cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਦਾ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ
ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਦੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਹੈ। ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਨੂੰ ਸਤਾਰਾਂ ਮੇਗਾਡਾਈਵਰਸੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਗਲੋਬਲ ਜੈਵ-ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਗਰਮ ਸਥਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਅਨ ਫਾਰ ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਕੁਦਰਤ ਐਂਡ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ (ਆਈਯੂਸੀਐਨ) ਦੀ 2000 ਦੀ ਲਾਲ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ 52,177 ਕਿਸਮਾਂ ਵਿਚੋਂ 418 ਕਿਸਮਾਂ ਹੈ। ਫਿਲੀਪਾਈਨਜ਼ ਨੇ ਪਿਛਲੇ 10 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਰਧੀਆਂ ਜੀਵ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੋਜਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਲਈ ਨਸਲਵਾਦ ਦੀ ਦਰ ਵਧ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ।
ਪੰਛੀ
ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ 612 ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 500 ਸਥਾਨਕ ਹਨ, ਤਿੰਨ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ 52 ਦੁਰਲੱਭ ਜਾਂ ਦੁਰਘਟਨਾਵਾਂ ਹਨ. ਇੱਥੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਖਤਰੇ ਵਾਲੀਆਂ 67 ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰੌਫਸ ਹੌਰਨਬਿੱਲ ਅਤੇ ਫਿਲਪੀਨਜ਼ ਦੇ ਬਾਜ਼ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੰਛੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼, ਤਾਵੀ-ਤਾਵੀ ਦੀ ਨੀਲੀ-ਖੰਭ ਵਾਲੀ ਰੈਕੇਟ-ਪੂਛ ਦਾ ਘਰ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਰਬੀ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਖਤਰੇ ਵਾਲੀ ਤੋਤਾ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੈਲੇਅਨ ਰੇਲ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਖਤਰਨਾਕ ਰੇਲ ਸਪੀਸੀਜ਼, ਸਿਰਫ ਬਾਬੂਯਾਨ ਸਮੂਹ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਟਾਪੂ 'ਤੇ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
ਆਯਾਮੀਬੀਅਨ ਅਤੇ ਸਰੀਪਾਈ
ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਵਿੱਚ 111 ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਦੋਭਾਈ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਹਨ, ਦੋਨੋਂ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਸਥਾਨਕ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਦੇ ਸਰੀਪਨ ਜੀਵ ਵੀ ਸਧਾਰਨ ਕਿਸਮ ਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੱਪਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁੱਲ 114 ਕਿਸਮਾਂ ਵਿਚੋਂ 14 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਹਨ। ਸਰੀਪਨ ਅਤੇ ਅਖਾਣ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਅਣਜਾਣ ਹਨ। ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ, ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਬਿਨਾਂ ਖੋਜ ਕੀਤੇ ਹੀ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ. ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਵਿੱਚ 50-60 ਸਧਾਰਨ ਪਲਾਟੀਮੇਨਟਿਸ ਡੱਡੂ ਦੀਆਂ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਤੱਕ ਪੁਰਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਭਿੰਨ ਜੀਵ ਸਮੂਹ ਹਨ। ਸਧਾਰਨ ਪਾਣੀ ਦਾ ਮਗਰਮੱਛ ਮਗਰਮੱਛੀ ਮਨੋਡੋਰਨਸਿਸ ਅਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਖਤਰਨਾਕ ਮਗਰਮੱਛ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1982 ਵਿਚ, ਜੰਗਲੀ ਆਬਾਦੀ ਸਿਰਫ 500-1,000 ਵਿਅਕਤੀ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ; 1995 ਤਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 100 ਮਗਰਮੱਛ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ। ਲੂਜ਼ੋਨ ਦੇ ਸੀਅਰਾ ਮੈਡਰੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਦੀ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਖੋਜ ਇਸ ਦੇ ਬਚਾਅ ਲਈ ਨਵੀਂ ਉਮੀਦ ਲੈ ਕੇ ਆਈ ਹੈ।
ਝੇਤੂਨਬੀਬੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਲੋਕ ਦੇਵੀਆਂ
ਸੈਂਟ ਮਾਈਕਲ ਦੀ ਗੁਫਾ
350px|thumbnail|right|ਸੈਂਟ ਮਾਈਕਲ ਦੀ ਗੁਫਾ
ਰੰਗਸ਼ਾਲਾ
left|180px|thumb|ਰੰਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਰੰਗ ਮੰਚ ਸਾਰੇ ਕੋਠਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦਾ ਨਾਮ ਕੈਥੇਡਰਲ ਗੁਫਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਰੰਗਸ਼ਾਲਾ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਰੰਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਇਸਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਕੋਠੜੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਕਰਤੀਕ ਰੂਪ ਤੋਂ ਹੀ ਧਵਨਿਕ ਗੁਣ ਹਨ। ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਗਿਆਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਵਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗਿਅ ਆਵਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਵਧਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਕੰਕਰੀਟ ਰੰਗ ਮੰਚ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਸੱਜਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੇ 100 ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਦਾ ਭੂਗੋਲ
ਕੰਗਣੀ ਵਾਲਾ ਗਲਾਸ
ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਗੋਲ ਤੇ ਲੰਮਾ ਬਰਤਨ ਜਿਸ ਦੀ ਹੇਠਲੀ ਗੁਲਾਈ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਪਰੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਹੇਠਲਾ/ ਥੱਲੇ ਦਾ ਕੰਢਾ ਕੰਗਣੀਵਾਲਾ/ਕੁੜੀ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਕੰਗਣੀ ਵਾਲਾ ਗਲਾਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਅੱਧਾ ਕਿਲੋ ਪਾਣੀ ਜ਼ਰੂਰ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਿਣਤੀ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਗਲਾਸ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਗਲਾਸ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਜਦ ਸਾਰੀ ਖੇਤੀ ਹੱਥੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਲੋਕੀ ਮਨਾ-ਮੂੰਹੀ ਖੁਰਾਕ ਖਾਂਦੇ ਸਨ। ਦਿਨ ਰਾਤ ਕਹੀ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਹਲ ਵਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਨੁਚੜਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੱਗੀ ਤੇਹ ਨੂੰ ਲੋਕੀ ਕਈ ਕੰਗਣੀ ਵਾਲੇ ਗਲਾਸ ਪੀ ਕੇ ਬੁਝਾਉਂਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਕੰਗਣੀ ਵਾਲੇ ਗਲਾਸ ਪਿੱਤਲ ਦੀ ਧਾਤ ਦੇ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਕਲੀ ਵੀ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਕਈ ਗਲਾਸਾਂ ਉੱਪਰ ਮੀਨਾਕਾਰੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।
ਹੁਣ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਖੇਤੀ ਦਾ ਮਸ਼ੀਨੀਕਰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੀ ਖੇਤੀ ਜ਼ੋਰ ਵਾਲੀ ਖੇਤੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ‘ਦੱਬ ਕੇ ਵਾਹ ਤੇ ਰੱਜ ਕੇ ਖਾਹ' ਵਾਲੀ ਖੇਤੀ ਦੀ ਥਾਂ ਹੁਣ ‘ਅਕਲ ਨਾਲ ਵਾਹ ਤੇ ਰੱਜ ਕੇ ਖਾਹ' ਵਾਲੀ ਖੇਤੀ ਨੇ ਲੈ ਲਈ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਨਾ ਪਹਿਲੇ ਜਿਹੀਆਂ ਖੁਰਾਕਾਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪਹਿਲੇ ਜਿਹੇ ਬਰਤਨ। ਹੁਣ ਕੰਗਣੀ ਵਾਲੇ ਗਲਾਸਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਸਟੀਲ ਦੇ ਗਲਾਸਾਂ ਨੇ ਲੈ ਲਈ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿਚ ਵੀ ਅੱਧਾ ਕਿਲੋ ਪਾਣੀ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਆਦਿਤਿਆ
ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਆਦਿਤਿਆ (5 ਨਵੰਬਰ 1936 – 8 ਜੂਨ 2009) ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਵਿਅੰਗਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ ਸੰਮੇਲਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀ ਵੀ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਮਜ਼ਾਕੀਆ ਅਤੇ ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। "ਗੋਰੀ ਬੈਠੀ ਛੱਤ ਪਰ", "ਇਧਰ ਭੀ ਗਾਧੇ ਹੈਂ, ਉਧਰ ਭੀ ਗਾਧੇ ਹੈਂ", "ਤੋਟਾ ਔਰ ਮੈਨਾ" ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਹਨ। ਉਹ ਆਧੁਨਿਕ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੁਝ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਵਿਤਾ ਚੰਦ ਨੂੰ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਕਹਿਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ। ਛੰਦ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਲਗਭਗ ਹਰ ਕਵੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਦੁਰਲੱਭ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਦਿਤਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਛੰਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਪੂਰਵ-ਕੇਬਲ-ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਯੁੱਗ ਦਾ ਇੱਕ ਉਤਪਾਦ, ਉਸਨੇ 1970 ਅਤੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ 'ਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਹਸਿਆ ਕਵੀ ਸੰਮੇਲਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਵੀ ਸੀ। ਭੋਪਾਲ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਕਾਰ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2009 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1936
ਆਲੇਵਾਲ
ਆਲੇਵਾਲ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਨਕੋਦਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪੈਲੇਸ ਆਫ ਵਰਸਾਈ
ਵਰਸਾਈ ਦਾ ਬਾਗ
thumb|The Orangerie of Versailles
ਸੱਭਿਆਚਾਰ
thumb|Carnival versions of [[ਫ਼ਰਾਂਸ ਦਾ ਲੂਈ ਚੌਦਵਾਂ|Louis XIV and Marie-Antoinette in front of Versailles Palace]]
ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਝੰਡੇ
ਮੱਧ ਅਮਰੀਕਾ
ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ
ਅਹਾਨਾ (ਅਦਾਕਾਰਾ)
ਅਹਾਨਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਮਲਿਆਲਮ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਫ਼ਿਲਮ ਕੈਰੀਅਰ
ਅਹਾਨਾ ਨੇ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮ ਅਰੁੰਮਾਨਾਈ ਕਿਲੀ  ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ 1993 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ, ਉਸ ਦੀ ਮਲਿਆਲਮ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ। 1994 ਵਿੱਚ ਦ ਸਿਟੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ।
ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ
ਇਹ ਸੂਚੀ ਅਧੂਰੀ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਈ.ਟੀ. ਦ ਐਕਸਟ੍ਰਾ ਟੈਰੈਸਟ੍ਰੀਅਲ
'ਈ.ਟੀ. ਦ ਐਕਸਟ੍ਰਾ ਟੈਰੈਸਟ੍ਰੀਅਲ' 1982 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਕਲਪਨਾ ਅਧਾਰਿਤ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਹਿ-ਨਿਰਮਾਣ ਸਟੀਵਨ ਸਪੀਲਬਰਗ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਮੈਲਿੱਸਾ ਮੈਥੀਸਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸਪੈਸ਼ਲ ਇਫ਼ੈਕਟ ਕਾਰਲੋ ਰੈਮਬਾਲਡੀ ਅਤੇ ਡੈਨਿਸ ਮੁਰੇਨ ਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਹੈਰੀ ਥੌਮਸ, ਡੀ ਵਾਲਸ, ਪੀਟਰ ਕੋਯੋਟੇ, ਰੌਬਰਟ ਮੈਕਨੌਟਨ, ਡ੍ਰਿਊ ਬੈਰੀਮੋਰ ਅਤੇ ਪੈਟ ਵੈਲਸ਼ ਨੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਈਲੀਅਟ (ਥੌਮਸ) ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਕੱਲਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਦੋਸਤੀ ਇੱਕ ਆਲੌਲਕ ਜੀਵ ਈ.ਟੀ. ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਧਰਤੀ ਉੱਪਰ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਈਲੀਅਟ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਈ.ਟੀ. ਦੀ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਲੁਕੋ ਕੇ ਰੱਖਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਸਪੀਲਬਰਗ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ 1960 ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਦੇ ਤਲਾਕ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਦੋਸਤ ਬਣਾ ਲਿਆ ਸੀ। 1980 ਵਿੱਚ ਮੈਥੀਸਨ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਕਲਪਨਾ ਅਧਾਰਿਤ ਫ਼ਿਲਮ ਨਾਈਟ ਸਕਾਈਸ ਦਾ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਬਣਾਇਆ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ ਦਸੰਬਰ 1981 ਤੱਕ ਕੈਲੇਫ਼ੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਬਜਟ 10.5 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਸੀ। ਦੂਜੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਕਾਲਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਅਸਿੱਧਾ ਫ਼ਿਲਮਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ 11 ਜੂਨ, 1982 ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਪਿਕਚਰਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਬਾਕਸ ਆਫ਼ਿਸ ਤੇ ਹਿੱਟ ਸਾਬਿਤ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਸਟਾਰ ਵਾਰਜ਼ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਮਾਈ ਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ 11 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣੀ ਰਹੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਪਿੱਛੋਂ ਜੁਰਾਸਿਕ ਪਾਰਕ ਨੇ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡਿਆ ਜਿਸਨੂੰ ਵੀ ਸਪੀਲਬਰਗ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ।
ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1982 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਟੀਵਨ ਸਪੀਲਬਰਗ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਟਾਈਗਰ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਏ ਜਾਂ ਸੁਧਾਰੇ ਗਏ ਲੇਖ
ਅਮਰੂਦ
ਅਮਰੂਦ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: guava, ) ; ਬਨਸਪਤੀ ਨਾਮ ਸੀਡੀਅਮ ਗਵਾਵਾ, ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਸੀਡੀਅਮ, ਜਾਤੀ ਗਵਾਇਵਾ, ਮਿਟਸੀ ਕੁਲ ਦੇ ਪੌਦੇ ਹਨ। ਸੀਡੀਅਮ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੇ ਅਮਰੂਦ ਜਿਆਦਾ ਤਰ ਮੈਕਸਿਕੋ,ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਮੱਧ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਲਦਾਰ ਪੌਦੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਲ
ਪਾਰਮੇਨੀਡੇਸ
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਪਾਰਮੇਨੀਡੇਸ ਦਾ ਜਨਮ ਵੇਲੀਆ ਦੀ ਇੱਕ ਯੂਨਾਨੀ ਕਲੋਨੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਹੇਰੋਡੋਟਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 535 ਈ.ਪੂ. ਦੇ ਕੁਝ ਦੇਰ ਪਿੱਛੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:5ਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਈ.ਪੂ. ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 510 ਈ.ਪੂ. ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 450 ਈ.ਪੂ.
ਜੁਗਨੂੰ ਦੀਵਾ ਤੇ ਦਰਿਆ
ਜੁਗਨੂੰ ਦੀਵਾ ਤੇ ਦਰਿਆ ਡਾ. ਜਗਤਾਰ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 1996 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। ਜਗਤਾਰ ਨੇ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਿੱਚ ਪੁਲ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਤਾਬਾਂ
ਸੁਪ੍ਰੀਆ ਸੂਲੇ
ਸੁਪ੍ਰੀਆ ਸੁਲੇ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Supriya Sule; née ਪਵਾਰ ; ਜਨਮ 30 ਜੂਨ 1969) ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਮਤੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ 17ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ (MP) ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 15ਵੀਂ ਅਤੇ 16ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਰਹਿ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
2011 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਕੰਨਿਆ ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਰਾਜ ਵਿਆਪੀ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ ਲਈ ਆਲ ਲੇਡੀਜ਼ ਲੀਗ ਦੁਆਰਾ ਮੁੰਬਈ ਵੂਮੈਨ ਆਫ ਦ ਡਿਕੇਡ ਅਚੀਵਰਜ਼ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮਹਿਤਾ ਕਾਲੂ
ਕਲਿਆਣ ਚੰਦ ਦਾਸ ਬੇਦੀ (ਮਕਬੂਲ ਨਾਮ ਮਹਿਤਾ ਕਾਲੂ), ਗੁਰ ਨਾਨਕ, ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਬਾਨੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਦੇ ਪਿਓ ਸਨ।
ਸੁਪ੍ਰੀਆ ਸੂਲੇ
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਸੁਲੇ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸ਼ਰਦ ਪਵਾਰ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਪਵਾਰ ਦੇ ਘਰ 30 ਜੂਨ 1969 ਨੂੰ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਜੈ ਹਿੰਦ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਮਾਈਕਰੋਬਾਇਓਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਐਸ.ਸੀ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਉਸਨੇ 4 ਮਾਰਚ 1991 ਨੂੰ ਸਦਾਨੰਦ ਭਾਲਚੰਦਰ ਸੁਲੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ - ਵਿਜੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ - ਰੇਵਤੀ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ UC ਬਰਕਲੇ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮੁੰਬਈ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:16ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਰਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1969
ਅਨਾਸਤਾਸੀਆ ਮਾਇਕਲਡੋਟਰ
ਅਨਾਸਤਾਸੀਆ ਮਾਇਕਲਡੋਟਰ (ਜਨਮ 12 ਸਤੰਬਰ 1996, ਸਵੀਡਨ ਵਿਚ) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਮਾਡਲ, ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਸਿਰਜਨਾਤਮਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ। ਮਾਇਕਲਡੋਟਰ ਜਦੋਂ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਡੇਸੀਗੁਲ, ਅਮੇਰਿਕਨ ਆਇਪਰਲ, ਐਚ.ਐਮ., ਜਿਹੇ ਬਰਾਂਡਾਂ ਅਤੇ ਬਨਾਨਾ ਰਿਪਬਲਿਕ ਲਈ ਮਾਡਲਿੰਗ ਕੀਤੀ। 2018 ਵਿੱਚ ਜਰਮਨ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਟੀ.ਵੀ. ਨੈੱਟਵਰਕ ਆਰਤੇ ਨੇ ਉਸਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਇੱਕ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਹੋਣ ਵਜੋਂ ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਵਰਗ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ
ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ
ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ (12 ਜੂਨ 1935 - 26 ਅਪ੍ਰੈਲ 2020) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸਨ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਸਾਂਭਣ ਹਿਤ ਲਗਾਤਾਰ ਕਰਮਸ਼ੀਲ ਹਨ। 2015 ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਆਪਣੇ ਸਮੁੱਚੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਸਦਕਾ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦੇ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਜਾਣ-ਪਛਾਣ
ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ ਦਾ ਜਨਮ 12 ਜੂਨ 1935 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਮਾਦਪੁਰ, ਤਹਿਸੀਲ ਸਮਰਾਲਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਪਿਤਾ ਸ. ਦਿਆ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਬੇਬੇ ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਜਸਪਾਲੋਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਜੇ ਬੀ ਟੀ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਐਮ ਏ ਕਰ ਲਈ। 1978 ਤੱਕ ਅਧਿਆਪਕੀ ਦੇ ਲੰਮੇ ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਜਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਲੋਕ-ਤੱਥਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾ ਮਾਹਿਰ (ਪੰਜਾਬੀ) ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਬਾਲ ਰਸਾਲਿਆਂ 'ਪੰਖੜੀਆਂ' ਅਤੇ 'ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ' ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਅਤੇ 1993 ਤੱਕ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। 1993 ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੁੱਢਲੇ ਸ਼ੌਕ, ਲੋਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕਮਨ ਹੋ ਜੁਟਿਆ ਰਿਹਾ। ਉਨ੍ਹੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਲੋਕ ਬੁਝਾਰਤਾਂ, ਅਖੌਤਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕ ਬੋਲੀਆਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ-ਪਿੰਡ ਜਾ ਕੇ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਰਚਨਾਵਾਂ
ਲੋਕਗੀਤ:
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1935 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2020 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ
ਸਿੰਗੋ
ਸਿੰਗੋ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਿ ਸੀਂਗੋ ਵੀ ਕਹਿ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 2001 ਵਿੱਚ ਸਿੰਗੋ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 3,304 ਸੀ। ਇਸਦਾ ਖੇਤਰਫ਼ਲ 14.19 ਕਿ. ਮੀ. ਵਰਗ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਚੈਮਬਰਡ ਦਾ ਮਹਿਲ
ਚੈਮਬਰਡ ਦਾ ਮਹਿਲ ਇੱਕ ਸ਼ਾਹੀ ਮਹਿਲ ਹੈ।  ਇਹ ਮਹਿਲ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਆਪਣੀ ਵਾਸਤੂਕਲਾ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਹਿਲ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਰਾਜਾ ਫਰਾਂਸਿਸ ਵੱਲੋਂ ਬਣਵਾਈ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਕਦੇ ਵੀ ਮੁਕੰਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ। ਇਸ ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਯੁਨੈਸਕੋ ਵੱਲੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸਥਾਨ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਮਹਿਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਲੈ ਕੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਲੰਦਨ ਵਿੱਚ ਫਾਊਂਡਰਜ਼ ਬਿਲਡਿੰਗ ਬਣਾਈ ਗਈ।, |group="nb"}}
ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ
left|thumb|The château and decorative moat, viewed from the North-West (2015) thumb|Today, the Château de Chambord is a popular tourist attraction.
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਰਾਂਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਕੌਮੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ
ਪੱਲਵੀ ਬੱਤਰਾ
ਪੱਲਵੀ ਬੱਤਰਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Pallavi Batra) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ, ਐਡ-ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਟੀਵੀ ਹੋਸਟ ਅਤੇ ਵਾਇਸ ਓਵਰ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ। ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਥੀਏਟਰ ਪਿਛੋਕੜ ਦੇ ਨਾਲ, ਪੱਲਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਨਹਾਰ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਤਾਜ਼ਾ, ਨੌਜਵਾਨ ਚਿਹਰੇ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਕੈਰੀਅਰ
ਪੱਲਵੀ ਨੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਹਾਊਸਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਦਿਲਚਸਪ ਵੈੱਬ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਈ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲ
ਉਸਨੇ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਅਭਿਨੈ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਸ਼ਰਮਾ (ਤੇਰੇ ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ) ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ '9/11: ਦ ਲਾਸਟ ਫਾਲ' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਪਾਇਲਟ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਫਿਰ, ਉਸਨੂੰ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵੱਕਾਰੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਫਾਈਨਲ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।
ਵਿਕਟਰ ਡੇਰਕ
ਵਿਕਟਰ ਡੇਰਕ (ਜਨਮ 8 ਮਾਰਚ 2000) ਇੱਕ ਕ੍ਰੋਏਸ਼ੀਅਨ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ ਹੈ।
2013 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜੋ ਇੱਕ ਸੈਲਾਨੀ ਸੰਸਥਾ ਲਈ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ ਕੁਦਰਤ, ਦ੍ਰਿਸ਼, ਪੋਰਟਰੇਟ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। thumb|ਐਂਟੀਕ ਘਰ ਕ੍ਰੋਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਗਰੈਡਾਕ ਦੇ ਉੱਪਰ ਸਿਸਤਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ
ਕੰਮ
thumb|ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਲੀ ਡੇਰਕ ਨੂੰ 9 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦੀ ਕਲਾਸ ਲਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫੋਟੋਆਂ ਖਿੱਚਣ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚਿੱਤਰ ਹੋਸਟਿੰਗ ਵੈਬਸਾਈਟ ਫਲਿੱਕਰ ਤੇ ਅਪਲੋਡ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਦਾਦਾ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਲਈ ਉਸਦਾ ਪਿਆਰ ਉਸਦੇ ਦਾਦਾ ਦੁਆਰਾ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
2013 ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ, ਡੇਰਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ - ਫੇਰੀ ਟੇਲ ਕਰੋਏਸ਼ੀਆ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ, ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮਾਇਆ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਫ਼ੁਟੇਜ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਨ-ਇਸ ਵਿੱਚ ਡੁਬ੍ਰਾਵਨਿਕ, ਜ਼ੇਡਾਰ ਅਤੇ ਜ਼ਾਗਰਬ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪਲਿਟਵਾਈਸ ਲੇਕਸ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਦੀਆਂ ਵੀ ਫ਼ੁਟੇਜ ਹਨ। ਫ਼ਿਲਮ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨਾਂ ਜਿਥੇ ਡੇਰਕ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ ਉਹ ਹਨ ਲਵ, ਸਾਈਮਨ ਅਤੇ ਏ ਸਟਾਰ ਇਜ਼ ਬੋਰਨ। ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਹਾਈ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਲਿਟਜ-ਸਾਈਨਸਟਾਰ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਲਵ, ਸਾਈਮਨ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
2019 ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਕਸਨੋ ਜੇ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: ਇਟਸ ਲੇਟ) ਇੱਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਵਾਰਤਕ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਲੇਖਕ ਮਿਲਕੋ ਪੇਕੋ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਗ੍ਰੇਕੀ ਬੋਜ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 2000 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਅਕਸ਼ੈ ਕੁਮਾਰ ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ
thumb|ਅਕਸ਼ੈ ਕੁਮਾਰ 2009 ਵਿਚ। ਅਕਸ਼ੈ ਕੁਮਾਰ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ 1987 ਵਿੱਚ ਮਹੇਸ਼ ਭੱਟ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ "ਆਜ" ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਛੋਟੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਫਿਲਮ ਸੁਗੰਧ (1991) ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਥ੍ਰਿਲਰ ਖਿਲਾੜੀ (1992), ਜੋ ਖਿਲਾੜੀ ਲੜੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਬ੍ਰੇਕ ਮਿਲੀ।
ਫੀਚਰ ਫਿਲਮਾਂ
alt=A photograph of Kumar from the set of Heyy Babyy in February 2007 big fan|thumb|263x263px|ਫਰਵਰੀ 2007 ਵਿੱਚ ਹੇਯੀ ਬੇਬੀ ਦੇ ਸੈੱਟ 'ਤੇ ਕੁਮਾਰ। alt=A photograph of Kumar attending press conference for Once Upon ay Time in Mumbai Dobaara! in October 2013|thumb|194x194px|ਕੁਮਾਰ "ਵਨ੍ਸ ਅਪੌਨ ਆ ਟਾਈਮ ਇਨ ਮੁੰਬਈ" ਦੀ ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿਚ, ਅਕਤੂਬਰ 2013। alt=A photograph of Kumar attending the premiere of his film Entertainment in August 2014|thumb|224x224px|ਅਗਸਤ 2014 ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮ "ਇੰਟਰਟੇਨਮੇੰਟ" ਦੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕੁਮਾਰ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀਆਂ
ਗਾਂਧਰਾਂ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸਰੋਜਨੀ ਨਾਇਡੂ
thumb|right|250px|ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਰੋਜਿਨੀ ਨਾਇਡੂ ਸਰੋਜਿਨੀ ਨਾਇਡੂ, (ਜਨਮ ਵਕਤ ਸਰੋਜਿਨੀ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ / সরোজিনী চট্টোপাধ্যায়) (13 ਫ਼ਰਵਰੀ 1879 - 2 ਮਾਰਚ 1949) ਜਿਸਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਵਰ ਕੋਕਿਲਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਦੀ ਵੱਡੀ ਆਗੂ ਅਤੇ ਕਵਿਤਰੀ ਸੀ। ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ, ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ, ਅਤੇ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਰੋਧੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ, ਉਹ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਰਾਜ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿਚਲੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਸੀ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸੀ ਜੋ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਗਵਰਨਰ ਬਣੀ।
ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ, ਨਾਇਡੂ ਦੀ ਚੇਨਈ, ਲੰਡਨ ਅਤੇ ਕੈਂਬਰਿਜ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਸੀ। ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਗ੍ਰਹਿਵਾਦੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਵੱਲ ਖਿੱਚੀ ਗਈ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਵਰਾਜ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਪੈਰੋਕਾਰ ਬਣ ਗਈ। ਉਹ 1925 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ 1947 ਤੋਂ 1949 ਤੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਗਵਰਨਰ ਬਣ ਗਈ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਗਵਰਨਰ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੀ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਬਣੀ।
ਨਾਇਡੂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦੇਸ਼-ਭਗਤੀ, ਰੋਮਾਂਸ ਤੇ ਦੁਖਾਂਤ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਕਲਮ ਅਜ਼ਮਾਈ। 1912 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ, “ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਬਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਚ” ਉਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵਿਤਾ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਗੋਵਿੰਦਰਾਜੂਲੂ ਨਾਇਡੂ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜੋ ਇੱਕ ਆਮ ਡਾਕਟਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪੰਜ ਬੱਚੇ ਸਨ। 2 ਮਾਰਚ 1949 ਨੂੰ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਸਰੋਜਿਨੀ ਨਾਇਡੂ ਦਾ ਜਨਮ 13 ਫਰਵਰੀ 1879 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਘੋਰਨਾਥ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ ਇੱਕ ਨਾਮੀ ਵਿਦਵਾਨ ਤੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਨਿਜ਼ਾਮ ਕਾਲਜ ਦੀ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਅਤੇ ਮਾਂ ਬਰਾਦਾ ਸੁੰਦਰੀ ਦੇਬੀ ਕਵਿਤਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੀ ਸੀ। ਸਰੋਜਿਨੀ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਅਘੋਰਨਾਥ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ, ਐਡਿਨਬਰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਡਾਕਟਰੇਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਕਾਲਜ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦਾ ਨਿਜ਼ਾਮ ਕਾਲਜ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਘਰ ਬਿਕਰਮਪੁਰ (ਮੌਜੂਦਾ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ) ਦੇ ਬ੍ਰਹਮਾਂਗਣ ਵਿਖੇ ਸੀ। ਉਹ ਅਠ ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਭਰਾ ਵਰਿੰਦਰਨਾਥ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਭਰਾ ਹਰਿੰਦਰਨਾਥ ਕਵੀ, ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਐਕਟਰ ਸੀ। ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਤੇਜ਼-ਬੁੱਧੀ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੇ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਥੋੜੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ 12ਵੀਂ ਦੀ ਪਰੀਖਿਆ ਚੰਗੇ ਅੰਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਲੇਡੀ ਆਫ ਦ ਲੇਕ ਨਾਮਕ ਕਵਿਤਾ ਰਚੀ। ਉਹ 1895 ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੰਗਲੈਂਡ ਗਈ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵੀ ਲਿਖਦੀ ਰਹੀ। ਗੋਲਡਨ ਥਰੈਸ਼ੋਲਡ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਵਿਤਾ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅਤੇ ਤੀਸਰੇ ਕਵਿਤਾ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਬਰਡ ਆਫ ਟਾਈਮ ਅਤੇ ਬਰੋਕਨ ਵਿੰਗ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵਿਤਰੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।
ਸਿੱਖਿਆ
ਸਰੋਜਿਨੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪੇਦੀਦਪਤੀ ਗੋਵਿੰਦਰਾਜੂਲੂ ਨਾਇਡੂ, ਇੱਕ ਚਿਕਿਤਸਕ, ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ ਅਤੇ 19 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਅੰਤਰ ਜਾਤੀ ਵਿਆਹਾਂ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਵਧੇਰੇ ਸੀ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸ ਸਮੇਂ, ਅੰਤਰ-ਖੇਤਰੀ ਵਿਆਹ ਵੀ ਅਸਧਾਰਨ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਰੋਜਨੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਸੀ, ਜਦੋਂਕਿ ਪੇਦੀਪਤੀ ਨਾਇਡੂ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਇਹ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਅੰਤਰ-ਖੇਤਰੀ ਵਿਆਹ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਿਰੋਧੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸਨ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੇ ਪੰਜ ਬੱਚੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੀ ਪੇਦੀਪਤੀ ਪਦਮਾਜਾ ਵੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਪਾਲ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਮੁੱਢਲਾ ਕਾਰਜ
