cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਪੀਰ ਮੁਸੱਲਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅਰਵੀ
ਅਰਵੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਕਚਾਲੂ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਦਮੂਲ
ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸੁਪਨਸਾਜੀ
ਅਸੀਂ ਆਮ ਆਦਮੀ ਹਮੇਸ਼ਾ 'ਕਾਰਡਿਨਲ' ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ,ਜਿਸਨੇ ੲੇਰੀਓਸਟੋ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਸਵਾਲ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਰਚਨਾਤਮਿਕ ਲੇਖਕ ਨਾਮ ਦਾ ਇਹ ਵਿਲੱਖਣ ਜੀਵ ਭਲਾ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਸਮੱਗਰੀ ਇਕੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਸਾਡੇ ਮਨ ਉੱਤੇ ਅਜਿਹੀ ਛਾਪ ਛੱਡ ਪਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਅਸੀਂ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ? ਇਸ ਗੱਲ ਵਿਚ ਸਾਡੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਉਦੋਂ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਾਡੇ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ ਲੇਖਕ ਸਾਨੂੰ ਇਸਦਾ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦੇ ਪਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਅਜਿਹੀ ਕੋਈ ਵਿਆਖਿਆ ਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੰਤੋਖਜਨਕ ਹੋਵੇ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਅਸੀਂ ਲੇਖਕ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸੇ਼ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਕਲਪਨਾਤਮਕ ਸਰੂਪ ਦੇਣ ਦੇ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਝ ਕੇ ਵੀ ਲੇਖਕ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦੇ।
ਕਾਸ਼ ਅਸੀਂ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਆਪਣੇ-ਆਪ 'ਚ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਵਰਗੇ ਲੋਕਾਂ 'ਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਲੱਭ ਸਕੀਏ ਜੋ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਚਨਾਤਮਕ ਲੇਖਣੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋਵੇ। ਇਸਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾਤਮਿਕਤਾ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦਾ ਸਿਰਾ ਲੱਭ ਸਕਣ ਦੀ ਕੋਈ ਉਮੀਦ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਸੱਚ-ਮੁੱੱਚ ਅਜਿਹਾ ਹੋਣ ਦੀ ਕੁਝ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਰਚਨਾਤਮਿਕ ਲੇਖਕ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਸਾਧਾਰਨ ਇਨਸਾਨ ਵਰਗਾ ਸਮਝਣਾ ਹੀ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਅਕਸਰ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਰ ਆਦਮੀ ਦਿਲੋਂ ਇੱਕ ਕਵੀ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਆਖ਼ਰੀ ਇਨਸਾਨ ਜਿਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਸਾਨੂੰ ਬਚਪਨ ਵੇਲੇ ਦੀਆਂ ਖ਼ਿਆਲੀ ਉਡਾਰੀਆਂ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਲੱਛਣਾਂ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ? ਬੱਚੇ ਦਾ ਮਨ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਪਣੀਆਂ ਖੇਡਾਂ 'ਚ ਹੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।ਕੀ ਅਸੀਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਕਿ ਖੇਡਣ ਵਾਲ਼ਾ ਹਰੇਕ ਬੱਚਾ ਇੱਕ ਰਚਨਾਤਮਿਕ ਲੇਖਕ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਹ ਆਪਣੀ ਹੀ ਇੱਕ ਦੁਨੀਆਂ ਸਿਰਜਦਾ ਹੈ ਸਗੋਂ ਆਪਣੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਤਰਤੀਬ 'ਚ ਸਜਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।ਇਹ ਸੋਚਣਾ ਗ਼ਲਤ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਖੇਡ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ,ਇਸਦੇ ਉਲਟ ਉਹ ਆਪਣੀ ਖੇਡ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।ਇਹੀ ਨਹੀਂ ਉਹ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੁਭਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਖੇਡ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਪਾਸਾ ਹੈ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ। ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਤੌਰ'ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੁਭਿਆ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਬੱਚਾ ਖੇਡ ਅਤੇ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਵਿਚਲੇ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚਲੀਆਂ ਕਾਲਪਨਿਕ ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵਾਸਤਵਿਕ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਮਾਨ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਮਾਨ ਵਸਤੂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਇਹੀ ਸੰੰਬੰਧ ਬੱਚੇ ਦੀ ਖੇਡ ਨੂੰ ਫੈਂਟਸੀ ਨਾਲੋਂ ਵਖਰਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਰਚਨਾਤਮਿਕ ਲੇਖਕ ਵੀ ਉਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਖੇਡ 'ਚ ਖੁਭਿਆ ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਲਪਨਾ ਦੀ ਇੱਕ ਦੁਨੀਆਂ ਸਿਰਜਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।ਮਤਲਬ ਜਿਸਨੂੰ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਤੌਰ'ਤੇ ਉਸ ਵਿਚ ਖੁਭਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਾ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਖੇਡ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਸਿਰਜਣ ਦੇ ਇਸ ਆਪਸੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਅਖੰਡ ਰੱਖਦਿਆਂ ਇਸ ਲਈ ਸਾਂਝਾ ਸ਼ਬਦ ਨਾਟਕ ਘੜਿਆ ਹੈ। ਜਰਮਨ 'ਚ ਇਹ 'ਸਪੀਲ' (ਪਲੇਅ) ਭਾਵ 'ਨਾਟਕ' ਦਾ ਨਾਮ ਕਲਪਨਾਤਮਕ ਲਿਖਣੀ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮੂਰਤ ਵਸਤੂਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਲੇਅ ਜਾਂ ਨਾਟਕ ਦੀਆਂ ਦੋ ਵੰਨਗੀਆਂ 'ਲਸਟਸਪੀਲ' ਜਾਂ 'ਟਰਾਊਰਸਪੀਲ' ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਕਾਮੇਡੀ' ਜਾਂ 'ਤਰਾਸਦੀ' ਜਾਂ ਫਿਰ 'ਖੁਸੀ ਦਾ ਖੇਡ' ਜਾਂ 'ਸੋਗ ਨਾਟਕ' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਨੂੰ 'ਸਾ਼ਸਪੀਲਰ' ਜਾਂ 'ਸੋ਼ ਪਲੇਅਰਸ' ਭਾਵ 'ਅਦਾਕਾਰਾਂ' ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਲੇਖਕ ਦੇ ਕਲਪਨਾਸ਼ੀਲ ਜਗਤ ਦੀ ਅਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਉਸਦੀ ਕਲਾ ਦੀ ਤਕਨੀਕ ਦੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਦੇਸ਼ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਕੲੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਵਾਸਤਵਿਕ ਤੌਰ'ਤੇ ਪੇਸ਼ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਕੋਈ ਆਨੰਦ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀਆਂ,ਪਰ ਜਦੋਂ ਕਲਪਨਾ ਅਤੇ ਫੈਂਟਸੀ ਦੀ ਖੇਡ ਵਿਚਦੀ ਲੰਘਕੇ ਪੇਸ਼ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਅਨੰਦ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਉਤੇਜਨਾਵਾਂ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖਦਾਈ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਪ੍ਰੰਤੂ ਜਦੋਂ ਇਹ ਲੇਖਕ ਦੀ ਕਾਲਪਨਿਕ ਸਿਰਜਣਾਤਮਿਕਤਾ ਰਾਹੀਂ ਪੇਸ਼ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਸ੍ਰੋਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਹੁਲਾਸ ਦਾ ਸ੍ਰੋਤ ਸਾਬਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇੱਕ ਹੋਰ ਨੁਕਤੇ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਅਸੀਂ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਅਤੇ ਖੇਡ ਦੇ ਇਸ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਕੁ ਸਮਾਂ ਹੋਰ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗੇ। ਬੱਚਾ ਵੱਡਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖੇਡਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾਵਾਂ ਲਈ ਉਚਿਤ ਗੰਭੀਰਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਯਤਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਹ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਥਿਤੀ 'ਚ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਖੇਡ ਅਤੇ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਵਿਚਲੇ ਇਸ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਬਾਲਗ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਉਹ ਉਸ ਗਹਿਨ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨੂੰ ਪਲਟ ਕੇ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵੱਲ ਝਾਤ ਮਾਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੂਰੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਖੇਡਾਂ 'ਚ ਖੁਭਿਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੁਝ ਕੁ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵਰਤਮਾਨ ਦੀਆਂ ਦੁਸ਼ਵਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਚਪਨ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਉਸਨੂੰ ਪਲ ਦੋ ਪਲ ਲਈ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਹੁਲਾਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਲੋਕ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਖੇਡਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਖੇਡਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੀ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ।ਪਰ ਜੋ ਲੋਕ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਉਹ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਕਠਿਨ ਉਸ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਅਨੁੁਭਵ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।ਦਰ ਅਸਲ ਅਸੀਂ ਕਦੇ ਵੀ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡ ਸਕਦੇ। ਅਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ 'ਚ ਵਟਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਤਿਆਗ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਸਲ 'ਚ ਉਹ ਵਟਾਂਦਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਿਕਲਪ ਦੇ ਬਦਲ ਵਜੋਂ ਉਸਦੇ ਆਰਜ਼ੀ ਵਿਕਲਪ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਿਲਕੁਲ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਧਦਾ ਹੋਇਆ ਬੱਚਾ ਖੇਡਣਾ ਬੰਦ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਵਾਸਤਵਿਕ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਲਗਾਓ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ ।ਬਸ ਖੇਡਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਹ ਹੁਣ ਕਲਪਨਾ 'ਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਵਾ 'ਚ ਮਹਿਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਨੂੰ ਹੀ ਹਵਾਈ ਕਿਲੇ ਉਸਾਰਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਮੇਰਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਕਦੇ ਨਾ ਕਦੇ ਕਲਪਨਾ ਦੀਆਂ ਉਡਾਰੀਆਂ ਲਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਆਪਣੇ ਕਲਪਨਾ-ਲੋਕ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਇਹ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਤੱਥ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਅਣਡਿੱਠ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਸਦਾ ਮਹੱਤਵ ਲੋੜੀਂਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।
ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਖੇਡਣ ਦੀ ਤੁਲਨਾ 'ਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚਾ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨਾਲ ਖੇਡਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਖੇਡ ਦੇ ਮਕਸਦ ਨਾਲ ਉਹ ਹੋਰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਮਨੋ-ਸੰਸਾਰ ਸਿਰਜਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੀ ਖੇਡ ਨਾਲ ਨਾ ਹੀ ਖੇਡਦਾ ਹੋਵੇ ਪਰ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਇਸਨੂੰ ਲੁਕਾਉਂਦਾ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸਦੇ ਉਲਟ ਬਾਲਗ ਆਪਣੀਆਂ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿਚ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦਾ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਪੱਕੇ ਦੁਰਲੱਭ ਮਿੱਤਰ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ। ਆਪਣੀਆਂ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਦਾ ਪਿਟਾਰਾ ਕਿਸੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਪਣਿਆਂ ਕੁਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਬਕਾਇਦਾ ਕਬੂਲ ਕਰਨਾ ਪਸੰਦ ਕਰੇਗਾ। ਅਸੀਂ ਇਹ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਕਿ ਓਹੀ ਇਕੱਲਾ ਅਜਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਸਿਰਜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਸਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ 'ਚ ਵੀ ਪਸਰੀਆ ਪਾਈਆਂ ਹਨ।ਖੇਡਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਕਲਪਨਾ ਲੋਕ ਬੁਣਨ ਵਾਲੇ ਬਾਲਗ ਦੇ ਵਿਹਾਰ 'ਚ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਦੋ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਮਕਸਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵੈਸੇ ਵੀ ਇੱਕ-ਦੂਸਰੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਬੱਚੇ ਦੀ ਖੇਡ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੇਖਿਆ ਜਾਏ ਤਾਂ ਬੱਚੇ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ 'ਵੱਡੇ ਹੋਣ ' ਦੀ ਖੇਡ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਖੇਡ 'ਚ ਉਹ ਉਸਦੀ ਹੀ ਨਕਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵੀ ਉਹ ਆਪਣਿਆਂ ਵੱਡਿਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਬਾਰੇ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਇਸ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਣ ਦਾ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਪ੍ਰੰਤੂ ਬਾਲਗ ਦੇ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਬਿਲਕੁਲ ਅਲੱਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਤੋਂ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹੁਣ ਖੇਡ ਜਾਂ ਕਲਪਨਾ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿ ਕੇ ਅਸਲ ਦੁਨੀਆਂ 'ਚ ਕੁਝ ਕਰੇਗਾ। ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਕੁਝ ਇੱਛਾਵਾਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਉਸਦੀਆਂ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੁਪਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।ਸੋ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਚਕਾਨਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਲੀਲ ਮੰਨ ਕੇ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰੰਤੂ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛੋਗੇ ਕਿ ਜੇਕਰ ਲੋਕ ਆਪਣੀਆਂ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਕਦਰ ਛੁਪਾ ਕੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਇੰਨਾ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਕਿਵੇਂ ਹਾਂ? ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਵਰਗ ਨੂੰ 'ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਵਲੋਂ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰਤ ਰੂਪੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੇ ਇਹ ਦੱਸਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸੌਂਪਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਪੀੜਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਰੋਗੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਹੋਰ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਆਪਣੀਆਂ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਦੇ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਹੁੰਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਸਿਕ ਇਲਾਜ ਦੇ ਚਲਦੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਠੀਕ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਇਹੀ ਸਾਡੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਰੋਤ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਮੰਨਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਡੇ ਰੋਗੀ ਸਾਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕੁਝ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਜੋ ਤੰਦਰੁਸਤ ਵਿਅਕਤੀ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦੇ।
ਆਧੁਨਿਕ ਪੱਛਮੀ ਕਾਵਿ-ਸਿਧਾਂਤ (ਆਧੁਨਿਕ ਪੱਛਮੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਚੋਣਵੇਂ ਲੇਖਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਅਤੇ ਜਾਣ ਪਛਾਣ) ਸੰਪਾਦਕ: ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ।
ਪਿੰਡ ਕੱਸੋਆਣਾ
ਪਿੰਡ ਕੱਸੋਆਣਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ੀਰਾ ਅਤੇ ਤਲਵੰਡੀ ਭਾਈ ਤੋਂ 12 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (7.5 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਹੈ। ਇਹ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਤੋਂ 24 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (15 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਹੈ।
ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰੀਬ 250 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਈ ਸੀ। ਗਿੱਲਾਂ ਅਤੇ ਸਰਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਜੱਟ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਲਿਤ ਆਬਾਦੀ ਵੀ ਕਾਫੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰਹੂਮ ਸੌਦਾਗਰ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫਰੀਸਟਾਈਲ ਪਹਿਲਵਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਕੁਮੇਦਾਨ ਸਾਬਕਾ ਪੀਸੀਐਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਜੀ ਜਲ ਵਿਵਾਦਾਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਹਨ।
ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੰਗ ਭਾਈਚਾਰਾ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਹਰਦਾਸਾ ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ 1947 ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੱਸੋਆਣਾ ਆ ਕੇ ਵੱਸ ਗਏ।ਸਰਦਾਰ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੰਗ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ ਸਨ। ਐਸ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੰਗ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕੰਗ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਵੈਟਰਨਰੀ  ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਵੀਣਾ ਵਿਨੋਦ ਤੇ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਵੀਣਾ ਵਿਨੋਦ ਤੇ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਦਾ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਹਾਣੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
ਫਰਾਲਾ
ਥਾਣਾ ਬੰਗੇ ਦਾ ਇਹ ਪਿੰਡ ਰੇਲਵੇਸਟੇਸ਼ਨ ਬਹਿਰਾਮ ਤੋਂ ਦੋ ਮੀਲ ਉੱਤਰ ਹੈ।  ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਦੇ ਪਾਸ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਰਾਇ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਛੋਟਾ ਜੇਹਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਹਰਿਰਾਇ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਕਰਤਾਰਪੁਰੋਂ ਕੀਰਤਪੁਰ ਜਾਂਦੇ ਇੱਥੇ ਠਹਿਰੇ ਸਨ। ਇਸ ਨਾਲ ੩-੪ ਘੁਮਾਉਂ ਜ਼ਮੀਨ ਹੈ। ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਪਾਸ ਹੀ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨਿਰਮਲੇ ਪੁਜਾਰੀ ਦੇ ਮਕਾਨ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਸਥਾਨਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਫਰਾਲਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਬਾਬਾ ਹਡਲ ਅਟਵਾਲ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਬਾਬਾ ਹਡਲ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸੰਧਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਔਰਤ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਪਿੰਡ ਨੂੰ "ਸੰਧਵਾਂ-ਫਰਾਲਾ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਬਾ ਹਡਲ ਦੇ ਤਿੰਨ ਭਰਾ ਸਨ। ਇੱਕ ਨੇ ਚਿੱਟੀ ਪਿੰਡ ( ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਨੇ  ਖੁਰਦ ਪੁਰ ( ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਨੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ "ਅਟਵਾਲ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਬੀੜ ਪੁਆਧ ( ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ) ਵਿੱਚ ਅਟਵਾਲ ਪਰਿਵਾਰ ਫਰਾਲਾ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸਿਰ ਦੇ ਗਹਿਣੇ
ਪੰਜਾਬਣ ਲਈ ਸਿਰ ਦੇ ਵਾਲ ਗੁੰਦਾ ਕੇ ਤੇ ਢੱਕ ਕੇ ਰੱਖਣੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਨ ਅਤੇ ਸੁਆਣੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ ਵਿਚ ਮੋਮ ਢਾਲ ਕੇ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਰੇ ਵਾਲ ਚਿਪਕੇ ਰਹਿਣ ਤੇ ਉੱਡਣ ਨਾ। ਮੋਮ ਢਾਲ ਗੁੰਦੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ, ਉੱਚੇ ਸਿਰੇ ਵਿਚ ਸੱਗੀ ਫੁੱਲ, ਤਾਲੂ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਲਾਲ ਪਰਾਂਦਾ ਪਾ ਕੇ ਬੰਗਲੇ ਵਾਂਗ ਬਹੁਤ ਘੁੱਟ ਕੇ ਸਿਰ ਗੁੰਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ । ਤਦੇ ਕੁੜੀਆਂ ਗਾਇਆ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ‘‘ਸਿਰ ਗੁੰਦ ਦੇਹ ਕੁਪੱਤੀਏ ਨੈਣੇ, ਉਤੇ ਪਾ ਦੇਹ ਡਾਕ ਬੰਗਲੇ ।’’ ਨੀਵੇਂ ਸਿਰ ਵਿਚ ਚੌਕ ਤਾਲੂ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫੁੱਲ ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਸੱਗੀ ਦਾ ਜਾਂ ਚੌਕ ਦਾ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਵੀ ਲਾਭ ਸੀ ਕਿ ਦੁਪੱਟਾ ਜਾਂ ਚੁੰਨੀ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੱਗਦੀ ਤੇ ਗੁੰਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਖਰਾਬ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ । ਦੂਜਾ ਤਾਲੂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ । ਤਾਲੂ ਬਹੁਤ ਨਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।
ਚੌਕ ਤੇ ਸੱਗੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਕੁਪ-ਨੁਮਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ । ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਖੋਲ ਉਤੇ ਲਾਖ ਲਾ ਕੇ ਉਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਚਿੱਤਰਿਆ ਹੋਇਆ ਪੁੱਤਰਾ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਉਤੇ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਨਗ ਲੱਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਆਮ ਕਰਕੇ ਇਹ ਇਕ ਤੋਲੇ ਜਾਂ ਪੌਣੇ ਤੋਲੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਚੌਂਕ ਰਤਾ ਬੈਠਵਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਸੱਗੀ ਰੱਤਾ ਉੱਚੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਕਰਕੇ ਦੁਆਬੇ ਵਿਚ ਚੌਕ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਠੂਠੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਚੌਕ ਦੇ ਨਾਲ ਦੋ ਚੰਦ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਜ਼ੰਜੀਰੀਆਂ ਨਾਲ ਚੌਕ ਦੇ ਦੋਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਲਟਕਾਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ । ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵੀ ਚੌਕ ਵਰਗੀ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਠੁਠੀ ਜਾਂ ਚੌਕ ਜਾਂ ਸੱਗੀ ਹੇਠਲਾ ਘੇਰਾ ਸੱਤ ਕੁ ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਵਿਆਸ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, व ਉਥੇ ਫੁੱਲ ਦਾ ਵਿਆਸ ਸਾਢੇ ਕੁ ਤਿੰਨ ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਸੱਗੀ ਸੱਤ ਅੱਠ ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਉੱਚੀ ਤੇ ਚੌਕ ਛੇ ਸੱਤ ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਫੁੱਲ ਕੋਈ ਸਾਢੇ ਕੁ ਤਿੰਨ ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਉੱਚੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਤੇ ਵੀ ਨੱਗ ਜੜ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਪੱਤਰੇ ਤੇ ਉਪਰ ਚਿੱਤਰਿਆ ਸੋਨੇ ਦਾ ਪੱਤਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਬਘਿਆੜੀ ਵੀ ਸਿਰ ਤੇ ਹੀ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਇਸ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਕੁੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਨਲਪੀਆਂ ਲੱਗੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ । ਨਲਪੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਤੇ ਮੋਤੀ ਜਾਂ ਹੀਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ । ਸਿੰਗਾਰ ਪੱਟੀ ਤੇ ਪਾਸਾ ਵੀ ਸਿਰ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਹਨ। ਪਾਸਾ ਇਕ ਪਾਸੇ ਪੱਟੀ ਉਤੇ ਲਟਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਵਿਚ ਸੱਤ ਕੁ ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਚੌੜੇ ਤੇ ਚਾਰ ਕੁ ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਲੰਬੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਚਿੱਤਰੇ ਪੱਤਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਪੱਤਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਪੱਤਰਾ ਚਾਂਦੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਕਈ ਪੱਤੀਆਂ ਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ । ਇਹ ਇਕ ਪਾਸੇ ਆਮ ਕਰਕੇ ਖੱਬੀ ਪੱਟੀ ਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਸਿੰਗਾਰ ਪੱਟੀ ਕਈ ਕੁੰਡਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਟੁੱਕੜੀਆਂ ਦੀ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਹਾਂ ਪੱਟੀਆਂ ਉਤੇ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਹ ਜਿਲਜਿਲ ਤੇ ਚੌਕ ਫੁੱਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਟੁੱਕੜੀਆਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਪੱਤੀਆਂ ਜਾਂ ਮੋਤੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਕੱਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਪੱਟੀ ਜਾਂ ਪਾਸੇ ਦੀ ਥਾਂ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਭਣ ਲਈ ਸੁਆਣੀਆਂ ਸਿਰ ਵਿਚ ਕਲਿਪ ਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ : ਘੁੰਢ ਕੱਢਣਾ ਕਲਿਪ ਨੰਗਾ ਰੱਖਣਾ ਨਖਰਾ ਨਾਜੋ ਦਾ ਸਹੁਰੇ ਕੋਲੋਂ ਘਢ ਕੱਢਦੀ, ਨੰਗਾ ਰੱਖਦੀ ਕਲਿਪ ਵਾਲਾ ਪਾਸਾ ।
ਇਕੱਲਾ ਟਿੱਕਾ ਜ਼ੰਜੀਰੀ ਰਾਹੀਂ ਚੌਕ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੱਥੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਨੇ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਕਰਕੇ ਚਾਰ ਪੰਜ ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਵਿਆਸ ਦਾ ਗਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੇਠਲੇ ਪਾਸੇ ਮੋਤੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇ ਇਕੱਲਾ ਟਿੱਕਾ ਪਾਇਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜ਼ੰਜੀਰੀ ਨਾਲ ਲੱਗੀ ਹੱਕ ਵਾਲਾਂ ਵਿਚ ਟੰਗ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਇਹ ਜੜਾਊ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।
ਜਿਲਜਿਲ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਟੁਕੜੀਆਂ ਇਕ ਪਾਸੇ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ । ਪੰਜ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ । ਵਿਚਕਾਰ ਟਿੱਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਟੁਕੜੀਆਂ ਆਮ ਕਰਕੇ ਪੰਜ ਨੁੱਕਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ । ਇਕ ਨੁੱਕਰ ਹੇਠਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਉਸ ਨਾਲ ਮੋਤੀ ਜਾਂ ਪੱਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਉਤੇ ਕੁੰਡਾ ਲੱਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਰੇਸ਼ਮੀ ਧਾਗੇ ਵਿਚ ਗੋਠੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ । ਇਹ ਧਾਗਾ ਮੱਥੇ ਤੇ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਗਹਿਣਾ ਅੱਜ ਕੱਲ ਕੇਵਲ ਵਿਆਹਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਵੇਖਣ ਵਿਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਦਿਮਿਤਰੀ ਸ਼ੋਸਤਾਕੋਵਿਚ
thumb|283x283px| 1950 ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਸਤਾਕੋਵਿਚ ਦਿਮਿਤਰੀ ਦਿਮਿਤਰੀਏਵਿਚ ਸ਼ੋਸਤਾਕੋਵਿਚ (ਰੂਸੀ:, ; 25 ਸਤੰਬਰ 1906  –  9 ਅਗਸਤ 1975) ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਪਿਆਨੋਵਾਦਕ ਸੀ। ਉਹ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੰਪੋਜ਼ਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੋਸਤਾਕੋਵਿਚ ਨੇ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਚੀਫ਼ ਆਫ਼ ਸਟਾਫ ਮਿਖਾਇਲ ਤੁਖਾਚੇਵਸਕੀ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੇਠ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਉਲਝੇ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੰਬੰਧ ਬਣ ਗਏ। ਫਿਰ ਵੀ, ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਅਤੇ ਰਾਜ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਸੁਪਰੀਮ ਸੋਵੀਅਤ ਆਰਐਸਐਸਐਸਆਰ (1947) ਅਤੇ ਸੁਪਰੀਮ ਸੋਵੀਅਤ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ (1962 ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ) ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
ਸ਼ੋਸਤਾਕੋਵਿਚ ਦੇ ਆਰਕੈਸਟ੍ਰਲ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ 15 ਸਿੰਫਨੀਆਂ ਅਤੇ ਛੇ ਕਨਸਰਟਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਚੈਂਬਰ ਆਉਟਪੁੱਟ ਵਿੱਚ 15 ਸਟਰਿੰਗ ਕੁਆਰਟੇਟ, ਇੱਕ ਪਿਆਨੋ ਕੁਇੰਨਟੇਟ, ਦੋ ਪਿਆਨੋ ਟ੍ਰਿਓਸ, ਅਤੇ ਸਟਰਿੰਗ ਓਸਟੇਟ ਦੋ ਪੀਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਏਕਲ ਪਿਆਨੋ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸੋਨਾਟਾਸ,ਪ੍ਰਲੀਡੋਜ਼ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੈੱਟ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 24 ਪ੍ਰੀਲਿਡਜ਼ ਅਤੇ ਫਿਊਗਜ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਬਾਦ ਵਾਲਾ ਸੈੱਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਹੋਰ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਓਪੇਰੇ, ਕਈ ਗਾਣਿਆਂ ਦੇ ਚੱਕਰ, ਬੈਲੇ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਮਾਤਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ; ਦੂਜੀ ਵਾਲਟਜ਼, ਓਪੀ. 99, ਫਿਲਮ (1955–1956) ਦਾ ਸੰਗੀਤ, ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਗੈਡਫਲਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਨਾਚ-ਸੰਗੀਤ।
ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਸੋਸਤਾਕੋਵਿਚ ਦਾ ਜਨਮ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ, ਰੂਸ ਦੀ ਪੋਦੋਲਸਕਾਇਆ ਸਟ੍ਰੀਟ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਦਮਿੱਤਰੀ ਬੋਲੇਸਲਾਵੋਵਿਚ ਸ਼ੋਸਤਾਕੋਵਿਚ ਅਤੇ ਸੋਫੀਆ ਵਾਸਿਲੀਏਵਨਾ ਕੋਕੂਲਿਨਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੂਜਾ ਸੀ। ਸ਼ੋਸਤਾਕੋਵਿਚ ਦਾ ਨਾਨਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਮੂਲ ਤੌਰ ਤੇ ਸਜ਼ੋਸਤਾਕੋਵਿਚ`ਜ਼ ਉਪਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪੋਲਿਸ਼ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਸੀ (ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਅੱਜ ਦੇ ਬੇਲਾਰੂਸ ਦੇ ਵਿਲੇਕਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਾਪਦੀਆਂ ਹਨ), ਪਰ ਉਸਦੇ ਤਤਕਾਲ ਪੂਰਵਜ ਸਾਇਬੇਰੀਆ ਤੋਂ ਆਏ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1975 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1906 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with hAudio microformats ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ
ਪਿੰਡੋਰੀ ਰਾਜਪੂਤਾਂ
ਪਿੰਡੋਰੀ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਨਕੋਦਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਨਕੋਦਰ ਤੋਂ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (16 ਮੀਲ), ਕਪੂਰਥਲਾ ਤੋਂ 33 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (21 ਮੀਲ), ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਟਰ ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ 42 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (26 ਮੀਲ) ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 180 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (110 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਆਵਾਜਾਈ
ਨਕੋਦਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੋਂ 87 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (54 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਹੈ, ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ 113 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (70 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ
ਹਾਮਿਦ ਜ਼ਾਹੇਰ
ਹਾਮਿਦ ਜ਼ਾਹੇਰ (ਜਨਮ 1974) ਇੱਕ ਕੈਨੇਡਾ ਅਧਾਰਿਤ ਅਫ਼ਗਾਨੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸਮਲਿੰਗੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਕਾਰਕੁੰਨ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਭੱਜਣਾ ਪਿਆ ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਦਬਾਅ ਪਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਸਮਲਿੰਗੀ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੀ।
ਲੈਸਬੀਅਨ ਮੂਵਮੈਂਟ (ਡੈਨਮਾਰਕ)
ਲੈਸਬੀਅਨ ਮੂਵਮੈਂਟ ( Lesbisk Bevægelse) 1974 ਵਿੱਚ ਕੋਪੇਨਹੇਗਨ ਵਿੱਚ ਵਿਬੇਕੇ ਵਾਸਬੋ ਸਮੇਤ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਲੈਸਬੀਅਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਡੈਨਿਸ਼ ਸੰਗਠਨ ਸੀ ਜੋ ਡੈਨਿਸ਼ ਰੈੱਡਸਟਾਕਿੰਗ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਲੈਸਬੀਅਨਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਤੋਂ ਨਾਖੁਸ਼ ਸਨ।
ਰੈੱਡ ਸਟੋਕਿੰਗਜ਼ ਵਾਂਗ, ਲੈਸਬੀਅਨ ਮੂਵਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਕਈ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਗਠਿਤ ਸਮੂਹ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੋਪਨਹੇਗਨ ਸਮੂਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਭਾਗ ਸਨ। ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਆਮ ਸਮਰਥਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅੰਦੋਲਨ ਨੇ ਲੈਸਬੀਅਨ ਅਧਿਕਾਰਾਂ 'ਤੇ ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਕੋਰਸਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੈਸਬੀਅਨਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਮਾਨ ਬਣਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਤਕਰੇ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੇ ਮਤਭੇਦਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਰੈੱਡ ਸਟੋਕਿੰਗਜ਼ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ, ਜੋ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਰਹੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈਆਂ। 1985 ਵਿੱਚ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਲੈਸਬੀਅਨ ਮੂਵਮੈਂਟ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਕਵਿੰਦਰ-ਕਵਿੰਦਰ (ਔਰਤਾਂ-ਔਰਤਾਂ, 1972–78) ਅਤੇ ਹਵਿਡਲੋਗਸਪ੍ਰੈਸਨ (ਦ ਗਾਰਲਿਕ ਪ੍ਰੈਸ, 1982–86) ਸਨ। 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਫੇਮੋ ਅਤੇ ਸੇਜੇਰੋ ਦੇ ਟਾਪੂਆਂ ਉੱਤੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੈਸਬੀਅਨ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਸਾਈਕਾ (ਨਾਵਲ)
ਸਾਈਕਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੇਖਕ ਰਜ਼ੀਆ ਬੱਟ ਦਾ ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਇੱਕ ਅਨਾਥ ਕੁੜੀ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਦਸਲੂਕੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸਨੂੰ "ਘਿਣਾਉਣੀ" ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਢਾਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਾਰ
ਇਹ ਨਾਵਲ ਸਾਈਕਾ ਬਾਰੇ ਹੈ, ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਕੁੜੀ ਜੋ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਗੁਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ, ਮਾਸੀ ਅਤੇ ਦਾਦੀ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਅਪਮਾਣਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ ਰੇਹਾਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਉਸਦਾ ਪੱਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਫ਼ਿਲਮ ਅਨੁਕੂਲਨ
ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ ਸਾਈਕਾ (ਫ਼ਿਲਮ) (1972) ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ਸਾਈਕਾ (ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਜ਼) (2009) ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਨਾਵਲ
ਕਿਲਾ ਰਾਏਪੁਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਕਿਲਾ ਰਾਏਪੁਰ 2012 ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਸੀ ਇਥੋਂ 1997 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਵੀ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਸੀ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੈਦਾਨ
ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜਲ-ਥਲ ਵਾਲਾ ਮੈਦਾਨ ਹੈ। ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੂਬੇ ਵਾਲ਼ਾ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ   ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਮੈਦਾਨ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਤਲ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 200-300 ਮੀਟਰ ਉੱਪਰ ਹੈ। ਮੈਦਾਨੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਕਪਾਹ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮੈਦਾਨ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਦਰਿਆਈ ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ - ਜੇਹਲਮ, ਚਨਾਬ, ਰਾਵੀ, ਬਿਆਸ ਅਤੇ ਸਤਲੁਜ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਦੋਆਬ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਦੋ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਲੋਢ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਬਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਇੱਥੇ ਮਿਲ਼ਦੀ ਹੈ।
ਬੇਟ : ਹੜ੍ਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਜੋ ਹਰ ਹੜ੍ਹ ਦੌਰਾਨ ਨਵੀਂ ਜਲੋਢ ਮਿੱਟੀ  ਦੇ ਦੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਨੂੰ ਬੇਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੈਦਾਨ
ਰੁੜਕੀ ਕਸਬਾ
ਰੁੜਕੀ ਕਸਬਾ ਭਾਰ ਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਸੜਕ ਮੋਹਾਲੀ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਮੋਹਾਲੀ ਵਿਖੇ ਅੱਡਾ (Chandigarh International Airport) ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਉਦਘਾਟਨ 10 ਸਤੰਬਰ 2015 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਅੱਡਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੋਹਾਲੀ ਜਿਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਝਿਊਰਹੇੜੀ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਅਕਵਾਇਰ ਕਰ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੇ ਬਣਨ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਸੂਬਾ ਦੋ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅੱਡਿਆਂ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਏਅਰਪੋਰਟ ਦੀ ਐਂਟਰੀ ਜ਼ੀਰਕਪੁਰ-ਪਟਿਆਲਾ ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਛੱਤਬੀੜ ਚੌਕ ਰਾਹੀਂ ਜੁੜਦੀ ਨਵੀਂ ਬਣੀ ਐਰੋਸਿਟੀ ਸੜਕ ਤੋਂ ਹੋਵੇਗੀ ਜੋ ਕਿ ਪਾਸੇ ਮੁਹਾਲੀ ਨਾਲ ਆ ਜਾ ਜੁੜਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਏਅਰਪੋਰਟ-ਐਰੋਸਿਟੀ ਰੋਡ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦਾ ਨਾਮ ਅਜੇ ਅੰਤਿਮ ਤੌਰ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ "ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ" ਰੱਖਣ ਦੀ ਮੰਗ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਹਾਲੀ ਜਿਲੇ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ
ਈਰਾਨ ਵਿਚ ਧਰਮ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ
ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਈਰਾਨੀ ਸਭਿਆਚਾਰ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਰਮ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ. ਈਰਾਨ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਤੇ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਸਲਾਮੀ ਗਣਰਾਜ ਹੈ - ਇਸਲਾਮਿਕ ਰੀਪਬਲਿਕ ਈਰਾਨ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਇਹ ਹੁਕਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਰਾਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਧਰਮ ਸ਼ੀਆ ਇਸਲਾਮ ਅਤੇ ਟਵੇਲਵਰ ਜਾਫਰੀ ਸਕੂਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਹੁਕਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੋਰ ਇਸਲਾਮੀ ਸਕੂਲ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਆਪਣੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮਾਂ ਨਿਭਾਉਣ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਨਿਆਂ-ਪਾਲਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸੁਤੰਤਰ ਹਨ. ਈਰਾਨ ਜ਼ੋਰੋਸਟੇਰੀਅਨ, ਯਹੂਦੀ ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਧਾਰਮਿਕ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੂਰਵ-ਇਸਲਾਮਿਕ, ਗੈਰ-ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਜ਼ੋਰਾਸਟ੍ਰੀਅਨ, ਯਹੂਦੀਆਂ ਅਤੇ ਈਸਾਈਆਂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੇ ਅਬਾਦੀ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦੇ ਆਦੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਰਾਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਅਜਿਹੀਆਂ ਘੱਟਗਿਣਤੀਆਂ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ "ਕੁਝ ਧਾਰਮਿਕ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਲਈ ਖਤਰਨਾਕ ਮਾਹੌਲ" ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
ਧਾਰਮਿਕ ਜਨਸੰਖਿਆ
ਬਹਾਈ, ਈਸਾਈ, ਜ਼ੋਰਾਸਟ੍ਰੀਅਨ, ਮਾਂਡੇਅਨ ਅਤੇ ਯਹੂਦੀ ਮਿਲ ਕੇ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਤਕਰੀਬਨ ਦੋ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬਣਦੇ ਹਨ. ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗੈਰ-ਮੁਸਲਿਮ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਬਹਾਈ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ 300,000 ਤੋਂ 350,000 ਅਨੁਸਰਣ ਹਨ। ਯਹੂਦੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਆਕਾਰ ਬਾਰੇ ਅਨੁਮਾਨ 20,000 ਤੋਂ 30,000 ਤੱਕ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ. ਇਹ ਅੰਕੜੇ 1979 ਦੇ ਈਰਾਨੀ ਇਨਕਲਾਬ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 75,000 ਤੋਂ 80,000 ਯਹੂਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਲਗਭਗ 300,000 ਈਸਾਈ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਨਸਲੀ ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਹਨ। ਗ਼ੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਸ਼ੂਰੀਆਂ ਦੀ ਈਸਾਈ ਆਬਾਦੀ ਤਕਰੀਬਨ 10,000 ਹੈ। ਇੱਥੇ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਗਿਰਜਾਘਰ ਵੀ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੰਜੀਲਜੈਕਲਿਕ ਚਰਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ. ਮੰਡੇਅਨ ਸਾਬੀਅਨਜ਼, ਇੱਕ ਜਿਸਦਾ ਧਰਮ ਪੂਰਵ-ਈਸਾਈ ਗੌਨਸਟਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਲਗਭਗ 5,000 ਤੋਂ 10,000 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੈਂਬਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਖੁਜ਼ੇਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ. 2006 ਤੱਕ, ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲੇ ਸਨ ਕਿ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਘੱਟਗਿਣਤੀਆਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚ ਰੇਟ 'ਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ.
ਧਾਰਮਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੰਵਿਧਾਨ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਵਰਜਿਤ ਹੈ" ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ "ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਛੇੜਛਾੜ ਕੀਤੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ," ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਪਾਲਣਕਰਤਾ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗਤੀਵਿਧੀ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲਓ. ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸਿੱਧਾ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਹੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਮੰਨਦੀ ਹੈ. ਸਰਕਾਰ ਬਹਾਈ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਆਸਥਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਅੰਦੋਲਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਇੱਕ ਗੁੰਮਰਾਹਕੁੰਨ ਜਾਂ ਗੁੰਝਲਦਾਰ "ਸੰਪਰਦਾ" ਵਜੋਂ ਹੈ।
ਜ਼ਮੀਨ (ਨਾਵਲ)
ਜ਼ਮੀਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ ਖਾਦੀਜਾ ਮਸਤੂਰ ਦਾ ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਵਲ 1983 ਵਿੱਚ ਇਦਾਰਾ-ਏ-ਫ਼ਰੋਗ-ਏ-ਉਰਦੂ ਦੁਆਰਾ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਡੇਜ਼ੀ ਰੌਕਵੈਲ, ਪੀਐਚਡੀ, ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ 2019 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਏ ਪ੍ਰੋਮਿਸਡ ਲੈਂਡ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ। ਜ਼ਮੀਨ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਮਸਤੂਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਨਾਵਲ ਆਂਗਨ - ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਵਾਲਟਨ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਕੈਂਪ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਦਸ਼ਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਇਸਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਆਂਗਨ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰੌਕਵੈਲ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਲੜੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਥੀਮੈਟਿਕ ਫਾਲੋ-ਅੱਪ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਰੂਪਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਔਰਤ-ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬਿਰਤਾਂਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਨਾਵਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਫ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਲਿਖਤ ਵਰਤੇ ਹਨ
ਸੈਦੋ ਪੱਟੀ
ਸੈਦੋ ਪੱਤੀ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡ ਕੁਆਰਟਰ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਿਨਕੋਡ 146102 ਹੈ। ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਰਾਮਦਾਸ
ਰਾਮਦਾਸ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ  ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਗਰ ਕੌਂਸਲ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਵੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ  ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਇੱਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸਸਕਾਰ ਇੱਥੇ ਛੇਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਦੋ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਤਪ ਅਸਥਾਨ ਅਤੇ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਸਮਾਧਾਂ।
ਪੌਂਗ ਡੈਮ
ਪੌਂਗ ਡੈਮ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Pong Dam), ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਿਆਸ ਡੈਮ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਵਿਚ ਬਿਆਸ ਦਰਿਆ 'ਤੇ ਤਲਵਾੜਾ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ' ਤੇ ਧਰਤੀ ਭਰਨ ਵਾਲਾ ਬੰਨ੍ਹ ਹੈ। ਡੈਮ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਪਣ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਜਲ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਬਿਆਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪੜਾਅ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਡੈਮ 'ਤੇ ਨਿਰਮਾਣ 1961 ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ 1974 ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਪੌਂਗ ਡੈਮ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸੀ। ਡੈਮ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਝੀਲ, ਮਹਾਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਾਗਰ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੰਛੀ ਅਸਥਾਨ ਬਣ ਗਈ।
ਪਿਛੋਕੜ
ਬਿਆਸ ਉੱਤੇ ਪੋਂਗ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਡੈਮ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਪਹਿਲਾਂ 1926 ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ 1927 ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਹੜ੍ਹ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡੈਮ ਵਿਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਘਟ ਗਈ। 1955 ਵਿਚ, ਪੌਂਗ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਜਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਬੰਧੀ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਇਕ ਬੰਨ੍ਹ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ। 1959 ਵਿਚ, ਵਿਆਪਕ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਇਕ ਗਰੈਵੀਟੀ ਭਾਗ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਬੰਨ੍ਹ ਡੈਮ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇੱਕ ਅੰਤਮ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਡੈਮ ਉੱਤੇ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ 1961 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਿਆਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਯੂਨਿਟ II - ਬਿਆਸ ਡੈਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ 1974 ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਬਾਅਦ ਵਿਚ 1978 ਅਤੇ 1983 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚਾਲੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਮਾੜੀ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਅਤੇ ਚਲਾਏ ਗਏ ਰੀਲੋਕੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਤਹਿਤ ਡੈਮ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੰਡਾਰਨ ਦੁਆਰਾ ਲਗਭਗ 150,000 ਲੋਕ ਉਜਾੜੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਡਿਜ਼ਾਇਨ
ਪੌਂਗ ਡੈਮ ਇੱਕ 133 ਮੀਟਰ (436 ਫੁੱਟ) ਲੰਬਾ ਅਤੇ 1,951 ਮੀਟਰ (6,401 ਫੁੱਟ) ਲੰਬਾ ਧਰਤੀ ਭਰਨ ਵਾਲਾ ਬੰਨ੍ਹ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੱਜਰੀ ਦੇ ਸ਼ੈਲ ਹਨ। ਇਹ ਇਸਦੇ ਸਿਰੇ 'ਤੇ 13.72 ਮੀਟਰ (45 ਫੁੱਟ) ਚੌੜਾਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਅਧਾਰ' ਤੇ 610 ਮੀਟਰ (2,001 ਫੁੱਟ) ਚੌੜਾਈ ਹੈ। ਡੈਮ ਦੀ ਕੁੱਲ ਖੰਡ 35,500,000 ਐਮ 3 (46,432,247 ਕਿu ਯੀਡ) ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਬੰਨ੍ਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਤੋਂ 435.86 ਮੀਟਰ (1,430 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਉੱਚਾਈ 'ਤੇ ਹੈ। ਡੈਮ ਦਾ ਸਪਿਲਵੇਅ ਇਸ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਰੇਹੜੀ-ਕਿਸਮ ਹੈ ਜੋ ਛੇ ਰੇਡੀਅਲ ਗੇਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਡਿਸਚਾਰਜ ਸਮਰੱਥਾ 12,375 m3 / s (437,019 cu ft / s) ਹੈ। ਡੈਮ, ਮਹਾਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਾਗਰ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਭੰਡਾਰ ਦੀ ਕੁੱਲ ਸਮਰੱਥਾ 8,570,000,000 ਐਮ 3 (6,947,812 ਏਕੜ ਫੁੱਟ) ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ 7,290,000,000 ਐਮ 3 (5,910,099 ਏਕੜ ਫੁੱਟ) ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ (ਜੀਵਿਤ) ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ। ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਦੀ ਸਧਾਰਣ ਉਚਾਈ 426.72 ਮੀਟਰ (1,400 ਫੁੱਟ) ਹੈ ਅਤੇ 12,560 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2 (4,849 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਦਾ ਕੈਚਮੈਂਟ ਏਰੀਆ ਹੈ। ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਡੈਮ ਤੋਂ 41.8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (26 ਮੀਲ) ਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 0 260 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (100 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਨੂੰ ਢਕਦਾ ਹੈ। ਡੈਮ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਇਸ ਦਾ ਪਾਵਰ ਹਾਊਸ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਪੈਨਸਟੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਹਰੇਕ ਭਟੋਲੀ ਫਕੋਰੀਅਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਇੱਕ 66 ਮੈਗਾਵਾਟ ਫਰਾਂਸਿਸ ਟਰਬਾਈਨ-ਜਨਰੇਟਰ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਪਾਵਰ ਹਾਊਸ ਵੱਲ ਡੈਮ ਦੀ ਉਚਾਈ ਹਾਈਡ੍ਰੌਲਿਕ ਹੈੱਡ ਵਿਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 95.1 ਮੀਟਰ (312 ਫੁੱਟ) ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਉਦਾਤ ਦਾ ਸੰਕਲਪ
ਇਹ ਨਿਬੰਧ ਉੱਪਰ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਦਾਤ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਬਾਰੇ, ਉਦਾਤ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਬਾਰੇ, ਉਦਾਤ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਲੱਛਣ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਨਿਬੰਧ ਬਾਰੇ ਇਹ ਤੈਅ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਲੋਂਜਾਈਨਸ ਦਾ ਨਿਬੰਧ ਹੈ। ਇਸ ਨਿਬੰਧ ਨੂੰ ਡਾਈਨੌਂਸੀਅਸ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ਼ ਵੀ ਜਾਣਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕੈਕੀਲੀਅਸ ਲੌਂਜਾਈਨਸ ਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਵੀ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਨਾਮ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਥ ਲਿਖਤ ਪ੍ਰਤੀਆ ਉੱਪਰ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਪ੍ਰਤੀ ਦਸਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ   ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਰੋਮਨ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਕ ਦੋਵੇਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਲੋਂਜਾਈਨਸ ਦਾ ਨਾਮ ਤੇ ਡਾਈਨੌਸੀਅਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਿਬੰਧ ਬਾਰੇ ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਵੀਆਂ ਦਾ ਇਸ ਨਿਬੰਧ ਵਿਚ ਜਿਕਰ ਹੈ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਹੋਈਆਂ। ਜਿਸ ਚਿੰਤਕ ਨਾਲ਼ ਇਸ ਨਿਬੰਧ ਵਿਚ ਸੰਪਾਦ ਰਚਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਉਸ ਚਿੰਤਕ ਦਾ ਨਾਮ ਕੈਕੀਲੀਅਸ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਉਦਾਤ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਲਿਖਿਆ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਲੌਂਜਾਈਨਸ ਜਾਂ ਇਸ ਉਦਾਤ ਬਾਰੇ ਜੋ ਨਿਬੰਧ ਹੈ ਉਸਦਾ ਕਰਤਾ ਸੰਵਾਦ ਰਚਾਉਣ ਲੌਂਜਾਈਨਸ ਮੁੱਢ ਤੋਂ ਉਦਾਤ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਜ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੈਕੀਲੀਅਸ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਉਦਾਤ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਫਿਰ ਵੀ ਉਸਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਦਾਤ  ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਉੱਚਤਾ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਉੱਤਮਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਉੱਚਤਾ ਅਤੇ ਉੱਤਮਤਾ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇਸ ਤਰਾਂ ਪੈਂਦਾ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਲੌਂਜਾਈਨਸ ਸਹਿਜ  ਹੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਜਾਂ ਕਵੀ ਬਾਰੇ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਸਰੂਪ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਜਦ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਬਹਿਰੰਗ ਅਤੇ ਅਤਰੰਗ ਲੌਜਾਈਨਸ ਕਾਵਿ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੇ ਬਾਹਰੀ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਦਵੰਧ ਆਤਮਿਕਤਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੇ ਬਾਹਰੀ ਤੱਤ ਇੱਕ ਦੂਸਰੇ ਦੇ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਦਾਤ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਸਿਰਫ ਭਾਸ਼ਾਈ ਰੂਪ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸਗੋਂ ਉਦਾਤ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿਚ ਪਰਗਟ ਹੋਏ ਭਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜੋ ਵਿਚਾਰ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਲੇਵੇਂ ਵਿਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਭਾਵਾਂ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਉਹ ਕਵੀ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜਿਸ ਸਮਰੱਥਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਉਚੇਰੇ ਸੰਕਲਪਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਉਦਾਤ ਦੇ ਦੋਸ਼/ਵਿਰੋਧੀ ਲੱਛਣ
ਉਦਾਤਮਈ ਰਚਨਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਕੁਝ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
1. ਸਬਦ ਅਡੰਬਰ
ਕਈ ਵਾਰ ਕਵੀ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਜਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਬੇਲੋੜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਲੌਂਜਾਈਨਸ ਸ਼ਬਦ ਅਡੰਬਰ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
2. ਭਾਵ ਅਡੰਬਰ
ਲੌਂਜਾਈਨਸ ਦਾ ਮਤ ਹੈ ਕਿ ਉਦਾਤਮਈ ਰਚਨਾ ਦੇ ਕਵੀ ਨੂੰ ਸੰਜਮ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਜਿੱਥੇ ਸੰਜਮ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੋਵੇ ਸੰਜਮ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਭਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਭਾਵਾਂ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ ਉੱਥੇ ਸੰਜਮ ਦੀ ਵਜਾਏ ਉਸਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰ ਵਿਚ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
3. ਛਛੋਰੇਪਨ ਦੇ ਨਾਲ਼
ਕਵੀ ਆਪਣੀ ਬੋਧਿਕਤਾ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਪੰਡਤਾਊ ਕਿਸਮ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਰਤਦੇ ਨੇ, ਬੌਧਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਰਤਦੇ ਨੇ। ਇਹ ਬੌਧਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਉਦਾਤ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
4. ਬੇਲੋੜੇ ਰੀਤੀਵਾਦ ਨਾਲ਼
ਬੇਲੋੜੇ ਰੀਤੀਵਾਦ ਕਵੀ ਨੂੰ ਉਸ ਰੁਝਾਨ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਮਤਲਬ ਤੋਂ ਸ਼ੈਲੀਗਤ ਤਜਰਬੇ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬੇਲੋੜੇ ਸ਼ੈਲੀਗਤ ਤਜਰਬੇ ਸਿਰਫ ਵੱਖਰਾ ਦਿਖਣ ਵਾਸਤੇ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ੈਲੀਗਤ ਤਜਰਬੇ ਹਨ, ਉਸਨੂੰ ਲੌਂਜਾਈਨਸ ਨੇ ਕਵੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਭਾਵ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਚੱਲੀ ਆ ਰਹੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਕਵੀ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਉਦਾਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
5. ਸਾਂਝਾ ਤੱਤ ਬੌਧਿਕ ਨਵੀਨਤਾ ਦੀ ਲਾਲਸਾ
ਲੇਖਕ ਅੰਦਰ ਇਕ ਚਾਹਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਨਵੀਂ ਚੀਜ ਕਰੇ, ਨਵੀਨਤਾ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨੂੰ ਲੌਂਜਾਈਨਸ ਰੱਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਦੋਸ਼ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਦਾਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ।
1. ਮਹਾਨ ਸੰਕਲਪਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ -
ਰਚਨਾ ਮਹਾਨ ਇਸ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕਵੀ ਕੋਲ ਉਹਨਾਂ ਸੰਕਲਪਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਵੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਕਵੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਇਨਸਾਨ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ। ਮਹਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਮਹਾਨ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਰਚਨਾਕਾਰ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਵੀ ਦੀ ਜਨਮ ਜਾਤ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਤੇ ਮਹਾਨ ਜੀਵਨ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਮਹਾਨ ਸੰਕਲਪਨਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।
2. ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਤੀਬਰ ਭਾਵ ਤਰੰਗ
ਲੋਂਜਾਈਨਸ ਮੁਤਾਬਿਕ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਖੇਤਰ ਬੌਧਿਕਤਾ ਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਖੇਤਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਖੇਤਰ ਭਾਵਨਾਤਮਕਤਾ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਭਾਵ ਪ੍ਰਚੰਡ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਭਾਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਚੰਡਤਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕਵਿਤਾ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਤੀਬਰ ਭਾਵ ਤੀਬਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਬਣਤਰ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਦੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
4. ਉੱਤਮ ਪਦਾਵਲੀ
ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਉੱਚਤਾ ਤੇ ਉੱਤਮਤਾ ਨਾਲ਼ ਜੋੜਨਾ। ਅਲੰਕਾਰ ਉੱਤਮ ਪਦਾਵਲੀ ਦੇ ਓਹਲੇ ਹੋਣ ਉੱਤਮ ਪਦਾਵਲੀ ਲਈ ਯੋਜਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਵਾਕਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਅਤੇ ਉੱਪਕਰਮ ਮੁਤਾਬਿਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲਿਖੇ ਜਾਣ।
5. ਗੋਰਵਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਭਖਦੀ ਮਚਦੀ ਰਚਨਾਤਮਕ ਬਣਤਰ
ਭਾਸ਼ਾ, ਸ਼ਬਦਾਂ, ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤਰਤੀਬ ਦੇਣਾ। ਭਾਸ਼ਾ ਧੁਰ ਆਤਮਾ ਤੱਕ ਜਾਵੇ। ਪਾਠਕ ਕੁਝ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਤਿਆਰ ਹੋਵੇ। ਕਾਵਿ ਵਾਕਿ ਗੁੰਦਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇੱਕ ਵਾਕ ਨੂੰ ਇੱਧਰ ਉੱਧਰ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਖੰਡਿਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਤੀਬਰ ਭਾਵਾਂ ਦਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਉਦਾਤ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਸਹਿਜ ਸੁਭਾਵਿਕ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਉੱਪਰ ਬਲ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਸਹਿਜ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਿਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪਾਠਕ ਦੇ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਵੇਸ਼ ਵਿਚ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਲਾਸ ਲੈਕਚਰ ਡਾ. ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ
ਸਾਰੰਗੜਾ
ਸਾਰੰਗੜਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਚੋਗਾਵਾਂ-2 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹਜਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ 33 ਕਿਮੀ ਚੋਗਾਵਾਂ-2 ਤੋਂ 8 ਕਿਮੀ. ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 275 ਕਿਮੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।
ਓਧਰ (3 ਕਿਮੀ), ਕੱਕੜ (4 ਕਿਮੀ), ਮੰਝ (4 ਕਿਮੀ), ਬਚੀਵਿੰਡ (4 ਕਿਮੀ), ਲੋਪੋਕੇ (5 ਕਿਮੀ) ਸਾਰੰਗੜਾ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਹਨ। ਸਾਰੰਗੜਾ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹਰਸ਼ਾ ਛੀਨਾ ਤਹਿਸੀਲ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਅਜਨਾਲਾ -1 ਤਹਿਸੀਲ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਗੰਡੀਵਿੰਡ-9 ਤਹਿਸੀਲ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਤਰਨਤਾਰਨ, ਪੱਟੀ, ਬਟਾਲਾ ਸਾਰੰਗੜਾ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਚਲਤਾ ਮੁਸਾਫ਼ਿਰ
ਚਲਤਾ ਮੁਸਾਫ਼ਿਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ ਅਲਤਾਫ਼ ਫ਼ਾਤਿਮਾ ਦਾ ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1981 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ, ਇਹ ਨਾਵਲ 1940 ਤੋਂ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ- ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਨਾਵਲ
ਸਰੋਆ, ਪੰਜਾਬ
ਸਰੋਆ ਤਹਿਸੀਲ ਬਲਾਚੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪਿੰਡ ਹੈ ਜੋ ਜਿਸਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲ਼ਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਇਥੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਸੀ। ਅੱਜ ਵੀ ਇੱਥੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਘਰ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ਼ਾਹੀਨ (ਨਾਵਲ)
ਸ਼ਾਹੀਨ (ਉਰਦੂ: شاہین) ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਇਸਲਾਮੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਅਤੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਨਸੀਮ ਹਜਾਜ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਵਲ ਹੈ।
ਇਹ 1492 ਵਿਚ ਗ੍ਰੇਨਾਡਾ ਵਿਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਪੇਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਨਾਵਲ ਗ੍ਰੇਨਾਡਾ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਿਮ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਨਾਵਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਵਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਨਾਵਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ
ਰਾਜਪਾਲ (ਭਾਰਤ)
ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲਾਂ ਜਾਂ ਗਵਰਨਰਾਂ ਕੋਲ ਰਾਜ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਹਨ ਜੋ ਕੇਂਦਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਪਾਲ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਗਵਰਨਰ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ (NCT) ਸਮੇਤ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਰਾਜਪਾਲ ਨਾਮਾਤਰ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਸਲ ਸ਼ਕਤੀ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਕੌਂਸਲ ਕੋਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਸਲ ਸ਼ਕਤੀ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਗਵਰਨਰ ਜਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਕੋਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਪੁਡੂਚੇਰੀ ਦੇ NCT ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਪਾਲ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਨਾਲ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਂ ਕੋਈ ਰਾਜਪਾਲ ਰਾਜ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਗਵਰਨਰ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਨੇਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਰੈਂਕ ਸਿਰਫ ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਟਾਪੂ, ਲੱਦਾਖ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਪੁਡੂਚੇਰੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ (ਦੂਜੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸੇਵਾਮੁਕਤ IAS ਜਾਂ IPS)। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਰਾਜਪਾਲ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਗਵਰਨਰ ਤਰਜੀਹ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦਰਜਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ।
ਗਵਰਨਰ ਅਤੇ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਗਵਰਨਰਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯੋਗਤਾਵਾਂ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਨੁਛੇਦ 157 ਅਤੇ ਅਨੁਛੇਦ 158 ਰਾਜਪਾਲ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਯੋਗਤਾ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ:
ਇੱਕ ਰਾਜਪਾਲ:
ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਰਾਜਪਾਲਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨਿਯੁਕਤੀ
ਕਿਸੇ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਾਰਕਾਂ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਰਜ
ਰਾਜਪਾਲ ਦਾ ਮੁਢਲਾ ਕੰਮ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਜ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਨੁਛੇਦ 159 ਦੇ ਤਹਿਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਸਹੁੰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜਪਾਲ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ, ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ (ਆਰਟੀਕਲ 167c, ਆਰਟੀਕਲ 200, ਆਰਟੀਕਲ 213, ਆਰਟੀਕਲ 355, ਆਦਿ) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਉਪਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ, ਗਵਰਨਰ ਕੋਲ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ:
ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ
ਸੰਵਿਧਾਨ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਰਾਜਪਾਲ ਨੂੰ ਸੌਂਪਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਪਾਲ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਮਤ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਪਾਲ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਦੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਭਾਗ ਵੰਡਦਾ ਹੈ।
ਰਾਜਪਾਲ ਕਿਸੇ ਰਾਜ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ, ਐਡਵੋਕੇਟ ਜਨਰਲ ਅਤੇ ਰਾਜ ਲੋਕ ਸੇਵਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰਾਜ ਦੇ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਵੀ ਰਾਜਪਾਲ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ (ਹਾਲਾਂਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੇ ਜੱਜਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਪਾਲ ਨਾਲ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜਪਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੇ ਜੱਜਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਰਾਜਪਾਲ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਕਲਾਸ 1 ਅਤੇ ਕਲਾਸ 4 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਲਈ ਸਟਾਫ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵੀ ਹੈ।
ਰਾਜ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਆਪਣੇ ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੇ ਚਾਂਸਲਰ ਵੀ ਹਨ। ਚਾਂਸਲਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਮਾਣ-ਮਰਿਆਦਾ ਅਤੇ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੀ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੇਲੋੜੀ ਸਿਆਸੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਰਾਜਪਾਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੇ ਚਾਂਸਲਰ ਵਜੋਂ ਗਵਰਨਰ ਸੈਨੇਟ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਪਾਲ ਕੋਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਾਲਜਾਂ ਦੇ ਹਰੇਕ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ, ਜਾਂਚ ਦੇ ਨਤੀਜੇ 'ਤੇ ਲੋੜੀਂਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਚਾਂਸਲਰ ਵਾਈਸ ਚਾਂਸਲਰ ਦੀਆਂ ਨਿਯੁਕਤੀਆਂ ਲਈ ਸਰਚ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗਵਰਨਰ ਡਿਗਰੀਆਂ ਦੇ ਵਾਰੰਟ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੈਨੇਟ ਦੀਆਂ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਡਿਗਰੀ ਜਾਂ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਗਵਰਨਰ ਸੈਨੇਟ ਦੁਆਰਾ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਜਾਂ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਬੰਧਤ ਕਮੇਟੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਧਾਨਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ
ਰਾਜ ਦਾ ਮੁਖੀ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਸਦਨਾਂ ਦੇ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਪਾਲ ਰਾਜ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਨੂੰ ਭੰਗ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਰਸਮੀ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਜਪਾਲ ਦੁਆਰਾ ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਰਾਜਪਾਲ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ (ਸਮਰਪਣ ਕਰਨ ਲਈ) ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲੇ ਸੈਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਰਾਜਪਾਲ ਦਾ ਭਾਸ਼ਣ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਰੂਪਰੇਖਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵੱਲੋਂ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਬਿੱਲ ਰਾਜਪਾਲ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਪਾਲ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਿੱਲ ਵਾਪਸ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਇਹ ਮਨੀ ਬਿੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੁੜ ਵਿਚਾਰ ਲਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੇਕਰ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਇਸਨੂੰ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਰਾਜਪਾਲ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਭੇਜਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਰਾਜਪਾਲ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕਿਸੇ ਰਾਜ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਨੇ 1950 ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਦੇ ਗਠਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 2022 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਇੱਕਮਾਤਰ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਗਵਰਨਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ NEET ਛੋਟ ਬਿੱਲ ਨਾਰਾਜ਼ ਕੀਤਾ। ਰਾਜਪਾਲ ਕੋਲ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਲਈ ਕੁਝ ਬਿੱਲ ਰਾਖਵੇਂ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵੀ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਸੈਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਰਾਜਪਾਲ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਰਾਜਪਾਲ ਆਰਡੀਨੈਂਸ ਜਾਰੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਰਡੀਨੈਂਸ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਅਗਲੇ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੁੜ ਸੱਦੇ ਜਾਣ ਦੀ ਮਿਤੀ ਤੋਂ ਛੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵੈਧ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਸ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ।
ਅਨੁਛੇਦ 165 ਅਤੇ 177 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਜਪਾਲ ਐਡਵੋਕੇਟ ਜਨਰਲ ਨੂੰ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਸਦਨਾਂ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕੰਮ ਹੈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਵਿੱਤੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ
ਰਾਜਪਾਲ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਾਲਾਨਾ ਵਿੱਤੀ ਬਿਆਨ ਜੋ ਰਾਜ ਦਾ ਬਜਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਰਾਜਪਾਲ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਗਰਾਂਟ ਦੀ ਕੋਈ ਮੰਗ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਣਕਿਆਸੇ ਖਰਚੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਰਾਜ ਦੇ ਸੰਕਟਕਾਲੀਨ ਫੰਡ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਪੇਸ਼ਗੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰਾਜਪਾਲ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿੱਤ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਖਤਿਆਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ
ਰਾਜਪਾਲ ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਅਚਨਚੇਤ ਸਥਿਤੀ
ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼ਾਸਨ ਵਰਗੀ ਅਚਨਚੇਤ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਪਾਲ ਦੀ ਕੋਈ ਭੂਮਿਕਾ ਜਾਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਧਾਰਾ 160, 356 ਅਤੇ 357 ਦੇ ਤਹਿਤ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਰਾਜਪਾਲ ਨੂੰ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਦੀ ਸਲਾਹ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਆਪਣੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਸਰਕਾਰ ਹੋਵੇ। ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਭਾਗ VI ਦੇ ਉਪਬੰਧਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇੰਚਾਰਜ।
ਇਮੋਲੂਮੈਂਟਸ
ਗਵਰਨਰ (ਇਮੋਲਿਊਮੈਂਟਸ, ਅਲਾਉਂਸ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ) ਐਕਟ, 1982 ਦੁਆਰਾ ਗਵਰਨਰ ਨੂੰ ਉਪਲਬਧ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੱਤੇ, ਭੱਤੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਾਸਿਕ ਤਨਖਾਹ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰਾਜਪਾਲ ਮੁਫਤ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਹਾਇਸ਼, ਮੁਫਤ ਘਰੇਲੂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਕਿਰਾਏ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ। ਰਾਜਪਾਲ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਮੁਫਤ ਡਾਕਟਰੀ ਹਾਜ਼ਰੀ, ਰਿਹਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਭਰ ਇਲਾਜ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਟਾਉਣਾ
ਗਵਰਨਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਮਿਆਦ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਦੁਆਰਾ ਖਤਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਉੱਚ ਅਦਾਲਤਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਜੱਜਾਂ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੇ ਉਲਟ, ਮਹਾਂਦੋਸ਼ ਦਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਲੋਜ਼ਬਾਨ
ਲੋਜ਼ਬਾਨ ਇੱਕ ਨਿਰਮਿਤ, ਸੰਟੈਕਟਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਸਪਸ਼ਟ ਮਨੁੱਖੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with hAudio microformats
ਗੀਤਾ ਪਾਰੇਖ
ਗੀਤਾ ਸੂਰਿਆਕਾਂਤ ਪਾਰੇਖ (11 ਅਗਸਤ 1929 – 7 ਅਪ੍ਰੈਲ 2012) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੀ ਹੋਈ, ਉਸਨੇ ਦੋ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਇੱਕ ਜੀਵਨੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਜੀਵਨੀ
ਗੀਤਾ ਪਾਰਿਖ ਦਾ ਜਨਮ 11 ਅਗਸਤ 1929 ਨੂੰ ਭਾਵਨਗਰ ਵਿੱਚ ਵਿਜੇਬੇਨ ਅਤੇ ਪਰਮਾਨੰਦ ਕਪਾਡੀਆ ਦੇ ਇੱਕ ਜੈਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਕਾਰਕੁਨ ਸਨ । ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਬੰਬਈ (ਹੁਣ ਮੁੰਬਈ) ਦੇ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1945 ਵਿੱਚ ਦਸਵੀਂ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਵਿਲਸਨ ਕਾਲਜ ਤੋਂ 1949 ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਜਮਾਤ ਦੇ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ ਬੀਏ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1952 ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ. 1988 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਧੀਰੂ ਪਾਰੇਖ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਪਣੇ ਥੀਸਿਸ ਅਰਵਾਚਿਨ ਗੁਜਰਾਤੀ ਕਾਵਯਿਤਰੀਓ (ਆਧੁਨਿਕ ਗੁਜਰਾਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕਵੀਆਂ) ਲਈ ਪੀਐਚਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਇੱਕ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ।
1953 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਸੂਰਿਆਕਾਂਤ ਪਾਰਿਖ (9 ਜਨਵਰੀ 1926 - 5 ਅਪ੍ਰੈਲ 2019) ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਭੂਦਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਬੱਚੇ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਪਰਿਵਾਰ 'ਤੇ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਉਸਦੀ ਮੌਤ 7 ਅਪ੍ਰੈਲ 2012 ਹੋ ਗਈ।
ਸਾਹਿਤਕ ਕੈਰੀਅਰ
1950 ਵਿੱਚ, ਪਾਰਿਖ ਨੇ ਰਾਮਨਾਰਾਇਣ ਵੀ. ਪਾਠਕ ਤੋਂ ਮੀਟਰ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਰਾਜੇਂਦਰ ਸ਼ਾਹ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਵਿਤਾ "ਮਾਰੂ ਲਗਨਾ" (ਮੇਰਾ ਵਿਆਹ) 1951 ਵਿੱਚ ਕੁਮਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ।
ਪਾਰਿਖ ਨੇ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਲਿਖੇ ਸਨ। ਉਸਨੇ 900 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੌ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪੂਰਵੀ ਵਿੱਚ 1966 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਹ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਪਿਆਰ, ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹਨ। ਪੂਰਵੀ ਨੂੰ ਗੁਜਰਾਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਲਾ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1979 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਦੂਜਾ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਭੀਨਾਸ਼ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਜੀਵਨ, ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ, ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਬਾਰੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਪਾਰਿਖ ਨੇ ਸਿਟਰ ਗੁਜਰਾਤੀ ਕਾਵਯਿਤਰੀਓ (ਸੱਤਰ ਗੁਜਰਾਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕਵੀਆਂ, 1985) ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਜੀਵਨੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਥੀਸਿਸ ਦੀਆਂ ਜੀਵਨੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕਾਵਯਸਪੰਡਿਤਾ (1988) ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਚਿੰਤਨਯਾਤਰ (1974) ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਲੇਖਾਂ ਦਾ ਸਹਿ-ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਵੋ ਪਲਟੋ (1963) ਵਿੱਚ ਵਿਮਲਾ ਠਾਕਰ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2012 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1929 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼ਾਮਚੁਰਾਸੀ
ਸ਼ਾਮਚੁਰਾਸੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਨਗਰ ਅਤੇ ਨਗਰ ਕੌਂਸਲ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਇੱਕ ਹਲਕਾ ਵੀ ਹੈ। 2019 ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸ਼ਾਮਚੌਰਾਸੀ ਨੂੰ ਸਬ-ਤਹਿਸੀਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਸ਼ਾਮਚੌਰਾਸੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸ਼ਾਮ ਚੌਰਸੀਆ ਘਰਾਣੇ ਦਾ ਘਰ ਹੈ।
ਸਲਾਮਤ ਅਲੀ ਪਰਿਵਾਰ ਅਣਵੰਡੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਚੁਰਾਸੀ ਘਰਾਣੇ (ਸਕੂਲ) ਦਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਸੀ।
ਸਲਾਮਤ ਅਲੀ ਨੇ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਗਿਆਤ ਜਿਹੇ ਸ਼ਾਮਚੁਰਾਸੀ ਘਰਾਣੇ ਨੂੰ ਉਪਮਹਾਦੀਪ ਦੇ ਧਿਆਨ ਚ ਲਿਆਂਦਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਪਧਰ ਤੱਕ ਉਠਾ ਦਿੱਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
=
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ
ਸ਼ੰਕਰ, ਪੰਜਾਬ
ਸ਼ੰਕਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ  ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ 13 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਸ਼ੰਕਰ ਪਿੰਡ  ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਵੀ ਹੈ।
ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਪਿੰਨ ਕੋਡ 141206 ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੂਰਬੀ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸਰਹਾਲਾ ਰਾਣੂੰਆਂ
ਸਰਹਾਲਾ ਰਾਣੂੰਆਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਹੁਣ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਫਗਵਾੜਾ ਤੋਂ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (6.2 ਮੀਲ) ਅਤੇ ਫਗਵਾੜਾ-ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਮੁੱਖ ਸੜਕ, ਬੰਗਾ ਤੋਂ 6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਚੱਕ ਮਾਈ ਦਾਸ, ਕੁਲਥਮ, ਭੜੋ ਮਜਾਰਾ, ਚੱਕ ਰਾਮੂ, ਚੱਕ ਗੁਰੂ, ਨਾਨੋ ਮਜਾਰਾ, ਦੁਸਾਂਝ ਕਲਾਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪੰਜ ਟਾਹਲੀਆਂ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਉਸ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਮਾਣ ਦੇਣ ਲਈਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਠਹਿਰੇ ਸਨ। ਸਰਹਾਲਾ ਰਾਣੂੰਆਂ ਹੋਲਾ ਮੁਹੱਲਾ ਮੇਲਾ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਸਿਕੰਦਰਪੁਰ, ਪੰਜਾਬ
ਸਿਕੰਦਰਪੁਰ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਸਿਕੰਦਰਪੁਰ ਪਠਾਨਕੋਟ ਰੋਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਅਲਾਵਲਪੁਰ ਅਤੇ ਧੋਗੜੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਗਭਗ 200 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਚੀਮਾ ਗੋਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਮੁੱਲਾਂਪੁਰ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਆ ਗਏ ਸਨ।
ਮਸਾਨ
ਮਸਾਨ (ਮੂਲ ਸਿਰਲੇਖ: ਫਲਾਈ ਅਵੇ ਸੋਲੋ, Fly Away Solo) 2015 ਵਰ੍ਹੇ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ।  ਇਸਨੂੰ ਨੀਰਜ ਘਯਵਾਨ ਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਹ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ। ਇਹ ਭਾਰਤ  ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਕੁਝ ਫ਼ਿਲਮ ਦਲਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਿਸ਼ਯਮ ਫ਼ਿਲਮਸ, ਮਕਾਸਰ ਫ਼ਿਲਮਸ, ਫੈਂਟਮ ਫ਼ਿਲਮਸ ਅਤੇ ਪਾਥ ਫ਼ਿਲਮਸ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ 2015 ਕਾਨਸ ਫ਼ਿਲਮ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ 2 ਅਵਾਰਡ ਪਰਾਪਤ ਹੋਏ।  ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਨੁਰਾਗ ਕਸ਼ਯਪ ਨਾਲ ਗੈਂਗਸ ਆਫ ਵਾਸੇਪੁਰ 1 ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।
ਪਲਾਟ
ਇਹ ਇੱਕ ਔਰਤ ਪਾਤਰ ਦੇਵੀ ਦੇ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਪੁਲਸ ਦੁਆਰਾ ਹੋਟਲ ਦੇ ਰੂਮ ਵਿੱਚ ਫੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੇਵੀ ਦਾ ਸਾਥੀ ਪੀਯੂਸ਼ ਡਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਾਥਰੂਮ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਫਿਰ ਪੁਲਿਸ ਤੰਗ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਕੇ ਦੇਵੀ ਸ਼ਹਿਰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਰਾਣਸੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਿਤਾਂਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦੀਪਕ ਪਾਤਰ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਘਾਟ ਵਿੱਚ ਮੁਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਜਲਾਉਣ ਲਈ ਲੱਕੜਾਂ ਇਕੱਠਿਆਂ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੀਪਕ ਇਸ ਕੰਮ ਤੋਂ ਅੱਕ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਆ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਸ਼ਾਲੂ ਨਾਂ ਦੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਜਦ ਦੀਪਕ ਸ਼ਾਲੂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਨੀਵੀਂ ਜਾਤ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਲੂ ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਪਰ ਕੋਈ ਗਿਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਉਹ ਤਾਂ ਵੀ ਦੀਪਕ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਰਾਜ਼ੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2015 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼ਿਮਲਾਪੁਰੀ
ਸ਼ਿਮਲਾਪੁਰੀ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲੁਧਿਆਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਇੱਕ ਇਲਾਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦਾ ਉਦਯੋਗ ਹੈ, ਪਰ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਸਿੱਧਵਾਂ ਨਹਿਰ ਇਸ ਦੇ ਕੋਲ਼ੋਂ ਦੀ ਗੁਜ਼ਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਡਾਕ ਪਿੰਨ ਕੋਡ 141003 ਹੈ।
ਗੰਗੋਤਰੀ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ
ਗੰਗੋਤਰੀ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਨੇਪਾਲੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ: गंगोत्री) ਉੱਤਰਾਖੰਡ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੀਨ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਉਤਰਕਾਸ਼ੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।  ਇਹ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਦੇ ਮੁਖ ਸੋਮੇ ਦੇ ਤੋਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋ ਵਡਾ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਈ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (19 ਮੀਲ) ਲੰਬਾ ਅਤੇ 2 4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (ਹੈ 1 ਮੀਲ 2) ਚੌੜਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਿੰਦੁਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਵੀ ਹੈ।
ਗੰਗੋਤਰੀ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦਾ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣਾ
ਨਾਸਾ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਹ 30.2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬਾ ਅਤੇ ਤਕਰੀਬਨ 0.5 ਤੋਂ 2.5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਚੋੜਾ ਹੈ। 1780.ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਪੇਮਾਇਸ਼ ਅਨਸਰ ਇੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਰਿਹਾ ਹੈ। 1780.ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਪੇਮਾਇਸ਼ ਅਨਸਰ ਇੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਰਿਹਾ ਹੈ। 61 ਸਾਲਨਾ ਦੇ ਸਰਵੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ (1936–96) 19 ਮੀਟਰ ਸਲਾਨਾ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਕੋਈ 1780 ਮੀਟਰ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਚੁਕਿਆ ਹੈ ਜਿਓਲੋਜੀਕਲ ਸਰਵੇ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਜੀ ਐਸ ਆਈ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਅਧਿਐਨਾਂ ਤੋਂ ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਗੰਗੋਤਰੀ, 1935 ਤੋਂ 1996 ਦੌਰਾਨ ਗੰਗੋਤਰੀ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ 18.80 ਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਘਟਿਆ ਸੀ। ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਕੰਮ ਅਨੁਸਾਰ 1971 ਤੋਂ 2004 ਤੱਕ ਗੰਗੋਤਰੀ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ 17.15 ਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਘਟਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਤਰਕਾਸ਼ੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ
ਤਾਜਪੁਰਾ
ਤਾਜਪੁਰਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੋਹਾਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰਾਗ ਪਰਭਾਤੀ
ਰਾਗ ਪਰਭਾਤੀ ਰਾਗਮਾਲ 'ਚ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਗ ਨੂੰ ਰਾਗ ਭੈਰਉ ਨਾਲ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ 'ਚ ਕਰਮ ਅਨੁਸਾਰ 30ਵਾਂ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਗ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਚਾਰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਭਗਤ ਦੀਆਂ 67 ਰਚਨਾਵਾਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਪੰਨਾ 1327 ਤੋਂ 1351 ਤੱਕ ਦਰਜ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖੀ ਅਧਾਰ
ਆਈਡੀਪੀਡੀ
thumb|ਲੋਗੋ ਆਈਡੀਪੀਡੀ ਆਈਡੀਪੀਡੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: idpd) ਅਮਨ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਬਲਵੀਰ ਲੌਂਗੋਵਾਲ
thumb ਬਲਵੀਰ ਲੌਂਗੋਵਾਲ (Balvir Longowal, ਜਨਮ 14 ਦਸੰਬਰ 1966) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 7 ਕਿਤਾਬਾਂ ਮੌਲਿਕ ਅਤੇ 19 ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ 12 ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਮੈਗਜੀਨ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਪੱਥ ਹਿੰਦੀ ਵੀ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਜਿਆਦਤਰ ਦੇਸ਼ ਭਗਤਾਂ, ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਆਗੂਆਂ ਦੀਆਂ ਜੀਵਨੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ।
ਜੀਵਨ
ਬਲਵੀਰ ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਲਵੀਰ ਚੰਦ ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਦਾ ਜਨਮ 14 ਦਿਸੰਬਰ 1966 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਹੈ. ਬਲਵੀਰ ਦੀ ਵਿਦਿਆਕ ਯੋਗਤਾ ਐਮ ਏ ਅੰਗਰੇਜੀ, ਇਕਨੋਮੈਕਸ਼ ਬੀ ਐਡ ਅਤੇ ਪੋਸਟ ਗਰੈਜੂਏਟ ਹੈ. ਕਿਤੇ ਵਜੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਸ ਸ ਸਕੂਲ ਨਮੋਲ ਲੈਕਚਰਾਰ (ਅੰਗਰੇਜੀ) ਵਿਖੇ ਹਨ. ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਵਿਖੇ ਬਣਾਈ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਯਾਦਗਰ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਹਨ. ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਡੀ ਟੀ ਐਫ ਦੇ ਸੂਬਾ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਵੀ ਹਨ.
ਸਹਿ ਸੰਪਾਦਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ
ਅਲਦਰ ਕਮਾਰਾ
ਡੌ ਅਲਦਰ ਪੇਸੋਆ ਕਮਾਰਾ (7 ਫ਼ਰਵਰੀ 1909 – 27 ਅਗਸਤ 1999) ਓਲਿੰਡਾ ਅਤੇ ਰਸਾਇਫੇ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਕੈਥੋਲਿਕ ਆਰਚਬਿਸ਼ਪ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਫੌਜੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ 1964 ਤੋਂ 1985 ਤੱਕ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਹਿਮਾਇਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਉਕਤੀ "ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਗ਼ਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਸੰਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਗ਼ਰੀਬਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਭੋਜਨ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਕਮਿਉਨਿਸਟ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।" ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ  ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਗਰੀਬ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਫੋਰਟਾਲੇਜ਼ਾ, ਕੀਰਾ ਵਿੱਚ ਅਲਦਰ ਪੇਸੋਆ ਕਮਾਰਾ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਅਕਾਊਂਟੈਂਟ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਕੈਥੋਲਿਕ ਸਕੂਲਾਂ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰਨ ਉੱਪਰੰਤ, ਇੱਕ ਪਾਦਰੀ ਬਣਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
ਕੈਰੀਅਰ
left|thumb|280x280px|ਅਲਦਰ ਕਮਾਰਾ 1984 ਵਿੱਚ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1909
ਆਂਗਨ (ਨਾਵਲ)
ਆਂਗਨ (ਉਰਦੂ:آنگن ਯਾਨੀ ਵਿਹੜਾ) 1962 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਗਲਪਕਾਰ ਖ਼ਦੀਜਾ ਮਸਤੂਰ ਦੇ ਇਸ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਰਚਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਇਸਨੇ ਮਸਤੂਰ ਲਈ ਉਰਦੂ ਵਾਰਤਕ ਦਾ 1963 ਦਾ ਆਦਮਜੀ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਇਹ 13 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।  ਡੇਜ਼ੀ ਰੌਕਵੈਲ ਦੁਆਰਾ ਇਨਰ ਕੋਰਟਯਾਰਡ ਅਤੇ ਦ ਵੂਮੈਨ`ਜ਼ ਕੋਰਟਯਾਰਡ ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੇ ਇਸ ਨਾਵਲ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 2000 ਅਤੇ 2018 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਏ ਸੀ। ਮਾਵਰਾ ਹੋਕੇਨ, ਅਹਦ ਰਜ਼ਾ ਮੀਰ, ਅਹਿਸਾਨ ਖਾਨ ਅਤੇ ਸਜਲ ਅਲੀ ਅਭਿਨੀਤ ਨਾਵਲ ਦੀ ਰੂਪਾਂਤਰ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੀਵੀ ਲੜੀ 2018 ਤੋਂ 2019 ਤੱਕ ਹਮ ਟੀਵੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿਲਚਸਪੀ ਕਾਰਨ ਇਹ 2019 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ ਇੱਕ ਬੈਸਟ ਸੈਲਰ ਬਣ ਗਿਆ
ਰੂਪਾਂਤਰ
ਮਾਵਰਾ ਹੋਕੇਨ, ਅਹਦ ਰਜ਼ਾ ਮੀਰ, ਅਹਿਸਾਨ ਖਾਨ ਅਤੇ ਸਜਲ ਅਲੀ ਅਭਿਨੇਤਾ ਵਾਲੇ ਨਾਵਲ ਦੀ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੀਵੀ ਲੜੀ ਦਾ ਰੂਪਾਂਤਰ 2018 ਤੋਂ 2019 ਤੱਕ ਹਮ ਟੀਵੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਨਾਵਲ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਉਸੇ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ੋਅ ਡੀਡੀ ਉਰਦੂ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ 2018 ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ
ਸਭਰਾਵਾਂ
ਸਭਰਾਵਾਂ ਜਾਂ ਸਭਰਾਓਂ ਭਾਰਤੀ  ਪੰਜਾਬ, ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ  ਹਰੀਕੇ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ 192 ਮੀਟਰ (633 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਉਚਾਈ ਦੇ ਨਾਲ 31°10'39N 74°51'10E ਗੁਣਕਾਂ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।