cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ
ਗਰਭਪਾਤ
ਗਰਭਪਾਤ ਇੱਕ ਭ੍ਰੂਣ ਜਾਂ ਗਰੱਭਸਥ ਸ਼ੀਸ਼ੂ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਂ ਡਾਕਟਰੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੁਆਰਾ. ਜਦੋਂ ਚੋਣਵੇਂ .ੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਦੂਜੀ ਨਾਲੋਂ ਪਹਿਲੇ ਤਿਮਾਹੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਕਸਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਤੀਜੇ ਵਿਚ. ਨਿਰੋਧ, ਗਰਭ ਨਿਰੋਧ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ, ਘਟੀਆ ਪਰਿਵਾਰਕ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਜਾਂ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਣਚਾਹੇ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ. ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਗਰਭਪਾਤ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ' ਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ. ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ, ਕੁਝ ਦਹਾਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲੇ ਤਿਮਾਹੀ ਦੌਰਾਨ ਗਰਭਪਾਤ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਅਪਰਾਧਿਕ ਅਪਰਾਧ ਸੀ   ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ' ਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ' ਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ. ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਜਰਮਨੀ ਵਿਚ, ਸਾਲ 2009 ਦੇ 3% ਤੋਂ ਘੱਟ ਗਰਭਪਾਤ ਦਾ ਡਾਕਟਰੀ ਸੰਕੇਤ ਸੀ.
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀ ਸਿਹਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਣਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਰਿਵਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਸਿਹਤ ਲੇਖ ਸੰਪਾਦਨ ਮੁਹਿੰਮ 2019‎
ਸਿਲੀਕਾਨ ਘਾਟੀ
ਸਿਲੀਕੌਨ ਘਾਟੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਾਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਖਾੜੀ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ, ਜਿਹਦਾ ਨਾਂ ਸੈਂਟਾ ਕਲਾਰਾ ਘਾਟੀ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਕੇਂਦਰਤ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨਿਗਮ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਛੋਟੇ ਆਰੰਭਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਸਥਿਤ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕਾ
ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਰੇਡੀਓ
ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਰੇਡੀਓ (ਨੈੱਟ ਰੇਡੀਓ, ਵੈੱਬ ਰੇਡੀਓ, ਆਨਲਾਇਨ ਰੇਡੀਓ, ਈ-ਰੇਡੀਓ, ਸਟ੍ਰੀਮਿੰਗ ਰੇਡੀਓ ਜਾਂ ਵੈੱਬਕਾਸਟਿੰਗ) ਇੱਕ ਅਵਾਜ਼ ਸੇਵਾ ਹੈ ਜੋ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਜ਼ਰੀਏ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੁਆਰਾ ਖ਼ਬਰਾਂ, ਗੱਲਬਾਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੰਨਗੀਆਂ ਦੇ ਗੀਤ ਆਦਿ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਾਫ਼ੀ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਰੇਡੀਓ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਸਥਾਪਤ ਰਿਵਾਈਤੀ ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਜਾਂ ਰੇਡੀਓ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਨਾਲ਼ ਵੀ ਸਬੰਧਤ ਹਨ।
ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਉੱਪਰ ਪ੍ਰਸਾਰਨ ਨੂੰ ਵੈੱਬਕਾਸਟਿੰਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਸਾਰਨ ਬੇਤਾਰ ਸਾਧਨਾਂ ਜ਼ਰੀਏ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਰੇਡੀਓ ਉੱਪਰ ਅਵਾਜ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਵਗਦੀ ਲੜੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾਂ ਮੋੜ ਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਨਹੀਂ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਟੈਕਨਾਲਜੀ
ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ਼ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਿਸਾਲ ਲਈ ਕੋਈ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਕਿਸੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸੁਣ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਕਿਸੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸੁਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਕੁਝ ਰੇਡੀਓ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪੈਂਡੋਰਾ ਰੇਡੀਓ ਨੇ ਲਾਇਸੰਸ, ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਆਦਿ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰ ਕੇ ਸੇਵਾਵਾਂ (ਖ਼ਬਰਾਂ, ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ ਵਾਲ਼ੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ) ਦੇਸ਼ ਤੱਕ ਮਹਿਦੂਦ ਰੱਖੀਆਂ ਹਨ।
ਸੁਣਨਾ
ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਰੇਡੀਓ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਤੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਤੇ ਬਣੇ ਇੱਕ ਰੇਡੀਓ ਪਲੇਅਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ਼ ਸੁਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਰੇਡੀਓ ਦੇ ਮੋਢੀ ਕਾਰਲ ਮਾਲਾਮਡ ਹਨ। 1993 ਵਿੱਚ ਕਾਰਲ ਨੇ "ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਟਾਕ ਰੇਡੀਓ" ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲਾ ਕੰਪਿਊਟਰ-ਰੇਡੀਓ ਟਾਕ ਸ਼ੋ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਹਫ਼ਤੇ ਕਿਸੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਮਾਹਿਰ ਨਾਲ ਇੰਟਰਵਿਊ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।
ਮਸ਼ਹੂਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੇਡੀਓ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੀਡੀਆ
ਕੁੰਵਰ ਨਰਾਇਣ
ਕੁੰਵਰ ਨਰਾਇਣ (कुँवर नारायण) (ਜਨਮ 19 ਸਤੰਬਰ 1927) ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ ਹਨ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਜੀਵਤ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਮੌਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨਵੀਂ ਕਵਿਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਸਸ਼ਕਤ ਹਸਤਾਖਰ ਕੁੰਵਰ ਨਰਾਇਣ ਅਗਯੇਯ ਦੀ ਸੰਪਾਦ ਕੀਤੀ ਤੀਸਰਾ ਸਪਤਕ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸਿਵਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਨ ਸ਼ੰਕਰ
ਸਿਵਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਨ ਸ਼ੰਕਰ (ਜਨਮ 13 ਫਰਵਰੀ 1971) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਾਬਕਾ ਫਸਟ-ਕਲਾਸ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ। ਉਹ ਹੁਣ ਇੱਕ ਅੰਪਾਇਰ ਹੈ ਅਤੇ 2015-16 ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਦੇ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਕੁੰਵਰ ਨਰਾਇਣ
ਮੌਤ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ 15 ਨਵੰਬਰ 2017 ਨੂੰ 90 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।
ਸਿਵਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਨ ਸ਼ੰਕਰ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1971
ਕੁੰਵਰ ਨਰਾਇਣ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ
ਰੈਸਲ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕੋਠੇ ਨੱਥਾ ਸਿੰਘ
ਕੋਠੇ ਨੱਥਾ ਸਿੰਘ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਤਹਿਸੀਲ ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਚੰਡੋਲ (ਪੰਛੀ)
ਚੰਡੋਲ  ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪੰਛੀ ਹੈ ਜੋ ਸਵੇਰੇ ਸਰਘੀ ਵੇਲੇ ਬੋਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਅਵਾਜ ਮਿੱਠੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵਜੀ ਤੋਂ ਵਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਛੀ ਦੀ ਦੀ ਅਵਾਜ ਦੀ ਨਕਲ ਉਤਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਸ਼ਿਵਜੀ ਅਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਸਨ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹੋਏ ਉਹਨਾ ਨੇ ਇੱਕ ਪੰਛੀ ਦੀ ਅਵਾਜ ਸੁਣੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਮਿੱਠਾ ਗਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼ਿਵਜੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ ਇਸ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਹ ਪੰਛੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਅਵਾਜ ਕੱਢ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਨੇ ਸਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਕੱਢਣ ਕਰਕੇ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਾਲੇ ਇਸ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਦਾਸਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਬਹਾਵਲਪੁਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਜੇਕਰ ਇਹ ਪੰਛੀ ਗਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਧਰਤੀ ਉੱਪਰ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਕੁੱਤਾ ਜਾਂ ਬਿੱਲੀ ਇਸ ਨੂੰ ਖਾ ਲਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਪਾਗਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੈਨੀ ਸੇਵਿਲ
ਜੈਨੀਫਰ ਐਨ ਸੇਵਿਲ (ਜਨਮ 7 ਮਈ 1970) ਇੱਕ ਸਮਕਾਲੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮੂਲ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਸੇਵਿਲ ਆਕਸਫੋਰਡ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।  ਉਹ ਨਗਨ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪੇਂਟ ਕੀਤੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੇਵਿਲ ਨੂੰ ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾ ਲਈ ਮਾਦਾ ਨਗਨ ਪੇਂਟਿੰਗ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰ ਪੇਂਟਿੰਗ ਨੂੰ ਮੁੜ ਖੋਜਣ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਅਤੇ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਵਿਧੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸਦੀਆਂ ਕੁਝ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਛੋਟੇ ਆਕਾਰ ਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੌਨ ਗ੍ਰੇ  ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ: "ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਦੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਜੈਨੀ ਸੇਵਿਲ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਤੋਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੇਵਿਲ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਡਲਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਮੁੜ ਆਕਾਰ ਦੇਣ ਲਈ ਕਾਸਮੈਟਿਕ ਸਰਜਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ "ਸਰੀਰ ਲਈ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ" ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕੱਠੇ ਗਲੇ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਲੇਖਕ ਕਿਵੇਂ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1970
ਤਿੱਬਤੀ ਟੈਰੀਅਰ