1905 ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਵੰਡ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਸਰੋਜਿਨੀ ਨਾਇਡੂ ਭਾਰਤੀ ਕੌਮੀ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਕੁੱਦ ਪਈ। ਉਹ ਗੋਪਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗੋਖਲੇ, ਰਾਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ, ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜਿਨਾਹ, ਐਨੀ ਬੇਸੈਂਟ, ਸੀ.ਪੀ. ਰਾਮਾਸਵਾਮੀ ਆਇਰ, ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਈ। 1914 ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਕੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਪੂਰਨ ਭਾਂਤ ਸਮਰਪਤ ਹੋ ਗਈ। ਇੱਕ ਕੁਸ਼ਲ ਸੈਨਾਪਤੀ ਦੀ ਭਾਂਤ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੀ ਝਲਕ ਹਰ ਖੇਤਰ (ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਿਹ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸੰਗਠਨ) ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਅਨੇਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵੀ ਗਈ। ਸੰਕਟਾਂ ਤੋਂ ਨਾ ਘਬਰਾਉਂਦਿਆਂ ਉਹ ਇੱਕ ਧੀਰ ਵੀਰਾਂਗਨਾ ਦੀ ਭਾਂਤੀ ਪਿੰਡ-ਪਿੰਡ ਘੁੰਮਕੇ ਇਹ ਦੇਸ਼-ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਅਲਖ ਜਗਾਂਦੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਤੱਵ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਰਹੀ। ਉਸ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਜਨਤਾ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਟੁੰਬਣ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸਭ ਕੁਝ ਨਿਛਾਵਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਬਹੁਭਾਸ਼ਾਵਿਦ ਸੀ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣਾ ਭਾਸ਼ਣ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਹਿੰਦੀ, ਬੰਗਲਾ ਜਾਂ ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦਿੰਦੀ ਸੀ। ਲੰਦਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਬੋਲਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਾਰੇ ਸ਼ਰੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮੰਤਰਮੁਗਧ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1917 ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਇੰਡੀਅਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (WIA) ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਨਾਇਡੂ ਫਿਰ 1919 ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ "ਹੋਮ ਰੂਲ ਲੀਗ" ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਰੰਤਰ ਯਤਨਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਲੰਡਨ ਚਲੀ ਗਈ। 1920 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ।
ਕਾਂਗਰਸ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ 'ਚ ਵੱਧ ਰਹੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ
ਨਾਇਡੂ ਨੇ ਕਾਨਪੋਰ (ਹੁਣ ਕਾਨਪੁਰ) ਵਿਖੇ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ 1925 ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਸੈਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੂਜੀ ਔਰਤ (ਐਨੀ ਬੇਸੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ) ਸੀ। ਨਾਇਡੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਬੋਧਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, “ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ, ਡਰ ਇੱਕ ਮੁਆਫ਼ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਧੋਖਾ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਮੁਆਫ਼ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਪਰਾਧ।"
ਨਾਇਡੂ ਨੇ ਪੂਰਬੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਇੰਡੀਅਨ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ 1929 ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸੈਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਵੀ ਕੀਤੀ।
ਨਾਇਡੂ ਨੂੰ ਗਾਂਧੀ, ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਅਤੇ ਮਦਨ ਮੋਹਨ ਮਾਲਵੀਆ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਕਾਂਗਰਸੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨਾਲ 1930 ਸਾਲਟ (ਨਮਕ) ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ ਕਾਰਨ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਪਹਿਲੀ ਗੋਲ ਟੇਬਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
ਨਾਇਡੂ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ "ਸਿਵਲ ਅਵੱਗਿਆ ਅੰਦੋਲਨ" ਅਤੇ "ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ ਅੰਦੋਲਨ" ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਸਤੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਾਰ ਵਾਰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਸ ਨੇ 21 ਮਹੀਨੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਕੱਟੇ ਸਨ।
ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਦੀ ਰਾਜਪਾਲ
1947 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਾਇਡੂ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜਾਂ (ਮੌਜੂਦਾ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਰਾਜਪਾਲ ਬਣਾਇਆ। ਮਾਰਚ 1949 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਉਹ ਇਸ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਰਹੀ।
ਸਾਹਿਤਿਕ ਕੈਰੀਅਰ
ਨਾਇਡੂ ਨੇ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣਾ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਟਕ, ਮਹਿਰ ਮੁਨੀਰ ਜੋ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, ਨੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਨਵਾਬ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ।
1905 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ "ਦਿ ਗੋਲਡਨ ਥ੍ਰੈਸ਼ਹੋਲਡ" ਸੀ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ। ਵਾਲੀਅਮ ਬੋਰ ਵਿੱਚ ਆਰਥਰ ਸਾਇਮਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਕਰਵਾਈ ਗਈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਗੋਪਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗੋਖਲੇ ਵਰਗੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਨੇ ਵੀ ਕੀਤੀ।
ਨਾਇਡੂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ "ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਬਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ" 1912 'ਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੂਜੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ "ਦਿ ਬਰਡ ਆਫ਼ ਟਾਈਮ" ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਸੀ। "ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਬਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ" ਦੀ ਅਲੋਚਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਇਡੂ ਦੇ ਅਮੀਰ ਸੰਵੇਦਨਾਤਮਕ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ 'ਚੋਂ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਸੀ।
"ਫ਼ੇਦਰ ਆਫ਼ ਦ ਡਾਨ", ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਾਇਡੂ ਦੁਆਰਾ 1927 'ਚ ਲਿਖੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਸਨ, ਨੂੰ ਸੰਨ 1915 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਪਦਮਜਾ ਨਾਇਡੂ ਨੇ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਮੌਤ
ਨਾਇਡੂ ਦੀ 2 ਮਾਰਚ 1949 ਨੂੰ ਲਖਨਊ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਭਵਨ ਵਿਖੇ ਭਾਰਤੀ ਸਮੇਂ ਮੁਤਾਬਿਕ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਸਾਢੇ ਤਿੰਨ ਵਜੇ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋਈ ਸੀ। 15 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸਰਕਾਰੀ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਸਿਹਤ ਕਾਫ਼ੀ ਖਰਾਬ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਸਿਰ ਦਰਦ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਹੋਈ ਤਾਂ 1 ਮਾਰਚ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਖੂਨ ਵਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਕਾਫ਼ੀ ਖੰਘ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਾਇਡੂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਨਰਸ ਨੂੰ ਤਕਰੀਬਨ ਰਾਤ ਦੇ 10:40 ਵਜੇ ਨੂੰ ਗਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਸੌਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲੀ। ਅੰਤਮ ਸੰਸਕਾਰ ਗੋਮਤੀ ਨਦੀ 'ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। The last rites were performed at the Gomati River.
ਆਪਣੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਦਿਆਂ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਆਲਡਸ ਹਕਸਲੇ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, “ਇਹ ਸਾਡੀ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਬੰਬੇ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਆਲ-ਇੰਡੀਆ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਨਵੀਂ ਚੁਣੀ ਗਈ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਸਰੋਜਨੀ ਨਾਇਡੂ ਅਤੇ ਸੁਹਜ ਦੇ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਬੌਧਿਕ ਸ਼ਕਤੀ, ਹਿੰਮਤ ਵਾਲੀ ਊਰਜਾ ਨਾਲ ਮਿਠਾਸ, ਮੌਲਿਕਤਾ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ, ਅਤੇ ਹਾਸੇ-ਮਜ਼ਾਕ ਨਾਲ ਉਤਸੁਕਤਾ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਮਿਲ ਪਾਇਆ ਸੀ। ਜੇਕਰ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਨਾਇਡੂ ਵਰਗੇ ਹੋ ਜਾਂ, ਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਸੱਚਮੁੱਚ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤ ਹੈ।"
ਗੋਲਡਨ ਥ੍ਰੈਸ਼ਹੋਲਡ
ਗੋਲਡਨ ਥ੍ਰੈਸ਼ੋਲਡ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਆਫ਼-ਕੈਂਪਸ ਅਨੇਕਸ ਹੈ। ਇਹ ਇਮਾਰਤ ਨਾਇਡੂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਘੋਰਨਾਥ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਸੀ, ਜੋ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਕਾਲਜ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸਨ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਨਾਇਡੂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਗੋਲਡਨ ਥ੍ਰੈਸ਼ੋਲਡ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਰੋਜਨੀ ਨਾਇਡੂ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਦਾ ਘਰ ਹੈ।
ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਇਹ ਵਿਆਹ, ਸਿੱਖਿਆ, ਔਰਤ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੁਧਾਰਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸੁਧਾਰਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਕਤੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤੀ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਖੇਤਰੀ ਰਾਜਨੀਤੀ, ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ 'ਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਲਈ ਵਿਚਾਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਵਿਆਹ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਸਨ ਜੋ ਅੱਜ ਤੱਕ ਕਾਇਮ ਹਨ, ਜਿਸ 'ਚ ਅੰਤਰ-ਖੇਤਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰ ਜਾਤੀ ਵਿਆਹ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਨ। ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਉਸ ਦੌਰ ਲਈ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਸਨ, ਪਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆਇਆ।
ਇਨਾਮ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ
ਨਾਇਡੂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਲੇਗ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ "ਕੈਸਰ-ਏ-ਹਿੰਦ" ਮੈਡਲ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਪ੍ਰੈਲ 1919 ਵਿੱਚ ਜਲਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਕਤਲੇਆਮ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਉਸ ਮੈਡਲ ਨੂੰ ਵਾਪਿਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ, ਨਾਇਡੂ ਨੂੰ “ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਵਰ ਕੋਕਿਲਾ” ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
2014 ਵਿੱਚ, ਗੂਗਲ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਨਾਇਡੂ ਦੇ 135ਵੇਂ ਜਨਮ ਦਿਵਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗੂਗਲ ਡੂਡਲ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ। ਨਾਇਡੂ ਨੂੰ ਲੰਡਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ "150 ਮੋਹਰੀ ਔਰਤ" ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਲ 2018 ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਐਲੇਨੋਰ ਹੈਲੀਨ ਦੁਆਰਾ 1990 ਵਿੱਚ, ਪਲੋਮਰ ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਵਿਖੇ ਲੱਭੇ ਗਏ ਐਸਟ੍ਰੋਇਡ 5647 ਸਰੋਜਿਨੀਨਾਈਡੂ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਾਈਨਰ ਪਲੈਨਿਟ ਸੈਂਟਰ ਦੁਆਰਾ 27 ਅਗਸਤ 2019 (ਐਮ.ਪੀ.ਸੀ. 115893) ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਨਾਮਾਂਕਣ ਹਵਾਲਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1879
ਸਾਨ ਲੋਰੇਨਜ਼ੋ ਗਿਰਜਾਘਰ (ਤੋਲੇਦੋ)
ਸਾਨ ਲੋਰੇਨਜ਼ੋ ਗਿਰਜਾਘਰ, ਤੋਲੇਦੋ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 11 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਮਸਜਿਦ ਦੀ ਥਾਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 1121 ਵਿੱਚ ਸਾਨ ਲੋਰੇਨਜ਼ੋ ਦੇ ਗਿਰਜਾਘਰ ਦਾ ਮੋਜੈਕ-ਅਰਬੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਵਰਤ ਕੇ, ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉਲੇਖ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਵਰਤਮਾਨ ਹਾਲਤ
18ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸਾਨ ਲੋਰੇਨਜ਼ੋ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ ਫਿਰ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। 1936 ਈ. ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਕਾਰਨਾਂ ਕਾਰਕੇ ਇਹ ਖੰਡਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਗਿਰਜਾਘਰ
ਵੰਡਰਲਾ
ਵੰਡਰਲਾ ਹੋਲੀਡੇ ਲਿਮਿਟਡ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਮੋਹਰੀ ਪਰਚਾਵਾ ਪਾਰਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨਿੰਗ ਅਤੇ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਕੰਪਨੀ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਮੁਖ ਦਫਤਰ ਬਿਦਾਈ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਬੇਂਗਲੋਰ ਤੋ 28 ਕਿਲੋ ਮੀਟਰ (17 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਹੈ. ਇਸ ਨੂੰ ਕੋਚੋਊਸੇਪ ਚਿੱਟਇਲਾਪੀਲੇ ਅਤੇ ਓਹਨਾ ਦੇ ਪੁਤਰ ਅਰੁਣ ਚਿੱਟਇਲਾਪੀਲੇ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਵੰਡਰਲਾ ਦਾ ਆਪਣਾ ਪਰਚਾਵਾ ਪਾਰਕ ਇਸਦੇ ਮੁਖ ਪਤੇ ਤੇ ਹੀ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਅਕਤੂਬਰ 2005 ਤੋ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੈ. ਇਹ ਪਾਰਕ 82 ਏਕੜ (33 ਹੇਕਟੇਅਰ) ਵਿੱਚ ਫੇਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ. ਵੰਡਰਲਾ ਕੋਚੀ ਜੋ ਕਿ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪਰਚਾਵਾ ਪਾਰਕ ਸੀ ਸੰਨ 2000 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ. ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਤੀਸਰਾ ਪਰਚਾਵਾ ਪਾਰਕ ਪਰੋਜੇਕਟ ਵੰਡਰਲਾ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਅਪ੍ਰੈਲ 2016 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ. ਇਹ ਪਾਰਕ 7.5 ਬਿਲੀਅਨ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪੇ (110 ਮਿਲੀਅਨ ਯੂ ਏਸ ਡਾਲਰ) ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ
ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਨੁਕੂਲ
ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਕੁਦਾਰ੍ਤੁ ਵਾਤਾਵਰਣ ਬਣਾਉਣ ਵਾਸਤੇ 2000 ਪੇੜ ਉਗਾਏ ਹਨ. ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਮੀਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸਿਚਾਈ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਮੀਹ ਦਾ ਛਤਾ ਤੇ ਖੜੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪੀਣ ਯੋਗ ਬਣਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਵੀ ਇਕਠਾ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਬਾਰਿਸ਼ ਦਾ ਪਾਣੀ ਕਈ ਟੈਕਾ ਵਿੱਚ ਅਲਗ ਅਲਗ ਮਨਤਵਾ ਨਾਲ ਇੱਕਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ 20 ਮਿਲੀਅਨ ਲੀਟਰ ਪਾਣੀ ਇੱਕਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
ਖੋਜ (R&D)
ਵੰਡਰਲਾ ਦੀਆ ਦੋ ਖੋਜ (R&D) ਯੂਨਿਟਾ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਬੇਂਗਲੋਰ ਅਰੇ ਕੋਚਿਨ ਵਿੱਚ ਹਨ. ਪਾਰਕ ਦੀਆ ਰਾਇਡਸ ਖੋਜ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈਆ ਗਈਆ ਹਨ, XD-Max ਇਥੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਸ਼ਹੂਰ 4ਡੀ ਰਾਇਡ ਹੈ. ਵੰਡਰਲਾ ਦੀ ਖੋਜ (R&D) ਯੂਨਿਟ ਆਪਣੇ ਪਰਚਾਵਾ ਪਾਰਕ ਵਾਸਤੇ ਖੁਦ ਰਾਇਡ ਡਿਜਾਇਨ ਅਤੇ ਤਿਆਰ ਕਰਦਿਆ ਹਨ. ਵੰਡਰਲਾ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋ ਵਡੀ ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਫ਼ਰਿਸ ਵੀਲ (ਦਾ ਸਕਾਈ ਵੀਲ) ਆਪਣੇ ਬੇਂਗਲੋਰ ਦੇ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕਰ ਕੇ ਲਗਾਈ ਹੈ
ਆਈ ਪੀ ਓ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰੋਜੇਕਟ
ਵੰਡਰਲਾ ਹੋਲੀਡੇ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜਨਤਕ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ (ਆਈ ਪੀ ਓ) ਜੋ ਕਿ 180 ਕਰੋੜ ਰੁਪੇ ਦਾ ਸੀ ਨੂੰ ਜਨਤਾ ਵਲੋ ਭਰਵਾ ਹੁਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ. ਇਹ ਆਈ ਪੀ ਓ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੈ ਨਵੇਂ ਪਾਰਕ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੋਟਲ
ਸੁਰਭੀ ਦਸ਼ਪੁੱਤਰਾ
ਸੁਰਭੀ ਦਸ਼ਪੁਤਰਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਹੈ। ਜੋ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਮਨੋਰੰਜਨ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਦਸ਼ਪੁੱਤਰ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹਿਤੇਸ਼ ਸੋਨਿਕ ਅਤੇ ਵਿਜੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਐਪੀਸੋਡਾਂ ਲਈ ਐਮਟੀਵੀ ਕੋਕ ਸਟੂਡੀਓ ਸੀਜ਼ਨ 3 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਾਇਕ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਹੋਇਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਯਾਸੂਨਾਰੀ ਕਾਵਾਬਾਤਾ
ਯਾਸੂਨਾਰੀ ਕਾਵਾਬਾਤਾ (川端 康成) ਇੱਕ ਜਪਾਨੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਹੈ ਜੋ 1968 ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਜਪਾਨੀ ਲੇਖਕ ਬਣਿਆ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੀਵਨ
ਇਸ ਦਾ ਜਨਮ ਓਸਾਕਾ, ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਹ 4 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਯਤੀਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਆਪਣੇ ਦਾਦਾ-ਦਾਦੀ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲੱਗਿਆ। ਇਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਂਟੀ ਨੇ ਪਾਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਹ ਉਸਨੂੰ ਯਤੀਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਾਰ ਹੀ 10 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਸੀ (ਜਦ ਇਹ 11 ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਇਸ ਦੀ ਭੈਣ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ)। ਜਦ ਇਹ 7 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ(ਸਤੰਬਰ 1906) ਤਾਂ ਇਸ ਦੀ ਦਾਦੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਜਦ ਇਹ 15 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ(ਮਈ 1914) ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਦਾਦੇ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਸਾਹਿਤਕ ਸਫ਼ਰ
ਜਦ ਯਾਸੂਨਾਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ ਤਾਂ ਇਸਨੇ ਟੋਕੀਓ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਾਹਿਤਿਕ ਰਸਾਲੇ ਸ਼ੀਨ-ਸ਼ੀਚੋ ("ਚਿੰਤਨ ਦਾ ਨਵਾਂ ਮੌਸਮ") ਦੀ ਮੁੜ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜੋ 4 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਛਪਣਾ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਉਸਨੇ 1921 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ "ਸ਼ੋਕੋਨਸਾਈ ਇਕੇਈ" ("ਯਾਸਕੂਨੀ ਮੇਲੇ ਦਾ ਇੱਕ ਨਜ਼ਾਰਾ") ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਜਪਾਨੀ ਸਾਹਿਤ ਉੱਤੇ ਕਾਰਜ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ "ਜਪਾਨੀ ਨਾਵਲ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਇਤਿਹਾਸ" ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਥੀਸਸ ਲਿਖਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਸਾਹਿਤਕਾਰ
ਰੀਮਾ ਲਾਗੂ
ਰੀਮਾ ਲਾਗੂ (रीमा लागु) (21 ਜੂਨ 1958 - 18 ਮਈ 2017) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਮਰਾਠੀ, ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਲਗਭਗ ਚਾਰ ਦਰਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਮਰਾਠੀ ਮੰਚ ਨਾਲ ਜੁਡ਼ੀ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮਰਾਠੀ ਸੀਰੀਅਲ "ਤੂਜ਼ਾ ਮਾਜ਼ਾ ਜਮੀਨਾ" ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ "ਮੈਨੇ ਪਿਆਰ ਕੀਆ", "ਆਸ਼ਕੀ", "ਸਾਜਨ", "ਹਮ ਆਪਕੇ ਹੈਂ ਕੌਣ", "ਵਾਸਤਵ", "ਕੁਛ ਕੁਛ ਹੋਤਾ ਹੈ" ਅਤੇ "ਹਮ ਸਾਥ ਸਾਥ ਹੈਂ" ਵਿੱਚਮਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਉਹ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦੇ ਕੁਝ ਨਾਮਵਰ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾਤਰ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਦੇ ਨਾਲ ਸਹਾਇਤਾ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਰਹੀ। ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ "ਕਿਆਮਤ ਸੇ ਕਿਆਮਤ ਤੱਕ" (1988) ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਈ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਜੂਹੀ ਚਾਵਲਾ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ ਸੀ। ਉਹ "ਕਿਆਮਤ ਸੇ ਕਿਆਮਤ ਤੱਕ" (1988) ਵਿੱਚ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਬਲਾਕਬਸਟਰ ਫ਼ਿਲਮ "ਮੈਨੇ ਪਿਆਰ ਕੀਆ" (1989) ਵਿੱਚ ਸਲਮਾਨ ਖਾਨ ਦੀ ਮਾਂ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਾਜਨ (1991) ਵਿੱਚ, ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਉੱਤੇ ਸੁਪਰਹਿੱਟ ਸਫ਼ਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਐਕਸ਼ਨ ਡਰਾਮਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਈਮ ਥ੍ਰਿਲਰ ਗੁਮਰਾਹ (1993) ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀ ਦੀ ਮਾਂ, ਜੈ ਕਿਸ਼ਨ (1994) ਅਕਸ਼ੈ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਰੰਗੀਲਾ (1995) ਵਿੱਚ ਉਰਮਿਲਾ ਮਾਤੋਂਡਕਰ ਦੀ ਮਾਂ ਵਜੋਂ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ "ਗੁਮਰਾਹ" (1993) ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਸਾਲ ਦੀ ਸੱਤਵੀਂ-ਉੱਚਤਮ ਗ੍ਰੋਸਰ ਸੀ, ਜੈ ਕਿਸ਼ਨ (1994) ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਸੀ ('ਸੈਮੀਹਿਟ' ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ)। ਰੰਗੀਲਾ (1995) ਨੇ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਉਸ ਸਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਹਿੱਟ ਫ਼ਿਲਮਾਂ 'ਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 'ਹਮ ਆਪਕੇ ਹੈ ਕੌਨ' (1994), ਯੇ ਦਿਲਗੀ (1994), ਦਿਲਵਾਲੇ (1994), ਰੰਗੀਲਾ (1995), ਕੁਛ ਕੁਛ ਹੋਤਾ ਹੈ (1998), ਕਲ ਹੋ ਨਾ ਹੋ (2003), ਹਮ ਸਾਥ-ਸਾਥ ਹੈਂ (1999) "ਵਾਸਤਵ: ਦ ਰਿਏਲਿਟੀ" (1999) ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਵਾਸਤਵ: ਦ ਰਿਏਲਿਟੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਿਯੋਗੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਦਾ ਚੌਥਾ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ, ਲਾਗੂ ਨੇ ਗੈਂਗਸਟਰ ਸੰਜੇ ਦੱਤ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ "ਨਿਊ-ਏਜ ਮਦਰ" ਦੇ ਆਉਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੱਧਖੜ ਉਮਰ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਹੋਰ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਆਕਰੋਸ਼ (1980) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਾਂਸਰ ਅਤੇ "ਯੇ ਦਿਲਲਗੀ" (1994) ਵਿੱਚ ਇੱਕ  ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਔਰਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਮਰਾਠੀ ਫ਼ਿਲਮ
ਲਾਗੂ ਦੀ ਮਰਾਠੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮੌਜੂਦਗੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ 2002 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਰੇਸ਼ਮਗਥ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਫ਼ਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। "ਜਨਮ" (2011) ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ "ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ" ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ, ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ। ਮਰਾਠੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦਿਆਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤਾਰਾਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਗਿਆ।
ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ
ਲਾਗੂ ਦਾ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਦੋਵਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਸਫ਼ਲ ਕੈਰੀਅਰ ਵੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1985 ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਸੀਰੀਜ਼ 'ਖਾਨਦਾਨ' ਨਾਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ ਸੀ। "ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ" ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਕੋਕੀਲਾ ਕੁਲਕਰਣੀ ਅਤੇ ਦੇਵਕੀ ਵਰਮਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਤੁ ਤੁ ਮੈਂ ਮੈਂ" ਵਿੱਚ ਸੁਪ੍ਰੀਆ ਪਿਲਗਾਉਂਕਰ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਾਮਿਕ ਰੋਲ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਇੰਡੀਅਨ ਟੈਲੀ ਅਵਾਰਡ ਦਿੱਤਾ।
ਲਾਗੂ ਮਰਾਠੀ ਸ਼ੋਅ "ਮਾਨਾਚਾ ਮੁਜ਼ਰਾ" 'ਚ ਪੇਸ਼ ਹੋਈ, ਜੋ ਮਰਾਠੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਰੀਮਾ ਲਾਗੂ ਦਾ ਜਨਮ 21 ਜੂਨ 1958 ਨੂੰ ਨਯਨ ਭਾਦਭੇਡੇ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਮਰਾਠੀ ਸਟੇਜ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਭਾਦਭੇਡੇ ਲੇਕਯੂਰੇ ਉਦੰਦ ਜਾਹਲੀ ਨਾਟਕ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਲਾਗੂ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀਆਂ ਕਾਬਲੀਅਤਾਂ ਉਦੋਂ ਨੋਟ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੁਨੇ ਦੇ ਹਜ਼ੂਰਪਾਗਾ ਐਚ.ਐਚ.ਸੀ.ਪੀ. ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 1979 ਤੋਂ, ਉਹ ਯੂਨੀਅਨ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਨਾਲ ਬੰਬੇ (ਹੁਣ ਮੁੰਬਈ) ਵਿੱਚ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਅੰਤਰ-ਬੈਂਕ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
ਉਸ ਨੇ 1978 ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1976 'ਚ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਸਟੇਜ ਅਦਾਕਾਰ ਵਿਵੇਕ ਲਾਗੂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸੀ। ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਰੀਮਾ ਲਾਗੂ ਨਾਮ ਅਪਣਾਇਆ। ਉਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੀ ਧੀ ਮੁਰਨਮਈ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵੀ ਹੈ।
ਮੌਤ
ਲਾਗੂ 17 ਮਈ 2017 ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 7 ਵਜੇ ਤੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ਨਾਮਕਰਣ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਰਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 1 ਵਜੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਕੋਕਿਲਾਬੇਨ ਧੀਰੂਭਾਈ ਅੰਬਾਨੀ ਹਸਪਤਾਲ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਸਵੇਰੇ 3:15 ਵਜੇ (ਆਈ.ਐਸ.ਟੀ.) ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਨੂੰ "ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ" ਹੋਣ ਅਤੇ "ਸਿਹਤ ਸੰਬੰਧੀ ਕੋਈ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ" ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਦੁਆਰਾ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਓਸ਼ੀਵਾੜਾ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1958 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2017 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਬਾਜ਼ੀਗਰ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਬੰਧ
ਬਾਜ਼ੀਗਰ ਕਬੀਲੇ ਦੀ ਮਹਾਂ ਪੰਚਾਇਤ ਨੂੰ 'ਢੋਆ'  ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਮਹਾਂ ਪੰਚਾਇਤ ਵਿੱਚ ਪੰਚਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਝਗੜੇ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਉਂਝ ਪੰਚਾਇਤ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੋਕਤੰਤਰਿਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਸਾਰੇ ਹੀ ਮੈਂਬਰ ਬਹੁਤ ਸਿਆਣੇ ਅਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੰਚਾਇਤ ਵਿੱਚ ਹੁੱਕੇ ਅਤੇ ਬੀੜੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਥਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁੱਕੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਗੋਲਾਕਾਰ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਚੱਲਦੀ ਰੰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪੰਚਾਇਤ ਵਿੱਚ ਬੀੜੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਭਰਭੂਰ ਵਰਤੋ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੁੱਕਾ ਚਾਹ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਰੋਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਢੋਅ ਨੇੜਲੇ ਬਾਜ਼ੀਗਰ ਡੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਇਹ ਭਾਰ ਚੁੱਕਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੋਵੇ। ਬਾਜ਼ੀਗਰ ਪੰਚਾਇਤ ਜ਼ਿਆਦਤਰ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਘਟਨਾ ਜਾਂ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੋ ਜਾਣ ਤੇ ਹੀ ਜੁੜਦੀ ਹੈ। ਢੋਅ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਇੱਥ ਦਿਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਵੀ ਚੱਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਝਗੜੇ ਜਾਂ ਜੁਰਮ ਦੀ ਰੂਪ ਰੇਖਾ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਢੋਅ ਵਿੱਚ ਹਰ ਗੋਤਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਅਤੇ ਭੂਮਿਕਾ ਮੁੱਢ ਕਦੀਮ ਤੋਂ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਚਲੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਬਾੂੀਗਰ ਮਹਾਂਪੰਚਾਇਤ ਢੋਅ ਤੇ ਬਦਲਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀਆਂ ਦਾ ਅਸਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਬਾਜ਼ੀਗਰ ਕਬੀਲੇ ਸਾਰੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਝਗੜੇ ਢੋਅ ਦੁਆਰਾ  ਹੀ ਨਿਪਟਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਬਾਹਰਲੇ ਕੁਝ ਕੁ ਝਗੜੇ ਜਿਹੜੇ ਪੈਂਚਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਰਾਦਰੀ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਜਿਹੇ ਝਗੜੇ ਪੁਲਿਸ ਜਾਂ ਕਚਹਿਰੀ ਤੱਕ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਤਰ ਦਾ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ
ਕਤਰ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਦੇ ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਜੀਵ ਜੰਤੂਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਬਸੇਰੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਵਿੱਚ ਕਈ ਛੋਟੇ ਸਧਾਰਨ ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਰੀਪੁਣੇ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਰਲੀ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਗਠੀਏ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜਲ-ਰਹਿਤ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਮੱਛੀ, ਝੀਂਗਾ ਅਤੇ ਮੋਤੀ ਸਿੱਪ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਤਝੜ ਅਤੇ ਬਸੰਤ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਜਾਵਟ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਆਰਾਮ ਸਥਾਨ ਬਣਦੇ ਹਨ. ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਨ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ
ਕਤਰ ਵਿੱਚ ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ 21 ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ। ਅਰਬਨ ਓਰਿਕਸ ਅਤੇ ਅਰਬ ਗਜ਼ਲ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਟੇਸਟਰੀਅਲ ਥਣਧਾਰੀ ਜਾਨਵਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜਾਨਵਰ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਰਬ ਦੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਕਤਰ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ' ਰਿਮ 'ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।. ਕਤਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਥਣਧਾਰੀ ਡੁੱਗਾਂਗ ਹੈ. ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਡੱਗੋਂਗ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ. ਕਤਰਾਰੀ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਡੁਗਾਂਗ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹਨ। ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੂੰਬੜੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਰੇਤ ਦੀਆਂ ਬਿੱਲੀਆਂ ਮਾਰੂਥਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਲੂੰਬੜੀ ਦੇ ਦਾਣੇ ਵੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ. ਸ਼ਹਿਦ ਬੈਜਰ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੇਟਲ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗੋਲਡਨ ਜੈਕਲਸ, ਇੱਕ ਜਾਤੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਰਾਸ ਅਬਰੂਕ ਵਿੱਚ 2008 ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੱਲੇ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ: ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਬੈਟ ਅਤੇ ਮਾਰੂਥਲ ਦਾ ਲੰਬਾ ਕੰਨ ਵਾਲਾ ਬੱਲਾ. ਦੋਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਹੈ। ਕਤਰ ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਘਣਤਾ ਹੈ।
ਪੰਛੀ
ਪਤਝੜ ਅਤੇ ਬਸੰਤ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਹਨ ਨਿਗਲ, ਸਵਿਫਟ, ਮਾਰਟਿਨ, ਵਾਰਬਲ, ਰੈੱਡਸਟਾਰਟਸ, ਸ੍ਰਿਕਸ, ਵ੍ਹੀਟਰਸ, ਵਾਗਟੇਲਜ਼, ਹੈਰੀਅਰਜ਼ ਅਤੇ ਫਾਲਕਨ ( ਕੇਸਟ੍ਰਲ ਸਮੇਤ). ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦੇਖੇ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਪੰਛੀ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਵੇਡਰ ਅਤੇ ਗੌਲ, ਕੋਟ ਅਤੇ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਗ੍ਰੇਬ ਹਨ।
ਫਲੋਰਾ
ਇਸ ਬਸਤੀ ਵਿੱਚ ਉੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਾਰੂਥਲ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਤੀ ਇਸਦੀ ਅਨੁਕੂਲ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਨਸਪਤੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜ਼ੈਗੋਫਿਲਮ ਕੈਟਾਰੈਂਸ ਅਤੇ ਲੀਸੀਅਮ ਸ਼ਾਵੀ ਵੀ ਇਸ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਵਿੱਚ ਵਧਣ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਹਨ।
ਅਧਾਰ ਅਤੇ ਉਸਾਰ
ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਥਿਊਰੀਵਿੱਚਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਅਧਾਰ (ਜਾਂਅਧਾਰ-ਰਚਨਾ) ਅਤੇ ਉਸਾਰ-ਰਚਨਾ।ਅਧਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾਵਾਰੀ ਤਾਕਤਾਂ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਸਬੰਧ (ਯਾਨੀ ਮਾਲਕ-ਕਰਮਚਾਰੀ ਕੰਮ ਦੇ ਹਾਲਾਤ, ਕਿਰਤ ਦੀ ਤਕਨੀਕੀ ਵੰਡ, ਅਤੇ ਸੰਪਤੀ ਸੰਬੰਧ), ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੌਰਾਨ ਬਝ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।ਅਧਾਰ ਸਮਾਜ ਦੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ਤੇ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਦਾ ਉਸਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਅਦਾਰੇ, ਸਿਆਸੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਣਤਰਾਂ, ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ, ਰੀਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਰਾਜ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੋਹਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਸਟੀਕ ਇੱਕ-ਦਿਸ਼ਾਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਾਰ ਵੀ ਅਕਸਰ ਆਧਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਆਧਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਮਾਰਕਸਿਜ਼ਮ ਵਿੱਚ, ਆਧਾਰ ਇੱਕ-ਦਿਸ਼ਾਵੀ ਸੰਬੰਧ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸਾਰ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ ਏਂਗਲਜ਼ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਆਰਥਿਕ ਨਿਅਤੀਵਾਦ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ
ਹਿੰਦੀ (हिन्दी) ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਸਟੈਂਡਰਡ ਹਿੰਦੀ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਮੱਧ-ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ, ਉੱਤਰਾਖੰਡ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਹਰਿਆਣਾ, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ, ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਝਾਰਖੰਡ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜੱਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰੀ ਬੋਲੀਆਂ ਚੋ ਇੱਕ ਹੈ। 2001 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ 42 ਕਰੋੜ 20 ਲੱਖ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜੱਦੀ ਬੋਲੀ ਦੱਸਿਆ। ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ 60 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੋਕ ਹਿੰਦੀ ਬੋਲਦੇ, ਪੜ੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਲਿਖਦੇ ਹਨ। ਫ਼ਿਜੀ, ਮਾਰੀਸ਼ਸ, ਗਿਆਨਾ, ਸੂਰੀਨਾਮ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਕੁਝ ਜਨਤਾ ਹਿੰਦੀ ਬੋਲਦੀ ਹੈ।
ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ 'ਚ 14.1 ਕਰੋੜ (141,000,000) ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਉਰਦੂ, ਜਬਾਨੀ ਰੂਪ ਨਾਲ ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਕਾਫੀ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਸਮਝਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ 'ਚ ਹਿੰਦੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਦੀ 14 ਅਧਿਕਾਰਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਨੂੰ ਵਰਤਣ ਵਾਲੇ ਲਗਭਗ 1 ਅਰਬ ਲੋਕਾਂ ਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰ ਭਾਸ਼ਾ, ਰਾਜਭਾਸ਼ਾ, ਸੰਪਰਕ ਭਾਸ਼ਾ, ਜਨਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ਵਭਾਸ਼ਾ ਬਣਨ ਦੇ ਵੱਲ ਮੋਹਰੀ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਕਾਸ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਭਵਿੱਖਵਾਣੀ ਹਿੰਦੀ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਲਈ ਵੱਡੀ ਸੰਤੋਖਜਨਕ ਹੈ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹੱਤਵ ਦੀਆਂ ਜੋ ਕੁਝ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹੋਣਗੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਵੀ ਹੋਵੇਗੀ।
ਹਿੰਦੀ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ
ਹਿੰਦੀ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦ ਸਿੰਧੂ ਤੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 'ਸਿੰਧੂ' ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਓਸੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਉਸਦੇ ਨੇੜੇ ਤੇੜੇ ਦੀ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਸਿੰਧੂ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ। ਇਹ ਸਿੰਧੂ ਸ਼ਬਦ ਈਰਾਨੀ 'ਚ ਜਾ ਕੇ 'ਹਿੰਦੂ', ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਫਿਰ 'ਭਾਰਤ' ਹੋ ਗਿਆ ਬਾਅਦ 'ਚ ਈਰਾਨੀ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜਿਆਦਾ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਵਾਕਿਫ ਹੁੰਦੇ ਗਏ ਅਤੇ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਰਥ 'ਚ ਵਿਸਥਾਰ ਹੁੰਦਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸ਼ਬਦ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਏਸੇ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨੀ ਦਾ 'ਈਕ' ਧਾਰਣਾ ਲੱਗਣ ਤੋਂ (ਭਾਰਤ ਈਕ)' ਹਿੰਦੀਕ ' ਬਣਿਆ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਭਾਰਤ ਦਾ'। ਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ਬਦ 'ਇੰਦਿਕਾ' ਜਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ 'ਇੰਡੀਆ' ਆਦਿ ਇਸ 'ਹਿੰਦੀਕ' ਦੇ ਹੀ ਵਿਕਸਿਤ ਰੂਪ ਹਨ। ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਲਈ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨਤਮ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ਰਫੁੱਦੀਨ ਯਜਦੀ ' ਦੇ 'ਜਫਰਨਾਮਾ' (1424) 'ਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਮਹਾਵੀਰ ਸਰਨ ਜੈਨ ਨੇ ਆਪਣੇ "ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਕਾ ਫਰਕ" ਸਿਖਰਲੇ ਆਲੇਖ 'ਚ ਹਿੰਦੀ ਦੀ ਵਿਉਂਤਪੱਤੀ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਸ਼ਾ 'ਅਵੇਸਤਾ' 'ਚ 'ਸ' ਧੁਨੀ ਨਹੀਂ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। 'ਸ' ਨੂੰ 'ਹ' ਰੂਪ 'ਚ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ 'ਅਸੁਰ' ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਉੱਥੇ 'ਅਹੁਰ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਦੇ ਇਸ ਪਾਰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਪੂਰੇ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਾਹਿਤ 'ਚ ਵੀ 'ਭਾਰਤ', 'ਹਿੰਦੁਸ਼' ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਦੀ ਕਿਸੀ ਵੀ ਵਸਤੂ, ਭਾਸ਼ਾ, ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ' ਐਡਜੇਕਟਿਵ ' ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ 'ਹਿੰਦੀਕ' ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ 'ਭਾਰਤ ਦਾ'। ਏਹੀ 'ਹਿੰਦੀਕ' ਸ਼ਬਦ ਅਰਬੀ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਗ੍ਰੀਕ 'ਚ 'ਇੰਦੀਕੇ', 'ਇੰਦੀਕਾ', ਲੈਟਿਨ 'ਚ 'ਇੰਦੀਆ' ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ 'ਚ 'ਇੰਡੀਆ' ਬਣ ਗਿਆ। ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਾਹਿਤ 'ਚ ਭਾਰਤ (ਭਾਰਤ)'ਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਲਈ 'ਜ਼ਬਾਨ ਏ ਹਿੰਦੀ', ਪਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਰਬੀ, ਫਾਰਸੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ 'ਜ਼ਬਾਨ ਏ ਹਿੰਦੀ', "ਹਿੰਦੀ ਜੁਬਾਨ" ਜਾਂ 'ਹਿੰਦੀ' ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਆਗਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅਰਥ 'ਚ ਕੀਤਾ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੈਰ ਮੁਸਲਿਮ ਲੋਕ ਤਾਂ ਇਸ ਖੇਤਰ 'ਚ ਬੋਲੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਭਾਸ਼ਾ ਰੂਪ ਨੂੰ 'ਭਾਖਾ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਸਨ, 'ਹਿੰਦੀ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਰਾਜ ਭਾਸ਼ਾ ਹਿੰਦੀ
ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਭਾਸ਼ਾ ਸੀ। ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਉਭਰਨ ਮੌਕੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਲਾਮਬੰਦ ਕਰਨ ਲਈ ‘ਹਿੰਦੋਸਤਾਨੀ’ ਨੂੰ ਸਾਂਝੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਯਤਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ। 1918 ਵਿੱਚ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤ ਹਿੰਦੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਸਭਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ। 1925 ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮਕਾਜ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨੀ ਕੀਤਾ। ਕਾਂਗਰਸ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਹਲੀ ਸੀ। 1937 ਵਿੱਚ ਮਦਰਾਸ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ’ਚ ਸੀ. ਰਾਜਾਗੋਪਾਲਾਚਾਰੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਕਾਂਗਰਸ ਸਰਕਾਰ ਬਣੀ ਤਾਂ 14 ਜੁਲਾਈ 1937 ਤੋਂ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਹੁਕਮ ਦਾ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਵਿਰੋਧ ਹੋਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਬੋਲਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਆਦਿ ਨੇ ਵਧ-ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜੁਰਮਾਨੇ ਹੋਏ। ਕਾਂਗਰਸ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਗੱਦੀ ਛੱਡਣੀ ਪਈ। ਗਵਰਨਰ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਵਾਪਸ ਲੈਣਾ ਪਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
34
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਦੀਆਂ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਕਲਾਮ ਸੈੱਟ
ਕਲਾਮ ਸੈੱਟ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਹਲਕਾ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਨਾਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਏ.ਪੀ.ਜੇ. ਅਬਦੁਲ ਕਲਾਮ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ "ਕਲਾਮ ਸੈੱਟ" ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਪੁਲਾਡ਼ ਏਜੰਸੀ ਨਾਸਾ ਵੱਲੋਂ 21 ਜੂਨ 2017 ਨੂੰ ਵਾਲੋਪਸ ਟਾਪੂ ਤੋਂ ਦਾਗਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਉਪਗ੍ਰਹਿ "ਕਲਾਮ ਸੈੱਟ" ਨੂੰ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਪੱਲਾਪਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ 18 ਸਾਲ ਦੇ ਲਡ਼ਕੇ ਰਿਫਥ ਸ਼ਾਰੂਕ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਰਿਥਫ ਸ਼ਾਰੂਕ ਨੇ 'ਕਿਊਬਸ ਇਨ ਸਪੇਸ' ਨਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਤਾ ਤਹਿਤ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਅਜਿਹਾ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਨਾਸਾ ਵੱਲੋਂ ਦਾਗਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਇਸ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਭਾਰ ਕੇਵਲ 64 ਗ੍ਰਾਮ ਹੈ। ਇਹ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਪੁਲਾਡ਼ ਦੇ ਸੂਖਮ-ਗੁਰਤਾਕਰਸ਼ਨ (ਮਾਇਕ੍ਰੋ ਗ੍ਰੈਵਿਟੀ) ਵਾਲੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 12 ਮਿੰਟ ਤੱਕ ਸੰਚਾਲਿਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਇਹ 3-ਡੀ ਪ੍ਰਿੰਟਿਡ ਕਾਰਬਨ ਫਾਈਬਰ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਦਾਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਕੁੱਲ ਸਮਾਂ 240 ਮਿੰਟ ਦਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਬਾਹਰੀ ਕਡ਼ੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਪਗ੍ਰਹਿ
ਜਾਨਕੀ ਵੇਂਕਟਰਮਣ
ਜੀਵਨੀ
ਜਾਨਕੀ ਦਾ ਜਨਮ ਪੇਗੂ, ਬਰਮਾ ਵਿੱਚ ਕਮਲਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਈਅਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਉਸਦੀ ਉਮਰ 5 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਇਆ, ਤਾਂ ਜਾਨਕੀ ਆਪਣੇ ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪਰਿਵਾਰਕ ਫਰਜ਼ਾਂ ਦੀ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।  ਜਾਨਕੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਆਰ. ਵੇਂਕਟਰਮਣ ਨਾਲ 1938 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ ਸਨ। ਗੋਪਾਲ ਗਾਂਧੀ ਦੁਆਰਾ ਉਸਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ "ਬਹੁਤ ਪਵਿੱਤਰ" ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।  ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਯੂਨੀਅਨਿਸਟ ਗਤਿਵਿਧਿਆਂ ਵੱਧ ਗਈਆਂ। ਉਸਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ, ਜਾਨਕੀ ਲੇਬਰ ਲਾਅ ਜਰਨਲ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਸਾਥੀ ਬਣ ਗਈ ਜਿਸਦੀ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ
ਵੇਂਕਟਰਮਣ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸੀ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਔਰਤਾਂ 'ਤੇ ਜੰਗੀ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਵਿਰੋਧ' ਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 'ਚ ਸੈਂਕੜੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਬਲ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮਾਨਵਤਾਵਾਦੀ ਵੀ ਸੀ, ਗਰੀਬਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਇੱਕ ਪਸ਼ੂ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਰੇਸ਼ਮ ਪਹਿਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਲਈ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਜਾਣਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਅਹਿੰਸਾ ਰੇਸ਼ਮ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਫੁੱਲਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਕੋਕੂਨ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਰੇਸ਼ਮ ਦੇ ਕੀਟਾਣੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਏ ਬਿਨਾਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਕਰਨ ਦੇ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨੇ ਅਹਿੰਸਾ ਰੇਸ਼ਮ (ਜਿਸ ਨੂੰ "ਮਲਬੈਰੀ ਰੇਸ਼ਮ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਉਦਯੋਗਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਤਕਨੀਕ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਪੇਟੈਂਟ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਟੇਟ ਹੈਂਡਲੂਮ ਵੇਵਰਸ ਕੋਅਪਰੇਟਿਵ ਸੁਸਾਇਟੀ ਨੇ ਆਪਣੇ "ਵੈਗਨ ਵਾਇਲਡ ਰੇਸ਼ਮ" ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚਤਮ ਫੈਸ਼ਨ ਲੇਬਲਸ ਨੂੰ ਖਰੀਦਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਜਾਨਕੀ ਵੇਂਕਟਰਮਣ ਦੀ ਮੌਤ 13 ਅਗਸਤ 2010 ਨੂੰ ਮੌਤ ਹੋਈ।
ਕਰਿਸਚਅਨ ਵੌਇਸ (ਅਖ਼ਬਾਰ)
ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਵੌਇਸ, ਕਰਾਚੀ, ਕਰਾਚੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਆਰਚਡੀਓਸੀਜ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1950 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦੂਸਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਕੈਥੋਲਿਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਵੌਇਸ ਕਰਾਚੀ ਦੇ ਰੋਟੀ ਪ੍ਰੈਸ ਵਿੱਚ ਛਪਦਾ ਹੈ.
ਸੰਨ 1959 ਵਿੱਚ ਐਫ. ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਕੋਟਵਾਨੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨਵੌਇਸ ਆਵਾਜ਼ ਇੱਕ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਬਣ ਗਿਆ.
ਘੱਟ ਤਕਨੀਕ ਤੇ ਬਣੇ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੈਬਸਾਈਟ ਨਾ ਰੱਖਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਵਾਈਸ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਈਸਾਈ ਆਬਾਦੀ ਵਿਚਲੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਅਤੇ ਮੌਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਘਟਨਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ.
ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਵੌਇਸ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਗਾਹਕੀ ਘੱਟ ਹੈ.
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਖ਼ਬਾਰ
ਮਹਾਪ੍ਰਬੰਧਕ
ਇੱਕ ਮਹਾਪ੍ਰਬੰਧਕ ਜਾਂ ਜਨਰਲ ਮੈਨੇਜਰ ਇੱਕ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕੋਲ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਪਰਚੀ ਦੇ ਮੁਨਾਫੇ ਅਤੇ ਘਾਟੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹਨੇ ਮਾਲਾਂ ਅਤੇ ਖਰਚਿਆਂ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਮਹਾਪ੍ਰਬੰਧਕ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫਰਮਾਂ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਅਤੇ ਵਿਕਰੀ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ, ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਕਰਨ, ਤਾਲਮੇਲ, ਸਟਾਫਿੰਗ, ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਿੱਤੇ
ਫ਼ਾਕਲੈਂਡ ਟਾਪੂ
ਫ਼ਾਕਲੈਂਡ ਟਾਪੂ ( ਜਾਂ ; Islas Malvinas) ਦੱਖਣੀ ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਪਾਤਾਗੋਨੀਆ ਵਾਧਰੇ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਟਾਪੂ-ਸਮੂਹ ਹੈ। ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਟਾਪੂ ਪਾਤਾਗੋਨੀਆਈ ਤਟ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 500 ਕਿ.ਮੀ. ਪੂਰਬ ਵੱਲ 52°S ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 12,713 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬੀ ਫ਼ਾਕਲੈਂਡ, ਪੱਛਮੀ ਫ਼ਾਕਲੈਂਡ ਅਤੇ 776 ਹੋਰ ਛੋਟੇ ਟਾਪੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸਤਾਨਲੀ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰਬੀ ਫ਼ਾਕਲੈਂਡ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਹਰਵਿੰਦਰ ਤਤਲਾ
ਹਰਵਿੰਦਰ ਤਤਲਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੀਤ "ਜੇ ਕਿਧਰੇ ਮੈਂ ਬਾਬਾ ਹੁੰਦਾ" ਦਾ ਲੇਖਕ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਕਾਰ ਹੈ। 2020-2021 ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਬਾਰੇ ਹਰਭਜਨ ਮਾਨ ਦੇ ਗਾਏ ਗੀਤ ‘ਹੱਕ’ ਦੇ ਬੋਲ ਹਰਵਿੰਦਰ ਤਤਲਾ ਨੇ ਲਿਖੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਕਾਰ
ਦ ਟੈਸਟ ਆਫ਼ ਮਾਈ ਲਾਈਫ਼
thumb|ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਸਮੇਂ [[ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੇ ਕੁਝ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਯੁਵਰਾਜ ਸਿੰਘ]] ਦ ਟੈਸਟ ਆਫ਼ ਮਾਈ ਲਾਈਫ਼: ਕ੍ਰਿਕਟ ਤੋਂ ਕੈਂਸਰ ਅਤੇ ਵਾਪਸੀ, ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਯੁਵਰਾਜ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਹੈ। ਇਹ 19 ਮਾਰਚ 2013 ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ 20 ਕਾਪੀਆਂ 9 ਮਾਰਚ 2013 ਨੂੰ ਹੀ 5,000 (ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ) ਦੀ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਆਨਲਾਇਨ ਵੇਚੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਯੁਵਰਾਜ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਸ਼ਾਰਦਾ ਉਗਰਾ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਂਤ ਜੀਤ ਅਰੋੜਾ ਨੇ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀਆਂ
ਮਾਇਆ ਅਲਗ
ਮਾਇਆ ਅਲਗ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਮਾਇਆ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸੁਨੀਲ ਅਲਗ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਆ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਸੀ.ਈ.ਓ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਟੀ ਅੰਜੋਰੀ ਅਲਗ ਵੀ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਮਾਇਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਅਦਾਕਾਰ ਦਲੀਪ ਤਾਹਿਲ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇਖਿਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਸੁਨੀਲ ਅਲਗ ਨੂੰ ਲੈਣ ਗਈ ਸੀ। ਦਲੀਪ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਪਨ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਆਡੀਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵਿਗਿਆਪਨ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਗਰੀਬ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ ਸੀ।
ਮਾਇਆ ਨੇ ਰਹੱਸ-ਡਰਾਮਾ ਛੋਟੀ ਵੱਡੀ ਬਾਤੇਂ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਸਾਲ 1986 ਵਿੱਚ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਟੀਵੀ (ਪਹਿਲਾਂ ਡੀਡੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ) ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਸੀਰੀਅਲ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਬਾਲ ਹੁਕਮੀ
ਬਾਲ ਹੁਕਮੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਨਕੋਦਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਗੋਂਡਾ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
ਗੋਂਡਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਗੋਂਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਮਿਉਂਸਪਲ ਬੋਰਡ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਖਨਊ ਤੋਂ 190 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਗੋਂਡਾ ਨੂੰ ਗੋਂਡਾ, ਕਰਨਲਗੰਜ, ਤਰਾਬਗੰਜ ਅਤੇ ਮਾਨਕਪੁਰ ਨਾਮਕ ਚਾਰ ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮਿਰਜ਼ਾ ਅਦੀਬ
ਮਿਰਜ਼ਾ ਅਦੀਬ (4 ਅਪਰੈਲ 1914 — 31 ਜੁਲਾਈ 1999 ) ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਸਲ ਨਾਮ ਦਿਲਾਵਰ ਹੁਸੈਨ ਅਲੀ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਮਿਰਜ਼ਾ ਬਸ਼ੀਰ ਅਲੀ ਸੀ। ਮਿਰਜ਼ਾ ਅਦੀਬ ਨੇ ਇਸਲਾਮੀਆ ਕਾਲਜ ਲਾਹੌਰਤੋਂ ਬੀ ਏ ਕੀਤੀ। ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਰਦੂ ਅਦਬ ਦੀ ਖ਼ਿਦਮਤ ਲਈ ਚੱਲ ਪਏ ਅਤੇ ਇਸੇ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸਮਝ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖ਼ਾਸ ਮੈਦਾਨ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਡਰਾਮਾ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਰਸਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੰਪਾਦਕੀ ਦੇ ਫ਼ਰਜ਼ ਨਿਭਾਏ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ (ਅਦਬ ਲਤੀਫ਼) ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਬਿਲ-ਏ-ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਨਵਰੂਪ ਕੌਰ
ਨਵਰੂਪ ਕੌਰ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਰੀ ਹੈ।।ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੁਸਤਕ ਦੁਪਹਿਰ ਖਿੜੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਹੈ ਨਵਰੂਪ ਕੌਰ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਦੁਪਹਿਰ ਖਿੜੀ ਨੂੰ ਲੇਖਕ ਜਥੇਬੰਦੀ ਕਲਮ ਵੱਲੋਂ ਨਵ-ਪ੍ਰਤਿਭਾ ‘ਕਲਮ’ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਰਸਰਕਾਰ 14 ਮਾਰਚ 2020 ਨੂੰ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਕਾਲਜ (ਲੜਕੀਆਂ) ਬੰਗਾ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਲੇਖਕ ਮੰਚ (ਕਲਮ) ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਸਮਾਗਮ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਜੀਵਨ
ਨਵਰੂਪ ਕੌਰ ਦਾ ਜਨਮ 26 ਜੁਲਾਈ 1966 ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਕੁਲਵੰਤ ਕੌਰ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਪਿੰਡ ਪੱਕਾ ਕਲਾਂ ਜਿਲ੍ਹਾ ਬਠਿੰਡਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ । ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਲਿਆ ਤੋਂ ਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ.ਕੀਤੀ । ਅਜਕਲ ਉਹ ਹੰਸ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਵਿਦਿਆਲਯ ਜਲੰਧਰ ਵਿਖੇ ਬਤੌਰ ਅਸੋਸੀਏਟ ਪ੍ਰੋ.ਪੋਸਟ ਗਰੈਜੂਏਟ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਭਾਗ  ਅਤੇ ਡੀਨ ਯੂਥ ਵੈਲਫੇਅਰ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸਨਮਾਨ
-ਕਾਵਿ ਪੁਸਤਕ ਦੁਪਹਿਰ ਖਿੜੀ ਲਈ : (ਕਲਮ) ਪੁਰਸਕਾਰ-2021