cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਜਲ ਖੇਤੀ (ਐਕੁਆਕਲਚਰ)
ਇੱਕਤਰੀਤ ਮਲਟੀ-ਟ੍ਰੋਫਿਕ ਐਕੁਆਕਲਚਰ
ਇੱਕਤਰੀਤ ਮਲਟੀ-ਟ੍ਰੋਫਿਕ ਐਕੁਆਕਲਚਰ (ਆਈ.ਐੱਮ.ਟੀ.ਏ) ਇੱਕ ਅਭਿਆਸ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਪੀਸੀਅਸ ਦੇ ਉਪ-ਉਤਪਾਦਾਂ (ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ) ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਲਈ ਇੰਪੁੱਟ (ਖਾਦ, ਭੋਜਨ) ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮੁੜ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਫੈੱਡ ਐਕੁਆਚੁਵਲਡ (ਮਿਸਾਲ ਲਈ, ਮੱਛੀ, ਸ਼ਿੰਜਿਆਂ) ਨੂੰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ (ਬਾਇਓਮੀਟੇਜਿੰਗ), ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਰਤਾ (ਉਤਪਾਦ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਜੋਖਮ ਘਟਾਉਣ) ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਵੀਕ੍ਰਿਤੀ (ਬਿਹਤਰ) ਲਈ ਸੰਤੁਲਿਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਅਨਾਬਿਕ ਐਬਸਟਰੈਕਟਿਵ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਐਕਸਟੈੱਕਿਵ (ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਸ਼ੈਲਫਿਸ਼) ਜਲ-ਖੇਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੇ ਅਮਲ)।
"ਮਲਟੀ-ਟ੍ਰੌਫਿਕ" ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਇੱਕੋ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਟ੍ਰਾਫਿਕ ਜਾਂ ਪੋਸ਼ਣ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ। ਇਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪੌਲੀਕੰਪੁੱਟ ਦੀ ਉਮਰ-ਪੁਰਾਣੇ ਪ੍ਰੰਪਰਾ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੰਭਾਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕੋ ਹੀ ਤੌਹਲੀ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮੱਛੀ ਦੇ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਸਹਿ-ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ. ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਜੀਵ ਇੱਕੋ ਹੀ ਜੈਵਿਕ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਸਾਂਝੇ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਸਹਿਭਾਗੀ ਲਾਭਾਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਸੰਭਾਵੀ ਤੌਰ ਤੇ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਿਫਟਾਂ ਵੱਲ ਲੈ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਰਵਾਇਤੀ ਬਹੁਭੁਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਅਸਲ ਵਿਚ, ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਟੋਭੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਿਆਪਕ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ (ਘੱਟ ਤੀਬਰਤਾ, ​​ਘੱਟ ਪ੍ਰਬੰਧਨ)। "ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ" ਸ਼ਬਦ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਪੀਸੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਦੁਆਰਾ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਟਰਾਂਸਫਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਆਦਰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਇੱਕ IMTA ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਜੈਵਿਕ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਉਚਿਤ ਚੋਣ ਅਤੇ ਅਨੁਪਾਤ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਹਿ-ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਆਮ ਕਰਕੇ ਸਿਰਫ ਬਾਇਓਫਿਲਟਰਾਂ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਵਪਾਰਕ ਮੁੱਲ ਦੀ ਕਟਾਈ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਹਨ ਇੱਕ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਆਈ ਐੱਮਟੀਏ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਸਹਿ-ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸਿਹਤ ਦੇ ਆਪਸੀ ਲਾਭਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵੱਧ ਉਤਪਾਦਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਅਵਧੀ ਲਈ ਮੋਨੋਕਿਲੱਪ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਹੈ।
ਕਈ ਵਾਰ ਸ਼ਬਦ "ਇੱਕਤਰੀਤ ਐਕੁਆਕਲਚਰ" ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਦੁਆਰਾ ਇਕੋ-ਇਕੋ ਦਾਇਕਤਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਾਰੇ ਇਰਾਦਿਆਂ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ, "ਆਈ ਐੱਮ ਟੀ ਏ" ਅਤੇ "ਐਂਟੀਕੁਇਕਲਲਾਈਡ" ਸ਼ਬਦ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਵੱਖਰੇ ਹਨ ਐਕੁਆਪੋਨਿਕਸ, ਫ੍ਰੈਕਟੇਟੇਡ ਐਕੁਆਕਚਰ, ਐਂਟੀਗਰੇਟਿਡ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਐਕੁਆਕਚਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਏਕੀਕ ਪਰੀ-ਸ਼ਹਿਰੀ-ਐਕੁਆਕਚਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਅਤੇ ਐਂਟੀਗਰੇਟਿਡ ਫਿਸ਼ਰੀਜ਼-ਐਕੁਆਕਚਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਆਈ ਐੱਮ ਟੀ ਏ ਸੰਕਲਪ ਦੇ ਦੂਜੇ ਰੂਪ ਹਨ।
ਨੈੱਟਿੰਗ ਸਾਮੱਗਰੀ
ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ Aquaculture fish enclosures ਵਿੱਚ ਨੈੱਟਿੰਗ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਾਮੱਗਰੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਾਈਲੋਨ, ਪੋਲਿਸਟਰ, ਪੋਲੀਪ੍ਰੋਪੀਲੇਨ, ਪੋਲੀਥੀਲੀਨ, ਪਲਾਸਟਿਕ-ਲਿਟਡ ਵੈਲਡਡ ਵਾਇਰ, ਰਬੜ, ਪੇਟੇਂਟ ਰੈਸੋਪ ਉਤਪਾਦਾਂ (ਸਪੈਕਟਰਾ, ਥੌਰਨ-ਡੀ, ਡਨੀਨੇਮਾ), ਜੈਕਵਿਨਾਈਜ਼ਡ ਸਟੀਲ ਅਤੇ ਤੌਹਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੀ ਵਿਹਾਰਕਤਾ, ਸਮਗਰੀ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ, ਖ਼ਰਚ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਵਿਰੋਧ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਤੌਹ ਅਲੌਹ ਐਲੀਵੇਟਰੀ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨੈੱਟਿੰਗ ਸਾਮੱਗਰੀ ਬਣ ਗਏ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਐਂਟੀਮਾਈਕਰੋਬਾਇਲ (ਭਾਵ, ਉਹ ਬੈਕਟੀਰੀਆ, ਵਾਇਰਸ, ਫੰਜਾਈ, ਐਲਗੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੋਗਾਣੂਆਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ) ਅਤੇ ਇਸਲਈ ਉਹ ਬਾਇਓਫੋਲਿੰਗ (ਅਰਥਾਤ, ਅਣਚਾਹੇ ਸੰਚਵ, ਅਡਜੱਸਸ਼ਨ, ਅਤੇ ਸੂਖਮ organisms ਦੀ ਵਿਕਾਸ), ਪੌਦੇ, ਐਲਗੀ, ਟਿਊਬਵਾਟਰਸ, ਬਾਰਨਕਲਜ਼, ਮੋਲੁਕਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵ). ਮਾਈਕਰੋਬਿਅਲ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਰੋਕਥਾਮ ਕਰਕੇ, ਤੌਹਲੀ ਮਿਸ਼ਰਤ ਜਲਮੂਦ ਖਣਿਜ ਪਿੰਜਰਾ ਕੀਮਤੀ ਜਾਲ ਬਦਲਾਅ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਜਰੂਰੀ ਹਨ। ਤੌਹਲੀ ਮੈਟਲ ਜੈੱਟਾਂ ਦੇ ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦੇ ਟਾਕਰੇ ਵੀ ਖੇਤੀ ਵਾਲੀ ਮੱਛੀ ਦੇ ਵਧਣ ਅਤੇ ਵਧਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਮਾਹੌਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਮੁੱਦੇ
ਜੇ ਸੰਭਾਵੀ ਸਥਾਨਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਲਵਾਯੂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਜੰਗਲੀ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਨਾਲੋਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਹੋਰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਉਤਪਾਦ ਘੱਟ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨਾਲ। ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਜਲੂਸਾਣੇ ਨਾਲ ਸਥਾਨਕ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਬਰਬਾਦੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ ਦੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ, ਕਿਸਾਨ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਮੁਕਾਬਲਾ, ਅਤੇ ਹਮਲਾਵਰ ਪੌਦਿਆਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ, ਜਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰੋਗਾਣੂਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੇ ਗੈਰ-ਪ੍ਰੋਸਾਈਕਲ ਮੱਛੀਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੰਡੀਕਰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਗੈਰ-ਲੋਕਲ ਲਾਈਵ ਫੀਡਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਐਕੁਆਕਲਚਰ ਪਸ਼ੂ ਦਾ ਪਲਾਂਟ ਲਿਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। 1990 ਵਿਆਂ ਅਤੇ 2000 ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਚੱਲਤਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਫੀਡਾਂ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਘਟੀਆਂ ਹਨ।
ਮੱਛੀ ਦਾ ਤੇਲ
Aquaculture ਤੋਂ ਟਿਲੈਪਿਆ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਰਬੀ ਅਤੇ ਓਮੇਗਾ -6 ਤੋਂ ਓਮੇਗਾ -3 ਤੇਲ ਦੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਅਨੁਪਾਤ ਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਜੰਗਲੀ ਮੱਛੀਆਂ 'ਤੇ ਅਸਰ
ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁਝ ਮੱਛੀਆਂ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੱਛੀ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕਿਸਮਾਂ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਖੇਤੀ ਵਾਲੀ ਮੱਛੀ ਸਾਲ 2000 ਵਿੱਚ ਵਜ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਸਿਰਫ 13 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੇ Aquaculture ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੁੱਲ ਦੁਆਰਾ 34% Aquaculture ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸੇਰਨ ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ ਵਰਗੇ ਮਾਸਕੋ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੇ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਜੰਗਲੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਲਣ ਲਈ ਚਰਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਬਹੁਤ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੱਛੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਓਮੇਗਾ -3 ਫੈਟ ਐਸਿਡ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਪਰ ਇਸਦੇ ਬਜਾਏ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਈਕਰੋਲਾਈਜ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਫੈਟ ਐਸਿਡ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੈਰੀਟਿੰਗ ਅਤੇ ਸਾਰਡਾਈਨਜ਼ ਵਰਗੇ ਘਾਹ ਦੀਆਂ ਫੂਸ ਵਾਲੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਦਾ ਕੇਸ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਫੈਟੀ ਵਿਨਸਟਰੀ ਮੱਛੀ, ਸੈਮਨ ਵਰਗੇ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਮੱਛੀ ਖਾਣ ਨਾਲ ਜੋ ਮਾਈਕਰੋਲਾਈਜ ਤੋਂ ਓਮੇਗਾ -3 ਫੈਟੀ ਐਸਿਡ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਸ ਲੋੜ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ 50 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੱਛੀ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਉਗਾਇਆ ਗਏ ਸਲਮੋਨ ਤੋਂ ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਫਾਰਵਰਡ ਸਲਮਨ, ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੰਗਲੀ ਮੱਛੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਉਹ ਆਖਰੀ ਉਤਪਾਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਖੇਤੀ ਸੈਲਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਊਂਡ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨ ਲਈ, ਜੰਗਲੀ ਮੱਛੀਆਂ ਦੇ ਕਈ ਪਾਊਂਡਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪਾਦ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁਆਈ ਰਹੇ ਹਨ - ਇਸ ਨੂੰ "ਮੱਛੀ-ਇਨ-ਮੱਛੀ-ਬਾਹਰ" (ਫੀਫਾ) ਅਨੁਪਾਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਾਲ 1995 ਵਿੱਚ ਸਲਮਨ ਵਿੱਚ ਫੀਫਾ ਅਨੁਪਾਤ 7.5 ਸੀ (ਅਰਥਾਤ 7.5 ਫੀ ਸਦੀ ਜੰਗਲੀ ਮੱਛੀ ਦੇ ਫੀਡ ਨੂੰ 1 ਸੇਬ ਸੈਲਮਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ); 2006 ਤਕ ​​ਇਹ ਅਨੁਪਾਤ ਘਟ ਕੇ 4.9 ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮੱਛੀ ਤੇਲ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਫਲਾਂ ਦੀ ਵਧਦੀ ਹਿੱਸੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਮੱਛੀ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਬਾਕੀ ਰਹਿਤ (ਮੱਛੀ ਪ੍ਰੋਸਪਿਕਸ਼ਨ ਦੇ ਉਪ-ਉਤਪਾਦ) ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। 2012 ਵਿਚ, ਮੱਛੀ ਦੇ 34 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਫਲਾਂ ਦਾ 28 ਫ਼ੀਸਦੀ ਬਚੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੱਛੀ ਫਲਾਂ ਅਤੇ ਤੇਲ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੱਛੀਆਂ ਤੋਂ ਤੇਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਸਾਂ ਅਤੇ ਘੱਟ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਐਕਵਾਕਚਰ ਲਈ ਸੰਭਾਵੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੈਲਮਨ ਖੇਤੀ ਉਦਯੋਗ ਦਾ ਪਸਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਫੀਡ ਲਈ ਹੋਰ ਜੰਗਲੀ ਬੂਟੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦੀ 75 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਨੇੜੇ ਹੈ ਜਾਂ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਟਿਕਾਊ ਪੈਦਾਵਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਸਾਲਮਨ ਫਾਰਮਿੰਗ ਲਈ ਜੰਗਲੀ ਜੰਗਜੂ ਮੱਛੀ ਦਾ ਉਦਯੋਗਿਕ ਪੱਧਰ ਕੱਢਣ ਨਾਲ ਜੰਗਲੀ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਮੱਛੀ ਦੀ ਵਿਸਥਾਪਨ ਉੱਤੇ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਲਈ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੰਗਲੀ ਮੱਛੀ 'ਤੇ Aquaculture ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਹੈ ਪੌਦੇ-ਅਧਾਰਿਤ ਫੀਡਸ ਲਈ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਜੀਵ ਬਦਲਣਾ। ਮਿਸਾਲ ਲਈ ਸੇਲਮਨ ਫੀਡਜ਼ ਨੇ ਸਿਰਫ 40 ਫੀ ਸਦੀ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਫਿਸ਼ਮੈਟਲ ਅਤੇ ਤੇਲ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਗੁਰੇਜ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। USDA ਨੇ ਖੇਤੀ ਤੌਇਆ ਲਈ ਅਨਾਜ-ਅਧਾਰਿਤ ਫੀਡਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਵੀ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਮੱਛੀ ਫੋਕੀ ਜਾਂ ਤੇਲ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ), ਤਾਂ ਪੌਦੇ-ਅਧਾਰਤ ਫੀਡ ਸਹੀ ਪੋਸ਼ਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਖੇਤੀ ਵਾਲੇ ਮੱਛੀ ਦੇ ਇਸੇ ਤਰੱਕੀ ਦੀ ਦਰ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਤੱਟਵਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਣ
ਤੱਟਵਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਣਾਂ ਲਈ ਐਕੁਆਕਲਚਰ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖਤਰਾ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ। 1980 ਤੋਂ ਕਰੀਬ 20 ਫ਼ੀਸਦੀ ਖਾਸੀ ਜੰਗਲਾਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਝੀਂਗਾ ਖੇਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ। Mangrove Ecosystems ਤੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸ਼ਿੱਛ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਕੁੱਲ ਆਰਥਕ ਮੁੱਲ ਦੇ ਇੱਕ ਲਾਗਤ-ਲਾਭ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਬਾਹਰੀ ਖਰਚੇ ਬਾਹਰੀ ਲਾਭਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਨ। ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ, 269,000 ਹੈਕਟੇਅਰ (660,000 ਏਕੜ) ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗਮਰਮਰਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲ ਕੇ ਸ਼ਿੰਪਫਾਰਮ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਫਾਰਮ ਟਾਂਸੀਨ ਬਿਲਡ-ਅਪ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਿੰਜਰੇ ਜਲੂਸਭਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ
ਸੇਲਮੋਨ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਤੱਟਵਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਬਤੀਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।200,000 ਸੈਮਨ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਫਾਰਮ 60,000 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾ ਫ਼ੈਲਣ ਦੀ ਰਹਿੰਦ ਖੁਰਾਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਇਸ ਬੇਕਿਰਕ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਜਲ-ਵਾਯੂ ਅਨੁਕੂਲਨ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਲਾਜ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਅਕਸਰ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ ਅਤੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। "ਸੈਮਨ ਫਾਰਮਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬਨੇਟੋਸ (ਸੀਫਲੋਅਰ)' ਤੇ ਭਾਰੀ ਧਾਤਾਂ,ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਿੱਤਲ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਕ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾਲ 2016 ਵਿਚ, ਚਿਲੀ ਦੇ ਤੱਟ ਦੇ ਨਾਲ ਸੈਲਮੋਨ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੇ ਪਿਸਤੌਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਾਤਾਵਰਣ ਐਕੁਆਕਿਲੱਪ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਨੂੰ ਮੱਛੀ ਅਤੇ ਮੌਲ੍ਲਸੈਨ ਮੌਤ ਦਰ ਦੇ ਸੰਭਵ ਯੋਗਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਣੇ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਿੰਜਰੇ ਦੇ ਜਲੂਸਾਣੂ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਪੋਸ਼ਕਤਾਈਆਂ ਦੀ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ। ਇਹ ਮੱਛੀਆਂ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਅਤੇ ਅਣ-ਫੀਲਡ ਫੀਡ ਇਨਪੁਟ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਤੱਤ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਫਾਸਫੋਰਸ ਹਨ ਜੋ ਅਲਗਲ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਅਲਗਲ ਖਿੜਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਮੱਛੀਆਂ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਤੱਟਵਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਣਾਂ ਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਿੰਜਰਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਵੇਲੇ ਫਲੱਡਿੰਗ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਵਰਤਮਾਨ ਦੀ ਸਪੀਡ, ਕਿਨਾਰੇ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਦੀ ਦੂਰੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ।
ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵ ਜੰਤੂਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੀ ਹੱਦ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪਿੰਜਰੇ ਕਿੱਥੇ ਸਥਿਤ ਹਨ, ਕਿਹੜੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿੰਨੀ ਘਾਤਕ ਪਿੰਜਰੇ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਖੁਆਈ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਪੀਸੀਜ਼-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ 'ਫੂਡ ਪਰਿਵਰਤਨ ਅਨੁਪਾਤ (ਐੱਫਸੀਆਰ) ਅਤੇ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਰੀਟਰੇਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ. 2001 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਫੀਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕਾਲਮ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੱਛੀ ਨੂੰ ਗੁਆਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕੂੜੇ 52 ਤੋਂ 95% ਤੱਕ ਬਦਲਦਾ ਹੈ।
ਜੈਨੇਟਿਕ ਸੋਧ
ਇਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸੈਮੋਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਐਕ ਏਡਵੈਂਟੇਜ ਸੈਲਮਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਸੋਧਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਿਵਾਦ ਕਾਰਨ ਇਹ ਵਪਾਰਕ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਬਦਲਿਆ ਸਲਮੋਨ ਚਿਨੂਕ ਸੈਮਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵਿਕਾਸ ਹਾਰਮੋਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਸਾਲਮਨ ਲਈ ਆਮ 36 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਅਤੇ 25 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਘੱਟ ਫੀਡ ਦੀ ਖਪਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ 16 ਤੋਂ 28 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਆਕਾਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਯੂਐਸ ਫੂਡ ਐਂਡ ਡਰੱਗ ਐਡਮਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨੇ ਏਵਾ ਏਡਵਾੰਟੇਜ ਸੈਲਮੋਨ ਦੀ ਡਰਾਫਟ ਵਾਤਾਵਰਨ ਮੁਲਾਂਕਣ ਵਿੱਚ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਹ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਕਿ "ਯੂ ਐੱਸ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਤੇ ਇਸਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।"
ਪਸ਼ੂ ਭਲਾਈ
ਪਥਰਾਅ ਦੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਸਮਾਜਿਕ ਰਵੱਈਏ ਖੇਤੀ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਾਰਮ ਐਨੀਮਲ ਵੈਲਫੇਅਰ ਕੌਂਸਲ ਵੱਲੋਂ ਚੰਗੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦੇ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਭੌਤਿਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਵਨਾ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਜ ਆਜ਼ਾਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ: ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਲੀਨ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਮੁੱਦਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਮੱਛੀ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਕੀਤਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਔਸਤ ਦਰਸਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੈ, ਜਾਂ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨ ਲਈ ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਔਕਟੇਬੈਟਟਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮੱਛੀਆਂ ਨੂੰ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਉਕਸਾਹਟ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਰੀਸੈਪਟਰ (ਨੋਕਿਸਪੈਕਟਰ) ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਰਦ, ਡਰ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਨਸਲਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਫਿਨਫਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਨੂੰ ਭਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਆਮ ਭਲਾਈ ਚਿੰਤਾਵਾਂ
ਐਕੁਆਕਲਚਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੰਘਣੇ ਘਣਤਾ, ਵਿਵਹਾਰਕ ਸੰਚਾਰ, ਬੀਮਾਰੀ ਅਤੇ ਪੈਰਾਸਿਟਿਜ਼ਮ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਲਿਆਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮੁੱਦੇ ਅਕਸਰ ਸਾਰੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਮੇਂ ਤੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮੱਛੀ ਦੇ ਤਣਾਅ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਮੱਛੀ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ. ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਰਜੀਵਿਆਂ ਲਈ, ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਹੋਸਟ ਦੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੋਸਟ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਘਣਤਾ ਅਤੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰਤਾ। ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੂਆਂ ਨੂੰ ਐਕੁਆਕਚਰ ਵਿੱਚ ਫਿਨਫਿਸ਼ ਲਈ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਪਰਜੀਵੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਵਧੇਰੇ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਚਮੜੀ ਦੀ ਕਟੌਤੀ ਅਤੇ ਗਠੀਏ, ਗਿੱਲ ਭੀੜ ਅਤੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਬਲਗ਼ਮ ਉਤਪਾਦਨ ਕਾਰਨ। ਕਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਾਇਰਲ ਅਤੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਰੋਗਾਣੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਘਬਰਾ ਸਿਸਟਮ ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਭਲਾਈ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਣਾ
ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਲੰਬੇ ਜਾਂ ਦੁਹਰਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਤਣਾਅ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਭਿਆਚਾਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੌਰਾਨ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ. ਵਧਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ ਕਿ ਹਰੇਕ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਲਈ ਢੁਕਵੇਂ ਪੱਧਰਾਂ 'ਤੇ ਸੰਘਣੇ ਘਣਤਾ ਨੂੰ ਰੱਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਆਕਾਰ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਹਮਲਾਵਰ ਵਿਵਹਾਰਕ ਸੰਚਾਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਗਰੇਡਿੰਗ ਦੇਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ। ਨੈਟ ਅਤੇ ਪਿੰਜਰੇ ਨੂੰ ਸਾਫ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪਤਨ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਹਾਅ ਦੀ ਮਦਦ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪੈਰਾਸਤੀਵਾਦ ਦਾ ਮੱਛੀ ਭਲਾਈ 'ਤੇ ਵੱਡਾ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਕਿਸਾਨੀ ਨੂੰ ਲਾਗ ਵਾਲੇ ਸਟੋਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਬਲਕਿ ਬਿਮਾਰੀ ਰੋਕਥਾਮ ਦੇ ਉਪਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰੋਕਥਾਮ ਦੇ ਤਰੀਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟੀਕਾਕਰਣ, ਵਾਧੂ ਹੈਂਡਲਿੰਗ ਅਤੇ ਇੰਜੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤਣਾਅ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੀਡ ਲਈ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਇਲਾਜ ਲਈ ਨਹਾਉਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣ ਜੋੜਨਾ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਨਿਯੰਤ੍ਰਣ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖੇਤੀ ਵਾਲੇ ਸੈਮਨ ਤੋਂ ਜੂਆਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਕਲੀਨਰ ਸਟੈੱਸੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਆਵਾਜਾਈ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਦਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੈਪਚਰ, ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਗੰਦਗੀ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਖਾਣੇ ਦੀ ਘਾਟ, ਨੈੱਟ ਜਾਂ ਪੰਪਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਟਰਾਂਸਫਰ ਕਰਨ, ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਅਤੇ ਡਿਲਿਵਰੀ ਟਿਕਾਣੇ ਤੇ ਟਰਾਂਸਫਰ। ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪਾਣੀ ਦੀ ਉੱਚ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਤਾਪਮਾਨ, ਕਾਫੀ ਆਕਸੀਜਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਰਹਿੰਦ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਭਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੱਛੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਐਨਸੈਸਟੀਕਸ ਛੋਟੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਐਕੁਆਕਲਚਰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਖਤਰਨਾਕ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦੇ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਵਜੋਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪੁਨਰਵਾਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ
ਗਲੋਬਲ ਜੰਗਲੀ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੀਮਤੀ ਵਸੋਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਹਾਂ-ਸਥਾਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫਾਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ. ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਜਾਂ ਮੱਛੀ ਫਸਲ ਦੀ ਖੇਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਲਮਨ, ਸਮੱਸਿਆ ਦੀ ਮਦਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮੱਛੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੱਛੀ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਦੇ ਤੇਲ ਤੋਂ ਉਤਪਾਦਾਂ ਖਾਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਸਟੱਡੀਜ਼ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਸਾਲਮਨ ਫਾਰਮਿੰਗ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਸੈਲਮੋਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਨਦੀ ਦੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਲਈ ਫੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ. ਫੂਡ ਚੇਨਜ਼ ਉੱਪਰ ਵਧੇਰੇ ਮੱਛੀ ਭੋਜਨ ਦੀ ਊਰਜਾ ਦੇ ਘੱਟ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਸਰੋਤ ਹਨ।
ਮੱਛੀ ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਕੁੱਝ ਜਲਸਾਲ ਉਪਕਰਣ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੀਵੀਡ ਅਤੇ ਫਿਲਟਰ-ਫੀਡਿੰਗ ਬਿਵਾਲਵੇ ਮੋਲੁੱਸਸ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਓਹਸਟ, ਕਲੈਮਡਜ਼, ਸ਼ੀਸ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਸਕੋਲਪਾਂ, ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਸੁਭਾਵਕ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੀ ਹਨ। ਫਿਲਟਰ-ਫੀਡਰ ਫਿਲਟਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ Seaweeds ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਸਿੱਧਿਆਂ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਐਨਾਗੈਨਿਕ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਫਾਸਫੋਰਸ ਕੱਢਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਲਟਰ-ਫੀਡਿੰਗ ਮੋਲੁਸੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਕੱਢ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਪਦਾਰਥਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫਾਈਪਲਾਕਨਟਨ ਅਤੇ ਲਿਟ੍ਰਿਟਸ ਆਦਿ ਨੂੰ ਖੁਰਾਕ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਕੁੱਝ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਜੀਵ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਹਿਕਾਰੀ ਕਮੇਟੀਆਂ ਸਥਾਈ ਅਮਲ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਨਵੀਆਂ ਢੰਗਾਂ ਕਾਰਨ ਮੱਛੀ ਦੇ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ, ਨੈੱਟਪੈਨ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਇੰਟੀਗ੍ਰੇਟਿਡ ਪੈੱਸਟ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਲਾਗੂ ਕਰਕੇ ਜੈਵਿਕ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬੀਸੀ ਨਿਯੰਤ੍ਰਣ ਲਈ ਐਂਟੀਬਾਇਟਿਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਟੀਕੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
ਓਨਟੋਰ ਰੀਕੁਰਕੁਟਬੁਟ ਐਕੁਆਕਚਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਪੌਲੀਕੰਵਲਡ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬੈਠੀਆਂ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ (ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਾਲੇ ਆਫਸ਼ੋਰ ਖੇਤਰ) ਵਾਤਾਵਰਨ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਨੈਗੇਟਿਵ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਹਨ।
ਮੱਛੀ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਟੈਂਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਐਕੁਆਕਚਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ (ਆਰ.ਏ.ਐੱਸ.) ਨੂੰ ਫਿਲਟਰ ਰਾਹੀਂ ਘੋਲ ਕੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਰੀਸਾਈਕਲ ਕਰਨਾ। ਇਹ ਪਾਣੀ ਬਚਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਕੂੜੇ ਨੂੰ ਖਾਦ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ, ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਇਸਦਾ ਇਲਾਜ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਆਰ ਏ ਐੱਸ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮੱਛੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਨੇ ਖਾਰੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮੱਛੀ ਨੂੰ ਘੱਟ ਖਾਰੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਆਰਐਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦਾ ਰਾਹ ਲੱਭਿਆ ਹੈ. ਹਾਲਾਂਕਿ ਖਾਰੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਛਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਾਲਾਂ ਨਾਲ ਫੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਹਜ਼ਾਰ (ਪੀਪੀਟੀ) ਦੇ 35 ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਰੇ ਪਾਣੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਵਿਗਿਆਨੀ ਤੌਰੇ ਵਿੱਚ ਪੌਂਪੈਨੋ, ਇੱਕ ਖਾਰਾ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮੱਛੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 5 ਪੀ.ਪੀ.ਟੀ. ਘੱਟ ਲੂਣ ਦੇ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਵਪਾਰ ਕਰਨਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਹੈ. ਮੱਛੀ ਦੇ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਅਣਚਾਹੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਅਤੇ ਖੇਤਾਂ ਦੀ ਉਚਾਈ ਵਾਲੀ ਮੱਛੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਸੰਚਾਰਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਮੌਸਮੀ ਸਲੂਂਟਰ ਮੱਛੀ ਦੀ ਕੀਮਤ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਾਮਪੈਨੋ ਅਤੇ ਕਾਂਬੀਜੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਘਟਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਪਰ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮੱਛੀ ਦੇ ਜੀਵਨਕਾਲ ਦੇ ਹਰ ਪਹਿਲੂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਐਮੋਨਿਆ ਅਤੇ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਜੋ ਕਿ ਇਸਦੇ ਜੀਵਨਕਾਲ ਦੇ ਹਰੇਕ ਪੜਾਅ ਦੌਰਾਨ ਮੱਛੀ ਨੂੰ ਖੁਆਉਣ ਲਈ, ਸਟੌਕਿੰਗ ਰੇਟ ਸੇਹਤਮੰਦ ਮੱਛੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰੇਗਾ, ਆਦਿ।
ਚੀਨ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਸਮੇਤ 16 ਕੁੱਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਜਲ-ਖੇਤੀ ਲਈ ਜੀਓਥਾਮਲ ਊਰਜਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿਚ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, 15 ਮੱਛੀ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਹੇਠੋਂ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਟਿਲਪਿਆ, ਬਾਸ ਅਤੇ ਕੈਟਫਿਸ਼ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਮੱਛੀ ਸਾਲ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵਧਣ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪੱਕਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਕੱਠੇ ਮਿਲ ਕੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਫਾਰਮਾਂ ਹਰ ਸਾਲ 4.5 ਮਿਲੀਅਨ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਮੱਛੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
Notes
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀਬਾੜੀ
ਪ੍ਰਮਿਲਾ ਦੰਡਵਤੇ
ਪ੍ਰਮਿਲਾ ਦੰਡਾਵਤੇ ( ਦੇਵਨਾਗਰੀ :) (1928–2001) ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਜਾ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ
ਦੰਡਵਤੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਸਵਾਸਤਿਕ ਲੀਗ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਸਵਾਸਤਿਕ ਲੀਗ ਐਮਆਰ ਜੈਕਰ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਇੱਕ ਸੰਗਠਨ ਸੀ।
ਦੰਡਵਤੇ 1968-1973 ਦੌਰਾਨ ਮੁੰਬਈ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਸਨੇ 1980-84 ਵਿੱਚ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ 7ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਉੱਤਰੀ ਕੇਂਦਰੀ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ) ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਦੰਡਵਤੇ ਦੀ ਮੌਤ 31 ਦਸੰਬਰ 2001 ਨੂੰ 73 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2001 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1928 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਲੇਖਕ
ਭੈਰੋਂ ਕੀ ਭੱਟੀ
ਭੈਰੋਂ ਕੀ ਭੱਟੀ ਪਿੰਡ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਜੈਤੋਂ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ 480 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 625 ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਡਾਕਘਰ ਹਰੀਨੌ 1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ, ਪਿੰਨ ਕੋਡ 151204 ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਰਾਮੇਆਣਾ ਸੜਕ ਤੋਂ 1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਗੰਗਸਰ ਜੈਤੋਂ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਲੂੰਬੜੀ ਅਤੇ ਬਿੱਲੀ
ਲੂੰਬੜੀ ਅਤੇ ਬਿੱਲੀਪ੍ਰਾਚੀਨ ਜਨੌਰ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਦੋਨੋਂ ਅਨੇਕ ਰੂਪ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਜਾਨਵਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਈਸਪ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਾਮਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੈਰੀ ਇੰਡੈਕਸ ਵਿੱਚ ਇਹ 605 ਨੰਬਰ ਤੇ ਹੈ। ਮੂਲ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲੂੰਬੜੀ ਅਤੇ ਬਿੱਲੀ ਇਹ ਚਰਚਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕਿੰਨੀਆਂ ਚਤੁਰਾਈਆਂ ਅਤੇ ਚਲਾਕੀਆਂ ਹਨ। ਲੂੰਬੜੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਹਨ; ਬਿੱਲੀ ਮੰਨ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਤਾਂ ਬਸ ਇੱਕੋ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੁੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਬਿੱਲੀ ਤੁਰਤ ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਲੂੰਬੜੀ ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੇ ਕਾਬੂ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਈਸਪ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਕਥਾ
ਕਥਾ ਹਿੰਦੂ ਕਰਮਕਾਂਡ ਦੇ ਅੰਗ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਕਥਾਵਾਚਕ ਦੁਆਰਾ ਸੁਣਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਸਰਧਾਲੂ ਸਰੋਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸੁਣੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਵਾਰਤਾ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਐਮ.ਐਸ.ਧੋਨੀ: ਇੱਕ ਅਣਕਹੀ ਕਹਾਣੀ
ਐਮ.ਐਸ.ਧੋਨੀ: ਇੱਕ ਅਣਕਹੀ ਕਹਾਣੀ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: ਐਮ.ਐਸ.ਧੋਨੀ: ਦਾ ਅਨਟੋਲਡ ਸਟੋਰੀ) 2016 ਵਰ੍ਹੇ ਦੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੀ ਇੱਕ ਜੀਵਨੀ-ਆਧਾਰਿਤ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਨੀਰਜ ਪਾਂਡੇ ਹਨ।  ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਧੋਨੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਉੱਪਰ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਸੁਸ਼ਾਂਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜਪੂਤ ਅਤੇ ਕਿਆਰਾ ਅਡਵਾਨੀ ਨੇ ਸਾਕਸ਼ੀ ਸਿੰਘ ਧੋਨੀ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜਾਨ ਅਬ੍ਰਾਹਮ, ਰਾਮ ਚਰਣ, ਸ਼੍ਰੇਯਸ ਤਲਪੜੇ ਅਤੇ ਫ਼ਵਾਦ ਖਾਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਰਹਿਤੀ ਸਪੋਰਟਜ਼ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ, ਇੰਸਪਾਇਰਡ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਅਤੇ ਆਦਰਸ਼ ਟੈਲੀਮੀਡੀਆ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਨੀ-ਆਧਾਰਿਤ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2016 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਕੋਂਕਣ
thumb|ਅਜੋਕੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਜੋ ਕੋਂਕਣ ਦਾ ਭਾਗ ਹਨ ਕੋਂਕਣ ਜਾਂ ਕੋਂਕਣ ਤਟ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਤਟ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਗ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਤਟ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 720 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾਟਕ, ਗੋਆ ਅਤੇ ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਤਟਵਰਤੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। thumb|300x300px|ਕੋਁਕਣ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਬਣਤਰ ਵਾਲੇ ਘਰ
ਘੇਰਾ
ਕੋਂਕਣ ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਅਰਬ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚਲਾ ਇਲਾਕਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਤਾਪਤੀ ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਾਗਿਰੀ ਦਰਿਆ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਜੋਕੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਥਾਣੇ, ਮੁੰਬਈ, ਰਾਏਗਾਡ, ਰਤਨਾਗਿਰੀ, ਸਿੰਧੂਦੁਰਗ, ਉੱਤਰੀ ਗੋਆ, ਦੱਖਣੀ ਗੋਆ, ਉੱਤਰ ਕੰਨੜ, ਉਦੁਪੀ, ਦੱਖਣ ਕੰਨੜ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਰਾਮਗੜ੍ਹ, ਕਪੂਰਥਲਾ
ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਚ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਈਸਪੁਰ
ਈਸਪੁਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਜਲੰਧਰ ਪੱਛਮੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਸ਼ੀਰਾਜ਼ੀ
ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ੀਰਾਜ਼ੀ (ਫ਼ਾਰਸੀ: خواجه شمس‌ دین محمد حافظ شیرازی) ਦਾ ਨਾਮ ਮੁਹੰਮਦ, ਖ਼ਿਤਾਬ ਸ਼ਮਸਉਦੀਨ ਅਤੇ ਤਖ਼ੱਲਸ ਹਾਫ਼ਿਜ਼ (1325/26–1389/1390) ਸੀ। ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਇਵੇਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ: ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਅਲ ਮਕਲਬ ਬਾ ਸ਼ਮਸ ਅਲ ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਅਸ ਸ਼ੀਰਾਜ਼ੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਫਾਰਸੀ ਕਵੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫਾਰਸੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ (ਦੀਵਾਨ) ਫਾਰਸ (ਈਰਾਨ), ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਤਾਜਿਕਸਤਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ ਜਬਾਨੀ ਯਾਦ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕਹਾਵਤਾਂ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਕਰ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ, ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਲੇਖਣੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਲੇਖਕ ਨਾਲੋਂ ਜਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਜਨਮ ਬਾਰੇ ਮੱਤਭੇਦ
ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਦੇ ਜਨਮ ਦੇ ਸਾਲ ਦੇ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਮੱਤ ਭੇਦ ਹਨ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਅਠਵੀਂ ਸਦੀ ਹਿਜਰੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਆਕਈ ਨਫ਼ੀਸੀ ਨੇ ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਦਾ ਸਾਲ ਜਨਮ 726 ਹਿਜਰੀ ਤੋਂ 729 ਹਿਜਰੀ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਗਵਾਹੀਆਂ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਤੇ ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਸਾਲ 726 ਹਿਜਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਸ਼ੀਰਾਜ਼ੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ 764 ਹਿਜਰੀ ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਤ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਵਕਤ ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਦੀ ਉਮਰ 37 ਸਾਲ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਨਤੀਜਾ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਸਾਲ 726 ਹਿਜਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਸਾਲ 792 ਹਿਜਰੀ ਨਿਸਚਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਫ਼ਾਤ ਦੇ ਵਕਤ ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਦੀ ਉਮਰ 65 ਸਾਲ ਸੀ। ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਦੇ ਦਾਦੇ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਗ਼ਿਆਸਉਦੀਨ ਅਤੇ ਬਾਪ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਕਈਆਂ ਨੇ ਬਹਾਉਲਦੀਨ ਅਤੇ ਕਈਆਂ ਨੇ ਕਮਾਲਉਲਦੀਨ ਲਿਖਿਆ ਹੈ।
ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ
ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਦਾ ਬਾਪ ਅਸਫ਼ਹਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਵਤਨ ਛੱਡ ਕੇ ਤਜਾਰਤ ਲਈ ਸ਼ੀਰਾਜ਼ ਆ ਵਸਿਆ। ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਦੀ ਮਾਂ ਕਾਜ਼ਰੁਨੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ੀਰਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਬਾਪ ਦੀ ਮੌਤ ਤੇ ਖ਼ੁਆਜਾ ਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਦੋ ਭਰਾ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਗਏ। ਭਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਖ਼ੁਆਜਾ ਖ਼ਲੀਲ ਆਦਿਲ 775 ਹਿਜਰੀ ਵਿੱਚ ਵਫ਼ਾਤ ਪਾ ਗਏ ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜਾ ਭਰਾ ਮਾਂ ਅਤੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਤਨਹਾ ਛੱਡ ਗਿਆ। ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਖ਼ਮੀਰ ਗਿਰੀ ਕਰਕੇ ਰੋਜ਼ੀ ਕਮਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਵਿਹਲ ਦੇ ਵਕਤ ਕਰੀਬੀ ਮਦਰਸੇ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਵਕਤ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਹੋਰਨਾਂ ਸਾਖਾਵਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਲਗਨ ਨਾਲ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੁਰਾਨ ਜਬਾਨੀ ਯਾਦ ਕਰ ਲਈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਤਖਲੁਸ ਹਾਫਿਜ਼ ਪੈ ਗਿਆ।
ਸ਼ੀਰਾਜ਼ ਨਾਲ ਮੁਹੱਬਤ
ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਸ਼ੀਰਾਜ਼ੀ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦਾ ਜ਼ਮਾਨਾ 726 ਤੋਂ 792 ਹਿਜਰੀ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਅਤੇ ਬਦਅਮਨੀ ਅਤੇ ਬੇਚੈਨੀ ਦਾ ਜ਼ਮਾਨਾ ਸੀ। ਤੈਮੂਰੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਈਰਾਨ ਦੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਤਬਾਹ ਅਤੇ ਬਰਬਾਦ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਰ ਲੋਕ ਆਪਣੀਆਂ ਮਹਫ਼ਲਾਂ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਨੇ ਸ਼ੇਖ਼ ਮਜਦਾਲਦੀਨ, ਸ਼ੇਖ਼ ਬਹਾਉਉਲਦੀਨ, ਸਈਅਦ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਜਰਜਾਨੀ ਅਤੇ ਸ਼ਮਸਉਦੀਨ ਅਬਦੁਲਾ ਸ਼ੀਰਾਜ਼ੀ ਤੋਂ ਹੋਰ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੀਰਾਜ਼ ਨਾਲ ਬੇਹੱਦ ਮੁਹਬਤ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੁਸਲੀ ਅਤੇ ਰੁਕਨਾਬਾਦ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਇਖ਼ਤਿਆਰ ਨਾ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਯਜ਼ਦ ਅਤੇ ਹਰਮਜ਼ ਵੱਲ ਦੋ ਸੰਖੇਪ ਸਫ਼ਰ ਕੀਤੇ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਈ ਖ਼ੁਸ਼ਗਵਾਰ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਦੀਵਾਨ ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਤੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਮਾਅਲੂਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਜਿਗਰੀ ਯਾਰ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਭੁਲ ਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਫ਼ੌਤ ਹੋ ਗਿਆ ਮਗਰ ਉਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲੋਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੀ ਮੁਹਬਤ ਘੱਟ ਨਾ ਹੋਈ।
ਰਿਕਾਰਡ ਲੇਬਲ
ਰਿਕਾਰਡ ਲੇਬਲ ਉਸ ਬ੍ਰੈੰਡ ਜਾਂ ਮਾਰਕਾ ਨੂੰ ਕੇਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੰਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਜਾਂ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਦੇ ਵਿਗਿਆਪਨ ਵਿਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਸ਼ੀਰਾਜ਼ੀ
ਦਰਬਾਰ ਨਾਲ ਵਾਬਸਤਾ
ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਦਰਬਾਰ ਨਾਲ ਵੀ ਵਾਬਸਤਾ ਰਹੇ। ਅਬੂ ਇਸਹਾਕ ਨੇ 743 ਹਿਜਰੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੀਰਾਜ਼ ਤੇ ਹਕੂਮਤ ਕਾਇਮ ਕਰ ਲਈ। ਉਹ ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੋਸਤਾਨਾ ਸਲੂਕ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਈਰਾਨ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ ਵੀ ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਦੇ ਕਲਾਮ ਨੂੰ ਇਜ਼ਤ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ ਸਨ। ਮਹਿਮੂਦ ਸ਼ਾਹ ਦਕਨੀ ਨੇ ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਸ਼ੀਰਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦੀ ਦਾਅਵਤ ਦਿੱਤੀ ਮਗਰ ਸ਼ੀਰਾਜ਼ ਦੀ ਮੁਹਬਤ ਆੜੇ ਆਈ ਅਤੇ ਸਫ਼ਰ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਨੇ ਉੱਥੇ ਜਾਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਤਰਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਮਹਿਮੂਦ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਖਿਦਮਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗ਼ਜ਼ਲ ਲਿਖ ਕੇ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀ।
ਮੌਤ
ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਨੇ 791 ਹਿਜਰੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੀਰਾਜ਼ ਦੇ ਮੁਕਾਮ ਤੇ ਵਫ਼ਾਤ ਪਾਈ ਅਤੇ ਮੁਸਲੀ ਦੇ ਮੁਕਾਮ ਤੇ ਦਫ਼ਨ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਜ਼ਾਰ ਹਰ ਖਾਸ ਅਤੇ ਆਮ ਦੀ ਜ਼ਿਆਰਤ ਗਾਹ ਹੈ।
ਤੰਦਕੁੱਕਰਾ
ਤੰਦਕੁੱਕਰਾ ਜਾਂ ਮਾਈਟੋਕੌਂਡਰੀਆ ਇੱਕ ਝਿੱਲੀ ਵਾਲ਼ਾ ਅੰਗਾਣੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਹੁਤੇ ਸੁਕੇਂਦਰੀ ਕੋਸ਼ਾਣੂਆਂ (ਬੂਟਿਆਂ, ਜੰਤੂਆਂ, ਉੱਲੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕੋਸ਼ਾਣੂ) ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਮਾਈਟੋਕੌਂਡਰੀਆ ਨਾਂ ਯੂਨਾਨੀ μίτος, ਮਾਈਟੋਸ, ਭਾਵ "ਧਾਗਾ", ਅਤੇ χονδρίον, ਕੌਂਡਰੀਅਨ, ਭਾਵ "ਕੁੱਕਰਾ/ਕਿਣਕਾ"।
ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਸ਼ੀਰਾਜ਼ੀ
ਰਚਨਾ
ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਦੀ ਕਲਾਸਿਕ ਲਿਖਤ ਉਸ ਦਾ ਦੀਵਾਨ ਹੈ ਜੋ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ, ਕਸੀਦਿਆਂ, ਕਾਵਿ ਟੋਟਿਆਂ ਅਤੇ ਰੁਬਾਈਆਂ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਦੀਵਾਨ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਸੰਪਾਦਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਬਲਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਮੁਹੰਮਦ ਗੁੱਲ ਅਨਦਾਮ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਮਗਰ ਅਫ਼ਸੋਸ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਮੁਹੰਮਦ ਗੁੱਲ ਅਨਦਾਮ ਦਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ ਦੀਵਾਨ ਵੀ ਅੱਜ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਨੇ ਕੁਰਆਨ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਸ਼ੀਰਾਜ਼ੀ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਕਈ ਬੋਲੀਆਂ ਚ ਉਲਥਾਈ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਕਵੀ ਰਾਲਫ਼ ਵਾਲਡੋ ਐਮਰਸਨ ਤੇ ਜਰਮਨ ਕਵੀ ਗੋਇਟੇ ਨੂੰ ਵੀ ਉਹ ਬੜਾ ਚੰਗਾ ਲਗਦਾ ਸੀ।
ਤੰਦਕੁੱਕਰਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਾਣੂ
ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਸ਼ੀਰਾਜ਼ੀ
ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਸ਼ੀਰਾਜ਼ੀ ਦੀ ਮਜ਼ਾਰ
ਇਰਾਨੀ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼ੀਰਾਜ਼ ਚ ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਦੀ ਕਬਰ ਇਰਾਨੀ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦਾ ਵਧੀਆ ਨਮੂਨਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਇਰੀ ਦਾ ਨਮੂਨਾ
ਅਲਾ ਯਾ ਆਇਯਹਾ ਅੱਸਾਕ਼ੀ ਅਦਰ ਕਾਸਾਂ ਵ ਨਾਵਲਹਾ ਕਿ ਇਸ਼ਕ ਅਸਾਨ ਨਮੂਦ ਅਵਲ ਵਲੀ ਉਫ਼ਤਾਦ ਮੁਸ਼ਕਿਲ‌ਹਾ ਬਾ ਬੂਈ-ਏ ਨਾਫ਼ਹਾ-ਇ ਕਾਖ਼ਰ ਸਬਾ ਜ਼-ਆਨ ਤਰਹ ਬਗਸ਼ਾਯਦ ਜ਼ਿ ਤਾਬ-ਏ ਜਾਦ-ਏ ਮੁਸ਼ਕੀਨਸ਼ ਚਿ ਖ਼ੂਨ ਉਫ਼ਤਾਦ ਦਰ ਦਿਲਹਾ ਮ-ਰਾ ਦਰ ਮੰਜ਼ਿਲ-ਏ ਜਨਾਨ ਚਿ ਅਮਨ-ਏ ਆਯਸ਼, ਚੋਨ ਹਰ ਦਮ ਜਰਸ ਫ਼ਰਿਆਦ ਮੀਦਾਰਦ ਕਿ ਬਰ-ਬੰਦੀਦ ਮਹਿਮਲਹਾ? ਬਿ ਮਯ ਸੱਜਾਦੇ ਰੰਗੀਨ ਕੁਨ ਗਰ-ਤ ਪੀਰ-ਏ ਮੁਗ਼ਾਨ ਗੋਇਦ ਕਿ ਸਾਲਿਕ ਬੀ-ਖ਼ਬਰ ਨਬਵਦ ਜ਼ ਰਾਹ ਓ ਰਸਮ-ਏ ਮੰਜ਼ਿਲਹਾ ਸ਼ਬ-ਏ ਤਾਰੀਕ ਓ ਬੀਮ-ਏ ਮੌਜ ਓ ਗਿਰਦਾਬੀ-ਇ ਚੁਨੀਨ ਹਾਇਲ ਕਜਾ ਦਾਨੰਦ ਹਾਲ-ਏ ਮਾ ਸੁਬਕਬਾਰਾਨ-ਏ ਸਾਹਿਲਹਾ? ਹਮਾ ਕਾਰ-ਮ ਜ਼ ਖ਼ੁਦ-ਕਾਮੀ ਬਿ ਬਦ-ਨਾਮੀ ਕਸ਼ੀਦ ਆਖ਼ਰ ਨਿਹਾਨ ਕੀਹ ਮਾਨਦ ਆਨ ਰਾਜ਼-ਈ ਕਜ਼ ਊ ਸਾਜ਼ੰਦ ਮਹਿਫ਼ਲਹਾ? ਹਜ਼ੂਰੀ ਗਰ ਹਮੀ ਖ਼ਾਹੀ ਅਜ ਊ ਗ਼ਾਇਬ ਮਸ਼ੌ, ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਮਤਾ ਮਾ ਤਲਕ਼ ਮਨ ਤਹਵਾ ਦਾਅ ਅਦ-ਦੁਨੀਆ ਵ ਅਹਿਮਲਹਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਾਰਸੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀ
ਦਲੀਪ ਛਾਬੜੀਆ
ਦਿਲੀਪ ਛਾਬੜੀਆ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਾਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਅਤੇ ਡੀਸੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਡੀਸੀ ਅਵੰਤੀ ਨੂੰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਪੋਰਟਸ ਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 2020 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਾਰ ਘੋਟਾਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਜੀਵਨ
thumb| ਡੀਸੀ ਟੀਸੀਏ ਦਿਲੀਪ ਛਾਬੜੀਆ ਨੇ ਕਾਮਰਸ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। 2015 ਦੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਕਾਰ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦੇਖਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਾਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਬਣਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਪਾਸਾਡੇਨਾ, ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਆਰਟ ਸੈਂਟਰ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਜਨਰਲ ਮੋਟਰਜ਼ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਮਾਰੋਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਪਰਤਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਉਤਪਾਦ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਪਦਮਿਨੀ ਲਈ ਛੱਲੇ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਹਾਰਨ ਸੀ।
2002 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੀਮਿਤ ਐਡੀਸ਼ਨ ਸਕੂਟਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਇਨੇਟਿਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਲਿਮਟਿਡ ਦੁਆਰਾ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 2003 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਐਸਟਨ ਮਾਰਟਿਨ ਵੈਂਟੇਜ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। 2004 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਟਾਰਜ਼ਨ: ਦ ਵੰਡਰ ਕਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਕਾਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤੀ। 2006 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਕੰਪਨੀ, ਡੀਸੀਸਟਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਈਟੀਏ ਸਟਾਰ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਐਗਜ਼ਿਮ ਸਟਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਕਸਟਮ ਕਾਰਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਦੁਬਈ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2009 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਐਨਰਜੀ ਡਰਿੰਕ ਬਰਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਕਾ-ਕੋਲਾ ਕੰਪਨੀ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਕਲਪ ਕਾਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤੀ। 2011 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਮਹਿੰਦਰਾ ਐਂਡ ਮਹਿੰਦਰਾ ਲਈ REVA NXR ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਕਾਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤੀ। 2012 ਵਿੱਚ, ਏਅਰ ਵਰਕਸ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਛਾਬੜੀਆ ਨਾਲ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ। 2013 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੱਧੀ ਵਿਨਾਇਕ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਗਜ਼ਰੀ ਬੱਸ ਸੇਵਾ ਲਈ ਬੱਸਾਂ ਨੂੰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2014 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਗਿਰਿਕੰਦ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਲਈ ਕਸਟਮ ਲਗਜ਼ਰੀ ਬੱਸਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ। 2015 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਡੀਸੀ ਅਵੰਤੀ ਨੂੰ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ।
2010 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਡੀਵਾਈ ਪਾਟਿਲ ਸਮੂਹ ਦੇ ਨਾਲ ਆਟੋਮੋਟਿਵ ਰਿਸਰਚ ਐਂਡ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਲਈ ਡੀਵਾਈਪੀਡੀਸੀ ਸੈਂਟਰ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ।
ਕਾਰ ਘੁਟਾਲਾ
29 ਦਸੰਬਰ 2020 ਨੂੰ, ਛਾਬੜੀਆ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਾਰ ਘੋਟਾਲਾ ਚਲਾਉਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।      7 ਜਨਵਰੀ 2021 ਨੂੰ, ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਕਪਿਲ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਛਾਬੜੀਆ ਵਿਰੁੱਧ ਧੋਖਾਧੜੀ ਕਰਨ ਦੇ ਇਮਜ਼ਾਮ ਵਿੱਚ ਐਫਆਈਆਰ ਦਰਜ ਕਰਵਾਈ।
ਯੁਰਾਕੇਅਰ ਭਾਸ਼ਾ
ਯੁਰਾਕੇਅਰ ਭਾਸ਼ਾ (en:Yurakaré) ਕੇਂਦਰੀ ਬੋਲੀਵੀਆ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਅਲੋਪ ਹੋਣ ਦੇ ਖਤਰੇ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ (Endengered) ਹੈ। ਇਹ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲੀਵੀਆ ਦੇ ਕੋਚਾਬਾਂਬਾ ਵਿਭਾਗ  ਅਤੇ ਬੇਨੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ  ਵੱਲੋਂ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸਦੇ ਕਰੀਬ 2,500 ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।ਇਹ ਭਾਸ਼ਾ ਇਸ ਲਈ ਅਲੋਪ ਹੋਣ ਕਿਨਾਰੇ ਹੈ ਕਿਓਂਕੀ ਇਸਨੂੰ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਨੌਜੁਆਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਇਸਨੂੰ ਅੱਗੇ ਸਿੱਖਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਖਾਸ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਲਈ ਰਹੀ। (See Language death.) ਯੁਰਾਕੇਅਰ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜੀ ਵਿਆਕਰਣ ਹੈ ਜੋ ਲਾ ਕੂਏਵਾ (ਐਡਮ 1893) ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਸਵੈ-ਸੇਵੀ ਹੱਥਲਿਖਤ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ।ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਭਾਸ਼ਾਈ ਮਾਹਰ ਰਿੱਕ ਵੈਨ ਗਿਜਨ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਵਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਫਾਰ ਇਨਡੇਂਜਰਡ ਲੈਂਗੁਏਜਿਜ ਵਲੋਂ ਵੀ ਯੁਰਾਕੇਅਰ-ਸਪੇਨੀ / ਸਪੇਨੀ-ਯੁਰਾਕੇਅਰ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਈ 2005 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗ੍ਰਾਂਟ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲਾ ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੋਲੀਵੀਆ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਥਿਓਡੋਰ ਹਰਜ਼ਲ
ਥੀਓਡੋਰ ਹਰਜ਼ਲ (ਹਿਬਰੂ: תאודור הֶרְצֵל; Theodor Herzl; 2 ਮਈ 1860 – 3 ਜੁਲਾਈ 1904) ਆਸਟਰਿਆਈ - ਹੰਗਰਿਆਈ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਰਾਜਨੀਤਕ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਰਾਜਨੀਤਕ ਯਹੂਦੀਵਾਦ ਦਾ ਜਨਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਯਹੂਦੀਵਾਦੀ ਸੰਘ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਯਹੂਦੀਆਂ ਦੇ ਫਿਲਿਸਤੀਨ ਆਉਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਤਾਂਕਿ ਯਹੂਦੀ ਰਾਜ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਹਰਜ਼ਲ ਦਾ ਜਨਮ ਪੈੱਸਟ, ਪੂਰਬੀ, ਬੂਡਪੈਸਟ, ਹੰਗਰੀ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹਤ (ਹੁਣ ਹੰਗਰੀ) ਦੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਫਲੈਟ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਯਹੂਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਜ਼ੀਮੋਨੀ (ਅੱਜ ਜੇਮੁਨ, ਸਰਬੀਆ) ਮੂਲ ਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾਈ ਜੀਨੀ ਅਤੇ ਜੇਕਬ ਹਰਜ਼ਲ ਦਾ ਦੂਜਾ ਬੱਚਾ ਸੀ।
ਜੇਕਬ ਹਰਜ਼ਲ (1836-1902) ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਫਲ ਵਪਾਰੀ ਸੀ। ਹਰਜ਼ਲ ਦੀ ਇੱਕ ਭੈਣ, ਪੌਲੀਨ ਉਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵੱਡੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰੇ ਟਾਈਫਸ ਦੇ ਨਾਲ 7 ਫਰਵਰੀ, 1878 ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਨੌਜਵਾਨ ਹਰਜ਼ਲ ਨੇ ਸਵੇਜ ਨਹਿਰ ਦੇ ਬਿਲਡਰ ਫਰਦੀਨੰਦ ਦੇ ਲੈਸੈਪਸ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਕਦਮ ਤੇ ਚੱਲਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲ ਨਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨ ਵੱਲ ਝੁਕ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਨੂੰ ਇਹ ਜਨੂੰਨ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਨਾਟਕਕਰੀ ਮੋੜ ਕੱਟ ਗਿਆ। ਜਵਾਨ ਉਮਰੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਰਮਨ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਤੇ ਫਖ਼ਰ ਸੀ। ਉਹ ਜਰਮਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੱਧ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੰਸਕਾਰੀ ਲੋਕ ਸਮਝਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਤਮ ਨਿਰਮਾਣ (ਬਿਲਡੁੰਗ) ਦਾ ਜਰਮਨ ਆਦਰਸ਼ ਅਪਣਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਗੇਟੇ ਅਤੇ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਬੰਦਾ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸੋਹਣੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰਥ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਿਹਤਰ ਇਨਸਾਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ (ਬਿਲਡੁੰਗ ਸਿਧਾਂਤ ਸੁਹੱਪਣ ਅਤੇ ਚੰਗਿਆਈ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਸਮਝਣ ਵੱਲ ਰੁਚਿਤ ਹੈ)।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1860 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1904 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯਹੂਦੀ ਲੇਖਕ
ਕਾਲਾ ਸਿਰ ਬੋਲੀ
ਕਾਲ਼ਾ ਸਿਰ ਬੋਲ਼ੀ(en:black-headed bunting:), (Emberiza melanocephala)ਕਾਲ਼ਾ ਸਿਰ ਬੋਲ਼ੀ ਨਿੱਕੇ ਕੱਦ ਦਾ ਇੱਕ ਅਲੋਕਾਰੀ  ਵਿੱਖ ਵਾਲ਼ਾ ਪੰਛੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਾਂਅ Emberiza Melanocephala ਹੈ, Emberiza ਪੁਰਾਤਨ ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ Embritz ਤੋਂ ਤੇ Melanocephala ਯੂਨਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ Melas(ਕਾਲ਼ਾ) ਤੇ Kaphale(ਸਿਰ) ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਪਰਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ਾ ਪੰਛੀ ਏ। ਇਸਦੇ ਪਰਵਾਸ ਦੀ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੂਰੀ 3500 ਕੋਹ (1 ਕੋਹ = 2ਕਿੱਲੋਮੀਟਰ) ਨਾਪੀ ਗਈ ਹੈ ਤੇ ਇੱਕ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਇਸ ਨਿੱਕੇ ਜਿਹੇ ਪੰਛੀ ਇੱਕ ਸਾਤੇ/ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ 500 ਕੋਹ ਤੱਕ ਦਾ ਪੈਂਡਾ ਤਹਿ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆਂ ਖੇਤਾਂ ਤੇ ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਸਰਦਾ ਏ। ਇਸਦਾ ਪਰਸੂਤ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਦੱਖਣੀ-ਚੜ੍ਹਦਾ ਯੂਰਪ ਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਏਸ਼ੀਆ ਹੈ। ਇਹ ਆਪਣਾ ਸਿਆਲ ਦਾ ਵੇਲਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲਹਿੰਦੇ ਤੇ ਪਹਾੜ ਵਾਲ਼ੇ ਪਾਸੇ। ਸਿਆਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜਪਾਨ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਬਾਹੀ, ਚੀਨ, ਹਾਂਗ-ਕਾਂਗ, ਥਾਈਲੈਂਡ, ਲਾਓਸ, ਦੱਖਣੀ-ਕੋਰੀਆ ਤੇ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਕੁਝ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਾਣ ਪਛਾਣ
ਇਸਦੀ ਲੰਮਾਈ 16 ਤੋਂ 18 ਸੈਮੀ, ਵਜ਼ਨ 24-33 ਗ੍ਰਾਮ ਅਤੇ ਨਰ ਦੇ ਪਰਾਂ ਫੈਲਾਅ 89 ਤੋਂ 102 ਸੈਮੀ ਤੇ ਮਾਦਾ ਦੇ ਪਰਾਂ ਦਾ ਫੈਲਾਅ 82  ਤੋਂ 94 ਸੈਮੀ ਹੁੰਦਾ ਏ। ਨਰ ਦਾ ਸਿਰ ਕਾਲ਼ਾ, ਪੂੰਝੇ ਤੇ ਪਰਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਫਿੱਕਾ ਕਾਲ਼ਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ 'ਤੇ ਚਿੱਟੀਆਂ ਧਾਰੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਰ ਦਾ ਬਾਕੀ ਸਰੀਰ ਗਾੜੀਓਂ ਖੱਟਾ ਤੇ ਮਗਰੋਂ ਲਾਲ ਹੁੰਦਾ ਏ। ਮਾਦਾ ਨਰ ਵਾਂਙੂੰ ਰੰਗਦਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸਗੋਂ ਆਮ ਘਰੇਲੂ ਚਿੜੀਆਂ ਵਾਂਙੂੰ ਹੀ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਨਰ ਤੇ ਮਾਦਾ ਦੋਵਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਭੂਰੀਆਂ ਤੇ ਚੁੰਝ ਸਲੇਟੀ ਰੰਗ ਦੀ ਗੋਲ ਤਿੱਖੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਜਵਾਨ ਹੁੰਦੇ ਨਰ ਥੋੜਾ-ਥੋੜਾ ਮਾਦਾ ਨਾਲ ਮੇਲ਼ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਵੱਡੇ ਨਰਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਫਿੱਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਖ਼ੁਰਾਕ
ਇਸਦੀ ਖ਼ੁਰਾਕ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੇ ਦਾਣੇ, ਘਾਹ ਦੇ ਬੀਅ, ਭੂੰਡੀਆਂ, ਭੂੰਡ, ਟਿੱਡੇ-ਟਿੱਡੀਆਂ ਤੇ ਲਾਰਵੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਛੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੰਛੀ
ਮਕਸੂਦ ਸਾਕਿਬ
ਮਕ਼ਸੂਦ ਸਾਕਿਬ (ਜਨਮ 4 ਅਪਰੈਲ 1955) ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਕਾਰ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ, ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ 'ਮਾਂ ਬੋਲੀ' ਨਾਮ ਦੇ ਪਰਚੇ ਦਾ (1986 ਤੋਂ 1997 ਤੱਕ) ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਵਿੱਚ 'ਪੰਚਮ' (1998 ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ) ਨਾਂ ਦੇ ਮਾਸਿਕ ਪਰਚੇ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਮਕ਼ਸੂਦ ਸਾਕਿਬ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਹਿਤਕ ਕੈਰੀਅਰ 1970ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਾਲਿਆਂ ਲਈ ਕੁਝ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ, ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪਿਆਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸੀ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਨਜਮ ਹੁਸੈਨ ਸਈਦ, ਜੋ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸਨ, ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਆਸਿਫ ਖਾਨ ਅਤੇ ਅਲੀ ਅੱਬਾਸ ਜਲਾਲਪੁਰੀ, ਜੋ ਉਥੇ ਪਾਰਟ ਟਾਈਮ ਅਧਿਆਪਕ ਸਨ, ਵਰਗੇ ਸਾਹਿਤਕ ਬਾਬਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਬੈਠਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਲਈ ਕੁੱਲਵਕਤੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਕਿਸਾਨ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਇਹ ਬੌਧਿਕ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਸੀ, ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਹੀਂ। ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀਆਂ ਜੜਾਂ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਲੋਕ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਪਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ, ਖੱਬੇ ਪੱਖ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਾਂਗ ਹੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਬੜਾ ਹੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਕੰਮ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ, ਸੱਠ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ 14ਵੀਂ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਪਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰੋਲੀ ਪਈ ਹੈ। ਸਾਕਿਬ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਕਮਾਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ 40 ਸਾਲ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਨਿਰੰਤਰ ਕੰਮ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਦੋਨਾਂ ਪੰਜਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਖੂਬ ਨਾਮਣਾ ਖੱਟਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਮਾਸਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਾਲੇ, "ਮਾਂ ਬੋਲੀ" ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਬਣਾਇਆ। ਇਹ ਮੁਨੀਰਉੱਦੀਨ ਖਾਲਿਦ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ 1987 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਮੁਨੀਰ ਨੇ ਨੱਬੇਬਿਆਂ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਰਸਾਲੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। "ਮਾਂ ਬੋਲੀ" ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਵਧੀਆ ਰਸਾਲੇ ਲਈ 1990 ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵਕਾਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਉਦੋਂ ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮੁਲਕ ਰਾਜ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਪੰਡਿਤ ਰਵੀ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
ਕਹਾਣੀਆਂ
ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ
ਪਾਣ ਸਿਰੜ ਦੀ
ਹਾਕਰ
ਹੋਰ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਬਾਹਰੀ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੇਖਕ
ਆਸਟਰੇਲੀਆ
ਆਸਟਰੇਲੀਆ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Australia ਔਸਟਰੈਈਲੀਆ) ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕੈਨਬਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੱਖਣੀ-ਅਰਧਗੋਲੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ﻿ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਅੰਗ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਤਸਮਾਨੀਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਟਾਪੂ ਹਨ। ਰਕਬੇ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦਾ 6ਵਾਂ ਵੱਡਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਪਾਪੂਆ ਨਿਯੋਗਨੀ, ਚੜ੍ਹਦਾ ਤੈਮੂਰ ਤੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਇਸਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ, ਨਿਊ ਕੀਲੀਡੋਨਿਆ ਇਸਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਵੱਲ ਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਇਸਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ 22,930,253 ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਬਰਤਾਨੀਆ ਤੋਂ ਆਏ ਹਨ। ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੀ ਮਲਿਕਾ, ਮਲਿਕਾ ਅੱਲਜ਼ਬਿੱਥ II ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੀ ਆਗੂ ਹੈ।
ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ 40,000 ਵਰ੍ਹੇ ਤੱਕ ਉਥੇ ਪੁਰਾਣੇ ਲੋਕ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਨੇੜੇ 250 ਵੰਡਾਂ ਬਣਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਹੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ 1606 ਵਿੱਚ ਡੱਚਾਂ ਨੇ ਲਿਬੀਆ ਤੇ 1770 ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੇ ਬਰਤਾਨੀਆ ਨੇ ਅਪਣਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ। 26 ਜਨਵਰੀ 1788 ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਬਰਤਾਨੀਆ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲਿਆ ਕੇ ਵਸਾਇਆ ਗਿਆ। ਨਵਾਂ ਥਲਵਾਂ ਵੇਲਜ਼ ਵਸਣ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਥਾਂ ਚੁਣੀ ਗਈ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਲੋਕ ਆ ਕੇ ਇੱਥੇ ਤੇ ਹੋਰ ਥਾਂਵਾਂ ਤੇ ਵਸਦੇ ਗਏ। 1 ਜਨਵਰੀ 1901 ਨੂੰ ਛੇ ਥਾਂਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਲੋਕ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਚੋਖਾ ਅੰਗ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਜਿਆਦਾ ਹਨ।
ਆਮਦਨੀ ਨਾਪ ਨਾਲ ਇਹ ਦੁਨੀਆ 'ਚ 5ਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਅਰਥ-ਵਿਵਸਥਾ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ 13ਵੇਂ ਨੰਬਰ ਤੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇੰਜ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਅਮੀਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਮ
ਸ਼ਬਦ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਲਾਤੀਨੀ ਬੋਲੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ 'ਆ ਸਟਰਾਲਸ' ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਥਲਵਾਂ ਜਾਂ ਦੱਖਣੀ। ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਵਾਸੀ ਨੂੰ "ਆਸੀ" ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਰੂਮੀ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਹੀ ਕਿਸੇ ਅਣਜਾਣ ਦੱਖਣੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੋਚ ਸੀ ਤੇ ਬਿਣਾ ਸਬੂਤ ਤੋਂ ਹੀ ਵਸ਼ਕਾਰਲੇ ਵੇਲੇ ਦੀਆਂ ਜੁਗ਼ਰਾਫ਼ੀਆ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੀ। ਯੂਰਪੀ ਖੋਜੀਆਂ ਦੀ ਖੋਜਣ ਤੇ ਇਹਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਂ ਨਾਲ਼ ਸੱਦਿਆ ਗਿਆ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਸ਼ਬਦ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ 1625 ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ। ਮੀਟਥੀਵ ਫ਼ਲਨਡਰ ਨੇ 1804 ਤੋਂ ਇਸ ਨਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਕੀਤਾ। ਜ਼ੋਜ਼ਫ਼ ਬੈਂਕਸ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ 1814 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਨਾਂ A Voyage to Terra Australis ਰੱਖਿਆ। 12 ਦਸੰਬਰ 1817 ਨੂੰ ਗਵਰਨਰ ਲਾਖ਼ਲਨ ਮੀਕਾਇਰ ਨੇ ਕਿਲੋ ਨੀਲ ਦਫ਼ਤਰ ਨੂੰ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਨਾਂ ਰੱਖਣ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ। 1824 ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਤੇ ਇਹ ਨਾਂ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਨਕਸ਼ਾ ਜਿਸ ਤੇ ਸ਼ਬਦ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਜ਼ਬਰਗ ਰੂਸ ਤੋਂ 1824 ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ।
ਤਰੀਖ਼
ਇਨਸਾਨ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ 42000 ਤੋਂ 48000 ਵਰ੍ਹੇ ਪਹਿਲੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ ਤੇ ਖ਼ੋਰੇ ਉਹ ਚੜ੍ਹਦੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵੱਲੋਂ ਆਈ ਸਨ ਤੇ ਹੁਣ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦੇਸੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪੁਰਖ ਸਨ। 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਜਦੋਂ ਯੂਰਪੀ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਵਸਣ ਆਏ ਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦੇਸੀ ਲੋਕ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਤੇ ਜੁੜੀ ਬੂਟਿਆਂ ਖਾਣ ਵੇਲੇ ਤੇ ਮੂੰਹ ਜ਼ਬਾਨੀ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਰਹਿਤਲ ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦੀ ਨਿਊ ਤੇ ਬਣੀਆਂ ਰੂਹਾਨੀ ਸੋਚ ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਕਦੇ ਕਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਚਰਹਦੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਆ ਨਵਾ ਲੈ ਮਛੇਰਿਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਯੂਰਪੀ ਖੋਜੀ ਵੀ ਇੱਥੇ ਅੱਪੜੇ। ਵਲੀਅਮ ਜਾਨਜ਼ਉਣ ਇੱਕ ਡਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਚਲਾ ਨਵਾਲਾ, ਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਏ, ਉਹਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਨੂੰ 1606 ਵਿੱਚ ਏਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਕੰਡੇ ਤੇ ਕੈਪ ਯਾਰਕ ਜਜ਼ੀਰੀਵਰਗਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਤੇ 26 ਫ਼ਰਵਰੀ ਨੂੰ ਉਥੇ ਈ ਪਨਫ਼ਾਦਰ ਦਰਿਆ ਕੋਲ਼ ਏਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਉਤਰਿਆ।
ਡੱਚਾਂ ਨੇ ਉਤਲੇ ਤੇ ਲੈਂਦੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਬਨਿਏ-ਏ-ਪਰ ਉਥੇ ਵਸੇ ਨਾਂ। ਵਲੀਅਮ ਡੀਮਪੀਇਰ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਖੋਜੀ ਨੇ 1688 ਤੇ ਫ਼ਿਰ 1899 ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਦਾ ਫੇਰਾ ਪਾਇਆ। 1770 ਵਿੱਚ ਜ਼ੇਮਜ਼ ਕੁੱਕ ਨੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਨੂੰ ਖੋਜਿਆ ਤੇ ਇਹਦਾ ਨਾਂ ਨਿਊ ਸਾਊਥ ਵੇਲਜ਼ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਬਰਤਾਨੀਆ ਲਈ ਇਹਨੂੰ ਕਲੇਮ ਕੀਤਾ। ਜ਼ੇਮਜ਼ ਕੁੱਕ ਦੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਨੇ ਮੁਜਰਮਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਨਗਰੀ ਦੀ ਰੱਖੀ। 26 ਜਨਵਰੀ 1788 ਨੂੰ ਆਰਥਰ ਫ਼ਿਲਿਪ ਪੋਰਟ ਜੈਕਸਨ ਤੇ ਜੀਨੂੰ ਹੁਣ ਸਿਡਨੀ ਕਿੰਦੇ ਨੇ ਤੇ ਇਹ ਆਇਆ। ਇਹ ਤਰੀਖ਼ ਹੁਣ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦਾ ਕੌਮੀ ਦਿਹਾੜਾ ਯਾ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦਿਹਾੜਾ ਅਖਵਾਂਦਾ ਏ। 1803 ਵਿੱਚ ਤਸਮਾਨੀਆ ਨੂੰ ਵਸਾਇਆ ਗਿਆ। ਬਰਤਾਨੀਆ ਨੇ ਲੈਂਦੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਤੇ 1828 ਨੂੰ ਕਲੇਮ ਕੀਤਾ।
ਨਵਾਂ ਥਲਵਾਂ ਵੇਲਜ਼ ਤੋਂ ਕਈ ਥਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰੀਆਂ ਕਰ ਕੇ ਨਵੇਂ ਸੂਬੇ ਬਨਿਏ-ਏ-ਗੇਅ: ਦੱਖਣੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ 1836 ਵਿੱਚ ਵਿਕਟੋਰੀਆ 1851 ਵਿਚ, ਕਵੀਨਜ਼ ਲੈਂਡ 1859 ਵਿਚ। 1911 ਵਿੱਚ ਸਾਊਥ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਤੋਂ ਨਾਰਦਰਨ ਟੀਰਾ ਟੋਰੀ ਦੀ ਨਿਊ ਰੱਖੀ ਗਈ। ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਮੰਨਣ ਤੇ 1848 ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਮੁਜਰਮਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਖ਼ਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਆਇਆ।
ਇਥੋਂ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਤੇ ਅਸਲੀ ਲੋਕ ਜਦੋਂ ਉਥੇ ਯੂਰਪੀ ਆਈ 750,000 ਤੋਂ 1,000,000 ਦੇ ਵਸ਼ਕਾਰ ਸਨ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਗਿਣਤੀ ਇੱਕ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਰੋਗਾਂ ਬਾਝੋਂ ਥੋੜੀ ਰਹਿ ਗਈ। 1855 ਤੇ 1890 ਦੇ ਵਸ਼ਕਾਰ ਅਸਟਰੇਲੀਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਮਾਮਲੇ ਚਲਾਨ ਲਈ ਬਰਤਾਨੀਆ ਤੋਂ ਅਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਪਰ ਬਹਿਰ ਲੈ ਮਾਮਲੇ, ਬਚਾਊ, ਬਾਹਰੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਤੇ ਕਜ ਹੋਰ ਮਾਮਲੇ ਲਨਦੇ ਦੇ ਹੱਥ ਵੱਜ ਰੇਅ।
ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਹਾਓਜ਼ ਕੈਨਬਰਾ
ਪਹਿਲੀ ਜਨਵਰੀ 1901 ਨੂੰ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੀਆਂ ਨਿਗੁਰਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਜੱਟ ਲੰਮੇ ਸੁਲਾ ਮਸ਼ਵਰੇ ਮਗਰੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਤੇ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਆਫ਼ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਬਣਾਈ ਗਈ ਜਿਹੜੀ 1907 ਨੂੰ ਸਲਤਨਤ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਗ ਬਣੀ। ਕੈਨਬਰਾ ਰਾਜਗੜ੍ਹ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਤੇ 1911 ਤੋਂ 1927 ਤੱਕ ਬਣਦਾ ਰੀਆ ਏ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਮੈਲਬੌਰਨ ਥੋੜੇ ਚਿਰ ਲਈ ਰਾਜਗੜ੍ਹ ਰੀਆ। 1914 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਬਰਤਾਨੀਆ ਨਾਲ਼ ਸੀ ਤੇ 416,000 ਆਸੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਲੜਾਈ ਵਿਹੜੇ ਵੱਲ ਗੇਅ 60,000 ਮਾਰੇ ਗੇਅ ਤੇ 152,000 ਨੂੰ ਸੱਟਾਂ ਲੱਗੀਆਂ। ਕਈ ਆਸੀ ਸੋਚਦੇ ਨੇ ਜੇ ਗੈਲੀਪੋਲੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕੌਮ ਦਾ ਮੁੱਢ ਬੁਝਿਆ। 1942 ਵਿੱਚ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਤੇ ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਸ਼ਕਾਰ ਕਈ ਜੋੜ ਟੁੱਟੇ। 1942 ਵਿੱਚ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੀ ਜਪਾਨ ਹੱਥਉਣ ਹਾਰ ਨੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਨੂੰ ਡਰਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਬਚਾਊ ਲਈ ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ। 1951 ਤੂੰ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਸੰਗੀ ਏ। ਦੂਜੀ ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ ਮਗਰੋਂ ਯੂਰਪ ਤੋਂ ਬਣਬਾਸ ਕਰ ਕੇ ਲੋਕ ਆਈ ਤੇ 1970 ਮਗਰੋਂ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਆਨ ਦੀ ਹੱਲਾ ਸ਼ੇਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਵੰਨਸਵੰਨੀਆਂ ਥਾਂਵਾਂ ਤੋਂ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਨ ਨਾਲ਼ ਇਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ, ਰਹਿਤਲ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਖਾਲੇ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਆਇਆ। ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਐਕਟ 1986 ਨਾਲ਼ ਬਰਤਾਨੀਆ ਨਾਲ਼ ਰੀਨਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵੀ ਟੁੱਟ ਗੇਅ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰੱਫੜ ਮਕਾਨ ਲਈ ਲੰਦਨ ਜਾਣ ਦੀ ਤੇ ਪ੍ਰੀਵੀ ਕੌਂਸਿਲ ਅੱਗੇ ਕੈਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਾਂ ਰਈ। 1999 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੁਣੌਤੀ ਵਿੱਚ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਇੱਕ ਪੂਰੇ ਲੋਕਰਾਜ ਬਣਨ ਤੋਂ ਮਨਕਰੇ ਤੇ। ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੀ ਬਾਰਲੀ ਪਾਲਿਸੀ ਦਾ ਮੂੰਹ ਹੁਣ ਰਲਦੇ ਤੇ ਬਹਰਾਲਕਾਹਲ ਦੇ ਕੰਡਿਆਂ ਤੇ ਵਸਦੇ ਦੇਸਾਂ ਨਾਲ਼ ਸਾਕ ਵਿਧਾਨ ਵੱਲ ਏ।
ਸਿਆਸਤ ਤੇ ਸਰਕਾਰ
thumbnail|ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਟੋਨੀ ਐਬੋਟ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਕਨੂੰਨੀ ਬਾਦ ਸ਼ਾਈ ਏ ਤੇ ਤਾਕਤ ਵੰਡੀ ਹੋਈ ਏ। ਮਲਿਕਾ ਅੱਲਜ਼ਬਿੱਥ II ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੀ ਵੀ ਮਲਿਕਾ ਏ ਤੇ ਉਹ ਦੇਸ ਦੀ ਆਗੂ ਏ। ਮਲਿਕਾ ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਰਿੰਨਦੀ ਏ ਤੇ ਉਹਦੀ ਥਾਂ ਉਹਦਾ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਉਹਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਏ। ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦਾ ਕਨੂੰਨ ਈ ਅਸਟਰੇਲੀਆ ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਏ ਤੇ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਦੇ ਕੋਲ਼ ਕਜ ਇਖ਼ਤਿਆਰ ਏ। ਅਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਮਲਿਕਾ (ਗਵਰਨਰ ਜੀਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਏ), ਸੈਨੇਟ ਤੇ ਹਾਊਸ ਆਫ਼ ਰੀਪੀਰੀਜ਼ਨਟੀਟੋ ਨੂੰ ਰਲ਼ਾ ਕੇ ਬਣਦੀ ਏ।
ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੀ ਸੈਨੇਟ ਵਿੱਚ 76 ਸੰਗੀ ਨੇਂ: 12 ਹਰ ਸੂਬੇ ਤੋਂ 6 ਸਾਲ ਲਈ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਨੇ ਤੇ ਦੋ, ਦੋ ਰਾਜਗੜ੍ਹ ਕੈਨਬਰਾ ਤੇ ਨਾਰਦਰਨ ਟੀਰਾ ਟੋਰੀ ਤੋਂ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਨੇਂ। ਹਾਊਸ ਆਫ਼ ਰੀਪੀਰੀਜ਼ਨਟੀਟੋ ਵਿੱਚ 150 ਸੰਗੀ ਹੁੰਦੇ ਨੇ ਜਿਹੜੇ 3 ਸਾਲ ਲਈ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਨੇਂ। ਚੋਖੇ ਵੋਟ ਲੇਨ ਵਾਲੀ ਪਾਰਟੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਂਦੀ ਏ ਤੇ ਵਜ਼ੀਰ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ਆਪਣੇ ਬੰਦਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਚੰਦੀ ਏ। ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਕਿਸੇ ਵਜ਼ੀਰ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ਨੂੰ ਰਾਜ ਤੋਂ ਲਾ ਸਕਦਾ ਏ ਅਗਰ ਇਸ ਵਜ਼ੀਰ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ਕੋਲ਼ ਸੰਗੀਨਾਂ ਰੀਣ। ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ, ਲਿਬਰਲ ਪਾਰਟੀ ਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਟੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੇਂ।
ਫ਼ੌਜ
ਅਸਟਰੇਲੀਆ ਬਚਾਊ ਫ਼ੌਜ ਸ਼ਾਹੀ ਆਸਟਰੀਲਵੀ ਸਮਨਦੀ ਫ਼ੌਜ, ਆਸਟਰੀਲਵੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਫ਼ੌਜ ਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਆਸਟਰੀਲਵੀ ਹਵਾਈ ਫ਼ੌਜ ਨਾਲ਼ ਜਿੰਦੀ ਏ ਤੇ ਏਦੇ ਵਿੱਚ 80,561 ਫ਼ੌਜੀ ਨੇ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ 55,068 ਪੱਕੇ ਤੇ 25,493 ਰਿਜ਼ਰਵ ਨੇਂ। ਕੌਰਨਰ ਜਰਨਲ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸੁਲਾ ਨਾਲ਼ ਬਚਾਊ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਆਗੂ ਜਿੰਦਾ ਏ। ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦਾ 2010-11 ਦਾ ਬਚਾਊ ਬਜਟ 25.7 ਆਸਟਰੇਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਸੀ ਤੇ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦਾ 13ਵਾਂ ਵੱਡਾ ਫ਼ੌਜੀ ਬਜਟ ਏ।
ਅਰਥ-ਵਿਵਸਥਾ
ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਇੱਕ ਖਾਂਦਾ-ਪੀਂਦਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜਿਥੇ ਬਹੁਤ ਥੋੜੀ ਗ਼ਰੀਬੀ ਹੈ। ਆਸਟਰੇਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਕਰੰਸੀ ਹੈ। ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੁਨੀਆ ਦੀ 13ਵੀਂ ਵੱਡੀ ਅਰਥ-ਵਿਵਸਥਾ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਇੱਕ ਬੰਦੇ ਦੀ ਸਾਲ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਵਜੋਂ 5ਵੇਂ ਨੰਬਰ ਅਤੇ ਹੈਮਨ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਇੰਡੈਕਸ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ਤੇ ਹੈ। ਮਈ 2012 ਵਿੱਚ 11,537,900 ਲੋਕ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਵੱਲ ਲੱਗੇ ਸਨ ਤੇ 5.1 / ਕੰਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸਨ। ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿਚੋਂ ਕਣਕ, ਅਣ, ਧਾਤਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ ਭੇਜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਪਾਨ, ਚੀਨ, ਅਮਰੀਕਾ, ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੀ ਮਾਲ ਵੇਚਣ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਮਾਰਕੀਟਾਂ ਹਨ। ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਸ਼ਰਾਬ ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ ਚੌਥਾ ਵੱਡਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਤੇ ਇਹ 5.5 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭੂਗੋਲ
ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ 7,617,930 ਮੁਰੱਬਾ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (2,941,300 ਮੁਰੱਬਾ ਮੀਲ) ਥਾਂ ਤੇ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਬਹਿਰ ਹਿੰਦ ਤੇ ਬਹਰਾਲਕਾਹਲ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਰਾਫ਼ੋਰਾ ਸਮੁੰਦਰ ਤੇ ਤੈਮੂਰ ਸਮੁੰਦਰ ਇਸਨੂੰ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੁ ਰਾਲ਼ ਸਮੁੰਦਰ ਕੂਈਨਜ਼ਲੈਂਡ ਦੇ ਕੰਡੇ ਨਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਤਸਮਾਨ ਸਮੁੰਦਰ ਅਸਟਰੇਲੀਆ ਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ। ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਵੱਡਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਇਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਿੱਕਾ ਬਰ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਨਾਪ ਤੇ ਵੱਖਰੇ ਹੋਣ ਬਾਝੋਂ ਇਹਨੂੰ ਜ਼ਜ਼ੀਰਾ ਬਰ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜ਼ਜ਼ੀਰਾ। ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰਡਾ 34,218 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (21,262 ਮੀਲ) ਲੰਮਾਂ ਹੈ ਤੇ ਇਸਦੇ ਵਿੱਚ ਉਹਦੇ ਜ਼ਜ਼ੀਰੀਆਂ ਦੇ ਕੰਡੇ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਗਰੇਟ ਬੈਰੀਅਰ ਰੀਫ਼ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ 2,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (1,240 ਮੀਲ) ਲੰਮੀ ਕੋਰਲ ਰੀਫ਼ ਹੈ। ਟਿੱਲਾ ਕਾਜ਼ੀਸਕੋ 2,228 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉੱਚਾਈ ਨਾਲ਼ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪਹਾੜ ਹੈ। ਆਸਟਰੇੇਲੀਆ ਦਾ ਜਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਾ ਬੰਜਰ ਅਤੇ ਵੀਰਾਨ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਜਿਆਦਾਤਰ ਵਸੋ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਵੱਡੇ ਮਹਾਂਨਗਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿਡਨੀ, ਮੈਲਬੋਰਨ, ਡਰਵਿਨ, ਬਰਿਸਬ੍ਰੇਨ, ਕੈਨਬਰਾ ਆਦਿ ਇਸ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਤੇ ਵਸੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਾਨਵਰ/ਪਸ਼ੂ ਕੰਗਾਰੂ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਲੂਰੂ
ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਵੱਡੇ ਨਾਪ ਦਾ ਹੋਣ ਬਾਝੋਂ ਉਥੇ ਕਈ ਦੇਸ ਵਿਖਾਲੇ ਦੱਸਦੇ ਨੇਂ। ਚੜ੍ਹਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਬਾਰ ਸ਼ੀ ਜੰਗਲ਼, ਚੜ੍ਹਦੇ ਦੱਖਣ, ਲੈਂਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਵੱਲ ਪਹਾੜੀ ਸਿਲਸਿਲੇ ਨੇ ਤੇ ਐਧੇ ਬਿਲਕੁਲ ਵਸ਼ਕਾਰ ਰੋਹੀ ਏ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪੱਧਰਾ ਬਰ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ਏ ਜਿਥੇ ਰੋਹੀ ਯਾ ਰੋਹੀ ਨਾਲ਼ ਰਲਦਾ ਮਹੌਲ ਏ। ਇੱਥੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਥੋੜੀ ਕਿੰਨੀ ਲੋਕ ਗਿਣਤੀ ਏ।
ਮਹੌਲ
thumbnail|ਕੁਆਲਾ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਥਲ ਯਾ ਰੋਹੀ ਵਰਗ ਯਾ ਕਜ ਰੋਹੀ ਵਰਗੇ ਥਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਚੋਖੇ ਨੇਂ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਅਲਪਾਇਨੀ ਵਿਹੜੇ ਤੇ ਬਾਰ ਸ਼ੀ ਜੰਗਲ਼ ਵੀ ਹੈ ਨੇਂ। ਅਸਟਰੇਲੀਆ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਬਰ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ਏ ਤੇ ਲੰਮੇ ਚਿਰ ਤੋਂ ਰਿੰਨਦੀ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਵੱਖ ਏ ਏਸ ਬਾਝੋਂ ਉਥੇ ਦੇ ਬੂਟੇ ਜਾਨਵਰ ਨਿਵੇਕਲੇ ਨੇਂ। ਇੱਥੇ ਦੇ 85/ ਪਲ੍ਹਾਂ ਵਾਲੇ ਬੂਟੇ, 84/ ਮੀਮਲਜ਼, 45૖/ ਪੰਛੀ ਤੇ 89/ ਮੱਛੀਆਂ ਸਿਰਫ਼ ਉਥੇ ਈ ਲਬਦੇ ਨੇਂ। ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਕੋਲ਼ ਰੀਪਟਾਇਲਜ਼ ਦੀਆਂ 755 ਵੰਡਾਂ ਨੈਣ। ਏਨੀਆਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਨਈਂ।
ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ੈਦੇ ਤੇ ਕਿੱਕਰ ਦੇ ਰੁੱਖ ਆਮ ਲਬਦੇ ਨੇਂ। ਸਫ਼ੈਦੇ ਦੀਆਂ ਉਥੇ 700 ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੰਡਾਂ ਨੇਂ। ਪੱਲੇ ਟਿਪਸ, ਅਕਡਨਾ, ਕੀਨਗਰੋ, ਕਵਾਲਾ, ਕੋਕਾ ਬੁਰਾ, ਈਮੂ, ਵਵਮਬਾਟ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਪੰਛੀ ਜਿਹਨਾਂ ਤੋਂ ਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਏ। ਡਿੰਗੂ ਇੱਕ ਜੰਗਲ਼ੀ ਕੁੱਤਾ ਏ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦਾ ਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਰੱਫੜ।
ਡਡਲੋਕ਼਼ ਦੋ ਸਦੀਆਂ ਤੱਕ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਆ ਕੇ ਵਸਣ ਵਾਲੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਜ਼ਜ਼ੀਰੀਆਂ ਤੋਂ ਆਈ। ਏਸ ਤੋਂ ਹੁਣ ਦੇ ਜੋਖੇ ਸਾਰੇ ਆਸੀਆਂ ਦੇ ਪੁਰਖ ਬਰਤਾਨਵੀ ਯਾ ਆਇਰਸ਼ ਨੇਂ। 2011 ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੁਰਖਾਂ ਨਾਲ਼ ਜੋੜ ਜੁੜਦੀਆਂ ਹੋਇਆਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ (36.1 /), ਆਸੀ (35.4 /), ਆਇਰਸ਼ (10.4 /), ਸਕਾਟ (8.9 /), ਇਤਾਲਵੀ (4.6 /), ਜਰਮਨ (4.5 /), ਚੀਨੀ (4.3 /), ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ (2.0 /), ਯੂਨਾਨੀ (1.9 /), ਤੇ ਡਚ (1.7 /) ਸਨ।
ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ ਮਗਰੋਂ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੀ ਲੋਕ ਗਿਣਤੀ ਚੌਗੁਣੀ ਹੋ ਜਕੀ ਏ। ਪਰ ਏਸ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਹਜੇ ਵੀ ਲੋਕ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕਿੰਨੇ ਨੇਂ। ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ 2000 ਤੱਕ ਇੱਥੇ 59 ਲੱਖ ਲੋਕ ਬਾਹਰੋਂ ਵੱਸ ਚੁੱਕੇ ਨੇ ਤੇ ਐਂਜ ਹਰ ਸੱਤ ਵਿਚੋਂ ਦੋ ਲਵੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਮੈ ਸਨ। ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੋਟੇ ਨਾਲ਼ ਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਏ ਤੇ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦੇ ਗੌਣੀ ਨੂੰ ਈ ਜਾਐ ਆਇਆਂ ਨੂੰ ਕੀਹ ਜਾਂਦਾ ਏ। 2050 ਤੱਕ ਇੱਥੇ 42 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕ ਵਿਸਰੇ-ਏ-ਹੋਣਗੇ।
2012 ਵਿੱਚ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੀ ਲੋਕ ਗਿਣਤੀ 22,730,096 ਸੀ।548,370 ਇੱਥੇ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਵਸਨੀਕ ਨੇਂ।
ਸਿਡਨੀ, ਮੈਲਬੌਰਨ, ਬ੍ਰਿਸਬੇਨ, ਪਰਥ ਤੇ ਐਡੀਲੇਡ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੇਂ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਸ਼ੇਨੀਆ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਜੌਨ ਹਿਊਸਟਨ
ਜੌਨ ਮਰਸੀਲਸ ਹਿਊਸਟਨ (5 ਅਗਸਤ, 1906 – 28 ਅਗਸਤ, 1987) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਸਕ੍ਰੀਨਲੇਖਕ, ਅਦਾਕਾਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ 37 ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇ ਲਗਭਗ ਆਪ ਹੀ ਲਿਖੀ ਸੀ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਕਲਾਸਿਕ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦ ਮਾਲਟੀਸ ਫ਼ੈਲਕਨ (1941), ਦ ਟਰੈਜ਼ਰ ਔਫ਼ ਦ ਸੀਅਰਾ ਮਾਦਰੀ (1948), ਦ ਐਸਫ਼ਾਲਟ ਜੰਗਲ (1950), ਦ ਐਫ਼ਰੀਕਨ ਕੂਈਨ (1951), ਦ ਮਿਸਫ਼ਿਟਸ (1961), ਫ਼ੈਟ ਸਿਟੀ (1972) and ਦ ਮੈਨ ਹੂ ਵੁਡ ਬੀ ਕਿੰਗ (1975) ਜਿਹੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਉਸਦੇ 46 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਹਿਊਸਟਨ ਨੂੰ 15 ਆਸਕਰ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਦੋ ਵਾਰ ਆਸਕਰ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵਾਲਟਰ ਹਿਊਸਟਨ, ਅਤੇ ਕੁੜੀ, ਐਂਜੇਲੀਕਾ ਹਿਊਸਟਨ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਆਸਕਰ ਇਨਾਮ ਮਿਲੇ ਸਨ।
ਹਿਊਸਟਨ ਕਲਾਕਾਰ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਈਨ ਆਰਟ ਪੇਂਟਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਖ ਦੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਪੜਚੋਲਦਾ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਰੇਕ ਸੀਨ ਨੂੰ ਕਾਗਜ਼ ਉੱਪਰ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਬਹੁਤੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਆਪਣੇ ਆਖ਼ਰੀ ਕੰਮ ਨੂੰ ਸ਼ਕਲ ਦੇਣ ਲਈ ਪੋਸਟ-ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਉੱਪਰ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਹਿਊਸਟਨ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹੀ ਆਪਣੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਐਡੀਟਿੰਗ ਦੀ ਲੋੜ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਹਿਊਸਟਨ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਾਵਲਾਂ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਸਨ, ਮੋਬੀ ਡਿਕ ਜਾਂ ਰੈਡ ਬੈਜ ਔਫ਼ ਕਰੇਜ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੀਰੋ ਦੀ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਵਿਖਾਉਂਦਾ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਇੱਕ ਸਾਂਝੇ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡ੍ਰਾਮਾਈ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨੀ ਤਣਾਅ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਸੱਚ, ਆਜ਼ਾਦੀ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ, ਬਸਤੀਵਾਦ ਅਤੇ ਜੰਗ ਜਿਹੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹੌਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮਕਾਰ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਇੱਕ ਬੌਕਸਰ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਲਘੂ-ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰ ਕਲਾਕਾਰ, ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿੱਚ ਕੈਵੇਲਰੀ ਰਾਈਡਰ, ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਡੌਕੂਮੈਂਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮਕਾਰ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਿਊਸਟਨ ਨੂੰ ਹੌਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੇਵਤਾ ਜਾਂ ਇੱਕ ਪੁਨਰਜਾਗਰਣ ਵਾਲਾ ਇਨਸਾਨ ਕਹਿ ਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਲੇਖਕ ਇਆਨ ਫ਼ਰੀਅਰ ਦੇ ਉਸਨੂੰ ਸਿਨੇਮਾ ਦਾ ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1906 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1987 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ
ਆਲਿਫ਼ ਲੈਲਾ
ਆਲਿਫ਼ ਲੈਲਾ (كتاب ألف ليلة وليلة Kitāb alf laylah wa-laylah ਕਿਤਾਬ ਆਲਿਫ਼ ਲੈਲਾ ਵਾ-ਲੈਲਾ) ਸਦੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਮੂਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ, ਕੇਂਦਰੀ, ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਉਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਅਣਗਿਣਤ ਰਚਨਹਾਰਿਆਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਸਿੱਟਾ ਹੈ ਇਹ ਬੇਮਿਸਾਲ ਕਥਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਮਹਾਨਤਮ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਲ-ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ। ਜਿਆਦਾਤਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ, ਈਰਾਨ, ਯੂਨਾਨ ਅਤੇ ਅਰਬ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਥਾਵਾਂ ਹਨ।
ਕਥਾ ਚੌਖਟਾ
220px|thumb|ਸੁਲਤਾਨ [[ਸ਼ਹਿਰਜ਼ਾਦ ਨੂੰ ਮੁਆਫ ਕਰਦੇ ਹੋਏ]] ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਾਲੀ ਕਹਾਣੀ ਚੌਖਟੇ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵਭਿੰਨ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਛੂੰਹਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਥਾਵਾਂ ਜੜੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਲੋਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਸਹਿਜ ਤੇ ਸੁਹਜ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਬਿਰਤਾਂਤ-ਕਲਾ ਚਮਕਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਤੋਂ ਕਮਾਲ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਚੌਖਟੇ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ। ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸ਼ਹਿਰਯਾਰ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਆਪਣੀ ਮਲਕਾ ਦੀ ਬੇਵਫਾਈ (ਉਸ ਦੇ ਗੁਲਾਮ ਨਾਲ ਇਸ਼ਕ) ਦਾ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਔਰਤ ਜਾਤੀ ਤੋਂ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਕੰਵਾਰੀ ਲੜਕੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਦੀ ਰਚਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ ਹੋਣ ਤੇ ਕਤਲ ਕਰਵਾ ਦਿੰਦਾ ਤਾਂ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਬੇਵਫਾਈ ਦਾ ਮੌਕਾ ਹੀ ਨਾ ਮਿਲੇ। ਇਹ ਸਿਲਸਿਲਾ ਚੱਲਦਾ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਆਖਰ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਜ਼ੀਰ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਿਆ। ਕੰਵਾਰੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਲਭਣਾ ਉਸ ਲਈ ਔਖਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਵਜ਼ੀਰ ਭਾਰੀ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਬੇਟੀ ਸ਼ਹਿਰਜ਼ਾਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਉ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਖੁਦ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰਵਾ ਲਈ। ਸ਼ਹਿਰਜ਼ਾਦ ਨੇ ਰਾਤੀਂ ਸ਼ਹਿਰਯਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਦਿਲਚਸਪ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਈ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀ ਜੜ ਦਿੱਤੀ ਪਰ ਅਧੂਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਗਲੀ ਰਾਤ ਮੁੜ ਅੱਗੇ ਤੋਰਨ ਲਈ। ਅਗਲੀ ਰਾਤ ਬਾਕੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਨ ਲਈ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰਜ਼ਾਦ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਰਵਾਇਆ। ਸ਼ਹਿਰਜ਼ਾਦ ਹਰ ਰਾਤ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਜਾਨ ਬਖਸ਼ੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ 1001 ਰਾਤਾਂ ਗੁਜ਼ਰ ਗਈਆਂ। ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸ਼ਹਿਰਜ਼ਾਦ ਦੀ ਕਲਾ ਤੋਂ ਏਨਾ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਮਲਕਾ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਔਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਉਸ ਦੀ ਰਾਏ ਵੀ ਬਦਲ ਗਈ।
ਅਲਿਫ ਲੈਲਾ ਦੀਆਂ ਅਕਸਰ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਬੇਬਲ, ਫ਼ੋਨੀਸ਼ੀਆ, ਮਿਸਰ ਅਤੇ ਯੂਨਾਨ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਲੋਕ ਦਾਸਤਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕੇ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਜ਼ਰਤ ਸੁਲੇਮਾਨ, ਈਰਾਨੀ ਸੁਲਤਾਨਾਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਖਲੀਫਿਆਂ ਉੱਤੇ ਢੁਕਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਅਠਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਕਈ ਚੀਜਾਂ ਦਾ ਜਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਠਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਈਜਾਦ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਬਾਅਦ ਦੇ ਇਜ਼ਾਫੇ ਹਨ। ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਇਸਹਾਕ ਨੇ (ਅਲਫ਼ਹਿਰਸਤ) ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਹਜ਼ਾਰ ਅਫ਼ਸਾਨਾ ਦਾ ਜਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਬਗਦਾਦ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਅਲਿਫ ਲੈਲਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਨਾਮ (ਹਜ਼ਾਰ ਅਫ਼ਸਾਨਾ) ਸੀ। ਅਰਥਾਤ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨਹੀਂ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਲਿਫ਼ ਲੈਲਾ
ਟੇਸੀ ਥਾਮਸ
ਟੇਸੀ ਥਾਮਸ (ਮਲਿਆਲਮ: ടെസ്സി തോമസ്) (ਜਨਮ 1964) ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ। ਉਹ ਹੁਣ ਡੀ.ਆਰ.ਡੀ.ਓ ਦੇ ਅਗਨੀ-5 ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਦੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਕਾ (ਡਾਇਰੈਕਟਰ) ਹੈ। ਟੇਸੀ ਥਾਮਸ ਨੂੰ 1988 ਤੋਂ ਅਗਨੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨਾਲ ਜੁੜਣ ਦੇ ਬਾਅਦ "ਅਗਨੀਪੁੱਤਰੀ ਟੇਸੀ ਥਾਮਸ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਬਦੁਲ ਕਲਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸਰੋਤ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਥਾਮਸ 2008 ਵਿੱਚ ਅਗਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪਰਿਯੋਜਨਾ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਕਾ ਬਣੀ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅਗਨੀ-2 ਦਾ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। 2009 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਅਗਨੀ-4 ਦੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਕਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।