cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਸ਼ਸ਼ੀ ਪਾਲ ਸਮੁੰਦਰਾ
ਕਾਵਿ ਨਮੂਨਾ
ਲਗਦੈ ਮੈਂ ਚਿੜੀਆਂ 'ਚੋਂ ਇੱਕ ਚਿੜੀ ਹਾਂ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਮੌਜ ਹਾਂ ਤੇ ਹਵਾ ਪਿਆਜੀ ਪੌਣ ਹਾਂ ਲੱਗਦੈ ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹਾਂ ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਕਿ ਇਕ ਰਾਖ਼ ਦੀ ਮੁੱਠੀ ਤੋਂ ਸਿਵਾ ਮੈਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹਾਂ ..... ਯਾਦ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਉਹ (ਨਜ਼ਮ) 2 ਉਸ ਚਿੜੀ ਦਾ ਦਿਲ ਹੀ ਜਾਣੀਏਂ ਜਿਹੜੀ ਤੀਲਾ ਤੀਲਾ ਜੋੜ ਕੇ ਘਰ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅੰਡੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਨਿੱਤ ਉਹਨਾ ਤੇ ਬਹਿੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇੱਕ ਦਿਨ, ਜਦ ਉਹ ਚੋਗਾ ਚੁਗ ਮੁੜਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਆਲ੍ਹਣਾ ਖਾਲੀ ਵੇਖਦੀ ਹੈ ਰੋਂਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ, ਉੱਡ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਛੇਤੀ ਹੀ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਇਹ ਤੇ ਯਾਦ ਰੱਖਦੀ ਹੈ: ਰੁੱਖਾਂ ਤੇ ਬਹਿਣਾ, ਗੀਤ ਗਾਉਣਾ, ਪੌਣਾ ਸੰਗ ਉੱਡਣਾ ਚੋਗਾ ਚੁਗਣਾ ਤੇ ਜੀਣਾ. ਸੌਂ ਰਹੇ ਹਨ ਬੱਚੇ (ਨਜ਼ਮ) 3
ਨਾਲੇ ਵਿੱਚ ਕੋਹਰਾ ਡਿਗਦੇ ਪਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸੌਂ ਰਹੇ ਨੇ ਬੱਚੇ ਜਾਗਦੀ ਮਾਂ ਦੇਖ ਰਹੀ ਹੈ ਤੇ ਸੋਚ ਰਹੀ ਹੈ ਅੱਜ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰੋਟੀ ਲੂਣ ਤੇ ਮਿਰਚਾਂ ਦਾ ਤੱਤਾਂ ਪਾਣੀ ਸੀ ਨਿੱਕਾ ਕਛੁਆ ਰੋਇਆ ਸੀ ਕੰਮੋਂ ਪਾਣੀ ਪੀ,ਸਬਰ ਕਮਾ ਸੌਂ ਗਈ ਸੀ ਸੌਂ ਰਹੇ ਨੇ ਬੱਚੇ ਜਾਗਦੀ ਮਾਂ ਦੇਖ ਰਹੀ ਹੈ ਤੇ ਸੋਚ ਰਹੀ ਹੈ ਧੀ ਨੂੰ ਵੇਚੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਵੇਚੇ ਜਾਂ ਖੁਦ ਨੂੰ ਵੇਚੇ ਤੇ ਸੋਚਦੀ ਹੈ ਸ਼ਾਇਦ ਸਵੇਰ ਹੋਣ ਤੱਕ ਠੰਡ ਮਿਹਰਬਾਂ ਹੋ ਜਾਵੇ ਕਛੂਆ ਤੇ ਕੰਮੋਂ ਜਾਗਣ ਨਾ ਜੀਣਾ ਕਿੰਨਾ ਸੰਤਾਪ ਹੈ ਮੌਤ ਕਿੰਨੀ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ | (ਸੜਕਸ਼ਾਪ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਿਚੋਂ)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ
ਹੂਗਜ਼ ਐੱਚ-੪
ਹੁਘੇਸ ਐੱਚ-4 ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਾਰ ਹੀ ਉੱਡਿਆ ਸੀ।
ਮੀਰਪੁਰ
ਮੀਰਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬੱਸੀ ਪਠਾਣਾਂ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰਾਜਵਿੰਦਰ ਕੌਰ (ਹਾਕੀ)
ਰਾਜਵਿੰਦਰ ਕੌਰ (ਜਨਮ 26 ਅਗਸਤ,1984) ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦੀ ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। 2006 ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਿਲਵਰ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਨਵੰਬਰ 2011 ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਗੁਰਵਿੰਦਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਜੋ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1984 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਸਾਮਬਾਸਾ-ਮੁਨਦੀਆਲੈਕਤ
ਸਾਮਬਾਸਾ-ਮੁਨਦੀਆਲੈਕਤ ਜਾਂ ਸਾਮਬਾਸਾ ਇੱਕ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਦਦਗਾਰ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਡਾ੦ ਅੋਲੀਵਰ ਸੀਮੋਨ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਿਆਕਰਨ ਅਵਲੀ ਹਿੰਦ-ਯੂਰਪੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਗਰਾਮਰ ਦਾ ਸਾਦਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਸ਼ਾ ਜੁਲਾਈ 2007 ਵਿੱਚ ਇਨਟਰਨੈੱਟ ਤੇ ਪਬਲਿਸ਼ ਹੋਈ ਸੀ।
ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ ਮਲਏ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਦੋ ਸ਼ਬਦ sama ਅਤੇ bahsa ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। Sama ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ 'ਸਮਾਨ' ਅਤੇ bahsa ਦਾ ਮਤਲਬ 'ਭਾਸ਼ਾ' ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੁਨਦੀਆਲੈਕਤ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਦੋ ਸ਼ਬਦ mondial ਅਤੇ dialect ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। Mondial ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ 'ਆਲਮੀ' ਅਤੇ dialect ਦਾ ਮਤਲਬ 'ਦੀਆਲੈਕਤ' ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਆਮ ਬੋਲਚਾਲ ਦੇ ਵਾਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਦਦਗਾਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਨਾਉਟੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਦ ਡੀਨਾਇਲ ਆਫ਼ ਡੈੱਥ
ਦ ਡੀਨਾਇਲ ਆਫ਼ ਡੈੱਥ ਅਰਨੈਸਟ ਬੈਕਰ ਦੁਆਰਾ 1973 ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਹੈ ਜੋ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ 1974 ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਆਮ ਗ਼ੈਰ-ਗਲਪ ਲਈ ਪੁਲਿਤਜ਼ਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਸੋਰੇਨ ਕੀਰਕੇਗਾਰਦ, ਸਿਗਮੰਡ ਫ਼ਰਾਇਡ ਅਤੇ ਓਟੋ ਰੈਂਕ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸਾਰ
ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਬੈਕਰ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮੁੱਚੀ ਮਨੁੱਖੀ ਸਭਿਅਤਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਮੌਤ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਧੀ ਹੈ। ਬੈਕਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਸੰਸਾਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਸਿਰਜੇ ਅਰਥਾਂ ਦੇ ਸੰਕੇਤਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਦਵੈਤ ਭਾਵ ਹੈ। ਇਸ ਦਵੈਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਮਦਦ ਲੈਕੇ ਸਮੁੱਚੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਮਰਨਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ। ਫ਼ਿਰ ਲੋਕ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਸਿਰਜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਉਹਨਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਦਾ ਰਹੇਗੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮਹਾਨ ਬਣ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਰਨਗੇ, ਚਾਹੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਭੌਤਿਕ ਸਰੀਰ ਜ਼ਰੂਰ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਕੋਈ ਅਰਥ ਅਤੇ ਮਕਸਦ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਬੈਕਰ "ਅਮਰ ਹੋਣ ਦਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ"(ਜਾਂ ਕੌਸਾ ਸੂਈ) ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਲਿਤਜ਼ਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਪੁਸਤਕਾਂ
ਕੀਰਤਨ ਸੋਹਿਲਾ
ਕੀਰਤਨ ਸੋਹਿਲਾ ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਬਾਣੀ ਹੈ। ਸੋਹਿਲਾ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ - "ਸਿਫਤਾਂ ਦਾ ਗੀਤ "। ਕੀਰਤਨ ਸੋਹਿਲਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸ਼ਬਦ ਹਨ, ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ, ਚੌਥਾ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ  ਦਾ, ਪੰਜਵਾਂ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ  ਦਾ।
ਬਾਣੀ
ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ।।
ਸੋਹਿਲਾ ਰਾਗੁ ਗਉੜੀ ਦੀਪਕੀ ਮਹਲਾ 1 (ਪੰਨਾ 12) ਜੈ ਘਰਿ ਕੀਰਤਿ ਆਖੀਐ ਕਰਤੇ ਕਾ ਹੋਇ ਬੀਚਾਰੋ।। ਤਿਤ ਘਰਿ ਗਾਵਹੁ ਸੋਹਿਲਾ ਸਿਵਰਿਹੁ ਸਿਰਜਣਹਾਰੋ।।1।। ਤੁਮ ਗਾਵਹੁ ਮੇਰੇ ਨਿਰਭਉ ਕਾ ਸੋਹਿਲਾ।। ਹਉਵਾਰੀ ਜਿਤੁ ਸੋਹਿਲੈ ਸਦਾ ਸੁਖੁ ਹੋਇ।।1।। ਰਹਾਉ।। ਨਿਤ ਨਿਤ ਜੀਅੜੇ ਸਮਾਲੀਅਨਿ ਦੇਖੈਗਾ ਦੇਵਨਹਾਰੁ।। ਤੇਰੇ ਦਾਨੈ ਕੀਮਤਿ ਨ ਪਵੈ ਤਿਸੁ ਦਾਤੇ ਕਵਣੁ ਸੁਮਾਰੁ।।2।। ਸੰਬਤਿ ਸਾਹਾ ਲਿਖਿਆ ਮਿਲਿ ਕਰਿ ਪਾਵਹੁ ਤੇਲੁ।। ਦੇਹੁ ਸਜਣ ਅਸੀਸੜੀਆ ਜਿਉ ਹੋਵੈ ਸਾਹਿਬ ਸਿਉ ਮੇਲੁ।।3।। ਘਰਿ ਘਰਿ ਏਹੋ ਪਾਹੁਚਾ ਸਦੜੇ ਨਿਤ ਪਵੰਨਿ।। ਸਦਣਹਾਰਾ ਸਿਮਰੀਐ ਨਾਨਕ ਸੇ ਦਿਹ ਆਵੰਨਿ।।1।।4।। ਰਾਗੁ ਆਸਾ ਮਹਲਾ 1।। ਛਿਅ ਘਰ ਛਿਅ ਗੁਰ ਛਿਅ ਉਪਦੇਸ।। ਗੁਰੁ ਗੁਰੁ ਏਕੋ ਵੇਸ ਅਨੇਕ।।1।। ਬਾਬਾ ਜੈ ਘਰਿ ਕਰਤੇ ਕੀਰਤਿ ਹੋਇ।। ਸੋਘਰੁ ਰਾਖੁ ਵਡਾਈ ਤੋਇ।।1।। ਰਹਾਉ।। ਵਿਸੁਏ ਚਸਿਆ ਘੜੀਆ ਪਹਰਾ ਥਿਤੀ ਵਾਰੀ ਮਾਹੁ ਹੋਆ।। ਸੂਰਜੁ ਏਕੋ ਰੁਤਿ ਅਨੇਕ।। ਨਾਨਕ ਕਰਤੇ ਕੇ ਕੇਤੇ ਵੇਸ।।2।।2।। ਰਾਗੁ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ 1।। ਗਗਨਮੈ ਥਾਲੁ ਰਵਿ ਚੰਦ ਦੀਪਕ ਬਨੇ ਤਾਰਿਕਾ ਮੰਡਲ ਜਨਕ ਮੋਤੀ।। ਧੂਪਿ ਮਲਆਨਲੋ ਪਵਣੁ ਚਵਰੋ ਕਰੇ ਸਗਲ ਬਨਰਾਇ ਫੂਲੰਤ ਜੋਤੀ।।1।। ਕੈਸੀ ਆਰਤੀ ਹੋਇ।। ਭਵ ਖੰਡਨਾ ਤੇਰੀ ਆਰਤੀ।। ਅਨਹਤਾ ਸਬਦ ਵਾਜੰਤ ਭੇਰੀ।।1।। ਰਹਾਉ।। ਸਹਸ ਤਵ ਨੈਨ ਨਨ ਹਹਿ ਤੋਹਿ ਕਉ ਸਹਸ ਮੂਰਤ ਨਨਾ ਏਕ ਤੋਹੀ।। ਸਹਸ ਪਦ ਬਿਮਲ ਨਨ ਏਕ ਪਦ ਗੰਧ ਬਿਨੁ ਸਹਸ ਤਵ ਗੰਧ ਇਵ ਚਲਤ ਮੋਹੀ।।2।। ਸਭ ਮਹਿ ਜੋਤਿ ਜੋਤਿ ਹੈ ਸੋਇ।। ਤਿਸਦੈ ਚਾਨਣਿ ਸਭਿ ਮਹਿ ਚਾਨਣੁ ਹੋਇ।। ਗੁਰਸਾਖੀ ਜੋਤਿ ਪਰਗਟੁ ਹੋਇ।। ਜੋ ਤਿਸੁ ਭਾਵੈ ਸੁ ਆਰਤੀ ਹੋਇ।।3।। ਹਰਿ ਚਰਣ ਕਵਲ ਮਕਰੰਦ ਲੋਭਿਤ ਮਨੋ ਅਨਦਿਨੋ ਮੋਹਿ ਆਹੀ ਪਿਆਸਾ।। ਕ੍ਰਿਪਾ ਜਲੁ ਦੇਹਿ ਨਾਨਕ ਸਾਰਿੰਗ ਕਉ ਹੋਇ ਜਾਤੇ ਤੇਰੈ ਨਾਇ ਵਾਸਾ।।4।।3।। ਰਾਗੁ ਗਉੜੀ ਪੂਰਬੀ ਮਹਲਾ 4।। ਕਾਮਿ ਕਰੋਧਿ ਨਗਰੁ ਬਹੁ ਭਰਿਆ ਮਿਲਿ ਸਾਧੂ ਖੰਡਲ ਖੰਡਾ ਹੇ।। ਪੂਰਬਿ ਲਿਖਤ ਲਿਖੇ ਗੁਰੁ ਪਾਇਆ ਮਨਿ ਹਰਿ ਲਿਵ ਮੰਡਲ ਮੰਡਾ ਹੇ।।1।। ਕਰਿ ਸਾਧੂ ਅੰਜੁਲੀ ਪੁੰਨ ਵਡਾ ਹੇ।। ਕਰਿ ਡੰਡਉਤ ਪੁੰਨੁ ਵਡਾ ਹੇ।।1।। ਰਹਾਉ।। ਸਾਕਤ ਹਰਿ ਰਸ ਸਾਦੁ ਨ ਜਾਣਿਆ ਤਿਨ ਅੰਤਰਿ ਹਉਮੈ ਕੰਡਾ ਹੇ।। ਜਿਉ ਜਿਉ ਚਲਹਿ ਚੁਭੈ ਦੁਖ ਪਾਵਹਿ ਜਮ ਕਾਲੁ ਸਹਹਿ ਸਿਰਿ ਡੰਡਾ ਹੇ।।2।। ਹਰਿ ਜਨ ਹਰਿ ਹਰਿ ਨਾਮਿ ਸਮਾਣੇ ਦੁਖੁ ਜਨਮ ਮਰਨ ਭਵ ਖੰਡਾ ਹੇ।। ਅਬਿਨਾਸੀ ਪੁਰਖੁ ਪਾਇਆ ਪਰਮੇਸਰੁ ਬਹੁ ਸੋਭ ਖੰਡ ਬ੍ਰਹਮੰਡਾ ਹੇ।।3।। ਹਮ ਗਰੀਬ ਮਸਕੀਨ ਪ੍ਰਭ ਤੇਰੇ ਹਰਿ ਰਾਖੁ ਰਾਖੁ ਵਡ ਵਡਾ ਹੇ।। ਜਨ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਅਧਾਰੁ ਟੇਕ ਹੈ ਹਰਿ ਨਾਮੇ ਹੀ ਸੁਖੁ ਮੰਡਾ ਹੇ।।4।।4।। ਰਾਗੁ ਗਉੜੀ ਪੂਰਬੀ ਮਹਲਾ 5।। ਕਰਉ ਬੇਨਤੀ ਸੁਣਹੁ ਮੇਰੇ ਮੀਤਾ ਸੰਤ ਟਹਲ ਕੀ ਬੇਲਾ।। ਈਹਾ ਖਾਟਿ ਚਲਹੁ ਹਰਿ ਲਾਹਾ ਆਗੈ ਬਸਨੁ ਸੁਹੇਲਾ।।1।। ਅਉਧ ਘਟੈ ਦਿਨਸੁ ਰੈਣਾ ਰੇ। ਮਨ ਗੁਰ ਮਿਲਿ ਕਾਜ ਸਵਾਰੇ।।1।।1।।ਰਹਾਉ।। ਇਹ ਸੰਸਾਰੁ ਬਿਕਾਰੁ ਸੰਸੇ ਮਹਿ ਤਰਿਓ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ।। ਜਿਸਹਿ ਜਗਾਇ ਪੀਆਵੈ ਇਹੁ ਰਸੁ ਅਕਥ ਕਥਾ ਤਿਨਿ ਜਾਨੀ।।2।। ਜਾਕਉ ਆਏ ਸੋਈ ਬਿਹਾਝਹੁ ਹਰਿ ਗੁਰ ਤੇ ਮਨਹਿ ਬਸੇਰਾ।। ਨਿਜ ਘਰਿ ਮਹਲੁ ਪਾਵਹੁ ਸੁਖ ਸਹਜੇ ਬਹੁਰਿ ਨ ਹੋਇਗੋ ਫੇਰਾ।।3।। ਅੰਤਰਜਾਮੀ ਪੁਰਖ ਬਿਧਾਤੇ ਸਰਧਾ ਮਨ ਕੀ ਪੂਰੇ।। ਨਾਨਕ ਦਾਸ ਇਹੈ ਸੁਖੁ ਮਾਗੈ ਮੋਕਉ ਕਰਿ ਸੰਤਨ ਕੀ ਧੂਰੇ।।4।।5।।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਸਾਹਿਤ
ਸਰਦਾਰ ਪੰਛੀ
ਸਰਦਾਰ ਪੰਛੀ (ਅਸਲ ਨਾਮ: ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ, ਜਨਮ 14 ਅਕਤੂਬਰ 1932) ਪੰਜਾਬੀ, ਉਰਦੂ ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਸ਼ਾਇਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਵਾਰਿਸ ਅਤੇ ਏਕ ਚਾਦਰ ਮੈਲੀ ਸੀ  ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਗੀਤ ਵੀ ਲਿਖੇ ਹਨ।
ਜੀਵਨ ਵੇਰਵੇ
ਸਰਦਾਰ ਪੰਛੀ ਦਾ ਜਨਮ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ, (ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੰਜਾਬ) ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ 14 ਅਕਤੂਬਰ 1932 ਨੂੰ ਸਰਦਾਰ ਫੌਜਾ ਸਿੰਘ ਬਿਜਲਾ ਤੇ ਸਰਦਾਰਨੀ ਜੀਵਨ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਰੱਖਿਆ। ਉਹ ਤੇਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਡਰ ਅਤੇ ਬੇਵਿਸਾਹੀ ਦੇ ਸਾਏ ਹੇਠ ਭਾਰਤ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਪਰਵਾਸ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।
ਨਮੂਨਾ ਸ਼ਾਇਰੀ
ਪਹਿਲਾਂ ਪੱਤੇ ਵਿਕੇ ਵਿਕੀਆਂ ਫ਼ਿਰ ਟਹਿਣੀਆਂ, ਰੁੱਖ ਦੀ ਬਾਕੀ ਬਚੀ ਸੀ ਜੋ ਛਾਂ ਵਿਕ ਗਈ। ਹੁਣ ਪਰਿੰਦੇ ਕਿਵੇਂ ਇਸ ਨੂੰ ਘਰ ਕਹਿਣਗੇ; ਜਿੱਥੇ ਉੱਗਿਆ ਸੀ ਰੁੱਖ ਉਹ ਵੀ ਥਾਂ ਵਿਕ ਗਈ।
ਮਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਏ ਕੈਸਾ ਮਜ਼ਾ, ਕਿਸ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਮਮਤਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ; ਬੁਰਕੀ ਬੁਰਕੀ ਦਾ ਮੁੱਲ ਜਾਣਦੇ, ਐਪਰਾਂ, ਰੋਟੀ ਬਦਲੇ ਸੀ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਵਿਕ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਵੀ
ਸਿੱਧਾਰਥ ਨਿਗਮ
ਸਿੱਧਾਰਥ ਨਿਗਮ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੇਲੀਵਿਜਨ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ। ਸਿੱਧਾਰਥ ਨਿਗਮ ਦਾ ਜਨਮ 1998 ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਡਰਾਮਾ ਸ਼ੋ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਅਸ਼ੋਕ ਸਮਰਾਟ ਵਿੱਚ ਜਵਾਨ ਅਸ਼ੋਕ ਸਮਰਾਟ ਦਾ ਅਭਿਨਏ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2013 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਧੂਮ 3 ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਪੂਰਨਿਮਾ ਮਹਾਤੋ
ਪੂਰਨੀਮਾ ਮਹਾਤੋ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Purnima Mahato) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਅਤੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਕੋਚ ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1998 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਇੱਕ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ। ਉਹ 2008 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਲਈ ਕੋਚ ਸੀ ਅਤੇ 2012 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਟੀਮ ਦੇ ਕੋਚ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ 29 ਅਗਸਤ 2013 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰੀਆ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕਰੀਅਰ
ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਤੋ ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ ਦੇ ਬਰਸਨਗਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀਮਾ ਵਿੱਚ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਵੇਖਦੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬਰਮੀਮਨੀਜ਼, ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਸੀਮਾ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਥੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਦੋਂ ਬਿਰਸਨਗਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਨੇ 1992 ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਟੀਮ ਨਾਲ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਦਿੱਲੀ ਚਲੀ ਗਈ।
ਇੱਕ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਤੋ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦੋਵਾਂ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਗਮੇ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ। ਉਹ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨ ਵੀ ਸੀ। 1993 ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਟੀਮ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। 1994 ਵਿਚ ਪੁਣੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਵਿਚ ਛੇ ਸੋਨ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ। ਉਸਨੇ 1994 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਪਰ ਤਗਮਾ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤਿਆ। 1997 ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਦੋ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਗਮੇ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਦੋ ਕੌਮੀ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਨੇ 1998 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। 1999 ਦੀਆਂ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ, ਡੋਲਾ ਬੈਨਰਜੀ ਨੇ 30 ਸਾਲ ਮੀਟਰ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਦੋ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾਤੋ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਕੋਚਿੰਗ
ਮਹਾਤੋ ਇੱਕ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਕੋਚ ਹੈ। 1994 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸਨੇ ਟਾਟਾ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਕੋਚਿੰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਦੀ ਉਹ ਅਹੁਦੇ 2012 ਤੱਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਉਸ ਨੇ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੋਚ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ 2012 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪੀਅਨ ਦੀਪਿਕਾ ਕੁਮਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਮਹਾਤੋ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ 2005 ਦੀ ਸੀਨੀਅਰ ਵਰਲਡ ਆਊਟਡੋਰ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਸਮੇਤ ਕਈ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮਾਂ ਲਈ ਕੋਚ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ 2007 ਦੀ ਸੀਨੀਅਰ ਏਸ਼ੀਅਨ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੀ ਕੋਚਿੰਗ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਦਾ ਕੋਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਟੀਮ ਜਿਸਦਾ ਉਹ ਕੋਚ ਤੀਜਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ 2008 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਲਈ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਕੋਚ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕ੍ਰੋਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ 2008 ਦੇ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੀ ਕੋਚਿੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸਾਲ 2009 ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁਵਾ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੋਚਿੰਗ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ 2010 ਦੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਗ੍ਰੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕੋਚ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ 2010 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਦੀ ਕੋਚਿੰਗ ਦਿੱਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਤਗਮੇ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ। ਉਸਨੇ 2010 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਦੀ ਕੋਚਿੰਗ ਕੀਤੀ, ਉਸਦੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਦੋ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ। ਗਲੋਬਲ ਸਪੋਰਟਸ ਸੰਮੇਲਨ ਟੀਯੂਆਰਐਫ 2011 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਸਾਲ ਦਾ ਕੋਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਂਚੀ ਵਿਖੇ 23 ਜੂਨ, 2012 ਨੂੰ ਓਲੰਪਿਕ ਦਿਵਸ ਰਨ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਝਾਰਖੰਡ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸਾਲ ਦੇ ਸਰਬੋਤਮ ਕੋਚ ਲਈ ਰਾਮ ਦਿਆਲ ਮੁੰਡਾ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ।
ਪੂਰਨੀਮਾ ਮਹਾਤੋ ਝਾਰਖੰਡ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰੀਆ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਊਮਿਓ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਸੰਸਥਾ
ਊਮਿਓ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਸੰਸਥਾ ਊਮਿਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਇਹ 1989 ਵਿੱਚ ਖੁੱਲੀ ਸੀ। ਊਮਿਓ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਸੰਸਥਾ ਊਮਿਓ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕੈਂਪਸ ਅਤੇ ਊਮਿਓ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਪੂਰਨਿਮਾ ਮਹਾਤੋ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਊਮਿਓ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਸੰਸਥਾ
ਊਮਿਓ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਸੰਸਥਾ ਅਜਿਹਾ ਇੱਕੋ ਸਕੈਂਡੇਵੀਅਨ ਸਕੂਲ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਿਜ਼ਨਸਵੀਕ ਰਸਾਲੇ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ 60 ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਹੈ(2006, 2007 ਅਤੇ 2009),  ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ 18 ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਰੈਡ ਡਾਟ ਸੰਸਥਾ ਦੁਆਰਾ "ਯੂਰੋਪਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ" ਖੇਤਰ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਸਕੂਲ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਵੀਡਨ
ਕੈਲੋਰੀ
ਕੈਲੋਰੀ  (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ:Calorie) ਊਰਜਾ ਦੀ ਇੱਕ ਇਕਾਈ ਹੈ। ਇਸਦੀਆਂ ਕਈ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
1824 ਵਿੱਚ ਪਿਹਲੀ ਵਾਰ ਨਿਕੋਲਸ ਕਲੇਮੈਂਟ ਨੇ ਕੈਲੋਰੀ ਨੂੰ ਤਾਪ ਊਰਜਾ ਦੀ ਇਕਾਈ ਕਿਹ ਕੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, 1841 ਅਤੇ 1867 ਵਿੱਚ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਫਰੈਂਚ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ ਮਿਲਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਕੈਲੋਰ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਤਾਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹੋਰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਬਦ ਕੈਲੋਰੀ ਲਗਭਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਛੋਟੀ ਕੈਲੋਰੀ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਇੱਕ ਐਸਆਈ ਯੂਨਿਟ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤਾਂ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਰਸਾਇਣ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਿਸਾਲ ਲਈ, ਕਿਸੇ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰੀਕਿਰਿਆ ਦੇ ਵਿੱਚ ਰੀਲਿਜ਼ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਕਿਲੋਕੈਲੋਰੀ ਪ੍ਰਤੀ ਮੋਲ ਦੇ ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਪਾਣੀ ਦੇ ਤਾਪ ਨੂੰ 1 °C ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਜੋ ਊਰਜਾ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਉਹ ਹਵਾ ਦੇ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਤਾਪ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹਵਾ ਦੇ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਮਿਆਰੀ ਹਵਾ ਦੇ ਦਬਾਅ ਵਜੋਂ ਹੀ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੀ 101.325 kPa ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਾਪ ਦੇ ਵਾਧਾ ਕੈਲਵਿਨ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਊਰਜਾ ਦੇ ਯੂਨਿਟ
ਵੀ ਐਸ ਨੈਪਾਲ
ਵਿਦਿਆਧਰ ਸੂਰਜਪ੍ਰਸਾਦ ਨੈਪਾਲ ( (17 ਅਗਸਤ ਸੁਨ 1932 - 11 ਅਗਸਤ 2018) ਨਵੇਂ ਯੁਗ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।
ਵੀ ਐਸ ਨੈਪਾਲ ਦਾ ਜਨਮ 17 ਅਗਸਤ 1932 ਨੂੰ ਟਰਿਨੀਡਾਡ ਦੇ ਚਗਵਾਨਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੂੰ ਨੁਤਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਛੰਦ ਦਾ ਗੁਰੂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਈ ਸਾਹਿਤਕ ਇਨਾਮ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋਨ ਲਿਲਵੇਲੀਨ ਰੀਜ ਇਨਾਮ (1958), ਦ ਸੋਮਰਸੇਟ ਮੋਗਮ ਅਵਾਰਡ (1980), ਦ ਹੋਵਥੋਰਡਨ ਇਨਾਮ (1964, ਦ ਡਬਲਿਊ ਐਚ ਸਮਿਥ ਸਾਹਿਤਕ ਅਵਾਰਡ (1968), ਦ ਬੁਕਰ ਇਨਾਮ (1971) ਅਤੇ ਦ ਡੇਵਿਡ ਕੋਹੇਨ ਇਨਾਮ (1993) ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਭਰ ਕੰਮ ਦੇ ਲਈ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ। ਵੀ ਐਸ ਨੈਪਾਲ ਨੂੰ 2001 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
2008 ਵਿੱਚ ਟਾਈਮਜ ਨੇ ਵੀ ਐਸ ਨੈਪਾਲ ਨੂੰ ਆਪਣੀ 50 ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸੱਤਵਾਂ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਸਾਹਿਤਕਾਰ
ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਪੂਰਵ-ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈਆਂ ਕਲਾਤਮਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਤੱਕ ਵਾਪਸ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਰਾਤਨਤਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਵਿਘਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ, ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਪੇਂਟਿੰਗ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਰਚਨਾਤਮਕਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਚੱਲ ਰਹੀ ਨਦੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜੋ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਹੈ। 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੱਕ ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾਤਮਕ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਰੂਪਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਮੇਂ ਨੇ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਮੂਰਤ ਅਤੇ ਸੰਕਲਪਿਕ ਪਹੁੰਚਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ।
ਪੂਰਬੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਪੇਂਟਿੰਗ ਦੇ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਕੁਝ ਸਦੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ। ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਕਲਾ, ਯਹੂਦੀ ਕਲਾ, ਇਸਲਾਮੀ ਕਲਾ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਕਲਾ, ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ, ਚੀਨੀ ਕਲਾ, ਅਤੇ ਜਾਪਾਨੀ ਕਲਾ ਹਰ ਇੱਕ ਦਾ ਪੱਛਮੀ ਕਲਾ ਉੱਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਪਯੋਗੀ ਉਦੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸਾਮਰਾਜੀ, ਨਿਜੀ, ਨਾਗਰਿਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਪੇਂਟਿੰਗ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੁਲੀਨ ਅਤੇ ਮੱਧ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਕ ਲੱਭੇ। ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਤੋਂ, ਪੁਨਰਜਾਗਰਣ ਚਿੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਨੇ ਚਰਚ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਕੁਲੀਨ ਵਰਗ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਬਾਰੋਕ ਯੁੱਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਵਧੇਰੇ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਮੱਧ ਵਰਗ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕਮਿਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ " ਕਲਾ ਦੀ ਖਾਤਰ ਕਲਾ " ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਰੋਮਾਂਸਿਕ ਚਿੱਤਰਕਾਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਡੀ ਗੋਯਾ, ਜੌਹਨ ਕਾਂਸਟੇਬਲ, ਅਤੇ ਜੇ.ਐਮ.ਡਬਲਯੂ ਟਰਨਰ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। 19ਵੀਂਸਦੀ ਨੇ ਵਪਾਰਕ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ ਦਾ ਉਭਾਰ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles containing Japanese language text
ਦੇਲੀ ਬਲਿੰਦ
ਦੇਲੀ ਬਲਿੰਦ (9 ਮਾਰਚ 1990 ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ) ਇੱਕ ਖੱਬੂ-ਡੀਫ਼ੇਂਡਰ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਮਿਡਫੀਲਡਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਲੱਬ ਮੈਨਚੇਸ੍ਟਰ ਉਨਿਟੇਡ ਅਤੇ ਡੱਚ ਟੀਮ ਲਈ ਖੇਡ ਦਾ ਹੈ।
ਦੇਲੀ ਬਲਿੰਦ ਜੋ ਕਿ ਡੱਚ ਟੀਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸਦੱਸ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ 25 ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕੈਪਸ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 2014 ਫੀਫਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਉੱਤੇ ਤੀਜੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਆਇਆ ਹੈ।
ਮੀਨਾ ਸ਼ਾਹ
ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ
ਮਹਿਲਾ ਸਿੰਗਲਜ਼
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ
ਮਹਿਲਾ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਮਿਕਸਡ ਡਬਲਜ਼
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1937
ਤਲਵਾੜਾ (ਬਸੀ ਪਠਾਣਾਂ)
ਤਲਵਾੜਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬੱਸੀ ਪਠਾਣਾਂ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਵਿਕਰੀ ਬਿੰਦੂ
ਬਿੰਦੂ (  point of sale POS ) ਉਸ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਲਈ ਵੇਚੀ ਦਾ ਲੈਣ ਦੇਣ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ।ਵਿਕਰੀ ਬਿੰਦੂ ਤੇ ਵਪਾਰੀ ਗਾਹਕ ਦੇਣਦਾਰੀ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਲਗਾ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਦੇਣਦਾਰੀ ਦਾ ਬਿਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈਣ ਦੇਣ ਦੇ ਵਿਕਲਪਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।ਗਾਹਕ ਆਪਣੀ ਦੇਣਦਾਰੀ ਭੁਗਤਾ ਕੇ ਵਪਾਰੀ ਕੋਲੋਂ ਰਸੀਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਿੰਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪਰਚੂਨ ਦਸਤਕਾਰੀ
ਸੁਪਰਮਾਰਕੀਟ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟਾਂ ਸਟੋਰ ਦੇ ਬਹੁਮੰਤਵੀ ਵਿਕਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦਾ ਡੈਟਾਬੇਸ ਤੇ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਢਾਂਚਾ ਛੋਟੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੇ ਕੱਲ ਮੁਕੱਲੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨਾਲ਼ੋਂ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰਾ ਤੇ ਉੱਤਰਦਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਵਿੱਚ ਗਲਤੀ ਦੀ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਬਹੁ ਨੁਕਾਤੀ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਆਪੋ ਆਪਣਾ ਰੱਦੋ-ਬਦਲ ਤੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਜੁੜਵੇਂ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਾ ਰੱਦੋ ਬਦਲ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕੁਸ਼ਲ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਾਪਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਿਨ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵਕਤ ਬਾਵਕਤ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਬਾਰੇ ਸਹੀ ਸੂਚਨਾ ਹਰੇਕ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹੋ ਸਕੇ।ਦਿਨ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵੀ ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਸਟੋਰਾਂ, ਬਿਜਲਾਣੂ ਸਟੋਰਾਂ, ਤੇ ਸੁਪਰ ਸਟੋਰਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਟੋਰਾਂ ਦੇ ਪਰਚੂਨ ਖਾਤਿਆਂ ਲਈ ਆਮ  ਸਟੋਰਾਂ ਨਾਲ਼ੋਂ ਵੱਖਰੀ ਤਰਾਂ ਦੇ ਵਾਧੂ ਨਕਸ਼ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਦੇ ਵਿਕਰੀ ਬਿੰਦੂ ਸਾਫਟਵੇਅਰ (POS software) ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਤਰਾਂ ਦੇ ਖਰੀਦ, ਵਿਕਰੀ, ਮੁਰੰਮਤ ਜਾਂ ਸੇਵਾ ਹੁਕਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ੁਮੇਵਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅੱਜਕਲ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨਾਂ ਜਾਂ ਟੇਬਲੈੱਟ  ਸੰਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵਿਕਰੀ ਬਿੰਦੂ ਲੈਣ ਦੇਣ ਕਰਨ ਦਾ ਚਲਨ ਹੈ।ਇਹ ਤਕਨੀਕਾਂ ਆਪਣੀ ਇੱਧਰ ਉਧਰ ਲੈਜਾਣ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੀਆਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਨਵੇਂ ਨਵੇਂ ਸੰਦ ਤੇ ਐਪ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।.
ਸੇਵਾ ਸੰਭਾਲ਼ ਦੀ ਸਨਅਤ
thumb|ਆਓ ਭਗਤ ਡੈਸਕ ਦਾ ਵਿਕਰੀ ਬਿੰਦੂ thumb|ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਦਾ ਵਿਕਰੀ ਬਿੰਦੂ thumb|ਟੇਬਲੈੱਟ ਅਧਾਰਤ ਵਿਕਰੀ ਬਿੰਦੂ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਫਾਸਟ ਫੂਡ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕਰੀ ਬਿੰਦੂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਇਨਕਲਾਬ ਲੈ ਆਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਖਾਤਿਆਂ ਲਈ ਆਈਪੈਡ ਜਾਂ ਟਿੱਚ ਸਕਰੀਨਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ
ਅਗਾਂਹ ਵਧੂ ਤਕਨੀਕ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਧਾਰਨ ਨਕਦੀ ਰਜਿਸਟਰ ਨਾਲ਼ੋਂ ਵਿਕਰੀ ਬਿੰਦੂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਗੜਬੜੀ ਦੇ ਖਤਰਿਆਂ ਤੋਂ ਖਾਲ਼ੀ ਨਹੀਂ।ਇੱਕ ਬੇਈਮਾਨ ਖ਼ਜ਼ਾਨਚੀ ਕਿਸੇ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਗਾਹਕ ਬਣਾ ਕੇ ਕਈ ਘਪਲੇ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਲਈ ਸੀਸੀਟੀਵੀ ਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕਰਨੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਈ-ਕਾਮਰਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ
ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ
ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ (7 ਅਗਸਤ 1909 - 23 ਸਤੰਬਰ 1998) ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸੀ ਉਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪੇਸ਼ਾ ਢਾਡੀ ਕਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਗੀਤ, ਗਲਪ ਅਤੇ ਇਤਹਾਸਕ ਬਿਰਤਾਂਤ ਵੀ ਲਿਖਦਾ ਸੀ।
ਜੀਵਨ
ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ ਦਾ ਜਨਮ 7 ਅਗਸਤ 1909 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਕਾਦੀਵਿੰਡ, ਤਹਿਸੀਲ ਕਸੂਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲਾਹੌਰ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿਖੇ ਮਾਤਾ ਸਰਦਾਰਨੀ ਦਿਆਲ ਕੌਰ ਤੇ ਪਿਤਾ ਸ. ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਸਿੰਘ ਪੰਨੂੰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ।
ਪੜ੍ਹਾਈ
ਉਸ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥੀ ਪਾਸੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਪੜ੍ਹਨੀ ਸਿਖ ਲਈ। ਸੰਨ੍ਹ 1923 ਵਿਚ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰੇ ਲਾਗਲੇ ਪਿੰਡ ਵਰਨ ਦੇ ਸਕੂਲ ਦੂਜੀ ਜਮਾਤ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਹੀ ਸਤੰਬਰ 1923 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਚੌਥੀ ਜਮਾਤ ਵਿਚ ਅਤੇ 1924 ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਜਮਾਤਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵੇਲੇ ਪੰਜਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਮਿਲ ਗਿਆ। 1930 ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਗੌਰਮਿੰਟ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਕਸੂਰ ਤੋਂ ਦਸਵੀਂ ਫਸਟ ਡਵੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। 1931 ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਸ. ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਸਿੰਘ ਪੰਨੂੰ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ। 1933 ਈ. ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਗਿਆਨੀ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕਰ ਲਈ।
ਪਰਿਵਾਰ
ਅਠਵੀਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ 10 ਸਤੰਬਰ 1927 ਨੂੰ ਸੀਤਲ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਬੀਬੀ ਕਰਤਾਰ ਕੌਰ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ।
ਢਾਡੀ ਜਥਾ
1935 ਈ. ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਢਾਡੀ ਜਥਾ ਬਣਾਇਆ। ਇਸ ਜਥੇ ਦੇ ਆਗੂ ਉਹ ਆਪ ਸੀ। ਕਾਦੀਵਿੰਡ ਤੋਂ ਸੱਤ-ਅੱਠ ਮੀਲ ਦੂਰ ਨਗਰ 'ਲਲਿਆਣੀ' ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਾਬਾ ਚਰਾਗ਼ਦੀਨ ਪਾਸੋਂ ਉਸ ਨੇ ਢੱਡ ਤੇ ਸਾਰੰਗੀ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ। ਉਹ ਪੜ੍ਹਿਆ-ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ, ਪੰਜਾਬੀ, ਉਰਦੂ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰਖਦਾ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ ਵੀ ਚੰਗਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਕਵੀ ਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਗਾਉਣ ਲਈ ਵਾਰਾਂ ਵੀ ਆਪ ਲਿਖ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਢਾਡੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੰਗੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਈ। ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਸੱਦੇ ਆਉਣ ਲਗ ਪਏ। 1960 ਵਿੱਚ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਥਾਈਲੈਂਡ, ਸਿੰਘਾਪੁਰ ਅਤੇ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਗਿਆ। 1977 ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਵੁਲਵਰਹੈਂਪਟਨ, ਸਾਊਥੈਂਪਟਨ, ਵਾਲਸਲ, ਬਰਮਿੰਘਮ, ਡਡਲੀ, ਬਰੈਡ ਫੋਰਡ, ਕੁਵੈਂਟਰੀ, ਟੈਲਫੋਰਡ, ਲਮਿੰਗਾਨ, ਬਾਰਕਿੰਗ, ਸਮੈਦਿਕ ਅਤੇ ਸਾਉਥਹਾਲ ਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਦੀਵਾਨ ਕੀਤੇ। 1980 ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਫੇਰ 1981 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾਨ ਕੀਤੇ।
ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ ਵੱਲੋਂ ਲਿਖੇ ਨਾਵਲਾਂ 'ਚੋਂ 'ਜੁੱਗ ਬਦਲ ਗਿਆ', 'ਤੂਤਾਂ ਵਾਲਾ ਖੂਹ' ਅਤੇ 'ਜੰਗ ਜਾਂ ਅਮਨ' ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਨਾਵਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਮਹੱਤਵ ਪੂਰਨ ਹਨ।
ਨਾਵਲ
ਉਸ ਨੇ ਕੁਲ ੨੨ ਨਾਵਲ ਲਿਖੇ ਹਨ।
ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ
ਇਸ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ, ਵਿਚਾਰਵਾਨ, ਢਾਡੀ, ਵਾਰਕਾਰ, ਕਵੀ, ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ, ਨਾਵਲਕਾਰ ਗੁਰਸਿੱਖ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਪੰਥ ਵਿੱਚ ਢਾਡੀਆਂ ਦੇ ਜਨਮ ਦਾਤੇ-ਸਰਪ੍ਰਸਤ-ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ 'ਗੁਰੂ ਕੀ ਵਡਾਲੀ' ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ 'ਗਿਆਨੀ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ' ਯਾਦਗਾਰੀ ਢਾਡੀ ਅਤੇ ਕਵੀਸ਼ਰੀ ਕਾਲਜ ਉਸਾਰੀ ਅਧੀਨ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1909 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1998 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1935
ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਸਾਹਿਰ
ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਸਾਹਿਰ (ਜਨਮ 14 ਅਪਰੈਲ 1974) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਨਾਮਵਰ ਸ਼ਾਇਰ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦਾ ਮੁਹਾਵਰਾ ਲੋਕ-ਗਾਇਕੀ ਅਤੇ ਕਿੱਸਾ-ਕਾਵਿ ਅਤੇ ਸੂਫੀ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਦੇ ਕਾਵਿ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਰੇਡੀਓ ’ਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸਰ ਅਤੇ ਆਰ.ਜੇ. ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਦੀ ਝੋਲੀ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਕਿਤਾਬ `ਨਾਲ ਸੱਜਣ ਦੇ ਰਹੀਏ ਵੋ` ਪਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪੇ ਪਿੰਡ ਚੱਬੇਵਾਲ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਤੋਂ ਉਜੜ ਕੇ ਪਿੰਡ ਫਰਾਲਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲਾਇਲਪੁਰ ਚਲੇ ਗਏ ਸੀ।
ਨਮੂਨਾ ਸ਼ਾਇਰੀ
ਰੋਜ਼ ਦਿਹਾੜੇ, ਜੀਣਾ ਮਰਨਾ, ਸਾਡੇ ਲੇਖੀਂ ਲਿਖਿਆ ਵੇਲਾ ਕਿਹੜੀ ਟੋਰ ਟੁਰੀਂਦੈ, ਇਹ ਨਾ ਸਾਨੂੰ ਦਿਖਿਆ ਸਾਦ ਮੁਰਾਦੇ ਜੀਅ ਅਖਵਾਏ ਬੇ ਲੱਜੇ, ਬੇ ਚੱਜੇ ਸਾਈਂ ! ਅਸੀਂ ਇਸ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਰੱਜੇ (ਇਸ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਰੱਜੇ)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਵੀ
ਘੁਗਿਆਣਾ
ਘੁਗਿਆਣਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਘੁਗਿਆਣਾ
ਪਿੰਡ ਘੁਗਿਆਣਾਜ਼ਿਲਾ ਫਰੀਦਕੋਟ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 950ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 2600ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇਵਿੱਚਡਾਕਘਰ ਵੀ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151203 ਹੈ।ਇਹ ਪਿੰਡ ਫਰੀਦਕੋਟ ਜੰਡ ਸਾਹਿਬ ਸੜਕਤੇਹੈ। ਇਸ ਦੇਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਗੋਲੇਵਾਲਾ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ
ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਰਸਾਇਣਕ ਪਦਾਰਥ ਹਨ ਜੋ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਤੱਤ ਦਾ ਪਰਮਾਣੂ ਅੰਕ ਉਸ ਦੀ ਨਾਭੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੋਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੋਹਾ, ਤਾਂਬਾ, ਸੋਨਾ, ਕਾਰਬਨ, ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਆਦਿ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹਨ।
ਰਸਾਇਣਕ ਪਦਾਰਥ ਪੂਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ 15 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਬਾਕੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਮੌਜੂਦ ਖਾਲੀਪਣ (ਖਲਾਅ) ਤੋਂ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਖਾਲੀਪਣ ਦੀ ਬਣਤਰ ਦਾ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਹੀਲੀਅਮ ਬਿੱਗ ਬੈਂਗ ਦੌਰਾਨ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ:
ਮਾਰਚ 2010 ਤੱਕ ਕੁੱਲ 118 ਤੱਤ ਪਛਾਣੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। 2010 ਵਿੱਚ ਸਨਾਖਤ ਕੀਤਾ ਨਵੀਨਤਮ ununseptium ਤੱਤ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ 118 ਵਿੱਚੋਂ 94 ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 80 ਸਥਿਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਕੀ ਰੇਡੀਉਧਰਮੀ ਹਨ। ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਰ ਤੱਤ ਖੋਜੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਗੋਚਰ
ਗੋਚਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਐੱਸ.ਏ.ਐੱਸ.ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮਾਜਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕੰਢੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਹਦਬਸਤ ਨੰਬਰ 328 ਹੈ ਅਤੇ 2011 ਵਿੱਚ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਵੱਸੋਂ 623 ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਅੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਸਾਖਰ ਸਨ। ਇਹ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕਈ ਹੋਰ ਪਿੰਡਾਂ ਵਾਂਗ ਗੁੱਜਰ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵੱਸੋਨ ਵਾਲਾ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਗਾਡੀਆ ਲੋਹਾਰ
ਗਾਡੀਆ ਲੋਹਾਰ (ਜਾਂ ਗਾਡੀ-ਲੁਹਾਰ) ਰਾਜਸਥਾਨ, ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਟੱਪਰੀਵਾਸ ਕਬੀਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਲੋਕ ਵੀ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਟੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਘੁਮੱਕੜ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਸਾਮਾਨ ਗੱਡੀਆਂ ਉੱਤੇ ਲੱਦ ਕੇ ਰਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲੋਹਾਰਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਗਾਡੀ ਲੋਹਾਰ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 'ਗੱਡੀਆਂ ਵਾਲੇ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਛੋਟੇ ਮੋਟੇ ਖੇਤੀ ਸੰਦਾਂ ਦੀ ਰਿਪੇਅਰ ਚਿਮਟੇ, ਤੱਕਲੇ, ਖੁਰਚਣੇ ਬਣਾਉਣਾ, ਬੱਠਲਾਂ, ਬਾਲਟੀਆਂ ਨੂੰ ਥੱਲੇ ਅਤੇ ਡੱਬਿਆਂ, ਪੀਪਿਆਂ ਨੂੰ ਢੱਕਣ ਲਾਉਣੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਚਿਤੌੜਗੜ੍ਹ ਦਾ ਹੈ।
ਗੋਤ
ਗੱਡੀਆਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਕਬੀਲੇ 'ਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ 9 ਗੋਤਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸਾਂਖਲੇ, ਸੋਲੰਕੀ, ਚੌਹਾਨ, ਰਾਠੌਰ, ਪਰਮਾਰ, ਪੜਿਆਰ, ਥੌੜਾਣੇ, ਡਾਬੀ, ਗਹਿਲੋਤ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਲੋਕ ਹੋਰ ਗੋਤਾਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਵੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਹਾਂਕਲੇ, ਸਜਾਰਲੇ, ਕੁੰਬਾਣੀ, ਅਹੋਤਰੇ, ਜਹਾਣੀ, ਲਛਾਣੀ, ਮੈਲੋਥ, ਗੋਪਾਲਲੇ, ਦੁਦਾਣੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ ਅੱਠ ਗੋਤਾਂ ਦੀਆਂ ਸਬ-ਗੋਤਰਾਂ ਵੀ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਬੌੜਾਣੇ-ਅੱਜਾਣੀ, ਦਾਮਾ, ਦੁਧਾਣੀ, ਘੋਸੂਲਾਠ, ਹਰੀਕਾਠ ਹਰੀਕਾਣੀ, ਇੱਦ, ਜਰਾਮ, ਖਚਰਾਨੀ, ਕਲਾਵਤ, ਨਦਾਨ, ਮਲਾਨੀ, ਮਨਾਵਤ, ਸੁਜਾਨੀ, ਖੀਚੀ। ਚੌਹਾਨ- ਭਦਾਨੀ, ਬਿਲਾਨੀ, ਕੁਦੀਚਾ, ਲਖਾਣੀ, ਪੀਰਵਤ, ਰੀਬਾਨੀ, ਰਖਤਾਰਾ। ਚਾਵਰਡਾ- ਚੰਦਾਵਤ, ਗਹਿਲੋਤ- ਗੋਧ੍ਹਾ, ਸਿਸੋਦੀਆ, ਪਰਿਹਾਰ-(ਪੜਿਹਾਰ) ਬਲਭੁੱਕ, ਮਨੀਗਰ, ਕਿਸ਼ਨੀ, ਕੁਭਾਨੀ। ਪੰਵਾਰ- ਪਰਮਾਰ, ਰਾਠੌਰ- ਅਮਰਾਨੀ, ਹਿਕਾਰਾ, ਨੰਦੀ, ਰਾਠੌਰ। ਸਾਂਖਲੇ- ਭਗਾਨੀ, ਭਗਦੀ, ਧੰਨਾਨੀ, ਹਿੰਮਤਾਨੀ, ਕਲਿਆਣੀ, ਮੁਖਾਨੀ, ਮਥਾਨੀ, ਪੈਮਾਨੀ। ਸੋਲੋਕੀ- ਸਿਸਾਵਤ, ਵਿਜਾਨੀ, ਭਾਕਰਨ, ਦੇਵਾਨੀ, ਮਦਰਾਨੀ, ਮਦਰਾਰਾ, ਪਰਕਾਨੀ, ਪਟਾਨੀ। ਡਾਬੀ- ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਵਿਆਹ ਰਸਮਾਂ
ਕਬੀਲੇ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਹਿੰਦੂ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਫੇਰਿਆਂ ਸਮੇਂ ਅਗਨੀ ਨੂੰ 'ਦੇਵਤਾ' ਮੰਨ ਕੇ ਵਿਆਹ ਦਾ ਅਹਿਦ ਕਰਨਾ। ਵਿਆਹ ਸਬੰਧੀ ਨੌਂ ਗੋਤਰ ਮੁਖੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੁੜਮਾਈ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕੁੜਮਾਈ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਰਸਮਾਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਵੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਗੇਤਰ 'ਚ ਮੁਖੀਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ। ਕੁੜਮਾਈ ਰਸਮਾਂ ਵਿਆਹ ਦੇ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਬੀਲੇ 'ਚ ਪੰਜ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਆਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ ਵਟਾਂਦਰੇ ਦਾ ਰੂਪ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹੈ। - ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ- ਜਿਸ 'ਚ ਮਾਪਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਨੇਕ ਇਨਸਾਨੀ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਕੱਪੜਿਆਂ, ਗਹਿਣੇ ਸਮੇਤ ਧੀ ਉਸਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦੇਣੀ। - ਰਾਕਸ਼ਸ਼ ਰੂਪ- ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਉਧਾਲ ਕੇ ਲੈ ਜਾਣਾ। - ਅਸਰਾ ਰੂਪ - ਵਰ ਦੇ ਸਾਕ ਸਬੰਧੀਆਂ ਕੋਲੋਂ ਧੰਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਸਤੂ ਲੈਣੀ। - ਅਰਸ਼ਾ ਰੂਪ - ਵਟਾਂਦਰਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ। - ਗੰਧਰਵ ਵਿਆਹ - ਮੁੰਡੇ ਕੁੜੀ ਦੀ ਪਸੰਦ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ। - ਪਰਜਾਪਤੀ ਰੂਪ - ਕੋਈ ਉਚੇਰੀ ਬੰਦਸ਼ ਨਹੀਂ। - ਦੇਵਾ ਰੂਪ- ਕੰਨਿਆ ਦੇ ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਕੰਨਿਆ ਦਾਨ ਕਰਨੀ।
ਪਿਸ਼ਾਚ ਵਿਆਹ
ਜਿਹੜੀ ਕੰਨਿਆ ਦਾ ਜਬਰੀ ਸਤ ਭੰਗ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਪਤਨੀ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ। ਗੱਡੀਆਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਕਬੀਲੇ 'ਚ ਅਸੁਰਾ, ਪਰਜਾਪਤੀ ਤੇ ਦੇਵਾ ਰੂਪ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਵਿਆਹ ਰੂਪ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 'ਪੇਟਭੂਣੀ' ਵਿਆਹ ਪ੍ਰਥਾ ਵੀ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੋਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸੰਤਾਨ ਬਾਰੇ ਵਿਆਹ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਬੱਚਾ ਭਾਵੇਂ ਅੰਗਹੀਣ, ਨਿਖੱਟੂ ਆਦਿ ਜੋ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਵਿਆਹ ਉਸ ਨਾਲ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਗਹਿਣੇ
ਗੱਡੀਆਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਕਬੀਲਿਆਂ 'ਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਗਹਿਣੇ: ਗਹਿਣੇ (ਪੰਜਬੀ 'ਚ) ਅਹਿਲੀ - ਹੰਸਲੀ ਕਾਂਠਲੀ - ਹੱਸ ਟਾਕੂ - ਕੈਂਠਾ ਟਾਡੀਆ - ਡੋਲਾ ਕੰਗਣ ਬੌਰੀਆ - ਮੀਢੀ ਜੰਜੀਰ ਬੁੱਕਲੀ - ਸੋਨ ਦੰਦ ਥੋਪਲਾ (ਲਾਂਵੰਗ) -ਪਤਾਸਾ ਲੌਂਗ ਚੂੰਡੋ - ਸਿਰ ਦੀਆਂ ਸੂਈਆਂ ਟੀਕੌਰ - ਟਿੱਕਾ ਚੂੜ - ਕੰਗਣ ਸੁਰਕੀਆਂ - ਨੱਥ ਕੜੇ - ਗੋਖੜੂ ਕਲੀਪ - ਕਲਿੱਪ ਨੌਂ ਗੁੱਛਾ - ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਪੱਟੀ ਮੂੰਦੀ/ ਛੱਲਾ - ਮੁੰਦਰੀ
ਨਿਆਂ
ਗੱਡੀਆਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਜਨਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਪੰਚਾਇਤ ਦਾ ਦਖਲ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਪੰਚਾਇਤ ਦੀ ਚੋਣ ਦੋ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਿਤਾ-ਪੁਰਖੀ, ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਰਾਹੀਂ। ਜਿਸਦੇ ਪੁਰਖੇ ਬੇਦਾਗ਼ ਪੰਚ ਰਹੇ ਹੋਣ ਉਸਨੂੰ ਪਿਤਾ-ਪੁਰਖੀ ਰਾਹੀਂ ਪੰਚ ਬਣਨ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵਡੇਰੇ ਦੀ ਮੌਤ ਉਪਰੰਤ ਹੀ ਪੰਚ ਚੁਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਬਾਕੀ ਅੱਠ ਗੋਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਇਤਰਾਜ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਪੰਚ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ 'ਤੇ ਰੱਦ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਵਿਭਚਾਰੀ ਸਾਬਤ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਰਿਸ਼ਵਤ ਲੈਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ੀ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਬੁਲਾਵੇ 'ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਹਾਜ਼ਰ ਨਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਤਲਾਕ ਦੇਣ 'ਤੇ, ਪੱਖਪਾਤੀ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਉਧਾਲੇ 'ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਕਤਲ ਕਰਨ 'ਤੇ, ਪੰਚ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਣ 'ਤੇ। ਇਸ ਉਪਰੰਤ ਅੱਠ ਗੋਤਰਾਂ ਦੇ ਪੰਚ ਨੌਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀਏ ਕਿਸੇ ਵੀ ਯੋਗ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪੰਚਾਇਤੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਕੰਮ ਸੌਂਪ ਸਕਦੇ ਹਨ ਤੇ ਇਹ ਪੰਚਾਇਤ ਤਲਾਕ, ਕਤਲ, ਕਰੇਵਾ, ਉਧਾਲਾ, ਰਖੇਲ ਸਬੰਧੀ, ਵਟਾਂਦਰ ਸਾਕ ਸਬੰਧੀ, ਪਿਆਰ ਵਿਆਹ ਸਬੰਧੀ, ਕਰਜ਼ਾ ਨਾ ਮੋੜਨ ਸਬੰਧੀ, ਚੋਰੀ ਆਦਿ ਸਬੰਧੀ ਕੋਈ ਵੀ ਬੱਚਾ ਬਜ਼ੁਰਗ ਇਛੁਕ ਨਿਆਂ ਦੀ ਆਸ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਕੇਸ ਥਾਣਿਆਂ ਕਚਹਿਰੀਆਂ 'ਚ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਪੰਚਾਇਤ ਹੀ ਹਾਈਕੋਰਟ ਤੱਕ ਨਿਆਂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲਈ ਇਕੱਠੀ ਹੋਈ ਪੰਚਾਇਤ 'ਚ ਚਾਰ ਧਿਰਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ:- ਪੰਚ, ਫਰਿਆਦੀ, ਦੋਸ਼ੀ ਧਿਰ, ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਲੋਕ। ਗੱਡੀਆਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਅੱਗੇ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੰਚਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦੋਹਾਂ ਧਿਰਾਂ ਅੱਗੇ ਅੱਗ ਦੇ ਮਘਦੇ ਕੋਇਲੇ ਰੱਖ ਕੇ ਮਿਥਿਆ ਪੈਂਡਾ ਤਹਿ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਅਗਨੀ ਨਿਰਪੱਖ ਦੇਵਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਝੂਠੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਹੱਥ, ਸੱਚੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੜਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਦੋਹਾਂ ਧਿਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤੋਂ ਪੰਜ ਵਾਰੀ ਤੱਕ ਡੂੰਘੇ ਪਾਣੀ 'ਚ ਡੁਬਕੀ ਲਾਉਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਜਲ ਦੇਵਤਾ ਝੂਠੀ ਧਿਰ ਨੂੰ ਪਨਾਹ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਝੂਠੀ ਧਿਰ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਤਹਿ ਤੋਂ ਉਪਰ ਧੱਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਸੰਕਟਮਈ ਫ਼ੈਸਲੇ ਇਸ ਵਿਧੀ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨਾਂ
ਗੱਡੀਆਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ 'ਚ ਵਿਲੱਖਣ ਰੂਪ ਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਪੁਰਸ਼ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਰਾਮ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਜਾਂ ਬਾਈ ਨਹੀਂ ਜੋੜਦੇ।
ਜਣੇਪਾ
ਗੱਡੀਆਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਜਣੇਪਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵੱਖਰੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਮਾਂ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਲਈ ਕਬੀਲੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰੋਂ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਦੀ ਜਿਵੇਂ ਦਾਈ, ਨਰਸ, ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣ 'ਤੇ ਮਨਾਹੀ ਹੈ। ਜਣੇਪੇ ਸਮੇਂ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਬੈਲ-ਗੱਡੀ ਹੇਠ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਲਿਟਾ ਕੇ ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਪਹੀਏ ਦੇ ਗਜਾਂ ਨੂੰ ਪਵਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੈਰ ਦੂਸਰੇ ਪਹੀਏ ਦੇ ਗਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਕੱਪੜੇ ਨਾਲ ਬੰਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਤਰੀ ਨੇੜੇ ਚਾਕੂ, ਛੁਰੀ ਜਾਂ ਲੋਹੇ ਦਾ ਕੋਈ ਤੇਜ਼ਧਾਰ ਔਜ਼ਾਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਰਵਾਇਤ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਬਰਸਾਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੰਜੇ 'ਤੇ ਲਿਟਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਜੀ ਨੂੰ ਲੋਹੇ ਦੀ ਸੰਗਲੀ ਨਾਲ ਗੱਡੀ ਨੂੰ ਜਿੰਦਰਾ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਔਰਤ ਨੇ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਦੂਸਰੀ ਔਰਤ ਦੀ ਮਦਦ ਦੇ ਬੱਚਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬੜੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਫ਼ਖਰ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਵੀ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜਣੇਪੇ ਸਮੇਂ ਰੌਲਾ ਪਾਉਣਾ, ਪਾਣੀ ਮੰਗਣਾ, ਜਣੇਪੇ ਮਗਰੋਂ ਇੱਕ ਪਹਿਰ ਕੁਝ ਖਾਣਾ, ਮੋਇਆ ਬੱਚਾ ਜੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਤਾਂ ਮੂੰਹ ਦੇਖਣ ਦੀ ਜ਼ਿੱਦ ਕਰਨਾ, ਕਬੀਲਾ ਸ਼ਾਖ ਨੂੰ ਨੀਵਾਂ ਦਿਖਾਉਣਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਜਨਮੇਂ ਬੱਚੇ ਦੀ ਔਲ ਅਨਾਜ ਦੇ ਦਾਣੇ ਪਾ ਕੇ ਗੱਡੀ ਹੇਠ ਹੀ ਨੱਪ ਦੇਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਜਨਮੇਂ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਤਾਗੜੀ ਬੰਨਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਲਾ ਧਾਗਾ, ਪੈਸੇ, ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਢੋਲਣ, ਘੁੰਗਰੂ ਆਦਿ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵਡੇਰੀ ਔਰਤ ਅਤੇ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਤੋਂ ਗੁੜਤੀ ਦਿਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਾਵਾਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਹੜੀ ਗੱਡੀ 'ਚ ਬੱਚਾ ਨਵਾਂ ਜਨਮਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ 'ਤੇ ਸਿਰਕੀ ਜਾਂ ਤਰਪਾਲ ਤਾਣ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੋਂ ਬਾਹਰੋਂ ਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਗੱਡੀ 'ਚ ਬੱਚਾ ਜਨਮਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਕਦੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਰਾਜ ਹੁੰਦਿਆਂ ਕਬੀਲਿਆਂ 'ਚ ਕਿਉਂ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ?
ਚਿਤੌੜਗੜ੍ਹ ਦੀ ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁਰਖਿਆਂ ਨੇ ਇੱਜ਼ਤ ਆਬਰੂ ਗੁਆਚੀ ਹੋਈ ਸਮਝਿਆ। ਉਸਦੀ ਬਹਾਲੀ ਤੱਕ ਨਾ ਟਿਕਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਅੱਗੇ ਤੋਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵਡੇਰਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਣ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਐਲਾਨਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਥਾਂ ਟਿਕਾਣਾ ਬਣਨ ਉਪਰੰਤ ਘਰ ਨਾਲ ਮੋਹ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵਕਾਰ ਬਹਾਲੀ ਦਾ ਮਿਸ਼ਨ ਛੁਟ ਜਾਵੇਗਾ। ਭਾਵੇਂ ਵਕਾਰ ਗੁਆਚਿਆ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਗੁਜ਼ਰ ਗਏ ਹਨ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ 'ਚ ਵਕਾਰ ਦੀ ਬਹਾਲੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਹੈ। ਵਕਾਰ ਦੀ ਬਹਾਲੀ ਤੱਕ ਛੱਤ ਹੇਠ ਨਾ ਟਿਕਣਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਣ ਹੈ।
ਮੌਤ ਸੰਸਕਾਰ
ਗਾਡੀ ਲੁਹਾਰ ਕਬੀਲੇ ਦੀਆਂ ਮੌਤ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਹਿੰਦੂ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਕੁੱਝ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਬਾਕੀ ਦੀਆਂ ਕਾਫੀ ਭਿੰਨ ਸਨ। ਗਾਡੀ ਲੁਹਾਰ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਲੋਕ ਬੈਲ ਨੂੰ ਯਮ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਬੀਲੇ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੈਲਾਂ ਨੂੰ ਅਗਾਊਂ ਆਭਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਬੈਲ ਚਾਰਾ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੌਤ ਹੋਣ ਤੇ ਦੇਹ ਨੂੰ ਭੁੰਜੇ ਲਿਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਕੱਚੇ ਭਾਂਡੇ ਮੂਧੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸਬੰਧਿਤ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਪ੍ਰਥਮ ਕਾਰਜ ਨੌਂ ਗੋਤਰ ਪੰਚਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕਠੇ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਦੀਆਂ ਮੌਤ ਰਸਮਾਂ ਨੌਂ ਗੋਤਰ ਪੰਚਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਸੰਪੰਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੌਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਰਾਤ ਅੱਗ ਬਾਲੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ। ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਬਾਕੀ ਸਬੰਧੀ ਅਤੇ ਕਬੀਲਾ ਪੰਚ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪਰਿਵਾਰ ਕੋਲ ਭੋਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮ੍ਰਿਤਿਕ ਦੇਹ ਅਤੇ ਅਫ਼ਸੋਸ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਥੱਲੇ ਕੱਪੜਾ ਵਿਛਾਉਣਾ ਮਨ੍ਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕਠੇ ਹੋਏ ਪੰਚਾਂ ਅਤੇ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੁੱਕਾ ਪੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮ੍ਰਿਤੂ ਹੋਣ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਦਾਹ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਨਿਮਨ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਸ਼ੁਭ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। -ਵਾਣਿਆ (ਅਸਥਾਈ ਡੇਰੇ) ਵਿੱਚ ਡੰਗਰ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਣੀ -ਮੋਜੂਦਾ ਕਬੀਲਾ ਜੁੱਟ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਦਾ ਜਨਮ ਲੈਣਾ -ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਨ ਲੱਗਣਾ -ਮੀਂਹ ਅਤੇ ਗੜੇ ਪੇਣੇ -ਕਬੀਲਾ ਕੁੱੜੀ ਦਾ ਉਧਲਣਾ -ਸੱਪ ਦਾ ਦਿੱਸਣਾ -ਮੋਜੂਦਾ ਕਬੀਲਾ ਜੁੱਟ ਵਿੱਚ ਗਰਭਪਾਤ ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਕਰਨਾ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹ ਨੂੰ ਜਮੀਨ ਤੇ ਲਿਟਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਚੁਫੇਰੇ ਹਲਦੀ ਦੀ ਰੇਖਾ ਖਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕੀ ਕੀੜਾ ਮਕੋੜਾ ਨੇੜੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹ ਨੂੰ ਨਿੰਮ,ਸੁਹਾਵਣੇ ਜਾਂ ਬੇਰੀ ਦੇ ਪੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਣ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਹੈ।
ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਤ
ਵਰਤਮਾਨ ਦੌਰ ਅੰਦਰ ਇਸ ਕਬੀਲੇ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਤ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਮਸ਼ੀਨੀ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਜਾਣਾ ਅਤੇ ਕੋਲੇ,ਲੋਹੇ ਦਾ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋ ਜਾਣਾ ਹੈ।
ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ
ਗਾਡੀ ਲੁਹਾਰ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਨਾ ਹੋਣ,ਲਗਾਤਾਰ ਧੂੰਏਂ ਅਤੇ ਸੇਕ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ,ਖੁਰਾਕ ਦਾ ਪੱਧਰ ਨੀਵਾਂ ਹੋਣ,ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਅਨਪੜ੍ਹਤਾ ਕਰਕੇ ਸਿਹਤ ਦੀਆਂ ਅਣਗਿਣਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
,ਗਾਡੀਆ ਲੋਹਾਰ, ਬਾਜ਼ੀਗਰ,ਸ਼ਿਕਲੀਕਰ
ਗੁਣਸੂਤਰੀ ਵੰਡ
ਗੁਣਸੂਤਰੀ ਵੰਡ ਸੈੱਲ ਚੱਕਰ ਦਾ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸੈੱਲ ਨਿਊਕਲੀਅਸ ਵਿਚਲੇ ਗੁਣਸੂਤਰ ਗੁਣਸੂਤਰਾਂ ਦੇ ਦੋ ਇਕਰੂਪ ਜੁੱਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਜੁੱਟ ਕੋਲ਼ ਆਪਣਾ ਨਿਊਕਲੀਅਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਗੁਣਸੂਤਰ
ਗੁਣਸੂਤਰ ਜਾਂ ਕ੍ਰੋਮੋਸੋਮ ਇੱਕ ਜਥੇਬੰਦ ਅਤੇ ਕਸਿਆ ਢਾਂਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੇ ਡੀ.ਐੱਨ.ਏ. ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਡੀ.ਐੱਨ.ਏ. ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਪਿਆ ਨਹੀਂ ਮਿਲ਼ਦਾ ਸਗੋਂ ਲੰਮੀਆਂ ਤੰਦਾਂ ਵਾਂਗ ਪਰੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਨਿਊਕਲੋਸੋਮ ਨਾਮੀਂ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਯੋਗਾਂ ਦੁਆਲੇ ਵਲ੍ਹੇਟੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿਸਟੋਨ ਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਗੁਣਸੂਤਰਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਡੀ.ਐੱਨ.ਏ. ਉਤਾਰੇ ਦੇ ਸੋਮੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਸੁਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਣਸੂਤਰਾਂ ਦੇ ਜੁੱਟ (ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ 46) ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜਣਨ-ਪਦਾਰਥ ਫੈਲਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਣਸੂਤਰ
ਜ਼ੁਬਾਰਹ
ਜ਼ੱਬਾਹਾਹ (ਅਰਬੀ: الزبارة), ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਲ ਜ਼ੁਬਾਰਾਹ ਜਾਂ ਅਜ਼ੂ ਜ਼ੁਬਾਰਾਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਕਟਾਰੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੋਹਾ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 105 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ, ਅਲ ਸ਼ਮਲ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਵਿੱਚ ਕਤਰ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਪੱਛਮੀ ਤਟ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਬਰਬਾਦ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਿਲੇ ਹੈ। ਇਹ ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ Utub ਗੋਤ ਦੇ ਅਲ ਬਿਨ ਅਲੀ ਨੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ  ਇਸ ਨੂੰ 2013 ਵਿੱਚ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ ਵਰਲਡ ਹੈਰੀਟੇਜ ਸਾਈਟ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
ਕਰੀਬ 400 ਹੈਕਟੇਅਰ ਦੇ ਖੇਤਰ (60 ਹੈਕਟੇਅਰ ਬਾਹਰਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਕੰਧ) ਨੂੰ ਢਕਣਾ, ਜ਼ੁਬਾਰਾਹ ਕਤਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਥਾਂ ਤੇ ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਬਾਹਰੀ ਕੰਧ, ਇੱਕ ਬੰਦਰਗਾਹ, ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਨਹਿਰ, ਦੋ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ, ਕਲਾਂ ਦੀ ਮੁਰਅਰ (ਮੂਰਰ ਕਿੱਲ), ਅਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਾਲੇ ਜ਼ੁਬਾਰਾਹ ਕਿਲੇ ਵਾਲੇ ਗੜ੍ਹ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।.
ਸਾਓ ਫ਼ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਦਰਿਆ
ਸਾਓ ਫ਼ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿਚਲਾ ਇੱਕ ਦਰਿਆ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਲੰਬਾਈ ੨,੯੧੪ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪੂਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲੀਆਈ ਰਾਜਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਗਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਦਰਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿਚਲਾ ਚੌਥਾ (ਐਮਾਜ਼ਾਨ, ਪਰਾਨਾ ਅਤੇ ਮਾਦੇਈਰਾ ਮਗਰੋਂ) ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਦਰਿਆ ਹੈ। ਬਸਤੀਵਾਦ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਓਪਾਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ਼ Velho Chico ("ਬਜ਼ੁਰਗ ਫ਼ਰੈਂਕ") ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ
ਜੇਡਨ ਸਮਿਥ
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਸਮਿਥ ਦਾ ਜਨਮ 18 ਜੁਲਾਈ 1996 ਨੂੰ ਮਲੀਬੂ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ, ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਖੇ ਵਿਲ ਸਮਿਥ ਅਤੇ ਜਾਡਾ ਪਿੰਕੈਟ ਸਮਿੱਥ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਟ੍ਰੇ ਸਮਿਥ ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਵਿਲੋ ਸਮਿਥ ਹੈ। ਸਮਿਥ ਨੇ ਨਿਊ ਵਿਲੇਜ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ ਸਖੀ
ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ ਸਖੀ ਦਾ ਜਨਮ 29 ਸਤੰਬਰ 1948 ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇਵੀ, ਪਿਤਾ ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਨਾਗਲਪੱਟੀ ਮਛਰਾਲੀ ਜਿਲ੍ਹਾ ਯਮਨਾ ਨਗਰ (ਹਰਿਆਣਾ) ਵਿਚ ਹੋਇਆ। ਸੁਰਜੀਤ ਸਖੀ ਦੀ ਜ਼ਾਤ ਤੋਂ ਕਾਇਨਾਤ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸ਼ਾਇਰੀ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਾਇਰੀ ਕਾਫ਼ੀ ਸਾਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਵਾਂਗ ਅਸੰਚ੍ਰਿਤ, ਸ਼ੋਰੀਲੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਤਾਤਿਕ ਨਹੀਂ। ਬਲਕਿ ਸ਼ਬਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਰਗੋਸ਼ੀਆਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਨਾ ਇਸ ਵਿਚ ਅਕਾ ਹੈ ਨਾ ਥਕਾ।
ਕਾਵਿ ਨਮੂਨਾ
ਆਮ ਇਨਸਾਨ ਹਾਂ ਮੈਂ ਸ਼ਿਕੰਦਰ ਨਹੀਂ ਨਾ ਸੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਖਾਹਿਸ਼ ਕੋਈ ਇਹ ਜ਼ਮਾਨਾ ਤਾਂ ਐਵੇਂ ਫਤਹਿ ਹੋ ਗਿਆ ਸਿਰਫ ਤੈਨੂੰ ਫਤਹਿ ਕਰਦਿਆਂ ਕਰਦਿਆਂ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1948 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖਕ
ਗੀਤਾ ਬਾਲੀ
ਗੀਤਾ ਬਾਲੀ (1930 – 21 ਜਨਵਰੀ 1965) ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਚੱਜੀ ਅਤੇ ਭਾਵਪੂਰਤ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਆਰੰਭਕ ਜੀਵਨ
ਬਾਲੀ ਦਾ ਜਨਮ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਰਕੀਰਤਨ ਕੌਰ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਵੰਡ ਉੱਪਰੰਤ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਮੁੰਬਈ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਘੋਰ ਗ਼ਰੀਬੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ ਕੰਮ ਮਿਲਣ ਲੱਗਿਆ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਗੀਤਾ ਬਾਲੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫਿਲਮੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਬਾਲ ਅਦਾਕਾਰ ਵਜੋਂ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ 'ਦਿ ਕੋਬਲਰ' ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 'ਬਦਨਾਮੀ' (1946) ਨਾਲ ਬਤੌਰ ਨਾਇਕਾ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਬਾਲੀ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਟਾਰ ਬਣ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲ 'ਬਾਵਰੇ ਨੈਨ' (1950) ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਭਵਿੱਖੀ ਜੀਜਾ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸਹੁਰੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਨਾਲ ਅਨੰਦ ਮਠ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਹੋਰ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਪੂਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਬਾਲੀ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਉਸ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਫ਼ਿਲਮ 1963 ਵਿੱਚ 'ਜਬ ਸੇ ਤੁਮਹੇ ਦੇਖਾ ਹੈ' ਸੀ। ਉਸਨੇ 10 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ 70 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਿਲਮਾਂ ਕੀਤੀਆਂ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ 1947 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਕੀਰਤਨ ਗਾਇਕ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਨਾਨਾ ਤਖਤ ਸਿੰਘ (1870-1937) 'ਸਿੱਖ ਕੰਨਿਆ ਮਹਾਵਿਦਿਆਲੇ' ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ - ਜੋ ਲੜਕੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਬੋਰਡਿੰਗ ਸਕੂਲ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਕੂਲ 1904 ਵਿੱਚ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਦਿੱਗਵਿਜੇ ਸਿੰਘ ਬਾਲੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1952 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਅਤੇ ਅਸ਼ੋਕ ਕੁਮਾਰ ਅਭਿਨੇਤਾ ਫਿਲਮ 'ਰਾਗ ਰੰਗ' ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ, ਹਰਕੀਰਤਨ (ਗੀਤਾ ਬਾਲੀ) ਅਤੇ ਹਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਡਾਂਸ, ਘੋੜ ਸਵਾਰੀ ਅਤੇ ਗਤਕਾ ਫੈਨਸਿੰਗ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ। ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਬਾਈਕਾਟ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਸਰਵਜਨਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿਨੇਮਾਘਰਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣ ਲਿਆ।
23 ਅਗਸਤ 1955 ਨੂੰ ਗੀਤਾ ਨੇ ਸ਼ੰਮੀ ਕਪੂਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਫ਼ਿਲਮ ਕਾਫੀ ਹਾਉਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਇੱਕ ਬੇਟਾ (ਆਦਿਤਿਆ ਰਾਜ ਕਪੂਰ) ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੇਟੀ (ਕੰਚਨ) ਸਨ।
ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 21 ਜਨਵਰੀ 1965 ਨੂੰ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ ਦੇ ਇੱਕ ਨਾਵਲ 'ਏਕ ਚਾਦਰ ਮੈਲੀ ਸੀ' ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ, ਰਾਣੋ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਚੇਚਕ ਨਾਲ ਪੀੜਿਤ ਹੋਣ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ ਫਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਲੀ ਇਸ ਦੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ। ਬੇਦੀ, ਬਾਲੀ ਦੀ ਅਚਾਨਕ ਹੋਈ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ 'ਸੁਹਾਗ ਰਾਤ' (1948) 'ਭਾਰਤ ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ, ਦੁਲਾਰੀ (1949) ਸਹਿ-ਅਭਿਨੇਤਰੀ 'ਮਧੂਬਾਲਾ' ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ; ਫਿਰ 'ਬੜੀ ਬਹਿਨ' (1949) ਵਿੱਚ ਸੁਰਈਆ, ਰਹਿਮਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣ, ਬਾਵਰੇ ਨੈਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਆਨੰਦ ਮਠ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1930 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1965
ਫ਼ਤਹਿਪੁਰ ਅਰਾਈਆਂ
ਫ਼ਤਹਿਪੁਰ ਅਰਾਈਆਂ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬੱਸੀ ਪਠਾਣਾਂ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਊਮਿਓ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਊਮਿਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਸਵੀਡਿਸ਼: Umeå universitet) ਊਮਿਆ, ਸਵੀਡਨ ਦੀ ਇੱਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1965 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਵੀਡਨ ਦੀਆਂ ਮੌਜੂਦਾ ਹੱਦਾਂ ਵਿੱਚ 5ਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਟਾਈਮਜ਼ ਹਾਇਰ ਐਡੂਕੇਸ਼ਨ ਨਾਂ ਦੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਸਾਲੇ ਦੁਆਰਾ 50 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 23ਵਾਂ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 2013 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਵੀਡਨ ਦੀ 1ਲੇ ਨੰਬਰ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ।
ਸੰਗਠਨ
ਊਮਿਓ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ 4 ਵਿੱਦਿਆ ਵਿਭਾਗ ਹਨ ਅਤੇ 9 ਕੈਂਪਸ ਸਕੂਲ ਹਨ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਸ ਦੇ ਸਕੈਲੈਫਤੇਓ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਓਰੰਸਕੋਲਡਸਵਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੈਂਪਸ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਵੀਡਨ
ਖੋਵਸਗੋਲ ਝੀਲ
ਖੋਵਸਗੋਲ ਝੀਲ ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ ਅਤੇ ਯੂਵੀਸ ਝੀਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੇਤਰਫਲ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੀ ਉੱਤਰੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਬੈਕਲ ਝੀਲ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 200 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (124 ਮੀਲ) ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੋ "ਭੈਣ ਝੀਲਾਂ" ਦੀ "ਛੋਟੀ ਭੈਣ" ਦਾ ਉਪਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਝੀਲ ਦੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਵਸਗੋਲ, ਖੋਵਸਗੋਲ, ਜਾਂ ਹੁਵਸਗੁਲ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਮੰਗੋਲੀਆਈ ਵਿੱਚ Хөвсгөл нуур Hövsgöl núr ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ Хөвсгөл далай Hövsgöl dalai ("Ocean Khövsgöl") ਜਾਂ Далай ээж ਦਲਾਈ ਮੋਜ ("Oce) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭੂਗੋਲ
ਖੁਵਸਗੁਲ ਝੀਲ ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਪੂਰਬੀ ਸਯਾਨ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ 1645 m, 136 km ਲੰਬਾ ਅਤੇ 262 m ਡੂੰਘਾ ਹੈ। ਇਹ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਦੂਜੀ-ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਝੀਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੇ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਲਗਭਗ 70% ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦਾ 0.4% ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਹਤਗਲ ਕਸਬਾ ਝੀਲ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਖੁਵਸਗੁਲ ਝੀਲ ਦਾ ਜਲ ਖੇਤਰ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਛੋਟਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਿਰਫ ਛੋਟੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਏਗਿਨ ਗੋਲ ਦੁਆਰਾ ਨਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੇਲੇਂਜ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬੈਕਲ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਵਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੋ ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਇਸਦਾ ਪਾਣੀ 1000 km ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਫ਼ਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ 1169 m ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਲਾਈਨ-ਆਫ-ਵੇਟ ਦੂਰੀ ਸਿਰਫ 200 km ਹੈ । ਉੱਤਰੀ ਮੰਗੋਲੀਆ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਸਥਾਨ ਮਹਾਨ ਸਾਇਬੇਰੀਅਨ ਤਾਈਗਾ ਜੰਗਲ ਦੀ ਦੱਖਣੀ ਸਰਹੱਦ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੁੱਖ ਸਾਇਬੇਰੀਅਨ ਲਾਰਚ ( ਲਾਰੀਕਸ ਸਿਬੀਰਿਕਾ ) ਹੈ।
thumb| ਝੀਲ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਸਿਰਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ 2017 ਵਿੱਚ ISS ਤੋਂ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। left|thumb| ਝੀਲ 'ਤੇ ਮੰਗੋਲੀਆਈ ਆਰਟਸ ਇਹ ਝੀਲ ਕਈ ਪਹਾੜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪਹਾੜ ਬੁਰੇਨਖਾਨ / ਮੋੰਖ ਸਰਿਦਾਗ ( 3492 m ) ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਚੋਟੀ, ਝੀਲ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ, ਬਿਲਕੁਲ ਰੂਸੀ-ਮੰਗੋਲੀਆਈ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਝੀਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੰਮ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਰਫ਼ ਦਾ ਢੱਕਣ ਭਾਰੀ ਟਰੱਕਾਂ ਨੂੰ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਸਦੀ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਰਸਤੇ ਆਮ ਸੜਕਾਂ ਲਈ ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਅਭਿਆਸ ਹੁਣ ਵਰਜਿਤ ਹੈ, ਤੇਲ ਦੇ ਲੀਕ ਅਤੇ ਬਰਫ਼ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਵਾਲੇ ਟਰੱਕਾਂ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਝੀਲ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ। ਅੰਦਾਜ਼ਨ 30-40 ਵਾਹਨ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਬਰਫ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ ਹਨ।
ਝੀਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਮੋਟੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੰਡਾਕਾਰ ਟਾਪੂ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਵੁਡਨ ਬੁਆਏ ਆਈਲੈਂਡ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਾਪ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਪੂਰਬ-ਪੱਛਮ ਅਤੇ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤਰ-ਦੱਖਣ।
ਵਾਤਾਵਰਣਿਕ ਮਹੱਤਤਾ
right|thumb|274x274px| ਖੋਵਸਗੋਲ ਝੀਲ thumb| ਖੋਵਸਗੋਲ ਝੀਲ ਉੱਤੇ ਬਰਸਾਤੀ ਬੱਦਲ ਖੁਵਸਗੁਲ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਤਾਰਾਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 2 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ (ਵੋਸਟੋਕ ਝੀਲ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ), ਮੰਗੋਲੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਾਣੀ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਟਰੀਟਮੈਂਟ ਦੇ ਪੀਣ ਯੋਗ ਹੈ। ਹੋਵਸਗੋਲ ਇੱਕ ਅਲਟਰਾ ਓਲੀਗੋਟ੍ਰੋਫਿਕ ਝੀਲ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਘੱਟ ਪੱਧਰ, ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਅਤੇ ਉੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪੱਸ਼ਟਤਾ ਹੈ ( ਸੇਚੀ ਡੂੰਘਾਈ > 18 ਮੀਟਰ ਆਮ ਹੈ)। ਹੋਵਸਗੋਲ ਦਾ ਮੱਛੀ ਭਾਈਚਾਰਾ ਬੈਕਲ ਝੀਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸਪੀਸੀਜ਼-ਗਰੀਬ ਹੈ। ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਕ ਰੁਚੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਯੂਰੇਸ਼ੀਅਨ ਪਰਚ ( ਪਰਕਾ ਫਲੂਵੀਏਟਿਲਿਸ ), ਬਰਬੋਟ (ਲੋਟਾ ਲੋਟਾ ), ਲੇਨੋਕ ( ਬ੍ਰੈਚਾਈਮਿਸਟੈਕਸ ਲੈਨੋਕ ), ਅਤੇ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਰਹੀ ਸਥਾਨਕ ਹੋਵਸਗੋਲ ਗ੍ਰੇਲਿੰਗ ( ਥਾਈਮੈਲਸ ਨਿਗਰੇਸੈਂਸ ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸਦੇ ਸਪੌਨਿੰਗ ਰਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਹੋਵਸਗੋਲ ਗ੍ਰੇਲਿੰਗ ਅਜੇ ਵੀ ਝੀਲ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।
ਝੀਲ ਦਾ ਖੇਤਰ ਯੈਲੋਸਟੋਨ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਹੈ ਅਤੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸਟੈਪ ਅਤੇ ਸਾਇਬੇਰੀਅਨ ਤਾਈਗਾ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਤਬਦੀਲੀ ਜ਼ੋਨ ਵਜੋਂ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ। ਹੋਵਸਗੋਲ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਮੱਛੀ ਫੜਨਾ ਆਮ ਹੈ ਅਤੇ ਗਿਲਨੈੱਟ ਨਾਲ ਵਪਾਰਕ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜਨ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਘੱਟ ਹੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਝੀਲ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁੱਕੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਝੀਲਾਂ ਨਮਕੀਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਵਿਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਲਿਪੀਅੰਤਰਨ
ਖੋਵਸਗੋਲ ਨਾਮ "ਖੋਬ ਸੁ ਕੋਲ" ਲਈ ਤੁਰਕੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਮਹਾਨ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਝੀਲ" ਗੋਲ "ਝੀਲ" ਲਈ ਤੁਰਕੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਜ ਨਦੀ ਲਈ ਮੰਗੋਲੀਆਈ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਿਲਿਕ "х" ਨੂੰ "h" ਜਾਂ "kh" ਵਿੱਚ ਲਿਪੀਅੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਕੀ "ө" ਨੂੰ "ö," "o," ਜਾਂ "u" ਵਿੱਚ ਲਿਪੀਅੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਰੂਪ ਹਨ। ਕਲਾਸੀਕਲ ਮੰਗੋਲੀਆਈ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੀਲਿਪੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਬਸੁਗੁਲ, ਖੁਬਸੁਗੁਲ ਆਦਿ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪਾਰਕ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਈਬੇਕਸ, ਅਰਗਾਲੀ, ਐਲਕ, ਬਘਿਆੜ, ਵੁਲਵਰਾਈਨ, ਕਸਤੂਰੀ ਹਿਰਨ, ਭੂਰੇ ਰਿੱਛ, ਸਾਇਬੇਰੀਅਨ ਮੂਜ਼ ਅਤੇ ਸੇਬਲ ਦਾ ਘਰ ਹੈ।
ਕਿਰਨ ਕੁਮਾਰ
ਕਿਰਨ ਕੁਮਾਰ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਹਿੰਦੀ, ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਕਈ ਗੁਜਰਾਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਮੁੱਖ ਐਕਟਰ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;" contenteditable="false">[<span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2009)">citation needed ] ਇਹ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਐਕਟਰ ਜੀਵਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਕਿਰਨ ਕੁਮਾਰ ਇੱਕ ਸਫ਼ਲ ਅਭਿਨੇਤਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ ਜਿਸਦਾ ਵਿਆਹ ਇੱਕ ਗੁਜਰਾਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੁਸ਼ਮਾ ਵਰਮਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਕਿਰਨ ਅਤੇ ਸੁਸ਼ਮਾ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਬੇਟਾ ਸ਼ੌਰਿਆ, ਜੋ ਡੇਵਿਡ ਧਵਨ, ਅੱਬਾਸ ਮੁਸਤਾਨ, ਇੰਦਰਾ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਇਮਤਿਆਜ਼ ਅਲੀ ਨਾਲ ਸਹਾਇਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਿਰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਗਹਿਣੇ ਅਤੇ ਕਪੜਿਆਂ ਦੀ "ਸੁਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ਿਸ਼"  ਨਾਂ ਦੀ ਲੇਬਲ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫੈਸ਼ਨ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਕਿਰਨ ਜਨਮ ਤੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਸ਼ਾਹੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰਖੱਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਗਿਲਗਿਤ ਦੇ ਵਜ਼ੀਰ-ਏ-ਵਜ਼ਾਰਤ ਦੇ ਪੌਤੇ ਬਣੇ। ਇਹ ਸਾਈ ਬਾਬਾ ਦਾ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਹੈ  ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ਇਸ ਸੰਤ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਸਾਈਨਾਮਾ ਵਿਜ਼ਨ ਰੱਖਿਆ।
ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਸਨੂੰ ਏਸ਼ੀਅਨ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਫ਼ਿਲਮ ਐਂਡ ਟੇਲੀਵਿਜਨ ਵਜੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਟੇਲੀਵਿਜਨ ਦੀ ਲਾਇਫ਼ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਲਾਜ਼ਰਸ ਬਾਰਲਾ
ਲਾਜ਼ਰ ("ਲਾਜ਼ਰਸ") ਬਰਲਾ (4 ਨਵੰਬਰ, 1979: ਸੁੰਦਰਗੜ, ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਵਾਨਮਾਰਾ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ) ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਖੇਤਰੀ ਹਾਕੀ ਡਿਫੈਂਡਰ ਹੈ, ਜੋ ਛੋਟਾ ਨਾਗਪੁਰ ਪਠਾਰ ਦੇ ਓਰਾਅਨ ਗੋਤ ਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਜਨਵਰੀ 1998 ਵਿੱਚ ਜਰਮਨੀ ਵਿਰੁੱਧ ਟੈਸਟ ਸੀਰੀਜ਼ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪੁਰਸ਼ ਕੌਮੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਲਈ ਆਪਣੀ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਸਿਡਨੀ ਵਿੱਚ 2000 ਦੇ ਓਲੰਪਿਕ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। ਜਿੱਥੇ ਭਾਰਤ ਸੱਤਵੇਂ ਸਥਾਨ ਤੇ ਰਿਹਾ।
ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਕੇਬਲ
thumb|ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਕੇਬਲ ਫੋਟੋ thumb|ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਕੇਬਲ 3 × 2.5 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਠੋਸ ਕੌਪਰ ਤਾਰ ਦੇ ਨਾਲ। ਇਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਕੇਬਲ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: electrical cable) ਜਾਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਕੇਬਲ, ਇੱਕ ਜਾਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਰਾਂ ਦੀ ਅਸੈਂਬਲੀ ਹੈ ਜੋ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਇੱਕ ਬੰਡਲ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਧੁਨਿਕ ਵਰਤੋਂ
thumb|6 ਇੰਚ (15 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ) ਬਾਹਰੀ ਵਿਆਸ, ਤੇਲ ਕੂਲਡ ਕੈਬਲੇਸ, ਗੈਂਡ ਕਾਉਲੀ ਡੈਮ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਬਿਜਲੀ ਸੰਚਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਭਾਰੀ ਕੇਬਲ ਦਾ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ। ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਕੇਬਲ ਦੋ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਜਾਂ ਪਾਵਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਉਪਕਰਣ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਤੱਕ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੇਬਲਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰ ਉਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਕੇਤ ਸੰਕਟਾਂ ਲਈ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕ ਉਪਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਬਲਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਿੱਸਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੰਮੀ ਦੂਰੀ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਨੂੰ ਅੰਡਰ ਸੀ ਕੇਬਲਾਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪਾਵਰ ਕੇਬਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਸਿੱਧੀਆਂ ਮੌਜੂਦਾ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਬਲਕ ਟ੍ਰਾਂਸਲੇਸ਼ਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਹਾਈ-ਵੋਲਟੇਜ ਕੇਬਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ। ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਈ ਤੌਰ ਤੇ ਸਥਾਪਤ ਲਾਈਟਿੰਗ, ਪਾਵਰ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਸਰਕਟਾਂ ਲਈ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਕੇਬਲਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਰੇ ਸਰਕਿਟ ਕੰਡਕਟਰਜ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਕੇਬਲ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਇੰਸਟਾਲੇਸ਼ਨ ਦੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਤਾਰਾਂ ਦੇ ਢੰਗਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸਲੀਅਤ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇੱਕ ਬਿਜਲੀ ਕੇਬਲ ਇੱਕ ਵਿਧਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੰਡਕਟਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਇਨਸੂਲੇਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਵਿਕਲਪਿਕ ਸਕ੍ਰੀਨਸ, ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਢੱਕਣਾਂ, ਵਿਧਾਨਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਢੱਕਣ (ਹਵਾਈਅੱਡੇ) ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਤਾਰਾਂ ਨੂੰ ਫੈਲਾ ਕੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਕੇਬਲਜ਼ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਲਚਕੀਲਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਵਿੱਚ, ਛੋਟੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਤਾਰਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਨਾਲ ਮਰੋੜਿਆ ਜਾਂ ਬਰੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸਮਾਨ ਆਕਾਰ ਦੇ ਠੋਸ ਤਾਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਲਚਕਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਤਣਾਅ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਛੋਟੇ ਤਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੱਢਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲਚਕਤਾ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਇੱਕ ਕੇਬਲ ਵਿੱਚ ਕਾਪੀਰਲ ਵਾਇਰ ਬੇਅਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਧਾਤ ਦੀ ਪਤਲੀ ਪਰਤ ਨਾਲ ਪਲੇਟ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਟੀਨ ਜਾਂ ਸੋਨੇ, ਚਾਂਦੀ ਜਾਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ।
ਟੀਨ, ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਆਕਸੀਕਰਨ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤਾਰਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਿਲਰਿੰਗ ਨੂੰ ਆਸਾਨ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਟਿਨਿੰਗ ਨੂੰ ਸੈਂਟਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲਿਬਰਿਕੇਸ਼ਨ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਟਿਨਿੰਗ ਨੂੰ ਰਬੜ ਦੇ ਇਨਸੂਲੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਫੱਸਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਟੁੱਟੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਕੇਬਲ ਵਿਸਥਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ (ਸੀਬੀਏ - ਜਿਵੇਂ ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ ਹੈਂਡਸੈਟ ਕੋਰਡਜ਼ ਵਿੱਚ)।
ਉੱਚ ਫ੍ਰੀਕੁਏਂਸੀ ਤੇ, ਵਰਤਮਾਨ ਕੰਡਕਟਰ ਦੀ ਸਤਹ ਦੇ ਨਾਲ ਰਵਾਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸਕਿਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਿਸਮਾਂ
thumb|216x216px|ਇੱਕ 250 V, 16 ਇੱਕ ਬਿਜਲੀ ਕੇਬਲ ਦੀ ਇੱਕ ਰੀਲ।
ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਸਿਸਟਮ
ਤਾਰਿਕ ਹਮੀਦ ਕਾਰਾ
ਤਾਰਿਕ ਹਮੀਦ ਕਾਰਾ  (ਜਨਮ 28 ਜੂਨ 1955) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਨਗਰ  (ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ), ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੋਂ 16ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਪੀਪਲਜ਼ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤੀ ਆਮ ਚੋਣ 2014 ਜਿੱਤ ਕੇ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਮੈਂਬਰ ਬਣਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:16ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1955
ਭਾਈ ਜੋਧ ਸਿੰਘ
ਭਾਈ ਜੋਧ ਸਿੰਘ (31 ਮਈ 1882 - 4 ਦਸੰਬਰ 1981) ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨ, ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਤੇ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ ਵਜੋਂ ਉਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ। ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਲਹਿਰ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਆਪ ਨੇ ਨਾ ਕੇਵਲ ਇਸ ਲਹਿਰ ਦਾ ਅਸਰ ਕਬੂਲਿਆ ਸਗੋਂ ਲੋੜ ਪੈਣ ’ਤੇ ਯੋਗ ਅਗਵਾਈ ਵੀ ਦਿੱਤੀ। ਡਾ. ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਫੁੱਲ ‘ਖੋਜ ਪੱਤ੍ਰਿਕਾ ਦੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਅੰਕ’ ’ਚ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿੱਖੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਤੇ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਚਾਰਨ ਵਾਲੀ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਨੌਂ ਸਾਲ ਦੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਪੜ੍ਹਾਈ
ਭਾਈ ਜੋਧ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਰੁਚੀ ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸੀ ਪਰ ਮਿਸ਼ਨ ਕਾਲਜ, ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਵਿੱਚ ਸਾਇੰਸ ਦੇ ਸਾਮਾਨ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਉਪਲਬਧ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਆਰਟਸ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਐਫ.ਏ. ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾ ਗਣਿਤ ਦਾ ਵੀ ਸੀ, ਪਾਸ ਕਰ ਲਈ। ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼ ਭਾਗ ਦੂਜਾ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਜੱਗੀ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੰਨ 1902 ਵਿੱਚ ਸ. ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮਜੀਠੀਆ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਉਸਤਾਦ ਲਗਾਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਨ 1904 ਵਿੱਚ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਬੀ.ਏ. ਅਤੇ ਸੰਨ 1906 ਵਿੱਚ ਫਾਰਮਨ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਕਾਲਜ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਐਮ.ਏ. (ਗਣਿਤ) ਦੇ ਇਮਤਿਹਾਨ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਦੋਨਾਂ ਇਮਤਿਹਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅੱਵਲ ਰਹੇ ਤੇ ਮੈਡਲ ਅਤੇ ਇਨਾਮ ਲਏ। ਡਾ. ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਫੁੱਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪ ਦੀਆਂ ਵਿੱਦਿਅਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹੋਰ ਇਨਾਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪ ਨੂੰ ਖਾਸ ਇਨਾਮ ਵਜੋਂ ਸੋਨੇ ਦੀ ਅੰਗੂਠੀ ਦਿੱਤੀ।
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਦਾਤ
ਜਦੋਂ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਲਹਿਰ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਇਸ ਧਰਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਦਾਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਤਦੋਂ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਜੋਧ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਭਾਈ ਜੋਧ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਈ ਸਾਲ ਗਿਆਨੀ ਬਿਬੇਕ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੋਂ, ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਡੇਰਾ ਚੌਂਕ ਕਰੋੜੀ, ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਸੀ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਆਪ ਨੇ ਕਦੇ ਮੌਸਮ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾ ਕੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ, ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਬਿੱਤ ਸਵੱਈਆਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਦੀ ਵੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਆਪ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਅਹੁਦੇ ਦਾ ਹੰਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਸਗੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਮਰਤਾ ਵਾਲਾ ਸੁਭਾਅ ਹੀ ਰੱਖਿਆ। ਆਪ ਆਪਣੀ ਤਨਖਾਹ ਵਿੱਚੋਂ ਦਸਵੰਧ ਜ਼ਰੂਰ ਕੱਢਦੇ। ਦੇਸ਼-ਪਿਆਰ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਤੇ ਸੱਚਾਈ ’ਤੇ ਅੜਨ ਕਰਕੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਵਧੀਕੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਆਪ ਨੇ ਕਦੇ ਹੌਂਸਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹਾਰਿਆ।
ਖਿਤਾਬ
1 ਜਨਵਰੀ 1926 ਨੂੰ ਭਾਈ ਜੋਧ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਫੈਲੋ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤੇ ਗਏ। 8 ਦਸੰਬਰ 1938 ਨੂੰ ਭਾਈ ਜੋਧ ਸਿੰਘ ਦੇ ਛੋਟੇ ਲੜਕੇ ਕਾਕਾ ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋਣ ’ਤੇ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਭਾਣਾ ਮੰਨ ਕੇ ਅੰਤਮ ਅਰਦਾਸ ਆਪ ਹੀ ਕੀਤੀ ਤੇ ਚਿਤਾ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵੀ ਆਪ ਹੀ ਦਿੱਤੀ। “ਵਿੱਦਿਅਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਵੇਖ ਕੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1943 ਵਿੱਚ ਆਪ ਨੂੰ ‘ਸਰਦਾਰ ਬਹਾਦਰ’ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ। ਆਪ ਨਿਰੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਨ ਆਪ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਸਨ। ਆਪ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਮੇਟੀਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਛੁਟ ਆਪ ਭਾਵਕ ਏਕਤਾ ਕਮੇਟੀ, ਕੌਮੀ ਏਕਤਾ ਕਮੇਟੀ, ਰੇਡੀਓ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ, ਬੋਲੀ ਦੇ ਝਗੜੇ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਬਣੀ ਕਮੇਟੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਲਈ ਬਣੀ ਕਮੇਟੀ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕਮੇਟੀ, ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਕਮੇਟੀ, ਪੰਥਕ ਝਗੜੇ ਨਜਿੱਠਣ ਵਾਲੀ ਕਮੇਟੀ ਤੇ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਚਾਬੀਆਂ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਕਮੇਟੀ ਆਦਿ ਦੇ ਆਪ ਜਾਂ ਮੁਖੀ ਜਾਂ ਸਕੱਤਰ ਜਾਂ ਮੈਂਬਰ ਸਨ। ਤਦੇ ਪੰਡਿਤ ਦੀਵਾਨ ਚੰਦ ਸ਼ਰਮਾ ਕਿਹਾ ਕਰਦੇ ਸੀ ਕਿ ਆਪ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਕਮੇਟੀਕਾਰ ਸਨ। ਕੋਈ ਕਮੇਟੀ ਐਸੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਆਪ ਮੈਂਬਰ ਨਹੀਂ ਸਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਤੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ
ਭਾਈ ਜੋਧ ਸਿੰਘ ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਸਨ ਕਿ ਹਰ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਉਥੇ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦਫ਼ਤਰੀ ਕੰਮਕਾਜ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਆਪ ਨੇ ਕਈ ਟਰੈਕਟ ਲਿਖੇ, ਕਈ ਲੇਖ ਲਿਖ ਕੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਛਪਣ ਲਈ ਭੇਜੇ ਤਾਂ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਤੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।