cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਅਨਿਲ ਕਾਕੋਦਕਰ
ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਕਾਕੋਦਕਰ ਦਾ ਜਨਮ 11 ਨਵੰਬਰ 1943 ਨੂੰ ਬਰਵਾਨੀ ਸ਼ਾਹੀ ਰਿਆਸਤ (ਵਰਤਮਾਨ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ) ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ ਜੋੜੀ, ਕਮਲਾ ਕਾਕੋਦਕਰ ਅਤੇ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਕਾਕੋਦਕਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਬਰਵਾਨੀ ਅਤੇ ਖਾਰਕੋਨ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਨੂੰ ਉਹ ਪੋਸਟ-ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁੰਬਈ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ
ਜੈਲਕਸ਼ਮੀ ਸਰੀਕੋਂਡਾ
ਜੈਲਕਸ਼ਮੀ ਸਰੀਕੋਂਡਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Jayalakshmi Sarikonda; ਜਨਮ 19 ਅਗਸਤ 1994 ਚੰਦਰਪੁਰ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ), ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2008 ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਉਪਨਾਮ ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੈ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਰਾਈਫਲ ਸ਼ੂਟਰ ਸੀ। 11 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਵੱਲ ਮੁੜ ਗਈ।
ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਸਰਿਕੋਂਡਾ ਤ੍ਰਿਨਾਧ (ਮਾਈਨਿੰਗ ਇੰਜੀਨੀਅਰ) ਅਤੇ ਵਾਣੀ (ਅਧਿਆਪਕ) ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਸਰਿਕੋਂਡਾ ਸਾਈਸਿਦਰਧ ਹੈ)। ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਉਹ ਕੰਪਾਊਂਡ ਵੂਮੈਨ ਈਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ। ਉਹ 2009 ਅਤੇ 2013 ਯੁਵਾ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸੀਨੀਅਰ ਅਤੇ ਜੂਨੀਅਰ ਦੋਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਨਾਮਣਾ ਖੱਟਿਆ। ਸਹਾਰਾ ਇੰਡੀਆਪਰਿਵਾਰ 2009 ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਹੋਨਹਾਰ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਸ਼ਿਵ ਛਤਰਪਤੀ  । ਉਸਨੇ 2015 ਏਸ਼ੀਅਨ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਟੀਮ ਈਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਦੈਨਿਕ ਭਾਸਕਰ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਵੂਮੈਨ ਆਫ ਦਿ ਈਅਰ ਅਵਾਰਡ 2012 ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸੋਨੀ ਟੀਵੀ 'ਤੇ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ, ਈਟੀਵੀ ਤੇਲਗੂ 'ਤੇ ਅਧੁਰਸ ਅਤੇ ਸੁਪਰ, ਅਤੇ ਈਟੀਵੀ ਕੰਨੜ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1994
ਲੀਓਨਿਦ ਕਾਂਤੋਰੋਵਿਚ
ਲੀਓਨਿਦ ਵਿਤਾਲੀਏਵਿਚ ਕਾਂਤੋਰੋਵਿਚ (Леони́д Вита́льевич Канторо́вичЛеони́д Вита́льевич Канторо́вич) (19 ਜਨਵਰੀ 1912 – 7 ਅਪ੍ਰੈਲ 1986) ਇੱਕ ਸੋਵੀਅਤ ਗਣਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੀ,  ਜੋ ਸ੍ਰੋਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਵੰਡਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।  ਉਸ ਨੂੰ ਲੀਨੀਅਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਦੇ ਬਾਨੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ 1949 ਵਿਚ ਸਟਾਲਿਨ ਇਨਾਮ ਦਾ ਜੇਤੂ ਅਤੇ 1975 ਵਿਚ ਆਰਥਿਕ ਵਿਗਿਆਨਾਂ ਦੇ ਨੋਬਲ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਇਨਾਮ ਦਾ ਜੇਤੂ ਸੀ।
ਜੀਵਨੀ
ਕਾਂਤੋਰੋਵਿਚ ਦਾ ਜਨਮ 19 ਜਨਵਰੀ 1912 ਨੂੰ ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਯਹੂਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।   ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਸੀ। 26 ਵਿੱਚ, ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਲੈਨਿਨਗ੍ਰਾਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1930 ਵਿਚ ਗਣਿਤ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। 1934 ਵਿਚ 22 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਉਹ ਇਕ ਪੂਰਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਣ ਗਿਆ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਕਾਂਤੋਰੋਵਿਚ ਨੇ ਸੋਵੀਅਤ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਉਸ ਨੂੰ ਪਲਾਈਵੁੱਡ ਉਦਯੋਗ ਵਿਚ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1939 ਵਿਚ ਗਣਿਤਕ ਤਕਨੀਕ ਲਿਆਂਦੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਲੀਨੀਅਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਰਜ ਡਾਂਟਜਿੰਗ ਨੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਅਤੇ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਗਣਿਤਕ ਢੰਗ (ਰੂਸੀ ਵਿੱਚ ਮੂਲ 1939), ਆਰਥਿਕ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਇਸ਼ਤੇਮਾਲ (ਰੂਸੀ ਵਿੱਚ ਮੂਲ 1959) ਅਤੇ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਇਵਾਨੋਵਿਚ ਕ੍ਰਾਈਲੋਵ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਚ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਲੱਗਪੱਗ ਵਿਧੀਆਂ (ਰੂਸੀ ਵਿੱਚ ਮੂਲ 1936) ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ, ਕਾਂਤੋਰੋਵਿਚ ਨੂੰ 1949 ਵਿੱਚ ਸਟਾਲਿਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
1939 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਮਿਲਟਰੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ-ਟੈਕਨੀਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਣਿਆ। ਲੈਨਿਨਗ੍ਰਾਦ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਦੌਰਾਨ, ਕੋਂਤਾਰੋਵਿਚ ਨੇਵੀ ਦੇ VITU ਦਾ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਅਤੇ ਸੜਕ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਇੰਚਾਰਜ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਮੋਟਾਈ ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਬਰਫ਼ ਉੱਤੇ ਕਾਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਢੁਕਵੀਂ ਦੂਰੀ ਦਾ ਕਲਨ ਕੀਤਾ। ਦਸੰਬਰ 1941 ਅਤੇ ਜਨਵਰੀ 1942 ਵਿਚ, ਕਾਂਤੋਰੋਵਿਚ ਸੜਕ ਦੇ ਜੀਵਨ ਤੇ ਕਾਰਾਂ ਦਾ ਗਰਕ ਨਾ ਜਾਣਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਲਾਲੋਡਾ ਝੀਲ ਤੇ ਚਲਦੀਆਂ ਕਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ਤੇ ਤੁਰਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਦੇ ਬਚੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜਰਮਨ ਹਵਾਈ-ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਨੇ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 1948 ਵਿਚ ਕਾਂਤੋਰੋਵਿਚ ਨੂੰ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਵਿਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸੂਚਨਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1912 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1986 ਵਿੱਚ ਮਰੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਤੀਬਰਤਾ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਤੀਬਰਤਾ ਫੋਟੋਮਿਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਖਾਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲਦੀ ਤਰੰਗ ਲੰਬਾਈ ਭਾਰ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਮਾਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰੁਸ਼ਨਾਈ ਪ੍ਰਕਾਰਜ (luminosity function) ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮਾਨਵੀ ਅੱਖ ਦੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਮਿਆਰੀ ਮਾਡਲ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ SI ਇਕਾਈ, SI ਆਧਾਰ ਇਕਾਈ ਕੈਂਡੇਲਾ (cd) ਹੈ।
ਜੰਨਤ ਜ਼ੁਬੈਰ ਰਹਿਮਾਨੀ
ਜੰਨਤ ਜ਼ੁਬੈਰ ਰਹਿਮਾਨੀ (ਜਨਮ 29 ਅਗਸਤ 2001) ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2009 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਉਸਨੇ ਕਲਰਜ਼ ਟੀਵੀ ਦੇ ਫੁਲਵਾ ਦੁਆਰਾ 2011 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਚਾਣ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 'ਭਾਰਤ ਕਾ ਵੀਰ ਪੁੱਤ੍ਰ- ਮਹਾਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ' ਵਿਚ ਛੋਟੇ ਫੂਲ ਕੰਵਰ ਅਤੇ 'ਤੂੰ ਆਸ਼ਿਕੀ' ਵਿੱਚ ਪੰਕਤੀ ਸ਼ਰਮਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। 2018 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮ ਹਿਚਕੀ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਬਾਲ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 2001
ਲੇਲੇਟੀ ਖੁਮਾਲੋ
ਲੇਲੇਟੀ ਖੁਮਾਲੋ (ਜਨਮ 1970) ਇੱਕ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਜਿਹੜੀ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਰੰਗਮੰਚ ਨਾਟਕ "ਸਾਰਾਫ਼ੀਨਾ" ਦੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਾਸਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ "ਹੋਟਲ ਰੁਆਂਡਾ","ਇਅਸਟਰਡੈ" ਅਤੇ "ਇੰਵਿਕਤੁਸ" ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ। ਇਸ ਵਕਤ ਉਹ ਟੀਵੀ ਡਰਾਮਾ "ਇੰਬੇਊ: ਦ ਸੀਡ" ਦੇ ਵਿੱਚ "ਮਾਂ ਜ਼ੁਲੂ" ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਲੇਲੇਟੀ ਖੁਮਾਲੋ ਦਾ ਜਨਮ ਉੱਤਰੀ ਡਰਬਨ ਦੇ ਕੁਆਮਾਸ਼ੂ ਟਾਊਨਸ਼ਿਪ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਅਭਿਨੈ ਅਤੇ ਰੰਗਮੰਚ ਕਲਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਰੂਚੀ ਰੱਖਦੀ ਸੀ।
ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼
thumb|right|250px|ਰਾਜਸਥਾਨ ਰੋਇਅਲਜ਼ ਦਾ ਟੀਮ ਲੋਗੋ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰੋਇਅਲਜ਼ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੀ ਟੀਮ ਹੈ, ਜੋ ਇਨਡੀਅਨ ਪ੍ਰਿਮਿਅਰ ਲੀਗ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਟੀਮਾਂ ਵਿੱਚੌਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਟੀਮ ਦਾ ਕੋਚ ਅਤੇ ਕੈਪਟਨ ਸ਼ੈਨ ਵਾਰਨ ਹੈ। ਟੀਮ ਸਵਾਐ ਮਾਨਸਿੰਘ ਸਟੇਡਿਅਮ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੀ ਹੈ। ਟੀਮ ਦਾ ਮਾਲਕ ਅਮੱਰਜਿੰਗ ਮੀਡੀਆ ਹੈ। ਅਮਰਜਿੰਗ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰੋਇਅਲਜ਼ ਨੂੰ $6.7 ਕਰੋੜ ਦੀ ਖ਼ਰਿਦਿਆ ਸੀ।
ਲੇਲੇਟੀ ਖੁਮਾਲੋ
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1970 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਿਤ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ
ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ੲਿੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਟੀਮਾਂ
ਤਰਿਲੋਚਨ ਸ਼ਾਸਤਰੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ
ਪਖਲਾ
ਪਖਲਾ ਇੱਕ ਓੜਿਆ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਭਾਰਤੀ ਭੋਜਨ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਪੱਕੇ ਚੌਲਾਂ ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਤਰਲ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਤੋਰਾਨੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਉੜੀਸਾ, ਬੰਗਾਲ, ਅਸਾਮ, ਝਾਰਖੰਡ ਅਤੇ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ ਵਿੱਚ ਪਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਪੰਟਾ ਭਟ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਪਖਲ ਨੂੰ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਬਚਾਵ ਕਰਣ ਲਈ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਚਾਵਲ, ਦਹੀਂ, ਖੀਰਾ, ਜੀਰਾ, ਪਿਆਜ ਅਤੇ ਪੁਦੀਨੇ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੁੰਨੇ ਹੋਈ ਸਬਜੀਆਂ ਜਿਂਵੇ ਕੀ ਆਲੂ, ਬੈਂਗਣ, ਬਾਦੀ, ਸਾਗ ਭਾਜਾ ਜਾਂ ਤਲੀ ਮੱਛੀ ਵੀ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪਕਵਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਾਣਾ
ਲਾਲ ਸਲਾਮ
ਲਾਲ ਸਲਾਮ (ਉਰਦੂ: لال سلام‎, ਹਿੰਦੀ: लाल सलाम, ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ: লাল সলাম) ਇੱਕ ਸਵਾਗਤ ਕੋਡ ਜਾਂ ਸਲਾਮੀ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕੋਡ ਮਿਲਣ ਅਤੇ ਵਿਦਾਇਗੀ ਦੋਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਰਦੂ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਲਾਲ (Lal) ਦਾ ਅਰਥ ਲਾਲ ਰੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ ਕਮਿਊਨਿਸਟਾ ਦਾ ਰੰਗ, ਅਤੇ ਸਲਾਮ ਅਰਬੀ/ਫ਼ਾਰਸੀ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ,ਜਿਸਦਾ ਅਰਬੀ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸੁਆਗਤ ਜਾਂ ਨਮਸਕਾਰ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦਾ ਸਮਾਨਾਰਥਕ ਸ਼ਬਦ ਸੁਰਖ਼ ਸਲਾਮ (ਉਰਦੂ: سرخ سلام‎) ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਾਲ ਨੂੰ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਸੁਰਖ਼ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ
ਕੋਸ ਮੀਨਾਰ
ਕੋਸ ਮੀਨਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੀਲ ਪੱਥਰਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਨਾਮ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸ਼ਾਸਕ ਸ਼ੇਰ ਸ਼ਾਹ ਸੂਰੀ ਨੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੁਗ਼ਲ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ, ਜਿਆਦਾਤਰ 1556 ਤੋਂ 1707 ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਾਹਰਾਹਾਂ ਤੇ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਤੇ ਵਾਟ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਵਜੋਂ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਮੀਨਾਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਗੋਲ ਥੰਮ੍ਹ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਉੱਚਾਈ 30 ਫੁੱਟ ਹੈ। ਇਹ ਨਿੱਕੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਤੇ ਕਲੀ ਚੂਨੇ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਮਾਰਤ ਕਲਾ ਪੱਖੋਂ ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਮੀਨਾਰ ਬਹੁਤੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨਹੀਂ ਪਰ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਹੋਣ ਨਾਤੇ ਵੱਡੀ ਸਲਤਨਤ ਵਿੱਚ ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਸਨ।
ਮੁਗ਼ਲ ਰਾਜ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਆਗਰਾ ਤੋਂ ਅਜਮੇਰ ਵਾਇਆ ਜੈਪੁਰ, ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਆਗਰਾ ਤੋਂ ਲਾਹੌਰ ਵਾਇਆ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮੰਡੂ ਵਾਇਆ ਸ਼ਿਵਪੁਰੀ ਸ਼ਾਹੀ ਮਾਰਗਾਂ ਤੇ ਕੋਸ ਮੀਨਾਰ ਬਣਵਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤੀ ਮੁੱਖ ਸੜਕਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਿਨਾਰਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਅਨੁਸਾਰ ਲਗਭਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਰੂਟਾਂ ਤੇ ਬਣੀਆਂ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਕੋਸ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਦੂਰੀ ਮਾਪਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਇਕਾਈ ਸੀ। ਇਹ 1.8 ਕਿਮੀ (1.1 ਮੀ) ਜਾਂ 3.2 ਕਿਮੀ (2.0 ਮੀ) ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮੀਨਾਰ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜੋ ਗੁੰਬਦ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਬੁਲ ਫ਼ਜ਼ਲ ਨੇ ਅਕਬਰਨਾਮਾ ਵਿੱਚ 1575 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਕਬਰ ਨੇ ਆਗਰਾ ਤੋਂ ਅਜਮੇਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤਕ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਸਰਾਵਾਂ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਲਈ ਇੱਕ ਫੁਰਮਾਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਵਰਤਮਾਨ ਹਾਲਤ
ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਸੰਭਾਲ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਣ ਜਿਆਦਾਤਰ ਕੋਸ ਮੀਨਾਰ ਖਤਮ ਹੋਣ ਕਿਨਾਰੇ ਹਨ।
ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ
https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%80%E0%A8%B2_%E0%A8%AA%E0%A9%B1%E0%A8%A5%E0%A8%B0
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ
ਮਰਵ
thumb|230px|ਸੁਲਤਾਨ ਸੰਜਰ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਮਰਵ ( ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Merv, ਫ਼ਾਰਸੀ:, ਰੂਸੀ: Мерв ) ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰੇਸ਼ਮ ਰਸਤਾ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਖ਼ਲਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ। ਇਹ ਤੁਰਕਮੇਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਮਰੀ ਨਗਰ ਦੇ ਕੋਲ ਸੀ। ਭੂਗੋਲਿਕ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਇਹ ਕਾਰਾਕੁਮ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮੁਰਗਾਬ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਕੁੱਝ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 12ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੇ-ਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਮਰਵ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਰਵ ਦੇ ਥਾਂ ਨੂੰ ਯੂਨੈਸਕੋ ਨੇ ਇੱਕ ਸੰਸਾਰ ਅਮਾਨਤ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਹਖਾਮਨੀ ਅਤੇ ਯਵਨ ਕਾਲ
ਈਰਾਨ ਦੇ ਹਖਾਮਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਲੱਗਪੱਗ 515 ਈਪੂ ਵਿੱਚ ਤਰਾਸ਼ੇ ਗਏ ਬੀਸਤੂਨ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰਵ ਦਾ ਨਾਮ ਮਰਗੂਸ਼ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸਾਤਰਾਪੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅੰਕਿਤ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਲਈ ਮਰਗੂ ਅਤੇ ਮਾਰਗਿਆਨਾ ਨਾਮ ਵੀ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਿਕੰਦਰ ਮਹਾਨ ਮਰਵ ਵਲੋਂ ਗੁਜਰਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨਗਰ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲਕੇ ਕੁੱਝ ਅਰਸੇ ਲਈ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰੀਆ ( Αλεξάνδρεια, Alexandria ) ਹੋ ਗਿਆ। ਸਿਕੰਦਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਜਿੱਤੇ ਗਏ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਦੀਪ ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸੇਲਿਊਕਿਆਈ ਰਾਜਵੰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਆਂਤੀਓਕੋਸ​ ਪਹਿਲੇ ਨੇ ਨਗਰ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲਕੇ ਆਂਤੀਓਕਿਆ ਮਾਰਗਿਆਨਾ ( Antiochia Margiana ) ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਬੈਕਟਰਿਆ, ਪਾਰਥੀਆ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਾਣਾਂ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਰਿਹਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਅਸਥਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016
ਵੈਸਟਰਨ
ਵੈਸਟਰਨ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Western), ਜਿਸਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਪੱਛਮੀ ਹੈ, ਕਲਾ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ੈਲੀ ਜਾਂ ਵਿਧਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਰੇਡੀਓ, ਟੈਲੀਵਿਜਨ, ਸਿਨੇਮਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਸਮੇਤ ਅਨੇਕ ਕਲਾ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਵੈਸਟਰਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਕਸਰ ਉਂਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤਮ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਭਾਗ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ।
ਸਟਰੀਟਸਵਿੱਲ
ਪਿੰਡ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਆਧੁਨਿਕ ਉਪਨਗਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ ਸਟਰੀਟਸਵਿੱਲ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਛੋਟਾ ਪਿੰਡ ਜਿਹਾ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮੰਟ੍ਰੀਆਲ ਹਾਊਸ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਵਿਖਾਉਣ ਲਈ ਮਿਸੀਸਾਗਾ ਦੇ ਕਈ ਸੜਕਾਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਮ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਮਸਲਨ ਮਿਸੀਸਾਗਾ ਰੋਡ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਸਟਲ ਰੋਡ ਦੇ ਨਾਮ ਕਵੀਨ ਸਟ੍ਰੀਟ ਅਤੇ ਮੇਨ ਸਟ੍ਰੀਟ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਅਹਿਮ ਸੜਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕ੍ਰੈ਼ਡਿਟਵਿਊ ਰੋਡ, ਐਗਲਿੰਗਟਨ ਐਵਨਿਊ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਆ ਰੋਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
1800 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ
18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਦਰਿਆ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਈਰੋਕੁਆ ਅਦਿਵਾਸੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਓਜਿਬਵੇ ਅਦਿਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਫੇਰ ਖ਼ਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਯੂਰੋਪੀ ਅਬਾਦਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਸੀਸਾਗਾਜ਼ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਲਾਕਾ ਦਾ ਨਾਂ ਮਿਸੀਸਾਗਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਮਿਸੀਸਾਗਾ ਅਨਿਸ਼ਿਨਾਬੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ "ਦਰਿਆ ਦੇ ਦਹਾਨੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ" ਹੈ। 1805 ਤੱਕ ਅਦਿਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਬਰਤਾਨਵੀਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜ਼ਮੀਨ ਜਾਂ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂ ਵੇਚ ਦਿੱਤੀ।
ਬਸਤੀਕਰਨ
ਸਟਰੀਟਸਵਿੱਲ ਦਾ ਸਥਾਪਕ ਟਿਮੋਥੀ ਸਟਰੀਟ ਸੀ। ਉਹ ਸੰਨ 1778 ਵਿੱਚ ਅਮ੍ਰੀਕਨ ਬਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਰਤਾਨਵੀ ਲੋਇਅਲਿਸਟ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ 23 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਛੱਡ ਕੇ ਸੇਂਟ ਡੇਵਿਡਜ਼ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਉੱਪਰੀ ਕੈਨੇਡਾ (ਓਂਟਾਰੀਓ) ਦੇ ਨਾਏਗ੍ਰਾ ਦਰਿਆ ਦੀ ਨੇੜਲੀ ਬਸਤੀ ਸੀ।
ਸੰਨ 1818 ਵਿੱਚ ਬਿਰਤਾਨਵੀਆਂ ਨੇ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਮਿਸੀਸਾਗਵੀਆਂ ਤੋਂ 2,620 km2 ਜ਼ਮੀਨ ਖ਼ਰੀਦ ਲਈ। ਬਸਤੀਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗਰਦਾਵਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ। ਉਸ ਜ਼ਮਾਨੇ ਗਰਦਾਵਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਉਜਰਤ ਦੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਟਿਮੋਥੀ ਸਟਰੀਟ ਅਤੇ ਰਿਚਰਡ ਬ੍ਰਿਸਟਲ ਨੇ ਇਹ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਸਟਰੀਟ ਨੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਆਰਥਕ ਭਵਿਖ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਕੇ ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਆਟਾ ਮਿੱਲ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
ਅਪਰੈਲ 1819 ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਬਸਤੀਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਖੋਲ ਦਿੱਤੀ। ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਬਾਦਕਾਰ ਜੇਮਜ਼ ਗਲੈਨਡਿਨਿੰਗ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੱਲਿਟ ਨਾਲੇ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਘਰ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਪਥਰਾਂ ਨਾਲ ਟਿਮੋਥੀ ਸਟਰੀਟ ਆਪਣੇ ਦੋ ਮਿੱਲ ਬਣਾਏ।
ਪਿੰਡ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਗਾਰੇ ਦੀ ਖਾਣ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਅਬਾਦਕਾਰ ਇੱਟਾਂ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਸਨ।
ਸੰਨ 1821 ਵਿੱਚ ਮਨਟ੍ਰੀਆਲ ਹਾਊਸ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਖੁੱਲ੍ਹੀ, ਜੇ ਸਟਰੀਟਸਵਿੱਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬਸਾਤੀ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਸੀ। ਇਹ ਇਮਾਰਤ ਅਜੇ ਵੀ ਖੜੀ ਹੈ। ਸੰਨ 1825 ਵਿੱਚ ਟਿਮੋਥੀ ਸਟਰੀਟ ਨੇ ਆਪਣਾ ਘਰ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਇਮਾਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਪੀਲ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਈਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ।
ਸੰਨ 1855 ਵਿੱਚ ਵਿਲਿਅਮ ਗ੍ਰੇਡਨ ਅਤੇ ਪੇਟਰ ਡਗਲਸ ਨੇ ਇੱਟਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਇਮਾਰਤ ਬਣਵਾਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1859 ਵਿੱਚ ਬੈਨਟ ਫ਼੍ਰੈਂਕਲਿਨ ਨੂੰ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਲਈ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਨਾਂ ਫ਼੍ਰੈਂਕਲਿਨ ਹਾਊਸ ਬਣਿਆ। 1910 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਮਾਲਿਕ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ - ਕਵੀਨਜ਼ ਹੋਟੇਲ। ਜਦੋਂ ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸ਼ਾਰਾਬ ਉੱਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ, ਤਾਂ ਇਹ ਇਮਾਰਤ ਇੱਕ ਦੁਕਾਨ ਬਣ ਗਈ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਦੁਕਾਨ, ਵਕਾਲਤ ਦਾ ਦਫ਼ਤਰ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੱਬ ਹਨ। ਪੱਬ ਦੇ ਮਾਲਿਕ ਨੇ ਫ਼੍ਰੈਂਕਲਿਨ ਹਾਊਸ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਂ ਚੁਣ ਲਿਆ ਹੈ।
1858 ਵਿੱਚ ਸਟਰੀਟਸਵਿੱਲ ਪਿੰਡ ਦੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਿਗਮਤ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਸੰਖਿਆ 1,500 ਸੀ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਮਿੱਲਾਂ ਅਤੇ ਚਮੜਾ ਰੰਗਣ ਦੇ ਕਾਰਖ਼ਾਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ।
1962 ਦਾ ਨਿਗਮੀਕਰਨ ਅਤੇ 1974 ਦਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਪੁਨਰਗਠਨ
1968 ਵਿੱਚ ਓਂਟਾਰੀਓ ਦੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪੀਲ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕਈ ਪਿੰਡ ਜੋੜ ਕੇ ਮਿਸੀਸਾਗਾ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਕਸਵਿੱਲ, ਡਿਕਸੀ, ਕਲਾਰਕਸਨ, ਐਰਿੰਡੇਲ, ਅਤੇ ਮਾਲਟਨ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। 1974 ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਵਿਰੋਧਤਾ ਦੇ ਬਾਵੁਜੂਦ ਸਟਰੀਟਸਵਿੱਲ ਅਤੇ ਪੋਰਟ ਕ੍ਰੈ਼ਡਿਟ ਵੀ ਮਿਸੀਸਾਗਾ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਗਏ ਸਨ।
ਸਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਵਰਮਾ
ਸਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਵਰਮਾ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚੌਥੀ ਪੀੜੀ ਦਾ ਨਾਟਕਕਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਮੰਚ ਸੰਚਾਲਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਧਾ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗ ਭੂਮਿਕਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਅਤੇ ਖੇਡੇ ਗਏ ਨਾਟਕ ਪਾਠਕਾਂ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਉੱਪਰ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਪੁਰਸਕਾਰ
ਸਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਵਰਮਾ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ’ਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1955
ਹਲਦਵਾਨੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਹਲਦਵਾਨੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ 70 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਨੈਨੀਤਾਲ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇਹ ਹਲਕਾ ਜਨਰਲ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 114739 ਵੋਟਰ ਸਨ।
ਵਿਧਾਇਕ
2012 ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰਾ ਹਰਦਯੇਸ਼ ਇਸ ਹਲਕੇ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ।
!ਸਾਲ !colspan="2" align="center"|ਪਾਰਟੀ !align="center" | ਵਿਧਾਇਕ !ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ !ਵੋਟਰ % !ਜੇਤੂ ਦਾ ਵੋਟ ਅੰਤਰ !ਸਰੋਤ
ਸਿਲਿਸਲੇਵਾਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਜ਼ਮਾਨਤ
ਕਿਸੇ ਜੁਰਮ ਦੇ ਮੁਲਜ਼ਿਮ ਨੂੰ ਕ਼ੈਦ-ਖਾਨੇ ਤੋਂ ਛੂਡਾਉਣ ਲਈ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਰੂਬਰੂ ਜੋ ਰਕਮ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਦੇਣ ਦਾ ਹਲਫ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਜ਼ਮਾਨਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਮਾਨਤ ਪਾਕੇ ਅਦਾਲਤ ਇਸ ਵਲੋਂ ਮੁਤਮਈਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮੁਲਜ਼ਿਮ ਸੁਣਵਾਈ ਲਈ ਜਰੂਰ ਆਵੇਗਾ ਵਰਨਾ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਮਾਨਤ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਈ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਸੁਣਵਾਈ ਲਈ ਨਾ ਆਉਣ ਉੱਤੇ ਫਿਰ ਫੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜ਼ੁਰਮ ਹੋਣ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁਲਿਸ ਮੁਕੱਦਮਾ ਦਰਜ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਫਿਰ ਦੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਲਿਸ ਹਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁਝ ਜ਼ੁਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਬਾਅਦ ਪੁਲਿਸ ਆਪ ਹੀ ਜ਼ਮਾਨਤ ਲੈ ਕੇ ਦੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਰਿਹਾਅ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਜ਼ੁਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਧਿਕਾਰ ਮੈਜਿਸਟ੍ਰੇਟ ਨੂੰ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਬਚਦੇ ਸਾਰੇ ਜ਼ੁਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜਮਾਨਤ ਦੇਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਸੈਸ਼ਨ ਜੱਜ ਨੂੰ ਹੈ। ਜੇ ਸੈਸ਼ਨ ਜੱਜ ਤੱਕ ਵੀ ਜ਼ਮਾਨਤ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਦੋਸ਼ੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਅਤੇ ਅਖੀਰ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਅਪੀਲ ਦਾਇਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਨੂੰਨ
ਦਿੱਲੀ ਕੈਪੀਟਲਜ਼
ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੈਵਿਲਜ਼ (Delhi Daredevils) ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਆਧਾਰਤ ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੀ ਟੀਮ ਹੈ, ਜੋ ਇਨਡੀਅਨ ਪ੍ਰਿਮਿਅਰ ਲੀਗ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਟੀਮਾਂ ਵਿੱਚੌਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਟੀਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਕਪਤਾਨ ਜ਼ਹੀਰ ਖ਼ਾਨ ਹੈ। ਟੀਮ ਦਾ ਕੋਚ ਪੈਡੀ ਅਪਟਨ ਹੈ, ਜੋ ਪੁਰਾਣਾ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਟੀਮਾਂ
ਨੀਲਮ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਚੌਧਰੀ
ਨੀਲਮ ਮਾਨਸਿੰਘ ਚੌਧਰੀ (ਜਨਮ 14 ਅਪਰੈਲ 1951) ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਆਧਾਰਿਤ ਥੀਏਟਰ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਥੀਏਟਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ 2003 ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਮਸ਼ਹੂਰ ਇਬਰਾਹਿਮ ਅਲਕਾਜ਼ੀ ਕੋਲੋਂ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾਤੋਂ 1975 ਦੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਨਾਗਮੰਡਲ (1990), ਯੇਰਮਾ (1992), ਰਸੋਈ ਦੀ ਕਥਾ (2001) ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ 30- ਸੂਟ (2009) ਵਰਗੇ ਨਵੀਆਂ ਲੀਹਾਂ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਡਾ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਇੱਕ ਉੱਘੇ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਡਾਕਟਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਏ। ਉਹ ਨੇ ਇੱਕ theologist ਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਥੋਂ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਲਈ ਨੀਲਮ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਮਿਲੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਸੇਕਰਡ ਹਰਟ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਐਮ ਏ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਡਰਾਮੇ ਦੀ ਰਸਮੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ ਚਲੀ ਗਈ। ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਚਲੀ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਨਬੀਪੁਰ
ਨਬੀਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਪੱਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਪੱਟੀ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਔਚਿਤਯ ਦਾ ਕਾਵਿ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ:
ਔਚਿਤਯ
ਰਸ ਜੇਕਰ ਕਾਵਿ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੱਤ ਹੈ ਤਾਂ ਔਚਿਤ ਰਸ ਦਾ ਜੀਵਨ ਰੂਪੀ ਤੱਤ ਹੈ। ਔਚਿਤ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਜਿਥੇ ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਣਾ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿੰਨੀ ਅਣ-ਔਚਿੱਤਤਾ ਨਾਲ ਰਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤੀ ਭੰਗ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਆਨੰਦਵਰਧਨ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ :
ਅਨਾਓਚਿਤਯਾ ਦ੍ਰਿਤੇਨਾਨਯਦ੍ਰਸਭੰਗਸਯ ਕਾਰਣਮੇ:[1]
ਔਚਿੱਤ ਦਾ ਖੇਤਰ ਬੜਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ, ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਛੋਟੇ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਰਣ, ਪਦ, ਪਦਅੰਸ਼, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਪ੍ਰਤਿਐ, ਸਮਾਸ ਸੱਭੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਵਿਭਾਵ ਆਦਿ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਵਕਤਾ ਅਤੇ ਵਾਚਯ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਜੀਵਨ ਮਿਆਰ, ਪਰਿਸਥਿਤੀਆਂ, ਕਾਵਿ ਦਾ ਮਿਆਰ ਅਰਥਾਤ ਕਾਵਿ ਦੇ ਅਤਰੰਗ ਅਤੇ ਬਹਿਰੰਗ ਸਰਵਾਂਗੀ ਖੇਤਰ ਵਚ ਔਚਿੱਤ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ।
“ਔਚਿੱਤ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਆਚਾਰੀਆ ਕਸ਼ੇਮੇਂਦ੍ਰ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਬੱਝਦਾ ਹੈ। ਕਸ਼ੇਮੇਂਦ੍ਰ ਦਾ ਸਮਾਂ ਗਿਆਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਈ. ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਸ਼ੇਮੇਂਦ੍ਰ ਨੇ ਔਚਿੱਤ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਪੁਸਤਕ ‘’ਔਚਿਤਯ ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾ’’ ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਸਮਝਾਇਆ ਹੈ। ਕਸ਼ੇਮੇਂਦ੍ਰ ਨੇ ਭਾਵੇਂ 34 ਦੇ ਕਰੀਬ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਪਰੰਤੂ ‘’ਔਚਿੱਤ ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾ’’ ਹੀ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸਾਹਕਾਰ ਰਚਨਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਸ਼ੇਮੇਂਦ੍ਰ ਜਿਥੇ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਵੀ ਸਨ ਉਥੇ ਕਾਵਿ-ਸਮੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਮੰਨੇ-ਪ੍ਰਮੰਨੇ ਆਚਾਰੀਆ ਵੀ ਸਨ ਇਹੋ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ‘’ਔਚਿੱਤ ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾ’’ ਵਰਗੇ ਸਿੱਧਾਂਤਕ-ਗ੍ਰੰਥ ਰਚਨਾ ਨਾਲ ਉਹ ਆਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਰਲੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਸ਼ੇਮੇਂਦ੍ਰ ਨੇ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤ੍ਰੀ ਆਲੋਚਨਾ-ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸਫਲ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਔਚਿੱਤ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਭਾਰਤੀ  ਕਾਵਿ –ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਸਵੀਕਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਔਚਿੱਤ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦਾ ਭਾਵੇਂ ਕਸ਼ੇਮੇਂਦ੍ਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਆਚਾਰੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਸਰਸਰੀ ਉੱਲੇਖ ਕੀਤਾ ਹੈ ਪਰ ਔਚਿੱਤ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਤੱਤ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਸ਼ੇਮੇਂਦ੍ਰ ਨੇ ਹੀ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਔਚਿੱਤ ਸਿਧਾਂਤ, ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਆਲੋਚਨਾ-ਸਿੱਧਾਂਤ ਦੀ ਸਕਲ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।”[2]
ਆਚਾਰੀਆ ਕਸ਼ੇਮੇਂਦ੍ਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਸ, ਅਲੰਕਾਰ, ਰੀਤੀ, ਧੁਨੀ, ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵ ਦੇਂਦੇ ਹੋਏ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਚਾਰੀਆਂ ਨੇ ਉਕਤ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਦੀ ‘ਆਤਮਾ’ ਦੇ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਕਸ਼ੇਮੇਂਦ੍ਰ ਨੇ ਵੀ ‘ਔਚਿਤਯ’ ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਦੇ ਉਕਤ ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਚ ਵਿਆਪਤ (ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ) ਮੰਨ ਕੇ ਇਸਨੂੰ ਕਾਵਿ ਦੀ ‘ਆਤਮਾ’ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।  ਇਸੇ ਲਈ ਇੱਥੇ ਰਸ ਆਦਿ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ‘ਔਚਿਤਯ’ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਦੀ ਸੰਖਿਪਤ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
