cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਯਾਂ ਬੌਦਰੀਆਰ
ਤਾਕਤ ਦੀ ਪੀੜ
ਬਾਅਦ ਵਾਲ਼ੇ ਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ 11 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਹੋਏ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਦੋਵਾਂ ਸਮਾਜਾਂ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜ ਬਨਾਮ ਅਗਵਾਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਨੇਟਿਵ ਅਮਰੀਕਨ ਪੋਟਲਾਸ਼ ਦੇ ਰੂਪਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿਚ, "ਪੋਟਲਾਸ਼" ਰਸਮ ਦੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਦੇਣ ਦੇ ਪਹਿਲੂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਇਸਦੇ ਧਨ-ਵਿਨਾਸ਼ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੂ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ: "ਪੱਛਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦਾਂ ਦੀ ਪੋਟਲਾਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਹੈ। ਸਾਡੀ ਪੋਟਲਾਸ਼ ਗੁੱਸਾ, ਬਦਚਲਣੀ, ਅਸ਼ਲੀਲਤਾ, ਪਤਨ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧ ਹੈ।" ਪੱਛਮ ਦੀ ਇਸ ਆਲੋਚਨਾ ਵਿਚ, ਬੌਦਰੀਆਰ ਦਾ ਸਿਮੂਲਕਰਾ, ਉਪਰੋਕਤ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦਾ ਸਨਕੀਪੁਣਾ   ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿਚ ਅੰਤਰਾਂ ਬਾਰੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂਸਨ: "ਅਸੀਂ [ਪੱਛਮ ਵਾਲ਼ੇ] ਦੂਜਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਇਸ ਉਦਾਸੀਨਤਾ ਅਤੇ ਦੁਰਭਾਵ ਨੂੰ ਇਕ ਚੁਣੌਤੀ ਵਾਂਗ ਸੁੱਟਦੇ ਹਾਂ: ਬਦਲੇ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਲੀਤ ਕਰਨ ਦੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਨਕਾਰਨ, ਨੰਗੇਕਰਨ, ਇਕਬਾਲ ਕਰਨ, ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ - ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਇੱਕ ਨਿਹਾਲਵਾਦ ਨਾਲ਼ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ।"
ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ
ਫ਼ਿਲਾਸਫੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ, ਡੇਨਿਸ ਡੱਟਨ ਨੇ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਲਿਖੀ ਅਸਪਸ਼ਟਵਾਦੀ ਵਾਰਤਕ, ਜਿਸ ਲਈ ਬੌਦਰੀਆਰ ਦੀ ਅਕਸਰ ਆਲੋਚਨਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ - ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਸੀ - ਉਸ ਦਾ ਕਥਨ ਹੈ:
ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਨੌਰਿਸ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਗੈਰ-ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸਿਧਾਂਤ: ਉੱਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ, ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਅਤੇ ਖਾੜੀ ਯੁੱਧ ਬੌਦਰੀਆਰ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨਾਲ਼ ਸਿੱਧਾ ਮੱਥਾ ਲਾਉਣ ਵਾਲ਼ੀਆਂ ਦੋ ਮੁੱਖ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਮੀਡੀਆ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਅਤੇ "ਦ ਰੀਅਲ" ਬਾਰੇ ਉਸਦੀ ਪੁਜੀਸ਼ਨ ਨੂੰ ਮੂਲੋਂ ਰੱਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ- ਡਗਲਸ ਕੈਲਨਰ ਦੀ ਯਾਂ ਬੌਦਰੀਆਰ: ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਤੋਂ ਉੱਤਰਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਬੌਦਰੀਆਰ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਸੰਬੰਧ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਦੀ ਹੈ (ਅਜਿਹਾ ਸੰਕਲਪ ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੌਦਰੀਆਰ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਨਿਰੰਤਰ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ ਹੈ) ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਕਾਊਂਟਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਨੌਰਿਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਵਿਲੀਅਮ ਮਰਰਿਨ ਨੇ ਇਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਰ ਖੰਡਨ ਕੀਤਾ। ਡਗਲਸ ਕੈਲਨਰ ਨੂੰ ਖੁਦ ਬੌਦਰੀਆਰ ਨੇ ਰੀਡਕਸ਼ਨਿਸਟ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2007 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1929 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations
ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ
ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ
ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ ਪਰ ਉਸਦੀ ਚੇਤੰਨਤਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਵਧੇਰੇ ਆਧੁਨਿਕ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਚੋਖੀ ਲਚਕ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰੂਪ ਦੀ ਤੀਖਣਤਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਸਵੱਛ ਤੇ ਪਰਪੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਪਾਤਰਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਮੋਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਢੰਗ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਉਸਾਰ ਕੇ ਕਲਾਮਈ ਸੰਕੇਤ ਛੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਉਂ ਉਸਦੀ ਕਲਾ ਵੇਧਰੇ ਸੰਕੇਤਕ ਤੇ ਪਾਰਮਕ ਹੋ ਨਿਬੜਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੀ ਲਖਾਇਕ ਵੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਉਹ ਕਲਾ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਗੰਭੀਰ ਵਿਸ਼ੇ ਵਸਤੂ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ ਵਰਤਦਾ ਸਗੋਂ ਪ੍ਰਹਸਨ ਵਿਅੰਗਮਈ ਵਿਸ਼ਿਆ ਲਈ ਵੀ ਤਿੱਖੀ ਸੂਝ ਨਾਲ ਵਰਤ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖਕ
ਦੀਵਾ ਬਲੇ ਸਾਰੀ ਰਾਤ
ਦੀਵਾ ਬਲੇ ਸਾਰੀ ਰਾਤ  ਹਰਪਾਲ ਟਿਵਾਣਾ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸਿਤ 1990 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ।
ਮਿਲਾਨ ਕੁੰਦੇਰਾ
ਮਿਲਾਨ ਕੁੰਦੇਰਾ (ਚੈੱਕ ਉਚਾਰਣ [mɪlan kundɛra]; ਜਨਮ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 1929 - 11 ਜੁਲਾਈ 2023) ਚੈੱਕ ਲੋਕ-ਗਣਰਾਜ ਦਾ ਅਤੇ ਚੈੱਕ ਮੂਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਹ 1975 ਦੇ ਬਾਅਦ ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਜਲਾਵਤਨ ਰਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ 1981 ਵਿੱਚ ਉਥੋਂ ਦਾ ਨਾਗਰਿਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਾਕੀ ਦੀ ਉਮਰ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਲੰਘਾਈ ਅਤੇ ਅਗਲੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲਿਖੀਆਂ। ਉਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। 1973 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਨਾਵਲ 'ਲਾਈਫ ਇਜ਼ ਐਲਸਵ੍ਹੇਅਰ' ਨੂੰ ‘ਫਰੈਂਚ ਪ੍ਰਿਕਸ ਮੈਦੀਸਿਸ ਇਨਾਮ’ ਮਿਲ਼ਿਆ। 1985 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ‘ਯੇਰੂਸ਼ਲਮ ਇਨਾਮ’ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਈ ਹੋਰ ਮਾਣ-ਸਨਮਾਨ ਮਿਲੇ।
ਦੀਵਾ ਬਲੇ ਸਾਰੀ ਰਾਤ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਮਿਲਾਨ ਕੁੰਦੇਰਾ
ਕੁੰਦੇਰਾ ਨੇ 1967 ਤੋਂ 2013 ਦੌਰਾਨ 10 ਨਾਵਲ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰਤਕ ਪੁਸਤਕਾਂ ਲਿਖੀਆਂ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਨੂੰ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ 1984 ’ਚ ਛਪੇ ਨਾਵਲ ‘ਦਿ ਅਨਬੀਅਰੇਬਲ ਲਾਈਟਨੈੱਸ ਆਫ਼ ਬੀਇੰਗ’ (The Unbearable Lightness of Being) (‘ਹੋਣ’ ਦਾ ਅਸਹਿ ਹਲਕਾਪਣ) ਨਾਲ ਮਿਲੀ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ 1968 ਦੇ ਸੋਵੀਅਤ ਹਮਲੇ ਵੇਲ਼ੇ ਦੇ ਚੈਕੋਸਲੋਵਾਕੀਆ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ 1989 ਦੀ ਮਖਮਲੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਪਤਨ ਤੱਕ ਚੈਕੋਸਲੋਵਾਕੀਆ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੁਪਤ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਨਾਲ ਘੱਟ ਹੀ ਕਦੇ ਗੱਲ ਕਰਦਾ। ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਦਾਅਵੇਦਾਰ ਰਿਹਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਾਸਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੈੱਕ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ
ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ
ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਰਾਜਾ ਵ੍ਰਸ਼ਪਰਵਾ ਦੀ ਪੁਤਰੀ ਸੀ। ਵ੍ਰਸ਼ਪਰਵਾ ਦੇ ਗੁਰੂ ਸ਼ੁਕਰਾਚਾਰੀਆ ਦੀ ਪੁਤਰੀ ਦੇਵਯਾਨੀ ਉਸਦੀ ਸਹੇਲੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਕ੍ਰੋਧ ਵਲੋਂ ਉਸਨੇ ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੂੰ ਝੰਬਿਆ ਅਤੇ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ। ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੂੰ ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਖੂਹ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ। ਯਯਾਤੀ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਉੱਤੇ ਦੇਵਯਾਨੀ ਉਸੀ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਖੜੀ ਰਹੀ। ਪੁਤਰੀ ਨੂੰ ਖੋਜਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ੁਕਰਾਚਾਰੀਆ ਉੱਥੇ ਆਏ। ਪਰ ਦੇਵਯਾਨੀ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਪਮਾਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜਾਣ ਨੂੰ ਰਾਜੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਦੁੱਖੀ ਸ਼ੁਕਰਾਚਾਰੀਆ ਵੀ ਨਗਰ ਛੱਡਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਵ੍ਰਸ਼ਪਰਵਾ ਨੂੰ ਇਹ ਗਿਆਤ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਮਿੰਨਤਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕਰਾਚਾਰੀਆ ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਰੁਕੇ ਕਿ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਦੇਵਯਾਨੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਦਾਸੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭੇਂਟ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਵ੍ਰਸ਼ਪਰਵਾ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਯਯਾਤੀ ਦੇ ਇੱਥੇ ਦਾਸੀ ਬਣਕੇ ਗਈ। ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਤੋਂ ਯਯਾਤੀ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਥਿਹਾਸ
28 ਅਕਤੂਬਰ
28 ਅਕਤੂਬਰ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 301ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 302ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 64 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ।
ਦਿਹਾਂਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਕਤੂਬਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਸੰਗਤ (ਕਮਿਊਨ)
ਸੰਗਤ  ਕੇਂਦਰੀ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ Limousin region ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਮਿਊਨ  ਹੈ।
ਭੂਗੋਲ
ਇੱਕ ਖੇਤੀ ਖੇਤਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ D49 ਅਤੇ D46 ਦੇ D69 ਸੜਕ ਦੇ ਨਾਲ ਜੰਕਸ਼ਨ ਤੇ Guéret ਤੋਂ  ਲਗਪਗ 16 ਮੀਲ (26 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ Brézentine ਨਦੀ ਦੇ ਤੱਟ ਤੇ ਸਥਿਤ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਕਈ ਡੇਰੇ (ਹੈਮਲੇਟ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਰਾਜ਼ਾ ਪਿੰਡ
ਰਾਜ਼ਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜ਼ਿਹਾ ਪਿੰਡ ਹੈ
ਧਾਰਮਿਕ ਥਾਵਾਂ
ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਦਿੱਤੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਥਾਵਾਂ ਹਨ:]
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ (ਪਾਕਿਸਤਾnਨ) ਦੇ ਪਿੰਡ
ਤਾਹਿਰਾ ਕਾਜ਼ੀ
ਤਾਹਿਰਾ ਕਾਜ਼ੀ (1 ਜੁਲਾਈ 1951 - 16 ਦਸੰਬਰ 2014) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਆਰਮੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਦੀ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸੀ, ਜੋ 16 ਦਸੰਬਰ 2014 ਨੂੰ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਸਕੂਲ ਹਮਲੇ 'ਚ ਮਾਰੀ ਗਈ ਸੀ।
ਰਾਜੇਸ਼ਵਰੀ ਰੇ
ਰਾਜੇਸ਼ਵਰੀ ਰੇ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Rajeswari Ray; ਮੌਤ: 20 ਜੁਲਾਈ 2022) ਓਡੀਸ਼ਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪੇਸ਼ਕਾਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪੇਸ਼ਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬਾਸੁੰਦਹਾਰਾ, ਸੰਸਕਾਰ, ਦੇਵੀ, ਸਵਾਭਿਮਾਨ, ਉਨਾਸੀ ਕੰਨਿਆ, ਕੁਮਕੁਮ, ਟੂ ਪੇਨ ਮੁਨ, ਆਦਿ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਓਡੀਆ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸੋਪ ਸ਼ੋਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। 2008 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸਤਿਆਮੇਬਾ ਜਯਤੇ ਦੁਆਰਾ ਓਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੋ ਹੋਰ ਫਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਆਰੇ ਸਾਥੀ ਆ ਅਤੇ ਬਲੈਕਮੇਲ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।
ਤਾਹਿਰਾ ਕਾਜ਼ੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1951
ਰਾਜੇਸ਼ਵਰੀ ਰੇ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2022 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਆਇਰਲੈਂਡੀ ਸਮੁੰਦਰ
ਆਇਰਲੈਂਡੀ ਸਮੁੰਦਰ (Muir Éireann, Y Keayn Yernagh, Erse Sea, Muir Èireann, Ulster-Scots: Airish Sea, Môr Iwerddon) ਆਇਰਲੈਂਡ ਅਤੇ ਗਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਟਾਪੂਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੇਂਟ ਜਾਰਜ ਨਹਿਰ ਰਾਹੀਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਕੈਲਟ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ਼ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਨਹਿਰ ਰਾਹੀਂ ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਨਾਲ਼ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਟਾਪੂ ਆਂਗਲੇਜ਼ੀ ਹੈ ਜਿਸ ਮਗਰੋਂ ਮੈਨ ਦਾ ਟਾਪੂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਮਾਂਕਸ ਸਮੁੰਦਰ (Muir Meann Mooir Vannin, Muir Mhanainn) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਗਹਰ, ਭਾਰਤ
ਮਗਹਰ, ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੰਤ ਕਬੀਰ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਗਰ ਪੰਚਾਇਤ ਹੈ।
ਕਬੀਰ, 15 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਸੰਤ ਸੀ। ਉਹ ਵਾਰਾਨਸੀ ਵਿੱਚ 1398 ਵਿਚ ਕਮਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਉਤੇ ਪਰਗਟ ਹੋਏ ਅਤੇ ਨਿਹਸਤਾਨ ਜੋੜੇ ਨੀਰੂ ਅਤੇ ਨਿਮਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਕਿੱਤਾ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਪੂਰਾ ਜੀਵਨ ਉਹ ਵਾਰਾਣਸੀ (ਕਾਸ਼ੀ) ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਿਤਾਇਆ ਪਰ ਜੀਵਨ ਦਾ ਆਖਰੀ ਸਮਾਂ ਉਹ ਮਗ਼ਹਰ ਚਲੇ ਆਏ ਅਤੇ ਉਂਥੋ 1518 ਵਿੱਚ ਕਬੀਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਸ਼ਸ਼ਰੀਰ ਸਤਲੋਕ ਚਲੇ ਗਏ। ਸੰਤ ਰਾਮਪਾਲ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਸਤਸੰਗ ਦੇ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਵਚਨਾਂ ਚ ਦਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਬੀਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਜੀ ਸਹਿ ਸ਼ਰੀਰ ਸਤਲੋਕ (ਸੱਚਖੰਡ) ਵਿਚ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਇਹ ਵਾਣੀ ਵੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ
"ਗਰੀਬ, ਮਗਹਰ ਗਯਾ ਸੋ ਸਤਿਗੁਰੂ ਮੇਰਾ ਹਿੰਦੂ ਤੁਰਕ ਕਾ ਪੀਰ । ਦੋਨੋਂ ਦੀਨ ਹਰਸ਼ ਭਯੇ ਸੰਤੋ ਪਾਯਾ ਨਹੀਂ ਸ਼ਰੀਰ" ।।
ਮੇਮੋਨੀਡਿਸ
ਮੂਸੀ ਬਿਨ ਮੈਮੂਨ ਜਾਂ ਮੈਮੋਨੀਡਸ ਇੱਕ ਮੱਧਕਾਲੀ ਯਹੂਦੀ ਦਾਰਸ਼ਨਕ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1138 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1204
ਮਗਹਰ, ਭਾਰਤ
ਧਾਰਮਿਕ ਮਹੱਤਤਾ
ਇਹ ਸਥਾਨ ਕਬੀਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਇਸ ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੇ ਕੇਵਲ ਸੁਗੰਧਿਤ ਫੁੱਲ ਪਾਏ ਅਤੇ ਸੰਤ ਕਬੀਰ ਦੀਆਂ ਦੋ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਇਹ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਇੱਥੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ 100 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹਨ।
ਭੂਗੋਲ
ਮਗਹਰ, 26.76°N, 83.13°W ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਔਸਤ ਉਚਾਈ ਦੇ 68 ਮੀਟਰ (223 ਫੁੱਟ) ਹੈ।  ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਨਗਰ ਗੰਗਾ ਤੋਂ ਪਾਰ ਅਤੇ ਅਯੁਧਿਆ ਤੋਂ 86 ਮੀਲ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ।
ਜਨਸੰਖਿਆ ਸੰਬੰਧੀ
2011 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮਗਹਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 19,181 ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
3. https://m.timesofindia.com/india/prime-minister-narendra-modi-to-address-rally-in-maghar-offer-chadar-at-of-kabirs-mazaar/articleshow/64762885.cms
ਕੁਲੀਨ ਘਰਾਣਾ
ਕੁਲੀਨ ਘਰਾਣਾ (Russian: Дворянское гнездо, ) ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ ਜੋ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਦੂਜਾ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ 1859 ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਮੈਗਜੀਨ ਸੋਵਰੇਮੈਨਨਿਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਸਮਾਜ ਵਲੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਜੋਸ਼ੀਲਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੇ ਐਂਦਰਈ ਕੋਂਚਾਲੇਵਸਕੀ 1969 ਵਿੱਚ ਮੂਵੀ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ।
ਸਾਹਿਤਕ ਮਹੱਤਤਾ ਅਤੇ ਅਲੋਚਨਾ
ਨਾਵਲ ਅਕਸਰ ਇਸ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕ ਤੱਤ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਵਾਰਤਕ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਗਨੇਵ ਦੇ ਨਾਵਲ
ਗੱਗੜ ਮਾਜਰਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਦਿੱਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੌਣਾਂ 2020
ਦਿੱਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ, 2020 ਜੋ ਕਿ 8 ਫਰਵਰੀ 2020 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ 70 ਸੀਟਾਂ ਲਈੋਣਗੀਆ1। 10 ਫਰਵਰ202015 ਨੂੰ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਹੋਵੇਗਾ।
ਕੋਟਲਾ (ਬਸੀ ਪਠਾਣਾਂ)
ਕੋਟਲਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬੱਸੀ ਪਠਾਣਾਂ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅਬੂ ਸੱਯਾਫ਼
ਅਬੂ ਸੱਯਾਫ਼ ( i / <span title="/ˌ/ secondary stress follows">ˌ <span title="/ɑː/ 'a' in 'father'">ɑː b <span title="/uː/ long 'oo' in 'food'">uː /  /  s <span title="/ɑː/ 'a' in 'father'">ɑː <span title="/ˌ/ secondary stress follows">ˌ <span title="/j/ 'y' in 'yes'">j <span title="/ɔː/ 'au' in 'fraud'">ɔː f  / ; جماعة أبو سياف; Jamāʿat Abū Sayyāf, ASG; Grupong Abu Sayyaf)  ਇੱਕ ਜਿਹਾਦੀ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨ ਹੈ ਜੋ ਫ਼ਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਗਠਨ ਬਹੁਤ ਹਿੰਸਕ ਹੈ,  ਅਤੇ ਇਸਨੇ 2004 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 116 ਲੋਕ ਹਲਾਕ ਹੋਏ ਸਨ। ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪਾਠ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਲੇਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪਾਠ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਲੇਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਿਹਾਦੀ ਸਮੂਹ
ਤਿੰਗੋਨਲੇਇਮਾ ਚਾਨੂ
ਤਿੰਗੋਨਲੇਇਮਾ ਚਾਨੂ (ਜਨਮ: 1 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1976) ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕੌਮੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਮਨੀਪੁਰ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਮੈਨਚੇਸਟਰ 2002 ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਟੀਮ ਨਾਲ ਖੇਡੀ ਅਤੇ ਗੋਲਡ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਨੇ ਅਰਜਨ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1976 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਖਾਰ-ਉਸ ਝੀਲ (ਉਵਸ)
ਖਾਰ-ਉਸ ਝੀਲ ( Хар-Ус нуур, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ "ਕਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ", 哈尔乌斯湖, 黑水湖 ) ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ ਜੋ ਪੱਛਮੀ ਮੰਗੋਲੀਆ ਵਿੱਚ ਉਵਸ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਓਮੋਨੋਗੋਵੀ ਅਤੇ ਓਲਗੀ  ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ। ਖਾਰ-ਉਸ ਝੀਲ ਉਲਾਂਗੌਮ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਖੋਵਡ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਸਮਰੂਪ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਖਾਰ-ਉਸ ਝੀਲ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ 80 ਕਿਮੀ (50 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਹੈ।
ਜਲਵਾਯੂ
ਮੌਸਮ ਠੰਡਾ ਹੈ। ਔਸਤ ਤਾਪਮਾਨ 1 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਮਹੀਨਾ ਜੁਲਾਈ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, 21 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਠੰਡਾ ਜਨਵਰੀ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, -22 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਔਸਤ ਵਰਖਾ 420 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਨਮੀ ਵਾਲਾ ਮਹੀਨਾ ਜੂਨ ਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 103 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੱਕਾ ਮਹੀਨਾ ਮਾਰਚ ਦਾ ਹੈ, 2 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਬਾਰਿਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਜਮੇ ਨੂੰ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ
ਈਜੀਅਨ ਸਮੁੰਦਰ
ਈਜੀਅਨ ਸਮੁੰਦਰ (Αιγαίο Πέλαγος, Aigaio Pelagos ; Ege Denizi ਜਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ Adalar Denizi ) ਭੂ-ਮੱਧ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਖਾੜੀ ਹੈ ਜੋ ਦੱਖਣੀ ਬਾਲਕਨ ਅਤੇ ਆਨਾਤੋਲੀਆ ਪਰਾਇਦੀਪਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ ਭਾਵ ਯੂਨਾਨ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖਦੀਪੀ ਭੋਂਆਂ ਵਿਚਕਾਰ।
ਕਵੀ ਪ੍ਰਦੀਪ
ਕਵੀ ਪ੍ਰਦੀਪ (6 ਫਰਵਰੀ 1915 - 11 ਦਸੰਬਰ 1998) ਦਾ ਜਨਮ ਦਾ ਨਾਂ ਰਾਮਚੰਦਰ ਨਾਰਾਇਣਜੀ ਦਿਵੇਦੀ ਸੀ, ਉਹ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਸੀ ਜੋ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਦੇ ਗੀਤ ਐ ਮੇਰੇ ਵਤਨ ਕੇ ਲੋਗੋ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।ਇਹ ਗੀਤ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਵਜੋਂ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ  ਚੀਨ-ਭਾਰਤੀ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਸਨ।
ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਾਨਤਾ ਫ਼ਿਲਮ ਬੰਧਨ (1940) ਦੇ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਲਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦਾ ਰੁਤਬਾ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸੁਨਹਿਰੀ ਜੁਬਲੀ ਹਿੱਟ ਕਿਸਮਤ (1943) ਵਿਚ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਦੇ ਗੀਤ ਦੂਰ ਹਟੋ ਐ ਦੁਨੀਆ ਵਾਲੋ ( 1947 ) ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਲਈ ਅਮਰ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨਦੋਜ਼ ਹੋਣਾ ਪਿਆ ਸੀ। ਜਿਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸੱਦਾ-ਪੱਤਰ ਭੇਜਿਆ ਸੀ।
ਪੰਜ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਕਵੀ ਪ੍ਰਦੀਪ ਨੇ ਲਗਭਗ 1,700 ਗੀਤ ਲਿਖੇ ਅਤੇ 72 ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖੀ- ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫ਼ਿਲਮ ਬੰਧਨ (1940) ਲਈ 'ਚਲ ਚਲ ਰੇ ਨੌਜਵਾਨ', ਜਾਗ੍ਰਤੀ (1954) ਲਈ 'ਆਓ ਬੱਚੋ ਤੁਮੇਂ ਦਿਖਾਏ', ਦੇ ਦੀ ਹਮੇਂ ਆਜ਼ਾਦੀ, ਬਿਨਾ ਖੜਗ ਬਿਨਾਂ ਢਾਲ ਗੀਤ ਲਿਖੇ। 1958 ਵਿਚ ਐਚਐਮਵੀ ਨੇ 13 ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਐਲਬਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਕਵੀ, (ਕਵੀ ਲਾਰੇਟ) ਅਤੇ ਕਵੀ ਪ੍ਰਦੀਪ  ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
1997 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਰਵਉੱਚ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਦਾਦਾ ਸਾਹਬ ਫਾਲਕੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਗੀਤਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1998 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1915
ਜੀਵਨ ਗੁਣਵੱਤਾ ਸੂਚਕ
ਜੀਵਨ ਗੁਣਵੱਤਾ ਸੂਚਕ ਗੈਰ-ਆਰਥਿਕ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਯਤਨ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1979 ਵਿੱਚ ਮੌਰਿਸ ਡੀ ਮੌਰਿਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਗੈਰ ਆਰਥਿਕ ਸੂਚਕਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਜੀਵਨ ਗੁਣਵੱਤਾ ਸੂਚਕ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਸੂਚਕ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਤਿੰਨ ਸੂਚਕਾਂ ਦੀ ਔਸਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਇਹਨਾਂ ਸੂਚਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਸ਼ੂ ਮੌਤ ਦਰ ਦੇ ਵਧਣ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਘਟਦੀ ਹੈ ਜਦ ਕਿ ਜੀਵਨ ਆਸ਼ਾ ਅਤੇ ਮੁਢਲੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦੀ ਦਰ ਵਧਣ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬੇਹਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਸੂਚਕਾਂ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ, ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਗਣਨਾ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੀਵਨ ਗੁਣਵੱਤਾ ਉੱਪਰ ਧਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸੂਚਕਾਂ ਮੁਢਲੀ ਸਾਖਰਤਾ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਆਸ਼ਾ ਦੀ ਗਣਨਾ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਫਾਰਮੂਲੇ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ:
ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਪੱਧਰ=(ਅਸਲ ਮੁੱਲ-ਨਿਊਨਤਮ ਮੁੱਲ)/(ਅਧਿਕਤਮ ਮੁੱਲ-ਨਿਊਨਤਮ ਮੁੱਲ)
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਰਿਣਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੇ ਸੂਚਕ ਸ਼ਿਸ਼ੂ ਮੌਤ ਦਰ ਦੀ ਗਣਨਾ ਲਈ ਹੇਠ ਲਿਖਿਆ ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਪੱਧਰ=(ਨਿਊਨਤਮ ਮੁੱਲ-ਅਸਲ ਮੁੱਲ)/(ਅਧਿਕਤਮ ਮੁੱਲ-ਨਿਊਨਤਮ ਮੁੱਲ)
ਉੱਪਰੋਕਤ ਸੂਚਕਾਂ ਦੇ ਮੁੱਲ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਜੀਵਨ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦਾ ਸੂਚਕ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਵਨ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੇ ਸੂਚਕ ਦਾ ਮੁੱਲ 0-100 ਵਿਚਕਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ 0 ਨਿਊਨਤਮ ਅਤੇ 100 ਅਧਿਕਤਮ ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੂਚਕ ਦੇ ਮੁੱਲ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਪੱਧਰ ਦੀ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਸ਼ਿੰਦਿਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦਾ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਸੂਚਕ ਬਹੁਤਾ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੰਘ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਸੂਚਕ ਨੇ ਲੈ ਲਈ ਹੈ।
ਰੋਜ਼ਾ ਪਾਰਕਸ
ਰੋਜ਼ਾ ਲੁਇਸ ਮੈਕੌਲੇ ਪਾਰਕਸ(4 ਫਰਵਰੀ, 1913 - 24 ਅਕਤੂਬਰ, 2005) ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸੀ ਜੋ ਮੋਂਟਗੋਮੇਰੀ ਬੱਸ ਬਾਈਕਾਟ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ “ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ” ਅਤੇ “ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਮਾਂ” ਕਿਹਾ ਹੈ। 1 ਦਸੰਬਰ, 1955 ਨੂੰ ਅਲਬਾਮਾ ਦੇ ਮੋਂਟਗੋਮਰੀ ਵਿਚ ਪਾਰਕਸ ਨੇ ਜਦੋਂ ਇਕ ਵਾਰ “ਗੋਰਾ” ਭਾਗ ਭਰਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਬੱਸ ਦੇ ਡਰਾਈਵਰ ਜੇਮਜ਼ ਐੱਫ. ਬਲੈਕ ਦੇ ਇਕ ਗੋਰੇ ਯਾਤਰੀ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ “ਰੰਗਦਾਰ” ਭਾਗ ਵਿਚ ਚਾਰ ਸੀਟਾਂ ਦੀ ਇਕ ਕਤਾਰ ਖਾਲੀ ਕਰਨ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਪਾਰਕਸ ਬੱਸ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫਾਰ ਦਿ ਐਡਵਾਂਸਮੈਂਟ ਆਫ਼ ਕਲਰਡ ਪੀਪਲ (ਐਨਏਏਸੀਪੀ) ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਅਲਾਬਾਮਾ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਨਾਗਰਿਕ ਅਵੱਗਿਆ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕਾਲੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਮੋਂਟਗੋਮਰੀ ਬੱਸਾਂ ਦਾ ਬਾਈਕਾਟ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਕੇਸ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਅਦਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਲਝ ਗਿਆ, ਪਰ ਸੰਘੀ ਮੋਂਟਗੋਮਰੀ ਬੱਸ ਮੁਕੱਦਮਾ ਬ੍ਰਾਡਰ ਬਨਾਮ ਗੇਲ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਨਵੰਬਰ 1956 ਵਿੱਚ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ 14ਵੀਂ ਸੋਧ ਦੀ ਬਰਾਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਧਾਰਾ ਅਧੀਨ ਬੱਸਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਗੈਰ-ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਹੈ।
ਪਾਰਕਸ ਦੀ ਅਵੱਗਿਆ ਦਾ ਕੰਮ ਅਤੇ ਮੋਂਟਗੋਮਰੀ ਬੱਸ ਬਾਈਕਾਟ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਈ। ਉਹ ਨਸਲੀ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਦੀ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਈ, ਅਤੇ ਐਡਗਰ ਨਿਕਸਨ ਅਤੇ ਮਾਰਟਿਨ ਲੂਥਰ ਕਿੰਗ ਜੂਨੀਅਰ ਸਮੇਤ ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਗਠਿਤ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਪਾਰਕਸ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਸਟੋਰ ਵਿੱਚ ਸੀਮਸਟ੍ਰੈਸ ਵਜੋਂ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਐਨਏਏਸੀਪੀ ਦਾ ਮੋਂਟਗੋਮਰੀ ਚੈਪਟਰ ਦੀ ਸਕੱਤਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਹਾਈਲੈਂਡਰ ਫੋਕ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਟੇਨੇਸੀ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵਰਕਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਸਲੀ ਬਰਾਬਰੀ ਲਈ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਵੀ ਦੁੱਖ ਝੱਲਿਆ; ਉਸ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਨੋਂ ਮਾਰਨ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ। ਬਾਈਕਾਟ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਡੈਟਰਾਇਟ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਕੰਮ ਮਿਲਿਆ। 1965 ਤੋਂ 1988 ਤੱਕ, ਉਸ ਨੇ ਅਫਰੀਕਨ-ਅਮਰੀਕੀ ਯੂਐਸ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਜੌਨ ਕੋਨਯਰਸ ਦੀ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਰਿਸੈਪਸ਼ਨਿਸਟ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਬਲੈਕ ਪਾਵਰ ਅੰਦੋਲਨ ਅਤੇ ਯੂਐਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕੈਦੀਆਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਸੀ।
ਆਰੰਭਕ ਜੀਵਨ
ਰੋਜ਼ਾ ਪਾਰਕਸ ਦਾ ਜਨਮ 4 ਫਰਵਰੀ, 1913 ਨੂੰ ਅਲਾਬਾਮਾ ਦੇ ਟਸਕੇਗੀ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾ ਲੁਈਸ ਮੈਕਕੌਲੀ, ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਲਿਓਨਾ (ਨੀ ਐਡਵਰਡਜ਼) ਅਤੇ ਇੱਕ ਤਰਖਾਣ ਜੇਮਜ਼ ਮੈਕਕੌਲੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅਫਰੀਕੀ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਪਾਰਕਸ ਦੇ ਪੜਦਾਦਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਕੌਟਸ-ਆਇਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪੜਪੋਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੂਲ ਅਮਰੀਕੀ ਗੁਲਾਮ ਸੀ। ਉਹ ਜਦੋਂ ਛੋਟੀ ਸੀ ਤਾਂ ਪੁਰਾਣੀ ਟੌਨਸਿਲਾਈਟਸ ਨਾਲ ਖਰਾਬ ਸਿਹਤ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪੇ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਮੋਂਟਗੋਮਰੀ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਬਾਹਰ ਪਾਈਨ ਲੈਵਲ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਨਾ-ਨਾਨੀ, ਮਾਂ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਸਿਲਵੇਸਟਰ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਅਫ਼ਰੀਕਨ ਮੈਥੋਡਿਸਟ ਐਪੀਸਕੋਪਲ ਚਰਚ (ਏਐਮਈ) ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਫਿਲਡੇਲਫਿਆ, ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਵਿੱਚ ਮੁਫਤ ਕਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਇੱਕ ਸਦੀ ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਤੰਤਰ ਕਾਲਾ ਸੰਪ੍ਰਦਾਇ ਸੀ।
ਮੈਕਕੌਲੀ ਨੇ ਗਿਆਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤਕ ਪੇਂਡੂ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ "ਸਿਲਾਈ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਸੌਦਾ" ਸਿਖਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਰਜਾਈ ਬਨਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਦਾਦੀ ਰਜਾਈ ਬਣਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਰਜਾਈ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਵਿੱਚ ਦਸ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਅਸਾਧਾਰਣ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਜਾਈ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਦੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਪਰਿਵਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਜਿਵੇਂ ਖੇਤ ਦਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਗਿਆਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸਿਲਾਈ ਸਿੱਖੀ; ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ "ਪਹਿਲਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਜੋ ਪਾ ਸਕਦੀ ਸੀ" ਦੀ ਸਿਲਾਈ ਕੀਤੀ। ਮੋਂਟਗੁਮਰੀ ਦੇ ਇੰਡਸਟਰੀਅਲ ਸਕੂਲ ਫਾਰ ਗਰਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਜੋਂ, ਉਸਨੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਕੋਰਸ ਕੀਤੇ। ਪਾਰਕ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਅਲਾਬਾਮਾ ਸਟੇਟ ਟੀਚਰਜ਼ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਨੀਗਰੋਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਗਏ, ਪਰ ਉਹ ਬਿਮਾਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਨਾਨੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਲਈ ਬਾਹਰ ਚਲੀ ਗਈ।
20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਆਲੇ -ਦੁਆਲੇ, ਸਾਬਕਾ ਸੰਘੀ ਰਾਜਾਂ ਨੇ ਨਵੇਂ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਤੇ ਚੋਣ ਕਾਨੂੰਨ ਅਪਣਾਏ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਾਲੇ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ disੰਗ ਨਾਲ ਵੰਚਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਲਾਬਾਮਾ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗਰੀਬ ਗੋਰੇ ਵੋਟਰ ਵੀ. ਵ੍ਹਾਈਟ-ਸਥਾਪਿਤ ਜਿਮ ਕ੍ਰੋ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਡੈਮੋਕਰੇਟਸ ਦੁਆਰਾ ਦੱਖਣੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਵਾਂ ਦੇ ਮੁੜ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਸਮੇਤ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੂਨ ਸਟੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਸਲੀ ਵਖਰੇਵਾਂ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ. ਬੱਸ ਅਤੇ ਰੇਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਕਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਗੋਰਿਆਂ ਲਈ ਵੱਖਰੇ ਭਾਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠਣ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀਆਂ। ਸਕੂਲ ਬੱਸਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਕਾਲੇ ਸਕੂਲੀ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਲੈਕ ਸਿੱਖਿਆ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਘੱਟ ਫੰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਸੀ।
ਬਿਜਲਈ ਚਿੰਨ
ਸਵਿੱਚਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਜਲੀ
ਮਿੱਕੀ ਮੂਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਜੇਨ ਪ੍ਰੈਟ
ਜੇਨ ਪ੍ਰੈਟ (ਜਨਮ 11 ਨਵੰਬਰ, 1962) ਸੈਸੀ ਅਤੇ ਜੇਨ ਦੀ ਬਾਨੀ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਐਕਸੋਜੇਨ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ।  ਇਹ ਸੀਰੀਅਸ ਐਕਸਐਮ ਰੇਡੀਓ ਤੇ ਟਾਕ ਸ਼ੋਅ ਜੇਨ ਰੇਡੀਓ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਜੇਨ ਪ੍ਰੈਟ ਦਾ ਜਨਮ ਸਾਨ ਫ਼੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਸ਼ੇਇਲਾ ਮਾਰਕਸ ਬਲੇਕ, ਡਿਊਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਵਰਨਨ ਪ੍ਰੈਟ ਕੋਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਇਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੇ ਕਵੀਨਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਨਾਨਾ, ਜੋਸਫ ਮਾਰਕਸ, ਡੱਬਲਡੇ ਪਬਲੀਸਿੰਗ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਗੈਥੇਰ ਪ੍ਰੈਟ ਸਨ, ਜੋ ਵਰਜੀਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੈਰਾਨਾਰਮਲ ਮਨੋ-ਵਿਗਿਆਨ ਖੋਜਕਾਰ ਸਨ। ਜੇਨ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦਾ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਇਹ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਉੱਤਰੀ ਕੈਰੋਲੀਨਾ ਦੇ ਡਰਹਮ, ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਅਤੇ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਐਂਡੋਵਰ, ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਵਿੱਚ ਫਿਲੀਪਸ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲਿਆ। ਫਿਲੀਪਸ ਅਕੈਡਮੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੁਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰੈਟ ਓਬ੍ਰ੍ਲਿਨ, ਓਹਿਓ ਦੇ ਓਬ੍ਰ੍ਲਿਨ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ  ਦਾਖ਼ਿਲਾ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਇਸਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਨਾਚ ਨਾਲ ਸੰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਜੇਨ ਪ੍ਰੈਟ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਾ/ਲੇਖਕ ਐਂਡਰਿਊ ਸ਼ਾਇਫਰ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ, ਸ਼ਾਰਲੈਟ ਜੇਨ (ਜਨਮ ਦਸੰਬਰ, 2002), ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
Category:Pages using citations with accessdate and no URL ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1962 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੁਲਿੰਗੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਨੀ ਖੋਜੀ ਔਰਤਾਂ
ਮਾਰਵਾ
ਮਾਰਵਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬੱਸੀ ਪਠਾਣਾਂ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਵਸੀਲੀ ਕੈਂਡਿੰਸਕੀ
ਵਸੀਲੀ ਵਸੀਲੀਏਵਿਚ ਕੈਂਡਿੰਸਕੀ (Васи́лий Васи́льевич Канди́нский) (16 ਦਸੰਬਰ16 December 1866O. S.16 December 1866 – 13 ਦਸੰਬਰ 1944) ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਕਲਾ ਸਾਸ਼ਤਰੀ ਸੀ।
ਮਾਰਵਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੱਸੀ ਪਠਾਣਾਂ ਬਲਾਕ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਵਸੀਲੀ ਕੈਂਡਿੰਸਕੀ
ਉਸ ਨੂੰ ਪਛਾਣੇ ਗਏ ਪਹਿਲੇ ਸ਼ੁੱਧ ਅਮੂਰਤ ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।   ਮਾਸਕੋ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਕਾਡਿੰਸਕੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਚਪਨ ਓਡੇਸਾ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਗ੍ਰੇਕੋਵ ਓਡੇਸਾ ਕਲਾ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਮਾਸਕੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਥੇ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੇ ਪੇਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਹ ਡੋਰਪਟ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰਸ਼ਿਪ (ਰੋਮਨ ਲਾਅ ਦੀ ਚੇਅਰ) ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਕੈਂਡਿੰਸਕੀ ਨੇ 30 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪੇਂਟਿੰਗ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ (ਲਾਈਫ਼-ਡਰਾਇੰਗ, ਸਕੈਚਿੰਗ ਅਤੇ ਅਨਾਟੋਮੀ) ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
1896 ਵਿੱਚ ਕੈਂਡਿੰਸਕੀ ਮਿਊਨਿਖ਼ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਿਆ, ਪਹਿਲਾਂ ਐਂਟੋਨ ਅਜਬ ਦੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ। 1914 ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਸਕੋ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਰੂਸੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਕੈਂਡਿੰਸਕੀ ਅਨਾਤੋਲੀ ਲੂਨਾਚਾਰਸਕੀ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਮਿਊਜੀਅਮ ਆਫ ਦ ਕਲਚਰ ਆਫ਼ ਪੇਂਟਿੰਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਪਰੰਤੂ ਉਦੋਂ ਤੱਕ "ਉਸ ਦਾ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ... ਸੋਵੀਅਤ ਸਮਾਜ ਦੇ ਦਵੰਦਵਾਦੀ ਭੌਤਿਕਵਾਦ ਲਈ ਅਜਨਬੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ",  ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚੋ ਮੌਕਿਆਂ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ 1920 ਵਿੱਚ ਜਰਮਨੀ ਪਹੁੰਚ ਗਿ ਉਥੇ, ਉਸਨੇ ਬੌਹੌਸ ਕਲਾ ਅਤੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ 1922 ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਨਾਜ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ 1933 ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਫਰਾਂਸ ਚਲੇ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ ਅਤੇ 1939 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫ੍ਰੈਂਚ ਨਾਗਰਿਕ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। 1944 ਵਿੱਚ ਉਹ ਨਿਊਇਲੀ-ਸੁਰ-ਸੇਨ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਿਆ।
ਕਲਾਤਮਕ ਦੌਰ
thumb|ਚਿੱਟੇ ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਸਵਾਰ ਦੀ ਪੇਂਟਿੰਗ ਅਤੇ ਹਰੇ ਘਾਹ ਤੇ ਸੱਜੇ ਤੋਂ ਖੱਬੇ ਦੁੜਕੀ ਦੌੜ ਰਿਹਾ। (1903) ਕੈਂਡਿੰਸਕੀ ਦੀ ਅਮੂਰਤ ਕਲਾ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਲਾਤਮਕ ਅਨੁਭਵਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਤੀਬਰ ਸੋਚ ਦੀ ਪਰਿਪੱਕਤਾ ਦਾ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਲੰਘਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਆਤਮਾ ਦੀ ਉਤਸਾਹ ਅਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਇੱਛਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਲਈ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮਰਪਣ ਕਿਹਾ; ਇਹ ਉਸਦੀ ਕਲਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਪਹਿਲੂ ਸੀ।
ਨੌਜਵਾਨੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾ (1866-1896)
thumb|ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਚਰਚ ਨਾਲ ਰੰਗਦਾਰ ਐਬਸਟਰੈਕਟ ਪੇਂਟਿੰਗ (1908) ਕੈਂਡਿੰਸਕੀ ਦਾ ਜਨਮ ਮਾਸਕੋ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਲਿਡਿਆ ਟਿਚੀਵਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਚਾਹ ਦੇ ਵਪਾਰੀ ਵਸੀਲੀ ਸਿਲਵੇਸਤਰੋਵਿਚ ਕੈਂਡਿੰਸਕੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।  ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਜਰਮਨ ਅਮੀਰਸ਼ਾਹੀ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਨਕੇ ਤਾਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ "ਆਪਣੇ ਨੈਣ ਨਕਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਮੂਲੀ ਮੰਗੋਲੀਅਨ ਪ੍ਰਭਾਵ" ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਦੱਸਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ।  ਕੈਂਡਿੰਸਕੀ ਜਦੋਂ ਮਾਸਕੋ ਵਿੱਚ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਕਈ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਸਮੇਤ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ, ਉਹ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਰੰਗ ਤੇ ਮੋਹਿਤ ਹੋਣ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਯਾਦ ਕਰਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹਵਾਦ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਮੋਹ ਵਧਦਾ ਗਿਆ। 1889 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਇੱਕ ਨਸਲੀ-ਵਿਗਿਆਨ ਖੋਜ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜੋ ਮਾਸਕੋ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਲੋਗਦਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਤੀਤ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਘਰ ਅਤੇ ਚਰਚਾਂ ਅਜਿਹੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਗਏ ਸਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੇ, ਉਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਪੇਂਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਤੁਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਭਵ, ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਲੋਕ ਕਲਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ (ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਗੂੜੀ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ), ਉਸਦੇ ਬਹੁਤੇ ਮੁਢਲੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਝਲਕਦੀ ਸੀ। ਕੁਝ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਤਸਵੀਰ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਸੰਗੀਤ ਕੰਪੋਜ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਲਿਖ਼ਿਆ, "ਰੰਗ ਕੀਬੋਰਡ ਹੈ, ਅੱਖਾਂ ਹਥੌੜੇ ਹਨ, ਆਤਮਾ ਕਈ ਤਰਾਂ ਵਾਲੀ ਪਿਆਨੋ ਹੈ। ਕਲਾਕਾਰ ਹੱਥ ਹੈ ਜੋ ਵਜਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਇੱਕ ਕੁੰਜੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕੁੰਜੀ ਨੂੰ ਛੂੰਹਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਥਿਰਕਣ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।"  ਕੈਂਡਿੰਸਕੀ ਰੂਸੀ-ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਅਲੈਗਜੈਂਡਰ ਕੋਜਵੇ ਦਾ ਚਾਚਾ ਵੀ ਸੀ (1902-1968)।
ਉਦਿਤ ਰਾਜ
ਉਦਿਤ ਰਾਜ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ 2014 ਤੋਂ 2019 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ, ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਾਜ ਐਸ.ਸੀ. / ਐਸ.ਟੀ. ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕਨਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਕੌਮੀ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵੀ ਹੈ।
ਸੌਰਵ ਕੁਮਾਰ
ਸੌਰਵ ਕੁਮਾਰ ਮੋਤੀਹਾਰੀ, ਬਿਹਾਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ "ਦ ਗੋਲਡਨ ਏਜ 17" ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਸੌਰਵ ਜੈਨ
ਉਦਿਤ ਰਾਜ
ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਰਾਜ ਦਾ ਜਨਮ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਮਨਗਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬੀ.ਏ. ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1980 ਵਿਚ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ 1988 ਵਿਚ ਇੰਡੀਅਨ ਰੈਵੀਨਿਊ ਸਰਵਿਸ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ, ਜੁਆਇੰਟ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਅਤੇ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਦੇ ਵਧੀਕ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। 24 ਨਵੰਬਰ 2003 ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਜਸਟਿਸ ਪਾਰਟੀ ਬਣਾਈ।
ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਰੀਅਰ
ਰਾਜ, ਇੱਕ ਦਲਿਤ ਹੈ, ਉਹ 2001 ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਤੋਂ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:16ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1961
ਅਬਦੁਰ ਰਹਿਮਾਨ ਬਿਸਵਾਸ
ਅਬਦੁਰ ਰਹਿਮਾਨ ਬਿਸਵਾਸ (1926-2017) (ਜਨਮ 1926 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ) ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ 11ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸਨ।  ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ 10 ਅਕਤੂਬਰ 1991 ਤੋਂ 9 ਅਕਤੂਬਰ 1996 ਤੱਕ ਰਿਹਾ।  ਅਪ੍ਰੈਲ 5,1991 ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ 25, 1991 ਤੱਕ ਉਹ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੇ।
ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਗੁਸਤਾਵ ਅਡੋਲਫ਼ ਸਮੁੰਦਰ
ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਗੁਸਤਾਵ ਅਡੋਲਫ਼ ਸਮੁੰਦਰ, ਆਰਕਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ, ਨੁਨਾਵੁਤ, ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਕਿਕੀਕਤਾਲੁਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਹੈ।
ਇਹ ਕੈਨੇਡੀਆਈ ਆਰਕਟਿਕ ਟਾਪੂ-ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਆਰਕਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਬਿਆਮ ਮਾਰਟਿਨ ਖਾੜੀ ਅਤੇ ਮੈਕਲੀਨ ਪਣਜੋੜ ਨਾਲ਼ ਜਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਨਗਾਸੇਪਮ ਪਾਕਪੀ ਦੇਵੀ
ਨਗੇਸੇਪਾਮ ਪਕਪੀ ਦੇਵੀ (ਜਨਮ 10 ਮਾਰਚ 1981) ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦੀ ਕੌਮੀ ਟੀਮ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਾਨਚੈਸਟਰ 2002 ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋਲਡ ਜਿੱਤਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1981 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਵਡਗਾਮ (ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ)
ਵਡਗਾਮ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ (વડગામ વિધાનસભા બેઠક) ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ 182 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਬਨਾਸਕਾਂਠਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸੀਟ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਲਈ ਰਾਖਵਾਂ ਹੈ।
ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਇਹ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਸੀਟ, ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਵੋਟਰਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ
ਸਰੋਤ:
ਐਂਮਾ ਲਾਜ਼ਰ
<center style="margin-top:5px"> ਏੰਮਾ ਲਾਜ਼ਰ
ਲਾ ਬੋਲਸਾ ਮਹਿਲ (ਮਾਦਰੀਦ)
ਲਾ ਬੋਲਸਾ ਮਹਿਲ (ਸਪੇਨੀ: Palacio de la Bolsa de Madrid) ਮਾਦਰੀਦ, ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਮਹਿਲ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 1995 ਵਿੱਚ ਬੀਏਨ ਦੇ ਇੰਤੇਸੇਰੇਸ ਕੁਲਤੂਰਾਲ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਐਂਮਾ ਲਾਜ਼ਰ
'Emma Lazarus
<center style="background-color:#c6c6ff; font-weight:bold"> ਨਿਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ <p style="width:36%; float:left; font-weight:bold;margin-left:5px"> ਜਨਮ <p style="width:60%; float:right; margin-right:5px"> ਜੁਲਾਈ 22, 1849 ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ, ਨਿਊਯਾਰਕ
<p style="width:36%; float:left; font-weight:bold;margin-left:5px"> ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ <p style="width:60%; margin-right:5px; float:right"> ਨਵੰਬਰ 19, 1987 (ਉਮਰ 38) ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ, ਨਿਊਯਾਰਕ
<p style="width:36%; float:left; font-weight:bold; margin-left:5px"> ਧਰਮ <p style="width:60%; float:right">ਯਹੂਦੀ
ਏੰਮਾ ਲਾਜਰ (22 ਜੁਲਾਈ, 1849 - 19 ਨਵੰਬਰ, 1887) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਯਹੂਦੀ ਕਵੀ ਸਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ.
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਕਵੀ
ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ
'''ਪ੍ਰੋ. ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ''' (10 ਅਗਸਤ 1911 – 27 ਨਵੰਬਰ 1993) ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਉੱਘਾ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ।
ਜੀਵਨ ਵੇਰਵੇ
ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 10 ਅਗਸਤ 1911 ਨੂੰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲਾਹੌੌਰ ਦੀ ਪੱਟੀ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਪਿੰਡ ਬਰਵਾਲਾ (ਹੁਣ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਤਰਨ ਤਾਰਨ) ਵਿਖੇ ਪਿਤਾ ਦੰਮਾਂ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਬੀਬੀ ਭਾਨੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋੋਂ ਬੀ. ਐੱੱਸਸੀ. ਤੇ ਫਿਰ 1933 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਐੱੱਮ.ਏ. ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਨਿਰੰਜਣ ਸਿੰਘ ਦੇ ਲਾਹੌੌਰ ਵਿੱਚ ਚਲਾਏ ਸਿੱਖ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਪਿੱਛੋੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੈਂਪ ਕਾਲਜ ਤੇ ਫਿਰ ਅਗਲੇ 43 ਸਾਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਈਵਨਿੰਗ ਕਾਲਜ ਵਿਖੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 1950 ਵਿੱਚ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। 1992 ਵਿੱਚ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਡਮੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਵੱਲੋਂ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਰਚਨਾਵਾਂ
ਇਹਨਾਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਸੋਮੇ, ਸਿੱਖ ਇਨਕਲਾਬ ਦਾ ਮੋਢੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ,  ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸਮਝ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਸੱਚ, ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਨਾਵਲ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਸੱਚ ਪੁਰਾਣਾ ਨਾ ਥੀਐ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ।
ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ’ਚ ਥਾਂ
ਇਤਿਹਾਸ ਪੱਖ ਤੋਂ ਜੇਕਰ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਆਲੋਚਕ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣਗੇ ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਇੱਕ ਉਤਮ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਆਲੋਚਕ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿੰ ਸੇਖੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਚਲਾਈ ਆਲੋਚਨਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਅਗਲਾ ਦੌਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਡਾ ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਭਾਟੀਆ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਚਿੰਤਨ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਸਾਹਿੱਤ ਚਿੰਤਨ ਅਤੇ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਪਿਰਤ ਪਾਈ.
ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਆਲੋਚਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਮਾਰ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤਕ ਆਧਾਰ ਬਣਾਇਆ। ਉਹ ਉਸ ਦੌਰ ਦਾ ਆਲੋਚਕ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਨਿਰੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਤੇ ਵਿਆਖਿਆ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਪੱਕੇ ਪੈਰੀਂ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਨੇ ਪੱਕੇ ਪੈਰੀਂ ਹੋਣਾ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ। ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ ਤੋਂ ਅਗਲਾ ਆਲੋਚਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੋ. ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਨੂੰ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸੇਖੋਂ ਨਾਲ ਤਿੱਖਾ ਸੰਵਾਦ ਵੀ ਛੇੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਨਿਵੇਕਲੇ ਨਕਸ਼ ਵੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ
ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਤੇ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਮੁੱਲਵਾਨ ਨੁਕਤਾ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਜੱਦੋ-ਜਹਿਦ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੁਵੱਲੀ ਜੱਦੋ-ਜਹਿਦ ਚੱਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਜੱਦੋ-ਜਹਿਦ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਜੱਦੋ-ਜਹਿਦ ਸਮਾਜ ਨਾਲ। ਪਹਿਲੀ ਜੱਦੋ-ਜਹਿਦ ਵਿਚੋਂ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਜਨਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਜੱਦੋ-ਜਹਿਦ ਵਿਚੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਸੱਚ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਸੱਚ ਹੈ ਤੇ ਦੂਜਾ ਜਜ਼ਬੇ ਦਾ ਸੱਚ। ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਜਜ਼ਬੇ ਦੇ ਸੱਚ ਨਾਲ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਚਿੱਤਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਦਵੰਦਾਤਮਕ ਸੰਬੰਧ ਨੂੰ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਚਾਰਧਾਰਨਾਵਾਂ
ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾ ਜਿਆਦਾ ਵਿਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹੀ ਹੈ ਡਾ ਭਾਟੀਆ ਨੇ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸਹਿੰਸਰਾ, ਡਾ ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰੋ ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਕਸੇਲ, ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੰਘ ਹੁੰਦਲ, ਡਾ ਅਤਰ ਸਿੰਘ, ਡਾ ਸੀਤਲ ਸਿੰਘ ਆਦਿ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੋ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਮੁਲਅੰਕਣ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਆਖਣਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸਹਿੰਸਰਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਦਾ ਗੰਧਲਾ, ਧੁੰਦਲਾ ਅਤੇ ਵਿਗੜਿਆ ਰੂਪ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਪ੍ਰੋ ਕਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਖੋਜ ਪੱਤਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸਥਾਪਨਾਂਵਾ ਨੂੰ ਸਹੀ ਅਤੇ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਰੂਪ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਦ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਰਸਤਾ ਆਪਣਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
ਇਹੀ ਵਿਦਵਾਨ ਇਹ ਵੀ ਆਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿੱਤ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਹੋਰ ਕਈ ਅਧਿਏਤਾਵਾ ਨੇ ਸੰਚਾਲਿਤ ਅਧਿਐਨ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਰਿਆ। ਇਕੋ ਸਮੇਂ  ਉਸ ਦੀ ਸਾਹਿੱਤ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਵਿਦਰੋਹ ਭਾਵੀ, ਕੱਟੜ, ਕਰੜੀ, ਤਿੱਖੀ, ਖਰਵੀ, ਖਿਲਰੀ, ਖਿੰਡਰੀ ਵਿਵਸਥਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਉਹ ਦੀਆ ਦੋਵੇਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਸਾਹਿੱਤ ਦੇ ਸੋਮੇ ਅਤੇ ਸਾਹਿੱਤ ਦੀ ਸਮਝ ਨੂੰ ਸਾਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਡਾ ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਥਿੰਦ ਉਸ ਨੂੰ ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਸਾਹਿੱਤ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਹਿੱਤ ਦਾ ਨਿੰਦਕ ਦੱਸਦਾ ਹੈ  ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬਿਰਤੀ ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿੱਤ ਨੂੰ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਸਾਹਿੱਤ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਨਵੀਨ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਹਿੱਤ ਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਿੱਧ ਕਰਨ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ
ਸਥਾਪਨਾਵਾਂ
ਪ੍ਰੋ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਆਲੋਚਕ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸਾਹਿੱਤ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਮਹਾਨ ਸਾਹਿੱਤ, ਸਾਹਿੱਤ ਦੇ ਸੋਮੇ, ਅਤੇ ਯਥਾਰਥ, ਸਾਹਿੱਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ, ਸਾਹਿੱਤ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ, ਸਾਹਿੱਤ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾ, ਗੁਰਬਾਣੀ, ਕਿੱਸਾ ਕਾਵਿ, ਸੂਫੀ ਕਾਵਿ, ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਹਿੱਤ ਬਾਰੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਮੌਲਿਕ ਸਥਾਪਨਾਵਾ ਹਨ ਪ੍ਰੰਤੂ ਹਰ ਸਥਾਪਨਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੋਚ ਸਮਝ ਕੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ
ਟੀ. ਆਰ. ਵਿਨੋਦ ਦੀ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਬਾਰੇ ਟਿੱਪਣੀ ਹੈ, “ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਮੁੱਲਮੂਲਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਮੁੱਲਵਾਨ ਵੀ।” ਭਾਵ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਸੇ ਸਾਹਿਤਿਕ ਕਿਰਤ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਲ ਦੀ ਵੀ ਪਰਖ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ’ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਸਾਹਿਤ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ :
ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਜਿਹੜੇ ‘ਮਨੁੱਖੀ ਚਿੱਤਰ’ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ :
ਇਹਨਾਂ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਗਹੁ ਨਾਲ ਵਾਚੀਏ ਤਾਂ ਉਹ ਖ਼ਿਆਲ ਅਤੇ ਜਜ਼ਬੇ ਨੂੰ ਸਮਕਾਲੀ ਸਮਾਜਿਕ ਗਿਆਨ/ਸੰਵੇਦਨਾ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੋਇਆ ਵਸਤੂ ਪੱਖ ਵੱਲ ਅਤੇ ਬੋਲੀ, ਸ਼ੈਲੀ ਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੋਇਆ ਰੂਪ ਪੱਖ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹ ਵਸਤੂ ਅਤੇ ਰੂਪ ਦੇ ਦ੍ਵੈਤੀ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮਹਾਨ ਸਾਹਿੱਤ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਸਾਹਿੱਤ ਦੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਾਜ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਓਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਜਦੋ ਸਮਾਜ ਦੇ ਕੇੰਦਰ ਮਸਲੇ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਸਾਹਿੱਤਕਾਰਾ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਓਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੌਸ਼ਨ ਦਿਮਾਗ ਮਹਾਨ ਸਾਹਿੱਤ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਮਹਾਨ ਸਾਹਿੱਤ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਉਸ ਦੀਆ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ:
ਵਸਤੂ ਤੇ ਰੂਪ :
ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਵਸਤੂ ਤੇ ਰੂਪ ਕਈ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਲਈ ਕੇਦਰੀ ਨੁਕਤਾ ਬਣੇ ਰਹੇ ਹਨ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਚਿੰਤਨਾ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਵਸਤੂ ਅਤੇ ਰੂਪ ਦਾ ਦਵੰਦਾਤਮਕ ਸਬੰਧ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਰੂਪ ਬਗੈਰ ਵਸਤੂ ਅਤੇ ਵਸਤੂ ਤੋ ਬਿਨਾਂ ਰੂਪ ਦੀ ਹੋਂਦ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪ੍ਰੋ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਵਸਤੂ ਅਤੇ ਰੂਪ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਸਬੰਧੀ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਖੁਲ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟਾਏ ਹਨ ਪ੍ਰੋ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰੇ ਆਖੇ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਇਸ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਮੇਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਜਿਹਨਾਂ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਿਖੇੜ ਨਿਖੇੜ ਕੇ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਹਿੱਤ ਦੀ ਵਸਤੂ ਦਾ ਪਦਾਰਥ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਤਾਕਤਾਂ ਮਤਲਬ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਹਿੱਤ ਰੂਪ ਵੀ ਸਮਾਜ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ
ਵਿਹਾਰਕ ਪੱਖ ਤੇ ਪਰੰਪਰਾ
ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਸਿਰਜਣਾ ਵਿੱਚ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ ਵਾਂਗ ਛੁਟਿਆਉਂਦਾ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਸਵੀਕਾਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਪਰੰਪਰਾ ਕੋਈ ਵਾਧੂ ਬੋਝ ਜਾਂ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਪਰਖਾਂ ਦੀ ਵੈਰਨ ਨਹੀਂ। ਇਸਦੀ ਘੋਖ ਵਿਚੋਂ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਹਿਤਕ ਚਿੱਤਰ ਖਿੱਚਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚੋਂ ਸੂਖਮ ਸੂਝ ਅਤੇ ਅੰਤਰਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਇੰਨ-ਬਿੰਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਇ ਲੇਖਕ ਆਪਣੀ ‘ਚੋਣ ਬਿਰਤੀ' ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਲੋੜੀਂਦੇ ਬਦਲਾਅ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ ਲੇਖਕ ਨੇ ਉਸ ਫ਼ਲਦਾਇਕ ਮੁਹਾਵਰੇ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਤਮਾਮ ਜਜ਼ਬਾਤ ਨੂੰ ਫੜ੍ਹ ਸਕਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੋਵੇ। ਪਰੰਪਰਾ ਸੰਬੰਧੀ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਡਾਇਲੈਕਟੀਕਲ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਟੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਸਿਰਜਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਰ ਜੁਗਤ ਨੂੰ ਲੋਕਹਿੱਤਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਉਸ ਲਈ ਮੱਧਕਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜੋ ਉਸ ਵਿਚਲਾ ਪੇਸ਼ ਜਜ਼ਬਾ ਲੋਕ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਹੈ ਤੇ ਸਥਾਪਤੀ ਵਿਰੋਧੀ ਹੈ। ਮੱਧਕਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਉਹ ਜਜ਼ਬੇ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦੇ ਬਿਨਾਹ ’ਤੇ ਮਹੱਤਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰੇਕ ਸਮੇਂ ਤੇ ਸਥਾਨ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਸਮਕਾਲੀ ਸਮਾਜਕ ਚੇਤਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਜਕ ਚੇਤਨਤਾ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਸਦਕਾ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਵਸਤੂ ਤੇ ਰੂਪ ਦੋਹਾਂ ਪੱਖਾਂ ਤੋਂ ਤਬਦੀਲੀ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਰੈਸ਼ਨੇਲ ਬੇਸ਼ੱਕ ਗ਼ੈਰ-ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਸਾਬਤ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੋਵੇ ਪਰ ਸਾਹਿਤਕ ਕਿਰਤ ਦੀ ਵੁੱਕਤ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਲੁਕਵੀਂ ਵਸਤ ਜਾਣੀਂ ਜਜ਼ਬੇ ਸਦਕਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਕਵੀ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਸਾਹਿਤਕ ਚਿੱਤਰ ਦੀ ਲੁਕਵੀਂ ਵਸਤੂ ਨਵੇਂ ਦੀ ਥਾਹ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜਮਾਤੀ ਡਾਇਲੈਕਟਿਕਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਹਿਤ ਵਿੱਚ ਖਲੋਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਰਚਨਾ ਮਹਾਨ ਹੈ।
ਇਹ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਚਿੰਤਨ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਗਿਤਾ ਅੱਜ ਵੀ ਉਨੀ ਹੀ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਜਿੰਨੀ ਉਸ ਦੇ ਰਚਨਾ ਕਾਲ ਸਮੇਂ ਸੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਉਸ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਮੁਹਾਵਰਾ ਅੱਜ ਦਾ ਚਲਦਾ ਮੁਹਾਵਰਾ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਵਸਤੂ ਓਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਸੱਚ, ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਗੁਲਾਮੀ ਕੱਟਣ ਵਾਸਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਲਾਗੂ ਤੇ ਕਾਰਗਰ ਹੈ ਜਿਨਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਗੁਰਬਾਣੀ ਬਾਣੀ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਏ ਰਾਹਾਂ ਦਾ ਨਿਖੇੜਾ ਕਰਦਿਆ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ 'ਬਾਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਦੋ ਹੀ ਰਾਹ ਦੋ ਹੀ ਪੈਟਰਨ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਇੱਕ ਮਾਇਆ ਦਾ ਰੱਬ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਅਤੇ ਦੂਸਰਾ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਰੱਬ ਨੂੰ ਪਰਵਾਨ। ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵਿਰੋਧੀ ਸਾਮਜਿਕ ਨਿਜ਼ਾਮ ਹਨ ਇੱਕ ਦੂਸਰੇ ਦੇ ਮੁਖਾਲਿਫ ਦੋ ਤਰਜੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆ ਹਨ ਬਾਣੀ ਮਾਇਆ ਵਾਲੇ ਨਿਜ਼ਾਮ ਦਾ ਅਸਲਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖ ਕੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਛੋਟਾ ਮੋਟਾ ਸੁਧਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ
ਇਸ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨੂੰ ਪਰਖ਼ਣ ਲੱਗਿਆ ਵੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸ਼ੀਸ਼ਿਆਂ ਵਾਲੀ ਐਨਕ ਨਹੀ ਉਤਾਰਦਾ 'ਸਗੋਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸੇ ਨਜ਼ਰ ਤੋ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਉਸ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਚਲਾ ਹਰ ਸ਼ਬਦ ਸਮਾਜਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਪਾਠਕ ਹਰ ਸਬਦ ਵਿੱਚੋ ਸਾਮਜਿਕ ਇਨਕਲਾਬ ਅਨੁਭਵ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਮਜਹਬੀ ਕਵਿਤਾ ਪੜ੍ਹਨੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਸਾਇੰਟਿਫਿਕ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨੀ।
ਸੂਫੀ ਕਾਵਿ :
ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਾਂਗ ਹੀ ਪ੍ਰੋ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸੂਫੀ ਸਾਹਿੱਤ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋ ਵੇਖਿਆ ਹੈ ਉਸ ਸੂਫੀ ਮਤ ਵਿਚਲੀ ਸ਼ਰ੍ਹਾ ਦੀ ਹੋੰਦ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾਮਜਿਕ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਘੋਖਦਾ ਹੈ ਉਹ ਇੱਕ ਥਾਂ ਕਹਿ ਦਾ ਹੈ ਸੂਫੀ ਇਸਲਾਮ ਸ਼ਰ੍ਹਾ ਦੀ ਹੋੰਦ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾਮਜਿਕ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਜਦੋ ਤੱਕ ਉਹ ਉਸਾਰੂ ਹੈ ਜਦੋ ਤੱਕ ਉਸ ਦਾ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਰੋਲ ਲੋਕ ਹਿੱਤੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਸਲਾਮੀ ਸ਼ਰ੍ਹਾ ਦਾ ਰੋਲ ਲੋਕ ਵਿਰੋਧੀ ਹੈ ਸੂਫੀ ਉਸ ਦਾ ਖੰਡਣ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਾ ਕਾਵਿ ਨੂੰ ਵਾਚਣ ਲੱਗਿਆ ਵੀ ਪ੍ਰੋ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸੋਚ ਦਾ ਪੱਲਾਂ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ ਹੈ ਉਹ ਵਾਰਿਸ ਦੀ ਹੀਰ ਨੂੰ ਜਮਾਤੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਰਚਨਾ ਸਵੀਕਾਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਕਹਿ ਦਾ ਹੈ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਮਾਜਿਕ ਕਲਚਰ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਪੈਟਰਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਾ ਕੇ ਸਾਮਜਿਕ ਤੌਰ ਚਿੱਤਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਜੁਸੇ ਨੂੰ ਸਹੀ ਰੰਗ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ ਉਸ ਇਸ ਰਚਨਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ ਹੀਰ ਦਾ ਇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਟੱਕਰ ਹੈ ਉਹ ਹੀਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਮੁਟਿਆਰ ਸਿੱਧ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਆਖਦਾ ਹੈ ਸੋ ਕੁਆਰੀ ਦਾ ਅਪਣੀ ਮਨ ਮਰਜੀ ਮੁਤਾਬਿਕ ਵਰ ਚੁਣਨਾ ਨਜਾਮ ਦੀ ਤੋਰ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਕੱਟਣਾ ਸੀ ਨਜਾਮ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿੱਸਾ ਕਾਵਿ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆ ਵੀ ਉਹ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸੋਚ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਣਾਇਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪਾਠਕ
ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਸਿਰਜਣਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਨੂੰ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦਿੰਦਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਤਬਦੀਲੀ/ਬਿਹਤਰੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਚਿੰਤਨ ਮੁਤਾਬਿਕ ਜੋ ਸਮੱਗਰੀ ਜਾਂ ਵੇਰਵੇ ਸਮਾਜਿਕ ਤਬਦੀਲੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭੂਮਿਕਾ ਨਹੀਂ ਨਿਭਾਉਂਦੇ, ਫਾਲਤੂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਦਾ ਨਿਖੇੜਾ ਕਰਕੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਥੇ ਉਹ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਲੇਖਕ ਜਿਸ ਧਿਰ ਦੇ ਹੱਕ/ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸੇ ਧਿਰ ਦੇ ਹੱਕ/ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਾਠਕ ਸੰਸਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸੇ ਕਿਸਮ ਦਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਭਰੇ ਜਿਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਲੇਖਕ ਨੇ ਭਰਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਲੇਖਕ ਦੀ ਪੈੜ ਉਪਰ ਤੋਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹ ਪਾਠਕ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਅਸਹਿਮਤੀ ਦੀ ਸਪੇਸ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਹਿਤ, ਚਿੰਤਨ ਦੇ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਸਮਾਜਿਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਲਈ ਉਹ ਪਾਠਕ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸ੍ਰੋਤੇ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਵਚਨੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਉਹ ਲਿਖਤ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਬੋਲ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਪੱਖ ਨੂੰ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਕਰਨ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਪਾਠਕਾਂ ਤੋਂ ਆਮ ਜਨਤਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕਰਨ ਨੂੰ ਲੇਖਕ ਦਾ ਕਰਤੱਵ ਥਾਪਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪਛਾਣ-ਚਿੰੰਨ੍ਹ
ਪ੍ਰੋ. ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪਛਾਣ-ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਨਿੱਠ ਕੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਯਥਾਰਥ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਸੰਬੰਧੀ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਤਿਹਾਸਕ ਯਥਾਰਥ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਿਕ ਯਥਾਰਥ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਦਵੰਦਾਤਮਕ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਬੱਝੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਯਥਾਰਥ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤਿਕ ਯਥਾਰਥ ਵਿੱਚ ਢਲਣ ਜਾਂ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸਾਹਿਤਿਕ ਪੈਮਾਨਿਆਂ ਦਾ ਅਨੁਸਾਰੀ ਹੋਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪਛਾਣ-ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ :
ਸੀਮਾਵਾਂ
ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਸਮਝ ਉੱਪਰ ਤਾਂ ਸੁਆਲ ਉੱਠਣੇ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਸਮੱਸਿਆ ਉੱਥੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਸਮਝ ਨੂੰ ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਉਹ ਟਪਲਾ ਖਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਚਿੰਤਨ ਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵਿਆਖਿਆ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵੇਲ਼ੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਮਨਪਸੰਦ ਦੇ ਅਰਥ ਭਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਆਪਹੁਦਰੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੇ ਲਕੀਰੀ ਸਿੱਟੇ ਕੱਢਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਚਿੰਤਨ ਪ੍ਰਤੀ ਡਾ. ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੰਘ ਭਾਟੀਆ ਸੁਆਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸਦਾ ਸੰਬੰਧ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨਾਲ ਹੈ ਜਾਂ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸੁਹਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨਾਲ ? ਉਹ ਵਿਹਾਰਿਕ ਅਧਿਐਨ ਸਮੇਂ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰੰਗ ਜਾਂ ਇੱਕ ਰੂਪ ਕਿਉਂ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ? ਡਾ. ਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਵੀ ਅਤੇ ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ ਦਾ ਉਸਦੇ ਚਿੰਤਨ ਪ੍ਰਤੀ ਮੁੱਖ ਇਤਰਾਜ਼ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਚਿੰਤਨ ਦਾ ਮੁਹਾਵਰਾ ਹੀ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਹੈ। ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਮੱਧਕਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਨਾਲ ਨਾਤਾ ਉਪਭਾਵੁਕਤਾ ਦੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਉਪਭਾਵੁਕਤਾ ਦੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਛੁਟਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਜ਼ਰੂਰ ਇੱਕ ਅਪਵਾਦ ਵਜੋਂ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ ਤੋਂ ਉਲਟ ਦਿਸਦੀ ਪਰ ਉਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੈ। ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ ਮੱਧਕਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਪਰਾ-ਸਾਹਿਤ, ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਨਿਮਨ-ਸਾਹਿਤ ਕਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਮਹਿਮਾ ਗਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਮੱਧਕਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚੋਂ ਜਮਾਤੀ ਪੈਂਤੜੇ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦਾ ਕਰਦਾ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਗੁਰਮੁਖ, ਕਿੱਸੇ ਵਿਚਲੀ ਹੀਰ ਤੇ ਸੂਫ਼ੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚਲੇ ਦਰਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਧਿਆਤਮਕ ਚਿੰਤਨ ਦੇ ਤਮਾਮ ਸੰਕਲਪਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੋਇਆ ਮਜ਼ਹਬ ਦੀਆਂ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਜਮਾਤੀ ਕੀਮਤਾਂ ਨਾਲ ਰਲ਼ਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਕਲਪਾਂ ਦਾ ਦੁਹਰਾਅ ਬਹੁਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਦੁਹਰਾਅ ਕਰਕੇ ਲਿਖਤ ਲੋੜ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਲੰਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਅਕੇਵਾਂ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂਂ
Remembering a literary don.
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ
ਹਿੰਦੀ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਜੰਤਰਿਕ ਅਨੁਵਾਦਕ
ਹਿੰਦੀ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਜੰਤਰਿਕ ਅਨੁਵਾਦਕ, ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਡਾ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਡਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗੋਇਲ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਹਿੰਦੀ ਪਾਠ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਣਾ ਸੀ। ਇਹ ਸਿੱਧੀ ਅਪ੍ਰੋਚ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੂਰਵਪ੍ਰਕਰਮਣ (ਪਾਠ ਸਾਮਾਨਿਾਇਕਰਣ, ਵਿਨਿਆਸ ਪ੍ਰਤਿਸਥਾਪਨ, ਵਿਅਕਤੀਵਾਚਕ ਸੰਗਿਆ ਪ੍ਰਤਿਸਥਾਪਨ), ਅਨੁਵਾਦ ਇੰਜਨ (ਉਪਨਾਮ ਪਹਿਚਾਣ, ਸਿਰਲੇਖ ਪਹਿਚਾਣ, ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਖੋਜਨ, ਸ਼ਬਦਾਰਥ ਅਸੰਦਿਗਧਤਾ, ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ, ਲਿਪਿਅੰਤਰਣ) ਅਤੇ ਪਸ਼ਚਾਤਵਰਤੀ ਪ੍ਰਮਣ ਮਾਪਾਂਕ ਸਮਿੱਲਤ ਹਨ। ਇਹ ਅਨੁਵਾਦਕ ਵਰਤੋ ਹੇਤੁ ਆਨਲਾਇਨ ਉਪਲੱਬਧ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸੁਬੋਧਤਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ੯੪ % ਹੈ। ਇਸਦੇ ਵਿਕਾਸਕਰਤਾ ਹੁਣੇ ਵੀ ਇਸਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਸੁਧਾਰਣ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਬਣੇ ਸਾਫਟਵੇਅਰ
ਆਂਡਰਿਆ ਟ੍ਰਿਉ
ਆਂਡਰਿਆ ਮੈਰੀ ਟ੍ਰੁਡੇਨ (26 ਜੁਲਾਈ, 1943 – 7 ਨਵੰਬਰ, 2011), .ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਇਸਦੇ ਉਪਨਾਮ ਆਂਡਰਿਆ ਟ੍ਰਿਉ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਪੌਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਡਿਸਕੋ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਸਦੇ ਕਈ ਹੋਰ ਸਟੇਜੀ ਨਾਂ, ਇਂਗਰ ਕਿਸਿਨ, ਸਿੰਗੇ ਲਾਅ, ਸਾਂਦਰਾ ਲਿਪਸ, ਆਂਡਰਿਆ ਟ੍ਰੇਵਿਸ, ਅਤੇ ਕੈਥਰੀਨ ਵਾਰਨ ਵੀ ਸਨ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ
ਆਂਡਰਿਆ ਮੈਰੀ ਟ੍ਰਿਉਡੇਨ ਦਾ ਜਨਮ ਨੈਸ਼ਵਿਲ, ਟੈਨਿਸੀ, ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਇਸਨੇ ਸੈਂਟ ਸੀਸੀਲਿਆ ਅਕੈਡਮੀ, ਇੱਕ ਕੁੜੀਆਂ ਲਈ ਕੈਥੋਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਿਲਾ ਲਿਆ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਆਂਡਰਿਆ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗਾਇਕਾ ਬਣਨ ਲਈ ਬਤੌਰ ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਕਲੱਬਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਉਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੇ। ਜਦੋਂ ਕੁਝ ਦੋਸਤਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੋਰਨੋਗ੍ਰਾਫੀ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲੀ ਗਈ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਮੌਕੇ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਤਜਰਬੇ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।
ਮੌਤ
ਆਂਡਰਿਆ ਦੀ ਮੌਤ 7 ਨਵੰਬਰ, 2011 ਨੂੰ, ਕਿੰਗਸਟਨ, ਨਯੂ ਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਇਹ 68 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੀ ਸੀ। ਇਸਦੀ ਮੌਤ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਹੋਈ। ਟ੍ਰਿਉ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1943 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2011 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਪੌਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕ
ਜਨਾਬਾਈ
ਮਿਲਨ ਮੋਹੰਤਾ ਜਨਾਬੀ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਹਿੰਦੂ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਇਕ ਮਰਾਠੀ ਧਾਰਮਿਕ ਕਵੀ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਜਨਮ ਸੰਭਾਵਿਤ 13ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਜਾਂ ਅੱਠਵੇਂ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1350 ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਜਨਾਬਾਈ ਦਾ ਜਨਮ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਗੰਗਾਖੇਡ ਦੇ ਜੋੜੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਨਾਂ ਰੈਂਡ ਅਤੇ ਕਰੰਡ ਸਨ। ਜਾਤ-ਪਾਤ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਜੋਂ ਇਹ ਜੋੜਾ ਭਾਵਸਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਉਸਨੂੰ ਪੰਧੇਰਪੁਰ ਲੈ ਗਏ ਸਨ। ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਜਨਾਬਾਈ ਪੰਧੇਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਰਾਠੀ ਧਾਰਮਿਕ ਕਵੀ ਨਾਮਦੇਵ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀਨ, ਦਮਹੇਸ਼ਤੀ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰਾਣੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਜਨਾਬਾਈ ਸ਼ਾਇਦ ਨਾਮਦੇਵ ਤੋਂ ਥੋੜੀ ਵੱਡੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਉਸ ਕੋਲ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਸੀ।
ਪੰਧੇਰਪੁਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਰਾਠੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਵਿਚ ਉੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ। ਜਨਾਬਾਈ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਦਮਹੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਗੋਨੀ ਬਹੁਤ ਧਾਰਮਿਕ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਹੌਲ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੁਆਰਾ, ਜਨਾਬਾਈ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਭਗਵਾਨ ਵਿੱਠਲ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਬਲ ਭਗਤ ਸੀ। ਉਹ ਇਕ ਹੋਣਹਾਰ ਕਵੀ ਵੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਕੂਲ ਨਹੀਂ ਗਈ ਸੀ। ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਹੋਰ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸਨ.
ਗਿਆਨੇਸ਼ਵਰ, ਨਾਮਦੇਵ, ਏਕਨਾਥ ਅਤੇ ਤੁਕਾਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਨਾਬਾਈ ਦਾ ਮਰਾਠੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿਚ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਖ਼ਾਸਕਰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਚ ਵਰਕਾਰੀ (ਸੰਪਰਦਾ) ਸੰਪਰਦਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹਨ। ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਤ ਮੰਨੇ ਗਏ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਦੇਣ ਦੀ ਇਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਨਾਬਾਈ ਸਮੇਤ ਉਪਰੋਕਤ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਜਨਾਬਾਈ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਤ ਜਨਾਬਾਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਲਿਤ ਸਾਹਿਤਕਾਰ
ਸਰਗੁਣ ਕੌਰ ਲੂਥਰਾ
ਸਰਗੁਣ ਕੌਰ ਲੂਥਰਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿਯਤੀ ਖੰਨਾ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਯੇ ਹੈ ਚਾਹਤੇਂ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਪ੍ਰੀਸ਼ਾ ਖੁਰਾਨਾ/ਡਾ. ਨਯਨਤਾਰਾ ਅਈਅਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਲੂਥਰਾ ਦਾ ਜਨਮ 24 ਨਵੰਬਰ 1998 ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਗੁਰੂ ਹਰਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਪਰ ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਛੱਡਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਅਦਾਕਾਰੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਹ 2017 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਮੁੰਬਈ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਜੁੜਵਾਂ ਭਰਾ ਹਰਮਨ ਲੂਥਰਾ ਹੈ।
ਕਰੀਅਰ
ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ 2017 ਵਿੱਚ ਸਟਾਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਥ੍ਰਿਲਰ ਕਾਲ ਭੈਰਵ ਰਹਸਯ ਵਿੱਚ ਗੌਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਲੂਥਰਾ ਨੇ ਟੀਵੀ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ, ਮਾਡਲਿੰਗ ਅਸਾਈਨਮੈਂਟਾਂ, ਫੋਟੋਸ਼ੂਟ ਅਤੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।
2019 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਡਰਾਮਾ ਕਾਸਗੰਜ ਵਿੱਚ ਅਯਾਤ ਗਨਈ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਦਸੰਬਰ 2019 ਤੋਂ, ਲੂਥਰਾ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਦੇ ਯੇ ਹੈ ਚਾਹਤੇ ਵਿੱਚ ਅਬਰਾਰ ਕਾਜ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰੀਸ਼ਾ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਨ ਖੁਰਾਣਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ।
2020 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਅਸ਼ਵਥਾਮਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿਆ, ਨਾਗਾ ਸ਼ੌਰਿਆ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਦੀ ਭੈਣ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1993 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪ੍ਰਾਣ ਨਾਥ ਮਾਗੋ
ਪ੍ਰਾਣ ਨਾਥ ਮਾਗੋ (1923-2006) ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰਕਾਰ, ਕਲਾ ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਲਈ ਲਾਹੌਰ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਭੁੱਲਣਾ ਇੰਨਾ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਬਟਵਾਰੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਿੱਲੀ ਆ ਗਿਆ ਸੀ। 1947 ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਦਰਦ ਅਤੇ ਪੀੜਾ ਦੀਆਂ ਦਰਦਨਾਕ ਅਤੇ ਦੁਰਲੱਭ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਬਿਪਤਾ ਅਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਚਿਤਰਣ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਪੱਖ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1923 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2006
ਕਾਰਾ ਸਮੁੰਦਰ
ਕਾਰਾ ਸਮੁੰਦਰ (Ка́рское мо́ре, Karskoe More) ਸਾਈਬੇਰੀਆ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਆਰਕਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਬਰੰਟਸ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਕਾਰਾ ਪਣਜੋੜ ਅਤੇ ਨੋਵਾਇਆ ਜ਼ੇਮਲਿਆ ਰਾਹੀਂ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਲਾਪਤੇਵ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਸੇਵਰਨਾਇਆ ਜ਼ੇਮਲਿਆ ਰਾਹੀਂ ਨਿਖੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਜਦਾ ਨਾਂ ਕਾਰਾ ਦਰਿਆ ਤੋਂ ਪਿਆ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਇੰਨੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਜਿਹਨੇ ਰੂਸ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਸਾਈਬੇਰੀਆ ਉਤਲੇ ਧਾਵੇ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਅਹਿਮ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਕੁਲਟੂਰਵਾਵੇਨ
ਇਮਾਰਤ
ਇਹ ਇਮਾਰਤ ਕੇਂਦਰੀ ਊਮਿਓ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰਗਾਤਾਂ ਅਤੇ ਊਮੇ ਨਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਇਮਾਰਤ 2011-2014 ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਤਹਿਤ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਕੁਲਟੂਰਵਾਵੇਨ ਦੀਆਂ ਦੋ ਇਮਾਰਤਾਂ ਹਨ ਜੋ ਤੀਜੀ ਮੰਜਿਲ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਦਾ ਪੂਰਾ ਖੇਤਰ 24,000 ਸਕੇਅਰ ਮੀਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਨੂੰ ਛੱਡਕੇ ਬਾਕੀ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਖਰਚਾ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ 70 ਕਰੋੜ ਕਰੋਨੋਰ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਵਾਈਟ ਆਰਕੀਟੈਕਟਰ ਅਤੇ ਸਨੋਹੈਤਾ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਵੀਡਨ
ਕੰਪਿਊਟਰ ਹਾਰਡਵੇਅਰ
ਕੰਪਿਊਟਰ ਹਾਰਡਵੇਆਰ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਾ ਭੌਤਿਕ ਭਾਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਸਰਕਿਟ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫਰਮਵੇਅਰ ਕਿਸੇ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਸਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪੈਣ ਉੱਤੇ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਯੰਤਰਾਂ ਉੱਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕੇਵਲ ਅਧਿਐਨ ਸਿਮਰਤੀ (ਰੋਮ) ਜਿੱਥੇ ਇਸਨੂੰ ਤੱਤਕਾਲ ਬਦਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ (ਅਤੇ ਇਸਲਈ, ਵਸਤੁਪਰਕ ਰਹਿਣ ਦੀ ਤੁਲਣਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਿਊਟਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਿਊਟਰ ਹਾਰਡਵੇਅਰ
ਰਾਮ ਬਾਗ ਮਹਿਲ ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ
ਰਾਮ ਬਾਗ ਮਹਿਲ ਅਮ੍ਰਿਤਸਰਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿਘ ਦਾ ਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਮਹਿਲ ਸੀ।ਹੁਣ ਇਹ ਮਹਿਲ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤ ਘੋਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਿਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਿਲ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ ਜੋ ਰਾਮ ਬਾਗ  ਜਿਸਨੂੰ ਹੁਣ ਬਾਰਾਂਦਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਸਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।ਇਹ ਮਹਿਲ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿਘ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਦਿਨਾ ਵਿੱਚ ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਆਉਣ ਸਮੇਂ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਲਈ ਵਰਤਦਾ ਸੀ।ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਖਾਸ ਤਿੱਥ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ,ਜਿੰਵੇਂ ਵੈਸਾਖੀ, ਦੀਵਾਲੀ ,ਦੁਸਹਿਰਾ ਆਦਿ ਸਮੇਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿਘ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ  ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਮਹਿਲ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਤੇ 1,25,000 ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਆਈ ਸੀ।    '
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਸ ਮਹਿਲ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਖਾਸ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਕ ਫ਼ਕੀਰ -ਅਜੀਜ਼ -ਉਲ -ਦੀਨ, ਸਰਦਾਰ ਦੇਸਾ ਸਿੰਘ  ਅਤੇ ਸਰਦਾਰ ਲਹਿਣਾ ਸਿੰਘ ਮਜੀਠੀਆ  ਦੀ  ਦੇਖ  ਰੇਖ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ।ਇਹ  ਮਹਿਲ ਤੇ ਲਾਲ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਉਸਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ ਫ਼ਕੀਰ -ਅਜੀਜ਼ -ਉਲ -ਦੀਨ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਕਾਰੀਗਰ ਲਿਆਂਦੇ ਸਨ।ਇਸ ਮਹਿਲ ਦੇ ਚਾਰ ਚੁਫੇਰੇ ਮੁਗਲ ਤਰੀਕੇ ਦਾ ਇੱਕ ਆਲੀਸ਼ਾਨ ਬਾਗ ਅਤੇ ਬਾਰਾਂਦਰੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲ
ਚੇਰਨ-ਸਿਮਨਸ ਥਿਊਰੀ
ਚੇਰਨ-ਸਮਿਨਸ ਥਿਊਰੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ੀਂਗ-ਸ਼ੇਨ ਚੇਰਨ ਅਤੇ ਜੇਮਸ ਹੈਰਿਸ ਸਿਮਨਸ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਐਡਵਰਡ ਵਿੱਟਨ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸ਼ਵਾਰਜ਼ ਕਿਸਮ ਦੀ 3-ਅਯਾਮੀ ਟੌਪੌਲੌਜੀਕਲ ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦਾ ਐਕਸ਼ਨ ਚੇਰਨ-ਸਿਮਨਸ 3-ਫੌਰਮ ਦੇ ਇੰਟਗ੍ਰਲ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸੰਘਣੇ ਪਦਾਰਥ ਵਾਲੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਚੇਰਨ-ਸਿਮਨਸ ਥਿਊਰੀ ਫ੍ਰੈਕਸ਼ਨਲ ਕੁਆਂਟਮ ਹਾਲ ਇੱਫੈਕਟ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਟੌਪੌਲੌਜੀਕਲ ਕ੍ਰਮ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ, ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜੋਨਸ ਪੌਲੀਨੋਮੀਅਲ ਵਰਗੇ ਤਿੰਨ-ਮੈਨੀਫੋਲਡ ਇਨਵੇਰੀਅੰਟਾਂ ਅਤੇ ਨੌਟ ਇਨਵੇਰੀਅੰਟਾਂ ਦਾ ਹਿਸਾਨ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਚੇਰਨ-ਸਿਮਨਸ ਥਿਊਰੀ ਨੂੰ ਸਰਲ ਲਾਈ ਗਰੁੱਪ G ਦੀ ਚੋਣ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਥਿਊਰੀ ਦਾ ਗੇਜ ਗਰੁੱਪ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨੰਬਰ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਥਿਊਰੀ ਦਾ ਲੈਵਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਐਕਸ਼ਨ ਨਾਲ ਗੁਣਾਂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸਥਿਰਾਂਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਐਕਸ਼ਨ ਗੇਜ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਫੇਰ ਵੀ ਕੁਆਂਟਮ ਥਿਊਰੀ ਦਾ ਪਾਰਟੀਸ਼ਨ ਫੰਕਸ਼ਨ ਉਦੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਲੈਵਲ ਇੱਕ ਪੂਰਨ ਅੰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੇਜ ਫੀਲਡ ਤਾਕਤ 3-ਅਯਾਮੀ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਲੈਵਲ ਦਾ ਇੱਕ-ਲੂਪ ਪੁਨਰ-ਮਾਨਕੀਕਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਪਾਲੇਰਮੋ
ਇਹ ਇਟਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਗਰ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਟਲੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਨਰੈਣਪੁਰਾ (ਸ਼ੇਖ਼ੂਪੁਰਾ)
ਨਰੈਣਪੁਰਾ (ਸ਼ੇਖ਼ੂਪੁਰਾ) ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬੱਸੀ ਪਠਾਣਾਂ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਗੌਤਮ ਤੋਂ ਤਾਸਕੀ ਤੱਕ
ਗੌਤਮ ਤੋਂ ਤਾਸਕੀ ਤੱਕ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: gautam ton taski takk) ਹਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਪੰਨੂ ਦੀ ਲਿਖੀ ਇੱਕ 10 ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ। ਇਹ ਲੇਖ ਓਹਨਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਖਸ਼ੀਅਤਾਂ ਬਾਰੇ ਹਨ ਜਿਨਾ ਤੋਂ ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਰਿਹਾ । ਉਹ ਸਖਸ਼ੀਅਤਾਂ ਸਨ-
ਵਿਦਵਾਨ
ਬੁੱਧ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਜਿਹੜੇ ਵਿਦਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਬ੍ਰਹਮ ਬਾਰੇ ਵਖਿਆਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ | ਉਹ ਜਾਂ ਵਾਰਨ ਵਾਲੇ ਅਜਿਹੇ ਆਸ਼ਕ ਹਨ ਜਿੰਨ੍ਹਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਹਿਬੂਬ ਕਦੇ ਦੇਖੀ ਨਹੀਂ | ਉਹਨਾ ਨੇ ਚੜਨ ਲਈ ਪੌੜੀ ਬਣਾ ਲਈ ਹੋਈ ਹੈ ਪਰ ਜਿਸ ਮਹਿਲ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹਨਾ ਹੈ ਉਹ ਮਹਿਲ ਅਜੇ ਉਨ੍ਹਾ ਦੇਖਿਆ ਨਹੀਂ | ਉਹ ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ ਕੇ ਦਰਿਆ ਦਾ ਪਰਲਾ ਕਿਨਾਰਾ ਉਨ੍ਹਾ ਵੱਲ ਚਲ ਕੇ ਆ ਜਾਵੇ | ਤੁਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਵਾਨ ਕਹੋਗੇ ?
ਕਿਊ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅੱਖਰ)
Q (ਨਾਮ ਕਿਊ ) ਆਈ.ਐਸ.ਓ (ਮਿਆਰੀਕਰਨ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਨ) ਬੇਸਿਕ ਲਾਤੀਨੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਦਾ ਸਤਾਰਵਾਂ ਅੱਖਰ ਹੈ।
ਗੌਤਮ ਤੋਂ ਤਾਸਕੀ ਤੱਕ
ਮਿਲਿੰਦ ਨਾਗਸੈਨ ਵਾਰਤਾਲਾਪ
ਮਿਲਿੰਦ - ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕੀ ਫ਼ਰਕ ਹੈ ਨਾਗਸੈਨ ? ਨਾਗਸੈਨ - ਲੂਣ ਦਾ ਸੁਆਦ ਜੀਭ ਚਖਦੀ ਹੈ | ਪਰ ਲੂਣ ਨੂੰ ਅੱਖ ਵੀ ਦੇਖ ਸਕਦੀ ਹੈ | ਅੱਖ,ਦੇਖ ਸਕਦੀ ਹੈ ਚੱਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ | ਲੂਣ ਵਿੱਚ ਭਾਰ ਹੈ, ਬਲਦ ਲੂਣ ਦਾ ਭਰਿਆ ਗੱਡਾ ਖਿਚਦੇ ਹਨ | ਲੂਣ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਤੋਲਦੇ ਹਾਂ, ਦੋ ਮਣ, ਪੰਜ ਮਣ | ਦੋ ਜਾਂ ਪੰਜ ਮਣ ਲੂਣ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਤਾਂ ਲੂਣ ਦਾ ਭਰ ਹੈ| ਲੂਣ ਤਾਂ ਨਮਕੀਨ ਚੀਜ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸੁਆਦ ਕੇਵਲ ਜੀਭ ਪਰਖੇਗੀ | ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਫ਼ਰਕ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਭਾਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸੁਆਦ ਵਿੱਚ ਹੈ |
ਕਿਊ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅੱਖਰ)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਈ.ਐਸ.ਓ ਬੁਨਿਆਦੀ ਲਾਤੀਨੀ ਅੱਖਰ