ਤਿੱਬਤੀ ਟੈਰਿਅਰ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Tibetan Terrier) ਤਿੱਬਤ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਅਨੋਖਾ ਨਸਲ ਦਾ ਕੁੱਤਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਇਹ ਨਾਮ ਤਿੱਬਤ ਘੁੰਮਣ ਗਏ ਕਿਸੇ ਯੂਰਪੀ ਪਾਂਧੀ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਬਿਲਕੁਲ ਲਹਾਸਾ ਏਪਸੋ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕੱਦ ਕਾਠੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਜਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਅਵਾਜ ਇੰਨੀ ਬੁਲੰਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਡਰ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਟੇਰਰ) ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਕਾਰਨ ਇਸਨੂੰ ਤਿੱਬਤੀ ਟੈਰਿਅਰ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਮਾਲਕ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਅਤੇ ਘਰ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਹਤਰ ਨਸਲ ਦਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੀ ਪਾਲਤੂ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਰਤਮਾਨ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਰਾਕ ਓਬਾਮਾ ਕੋਲ ਇਸ ਨਸਲ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ ਪੁਰਤਗੀਜ਼ ਵਾਟਰ ਡੋਗ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Porutguese water dog) ਜਿਨਸ ਦਾ ਕੁੱਤਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਤਿੱਬਤੀ ਟੈਰਿਅਰ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਤਿੱਬਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੋਲੀ ਡੋਗ) ਪਾਲਤੂ ਜਾਨਵਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਆਮ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਹਿਮਾਲਾ ਪਹਾੜ ਦੀ ਉੱਚੀ ਸਿਖਰਾਂ ਉੱਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪੂਰਨ-ਭਾਂਤ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਮਾਂਡੋ ਦੀ ਭਾਂਤੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕੁਦਰਤ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਰੱਬੀ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਾਣੀ ਮੂਕ ਰਹਿਕੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਕੀਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕਮਾਂਡ (ਆਦੇਸ਼) ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਇਸੇ ਕਰ ਕੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਇਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਵੀ ਠੀਕ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਵਰਗ ਜਾਣ ਵੇਲੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਨਾਲ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਸਿਰਫ਼ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ-ਭਗਤ ਕੁੱਤਾ ਹੀ ਜਾ ਸਕਿਆ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਭਰਾ ਪਹਾੜ ਸਿਖਰਾਂ ਦੇ ਉਸ ਦੁਰਗਮ ਸਫਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰ ਕਾਲ ਦੀ ਦਰਾੜ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਗਏ ਸਨ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਉਸੇ ਨਸਲ ਦਾ ਕੁੱਤਾ ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਹਿਮਾਲਾ ਦੀ ਦੁਰਗਮ ਸਿਖਰਾਂ ਉੱਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਚਿਆ ਰਿਹਾ।
ਪਰਾਚੀਨ ਤਿੱਬਤ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਵੀ ਤਿੱਬਤੀ ਜਿਸਦੇ ਕੋਲ ਇਹ ਕੁੱਤਾ ਹੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੀਮਤ ਉੱਤੇ ਉਸਨੂੰ ਬੇਚਤਾ ਨਹੀਂ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਆਮ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੁੱਤਾ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਦੁਰਵਿਹਾਰ ਕਰਨਾ ਮਾਰਨਾ ਕੁੱਟਣਾ ਵੀ ਪਾਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਤਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਮਾਦਾ ਦਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੇ ਕੁੱਤੇ ਤੋਂ ਕ੍ਰਿਤਰਿਮ ਗਰਭਧਾਰਨ ਕਰਾਣਾ ਵੀ ਵਰਜਿਤ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਧੋਖੇ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੇ ਕੁੱਤੇ ਤੋਂ ਕਰਾਸ (ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿੱਚ ਮਿਸਮੈਚਿੰਗ) ਹੋ ਵੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਕਦੇ ਜਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ ਚੌਵ੍ਹੀ ਘੰਟੇ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਹੀ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਲੇ ਵੇਚੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਪਹਾਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਕੁਤਾ ਜੋ ਯੂਰਪ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਪੜਿਆ ਉਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਿੱਬਤੀ ਨੇ ਹੀ ਗਿਫਟ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਕਤੂਰਾ ਗਿਫਟ ਕਰਨ ਤੋਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਅਤੇ ਬਖਤਾਵਰੀ ਆਪਣੇ ਤੁਸੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਕੁਰਸੀ
ਕੁਰਸੀ ਜਾਂ ਚੌਂਕੀ ਫ਼ਰਨੀਚਰ ਦਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਉੱਭਰੇ ਹੋਏ ਤਲੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਇਨਸਾਨ ਵੱਲੋਂ। ਬਹੁਤਾ ਕਰ ਕੇ ਕੁਰਸੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਲੱਤਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਢੋਅ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਕਈ ਕੁਰਸੀਆਂ ਤਿੰਨ ਲੱਤਾਂ ਵਾਲ਼ੀਆਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਅਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਰਸੀਆਂ
ਜਿਸ ਮਰਨੇ ਤੇ ਜਗ ਡਰੇ (ਕਹਾਣੀ)
ਜਿਸ ਮਰਨੇ ਤੇ ਜਗ ਡਰੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ ਦੀ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਕਾਹਨਗੜ
ਕਾਹਨਗੜ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਬੁਢਲਾਡਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ ਕਾਹਨਗੜ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 5100 ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫ਼ਲ 14.67 ਕਿ. ਮੀ. ਵਰਗ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸਿਕਤਾ ਅਤੇ ਨਾਮਕਰਣ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਪਹਿਲਾਂ ਤਿੱਤਰ ਖੇੜਾ ਸੀ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਸਰਦਾਰਾ ਦਾ ਪਿੰਡ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਪਿੰਡ ਵੰਡਾਈ ਦਾ ਪਿੰਡ ਸੀ। ਇਥੇ ਤਿੰਨ ਭਰਾ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ, ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਬਖ਼ਸ਼ੀ। ਪ੍ਰਚਿਤ ਦੰਦ ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਕਾਹਨਗੜ੍ਹ ਪਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਵੀ ਪਿੰਡ ਵਸੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਨੇੜੇ-ਨੇੜੇ ਹਨ। ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਬਖ਼ਸ਼ੀਵਾਲਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਗੜ੍ਹ ਪਿਆ। ਇਹ ਤਿੰਨੋ ਪਿੰਡ ਲਗਪਗ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰੂਸੀ ਲੋਕ
ਰੂਸੀ ਲੋਕ (русские, russkiye) ਇੱਕ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜੋ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਰੂਸ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 2010 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਮੁਤਾਬਕ ਰੂਸ ਵਿੱਚ 80% ਲੋਕ ਇਸ ਮੂਲ ਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਲੋਕ
ਇਮਾਮ ਨਾਸਿਰ ਦਾ ਮਕਬਰਾ
'ਇਮਾਮ ਨਾਸਿਰ ਦਾ ਮਕਬਰਾ''',ਜਲੰਧਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਗੁੜ ਮੰਡੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਨਜਦੀਕ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਮੁਹੱਲਾ ਇਮਾਮ ਨਾਸਿਰ ਹੈ। ਇਮਾਮ ਨਾਸਿਰ ਮ੍ਧਯੁਗੀ ਕਾਲ ਦੇ ਸੂਫੀ ਸੰਤ ਹੋਏ ਨੇ ਜੋ ਸੂਫੀਆਂ ਦੀ ਚਿਸ਼ਤੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਸਨ।ਇਹ ਮੁਹੱਲਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਹੀ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਇਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਕਾਫੀ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਤਕਰੀਬਨ 800 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ।ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਜਾਮਾ ਮਸਜਿਦ 400 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ।ਇਥੇ ਇੱਕ ਦਰਗਾਹ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਕਬਰੇ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਪਾਕ ਪਟਣ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਦਰਗਾਹ ਵਿੱਚ 40 ਦਿਨ ਰੁਕੇ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ
ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਸਮੇਂ ਰਿਆਸਤਾਂ
ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਸਮੇਂ ਰਿਆਸਤਾਂ(ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:Princely states ਜਾਂ ਪ੍ਰਿਸਲੀ ਸਟੇਟਸ) ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ 'ਚ ਕੁਝ ਹੀ ਰਾਜ ਅਜ਼ਾਦ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਿਆਸਤ, ਰਾਜਵਾੜੇ ਜਾਂ ਦੇਸੀ ਰਿਆਸਤਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਤੇ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਰਾਜ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਹੀ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਅਜ਼ਾਦ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 565 ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਰਿਆਸਤਾ ਤੋਂ ਬਰਤਾਨੀਆ ਸਰਕਾਰ ਉਕਾ-ਪੁਕਾ ਟੈਕਸ ਲੈਂਦੀ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ 565 ਰਿਆਸਤਾ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ 21 ਰਿਆਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਰਕਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਮੈਸੂਰ ਰਿਆਸਤ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਸਟੇਟ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਿਆਸਤ ਖੇਤਰਫਲ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਵੱਡੀਆਂ ਸਨ।
15 ਅਗਸਤ,1947 ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਜ਼ਾਦ ਹੋਣ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਰਿਆਸਤਾਂ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ 'ਚ ਮਿਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਗ੍ਰਿਹ ਮੰਤਰੀ ਵੱਲਭਭਾਈ ਪਟੇਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ 'ਚ ਸਾਰੀਆ ਰਿਆਸਤਾਂ ਭਾਰਤ ' ਸਾਮਿਲ ਕਰ ਲਈ ਪਰ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਸਟੇਟ, ਜੂਨਾਗੜ੍ਹ ਰਿਆਸਤ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਿਆਸਤ ਨੇ ਭਾਰਤ 'ਚ ਰਲਣ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਹੀਂ ਪਾਈ।
26 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿਤਾ ਜਿਸ ਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਿਆਸਤ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਿਆਸਤ ਨੂੰ ਭਾਰਤ 'ਚ ਮਿਲਾ ਲਿਆ। ਜੂਨਾਗੜ੍ਹ ਰਿਆਸਤ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ 'ਚ ਮਿਲਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਿਆਸਤ 'ਚ ਵਿਦਰੋਹ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਮੰਨਦਿਆ ਹੋਇਆ ਰਿਆਸਤ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਵਾਬ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਭੱਜ ਗਿਆ। ਸੈਨਿਕ ਕਾਰਵਾਈ ਨਾਲ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਿਆਸਤ ਨੂੰ 1948 'ਚ ਭਾਰਤ 'ਚ ਮਿਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਇਸਤਰ੍ਹਾਂ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਿਆਸਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਰੀਤਾ ਡੇ
ਰੀਤਾ ਡੇ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅਤੇ ਓਡੀਆਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਸੱਜੂ-ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਕਟ-ਰੱਖਿਅਕ ਵਜੋਂ ਖੇਡਦੀ ਰਹੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਓਡੀਆਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਕਾਲਜ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ
'''ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਕਾਲਜ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: D.A.V. College Managing Committee), ਜਿਸਨੂੰ ਡੀ.ਏ.ਵੀ.ਸੀ.ਐਮ.ਸੀ.''' ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿਚ 900 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਕੂਲ, 75 ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਇਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਇਹ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ, ਸਵਾਮੀ ਦਯਾਨੰਦ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਦਯਾਨੰਦ ਐਂਗਲੋ-ਵੈਦਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਅਤੇ ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਾਲਜ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਜਾਂ ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ, ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਅੰਦੋਲਨ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਇਕੋ ਵੱਡਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਦਿਅਕ ਸੁਸਾਇਟੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿਚ ਫੈਲ ਰਹੇ ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਵੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਾਲਾਨਾ 2 ਬਿਲੀਅਨ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਜਟ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ 50,000+ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਸਾਲ 20 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਿਅਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸੰਨ 2013 ਵਿੱਚ, ਐਸੋਸੀਏਟਿਡ ਚੈਂਬਰਜ਼ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ ਐਂਡ ਇੰਡਸਟਰੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਨੇ 40 ਪ੍ਰਤੀਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਯੋਗ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਲਈ ਮਿਆਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਮਿਸਾਲੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਦੇ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੇ ਲਾਭ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਐਸੋਚੈਮ ਨੇ ਡੀਏਵੀ ਕਾਲਜ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ‘ਬੈਸਟ ਚੇਨ ਆਫ ਸਕੂਲਜ਼ ਇੰਡੀਆ’ ਐਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਕਾਲਜ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। 1885 ਵਿਚ ਪਹਿਲਾ ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਸਕੂਲ ਲਾਹੌਰ ਵਿਖੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕਰਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਕਾਲਜ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। 1886 ਵਿਚ ਡੀਏਵੀ ਕਾਲਜ ਟਰੱਸਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਰਜਿਸਟਰਡ ਹੋਇਆ। ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਸੁਸਾਇਟੀ ਨੇ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਡੀਏਵੀ ਸਕੂਲ ਸਟਰਲਿੰਗ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚਰਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧਤਾ ਦੇ ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨਗੇ। ਡੀਏਵੀ ਦੇ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਚਨਬੱਧ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਦਾਨ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਸਕੂਲ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਮਰ ਸਰੋਤ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਦੁਆਰਾ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਣਦੇਖੀ, ਅਨਪੜ੍ਹਤਾ, ਬੇਇਨਸਾਫੀ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹਰ ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਸਕੂਲ ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਨਾਲ ਇਸ ਨੇ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ੀ ਲਿਆ ਦਿੱਤੀ।
ਕਾਲਜ
ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਅਤੇ ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਲਈ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 75 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਲਜ ਹਨ।
ਜੂਲੀਅਸ ਸੀਜ਼ਰ (ਨਾਟਕ)
ਜੂਲੀਅਸ ਸੀਜ਼ਰ ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇੱਕ ਦੁਖਾਂਤ ਡਰਾਮਾ ਹੈ। ਇਹ 1599 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਹਿਤਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਤੀਸਰੇ ਦੌਰ 1601 ਤੋਂ 1604 ਦੇ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ 44 ਈਪੂ ਨੂੰ ਰੋਮਨ ਸਲਤਨਤ ਵਿੱਚ ਜੂਲੀਅਸ ਸੀਜ਼ਰ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਸਾਜ਼ਿਸ਼, ਉਸ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਨੂੰ ਹੋਈ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸਾਜ਼ਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਹਾਰ ਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਲਿਖੇ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਦੇ ਕਈ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਐਂਟੋਨੀ ਐਂਡ ਕਲੀਓਪੈਟਰਾ ਅਤੇ ਕੋਰੀਓਲੈਨਸ ਵੀ ਹਨ।
ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਕਾਲਜ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ
ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕਾਲਜ
ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਦੇ ਅਧੀਨ
ਸਬੰਧਤ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਇਹ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾ ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਕਾਲਜ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ
ਜੂਲੀਅਸ ਸੀਜ਼ਰ (ਨਾਟਕ)
ਕਥਾਨਕ
ਮੂਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਕ ਡਰਾਮਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਸਤਰੀ ਪਾਤਰਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜ, ਪ੍ਰਜਾ ਅਤੇ ਸਤੰਤਰਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਬਾਰੇ ਗਹਿਰਾ ਵਿਵੇਚਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੂਲੀਅਸ ਸੀਜ਼ਰ, ਪਰਾਚੀਨ ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸੀਜ਼ਰ ਖਾਨਦਾਨ ਦਾ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈਪੂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਉਹ ਸਪੇਨ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਲੁੱਟ ਦੇ ਮਾਲ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਦੀ ਖ਼ੁਮਾਰੀ ਨਾਲ ਲਬਰੇਜ਼ ਦੇਸ਼ ਪਰਤਿਆ ਹੈ। ਜਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਹੈ; ਦੋਸਤ ਖੁਸ਼ ਹਨ; ਕੁਝ ਈਰਖਾ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਜਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੁੱਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਕਿਤੇ ਸੀਜ਼ਰ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਨਾ ਬਣ ਜਾਵੇ। ਕੈਸੀਅਸ ਵਰਗੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਹਾਮੀ ਤਾਂ ਹਨ ਪਰ ਈਰਖਾ ਖਹਿੜਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੀ ਅਤੇ ਕਾਸਕਾ ਵਰਗੇ ਮੂਰਖ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੀ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਬਰੂਟਸ ਵਰਗੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੇ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਦੇ ਦੀਵਾਨੇ ਦੇਸ਼ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨਤਾ ਅਤੇ ਉਚੀਆਂ ਸੁਚੀਆਂ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਵਾਸਤਾ ਦੇ ਕੇ ਕੈਸੀਅਸ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਤਰ ਲੋਕ ਸਾਜ਼ਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਿਆਲ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਸੀਜ਼ਰ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਡਿੱਗਦਾ ਸੀਜ਼ਰ, ਬਰੂਟਸ ਦਾ ਖੰਜਰ ਵੇਖ ਹੈਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: "ਬਰੂਟਸ! ਤੂੰ ਵੀ!" ਮਾਰਕ ਐਨਟਨੀ ਦੂਰਦਰਸ਼ੀ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਯੋਧਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੋਮ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਚਿਤਵਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਸੀਜ਼ਰ ਦੇ ਲਾਸ ਕੋਲ ਜਜ਼ਬਾਤੀ ਤਕਰੀਰ ਨਾਲ ਅਵਾਮ ਨੂੰ ਭਾਵੁਕ ਕਰ ਬਗਾਵਤ ਕਰਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭੜਕੇ ਲੋਕ ਸਾਜ਼ਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਘਰ ਜਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋਮ ਛੱਡ ਕੇ ਭੱਜ ਜਾਣ ਤੇ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਲਪੀ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕ ਐਨਟਨੀ ਤੇ ਔਕਟੇਵੀਅਸ ਸੀਜ਼ਰ (ਜੂਲੀਅਸ ਸੀਜ਼ਰ ਦਾ ਭਤੀਜਾ) ਅਤੇ ਬਰੂਟਸ ਤੇ ਕੈਸੀਅਸ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਸਾਜ਼ਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਹਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਕੈਸੀਅਸ ਤੇ ਬਰੂਟਸ ਖੁਦਕਸ਼ੀ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਮਾਰਕ ਐਨਟਨੀ, ਔੋਕਟੇਵੀਅਸ ਤੇ ਲੈਪੀਡਸ ਦੇ ਤ੍ਰਿਤੰਤਰ ਦਾ ਦੀ ਤਿੱਕੜੀ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਰੋਤ
ਕਥਾ ਦਾ ਸਰੋਤ ਸਰ ਟਾਮਸ ਨਾਰਥ ਦੁਆਰਾ ਅਨੁਵਾਦ ‘ਪਲੂਟਾਰਕ ਦੀ ਸੀਜਰ, ਬਰੂਟਸ ਅਤੇ ਐਂਟੋਨੀ ਦੀਆਂ ਜੀਵਨੀਆਂ’ ਨਾਮਕ ਕਿਤਾਬ ਹੈ; ਪਲੂਟਾਰਕ ਈਸਵੀ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਦਾ ਯੂਨਾਨੀ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਰੀਕ ਅਤੇ ਰੋਮ-ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਚਰਿੱਤਰ ਲਿਖੇ ਸਨ। ਸਰ ਟਾਮਸ ਨੇ ਇਹ ਅਨੁਵਾਦ ਪਲੂਟਾਰਕ ਦੀ ਗਰੀਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦੇ ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਅਨੁਵਾਦ ਤੋਂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਫਰੇਂਚ ਅਨੁਵਾਦਕ ਦਾ ਨਾਮ ਜੇਕਵਿਸ ਅਮਯੋਤ ਸੀ। ਉਹ ਅਕਜਿਅਰ ਦਾ ਪਾਦਰੀ ਸੀ। ਇਸ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਕਥਾਵਾਂ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਿੰਨ ਡਰਾਮਾ ਲਿਖੇ - ਜੂਲਿਅਸ ਸੀਜਰ, ਐਂਟੋਨੀ ਐਂਡ ਕਲੀਓਪੈਟਰਾ ਅਤੇ ਕੋਰੀਓਲੈਨਸ।
ਰਾਏਮਲ ਮਾਜਰੀ
ਰਾਏਮਲ ਮਾਜਰੀ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਨਾਭਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬੁੱਢਣਵਾਲ
ਬੁੱਢਣਵਾਲ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਸ਼ਾਹਕੋਟ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕਾਮਰੇਡ ਪਰਦੁਮਨ ਸਿੰਘ
ਕਾਮਰੇਡ ਪਰਦੁਮਣ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਉੱਘਾ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਅਤੇ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਆਗੂ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪੈਨਸ਼ਨ ਸਕੀਮ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੀਵਨ
ਪਰਦੁਮਣ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਜੇਹਲਮ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ) 7 ਜੂਨ 1924 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1944 ਵਿੱਚ ਵੱਕਾਰੀ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰਾਂ ਤੇ ਰੈਗੂਲਰ ਬਦਲੀ ਹੁੰਦੀ ਰਾਹਿਣ ਕਰ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਉਹ ਸਕੂਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਜਦ ਉਹ 10ਵੀਂ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਸਨੇ 26 ਜਨਵਰੀ 1940 ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਦੇ (ਬਾਲਮੁਕੰਦ ਖੱਤਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੜਤਾਲ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ
ਫ਼ਰਨੀਚਰ
ਫ਼ਰਨੀਚਰ ਓਸ ਚੱਲ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਮਾਨ ਵਾਸਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਹਿਣ (ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ ਕੁਰਸੀਆਂ, ਸਟੂਲ, ਸੋਫ਼ੇ, ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ) ਅਤੇ ਸੌਣ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੈੱਡ) ਵਰਗੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਣ। ਫ਼ਰਨੀਚਰ ਨੂੰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਲੋੜ ਮੁਤਾਬਕ ਕਿਸੇ ਉੱਚਾਈ ਉੱਤੇ ਰੱਖਣ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡੈਸਕ) ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਭ ਕੇ ਰੱਖਣ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੱਪਬੋਰਡ ਜਾਂ ਸਲਫ਼) ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਨੀਚਰ
ਆਰ. ਸੁੰਦਰ
'''ਆਰ. ਸੁੰਦਰ''' (ਜਨਮ 15 ਅਪ੍ਰੈਲ 1963) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਹੈ। ਉਹ ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1963
ਫੈਡਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਰਿਓ ਡੀ ਜਨੇਰੀਓ)
