cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਗ਼ਜ਼ਲ
ਉਰਦੂ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਖਾਸ ਸ਼ਾਇਰ
ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਤੇ ਮਾਣਯੋਗ ਗ਼ਜ਼ਲ ਸ਼ਾਇਰ ਹਨ: ਮਿਰਜ਼ਾ ਗਾਲਿਬ, ਮੀਰ ਤਕੀ ਮੀਰ, ਮੋਮਿਨ ਖਾਨ ਮੋਮਿਨ, ਦਾਗ ਦੇਹਲਵੀ, ਖਵਾਜਾ ਹੈਦਰ ਅਲੀ ਆਤਿਸ਼, ਜਾਨ ਨਿਸਾਰ ਅਖਤਰ, ਖਵਾਜਾ ਮੀਰ ਦਰਦ, ਹਫੀਜ਼ ਹੋਸ਼ਿਆਰਪੁਰੀ, ਫੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਫੈਜ਼, ਅਹਿਮਦ ਫਰਾਜ਼, ਫ਼ਿਰਾਕ ਗੋਰਖਪੁਰੀ, ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ, ਕਮਰ ਜਲਾਲਾਬਾਦੀ, ਸ਼ਾਕੇਬ ਜਾਲਾਲੀ, ਨਾਸਿਰ ਕਾਜ਼ਮੀ, ਸਾਹਿਰ ਲੁਧਿਆਣਵੀ, ਹਸਰਤ ਮੋਹਾਨੀ, ਮਖ਼ਦੂਮ ਮੋਹਿਓਦੀਨ, ਜਿਗਰ ਮੋਰਾਦਾਬਾਦੀ, ਮੁਨੀਰ ਨਿਆਜ਼ੀ, ਮਿਰਜ਼ਾ ਰਫ਼ੀ ਸੌਦਾ, ਕਤੀਲ ਸਿਫ਼ਾਈ, ਮਜਰੂਹ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰੀ, ਵਲੀ ਮੁਹੰਮਦ ਵਲੀ, ਮੁਹੰਮਦ ਇਬਰਾਹਿਮ ਜ਼ੌਕ,ਨਿਦਾ ਫ਼ਾਜ਼ਲੀ,ਰਾਹਤ ਇੰਦੋਰੀ, ਮੁਨੱਵਰ ਰਾਣਾ,ਵਸੀਮ ਬਰੇਲਵੀ।
1.ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਬੁਹ ਪੱਖੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ:
ਇਸ਼ਕ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਪੂਰਨ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਨਿਰੋਲ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਬਿਆਨ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦਾ ਅਸਲੀ ਰੰਗ ਹੈ। ਮਨੁੱਖੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਾ ਕਾਵਿਕ ਨਿਰੂਪਣ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੀ ਰੂਹ ਹੈ।ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਖਿੱਚ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਹੈ,ਗਰੀਬ,ਅਮੀਰ,ਬੱਚੇ।ਉਰਦੂ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਮੀਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ:
ਇਸ਼ਕ ਹੀ ਇਸ਼ਕ ਹੈ ਜਹਾਂ ਦੇਖੋ,
ਸਾਰੇ ਆਲਮ ਮੇਂ ਭਰ ਰਹਾ ਹੈ ਇਸ਼ਕ।
2.ਬਿਆਨ ਦੀ ਨਵੀਨਤਾ,ਮੌਲਿਕਤਾ ਅਤੇ ਰੌਚਕਤਾ:
ਲਿਖਣ ਢੰਗ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੀ ਜਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇ ਤਾਂ ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਹੋਇਆਂ,ਰਿਵਾਜੀ ਤੇ ਪ੍ਰਚਲਤ ਚਲੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਸ਼ਾਇਰ ਦਾ ਕਮਾਲ ਖਿਆਲਾਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਢੰਗਾਂ ਵਿਚ ਅਦਾ ਕਰਨ ਤੇ ਹੀ ਨਿਰਭਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਹਰ ਮਹਾਨ ਗ਼ਜ਼ਲ ਲੇਖਕ ਦਾ ਆਪਣਾ ਖਾਸ ਰੰਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਹ ਉਸਤਾਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਦਾ ਬਿਆਨ ਢੰਗ ਜਾਂ ਸ਼ੈਲੀ ਅਜਿਹੀ ਅਦਭੁੱਤ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਰੀਸ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ,ਭਾਵੇਂ ਲੱਖਾਂ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਉਸਦੀ ਪੈਰਵੀ ਦਾ ਦਮ ਭਰਿਆ।ਨਵੀਆਂ ਤਸ਼ਬੀਹਾਂ,ਇਸਤਿਆਰੇ,ਨਵੀਆਂ ਤਮਸੀਲਾਂ,ਨਵੇਂ ਲਿਖਣ ਢੰਗ,ਨਵੀਂ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਲਈ ਜਰੂਰ ਹੈ।
3.ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਨਿਪੁੰਨਤਾ:
ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੀ ਇਕ ਖਾਸ ਤਕਨੀਕ ਹੈ।ਉਸ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾ ਉਸਤਾਦੀ ਕਿੱਥੇ? ਹਰ ਮਹਾਨ ਫ਼ਾਰਸੀ ਤੇ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਇਲਮਿ ਅਰੂਜ਼ ਜਾਂ ਪਿੰਗਲ ਸ਼ਾਸਤਰ ਤੋਂ ਜਰੂਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਜ਼ਨ ਜਾਂ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਹਰ ਉਕਾਈ ਉਤੇ ਇਕ ਦਮ ਕਈ ਉਂਗਲੀਆਂ ਉੱਠਦੀਆਂ ਹਨ।ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਗ਼ਲਤੀ ਦਾ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸਵਾਏ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਾਇਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ਼ਜ਼ਲ
ਹੇਰਨਾਨ ਕੋਰਤੇਸ
ਹੇਰਨਾਨ ਕੋਰਤੇਸ ਦੇ ਮੋਨਰੋ ਈ ਪਿਜ਼ਾਰੋ] (1485 – 2 ਦਸੰਬਰ 1547) ਇੱਕ ਸਪੇਨੀ ਵਿਜੇਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਉਸ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਿਹੜੀ ਆਜ਼ਤੇਕ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਪਤਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੀ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਸ਼ੁਰੂ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਕਾਸਤੀਲ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਰਾਜ ਅਧੀਨ ਆ ਗਏ। ਕੋਰਤੇਸ ਸਪੇਨੀ ਬਸਤੀਵਾਦੀਆ ਦੀ ਉਸ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਸਪੇਨੀ ਕੋਲੋਨਾਈਜੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਫੇਜ਼ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਸੱਤਾ ਤੇ ਬਲਬੰਡ ਡੂਮ
ਸੱਤਾ ਤੇ ਬਲਵੰਤਾ ਦੋ ਰਬਾਬੀ ੁਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀਖ਼ਖ਼ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਸੱਤਾ ਖੰਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬਲਵੰਤ ਮਾਲਵੇ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਦੋਨੋਂ ਰਬਾਬੀ ਸ੍ਰ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਬਦ ਕੀਰਤਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਰਖੇ ਸਨ। ਇਹ ਪੰਜਵੀ ਪਾਤ±ਾਹੀ ਤਕ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦ ਕੀਰਤਨ ਨਾਲ ਨਿਹਾਲ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਅੰਤ ਬੁੱਢੇ ਹੋ ਗਏ, ਸੇਵਾ ਵੀ ਪੁਰਾਣੀ ਹੋ ਗਈ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸੀ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਦੀਪ ਮਾਲਾ ਦੀ ਆਮਦਨ ਸਾਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਦੀਪ ਮਾਲਾ ਦੀ ਅਮਦਨ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਸਬੱਬ ਨਾਲ ਇਸ ਵਾਰੀ ਅੱਗੇ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਥੋੜੀ ਸੀ, ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਰਬਾਬੀਆਂ ਨੇ ਝਗੜਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਕੜ ਤੇ ਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰੁਪਿਆ ਮੋੜ ਘੋਲਿਆ ਆਖਣ ਲੱਗੇ ਅਸੀਂ ਹੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਚੌਕੀ ਨਾ ਕਰਾਗੇ ਤਾਂ ਗੁਰਿਆਈ ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੂਗੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿੱਖ ਮਨਾਣ ਨੂੰ ਘੱਲੇ, ਪਰ ਇਹ ਨਾ ਮੰਨੇ, ਸਗੋਂ ਅੱਗੋ ਅਯੋਗ ਬਚਨ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਨੂੰ ਵੀ ਅਸੀਂ ਨੇ ਹੀ ਗੁਰੂ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਇਹ ਗੱਲ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਹਨਾ ਨੂੰ ਸਰਾਪ ਦਿੱਤਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਕੋਈ ਸਿੱਖ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਨਾ ਲਾਏ, ਅਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ ਕਰੇਗਾ ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਮੂੰਹ ਕਾਲਾ ਕਰਕੇ, ਖੋਤੇ ਉੱਤੇ ਚੜਾਕੇ ਪਿੱਛੇ ਢੋਲ ਤੇ ਮੁੰਡੇ ਲਾ ਕੇ ਗਲੀ ਗਲੀ ਘੁਮਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਗੁਰੂ ਦਾ ਭਾਣਾ ਇਹਨਾਂ ਰਬਾਬੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੇਹੀਆਂ ਫਿੱਟ ਗਈਆਂ ਕੋਈ ਸਿੱਖ ਮੂੰਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲਾ ਰਿਹਾ। ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਭਾਈ ਲੱਧਾ ਸੀ ਸੱਤਾ ਤੇ ਬਲਵੰਤ ਅੰਤ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਲੱਧਾ ਕੋਲ ਸਿਫਾਰ± ਲੈ ਕੇ ਗਏ ਭਾਈ ਜੀ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਤੇ ਤਰਸ ਖਾ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਮੂੰਹ ਕਾਲਾ ਕਰ ਖੋਤੇ ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਲਾਹੌਰ ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਵੇਖ ਲੱਧੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਮਹਾਰਾਜ ਸੱਤੇ ਤੇ ਬਲਵੰਤ ਨੂੰ ਬਖਸੋ ਇਸ ਉਪਰ ਰਬਾਬੀਆਂ ਨੇ ਹੇਠ ਲਿਖੀ ਵਾਰ ਆਂਖੀ, ਇਹ ਵਾਰ ਬਲਵੰਤ ਤੇ ਸੱਤਾ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਰਲ ਕੇ ਬੋਲੀ ਹੈ ਪਰ ਬ੍ਰਿਜੁ ਭਾ±ਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। (ਰਾਮ ਕਲੀ ਕੀ ਵਾਰ ਇਹਨਾ ਬਾਰੇ ਬਾਬਾ ਬੁੱਧ ਨੇ ‘ਹੰਸ ਚੋਗa ਨਾਮੀ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਭਗਤ
ਪੰਜ ਕਕਾਰ
ਸਿੱਖੀ ਵਿੱਚ, ਪੰਜ ਕਕਾਰ ਉਹ ਪੰਜ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਵਖਤ ਪਹਿਨਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਵਲੋਂ ਸੰਨ 1699 ਈ ਨੂੰ ਖ਼ਾਲਸਈ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਹਨ: ਕੇਸ, ਦਸਤਾਰ ਜਾਂ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਨਾ-ਕੱਟੇ ਵਾਲ; ਕੰਘਾ, ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਸੰਭਾਲ ਵਾਸਤੇ ਛੋਟਾ ਲੱਕੜ ਦਾ ਬਰੀਕ ਦੰਦਿਆਂ ਵਾਲਾ ਸੰਦ; ਕੜਾ, ਵੀਣੀ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਪਉਣ ਵਾਲਾ ਲੋਹੇ ਜਾਂ ਇਸਪਾਤ ਦਾ ਬਣਿਆ ਕੰਗਣ; ਕਛਹਿਰਾ, ਦੋ ਮੋਰੀਆਂ ਵਾਲਾ ਕਛਾ; ਕਿਰਪਾਨ, ਲੋਹੇ ਜਾਂ ਇਸਪਾਤ ਦੀ ਬਣੀ ਤਲਵਾਰ।
ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵੈਸਾਖ 1756 ਸੰਮਤ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਸਾਜਨਾ ਕੀਤੀ। ਭਰੇ ਪੰਡਾਲ ਵਿਚੋਂ ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਚੁਣ ਕੇ ‘ਖੰਡੇ ਦੀ ਪਾਹੁਲ’ ਛਕਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਧਾਰਮਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਕ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰ ਕੇ ਪੰਜ ਕਰਾਰ ਧਾਰਨ ਕਰਵਾ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾ ਕੇ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ।
ਹਰ ਇੱਕ ਕਕਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਾਸ ਚਿੰਨ੍ਹ ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।
ਰਹਿਤ
"ਰਹਿਤ ਬਿਨਾਂ ਨਹਿ ਸਿਖ ਕਹਾਵੈ ॥ ਰਹਿਤ ਬਿਨਾਂ ਦਰ ਚੋਟਾਂ ਖਾਵੈ ॥"
- ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ
ਕੇਸ
"ਜੋ ਪਗ ਨੂੰ ਬਾਸੀ ਰਖੇ ਸੋ ਤਨਖਾਹੀਆ। ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿੱਖ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਕ ਉਹ ਰੋਜ਼ ਦਸਤਾਰ ਸਜਾਵੇ।"
- ਭਾਈ ਚਉਪਾ ਸਿੰਘ
ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੰਜ ਕਕਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੇਸਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜੋ ਬਾਕੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕੁਰਹਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕੇਸ ਕਟਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪਤਿਤ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੇਸ ਅਤੇ ਦਸਤਾਰ ਸਿਰ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਦਾ ਵੀ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਹਨ।
ਕੰਘਾ
"ਕੰਘਾ ਦੋਨਉ ਵਕਤ ਕਰ, ਪਾਗ ਚੁਨਹਿ ਕਰ ਬਾਂਧਈ।"
- ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ
ਜ਼ਿਗੇਟਾਂਗਕੂਓ ਝੀਲ
ਜ਼ਿਗੇਟਾਂਗਕੂਓ ਝੀਲ ( 兹格塘错 ) ਉੱਤਰੀ ਤਿੱਬਤੀ ਪਠਾਰ ਦੇ ਵਿਚ ਇੱਕ ਕ੍ਰੀਨੋਜਨਿਕ ਮੇਰੋਮਿਕਟਿਕ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਡੋਂਗਕੀਆਓ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਨਾਗਕੂ ਪ੍ਰੀਫੈਕਚਰ ਨਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਝੀਲ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 187 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ।  ਇਹ ਝੀਲ 4560 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਹੀ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਉਚਾਈ ਵਾਲੀ ਮੇਰੋਮਿਕਟਿਕ ਝੀਲ ਹੈ। left|thumb| ਜ਼ਿਗੇਟਾਂਗਕੂਓ ਸਮੇਤ ਨਕਸ਼ਾ
ਪੰਜ ਕਕਾਰ
ਕਿਰਪਾਨ
ਇਹ ਸਵੈ-ਅਭਿਆਨ, ਨਿਡਰਤਾ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਦਾ ਅਰਥ: ਕ੍ਰਿਪਾ+ਆਨ, ਅਰਥਾਤ ਮਿਹਰ ਅਤੇ ਇੱਜ਼ਤ ਭਾਵ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ।
ਕੜਾ
ਕੜਾ ਅੱਖਰ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ-ਤਕੜਾ ਜਾਂ ਮਜ਼ਬੂਤ। ਇਹ ਗੁਰੂ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲੀ ਪ੍ਰੇਮ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਕੜੇ ਦੇ ਅਰਥ, ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਵਾਰ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲੇ ਰੱਖਿਅਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਛਹਿਰਾ
ਕਛਹਿਰਾ ਜਤ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਕਾਮਨਾਵਾਂ, ਲਾਲਸਾਵਾਂ, ਕਾਮ ਵਰਗੇ ਵਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿਜਤਾ ਦੇ ਸੰਜਮਤਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਦਸਤੂਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖੀ
ਜ਼ਿਗੇਟਾਂਗਕੂਓ ਝੀਲ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਏਵਲਿਨ ਵਾਘ
ਲੇਖਕ ਏਵਲਿਨ ਐਸਟੀ ਜੋਹਨ ਵਾਘ  ( / <span title="/ˈ/: primary stress follows">ˈ <span title="/ɑːr/: 'ar' in 'far'">ɑːr <span title="/θ/: 'th' in 'thigh'">θ <span title="/ər/: 'er' in 'letter'">ər <span title="/ˈ/: primary stress follows">ˈ <span title="/iː/: 'ee' in 'fleece'">iː v l <span title="/ɪ/: 'i' in 'kit'">ɪ n  <span title="/ˈ/: primary stress follows">ˈ s <span title="/ɪ/: 'i' in 'kit'">ɪ n <span title="/dʒ/: 'j' in 'jam'">dʒ <span title="/ən/: 'on' in 'button'">ən   w <span title="/ɔː/: 'au' in 'fraud'">ɔː  / ; 28 ਅਕਤੂਬਰ  1903– 10 ਅਪ੍ਰੈਲ 1966) ਇੱਕ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਨਾਵਲ, ਜੀਵਨੀ ਅਤੇ ਸਫ਼ਰਨਾਮਿਆਂ ਦਾ ਲੇਖਕ ਹੈ ਇਸ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰ੍ਸਿੱਧ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਡਿਕ ਲਾਇਨ ਐਂਡ ਫਾਲ  (1928) ਅਤੇ  ਏ ਹੈਂਡਫੁੱਲ ਆਫ ਡਸਟ (1934), ਨਾਵਲ  ਬ੍ਰਾਈਡਸ਼ੇੱਡ ਰੀਵਿਜ਼ਟਡ (1945) ਅਤੇ  ਦ ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਇੱਕ ਤਿੱਕੜੀ ਸਵੋਰਡ ਆਫ ਆਨਰ  (1952–61). 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਵਾਘ  ਨੂੰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਗਦ ਸ਼ੈਲੀਕਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਵਾਘ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਾਂਸਿੰਗ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਫਿਰ ਹਾਰਟਫੋਰਡ ਕਾਲਜ, ਆਕਸਫੋਰਡ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ । ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਇੱਕ ਇੱਕ ਫੁੱਲ ਟਾਈਮ ਲੇਖਕ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸਕੂਲੀ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਆਦਮੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫੈਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਖੂਬਸੂਰਤ ਦੋਸਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਹਾਊਸ ਸੁਸਾਇਟੀ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁਆਦ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ। 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ, ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਖ਼ਬਾਰ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ 1935 ਦੇ ਇਤਾਲਵੀ ਹਮਲੇ ਵੇਲੇ ਅਬੇਸੀਨਿਆ ਤੋਂ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੀਆਂ ਸੈਨਿਕ ਬਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ (1939-1945) ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਇਲ ਮਰੀਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਾਇਲ ਹਾਰਸ ਗਾਰਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਗਿਆਨਵਾਨ ਲੇਖਕ ਸਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਅਤੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਲੜੀ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦੇ ਸੀ।
ਲੇਖਕ ਏਵਲਿਨ ਐਸਟੀ ਜੋਹਨ ਵਾਘ ਦਾ ਜਨਮ 28 ਅਕਤੂਬਰ 1903 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।   ਵਾਘ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ  ਸਬੰਧਤ ਇਸ ਦੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਵਿਚ, ਰੇਵ ਅਲੇਗਜੇਂਡਰ ਵਾਘ(1754-1827) ਸਿਕ੍ਰਸ਼ਨ ਚਰਚ ਆਫ਼ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੰਤਰੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਲੰਡਨ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਸੁਸਾਇਟੀ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦਿਨ ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਗੈਰ-ਸਥਾਪਨਵਾਦੀ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ।  ਇਸ ਦਾ ਪੋਤਾ ਐਲੇਗਜ਼ੈਂਡਰ ਵਾਘ (1840-1906) ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਮੈਡੀਕਲ ਪ੍ਰੈਕਟੀਸ਼ਨਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਧਮਕਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਵਾਘ  ਫੈਮਲੀ ਵਿੱਚ "ਬਰੂਟਾ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬਚਪਨ
1907 ਵਿੱਚ, ਵਾ ਫੈਮਿਟੀ ਨੇ ਅੰਡਰਹਲ ਲਈ ਹਿਲਫੀਲਡ ਰੋਡ ਛੱਡਿਆ, ਇੱਕ ਘਰ ਜਿਸਨੂੰ ਲੇਖਕ ਨੇ ਗੋਲਡਰਾਂ ਗ੍ਰੀਨ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਉੱਤਰੀ ਐਂਡਰ ਰੋਡ, ਹੈਪਸਟੇਡ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਫਿਰ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸੈਮੀ-ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰ, ਮਾਰਕੀਟ ਬਾਗਾਂ ਅਤੇ ਬਲੂਬੈਲ ਵੈਲਡਜ਼ ਛੱਡਿਆ।   ਏਵਲਿਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਜੀ ਤੋਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸਕੂਲ ਸਬਕ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੂੜ੍ਹਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਆਰਥਰ ਵਾਘ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਦੂਰ ਵਾਲੀ ਹਸਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਨ, ਜਿਸਦਾ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਐਲੇਕ ਨਾਲ ਜਿਆਦਾ ਦਾ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸੀ, ਐਵਲਿਨ ਅਕਸਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਸੀ।  ਸਤੰਬਰ 1910 ਵਿਚ, ਈਵਲੀਨ ਹੀਥ ਮਾਊਂਟ ਤਿਆਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ. ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦਾ ਜੀਵਣ ਵਾਲਾ ਮੁੰਡਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ "ਕਰੌਸ ਆਫ ਦ ਹਾਰਸ ਰੇਸ" ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਹਾਣੀ. ਵਾ ਨੇ ਹੀਥ ਮਾਉਂਟ ਵਿੱਚ ਛੇ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕੀਤਾ. ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਦਾਅਵੇ 'ਤੇ ਉਹ "ਇੱਕ ਚਲਾਕ ਛੋਟਾ ਮੁੰਡਾ" ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਸਬਕ ਦੁਆਰਾ ਕਦੀ ਘਬਰਾਇਆ ਜਾਂ ਵੱਧ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੁਣਸੀ, ਐਵਲਿਨ ਕਮਜ਼ੋਰ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਝੁਕਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੀੜਤਾਂ ਵਿੱਚ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਸਮਾਜ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸੇਸੀਲ ਬੀਟਨ ਸੀ, ਜੋ ਕਦੇ ਵੀ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲੇ ਸਨ
ਸਕੂਲ ਦੇ ਬਾਹਰ, ਉਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਂਢ-ਗੁਆਂਢ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਨਾਟਕ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੋਂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ।  ਆਵਾਜਾਈ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਵਿਅੰਪਨੀਤੀ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ, ਜਰਮਨੀਆਂ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਵਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ "ਪਿਸਤੌਲ ਟਰੂਪ" ਵਿੱਚ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ, ਕੰਮ' ਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਆਰਜ਼ੀ ਵਰਦੀ ਵਿੱਚ ਪਰੇਡ ਕੀਤਾ। 1 9 14 ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਾ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਮੁੰਡੇ ਜੋ ਕਿ ਬੌਬ ਸਕਾਊਟ ਟਰੂਪ ਆਫ ਹੀਥ ਮਾਉਂਟ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਵਾਰ ਆਫਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਸ਼ਵਾਹਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ; ਐਵਲਿਨ ਨੇ ਲਾਰਡ ਕਿਕਚਰਰ ਦੀ ਝਲਕ ਦੇਖਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਜੰਗ ਦੇ ਦਫਤਰ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ, ਪਰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ.
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1903 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1966
ਮਾਰੀਆ ਗੋਰੇਟੀ (ਅਭਿਨੇਤਰੀ)
ਮਾਰੀਆ ਗੋਰੇਟੀ ਵਾਰਸੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Maria Goretti Warsi) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਐਮ.ਟੀ.ਵੀ. ਵੀਜੇ ਹੈ। ਉਸਨੇ NDTV ਗੁੱਡ ਟਾਈਮਜ਼ ਚੈਨਲ 'ਤੇ ਡੂ ਇਟ ਸਵੀਟ ਅਤੇ ਲਿਵਿੰਗ ਫੂਡਜ਼ 'ਤੇ ਆਈ ਲਵ ਕੁਕਿੰਗ ਸਮੇਤ ਕਈ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰਾਜਖੇਤਰ
ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰਾਜਖੇਤਰ (ਛੋਟਾ ਰੂਪ ACT/ਏ.ਸੀ.ਟੀ.) (ਪੂਰਵਲਾ, "ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਟਿਕਾਣੇ ਦਾ ਰਾਜਖੇਤਰ" ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, "ਸੰਘੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰਾਜਖੇਤਰ") ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿਚਲਾ ਇੱਕ ਰਾਜਖੇਤਰ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਊ ਸਾਊਥ ਵੇਲਜ਼ ਨਾ਼ਅ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਸਵੈ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਤ ਅੰਦਰੂਨੀ ਰਾਜਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ (ਅਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਮੁਤਾਬਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ) ਸ਼ਹਿਰ ਕੈਨਬਰਾ ਹੈ ਜੋ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ।
ਮਾਰੀਆ ਗੋਰੇਟੀ (ਅਭਿਨੇਤਰੀ)
ਕੈਰੀਅਰ
ਗੋਰੇਟੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ MTV VJ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ NDTV ਗੁੱਡ ਟਾਈਮਜ਼ ਚੈਨਲ 'ਤੇ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਡੂ ਇਟ ਸਵੀਟ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਗੋਰੇਟੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਜ਼ੇਕੇ ਵਾਰਸੀ ਦੇ ਨਾਲ ਫਿਲਮ ਸਲਾਮ ਨਮਸਤੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ ਰਜਤ ਕਪੂਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਫਿਲਮ ਰਘੂ ਰੋਮੀਓ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਫਿਲਮ ਜਾਨੇ ਹੋਗਾ ਕਯਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ ਐਲਬਮ ਓਏ-ਹੋਏ ਵਿੱਚ ਹਰਭਜਨ ਮਾਨ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੀਤ "ਕੁੜੀ ਕੱਢ ਕੇ ਕਾਲਜਾ ਲੈਗੀ, ਗੱਲਾਂ ਗੋਰੀਆਂ " ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰਾਜਖੇਤਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਰਾਜਖੇਤਰ
ਮਾਰੀਆ ਗੋਰੇਟੀ (ਅਭਿਨੇਤਰੀ)
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
right|thumb| ਗੋਰੇਟੀ ਪਤੀ [[ਅਰਸ਼ਦ ਵਾਰਸੀ ਨਾਲ 2012 ਵਿੱਚ]] ਗੋਰੇਟੀ ਨੇ 14 ਫਰਵਰੀ 1999 ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਾ ਅਰਸ਼ਦ ਵਾਰਸੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ 1991 ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਾਂਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਨੂੰ ਜੱਜ ਕਰਨ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਾਗ ਲੈ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2016 ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਮੈਰਾਥਨ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1972 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਤਨਵੀ ਹੇਗਡੇ
ਤਨਵੀ ਹੇਗਡੇ (ਜਨਮ: 11 ਨਵੰਬਰ 1991) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ 'ਚ ਇੱਕ ਬਾਲ ਅਦਾਕਾਰਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਰਸਨਾ ਬੇਬੀ ਦੀ ਚੋਣ ਜਿੱਤ ਕੇ 3 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ। ਉਹ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਬੇਹੱਦ ਸਫ਼ਲ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲ ਸੋਨ ਪਰੀ ਵਿੱਚ ਫਰੂਟੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ 'ਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਫ਼ਲ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸੀਰੀਅਲ ਸ਼ਾਕਾ ਲਾਕਾ ਬੂਮ ਬੂਮ ਦੇ ਕੁਝ ਐਪੀਸੋਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਹੇਗਡੇ 150 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਪਾਰਕ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਹੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with citations lacking titles ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with citations having bare URLs ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1991 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਬਾਲ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਹਫ਼ਤਾ 2021 ਵਿੱਚ ਸੋਧੇ ਗਏ ਲੇਖ
ਸ਼ੁਤਰਨ ਪਹਿਲਾ
ਸ਼ੁਤਰਨ ਪਹਿਲਾ ਮਿੱਤਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਅਲਾਲਖ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਇੱਕ ਮੋਹਰ ਤੇ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੇ "ਕਿਰਤਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਬਾਰੇ ਮਿਲਦਾ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਮਿਲਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਹਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਸਨੇ 15ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿੱਤਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ
ਬਹੁਲਿੰਗਕਤਾ
ਬਹੁਲਿੰਗਕਤਾ ਇੱਕ ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਜਾਂ ਲਿੰਗਕ ਖਿੱਚ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲਿੰਗਾਂ ਜਾਂ ਜੈਂਡਰਾਂ ਲਈ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਬਹੁਲਿੰਗੀ ਵਿਅਕਤੀ ਉਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ "ਲਿੰਗਕਤਾ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ" ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਰੱਖਦਾ ਹੋਵੇ। ਲੇਖਕ ਲਿੰਡਾ ਗਾਰਨੇਟਸ ਅਤੇ ਡੌਗਲਸ ਕਿੱਮਲ ਅਨੁਸਾਰ ਬਹੁਲਿੰਗ ਇੱਕ ਲਿੰਗਕ ਹੋਂਦ ਹੈ ਜਿਸ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਮਲਿੰਗਕਤਾ, ਦੁਲਿੰਗਕਤਾ ਅਤੇ ਸਮਲਿੰਗਕਤਾ ਦੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲ ਵੀ ਦੇਖਣਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਦੁਲਿੰਗਕਤਾ ਦੁਫਾੜ ਮਾਨਸਿਕਤਾਵਾਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਲਿੰਗ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਇਹ ਨਿਰਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਉਂਦਾ ਕਿ ਉਹ ਸਮਲਿੰਗੀ ਹੈ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਮਲਿੰਗੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਗੱਲ ਬਹਿਸ ਵਾਲੀ ਹੈ ਕਿ ਦੁਲਿੰਗਕਤਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੈਂਡਰ ਦੁਫਾੜ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਵਰਗ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਿੰਗਕ ਅਨੁਸਥਾਪਨ
ਡਿਸਕਸ ਥਰੋਅ
ਡਿਸਕਸ ਥਰੋਅ ਇੱਕ ਟ੍ਰੇਕ ਅਤੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਖੇਡੇ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਖੇਡ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਖਿਡਾਰੀ ਭਾਰੀ ਡਿਸਕਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀ ਖਿਡਾਰੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸੁੱਟਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
thumb|Modern copy of the Diskophoros, attributed to Alkamenes
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ
ਮਤੀਵਾਜ
ਮਿੱਤਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਸ਼ਕ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿੱਤਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ
ਆਰਤਤਮ 2
ਮਿੱਤਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਸ਼ਕ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿੱਤਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ
ਖੇਤੀ ਇੰਜੀਨਅਰਿੰਗ
ਖੇਤੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਮਾਧਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਖੇਤੀ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਤੋੜ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਸਤਾ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਉਤਪਾਦਨ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਖੇਤੀ ਸੰਬੰਧੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਚੰਗਾ ਗਿਆਨ ਹੋਣਾ ਇਸ ਦਾ ਮੂਲ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਖੇਤੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਖੇਤੀ, ਖਾਧ ਪਦਾਰਥਾਂ ਅਤੇ ਜੈਵ-ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦਾ ਨਾਂਅ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਖੇਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਢਾਂਚਿਆਂ, ਸੰਦਾਂ, ਮਸ਼ੀਨਾਂ, ਧਾਤਾਂ, ਰਸਾਇਣਾਂ, ਖੇਤੀ ਉਤਪਾਦਨ, ਕੁਦਰਤੀ ਸਾਧਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਆਦਿ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਖੇਤੀ ਉਤਪਾਦਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ ਆਪਣੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰੀ ਸੰਬੰਧੀ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾਤਮਿਕਤਾ ਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਦਾ ਹੈ। ਖੇਤੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਪੱਥਪ੍ਰਦਰਸ਼ਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਾਰਗ-ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਖੇਤੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ-ਇਕ ਖੇਤੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਨੂੰ ਮੁਦਰਾ, ਪਾਣੀ, ਫਸਲ ਅਤ ਇੰਜੀਨੀਅਰੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਖੇਤੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਖੇਤੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਖੇਤੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਯੰਤਰਾਂ, ਉਪਜ, ਉਪਜ ਤੋਂ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਉਤਪਾਦਨਾਂ, ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇਣ ਵਾਲ ਸਾਧਨਾਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੁੰਦ ਹਨ। ਖੇਤੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਕੇ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਮਾਧਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਖਤੀ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਤੋੜ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਸਤਾ ਅਤ ਵਧੀਆ ਉਤਪਾਦਨ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਖੇਤੀ ਸੰਬੰਧੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਚੰਗਾ ਗਿਆਨ ਹੋਣਾ ਇਸ ਦਾ ਮੂਲ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਖੇਤੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਮੁਢਲੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ, ਉਤਪਾਦਨ, ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਤੇ ਮੁਰੰਮਤ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਿਲਪ ਵਿਗਿਆਨ
ਡਾਰੀਆਂ
ਡਾਰੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਘਨੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਜੱਕੋਪੁਰ ਕਲਾਂ
ਜੱਕੋਪੁਰ ਕਲਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਲੋਹੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਡਾਰੀਆਂ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜੱਕੋਪੁਰ ਕਲਾਂ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਏਕਲਲਿੰਗਕਤਾ
ਏਕਲਲਿੰਗਕਤਾ ਇੱਕ ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਜਾਂ ਲਿੰਗਕ ਖਿੱਚ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲਿੰਗ ਜਾਂ ਜੈਂਡਰ ਲਈ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਏਕਲਲਿੰਗੀ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ਮਲਿੰਗੀ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਲਿੰਗੀ ਵੀ। ਲਿੰਗ ਅਨੁਸਥਾਪਨ ਦੇ ਪਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਇਹ ਆਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੰਕਲਪ ਦੁਲਿੰਗਕਤਾ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਹੋਰ ਗੈਰ-ਏਕਲਲਿੰਗੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਮ ਸੰਕਲਪ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਗੈਮੀਨੇਸ਼ਨ
ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵੇਲੇ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਦੰਦ ਦੋ ਵੱਖ ਵੱਖ ਦੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਗੈਮੀਨੇਸ਼ਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਕਾਰਨ
ਗੈਮੀਨੇਸ਼ਨ ਦਾ ਵਰਤਾਰਾ ਓਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦੋ ਦੰਦ ਇੱਕ ਦੰਦ ਤੋਂ ਬਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਾਂ ਪੂਰੇ ਦੰਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇੱਕ ਦੰਦ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਯੂਜ਼ਨ ਦੇ ਉਲਟ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਜੁੜਨ ਕਾਰਨ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਲਾਜ
ਦੰਦ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਝਿਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਸੜ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਭਰਵਾਉਣ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਅਜਿਹੇ ਦੁੱਧ ਵਾਲੇ ਦੰਦ ਸਹੀ ਸਮੇਂ ਤੇ ਨਾਂ ਡਿੱਗਣ ਤਾਂ ਉਹ ਪੱਕੇ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਫੁੱਟਣ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਸਹੀ ਸਮੇਂ ਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲੈਣੀ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ
ਚਿਕਨ (ਮੁਰਗੇ ਦਾ ਮੀਟ)
ਚਿਕਨ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਕਿਸਮ ਦੀ ਪੋਲਟਰੀ ਹੈ।  ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਕਾਰਨ, ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿਕਨ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੀਟ ਨੂੰ ਖੇਤਰੀ ਰਵੱਈਆਂ ਦੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਚਿਕਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੇਕਿੰਗ, ਗਰਿਲਿੰਗ, ਬਾਰਬੈਕੁਏਈਿੰਗ, ਤਲ਼ਣ ਅਤੇ ਉਬਾਲ ਕੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈਆਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਮਕਸਦਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਚਿਕਨ ਫਾਸਟ ਫੂਡ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਚਿਕਨ ਨੂੰ ਲਾਲ ਮੀਟ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਹੋਣ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਲੇਸਟ੍ਰੋਲ ਦੀ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਸੰਤ੍ਰਿਪਤ ਚਰਬੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪੋਲਟਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਇੰਡਸਟਰੀ, ਜੋ ਕਿ ਚਿਕਨ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਕੁੱਕੀਆਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੀਬਰ ਖੇਤੀ ਦੇ ਢੰਗਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਘੱਟ ਵਿਕਸਿਤ ਖੇਤਰ ਵਧੇਰੇ ਰਵਾਇਤੀ ਖੇਤੀ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਚਿਕਨਾਈ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ ਕਿ 19 ਬਿਲੀਅਨ ਮੱਛੀਆਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਿਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। thumb|ਓਵਨ ਤਿਆਰ ਚਿਕਨ thumb|ਚਿਕਨ ਵਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਬਾਰਬੀਕਿਉ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ। thumb|ਚਿਕਨ ਫਰਾਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 1800 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ, ਚਿਕਨ ਦੂਜੇ ਮੀਟ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹਿੰਗਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ "ਅਮੀਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮੰਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ [ਇਹ] ਇਹ ਬਹੁਤ ਮਹਿੰਗਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਅਸਧਾਰਨ ਵਿਅੰਜਨ ਸੀ"। ਬੀਫ ਅਤੇ ਸੂਰ ਦੀ ਕਮੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਚਿਕਨ ਦੀ ਖਪਤ ਯੂਰੋਪ ਵਿਚ, 1996 ਵਿੱਚ ਚਿਕਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਬੀਫ ਅਤੇ ਵਹਲ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਨਾਲ ਬੋਵਾਇਨ ਸਪੋਂਗਾਈਫਫਾਰਮ ਐਨਸੇਫਲਾਓਪੈਥੀ (ਪਾਗਲ ਗਊ ਬਿਮਾਰੀ) ਦੀ ਖਪਤਕਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਭਾਗ
thumb|ਓਵਨ-ਭੋਜਕਨੇ ਇੱਕਤ੍ਰਤਾ ਅਤੇ ਲੈਮਨ ਚਿਕਨ
ਸਿਹਤ
ਮੁਰਗੇ ਦੇ ਮੀਟ ਵਿੱਚ ਭਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਪਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਿਆ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਨਾਲੋਂ ਤਕਰੀਬਨ ਦੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਪੌਲੀਓਸਸਚਰਿਡ ਫੈਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਿਕਨ ਮੀਟ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਚਰਬੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ (ਬਾਹਰ ਕੱਢੇ ਹੋਏ roosters) ਚਰਬੀ ਚਮੜੀ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਚਿਕਨ ਸਟੀਫ ਤੋਂ 100 ਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ 10 ਗ੍ਰਾਮ ਫੈਟ ਅਤੇ 27 ਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ 4 ਗ੍ਰਾਮ ਚਰਬੀ ਅਤੇ 31 ਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੋਜਨ
ਅਜਨਾਲਾ, ਭਾਰਤ
ਭੂਗੋਲ
ਅਜਨਾਲਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 31.84°N, 74.76°W 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।  ਇਸ ਦੀ ਔਸਤਨ ਉਚਾਈ 213 ਮੀਟਰ (698 ਫੁੱਟ) ਹੈ।
ਜਨਸੰਖਿਆ
2001 ਦੀ  ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅਜਨਾਲਾ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 18,602 ਸੀ। ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 55% ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 45% ਹੈ। ਅਜਨਾਲਾ ਦੀ ਔਸਤ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 68% ਹੈ, ਜੋ ਕੌਮੀ ਔਸਤ 59.5% ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ; 58% ਮਰਦ ਅਤੇ 42% ਔਰਤਾਂ ਸ਼ਾਖਰਤ ਹਨ। 12% ਆਬਾਦੀ 6 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ।
1857 ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਰੋਹ
1857 ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਬਗ਼ਾਵਤ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, 26 ਵੀਂ ਮੂਲ ਇਨਫੈਂਟਰੀ ਦੇ 282 ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਬਗ਼ਾਵਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਮਰਪਣ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਰਪੱਖ ਸੁਣਵਾਈ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਫਰੈਡਰਿਕ ਹੈਨਰੀ ਕੂਪਰ ਦੁਆਰਾ ਮੁਕੱਦਮੇ ਬਗੈਰ ਹੀ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।  ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਥਾਣੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਡੂੰਘੇ ਸੁੱਕੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਚਾਰਕੋਲ, ਚੂਨੇ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ ਸਨ।. ਸਿਪਾਹੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਗਾਰਡ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਮਾਰਚ 2014 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਕਿ ਦਫਨਾਏ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਸਰੀਰ ਖੂਹ ਦੀ ਖੁਦਾ ਦੌਰਾਨ ਮਿਲੇ ਹਨ।
ਪੁਰਾਣੀ ਅਜਨਲਾ ਤਹਿਸੀਲ
ਪੁਰਾਣੀ ਅਜਨਲਾ ਤਹਿਸੀਲ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਮਾਰਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਇੱਕ ਸਮਾਰਕ ਹੈ ਜੋ S-PB-4। ਤੇ ਦਰਜ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਸੁਆਮੀ ਸੇਵਾ ਦਾਸ
ਸੇਵਾ ਦਾਸ ਜੀ ਇੱਕ ਉਦਾਸੀਆਂ ਦੇ ਮਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿ±ਟਝਤ ਸਾਧੂ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਸੇਵਾ ਪੰਥੀ ਫਿਰਕੇ ਦੇ ਇੱਕ ਆਗੂ ਹਨ। ਇੇਹਨਾ ਨੇ ਕਿਤਨੇ ਹੀ ±ਬਦ ਤੇ ±ਲੋਕ ਰਚੇ, ਂਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਆਸਾਵਰੀਆਂa ਆਖਦੇ ਹਨ, ਅਸਾਵਰੀ ਰਾਗ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਪੁਸਤਕ ‘ਆਸਾਵਰੀਆਂa ਨਾਮੇ ਲਿਖੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੈ ਬਚਨਾਂ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਹੋਰ ਕਈ ਮਹਾਤਮਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਦਰਂ ਮੀਤੇ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸੇਵਾ ਪੰਥੀ ਮਤ ਦੇ ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਗੁਵਾਲ, ਚੂਹੜ ਆਦਿ ਇਸੇ ਮਾਲਾ ਦੇ ਮਣਕੇ ਜਾਪਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭੰਡਾਰ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਪੋਥੀ ਇੱਕ ਅਮੋਲਕ ਰਤਨ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਰੰਗ ਸਾਧੂਆਂ ਵਾਲਾ ਹੈ ਤੇ ਸਿੱਖੀ ਭਾਵ ਸਿਮਰਨ, ਪ੍ਰੇਮ ਨਿੰਮ੍ਰਤਾ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਬੋਲੀ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਹੈ, ਪਰ ਪੂਰੀ ਠੇਠਤਾ ਦਾ ਰਸ ਨਹੀਂ ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਆਸਾਵਰੀਆਂ ਦੀ ਪੋਥੀ ਸੰਮਤ ñùñù ਬਿਕਰਮੀ ਵਿੱਚ ਸੈਹਜ ਰਾਮ ਨੇ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਕੇ ਬੀੜ ਬੱਧੀ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆਂ ਹੈ:_ “ਇਤ ਆਸਾਵਰੀ ਗ੍ਰੰਥ ਕੋ ਸਹਿਜ ਰਾਮ ਕ੍ਰਿਤ ਜਾਨ। ਸੰਮਤ ਉਨੀ ਸੈ ਸੱਤ ਮਹਿ ਦੁਆਦਸ ਉਪਰ ਮਾਨਖ਼ਂ ਸੰਤ ਸੇਵਾ ਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ, ਤੇ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਤਾ ਬਹੁਤ ਹੈ। ਵੇਦਾਂਤ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਢੇਰ ਹੈ, ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਰੰਗ ਕਿਧਰੇ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਬਚਨਾਂ ਦੀ ਵੰਨਗੀ:_ ਵਹਿੰਦਿਆਂ ਵਹਿੰਦਿਆਂ ਰਾਤ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਰਾਤੋਂ ਦਿਹੁੰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਵਕਾਲਤ ਕਰੇਨ ਕੋਈ ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਆਪ ਕਹਿ ਹਾਲ ਸੁਣਾਂਦਾ। ਅਰਟੋਂ ਛੁਟ ਹਲ ਵਾਹੀ ਕਰਦਾ, ਹਲੋਂ ਛੁੱਟ ਗਾਹ ਪਾਂਦਾ। ਹੋਰ ਨ ਕੋਈ ਫੜਦਾ ਸੇਵਾ ਕਰਮ ਆਪਣਾ ਕੀਆ ਫੜਾਂਦਾ। ਸਾਂਮੀ ਸੇਵਾ ਦਾਸ ਜੀ ਚੂਹੜ, ਗਵਾਲ, ਸੁੰਦਰ ਜਹਾਂਗੀਰੀ, ਬਿਹਾਰੀ ਤੇ ਹੇਠਲੀ ਮਨੋਹਰ ਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਢੰਗ ਬਹੁਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਵੀ ਸਾਰੀ ਆਪੋ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਹੈ, ±ਾਇਦ ਇਹ ਸਾਰੇ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਲਹਿੰਦੇ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਹੋਣ ਤੇ ਆਪੋ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇਂ ਹੋਣ।
ੂ ਹਵਾਲਾਂ ॥॥ ਹੰਸ ਚੋਗ ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਜੀ ਪੰਨਾਂ ਨੰ: 359 _ 360 _ 363। ਲਾਹੌਰ ਬੁੱਕ±ਾਪ ਘੰਟਾ ਘਰ ਲੁਧਿਆਣਾ।
ਵਿਕਟਰ ਹੋਰਟਾ
ਵਿਕਟਰ ਪਿਅਰੇ ਹੋਰਟਾ (ਵਿਕਟਰ, 1932 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੈਰਨ ਹੋਰਟਾ ; 6 ਜਨਵਰੀ 1861 - 8 ਸਤੰਬਰ 1947) ਇੱਕ ਬੈਲਜੀਅਨ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਰਟ ਨੂਵਾ ਲਹਿਰ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਬ੍ਰਸੇਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਹੋਟਲ ਟਾਸਲ 1892-93 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਕਸਰ ਪਹਿਲਾਂ ਆਰਟ ਨੂਵੋ ਘਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਘਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਾਈਟ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਰਵਿੰਗ ਸਟਾਈਲਾਈਜ਼ਡ ਵੈਜੀਟੇਬਲ ਫਾਰਮ ਜੋ ਹੌਰਟਾ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸਨ ਨੇ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਹੈਕਟਰ ਗੁਇਮਰਡ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤੇ ਪਹਿਲੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਮੰਜ਼ਲ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਲੋਹੇ, ਸਟੀਲ ਅਤੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੀ ਆਪਣੀ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਆਧੁਨਿਕ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਪੂਰਵਗਾਮੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਸ ਦਾ ਬਾਅਦ ਦਾ ਕੰਮ ਕਲਾ ਨੂਵਾ ਤੋਂ ਦੂਰ ਚਲੇ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਕਲਾਮਿਕ ਛੋਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਲਮ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਧੇਰੇ ਜਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਅਤੇ ਰਸਮੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਢਾਂਚਿਆਂ, ਖੁੱਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬਾਰੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਸਜਾਵਟੀ ਵੇਰਵਿਆਂ ਲਈ ਚਾਨਣ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਸਟੀਲ ਫਰੇਮ ਅਤੇ ਸਕਾਇਲਾਈਟ ਦੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਸਲ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੀਆਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਸੇਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਮੈਸਨ ਡੂ ਪਿਉਪਲ, (1895-1900) ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ; ਸੈਂਟਰ ਫੌਰ ਆਰਟ ਆਰਟਸ, ਬਰੱਸਲਜ਼ (1923-1929); ਅਤੇ ਬ੍ਰਸੇਲਜ਼ ਸੈਂਟਰਲ ਸਟੇਸ਼ਨ (1913-1952) ਹਨ।
1932 ਵਿੱਚ ਬੈਲਜੀਅਮ ਦੇ ਰਾਜਾ ਐਲਬਰਟ ਪਹਿਲੇ ਨੇ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਬਦਲੇ ਹੋਰਟਾ ਨੂੰ ਬੈਰਨ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਦੀਆਂ ਚਾਰ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਯੂਨੈਸਕੋ ਵਰਲਡ ਹੈਰੀਟੇਜ ਸਾਈਟ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੰਮ
ਵਿਕਟਰ ਹੋਰਟਾ ਦਾ ਜਨਮ 6 ਜਨਵਰੀ, 1861 ਨੂੰ ਬੈਲਜੀਅਮ ਦੇ ਗੈਂਟ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਮਾਸਟਰ ਜੁੱਤੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਹੋਰਟਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ,ਉਹ ਕਾਰੀਗਰ ਨੂੰ ਕਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਉੱਚ ਰੂਪ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਜਵਾਨ ਹੋੋਰਟਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਘੈਂਟ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਵਿਖੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਰੈਂਟਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਆਫ ਗੈਂਟ ਵਿਖੇ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਤਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਪੈਰਿਸ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਜੂਲੇਸ ਡੇਬੂਸਨ ਨਾਲ ਕੰਮ ਮਿਲਿਆ।
ਜਾਰਵਿਸ ਖਾੜੀ ਰਾਜਖੇਤਰ
ਜਾਰਵਿਸ ਖਾੜੀ ਰਾਜਖੇਤਰ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 1915 ਵਿੱਚ ਨਿਊ ਸਾਊਥ ਵੇਲਜ਼ ਦੇ ਰਾਜ ਵੱਲੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਸੰਘੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕੈਨਬਰਾ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਹੋ ਸਕੇ।
ਵਿਕਟਰ ਹੋਰਟਾ
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੰਮ
ਹੋਰਟਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ 1880 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਹੋਰਟਾ ਬੈਲਜੀਅਮ ਪਰਤਿਆ। ਉਹ ਬਰੱਸਲਜ਼ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਦੋ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਅਕਾਦਮੀ ਰਾਏਲ ਡੇਸ ਬੌਕਸ-ਆਰਟਸ ਵਿਖੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਪੌਲ ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਆਰਟ ਨੂਵੋ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੁਪਿਊਲੇ ਪਾਇਨੀਅਰ ਸਨ। ਹੋਰਟਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਲਫੋਂਸ ਬਾਲਟ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜੋ ਕਿ ਬੈਲਜੀਅਮ ਦੇ ਲਿਓਪੋਲਡ ਦੇ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਸਨ। ਹੋਰਟਾ ਨੇ ਬੈਲੇਟ ਨਾਲ ਲਾਕੇਨ ਦੇ ਗ੍ਰੀਨਹਾਉਸਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਗਲਾਸ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਰਟਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕੰਮ ਸੀ। 1884 ਵਿਚ, ਹੋਰਟਾ ਨੇ ਬੈਲਜੀਅਨ ਸੰਸਦ ਲਈ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਨਵੀਂ ਇਮਾਰਤ ਲਈ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਿੰਸ ਗੋਡੇਚਰਲ ਜਿੱਤਿਆ। ਰਾਇਲ ਅਕੈਡਮੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1947 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1861 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:All articles with unsourced statements
ਜਾਰਵਿਸ ਖਾੜੀ ਰਾਜਖੇਤਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਰਾਜਖੇਤਰ
ਸਨੈੱਲ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ
ਸਨੈੱਲ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਜਾ ਫਿਰ ਅਪਵਰਤਨ ਕਾਨੂੰਨ ਇੱਕ ਫਾਰਮੂਲਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਟਕਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕੋਣ ਅਤੇ ਅਪਵਰਤਨ ਦੇ ਕੋਣ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਬੰਧ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਜਾ ਫਿਰ ਹੋਰ ਵੇਵ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਗੁਜ਼ਰਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਾਣੀ, ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਜਾ ਫਿਰ ਹਵਾ, ਆਦਿ। ਸਨੈੱਲ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਮੁਤਾਬਕ ਟਕਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕੋਣ ਅਤੇ ਅਪਵਰਤਨ ਕੋਣ ਦੇ ਜਿਆਵਾਂ ਦਾ ਅਨਪਾਤ ਦੋਨਾਂ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰ ਦੇ ਫੇਜ ਵਵਿਲੋਸਿਟੀ ਦੇ ਅਨਪਾਤ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਫਾਰਮੂਲੇ ਦੀ ਵਿਉਂਤਪੱਤੀ
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਮੰਨ ਲਓ ਕਿ ਮਾਧਿਅਮ 1 ਅਤੇ ਮਾਧਿਅਮ 2 ਦਾ ਅਪਵਰਤਨਾਂਕ ਇੰਡੈਕਸ n_1 ਅਤੇ n_2 ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਹੈ। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ O ਬਿੰਦੂ ਜਰੀਏ ਮਾਧਿਅਮ 1 ਤੋਂ ਮਾਧਿਅਮ 2 ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਧਿਅਮ 1 ਅਤੇ ਮਾਧਿਅਮ 2 ਵਿੱਚ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀ ਗਤੀ ਹੈ;
c, ਖਲਾਅ ਵਿੱਚ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀ ਗਤੀ ਹੈ।
ਮੰਨ ਲਓ ਕਿ T ਦਾ ਮਤਲਬ ਸਮਾਂ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਪ੍ਰਕਾਸ ਨੂੰ Q ਬਿੰਦੂ ਤੋਂ P ਬਿੰਦੂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਚਾਹਿਦਾ ਹੈ।
ਨੋਟ ਕਰੋ:
ਕੁੱਲ ਅੰਦਰੂਨੀ ਰਿਫਲੈਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਕੋਣ
ਕੁੱਲ ਅੰਦਰੂਨੀ ਰਿਫਲੈਕਸ਼ਨ ਇੱਕ ਘਟਨਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਕਿਰਨ ਕਿਸੇ ਮਾਧਿਅਮ ਦੇ ਤਲ ਉੱਤੇ ਅਜਿਹੇ ਕੋਣ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦਾ ਪਰਾਵਰਤਨ ਉਸੀ ਮਾਧਿਅਮ ਵਿੱਚ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸ਼ਰਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਕਿਰਨ ਜਿਆਦਾ ਅਪਵਰਤਨਾਂਕ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਤੋਂ ਘੱਟ ਅਪਵਰਤਨਾਂਕ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰੇ (ਅਰਥਾਤ ਸੰਘਣੇ ਮਾਧਿਅਮ ਤੋਂ ਵਿਰਲ ਮਾਧਿਅਮ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰੇ)। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੀ ਤੰਦ ਵੀ ਇਸੇ ਸਿਧਾਂਤ ਉੱਤੇ ਹੀ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਟਕਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕੋਣ ਕੁੱਲ ਅੰਦਰੂਨੀ ਰਿਫਲੈਕਸ਼ਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬੰਦਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਨਾਜ਼ੁਕ ਕੋਣ ਜਾ ਫਿਰ ਕਰਿਟੀਕਲ ਕੋਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਿਸਾਲ ਲਈ, 50 ° ਦੇ ਘਟਨਾ ਦੇ ਇੱਕ ਕੋਣ ਨਾਲ ਹਵਾ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਵੱਲ ਇੱਕ ਚਾਨਣ ਦੀ ਕਿਰਨ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਅਪਵਰਤਨਾਂਕ ਇੰਡੈਕਸ ਲਗਭਗ 1.333 and 1, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਹਨ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਸਨੈੱਲ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕੀ;
ਜਿਸ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦੇਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। ਨਾਜ਼ੁਕ ਕੋਣ θcrit, θ1 ਦਾ ਮੁੱਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ θ2 90° ਦਾ ਹੈ:
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੇਖਾ ਗਣਿਤ ਆਪਟਿਕਸ
ਯਸ਼ਪਾਲ ਸ਼ਰਮਾ
ਯਸ਼ਪਾਲ ਸ਼ਰਮਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਸੁਧੀਰ ਮਿਸ਼ਰਾ ਦੀ 2003 ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹਜਾਰੋਂ ਖਵਾਹਿਸ਼ੇਂ ਐਸੀ ਵਿੱਚ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਲਗਾਨ (2001), ਗੰਗਾਜਲ (2003), ਅਬ ਤਕ ਛੱਪਨ (2004), ਅਪਹਾਰਨ (2005), ਸਿੰਘ ਇਜ ਕਿੰਗ ( 2008), ਅਾਰਕਸ਼ਨ (2011) ਅਤੇ ਰਾਉਡੀ ਰਾਠੌਰ (2012) ਉਸਦੀਆਂ ਬੇਹਤਰੀਨ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਹਨ। ਯਸ਼ਪਾਲ ਸਟੇਜ ਅਦਾਕਾਰ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲਾਈਵ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ੀ (ਕੰਪਨੀ) ਦੀ ਨੀਲੀ ਛਤਰੀ ਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਹਰਿਆਣਵੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪਗੜੀ ਦਿ ਆਨਰ ਨੂੰ “62ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ” ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਡਰਵਾ
ਡਰਵਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਘਨੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਯਸ਼ਪਾਲ ਸ਼ਰਮਾ
ਮੁਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਉਹ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਦੇ ਹਿਸਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੇਠਲੇ-ਮੱਧ-ਵਰਗ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਪਲਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ ਸ਼ਰਮਾ, ਲੋਕ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਭਾਗ (ਪੀਡਬਲਯੂਡੀ) - ਸਿੰਜਾਈ ਸ਼ਾਖਾ (ਹੁਣ ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਡਬਲਯੂ.ਆਰ. ਵਿਭਾਗ ਹਰਿਆਣਾ) ਵਿੱਚ ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਯਸ਼ਪਾਲ ਸ਼ਰਮਾ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਹਿਸਾਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਰਾਜਗੜ੍ਹ ਰੋਡ 'ਤੇ ਕੈਨਲ ਕਲੋਨੀ 'ਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਘਣਸ਼ਾਮ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ ਅਤੇ ਅਭਿਨੈ ਕਰਨ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਉਸ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ। ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ, ਉਹ ਅਦਾਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਦਸਾਰਾ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਵਰਾਤਰੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੌਰਾਨ ਰਾਮਲੀਲਾ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਆਯੋਜਨ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਸੀ।
ਡਰਵਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਯਸ਼ਪਾਲ ਸ਼ਰਮਾ
ਮੁਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਉਸਨੇ 1994 ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ ਡਰਾਮਾ, ਮੰਡੀ ਹਾਊਸ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਜੀ ਬਾਲੀ ਦੀ ਥੀਏਟਰ ਪਲੇਅ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ (ਕੋਈ ਬਾਤ ਚਲੇ) ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ
ਨੰਦਗੜ੍ਹ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮਾਨਸਾ)
ਨੰਦਗੜ੍ਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਝੁਨੀਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 2001 ਵਿੱਚ ਨੰਦਗੜ੍ਹ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 1565 ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫ਼ਲ 6.09 ਕਿ. ਮੀ. ਵਰਗ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਗੋਬਿੰਦਪੁਰਾ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਠਿੰਡਾ)
ਗੋਬਿੰਦਪੁਰਾ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਤਹਿਸੀਲ ਨਥਾਣਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ|
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਪਾਰਸ
ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਪਾਰਸ (28 ਜੂਨ 1916–28 ਫ਼ਰਵਰੀ 2009) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀਸ਼ਰ ਸੀ।  ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਪੂ ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1985 ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਵੀਸ਼ਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਹਰਭਜਨ ਮਾਨ ਦੇ ਉਸਤਾਦ  ਅਤੇ ਦਾਦਾ-ਸਹੁਰਾ ਸੀ। ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਪਾਰਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਗਾਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਛੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਬੀੜਿਆ, ਧਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀਏ-ਰਦੀਫ਼ਾਂ ‘ਚ ਲਪੇਟਿਆ ਅਤੇ ਦੇਸ਼-ਭਗਤ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀਆਂ ਜੀਵਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕਵੀਸ਼ਰੀ ‘ਚ ਕਲਮਬੱਧ ਕੀਤਾ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਪਾਰਸ ਦਾ ਜਨਮ 28 ਜੂਨ 1916 ਨੂੰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਿਰੋਜਪੁਰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ (ਹੁਣ ਬਠਿੰਡਾ ਜਿਲ੍ਹਾ) ਉਸ ਦੇ ਨਾਨਕੇ ਪਿੰਡ ਮਹਿਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਰਾਮ ਕੌਰ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਸ. ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਪਾਰਸ ਨੂੰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਪਿੰਡ ਦੇ ਡੇਰੇ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਤਾਦ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ "ਪਾਰਸ" ਕਿਹਾ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਜੁੜ ਗਿਆ। ਗਾਉਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਉਸ ਨੂੰ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਸੀ।
1938 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਦਲਜੀਤ ਕੌਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੋ ਧੀਆਂ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ।
‘‘ਦਿੱਲੀ ਚੱਲੋ’’
ਮੌਕਾ ਆ ਗਿਆ ਮੇਰੇ ਬਹਾਦਰੋ ਓਏ,
ਜ਼ਰਾ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਜੋ ਛੱਡੋ ਤੋਰ ਢਿੱਲੀ
ਗਿਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ ਕੰਧ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੀ,
ਧੱਕਾ ਮਾਰ ਦਿਉ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਪਈ ਹਿੱਲੀ
ਜ਼ੁੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਤੁਸਾਂ ਦੀਆਂ ਵਧਣ ਲੱਗੀਆਂ,
ਭੂਰੀ ਵਜ਼ਨ ਫੜਦੀ ਜਾਂ-ਜਾਂ ਹੋਏ ਸਿੱਲ੍ਹੀ
‘ਪਾਰਸ’ ਵੱਜਿਆ ਬਿਗ਼ਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਾਲਾ,
ਉੱਠੋ ਤੁਰੋ ਦਿੱਲੀ, ਸਾਰੇ ਚਲੋ ਦਿੱਲੀ!!
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਵੀਸ਼ਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ
ਧਿਆਨਪੁਰਾ
ਧਿਆਨਪੁਰਾ  ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰੂਪਨਗਰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਧਿਆਨਪੁਰਾ ਪਿੰਡ ਮੋਰਿੰਡਾ ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਉੱਤੇ ਬਾਹਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਉੱਪਰ ਬਾਹਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਬੂਲਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੂਜੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਅੰਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਰਚਾਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਲਈ ਇਹ ਗੱਲ ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪੰਜਾਬ ਸਰੱਹਦੀ ਸੂਬਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇੱਥੇ ਬਾਹਰੋਂ ਆਇਆ ਹਰ ਹਮਲਾਵਰ ਆਪਣੇ ਸਭਿਆਚਰ ਚਿੰਨ੍ਹ-ਛੱਡ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਉੱਚਤਾ ਦੀ ਹਉਮੈ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕੋਈ ਵੀ ਜਨ-ਸਮੂਹ ਸੱਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਦੇ ਅਮਲ ਤੋਂ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ। ਇਹ ਪਰਿਵਤਨ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦੋ ਵੱਖਰੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਗਰੂੱਪ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੇ ਸਿੱਧੇ ਹਮਲੇ ਕਰਦੇ ਹਨ| ਇਸ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਉੱਤੇ ਕਾਫੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ।
ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
ਡਾ.ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਅਨੁਸਾਰ "ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਆਪਣਾ ਹੀ ਗੌਰਵਮਈ ਵਿਲਖਣਤਾ ਹੈ ਜੋ ਸਦੀਆਂ ਦੇ ਲੰਮੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪੈਂਡੇ ਵਿੱਚ ਸਹਿਜ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਗਸਦੀ ਹੈ ਇਸ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ੳਨ੍ਹਾ ਅਨੇਕਾਂ ਆਰੀਆਈ ਅਤੇ ਗੈਂਰ ਆਰੀਆਈ ਤੇ ਬਦੇਸ਼ੀ ਜਾਤੀਆ ਦੇ ਸਾਂਸਕਿ੍ਤਕ ਤਤਾਂ,ਜੀਵਨ ਜੁਗਤਾਂ ਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੇ ਬੜਾ ਅਹਿਮ ਹਿਸਾ ਪਾਿੲਆ ਹੈ ਜੋ ਇਥੋਂ ਦੀ ਵਸੋਂ ਵਿੱਚ ਰਲ ਕੇ ਇਸ ਮੂਲ ਪਰਵਾਹ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੁੰਦੀਆ ਰਹੀਆ ਇਸ ਲਈ ਨਸਲੀ ਸੰਯੋਗ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਇੱਕ ਬਹੁ-ਵਿਧ,ਮਿਸਾ ਤੇ ਲਚਕਦਾਰ ਸਰੂਪ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈ" ਕਿਤਾਬ-ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਯਾਨ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਪ੍ਰੋ:ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਚਾਵਲਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਐਨੀ ਰਾਜਾ
ਐਨੀ ਰਾਜਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਆਗੂ ਹੈ। ਉਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਅਨ ਵੂਮੈਨ (NFIW) ਦੀ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਕੌਮੀ ਕਾਰਜਕਾਰਨੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਡੀ ਰਾਜਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਮਿਲ ਨਾਡੂ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਜੀਵਾਜੀਰਾਓ ਸਿੰਧੀਆ
ਮਹਾਰਾਜਾ ਜੀਵਾਜੀਰਾਓ ਸਿੰਧੀਆ (26 ਜੂਨ 1916 – 16 ਜੁਲਾਈ 1961) ਗਵਾਲੀਅਰ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਸਿੰਧੀਆ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਾਜਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਕਾਰ ਖਿਡਾਉਣੇ ਅਤੇ ਰੇਲ ਖਿਡਾਉਨਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੌਂਕ ਕਰਕੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਜੈ ਵਿਲਾਸ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਖਾਣੇ ਦੇ ਟੇਬਲ ਤੇ ਇੱਕ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਰੇਲ ਬਣਵਾਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖਾਣਾ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਵਾਲੀਅਰ ਦਾ ਸਿੰਧੀਆ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਵਾਲੀਅਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕ
ਜੱਕੋਪੁਰ ਖੁਰਦ
ਜੱਕੋਪੁਰ ਖੁਰਦ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਲੋਹੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅਪਰਾਧ ਵਿਗਿਆਨ
right|thumb|ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਔਰਤਾਂ, 1875 ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਅਪਰਾਧ ਵਿਗਿਆਨ (ਲਾਤੀਨੀ ਕ੍ਰਾਈਮੈਨ ਤੋਂ, "ਇਲਜ਼ਾਮ" ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਕ੍ਰਿਆ "ਕ੍ਰਿਨੋ" "κρίνω" ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ -λογία, -ਲੌਜੀ | -ਲਾਗਿਆ, ਤੋਂ "ਲੋਗੋ" ਭਾਵ "ਸ਼ਬਦ," "ਕਾਰਨ" ਜਾਂ "ਯੋਜਨਾ") ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪੱਧਰ ਤੇ, ਕੁਦਰਤ, ਹੱਦ, ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਕਾਰਨਾਂ, ਨਿਯੰਤਰਣ, ਨਤੀਜਿਆਂ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧਿਕ ਵਿਹਾਰ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਅਧਿਐਨ ਹੈ। ਅਪਰਾਧ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਵਹਾਰਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਤਰ-ਸ਼ਾਸਤਰਕ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਖਾਸਤੌਰ ਤੇ ਸਮਾਜ ਸਾਸ਼ਤਰੀਆਂ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ, ਦਾਰਸ਼ਨਕ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ, ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਨਵ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਹੈ।
1885 ਵਿੱਚ ਇਤਾਲਵੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰਫੇਏਲ ਗੋਰੋਫਲੋ ਨੇ ਅਪਰਾਧੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਮਾਨਵਤਾਵਾਦੀ ਪਾਲ ਟੋਕਿਨਾਰਡ ਨੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਟਰਮ ਕ੍ਰਿਮਨੀਲੋਜੀ ਦੀ ਸਮਾਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ।
ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਅਪਰਾਧ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਸਕੂਲ ਦੀ
18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਮੀਨਲੌਲੋਜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉੱਭਰਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਸਮਾਜਿਕ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰਾਂ ਨੇ ਅਪਰਾਧਾਂ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਈ ਸੋਚ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਨੇ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ਹੈ। 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਤੱਕ, ਅਪਰਾਧਕ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਸਨ: ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਸਕਾਰਾਤਮਕ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਗੋ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਨੂੰ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਦੇ ਕਈ ਸਮਕਾਲੀ ਸਿੱਟਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਪ-ਸਭਿਆਚਾਰ, ਨਿਯੰਤਰਣ, ਤਣਾਅ, ਲੇਬਲ ਲਗਾਉਣਾ, ਗੰਭੀਰ ਅਪਰਾਧ ਵਿਗਿਆਨ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਪਰਾਧ ਵਿਗਿਆਨ, ਪੋਸਟ-ਮੈਡੀਸ਼ਨ ਅਪਰਾਧੀ ਵਿਗਿਆਨ, ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਕ੍ਰਿਮੀਨਲੌਜੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹੇਠਾਂ ਵਿਚਾਰੇ ਗਏ ਹਨ।
ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਕੂਲ
ਕਲਾਸਿਕਲ ਸਕੂਲ ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਆਧਾਰ ਉਪਯੋਗੀ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ। ਸਿਜ਼ਾਰੇ ਬੇਕਰਰੀਆ, ਆਨ ਕਰਾਈਜ਼ ਐਂਡ ਪਨਿਸ਼ਮੈਂਟਜ਼ (1763-64) ਦੇ ਲੇਖਕ, ਜੇਰੇਮੀ ਬੈਨਟਮ (ਪੈਨਟਟੀਕਨ ਦੇ ਖੋਜਕਾਰ) ਅਤੇ ਇਸ ਦਫਤਰ ਦੇ ਹੋਰ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਸੀ:
ਪਾਜੇਟਿਵਿਸਟ ਸਕੂਲ
ਪੋਜੀਟਿਵਿਸਟ ਸਕੂਲ ਦਾ ਦਲੀਲ ਹੈ ਕਿ ਅਪਰਾਧਿਕ ਵਿਵਹਾਰ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਕਾਰਕਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਕੂਲ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖੀ ਵਤੀਰੇ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਧਾਰਨਾਵਾਦ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨਿਕ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਧਾਰਨਾਤਮਿਕ।
ਇਤਾਲਵੀ ਸਕੂਲ
ਸੈਸਰ ਲੋਮਬਰੋਸੋ (1835-1909), 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਇਤਾਲਵੀ ਸਮਾਜ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਅਪਰਾਧੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਪਿਤਾ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਜੀਵ-ਜਾਇਜ਼ ਸੰਜੀਦਗੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਸਨ ਅਤੇ ਇਤਾਲਵੀ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਅਪਰਾਧੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਅਪਰਾਧ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਦੇ ਅਨੁਭਵੀ ਪ੍ਰਮਾਣਾਂ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਲੋਮਬਰੂਸੋ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਰੀਰਕ ਲੱਛਣ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਲੇ ਬੋਨਜ਼ ਜਾਂ ਵਾਲਲਾਈਨ, ਜਾਂ ਫਾਲਟ ਤਾਲੂ (ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਨਿਏਂਡਰੈਥਲਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ) ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, "ਅਨਾਦੀ" ਅਪਰਾਧੀ ਵਤੀਰੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਹੁੰਚ, ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਚਾਰਲਸ ਡਾਰਵਿਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਥਿਊਰੀ ਦੁਆਰਾ ਆਇਆ ਸੀ, ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਲੌਮਰਸੋ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਐਂਕਰੋ ਫੈਰਰੀ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਾਰਕੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਅਪਰਾਧੀ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਾਰਕ ਹੋਏ ਹੋਣ ਤਾਂ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਨਹੀਂ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਪਰਾਧੀ ਵਿਗਿਆਨ ਨੇ ਲੈਮਬਰੋਸੋ ਦੇ ਜੈਵਿਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਢੋਲਣਮਾਜਰਾ
ਢੋਲਣਮਾਜਰਾ  ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰੂਪਨਗਰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਢੋਲਣਮਾਜਰਾ ਪਿੰਡ ਮੋਰਿੰਡਾ ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬਿੱਗ ਬੌਸ
ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਰਿਆਲਟੀ ਸ਼ੋਅ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਿੱਗ ਬ੍ਰਦਰ ਦੀ ਤਰਜ਼ ਉੱਪਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੱਜਕਲ ਇਸ ਦੇ ਨੌਵੇਂ ਸੀਜ਼ਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰਨ ਕਲਰਜ਼ ਚੈਨਲ ਉੱਪਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਾ
ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਚਰਚਿਤ ਅਤੇ ਜਾਣੀਆਂ-ਪਛਾਣੀਆਂ ਹਸਤੀਆਂ ਨੂੰ ਲਗਪਗ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਇੱਕ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦੁਨੀਆਵੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਛੱਡਦੇ ਹੋਏ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਵਲੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਤੇ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰ ਕਾਰਜ਼(ਟਾਸਕ) ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੁਨਰ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀਤਵ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਜਨਤਾ ਦਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਕਈ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਉਸੇ ਹਫ਼ਤੇ ਘਰ ਤੋਂ ਬੇਘਰ ਹੋਣ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਜਨਤਾ ਦੀਆਂ ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਪਰ ਬਾਹਰ ਜਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਕੈਮਰਿਆਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਸਾਰੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਦੀ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਉੱਪਰ ਅਸਹਿਮਤੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਸੀ ਗੱਲਬਾਤ ਨਾਲ ਹੀ ਸੁਲਝਾਉਣ ਭਾਵ ਹਿੰਸਾ ਇਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵਰਜਿਤ ਹੈ।
ਘਰ
ਇਹ ਘਰ ਹਰ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੋਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਢਾਅ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਘਰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੂਨਾ ਵਿੱਚ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਗਾਤਾਰ ਹਰ ਸੀਜ਼ਨ ਘਰ ਬਦਲਦੇ ਗਏ| ਇਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਟੀਵੀ, ਅੰਤਰਜ਼ਾਲ(ਇੰਟਰਨੈੱਟ), ਮੋਬਾਇਲ, ਦੁਰਭਾਸ਼(ਟੈਲੀਫੋਨ), ਘੜੀ, ਅਲਾਰਮ, ਕਾਗਜ਼, ਕਲਮ ਆਦਿ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ| ਸਵੇਰੇ ਇੱਕ ਬਾਹਰੀ ਅਲਾਰਮ ਨਾਲ ਸਭ ਉੱਠਦੇ ਹਨ ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਬੱਤੀਆਂ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਦਿਨ ਨੂੰ ਸੌਂ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘਰ ਛੱਡ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੀਆ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੱਸ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵੀ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ ਫੈਲਾਉਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਘਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸਾਰਨ
ਇਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰਨ ਸੋਨੀ ਟੀਵੀ ਉੱਪਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਸਾਰੇ ਸੀਜ਼ਨ ਕਲਰਜ਼ ਚੈਨਲ ਉੱਪਰ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਏ| ਹਰ ਦਿਨ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਲਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਟ ਕੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਨੌਂ ਵਜੇ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਦੇ ਏਪਿਸੋਡ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਦੀ ਵਿਦਾਇਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੀਵੀ ਰਿਆਲਟੀ ਸ਼ੋਅ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਲਰਜ਼ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਲਰਜ਼ ਰਿਆਲਟੀ ਸ਼ੋਅ
ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ
ਬਾਹਰਮੁੱਖਤਾ (ਦਰਸ਼ਨ)
ਬਾਹਰਮੁਖਤਾ ਜਾਂ ਵਸਤੂਮੁਖਤਾ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Objectivity-ਅਬਜੈਕਟਿਵਿਟੀ), ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਯਥਾਰਥ ਅਤੇ ਸੱਚ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੰਕਲਪ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਤਰਮੁਖਤਾ ਦੇ ਟਾਕਰੇ ਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਸੰਕਲਪ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਹਰਮੁਖਤਾ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਸੇ ਆਤਮ (subject) ਦੀਆਂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਭਾਵਨਾਵਾਂ, ਕਲਪਨਾਵਾਂ, ਜਾਂ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਵੀ ਸੱਚ ਹੋਣ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਜਾਂ ਸਿਫ਼ਤ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੋਈ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਬਾਹਰਮੁਖੀ ਸੱਚ (ਬਾਹਰਮੁਖੀ ਸੱਚ ਦਾ ਧਾਰਨੀ) ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਸ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਹੋਣ - ਯਾਨੀ, ਇਹ ਮਨ ਤੋਂ (ਕਿਸੇ ਸੁਚੇਤ ਆਤਮ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ, ਭਾਵਨਾਵਾਂ, ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਆਦਿ ਤੋਂ) ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੰਕਲਪ
ਰਾਜਾ ਈਡੀਪਸ
ਰਾਜਾ ਇਡੀਪਸ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:Oedipus the King, Οἰδίπους Τύραννος, Oidipous Tyrannos), ਜਿਸ ਦਾ ਲਾਤੀਨੀ ਟਾਈਟਲ ਇਡੀਪਸ ਰੈਕਸ (Oedipus Rex) ਵੀ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਸੋਫੋਕਲੀਜ ਦੀ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗ੍ਰੀਕ ਟ੍ਰੈਜਿਡੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 429 ਈਪੂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਸੋਫੋਕਲੀਜ ਦੀ ਥੀਬਨ ਨਾਟਕ ਤ੍ਰੈਲੜੀ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸੀ। ਵੈਸੇ ਅੰਦਰਲੀ ਤਰਤੀਬ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਇਡੀਪਸ ਕਲੋਨਸ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਅੰਤੀਗੋਨ ਹਨ। ਰਾਜਾ ਇਡੀਪਸ ਇਸ ਨਾਟਕ ਦੇ ਨਾਇਕ ਇਡੀਪਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਥੀਬਜ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਜਿਸਦੀ ਕਿਸਮਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮਾਂ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰਨਾ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਨਾਟਕ ਕਲਾਸੀਕਲ ਟ੍ਰੈਜਿਡੀ ਦੀ ਉਦਾਹਰਨ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰ ਇਸ ਪੱਖੋਂ ਕਿ ਇਕੱਲੀ ਕਿਸਮਤ ਨਹੀਂ ਨਾਇਕ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਵੀ ਨਾਇਕ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਟ੍ਰੈਜਿਕ ਨਾਇਕ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਭਿਆਲ ਹਨ। ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਰਾਜਾ ਇਡੀਪਸ ਨੂੰ ਬੇਨਜੀਰ ਗ੍ਰੀਕ ਟ੍ਰੈਜਿਡੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਿੱਠਭੂਮੀ
ਇਡੀਪਸ ਦੀ ਮਿੱਥ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਨਾਟਕ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੀਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ। ਜਵਾਨ ਉਮਰੇ ਲਈਅਸ ਐਲਿਸ ਦੇ ਰਾਜਾ ਪੇਲੋਪਸ ਦਾ ਮਹਿਮਾਨ ਸੀ, ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ, ਚਰਿਸੀਪਸ ਦਾ ਰਥ ਦੌੜ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਉਸਤਾਦ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਚਰਿਸੀਪਸ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਾਹੁਣਚਾਰੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮਰਿਆਦਾ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਕਥਾ-ਰੂਪਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਚਰਿਸੀਪਸ ਸ਼ਰਮ ਦਾ ਮਾਰਾ ਆਤਮਘਾਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਤਲ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੇ ਲਈਅਸ, ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਇਡੀਪਸ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਔਲਾਦ ਨੂੰ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ, ਬਹੁਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਚਰਿਸੀਪਸ ਦੇ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦੀ ਘਟਨਾ ਇਸ ਮਿੱਥ ਵਿੱਚ ਮਗਰੋਂ ਜੋੜੀ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨਾਨੀ ਨਾਟਕ
ਸਦਰ (ਤਿਉਹਾਰ)
ਸਦਰ ( సదర్ ) ਇੱਕ ਮੱਝਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨੀਵਲ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਸਾਲ ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਯਾਦਵ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੁਆਰਾ ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਦੁਨਾਪੋਥੁਲਾ ਪਾਂਡੂਗਾ ( దున్నపోతుల పండుగ ) ( ਤੇਲਗੂ ਵਿੱਚ ਮੱਝਾਂ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਲਈ) ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦੀਵਾਲੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। right|thumb|ਸਲੈਂਡਰੀ ਨਿਆਮ ਚੌਧਰੀ ਮੱਲਈਆ ਯਾਦਵ (ਸਦਰ ਸੰਸਥਾਪਕ) ਮੱਝਾਂ ਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਹਾਰਾਂ, ਪੇਂਟ ਕੀਤੇ ਸਿੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਪਰੇਡ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਭੀੜ ਦੇ ਨਾਲ ਟੀਨ ਮਾਰ ਸਪੈਸ਼ਲ ਯਾਦਵ ਬੈਂਡ (ਦਾ ਦਾਨੀਕੀ) ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਨੱਚਦੀ ਹੈ। ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਆਪਣੀਆਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਲੱਤਾਂ 'ਤੇ ਪਾਲਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਦਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮਰਹੂਮ ਸ੍ਰੀ ਸਲੰਦਰੀ ਨਿਆਮ ਚੌਧਰੀ ਮੱਲਈਆ ਯਾਦਵ ਦੁਆਰਾ 1946 ਵਿੱਚ ਨਾਰਾਇੰਗੁਡਾ ਵਾਈਐਮਸੀਏ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿਖੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਕਈ ਹੋਰ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚੌਧਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਦਰਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਨਾਰਾਇਣਗੁਡਾ ਵਾਈਐਮਸੀਏ ਸਦਰ (ਰੇਡੀ ਮਹਿਲਾ ਕਾਲਜ ਦੇ ਨੇੜੇ) ਆਪਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਕਾਰਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭੀੜ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਪੇਧਾ ਸਦਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਰਾਇਣਗੁੜਾ ਵਾਈਐਮਸੀਏ ਸਦਰ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸਵਰਗੀ ਸ਼੍ਰੀ ਸਲੰਦਰੀ ਨਿਆਮ ਚੌਧਰੀ ਮੱਲਈਆ ਯਾਦਵ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ 1946 ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਹਰ ਸਾਲ ਨਿਰਵਿਘਨ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ ਜਿੱਥੇ ਸਦਰ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਹਨ ਦੀਪਕ ਟਾਕੀਜ਼, ਸੈਦਾਬਾਦ, ਅਮੀਰਪੇਟ ਅਤੇ ਕੈਰਥਾਬਾਦ। ਸਦਰ ਦੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਅਤਾ ਕਾਰਨ ਹਰ ਸਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਉਪਰੋਕਤ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਤਿਉਹਾਰ ਦੀਆਂ ਝਲਕੀਆਂ
ਮੱਝਾਂ ਪਰੇਡ ਦਾ ਮੁੱਖ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਈਚਾਰਾ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਲਈ ਪਸ਼ੂਆਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਉਹ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੱਝਾਂ ਅਤੇ ਗਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਲਦਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਡੇ ਕੱਦ, ਭਾਰ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਲਈ ਪਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਦਾ ਔਲਾਦਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਬਿਹਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਵੇਰਵਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਦਿੱਖ, ਉਮਰ, ਸਿੰਗ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ, ਪੂਛ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਦਰ ਬਾਕੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਲਦਾਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1">
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰ
ਮੌਰੀਆ ਸਾਮਰਾਜ
thumbnail|ਮੌਰਿਆ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੀ ਹੁਕੂਮਤ ਅਧੀਨ ਰਿਹਾ ਖੇਤਰਮੌਰੀਆ ਰਾਜਵੰਸ਼ (322 - 185 ਈਸਾਪੂਰਵ) ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਸੀ। ਇਸਨੇ 137 ਸਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਪੁੰਨ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰੀਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਕੌਟਲਿਆ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਨੰਦ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਸਮਰਾਟ ਘਨਾਨੰਦ ਨੂੰ ਹਾਰ ਦਿੱਤੀ।
ਇਹ ਸਾਮਰਾਜ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਮਗਧ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ (ਅੱਜ ਦਾ ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ)ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪਾਟਲੀਪੁਤਰ (ਅੱਜ ਦੇ ਪਟਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੋਲ) ਸੀ। ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰੀਆ ਨੇ 322 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਪੱਛਮ ਦੀ ਤਰਫ ਆਪਣਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਖੇਤਰੀ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਮੱਤਭੇਦਾਂ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਚੁੱਕਿਆ ਜੋ ਸਿਕੰਦਰ ਦੇ ਹਮਲੇ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। 316 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਤੱਕ ਮੌਰੀਆ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਨੇ ਪੂਰੇ ਉੱਤਰੀ ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮੌਰੀਆ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦਾ ਬੇਹੱਦ ਵਿਸਥਾਰ ਹੋਇਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਮਰਾਜ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਰੀਆ ਰਾਜਵੰਸ਼
ਪਰਗਟ ਸਿੰਘ ਸਤੌਜ
ਪਰਗਟ ਸਿੰਘ ਸਤੌਜ (ਜਨਮ 10 ਫਰਵਰੀ 1981) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ "ਤੀਵੀਂਆਂ" (ਨਾਵਲ) ਦੇ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦੇ ਯੁਵਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਜੀਵਨ
ਪਰਗਟ ਸਿੰਘ ਸਤੋਜ ਦਾ ਜਨਮ 10 ਫਰਵਰੀ 1981 ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਸਵ:ਮੇਲਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਪਾਲ ਕੋਰ ਦੇ ਘਰ ਪਿੰਡ ਸਤੌਜ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੰਗਰੂਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ।ਪਰਗਟ ਸਤੌਜ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।ਪਰਗਟ ਸਿੰਘ ਸਤੌਜ ਨੇ ਧਰਮਗੜ,ਚੀਮਾਂ ਮੰਡੀ ਅਤੇ ਸੰਗਰੂਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।ਮਸਤੂਆਣਾ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਬੀ.ਏ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਈ.ਟੀ.ਟੀ.ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਲੱਗ ਗਿਅ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਐਮ.ਏ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਐਮ ਏ ਹਸਿਟਰੀ ਕੀਤੀ।ਫਿਰ ਬੀ.ਪੀ.ਐਡ ਕੀਤੀ।ਪਰਗਟ ਸਿੰਘ ਸਤੌਜ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਅਨਪੜ ਸੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੜ ਲਿਖ ਜਾਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦੇ ਸਿਰ ਬੰਨਦੇ ਹਨ।ਪਰਗਟ ਸਿੰਘ ਸਤੌਜ ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ ਦਾ 'ਤੂਤਾਂ ਵਾਲਾ ਖੂਹ ' ਪੜਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਕੰਵਲ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਪੜੀਆਂ। ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਕੰਵਲ ਦਾ ਨਾਵਲ' ਪੂਰਨਮਾਸੀ' ਪਰਗਟ ਸਤੌਜ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਉਹ ਆਪਣਾ ਅਦਰਸ਼ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਕੰਵਲ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਪੜ ਕੇ ਹੀ ਉਹ ਨਾਵਲ ਲਿਖਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਇਆ।ਪਰਗਟ ਸਤੌਜ ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਂਡੂ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤਦਾ ਹੈ।ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਅਮ੍ਰਿਤਪਾਲ ਕੋਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਘਰ ਦੋ ਬੇਟੀਆਂ ਸੀਰਤ ਨੂਰ ਅਤੇ ਕਾਫ ਨੂਰ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਮੋਜੁਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਪਿੰਡ ਸਤੌਜ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।ਪਰਗਟ ਸਿੰਘ ਸਤੌਜ ਦਾ ਲਿਖਣ ਦਾ ਸਿਲਸਲਾ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਰੀ ਹੈ।1
ਪੁਸਤਕਾਂ
ਪਰਗਟ ਸਿੰਘ ਸਤੌਜ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਲੇਠਾ ਨਾਵਲ 'ਭਾਗੂ' 2009 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਾਵਲਕਾਰ ਨੇ ਨੋਜਵਾਨ ਪੀੜੀ ਦੇ ਜਜਬਾਤਾਂ ਅਤੇ ਵੇਗ ਦੀਆਂ ਉਠਦੀਆਂ ਅੱਥਰੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਅ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪੇਂਡੂ ਪਿੱਠ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਰਚਿਆ ਇਹ ਨਾਵਲ ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ ਸਦਕਾ ਅਲੋਪ ਹੋ ਰਿਹਾ ਦਿਹਾਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸਾਂਭੀ ਬੈਠਾ ਹੈ।ਇਸਦੇ 2009, 10 ਅਤੇ 14 ਤਿੰਨ ਅਡੀਸ਼ਨ ਛਪ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।ਇਹ ਨਾਵਲ ਹੁਣ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।2 ਪਰਗਟ ਸਿੰਘ ਸਤੌਜ ਦਾ 'ਤੀਵੀਆਂ ' ਨਾਵਲ 2012 ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦਾ ਯੁਵਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਨਾਵਲਕਾਰ ਨੇ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕਿਰਸਾਨੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਘਰ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਤਰਾਸਦੀ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਰਗਟ ਸਿੰਘ ਸਤੌਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਾਵਲ ' ਖਬਰ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦੀ' ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਨਾਵਲਕਾਰ ਨਵੇਂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅਜੋਕੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਗਾਥਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।ਬਦਲ ਰਹੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ, ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੋ ਰਹੇ ਰਿਸ਼ਤੇ- ਨਾਤੇ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦਿਆਂ ਹੋਰ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰਗਟ ਸਿੰਘ ਸਤੌਜ ਇਸ ਨਾਵਲ ਰਾਹੀਂ ਸਮਕਾਲੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਲੜਕੀਆਂ ਅਤੇ ਕੰਮ-ਕਾਜੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਅਤੇ ਤ੍ਰਾਸਦਿਕ ਹੋਣੀ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਾਵਲਕਾਰ ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਗਰੁੱਪਾਂ ਦੀ ਆਮਦ ਅਤੇ ਹੌਲ਼ੀ-ਹੌਲ਼ੀ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਦਾ ਅੰਗ ਬਣਨਾ, ਇਹਨਾਂ ਗਰੁੱਪਾਂ ਦਾ ਸਥਾਪਤੀ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼, ਡਾਂਸਰ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਇਹਨਾਂ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਐਂਟਰੀ ਅਤੇ ਰੁਖਸਤੀ ਨੂੰ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ਼ ਚਿਤਰਦਾ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਭਾਰਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੰਡ, ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਜਿਆਦਾ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਹੀ ਵੰਡ ਸੀ, ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਚ ਹੋਈ ਉਥਲ ਪੁਥਲ ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਫਿਤਰਤ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਵਾਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਇਹ 1946 ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬ ਸੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ, ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਪਸੀ ਮਿਲਵਰਤਨ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਕਾਰਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ, ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਨੂੰ ਲੇਖਕ ਨੇ ਬੜੇ ਬਿਹਤਰੀਨ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
ਪਰਗਟ ਸਿੰਘ ਸਤੌਜ ਦਾ ਇਹ ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ 2014 ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀਂ ਦਾ ਯੁਵਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਲੇਖਕ (ਪੰਜਾਬੀ)
ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਰਾਜਖੇਤਰ
ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਰਾਜਖੇਤਰ (ਛੋਟਾ ਰੂਪ AAT/ਏ.ਏ.ਟੀ.) ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਵੱਲੋਂ ਹੱਕ ਜਤਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1933 ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਵੱਲੋਂ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜਖੇਤਰ ਹੈ। 1961 ਦੀ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਸੰਧੀ ਦੇ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਮਗਰੋਂ, ਜਿਸਦੀ ਚੌਥੀ ਧਾਰਾ ਮੁਤਾਬਕ "ਇਹ ਸੰਧੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਾਜਖੇਤਰੀ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰੀ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀ, ਖੰਡਨ ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਥਾਪਦੀ; ਇਸ ਸੰਧੀ ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਕੋਈ ਵੀ ਨਵੇਂ ਦਾਅਵੇ ਨਹੀਂ ਜਤਾਏ ਜਾਣਗੇ", ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁਲਕ ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਰਾਜਖੇਤਰ
ਏਲੀਕ ਝੀਲ
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> ਏਲਿਕ ਜਾਂ ਆਯ੍ਲੀਕ ਝੀਲ ([ਵੱਡੀ] ਅਲਾਈਕ ਝੀਲ ਵਜੋਂ ਵੀ ਲਿਪੀਅੰਤਰਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ) ਚੀਨ ਦੇ ਸ਼ਿਨਜਿਆਂਗ ਉਈਗਰ ਆਟੋਨੋਮਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਡਜ਼ੰਗੇਰੀਅਨ ਬੇਸਿਨ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਗੁਰਬੰਤੁੰਗਗਟ ਮਾਰੂਥਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਹ ਝੀਲ ਕਰਾਮੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਉਰਹੋ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਲਗਭਗ 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 'ਤੇ ਹੈ।
ਏਲਿਕ ਝੀਲ ਨੂੰ ਬਾਈਯਾਂਗ ਨਦੀ ਰਾਹੀਂ ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਡਜ਼ੰਗੇਰੀਅਨ ਬੇਸਿਨ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕਿਨਾਰੇ 'ਤੇ ਸੌਰ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਵਗਦੀ ਹੈ; ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਡੈਲਟਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਨੋਟਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਿਨਜਿਆਂਗ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਅਨੁਸ਼ਾ ਮਣੀ
ਅਨੁਸ਼ਾ ਮਣੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਹੈ ਜੋ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜਿੰਦਗੀ
ਅਨੁਸ਼ਾ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਮੀਰਾ ਨਾਥਨ ਤੋਂ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖਿਆ। ਗੁਜਰਾਤੀ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾ ਕੇ, ਉਹ ਅਮਿਤ ਤ੍ਰਿਵੇਦੀ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਐਲਬਮ ਬਣਾਇਆ ਪਰ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਇਸ ਰਿਲੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬ੍ਰੇਕ 2007 ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ, ਜਦੋਂ ਸ਼ੰਕਰ – ਅਹਿਸਾਨ – ਲੋਈ ਦੇ ਸ਼ੰਕਰ ਮਹਾਦੇਵਨ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਐਲਬਮ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਿਸ ‘ਚ ਉਹ ਪੇਸ਼ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਜੋਨੀ ਗੱਦਾਰ ਤੋਂ ਟਰੈਕ ‘ਚ ਗਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨਾਂ ਨਾਲ ਤਕਰੀਬਨ ਛੇ ਐਲਬਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਦੇਵ ਡੀ., ਤੋਂ ਦਿਲ ਮੇਂ ਜਾਗੀ ਦਾ ਟ੍ਰੈਕ ਗਾਇਆ ਅਤੇ ਲਿਖਿਆ ਵੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਮਿਤ ਤ੍ਰਿਵੇਦੀ ਨੂੰ ਸਰਬੋਤਮ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਲਈ ਸਮਾਰੋਹ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਲਹਿਰੇਂ ਗਾਣਾ ਜੋ ਜਾਵੇਦ ਅਖਤਰ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, ਆਇਸ਼ਾ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਨੁਸ਼ਾ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਐਮ.ਟੀ.ਵੀ ਐਂਜਲਜ਼ ਆਫ਼ ਰਾਕ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਲਮਾਲੀ ਖੁਲਗੜੇ, ਜੈਸਮੀਨ ਸੈਂਡਲਸ ਅਤੇ ਅਕਸਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਐਪਿਕ ਰੋਡ ਟ੍ਰਿਪ 'ਤੇ ਗਈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਕੁਝ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1985 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਬੱਸੀ ਪਠਾਣਾਂ
ਬੱਸੀ ਪਠਾਣਾਂ ਸਰਹੰਦ ਨੰਗਲ ਰੇਲਵੇ ਲਾਇਨ ਤੇ ਸਰਹੰਦ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਪੰਜ ਮੀਲ ਤੇ 30°42 ਐਨ ਅਤੇ 76°28 ਈ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਪੱਕੀ ਸੜਕ ਨਾਲ ਰੋਪੜ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੰਝ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੱਸੀ ਪਠਾਣਾਂ ਦੀ ਸਤਥਾਪਨਾ 1540 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਮਲਿਕ ਹੈਦਰ ਖਾਨ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਸ਼ੇਰ ਸ਼ਾਹ ਸੂਰੀ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਦੌਰਾਨ ਇੱਥੇ ਵੱਸ ਗਿਆ ਸੀ 1762 ਤੋਂ 63 ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਰਹਿੰਦ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਉੱਤੇ ਦੱਨੇਵਾਲਿਆ ਮਿਸਲ ਦੇ ਸ.ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਮਗਰੋਂ ਇਹ ਮਹਾਰਜਾ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਕਬਜੇ ਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਪਟਿਆਲਾ ਰਿਆਸਤ ਦੀ ਅਮਰਗੜ੍ਹ ਨਿਜ਼ਮਤ ਧ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਰਿਹਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਰਹਿੰਦ ਵਧੇਰੇ ਕੇਂਦਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਪਰ ਸਿੱਖ ਸਰਹਿੰਦ ਨੂੰ ਨਹਿਸ਼ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਸਰਹਿੰਦ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਬੱਸੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਰਹੇ ਸਨ।