cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਤੇਜਸ਼੍ਰੀ ਪਟੇਲ
ਕੈਰੀਅਰ
ਉਹ 2012 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਪ੍ਰਗਜੀਭਾਈ ਪਟੇਲ ਨੂੰ 16,983 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾ ਕੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਵੀਰਮਗਾਮ ਤੋਂ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਜੁਲਾਈ 2017 ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਛੱਡ ਕੇ ਭਾਜਪਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਵੀਰਮਗਾਮ ਤੋਂ 2017 ਦੀ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਲੜੀ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੂੰ INC ਉਮੀਦਵਾਰ ਲੱਖਾਭਾਈ ਭਰਵਾੜ ਨੇ ਹਰਾਇਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਹਲਦੀਘਾਟੀ ਦੀ ਲੜਾਈ
ਹਲਦੀਘਾਟੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਹਲਦੀਘਾਟੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ 18 ਜਾਂ 21 ਜੂਨ 1576 ਈ. ਨੂੰ ਮੇਵਾੜ ਦੇ ਮਹਾਂਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਵੱਲੋਂ ਮਾਨ ਸਿੰਘ I ਲੜਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੇਵਾੜ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਨਿਰਮਲ ਪੁਰਜਾ
ਨਿਰਮਲ "ਨਿਮਸ" ਪੁਰਜਾ ( निर्मल पुर्जा ; ਜਨਮ 25 ਜੁਲਾਈ 1983 ) ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪਰਬਤਾਰੋਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਪਰਬਤਾਰੋਹੀ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦਾ ਧਾਰਕ ਹੈ। ਪਰਬਤਾਰੋਹੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਆਰਮੀ ਵਿੱਚ ਗੋਰਖਾ ਦੀ ਬ੍ਰਿਗੇਡ ਦੇ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਪੈਸ਼ਲ ਬੋਟ ਸਰਵਿਸ (ਐਸ.ਬੀ.ਐਸ.), ਰਾਇਲ ਨੇਵੀ ਦੀ ਸਪੈਸ਼ਲ ਫੋਰਸ ਯੂਨਿਟ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਪੁਰਜਾ ਬੋਤਲਬੰਦ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ 6 ਮਹੀਨੇ ਅਤੇ 6 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ 14 ਅੱਠ-ਹਜ਼ਾਰ (8,000 m ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ) ਪਹਾੜੀ ਚੋਟੀਆਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਉਹ 48 ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ ਮਾਊਂਟ ਐਵਰੈਸਟ, ਲਹੋਤਸੇ ਅਤੇ ਮਕਾਲੂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ। 2021 ਵਿੱਚ, ਪੁਰਜਾ ਨੇ ਨੌਂ ਹੋਰ ਨੇਪਾਲੀ ਪਰਬਤਾਰੋਹੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਟੀਮ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕੇ ਟੂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਨੂੰ ਸਫ਼ਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।
ਮਿਲਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ (2003-18)
ਪੁਰਜਾ 2003 ਵਿੱਚ ਗੋਰਖਾ ਦੀ ਬ੍ਰਿਗੇਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 2009 ਵਿੱਚ ਰਾਇਲ ਨੇਵੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਸ਼ਤੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਕੁਲੀਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਯੂਨਿਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਗੋਰਖਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਠੰਡੇ ਮੌਸਮ ਦੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਮਾਹਰ ਵਜੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਸ਼ਤੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੇ ਪੁਰਜਾ ਨੂੰ ਐਸਬੀਐਸ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸਾਰੇ ਥੀਏਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਅਤੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਸਨਾਈਪਰ ਗੋਲੀ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਉਹ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
2018 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਅਤੇ ਸਪੈਸ਼ਲ ਏਅਰ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਯੂਨਿਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਇੱਕ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਸੱਦਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਐਸਬੀਐਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਲਾਂਸ ਕਾਰਪੋਰਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਸਦੇ ਉੱਚ-ਉਚਾਈ ਦੇ ਪਰਬਤਾਰੋਹੀ ਕਰੀਅਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ 'ਤੇ ਪੂਰਾ ਸਮਾਂ ਫੋਕਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਪੁਰਜਾ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਦੀ ਪੈਨਸ਼ਨ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ "ਜੀਵਨ ਬਦਲਣ ਵਾਲੀ" ਰਕਮ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ) ਨੂੰ ਪਾਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਚੜ੍ਹਾਈ
ਉਸਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਹਿਮਾਲਿਅਨ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਪਰਬਤਾਰੋਹੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਪੁਰਾਣੇ ਤਜਰਬੇ ਦੇ ਲੋਬੂਚੇ ਪੂਰਬ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ। 18 ਮਈ 2014 ਨੂੰ, ਉਸਨੇ ਸਿਰਫ 15 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਧੌਲਾਗਿਰੀ (8,167 ਮੀਟਰ) ਦੀ ਚੋਟੀ ਨੂੰ ਸਰ ਕਰਕੇ ਅੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। 13 ਮਈ 2016 ਨੂੰ, ਪੁਰਜਾ ਨੇ ਮਾਊਂਟ ਐਵਰੈਸਟ ਨੂੰ ਸਰ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਉਸਦੀ ਦੂਜੀ ਅੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਲੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਸੀ।
15 ਮਈ 2017 ਨੂੰ, ਪੁਰਜਾ ਨੇ ਗੋਰਖਾ ਮੁਹਿੰਮ "ਜੀ200ਈ" ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਗੋਰਖਾ ਸੇਵਾ ਦੇ 200 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ 13 ਗੋਰਖਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਐਵਰੈਸਟ ਨੂੰ ਸਰ ਕੀਤਾ। 9 ਜੂਨ 2018 ਨੂੰ, ਉਸਨੂੰ ਮਹਾਰਾਣੀ ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ II ਦੁਆਰਾ ਉੱਚ ਉਚਾਈ ਪਰਬਤਾਰੋਹੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕੰਮ ਲਈ ਆਰਡਰ ਆਫ਼ ਦ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਐਂਪਾਇਰ (ਐਮ.ਬੀ.ਈ.) ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਸਾਰੀ ਪਹਾੜੀ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਨੂੰ '14 ਪੀਕਸ: ਨਥਿੰਗ ਇਜ਼ ਇੰਪੋਸੀਬਲ' ਨਾਮਕ ਨੈੱਟਫਲਿਕਸ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ 29 ਨਵੰਬਰ 2021 ਨੂੰ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਪੋਸੀਬਲ 14/7
thumb| 2019 ਵਿੱਚ ਕਾਠਮੰਡੂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਜਾ, ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਪੋਸੀਬਲ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਚੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੱਤ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ 14 ਅੱਠ-ਹਜ਼ਾਰ ਮੀਟਰ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਪੁਰਜਾ ਨੇ 23 ਅਪ੍ਰੈਲ 2019 ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਪਹਾੜੀ ਨੂੰ ਸਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 24 ਮਈ 2019 ਅੰਨਪੂਰਨਾ, ਧੌਲਾਗਿਰੀ, ਕੰਚਨਜੰਗਾ, ਮਾਊਂਟ ਐਵਰੈਸਟ, ਲਹੋਤਸੇ ਅਤੇ ਮਕਾਲੂ ਦੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸ਼ੇਰਪਾਸ ਮਿੰਗਮਾ ਗਿਆਬੂ "ਡੇਵਿਡ" ਸ਼ੇਰਪਾ, ਲਕਪਾ ਡੇਂਡੀ (ਜ਼ੇਕਸਨ ਪੁੱਤਰ), ਗੇਲਜੇਨ ਸ਼ੇਰਪਾ ਅਤੇ ਟੈਂਸੀ ਕਾਸਾਂਗ, ਹੋਰ ਪਰਬਤਾਰੋਹੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਿਆ ਸੀ। ਪਿਛਲੀਆਂ ਪੰਜ ਸਿਖ਼ਰਾਂ ਜਾਂ ਚੋਟੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ 12 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2 ਦਿਨ ਅਤੇ 30 ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਊਂਟ ਐਵਰੈਸਟ, ਲਹੋਤਸੇ ਅਤੇ ਮਕਾਲੂ ਦੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਪਿਛਲਾ ਗਿਨੀਜ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ।
ਪੁਰਜਾ ਨੇ ਜੁਲਾਈ 2019 ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਪੜਾਅ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ, ਨੰਗਾ ਪਰਬਤ (8126 ਮੀਟਰ, 6 ਜੁਲਾਈ), ਗਾਸ਼ਰਬਰਮ I (8080 ਮੀਟਰ, 15 ਜੁਲਾਈ), ਗਾਸ਼ਰਬਰਮ II (8034 ਮੀਟਰ, 18 ਜੁਲਾਈ), ਕੇ-2 (8611 ਮੀਟਰ, 24 ਜੁਲਾਈ) ਅਤੇ ਬ੍ਰੌਡ ਪੀਕ (8047 ਮੀਟਰ, 26 ਜੁਲਾਈ) ਦੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਸਾਰੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਤੀਜਾ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਪੜਾਅ ਸਤੰਬਰ 2019 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ 23 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਚੋ ਓਯੂ (8188 ਮੀਟਰ, ਤਿੱਬਤ, ਚੀਨ) ਅਤੇ 27 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਮਨਾਸਲੂ (8163 ਮੀਟਰ, ਨੇਪਾਲ) ਦਾ ਸਿਖਰ ਕੀਤਾ। 1 ਅਕਤੂਬਰ 2019 ਨੂੰ, ਚੀਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇਪਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ, ਪੂਰਜਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਪਤਝੜ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਸ਼ਪੰਗਮਾ (8027 ਮੀਟਰ, ਤਿੱਬਤ, ਚੀਨ) ਨੂੰ ਸਕੇਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਰਮਿਟ ਦੇਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ। ਪੁਰਜਾ ਨੇ 18 ਅਕਤੂਬਰ 2019 ਨੂੰ ਤਿੱਬਤ ਲਈ ਨੇਪਾਲ ਛੱਡਿਆ, ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਲਈ ਪੰਜ ਮੈਂਬਰੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 29 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਪੂਰਕ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਸਫਲ ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਪੋਸਿਬਲ 14/7 ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।
ਦੁਨੀਆ ਦੇ 14 ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਪੂਰਕ ਆਕਸੀਜਨ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਚੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੁਰਜਾ ਨੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜੇ: ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 8000 ਮੀਟਰ ਪਹਾੜ, ਛੇ ਚੜ੍ਹਾਈਆਂ; ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 8000 ਮੀਟਰ ਪਹਾੜ, ਪੰਜ ਚੜ੍ਹਾਈਆਂ; ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜਾਂ, ਐਵਰੈਸਟ, ਕੇ ਟੂ ਅਤੇ ਕੰਚਨਜੰਗਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਚੜ੍ਹਾਈ; ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਪੰਜ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ, ਐਵਰੈਸਟ, ਕੇ 2, ਕੰਚਨਜੰਗਾ, ਲਹੋਤਸੇ ਅਤੇ ਮਕਾਲੂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਚੜ੍ਹਾਈ; ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਹੇਠਲੇ 8000 ਮੀ., ਗੈਸ਼ਰਬਰਮ 1 ਅਤੇ 2 ਅਤੇ ਬਰਾਡ ਪੀਕ; ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ 8000 ਮੀ., 48 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਐਵਰੈਸਟ, ਲਹੋਤਸੇ ਅਤੇ ਮਕਾਲੂ ਦੀਆਂ ਲਗਾਤਾਰ ਚੋਟੀਆਂ (5 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ) ਦੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
ਮਈ 2019 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਪੋਸੀਬਲ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮਾਊਂਟ ਐਵਰੈਸਟ 'ਤੇ ਭੀੜ-ਭੜੱਕੇ ਦੀ ਪੁਰਜਾ ਦੁਆਰਾ ਲਈ ਗਈ ਇੱਕ ਫੋਟੋ ਵਾਇਰਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਦ ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਸੀ।
ਕੇ-2 ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਚੜ੍ਹਾਈ
ਨਿਰਮਲ ਪੁਰਜਾ ਨੇ ਨੌਂ ਹੋਰ ਨੇਪਾਲੀ ਪਰਬਤਾਰੋਹੀਆਂ ਨਾਲ 16 ਜਨਵਰੀ 2021 ਨੂੰ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਕਠੋਰ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਕੇ-2 ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਜੋਂ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚਿਆ। ਉਸਦੀ ਟੀਮ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਿੰਗਮਾ ਡੇਵਿਡ ਸ਼ੇਰਪਾ, ਮਿੰਗਮਾ ਤੇਂਜ਼ੀ ਸ਼ੇਰਪਾ, ਗੇਲਜੇਨ ਸ਼ੇਰਪਾ, ਪੇਮ ਚਿਰੀ ਸ਼ੇਰਪਾ, ਦਾਵਾ ਤੇਂਬਾ ਸ਼ੇਰਪਾ ਅਤੇ ਖੁਦ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਮਿੰਗਮਾ ਗਿਲਜੇ ਸ਼ੇਰਪਾ (ਮਿੰਗਮਾ ਜੀ), ਦਾਵਾ ਤੇਨਜਿਨ ਸ਼ੇਰਪਾ ਅਤੇ ਕਿਲੂ ਪੇਂਬਾ ਸ਼ੇਰਪਾ ਅਤੇ ਸੋਨਾ ਸ਼ੇਰਪਾ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਸੱਤ ਸਿਖਰ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ 16:58 ਵਜੇ ਕੇ-2 ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾਪੂਰਵਕ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ।   1987 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਸਫ਼ਲ ਕੇ-2 ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਹੈ। ਪੂਰਕ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸਿਖ਼ਰ ਸੰਮੇਲਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪੁਰਜਾ ਇਕਲੌਤਾ ਟੀਮ ਮੈਂਬਰ ਸੀ, ਜੋ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਬਣ ਗਿਆ।
ਕੇ-2 ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਹੇਠਲੇ ਕੈਂਪਾਂ 'ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਮੌਸਮੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਗੁਆਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹਨਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਟੀਮਾਂ ਦੇ ਨੇਪਾਲੀ ਪਰਬਤਾਰੋਹੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਟੀਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਅਤੇ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਪੁਰਜਾ ਮਗਰ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਸੁਚੀ ਪੁਰਜਾ (ਇੱਕ ਗੋਰਖਾ ਸਿਪਾਹੀ ਦੀ ਧੀ) ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਹੈਂਪਸ਼ਾਇਰ ਕਸਬੇ ਈਸਟਲੇਹ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪੁਰਜਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਹਨ (ਜੋ ਸਾਰੇ ਗੋਰਖਾ ਸਿਪਾਹੀ ਵੀ ਸਨ)।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1984
ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਟਿਵਾਣਾ
ਟਿਵਾਣਾ ਨੂੰ 1971 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ ਏਹੁ ਹਮਾਰਾ ਜੀਵਣਾ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ।
ਜੀਵਨ
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਰੱਬੋਂ ਵਿੱਚ 1935 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਐਮ.ਏ ਪੰਜਾਬੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਸੀ।
ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ ‘ਏਹੁ ਹਮਾਰਾ ਜੀਵਣਾ’(ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:This our Life 1969) ਲਈ ਉਸ 1971 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਟਿਵਾਣਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ 'ਅਗਨੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ'(ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:The Ordeal of Life) ਲਿਖਿਆ,ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਦ ਉਸ ਨੇ ਨਾਵਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਹੀ; ‘ਵਾਟ ਹਮਾਰੀ’(ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:Our path 1970), ‘ਤੀਲੀ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ’(ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:Mark of Nose Pin,1971), ‘ਸੂਰਜ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ’(ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:Sun and Ocean,1972), ‘ਦੂਸਰੀ ਸੀਤਾ’(ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:Second Sita,1975), ‘ਸਰਕੰਡੇ ਦਾ ਦੇਸ਼’, ‘ਧੁੱਪ ਛਾਂ ਤੇ ਰੁੱਖ’, ‘ਲੰਮੀ ਉਡਾਰੀ’ ਤੇ ਤਤਕਾਲੀਨ ਨਾਵਲ ‘ਪੀਲੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਦਾਸਤਾਨ’ ਲਿਖ ਦਿਤੀ। ਨਾਵਲਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸ੍ਵੈ ਜੀਵਨੀ ‘ਨੰਗੇ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਸਫ਼ਰ’ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਲਿਖੀ ਹੈ। ਟਿਵਾਣਾ ਨੇ ਛੇ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਸਾਧਨਾ, ‘ਯਾਤਰਾ’, ‘ਕਿਸ ਦੀ ਧੀ’, ‘ਇਕ ਕੁੜੀ’, ‘ਤੇਰਾ ਮੇਰਾ ਕਮਰਾ’ ਅਤੇ ‘ਮਾਲਣ’ ਵੀ ਛਪਵਾਏ ਹਨ।
ਉਸ ਦੇ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਿਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਹਿੰਦੀ ਤੇ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਤਰਜਮੇ ਹੋ ਚੁਕੇ ਹਨ ਤੇ ਰਚਨਾਵਾਂ ਕਈ ਪਤ੍ਰਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਚੁਕੀਆਂ ਹਨ। ਟਿਵਾਣਾ ਦੇ ਨਾਵਲਾਂ ਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਪਾਤਰ ਮਜ਼ਲੂਮ ਤੇ ਦੱਬੇ ਹੋਏ ਪੇਂਡੂ ਲੋਕ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਹਸਰਤਾਂ ਕੁੱਚਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਨਾਰੀ ਮਾਨਸਕਿਤਾ ਦੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਦੁਵਿਧਾ ਉਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਗਲਪ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਪੁਸਤਕਾਂ ਸਾਹਿਤਕ ਅਲੋਚਨਾਂ ਤੇ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ।
ਸਨਮਾਨ
ਡਾ. ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਟਿਵਾਣਾ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਡੀ ਲਿੱਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ, ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਰਤਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਪਦਮਸ਼੍ਰੀ ਦੀਆਂ ਉਪਾਧੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਔਰਤ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1935 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2020 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਲੇਖਕਾਂਵਾਂ
ਅਨੁਭਾ ਭੌਂਸਲੇ
ਅਨੁਭਾ ਭੌਂਸਲੇ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਟ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸੀ.ਐਨ.ਐਨ-ਨਿਊਜ਼ 18 ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਕਰੀਅਰ
ਭੌਂਸਲੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਨਾਲ 1999 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਫੇਰ ਉਹ ਜ਼ੀ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਮਿਡਿਟੇਕ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਈ। ਉੱਥੋਂ ਉਹ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਬਿਊਰੋ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਅਤੇ ਇਕ ਐਂਕਰ ਬਣੀ। ਭੋਂਸਲੇ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਸੀ.ਐਨ.ਐਨ-ਨਿਊਜ਼ 18 ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਇਮ-ਟਾਈਮ ਐਂਕਰ ਅਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਭੌਂਸਲੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਦੌਰਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਨਸਲ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਾਰੇ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਦੇ ਚੁੱਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਟੀਮ ਨਾਲ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ, ਕਸ਼ਮੀਰ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਮਨ ਨਾਲ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਹਾਸ਼ੀਏ 'ਤੇ ਧੱਕੇ ਲੋਕਾਂ ਬਾਰੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖਾਸ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਤ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰਦਿਆਂ, ਆਪਣੇ ਸ਼ੋਅ ' ਪੈਸਾ ਪਾਵਰ ਰਾਜਨੀਤੀ' ਲਈ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉਹ ਸਿਟੀਜ਼ਨ ਜਰਨਲਿਸਟ ਸ਼ੋਅ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪੀਪਲਜ਼ ਆਰਕਾਈਵ ਆਫ ਰੂਰਲ ਇੰਡੀਆ (ਪਰੀ) ਲਈ ਆਪਣੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਅਨੁਭਾ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸਨਜ਼ੂ ਬਚਸਪਤੀਮਯੁਮ ਨੇ ਮਨੀਪੁਰ ਦੇ ਮੀਏਤੀ ਸਮੁਦਾਇ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਤਿੰਨ ਛੋਟੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਮਣੀਪੁਰ ਵਿਦਰੋਹ ਅਤੇ ਆਇਰਮ ਸ਼ਰਮੀਲਾ ਦੇ ਆਰਮਡ ਫੋਰਸਿਜ਼ (ਸਪੈਸ਼ਲ ਪਾਵਰਜ਼) ਐਕਟ ਵਿਰੁੱਧ ਸੰਘਰਸ਼ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਿਤਾਬ ਮਦਰ, ਵੇਅਰ'ਜ ਮਾਈ ਕੰਟਰੀ  2016 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ।
ਅਵਾਰਡ
ਅਨੁਭਾ ਭੌਂਸਲੇ ਨੇ ਰਾਮਨਾਥ ਗੋਇੰਕਾ ਐਕਸੀਲੈਂਸ ਇਨ ਜਰਨਲਿਜ਼ਮ ਅਵਾਰਡਜ਼ 2009 ਅਤੇ ਚਾਮਲੀ ਦੇਵੀ ਅਵਾਰਡ ਫਾਰ ਆਉਟਸਟੈਂਡਿੰਗ ਵਿਮਨ ਮੀਡੀਆ ਪਰਸਨ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1978
ਡੀ ਆਰ ਬੇਂਦਰੇ
ਦਤਾਤਰੇਅ ਰਾਮਚੰਦਰ ਬੇਂਦਰੇ (31 ਜਨਵਰੀ 1896 – 26 ਅਕਤੂਬਰ 1981)ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਦਾ ਰਾ ਬੇਂਦਰੇ ਨਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਸ਼ਾਇਦ ਨਵੋਦਯਾ ਪੀਰੀਅਡ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਨੜ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਵਰਕਰਵੀ ('ਪ੍ਰਤਿਭਾਵਾਨ ਕਵੀ-ਪੈਗੰਬਰ') ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬੇਂਦਰੇ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ 1964 ਦੀ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ನಾಕು ತಂತಿ (ਨਾਕੂ ਤੈਂਤੀ) ਲਈ ਗਿਆਨਪੀਠ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  ਬੇਂਦਰੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੰਮ ਨੂੰ ಅಂಬಿಕಾತನಯದತ್ತ (ਅੰਬਿਕਾਤਨਯਾਦੱਤ; ਯਾਨੀ ਅੰਬਿਕਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਦੱਤ) ਅਕਸਰ ਪੱਛਮੀ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉਪਨਾਮ ਸਮਝ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬੇਂਦਰੇ ਨੇ ਅੰਬਿਕਾਤਨਯਾਦੱਤ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ "ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਅੰਦਰਲੀ ਆਵਾਜ਼" ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਣਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ ਉਹੀ ਉਸ ਨੇ (ਬੇਂਦਰੇ ਨੇ) ਦੁਨੀਆ ਲਈ ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ।  ਉਡੂਪਿ ਆਦਮੂਰੂ ਮੱਠ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਰਨਾਟਕਾ ਕਾਵਿ ਕੁਲੀਆ ਥਿਲਕਾ ("ਕੰਨੜ ਕਵੀ ਦੇ ਤਾਜ ਵਿੱਚ ਜਵਾਹਰ") ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ 1968 ਵਿੱਚ ਪਦਮਸ੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 1969 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦਾ ਫੈਲੋ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਰਾਮਚੰਦਰ ਬੇਂਦਰੇ ਦਾ ਜਨਮ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਧਾਰਵਾੜ ਵਿੱਚ ਚਿਤਪਵਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਉਸ ਦੇ ਦਾਦਾ ਇੱਕ ਦਸ਼ਗ੍ਰੰਥੀ ਸਨ ("ਪਵਿੱਤਰ ਗਿਆਨ ਦੇ ਦਸ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦਾ ਮਾਹਿਰ") ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ। ਬੇਂਦਰੇ ਦੇ ਪਿਤਾ ਵੀ ਇੱਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਬੇਂਦਰੇ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦਾ ਸੀ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਚਾਰ ਮੁੰਡਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ, ਬੇਂਦਰੇ ਨੇ ਧਾਰਵਾੜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਤੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1913 ਵਿੱਚ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਪੁਣੇ ਦੇ ਫੇਰਗੂਸਨ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 1918 ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਏ. ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਧਾਰਵਾੜ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਆਇਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ "ਬੇਂਦਰੇ ਮਾਸਟਰ" (ಬೇಂದ್ರೆ ಮಾಸ್ತ್ರ) ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਸਟਰ ਉਸ ਦੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਲਈ ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ 1919 ਵਿੱਚ ਰਾਣੇਬੇਨੂਰ ਤੋਂ ਲਕਸ਼ਮੀਬਾਈ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1935 ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਧਾਰਵਾੜ ਵਿੱਚ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਹਾਈ ਸਕੂਲ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਾਣਿਆ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਕਾਲਜ ਸੋਲਾਪੁਰ ਵਿੱਚ 1944 ਅਤੇ 1956 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੰਨੜ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1956 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਦੇ ਧਰਵਰਡ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦਾ ਸਲਾਹਕਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਸਾਹਿਤਕ ਲਿਖਤਾਂ ਅਤੇ ਸੰਦੇਸ਼
ਬੇਂਦਰੇ ਨੇ ਸਧਾਰਨ ਅਤੇ ਦੁਨਿਆਵੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਅਕਸਰ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ "ਬੋਲਚਾਲ" ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵ ਉਹ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਲੋਚਕ ਜੀ.ਐਸ. ਅਮੂਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਬੇਂਦਰੇ ਇੱਕ ਅਖੰਡ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦਾ ਸੀ ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਹੋਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਸੀ: ਦੱਤਾਤਰੇਯ ਰਾਮਚੰਦਰ ਬੇਂਦਰੇ - ਜੈਵਿਕ ਸਵੈ, ਸੋਚਣਸ਼ੀਲ ਸਵੈ ਅਤੇ ਸਵੈ ਰਚਨਾਤਮਕ ਸਵੈ। ਤਿੰਨ 'ਸਵੈ' ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕਲਪਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਬੇਂਦਰੇ ਦੀ ਵਰਤੀ ਗਈ ਬਿੰਬਾਵਲੀ ਬੇਂਦਰੇ ਨੇ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਕੇਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਅੰਬਿਕਟਨਯੁਕਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬੇਂਦਰੇ ਬਾਰੇ ਦੋ ਹਸਤੀਆਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜੋ ਕਿ ਨਦੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਜਾਂ ਢਿੱਡ ਅਤੇ ਪਿਠ ਵਾਂਗ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ।
ਪਾਪੂਲਰ ਕਲਚਰ ਵਿੱਚ
1972 ਵਿਚ, ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਨਾਟਕਕਾਰ ਗਿਰੀਸ਼ ਕਰਨਾਡ ਨੇ ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੰਮ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕੰਨੜ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ਡੀ.ਆਰ. ਬੇਂਦਰੇ ਬਣਾਈ ਸੀ।
ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
ਨਾਟਕ
ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
ਆਲੋਚਨਾ
ਸੰਪਾਦਿਤ ਰਚਨਾਵਾਂ
ਅਨੁਵਾਦ
ਸੂਚਨਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1896 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਿਆਨਪੀਠ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੋਗਲ
ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੋਗਲ (14 ਅਗਸਤ 1931 - 24 ਮਈ 2023) ਇੱਕ ਬਹੁਪੱਖੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਹੈ।
ਜੀਵਨ
ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੋਗਲ ਦਾ ਜਨਮ 14 ਅਗਸਤ 1931 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਪਲਾਹੀ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਪੂਰਥਲਾ, ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਰਤਮਾਨ ਰਹਾਇਸ਼ ਜਲੰਧਰ ਵਿਖੇ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ
ਨਿਸ਼ਾਂਤ (1975 ਫਿਲਮ)
ਨਿਸ਼ਾਂਤ (ਅਨੁਵਾਦ: ਰਾਤ ਦਾ ਅੰਤ) 1975 ਦੀ ਬਣੀ ਸ਼ਿਆਮ ਬੇਨੇਗਲ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਿਜੈ ਤੇਂਦੂਲਕਰ (ਸਕਰੀਨਪਲੇ) ਦੀ ਲਿਖੀ ਹਿੰਦੀ ਸਮਾਜਕ ਡਰਾਮਾ ਫਿਲਮ ਹੈ। ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਗਿਰੀਸ਼ ਕਨਰਾਡ, ਸ਼ਬਾਨਾ ਆਜ਼ਮੀ, ਅਮਰੀਸ਼ ਪੁਰੀ, ਸਮਿਤਾ ਪਾਟਿਲ, ਅਤੇ ਨਸੀਰੁਦੀਨ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1975 ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਨਸੀਰੁੱਦੀਨ ਸ਼ਾਹ
ਨਸੀਰੁਦੀਨ ਸ਼ਾਹ (ਜਨਮ: 20 ਜੁਲਾਈ 1950) ਬਾੱਲੀਵੁੱਡ ਐਕਟਰ ਅਤੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੈ। ਉਹ 'ਨਿਊ ਵੇਵ' ਭਾਰਤੀ ਸਿਨਮੇ ਦਾ ਉਘਾ ਐਕਟਰ ਹੈ। ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਤਿੰਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡਾਂ ਸਣੇ, ਬੈਸਟ ਐਕਟਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ, ਅਤੇ ਵੀਨਸ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿਖੇ ਬੈਸਟ ਐਕਟਰ ਅਵਾਰਡ (ਵੋਲਪੀ ਕੱਪ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦੋਨੋਂ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇ ਕੇ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨਮੇ ਨੂੰ ਉਹਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਆ ਹੈ।
ਜੀਵਨ
ਨਸੀਰੁਦੀਨ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਜਨਮ ਬਾਰਾਂਬਾਂਕੀ ਉਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਜਮੇਰ ਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੁਏਸ਼ਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 1971 ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਫਿਲਮ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਪੂਨਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਨਸੀਰੁਦੀਨ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਮੇਨਸਟ੍ਰੀਮ ਸਨੇਮਾ ਅਤੇ ਪੈਰਲਲ ਸਨੇਮਾ ਦੋਨਾ ਚ ਬਾਖੂਬੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਥੀਏਟਰ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਪੀਟਰ ਬਰੁਕ ਨਾਲ ਤਾਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੀ,ਹਾਲੀਵੁਡ ਫਿਲਮ ਇੰਨਡਸਟ੍ਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1950 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਜੇਤਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਤ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ
1924
1924 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1920 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਮਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਕਾਰਲ ਲੈਂਡਸਟੇਨਰ
ਕਾਰਲ ਲੈਂਡਸਟੇਨਰ,ਫ਼ੋਰ ਮੇਮ ਆਰ ਐਸ (14 ਜੂਨ, 1868 - 26 ਜੂਨ, 1943), ਇੱਕ ਆਸਟਰੀਅਨ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਸੀ। ਉਹ 1900 ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਬਲੱਡ ਗਰੁੱਪ ਵੱਖ ਸੀ ਲਈ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਦੇ ਵਰਗੀਕਰਣ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਿਸਟਮ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਖੂਨ ਵਿੱਚਏਗ੍ਲੁਟੀਨਿਨਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੇ ਉਸ ਦੇ ਪਛਾਣ, ਅਤੇ ਬਲੱਡ ਗਰੁੱਪ ਸਿਕੰਦਰ ਸਿੰਘ ਵਾਏਨਰ, ਰੀਸਸ ਫੈਕਟਰ ਦੇ ਨਾਲ ਦੀ ਪਛਾਣ ਸੀ, 1937 ਵਿਚ, ਇਸ ਲਈ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਯੋਗ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਖਤਰੇ ਬਿਨਾ ਲਹੂ ਨੂੰ। ਕੋੰਸਟੇਟੀਨ ਲੇਵਾਦਿਤੀ ਅਤੇ ਏਰਵਿਨ ਪੋਪਰ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਪੋਲੀਓ ਵਾਇਰਸ 1909 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ 1926 ਵਿੱਚ ਅਰੋੰਸਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ 1930 ਵਿੱਚ ਲੱਭੇ, ਉਸ ਨੇ ਸਰੀਰ ਵਿਗਿਆਨ ਜ ਦਵਾਈ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ 1946 ਉਪਰੰਤ ਵਿੱਚ ਲਾਸ੍ਕਰ ਐਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦਵਾਈ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।
ਪੇਅਰਟੀ (ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ)
ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਪੇਅਰਟੀ ਟਰਾਂਸਫੋਰਮੇਸ਼ਨ (ਜਿਸਨੂੰ ਪੇਅਰਟੀ ਇਨਵਰਸ਼ਨ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ), ਕਿਸੇ ਸਪੈਸ਼ੀਅਲ (ਸਥਾਨ ਸਬੰਧੀ) ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂਕ (ਕੋ-ਆਰਡੀਨੇਟ) ਦੇ ਚਿੰਨ ਦਾ ਉਲਟਾ ਹੋ ਜਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਅਯਾਮਾਂ (ਡਾਇਮੈਨਸ਼ਨਾਂ) ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਸਾਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਤਿੰਨੇ ਸਪੈਸ਼ੀਅਲ ਕੋ-ਆਰਡੀਨੇਟਾਂ ਦੇ ਚਿੰਨ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਉਲਟਾਓ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਇੱਕ ਬਿੰਦੂ ਰਿੱਫਲੈਕਸ਼ਨ)।
ਇਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਭੌਤਿਕੀ ਵਰਤਾਰੇ ਦੀ ਚੀਰੈਲਿਟੀ ਪਰਖਣ ਵਾਸਤੇ ਵੀ ਸੋਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੇਅਰਟੀ ਇਨਵਰਸ਼ਨ ਕਿਸੇ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਅਕਸ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਗੈਰ-ਚੀਰਲ (ਅਚੀਰਲ) ਚੀਜ਼ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਪੇਅਰਟੀ ਪਰਿਵਰਤਨ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਕਿਸੇ ਪਛਾਣ (ਆਇਡੈਂਟਿਟੀ) ਟਰਾਂਸਫੋਰਮੇਸ਼ਨ (ਪਰਿਵਰਤਨ) ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੁਢਲੇ ਕਣਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮੁਢਲੀਆਂ ਇੰਟ੍ਰੈਕਸ਼ਨਾਂ (ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ), ਕਮਜੋਰ ਇੰਟ੍ਰੈਕਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਛੁੱਟ, ਪੇਅਰਟੀ ਅਧੀਨ ਸਮਰੂਪ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਮਜੋਰ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ ਚੀਰਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਚੀਰੈਲਿਟੀ ਜਾਂਚਣ ਪਰਖਣ ਲਈ ਸਾਧਨ ਮੁੱਹਈਆ ਕਰਵਾਊਂਦੀ ਹੈ। ਪੇਅਰਟੀ ਅਧੀਨ ਸਮਰੂਪ ਇੰਟ੍ਰੈਕਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਐਟੋਮਿਕ ਅਤੇ ਮੌਲੀਕਿਊਲਰ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨਟਿਜ਼ਮ ਵਿੱਚ, ਪੇਅਰਟੀ, ਕੁਆਂਟਮ ਬਦਲਾਵਾਂ ਪਿੱਛੇ ਜਿਮੇਵਾਰ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਨਿਯੰਤ੍ਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ। P ਦੀ ਇੱਕ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ (ਕਿਸੇ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਅਯਾਮਾਂ ਵਿੱਚ) ਦਾ ਡਿਟ੍ਰੀਮੀਨੈਂਟ -1 ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਿਸੇ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਡਿਟ੍ਰੀਮੀਨੈਂਟ 1 ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਦੋ-ਅਯਾਮੀ ਸਤਹਿ (ਪਲੇਨ) ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂਕਾਂ ਦੇ ਚਿੰਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਇਕੱਠਾ ਉਲਟਾਓ ਕੋਈ ਪੇਅਰਟੀ ਟਰਾਂਸਫੋਰਮੇਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਇਹ ਇੱਕ 180°- ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਰਲ ਸਮਰੂਪਤਾ ਸਬੰਧ
ਰੋਟੇਸ਼ਨਾਂ ਅਧੀਨ ਕਲਾਸੀਕਲ ਰੇਖਾਗਣਿਤਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਕੇਲਰਾਂ, ਵੈਕਟਰਾਂ, ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਰੁਤਬੇ ਵਾਲੇ ਟੈਂਸਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਲਾਸੀਕਲ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਭੌਤਿਕੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹਰੇਕ ਸਮਿੱਟਰੀ ਗਰੁੱਪ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀਆਂ ਅਧੀਨ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
ਕੁਆਂਟਮ ਥਿਊਰੀ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਹਿਲਬਰਟ ਸਪੇਸ ਅੰਦਰ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੋਟੇਸ਼ਨਾਂ ਵਾਲੇ ਗਰੁੱਪ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀਆਂ ਅਧੀਨ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ, ਪਰ ਸਿਰਫ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਿਵ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀਆਂ ਅਧੀਨ ਜਰੂਰਤ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਬਦ “ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਿਵ” ਇਸ ਤੱਥ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਹਰੇਕ ਅਵਸਥਾ  ਦਾ ਫੇਜ਼ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਂ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਸੇ ਕੁਆਂਟਮ ਅਵਸਥਾ  ਦਾ ਸਾਰੇ ਦਾ ਸਾਰਾ ਫੇਜ਼ ਨਿਰੀਖਣਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਿਵ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀਆਂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਿਵ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀਆਂ ਹੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਸਦਾ ਉਲਟ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਕੁਆਂਟਮ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਿਵ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਨਾਲੋਂ ਕਮਜੋਰ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਪੇਅਰਟੀ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਜੋੜ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਤੱਕ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ,
ਰਿੱਫਲੈਕਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸਤਰਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ,
ਜੋ ਨੈਗਟਿਵ ਡਿਟ੍ਰਮੀਨੈਂਟ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਪੇਅਰਟੀ ਟਰਾਂਸਫੋਰਮੇਸ਼ਨ ਰਚਦੀਆਂ ਹਨ। ਫੇਰ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋਟੇਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ (ਜਾਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ x-, y-, ਅਤੇ z- ਰਿੱਫਲੈਕਸ਼ਨਾਂ ਪ੍ਰਦ੍ਰਸ਼ਿਤ ਕਰਕੇ) ਪਹਿਲਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੇਅਰਟੀ ਪਰਿਵਰਤਨ ਪੁਨਰ-ਵਸੂਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਪਹਿਲਾ ਪੇਅਰਟੀ ਪਰਿਵਰਤਨ ਭਾਵੇਂ ਇੱਕ ਇਵਨ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਅਯਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਪੌਜ਼ੇਟਿਵ ਡਿਟ੍ਰਮੀਨੈਂਟ ਵਾਲਾ ਨਤੀਜਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਔਡ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਅਯਾਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਪੇਅਰਟੀ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀ ਸਿਰਫ ਬਾਦ ਵਾਲੀ ਉਦਾਹਰਨ ਹੀ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ (ਜਾਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਔਡ ਗਿਣਤੀ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਰਿੱਫਲੈਕਸ਼ਨ)।
ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਕੈਨਿਕਸ
ਨਿਊਟਨ ਦੀ ਗਤੀ ਦੀ ਸਮੀਕਰਨ F = ma (ਜੇਕਰ ਪੁੰਜ ਸਥਿਰਾਂਕ ਹੋਵੇ) ਦੋ ਵੈਕਟਰਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪੇਅਰਟੀ ਅਧੀਨ ਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਗਰੈਵਿਟੀ ਦਾ ਨਿਯਮ ਵੀ ਸਿਰਫ ਦੋ ਵੈਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਲਈ ਉਹ ਵੀ ਪੇਅਰਟੀ ਅਧੀਨ ਸਥਿਰ (ਇਨਵੇਰੀਅੰਟ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਫੇਰ ਵੀ, ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ L ਇੱਕ ਐਕਸੀਅਲ ਵੈਕਟਰ (ਧਰੁਵੀ ਵੈਕਟਰ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ,
ਇਵਨ
ਕਲਾਸੀਕਲ ਵੇਰੀਏਬਲਾਂ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸਕੇਲਰ ਮਾਤਰਾਵਾਂ, ਜੋ ਸਥਾਨਿਕ ਉਲਟਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਬਦਲਦੀਆਂ ਨਹੀਂ, ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
ਔਡ
ਕਲਾਸੀਕਲ ਵੇਰੀਏਬਲ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਵੈਕਟਰ ਮਾਤਰਾਵਾਂ, ਜੋ ਸਥਾਨਿਕ ਉਲਟਾਓ ਹੋਣ ਤੇ ਅਪਣਾ ਚਿੰਨ ਉਲਟਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਹਨ:
ਸੰਭਵ ਆਈਗਨਮੁੱਲ
ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਵਿੱਚ, ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕੁਆਂਟਮ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੇਅਰਟੀ ਪਰਿਵਰਤਨ P ਇੱਕ ਯੁਨਾਇਟਰੀ ਓਪਰੇਟਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਮਤੌਰ ਤੇ ਕਿਸੇ ਅਵਸਥਾ ψ ਉੱਤੇ ਇਸਤਰਾਂ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ:
Pψ(r) = eiφ/2ψ(−r)
ਫੇਰ ਜਰੂਰ ਹੀ ਸਾਡੇ ਕੋਲ P2ψ(r) = eiφψ(r) ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਸਾਰੇ ਦਾ ਸਾਰਾ ਫੇਜ਼ ਗੈਰ-ਨਿਰੀਖਣਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਓਪਰੇਟਰ  P2, ਜੋ ਕਿਸੇ ਅਵਸਥਾ  ਦੀ ਪੇਅਰਟੀ ਨੂੰ ਦੋ ਵਾਰ ਉਲਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਨੂੰ ਬਗੈਰ ਬਦਲੇ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਲਈ ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਮਰੂਪਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਫੇਜ਼ਾਂ eiφ ਰਾਹੀਂ ਇਸਦੀਆਂ ਆਈਗਨ-ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਘੁਮਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ P2  ਫੇਜ਼ ਰੋਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ U(1) ਸਮਿੱਟਰੀ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਇੱਕ ਐਲੀਮੈਂਟ  eiQ  ਹੋਵੇ, ਤਾਂ e−iQ/2 ਇਸ U(1) ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮਰੂਪਤਾ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ, ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ P′ = Pe−iQ/2 ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋਈਏ, ਜੋ ਇੱਕ ਸਮਰੂਪਤਾ ਵੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ P ਦੀ ਵਜਾਏ P’ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਪੇਅਰਟੀ ਓਪਰੇਟਰ ਕਹਿਣਾ ਚੁਣ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਨੋਟ ਕਰੋ ਕਿ P′2 = 1 ਅਤੇ ਇਸਲਇ P′ ਦੇ ਆਈਗਨਮੁੱਲ ±1 ਹਨ। ਫੇਰ ਵੀ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਸਮਿੱਟਰੀ ਗਰੁੱਪ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੇ ਪੇਅਰਟੀ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕੁੱਝ ਅਜਿਹੇ ਆਈਗਨਮੁੱਲ ਰੱਖਦੇ ਹੋਣ ਜੋ ±1 ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਫੇਜ਼ ਹੋਣ।
ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਿਕ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਵਾਸਤੇ, ਇਵਨ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਮਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਸਬਸਕ੍ਰਿਪਟ “ਗੀਰਾਡ ਲਈ ਲਿਖੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ g” (ਜਰਮਨ ਅਰਥ: ਇਵਨ/ਸਮ) ਅਤੇ ਔਡ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਬਸਕ੍ਰਿਪਟ “ਅਨਗੀਰਾਡ ਲਈ ਲਿਖੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ u” (ਜਰਮਨ ਅਰਥ: ਔਡ/ਟਾਂਕ/ਬਿਖਮ) ਰਾਹੀਂ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਮੌਲੀਕਿਊਲ ਆਇਨ (H2+) ਦਾ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ (ਨਿਊਨਤਮ) ਊਰਜਾ ਲੈਵਲ  1σg  ਨਾਲ ਲੇਬਲਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਗਲਾ ਨਿਊਨਤਮ ਲੈਵਲ 1σu ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੇਅਰਟੀ ਸਮਿੱਟਰੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ
ਜਦੋਂ ਪੇਅਰਟੀ ਅਬੇਲੀਅਨ ਗਰੁੱਪ ℤ2 ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੁਆਂਟਮ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਰੇਖਿਕ ਮੇਲਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਇੰਝ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੇਅਰਟੀ ਅਧੀਨ ਉਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਇਵਨ ਹੋਣ ਜਾਂ ਔਡ ਹੋਣ (ਤਸਵੀਰ ਦੇਖੋ)। ਇਸਤਰਾਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਪੇਅਰਟੀ ±1 ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਬਹੁ-ਕਣ ਅਵਸਥਾ  ਦੀ ਪੇਅਰਟੀ, ਹਰੇਕ ਅਵਸਥਾ  ਦੀਆਂ ਪੇਅਰਟੀਆਂ ਦਾ ਗੁਣਨਫਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਪੇਅਰਟੀ ਇੱਕ ਗੁਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੁਆਂਟਮ ਨੰਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਵਿੱਚ, ਹੈਮਿਲਟੋਨੀਅਨ, ਕਿਸੇ ਪੇਅਰਟੀ ਪਰਿਵਰਤਨ ਅਧੀਨ ਇਨਵੇਰੀਅੰਟ (ਸਮਰੂਪ) ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੇਕਰ P ਹੈਮਿਲਟੋਨੀਅਨ ਨਾਲ ਕਮਿਊਟ ਕਰੇ (ਵਟਾਂਦਰਾ ਸਬੰਧ ਰੱਖੇ)। ਗੈਰ-ਸਾਪੇਖਿਕ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਓਸ ਪੁਟੈਸ਼ਲ ਲਈ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਕੇਲਰ ਹੋਵੇ, ਯਾਨਿ ਕਿ, V = V(r), ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪੁਟੈਸ਼ਲ ਗੋਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮਿੱਟਰਿਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੇਠਾਂ ਲਿਖੇ ਤੱਥ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਾਬਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ:
H ਦੇ ਗੈਰ-ਡਿਜਨ੍ਰੇਟ ਆਈਗਨਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁੱਝ ਆਈਗਨਫੰਕਸ਼ਨ, ਪੇਅਰਟੀ P ਦੁਆਰਾ ਅਪ੍ਰਭਾਵਿਤ (ਇਨਵੇਰੀਅੰਟ) ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਇਗਨਫੰਕਸ਼ਨ ਸਿਰਫ ਚਿੰਨ ਵਿੱਚ ਪਲਟਾ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਹੈਮਿਲਟੋਨੀਅਨ ਅਤੇ ਪੇਅਰਟੀ ਓਪਰੇਟਰ ਕਮਿਊਟ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ (ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਟਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ)।
ਜਿੱਥੇ c ਇੱਕ ਸਥਿਰਾਂਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ P ਦਾ ਇੱਕ ਆਈਗਨਮੁੱਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,
ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ
ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਇਹ ਦਿਖਾ ਸਕੀਏ ਕਿ ਵੈਕੱਮ ਅਵਸਥਾ ਪੇਅਰਟੀ (P|0⟩ = |0⟩) ਅਧੀਨ ਸਥਿਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹੈਮਿਲਟੋਨੀਅਨ ਪੇਅਰਟੀ ਇਨਵੇਰੀਅੰਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ([H, P] = 0) ਅਤੇ ਕੁਆਂਟਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ ਸ਼ਰਤਾਂ ਪੇਅਰਟੀ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦੀਆਂ, ਤਾਂ ਇਸਤੋਂ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰੇਕ ਅਵਸਥਾ ਚੰਗੀ ਪੇਅਰਟੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਪੇਅਰਟੀ ਕਿਸੇ ਕ੍ਰਿਆ (ਰੀਐਕਸ਼ਨ) ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਪੇਅਰਟੀ ਅਧੀਨ ਕੁਆਂਟਮ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ ਕਿ ਐਕਸ਼ਨ ਸਥਿਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਆਂਟਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ (ਨਿਰਧਾਰੀਕਰਨ) ਵੀ ਸਥਿਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਰਲਤਾ ਲਈ ਅਸੀਂ ਮੰਨਾਂਗੇ ਕਿ ਕਾਨੋਨੀਕਲ ਕੁਆਂਟਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦੀ ਵਰਤੋ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਵੈਕੱਮ ਅਵਸਥਾ ਫੇਰ ਬਣਤਰ ਦੁਆਰਾ ਪੇਅਰਟੀ ਅਧੀਨ ਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਐਕਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਮੈਕਸਵੈੱਲ ਦੀਆਂ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਦੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਥਿਰਤਾ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਕਾਨੋਨੀਕਲ ਕੁਆਂਟਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ ਵਿਧੀ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਕੱਢੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਇਸ ਐਨਹੀਲੇਸ਼ਨ ਓਪਰੇਟਰ ਦੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਮਿਲਦੀ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ:
ਜਿੱਥੇ p ਕਿਸੇ ਫੋਟੌਨ ਦੇ ਮੋਮੈਂਟਮ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ± ਇਸਦੀ ਪੋਲਰਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ ਅਵਸਥਾ  ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਸ ਕਥਨ ਬਰਾਬਰ ਹੈ ਕਿ ਫੋਟੌਨ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪੇਅਰਟੀ ਔਡ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸੇਤਰਾਂ, ਸਾਰੇ ਵੈਕਟਰ ਬੋਸੌਨ ਔਡ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪੇਅਰਟੀ ਰੱਖਦੇ ਦਿਖਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਐਕਸੀਅਲ-ਵੈਕਟਰ ਇਵਨ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪੇਅਰਟੀ ਰੱਖਦੇ ਦਿਖਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸਕੇਲਰ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀਆਂ ਤੱਕ ਇਹਨਾਂ ਤਰਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸਿੱਧੀ-ਸਪੱਸ਼ਟ ਸ਼ਾਖਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਕੇਲਰਾਂ ਦੀ ਪੇਅਰਟੀ ਇਵਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ
ਇਹ ਕਿਸੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਸਕੇਲਰ ਫੀਲਡ ਲਈ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ। (ਸਪਿੱਨੌਰਾਂ ਦੇ ਵਿਵਰਣ ਡੀਰਾਕ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਫਰਮੀਔਨ ਅਤੇ ਐਂਟੀਫਰਮੀਔਨ ਉਲਟ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪੇਅਰਟੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ)
ਫਰਮੀਔਨਾਂ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਜਰਾ ਪੇਚੀਦਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਸਪਿੱਨ ਗਰੁੱਪ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਸਪਿੱਨ ਗਰੁੱਪ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਗਲੋਬਲ ਸਮਰੂਪਤਾਵਾਂ ਦਾ ਸਮਾਧਾਨ ਕਰਨਾ
ਮੁਢਲੀਆਂ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਸਟੈਂਡਰਡ ਮਾਡਲ ਅੰਦਰ, ਤਿੰਨ ਗਲੋਬਲ ਅੰਦਰੂਨੀ U(1) ਸਮਿੱਟਰੀ ਗਰੁੱਪ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਚਾਰਜ, ਬੇਰੌਨ ਨੰਬਰ B, ਲੈਪਟੌਨ ਨੰਬਰ L ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜ Q ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੇਅਰਟੀ ਓਪਰੇਟਰ ਦਾ ਇਹਨਾਂ ਰੋਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੇਲ ਨਾਲ ਗੁਣਨਫਲ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੇਅਰਟੀ ਓਪਰੇਟਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਮਿਆਰੀ ਪੇਅਰਟੀ ਓਪਰੇਟਰ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਇਹਨਾਂ ਰੋਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੇਲ ਨੂੰ ਚੁਣ ਲੈਣਾ ਪ੍ਰੰਪਰਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੇਅਰਟੀ ਓਪਰੇਟਰ ਇਸ ਮਿਆਰੀ ਪੇਅਰਟੀ ਓਪਰੇਟਰ ਨਾਲ ਅੰਦਰੂਨੀ ਰੋਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਬੰਧਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮਿਆਰੀ ਪੇਅਰਟੀ ਓਪਰੇਟਰ ਦੇ ਸਮਾਧਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਤਿੰਨ ਕਣਾਂ ਦੀਆਂ ਪੇਅਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਰੇਖਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਚਾਰਜ B, L ਅਤੇ Q  ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਆਮਤੌਰ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਸਾਂਝੇ ਭਾਰੀ ਕਣਾਂ, ਪ੍ਰੋਟੌਨ, ਨਿਊਟ੍ਰੌਨ, ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਨੂੰ +1 ਪੇਅਰਟੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਟੀਵਨ ਵੇਨਬਰਗ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ P2 = (−1)F  ਹੋਵੇ,  ਜਿੱਥੇ F  ਫਰਮੀਔਨ ਨੰਬਰ ਓਪਰੇਟਰ ਹੈ, ਤਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਟੈਂਡਰਡ ਮਾਡਲ ਅੰਦਰਲੇ ਸਾਰੇ ਕਣਾਂ ਵਾਸਤੇ ਫਰਮੀਔਨ ਨੰਬਰ,  ਲੈਪਟੌਨ ਨੰਬਰ ਅਤੇ ਬੇਰੌਨ ਨੰਬਰ ਦਾ ਜੋੜ F = B + L ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਲੈਪਟੌਨ ਨੰਬਰ ਅਤੇ ਬੇਰੌਨ ਨੰਬਰ ਨਿਰੰਤਰ ਸਮਰੂਪਤਾਵਾਂ eiQ  ਦੇ ਚਾਰਜ Q ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪੇਅਰਟੀ ਓਪਰੇਟਰ ਨੂੰ ਪੁਨਰ-ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ P2 = 1 ਹੋਵੇ। ਫੇਰ ਵੀ, ਜੇਕਰ ਮਾਜੋਰਾਨਾ ਨਿਊਟ੍ਰੌਨੋ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ, ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਅੱਜਕੱਲ ਪ੍ਰਯੋਗ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਭਵ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਫਰਮੀਔਨ ਨੰਬਰ 1 ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਨਿਊਟ੍ਰੀਨੋ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬੇਰੌਨ ਅਤੇ ਲੈਪਟੌਨ ਨੰਬਰ 0 ਹੋਣਗੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮਾਜੋਰਾਨਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਕਾਰਨ  (−1)F  ਕਿਸੇ ਨਿਰੰਤਰ ਸਮਿੱਟਰੀ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਜੜਿਆ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੇਗਾ। ਇਸਤਰਾਂ ਮਾਜੋਰਾਨਾ ਨਿਊਟ੍ਰੀਨੋਆਂ ਦੀ ਪੇਅਰਟੀ ±I ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪਾਈਓਨ ਦੀ ਪੇਅਰਟੀ
ਨਿਊਟ੍ਰੌਨ ਫਰਮੀਔਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਕਰਨ ਫਰਮੀ-ਡੀਰਾਕ ਸਟੈਟਿਸਟਿਕਸ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਅੰਤਿਮ ਅਵਸਥਾ ਐਂਟੀਸਮਿੱਟਰਿਕ (ਗੈਰ-ਸਮਰੂਪ) ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ। ਅੰਤਿਮ ਅਵਸਥਾ  ਦੀ ਐਂਟੀਸਮਿੱਟਰੀ ਨਾਲ ਡਿਊਟ੍ਰੌਨ ਦਾ ਸਪਿੱਨ 1 ਅਤੇ ਪਾਈਔਮ ਦਾ ਸਪਿੱਨ 0 ਦਾ ਤੱਥ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨਤੀਜਾ ਕੱਢਿਆ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਨਿਊਟ੍ਰੌਨਾਂ ਦਾ ਔਰਬਿਟਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ L = 1 ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਕੁੱਲ ਪੇਅਰਟੀ ਕਣਾਂ ਦੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪੇਅਰਟੀਆਂ ਅਤੇ ਸਫੈਰੀਕਲ ਹਾਰਮੋਨਿਕ ਫੰਕਸ਼ਨ (−1)L  ਦੀ ਬਾਹਰੀ ਪੇਅਰਟੀ ਦਾ ਗੁਣਨਫਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਔਰਬਿਟਲ ਮੋਮੈਂਟਮ ਇਸ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਵਿੱਚ 0 ਤੋਂ 1 ਤੱਕ ਬਦਲਦਾ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਜੇਕਰ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਨੇ ਕੁੱਲ ਪੇਅਰਟੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣੀ ਹੋਵੇ  ਤਾਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਕਣਾਂ ਦੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪੇਅਰਟੀਆਂ ਦੇ ਗੁਣਨਫਲ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ਤੇ ਉਲਟ ਚਿੰਨ ਰੱਖਦੇ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।  ਇੱਕ ਡਿਊਟੌਨ ਨਿਊਕਲੀਅਸ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਟੌਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਿਊਟ੍ਰੌਨ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਲਈ ਪੂਰਵਕਥਿਤ ਧਾਰਨਾ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਪ੍ਰੋਟੌਨਾਂ ਅਤੇ ਨਿਊਟ੍ਰੌਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪੇਅਰਟੀਆਂ +1 ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਤਰਕ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪਾਈਔਨ ਦੀ ਪੇਅਰਟੀ, ਡੀਊਟ੍ਰੌਨ ਵਿਚਲੇ ਪ੍ਰੋਟੌਨ ਅਤੇ ਨਿਊਟ੍ਰੌਨ ਦੀ ਪੇਅਰਟੀ ਨਾਲ ਤਕਸੀਮ ਕੀਤੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਨਿਊਟ੍ਰੌਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪੇਅਰਟੀਆਂ ਦੇ ਗੁਣਨਫਲ ਦੀ ਮਾਈਨਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ,  (−1)(1)2/(1)2  ਜੋ  -1 ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਇਸਤਰਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨਤੀਜਾ ਕੱਢਿਆ ਕਿ ਪਾਈਔਨ ਇੱਕ ਸੂਡੋਸਕੇਲਰ ਕਣ ਹੈ।
ਪੇਅਰਟੀ ਉਲੰਘਣਾ
ਭਾਵੇਂ ਪੇਅਰਟੀ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨਟਿਜ਼ਮ, ਤਾਕਤਵਰ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਗਰੈਵਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਫੇਰ ਵੀ ਇਸਦੀ ਕਮਜੋਰ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਲੰਘਣਾ ਹੁੰਦੀ ਪਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਸਟੈਂਡਰਡ ਮਾਡਲ, ਇੱਕ ਚੀਰਲ ਗੇਜ ਇੰਟ੍ਰੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕਮਜੋਰ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਪੇਅਰਟੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਟੈਂਡਰਡ ਮਾਡਲ ਅੰਦਰ ਕਮਜੋਰ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਣਾਂ ਦੇ ਸਿਰਫ ਖੱਬੇ-ਹੱਥੀਂ ਕੰਪੋਨੈਂਟ ਅਤੇ ਐਂਟੀਪਾਰਟੀਕਲਾਂ ਦੇ ਸੱਜੇ-ਹੱਥੀਂ ਕੰਪੋਨੈਂਟ ਹੀ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਪੇਅਰਟੀ ਸਾਡੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਕੋਈ ਸਮਿੱਟਰੀ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇੱਕ ਛੁਪਿਆ ਅਕਸ ਹਿੱਸਾ ਹੋਂਦ ਨਾ ਰੱਖੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੇਅਰਟੀ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਉਲਟ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੋਵੇ। 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਤੱਕ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਸੁਝਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਪੇਅਰਟੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੋਵੇ (ਵੱਖਰੇ ਸੰਦਰਭਾ ਵਿੱਚ), ਪਰ ਬਗੈਰ ਠੋਸ ਸਬੂਤਾਂ ਦੇ ਇਹਨਾਂ ਸੁਝਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। ਫੇਰ, 1956 ਵਿੱਚ, ਸਿਧਾਂਤਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਟਸੁੰਗ ਦਾਓ ਲੀ ਅਤੇ ਚੇਨ ਨਿੰਗ ਯਾਂਗ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸਾਵਧਾਨੀ ਭਰਿਆ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਤੇ ਸਮੀਖਿਆ ਅੱਗੇ ਆਈ, ਜੋ ਇਹ ਦਿਖਾਉਂਸੀ ਸੀ ਕਿ ਜਦੋਂਕਿ ਤਾਕਤਵਰ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕੀਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਅਰਟੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤਾ ਸਾਬਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਇਹ ਕਮਜੋਰ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ ਵਿੱਚ ਪਰਖੀ ਨਹੀਂ ਗਈ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਭਵ ਸਿੱਧੀਆਂ ਪ੍ਰਯੋਗਿਕ ਪਰਖਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਿਆਦਾਤਰ ਅੱਖੋਂ ਉਹਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਲੀ ਅਪਣੀ ਕੋਲੰਬੀਅਨ ਸਾਥਣ ਚੇਨ-ਸ਼ਿਉਂਗ ਵੂ ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਪਰਤਿਆਉਣ ਲਈ ਮਨਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਾਇਓਜੀਨਿਕ (ਨਿਮਨ ਤਾਪਮਾਨ ਉੱਤੇ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਪੈਦਾਵਰ ਅਤੇ ਵਰਤਾਓ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਸਬੰਧੀ) ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਲਾਂ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਪਈ, ਇਸਲਈ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨੈਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ ਔਫ ਸਟੈਂਡਰਡਜ਼ ਵਿਖੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
1957 ਵਿੱਚ, ਸੀ. ਐੱਸ. ਵੂ, ਐ. ਐਂਬਲਰ, ਆਰ. ਡਬਲਿਊ. ਹੇਵਰਡ, ਡੀ.ਡੀ. ਹੋੱਪਸ, ਅਤੇ ਆਰ. ਪੀ. ਹਡਸਨ ਨੇ ਕੋਬਾਲਟ-60 ਦੇ ਬੀਟਾ ਵਿਕੀਰਣ ਵਿੱਚ ਪੇਅਰਟੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਸਪੱਸ਼ਟ ਉਲੰਘਣਾ ਖੋਜੀ। ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਪ੍ਰਯੋਗ ਘੁਮਾਓਦਾਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੋਹਰੀ ਜਾਂਚ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨਾਲ ਮੁੱਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵੂ ਨੇ ਲੀ ਅਤੇ ਯਾਂਗ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੌਜ਼ੇਟਿਵ ਨਤੀਜਿਆਂ ਬਾਰੇ ਸੂਚਨਾ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਜਾਂਚ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਬਾਰੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਤੀਜਿਆਂ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਛਾਪਣ ਤੋਂ ਮਨਾ ਕੀਤਾ। ਫੇਰ ਵੀ, ਲੀ ਨੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦਾ ਭੇਤ ਅਪਣੇ ਕੋਲੰਬੀਅਨ ਸਾਥੀਆਂ ਅੱਗੇ 4 ਜਨਵਰੀ 1957 ਨੂੰ ਇੱਕ “ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਲੰਚ” ਦੌਰਾਨ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਖੋਲਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਆਰ. ਐੱਲ. ਗਾਰਵਿਨ, ਲੀਔਨ ਲੈਡਰਮੈਨ, ਅਤੇ ਆਰ. ਵੈਨਰਿਚ ਤਿੰਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਮੌਜੂਦਾ ਸਾਈਕਲੋਟ੍ਰੌਨ ਪ੍ਰਯੋਗ ਸੁਧਾਰਿਆ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਪੇਅਰਟੀ ਉਲੰਘਣਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕੀਤੀ। ਵੂ ਦੇ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਮੰਨ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੇ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਅਤੇ ਦੋ ਪੇਪਰ ਇੱਕੋ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਵਿੱਚ ਨਾਲ ਨਾਲ ਆਏ।
ਤੱਥ ਤੋਂ ਬਾਦ, ਇਹ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਅਸਪਸ਼ੱਟ 1928 ਪ੍ਰਯੋਗ ਨੇ ਕਮਜੋਰ ਵਿਕੀਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਜੋਂ ਪੇਅਰਟੀ ਉਲੰਘਣਾ ਰਿਪੋਰਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਕਿਉਂਕਿ ਢੁਕਵੇਂ ਸੰਕਲਪ ਅਜੇ ਵਿਕਸਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪੇਅਰਟੀ ਉਲੰਘਣਾ ਦੀ ਖੋਜ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਕਾਔਨਾਂ ਦੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ τ–θ ਪਹੇਲੀ ਸੁਲਝਾ ਦਿੱਤੀ।
2010 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਮਿਲੀ ਕਿ ਸਾਪੇਖਿਕ ਭਾਰੀ ਆਇਔਨ ਕੋੱਲਾਈਡਰ (RHIC) ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਕੁਆਰਕ-ਗਲੂਔਨ ਪਲਾਜ਼ਮਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਲਪ-ਕਾਲੀਨ ਸਮਰੂਪਤਾ-ਤੋੜਣ ਵਾਲਾ ਬੁਲਬੁਲਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। STAR ਕੋੱਲੈਬੋਰੇਸ਼ਨ (ਸਹਿਯੋਗਤਾ) ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਯੇਲੇਸ ਜੈਕ ਸੈਂਡਵੇਇੱਸ ਸਮੇਤ ਕਈ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨੇ ਸੁਝਾਇਆ ਕਿ ਤਾਕਤਵਰ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੇਅਰਟੀ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਹੈਡ੍ਰੌਨਾਂ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪੇਅਰਟੀ
ਹਰੇਕ ਕਣ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪੇਅਰਟੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿੰਨੀ ਦੇਰ ਕੁਦਰਤ ਪੇਅਰਟੀ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖੇ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਕਮਜੋਰ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਨਹੀਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਦੀਆਂ, ਅਜੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੈਡ੍ਰੌਨ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਤਾਕਤਵਰ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਕੇ, ਜਾਂ ਕਮਜੋਰ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਨਾ ਕਰਕੇ ਵਿਕੀਰਣਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਰੋ-ਮੀਜ਼ੌਨਾਂ ਪਾਈਔਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਪੇਅਰਟੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਚੱਕ ਸਾਬੂ
ਚੱਕ ਸਾਬੂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਫਿਲੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਗੁਰਮੁੱਖ ਸਿੰਘ ਲਲਤੋਂ
ਗੁਰਮੁੱਖ ਸਿੰਘ ਲਲਤੋਂ (3 ਦਸੰਬਰ 1888 -13 ਮਾਰਚ 1977) ਦਾ ਜਨਮ ਪਿਤਾ ਹੁਸਨਾਕ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਲਲਤੋਂ ਖੁਰਦ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਮੁੱਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪ ਨੂੰ ਮਿਸ਼ਨ ਸਕੂਲ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਉੱਚ ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਕਾਮਾਗਾਟਾਮਾਰੂ
ਉੱਚ ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਵਾਸਤੇ ਆਪ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਕਾਮਾਗਾਟਾਮਾਰੂ ਜਹਾਜ਼ ਰਾਹੀਂ 23 ਮਾਰਚ 1913 ਨੂੰ ਵੈਨਕੂਵਰ (ਕੈਨੇਡਾ) ਨੇੜੇ ਪੁੱਜੇ। ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸਾਮਰਾਜੀ ਸਾਜ਼ਿਸ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਉੱਥੋਂ ਦੀ ਪੁਲੀਸ ਨੇ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਬੰਦਰਗਾਹ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹੀ ਰੋਕ ਲਿਆ ਸੀ। ਮੁਸਾਫ਼ਰਾਂ ‘ਤੇ ਅਗਨ ਬੋਟਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਲ ਹੱਲਾ ਬੋਲਿਆ ਗਿਆ ਜਿਸਦਾ ਮੁਸਾਫ਼ਰਾਂ ਨੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਕੋਲਿਆਂ ਨਾਲ ਡਟ ਕੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਟਾਕਰੇ ਵਿੱਚ ਗੁਰਮੁੱਖ ਸਿੰਘ ਮੋਹਰੀ ਸਫ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਰਖ ਦੀਆਂ ਘੜੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਆਪ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਬਣੇ। ਵਾਪਸੀ ‘ਤੇ ਜਹਾਜ਼ ਬਜਬਜ ਘਾਟ ਕਲਕੱਤਾ ਵਿਖੇ ਲੱਗਿਆ। ਅੰਗਰੇਜ਼ ਹਕੂਮਤ ਨੇ 19 ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਦੋਂਕਿ 9 ਮੁਸਾਫ਼ਰ ਫੱਟੜ ਹੋ ਗਏ। ਗੁਰਮੁੱਖ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਅਲੀਪੁਰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਡੱਕੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਰਿਹਾਈ ਉੱਪਰੰਤ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਜੂਹਬੰਦੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਟਿੱਚ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਆਪ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਤਖ਼ਤਾ ਪਲਟਾਉਣ ਲਈ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਗ਼ਦਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਦ ਪਏ।
ਗ਼ਦਰ ਦੀ ਮੁੜ ਜਥੇਬੰਦੀ
1928 ਵਿੱਚ ਗ਼ਦਰ ਦੀ ਮੁੜ ਜਥੇਬੰਦੀ ਲਈ ਆਪ ਅਮਰੀਕਾ ਗਏ। 1934 ਤੋਂ ‘ਕੇਸ਼ੋ ਰਾਮ’ ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਜੂਝਦੇ ਕਿਸਾਨੀ ਮੋਰਚੇ ਅਤੇ ਕਿਰਤੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। 1935 ਵਿੱਚ ਇਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਬਣੇ ਅਤੇ ਪਾਰਟੀ ਦੇ 2 ਪਰਚਿਆਂ ‘ਕਿਰਤੀ’ ਅਤੇ ‘ਲਾਲ ਢੰਡੋੋਰਾ’ ਦੇ ਇੰਚਾਰਜ ਵੀ ਰਹੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1936 ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੁੜ ਕਾਲੇ ਪਾਣੀ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਆਪ ਨੇ ਰਿਹਾਈ ਵੇਲੇ ਤਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਬਾਮੁਸ਼ੱਕਤ ਕੈਦ ਕੱਟੀ ਅਤੇ ਕੈਦੀਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਚੱਲੇ ਜੇਲ੍ਹ ਘੋਲਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। 1947 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਣਾ ਪਿਆ ਪਰ ਬਾਬਾ ਗੁਰਮੁੱਖ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਸਾਮਰਾਜੀ ਜਗੀਰੂ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦਾ ਖ਼ਾਤਮਾ ਕਰਨ ਤੇ ਨਵਾਂ-ਨਰੋਆ ਲੋਕ ਜਮਹੂਰੀ ਰਾਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸਿਰਜਣ ਲਈ 1948 ਤੋਂ 52 ਤਕ ਗੁਪਤ ਵਾਸ ਕੱਟਦਿਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਲੋਕ ਘੋਲਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤੀ। 1959 ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨ ਮੋਰਚੇ ਦੀ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਕੀਤੀ। 1962 ਵਿੱਚ ਹਿੰਦ-ਚੀਨ ਜੰਗ ਸਮੇਂ ਆਪ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜੇਲ ਵਿੱਚ ਡੱਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 1967 ਤੋਂ 77 ਤਕ ਆਪ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਯਾਦਗਾਰ ਹਾਲ, ਜਲੰਧਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕਰਵਾਈ।
ਸਦੀਵੀ ਵਿਛੋੜਾ
ਆਖ਼ਰ 13 ਮਾਰਚ 1977 ਨੂੰ ਆਪ ਦੇਸ਼ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਸਦੀਵੀ ਵਿਛੋੜਾ ਦੇ ਗਏ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ਼ਦਰੀ ਬਾਬੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1888 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1977
ਜਗਰਾਉਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਜਗਰਾਉਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ 117 ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 70 ਨੰਬਰ ਚੌਣ ਹਲਕਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
ਲੁਧਿਆਣਾ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ-ਹਲਕਾ)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਡੀਡੀਹਾਟ
ਡੀਡੀਹਾਟ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਤਰਾਖੰਡ ਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਨਗਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵਿਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਇਬ ਰਾਜ ਦੇ ਪਿਥੌਰਾਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ 11 ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 6,522 ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਨਾਲ ਡੀਡੀਹਾਟ ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਤੋਂ 520 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਕੈਲਾਸ਼ ਮਾਨਸਰੋਵਰ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਅੰਪਰਾਗਤ
ਡੀਡੀਹਾਟ ਨਾਂ ਦੋ ਕੁਮਾਊਂਨੀ ਸ਼ਬਦਾਂ, "ਡਾਂਡੀ" ਅਤੇ "ਹਾਟ" ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪਹਾੜੀ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੈ। ਡੀਡੀਹਾਟ ਸ਼ਹਿਰ ਕਦੇ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਉਪਰ ਬਸਿਆ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੋਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨੂੰ ਇਹ ਨਾਮ ਮਿਲਿਆ।
ਭੂਗੋਲ
ਡੀਡੀਹਾਟ ਸ਼ਹਿਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਤਰਾਖੰਡ ਰਾਜ ਦੇ ਪਿਥੌਰਾਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ 1,725 ਮੀਟਰ (5,659 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ, ਪਿਥੌਰਾਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 54 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (34 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ 4 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (1.5 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਮਾਨਕ ਬਿਊਰੋ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀਸਮਿਕ ਜ਼ੋਨ 5 ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਡੈਡੀਹਾਟ ਵਿੱਚ 2 ਵਾਰੀ ਫਲੈਸ਼ ਫਲੱਡ ਆਏ ਹਨ; 20 ਜੁਲਾਈ 2003 ਅਤੇ 13 ਅਗਸਤ 2007 ਨੂੰ।
ਜਨਸੰਖਿਆ
2011 ਦੇ ਸੇਨਸਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਡੀਡੀਹਾਟ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 6,522 ਹੈ। ਡੀਡੀਹਾਟ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 91.03% ਹੈ; 95.20% ਮਰਦ ਅਤੇ 86.44% ਔਰਤਾਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। 2011 ਵਿੱਚ ਡੀਡੀਹਾਟ ਦਾ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਪ੍ਰਤੀ 889 ਔਰਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ 1000 ਮਰਦ ਸੀ। ਡੀਡੀਹਾਟ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਨਿਵਾਸੀ ਮੂਲ ਕੂਮਾਊਂਨੀ ਹਨ। ਜਨਸੰਖਿਆ ਦਾ ਲਗਭਗ 20.55% ਹਿੱਸਾ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ 649 ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਜੋ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਹਨ। ਡੀਡੀਹਾਟ 'ਰਾਜਿ' ਨਾਮ ਦੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਜੱਦੀ ਸਥਾਨ ਹੈ।  ਲਗਭਗ 1,400 ਲੋਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਝੁੱਗੀਆਂ-ਝੌਂਪੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 2001 ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 4805, ਅਤੇ 1991 ਵਿੱਚ 3514 ਸੀ।
ਸਿੱਖਿਆ
2001 ਵਿੱਚ ਡੀਡੀਹਾਟ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 79% ਸੀ ਜੋ 2011 ਵਿੱਚ ਵਧ ਕੇ 91.03% ਹੋ ਗਈ. 2011 ਤਕ, ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 95.20 ਅਤੇ 86.44 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸੀ. ਡੀਡੀਹਾਟ ਦੇ ਸਕੂਲ ਮਿਊਂਸੀਪਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਜਾਂ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਟਰੱਸਟ ਅਤੇ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਕੂਲ ਉਤਰਾਖੰਡ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਸਕੂਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਕੁਝ ਕੇਂਦਰੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ, ਕੌਂਸਲ ਆਫ ਇੰਡੀਅਨ ਸਕੂਲ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਐਗਜਾਮੀਨੇਸ਼ਨਜ਼, ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਓਪਨ ਸਕੂਲਿੰਗ ਨਾਲ ਵੀ ਸਬੰਧਿਤ ਹਨ.
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਕ੍ਰਿਸਟਿਨਾ ਹੋਲੀ
ਕ੍ਰਿਸਟਿਨਾ ਹੋਲੀ, ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਸਹਿਕਰਮੀਆਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ 'ਜ਼ੈਡ' ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਹੰਗਰੀਆਈ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਢਕਾਰ, ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਸਕ ਹੈ। ਉਹ ਦ ਆਰਟ ਆਫ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਪੋਡਕਾਸਟ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਅਤੇ "ਮੇਕ ਇਟ ਇਨ ਲਾਅ" ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਚੀਫ ਇੰਸਟੀਗੇਟਰ ਹੈ , ਜੋ ਐਲ.ਏ. ਮੇਅਰ ਗਾਰਕੇਟੀ ਲਈ ਆਪਣੇ ਇੰਟਰਪ੍ਰਿਨੀਅਰ-ਇਨ-ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ
ਹੋਲੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੰਗਰੀਆਈ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਕੋਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ 1956 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੂ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਨੌਜਵਾਨ ਉਮਰ ਤੱਕ ਇਸਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਬਣੇਗੀ। ਇਸਨੇ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਿਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮਕੈਨੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ  ਬੈਚਲਰ ਅਤੇ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਸ਼ੌਂਕ
ਹੋਲੀ ਇੱਕ ਲਾਇਸੰਸਸ਼ੁਦਾ ਸਕਾਈਡਾਈਵਰ ਅਤੇ ਸਕੂਬਾ ਇੰਸਟ੍ਰਕਟਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ੌਕੀਆ ਬੈਕਕਾਉਂਟਰੀ / ਟੈਲੀਮਾਰਕ ਸਕੀਅਰ, ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਯਾਤਰੀ, ਸਾਹਿਸਕ ਯਾਤਰਾ, ਪਹਾੜੀ ਬਾਈਕਰ, ਸ਼ਾਰਕ ਡਾਈਵਰ,   ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਭੋਜਨ ਵਕਤਾ ਹੈ।
ਵੇਰਾ-ਏਲਨ
ਵੇਰਾ-ਏਲਨ (ਜਨਮ ਵੇਰਾ-ਏਲਨ ਵੈਸਟਮੀਅਰ ਰੋਹੇ, ਫਰਵਰੀ 16, 1921 - 30 ਅਗਸਤ, 1981) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਂਸਰ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਫਰੈੱਡ ਅਟਾਇਰ, ਜੀਨ ਕੈਲੀ, ਡੈਨੀ ਕਾਏ ਅਤੇ ਡੌਨਾਲਡ ਓ 'ਕੰਨੋਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।
ਉਹ ਕੈਲੀ ਨਾਲ ਟਾਇਜਨ ਟੂ ਟਾਊਨ ਅਤੇ 1954 ਦੇ ਬਲਾਕਬੱਸਟਰ ਵਾਇਟ ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਦੇ ਨਾਲ ਕੈਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਵੇਰਾ-ਏਲਨ ਵੈਸਟਮੀਅਰ ਰੋਹੇ ਦਾ ਜਨਮ ਨਾਰਵਿਡ, ਓਹੀਓ, ਸਿਨਸਿਨਾਤੀ ਦੇ ਇੱਕ ਉਪਨਗਰ, ''ਮਾਰਟਿਨ ਐਫ. ਰੋਹੇ ਇੱਕ ਪਿਆਨੋ ਡੀਲਰ  ਅਤੇ ਅਲਮਾ ਕੈਥਰੀਨ ਵੈਸਟਮੀਅਰ'', ਦੋਵੇਂ ਜਰਮਨ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਸਨ, ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਨਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਸੀ "ਵੇਰਾ-ਏਲਨ." "
ਮੰਚ
1939 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਮਈ ਲਈ ਜੈਰੋਮ ਕੇਰਨ/ਆਸਕਰ ਹੈਮਰਸਟੀਨ ਸੰਗੀਤਕ "ਵੈਰੀ ਵਾਰਮ ਫਾਰ ਮੇਅ" ਬ੍ਰੌਡਵੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਰੇਡੀਓ ਸਿਟੀ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ "ਰਾਕੇਟ" ਬਣ ਗਈ। ਇਸ ਨਾਲ ਪਨਾਮਾ ਹੈਟੀ, ਬਾਈ ਜੁਪੀਟਰ, ਅਤੇ ਏ ਕਨੈਕਟੀਕਟ ਯਾਂਕੀ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਡਵੇ 'ਤੇ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਬਣੀਆਂ, ਜਿਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੈਮੂਅਲ ਗੋਲਡਵਿਨ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਡੈਨਨੀ ਕੇਏ ਅਤੇ ਵਰਜੀਨੀਆ ਮਯੋ ਨੂੰ 1945 ਦੀ ਫਿਲਮ 'ਵੰਡਰ ਮੈਨ' ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਮੌਤ
ਵੇਰਾ-ਏਲੇਨ ਦੀ 30 ਅਗਸਤ, 1981 ਨੂੰ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਦੇ ਮੈਡੀਕਲ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ 60 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਸਲਮਾਰ, ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਦੇ ਉਪਨਗਰ ਵਿੱਚ ਗਲੇਨ ਹੈਵਨ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸ਼ੌਹਰਤ ਦੀ ਟੀਸੀ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਲੋਕ ਵੀ ਮੌਤ ਹੱਥੋਂ ਹਾਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1921 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਜਨਰਲ ਡਾਇਰ
ਰੇਜੀਨਾਲਡ ਐਡਵਰਡ ਹੈਰੀ ਡਾਇਰ  (9 ਅਕਤੂਬਰ 1864 – 23 ਜੁਲਾਈ 1927) ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਆਰਮੀ ਅਫ਼ਸਰ ਸੀ ਜੋ, ਇੱਕ ਆਰਜ਼ੀ ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਜਨਰਲ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ (ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਦੇ) ਸ਼ਹਿਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਹੱਤਿਆਕਾਂਡ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ। ਡਾਇਰ ਨੂੰ ਡਿਊਟੀ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਪਰ ਉਹ ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿੱਚ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਨਾਇਕ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਰਤਾਨਵੀ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਅੰਤ ਵੱਲ ਇੱਕ ਨਿਰਣਾਇਕ ਕਦਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1864 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1927
ਲੁਕਮਾਨ
ਲੁਕਮਾਨ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਦਾ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਕੀਮ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਕੁਰਾਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਨਬੀ ਸੀ ਕਿ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਉਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਿਆਣਾ ਆਦਮੀ ਸੀ। ਅਰਬੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀਆਂ ਰਚੀਆਂ ਅਨੇਕ ਨੀਤੀ ਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅਖਾਣਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼ ਨਾਲ ਸੁਧਾਰੇ ਸਫ਼ੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
ਕਿਲਾ ਮੁਬਾਰਕ, ਪਟਿਆਲਾ
ਕਿਲ੍ਹਾ ਮੁਬਾਰਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਰਾਸਤੀ ਕਿਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਨੀਂਹ 12 ਫ਼ਰਵਰੀ 1763 ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮੋਢੀ ਬਾਬਾ ਆਲਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਸੀ। ਬਾਬਾ ਆਲਾ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਕਿਲਾ 'ਕੱਚੀਗੜ੍ਹੀ' (ਕੱਚੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਨਾਲ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨੂੰ ਪੱਕੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਨਾਲ ਮੁੜ ਮਹਾਰਾਜਾ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕਿਲ੍ਹਾ ਮੁਬਾਰਕ ਕੰਪਲੈਕਸ
ਕਿਲ੍ਹਾ ਮੁਬਾਰਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹੀ ਪੈਲੇਸ 10 ਏਕੜ (40,000 ਮੀ. 2) ਹੇਠਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਪੂਰੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਰਣ ਬਾਸ (ਗੈਸਟ ਹਾਊਸ) ਅਤੇ ਦਰਬਾਰ ਹਾਲ (ਦੀਵਾਨ ਖਾਨਾ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੂਮੀਗਤ ਸੀਵਰੇਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵੀ ਹੈ।
ਅਸਲੇ ਦਾ ਅਜਾਇਬ ਘਰ
ਦਰਬਾਰ ਹਾਲ ਦੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਤੋਪਾਂ, ਤਲਵਾਰਾਂ, ਢਾਲਾਂ ਅਤੇ ਗੱਡੇ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਖੰਜਰ ਅਤੇ ਨਾਦਿਰ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ
ਹਿਰਦੇ ਪਾਲ ਸਿੰਘ
ਹਿਰਦੇ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਾਲ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਹ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਨਵਤੇਜ ਸਿੰਘ ਦਾ ਭਰਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਵੱਲੋਂ ਸਾਲ 2016 ਲਈ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਲੇਖਕ ਕੌਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਹਿਰਦੇਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ 14 ਨਵੰਬਰ 2016 ਨੂੰ ਬਾਲ ਦਿਵਸ ਦੇ ਮੌਕੇ ਤੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਹਿਰਦੇ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 6 ਫਰਵਰੀ, 1934 ਨੂੰ ਨੌਸ਼ਹਿਰਾ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿਖੇ ਪਿਤਾ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਜਗਜੀਤ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ 1955 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਸਕੂਲ ਆਫ ਆਰਟਸ ਤੋਂ ਚਿੱਤਕਾਰੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ 1958 ਵਿੱਚ ਰੁਮਾਨੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬੁਖਾਰੈਸਟ ਵਿਖੇ ਨਿਕੋਲਾਈ ਗ੍ਰਿਗੋਰੈਸਕ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਪਲਾਸਟਿਕ ਤੋਂ ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਆਰਟਸ ਦੀ ਵਿਧਾ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ 1960 ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਦਿਅਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਤਹਿਤ 'ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਸਿਰਜਾਣਤਮਕ ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ ਦਾ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਅਧਿਐਨ’ ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ
ਲਾਲਾ ਅਮਰਨਾਥ
ਲਾਲਾ ਅਮਰਨਾਥ ਜਾਂ ਨਾਨਿਕ ਅਮਰਨਾਥ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਪਹਿਲਾ ਸੈਂਕਡ਼ਾ ਬਣਾੲਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਆਲ-ਰਾਊਂਡਰ ਸਨ ਜਿਸ ਨੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਤੋਂ ੲਿਲਾਵਾ ਗੇਂਦ ਨਾਲ ਵੀ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਖੇਡ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।     ਅਮਰਨਾਥ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਲਾਲਾ ਅਮਰਨਾਥ ਦੀ ਮੌਤ 5 ਅਗਸਤ 2000 ਨੂੰ 88 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋੲੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1911 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2000 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ
ਜੰਡਿਆਲੀ (ਬਲਾਕ ਲੁਧਿਆਣਾ-1)
ਜੰਡਿਆਲੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਲੁਧਿਆਣਾ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਲੁਧਿਆਣਾ-1 ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅਜ਼ਹਰ ਅਲੀ
ਅਜ਼ਹਰ ਅਲੀ ( ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ : Azhar Ali / ਉਰਦੂ : اظہر علی ( ਜਨਮਂ 19 ਫਰਵਰੀ 1985, ਲਾਹੌਰ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿ ਟੀਮ ਦੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਉਪ - ਕਪਤਾਨ ਹੈ। ਅਜ਼ਹਰ ਅਲੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਆਸਟਰੇਲਿਆ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਲਾਰਡਸ ਕ੍ਰਿਕਟ ਗਰਾਊਂਡ ਉੱਤੇ ਲਾਰਡਸ ਵਿੱਚ ਜੁਲਾਈ 2010 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਅਜਹਰ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੇ ਬੱਲੇਬਾਜ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਰਟ-ਟਾਈਮ ਲੈੱਗ ਬ੍ਰੇਕ ਗੇਂਦਬਾਜ ਹੈ। ਅਲੀ ਦੇ ਨਾਂਅ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਿਹਰਾ ਸੈਂਕੜਾ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਅਕਤੂਬਰ 2016 ਵਿੱਚ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਵਿੱਚ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਰਿਸਰਚ ਲੈਬੋਰਟਰੀ, ਲਾਹੌਰ, ਲਾਹੌਰ ਈਗਲਜ਼, ਲਾਹੌਰ ਲਾਇਨਜ਼, ਲਾਹੌਰ ਕਲੰਡਰਜ਼, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਏ ਅਤੇ ਹੰਟਲੀ ਟੀਮ ਲਈ ਖੇਡ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸੁਪਰ ਲੀਗ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੰਸਕਰਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅਲੀ ਲਾਹੌਰ ਕਲੰਡਰਜ਼ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਵੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।
ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕਰੀਅਰ
ਅਜਹਰ ਅਲੀ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੇ ਓਪਨਰ ਬੱਲੇਬਾਜ ਅਤੇ ਪਾਰਟ ਟਾਈਮ ਲੈੱਗ ਬ੍ਰੇਕ ਗੇਂਦਬਾਜ ਹੈ। ਅਜਹਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਨ ਰਿਸਰਚ ਲੇਬੋਰੇਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਓਪਨਿੰਗ ਬੱਲੇਬਾਜੀ ਹੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਅਜਹਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 40 ਸੈਂਕੜੇ ਅਤੇ 53 ਅਰਧਸੈਂਕੜੇ ਲਗਾਏ ਹਨ ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਸਕੋਰ ਨਾਬਾਦ 302 ਹੈ। ਅਜਹਰ ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ 123 ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 7,419 ਰਨ ਬਣਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਲਿਸਟ ਏ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਵਿੱਚ 119 ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 5,005 ਰਨ ਬਣਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਅਜਹਰ ਅਲੀ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸੁਪਰ ਲੀਗ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿੱਚ ਕਪਤਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿੱਚ ਅਲੀ ਨੇ ਕੁਲ 7 ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਅਤੇ 180 ਰਨ ਬਣਾਏ ਸਨ।
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਰੀਅਰ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਕੁੱਝ ਹੀ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਹੋਵੇ। ਅਜ਼ਹਰ ਵੀ ਉੁੱਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਨਾਲ ਕੀਤ। ਅਜ਼ਹਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਜੁਲਾਈ 2010 ਵਿੱਚ ਲਾਰਡਸ ਕ੍ਰਿਕਟ ਗਰਾਉਂਡ ਉੱਤੇ ਆਸਟਰੇਲਿਆਈ ਟੀਮ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਖੇਡਿਆ ਸੀ।
ਪਿਆਰੇ ਅਫ਼ਜ਼ਲ (ਟੀਵੀ ਡਰਾਮਾ)
ਪਿਆਰੇ ਅਫ਼ਜ਼ਲ (Dear Afzal) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਡਰਾਮਾ ਹੈ। ਜੋ ਖ਼ਲੀਲ-ਉਰ-ਰਹਿਮਾਨ ਕਮਰ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਨਦੀਮ ਬੇਗ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਏਆਰਯਾਈ ਡਿਜੀਟਲ ਚੈਨਲ ਉੱਪਰ 26 ਨਵੰਬਰ 2013 ਤੋਂ 12 ਅਗਸਤ ਤੱਕ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚ ਏਨਾ ਮਕਬੂਲ ਹੋਇਆ ਸੀ  ਕਿ ਇਸਦੀ ਆਖਰੀ ਕਿਸ਼ਤ ਨੂੰ ਸਿਨੇਮਾ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ। ਸਿਨੇਮਾ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਡਰਾਮਾ ਸੀ।  ਜੂਨ 2015 ਵਿੱਚ ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਚੈਨਲ ਉੱਪਰ ਹਰ ਸੋਮਵਾਰ-ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਰਾਤ 8:30 ਵਜੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। '''
ਪਲਾਟ
ਇਸਦੀ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਖ਼ਲੀਲ-ਉਰ-ਰਹਿਮਾਨ ਕ਼ਮਰ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗਏ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਬ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਪਛਾਣਿਆ ਨਾਂ ਹੈ। ਉਹ ਦੁਖਾਂਤਕ ਡਰਾਮਿਆਂ ਕਰਕੇ ਚਰਚਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਡਰਾਮਾ ਵੀ ਕੁਝ ਇਸੇ ਪਰਵਿਰਤੀ ਦਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਇੱਕ ਅਫਜਲ ਨਾਂ ਦਾ ਨੌਜਵਾਨ ਹੈ ਜੋ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਜੂਏ ਵਜੋਂ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਮੌਲਵੀਂ ਸੁਭਾਨ ਅੱਲਾ ਉਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੈ। ਪਿਤਾ ਦਾ ਦੁੱਖ ਵੇਖ ਅਫਜਲ ਸੁਧਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁਹੱਲੇ ਦੇ ਹੀ ਇੱਕ ਅਮੀਰਦਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ੇਖ ਇਬਰਾਹਿਮ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚੰਗੇ ਸਬੰਧ ਹੋਣ ਕਾਰਣ ਅਫਜਲ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਿੱਲ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਹੀ ਇੱਕ ਗਲਤੀ ਕਾਰਣ ਉਸਦੀ ਨੌਕਰੀ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਏਨੇ ਨੂੰ ਸ਼ੇਖ ਇਬਰਾਹਿਮ ਦੀ ਵੱਡੀ ਕੁੜੀ ਫਰਾਹ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਉੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਲਈ ਉਹ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕਰਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਲੁਬਨਾ ਨੂੰ ਕੋਈ ਜੁਗਤ ਲੜਾਉਣ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਅਫਜਲ ਦੀ ਭੈਣ ਆਰਿਫਾ ਲ਼ੁਬਣਾ ਦੀ ਸਹੇਲੀ ਹੈ। ਲੁਬਨਾ ਅਤੇ ਫਰਾਹ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਸਕੀਮ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਫਜਲ ਨੂੰ ਵੀ ਰਲਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕੇ ਉਹ ਮਹਿਤਾਬ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਾ ਸਕਦੀ ਕਿਓਕੀ ਉਹ ਅਫਜਲ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਫਰਾਹ ਜਾਣਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦੇ ਘਰਦੇ ਅਫਜਲ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕਰਾਉਣਗੇ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਮਹਿਤਾਬ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ ਵੀ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇਗਾ। ਸ਼ੇਖ ਇਬ੍ਰਾਹਿਮ ਅਫਜਲ ਨੂੰ ਆਪਨੇ ਘਰ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਫਜਲ ਉਥੇ ਆਪਣੀ ਹਾਜ਼ਿਰ ਜਵਾਬੀ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਦਿਲ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਫਰਾਹ ਅਤੇ ਅਫਜਲ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਲਈ ਮੰਨ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਥੋਂ ਹੀ ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਸਲ ਮੁਹੱਬਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਸਨੂੰ ਫਰਾਹ ਸਮਝਣ ਨੂੰ ਦੇਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਅਫਜਲ ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਫਜਲ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਪੁਲਿਸ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਜ਼ਰਿਮਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਾਹਬਰ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਯਾਸਮੀਨ ਨਾਂ ਦੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਮੁਹੱਬਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਅਫਜਲ ਦਾ ਦਿਲ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮੁਹੱਬਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਫਰਾਹ ਅਫਜਲ ਦੇ ਵਿਯੋਗ ਵਿੱਚ ਮਨੋਰੋਗੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਫਜਲ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਪਤਾ ਚੱਲਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਯਾਸਮੀਨ ਨਾਲ ਮੰਗਣੀ ਕਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਫਜਲ ਦੀ ਮੰਗਣੀ ਬਾਰੇ ਸੁਣ ਫਰਾਹ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸੱਟ ਵੱਜਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਵਿਆਹ ਲਈ ਮੰਨ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਅਫਜਲ ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਕੰਮ ਛੱਡ ਦੇੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੁਲਿਸ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਕੇ ਅਫਜਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਛੱਡੇ ਕਿਓਂਕੀ ਅਫਜਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜ਼ ਜਾਣਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਆਣ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਫਰਾਹ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਮੁਹੱਬਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਫੋਨ ਉੱਪਰ ਫਰਾਹ ਅੱਗੇ ਆਪਣੀ ਮੁਹੱਬਤ ਦਾ ਇਜ਼ਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਰਾਹ ਉਸਨੂੰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕੇ ਉਸਨੇ ਅਫਜਲ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਮ ਪੱਤਰ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਜੋ ਉਹ ਪੜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹਾਲੇ ਅਫਜਲ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰੇ ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਸ਼ਬਦ ਹੀ ਪਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਇੱਕ ਗੋਲੀ ਉਸ ਤੋਂ ਉਸਦੇ ਸਾਹ ਖੋਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਪਿਆਰੇ ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸ਼ਬਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਸਨੇ ਸੁਣੇ।
ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਪਟਿਆਲਾ
ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਸਿੱਖਿਆ ਅਦਾਰਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਕਾਲਜ
ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ
ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ (28 ਦਸੰਬਰ 1921 — 19 ਜੂਨ 2015) ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ, ਪੱਤਰਕਾਰ, ਵਾਰਤਕ ਲੇਖਕ, ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਜ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਸਨ। ਉਹ ਤਕਰੀਬਨ ਪਿੱਛਲੀ ਅਧੀ ਸਦੀ ਤੋਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਖਬਾਰ ਨਵਾਂ ਜ਼ਮਾਨਾ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਆ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਅੰਦਰ 1980ਵਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਚੱਲੀ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਸਮੇਂ ਨਿਡਰਤਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀਆਂ ਮੌਤ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਗੈਰ, ਜਾਨ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾਕੇ ਵੀ ਅਡੋਲ ਲਿਖਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 28 ਦਸੰਬਰ 1921 ਨੂੰ ਤਰਨਤਾਰਨ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸ. ਮਹਿਤਾਬ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ ਸਕੂਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਹੈੱਡਮਾਸਟਰ ਸਨ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਮੋਰਚੇ ਵਿੱਚ ਜੇਲ ਗਏ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1921 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2015 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਅਖਬਾਰਾਂ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ
ਅਸਮਾ ਜਹਾਂਗੀਰ
ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਨੇਕਾਂ ਵਾਰ ਅਸਮਾ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਧਮਕੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ | ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਸਲਾਮਤ ਮਸੀਹ ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲਾ ਈਸਾਈ ਬੱਚੇ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਈ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਹਿੰਮਤ ਤੋੜਨ ਖਾਤਿਰ ਉਸਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਧਮਕੀਆਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਨਾਸਤਿਕਤਾ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾ ਕੇ ਉਸ ’ਤੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ | ਸੰਨ 1995 ਵਿੱਚ ਹਾਈਕੋਰਟ ਨੇ ਉਸ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਉਸਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ | ਹਾਈਕੋਰਟ ਦੇ ਬਾਹਰ ਇਕੱਠੀ ਹੋਈ ਭੀੜ ਨੇ ਉਸਦੀ ਕਾਰ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ | ਉਸਦੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਡਰਾਇਵਰ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਨੋਂ ਮਾਰ ਦੇਣ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ | ਉਸਦੇ ਪਰੀਵਾਰ ਉੱਤੇ ਵੀ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭੰਨ ਤੋੜ ਕੀਤੀ ਗਈ | ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਦਰਪੇਸ਼ ਗੰਭੀਰ ਖਤਰੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਅਸਮਾ ਨੇ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਹਾਰੀ ਤੇ ਇਨਸਾਫ਼ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜੱਦੋਜਹਿਦ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰਖਿਆ |
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1952
ਬਾਲ ਸੰਦੇਸ਼
ਬਾਲ ਸੰਦੇਸ਼ ਬਲ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਸਿਕ ਪੱਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਨੇ 1940 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਹਿਰਦੇ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਮਾਲਕੀ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਾਲੇ
ਜਵਾਨੀ
thumb|ਟੇਕਸਾਸ ਵਿੱਚ ਮਈ 1973 ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਗਰੁੱਪ। ਸ਼ਬਦ ਨੌਜਵਾਨ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਜਵਾਨੀ ਦਾ ਅਰਥ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਵਾਨੀ, ਜੀਵਨ ਉਹ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਅਕਸਰ ਬਚਪਨ ਅਤੇ ਬਾਲਗਤਾ (ਮਿਆਦ ਪੂਰੀ ਹੋਣ) ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਵਾਨੀ ਨੂੰ "ਦਿੱਖ, ਤਾਜ਼ਗੀ, ਸ਼ਕਤੀ, ਆਤਮਾ ਆਦਿ ਆਦਿ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।"  ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਮਰ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਇਸਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਬਦਲਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਯੁਵਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਮਰ ਦੇ ਰੇਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਨਾ ਹੀ ਇਸ ਦਾ ਅੰਤ ਬਿੰਦੂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਿਨਾਂ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਸਹਿਮਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜਿਨਸੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਹੋਣਾ।
ਯੁਵਕ (ਜਵਾਨੀ) ਇੱਕ ਅਨੁਭਵ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਨੁਭਵ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਨਿਯਮ ਜਾਂ ਪਰੰਪਰਾ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਦੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਦਾ ਪੱਧਰ ਉਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਭਾਵ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ 'ਤੇ ਭਾਵੁਕਤਾ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ।