cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਯੂਨਾਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਆਧੁਨਿਕ ਯੂਨਾਨ
ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਸ਼ਵਿਉੱਧ ਵਿੱਚ ਗਰੀਸ ਤਟਸਥ ਰਿਹਾ । ਸੰਮ੍ਰਿਾਟ ਅਲੇਕਜੰਡਰ ਦੀ ਮੌਤ  ( 1920 )   ਦੇ ਬਾਅਦ ਸੰਸਦੀ ਨਿਰਵਾਚਨ ਵਿੱਚ ਬੇਨੀਜੇਲਾਸ ਦਲ ਦੀ ਹਾਰ ਹੋਈ ।  1922 ਵਿੱਚ ਸੰਮ੍ਰਿਾਟ ਕਾਂਸਟੈਂਟਿਨ ਨੇ ਏਸ਼ਿਆ ਮਾਇਨਰ  ਦੇ ਅਲਪ ਸੰਖਿਅਕ ਗਰੀਕ ਨਗਰਾਂ ਨੂੰ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਟਰਕੀ  ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਕੀਤਾ,  ਪਰ ਹਾਰ ਹੋਇਆ ।  ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਨਗਰਾਂ ਦੀ ਅਦਲਿਆ ਬਦਲੀ ਹੋ ਗਈ ।  ਬੇਨੀਜੇਲਾਸ ਦਲ  ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਨੇ 1924 ਵਲੋਂ 1935 ਤੱਕ ਗਣਰਾਜ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ ਪਰ 1935 ਵਿੱਚ ਪੁੰਨ :  ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਦੀ ਫਤਹਿ ਹੋਈ ।  1936 ਵਿੱਚ ਜਨਤਾਂਤਰਿਕ ਪੱਧਤੀ ਦਾ ਸਮੂਲੋੱਛੇਦਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਵਾਕਸਵਾਤੰਤਰਏ , ਜਨਸਭਾਵਾਂਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸੰਗਠਨਾਂ ਉੱਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ।
ਦੂਸਰਾ ਵਿਸ਼ਵਿਉੱਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇੱਥੇ ਵੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਧਿਨਾਇਕਵਾਦ ਸੀ ।  ਦੋਨਾਂ ਵਿਸ਼ਵਿਉੱਧੋਂ  ਦੇ ਵਿੱਚ ਗਰੀਸ ਬਾਲਕਨ ਰਾਸ਼ਟਰੋਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਸਰਗਰਮ ਸੀ ।  1930 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਬਾਲਕਨ ਸਮੇਲਨ ਏਥੇਂਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ।  1940 ਵਿੱਚ ਇਟਲੀ ਨੂੰ ਯੁੱਧਸੰਬੰਧੀ ਸਹੂਲਤ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਣ ਉੱਤੇ ਇਟਲੀ ਨੇ ਗਰੀਸ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ।  ਅਰੰਭ ਦਾ  ਅਸਫਲਤਾਵਾਂ  ਦੇ ਬਾਅਦ ਗਰੀਸ ਨੇ ਇਟਾਲਿਅਨ ਸੇਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਲਬਾਨਿਆ ਵਿੱਚ ਖਦੇੜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਲੱਗਭੱਗ 20, 000 ਫੌਜੀ ਬੰਦੀ ਬਣਾ ਲਈ ।  ਗਰੇਟ ਬਰੀਟੇਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅਲਬਾਨਿਆ ਛੱਡਕੇ ਹੱਟ ਜਾਣ ਲਈ ਬਾਧਯ ਕੀਤਾ ।  ਜਰਮਨੀ ਨੇ ਬਰੀਟੇਨ ਅਤੇ ਗਰੀਸ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਵੇਖਕੇ ਗਰੀਸ ਨੂੰ ਰੌਂਦ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਦੋ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਕਰੀਟ ਉੱਤੇ ਵੀ ਜਰਮਨੀ ਦਾ ਝੰਡਾ ਫਹਿਰਾਉ ਗਿਆ  ।
ਸੰਨ‌ 1941 ਵੱਲ ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਗਰੀਸ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਛੋਟੇ ਵੱਡੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸੰਗਠਨ ਹੋਏ । ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤਾਂ  ਦੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਚਾ ਪਰੋਗਰਾਮ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਰੀਟੀਸ਼ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਆਂ  ਦੇ ਨਾਲ 1943 ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਕ ਦਲਾਂ  ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਕਿ ਤੰਦੁਰੁਸਤ ਜਨਮਤ ਤਿਆਰ ਹੋਣ  ਦੇ ਪੂਰਵ ਤੱਕ ਸੱਤੇ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਲਈ ਸੰਮ੍ਰਿਾਟ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ।  ਰਾਜਨੀਤਕ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੇ ਸੰਮ੍ਰਿਾਟ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਹਿਯੋਗ ਦਿੱਤਾ ।  ਪਰ ਅੱਗੇ ਚਲਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਹੋਇਆ ।  ਸੰਘਰਸ਼  ਦੇ ਲੰਬੇ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਬਰੀਟੀਸ਼ ਸੇਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹਸਤੱਕਖੇਪ ਕਰਣਾ ਪਿਆ ।  ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦਲ ਨੇਸ਼ਨਲ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਫਰੰਟ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਹੁਤ ਕਸ਼ੀਣ ਹੋ ਗਿਆ ।  ਫਿਰ ਵੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ।  ਏਥੇਂਸ ਵਿੱਚ ਰਕਤਰੰਜਿਤ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਹੋਈ ।  ਅੰਤਤੋਗਤਵਾ ਸੋਫੋਲਿਸ  ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਕੇਂਦਰੀ ਗੁਟਾਂ ਦੀ ਸਮਿੱਲਤ ਸਰਕਾਰ ਬਣੀ ।  ਮਾਰਚ,  1946 ਵਿੱਚ ਆਮ ਚੋਣ ਹੋਏ ,  ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਅਨਦਾਰ ਦਲ ਦਾ ਬਹੁਮਤ ਹੋਇਆ ।  ਸੰਮ੍ਰਿਾਟ ਜਾਰਜ ਦੂਸਰਾ ਦੀ ਮੌਤ ਉੱਤੇ ਉਸਦਾ ਭਾਈ ਪਾਲ  ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਾਸਨਾਧਿਅਕਸ਼ ਹੋਇਆ ।  ਉਹ ਬਹੁਤ ਅੰਸ਼ਾਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ,  ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਕੁੱਝ ਉਦਾਰਦਲੀਏ ਵੀ ਉਸਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਸਮਿੱਲਤ ਹੋ ਗਏ ।  ਤਤਕਾਲੀਨ ਗਰੀਕ ਸਰਕਾਰ  ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ 1947 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਿ ਯੁੱਧ ਛਿੜਾ ।  ਬਾਗ਼ੀ ਜਨਤਾ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਸੰਗਠਨ ਜਨਰਲ ਮਾਰਕਾਸ ਵਾਫਿਆ ਦੀਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ ਵਿੱਚ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ।  ਇਹੈਾਂ ਦੀ ਅਲਬਾਨਿਆ ,  ਯੂਨੋਸਲਾਵਿਆ ਅਤੇ ਬਲਗੇਰਿਆ ਵਲੋਂ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲਦੀ ਸੀ ।  ਮਾਰਚ ,  1948 ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਗ਼ਾਵਤ ਦਬਾਇਆ ਜਾ ਸਕਿਆ ,  ਪਰ ਇਸਤੋਂ ਪੈਸਾ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਬੇਹੱਦ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਈ ।
ਇਸ ਸਮੇਂ ਗਰੀਸ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗਕ ਤਰੱਕੀ ਕੁੱਝ ਅੰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਪਰ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਤੇ ਸਾਮਾਜਕ ਹਾਲਤ ਨਿਰਾਸ਼ਾਪੂਰਣ ਰਹੀ ।  ਸਿਤੰਬਰ ,  1947 ਵਲੋਂ ਨਵੰਬਰ ,  1949 ਤੱਕ ਦਸ ਸਰਕਾਰਾਂ ਬਦਲੀਆਂ ।  ਪੈਪਾਗਸ  ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਰੈਲੀ ਦਲ  ਦੇ ਬਹੁਮਤ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਉੱਤੇ ਕੁੱਝ ਵਿਅਕਤੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਈ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰਤਾ ਆਈ ।  ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਵਿੱਚ ਨਿਊਨਤਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ।  ਫਿਰ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਚੰਗੀ ਹੋਈ ।  ਰੂਸੀ ਗੁਟ ਵਲੋਂ ਨਿਕਲਣ  ਦੇ ਬਾਅਦ ਯੂਗੋਸਲਾਵਿਆ ਵਲੋਂ ਉਸਦੇ ਸੰਬੰਧ ਚੰਗੇ ਹੋਏ ।  1952 ਵਿੱਚ ਟਰਕੀ  ਦੇ ਨਾਲ ਗਰੀਸ ਨਾਟੋ  ( ਨਾਰਥ ਏਟਲਾਂਟਿਕ ਟਰੀਟੀ ਆਰਗੇਨਾਇਜੇਸ਼ਨ )  ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੋਇਆ ।  ਫਰਵਰੀ ,  1953 ਵਿੱਚ ਯੂਗੋਸਲਾਵਿਆ ਟਰਕੀ ਅਤੇ ਗਰੀਸ ਵਿੱਚ ਆਪਸ ਦਾ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਸੁਲਾਹ ਹੋਈ ।  1952 ਵਿੱਚ ਗਰੀਸ ਅਤੇ ਬਲਗੇਰਿਆ  ਦੇ ਵਿੱਚ ਸੀਮਾਵਿਵਾਦ ਹੋਇਆ ,  ਪਰ ਗਰੀਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਂਤਰਿਕ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸਾਮਵਾਦ ਨੂੰ ਕਦੇ ਪਨਪਣ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ।  1954 ਵਿੱਚ ਏਥੇਂਸ ਅਤੇ ਸਾਇਪ੍ਰਸ ਵਿੱਚ ਬਰੀਟੀਸ਼ ਹਸਤੱਕਖੇਪ  ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗ਼ਾਵਤ ਭੜਕਿਆ ।  ਅੰਤ ਵਿੱਚ ,  ਬਰੀਟੀਸ਼ ਹਸਤੱਕਖੇਪ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰਸੰਘ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਅਧੀਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ।  1959 ਵਿੱਚ ਲੰਦਨ - ਜਿਊਰਿਖ ਸਮੱਝੌਤੇ  ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਇਪ੍ਰਸ ਸਮੱਸਿਆ  ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦੁਆਰਾ ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਗਰੀਸ  ਦੇ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰਤਾ ਆਈ ।  ਨਵੰਬਰ ,  1962 ਵਿੱਚ ਗਰੀਸ ਯੋਰੋਪੀਏ ਸਮਿੱਲਤ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਇਆ ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਭਾਈ ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਖ਼ਾਲਸਾ
ਭਾਈ ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਖ਼ਾਲਸਾ (12 ਅਪ੍ਰੈਲ 1952 - 02 ਅਪ੍ਰੈਲ 2020) ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿਖੇ ਸਾਬਕਾ "ਹਜ਼ੂਰੀ ਰਾਗੀ" ਸੀ।
“ਕਲਾ” ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਬਦਲੇ, ਉਸਨੂੰ ਸਾਲ 2009 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (ਭਾਰਤ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ) ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਰਾਗੀ ਸੀ। 2 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2020 ਨੂੰ ਭਾਈ ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਖਾਲਸਾ ਜੀ ਕੋਵਿਡ-19 ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਕਾਰਨ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1952 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਧਿਆਪਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਜੇਤਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗੀਤਕਾਰ
ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਰਿਜ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਮੁਕਤਸਰ
ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਰਿਜ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ, ਮੁਕਤਸਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸਾਲ 1997 ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਤੋਂ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ, ਅਬੋਹਰ ਅਤੇ ਮੁਕਤਸਰ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਚੱਲੀ ਆ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਪਣਾ ਰਿਜ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਜਾਂ ਖੇਤਰੀ ਕੇਂਦਰ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਥਾੋਿਤ ਕਰੇ। 1997 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਤੱਤਕਾਲੀ ਮੁਖ ਮੰਤਰੀ ਪੰਜਾਬ ਸ. ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ਮੀਨ, ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਗਰਾਂਟ ਅਤੇ ਫ਼ੰਡ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਇਆ ਕਰੇਗੀ। ਇਸ ਵਾਅਦੇ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਿਜ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਮੁਕਤਸਰ ਵਿਖੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕੋਰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉੱਘੇ ਭੂਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਡਾ. ਜੀ.ਐਸ. ਗੋਸਲ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਆਨਰੇਰੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਟਿੱਬੀ ਸਾਹਿਬ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਇੱਕ ਬਿਲਡਿੰਗ ਨੂੰ ਕਿਰਾਏ ਉੱਤੇ ਲੈ ਕੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਰਿਜ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਆਰੰਭ
ਮਿਤੀ 19 ਜੁਲਾਈ 1997 ਨੂੰ ਇਸ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਐਲ.ਐਲ.ਬੀ. ਅਤੇ ਐਮ.ਸੀ.ਏ. ਦੇ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਕੋਰਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ. ਦੇ ਕੋਰਸ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਸ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵੱਜੋਂ ਡਾ. ਬੀਐਸ.ਢਿਲੋਂ ਦੀ ਨਿਯਕਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਢੀਂਗਰਾ, ਡਾ. ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਭੱਟੀ ਅਤੇ ਡਾ. ਬਲਜਿੰਦਰ ਕੌਰ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਪਵਨ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਡਾ. ਬਿਮਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਹੋਈ। ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਂਇੰਸ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਵਨੀ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਮੁਨੀਸ਼ ਜਿੰਦਲ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਏ। ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸ.ਮਹਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਅਤੇ ਸ. ਗੁਰਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸ. ਜਸਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਢਿਲੋਂ ਅਤੇ ਸ. ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਡੀ.ਕੇ.ਸਿੰਘ, ਡਾ. ਨਿਸ਼ਾ ਜੈਨ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ. ਸੁਜੀਤ ਕੁਮਾਰ ਲਾਹਿੜੀ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਮੁੱਢਲੇ ਅਧਿਆਪਨ ਸਟਾਫ਼ ਨਾਲ ਇਹ ਰੀਜਨਲ ਸੈਂਟਰ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ। ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਸਾਰੇ ਕੋਰਸਾਂ ਨੂੰ ਭਰਵਾਂ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ। ਅਗਲੇ ਵਿੱਦਿਅਕ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਬਲਕਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਡਾ. ਵਿਨੋਦ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬਾਨੀਬ੍ਰਤ ਮਹੰਤਾ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਂਾਗ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਸਾਲ 2005 ਵਿੱਚ ਡਾ. ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚਲੇ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ ਡਾ. ਰਵੀ ਰਵਿੰਦਰ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਬਾਗ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।
ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਅਧਿਆਪਕ
=ਚੱਲ ਰਹੇ ਕੋਰਸ=
ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ
ਇਸ ਸੈਂਟਰ ਨੂੰ ਹਾਲੇ ਤਕ ਆਪਣੀ ਇਮਾਰਤ ਨਸੀਬ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਵਰਤਮਾਨ ਬਿਲਡਿੰਗ ਬੜੀ ਖ਼ਸਤਾ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਜਾਨੀ ਜਾਂ ਮਾਲੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਜ਼ਾਹਿਰ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਇਹ ਸੈਂਟਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਾਰਣ ਇਸ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਹੋਰਾਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਲਈ ਉਤਾਵਲੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਝਿਜਕ ਤੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ
ਟੂਕੂਮਸ
ਲਾਤਵੀਆ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਆਸਤ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਿਆਸਤੀ ਥਾਵਾਂ
ਧਰਮਕੋਟ
ਧਰਮਕੋਟ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਊਦ ਬਿਲਾਊ
ਸਰੀਰਕ ਬਣਤਰ
ਇਸਦਾ ਸਰੀਰ ਨਿੱਕੇ ਕੰਨਾਂ, ਛੋਟੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਤੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਲੰਮਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਕੰਨਾਂ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਝਿੱਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਤੈਰਨ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਗੋਤਾ ਮਾਰਨ ਸਮੇਂ ਇਸਦੇ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਜਿਹੇ ਵਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਤੈਰਦੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਉੱਪਰ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਤੈਰਦਾ ਹੈ।
ਹੋਂਦ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰ
ਊਦ ਬਿਲਾਊ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਜਾਤੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਜਾਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਵਧੇਰੇ ਕਰਕੇ ਚਟਾਨੀ ਤੱਟ 'ਤੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਾਦਾ ਊਦ ਬਿਲਾਊ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਪਈਆਂ ਚੱਟਾਨਾਂ ਆਦਿ 'ਤੇ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਬੱਚੇ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਾਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਚੱਲਣਾ-ਫਿਰਨਾ ਸਿਖਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤੈਰਾਕੀ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਊਦ ਬਿਲਾਵਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਬੜਾ ਕੀਮਤੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉੱਥੇ ਊਦ ਬਿਲਾਊ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਾਰਨ ਇਸਦੀ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਖਤਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਫਿਰ ਇਸਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵ
ਮੇਜਰ ਲੀਗ ਬੇਸਬਾਲ
ਮੇਜਰ ਲੀਗ ਬੇਸਬਾਲ (ਐਮ.ਐਲ.ਬੀ) (Major League Baseball; MLB) ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਬੇਸਬਾਲ ਸੰਗਠਨ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਖੇਡ ਲੀਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਹਰ ਲੀਗ ਵਿੱਚ 15 ਟੀਮਾਂ ਨਾਲ ਕੁੱਲ 30 ਟੀਮਾਂ ਕੌਮੀ ਲੀਗ (ਐਨ.ਐਲ) ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਲੀਗ (ਏ.ਐਲ) ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੀਆਂ ਹਨ। ਐਨਐਲ ਅਤੇ ਏਲ ਦਾ ਨਿਰਣਾ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 1876 ਅਤੇ 1901 ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪਰੰਤੂ 1903 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਖਰੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ, ਲੀਗ 2000 ਵਿੱਚ ਬੇਸਬਾਲ ਦੇ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਇੱਕ ਵੀ ਸੰਗਠਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਮਾਈਨਰ ਲੀਗ ਬੇਸਬਾਲ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੇਜਰ ਲੀਗ ਕਲੱਬਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ 240 ਟੀਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵ ਬੇਸਬਾਲ ਸੌਫਟਬਾਲ ਕਨਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ, ਐਮ.ਐਲ.ਬੀ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਵਿਸ਼ਵ ਬੇਸਬਾਲ ਕਲਾਸਿਕ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੀ ਹੈ।
1869 ਵਿੱਚ ਸਿਨਸਿਨਾਟੀ ਵਿੱਚ ਬੇਸਬਾਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਟੀਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਬੇਸਬਾਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕੁਝ ਦਹਾਕੇ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਜੋ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਟੀਮ ਜਾਂ ਲੀਗ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਤੱਕ ਚੜ੍ਹਦੀਆਂ ਸਨ। ਬੇਸਬਾਲ ਵਿੱਚ 1920 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਡੈੱਡ-ਬਾਲ ਯੁੱਗ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ; ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੇ ਘਰੇਲੂ ਦੌੜਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਖੇਡੀਆਂ ਸਨ। ਬੇਸਬਾਲ 1919 ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਸੀਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਰਚਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਲੈਕ ਸੋਸਕ ਸਕੈਂਡਲ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਖੇਡ 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਧ ਗਈ ਅਤੇ ਮਹਾਂ ਮੰਚ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਸੰਭਾਵੀ ਘਾਟਾਂ ਤੋਂ ਬਚਿਆ। ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਜੈਕੀ ਰੌਬਿਨਸਨ ਨੇ ਬੇਸਬਾਲ ਦੇ ਰੰਗ ਦੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ।
ਧਾਮੋ ਮਾਜਰਾ
ਧਾਮੋ ਮਾਜਰਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਪਟਿਆਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਮੇਜਰ ਲੀਗ ਬੇਸਬਾਲ
1950 ਅਤੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਏ.ਏ. ਅਤੇ ਐਨ.ਐਲ. ਲਈ ਵਿਸਥਾਰ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸੀ, ਫਿਰ ਨਵੇਂ ਸਟੇਡੀਅਮਾਂ ਅਤੇ ਨਕਲੀ ਟਰਫ ਦੀਆਂ ਸਤਹਾਂ ਨੇ 1970 ਅਤੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਘਰੇਲੂ ਦਬਦਬਾ ਕਾਇਮ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ 2000 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਮੇਜਰ ਲੀਗ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਐਨਾਬੋਲਿਕ ਸਟੀਰਾਇਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। 2006 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਮਿਚੇਲ ਰਿਪੋਰਟ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਟੀਮ ਦੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਅੱਜ, ਐਮ.ਐਲ.ਬੀ 30 ਟੀਮਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੈ: 29 ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ। ਟੀਮਸ ਹਰੇਕ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ 162 ਗੇਮਾਂ ਹਰ ਇੱਕ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਚਾਰ-ਗੇੜ ਪੋਸਟਸੀਜ਼ਨ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਫੁੱਟਬਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਦੋ ਲੀਗ ਚੈਂਪੀਅਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੱਤ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਲੜੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 1903 ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਹੈ। ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ, ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੈੱਟ। 2015 ਵਿੱਚ 73 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਐਮਐਲ ਬੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੇਡ ਲੀਗ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਾਜ਼ਰੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨਿਯਮਤ ਸੀਜ਼ਨ
ਮੌਜੂਦਾ ਐਮ.ਐਲ.ਬੀ ਨਿਯਮਤ ਸੀਜ਼ਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਟੀਮ ਪ੍ਰਤੀ 162 ਗੇਮਾਂ ਹਨ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਪਰੈਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਐਤਵਾਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਟੀਮ ਦੇ ਅਨੁਸੂਚੀ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਤਿੰਨ-ਗੇਮ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਦੋ ਜਾਂ ਚਾਰ ਗੇਮਾਂ ਵਾਲੀ ਲੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।  ਮੁਲਤਵੀ ਖੇਡਾਂ ਜਾਂ ਮੁਅੱਤਲ ਕੀਤੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਐਡਹੌਕ ਇਕ-ਗੇਮ ਜਾਂ ਪੰਜ ਗੇਮਜ਼ ਦੀ ਲੜੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਟੀਮ ਦੀ ਲੜੀ ਨੂੰ ਹੋਮਸਟੈਂਡਜ਼ ਅਤੇ ਸੜਕ ਸਫ਼ਰ ਵਿੱਚ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਟੀਮਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੇਡ ਪ੍ਰਤੀ ਹਫਤੇ ਪੰਜ ਤੋਂ ਸੱਤ ਦਿਨ ਖੇਡਦੀਆਂ ਹਨ, ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਸੋਮਵਾਰ ਜਾਂ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਣ ਵਜੋਂ। ਅਕਸਰ, ਖੇਡਾਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਐਤਵਾਰ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੁਪਹਿਰ ਦੌਰਾਨ ਖੇਡੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਟੀਮਾਂ ਸੋਮਵਾਰ ਦੀ ਰਾਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਅਗਲੇ ਟੂਰਿਜਟ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਟੀਮਾਂ, ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ, ਅਤੇ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦੇ ਦਿਨ ਅਕਸਰ ਦਿਨ ਗੇਮਜ਼ ਖੇਡਣਗੀਆਂ।
ਹਰੇਕ ਟੀਮ ਇਸ ਦੇ ਚਾਰ ਡਿਵੀਜ਼ਨਲ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹਰੇਕ 19 ਮੈਚ ਖੇਡੇਗੀ। ਇਹ ਇਸ ਦੀ ਲੀਗ ਵਿੱਚ 10 ਹੋਰ ਟੀਮਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਲੜੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੀਰੀਜ਼ ਖੇਡੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਛੇ ਜਾਂ ਸੱਤ ਮੈਚ ਹਨ। ਇੱਕ ਟੀਮ ਦੂਜੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਿਵੀਜ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖੇਡਦੀ ਹੈ, ਹਰ ਸਾਲ ਘੁੰਮ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਿਰੋਧੀ ਹਨ, ਦੋ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਸੀਰੀਜ਼, ਅਤੇ ਚਾਰ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਲ ਘਰ ਅਤੇ ਦੂਰ ਵਿਚਕਾਰ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹਰ ਟੀਮ ਦਾ ਹਰ ਇੱਕ ਔਪਟੀਲੇਗ "ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਰੋਧੀ" ਹੁੰਦਾ ਹੈ (ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਮੈਟਰੋ ਖੇਤਰ ਦਾ ਆਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ) ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਹਰ ਸਾਲ ਦੋ ਘਰੇਲੂ ਖੇਡਾਂ ਖੇਡਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋ ਦੂਰ ਖੇਡਾਂ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।
ਹਰੇਕ ਲੀਗ (15) ਵਿੱਚ ਟੀਮਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਦੋ ਟੀਮਾਂ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅੰਤਰਾਲ ਖੇਡਣ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੋ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਟੀਮਾਂ ਦਾ ਦਿਨ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਟੀਮ ਪੂਰੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ 20 ਇੰਟਰਲੇਗ ਗੇਮ ਖੇਡਦੀ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਇੰਟਰਲੇਗ ਗੇਮ ਨਾਲ, ਪਰ ਮਈ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੀਕਐਂਡ ਲਈ ਸਾਰੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਇੱਕ ਇੰਟਰਲੇਗ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਗੀਆਂ। DH ਦੇ ਨਿਯਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘਰੇਲੂ ਟੀਮ ਦੇ ਲੀਗ ਨਿਯਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 2013 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇੰਟਰਲੇਗ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ: ਮਈ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਫਤੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਮਾਂ, ਜੋ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਦੋ-ਤਿਹਾਈ ਜੂਨ ਦੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਟੀਮਾਂ ਇੰਟਰਲੇਗ ਗੇਮ ਖੇਡਦੀਆਂ ਹਨ (ਹਰੇਕ ਦਿਨ ਦੋ ਐਨਐਲ ਟੀਮਾਂ ਲਈ ਬੱਚਤ ਕਰੋ), ਅਤੇ ਨਹੀਂ ਇੰਟਰਲੇਗ ਗੇਮਾਂ ਉਹਨਾਂ ਤਾਰੀਖਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਤਹਿ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ (2013 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸੀਜ਼ਨ-ਲੰਬੇ ਇੰਟਰਲੇਗ ਖੇਡਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਕਈ ਟੀਮਾਂ ਸਨ। 2013 ਵਿੱਚ, ਹਾਯਾਉਸਟਨ ਐਸਟਸ ਅਮਰੀਕੀ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਲੀਗ ਵਿੱਚ 15 ਟੀਮਾਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। )
ਇੱਕ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਟੀਮਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਪਲੇਅਫਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਇੱਕ ਜਿੱਤ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਡਵੀਜ਼ਨ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਜਾਂ ਇੱਕ ਵਾਈਲਡ ਕਾਰਡ ਸਪਾਟ ਪਕੜ ਕੇ।
162-ਗੇਮ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੋਸਟਸੈਸਨ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਾਧੂ ਟਾਈ-ਬ੍ਰੇਕਿੰਗ ਗੇਮ (ਜਾਂ ਗੇਮਾਂ) ਦੀ ਲੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਬੀਜਾ, ਭਾਰਤ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਇਸ਼ਤਾਦਿਊ ਮੁਨਸਿਪਲ ਡੀ ਬ੍ਰਾਗਾ
ਇਸ਼ਤਾਦਿਊ ਮੁਨਸਿਪਲ ਡੀ ਬ੍ਰਾਗਾ, ਇਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਗਾ, ਪੁਰਤਗਾਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਐੱਸ. ਸੀ। ਬ੍ਰਾਗਾ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 30,286 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਰਤਗਾਲ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ
ਵਾਲਕਾ
ਵਾਲਕਾ ਲਾਤਵੀਆ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਹੈ।
ਸਿਕੰਦਰ ਮਹਾਨ
ਸਿਕੰਦਰ (ਅੰਗਰੇਜੀ: Alexander the Great) ਫੈਲਕੂਸ ਦਾ ਬੇਟਾ ਅਤੇ ਪੁਰਾਤਨ ਯੂਨਾਨ ਦੀ ਮਕਦੂਨ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸੀ। 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਦੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਅਰਸਤੂ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ ਗਈ।ਇਸ ਨੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਫਤਹਿ ਕਰਕੇ ਈਸਵੀ ਸਨ ਤੋਂ 327 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਜਾ ਪੋਰਸ (Porus) ਨੂੰ ਜੇਹਲਮ ਦੇ ਕੰਢੇ ਹਾਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਿੱਤਰ ਬਣ ਗਏ। ਸਿਕੰਦਰ ਬਿਆਸ ਨਦੀ ਤਕ ਆਕੇ ਦੇਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਗਿਆ। ਇਸ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ 323 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਦਾ ਕੋਈ ਸਪਸ਼ਟ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ
ਵਾਟਰ ਪੋਲੋ
ਵਾਟਰ ਪੋਲੋ ਇੱਕ ਗੇਮ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖੇਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਵਾਟਰ ਪੋਲੋ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡ ਹੈ।ਇਸ ਗੇਮ ਲਈ ਗਰਾਊਂਡ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਦੋ ਟੀਮਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੀਆਂ ਹਨ।ਹਰ ਇੱਕ ਟੀਮ ਦੇ ਸੱਤ ਖਿਡਾਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਇਸ ਗੇਮ ਲਈ ਗਰਾਊਂਡ 8 ਤੋ 20 ਮੀਟਰ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਦਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਪਾਣੀ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ 1.8 ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।ਗੇਂਦ 68 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਦੇ ਵਿਆਸ ਦੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।ਉਸ ਦਾ ਭਾਰ 450 ਗਰਾਮ ਹੋਣਾ ਚਾਹਿਦਾ ਹੈ।ਵਾਟਰ ਪੋਲੋ ਗੇਮ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਹਾਫ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਹਰ ਹਾਫ਼ ਪੰਜ ਮਿੰਟਾ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਹਰ ਹਾਫ਼ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮਿੰਟ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਰਾਮ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਖੇਡ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੋਹਾਂ ਟੀਮਾਂ ਦੇ ਕਪਤਾਨਾਂ ਵਲੋਂ ਗਰਾਊਂਡ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤੋ ਬਾਲ ਸੁੱਟਣ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਫ਼ਿਰ ਖਿਡਾਰੀ ਚੁਸਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਟੀਮ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਖਿਡਾਰੀ ਵੱਲ ਸੁੱਟਦਾ ਹੈ।ਦੂਸਰੇ ਟੀਮ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਓਹਨਾ ਤੋ ਬਾਲ ਖੋਹਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਗੋਲ ਰੇਖਾ ਤੋ ਪਾਰ ਗਈ ਬਾਲ ਨੂੰ ਗੋਲਚੀ ਜਾਣੀ ਗੋਲ ਰਖਿਅਕ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ।ਇਕ ਟੀਮ ਚਿੱਟੀਆਂ ਟੋਪੀਆਂ ਪਹਿਣਦੀ ਹੈ ਤੇ ਦੂਸਰੀ ਟੀਮ ਨੀਲੀਆਂ ਟੋਪੀਆਂ ਪਹਿਣਦੀ ਹੈ।ਹਰ ਟੋਪੀ ਦੇ ਦੋਨੋਂ ਪਾਸੇ ਨੰਬਰ ਲਿਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਗੋਲਚੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਨੰਬਰ ਵਾਲੀ ਟੋਪੀ ਪਹਿਣਦਾ ਹੈ।ਬਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਹਥੇਲੀਆਂ ਨਾਲ ਹੀ ਫੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਵੱਧ ਗੋਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਜੇਤੂ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਕ ਟੀਮ ਖੇਡ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਾਟਰ ਪੋਲੋ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਖੀਰ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਸਕੌਟਲੈਂਡ ਵਿੱਚ, ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਤੈਰਾਕੀ ਹੁਨਰ ਦੇ ਇੱਕ ਮੁਜ਼ਾਹਰੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਉਥੇ ਪਾਣੀ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਰੇਸਿੰਗ ਨੁਮਾਇਸ਼ਾਂ ਮੇਲਿਆਂ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ
ਲੋਕ ਪੂਜਾ ਵਿਧੀਆਂ
ਲੋਕ ਪੂਜਾ ਵਿਧੀਆਂ
‘ਪੂਜਾ’ ਸ਼ਬਦ ਨਾਂਵ ਹੈ ਜੋ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ‘ਪੂਜ’ ਧਾਤੂ ਤੋਂ ਵਿਉਂਤਪੱਤ ਹੈ ਅਰਥਾਤ ਆਦਰ ਕਰਨ ਤੇ ਪੂਜਨ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਪੂਜਾ ਆਖਦੇ ਹਨ । ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ‘ਪੂਜਾ’ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਹੁਤ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਹੋਈ ਹੈ । “ਭਾਰਤੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਤਮਕ ਰੰਗਤ ਵਾਲ਼ਾ ਹੈ । ਇੱਥੇ ਤੇਤੀ ਕਰੋੜ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤੇ ਹੋਏ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਪੜਾ ਤੋਂ ਅੱਜ ਤਕ ਮਨੁੱਖ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵਾਸਤਵਿਕ ਹੋਂਦ ਮੰਨਦਾ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੇ ਢੰਗ ਤਰੀਕੇ ਅਪਣਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਸੰਖ ਵਜਾ ਕੇ, ਟੱਲੀਆਂ ਖੜਕਾ ਕੇ , ਢੋਲਕੀ ਛੈਣੇ ਤੇ ਖੜਤਾਲਾਂ ਵਜਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਇਸ਼ਟ ਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਡੰਡੌਤ ਕਰਨਾ , ਚੌਂਕੀ ਭਰਨਾ , ਬਲੀ ਜਾਂ ਭੇਟ ਚੜਾਉਣਾ , ਸੁੱਖਣਾ ਦੇਣਾ , ਮੱਥਾ ਟੇਕਣਾ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਕੱਢਣਾ ਆਦਿ ਸਾਰੀਆਂ ਹੀ ਪੂਜਾ ਵਿਧੀਆਂ ਹਨ । ਲੋਕ ਧਰਮ ਪੂਜਾ ਵਿਧੀਆਂ ਲਗਭਗ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਪੈਟਰਨ ਤੇ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ । ਪਰ ਸੰਸਥਾਈ ਧਰਮ ਵਿਖੇ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਕਾਰਜ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।“ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ : ਡਾ. ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਥਿੰਦ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ, “ ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਰਕ ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਚੁਰਾਸੀ ਲੱਖ ਜੂਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ , ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ , ਸੁੱਖਣਾ , ਮੰਨਤ , ਚੜਾਵਾ , ਵਰਤ , ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ , ਇਸ਼ਨਾਨ , ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦ ਗ੍ਰਹਿਣ ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ , ਪੂਜਾ ਪਾਠ , ਜੰਤਰ ਮੰਤਰ , ਸਰਾਧ , ਸ਼ਗਨ , ਅਪਸ਼ਗਨ ਆਦਿ ਵਿਸ਼ੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ । ” ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਰਾ-ਸਰੀਰਕ ਸਕਤੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਹਰ ਆਏ ਦਿਨ ਸੰਤਾਂ, ਪੀਰਾਂ , ਫ਼ਕੀਰਾਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ਼ ਕਰਾਮਾਤੀ ਸਾਖੀਆਂ ਜੋੜ ਕੇ ਅਨੇਕਾਂ ਹੋਰ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ । ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਅੰਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਘਰ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਾਂ ਹੀ ਬਚ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੇਕਰ ਉਹ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਜਾਂ ਮੰਨਤ ਆਦਿ ਮੰਨਣਗੇ । ਲੋਕ ਪੂਜਾ ਵਿਧੀਆਂ :
ਆਰਤੀ
ਆਰਤੀ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮ ਹੈ । ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤੇ ਦੇ ਮੂਰਤੀ ਅੱਗੇ ਥਾਲ਼ ਵਿੱਚ ਦੀਵੇ ਰੱਖ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾ ਕੇ ਉਹ ਥਾਲ਼ ਉਸ ਅੱਗੇ ਘੁਮਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤੇ ਜਾਂ ਇਸ਼ਟ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ, ਭਗਤ ਕਬੀਰ , ਨਾਮਦੇਵ , ਭਗਤ ਰਵੀਦਾਸ ਆਦਿ ਨੇ ਇਸ ਰਸਮ ਦਾ ਖੰਡਨ ਕੀਤਾ ਹੈ । ਅਤੇ ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਉਹਨਾਂ ਤੇ ਸ਼ਬਦ ਉਸਾਰੇ ਹਨ । ਪਰ ਲੋਕ ਮਨ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵੀ ਅਸਫ਼ਲ ਰਹੇ ਹਨ ।
ਮੂਰਤੀ ਪੂਜਾ
ਲੋਕ ਮਾਨਸ ਦਾ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤੇ ਜਾਂ ਪੀਰ ਫ਼ਕੀਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤਾਂ ਹੀ ਠੀਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੇਕਰ ਉਸਦੀ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ । ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਆਈ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ । ਉਹਨਾਂ ਅੱਗੇ ਧੂਪ ਜਾਂ ਧੂਫ ਜਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਦੁੱਧ ਨਾਲ਼ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਖਾਣ ਲਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਧਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਸੰਬੰਧਿਤ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਾ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਾਰਜ ਸਿੱਧ ਕਰ ਦੇਵੇ । ਮੂਰਤੀ ਦਾ ਪੂਜਾ ਦਾ ਖੰਡਨ ਕੀਤਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ, ਭਗਤ ਕਬੀਰ , ਭਗਤ ਰਵੀਦਾਸ ਆਦਿ ਜੀ ਨੇ । ਲੋਕ ਮਾਨਸ ਦਾ ਮੂਰਤੀ ਪੂਜਾ ਪ੍ਰਤੀ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਜਾਂ ਸ਼ਰਧਾ ਹੈ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਨਾਲ਼ ਕੋਈ ਬਹੁਤਾ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਹੈ । ਅੱਜ ਵੀ ਲੋਕ ਫੋਟੋਆਂ ਅੱਗੇ ਮੱਥੇ ਟੇਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ।
ਮੜੀ ਮਸਾਣ ਦੀ ਪੂਜਾ
ਵੱਡੇ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤੇ ਦਾ ਮੰਦਰ ਜਾਂ ਮੂਰਤੀ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗੀ ਪਰ ਸਥਾਨਕ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮੜੀਆਂ, ਮਟੀਲੇ ਤੇ ਭੌਣ ਹਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ । ਇਹ ਮੜੀਆਂ ਦੋ ਕੁ ਹੱਥ ਉੱਚੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ । ਉੱਪਰ ਕਲੀ ਫੇਰੀ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ , ਉੱਪਰ ਅੰਡੇਦਾਰ ਗੋਲ਼ਾਈ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮੂਰਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਸਿਰਫ ਦੀਵਾ ਜਗਾਣ ਜਿੰਨੀ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਜਗਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਇਹ ਸਥਾਨਕ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ । ਇੱਕ ਤਾਂ ਉਹ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ਼ ਖੇਤਾਂ ਦੀ ਪੌਦਾਵਾਰ ਵੱਧਦੀ ਹੈ । ਕੁੱਝ ਕੁ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਨ ।
ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ
ਜਨ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਆਦਿ ਹੋਰ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਆਦਿ ਕਾਲ ਤੋਂ ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ । ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦ ਦੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਲੱਗਣ ਕਰਕੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਗਲ, ਸ਼ੁੱਕਰ , ਬੁੱਧ , ਬ੍ਰਹਿਸਪਤੀ , ਸ਼ਨੀ , ਰਾਹੁ ਕੇਤੂ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਖ਼ਾਸ ਮੌਕਿਆਂ ਤੇ ਵਿਧੀ ਪੂਰਵਕ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ।
ਸ਼ੀਤਲਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਭੈ ਦਾਇਕ ਦੇਵੀ ਸ਼ੀਤਲਾ ਮਾਈ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਮਾਤਾ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ । ਇਹੋ ਦੇਵੀ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੋਗ ਫੈਲਾਂਦੀ ਹੈ । ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਚੇਚਕ ਦੇ ਦਾਣੇ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਰੋਗੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ ਹੈ । ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਜਿਸ ਨਾਲ਼ ਉਹ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ । ਜਿਵੇਂ ਰੋਗੀ ਉੱਪਰ ਕਾਲ਼ਾ ਕੱਪੜਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ , ਘਰ ਵਿੱਚ ਲਸਣ , ਪਿਆਜ਼ , ਸ਼ਰਾਬ ਆਦਿ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ । ਉਸ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਰੱਖਣ ਲਈ ਉਸਦੇ ਵਾਹਣ ਖੋਤੇ ਨੂੰ ਗੁਲਗੁਲੇ ਖਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ।
ਦੁਆਦਸ਼ ਸਿਲਾ
ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਜੋਤਿ ਲਿੰਗ ਅਥਵਾ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੁਆਦਾਸ਼ ਸਿਲਾ ਅਖਵਾਉਂਦਾ ਹੈ । ਇਸਦੇ ਭਗਤ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਮਨ ਇੱਛਤ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਅਭਿਲਾਸ਼ਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ।
ਗੁੱਗਾ ਪੀਰ ਦੀ ਪੂਜਾ
ਗੁੱਗਾ ਪੀਰ ਨੂੰ ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਗੁੱਗੇ ਨੌਂਵੀ ਦਿਨ ਉਹ ਗੁੱਗੇ ਦੇ ਝੰਡੇ ਨੂੰ, ਜੋ ਰੰਗ ਬਰੰਗੀਆਂ ਟਾਕੀਆਂ , ਮੋਰ ਪੰਖਾਂ , ਨਾਰੀਅਲਾਂ ਤੇ ਕੌਡਾਂ ਨਾਲ਼ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਇਸਤਰੀਆਂ ਗੁੱਗੇ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਸੱਪਾਂ ਦੀਆਂ ਬਰਮੀਆਂ ਤੇ ਸੇਵੀਆਂ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਗੁੱਗਾ ਮਿਹਰ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੇ । ਛਪਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਿਨ ਵੱਡਾ ਮੇਲਾ ਲਗਦਾ ਹੈ । ਜਿੱਥੇ ਗੁੱਗੇ ਦੀ ਮੜੀ ਹੈ ।
ਧਰਤੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ
ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਧਰਤੀ ਨਾਲ਼ ਅਥਾਹ ਪਿਆਰ ਹੈ । ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਵਾਸਤੇ ਅੰਨਦਾਤੀ ਹੈ । ਉਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਪੂਜਦੇ ਹਨ । ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ‘ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ’ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇਸਦੀ ਮੜੀ ਜਾਂ ਮੂਰਤੀ ਨਹੀਂ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਭੂਮੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ ਹੈ । ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕੀ ਮੱਝ ਚੋਣ ਸਮੇਂ ਕੁੱਝ ਧਾਰਾਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਮਾਰਦੇ ਹਨ । ਫ਼ਸਲ ਦੀ ਵਾਢੀ ਸਮੇਂ ਕੁੱਝ ਕੁੱਝ ਬੂਟੇ ਧਰਤੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਭੇਂਟ ਵਜੋਂ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ।
ਜਠੇਰਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ
ਜਠੇਰਾ ਕਿਸੇ ਖਾਨਦਾਨ ਦਾ ਮੋਢੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਜਿਸਦੀ ਪੂਜਾ ਉਸਦੀ ਸੰਤਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ । ਜਠੇਰਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਜੱਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ । ਇਹ ਪਿਤਰ ਪੂਜਾ ਦਾ ਹੀ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ । ਜਠੇਰੇ ਦੀ ਸਮਾਧ, ਪਿੰਡ ਦੀ ਬਾਹਰਲੀ ਹੱਦ ਤੇ ਕਿਸੇ ਜੰਡੀ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਹੇਠਾਂ ਉੱਚੀ ਥੇਹ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ , ਵਿਆਹ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਰੀਤਾਂ ਰਸਮਾਂ ਵੇਲ਼ੇ ਜਠੇਰਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ , ਘਿਉ ਤੇ ਫ਼ਲ਼ ਭੇਂਟ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ।
ਛੋਟੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ
ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਛੇਵੇਂ ਦਿਨ ਛੋਟੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਇਹ ਦੇਵੀ ਚੰਦਰੀਆਂ ਰੂਹਾਂ ਤੇ ਬਦ-ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਬੱਚੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ ।
ਸਾਂਝੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ
ਨੌਰਾਤਿਆਂ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਆਰੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਸਾਂਝੀ ਦੇਵੀ ਤੇ ਗੌਰਜਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ । ਪਹਿਲੇ ਨੌਰਾਤੇ ਨੂੰ ਗੋਹੇ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਗੁੰਨ ਕੇ ਘਰ ਦੀ ਕਿਸੇ ਕੰਧ ਉੱਤੇ ਸਾਂਝੀ ਮਾਈ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਕਲਾਤਮਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਉਸਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ, ਮੋਤੀਆਂ ਤੇ ਕੌਡੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਸਜਾਇਆ ਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇਸਦੀ ਪੂਜਾ ਹਰ ਸ਼ਾਮ ਵੇਲ਼ੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਉਪਰੋਕਤ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਥਾਨਕ ਪੀਰਾਂ ਦੇ ਮਜ਼ਾਰਾਂ ਤੇ ਲੋਕੀ ਜਾ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਖੀ ਸਰਵਰ, ਹੈਦਰ ਸੇਖ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਮੰਨਤਾਂ –ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕਧਾਰਾ
ਟਿੰਟੂ ਲੁੱਕਾ
ਟਿੰਟੂ ਲੁੱਕਾ (ਜਨਮ 26 ਅਪ੍ਰੈਲ 1989) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਥਲੀਟ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਟਰੈਕ ਅਤੇ ਫ਼ੀਲਡ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਟਿੰਟੂ ਲੁੱਕਾ 800 ਮੀਟਰ ਅਤੇ 400 ਮੀਟਰ ਦੌੜਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ 800 ਮੀਟਰ ਦੌੜ ਦੇ ਮਹਿਲਾ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਟਿੰਟੂ ਨੇ ਪੀ.ਟੀ. ਊਸ਼ਾ ਦੀ ਕੋਚਿੰਗ ਹੇਠ ਊਸ਼ਾ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। 2014 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਅਰਜੁਨ ਐਵਾਰਡ ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਜੂਨੀਅਰ ਕੈਰੀਅਰ
ਟਿੰਟੂ ਲੁੱਕਾ ਦਾ ਜਨਮ ਕੇਰਲਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਨੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਛੋਟੇ ਪਿੰਡ ਵਾਲਥੋਡੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਪੇ ਲੁੱਕਾ ਅਤੇ ਲੀਸੀ, ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਲੰਬੀ ਜੰਪਰ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਭੈਣ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਐਂਜਲ ਲੂਕਾ ਹੈ। ਲੂਕਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸੇਂਟ ਥਾਮਸ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਕੈਰਿਕਕੋੱਟਕਾਰੀ ਤੋਂ ਕੀਤੀ।
2001 ਵਿੱਚ, ਲੂਕਾ ਨੇ ਕੋਇਲਲੈਂਡ ਦੇ ਪੀਟੀ ਊਸ਼ਾ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੋਚ ਪੀ ਟੀ ਊਸ਼ਾ ਦੀ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਹੇਠ ਸਿਖਲਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। 2008 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਜੂਨੀਅਰ ਏਸ਼ੀਅਨ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ।
ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ
2008 ਵਿੱਚ, ਲੁੱਕਾ ਨੇ ਜਕਾਰਤਾ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਅਨ ਜੂਨੀਅਰ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ 800 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ।
2010 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ 'ਚ ਲੁੱਕਾ 2:01.25 ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਔਰਤਾਂ ਦੀ 800 ਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਛੇਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹੀ। ਪੀ.ਟੀ ਊਸ਼ਾ ਨੇ ਇਸ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਟਿੰਟੂ ਲੁੱਕਾ ਪਹਿਲਾਂ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਭੀੜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਭੀੜ ਦੀ ਤਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਤਾੜੀਆਂ ਉਸ ਦੀ ਇਕਾਗਰਤਾ ਗੁਆ ਸਕਦੀਆਂ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ।
ਕਾਂਟੀਨੈਂਟਲ ਕੱਪ, ਕ੍ਰੋਏਸ਼ੀਆ, 2010 ਵਿੱਚ, ਲੁੱਕਾ ਨੇ 800 ਮੀਟਰ ਦੇ ਇਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਈਨੀ ਵਿਲਸਨ ਦੇ 15 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ 1:59.85 ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਲਈ 1:59.17, ਟਾਈਮ ਦਰਜ ਕੀਤਾ।
ਲੰਡਨ 2012 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚ 800 ਮੀਟਰ ਈਵੈਂਟ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਦੇ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ, ਲੁੱਕਾ ਆਪਣੀ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ 1:59.69 ਸਕਿੰਟ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਹੀ, ਪਰ ਉਹ ਫਾਈਨਲ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ। ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ, ਕੇਰੇਲਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 200,000 ਡਾਲਰ (2,800 ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ) ਦੇ ਕੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।
1 ਅਕਤੂਬਰ 2014 ਨੂੰ ਲੁੱਕਾ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਇੰਚੀਓਨ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ 800 ਮੀਟਰ 'ਚ ਸਿਲਵਰ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਹ ਉਸ ਟੀਮ ਦਾ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ 2014 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ 4 ਐਕਸ 400 ਮੀਟਰ ਰਿਲੇਅ 'ਚ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਟੀਮ ਨੇ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਲਈ 3:28:68 'ਤੇ ਤੋਰਿਆ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ 2002 ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਹੈ।
2016 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ
2016 ਰੀਓ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿੰਟੂ ਲੁੱਕਾ ਬੁੱਧਵਾਰ, 17 ਅਗਸਤ 2016 ਨੂੰ ਮਹਿਲਾ 800 ਮੀਟਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਕੁਆਲੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਗੇਡ਼ ਵਿੱਚ ਹੀਟ-3 'ਚ ਛੋਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹੀ। ਲੁੱਕਾ ਨੇ 2 ਮਿੰਟ 0.48 ਸੈਕਿੰਡ ਦਾ ਸਮਾਂ ਕੱਢ ਕੇ ਹੀਟ-3 ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।
ਇਨਾਮ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ
ਅਰਜੁਨ ਅਵਾਰਡ - 2014
ਬਾਹਰੀ ਕਡ਼ੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1989 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਿਤ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਮਡੋਨਾ
ਮਡੋਨਾ ਲਾਤਵੀਆ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਆਸਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਡੋਨਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਤਵੀਆ
ਬ੍ਰਾਂਡਨਬੁਰਕ
ਬ੍ਰਾਂਡਨਬੁਰਕ ਜਾਂ ਬਰਾਂਡਨਬੁਰਗ (Brannenborg, ਹੇਠਲੀ ਸੋਰਬੀਆਈ: Bramborska; ਉੱਤਲੀ ਸੋਰਬੀਆਈ: Braniborska; Brandenburgia) ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪੋਟਸਡਾਮ ਹੈ।
ਯਰੇਨ ਰੋਟੇਲਾ
ਯਰੇਨ ਆਇਲਿਨ ਰੋਟੇਲਾ ਰਮੀਰੇਜ਼ (ਜਨਮ 9 ਜਨਵਰੀ 1981) ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਸੈਕਸ ਵਰਕਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਪੈਰਾਗੁਏਈ ਕਾਰਕੁੰਨ ਹੈ।
ਜੀਵਨੀ
ਯਰੇਨ ਰੋਟੇਲਾ ਦਾ ਜਨਮ 9 ਜਨਵਰੀ 1981 ਨੂੰ ਓਬਰੇਰੋ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਅਸੂਸੀਓਨ, ਪੈਰਾਗੂਏ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸੱਤ ਭੈਣਾਂ-ਭਰਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੂਜੀ ਹੈ। ਉਹ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਟਰਾਂਸ ਔਰਤ ਦੇ ਵਜੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕੈਰੀਅਰ
1999 ਵਿੱਚ ਸੈਕਸ ਵਰਕਰਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਪੁਲਿਸ ਜਬਰ ਦੇ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਨੇ ਰੋਟੇਲਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ਵਿੱਚ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਸ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਜਬਰ-ਜ਼ਨਾਹ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਸੈਕਸ ਵਰਕਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 2007 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪਾਂਬੀ: ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਟਰਾਂਸਵੈਸੇਟ, ਟਰਾਂਸੈਕਸੂਅਲ ਅਤੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਪੀਪਲ ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਚਾਰਟਰ ਨੂੰ 2008 ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਇਆ ਅਤੇ 2009 ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰੁਤਬਾ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ 2012 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 2016 ਤੱਕ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਪਾਂਬੀ ਦੁਆਰਾ ਯਰੇਨ ਰੋਟੇਲਾ ਨੇ ਉਲੰਘਣਾ ਦੀ ਨਿਖੇਧੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਟਰਾਂਸ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ।
ਉਹ ਪੈਰਾਗੁਏ ਦੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਵੂਮੈਨ ਦੀ ਇਕ ਨੇਤਾ ਹੈ, ਫੋਰਮ ਫਾਰ ਐਜੁਕੇਸ਼ਨ ਦੀ ਮਾਰੀਆ ਰਿਵਾਰੋਲਾ ਹੈਲਥਕੇਅਰ ਰਾਈਟਸ ਮੂਵਮੈਂਟ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸਮੂਹ, ਪੈਰਾਗੁਏ ਵਿਚ ਸਿਵਲ ਸੁਸਾਇਟੀ, 8 ਐਮ ਪੈਰਾਗੁਏ ਲਹਿਰ ਦੀ ਇਕ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੈਟਿਨ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਦੇ ਲੈਕਟ੍ਰਾਂਸ ਨੈਟਵਰਕ ਦੀ ਮੁਖੀ ਹੈ।
2015 ਵਿੱਚ ਐਮਨੇਸਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੈਰਾਗੁਏ ਵਿੱਚ [ਟਰਾਂਸਵੇਸਇਟ, ਟਰਾਂਸੈਕਸੂਅਲ, ਅਤੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਲੋਕਾਂ] ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਅਣਥੱਕ ਕਾਰਜ ਲਈ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਪੀਟਰ ਬੈੱਨਸਨ ਅਵਾਰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਨਾਟਕ ਦੀ ਦਿੱਖ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਯੋਗਦਾਨ "ਕਿ ਇਹ ਸਮੂਹਕ ਨਫ਼ਰਤ ਦੇ ਅਪਰਾਧਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਦੁਰਾਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨਸਾਫ ਅਤੇ ਛੋਟ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਜਿਉਂਦਾ ਹੈ।"
ਨਾਮ ਬਦਲੀ
ਦਸੰਬਰ 2016 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿਵਲ ਮੁਕੱਦਮੇ ਰਾਹੀਂ ਯਰੇਨ ਰੋਟੇਲਾ, ਮਾਰੀਆਨਾ ਸੇਪਲਵੇਦ ਨਾਲ ਪੈਰਾਗੁਏ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਬਦਲਣ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਟਰਾਂਸ ਸ਼ਖਸ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਪੰਜ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ 11 ਮਈ 2017 ਨੂੰ ਉਸਨੂੰ ਸਿਵਲ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਜੱਜ ਜੂਲੀਆ ਰੋਜ਼ਾ ਅਲੋਨਸੋ ਮਾਰਟਨੇਜ਼ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅਨੁਕੂਲ ਰਾਏ ਮਿਲੀ। ਪੈਰਾਗੁਏ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 25 ਤਹਿਤ ਇਹ ਕੇਸ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਿਆਂ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਵਕੀਲ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਨੇ ਉਪਾਅ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕੇਸ ਅਜੇ ਵੀ ਚੈਂਬਰ ਆਫ਼ ਸਿਵਲ ਅਪੀਲ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ, ਜਿਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਲੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਅਕਤੂਬਰ 2017 ਤੱਕ ਪੈਰਾਗੁਏ ਕੋਲ ਲਿੰਗ ਪਛਾਣ ਜਾਂ ਵਿਤਕਰੇ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਨੂੰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1981 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਹਿਲਾ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਵਰਗ
ਮਾਰੀਆ ਮੋਂਟੇਸੋਰੀ
ਮਾਰੀਆ ਟੇਕਲਾ ਆਰਟੈਮਿਸੀਆ ਮੋਂਟੇਸਰੀ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Maria Montessori) ਇੱਕ ਇਟਾਲੀਅਨ ਡਾਕਟਰ ਅਤੇ ਐਜੂਕੇਟਰ ਸੀ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਉਸ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਿੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀ ਲਿਖਤਾਂ ਕਰਕੇ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਮੌਂਟੇਸੋਰੀ ਨੇ ਲਿੰਗ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਅਤੇ ਉਮੀਦਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ, ਜਦੋਂ ਉਹਨੇ, ਇੱਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਬਣਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੀ ਤਕਨੀਕੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਕਲਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ। ਛੇਤੀ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਬਦਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰੋਮ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਮੈਡੀਕਲ ਸਕੂਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ 1896 ਵਿੱਚ ਆਨਰਜ਼ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਇਕੱਲੀ ਮਾਂ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਦਿਅਕ ਤਰੀਕਾ ਅੱਜ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਬਲਿਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ
ਮੌਂਟੇਸੋਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਅਗਸਤ 31, 1870 ਨੂੰ ਇਟਲੀ ਦੇ ਚੀਰਾਵੇਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਅਲੇਸੈਂਡਰੋ ਮੋਂਟੇਸੋਰੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ 33 ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ, ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਤੰਬਾਕੂ ਫੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ, ਰੀਨੇਲਡੀ ਸਟਾਪਾਨੀ, 25 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਤਾਲਵੀ ਭੂਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਐਂਟੀਓ ਸਟੋਪਾਨੀ [./Maria_Montessori#cite_note-1 [1] ] ਦੀ ਭਤੀਜੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਕੋਈ ਖਾਸ ਸਲਾਹਕਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਵੀ ਪਿਆਰ ਵਾਲਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਉਸਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਉਸਦੀ ਪਸੰਦ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਿੱਖਿਆ
1873 ਵਿੱਚ ਮੌਂਟੇਸੋਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਫਲੋਰੈਂਸ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਫਿਰ 1875 ਵਿੱਚ ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਕੰਮ ਕਾਰਨ ਆਏ। 1876 ​​ਵਿਚ 6 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੌਂਟੇਸੋਰੀ ਇੱਕ ਪਬਲਿਕ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਈ।
ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ
1883 ਜਾਂ 1884 ਵਿੱਚ, 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਮੌਂਟੇਸੋਰੀ ਇੱਕ ਸੈਕੰਡਰੀ, ਤਕਨੀਕੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਈ, ਰੈਜੀਆ ਸਕੂਲਾ ਟੇਕਨਿਕਾ ਮਾਈਕਲਐਂਜਲੋ ਬੋਨੋਰੋਟੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਇਤਾਲਵੀ, ਅੰਕਗਣਿਤ, ਬੀਜੇਟ, ਜਿਉਮੈਟਰੀ, ਲੇਖਾਕਾਰੀ, ਇਤਿਹਾਸ, ਭੂਗੋਲ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਚੰਗੇ ਨੰਬਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਨਤੀਜੇ ਦੇ ਨਾਲ 1886 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।
ਰੋਮ-ਮੈਡੀਕਲ ਸਕੂਲ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਮੌਂਟੇਸੋਰੀ ਦਵਾਈ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਉਸਨੇ ਰੋਮਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਇੱਕ ਡਿਗਰੀ ਕੋਰਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲਿਆ, ਬੌਟਨੀ, ਜੀਵਲੋਜੀ, ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਭੌਤਿਕੀ ਵਿਗਿਆਨ, ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ, ਸਰੀਰ ਵਿਗਿਆਨ, ਅਤੇ ਜਨਰਲ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਪਾਸ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ 1892 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਡਿਪਲੋਮਾ ਡੀ ਲਾਇਸੇਂਜ਼ਾ ਕਮਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਡਿਗਰੀ, ਇਤਾਲਵੀ ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਵਿੱਚ ਅਤਿਰਿਕਤ ਅਧਿਐਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, 1893 ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਮੈਡੀਕਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲੇ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਮੌਂਟੇਸਰੀ ਵਿਧੀ
ਮੌਂਟੇਸਰੀ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੋਂਟੇਸਰੀ ਵਿਧੀ ਸੀ। ਇਹ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਦੇ ਵਿਕਾਸ, ਖਾਸ ਕਰ ਕੇ ਅਮਲੀ ਖੇਲ ਦੁਆਰਾ, ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਧੀ ਰਾਹੀਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤਰੱਕੀ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਸਮਝ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਮੌਂਟੇਸਰੀ ਦੀ ਕਿਤਾਬ, ਦਿ ਮੌਂਟੇਸੋਰੀ ਵਿਧੀ, ਵਿਧੀ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਡਲ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖਿਅਕ ਤਿੰਨ ਵਿਕਾਸ-ਸਾਰਥਕ ਉਮਰ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ: 2-2.5 ਸਾਲ, 2.5-6 ਸਾਲ, ਅਤੇ 6-12 ਸਾਲ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਉਹਨਾਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੀਆਂ ਖੋਜਾਂ, ਤਰਾਸਦੀ, ਕ੍ਰਮ, ਪੁਨਰ-ਦੁਹਰਾਉਣ, ਅਮੋਕਾ, ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਤਤਕਾਲ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਉਮਰ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਖ਼ਰੀ ਉਮਰ ਸਮੂਹ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ, ਕਲਪਨਾ, ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕਤਾ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਵਿਕਸਤ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣਾ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ।
ਨੋਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1870 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1952 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਅਦਭੁੱਤ ਰਸ
ਅਨੋਖੇ ਜਾਂ ਅਲੌਕਿਕ ਵਰਣਨਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਅਤੇ ਅਨੋਖੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ 'ਅਦਭੁਤ' ਰਸ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਲੌਕਿਕ ਪਦਾਰਥ, ਵਿਸਮ੍ਯਕਾਰੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅਨੋਖੇ ਕੰਮ ਇਸ ਰਸ ਦੇ ਆਲੰਬਨ ਵਿਭਾਵ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਆਦਿ ਦਾ ਵਰਨਣ ਜਾਂ ਦਰਸ਼ਨ ਉੱਦੀਪਨ ਵਿਭਾਵ; ਵਾਹ-ਵਾਹ ਕਰਨਾ, ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਫਾੜ-ਫਾੜ ਕੇ ਦੇਖਣਾ, ਕੰਬਣਾ, ਪਸੀਨਾ ਆਉਣਾ ਆਦਿ ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ, ਉਤਸੁਕਤਾ, ਚਿੰਤਾ, ਵਿਤਰਕ ਆਦਿ ਵਿਅਭਿਚਾਰਿਭਾਵ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਸ਼ਪੰਨ 'ਵਿਸਮ੍ਯ' ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਸਥਾਈਭਾਵ ਹੀ 'ਅਦਭੁਤ' ਰਸ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਸਥਾਈ ਭਾਵ 'ਅਸਚਰਜ' ਹੈ। ਅਸਚਰਜ ਨੂੰ 'ਵਿਸਮ੍ਯ' ਕਹਿਕੇ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਨੇ ਇਸਦਾ ਲੱਛਣ ਦਿਤਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ-ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰੰਗ-ਰੂਪ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਜਦੋਂ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਿਤ੍ਰਤਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਸ ਨਾਲ ਚਿੱਤ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ (ਵਿਸਥਾਰ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਹੋ ਹੀ 'ਵਿਸਮ੍ਯ' ਹੈ।
ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅਦਭੁਤ ਦੀ ਵਿਅੰਜਨਾ ਹੋਈ ਹੈ। ਕਬੀਰ ਦੀਆਂ ਉਲਟ-ਬਾਂਸੀਆਂ, ਸੂਰਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਕੂਟ-ਪਦ ਅਦਭੁਤ ਰਸ ਦੇ ਅਖੁਟ ਭੰਡਾਰ ਹਨ। ਗੁਰੂਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਜੇਹੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉਤੇ ਅਦਭੁਤ ਰਸ ਆਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਉਦਾਹਰਣ :-
ਇਹ ਕੀ ਉਹਲੇ ਉਹਲੇ
ਕਲੀਆਂ ਥਾਣੀਂ ਕੌਣ ਦੁਧਲੀਆਂ
ਲੁਕ ਲੁਕ ਪਲਕਾਂ ਖੋਲੇ।
ਨੀਲੇ ਨਭ ਦਾ ਨੀਲ ਪੰਘੂੜਾ,
ਝੂਲੇ ਝੂਲਣ ਤਾਰੇ।
ਸੌਦੇ ਜਾਂਦੇ, ਢਹਿੰਦੇ ਜਾਂਦੇ,
ਚੰਦਾ ਚੁੰਮੇ ਠਾਰੇ।
ਲੈ ਸੂਰਜ ਦਾ ਰੂਪ ਰੁਪਹਿਲਾ,
ਕੌਣ ਗੁਆਚੇ ਟੋਲੇ।
ਏਥੇ 'ਅਸਚਰਜ' ਸਥਾਈ ਭਾਵ ਹੈ। ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਵਿਵਿਧ ਰੂਪ ਆਲੰਬਨ ਹਨ। ਜਿਗਿਆਸਾ, ਉਤਸੁਕਤਾ ਆਦਿ ਸੰਚਾਰੀ ਭਾਵ ਹਨ। ਇਉਂ ਏਥੇ ਅਦਭੁਤ ਰਸ ਦੀ ਵਿਅੰਜਨਾ ਨਿਰੂਪਿਤ ਹੋਈ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਢੇਸੀਆਂ ਕਾਹਨਾ
ਢੇਸੀਆਂ ਕਾਹਨਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਰੁੜਕਾ ਕਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਵਾਲਮੀਰਾ
ਵਾਲਮੀਰਾ ਲਾਤਵੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰ-ਫਲ 18.1 km² ਹੈ।
ਟਰਾਂਸਨਿਸਤੀਰੀਆਈ ਰੂਬਲ
ਰੂਬਲ ਟਰਾਂਸਨਿਸਤੀਰੀਆ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਰੂਬਲ ਵਿੱਚ 100 ਕੋਪੇਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਟਰਾਂਸਨਿਸਤੀਰੀਆ ਸੀਮਤ ਮਾਨਤਾ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਇਹਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ISO 4217 ਕੋਡ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਰ ਕਈ ਟਰਾਂਸਨਿਸਤੀਰੀਆਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਗਰੋਪ੍ਰੋਮਬੈਂਕ ਅਤੇ ਗਾਜ਼ਪ੍ਰੋਬੈਂਕ PRB ਕੋਡ ਨੂੰ ISO 4217 ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੀਆਂ ਹਨ। ਟਰਾਂਸ-ਨਿਸਤਰ ਗਣਰਾਜੀ ਬੈਂਕ ਕਈ ਵਾਰ RUP ਕੋਡ ਵਰਤਦਾ ਹੈ।
ਜੈਕ ਦਾ ਰਿਪਰ
1888 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਦੇ ਵ੍ਹਾਈਟਚੇਪਲ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਗਰੀਬ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇੱਕ ਅਣਪਛਾਤੇ ਸੀਰੀਅਲ ਕਿਲਰ ਜੈਕ ਦਾ ਰਿਪਰ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਮ ਹੈ। ਫੌਜਦਾਰੀ ਕੇਸ ਦੀਆਂ ਫਾਈਲਾਂ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਖਾਤਿਆਂ ਦੋਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਾਤਲ ਨੂੰ ਵਾਇਟਚੇਪਲ ਕਾਤਿਲ ਅਤੇ ਲੈਦਰ ਅਪਰੋਂਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰਿੱਪਰ ਉੱਤੇ ਵਿਆਪਕ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਦੀ ਕਵਰੇਜ ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਸਥਾਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਸਤੀ, ਅਤੇ ਦੰਤਕਥਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਹੋ ਗਈ। ਵ੍ਹਾਈਟਚੈਪਲ ਵਿਚ 1891 ਤਕ ਦੀਆਂ ਗਿਆਰਾਂ ਕਠੋਰ ਹੱਤਿਆਵਾਂ ਦੀ ਇਕ ਲੜੀ ਵਿਚ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਜਾਂਚ 18 ਦਸੰਬਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਤਲਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰੂਪ ਨਾਲ 1888 ਦੇ ਕਤਲਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਵਿਚ ਅਸਮਰੱਥ ਸੀ। ਪੰਜ ਪੀੜਤ-ਮੈਰੀ ਐਨ ਨਿਕੋਲਸ, ਐਨੀ ਚੈਪਮੈਨ, ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਸਲਾਈਡ, ਕੈਥਰੀਨ ਐਡਵੋਸ ਅਤੇ ਮੈਰੀ ਜੇਨ ਕੈਲੀ- ਨੂੰ "ਕੈਨੋਨੀਕਲ ਪੰਜ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 31 ਅਗਸਤ ਅਤੇ 9 ਨਵੰਬਰ 1888 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹਤਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਜੋੜਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਭਾਵਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਤਿਆਵਾਂ ਕਦੇ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਲੋਕ ਅਸਲੀ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਖੋਜਾਂ, ਲੋਕ-ਕਥਾ ਅਤੇ ਸੂਤਰਹੀਣ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਬਣ ਗਏ। ਰਿੱਪਰ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਬਦ "ਰੇਪਰਲੋਜੀ" ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਹੁਣ ਰਿਪਰ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਨੁਮਾਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਤਲਾਂ ਨੇ ਗਲਪ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਕਤਲ
[[ਤਸਵੀਰ:Whitechapel_Spitalfields_7_murders.JPG|alt=Victorian map of London marked with seven dots within a few streets of each other|left|thumb|300x300px|ਵ੍ਹਾਈਟਚੇਪਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੱਤ ਕਤਲ ਦੀਆਂ ਸਾਈਟਾਂ - ਓਸਬੋਰਨ ਸਟਰੀਟ (ਸੈਂਟਰ ਸੱਜੇ), ਜੌਰਜ ਯਾਰਡ (ਸੈਂਟਰ ਖੱਬੇ), ਹਾਨਬਰੀ ਸਟਰੀਟ (ਸਿਖਰ), ਬੁਕਸ ਰੋ (ਦੂਰ ਸੱਜੇ), ਬਰਨਰ ਸਟਰੀਟ (ਹੇਠਾਂ ਸੱਜੇ), ਮੀਟਰ ਸਕੇਅਰ (ਹੇਠਾਂ ਖੱਬੇ), ਅਤੇ ਡੋਰਸੈਟ ਸਟ੍ਰੀਟ (ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਖੱਬੇ)
]] ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ 'ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਮਲਿਆਂ' ਚ ਇਕੋ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਕਿੰਨੇ ਪੀੜਤਾਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ '3 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਫੈਲਣ ਵਾਲੀ 11 ਵੱਖਰੀਆਂ ਹੱਤਿਆਵਾਂ 1888 ਤੋਂ 13 ਫਰਵਰੀ 1891 ਨੂੰ ਲੰਡਨ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਪੁਲਿਸ ਸਰਵਿਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ "ਗੋਆ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਕਤਲ" ਵਜੋਂ ਪੁਲਿਸ ਡੌਕੈਟ ਵਿਚ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਓਪੀਨੀਅਨ ਇਹੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਕਤਲ ਇੱਕੋ ਦੋਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਲੇਕਿਨ ਪੰਜਾਂ ਵ੍ਹਿਟਚੇਪਲ ਕਤਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜ "ਕੈਨੋਨੀਕਲ ਪੰਜ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੈਕ ਰਿਪੀਟਰ ਦਾ ਕੰਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਮਾਹਰ ਰਿਪਰ ਦੇ ਕਾਰਜਕ੍ਰਮ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੇ ਗਲ਼ੇ ਦੇ ਸਲੇਸ, ਪੇਟ ਅਤੇ ਜਣਨ-ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਿੰਗੇਪਣ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਕੱਢਣਾ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਮਿਊਟੇਲਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਾਈਟਚੇਪਲ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਫਾਈਲ, ਐਮਾ ਐਲਲਿਜ਼ਬੈਥ ਸਮਿਥ ਅਤੇ ਮਾਰਥਾ ਤਬਰਾਮ ਦੀਆਂ ਕਾਪੀਆਂ, ਜੋ ਕਿ ਕੈਨਾਓਨੀ ਪੰਜ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹਨ।
3 ਅਪ੍ਰੈਲ 1988 ਨੂੰ, ਓਸਬਰਨ ਸਟ੍ਰੀਟ, ਵ੍ਹਾਈਟਚੇਪਲ ਵਿੱਚ ਸਮਿਥ ਨੂੰ ਲੁੱਟ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜਿਨਸੀ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਤਿਖੀ ਆਬਜੈਕਟ ਉਸਦੀ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਪੈਰੀਟੋਨਿਟਿਸ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਲੰਡਨ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ 'ਤੇ ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਬੰਦਿਆਂ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ' ਚੋਂ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਦੀ ਉਮਰ ਸੀ। ਹਮਲੇ ਪ੍ਰੈਸ ਦੁਆਰਾ ਪਿੱਛੋਂ ਕਤਲ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਲੇਕਿਨ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੇਖਕ ਰਿੱਪਰ ਕੇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੈਂਗ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ।
ਓਗਰੇ, ਲਾਤਵੀਆ
ਓਗਰੇ ਲਾਤਵੀਆ ਦੀ ਇੱਕ ਕਸਬਾ ਹੈ।
ਜੈਕ ਦਾ ਰਿਪਰ
ਕਤਲ
7 ਅਗਸਤ 1888 ਵਿਚ ਤਬਰਾਮ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ; ਉਸ ਦੇ 39 ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਜ਼ਖਮ ਹੋਏ ਸਨ ਕਤਲ ਦੀ ਬੇਰਹਿਮੀ, ਸਪੱਸ਼ਟ ਮੰਤਵ ਦੀ ਘਾਟ, ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਦੀ ਨੇੜਤਾ (ਜਾਰਜ ਯਾਰਡ, ਵ੍ਹੀਟਚੈਪਲ) ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਿਪੀਟਰ ਹੱਤਿਆ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਿੰਕ ਕਰਨ ਲਈ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕੈਨੋਨੀਕਲ ਹੱਤਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੈ ਕਿ ਗੈਬਰ ਤੇ ਪੇਟ 'ਤੇ ਘਟਾਏ ਜਾਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਤਬਰਾਮ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਹਰ ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਤਲ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਜੋੜਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੇ ਪੈਟਰਨ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੈਕ ਦਾ ਰਿਪਰ
ਜਾਬਜ਼ (ਫ਼ਿਲਮ)
ਜਾਬਜ਼ 2013 ਦੀ ਸਟੀਵ ਜਾਬਜ਼ ਦੇ 1971 ਤੋਂ 2001 ਵਿੱਚ ਆਈ ਪੋਡ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਤੱਕ ਦੇ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਅਮਰੀਕੀ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ -ਜੋਸੂਆ ਮਾਈਕਲ ਸਟਰਨ, ਲੇਖਕ- ਮੈਟ ਵ੍ਹਿਟਲੇ, ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ -ਮਾਰਕ ਹਿਊਲਮ ਹਨ। ਜਾਬਜ਼ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਐਸ਼ਟਨ ਕੁਚਰ,ਅਤੇ ਐਪਲ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਸਹਾਇਕ-ਬਾਨੀ ਸਟੀਵ ਵੋਜ਼ਨਿਆਕ ਦੀ ਜੋਸ਼ ਗੈਡ ਨੇ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਨਾਜ਼ਿਮ ਹਿਕਮਤ
ਨਾਜ਼ਿਮ ਹਿਕਮਤ ਰਨ (15 ਜਨਵਰੀ 1902 - 3 ਜੂਨ 1963), ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਜ਼ਿਮ ਹਿਕਮਤ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਲੋਕ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, (ਤੁਰਕੀ ਉਚਾਰਣ: [ na ː zɯm hicmet ]), ਇੱਕ ਤੁਰਕੀ ਕਵੀ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਆਪਬੀਤੀਕਾਰ ਸਨ। 'ਉਸਦੇ ਕਥਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਗੀਤਕ ਪਰਵਾਹ' ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਮ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਗਰਦਾਨ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਲਈ ਗਿਰਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਾਲਗ ਜੀਵਨ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਜਲਾਵਤਨੀ ਵਿੱਚ ਬਤੀਤ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਾਵਿ-ਰਚਨਾ ਪੰਜਾਹ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਜੀਵਨ
ਨਾਜ਼ਿਮ ਹਿਕਮਤ ਦਾ ਜਨਮ 1902 ਵਿੱਚ ਸਲੋਨਿਕਾ, ਆਟੋਮਾਨ ਸਾਮਰਾਜ (ਹੁਣ, ਯੂਨਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਹਿਕਮਤ ਵੇ ਮੋਹੰਮਦ ਨਿਜ਼ਾਮ ਪਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹਨੀਫ਼ ਮੌਹੰਮਦ ਅਲੀ ਪਾਸ਼ਾ ਦੀ ਪੋਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਗਰੀਬ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਔਲਾਦ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਸਲੋਨਿਕਾ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰ ਸਨ। ਕੁਸਤੁਨਤੁਨਨੀਆ ਦੇ ਗੋਜ਼ਤੇਪੇ ਜਿਲੇ ਦੇ ਤਸਮੇਕਟੇਪ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਏ।    ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਗਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਥਾਨਕ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਰਾਜਨੀਤਕ ਉਥੱਲ-ਪੁਥਲ ਅਰੰਭ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਔਟੋਮਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਜਰਮਨੀ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ। ਕੁੱਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਔਟੋਮਨ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ ਹਮੀਦਿਆ ਵਿੱਚ ਮਲਾਹ ਦਾ ਕੰਮ ਨਾਜ਼ਿਮ ਦੇ ਸਪੁਰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਲੇਕਿਨ 1919 ਵਿੱਚ ਉਹ ਗੰਭੀਰ ਬੀਮਾਰ ਹੋ ਗਏ। ਸਿਹਤ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ 1920 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਭਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 1921 ਵਿੱਚ ਨਾਜ਼ਿਮ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਅਨਾਤੋਲੀਆ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਅੰਕਾਰਾ ਪਹੁੰਚੇ ਜਿਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਮੁਸਤਫਾ ਕਮਾਲ ਪਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਕਰਾਈ ਗਈ। ਪਾਸ਼ਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਨਾਜਿਮ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਅਜਿਹੀ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣ ਜੋ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਦੇਸ਼ਭਗਕਾਂ ਨੂੰ ਕੁਸਤੁਨਤੁਨੀਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰ ਸਕਣ। ਨਾਜ਼ਿਮ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਨਾਜ਼ਿਮ ਨੂੰ ਬੋਲੂ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਦਾ ਕੰਮ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਨਾਜ਼ਿਮ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੋਸਤ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਵਿਚਾਰ ਉੱਥੇ ਦੇ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਅਫਸਰਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ ਨਹੀਂ ਆਏ ਇਸ ਲਈ ਦੋਨਾਂ ਨੇ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਬਣਾਇਆ। ਉਹ 1917 ਦੀ ਅਕਤੂਬਰ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। 30 ਸਤੰਬਰ 1921 ਨੂੰ ਦੋਵੇਂ ਉੱਥੇ ਜਾ ਪਹੁੰਚੇ। ਜੁਲਾਈ 1922 ਨੂੰ ਦੋਨੋਂ ਮਿੱਤਰ ਮਾਸਕੋ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਉਥੇ ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਕਈ ਲੇਖਕਾਂ, ਕਵੀਆਂ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਕਿਰਤੀਆਂ ਲਈ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਨਾਜ਼ਿਮ ਹਿਕਮਤ ਨੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਇੱਥੇ ਕਵੀ ਮਾਇਕੋਵਸਕੀ ਦੀ ਕਾਵਿ-ਕੌਸ਼ਲਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਪ ਸੌਸ਼ਠਵ ਤੋਂ ਨਾਜ਼ਿਮ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ। ਲੈਨਿਨ ਦੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਵਿਸ਼ਵਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। 1928 ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਤੋਂ ਤੁਰਕੀ ਵਾਪਸ ਆਕੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੂਫਰੀਡਰ, ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਨਾਜਿਮ ਦੇ ਕਈ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਏ। ਆਪਣੀ ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇੱਕ ਲੰਬਾ ਅਰਸਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੀ ਗੁਜ਼ਾਰਨਾ ਪਿਆ। 1951 ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਤੁਰਕੀ ਛੱਡ ਕੇ ਉਹ ਤਤਕਾਲੀਨ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਚਲੇ ਗਏ। ਕੁੱਝ ਸਮਾਂ ਯੂਰਪ ਦੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਹੇ ਅਤੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। 1963 ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮਾਸਕੋ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ ਹੋਇਆ।
ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾ
ਨਾਜ਼ਿਮ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਛੰਦਬਧ ਕਵਿਤਾ ਰਚਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਇਸਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਰੰਗ ਢੰਗ ਕੁੱਝ ਅਜਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਵੱਖ ਪਛਾਣੇ ਜਾਣ ਲੱਗੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਵਿਤਾ, ਕਾਵਿ ਮੁਹਾਵਰੇ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਵੱਖ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਹਿਕਮਤ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ 'ਉਹੀ ਕਲਾ ਅਸਲੀ ਹੈ ਜੋ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਿਤ ਕਰੇ। ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਅੰਤਰਦਵੰਦ, ਸੰਘਰਸ਼, ਪ੍ਰੇਰਨਾਵਾਂ, ਜਿੱਤਾਂ ਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੇ ਕੁਲ ਪਹਿਲੂ ਮਿਲਦੇ ਹੋਣ। ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਕਲਾ ਹੈ ਜੋ ਜੀਵਨ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਗਲਤ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨਾ ਦੇਵੇ’। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਾਜ਼ਿਮ ਕਾਵਿ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਬਿਲਕੁੱਲ ਵੱਖ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੋਚਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਤ ਹੈ ਕਿ, ‘ਨਵਾਂ ਕਵੀ ਕਵਿਤਾ, ਗਦ, ਅਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਅਜਿਹੀ ਸਹਿਜ ਆਮ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਜੋ ਘੜੀ ਹੋਈ, ਝੂਠੀ, ਨਕਲੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਸਗੋਂ ਸਹਿਜ-ਭਾਵੀ, ਜੀਵੰਤ, ਸੁੰਦਰ, ਸਾਰਥਕ, ਗਹਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਸ਼ਲਿਸ਼ਟ - ਯਾਨੀ ਸਰਲ ਭਾਸ਼ਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਤੱਤ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਲਿਖਦੇ ਸਮੇਂ ਕਵੀ ਦੀ ਉਸ ਤੋਂ ਭਿੰਨ ਕੋਈ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਜੋ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ ਜਾਂ ਲੜਦੇ ਸਮੇਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਵੀ ਕੋਈ ਮਹਾਂਪ੍ਰਾਣ ਵਿਅਕਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਸੁਪਨੇ ਵੇਖਦਾ ਜਾਂ ਕਲਪਨਾ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਉੱਡਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਰੱਤਾ, ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਾਗਰਿਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ’। ਇਸ ਤੋਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਨਾਜ਼ਿਮ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਮੁਹਾਵਰਾ ਪ੍ਰਚਲਤ ਨਾਲੋਂ ਇੱਕਦਮ ਵੱਖ ਅਤੇ ਭਿੰਨ ਰਚਣ ਨੂੰ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸੰਚਾਰ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਔਜਾਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਪਰ ਮਕਸਦ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਕ‌ਿ ਰੂਪਵਾਦੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਸ਼ਾ ਸਮਾਜ-ਨਿਰਪੇਖ ਹੈ। ਉਹ ਖੁਦਮੁਖਤਾਰ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਵੀ ਤਲਾਸ਼ੇ। ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਪਰੰਪਰਕ ਛੰਦ ਦੀ ਸੰਕੀਰਨਤਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖਟਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਸੇ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਛੰਦ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਨਵੇਂ ਛੰਦ ਦੀ ਕਾਢ ਕਢੀ। ਨਾਜ਼ਿਮ ਉਹਨਾਂ ਸੋਵੀਅਤ ਕਵੀਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸਨ ਜੋ ਭਵਿਖਵਾਦ ਦੇ ਪੱਕੇ ਧਾਰਨੀ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਰੂਸ ਤੋਂ ਤੁਰਕੀ ਵਾਪਸ ਆਏ ਤਾਂ ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਆਗੂ ਕਾਵਿ ਨਾਇਕ ਬਣੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਨਵੇਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਧੜਾਧੜ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ। ਨਾਜ਼ਿਮ ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਡਰਾਮੇ ਵੀ ਲਿਖੇ। ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਪਾਂਡੂਲਿਪੀਆਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ। ਪਰੰਪਰਕ ਛੰਦ ਦੀਆਂ ਦਮਘੋਟੂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਜ਼ਾਦ ਛੰਦ ਅਪਣਾਇਆ। ਇਸ ਛੰਦ ਨੂੰ ਉਹ ਤੁਰਕੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਲਹਿਜ਼ੇ ਤੱਕ ਲੈ ਆਏ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਵਿਲੀਅਮ ਵਰਡਜਵਰਥ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਆਮ ਆਦਮੀ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਲਈ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਸਨ। ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸਰਲ ਸਹਿਜ ਪਰ ਰਾਗਪੂਰਣ ਭਾਸ਼ਾ ਜੋ ਸਾਡੇ ਆਮ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਕਾਰਜ-ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਫੁੱਟ ਕੇ ਹੀ ਜੀਵੰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਗੰਭੀਰ ਅਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਨਾਜ਼ਿਮ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਕਵੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਲੋਰਕਾ, ਲੁਈ ਅਰਾਗਾਂ, ਮਾਇਕੋਵਸਕੀ ਅਤੇ ਪਾਬਲੋ ਨੇਰੂਦਾ ਆਦਿ ਕਵੀਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਨਾਜਿਮ ਉਕਤ ਕਵੀਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸਨ। ਫਿਰ ਵੀ ਮੂਰਤੀਭੰਜਨ, ਸ਼ਿਲਪੀ ਕਮਾਲ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਾਵਿ ਮੁਹਾਵਰੇ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਸਭਨਾਂ ਤੋਂ ਭਿੰਨ ਅਤੇ ਅਦੁੱਤੀ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਪ੍ਰਗੀਤਕ ਆਤਮਪਰਕਤਾ ਅਤੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦਾ ਅਤਿਅੰਤ ਸਮੂਰਤ ਕਲਾਤਮਕ ਸੰਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੇਮ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦਾ ਸਾਥ ਨਹੀਂ ਤਿਆਗਦੀਆਂ।
ਮਗਰਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ
1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰਨ ਦੀ ਕੈਦ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਬਣ ਗਿਆ। ਪਾਬਲੋ ਪਿਕਾਸੋ, ਪਾਲ ਰਾਬਸਨ, ਅਤੇ ਜਾਂ ਪਾਲ ਸਾਰਤਰ ਉਸ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ ਜਿਸਨੇ 1949 ਰਨ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਲਈ ਅਭਿਆਨ ਚਲਾਇਆ।
8 ਅਪਰੈਲ 1950, ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਮਨੈਸਟੀ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਏਜੰਡੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਰੱਖਣ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਰੋਸ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦਾ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ 1951 ਵਿੱਚ ਨਾਜ਼ਿਮ ਹਿਕਮਤ ਦੀ ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਖੋਹ ਲਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਡੱਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਤੁਰਕੀ ਦੀਆਂ ਜੇਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੜਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਨਾਜ਼ਿਮ ਹਿਕਮਤ ਆਖੀਰ ਉਥੋਂ ਭੱਜ ਨਿਕਲੇ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਰੂਸ ਪਹੁੰਚੇ। ਮਾਸਕੋ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਫ਼ਿਲਮਕਾਰ ਵੇਰਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ। 1963 ਵਿੱਚ ਮਾਸਕੋ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। 2009 ਵਿੱਚ ਤੁਰਕੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਬਹਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਨਾਜ਼ਿਮ ਹਿਕਮਤ ਦੇ ਸਬੰਧੀ ਚਾਹੁਣ ਤਾਂ ਨਾਜ਼ਿਮ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰਕੀ ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਨਾਜ਼ਿਮ ਹਿਕਮਤ ਮਾਸਕੋ ਵਿੱਚ ਨੋਵੋਦੇਵਿਚ ਕਬਰਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਕੀ ਕਵੀ
ਪ੍ਰਿਆ ਕੁਰੀਅਨ
ਪ੍ਰਿਆ ਕੁਰੀਅਨ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬ ਲੇਖਕ, ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਬੇਂਗਲੁਰੂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਉਹ ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬ ਅਮਾਚੀਜ਼ ਗਲਾਸ, ਦੀ ਲੇਖਕ ਹੈ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਪੇਰੂਮਲ ਮੁਰੂਗਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਵਲ ਪੂਨਾਚੀ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਲੇਖਕ ਹੈ।  ਕੁਰੀਅਨ 2019 ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਲਿਟਰੇਚਰ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਬਿਗ ਲਿਟਲ ਬੁੱਕ ਅਵਾਰਡ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਸੀ।
ਕੁਰੀਅਨ ਨੇ 2004 ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਡਿਜ਼ਾਈਨ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਤੁਲਿਕਾ ਬੁਕਸ ਲਈ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਉਹ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਸਕਿਨ ਬੌਂਡ, ਮਨੂ ਐਸ. ਪਿੱਲੈ, ਨਤਾਸ਼ਾ ਸ਼ਰਮਾ, ਮੀਰਾ ਨਾਇਰ, ਜੈਰੀ ਪਿੰਟੋ ਅਤੇ ਰਾਧਿਕਾ ਚੱਢਾ ਸਮੇਤ ਕਈ ਲੇਖਕਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਨਾਵਲ ਇੰਦਰਾ (2018) ਲਈ ਲੇਖਕ ਦੇਵਪ੍ਰਿਆ ਰਾਏ ਨਾਲ ਵੀ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਕੁਰੀਅਨ ਨੇ ਚਿਲਡਰਨ ਫ਼ਿਲਮ ਸੋਸਾਇਟੀ, ਇੰਡੀਆ ਲਈ ਵਿਦਿਅਕ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੇਸੇਮ ਸਟ੍ਰੀਟ ( ਗੱਲੀ ਗਲੀ ਸਿਮ ਸਿਮ ) ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਐਡੀਸ਼ਨ ਲਈ ਐਪੀਸੋਡ ਬਣਾਏ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਧਰੇੜੀ ਜੱਟਾਂ
ਧਰੇੜੀ ਜੱਟਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਪਟਿਆਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਲੋਂਗਵਾਂਗਟਾਂਗ ਸਰੋਵਰ
ਲੋਂਗਵਾਂਗਟਾਂਗ ਸਰੋਵਰ ਗੁਆਨਫਾਂਗ ਪਿੰਡ, ਲੋਂਗਵਾਂਗਟਾਂਗ ਸਟ੍ਰੀਟ, ਲਿਊਸ਼ੁਨਕਉ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਡਾਲੀਅਨ ਸਿਟੀ, ਲਿਓਨਿੰਗ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਲੋਂਗਵਾਂਗ ਨਦੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਸਰੋਵਰ ਹੈ। ਇਹ ਡਾਲੀਅਨ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨੀ ਬਸਤੀਵਾਦ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਗਸਤ 1920 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ 31 ਮਾਰਚ, 1924 ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਲੋਂਗਵਾਂਗਟਾਂਗ ਰਿਜ਼ਰਵਾਇਰ ਦੇ ਡੈਮ ਦੀ ਉਚਾਈ 33.9 ਮੀਟਰ ਅਤੇ ਲੰਬਾਈ 326.6 ਮੀਟਰ ਹੈ। ਡੈਮ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ 33.9-ਵਰਗ-ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਤਾਲਾਬ ਹੈ; ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ 5,000 ਵਰਗ ਮੀਟਰ ਦਾ ਬਾਗ ਹੈ, ਲੋਂਗਵਾਂਗਟਾਂਗ ਚੈਰੀ ਬਲੌਸਮ ਪਾਰਕ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੈਰੀ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ 3000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੁੱਖ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਬਟਨ ਸੈੱਲ
ਬਟਨ ਸੈੱਲ ਛੋਟੇ ਅਕਾਰ ਦੇ ਸੈੱਲ ਹਨ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘੜੀਆਂ, ਕੈਲਕੁਲੇਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਜੂਡੀ ਗੋਲਡਸਮਿਥ
ਜੂਡੀ ਗੋਲਡਸਮਿਥ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਹੈ। ਇਹ 1982 ਤੋਂ 1985 ਤੱਕ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾ (NOW) ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ, ਜੋ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ। ਇਹ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਨਾਂ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਬੋਰਡ ਦੀ ਹਾਨਰੇਰੀ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਗੋਲਡਸਮਿਥ ਦਾ ਜਨਮ ਵਿਸਕਾਂਸਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਸਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਤਲਾਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ 5 ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਹੀ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ-ਲਿਖਾਈ ਲਈ 25 ਸਾਲ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੋਲਡਸਮਿਥ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਮਿਲ ਗਈ ਜਿਸ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਇਸਨੇ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕਰ ਲਈ।
ਕਰੀਅਰ
ਇਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਕਾਲਜ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 15 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਇਹ ਨਾਓ(NOW) ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣ ਗਈ  ਅਤੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਜਾ ਕੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗੀ।
1982 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਗੋਲਡਸਮਿਥ ਨਾਓ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ ਤਾਂ ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਸੂਬੇ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਿਤ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿਹਾੜਾ 2016 ਐਡੀਟਾਥਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1938
ਰਿਜਾਇਨਾ
ਰਿਜਾਇਨਾ ਕੈਨੇਡੀਆਈ ਸੂਬੇ ਸਸਕਾਚਵਾਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੂਬੇ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਸਸਕਾਚਵਾਨ ਦਾ ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਰਿਜਾਇਨਾ ਨਗਰ ਕੌਂਸਲ ਹੱਥ ਹੈ।
ਪਾਰਸੀ ਥੀਏਟਰ
ਪਾਰਸੀ ਥੀਏਟਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਥੀਏਟਰ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਲਖਾਇਕ ਨਾਮ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਸੰਚਾਲਕ ਪਾਰਸੀ-ਵਪਾਰਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀਆਂ ਥੀਏਟਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ 1850 ਅਤੇ 1930ਵਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੜੀਆਂ ਪ੍ਰਫੁੱਲਿਤ ਹੋਈਆਂ। ਪਾਰਸੀ ਲੋਕ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਨਾਟਕ ਗੁਜਰਾਤੀ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਸਨ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਜਲਦੀ ਹੀ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਬਣ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਭਰ ਵਿੱਚ, ਖਾਸਕਰ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੌਰਿਆਂ ਤੇ ਜਾਣ ਲੱਗੀਆਂ।
ਪਾਰਸੀ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੈੱਟ, ਬੁਲੰਦ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਵਾਦ-ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਚਮਕ-ਦਮਕ ਵਾਲੀ ਵੇਸ਼ਭੂਸ਼ਾ ਦਾ ਬੋਲਬਾਲਾ ਸੀ। ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਵਸਾਇਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਪਾਰਸੀ ਥੀਏਟਰ ਦਾ ਮੂਲ ਉਦੇਸ਼ ਜਨਤਾ ਦਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਰ ਕੇ ਪੈਸਾ ਕਮਾਉਣਾ ਹੀ ਸੀ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਥੀਏਟਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਾਰਸੀ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਪਾਰਕ ਭਾਈਚਾਰਾ ਸੀ। ਛੇਤੀ ਹੀ 1850ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਐਲਿਫੰਸਟਨ ਕਾਲਜ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ "ਪਾਰਸੀ ਨਾਟਕ ਮੰਡਲੀ" ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਨਾਟਕੀ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸੈਕਸ਼ਪੀਅਰ ਦੇ ਨਾਟਕ ਖੇਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਹਿਲੀ ਪਾਰਸੀ ਥੀਏਟਰ ਕੰਪਨੀ 1853 ਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਪਾਰਸੀ ਥੀਏਟਰ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਈਆਂ
ਪਾਰਸੀ ਥੀਏਟਰ ਦੀ ਚਾਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਈਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ, ਪਰਦਿਆਂ ਦਾ ਨਾਯਾਬ ਪ੍ਰਯੋਗ। ਰੰਗ ਮੰਚ ਉੱਤੇ ਹਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਲਈ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਰਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲਿਆਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ ਝਲਕੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਹਿਰਾਈ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਲਿਆਈ ਜਾ ਸਕੇ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਲੋਕੇਸ਼ਨ ਦਿਖਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਾਰਸੀ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੰਮ ਪਰਦਿਆਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਪਾਰਸੀ ਥੀਏਟਰ ਦੀ ਸੈੱਟਿੰਗ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜਟਿਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਖਾਸੀਅਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ, ਨਾਚ ਅਤੇ ਗਾਇਨ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਹੈ। ਪਾਰਸੀ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਚ ਅਤੇ ਗਾਇਨ ਦਾ ਇਹੀ ਮੇਲ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਜ੍ਹਾ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਪੱਛਮੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਤੀਜੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਈ ਕਾਸਟਿਊਮ ਹੈ। ਪਾਰਸੀ ਥੀਏਟਰ ਉੱਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਜੋ ਕੱਪੜੇ ਪਾਓਂਦੇ ਹਨ ਉਸ ਵਿੱਚ ਰੰਗਾਂ ਅਤੇ ਅਲੰਕਰਣ ਦਾ ਖਾਸ ਧਿਆਨ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਦਰਸ਼ਕ ਬਹੁਤ ਪਿੱਛੇ ਤੱਕ ਬੈਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਵਸਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਅਲੰਕਰਣ ਵਿੱਚ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਾਰਸੀ ਰੰਗ ਮੰਚ ਦੀ ਚੌਥੀ ਵੱਡੀ ਖੂਬੀ ਲੰਬੇ ਸੰਵਾਦ ਹਨ। ਪਾਰਸੀ ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਉੱਚੀ ਅਵਾਜ ਵਿੱਚ ਬੋਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਇਸਲਈ ਸੰਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੀਨਾਟਕੀਇਤਾ ਵੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਥੀਏਟਰ
ਵਾਈਕਿੰਗ
ਵਾਈਕਿੰਗ ਉਹ ਲੋਕ ਸਨ ਜਿਹੜੇ 8ਵੀਂ ਤੋਂ 11ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਉੱਤਰੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਸਕੈਂਡੀਨੇਵੀਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਵਪਾਰੀ ਅਤੇ ਲੂਟੇਰੇ ਸਨ ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਉੱਤਰੀ ਤੇ ਮੱਧ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਲੁੱਟਮਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਕੇਟ ਕਲਿੰਟਨ
ਕੇਟ ਕਲਿੰਟਨ (ਜਨਮ 9 ਨਵੰਬਰ, 1947 ) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਹਾਸਰਸ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਗੇਅ / ਲੇਸਬੀਅਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਟਿੱਪਣੀ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਕਲਿੰਟਨ ਦਾ ਜਨਮ ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੇ ਬਫੇਲੋ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਲੇ ਮਯੈਨ ਕਾਲਜ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੇ ਸਾਈਰਾਕੂਜ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਜੇਸੂਟ ਲਿਬਰਲ ਆਰਟਸ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹੈਮਿਲਟਨ ਦੇ ਪਿੰਡ ਕੋਲਗੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਕਲਿੰਟਨ ਹਾਸਰਸ ਕਲਾਕਾਰ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੱਠ ਸਾਲ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੀ ਰਹੀ ਸੀ।
ਕਰੀਅਰ
thumb|250x250px| 2006 ਦੀਆਂ ਗੇਅ ਗੇਮਜ਼ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨੀ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸਿਲਜਰ ਫੀਲਡ ਵਿਖੇ ਕਲਿੰਟਨ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਲੈਸਬੀਅਨਵਾਦ, ਕੈਥੋਲਿਕ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ 1981 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਟੈਂਡ ਅਪ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਕਲਿੰਟਨ ਇੱਕ ਸਵੈ-ਵਰਣਿਤ "ਫਮਰਿਸਟ", ਜਾਂ ਫੈਮੀਨਿਸਟ ਹਮਰਿਸਟ ਹੈ।
ਕਲਿੰਟਨ ਕੋਲ ਅੱਠ ਸੀਡੀ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਲਾਇਮੇਟ ਚੇਂਜ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਡੀਵੀਡੀ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।
ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਸਿਕ ਰਸਾਲੇ ਦ ਪ੍ਰੋਗਰੈਸਿਵ ਦੀ ਨਿਯਮਤ ਕਾਲਮ ਲੇਖਕ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੇਅ ਸਮਾਚਾਰ ਰਸਾਲੇ ਐਡਵੋਕੇਟ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਕਾਲਮ ਲੇਖਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਬਲੌਗ ਹਫਿੰਗਟਨ ਪੋਸਟ 'ਤੇ ਲੱਭੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਗੇਅ ਪ੍ਰੈਸ ਪਰੇਡਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਾਰਸ਼ਲ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਸੀ ਸੀ.ਐਨ.ਐਨ. ਉੱਤੇ ਪਾਰਟ-ਟਾਈਮ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਸੀ।