cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਲੇਇਨਾ ਬਲੂਮ
ਮਾਡਲਿੰਗ
9 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2018 ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਟਵਿੱਟਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵਾਇਰਲ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੇ ਸੀਕਰੇਟ ਫੈਸ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਸੈਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਟਰਾਂਸ ਔਰਤ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸੈਕਸੀ ਰਨਵੇ ਉੱਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਵਾਇਰਲ ਮੁਹਿੰਮ ਤੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਬਲੂਮ ਦੀ ਵਾਇਰਲ ਮੁਹਿੰਮ ਨੇ ਨਿਊਜ਼ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀਆਂ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦੀ ਘਾਟ 'ਤੇ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੇ ਰਾਜ਼ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਲੇਇਨਾ ਬਲੂਮ ਦੀਆਂ ਟਿਪਣੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਾਡਲਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਸੀਕਰੇਟ ਦੀ ਕਾਸਟਿੰਗ ਦਿਸ਼ਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਅਤੇ ਫੈਸ਼ਨ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਉਸ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ,ਲੇਇਨਾ ਬਲੂਮ ਨੂੰ ਜੇਰੇਮੀ ਸਕੌਟ ਫਾਲ / ਵਿੰਟਰ 2018 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫੈਸ਼ਨ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਸਟੀਵਨ ਮੀਸੈਲ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੂਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਐਚ.ਐਂਡ.ਐਮ. ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਫੈਸ਼ਨ ਰਿਟੇਲਰ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਵੀਡਿਓਜ਼ ਵਿੱਚ ਬਲੂਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਟੋਰਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਿਲਬੋਰਡਾਂ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਫੈਸ਼ਨ ਮੈਗਜ਼ੀਨਾਂ ਅਤੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਉਸਨੇ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਗੀਗੀ ਹਦੀਦ, ਸਟੈਲਾ ਮੈਕਸਵੈਲ, ਸੂ ਜੂ ਪਾਰਕ, ਇਮਾਨ ਹਮਮ ਅਤੇ ਯਾਸਮੀਨ ਵਿਜਨਾਲਡਮ ਨਾਲ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ। ਗਲੈਮਰ (ਮੈਗਜ਼ੀਨ) ਨੇ ਅਕਤੂਬਰ 2018 ਦੇ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਲੇਇਨਾ ਬਲੂਮ ਨੂੰ "6 ਔਰਤਾਂ ਜੋ ਫੈਸ਼ਨ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ੇਪ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਹਨ" ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਾਮਿਤ ਕੀਤਾ।
ਐਲੀ ਵੀਜ਼ਲ
ਐਲੀ ਵੀਜ਼ਲ ਯਹੂਦੀ ਅਮਰੀਕਨ ਲੇਖਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਿ ਦੂਸਰੇ ਸੰਸਾਰ ਯੁੱਧ ਸਮੇਂ ਹਿਟਲਰ ਦੇ ਔਸ਼ਵਿੱਟਜ਼ ਵਿੱਚ ਤਸ਼ੀਹਾਖਾਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਯਹੂਦੀਆਂ ਤੇ ਹੋਏ ਅਤਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਹੰਡਾਇਆ ਤੇ ਵੇਖਿਆ। ਇਸ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਇਸ ਨੇ ਨਾਵਲ ਰਾਤ ਵੀ ਲਿਖਿਆ। 1986 ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ।
ਲੇਇਨਾ ਬਲੂਮ
ਮਾਡਲਿੰਗ
ਮਾਰਚ 2019 ਵਿੱਚ ਲੇਇਨਾ ਬਲੂਮ ਰੰਗ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਔਰਤ ਸੀ ਜੋ ਪੈਰਿਸ ਫੈਸ਼ਨ ਵੀਕ ਫਾਲ / ਵਿੰਟਰ 2019 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਲੈਕ ਕਾਸਟ ਵਿੱਚ ਟੌਮੀ ਹਿਲਫੀਗਰ ਐਕਸ ਜ਼ੇਂਦਯਾ ਫੈਸ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਸੀ।
ਐਲੀ ਵੀਜ਼ਲ
ਮੁਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਐਲੀ ਵੀਜ਼ਲ ਦਾ ਜਨਮ ਸਿਗੇਤ, ਟਰਾਂਸਿਲਵਾਨਿਆ (ਹੁਣ ਸਿਗੇਤ ਮਾਰਮੇਸੀਏਈ), ਮਾਰਾਮੂਰਸ, ਰੋਮਾਨੀਆ, ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਲੇਇਨਾ ਬਲੂਮ
ਫ਼ਿਲਮੀ ਕਰੀਅਰ
ਅਕਤੂਬਰ 2018 ਵਿੱਚ ਡੈੱਡਲਾਈਨ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਨਵੀਂ ਆਈ ਲੇਇਨਾ ਬਲੂਮ ਡੈਨੀਅਲ ਲੈਸੋਵਿਜ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ ਪੋਰਟ ਅਥਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਫਿਓਨ ਵ੍ਹਾਈਟਹੈੱਡ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਜ਼ਰ ਆਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਮਾਰਟਿਨ ਸਕੋਰਸੇਸ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਹੈ। ਪੋਰਟ ਅਥਾਰਟੀ ਇਕ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਆਵਾਜਾਈ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਕੀ ਬਾਲਰੂਮ ਦੇ ਸੀਨ ਵਿਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 18 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2019 ਨੂੰ, 2019 ਕਾਨ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਪੋਰਟ ਅਥਾਰਟੀ ਅਨ ਸਾਈਨਰਟ ਰਿਕਾਰਡ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਵੇਗੀ। ਫੈਸਟੀਵਲ ਦੇ 72 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਰੰਗ ਦੀ ਇਕ ਟਰਾਂਸ ਔਰਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਐਲੀ ਵੀਜ਼ਲ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ
ਲੇਇਨਾ ਬਲੂਮ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1990
ਆਦਿਸ ਆਬਬਾ
ਆਦਿਸ ਅਬਬਾ (አዲስ አበባ,, “ਨਵਾਂ ਫੁੱਲ”; Finfinne ), ਕਈ ਵੇਰ ਆਦਿਸ ਅਬੇਬਾ, ਇਥੋਪੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜਿਸਦੀ 2007 ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਅਬਾਦੀ 3,384,569 ਸੀ। ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਪਹਿਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅੰਕੜੇ 2,738,248 ਤੋਂ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾਇਆ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਥੋਪੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਪੂਰਨਿਮਾ ਇੰਦਰਾਜੀਤ
ਪੂਰਨਿਮਾ ਇੰਦਰਜੀਤ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Poornima Indrajith; ਪੂਰਨਿਮਾ ਮੋਹਨ; ਜਨਮ 13 ਦਸੰਬਰ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪੇਸ਼ਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਅਭਿਨੇਤਾ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸੁਕੁਮਾਰਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਪੂਰਨਿਮਾ ਇੰਦਰਜੀਤ ਦਾ ਜਨਮ ਮੋਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇੱਕ ਤਾਮਿਲ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਵਸਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ ਤਾਮਿਲ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਇੱਕ ਡਾਂਸ ਸਕੂਲ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਪ੍ਰਿਆ ਮੋਹਨ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵੀ ਹੈ। left|thumb| 60ਵੇਂ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਪਤੀ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸੁਕੁਮਾਰਨ ਨਾਲ ਪੂਰਨਿਮਾ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਮਲਿਆਲਮ ਅਦਾਕਾਰ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸੁਕੁਮਾਰਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਗਾਇਕਾ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਮੇਤ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਲਿਆਲੀ ਅਦਾਕਾਰ ਮਰਹੂਮ ਸੁਕੁਮਾਰਨ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਮੱਲਿਕਾ ਸੁਕੁਮਾਰਨ ਦੀ ਨੂੰਹ ਹੈ। ਮਲਿਆਲੀ ਅਭਿਨੇਤਾ ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਸੁਕੁਮਾਰਨ ਉਸਦਾ ਜੀਜਾ ਹੈ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਪੂਰਨਿਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਫਲ ਤਮਿਲ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲ ਕੋਲੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਫਿਰ ਮਲਿਆਲਮ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਮੇਘਮਲਹਾਰ (2001), ਵੈਲੀਏਟਨ (2000) ਅਤੇ ਰੈਂਡਮ ਭਾਵਮ (2001) ਸਮੇਤ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਹਲਬੀ ਭਾਸ਼ਾ
ਹਲਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਉੜੀਆ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਪੂਰਬੀ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਆ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੱਧ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਤਕਰੀਬਨ 5 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਬਸਤਰੀ, ਹਲਬਾ, ਹਲਬਾਸ, ਹਲਬੀ, ਹਲਵੀ, ਮਹਰੀ ਅਤੇ ਮਹਾਰੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਕਰਣ ਦੇ ਕਰਮ ਦੇ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਿਰਿਆ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ, ਸੰਗਯਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਵਪਾਰਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਾਖ਼ਰਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਹਲਬੀ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਹਲੀਮਾ ਖੁਦੋਏਬੇਰਦੀਏਵਾ
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਹਲੀਮਾ ਖੁਦੋਏਬੇਰਦੀਏਵਾ ਬੋਇਆਬੂਤ ਦਾ ਜਨਮ 7 ਮਈ 1947 ਨੂੰ ਸੁਰਖੰਦਾਰੀਓ ਖੇਤਰ, ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇ ਫਾਰਮ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ।  1972 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਤਾਸ਼ਕੰਦ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਫੈਕਲਟੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।  ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰੁਜ਼ਗਾਰ Saodat ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਪਾਦਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੀ। 1975-1977 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਮਾਸਕੋ ਵਿੱਚ ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ ਸਾਹਿਤ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਤੋਂ ਅਡਵਾਂਸ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। 1978 ਵਿੱਚ ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੇ ਯੋਸ਼ ਗਵਾਰਦੀਆ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਮੁਖੀ ਬਣ ਗਈ। 1984 ਅਤੇ 1994 ਤੱਕ ਉਹ ਸਾਓਦਾਤ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਰਹੀ। 1991 ਅਤੇ 1994 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਸਨੇ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਿਤ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1947
ਫ਼ੈਲਿਕਸ ਬਲੋਕ
ਫ਼ੈਲਿਕਸ ਬਲੋਕ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਮਾਅਦੇ ਦੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ । ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਪਰ ਉਸਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਸੋਧਾਂ ਕੀਤੀਆਂ।
ਹੋਰ ਸੋਮੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨੀ
ਹਮੁਰਾਬੀ
ਹਮੁਰਾਬੀ ਹਮੂਰਾਬੀ ਕੋਡ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਸ਼ਮਾਸ਼, ਬਾਬੇਲੋਨ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਨਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।  ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਮੇਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਨਿਯਮਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਊਰ-ਨੰਮੂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਪਰਾਧ ਦੇ ਪੀੜਤ ਨੂੰ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦੇਣ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਕਨੂੰਨ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਸਜ਼ਾ' ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ ਲਈ ਹਮੁਰਾਬੀ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਪਹਿਲਾ ਕਾਨੂੰਨ ਕੋਡ ਸੀ।  ਇਸ ਨੇ ਹਰੇਕ ਅਪਰਾਧ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੰਡ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ।  ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਇਸਦੇ ਦੰਡ ਆਧੁਨਿਕ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੀ ਪਰਖ ਤੇ ਬਹੁਤ ਕਠੋਰ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਨਾ ਸੀ । ਤੌਰਾਤ ਵਿਚ ਹਾਮੁਰਾਬੀ ਅਤੇ ਮੂਸਾ ਦੀ ਬਿਵਸਥਾ ਵਿਚ ਕਈ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਸ਼ਾਇਦ ਸਾਂਝੀ ਪਿਛੋਕੜ ਅਤੇ ਮੌਖਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਅਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਹਾਮੁਰਾਬੀ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਮੋਜ਼ੇਕ ਵਿਚ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ।
ਰਾਜ ਅਤੇ ਜਿੱਤਾਂ
ਹਾਮੁਰਾਬੀ ਬਾਬਲ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ-ਰਾਜ ਦਾ ਅਮੋਰਾਇਟ ਪਹਿਲਾ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਸੀਨ-ਮੁਬਲੀਟ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿਰਸੇ ਵਿਚ ਮਿਲੀ। ਬਾਬਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਮੋਰੀ ਸ਼ਾਸਨਸ਼ੁਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਮੱਧ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਮੇਸੋਪੋਟਾਮੀਆਂ ਦੇ ਮੈਦਾਨੀ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਪਜਾਊ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਲਈ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ  ਲੜਦੇ ਸਨ।  ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੇਸੋਪੋਟੇਮੀਆ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦਾ ਸਹਿਹੋਂਦ ਸੀ , ਬਾਬਲਲੋਨੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੇ ਹਮੂਰਾਬੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।  ਹਾਮਰਾਹਬੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਏ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਨੇ 1894 ਈ. ਵਿਚ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਕਮਜੋਰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਖੇਤਰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।  ਬਾਬਲ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ, ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਤਾਕਤਵਰ ਰਾਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਏਲਾਮ, ਅੱਸ਼ੂਰ, ਆਇਸਿਨ, ਈਸ਼ੁਨੁਨਾ ਅਤੇ ਲਾਰਸਾ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਕ ਸਦੀ ਤਕ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ  ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ।  ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਪਾਪ-ਮੁਬੱਲਿਤ ਨੇ ਬਾਬਲੀਅਨ ਸਰਕਟ ਅਧੀਨ ਦੱਖਣੀ ਮੱਧ ਮੇਸੋਪੋਟੇਮੀਆ ਦੇ ਇਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਇਕਜੁੱਟ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਸਨੇ ਬੋਰਸੀਪਾ, ਕੀਸ਼ ਅਤੇ ਸਿਪਪਰ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ।
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਇਕ ਜਮੀਨੀ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਇਕ ਛੋਟੀ ਰਾਜ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹਾੰਮੁਰਬੀ ਰਾਜ-ਗੱਦੀ ਤੇ ਬੈਠਾ । ਐਸ਼ਨੁਨਾ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜ ਨੇ ਉੱਚ ਟਾਈਗ੍ਰਿਸ ਦਰਿਆ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਜਦੋਂ ਕਿ ਲਾਰਸਾ ਨਦੀ ਦੇ ਤਟਵਰਤੀ ਤੇ ਕਬਜਾ  ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।  ਮੇਸੋਪੋਟੇਮੀਆ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਏਲਾਮ ਦਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਮੈਸੋਪੋਟਾਮੀਆ ਦੇ ਛੋਟੇ ਰਾਜਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਝੁਕਣ ਲਈ  ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ।  ਉੱਤਰੀ ਮੇਸੋਪੋਟਾਮਿਆ ਵਿਚ, ਅੱਸ਼ੂਰ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸ਼ਮਸ਼ੀ-ਅਦਾਦ ਆਈ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਏਸ਼ੀਆ ਮਾਈਨਰ ਵਿਚ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੇ ਅੱਸ਼ੂਰੀਅਨ ਕਲੋਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਰਸੇ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਲਵੈਂਟ ਅਤੇ ਸੈਂਟਰਲ ਮੇਸੋਪੋਟਾਮਿਆ ਵਿਚ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ  ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਦੀ ਬੇਵਕਤੀ ਮੌਤ ਉਸਦੇ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਥੋੜਾ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ।
ਹਾਮੁਰਾਬੀ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕੁਝ ਦਹਾਕੇ ਕਾਫ਼ੀ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਸਨ। ਹਾਮੁਰਾਬੀ ਨੇ ਜਨਤਕ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਦੀਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਉੱਚਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੰਦਰਾਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।  1801 ਬੀ ਸੀ, ਐਲਾਮ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜ, ਜੋ ਜ਼ੈਗਰੋਸ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਪਾਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਵਪਾਰਕ ਰਾਹਾਂ ਨਾਲ  ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨੇ ਮੇਸੋਪੋਟਾਮਿਅਨ ਪਲੇਨ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ. [9] ਸਾਦੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਏਲਾਮ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਨੂਨ ਦੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮੈਦਾਨੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਕਬਜਾ ਕੀਤਾ ।
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਾਮੁਰਾਬੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਵਿਚਲੇ ਯਮਹਦ ਅਤੇ ਮਰੀ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਲੜਾਈ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉੱਤਰੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਗੜਬੜ ਹੋ ਗਈ। ਆਪਣੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣਾ, ਹਮਰੁੱਬੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਬਦਲਿਆ, ਅਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਅਤੇ ਐਸ਼ੂਨੁਨਾ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਬਾਅਦ ਅੱਗੇ ਬਾਬਲੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਬਾਕੀ ਉੱਤਰੀ ਰਾਜਾਂ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਬਲ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਸਹਿਯੋਗੀ ਮਾਰੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਮਾਰੀ ਦੀ ਜਿੱਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਸਲ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਮਰਪਣ ਸੀ।
ਹਾਮੁਰਾਬੀ ਮੇਸੋਪੋਟੇਮੀਆ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਲਈ ਅੱਸ਼ੂਰ ਦੇ ਇਸ਼ਮ-ਡੀਗਨ 1 ਨਾਲ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ, ਦੋਹਾਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਨੇ ਉੱਚੇ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਛੋਟੇ ਰਾਜਾਂ ਨਾਲ ਗੱਠਜੋੜ ਬਣਾ ਲਿਆ. ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਹਾਮੂਰਾਬੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਸ਼ਮ-ਡੇਗਨ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। ਅੱਸ਼ੂਰ ਦੇ ਨਵੇਂ ਰਾਜੇ ਮੂਟ ਅਸ਼ਕਰ ਨੂੰ ਹਾੰਮੁਰਬੀ ਨੇ ਝੁਕਣ  ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਹਾਮੁਰਾਬੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਾਰੇ ਮੇਸੋਪੋਟੇਮੀਆ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਫ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ ।  ਅੱਸ਼ੂਰ ਦਾ ਰਾਜ ਬਚ ਗਿਆ ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ-ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਹਾਮੁਰਾਬੀ ਦਾ ਪਰਭਾਵ ਕਾਇਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਲੇਵੈਂਟ ਵਿਚਲੇ ਪੱਛਮ ਨੇ  ਅਲੇਪੋ ਅਤੇ ਕਟਨਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ।  ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹਾਮੂਰਾਬੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸਟੀਲ ਉੱਤਰੀ ਉੱਤਰ ਡਾਇਰਬੇਕਿਰ ਵਜੋਂ ਲੱਭੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ "ਅਮੋਰੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ" ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਹੈ।
ਹਾਮੁਰਾਬੀ ਦਾ ਦੰਡ ਵਿਧਾਨ
ਹਾਮੁਰਾਬੀ ਕੋਡ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਕਾਨੂੰਨ ਕਨੂੰਨ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ।  ਇਸ ਨੂੰ ਊਰ-ਨੰਮੂ, ਐਸ਼ਨੂਨ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਲਿਪਿਤ-ਇਸ਼ਟਾਰ ਦੀ ਕੋਡ ਨੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ  ਕੀਤਾ ਹੈ।  ਫਿਰ ਵੀ, ਹਾਮੁਰਾਬੀਆ ਕੋਡ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਜਿਹੜੇ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਏ ਉਹ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਾਬਤ ਹੋਏ।
ਹਾਮੁਰਾਬੀ ਕੋਡ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਟੀਲ ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਥਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਰੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕਣ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਲੋਕ ਹੀ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ  ਸਨ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਏਲਾਮਾਈਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਸਟੀਲ ਨੂੰ ਲੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ਼ੂਸਾ ਤੋਂ ਹਟਾ   ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ; ਇਸ ਨੂੰ ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ 1 9 01 ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਲੂਊਵਰ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਹੈ।  ਹਾਮੁਰਾਬੀ ਕੋਡ ਦੇ 282 ਕਾਨੂੰਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, 12 ਟੇਬਲੇਟ ਤੇ ਲਿਖਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਪੁਰਾਣੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਉਲਟ, ਇਹ ਬਾਕਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਭਾਸ਼ਾ ਅਕਕਾਦਿਯਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਾਖਰਤਾ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ।   ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਮੇਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਕੋਡਾਂ ਨੇ ਅਪਰਾਧ ਦੇ ਪੀੜਤ ਨੂੰ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦੇਣ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕੀਤਾ ਸੀ,  ਪਰ ਹਾਮੁਰਾਬੀ ਕੋਡ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਅਪਰਾਧੀ ਨੂੰ ਦੰਡਿਤ ਕਰਨ' ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ। ਹਾਮੁਰਾਬੀ ਕੋਡ ਨੂੰ ਬਦਲਾਅ ਵਿਚ ਕੀ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਪਹਿਲਾ ਕਾਨੂੰਨ ਕੋਡ ਸੀ।
ਕੋਡ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਬਹੁਤ ਖਾਸ ਹੁੰਦਾ  ਹੈ, ਹਰੇਕ ਗੁਨਾਹ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਜਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।  ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਠੋਰ  ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਪਰਾਧਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਮੌਤ, ਵਿਗਾੜ, ਜਾਂ "ਅੱਖ ਲਈ ਅੱਖ, ਦੰਦ ਲਈ ਦੰਦ" (ਲੇਕਸ ਟਲੋਨੀਸ "ਬਦਲਾਵ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ") ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।  ਇਹ ਕੋਡ ਨਿਰਦੋਸ਼ਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਲਜ਼ਮ ਅਤੇ ਦੋਸ਼ਰ ਕੋਲ ਸਬੂਤ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਹੈ।  ਪਰ, ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਜ਼ਾ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ  ਲਈ ਕੋਈ ਵਿਵਸਥਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਸਟੀਲ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਹਾਮੂਰਾਬੀ   ਸ਼ਮਾਸ਼ ਨਾਂ ਦੇ  ਬੇਬੀਲੋਨ ਦੇਵਤਾ ਤੋਂ ਕਾਨੂੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਾਮੁਰਾਬੀ  ਨੂੰ ਸ਼ਮਾਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਹੇਠ  ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਾਮੁਰਾਬੀ ਦੇ ਦੰਡ ਵਿਧਾਨ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ
§ 8 - ਜੇ ਕੋਈ ਵੀ ਪਸ਼ੂ ਜਾਂ ਭੇਡ ਜਾਂ ਖੋਤਾ, ਜਾਂ ਸੂਰ ਜਾਂ ਬੱਕਰੀ ਚੋਰੀ ਕਰੇ, ਜੇ ਇਹ ਕਿਸੇ ਦੇਵਤਾ ਜਾਂ ਦਰਬਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਚੋਰ ਉਸ ਲਈ ਤੀਹ ਗੁਣਾ ਦੇਵੇਗੀ; ਜੇਕਰ ਉਹ ਰਾਜੇ ਦੇ ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਦਸ ਗੁਣਾ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਕਰੇਗਾ; ਜੇ ਚੋਰ ਕੋਲ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਹਨ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ.
§ 21 - ਜੇ ਇਕ ਆਦਮੀ ਕਿਸੇ ਘਰ ਵਿਚ ਅਪਰਾਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਘਰ  ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਾਇਮ ਰਹੇ ।
§ 55 - ਜੇ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਸਿੰਚਾਈ ਲਈ ਆਪਣੀ ਨਹਿਰ ਦਾ ਨੱਕਾ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਰਖਦਾ  ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਲੱਗਵੇਂ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਦਾ  ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਖੇਤਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਅਨਾਜ ਨੂੰ ਜੁਰਮਾਨੇ ਵਜੋਂ  ਮਾਪੇਗਾ।
§ 59 - ਜੇ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਕਿਸੇ ਆਦਮੀ ਦੇ ਬਾਗ਼ ਵਿਚ ਬਾਗ਼ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦੇ ਬਗੈਰ ਇਕ ਦਰਖ਼ਤ ਵੱਢਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ  ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਅੱਧਾ ਰੁਪਿਆ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ।
§ 195 - ਜੇ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ ।
§ 1 9 6-201 - ਜੇ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਬੰਦੇ ਦੀ ਅੱਖ ਨੂੰ ਕੱਢ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਅੱਖ ਨੂੰ ਕੱਢ  ਦੇਣਗੇ. ਜੇ ਆਦਮੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਹੱਡੀ ਤੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਹੱਡੀ ਤੋੜ ਦੇਵੇਗਾ. ਜੇ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਆਜ਼ਾਦ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਅੱਖ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਵੇ ਜਾਂ ਇਕ ਆਜ਼ਾਦ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਹੱਡੀ ਤੋੜ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਇਕ ਮਨ ਅਦਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਦੇ ਨੌਕਰ ਦੀ ਅੱਖ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਆਦਮੀ ਦੇ ਨੌਕਰ ਦੀ ਇੱਕ ਹੱਡੀ ਤੋੜਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਅੱਧੀ ਕੀਮਤ ਅਦਾ ਕਰੇਗਾ. ਜੇ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਆਪਣੇ ਦੰਦ ਆਦਮੀ ਦਾ ਦੰਦ ਕਢਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੰਦ ਖੱਟੇਗਾ. ਜੇ ਕੋਈ ਇੱਕ ਫਰੀਡਮ ਦਾ ਦੰਦ ਕਢਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਕ ਤਿਹਾਈ ਚਾਂਦੀ ਦਾ।
§ 218-219 - ਜੇ ਕਿਸੇ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਇੱਕ ਕਾਂਸਟੇਬਲ ਨਾਲ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਣ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਂਸੀ ਦੀ ਲੈਨਜੈਟ ਨਾਲ ਫੋੜ (ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ) ਖੋਲੋ ਅਤੇ ਆਦਮੀ ਦੀ ਅੱਖ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿਓ, ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਉਂਗਲੀਆਂ ਕੱਟ ਦੇਣਗੇ. ਜੇ ਕੋਈ ਡਾਕਟਰ ਕਾਂਸੀ ਲੈਂਸੈੱਟ ਨਾਲ ਗੰਭੀਰ ਜ਼ਖ਼ਮ ਲਈ ਇਕ ਆਜ਼ਾਦ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਨੌਕਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਨੌਕਰ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰੇਗਾ.
§ 229-232 - ਜੇ ਕੋਈ ਬਿਲਡਰ ਇਕ ਆਦਮੀ ਲਈ ਮਕਾਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਉਸਾਰੀ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਘਰ  ਢਹਿ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਘਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਬਿਲਡਰ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਏਗਾ।  ਜੇਕਰ ਘਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਮਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।  ਜੇ ਘਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਗੁਲਾਮ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਘਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਮੁੱਲ ਦਾ ਗੁਲਾਮ ਦੇ ਦੇਵੇਗਾ । ਜੇ ਇਹ ਸੰਪੱਤੀ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਬਹਾਲ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਸ ਘਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਢਹਿ ਗਿਆ, ਉਹ ਉਸ ਘਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਉਸਾਰ ਲਵੇਗਾ ਜੋ ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ (ਅਰਥਾਤ ਆਪਣੇ ਖਰਚੇ ਤੇ) ਤੋੜ ਜਾਵੇਗਾ.
ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯਾਦਗਾਰ
ਹਮੂਰਾਬੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ  ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਲਿਆਉਣਾ, ਅਮਨ ਲਿਆਉਣਾ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਲਿਆਉਣਾ।
ਤਨਖ਼ਾਹ (ਧਰਮ-ਦੰਡ)
ਤਨਖ਼ਾਹ (ਧਰਮ-ਦੰਡ) ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਤਨਖ਼ਾਹ, ਧਰਮ-ਦੰਡ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਮਰਿਆਦਾ ਜਾਂ ਰਹਿਤ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਤਮ-ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਤਨਖ਼ਾਹ, ਸੇਵਾ, ਬਾਣੀ ਦੇ ਪਠਨ-ਪਾਠਨ, ਗੋਲਕ ਵਿੱਚ ਮਾਇਆ ਪਾਉਣ ਜਾਂ ਕੜਾਹ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਤਨਖ਼ਾਹ ਕਿਸੇ ਗ਼ੈਰ-ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੁਣਾਈ ਜਾਂਦੀ। ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ‘ਤਨਖ਼ਾਹ’ ਦਾ ਅਰਥ ਇਵਜ਼ਾਨੇ ਵਜੋਂ ਮਿਲਿਆ ਵੇਤਨ, ਮਿਹਨਤਾਨਾ ਜਾਂ ਤਲਬ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਸੰਧੀ-ਛੇਦ, ਤਨ (ਸਰੀਰ) + ਖਾਹ (ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਾ) ਹੈ। ਭਾਵ, ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਪੈਸੇ-ਧੇਲੇ ਦੀ ਤਲਬ। ਕਿਰਤ ਦਾ ਮੁੱਲ ਜਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਠੇਕਾ ਵੀ ਤਨਖ਼ਾਹ ਅਖਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ
ਪਾਵੋ ਨੂਰਮੀ
ਪਾਵੋ ਨੂਰਮੀ(13 ਜੂਨ 1897-02 ਅਕਤੂਬਰ 1973) ਦਾ ਜਨਮ ਫ਼ਿਨਲੈਂਡ ਦੇ ਤੁਰਕੂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਆਪਨੇ ਦੀ ਲੰਮੀਆਂ ਦੌੜਾਂ ਦੇ ਪਾਂਧੀ ਦੀ ਲੰਮੀਆਂ ਦੌੜਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਦਸ਼ਾਹਤ 1920 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1928 ਤੱਕ ਕਾਇਮ ਰਹੀ। 1920 ਦੀਆਂ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇਕੱਲ ਕ੍ਰਾਸ ਕੰਟਰੀ, ਟੀਮ ਕ੍ਰਾਸ ਕੰਟਰੀ ਅਤੇ 10,000 ਮੀਟਰ ਦੇ ਸੋਨ ਤਗਮੇ ਅਤੇ 5000 ਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ, ਫਿਰ 1924 ਦੀਆਂ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੌਰਾਨ 1500 ਮੀਟਰ, 5,000 ਮੀਟਰ, 3000 ਮੀਟਰ, ਇਕੱਲ ਕ੍ਰਾਸ ਕੰਟਰੀ ਅਤੇ ਟੀਮ ਕ੍ਰਾਸ ਕੰਟਰੀ ਦੇ ਸੋਨ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ। ਉਸ ਤੋਂ ਅਗਲੀਆਂ 1928 ਦੀਆਂ ਏਮਸਟਰਡਮ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੌਰਾਨ 10,000 ਮੀਟਰ ਦਾ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਅਤੇ 5000 ਮੀਟਰ ਅਤੇ 3000 ਮੀਟਰ ਸਟਿਪਲ ਚੇਜ ਦੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ
ਕੁਮਾਓਨੀ ਹੋਲੀ
ਕੁਮਾਉਨੀ ਜਾਂ ਕੁਮਾਉਨੀ ਹੋਲੀ (कुमाउनी होली), ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਮਾਉਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋਲੀ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਜਸ਼ਨ ਹੈ। ਇਹ ਕੁਮਾਉਨੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਬੁਰਾਈ ਉੱਤੇ ਚੰਗਿਆਈ ਦੀ ਜਿੱਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੇ ਅੰਤ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਬਿਜਾਈ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਵੀ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਇਸ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕੁਮਾਉਂ ਦੀਆਂ ਸਥਾਨਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ।
ਗੌਰੀ ਪਿਆਰੋ ਲਗੋ ਤੇਰੋ ਝਨਕਾਰੋ - 2
ਤੁਮ ਹੋ ਬਰਜ ਕੀ ਸੁੰਦਰ ਗੋਰੀ, ਮੈਂ ਮਥੁਰਾ ਕੋ ਮਤਵਾਰੋ
ਚੁੰਦਰਿ ਚਾਦਰ ਸਾਰੇ ਰੰਗੇ, ਫੱਗਣ ਵਰਗੇ ਰਖਵਾਰੋ।
ਗੌਰੀ ਪਿਆਰੋ…
ਸਭ ਸਖੀਆ ਮਿਲ ਖੇਡ ਰਹੇ ਹਨ, ਦਿਲਵਰ ਨੂੰ ਦਿਲ ਹੈ ਨਿਆਰੋ
ਅਬ ਕੇ ਫਗੁਨ ਅਰਜ ਕਰਿਂ, ਦਿਲ ਕਰ ਦੇਵਤਾਰੋ
ਭ੍ਰਜ ਮਡਲ ਸਭ ਧੂਮ ਮਚੀ ਹੈ, ਖੇਡਤ ਸਖੀਆ ਸਭ ਮਾਰੋ
ਲਪਟੀ ਝਪਟੀ ਵੋ ਬੈਨਿਆ ਮਰੋਰੇ, ਮਾਰੇ ਮੋਹਨ ਪਿਚਕਾਰੀ
ਘੂਂਘਟ ਖੋਲੇ ਗੁਲਾਲ ਮਲਤ ਹੈ, ਬੰਜ ਕਰੋ ਵੋਂ ਬਜਾਰੋ
ਗੌਰੀ ਪਿਆਰੋ ਲਗੋ ਤੇਰੋ ਝਨਕਾਰੋ -2
ਅਹਾ, ਇਸ ਵਿਪਰੀ ਕੋ ਭੂਖ ਬਹੁਤ ਹੈ,
ਜੋਗੀ ਆਯੋ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵਿਓਪਾਰੀ।
ਅਹਾ, ਇਸ ਵਿਓਪਾਰੀ ਕੋ ਪਿਆਸ ਬਹੁਤ ਹੈ,
ਵੀਨਿਆ-ਪਿਲਾ ਦੇ ਨਾਥ ਵਾਲੀ,
ਅਹਾ, ਇਸ ਵਿਯੋਪਾਰੀ ਕੋ ਨੀਦ ਬਹੁਤ ਹੈ,
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਓਹਾਰ
ਕਾਲਾ ਜੰਗਲ
ਕਾਲਾ ਜੰਗਲ (Schwarzwald, "ਸ਼ਵਾਰਟਸਵਾਲਟ") ਬਾਡਨ-ਵਿਊਰਟਮਬਰਗ, ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਇੱਕ ਜੰਗਲੀ ਪਰਬਤ ਲੜੀ ਹੈ। ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਇਹ ਰਾਈਨ ਘਾਟੀ ਨਾਲ਼ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ ਫ਼ੈਲਡਬਰਗ ਹੈ ਜਿਹਦੀ ਉੱਚਾਈ 1,493 ਮੀਟਰ (4,898 ਫੁੱਟ) ਹੈ। ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਲਗਭਗ ਚੌਕੋਰ ਹੈ ਜਿਹਦੀ ਲੰਬਾਈ 160 ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ 60 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਨਾਂ Schwarzwald (ਜਰਮਨ ਵਿੱਚ ਮਤਲਬ "ਕਾਲਾ ਜੰਗਲ") ਰੋਮਨ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਜੰਗਲ-ਭਰਪੂਰ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ Silva Nigra (ਸਿਲਵਾ ਨੀਗਰਾ) ਜਾਂ Silva Carbonara (ਸਿਲਵਾ ਕਾਰਬੋਨਾਰਾ) (ਲਾਤੀਨੀ ਮਤਲਬ "ਕਾਲਾ ਜੰਗਲ") ਆਖਦੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿਚਲੇ ਬਹੁਤ ਸੰਘਣੇ ਚੀੜ ਦੇ ਰੁੱਖ ਬਹੁਤਾ ਚਾਨਣ ਰੋਕ ਲੈਁਦੇ ਸਨ।
ਇੰਜ਼ਮਾਮ ਉਲ ਹਕ
ਇੰਜ਼ਮਾਮ-ਉਲ-ਹਕ ;ਪੰਜਾਬੀ, ; ਜਨਮ 3 ਮਾਰਚ 1970 ), ਜਿਸਨੂੰ ਕਿ ਇੰਜ਼ੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫ਼ਲ ਬੱਲੇਬਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਬੱਲੇਬਾਜ ਹੈ। ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਤੀਸਰੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਉਸ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੋ ਬੱਲੇਬਾਜ ਹਨ, ਯੁਨੂਸ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਜਾਵੇਦ ਮੀਆਂਦਾਦ।
ਇੰਜ਼ਮਾਮ 1992 ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੌਰਾਨ ਲੈਅ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਸੈਮੀਫ਼ਾਈਨਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਟੀਮ ਖਿਲਾਫ਼ 37 ਗੇਂਦਾ 'ਤੇ 60 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਸਨ। ਉਸਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ 1992 ਦਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਜਿਤਾਉਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਸੋ ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਉਸ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ 2003 ਵਿੱਚ ਇੰਜ਼ਮਾਮ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਕਪਤਾਨ ਵਜੋਂ ਉਹ 2007 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਟਵੰਟੀ20 ਤੱਕ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ। 5 ਅਕਤੂਬਰ 2007 ਨੂੰ ਇੰਜ਼ਮਾਮ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਖਿਲਾਫ਼ ਦੂਸਰੇ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚ ਦੌਰਾਨ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ। ਸੰਨਿਆਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਇੰਡੀਅਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਹੀਰੋਜ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਇਸ ਲੀਗ ਦੇ ਅਗਲੇ ਸੀਜਨ ਉਹ ਲਾਹੌਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ ਖੇਡਿਆ।
ਇੰਡੀਅਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਲੀਗ
2007 ਵਿੱਚ ਇੰਜ਼ਮਾਮ ਨੇ ਇੰਡੀਅਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਹੀਰੋਜ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ 5 ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 141 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਫਿਰ ਮਾਰਚ 2008 ਵਿੱਚ ਉਹ ਲਾਹੌਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਟੀਮ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਫਿਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣਾ ਇੰਜ਼ਮਾਮ ਲਈ ਚੰਗਾ ਨਾ ਰਿਹਾ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਬੋਰਡ ਨੇ ਸਾਰੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਸਖ਼ਤ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਖਿਡਾਰੀ ਜੋ ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਜਿਹੀਆਂ ਲੀਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਨਾ ਲਵੇ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਖੇਡਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਫਿਰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਇੰਜ਼ਮਾਮ ਨੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ। ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ 100ਮਿਲੀਅਨ (ਯੂਐੱਸ$1,100,000) ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਚੋਣਵਾਂ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਖਿਡਾਰੀ ਬਰਾਇਨ ਲਾਰਾ ਸੀ।
ਹੋਰ ਪਡ਼੍ਹੋ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1970 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਐਂਡਰਿਊ ਯਾਂਗ
ਯਾਂਗ ਨੇ 6 ਨਵੰਬਰ, 2017 ਨੂੰ 2020 ਦੀਆਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਲਈ ਆਪਣੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਉਮੀਦਵਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।ਉਸਨੇ ਕਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਅਤੇ ਪੋਡਕਾਸਟਾਂ ' ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਦੇ ਬਾਅਦ 2019 ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਫਤਾਰ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।ਦਿ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਨੇ ਯਾਂਗ ਨੂੰ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਦਾ ਮਨਪਸੰਦ ਉਮੀਦਵਾਰ" ਕਿਹਾ ਹੈ।
ਯਾਂਗ ਦਾ ਜਨਮ 13 ਜਨਵਰੀ, 1975 ਨੂੰ ਸਾਈਨੇਕਟਾਡੀ, ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਤਾਈਵਾਨ ਤੋਂ ਆਏ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਉਦੋਂ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬਰਕਲੇ ਦੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸਨ. ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਪੀ.ਐੱੱਚ.ਡੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਈ ਬੀ ਐਮ ਅਤੇ ਜਨਰਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਦੀਆਂ ਖੋਜ ਲੈਬਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ 69 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੇਟੈਂਟ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਅੰਕੜਾ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸਿਸਟਮ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਬਣ ਗਈ। ਯਾਂਗ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਲਾਰੈਂਸ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ।
ਯਾਂਗ ਨੇ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਸਹਿਪਾਠੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਧੱਕੇਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਨਸਲੀ ਗੰਦੀਆਂ ਗਾਲਾਂ ਕੱਢਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ "ਸ਼ਾਇਦ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਅੰਡਰਡੌਗ ਜਾਂ ਛੋਟੇ ਮੁੰਡੇ ਜਾਂ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਾਣ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਹੈ,"। ਯਾਂਗ ਨਿਊ ਹੈਂਪਸ਼ਾਇਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੁਲੀਨ ਬੋਰਡਿੰਗ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ। ਉਸਨੇ 1992 ਵਿੱਚ ਐਕਸੀਟਰ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਊਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨਾਲ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ (ਬੀ.ਏ.) ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਯਾਂਗ ਨੇ ਫਿਰ ਕੋਲੰਬੀਆ ਲਾ ਸਕੂਲ ਪੜ੍ਹਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1975
ਪੂਰਵਾ ਗੋਖਲੇ
ਪੂਰਵਾ ਗੋਖਲੇ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Poorva Gokhale; ਜਨਮ 20 ਜਨਵਰੀ 1978) ਇੱਕ ਮਰਾਠੀ ਟੀਵੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ ਦੇ ਤੁਝਸੇ ਹੈ ਰਾਬਤਾ ਵਿੱਚ ਅਨੁਪ੍ਰਿਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਪੂਰਵਾ ਗੁਪਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕੇਦਾਰ ਗੋਖਲੇ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹੀ, ਉਹ ਇੱਕ ਥੀਏਟਰ ਅਦਾਕਾਰਾ ਦੀ ਧੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਠਾਣੇ ਦੇ ਹੋਲੀ ਕਰਾਸ ਕਾਨਵੈਂਟ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਡਾਂਸ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ। ਉਸਨੇ ਮੁਲੁੰਡ ਵਿੱਚ VG Vaze ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ। ਉਹ ਚਾਰਟਰਡ ਅਕਾਊਂਟੈਂਸੀ ਫਾਈਨਲ ਪੱਧਰ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਦੋ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਉਸਦੀ ਇੱਛਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇਸ ਕੈਰੀਅਰ ਵੱਲ ਲੈ ਗਿਆ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਇੱਕ ਕਿਸ਼ੋਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਗੋਖਲੇ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਸੀਰੀਅਲ ਕੋਕੋਈ ਦਿਲ ਮੇਂ ਹੈ ਵਿੱਚ ਸਹਿ-ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਜੋ ਦੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੋਸਤਾਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸੀ। ਗੋਖਲੇ ਨੇ ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਤਾਨਾ ਦੀ ਇੱਕ ਆਊਟਗੋਇੰਗ ਫਲਰਟ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੇ ਉਲਟ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਰਵਾਇਤੀ ਕੁੜੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਉਸਨੇ ਮਰਾਠੀ ਸਟੇਜ ਨਾਟਕ ਸਮਾਈਲ ਪਲੀਜ਼ ਅਤੇ "ਸੈਲਫੀ" ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ 2020 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਮਿਲੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਮਰਾਠੀ ਫਿਲਮ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਭੈਭੀਤ ਸੀ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ ਦੇ ਸ਼ੋਅ "ਤੁਝਸੇ ਹੈ ਰਾਬਤਾ" ਵਿੱਚ ਅਨੁਪ੍ਰਿਆ ਦੇਸ਼ਮੁਖ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਟਾਰਪਲੱਸ ਦੇ ਸ਼ੋਅ "ਯੇ ਹੈ ਚਾਹਤੇਂ" ਵਿੱਚ ਰੇਵਤੀ ਚੌਧਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਅਨੀਤਾ ਦੇਵੀ
ਅਨੀਤਾ ਦੇਵੀ (ਜਨਮ 16 ਅਪ੍ਰੈਲ 1984) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਪਲਵਲ, ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। 2011 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 2019 ਤੱਕ ਉਸ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਕੌਮੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2013 ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ
ਅਨੀਤਾ ਦੇਵੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਪਲਵਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲਾਲਪਰਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਇੱਕ ਪਹਿਲਵਾਨ, ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਅਨੀਤਾ ਵੀ ਇਸੇ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਕੁਸ਼ਤੀ ਵਿੱਚ ਇੰਨੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 2008 ਵਿੱਚ ਕਾਂਸਟੇਬਲ ਵਜੋਂ ਹਰਿਆਣਾ ਪੁਲਿਸ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਵਿਭਾਗ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇਜਾਜ਼ਤ ਲੈਣੀ ਪਈ। ਉਸ ਨੇ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਦੀ ਗੁਰੂਕੁਲ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈਣੀ ਸ਼ੂਰੁ ਕੀਤੀ
2013 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਪੁਲਿਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ। ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਨੂੰ ਸਮਾਂ ਨਾ ਦੇਣ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਭਾਗੀ ਦਬਾਅ ਦਾ ਵੀ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਵਿਚਕਾਰ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਨੂੰ ਚੁਣਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ। ਆਖਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਖੇਡ ’ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹਰਿਆਣਾ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ।
ਦੇਵੀ ਨੇ ਸਾਲ 2011 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 2019 ਤੱਕ ਹਰ ਸਾਲ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ।
ਕਰੀਅਰ
ਸਾਲ 2013 ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਪੁਲਿਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਗਮੇ ਅਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਸ ਤੋ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ 25 ਮੀਟਰ ਏਅਰ ਪਿਸਟਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜੇਤੂ ਅਨੀਸ਼ਾ ਸੱਯਦ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਜਿੱਤਿਆ।
ਸਾਲ 2015 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ।
ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਹੈਨੋਵਰ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ 10 ਮੀਟਰ ਏਅਰ ਪਿਸਟਲ ਟੀਮ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਅਤੇ 25 ਮੀਟਰ ਏਅਰ ਪਿਸਟਲ ਟੀਮ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ।
ਤਗਮੇ
10 ਮੀਟਰ ਏਅਰ ਪਿਸਟਲ ਮਹਿਲਾ (ਟੀਮ)
25 ਮੀਟਰ ਏਅਰ ਪਿਸਟਲ ਮਹਿਲਾ (ਟੀਮ)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੀਬੀਸੀ ਹੈਕਾਥਾਨ 2021 ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਏ ਜਾਂ ਸੁਧਾਰੇ ਗਏ ਲੇਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਔਰਤ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼
ਪ੍ਰੇਮ ਗੋਰਖੀ
ਪ੍ਰੇਮ ਗੋਰਖੀ (15 ਜੂਨ 1947 - 25 ਅਪਰੈਲ 2021 ) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੱਬੇ ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ ਗਾਥਾ ਨੁੰ ਬਾਖ਼ੂਬੀ ਵਰਨਣ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਓੁਸਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਗਰੀਬ ਅਤੇ ਅਣਗੌਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਕਰੂਰ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਰਦਾ ਚੁਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਪ੍ਰੇਮ ਗੋਰਖੀ ਨੇ ਆਪ ਅਤਿ ਕਠਿਨ ਦਿਨ ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਹਨ ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਓੁਹ ਆਪਣੀ ਸਵੈਜੀਵਨੀ ਗ਼ੈਰ-ਹਾਜ਼ਿਰ ਆਦਮੀ ਵਿੱਚ ਨਿਰਸੰਦੇਹ ਹੀ ਓੁਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਬਿਆਨਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਇਸ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਦੁੱਖ ਹਨੇਰੀ ਦੀਆਂ ਚਪੇੜਾਂ ਖਾਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰੇਮ ਗੋਰਖੀ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਇੱਕ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚਲਾ ਮਨੁੱਖ ਸਾਨੂੰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਅਰਸ਼਼ੋਂ ਉਤਰਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ ਓੁਹ ਸਾਨੂੰ ਕਾਰਖ਼ਾਨਿਆਂ ਦੇ ਧੂਏਂ,ਖੇਤਾਂ ਦੀ ਮਿੱਟੀ,ਵਗਦੀ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਹਵਾਲਾਤ ਅੰਦਰਲੀ ਕਚਿਆਣ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰ ਰਿਹਾ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਜੀਵਨ ਬਿਓਰਾ
ਪ੍ਰੇਮ ਗੋਰਖੀ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਇੱਕ ਦਲਿਤ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਦਾਦਕਾ ਪਿੰਡ ਲਾਡੋਵਾਲੀ ਅਤੇ ਨਾਨਕਾ ਪਿੰਡ ਬਹਾਨੀ (ਜ਼ਿਲਾ ਕਪੂਰਥਲਾ) ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਅਰਜਨ ਦਾਸ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਰੱਖੀ ਸੀ। ਉਹ ਚਾਰ ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦੋ ਭੈਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕੱਲਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਥੋੜਾ ਬਹੁਤ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਹੁਣ ਉਹ ‘ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ’ ਤੋਂ ਸੇਵਾ-ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਜ਼ੀਰਕਪੁਰ ਰਹਿ ਰਿਹਾਂ ਹਾਂ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਬੇਟੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੇਟੇ ਦਾ ਬਾਪ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1947 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2021
ਅਭਿਗਿਆਨਸ਼ਾਕੁੰਤਲਮ
thumbnail|200px|ਸ਼ਾਕੁੰਤਲਾ. [[ਰਾਜਾ ਰਵੀ ਵਰਮਾ ਦੀ ਇੱਕ ਪੇਂਟਿੰਗ]] right|thumb|200px|ਸ਼ਾਕੁੰਤਲਾ ਦੁਸ਼ਿਅੰਤ ਨੂੰ ਪੱਤਰ ਲਿਖਦੀ ਹੈ [[ਰਾਜਾ ਰਵੀ ਵਰਮਾ ਦੀ ਇੱਕ ਪੇਂਟਿੰਗ]] right|thumb|200px|ਦਿਲਗੀਰ ਸ਼ਾਕੁੰਤਲਾ. [[ਰਾਜਾ ਰਵੀ ਵਰਮਾ ਦੀ ਇੱਕ ਪੇਂਟਿੰਗ]] ਅਭਿਗਿਆਨਸ਼ਾਕੁੰਤਲਮ ਮਹਾਕਵੀ ਕਾਲੀਦਾਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿਧ ਡਰਾਮਾ ਹੈ ‌ਜਿਸਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਲਗਪਗ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਦੁਸ਼ਿਅੰਤ ਅਤੇ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ, ਵਿਆਹ, ਬਿਰਹਾ, ਤਿਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਪੁਨਰਮਿਲਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਿਅੰਤ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਦੁਆਰਾ ਬੋਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਡਰਾਮੇ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਨੇ ਮੁੰਦਰੀ ਦੁਆਰਾ ਇਸਦਾ ਬੋਧ ਕਰਾਇਆ ਹੈ।
ਇਸਦੀ ਨਾਟਕੀਅਤਾ, ਇਸਦੇ ਸੁੰਦਰ ਕਥਾਨਕ, ਇਸਦੀ ਕਵਿਤਾ - ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਉਪਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਥਾਂ ਪੁਰ ਥਾਂ ਢੁਕਵੀਆਂ ਸੂਕਤੀਆਂ; ਅਤੇ ਇਸ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧਕੇ ਵਿਵਿਧ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਦੀ ਧੁਨੀਆਤਮਕਤਾ ਇੰਨੀ ਅਨੋਖੀ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਤੋਂ ਦੇਖਣ ਉੱਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਵੀ ਹੋਰ ਡਰਾਮਾ ਅਭਿਗਿਆਨਸ਼ਾਕੁੰਤਲਮ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੇ; ਫਿਰ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਤਾਂ ਕਹਿਣਾ ਹੀ ਕੀ !
ਮੌਲਕ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਮੌਲਕ
ਕਾਲੀਦਾਸ ਨੇ ਅਭਿਗਿਆਨਸ਼ਾਕੁੰਤਲਮ ਦੀ ਕਥਾਵਸਤੂ ਮੌਲਕ ਨਹੀਂ ਚੁਣੀ। ਇਹ ਕਥਾ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੇ ਆਦਿਪਰਵ ਤੋਂ ਲਈ ਗਈ ਹੈ। ਇੰਜ ਪਦਮਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦੀ ਕਥਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦੀ ਕਥਾ ਦੇ ਜਿਆਦਾ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਵਿੰਟਰਨਿਟਜ ਨੇ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦੀ ਕਥਾ ਪਦਮਪੁਰਾਣ ਤੋਂ ਲਈ ਗਈ ਹੈ। ਪਰ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਕਥਨ ਹੈ ਕਿ ਪਦਮਪੁਰਾਣ ਦਾ ਇਹ ਭਾਗ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦੇ ਬਾਅਦ ਲਿਖਿਆ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਦੁਰਵਾਸਾ ਦੇ ਸਰਾਪ ਦਾ ਚਰਚਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦਾ ਦੁਸ਼ਿਅੰਤ ਜੇਕਰ ਠੀਕ ਉਲਟਾ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਭਿੰਨ ਹੈ।
ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੀ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਵੀ ਕਾਲੀਦਾਸ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਲੱਜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਹ ਦੁਸ਼ਿਅੰਤ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਅਤੇ ਮੇਨਕਾ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਥਾ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹੋਂ ਹੀ ਸੁਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਿਅੰਤ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦੇ ਰੂਪ ਉੱਤੇ ਲੀਨ ਹੋਕੇ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਨਾਲ ਗੰਧਰਵ ਵਿਆਹ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਵਿਆਹ ਇਸ ਸ਼ਰਤ ਤੇ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਰਾਜਗੱਦੀ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਹੀ ਮਿਲੇ। ਦੁਸ਼ਿਅੰਤ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤਾਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿੱਚ ਪਰਤ ਕੇ ਜਾਣ – ਬੁੱਝ ਕੇ ਲੱਜਾਵਸ਼ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਨੂੰ ਕਬੂਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਕਾਲੀਦਾਸ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਅਣਘੜ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਕਥਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਲਪਨਾ ਨਾਲ ਅਨੋਖੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਿਖਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਦੁਰਵਾਸਾ ਦੇ ਸਰਾਪ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੁਸ਼ਿਅੰਤ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਕਾਲੀਦਾਸ ਦੀ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਵੀ ਆਭਿਜਾਤ, ਸੌਂਦਰਿਆ ਅਤੇ ਕਰੁਣਾ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਕਾਲੀਦਾਸ ਨੇ ਸਾਰੀ ਕਥਾ ਦਾ ਨਿਭਾਉ, ਭਾਵਾਂ ਦਾ ਚਿਤਰਣ ਆਦਿ ਜਿਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੌਲਕ ਅਤੇ ਅਨੋਖਾ ਹੈ।
ਕਥਾ
ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਰਾਜਾ ਦੁਸ਼ਿਅੰਤ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਾ ਭਰਤ ਦੀ ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਮੇਨਕਾ ਅਪਸਰਾ ਦੀ ਕੰਨਿਆ ਸੀ। ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੰਕੁਤਲਾ ਦਾ ਜਨਮ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਦੇ ਵੀਰਜ ਤੋਂ ਮੇਨਕਾ ਅਪਸਰਾ ਦੀ ਕੁੱਖ ਰਾਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਛੱਡਕੇ ਚੱਲੀ ਗਈ ਸੀ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਕੁਤੋਂ (ਪੰਛੀਆਂ) ਆਦਿ ਨੇ ਹਿੰਸਕ ਪਸ਼ੁਆਂ ਤੋਂ ਇਸਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਪਿਆ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚੋਂ ਇਸਨੂੰ ਕਣਵ ਰਿਸ਼ੀ ਉਠਾ ਲਿਆਏ ਸਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਕੇ ਕੰਨਿਆ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪਾਲਦੇ ਸਨ।
ਇੱਕ ਵਾਰ ਰਾਜਾ ਦੁਸ਼ਿਅੰਤ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਕੁੱਝ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੇਡਣ ਨਿਕਲੇ ਅਤੇ ਘੁੰਮਦੇ ਫਿਰਦੇ ਕਣਵ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ। ਰਿਸ਼ੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸਨ; ਇਸ ਲਈ ਮੁਟਿਆਰ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਨੇ ਹੀ ਰਾਜਾ ਦੁਸ਼ਿਅੰਤ ਦੀ ਪਰਾਹੁਣਚਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸੀ ਮੌਕੇ ਉੱਤੇ ਦੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਫਿਰ ਗੰਧਰਬ ਵਿਆਹ ਹੋ ਗਿਆ। ਕੁੱਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜਾ ਦੁਸ਼ਿਅੰਤ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਕਣਵ ਮੁਨੀ ਜਦੋਂ ਪਰਤ ਕੇ ਆਏ, ਤੱਦ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਕਿ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਦੁਸ਼ਿਅੰਤ ਨਾਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਸਮਾਂ ਪਾਕੇ ਉਸਦੀ ਕੁੱਖ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਲਵਾਨ‌ ਅਤੇ ਤੇਜਸਵੀ ਪੁੱਤ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਭਰਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਭਾਰਤ ਨਾਮ ਭਰਤ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਹੀ ਪਿਆ।
ਕੁੱਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਦੁਸ਼ਿਅੰਤ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੀ। ਪਰ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਨੂੰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਦੁਰਵਾਸਾ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਸਰਾਪ ਮਿਲ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬਿਲਕੁੱਲ ਨਹੀਂ ਸਿਆਣਿਆ, ਅਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ‘ਨਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਇੱਥੇ ਸਹਾਰੇ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।’ ਪਰ ਇਸ ਮੌਕੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਹੋਈ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਗਿਆਤ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇਹ ਮੇਰੀ ਹੀ ਪਤਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਮੇਰਾ ਹੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਣਵ ਮੁਨੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀਆਂ ਸਭ ਗੱਲਾਂ ਸਿਮਰਨ ਹੋ ਆਈਆਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਾਣੀ ਬਣਾਕੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖ ਲਿਆ।
‘ਅਭਿਗਿਆਨਸ਼ਾਕੁੰਤਲਮ’ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਭਾਵਿਕ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਨੂੰ ਦਰਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਦੁਸ਼ਿਅੰਤ ਅਤੇ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮਿਲਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਕਣਵ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਸਹੁਰਿਆਂ ਲਈ ਵਿਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤਾਂ ਖੁਦ ਰਿਸ਼ੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੇਰੇ ਜੈਸੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਾਲੀ ਕੰਨਿਆ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੋਹ ਹੈ ਤਾਂ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਕੀਆਂ ਪੁਤਰੀਆਂ ਸਹੁਰਿਆਂ ਲਈ ਵਿਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕੀ ਹਾਲਤ ਹੁੰਦੀ ਹੋਵੇਗੀ।
ਤੀਜਾ ਪ੍ਰਸੰਗ ਹੈ,ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦਾ ਦੁਸ਼ਿਅੰਤ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਿਅੰਤ ਦਾ ਉਹਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨਾ। ਚੌਥਾ ਪ੍ਰਸੰਗ ਹੈ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਾ, ਜਦੋਂ ਮਛੇਰੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਦੁਸ਼ਿਅੰਤ ਦੇ ਨਾਮ ਵਾਲੀ ਅੰਗੂਠੀ ਉਹਨੂੰ ਵਿਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਪ੍ਰਸੰਗ ਮਾਰੀਚੀ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਿਅੰਤ - ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦੇ ਮਿਲਣ ਦਾ।
ਧੁਨੀਆਤਮਕ ਸੰਕੇਤ
ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਵਿੱਚ ਕਾਲੀਦਾਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਚਮਤਕਾਰ ਉਸਦੇ ਧੁਨੀਆਤਮਕ ਸੰਕੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਨੂੰ ਵਿਲੱਖਣ ਸਫਲਤਾ ਇਹ ਮਿਲੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਨਿਸ਼ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਨਹੀਂ ਕਹੀ। ਕੋਈ ਵੀ ਪਾਤਰ, ਕੋਈ ਵੀ ਕਥੋਪਕਥਨ, ਕੋਈ ਵੀ ਘਟਨਾ, ਕੋਈ ਵੀ ਕੁਦਰਤੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨਿਸ਼ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਾਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਅੱਗੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਚਮਤਕਾਰੀ ਰੀਤੀ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੇ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਡਰਾਮੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਗਰਮੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜੰਗਲ ਦੀ ਹਵਾ ਦਾ ਪਾਟਲ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਹੋ ਉੱਠਣ ਅਤੇ ਛਾਇਆ ਵਿੱਚ ਲਿਟਦੇ ਹੀ ਨੀਂਦ ਆਉਣ ਲੱਗਣ ਅਤੇ ਦਿਨ ਦਾ ਅਖੀਰ ਰਮਣੀ ਹੋਣ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਡਰਾਮੇ ਦੀ ਕਥਾ – ਵਸਤੂ ਦੀ ਮੋਟੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸੂਚਨਾ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਿਅੰਤ ਦੇ ਮਿਲਣ, ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਨੀਂਦ - ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾਣ ਅਤੇ ਡਰਾਮੇ ਦਾ ਅਖੀਰ ਸੁਖਦ ਹੋਣ ਦੀ ਸੂਚਕ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਡਰਾਮੇ ਦੇ ਪ੍ਰਾਰੰਭਿਕ ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਭੌਰਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਿਰੀਸ਼ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਹਲਕਾ ਹਲਕਾ ਜਿਹਾ ਚੁੰਮਣ ਨਾਲ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੁਸ਼ਿਅੰਤ ਅਤੇ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦਾ ਮਿਲਣ ਅਲਪਸਥਾਈ ਹੋਵੇਗਾ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਧਨੁਸ਼ ਉੱਤੇ ਤੀਰ ਚੜ੍ਹਾਈ ਹਿਰਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਭੱਜੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਦੋਂ ਕੁੱਝ ਤਪੱਸਵੀ ਆਕੇ ਰੋਕਦੇ ਹਨ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ - ‘ਮਹਾਰਾਜ’ ਇਹ ਆਸ਼ਰਮ ਦਾ ਹਿਰਨ ਹੈ, ਇਸ ਉੱਤੇ ਤੀਰ ਨਾ ਚਲਾਨਾ। ’ ਇੱਥੇ ਹਿਰਨ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦੇ ਵੱਲ ਵੀ ਸੰਕੇਤ ਹੈ, ਜੋ ਹਿਰਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੀ ਭੋਲੀ - ਭਾਲੀ ਅਤੇ ਕਮਜੋਰ ਹੈ। ‘ਕਿੱਥੇ ਤਾਂ ਹਿਰਨਾਂ ਦਾ ਅਤਿਅੰਤ ਚੰਚਲ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਿੱਥੇ ਤੁਹਾਡੇ ਬਜਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਕਠੋਰ ਤੀਰ ! ’ ਇਸਤੋਂ ਵੀ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦੀ ਅਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਸਰਲਤਾ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਨਿਸ਼ਠੁਰਤਾ ਦਾ ਮਰਮਸਪਰਸ਼ੀ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦੁਸ਼ਿਅੰਤ ਅਤੇ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਵਧਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਨੇਪਥਿਆ ਤੋਂ ਪੁਕਾਰ ਸੁਣਾਈ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ‘ਤਪਸਵੀਉ, ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਓ। ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਰਾਜਾ ਦੁਸ਼ਿਅੰਤ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।’ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੁਸ਼ਿਅੰਤ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦੇ ਵੱਲ ਸੰਕੇਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਸੁਣਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ; ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਹੀਂ ਬਚਾਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਹਾਲਤ ਦੀ ਕਰੁਣਾਜਨਕਤਾ ਹੋਰ ਵੀ ਜਿਆਦਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚੌਥੇ ਅੰਕ ਦੇ ਪ੍ਰਾਰੰਭਿਕ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਕਣਵ ਦੇ ਚੇਲੇ ਨੇ ਪ੍ਰਭਾਤ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸੁਖ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਨਿਰੰਤਰ ਨਾਲ ਲੱਗੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਤੇ ਪਿਆਰੇ ਦੀ ਜੁਦਾਈ ਵਿੱਚ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਅਸਹਿ ਦੁੱਖ ਦਾ ਜੋ ਚਰਚਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੁਸ਼ਿਅੰਤ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦਾ ਪਰਿਤਯਾਗ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਪਿੱਠਭੂਮੀ –ਜਿਹੀ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਵੇਂ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਰਾਣੀ ਹੰਸਪਦਿਕਾ ਇੱਕ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਧੁਰ - ਵ੍ਰਿਤੀ ਲਈ ਉਲਾਂਭਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੁਸ਼ਿਅੰਤ ਵੀ ਇਹ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹੰਸਪਦਿਕਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰੇਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਕਵੀ ਇਹ ਗੰਭੀਰ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਲੇ ਹੀ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਿਅੰਤ ਨੇ ਦੁਰਵਾਸਾ ਦੇ ਸਰਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ ਭੁੱਲ ਕੇ ਛੱਡਿਆ, ਪਰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਰਾਣੀਆਂ ਦੀ ਉਪੇਖਿਆ ਕਰਨਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਲਈ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹੋਰ ਰਾਣੀਆਂ ਵੀ ਉਸਦੀ ਇਸ ਆਦਤ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਸਨ। ਹੰਸਪਾਦਿਕਾ ਦੇ ਇਸ ਗੀਤ ਦੀ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦੇ ਪਰਿਤਯਾਗ ਦੀ ਘਟਨਾ ਹੋਰ ਵੀ ਕਰੂਰ ਅਤੇ ਕਠੋਰ ਜਾਪਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਧੁਨੀਆਤਮਕ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨਾਲ ਕਾਲੀਦਾਸ ਨੇ ਸੱਤਵੇਂ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਿਅੰਤ, ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਮਿਲਣ ਲਈ ਸੁਖਦ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਤਿਆਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇੰਦਰ ਰਾਜਾ ਦੁਸ਼ਿਅੰਤ ਨੂੰ ਅਨੋਖਾ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਹੇਮਕੁੰਟ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਪੁੱਜਦੇ ਹੀ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਅਨੁਭਵ ਹੋਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਅਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਇਸਨਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੁਸ਼ਿਅੰਤ ਅਤੇ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦਾ ਮਿਲਣ ਹੋਰ ਵੀ ਜਿਆਦਾ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਹੋ ਉੱਠਦਾ ਹੈ।
ਕਾਵਿਕ- ਸੁੰਦਰਤਾ
ਜਰਮਨ ਕਵੀ ਗੇਟੇ ਨੇ ਅਭਿਗਿਆਨਸ਼ਾਕੁੰਤਲਮ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ -
‘‘ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਯੁਵਾਵਸਥਾ ਦੇ ਫੁਲ ਪ੍ਰੌੜਾਵਸਥਾ ਦੇ ਫਲ ਅਤੇ ਅਤੇ ਅਜਿਹੀ ਸਾਮਗਰੀਆਂ ਇੱਕ ਹੀ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਖੋਜਣਾ ਚਾਹੋ ਜਿਹਨਾਂ ਤੋਂ ਆਤਮਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੋਵੇ, ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੋਵੇ, ਅਰਥਾਤ ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਤਲੋਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੀ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਮੂੰਹੋਂ ਅਚਾਨਕ ਇੱਕ ਹੀ ਨਾਮ ਨਿਕਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ - ਸ਼ਾਕੁੰਤਲਮ, ਮਹਾਨ ਕਵੀ ਕਾਲੀਦਾਸ ਦੀ ਇੱਕ ਅਮਰ ਰਚਨਾ!’’
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ -
ਕਾਵਿਏਸ਼ੁ ਨਾਟਕਂ ਰੰਮਿਅਂ ਤਤਰ ਰੰਮਆ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ। ਤਤਰਾਪਿ ਚ ਚਤੁਰਥੋऽਙਕਸਤਤਰ ਸ਼ਲੋਕਚਤੁਸ਼ਟਇੰ।।
ਉਪਮਾਵਾਂ ਤੇ ਰੂਪਕ
ਅਭਿਗਿਆਨਸ਼ਾਕੁੰਤਲਮ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕੀਅਤਾ ਦੇ ਨਾਲ - ਨਾਲ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਵੀ ਬਥੇਰੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਿੰਗਾਰ ਮੁੱਖ ਰਸ ਹੈ ; ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸੰਜੋਗ ਅਤੇ ਜੁਦਾਈ ਦੋਨਾਂ ਹੀ ਪੱਖਾਂ ਦਾ ਪਰਿਪਾਕ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਹਾਸ, ਵੀਰ ਅਤੇ ਕਰੁਣ ਰਸ ਦੀ ਵੀ ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਚੰਗੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਥਾਂ ਥਾਂ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਮਨੋਹਰ ਉਤਪ੍ਰੇਕਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾ ਕੇਵਲ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਅਭੀਸ਼ਟ ਭਾਵ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਹਾਇਕ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੂਰੇ ਡਰਾਮੇ ਵਿੱਚ ਕਾਲੀਦਾਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਉਪਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰੂਪਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਤੇ ਵੀ ਕੇਵਲ ਅਲੰਕਾਰ - ਨੁਮਾਇਸ਼ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਹਰੇਕ ਥਾਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਪਮਾ ਜਾਂ ਰੂਪਕ ਅਰਥ ਦੇ ਪਰਕਾਸ਼ਨ ਨੂੰ ਰਸਪੂਰਣ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕਾਲੀਦਾਸ ਆਪਣੀ ਉਪਮਾਵਾਂ ਲਈ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ - ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਸ਼ਾਕੁੰਤਲਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਢੁਕਵੀਂ ਉਪਮਾ ਚੁਣਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਭਲੀ – ਪ੍ਰਕਾਰ ਜ਼ਾਹਰ ਹੋਈ। ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਰਾਜਾ ਦੁਸ਼ਿਅੰਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ‘ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਫੁਲ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਸੁੰਘਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ ; ਅਜਿਹਾ ਨਵਪੱਲਵ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਨਹੁੰਆਂ ਦੀ ਖਰੋਂਚ ਨਹੀਂ ਲੱਗੀ ; ਅਜਿਹਾ ਰਤਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਛੇਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਸ਼ਹਿਦ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਵਾਦ ਕਿਸੇ ਨੇ ਚੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ। ’ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਪਮਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦੇ ਸੌਂਦਰਿਆ ਦੀ ਇੱਕ ਅਨੋਖੀ ਝਲਕ ਸਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪੰਜਵੇਂ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਿਅੰਤ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦਾ ਪਰਿਤਯਾਗ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ‘ਹੇ ਤਪਸਵਿਨੀ, ਕੀ ਤੂੰ ਉਂਜ ਹੀ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਨੂੰ ਕਲੰਕਿਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਪਤਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੋ, ਜਿਵੇਂ ਤਟ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਰੁੜ੍ਹਨ ਵਾਲੀ ਨਦੀ ਤਟ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਤਾਂ ਗਿਰਾਉਂਦੀ ਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮਲੀਨ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ’ ਇੱਥੇ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦੀ ਤੱਟ ਨੂੰ ਤੋੜਕੇ ਰੁੜ੍ਹਨ ਵਾਲੀ ਨਦੀ ਨਾਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਉਪਮਾ ਰਾਜੇ ਦੇ ਮਨੋਭਾਵ ਨੂੰ ਵਿਅਕਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਹਾਇਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਜਦੋਂ ਕਣਵ ਦੇ ਚੇਲੇ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਦੁਸ਼ਿਅੰਤ ਦੇ ਕੋਲ ਪੁੱਜਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਦੁਸ਼ਿਅੰਤ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਉਹਨਾਂ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚੋ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦੇ ਉੱਤੇ ਜਾ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦੇ ਸੌਂਦਰਿਆ ਦਾ ਭਰਪੂਰ ਵਰਣਨ ਨਾ ਕਰਕੇ ਕਵੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਕੇਵਲ ਇੰਨਾ ਕਹਿਲਵਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ‘ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਘੁੰਡ ਵਾਲੀ ਸੁੰਦਰੀ ਕੌਣ ਹੈ, ਜੋ ਪੀਲੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਕੋਂਪਲ ਦੇ ਸਮਾਨ ਵਿਖਾਈ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ। ’ ਇਸ ਛੋਟੀ – ਜਿਹੀ ਉਪਮਾ ਨੇ ਪੀਲੇ ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਕੋਂਪਲ ਦੀ ਤੁੱਲਤਾ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦੇ ਸੌਂਦਰਿਆ ਦਾ ਪੂਰਾ ਹੀ ਚਿਤਰਾਂਕਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸਰਵਦਮਨ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਦੁਸ਼ਿਅੰਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ‘ਇਹ ਪਰਤਾਪੀ ਬਾਲਕ ਉਸ ਅੱਗ ਦੇ ਸਫੁਲਿੰਗ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਧਧਕਤੀ ਅੱਗ ਬਨਣ ਲਈ ਬਾਲਣ ਦੀ ਰਾਹ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ’ ਇਸ ਉਪਮਾ ਨਾਲ ਕਾਲੀਦਾਸ ਨੇ ਨਾ ਕੇਵਲ ਬਾਲਕ ਦੀ ਤੇਜਸਵਿਤਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਭਾਂਤ ਸੂਚਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬਾਲਕ ਵੱਡਾ ਹੋਕੇ ਮਹਾਪ੍ਰਤਾਪੀ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਸਮਰਾਟ ਬਣੇਗਾ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਉਪਮਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕ ਉਦਾਹਰਣ ਸ਼ਾਕੁੰਤਲਾ ਵਿੱਚੋਂ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਾਕੁੰਤਲਾ ਵਿੱਚ 180 ਉਪਮਾਵਾਂ ਵਰਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵਧਕੇ ਹਨ।
ਵਿਅੰਜਨਾ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ
ਇਹ ਠੀਕ ਹੈ ਉਪਮਾ ਦੇ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਕਾਲੀਦਾਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਉਪਮਾਵਾਂ ਹੋਰ ਕਵੀਆਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਰਲਭ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਕਾਲੀਦਾਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਉਪਮਾ - ਕੌਸ਼ਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਪਮਾ - ਕੌਸ਼ਲ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਵਿਤਾ - ਕੌਸ਼ਲ ਦਾ ਇੱਕ ਆਮ ਜਿਹਾ ਅੰਗ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਮਨੋਭਾਵ ਨੂੰ ਵਿਅਕਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਰਸ ਦਾ ਪਰਿਪਾਕ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਭਾਵ ਦੇ ਤੀਖਣ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਜਗਾਣ ਦੀਆਂ ਕਾਲੀਦਾਸ ਅਨੇਕ ਵਿਧੀਆਂ ਜਾਣਦੇ ਸਨ। ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਗਕ ਚੋਣ, ਅਭੀਸ਼ਟ ਭਾਵ ਦੇ ਉਪਯੁਕਤ ਛੰਦ ਦੀ ਚੋਣ ਅਤੇ ਵਿਅੰਜਨਾ - ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਕੇ ਕਾਲੀਦਾਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਾਂਤ ਰਮਣੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਕਾਲੀਦਾਸ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦੇ ਸੌਂਦਰਿਆ - ਵਰਣਨ ਉੱਤੇ ਉਤਰੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੇਵਲ ਉਪਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰੂਪਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦਾ ਰੂਪ ਚਿਤਰਣ ਕਰਕੇ ਹੀ ਸੰਤੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਲਿਆ। ਪਹਿਲਾਂ - ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੇਵਲ ਇੰਨਾ ਕਹਾਇਆ ਕਿ ‘ਜੇਕਰ ਤਪੋਵਨ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੰਨਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਮਝੋ ਕਿ ਜੰਗਲੀ - ਲਤਾਵਾਂ ਨੇ ਫੁਲਵਾੜੀ ਦੀਆਂ ਲਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।’ ਫਿਰ ਦੁਸ਼ਿਅੰਤ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਹਾਇਆ ਕਿ ‘ਇੰਨੀ ਸੁੰਦਰ ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਨਿਯਮ - ਪਾਲਣ ਵਿੱਚ ਲਗਾਉਣਾ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਨੀਲ ਕਮਲ ਦੀ ਪੰਖੜੀ ਨਾਲ ਕਿੱਕਰ ਦਾ ਦਰਖਤ ਕੱਟਣਾ। ’ ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਕਾਲੀਦਾਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ‘ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦਾ ਰੂਪ ਅਜਿਹਾ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਹੈ ਕਿ ਭਲੇ ਹੀ ਉਸਨੇ ਮੋਟਾ ਵਲਕਲ ਬਸਤਰ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਫਿਰ ਉਸ ਨਾਲ ਵੀ ਉਸਦਾ ਸੌਂਦਰਿਆ ਕੁੱਝ ਘਟਿਆ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਵਧਿਆ ਹੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਸੁੰਦਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਜੋ ਵੀ ਕੁੱਝ ਪਹਿਨਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਉਹੀ ਉਸਦਾ ਗਹਿਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ’ ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਰਾਜਾ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦੀ ਸੁਕੁਮਾਰ ਦੇਹ ਦੀ ਤੁਲਣਾ ਹਰੀ - ਭਰੀ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲਦੀ ਵੇਲ ਦੇ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਵਿਲੱਖਣ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਾ ਸਰੂਪ ਪਾਠਕ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਾਕਾਰ ਹੋ ਉੱਠਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਆਖਰੀ ਸੀਮਾ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਾਣ ਲਈ ਕਾਲੀਦਾਸ ਇੱਕ ਭੌਰੇ ਨੂੰ ਲੈ ਆਏ ਹੈ ; ਜੋ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਖਿੜਿਆ ਹੋਇਆ ਫੁਲ ਸਮਝ ਕੇ ਉਸਦਾ ਰਸਪਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸਦੇ ਉੱਤੇ ਮੰਡਰਾਉਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕਾਲੀਦਾਸ ਨੇ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਚਿਤਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅੰਲਕਾਰਾਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਓਨਾ ਨਹੀਂ ਲਿਆ, ਜਿਹਨਾਂ ਕਿ ਵਿਅੰਜਨਾ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ; ਅਤੇ ਇਹ ਵਿਅੰਜਨਾ - ਸ਼ਕਤੀ ਹੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਜਾਨ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਟਕ
ਅਨੋਇਤਾ ਸਟੇਡੀਅਮ
ਅਨੋਇਤਾ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਇਸ ਨੂੰ ਸਨ ਸੇਬਾਸਤੀਅਨ, ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਰਿਅਲ ਸੋਸਿਏਦਾਦ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 32,076 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ
ਐਡਵਰਡ ਬੀ ਟਾਇਲਰ
ਐਡਵਰਡ ਬਰਟਨ ਟਾਇਲਰ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ। ਟਾਇਲਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿਕਾਸਵਾਦ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਧੀ ਹੈ ਟਾਇਲਰ ਨੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਮਾਨਵਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ 'ਚਾਰਲਸ ਲਿਅਲ' ਦੇ "ਵਿਕਾਸਵਾਦ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ" 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ। ਏ ਬੀ ਟਾਇਲਰ ਨੂੰ ਕ ਵਿਦਵਾਨ ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਡੁਮੇਲੀ
ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਡੁਮੇਲੀ ਦੋਹਾ ਛੰਦ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣ ਵਾਲ਼ਾ ਪਿੰਗਲ ਤੇ ਅਰੂਜ਼ ਦਾ ਪਾਬੰਦ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਹੈ।  ਉਹ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਡੁਮੇਲੀ ਤੋਂ ਹੈ।
ਐਡਵਰਡ ਬੀ ਟਾਇਲਰ
ਜੀਵਨ
ਏ ਬੀ ਟਾਇਲਰ ਦਾ ਜਨਮ 2 ਅਕਤੂਬਰ 1832 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਦੇ ਕੇਬਰਵੈਲ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਜੋਸਫ ਟਾਇਲਰ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈਰੀਏਟ ਟਾਇਲਰ ਸੀ। ਆਰਥਿਕ ਪਖੋਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਧਨੀ ਸਨ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਉਹ 'ਬਰਾਸ' ਫੈਕਟਰੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਨ।
ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਡੁਮੇਲੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ
ਐਡਵਰਡ ਬੀ ਟਾਇਲਰ
ਸਿੱਖਿਆ
ਟਾਇਲਰ ਨੇ ਟੋਟਨਹੈਸ ਦੇ ਗਰੋਵ ਹਾਉਸ ਸਕੂਲ ਵਿਖੇ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਪਰ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਮੌਤ ਕਾਰਨ ਉ ਸਿੱਖਿਆ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਪਾਇਆ। 1885 ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੰਗਲੈਂਡ ਛਡ ਕੇ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਥੋਂ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਗੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ 'ਟਾਇਰ ਹੈਨਰੀ ਕ੍ਰਿਸਟੀ' ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਜੋ ਇੱਕ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਨ ਉਹਨਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾ ਵਿੱਚ ਮਾਨਵ ਸਾਸ਼ਤਰ ਪ੍ਰਤੀ ਰੁਚੀ ਪ੍ਰਬਲ ਹੋ ਗ।
ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਬਾਰੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
ਟਾਇਲਰ ਨੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਸਬ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਿਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਅਨੂਸਾਰ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਉਹ ਜਟਿਲ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ,ਕਲਾ ਨੈਤਿਕਤਾ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਕਾਨੂੰਨ, ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਸਮਰਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਆਦਤਾਂ ਆ ਜਾਦੀਆ ਹਨ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਮਨੁੱਖ ਸਮਾਜ ਦੇ ਇੱਕ ਮੈਬਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ
ਆਪਣੀਆ ਕ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀਆਂ ਦੇ ਵਿਪਰੀਤ ਟਾਇਲਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਮਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀਆਂ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ਦੇ ਵਿਪ੍ਰੀਤ ਇੱਕ ਹੀ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਵਾਸਤਵਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਿਆਨ ਉਨਾ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ ਜਿਨਾ ਕਿ ਇੱਕ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸਮਾਜ ਵਿਚ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਟਾਇਲਰ ਨੇ ਇਹ ਅੰਤਰ ਪਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਹੀ ਫਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1832 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1917
ਪ੍ਰੋਲਤਾਰੀ ਦੀ ਡਿਕਟੇਟਰਸ਼ਿਪ
ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰੋਲੇਤਾਰੀ ਦੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਰਿਆਸਤ ਦੀ ਲਖਾਇਕ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਲੇਤਾਰੀ ਜਾਂ ਮਜ਼ਦੂਰ ਵਰਗ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਰਕਾਲੀਨ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸਰਕਾਰ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਮਾਲਕੀ ਨੂੰ ਸਮੂਹਿਕ ਮਾਲਕੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ,  ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਹੋਂਦ ਤੋਂ ਭਾਵ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਗ ਦੀ ਦੂਸਰੇ ਉੱਤੇ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋਸਫ ਵੇਡਮਾਈਅਰ ਦਾ ਘੜਿਆ ਗਿਆ ਇਹ ਪਦ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਦੇ ਬਾਨੀਆਂ, ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ ਫਰੀਡ੍ਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਪੈਰਿਸ ਕਮਿਊਨ, ਜਿਸ ਨੇ 1871 ਵਿੱਚ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨੂੰ ਚਲਾਇਆ ਸੀ, ਪ੍ਰੋਲੇਤਾਰੀ ਦੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਦਾ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਸੀ। "ਬੁਰਜ਼ਵਾਜੀ ਦੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ" ਨੂੰ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ "ਪ੍ਰੋਲਤਾਰੀਆ ਦੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ" ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧੀ ਪਦ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਛੋਲੀਆ
ਛੋਲੀਆ ਨਾਚ (ਜਿਸਨੂੰ ਹੁਡਕੇਲੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਰਾਜ ਦੇ ਕੁਮਾਊਂ ਖੇਤਰ ਅਤੇ  ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਸਦੂਰਪੱਛਮ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਲੋਕ ਨਾਚ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਤਲਵਾਰ ਨਾਚ ਹੈ, ਜੋ ਖ਼ਾਸਕਰ ਵਿਆਹ- ਬਰਾਤਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸ਼ੁਭ ਮੌਕਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਚ
ਪ੍ਰੋਲਤਾਰੀ ਦੀ ਡਿਕਟੇਟਰਸ਼ਿਪ
ਇਸ ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਿਚਾਰ ਲਈ ਦੋ ਮੁੱਖ ਰੁਝਾਨ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਲਈ ਰਾਜ ਦੇ ਔਜਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
ਸੂਚਨਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕਤੰਤਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਬੁੱਧੀ
ਬੁੱਧੀ ਜਾਂ ਹੋਸ਼ (intelligence) ਮਨ (mind) ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਜਾਂ ਸਿਫ਼ਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਬੰਦਾ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਜਾਂ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਮਝਣ ਦੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਕੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਮਰਥਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਤਕ, ਯੋਜਨਾ, ਦਿੱਬਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਅਮੂਰਤੀਕਰਨ ਆਦਿ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖਿਆ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ
ਆਈਗਨ-ਮੁੱਲ ਅਤੇ ਆਈਗਨ-ਵੈਕਟਰ
ਰੇਖਿਕ ਬੀਜ-ਗਣਿਤ ਅੰਦਰ, ਕਿਸੇ ਫੀਲਡ F ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਵੈਕਟਰ ਸਪੇਸ V ਦਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਤੋਂ ਇੱਕ ਰੇਖਿਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦਾ ਇੱਕ ਆਈਗਨ-ਵੈਕਟਰ ਜਾਂ ਲੱਛਣਾਤਮਿਕ ਵੈਕਟਰ, ਇੱਕ ਗੈਰ-ਜ਼ੀਰੋ ਵੈਕਟਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਓਸ ਵੇਲੇ ਆਪਣੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦਾ ਜਦੋਂ ਉਹ ਰੇਖਿਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਇਸ ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੇਕਰ v ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਵੈਕਟਰ ਹੋਵੇ ਜੋ ਜ਼ੀਰੋ ਵੈਕਟਰ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਿਸੇ ਰੇਖਿਕ ਪਰਿਵਰਤਨ T ਦਾ ਇੱਕ ਆਈਗਨ-ਵੈਕਟਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ T(v), v ਦਾ ਇੱਕ ਸਕੇਲਰ ਗੁਣਾਂਕ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਸ਼ਰਤ ਨੂੰ ਇਸ ਮੈਪਿੰਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ
ਜਿੱਥੇ λ, ਫੀਲਡ F ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਸਕੇਲਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਆਇਗਨਵੈਕਟਰ v ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਆਈਗਨ-ਮੁੱਲ ਜਾਂ ਲੱਛਣਾਤਮਿਕ ਮੁੱਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਵੈਕਟਰ ਸਪੇਸ V ਸੀਮਰ-ਅਯਾਮੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਰੇਖਿਕ ਪਰਿਵਰਤਨ T ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਕੁਏਅਰ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੈਕਟਰ v ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਾਲਮ ਵੈਕਟਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉੱਪਰ ਲਿਖੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਗੁਣਨਫਲ ਨੂੰ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਲਮ ਵੈਕਟਰ ਦੀ ਸਕੇਲਿੰਗ ਨੂੰ ਸਮੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਰਹਿਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ n-ਅਯਾਮੀ ਵੈਕਟਰ ਸਪੇਸ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੱਕ ਰੇਖਿਕ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਅਤੇ n ਗੁਣਾ n ਵਰਗ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਇੱਕ ਮੇਲਜੋਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਣ ਕਰਕੇ, ਮੈਟ੍ਰਿਕਸਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਜਾਂ ਰੇਖਿਕ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ ਆਈਗਨ-ਮੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਆਇਗਨ-ਵੈਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਰੇਖਾ-ਗਣਿਤਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਪਰਿਵਰਤ ਅਤੇ ਆਇਗਨ-ਮੁੱਲ ਰਾਹੀਂ ਖਿੱਚੀ ਗਈ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵਾਸਤਵਿਕ, ਗੈਰ-ਜ਼ੀਰੋ ਆਈਗਨ-ਮੁੱਲ ਬਿੰਦੂਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੋਈ ਆਇਗਨ-ਵੈਕਟਰ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਇਸਨੂੰ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਆਈਗਨਮੁੱਲ ਨੈਗਟਿਵ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਦਿਸ਼ਾ ਉਲਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਾਲਟਰ ਰੀਡ
ਵਾਲਟਰ ਰੀਡ (3 ਸਤੰਬਰ, 1851 - 23 ਨਵੰਬਰ, 1902), ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ 1900 ਵਿੱਚ ਗਠਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਸ ਮਸ਼ਹੂਰ ਟੀਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਸੌੰਪੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਕਿਊਬਾਈ ਵੈਦ ਕਾਰਲੋਸ ਫ਼ਿਨਲੇ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦੀ ਤਫ਼ਤੀਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਕਿਊਬਾਈ ਵੈਦ ਕਾਰਲੋਸ ਫ਼ਿਨਲੇ ਨੇ ਪੀਲਾ ਬੁਖਾਰ ਇਲਾਜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਦਾਹਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਮੱਛਰ ਇਸ ਬੁਖਾਰ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਤੱਕ ਫੈਲਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਵਾਲਟਰ ਰੀਡ ਦਾ ਜਨਮ ਗਲੱਸਟਰ ਕਾਊਂਟੀ, ਵਰਜੀਨੀਆ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, ਲਮੂਏਲ ਸਟਨ ਰੀਡ (ਇੱਕ ਮੈਥੋਡਿਸਟ ਮਨਿਸਟਰ) ਅਤੇ ਫਰਾਬਾ ਵ੍ਹਾਈਟ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਮਰਫ਼ਰੀਸਬੋਰੋ, ਉੱਤਰੀ ਕੈਰੋਲੀਨਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਬਚਪਨ ਦਾ ਘਰ ਮਰਫ਼ਰੀਸਬੋਰੋ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸੀ।
ਡੇਰਾ ਇਸਮਾਈਲ ਖ਼ਾਨ
ਡੇਰਾ ਇਸਮਾਈਲ ਖ਼ਾਨ (ਉਰਦੂ, ਪਸ਼ਤੋ:, ډېره اسماعيل خان), ਸੰਖੇਪ '''ਡੀ. ਆਈ. ਖ਼ਾਨ''', ਖ਼ੈਬਰ ਪਖ਼ਤੂਨਖ਼ਵਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਡਵੀਜ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਿੰਧ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕਿਨਾਰੇ ਆਬਾਦ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਕਲਾ ਦਾ ਰੂਸੀ ਸਟੇਟ ਆਰਕਾਈਵ
ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਕਲਾ ਦਾ ਰੂਸੀ ਸਟੇਟ ਆਰਕਾਈਵ (ਰਗਾਲੀ) (Russian: Государственный архив литературы и искусства (РГАЛИ) ) – ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਟੇਟ ਆਰਕਾਈਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਹਿਤ, ਸੰਗੀਤ, ਰੰਗ-ਮੰਚ, ਫ਼ਿਲਮ, ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਉਸਾਰੀ ਕਲਾ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਸੰਭਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ
ਆਰਨਲਡ ਸੌਮਰਫ਼ੈਲਡ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨ ਵਿਗਿਆਨੀ
ਏਮਿਲ ਜਤੋਪੇਕ
ਏਮਿਲ ਜਤੋਪੇਕ (19 ਸਤੰਬਰ 1922-22 ਨਵੰਬਰ 2000)ਦਾ ਜਨਮ ਚੈੱਕ ਗਣਰਾਜ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਲੂਆਂ ਜਿਹਾ ਮੁੰਡਾ ਜੋ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਮਝ ਕੇ ਦੌੜਨ ਤੋਂ ਬਚਦਾ ਸੀ (ਪਰ ਕੋਚ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ ਉੱਤੇ ਮਸਾਂ-ਮਸਾਂ ਦੌੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ), ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲੰਮੇ ਪੈਂਡੇ ਦਾ ਪਾਂਧੀ ਸੀ। 1948 ਦੀਆਂ ਲੰਦਨ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ 10,000 ਮੀਟਰ ਦਾ ਸੋਨ ਅਤੇ 5000 ਮੀਟਰ ਦਾ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਆਪਣੇ ਨਾਂਅ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1952 ਦੀਆਂ ਹੇਲਸਿੰਕੀ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਰਾਥਨ, 10,000 ਮੀਟਰ ਅਤੇ 5,000 ਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ।
ਸਨਮਾਨ
ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਅਤੇ ਖੇਡ ਜ਼ਜਬੇ ਕਾਰਨ ਸਾਲ 2000 ਵਿੱਚ ਪਿਰੇਰੇ ਡੀ. ਕੁਬ੍ਰਨਿ ਮੈਡਲ ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ (ਕੇਂਦਰੀ) ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਲੜੀ ਨੰ 17 ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦਾ ਹਲਕਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੱਖਣੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ (ਪੱਛਮੀ) ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰੀ ਪਾਪੜ ਵੜੀਆਂ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਬੋਨ ਕਰਸ਼ਰ
ਬੋਨ ਕਰਸ਼ਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਪਿੜਾਈ ਲਈ ਇੱਕ ਜੰਤਰ ਸੀ। ਵਢਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮਿਲੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਕੇ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਸੁੱਕਾ ਕੇ ਪੀਹਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਿਆ ਇਹ ਪਾਊਡਰ ਖਾਦ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ।
ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਸੰਪਰਦਾਇ' ਕਾਵਿ ਦੇ ਬਾਕੀ ਪੰਜ ਸਿਧਾਂਤਾ (ਰਸ, ਧੁਨੀ, ਅੰਲਕਾਰ, ਰੀਤੀ, ਔਚਿਤਯ) ਵਾਂਗ ਛੇਵਾਂ ਸਿਧਾਂਤ ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਕਾਵਿ ਦਾ ਜਿੰਦ-ਜਾਨ ਵੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਸੰਪਰਦਾਇ ਦੇ ਸੰਥਾਪਕ ਵਕ੍ਰੋਕਤੀਜੀਵਤਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਲੇਖਕ ਆਚਾਰੀਆ ਕੁੰਤਕ ਹਨ।
ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਦਾ ਅਰਥ ਤੇ ਕਾਵਿ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਕੰਮ
ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ‘ਵਿਅੰਗਪੁਰਨ ਕਥਨ’ ਆਮ-ਸਿੱਧੇ-ਪੱਧਰੇ ਬੋਲ ਤੇ ਕਥਨ ਕੋਈ ਖੂਬੀ, ਨਿਵੇਕਲੀ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਨਾਲ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ ਵਕ੍ਰ+ਉਕਤੀ ਭਾਵ ਕਿ ਟੇਡਾ ਕਥਨ। ਸਾਹਿਤ (ਕਾਵਿ)ਵਿੱਚ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਅਤੇ ਵਕ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦਿਲ ਖਿਚ ਅਤੇ ਅਲੋਕਿਕ ਚਮਤਕਾਰ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਪਾਠਕ, ਸਹ੍ਰਿਦਯ ਅਥਵਾ ਸਮਾਜਿਕ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਅਪੂਰਵ ਆਨੰਦ ਦੀ ਅਨੁੁਭੂਤੀ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਮੰਤਵ ਵਿਦਮਾਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਮੰਤਵ ਦਾ ਮੂਲ -ਆਧਾਰ ਚਮਤਕਾਰ ਹੈੈ।
ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਦੀ ਨਿਯਮਿਤ ਤੇ ਵਿਧਿ-ਪੂਰਵਕ ਸਥਾਪਨਾ ਭਾਵੇਂ ਕੁੰਤਕ ਨੇ ਹੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤਮਾਨ ਹੋਂਦ ਤੇ ਮਹੱਤਤਾ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਢੇਰ ਚਿਰ ਪਹਿਲਾ ਤੋਂ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਸਮੀਖਿਆਕਾਰਾਂ, ਆਚਾਰਯਾ ਨੇ ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਦੇ ਸਰੂਪ, ਲੱਛਣ ਤੇ ਉਪਯੋਗਤਾ ਬਾਰੇ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਹੀ ਕਿਤੇ-ਕਿਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਕਾਸਕ੍ਰਮ
ਭਾਵੇ ਕਾਵਿ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਤੱਤ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਦੇ ਸਰੂਪ ਬਾਰੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਚਰਚਾ ਕੁੰਤਕ ਨੇ ਹੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਤੋ ਪਹਿਲਾ ਵੀ ਵੱਖ- ਵੱਖ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਦੀ ਚਰਚਾ ਹੋਈ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਭਾਵੇ ਪਹਿਲੇ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰੀ ਭਰਤ ਮੁੁੁਨੀ ਨੇ ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਪਰ ਨਾਟਯਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ ਅਭਿਨਵਗੁਪਤ ਮੁਤਾਬਕ ਭਰਤ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤਿਆ ਸ਼ਬਦ ਲਕਸ਼ਣਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਦੇ ਅਰਥ ਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ- ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਆਚਾਰੀਆ ਵਿੱਚੋ ਭਾਮਹ ਪਹਿਲੇ ਆਚਾਰੀਆ ਹਨ। ਜਿਨਾ ਨੇ ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਦੀ ਲੋੜ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦਾ ਸਪਸ਼ਟ ਸ਼ਬਦਾ ਵਿੱਚ ਵਿਵੇਚਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਤੋ ਬਿਨਾ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿਤਵ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।ਉਹ ਸਿਰਫ ਵਾਰਤਾਮਾਤ੍ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਸਬੰਧੀ ਆਚਾਰੀਆ ਦੇ ਵਿਚਾਰ
ਭਾਮਹ ~ਭਾਮਹ ਅਨੁਸਾਰ ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਤੋ ਭਾਵ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦੋਹਾ ਦੀ ਵਕ੍ਰਤਾ ਅਰਥਾਤ ਵਿੰਗੇਪਨ ਜਾ ਵਿਅੰਗ ਤੋ ਹੈ।
ਦੰਡੀ ~ਆਚਾਰੀਆ ਦੰੰਡੀ ਨੇ ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਖਾਸ ਅਲੰਕਾਰ ਨਾ ਮੰਨ ਕੇ ਸਾਰੇ ਅਰਥਾਲੰਕਾਰ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਸਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਸਲੇਸ਼ਾ ਦੁਆਰਾ ਹੋਰ ਵਧਦੀ ਹੈ।
ਰੁੁਦ੍ਰਟ ~ਆਚਾਰੀਆ ਰੁੁਦ੍ਰਟ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਬਦਾਲੰਕਾਰ ਕਹਿ ਕੇ ਇਸ ਦੇ ਦੋ ਭੇਦ ਮੰਨੇ ਹਨ।ਕਾਕੂ ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਅਤੇ ਸਲੇਸ਼ ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ 1-ਕਾਕੂ ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ~ਬੋਲਣ ਦੇ ਉਤਰਾ ਚੜ੍ਹਾਅ ਦੁੁੁਆਰਾ ਕਥਨ ਵਿੱਚ ਵਿਅੰਗ ਜਾ ਵਕ੍ਰਤਾ ਪੈੈਦਾ ਕਰਨਾ।
2-ਸਲੇਸ਼ ਵਕ੍ਰਤਾ ~ਇਕੋ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਦੋ ਤਿੰਨ ਅਰਥ ਜਾਂ ਇਕੋ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਤੋੜ ਮਰੋੜ ਕੇ ਦੋ ਸ਼ਬਦ ਬਣਾ ਕੇ ਚਮਤਕਾਰੀ ਅਰਥ ਕਢਣਾ।
ਅਨੰਦਵਰਧਨ ~ਆਚਾਰੀਆ ਅਨੰਦਵਰਧਨ ਨੇ ਵਾਮਨ ਵਾਗ ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਲੰਕਾਰ ਤਾ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਪਰ ਕਾਵਿ ਦੇ ਕਾਵਿਗਤ ਦਾ ਮੂਲ ਆਧਾਰ ਨਹੀਂ।
ਮਹਿਮਭੱਟ ~ਮਹਿਮਭੱਟ ਨੇ ਸਪਸ਼ਟ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਚਿੱਤ੍ਤਾ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਜਿੱਥੇ ਆਮ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਉਹੋ ਭਾਵ ਦੂਜੀ ਤਰਾ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾ ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਕਹਾਉਦਾ ਹੈ। ਵਕੋਕਤੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਆਚਾਰੀਆਂ ਕੁੰਤਕ ਦਾ ਗ੍ਥ ਵਕੋਕਤੀ ਜੀਵਿਤਯ ਹੈ !