ਰੀਓ ਡੀ ਜਨੇਰੀਓ ਦੀ ਫੈਡਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਜਾਂ ਬਰਾਜ਼ੀਲ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਰੀਓ ਡੀ ਜਨੇਰੀਓ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਬਲਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਫੈਡਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮਤਾ ਦੇ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਅਧਿਆਪਕਾਂ, ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ, ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣਾਂ ਕਾਰਨ ਇਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਗਿਆਨਕ, ਕਲਾਤਮਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਚਲਣਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। 2017 ਵਿੱਚ QS ਵਿਸ਼ਵ ਯੂਨੀਵਰਿਸਟੀ ਰੈਂਕਿੰਗਸ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਬਰਾਜ਼ੀਲ ਦੀ ਫੈਡਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਤੀਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤਵਾਂ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। 2016 ਅਤੇ 2017 ਵਿੱਚ ਰੈਂਕਿੰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀਅਰੀਓ ਫੋਲਾ (ਆਰ.ਯੂ.ਐੱਫ) ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬਰਾਜ਼ੀਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੰਘੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਜੋਂ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਵਿਸ਼ਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਰੈਂਕਿੰਗ ਕੇਂਦਰ (ਸੀ.ਡਬਲਯੂ.ਯੂ.ਆਰ.) ਸਾਲ 2017 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਜ਼ੂਓਲੋਜੀ ਫੀਲਡ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸੀ।
ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਆਧੁਨਿਕ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਨ ਹੈ, ਇਹ 1792 ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ 157 ਅੰਡਰਗਰੈਜੂਏਟ ਅਤੇ 580 ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕੋਰਸਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਯੂਐਫਆਰਜੇ ਸੱਤ ਅਜਾਇਬ ਘਰਾਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ, 9 ਹਸਪਤਾਲਾਂ, ਸੈਂਕੜੇ ਲੈਬੋਰਟਰੀਜ਼ ਅਤੇ ਖੋਜ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਚਾਲੀ-ਤਿੰਨ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ। ਇਸ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਪਛਾਣ ਕਰੀਬ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ, ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਬਰਾਜ਼ੀਲ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਿਓ ਡੀ ਜਨੇਰੀਓ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਾਕੀ ਦਸ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਰਿਓ ਡੀ ਜਨੇਰੋ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਦੇ ਸੰਗੀਤ, ਕਾਲਜ ਆਫ ਲਾਅ ਸਟੱਡੀਜ਼, ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਫਿਲੋਸੋਫੀ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸੰਸਥਾਨ, ਡਾਊਨਟਾਊਨ ਰਿਓ ਵਿੱਚ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਕਈ ਕੈਂਪਸ ਯੂਨਿਟ ਵੀ ਹਨ। ਰਾਜ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਮਕਾਏ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ, ਨਾਰਮਲਾਈਜੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਬੰਧੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ਅਤੇ ਤੇਲ ਸਬੰਧਤ ਮਾਮਲਿਆਂ, ਅਤੇ ਡੂਕ ਦੇ ਕਾਕਾਸੀਆਸ ਸ਼ਹਿਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਖੋਜ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਕੇਂਦਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੁਆਲਿਟੀ (ਇਨਮੈਟ੍ਰੋ), "ਪੋਲੋ ਅਵਾਕਕਾਡੋ ਡੀ ​​ਜੈਸੈਮ" (ਐਕਸਰੇਂਡਰ ਸੈਂਟਰ ਆਫ ਜ਼ੇਰੇਮ) ਦੇ ਅਮਲ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਨੈਨੋ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਸੀ।
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ
ਰੀਓ ਡੀ ਜਨੇਰੀ ਦੀ ਫੈਡਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਕੋਰਸਾਂ ਦੀ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਹੈ। 7 ਸਤੰਬਰ 1920 ਨੂੰ (ਬਰਾਜ਼ੀਲ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿਵਸ) ਕਾਨੂੰਨ ਐਕਟ 14343 ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਐਪੀਤਾਸੀਓ ਪੈਸੋਆਆ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ, ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ "ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਰੀਓ ਡੀ ਜਨੇਰੀਓ" ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਸਮਾਨਾਰਥਕ ਅਤੇ ਸਮਾਨ ਹੈ।
ਵਰਤਮਾਨ
ਯੂ.ਐਫ.ਆਰ.ਜੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਬਾਰੇ "ਓਪਨ-ਡੋਰ ਪਾਲਿਸੀ" ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਜੋ ਮਹਾਰਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਰ ਕਰਨ ਜਾਂ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਖੋਜ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਲਈ ਇੰਟਰਨਸ਼ਿਪ ਜਾਂ ਨੌਕਰੀ ਦੀਆਂ ਮੌਕਿਆਂ ਦੀ ਵੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀਕਰਨ ਅਤੇ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀਆਂ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੁਧਾਰਵਾਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਰਵਾਇਤੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨਾਲ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਸਹਿਜ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ ਕੋਰਸਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਿੱਖਿਆ ਬੈਕਗ੍ਰਾਉਂਡ ਦੇ ਵਿੱਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਗ਼ੈਰ-ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਫੁੱਲ-ਟਾਈਮ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਯੂਐਫਆਰਜੇ ਰਿਓ ਡੀ ਜਨੇਰੋ ਦੀ ਜਨ ਸਿਹਤ ਲਈ ਇਸ ਦੇ ਨੌਂ ਕਾਲਜ ਹਸਪਤਾਲਾਂ, ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਸਿਹਤ ਇਲਾਜ ਨੈਟਵਰਕ ਦੇ ਨਾਲ ਡੂੰਘਾ ਇਕਮੁੱਠਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। 2010 ਵਿੱਚ, ਸੰਸਥਾ ਨੇ "ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ" ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਜਨਰਲ ਇੰਡੈਕਸ ਦੇ ਮਹਾ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਕੋਰ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ।
ਆਤਸ਼ੀ ਚਟਾਨ
ਆਤਸ਼ੀ ਚਟਾਨ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਚਟਾਨ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ; ਬਾਕੀ ਦੋ ਗਾਦ-ਭਰੀ ਚਟਾਨਾਂ ਅਤੇ ਰੂਪਾਂਤਰਕ ਚਟਾਨਾਂ ਹਨ। ਇਹ ਚਟਾਨਾਂ ਤਰਲ ਮਾਦੇ ਜਾਂ ਲਾਵਾ ਦੇ ਠੰਡੇ ਹੋਣ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੰਮਣ ਕਰ ਕੇ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਰਵੇਦਾਰ ਜਾਂ ਗ਼ੈਰ-ਰਵੇਦਾਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਜਾਂ ਤਾ ਇਹ ਸਤ੍ਹਾ ਦੇ ਉੱਤੇ ਦਖ਼ਲੀ (ਪਲੂਟੋਨੀ) ਚਟਾਨਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਸਤ੍ਹਾ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਨਿਕਾਸੀ (ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ) ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ। ਇਹ ਲਾਵਾ ਜਾਂ ਮਾਦਾ ਕਿਸੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਮੈਂਟਲ ਜਾਂ ਪੇਪੜੀ ਵਿਚਲੀਆਂ ਪਹਿਲੋਂ ਮੌਜੂਦ ਚਟਾਨਾਂ ਦੇ ਅੰਸ਼ਕ ਪਿਘਲਾਅ ਤੋਂ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪਿਘਲਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਇਹਨਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਜਾਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਨਾਲੀਆਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ: ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ, ਦਬਾਅ ਵਿੱਚ ਘਾਟਾ ਜਾਂ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ। 700 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਆਤਸ਼ੀ ਚਟਾਨਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪਰਤ ਹੇਠ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੂਗੋਲ
ਰੁਕਮਣੀ ਦੇਵੀ ਅਰੁੰਡੇਲ
ਉਸ ਨੇ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਨੂੰ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਦਾਸੀਆਂ ਦੇ ਨਾਚ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਇਸ ਦੀ ਮੂਲ 'ਸਾਧਿਰ' ਸ਼ੈਲੀ ਤੋਂ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨਾਚ ਦੀ  ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਰਵਾਇਤੀ ਭਾਰਤੀ ਆਰਟਸ ਅਤੇ ਕਰਾਫਟਸ, ਦੀ ਮੁੜ-ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਰੁਕਮਨੀ ਦੇਵੀ ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ ਦੇ "100 ਲੋਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦਿੱਤਾ", ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 1956 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਨਮਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1967 ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਮਿਲੀ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਵਿਆਹ
ਰੁਕਮਿਨੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਜਨਮ 29 ਫਰਵਰੀ 1904 ਨੂੰ ਮਦੁਰਾਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੀਲਾਕਾਂਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਲੋਕ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚ ਇਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਇਕ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰੇਮੀ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਅਕਸਰ ਬਦਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਇੱਕ ਜਗਾਹ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਜਗਾਹ ਜਾਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ 1901 ਵਿੱਚ ਥੀਓਸੋਫਿਕਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਨਾਲ ਜਾਣਕਾਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਥੀਓਸੋਫਿਕਲ ਅੰਦੋਲਨ ਤੋਂ ਡੂੰਘੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡਾ. ਐਨੀ ਬੇਸੈਂਟ ਦੇ ਚੇਲੇ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ, ਨੀਲਾਕਾਂਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੇਨਈ ਅਡਯਰ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਥੀਸੋਫਿਕਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਅਡਯਾਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਨੇੜੇ ਆਪਣਾ ਘਰ ਬਣਾਇਆ। ਇੱਥੇ ਨੌਜਵਾਨ ਰੁਕਮਿਨੀ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ ਥੀਸੋਫਿਕਲ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ, ਬਲਕਿ ਸਭਿਆਚਾਰ, ਥੀਏਟਰ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਤ ਬਾਰੇ ਵੀ ਨਵੇਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਥੀਓਸੋਫਿਸਟ ਡਾ. ਜਾਰਜ ਅਰੁੰਡੇਲ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ - ਜੋ ਐਨੀ ਬੇਸੈਂਟ ਦਾ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਾਥੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿਚ ਸੈਂਟਰਲ ਹਿੰਦੂ ਕਾਲਜ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸਨ, ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸਥਾਈ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1920 ਵਿਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤਤਕਾਲ ਦੇ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਸਮਾਜ ਲਈ ਸਦਮਾ ਸੀ। ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ, ਸਾਥੀ ਥੀਓਸੋਫਿਸਟਾਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਐਜੂਕੇਟਰ ਮਾਰੀਆ ਮੋਂਟੇਸਰੀ ਅਤੇ ਕਵੀ ਜੇਮਜ਼ ਕਜ਼ਨਜ਼ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਕੀਤੀ। 1923 ਵਿਚ, ਉਹ ਆਲ-ਇੰਡੀਆ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਯੰਗ ਥੀਓਸੋਫਿਸਟ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ 1925 ਵਿਚ ਵਰਲਡ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਯੰਗ ਥੀਓਸੋਫਿਸਟ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੀ।
1928 ਵਿਚ, ਰੂਸ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬੈਲੇਰੀਨਾ [[ਆਂਨਾ ਪਾਵਲੋਵਾ] ਬੰਬੇ ਆਈ ਅਤੇ ਅਰੁੰਡੇਲ ਜੋੜੀ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਦੇਖਣ ਲਈ ਗਈ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਹ ਇੱਕੋ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਿਆਂ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਗਏ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਅਗਲਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਸੀ; ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੋਸਤੀ ਵਧਦੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਰੁਕਮਿਨੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਅੰਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਇਕੱਲੇ ਡਾਂਸਰ ਕਲੀਓ ਨਾਰਡੀ ਤੋਂ ਨ੍ਰਿਤ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਅੰਨਾ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ, ਰੁਕਮਿਨੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਰਵਾਇਤੀ ਭਾਰਤੀ ਨਾਚਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵੱਲ ਮੋੜਿਆ, ਜੋ ਬਦਨਾਮ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਬਾਕੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਰਜੀਤੀ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤੀ।
ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲ
ਰੁਕਮਣੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਅਪ੍ਰੈਲ 1952 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦੀ ਰਾਜ ਸਭਾ (ਰਾਜ ਸਭਾ) ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 1956 ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਨਾਮਜ਼ਦ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸੀ। ਪਸ਼ੂ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ, ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਨਵਤਾਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਨਾਲ ਬੇਰਹਿਮੀ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਐਕਟ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1962 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਅਧੀਨ ਐਨੀਮਲ ਵੈਲਫੇਅਰ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਉਹ 1986 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤਕ ਬੋਰਡ 'ਤੇ ਰਹੀ।
ਉਸ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀਵਾਦ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ 1955 ਤੋਂ 31 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ, ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੱਕ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੀ।
ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ
ਜਨਵਰੀ 1994 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਇੱਕ ਐਕਟ ਨੇ ਕਲਾਕਸ਼ੇਤਰ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਨੂੰ 'ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹੱਤਤਾ ਸੰਸਥਾਨ' ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ।
ਸਾਲ ਭਰ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਸਮਾਗਮਾਂ, ਭਾਸ਼ਣਾਂ, ਸੈਮੀਨਾਰਾਂ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ 100ਵੀਂ ਜਨਮ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ, 29 ਫਰਵਰੀ, 2004 ਨੂੰ ਕਲਾਕਸ਼ੇਤਰ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਦਿਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮਾਰੋਹ ਦੁਆਰਾ ਚਿੰਨ੍ਹਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਪਾਠਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਤੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। 29 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਗੈਲਰੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਫੋਟੋ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਵੀ ਖੋਲ੍ਹੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਉਸੇ ਦਿਨ, ਤਤਕਾਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਏਪੀਜੇ ਅਬਦੁਲ ਕਲਾਮ ਨੇ ਡਾ.ਸੁਨੀਲ ਕੋਠਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਸੰਕਲਿਤ ਇੱਕ ਫੋਟੋ-ਜੀਵਨੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਆਰ ਵੈਂਕਟਾਰਮਨ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
2016 ਵਿੱਚ, ਗੂਗਲ ਨੇ ਰੁਕਮਣੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ 112ਵੇਂ ਜਨਮਦਿਨ ਤੇ ਇੱਕ ਡੂਡਲ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਲਾਕਸ਼ੇਤਰ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ 80ਵੇਂ ਸਾਲ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਡਾਂਸ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ 'ਰੁਕਮਿਨੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ' ਦੇ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਗੂਗਲ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ਦੇ ਲਈ 2017 ਦੇ ਗੂਗਲ ਡੂਡਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1986 ਵਿੱਚ ਮਰੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1904 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀ ਲਵਸ ਵੁਮੈਨ 2020 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਚ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਮੋਨਰੋਵੀਆ
ਮੋਨਰੋਵੀਆ ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਲਾਈਬੇਰੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਕੇਪ ਮਸੂਰਾਦੋ ਵਿਖੇ ਭੂਗੋਲਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮੋਂਤਸੇਰਾਦੋ ਕਾਊਂਟੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਹੈ ਪਰ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਵਡੇਰਾ ਮੋਨਰੋਵੀਆ, ਵਜੋਂ ਮੋਨਰੋਵੀਆ ਸ਼ਹਿਰੀ ਨਿਗਮ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਅਬਾਦੀ 2008 ਵਿੱਚ 970,824 (ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਦਾ 29%) ਸੀ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਲਾਈਬੇਰੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਮੋਨਰੋਵੀਆ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਈਬੇਰੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਗਰਭ
ਗਰਭ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਰਭ-ਅਵਸਥਾ ਜਾਂ ਹਮਲ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਜਾਂ ਵੱਧ ਸੰਤਾਨਾਂ ਔਰਤ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਤਾਨਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੌੜੇ। ਗਰਭ ਜਿਨਸੀ ਸੰਭੋਗ ਜਾਂ ਸਹਾਇਕ ਉਤਪਾਦਨ ਤਕਨੀਕ ਰਾਹੀਂ ਠਹਿਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਕਸਰ 40 ਹਫ਼ਤੇ (10 ਚੰਦ ਦੇ ਮਹੀਨੇ) ਆਖਰੀ ਮਹਾਵਾਰੀ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਦੇ 38 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਬਾਅਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। An embryo is the developing offspring during the first 8 weeks following conception after which the term fetus is used until birth. ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਵਾਰੀ ਖੁੰਝਣਾ, ਛਾਤੀਆਂ ਨਰਮ ਹੋਣਾ, ਕਚਿਆਣ ਅਤੇ ਉਲਟੀਆਂ, ਭੁੱਖ ਲੱਗਣਾ ਅਤੇ ਆਮ ਕਰਕੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਆਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਗਰਭ ਨੂੰ ਗਰਭ ਟੈਸਟ ਨਾਲ ਤਸਦੀਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਗਰਭ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਤਿਮਾਹੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਤਿਮਾਹੀ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਤੋਂ ਬਾਰਾਂ ਹਫ਼ਤੇ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ ਅੰਡਾ ਸਿੰਜੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿਚਲੀਆਂ ਨਲੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਕੇਬੱਚੇਦਾਨੀ, ਜਿੱਥੇ ਭਰੂਣ ਅਤੇ ਜੇਰ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਦੇ ਬਾਅਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਤਿਮਾਹੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਗਰਭਪਾਤ (ਭਰੂਣ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਮੌਤ) ਹੋਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖ਼ਤਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਤਿਮਾਹੀ 13 ਤੋਂ 28 ਹਫ਼ਤੇ ਵਿਚਾਲੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਤਿਮਾਹੀ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਭਰੂਣ ਦੀ ਹਿਲਜੁਲ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। 28 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਉੱਤੇ, ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਬੱਚੇ ਜਿਉ ਸਕਦੇ ਹਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ 90% ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚ ਕੁਆਲਟੀ ਦੀ ਮੈਡੀਕਲ ਦੇਖਭਾਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਤੀਜੀ ਤਿਮਾਹੀ 39 ਹਫ਼ਤੇ ਤੋਂ 40 ਹਫ਼ਤੇ ਵਿਚਾਲੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਸੰਬੰਧੀ ਦੇਖਭਾਲ ਨਾਲ ਗਰਭ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਸੁਧਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਾਧੂ ਫੋਲਿਕ ਐਸਿਡ ਲੈਣਾ, ਨਸ਼ੀਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼, ਨਿਯਮਤ ਕਸਰਤ ਕਰਨੀ, ਖ਼ੂਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਸਰੀਰਿਕ ਜਾਂਚ ਕਰਨੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਗਰਭ ਦੀਆਂ ਉਲਝਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਗਰਭ ਦੀ ਉੱਚ ਖ਼ੂਨ ਦਬਾਅ, ਗਰਭ ਦੌਰਾਨ ਡਾਇਬੇਟੀਜ਼, ਖ਼ੂਨ ਦੀ ਕਮੀ ਆਨੀਮੀਆ, ਅਤੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਕਚਿਆਣ ਅਤੇ ਉਲਟੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਗਰਭ ਦੀ ਮਿਆਦ 37 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ 41 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 37 ਤੋਂ 38 ਹਫ਼ਤੇ, ਪੂਰੀ ਮਿਆਦ 39 ਅਤੇ 40 ਹਫ਼ਤੇ ਅਤੇ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਮਿਆਦ 41 ਹਫ਼ਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 41 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਨੂੰ ਮਿਆਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 37 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੰਮੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀ-ਟਰਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੇਰੇਬਰਲ ਅੰਗਘਾਤ ਵਰਗੀਆਂ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਵੱਧ ਖਤਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਡਾਕਟਰੀ ਕਾਰਨਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ 39 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਦਰਦਾਂ ਜਾਂ ਸੀਜਰ ਸੈਕਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਫ਼ਰਜ਼ੀ ਡਿਲਵਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
2012 ਵਿੱਚ 21 ਕਰੋੜ 30 ਲੱਖ ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਹੋਏ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 19 ਕਰੋੜ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 2 ਕਰੋੜ 30 ਲੱਖ ਵਿਕਸਤ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਨ। 1,000 ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 133 ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਦੀ ਉਮਰ 15 ਅਤੇ 44 ਸਾਲ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਸੀ। ਪਛਾਣ ਕੀਤੇ ਗਰਭਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 10% ਤੋਂ 15% ਦਾ ਅੰਤ ਗਰਭਪਾਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਗਰਭ ਦੀਆਂ ਜਟਿਲਾਵਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੋਈਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 1990 ਦੀ 3,77,000 ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕੇ 2013 ਵਿੱਚ 2,93,000 ਹੋ ਗਈ। ਆਮ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਣੇਪਾ ਖੂਨ ਵਹਿਣਾ, ਗਰਭਪਾਤ ਦੀਆਂ ਜਟਿਲਤਾਵਾਂ, ਗਰਭ ਦਾ ਉੱਚ ਖ਼ੂਬ ਦਬਾਅ ਹੋਣਾ, ਮਾਤਰੀ ਜ਼ਖ਼ਮ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਰੁਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਦਰਦਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ 40% ਗਰਭ ਨਾ-ਵਿਓਂਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਣਚਾਹੇ ਗਰਭਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਧੇ ਗਰਭਪਾਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਅਣਚਾਹੇ ਗਰਭਾਂ ਵਾਸਤੇ, 60% ਔਰਤਾਂ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਗਰਭ ਠਹਿਰਨ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨਜਨਮ ਕੰਟਰੋਲ ਨੂੰ ਵਰਤਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅੰਬਰਦੀਪ ਸਿੰਘ
ਅੰਬਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ।  ਉਸਦਾ ਜਨਮ  ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਬੋਹਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਬੋਹਰ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 10 ਸਾਲਾਂ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਿੱਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਕਪਿਲ ਸ਼ਰਮਾ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਅੰਗਰੇਜ, ਲਵ ਪੰਜਾਬ  ਅਤੇ ਲਹੌਰੀਏ ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਲਿਖੀ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ 2015 ਵਿੱਚ ਗੋਰਿਆਂ ਨੂੰ ਦਫ਼ਾ ਕਰੋ ਫਿਲਮ ਲਈ ਪੀ.ਟੀ.ਸੀ. ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਦਾ ਸਰਬੋਤਮ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਨੀਰੂ ਬਾਜਵਾ ਨਾਲ ਲੌਂਗ ਲਾਚੀ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਸ਼ੁਨ ਕੁਆਂਗ
ਸ਼ੁਨ ਕੁਆਂਗ ( ; ਲਗਭਗ 310 ਤੋਂ 235 ਈ.ਪੂ., ਹੋਰ ਲਗਭਗ 314 ਈ.ਪੂ. ਤੋਂ 217 ਈ.ਪੂ.), ਜਿਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਨਜ਼ੀ ((, "Master Xun")) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਚੀਨੀ ਕਨਫ਼ਿਊਸ਼ਿਆਈ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਝਗੜਦੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਕਾਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਸੌ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਸੀ। ਸ਼ੁਨਜ਼ੀ ਕਿਤਾਬ ਉਸਦੀ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ। ਸ਼ੁਨਜ਼ੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੇ ਹਾਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਪਾਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਤੁੰਗ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮੈਨਸ਼ੀਅਸ ਦੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਘਟ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਨਫ਼ਿਊਸ਼ੀਅਸ, ਮੈਨਸ਼ੀਅਸ ਅਤੇ ਜ਼ੁਆਂਗ ਜ਼ੋਊ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮੋਜ਼ੀ, ਹੁਈ ਸ਼ੀ ਅਤੇ ਗੌੌਂਗਸਨ ਲੌਂਗ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਕਾਨੂੰਨਵਾਦੀਆਂ ਸ਼ੈਨ ਬੁਹਾਈ ਅਤੇ ਸ਼ੈਨ ਡਾਓ ਦੀਆਂ ਸ਼ਖ਼ਸ਼ੀਅਤਾਂ ਤੱਕ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸ਼ੁਨਜ਼ੀ ਨੇ ਲਾਓਜ਼ੀ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਮੁੱਢਲੀ ਚੀਨੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਤਾਓਵਾਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਨਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਜੀਵਨ
ਸ਼ੁਨਜ਼ੀ ਦਾ ਜਨਮ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ੁਨ ਕੁਆਂਗ ਸੀ। ਕੁਝ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਪਿਛਲਾ ਨਾਮ ਸ਼ੁਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸੁਨ ਹੈ। ਹਰਬਰਟ ਜਾਈਲਸ ਅਤੇ ਜੌਨ ਨੌਬਲੌਕ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਾਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਰਾਜੇ ਜ਼ੁਆਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸ਼ੁਨ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਤੇ ਮਨਾਹੀ ਸੀ।
ਸ਼ੁਨਜ਼ੀ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਵੰਸ਼ ਬਾਰੇ ਵੀ ਕੁਝ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਸਕਿਆ ਹੈ। ਸਿਮਾ ਕਿਆਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਜ਼ਾਓ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਐਂਜ਼ੇ ਕਾਊਂਟੀ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੇ ਮੰਨੇ ਗਏ ਜਨਮ-ਸਥਾਨ ਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਯਾਦਗਾਰੀ ਹਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 50 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 264 ਈ.ਪੂ. ਤੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਕੀ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜਿਕਸੀਆ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਲੱਗਾ। ਸ਼ੁਨਜ਼ੀ ਕੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹਸਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਕੀ ਦਾ ਰਾਜੇ ਜ਼ਿਆਂਗ ਦੁਆਰਾ ਉਸਨੂੰ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ
ਸ਼ੁਨਜ਼ੀ ਨੇ ਜ਼ੋਊ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਅੰਤ ਅਤੇ ਕਿਨ ਰਾਜ ਦੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਵੇਖੀ- ਜਿਸਨੇ ਰਾਜ ਦੇ ਕਾਬੂ ਉੱਪਰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਸਜ਼ਾ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ।
ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਈ.ਪੂ. ਦੇ ਯੂਨਾਨੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 310 ਈ.ਪੂ.
ਸੁਥਰਾ ਸ਼ਾਹ
ਸੁਥਰਾ ਸ਼ਾਹ ਸੁਥਰਾ ਸ਼ਾਹ ਇੱਕ ਹਾਸ ਰਸੀ ਕਵੀ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹੋਇਆ। ਸੁਥਰਾ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਸੁਥਰੇ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਫਿਰਕੇ ਦੇ ਸੁਥਰੇ ਸ਼ਾਹੀ ਫ਼ਕੀਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਪਰਦਾਇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਚੱਲੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।
ਜਨਮ
ਸੁਥਰੇ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ। ਸੁਥਰਾ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਜਨਮ ਬਾਰਾਂ ਮੂਲਾ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਿਸੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ 'ਹੰਸ ਚੋਗ' ਵਿੱਚ ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ ਸੁਥਰੇ ਦੇ ਜਨਮ ਬਾਰੇ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਸੁਥਰੇ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਦੰਦ ਸਨ। ਘਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਕੋਈ ਬਲਾ ਸਮਝ ਕੇ ਬਾਹਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਕੁਦਰਤੀ ਹੀ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਕੁੱਤੀ ਨੇ ਕਤੂਰੇ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਕੁੱਤੀ ਨੇ ਸੁਥਰੇ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਲਿਆ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਉਸ ਪਾਸੋਂ ਲੰਘੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਕੁੱਤੀ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਬੱਚਾ ਵੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੁਥਰੇ ਨੂੰ ਚੁਕਵਾ ਕੇ ਉਸਦੀ ਪਾਲਣਾ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਈ। ਆਪ ਦੇ ਜਨਮ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਰਵਾਇਤ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
ਜੀਵਨ
ਵੱਡਾ ਹੋਣ ਤੇ ਸੁਥਰਾ ਬੜਾ ਹਾਜ਼ਰ ਜਵਾਬ ਤੇ ਹਸਮੁੱਖ ਮਖੌਲੀਆ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਵੀ ਬੜੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਅਕਸਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਪਾਸ ਰਹਿੰਦਾ ਅਤੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਟਿੱਕਚਰਾਂ ਅਤੇ ਚੁਟਕਲਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਅੰਗ ਕੱਸਦਾ। ਸੁਥਰਾ ਸ਼ਾਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਰੀਤੀਆਂ ਦੇਖ ਕੇ ਇਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੁਰੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਗੱਲ ਹਾਸੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦੀ। ਸੁਥਰਿਆਂ ਦੇ ਪੰਥ ਦਾ ਇਹ ਸੰਚਾਲਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੁਥਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਹੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਖਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹਨ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਜ਼ਿਕਰ "ਗੁਰੂ ਪਰਤਾਪ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰੰਥ" ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।
ਰਚਨਾ
ਸੁਥਰੇ ਨੇ ਹਾਸ ਰਸ ਤੇ ਵਿਅੰਗ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਸਾਧਨ ਬਣਾਇਆ। ਸੁਥਰੇ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਜਿਆਦਾਤਰ ਸਲੋਕ, ਸ਼ਬਦ, ਰਾਮਕਲੀ, ਰਾਗ ਖਟ, ਵਾਰ-ਰਾਗ ਮਾਰੂ ਪਾਉੜੀ ਆਦਿ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਦਰਜਗ ਹਨ। ਸੁਥਰੇ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਰਚਨਾ ਪੌੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਚਾਰੀ ਹੋਈ ਹੈ।ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁਥਰੇ ਦੀ ਰਚਨਾ ਉੱਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਬੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ। ਹਾਸ-ਰਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ-ਕਿਤੇ ਫ਼ਕੀਰਨਾ ਰੰਗ ਵੀ ਹੈ। ਆਪ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਪਿੰਗਲ ਕਰੜਾਈ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਭਾਵ ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਆਪ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਮੌਲਿਕਤਾ ਅਤੇ ਖੁੱਲ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਹੈ।
ਵਿਚਾਰ
ਸਦਾਚਾਰਕ ਰੰਗ ਵਾਲੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਵਿਅੰਗ ਅਤੇ ਚੋਟ ਵੀ ਚੰਗਾ ਸਾਧਨ ਹੈ। ਜੋ ਜੱਲਣ ਜੱਟ ਅਤੇ ਸੁਥਰੇ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪ੍ਰਤੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੁਥਰਾ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਵੀ ਇਸੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵਰਤਦਿਆਂ ਅਜਿਹੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਹਾਸਾ ਠੱਠਾ ਵੀ ਛੇੜਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕੀਮਤਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਅੰਗ ਵੀ ਕੱਸਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਆਚਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਪਾਉਣ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ, ਇਹ ਕਾਫ਼ੀ ਸਲਾਘਾਯੋਗ ਹੈ। ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਗ੍ਰਹਿਸਤੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈਤੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਨਿੱਤ ਦੇ ਕਾਰਾਂ-ਵਿਹਾਰਾਂ ਤੋਂ ਉਪਰਾਮਤਾ ਇਸ ਰਚਨਾ ਦਾ ਮੁੱਲ ਬਹੁਤਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣ ਦਿੰਦੀ। ਕਿਤੇ-ਕਿਤੇ ਤਾਂ ਸੁਥਰਾ ਬਹੁਤ ਖੁੱਲਾਂ ਲੈ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਕੁਝ ਬਚਨ ਤਾਂ ਲਿਖਣਯੋਗ ਹੀ ਨਹੀਂ।
ਨਮੂਨਾ
1) "ਲੋਕ ਡਰਾਵਨ ਕਾਰਨੇ ਕੀ ਤੈਂ ਭਖ ਬਨਾਇਆ ਨਿਰ ਉੱਦਮ ਟੁਕੜਾ ਖਾਵਣਾ ਬਾਬਾ ਨਾਮ ਸਦਾਇਆ ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਚੜਨ ਸ਼ੀਰਨੀਅਂ ਤਿਉਂ ਤਿਉਂ ਵਧਦਾ ਜਾ, ਦੇ ਦੁਆਈ ਖੁੱਲੀਆਂ ਅਗਲੀ ਗੱਲ ਨਾ ਕਾ।" 2) "ਸੰਤ ਜਨਾ ਕੇ ਚਰਨ ਦਾ, ਇੱਕ ਕੀਟ ਕਹਾਵਾਂ, ਹਉਂ ਢਾਡੀ ਪਰਵਦਗਾਰ ਦਾ, ਤਿਸ ਦਾ ਜਸ ਗਾਵਾਂ, ਤੂੰ ਗੁਣੀ ਬਿਅੰਤ ਅਥਾਹ ਜੀ, ਕੀ ਆਖੁ ਸੁਣਾਵਾਂ, ਏਕੋ ਨਾਮੁ ਧਿਆਵਈਂ, ਦੂਜਾ ਨਹੀਂ ਭਾਵਾਂ।" 3) "ਆਰ ਗੰਗਾ ਪਾਰ ਗੰਗਾ, ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਤੇ ਤੂੰ, ਲਹਿਣਾ ਲੈਣਾ ਸੁਥਰਿਆ, ਨਾਸੀ ਦੇ ਕੇ ਧੂੰ।"
ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ
ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਤਹਿਸੀਲ ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮਾਲੀ ਅਦਾਰਾ
ਮਾਲ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਮਾਲੀ ਅਦਾਰਾ ਅਜਿਹਾ ਅਦਾਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਗਾਹਕਾਂ ਜਾਂ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਲੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਮੁਹਈਆ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਲੀ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮੁਹਈਆ ਕਰਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਸੇਵਾ ਮਾਲੀ ਵਿਚੋਲੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮਾ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਮਾਲੀ ਅਦਾਰੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨਿਯਮਾਂ ਹੇਠ ਬੱਝੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ
ਕਲੀਪੁਰ
ਕਲੀਪੁਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਬੁਢਲਾਡਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 2001 ਵਿੱਚ ਕਲੀਪੁਰ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 2087 ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫ਼ਲ 4.46 ਕਿ. ਮੀ. ਵਰਗ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪਾਲੀਆ ਖੁਰਦ
ਪਾਲੀਆ ਖੁਰਦ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਨਾਭਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਫਾਜਲਵਾਲ
ਫਾਜਲਵਾਲ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਸ਼ਾਹਕੋਟ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਮਨੁੱਖੀ ਵਸੀਲੇ
ਮਨੁੱਖੀ ਵਸੀਲੇ ਕਿਸੇ ਜਥੇਬੰਦੀ, ਕਾਰੋਬਾਰ ਜਾਂ ਅਰਥਚਾਰੇ ਦ ਉਹ ਸਮੂਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਮੁਚੀ ਕਿਰਤਸ਼ਕਤੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। "ਮਨੁੱਖੀ ਸਰਮਾਇਆ" ਕਈ ਵਾਰ ਮਨੁੱਖੀ ਵਸੀਲਿਆਂ ਦੇ ਤੁੱਲ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰਮਾਇਆ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਤੰਗ ਨਜ਼ਰੀਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ (ਭਾਵ ਜੀਆਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮਾਲੀ ਵਾਧਾ)।
ਭਾਰਤ ਰਤਨ
ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ: ਭਾਰਤ ਦੇ ਡੋਮੀਨੀਅਨ ਦੇ ਆਖਰੀ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ-ਸੀ. ਰਾਜਗੋਪਾਲਾਚਾਰੀ, ਦੂਜੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ-ਸਰਵਪੱਲੀ ਰਾਧਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ, ਅਤੇ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ, ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ ਵੀ ਰਮਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1954 ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ, ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ 48 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 16 ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੂਲ ਕਨੂੰਨਾਂ ਨੇ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਪਰ ਜਨਵਰੀ 1955 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਲਈ ਸੋਧਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਲਾਲ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਬਣ ਗਏ। 2014 ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਸਚਿਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ, ਫਿਰ 40 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਣ ਗਏ; ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਡੋਨੰਡੋ ਕੇਸ਼ਵ ਕਰਵੇ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ 100 ਵੇਂ ਜਨਮਦਿਨ 'ਤੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਗਾਇਕਾ ਐਮਐਸ ਸੁਬੁਲਕਸ਼ਮੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ-ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ, ਅਤੇ ਦੋ ਗੈਰ-ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ: ਅਬਦੁਲ ਗਫ਼ਫ਼ਾਰ ਖ਼ਾਨ (ਜਨਮ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਨਾਗਰਿਕ) ਅਤੇ ਨੈਲਸਨ ਮੰਡੇਲਾ, ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦਾ ਨਾਗਰਿਕ. 25 ਜਨਵਰੀ 2019 ਨੂੰ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਨਾਨਾਜੀ ਦੇਸ਼ਮੁਖ (ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ), ਗਾਇਕ-ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਭੂਪੇਨ ਹਜ਼ਾਰਿਕਾ (ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ) ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪ੍ਰਣਬ ਮੁਖਰਜੀ ਨੂੰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।
ਭਾਰਤ ਰਤਨ, ਹੋਰ ਨਿੱਜੀ ਸਿਵਲ ਸਨਮਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਜੁਲਾਈ 1977 ਤੋਂ ਜਨਵਰੀ 1980 ਤੱਕ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਅਗਸਤ 1992 ਤੋਂ ਦਸੰਬਰ 1995 ਤੱਕ, ਜਦੋਂ ਕਈ ਜਨ-ਹਿੱਤ ਮੁਕੱਦਮਿਆਂ ਨੇ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਵੈਧਤਾ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ। 1992 ਵਿੱਚ, ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਨੂੰ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇਣ ਦੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਤੱਥ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਕੁਝ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। 1997 ਦੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬੋਸ ਦੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰੈਸ ਬਿਆਨ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ; ਇਹ ਇਕਲੌਤਾ ਸਮਾਂ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਹੋਈ ਹੈ. ਐਮਜੀ ਰਾਮਚੰਦਰਨ (1988) ਲਈ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਾ ਮਕਸਦ ਆਗਾਮੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਦਨ ਮੋਹਨ ਮਾਲਵੀਆ (2015) ਅਤੇ ਵਲੱਭਭਾਈ ਪਟੇਲ (1991) ਦੇ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਇਤਿਹਾਸ
2 ਜਨਵਰੀ 1954 ਨੂੰ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਦੇ ਦਫਤਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰੈਸ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ — ਭਾਰਤ ਰਤਨ, ਸਰਵਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ-ਪੱਧਰੀ ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ, "ਪਹਿਲਾ ਵਰਗ" ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਕਲਾਸ I), "ਦੂਸਰਾ ਵਰਗ" (ਕਲਾਸ II), ਅਤੇ "ਤੀਸਰਾ ਵਰਗ" (ਕਲਾਸ III), ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਦਰਜੇ ਦੇ ਹਨ। 15 ਜਨਵਰੀ 1955 ਨੂੰ, ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵੱਖ -ਵੱਖ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ, ਤਿੰਨ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਹੈ।
ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਰਸਮੀ ਵਿਵਸਥਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ, ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ ਨੂੰ 1980 ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਦੋ ਗੈਰ-ਭਾਰਤੀਆਂ, 1987 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅਬਦੁਲ ਗਫਾਰ ਖਾਨ ਅਤੇ 1990 ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੈਲਸਨ ਮੰਡੇਲਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਤੋਂ ਐਮਐਸ ਸੁਬੁਲਕਸ਼ਮੀ ਇਹ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਬਣੀ। ਸਚਿਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ, 40 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣ ਗਏ। 18 ਅਪ੍ਰੈਲ 1958 ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ, ਧੋਂਡੋ ਕੇਸ਼ਵ ਕਰਵੇ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ 100 ਵੇਂ ਜਨਮਦਿਨ 'ਤੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2015 ਤੱਕ, ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ 45 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ 12 ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਘੋਸ਼ਣਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਵਾਰਡ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1977 ਵਿੱਚ ਮੋਰਾਰਜੀ ਦੇਸਾਈ ਦੇ ਚੌਥੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਮੁਅੱਤਲੀ ਹੋਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 13 ਜੁਲਾਈ 1977 ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਨਿੱਜੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਏ। ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 25 ਜਨਵਰੀ 1980 ਨੂੰ ਇਹ ਮੁਅੱਤਲੀ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। 1992 ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੁਬਾਰਾ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਜਦੋਂ ਦੋ ਜਨ-ਹਿੱਤ ਪਟੀਸ਼ਨਾਂ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਇੱਕ ਕੇਰਲਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ, ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦੀ "ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਵੈਧਤਾ" ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ। ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਸੰਬਰ 1995 ਵਿੱਚ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੁਆਰਾ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਨਿਯਮ
ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਨਸਲ, ਕਿੱਤੇ, ਅਹੁਦੇ ਜਾਂ ਲਿੰਗ ਦੇ ਭੇਦ ਤੋਂ ਬਗੈਰ, "ਸਰਵਉੱਚ ਕ੍ਰਮ ਦੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੇਵਾ/ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ" ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ 1954 ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਲਾ, ਸਾਹਿਤ, ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਸੀ। ਦਸੰਬਰ 2011 ਵਿੱਚ, "ਮਨੁੱਖੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੇਤਰ" ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1954 ਦੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੇ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜਨਵਰੀ 1955 ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਸੋਧਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਲਾਲ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ 1966 ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਬਣ ਗਏ।
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਘੋਸ਼ਣਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾਵਾਂ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿ ਗਜ਼ਟ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਰਜਿਸਟਰਡ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾ ਵਿਭਾਗ, ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਸਰਕਾਰੀ ਸਰਕਾਰੀ ਨੋਟਿਸਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਗਜ਼ਟ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਰੱਦ ਜਾਂ ਬਹਾਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਗਜ਼ਟ ਵਿੱਚ ਰਜਿਸਟਰਡ ਹਨ. ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੈਡਲ ਸਪੁਰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਰਜਿਸਟਰ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨਿਰਧਾਰਨ
ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਨੂੰ ਸੋਧਿਆ ਗਿਆ। ਮੌਜੂਦਾ ਮੈਡਲ ਪੀਪਲ ਪੱਤੇ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਲਗਭਗ 2+5⁄16 ਇੰਚ (59 ਮਿਲੀਮੀਟਰ) ਲੰਬਾ, 1+7⁄8 ਇੰਚ (48 ਮਿਲੀਮੀਟਰ) ਚੌੜਾ ਅਤੇ 1⁄8 ਇੰਚ (3.2 ਮਿਲੀਮੀਟਰ) ਮੋਟਾ ਅਤੇ ਪਲੈਟੀਨਮ ਵਿੱਚ ਰਿਮਡ. ਮੈਡਲ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ, ਪਲੈਟੀਨਮ ਦੇ ਬਣੇ ਉਭਰੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਬਰਸਟ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਦਾ ਵਿਆਸ 5⁄8 ਇੰਚ (16 ਮਿਲੀਮੀਟਰ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਕਿਰਨਾਂ 5⁄6 ਇੰਚ (21 ਮਿਲੀਮੀਟਰ) ਤੋਂ 1⁄2 ਇੰਚ (13 ਮਿਲੀਮੀਟਰ) ਤੱਕ ਫੈਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ. ਉਲਟ ਪਾਸੇ  ਭਾਰਤ ਰਤਨ  ਸ਼ਬਦ 1954 ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਾਂਗ ਹੀ ਰਹੇ ਜਿਵੇਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਉਲਟ ਪਾਸੇ  ਸੱਤਿਆਮੇਵ ਜਯਤੇ  ਦੇ ਸਨ. ਇੱਕ 2 ਇੰਚ ਚੌੜਾ (51 ਮਿਲੀਮੀਟਰ) ਚਿੱਟਾ ਰਿਬਨ ਮੈਡਲ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਗਲੇ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਪਹਿਨਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। 1957 ਵਿੱਚ, ਸਿਲਵਰ-ਗਿਲਟ ਸਜਾਵਟ ਨੂੰ ਬਰਨਿਸ਼ ਕਾਂਸੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਦੇ ਤਗਮੇ ਅਲੀਪੁਰ ਮਿੰਟ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿਖੇ ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ, ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ, ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ, ਅਤੇ ਪਰਮ ਵੀਰ ਚੱਕਰ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਨਾਗਰਿਕ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਵਾਦ
thumb|ਦਿਲੀਪ ਕੁਮਾਰ ਮੀਨਮਬਕਮ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ, ਚੇਨਈ (ਅੰ. 1960) ਵਿਖੇ ਖਾਨ ਅਬਦੁਲ ਗਫਫਰ ਖਾਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਕੁਮਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਰਵਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਨਿਸ਼ਾਨ-ਏ-ਇਮਤਿਆਜ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਕਲੌਤਾ ਭਾਰਤੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਖਾਨ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਰਵਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਕਲੌਤਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਕਈ ਵਿਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਗ੍ਰਾਂਟਾਂ ਕਈ ਜਨ-ਹਿੱਤ ਮੁਕੱਦਮਿਆਂ (ਪੀਆਈਐਲ) ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ।
ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨੂੰ 1955 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਦਿ ਵਾਇਰ ਦੀ ਤੱਥ ਜਾਂਚ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਗਲਤ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਰਾਜੇਂਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੇ ਖੁਦ ਮੰਨਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਨਹਿਰੂ ਨੂੰ "ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਾਂ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਦੀ ਕਿਸੇ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਜਾਂ ਸਲਾਹ ਤੋਂ ਬਗੈਰ", ਨਹਿਰੂ ਦੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਸਫਲ ਯਾਤਰਾ (ਸ਼ੀਤ ਯੁੱਧ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਹੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਯਾਤਰਾ) ਅਤੇ ਨਹਿਰੂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖਿਡਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਮਰਥਨ ਮਿਲਿਆ।
ਨਹਿਰੂ ਦੀ ਧੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤੀਜੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ ਸਨ। ਇਹ ਇਲਜ਼ਾਮ ਤੱਥਾਂ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਗਲਤ ਵੀ ਸਾਬਤ ਹੋਏ ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵੀਵੀ ਗਿਰੀ ਨੇ ਇਹ ਇਨਾਮ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ (ਹੁਣ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼) ਉੱਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ 14 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਿੱਤ ਲਈ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵੀਵੀ ਗਿਰੀ ਨੇ ਇੰਦਰਾ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਦੇਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ 1991 ਵਿੱਚ ਐਲਟੀਟੀਈ ਦੁਆਰਾ ਕਤਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਵਾਦ ਦੇ, ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦਾ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਫੈਸਲਾ ਸੀ।
ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ (1992)
right|thumb|174x174px|1992 ਵਿੱਚ, ਬੋਸ ਨੂੰ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰੈਸ ਰਿਲੀਜ਼ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1997 ਵਿੱਚ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੁਆਰਾ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। 23 ਜਨਵਰੀ 1992 ਨੂੰ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸਕੱਤਰੇਤ ਦੁਆਰਾ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਨੂੰ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰੈਸ ਰਿਲੀਜ਼ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਦੀ ਬਹੁਤ ਆਲੋਚਨਾ ਹੋਈ ਅਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਲਈ ਕਲਕੱਤਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਜਨਹਿਤ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਪਟੀਸ਼ਨਕਰਤਾ ਨੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬੋਸ ਦੇ ਇਸ ਦੇ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਜ਼ਿਕਰ 'ਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੁਰਸਕਾਰ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨਾ "ਹਾਸੋਹੀਣਾ" ਹੈ, ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਅਤੀਤ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕਰਨਾ "ਲਾਪਰਵਾਹੀ" ਦਾ ਕੰਮ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬੋਸ ਨੂੰ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 18 ਅਗਸਤ 1945 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਅਤੇ 1970 ਖੋਸਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ. ਬੋਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟਾਈ।
ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਉਣ ਲਈ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਜੱਜ ਸੁਜਾਤਾ ਵੀ. ਮਨੋਹਰ ਅਤੇ ਜੀਬੀ ਪੱਤਨਾਇਕ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਬੈਂਚ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ। ਸਾਲਿਸਿਟਰ ਜਨਰਲ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਰਤਨ, ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ, ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਢੁੱਕਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ, ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿ ਗਜ਼ਟ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਰਜਿਸਟਰ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਇਹ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪ੍ਰੈਸ ਕਮਿਨੀਕੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਗਜ਼ਟ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਰਜਿਸਟਰ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਦਰਜ ਕਰਕੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ।ਵਧਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਤਤਕਾਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀਆਂ, ਰਾਮਾਸਵਾਮੀ ਵੈਂਕਟਰਮਨ (1987-92) ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦਿਆਲ ਸ਼ਰਮਾ (1992-97) ਨੇ ਆਪਣੇ ਦਸਤਖਤ ਅਤੇ ਮੋਹਰ ਨਾਲ ਸਨਦ (ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ) ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
4 ਅਗਸਤ 1997 ਨੂੰ, ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਇੱਕ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਰੱਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਪ੍ਰੈਸ ਸੰਚਾਰ ਨੂੰ ਰੱਦ ਮੰਨਿਆ ਜਾਏਗਾ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਬੋਸ ਦੇ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਜ਼ਿਕਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਫੈਸਲਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
"ਸਿਰਲੇਖ" (1992) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ
right|thumb|ਧਿਆਨ ਚੰਦ 1936 ਬਰਲਿਨ ਓਲੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚ. ਸਾਰੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮੰਨੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਚੰਦ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 1992 ਵਿੱਚ, ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਦੋ ਜਨਹਿਤ ਪਟੀਸ਼ਨਾਂ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ; ਇੱਕ 13 ਫਰਵਰੀ 1992 ਨੂੰ ਕੇਰਲਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਬਾਲਾਜੀ ਰਾਘਵਨ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹਾਈ ਕੋਰਟ (ਇੰਦੌਰ ਬੈਂਚ) ਵਿੱਚ 24 ਅਗਸਤ 1992 ਨੂੰ ਸੱਤਿਆ ਪਾਲ ਆਨੰਦ ਦੁਆਰਾ। ਦੋਵਾਂ ਪਟੀਸ਼ਨਰਾਂ ਨੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਆਰਟੀਕਲ 18 (1) ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦੇ "ਸਿਰਲੇਖ" ਹੋਣ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਏ। 25 ਅਗਸਤ 1992 ਨੂੰ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਸਾਰੇ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ' ਤੇ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰਨ ਦਾ ਨੋਟਿਸ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ। ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਬੈਂਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਜੱਜ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ; ਏ ਐਮ ਅਹਿਮਦੀ ਸੀ ਜੇ, ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ, ਬੀ ਪੀ ਜੀਵਨ ਰੈਡੀ, ਐਨ ਪੀ ਸਿੰਘ, ਅਤੇ ਐਸ ਸਗੀਰ ਅਹਿਮਦ. 15 ਦਸੰਬਰ 1995 ਨੂੰ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਬੈਂਚ ਨੇ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਕਿ "ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਅਤੇ ਪਦਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਆਰਟੀਕਲ 18 ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਿਰਲੇਖ ਨਹੀਂ ਹਨ।"
ਸੀ ਐਨ ਆਰ ਰਾਓ ਅਤੇ ਸਚਿਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ (2013)
ਇਸ ਘੋਸ਼ਣਾ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਨਵੰਬਰ 2013 ਵਿੱਚ, ਕਿ ਸੀ ਐਨ ਆਰ ਰਾਓ ਅਤੇ ਸਚਿਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਸੀ, ਇਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਦੇ ਲਈ ਕਈ ਜਨਹਿਤ ਪਟੀਸ਼ਨਾਂ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ. ਰਾਓ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਦਾਇਰ ਜਨਹਿਤ ਪਟੀਸ਼ਨ ਨੇ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੋਮੀ ਭਾਭਾ ਅਤੇ ਵਿਕਰਮ ਸਾਰਾਭਾਈ, ਨੇ ਰਾਓ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ 1400 ਖੋਜ ਪੱਤਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ "ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਸੰਭਵ" ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੁਕੱਦਮੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਓ ਉੱਤੇ ਚੋਰੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਸਾਬਤ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਬਲਕਿ ਰੱਦ ਕਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸੂਚਨਾ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਦਾਇਰ ਜਨਹਿਤ ਪਟੀਸ਼ਨ ਨੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਆਦਰਸ਼ ਚੋਣ ਜ਼ਾਬਤੇ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੈ। ਪਟੀਸ਼ਨਕਰਤਾ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੇ ਨਾਮਜ਼ਦ ਮੈਂਬਰ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਦੇਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਦਿੱਲੀ, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦੇ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰੇਗਾ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਚੋਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਇੱਕ ਹੋਰ ਜਨਹਿਤ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਰਤੀ ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਧਿਆਨ ਚੰਦ ਨੂੰ "ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼" ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
4 ਦਸੰਬਰ 2013 ਨੂੰ, ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਪਟੀਸ਼ਨ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਗੈਰ-ਪੋਲਿੰਗ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇਣਾ ਜ਼ਾਬਤੇ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹੋਰ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤਾਂ ਨੇ ਵੀ ਰਾਓ ਅਤੇ ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਉਠਾਈਆਂ ਪਟੀਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।