cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਕਿਲ੍ਹਾ (ਨਾਵਲ)
"ਕੇ' ਨੇ ਹਾਲੀਂ ਟੇਲੀਫ਼ੋਨ ਬੰਦ ਹੀ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ ਜਦ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅਫਸਰ ਚਿੱਠੀ ਲੈ ਕੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ "ਕੇਲਮ " ਹੈ। ਇਸ ਚਿੱਠੀ ਵਿੱਚ 'ਕੇ' ਨਾਲ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲੇਗੀ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸੁਪਰਟਨਡੇਟ ਦੇ ਥੱਲੇ ਰਹਿ ਕਿ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਰਨਬਾਸ ਨਾਂ ਦਾ ਸਹਾਇਕ ਖੁਸ਼ਗਵਾਰ ਸੁਭਾ ਵਾਲਾ ਹੈ ਉਹ 'ਕੇ' ਨੂੰ ਘਰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ "ਕੇ" ਦੂਸਰੀ ਸਰਾਂ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ "ਹਰਨਹੋਫ਼"ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਫਸਰ ਵੀ ਵਰਤਦੇ ਹਨ ਇਥੇ ਸਰਾਬ ਖਾਨੇ ਦੀ ਸੇਵਕ ਕੁੜੀ ਫਰੀਦਾ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ "ਕੇਲਮ " ਦੀ ਦੋਸਤ ਹੈ। ਕੇਲਮ ਵੀ ਸਰਾਬਖਾਨੇ ਵਿੱਚ ਹਾਜਰ ਹੈ ਅਤੇ "ਕੇ'ਨੂੰ ਇੱਕ ਝਰੋਖੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚਲੇ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇਜ਼ਾਜਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ 'ਕੇ' ਓਹ ਕੁੜੀ ਫਰੀਦਾ ਦੁਆਰਾ ਕੇਲਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਜਰੀਆ ਬਨਾਓਣ ਦੀ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁੜੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਆਪਣੇ ਵਲ ਖਿਚਣ ਦੀ ਤਰਕੀਬ ਵੀ ਸੋਚਦਾ ਹੈ। ਫਰੀਦਾ ਵੀ ਅਚਾਨਕ ਹੀ "ਕੇ' ਨੂੰ ਅਹਿਸਾਨਮੰਦ ਬਣਾ ਲੈਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਰਾਤ ਦੋਵੇਂ ਫਰੀਦਾ ਤੇ "ਕੇ' ਰਾਤ ਨੂੰ ਬੀਅਰ ਪੀ ਕੇ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਸਰੇ ਸਹਾਇਕ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਸੋਂ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ ਮਾਲਕਣ "ਕੇ'ਨਾਲ ਗੰਭੀਰ ਗਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। 'ਕੇ "ਇਤਨਾ ਉਤੇਜਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਕੇਲਮ ਨਾਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਕਰ ਲਵੇਗਾ। ਪਰ "ਕੇ" ਫਰੀਦਾ ਪ੍ਰਤੀ ਵੇਬਫਾਈ ਕਰਦਾ ਜਦ ਕੇ ਫਰੀਦਾ ਨੇ "ਕੇ' ਲਈ ਕੇਲਮ ਨੂੰ ਛਡ ਦਿੱਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਾਲਕਣ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਕੇਲਮ ਦੀ ਰਖੇਲ ਰਹਿ ਚੁਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਕੇਲਮ ਤਿੰਨ ਰਾਤ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਸ ਛਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਮਾਲਕਣ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹਾਲੇ ਵੀ ਸਾਰੇ ਵਿਸੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। "ਕੇ' ਹੁਣ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨਹੀਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਕੰਮ ਲਈ ਜੁਮੇਵਾਰੀ ਮਿਲੀ ਹੇਈ ਹੈ ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਸ਼ਕੀ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਚਰਨ ਲਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਲਗਦੀ ਹੈ 'ਕੇ' ਆਪਣੇ ਸੀਨੀਅਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਦਾ ਹੈ ਸੁਪਰੀਟੇਨਡੰਨਟ ਜੋ ਧੇਰ ਸਾਰੀਆਂ ਫਾਇਲਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦਾ ਹੈ 'ਕੇ'ਦੀ ਦਫਤਰੀ ਚਿੱਠੀ ਨੂੰ ਜਾਅਲੀ ਦਸਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਾਰਾ ਅਡੰਬਰ ਦਫਤਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਕੇ ਦਸਦਾ ਹੈ। ਟੇਲੀਫ਼ੋਨ ਕਾਲ ਵੀ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਕਚੇਜ ਹੀ ਨਹੀਂ |ਕੋਈ ਵੀ ਜੁਆਬ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਜਾਂ ਟਿਚਰ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਤਕ ਸਰਕਾਰੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ "ਕੇ'ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਕੂਲ ਦਾ ਚੋਕੀਦਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਤਨਖਾਹ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਹ ਤੇ ਫਰੀਦਾ ਸਕੂਲ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਸੋਂ ਸਕਦੇ ਹਨ।ਫਰੀਦਾ 'ਕੇ' ਨੂੰ ਸਹਿਮਤ ਹੋਣ ਲਈ ਮਨਾਓਦੀ ਹੈ ਪਰ 'ਕੇ' ਬੇਇਜਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ |ਸਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਜਾ ਕਿ 'ਕੇ' ਆਪ ਕੇਲਮ ਵਾਲੇ ਘੋੜ ਗੱਡੀ ਵਾਲੇ ਡੱਬੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਕੇਲਮ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਾਪਸ ਜਾਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗਲਬਾਤ ਕਰ ਸਕੇ |ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਇੱਕ ਅਫਸਰ "ਕੇ' ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਨਾਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ 'ਕੇ' ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ ਘੋੜੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਗੱਡੀ ਨਾਲ ਜੋੜ ਲਏ ਜਾਦੇ ਹਨ ਤੇ 'ਕੇ' ਕੋਸਦਾ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ |
ਇਕ ਇੰਟਰਵੀਓ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸੇਕਟਰੀ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਮੋਮਸ ਹੈ ਇਹ ਕਰਕੇ ਰੱਖ ਲੇਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ 'ਕੇ' ਦੇ ਸਰਵੇਕਾਰ ਹੋਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰ ਸਕੇ |ਕੇਲਮ ਇਸ ਕਰਵਾਈ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦਾ ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੇਲਮ ਨੇ ਹੀ ਤਹਿ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ "ਕਿਵੇਂ ਇੱਕ ਗੱਲ ਕੇਲਮ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਮੰਗ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਓਸ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ "| ਪਰ 'ਕੇ' ਕਿਸੇ ਸੁਆਲ ਦਾ ਜੁਆਬ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਂਨ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰਖਦੇ ਹੋਏ ਸੋਚਿਆ |ਇਕ ਖੱਤ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕੇਲਮ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 'ਕੇ' ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕੇਲਮ ਵਧਾਈ 'ਕੇ'ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ |ਅੰਤ ਨੂੰ 'ਕੇ' ਚੋਕੀਦਾਰੀ ਦੀ ਜੁਮੇਵਾਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਰਾਜੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਫਰੀਦਾ ਤੇ ਦੋ ਸਹਾਇਕ ਦਾ ਠਿਕਾਣਾ ਬਣਾ ਲੇਦਾ ਹੈ |ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੋਂ ਹੀ ਰਹੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆ ਜਾਦੇਂ ਹਨ ਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਜਾਦੇ ਹਨ |ਫਿਰ ਇੱਕ 'ਕੇ' ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਦੀਂ ਹੈ ਪਰ 'ਕੇ' ਆਪਣੀ ਜਿੱਦ ਤੇ ਡੱਟਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ |'ਕੇ' ਸਹਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਨ ਦੀ ਕੋਸਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕਿਸਮਤ ਸਾਥ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ |ਫਿਰ ਫਰੀਦਾ 'ਕੇ' ਨਾਲ ਲੜ ਪੈਦੀ ਹੈ ਇਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰਤ ਰਿਹਾ ਹੈ |
ਅਗੇ 'ਕੇ ' ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨੋਕਰ ਬਰਨਬਾਸ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬੇਵਫਾ ਨਹੀਂ | ਉਸ ਨੂੰ ਕੰਮ ਹੀ ਅਚਾਨਕ ਦਸਦੇ ਹਨ ਕਈ ਦਿਨ ਦੀ ਦੇਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਚਾਨਕ ਹੀ ਖੱਤ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਮਹੀਨੇ ਭਰ ਲੇਟ ਹੋ ਜਾਦੇ ਹਨ \ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜਤ ਹੈ ਪਰ ਓਹ ਇਤਨਾ ਸਾਊ ਤੇ ਸਿਧੜ ਹੈ ਜੋ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਲਬਾਤ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦਸ ਸਕਦਾ |ਬਰਨਬਾਸ ਦੀ ਹਾਲਤ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਨ੍ਮੋਸੀ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਹੈ \ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦਾ ਬਾਪ ਅੱਗ ਬ੍ਝਾਓ ਇਜੰਨ ਦੇ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ \ਕਿਲੇ ਦਾ ਇੱਕ ਅਫਸਰ,ਸੋਤਿਨੀ,ਓਸ ਦੀ ਭੈਣ,ਅਮੀਲਿਆ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਬਨੋਉਣਾ ਚਹੁੰਦਾ ਹੈ |ਇਹ ਅਫਸਰ ਅਮੀਲਿਆ ਨੂੰ ਸਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਣ ਲਈ ਇੱਕ ਅਸ਼ਲੀਲ ਖਤ ਲਿਖਦਾ ਹੈ |
ਬਰਨਬਾਸ ਅੰਤ ਨੂੰ "ਕੇ' ਦੀ ਇੱਕ ਮੁਲਾਕਾਤ ਅਰਲਾਗਰ ਨਾਂ ਦੇ ਅਫਸਰ ਨਾਲ ਕਰਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਰਾਂ ਹੇਰਨਹੋਫ਼ ਵਿਖੇ ਠਹਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ 'ਕੇ' ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਅਫਸਰ ਸੋਂ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਜਗੋਉਣ ਦੀ ਜੁਅਰਤ ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ \ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਬੁਰੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੋ ਜਾਦੀਂ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਅਫਸਰ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਫਰੀਦਾ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਦੇ ਹਨ \ਫਰੀਦਾ ਆਪਣੇ ਸ਼ਰਾਬ ਖਾਨੇ ਦੇ ਕੰਮ ਤੇ ਲਗ ਜਾਦੀ ਹੈ ਅਤੇ "ਕੇ' ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ |
ਨਾਵਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਇਡਿਸਨ ਇਥੇ ਹੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਬ੍ਰੋਡ ਨੇ ਦੂਜੇ ਇਡਿਸਨ ਵਿੱਚ 'ਕੇ' ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਫਸਰ ਬੁਰਗਾਲ ਨਾਲ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੀ ਜੋ "ਕੇ' ਨੂੰ ਇਹ ਦਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਲਾ ਉਸ ਨਾਲ ਹਰ ਗੱਲ ਕਰਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਹ ਸਮੇਂ "ਕੇ' ਸੋਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਲੇ ਤੋਂ ਸੁਨੇਹਾ ਮਾਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਓਹ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ | ਨਾਵਲ ਥਕਾਵਟ ਦੇ ਕਰਕੇ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ 'ਕੇ' ਆਪਣੇ ਮੋਤ ਦੇ ਬਿਸਤਰ ਤੇ ਪਿਆ ਹੁੰਦਾ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਲੇ ਤੋਂ ਇਹ ਸੁਨੇਹਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਓਸ ਦਾ ਵਾਜਬ ਹੱਕ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਓਸ "ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਾਲਤਾਂ ਕਰਕੇ "ਉਸ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ | ਕਾਫਕਾ 20ਵੀ ਸਦੀ ਦਾ theme of exhaustion ਤੇ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਅਧਾਰ ਬਣਾ ਕਿ ਪਾਤਰ 'ਕੇ' ਦੁਆਰਾ ਮਨੁਖੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਓਦਾ ਹੈ |
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵ ਸਾਹਿਤ,ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਧੂਰਾਪਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਥਕਾਵਟ
ਸਰੋਜਿਨੀ ਕਾਕ
ਸਰੋਜਿਨੀ ਕਾਕ (1929 - 2012) ਸ਼ਿਰੀਨਗਰ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਕਵਿਤਰੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਨਗਰ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ (2004) ਬਹੁਤ ਚਰਚਿਤ ਰਿਹਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਵਿਤਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਰਥ
ਪਰਥ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਰਾਜ ਪੱਛਮੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਮੁਤਾਬਕ ਵਡੇਰੇ ਪਰਥ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ 19 ਲੱਖ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 30 ਜੂਨ 2014 ਅਨੁਸਾਰ ਪਰਥ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 2.02 ਮਿਲੀਅਨ ਸੀ।
ਸਰੋਜਿਨੀ ਕਾਕ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਕਵੀ
ਪਰਥ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਅਬਾਕਾਨ
ਇਹ ਰੂਸ (ਰਸ਼ੀਅਨ ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ) ਵਿਚਲਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸੰਜੇ ਗਾਂਧੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ
ਸੰਜੇ ਗਾਂਧੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ  (SGNP), ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਬੋਰੀਵਾਲੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ , ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਦੇ ਬੰਬਈ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਰੱਖ ਹੈ।
ਸੁਨਹਿਰੀ ਜਿਲਦ
ਸੁਨਹਿਰੀ ਜਿਲਦ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਦੀ ਲਿਖੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ.