(ਓ) ਔਚਿਤਯ ਤੇ ਰਸ :   “ਔਚਿਤ ਧੁਨੀ ਆਲੋਚਕ ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਰਸ ਦਾ ਵਰਨਣ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਸੀ ਵਿਰੋਧ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਹੜਾ ਰਸ ਕਿਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦੇਣ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਵਿਰੋਧ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਗੌਣ ਵਸਤੂ ਘਟਨਾ, ਪਾਤਰ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਵਰਨਣ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਰਸ ਦੇ ਦੱਬ ਜਾਣ ਦਾ ਡਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਵਿਰੋਧੀ ਰਸ ਦੇ ਅੰਗ ਵਿਭਾਵ ਦਾ ਵਰਨਣ ਕਰਨਾ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਾਵਿ ਜਾਂ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਰਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉੱਚਿਤ ਮੌਕੇ ਦੇ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਭਾਵ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵ ਸੰਚਾਰੀ ਭਾਵਾਂ ਦੇ ਵਰਨਣ ਵਿੱਚ ਔਚਿਤਯ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਧੁਨੀਆਲੋਚਕ ਵਿੱਚ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਵਰਨਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦਵਰਧਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਵਾਚਯ ਅਤੇ ਕਾਰਕ ਦੀ ਰਸ ਅਨੁਕੂਲ ਔਚਿਤ ਪੂਰਨ ਯੋਜਨਾ ਹੀ ਕਵਿਆਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਰਮ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।”[3]
(ਅ) ਔਚਿਤਯ ਅਤੇ ਅਲੰਕਾਰ :- “ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਆਲੰਕਾਰਯ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਕੋਈ ਮੁੱਲ਼ ਨਹੀਂ। ਅਲੰਕਾਰਯ ਵਸਤੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਰਸ ਆਦਿ। ਇਸ ਲਈ ਰਸ ਆਦਿ ਨੂੰ ਪੁਸਟ ਕਰਨ ਲਈ ਆਲੰਕਾਰ ਆਦਿ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਇਹਨ੍ਹਾਂ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਦੀ (ਔਚਿਤਯਪੂਰਨ) ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਆਨੰਦਵਰਧਨ ਨੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਵੀ ਜਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਵੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦਾ ਪੁਟ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਂਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਉਹ ਬਾਹਰੀ ਨਾ ਹੋ ਕੇ ਅੰਤਰਿਕ ਹੋਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਲਈ ਨਾ ਤਾਂ ਕਵੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਨਾ ਪਏ ਅਤੇ ਨਾ ਉਹ ਇੰਨੇ ਚਮਤਕਾਰੀ ਹੋ ਜਾਣ ਕਿ ਪਾਠਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਰਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੱਲ ਹੀ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਏ। ਸ਼ਬਦ ਅਲੰਕਾਰ ਦੀ ਰਸ ਅਨੁਰੂਪਤਾ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵਿਪ੍ਰਲੰਭ ਆਦਿ ਕੋਮਲ ਰਸਾਂ ਲਈ ਯਮਕ, ਸਲੇਸ, ਆਦਿ ਅਲੰਕਾਰ ਦੇ ਵਰਤਣ ਦੀ ਨਿਖੇਧੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਸਤੂ ਦੀ ਉਪਯੁਕਤਾ ਤੇ ਅਨਉਪਯੁਕਤਾ, ਸੰਬੰਧਤਾ ਤੇ ਅਸੰਬੰਧਿਤਾ, ਸਰੂਪਤਾ ਤੇ ਕਰੂਪਤਾ ਰਸ ਦੀ ਪੁਸਟੀ ਤੇ ਅਪੁਸ਼ਟੀ ਤੇ ਹੀ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਰਸ ਦੀ ਪੁਸਟੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵਸਤੂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਯੋਗ ਹੈ ਰਸ ਦੀ ਅਪੁਸਟੀ ਕਰਨ ਯੋਗ ਵਸਤੂ ਛੱਡਣਯੋਗ ਹੈ।”[4]
(ਏ) ਔਚਿਤਯ ਅਤੇ ਰੀਤੀ :- “ਅਨੰਦਵਰਧਨ ਨੇ ਰੀਤੀ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਔਚਿਤ ਤੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕੌਸਿਕੀ ਆਦਿ ਵ੍ਰਿਤੀਆਂ ਜਾਂ ਉਪਨਾਗਰਿਕਾਂ ਆਦਿ ਰੀਤੀਆਂ ਵੀ ਅਨੁਚਿਤ ਰੂਪ ਨਾਲ ਯੋਜਨਾ ਰਸ ਭੰਗ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ।”[5] “ਰੀਤੀ ਦੇ ਔਚਿਤ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਨੰਦਵਰਧਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਰੀਤੀ ਦਾ ਔਚਿਤਯ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਰਸ ਦੇ ਔਚਿਤਯ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਪ੍ਰਧਾਨ ਤੌਰ ਤੇ ਵਕਤਾ, ਵਾਚਯ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇ ਦਾ ਔਚਿਤ. ਹੀ ਰੀਤੀ ਦਾ ਨਿਯਮਨ (ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਣ) ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਰਥਾਤ ਕਾਵਿ ਚ ਪਦਾਂ ਦੀ ਸੰਘਟਨਾ (ਰਚਨਾ) ਰਸ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸ਼੍ਰਿੰਗਾਰ, ਰੌਦ੍ਰ ਆਦਿ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਂ ਲਈ ਕੋਮਲ ਅਤੇ ਕਠੋਰ ਪਦਾਵਲੀ ਦੀ ਸੰਘਟਨਾ ਦਾ ਹੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਔਤਿਤਯ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਕਤਾ ਤੋਂ ਮਤਲਬ-ਕਵਿ ਅਥਵਾ ਕਵੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਬੱਧ ਪਾਤ੍ਰ ਅਰਧਾਤ ਪਾਤ੍ਰ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਪਦਾਵਲੀ; ਵਾਚਯ-ਕਾਵਿ ਦਾ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਯ ਵਿਸ਼ੇ, ਉਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇ ਤੋਂ ਭਾਵ ਕਾਵਿ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਧਾਵਾਂ ਮੁਕਤਕ, ਮਹਾਕਾਵਿ, ਰੂਪਕ ਆਦਿ-ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆੰ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਪਦਾਵਲੀ ਦਾ ਔਚਿਤਯਪੂਰਣ ਪ੍ਰਯੋਗ ਹੀ ਕਾਵਿ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਚ ਵਾਧਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਨੰਦਵਰਧਨ ਨੇ ਪਦਸੰਘਨਾਰੂਪ (ਪਦ-ਰਚਨਾ ਹੂਪ ਵਾਲੀ) ਰੀਤੀ ਲਈ ਉਪਨਾਗਰਿਕਾ ਆਦਿ ਸ਼ਬਦਵ੍ਰਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ‘ਕੈਸ਼ਿਕੀ’ ਆਦਿ ਅਰਧਵ੍ਰਿੱਤੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਔਚਿਤਯ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਔਚਿਤਯ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ ‘ਰਸਭੰਗ’ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।”[6]
(ਸ) ਔਚਿਤਯ ਅਤੇ ਧੁਨੀ :- “ਆਚਾਰੀਆ ਆਨੰਦਵਰਧਨ ਨੇ ਧੁਨੀ ਕਾਵਿ ਦੀ ‘ਆਤਮਾ’ ਦੇ ਪਦ ਤੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ; ਪਰੰਤੂ ਕਸ਼ੇਮੇਂਦ੍ਰ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਔਚਿਤਯ’ ਹੀ ਕਾਵਿ ਦੀ ‘ਆਤਮਾ’ ਹੈ। ਅਸਲ ਚ ਔਚਿਤਯ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ‘ਰਸਾਦਿਧੁਨੀ’ ਕਰਕੇ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਕੋਈ ਸੁਤੰਤਰ ਮੁਹੱਤਵ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜੋ ਰਸਾਦਿਧੁਨੀ ਕਾਵਿ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ ਤਾਂ ਔਚਿਤਯ ਉਸਦਾ ਜੀਵਨ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਆਤਮਾ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਜੀਵਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਉਸੇ ਤਰਾਂ ਰਸਾਦਿਧੁਨੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਔਚਿਤਯ ਦੀ ਹੋਂਦ ਵੀ ਨਾ-ਮੁਮਕਿਨ ਹੈ। ਆਨੰਦਵਰਧਨ ਨੇ ਰਸ ਆਦਿ ਦੇ ਨਿਬੰਧਨ ਚ ਔਚਿਤਯ ਦੀ ਅਨਿਵਾਰਯਤਾ ਕਹਿ ਕੇ ਇਸਨੂੰ ਰਸ ਦਾ ਪਰਮ ਰਹੱਸ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ –ਸ਼ਬਦ, ਅਰਥ, ਸੰਘਟਨਾ (ਪਦਰਚਨਾ) ਆਦਿ ਦਾ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਨ ਰਸ ਦੇ ਔਚਿਤਯ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਹੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ, ਸੁਧ, ਵਚਨ, ਸੰਬੰਧ, ਕਾਰਕ ਆਦਿ ਦੁਆਰਾ-ਅਸੰਲਕਸ਼.ਕ੍ਰਮਵਿਅੰਗ ਰਸਾਦਿਰੂਪ ਅਰਥ ਦੀ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਕਸ਼ੇਮੇਂਦ੍ਰਨੇ ਵੀ ਆਨੰਦਵਰਧਨ ਦੇ ਉਕਤ ਕਧਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਾਕ ਪ੍ਰਬੰਧ, ਗੁਣ ਆਦਿ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਔਚਿਤਯ ਦੇ ਭੇਦਾਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰਕੇ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਔਚਿਤਯ ਦੇ ਚਮਤਕਾਰ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕਾਵਿ ਚ ਰਸਾਦਿਧੁਨੀ ਅਤੇ ਔਚਿਤਯ ਦਾ ਆਪਸੀ ਪੱਕਾ ਸੰਬੰਧ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਰਸਾਦਿਧੁਨੀ ਅੰਗੀ (ਪ੍ਰਮੁੱਖ) ਰੂਪ ਚ ਵਿਵਸਧਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਔਚਿਤਯ ਨੂੰ ਧੁਨੀ ਦਾ ਅਨਿਵਾਰਯ ਗੁਣ ਮੰਨਣ ਤੇ ਵੀ ਔਚਿਤਯ ਧੁਨੀ ਦਾ ਸਾਧਕ ਹੀ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਰਥਾਤ ਅਪ੍ਰਧਾਨ ਤੱਤ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।”[7]
(ਹ) ਔਚਿਤਯ ਅਤੇ ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ :- “ਆਚਾਰੀਆ ਕੁੰਤਕ ਨੇ ਚਾਹੇ ‘ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ’ ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਦੀ ਆਤਮਾ ਮੰਨਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਔਚਿਤਯ ਦੀ ਵੀ ਉਪੇਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਕੁੰਤਕ ਨੇ ਔਚਿਤਯ ਨੂੰ ‘ਵਕ੍ਰਤਾ’ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਰਥਾਤ ਔਚਿਤਯ ਤੋਂ ਭਰਪੂਰ ‘ਵਕ੍ਰਤਾ’ ਹੀ ਕਾਵਿ ਦਾ ਜੀਵਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ, “ਵਸਤੂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਸਪਸ਼ਟ ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਨਾ ‘ਵਕ੍ਰਤਾ’ ਦਾ ਪਰਮ ਰਹੱਸ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਉਚਿਤ ਕਥਨ ਹੀ ਜੀਵਨ ਹੈ। ਵਾਕ ਦੇ ਇੱਕ ਅੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਔਚਿਤਯ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਹ੍ਰਿਦਯ ਅਤੇ ਪਾਠਕ ਦੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਨ ਵਿੱਚ ਹਾਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।‘’ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਵਿ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੰਗਾਂ ਰਸ, ਅਲੰਕਾਰ ਆਦਿ ਨਾਲ ਔਚਿਤਯ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ‘ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ’ ਨਾਲ ਵੀ ਹੈ। ਕੁੰਤਕ ਨੇ ਸਪਸ਼ਟ ਸ਼ਬਦਾਂ ਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ “ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਜਾਂ ਪ੍ਰਕਰਣ ਵਿੱਚ ਵਾਕ੍ਰਤਾ ਦੇ ਔਚਿਤਯ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ ਸਾਰਾ ਕਾਵਿ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਸ਼ਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਪੜੇ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਜਲ ਜਾਣ ਤੇ ਸਾਰਾ ਕਪੜਾ ਦੂਸ਼ਿਤ (ਖਰਾਬ) ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।‘’ ਕੁੰਤਕ ਦੀ ‘ਵਕ੍ਰਤਾ’ ਦੇ ਹਰ ਪਦ ਅਤੇ ਔਚਿਤਯ ਤੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਕ੍ਰਤਾ ਅਤੇ ਔਚਿਤਯ ਦੋਨੋਂ ਇੱਕ ਹਨ; ਪਰੰਤੂ ਇਹ ਸਮਤਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਤੇ ਵੀ ਦੋਨੋਂ ਇੱਕ ਨਹੀਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਕੁੰਤਕ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਵਕ੍ਰਤਾਵਾਂ ਦਾ ਔਚਿਤਯ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਔਚਿਤਯ ਵਕ੍ਰਤਾ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਹੈ। ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਰਸ ਦੀ ਨਿਸ਼ਪੱਤੀ ਹੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਯ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਅਤੇ ਔਚਿਤਯ ਦੋਨੋਂ ਹੀ ‘ਰਸ’ ਦੀ ਅਨੁਭੂਤੀ ਕਰਵਾਉਣ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਪੱਤੀ ਦੇ ਸਾਧਨ ਹਨ।”[8]
ੳਪਰੋਕਤ ਚਰਚਾ ਤੋਂ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ (ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਕਾਵਿ ਦੀ ਆਤਮਾ ਕਿਸਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੱਤਭੇਦ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰੰਤੂ) ਰਸ, ਧੁਨੀ, ਆਲੰਕਾਰ, ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ, ਰੀਤੀ ਆਦਿ ਦੀ ਔਚਿਤਤਾ ਹੀ ਕਾਵਿ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚੰਡ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਰਸ, ਧੁਨੀ, ਆਲੰਕਾਰ, ਰੀਤੀ, ਵਖਰੋਕਤੀ ਅਦਿ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤਾਂ ਹੀ ਛੱਡ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਚਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਔਚਿਤਯ ਕਾਵਿ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੱਖਾਂ ਅਤੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। [1] ਉਧਰਿਤ, ਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਾਸ਼ਤਰੀ, ਔਚਿੱਤਿਆਂ ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ, ਪਟਿਆਲਾ, 1983,ਪੰਨਾ-2
[2] ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰ, ਮਦਾਨ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਹਾਊਸ,ਪਟਿਆਲਾ, 2019, ਪੰਨਾ-179
[3] ਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਾਸ਼ਤਰੀ, ਔਚਿੱਤਿਆਂ ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ, ਪਟਿਆਲਾ, 1983,ਪੰਨਾ-14
[4] ਉਹੀ, ਪੰਨਾ 13
[5] ਉਹੀ, ਪੰਨਾ 14
[6] ਸੁਕਦੇਵ ਸ਼ਰਮਾ,ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸ਼ਰ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਧਿਐਨ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ,2017, ਪੰਨਾ 250
[7] ਉਹੀ, ਪੰਨਾ-ਉਹੀ
[8] ਉਹੀ, ਪੰਨਾ 252
ਜਿਲਦਬੰਦੀ
ਜਿਲਦਬੰਦੀ ਜਾਂ ਜਿਲਦਸਾਜ਼ੀ ਕਈ ਸਾਰੇ ਤਹਿਦਾਰ ਜਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਕਾਗ਼ਜ਼ਾਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਪੁਲਿੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਜਾਂ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦਾ ਅਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਏਸ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਹੋਏ ਠੱਪੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਜਿਲਦ ਵੀ ਚਾੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਿਲਦਬੰਦੀ
ਕੈਂਡਲ ਪਾਵਰ
ਕੈਂਡਲ ਪਾਵਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਮਾਪਣ ਦੀ ਮੂਲ ਇਕਾਈ ਹੈ। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਤੀਬਰਤਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਖਾਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲਦੀ ਚਮਕ-ਤਰੰਗ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਮਾਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੀਏ ਨਿਯਮ (luminosity function) ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਦੀ ਇੱਕ ਮਾਨਵੀ ਅੱਖ ਦੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਮਾਨਕੀਕॄਤ ਪ੍ਰਤੀਰੂਪ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੀ ਤੀਵਰਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੀਏ ਪਰਵਾਹ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸੰਬੰਧ
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਸਰੋਤ ਗਿਆਤ ਤੀਵਰਤਾ (ਕੈਂਡੇਲਾ ਵਿੱਚ) ਇੱਕ ਸ਼ੰਕੁ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਤਸਰਜਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਕੁਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੀਏ ਵਹਾਅ ਲਿਊਮੇਨ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਆਂਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ: ਕੈਂਡੇਲਾ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਨਿਮਨ ਸਾਰਣੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਗਿਣਤੀ ਵਲੋਂ ਭਾਗ ਦਿਓ, ਜੋ ਉਤਸਰਜਨ / ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਕੋਣ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋ. ਵੇਖੋ en: MR16 ਕੁੱਝ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਉਤਸਰਜਨ ਕੋਣ ਹੇਤੁ. ਸਿੱਧਾਂਤ ਨਿਯਮ ਆਨਲਾਇਨ ਰੂਪਾਂਤਰਣ
ਜੇਕਰ ਸਰੋਤ ਸਾਰੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਪ੍ਰਕਸ਼ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਵਹਾਅ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਤੀਵਰਤਾ ਨੂੰ 4π ਵਲੋਂ ਗੁਣਾ ਕਰ ਕੇ: ਇੱਕ ਏਕਸਮਾਨ 1 ਕੈਂਡੇਲਾ ਸਰੋਤ ਵਲੋਂ 12. 6 ਲਿਊਮੇਂਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਮਿਲਦਾ ਹੈ.
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਕਾਈਆਂ
ਅਲੀਸ਼ਾ ਚਿਨਾਈ
ਅਲੀਸ਼ਾ ਚਿਨਾਈ (ਜਨਮ 18 ਮਾਰਚ, 1965) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੌਪ ਗਾਇਕਾ ਹੈ ਜੋ ਹਿੰਦੀ ਐਲਬਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱੱਚ ਪਿੱਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕੀ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਐਚ.ਐਮ.ਵੀ. ਲਈ ਚਿਨਾਈ ਦੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਐਲਬਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਦੂ, ਬੇਬੀਡੌਲ, ਆਹ ... ਅਲੀਸ਼ਾ! ਅਤੇ ਮੇਡ ਇਨ ਇੰਡੀਆ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਅਲੀਸ਼ਾ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਬੱਪੀ ਲਹਿਰੀ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਕਈ ਡਿਸਕੋ ਹਿੱਟ ਕੀਤੀਆਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਐਡਵੈਂਚਰਸ ਆਫ ਟਾਰਜ਼ਨ, ਡਾਂਸ ਡਾਂਸ, ਕਮਾਂਡੋ, ਗੁਰੂ, ਲਵ ਲਵ ਲਵ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਈ ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਕਪੂਰ, ਸਮਿਤਾ ਪਾਟਿਲ, ਮੰਦਾਕਿਨੀ, ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀ, ਜੂਹੀ ਚਾਵਲਾ, ਮਾਧੁਰੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤ, ਦਿਵਿਆ ਭਾਰਤੀ ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਲਈ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਆ ਸੀ। 1985 ਵਿੱਚ, ਅਲੀਸ਼ਾ ਨੇ ਐਲਬਮ ਓਲਡ ਗੋਨ ਗੋਲਡ ਦੇ ਲਈ, ਕੋਂਕਣੀ ਵਿੱਚ, ਰੇਮੋ ਫਰਨਾਂਡਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਦੋ ਗਾਣੇ ਗਾਏ। ਉਸ ਨੇ ਪੰਕਜ ਪਰਾਸ਼ਰ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਜਲਵਾ (1987), ਜੋ ਅਨੰਦ-ਮਿਲਿੰਦ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਲਈ ਵੀ ਇੱਕ ਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਸੀ। 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਿੱਟ ਗੀਤ "ਕਾਟੇ ਨਹੀਂ ਕੱਟਤੇ" (ਮਿਸਟਰ ਇੰਡੀਆ) ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ 1987 ਵਿੱਚ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਨਾਲ ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ-ਪਿਆਰੇਲਾਲ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਹੇਠ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਫਲ ਟਰੈਕ, 1989 ਵਿੱਚ, ਫਿਲਮ "ਤ੍ਰਿਦੇਵ" ਵਿੱਚ "ਰਾਤ ਭਰ ਜਾਮ ਸੇ" ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਕਲਿਆਣਜੀ-ਅਨੰਦਜੀ ਅਤੇ ਵਿਜੂ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਸੀ।
1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਚਿਨਾਈ ਨੇ ਅਨੂ ਮਲਿਕ, ਆਨੰਦ-ਮਿਲਿੰਦ, ਰਾਜੇਸ਼ ਰੋਸ਼ਨ ਅਤੇ ਨਦੀਮ-ਸ਼ਰਵਣ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਟ ਗਾਣੇ ਗਾਏ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਦਿਤਿਆ ਪੰਚੋਲੀ (ਮਹਾ ਸੰਗ੍ਰਾਮ), "ਜਲਤਾ ਹੈ ਬਦਨ" (ਬਲਵਾਨ), "ਤੇਰੇ ਇਸ਼ਕ ਮੇਂ ਨਾਚੇਂਗੇ" (ਰਾਜਾ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ), "ਛਾ ਰਹਾ ਹੈਂ ਪਿਆਰ ਕਾ ਨਸ਼ਾ" (ਚੰਦਰ ਮੁਖੀ), "ਰੁੰਧੇ" (ਪਿਆਰੇ ਤੂਨੇ ਕਿਆ ਕੀਆ), "ਸੋਨਾ ਸੋਨਾ ਰੂਪ ਹੈ "(ਬਾਲੀਵੁੱਡ/ਹਾਲੀਵੁੱਡ), "ਮੌਜੇ ਮੈਂ" (ਕਾਰੋਬਾਰ), "ਦੇ ਦੀਆ" (ਕੀਮਤ), "ਰੁੱਕ ਰੁੱਕ ਰੁੱਕ" (ਵਿਜੇਪਥ) ਅਤੇ ਸੈਕਸੀ ਸੈਕਸੀ ਸੈਕਸੀ ਮੁਝੇ ਲੌਗ ਬੋਲੇ" (ਖੁਦਾਰ) ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਫ਼ਿਲਮੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਚਿਨਾਈ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਯਸ਼ ਰਾਜ ਫ਼ਿਲਮ "ਮੁਝਸੇ ਦੋਸਤੀ ਕਰੋਗੇ" ਵਿੱਚ "ਓਹ ਮਾਈ ਡਾਰਲਿੰਗ" ਨਾਮੀ ਗਾਣੇ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ। 2000–09 ਤੋਂ, ਉਸ ਨੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ' ਹਿਮੇਸ਼ ਰੇਸ਼ਮੀਆ, ਸ਼ੰਕਰ ਅਹਿਸਾਨ ਲੋਇ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨਾਲ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ। 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਅਨੂ ਮਲਿਕ ਨਾਲ ਹੋਏ ਵਿਵਾਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਨਮੁਟਾਵਾ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਕੇ ਅਨੂ ਮਲਿਕ ਨਾਲ ਇਸ਼ਕ ਵਿਸ਼ਕ, ਫਿਦਾ, ਨੋ ਐਂਟਰੀ, ਲਵ ਸਟੋਰੀ 2050, ਮਾਨ ਗਏ ਮੁਗਲ ਆਜ਼ਮ, ਅਗਲੀ ਔਰ ਪੱਗਲੀ, ਚਹਿਰਾ ਅਤੇ "ਕੰਬਖਤ ਇਸ਼ਕ" ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਕਈ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲਈ ਗੋਤ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।
2005 ਵਿੱਚ, ਚਿਨਾਈ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ਇੱਕ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ "ਕਜਰਾ ਰੇ" (ਬੰਟੀ ਔਰ ਬਬਲੀ) ਗਾਇਆ। ਇਹ ਗਾਣਾ ਹਿੱਟ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ "ਬੈਸਟ ਫੀਮੇਲ ਪਲੇਅਬੈਕ ਸਿੰਗਰ ਦਾ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ" ਮਿਲਿਆ। ਉਹ "ਇੰਡੀਅਨ ਆਈਡਲ 3" ਵਿੱਚ ਜੱਜ ਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਅਨੂ ਮਲਿਕ ਨਾਲ ਜ਼ੀ.ਟੀਵੀ ਦੇ "ਸਟਾਰ ਯਾ ਰਾਕਸਟਾਰ" ਵਿੱਚ ਵੀ ਜੱਜ ਰਹੀ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਅਲੀਸ਼ਾ ਚਿਨਾਈ ਦਾ ਆਪਣੇ ਮੈਨੇਜਰ ਰਾਜੇਸ਼ ਜਾਵੇਰੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1965 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਗਾਇਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਰਾਹੂ ਕੇਤੂ (ਕਹਾਣੀ)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਬਹਾਦੁਰ ਸਿੰਘ
ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਬਹਾਦੁਰ ਸਿੰਘ ਆਧੁਨਿਕ ਹਿੰਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਤਿੱਕੜੀ ਦੇ ਇੱਕ ਥੰਮ ਹਨ। ਹਿੰਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਅਨੂਠੇ ਮੋਟੇ-ਤਾਜ਼ਾ ਐਂਦਰੀ ਬਿੰਬਾਂ ਦੇ ਰਚਣਹਾਰ ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਆਜੀਵਨ ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੇ। ਤਾਰ ਸਪਤਕ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਕੇ ਚੁੱਕਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੂੰ ਮੈਂ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਸਨਮਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਨੇ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਡਾਇਰੀ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਉਰਦੂ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਵੀ ਕੀਤਾ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਦਾ ਜਨਮ 13 ਜਨਵਰੀ 1911 ਨੂੰ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਤਾਰੀਫ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਂ ਦਾ ਪਰਮ ਦੇਵੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਤੇਜ ਬਹਾਦੁਰ ਉਸ ਤੋਂ ਦੋ ਸਾਲ ਛੋਟਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੋਨਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰਾਮ-ਲਛਮਣ ਦੀ ਜੋੜੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ 8-9 ਸਾਲ ਦਾ ਸਨ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਲੇਕਿਨ ਦੋਨਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਇਹ ਜੋੜੀ ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਦੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਬਣੀ ਰਹੀ। ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਦੀ ਅਰੰਭਕ ਸਿੱਖਿਆ ਉਸ ਦੇ ਨਾਨਕਿਆਂ, ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਬਾਅਦ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਗੋਂਡਾ ਅਤੇ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। 1935-36 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਉਕੀਲ ਭਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਕਲਾ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ।
ਸੰਨ 1929 ਵਿੱਚ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਧਰਮਵਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਛੇ ਸਾਲ ਦੇ ਸਾਥ ਦੇ ਬਾਅਦ 1935 ਵਿੱਚ ਟੀਬੀ ਨਾਲ ਧਰਮਵਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਚੌਵ੍ਹੀ ਸਾਲ ਦੇ ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਇਹ ਅਣਹੋਂਦ ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਵਿਭਾਵ ਬਣਕੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੌਜੂਦ ਰਹੀ।
ਯੁਵਾਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਸਾਹਿਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ 12 ਮਈ 1993 ਨੂੰ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ
ਅਲੋਪ ਹੋ ਰਿਹਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ
ਅਲੋਪ ਹੋ ਰਿਹਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ
ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਗੱਲ ਬਿਲਕੁਲ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਹੋੜ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਉਨਤੀ ਸਦਕਾ ਮਨੁੱਖ ਪੁਰਾਣੇ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ, ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਤੋਂ ਕੁਦਰਤੀ ਤੋਰ ਤੇ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਦਾ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁਰਾਤਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਰੱਖਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਛੋਕੜ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਉਹ ਵਿਗਿਆਨਕ ਉਨਤੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਉਨਤ ਕੌਮਾਂ ਨਹੀਂ ਅਖਵਾਉਂਦੀਆਂ। ਇਸ ਲੇਖ ਰਾਹੀਂ ਮੈਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸੇ ਦੀਆਂ ਜਾਂ ਵਿਸਾਰਦੀਆਂ ਜਾਂ ਰਹੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਕਿ ਸਾਡੀ ਅਜੋਕੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਦੇ ਬਾਰੇ ਗਿਆਨ ਹੋ ਸਕੇ।
1 ਕਾਂਠੇ, ਝਾਂਜਰਾਂ ਅਤੇ ਤਵੀਤੀਆਂ :
ਕਾਂਠਾ ਕਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ ਇਹ ਆਦਮੀ ਦੀ ਗਲ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮਰਦ ਗਹਿਣਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਨ ਕੇ ਗੱਭਰੂ ਆਪਣੀ ਨਿਵੇਕਲੀ ਪਹਿਚਾਣ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਤਾਹੀਂ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਬਣ ਗਿਆ ਇਹ ਕਾਂਠਾ-
ਕਾਂਠੇ ਵਾਲਾ ਆ ਗਿਆ ਪ੍ਰਹਾਉਣਾ
ਨੀ ਮਾਏ ਤੇਰੇ ਕੰਮ ਨਾ ਮੁੱਕੇ।
ਝਾਂਜਰਾਂ ਵੀ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਦਿਲ ਖਿਚਵਾਂ ਗਹਿਣਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਹਰ ਔਰਤ ਦੀ ਰੀਝ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਝਾਂਜਰਾਂ ਵੀ ਲੋਕ ਗੀਤਾ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਬਣ ਗਈਆਂ।
ਲੰਗ ਗਈਓ ਪੈਰ ਦੱਬ ਕੇ
ਕਿਹੜੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਝਾਂਜਰਾਂ ਪਾਈਆਂ।
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਨੋਜਵਾਨ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਤਵੀਤੀਆਂ ਪਾਉਣ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸ਼ੋਕ ਸੀ ਤਵੀਤੀਆਂ ਪਾ ਕੇ ਉਹ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਦੇ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਮੁੰਡਾ ਮੋਹ ਲਿਆ, ਤਵੀਤੀਆਂ ਵਾਲਾ,
ਦਮੜੀ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਮੱਲਕੇ।
ਅੱਜ ਕੱਲ ਇਹ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ, ਬਿਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਤੇ ਸਾਡੇ ਵਿਰਸੇ ਵਿਚੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸਾਰ ਗਿਆਂ ਹਨ।
2 ਹਾਰੇ, ਦੰਦੋੜੀ ਅਤੇ ਝਿਲਿਆਨੀ :
== ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਹਾਰੇ ਤੇ ਝਿਲਿਆਨੀਆਂ ਆਮ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀਆਂ ਸਨ। ਕੱਚਿਆਂ ਘਰਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕੱਚੀਆਂ ਰਸੋਈਆਂ ਨੂੰ ਝਿਲਿਆਨੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਹਾਰੇ ਬਣਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਦੀਆਂ ਦੰਦੋੜੀਆਂ ਰੱਖ ਕੇ ਦੁੱਧ ਸਾਰਾ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਕੜਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਅੱਜ ਕੱਲ ਪਿੰਡਾਂ ਨੇ ਖੂਬ ਤਰੱਕੀ ਕਰ ਲਈ ਤੇ ਅੱਜ ਕੱਲ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਏਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਦਹੀਂ ਤੇ ਲੱਸੀ ਦੀ ਥੁੜ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ==
ਉਖਲੀ-ਸੋਟੇ, ਭੜੋਲੇ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਪਹਿੜੇ :
ਕਦੇ ਸਮਾਂ ਸੀ ਕਿ ਤਕਰੀਬਨ ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਉਖੱਲੀ - ਸੋਟੇ ਆਮ ਮਿਲਦੇ ਸਨ ਪਰ ਅੱਜ ਕੱਲ ਪੱਕੀਆਂ ਅਤੇ ਰੈਡੀਮੇਟ ਰਸੋਈਆਂ ਆਉਣ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਸਾਡੇ ਵਿਰਸੇ ਦੀ ਭੁਲੀ ਯਾਦ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ।
4. ਖੇਸ, ਦੋਲੇ, ਚੌਤਹੀਆਂ ਤੇ ਗਲੀਚੇ :
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਠੰਡ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਖੇਸ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਸੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫ਼ਸਲਾ ਪੱਕੀਆਂ ਤੇ ਜਿਨਸਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ, ਪੰਡਾਂ ਬਨਣ ਲਈ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਮਜ਼ਬੂਤੂਤ ਦੇਸੀ ਸੂਤ ਦੇ ਦੋਲੇ ਕੰਮ ਆਉਂਦੇ। ਚੌਤਹੀਆਂ, ਮੰਜਿਆਂ ਉਪਰ ਵਛਾਉਣ ਦੇ ਕੰਮ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਗਲੀਚੇ ਪਲੰਗਾਂ ਤੇ ਵਿਛਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਪਰ ਅੱਜ ਕੱਲ ਤਾਂ ਇਹ ਅਲੋਪ ਹੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
5. ਰੱਥ - ਗੱਡੇ ਅਤੇ ਠੋਕਰਾਂ:
== ਭਾਵੇਂ ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਕਿਸੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮੇਲਿਆਂ ਜਾਂ ਵਿਰਾਸਤੀ ਨੁਮਾਇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਰੱਥ, ਗੱਡੇ ਅਤੇ ਠੋਕਰਾਂ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ, ਅੱਜ ਕੱਲ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਹ ਅਲੋਪ ਹੀ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਅੱਜ ਕੱਲ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਤਾਂ ਇਹ ਰੱਥ, ਗੱਡੇ ਅਤੇ ਠੋਕਰਾਂ ਅਜੀਬ ਹੀ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ==
ਖੂਹ
ਖੂਹ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਸਥਾਨ ਹੈ ਸਧਾਰਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਖੂਹ ਦਾ ਅਰਥ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤਰਤੀਬ ਨਾਲ ਪੁਟਿਆ ਗਿਆ ਟੋਆ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਖੂਹ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਚਮਕਦਾ ਧਰੂ ਤਾਰਾ ਸੀ ਉਹ ਹੁਣ ਘੱਟ ਹੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਖੂਹ ਮੌਜੂਦ ਵੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਉਪਰ ਜਲ ਬੰਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਹ ਮਾੜੀ ਘਟਨਾ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਆਧੁਨਿਕ, ਤਕਨੀਕੀਕਰਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਮਾਨਵੀ ਸੋਚ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਹੂਲਤ ਦੇ ਮੱਦੇ ਨਜ਼ਰ ਨਵੇਂ ਸਰੋਤ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ ਨਵੇਂ ਸਰੋਤ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੁਦਰਤੀ ਕਰੋਪੀ ਅਧੀਨ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਕੜਾਂ ਵੱਲ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਹੁਣ ਮਨੁੱਖ ਆਧੁਨਿਕ ਸਰੋਤਾਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪੰਜਾਬੀ ਅੰਤਰਮੁਖੀ ਆਪਣੇ ਸਭਿਆਚਾਰਿਕ ਵਿਰਸੇ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਰਹੇ ਹਨ ਇਸ ਤੇ ਗੋਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ
ਨ।
ਚੰਦਰ ਸ਼ੇਖਰ ਆਜ਼ਾਦ
ਚੰਦਰ ਸ਼ੇਖਰ ਆਜ਼ਾਦ  (23 ਜੁਲਾਈ 1906 – 27 ਫਰਵਰੀ 1931), ਆਜ਼ਾਦ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਰਤੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਬਾਨੀ ਰਾਮ ਪਰਸ਼ਾਦ ਬਿਸਮਿਲ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਾਰਟੀ ਆਗੂਆਂ, ਰੋਸ਼ਨ ਸਿੰਘ, ਰਾਜਿੰਦਰ ਨਾਥ ਲਾਹਿਰੀ ਅਤੇ ਅਸ਼ਫਾਕਉਲਾ ਖਾਨ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਨਵੇਂ ਨਾਮ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (HSRA) ਹੇਠ ਪੁਨਰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ।
ਜੀਵਨੀ
ਸ਼ਹੀਦ ਚੰਦਰ ਸ਼ੇਖਰ ਆਜ਼ਾਦ ਦਾ ਜਨਮ 23 ਜੁਲਾਈ, 1906 ਨੂੰ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਲੀਰਾਜਪੁਰ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਪਿੰਡ ਭਾਵਰਾ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਜਗਰਾਣੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਪੰਡਤ ਸੀਤਾ ਰਾਮ ਦੇ ਪੰਜਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ‘ਚੋਂ ਛੋਟੀ ਸੰਤਾਨ ਸਨ। ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਪੜ੍ਹਨ-ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਅਤੇ ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਜਾਂ ਬੰਦੂਕ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਸੀ। ਘਰਦਿਆਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲੇ ਪੜ੍ਹਨੇ ਪਾਇਆ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਰੁਚੀਆਂ ਤੇ ਆਦਤਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਨੇ ਆਜ਼ਾਦ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਕੰਮ-ਕਾਰ ਲਾਉਣ ਦੀ ਸੋਚੀ ਅਤੇ ਸਕੂਲੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਕਟਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲ ਗਈ। ਪਰ ਆਜ਼ਾਦ ਬਿਰਤੀ ਵਾਲਾ ਚੰਦਰ ਸ਼ੇਖਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੰਦਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਬੰਬਈ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਰੰਗਣ ਵਾਲੇ ਰੰਗਸਾਜਾਂ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਪਰ ਬੰਬਈ ਦੀ ਮਸ਼ੀਨੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ ਨਾ ਆਈ। ਬੇਚੈਨੀ ਦੀ ਇਸ ਅਵਸਥਾ ‘ਚ ਉਹਨਾਂ ਬੰਬਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਬਨਾਰਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਥੇ ਇੱਕ ਮਦਦਗਾਰ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਕੂਲ ‘ਚ ਮੁੜ ਪੜ੍ਹਨੇ ਪੈ ਗਏ। ਉਨੀਂ ਦਿਨੀਂ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਨਾ-ਮਿਲਵਰਤਨ ਅੰਦੋਲਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਚੰਦਰ ਸ਼ੇਖਰ ਦੇ ਕੋਮਲ ਤੇ ਕੋਰੇ ਮਨ ‘ਤੇ ਵੀ ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਅਸਰ ਪਿਆ। ਉਹ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਾਲਜ ਬਨਾਰਸ ਧਰਨੇ ਮੌਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਹ ਘਟਨਾ 1921 ਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਉਪਰ ਮੁਕੱਦਮਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ੀ ਮੌਕੇ ਜੋ ਸਵਾਲ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛੇ ਉਹ ਖਾਸ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹਨ: ”ਤੇਰਾ ਨਾਂ ਕੀ ਹੈ?” ”ਆਜ਼ਾਦ।” ”ਪਿਉ ਦਾ ਨਾਂ?” ”ਆਜ਼ਾਦੀ।” ”ਘਰ?” ”ਜੇਲ੍ਹ।” ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਵਾਬਾਂ ਤੋਂ ਚਿੜ੍ਹ ਕੇ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 15 ਬੈਂਤਾਂ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ। ਤੰਦਰੁਸਤ ਹੋ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ ਉਹ ਕਾਂਸ਼ੀ ਵਿਦਿਆਪੀਠ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਏ। ਇੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮੇਲ ਇਨਕਲਾਬੀ ਦਲ ਦੇ ਦੋ ਮੈਂਬਰਾਂ ਮਨਮਥਾ ਨਾਥ ਗੁਪਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਣਵੇਸ਼ ਚੈਟਰਜੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਬੂਲਣ ਬਾਅਦ ਸੰਨ 1922 ਵਿੱਚ ਚੰਦਰ ਸ਼ੇਖਰ ਵੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਦਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਏ। ਉਸ ਘੜੀ ਤੋਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਪਲਾਂ ਤਕ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਰਾਹ ‘ਤੇ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਰਹੇ। ਕਾਕੋਰੀ ਘਟਨਾ (9 ਅਗਸਤ, 1924) ਮਗਰੋਂ ਉਹ ਗੁਪਤਵਾਸ ਹੋ ਗਏ। ਫਰਾਰ ਜੀਵਨ ਮੌਕੇ ਗੁਪਤ ਰਹਿਣ ਦੀ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਾਸ ਮੁਹਾਰਤ ਤੇ ਸੋਝੀ ਸੀ। 17 ਦਸੰਬਰ, 1928 ਜਦੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਪੁਲੀਸ ਅਫਸਰ ਸਾਂਡਰਸ ਗੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਫੁੰਡ ਸੁੱਟਿਆ, ਉਸ ਮੌਕੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਚਿੜੀ ਵੀ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਨਿਕਲ ਸਕਦੀ, ਉਦੋਂ ਚੰਦਰ ਸ਼ੇਖਰ ਆਜ਼ਾਦ ਹੀ ਸਨ ਜਿਹੜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੌਖੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲਾਹੌਰੋਂ ਨਿਕਲ ਗਏ ਸਨ। ਪੜ੍ਹਨ-ਲਿਖਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਭਾਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਹੱਥ ਜਰਾ ਤੰਗ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਦੂਸਰੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਅਕਸਰ ਦਿੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਉਹਨਾਂ ਸਮਿਆਂ ‘ਚ ਸਮਾਜਵਾਦ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਿਤਾਬਾਂ ਉਹ ਵੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਉਪਲਬਧ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਸਿਧਾਂਤਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੂਸਰੇ ਸਾਥੀਆਂ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਕਰਵਾ ਕੇ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ। ਆਜ਼ਾਦ ਦਾ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵੱਲ ਖਿੱਚੇ ਜਾਣ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਸੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਗਰੀਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਗਰੀਬੀ ਦਾ ਡੂੰਘਾ ਅਹਿਸਾਸ ਅਤੇ ਬੰਬਈ ਜਾ ਕੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਨਰਕ ਭਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਖੁਦ ਹੱਡੀਂ ਹੰਡਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। 8-9 ਸਤੰਬਰ, 1928 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਫਿਰੋਜ਼ਸ਼ਾਹ ਕੋਟਲਾ ਦੇ ਖੰਡਰਾਂ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਰਿਪਬਲੀਕਨ ਆਰਮੀ ਦਾ ਨਾਂ ਬਦਲ ਕੇ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਰਿਪਬਲੀਕਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਆਜ਼ਾਦ ਇਸ ਦੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਸਨ। ਉਹ ਹਰ ਸਾਥੀ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ-ਪੂਰਾ ਖਿਆਲ ਰੱਖਦੇ। 27 ਫਰਵਰੀ, 1931 ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਦੇ ਏਲਫਰਡ ਪਾਰਕ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਪੁਲੀਸ ਨੇ ਚਾਰ-ਚੁਫੇਰਿਓਂ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਚੰਦਰ ਸ਼ੇਖਰ ਆਜ਼ਾਦ ਹੁਰਾਂ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤ ਦੀ ਓਟ ਲਈ। ਮਾਊਜ਼ਰ ਨੂੰ ਪਲੋਸਿਆ ਤੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਬੇਜੋੜ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰ ਸ਼ੇਖਰ ਆਜ਼ਾਦ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ। ਆਖਿਰ, ਆਪਣੇ ਬੋਲਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰ ਕਰ ਗਏ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1906 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1931 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੌਮੀ ਇਨਕਲਾਬੀ
ਬਸਟਰ ਕੀਟਨ
ਜੋਸਫ਼ ਫ੍ਰੈਂਕ "ਬਸਟਰ" ਕੀਟਨ (4 ਅਕਤੂਬਰ, 1895 - ਫਰਵਰੀ 1, 1966) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ, ਕਾਮੇਡੀਅਨ, ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਨਿਰਮਾਤਾ, ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸਟੰਟ ਕਲਾਕਾਰ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਮੂਕ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਟ੍ਰੇਡਮਾਰਕ ਇੱਕ ਸਟੀਓਕ, ਡਾਡੇਨ ਸਪ੍ਰੈਸ ਨਾਲ ਭੌਤਿਕ ਕਾਮੇਡੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ "ਮਹਾਨ ਸਟੋਨ ਫੇਸ" ਦਾ ਉਪਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਆਲੋਚਕ ਰੋਜਰ ਐਬਰਟ ਨੇ ਕੀਟਨ ਦੇ "1920 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1929 ਤੱਕ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ, ਉਸਨੇ ਕਈ ਫ਼ਿਲਮਾਂ 'ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ਉਸ ਦੀ ਕਲਾਤਮਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾਜਨਕ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਘਟ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਟਰੋ-ਗੋਲਡਵਿਨ-ਮੇਅਰ ਦੁਆਰਾ ਭਾੜੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਾਮਿਕ ਅਦਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਡਿਗਰੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਅਕੈਡਮੀ ਆਨਰੇਰੀ ਇਨਾਮ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।
1920 ਦੇ ਸ਼ੇਰਲੋਕ ਜੂਨੀਅਰ (1924), ਜਨਰਲ (1926), ਅਤੇ ਦ ਕੈਮਰਾਮੈਨ (1928) ਵਰਗੇ ਵਰਗੀਆਂ ਕੀਟਨ ਦੀਆਂ ਕਈ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਾਸਟਰਪਟੀਸ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪ੍ਰਸੰਸਕਾਂ ਵਿੱਚ ਓਰਸਨ ਵੈਲਸ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਜਨਰਲ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀ ਕਾਮੇਡੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਕਦੇ ਅਜਿਹੀ ਮਹਾਨ ਫ਼ਿਲਮ ਨਾ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ। ਐਟਨਮੈਂਟ ਵੀਕਲੀ ਨੇ ਕੀਟਨ ਨੂੰ ਸੱਤਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਮੰਨਿਆ ਅਤੇ 1999 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਲਾਸਿਕ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ 21 ਵੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਪੁਰਸ਼ ਸਿਤਾਰਾ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ।
ਕੈਰੀਅਰ
left|thumb|300x300px|ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕੇਟਨ ਦਾ ਜਨਮ ਪਿੱਕਾ, ਕੰਸਾਸ, ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੌਡਵੈਲ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਛੋਟੇ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਮਾਰਾ ਕੇਟਨ (ਨਾਈ ਕਟਲਰ) ਕੰਮ ਕਰਨ ਜਾਂਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ "ਜੋਸੇਫ" ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ (ਉਹ ਜੋਸਫ ਕੇਟਨ ਨਾਮ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਛੇਵੇਂ ਸਨ) ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਾਨੇ ਲਈ "ਫਰੈਂਕ" ਸਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਨਾਮਨਜ਼ੂਰ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਕੀਟਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੱਧ ਨਾਮ "ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ" ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1895 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1966 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਹਾਦਰਗੜ੍ਹ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਹਾਦਰਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਚਰਨ ਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰੀ ਤੇ ਪਟਿਆਲਾ-ਰਾਜਪੁਰਾ ਰੋਡ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਨੌਵੇਂ ਗੁਰੂ ਸ਼੍ਰੀ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦੋਸਤ ਨਵਾਬ ਸੈਫ ਖਾਨ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਇੱਥੇ ਆਏ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੌਰੇ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਥੇ ਇੱਕ ਕਿਲ੍ਹਾ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਬਹਾਦਰਗੜ੍ਹ ਰੱਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਥੇ ਹੀ ਇੱਕ ਤਲਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪੰਚਬਟੀ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ। ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦਾ ਕੰਮ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਕੰਧ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਵਿਸਾਖੀ ਦੇ ਦਿਨ ਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੇਲਾ ਭਰਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ 11 ਹਾੜ੍ਹ ਸੰਮਤ 1732 ਬਿਕਰਮੀ ਨੂੰ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਿਤਾਂ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ’ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਖਾਤਰ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਣ ਲਈ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਚੱਲ ਕੇ ਭਰਤਗੜ੍ਹ, ਰੋਪੜ ਅਤੇ ਮਕਾਰੋਂਪੁਰ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਦੀ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਪਿੰਡ ਸੈਫਬਾਦ ਜਿੱਥੇ ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹਾ ਬਹਾਦਰਗੜ੍ਹ ਹੈ, ਜਾ ਬਿਰਾਜੇ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪਿੰਡ ਸੈਫਾਬਾਦ ਨੂੰ ਉਜਾੜ ਕੇ ਫੁਲਕੀਆਂ ਗਜ਼ਟ 1904 ਅਨੁਸਾਰ 1837 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਬਹਾਦਰਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਾਂ ’ਤੇ ਬਣਾਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੋ ਜਗ੍ਹਾ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਏ, ਇੱਕ ਕਿਲੇ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਛਿਪਦੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਜਿੱਥੇ ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਆਲੀਸ਼ਾਨ ਇਮਾਰਤ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਤੋਖ ਕੇ ਉਸ ਥਾਂ ’ਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਨਵੀਂ ਇਮਾਰਤ ਕਾਰ ਸੇਵਾ ਰਾਹੀਂ ਬਾਬਾ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਕਾਰ ਸੇਵਾ ਡੇਰਾ ਹੀਰਾ ਬਾਗ ਪਟਿਆਲਾ ਕਰਵਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਨਵੀਂ ਉਸਾਰੀ ਵੇਲੇ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਥੜ੍ਹਾ ਵੀ ਨਿਕਲਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ’ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਥਾਂ ਬੈਠ ਕੇ 40 ਦਿਨ ਚਲੀਹਾ ਕੱਟਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਥੜ੍ਹੇ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰ ’ਤੇ ਇੱਕ ਖੂਹੀ ਵੀ, ਸਰਹਿੰਦੀ ਇੱਟਾਂ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਨਿਕਲੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਜੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਕਾਪੀ
ਕਾਪੀ (ਹੋਰ ਨਾਂ ਨੋਟਬੁੱਕ, ਨੋਟਪੈਡ, ਡਰਾਇੰਗ ਪੈਡ, ਲੀਗਲ ਪੈਡ ਹਨ) ਕਈ ਸਾਰੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਵਰਕਿਆਂ ਦਾ ਝੁੰਡ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਲਕੀਰਬੱਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਣ, ਨੋਟ-ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਜਾਂ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਦਰਜ ਕਰਨ, ਤਸਵੀਰਾਂ ਬਣਾਉਣ ਜਾਂ ਚਿਪਕਾਉਣ ਵਰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਪੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ
ਵਲਸਾਲਾ ਮੇਨਨ
ਵਲਸਾਲਾ ਮੇਨਨ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Valsala Menon; ਜਨਮ 1945) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਲਿਆਲਮ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੈ।
ਜੀਵਨ
ਵਲਸਾਲਾ ਮੇਨਨ ਦਾ ਜਨਮ 1945 ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਰਮਨ ਮੇਨਨ ਅਤੇ ਦੇਵਕਿਆਮਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਹਨ। ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਉਸਨੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਡਾਂਸ ਸਿੱਖ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੜਾਵਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ 1953 ਵਿੱਚ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮ ਥਿਰਮਾਲਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ ਬੇਬੀ ਵਾਲਸਾਲਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਆਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1970 ਵਿੱਚ ਮਿਸ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਰ ਬਣੀ। ਉਸਨੇ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਡਾਂਸ, ਮਲਿਆਲਮ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਲਈਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਉੱਥੇ ਲੇਡੀਜ਼ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਦੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਅਣਗਿਣਤ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ ਆਈਆਂ ਸਨ, ਉਸਨੇ 1985 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਕਿਰਤਮ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਖਤਮ ਕਰ ਲਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉਹ ਪਰਿਣਾਯਮ 1994 ਰਾਹੀਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਈ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਉਹ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ 1961 ਵਿੱਚ ਸਵਰਗੀ ਕਾਲਾਪੁਰਕਲ ਹਰੀਦਾਸ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹਰੀਦਾਸ ਬੰਬਈ ਵਿਖੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੇਟੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਯਨ ਹਨ। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਮੇਨਨ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿਚ, ਪ੍ਰੇਮ ਮੇਨਨ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿਚ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਯਨ ਮੇਨਨ ਕੋਚੀ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਦੀ 1991 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਬਾਲ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1945 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ
ਕਿਰਤੋਵਾਲ
ਕਿਰਤੋਵਾਲ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਪੱਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲਾਕ ਪੱਟੀ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸੂਰਜ ਪਾਲੀਵਾਲ
ਸੂਰਜ ਪਾਲੀਵਾਲ (ਜਨਮ: 8 ਨਵੰਬਰ 1951 ਮਥੁਰਾ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਮੰਨੇ ਪ੍ਰਮੰਨੇ ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਵਾਹਕ ਹਨ।
ਜੀਵਨ
ਸੂਰਜ ਪਾਲੀਵਾਲ ਕਾ ਜਨ੍ਮ 8 ਮਈ 1951 ਨੂੰ ਮਥੁਰਾ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਐਮਏ, ਪੀਐਚਡੀ (ਹਿੰਦੀ) ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਦ ਪੱਤਰਕਾਰੀ, ਸੰਪਾਦਨ, ਆਲੋਚਕ, ਅਧਿਆਪਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਚ ਅਹਿਮ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਆਲੋਚਨਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਆਲੋਚਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ
ਅਗਸਤ ਐਮਸ
ਅਗਸਤ ਐਮਸ (ਜਨਮ ਮਰਸੀਡੀਜ਼ ਗ੍ਰੈਬੋਵਸਕੀ ; 23 ਅਗਸਤ 1994 – 5 ਦਸੰਬਰ 2017) ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੋਰਨੋਗ੍ਰਾਫ਼ਿਕ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸੀ। ਉਹ 2016 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਪੋਰਨੋਗ੍ਰਾਫ਼ਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਸਮੇਤ ਲਗਭਗ 290 ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਕਈ ਏਵੀਐਨ ਅਵਾਰਡਾਂ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਹੋਈ। 2017 ਵਿੱਚ 23 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਐਮਸ ਨੇ ਇੱਕ ਟਵੀਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਦੀ ਇੱਕ ਖਾਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਲਈ ਸੀ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਐਮਸ ਦੀ ਮਾਂ ਬਾਈਪੋਲਰ ਡਿਸਆਰਡਰ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸੀ। ਐਮਸ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਦਾਦੇ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨਾਲ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਿਨਸੀ ਛੇੜਛਾੜ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੂਹਿਕ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਈ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਨੈਨੀ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਹਾਇਕ, ਅਤੇ ਘੋੜਸਵਾਰ ਟ੍ਰੇਨਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਕਰੀਅਰ
ਪੋਰਨੋਗ੍ਰਾਫ਼ਿਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ ਐਮਸ ਦਾ ਕਰੀਅਰ ਨਵੰਬਰ 2013 ਵਿੱਚ 19 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 270 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰੈਜ਼ਰਜ਼, ਐਲੀਗੈਂਟ ਏਂਜਲ, ਈਵਿਲ ਏਂਜਲ, ਗਰਲਫ੍ਰੈਂਡ ਫ਼ਿਲਮਜ਼, ਜੂਲੇਸ ਜੌਰਡਨ ਵੀਡੀਓ, ਨਿਊ ਸੈਂਸੇਸ਼ਨਜ਼ ਅਤੇ ਸਵੀਟਹਾਰਟ ਵੀਡੀਓ ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਏਵੀਐਨ ਅਵਾਰਡਾਂ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਦੀ ਫੀਮੇਲ ਪਰਫਾਰਮਰ ਲਈ ਤਿੰਨ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
2016 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਗੈਰ-ਪੋਰਨੋਗ੍ਰਾਫ਼ਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਮਾਡਲ ਫਾਰ ਮਰਡਰ: ਦ ਸੈਂਟਰਫੋਲਡ ਕਿਲਰ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਐਮਸ ਨੇ ਕੇਵਿਨ ਮੂਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਇੱਕ ਪੋਰਨੋਗ੍ਰਾਫੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਈਵਿਲ ਏਂਜਲ ਲਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ।
ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ, ਐਮਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਇੱਕ ਸਦਮੇ ਵਾਲੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਾਇਪੋਲਰ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਡਿਸਆਰਡਰ ਅਤੇ ਡਿਸਸੋਸਿਏਟਿਵ ਆਈਡੈਂਟਿਟੀ ਡਿਸਆਰਡਰ (ਮਲਟੀਪਲ ਸ਼ਖਸੀਅਤ) ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਸੀ, ਨਾਲ ਹੀ ਕਿਹਾ: "ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਮੈਂ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੀ ਅਤੇ ਜੇ ਮੈਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਫਲੈਸ਼ਬੈਕ ਮਿਲਣਗੇ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਉਦਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਮੈਂ ਬਿਸਤਰੇ ਤੋਂ ਉੱਠ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸੀਨ ਰੱਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹਾਂ।"
ਮੌਤ
"whichever (lady) performer is replacing me tomorrow for @EroticaXNews, you're shooting with a guy who has shot gay porn, just to let cha know. BS is all I can say🤷🏽♀️ Do agents really not care about who they're representing? #ladirect I do my homework for my body🤓✏️🔍|sign=August Ames"
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਪੌਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1994 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਹਿੰਦੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ
ਹਿੰਦੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਾਲਕੀ ਹੱਕ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਕੋਲ ਹੈ। ਹਿੰਦੀ ਜਿਲਦ ਜੁਲਾਈ 2003 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ 14 ਅਕਤੂਬਰ 2012 ਤੱਕ ਇਸ 'ਤੇ 1,03,773+ ਲੇਖ ਅਤੇ 75,861+ ਲੇਖਬੱਧ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਨ। 28 ਜੂਨ 2016 ਤੱਕ ਹਿੰਦੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ 'ਤੇ 104,325 ਲੇਖ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਈਬਰ ਸੰਸਾਰ
ਆਮਦਨ ਕਰ
ਇੱਕ ਆਮਦਨ ਕਰ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: income tax) ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ (ਕਰ ਦਾਤਾ) ਉੱਤੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਟੈਕਸ ਹੈ ਜੋ ਸੰਬੰਧਤ ਆਮਦਨ ਜਾਂ ਮੁਨਾਫਿਆਂ (ਟੈਕਸਯੋਗ ਆਮਦਨ) ਨਾਲ ਬਦਲਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਟੈਕਸ ਜਾਂ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਟੈਕਸ ਵਜੋਂ ਆਮਦਨ ਕਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਆਮ ਕਰਕੇ ਟੈਕਸ ਨਹੀਂ ਲਗਦੀ; ਨਾ ਕਿ, ਸਹਿਭਾਗੀ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਦੀਆਂ ਆਈਟਮਾਂ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੇ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਸਬ-ਡਿਵੀਜ਼ਨਸ ਦੋਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਟੈਕਸ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਟੈਕਸ ਤੋਂ ਸਥਾਨਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਗਠਤ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁਆਫ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਟੈਕਸ ਦਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਟੈਕਸਯੋਗ ਆਮਦਨ ਦੇ ਉਤਪਾਦ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਟੈਕਸ ਦੀ ਦਰ ਟੈਕਸਯੋਗ ਆਮਦਨ ਵਾਧੇ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਜਾਂ ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ ਦਰਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਟੈਕਸੇਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ ਟੈਕਸ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਕਿਸਮ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਕੈਪੀਟਲ ਫਾਇਨ੍ਹਾਂਸ ਤੇ ਹੋਰ ਆਮਦਨੀ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੇਟ 'ਤੇ ਟੈਕਸ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਕਰੈਡਿਟਸ ਨੂੰ ਟੈਕਸ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਕਾਨੂੰਨੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸ ਜਾਂ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪਕ ਆਧਾਰ ਜਾਂ ਆਮਦਨ ਦੇ ਮਾਪ ਉੱਤੇ ਟੈਕਸ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਹੁਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਟੈਕਸ ਦੇ ਸਵੈ-ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਅਦਾਇਗੀਆਂ ਤੋਂ ਟੈਕਸ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕੁਝ ਕਿਸਮ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਵਾਲੇ ਪੇਅਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਰ ਦਾਤਾ ਦੁਆਰਾ ਟੈਕਸ ਦੇ ਅਗਾਊਂ ਭੁਗਤਾਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜ਼ੁਰਮਾਨਿਆਂ ਦੇ ਅਧਾਰ' ਤੇ ਟੈਕਸ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਭੁਗਤਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਜੇਲ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੇ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ
ਦੁਨੀਆਭਰ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮਦਨ ਕਰ ਭਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਰ ਦੀ ਕਿਸਮ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਟੈਕਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਦਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ, ਅਨੁਪਾਤੀ, ਜਾਂ ਵਿਰੋਧੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਦੁਨੀਆਭਰ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸ ਦਰਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਇੱਕ ਮੁਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਨਿਜੀ ਉਦਯੋਗ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਬਹੁਤ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੂਹਾਂ ਅਤੇ ਉੱਪ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਇਕਾਈ ਤੇ ਟੈਕਸ ਦਾ ਬੋਝ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੇਸ਼ਕ, ਟੈਕਸਾਂ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮੁਹੱਈਆ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵੀ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹਨ, ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹਨ।
ਟੈਕਸ ਸਬੰਧੀ ਇੱਕ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਆਮਦਨੀ ਤੇ ਦੂਜੇ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਟੈਕਸ ਲਈ ਕਟੌਤੀਆਂ ਜਾਂ ਕ੍ਰੈਡਿਟਸ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਦੋਹਰੇ ਟੈਕਸਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਜਾਂ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਟੈਕਸ ਸੰਧੀਆਂ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਦੇਸ਼ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਟੈਕਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਮਿਸਾਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਫਰਾਂਸ ਕਿਸੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਖੇਤਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਉਲਟ ਹੈ , ਅਤੇ ਬ੍ਰੂਨੇਈ ਟੈਕਸ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਪਰ ਨਿੱਜੀ ਆਮਦਨ ਨਹੀਂ।
ਪਾਰਦਰਸ਼ਿਤਾ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਖੁਲਾਸਾ
ਨਿੱਜੀ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਭਰਨ ਦਾ ਪਬਲਿਕ ਖੁਲਾਸਾ ਫਿਨਲੈਂਡ, ਨਾਰਵੇ ਅਤੇ ਸਵੀਡਨ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ -2000 ਦੇ ਅੰਤ ਅਤੇ 2010 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ)।