cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਸਿਆਚਿਨ ਬਖੇੜਾ
ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਕਾਰਨ
ਸਿਆਚਿਨ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਿਯੰਤਰਣ ਰੇਖਾ (ਲਾਈਨ ਆਫ ਕੰਟਰੋਲ) ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਪੁਆਇੰਟ ਐਨ ਜੇ-9842 ਤੋਂ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਲਾਈਨ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੈ। 1947-48 ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋਵੇਂ ਮੁਲਕ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੰਘ ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਹੇਠ ਜੰਗਬੰਦੀ ਲਈ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਗਏ। ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਜਿਹੜੀ ਜਗ੍ਹਾ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਜੰਗਬੰਦੀ ਰੇਖਾ ਦੇ ਨਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਸ ‘ਸੀਜ਼ ਫਾਇਰ ਲਾਈਨ’ ਨੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਅੰਦਰ ਗਿਲਗਿਤ ਏਜੰਸੀ ਬਾਲਟਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਸੰਨ 1965 ਦੀ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਾਸ਼ਕੰਦ ਸਮਝੌਤਾ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲਏ ਗਏ ‘ਹਾਜੀ ਪੀਰ’ ਵਰਗੇ ਇਲਾਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ‘ਜੰਗਬੰਦੀ’ ਰੇਖਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਜਿਉਂ ਦੀ ਤਿਉਂ ਬਣੀ ਰਹੀ। 1971 ਦੀ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋਵੇਂ ਮੁਲਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਕੁਝ ਇਲਾਕੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਜੰਗਬੰਦੀ ਰੇਖਾ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਮਿਥਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਰੇਖਾ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਹੇਠਲੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਐਲ.ਓ.ਸੀ. ਪੁਆਇੰਟ ਐਨ ਜੇ 9842 ‘ਤੇ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਸਿਆਚਿਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਨੂੰ ਵਧਣੀ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਤੈਅ ਨਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਰੁਖ਼ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਕਰੇਗੀ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ 1963 ਵਿੱਚ ‘ਸਕਸ਼ਮ ਘਾਟੀ’ ਦਾ ਤਕਰੀਬਨ 5 ਹਜ਼ਾਰ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਇਲਾਕਾ, ਜੋ ਮਕਬੂਜ਼ਾ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕਰਾਕੋਰਮ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਣ-ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਚੀਨ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਭੂਗੋਲਿਕ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਾਲੀ ਸਥਿਤੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ। ਦਰਅਸਲ ਸਿਆਚਿਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਵਾਲੇ ਝਗੜੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਸੰਨ 1972 ਵਿੱਚ 740 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਸਿਆਚਿਨ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਛੁੱਟ ਗਿਆ। ਸੰਨ 1980 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਆਪ-ਹੁਦਰੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੁਆਇੰਟ ਐਨ ਜੇ 9842 ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਿੱਧੀ ਰੇਖਾ ਕਰਾਕੋਰਮ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ ਦਰਸਾ ਦਿੱਤਾ। ਕੁਝ ਕੁ ਪੱਛਮੀ ਮੁਲਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਨਕਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਐਲ.ਓ.ਸੀ. ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸੰਨ 1984 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਸਿਆਚਿਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਉੱਪਰ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਹਨ ਤਾਂ ਅਪਰੈਲ 1984 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਅਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ‘ਮੇਘਦੂਤ’ ਕਰਕੇ ਸਾਲਟਰੋ ਰੇਂਜ ‘ਤੇ ਮੋਰਚਾਬੰਦੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਜੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਅਜਿਹਾ ਕਦਮ ਨਾ ਚੁੱਕਦੀ ਤਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਹੇਠ ਕਰ ਲੈਣਾ ਸੀ। ਸਿਆਚਿਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ 1980 ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਅਤੇ ਪਰਬਤ ਆਰੋਹੀ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਣ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ 1949 ਦੇ ਕਰਾਚੀ ਸਮਝੌਤਾ ਅਤੇ 1972 ਦੀ ਸ਼ਿਮਲਾ ਸੰਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁਆਇੰਟ ਐਨ.ਜੇ.9842 ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਕੋਈ ਰੇਖਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕਰਾਕੋਰਮ ਲਾਂਘੇ ਵਾਲੀ ਰੇਖਾ ਦੇ '''ਪੁਆਇੰਟ ਐਨ. ਜੇ. 9842 ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਕਾਰਨ ਸਮੁੱਚਾ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਅਧੀਨ ਆਉਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਅਨੁਸਾਰ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੁਆਲੇ ਸਲਟੋਰੋ ਰੇਜ਼ ਬਣਾਉਂਦੀ ਰੇਖਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੀਮਾ ਸਿਧਾਂਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਹੀ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਤੇ ਭਰਮ-ਭੁਲੇਖੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੱਲੋਂ 1972 ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਮਲਾ ਸਮਝੌਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਤੋਂ ਹਟਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ 1972 ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੰਨ 1984 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਮੇਘਦੂਤ ਅਪਰੇਸ਼ਨ''' ਰਾਹੀਂ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਉੱਪਰ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਉਪਰੰਤ ਵੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੱਲੋਂ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਉੱਥੋਂ ਖਦੇੜਨ ਦੇ ਯਤਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਹੱਲ ਲਈ ਮੀਟਿੰਗਾਂ
ਇਸ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਸਬੰਧੀ ਦੋਹਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਪੱਧਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀਆਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਲਗਪਗ ਦਰਜਨ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਕੋਈ ਸਪਸ਼ਟ ਤੇ ਸਾਰਥਿਕ ਨਤੀਜੇ ’ਤੇ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕੀਆਂ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਆਚਿਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦਾ 2600 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਵਾਲਾ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸਾ ਚੀਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਅਧੀਨ ਸਕਸ਼ਮ ਘਾਟੀ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਚੀਨ ਨੂੰ ਇਸ ਮਸਲੇ ’ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ 1948 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ’ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1959 ਵੇਲੇ ਸਕਸ਼ਮ ਘਾਟੀ ਨੂੰ ਚੀਨ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫ਼ੌਜੀ ਚੌਕੀਆਂ ਸਾਲਟਰੋ ਰਿੱਜ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਨੂੰ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿਆ-ਲਾਅ ਅਤੇ ਬਿਲਾਫਾਂਡ-ਲਾਅ ਜਿਹੇ ਦੱਰੇ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਹੀ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਫ਼ੌਜੀ ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਹੇਠ ਸਿਆਚਿਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੀਆਂ 12 ਉੱਚ ਚੋਟੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਯੁੱਧ ਕਲਾ ਪੱਖੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਉੱਪਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਰੱਖ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਡੇ ਪਾਸੇ ਨੁਬਰਾ ਅਤੇ ਸਾਈਓਕ ਘਾਟੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਚੋਖਾ ਫਾਇਦਾ ਹੈ। ਵਿਚਾਰਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪਿਛਲੇ 27 ਸਾਲਾਂ ਅੰਦਰ ਇਸ ਕਠਿਨ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਮਾੜਾ-ਮੋਟਾ ਵਿਕਾਸ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਨਾਸ਼ ‘ਚ ਨਹੀਂ ਬਦਲ ਜਾਵੇਗਾ?
ਪਿਛਲੀਆਂ ਜੰਗਾਂ ਦੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦਿਆਂ ਕੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਉੱਪਰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਦੂਜਾ ਪਹਿਲੂ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 110 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਵਾਲੀ ਐਕਚੂਅਲ ਗਰਾਊਂਡ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਲਾਈਨ (ਏ.ਜੀ.ਪੀ.ਐਲ.), ਐਲ.ਓ.ਸੀ. ਦਾ ਹੀ ਫੈਲਾਅ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੁੱਧ
ਰਮੇਸ਼ ਸਿੰਘ ਅਰੋੜਾ
ਸਰਦਾਰ ਰਮੇਸ਼ ਸਿੰਘ ਅਰੋੜਾ (ਜਨਮ 10 ਨਵੰਬਰ 1974) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸਦਾਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਹੈ
ਜੀਵਨੀ
ਅਰੋੜਾ ਦਾ ਜਨਮ 1974 ਵਿੱਚ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖ ਘਰਾਣੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ 1965 ਵਿੱਚ ਲਾਇਲਪੁਰ ਛੱਡ ਕੇ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਆਉਣਾ ਪਿਆ ਸੀ।  ਉਸਨੂੰ 1997 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਿਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਸਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 2000 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਐਮ ਬੀ ਏ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ।
2013 ਵਿੱਚ ਉਹ 63 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸੂਬਾਈ ਅਸੈਂਬਲੀ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਸਿੱਖ ਬਣਿਆ। 2011-2013 ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਘੱਟ-ਗਿਣਤੀ ਕਮੀਸ਼ਨ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ 2009-13 ਤੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਜਨਰਲ ਸੈਕਰੇਟਰੀ ਰਿਹਾ। ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਉਹ ਕਾਮਰਸ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਸਟੈਂਡਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸਰਬਰਾਹ ਵੱਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1974 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਤਨੂਜਾ
ਤਨੂਜਾ ਮੁਖਰਜੀ (ਜਨਮ 23 ਸਤੰਬਰ 1943), ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਤਨੂਜਾ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਾਜੋਲ, ਅਤੇ ਤਨੀਸ਼ਾ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ। ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਬਹਾਰੇਂ ਫਿਰ ਆਏਂਗੀ (1966), ਜੈਵਲ ਥੀਫ, ਹਾਥੀ ਮੇਰੇ ਸਾਥੀ (1971),ਅਤੇ ਅਨੁਭਵ (1971) ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਯਾਦਕਾਰੀ ਰੋਲ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਨਾਲ ਹੀ ਉਸਨੇ ਮਰਾਠੀ, ਬੰਗਾਲੀ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਤਨੂਜਾ ਨੇ 1973 ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸ਼ੋਮੂ ਮੁਖਰਜੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਜੋੜੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਬੇਟੀਆਂ, ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਕਾਜੋਲ ਅਤੇ ਤਨੀਸ਼ਾ ਹਨ। ਕਾਜੋਲ ਦਾ ਵਿਆਹ ਅਦਾਕਾਰ ਅਜੇ ਦੇਵਗਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸ਼ੋਮੂ ਦੀ 10 ਅਪ੍ਰੈਲ 2008 ਨੂੰ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸਦੀ ਉਮਰ 64 ਸਾਲ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਜੋਏ, ਦੇਬ ਅਤੇ ਰਾਮ ਉਸਦੇ ਜੀਜੇ ਹਨ। ਉਹ ਅਭਿਨੇਤਾ ਮੋਹਨੀਸ਼ ਬਹਿਲ, ਰਾਣੀ, ਅਤੇ ਸ਼ਰਬਾਨੀ, ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਯਾਨ ਮੁਖਰਜੀ ਦੀ ਮਾਸੀ ਹੈ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਫਿਲਮੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਨੂਤਨ ਨਾਲ “ਹਮਾਰੀ ਬੇਟੀ” (1950) ਵਿੱਚ ਬੇਬੀ ਤਨੂਜਾ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਬਾਲਗ ਹੋਣ ‘ਤੇ, ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ “ਛਬੀਲੀ” (1960) ਵਿੱਚ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜੋ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਭੈਣ ਨੂਤਨ ਸੀ। ਉਹ ਫਿਲਮ ਜਿਸਨੇ ਬਾਲਗ ਹੀਰੋਇਨ ਵਜੋਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਉਸਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕੀਤੀ, ਉਹ “ਹਮਾਰੀ ਯਾਦ ਆਯੇਗੀ” (1961) ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕਿਦਰ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਜ ਕਪੂਰ, ਮਧੂਬਾਲਾ ਅਤੇ ਗੀਤਾ ਬਾਲੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਉਸਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਉਸਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫ਼ਿਲਮ “ਬਹਾਰੇ ਫਿਰ ਭੀ ਆਏਂਗੀ” (1966) ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਸ਼ਹੀਦ ਲਤੀਫ਼ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਤਫਾਕਨ ਇਹ ਗੁਰੂ ਦੱਤ ਟੀਮ ਦੀ ਆਖਰੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਸੀ, ਖ਼ਾਸਕਰ "ਵੋ ਹੰਸਕੇ ਮਿਲੇ ਹਮਸੇ" (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਦੱਤ ਜੀਉਂਦੇ ਸਨ) ਦੇ ਗਾਣੇ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਉਸ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਸਖਤ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ। ਤਨੁਜਾ ਦੀ ਹਿੱਟ ਫਿਲਮ ਜਵੇਹਰ ਥਿਫ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਅਗਲੀ ਵੱਡੀ ਫਿਲਮ ਜੀਤੇਂਦਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ; “ਜੀਨੇ ਕੀ ਰਾਹ” (1969), ਇੱਕ ਤੁਰੰਤ ਅਤੇ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਹਿੱਟ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ, ਤਨੁਜਾ ਨੇ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਵਿੱਚ “ਪੈਸਾ ਯਾ ਪਿਆਰ” ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਿਯੋਗੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ। ਹਾਥੀ ਮੇਰੇ ਸਾਥੀ (1971) ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਡੋਰ ਕਾ ਰਾਹੀ, ਮੇਰੇ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ, ਦੋ ਚੋਰ ਅਤੇ ਏਕ ਬਾਰ ਮਸੂਕਰਾ ਦੋ (1972), ਕਾਮ ਚੋਰ, ਯਾਰਾਨਾ, ਖੁੱਦਾਰ ਅਤੇ ਮਾਸੂਮ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ। ਕੁਝ ਹੋਰ ਫਿਲਮਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਉਹ ਪਵਿਤਰ ਪਾਪੀ, ਭੂਤ ਬੰਗਲਾ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵ ਸਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਮਰਾਠੀ ਫਿਲਮਾਂ ਜ਼ਾਕੋਲ, ਉਨਾਦ ਮੈਨਾ ਅਤੇ ਪਿਤਰੂਨ ਹਨ।
1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ, ਤਨੁਜਾ ਨੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੈਰਲਲ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ, ਦੀਆ ਨੀ (1963) ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੀ ਜੋੜੀ ਉੱਤਮ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਬਣੀ। ਉਸਨੇ ਐਂਥਨੀ-ਫਿਰਿੰਗੀ (1967) ਅਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ (1970) ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ। ਤਨੂਜਾ ਨੇ ਸੌਮਿਤਰਾ ਚੈਟਰਜੀ ਨਾਲ ਆਨ-ਸਕ੍ਰੀਨ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਫਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟੀਨ ਭੁਵਨੇਰ ਪਰੇ (1969) ਅਤੇ ਪ੍ਰਥਮ ਕਦਮ ਫੂਲ ਬਣਾਈਆਂ। ਤਨੁਜਾ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੰਗਾਲੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਬੋਲੀਆਂ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤਨੁਜਾ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਫਿਲਮਾਂ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ, ਪਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ ਜਦੋਂ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਟੁੱਟ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਸਹਿਯੋਗੀ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਸਾਬਕਾ ਨਾਇਕਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਪਿਆਰ ਕੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਨਾਇਕ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁੱਦਾਰ (1982) ਵਿੱਚ "ਭਾਬੀ" (ਭੈਣ) ਕਹਿਣਾ ਪਿਆ। ਉਸਨੇ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ ਰੋਗ (1982) ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1943
ਮੂਹਾਪੱਟੀ
ਮੂਹਾਪੱਟੀ (ਮੂੰਹਾਪੱਟੀ, ਮਹਾਪੱਟੀ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਢਕਣ ਵਾਲਾ ਕੱਪੜੇ ਦਾ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜੈਨ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਦੋ ਧਾਗਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਕੰਨਾਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੇ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬੋਲਦੇ ਸਮੇਂ ਅਚਾਨਕ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਛੋਟਾ ਜੀਵ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਵੜ੍ਹ ਕੇ ਮਰ ਗਿਆ ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਵੀ ਹਿੰਸਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਜੈਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮੂਹਾਪੱਟੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮੂਹਾਪੱਟੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਥੁੱਕ ਵਗੈਰਾ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਨੂੰ ਅਪਵਿੱਤਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਥਾਨਕਵਾਸੀ ਤੇ ਤੇਰਾਂਪੰਥੀ ਸ਼ਵੇਤਾਂਬਰ ਹਰ ਸਮੇਂ ਮੂਹਾਪੱਟੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਦਕਿ ਮੂਰਤੀਪੂਜਕ ਕੇਵਲ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥ ਪੜ੍ਹਣ ਵੇਲੇ ਹੀ ਮੂਹਾਪੱਟੀ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੈਨ ਧਰਮ
ਬਠਿੰਡਾ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ-ਹਲਕਾ)
ਬਠਿੰਡਾ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ-ਹਲਕਾ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀਆਂ 13 ਲੋਕ ਸਭਾ ਸੀਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀਟ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ ਜੋ ਅੱਗੋਂ 9 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਸਾਲ 2012 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਸਮੇਂ ਕੁਝ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਜੋਗਾ ਦਾ ਨਾਂ ਮੌੜ, ਨਥਾਣਾ ਦਾ ਨਾਂ ਭੁੱਚੋ ਮੰਡੀ, ਸੰਗਤ ਦਾ ਨਾਂ ਬਠਿੰਡਾ ਦਿਹਾਤੀ ਅਤੇ ਪੱਕਾ ਕਲਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ-ਹਲਕੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਪਵਾਰ, ਪਿੰਡ
ਪਵਾਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਜਲੰਧਰ ਪੱਛਮੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸਾਂਬਾ
ਸਾਂਬਾ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕ ਯਾਨਰ ਅਤੇ ਡਾਂਸ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹੈ।
ਨੌਰਿਜ
ਨੌਰਿਜ (, ਜਾਂ ਨੌਰਿਚ ) ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਵੈੱਨਸਮ ਦਰਿਆ ਕੰਢੇ ਵਸਿਆ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਨੌਰਫ਼ਕ ਦਾ ਇਲਾਕਾਈ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਕਾਊਂਟੀ ਕਸਬਾ ਹੈ। 11ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲੰਡਨ ਮਗਰੋਂ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ ਅਤੇ ਸਨਅਤੀ ਇਨਕਲਾਬ ਵਾਪਰਣ ਤੱਕ ਇਹ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਸੋਂ ਵਾਲ਼ੀ ਕਾਊਂਟੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ।
ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੌਰਿਜ
ਬੌਬੀ ਦਿਓਲ
ਬੌਬੀ ਦਿਓਲ (ਜਨਮ 27 ਜਨਵਰੀ 1969) ਇੱਕ ਉੱਘਾ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਉੱਘੇ ਅਦਾਕਾਰ ਧਰਮਿੰਦਰ ਦਾ ਛੋਟਾ ਬੇਟਾ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਸਨੀ ਦਿਓਲ ਦਾ ਭਰਾ ਹੈ।
ਦਿਓਲ ਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਥ੍ਰਿਲਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਅਜਿਹੇ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਏ ਹਨ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਵਾਸਤੇ ਜੁਰਮ ਕਰਨ ’ਤੇ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ ਬਰਸਾਤ ਲਈ ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਵਾਂ ਅਦਾਕਾਰ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ 2002 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹਮਰਾਜ਼ ਲਈ ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰ ਇਨਾਮ ਲਈ ਵੀ ਨਾਮਜ਼ਦ ਹੋਇਆ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਦਿਓਲ ਦਾ ਜਨਮ, ਬਤੌਰ ਵਿਜੇ ਸਿੰਘ ਦਿਓਲ, 27 ਜਨਵਰੀ 1969 ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਧਰਮਿੰਦਰ ਦੇ ਘਰ ਮਾਂ ਪਰਕਾਸ਼ ਕੌਰ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਜੱਟ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਇੱਕ ਸਕਾ ਭਰਾ ਸਨੀ ਦਿਓਲ ਅਤੇ ਦੋ ਭੈਣਾਂ, ਅਜੀਤਾ ਅਤੇ ਵਜੀਤਾ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਧਰਮਿੰਦਰ ਦੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੇਮਾ ਮਾਲਿਨੀ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਮਤਰੇਈਆਂ ਭੈਣਾਂ, ਅਦਾਕਾਰਾ ਏਸ਼ਾ ਦਿਓਲ ਅਤੇ ਅਹਾਨਾ ਦਿਓਲ ਹਨ।
੩੩੨
332 (33 ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਬੌਬੀ ਦਿਓਲ
1990 ਦਾ ਦਹਾਕਾ
ਦਿਓਲ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ 1977 ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਵੀਰ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਾਲ ਅਦਾਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਦਿਓਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਾਲਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਟਵਿੰਕਲ ਖੰਨਾ ਨਾਲ 1995 ਵਿੱਚ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ‘ਬਰਸਾਤ’ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸੰਤੋਸ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਦਿਓਲ ਇੱਕ ਭੋਲਾ ਭਲਾ ਪਰ ਸੂਝਵਾਨ ਨੌਜਵਾਨ ਬਾਦਲ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧਿਕ ਗਿਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਅੰਸ਼ਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਦਿਓਲ ਨੇ ਫਿਲਮਾਂਕਣ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਲੱਤ ਤੋੜ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਠੀਕ ਹੋਣ ਲਈ ਲੰਦਨ ਲਈ ਭੱਜਣਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਬਲੀਸਿਟੀ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸ਼ੂਟਿੰਗਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਫਿਲਮ ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਾਫ਼ੀ ਸਫਲ ਰਹੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਸਰਬੋਤਮ ਡੈਬਿਊ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।