ਪਲਾਟ
1947 ਦੇ ਦੰਗਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੱਖ, ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਬਚਾਅ ਕੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖਿਆ। ਉਹ ਉਸ ਕੁੜੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਜਿਲਦਸਾਜ਼ ਕੋਲ ਪੁਰਾਣੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਕੁਰਾਨ ਸ਼ਰੀਫ ਦੀ ਸੁਨਹਿਰੀ ਜਿਲਦ ਬੰਨ੍ਹਵਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬੇਟੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਦਾਜ ਵਿੱਚ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸੁਨਹਿਰੀ ਜਿਲਦ (ਨਾਟਕ)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਹੱਬਾ ਖਾਤੂਨ
ਹੱਬਾ ਖਾਤੂਨ (ਕਸ਼ਮੀਰੀ: حببا کھاتٗن; ਜਨਮ 1554 - ਮੌਤ 1609) ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਦੀ ਬਹੁਤ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਔਰਤ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਕਵਿਤਰੀ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਕੋਇਲ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਗੀਤ ਅੱਜ ਵੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਹਰਮਨ-ਪਿਆਰੇ ਹਨ। ਉਹ ਰੂਹਾਨੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕਾਵਿ ਧਾਰਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੀ। ਹੱਬਾ ਦਾ ਜਨਮ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਜਿਹਲਮ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਵਸਦੇ ਪਿੰਡ ਚੰਧੋਰ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਮੁਸਲਿਮ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਹੱਬਾ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਜੂਨ ਕਹਿ ਕੇ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਜੂਨ, ਚੰਦ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜਦ ਉਸਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਯੂਸਫ ਸ਼ਾਹ ਚੱਕ, ਜੋ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਣਿਆ, ਨਾਲ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਹੱਬਾ ਖਾਤੂਨ ਪੈ ਗਿਆ।
ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਦੰਦ-ਕਥਾ
ਹੱਬਾ ਦਾ ਜਨਮ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਖੇ ਪੁਲਵਾਮਾ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਪਮਪੋਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਹਾਲਾਂ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਘਰ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਆਮ ਕਿਰਸਾਨੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕੁਝ ਵਖਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਅਸਲ ਮੁੱਢਲਾ ਨਾਂ ਜ਼ੂਨ (ਕਸ਼ਮੀਰੀ : زوٗن : The Moon) ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੌਲਵੀ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਨ-ਲਿਖਣ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਤਾਲੀਮ ਲਈ ਸੀ। ਪਰ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਅਨਪੜ੍ਹ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਜ਼ੂਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਨਾ ਰੱਖ ਸਕਿਆ। ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਉਦਾਸ ਮਨ ਦੀਆਂ ਗਹਿਰਾਈਆਂ ਦੀ ਵੇਦਨਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰਥ ਸੀ। ਉਹ ਉਚਾਟ ਰਹਿਣ ਲੱਗੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂ ਤਲਾਕ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਜੂਨ ਚਿਨਾਰਾਂ ਦੇ ਰੁਖਾਂ ਹੇਠਾਂ ਬੈਠ ਕੇ ਗਾਉਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਯੂਸਫ ਸ਼ਾਹ ਚੱਕ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਪਾਸੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੇਡਣ ਲਈ ਨਿਕਲਿਆ ਜਿੱਥੇ ਜੂਨ ਚਿਨਾਰ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ ਬੈਠੀ ਗਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਜੂਨ ਦੀ ਦਰਦ ਭਰੀ ਅਤੇ ਸੁਰੀਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਸ ਦੇ ਕੰਨਾ ਵਿੱਚ ਪਈ ਤਾਂ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਉਸ ਪਾਸੇ ਵੇਖਣ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਜੂਨ ਦੇ ਸੁਹੱਪਣ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਦੰਗ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਹੀ ਦੋਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਜ਼ੂਨ ਯੂਸਫ਼ ਦੇ ਹਰਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਾਸੀ ਸੀ। ਇਸ ਉਪਰੰਤ ਉਹ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਹੱਬਾ ਖਾਤੂਨ ਰੱਖ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਯੂਸਫ ਚੱਕ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਅਕਬਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦਾ ਬੋਲਬਾਲਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਯੂਸਫ਼ ਸ਼ਾਹ ਚੱਕ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਬੁਲਾਵਾ ਭੇਜਦਾ ਹੈ। ਯੂਸਫ ਸ਼ਾਹ ਚੱਕ 1579 ਈ. ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਅਕਬਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਬਿਹਾਰ ਦੀ ਜ਼ੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੱਬਾ ਖਾਤੂਨ ਅਤੇ ਯੂਸਫ ਚੱਕ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਛੋੜਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੱਬਾ ਖਾਤੂਨ ਜੋਗਣ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਬਾਕੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਬਿਤਾਈ।
ਹੱਬਾ ਖਾਤੂਨ ਦੀ ਗਾਥਾ ਦੀ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਲੋਕ ਮਨਾਂ 'ਚ ਪ੍ਰ੍ਸਿੱਧ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਗੀਤ ਅੱਜ ਵੀ ਲੋਕ-ਗੀਤਾਂ ਵਾਂਗ ਹਰਮਨ-ਪਿਆਰੇ ਹਨ। ਹੱਬਾ ਖਾਤੂਨ ਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਲੱਲ ਦੀ ਪਿਰਤ ਪਾਈ। ਲੱਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ lyric ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਦਰਦ ਭਰੇ ਅਹਿਸਾਸ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੌਖਿਕ ਪਰੰਪਰਾ 'ਚ ਉਸ ਦੀ ਗਹਿਰੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਆਖਰੀ ਸੁਤੰਤਰ ਕਵੀ ਰਾਣੀ ਵਜੋਂ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ
ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਮੁਗਲਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਡਰਪਾਸ ਦਾ ਨਾਂ ਹੱਬਾ ਖਾਤੂਨ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੰਡੀਅਨ ਕੋਸਟ ਗਾਰਡ ਨੇ ਇੱਕ ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ਨਾਮ ਸੀਜੀਐਸ ਹੱਬਾ ਖਾਤੂਨ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।
ਹੱਬਾ ਖਾਤੂਨ (1978) ਨਾਮੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਸ਼ਮੀਰੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਫ਼ਿਲਮ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਬਸ਼ੀਰ ਬਡਗਾਮੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਰਾਣੀ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਰੀਟਾ ਰਜ਼ਦਾਨ ਨੇ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤ। ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਹੱਬਾ ਖਾਤੂਨ, ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਵੀ ਡੀਡੀ ਨੈਸ਼ਨਲ 'ਤੇ ਕਵੀਆਂ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ।
ਮ੍ਰਿਣਾਲ ਕੁਲਕਰਨੀ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੀ ਲੜੀ ਨੂਰਜਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ, ਜੋ ਕਿ ਡੀਡੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਤੇ 2000-2001 ਤੱਕ ਪ੍ਰਸਾਰਤ ਹੋਈ ਸੀ।
"ਜ਼ੂਨੀ" ਮੁਜ਼ੱਫਰ ਅਲੀ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਲੀਜ਼-ਰਹਿਤ ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ 1990 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸੀ ਪਰ ਆਖਰਕਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਪਰਦੇ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਨਾਕਾਮ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿਬੂਬ ਖਾਨ ਦੁਆਰਾ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬੀ ਆਰ ਚੋਪੜਾ ਦੁਆਰਾ 80 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸਰੋਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:16 ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਔਰਤ ਲੇਖਕਾਵਾਂ
ਸ਼ੌਕਤ ਅਲੀ
ਸ਼ੌਕਤ ਅਲੀ ਨੂੰ ਸ਼ੌਕਤ ਅਲੀ ਖਾਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕ ਸੀ।
ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਿੱਤਾ
ਸ਼ੌਕਤ ਅਲੀ ਮਲਕਵਾਲ,ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਇਨਾਇਤ ਅਲੀ ਖਾਨ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ। ਉਸਨੇ 1960 ਤੋਂ ਕਾਲਜ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਗੀਤ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਹਨਾ ਦੀ 2 ਅਪ੍ਰੈਲ 2021 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਜਿਗਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦੌਰਾਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ
ਸ਼ੌਖ਼ਤ ਅਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਗੁਜਰਾਤ (ਜੋ ਹੁਣ ਨਵੀਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੰਡੀ ਬਹਾਉਦੀਨ ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ) ਮਲਕਵਾਲ ਵਿੱਚ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਦ ਕਿ 1960 ਵਿਚ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਇਨਾਇਤ ਅਲੀ ਖਾਨ ਤੋਂ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ੌਖ਼ਤ ਅਲੀ ਨੇ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਜਗਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫਿਲਮ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ "ਐਮ ਅਸ਼ਰਫ" ਦੁਆਰਾ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਤੀਸ ​​ਮਾਰ ਖਾਨ (1963) ਵਿਚ ਇਕ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਪ੍ਰਯੋਗ
right|thumb|199x199px|ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਵੀ ਸੰਸਾਰ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਪ੍ਰਯੋਗ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Experiment) ਇੱਕ ਧਾਰਨਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ, ਜਾਂ ਨਕਾਰਾ ਕਰਨ ਜਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ। ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਇਹ ਦੱਸ ਕੇ ਕਾਰਨ-ਅਤੇ-ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਝ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਕਾਰਕ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਜਰਬਿਆਂ ਦੇ ਟੀਚੇ ਅਤੇ ਪੈਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਬਦਲਾਅ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰੰਤੂ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁਹਰਾਉਣਯੋਗ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਲਾਜ਼ੀਕਲ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤਜਰਬੇਬਾਜ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਸ਼ੌਕਤ ਅਲੀ
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ
1960 ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ, ਉਸਨੇ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗੀਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਲੋਕ ਗਾਇਕ ਵਜੋਂ, ਉਹ ਨਾ ਸਿਰਫ ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਬਲਕਿ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਸ਼ੌਖ਼ਤ ਅਲੀ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਯੂਕੇ(UK), ਕਨੇਡਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਆਬਾਦੀ ਕੇਂਦਰ ਹਨ। ਸ਼ੌਖ਼ਤ ਅਲੀ ਸੂਫੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਬੜੇ ਜੋਸ਼ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਨਾਲ ਗਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਹੀਰ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਅਤੇ "ਸੈਫ ਉਲ ਮੁਲਕ"।
ਪ੍ਰਯੋਗ
ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਗ੍ਰੈਵਟੀਟੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨਕਾਂ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਇੱਕ ਘਟਨਾ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਕਈ ਸਾਲ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਜਾਂਚ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਗਿਆਨ ਕਲਾਸਰੂਮ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਤਜਰਬੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਹੱਥ-ਪੈਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ। ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਟੈਸਟ ਦੇ ਅੰਕ ਵਧਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਉਹ ਸਮੱਗਰੀ ਜੋ ਉਹ ਸਿੱਖ ਰਹੇ ਹਨ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਅਤੇ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ (ਜਿਵੇਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜੋ ਕਿ ਸਬਟਾਮੋਮਿਕ ਕਣਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੱਭਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦੇ ਹਨ) ਲਈ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਕੁਦਰਤੀ ਤੁਲਨਾਵਾਂ ਤੋਂ (ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪਸੰਦੀਦਾ ਲੱਭਣ ਲਈ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਾਕਲੇਟਾਂ ਨੂੰ ਚੱਖਣਾ) ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਦੇ ਵਰਤੋਂ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਭਿੰਨ ਹਨ।
ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕਲੇ ਸੁਤੰਤਰ ਵੇਰੀਏਬਲ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵੇਰੀਬਲ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਨਤੀਜੇ ਦੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਕੰਟਰੋਲ ਮਾਪਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਾਪਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤੁਲਨਾ ਦੁਆਰਾ।ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਧੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਆਦਰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਕਿਸੇ ਤਜਰਬੇ ਵਿਚਲੇ ਸਾਰੇ ਵੇਰੀਏਬਲ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ (ਨਿਯੰਤਰਣ ਮਾਪ ਦੁਆਰਾ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਬੇਰੋਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਅਜਿਹੇ ਤਜ਼ੁਰਬੇ ਵਿਚ, ਜੇ ਸਾਰੇ ਨਿਯੰਤ੍ਰਣ ਕੰਮ ਦੀ ਆਸ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਣਾ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਯੋਗ ਉਸ ਦੇ ਮਕਸਦ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਨਤੀਜੇ ਪ੍ਰੀਖਣਡ ਵੇਰੀਏਬਲ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਹਨ।
ਸ਼ੌਕਤ ਅਲੀ
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ
ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕਾਂ ਇਮਰਾਨ ਸ਼ੌਕਤ ਅਲੀ, ਅਮੀਰ ਸ਼ੌਕਤ ਅਲੀ ਅਤੇ ਮੋਹਸਿਨ ਸ਼ੌਕਤ ਅਲੀ ਦਾ ਪਿਤਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਯੋਗ
ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਤਜਰਬਾ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ ਜੋ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾੱਡਲਾਂ ਜਾਂ ਅੰਤਿਮ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਰਬਿਟਰੇਟ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਜਾਂ ਨਵੀਂ ਹਾਇਪੋਸਟਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਜਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕੀਤੀ।
ਸ਼ੌਕਤ ਅਲੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕ
ਪ੍ਰਯੋਗ
ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਹਰੇਕ ਬਰਾਂਚ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ ਅਕਸਰ ਰਲਵੇਂ ਯਤਨਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ (ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਾਦਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੇਣ ਲਈ), ਜਦਕਿ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸਤਰ  ਅਕਸਰ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਲਈ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਬੇਤਰਤੀਬ ਸੇਵਾ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਥਾਇਰਾਇਡ ਮਨੁੱਖੀ ਵਰਤਾਓ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਟੈਸਟਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਯੋਗ / ਅਧਿਐਨ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ
ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਮਾਨਕਾਂ ਅਤੇ ਮਿਆਰਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਪਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਵਿਸ਼ਿਆਂ (ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਜਾਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ) ਵਿੱਚ, ਇੱਕ 'ਸੱਚਾ ਪ੍ਰਯੋਗ' ਸਮਾਜਿਕ ਖੋਜ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵੇਰੀਏਬਲ ਹਨ। ਸੁਤੰਤਰ ਵੇਰੀਏਬਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਯੋਗੀ ਦੁਆਰਾ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਿਰਭਰ ਵੇਰੀਏਬਲ ਨੂੰ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਯਮਤ ਪ੍ਰਯੋਗ
ਇੱਕ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਪ੍ਰਯੋਗ ਅਕਸਰ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਨਮੂਨਿਆਂ ਤੋਂ ਨਿਯੰਤਰਨ ਦੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਪਹਿਲੂ ਜਿਸਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਪਰਖ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ (ਆਜ਼ਾਦ ਵੇਰੀਏਬਲ) ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਨਮੂਨੇ ਦੇ ਲਗਭਗ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ।
ਕੁਦਰਤੀ ਪ੍ਰਯੋਗ
ਕੁਦਰਤੀ ਪ੍ਰਯੋਗ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਜਾਂ ਕੁਝ ਵੇਰੀਏਬਲਾਂ ਦੀ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਵੇਰੀਏਬਲਾਂ ਦੇ ਨਿਰੀਖਣਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਫੀਲਡ ਪ੍ਰਯੋਗ
ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦੇ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਫੀਲਡ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਨਤੀਜਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਯੋਗਤ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕੁਦਰਤੀ ਸਥਾਪਤੀ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਰਾਨਾਮਾਡੂ ਝੀਲ
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> ਇਰਾਨਾਮਾਡੂ ਸਰੋਵਰ ( இரணைமடு குளம்  ਇਰਾਨਾਇਮਟੁ ਕੁਹਮ; ඉරණමඩු වැව   ) ਉੱਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੰਚਾਈ ਸਰੋਵਰ ਹੈ, ਕਿਲਿਨੋਚੀ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਲਗਭਗ
3 ਮੀਲ (5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ)।
ਇਤਿਹਾਸ
1902 ਵਿੱਚ ਸਿੰਚਾਈ ਐਚਟੀਐਸ ਵਾਰਡ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਸੀਲੋਨ ਵਿੱਚ ਕਨਕਾਰਾਇਣ ਅਰੂ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਸਿੰਚਾਈ ਸਰੋਵਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ I ਦੁਆਰਾ ਦੇਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਨਿਰਮਾਣ 1921 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਰੋਵਰ ਨਵੰਬਰ 1921 ਵਿੱਚ ਭਰਿਆ ਅਤੇ ਫੈਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਨਕਰਾਇਣ ਅਰੂ ਦੇ ਦੋ ਨੀਵੇਂ ਦਲਦਲਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਸਰੋਵਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਿਰਮਾਣ ਹੱਥੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਬਸਤੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ - ਅਜੋਕੇ ਕਿਲੀਨੋਚੀ ।  ਸਰੋਵਰ ਦੀ ਕੀਮਤ 194,000 ਰੁਪਏ ਸੀ। ਬਣਾਉਣ ਲਈ   ਤਲਾਬ ਦਾ ਨਾਮ ਦੋ ( ਇਰਾਨਈ ) ਅਤੇ ਤਾਲਾਬ ( ਮਡੂ ) ਲਈ ਤਮਿਲ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਜਾਫਨਾ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸੋਕੇ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਕਿਲੀਨੋਚੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਈਰਾਨਮਾਦੂ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਖੇਤੀ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁਫਤ ਜ਼ਮੀਨ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। 1951  ਵਿੱਚ ਸਰੋਵਰ ਬੰਡ ਨੂੰ 30 ft ਰੱਖਣ ਲਈ ਉੱਚਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਾਣੀ, ਸਟੋਰੇਜ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ 71000 acre.ft ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ
ਆਰੋਗਯਾ ਸੇਤੂ
ਅਰੋਗਿਆ ਸੇਤੂ ਇੱਕ ਕੌਵੀਡ -19 ਟਰੈਕਿੰਗ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਹੈ ਜੋ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇਨਫਾਰਮੈਟਿਕਸ ਸੈਂਟਰ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਮੰਤਰਾਲੇ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਐਪ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਫਲਾਉਣਾ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਐਪ ਕੋਵਿਡ -19 ਦੇ ਜੋਖਮਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਵਧਾਏਗੀ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਭਿਆਸਾਂ ਅਤੇ ਸਲਾਹਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰੇਗੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਟਰੈਕਿੰਗ ਐਪ ਹੈ ਜੋ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੀ ਲਾਗ ਨੂੰ ਟਰੈਕ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਦੇ ਜੀ.ਪੀ.ਐਸ ਅਤੇ ਬਲੂਟੂਥ ਫੀਚਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅਰੋਗਿਆ ਸੇਤੂ ਐਪ ਐਂਡਰਾਇਡ ਅਤੇ ਆਈ.ਓ.ਐਸ (iOS) ਮੋਬਾਈਲ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਬਲੂਟੁੱਥ ਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਅਰੋੋਗਿਆ ਸੇਤੂ ਐਪ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੇ ਕੋਈ ਕੋਵੀਡ -19 ਲਾਗ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਿਹਾ ਹੈ (ਛੇ ਫੁੱਟ ਦੇ ਅੰਦਰ), ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਡੇਟਾਬੇਸ ਨੂੰ ਸਕੈਨ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਇਹ ਉਪਲਬਧ ਡੇਟਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸੰਕਰਮਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਐਪ ਕੋਰੋਨਾ ਕਵਚ (ਹੁਣ ਬੰਦ ਹੈ) ਨਾਮੀ ਪੁਰਾਣੀ ਐਪ ਦਾ ਇੱਕ ਅਪਡੇਟਿਡ ਰੁਪਾਂਤਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਅਰੋਗਿਆ ਸੇਤੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੰਜ ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਉਨਲੋਡ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਰਕਾਰੀ ਐਪ ਬਣ ਗਈ।
ਅਰੋਗਿਆ ਸੇਤੂ ਫਿਲਹਾਲ 11 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਹਿੰਦੀ, ਤੇਲਗੂ, ਕੰਨੜ, ਮਲਿਆਲਮ, ਤਾਮਿਲ, ਪੰਜਾਬੀ, ਬੰਗਾਲੀ, ਉੜੀਆ, ਗੁਜਰਾਤੀ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ) ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ ਅਤੇ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਜਲਦੀ ਹੀ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਐਪ ਵਿੱਚ ਸਾਈਨ ਇਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲਿੰਗ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਐਪ ਇੱਕ ਪਲੇਟਫਾਰਮ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਇੰਟਰਫੇਸ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ (API) ਤਾਂ ਜੋ ਹੋਰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਮੋਬਾਈਲ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਵੈਬ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਰੋਗਿਆ ਸੇਤੂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਡਾਟੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਣ।
ਅਲੀਸ਼ੇਰ ਉਸਮਾਨੋਵ
ਅਲੀਸ਼ੇਰ ਬੁਰਖਾਨੋਵਿਚ ਉਸਮਾਨੋਵ ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਵਪਾਰੀ ਹੈ। ਜਨਵਰੀ 2015 ਦੇ ਫੋਰਬਸ ਡਾਟਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਰੂਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦਾ 58ਵਾਂ ਅਮੀਰ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਜਾਇਦਾਦ ਧਾਤ ਅਤੇ ਖਾਣਾ ਦੇ ਵਪਾਰ ਰਾਹੀਂ ਬਣਾਈ।
ਉਹ ਫੈਨਸਿੰਗ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨ ਐਫ.ਆਈ.ਈ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਫੈਨਸਿੰਗ ਨੂੰ ਵਧਾਵਾ ਦੇਣ ਲਈ ਕਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਰਸਨਲ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸਦੇ ਸ਼ੇਅਰ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ
ਮੰਜੂ ਰਾਣੀ
ਮੰਜੂ ਰਾਣੀ (ਜਨਮ 26 ਅਕਤੂਬਰ 1999) ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਰਿਠਾਲ ਫੋਗਾਟ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੁਕੀਨ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਰੂਸ ਦੇ ਉਲਾਨ-ਉਦੇ ਵਿੱਚ 2019 ਏ.ਆਈ.ਬੀ.ਏ. ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਸਿਲਵਰ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਬੁਲਗਾਰੀਆ ਵਿੱਚ ਵੱਕਾਰੀ ਸਟ੍ਰੈਂਡਜਾ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਬਾਕਸਿੰਗ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ 2019 ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਥਾਈਲੈਂਡ ਓਪਨ ਅਤੇ ਇੰਡੀਆ ਓਪਨ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ
ਰਾਣੀ ਦਾ ਜਨਮ 26 ਅਕਤੂਬਰ 1999 ਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਰੋਹਤਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਪਿੰਡ ਰਿਠਾਲ ਫੋਗਾਟ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸੱਤ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਇੱਕ ਬਾਰਡਰ ਸਿਕਿਓਰਿਟੀ ਫੋਰਸ (ਬੀ.ਐਸ.ਐਫ.) ਦੇ ਇੱਕ ਸਿਪਾਹੀ, ਦੀ 2010 ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਰਿਵਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਪਿਤਾ ਦੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਨਾਲ ਖਰਚਾ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਕਦਮਾਂ ਤੇ ਚੱਲਦਿਆਂ ਰਾਣੀ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕਬੱਡੀ ਖੇਡਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਕੋਚ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਸਾਲ 2012 ਦੇ ਲੰਡਨ ਸਮਰ ਗਰਮ ਓਲੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਕਪਤਾਨ ਐਮ.ਸੀ. ਮੈਰੀਕਾਮ ਦੇ ਕਾਂਸੀ ਵਿਜੇਤਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਰਾਣੀ ਨੇ ਬਾਕਸਿੰਗ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆ।
ਉਸ ਨੇ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਵਿੱਤੀ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਆਪਣੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਪਤੀ ਦੀ ਮਾਮੂਲੀ ਪੈਨਸ਼ਨ 'ਤੇ ਸੱਤ ਬੱਚੇ ਪਾਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਰਾਣੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਵੱਡੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ ਤਾਂ ਸਹੀ ਖੁਰਾਕ ਜਾਂ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਦਸਤਾਨੇ ਦੀ ਜੋੜੀ ਵੀ ਖਰੀਦਣਾ ਉਸ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸ ਨੇ 2019 ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। 20 ਨਵੰਬਰ 2020 ਨੂੰ, ਐਥਲੀਟ ਨੇ ਸਪੋਰਟਸ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਕੰਪਨੀ ਇਨਫਿਨਟੀ ਓਪਟੀਮਲ ਸਲਿਸ਼ਨਜ਼ (ਆਈਓਐਸ) 'ਤੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਨੋਟਿਸ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਫਰਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਪਾਰਕ ਹਿੱਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨ ਲਈ ਅਕਤੂਬਰ 2019 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਫਰਮ ਉੱਤੇ ਠੇਕੇ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ।
ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ
ਰਾਣੀ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰਹਿ ਰਾਜ ਲਈ ਨਾ ਚੁਣੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਜਨਵਰੀ 2019 ਵਿੱਚ ਸੀਨੀਅਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 'ਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ।
ਫਰਵਰੀ 2019 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਬੁਲਗਾਰੀਆ ਵਿੱਚ ਸਟ੍ਰੈਂਡਜਾ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ, ਜੋ ਯੂਰਪ ਦੇ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਨੌਜਵਾਨ ਪਗਿਲਿਸਟ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲ 'ਚ ਥਾਈਲੈਂਡ ਓਪਨ ਅਤੇ ਇੰਡੀਆ ਓਪਨ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ।
ਏ.ਆਈ.ਬੀ.ਏ. ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 2019
ਰਾਣੀ, ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਹਾਜ਼ਰੀ 'ਚ, ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਲਾਈਟ ਫਲਾਈਵੇਟ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਣ 'ਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੀ, ਜਦੋਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਦੂਸਰੀ ਭਾਰਤੀ ਸਾਥੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਮ.ਸੀ. ਮੈਰੀਕਾਮ, ਜਮੁਨਾ ਬੋਰੋ ਅਤੇ ਲੋਵਲੀਨਾ ਬੋਰਗੋਹੇਨ ਨੂੰ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਤਗਮੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਣ 'ਤੇ, ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਖਿਡਾਰੀ ਨੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਕਿਮ ਹਯਾਂਗ ਮੀ ਨੂੰ 4-1 ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ। ਰਾਣੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ 2024 ਪੈਰਿਸ ਸਮਰ ਗਰਮ ਓਲੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਣ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੱਖੇਗੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੀਬੀਸੀ ਹੈਕਾਥਾਨ 2021 ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਏ ਜਾਂ ਸੁਧਾਰੇ ਗਏ ਲੇਖ
ਤ੍ਰਿਪਿਟਕ
ਤ੍ਰਿਪਿਟਕ, ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗ੍ਰੰਥ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ ਕਰ ਕੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਮਹਾਤਮਾ ਬੁੱਧ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ। ਇਹ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਬੁੱਧ ਮਤ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪਿਛਲੇ 2500 ਸਾਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਚਲੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬੋਧੀ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਤਿੰਨ ਬੋਧੀ ਗ੍ਰੰਥ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ
ਹੋਰ ਦੇਖੋ
ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੁੱਧ ਧਰਮ
ਐਰਿਕ ਬੈੱਟਸਿਸ਼
ਰਾਬਰਟ ਐਰਿਕ ਬੈੱਟਸਿਸ਼ (13 ਜਨਵਰੀ, 1960 ਦਾ ਜਨਮ) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ ਜੋ ਐਸ਼ਬਰਨ, ਵਰਜੀਨੀਆ ਦੇ ਜਨੇਲੀਆ ਫ਼ਾਰਮ ਰਿਸਰਚ ਕੈਂਪਸ ਵਿਖੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ 2014 ਵਿੱਚ ਐਰਿਕ ਬੈੱਟਸਿਸ਼ ਅਤੇ ਵਿਲੀਅਮ ਮੋਐਰਨਰ ਸਮੇਤ "ਪਰਾ-ਗਿਣਤੀ ਫ਼ਲੋਰ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਖ਼ੁਰਦਬੀਨੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ" ਲਈ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ
27 ਜਨਵਰੀ
27 ਜਨਵਰੀ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਸਾਲ ਦਾ 27ਵਾਂ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਲ ਦੇ 338 (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 339) ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਦਿਹਾਂਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਵਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਖਾਰਾ ਦੁੱਧ
ਖਾਰਾ ਦੁੱਧ ਚੋਟੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੇ 1973 ਵਿੱਚ ਛਪੇ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਸੀ।
ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ (ਭਾਰਤ)
ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ (Rakshā Mantrī) ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦਾ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਦਾ ਮੰਤਰੀ ਹੈ। ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਚ-ਪੱਧਰੀ ਮੰਤਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸੀਨੀਅਰ ਦਫਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫਾਰ ਡਿਫੈਂਸ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਐਂਡ ਐਨਾਲਿਸਿਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਡਿਫੈਂਸ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਐਡਵਾਂਸਡ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਡਿਫੈਂਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਚਾਂਸਲਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਅਕਸਰ ਰੱਖਿਆ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਘੱਟ-ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਪ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਛੋਕਰ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1947-52 ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੀ ਕੈਬਨਿਟ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਰਾਜਨਾਥ ਸਿੰਘ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲਾ (ਭਾਰਤ) ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਗੋਟਲੀਏਬ ਵਿਲਹੇਲਮ ਲੇਟਨਰ
thumb|ਲੇਟਨਰ 26 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਮੁਕਾਮੀ ਲਿਬਾਸ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਦਰਦਸਤਾਨ ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ। ਅਸਟਰੀਨਡ ਮੈਗਜ਼ੀਨ 1894.ਤੋਂ ਲਈ ਗੋਟਲੀਏਬ ਵਿਲਹੇਲਮ ਲੇਟਨਰ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Gottlieb Wilhelm Leitner ਜਾਂ Gottlieb William Leitner) ਐਮ ਏ, ਪੀ ਐਚ ਡੀ, ਐਲ ਐਲ ਡੀ, ਡੀ ਓ ਐਲ (14 ਅਕਤੂਬਰ 1840 - 22 ਮਾਰਚ 1899) ਇਕ ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੂਰਬਵਾਦੀ ਸੀ।
ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ ਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ
ਗੋਟਲੀਏਬ ਹੰਗਰੀ ਵਿਚ 14 ਅਕਤੂਬਰ 1840 ਨੂੰ ਇਕ ਯਹੂਦੀ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਮੈਰੀ ਹੇਨਰੀਟਜ਼ ਹਰਜ਼ਬਰਗ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਲਿਓਪੋਲਡ ਸਫ਼ੀਰ ਗੋਟਲੀਏਬ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਜੋਹਾਨ ਮਾਰੀਟਜ਼ ਲੇਈਟਨਰ ਨਾਲ਼ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਗੋਟਲੀਈਬ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਇਲੈਜ਼ਬੈਥ (ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਲਿਓਪੋਲਡ ਆਮੇਰੀ ਦੀਮਾਂ) ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਲੇਟਨਰ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪਹਿਚਾਣੇ ਜਾਣੇ ਲੱਗੇ।
ਲੇਟਨਰ ਨੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਹਿਰੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਸੀ। 8 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਉਹ [ਕਾਂਸਤਾਂਤਨੋਪਲ] ਚਲਾ ਗਿਆ ਤਾ ਜੋ ਤੁਰਕੀ ਤੇ ਅਰਬੀ ਸਿੱਖ ਸਕੇ ਤੇ ਦਸ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤਕ ਉਹ ਤੁਰਕੀ, ਅਰਬੀ ਤੇ ਬਹੁਤੀਆਂ ਯੂਰਪੀ ਜ਼ਬਾਨਾਂ ਰਵਾਨੀ ਨਾਲ ਬੋਲ ਸਕਦਾ ਸੀ। 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਉਹ ਕਰੀਮਿਆ ਵਿਚ ਕਰਨਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਅਹੁਦੇ ਨਾਲ ਬਰਤਾਨਵੀ ਕਮਿਸਾਰੀਅਤ ਵਿਚ ਦੋਭਾਸ਼ੀਏ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਕਰੀਮਿਆਈ ਜੰਗ ਖ਼ਤਮ ਹੋਈ ਤਾਂ ਉਹ ਪਾਦਰੀ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਕਿੰਗਜ਼ ਕਾਲਜ ਲੰਡਨ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਨ ਦੇ ਲਈ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇੱਕ ਲੇਟਨਰ ਕੋਈ ਪੰਜਾਹ ਜ਼ਬਾਨਾਂ ਤੋਂ ਵਾਕਫ਼ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਉਹ ਰਵਾਨੀ ਨਾਲ ਬੋਲ ਸਕਦਾ ਸੀ। 19 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਉਹ ਅਰਬੀ, ਤੁਰਕੀ ਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਯੂਨਾਨੀ ਦੇ ਲੈਕਚਰਰ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਇਆ ਤੇ 23 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਿੰਗਜ਼ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਅਰਬੀ ਤੇ ਇਸਲਾਮੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਇਆ।
ਇਸ ਦੇ 3 ਸਾਲ ਬਾਅਦ 1864 ਵਿਚ ਲੇਟਨਰ ਗੌਰਮਿੰਟ ਕਾਲਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ (ਉਸ ਵਕਤ ਬਰਤਾਨਵੀ ਹਿੰਦ) ਵਿਚ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਬਣਿਆ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਪੇਸ਼ ਸੀ। ਉਹ ਕਈ ਸਕੂਲ, ਸਾਹਿਤਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਅਵਾਮੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਬਾਨੀ ਸੀ। ਉਹ ਬਰ-ਏ-ਸਗ਼ੀਰ ਦੀਆਂ ਤਹਿਜ਼ੀਬਾਂ ਦਾ ਅਧਿਅਨ ਕ‏ਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਜਿਲਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਲਿਖ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਇਸ ਕੰਮ ਦੇ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਮੌਲਵੀ ਕਰੀਮ ਉੱਦ ਦੀਨ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਜਿਹੜੇ ਉਸ ਵਕਤ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਜ਼ਿਲਾਈ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਸਨ। ਇਹ ਦੋ ਜਿਲਦਾਂ 1871 ਤੇ 1876 ਵਿੱਚ ਛੁਪ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ।
ਯੂਰਪ ਵਾਪਸੀ
ਲੇਟਨਰ ਯੂਰਪ ਵਿਚ 1870 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿਚ ਪਰਤ ਆਇਆ ਤਾਂ ਕਿ ਹੀਡਲਬਰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਜਰਮਨੀ) ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖ ਸਕੇ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਸਟਰੀਆ, ਪਰੂਸ਼ਿਆ ਅਤੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਹਕੂਮਤਾਂ ਦੇ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਪੂਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰ ਕਾਇਮ ਕਰੇ। 1881 ਵਿਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਪਰਤਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਇਸ ਅਦਾਰੇ ਦੇ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਖੋਜ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅਤੇ 1883 ਵਿੱਚ ਵੋਕਿੰਗ ਵਿਚ ਖਾਲੀ ਰਾਇਲ ਡਰਾਮੇਟਿਕ ਕਾਲਜ ਤੇ ਨਿਗਾਹ ਪਈ, ਇਹ ਇਮਾਰਤ ਉਸ ਉਦੇਸ਼ ਦੇ ਐਨ ਅਨੁਕੂਲ ਸੀ।
ਮੁਸਲਿਮ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਲਾਭ ਲਈ, ਲੇਟਨਰ ਨੇ ਇਕ ਮਸਜਿਦ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕਰਵਾਈ। ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਮਸਜਿਦ 1889 ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਮਸਜਿਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਇਹ ਸੀ। ਇਹ ਅੱਜ ਵੀ ਕਾਇਮ ਹੈ। ਇਹ ਇੰਡੋ-ਸੇਰੇਸੈਨਿਕ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ  ਸੁਲਤਾਨ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ, ਭੋਪਾਲ ਦੀ ਬੇਗਮ (1868–1901) ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਬੇਗਮ ਨੇ ਮਸਜਿਦ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਲਈ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਦਾਨ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ “ਮੁਹੰਮਦ ਐਂਗਲੋ-ਓਰੀਐਂਟਲ ਕਾਲਜ” ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿਚ ਵੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ, ਜੋ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋਈ।
ਮਕਬਰੇ ਤੇ
thumb|ਬਰੂਕਵੁੱਡ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਲੇਟਨਰ ਦੀ ਕਬਰ ਲੇਟਨਰ ਬਰੂਕਵੁੱਡ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜੋ ਵੋਕਿੰਗ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਮਕਬਰੇ ਉੱਤੇ ਕੁਤਬੇ ਦੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਇਬਾਰਤ ਦਰਜ‏‏ ਹੈ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਬਾਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਯਹੂਦੀ ਜਰਮਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਲੇਟਨਰ ਦੀ ਕਬਰ ਉੱਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਲਿੱਪੀ ਵਿੱਚ ਅਰਬੀ ਲੇਖ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਫ਼ਹੂਮ ਇਹ ਏ ਕਿ ਵਿਦਿਆ ਦੌਲਤ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ:
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1840
ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ
ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਨਵੇਂ ਜਨਮੇ ਬੱਚੇ ਲਈ ਇੱਕ ਵਰਦਾਨ ਹੈ। ਬੱਚੇ ਦੇ ਵਧਣ-ਫੁੱਲਣ ਲਈ ਸਾਰੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਮਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦਾ ਤਰਲ ਅਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਆਹਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਦੁੱਧ ਜੀਵਾਣੂ ਰਹਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬੱਚੇ ਲਈ ਪ੍ਰੋਟੀਨ, ਖਣਿਜ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਵਿਟਾਮਿਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਮਾਤਰਾ ਇਸ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੁੱਧ ਬੱਚੇ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹਜ਼ਮ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਦਹੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੁੱਧ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਬੱਚਾ ਕੁਪੋਸ਼ਣ ਤੋਂ ਵੀ ਬਚਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪੀਣ ਨਾਲ ਬੱਚੇ ਦੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਵਜਾਤ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਲਗਪਗ ਤਿੰਨ ਗਿਲਾਸ ਭਾਵ 600 ਕੁ ਮਿਲੀਲਿਟਰ ਦੁੱਧ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਮਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਰਾਹੀਂ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਲਾਭ
ਮਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲੇ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਉਤਰਨ ਵਾਲਾ ਦੁੱਧ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਭਰਪੂਰ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜਰੂਰ ਪਿਲਾਉ। ਇਹ ਦੁੱਧ ਕੈਰੋਟੀਨ ਅਤੇ ਵਿਟਾਮਿਨ ਏ, ਡੀ, ਈ ਅਤੇ ਕੇ ਦੀ ਚੋਖੀ ਮਾਤਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਈਏ ਅਤੇ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਦੁੱਧ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉੱਪਰਲਾ ਭੋਜਨ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਕੁਪੋਸ਼ਣ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਦਮਾ, ਅਲਰਜੀ, ਦਸਤ ਅਤੇ ਨਮੂਨੀਆ ਆਦਿ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਬੱਚੇ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਲਾਉਣ ਨਾਲ ਮਾਂਵਾਂ ਦਾ ਛਾਤੀ ਅਤੇ ਅੰਡੇਦਾਨੀ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਬੱਚੇ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨੋਕਰੀ ਪੇਸ਼ਾਂ ਮਾਂਵਾਂ ਆਪਣਾ ਦੁੱਧ ਕੱਢ ਕੇ ਰੱਖ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਗੈਰ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪਿਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਾਂ ਦਾ ਕੱਢਿਆ ਹੋਇਆ ਦੁੱਧ 8 ਘੰਟੇ ਤੱਕ ਖਰਾਬ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਾਣਾ ਪੀਣਾ
ਖੁੱਲ੍ਹਾ-ਸਰੋਤ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ
ਖੁੱਲ੍ਹਾ-ਸਰੋਤ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਉਹ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸਰੋਤ ਕੋਡ, ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਲਾਇਸੰਸ ਤਹਿਤ, ਹਰੇਕ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਾਸਤੇ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੈੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਕੋਈ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇ ਉਹ ਇਸ ਤੋਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਉਸ ਮੁਤਾਬਕ ਤਬਦੀਲ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਲਾਇਸੰਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਲਾਇਸੰਸ ਹਨ, GPL, BSD ਅਤੇ LGPL। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵੀ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਸਰੋਤ ਵਰਤਦਾ ਹੈ। ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸਰੋਤ ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ ਬੰਦ ਸਰੋਤ। ਬੰਦ ਸਰੋਤ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਅਜ਼ਾਦ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਕੁਝ ਸਾਂਝਾ ਹੈ ਪਰ ਹਰੇਕ ਦੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਫ਼ੋਕਸ ਅਤੇ ਟੀਚੇ ਹਨ। ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਸਰੋਤ ਲਹਿਰ 1998 ਵਿੱਚ ਅਜ਼ਾਦ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਲਹਿਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਖੁਲ੍ਹੇ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਅਜ਼ਾਦ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਇੰਟਰਨੈੱਟ, ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਲਿਨਕਸ ਅਤੇ ਬੀ ਐੱਸ ਡੀ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਹੋਰ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਏ। ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਸਰੋਤ ਇਨੀਸ਼ੀਏਟਿਵ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਸਰੋਤ ਲਹਿਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ
ਮੋਂਟੇ ਸੇਸਲੀਆ
ਮੋਂਟੇ ਸੇਸਲੀਆ ਇਟਲੀ ਦੇ ਵੈਨੇਤੋ ਖੇਤਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਰਬਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਉੱਚਾਈ 199 ਮੀਟਰ (653 ਫੁੱਟ) ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੈਨੇਤੋ ਦੇ ਪਰਬਤ
ਹਾਰਡ ਡਿਸਕ ਹੈੱਡ-ਕਰੈਸ਼
ਹੈੱਡ-ਕਰੈਸ਼ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਹਾਰਡ ਡਿਸਕ ਰੋਟੇਟਿੰਗ ਪਲੇਟਰ ਦੇ ਸੰਬਧ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।ਇਸਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਾਰਡ ਡਿਸਕ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸਾਰਾ ਡਾਟਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਿਊਟਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਿਊਟਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਿਊਟਰ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨ
ਕੰਚਨਜੰਗਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ
ਕੰਚਨਜੰਗਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿੱਕਮ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜੋ 17, 2016 ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਾ ਘੋਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਅਸਥਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ
ਕਾਲਿੰਗਾ ਸਟੇਡੀਅਮ
ਕਾਲਿੰਗਾ ਸਟੇਡੀਅਮ  ਭੂਬਾਨੇਸਵਰ, ਉੜੀਸਾ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਕ ਬਹੁ-ਮੰਤਵੀ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ 1978 ਵਿੱਚ ਬੀਜੂ ਪਟਨਾਇਕ ਦੁਆਰਾ  ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।  ਇਹ Bhubaneswa r ਦੇ ਕੇਦਰ ਭਾਵ ਦਿਲ ਨੇੜੇ ਨਇਆਪਾਲੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਅਥਲੈਟਿਕਸ, ਫੁਟਬਾਲ, ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ, ਬਾਸਕਟਬਾਲ, ਟੈਨਿਸ, ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ, ਬਾਸਕਟਬਾਲ, ਵਾਲੀਬਾਲ, ਕੰਧ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਤੈਰਾਕੀ ਅਦਿ ਸਹੂਲਤਾਂ ਲਈ ਹੈ। ਸਟੇਡੀਅਮ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 8-ਲੇਨ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਟਰੈਕ, ਇੱਕ ਖੇਡ ਹੋਸਟਲ, ਜਿਮਨੇਸੀਅਮ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਨਵੇਂ ਬਣਾਏ ਓਲੰਪਿਕ ਸਟੈਂਡਰਡ ਗੁਲਾਬੀ ਅਤੇ ਨੀਲੀ ਹਾਕੀ ਟਰਾਫੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਮੁਕਾਬਲੇ
thumb|ਰਾਤ ਨੂੰ ਕਲਿੰਗਾ ਸਟੇਡਿਅਮ ਦੇ ਹਵਾਈ ਦ੍ਰਿਸ਼
ਸ਼ਾਰਲ ਬੌਦੇਲੈਰ
ਸ਼ਾਰਲ ਪੀਏਰ ਬੌਦੇਲੈਰ (ਫਰਾਂਸੀਸੀ: Charles Pierre Baudelaire; ; 9 ਅਪਰੈਲ 1821 – 31 ਅਗਸਤ 1867) ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਕਵੀ, ਕਲਾ ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ ਨੂੰ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੋਢੀ ਸੀ। ਇਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਿਰਤ ਲੇ ਫਲਰ ਦੁ ਮਾਲ (ਬੁਰਾਈ ਦੇ ਫੁੱਲ) ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਦੀ ਬਦਲ ਰਹੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਕਵੀ
ਧਨੀਆ
ਪੱਤੇ
ਪੱਤੇ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਾਲੀਦਾਰ ਤਾਜ, ਤਾਜੇ ਧਾਲੀਦਾਰ, ਧਨੀਆ, ਚੀਨੀ ਮਸਾਲੇ ਜਾਂ ਅਮਰੀਕਾ (ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ) ਸਿਲੈਂਟੋ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਨੁਖ ਸੰਭਾਵੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਲੀਨੈਂਟੋ (ਏਰੀਜਿਏਮ ਫੋਕਟਿਅਮ ਐਲ.), ਅਪੀਸੀਏਈ ਜਿਵੇਂ ਧੀਰੇ (ਕੋਰੀਅਨਡ੍ਰਮ sativum L.) ਨਾਲ ਉਲਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਜੀਨਸ ਤੋਂ. Culantro ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਖਰਾ ਚਮੜੀਦਾਰ ਦਿੱਖ ਹੈ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਤਾਕਤਵਰ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਤੇਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਖੁਸ਼ਬੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪੱਤੇ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਸੁਆਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖੱਟੇ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਤਾਜ਼ੇ ਪੱਤੇ ਕਈ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਭੋਜਨ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਸਮ, ਚਟਨੀ ਅਤੇ ਸਲਾਦ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਮੱਗਰੀ ਹੈ; ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਥਾਈ ਬਰਤਨ ਵਿੱਚ; ਮੈਕਸਿਕਨ ਰਸੋਈ ਵਿਚ, ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾੱਲਾ ਅਤੇ ਗਾਈਕਾਮੋਲ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸਜਾਵਟ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ; ਅਤੇ ਰੂਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੀ ਆਈ ਐਸ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਲਾਦ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ। ਪੁਰਤਗਾਲ ਵਿਚ, ਕੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਧਾਲੀ ਰੋਟੀ ਦੀ ਸੂਪ ਅਕੌੜੇ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਕੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਧਨੀਆ ਭਾਰਤੀ ਡਿਸ਼ਾਂ ਤੇ ਸਜਾਵਟ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਾਲ, ਆਦਿ।
ਫਲ
ਸੁੱਕੇ ਫ਼ਲਾਂ ਨੂੰ ਧੂੰਆਂ ਬੀਜਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖਾਣੇ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ "coriander" ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਪੌਦੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਹਨਾਂ ਬੀਜਾਂ (ਇੱਕ ਮਸਾਲਿਆਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ) ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਟ੍ਰੇਪੈਨਸ, ਲਿਨਲੂਲ, ਪਨੀਨ ਅਤੇ ਲਿਮੋਨਿਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੁੱਝ ਚੂਸਣ ਵਾਲਾ ਸਵਾਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਨਿੱਘੇ, ਗਿਰੀਦਾਰ, ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਅਤੇ ਸੰਤਰਾ-ਸੁਆਦ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਜੜਾਂ
ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਡੂੰਘੀ, ਵਧੇਰੇ ਗਹਿਰੀ ਸੁਆਦ ਵਾਲੀਆਂ, ਧਨੀਏ ਦੀਆਂ ਜੜਾਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਵਿਅੰਜਨ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਥਾਈ ਪਕਵਾਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੂਪ ਜਾਂ ਕਰੀ ਪਿਪਸ ਵਿੱਚ।
ਪੋਸ਼ਣ
ਧਾਤੂਆਂ ਦੇ ਪੋਸ਼ਕ ਪਦਾਰਥ ਤਾਜ਼ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਜਾਂ ਪੱਤੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਪਰਾਗ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਟਾਮਿਨ ਏ, ਵਿਟਾਮਿਨ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਟਾਮਿਨ ਕੇ ਵਿੱਚ ਅਮੀਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੱਧਮ ਭੋਜਨ ਖੁਰਾਕ (ਟੇਬਲ) ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਬੀਜਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਟਾਮਿਨ ਦੀ ਨਿਚੋਰੀ ਸਾਮੱਗਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖੁਰਾਕੀ ਫਾਈਬਰ, ਕੈਲਸੀਅਮ, ਸੇਲੇਨਿਅਮ, ਆਇਰਨ, ਮੈਗਨੀਸ਼ਯ ਅਤੇ ਮੈਗਨੀਜ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਲਰਜ਼ੀ
ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਧਨੀਆ ਅਲਰਜੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਔਸ਼ਧੀ ਪੌਦੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਸਾਲੇ
ਅਬਾਜ਼ਾ
ਭੂਗੋਲ
thumb|ਰੂਸ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ
ਇਤਿਹਾਸ
thumb|ਕ੍ਰੈਮਲਿਨ ਸੈਨੇਟ
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਮੋਬਾਈਲ ਸੈਕਯੋਰ ਗੇਟਵੇ
ਮੋਬਾਈਲ ਸੇਕਯੋਰ ਗੇਟਵੇ ( ਐਮ.ਐਸ.ਜੀ ) ਇੱਕ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਜਾਂ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਉਪਕਰਣ ਲਈ ਇੱਕ ਉਦਯੋਗੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਉਦਯੋਗੀ ਨੈਟਵਰਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬੈਕਐਂਡ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੋਬਾਈਲ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕਲਾਇੰਟ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ
ਕਲਾਇੰਟ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਨੂੰ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਗੇਟਵੇ ਦੁਆਰਾ ਹੋਸਟਾਂ ਦੇ ਸੈੱਟ ਤੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪਹੁੰਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਲਾਇੰਟ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਤੇ ਪਬਲਿਕ ਏ.ਪੀ.ਆਈ (API) ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਡਿਫੌਲਟ HTTP ਕਲਾਇੰਟ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਇਹ ਇੱਕ ਤਰੀਕੇ ਦੀ ਮਦਦਗਾਰ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫਲਿਕਰ-ਨੇਟ, ਫਲਿਕਗੋ ਆਦਿ ਹਨ।
ਹੋਸਟ
ਗੇਟਵੇ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹੋਸਟਾਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਲਈ ਜੋੜੇ ਗਏ ਐਪਸ ਤੋਂ ਬੇਨਤੀਆਂ ਅੱਗੇ ਭੇਜਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਨੈਟਵਰਕ ਦੇ ਅੰਦਰ HTTP ਜਾਂ HTTPS ਸਰਵਰ ਜਾਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਹਨ। ਹੋਸਟ ਦਾ ਜਵਾਬ ਉਸ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪ ਤੇ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਹੋਸਟ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ।
ਕਲੇਇਨ-ਗੌਰਡਨ ਇਕੁਏਸ਼ਨ
ਕਲੇਇਨ-ਜੌਰਡਨ ਇਕੁਏਸ਼ਨ (ਜੋ ਕਲੇਇਨ-ਫੋਕ-ਜੌਰਡਨ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਜਾਂ ਕਦੇ ਕਦੇ ਕਲੇਇਨ-ਜੌਰਡਨ-ਫੋਕ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਵੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) ਸ਼੍ਰੋਡਿੰਜਰ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਪੇਖਿਕ ਵਰਜ਼ਨ (ਰੂਪ) ਹੈ। ਇਹ ਸਪੇਸ ਅਤੇ ਵਕਤ ਅੰਦਰ ਦੂਜੇ ਕ੍ਰਮ-ਦਰਜੇ (ਔਰਡਰ) ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਟਾਮਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੌਰੰਟਜ਼ ਕੋਵੇਰੀਅੰਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਪੇਖਿਕ ਐਨਰਜੀ-ਮੋਮੈਂਟਮ ਸਬੰਧ ਦਾ ਇੱਕ ਕੁਆਂਟਾਇਜ਼ਡ ਵਰਜ਼ਨ (ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਰੂਪ) ਹੈ। ਇਸਦੇ ਹੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੁਆਂਟਮ ਸਕੇਲਰ ਜਾਂ ਸੂਡੋਸਕੇਲਰ ਫੀਲਡ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਜਿਹੀ ਫੀਲਡ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਕੁਆਂਟਾ ਸਪਿੱਨ-ਹੀਣ ਕਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਸਿਧਾਂਤਿਕ ਸਬੰਧ ਉਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਡੀਰਾਕ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ, ਸਕਲੇਲਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਦਾ ਟੌਪਿਕ ਰਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਉਂਕਿ ਆਮ ਸਪਿੱਨ-ਹੀਣ ਕਣ ਜਿਵੇਂ ਪਾਈ-ਮੀਜ਼ੌਨ ਅਸਥਿਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ (ਅਗਿਆਤ ਹੈਮਿਲਟੋਨੀਅਨ ਸਮੇਤ) ਤਾਕਤਵਰ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ ਵੀ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸਲਈ ਵਿਵਹਾਰਿਕ ਵਰਤੋਂ ਸੀਮਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਰਸ਼ਲ ਡਿੱਫ੍ਰੈਂਸ਼ੀਅਲ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੈਸ਼ਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰੰਗਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ
ਆਈਵਿੰਡ ਜੌਹਨਸਨ
ਆਈਵਿੰਡ ਜਾਨਸਨ (29 ਜੁਲਾਈ 1900 – 25 ਅਗਸਤ 1976) ਇੱਕ ਸਵੀਡਨੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਆਧੁਨਿਕ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਾਵਲਕਾਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਉਹ   1957 ਵਿੱਚ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਅਕੈਡਮੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ 1974 ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਮਾਰਟਿਨਸਨ ਨਾਲ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ।
ਜੀਵਨੀ
ਜਾਨਸਨ ਦਾ ਜਨਮ ਓਲੋਫ ਐਡਵਿਨ ਵਰਨਰ ਜੌਹਨਸਨ ਵਜੋਂ ਸਵੀਡਨ ਦੇ ਬੋਡੇਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਓਵਰਲੂੁਲੀਆ ਪੈਰਾਸ਼ ਦੇ ਸਵਾਟਬਜੋਰੰਸ ਬਾਈਨ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬੋਡਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਛੋਟੇ ਜਿਹਾ ਘਰ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਜਨਮਿਆ ਸੀ।
ਜੌਹਨਸਨ ਨੇ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੌਗ ਡ੍ਰਾਈਵਿੰਗ ਅਤੇ ਆਰਾ ਮਿੱਲ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟਿਕਟ-ਵਿਕ੍ਰੇਤਾ ਅਤੇ ਪਰੋਜੈਕਸ਼ਨਿਸਟ ਵਜੋਂ। 1919 ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣਾ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਛੱਡ ਕੇ ਸਟਾਕਹੋਮ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਂਡ ਵਰਗੇ ਅਰਾਜਕਤਾਵਾਦੀ ਮੈਗਜੀਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੇਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਸਟਾਕਹੋਮ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੂਜੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪ੍ਰੋਲਤਾਰੀ ਲੇਖਕਾਂ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵੇਅਰ ਨੂਤੀਡ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ 1920 ਵਿੱਚ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1927 ਤੋਂ 1930 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੈਰਿਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੇਂਟ-ਲੂ-ਲਾ-ਫੌਰਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਏਸੇ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰਸਨ (1900-1938) ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਛਾਪੀਆਂ। ਪਹਿਲੀ De fyra främlingarna, ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 1924 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਲੇਖਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁੱਖ ਸਫਲਤਾ ਚਾਰ ਆਤਮਕਥਾਤਮਿਕ ਨਾਵਲ ਸਨ ਜੋ 1934 ਅਤੇ 1937 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਏ, ਇਹ ਇਕੱਤਰ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ Romanen om Olof ("ਓਲਫ ਬਾਰੇ ਨਾਵਲ") ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਆਦਮੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਸਵੀਡਨ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੇ Here Is Your Life ਫਿਲਮ ਬਣਾਈ ਗਈ।
ਆਈਵਿੰਡ ਜੌਨਸਨ ਫਾਸ਼ੀਵਾਦ ਅਤੇ ਨਾਜ਼ੀਵਾਦ ਦੇ ਡੱਟ ਕੇ ਖਿਲਾਫ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਹੈਂਡਸਲਾਗ ਨਾਮਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਾਵਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਤਿੱਕੜੀ ਕਰਿਲੋਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ।
1946 ਵਿੱਚ ਓਡੀਸੀਅਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਟਰੋਜਨ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਥਾਕਾ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਸੀ, ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਵਲ ਰਿਟਰਨ ਟੂ ਇਥਾਕਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜੌਹਨਸਨ ਨੇ 1940 ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦਕ ਕੈਲੀ ਜੌਨਸਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ 1947-1949 ਤਕ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਇਟਲੀ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਧੀਆ ਪਸੰਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਵਲ ਲਿਖਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। 1957 ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਅਕੈਡਮੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਸਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ  Here's Your Life (1935), Return to Ithaca (1946) ਅਤੇ The Days of His Grace (1960) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ
<div class="cx-template-editor-title" title="Indicates to readers the original form of a term or phrase in a foreign language.">Lang-sv  Text   Här har du ditt liv!
<div class="cx-template-editor-title" title="Indicates to readers the original form of a term or phrase in a foreign language.">Lang-sv  Text   Strändernas svall
<div class="cx-template-editor-title" title="Indicates to readers the original form of a term or phrase in a foreign language.">Lang-sv  Text   Hans nådes tid
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1900 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1976 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਸਾਹਿਤਕਾਰ
ਉੱਚੀ ਅੱਡੀ ਵਾਲੀ ਗੁਰਗਾਬੀ
ਉੱਚੀ ਅੱਡੀ ਵਾਲੀ ਗੁਰਗਾਬੀ ਚੋਟੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ ਦੀ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।
ਪਲਾਟ
ਇਕ ਹੇਠਲੀ ਮੱਧ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਧੀ ਪੜ੍ਹਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਹੈ। ਅਮੀਰ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਉਸ ਨਾਲ ਮੇਲਜੋਲ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਘਰ ਦੀ ਗਰੀਬੀ ਕਾਰਨ ਉਸ ਕੋਲ ਚੰਗੇ ਕੱਪੜੇ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਔਖੀ ਸੌਖੀ ਹੋਕੇ ਧੀ ਲਈ ਰੇਸ਼ਮੀ ਸੂਟ ਬਣਵਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਧੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਉੱਚੀ ਅੱਡੀ ਵਾਲੀ ਗੁਰਬਾਗੀ ਹੋਵੇ। ਪਿਉ ਨੇ ਔਖੇ-ਸੌਖੇ ਹੋ ਗੁਰਗਾਬੀ ਲੈ ਦਿੱਤੀ। ਜਦ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਦੇਖੀ, ਗੁਰਗਾਬੀ ਤੰਗ ਨਿਕਲੀ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਗੁਰਗਾਬੀ ਦੇ ਹੀ ਸੁਪਨੇ ਆਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਕੁੜੀ ਗੁਰਗਾਬੀ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਕੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੱਤੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਹੋ ਸਕੇ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਮੈਲਬਰਨ
ਮੈਲਬਰਨ ਜਾਂ ਮੈਲਬਨ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ,
ਕੇਟੇਨਾ ਡੇਲੇ ਟ੍ਰੇ ਕਰੋਸੀ
ਕੇਟੇਨਾ ਡੇਲੇ ਟ੍ਰੇ ਕਰੋਸੀ ਇਟਲੀ ਦੇ ਵੈਨੇਤੋ ਦਾ ਪਹਾੜ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਉਚਾਈ 1,976 ਮੀਟਰ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੈਨੇਤੋ ਦੇ ਪਰਬਤ
ਐਮਿਲ ਜ਼ੋਲਾ
ਐਮਿਲ ਐਡੂਆਰਦ ਚਾਰਲਸ ਐਨਟੋਨੀ ਜ਼ੋਲਾ (2 ਅਪਰੈਲ 1840 – 29 ਸਤੰਬਰ 1902) ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਲੇਖਕ, ਪ੍ਰਕਿਰਤੀਵਾਦ ਨਾਮ ਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਜਨਕ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰੀਕਲ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀਵਾਦ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭਿਆਲ ਸੀ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਜੋਲਾ ਦਾ ਜਨਮ 2 ਅਪਰੈਲ 1840 ਨੂੰ ਪੈਰਿਸ, ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਸੀ, ਪਰ ਪਿਤਾ ਮਿਸ਼ਰਤ ਇਤਾਲਵੀ ਅਤੇ ਗਰੀਕ ਨਸਲ ਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਫੌਜੀ ਅਤੇ ਇੰਜਿਨੀਅਰ ਸੀ। 1847ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਉਪਰਾਂਤ ਜੋਲਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਆਰਥਕ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਫੰਸ ਗਏ। ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਜੋਲਾ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕੀ। 1858 ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰ ਪੈਰਿਸ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਜੋਲਾ ਨੇ ਬਾਲ-ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਰੁਚੀ ਵਿਖਾਈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਡਰਾਮਾ ਲਿਖਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਸੀ ਚਪੜਾਸੀ ਨੂੰ ਮੂਰਖ ਬਣਾਉਣਾ। ਸਕੂਲ ਛੱਡਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਜੋਲਾ ਨੇ ਕਲਰਕ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ। ਜੋਲਾ ਨੇ ਸਾਹਿਤਕ ਕਾਰਜ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਲਈ ਲੇਖ ਲਿਖਦਾ ਸੀ, ਦੂਜੇ ਲਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਤੀਸਰੇ ਲਈ ਸਮੀਖਿਆ। ਜੋਲਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਨਾਵਲ ਲਿਖਣ ਦੇ ਵੱਲ ਖਿਚਿਆ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸੁਹਰਾਵਰਦੀ ਸਿਲਸਿਲਾ
ਸਹੁਰਾਵਰਦੀ ਸਿਲਸਿਲਾ ਇਸਲਾਮੀ ਸੂਫ਼ੀਵਾਦ ਦੇ ਇਤਹਾਸਿਕ ਵਿਕਾਸ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਚਿਸ਼ਤੀ ਸਿਲਸਿਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਿਲਸਿਲਾ ਹੋਈ ਹੈ। ਡਾ. ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਦਵਾਨਾ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨਤੀਜੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਹੁਰਾਵਰਦੀ ਸਿਲਸਿਲੇ ਦਾ ਮੋਢੀ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਵਿਦਵਾਨ ਦਿਆਉੱਦੀਨ ਅਬੂ ਨਜੀਬ ਸਹੁਰਵਰਦੀ (1067-1168) ਸੀ। ਸਯੱਦ ਅਲੀ ਅਬਾਸ ਜਲਾਲਪੁਰੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਸਹੁਰਾਵਰਦੀ ਸਿਲਸਿਲੇ ਦਾ ਮੋਢੀ ਸ਼ੇਖ ਸ਼ਹਾਬ- ਉਦ - ਦੀਨ ਸਹੁਰਾਵਰਦੀ (1145-1234 ਈ.) ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਾ. ਨਰੇਸ਼ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਹੁਰਾਵਰਦੀ ਸਿਲਸਿਲੇ ਦਾ ਬਾਨੀ ਹਜ਼ਰਤ ਸ਼ੇਖ ਸ਼ਹਾਬ - ਉਦ - ਦੀਨ ਸਹੁਰਵਰਦੀ (1145-1234 ਈ.) ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸਹੁਰਾਵਰਦੀ ਸੰਪਰਦਾ ਦੇ ਮੋਢੀ ਦਾ ਸਹੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਦਵਾਨਾ ਦੇ ਮਤਭੇਦ ਹਨ। ਬਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਈ: ਦੇ ਜਿਹਨਾ ਸੂਫ਼ੀ ਵਿਦਵਾਨਾ ਨੇ ਸੂਫ਼ੀਵਾਦ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚਕਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਵਿਰੋਧਾਤਮਿਕ ਅੰਤਰ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ, ਉਹਨਾ ਵਿੱਚ ਸਹੁਰਾਵਰਦੀ ਸੰਪਰਦਾ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਿਕ ਹਜ਼ਰਤ ਸ਼ੇਖ ਸ਼ਹਾਬ - ਉਦ - ਦੀਨ ਸਹੁਰਵਰਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।ਹਜ਼ਰਤ ਸ਼ੇਖ ਸ਼ਹਾਬ - ਉਦ - ਦੀਨ ਸਹੁਰਵਰਦੀ ਨੇ “ਅਵਾਰਿਫ਼-ਉਲ-ਮੁਆਰਿਫ਼” ਦੀ ਵੱਡ-ਆਕਾਰੀ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਤਸੱਵੁਫ਼ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੂਲ ਆਧਾਰ ਦੱਸੇ ਹਨ: ਫ਼ਕਰ, ਸੇਵਾ ਤੇ ਤਿਆਗ।ਹਜ਼ਰਤ ਸਹੁਰਾਵਰਦੀ ਅਨੁਸਾਰ ਫ਼ਕਰ ਦੀ ਉਤਮਤਾ ਫ਼ਕੀਰ ਦੀ ਸ਼ਖਸ਼ੀਅਤ ਉਪਰ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸੂਫ਼ੀ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਉਤਮਤਾ ਰੱਬ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰਾਜੀ ਰਹਿਣ ਵਿੱਚ ਹੈ।ਸੂਫ਼ੀ ਸਾਧਕ ਨਿੱਜੀ ਇਲਮ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ‘ਤੇ ਇਲਮ ਨੂੰ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਮਰਜੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ‘ਤੇ ਇਲਾਹੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਆਤਮ ਤਿਆਗ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਹੀ ਫ਼ਕੀਰ ਨੂੰ ਅਧਿਆਤਮਕ ਨਿਅਮਤ /ਮਾਰਫ਼ਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਹੁਰਾਵਰਦੀ ਪ੍ਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਬਣਾਊਣ ਲਈ ਸ਼ੇਖ ਸ਼ਹਾਬ - ਉਦ - ਦੀਨ ਸਹੁਰਵਰਦੀ ਦੇ ਦੋ ਮੁਰੀਦਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦਾ ਜਗਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀ ਸ਼ੇਖ ਸਾਅਦੀ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀ ਉਮਰ ਬਿਨ ਫ਼ਰਾਜ਼ ਸੀ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਹੁਰਾਵਰਦੀ ਸੰਪਰਦਾ ਦਾ ਆਰੰਭ ਹਜ਼ਰਤ ਸ਼ੇਖ ਸ਼ਹਾਬ - ਉਦ - ਦੀਨ ਸਹੁਰਵਰਦੀ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਮੁਰੀਦ - ਬਹਾ - ਉਦ - ਦੀਨ ਜ਼ਕਰੀਆ ਨੇ ਮੁਲਤਾਨ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਨਕਾਹ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ ਕੀਤਾ।ਸ਼ੇਖ ਬਹਾ - ਉਦ - ਦੀਨ ਜ਼ਕਰੀਆ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮੱਕੇ ਤੋਂ ਚੱਲ ਕੇ ਮੁਲਤਾਨ ਵਿਖੇ ਆ ਵਸੇ ਸਨ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪ ਮੱਕਾ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਗਏ ਤੇ ਕਿੰਨਾ ਹੀ ਸਮਾਂ ਉੱਥੇ ਰਹੇ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪ ਬਗਦਾਦ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਅਤੇ ਸ਼ਿਹਾਬੁੱਦੀਨ ਸਹੁਰਾਵਰਦੀ ਦੇ ਮੁਰੀਦ ਬਣ ਗਏ ਅਤੇ ਸੂਫ਼ੀਆਨਾ ਜੀਵਨ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਪੱਕ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ ਭਾਰਤ ਆ ਕੇ ਸੂਫ਼ੀਵਾਦ ਦੇ ਸਿਧਾਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਅਤੇ ਪਾਸਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।ਸ਼ੇਖ ਬਹਾ - ਉਦ - ਦੀਨ ਜ਼ਕਰੀਆ ਦੀ ਨੇਕ - ਸੀਰਤੀ ਸਦਕਾ ਪੰਜਾਬ, ਮੁਲਤਾਨ, ਸਿੰਧ ਆਦਿ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸਹੁਰਾਵਰਦੀ ਸੰਪਰਦਾ ਦੇ ਅਨੁਯਾਈ ਹੋ ਗਏ। ‘ਦੀਨ’(ਧਰਮ) ਦੀ ‘ਬਹਾ’ (ਸ਼ਾਨ) ਕਰਕੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਹਾ - ਉਦ - ਦੀਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।ਸ਼ੇਖ ਬਹਾ - ਉਦ - ਦੀਨ ਜ਼ਕਰੀਆਦੀ ਵਫ਼ਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੇਖ ਸਦਰੁੱਦੀਨ ਜ਼ਕਰੀਆ ਨੂੰ ਮੁਲਤਾਨ ਦੀ ਸਹੁਰਾਵਰਦੀ ਖ਼ਾਨਕਾਹ ਦਾ ਸੰਚਾਲਕ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।ਸ਼ੇਖ ਸਦਰੁੱਦੀਨ ਜ਼ਕਰੀਆ ਦੀ ਵਫ਼ਾਤ (1286ਈ.) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਲਤਾਨ ਦੀ ਖ਼ਾਨਕਾਹ ਉਸਦੇ ਮੁਰੀਦ ਸ਼ੇਖ ਰੁਕਨੁੱਦੀਨ ਜ਼ਕਰੀਆ (ਵਫ਼ਾਤ 1335 ਈ.) ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ ਗਈ। ਸ਼ੇਖ ਬਹਾ - ਉਦ - ਦੀਨ ਜ਼ਕਰੀਆ ਦੇ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਮੁਰੀਦਾਂ - ਅਮੀਰ ਹੁਸੈਨੀ ਸਾਦਤ (ਵਫ਼ਾਤ 1328 ਈ.) ਨੇ ਹੇਰਾਤ ਵਿੱਚ, ਸੱਯਦ ਜਲਾਲੁੱਦੀਨ ਸ਼ਾਹ ਮੀਰ ‘ਸੁਰਖ ਪੋਸ਼’ (ਵਫ਼ਾਤ 1291 ਈ.) ਨੇ ਉੱਚ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸ਼ੇਖ ਫ਼ਖ਼ਰੁੱਦੀਨ ਇਰਾਕੀ (ਵਫ਼ਾਤ 1289 ਈ.) ਨੇ ਸਰੀਆ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਮਿਸ਼ਕ ਵਿੱਚ ਸਹੁਰਾਵਰਦੀ ਸੰਪਰਦਾ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ।
ਉਪਰੋਕਤ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਮੁੱਚੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੂਫ਼ੀਵਾਦ ਇਸਲਾਮੀ ਚਿੰਤਨ ਦਾ ਅਧਿਆਤਮਕ ਅੰਗ ਹੈ।ਇਸਲਾਮੀ ਜਗਤਵਿਚ ਸੂਫ਼ੀ ਦਾ ਸਥਾਨ ਅਤਿ ਉਚੱਤਮ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਭਰਿਆ ਹੈ। ਸੂਫ਼ੀ ਸ਼ਬਦ ਆਪਣੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਭਾਵਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਬਦ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੇ ਅਧਿਕ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਸੂਫ਼ੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਦਿਲ ਤਮਾਮ ਬੇਰਾਈਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋਵੇ ਉਸਨੂੰ ਰੱਬ ਦੀ ਹੋਂਦ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਸੱਵੁਫ਼ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਵਦਿਲ ਨੂੰ ਗ਼ੈਰ ਅੱਲਾਹ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਰੱਬੀ ਨੇੜਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਸੂਫ਼ੀਵਾਦ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਤੇ ਵਿਕਾਸ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮੀ ਚਿੰਤਨ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਅਤਿਅੰਤ ਇਬਾਦਤ, ਰਜ਼ਾ - ਏ - ਇਲਾਹੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜ਼ੀ ਰਹਿਣਾ, ਨਫ਼ਸਾਨੀ ਖ਼ਾਹਿਸ਼ਾਂ ਦਾ ਤਿਆਗ, ਆਤਮਿਕ ਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਤਰਕ - ਦੁਨੀਆ ਅਰਥਾਤ ਦੁਨਿਆਵੀ ਬੁਰਾਈਆਂ ਦਾ ਤਿਆਗ ਸੂਫ਼ੀਆਨਾ ਜੀਵਨ ਜਾਂਚ ਦੇ ਮੂਲ - ਪਛਾਣ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹਨ। ਮੁੱਢਲੇ ਦੌਰ ਦੇ ਸੂਫ਼ੀ ਲੋਕ ਸ਼ਰੀਅਤ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਅਧੀਨ ਕਠਿਨ ਤਪੱਸਿਆ ਭਰਿਆ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਦੇ ਨਾਲ - ਨਾਲ ਸੂਫ਼ੀਵਾਦ ਨਵੀਨ ਸਿਧਾਂਤਕ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰਕ ਪਾਸਾਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਾ ਗਿਆ।
ਇਸ ਸੰਪ੍ਰਦਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਾਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਉਸਨੂੰ ਕਲਮਾਂ ਪੜ੍ਹਨਾ ਪੈਂਦਾ ਅਤੇ ਧਰਮ ਉੱਤੇ ਪੂਰਾ ਈਮਾਨ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਮਾਜ਼ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾ ਰੱਖਣ ਉੱਤੇ ਪੂਰਾ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
1. ਸੂਫ਼ੀਅਤ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਫ਼ੀ ਕਾਵਿ - ਪੋ੍ਰ. ਬਿਕਰਮ ਸਿੰਘ ਘੁੰਮਣ
2. ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਫ਼ੀ ਕਾਵਿ ਦਾ ਸੰਚਾਰ - ਵਿਧਾਨ - ਡਾ. ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਰੂਬੀ
4. ਸੂਫ਼ੀਵਾਦ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਫ਼ੀ ਕਾਵਿ ਪ੍ਰਵਚਨ - ਡਾ. ਭਲਿੰਦਰ ਸਿੰਘ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਫ਼ੀਵਾਦ
ਪੱਤਾ
ਪੱਤਾ ਕਿਸੇ ਨਾੜੀਦਾਰ ਬੂਟੇ ਦਾ ਉਹ ਅੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਡੰਡਲ ਦੇ ਲਾਂਭ ਦਾ ਮੁੱਖ ਜੋੜ ਹੋਵੇ। ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਡੰਡਲ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਕਰੂੰਬਲ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਪੱਤੇ ਫ਼ੋਟੋਸਿੰਥਸਿਸ ਦੇ ਅਮਲ ਨੂੰ ਨੇਪਰੇ ਚਾੜ੍ਹਨ ਵਿੱਚ ਬੂਟਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਲੈਣ ਦਾ ਅਮਲ ਪੱਤੇ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਰਾਕ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵੀ ਜ਼ਖ਼ੀਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੱਤੇ ਬੇਸ਼ੁਮਾਰ ਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇਨਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਖ਼ੁਰਾਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਛ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਤੇ ਉਸ ਪੌਦੇ ਦੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਪੌਦੇ ਬਣਦੇ ਹਨ- ਮਿਸਾਲ ਲਈ ਪੱਥਰ ਚੱਟ।
ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਤੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਸਿੰਥਸਿਸ
ਅਬਦੂਲੀਨੋ
thumb|ਰੂਸ ਦਾ ਕੋਟ ਔਫ਼ ਆਰਮਜ਼(ਸ਼ਾਹੀ ਨਿਸ਼ਾਨ) ਇਹ ਰੂਸ (ਰਸ਼ੀਅਨ ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ) ਵਿਚਲਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਭੂਗੋਲ
thumb|ਰੂਸ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ
ਇਤਿਹਾਸ
thumb|ਕ੍ਰੈਮਲਿਨ ਸੈਨੇਟ
ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਆਦਿਲ ਜੁੱਸਾਵਾਲਾ
ਸੀ ਬਰੀਜ਼ ਬੰਬੇ (ਬੰਬੇ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਹਵਾ), ਇਸ ਕਵੀ ਦੀ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਸ਼ਹਿਰੀ ਕਵਿਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ 1947 ਦੀ ਵੰਡ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਹੈ - ਅਨੁਸਾਰ ਕਵੀ ਬੰਬੇ 'ਸਰੋਗੇਟ ਸਿਟੀ' ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪਨਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਬੇਘਰ ਹੋ ਗਏ। ਬੰਬੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਲਈ ਬਦਲ ਜਾਂ ਸਰੋਗੇਟ ਮਾਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
'ਬੰਬੇ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਹਵਾ' ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਮਿਲੀ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਸੁਧਾਰ ਹੋਏ ਸਨ। ਗਰਮ ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਠੰਡੀ ਹਵਾ ਸੁਹਾਵਣਾ, ਸੁਖੀ ਤਜ਼ੁਰਬਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬੰਬੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੇ ਵੀ ਸਾਰੇ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਹਾਵਣਾ ਤਜ਼ੁਰਬਾ ਦਿੱਤਾ।
ਜੀਵਨੀ
ਉਹ ਇੱਕ ਪਾਰਸੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ 1956 ਵਿੱਚ ਕੈਥੇਡ੍ਰਲ ਅਤੇ ਜੌਨ ਕੌਨਨ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ 1957–58 ਤੱਕ ਲੰਡਨ ਦੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ, ਆਕਸਫੋਰਡ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, 1964 ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ. ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਉਸਨੇ ਗ੍ਰੇਟਰ ਲੰਡਨ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਬਦਲਵੇਂ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਈ.ਐੱਫ. ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣ ਗਿਆ; ਇੱਕ ਅਹੁਦਾ ਜੋ ਉਸਨੇ 1969 ਤਕ ਰੱਖਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਕਈ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਅਤੇ 1972 ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਜ਼ੇਵੀਅਰਜ਼ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਲੈਕਚਰਾਰ ਬਣ ਗਿਆ।
ਉਹ 1976 ਵਿੱਚ ਆਯੁਵਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੇਖਣ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਆਨਰੇਰੀ ਫੈਲੋ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕੀਤਾ, 1980-81 ਵਿੱਚ ਦਿ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬ ਸਮੀਖਿਆ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ 1980-82 ਵਿੱਚ ਦਿ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਲਈ ਸਾਹਿਤਕ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1987 ਵਿਚ, ਉਹ ਡੈਬੋਨਅਰ ਲਈ ਸਾਹਿਤਕ ਸੰਪਾਦਕ ਬਣਿਆ, ਇਹ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪਲੇਬੁਆਏ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 1989 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਤਰੱਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਇਸ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਲੇਖਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਇਆ। ਉਸਨੇ ਗੁਲਾਮ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ੇਖ ਦੀਆਂ ਕਈ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਰਵਿੰਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਹਿਰੋਤਰਾ, ਅਰੁਣ ਕੋਲਾਟਕਰ ਅਤੇ ਗਿਵ ਪਟੇਲ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਸਨੇ "ਕਲੀਅਰਿੰਗ ਹਾਊਸ", ਕਵੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।
2014 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਪੁਸਤਕ, "ਟ੍ਰਾਇੰਗ ਟੂ ਸੇ ਗੁੱਡਬਾਏ" ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1940
ਪ੍ਰਾਣ
ਪ੍ਰਾਣ (12 ਫ਼ਰਵਰੀ 1920- 2 ਜੁਲਾਈ 2013)ਜਿਸ ਦਾ ਜਨਮ ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕੋਠਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕੇਵਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਿਕੰਦ ਸਿਵਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਸਨ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਠੇਕੇਦਾਰ ਸਨ। ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹਾਨ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ 1940 ਤੋਂ 1990 ਤੱਕ ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਬੇਸੁਮਾਰ ਭੁਮਿਕਾ ਨਿਭਾਅ ਕੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਕਮਾਇਆ। ਆਪ ਨੇ ਵਿਲੇਨ, ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਹੀਰੋ ਦੀਆਂ ਬੇਸੁਮਾਰ ਭੁਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆ। ਪ੍ਰਾਣ ਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਂਅ ਪ੍ਰਾਣ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਿਕੰਦ ਸੀ।
ਮੁਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਕਪੂਰਥਲਾ, ਮੇਰਠ, ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਤੇ ਰਾਮਪੁਰ 'ਚ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਰਜ਼ਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰਾਣ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਚ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੋਰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਸੀ।
ਪ੍ਰਾਣ ਜਾਂ ਖਲਨਾਇਕ
ਪਰਦੇ 'ਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਵਲੋਂ ਨਿਭਾਏ ਗਏ ਖਲਨਾਇਕ ਦੇ ਰੋਲ ਦਾ ਦਰਸ਼ਕਾਂ 'ਤੇ ਇੰਨਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਨਾਂਅ 'ਪ੍ਰਾਣ' ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਕੰਨੀਂ ਕਤਰਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ ਸਨ।
ਖਲਨਾਇਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਰੋਲ
ਖਲਨਾਇਕ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ 'ਉਪਕਾਰ' ਫਿਲਮ 'ਚ 'ਮੰਗਲ ਚਾਚਾ', ਜ਼ੰਜ਼ੀਰ ਫਿਲਮ 'ਚ 'ਸ਼ੇਰ ਖਾਨ' ਅਤੇ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਦੀ ਫਿਲਮ 'ਪਰਿਚੇ' 'ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਦਾਦੇ ਦੀ ਨਿਭਾਈ ਗਈ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਕੌਣ ਭੁਲਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਣ ਛੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਫਿਲਮ ਜਗਤ ਵਿੱਚ 'ਤੇ ਛਾਏ ਰਹੇ, ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬੀ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ 400 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਦਾ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਿਲਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਹਨਤਾਨਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਖਲਨਾਇਕ ਹੁੰਦਿਆ ਨਾਇਕ
ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਖਲਨਾਇਕ ਹੁੰਦਿਆ ਹੋਏ ਵੀ ਨਾਇਕ ਸਨ ਪ੍ਰਾਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਭਿਨੈ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ ਨਾਇਕ ਦੇ ਅਭਿਨੈ ਨੂੰ ਵੀ ਫਿੱਕਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਪ੍ਰਾਣ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ 'ਚ ਖਲਨਾਇਕਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ 'ਚ ਕਾਫੀ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦਾ ਲੋਹਾ ਮਨਵਾਇਆ। ਫਿਲਮ ਗੁੰਮਨਾਮ, ਕਟੀ ਪਤੰਗ, ਰਾਮ ਔਰ ਸ਼ਾਮ, ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ, ਮਧੂਮਤੀ, ਡਾਨ ਆਦਿ ਫਿਲਮਾਂ 'ਚ ਖਲਨਾਇਕ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਯਾਦਗਾਰ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਾਫੀ ਸਮਾਂ ਖਲਨਾਇਕ ਰਹਿਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਪਾਰੀ ਨੂੰ ਬਦਲਦਿਆ ਪ੍ਰਾਣ ਨੇ ਜ਼ੰਜ਼ੀਰ ਅਤੇ ਉਪਕਾਰ ਫਿਲਮਾਂ 'ਚ ਅਜਿਹਾ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ। 'ਵਿਲੇਨ ਆਫ਼ ਦਿ ਮਿਲੇਨੀਅਮ' ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਨੇ ਕਿਰਦਾਰ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਆਪਣੇ ਫਿਲਮੀ ਸਹਿ-ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਖੂਭ ਯਾਰੀ ਨਿਭਾਈ।
ਮੌਤ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਮਿਤੀ 12 ਜੁਲਾਈ, 2013 ਨੂੰ ਹੋਈ
੭ (ਸੰਖਿਆ)
7 ਸੰਖਿਆ ਜੋ 6 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ 8 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਆਉੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਭਾਜ ਸੰਖਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖਿਆ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਸਾਬ