cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਹੈਰੀ ਪੌਟਰ ਐਂਡ ਦ ਡੈਥਲੀ ਹੈਲੋਜ਼ - ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ
ਕਥਾਨਕ
ਉਜਾੜ ਅਣਜਾਣ ਥਾਂ ਤੇ ਵਾਪਸ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਤਿੰਨੋਂ ਇੱਕ ਕੈਂਪ ਲਾ ਲੈਂਦੈ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਕਿ ਲੁਟੇਰੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਹਰਮਾਈਨੀ ਹੈਰੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਲੁਕੋਣ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸਰਾਪ ਦੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਲੁਟੇਰੇ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਮੈਲਫ਼ੌਏ ਮੇਨਰ ਕੋਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬੈਲੇਟ੍ਰਿਕਸ ਲੈਸਰਾਂਜ ਹੈਰੀ ਅਤੇ ਰੌਨ ਨੂੰ ਲੂਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਓਲੀਵੈਂਡਰ, ਅਤੇ ਗ੍ਰਿਫੂਕ ਜਿਹੜਾ ਇੱਕ ਗੌਬਲਿਨ ਹੈ, ਵੀ ਕੈਦ ਹਨ। ਉਸ ਪਿੱਛੋਂ ਬੈਲੇਟ੍ਰਿਕਸ ਹਰਮਾਈਨੀ ਤੋਂ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗਰੁੜਦਵਾਰ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੱਭਿਆ। ਹੈਰੀ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਟੁੱਟੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਿੱਚੋਂ ਮਦਦ ਦੀ ਪੁਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕਦਮ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਡੌਬੀ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੈਰੀ ਅਤੇ ਰੌਨ, ਹਰਮਾਈਨੀ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਭੱਜਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਇੱਕ ਲੜਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਡੌਬੀ ਬੈਲੇਟ੍ਰਿਕਸ ਦੇ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਫ਼ਾਨੂਸ ਸੁੱਟਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਹਰਮਾਈਨੀ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਡੌਬੀ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਉੱਥੋਂ ਗਾਇਬ ਹੋਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਬੈਲੇਟ੍ਰਿਕਸ ਆਪਣਾ ਚਾਕੂ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲ ਸੁੱਟਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਉੱਥੋਂ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਇੱਕ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਬੈਲੇਟ੍ਰਿਕਸ ਦਾ ਸੁੱਟਿਆ ਚਾਕੂ ਡੌਬੀ ਦੇ ਵੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੈਰੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਜਾਦੂ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਡੌਬੀ ਨੂੰ ਦਫ਼ਨਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰੌਨ ਅਤੇ ਹਰਮਾਈਨੀ ਇਹ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹਨ।
ਆਖ਼ਰੀ ਸੀਨ ਵਿੱਚ, ਵੌਲਡੇਮੌਰਟ ਡੰਬਲਡੋਰ ਦੀ ਕਬਰ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਐਲਡਰ ਛੜੀ ਨੂੰ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2010 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੈਰੀ ਪੌਟਰ ਫ਼ਿਲਮ ਲੜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਲਪਨਿਕ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਟਾਈਗਰ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਏ ਜਾਂ ਸੁਧਾਰੇ ਗਏ ਲੇਖ
ਚਿਕ ਬਜ਼ਾਰ
ਚਿਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੈ।
ਬਜ਼ਾਰ ਗੰਨੇ ਅਤੇ ਬਾਂਸ ਦੀਆਂ ਸੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਸਤਕਾਰੀ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਦਸਤਕਾਰੀ ਵਾਸਤੇ ਇਸ ਮੰਡੀ ਦੇ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਫ਼ੋਰੈਸਟ ਦਾ ਪਿਕਾ
ਫ਼ੋਰੈਸਟ ਦਾ ਪਿਕਾ (Ochotona forresti - ਓਚੋਟੋਨਾ ਫ਼ੋਰੈਸਟੀ), ਪਿਕਾ ਪਰਿਵਾਰ ਓਚੋਟੋਨਾਈਡੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਨਸਲ ਹੈ। ਇਹ ਭੂਟਾਨ, ਚੀਨ, ਮਿਆਂਮਾਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਜੀਵ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ 1994 ਵਿੱਚ IUCN ਖਤਰੇ ਹੇਠਲੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਲਾਲ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਨਾਕਾਫੀ ਜਾਣੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਸੀ, 1996 ਵਿੱਚ ਖਤਰੇ ਦੀ ਕਗਾਰ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਤੇ 2008 ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਫਿਕਰ ਵਾਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਵਰਗੀਕਰਨ
ਫ਼ੋਰੈਸਦ ਦਾ ਪਿਕਾ ਪਿਕੇਆਂ ਦਾ ਓਚੋਟੋਨਾਈਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚਲੇ ਛੋਟੇ ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕੰਨ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਗਲੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਛੋਟੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਇਹਨੇ ਦੇ ਕੋਈ ਬਾਹਰੀ ਪੂਛ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਵਰਣਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਜੰਤੂ ਵਿਗਿਆਨੀ ਮਾਈਕਲ ਰੋਜਰਸ ਓਲਡਫ਼ੀਲਡ ਥਾਮਸ ਵੱਲੋਂ 1923 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਉਸਨੇ ਇਸਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਾਂ ਓਚੋਟੋਨਾ ਫ਼ੋਰੈਸਟੀ (Ochotona forresti) ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ ਹਾਲੇ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ। 1974 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਫ਼ੈਗ ਤੇ ਕਾਓ ਵੱਲੋਂ, 1982 ਵਿੱਚ ਵੈਸਟਨ ਵੱਲੋਂ ਅਤੇ 1982 ਵਿੱਚ ਹੋਨਾਕੀ, ਕਿਨਮੈਨ ਅਤੇ ਕੋਏੱਪਲ ਵੱਲੋਂ ਇਸਨੂੰ ਮਾਓਪਿਨ ਪਿਕੇਆਂ (Ochotona thibetana) ਦੀ ਉੱਪ-ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 1978 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਕੌਰਬੈਟ ਵੱਲੋਂ ਰਾਇਲਾਂ ਦੇ ਪਿਕੇ (Ochotona roylei) ਅਤੇ 1951 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਐਲਰਮੈਨ ਤੇ ਮੌਰੀਸਨ-ਸਕਾਟ ਵੱਲੋਂ ਸਟੈੱਪ ਪਿਕੇ (Ochotona pusilla) ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਰੂਪ-ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਜਨੈਟਿਕ ਅਧਿਐਨਾਂ ਮੁਤਾਬਿਕ ਫ਼ੋਰੈਸਟ ਦਾ ਪਿਕਾ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਜਾਤੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਗਾਓਲੀਗੌਂਗ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਹੈ।
ਵੰਡ ਤੇ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ
ਫ਼ੋਰੈਸਟ ਦੇ ਪਿਕੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਪੂਰਬੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਅਤੇ ਕਾਂਗੜੀ ਗਾਰਪੋ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ, ਭੂਟਾਨ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਿਕੇਆਂ ਦੀਆਂ ਕੇਂਦਰੀ ਚੀਨ ਵਿਚਲੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਮੂਲ ਛੇ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ 'ਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦਾ ਕਦੇ ਕੋਈ ਅਧਿਐਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਵਤੀਰਾ ਅਤੇ ਮਹੌਲ-ਚਾਲ
ਫ਼ੋਰੈਸਟ ਦੇ ਪਿਕੇ ਸ਼ਾਕਹਾਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਵਤੀਰੇ ਤੇ ਮਹੌਲ-ਚਾਲ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਖੁੱਡਾਂ ਕੱਢਣ ਬਾਰੇ ਵੀ ਅਨੁਮਾਨ ਹੀ ਲਗਾਇਆ ਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਜਣਨ ਬਾਰੇ ਨਾ-ਮਾਤਰ ਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2019
ਨੈਸ਼ਨਲ ਜੀਓਗ੍ਰੈਫਿਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ
ਨੈਸ਼ਨਲ ਜੀਓਗ੍ਰੈਫਿਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਜਿਸ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ 'ਚ ਅਰਥ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਹੈ। ਇਹ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਛਪਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਅੰਕ 1888 ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ। ਇਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਭੂਗੋਲ, ਲੋਕ-ਦਿਲਚਸਪੀ ਦੀ ਵਿਗਿਆਨ, ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਖੋਜ਼ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਉੱਤੇ ਲੇਖ ਛਾਪੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਜੀਓਗ੍ਰੈਫਿਕ ਸੋਸਾਇਟੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਭੇਜਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨ 'ਚ ਛਾਪਦੀ ਹੈ। 16 ਜੁਲਾਈ, 1926 ਨੂੰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਜਿਓਗਰਾਫ਼ਿਕ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਹੇਠ ਫ਼ੋਟੋਗਰਾਫ਼ੀ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਛਾਪੀਆਂ ਗਈਆਂ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼ਾਹ ਬੇਗਮ (ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੀ ਪਤਨੀ)
ਮਾਨ ਬਾਈ (ਦਿਹਾਂਤ 16 ਮਈ 1605) ਸ਼ਾਹਜ਼ਾਦਾ ਨੂਰ-ਉਦ-ਦੀਨ ਮੁਹੰਮਦ ਸਲੀਮ, ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸ ਖੁਸਰੋ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦੀ ਮਾਂ ਸੀ. ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਉਸਨੇ ਬੇਗਮ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
ਚਰਬੀ ਜਿਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ
ਚਰਬੀ ਜਿਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ (ਐੱਫ.ਐੱਲ.ਡੀ.), ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੇਪੇਟਿਕ ਸਟੀਆਟੋਸਿਸ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਜਿਗਰ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾ ਚਰਬੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਅਕਸਰ ਕੋਈ ਜਾਂ ਕੁਝ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਪੇਟ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਥਕਾਵਟ ਜਾਂ ਦਰਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰੋਸਿਸ, ਜਿਗਰ ਦਾ ਕੈਂਸਰ, ਅਤੇ ਠੋਡੀ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼ਾਹ ਬੇਗਮ (ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੀ ਪਤਨੀ)
ਮਾਨ ਬਾਈ, ਅੰਬਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਭਗਵੰਤ ਦਾਸ ਦੀ ਧੀ ਸੀ ਅਤੇ 1585 ਵਿੱਚ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਆਪਣੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ ਸਲੀਮ ਨਾਲ ਹੋਇਆ. ਸਲੀਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਸਹੀ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੋਵੇਂ ਮਾਨਸਿਕ ਰੂਪ ਤੋਂ ਅਸਥਿਰ ਸਨ. ਭਗਵੰਤ ਦਾਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਮਾਨ ਬਾਈ ਦੀ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਗਈ ਸੀ.
ਚਰਬੀ ਜਿਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ
ਚਰਬੀ ਜਿਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ ਗੈਰ-ਅਲਕੋਹਲ ਫੈਟੀ ਜਿਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ (ਐਨਏਐਫਐਲਡੀ) ਅਤੇ ਅਲਕੋਹਲ ਜਿਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ। ਐਨਏਐਫਐਲਡੀ ਸਧਾਰਨ ਚਰਬੀ ਜਿਗਰ ਅਤੇ ਨਾਨ-ਅਲਕੋਹਲਿਕ ਸਟੀਟੋਹੈਪੇਟਾਈਟਸ (ਐਨਏਐਸਐਚ) ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਜੋਖਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਬ, ਟਾਈਪ 2 ਸ਼ੂਗਰ ਅਤੇ ਮੋਟਾਪਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਜੋਖਮ ਦੇ ਕਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਦਵਾਈਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਲੂਕੋਕਾਰਟੀਕੋਇਡਜ਼, ਅਤੇ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਸੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਐਨਏਐਫਐਲਡੀ ਸਧਾਰਨ ਚਰਬੀ ਵਾਲਾ ਜਿਗਰ ਕਿਉਂ ਵਿਕਸਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਨਾਸ਼ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਿਉਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।]ਨਿਦਾਨ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਜਾਂਚਾਂ, ਮੈਡੀਕਲ ਇਮੇਜਿੰਗ, ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਜਿਗਰ ਦੇ ਬਾਇਓਪਸੀ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿਯੋਗੀ ਡਾਕਟਰੀ ਇਤਿਹਾਸ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ।
ਸ਼ਾਹ ਬੇਗਮ (ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੀ ਪਤਨੀ)
ਉਹ ਇੱਕ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਔਰਤ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਬੜੀ ਛੇਤੀ ਬੁਰਾ ਮੰਨ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਖਿਆਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਪਮਾਨ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੇ ਬਹੁਪੱਖੀ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਘਰੇਲੂ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਰਾਜਪੂਤ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਸੀ. ਇਨਾਇਤੁੱਲਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਔਰਤ [ਮਾਨ ਬਾਈ] ਹਰਮੇ ਦੀਆਂ ਦੂਜੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਦਰਜੇ ਦੀ ਚਾਹਵਾਂ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਥੋੜੇ ਜਿਹਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ 'ਤੇ ਹਿੰਸਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ." ਜਹਾਂਗੀਰ ਲਿਖਦਾ ਹੈ, "ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਖਿਆਲ ਆਉਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਭਰਾ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਪਾਗਲ ਸੀ."
16 ਮਈ 1605 ਨੂੰ ਮਾਨ ਬਈ ਨੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਜਾਂ ਦੇ ਦਿੱਤੀ. ਮੁਹਿਬ ਅਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੀ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸਲੀਮ ਦਾ ਉਸ ਵੱਲ ਸੁਭਾਅ ਸੀ ਜਿਸ ਕਾਰਣ ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਈਰਖਾ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਅਫੀਮ ਲੈ ਕੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਮਾਰ ਲਿਆ. ਉਸ ਦੀ ਕਬਰ ਅਲਾਹਾਬਾਦ ਦੇ ਖੁਸਰੋ ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਚਰਬੀ ਜਿਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ
ਇਹ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਚਰਬੀ ਜਿਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸ਼ਰਾਬ ਨਾ ਪੀਓ। ਐਨਏਐਫਐਲਡੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੁਰਾਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਅਤੇ ਕਸਰਤ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਗਰ ਦੀ ਲਵਾਈ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਭਾਰੀ ਪੀਣ ਵਾਲੇ 90% ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਰਬੀ ਵਾਲੇ ਜਿਗਰ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਲਗਭਗ 25% ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਐਨਏਐਫਐਲਡੀ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲਗਭਗ 30% ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ 10% ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਐਨਏਐਫਐਲਡੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 10% ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਕਸਰ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਲੱਛਣ
ਅਕਸਰ ਕੋਈ ਜਾਂ ਕੁਝ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਪੇਟ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਥਕਾਵਟ ਜਾਂ ਦਰਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ
ਚਰਬੀ ਜਿਗਰ ਫਾਈਬਰੋਸਿਸ ਜਾਂ ਜਿਗਰ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਐਨਏਐਫਐਲਡੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, 10 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਜੀਵਣ ਦਰ ਲਗਭਗ 80% ਸੀ।ਨਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਫਾਈਬਰੋਸਿਸ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਦੀ ਦਰ ਇੱਕ ਵਧ ਰਹੀ ਗਤੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਐਨਏਐਫਐਲਡੀ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀ 7 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਤੇ 14 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਅਨੁਮਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪਾਚਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ (ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਕਿਸਮ 2, ਪਾਚਕ ਸਿੰਡਰੋਮ) ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਬੰਧ ਹੈ। ਇਹ ਜਰਾਸੀਮ ਗੈਰ-ਮੋਟਾਪੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਧੇਰੇ ਜੋਖਮ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸਿਰੀਓਟਿਕ ਅਲਕੋਹਲ ਐਫਐਲਡੀ ਵਾਲੇ 10% ਤੋਂ ਘੱਟ ਲੋਕ ਹੈਪੇਟੋਸੈਲੂਲਰ ਕਾਰਸਿਨੋਮਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨਗੇ, ਬਾਲਗਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਗਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਕਿਸਮ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਹੈ, ਪਰ ਸਿਰੋਸਿਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ NASH ਵਾਲੇ 45% ਲੋਕ ਹੈਪੇਟੋਸੈਲੂਲਰ ਕਾਰਸਿਨੋਮਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਹੋਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜੀ ਹੈ ਜੋ ਚਰਬੀ ਦੇ ਪਾਚਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕਾਰਨ
thumb|ਜਿਗਰ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪੜਾਅ ਚਰਬੀ ਜਿਗਰ (ਐੱਫ.ਐੱਲ.) ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪਾਚਕ ਸਿੰਡਰੋਮ (ਸ਼ੂਗਰ, ਹਾਈਪਰਟੈਨਸ਼ਨ, ਮੋਟਾਪਾ, ਅਤੇ ਡਿਸਲਿਪੀਡਮੀਆ) ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਈ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪੈਥੋਲੋਜੀ
right|thumb| ਪੈਰੀਫੋਰਟਲ [[ਕਾਲਜਾ|ਹੇਪੇਟਿਕ ਸਟੀਆਟੋਸਿਸ ਦਾ ਮਾਈਕਰੋਗ੍ਰਾਫਸ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਟੀਰੌਇਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਟ੍ਰਾਈਕ੍ਰੋਮ ਦਾਗ ਕਾਰਨ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ]] ਚਰਬੀ ਤਬਦੀਲੀ ਟਰਾਈਗਲਿਸਰਾਈਡਜ਼ (ਨਿਰਪੱਖ ਚਰਬੀ) ਦੇ ਇੰਟਰਾਸਾਈਟੋਪਲਾਜ਼ੈਟਿਕ ਇਕੱਤਰਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ. ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ, ਹੈਪੇਟੋਸਾਈਟਸ ਛੋਟੇ ਚਰਬੀ ਰਸਧਾਨੀ ਪੇਸ਼(ਲਿਪੋਸੋਮਜ਼) ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਨਿਊਕਲੀਅਸ (ਮਾਈਕ੍ਰੋਵੇਸਕੂਲਰ ਫ਼ੈਟ ਤਬਦੀਲੀ)। ਇਸ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ, ਜਿਗਰ ਦੇ ਸੈੱਲ ਮਲਟੀਪਲ ਚਰਬੀ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕੇਂਦਰੀ ਸਥਿਤ ਨਿਕਲੀਅਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿਚ, ਖਲਾਅ ਦਾ ਆਕਾਰ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਨਿਊਕਲੀਅਸ ਨੂੰ ਸੈੱਲ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਵੱਲ ਧੱਕਦਾ ਹੈ, ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਸਿਗਨਟ ਰਿੰਗ ਦੀ ਦਿੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ (ਮੈਕਰੋਵੈਸਕੁਲਰ ਫੈਟੀ ਤਬਦੀਲੀ)। ਇਹ ਵੇਸਿਕ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸਤਰਤ ਅਤੇ ਆਪਟੀਕਲ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਖਾਲੀ" ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਚਰਬੀ ਟਿਸ਼ੂ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਘੁਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ. ਵੱਡੇ ਖਲਾਅ ਚਰਬੀ ਨੂੰ ਜੋੜ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਨਾ ਬਦਲੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਹਨ. Macrovesicular steatosis ਸਭ ਆਮ ਰੂਪ ਹੈ ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ, ਸ਼ਰਾਬ, ਸ਼ੱਕਰ ਰੋਗ, ਮੋਟਾਪੇ, ਅਤੇ ਕੋਰਟੀਕੋਸਟੇਰੋਇਡ। ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਤੀਬਰ ਚਰਬੀ ਜਿਗਰ ਅਤੇ ਰੀਏ ਦਾ ਸਿੰਡਰੋਮ ਗੰਭੀਰ ਜਿਗਰ ਰੋਗ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਹਨ ਜੋ ਮਾਈਕ੍ਰੋਵੇਸਿਕੂਲਰ ਚਰਬੀ ਤਬਦੀਲੀ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਟੇਟੋਸਿਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਉਦੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਜਿਗਰ ਵਿੱਚ ਚਰਬੀ ਭਾਰ ਦੁਆਰਾ 5-10% ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫੈਟੀ ਐਸਿਡ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਵਿੱਚ ਨੁਕਸ ਐਫਐਲਡੀ ਦੇ ਜਰਾਸੀਮ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ energyਰਜਾ ਦੀ ਖਪਤ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਬਲਨ ਵਿੱਚ ਅਸੰਤੁਲਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਲਿਪਿਡ ਸਟੋਰੇਜ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਇਨਸੁਲਿਨ ਲਈ ਪੈਰੀਫਿਰਲ ਟਾਕਰੇ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਚਰਬੀ ਐਸਿਡਾਂ ਦੇ ਐਡੀਪੋਜ਼ ਟਿਸ਼ੂ ਤੋਂ ਜਿਗਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਰੀਸੈਪਟਰ ਅਣੂਆਂ (ਪੀਪੀਏਆਰ-α, ਪੀਪੀਏਆਰ- γ ਅਤੇ ਐਸਈਆਰਬੀਪੀ 1) ਜੋ ਫੈਟੀ ਐਸਿਡਾਂ ਦੇ ਆਕਸੀਕਰਨ ਅਤੇ ਸੰਸਲੇਸ਼ਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਪਾਚਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਚਰਬੀ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅਲਕੋਹਲ ਨੂੰ ਮਾਈਟੋਕੌਂਡਰੀਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੈਲੂਲਰ ਸਾਂਚਿਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੈਲੂਲਰ ਤਾਕਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਿਗਾੜਦਾ ਹੈ।ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਗੈਰ-ਅਲਕੋਹਲ ਵਾਲੀ ਐਫਐਲਡੀ ਜਿਗਰ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਲੋੜੀ ਤਾਕਤ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।ਹੈਪੇਟਿਕ ਸਟੀਆਟੋਸਿਸ ਨੂੰ ਉਲਟਾਣਸ਼ੀਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਗੈਰ-ਪ੍ਰੋਗਰੈਸਿਵ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੇ ਮੂਲ ਕਾਰਨ ਘੱਟ ਜਾਂ ਹਟਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। right|thumb| ਭਖਦੇ ਫ਼ੈਟ ਜਿਗਰ ਦੇ ਮਾਈਕਰੋਗ੍ਰਾਫ(ਸਟੀਓਹੋਪੇਟਾਈਟਸ) ਗੰਭੀਰ ਚਰਬੀ ਵਾਲਾ ਜਿਗਰ ਕਈ ਵਾਰ ਜਲਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਟੀੋਹੋਪੇਟਾਈਟਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਅਲਕੋਹਲਕ ਸਟੈਟੀਓਹੇਪੇਟਾਈਟਸ (ਏਐਸਐਚ) ਜਾਂ ਨਾਨ-ਅਲਕੋਹਲਿਕ ਸਟੀਟੋਹੈਪੇਟਾਈਟਸ (ਐਨਏਐਸਐਚ) ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਭੜਕਾ।ਕਾਰਨਾਂ ਦੇ ਸਥਿਰਤਾ ਜਾਂ ਗੰਭੀਰਤਾ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।ਦੋਵਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਥੋਲੋਜੀਕਲ ਜਖਮ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ. ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭੜਕਾ,ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦੀ ਹੱਦ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਰਬੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੀ।ਸਟੀਆਟੋਸਿਸ (ਲਿਪਿਡ ਦੀ ਧਾਰਨ) ਅਤੇ ਸਟੀਓਹੋਪੇਟਾਈਟਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਐਫਐਲਡੀ ਤਰੱਕੀ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਪੜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸਿਰੋਸਿਸ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਚਰਬੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਸਟੀੋਹੋਪੇਟਾਈਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਕਾਰਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਲਕੋਹਲ ਐਫਐਲਡੀ ਵਿੱਚ, ਨਿਰੰਤਰ ਅਲਕੋਹਲ ਦੇ ਸੇਵਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਿਰੋਸਿਸ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੈ, ਪਰ ਨਾਨ-ਅਲਕੋਹਲਿਕ ਐਫਐਲਡੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਘੱਟ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ।
ਨਿਦਾਨ
thumb|ਜਿਗਰ ਸਟੀਆਟੋਸਿਸ (ਚਰਬੀ ਜਿਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ) ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੀ.ਟੀ. thumb|ਅਲਟ੍ਰਾਸਾਊਂਡ ਦਿਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਗਰ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਧੀ ਹੈ. ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਿਅਕਤੀ ਅਸਮਿੱਤਲੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅਸਧਾਰਨ ਜਿਗਰ ਦੇ ਫੰਕਸ਼ਨ ਟੈਸਟ ਜਾਂ ਸੰਬੰਧਤ ਡਾਕਟਰੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨੋਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹੇਪੇਟੋਮੇਗਲੀ ਕਾਰਨ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਲੱਭੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।ਐਲੀਵੇਟਿਡ ਜਿਗਰ ਦੀ ਬਾਇਓਕੈਮਿਸਟਰੀ 50% ਸਧਾਰਨ ਸਟੀਟੀਓਸਿਸ ਵਾਲੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੀਰਮ ਅਲਾਨਾਈਨ ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਨੀਸ ਦਾ ਪੱਧਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਲਕੋਹਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਐਸਪ੍ਰੇਟ ਟ੍ਰਾਂਸਮੀਨੇਸ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਲਕੋਹਲ ਐਫਐਲਡੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਮੇਜਿੰਗ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਕਸਰ ਮੁਲਾਂਕਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਲਟਰਾਸੌਨੋਗ੍ਰਾਫੀ ਇੱਕ "ਚਮਕਦਾਰ" ਜਿਗਰ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਈਕੋਜੀਨੀਸੀਟੀ ਦੇ ਨਾਲ।ਮੈਡੀਕਲ ਇਮੇਜਿੰਗ ਚਰਬੀ ਜਿਗਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ;ਫ਼ੈਟ ਲਿਵਰਾਂ ਦੀ ਕੰਪਿਟਿਡ ਟੋਮੋਗ੍ਰਾਫੀ (ਸੀਟੀ) ਤੇ ਤਿੱਲੀ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਘਣਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਟੀ 1-ਵੇਟਡ ਮੈਗਨੈਟਿਕ ਰਿਜੋਨੇਸ ਚਿੱਤਰਾਂ (ਐਮਆਰਆਈ) ਵਿੱਚ ਚਰਬੀ ਚਮਕਦਾਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।ਚੁੰਬਕੀ ਗੂੰਜਦਾ ਈਲਾਸਟੋਗ੍ਰਾਫੀ, ਚੁੰਬਕੀ ਗੂੰਜਦਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ, ਫਾਈਬਰੋਸਿਸ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਗੈਰ ਇਨਵੇਸਿਵ ਢੰਗ ਵਜੋਂ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਗਰ ਦੇ ਬਾਇਓਪਸੀ ਦੁਆਰਾ ਹਿਸਟੋਲੋਜੀਕਲ ਨਿਦਾਨ ਫਾਈਬਰੋਸਿਸ ਅਤੇ ਜਿਗਰ ਦੀ ਚਰਬੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਹੀ ਮਾਪ ਹੈ 2018 ਤੱਕ।
ਇਲਾਜ
ਚਰਬੀ ਜਿਗਰ ਦਾ ਇਲਾਜ ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਨ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ, ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ, ਅੰਡਰਲਾਈੰਗ ਕਾਰਨ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਨਾ ਜੇਕਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਟੀੇਟੋਸਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਉਲਟਾ ਦੇਵੇਗਾ।ਚਰਬੀ ਜਿਗਰ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਕਾਰਕਾਂ ਕਰਕੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ. ਹਾਲਾਂਕਿ, ਚਰਬੀ ਜਿਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਦੋ ਜਾਣੇ ਕਾਰਣ ਹਨ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਖਪਤ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੈਲੋਰੀ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਨਾਲ. ਐਨਏਐਫਐਲਡੀ ਜਾਂ ਨੈਸ਼ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਕਸਰਤ ਦੇ ਸੰਯੋਗ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣਾ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਣ ਜਾਂ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਵਧੇਰੇ ਗੰਭੀਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਦਵਾਈਆਂ ਜੋ ਇਨਸੁਲਿਨ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਹਾਈਪਰਲਿਪੀਡੇਮੀਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਜੋ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੈਰੀਏਟ੍ਰਿਕ ਸਰਜਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਵਿਟਾਮਿਨ ਈ ਜਿਗਰ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਜਾਂ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਦਿਖਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਬੈਰੀਆਟ੍ਰਿਕ ਸਰਜਰੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਕੱਲੇ ਫੈਟੀ ਜਿਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ (ਐਫ.ਐਲ.ਡੀ.) ਦੇ ਇਲਾਜ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ 2017 ਵਿੱਚ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ, 90% ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਐਫਐਲਡੀ, ਐਨਏਐਫਐਲਡੀ, ਐਨਏਐਸਐਚ ਅਤੇ ਐਡਵਾਂਸਡ ਸਟੀਟੋਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਨੂੰ ਮੋੜਨਾ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੋਟਾਪੇ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਇਹ ਸਰਜਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਮਹਾਮਾਰੀ
ਐਨਏਐਫਐਲਡੀ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲਗਭਗ 30% ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ 10% ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰੇਟ ਲਗਭਗ 35% ਹਨ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 7% ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ NASH ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਐਨਏਐਫਐਲਡੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 10% ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
90 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ, 1991 ਅਤੇ 1992 ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ 2.5% ਨੂੰ ਅਲਟ੍ਰਾਸਾਊਂਡ ਦੁਆਰਾ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਅਲਕੋਹਲ ਚਰਬੀ ਜਿਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋਣ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ; ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਅਸਥਾਈ ਈਲੋਗੋਗ੍ਰਾਫੀ (ਫਾਈਬਰੋਸਕੈਨ) ਨੇ 20% ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਿਗਰ ਤੇ ਚਰਬੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਏ, ਜੋ ਕਿ ਗੈਰ-ਅਲਕੋਹਲ ਚਰਬੀ ਜਿਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜਿਹੜੇ ਅੱਧੇ ਗੰਭੀਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ. ਸਕੈਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ 2.4% ਦੇ ਜਿਗਰ ਦੇ ਦਾਗ-ਧੱਬੇ ਸਨ, ਜੋ ਸਿਰੋਸਿਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਈਦਾ ਫੈਜ਼
ਸਈਦਾ ਫੈਜ਼ (9 ਜੂਨ 1925 – 14 ਸਤੰਬਰ 2010) ਗਾਜ਼ੀਪੁਰ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਵਿਦਿਅਕ ਸੁਧਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਗਾਜ਼ੀਪੁਰ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਸਈਦਾ ਫੈਜ਼ ਆਪਣੀਆਂ ਪੰਜ ਭੈਣਾਂ ਅਤੇ ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਮੁਹੰਮਦ ਸੁਲੇਮਾਨ ਅਦਮੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਮਰੀਅਮ ਅਦਮੀ, ਗੋਰਖਪੁਰ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪੂਰਵ-ਸੁਤੰਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣਾਇਆ। ਫੈਜ਼ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਬਾਰੇ ਪੱਖਪਾਤੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਆਪਕ ਸਮਾਜਿਕ ਪੱਖਪਾਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਸਦੇ ਮਾਪੇ ਉਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਦ੍ਰਿੜ ਸਨ।
ਸਿੱਖਿਆ
ਸਈਦਾ ਫੈਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅਲੀਗੜ੍ਹ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਐਮ.ਏ., ਬੀ.ਟੀ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਕਰੀਅਰ
ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਗਰਲਜ਼ ਸਕੂਲ, ਬਸਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਈ ਸਰਕਾਰੀ ਗਰਲਜ਼ ਇੰਟਰ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ 1985 ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਗਰਲਜ਼ ਇੰਟਰ ਕਾਲਜ, ਗਾਜ਼ੀਪੁਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋ ਗਈ।
1962 ਵਿੱਚ ਸਈਦਾ ਫੈਜ਼ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸ਼ਾਹ ਅਬੁਲ ਫੈਜ਼ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਫੈਜ਼ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਗਰਲਜ਼ ਇੰਟਰ ਕਾਲਜ, ਗਾਜ਼ੀਪੁਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਸ਼ਾਹ ਅਬੁਲ ਫੈਜ਼ ਗਾਜ਼ੀਪੁਰ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 1974 ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਇਕ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੇ, ਪਰ ਸਿਹਤ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਣ ਕਾਰਨ 1984 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਫੈਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 1985 ਵਿੱਚ ਮੀਆਂਪੁਰਾ, ਗਾਜ਼ੀਪੁਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਐਲਕੇਜੀ ਤੋਂ III ਤੱਕ ਕਲਾਸਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਸਕੂਲ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਾਹ ਫੈਜ਼ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਸਕੂਲ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਇਸਦੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਮਾਨਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਕੂਲ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਾਹ ਫੈਜ਼ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। right|thumb|267x267px| ਸਈਦਾ ਫੈਜ਼ [[National Solidarity Council|ਨੈਸ਼ਨਲ ਸੋਲੀਡੈਰਿਟੀ ਕੌਂਸਲ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੁਆਰਾ ਸਰਵੋਤਮ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ-2009 ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ]]
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2010 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1925
ਭਰਾਜ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ
ਭਰਾਜ (بھراج) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਦੇ ਗੁਜਰਾਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਮੰਗੋਵਾਲ ਸ਼ਰਕੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਕਰਿਆਂਵਾਲਾ ਰੋਡ 'ਤੇ ਇਹ ਗੁਜਰਾਤ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰੀ ਤੇ ਵਸਿਆ ਗੁੱਜਰ ਜਾਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ "ਬਾਬਾ ਨਿਹਾਲਾ (ਨਿਹਾਲ ਚੰਦ)" ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਬਰ ਹੈ ਜੋ ਗੁਜਰਾਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਵਸੇ ਸਾਰੇ ਗੁੱਜਰਾਂ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਭਰਾਜ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਿੰਡ ਵੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ
ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਗਰੁੱਪ ਆਫ਼ ਇੰਸਟੀਚਿਊਸ਼ਨਜ਼, ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹਨ। ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ 1993 ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹਨ। ਧਾਲੀਵਾਲ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਬਠਿੰਡਾ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਲੁਧਿਆਣਾ ਸਿਟੀ ਸੈਂਟਰ
ਲੁਧਿਆਣਾ ਸਿਟੀ ਸੈਂਟਰ ਇੱਕ ਬਹੁ-ਕਰੋੜੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸੀ (ਹੁਣ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ) ਜੋ ਸਾਲ 2003 ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ, ਪੱਖੋਵਾਲ ਰੋਡ, ਲੁਧਿਆਣਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਿੱਸੇ ਹੋਣੇ ਸਨ  - ਦ ਮਾਲ, ਦ ਹਾਈਟਸ, ਦ ਫੋਰਮ, ਦ ਪੋਡੀਅਮ ਅਤੇ ਪੰਜ-ਸਿਤਾਰਾ ਹੋਟਲ । ਸਿਟੀ ਸੈਂਟਰ 25 ਏਕੜ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ  ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਮਾਲ, 12 ਮਲਟੀਪਲੈਕਸ, ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ, ਹੈਲੀਪੈਡ ਅਤੇ ਪਾਰਕਿੰਗ ਸਲਾਟ ਸਨ।
ਸਿਟੀ ਸੈਂਟਰ ਘੁਟਾਲਾ
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਬਹੁ-ਕਰੋੜੀ ਘੁਟਾਲੇ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਉਲਝ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਸਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਪੰਜਾਬ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਭੋਜ ਵੈਟਲੈਂਡ
right|thumb| ਭੋਪਾਲ ਦਾ ਭੋਜਤਾਲ ਭੋਜ ਵੈਟਲੈਂਡ ਮੱਧ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਭੋਪਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਝੀਲਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਦੋ ਝੀਲਾਂ ਭੋਜਤਾਲ ( ਉੱਪਰੀ ਝੀਲ ) ਅਤੇ ਹੇਠਲੀ ਝੀਲ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਭੋਜਤਾਲ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 31 ਕਿਮੋਲਿਟਰ ਹੈ, ਅਤੇ 361 ਕਿਲੋਮੀਟਰ  ਦੇ ਇੱਕ ਕੈਚਮੈਂਟ ਜਾਂ ਵਾਟਰਸ਼ੈੱਡ ਨੂੰ ਕੱਢਦਾ ਹੈ। ਭੋਜਤਾਲ ਦਾ ਜਲ ਖੇਤਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੇਂਡੂ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਪੂਰਬੀ ਸਿਰੇ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਕੁਝ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਹਨ।  ਭੋਜਤਾਲ ਦੀ ਰਚਨਾ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਪਰਮਾਰ ਰਾਜਾ ਭੋਜ (1005-1055) ਵਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੀ ਪੂਰਬੀ ਸਰਹੱਦ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਲਈ ਭੋਪਾਲ (ਉਸਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਵੀ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਝੀਲ ਕੋਲਾਨ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਰ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਬੰਨ੍ਹ ਬਣਾ ਕੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਕੋਲਾਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹਲਲੀ ਨਦੀ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਸੀ; ਭੋਜਤਾਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਡਾਇਵਰਸ਼ਨ ਚੈਨਲ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਕੋਲਾਂ ਨਦੀ ਅਤੇ ਭੋਜਤਾਲ ਦੀ ਉੱਪਰਲੀ ਪਹੁੰਚ ਹੁਣ ਕਾਲੀਆਸੋਤ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਦਭਦਾ ਡੈਮ 1965 ਵਿੱਚ ਭੋਜਤਾਲ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਇਹ ਹੁਣ ਕਾਲੀਸੋਤ ਨਦੀ ਦੇ ਵਹਾਅ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਲੋਅਰ ਝੀਲ ਨੂੰ 1794 ਵਿੱਚ ਨਵਾਬ ਹਯਾਤ ਮੁਹੰਮਦ ਖਾਨ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਨਵਾਬ ਛੋਟੇ ਖਾਨ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੋਲਾਨ ਨਦੀ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੁਆਰਾ ਹਲਲੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪਾਤਰਾ ਡਰੇਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਲੀਆਸੋਤ ਅਤੇ ਹਲਲੀ ਨਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਬੇਤਵਾ ਨਦੀ ਦੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਹਨ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"> ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਤਾਨੀਆ ਏਬੀ
ਤਾਨੀਆ ਏਬੀ (ਜਨਮ 7 ਅਕਤੂਬਰ, 1966) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਮਲਾਹ ਹੈ। ਉਸਨੇ 18 ਅਤੇ 21 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ 26 ਫੁੱਟ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਇਕੱਲਾ ਚੱਕਰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਅਮਰੀਕੀ ਔਰਤ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੀ ਵਿਅਕਤੀ (ਉਸ ਸਮੇਂ) ਬਣ ਗਈ। ਉਸਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਗਿੰਨੀਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਪਨਾਮਾ ਨਹਿਰ ਰਾਹੀਂ ਸਫ਼ਰ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਦੱਖਣੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਨਾਲ ਅੱਸੀ ਮੀਲ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਵੀ ਕੀਤਾ। (ਗਿਨੀਜ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਅਮਰੀਕੀ ਔਰਤ ਲਈ, ਕੈਰੇਨ ਥੋਰਨਡਾਈਕ ਦੇਖੋ।) ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਏਬੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਟੀਚਾ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।
ਯਾਤਰਾ
ਏਬੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਫ਼ਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਫ਼ਰ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਨਹੀਂ ਲਿਆ। 1984 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਏਬੀ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪਕ ਹਾਈ-ਸਕੂਲ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਸ਼ਤੀ ਖਰੀਦੀ ਤਾਂ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਪਾਰ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਭੇਜਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਏਬੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਕੋਰਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਯੂਕੇ ਤੋਂ ਸਪੇਨ, ਪੁਰਤਗਾਲ, ਮੋਰੋਕੋ, ਕੈਨਰੀ ਆਈਲੈਂਡਜ਼, ਕੈਰੇਬੀਅਨ, ਬਰਮੂਡਾ ਅਤੇ ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਪੂਰੇ ਸਮੂਹ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ, ਵਾਪਸ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਗਏ ਅਤੇ 1985 ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਨਵੀਂ ਸਿੱਖਿਆ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਕੀਤਾ।
ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੋਂ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ, ਏਬੀ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਫ਼ਰ ਦੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਗੱਲਾਂ ਸਿੱਖੀਆਂ।
ਮਈ 1985 ਵਿੱਚ, ਚੱਕਰਵਾਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਏਬੀ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ੀ ਨੈਵੀਗੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਵਿਹਾਰ ਦਾ ਕੋਰਸ ਕੀਤਾ।
28 ਮਈ 1985 ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋਈ ਸੀ ਤਾਂ ਏਬੀ ਕੋਲ ਅਮਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਫ਼ਰ ਜਾਂ ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ ਦਾ ਕੋਈ ਤਜਰਬਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਿਦਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਹ ਅਠਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ। Aebi ਕੋਲ GPS ਰਿਸੀਵਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਨਾਗਰਿਕ GPS ਰਿਸੀਵਰ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਏਬੀ ਕੋਲ ਆਕਾਸ਼ੀ ਨੈਵੀਗੇਸ਼ਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸੇਕਸਟੈਂਟ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰੇਡੀਓ ਦਿਸ਼ਾ ਖੋਜਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਨਿਊ ਜਰਸੀ ਤੋਂ ਬਰਮੂਡਾ ਦੀ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1966
ਉਧੋਵਾਲੀ
ਉਧੋਵਾਲੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਟਾਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆ ਦੁਆਰਾ ਪਿੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਸਰਪੰਚ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬਲਵੀਰ ਕੌਰ ਰੀਹਲ
ਬਲਵੀਰ ਕੌਰ ਰੀਹਲ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਹੈ।
ਲਿਖਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਸ਼ੀਤਲ ਅੰਗੁਰਲ
ਸ਼ੀਤਲ ਅੰਗੁਰਲ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹਨ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਜਲੰਧਰ ਪੱਛਮੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ। ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ 2022 ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ 117 ਸੀਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 92 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤ ਕੇ ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ 79% ਬਹੁਮਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਨੇ 16 ਮਾਰਚ 2022 ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ।
2022 ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ
ਸ਼ੀਤਲ ਅੰਗੁਰਾਲ ਨੇ ਜਲੰਧਰ ਪੱਛਮੀ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸ਼ੁਸ਼ੀਲ ਰਿੰਕੂ ਨੂੰ 4253 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾ ਕੇ 2022 ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ।
ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ
ਸ਼ੀਤਲ ਅੰਗੁਰਲ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਇਕ ਵਜੋਂ ਜਲੰਧਰ ਪੱਛਮੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2022 ਤੋਂ 2027 ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ
ਅਲਾਇਆ ਐੱਫ
thumb|ਅਲਾਇਆ ਐੱਫ ਆਲੀਆ ਫਰਨੀਚਰਵਾਲਾ (ਜਨਮ 28 ਨਵੰਬਰ 1997), ਜੋ ਉਸਦੇ ਸਟੇਜ ਨਾਮ ਅਲਾਇਆ ਐਫ ਦੁਆਰਾ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਬੇਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਉਹ ਅਦਾਕਾਰਾ ਪੂਜਾ ਬੇਦੀ ਦੀ ਧੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2020 ਵਿੱਚ ਕਾਮੇਡੀ ਫਿਲਮ ਜਵਾਨੀ ਜਾਨੇਮਨ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਬੈਸਟ ਫੀਮੇਲ ਡੈਬਿਊ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਨੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਥ੍ਰਿਲਰ ਫਰੈਡੀ (2022) ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ
ਆਲਿਆ ਐੱਫ ਦਾ ਜਨਮ ਆਲੀਆ ਫਰਨੀਚਰਵਾਲਾ 28 ਨਵੰਬਰ 1997, ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਪੂਜਾ ਬੇਦੀ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਫਰਹਾਨ ਇਬਰਾਹਿਮ ਫਰਨੀਚਰਵਾਲਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਪਾਰਸੀ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਖੋਜਾ ਮੁਸਲਿਮ ਮੂਲ ਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ, ਹਰਿਆਣਵੀ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਮੂਲ ਦੀ ਹੈ।   ਉਹ ਅਦਾਕਾਰ ਕਬੀਰ ਬੇਦੀ ਅਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਡਾਂਸਰ ਪ੍ਰੋਤਿਮਾ ਬੇਦੀ ਦੀ ਪੋਤੀ ਹੈ।
ਉਸਨੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਜਮਨਾਬਾਈ ਨਰਸੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੀ ਫਿਲਮੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਨੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਫਿਲਮ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਐਕਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਡਿਪਲੋਮਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਅਲਾਇਆ ਐਫ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਕਾਲੀ ਅਤੇ ਕਥਕ ਡਾਂਸਰ ਬਣਨ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈ ਰਹੀ ਹੈ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਆਲਿਆ ਨੇ ਨਿਤਿਨ ਕੱਕੜ ਦੀ ਜਵਾਨੀ ਜਨੇਮਨ (2020) ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਮੇਡੀ-ਡਰਾਮਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੱਕ 21 ਸਾਲ ਦੀ ਕੁੜੀ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 40 ਸਾਲ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਵਿਆਹਾਂ ਲਈ ਨਫ਼ਰਤ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਹੈ। ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਆਲੋਚਕਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ ਸਮੀਖਿਆ ਮਿਲੀ। ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਹੰਗਾਮਾ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ, "ਅਲਾਇਆ ਨੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਆਤਮਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਖੂਬਸੂਰਤ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕਲੌਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ ਜੋ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੱਦ ਤੱਕ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।" ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਲਾਇਆ ਤੁਹਾਡਾ ਦਿਲ ਚੋਰੀ ਕਰ ਲਵੇਗੀ। ਉਹ ਕੈਮਰੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੁਦਰਤੀ ਹੈ।" ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਫੀਮੇਲ ਡੈਬਿਊ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ।
ਅਲਾਇਆ ਨੇ ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਕਾਰਤਿਕ ਆਰੀਅਨ ਦੇ ਨਾਲ 2022 ਦੀ ਫਿਲਮ ਫਰੈਡੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਔਰਤ ਕੈਨਾਜ਼ ਇਰਾਨੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਨਿਊਜ਼18 ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ, “ਅਲਾਇਆ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਆਸਾਨੀ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। ” ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਲਾਯਾ "ਕਮਜ਼ੋਰ" ਅਤੇ "ਚਲਾਕੀ" ਦੋਨੋਂ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੀ ਹੈ।
ਫਿਰ ਉਹ 2023 ਦੀ ਫਿਲਮ ਅਲਮੋਸਟ ਪਿਆਰ ਵਿਦ ਡੀਜੇ ਮੁਹੱਬਤ, ਕਰਨ ਮਹਿਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਆਲਿਆ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਅਦਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਇੱਕ ਕੇਸ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਵੇਂ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ, ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੀ ਮਾਸੂਮੀਅਤ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।"
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1">
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਰਸੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1997
ਅਕਰਪੁਰਾ
ਅਕਰਪੁਰਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਟਾਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆ ਦੁਆਰਾ ਪਿੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਸਰਪੰਚ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮਨੋਰਮਾ ਮਹਾਪਾਤਰਾ
thumb| ਮਨੋਰਮਾ ਮਹਾਪਾਤਰਾ [[ਭੁਬਨੇਸ਼ਵਰ|ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਉੜੀਸਾ ਵਿਖੇ, 2 ਦਸੰਬਰ 2012]] ਮਨੋਰਮਾ ਮਹਾਪਾਤਰਾ (10 ਜੂਨ 1934 - 18 ਸਤੰਬਰ 2021) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ, ਕਵੀ, ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੜੀਆ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਚਾਲੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਾਵਲ ਅਤੇ ਕਾਵਿ-ਪੁਸਤਕਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਉੜੀਆ ਅਖਬਾਰ, ਸਮਾਜ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਕਈ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਓਡੀਸ਼ਾ ਰਾਜ ਦਾ ਸਰਵਉੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਸਨਮਾਨ, 1984 ਵਿੱਚ ਓਡੀਸ਼ਾ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਉਹ ਓਡੀਸ਼ਾ ਰਾਜ ਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਸੰਸਥਾ, ਓਡੀਸ਼ਾ ਰਾਜ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਸੀ।
ਜੀਵਨ
ਮਹਾਪਾਤਰਾ ਦਾ ਜਨਮ 1934 ਵਿੱਚ ਓਡੀਸ਼ਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਡਾ: ਰਾਧਾਨਾਥ ਰਥ ਇੱਕ ਉੜੀਆ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖਬਾਰ, ਸਮਾਜ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਸਨ। ਉਸਦੀ ਅੰਡਰਗਰੈਜੂਏਟ ਸਿੱਖਿਆ ਉੜੀਸਾ ਦੀ ਰੇਵੇਨਸ਼ਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। 18 ਸਤੰਬਰ 2021 ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਸਰਕਾਰੀ ਸਨਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਕਰੀਅਰ
ਮੋਹਪਾਤਰਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖਬਾਰ ਦ ਸਮਾਜ ਲਈ ਇੱਕ ਕਾਲਮਨਵੀਸ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਲਿਖਣਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੀ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਗਈ। 1960 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ, ਜੁਆਰ ਜੀਉਂਥੀ ਉਥੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਚਾਲੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ, ਨਾਵਲਾਂ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੜੀਆ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਪਰ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਵੀ। ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਰਧਨਾਰੀਸ਼ਵਰ, ਬੈਦੇਹੀ ਵਿਸਰਜਿਤਾ, ਸੰਘਤਿਰ ਸੰਹਿਤਾ, ਐਸ ਹਕਤੀ ਰੂਪੇਨਾ ਸੰਸਥਿਤਾ, ਰੂਪਮ ਰੂਪਮ ਪ੍ਰਤਿਰੂਪਮ, ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਚੰਦਨ, ਸਮਯ ਪੁਰਸ਼ਾ , ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤਿਰ ਨਈਮਿਸ਼ਾਰਣਯ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਬੁਲਾਰੇ ਵਜੋਂ, ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਕੀਤਾ। 1982 ਤੋਂ 1990 ਤੱਕ, ਉਹ ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਕ ਸਮਾਜ, ਉਤਕਲ ਸਾਹਿਤ ਸਮਾਜ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ 1991 ਤੋਂ 1994 ਤੱਕ, ਉਹ ਰਾਜ ਸਾਹਿਤਕ ਸਮਾਜ, ਓਡੀਸ਼ਾ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।
ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਮਹਾਪਾਤਰਾ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨਵੀਨ ਪਟਨਾਇਕ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸਦੀ ਲਿਖਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ "...ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਮਹਾਪਾਤਰਾ ਦੀ ਲਿਖਤ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ, ਸਮਕਾਲੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸੀ। ਮਹਾਪਾਤਰਾ ਨੇ ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਈ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਸਵੈਇੱਛੁਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰੈੱਡ ਕਰਾਸ ਸੋਸਾਇਟੀ, ਉੜੀਸਾ ਦੀ ਸੋਸ਼ਲ ਸਰਵਿਸ ਗਿਲਡ, ਅਤੇ ਲੋਕ ਸੇਵਕ ਮੰਡਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਅਵਾਰਡ
ਮੋਹਪਾਤਰਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2021 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1934
ਗੁਰਨਾਮ ਢਿੱਲੋਂ
ਗੁਰਨਾਮ ਢਿੱਲੋਂ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਹੈ।
ਜੀਵਨੀ
ਗੁਰਨਾਮ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਮੱਧਵਰਗੀ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰ, ਕਸਬਾ ਢਿੱਲਵਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਪੂਰਥਲਾ ਪਿਤਾ ਮੋਹਣ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਗੁਰਬਚਨ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੌਂ ਜਮਾਤਾਂ ਪਾਸ ਸਨ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਭਰਾ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਦਸਵੀਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਕੂਲੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬੀ. ਐੱਸ. ਸੀ. ਬੀ.ਟੀ. ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਕੇ 3/4 ਮਹੀਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਬੇਸਿਕ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਸਕੂਲ ਸਰਹਾਲੀ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ) ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਲਜ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ। 1964 ਵਿੱਚ ਵਰਕ ਵਾਊਚਰ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਪੌਂਡ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਇੰਗਲੈਂਡ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਜਦੂਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਬਣਾਂਵਾਲੀ
ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਬਣਾਵਾਲੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਧਾਇਕ ਹੈ। ਉਹ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ 2022 ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ।
ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਗਾਂਧੀ ਬਾਜ਼ਾਰ
thumb| ਗਾਂਧੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸਰਕਲ ਗਾਂਧੀ ਬਜ਼ਾਰ ਬਸਵਾਨਗੁੜੀ, ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੌਣਕਾਂ ਨਾਲ਼ ਤ੍ਰਿਪਤ ਬਾਜ਼ਾਰ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਮਸਾਲੇ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਗਾਂਧੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਅਤੇ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੰਦਰ ਵੀ ਹਨ; ਫਲ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਸਟੋਰ; ਅਤੇ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1943 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਭਵਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਬਜ਼ਾਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਵੇਰੇ 6 ਵਜੇ ਤੋਂ ਰਾਤ 9 ਵਜੇ ਤੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਪੂਜਾ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਭੀੜ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਡੀਵੀਜੀ ਰੋਡ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਵਪਾਰਕ ਦੁਕਾਨਾਂ ਹਨ, ਗਾਂਧੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਸਵਾਨਗੁੜੀ ਦਾ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਜ਼ਾਰ
ਸ਼ਰਵਰੀ ਵਾਘ
ਸ਼ਰਵਰੀ ਵਾਘ (ਜਨਮ 14 ਜੂਨ 1997) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2015 ਵਿੱਚ ਲਵ ਰੰਜਨ ਅਤੇ ਸੰਜੇ ਲੀਲਾ ਭੰਸਾਲੀ ਲਈ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ 2020 ਵਿੱਚ ਕਬੀਰ ਖਾਨ ਦੀ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ ਦ ਫਰਗੋਟਨ ਆਰਮੀ - ਅਜ਼ਾਦੀ ਕੇ ਲੀਏ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਯਸ਼ਰਾਜ ਫਿਲਮਜ਼ ਦੀ ਬੰਟੀ ਔਰ ਬਬਲੀ 2 (2021) ਵਿੱਚ ਵਾਘ ਦੀ ਫਿਲਮੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬੈਸਟ ਫੀਮੇਲ ਡੈਬਿਊ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਉਸਦਾ ਜਨਮ 1997 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਰਾਠੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਸ਼ੈਲੇਸ਼ ਵਾਘ, ਇੱਕ ਬਿਲਡਰ ਅਤੇ ਨਮਰਤਾ ਵਾਘ, ਇੱਕ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਦਾਦਰ ਪਾਰਸੀ ਯੂਥ ਅਸੈਂਬਲੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਰੂਪਰੇਲ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਮਨੋਹਰ ਜੋਸ਼ੀ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ, ਉਸਦੇ ਨਾਨੇ ਹਨ।
ਕਰੀਅਰ
ਵਾਘ ਨੇ ਪਿਆਰ ਕਾ ਪੰਚਨਾਮਾ 2, ਬਾਜੀਰਾਓ ਮਸਤਾਨੀ ਅਤੇ ਸੋਨੂੰ ਕੇ ਟੀਟੂ ਕੀ ਸਵੀਟੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ 2014 ਤੋਂ ਆਡੀਸ਼ਨ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸੰਨੀ ਕੌਸ਼ਲ ਦੇ ਨਾਲ 2020 ਦੀ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਪ੍ਰਾਈਮ ਸੀਰੀਜ਼ ਦ ਫਾਰਗਟਨ ਆਰਮੀ - ਅਜ਼ਾਦੀ ਕੇ ਲੀਏ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਉਹ ਅੱਗੇ ਜੁਨੈਦ ਖਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਲਿਨੀ ਪਾਂਡੇ ਦੇ ਨਾਲ ਮਹਾਰਾਜਾ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਵੇਗੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1996
ਹਮਦਾਨ
ਹਮਦਾਨ ( pronounced [hæmedɒːn] ) ਜਾਂ ਹਮਿਦਾਨ (  , ਹਮਿਦਾਨ ) ( ਪੁਰਾਣੀ ਫ਼ਾਰਸੀ : Haŋgmetana, Ecbatana ) ਈਰਾਨ ਦੇ ਹਮਦਾਨ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। 2019 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ, ਇਸਦੀ ਆਬਾਦੀ 230,775 ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ 783,300 ਸੀ।  ਹਮਦਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਨਸਲੀ ਕੁਰਦ ਅਤੇ ਪਰਸੀਅਨ ਹਨ।
ਹਮਦਾਨ ਨੂੰ ਈਰਾਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਇਹ 1100 ਈਸਵੀ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਅੱਸ਼ੂਰੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਉੱਪਰ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਹੇਰੋਡੋਟਸ, ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ 700 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਮਾਦ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ।
ਈਰਾਨ ਦੇ ਮੱਧ-ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, 3,574-ਮੀਟਰ ਅਲਵੰਦ ਪਹਾੜ ਦੀ ਤਲਹਟੀ ਵਿੱਚ ਹਮਦਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਹਰਾ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ 1,850 ਮੀਟਰ ਉੱਚਾ ਹੈ।
ਪੁਰਾਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਆਉਣ ਲਈ ਪਰੇਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਤਹਿਰਾਨ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਲਗਭਗ 360 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (220 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ।। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਥਾਨ ਗੰਜ ਨਾਮ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ, ਇਬਨ ਸੀਨਾ ਸਮਾਰਕ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਤਾਹਰ ਸਮਾਰਕ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਫ਼ਾਰਸੀ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
left|thumb|253x253px| Matrakçı Nasuh ਦੁਆਰਾ ਹਮਦਾਨ ਦਾ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ
ਸਭਿਆਚਾਰ
right|thumb|200x200px| ਸੇਂਟ ਸਟੀਫਨ ਅਤੇ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਦਿ ਇਲੂਮਿਨੇਟਰ ਚਰਚ right|thumb|248x248px| ਹਮਦਾਨ ਦਾ ਸੇਂਟ ਮੈਰੀ ਚਰਚ right|thumb|200x200px| ਹਮਦਾਨ ਵਿੱਚ ਏਕਬਤਨ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਰਚ
ਗੁਰਚਰਨ ਕੌਰ ਕੋਚਰ
ਡਾ. ਗੁਰਚਰਨ ਕੌਰ ਕੋਚਰ ਦਾ ਜਨਮ ਸ: ਸਰਦਾਰ ਸਿੰਘ ਚਾਵਲਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਜਸਵੰਤ ਕੌਰ  ਦੇ ਘਰ  6 ਮਈ 1946 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਇਤਿਹਾਸ,ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਐੱਮ ਏ, ਬੀ.ਐਡ., ਐਲ ਐਲ.ਬੀ., ਉਰਦੂ ਆਮੋਜ਼, ਪੀਐਚ.ਡੀ (ਆਨਰੇਰੀ) ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਗੁਰਚਰਨ ਕੌਰ ਕੋਚਰ ਲੈਕਚਰਾਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਦਵਿੰਦਰ ਦੀਪ
ਦਵਿੰਦਰ ਦੀਪ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਮੰਡਿਸਾ ਥਾਮਸ
ਮੰਡਿਸਾ ਥਾਮਸ, ਨੇ 2011 ਨੋਨਬਲਿਵਰਸ ਇਨਕ. (Nonbelievers Inc.), ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਦੀ ਇਹ ਬਾਨੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੀ। ਇਸਨੂੰ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਵਜੋਂ ਪਾਲਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਚਰਚ ਦੀ ਇੱਕ ਭਜਨ ਮੰਡਲੀ ਵਿੱਚ ਗਾਉਂਦੀ ਸੀ। 2012 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦ ਲਈ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕਨ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਅਟਲਾਂਟਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਿਲਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਲੈਂਗਸਟੋਨ ਹਿਊਜ਼ ਦੇ ਅੱਗੇ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਸੀ। 2013 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਸਤਿਕ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੁਲਾਰਾ ਸੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਇਸਨੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਬਲੈਕਆਉਟ ਸੈਕੂਲਰ ਰੈਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਆਊਟਡੋਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਜੋ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਨਾਸਤਿਕ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਧਰਮਨਿਰਪੱਖ ਰੈਲੀ ਸੀ। ਰੈਲੀ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਥਾਮਸ ਅਤੇ ਆਈਆਨਾ ਵਾਟਸਨ ਦਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੋਜੀ ਔਰਤਾਂ
ਫੇਫੜੇ ਦਾ ਕੈਂਸਰ
ਫੇਫੜੇ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਆਮ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਕੈਂਸਰ ਹੈ। ਇਹ ਕੈਂਸਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਦੋਨਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਸ ਦੇ ਹੋਣ ਨਾਲ ਮੌਤ ਦਾ ਖਤਰੇ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੇਫੜੇ ਵਿਚ, ਤਕਰੀਬਨ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਲੱਖ ਹਵਾ-ਥੈਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਵਾ ਰਸਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ, ਇੱਕ ਲੇਸਲਾ ਪਦਾਰਥ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਾਸਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ, ਬਾਹਰੀ ਵਸਤੂਆਂ ਜਿਵੇਂ ਮਿੱਟੀ-ਕਣ, ਰੋਗਾਣੂੰ ਆਦਿ ਇਸ ਲੇਸਲੇ ਪਦਾਰਥ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵਾਲਾਂ ਵਰਗੇ ਢਾਂਚਿਆਂ ਦੀ ਹਿਲਜੁਲ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਇਹ, ਗਲ਼ੇ ਵੱਲ ਨੂੰ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਖੰਘਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਸਾਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਿਸਟਮ ਹੈ ਜੋ ਬਾਹਰੀ ਰੋਗਾਣੂੰਆਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਫੇਫੜਿਆਂ ਤੱਕ ਪੁੱਜਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦਾ ਹੈ। ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਵਰਗੇ ਢਾਂਚੇ ਝੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਲੇਸਲੇ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਬਾਹਰੀ ਰੋਗਾਣੂੰਆਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਨਾ-ਠੀਕ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਹਵਾ-ਥੈਲੀਆਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਕੈਂਸਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਹਵਾ ਰਸਤਿਆਂ ਦੇ ਸੈੱਲ, ਬੇ-ਤਰਤੀਬੀ ਤੇ ਬੜੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਵਾਧਾ ਬੇਕਾਬੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇੱਕ ਅਸਾਧਾਰਣ ਗੋਲ਼ੇ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਟਿਊਮਰ, ਖ਼ੂਨ ਜਾਂ ਲਿੰਫੈਟਿਕ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਰਾਹੀਂ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਦੂਜੇ, ਦੂਰ ਵਾਲੇ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖ਼ੂਨ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਜੜ੍ਹਾਂ ਜਿਗਰ, ਹੱਡੀਆਂ, ਦਿਮਾਗ਼ ਜਾਂ ਹੋਰ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਲਿੰਫੈਟਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਰਾਹੀਂ ਧੌਣ ਵਿਚ, ਕੈਂਸਰ ਦੀਆਂ ਗਿਲਟੀਆਂ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
1761 ਤੱਕ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸੰਨ 1810 ਵਿੱਚ ਇਸ ਕੈਂਸਰ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਛਪਿਆ ਸੀ। 1878 ਵਿੱਚ ਪੋਸਟਮਾਰਟਮ ਕੇਸਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਮਿਣਤੀ ਇੱਕ ਦੱਸੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ 1900 ਤੱਕ ਵਧ ਕੇ, 10 ਤੋਂ 15 ਹੋ ਗਏ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਨ 1929 ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਡਾਕਟਰ ਫਰਿਟਜ਼ ਨੇ, ਤੰਬਾਕੂਨੋਸ਼ੀ ਤੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਸਬੰਧ ਬਿਆਨ ਕੀਤੇ।
ਕਾਰਨ
ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਤੰਬਾਕੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੇ ਸੈੱਲ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੈੱਲ ਅਸਾਧਾਰਨ ਰੂਪ ਨਾਲ ਵਧਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਮਾਰਤਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪੱਥਰ ਐਸਬੈਸਟੋਸ ਹੈ ਇਸ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲਾ ਧੂੰਆ ਜੇਕਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਦੌਰਾਨ ਅੰਦਰ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਫੇਫੜਿਆਂ ਨੂੰ ਹਾਨੀ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰਾਡੋਨ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਬਦਬੂਦਾਰ ਗੈਸਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ 'ਚ ਆਉਣ ਨਾਲ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਾਰਖਾਨਿਆਂ ਦੇ ਧੂੰਏਂ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਪਦਾਰਥ ਜਿਵੇਂ ਐਸਬੈਸਟੋਸ, ਨਿੱਕਲ, ਕਰੋਮੇਟ, ਆਰਸੈਨਿਕ, ਵਿਨਾਇਲ ਕਲੋਰਾਇਡ, ਮਸਟਰਡ ਗੈਸ, ਕੋਲੇ ਦੀ ਗੈਸ ਆਦਿ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਰਮਚਾਰੀ, ਜੇਕਰ ਸਿਗਰਟਾਂ ਵੀ ਪੀਂਦੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਦੇ 60‚ ਵਧੇਰੇ ਚਾਂਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਲੱਛਣ
ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਵਾਲੇ ਰੋਗੀ 'ਚ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਲੱਛਮ ਪਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਰੋਗੀ ਨੂੰ ਥਕਾਵਟ, ਖਾਂਸੀ, ਸਾਹ ਲੈਣ 'ਚ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ, ਛਾਤੀ 'ਚ ਦਰਦ, ਭੁੱਖ ਘੱਟ ਲੱਗਣਾ, ਰੇਸ਼ੇ 'ਚ ਖੂਨ ਆਉਣਾ
ਇਲਾਜ
ਇਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕੀਮੋਥੈਰੇਪੀ ਜਾਂ ਅੋਪਰੇਸ਼ਨ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੋਗ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਵਾਈਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਂਸਰ
ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਡਾ: ਸਤਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਦਾ ਆਰੰਭ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮਗਰਲੇ ਅੱਧ ਤੋਂ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮਸਲਨ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਵਾਰਤਕ ਨੂੰ ਆਮਤੋਰ ਤੇ ਤਰਕ-ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰੂਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਨੋਭਾਵ ਤੇ ਕਲਪਨਾ ਨਾਲੋਂ ਬੁੱਧੀ ਤੇ ਨਿਆਇ ਉੱਪਰ ਵਧੇਰੇ ਬਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਬੰਧ
ਪੰਜਾਬੀ ਨਿਬੰਧ ਰਚਨਾ : ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਕਾਸ ਤੇ ਵਿੰਭਿਨ ਰੂਪ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧ ਵਾਰਤਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਿਬੰਧ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰੂਪ ਅੰਗਰੇਜੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਹੀ ਦੇਣ ਹੈ।  ਨਿਬੰਧ ਛੋਟੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਵਾਰਤਕ ਰਚਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।  ਜੋ ਸੰਖੇਪਤਾ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੜੀਵਾਰ ਭਾਵਾਂ ਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਨਿਬੰਧ ਦਾ ਆਰੰਭ ਇਸਾਈ ਮਸ਼ਨੀਰੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੱਤ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਹੀ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂ ਸ਼ੁਰੂ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਿਬੰਧ ਰਚਨਾ ਧਾਰਮਿਕ ਨਿਬੰਧ ਰਚਨਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।  ਸ਼ਰਧਾ ਰਾਮ ਫਿਲੋਰੀ(1837-1881) ਤੋਂ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦੋ ਪੁਸਤਕਾਂ ਰਾਜ ਦੀ ਵਿਥਿਆਂ(1866) ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਤਚੀਤ (1875) ਲਿਖਵਾਈਆਂ ਜੋ ਕਿ ਨਿਬੰਧ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਹੀ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਿ: ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗੁਰੂ ਖਾਲਸਾ, ਸਰਕਾਰ ਖਾਲਸਾ, ਪਤਿਤ ਪਵਨ ਆਦਿ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਬਿਹਾਰੀ ਲਾਲ ਪੂਰੀ, ਪੰਡਿਤ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨਰੋਤਮ, ਪ੍ਰੋ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ, ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਆਦਿ ਨੇ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਆਧੁਨਿਕ ਨਿਬੰਧ ਰਚਨਾ ਦੇ ਮੋਢੀ ਲਿਖਾਰੀ ਸਨ।  ਉਹਨਾ ਦੇ ਚੋਣਵੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਲੇਖ ਅਮਰ ਲੇਖ ਨਾਂ ਹੇਠ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਏ।  ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ ਦੇ ਨਿਬੰਧ ਹਾਸ ਤੇ ਵਿਅੰਗ ਭਰਪੂਰ ਸਨ। ਪ੍ਰੋ: ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਅਬਦਲੀ ਜੋਤਿ, ਭਾਈ ਕਾਨ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ - ਹਮ ਹਿੰਦੂ ਨਹੀਂ, ਗੁਰਮਤਿ ਸੁਧਾਰਕ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ ਨੇ ਵਾਰਤਕ ਤੇ ਨਿਬੰਧ ਚ ਵੱਡਾ ਭੰਡਾਰ ਸਿਰਜਿਆ ਉਸ ਦੇ ਬਹੁਭਾਂਤੀ ਵਿਸ਼ੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਕੁਰੀਤੀਆਂ, ਹਿਕਮਤ ਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਗੁਰਮਤਿ ਆਦਿ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਸੀ ਆਤਮ ਸੁਧਾਰ, ਕਮਾਈ ਦੀ ਬਰਕਤ ਅਨੇਕ ਗਿਆਨ ਦਰਪਣ ਆਦਿ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ, ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਨਾਵਲਿਸਟ, ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ, ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ੈਲੀਕਾਰ ਸਨ। ਇਸ ਸਦੀ ਵਿਚ ਹੀ ਕਾਵਿ ਨਿਬੰਧ, ਖਤ ਨਿਬੰਧ ਆਦਿ ਵੱਖ ਵੱਖ ਤਰਾਂ ਦੇ ਨਿਬੰਧ ਰੂਪ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਏ, ਜਿਵੇਂ- ਬਾਵਾ ਬਲਵੰਤ ਦੇ ਕਾਵਿ ਨਿਬੰਧ, ਕਿਸ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਚ ਅਤੇ ਗਿ: ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ, ਮੇਰਾ ਪਿੰਡ, ਮੇਰੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼ – ਅਕਾਲੀ ਮੋਰਚੇ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਬਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਹਮਦਰਦ –  ਧਰਤੀਆਂ ਦੇ ਗੀਤ ਅਤੇ ਖਤ ਨਿਬੰਧ ਜਿਸ ਦਾ ਅਰੰਭ ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਖਤਾਂ ਤੋਂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਰਚਨਾ ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀਆ ਜੈਲ ਚਿੱਠਿਆਂ ਹਨ।
ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ
ਪੰਜਾਬੀ ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ ਸਰੂਪ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਵਿਕਾਸ  - ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ ਸਹਿਤ ਦਾ ਆਰੰਭ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਚਨਾ ਇਸਾਈ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਲਿਖੀ ਗਈ (ਏਸੀਆ ਦੀ ਸੇਲ) 1898 ਈ: ਵਿੱਚ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਲੇਖਕ ਆਪਣੇ ਸਫਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਆਦਿ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਆਦਾਤਰ ਸਫ਼ਰਨਾਮੇ ਅਸੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਪਰਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ ਰੂਪ ਨੂੰ ਲੇਖਕ ਨੇ ਕਈ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕੇ -
ਪਹਿਲਾ ਪੜਾਅ (1900- 1930) ਇਸ ਪੜਾਅ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਫ਼ਰਨਾਮੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਭਾਈ ਕਾਨ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਦਾ - ਪਹਾੜੀ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦਾ ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ ਦੂਜਾ ਵਲਾਇਤ ਦਾ ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਸੇਵਕ ਦਾ - ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸੈਰ, ਰਘੁਬੀਰ ਸਿੰਘ ਕਯੋਟਾ, ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ ਆਦਿ ਨੇ ਸਫ਼ਰਨਾਮੇ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਦੂਜਾ ਪੜਾਅ (1931- 1947) ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੋਰਾਨ ਲਿਖੇ ਸਫ਼ਰਨਾਮੇ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਜਿਕਰ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਕਮਲਾ  ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਯਾਤਰਾ, ਹੁਕਮ ਸਿੰਘ ਰਾਇਸ ਦਾ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਫਰ, ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹਿਰਾਈ ਇੱਕ ਝਾਤ ਸੋਵੀਅਤ ਰੂਸ ਤੇ ਆਦਿ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੀਜਾ ਪੜਾਅ 1948-1975  ਅਤੇ ਚੋਥਾ ਪੜਾਅ 1976-2004 ਇਸ ਕਾਲਖੰਡ ਵਿੱਚ ਸਫਰਨਾਮਾ ਆਪਣੇ ਸਿਖਰ ਤੇ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਵਿਵਧਭਾਂਤ ਦੇ ਸਫ਼ਰਨਾਮੇ ਲਿਖੇ ਜਾਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਜਿਨਾ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ, ਅਨੁਵਾਦਿਤ, ਮੋਲਿਕ,ਅੰਸ਼ਿਕ ਆਦਿ ਸਫ਼ਰਨਾਮੇ ਹਨ।  ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਧੜਾ ਧੜ ਸਫ਼ਰਨਾਮੇ ਲਿਖੇ। ਇਸ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਪੁਰਾਣੀ ਪੀੜੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕੁਝ ਨਵੇਂ ਲੇਖਕ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਏ ਜਿਵੇਂ ਗੁਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਫੁੱਲ ਮੇਰੀ ਪਰਬਤ ਯਾਤਰਾ, ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ ਮੇਰੀ ਬਦੇਸ਼ ਯਾਤਰਾ, ਨਰਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਇੱਕੀ ਪੱਤੀਆਂ ਦਾ ਗੁਲਾਬ, ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੇਠੀ ਦਾ ਵੰਨ ਸੁਵੰਨੇ, ਰਵਿੰਦਰ ਰਵੀ ਸਿਮਰਤੀਆਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਆਦਿ ਹਨ।
ਜੀਵਨੀ
ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨੀ ਪ੍ਰਕ ਸਾਹਿਤ – ਇਹ ਵਿਲੱਖਣ ਭਾਂਤ ਦੀ ਵਾਰਤਕ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਵੈ ਦੀ ਪ੍ਰਗਟਾਓ ਰੁਚੀ ਤੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜਾਨਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਦਿਲਚਸ਼ਪੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਾਇਕ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਉੱਗੇ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧ ਪੱਖਾਂ ਦੀ ਝਲਕ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੋਟੇ ਤੋਰ ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸਬੰਧ ਸਧਾਰਨ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਖਸ਼ੀਅਤ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨੀ ਦਾ ਆਰੰਭ ਮੱਧਕਾਲੀ ਵਾਰਤਕ ਜਨਮਸਾਖੀ, ਸਾਖੀ ਆਦਿ ਵਾਰਤਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਪ੍ਰੰਤੂ ਆਧੁਨਿਕ ਜੀਵਨੀ ਦਾ ਆਰੰਭ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਹਿਤਕ ਰੂਪ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਫੁਲਿਤ ਹੋਇਆ। ਸ਼ੁਰੂ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਜੀਵਨੀਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੋਈ ਜਿਨਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਧਾਰਮਿਕ ਮਹਾਪੁਰਸ਼ ਸਨ। ਜਿਵੇਂ ਗਿ: ਦਿੱਤ ਸਿੰਘ – ਜਨਮਸਾਖੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਹਿਬ ਜੀ, ਡਾ: ਚਰਨ ਸਿੰਘ – ਦਸਮ ਗੁਰੂ ਚਰਿਤਰ, ਉਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 1960 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਸ ਸਾਹਿਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ। ਧਾਰਮਿਕ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਮਾਜਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ, ਸਾਹਿਤਕ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਲਿਖਤਾਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ। ਜਿਵੇਂ ਵਰਿਆਮ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ – ਕੁਸ਼ਤੀ ਦਾ ਧਰੂ – ਤਾਰਾ, ਹਰਿਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ – ਲੇਨਿਨ, ਕਮਲੇਸ਼ ਉਪਲ - ਥਿਏਟਰ ਦੇ ਥੰਮ ਆਦਿ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ
ਸਵੈ ਜੀਵਨੀ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਦੀ ਨਵੀਂ ਵਿਧਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਘਟਨਾਵਾਂ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੁਨਰ ਸਿਰਜਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ ਅਸੀਂ ਇਵੇਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਦੀ ਯਾਦ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਬਿਆਨ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਸੁਚੱਜੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਦੇ ਕਈ ਉਹ ਪੱਖ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਨਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ। ਇਸੇ ਲਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੇ ਸਵੈ ਜੀਵਨੀ ਨੂੰ ਯਥਾਰਥ ਤਕ ਅਮਲ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸਵੈ ਜੀਵਨੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਨਾਵਲਿਸਟ ਤੋਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਭਾਵ - ਮੇਰੀ ਦੁਨਿਆ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਸਵੈ ਜੀਵਨੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਿ: ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਆਰਸੀ ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਆਪ ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ ਗੜਗਜ, ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਦਿਲ - ਦਾਸਤਾਨ, ਖੁਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ - ਮੋਜ ਮੇਲਾ ਆਦਿ ਦੇ ਨਾਂ ਵੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸੰਸਮਰਣ/ਯਾਦਾਂ
ਇਹ ਨਿਜੀ ਅਨੁਭਵ ਤੇ ਯਾਦਾਂ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਵਾਰਤਕ ਰਚਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਅਭੁੱਲ ਘਟਨਾਵਾਂ ਰੋਚਕ ਪਲਾਂ ਤੇ ਸਖਸ਼ੀਅਤ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਤੇ ਕਈ ਪੱਖ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਯਾਦਾਂ ਕੋਈ ਲੇਖਕ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਬੀਤ ਚੁੱਕੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਅਨੰਤ ਯਾਦਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਲਪਨਾ ਤੇ ਯਾਦ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਯਥਾਰਥ ਮਈ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਅਪਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਦਾ ਸਵੈ ਮੋਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੰਸਮਰਣ ਜੋ ਕਿ ਸਾਹਿਤਕ ਵਾਂਗ ਸਾਹਿਤਕ ਗੁਣਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਰਾਹੀ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ, ਸਥਾਨ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਅਹਿਮ ਉਸਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸੰਸਮਰਣ ਦਾ ਅਰੰਭ ਗੁਰਬਖਸ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਮੇਰੀਆਂ ਅਭੁੱਲ ਯਾਦਾਂ ਤੋਂ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਮੁਸਾਫ਼ਿਰ - ਵੇਖਿਆ ਸੁਣਿਆ ਗਾਂਧੀ, ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ - ਰਾਹੇ ਕੁਰਾਹੇ ਆਦਿ ਹਨ।
ਰੇਖਾ-ਚਿੱਤਰ
ਰੇਖਾ ਚਿਤਰ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪ ਹੈ। ਰੇਖਾ ਚਿੱਤਰ ਦਾ ਮਕਸਦ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਿੰਬ ਜਾਂ ਸਖਸ਼ੀਅਤ ਦਾ ਚਿਤਰਣ ਜਾਂ ਉਸਾਰੀ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਰੇਖਾ ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸਿਰਜਨਾ ਤੇ ਆਲੋਚਨਾ, ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਤੇ ਕਾਲਪਨਿਕਤਾ ਭਾਵ ਜੀਵਨ ਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਸੁਮੇਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰੇਖਾ ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾਤਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਲੇਖਕ ਆਪਣਾ ਚਿੱਤਰ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਖੋਜ ਰਾਹੀ ਕਿਸੇ ਪਾਤਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧ ਚਿੱਤਰ ਸਾਹਮਣੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਾਲਪਨਿਕਤਾ ਦੀ ਥਾਂ ਯਥਾਰਥ ਮੁਕਤਾ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਾ ਜਿਕਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਉਗਾੜਨ ਦਾ ਯਤਨ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਰੇਖਾ ਚਿੱਤਰ ਦਾ ਮੁੱਢ ਪ੍ਰਿ: ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕੁੱਝ ਨਿਬੰਧ, ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸੁਭਾਅ, ਗੰਗਾਦੀਨ  ਤੋਂ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਜੀ ਐਸ ਰਿਆਲ ਦਾ - ਪਿੱਪਲ। ਪ੍ਰੰਤੂ ਵਾਸਤਵਿਕ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਰੇਖਾ ਚਿੱਤਰ ਦਾ ਆਰੰਭ 1961 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ  ਦੀ ਰਚਨਾ - ਨਿੰਮ ਦੇ ਪੱਤੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਰੇਖਾ ਚਿੱਤਰ ਇਕੱਲੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਹੀ ਲਿਖੇ ਗਏ ਹਨ। ਲਗਭਗ ਹਰ ਲੇਖਕ ਨੇ ਅਪਣਾ ਰੇਖਾ ਚਿੱਤਰ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਦੇ ਰੰਗਮੰਚ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਭਾਵ ਵਾਰਤਕ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕੋਡੀਆਂ ਵਾਲਾ ਸੱਪ, ਹੁਸੀਨ ਚੇਹਰੇ ਅਤੇ ਕੁਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਕਾਂਗ ਨੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਰੰਗ, ਪੱਥਰ ਲੀਕ, ਦੁੱਧ ਤੇ  ਦਰਿਆ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਕਿਰਮਚੀ ਲਕੀਰਾ ਆਦਿ ਹਨ।
ਕੋਸ਼ਕਾਰੀ
ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਕੋਸ਼ਕਾਰੀ ਦਾ ਆਰੰਭ ਪੱਛਮੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਉਪਕਾਰ ਸਦਕਾ ਹੀ ਹੋਇਆ।  ਡਾ: ਨਿਊਟਨ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਪਾਦਰੀਆਂ ਦਾ ਕੋਸ਼ 1854 ਈ: ਵਿੱਚ ਛਪ ਕੇ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ। ਟੈਕਸਟ ਬੁੱਕ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਕੋਸ਼ ਭਾਈ ਮਾਈਆ ਸਿੰਘ 1895 ਈ: ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਲਈ ਕੋਸ਼ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨਰੋਤਮ ਰਚਿਤ ਗਿਰਾਰਥ ਕੋਸ਼ 1895, ਪੰਡਿਤ ਹਜ਼ਾਰਾ ਸਿੰਘ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਕੋਸ਼, ਵਧਾਵਾ ਸਿੰਘ ਅੰਗ੍ਰੇਜੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕੋਸ਼ 1849 ਈ:। ਟੀਕਾਕਾਰੀ ਟੀਕੇ ਤੋਂ ਭਾਵ ਕਿਸੇ ਕਿਰਤ/ਰਚਨਾ ਦਾ ਅਰਥ ਬੋਧ ਕਰਾਉਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪਰਮਾਰਥ ਤੇ ਵਿਆਖਿਆ ਆਦਿ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੈਦਿਕ ਹਿਕਮਤ,ਭਗਤੀ,ਸੂਫ਼ੀ, ਨੀਤੀ ਸਾਸ਼ਤਰ,ਪਿੰਗਲ ਯੋਗ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਆਦਿ ਅਨੇਕਾਂ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਟੀਕੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਰਚਿਤ ਸੰਸ਼ਥਾ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਹਿਬ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬਾਣੀਆਂ ਦੇ ਟੀਕੇ ਜਿਵੇਂ ਜਪੁਜੀ ਸਹਿਬ ਦੇ ਅਨਗਿਣਤ ਟੀਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਨ। ਅਨੁਵਾਦ ਇਹ ਅਨੁਵਾਦ ਦੋ ਤਰਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਦੂਜੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ, ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਤੋਂ ਦੂਜੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਬਹੁਤੇ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਾਰਤਕ ਰੂਪਾਂ ਜਿਵੇਂ ਜੀਵਨੀ, ਸਵੈ ਜੀਵਨੀ, ਨਿਬੰਧ, ਸਫਰਨਾਮਾ, ਆਦਿ ਹੇਠ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ, ਜਰਮਨ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ, ਪ੍ਰੋ: ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਐਮਰਸਨ ਦੇ ਨਿਬੰਧਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਅਬਦਲੀ ਜੋਤਿ, ਕਾਰਲ ਲਾਇਲ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਖੁੱਲਾ ਅਨੁਵਾਦ। ਜਿਨਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਿਵੇਂ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਨਾਵਲਿਸਟ ਮੇਰੀ ਦੁਨਿਆਂ 1949 ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਵੈ ਜੀਵਨੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦੇ ਪੰਜ ਮੁਖ ਕਾਂਡ ਹਨ। ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ - ਮੇਰੀ ਫਿਲਮੀ ਆਤਮ ਕਥਾ, ਅਮ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰੀਤਮ - ਰਸੀਦੀ ਟਿਕਟ, ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਟਿਵਾਨਾ -  ਨੰਗੇ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਸਫਰ, ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ - ਵੇਖੀ ਮਾਣੀ ਦੁਨੀਆ, ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ - ਉਮਰ ਦਾ ਪੰਧ ਆਦਿ ਹਨ।
ਹਾਟ ਬਾਜ਼ਾਰ
thumb| ਸੁਰੂੰਗਾ, ਨੇਪਾਲ ਵਿਖੇ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਹਾਟ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਹਾਟ ਜਾਂ ਹਾਟ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਇੱਕ ਓਪਨ ਏਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਕਸਬਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ, ਨੇਪਾਲ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਭੂਟਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਟਿਕਾਣੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਾਟ ਬਜ਼ਾਰ ਬਾਕਾਇਦਾ ਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਭਾਵ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ, ਦੋ ਵਾਰ, ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਅਤੇ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਹਰ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ। ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ, ਹਾਟ ਬਜ਼ਾਰਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਵੱਖਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਪੇਂਡੂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦੇਣ ਜਾਂ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ। ਵਪਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹਾਟ ਬਜ਼ਾਰ ਮਿਲ਼ਣ ਗਿਲ਼ਣ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਾਟ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਪੇਂਡੂ ਬਸਤੀਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਕਸਬੇ ਬਣਦੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਜ਼ਾਰ
ਸਦਰ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਆਗਰਾ
ਸਦਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਆਗਰਾ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖਰੀਦ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਹ ਆਗਰਾ ਛਾਉਣੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼, ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਅਤੇ ਆਗਰਾ ਦੇ ਕਿਲੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ।
ਖਰੀਦਦਾਰੀ
ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਥਾਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲ਼ੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੈਲਾਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਗਰਾ ਦੇ ਸਦਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਖ਼ਰੀਦਦਾਰੀ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਦਰ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਚਮੜੇ ਦੇ ਉਤਪਾਦ, ਪੇਠਾ (ਮਿੱਠਾ), ਦਸਤਕਾਰੀ ਅਤੇ ਕੱਪੜੇ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਹਨ। ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਰੌਣਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਜ਼ਾਰ
ਗਿਲਗਿਤ
ਗਿਲਗਿਤ (ਸ਼ਿਨਾ : ;    IPA: [ˈɡɪlɡɪt] ) ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਵਿਵਾਦਿਤ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਗਿਲਗਿਤ-ਬਾਲਤਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ-ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਖੇਤਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਗਿਲਗਿਤ ਨਦੀ ਅਤੇ ਹੰਜ਼ਾ ਨਦੀ ਦੇ ਸੰਗਮ ਦੇ ਨੇੜੇ  ਅਤੇ ਗਿਲਗਿਤ ਨਦੀ ਅਤੇ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 20 ਮੀਲ ਅਰਥਾਤ 32 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਰਾਕੋਰਮ ਪਰਬਤ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਅਤੇ ਪਰਬਤਾਰੋਹੀ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਗਿਲਗਿਤ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਸੀ; ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਿਲਕ ਰੋਡ 'ਤੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੱਡਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਅੱਜ ਇਹ ਚੀਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਕਾਰਦੂ, ਚਿਤਰਾਲ, ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਦੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਸੜਕੀ ਸੰਪਰਕਾਂ ਵਾਲੇ ਕਾਰਾਕੋਰਮ ਹਾਈਵੇ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸਥਾਨਕ ਕਬਾਇਲੀ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਫਰੰਟੀਅਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਣਕ, ਮੱਕੀ ਅਤੇ ਜੌਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਹਨ।
ਨਿਰੁਕਤੀ
ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨਾਮ ਸਰਗਿਨ ਸੀ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗਿਲਿਤ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗਿਲਿਤ ਜਾਂ ਸਰਗਿਨ-ਗਿਲਿਤ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੂਲ ਖੋਵਾਰ ਅਤੇ ਵਾਖੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਗਿਲਟ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬੁਰੂਸ਼ਾਸਕੀ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਗੀਲਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਇਤਿਹਾਸ
ਬ੍ਰੋਗਪਾਸ ਗਿਲਗਿਤ ਤੋਂ ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਉਪਜਾਊ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਸੇਬੇ ਨੂੰ ਭਜਨਾਂ, ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਭੰਡਾਰ ਰਾਹੀਂ ਲੱਭਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੁਰਿਆ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।   ਦਰਦ ਅਤੇ ਸ਼ਿਨਾ ਲੋਕ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਪੌਰਾਣਕ ਸੂਚੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲ਼ਦੇ ਹਨ, ਦਰਦ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਟੋਲੇਮੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੀਤਾ ਮਿਲ਼ਦਾ ਹੈ।
ਬੋਧੀ ਯੁੱਗ
ਗਿਲਗਿਤ ਸਿਲਕ ਰੋਡ 'ਤੇ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਨਾਲ਼ ਨਾਲ਼ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਬਾਕੀ ਏਸ਼ੀਆ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦਾ ਗਲਿਆਰਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚੀਨੀ ਭਿਕਸ਼ੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਸਿੱਖਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਆਏ ਸਨ। ਦੋ ਮਸ਼ਹੂਰ ਚੀਨੀ ਬੋਧੀ ਸ਼ਰਧਾਲੂ, ਫੈਕਸੀਅਨ ਅਤੇ ਜ਼ੁਆਨਜ਼ਾਂਗ, ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ  ਦੱਸਣ ਅਨੁਸਾਰ, ਗਿਲਗਿਤ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ। left|thumb| ਪਟੋਲਾ ਸ਼ਾਹੀਆਂ ਦਾ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਬੁੱਧ, ਗਿਲਗਿਤ ਰਾਜ, ਲਗਭਗ 600 ਈ. thumb| ਗਿਲਗਿਤ ਦੇ ਬਾਹਰ [[ਕਾਰਗਾਹ ਬੁਧ|ਕਾਰਗਾਹ ਬੁੱਧ ਲਗਭਗ 700 ਈਸਵੀ ਤੋਂ ਹੈ]] thumb| ਹੰਜਲ ਸਤੂਪ ਬੋਧੀ ਯੁੱਗ ਦਾ ਹੈ।
ਭੂਗੋਲ
thumb| ਗਿਲਗਿਤ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚਮਤਕਾਰੀ ਪਹਾੜੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ right|thumb| ਸੀਏਏ ਪਾਰਕ ਗਿਲਗਿਤ right|thumb| ਰਾਜਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਰੋਡ ਗਿਲਗਿਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਜਾਮਾ ਮਸਜਿਦ ਗਿਲਗਿਤ ਸਿੰਧ ਨਦੀ, ਹੁੰਜ਼ਾ ਨਦੀ ਅਤੇ ਗਿਲਗਿਤ ਨਦੀ ਦੇ ਸੰਗਮ ਦੁਆਰਾ ਬਣੀ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਕੋਰਟਾਨਾ
ਕੋਰਟਾਨਾ ਇੱਕ ਵਰਚੁਅਲ ਅਸਿਸਟੈਂਟ (ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਨਿੱਜੀ ਸਹਾਇਕ) ਹੈ ਜੋ ਮਾਈਕਰੋਸਾਫਟ ਦੁਆਰਾ ਵਿੰਡੋਜ਼ 10, ਵਿੰਡੋਜ਼ 10 ਮੋਬਾਇਲ, ਵਿੰਡੋਜ਼ ਫੋਨ 8.1, ਚਾਕ ਸਪੀਕਰ, ਮਾਈਕਰੋਸੌਫਟ ਬੈਂਡ, ਐਕਸਬਾਕਸ ਇੱਕ, ਆਈਓਐਸ, ਐਡਰਾਇਡ, ਵਿੰਡੋਜ਼ ਮਿਕਸਡ ਰਿਐਲਿਟੀ, ਅਤੇ ਐਮਾਜਾਨ ਐਲੇਕਸ (ਜਲਦੀ ਹੀ) ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕੋਰਟਾਨਾ ਅਨੁਸੰਧਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸੈੱਟ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕੀਬੋਰਡ ਇਨਪੁਟ ਦੀ ਲੋੜ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਆਵਾਜ਼ ਪਛਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ Bing ਖੋਜ ਇੰਜਣ ਤੋਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕੋਰਟਨਾ ਇਸ ਵੇਲੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਪੁਰਤਗਾਲੀ, ਫ੍ਰੈਂਚ, ਜਰਮਨ, ਇਤਾਲਵੀ, ਸਪੈਨਿਸ਼, ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਐਡੀਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਕੋਰਟਾਨਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸਟੇਟ ਸਿਰੀ, ਗੂਗਲ ਸਹਾਇਕ ਅਤੇ ਐਮੇਜੇਲ ਅਲੈਕਸਾ ਵਰਗੇ ਸਹਾਇਕਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਮਾਈਕਰੋਸਾਫਟ ਬਿਲਡ ਡਿਵੈਲਪਰ ਕਾਨਫਰੰਸ (ਅਪ੍ਰੈਲ 2-4, 2013) ਸਾਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕੋਰਟੇਣਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਮਾਈਕਰੋਸਾਫਟ ਦੇ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਫੋਨ ਅਤੇ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਲਈ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੱਧ "ਤਬਦੀਲੀ" ਦੇ ਇੱਕ ਕੁੰਜੀ ਸੰਧੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। It has been launched as a key ingredient of Microsoft's planned "makeover" of the future operating systems for Windows Phone and Windows.
ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਇੱਕ ਕਿਰਦਾਰ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਮਾਈਕਰੋਸਾਫਟ ਦੇ ਹਾਲੋ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮ ਫਰੈਂਚਾਈਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਖੁਫੀਆ ਚਰਿੱਤਰ ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਬਿੰਗਲੀ ਲੋਕਰਾਜੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਦੁਆਰਾ ਜੇਨ ਟੇਲਰ, ਅੱਖਰ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਨਿਜੀ ਸਹਾਇਕ ਦੇ ਯੂ ਐਸ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਰਜ਼ਨ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।