1997 ਵਿੱਚ, ਦਿਓਲ ਨੇ ਗੁਪਤ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਰਾਜ਼ ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸਸਪੈਂਸ ਥ੍ਰਿਲਰ, ਜੋ ਰਾਜੀਵ ਰਾਏ ਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਵਿੱਚ ਬਾਬੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸੀ। ਮਨੀਸ਼ਾ ਕੋਇਰਾਲਾ, ਕਾਜੋਲ, ਪਰੇਸ਼ ਰਾਵਲ, ਓਮ ਪੁਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਬੱਬਰ ਦੇ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਦਿਓਲ ਨੇ ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਲ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਇੱਕ ਮੰਗਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ' ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਤਰੇਏ ਪਿਤਾ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਗਲਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੈਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਬਚ ਕੇ ਅਸਲ ਕਾਤਲ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਪਤ: ਛੁਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੱਚਾਈ ਇਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਧੁਨੀ ਦੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਸੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ, ਦਿਓਲ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਰਾਏ ਦੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ। ਫਿਲਮ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ' ਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀ।ਵੀਰ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਾਲ ਅਦਾਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਬਾਲਸ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬਰਸਾਤ (1995) ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਸਰਬੋਤਮ ਡੈਬਿ Award ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੂੰ 1997 ਦੀਆਂ ਸਸਪੈਂਸ ਥ੍ਰਿਲਰ ਗੁਪਟ, 1998 ਐਕਸ਼ਨ ਥ੍ਰਿਲਰ ਸੋਲਜਰ, 2000 ਐਕਸ਼ਨ ਥ੍ਰਿਲਰਜ਼ ਬਾਦਲ ਅਤੇ ਬਿਛੂ, 2001 ਸਸਪੈਂਸ ਅਜਨਬੀ, 2002 ਦੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਥ੍ਰਿਲਰ ਹਮਰਾਜ਼ ਸਮੇਤ ਕਈ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਬੈਸਟ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਦਾਕਾਰ ਅਵਾਰਡ, 2007 ਖੇਡ ਨਾਟਕ ਆਪਨੇ ਅਤੇ 2011 ਦੀ ਕਾਮੇਡੀ ਯਮਲਾ ਪਗਲਾ ਦੀਵਾਨਾ. ਉਸਦੇ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ (1998) ਅਤੇ ਦਿਲਾਗੀ (1999) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜਿੰਦਗੀ ਸੋਧੋ ਦਿਓਲ ਦਾ ਜਨਮ ਮੁੰਬਈ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੱਟ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਸਟਾਰ ਧਰਮਿੰਦਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੌਰ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਉਹ ਸੰਨੀ ਦਿਓਲ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਭੈਣਾਂ ਵਿਜੇਤਾ ਅਤੇ ਅਜੀਤਾ ਵੀ ਹਨ ਜੋ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸਦੀ ਮਤਰੇਈ ਮਾਂ ਹੇਮਾ ਮਾਲਿਨੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪਤੀਆਂ-ਭੈਣਾਂ ਹਨ, ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਈਸ਼ਾ ਦਿਓਲ ਅਤੇ ਅਹਾਨਾ ਦਿਓਲ।  ਉਸ ਦਾ ਚਚੇਰਾ ਭਰਾ ਅਭੈ ਦਿਓਲ ਵੀ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਹੈ।
1998 ਵਿੱਚ, ਦਿਓਲ ਨੇ ਵਿਧੂ ਵਿਨੋਦ ਚੋਪੜਾ ਦੀ ਫਿਲਮ ਕਰੀਬ ਵਿੱਚ ਨੇਹਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਦਿਓਲ ਨੇ ਬਿਰਜੂ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ ਜੋ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਉੱਚ-ਮੱਧ-ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਗੈਰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਨੌਜਵਾਨ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1998 ਵਿਚ, ਉਹ ਰਾਖੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਤੀ ਜ਼ਿੰਟਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਅੱਬਾਸ ਮਸਤਾਨ ਦੀ ਮਿਲਟਰੀ ਥ੍ਰਿਲਰ ਸੋਲਜਰ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ। ਦਿਓਲ ਨੇ ਵਿੱਕੀ ਦਾ ਰਹੱਸਮਈ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਾਜੂ, ਵਿਜੇ ਮਲਹੋਤਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਤਸਕਰੀ ਦੇ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 1999 ਵਿੱਚ ਦਿਓਲ ਨੇ ਦਿਲੱਗੀ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਸੰਨੀ ਦਿਓਲ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੰਨੀ ਦਿਓਲ ਨੇ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉਸਨੇ ਬੌਬੀ ਦੇ ਨਾਲ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਜੋੜੀ ਨੂੰ 23 ਮਾਰਚ 1931 ਵਿੱਚ ਦੁਹਰਾਇਆ ਗਿਆ: ਸ਼ਹੀਦ (2002), ਅਪਨੇ (2007) ਅਤੇ ਯਮਲਾ ਪਗਲਾ ਦੀਵਾਨਾ (2011)। ਦਿਲੱਗੀ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਰਣਵੀਰ ਅਤੇ ਰਾਜਵੀਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਾਲਿਨੀ (ਉਰਮਿਲਾ ਮਟੌਂਦਕਰ) ਦੇ ਪਿਆਰ ਲਈ ਲੜਦੀ ਹੈ।
2000-2003
ਸੰਨ 2000 ਵਿੱਚ ਦਿਓਲ ਰਾਜ ਕੰਵਰ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਰਾਣੀ ਮੁਖਰਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਐਕਸ਼ਨ ਫਿਲਮ ਬਾਦਲ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ। ਇਹ ਫਿਲਮ 1984 ਵਿੱਚ ਸੈੱਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਦੰਗੇ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਦਿਓਲ ਬਾਦਲ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਲੜਕਾ ਜਿਹੜਾ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਜੈ ਸਿੰਘ ਰਾਣਾ (ਆਸ਼ੂਤੋਸ਼ ਰਾਣਾ) ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਦਾ ਗਵਾਹ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇੱਕ ਡਰਾਉਣੇ ਅੱਤਵਾਦੀ, ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਨਫ਼ਰਤ ਨਾਲ ਭੜਕਿਆ ਜੋ ਗਲਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਲਮ ਬ੍ਰੈੱਡ ਪਿਟ ਅਤੇ ਹੈਰੀਸਨ ਫੋਰਡ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਿ ਡੇਵਿਲਜ਼ ਓਨ (1997) ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਕਪੂਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹਮ ਤੋ ਮੁਹੱਬਤ ਕਰੇਗਾ (2000) ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜੀਨ ਰੇਨੋ ਅਤੇ ਨੈਟਲੀ ਪੋਰਟਮੈਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲੂਕ ਬੇਸਨ ਦੀ 1994 ਵਿੱਚ ਆਈ ਫਿਲਮ ਲਿਓਨ ਦੀ ਇੱਕ ਬੇਮਿਸਾਲ ਰੀਮੇਕ ਬਿੱਛੂ (2000) ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਾ ਲਈ ਰਾਣੀ ਮੁਖਰਜੀ ਨਾਲ ਮੁੜ ਜੁੜ ਗਈ। ਬਿਛੂ ਵਿੱਚ, ਦਿਓਲ ਰੇਨੋ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੀਵਾ, ਇੱਕ ਸੰਘਰਸ਼ਸ਼ੀਲ ਮੱਧ ਵਰਗੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਮੀਰ ਕਿਰਨ (ਮਲਾਇਕਾ ਅਰੋੜਾ) ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪੈਣ ਦੀ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ 'ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਉਸ ਦੇ ਬੇਰਹਿਮ ਅਤੇ ਨਾਰਾਜ਼ ਪਿਤਾ ਨੇ ਜੀਵਾ ਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਦੋ ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਵੇਸਵਾਗਮਨੀ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਤਿੰਨੋਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੀਵਾ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕਾਤਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਿਰਨ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਗੁੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਗੁਆਂਢੀ ਕਿਰਨ ਬਾਲੀ (ਮੁਖਰਜੀ) ਜਲਦੀ ਹੀ ਪੂਰੇ ਬਾਲੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਗਵਾਹ ਬਣ ਗਏ। ਜੀਵਾ ਨੇ ਹੁਣ ਕਿਰਨ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਦਮੀਆਂ ਤੋਂ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ।
2001 ਵਿੱਚ (ਹਾਲਾਂਕਿ 2000 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ), ਦਿਓਲ ਨੇ ਇੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਆਸ਼ਿਕ ਵਿੱਚ ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਰਾਹੁਲ ਦੇਵ ਦੇ ਨਾਲ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਕਰੀਨਾ ਕਪੂਰ, ਅਕਸ਼ੈ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਬਿਪਾਸ਼ਾ ਬਾਸੂ ਦੇ ਨਾਲ ਅੱਬਾਸ ਬਰਮਾਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮਸਤਾਨ ਬਰਮਾਵਾਲਾ ਦੀ ਥ੍ਰਿਲਰ ਅਜਨਬੀ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ। 1992 ਦੀ ਅਮਰੀਕੀ ਥ੍ਰਿਲਰ ਕਨਸੈਸਟਿੰਗ ਐਡਲਟਸ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਦਿਓਲ ਰਾਜ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਿਆ ਮਲਹੋਤਰਾ (ਕਪੂਰ) ਦੀ ਨਵੀਂ ਪਤੀ ਹੈ ਜੋ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀਆਂ (ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਬਾਸੂ) ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਧੋਖਾ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਈ ਅਤੇ ਵਾਧੂ-ਵਿਆਹੁਤਾ ਗਤੀਵਿਧੀ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, 2002 ਵਿੱਚ, ਦਿਓਲ ਨੂੰ ਅੱਬਾਸ-ਮਸਤਾਨ ਦੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਥ੍ਰਿਲਰ ਹਮਰਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਦਾਕਾਰ, ਅਮੀਰ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਵਜੋਂ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਬੈਸਟ ਅਦਾਕਾਰ ਦੇ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਿਲਮ ਅਲਫਰੈਡ ਹਿਚਕੌਕ ਦੀ ਡਾਇਲ ਐਮ ਫਾਰ ਮਰਡਰ (1954) ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੈ (1998 ਵਿੱਚ ਏ ਪਰਫੈਕਟ ਮਰਡਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁੜ ਬਣਾਈ ਗਈ) ਅਤੇ ਦਿਓਲ ਨੂੰ ਅਕਸ਼ੈ ਖੰਨਾ ਅਤੇ ਅਮੀਸ਼ਾ ਪਟੇਲ ਨਾਲ ਹਮਰਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਦਿਓਲ ਦੀ 2002 ਦੀ ਅੰਤਮ ਫਿਲਮ ਡੇਵਿਡ ਧਵਨ ਦੀ ਚੋਰ ਮਚਾਏ ਸ਼ੌਰ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪਰੇਸ਼ ਰਾਵਲ, ਸ਼ਿਲਪਾ ਸ਼ੈੱਟੀ, ਬਿਪਾਸ਼ਾ ਬਾਸੂ ਅਤੇ ਓਮ ਪੁਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ
{{ਅੰਤਕਾ|2=
ਹਵਾਲੇ
}}
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਮੀਟ
ਮੀਟ ਜਾਨਵਰਾਂ ਜਾਂ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਮਾਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਖਾਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਸਬਜੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਸ ਦੋਨੋਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਾਂਦੇ ਹਨ।  ਇਹ ਪੂਰਵ-ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਮੀਟ ਦੇ ਲਈ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸ਼ਬਦ ਨਿਰੁਕਤੀ
ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ "ਮੀਟ" ਸ਼ਬਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਅੱਗੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ "mete" ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਸਬੂਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੀਟ ਖਾਂਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੁੱਢਲੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਮਨੁੱਖ ਹਿਰਨ ਅਤੇ ਬਾਈਸਨ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 10,000  ਦੇ ਕਰੀਬ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਘਰੇਲੂਕਰਨ ਹੋਣ ਲੱਗਿਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੀਟ ਦੀ ਵਿਵਸਥਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾਵਾਰ ਹੋ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮੀਟ ਲਈ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੀਟ
ਮਨ ਮਾਇਲ
ਮਨ ਮਾਇਲ (lit: Heart Attracted ; (ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਤੇਰਾ ਗ਼ਮ ਔਰ ਹਮ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦਿਲ-ਏ-ਜਾਨਮ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਡਰਾਮਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਹਮ ਟੀਵੀ ਉੱਪਰ 25 ਜਨਵਰੀ 2016 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਡਰਾਮੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਮਨਾਹਿਲ (ਇੱਕ ਕਾਲਜ ਵਿਦਿਆਰਥਣ) ਅਤੇ ਸਲਾਹੁੱਦੀਨ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਕਿਸਮ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ, ਦੀ ਪਿਆਰ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਤਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਪਰਿਵਾਰਕ ਝਗੜਿਆਂ ਅਤੇ ਬੰਦਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਚੱਲਦੇ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਨਹੀਂ ਦੇ ਪਾਉਂਦੇ।
ਮਨ ਮਾਇਲ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਮੋਮਿਨਾ ਦੁਰੈਦ, ਸਨਾ ਸ਼ਾਹਨਵਾਜ, ਸਮੀਨਾ ਹੁਮਾਯੂੰ ਸਈਦ ਅਤੇ ਤਾਰਿਕ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸਮੀਰਾ ਫ਼ਜ਼ਲ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਹਸੀਬ ਹਸਨ ਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੀਵੀ ਡਰਾਮੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਮ ਟੀਵੀ ਦੇ ਡਰਾਮੇ
ਆਰ ਬੀ ਮੋਰੇ
ਰਾਮਚੰਦਰ ਬਾਬਾਜੀ ਮੋਰੇ  (1 ਮਾਰਚ 1903 – 11 ਮਈ 1972) ਇਕ ਸਿਆਸੀ ਆਗੂ ਅਤੇ ਮੁਹਿੰਮਕਾਰ ਸੀ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਾਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਵਰਗ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਇਕਾਗਰ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਉਹ 1 ਮਾਰਚ 1903 ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਰਾਏਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੀ ਮਹਾੜ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਲਾਦਵਲੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਾਮਿਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਦਲਿਤ/ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
11 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਛੂਤਛਾਤ ਵਿਰੁੱਧ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਕੁਝ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰਕਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰਨ ਤੇ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮਹਾੜ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲੇ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਪੱਤਰ ਭੇਜਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਸੀ।
ਸਿਵਲ ਰਾਈਟਸ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ
ਉਹ 19-20 ਮਾਰਚ 1927 ਦੇ ਮਹਾੜ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਮੁੱਖ ਜਥੇਦਾਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਡਾ ਬੀ ਆਰ ਅੰਬੇਦਕਰ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ।     ਉਸਨੇ ਮਹਾੜ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਮਰਾਠੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਮੌਲਿਕ ਵਰਣਨ ਲਿਖਿਆ।  ਮਹਾੜ ਵਿਖੇ ਜਨਤਕ ਤਲਾਬ,ਚਵਦਾਰ ਤਲਾਬ ਨੂੰ ਵਰਤਣ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹੱਕਾਂ ਨੂੰ ਜਤਲਾਉਣ ਲਈ ਦਲਿਤਾਂ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼, ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਿਵਲ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਰ.ਬੀ. ਮੋਰਾ ਨੇ ਮਹਾੜ, ਮਨੂਸਿਮਰਤੀ ਦਾਹਨ ਦਿਨ (ਮਨੂਸਸਿਮਰਤੀ ਫੂਕੋ ਦਿਵਸ) ਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੰਮੇਲਨ ਦਾ ਜਥੇਬੰਦਕ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਇਸ ਦੀ ਵੀ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਦਕਰ ਨੇ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਸੰਮੇਲਨ 25-26 ਦਸੰਬਰ 1927 ਨੂੰ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦਲਿਤ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਤਾਂ ਕਿ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨੂਸਿਮਰਤੀ ਦੀ ਇੱਕ ਕਾਪੀ ਜਲਾਈ ਜਾ ਸਕੇ। ਅੰਬੇਦਕਰ ਨੇ ਮਹਾੜ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਸੰਮੇਲਨ ਦੇ ਹਿਸੇ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਲਿਤ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਮੀਟਿੰਗ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਣ ਜੋ ਨਾ-ਬਰਾਬਰੀ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ
ਇਸ ਤੱਥ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਿ 1930 ਵਿੱਚ ਮਾਰਕਸਵਾਦ-ਲੈਨਿਨਵਾਦ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਧੀਨ ਹੋਰੇ ਉਦੋਂ ਅਣਵੰਡੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ  ਉਸ ਨੇ ਅਤੇ ਡਾ ਅੰਬੇਦਕਰ ਨੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਪਰਸਪਰ ਸਤਿਕਾਰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ। ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਫੋਰਮਾਂ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਦੇ ਭੇਦਭਾਵ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਹੋਰੇ ਨੇ ਨਿਰੰਤਰ ਉਠਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ 1953 ਵਿੱਚ ਤੀਜੀ ਪਾਰਟੀ ਕਾਂਗਰਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦੇ ਵਿਚਾਰਨ ਲਈ "ਅਛੂਤ ਦੀ ਸਮਸਿਆ ਅਤੇ ਜਾਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਾਰੇ" ਇੱਕ ਖਾਸ ਨੋਟ ਭੇਜਿਆ ਸੀ।    ਕਾਮਰੇਡ ਮੋਰੇ ਨੇ 23 ਦਸੰਬਰ 1953 ਨੂੰ ਪੋਲਿਟਬਿਉਰੋ ਨੂੰ ਇਹ ਨੋਟ ਇਸ ਬੇਨਤੀ ਨਾਲ ਸੌਂਪਿਆ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੇਗੀ। ਇਸ ਨੋਟ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੋਧਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ 1957 ਅਤੇ 1964 ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਾਤੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਤਕਰੇ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜਕ ਨਿਆਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦੀ ਸਹੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਨਾਲ ਕਲਾਸ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਅੰਗ ਵਜੋਂ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।   ਉਸਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਿਰੁੱਧ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਮਾਤ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ 11 ਮਈ 1972 ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਸੀ.ਪੀ.ਆਈ. (ਐਮ) ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਤਿਕਾਰਤ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਰਿਹਾ। ਉਹ 1964 ਵਿੱਚ ਸੀ.ਪੀ.ਆਈ. (ਐੱਮ) ਦੀ ਸਟੇਟ ਕਮੇਟੀ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 14 ਅਪ੍ਰੈਲ 1965 ਨੂੰ ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਮੌਕੇ ਸੀ.ਪੀ.ਆਈ. (ਐਮ.) ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਦਾ ਤਰਜਮਾਨ ਹਫਤਾਵਾਰ ਜੀਵਨਮਾਰਗ ਉਸਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1903 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1972 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਲਿਤ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ
ਲੇਡੀਆ ਫੋਏ
ਲੇਡੀਆ ਅਨਾਇਸ ਫੋਏ ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਪਛਾਣ ਸੰਬੰਧੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੜ੍ਹਨ ਵਾਲੀ ਇਕ ਆਇਰਸ਼ ਟਰਾਂਸ ਔਰਤ ਹੈ। 1992 ਵਿਚ ਫੋਏ ਨੇ ਸੈਕਸ ਤਬਦੀਲੀ ਲਈ ਸਰਜਰੀ ਕਰਵਾਈ ਅਤੇ 20 ਸਾਲ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ 'ਤੇ ਸਹੀ ਲਿੰਗ ਪਛਾਣ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ। 2007 ਵਿਚ ਆਇਰਿਸ਼ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਰੀਪਬਲਿਕ ਆਫ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਯੂਰਪੀਨ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਅਨੁਕੂਲ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਫਰਵਰੀ 2013 ਤੱਕ ਵੀ ਕਾਨੂੰਨ ਬਦਲਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਅਤੇ 2007 ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਫੋਏ ਨੇ ਨਵੀਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਆਖਿਰ 15 ਜੁਲਾਈ 2015 ਤੱਕ, ਆਇਰਲੈਂਡ ਨੇ ਜੈਂਡਰ ਰਿਕਗਨੀਸ਼ਨ ਬਿੱਲ 2014 ਨੂੰ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਵਿਆਹ
ਫੋਏ ਏਥੀ, ਕਾਉਂਟੀ ਕਿਲਡੇਅਰ ਤੋਂ ਸੇਵਾ-ਮੁਕਤ ਡੈਂਟਿਸਟ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਇਕ ਪ੍ਰਾਇਵੇਟ ਨਰਸਿੰਗ ਹੋਮ, ਆਇਰਸ਼, ਮਿੱਡਲੈਂਡ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦਫ਼ਤਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਉਸਨੂੰ ਪੁਰਸ਼ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ ਡੋਨਲ ਮਾਰਕ ਸੀ। ਫੋਏ ਇਕ ਲੜਕੇ ਵਜੋਂ ਪੰਜ ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਇਕ ਭੈਣ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਹੋਈ।
ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਫੋਏ ਆਪਣੀਆਂ ਨਾਰੀਤਵ ਜਾਂ ਔਰਤੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੁ ਸੀ। ਇਹ ਲੌਂਗਵੇਸ ਵੁੱਡ ਕਾਲਜ ਦੇ ਬੋਰਡਿੰਗ ਸਕੂਲ ਵਿਚ 1960 ਤੋਂ 1965 ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ। ਸਕੂਲ ਛੱਡਣ ਦਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਫੋਏ ਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ ਡਬਲਿਨ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰੀ-ਮੈਡ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲਈ ਅਤੇ ਫੋਏ ਨੇ 1971 'ਚ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਸਰਜਰੀ ਵਿਚ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਡੈਂਟਿਸਟ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
1975 ਵਿਚ ਐਥਲੋਨ ਰਹਿੰਦਿਆ ਫੋਏ ਐਨੀ ਨੌਟਨ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਸੋਸਾਇਟੀ ਜਰੀਏ ਮਿਲੀ। ਨੌਟਨ ਕਲਾਰਾ, ਕਾਉਂਟੀ ਓਫਲੇ ਤੋਂ ਇਕ ਸਕੱਤਰ ਸੀ, ਜੋ ਅੱਠ ਸਾਲ ਛੋਟਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੰਗਣੀ ਕਰਵਾਈ ਅਤੇ ਫਿਰ 28 ਸਤੰਬਰ 1977 ਨੂੰ ਸੈਂਟ ਪੀਟਰ ਐਂਡ ਪਾਲ ਇਨ ਹੋਰਸੇਲੀਪ ਚਰਚ ਵਿਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ। on 28 September 1977. ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ, ਇਕ ਦਾ ਜਨਮ 1978 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦਾ ਜਨਮ 1980 'ਚ ਹੋਇਆ।
ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ
1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਫੋਏ ਨੇ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਝੱਲਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਟਕਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਝੱਲਿਆ ਤਾਂ ਅਗਸਤ ਅਤੇ ਸਤੰਬਰ 1989 ਵਿੱਚ ਹਾਲਤ ਹੋਰ ਵਿਗੜ ਗਈ।, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਨਸਿਕ ਰੋਗ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਈ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਟ੍ਰਾਂਸੈਕਸੂਅਲ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਾਰਮੋਨ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਕੋਰਸ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਫੋਏ ਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਦੋ ਹੋਰ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕਾਂ ਕੋਲ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਲਿੰਗ ਡਿਸਫੋਰਿਆ ਤੋਂ ਪੀੜ੍ਹਤ ਹੋਣ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ।
ਫਿਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲਾਇਸਿਸ, ਛਾਤੀ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦੀ ਸਰਜਰੀ, ਨੱਕ ਅਤੇ ਐਡਮਜ਼ ਸੇਬ ਅਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਸਰਜਰੀ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਨਾਲ, ਫੋਏ ਦੇ ਮਰਦ ਤੋਂ ਔਰਤ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। 25 ਜੁਲਾਈ 1992 ਨੂੰ, ਫੋਏ ਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਬ੍ਰਾਈਟਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ, ਅਟੱਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਲਿੰਗ ਪੁਸ਼ਟੀਕਰਣ ਸਰਜਰੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਬਾਹਰੀ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਜਣਨ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਲਵਾ ਦੀ ਸਰਜੀਕਲ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਆਇਰਿਸ਼ ਪੂਰਬੀ ਸਿਹਤ ਬੋਰਡ ਨੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਲਾਗਤ ਲਈ £3,000 ਅਦਾ ਕੀਤੇ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਫੋਏ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1990 ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰਕ ਘਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ 13 ਦਸੰਬਰ 1991 ਨੂੰ ਨਿਆਂਇਕ ਅਲਗਾਵ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫੋਏ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਮਈ 1994 ਵਿੱਚ ਸਰਕਟ ਕੋਰਟ ਨੇ ਸਾਰੇ ਪਹੁੰਚ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਨਵੰਬਰ 1993 ਵਿੱਚ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਨਾਮ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ ਫੋਏ ਨੇ ਪਾਸਪੋਰਟ, ਡ੍ਰਾਇਵਿੰਗ ਲਾਇਸੈਂਸ, ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਰਡ ਅਤੇ ਪੋਲਿੰਗ ਕਾਰਡ ਨਵੇਂ ਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ 'ਤੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਸੋਧਣ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਪਹਿਲਾ ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਕੇਸ
ਅਪ੍ਰੈਲ 1997 ਵਿੱਚ, ਫੋਈ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਜਨਮ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਜਨਰਲ ਦੇ ਇਨਕਾਰ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰ, ਫੋਈ ਨੂੰ ਮੁਫਤ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਅਧਾਰ ਇਹ ਦਲੀਲ ਸੀ ਕਿ ਜਨਮ ਅਤੇ ਮੌਤ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ (ਆਇਰਲੈਂਡ) ਐਕਟ 1863 ਰਜਿਸਟਰੀ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਲਿੰਗ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜਨਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮੌਜੂਦ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਫੋਈ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ "ਜਮਾਂਦਰੂ ਮਾਨਸਿਕ ਅਪਾਹਜ ਔਰਤ" ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ 'ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸੈਕਸ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗਲਤੀ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਉਸ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਘਨ ਪਾ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਮਰਦ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਚੋਣ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ
ਓਲਾਦੇਵੀ
ਓਲਾਦੇਵੀ ਹੈਜ਼ਾ ਦੀ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਮਾਯਾਸੁਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਖੇਤਰ (ਦੇਸ਼ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਰਾਜ) ਅਤੇ ਮਾਰਵਾੜ ਦੇ ਲੋਕ ਇਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਓਲਾਈਚੰਡੀ, ਓਲਾਬੀਬੀ ਅਤੇ ਬੀਬੀਮਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਨੀਕ ਹੈ।
ਮਾਂ ਸ਼ੀਤਲਾ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਹੈਜ਼ਾ, ਪੀਲੀਆ, ਦਸਤ ਅਤੇ ਪੇਟ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਓਰੀ ਮਾਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਰਵਾੜੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ, ਉਸ ਕੋਲ ਕੋਈ ਪੱਕਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੀਤਲਾ ਵਾਂਗ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਓਲਾਦੇਵੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀਆਂ ਲੋਕ-ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਹਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਖਤ ਇਕੋਵਾਦੀ ਇਸਲਾਮਿਕ ਦੇਵਤਾ, ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮ ਮਾਤਾ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਸੰਕਲਪ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੱਖ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਲੈਰਾ ਦੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਓਲਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਸੀ.ਯੂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਦੀਪ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਫੈਲਣ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਸੀ। ਓਲਾਦੇਵੀ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਫਿਰਕੂ ਲੀਹਾਂ ਅਤੇ ਜਾਤੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਘੱਟ ਗਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਦਵਾਈ ਅਤੇ ਸੈਨੀਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ ਨਾਲ ਹੈਜ਼ਾ ਦੇ ਪ੍ਰਕੋਪ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀਆਂ
ਲੋਕ ਸਭਾ
ਲੋਕ ਸਭਾ, ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਦਨ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਦੋ-ਸਦਨੀ ਸੰਸਦ ਦਾ ਹੇਠਲਾ ਸਦਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਪਰਲਾ ਸਦਨ ਰਾਜ ਸਭਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਬਾਲਗ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਮਤਾਧਿਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧਤ ਹਲਕਿਆਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹਿਲੀ-ਪਾਸਟ-ਦ-ਪੋਸਟ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਜਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰਨ ਤੱਕ ਆਪਣੀਆਂ ਸੀਟਾਂ 'ਤੇ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ. ਸਦਨ ਸੰਸਦ ਭਵਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੁਆਰਾ ਅਲਾਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਦਨ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ 552 ਹੈ (ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, 1950 ਵਿੱਚ, ਇਹ 500 ਸੀ)। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਸਦਨ ਵਿੱਚ 543 ਸੀਟਾਂ ਹਨ ਜੋ 543 ਤੱਕ ਚੁਣੇ ਗਏ ਮੈਂਬਰਾਂ ਅਤੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਚੋਣ ਦੁਆਰਾ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ। 1952 ਅਤੇ 2020 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ ਐਂਗਲੋ-ਇੰਡੀਅਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ 2 ਵਾਧੂ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਨਵਰੀ 2020 ਵਿੱਚ 104ਵੇਂ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸੋਧ ਐਕਟ, 2019 ਦੁਆਰਾ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਵੀਂ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ 888 ਸੀਟਾਂ ਹਨ।
ਕੁੱਲ 131 ਸੀਟਾਂ (24.03%) ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ (84) ਅਤੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲਿਆਂ (47) ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਲਈ ਰਾਖਵੀਆਂ ਹਨ। ਸਦਨ ਲਈ ਕੋਰਮ ਕੁੱਲ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਦਾ 10% ਹੈ। ਲੋਕ ਸਭਾ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਜਲਦੀ ਭੰਗ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ, ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਮੀਟਿੰਗ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਮਿਤੀ ਤੋਂ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਦੋਂ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਸ ਮਿਆਦ ਨੂੰ ਸੰਸਦ ਦੁਆਰਾ ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਂ ਫ਼ਰਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਲੋਕ ਸਭਾ ਦਾ ਆਪਣਾ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਚੈਨਲ, ਲੋਕ ਸਭਾ ਟੀਵੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਸੰਸਦ ਦੇ ਅਹਾਤੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ 1858 ਤੋਂ 1947 ਤੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਭਾਰਤ ਲਈ ਰਾਜ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਰਾਹੀਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੰਸਦ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਾਇਸਰਾਏ ਦਾ ਦਫ਼ਤਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਐਕਟ 1861 ਇੱਕ ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਲਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਮੈਂਬਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਐਕਟ 1892 ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰੇਕ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਵਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਭਾਵੇਂ ਇਹਨਾਂ ਐਕਟਾਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸੀਮਤ ਹੀ ਰਹੀ। ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਐਕਟ 1909 ਨੇ ਕੁਝ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੌਂਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਐਕਟ 1919 ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦਾ ਹੋਰ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ, ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਸੰਸਦ ਭਵਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 1927 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਐਕਟ 1935 ਨੇ ਸੂਬਾਈ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਘੀ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਕੀਤਾ। 18 ਜੁਲਾਈ 1947 ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦੁਆਰਾ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਡੀਪੈਂਡੈਂਸ ਐਕਟ 1947 ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਿਆਸਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਸਨ) ਨੂੰ ਦੋ ਨਵੇਂ ਆਜ਼ਾਦ ਦੇਸ਼ਾਂ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ।
ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ 1858 ਤੋਂ 1947 ਤੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਭਾਰਤ ਲਈ ਰਾਜ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਦਾ ਦਫ਼ਤਰ (ਭਾਰਤ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਨਾਲ) ਉਹ ਅਧਿਕਾਰ ਸੀ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੰਸਦ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਾਇਸਰਾਏ ਦਾ ਦਫ਼ਤਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇੰਡੀਅਨ ਕਾਉਂਸਿਲ ਐਕਟ 1861 ਇੱਕ ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਲਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਮੈਂਬਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਐਕਟ 1892 ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰੇਕ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਵਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ। ਭਾਵੇਂ ਇਹਨਾਂ ਐਕਟਾਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸੀਮਤ ਰਹੀ, ਅਤੇ ਵੋਟਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ। ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਐਕਟ 1909 ਨੇ ਕੁਝ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੌਂਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਐਕਟ 1919 ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦਾ ਹੋਰ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ, ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਸੰਸਦ ਭਵਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 1927 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਐਕਟ 1935 ਨੇ ਸੂਬਾਈ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਘੀ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਕੀਤਾ। 18 ਜੁਲਾਈ 1947 ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦੁਆਰਾ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਡੀਪੈਂਡੈਂਸ ਐਕਟ 1947 ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਿਆਸਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਸਨ) ਨੂੰ ਦੋ ਨਵੇਂ ਆਜ਼ਾਦ ਦੇਸ਼ਾਂ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕਰਨਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਹਰ ਇੱਕ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਸੰਵਿਧਾਨ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ। ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਲਈ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਰੇਕ ਨਵੀਂ ਅਸੈਂਬਲੀ ਕੋਲ ਸਬੰਧਤ ਰਾਜ ਲਈ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਇਸ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।
ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ 26 ਨਵੰਬਰ 1949 ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 26 ਜਨਵਰੀ 1950 ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ, ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਸੰਪੰਨ, ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ ਹੋਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਨੁਛੇਦ 79 (ਭਾਗ V-ਯੂਨੀਅਨ.) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਦੇ ਦੋ ਸਦਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਸਭਾ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
25 ਅਕਤੂਬਰ 1951 ਤੋਂ 21 ਫਰਵਰੀ 1952 ਤੱਕ ਹੋਈਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 17 ਅਪ੍ਰੈਲ 1952 ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਲੋਕ ਸਭਾ (ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ) ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਯੋਗਤਾਵਾਂ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਨੁਛੇਦ 84 ਤਹਿਤ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣਨ ਲਈ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਹੋਣੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ
ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ
ਲੋੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬਾਲਗ ਮਤ ਅਧਿਕਾਰ ਰਾਹੀਂ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਹਰੇਕ ਰਾਜ ਨੂੰ ਖੇਤਰੀ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੇਤੂ ਧਿਰ ਆਪਣੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਮੈਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਾਰਜ ਸੰਚਾਲਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਚੋਣ ਵੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਮੈਂਬਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜ ਸੰਚਾਲਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕਾਰਜਕਾਲ
ਜੇਕਰ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭੰਗ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਬੈਠਕ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਗਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਭੰਗ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਜੇਕਰ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸੰਸਦ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਕਨੂੰਨ ਮੁਤਾਬਕ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਹੱਕ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ
ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਦੇ ਨਿਯਮ ਸਪੀਕਰ ਦੁਆਰਾ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗੌਰਤਲਬ ਗੱਲਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨੋਟਿਸ ਮੰਤਰੀਆਂ/ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਮੈਂਬਰਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਪੀਕਰ ਦੁਆਰਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸੈਸ਼ਨ
ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਸਦਨ ਆਪਣਾ ਕੰਮਕਾਜ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਮੀਟਿੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਸੈਸ਼ਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਵਿਧਾਨ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਅੰਤਰਾਲਾਂ 'ਤੇ ਹਰੇਕ ਸਦਨ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸੰਸਦ ਦੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦੋ ਵਾਰ ਮੀਟਿੰਗ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸੈਸ਼ਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ:
ਬਜਟ ਸੈਸ਼ਨ: ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ ਮਈ
ਮਾਨਸੂਨ ਸੈਸ਼ਨ: ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ
ਸਰਦ ਰੁੱਤ ਸੈਸ਼ਨ: ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ ਮੱਧ ਦਸੰਬਰ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਾਲ
ਹਰ ਬੈਠਕ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਘੰਟੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣਾ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਸੁਤੰਤਰ ਅਤੇ ਨਿਰਵਿਘਨ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨੀਤੀ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ 'ਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੋਂ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮੰਤਰੀ ਜਿਸਤੋਂ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਉਸ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਜ਼ੀਰੋ ਆਵਰ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਾਲ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਦਾ ਸਮਾਂ ਜ਼ੀਰੋ ਆਵਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਕਰੀਬ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਂਬਰ, ਸਪੀਕਰ ਨੂੰ ਅਗਾਊਂ ਸੂਚਨਾ ਦੇ ਕੇ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਉਠਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਿੱਲਾਂ, ਬਜਟ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹੱਤਵ ਦੇ ਹੋਰ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਦੁਪਹਿਰ 2 ਵਜੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਵਿਧਾਨਿਕ ਕਾਰਜ
ਇੱਕ ਬਿੱਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਨਕ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਜਾਂ ਤਾਂ ਇੱਕ ਮੰਤਰੀ ਜਾਂ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਮੈਂਬਰ ਦੁਆਰਾ ਅੱਗੇ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਕੇਸ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਬਿੱਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਕੇਸ ਵਿੱਚ, ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਬਿੱਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਬਿੱਲ ਪਾਸ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਿੰਨ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ- ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਰੀਡਿੰਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਨ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਸਦ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਸਦਨਾਂ, ਲੋਕ ਸਭਾ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੁਆਰਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਆਰਥਿਕ ਕਾਰਜ
ਸਾਲਾਨਾ ਆਮ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਬੱਜਟਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ, ਚਰਚਾ ਅਤੇ ਵੋਟਿੰਗ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਤ ਬਿੱਲ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ,ਇੱਕ ਲੰਬੀ, ਖਿੱਚੀ ਗਈ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ ਜੋ ਬਜਟ ਸੈਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਸਦਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਅਤੇ ਮਤੇ
ਸਰਕਾਰ ਨੀਤੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਾਮਲੇ ਜਾਂ ਗੰਭੀਰ ਸਥਿਤੀ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਯੋਜਨਾ ਜਾਂ ਸਦਨ ਦੀ ਰਾਏ ਲਈ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਤਾ ਜਾਂ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਮੈਂਬਰ ਸਦਨ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮੱਸਿਆ ਵੱਲ ਖਿੱਚਣ ਲਈ ਮਤਾ ਜਾਂ ਮਤਾ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਬੈਠਣ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਢਾਈ ਘੰਟੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਲਈ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਬਿੱਲ ਇੱਕ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਮਤੇ ਅਗਲੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਪੀਕਰ ਅਤੇ ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ
ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਨੁਛੇਦ 93 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਪੀਕਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰੀਜ਼ਾਈਡਿੰਗ ਅਫਸਰ-ਸਪੀਕਰ ਅਤੇ ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ- ਨੂੰ ਸਦਨ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਅਤੇ ਵੋਟਿੰਗ ਦੇ ਸਧਾਰਨ ਬਹੁਮਤ ਦੁਆਰਾ ਇਸਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਪੀਕਰ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਲਈ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯੋਗਤਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ; ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਿਰਫ ਇਹ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਪੀਕਰ ਸਦਨ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਸਭਾ ਦਾ ਸਪੀਕਰ ਸਦਨ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੋਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਪੀਕਰ ਸਦਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮਕਾਜ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਕੋਈ ਬਿੱਲ ਧਨ ਬਿੱਲ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਸਦਨ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਮਤਾ, ਮੁਲਤਵੀ ਮਤਾ, ਨਿੰਦਾ ਦਾ ਮਤਾ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਨੋਟਿਸ ਤਲਬ ਕਰਨ ਵਰਗੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਤੇ ਅਤੇ ਮਤੇ ਰੱਖਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਪੀਕਰ ਅਤੇ ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ ਆਪਣੇ ਅਸਤੀਫ਼ੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੀ ਜੀ.ਵੀ. ਮਾਲਵੰਕਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਪੀਕਰ ਸਨ। ਸ਼੍ਰੀ ਓਮ ਬਿਰਲਾ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਪੀਕਰ ਹਨ।
ਸਕੱਤਰ
ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 98 ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਉਪਬੰਧਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਪਰੋਕਤ ਧਾਰਾ, ਜੋ ਸੰਸਦ ਦੇ ਹਰੇਕ ਸਦਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਸਕੱਤਰੇਤ ਸਟਾਫ਼ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪੜ੍ਹਦੀ ਹੈ:- ਸੰਸਦ ਦੇ ਹਰੇਕ ਸਦਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਸਕੱਤਰੇਤ ਸਟਾਫ਼ ਹੋਵੇਗਾ। ਸੰਸਦ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਸੰਸਦ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਦਨ ਦੇ ਸਕੱਤਰੇਤ ਸਟਾਫ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਭਰਤੀ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਕੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਉਤਪਲ ਕੁਮਾਰ ਸਿੰਘ ਹਨ।
ਸੀਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਨੂੰ 28 ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ 8 ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੈ : -
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਸਦ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ ਸਭਾ
ਤਕੀਪੁਰ
'ਤਕੀਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਸੰਗਰੂਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬਾਬ
right|thumb|300x300px|ਤਬਰੇਜ਼ ਦਾ ਬੈਰਕ ਜਿੱਥੇ ਬਾਬ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰੀ ਗਈ ਸੀ ਬਾਬ ਉਰਫ਼ ਅਲੀ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਿਰਾਜ਼ੀ ( / <span title="/ˈ/ primary stress follows">ˈ s <span title="/eɪ/ long 'a' in 'base'">eɪ <span title="/./ syllable break">. <span title="/j/ 'y' in 'yes'">j <span title="/ə/ 'a' in 'about'">ə d <span title="/ˈ/ primary stress follows">ˈ <span title="/æ/ short 'a' in 'bad'">æ <span title="/./ syllable break">. l <span title="/iː/ long 'e' in 'seed'">iː <span title="/./ syllable break">. m <span title="/oʊ/ long 'o' in 'code'">oʊ <span title="/ˈ/ primary stress follows">ˈ h <span title="/æ/ short 'a' in 'bad'">æ <span title="/./ syllable break">. m <span title="/ə/ 'a' in 'about'">ə d <span title="/./ syllable break">. <span title="/ʃ/ 'sh' in 'shy'">ʃ <span title="/i/ 'y' in 'happy'">i <span title="/ˈ/ primary stress follows">ˈ r <span title="/ɑː/ 'a' in 'father'">ɑː z <span title="/i/ 'y' in 'happy'">i /, ; ਅਕਤੂਬਰ 20, 1819 – ਜੁਲਾਈ 9, 1850) ਬਾਬੀਅਤ ਦਾ ਮੋਢੀ ਅਤੇ ਬਹਾਈ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਹਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਹ ਇਰਾਨ ਦੇ ਸ਼ਿਰਾਜ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਚੌਵੀ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ੀਆ ਇਸਲਾਮ ਦੀ ਸ਼ੇਖ਼ੀ ਸੰਪਰਦਾ ਦਾ ਰੱਬ ਵੱਲੋਂ ਚੁਣਿਆ ਕੁਰਾਨ ਦਾ ਵਿਦਵਾਨ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਬਾਬ ( / <span title="/ˈ/ primary stress follows">ˈ b <span title="/ɑː/ 'a' in 'father'">ɑː b  / , باب) (ਮਤਲਬ 'ਦੁਆਰ' ਜਾਂ 'ਦਰਵਾਜ਼ਾ') ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਯੁੱਗ ਦੇ ਪੈਗੰਬਰ ਜਾਂ ਮਹਦੀ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ।   ਉਸਨੇ ਕਈ ਚਿੱਠੀਆਂ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮਸੀਹੀਅਤ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਸ਼ਰੀਅਤ ਦਾ ਉਲੇਖ ਸੀ। ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਈ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਅਪਣਾਇਆ, ਪਰ ਸ਼ੀਆ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਈਰਾਨੀ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਇਸਦਾ ਵਿਰੋਧ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦਾ ਘਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 1850 ਵਿੱਚ ਤੀਹ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬਾਬ ਨੂੰ ਗੋਲੀਮਾਰ ਦਸਤੇ ਵੱਲੋਂ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਲਿਖ਼ਤਾਂ
ਬਾਬ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲਿਖ਼ਤਾਂ ਗੁਆਚ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਮੁਤਾਬਕ ਉਸਨੇ ਪੰਜ ਲੱਖ ਆਇਤਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ 20,000 ਪੰਨਿਆਂ ਬਰਾਬਰ ਹਨ।  ਉਸਦੀਆਂ ਤਕਰੀਬਨ 190 ਫ਼ੱਟੀਆਂ ਹਾਲੇ ਵੀ ਸਾਂਭੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹਾਈ ਧਰਮ ਅਤੇ ਬਾਬੀਅਤ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਸ ਮੁਕਾਮ ਹਾਸਲ ਹੈ। ਕਈ ਲਿਖ਼ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਨੇੜਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲਏ ਉਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਬਾਨੀ
ਫਹਮੀਦਾ ਮਿਰਜ਼ਾ
ਫਹਮੀਦਾ ਮਿਰਜ਼ਾ (ਜਨਮ 20 ਦਸੰਬਰ 1956) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ 20 ਅਗਸਤ 2018 ਤੋਂ 10 ਅਪ੍ਰੈਲ 2022 ਤੱਕ ਅੰਤਰ ਸੂਬਾਈ ਤਾਲਮੇਲ ਲਈ ਸੰਘੀ ਮੰਤਰੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮਾਰਚ 2008 ਤੋਂ ਜੂਨ 2013 ਤੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੀ 18ਵੀਂ ਅਤੇ ਇਕਲੌਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਪੀਕਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।
ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ 1997 ਤੋਂ 1999, 2002 ਤੋਂ ਮਈ 2018 ਤੱਕ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਉਹ ਅਗਸਤ 2018 ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਮਿਰਜ਼ਾ ਦਾ ਜਨਮ 20 ਦਸੰਬਰ 1956 ਨੂੰ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਕਾਜ਼ੀ ਅਬਦੁਲ ਮਜੀਦ ਆਬਿਦ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸਿੰਧ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਿਆਸੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਮਿਰਜ਼ਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਜ਼ੁਲਫਿਕਾਰ ਮਿਰਜ਼ਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਦੋ ਧੀਆਂ ਹਨ।
ਮਿਰਜ਼ਾ ਨੇ 1972 ਵਿੱਚ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਮੈਰੀਜ਼ ਕਾਨਵੈਂਟ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਉਹ ਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ 1982 ਵਿੱਚ ਜਮਸ਼ੋਰੋ ਦੇ ਲਿਆਕਤ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਐਮਬੀਬੀਐਸ ਕੀਤੀ  ਉਹ ਪੇਸ਼ੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਔਰਤ ਹੈ।  ਉਹ ਕਰਾਚੀ-ਅਧਾਰਤ ਵਿਗਿਆਪਨ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਤੇ ਮਿਰਜ਼ਾ ਸ਼ੂਗਰ ਮਿੱਲ ਦੀ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀ।
ਸਿਆਸੀ ਕਰੀਅਰ
ਮਿਰਜ਼ਾ 1997 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ (ਪੀਪੀਪੀ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 1997 ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਚੋਣ ਖੇਤਰ NA-173 (ਬਾਦੀਨ-2) ਤੋਂ ਪੀਪੀਪੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ।
ਉਹ 2002 ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਚੋਣ ਖੇਤਰ NA-225 (ਬਾਦੀਨ-2) ਤੋਂ ਪੀਪੀਪੀ ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ 71,537 ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ (ਕਿਊ) (ਪੀਐਮਐਲ-ਕਿਊ) ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਖਾਨ ਮੁਹੰਮਦ ਹਾਲੀਪੋਤਾ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।
ਉਹ 2013 ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਚੋਣ ਖੇਤਰ (ਬਦੀਨ-ਕਮ-ਟੰਡੋ ਮੁਹੰਮਦ ਖਾਨ-2) ਤੋਂ ਪੀਪੀਪੀ ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ 110,738 ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ (ਐਫ) (ਪੀਐਮਐਲ-ਐਫ) ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਬੀਬੀ ਯਾਸਮੀਨ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।
ਮਈ 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਪੀਪੀਪੀ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਕਿ "ਪੀਪੀਪੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਿੰਧ ਵਿੱਚ ਹਾਲਾਤ ਵਿਗੜ ਗਏ ਅਤੇ ਬਦੀਨ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ"। ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਹਲਕੇ ਬਦੀਨ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਜੂਨ 2018 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਗ੍ਰੈਂਡ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਅਲਾਇੰਸ (GDA) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ।
ਜੂਨ 2018 ਵਿੱਚ, ਮਿਰਜ਼ਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਜ਼ੁਲਫਿਕਾਰ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੁਆਰਾ ਕਰਜ਼ਾ ਡਿਫਾਲਟਰ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਜੋੜੇ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬੈਂਕਾਂ ਤੋਂ ਲੱਖਾਂ ਰੁਪਏ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਾਈਟ ਆਫ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਹ 2018 ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਚੋਣ ਖੇਤਰ NA-230 (ਬਾਦੀਨ-2) ਤੋਂ GDA ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।
18 ਅਗਸਤ ਨੂੰ, ਇਮਰਾਨ ਖਾਨ ਨੇ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਫੈਡਰਲ ਕੈਬਨਿਟ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮਿਰਜ਼ਾ ਨੂੰ ਅੰਤਰ ਸੂਬਾਈ ਤਾਲਮੇਲ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 20 ਅਗਸਤ 2018 ਨੂੰ, ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇਮਰਾਨ ਖਾਨ ਦੀ ਸੰਘੀ ਕੈਬਨਿਟ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਸੂਬਾਈ ਤਾਲਮੇਲ ਲਈ ਸੰਘੀ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1956 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਜਮੇ ਨੂੰ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ
ਮੱਧਕਾਲ
ਮੱਧਕਾਲ ਯੂਰਪੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਕਾਲਵੰਡ ਦਾ ਕਾਲ ਹੈ। ਇਹ 476 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਪਤਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ 15ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਸਮੇਂ 1492 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਕੋਲੰਬਸ ਦੁਆਰਾ ਨਵੀਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਭਾਲ ਨਾਲ ਇਹਦਾ ਅੰਤ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੱਧਕਾਲ, ਪੱਛਮੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਤਿੰਨ ਰਵਾਇਤੀ ਕਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ; ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ, ਮੱਧ ਕਾਲ, ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਕਾਲ ਹੈ। ਅੱਗੋਂ ਫਿਰ ਮੱਧਕਾਲ ਨੂੰ ਮੁਢਲੇ, ਵਿਚਕਾਰਲੇ, ਅਤੇ ਮਗਰਲੇ ਮੱਧਕਾਲ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
੩੩੩
333 (33 ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਗੁਲਾਬਗੜ੍ਹ ਜੱਟਾ
ਗੁਲਾਬਗੜ੍ਹ ਜੱਟਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਕੀੜੀ
ਕੀੜੀ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਕੀਟ ਹੈ। ਇਹ ਭਰਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਮਧੂ-ਮੱਖੀਆਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ
ਸਨਾ ਸਈਦ
ਕੈਰੀਅਰ
1998 ਵਿੱਚ, ਕੁਛ ਕੁਛ ਹੋਤਾ ਹੈ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਮੁਖਰਜੀ ਦੀ ਧੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਸਨਾ ਨੂੰ ਦੋ ਸੌ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਛੋਟੀ ਅੰਜਲੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। "ਕੁਛ ਕੁਛ ਹੋਤਾ ਹੈ" ਫ਼ਿਲਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਨੇ "ਰਾਹੁਲ ਗੁਪਤਾ" ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ "ਹਮ ਪੰਛੀ ਏਕ ਡਾਲ ਕੇ" ਨੂੰ ਮਨ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਇਸਦੇ ਸਕੂਲੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀ ਪਰ ਇਸਨੇ "ਕੁਛ ਕੁਛ ਹੋਤਾ ਹੈ" ਇਸ ਲਈ ਕੀਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਸਨਾ ਦੀਆਂ ਸਕੂਲੀ ਛੂਟੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ੂਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਨਾ ਨੇ "ਕੁਛ ਕੁਛ ਹੋਤਾ ਹੈ" ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ "ਬੇਸਟ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ ਲਈ ਸੰਸੁਈ ਵਿਉਅਰ ਅਵਾਰਡ" ਜਿੱਤਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੇ ਹਰ ਦਿਲ ਜੋ ਪਿਆਰ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਬਾਦਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਬਾਲ ਕਿਰਦਾਰ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸ਼ਲਾਘਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸਨੇ ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸੋਨੀ ਟੀਵੀ ਉਪਰ ਬਾਬੁਲ ਕਾ ਆਂਗਨ ਛੂਟੇ ਨਾ (2008) ਅਤੇ ਸਬ ਟੀਵੀ ਲੋ ਹੋ ਗਈ ਪੂਜਾ ਇਸ ਘਰ ਕੀ (2008) ਉਪਰ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ। ਇਸਨੇ "ਝਲਕ ਦਿਖਲਾ ਜਾ 6" ਵਿੱਚ ਛੇਵਾਂ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
੩੩੪
334 (33 ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਕੋਟਲਾ, ਜਲੰਧਰ
ਕੋਟਲਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਜਲੰਧਰ ਪੱਛਮੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕਾਹਮਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਡੇਨਸ ਪਾਰਕ
ਡੇਨਸ ਪਾਰਕ, ਇਸ ਨੂੰ ਡਨਡੀ, ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਡਨਡੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 11,506 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ
ਸੋਫ਼ੀਆ ਹਯਾਤ
ਜੁਲਾਈ 2012 ਵਿੱਚ ਵੋਗ ਇਟਾਲੀਆ ਨੇ ਉਸਨੂੰ  'ਕਰਵੀ ਆਈਕਨ' ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।  ਸਤੰਬਰ 2013 ਵਿੱਚ ਐਫ਼.ਐੱਚ.ਐੱਮ ਨੇ ਉਸਨੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਆਕਰਸ਼ਕ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ 81ਵੇਂ ਪਾਏਦਾਨ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।
ਜੂਨ 2016 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਧਾਰਮਿਕ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਨਨ ਦਾ ਜੀਵਨ ਅਪਣਾ ਲਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਲੜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸਾਨ ਫ਼ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਗਿਰਜਾਘਰ (ਸੈਊਤਾ)
ਇਗਲੇਸੀਆ ਦੇ ਸਾਨਫਰਾਂਸਿਸਕੋ (ਕੇਊਤਾ) ਇੱਕ ਗਿਰਜਾਘਰ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਸਪੇਨ ਦੇ ਕੇਊਤਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਮੋਰਾਕੋ ਦੀ ਉੱਤਰੀ ਸੀਮਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਹੈ। ਇਹ ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਗਿਰਜਾਘਰ
ਮੌਲਾਨਾ ਆਜ਼ਾਦ ਨੈਸ਼ਨਲ ਉਰਦੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
thumb
ਮੌਲਾਨਾ ਆਜ਼ਾਦ ਨੈਸ਼ਨਲ ਉਰਦੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਉਰਦੂ: مولانا آزاد نيشنل أردو يونيورسٹی, ਹਿੰਦੀ: मौलाना आज़ाद नेशनल यूनिवर्सिटी) ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੂਬੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਸਲਾਮ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਆਗੂ ਮੌਲਾਨਾ ਅਬੁਲ ਕਲਾਮ ਆਜ਼ਾਦ, ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦੇ ਇੱਕ ਐਕਟ ਦੇ ਤਹਿਤ 1998 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਮਕਸਦ ਉਰਦੂ ਜ਼ਬਾਨ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਅਤੇ ਫ਼ਰੋਗ਼ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1998 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ
ਲਵਲੀ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖਿਆ ਅਦਾਰੇ
1736
1736 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1730 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਮਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
੩੩੫
335 (33 ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਜੰਗੀ ਯਾਦਗਾਰ
ਜੰਗੀ ਯਾਦਗਾਰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਇਮਾਰਤ, ਸਮਾਰਕ, ਬੁੱਤ ਜਾਂ ਹੋਰ ਮਹਿਲ-ਮਾੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਜੰਗ ਵਿਚਲੀ ਜਿੱਤ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਲਾਕ ਜਾਂ ਫੱਟੜ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਉਸਾਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬਲੂਮਿੰਗਟਨ, ਇੰਡੀਆਨਾ
ਬਲੂਮਿੰਗਟਨ, ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਇੰਡੀਆਨਾ ਰਾਜ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਮੋਨਰੋ ਕਾਊਂਟੀ ਦੀ ਕਾਉਂਟੀ ਸੀਟ ਹੈ।  ਇਹ ਇੰਡੀਆਨਾ ਦਾ ਸੱਤਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਡੀਆਨਾਪੋਲਿਸ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਖੇਤਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਮੋਨਰੋ ਕਾਊਂਟੀ ਹਿਸਟਰੀ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬਲੂਮਿੰਗਟਨ ਨੂੰ "ਸੀਨਿਕ ਦੱਖਣੀ ਇੰਡੀਆਨਾ ਲਈ ਗੇਟਵੇ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ 1818 ਵਿੱਚ ਕੇਨਟੂਕੀ, ਟੈਨਿਸੀ, ਕੈਰੋਲੀਨਾਸ ਅਤੇ ਵਰਜੀਨੀਆ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਹੜੇ "ਖੇੜੇ ਦੀ ਰੌਣਕ" ਤੋਂ ਏਨੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਸਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬਲੂਮਿੰਗਟਨ ਕਿਹਾ।
2010 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਅਬਾਦੀ 80,405 ਸੀ। ਯੂ.ਐਸ. ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਬਿਊਰੋ ਦੁਆਰਾ ਜੁਲਾਈ 2016 ਤਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 84,067 ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਡੀਆਨਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸੂਰੀਆ ਨਸੀਮ
ਸੂਰੀਆ ਨਸੀਮ (ਜਨਮ 10 ਨਵੰਬਰ 1967) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ ਫਰਵਰੀ 2007 ਤੋਂ ਨਵੰਬਰ 2007 ਤੱਕ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮਈ 2013 ਤੋਂ ਮਈ 2018 ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸੂਬਾਈ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਉਸਦਾ ਜਨਮ 10 ਨਵੰਬਰ 1967 ਨੂੰ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਉਸਨੇ 1989 ਵਿੱਚ ਮੁਰੇ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1990 ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਅਤੇ 1998 ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮੀਅਤ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ।
ਸਿਆਸੀ ਕਰੀਅਰ
ਉਹ ਫਰਵਰੀ 2007 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸੂਬਾਈ ਅਸੈਂਬਲੀ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਨਵੰਬਰ 2007 ਤੱਕ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ
ਉਹ 2013 ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵੀਂ ਸੀਟ 'ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ (ਐਨ) ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸੂਬਾਈ ਅਸੈਂਬਲੀ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1967 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਅਵਾਦਾਨ
ਅਵਾਦਾਨ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਜਲੰਧਰ ਪੱਛਮੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਲੈਰੀ ਪੇਜ
ਲਾਰੈਂਸ ਲੈਰੀ ਪੇਜ (ਜਨਮ March 26, 1973) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਇੰਟਰਪਰਨੋਰ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਸਰਗੇ ਬ੍ਰਿਨ ਦੇ ਨਾਲ ਗੂਗਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਪੇਜਰੈਂਕ ਦਾ ਕਾਢੀ ਹੈ ਜੋ ਗੂਗਲ ਉੱਤੇ ਖੋਜ ਕਰਨ ਸੰਬੰਧੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਐਲਗੋਰਿਦਮ ਹੈ।   2018 ਦੀ ਫੋਰਬਜ਼ ਸੂਚੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੇਜ 50.4 ਬਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੀ ਜਾੲਿਦਾਦ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ। ਪੇਜ 26 ਮਾਰਚ, 1973 ਨੂੰ ਪੂਰਬੀ ਲੈਸਿੰਗ, ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਵਿਖੇ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਕਾਰਲ ਪੇਜ਼, ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਸਿਖਾਈ ਸੀ। ਪੇਜ 1975 ਤੋਂ 1979 ਤੱਕ ਓਕਮੋਸ ਮੋਂਟੇਸਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਈਸਟ ਲੈਸਿੰਗ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਤੋਂ ਬੈਚਲਰ ਆਫ ਸਾਇੰਸ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੇਜ ਨੇ ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਕੰਪਿਊਟਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੰਪਿਊਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਵਰਡ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਦੀ ਅਸਾਈਨਮੈਂਟ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਬੱਚਾ ਬਣ ਗਿਆ।
ਗੂਗਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ
1998 ਵਿੱਚ,ਬ੍ਰਿਨ ਅਤੇ ਪੇਜ ਨੇ ਗੂਗਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ (Googol) ਦੇ  ਡੋਮੇਨ ਨਾਮ ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਜੋ ਇੱਕ ਨੰਬਰ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਸੌ ਸਿਫ਼ਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਡਾਟਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਖੋਜ ਇੰਜਣ ਦਾ  ਮਕਸਦ ਇਸ ਡਾਟਾ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਸੀ।ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੇਜ ਨੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਸੀ.ਈ.ਓ. ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ, ਜਦਕਿ ਬ੍ਰਿਨ, ਜੋ ਗੂਗਲ ਦੇ ਸਹਿ-ਬਾਨੀ ਸੀ, ਨੇ ਗੂਗਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ‘ਸੰਸਾਰਭਰ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਅਤੇ ਉਪਯੋਗੀ’ ਸੀ। ਪਰਿਵਾਰ, ਦੋਸਤਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਤੋਂ $ 1 ਮਿਲੀਅਨ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸ ਜੋੜੀ ਨੇ 1998 ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਗੂਗਲ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖੋਜ ਇੰਜਣ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ 2013 ਵਿੱਚ ਔਸਤਨ 5.9 ਅਰਬ ਖੋਜਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਹੋਈਆਂ। ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਸਿਲੀਕਾਨ ਵੈਲੀ ਵਿੱਚ ਗੂਗਲ ਦਾ ਹੈਡਕੁਆਟਰ ਹੈ। ਗੂਗਲ ਨੇ ਅਗਸਤ 2004 ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜਨਤਕ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੇਜ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਨ ਅਰਬਪਤੀ ਬਣ ਗਏ।
ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ
2006 ਵਿੱਚ, ਗੂਗਲ ਨੇ 1.65 ਬਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਟਰੀਮਿੰਗ ਵੀਡੀਓ ਵੈਬਸਾਈਟ  ਯੂਟਿਊਬ ਨੂੰ ਖ੍ਰੀਦ ਲਿਆ ਸੀ। ਅਕਤੂਬਰ 2017 ਵਿੱਚ, ਪੇਜ ਫੋਰਬਸ ਦੀ 400 ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ 9 ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਸੀ ਅਤੇ ਅਗਸਤ 2017 ਵਿੱਚ ਉਹ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਸਬ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ 5 ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਸੀ। 2018 ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਪੇਜ 10 ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਿਹਾ।
10 ਅਗਸਤ, 2015 ਨੂੰ, ਪੇਜ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਨ ਨੇ ਗੂਗਲ ਅਤੇ ਦੂਜੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਲਈ ਆਲਫਾਬੈੱਟ ਨਾਮਕ ਨਵੀਂ ਮੂਲ ਕੰਪਨੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ। ਪੇਜ ਨੇ ਇਸ ਨਵੀਂ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਸੀਈਓ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਨ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਪਿਚਾਈ ਗੂਗਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।