cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਪੌਲ ਜ਼ਕਰੀਆ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1945
ਫ਼ਾਰਮ (ਮੀਰੋ)
ਫ਼ਾਰਮ (ਕਾਤਾਲਾਨ: La Masia) ਜੋਆਨ ਮੀਰੋ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚਿੱਤਰਕਲਾ
ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ
ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਜੋ ਕਿਸੇ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸਮੇਂ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ ਡਿਸਟਰੀਬਿਊਟਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਫ਼ਿਲਮ ਸਟੂਡੀਓ ਦੁਆਰਾ ਕੰਮ ਤੇ ਰੱਖੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਸੁਤੰਤਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਹਰ ਹਾਲ ਉਹ ਰਚਨਾਤਮਕ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਹੋਰ ਅਮਲੇ ਦੇ ਚਾਲਕ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਿੱਤੇ
ਔਰਤ
ਔਰਤ ਇੱਕ ਮਾਦਾ ਇਨਸਾਨ ਹੈ। ਔਰਤ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਲਗ ਮਾਦਾਵਾਂ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਲ ਜਾਂ ਕਿਸ਼ੋਰ, ਉਮਰ ਦੀ ਮਾਦਾਵਾਂ ਲਈ ਲੜਕੀ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਈ ਹਾਲਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਾਕ "ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕ" ਵਗੈਰਾ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹਰ ਵਰਗ ਦੀਆਂ ਮਦਾਵਾਂ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਵਾਨ ਅਵਸਥਾ (ਪ੍ਯੂਬਰਟੀ) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਔਰਤਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਹਲਾਂਕਿ ਵਡੇਰੀ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਜਿਨਾਂ ਦਾ ਰਜੋ-ਨਿਵਿਰਤੀ (ਮੇਨਪਾਉਜ਼) ਲੰਘ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮੱਧ-ਲਿੰਗਕ ਔਰਤਾਂ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੀਆਂ। ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਕਈ ਸਮਾਜਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਅਪਨਾਈਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਸੰਖਿਅਕ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਖਾਸ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਦਿੱਖਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੰਬੇ ਵਾਲ ਰਖਣਾ, ਅਪਣਾ ਲਈਆਂ ਹਨ।
ਬਾਹਰਲੀਆਂ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜ
ਨਿਯੰਤਰਨ ਇਕਾਈ
ਨਿਯੰਤਰਨ ਇਕਾਈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕੰਟਰੋਲ ਯੂਨਿਟ ਸੀਪੀਯੂ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਓਪਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਮੈਮਰੀ, ਏ.ਐੱਲ.ਯੂ, ਇਨਪੁਟ ਅਤੇ ਆਉਟਪੁਟ ਯੰਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਕੰਪਿਊਟਰੀ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਆਉਣਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੈਂਟਰਲ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਯੂਨਿਟ
ਹਸਨਪੁਰ (ਬਲਾਕ ਲੁਧਿਆਣਾ-1)
ਹਸਨਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਲੁਧਿਆਣਾ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਲੁਧਿਆਣਾ-1 ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕਲੇਰੈਂਸ ਕਲੈਰਿਟੀ
ਕਲੇਰੈਂਸ ਕਲੈਰਿਟੀ  ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਗਾਇਕ-ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਪੌਪ ਸੰਗੀਤ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ।
2013–ਮੌਜੂਦਾ
ਕਲੈਰੇੰਸ ਕਲੈਰੀਟੀ ਨੇ ਆਪਣੀ Save Thyself EP 2013 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਬਾਅਦ Who Am Eye EP ਦਸੰਬਰ 2014 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਸੀ। ਕਲੈਰੇੰਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੂਰੀ-ਲੰਬਾਈ ਦੀ ਐਲਬਮ, No Now ਮਾਰਚ 2015 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਈ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪ੍ਰੀਤਨਗਰ
ਪ੍ਰੀਤਨਗਰ ਸ਼ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਦੁਆਰਾ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਯੂਟੋਪੀਆ ਸਿਰਜਣ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨੇ ਨੂੰ ਸਾਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵਸਾਈ ਇੱਕ ਬਸਤੀ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਤਕਰੀਬਨ ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੀਤਨਗਰ ਰਹਿ ਰਹੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਮੁਖ਼ਤਾਰ ਗਿੱਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ,"ਦੇਸ਼, ਕੌਮ, ਮਜ਼ਹਬ, ਰੰਗ, ਜਾਤ,ਨਸਲ ਆਦਿ ਤੁਅੱਸਬਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਦੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪਿਰੋਣਾ, ਮਾਨਵਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ,ਸਾਵੀਂ ਪੱਧਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਾਂਝ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਸੁਹੱਪਣ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਹੀ ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸੀ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਿੰਡ ਲੋਪੋਕੇ, (ਉਦੋਂ ਜਿਲ੍ਹਾ ਲਾਹੌਰ) ਅਜ-ਕਲ੍ਹ ਜਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ 374 ਘੁਮਾ ਕੱਲਰੀ ਜਮੀਨ ਇਕ ਪੈਸਾ ਗਜ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਖਰੀਦ 7 ਜੂਨ 1933 ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਤਨਗਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ
ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਨੇ 1933 ਵਿੱਚ ਇਥੋਂ ਹੀ ਰੱਖੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਫੇ ‘ਤੇ ਇਸ ਸੁੰਦਰ ਸੁਪਨੇ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਵਾਕ (ਮਾਟੋ )ਅੰਕਿਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ: ਕਿਸੇ ਦਿਲ ਸਾਂਝੇ ਦੀ ਧੜਕਣ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰੀਤ ਗੀਤ ਦੀ ਲੈਅ। ਪਤੇ ਪ੍ਰੀਤ ਲੜੀ ਦੇ ਦੱਸਣ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪਰੋਤੀ ਸਭੇ ਸ਼ੈਅ।
ਨਹਿਰੂ ਦੀ ਫੇਰੀ
ਪੰਡਿਤ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨੇ 23 ਮਈ 1942 ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਤਨਗਰ ਦੀ ਫੇਰੀ ਪਾਈ ਸੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਸਨ। ਵਿਜਿਟਰ ਬੁੱਕ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ: '''ਪੂਰਨ ਸ਼ੁਭ ਇਛਾਵਾਂ ਇਸ ਉੱਦਮ ਨੂੰ ਜੋ ਅੱਜ ਦੇ ਇਸ ਟਕਰਾਉ ਅਤੇ ਬੇਸੁਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਇਕਰਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਏਨਾ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਬਹਾਦਰੀ ਭਰੇ ਉਪਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਜੁਟੇ ਅੱਛੇ ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਚੰਗਾ ਲਗਦਾ ਹੈ। '''
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ
ਤੇਜਸਵਿਨੀ ਕੋਲਹਾਪੁਰੇ
ਤੇਜਸਵਿਨੀ ਕੋਲਹਾਪੁਰੇ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Tejaswini Kolhapure; ਜਨਮ 1 ਜਨਵਰੀ 1980) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੁਪਰ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਕੋਲਹਾਪੁਰੇ ਦਾ ਜਨਮ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਪੰਧਾਰੀਨਾਥ ਕੋਲਹਾਪੁਰੇ, ਇੱਕ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਕੋਲਹਾਪੁਰ ਤੋਂ ਸੀ। ਉਹ ਸ਼ਿਵਾਂਗੀ ਕੋਲਹਾਪੁਰੇ ( ਸ਼ਕਤੀ ਕਪੂਰ ਦੀ ਪਤਨੀ) ਅਤੇ ਪਦਮਿਨੀ ਕੋਲਹਾਪੁਰੇ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਕਪੂਰ ਦੀ ਮੌਸੀ (ਮਾਸੀ) ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਹੈ।
ਉਹ ਗਾਇਕਾ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਦੀ ਭਤੀਜੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੀ ਦਾਦੀ ਲਤਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀਨਾਨਾਥ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਦੀ ਸੌਤੇਲੀ ਭੈਣ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਮੈਂਗਲੋਰ ਦੀ ਨਿਰੂਪਮਾ ਪ੍ਰਭੂ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਮੈਂਗਲੋਰ ਤੋਂ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਲਈ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ।
ਕੋਲਹਾਪੁਰੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਪੰਕਜ ਸਾਰਸਵਤ ਦੀ 2015 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਧੀ ਹੋਈ।
ਥੀਏਟਰ
1999
2000
2002
2005
2007
2008
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਨਾਦਿਰਾ ਬਾਨੋ ਬੇਗਮ
ਨਾਦਿਰਾ ਬਾਨੋ ਬੇਗਮ (14 ਮਾਰਚ 1618 – 6 ਜੂਨ 1659) ਇੱਕ ਮੁਗਲ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਊਨ ਪ੍ਰਿੰਸ, ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਵਾਰਸ ਸੀ। ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਸੱਤਾ ਵਿਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਦਾ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸਮਰਥਕ ਗੰਭੀਰ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿਚ ਸਨ। ਨਾਦਿਰਾ ਦੀ ਮੌਤ 1659 ਵਿੱਚ, ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਤੋਂ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ ਸੀ।
ਵਿਆਹ
thumb| ਨਾਦਿਰਾ ਬੇਗਮ ਅਤੇ ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਦਾ ਵਿਆਹ 1631 ਵਿੱਚ, ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਅਤੇ ਨਾਦਿਰਾ ਬੇਗਮ ਦੇ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਵਿਆਹ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਦੀ ਮਾਂ, ਮਹਾਰਾਣੀ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਮਹਿਲ, ਆਪਣੇ ਚੌਦਵੇਂ ਬੱਚੇ, ਗੌਹਰਾਰਾ ਬੇਗਮ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣ ਸਮੇਂ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਮਹਾਰਾਣੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਸੋਗ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਸ਼ਾਹ ਜਹਾਨ ਸੋਗ ਨਾਲ ਭਸਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ, ਆਪਣੀ ਮਨਪਸੰਦ ਧੀ ਜਹਾਨਰਾ ਬੇਗਮ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ।
ਨਾਦਿਰਾ ਅਤੇ ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਦਾ ਵਿਆਹ 11 ਫਰਵਰੀ 1633 ਨੂੰ ਆਗਰਾ ਵਿਖੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਜਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਇਆ। ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਿਕਾਹ ਦੀ ਰਸਮ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਸਾਰੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਾਦਿਰਾ ਅਤੇ ਦਾਰਾ ਦੋਵੇਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸਨ, ਅਤੇ ਦਾਰਾ ਸ਼ਾਇਦ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੀ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਮਹਿਲ ਨਾਲੋਂ ਨਾਦਿਰਾ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਰਪਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਉਲਟ, ਦਾਰਾ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਕਦੇ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਰਖੇਲਾਂ ਸਨ।
ਨਾਦਿਰਾ ਬੇਗਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਹਰਮ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਫਰਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਸਿਰਫ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਸ਼ਾਹੀ ਹਰਮ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਸਨ। ਨਾਦਿਰਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਕ ਹੋਰ ਔਰਤ ਜਿਸ ਕੋਲ ਇਹ ਅਧਿਕਾਰ ਸੀ, ਉਹ ਉਸਦੀ ਚਚੇਰੀ ਭੈਣ ਅਤੇ ਭਰਜਾਈ ਜਹਾਨਰਾ ਬੇਗਮ ਸੀ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋ ਔਰਤਾਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਇੱਕ ਤੱਥ ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਨਾਦਿਰਾ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਜਹਾਨਾਰਾ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਨੇੜਤਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਹਾਨਰਾ ਨੇ ਸੁਚੇਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ ਦਾਰਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਬਾਹਰੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਦੰਤਕਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਆਪਣੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਜਹਾਨਰਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਪੁੱਛਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਤਾਜ ਲਈ ਉਸਦੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰੇਗੀ। ਉਸ ਨੇ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਿ ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿਚ ਕਿੰਨੀ ਅਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਈ, ਉਹ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਹਰਮ ਦੀ ਮੁਖੀ ਬਣ ਗਈ।
ਨਾਦਿਰਾ ਬਾਨੋ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਵਧੀਆ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ; ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ, ਕਲਾ ਦਾ ਸਰਪ੍ਰਸਤ, ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਉਸ ਨੂੰ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ "ਪਿਆਰਾ ਅਤੇ ਗੂੜ੍ਹਾ ਦੋਸਤ" ਕਿਹਾ। ਇਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਹੁਣ "ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਐਲਬਮ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮੌਤ
thumb| ਸਰਦੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਨਾਦਿਰਾ ਬੇਗਮ ਦੀ ਕਬਰ ਦਾ ਬਾਹਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨਾਦਿਰਾ ਬੇਗਮ ਦੀ ਮੌਤ 6 ਜੂਨ 1659 ਨੂੰ ਪੇਚਸ਼ ਕਾਰਨ ਹੋ ਗਈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਬੋਲਾਨ ਪਾਸ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਅਤੇ ਸਮਰਪਿਤ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਨੇ ਦਾਰਾ ਨੂੰ ਸੋਗ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਘਬਰਾਹਟ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਖਿੱਚਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਉਸ ਪ੍ਰਤੀ ਉਦਾਸੀਨਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਗਈ।
ਨਾਦਿਰਾ ਦੀ ਆਖਰੀ ਇੱਛਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਦਾਰਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮ੍ਰਿਤਕ ਪਤਨੀ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਪਹਿਰੇ ਹੇਠ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਲਈ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮੀਆਂ ਮੀਰ ਦੇ ਮਕਬਰੇ ਦੇ ਕੋਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਗ਼ਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਰਾਇਲਟੀ
ਸਮਰਾਏ
ਸਮਰਾਏ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਫਿਲੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ
ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ (ਜਾਂ ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਹਿੰਸਾ) ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅਣਗਹਿਲੀ, ਸਰੀਰਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦੀ ਕਮੀ ਹੈ| ਇਸ ਇਲਾਜ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਲਈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਿਹਤ ਦੇਖਭਾਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਜਨਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤ ਦੇਖੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨੇ ਸਰੀਰਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ, ਪੀੜਤ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ, ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ, ਗੁਪਤਤਾ ਦੀ ਘਾਟ, ਭੇਦਭਾਵ ਦੀ ਘਾਟ, ਸੂਚਿਤ ਸਹਿਮਤੀ ਦੀ ਘਾਟ, ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਸਟੀਰਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ, ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਦਾਖਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਜਨਮ ਸਮੇਂ, ਅਸੰਭਾਵੀ ਡਾਕਟਰੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆਵਾਂ, ਡਾਕਟਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਅਤੇ ਸਹੂਲਤ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਹਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਹੂਲਤ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਦੌਰਾਨ ਅਣਗਹਿਲੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਜਾਇਜ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਦਖਲ ਤੋਂ ਠੀਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ|
ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੋਣ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਸ਼ੋਰਾਂ, ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਔਰਤਾਂ, ਐਚਆਈਵੀ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਨਸਲੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਦੂਜਿਆਂ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੁਰਵਿਹਾਰ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
"ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਹਿੰਸਾ" ਸ਼ਬਦ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਾਨੂੰਨ ਅਜਿਹੇ ਰਵੱਈਏ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਕਾਨੂੰਨ ਅਰਜਨਟੀਨਾ, ਪੋਰਟੋ ਰੀਕੋ ਅਤੇ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਸਮੇਤ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਉਦਾਹਰਨਾਂ
ਕੁਝ ਸ੍ਰੋਤ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਅਤੇ ਗਾਇਨੀਕੋਲੋਜਿਸਟਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਓਂਦੇ ਹਨ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ 1950 ਅਤੇ 1980 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ, ਪਤੀ ਦੇ ਟਾਇਕ ਨੂੰ ਕਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ: ਐਪੀਸੀਓਟੋਮੀ ਜਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਔਰਤ ਦੀ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧੂ ਟਾਂਸ ਲਗਾਉਣਾ, ਪਤੀ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਜਿਨਸੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਧਾਉਣ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਔਰਤ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਦਰਦ ਅਤੇ ਬੇਆਰਾਮੀ ਸਹਿਨੀ ਪੈਂਦੀ ਸ।. ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀ ਅਭਿਆਸ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਸਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਅਕਸਰ ਏਪੀਸੀਓਟੋਮੀ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੋਰ ਅਮਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿੱਚ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀਵਾਦ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਨਾਨਾ ਹੱਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀ ਸਿਹਤ
ਬਾਗ਼
[[ਤਸਵੀਰ:TajGardenWide.jpg|thumb|ਤਾਜ ਮਹਲ ਦਾ ਬਾਗ, ਭਾਰਤ
]] [[ਤਸਵੀਰ:CasertaNorthernAspect.jpg|thumb|ਰੇਜਿਆ ਡੀ ਕਾਸਰਟਾ, ਇਟਲੀ ਦੇ ਰਾਇਲ ਬਾਗ਼
]] [[ਤਸਵੀਰ:Rikugien3.jpg|thumb|ਇੱਕ ਕਾਈਯੂ-ਸ਼ਕੀ ਜਾਂ ਤੁਰਦੇ ਜਾਪਾਨੀ ਬਾਗ਼
]] [[ਤਸਵੀਰ:40sotoon.jpg|thumb|ਚੇਹਲ ਸੋਤੋਂਨ ਗਾਰਡਨ, ਐਸਫਾਹਨ, ਇਰਾਨ
]] ਬਾਗ਼ ਇਕ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਹਰ ਖੁੱਲੀ ਜਗਾ ਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਡਿਸਪਲੇਅ ਜਾਂ ਕਾਸ਼ਤ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਾਗ਼ ਵਿਚ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਆਦਮੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈਆਂ ਦੋਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਰੂਪ ਅੱਜ ਇੱਕ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਗਾਰਡਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬਾਗ਼ ਦਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਆਮ ਹੈ। ਚਿੜੀਆਘਰ, ਜੋ ਨਕਲੀ ਕੁਦਰਤੀ ਭੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ੂਓਲੌਜੀਕਲ ਬਗੀਚਿਆਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪੱਛਮੀ ਗਾਰਡਨ ਲਗਭਗ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਪੌਦਿਆਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ, ਬਾਗ਼ ਅਕਸਰ ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਬਾਗ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁਝ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪੂਰਵੀ ਬਾਗ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜ਼ੈਨ ਬਾਗ, ਪੌਦੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਵਰਤਦੇ। ਜ਼ੇਰੀਸ੍ਕੇਪ ਬਾਗ ਸਥਾਨਕ ਬਗੀਚਿਆਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਜਾਈ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਬਗੀਚਾ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੇ ਲਾਭ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਗਾਰਡਨ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੁਆਰੇ, ਤਲਾਬ (ਮੱਛੀ ਜਾਂ ਬਗੈਰ), ਝਰਨੇ ਜਾਂ ਨਦੀਆਂ, ਸੁੱਕੀ ਨਦੀ ਦੀਆਂ ਬਿਸਤਰੇ, ਮੂਰਤੀ-ਪੂਜਾ, ਤਰਖਾਣਾਂ, ਟ੍ਰੇਲ੍ਹਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
ਕੁਝ ਬਗੀਚੇ ਸਿਰਫ ਸਜਾਵਟੀ ਮੰਤਵਾਂ ਲਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਬਗੀਚੇ ਭੋਜਨ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਈ ਵਾਰੀ ਅਲੱਗ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਸਜਾਵਟੀ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਲੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੂਡ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਗੀਚੇ ਫਾਰਮਾਂ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਪੈਮਾਨੇ, ਵਧੇਰੇ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਢੰਗਾਂ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਕਸਦ (ਵਿਕਰੀ ਲਈ ਉਤਪਾਦ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਸ਼ੌਕ ਦਾ ਅਨੰਦ) ਦੁਆਰਾ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਉਚਾਈਆਂ, ਰੰਗਾਂ, ਗਠਤ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਦੇ ਪੌਦੇ ਜੋੜਦੇ ਹਨ।
ਬਾਗਬਾਨੀ ਬਾਗ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਗਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਕੰਮ ਕਿਸੇ ਸ਼ੁਕੀਨ ਜਾਂ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਮਾਲੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਮਾਲੀ ਵੀ ਗੈਰ-ਬਗੀਚਾ ਮਾਹੌਲ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਾਰਕ, ​​ਸੜਕ ਕਿਨਾਰੇ ਕੰਢੇ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਜਨਤਕ ਥਾਂ। ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਇੱਕ ਸੰਬੰਧਤ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਗਤੀਵਿਧੀ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਲੈਂਡੌਨਜ਼ ਆਰਕੀਟਿਕਸ ਜਨਤਕ ਅਤੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਕਲਾਇੰਟਸ ਲਈ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁਹਾਰਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਬਾਗ ਦੇ ਹਿੱਸੇ
[[ਤਸਵੀਰ:Garden_on_street_in_Shanghai.JPG|thumb|ਸ਼ੰਘਾਈ ਵਿਚ ਚੌਂਕ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਗਾਰਡਨ.
]] [[ਤਸਵੀਰ:Garden_in_NPM.JPG|thumb|ਇੱਕ ਮੰਜ਼ਿਲ ਸਮੇਤ, ਇੱਕ ਚੀਨੀ ਬਾਗ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੈਂਡਸੈਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ
]] [[ਤਸਵੀਰ:Villa_d'Este_fountain_and_pools.jpg|thumb|ਫੁਹਾਰੇ ਦੇ ਨਾਲ ਗਾਰਡਨ, ਵਿਲਾ ਡੀ ਐਸਟ, ਇਟਲੀ
]] ਬਹੁਤੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣਿਤ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਹੁਤ ਹੀ 'ਕੁਦਰਤੀ' ਬਗੀਚੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਮੁੱਢਲੀ ਨਕਲੀ ਰਚਨਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਕੁਦਰਤੀ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਬਨਸਪਤੀ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੁੱਖ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਬੂਟੀ), ਬਨਸਪਤੀ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਰਥਰੋਪੌਡਜ਼ ਅਤੇ ਪੰਛੀ), ਮਿੱਟੀ, ਪਾਣੀ, ਹਵਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਨਿਰਮਾਣਿਤ ਤੱਤ ਵਿੱਚ ਮਾਰਗ, ਪੈਟੋਜ਼, ਡੈੱਕਿੰਗ, ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ, ਡਰੇਨੇਜ ਸਿਸਟਮ, ਲਾਈਟਾਂ ਅਤੇ ਇਮਾਰਤਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ੈਡ, ਗਜ਼ੇਬੌਸ, ਪੇਗਰਲਾ ਅਤੇ ਫ਼ਾਲਸੀ), ਪਰੰਤੂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਬਿਸਤਰੇ, ਤਲਾਬਾਂ ਅਤੇ ਲਾਵਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਕੰਮ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਬਾਗ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ
[[ਤਸਵੀਰ:Villa_garzoni_3.jpg|right|thumb|ਪਿਸਤੋਆਆ ਨੇੜੇ, ਵਿਲਾ ਗਾਰਜੌਨੀ ਵਿਖੇ ਇਕ ਆਮ ਇਟਾਲੀਅਨ ਗਾਰਡਨ
]] ਬੈਕ ਗਾਰਡਨ [[ਤਸਵੀਰ:Checkered_garden_in_Tours,_France.jpg|right|thumb|ਟੂਰਸ, ਫਰਾਂਸ ਵਿਚ ਚਿਕਾਰਡ ਬਾਗ
]] ਕੈਕਟਸ ਗਾਰਡਨ [[ਤਸਵੀਰ:RyoanJi-Dry_garden.jpg|right|thumb|ਜ਼ੈਨ ਬਾਗ, ਰਯਾਨ-ਜੀ
]] [[ਤਸਵੀਰ:French_Formal_Garden_in_Loire_Valley.jpg|right|thumb|ਲੋਅਰ ਵੈਲੀ ਵਿਚ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਰਸਮੀ ਬਾਗ਼
]] [[ਤਸਵੀਰ:Garden.zoo-Bristol.jpg|right|thumb|ਬ੍ਰਿਸਟਲ ਚਿੜੀਆਘਰ, ਇੰਗਲੈਂਡ
]] [[ਤਸਵੀਰ:Jardim_do_Paço_Episcopal.jpg|right|thumb|ਕਾਸਟਲਾ ਬ੍ਰਾਂਕੋ, ਪੁਰਤਗਾਲ
]] [[ਤਸਵੀਰ:Beautifultrees.jpg|right|thumb|ਆਬਰਨ ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਗਾਰਡਨਜ਼, ਸਿਡਨੀ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿਚ ਇਕ ਸਜਾਵਟੀ ਬਾਗ
]] ਬਗੀਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੌਦਾ ਜਾਂ ਪੌਦਾ ਕਿਸਮ (ਫਲਾਂ) ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ;
ਬਗੀਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ੈਲੀ ਜਾਂ ਸੁਹਜਵਾਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ:
ਬਾਗ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ:
ਬਾਗ ਵਿਚ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ
ਕ੍ਰਿਸ ਬੈਨਿਸ ਦੀ ਕਲਾਸਿਕ ਕਿਤਾਬ 'ਇੱਕ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਬਾਗ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ' ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1985 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਇੱਕ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਦੇ ਬਾਗ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਬਾਰੇ ਸਲਾਹ ਦਾ ਚੰਗਾ ਸਰੋਤ ਹੈ।
ਹੋਰ ਸਮਾਨ ਥਾਵਾਂ
ਬਗ਼ੀਚੇ ਦੇ ਸਮਾਨ ਜਿਹੇ ਦੂਜੇ ਬਾਹਰੀ ਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਲਾ
ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਲਾ (RGNUL), ਪਟਿਆਲਾ, ਪੰਜਾਬ (ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ) ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 2006 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ (2006 ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਐਕਟ ਨੰ. 12) ਦੁਆਰਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਿਖਿਆ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ
ਇਸ਼ਕ
ਇਸ਼ਕ  ਇੱਕ ਅਰਬੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜੋ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। (ਫ਼ਾਰਸੀ, ਉਰਦੂ, ਦਰੀ, ਪਸ਼ਤੋ, ਤੁਰਕੀ, ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨੀ, ਪੰਜਾਬੀ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾਰਨ ਦੇ ਮਾਮੂਲੀ ਫਰਕ ਨਾਲ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੂਫ਼ੀ ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਗੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸੰਘਣੀ, ਡੂੰਘੀ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਮੁਹੱਬਤ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਇਸ਼ਕਾ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ। ਇਸ਼ਕ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਵੇਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਜਿਸ ਰੁੱਖ ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੀ ਹੈ ਉਸ ਦੇ ਪੱਤੇ ਝੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਇਸ਼ਕ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਜੜ੍ਹ ਲਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਬੱਸ ਇੱਕੋ ਅੱਲ੍ਹਾ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਫ਼ੀਵਾਦ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਬੀ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਵਾਕਾਂਸ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿਆਰ
ਕੋਂਕਣੀ ਭਾਸ਼ਾ
ਕੋਂਕਣੀ ਇੱਕ ਹਿੰਦ-ਆਰੀਆ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮ ਤੱਟੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ 8 ਵੀਂ ਅਨੁਸੂਚੀ ਅਨੁਸਾਰ 22 ਉਲਿਖਿਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਗੋਆ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ, ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਕੇਰਲ (ਕਸਰਾਗੋਡ ਜਿਲ੍ਹਾ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਡੈੱਨਮਾਰਕ
ਡੈੱਨਮਾਰਕ ਜਾਂ ਡੈੱਨਮਾਰਕ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ (ਡੈਨਿਸ਼: Danmark ਜਾਂ Kongeriget Danmark) ਸਕੈਂਡੀਨੇਵੀਆ, ਉੱਤਰੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਕੋਪਨਹੈਗਨ ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਸਰਹੱਦ ਸਿਰਫ਼ ਜਰਮਨੀ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਜਦਕਿ ਉੱਤਰੀ ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਲਟਿਕ ਸਮੁੰਦਰ ਇਸਨੂੰ ਸਵੀਡਨ ਤੋਂ ਨਿਖੇੜਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਜੂਟਲੈਂਡ ਪਰਾਇਦੀਪ ਉੱਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬਾਲਟਿਕ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਰਾਹਾਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਕਬਜ਼ਾ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਇਸੇ ਕਰ ਕੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਡੈਨਿਸ਼ ਖਾੜੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ਼ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਦੇ ਛੋਟੇ ਅਕਾਰ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਹਦੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟਰੇਖਾ ਬਹੁਤ ਲੰਮੀ ਹੈ (ਲਗਭਗ 7,314 ਕਿਮੀ)। ਡੈੱਨਮਾਰਕ ਇੱਕ ਮੈਦਾਨੀ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਟਿਕਾਣਾ ਸਿਰਫ਼ 170 ਮੀਟਰ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਫ਼ਰੋ ਟਾਪੂ ਅਤੇ ਗਰੀਨਲੈਂਡ ਡੈੱਨਮਾਰਕ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ।
2008 ਦੇ ਸੰਸਾਰਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸੂਚਕ ਮੁਤਾਬਕ ਡੈੱਨਮਾਰਕ, ਆਈਸਲੈਂਡ ਮਗਰੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਦੇਸ਼ ਹੈ। 2008 ਦੇ ਹੀ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਸੂਚਕ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਅਤੇ ਸਵੀਡਨ ਸਮੇਤ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਮੋਨੋਕਲ ਰਸਾਲੇ ਦੇ 2008 ਦੇ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕੋਪਨਹੈਗਨ ਰਹਿਣ ਲਾਇਕ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁਨਾਸਬ ਨਗਰ ਹੈ। ਸਾਲ 2009 ਦੇ ਇੱਕ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਮੁਤਾਬਕ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 55,19,259 ਹੈ।
ਸਾਈਕਲ ਅਨੁਕੂਲ ਦੇਸ਼
ਡੈਨਮਾਰਕ ਇੱਕ ਸਾਈਕਲ ਅਨੁਕੂਲ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਇਥੇ ਦੇ ਲੋਕ ਹਰ ਰੋਜ਼, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਸਾਈਕਲ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ.
ਡੈਨਮਾਰਕ ਵਿਚ, ਸਾਈਕਲ ਚਲਾਉਣਾ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ. ਧੁੱਪ, ਮੀਂਹ, ਗੜੇ, ਬਰਫ - ਤੁਸੀਂ ਸਾਈਕਲ ਸਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ, ਦੁਕਾਨ ਜਾਂ ਸਮਾਜਕ ਸਮਾਰੋਹ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਦੇਖੋਗੇ. "ਸਾਈਕਲ ਡੈਨਿਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਮਿੱਤਰ ਹੈ" - ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵੱਡੇ ਡੈੱਨਮਾਰਕੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸਾਈਕਲ ਲੇਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੈਟਵਰਕ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ.
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਗੋਬਿੰਦਗੜ੍ਹ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਲੁਧਿਆਣਾ-1 ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪੁਰਾਤਨ ਜਨਮ ਸਾਖੀ
400px|thumb|right ਪੁਰਾਤਨ ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਪੁਸਤਕ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ 1926 ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 57 ਸਾਖੀਆ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਪੁਸਤਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸੰਪਾਦਨ
ਇਸ ਜਨਮਸਾਖੀ ਹੱਥ ਲਿਖਤ ਪੋਥੀਆ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇੱਕ "ਵਲੈਤ ਵਾਲੀ ਜਨਮਸਾਖੀ" ਜਿਸ ਦੀ ਹੱਥ ਲਿਖਤ ਪੋਥੀ ਸੰਨ 1815-16 ਈ ਵਿੱਚ ''ਐਚ.ਟੀ. ਕੌਲਬਰੁੱਕ ਨੇ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਹਾਊਸ ਦੀ ਲਾਈਬ੍ਰੇਰੀ ਨੂੰ ਦਿਤੀ ਸੀ। ਦੂਜੀ ਪੋਥੀ "ਹਾਫਿਜ਼ਾਬਾਦ ਵਾਲੀ ਜਨਮਸਾਖੀ" ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 15 ਨਵੰਬਰ 1885 ਈ ਵਿੱਚ ਮੈਕਸ ਆਰਥਰ ਮੈਕਾਲਿਫ਼ ਨੇ ਛਪਵਾਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਓਰੀਐਂਟਲ ਕਾਲਜ, ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ'' ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰਕੇ ਛਾਪੀ ਹੋਈ ਸੰਨ 1926 ਈ.ਦੀ 'ਪੁੁਰਾਤਨ ਜਨਮਸਾਖੀʼ,ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਹੁਣ ਤਕ ਛੇ ਸੱਤ ਐਡੀਸ਼ਨਾਂ ਵਿਕ ਕੇ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ ਇਸੇ ਵਲਾਇਤੀ ਵਾਲੀ ਤੇ ਹਾਫ਼ਿਜਾਬਾਦ ਵਾਲੀ ਜਨਮਸਾਖੀ ਦਾ ਹੀ ਇਕ ਪ੍ਰਤੀਰੂਪ ਹੈ।
ਪੁਰਾਤਨ ਜਨਮਸਾਖੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਛੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ:
1.ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ
2.ਸਾਹਿਤਕ ਮਹੱਤਵ
3.ਪੁਰਾਤਨ ਗੱਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਸਥਾਨ
4.ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਅਹਿਮੀਅਤ
6.ਛੰਦ ਵਿਵਸਥਾ
●ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ:
ਪੁਰਾਤਨ ਜਨਮਸਾਖੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਵ ਇਸ ਕਰਕੇ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇ ਸੱਤਰ ਸਾਲਾ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਆਪਣੇ ਅੰਗ-ਸੰਗ ਰੱਖ ਕੇ ਵਾਧੂ ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਡੰਬਰ ਤੇ ਅਲੰਕਾਰਿਕ ਵਿੰਗ-ਵਲੇਵਿਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਬੜੇ ਸਰਲ ਤੇ ਸਾਦਾ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੀ ਆਮ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਦੀ ਹੂ-ਬ-ਹੂ ਰੂਪ ਰੇਖਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ: ਸੰਮਤ 1526 ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ           ਜਨਮਿਆ,ਵੈਸਾਖ ਮਾਹਿ,ਤ੍ਰਿਤੀਆ ਚਾਂਦਨੀ  ਰਾਤ,ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲਾ;ਪਹਰੁ ਰਾਤ ਰਹਿਦੀ ਕਉ ਜਨਮਿਆ,ਅਨਹਦ ਸਬਦ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਕੈ ਦਰਬਾਰਿ ਵਾਜੇ।...........ਤਬ ਕਾਲੂ ਖੱਤ੍ਰੀ ਜਾਤ ਵੇਦੀ ਤਲਵੰਡੀ ਰਾਇ ਭੋਇ ਭੱਟੀ ਦੀ ਵਸਦੀ ਵਿੱਚ ਵਸਦਾ ਆਹ;ਉਥੇ ਜਨਮ ਪਾਇਆ। ਵੱਡਾ ਹੋਆ ਤਾ ਲੱਗਾ ਬਾਲਕਾ ਨਾਲੇ ਖੇਡਣ,ਪਰ ਬਾਲਕਾਂ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਦਿਸਟਿ ਆਵੇ ਅਤੇ ਆਤਮੇ ਅਭਿਆਸੁ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦਾ ਕਰੈ।
●ਸਾਹਿਤਕ ਮਹੱਤਵ:
"ਪੁਰਾਤਨ ਜਨਮਸਾਖੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਾਹਿਤਕ ਅਹਿਮੀਅਤ ਇਹੋ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਗੱਦ ਅਥਵਾ ਵਾਰਤਕ ਰਚਨਾ ਦਾ ਅਤਿ ਉੱਤਮ ਨਮੂਨਾ ਹੈ,ਜਿਸ ਦਾ ਲਗਾਉ ਹਿੰਦਵੀਅਤ,ਉਰਦੂ,ਬ੍ਰਿਜ ਭਾਸ਼ਾ,ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਠੇਠ ਪੰਜਾਬੀ ਗੱਦ ਨੂੰ ਸਵੱਛ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅੰਕਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਗੁਰੂ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਲਿਪੀ ਵੀ ਆਪਣੀ ਹੀ ਬਣਾ ਲਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਮੁੱਢ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਰਾਗ ਆਸਾ ਪੱਟੀ ਮਹਲਾ1 ਦੇ ਸ਼ਬਦ 'ਸਸੈ ਸੋਇ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਜਿਨ ਸਾਜੀ ਸਭਨਾ ਸਾਹਿਬ ਏਕ ਭਇਆ॥'.......ਤੋਂ ਸਾਫ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਣ ਪੁਰਾਤਨ ਜਨਮਸਾਖੀ ਵਿੱਚੋ ਠੇਠ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦਾ ਪਰਾ ਪੂਰਬਲਾ ਦੂਜੀ,ਤੀਜੀ ਤੇ ਚੌਥੀ ਉਦਾਸੀ ਵਿੱਚ ਵਰਨਣਯੋਗ ਹੈ,ਜਿਵੇਂ:" ਦੁਤੀਆ ਉਦਾਸੀ ਕੀਤੀ ਦੱਖਣ ਕੀ।ਅਹਾਰੁ ਤਲੀ ਭਰਿ ਰੇਤੁ ਕੀ ਕਰਹਿ।ਤਦਹੁ ਪੈਂਰੀ ਖੜਾਵਾ ਕਾਠ ਕੀਆਂ। ਹਥਿ ਆਸਾ। ਸਿਰਿ ਰੱਸੇ ਪਲੇਟੇ,ਮਥੈ ਟਿਕਾ ਬਿੰਦਲੀ ਕਾ। ਤਦਹੁ ਨਾਲਿ ਸੈਦੋ ਜਟੁ ਜਾਤਿ ਘੇਹੋ ਥਾ।ਤਦਹੁ ਬਾਬਾ ਧਨਾਸਰੀ ਦੇਸਿ ਜਾਇ ਨਿਕਲਿਆ।
●ਪੁਰਾਤਨ ਗੱਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਸਥਾਨ:
ਪੁਰਾਤਨ ਜਨਮਸਾਖੀ ਦਾ ਪੁਰਾਣੇ ਗੱਦ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ ਇਸਦੀ ਸਿੱਧੀ ਸਾਦੀ ਸਰਲ ਵਾਕ ਰਚਨਾ,ਇਸ ਵਿੱਚੋ ਠੁੱਕਦਾਰ ਲਹਿੰਦੀ ਬੋਲੀ ਦੀ ਨੁਹਾਰ,ਬਾ-ਮੁਹਾਵਰਾ ਪੰਜਾਬੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤਨ ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਦੀ ਪੂਰੀ-ਪੂਰੀ ਝਲਕ ਹੈ,ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਲੌਕਿਕ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ,ਮਜ਼ੵਬੀ ਵਿਚਾਰ ਪਰੰਪਰਾ,ਜਨ-ਸਮਾਜ ਵਿੱਚੋਂ ਆਪਸੀ ਫ਼ਿਰਕੇਦਾਰੀ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੀ ਰੁਚੀ ਜਨਮਸਾਖੀ ਦੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਮੁਤਾਬਿਕ ਸੱਚ-ਮੁੱਚ ਹੀ ਅਪਣਾਉਣਯੋਗ ਸਿਫਤਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਕਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਗੱਦ ਦੀ ਇੰਨੀ ਸੁਚੱਜੀ ਰੂਪ ਰੇਖਾ ਕਿਤੋਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਪੁਰਾਤਨ ਜਨਮਸਾਖੀ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਗੱਦ ਦੀ ਇਕੋ ਇਕ ਪਹਿਲੀ ਰਚਨਾ ਹੈ,ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਬੋਲਚਾਲ ਮੁਤਾਬਿਕ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਥਾਵੀਂ ਅਬ,ਤਬ,ਕੀ,ਥਾਂ,ਥੇ,ਥੀ ਆਦਿ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਜ਼ਰ ਆਉਦੀ ਹੈ।
●ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਅਹਿਮੀਅਤ:
ਪੁਰਾਤਨ ਜਨਮਸਾਖੀ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਹਿਮੀਅਤ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਅਸੂਲ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਗੁਆਂਢੀ ਬੋਲੀਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸੰਬੰਧਿਤ ਗੁਆਂਢੀ ਬੋਲੀਆਂ ਦੇ ਲਫਜ਼ਾਂ ਦੀ ਲੇਤ-ਦੇਤ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਪੁਰਾਤਨ ਜਨਮਸਾਖੀ ਦੇ ਮੁੱਢੋਂ ਹੀ ਸਬੂਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ,"ਸਸੈ ਸੋਇ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਜਿਨ ਸਾਜੀ" ਕਹਿ ਕੇ ਆਸਾ ਮਹਲਾ ਪਹਿਲਾ ਪੱਟੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਢ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਲਿਪੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਸ਼ਾਰਦਾ ਲਿੱਪੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਥਾਉਂ ਥਾਈਂ ਥੋੜਾ ਬਾਹਲਾ ਸੰਸ਼ੋਧਨ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਬੂਤ ਵੱਜੋਂ ਸ਼ਾਰਦਾ ਤੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਦੇ ਟਾਕਰੇ ਵੱਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂ ਸਕਦਾ ਹਨ।
●ਵਿਆਕਰਨਿਕ ਸ਼ਬਦ ਯੋਜਨਾ:
== ਵਿਆਕਰਨ ਵਰਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਾਕਾਂ ਦੀ ਵੇਰਵੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿਆਖਿਆ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨਿਕ ਨਾਂ ਹੈ,ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਵਿਆਕਰਣ ਨੂੰ ਵਰਣ-ਬੋਧ,ਸ਼ਬਦ-ਬੋਧ ਤੇ ਵਾਕ-ਬੋਧ ਨਾਮਕ ਤਿੰਨਾਂ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।ਪੁਰਾਤਨ ਜਨਮਸਾਖੀ ਵਿੱਚ ਵਿਆਕਰਨ ਦੇ ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਰੂਪ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕਥਨ ਅਨੁਸਾਰ "ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਦੂਜਾ,ਤੀਜਾ ਜਾਂ ਚੌਥਾ ਅੱਖਰ 'ਭ','ਬ' ਜਾਂ 'ਸ਼' ਦੀ ਥਾਵੇਂ 'ਹ' ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,ਜਿਵੇਂ ਜੀਭ ਦੀ ਥਾਵੇਂ ਜੀਹ,ਸੁਰਭੀ ਦੀ ਥਾਵੇਂ ਸੁਰਹੀ, ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦੀ ਥਾਵੇਂ ਪੁਹਮੀ ਆਦਿ। ਪੁਰਾਤਨ ਜਨਮਸਾਖੀ ਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ-ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਮਿਸਾਲਾਂ ਹਨ,ਜਿਵੇਂ: == "ਇਕ ਦਿਨ ਇਕ 'ਖਿਜਮਤਗਾਰ' ਗਇਆ। ਕਪੜੇ ਲਾਹਿ 'ਖਿਜਮਤਗਾਰ'    ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤੇ।"
●ਛੰਦ ਵਿਵਸਥਾ:
ਪੁਰਾਤਨ ਜਨਮਸਾਖੀ ਵਿੱਚ ਯਥਾਕ੍ਰਮ,ਉਲਾਰ,ਸਰਸੀ,ਸ਼ਲੋਕ,ਸਵੱਯਾ,ਲਲਿਤਪਦ,ਹਾਕਲ,ਕਲਸ,ਗੀਤਾਂ,ਘਨਕਲਾ,ਚੌਪਾਈ ਤਾਟੰਕ,ਪਉੜੀ,ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਾ,ਵਿਸ਼ਨੁਪਦ,ਪੁਨਹਾ ਤੇ ਰੂਪਮਾਲਾ ਨਾਮੀ ਸਤਾਰਾਂ ਛੰਦ ਵਰਤੇ ਹਨ,ਜੋ ਮਾਤਰਿਕ ਵਰਨਿਕ ਤੇ ਗਣਿਕ ਨਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨੇ ਕਿਸਮਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੀ ਅਲੌਕਿਕ ਕਾਵਿਕ-ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ: (1)ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਾ ਛੰਦ
"ਨਾ ਦੇਵ ਦਾਨਵਾ ਨਰਾ। ਨ ਸਿਧ ਸਾਧਿਕਾ ਧਰਾ। ਕਲਾ ਧਰੈ ਹਿਰੈ ਸਈ।".......
"ਕੂੜ ਰਾਜਾ ਕੂੜ ਪਰਜਾ ਕੂੜ ਸਭ ਸੰਸਾਰ॥ ਕੂੜ ਮੰਡਪ ਕੂੜ ਮਾੜੀ ਕੂੜ ਬੈਸਣ ਹਾਰ॥"
ਸਰਾਂਸ਼:
ਇਹ ਪੁਰਾਤਨ ਜਨਮਸਾਖੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦਾ ਸਾਹਿਤਕ ਮੁਲਾਂਕਣ,ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਵਧੇਰੇ ਵਿਸਤਾਰ ਦੀ ਥਾਵੇਂ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਤੋਂ ਹੀ ਕੰਮ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ,ਉਸ ਸਮੇਂ ਜਦ ਇਹ ਜਨਮਸਾਖੀ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਹਜ਼ੂਰੀ ਸਿੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਲਮ-ਬੰਦ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ,ਦਰਅਸਲ ਪੰਜਾਬੀ ਗੱਦ ਦਾ ਪ੍ਰਾਰੰਭ ਕਾਲ ਸੀ ਤੇ ਗੁਰੂ ਦਰਬਾਰੀ ਵੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤੇ ਮਦ੍ਰ ਦੇਸ ਦੇ ਜੰਮਪਲ ਤੇ ਰਾਵੀ ਝਨਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦਾ ਜਨਮ ਵੀ ਤਲਵੰਡੀ ਰਾਇ ਭੋਇ, ਜਿਲ੍ਹਾ ਸ਼ੇਖੂਪੁਰਾ ਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨ ਤੇ ਇਸ ਜਨਮਸਾਖੀ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨ ਵਿੱਚ ਲਹਿੰਦੀ ਦਾ ਵਧੀਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ।
ਕਬਾਹਰੀ ਕੜੀ
ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਇਸ ਸਾਈਟ ਉੱਤੇ ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਡਾਊਨਲੋਡ ਲਈ ਉਪਲੱਬਧ ਹੈ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਗਣੇਸ਼ ਦਾਮੋਦਰ ਸਾਵਰਕਰ
right|thumb|300px|ਗਣੇਸ਼ ਦਾਮੋਦਰ ਸਾਵਰਕਰ ਗਣੇਸ਼ ਦਾਮੋਦਰ ਸਾਵਰਕਰ (ਜੂਨ 13, 1879 - ਮਾਰਚ 16, 1945) ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੈਨਾਪਤੀ ਸਨ। ਉਹ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਵੀਰ ਸਾਵਰਕਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਸਨ। ਉਹ ਬਾਬਾਰਾਓ ਸਾਵਰਕਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਉਪਾਖ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1879
ਪ੍ਰਭਾ ਵਰਮਾ
ਜੀਵਨੀ
ਕਵੀ, ਸਾਹਿਤਕਾਰ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਗੀਤਕਾਰ, ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ - ਪ੍ਰਭਾ ਵਰਮਾ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ। ਉਸ ਕੋਲ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਅਤੇ ਲਾਅ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਕਵੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਗਿਆਨਪੀਠ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਪ੍ਰੋ. ਓ.ਐੱਨ.ਵੀ. ਕੁਰਪ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਘੇ ਕਵੀ ਵਿਲੋਪਪਿੱਲੀ ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਮੈਨਨ ਦੀ ਸੂਖਮ ਕਾਵਿਕ ਅਮੀਰੀ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪ ਕੁਮਰਾਨਸਨ ਤੋਂ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। 'ਮਰਹੂਮ ਪ੍ਰੋ. ਐਮ. ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਨ ਨਾਇਰ, ਇੱਕ ਉੱਘੇ ਆਲੋਚਕ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, 'ਪ੍ਰਭਾ ਵਰਮਾ ਇੱਕ ਜਨਮਜਾਤ ਕਵੀ ਹੈ।' ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਸੰਗਮ ਨਾਲ ਬਣੀਆ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਮਲ ਰੁਮਾਂਸਿਕ ਭਾਵਨਾਵਾਂ, ਕਾਵਿਕ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ, ਮੌਲਿਕ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦਾ ਹੁਨਰ, ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੂਝ ਅਤੇ ਡੂੰਘੀ ਸਮਝ ਹੈ। ਪ੍ਰਭਾ ਵਰਮਾ ਮਲਿਆਲਮ ਵਿੱਚ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ  ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਬਹੁ-ਪੱਖੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਨੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨੌ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਨਾਵਲ, ਸਮਕਾਲੀ ਸਮਾਜਿਕ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਲੇਖ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਅਲੋਚਨਾ ਦੇ ਲੇਖਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਮੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਫਰਨਾਮਾ ਰਚਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ 1959 ਵਿੱਚ ਕੜਪੜਾ, ਤਿਰੂਵਾਲਾ ਵਿੱਚ ਟੀ ਕੇ ਨਾਰਾਇਣਨ ਨਾਮਬੂਤਰੀ ਅਤੇ ਐਨ. ਪੰਕਜਾਕਸ਼ੀ ਥਾਮਪੁਰਤੀ ਦੇ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉੱਘ ਕਵੀ ਬਣਨ  ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵੇਲੇ,  ਐਸਐਫ਼ਆਈ  ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੰਗਠਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। 1975 ਤੋਂ 1977 ਦਰਮਿਆਨ ਅੰਦਰੂਨੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੇ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਐਸਐਫ਼ਆਈ ਦੇ ਚੇਂਗਨੂਰ ਤਾਲੁਕ ਸਕੱਤਰ ਸੀ ਅਤੇ 1979-80 ਦੇ ਵਿਦਿਅਕ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਕੇਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸੌਰਪਾਰਨਿਕਾ ਸੀ, ਜੋ 1990 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਉਸਦੇ ਲਈ ਵੱਕਾਰੀ ਵੈਲੋਪਿੱਲੀ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਅੰਕਨਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਦੂਜਾ ਕਵਿਤਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਰਕਾਪੂਰਨੀਮਾ ਜਲਦੀ ਹੀ ਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ 37 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਇਸਦੇ ਲਈ ਕੇਰਲ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ।ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੰਦਨਾਨਾਲ਼ੀ, ਆਯਾਰਡ੍ਰਮ, ਕਲਾਪ੍ਰਯਾਗਾ, ਅਵਿਚਾਰਿਤਮ, ਮੰਜੀਨੋਟੂ ਵੇਇਲ ਏਨਾ ਪੋਲੇਅਮ, ਅਤੇ ਅਪਾਰੀਗ੍ਰਾਮ ਕਵਿਤਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਏ। ਫਿਲਮੀ ਗਾਣੇ ਓਰੂ ਚੇਂਬਾਨੀਰ ਪੂਵਿਰਿਤੂ (2003), ਪੋਂਥਨ ਨਰਮੋਲ਼ੀ ਆਦਿ ਇਕਦਮ ਹਿੱਟ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।ਉਸਦਾ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਮਾਧਵਮ, ਕਾਵਿ-ਨਾਵਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ15 ਅਧਿਆਇ ਹਨ। ਇਹ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਹਿਣ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਆਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਕਵੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਮੁਤਾਬਕ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਜੀਵਨ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਭਰਿਆ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਦੁਖਾਂਤ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਹੈ। ਇਹ ਇਕਾਂਤ ਆਤਮਾ ਦੇ ਦੁਖਾਂਤ ਅਤੇ ਦੁਰਲੱਭ ਦਲੇਰੀ ਦਾ ਦੁਖਦਾਈ ਚਿਤਰਣ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੌਰਾਨ ਜੂਝਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1959
ਜੋਇਸ ਡਿਕਰਸਨ
ਜੋਇਸ ਡਿਕਰਸਨ (ਜਨਮ 14 ਜੂਨ, 1945) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਕੈਰੋਲਿਨਾ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਨੇਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਰਿਚਲੈਂਡ ਕਾਉਂਟੀ ਕੌਂਸਲਵੁਮਨ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ
ਡਿਕਰਸਨ ਮੂਲ ਰੂਪ 'ਚ ਸਾਵਨਾਹ, ਜਾਰਜੀਆ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਸੀ, 1975 ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੱਖਣੀ ਕੈਰੋਲਿਨਾ ਵਿੱਚ ਕੋਲੰਬੀਆ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ।.
ਡਿਕਰਸਨ 1980 ਵਿਆਂ ਤੋਂ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ 1996 ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਕੈਰੋਲਿਨਾ ਹਾਉਸ ਆਫ ਰਿਪਰੈਜ਼ੈਂਟਿਵ ਲਈ ਅਸਫ਼ਲ ਰਹੀ। ਉਹ 2004 ਵਿੱਚ ਰਿਚਲੈਂਡ ਕਾਊਂਟੀ ਕੌਂਸਲ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਔਰਤ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੀ ਸਟੇਟ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ, ਉਹ 2011 ਵਿੱਚ ਐਨ.ਐਫ.ਡਬਲਯੂ.ਐਲ. ਦੀ ਚੇਅਰ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਮਹਿਲਾ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਰਡਰ (ਨੌਲ) ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਟਾਸਕ ਫੋਰਸ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਡਿਕਸਰਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮਲਟੀ ਮਾਡਲ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟੇਸ਼ਨ ਸਟੀਅਰਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਵਿਖੇ ਰਿਕਲੈਂਡ ਕਾਉਂਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫੈਡਰਲ ਕਮਿਉਨੀਕੇਸ਼ਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਅੰਤਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਉੱਤੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਉਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਕਾਊਂਟੀਜ਼ ਵੀਮਨ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਮਿਡਲਲੈਂਡਜ਼ ਰੀਜਨਲ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ਿਟ ਅਥਾਰਟੀ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਚੇਅਰਵੁਮੈਨ ਹੈ।
ਯੂ.ਐਸ. ਸੈਨੇਟ ਮੁਹਿੰਮ
ਅਕਤੂਬਰ 2013 ਵਿਚ, ਡਿਕਰਸਨ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਨਵੰਬਰ 2014 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਨੇਟਰ ਟਿਮ ਸਕਾਟ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੀਟ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਵੇਗੀ। ਆਮ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਡਿਕਸਰਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ 67% ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਅਮਰੀਕਨ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1945 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਰਾਜਪਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਰਾਜ ਦਾ ਸੰਗਿਆਤਮਕ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤਿਨਿੱਧੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਪਾਲ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਜ ਦੇ ਵਰਤਮਾਨ ਰਾਜਪਾਲ ਜੋਗਿੰਦਰ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਹਨ। ਰਾਜਪਾਲ ਦਾ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਘਰ ਰਾਜ-ਭਵਨ ਹੈ ਜੋ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਈਟਾਨਗਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਰਾਜਪਾਲੋਂ ਕੀ ਸੂਚੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰੁਨਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
ਗਰਟਰੂਡ ਐਲੀਓਨ
ਗਰਟਰੂਡ ਬੈਲੀ ਐਲੀਓਨ (23 ਜਨਵਰੀ 1918 – 21 ਫਰਵਰੀ 1999)  ਇੱਕ American biochemist ਅਤੇ ਫਰਮਾਕਾਲੋਜਿਸਟ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ 1988 ਦਾ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜਾਰਜ ਐਚ ਹਿਚਿੰਗਜ ਅਤੇ ਸਰ ਜੇਮਜ ਬਲੈਕ ਨਾਲ ਸ਼ੇਅਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇਕੱਲਿਆਂ ਅਤੇ ਹਿਚਿੰਗਜ ਅਤੇ ਬਲੈਕ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਅਨੇਕ ਨਵੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦਾ ਅਤੇ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਨੂੰ AIDS ਦੀ ਦਵਾ AZT ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ।
ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਐਲੀਓਨ ਦਾ ਜਨਮ ਲਿਥੂਆਨੀਆਈ ਪਰਵਾਸੀ ਮਾਪਿਆਂ, ਬਰਥਾ (ਕੋਹੇਨ) ਅਤੇ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਡਾਕਟਰ ਰਾਬਰਟ ਐਲੀਓਨ ਦੇ ਘਰ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਦ ਉਹ ਹਾਲੇ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਦਾਦਾ ਦੀ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਸ ਰੋਗ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਦੀ ਜਬਰਦਸਤ ਇੱਛਾ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੇ ਹੰਟਰ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ ਨਾਲ 1937 ਵਿੱਚ ਗਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇਨਿਊਯਾਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ 1941 ਵਿੱਚ ਐਮ ਐਸ ਸੀ ਕੀਤੀ, ਜਦਕਿ ਦਿਨ ਦੇ ਵੇਲੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਖੋਜ ਸਥਿਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਸਮਰੱਥ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸੁਪਰਮਾਰਕੀਟ ਉਤਪਾਦ ਸੁਪਰਵਾਈਜ਼ਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੋਜਨ ਲੈਬ ਲਈ, ਅਚਾਰ ਦੀ ਏਸਿਡਟੀ ਅਤੇ ਮੇਅਨੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਅੰਡੇ ਦੀ ਜਰਦੀ ਦਾ ਰੰਗ ਟੈਸਟ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਉਹ Burroughs-Wellcome ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਕੰਪਨੀ (ਹੁਣ GlaxoSmithKline) ਤੇ ਜਾਰਜ ਐੱਚ ਹਿਚਿੰਗਜ ਦੀ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਗਈ ਚਲੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1918 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿਹਾੜਾ 2016 ਐਡੀਟਾਥਨ
ਮਾਲਟਾ
ਮਾਲਟਾ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Malta, ਮਾਲਟੀਸ: Repubblika ta Malta (Republic of Malta)) ਯੂਰਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਵਿਕਸਿਤ ਟਾਪੂ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਲੇੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਮੁੱਖ - ਅਤੇ ਰਾਜ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਮਾਲਟਾਈ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਮਾਲਟਾਈ ਭਾਸ਼ਾ
'ਮਾਲਟਾਈ ਭਾਸ਼ਾ’ ਮਾਲਟਾ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਆਮਾਰ ਸੋਨਾਰ ਬੰਗਲਾ
ਆਮਾਰ ਸੋਨਾਰ ਬੰਗਲਾ (আমার সোনার বাংলা, "ਮੇਰਾ ਸੋਨ ਬੰਗਲਾ") ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗਾਣ ਹੈ। ਇਹ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੇ 1905 ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੇ ਬੰਗਾਲੀ ਗੀਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
ਐਮਨਾਬਾਦ
ਐਮਨਾਬਾਦ (ਉਰਦੂ, ایمن آباد) ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ. ਨੈਸ਼ਨਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਐਮਨਾਬਾਦ ਹਲਕਾ NA-98 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ (1469-1539) ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਂ ਸਯਦਪੁਰ ਸੀ।
ਭੂਗੋਲ
ਐਮਨਾਬਾਦ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ 4-ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸੜਕ ਦੇ ਟੋਟੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਹ ਮਾਰਗ, ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਤਿੰਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਹਨ।
ਬਰਖਾ ਮਦਾਨ
ਬਰਖਾ ਮਦਾਨ (ਜਨਮ 1974) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਮਾਡਲ, ਫਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਏ ਅਤੇ ਕੁਝ ਟੀ. ਵੀ. ਸ਼ੋਆਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ।  ਬੋਧੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਨਵੰਬਰ 2012 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੋਧੀ  ਨੰਨ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ  ਵੇਨ. ਗਯਾਲਤੇਨ ਸਾਮਤੇਨ ਰੱਖ ਲਿਆ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ
1974 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ, ਬਰਖਾ ਮਦਾਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਆਨਰਜ਼ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਬਣ ਗਿਆ, ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਮੁਕਾਬਲੇ 1994 ਵਿੱਚ ਉਹ ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਰਾਏ, ਸੁਸ਼ਮਿਤਾ ਸੇਨ ਅਤੇ ਸਵੇਤਾ ਮੇਨਨ ਨਾਲ ਫਾਈਨਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ ਸੀ ਅਤੇ ਮਿਸ ਸਪਾਟਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ  ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ, 1994 ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ਤੇ ਰਹੀ ਸੀ। ਸਫਲ ਮਾਡਲ ਬਣਨ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਵੱਡੇ ਪਰਦੇ ਤੇ 1996 ਦੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ਖ਼ਿਲਾੜੀਓਂ ਕਾ ਖਿਲਾੜੀ  ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਅਕਸ਼ੈ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਰੇਖਾ ਨਾਲ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ।
ਨਵਾਬ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ
ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਜਥੇਦਾਰ ਨਵਾਬ ਬਾਬਾ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ੯੬ ਕਰੋੜੀ ਪੰਥ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਜੀ  (1697–1753) ਗੁਰੂ ਪੰਥ ਦੇ ਤੀਸਰੇ ੯੬ ਕਰੋੜੀ ਜਥੇਦਾਰ ਸਾਹਿਬ ਹੋਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖ ਤਰੀਖ਼ ਦੇ ਔਖੇ ਵੇਲੇ ਗੁਰੂ ਪੰਥ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਹ 1697 ਵਿੱਚ ਜੱਟਾਂ ਦੇ ਵਿਰਕ ਟੱਬਰ ਚ ਕਾਲੌਕੇ ਸ਼ੇਖ਼ੂਪੁਰਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਚ ਜੰਮਿਆ। 1721 ਚ ਉਹ ਖ਼ਾਲਸਾ ਟੋਲੀ ਨਾਲ਼ ਰਲ਼ ਗਿਆ। ਸੁੱਖ ਜੀਦਾਰੀ ਨਾਲ਼ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਦੀਆਂ ਸਖ਼ਤੀਆਂ ਸਹੁਰੇ-ਏ-ਸਨ। ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਵੇਖ਼ ਕੇ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਨੇ ਲਾਲਚ ਨਾਲ਼ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਮ ਕਰਨ ਦਾ ਸੋਚਿਆ। ਮੁਗਲਾਂ ਨੇ ਨਵਾਬੀ ਭੇਜੀ ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਗੁਰੂ ਪੰਥ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਜਥੇਦਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਜਥੇਦਾਰ ਦੀਵਾਨ ਬਾਬਾ ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ੯੬ ਕਰੋੜੀ ਪੰਥ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਜੀ ਨੇ ਬਾਬਾ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਮਾਣ ਕਰ ਕੇ ਨਵਾਬ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਦਿਤਾ। ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਜਥੇਦਾਰ ਬਾਬਾ ਨਵਾਬ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ੯੬ ਕਰੋੜੀ ਮਹਾਂਪੁਰਖਾਂ ਨੇ ੪ ਤਰਨੇ ਦਲ ਬਣਾਏ। ਹਰ ਦਲ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਚੁਣੇ। ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਜਥੇਦਾਰ ਨਵਾਬ ਬਾਬਾ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ੯੬ ਕਰੋੜੀ ਪੰਥ ਪਾਤਸ਼ਾਹ 7 ਅਕਤੂਬਰ, 1753 ਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਚ ਸੱਚਖੰਡ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਕਾਫ਼ੀ ਚਿਰ ਤੋਂ ਖ਼ਰਾਬ ਚਲੀ ਆ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜ਼ਖ਼ਮ ਭਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਕਿਆ। ਨਵਾਬ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸੱਚਖੰਡ ਗਮਨ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਪੰਥ ਖਾਲਸਾ ਦੇ ੪ ਜਥੇਦਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਜਥੇਦਾਰ ਬਾਬਾ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ੯੬ ਕਰੋੜੀ ਪੰਥ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਜੀ ਨੇ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਪੰਥ ਅਕਾਲੀ ਬੁੱਢੇ ਦਲ ਦੀ ਗੁਰੂ ਪੰਥ ਖਾਲਸਾ ਜੀ ਦੀ ਕਮਾਨ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਸੀ ਪਰ ਬਤੌਰ ਜਥੇਦਾਰ, ਰਸਮੀ ਚੋਣ (ਮਨਜ਼ੂਰੀ) 10 ਅਪਰੈਲ, 1754 ਦੇ ਦਿਨ ਸਰਬੱਤ ਖ਼ਾਲਸਾ ਇਕੱਠ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋਈ।
ਬਰਖਾ ਮਦਾਨ
ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੈਰੀਅਰ
ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮ 'ਖਿਲਾੜੀਓਂ ਕੇ ਖਿਲਾੜੀ' ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਨਾਲ ਨਿਵੇਕਲੀ ਪਹਿਚਾਣ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਕਈ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ ਆਈਆਂ ਪਰ ਬਰਖਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਤੇ ਰਹਿਣ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ। ਇੰਡੋ-ਡੱਚ ਫਿਲਮ ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਮਿਸ ਪਾਲਮੇਨ  ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ ਸੀ। ਰਾਮ ਗੋਪਾਲ ਵਰਮਾ ਦੀ 2003 ਦੀ ਡਰਾਉਣੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਭੂਤ'  ਬਰਖਾ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੋੜ ਸਾਬਤ ਹੋਈ। ਫਿਲਮ ਇਕਦਮ ਹਿੱਟ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਭੂਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬਿਹਤਰੀਨ ਕੰਮ ਲਈ ਉਸਤਤ ਖੱਟੀ।
ਨਵਾਬ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ
ਜੀਵਨ
ਨਵਾਬ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 1697ਈ ਨੂੰ ਸ਼ੇਖਪੁਰਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਕਲੋਕੇ ਵਿਚ ਇਕ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਹੋਇਆ, ਓਹਨਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸਰਦਾਰ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਸੀ, ਉਹ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਸਨ 1721 ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਿਆ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਿੰਘ ਸੱਜ ਗਏ, ਸ੍ਰੀ ਆਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਬਾਬਾ ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪ ਜੀ ਪੰਥ ਦੇ ਜਥੇਦਰ ਬਣੇ ਆਪ ਜੀ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਨਵਾਬ ਵੀ ਸਨ।
ਬਰਖਾ ਮਦਾਨ
References
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਲੂਵਰ ਅਜਾਇਬਘਰ
ਲੂਵਰ ਅਜਾਇਬਘਰ (ਫਰਾਂਸੀਸੀ: Musée du Louvre, ਮਿਊਜ਼ੇ ਦਿਉ ਲੂਵਰ) ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਜਾਇਬਘਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸਥਾਨ ਵੀ ਹੈ।
ਜੈਕੀ ਫੋਰਸਟਰ
ਜੈਕੀ ਫੋਰਸਟਰ (ਜੈਕਲੀਨ ਮੋਇਰ ਮਕੈਨਜ਼ੀ; 6 ਨਵੰਬਰ 1926 – 10 ਅਕਤੂਬਰ 1998 ) ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਿਊਜ਼ ਰਿਪੋਰਟਰ ਅਤੇ ਸਮਲਿੰਗੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਇੱਕ ਟੀ ਵੀ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ, ਇੱਕ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਮਲਿੰਗੀ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਫੋਰਸਟਰ ਦਾ ਪਿਤਾ ਸ਼ਾਹੀ ਫੌਜ ਦੀ ਮੈਡੀਕਲ ਕੋਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਰਨਲ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬੀਤੇ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਹੋਈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੇ ਵੇਕੋੰਬ ਅਬੇ ਬੋਰਡਿੰਗ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਫਿਰ  ਸੰਤ ਲਿਯੋਨਾਰਡ ਦੇ ਸਕੂਲ, ਫਾਈਫ ਵਿਚ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੌਰਾਨ ੲੇ ਜੰਗ, ਉਹ ਸਕੌਟਲੈਂਡ ਦੀ ਲਕਰਾਸ ਅਤੇ ਹਾਕੀ ਦੀ ਟੀਮ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਰਹੀ।
1950 ਚ ਲੰਡਨ ਆਉਣਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਫੋਰਸਟਰ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਐਡਿਨਬਰਾ ਚ ਵਿਲਸਨ ਬੈਰਟ ਦੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਲੰਡਨ ਦੇ  ਆਰਟਸ ਥੀਏਟਰ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਗਵਾਈ ਸੀ, ਫੋਰਸਟਰ, ਇੱਕ ਸਫ਼ਲ ਟੀ.ਵੀ. ਪੇਸ਼ਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ ਰਿਪੋਰਟਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜੈਕਲੀਨ ਮਕੈਨੰਜ਼ੀ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਈ।
1957 ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਮਲਿੰਗੀ ਸਬੰਧ ਬਣਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਲੈਕਚਰ ਦੌਰੇ ਲਈ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਜਾਰਜੀਅਨ (ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜ) ਸ਼ਹਿਰ ਸਵਾਨਾਹ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ 1958 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਲੇਖਕ ਪਤਰਸ ਫੋਰਸਟਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ। ਪਰ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਦੋ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੀਵਨ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜਿਣਸੀ ਪਛਾਣ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਹੋੋਰ ਛੁਪਾ ਨਾ ਸਕੀ। 1962 ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਕੈਨੇਡਾ ਜਾ ਕੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗੀ।
ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਮਲਿੰਗੀ ਅਨੁਭਵ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ "ਅਸੀਂ ਦੋਨੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲੈਸਬੀਅਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦੇ ਸਾਂ। ਅਸੀਂ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਮਲਿੰਗੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਾਂ ਜਾਣਦੇ।
1964 ਵਿੱਚ ਫੋਰਸਟਰ, ਸਰਹੱਦ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ; ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗੀ।
ਸਰਗਰਮੀ
1960 ਵਿੱਚ ਫੋਰਸਟਰ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਰਿਸਰਚ ਗਰੁੱਪ ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਰਸਾਲੇ "ਅਰੇਨਾ ਥਰੀ" ਲਈ ਲਿਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਗੇਟਵੇ ਕਲੱਬ ਵਿਚ ਰਸਾਲੇ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ।
1972 ਵਿੱਚ ਫੋਰਸਟਰ  ਸਪਫੋ ਦੇ ਬਾਨੀਆਂ ਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਗਰੁੱਪ ਸੀ ਅਤੇ ਯੂਕੇ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਚੱਲੇ ਸਮਲਿੰਗੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਚੋਂ ਇਕ ਸੀ। ( ਸਪਫੋ ਮੈਗਜ਼ੀਨ,1972 ਤੋਂ 1981 ਤੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ, ਗਰੁੱਪ ਨੇ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਸਾਲ ਮਿਲਣਾ ਜੁਲਣਾ ਜਾਰੀ ਰਖਿਆ)। ਸਪਫੋ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਜੀਅ ਨੌਟਿੰਗ ਹਿਲ ਦੇ ਚੇਪਸਟੋਅ ਪੱਬ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਸੀ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਮੌਰੀਨ ਡਫੀ ਅਤੇ ਅੰਨਾ ਰਾਏਬਰਨ ਵਰਗੇ ਬੁਲਾਰੇ ਸਨ।
ਸਪਫੋ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫੋਰਸਟਰ,ਗ੍ਰੇਟਰ ਲੰਡਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਬਣੀ।
1992 ਤੋਂ 1998 ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੱਕ, ਫੋਰਸਟਰ,ਲੈਸਬੀਅਨ ਅਕਾਇਵ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਮੈਂਬਰ ਰਹੀ।
ਬਾਹਰੀ ਸਬੰਧ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1926 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1998 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ
ਮੈਸਿਡੋਨਿਆਈ
ਮੈਸਿਡੋਨਿਆ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਥਾਈ ਬਾਤ
ਬਾਤ (บาท, ਨਿਸ਼ਾਨ: ฿; ਕੋਡ: THB) ਥਾਈਲੈਂਡ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਬਾਤ ਵਿੱਚ 100 ਸਤਾਂਗ (สตางค์) ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਥਾਈਲੈਂਡ ਬੈਂਕ ਜਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਐਮਾ ਪੋਰਟਨਰ
ਐਮਾ ਪੋਰਟਨਰ (ਜਨਮ ) ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਡਾਂਸਰ ਅਤੇ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫ਼ਰ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਪੋਰਟਨਰ ਦਾ ਜਨਮ ਓਟਾਵਾ, ਓਨਟਾਰੀਓ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਨੱਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੈਲੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ ਬਿਤਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਓਟਾਵਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਸਟੂਡੀਓ ਵਿੱਚ ਨੱਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਓਟਵਾ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਡਾਂਸ ਸਟ੍ਰੀਮ ਵਿੱਚ ਕੈਂਟਰਬਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਲਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਓਟਾਵਾ, ਓਨਟਾਰੀਓ ਤੋਂ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਦ ਆਈਲੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ। ਉਸਨੇ ਸਕੂਲ ਆਪਣਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ 5 ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਕਰੀਅਰ
ਪੋਰਟਨਰ ਨੇ ਜਿਮ ਸਟੇਨਮੈਨ ਦੇ ਬੈਟ ਆਉਟ ਆਫ ਹੇਲ ਦ ਮਿਊਜ਼ੀਕਲ ਲਈ ਕੁਝ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ। 2015 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਜਸਟਿਨ ਬੀਬਰ ਦੇ ਗੀਤ "ਲਾਈਫ ਇਜ਼ ਵਰਥ ਲਿਵਿੰਗ" ਲਈ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਬੀਬਰ ਦੇ ਪਰਪਜ਼ ਵਰਲਡ ਟੂਰ ਲਈ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਵੀ ਬਣਾਈ।
2019 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਅਰੇਨਾ ਡਾਂਸ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਿਤਾ ਦੇ ਸਾਲ ਦੀ "ਬੈਸਟ ਫੀਮੇਲ ਡਾਂਸਰ" ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੇਪਰ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੇ ਪੋਰਟਨਰ ਨੂੰ "ਪੇਪਰ ਪਰੀਡਿਕਸ਼ਨ; 100 ਪੀਪਲਜ਼ ਟੂ ਵਾਚ ਇਨ 2019" ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪੋਰਟਨਰ ਡਾਂਸ ਸਪਿਰਿਟ ਅਤੇ ਡਾਂਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਮੈਗਜ਼ੀਨਾਂ ਦੇ ਕਵਰ 'ਤੇ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।
2020 ਤੱਕ ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਐਪਲ, ਨੈਟਫਲਿਕਸ, ਵੋਗ, ਸੋਨੀ ਪਿਕਚਰ, ਲੇਟ ਨਾਈਟ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਬੈਲੇ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਾਤਾਵਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਬਲਡ ਔਰੇਂਜ, ਮੈਗੀ ਰੋਜਰਸ, ਹਾਫ ਅਲਾਈਵ ਅਤੇ ਬੈਂਕਸ ਵਰਗੇ ਇੰਡੀ ਸੰਗੀਤ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਮੂਵਮੈਂਟ ਡਾਇਰੈਕਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਗੇਨਹਾਈਮ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ, ਜੈਕਬਜ਼ ਪਿਲੋ, ਓਸਲੋ ਓਪੇਰਾ ਹਾਊਸ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਸੈਂਟਰ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਚੈਂਪਸ-ਏਲੀਸੀਸ ਵਰਗੇ ਵੱਕਾਰੀ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
2021 ਵਿੱਚ ਨਾਰਵੇਜਿਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੈਲੇ ਲਈ ਪੋਰਟਨਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਬੈਲੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੰਮ "ਆਈਲੈਂਡਜ਼" ਨੂੰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰਾਂ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਪਾਈਟ, ਜੀਰੀ ਕਿਲੀਅਨ, ਅਤੇ ਓਹਦ ਨਾਹਰੀਨ ਨਾਲ ਟੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 26 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ ਸਮੀਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ "ਐਮਾ ਪੋਰਟਨਰ ਡਾਇਲਾਗਜ਼ ਸਟਾਰ ਪਰੇਡ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਚਮਕਦਾਰ ਚਮਕਦੀ ਹੈ" ਅਤੇ "ਇੱਕ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਅੰਦੋਲਨ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਾਹਰ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ।"
2021 ਵਿੱਚ, ਪੋਰਟਨਰ ਨੇ ਗੋਸਟਬਸਟਰਸ: ਆਫਟਰਲਾਈਫ ਵਿੱਚ ਗੋਜ਼ਰ ਦ ਗੋਜ਼ੇਰੀਅਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਇੱਕ ਭੂਮਿਕਾ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਓਲੀਵੀਆ ਵਾਈਲਡ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਸ਼ੋਹਰੇ ਅਗਦਾਸ਼ਲੂ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਜਨਵਰੀ 2018 ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰ ਇਲੀਅਟ ਪੇਜ ਨੇ ਇੱਕ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਮਿਤੀ 'ਤੇ ਪੋਰਟਨਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ। ਪੇਜ ਨੇ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ 'ਤੇ ਪੋਰਟਨਰ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਸੀ। ਦਸੰਬਰ 2020 ਵਿੱਚ ਪੇਜ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਬਾਈਨਰੀ ਵਜੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਪੋਰਟਨਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਕਿ ਜੋੜਾ ਉਸੇ ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੇਜ ਨੇ ਜਨਵਰੀ 2021 ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਲਈ ਦਾਇਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 2021 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਪੋਰਟਨਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਇੱਕ ਲੈਸਬੀਅਨ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪੇਜ ਦੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਬਾਈਨਰੀ ਵਜੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੋਰਟਨਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲਿੰਗ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਜਿਨਸੀ ਰੁਝਾਨ ਬਾਰੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਡਾਂਸਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1994
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਕਾਵਿ ਵਿਚ ਸਾਕਾਦਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ
ਲੋਕ-ਕਾਵਿ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ:
ਲੋਕ-ਕਾਵਿ ਦੇ ਵਿਲੱਖਣ ਗੁਣ ਲੱਛਣਾ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਲੋਕ-ਕਾਵਿ ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਟ ਕਾਵਿ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਚੇਤਨਾ ਨਾਲੋਂ ਸਮੂਹਿਕ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਵਧੇਰੇ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦੁਹਰਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮੋਟਿਫ਼ਾਂ ਤੇ ਉਸਰਿਆ ਲੋਕ-ਕਾਵਿ ਅਕਸਰ ਲੋਕ-ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਮੁਹਾਵਰੇ ਦਾ ਅੰਗ ਬਣ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਵਧੇਰੇ ਮੰਨਣਯੋਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਕਲਾ ਰੂਪ ਹੋਣ ਦੇ ਗੁਣ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਰਲਤਾ, ਸਹਿਜਤਾ, ਮਧੁਰਤਾ ਅਤੇ ਆਪ ਮੁਹਾਰਤਾ, ਲੋਕ-ਕਾਵਿ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਵਿਲੱਖਣ ਗੁਣ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਫ਼ੀਲ ਖ਼ਾਨਾ ਸਕੂਲ
ਫ਼ੀਲ ਖ਼ਾਨਾ ਸਕੂਲ ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਰਾਘੋ ਮਾਜਰਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ, ਮਿਡਲ ਅਤੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਕਾਵਿ ਵਿਚ ਸਾਕਾਦਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਕਾਵਿ ਤੇ ਸਾਕਾਦਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ(ਨਾਨਕੇ ਦਾਦਕੇ):
ਸਾਕਾਦਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹ ਸਮਝ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਇੱਕ ਸਮਾਜ ਅੰਦਰ ਪਰਿਵਾਰ ਹੀ ਸਾਕਾਦਾਰੀ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਇਕਾਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੂਲ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਭੋਗ ਮਨਾਹੀਆਂ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਛੋਟਾ ਪਰਿਵਾਰ ਬਹੁਤਾ ਚਿਰ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਸਕਦਾ ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਉਮਰ ਕੇਵਲ ਦੋ ਪੋਚਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਿਸ਼ਤੇ ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਅਖਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸਤਰੀ-ਮਰਦ ਵਿਆਹ ਉਪਰੰਤ ਦੂਜੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵੀ ਸਿਰਜਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਕੁੜਮਾਚਾਰੀ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਹੀ ‘ਪੇਕੇ’ ਜਾਂ ‘ਸਹੁਰੇ’, ‘ਨਾਨਕੇ’ ਜਾਂ ‘ਦਾਦਕੇ’ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਮਹੱਤਵ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। “ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ‘ਨਾਨਕੇ’ ਧੀ ਵਾਲੀ ਧਿਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ‘ਦਾਦਕੇ’ ਪੁੱਤਰ ਵਾਲੀ ਧਿਰ। ਮਰਦ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਾਕਾਦਾਰੀ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਦਾਦਕੇ ਧਿਰ ਦੀ ਸਰਦਾਰੀ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।” ਉਂਜ ਲੋਕ-ਕਾਵਿ ਅੰਦਰ ‘ਨਾਨਕਾ ਧਿਰ’ ਨੂੰ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਾਨਕੇ ਅਤੇ ਦਾਦਕੇ ਮਿਲ ਕੇ ਹੀ ਸਮੁੱਚੀ ਸਾਕਾਦਾਰੀ ਦਾ ਸਰੂਪ ਸਾਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਰਥਿਕ ਪੱਖੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਧਿਰ ਲਈ ਅਕਸਰ ‘ਲੋਕ’ ਸ਼ਬਦ ਕੱਸਦੇ ਹਨ-
ਫ਼ੀਲ ਖ਼ਾਨਾ ਸਕੂਲ
ਫ਼ੀਲ ਖ਼ਾਨਾ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1955 ਵਿੱਚ ਸੀਨੀਅਰ ਮਾਡਲ ਸਕੂਲ, ਸਿਵਲ ਲਾਈਨਜ਼ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇੱਕ 'ਮਾਡਲ ਸਕੂਲ' ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਨਾਮ ਫ਼ੀਲ ਖ਼ਾਨਾ ਪਟਿਆਲੇ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੇ "ਹਾਥੀ ਫਾਰਮ" ਲਈ ਫਾਰਸੀ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਦੀ ਮੁੱਖ ਇਮਾਰਤ ਖੜ੍ਹੀ ਕਰਨ ਲਈ ਢਾਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਫ਼ੀਲ ਖ਼ਾਨਾ ਸਕੂਲ ਕੈਂਪਸ ਨਾਭਾ ਗੇਟ ਅਤੇ ਤੋਪ ਖ਼ਾਨਾ ਗੇਟ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਕੰਧ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ। ਕੰਧ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀਂ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਕੰਧ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਕਈ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਅਜੇ ਵੀ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਕਾਵਿ ਵਿਚ ਸਾਕਾਦਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਕਾਵਿ ਤੇ ਸਾਕਾਦਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ(ਨਾਨਕੇ ਦਾਦਕੇ):
ਆਪ ਨੰਗ, ਬਾਪ ਨੰਗ
ਫ਼ੀਲ ਖ਼ਾਨਾ ਸਕੂਲ
ਫ਼ੀਲ ਖ਼ਾਨਾ ਸਕੂਲ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਨਾਲ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਰਸਰੀ ਤੋਂ 12ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਜਮਾਤਾਂ ਵਿੱਚ 1200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦਾਖਲ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਕਾਵਿ ਵਿਚ ਸਾਕਾਦਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਕਾਵਿ ਤੇ ਸਾਕਾਦਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ(ਨਾਨਕੇ ਦਾਦਕੇ):
ਤੀਜੇ ਨੰਗ ਨਾਨਕੇ
ਨੰਗੋ ਨੰਗ ਕੱਠੇ ਹੋਏ
ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂ ਕੇ।
ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਸੰਬੰਧ:
ਲੋਕ-ਕਾਵਿ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਗ ‘ਕੰਤ’ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ‘ਕੰਤ ਦੇ ਵਿਯੋਗ’, ‘ਕੰਤ ਦੇ ਮਿਲਣ’, ‘ਲਾਈ ਲੱਗ ਹੋਣ’, ‘ਸੋਹਣਾ ਜਾਂ ਕੁ ਸੋਹਣਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ-
ਹਰਾ ਪੋਣਾ, ਖੱਟਾ ਪੋਣਾ
ਮਰਦ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਮਾਜਿਕ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਤੇ ਮਰਦ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਵਿਆਹ ਸੰਬੰਧ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਦੀ ਕਠੋਰਤਾ ਦਾ ਮੂਲ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿ ਮਰਦ ਉਪਜੀਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਤ ਪ੍ਰੋ-ਜੀਵੀ। ਪਤਨੀ ਦੇ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਪਤੀ ਦਾ ਕੰਮ ਚੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਪਤੀ ਦੇ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਪਤਨੀ ਬੇਸਹਾਰਾ ਹੈ। ਨਾਰੀ, ਨਰ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਇਸ ਲਈ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਰੀ ਦੀ ਮਾਨਵੀ ਸ਼ਨਾਖ਼ਤ ਸਿੱਧ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸਥਾਈਪਣ ਅਤੇ ਗੌਰਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਮਰਦ ਔਰਤ ਲਈ ਠੋਸ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਸ ਤੋਂ ਭੋਜਨ, ਬਸਤਰ ਅਤੇ ਸਿਰ ਢੱਕਣ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੱਭਦੀ ਹੈ। ਇਹੋ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਮਰਦ ਦੀ ਜੁਦਾਈ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ। ਇਸੇ ਲਈ ਉਹ ਕੁਰਲਾ ਉਠਦੀ ਹੈ-
ਆਪ ਤਾਂ ਚੱਲਿਆ ਨੌਕਰੀ, ਇਥੇ ਵੱਸੂਗਾ ਕਿਹੜਾ
ਮਸਾਣੀ
ਮਸਾਣੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਫਿਲੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਕਾਵਿ ਵਿਚ ਸਾਕਾਦਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ
ਧਰਮੀ ਬਾਬਲ:
ਜਦੋਂ ਇਹ ਕੰਤ ਪਿਓ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਲੋਕ-ਕਾਵਿ ਇਸ ਨੂੰ ‘ਬਾਬਲ’ ਖ਼ਾਸ ਕਰ ‘ਧਰਮੀ ਬਾਬਲ’ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੁੱਤਰ ਵੱਲੋਂ ‘ਬਾਬਲ’ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਕਾਵਿ-ਟੋਟੇ ਤਾਂ ਕਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗੋਚਰ ਨਹੀਂ ਹੋਏ, ਪਰ ‘ਧੀ’ ਤੇ ਬਾਬਲ ਦਾ ਸੰਵਾਦ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਲੋਕ-ਕਾਵਿ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਕਰ ‘ਬਾਬਲ ਮੇਰਾ ਕਦੇ ਨਾ ਨਿਵਿਆ ਧੀਆਂ ਆਣ ਨਿਵਾਇਆ’ ਤੋਂ ‘ਤੇਰੇ ਮਹਿਲਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵਿਚ ਵੇ ਬਾਬਲ ਡੋਲਾ ਨਹੀਂ ਲੰਘਣਾ’ ਤੱਕ ਫ਼ੈਲਿਆ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਜਿਕ ਮਰਿਯਾਦਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬਾਬਲ ‘ਕੰਨਿਆ ਦਾਨ’ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਹਾਂਦਾਨੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਕਦੇ ਕਦਾਈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਧੀ ਦੇ ਸ਼ਿਕਵੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਣਾ ਹੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ-
ਮਸਾਣੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਕਾਵਿ ਵਿਚ ਸਾਕਾਦਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ
ਧਰਮੀ ਬਾਬਲ:
ਮੰਦਾ ਕੀਤਾ ਬਾਬਲ ਨਾਈਆਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਜਾਹ।
ਉਂਜ ਤਾਂ ਧੀ ਬਾਬਲ ਕੋਲੋਂ ਅਕਸਰ ਕਨ੍ਹਈਆ ਵਰ ਦੀ ਹੀ ਲੋਚਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਕਦੇ ਕਦੇ ਆਰਥਿਕ ਪੱਖੋਂ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲੋਚਦੀ ਇਹ ਵੀ ਆਖ ਦਿੰਦੀ ਹੈ-
ਉਹ ਘਰ ਭਾਲੀਂ ਬਾਬਲਾ
ਜਿੱਥੇ ਲਿੱਪਣੇ ਨਾ ਪੈਣ ਬਨੇਰੇ।
ਮਾਂ-ਧੀ:
ਧੀ ਤੇ ਬਾਬਲ ਦਾ ਆਪਸੀ ਸੰਵਾਦ ਮੋਹ-ਭਿੱਜਾ, ਮਰਿਯਾਦਾ ਸੰਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਾਂ-ਧੀ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸਾਂਝ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਧੀ ਮਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦੋਸਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਾਂ-ਧੀ ਦਾ ਇਕੋ ਪਰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਧੀ ਲਈ ‘ਅੰਮੀ ਦਾ ਵਿਹੜਾ’ ਸਵਰਗ ਵਾਂਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਇਸ ਮੋਹ ਭਿੱਜੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਿਕਵੇ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਮਿਲਿਆ ਦਿਸ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ-
ਘਰ ਨਾ ਵੇਂਹਦੀਆਂ ਦਰ ਨਾਂ ਵੇਂਹਦੀਆਂ,
ਬਦਲੇ ਖੋਰੀਆਂ ਮਾਵਾਂ।
ਪਰ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਮਾਂ-ਧੀ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਵਧੇਰੇ ਨਿੱਘਾ, ਮੋਹ-ਭਿੱਜਾ ਤੇ ਅਪਣਤ ਵਾਲਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਕਰਕੇ ਸਾਂਝੇ ਦਰਦ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਭਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਭੈਣ-ਭਰਾ:
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਮੁਕੰਮਲ ਤੌਰ ’ਤੇ ਲਿੰਗ-ਮਨਾਹੀ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਸਮਾਜਿਕ ਪੱਖ ਤੋਂ ਇਹ ਅਤਿਅੰਤ ਅਹਿਮੀਅਤ ਰੱਖਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਭਰਾ, ਭੈਣ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਮਾਮਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਮਾਮਾ ਸਮਾਜ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਮਰਦ-ਮਾਤਾ ਦਾ ਰੁਤਬਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਭੈਣ, ਭਰਾ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਭੂਆ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਸਤਰੀ-ਪਿਤਾ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ‘ਰਾਖੀ ਬੰਧਨ’ ਤੇ ‘ਟਿੱਕਾ ਭਾਈ ਦੂਜ’ ਵਰਗੇ ਤਿਉਹਾਰ ਇਸੇ ਪਾਵਨ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਤਿਉਹਾਰ ਹਨ। “ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਕੁੜੀ ਸੰਪਤੀ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤਕ ਇਹ ਰਿਸ਼ਤਾ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੁਆਰਥ-ਰਹਿਤ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਜ਼ਮੀਨ-ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਨੇ ਇਸ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿਚਲੇ ਮਮਤਾ ਭਰੇ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਗੀ ਤੀਬਰ ਤਾਂਘ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣ ਦਿੱਤੀ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵਿਲੱਖਣ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲੋਕ-ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।” ਭੈਣ ਅਕਸਰ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਇਹ ਕਾਮਨਾ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ-
ਦੋ ਵੀਰ ਦੇਈਂ ਵੇ ਰੱਬਾ,
ਵੀਰ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਅਥਾਹ ਖੁਸ਼ੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਤਾਂ ਵੀਰ ਦੇ ਜਨਮ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ‘ਵਰਤਨ ਵਾਲੀ ਧਿਰ’ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਬਾਬਲ ਦਾ ਨਾਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭੈਣ ਦਾ ਚਰੋਕਾ ਸੁਪਨਾ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਲੋਕ-ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਇਉਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ-
ਜਦੋਂ ਸੀ, ਤੂੰ ਜਨਮਿਆ ਵੀਰਾ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੇ ਰਿੱਧੀ ਵੇ ਖੀਰ
ਕੰਧੀ ਚਾਨਣ ਹੋ ਗਿਆ, ਕੋਈ ਜੱਗ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ
ਵੇ ਅਨਤੋਂ ਪਿਆਰਿਆ, ਸੀਰ।
ਜੀਜਾ-ਸਾਲੀ:
ਜੀਜਾ-ਸਾਲੀ, ਦਿਉਰ-ਭਰਜਾਈ, ਭਣੋਉ(ਭਣੋਈਏ ਦੀ ਭੈਣ) ਅਤੇ ਸਾਲੇਹਾਰ(ਸਾਲੇ ਦੀ ਵਹੁਟੀ) ਕੁਝ ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਰਿਸ਼ਤੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਮ-ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰੰਤੂ ਹੱਸਣ-ਖੇਡਣ, ਠੱਠੇ-ਮਖੌਲ ਜਾਂ ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਛੇੜਛਾੜ ਨੂੰ ਸਮਾਜਾ ਵਧੇਰੇ ਕਠੋਰਤਾ ਨਾਲ ਬੁਰਾ ਨਹੀਂ ਮਨਾਉਂਦਾ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮਾਜ ਵੱਲੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੁਝ ਮਾਨਸਿਕ ਹੁਲਾਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਦੇਵਰ ਦੂਜੇ ਵਰ ਦੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯੋਗ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਲੀ ਵੀ ‘ਅੱਧੇ ਅਰ ਵਾਲੀ’ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਤਨੀ ਦੀ ਮ੍ਰਿਤੂ ਹੋ ਜਾਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਛੋਟੀ ਸਾਲੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਉਂ ਇਹ ਸੰਭਾਵੀ ਖੁਲ੍ਹ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਸੁਭਾਅ ਕਾਰਨ ਵਧੇਰੇ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਦਿਉਰ ਭਰਜਾਈ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਭਰਜਾਈ ਅਕਸਰ ਹੀ ਦੇਵਰ ਉਤੇ ਭਾਰੂ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਇਉਂ ਹੀ ਜੀਜਾ-ਸਾਲੀ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਜੀਜਾ, ਸਾਲੀ ਉਤੇ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਜਿਸਮਾਨੀ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਸਾਲੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਆ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਸਗੋਂ ਸੁਚੇਤ ਪੱਧਰ ਉਤੇ ਉਸਦੇ ਵਿਅਕਤਿਤਵ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਨੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ-
ਤੂੰ ਗੱਜਿਆ, ਮੈਂ ਵਰ ਪਈ ਜੀਜਾ,
ਕੋਈ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਇਕੋ ਵੇ ਗੂੰਜ
ਮੈਂ ਬਾਗਾਂ ਦੀ ਮੋਰਨੀ, ਤੂੰ ਗਿੱਲੇ ਗੋਹੇ ਦਾ
ਵੇ ਭੋਂਦੂਆ ਕੰਨ ਕਰੀਂ, ਭੂੰਡ।
ਦਿਉਰ-ਭਰਜਾਈ:
ਭਾਵੇਂ ਸਮਾਜਿਕ ਆਦਰਸ਼ ਵੱਡੀ ਭਰਜਾਈ ਨੂੰ ਮਾਂ ਬਰਾਬਰ ਤੇ ਛੋਟੀ ਨੂੰ ਧੀ ਬਰਾਬਰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਨਸੀਹਤ ਕਰਦਾ  ਹੈ ਪਰ ਪਰ ਲੋਕ-ਕਾਵਿ ਨੇ ਇਸ ਆਦਰਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਰਿਸ਼ਤੇ ਅੰਦਰਲੀ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਭਾਵਨਾ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਭਾਬੀ ਕੁਆਰੇ ਦਿਉਰ ਨੂੰ ਜਾਨ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਕਦੇ ਦਿਉਰ ਹੱਸਦੀ ਭਾਬੀ ਦੇ ਦੰਦ ਗਿਣਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਸ਼ਿਕਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ‘ਹੁਣ ਨਾ ਸਿਆਣ ਦੀਆਂ ਦਿਉਰਾਂ ਨੂੰ ਭਰਜਾਈਆਂ’, ਪਰ ਭਾਬੀ ਬੜੀ ਹੀ ਚਤੁਰਾਈ ਨਾਲ ਦਿਉਰ ਨੂੰ ਫਿਰ ਪਰੇਰੇ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਆਖਦੀ ਹੈ ਕਿ-
ਦਿਉਰਾ ਬੱਕਰੀ ਚਰਾ ਲਿਆ ਮੇਰੀ
ਮੈਂ ਨਾ ਤੇਰਾ ਹੱਕ ਰੱਖਦੀ
ਭਾਵੇਂ ਦਿਉਰ ਵੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ-
ਲਾਰਾ ਲੱਪਾ ਲਾਈ ਰੱਖਦੀ।
ਨੂੰਹ-ਸੱਸ:
ਸੱਸ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਲੋਕ-ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਬੁਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੱਸ ਭਾਵੇਂ ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕੁੜੀ ਦੀ, ਦੰਪਤੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਸੱਸ ਨੂੰ ਲੋਕ-ਕਾਵਿ ਅੰਦਰ ਬਘਿਆੜੀ, ਚੰਦਰੀ, ਬੁੱਢੜੀ ਆਦਿ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੱਦਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ-
ਗਹੌਰ
ਗਹੌਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਲੁਧਿਆਣਾ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਕਾਵਿ ਵਿਚ ਸਾਕਾਦਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ
ਨੂੰਹ-ਸੱਸ:
ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਰੱਖੀ ਲਾਡਲੀ,
ਗਹੌਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਲੁਧਿਆਣਾ-1 ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਕਾਵਿ ਵਿਚ ਸਾਕਾਦਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ
ਨੂੰਹ-ਸੱਸ:
ਅੱਗੋਂ ਸੱਸ ਬਘਿਆੜੀ ਟੱਕਰੀ।
ਲੋਕ-ਸੱਚ ਇਹ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਸਦੇ-ਰਸਦੇ ਦੰਪਤੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਨਰਕ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸੱਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸੱਸ ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਬੰਦਿਸ਼ਾਂ ਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਹਾਰ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀ ਹੈ। ਮੌਜ ਮੇਲਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵਰਜਦੀ ਹੈ, ਪਤੀ ਮਿਲਾਪ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹੋ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਕਦੇ ਨੂੰਹ-ਸੱਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿਚਲਾ ‘ਤਨਾਉ’ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ-
“ਸੁਣ ਨੀ ਸੱਸੇ ਐਤਵਾਰੀਏ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਸਮਝਾਵਾਂ
ਜਿਹੜੀ ਤੇਰੀ ਸੇਰ ਪੰਜੀਰੀ, ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਖਿੰਡਾਵਾਂ
ਜਿਹੜਾ ਤੇਰਾ ਲੀਰ ਪਰਾਂਦਾ, ਸਣੇ ਸੰਦੂਕ ਅੱਗ ਲਾਵਾਂ
ਗਾਲ੍ਹ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ, ਮੈਂ ਨਾ ਮੁੜ ਮੁੜ ਖਾਵਾਂ।”
ਨਨਾਣ-ਭਰਜਾਈ:
ਮਾਏ ਨੀ ਮੈਨੂੰ ਜੁੱਤੀ ਸਵਾ ਦੇ
ਹੇਠ ਲੁਆ ਦੇ ਖੁਰੀਆਂ
ਇਹ ਦਿਨ ਖੇਡਣ ਦੇ
ਸੱਸਾਂ-ਨਨਾਣਾਂ ਬੁਰੀਆਂ।
ਸਾਰੰਸ਼:
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਕਾਵਿ ਅੰਦਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਕਾਦਾਰੀ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਇੱਕ ਗੱਲ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ-ਕਾਵਿ ਦੇ ਸਿਰਜਨਹਾਰਿਆਂ ਨੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਣ-ਮਰਿਯਾਦਾ ਨਾਲ ‘ਸੰਵਾਦ’ ਰਚਾਇਆ ਹੈ। ਲੋਕ-ਕਾਵਿ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਹਰ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਲੋਕ ਕਸਵੱਟੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ‘ਜਟਿਲਤਾ’ ਅਤੇ ‘ਸਰਲਤਾ’ ਦਾ ਠੀਕ ਅਹਿਸਾਸ ਲੋਕ-ਕਾਵਿ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੈ।