cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਵਾਹਾਕਾ ਦੇ ਖ਼ੁਆਰਿਸ
ਵਾਹਾਕਾ ਸ਼ਬਦ ਨਾਵਾਚ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ "ਵਾਹਿਆਕਾਕ" ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆਮ ਮੌਜੂਦ ਦਰਖ਼ਤ "ਗੂਆਖੇ"("guaje") ਵੱਲ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ "ਦੇ ਖੁਆਰੇਜ਼" ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਪੰਜ ਵਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਹੇ ਬੇਨੀਤੋ ਦੇ ਖੁਆਰੇਜ਼ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰ ਵਜੋਂ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਜ਼ਾਪੋਤੇਕ ਅਤੇ ਮਿਹਤੇਕ ਮੂਲ ਦੇ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮੋਂਤੇ ਅਲਬਾਨ ਅਤੇ ਮੀਤਲਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਅੱਜ ਦੇ ਵਾਹਾਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹੈ।
ਮੋਂਤੇ ਅਲਬਾਨ
ਮੋਂਤੇ ਅਲਬਾਨ ਇੱਕ ਪੂਰਵ ਹਿਸਪਾਨੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਜਾਪੋਤੇਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। 500 ਈਸਵੀ ਪੂਰਵ ਅਤੇ 800 ਈਸਵੀ ਪੂਰਵ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 35,000 ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਆਪਣੇ ਸਿਖਰ ਉੱਤੇ ਸੀ। 1987 ਵਿੱਚ ਵਾਹਾਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸਨੂੰ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਾਨ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਗੁਏਲਾਗੁਏਤਜ਼ਾ
ਗੁਏਲਾਗੁਏਤਜ਼ਾ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰਵ ਹਿਸਪਾਨੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਕਿਸੇ ਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਦੀ ਬਲੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਇਹ ਰਸਮ ਸਪੇਨੀਆਂ ਦੇ ਇੱਥੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤੀ।
ਸਮਾਂ ਪਾਕੇ ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤਿਉਹਾਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ
ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ, ਜਿਸਨੂੰ ਪ੍ਰੋਟੀਜ਼ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਟੀਮ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਟੀਮ ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਨਾਮ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਬੋਰਡ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਟੀਮ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਭਾ ਦੀ ਪੱਕੀ ਮੈਂਬਰ ਟੀਮ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ
† For World Cups from 1975 to 1987 inclusive, South Africa was not an ICC member, and therefore ineligible to compete in the tournament.
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮਾਂ
ਇਸਬਗੋਲ
ਇਸਬਗੋਲ ਇੱਕ ਦਵਾਈ ਵਾਲੀ ਜੜ੍ਹੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ।
ਸਥਾਨ
ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਸਰ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਹੈ ਪਰ ਸਿੰਧ, ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ, ਪੰਜਾਬ, ਗੁਜਰਾਤ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੁਣ ਇਸ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਖੇਡੀ ਦਾ ਸਮਾਂ
ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ ਦਸੰਬਰ ਤਕ ਇਸ ਦੇ ਬੀਜ ਬੀਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਢੇ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਫਸਲ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰੇਤਲੀ ਮਿੱਟੀ ਇਸ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ। ਫਸਲ ਵੱਢਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਦੇ ਬੀਜ ਵੱਖ ਕਰ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਬੀਜ ਸਫੈਦ ਜਾਲੀ ਵਰਗੀ ਇੱਕ ਝਿੱਲੀ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਸਲ ਕੇ ਵੱਖ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੱਤ ਇਸਬਗੋਲ ਜਾਂ ਇਸਬਗੋਲ ਦਾ ਛਿਲਕਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਗੁਣ
ਇਸਬਗੋਲ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਫ਼ੈਦ, ਲਾਲ ਤੇ ਕਾਲਾ। ਸਫ਼ੈਦ ਉਤਮ ਗੁਣ ਵਾਲਾ, ਲਾਲ ਘੱਟ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਕਾਲਾ ਮਿੱਠੇ ਗੁਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਰਚਨਾ
ਇਸ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਵਿੱਚ 30 ਫੀਸਦ ਮਿਊਸੀਲੇਜ਼, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਛਿਲਕੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਿਊਸੀਏਜ਼, ਜਾਈਲੇਜ਼, ਅਰੇਵੀਨੋਜ਼ ਅਤੇ ਗਲੈਸਟਰੋਨਿਕ ਏਸਿਡ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬੀਜਾਂ ਵਿੱਚ 5 ਫੀਸਦ ਸਿਪਟ ਤੇਲ, ਆਕੁਬਿਨ, ਲੈਨਿਕ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਤੱਤ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬੀਜ ਦੇ ਗੁੱਦੇ ਵਿੱਚ 14.7 ਫੀਸਦ ਲਿਨੋਲਿਕ ਏਸਿਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਲਸਟਰੋਲ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਲਾਭ
ਇਸਬਗੋਲ ਮਿੱਠਾ, ਚਿਕਣਾ, ਭਾਰੀ ਅਤੇ ਠੰਢਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚਿਕਣਾ ਅਤੇ ਮਿੱਠਾ ਹੋਣ ਸਦਕਾ ਵਾਈ ਅਤੇ ਮਿੱਠਾ ਤੇ ਠੰਢਾ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੰਤੜੀਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਕੀ, ਪੁਰਾਣੀ ਕਬਜ਼, ਸੁੱਕੀ ਖੰਘ, ਯੂਰਿਕ ਏਸਿਡ ਵਧ, ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਲੰਮਾਂ ਅਤੇ ਮੁਲਾਇਮ, ਖ਼ੂਨ ਵਿੱਚ ਚਰਬੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨਹੀਂ ਵਧਦੀ, ਦਿਲ ਦੇ ਰੋਗ ਆਦਿ ਰੋਗ ਠੀਕ ਕਰਦਾ ਹੈ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਲਉ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੌਦੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੜ੍ਹੀ-ਬੂਟੀ
ਫੇਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ
ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਜਾਂ ਫੇਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਤਾ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਸਾਲ ਵੱਡੇ ਚਾਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮਿਸ ਵਰਲਡ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਗਰੁੱਪ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਔਰਤਾਂ ਦ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਫੇਮਿਨਾ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 2013 ਤੋਂ 2022 ਤੱਕ, ਫੈਮਿਨਾ ਨੇ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਜੋਂ ਮਿਸ ਦੀਵਾ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਵੀ ਕੀਤਾ।
ਸਲਵਾਰ
ਸਲਵਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਪੁਸ਼ਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਤਿਓਰ ਜਾਂ ਸੁੱਥਣ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪੁਸ਼ਾਕ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਕੁੜਤਾ ਅਤੇ ਚੁੰਨੀ ਪਹਿਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀਨ ਪੁਸ਼ਾਕ ਹੈ ਅਤੇ 1960 ਦੇ ਦਸ਼ਕ ਤੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਦਫਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਰਾਵਾ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੁੱਥਣ-ਕੁੜਤਾ ਜਾਂ ਸਲਵਾਰ-ਝੱਗਾ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਵਜੋਂ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਹਿਰਾਵਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਪਹਿਰਾਵਾ
ਸਾਇਬ ਤਬਰੇਜ਼ੀ
ਮਿਰਜ਼ਾ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਸਾਇਬ, ਸਾਇਬ ਤਬਰੇਜ਼ੀ ਜਾਂ ਸਾਇਬ ਇਸਫਹਾਨੀ ਇੱਕ ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਆਪਣੀਆਂ ਗਜ਼ਲਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵੀ
ਫ੍ਰਾਂਸੋਆ ਮੌਰਿਆਕ
ਫ੍ਰਾਂਸੋਆ ਚਾਰਲਸ ਮੌਰਿਆਕ (11 ਅਕਤੂਬਰ 1885 – 1 ਸਤੰਬਰ 1970) ਇੱਕ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਆਲੋਚਕ, ਕਵੀ, ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਅਕੈਡਮੀ ਫਰਾਂਸੀਜ ਦਾ ਮੈਂਬਰ  (1933), ਅਤੇ  ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ (1952) ਜੇਤੂ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ 1958 ਵਿੱਚ ਲੀਜਿਅਨ ਡੀ'ਹੈਨਅਰ ਦੇ ਗ੍ਰੈਂਡ ਕਰਾਸ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਜੀਵਨ ਭਰ ਕੈਥੋਲਿਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਜੀਵਨੀ
ਫ੍ਰਾਂਸੋਆ ਚਾਰਲਸ ਮੌਰਿਆਕ ਦਾ ਜਨਮ ਬੋਰਦੋ, ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਉਸ ਨੇ 1905 ਵਿੱਚ ਬੋਰਦੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸਾਹਿੱਤ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਏਕੋਲ ਦੇਸ ਚਾਰਟਸ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸਟੱਡੀ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਪੈਰਿਸ ਚਲੇ ਗਿਆ।
1 ਜੂਨ 1933 ਨੂੰ ਉਹ ਅਕੈਡਮੀ ਫਰਾਂਸੀਜ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਯੂਜੀਨ ਬਰੀਊ ਦੀ ਥਾਂ ਲਈ।
ਦੂਜਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਤੁਰਤ ਬਾਅਦ ਮੌਰੀਆਕ ਦਾ ਅਲਬੇਰ ਕਾਮੂ, ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਕਾਮੂ, ਰੇਜਿਸਟੈਂਟ ਅਖ਼ਬਾਰ Combat (ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1947 ਤੱਕ ਖੁਲੇਆਮ ਰੋਜ਼ਾਨਾ) ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੌਰਿਆਕ ਨੇ ਲੇ ਫੀਗਰੋ ਲਈ ਇੱਕ ਕਾਲਮ ਲਿਖਿਆ। ਕਾਮੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਵੇਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਏ ਫਰਾਂਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਨਾਜ਼ੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦੇਣਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੌਰੀਆਕ ਨੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਵਿਵਾਦਾਂ ਨੂੰ ਕੌਮੀ ਸੁਲ੍ਹਾ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਸੇ, ਰੱਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੌਰੀਆਕ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸ਼ੱਕ ਸੀ, ਕਿ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਚੜ੍ਹਤ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਨਿਆਂ ਨਿਰਪੱਖ ਵੀ ਹੋ ਸਕੇਗਾ।
ਮੌਰੀਆਕ ਕੋਲ ਰੋਜ਼ੇ ਪੇਰੇਫਿਟੇ ਨਾਲ ਵੀ ਇੱਕ ਤਿੱਖਾ ਝਗੜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ Les Clés de saint Pierre (1953) ਵਰਗੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਵੈਟੀਕਨ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਮੌਰੀਅਕ ਨੇ ਉਸ ਪੇਪਰ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇਣ ਦੀ ਵੀ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ (L'Express) ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜੇ ਉਹ ਪੇਰੇਫਿਟੇ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਲੈਣਾ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਪੇਟੇ ਦੀ ਕਿਤਾਬ Les Amitiés Particulières ਉੱਤੇ ਬਣੀ ਫਿਲਮ ਦੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਤੇ ਪੇਰੇਫਿਟੇ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਖੁਲ੍ਹੀ ਚਿੱਠੀ ਨਾਲ ਸਿਖਰ ਤੇ ਪੁੱਜ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਮੌਰੀਆਕ ਤੇ ਸਮਲਿੰਗੀ ਬਿਰਤੀਆਂ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ "Tartuffe" (ਦੰਭੀ) ਕਿਹਾ।
ਮੌਰੀਆਕ ਵੀਅਤਨਾਮ ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਲਜੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਫ਼ੌਜ ਦੁਆਰਾ ਤਸੀਹਿਆਂ ਦੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਦੀ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਸੀ।
1952 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ "ਡੂੰਘੀ ਰੂਹਾਨੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਕਲਾਤਮਕ ਤੀਬਰਤਾ ਲਈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਝਾਤ ਪੁਆਈ" ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।   ਉਸਨੂੰ 1958 ਵਿੱਚ ਲੀਜ਼ਨ ਡੀ'ਆਨਰ ਦੇ ਗ੍ਰੈਂਡ ਕਰਾਸ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।  ਉਸਨੇ ਨਿੱਜੀ ਯਾਦਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਚਾਰਲਸ ਡੇ ਗੌਲ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ। ਮੌਰੀਅਕ ਦੀਆਂ ਸਮੁੱਚੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ 1950 ਅਤੇ 1956 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਬਾਰਾਂ ਜਿਲਦਾਂ ਵਿੱਚ ਛਾਪਿਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਏਲੀ ਵਾਇਸਲ ਨੂੰ ਨਾਜ਼ੀ ਘਲੂਘਾਰੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਯਹੂਦੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ ਅਤੇ ਏਲੀ ਵਾਇਸਲ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਨਾਈਟ ਦਾ ਮੁਖਬੰਧ ਲਿਖ਼ਿਆ।
ਉਹ ਲੇਖਕ ਕਲੌਦ ਮੌਰਿਆਕ ਦਾ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਐਨੀ ਵਿਆਜ਼ੇਮਸਕੀ, ਜੋ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਜੀਨ-ਲੂਗ ਗੋਦਾਰਡ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਦਾ ਦਾਦਾ ਸੀ।
ਫ੍ਰਾਂਸੋਆ ਮੌਰਿਆਕ 1 ਸਤੰਬਰ 1970 ਨੂੰ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਵੈਮਾਰਸ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਦਫਨਾ  ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
<div class="cx-template-editor-title" title="Indicates that some content (usually a link) is in French. It takes no parameters.">Fr icon <div class="cx-template-editor-title" title="Indicates that some content (usually a link) is in French. It takes no parameters.">Fr icon Inventory and analysis of François Mauriac's non-noveltistic writing
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਬਾਹਰੀ ਲੜੀਆਂ ਵਾਲੇ ਲੇਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਬਾਹਰੀ ਲੜ੍ਹੀਆਂ ਵਾਲੇ ਲੇਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1885 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1970
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੱਖਣੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੱਖਣੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਹਲਕਾ ਨੰ 19 ਹੈ ਇਹ ਹਲਕਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਇੰਟਲ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਇੰਟਲ 4004
First microprocessor (single-chip IC processor)
MCS-4 Family:
ਇੰਟਲ 4040
MCS-40 Family:
Microcontrollers
They are ICs with CPU, RAM, ROM (or PROM or EPROM), I/O Ports, Timers & Interrupts
ਇੰਟਲ 8048
MCS-48 family:
ਇੰਟਲ 8051
MCS-51 Family:
ਇੰਟਲ 80151
MCS-151 Family:
ਇੰਟਲ 80251
MCS-251 Family:
3000 Family
Introduced in the third quarter of 1974, these components used bipolar Schottky transistors. Each component implemented two bits of a processor function; packages could be interconnected to build a processor with any desired word length. Members of the family: Bus width 2*n bits data/address (depending on number n of slices used)
80486DX2
Runs at twice the speed of the external bus (FSB). Fits on Socket 3
Celeron (Pentium II-based)
Pentium II Xeon (chronological entry)
Celeron (Pentium III Coppermine-based)
Pentium 4 (not 4EE, 4E, 4F), Itanium, P4-based Xeon, Itanium 2 (chronological entries)
Pentium 4
Itanium (chronological entry - new non-x86 architecture)
Xeon
Itanium 2 (chronological entry - new non-x86 architecture)
Core i7
TODO: Westmere
ਇੰਟਲ 805xx product codes
ਇੰਟਲ discontinued the use of part numbers such as 80486 in the marketing of mainstream x86-architecture microprocessors with the introduction of the Pentium brand in 1993. However, numerical codes, in the 805xx range, continued to be assigned to these processors for internal and part numbering uses. The following is a list of such product codes in numerical order:
ਬਾਹਰੀ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Lists of microprocessors
ਮੋਂਟੇ ਬਾਲਡੋ
ਮੋਂਟੇ ਬਾਲਡੋ ਇਤਾਲਵੀ ਐਲਪਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਰਬਤ ਲੜੀ ਹੈ, ਜੋ ਟ੍ਰਾਂਟੋ ਅਤੇ ਵੇਰੋਨਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਸਿਖਰ ਜੋੜ ਉੱਤਰ-ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਕੈਪਰਿਨੋ ਵੇਰੋਨੀਸ ਵਿਖੇ ਦੱਖਣ ਦੀ ਗਾਰਦਾ ਝੀਲ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਉੱਤਰ ਦੇ ਰੋਵਰੇਟੋ ਤੋਂ ਨਾਗੋ-ਟੋਰਬੋਲ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਘਾਟੀਆਂ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਦੇ ਵਾਲ ਡੀ ਐਡੀਜ ਤੱਕ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਨਾਮ ਜਰਮਨ ਵਾਲਡ ("ਜੰਗਲ") ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਜਰਮਨ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਉੱਤੇ 1163 ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਗਿਰਜਾ ਝੀਲ ਕੰਢੇ, ਨੇੜਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਮੈਲਕਸੀਨ ਤੋਂ ਇਕ ਕੇਬਲ ਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨ
ਮਾਉਂਟ ਬਾਲਡੋ ਇੱਕ ਭੂਗੋਲਿਕ ਪਛਾਣ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਗਾਰਦਾ ਝੀਲ ਦੇ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਇੱਕ ਚੱਟਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਝੀਲ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵਾਲ ਡੀ ਐਡੀਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 40 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (25 ਮੀਲ) ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਕਪ੍ਰੀਨੋ ਅਤੇ ਨੌਰਥ ਵੈਲੀ ਲੋਪਪੀਓ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਾਉਂਟ ਬਾਲਡੋ ਸਿਮਾ ਵਾਲਡ੍ਰਿਟਾ ਨਾਲ ਇਸਦੀ ਅਧਿਕਤਮ ਉਚਾਈ 2,218 ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗਾਰਦਾ ਝੀਲ ਤੋਂ ਇਸ ਦੀ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਉਚਾਈ 65 ਮੀਟਰ ਹੈ। ਇਸ ਸੀਮਾ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਚੋਟੀਆਂ ਹਨ ਮੋਂਟੇ ਅਲਟਿਸਿਮੋ ਦਿ ਨਾਗੋ (2,079 ਮੀਟਰ), ਸਿਮਾ ਡੈਲ ਲੋਂਗਿਨੋ (2,180 ਮੀਟਰ), ਸਿਮਾ ਡੇਲੇ ਪੋਜ਼ੀਟ (2,132 ਮੀਟਰ) ਅਤੇ ਪੁੰਟਾ ਟੇਲੀਗਰਾਫੋ (2,200 ਮੀ) ਆਦਿ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੈਨੇਤੋ ਦੇ ਪਰਬਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਰਬਤੀ ਲੜੀਆਂ
ਦਾ ਟਵਾਈਲਾਈਟ ਸਾਗਾ: ਇਕਲਿਪਸ (ਫ਼ਿਲਮ)
ਦਾ ਟਵਾਈਲਾਈਟ ਸਾਗਾ: ਇਕਲਿਪਸ 2010 ਵਿੱਚ ਆਈ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਫਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਸਟੇਫਨੀ ਮੇਅਰ ਦੇ ਇਕਲਿਪਸ ਨਾਵਲ ਉੱਪਰ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਟਵਾਈਲਾਈਟ ਲੜੀ ਦੀ ਤੀਜੀ ਫਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਪਿਸ਼ਾਚ ਦੀ ਇੱਕ ਇਨਸਾਨ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਮੁਹੱਬਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।
ਕਹਾਣੀ
ਫਿਲਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਵਧ ਰਹੇ ਕੁਝ ਅਜੀਬ ਹਮਲਿਆਂ ਨਾਲ| ਇਹ ਹਮਲੇ ਨਾ ਤਾਂ ਪਿਸ਼ਾਚਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਨਰ-ਭੇੜੀਆਂ ਦੁਆਰਾ| ਐਡਵਰਡ ਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੀ ਤੀਜੀ ਖਤਰਨਾਕ ਸ਼ੈਅ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਖੂਨ ਦੀ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਆਸੀ ਹੈ ਤੇ ਹੁਣ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਰੀ ਸਦੀਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਨ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਪਿਸ਼ਾਚ ਅਤੇ ਨਰ-ਭੇੜੀਏ ਮਿਲਕੇ ਇਸ ਮੁਸੀਬਤ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰ ਵਿਕਟੋਰਿਆ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਰਹੂਮ ਸਾਥੀ ਜੇਮਸ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈ ਰਹੀ ਹੈ।ਐਡਵਰਡ ਉਸਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਜੈਕੋਬ ਬੇਲਾ ਸਾਹਮਣੇ ਵਿਆਹ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਪਰ ਬੇਲਾ ਉਸਨੂੰ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੈਕੋਬ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੇਲਾ ਤੇ ਐਡਵਰਡ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਹ ਜਲਦ ਹੀ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਜੈਕੋਬ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕਿਧਰੇ ਗੁੰਮਨਾਮ ਥਾਂ ਤੇ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਐਡਵਰਡ ਅਤੇ ਬੇਲਾ ਫੈਂਸਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਬੇਲਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਚਾਰਲੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਗਾਈ ਬਾਰੇ ਜਲਦ ਈ ਦੱਸ ਦੇਣਗੇ|
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2010 ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਫਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਾ ਟਵਾਈਲਾਈਟ ਸਾਗਾ (ਫਿਲਮ ਲੜੀ)
ਨਕਸ਼ਾ
ਨਕਸ਼ਾ ਕਿਸੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਤਸਵੀਰੀ ਬਿਆਨ ਜਾਂ ਵਰਣਨ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ – ਇੱਕ ਚਿੰਨ੍ਹਾਤਮਕ ਵਰਣਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਥਾਂ ਦੇ ਕਈ ਤੱਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭੌਤਿਕ ਤੱਤ, ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਹੁਤੇ ਨਕਸ਼ੇ ਕਿਸੇ ਤਿੰਨ-ਅਯਾਮੀ ਖ਼ਲਾਅ ਦਾ ਸਥਾਈ, ਦੋ-ਅਯਾਮੀ, ਜਿਮਾਮਤੀ ਅਤੇ ਸਹੀ ਬਿਆਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਨਕਸ਼ੇ ਗਤੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਮੇਲਜੋਲ-ਪੂਰਕ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਤਿੰਨ-ਅਯਾਮੀ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਬਹੁਤੇ ਨਕਸ਼ੇ ਭੂਗੋਲ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕੁਝ ਨਕਸ਼ੇ ਕਿਸੇ ਖ਼ਲਾਅ, ਹਕੀਕੀ ਜਾਂ ਬੇਹਕੀਕੀ, ਬਿਨਾਂ ਮਾਪ ਜਾਂ ਸੰਦਰਭ ਦੇ, ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਿਮਾਗ਼ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਜਾਂ ਡੀ.ਐੱਨ.ਏ. ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਜਾਂ ਦੁਰਾਡੇ ਗ੍ਰਿਹਾਂ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੂਗੋਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਕਸ਼ੇ
ਹੌਜ਼-ਏ-ਸ਼ਮਸੀ
ਹੌਜ਼ -ਏ- ਸ਼ਮਸੀ (ਫ਼ਾਰਸੀ: شمئ حوض ) ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਤਲਾਬ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਗ਼ੁਲਾਮ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ ਇਲਤੁਤਮਿਸ਼ ਨੇ 1230 ਈ. ਵਿੱਚ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਤਲਾਬ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਕਿਨਾਰੇ ਕੋਲ ਜਹਾਜ਼ ਮਹਿਲ ਹੈ ਜੋ ਲੋਧੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬਣਿਆ। ਇਸ  ਹੌਜ਼ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ 'ਤੇ ਮੁਗਲ ਕੋਰਟ ਦੇ 17ਵੀ ਸਦੀ ਦੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਲੇਖਕ ਅਬਦੁਲ-ਹੱਕ ਦੇਹਲਵੀ ਦੀ ਕਬਰ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਿਰੌਲੀ, ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਸਰੋਵਰ
right|thumb|200x200px|ਹੌਜ਼ -ਏ- ਸ਼ਮਸੀ ਤੋਂ [[ਜਹਾਜ਼ ਮਹਿਲ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ]] right|thumb|200x200px| ਹੌਜ -ਏ- ਸ਼ਮਸੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪੇਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮੰਡਪ ਨਾਲ ਬਾਗ ਲਈ ਖਿੜਿਆ ਝਰਨਾ right|thumb|200x200px|ਅਕਬਰ ਸ਼ਾਹ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਝਰਨਾ ਮੰਡਪ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ
ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ
thumb|200x200px|ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦਾ ਝੰਡਾ thumb|200px
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਫਾਰਸ ਅਤੇ ਸ਼ਕ ਸਾਮਰਾਜਾਂ ਦਾ ਅੰਗ ਰਿਹਾ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਕਈ ਸਮਰਾਟਾਂ, ਆਕਰਮਣਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਜੇਤੂਆਂ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੇਸ਼ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਕੰਦਰ, ਫਾਰਸੀ ਸ਼ਾਸਕ ਦਾਰਾ ਪਹਿਲਾਂ, ਤੁਰਕ, ਮੁਗਲ ਸ਼ਾਸਕ ਬਾਬਰ, ਮੁਹੰਮਦ ਗੌਰੀ, ਨਾਦਿਰ ਸ਼ਾਹ ਇਤਆਦਿ ਦੇ ਨਾਮ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੈਨਾਵਾਂ ਨੇ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।1978 ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਫੋਜਾਂ ਨੇ ਵੀ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅੰਦਰ ਦਖਲ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਥੋ ਦੇ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਤੋਂ ਲਾਹ ਕੇ ਅਫਗਾਨੀ ਕਵੀ(ਜੋ ਇੱਕ ਕਮਿਉਨਿਸਟ ਆਗੂ ਵੀ ਸੀ)ਤਰਾਕੀ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਤੇ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ|ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੇ ਸੋਉਦੀ ਅਰਬ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਜਨੂੰਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸਲਾਮਿਕ ਜਿਹਾਦ ਦਾ ਨਾਹਰਾ ਦਿੱਤਾ,ਜਿਸਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਹਨ, ਤਾਲਿਬਾਨ ਤੇ ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਵਰਗੇ ਸੰਗਠਨ|ਸੋਵੀਅਤ ਫੋਜਾਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਾਲਿਬਾਨ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸਨੇ ਰਾਜ ਪਲਟਾ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨਾਜੀਬੁਉਲਾ ਨੂੰ ਕਾਬਲ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰੇਆਮ ਖੰਬੇ ਨਾਲ ਲਟਕਾ ਕੇ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ| ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੁਆਰਾ ਤਾਲੇਬਾਨ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਨਾਟੋ (NATO) ਦੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਉੱਥੇ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਗਰ ਹਨ-ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਾਬਲ, ਕੰਧਾਰ। ਇੱਥੇ ਕਈ ਨਸਲ ਦੇ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ਤੂਨ (ਪਠਾਨ ਜਾਂ ਅਫਗਾਨ) ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਉਜਬੇਕ, ਤਾਜਿਕ, ਤੁਰਕਮੇਨ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਦੀ ਮੁੱਖ ਬੋਲੀ ਪਸ਼ਤੋ ਹੈ। ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅਫਗਾਨ ਰੂਪ ਨੂੰ ਦਾਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦਾ ਨਾਮ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਅਤੇ ਸਤਾਨ ਤੋਂ ਮਿਲ ਕੇ ਬਣਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸ਼ਬਦੀ ਅਰਥ ਹੈ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ। ਸਤਾਨ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜਿਵੇਂ- ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਤੁਰਕਮੇਨਿਸਤਾਨ, ਕਜ਼ਾਖ਼ਸਤਾਨ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਗੈਰਾ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਭੌਂ ਜਾਂ ਦੇਸ਼। ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਦਾ ਅਰਥ ਇੱਥੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਿਣਤੀ ਨਸਲ (ਪਸ਼ਤੂਨ) ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਫਗਾਨ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਵਗਾਨ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਿਆਨ ਰਹੇ ਕਿ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਗ਼ ਦੀ ਧੁਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗ ਦੀ ਨਹੀਂ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਅੱਜ ਜੋ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਹੈ ਉਸਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਤੈਅ ਹੋਇਆ। ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਸ਼ਬਦ ਕਿੰਨਾ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ ਇਸ ਉੱਤੇ ਤਾਂ ਵਿਵਾਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਉੱਤੇ ਇੰਨਾ ਤੈਅ ਹੈ ਕਿ 1700 ਇਸਵੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਨਾਮ ਦਾ ਕੋਈ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਸਿਕੰਦਰ ਦਾ ਹਮਲਾ 328 ਈਪੂਃ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਇੱਥੇ ਅਕਸਰ ਫਾਰਸ ਦੇ ਹਖਾਮਨੀ ਸ਼ਾਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ਾਸਨ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਗਰੇਕੋ-ਬੈਕਟਰਿਅਨ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਬੋਧੀ ਧਰਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੋਇਆ। ਈਰਾਨ ਦੇ ਪਾਰਥੀਅਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੱਕਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵੰਡਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅਜੋਕੇ ਭੂਭਾਗ ਉੱਤੇ ਸਾਸਾਨੀ ਸ਼ਾਸਨ ਆਇਆ। ਫਾਰਸ ਉੱਤੇ ਇਸਲਾਮੀ ਫਤਿਹ ਦਾ ਸਮਾਂ ਕਈ ਸਾਮਰਾਜਾਂ ਦਾ ਰਿਹਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਬਗਦਾਦ ਸਥਿਤ ਅੱਬਾਸੀ ਖਿਲਾਫਤ, ਫਿਰ ਖੋਰਾਸਾਨ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰਤ ਸਾਮਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਗਜਨਾ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ। ਗਜਨਾ ਉੱਤੇ ਗੋਰ ਦੇ ਫਾਰਸੀ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਜਦੋਂ ਅਧਿਕਾਰ ਜਮਾਂ ਲਿਆ ਤਾਂ ਇਹ ਗੌਰੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਅੰਗ ਬਣ ਗਿਆ। ਮੱਧ-ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅਫਗਾਨ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਸੱਤਾ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂ ਕਰਨ ਦਾ ਜਤਨ ਕੀਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਧੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਵੀ ਕਈ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹਮਲਾਵਾਰਾਂ ਨੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਸ਼ਾਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਦਦ ਨਾਲ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਾਬਰ, ਨਾਦਿਰ ਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕੁੱਝ ਖੇਤਰ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਅੰਗ ਸਨ।
ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਉੱਤੇ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਅਫਗਾਨ (ਯਾਨੀ ਪਸ਼ਤੂਨ) ਸੀ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਏ ਕਈ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸਰਹੱਦ ਉਂਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਤੈਅ ਕੀਤੀ। 1933 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1973 ਤੱਕ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਉੱਤੇ ਸਾਫ਼ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਸ਼ਾਸਨ ਰਿਹਾ ਜੋ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਰਿਹਾ। ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। 1979 ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਜਾਣਾ ਪਿਆ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭਜਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮੁਜਾਹਿਦੀਨ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੱਥ ਰਿਹਾ ਸੀ। 1997 ਵਿੱਚ ਤਾਲਿਬਾਨ ਜੋ ਸੁੰਨੀ ਕੱਟੜਵਾਦੀ ਸਨ ਨੇ ਸੱਤਾ ‘ਤੇ ਕਾਬਜ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਬੇਦਖ਼ਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਸਾਥ ਮਿਲਿਆ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਹੋ ਗਏ। 2001 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਉੱਤੇ ਹਮਲੇ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇੱਥੇ ਨਾਟੋ ਦੀ ਫੌਜ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਧਰਮ
ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ 99% ਆਬਾਦੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੈ। ਇਥੇ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹਨ। ਇਹ ਲੋਕ ਜਿਆਦਾਤਰ ਕਾਬਲ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਗਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਿਕੰਦਰ ਮਹਾਨ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋਰਾਸਤਰੀਅਨ ਧਰਮ ਦਾ ਇੱਥੇ ਬੋਲ ਬਾਲਾ ਸੀ। 320-185 ਈ ਪੂਰਵ ਮੋਰੀਅਨ ਕਾਲ ਸਮੇਂ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦਾ ਪਸਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਸਮਰਾਟ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਇੱਥੇ ਆਪਣੇ ਸਿਖਰ ਤੇ ਸੀ। ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਉੱਤੇ ਇਸਲਾਮੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਫਤਿਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਜਨਤਾ ਬਹੁ-ਧਾਰਮਿਕ ਸੀ। ਬੁੱਧੀ ਧਰਮ ਦੇ ਦੋ ਪੈਰੋਕਾਰ ਵਧੇਰੇ ਸਨ। ਸਤਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਪਸਾਰ ਇੱਥੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। 11ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਿਰਾਂ ਤੇ ਬੋਧੀ ਮੱਠਾਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਾਂ ਮਸੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 2001 ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ 2.7 ਕਰੋੜ ਅਬਾਦੀ  ਵਿੱਚ 99% ਮੁਸਲਮਾਨ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 84 % ਸੁੰਨੀ ਹਨ ਤੇ ਕੇਵਲ 15% ਸ਼ੀਆ ਮੁਸਲਮ ਹਨ।
ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਵੰਡ
ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕੁਲ 34 ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਵਿਭਾਗ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ -
ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਕਿਤਾਬਾਂ
ਲੇਖ
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਂਦਰੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼
ਟੈੱਸ
ਟੈੱਸ ਆਫ਼ ਦੀ ਡਰਬਰਵਿਲ: ਏ ਪਿਉਰ ਵਿਮੈਨ ਫੇਥਫੁਲੀ ਪ੍ਰੈਜੈਂਟਡ, ਜਾਂ  ਟੈੱਸ ਆਫ਼ ਦੀ ਡਰਬਰਵਿਲ: ਏ ਪਿਉਰ ਵਿਮੈਨ, ਟੈੱਸ ਆਫ ਦੀ ਡਰਬਰਵਿਲ ਜਾਂ ਸਿਰਫ ਟੈੱਸ, ਥੌਮਸ ਹਾਰਡੀ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ੧੮੯੧ ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਨੂੰ, ਸਚਿੱਤਰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਅਖਬਾਰ, ਦ ਗ੍ਰਾਫਿਕਨੇ ਸੈਂਸਰ ਕੀਤੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੜੀਵਾਰ ਛਾਪਿਆ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਇਸਨੂੰ ਹੁਣ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਚਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਛਪਣ ਸਮੇਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਰਲੇ ਮਿਲੇ ਰਿਵਿਊ ਹੋਏ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਹਾਰਡੀ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੀਆਂ ਕਾਮ ਮਰਿਆਦਾ ਨੂੰ ਵੰਗਾਰਦਾ ਸੀ। ਮੂਲ ਖਰੜਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹਦਾ ਮੂਲ ਟਾਈਟਲ "ਡਾਟਰ ਆਫ ਦੀ ਡਰਬਰਵਿਲ" ਸੀ। 2003 ਵਿੱਚ ਬੀ ਬੀ ਸੀ ਸਰਵੇ ਦ ਬਿਗ ਰੀਡ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ 26ਵੇਂ ਸਥਾਨ ਤੇ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਨਾਵਲ ਦਾ ਸੰਖੇਪ
ਪਹਿਲਾ ਪੜਾਅ: ਕੰਨਿਆ (1-11)
ਨਾਵਲ ਦਾ ਦੇਸ਼ਕਾਲ 1870 ਦੇ ਲੰਮੇ ਮੰਦਵਾੜੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਗ਼ਰੀਬ ਦਿਹਾਤੀ ਇੰਗਲੈਂਡ ਹੈ, ਥਾਮਸ ਹਾਰਡੀ ਦਾ ਕਾਲਪਨਿਕ ਵੇਸੈਕਸ। ਟੈੱਸ, ਜੌਨ ਅਤੇ ਜੋਨ ਡਰਬਰਫ਼ੀਲਡ ਦੇ ਅਨਪੜ੍ਹ ਕਿਸਾਨ ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਬੱਚੀ ਹੈ। ਪਰਸਨ ਟ੍ਰਿੰਘਮ, ਜੌਨ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ, "ਡਰਬਰਫ਼ੀਲਡ", ਬੀਤੇ ਦੇ ਇੱਕ ਕੁਲੀਨ ਨਾਰਮਨ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਗੋਤ "ਡਰਬਰਵਿਲ", ਦਾ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਰੂਪ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਜੌਨ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਮੌਲਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਉਸੇ ਦਿਨ, ਟੈੱਸ ਇੱਕ ਮਈ ਡਾਂਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ, ਮਾਣਯੋਗ ਜੇਮਜ ਕਲੇਅਰ ਦੇ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ, ਏਂਜਲ ਕਲੇਰ ਤੇ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪੈਦਲ ਟੂਰ ਤੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਏਂਜਲ ਨਾਚ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਪ੍ਨ ਲਈ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨਾਲ ਨਾਚ ਭਿਆਲੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜਦ ਨੂੰ ਟੈੱਸ ਦੀ ਵਾਰੀ ਆਉਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਾਅਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜਾ ਰਲਣ ਲਈ ਕਾਹਲਾ ਹੈ। ਟੈੱਸ ਥੋੜੀ ਅਪਮਾਨਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਟੈੱਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਉਸ ਰਾਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ਰਾਬੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਜ਼ਾਰ ਜਾਣ ਲਈ ਗੱਡੀ ਨਹੀਂ ਚਲਾ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਟੈੱਸ ਖੁਦ ਆਪ ਲਗਾਮ ਸੰਭਾਲ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਘੋੜਾ ਇੱਕ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਗੱਡੀ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਕੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਟੈੱਸ ਦੇ ਚਿੱਟੇ, ਪਹਿਰਾਵੇ ਤੇ ਖੂਨ ਦੇ ਛਿੱਟੇ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਬਿਪਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ।
ਏ ਟੇਲ ਆਫ਼ ਟੂ ਸਿਟੀਜ਼
ਏ ਟੇਲ ਆਫ ਟੂ ਸਿਟੀਜ਼ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: A Tale of Two Cities), ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਇਨਕਲਾਬ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਅਤੇ ਦੌਰਾਨ ਪੈਰਿਸ ਅਤੇ ਲੰਦਨ ਦੀ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਰਚਿਤ (1859) ਚਾਰਲਸ ਡਿਕਨਜ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਸਦੀਆਂ 20 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਕਾਪੀਆਂ ਵਿਕ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਪ੍ਰਿੰਟਡ ਮੂਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਵਲ ਵਿਧਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਚਨਾ ਹੈ।
ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਅਭਿਜਾਤ ਵਰਗ ਦੇ ਸਤਾਏ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਜਿਸਦੇ ਕਾਰਨ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰਵ ਅਭਿਜਾਤ ਵਰਗ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਬੇਰਹਿਮੀ ਅਤੇ ਉਸੇ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਲੰਦਨ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਗੰਭੀਰ ਸਮਾਜਕ ਅਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਵਰਣਿਤ ਹਨ। ਨਾਵਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਕਈ ਨਾਇਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਕਦੇ ਅਭਿਜਾਤ ਵਰਗ ਦੇ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਚਾਰਲਸ ਡਾਰਨ ਦੇ ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਲੇ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਅੰਧਾਧੁੰਦ ਕ੍ਰੋਧ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਡਨੀ ਕਾਰਟਨ, ਇੱਕ ਵਿਅਸਤ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਕੀਲ ਜੋ ਡਾਰਨੇ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਲੂਸੀ ਮੈਨੇਟ ਨਾਲ ਇੱਕਤਰਫਾ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਵਿਅਰਥ ਗਵਾਏ ਹੋਏ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਨਾਵਲ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰ ਕਿਸ਼ਤਾਂ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਨਾਵਲਾਂ ਦੇ ਵਿਪਰੀਤ ਮਾਸਿਕ ਨਹੀਂ) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਹਿਲੀ ਕਿਸਤ 30 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1859 ਨੂੰ ਡਿਕਨਜ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਮੈਗਜੀਨ ਆਲ ਦ ਯੀਅਰ ਰਾਊਂਡ (All the Year Round) ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਹੋਈ, ਇਕੱਤੀਵੀਂ ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਉਸੇ ਸਾਲ 25 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਹੋਈ।
ਸਨੂਪ ਡੌਗ
ਕੈਲਵਿਨ ਕੋਰੋਡੋਜਾਰ ਬ੍ਰੌਡਸ ਜੂਨੀਅਰ (ਜਨਮ ਅਕਤੂਬਰ 20, 1971), ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਨੂਪ ਡੌਗ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ, ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਰੈਪਰ, ਗਾਇਕ, ਗੀਤਕਾਰ, ਰਿਕਾਰਡ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1992 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਡਾ. ਡਰੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਐਲਬਮ ਡੀਪ ਕਵਰ ਅਤੇ ਦਿ ਕਰੋਨਿਕ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਨੂਪ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ 23 ਮਿਲੀਅਨ ਐਲਬਮਾਂ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 35 ਮਿਲੀਅਨ ਐਲਬਮਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਸਨੂਪ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਐਲਬਮ ਡੌਗੀਸਟਾਇਲ ਦਾ ਨਿਰਮਾਤਾ ਡਾ. ਡਰੇ ਸੀ ਅਤੇ 1993 ਵਿੱਚ ਡੈਥ ਰੋਅ ਰਿਕਾਰਡਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਐਲਬਮ ਬਿਲਬੋਰਡ 200 ਅਤੇ ਬਿਲਬੋਰਡ ਟੌਪ ਆਰ ਐੰਡ ਬੀ / ਹਿਪ-ਹੋਪ ਐਲਬਮ ਚਾਰਟ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਦੂਜੀ ਐਲਬਮ ਦਿ ਡੌਗੀਫਾਦਰ (1996) ਵੀ ਦੋਨੋਂ ਚਾਰਟ 'ਤੇ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਰਹੀ ਸੀ। ਡੈਥ ਰੋਅ ਰਿਕਾਰਡਜ਼ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਨੋ ਲਿਮਿਟ ਰਿਕਾਰਡਜ਼ ਨਾਲ ਅਗਲੀਆਂ ਤਿੰਨ ਐਲਬਮ ਦਿ ਗੇਮ ਇਜ਼ ਟੂ ਬੀ ਸੋਲਡ, ਨੌਟ ਟੂ ਬੀ ਟੋਲਡ(1998), ਨੋ ਲਿਮਿਟ ਟੌਪ ਡੌਗ (1999) ਅਤੇ ਦਿ ਲਾਸਟ ਮੀਲ (2000) ਕੀਤੀਆਂ। ਉਸਨੇ 2002 ਤੋਂ 2011 ਤੱਕ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਰਿਕਾਰਡਜ਼ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਐਲਬਮ ਕੀਤੀਆਂ।
2012 ਵਿੱਚ, ਜਮੈਕਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਨੂਪ ਨੇ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਉਪਨਾਮ ਸਨੂਪ ਲਾਇਨ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਸਨੂਪ ਲਾਇਨ ਨਾਮ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਰੇਨਕਾਰਨੇਟਡ ਨਾਮ ਦੀ ਐਲਬਮ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੀ 13ਵੀਂ ਐਲਬਮ ਬੁਸ਼ (2015) ਉਸਨੇ ਸਨੂਪ ਡੌਗ ਨਾਮ ਨਾਲ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ। ਸਨੂਪ ਦੀਆਂ 17 ਗ੍ਰੈਮੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਹਨ ਉਹ ਕੋਈ ਗ੍ਰੈਮੀ ਅਵਾਰਡ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤਿਆ।
ਏ ਟੇਲ ਆਫ਼ ਟੂ ਸਿਟੀਜ਼
ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ: ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਚੇਤੇ (Book the First: Recalled to Life)
ਨਾਵਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਸਾਲ 1775 ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ। ਜਾਰਵਿਸ ਲਾਰੀ, ਬੈਂਕ ਟੇਲਸਨ ਦਾ ਇੱਕ ਕਰਮਚਾਰੀ ਡਾ. ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਮੈਨੇਟ ਨੂੰ ਲੰਡਨ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੋਂ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਡਾਵਰ ਵਿੱਚ ਸਤਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਲੂਸੀ ਮੈਨੇਟ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਡਾ. ਮੈਨੇਟ ਮਰਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕ‌ਿ ਉਸਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਸਗੋਂ ਉਹ ਪਿਛਲੇ 18 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬੈਸਟਿਲੀ ਵਿੱਚ ਬੰਦੀ ਹੈ।
ਸਨੂਪ ਡੌਗ
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਕੈਲਵਿਨ ਕੋਰੋਡੋਜਾਰ ਬ੍ਰੌਡਸ ਜੂਨੀਅਰ ਦਾ ਜਨਮ ਲੌਂਗ ਬੀਚ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ, ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ, ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। the second of three sons. ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਉਸਦੇ ਸੌਤੇਲੇ ਪਿਤਾ ਕੈਲਵਿਨ ਕੋਰੋਡੋਜਾਰ ਬ੍ਰੌਡਸ ਸੀਨੀਅਰ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਬੇਵਰਲੀ ਬ੍ਰੌਡਸ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਵਰਨੇਲ ਵਾਰਨਾਡੋ, ਇੱਕ ਵਿਅਤਨਾਮੀ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਮੇਲ ਕੈਰੀਅਰ ਸੀ ਜੋ ਅਕਸਰ ਉਸਦੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਸੌਤੇਲੇ ਪਿਤਾ ਨੇ 1975 ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਲੈ ਲਿਆ. ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਸੀ। ਛੇਵੇਂ ਗ੍ਰੇਡ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਰੂਪ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1971 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੈਪਰ
ਏ ਟੇਲ ਆਫ਼ ਟੂ ਸਿਟੀਜ਼
ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ: ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਚੇਤੇ (Book the First: Recalled to Life)
ਲਾਰੀ ਅਤੇ ਲੂਸੀ ਪੈਰਸ ਦੇ ਇੱਕ ਉਪਨਗਰ, ਸੇਂਟ ਐਂਟਾਇਨ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਸਿਊਰ ਅਰਨੇਸਟ ਅਤੇ ਮੈਡਮ ਥਿਰੇਸ ਡਿਫਾਰਗੇ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਡਿਫਾਰਗੇ ਪਰਵਾਰ ਇੱਕ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਚਲਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਚੋਰੀ ਚੋਰੀ ਕਰਾਂਤੀਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਟੋਲੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸੇਤਮਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜੈਕਸ (ਜੋ ਚਾਰਲਸ ਡਿਕਨਜ ਨੇ ਇੱਕ ਅਸਲੀ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਵਾਦੀ ਸਮੂਹ ਜੈਕੇਰੀ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਲਿਆ ਹੈ) ਦੇ ਕੋਡਨਾਮ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਮਸਿਊਰ ਡਿਫਾਰਗੇ (ਜੋ ਮੈਨੇਟ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾ. ਮੈਨੇਟ ਦਾ ਨੌਕਰ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਸਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ) ਉਸ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਵਿਖਾਉਣ ਲਈ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਡਾ. ਮੈਨੇਟ ਅਜਿਹੀ ਮਨੋਵਿਗਾੜ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਉੱਤੇ ਜੁੱਤੇ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਜਨੂੰਨ ਸਵਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹੁਨਰ ਉਸਨੇ ਕੈਦ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਿਆਣਦਾ ਫਿਰ ਓੜਕ ਉਹ ਉਸਦੇ ਲੰਬੇ ਸੁਨਹਰੇ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਤੁਲਣਾ ਉਸਦੀ ਮਾਂ (ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੀ ਆਸਤੀਨ ਉੱਤੇ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਬੰਦੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ) ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਵਰਗੀਆਂ, ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਨੀਲਾ ਰੰਗ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਲਾਰੀ ਅਤੇ ਲੂਸੀ ਤਦ ਉਸਨੂੰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਾਪਸ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਦੂਜੀ ਕਿਤਾਬ: ਸੁਨਹਰੀ ਧਾਗਾ (Book the Second: The Golden Thread)
ਪੰਜ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਫਰੇਂਚ ਉਤਪ੍ਰਵਾਸੀ ਚਾਰਲਸ ਡਾਰਨੇ ਤੇ ਓਲਡ ਵੇਲੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਦਰੋਹ ਲਈ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੋ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਜਾਸੂਸ, ਜਾਨ ਬਰਸਾਡ ਅਤੇ ਰਾਜਰ ਕਲਾਇ, ਖੁਦ ਆਪਣੇ ਫ਼ਾਇਦੇ ਲਈ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਡਾਰਨੇ ਨੂੰ ਫਸਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਡਾਰਨੇ, ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਾਂਸ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਡਾਰਨੇ ਤਦ ਬਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਗਵਾਹ ਜਿਸਦਾ ਦਾਅਵਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਡਾਰਨੇ ਨੂੰ ਪਹਿਚਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਵਕੀਲ (ਡਾਰਨੇ ਦੇ ਪੱਖ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ), ਸਿਡਨੀ ਕਾਰਟਨ ਜੋ ਸੰਜੋਗ ਨਾਲ ਉਸ ਵਰਗਾ ਹੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ ਉਸ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਡਾਰਨੇ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਪੈਰਸ ਵਿੱਚ, ਮਾਰਕਿਸ ਸੇਂਟ ਐਵਰਮਾਂਡ (ਮਾਸੇਨਿਊਰ), ਡਾਰਨੇ ਦਾ ਚਾਚਾ, ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਗੈਸਪਰਡ ਦੇ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਕੁਚਲਕੇ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਵਜ਼ਾਨੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੈਸਪਰਡ ਦੇ ਵੱਲ ਇੱਕ ਸਿੱਕਾ ਉਛਾਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਮਸਿਊਰ ਡਿਫਾਰਗੇ ਗੈਸਪਰਡ ਨੂੰ ਦਿਲਾਸਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਾਰਕਿਸ ਦੀ ਬੱਘੀ ਅੱਗੇ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਡਿਫਾਰਗੇ ਸਿੱਕਾ ਵਾਪਸ ਬੱਘੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਮਾਰਕਿਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
"ਦਮਨ ਸਿਰਫ ਸਥਾਈ ਦਰਸ਼ਨ ਹੈ। ਡਰ ਅਤੇ ਗੁਲਾਮੀ ਦਾ ਕਾਲਾ ਸਨਮਾਨ, ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ," ਮਾਰਕਿਸ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਤਦ ਤੱਕ ਕੋਰੜੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰੱਖੇਗਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਸ ਛੱਤ ਤੋਂ" ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, "ਅਕਾਸ਼ ਵਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।" ਉਸ ਰਾਤ, ਗੈਸਪਰਡ (ਜੋ ਬੱਘੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲਮਕਕੇ ਮਾਰਕਿਸ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸਦੇ ਮਹਲ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਮਾਰਕਿਸ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਪਰਚੀ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ, ਇਸਨੂੰ ਜਲਦੀ ਇਸਦੀ ਕਬਰ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਓ, ਇਹ ਜੈਕਸ ਵਲੋਂ ਹੈ। ਨੌ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਫੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਫੁਆਰੇ ਉਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਫ਼ਾਹੇ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ, ਲੂਸੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਲਈ ਡਾਰਨੇ ਨੂੰ ਡਾ. ਮੈਨੇਟ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲੇਕਿਨ ਕਾਰਟਨ ਵੀ ਲੂਸੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣਾ ਪਿਆਰ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਕਾਰਟਨ "ਤੇਰੇ ਲਈ ਅਤੇ ਤੈਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਹਰ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇਣ ਦਾ" ਬਚਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਆਹ ਦੀ ਸਵੇਰੇ, ਡਾ. ਮੈਨੇਟ ਦੇ ਅਨੁਰੋਧ ਉੱਤੇ ਡਾਰਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਗੱਲ ਉਸਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਛੁਪਾ ਰੱਖੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਡਾ. ਮੈਨੇਟ ਪਾਗਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਫਿਰ ਤੋਂ ਜੁੱਤੇ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਭੂਤ ਸਵਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੂਸੀ ਦੀ ਹਨੀਮੂਨ ਵਾਪਸੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦਾ ਦਿਮਾਗੀ ਸੰਤੁਲਨ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਗੁਪਤ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲਾਰੀ ਅਤੇ ਮਿਸ ਪਰੋਸ ਉਸਦਾ ਜੁੱਤੇ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਬੈਂਚ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਡਾ. ਮੈਨੇਟ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਪੈਰਸ ਤੋਂ ਲਿਆਇਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚਾਰਲਸ ਡਿਕਨਜ਼ ਦੇ ਨਾਵਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਵਲ
ਸਵਾਮੀ ਰਾਮਤੀਰਥ
ਸਵਾਮੀ ਰਾਮ ਤੀਰਥ  (ਹਿੰਦੀ: स्वामी रामतीर्थ 22 ਅਕਤੂਬਰ 1873 – 27 ਅਕਤੂਬਰ 1906 ), ਸਵਾਮੀ ਰਾਮ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਵੇਦਾਂਤ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਮਾਹਿਰ ਭਾਰਤੀ ਸੰਨਿਆਸੀ ਸੀ। ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ (1893)  ਦੇ ਬਾਅਦ ਅਤੇ 1920 ਵਿਚ ਪਰਮਹੰਸ ਯੋਗਾਨੰਦ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, 1902 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਲੈਕਚਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਅਹਿਮ ਗੁਰੂਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।  ਆਪਣੇ ਅਮਰੀਕੀ ਟੂਰਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸਵਾਮੀ ਰਾਮ ਤੀਰਥ ਅਕਸਰ 'ਵਿਹਾਰਕ ਵੇਦਾਂਤ' ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕਰਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਜੀਵਨੀ
ਸਵਾਮੀ ਰਾਮ ਤੀਰਥ ਦਾ ਜਨਮ 1873 ਦੀ ਦਿਵਾਲੀ ਦੇ ਦਿਨ ਪੰਜਾਬ  ਦੇ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾਂ ਜਿਲ੍ਹੇ ਮੁਰਾਰੀਵਾਲਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪੰਡਤ ਹੀਰਾਨੰਦ ਗੋਸਵਾਮੀ ਦੇ ਇੱਕ ਧਰਮੀ ਬਰਾਹਮਣ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਬਚਪਨ ਦਾ ਨਾਮ ਤੀਰਥਰਾਮ ਸੀ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਅਨੇਕ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ। ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਆਰਥਕ ਬਦਹਾਲੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਿਡਲ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਪਿਤਾ ਨੇ ਬਾਲ-ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਲਾਹੌਰ ਚਲਿਆ ਗਿਆ।  1891 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲਹੌਰ ਤੋਂ ਬੀਏ ਪਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਂਤ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਰਿਹਾ। ਇਸਦੇ ਲਈ ਉਸਨੂੰ 90 ਰੁਪਏ ਮਾਸਿਕ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਵੀ ਮਿਲਿਆ। ਫਿਰ ਹਿਸਾਬ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅੰਕਾਂ ਨਾਲ ਐਮਏ ਕਰਕੇ ਉਹ ਉਸੇ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਹਿਸਾਬ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ  ਨਿਯੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ।  ਉਹ ਆਪਣੀ ਤਨਖਾਹ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਨਿਰਧਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਦੇ ਦਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਾਦਾ ਸੀ। ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਦੇ ਪ੍ਰਵਚਨ ਸੁਣਨ ਦਾ ਅਤੇ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦਾਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਸਭਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਅਦਵੈਤ ਵੇਦਾਂਤ ਬਾਰੇ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਲਈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ 1899 ਵਿੱਚ ਦਿਵਾਲੀ ਦੇ ਦਿਨ ਉਹ ਘਰ-ਪਰਵਾਰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਸਨਿਆਸੀ ਬਣ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਕਿੱਸਾ ਕਾਵਿ ਦੇ ਛੰਦ ਪ੍ਰਬੰਧ
ਕਿੱਸਾ ਕਾਵਿ ਦੇ ਛੰਦ ਪ੍ਰਬੰਧ
ਛੰਦ
ਛੰਦ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਮਰਜੀ। ਕੋਈ ਵੀ ਬੰਦਾ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਜਿਸ ਭਾਸ਼ਾ ਜਾਂ ਤਰੀਕੇ ਵਿੱਚ ਢਾਲਦਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਛੰਦ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਰਵਾਨਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਰਵਾਨਗੀ ਵਿੱਚੋ ਹੀ ਛੰਦ ਪ੍ਰਬੰਧ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸੇ ਵੀ ਛੰਦਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਿੱਸਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਕਿੱਸੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਛੰਦ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਨ।
ਦਮੋਦਰ
ਦਮੋਦਰਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਾ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ ਲਿਖਿਆ। ਉਸਨੇ ਇਹ ਕਿੱਸਾ 'ਦਵਈਆ ਛੰਦ' ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ।
ਪੀਲੂ
ਪੀਲੂ ਨੇ ਕਿੱਸਾ ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਂ ਲਿਖਿਆ। ਉਸਨੇ ਇਹ ਕਿੱਸਾ ਸੱਦ ਛੰਦ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਛੰਦ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਰਚਨਾ ਦੇ ਬੰਦ ਚਾਰ ਤੁਕੀਏ ਸਨ।
ਹਾਫਿਜ਼ ਬਰਖੁਰਦਾਰ
ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਨੇ ਸੱਸੀ ਪੰਨੂ, ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਂ ਅਤੇ ਯੂਸਫ਼ ਜ਼ੁਲੈਖਾਂ ਕਿੱਸੇ ਲਿਖੇ। ਹਾਫਿਜ਼ ਨੇ ਸੱਸੀ ਅਤੇ ਯਸੂਫ ਬੈਂਤ ਛੰਦ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ। ਉਸਦੇ ਕਿੱਸੇ ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂ ਦੇ 51 ਬੰਦ ਹਨ। ਉਸਦਾ ਕਿੱਸਾ ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾ ਉਸਨੇ ਸੱਦ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ।
ਅਹਿਮਦ ਗੁੱਜਰ
ਉਸਨੇ ਕਿੱਸਾ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ ਬੈਂਤ ਛੰਦ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ। ਉਸਨੇ ਇਹ ਕਿੱਸਾ 1682 ਵਿੱਚ ਸੰਪੂਰਨ ਕੀਤਾ।<>ਕਾਂਗ140<> ਅਹਿਮਦ ਨੇ ਚੌਤੁਕੀਆਂ ਬੈਂਤ ਛੰਦ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ, ਉਸਨੇ ਕਈ ਥਾਈਂ ਇੱਕ ਇੱਕ ਬੰਦ ਵਿੱਚ ਵੀਹ-ਵੀਹ ਤੁਕਾ ਲਿਖੀਆਂ।
ਚਿਰਾਗ ਅਵਾਣ
ਚਿਰਾਗ ਅਵਾਣ ਨੇ 1711 ਵਿੱਚ ਕਿੱਸਾ ਹੀਰ ਰਾਂਝੇ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦਵੈਯਾ ਛੰਦ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਕੰਗ142
ਮੁਕਬਲ
ਮੁਕਬਲ ਨੇ ਕਿੱਸਾ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ ਬੈਂਤ ਛੰਦ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ।ਉਸਦੇ ਕਿੱਸੇ ਦੇ ਕੁੱਲ 533 ਬੰਦ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਬੰਦ ਦੀਆ ਚਾਰ ਤੁਕਾਂ ਹਨ।
ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ
ਉਸਨੇ ਕਿੱਸਾ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ ਲਿਖਿਆ। ਉਸਨੇ ਇਹ 1766-67 ਵਿੱਚ ਸੰਪੂਰਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਇਹ ਕਿੱਸਾ ਬੈਂਤ ਛੰਦ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ। ਵਾਰਿਸ ਦੀ ਹੀਰ ਦੇ ਕੁੱਲ 611 ਬੰਦ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਬੰਦਾ ਵਿੱਚ ਤੁਕਾ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਚਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿੰਗਾਰ,ਕਰੁਣ,ਰੌਦਰ,ਬੀਰ,ਹਾਸ ਅਤੇ ਅਦਭੁਤ ਆਦਿ ਰਸਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਬੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਹਾਮਦ
ਹਾਮਦ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਰਚਨਾਵਾਂ ਜੰਗਿ ਹਾਮਦ, ਅਖਬਾਰਿ ਹਾਮਦ, ਹੀਰ ਹਾਮਦ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਮਦ ਨੇ ਹੀਰ 1783 ਈ. ਤੋਂ 1805 ਈ. ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲਿਖੀ। ਉਸਨੇ ਇਹ ਕਿੱਸਾ ਬੈਂਤ ਛੰਦ ਵਿੱਚ ਰਚਿਆ।
ਆਡਤ
ਡਾ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ ਆਡਤ ਨੇ 1711-12 ਈ. ਵਿੱਚ ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂੰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ। ਉਸਦੀਆਂ ਦੋ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੋਹੜੇ ਸੱਸੀ ਕੇ ਅਤੇ ਮਾਝਾਂ ਸੱਸੀ ਕੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਦੀਕ ਲਾਲੀ
ਸਦੀਕ ਲਾਲੀ ਨੇ ਲਗਭਗ 1726 ਦੇ ਨੇੜੇ ਯੂਸਫ਼ ਜੁਲੈਖਾਂ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਲਿਖਿਆ।
ਸੁੰਦਰ ਦਾਸ ਆਰਾਮ
ਸੁੰਦਰ ਦਾਸ ਆਰਾਮ ਨੇ 1759 ਈ. ਵਿੱਚ ਮਸਨਵੀ ਅਤੇ ਸੀਹਰਫ਼ੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿੱਸਾ ਸੱਸੀ ਪੰਨੂੰ ਲਿਖਿਆ।
ਬਿਹਬਲ
ਬਿਹਬਲ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ ਸੀਹਰਫ਼ੀ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਮਸਨਵੀ ਸ਼ੈਲੀ ਅਧੀਨ ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ ਬੈਂਤ ਅਤੇ ਸੱਸੀ ਡਿਉਢਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ।
ਹਾਸ਼ਮ
ਇਸਨੇ ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ, ਹੀਰ ਰਾਂਝੇ ਕੀ ਬਿਰਤੀ, ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂ ਤੇ ਸ਼ੀਰੀ ਫ਼ਰਹਾਦ ਕੀ ਬਾਰਤਾ ਕਿੱਸੇ ਲਿਖੇ। ਇਸਨੇ ਕਿੱਸਾ ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂ ਅਤੇ ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ 'ਦਵਈਆ ਛੰਦ' ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ।ਉਸਦੇ ਕਿੱਸੇ ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂ ਦੇ ਕੁੱਲ 126 ਛੰਦ ਹਨ ਅਤੇ ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ ਦੇ ਕੁੱਲ 151 ਬੰਦ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਬੰਦ ਦੇ ਚਾਰ ਤੁਕੇ ਛੰਦ ਹਨ। ਹੀਰ ਰਾਂਝੇ ਕੀ ਬਿਰਤੀ ਸੀਹਰਫੀ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੀਹ ਬੈਂਤਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਅਹਿਮਦ ਯਾਰ
ਇਸਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿੱਸੇ ਲਿਖੇ। ਕਾਮਰੂਪ, ਹਾਤਮਨਾਮਾ ਅਤੇ ਅਹਸਨੁਲ ਕਮਿਆ ਦਾ ਕਿੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਨੇ 'ਦਵਈਆ ਛੰਦ' ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂ ਅਤੇ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ ਉਸਨੇ 'ਬੈਂਤ ਛੰਦ' ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ।
ਕਾਦਰਯਾਰ
ਕਾਦਰਯਾਰ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਪੂਰਨ ਭਗਤ ਸੀਹਰਫੀ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਹੈ ਅਤੇ 'ਬੈਂਤ ਛੰਦ' ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ।ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ ਵਿੱਚ ਕਾਦਰਯਾਰ ਨੇ ਕਲੀਆਂ ਭਾਵ ਦੋਹਿਰਾ ਛੰਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ ਤੇ ਇਸਦੇ ਬੰਦਾ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 171 ਹੈ ਅਤੇ ਜਬਾਨ ਕੇਂਦਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਹੈ। ਕਾਦਰਯਾਰ ਨੇ ਮਹਿਰਾਜਨਾਮਾ ਦਵਈਏ ਛੰਦ ਵਿੱਚ ਰਚੀ।
ਫ਼ਜ਼ਲ ਸ਼ਾਹ
ਫ਼ਜ਼ਲ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਇਹ ਕਿੱਸਾ ਬੈਂਤ ਛੰਦ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ।
ਮੀਆਂ ਮੁਹੰਮਦ ਬਖ਼ਸ਼
ਸੈਫੁਲ ਮਲੂਕ ਕਵੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਕੁੱਲ 9128 ਬੈਂਤ ਹਨ। ਇਹ ਮਸਨਵੀ ਵਿੱਚ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਇਸ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਬੈਂਤ ਜਾਂ ਦੋ ਤੁਕੇ ਜੁੱਟ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੀਆਂ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਛੰਦ ਦਵਈਆ ਚੁਣਿਆ ਹੈ।
ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼
ਆਰਿਫ਼ ਉੰਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਕਿੱਸਾਕਾਰ ਹੈ। ਜਿਸਨੇ ਪੂਰਨ ਭਗਤ(ਬੈਂਤ ਛੰਦ), ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ ਸ਼ੀਰੀ ਫ਼ਰਿਹਾਦ, ਰਾਜਾ ਭਰਥਰੀ, ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ, ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ ਰਚੇ।
ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ
ਇਸਨੇ ਕਿੱਸਾ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ, ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ, ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਂ ਅਤੇ ਜਿਊਣਾ ਮੌੜ ਰਚੇ। ਕਿੱਸਾ ਜਿਊਣਾ ਮੌੜ ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਰਚਿਆ। ਉਸਨੇ ਹੀਰ, ਸੋਹਣੀ ਕਬਿੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰਚਿਆ। ਪਰ ਮਿਰਜ਼ਾ ਸੱਦ ਵਿੱਚ ਰਚਦਾ ਹੈ।
ਮੀਰਾਂ ਸ਼ਾਹ ਜਲੰਧਰੀ
ਮੀਰਾਂ ਸ਼ਾਹ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਕਿੱਸਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕਿੱਸਾ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ(ਦਵਈਆ ਛੰਦ), ਕਿੱਸਾ ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਂ(ਸੱਦ), ਕਿੱਸਾ ਸੋਹਣੀ ਮਹੀੇਵਾਲ(ਬੈਂਤ)
ਧਰਤੀ
thumbnail|right|ਅੰਦਰੂਨੀ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦਾ ਆਕਾਰ (ਖੱਬੇ ਤੋਂ ਸੱਜੇ): [[ਬੁੱਧ ਗ੍ਰਹਿ|ਬੁੱਧ, ਸ਼ੁੱਕਰ, ਧਰਤੀ, ਅਤੇ ਮੰਗਲ।]]
ਕਿੱਸਾ ਕਾਵਿ ਦੇ ਛੰਦ ਪ੍ਰਬੰਧ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੱਧਕਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ
ਧਰਤੀ
ਧਰਤੀ (ਚਿੰਨ੍ਹ: ; 1 AU) ਅੰਦਰੂਨੀ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਡਾ ਗ੍ਰਹਿ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਇਸ ਦੇ ਹੀ ਅੰਦਰ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਰਗਰਮੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦਾ ਵਾਯੂ ਮੰਡਲ ਬਾਕੀ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਥੇ 12% ਆਕਸੀਜਨ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਦਾ ਇੱਕ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਹੈ, ਚੰਦਰਮਾ। ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਥਵੀ, ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਗ੍ਰਹਿ ਸੰਸਾਰ, ਅਤੇ ਟੈਰਾ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸੱਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਧਰਤੀ ਹੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਗਿਆਤ ਗ੍ਰਹਿ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਜੀਵਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਸਹਿਤ ਧਰਤੀ ਲੱਖਾਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਮਾਣਾਂ ਤੋਂ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਗਠਨ 4.54 ਅਰਬ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਜੀਵਨ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਅਰਬ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਵਿਦਮਾਨ ਹੋਇਆ। ਤਦ ਤੋਂ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਜੀਵਮੰਡਲ ਨੇ ਗ੍ਰਹਿ ਉੱਤੇ ਪਰਿਆਵਰਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਜੈਵਕੀ ਪਰਿਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਯੂਜੀਵੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਨੂੰ, ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਲ ਓਜੋਨ ਤਹਿ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਨੇ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਵਿਕਿਰਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਜਲ ਮੰਡਲ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਜੀਵਨ ਦੇ ਥਲ ਤੱਕ ਪਸਾਰ ਨੂੰ ਸੰਭਵ ਬਣਾਇਆ।
ਜੀਵਨ ਦਾ ਮੂਲ ਸਿਧਾਂਤ
ਸਾਡੀ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਜੀਵਨ 26 ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਛੇ ਰਸਾਇਣਕ ਮੂਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਾਰਬਨ, ਹਾਈਡਰੋਜਨ, ਨਾਈਟਰੋਜਨ, ਆਕਸੀਜਨ, ਫ਼ਾਸਫ਼ੋਰਸ ਅਤੇ ਸਲਫਰ ਤੋਂ 95 ਫ਼ੀਸਦੀ ਜੀਵਨ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਛੇ ਤੱਤ ਹੀ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਅਸਲੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸੰਰਚਨਾ ਹਨ। ਪਾਣੀ ਅਜਿਹਾ ਘੋਲਕ ਹੈ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਕਈ ਜੀਵ ਰਸਾਇਣਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ। ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਆਕਸੀਜਨ, ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਹੈ। ਇੱਕ ਸੈੱਲ ਜੀਵ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋ ਸੈਲੇ ਜੀਵ ਤੇ ਫਿਰ ਹੌਲੀ-2 ਹੋਰ ਜੀਵ, ਜਾਨਵਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਆਦਿ ਬਣੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਰਜ ਮੰਡਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੂਗੋਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਰਤੀ
ਮੋਗਾ ਗੋਲੀ ਕਾਂਡ
ਮੋਗਾ ਘੋਲ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਜੁਝਾਰੂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਘੁੱਗ ਵਸਦੇ ਮੋਗਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪੰਜ ਅਤੇ ਸੱਤ ਅਕਤੂਬਰ1972 ਨੂੰ ਲਹੂ-ਲੁਹਾਣ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੂਰੇ ਸੂਬੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਲਾਵੇ ‘ਚ ਲੈਂਦਿਆਂ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲੋਕ ਲਹਿਰ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੀ.ਐਸ.ਯੂ. ਨੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ, ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ, ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੀ ਸੋਚ ਨਾਲ ਉਸਰੀਆਂ ਭਰਾਤਰੀ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਵਾਗਡੋਰ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਈ ਸੀ।
ਐਮਏ ਰਾਹਤ
ਮਰਗੂਬ ਅਲੀ ਰਾਹਤ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਐਮ.ਏ. ਰਾਹਤ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੇਖਕ ਸੀ। 76 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।   ਉਸ ਨੇ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਦੀ ਉਮਰ ਤੇ 76.
ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲਿਖਤਾਂ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲਿਖਤਾਂ ਹਨ:
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1941 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2017 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਲੋਕ
ਮੋਗਾ ਗੋਲੀ ਕਾਂਡ
ਕਾਂਡ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ
ਮੋਗਾ ਗੋਲੀ ਕਾਂਡ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਰੀਗਲ ਸਿਨੇਮੇ ਜੋ ਹੁਣ ਸ਼ਹੀਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਟਿਕਟਾਂ ਦੀ ਬਲੈਕ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਵੈਲਫੇਅਰ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਏ.ਆਈ.ਐਸ.ਐਫ. ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਕਰ ਕੇ ਸਿਨੇਮਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਲਈ ਤਿੰਨ ਮੰਗਾਂ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਅਚਾਨਕ ਇੱਕ ਘਟਨਾ ਘਟੀ। ਹਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਅੰਤਾਂ ਦਾ ਕਾਫ਼ਲਾ ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਕਿਵੇਂ ਡੀ.ਸੀ. ਚੀਮੇ ਅਤੇ ਐਸ.ਪੀ.ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਹਰਜੀਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਗਰਾਮੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਅਜਿਹੇ ਗਲਤ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ ਜੋ ਅਣਖੀਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਹਰਜੀਤ ਦਾ ਨੌਜਵਾਨ ਖ਼ੂਨ ਉਬਾਲਾ ਖਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਪੂਰੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਡਾਂਗ ਡੀ.ਸੀ. ਚੀਮੇ ਦੇ ਮੌਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰੀ। ਉਸਨੇ ਲੜਖੜਾ ਕੇ ਡਿੱਗਦਿਆਂ-ਡਿੱਗਦਿਆਂ ਗੋਲੀ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਡੀ.ਸੀ.ਅਤੇ ਐਸ.ਪੀ. ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਪੰਕਤੀ ‘ਚੋਂ ਇੱਕ ਨੇ ਸਿੱਧੀ ਗੋਲੀ ਹਰਜੀਤ ਦੇ ਮਾਰੀ ਤੇ ਦੂਜੇ ਨੇ ਸਵਰਨ ਦੇ। ਪਲਾਂ-ਛਿਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਹ ਸੰਗਰਾਮੀ ਸਾਥੀ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਇਸ ਮੌਕੇ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਅੰਧਾ-ਧੁੰਦ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾਈਆਂ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜੁਝਾਰੂ ਅਤੇ ਕਈ ਆਮ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵੀ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਏ। ਗੰਭੀਰ ਜ਼ਖ਼ਮੀਆਂ ਨੂੰ ਪੱਲੇਦਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਰੇਹੜੀਆਂ ‘ਤੇ ਲੱਦ-ਲੱਦ ਕੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਗਿਆ। ਹਸਪਤਾਲ ਜਖ਼ਮੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਮੰਗ
ਇਸ ਸਦਭਾਵਨਾ ਵਾਲੇ ਮਾਹੌਲ ਨੇ ਤਲਖ਼ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਭਖਦੀ ਮੋਗਾ ਕਾਂਡ ਐਜੀਟੇਸ਼ਨ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਅਤੇ ਜਮਹੂਰੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਂਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਗਾ, ਪੰਜਾਬ
ਮਨਜੀਤ ਇੰਦਰਾ
ਮਨਜੀਤ ਇੰਦਰਾ (24 ਫਰਵਰੀ 1950) ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਰੀ ਤੇ ਲੇਖਿਕਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰ
ਪ੍ਰਭਾ ਭਾਰਤੀ
ਪ੍ਰਭਾ ਭਾਰਤੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Prabha Bharti; ਮੌਤ 2000) 1960 ਤੋਂ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਰਤੀ ਕਵਾਲੀ ਅਤੇ ਗ਼ਜ਼ਲ ਗਾਇਕਾ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਕਵਾਲੀ ਗਾਇਕਾ (ਕਵਾਲ) ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਸੂਫ਼ੀ ਭਗਤੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਰਦ ਗਾਇਕਾਂ ਦਾ ਰਾਖਵਾਂ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਐਲਬਮ, "ਰੰਗ-ਏ-ਕਵਾਲੀ" (1978) ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਵਾਲੀਆਂ, "ਛਾਪ ਤਿਲਕ" ਅਤੇ "ਮਾਈ ਨੀ ਮਾਈ", ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੇਸਰ ਦੁਆਰਾ ਸੰਗੀਤ ਵਾਲੀ ਐਲਬਮ, "ਪ੍ਰਭਾ ਭਾਰਤੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਅਤੇ ਕੱਵਾਲੀ" ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ ਨੂੰ ਗ੍ਰਾਮੋਫੋਨ ਕੰਪਨੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (HMV-EMI) ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ "ਵਧੇਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਪ ਵਜੋਂ ਲਿਆ" ਦੇਖਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਾਦਾ ਕੱਵਾਲਾਂ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮੀ ਕੱਵਾਲੀਆਂ ਨੇ ਲਿੰਗਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਅਤੇ ਔਰਤ ਕੱਵਾਲ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਉਹ ਸੂਫ਼ੀ ਸਰਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਇਕਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਨਿੱਜੀ ਸਥਾਨਾਂ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਸੀ।
1970 ਅਤੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ, ਉਹ ਦਿੱਲੀ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੱਵਾਲ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਉਸਤਾਦ ਛੋਟੇ ਉਸਾਫ਼, ਨਜ਼ੀਰ ਭਾਰਤੀ, ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਇਕਬਾਲ, ਅਤੇ ਇਮਾਮ ਖਾਨ ਸਮੇਤ ਮਰਦ ਕੱਵਾਲਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਈ ਕੱਵਾਲੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜਿੱਤੇ। ਉਸਨੇ 1971 ਦੀ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੇ ਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਫੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਵੀ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ। 1980 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤੀ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਦੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਫਾਰ ਪਬਲਿਕ ਰਿਲੇਸ਼ਨ ਨੇ ਮੱਧ-ਪੂਰਬੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੁਬਈ, ਕੁਵੈਤ, ਦਮਿਸ਼ਕ, ਅਬੂ ਧਾਬੀ ਅਤੇ ਮਸਕਟ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ "ਪਾਰਟੀ" (ਸਮੂਹ) ਦੇ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਨੂੰ ਸਪਾਂਸਰ ਕੀਤਾ।
ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਵਜੋਂ ਕੁਝ ਗੀਤ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਉਹ 1970 ਅਤੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਵਧੀ ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਸਰਗਰਮ ਰਹੀ। ਉਹ ਅੰਧੇਰੀ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ 2000 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਨਵੀਨ ਵਾਕਰ
ਨਵੀਨ ਵਾਕਰ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮਾਡਲ, ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਵੀਡੀਓ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਜੌਕੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਾ ਅਜਫਰ ਅਲੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਇਹ ਜੋੜੇ ਨੂੰ ਨਵੰਬਰ 2015 ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਐਨੀ ਕੀ ਆਇਗੀ ਬਾਰਾਤ, ਉਫ ਮੇਰੀ ਫੈਮਿਲੀ, ਅਲਵਿਦਾ, ਮੋਲ, ਸਯਾ-ਏ-ਦੀਵਾਰ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਕੁਛ ਨਾ ਕਹੋ, ਬੀ ਇੰਤੇਹਾ, ਤਜਦੀਦ-ਏ-ਵਫ਼ਾ ਅਤੇ ਮਾਹ-ਏ-ਤਮਾਮ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 2013 ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ-ਡਰਾਮਾ ਫਿਲਮ ਜੋਸ਼: ਇੰਡੀਪੈਂਡੈਂਸ ਥਰੂ ਯੂਨਿਟੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਸੀ।
ਕਰੀਅਰ
ਵਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੀਜੇ ਫਿਊਜ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਤਤਕਾਲ ਸਫਲਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮਾਹਿਰਾ ਖਾਨ ਅਤੇ ਫਵਾਦ ਖਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਆਲ-ਟਾਈਮ ਬਲਾਕਬਸਟਰ ਹਮਸਫਰ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨੰਤਰ ਲੀਡ ਵਜੋਂ ਉਤਰੀ। ਵਕਾਰ ਦਾ ਅਗਲਾ ਉੱਦਮ ਜੀਓ ਟੀਵੀ ਦੀ ਹਿੱਟ 'ਆਈਨੀ ਕੀ ਆਏਗੀ ਬਾਰਾਤ' ਸੀ। ਵਕਾਰ ਆਪਣੀ ਗੰਭੀਰ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੇ ਹੁਨਰ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਉਸ ਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਾ ਅਜ਼ਫਰ ਅਲੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ; ਨਵੰਬਰ 2015 ਵਿੱਚ ਜੋੜੇ ਦਾ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤ ਮਾਡਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸਮਾਲਸਰ
ਸਮਾਲਸਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ 500 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਸਮਾਲਸਰ ਪਿੰਡ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 170.8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਮੋਗਾ ਤੋਂ 33 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਤੋਂ 18 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਮੁੱਖ ਮਾਰਗ ਨੰ. 16 ‘ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਮੋੜ੍ਹੀ ਪਿੰਡ ਪੰਜਗਰਾਈਂ (ਫਰੀਦਕੋਟ) ਤੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਆਏ ਸੱਫੀ ਬਾਬੇ ਨੇ ਗੱਡੀ ਸੀ। ਸੱਫੀ ਬਾਬੇ ਦਾ ਵੱਡਾ ਖਾਨਦਾਨ ਅੱਜ ਵੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਭਤੀਜੇ ਸਰਜਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਵੀਰਾ ਅਤੇ ਸੂਮਾ ਹੋਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵੀਰਾ ਅਤੇ ਸੂਮਾ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੱਤੀਆਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ। ਵੀਰੇ ਦੀ ਔਲਾਦ ਦੇ ਹਰੀਆ, ਆਸਾ, ਦੇਸੂ, ਲਖਮੀਰ, ਚੇਤਨ ਨਾਵਾਂ ਦੇ ਠੁਲੇ ਬਣ ਗਏ ਅਤੇ ਸੂਮੇ ਦੀ ਔਲਾਦ ਦੇ ਕਮਰਾ, ਅਮਰਾ ਅਤੇ ਗੋਲੂ ਠੁਲੇ ਬਣੇ। ਅਮਰੇ ਦੇ ਅੱਗੇ ਕੋਈ ਔਲਾਦ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਠੁਲਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚੋਂ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ। ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੇ ਦੱਸਣ ਮੁਤਾਬਕ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਂ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਫ਼ਕੀਰ ਸਮਾਲ ਖਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ’ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਲਗਪਗ 10000 ਏਕੜ ਅਤੇ ਆਬਾਦੀ 12000 ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੈ। ਪੰਚਾਇਤ ਐਕਟ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਨੋਖ ਸਿੰਘ ਜ਼ੈਲਦਾਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਪੰਚ ਸਨ।ਪੰਚਾਇਤ ਅੈਕਟ 1954 ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੈੱਡਮਾਸਟਰ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 1954-1961 ਤੱਕ ਪਿੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਰਪੰਚ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਬਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ 1961-1970 ਤੱਕ, ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ 1970-1973, ਮੁਖਤਿਆਰ ਸਿੰਘ 1973-1978, ਗੁਰਮੇਲ ਸਿੰਘ 1978-1993, ਮਾਸਟਰ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ 1993-2003, ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਸੁਖਦੇਵ ਕੌਰ 2003-2008, ਹਰਮੇਸ਼ ਸਿੰਘ 2008-2013, ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ 2013-2018 ਤੱਕ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਪੰਚ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਹੁਣ 2018 ਤੋਂ ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਰਪੰਚ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਇਸਤਰੀ ਸਰਪੰਚ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਸੁਖਦੇਵ ਕੌਰ ਸਨ। ਲਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ,ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ,ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਦਿਲਰਾਜ ਸਿੰਘ ਉਰਫ ਦਾਰਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਨੰਬਰਦਾਰ ਹਨ। ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮੁਖਤਿਆਰ ਸਿੰਘ ਐੱਸ.ਸੀ. ਕੋਟੇ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੰਬਰਦਾਰ ਹਨ।
ਪਿੰਡ ਦੀ ਵੰਡ
ਇਸ ਪਿੰਡ ’ਚੋਂ ਅੱਗੇ 4 ਹੋਰ ਨਵੇਂ ਪਿੰਡ ਕੋਠੇ ਨਾਨਕ ਨਿਵਾਸ, ਕੋਠੇ ਜੀ.ਟੀ.ਬੀ. ਗੜ੍ਹ, ਕੋਠੇ ਸੰਗਤੀਸਰ ਅਤੇ ਸਮਾਲਸਰ ਖੁਰਦ ਬਣੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ, ਰੁਪਿੰਦਰ ਕੌਰ, ਪਰਮਿੰਦਰ ਕੌਰ ਬਰਾੜ ਅਤੇ ਮਨਜੀਤ ਕੌਰ ਮੌਜੂਦਾ ਸਰਪੰਚ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਰਪੰਚ ਇੱਕ ਸੀ ਤਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿਕਾਸ ਪੱਖੋਂ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਪਿੰਡ ਪੰਜ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਸਫਾਈ ਪੱਖੋਂ, ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਪੱਖੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਛੜਿਆ ਹੋਇਆ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਰਪੰਚ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ (1993-2003) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿੰਡ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਵਿਕਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕੀਤੇ ਵਿਕਾਸ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗ਼ਲੀਆਂ,ਨਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਲਿਆਂ ਦੀ ਅੱਜ ਮੁਰੰਮਤ ਅਤੇ ਸਫ਼ਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।ਮਮੂਲੀ ਜਿਹੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਨਾਲ ਨਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਨਾਲੀਆਂ ਦਾ ਗੰਦਾ ਪਾਣੀ ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਗ਼ਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਬਦਬੂਦਾਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਫੈਲਣ ਦਾ ਡਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।ਇਹ ਪਾਣੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕਈ ਰਸਤੇ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਲਈ ਪਿੰਡ ਦੇ ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਨਿਕਾਸ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਵਿਦਿਆਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਭਾਵੇਂ ਤਿੰਨ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਹਨ ਪਰ 1916 ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ‘ਛੱਪੜ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ’ ਕੁੱਖ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸ ਸਾਂਭੀ ਬੈਠਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1962 ਵਿੱਚ ਮਿਡਲ, 1980 ਵਿੱਚ ਹਾਈ ਅਤੇ 2001 ਵਿੱਚ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਅਪਗਰੇਡ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ ਇਸ ਸਕੂਲ ਨੇ ਸਮਾਰਟ ਸਕੂਲ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਐੱਚ. ਕੇ. ਐੱਸ. ਮਾਡਲ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ,ਯੂਨੀਕ ਸਕੂਲ ਆਫ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਜਿਸ ਨੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਸਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਮਾਡਲ ਸਕੂਲ ਹੈ।
ਕਰਾਂਤੀਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਪਿੰਡ
ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਸਮਾਲਸਰ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਗੜ੍ਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਵੀ ਉਹ ਬੈਠਕ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਜਿਥੇ 1925-26 ਵਿੱਚ ਡਾ. ਸੈਫੂਦੀਨ ਕਿਚਲੂ, ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ, ਡਾ. ਮਥੁਰਾ ਦਾਸ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਗੁਪਤ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਸੰਨ 1925 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਪੁਲੀਸ ਚੌਕੀ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਖ਼ਰਚਾ ਪਿੰਡ ’ਚੋਂ ਜੁਰਮਾਨਾ ਵਸੂਲ ਕੇ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਗੂ ਡਾ. ਸੈਫੂਦੀਨ ਕਿਚਲੂ, ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ ਅਤੇ ਡਾ. ਮਥਰਾ ਦਾਸ ਮਹਾਸ਼ਾ ਧਨੀ ਰਾਮ ਦੇ ਘਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਮਹਾਸ਼ਾ ਧਨੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸਿਵਲ ਨਾ-ਫੁਰਮਾਨੀ ਅੰਦੋਲਨ ’ਚ ਕੈਦ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਮਹਾਸ਼ਾ ਧਨੀ ਰਾਮ ਦੇ ਸਪੁੱਤਰ ਮਹਾਸ਼ਾ ਰਾਮ ਸ਼ਰਨ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਗਿਆਨੀ ਜ਼ੈਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕਰੀਬੀ ਸਾਥੀ ਸਨ।ਇਹ ਪਿੰਡ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਗਿਆਨੀ ਜ਼ੈਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਹੁਰਾ ਪਿੰਡ ਵੀ ਹੈ।
ਰੂਪ ਸਿੰਘ ਅਕਾਲੀ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ ਫੌਜ ’ਚੋਂ ਤਾਮਰ ਪੱਤਰ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ। ਬਾਬਾ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ, ਬਾਬਾ ਹਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ, ਲਾਲਾ ਲੇਖ ਰਾਮ, ਰਾਮ ਦੱਤਾ ਸੂਦ, ਪੰਡਤ ਲਾਲ ਚੰਦ ਸ਼ਰਮਾ, ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਫਾਨੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ ਸਨ। ਫੁੰਮਣ ਸਿੰਘ, ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਜੰਗੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜੈਤੋ ਦੇ ਮੋਰਚੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਫੁੰਮਣ ਸਿੰਘ ਇਸ ਮੋਰਚੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਸਨ। ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਸਮੇਂ ਜੇਲ੍ਹ ਕੱਟੀ ਸੀ। 1965 ਦੇ ਮਹਾਵੀਰ ਚੱਕਰ ਵਿਜੇਤਾ ਨਾਇਕ ਸ਼ਹੀਦ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਬੁੱਤ ਮੇਨ ਰੋਡ ਉੱਪਰ ਲੱਗਾ ਹੈ।
ਸ਼ਿਲਪਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਪਿੰਡ
ਪਿੰਡ ਦਾ ਮਿਸਤਰੀ ਹਜ਼ੂਰਾ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰ ਤੇ ਬੁੱਤਤਰਾਸ਼ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਲੱਕੜੀ ’ਚੋਂ ਤਰਾਸ਼ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਕਲਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਹਜ਼ੂਰਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਿਤਾ ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਧੀਆ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਨ 1948 ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੱਚ-ਖੰਡ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰ ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ ਪੁੱਤਰ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਿਰਤ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਰਿਆ ਪਰ ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਰੁਖਸਤ ਹੋ ਗਏ।
ਪਿੰਡ ਦੀ ਉੱਘੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਮਾਸਟਰ ਮੇਜਰ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਦੀ ਹੋਣਹਾਰ ਬੇਟੀ ਸਿਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਬੌਟਨੀ ਵਿੱਚ ਪੀਐੱਚ.ਡੀ. ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਲੜਕੀ ਹੈ। ਮਾਸਟਰ ਬਿਹਾਰੀ ਲਾਲ ਸ਼ਰਮਾ (ਪਹਿਲੇ) ਅਤੇ ਮਾਸਟਰ ਬਿਹਾਰੀ ਲਾਲ ਸ਼ਰਮਾ (ਦੂਜੇ) ਦਾ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਡਮੁੱਲਾ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਲੜਕੀ ਪਰਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀ ਜੱਗੀ ਬਰਾੜ ਇੱਕ ਨਾਮਵਰ ਲੇਖਿਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਲੇਖਿਕਾ ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ ਨੇ ਗੁਰਬਤ ਦੀ ਮਾਰ ਝੱਲ ਕੇ ਐਮ.ਏ., ਬੀ.ਐੱਡ. ਅਤੇ ਯੂ.ਜੀ.ਸੀ. ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸਿਮਰਨਜੋਤ ਕੌਰ ਪੁੱਤਰੀ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਸਾਬਕਾ ਸਰਪੰਚ ਕੋਠੇ ਸੰਗਤੀਸਰ ਅਤੇ ਰਮਨਦੀਪ ਕੌਰ ਪੁੱਤਰੀ ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਜੂਡੋ ਦੀਆਂ ਖਿਡਾਰਨਾਂ ਰਹਿ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।
ਅਫਸਰਾਂ ਦਾ ਪਿੰਡ
ਡਾ.ਹਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਰਿਟਾ.ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਪੀ.ਏ.ਯੂ. ਲੁਧਿਆਣਾ, ਨਿਰਭੈ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਰਿਟਾ. ਡੀ.ਐਸ.ਪੀ. ਪੰਜਾਬ ਪੁਲੀਸ, ਨਜਿੰਦਰਪਾਲ ਸ਼ਰਮਾ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਮਰੀਕੀ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼, ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਰਮਾ ਰਿਟਾ. ਨਿਗਰਾਨ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਸਿੰਚਾਈ ਵਿਭਾਗ,ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ, ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਗਿਆਨ ਚੰਦ ਸ਼ਰਮਾ,ਕੁਲਵੰਤ ਸ਼ਰਮਾ ਨਿਗਰਾਨ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਪੰਜਾਬ ਮੰਡੀ ਬੋਰਡ, ਬਲਜੀਤ ਸ਼ਰਮਾ ਮੈਨੇਜਰ ਵੀ.ਸੀ.ਐੱਲ. ਗਰੁੱਪ,ਸਵ. ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਤਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੋਵੇਂ ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਅਤੇ ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਕਰਨਲ ਭਾਰਤੀ ਥਲ ਸੈਨਾ। ਸ਼ਿੰਦਰਪਾਲ ਸ਼ਰਮਾ ਰਿਟਾ. ਕਰਨਲ ਥਲ ਸੈਨਾ, ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਰਿਟਾ. ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਬਰਜਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ ਫਰੀਦਕੋਟ, ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਰਿਟਾ. ਐਕਸੀਅਨ ਭੂਮੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ, ਪ੍ਰੀਤਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਆਈ.ਪੀ.ਐਸ. ਯੂ.ਪੀ. ਕੇਡਰ, ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਰਿਟਾ. ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਜਸਵੀਰ ਕੌਰ ਬਰਾੜ ਡਿਪਟੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸਪੋਰਟਸ ਪਟਿਆਲਾ, ਸੁਖਚੈਨ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਰਿਟਾ. ਕੋਚ ਵਾਲੀਬਾਲ, ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਰਿਟਾ. ਕਰਨਲ ਥਲ ਸੈਨਾ, ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਰਮਾ ਐਸ.ਡੀ.ਓ. ਸਿੰਚਾਈ ਵਿਭਾਗ, ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਰਿਟਾ. ਸੀਨੀਅਰ ਐਕਸੀਅਨ ਪੀ.ਐੱਸ.ਪੀ.ਸੀ.ਐੱਲ. ਤਰਸੇਮ ਲਾਲ ਸ਼ਰਮਾ ਰਿਟਾ. ਐਕਸੀਅਨ ਪੀ.ਐੱਸ.ਪੀ.ਸੀ.ਐੱਲ. , ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਬੈਂਕ ਮੈਨੇਜਰ,ਰਮਨਦੀਪ ਚਾਵਲਾ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਫ਼ੂਡ ਸਪਲਾਈ, ਮਿਸ ਉਪਿੰਦਰਜੀਤ ਕੌਰ ਬਰਾੜ(PCS (Civil) ਸਹਾਇਕ ਕਮਿਸ਼ਨਰ, ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਨਾਇਬ ਤਹਿਸੀਲਦਾਰ, ਡਾ. ਗਗਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ ਬੀ.ਡੀ.ਐੱਸ., ਐਡਵੋਕੋਟ ਅਮੇਨਦੀਪ ਕੌਰ ਢਿੱਲੋਂ ਡਬਲ ਐਮ. ਏ. ਬੀ.ਐਡ.ਐਲ.ਐਲ. ਬੀ.,ਐਡਵੋਕੇਟ ਜਤਿੰਦਰਪਾਲ ਸ਼ਰਮਾ ਐਡਵੋਕੇਟ ਅਸ਼ੀਸ਼ ਗੋਇਲ, ਸੀ.ਏ. ਰੋਹਿਤ ਗੋਇਲ ਆਦਿ ਪਿੰਡ ਦੇ ਅਫ਼ਸਰ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਵਰਗੀ ਡੀ.ਐਸ.ਪੀ. ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਇੱਕ ਬੇਟਾ ਜਗਮੋਹਣ ਸਿੰਘ ਪੀ.ਪੀ.ਐਸ. ਅਫਸਰ, ਦੂਸਰਾ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਪੁਲੀਸ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਅਤੇ ਬੇਟੀ ਡਾ. ਕੁਲਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਐਮ.ਡੀ. ਗਾਇਨੀ ਹੈ।
ਨਵੀਂ ਪੀੜੀ
ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਸੇ ਇਕੱਤਰ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ smalsar.com ਬਣਾ ਕੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨਵੇਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿਰਸੇ ਨੂੰ ਸਾਂਭਣ ਦਾ ਉਪਰਾਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਪਰ ਜਲਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਬੰਦ ਕਰਨੀ ਪਈ ਕਿਉਂਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਝੁਕਾਅ ਸ਼ੋਸ਼ਲ ਸਾਈਟਾਂ ਵੱਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਦੋ ਭਰਾ ਗੋਬਿੰਦ ਤੇ ਗੁਰਮੀਤ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹਨ। ਮੱਖਣ ਸਿੰਘ ਮੁਸਾਫਿਰ, ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ, ਵੀਰਪਾਲ ਸਿੰਘ, ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਧੰਮੂ ਵਧੀਆ ਢਾਡੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਹਨ। ਅਭੈ ਮੁਟਾਰ ਅਤੇ ਘਾਲੀ ਬਰਾੜ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬਲਵੀਰ ਗਿੱਲ,ਰਾਜੂ ਸਰਾਂ,ਗੋਪੀ ਬਰਾੜ, ਬੱਬੂ ਸਲੀਮ, ਮਨਦੀਪ ਸਿੱਧੂ ਉਰਫ ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਯਮਲਾ ਅਤੇ ਜਸਮੇਲ ਮੇਲੀ ਵੀ ਗਾਇਕੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸਮਤ ਅਜ਼ਮਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਰਨੈਲ ਸਿੱਧੂ ਅਤੇ ਮੀਤਾ ਸਰਾਂ ਗੀਤਕਾਰ ਹਨ। ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀ ਜੱਗੀ ਬਰਾੜ, ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ, ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ,ਚਰਨਜੀਤ ਗਿੱਲ, ਮਾਸਟਰ ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਜਗਤਾਰ ਸਮਾਲਸਰ, ਵਕੀਲ ਬਰਾੜ ਅਤੇ ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ ਆਦਿ ਹਨ।
ਮਸੀਤਾਂ
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਤਿੰਨ ਮਸੀਤਾਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲੇ ਵੇਲੇ ਫਿਰਕੂ ਅਨਸਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਨਵੀਂ ਮਸੀਤ ਪੁਰਾਣੀ ਥਾਂ ਉਤੇ ਹੀ 1992 ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਜਿਥੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੁਆਰਾ ਨਮਾਜ਼ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਗੋਲੂਕੀ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਵਾਲਾ ਖੂਹ ਪੁਰਾਣਾ ਤੇ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਇਸ ਖੂਹ ‘ਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ, ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ, ਸਿੱਖਾਂ ਤੇ ਦਲਿਤਾਂ ਲਈ ਚਾਰ ਮੌਣਾਂ (ਭੌਣਾਂ) ਸਨ। ਛੁਆ-ਛਾਤ ਦੇ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਕਾਰਨ ਗਿੱਲਾਂ, ਸਿੱਧੂਆਂ, ਰਮਦਾਸੀਆਂ ਤੇ ਕਈ ਜੱਟਾਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੂਹੀਆਂ ਬਣਾ ਲਈਆਂ ਸਨ
ਨਹਿਰੀ ਆਰਾਮਘਰ
ਪਿੰਡ ’ਚੋਂ ਅਬੋਹਰ ਬਰਾਂਚ ਨਹਿਰ ਲੰਘਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਹਿਰ ਉੱਪਰ ਮੱਲਕੇ ਰੋਡ ਵਾਲੇ ਪੁਲ ਉੱਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਰਾਜ ਵੇਲੇ ਦੇ ਬਣੇ ਘਰਾਟ ਤੇਜ਼ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਹਾ ਕਾਰਨ ਡਿੱਗ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਹ ਘਰਾਟ ਸੰਨ 1892 ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਰਾਜ ਵੇਲੇ ਹੀ ਬਣੇ ਸਨ। ਘਰਾਟਾਂ ਵਾਲੇ ਪੁਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਹਿਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ‘ਤੇ ਹੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਡੇਢ ਸਦੀ ਤੋਂ ਵੀ ਪੁਰਾਣਾ ‘ਆਰਾਮਘਰ’ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਹ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ ਵੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰਾਸਤੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।