਗਿਆਸੂ ਦੀਨ ਬਲਬਨ (1200–1287) ਤੁਰਕ ਮੂਲ ਦਾ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਦਾਸ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਸੀ ਜਿਸਨੇ 1266 ਤੋਂ 1287 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।ਗਿਆਸੂ ਦੀਨ ਬਲਬਨ ਦੀ ਕਬਰ ਜਾਂ ਮਕਬਰਾ 20 ਵੀੰ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਲਭਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਤਸਵੀਰਾਂ
ਦੂਜੀ ਤਸਵੀਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਬਾਕੀ ਤਸਵੀਰਾਂ 28 ਸਤੰਬਰ 2016 ਨੂੰ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਰੌਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਮਕਬਰੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਾਸ ਵੰਸ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1287 ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ
ਫੁੱਲਝੜੀਆਂ (ਗੀਤ)
ਫੁੱਲਝੜੀਆਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੰਮਾ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗੀਤ ਹੈ, ਜੋ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਤੇ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਨਦ ਤੇ ਭਾਬੀ ਰਲ ਬੈਠੀਆਂ ਕੀਤੇ ਸੂ ਕੌਲ ਕਰਾਰ ਜੇ ਘਰ ਜੰਮੇ ਗੀਗੜਾ ਬੀਬਾ ਦੇਵਾਂਗੀ ਫੁੱਲਝੜੀਆਂ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼ ਨਾਲ ਸੁਧਾਰੇ ਸਫ਼ੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
ਜਲੂਰ, ਬਰਨਾਲਾ
ਜਲੂਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੇ ਬਰਨਾਲਾ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।ਇਹ ਪਿੰਡ ਬਰਨਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 12 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਬਰਨਾਲਾ-ਸੇਰਪੁਰ ਰੋਡ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਡਾਕ - ਜਲੂਰ
ਤਹਿਸੀਲ/ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ - ਬਰਨਾਲਾ
ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ - ਬਰਨਾਲਾ
ਸੰਸਦੀ ਖੇਤਰ- ਸੰਗਰੂਰ
ਜਨਸੰਖਿਆ- 4500 ਦੇ ਕਰੀਬ (2011)
ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ
ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਹੈ।ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਖੇਡ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦੋ ਪਾਰਕ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ,ਜੋ ਪਿੰਡ ਦੀ ਨੁਹਾਰ ਅਤੇ ਹਰਿਆਲੀ ਨੂੰ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਸਿਹਤ ਦੀਆਂ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਲਈ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਹੈਮੋਪੈਥਿਕ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮੰਡੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਹਾੜ੍ਹੀ ਸੌਣੀ ਦੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਵੇਚਦੇ ਹਨ।
ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਲ਼ਿਖਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ  ਝਲੂਰ  ਹੈ,ਪਰ ਆਮਤੌਰ ਤੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ  ਜਲੂਰ  ਨਾਮ ਨਾਲ ਹੀ ਜਾਣਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 1000 ਦੇ ਕਰੀਬ ਘਰ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਤਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਧੰਦਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਮਜਦੂਰੀ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਕਿੱਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਪੱਤੀਆਂ (ਮੁਹੱਲੇ) ਹਨ।ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨੇ-
ਜੌਹਲ ਪੱਤੀ
ਦਰਬਾਰੀ ਪੱਤੀ
ਬੱਲੋ ਪੱਤੀ
ਬੌਡਾ ਪੱਤੀ
ਅਮਰਾ ਪੱਤੀ
ਰਵਿਦਾਸੀਆ ਪੱਤੀ
ਨਰੈਣਸਰ ਬਸਤੀ।
ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸਭ ਬੜੇ ਹੀ ਪਿਆਰ ਤੇ ਰਲ ਮਿਲ ਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰੇਰੂ ਸਾਹਿਬ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਲਾਬਸਰ ਸਾਹਿਬ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰਵਿਦਾਸ ਭਵਨ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੰਤ ਆਸ਼ਰਮ ਨਰੈਣਸਰ ਸਾਹਿਬ ਹਨ।
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬਦਾਸੀ ਸੰਪ੍ਰਦਾਇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕੁਟੀਆ ਝਲੂਰ ਧਾਮ ਸਾਹਿਬ ਸਥਿਤ ਹੈ,ਇਹ ਸਤਿਗੁਰੂ ਬ੍ਰਹਮ ਸਾਗਰ ਜੀ ਭੂਰੀ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਨਿਰਵਾਣ ਸਥਾਨ ਹੈ।ਇਸ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਮੱਘਰ ਦੀ ਦਸਮੀਂ ਦਾ ਮੇਲਾ ਭਰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਿਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਸਜਿਦ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਖਦਰੀ
ਖਦਰੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਐੱਸ.ਏ.ਐੱਸ.ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮਾਜਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕੰਢੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬਾਂਦਾ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਬਾਂਦਾ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ 80 ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਹਲਕਾ ਜਨਰਲ ਹੈ।
ਸਾਂਸਦ
!ਸਾਲ !colspan="2" align="center"|ਪਾਰਟੀ !align="center" | ਸਾਂਸਦ !ਸਰੋਤ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਕਿਰਨ ਖਾਨ
ਕਿਰਨ ਖਾਨ (ਜਨਮ 21 ਦਸੰਬਰ 1989) ਇੱਕ ਓਲੰਪਿਕ ਤੈਰਾਕ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਤੈਰਾਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।  ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 2001 ਵਿੱਚ 28 ਵੀਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ 7 ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਗਮੇ, 3 ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਤਗਮੇ ਅਤੇ 3 ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਤਮਗੇ ਜਿੱਤੇ ਸਨ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1990
ਸੁਰਜ਼ਮੀਨ
ਸੁਰਜ਼ਮੀਨ ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਗ਼ਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ।  ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਸਤੰਬਰ, 2008 ਵਿੱਚ ਲੋੋਕਗੀਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵੱਲੋਂ ਛਾਪੀ ਗਈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 51 ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ, 52ਵੀਂ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਗ਼ਜ਼ਲਨੁਮਾ ਨਜ਼ਮ ਆਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸੰਸਕਰਣ
ਹੁਣ ਤੱਕ ਸੁਰਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਅੱਠ ਸੰਸਕਰਣ ਛਪ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਪੁਸਤਕ ਬਾਰੇ
ਗ਼ਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸੁਰਜ਼ਮੀਨ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੀ ਸਿਨਫ਼ ਅੰਦਰ ਪਈਆਂ ਵਸੀਹ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ ਦੀ ਗਹਿਨ ਚਿੰਤਨੀ ਬਿਰਤੀ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਦੌਰ ਦੇ ਨਵੇਂ ਬੋਧ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਪਾਤਰ ਨੇ ਇਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਕਾਮਨਾ ਤੇ ਵਰਜਣਾ ਦਰਮਿਆਨ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਕੰਬਦੀ ਹਸਤੀ ਨੂੰ ਪਾਤਰ ਨੇ ਬੋਲ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।ਪਾਤਰ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਿਚੋਂ ਆਧੁਨਿਕ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਦਵੰਦ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਮਨੁੱਖ ਜਿਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਦਾਦ ਮੱਧ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਇਸ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਵਿਸੰਗਤੀਆਂ, ਸੀਮਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਹਾਜ਼ਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਮੱਧਵਰਗ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਕਾਂਖਿਆਵਾਂ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਹਨ ਤੇ ਵਸਤੂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਕਿਤੇ ਹੋਰ। ਸਾਰਾ ਮਸਲਾ ਵਿਡੰਬਨਾ ਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਪਤ ਯਥਾਰਥ ’ਚ ਬੇਬਸੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਹੋਣਾ ਇੱਕ ਹੱਦ ਤੱਕ ਘੱਟ ਤਕਲੀਫ਼ਦੇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਤੇ ਚੇਤੰਨ ਮਨ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਬੰਦਿਸ਼ਾਂ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਸਤੂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੀ ਬੰਦਿਸ਼ ਦਾ ਬੋਧ ਹੋਣਾ ਹੋਰ ਤਕਲੀਫ਼ ਦਾ ਸਬੱਬ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਪਾਤਰ ਦੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਵਾਨਗੀ ਤੇ ਬੌਧਿਕਤਾ ਰਮੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਉਸਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਸੁਆਲਾਂ ਨੂੰ ਮੁਖ਼ਾਤਿਬ ਹੋਣ, ਸੰਵਾਦ ’ਚ ਪੈਣ ਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਖੌਜਲਣ ’ਚੋਂ ਨਿਕਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਚਲੀ ਕਾਵਿ-ਮੈਂ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਕਟਿਹਰੇ ’ਚ ਖੜ੍ਹਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਬੰਦਿਆਈ ’ਤੇ ਟੇਕ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਦਵੰਦ ਨੂੰ ਬੋਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦੀ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਨਿਰਣੇ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ। ਘੜੇ ਘੜਾਏ ਸੁਝਾਅ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਇਹਨਾਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ’ਚ ਪਾਤਰ ਦੀ ਮੌਲਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੇ ਅਨੁਭਵ ਦਾ ਕਸ਼ੀਦਣ ਹਾਜ਼ਰ ਹੈ। ਇਹ ‘ਸੁਰਜੀਤ’ ਦੀ ਮੌਲਿਕ ਸੁਰ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ – ‘ਸੁਰਜ਼ਮੀਨ’ ਹੈ।
ਕਾਵਿ ਨਮੂਨਾ
ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਚੱਲਦੀ ਹੈ ਇੱਕ ਗੁਫ਼ਤਗੂ ਜਿੱੱਥੇ ਲਫਜ਼ਾਂ ’ਚ ਢਲਦਾ ਹੈ ਮੇਰਾ ਲਹੂ ਜਿੱੱਥੇ ਮੇਰੀ ਬਹਿਸ ਹੈ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜਿੱੱਥੇ ਵਾਰਿਸ ਤੇ ਪੁਰਖੇ ਖੜੇ ਰੂਬਰੂ
ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਏਥੇ ਸ਼ਖ਼ਸ ਇੱਕ ਸੱਚਾ ਕਿਧਰ ਗਿਆ ਇਸ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ’ਚੋਂ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਕਿਧਰ ਗਿਆ
ਪਲਕਾਂ ਵੀ ਖ਼ੂਬ ਲੰਮੀਆਂ, ਕਜਲਾ ਵੀ ਖ਼ੂਬ ਪਰ ਉਹ ਤੇਰੇ ਸੁਹਣੇ ਨੈਣਾਂ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਕਿਧਰ ਗਿਆ
ਸਿੱਖਾਂ, ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵਿਚ ਰੱਬ ਢੂੰਡਦਾ ਫਿਰਦਾ ਮੇਰਾ ਬੰਦਾ ਕਿਧਰ ਗਿਆ
ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੰਦਾ ਦਿਲ ਜੇ ਤੂੰ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਯਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖੋਲ੍ਹਣਾ ਪੈਂਦਾ ਨ ਅੱਜ ਏਦਾਂ ਔਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ
ਕਾਜ਼ਾਮਾਂਸ
right|thumb|1988 ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਕਾਜ਼ਾਮਾਂਸ ਤਹਿਰੀਕ ਦਾ ਝੰਡਾ right|thumb|ਕਾਜ਼ਾਮਾਂਸ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਕਾਜ਼ਾਮਾਂਸ (, Casamansa ) ਗਾਂਬੀਆ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸੇਨੇਗਲ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਗ ਹੈ। ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਜ਼ਿਗਿਨਕੋਰ ਹੈ।<font color="#0645ad">
ਵਿਲੀਅਮ ਗ੍ਰਾਹਮ ਸਮਨਰ
ਵਿਲੀਅਮ ਗ੍ਰਾਹਮ ਸਮਨਰ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਕਲਾਸੀਕਲ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਯੇਲ ਵਿਖੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਇਹ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਬਣਿਆ। ਇਹ ਯੇਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਖੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਸਮਨਰ ਅਮਰੀਕੀ ਇਤਿਹਾਸ, ਆਰਥਿਕ ਇਤਿਹਾਸ, ਸਿਆਸੀ ਥਿਊਰੀ, ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨ, ਅਤੇ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਬੰਧੀ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪੋਲੀਮੈਥ ਸੀ। ਇਸਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਤੀਵਾਦ ਬਾਰੇ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਜੜਾਂ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀਆਂ ਸਨ। ਜਿਸਦਾ ਇਸਨੇ ਸਖ਼ਤ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਸੀ ਅਤੇ ਮੱਧ-ਵਰਗ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਸੀ ਜੋ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ।
ਕੈਰੇ
ਕੈਰੇ ਇੱਕ ਯੂਨੀਸੈਕਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਨਾਮ ਹੈ।
ਵਿਲੀਅਮ ਗ੍ਰਾਹਮ ਸਮਨਰ
ਜੀਵਨੀ
ਸਮਨਰ ਨੇ ਕਲਾਸ ਆਫ਼ 1863 ਯਾਲੇ ਕਾਲਜ ਸਵੈਜੀਵਨੀ ਲਿਖੀ। 1925 ਵਿੱਚ ਹੈਰਿਸ ਈ ਸਟਾਰਰ ਜੋ ਯਾਲੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ 1910 ਦੇ ਥਿਓਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੀ,ਨੇ ਸਮਨਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜੀਵਨੀ ਛਾਪ ਦਿੱਤੀ। ਇਸਦੀ ਜੀਵਨੀ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪੂਰਾ ਭਾਗ ਬਰੂਸ ਕਰਟਸ ਨੇ ਛਾਪਿਆ।
ਕੈਰੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੁਟਬਾਲਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਟੋਨੀਅਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਟੋਨੀਅਨ ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਨਾਂਮ
ਵਿਲੀਅਮ ਗ੍ਰਾਹਮ ਸਮਨਰ
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਸਮਨਰ ਦਾ ਜਨਮ ਪੈਟਰਸਨ, ਐਨ ਜੋ ਵਿੱਚ 30 ਅਕਤੂਬਰ 1840 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਇਸਦੇ ਪਿਤਾ ਥੋਮਸ ਸਮਨਰ ਦਾ ਜਨਮ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹ 1836 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਸਮਨਰ ਦੀ ਮਾਤਾ ਸਾਰਾਹ ਗ੍ਰਾਹਮ ਦਾ ਜਨਮ ਵੀ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਪਰ ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ- ਪਿਤਾ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਲੈ ਆਏ। ਸਮਨਰ ਦੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਮਰ ਸਿਰਫ਼ ਅੱਠ ਸਾਲ ਦੀ ਹੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇਸਦੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਸਮਨਰ ਨੇ ਹਾਰਟਫੋਰਡ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਗ੍ਰੇਜੂਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਨੇ ਦੋ ਸਾਲ ਸਟੋਰ ਵਿੱਚ ਕਲਰਕ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ। ਸਮਨਰ ਨੇ ਯੇਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਇਸਨੂੰ ਇਸਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ੀ ਬੇਟਾ ਕਾਪਾ ਸੋਸਾਇਟੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਬੋਨਸ ਸੋਸਾਇਟੀ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਸਮਨਰ ਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ [[ਜਨੇਵਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਲਾਤੀਨੀ, ਹਿਬਰੂ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਗੋਟੀਨਜਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੁਰਾਤਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਬਾਈਬਲ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ। ਸਮਨਰ ਨੇ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੌਰਾਨ ਹਿਬਰੂ, ਗ੍ਰੀਕ, ਲਾਤੀਨੀ, ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਡੱਚ, ਸਪੇਨਿਸ਼, ਪੁਰਤਗਾਲੀ, ਇਟਾਲੀਅਨ, ਰਸ਼ੀਅਨ, ਪੋਲਿਸ਼, ਡੇਨਿਸ਼ ਅਤੇ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਿੱਖੀਆਂ। 1866 ਵਿੱਚ ਸਮਨਰ ਆਕਸਫਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਧਰਮਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਗ੍ਰਿਹਣ ਕਰਨ ਲਈ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਹੈਨਰੀ ਥੋਮਸ ਬੱਕਲ ਨੇ ਇਸਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਬੀਜ਼ ਬੋਇਆ।
ਲੋਕਾਚਾਰ
ਸਮਨਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਚਰਚਿਤ ਕਿਤਾਬ ਫੋਕਵੇਜ਼: ਅ ਸਟੱਡੀ ਆਫ਼ ਦਾ ਸੋਸ਼ੋਲੋਜੀਕਲ ਇਮੰਪੋਰਟੇਂਸ ਆਫ਼ ਯੂਜੇਜ਼, ਮੇਨਰਜ਼, ਕਸਟਮਜ਼, ਮੋਰਜ਼ ਐੰਡ ਮੋਰਲਜ਼ (1906) ਹੈ। ਚਾਰ ਸਿਧਾਂਤਕ ਅਧਿਆਇਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਸਮਾਜ ਦੇ ਅਤੀਤ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚਲੀਆਂ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਸਮਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਬਾਰੇ ਸਰਲ, ਵਸਤੂਪੂਰਕ ਅਤੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿਵਰਣ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਨੈਤਿਕ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਸਮਾਜਸ਼ਾਸਤ੍ਰੀ ਅਤੇ ਸਾਪੇਖਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਮਨਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖੋਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ, "ਰਸਮਾਂ ਉਹ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਸਾਰਥਕ ਕਰਨ ਲਈ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਅਨੈਤਿਕ ਹੋਣ ਨੂੰ ਰੋਕਦੀਆਂ ਹਨ।" (ਪੰਨਾ 521)
ਸਮਾਜਸਾਸ਼ਤਰੀ
ਇੱਕ ਸਮਾਜ ਸਾਸ਼ਤਰੀ ਵਜੋਂ ਇਸਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਵਿਖੰਡਨ, ਫੋਕਵੇਜ਼ ਅਤੇ ਇਥੋਸੇਂਟ੍ਰੀਸਮ ਦੇ ਸੰਕਲਪਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਹੈ। ਸਮਨਰ ਦਾ ਫੋਕਵੇਜ਼ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਕੰਮ ਇਸਨੂੰ ਇਸ ਸਿੱਟੇ ਵੱਲ ਲੈ ਗਿਆ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਾਰੇ ਫਜ਼ੂਲ ਸਨ। 1876 ਵਿੱਚ ਸਮਨਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਦੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਕੋਰਸ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਕੋਰਸ ਅਗਸਤ ਕੌਮਤੇ ਅਤੇ ਹਰਬਰਟ ਸਪੇਨਸਰ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਉੱਪਰ ਅਧਾਰਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਵੀਹ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਯੂਰਪ ਦੇ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਹੋਏ ਇਮਾਇਲ ਦੁਰਖੀਮ ਦੇ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੋਂ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵੱਖਰਾ ਸੀ। ਇਹ ਅਮਰੀਕਨ ਸੋਸ਼ੋਲੋਜੀਕਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਦੂਜਾ ਮੁਖੀ (1908-09) ਸੀ। ਸਮਨਰ ਨੇ ਇਹ ਅਹੁਦਾ ਆਪਣੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਵਿਰੋਧੀ ਲੈਸਟਰ ਐਫ ਵਾਰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। 1880 ਵਿੱਚ ਸਮਨਰ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦੇ ਇੱਕ ਮਸਲੇ ਵਿੱਚ ਉਲਝ ਗਿਆ। ਸਮਨਰ ਅਤੇ [[ਯਾਲੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਮੁਖੀ ਨੋਹ ਪੋਰਟਰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਕੋਰਸ ਵਜੋਂ ਹਰਵਰਟ ਸਪੇਨਸਰ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਰਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਕਾਰਣ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਹਰਬਰਟ ਦੇ ਡਾਰਵਿਨਵਾਦ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਚਾਰ ਕਾਫੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਵਿਵਾਦਿਤ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਕੁਝ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਸੀ। ਪਰ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੇ ਸਮਨਰ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ।
ਲਿਖਤਾਂ
ਸਮਨਰ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਜੋਂ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜਸ਼ਾਸਤਰ ਉੱਪਰ ਲਗਭਗ 300 ਦੇ ਕਰੀਬ ਪੁਸਤਕਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਲਿਖਤਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਸੂਚੀ “ਸਮਨਰ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ” ਅਤੇ “ਸਮਨਰ ਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਚਨਾਵਾਂ” ਉੱਪਰ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਵਿਨਸੰਟ ਵੈਨ ਗਾਗ
ਵਿੰਸੇਂਟ ਵਿਲੇਮ ਵੈਨ ਗੋ (ਡਚ: Vincent Willem van Gogh, 30 ਮਾਰਚ 1853 – 29 ਜੁਲਾਈ 1890) ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਦੇ ਅਤਿਅੰਤ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ੀਲ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰ-ਪ੍ਰਭਾਵਵਾਦੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਨੇ 20ਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦੀ ਆਧੁਨਿਕ ਕਲਾ ਉੱਤੇ ਅਮਿੱਟ ਛਾਪ ਛੱਡੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਮਨਭਾਉਂਦੇ ਰੰਗਾਂ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹਨ। ਜੀਵਨਭਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸਨਮਾਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਸਗੋਂ ਮਾਨਸਿਕ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਰਹੇ, ਆਪਣਾ ਕੰਨ ਤੱਕ ਕੱਟ ਪਾਇਆ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ 37 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕਰ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਕਰ ਲਈ।
ਜਨਮ ਅਤੇ ਬਚਪਨ
ਵੈਨ ਗਾਗ੍ਹ ਦਾ ਜਨਮ 30 ਮਾਰਚ, 1853 ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਹਾਲੈਂਡ ਦੇ ਇੱਕ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਉੱਚ-ਮੱਧ ਵਰਗ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। 6 ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਹ ਦੂਸਰੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਸੀ। ਵੈਨ ਗਾਗ੍ਹ ਦਾ ਪਿਤਾ ਥਿਉਡਰਸ ਵੈਨ ਗਾਗ੍ਹ ਗਿਰਜਾ ਘਰ ਦਾ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸੀ। ਮਾਂ ਐਨਾ ਕਾਰਲੈਨਾ ਘਰੇਲੂ ਸੁਆਣੀ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਬਚਪਨ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਰਿਆ। ਉਹ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਕਿਸਮ ਦਾ ਲੜਕਾ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਦੀ ਉਸਨੂੰ ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਦਾ ਸ਼ੌਂਕ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਸ਼ੌਂਕ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਉਸਦੇ ਚਾਚੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹਾਗ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਡਰਾਇੰਗ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਲਗਾਤਾਰ 4 ਸਾਲ ਸਿਖਲਾਈ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਾਰੇ। ਇੱਥੋਂ ਉਹ ਲੰਦਨ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਖਾਕਾਨਵੀਸ ਵਜੋਂ ਨੌਕਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਉਸ ਲਈ ਵਧੀਆ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦ 20 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਵੀ ਜਿਆਦਾ ਪੈਸੇ ਕਮਾ ਲੈਂਦਾ ਸੀ।
ਵਿਲੀਅਮ ਗ੍ਰਾਹਮ ਸਮਨਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1840 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1910
ਵਿਨਸੰਟ ਵੈਨ ਗਾਗ
ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਜੀਵਨ
1880 ਵਿੱਚ 27 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਹੁਣ ਉਹ ਸਿਰਫ ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਹੀ ਧਿਆਨ ਦੇਵੇਗਾ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ ਜਿਹੜੇ ਹਾਲੈਂਡ ਦੇ ਐਟਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਂਢ-ਗੁਆਂਢ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਾ ਕੇ ਪੇਂਟਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। 1883 ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਾਲੈਂਡ ਦੇ ਨਿਊਨਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਨਿਰੰਤਰ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਤੇਲ ਵਾਲੇ ਰੰਗਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਉਸ ਕੋਲ ਜੀਵਨ ਨਿਰਬਾਹ ਦਾ ਕੋਈ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਜੀਵਨ ਉਸਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਥਿਊ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੇ ਪੈਸਿਆਂ 'ਤੇ ਚਲਦਾ ਸੀ। ਇਥੇ ਗੁਆਂਢ ਵਸਦੀ ਮਾਰਗੇਟ ਬੈਗਮੇਨ ਨਾਂਅ ਦੀ ਕੁੜੀ ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਆਈ, ਜੋ ਉਸ ਤੋਂ ਦਸ ਸਾਲ ਵੱਡੀ ਸੀ। ਇਹ ਰਿਸ਼ਤਾ ਪ੍ਰਵਾਨ ਨਾ ਚੜ੍ਹਿਆ।
ਇੱਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਚਿੱਤਰ ' ਦ ਪੋਟੈਟੋ ਈਟਰਸ' (ਆਲੂ ਖਾ ਰਹੇ ਲੋਕ) ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਬਾਰੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਬਹੁਤ ਚਰਚਾ ਹੋਈ ਤਾਂ ਪੈਰਿਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਕਲਾ-ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਨੇ ਹਾਗ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀਆਂ ਕਲਾ-ਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਨੁਮਾਇਸ਼ ਲਗਾਈ। ਨਿਊਨਨ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਰੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਕੋਈ 200 ਤੇਲ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾੲੇ। ਇਹ ਚਿੱਤਰ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਸੱਖਣੇ ਸਨ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਰੁਝਾਨ ਤੋਂ ਉਲਟ ਸ਼ੈਲੀ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਵਿਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਨਿਊਨਨ ਛੱਡ ਕੇ ਉਹ ਫਿਰ ਭਟਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਬਿਮਾਰ ਰਹਿਣ ਕਾਰਨ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ ਵੈਨ ਗਾਗ੍ਹ ਲਈ ਚੰਗਾ ਤਜਰਬਾ ਰਿਹਾ। ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ੲੇਨਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾ ਹੋ ਸਕਿਆ ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਲਾਕਾਰ ਜਿਵੇਂ ਮੋਨਾਰਟ, ਬਰਨਾਰਡ, ਪਾਲ ਗਾਉਗਨ ਅਤੇ ਪੋਸੈਰੋ ਆਦਿ ਉਸਦੀ ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋੲੇ। ਪਾਲ ਗਾਉਗਨ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਦੋਸਤ ਵੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਹ ਜਾਪਾਨੀ ਕਲਾ-ਸ਼ੈਲੀ ਤੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ, ਇਸ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਕਈ ਰਚਨਾਵਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਇਥੇ ਹੀ ਪੈਰਿਸ ਦੀਆਂ ਰੁਸ਼ਨਾਉਂਦੀਆੱ ਰਾਤਾਂ ਉਸਦੀਆਂ ਕ੍ਰਿਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਹੋਈਆਂ। ਦੋ ਸਾਲ ਪੈਰਿਸ ਰਹਿਣ ਉਪਰੰਤ ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਆਰਲਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗਾ। ਇਥੇ ਉਸਨੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸੂਰਜ, ਸੂਰਜਮੁਖੀ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰੀ ਪੈਂਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੂ-ਦ੍ਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਆਦਿ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਚਿੱਤਰ ਰਚੇ। ਇਥੇ ਉਸਨੇ 'ਪੀਲਾ ਘਰ', 'ਸੌਣ ਕਮਰਾ', 'ਸੂਰਜਮੁਖੀੲੇ ਦੇ ਫੁੱਲ', 'ਬਾਦਾਮ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀਆਂ ਖਿੜੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ' ਅਤੇ 'ਕਾਫ਼ੀ ਹਾਊਸ' ਆਦਿ ਕੀਮਤੀ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਚਿੱਤਰ ਸਿਆਹ ਅਤੇ ਬੇਰੰਗ ਹਨ ਪਰ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਕ੍ਰਿਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰੰਗਾਂ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਤੇਜ਼ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਭਰਪੂਰ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਅੰਤਿਮ ਸਾਲ
1889 ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦਿਮਾਗੀ ਇਲਾਜ ਲਈ ਸੈਂਟ ਪਾਲ ਇਜਾਈਲਮ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਇਲਾਜ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਕ੍ਰਿਤ 'ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਰਾਤ' ਬਣਾਈ। ਇਹ ਪੇਂਟਿੰਗ 'ਇੰਪਾਸਤੋ' ਤਕਨੀਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਨਮੂਨਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 'ਜੈਤੂਨ ਦਾ ਰੁੱਖ' ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਕਈ ਚਿੱਤਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ। ਉਸਦਾ ਇਲਾਜ ਇੱਕ ਮਾਨਸਿਕ ਰੋਗੀ ਸਮਝ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪਰ ਉਹ ਕੋਈ ਪਾਗਲ ਕਿਸਮ ਦਾ ਬਿਮਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਰੰਗਾ ਦੀ ਚੋਣ ਉਸਦੇ ਹੁਨਰਮੰਦ ਹੋਣ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਸੀ। ਆਖ਼ਿਰ 27 ਜੁਲਾਈ, 1890 ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਕਣਕ ਦੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਖਲੋ ਕੇ ਰਿਵਾਲਵਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਲਈ। ਆਖ਼ਰ ਵੈਨ ਗਾਗ੍ਹ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਭਰਾ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਦੀ ਨੀਂਦ ਸੌਂ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸਦੀ ਉਮਰ 37 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ।
ਆਤਮ-ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ
ਥਿਊ ਦੀ ਵਿਧਵਾ 'ਜੋ ਵੈਨ ਗਾਗ੍ਹ' ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਵਾਨ ਗਾਗ੍ਹ ਦੇ ਸਭ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲੈ ਕੇ ਆਵੇਗੀ। ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਰਲਸ ਤੋਂ ਹਾਲੈਂਡ ਲੈ ਕੇ ਆਈ ਅਤੇ ਓਨ੍ਹਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾਉਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਗੁਜ਼ਰਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੈਨ ਗਾਗ੍ਹ ਦੀ ਅਜ਼ੀਮ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੋ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ। ਅੱਜ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਹਾਨਤਮ ਚਿੱਤਰਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਕਲਾ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਜੇ ਬੱਚਾ ਹੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ। ਅਖੀਰ ਉਸਨੇ ਕਲਾਕਾਰ ਬਣਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵੈਨ ਗਾਗ੍ਹ ਨੇ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦੇ ਵੀਹਵਿਆਂ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤਮ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਚਨਾਵਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਕੁ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ 2100 ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 860 ਤੇਲ-ਚਿੱਤਰ ਅਤੇ 1,300 ਤੋਂ ਵਧ ਪਾਣੀ-ਚਿੱਤਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। 1990 ਵਿੱਚ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੋਲੀ ਦੌਰਾਨ ਉਸਦੀ ਰਚਨਾ 'ਡਾ: ਗਾਚੇਟ ਦ ਪੋਰਟਰੇਟ' ਦਾ 82.5 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਮੁੱਲ ਪਿਆ।
ਪੰਜਾਬ ਕਾਸਟਸ
ਪੰਜਾਬ ਕਾਸਟਸ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Panjab Castes) ਸਰ ਡੇਨਜ਼ਿਲ ਇਬੇਸਨ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੀ ਰਿਪੋਟ ’ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਹੈ ਜੋ 1916 ਵਿੱਚ ਛਪੀ।  ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਇੰਡੀਅਨ ਸਿਵਲ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਅਫ਼ਸਰ ਡੇਨਜ਼ਿਲ ਇਬੇਸਨ ਨੇ 1881 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਰਿਪੋਟ 1883 ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਬਿੰਧਿਆਬਾਸਿਨੀ ਦੇਵੀ
ਬਿੰਧਿਆਬਾਸਿਨੀ ਦੇਵੀ (ਦਿਹਾਂਤ 2006) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਟਨਾ ਅਧਾਰਤ ਸੰਗੀਤ ਅਕੈਡਮੀ 'ਵਿੰਧਿਆ ਕਲਾ ਮੰਦਰ' ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ, ਜੋ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਵਿੰਧਿਆ ਕਲਾ ਮੰਦਰ ਹੁਣ 55 ਸਾਲ ਤੋਂ ਭੱਟਖੰਡੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲਖਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨੂੰਹ ਸ਼ੋਭਾ ਸਿਨ੍ਹਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਧੀਰ ਕੁਮਾਰ ਸਿਨਹਾ ਚਲਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਮੁਜੱਫ਼ਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੈਥਲੀ, ਭੋਜਪੁਰੀ ਅਤੇ ਮਾਘੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ' ਛੋਟੇ ਦੁਲ੍ਹਾ ਕੇ, ਦਾ ਵਿਆਹ ਗੀਤ ਵੀ ਗਾਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗਾਣੇ ਸੀ.ਡੀ. ਫਾਰਮੈਟ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1974 ਵਿੱਚ ਪਦਮਸ਼੍ਰੀ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਰਵਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1991 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਾਲਾਨਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਪਾਲਣ 2006 ਵਿੱਚ ਅਕਾਦਮੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।  ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1998 ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਅਹਿਲਿਆ ਬਾਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਬਿੰਧਿਆਬਾਸਿਨੀ ਦੇਵੀ ਦੀ 18 ਅਪ੍ਰੈਲ 2006 ਨੂੰ 86 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਕਰਬਾਗ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਹਨ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2006 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕਾਵਾਂ
ਜ਼ਿਗਿਨਕੋਰ
ਜ਼ਿਗਿਨਕੋਰ ਜ਼ਿਗਿਨਕੋਰ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੇਨੇਗਲ ਦੇ ਕਾਜ਼ਾਮਾਂਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਆਬਾਦੀ 230,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਇਹ ਸੇਨੇਗਲ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਗਾਂਬੀਆ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਭਾਗ ਤੋਂ ਨਿਖੇੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। right|thumb|250x250px|ਜ਼ਿਗਿਨਕੋਰ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਇੱਕ ਗਿਰਜਾਘਰ
ਜਪਾਨੀ ਪਹਿਰਾਵਾ
ਜਪਾਨੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੋ ਪਰਕਾਰ ਦੀ ਜਪਾਨੀ ਵਸਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਪੱਛਮੀ ਤੇ ਜਪਾਨੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਿਮੋਨੋ ਤੇ ਯੁਕਾਤਾ. ਜਦਕਿ ਜਪਾਨ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਨਸਲੀ ਕੱਪੜੇ ਅਜੇ ਵੀ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਅਕਸਰ ਸਮਾਰੋਹ, ਸੰਸਕਾਰ, ਤਿਉਹਾਰਾਂ, ਵਿਆਹਾਂ ਲਈ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਹੁਣ ਪੱਛਮੀ ਕਪੜੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਪਾਂਦੇ ਹਨ। ਫੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬੇਸ਼ਕ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਪਰ ਕਿਮੋਨੋ ਅੱਜ ਵੀ ਜਪਾਨੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਜ਼ਿਗਿਨਕੋਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਬਕਾ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਕਲੋਨੀਆ
ਜਪਾਨੀ ਪਹਿਰਾਵਾ
ਇਤਿਹਾਸ
1860 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਪਾਨੀ ਪੋਸ਼ਾਕ ਵਿੱਚ ਭਾਂਤੀ ਭਾਂਤੀ ਦੇ ਕਿਮੋਨੋ ਹੀ ਸੀ। ਕਿਮੋਨੋ ਪਹਿਲਾ ਜੋਮੋਨ ਯੁਗ (14,500 ਈਸਵੀ ~ 300 ਈਸਵੀ) ਵਿੱਚ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਸਤਰੀ ਤੇ ਮਰਦ ਦੇ ਕਿਮੋਨੋ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਤੋਂ ਵਪਾਰ ਕਰਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਤੇ ਹੋਰ ਵਸਤਰ ਆਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰਕਾਰੀ ਮੁਲਾਜਮ, ਵਪਾਰੀ, ਅਧਿਆਪਕ, ਡਾਕਟਰ, ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਕੰਮ ਤੇ ਸੂਟ ਪਾਕੇ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹਰ ਇੱਕ ਇੱਕ ਪੱਛਮੀ ਵਸਤਰ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦਾ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੱਛਮੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ। ਜਪਾਨ ਤੋਂ ਦੁਨੀਆ ਤੱਕ ਪੂਰਬੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਫੈਲਣ ਦਾ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਨ 1880 ਦੇ ਕਰੀਬ ਆਂਦਾ ਹੈ ਜਦ ਆਮ ਕੰਬਲ ਨੂੰ ਸ਼ੌਲ ਦੀ ਤਰਾਂ ਔਰਤਾਂ ਲਿਆ ਕਰਦੀਆਂ ਸੀ। 1930 ਤੱਕ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਜਪਾਨੀ ਕਿਮੋਨੋ ਪਾਉਂਦੇ ਰਹੇ ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਵਸਤਰ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਲਈ ਹੀ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸੀ।
ਕਿਮੋਨੋ
ਕਿਮੋਨੋ ਜਪਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪਰੰਪਰਕ ਵਸਤਰ ਹੈ। ਜਪਾਨੀ ਕਿਮੋਨੋ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਸਰੀਰ ਤੇ ਲਪੇਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇੱਕ ਚੌੜੇ ਓਬੀ ਨਾਲ ਸਜਿੱਤ ਕੇ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।. ਕਿਮੋਨੋ ਨੂੰ ਸਹੀ ਟੰਗ ਨਾਲ ਪਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਪਸਾਧਨ ਤੇ ਗੱਠ ਮਾਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਤਰਾਂ ਤਰਾਂ ਦੇ ਕਿਮੋਨੋ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅੱਡ ਅੱਡ ਰੰਗ ਤੇ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਵਿਆਹੁਤਾ ਸਥਿਤੀ ਤੇ ਮੌਕੇ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਪਾਉਂਦੀ ਹਨ:
ਹਿੰਦੂਪੁਰ
ਹਿੰਦੂਪੁਰ  ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਖੇੜਾ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ
ਅਦਾਰਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜੀ ਅਦਾਰੇ
ਜੋਸਿਫ ਡਿਸੂਜ਼ਾ
ਜੋਸਿਫ ਡਿਸੂਜ਼ਾ ਦਲਿਤ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ। 2012 ਨੂੰ, ਉਹ ਦਲਿਤ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੈਟਵਰਕ (ਡੀ ਐੱਫ ਐਨ) ਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ। 30 ਅਗਸਤ 2014 ਨੂੰ, ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਡ ਸ਼ੇਫਰਡ ਚਰਚ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਮਾਡਰੇਟਰ ਬਿਸ਼ਪ ਵਜੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਯੂਸੁਫ਼ ਡਿਸੂਜ਼ਾ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਈਸਾਈ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ "ਈਸਾਈ ਵਿਹੜੇ" ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਜੋ ਨੀਵੀਂ ਜਾਤੀ ਅਤੇ ਦਲਿਤ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਉਹ ਕਰਨਾਟਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਬੀ ਐਸਸੀ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆਈ ਥੀਓਲਾਜੀਕਲ ਸੈਮੀਨਰੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ. ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਸੇਰਾਮਪੋਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਅਫਿੱਲੀਏਟ ਇੰਜੀਲ ਆਫ਼ ਏਸ਼ੀਆ ਬਾਈਬਲ ਸੈਮੀਨਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਡਵਿਨਟੀ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।  ਡਿਸੂਜ਼ਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮਰੀਅਮ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਆਦਿਵਾਸੀ ਕਬਾਇਲੀ ਸਮੂਹ ਤੋਂ ਸੀ। ਡਿਸੂਜ਼ਾ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕੁਝ ਮਿੱਤਰ ਸ਼ਾਦੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਸਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰਵਾ ਲਈ।
ਡਿਸੂਜ਼ਾ ਦੇ ਈਸਾਈਆਂ ਅਤੇ ਦਲਿਤਾਂ ਦੇ ਕਾਜ ਨੂੰ ਹਥ ਲੈਣ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਪਿਛੇ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸੀ ਕਿ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਸੀਹੀਆਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1999 ਵਿੱਚ ਉੜੀਸਾ ਵਿੱਚ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਗ੍ਰਾਹਮ ਸਟੇਨਜ਼ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਛੋਟੇ ਬੇਟਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਸਾੜ ਦੇਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਡਿਸੂਜ਼ਾ ਜਾਰਜ ਵਰਵਰ ਦੇ ਇਵੈਂਂਜਲਿਸਟ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਮੋਬਲਾਈਜੇਸ਼ਨ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਸਦਾਇਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ।  ਉਸਨੇ ਅਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਮੋਬਲਾਈਜੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤਕਰੀਬਨ 25,000 ਦਲਿਤ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ 107 ਦਲਿਤ ਸਿੱਖਿਆ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ।
1998 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚਨ ਕੌਂਸਲ (ਏ.ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਏ ਆਈ ਸੀ ਸੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮਸਲਿਆਂ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਇੰਟਰਡੀਨੋਮੀਨੇਸ਼ਨਲ ਈਸਾਈ ਗਠਜੋੜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਡਿਸੂਜ਼ਾ ਨੇ 2002 ਵਿੱਚ ਦਲਿਤ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੈਟਵਰਕ (ਡੀਐੱਫਐਨ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਫੈਲਾਇਆ। ਹੁਣ ਡੀਐਫਐਨ ਦੇ ਕਈ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਤਰ ਹਨ। ਡੀਸੂਜ਼ਾ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਹਾਸ਼ੀਏ ਉੱਤਲੇ ਅਤੇ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪੱਛੜੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਵਿਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਚਾਰ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਡਿਸੂਜਾ ਨੇ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ, ਜਰਮਨੀ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਅਤੇ ਯੁਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਵਿੱਚ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਬੈਠਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ।ਬੀਬੀਸੀ, ਇੰਡੋ-ਏਸ਼ੀਅਨ ਨਿਊਜ਼ ਸਰਵਿਸ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਅਤੇ ਵਾਲ ਸਟਰੀਟ ਜਰਨਲ ਦੁਆਰਾ ਦਲਿਤ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਰੀਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।  ਡੀਸੂਜ਼ਾ ਦੀ ਧੀ ਬੇਰੀਲ ਦਲਿਤ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੈਟਵਰਕ ਦੀ ਡਾਕਟਰੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਤਸਕਰੀ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੈ।
ਦਲਿਤ ਹੱਕ
ਇਕ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਂਗਰੇਸ਼ਨਲ ਸੁਣਵਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਕਤੂਬਰ 2006 ਵਿੱਚ ਬੋਲਦਿਆਂ ਡੀਸੂਜ਼ਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਭਾਰਤ ਦੀ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਇਹ ਹੈ "ਭਾਰਤ ਦੀ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਦਲਿਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਭੇਦਭਾਵ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਸਮਾਜ ਜਾਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਰਾਜ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਿ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੁਆਰਾ ਛੂਤ-ਛਾਤ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ"।ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ "ਈਸਾਈ ਦਲਿਤਾਂ ਨੂੰ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਲਈ ਦੁੱਖ ਝੱਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਚਰਚ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਚਰਚ ਦੇ ਬਾਹਰ ਦੋਨੋਂ ਥਾਈਂ ਵਿਤਕਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਪਰ "ਅਛੂਤਤਾ" ਦੇ ਕਲੰਕ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਦਲਿਤਾਂ ਨੇ ਇਸਲਾਮ, ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਜਾਂ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਲਿਤ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਕਲਾਲ ਮਾਜ਼ਰਾ
ਕਲਾਲ ਮਾਜ਼ਰਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।ਇਹ ਪਿੰਡ ਇਥੋਂ ਦੇ ਧਾਲੀਵਾਲ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਨੇ ਵਸਾਇਆ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਰਾਜਖੇਤਰ
ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਰਾਜਖੇਤਰ (ਐੱਨ. ਡਬਲਿਊ. ਟੀ.; ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ: les Territoires du Nord-Ouest, TNO) ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸੰਘੀ ਰਾਜਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਕੈਨੇਡੀਆਈ ਮਹਾਂਸੰਘ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲਾ 15 ਜੁਲਾਈ, 1870 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਪਰ ਅਜੋਕੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਨੁਨਾਵੁਤ ਦੇ ਬਣਨ ਮੌਕੇ 1 ਅਪਰੈਲ, 1999 ਨੂੰ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸੂਬੇ
ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਸੈਣੀਆਂ
ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਸੈਣੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਖੇੜਾ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਖੈਰਪੁਰ
ਖੈਰਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਐੱਸ.ਏ.ਐੱਸ.ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮਾਜਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕੰਢੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਲ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਹੱਦ ਬਸਤ ਨੰਬਰ 89 ਹੈ। 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 565 ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ 310 ਮਰਦ ਅਤੇ 255 ਔਰਤਾਂ ਸਨ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਵੱਸੋਂ ਵਿਚੋਂ 416 ਲੋਕ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਗ੍ਰੈਂਡ ਯੂਨੀਫਾਈਡ ਥਿਊਰੀ
ਗ੍ਰੈਂਡ ਯੂਨੀਫਾਈਡ ਥਿਊਰੀ (GUT) ਕਣ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮਾਡਲ ਹੈ ਜਿਸ ਅੰਦਰ ਉੱਚ ਊੇਰਜਾ ਉੱਤੇ,ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨਟਿਜ਼ਮ, ਕਮਜੋਰ, ਅਤੇ ਤਾਕਰਵਰ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਜਾਂ ਬਲਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਟੈਂਡਰਡ ਮਾਡਲ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਗੇਜ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਬਲ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗੇਜ ਸਮਿੱਟਰੀ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਤਰਾਂ ਕਈ ਬਲ ਦੇ ਵਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਮੇਲਣ ਵਾਲੇ ਸਥਿਰਾਂਕ (ਕਪਲਿੰਗ ਕੋਂਸਟੈਂਟ) ਰਾਹੀਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੁਦਰਤ ਅੰਦਰ ਗ੍ਰੈਂਡ ਯੂਨੀਫੀਕੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗ੍ਰੈਂਡ ਯੂਨੀਫੀਕੇਸ਼ਨ ਇਪੋਚ (ਵਿਸ਼ਾਲ ਏਕੀਕਰਨ ਯੁੱਗ) ਰਿਹਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਜਿਹੇ ਮਾਡਲ ਜੋ ਗੇਜ ਸਮਿੱਟਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਲ ਲਾਈ ਗਰੁੱਪ ਵਰਤ ਕੇ ਸਾਰੀਆਂ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਪਰ ਅਰਧ-ਸਰਲ ਗਰੁੱਪਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਵੀ ਮਿਲਦੀਆਂ ਜੁਲਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਿਖਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਦੇ ਕਦੇ ਗ੍ਰੈਂਡ ਯੂਨੀਫਾਈਡ ਥਿਊਰੀਆਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹੋਰ ਤਿੰਨ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਗਰੈਵਿਟੀ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਣਾ ਇੱਕ ਥਿਊਰੀ ਔਫ ਐਵਰੀਥਿੰਗ (ToE) ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਏਗਾ ਨਾ ਕਿ ਇੱਕ ਗ੍ਰੈਂਡ ਯੂਨੀਫਾਈਡ ਥਿਊਰੀ (GUT)। ਹੋਰ ਤਾਂ ਹੋਰ, ਗ੍ਰੈਂਡ ਯੂਨੀਫਾਈਡ ਥਿਊਰੀਆਂ (GUT) ਅਕਸਰ ਥਿਊਰੀ ਔਫ ਐਵਰੀਥਿੰਗ (ToE) ਵੱਲ ਇੱਕ ਮੱਧ-ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਕਦਮ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਗ੍ਰੈਂਡ ਯੂਨੀਫਾਈਡ ਥਿਊਰੀ (GUT) ਮਾਡਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਨਵੇਂ ਕਣ ਗ੍ਰੈਂਡ ਯੂਨੀਫਾਈਡ ਥਿਊਰੀ (GUT) ਪੈਮਾਨੇ ਦੇ ਲੱਗਪਗ ਪੁੰਜ ਰੱਖਦੇ ਉਮੀਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ- ਜੋ ਪਲੈਂਕ ਪੈਮਾਨੇ ਦੇ ਮੁੱਲ ਤੋਂ ਕੁੱਝ ਹੀ ਥੱਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ- ਅਤੇ ਇਸੇਤਰਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਖੇ ਕਣ ਟਕਰਾਉਣ ਵਾਲ਼ੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਪਰੇ ਹੋਣਗੇ। ਇਸਲਈ, ਗ੍ਰੈਂਡ ਯੂਨੀਫਾਈਡ ਥਿਊਰੀ (GUT) ਮਾਡਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਕਣ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਖਣਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਏਕੀਕਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੀ ਵਜਾਏ ਪ੍ਰੋਟੌਨ ਡਿਸੇਅ, ਮੁਢਲੇ ਕਣਾਂ ਦੀਆਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਡਾਈਪੋਲ ਮੋਮੈਂਟਾਂ, ਜਾਂ ਨਿਊਟ੍ਰੀਨੋਆਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਰਗੇ ਸਿੱਧੇ ਨਿਰੀਖਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪਛਾਣੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋਣਗੇ। ਕੁੱਝ ਗ੍ਰੈਂਡ ਯੂਨੀਫਾਈਡ ਥਿਊਰੀਆਂ ਚੁੰਬਕੀ ਮੋਨੋਪੋਲਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਵੀ ਲਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਣਸੁਲ਼ਝੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਅਲਾਹੁਣੀਆਂ ਲੋਕਧਾਰਾ
ਅਲਾਹੁਣੀ, ਜਨਮ ਤੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਤੀਜਾ ਦਿਨ ਮੌਤ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਦਿਹਾੜੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹਨ ਤੇ ਤੀਜਾ ਸੋਗ ਦਾ। ਤਕਰੀਬਨ ਸਾਰੇ ਹੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦੇ ਮੌਤ ਤੇ ਸੋਗ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਵੀ ਕਿਸੇ ਦੇ ਮਰਨ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਹਰੇਕ ਦੇਸ਼ ਤੇ ਕੌਮ ਦੇ ਯੋਗ ਦੇ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਰਿਵਾਜ਼ ਹਨ। ਪਰ ਰੌਣਾ ਸਭ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕੋਈ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ। ਮੌਤ ਇੱਕ ਐਸਾ ਸਮਾਂ ਹੈ ਕਿ ਕਠੋਰ ਤੋਂ ਕਠੋਰ ਹਿਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹਿਲਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਅਥਰੂਆਂ ਦੇ ਹੜ੍ਹ ਵਗਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਮਰਦੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇਖ ਕੇ ਕਾਂਬਾ ਛਿੜ ਪੈਂਦਾ ਹ ਤੇ ਠਲ੍ਹਿਆਂ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਗਮੀ ਦਾ ਗੀਤ-ਰੂਪ
ਅਲਾਹੁਣੀ, ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਸਿਆਪਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਉੱਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ‘ਸਿਆਪੇ’ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਅਜੇਹਾ ਗੀਤ-ਰੂਪ ਹੈ ਜੋ ਮੌਤ ਦੇ ਸ਼ੋਕ ਭਾਵ ਨੂੰ ਥੀਮਕ ਟਕਰਾਉ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਸੁਲਝਾਉ ਵਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਥੀਮ, ਵਿਛੜ ਗਏ ਜੀਅ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਗਾਨ ਅਤੇ ਪਿਛੇ ਰਹਿ ਗਿਆ ਨੂੰ ਧਰਵਾਨ ਦੇਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।2 ਅਲਾਹੁਣੀ ਸਲਾਹੁਤ ਜਾਂ ਉਸਤਤਿ ਦਾ ਗੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਗੀਤ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦੇ ਗੁਣ ਗਾਏ ਜਾਣ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਲਾਹੁਣੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਵਡਹੰਸ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ‘ਅਲਾਹੁਣੀ’ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ।3 ਅਲਾਹੁਣੀ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਗਾਨ ਹੈ, ਅਜਿਹਾ ਸਮੂਹਗਾਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਾਂਿੲਕ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਅਲਾਹੁਣੀ ਸਿਆਪਾ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਉੱਚਾਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਗੀਤ- ਰੂਪ ਸਿਆਪੇ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਲੋਕ-ਨਾਚ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸਿਆਪੇ ਦੀ ਤਾਲ ਦਾ ਅਲਾਹੁਣੀ ਦੇ ਉੱਚਾਰ ਉੱਤੇ ਸਿੱਧਾ ਅਤੇ ਮੋੜਵਾਂ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਇਸ ਤਾਲ ਅਤੇ ਬੋਲ ਦੀ ਇਕਸੁਰਤਾ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ਾਵਰਬ ਸਿਆਪਾਕਾਰ\ਗਾਇਕ ਵੀ ਹਾਜ਼ਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਾਲਵੇ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਸਿਆਪਾਕਾਰ ਤੇ ਅਲਾਹੁਣੀਕਾਰ ਦਾ ਕਾਰਜ ਮਿਰਾਸਣਾਂ, ਡੂੰਮਣੀਆਂ, ਨਾਇਣਾਂ ਆਦਿ ਨਿਭਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਰੀਆਂ ਸਵਾਣੀਆਂ ਇੱਕ ਗੋਲ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਸਿਆਪਾਕਾਰ ਵਿਚਕਾਰ ਖਲੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਪਹਿਲਾਂ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ, ਫੇਰ ਪੱਟਾਂ ਉੱਤੇ ਮਾਰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਾਕੀ ਸਵਾਣੀਆ ਇਕੋ ਤਾਲ ਵਿੱਚ ਹੱਥ ਮਾਰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਾਥ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਸਿਆਪਾਕਾਰ ਆਪਣੀ ‘ਦੁਹੱਥੜ’ ਦੀ ਤਾਲ ਅਨੁਸਾਰ ਅਲਾਹੁਣੀ ਉੱਚਾਰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਬਾਕੀ ਸਵਾਣੀਆਂ ਦੀ ਤਾਲ ਦਾ ਖਿਆਲ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਰ ਤੁਜ਼ਕ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ ਦੂਜੀਆਂ ਸਵਾਣੀਆਂ ਅੰਤਰੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਤੁਕ ਨੰੁ ਉੱਚਾਰਦੀਆਂ\ ਦੁਹਰਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਰੀ ਅਲਾਹੁਣੀ ਇੱਕਲੀ ਸਿਆਪਾਕਾਰ ਵਲੋਂ ਉੱਚਾਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਸਮੂਹ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਤੁਕ ਦੇ ਦੁਹਰਾਉ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਗਾਰਾ ਭਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ:-
ਉਦਾਸ ਗੀਤ ਵਰਗੀਆਂ
ਉੱਚਾਰ ਢੰਗ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਕੀਰਨਾ, ਸਰੋਦੀ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਲਾਹੁਣੀਆਂ ਦੀ ਉੱਚਾਰ-ਸਾਂਝ ਘੜੇ ਉੱੱਤੇ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਮੂਹ-ਗਾਨ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਹੈ। ਕੀਰਨੇ ਅਤੇ ਅਲਾਹੁਣੀ ਦੇ ਉੱਚਾਰ ਢੰਗ ਦਾ ਵਖਰੇਵਾਂ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚਲੇ ਥੀਮਕ ਗਠਨ ਦੇ ਵਖਰੇਵੇ ਦਾ ਫ਼ਲ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਉੱਚਾਰ-ਵਿਧੀ ਦੀ ਵੱਖਰਤਾ ਥੀਮਕ ਗਠਨ ਉੱਤੇ ਮੋੜਵਾਂ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕੀਰਨਾ ਅਤੇ ਅਲਾਹੁਣੀ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਥੀਮਕ ਟਕਰਾਉ ਦੀ ਸੰਰਚਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜਿੱਥੇ ਕੀਰਨਾਕਾਰ ਥੀਮਕ- ਟਕਰਾਉ ਨੂੰ ਨਿਰੋਲ ਟਕਰਾਉ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ‘ਠਹਿਰਾ ਕੇ’ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉੱਥੇ ਅਲਾਹੁਣੀਕਾਰ ਥੀਮਕ-ਟਕਰਾਉ ਹੋ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਥੀਮਕ ਸੁਲਝਾਉ ਵੱਲ ਤੁਰਦਾ ਹੈ।5 ਕੀਰਨੇ ਕਰੁਵਾਤਮਕ -ਤਨਾਉਸ਼ੀਲ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉੱਥੇ ਅਲਾਹੁਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੁਖਾਂਤਕ-ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਵਿਰੇਚਨੀ ਰੁਖ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੀਰਨੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰੀ ਦੁਖ ਦਾ ਕਥਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਪਰ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਇਹ ਭਾਵ ਬਹੁਤ ਸੰਘਣਾ ਹੰੁਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਅਲਾਹੁਣੀ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਕੁੱਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੰੁਦਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਛੜ ਗਏ ਬੰਦੇ ਦੇ ਗੁਣ ਗਾਨ ਰਾਹੀਂ ਥੀਮਕ ਦਾਵੰਦ ਦੀ ਇੱਕ ਧਿਰ ਨੂੰ ਉਸਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁੜਮੱਤ
ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿਆਪਾ ‘ਕੁੜਮੱਤ’ ਵੱਲੋ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੁੜਮੱਤ, ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਕੁੜਮ ਦੀ ਮੌਤ ਉੱਤੇ ਆਈ ਦੂਜੇ ਕੁੜਮਾਂ ਦੀ ਮਕਾਣ ਨੰੁ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਗਿਆਨੀ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਕੁੜਮਤ’ ਕੇਵਲ ਆਖਣ ਨੂੰ ਹੀ ਮਕਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿਆਹ ਵਾਲੀਆਂ ਹੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦੂਜੀ ਧਿਰ ਅਲਾਹੁਣੀਆਂ ਸੁਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ‘ਬੋਲ’ ਬੋਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਿਆਪਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਅਜੇਹੇ ਵੇਲੇ ਅਲਾਹੁਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਾਸ-ਰਸ ਦਾ ਖਾਸ ਗਾਹ ਭਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ:-
ਹਾਸ ਭਰੀ ਨਕਲ
ਪਰ ਇਹ ਸਭ ਕੁੱਝ ਨੂੰ ਅਲਾਹੁਣੀਆਂ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਅਲਾਹੁਣੀਆਂ ਦੀ ਹਾਸ ਭਰੀ ਨਕਲ ਹੈ। ਰੂਪ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਪੱਖ ਤੋਂ ਇਹ ਅਲਾਹੁਣੀ ਵਰਾਹੀ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਰੂਪ-ਰਚਨਾ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਨੇਮ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੱਠਣੀ ਗਾਹ ਸਿੱਧ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸਰਧਾਂਜਲੀ ਕਾਵਿ
ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਲਾਹੁਣੀ, ਸਾਂਸਕਿ੍ਰਤਕ ਦਿ੍ਰਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਵਿਛੜ ਗਏ ਵਿਅਕਤੀ ਪ੍ਰਤਹੀ ਸਰਧਾਂਜਲੀ ਦਾ ਕਾਵਿ ਹੈ। ਗੁਜ਼ਰ ਗਏ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅਲਾਹੁਣੀਆਂ ਦੇ ਥੀਮ ਵਿੱਚ ਥੋੜੀ-ਥੋੜੀ ਭਿੰਨਤਾ ਆਉਂਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਮਿਰਤਕ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਗਾਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣਮੁੱਖ ਸੰਬੋਧਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।11 ਅਸੀਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁੱਝ ਦਿਲੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਸਭ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੇ ਬੱਧੇ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਤੰਗ ਵੀ ਆਏ ਹੋਏ ਹਾਂ ਪਰ ਲੋਕਾਚਾਰੀ ਮਾਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਲੋਕਾਚਾਰੀ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਆਪ ਵੀ ਤੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਪੇ ਹੀ ਰਿਵਾਜ ਘੱਟ ਜਾਵੇਗਾ, ਵੇਖੋ ਵੇਖੀ ਸਾਰੇ ਛੱਡ ਜਾਣਗੇ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਵਿਤਾ