cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ :ਜਨਮ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਮੌਤ
ਕੁੜਮਾਈ ਵੇਲੇ ਜਾਤ ਗੋਤ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖਿਆਲ ਰਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਅੰਤਰ ਜਾਤੀ ਵਿਆਹ ਵੜੀ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਬਹੁਤੇ ਵਿਆਹ ਆਪੋ ਆਪਣੀ ਜਾਤ ਦੇ ਘੇਰੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਨੇਪਰੇ ਚੜਦੇ ਹਨ । ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਖਤਰੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਬਾਹਰੀ, ਬਜਾਹੀ , ਅੱਠਵੰਸੇ ਜਾਂ ਢਾਈ ਘਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੋਤਾਂ ਦੀ ਲਛਮਣ ਰੇਖਾ ਅੰਦਰ ਹੀ ਆਪਣੇ ਮੁੰਡੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹ/ ਕੁੜਮਾਈਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ।ਪਰ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਭਾਵੇਂ ਇਨੀਆ ਪੀੜੀਆਂ ਬੰਦਸ਼ਾਂ ਸੜੀ ਪਕੜ ਤਾਂ ਢਿੱਲੀ ਪੈਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਪਰ ਹਾਲੇ ਵੀ ਇਸ ਨੇਮ ਸੜੀ ਜ਼ਰੂਰ ਜੜੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਆਹ ਆਪਣੀ ਜਾਤ ਅੰਦਰ ਹੀ ਹੋਵੇ ਤੇ ਮੁੰਡੇ ਕੁੜੀ ਦੇ ਨਾਨਕਿਆਂ ਤੇ ਦਾਦਕਿਆਂ ਦਾ ਗੋਤ ਨਾ ਰਲਦਾ ਹੋਵੇ । ਸ਼ਰਧਾ ਰਾਮ ਫਿਲੌਰੀ ਅਨੁਸਾਰ , ‘ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੁੜਮਾਈ ਦੀ ਇਹ ਰੀਤ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਧੀ ਵਾਲਾ ਨਾਈ ਦੇ ਹੱਥ ਸੱਤ ਛੁਹਾਰੇ ਤੇ ਇਕ ਰੁਪਈਏ ਦੇ ਕੇ ਮੁੰਡੇ ਵਾਲੇ ਘਰ ਭੇਜਦਾ ਹੈ । ਜਦੋਂ ਨਾਈ ਪੁੱਤ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਘਰ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਬੂਹੇ ਦੀਆ ਦੋਹਾਂ ਮੁੱਖ ਪੁਰ ਤੇਲ ਚੋਂ ਕੇ ਨਾਈ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਲੈ ਆਦੇ ਹਨ । ਉਹਦੀ ਪਾਤਰਦਾਰੀ ਪਿੱਛੋਂ ਨਗਰ ਦੇ ਪੰਚ ਅਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਲੋਕ ਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਘਰ ਦੇ ਪਾਂਧੇ ਤੇ ਆਟੇ ਚੌਕ ਚੁਕਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਪਾਂਧਾ ਵੇਦ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਬਾਲਕ ਤੇ ਚੌਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਨਾਈ ਉਹ ਛੁਆਰੇ ਤੇ ਰੁਪਈਆ ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਝੋਲੀ ਪਾ ਕੇ ਮੱਥੇ ਤੇ ਟਿੱਕਾ ਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ । ਅਰ ਮੁੱਖ ਤੋਂ ਇਹ ਬਚਨ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਪਿਓ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਧਾਈਆਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਫੇਰ ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਪਿਉ ਆਪਣੀ ਸਰਧਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਨਾਈਆਂ ਨੂੰ ਰਪਏ ਪੈਸੇ ਦੇ ਕੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਸੱਕਰ ਵੰਡਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਸਭ ਲੋਕ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਪਿਉ ਨੂੰ ਵਧਾਈਆਂ ਦੇ ਕੇ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਇਸ ਰੀਤ ਦਾ ਨਾਉਂ ਸਗਨ ਆਖਦੇ ਹਨ । ਇਸ ਮੌਕੇ ਤੇ ਸ਼ਰੀਕੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਲੋਕ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਲੈਣ - ਦੇਣ ਦੇ ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਝੋਲੀ ਸਗਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ।
ਪਰ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਲੈਣ ਦੇਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਕੋਈ ਹੱਦ -ਬੰਨਾ ਨਹੀ ਰਿਹਾ । ਵਿੱਦਿਆ ਦਾ ਚਾਨਣ ਫੈਲਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਇਹ ਰਸਮਾਂ ਘਟਣ ਦੀ ਥਾਂ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਵੱਧ ਕੇ ਗੁਝਲਦਾਰ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ । ਇਸ ਮੌਕੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਉਹਦੇ ਮਾਂ - ਬਾਪ ਨੂੰ ਵੀ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕੜੇ- ਮੁੰਦਰੀਆਂ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ।ਝੋਲੀ ਵਿੱਚ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਰੁਪਈਆ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਬੇ-ਮੇਚਾ ਵਾਧਾ ਹੋ ਗਿਆ । ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨਾਲ਼ੋਂ ਫਰਕ ਸਿਰਫ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰਾ ‘ਹਿਸਾਬ-ਕਿਤਾਬ’ ਵੇਦ-ਰੀਤੀ ਦੀ ਥਾਂ ‘ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ’ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿੱਚ ਕਰਦੇ ਹਨ । ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਤਾਂ ਕੁੜਮਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ‘ਰੋਕ’ ਜਾਂ ਠਾਕੇ ਦੀ ਰਸਮ ਵੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ । ਇਸ ਵੇਲੇ ਕਾਫ਼ੀ ਦੇਣ-ਲੈਣ ਹੁੰਦਾ ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ । ਇਸ ਤਰਾਂ ਅਸੀਂ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਲੈਣ - ਦੇਣ ਦੇ ਢਕਵੰਜ ਘਟਣ ਦੀ ਥਾਂ ਸਗੋਂ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਧ ਗਏ ਹਨ ।
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਕੁੜਮਈ ਵੇਲੇ ਮੁੰਡੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੁੰਡਲ਼ੀਆ ਵੀ ਮੇਲਕੇ ਵੇਖਦੇ ਹਨ । ਮਗਲੀਕ ਬੱਚੇ - ਬੱਚੀਆਂ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ, ਵਾਹ ਲਗਦੀ ਦੋਹਾਂ ਧਿਰਾਂ ਦਾ ਮਗਲੀਕ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ  ਸਮਝਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਕੁੜਮਈ ਤੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੁੰਡੇ ਕੁੜੀ ਦੇ ਵਰ-ਪਰਵਾਨ ਆਯੂ ਤੀਕ ਅੱਪੜਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖ ਕੇ ਲੋੜੀਦੀ ਵਿੱਥ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੇ ਵਿਆਹ ਜੇਠ ਹਾੜ੍ਹ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ । ਰੁੱਤ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਮਹੀਨੇ ਬਹੁਤ ਸੁਖਾਵੇਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਪਰ ਇਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨ ਆਪਣੀ ਹਾੜ੍ਹੀ ਦੀ ਫਸਲ ਸਾਂਭਣ ਮਗਰੋਂ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਵਿਹਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹਾੜ੍ਹੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਫਸਲ, ਕਣਕ ਵੇਚ ਕੇ ਵਿਆਹ ਉੱਪਰ ਖ਼ਰਚਣ ਲਈ ਲੋੜੀਦੇ ਪੈਸੇ ਵੀ ਵਟੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ।
ਸਾਹਾ
ਧੀ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਪਾਂਧੇ ਨੂੰ ਸੱਦ ਕੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ  ਦੀ ਗਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਆਹ ਲਈ ਉਚਿਤ ਦਿਨ ਨੀਅਤ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ । ਇਸ ਰਸਮ ਨੂੰ ਸਾਹਾ ਕਢਾਉਣਾ ਜਾਂ ‘ਸਾਹਾ ਸੁਧਾਉਣਾ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਸਾਹਾ ਸੁਧਾਉਣ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਧੀ ਦੇ ਮਾਪੇ ਆਪਣੇ ਵੱਲੌ ਜਾਂ ਪਿੰਡ ਦੀ ਪੰਚਾਇਤ ਵੱਲੋਂ ਨਾਈ ਦੇ ਹੱਥ ‘ਸਾਹੇ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ‘ ਭੇਜਦੇ ਹਨ । ਇਸ ਸਗਨਾਂ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਤੇ ਕੇਸਰੀ ਜਲ ਦੇ ਤਰੋਕੇ ਛਿੜਕੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਫਿਰ ਇਹ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖੀ ਹੀ ਕੇਸਰੀ ਸਿਆਹੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਨਾਈ ਆਪਣੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਚਿੱਠੀ ਘਰ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਪੜਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣਾ ਲਾਗ ਲੈ ਕੇ ਪਰਤ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਇਸ ਤਰਾਂ ਵਿਆਹ ਦਾ ਦਿਨ ਪੱਕਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਦੋਨੋਂ ਧਿਰਾਂ ਵਿਆਹ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਪੂਰੇ ਜ਼ੋਰ-ਸ਼ੋਰ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ । ਮੁੰਡੇ ਵਾਲੇ ਵਰੀ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਆਦਿ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕੁੜੀ ਵਾਲੇ ਖੱਟ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਤੇ ਜੰਜ ਤੇ ਮੇਲੀਆਂ ਦੀ ਆਓ ਭਗਤ ਲਈ ਲੋੜੀਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਖਰੀਦਣ ਵਿੱਚ ਮਸਰੂਫ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਦੋਹਾਂ ਧਿਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪੋ ਆਪਣੀ ਸਾਕ-ਸਰੀਕੀ ਤੇ ਹੋਰ ਮਿਲਣ ਵਰਤਣ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਮਿਠਾਈ ਦੀ ‘ਗੰਢ’ ਭੇਜ ਕੇ ਵਿਆਹ ਸੜੀ ਖ਼ਬਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਇਹ ਕੰਮ ਛਪੇ ਹੋਏ ਕਾਰਡ ਡਾਕ ਰਾਹੀਂ ਭੇਜ ਕੇ ਜਾਂ ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ ਰਾਹੀ ਵੀ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਦੇ ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸੁਨੇਹਾ ਜਾਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਸਾਹਾ ਬੱਝਣ ਮਗਰੋਂ ਵਿਆਹੰਦੜ ਮੁੰਡੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਕੁਝ ਜ਼ਰੂਰੀ ਬੰਧੇਜ ਪਾਲਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ । ਸਾਹੇ- ਬੱਝੇ ਗੱਭਰੂ - ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਲਈ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਵਸੀਮਾ ਟੱਪਣਾ ਮਨ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।
ਵਿਆਹ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ‘ਸੱਤ ਸੁਹਾਗਣਾਂ ਦੀ ਰਸਮ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਆਂਢੋ-ਗੁਆਂਢੋਂ ਸੱਤ -ਸੁਹਾਗਣਾਂ ਹੋ ਕੇ ਚੱਕੀਆਂ ਝੋਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਸੱਤ ਸੱਤ ਗ਼ੱਲੇ ਦਾਣਿਆਂ ਦੇ ਪੀਹਣ ਦੀ ਰਸਮ ਅਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਰਸਮ ਵਿਆਹ ਦੇ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਆਂਢੀਆਂ - ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਤੇ ਸ਼ਰੀਕੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ । ਇਹ ਸੱਤ ਸੁਹਾਗਣਾਂ ਧੀ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਦੀ ਕੋਠੀ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਸੱਤ ਮੁੱਠਾ ਆਟੇ ਦੀਆ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ।
ਇਸ ਰਸਮ ਨੂੰ ‘ਕੋਠੀ ਆਟਾ ਪਾਉਣਾ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਦਿਨ ਕਣਕ ਦੀਆ ਬੱਕਲ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕਰ ਪਾ ਕੇ ਵੰਡਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਹੈ ।ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਵਿਆਹ ਲਈ ਲੋੜੀਦੀ ਰਸਦ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਜ਼ੋਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਮੁੰਡੇ ਤੇ ਕੁੜੀ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਦੇ ਘਰੀ ‘ਗੋਣ ਬਿਠਾਉਣ ‘ ਦੀਆ ਰਸਮਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ । ਕੁੜੀ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਦੇ ਘਰੀ ‘ਸੁਹਾਗ’ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮੁੰਡੇ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ‘ਘੋੜੀਆਂ ‘ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਦੋ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ‘ਕੜਾਹੀ ਚੜਾਉਣ’ ਦੀ ਰਸਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਗੋਗਲੇ, ਪਕੌੜੇ, ਲੱਡੂ ਤੇ ਸੀਰਨੀ ਆਦਿ ਹੋਰ ਪਕਵਾਨ ਪੱਕਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਇੰਨ੍ਹੀ ਦਿਨੀ ਸਰਬਾਲ੍ਹਾ ਤੇ ਸਰਬਾਲੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਮੁੰਡੇ ਕੁੜੀ ਦੇ ਅੰਗ - ਸੰਗ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਰਸਮਾਂ ਦਿਨੋ ਦਿਨ ਘੱਟ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਇਨਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ‘ਮੈਰਿਜ ਪੈਲੇਸ ਕਲਚਰ’ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ।
ਮਾਈਆ
ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਕੁ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ‘ਮਾਈਆ’ ਦੀ ਰਸਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਦੋਨੀ ਪਾਸੀ ਬੜੇ ਚਾਰ-ਮਲ੍ਹਾਰ ਨਾਲ ਆਰੀ ਚੰਦੋਏ  ਤਾਣ ਕੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਛਹਿਬਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹੰਦੜਾਂ ਨੂੰ ਵੱਟਣਾ ਮੱਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇਨ੍ਹੀ ਦਿਨੀਂ ਕੁਝ ਤਾਂ ਵਿਆਹ ਦੇ ਚਾਅ ਨਾਲ ਤੇ ਕੁਝ ਤੇਲ-ਗੁੱਧੇ ਵੇਸਣ ਦਾ ਵੱਟਣਾ ਮਲਣ ਕਾਰਨ ਮੁੰਡੇ ਕੁੜੀ ਦੇ ਰੰਗ ਰੂਪ ਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਨਿਖਾਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਦੀਆਂ ਤਿ੍ਰਕਾਲਾਂ ਵੇਲੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਮਹਿੰਦੀ ਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ।
ਮਾਮੇ ਵੱਲ ਸ਼ਾਂਤ ਦੀ ਰਸਮ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਨਾਨਕਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਸੁੱਭਰ ਤੇ ਕਲੀਰੇ ਠੂਠੀਆਂ ਪਹਿਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਮੁੰਡੇ ਕੁੜੀ ਤੇ ਉਨਾਂ ਦੀਆ ਮਾਂਵਾਂ ਨੇ ਲਗਨ ਵੇਲੇ ਇਸ ਅਵਸਰ ਲਈ ਨਾਨਕਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਲਿਆਂਦੇ ਖ਼ਾਸ ਕੱਪੜੇ ਹੀ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ।
ਸਿਹਰਾ
ਮੁੰਡੇ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ‘ਸਿਹਰਾ ਬੰਦੀ ‘ ਦੀ ਰਸਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮਗਰੋਂ ‘ਘੋੜੀ’ ਦੀ । ਇਸ ਸਮੇਂ ‘ਘੋੜੀ’ ਤੇ ਚੜਿ੍ਹਆ ਲਾੜਾ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਸਜ- ਧਜ ਨਾਲ ਜਠੇਰਿਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਪੂਜਾ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਬੈਂਡ ਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਮੱਥਾ ਟਿਕਾਈ’ ਲਈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਜੰਝ ਦੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਵੇਖਣ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਅੱਗੇ ਅੱਗੇ ਵਾਜੇ ਵੱਜਦੇ ਹਨ ਮਗਰ ਵਿਆਂਹਦੜ ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਘੋੜੀ ਦੀ ਵਾਰਾ ਫੜੀਂ ਉਹਦੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਮੇਲਣਾਂ ਆਦਿ ਦਾ ਚਾਅ ਠੱਲਿਆ ਨਹੀ ਜਾਂਦਾ । ਤੁਰਨ ਵੇਲੇ ਮੁੰਡਾ ਆਪਣੀਆ ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ‘ਵਾਗ ਫੜਾਈ’ ਦੇ ਸ਼ਗਨ ਵਜੋਂ ਪੈਸੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਿੱਠੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਮਸ਼ਕਰੀਆਂ ਦੇ ਮਹੌਲ ਵਿੱਚ ਭਰਜਾਈ ਲਾੜੇ ਦੇ ਅੱਖੀਂ ਸੁਰਮਚੂ ਫੇਰ ਕੇ ‘ਸੁਰਮਾ ਪੁਆਈ ‘ ਵਸੂਲ ਕਰਦੀ ਹੈ ।ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨੌਤ ਨੂੰ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲੇ ਗੱਡੇ-ਗੱਡੀਆਂ ਤੇ ਰੱਥਾਂ ਅੱਗੇ ਜੁੜੇ ਸੁੰਦਰ ਸਜੀਲੇ ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਦੇਖਣ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ । ਅੱਜ ਕਲ ਤਾਂ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਵਾਲੇ ਸਾਧਨ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ।
ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ ਜਾਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਘੁਸਮੁਸਾ ਜੇਹੇ ਹੋਏ ਕੁੜੀ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਜੰਝ ਦਾ ਢੁਕਾਅ ਹੁੰਦਾ ਸੀ । ਲਗਭਗ ਸਾਰਾ ਹੀ ਪਿੰਡ ਜਨੇਤ ਵੇਖਣ ਲਈ ਢੁੱਕਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ । ਇਸ ਵੇਲੇ ਬੈਡ ਬਾਜੇ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਵਡੇਰਿਆਂ ਦੀ ਮਿਲਣੀ ਦਾ ਠੱਠ ਬੱਝਦਾ ਸੀ ।
ਹਿੰਦੂਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗਨ ਦਾ ਮਹੂਰਤ ਰਾਤ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।ਫੇਰੇ ਤਾਰਿਆ ਦੀ ਛਾਵੇ ਹੋਣੇ ਜਰੂਰੀ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਿਸੇ ਗੁੱਠੇ ਚਾਰ ਬਾਂਸ ਗੱਡ ਕੇ ਵੇਦੀ ਰਚਾ ਲਈ ਜਾਦੀ ਹੈ । ਕੁਲ-ਪ੍ਰੋਹਿਤ ਆਟੇ ਨਾਲ ਚੌਕ ਪੂਰਦਾ ਹੈ । ਵਰ ਤੇ ਕੰਨਿਆਂ ਨੂੰ ਚੱਕ ਦੇ ਕੋਲ ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਖਾਰਿਆ ਤੇ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੇਰਿਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਵਨ ਕਰਦਾ ਹੈ । ਦੋਹਾਂ ਧਿਰਾਂ ਦੇ ਕੁਲ- ਪ੍ਰੋਹਿਤ ਆਪਣੀ ਸਿਰ ਦਾ ਗੋਤ੍ਰਾਚਾਰ ਪੜਦੇ ਹਨ । ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਕੰਨਿਆਂ ਦਾਨ ਦੀ ਰੀਤ ਕੀਤੀ ਜਾਦੀ ਹੈ । ਕੰਨਿਆਂ ਦਾ ਪਿਉ ਮੰਤਰਾਂ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕੰਨਿਆਂ ਦਾ ਹੱਥ ਵਰ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜਾਉਂਦਾ ਹੈ । ਫਿਰ ਵਰ ਤੇ ਕੰਨਿਆਂ ਅੱਗੇ ਪਿੱਛੇ ਹੋ ਕੇ ਅਗਨੀ ਦੁਆਲੇ ਫੇਰੇ ਲੈਂਦੇ ਹਨ । ਕਿਧਰੇ ਚਾਰ ਫੇਰਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਹੈ ਤੇ ਕਿਧਰੇ ਸੱਤ ਦੀ ਹੈ । ਕੁਝ ਫੇਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰ ਅੱਗੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕੁਝ ਵਿੱਚ ਕੰਨਿਆਂ ।ਫੇਰਿਆਂ ਪਿੱਛੋਂ ਕੁੜੀ ਦਾ ਮਾਮਾ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਖਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਚੁੱਕ ਕੇ ਅੰਦਰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਸਨਾਤਨੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵੇਦੀ ਦੁਆਲੇ ਫੇਰੇ ਲਏ ਜਾਣ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਸੀ । ਪਰ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਲਹਿਰ ਵੇਲੇ ਅਨੰਦ ਕਾਰਜ ਦੀ ਰੀਤ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਗਈ । ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਫੇਰੇ ਅੰਮਿ੍ਰਤ ਵੇਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ । ਵਰ ਤੇ ਕੰਨਿਆਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਹਜੂਰੀ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ‘ਆਸ਼ਾ ਦੀ ਵਾਰ’ ਦੇ ਕੀਰਤਨ ਪਿੱਛੇ ਰਾਗੀ ‘ਪੱਲੇ ਮੈਂ ਤੋਡੇ ਲਾਗੀ’ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਪੜਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕੰਨਿਆਂ ਦਾ ਪਿਉ ਕੰਨਿਆਂ ਦਾ ਪੱਲਾ ਵਰ ਦੇ ਹੱਥ ਫੜਾਉਂਦਾ । ਇਹੋ ਕੰਨਿਆਂ - ਦਾਨ ਹੈ । ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਗ੍ਰੰਥੀ, ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੀ ਲਾਂਵ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ । ਫਿਰ ਲਾਂਵ ਦੇ ਪਾਠ ਨੂੰ ਕੀਰਤਨੀਏ ਗਾ ਕੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ ਤੇ ਇਸ ਵਕਫੇ ਵਿੱਚ ਵਰ ਤੇ ਕੰਨਿਆਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਰਕਰਮਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ । ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਚਾਰ ਲਾਵਾਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਹਰ ਵਾਰ ਵਰ ਤੇ ਕੰਨਿਆਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਰਕਰਮਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ - ਤੇ ਹਜੂਰੀ ਵਿੱਚ ਮੱਥਾ ਟੇਕਦੇ ਹਨ ।
ਲਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਕੁੜੀ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਿਹਰਾ ਪੜਨ ਦਾ ਵੀ ਰਿਵਾਜ ਹੈ । ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਦੋਹਾਂ ਧਿਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਮੁੰਡੇ ਕੁੜੀ ਦੀ ਝੋਲੀ ਵਿੱਚ ਆਪੇ ਆਪਣੀ ਵਿੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਗਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ।
ਇਸ ਦਿਨ ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਜਨੇਤ ਦੀ ਰੋਟੀ ਕੁੜੀ ਦੇ ਨਾਨਕਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਇਸ ਨੂੰ ‘ਧਾਮ ਦੇਣਾ’ ਆਖਦੇ ਹਨ ।
ਕੁਝ ਥਾਈ ‘  ਜੰਝ ਬੰਨਣ ‘ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਵੀ ਵੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਰਿਵਾਜ ਦੁਆਬੇ,ਮਾਝੇ,ਜਾਂ ਪੋਠੋਹਾਰ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵੱਲ ਨਹੀਂ, ਕੇਵਲ ਮਾਲਵੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਿਸ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ,ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਬਠਿੰਡੇ ਤੇ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵੱਲ । ਧੋਤਿਆਂ ਵੱਲ ਕਿਸੇ ‘ਛੰਦ’ ਦੁਆਰਾ ਬੱਝੀ ਜੰਝ ਨੂੰ ਪੁਤੇਤਿਆਂ ਵੱਲ ਮੋੜਵੇ ਛੰਦ ਦੁਆਰਾ ‘ਖੋਲ੍ਹਣ’ ਮਗਰੋਂ ਹੀ ਰੋਟੀ ਖਾਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਹੈ ।
ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਕੁੜੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਤਰਾਰ ਸਿੱਠਣੀਆਂ ਗਾ ਕੇ ਲਾੜੇ, ਕੁੜਮ, ਕੁੜਮਣੀਆਂ ਤੇ ਉਨਾਂ ਦੇ ਸਾਕ ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਦੀ ਖ਼ੂਬ ਖ਼ਬਰ ਲੈਦੀਆ ਹਨ ।
ਖੱਟ
ਦੁਪਹਿਰ ਦੀ ਰੋਟੀ ਮਗਰੋਂ ‘ਖੱਟ’ ਤੇ ਵਰੀ ਦਿਖਾਈ ਦੀਆ ਰਸਮਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ । ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ‘ਵਖਾਲਾ ਪਾਉਣ’ ਨੂੰ ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਪਰ ਸਾਰਾ ਲੈਣ ਦੇਣ ਅੰਦਰ ਖਾਤੇ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀ ਦੀ ‘ਵਿਦਾਈ’ ਦੀ ਰਸਮ ਬੜੀ ਹਿਰਦੇ ਵੇਧਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਇਸ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਘੜੀ ਵੇਲੇ ਸਾਇਦ ਹੀ ਕੋਈ ਅੱਖ ਅਜਿਹੀ ਹੋਵੇ ਜੋ ਤਰ ਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੋਵੇ । ਸਭ ਸ਼ਗਨ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ ਰੋਦੀ- ਧੋਂਦੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਡੋਲੀ ਚਾੜ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਪਿਉ ਡੋਲੀ ਉਪਰ ਦੀ ਹੁੱਬ ਹੁੱਬ ਕੇ ਪੈਸੇ ਸੁੱਟ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਲਾਗੀਆ ਨੂੰ ਲਾਗ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ । ਇੰਜ ਬਰਾਤੀ ਵਿਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਕੁੜੀ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਿਮੇਵਾਰੀ ਦੇ ਭਾਰ ਤੋਂ ਤਾਂ ਸੁਰਖ਼ਰੂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਸੋਗਵਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ।
ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁੰਡੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਛੋਟੀ ਉਮਰੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ । ਇਸ ਲਈ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਾਂ ਮਗਰੋਂ ਜਦੋਂ ਮੁੰਡੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਸਥ ਧਰਮ ਨਿਭਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਏ ਸਮਝਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਮੁਕਲਾਵੇ ਤੋਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ । ਤੀਂਜੀ ਵਾਰ ਕੁੜੀ ਦੇ ਸਹੁਰੇ ਜਾਣ ਨੂੰ ਤਰੌਜਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ।ਤਰੌਜੇ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਹੀ ਕੁੜੀ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੀ ਬਾਕਾਇਦਾ ਵੱਸਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੀ ਸੀ । ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਮੁੱਕ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਵਿਆਹ - ਮੁਕਲਾਵਾ ਇਕੱਠਾ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਦਰਮਿਆਨ ਵਿੱਚ ਐਵੇਂ ਨਾ ਮਾਤਰ ਹੀ ਕੁੜੀ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪੇਕਾ ਫੇਰਾ ਪੁਆਈ ਦੀ ਰਸਮ ਕੀਤੀ ਜਾਦੀ ਹੈ ਤਰੋਜੇ ਦੇ ਹੁਣ ਤਾਂ ਹੁਣ ਦੇ ਯੁਵਾ-ਯੁਵਤੀਆ ਨੂੰ ਸਾਇਦ ਚਿੱਤ-ਚੇਤਾ ਹੀ ਨਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ । ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਿਰਲੇ-ਟਾਵੇ ਵੱਟੇ ਦੇ ਜਾਂ ਮੁੱਲ ਦੇ ਵਿਆਹ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਰਹੇ ਹਨ । ਤਲਾਕ ਪੰਜਾਬੀ ਰਹੁ-ਰੀਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਜਿਤ ਹੈ । ਬ੍ਰਾਹਮਣ - ਖਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਧਵਾ ਵਿਆਹ ਦੀ ਪਿਰਤ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੀ ਹੈ । ਪਰ ਜੱਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਧਵਾ ਨਾਲ ਉਹਦੇ ਦਿੳਰ ਜਾਂ ਜੇਠ ਦੁਆਰਾਂ ‘ਕਰੇਵਾ ਜਾਂ ਚਾਦਰ ਪਾ ਕੇ ‘ ਘਰ ਵਸਾਉਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਆਮ ਹੈ ।
ਮਰਨ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਅਖਾਉਤਾਂ ਆਮ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਨ ਕਿ ‘ਜਾਨ ਹਰੇਕ ਨੂੰ  ਪਿਆਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ’ ਜਾਂ ‘ਜਾਨ ਸੁਖ ਜਹਾਨ ਸੁਖ’ ਪਰੰਤੂ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਜਨ- ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲ ਵੀ ਡੂੰਘੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਸੀ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿ ‘ਮਰਨਾ ਸੱਤ ਤੇ ਜਿਉਣਾ ਝੂਠ ‘ । ‘ਕਾਲ ਦੇ ਹੱਥ ਕਮਾਨ ਬੁੱਢਾ ਛੱਡੇ ਨਾ ਜੁਆਨ ‘ ਅਤੇ ‘ਦਮਾਂ ਦਾ ਕੀ ਵਸਾਹ, ਸਾਹ ਆਵੇ ਕਿ ਨਾ ਆਏ ‘ । ਜਨਮ ਤੇ ਵਿਆਹ ਵੇਲੇ ਵਾਂਗ ਮੌਤ ਸਮੇਂ ਵੀ ਅਨੇਕਾਂ ਰਸਮਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹੂਲਤ ਦੀ ਲਗਭਗ ਅਣਹੋਂਦ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ । ਇਸ ਲਈ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣੇ ਅੰਤਿਮ ਸਵਾਸ ਪੂਰੇ ਕਰਦੇ ਸਨ । ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰੋਗੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਬਹੁਤੀ ਸੋਜਿਸ ਆ ਜਾਣ ਅਤੇ ਘੰਡ ਵਿੱਚ ਰੁਕ ਰੁਕ ਕੇ ਸ਼ਾਹ ਆਉਣ ਅਰਥਾਤ ਘੰਡ ਜਾ ਘੋਰੜੂ ਵੱਜਣ ਨੂੰ ਆ ਰਹੀ ਮੌਤ ਦਾ ਆਖਰੀ ਸੰਕੇਤ ਸਮਝ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ । ਅਜੇਹੇ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਣ ਸਾਰ ਹੀ ਮਰਨ ਕਿਨਾਰੇ ਪੁੱਜੇ ਰੋਗੀ ਨੂੰ ਭੁੰਜੇ ਲਾਹ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਆਮ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਜੀਵ ਦੇ ਮੰਜੇ ਤੇ ਪਏ ਪਏ ਪ੍ਰਾਣ ਪੁਰੇ ਹੋਣ, ੳਸਦੀ ਗਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ । ਅੰਤਿਮ ਘੜੀਆਂ ਵੇਲੇ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ , ਗੀਤਾ , ਦੇ ਅਠਾਰਵੇ ਅਧਿਆਇ ਜਾਂ ਪੌਰਾਣਾ ਦੀ ਕਥਾ ਕਰਦੇ ਹਨ । ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਕਈ ਲੋਕ ਇਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਿੱਚ ਗਊ ਦਾਨ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਰਨ ਮਗਰੋਂ ਉਹ ਗਊ ਦੀ ਪੂਛ ਫੜ ਕੇ ‘ਵੈਤਰਨੀ ‘ ਨਦੀ ਨੂੰ ਸੁਖਿਆ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਵੇਗਾ ਤੇ ਉਹਦੇ ਹੱਥ ਤੇ ਬਾਲ ਕੇ ਰਖਿਆ ਦੀਵਾ ਉਹਦੇ ਅਗਲੇ ਬਿਖੜੇ ਪੈਂਡੇ ਵਿੱਚ ਸਹਾਈ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸਮਝਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਅੰਤਿਮ ਸੁਆਸ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘਰ ਦੇ ਜੀਅ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰ ਇਸਤਰੀਆਂ ਉੱਚੀ ਉੱਚੀ ਰੋਣਾ- ਧੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ । ਲਗਭਗ ਸਾਰਾ ਹੀ ਪਿੰਡ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਨੇੜੇ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਜਿਸ ਤੀਵੀਂ ਦਾ ਖ਼ਾਵੰਦ ਮਰਿਆ ਹੋਵੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਖੋਲ੍ਹ ਲੈਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸੁਹਾਗ ਵਾਲ਼ੀਆਂ ਚੂੜੀਆਂ ਭੰਨ੍ਹ ਸੁੱਟਦੀ ਹੈ ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮੁਰਦੇ ਨੂੰ ਰਾਤ ਭਰ ਘੱਟ ਰਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਦਿਨ ਖੜੇ ਉਹਦੀ ਦੇਹ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਬਾਂਸ ਜਾਂ ਬੋਰੀ ਦੇ ਬੱਲ੍ਹੇ ਵੱਢ ਕੇ ਸੀੜ੍ਹੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਬਣੇ ਬਣਾਈ ਲੱਕੜੀ ਜਾ ਲੋਹੇ ਦੇ ਫਟੇ ਤੇ ਕੰਮ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਮਿ੍ਰਤਕ ਨੂੰ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਘਾਟ ਤੇ ਲਿਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦੀ ਦੇਹੀ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਇਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਮਰਯਾਦਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕੱਫਣ ਆਦਿ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਦੇਹ  ਨੂੰ ਅਰਥੀ ਉੱਪਰ ਲਿਟਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਬਾਲ, ਬਿਰਧ , ਕੁਆਰੇ- ਵਿਆਹੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ  ਤੇ ਸੁਹਾਗਣਾਂ ਜਾਂ ਦੁਹਾਗਣ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਤਿਆਰੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਰਸਮਾਂ ਵਿਚ ਭਿੰਨ ਭੇਦ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਜੇ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਪੜੋਤਰਿਆ ਵਾਲਾ ਬਿਰਧ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ੳਸਦੀ ਅਰਥੀ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਕੇ ਉਠਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਕਈ ਵਾਰ ਅੱਗੇ ਅੱਗੇ ਵਾਜੇ ਵੀ ਵਜਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਅਰਥੀ ਦੇ ਉੱਪਰ ਦੀ ਫੱਲੀਆਂ ਪਤਾਸਿਆਂ ਦੀ ਸੋਟ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਉਹਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਹੋਰ ਨਜਦੀਕੀ ਅਰਥੀ ਨੂੰ ਮੋਢੇ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕਾਨੀਆਂ ਦਾ ਫਰਜ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ।
ਅਰਥੀ
ਜਦੋਂ ਚਿਖਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਅੱਗ ਲੱਗ ਜਾਏ ਤੇ ਮਿ੍ਰਤਕ ਦੀ ਖੋਪਰੀ ਦਿਖਣ ਲੱਗ ਪਵੇ ਤਾਂ ਅੱਗ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਬੰਦਾ ਲੰਮੇ ਸਾਰੇ ਡੰਡੇ ਨਾਲ ਮੁਰਦੇ ਦੀ ਖੋਪੜੀ ਠਕੋਰਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਤਰਾਂ ਸਖ਼ਤ ਜਾਨ ਖੋਪੜੀ ਦਾ ਜਲਣਾ ਸੌਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ‘ਕਪਾਲ ਕਿਰਿਆ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਸਿਵਿਆਂ ਤੋਂ ਮੁੜਨ ਵੇਲੇ ਸਾਰੇ ਬੰਦੇ ਬਲਦੀ ਚਿਖਾ ਵਿੱਚ ਇਕ ਇਕ ਤਿਣਕਾ ਸੁੱਟਦੇ ਹਨ । ਇਹ ਸਾਇਦ ਉਸ ਨਾਲ਼ੋਂ ਸਭਨਾਂ ਦਾ ਅਖੀਰੀ ਸੰਬੰਧ ਟੁੱਟਣ ਦੀ ਨਿਸਾਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਵਾਪਸੀ ਵੇਲੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਛੱਪੜ, ਟੋਭੇ ਜਾਂ ਖੂਹ, ਨਲਕੇ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਮੂੰਹ ਹੱਥ ਧੋਂਦੇ ਹਨ ।
ਛੋਟੇ ਹਿੰਦੂ ਬੱਚੇ ਦੀ ਦੇਹ ਨੂੰ ਅਗਨ-ਭੇਟ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਪਹਿਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਆਦਿ ਦੇ ਰੋਗ ਨਾਲ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਬੰਦੇ ਦੇਹ ਨੂੰ ਜਲ-ਪ੍ਰਵਾਹ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ । ਕੁਝ ਸਾਧੂ-ਸੰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਦੇਹਾਂ ਵੀ ਜਲ-ਪ੍ਰਵਾਹ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਦੀਆ ਹਨ ਜਾਂ ਸਮਾਧੀ ਦਾ ਆਸਣ ਲਾ ਕੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੂਣ ਤੇ ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀ ਪਾ ਕੇ ਦਬਾਉਣ ਦਾ ਵੀ ਰਿਵਾਜ ਹੈ ।
ਮੁਸਲਮਾਨ ਆਪਣੇ ਮੁਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਫੂਕਣ ਦੀ ਥਾਂ ਦਫ਼ਨਾਉਂਦੇ ਹਨ ।
ਅਸਤ ਚੁਗਣੇ ਇਸ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਕਈ ਦਿਨ ਮਰਗਤ ਵਾਲੇ ਘਰ ਅਫ਼ਸੋਸ ਕਰਨ ਲਈ ਦੂਰੋ - ਨੇੜਿਉ ਆਉਣ ਵਾਲ਼ੀਆਂ ਮਕਾਣਾਂ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਬੱਝਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ।ਮੌਤ ਦੇ ਤੀਜੇ ਜਾਂ ਚੌਥੇ ਮਰਨ ਦਿਨ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਅਸਤ ਚੁਗ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਅਸੁੱਭ ਮੰਨਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਜੇ ਨਿਸਚਿਤ ਦਿਨ ਤੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਕੰਮ ਇਕ ਦਿਨ ਅੱਗੇ ਪਿੱਛੇ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਅਸਥੀਆਂ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ-ਪੁਸਤੀ ਪਡਿਤ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਹਰਦਿੁਆਰ ਜਾ ਕੇ ਜਲ ਪ੍ਰਵਾਹ ਕਰਨ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਕੁਝ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਮਿ੍ਰਤਕ ਸੰਬੰਧੀ ਦੀ ਗਤੀ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਪਹੋਏ ਜਾਣਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ।
ਸਿੱਖ ਅਸਥੀਆਂ ਕਿਸੇ ਨੇੜੇ ਦੀ ਥਾਂ ਵਗਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਹ ਇਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਕੀਰਤਪੁਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ।
ਹੰਗਾਮਾ
ਪੋਤਰਿਆਂ ਪੜੋਤਰਿਆ ਵਾਲੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਦੀ ਮੌਤ ਮਗਰੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਕਰਨ ਲਈ ਹੰਗਾਮਾ ਜਾਂ ਕੱਠ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਦਿਨ ਬਰਾਦਰੀ ਤੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅੰਨ ਪਾਣੀ ਛਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਘਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤ ਦੇ ਪੱਗ ਬੰਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲੈਣ ਦੇਣ ਇਸ ਵੇਲੇ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪੱਗ ਬੰਨਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਉਸਦਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁੰਡਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਕੁਝ ਲੋਕ ਸਾਲ ਮਗਰੋਂ ਵਰ੍ਹੀਣਾ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਆਪਣੇ ਮੋਏ ਪਿੱਤਰ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਅੰਨ ਪਾਣੀ ਛਕਾਉਂਦੇ ਤੇ ਸਰਾਧ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ।
ਇਸ ਤਰਾਂ ਅਸੀਂ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਡੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਹਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘੜੀ ਤੇ ਰਹੁ-ਰੀਤਾਂ ਦਾ ਸੰਘਣਾ ਜਾਲ ਬੁਣਿਆ ਹੋਇਆਂ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ । ਇਨਾਂ ਦੀ ਆਪਣੇ ਮੁੱਢ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਕੋਈ ਸਾਰਥਕਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੋਵੇਗੀ ਪਰ ਹੁਣ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੋਕ ‘ਲਕੀਰ ਦੀ ਫ਼ਕੀਰੀ’ ਹੀ ਕਰਦੇ ਚਲੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ । ਹਰ ਪੀੜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਰਹੁ - ਰੀਤਾਂ ਦੀ ਸਾਰਥਕਤਾ ਦਾ ਪੁਨਰ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਡੇ ਦਾਸਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਸਿਵਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਸੁਆਰ ਸੁੱਕਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ।
ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ‘’ਰਿਵਾਜ, ਸਾਡੀ ਰਹਿਣਗੀਆਂ ਬਹਿਣੀ ਤੇ ਮੰਨ ਮਨੌਤ ਸਾਡੀ ਅਨਪੜ੍ਹਤਾ ਦਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਹਨ । ਸਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਰਜਾਈ ਹੋਣ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਇਹੀ ਵਹਿਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ । ਇਨਾਂ ਨੇ ਪੂਜਾ ਪਾਠ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆ ਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿਹੜੀਆਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪੜੀਆ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ , ਵਿਹਲੜ ਮੰਗਤੇ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਤੇ ਚੰਗੇ ਭਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਦਾਸ ਬਣਾ ਛੱਡਿਆਂ ਹੈ ।
ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਿਕ ਮਹੱਤਵ : ਰਸਮਾਂ ,ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਿਕ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ । ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਦੀਆ ਬਹੁਤੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਜ਼ੱਚਾ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸੁਰਖਿਆ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ । ਕੁਝ ਕੁ ਸੰਬੰਧ ਸੁਗਾਤ ਤਬਾਦਲੇ ਨਾਲ ਹੈ ਜਿਹੜੀਆਂ ਸਕੀਰੀ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਮੇਲ ਜੋਲ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ । ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਦੀਆ ਕੁਝ ਕੁ ਰਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੀ ਭਾਗ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਸਮਾਜਕ ਪੁੜਬੰਦੀ ਦੇ ਆਦਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਨੂੰ ਸੰਦਰਭ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ।
ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਦੋ ਤਰਾਂ ਦੀਆ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ । ਪਹਿਲੀ ਕਿਸਮ ਦੀਆ ਉਹ ਰਸਮਾਂ ਹਨ ਜਿਹੜੀਆਂ ਸਰੀਕੇ ਅਤੇ ਸਕੀਰਿਆ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੋਲ ਨੂੰ ਸੰਚਾਰਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ । ਦੂਸਰੀ ਵੰਨਗੀ ਦੀਆ ਉਹ ਰਸਮਾਂ ਹਨ ਜਿਹੜੀਆਂ ਵਿਆਹ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀਆ ਰੂੜ੍ਹੀਗਤ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਲ਼ੀ ਬੈਠੀਆਂ ਹਨ । ਜਿਵੇਂ ਛੰਦ - ਪਰਾਗਾ ਅਤੇ ਛਟੀਆਂ ਖੇਡਣਾ ਆਦਿ । ਵਿਆਹ ਦੀਆ ਕੁਝ ਰਸਮਾਂ ਸਮਾਜਕ ਪੁੜਬਦੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਵੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ।
ਮਰਨ ਸਮੇਂ ਦੀਆ ਰਸਮਾਂ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਬਿਬਤ ਤੌਰ ਤੇ ਚਿਤਰਦੀਆਂ ਹਨ । ਕਈ ਰਸਮਾਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਆਵਾਗਵਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਨਾਲ ਹੈ । ਪੰਜਾਬੀ ਮਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਆਤਮਾ ਮਰਦੀ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਰਸਮਾਂ ਸੰਕੇਤਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਬਿਬਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ । ਇਹ ਰਸਮਾਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ । ਇਸ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਸਮਾਂ ਅਤੇ ਰੀਤਾਂ ਦਾ ਅਹਿਮ ਸਮਾਜ ਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਿਕ ਮਹੱਤਵ ਹੈ ।
ਜੌਨ ਹੈਨਰੀ (ਪ੍ਰਤਿਨਿਧੀ)
ਜੌਨ ਹੈਨਰੀ (ਨਵੰਬਰ 1, 1800 – ਅਪ੍ਰੈਲ 28, 1882) ਇਲੀਨਾਏ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1800 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1882
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ ਨਰੋਟ ਜੈਮਲ ਸਿੰਘ
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ, ਨਰੋਟ ਜੈਮਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 2011 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਉੱਦਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਕਾਲਜ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਪਛੜਿਆ ਇਲਾਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਰਾਵੀ ਦਰਿਆ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸੀਮਾ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਕੋਰਸ
ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਏ., ਬੀ.ਐਸਸੀ., ਇਕਨਾਮਿਕਸ, ਬੀ. ਐਸਸੀ. (ਨਾਨ-ਮੈਡੀਕਲ), ਬੀ.ਐਸਸੀ. (ਕੰਪਿਊਟਰ), ਬੀ.ਕਾਮ. (ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ) ਤੇ ਬੀ.ਸੀ.ਏ. ਵਰਗੇ ਡਿਗਰੀ ਕੋਰਸ ਹਨ।
ਸਹੂਲਤਾਂ
ਇਹ ਕਾਲਜ ਬਾਰਾਂ ਏਕੜ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕੰਪਿਊਟਰ ਤੇ ਸਾਇੰਸ ਲੈਬਾਂ, ਗਰਾਊਂਡ, ਅਲਟਰਾ-ਮਾਡਰਨ ਲਾਇਬਰੇਰੀ, ਰਸਾਲੇ, ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਵੱਖਰਾ ਕਾਮਨ-ਰੂਮ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖਿਆ ਅਦਾਰੇ
ਓਪੀਰੀ
ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿਕਰਮਾਧਿੱਤਿਆ (ਨਾਗਰਜੁਨ), ਇੱਕ ਚੌਗੁਣੀ ਅਰਬਪਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਦੋਸ਼ੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੇਨੂੰ (ਕਾਰਥੀ) ਦੇ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਪੈਸਿਆਂ ਅਤੇ ਅਪਾਹਜਤਾ ਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਅਹਿਸਾਸ ਇਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਗੋਪੀ ਸੁੰਦਰ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਪੀਐਸ ਵਿਨੋਦ ਇਸ ਦੇ ਸਿਨੇਮਾ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸਨ। ਮਧੂ ਤੇ ਪ੍ਰਵੀਨ ਕੇਐਲ ਨੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਤੇਲਗੂ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਮਾਰਚ, 2015 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਅਗਲੇ ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋਈ। ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਚੇਨਈ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਪੈਰਿਸ ਅਤੇ ਬੈਲਗ੍ਰੇਡ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।.
ਕਥਾਨਕ
ਵਿਕਰਮਾਧਿੱਤਿਆ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਉੱਦਮੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ। ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੈਰਾਗਲਾਈਡਿੰਗ ਦੁਰਘਟਨਾ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚਤੁਰਭੁਜ ਛੱਡਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਨੰਦਿਨੀ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਿਕਰਮਾਧਿੱਤਿਆ ਦਾ ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਆਪਣੀ ਤਰਫੋਂ ਇੱਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਵਿਕਾਸ
ਕਰਨ ਜੌਹਰ ਅਤੇ ਗੁਨੀਤ ਮੌਂਗਾ ਨੇ ਮਈ 2014 ਵਿੱਚ ਓਲੀਵਾਇਰ ਨਾਚੇ ਅਤੇ ਐਰਿਕ ਟੋਲੇਡੋ ' ਫ੍ਰੈਂਚ ਕਾਮੇਡੀ-ਡਰਾਮੇ ਫ਼ਿਲਮ, ਦਿ ਇੰਟੈਚਬਲਜ਼ (2011) ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਰੀਮੇਕ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਸੰਸਕਰਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਮੋਹਿਤ ਸੂਰੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੌਹਰ ਅਤੇ ਮੋਂਗਾ ਨੇ ਪੀਵੀਪੀ ਸਿਨੇਮਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਿਛਲੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰਦਿਆਂ ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਰੀਮੇਕ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਵਾਮਸੀ ਪਾਇਡੀਪੱਲੀ ਨੂੰ ਓਪੀਰੀi ਹੱਕਦਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਦੋ-ਭਾਸ਼ੀ ਤੇਲਗੂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਥੋਜ੍ਹਾ ਤਾਮਿਲ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਓਪੀਰੀ, ਇਨਟੱਚਏਬਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਰੀਮੇਕ ਹੈ। ਇਹ ਗੌਮੌਂਟ ਫ਼ਿਲਮ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਕਿਸੇ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਰੀਮੇਕ ਵੀ ਸੀ। alt=Two smiling young women, one with her hair in a bun and the other with her hair over her shoulder|left|thumb| ਤਮੰਨਾਹ ( ਸੱਜੇ ) ਨੂੰ ਇਸਤਰੀ ਲੀਡ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ [[ਸ਼ਰੂਤੀ ਹਸਨ ( ਖੱਬੇ ) ਨੇ ਕਾਰਜਕ੍ਰਮ ਦੇ ਟਕਰਾਅ ਕਾਰਨ ਫ਼ਿਲਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ]]
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2016 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਪ੍ਰਿਆ ਭਵਾਨੀ ਸ਼ੰਕਰ
thumb|ਪ੍ਰਿਆ ਭਵਾਨੀ ਸ਼ੰਕਰ ਸਤਿਆਪ੍ਰਿਆ ਭਵਾਨੀ ਸ਼ੰਕਰ (ਜਨਮ 31 ਦਸੰਬਰ 1989) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪੇਸ਼ਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਝ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਫਲ ਤਮਿਲ ਫਿਲਮ ਮਿਆਧਾ ਮਾਨ (2017) ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਪ੍ਰਿਆ ਭਵਾਨੀ ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਜਨਮ ਭਵਾਨੀ ਸ਼ੰਕਰ ਅਤੇ ਥੰਗਮ ਭਵਾਨੀ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ SBOA ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਅਤੇ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਕ੍ਰੇਸੈਂਟ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਮੀਡੀਆ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਬਿਜ਼ਨਸ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।
ਕਰੀਅਰ
ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਛਾਣ ਤਾਮਿਲ ਨਿਊਜ਼ ਚੈਨਲ ਪੁਥੀਆ ਥਲਾਈਮੁਰਾਈ ਵਿਖੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨਿਊਜ਼ ਪੇਸ਼ਕਾਰ ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸਟਾਰ ਵਿਜੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੇ ਕਲਿਆਣਮ ਮੂਧਲ ਕਢਲ ਵਾਰਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀਰੀਅਲ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 2017 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਵੈਭਵ ਰੈੱਡੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਆਧਾ ਮਾਨ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਸਰਵੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਡੈਬਿਊਟੈਂਟ ਲਈ SIIMA ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਪ੍ਰਿਆ ਕਾਰਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕਡੈਕੁਟੀ ਸਿੰਗਮ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। 2019 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ SJ ਸੂਰਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਮੋਨਸਟਰ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ। 2020 ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਾਫੀਆ: ਚੈਪਟਰ 1 ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ। ਉਹ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਪ੍ਰਾਈਮ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ ਟਾਈਮ ਏਨਾ ਬੌਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। 2021 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਜੀਵਾ ਅਤੇ ਅਰੁਲਨੀਥੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਲਟੀ-ਸਟਾਰਰ ਕਲਾਥਿਲ ਸੰਧੀਪੌਮ ਵਿੱਚ, ਸੰਦੀਪ ਕਿਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਕਸਾਦਾ ਥਾਪਾਰਾ, ਅਤੇ ਹਰੀਸ਼ ਕਲਿਆਣ ਦੇ ਨਾਲ ਓਹ ਮਨਪੱਨੇ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ।
2022 ਤੱਕ, ਉਸਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਅਰੁਣ ਵਿਜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਯਾਨਈ, ਅਥਰਵਾ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਰੂਥੀ ਆਤਮ, ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਐਸਜੇ ਸੂਰਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਬੋਮਈ, ਅਤੇ ਅਸ਼ੋਕ ਸੇਲਵਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਸਟਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸਦਾ ਅਗਲਾ ਤੇਲਗੂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਕਲਿਆਣਮ ਕਮਾਨੀਯਮ 14 ਜਨਵਰੀ 2023 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1989 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਲੱਧੜਾਂ
ਲੱਧੜਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦਾ ੲਿਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿੰਡ ਹੈ ਜੋ ਲੁਧਿਆਣਾ-ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਮੁੱਖ ਮਾਰਗ ’ਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰੀ ’ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 250 ਘਰ, ਆਬਾਦੀ 700 ਤੇ ਵੋਟਰ 400 ਦੇ ਕਰੀਬ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਰਕਬਾ 800 ਏਕੜ ਦੇ ਲਗਭਗ ਹੈ। ੲਿਸ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਅਤੇ ਹਵੇਲੀਆਂ ਵਾਲਾ ਪਿੰਡ ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਅਤੇ ਹਵੇਲੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਢਹਿ-ਢੇਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਤੇ ਕੁਝ ਖੰਡਰ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੱਧੜ, ਰੰਧਾਵਾ, ਗੁਰੋਂ ਤੇ ਗਿੱਲ ਗੋਤ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਕੂਲ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਜੰਗਵੀਰ ਸਿੰਘ ਗੁਰੋਂ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਤੋਂ ਸੈਨਾ ਮੈਡਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਫ਼ਸਰ ਹਨ।
ਪਿਛੋਕੜ
ਇਹ ਪਿੰਡ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਵਾਲੀ ਮਿਸਲ ਦੇ ਜਾਗੀਰਦਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਾਗੀਰਦਾਰਾਂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਭੱਟੀ ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨੂੰ ਖਦੇੜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪ ਪਿੰਡ ਦੀ ਮੋੜ੍ਹੀ ਗੱਡ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਸਰਹੰਦੀ ਇੱਟਾਂ ਨਾਲ ਹਵੇਲੀਆਂ ਅਤੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਬਣਵਾਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਾਗੀਰਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਚਾਰ ਪੱਤੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਪੱਕਾ ਵਸੇਬਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਬਾ ਜੈ ਸਿੰਘ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਵਾਲੀ ਮਿਸਲ ਦੇ ਜਰਨੈਲ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਲੜਾਈਆਂ ਲੜੀਆਂ ਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦੇ ਪੇਸ਼ੇਨਜ਼ਰ ਵੱਡੀ ਜਾਗੀਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ’ਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ‘ਬਾਬਾ ਜੈ ਸਿੰਘ ਗਰੋਂ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਵਾਲੀ ਮਿਸਲ’ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਸਿੰਘਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੰਦਿਰ ਵੀ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸਿੱਕਮ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ
ਸਿੱਕਮ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਇੱਕ ਵਿਧਾਨਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਲ 1993 ਵਿੱਚ ਸਿੱਕਮ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਅਪਰਾਧ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸਿੱਕਮ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਅਰਧ-ਨਿਆਇਕ ਸੰਸਥਾ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼
ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ:
ਰਚਨਾ
ਸਿੱਕਮ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਇੱਕ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਾਜ ਦਾ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਵਿਭਾਗ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਲਈ ਰੂਪ-ਰੇਖਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਨਖਾਹਾਂ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਸੋਧੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਚੁੰਗਕੀਪੂ ਲੇਪਚਾ ਸਿੱਕਮ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਹੈ। ਉਹ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ 3 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣਗੇ।
ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ
ਸਿੱਕਮ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਗਠਨ 2006 ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ:
ਫਰਿਆਲ ਗੋਹਰ
ਫਰਿਆਲ ਗੋਹਰ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ। ਉਹ ਵਾਰਿਸ, ਉਰਾਨ, ਚਾਂਦਨੀ ਰਾਤਾਂ, ਚਾਂਦ ਗ੍ਰਹਿਣ, ਅਤੇ ਮੋਹਿਨੀ ਮੈਂਸ਼ਨ ਕੀ ਸਿੰਡਰੇਲਾਇਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਫਰਿਆਲ ਦਾ ਜਨਮ 18 ਦਸੰਬਰ 1959 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਲਾਹੌਰ ਅਮਰੀਕਨ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ, ਉਸਨੂੰ ਖੇਡਾਂ ਖੇਡਣ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਾ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਸਾਫਟਬਾਲ ਖੇਡੀ ਆਖਰਕਾਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸਾਫਟਬਾਲ ਦੀ ਕਪਤਾਨ ਬਣ ਗਈ। ਫਿਰ ਉਹ ਕਿਨਾਰਡ ਕਾਲਜ ਚਲੀ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਿਆਸੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੈਨੇਡਾ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਮੈਕਗਿਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਮੈਕਗਿਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਵਿਖੇ ਦੱਖਣੀ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ।
ਕਰੀਅਰ
ਫਰਿਆਲ ਨੇ 1979 ਵਿੱਚ ਪੀਟੀਵੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਜਮਾਲ ਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਡਰਾਮਾ ਟਰੈਫਿਕ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਡਰਾਮੇ ਉਰਾਣ, ਚੰਦ ਗ੍ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਚੰਦਨੀ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਫਰਿਆਲ ਨੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਜਮਾਲ ਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਪਰ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਰਿਆਲ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਤਲਾਕ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਰਿਆਲ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਅਦਾਕਾਰਾ ਮਦੀਹਾ ਗੌਹਰ ਦੀ 2018 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਫਰਿਆਲ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸਵੇਰਾ ਨਦੀਮ ਦੀ ਮਾਸੀ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨਲੇਖਕ ਸ਼ਾਹਿਦ ਨਦੀਮ ਦੀ ਭਾਬੀ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1959 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਤ ਲੋਕ
ਵਿਸ਼ਨੂੰਪ੍ਰਿਆ
ਵਿਸ਼ਨੂੰਪ੍ਰਿਆ ਦੇਵੀ (বিষ্ণুপ্রিয়া ) ਰਾਜ ਪੰਡਿਤ ਸਨਾਤਨ ਮਿਸ਼ਰਾ ਦੀ ਧੀ ਅਤੇ ਚੈਤਨਯ ਮਹਾਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਤੀਜੀ ਪਤਨੀ ਸੱਤਿਆਭਾਮਾ ਦਾ ਪੁਨਰਜਨਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੀਵਨ
ਵਿਸ਼ਨੂੰਪ੍ਰਿਆ ਦਾ ਜਨਮ ਨਬਦਵਦੀਪ ਦੇ ਸਨਾਤਨ ਮਿਸ਼ਰਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸੱਪ ਦੇ ਡੰਗਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਲਕਸ਼ਮੀਪ੍ਰਿਆ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੈਤਨਯ ਮਹਾਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਾਂ ਸਾਕੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂੰਪ੍ਰਿਆ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ।
ਉਸਦੀ ਲੁਕੀ ਹੋਈ ਮਹਾਨਤਾ
ਉਹ 'ਭੂ' ਰੂਪ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ (ਸਤਿਆਭਾਮਾ) ਦਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਹੈ ਜੋ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਵਿੱਚ ਗੌਰੰਗਾ ਮਹਾਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦੌਲਤ ( ਪ੍ਰੇਮਧਾਨ ) ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਮੀਰ ਮੂਡ ਵਿੱਚ ਸੀ ( Aishwarya Vaab ) ਉਹ ਲਕਸ਼ਮੀਪ੍ਰਿਯਾ ਸੀ ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂੰਪ੍ਰਿਯਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮ-ਭਗਤੀ ਦੇ ਮੂਡ ਵਿੱਚ ਸੀ ( Prem vakti vaab ) ਮਹਾਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰਪ੍ਰਿਯਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਗ੍ਰੰਥ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਲੀਲਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੱਤਿਆਭਾਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਉਸਦੇ ਭੂ ਰੂਪ, ਰਾਜਾ ਸਤਰਾਜੀਤ ਦੀ ਧੀ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਹੈ। ਸਤਿਆਭਾਮਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਰਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਲੀਲਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸਤਰਾਜੀਤ ਸ਼੍ਰੀ ਸਨਾਤਨ ਮਿਸ਼ਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਗੌਰਾ ਲੀਲਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਮਾਤਾ ਸਤਿਆਭਾਮਾ ਸਨਾਤਨ ਮਿਸ਼ਰਾ ਦੇ ਘਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੀ - ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਣੁਪ੍ਰਿਆ ਦੇਵੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਉਹ 'ਭੂ ਸ਼ਕਤੀ' ਹੈ - ਧਰਤੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ। ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਆਪਣੇ ਨਾਰਾਇਣ ਰੂਪ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਤੱਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬ੍ਰਹਮ ਸ਼ਕਤੀ ਰਾਧਾ (ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ) ਹਨ ਜੋ ਖੁਦ ਤਿੰਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਹਨ - ਸ਼੍ਰੀ ਲਕਸ਼ਮੀ (ਉਸ ਦੀਆਂ ਬ੍ਰਹਮ ਕੀਮਤੀ ਚੀਜ਼ਾਂ), ਭੂ ਲਕਸ਼ਮੀ (ਧਰਤੀ ਦੀ ਦੇਵੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਧੀਰਜ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ), ਅਤੇ ਨੀਲਾ ਲਕਸ਼ਮੀ (ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਦੇਵੀ)। ਭੁ ਉਹ ਊਰਜਾ ਹੈ ਜੋ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ (ਸ਼੍ਰੀ ਚੈਤੰਨਿਆ-ਚਰਿਤਮ੍ਰਿਤ ਆਦਿ ਲੀਲਾ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਧਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ)। ਭੂ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦਾ ਸਥਾਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇਸ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਅਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਹੋਰ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਗ੍ਰਹਿ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਧਰਤੀ ਦੀ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦੇਵੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਨਿਰਮਲ ਜੀਵਨ ਘੋਸ਼
ਨਿਰਮਲ ਜੀਬਨ ਘੋਸ਼ (5 ਜਨਵਰੀ 1916 – 26 ਅਕਤੂਬਰ 1934) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਵਾਲੰਟੀਅਰਜ਼ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ 26 ਅਕਤੂਬਰ 1934 ਨੂੰ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਬਰਗ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਪਰਿਵਾਰ
ਘੋਸ਼ ਦਾ ਜਨਮ 1916 ਵਿੱਚ ਹੁਗਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਧਮਾਸੀਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਜਾਮਿਨੀ ਜੀਬਨ ਘੋਸ਼ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮਿਦਨਾਪੁਰ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਆਈ.ਏ. ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨ, ਬੰਗਾਲ ਵਾਲੰਟੀਅਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਰਾ ਪ੍ਰੋ. ਬਿਨਯ ਜੀਵਨ ਘੋਸ਼ ਨੂੰ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਅੰਦੋਲਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਣ ਕਾਰਨ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਕ ਹੋਰ ਭਰਾ ਨਾਬਾ ਜੀਬਨ ਘੋਸ਼ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੈਦ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਲਈ। ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਜੋਤੀ ਜੀਬਨ ਘੋਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਕੈਦ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਨਕਲਾਬੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ
ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਪੈਡੀ ਅਤੇ ਰਾਬਰਟ ਡਗਲਸ ਦੇ ਕਤਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਈ ਵੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਅਫ਼ਸਰ ਮਿਦਨਾਪੁਰ ਦਾ ਚਾਰਜ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮਿਸਟਰ ਬਰਨਾਰਡ ਈਜੇ ਬਰਗੇ, ਇੱਕ ਬੇਰਹਿਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੈਜਿਸਟ੍ਰੇਟ ਮਿਦਨਾਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਸੀ। ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਵਲੰਟੀਅਰਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਭਾਵ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਰਾਏ, ਬ੍ਰਜਾਕਿਸ਼ੋਰ ਚੱਕਰਵਰਤੀ, ਪ੍ਰਭਾਂਸ਼ੂ ਸੇਖਰ ਪਾਲ, ਕਾਮਾਖਿਆ ਚਰਨ ਘੋਸ਼, ਸੋਨਾਤਨ ਰਾਏ, ਨੰਦਾ ਦੁਲਾਲ ਸਿੰਘ, ਸੁਕੁਮਾਰ ਸੇਨ ਗੁਪਤਾ, ਬਿਜੋਏ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਘੋਸ਼, ਪੂਰਨਾਨੰਦ ਸਾਨਿਆਲ, ਮਨਿੰਦਰਾ ਨਾਥ ਚੌਧਰੀ, ਸਰੋਜ ਰੰਜਨ ਦਾਸ ਗੋਨੇਸ਼ ਕਾਨੂੰਗੋ, ਸੰਨਥ ਚੰਦਰਾ, ਸੰਨਥ ਸੇਨਗੋ, ਬੰਧੂ ਪੰਜਾ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਗੇਂਦਰ ਦੱਤਾ ਆਦਿ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਘੋਸ਼ ਨੇ ਅਨਾਥ ਬੰਧੂ ਪੰਜਾ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਗੇਨ ਦੱਤ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਦੋਂ ਬਰਗੇ 2 ਸਤੰਬਰ 1933 ਨੂੰ ਮਿਦਨਾਪੁਰਨ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸਿਸ ਬ੍ਰੈਡਲੇ ਬ੍ਰੈਡਲੀ -ਬਰਟ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਚ (ਬ੍ਰੈਡਲੀ-ਬਰਟ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ) ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਬੀ.ਸੀ.ਐਲ.ਏ. ਐਕਟ, 1925 ਦੇ ਤਹਿਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ।
ਮੌਤ
ਘੋਸ਼ ਨੂੰ 26 ਅਕਤੂਬਰ 1934 ਨੂੰ ਮੇਦਿਨੀਪੁਰ ਕੇਂਦਰੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਬ੍ਰਜਾਕਿਸ਼ੋਰ ਅਤੇ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ 25 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਕੇ ਮਾਰੇ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1934 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1916
ਮੋਉਮਿਤਾ ਦੱਤਾ
ਮੋਉਮਿਤਾ ਦੱਤਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Moumita Dutta) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ ਜੋ ਸਪੇਸ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ (SAC), ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਸੰਗਠਨ (ISRO) - ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨੀ/ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਕੋਲ ਆਪਟੀਕਲ ਅਤੇ ਆਈਆਰ ਸੈਂਸਰ/ਯੰਤਰ/ਪੇਲੋਡ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੈਮਰੇ ਅਤੇ ਇਮੇਜਿੰਗ ਸਪੈਕਟਰੋਮੀਟਰ) ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਟੈਸਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹੈ। ਉਹ 2014 ਵਿੱਚ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਮਾਰਸ ਆਰਬਿਟਰ ਮਿਸ਼ਨ (MOM) ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ MOM ਦੇ ਪੰਜ ਪੇਲੋਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।
ਰੁਚੀਆਂ
ਇੱਕ ਪੁਲਾੜ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਸਾਹਿਤ, ਰਚਨਾਤਮਕ ਲੇਖਣ, ਪਾਠ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਗੋਵਰਧਨ ਪਰਬਤ
ਗੋਵਰਧਨ ਪਰਬਤ (गोवर्धन पर्वत; ), ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੋਵਰਧਨ ਪਰਬਤ ਅਤੇ ਗਿਰੀਰਾਜ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮਥੁਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕਸਬੇ ਗੋਵਰਧਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਹਿੰਦੂ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਥੁਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੀ ਪਹਾੜੀ 'ਤੇ ਗੋਵਰਧਨ ਅਤੇ ਰਾਧਾ ਕੁੰਡ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਵਿਚ ਆਈ.ਐਸ. ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 21 ਕਿ.ਮੀ. (13 ਮਈ) ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ। ਇਹ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਭੂਮੀ (ਗੋਵਰਧਨ ਸੀਲਾ) ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਵਿਉਂਤਪਤੀ
'ਗੋਵਰਧਨ' ਨਾਮ ਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਅਨੁਵਾਦ ਹਨ। ਅੱਖਰੀਂ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ 'ਗੋ' ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ 'ਗਊਆਂ' ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 'ਵਰਧਨ' ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ 'ਪੋਸ਼ਣ' ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 'ਗੋ' ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਰਥ ਹੈ 'ਇੰਦਰੀਆਂ' ਅਤੇ 'ਵਰਧਨ' ਦਾ ਅਰਥ 'ਵਧਾਉਣਾ' ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ - ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਖਿੱਚ ਵਿੱਚ 'ਜੋ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ' ਨਾਮ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੋਵਰਧਨ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ (ਭਗਤੀ) ਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੋਵਰਧਨ ਪਰਬਤ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਨਾਲ, ਸਾਰੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਦੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਰਤੱਵ ਬ੍ਰਹਮਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਝੁਕਾਅ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਭੂਗੋਲ
ਗੋਵਰਧਨ ਪਰਬਤ, ਰਾਧਾ ਕੁੰਡ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਗੋਵਰਧਨ ਦੇ ਦੱਖਣ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਵੱਟ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ, ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ 100 ਫੁੱਟ (30 ਮੀਟਰ) ਉੱਪਰ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਪੰਚਾਰੀ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਅਨਯੋਰ ਅਤੇ ਜਾਤੀਪੁਰਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ। ਗੋਵਰਧਨ ਪਹਾੜੀ ਦਾ ਪਰਿਕਰਮਾ ਮਾਰਗ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਭਰਤਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਿਛੋਕੜ
ਗੋਵਰਧਨ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਰਬਤ ਦੀ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਸਾਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ ਕਈ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਘੰਟੇ ਬਿਤਾਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਬਾਗ, ਤਲਾਅ, ਗੁਫਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਗਊ-ਚਰਾਗਾਹਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਸਵਰਗ ਵਰਗੀ ਪਨਾਹਗਾਹ, ਝਰਨਿਆਂ ਦਾ ਖੇਤਰ, ਬਾਗ-ਗਰੋਵ (ਵਣ), ਅਰਬਰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੁੰਡ, ਅਤੇ ਬਨਸਪਤੀ ਨੂੰ ਰਾਧਾ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸਾਹਸ ਅਤੇ ਰਾਸ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਨਾਥ ਜੀ ਪੁਰਾਣਾ ਮੰਦਰ
ਗੋਵਰਧਨ ਪਰਬਤ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਇਕਲੌਤਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੰਦਰ ਸ਼੍ਰੀਨਾਥਜੀ ਮੰਦਰ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀਨਾਥ ਜੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਅਤੇ ੧੦੦ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉੱਥੇ ਰਹੇ। ਇਹ ਮੰਦਰ ਪੂਰਨਮਾਲਾ ਖੱਤਰੀ ਦੁਆਰਾ ਮਹਾਪ੍ਰਭੂਜੀ ਸ਼੍ਰੀ ਵੱਲਭਚਾਰੀਆ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਵੈਸ਼ਣਵ ਦਾ ਇਹ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਰਾਤ ਸ਼੍ਰੀਨਾਥ ਜੀ ਖੁਦ ਨਾਥਦੁਆਰਾ ਉਦੈਪੁਰ ਤੋਂ ਸ਼ਯਾਨ ਲਈ ਇਸ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਹੋਰ ਮੰਦਰ
ਕੁਝ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਇਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
. ਗਿਰੀਰਾਜੀ ਨੂੰ ਹਰ ਰਾਤ ਸ਼੍ਰੀਨਾਥ ਜੀ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼੍ਰੀਨਾਥ ਜੀ ਹਰ ਰਾਤ ਗੋਵਰਧਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਕਥਾ
ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਥਾਵਾਂ ਜਿਸ ਵਿਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਹੜ੍ਹ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ, "ਗੋਪੀਆਂ (ਗਊ-ਬੂਟੀਆਂ) ਨਾਲ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਭੂਤਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਹਨ। ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਵਿੱਚ ਪੇਂਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਲਦ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੋਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇੱਕ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਭੋਜਨ ਦੇ ਪਹਾੜ ਅੰਨਕੂਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਬਤ, ਇੰਦਰ ਦੁਆਰਾ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਹੜ੍ਹ, ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਚਿਤ੍ਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਗਿਰੀਰਾਜ ਚਾਲੀਸਾ (ਗੋਵਰਧਨ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਚਾਲੀ ਸਲੋਕਾਂ ਦਾ ਭਜਨ) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੋਵਰਧਨ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਪੁਲਸਤਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਉੱਥੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿੱਚ ਗੋਵਰਧਨ ਪਰਬਤ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਦੇ ਨਜ਼ਾਰੇ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਈ ਰੁੱਖਾਂ, ਹਿਰਨਾਂ ਅਤੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ।
ਗੋਵਰਧਨ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਚੁਕਣਾ
ਗੋਵਰਧਨ ਪੂਜਾ ਦੀਵਾਲੀ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਦਿਨ ਹੈ ਜਦੋਂ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਗਰਜ ਅਤੇ ਵਰਖਾ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਸੀ। ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸਾਲਾਨਾ ਭੇਟ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਡੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਵੇਖੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੰਦ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬਹਿਸ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ 'ਧਰਮ' ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਸੀ। ਉਹ ਕਿਸਾਨ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਫਰਜ਼ ਨਿਭਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਯਕੀਨ ਦਿਵਾਇਆ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੂਜਾ (ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ) ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਵਧਾਇਆ। ਫਿਰ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਹੜ੍ਹ ਲਿਆਂਦਾ। ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਗੋਵਰਧਨ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ /ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਪਰਬਤ ਹੇਠਾਂ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ। । ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਖਰਕਾਰ ਹਾਰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਰਵਉੱਚ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਇਸ ਪਹਿਲੂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਚਮਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ 'ਕਰਮ' ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਖੇਤਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਤੀਰਥ-ਅਸਥਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਭਾਰਤ ਵਿਚ ਵਰਣਿਤ ਥਾਵਾਂ
ਮੰਗੀਨਾਪੁੜੀ ਬੀਚ
ਮੰਗੀਨਾਪੁੜੀ ਬੀਚ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਦੇ ਤੱਟ 'ਤੇ 11 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (6.8 ਮੀਲ) ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਮਛਲੀਪਟਨਮ ਤੋਂ। ਬੀਚ ਦੀ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਸਟੇਟ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਬੋਰਡ, ਏ.ਪੀ.ਟੀ.ਡੀ.ਸੀ. ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬੀਚ
ਸਕੋਸ਼ੀਆਬੈਂਕ
ਬੈਂਕ ਆਫ ਨੋਵਾ ਸਕੋਸ਼ੀਆ, ਜਾਂ ਸਕੋਸ਼ੀਆਬੈਂਕ, ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਬਹੁ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੈਂਕਿੰਗ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸੇਵਾ ਕੰਪਨੀ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਪੰਜ ਵੱਡੇ ਬੈਂਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਇਹ ਜਮ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟ ਪੂੰਜੀਕਰਣ ਦੁਆਰਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਬੈਂਕ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ 25 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਾਹਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਬੈਂਕਿੰਗ, ਦੌਲਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਮੇਤ ਕਈ ਉਤਪਾਦਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। 88,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਅਤੇ $998 ਬਿਲੀਅਨ (ਅਕਤੂਬਰ 31, 2018 ਤੱਕ) ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਕੋਸ਼ੀਆਬੈਂਕ ਟੋਰਾਂਟੋ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਐਕਸਚੇਂਜਾਂ 'ਤੇ ਵਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹੈਲੀਫੈਕਸ, ਨੋਵਾ ਸਕੋਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ 1832 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ, ਸਕੋਸ਼ੀਆਬੈਂਕ ਨੇ 1900 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਦਫਤਰਾਂ ਨੂੰ ਟੋਰਾਂਟੋ, ਉਂਟਾਰੀਓ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਕੋਸ਼ੀਆਬੈਂਕ ਨੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕੈਰੇਬੀਅਨ, ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਐਕਵਾਇਰਜ਼ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ "ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੈਂਕ" ਕਿਹਾ ਹੈ। ਸਕੋਸ਼ੀਆਬੈਂਕ ਲੰਡਨ ਬੁਲੀਅਨ ਮਾਰਕਿਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਦਰਾਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਲੰਡਨ ਗੋਲਡ ਫਿਕਸਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। 1997 ਤੋਂ 2019 ਤੱਕ, ਇਹ ਇਸਦੇ ਕੀਮਤੀ ਧਾਤਾਂ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਸਕੋਸ਼ੀਆ ਮੋਕਾਟਾ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸਵਾਮੀ ਆਨੰਦਘਨ
ਸਵਾਮੀ ਆਨੰਦਘਨ ਇਕ ਉਦਾਸੀ ਸਾਧੂ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਕੁਝ ਭਾਗਾਂ ਦਾ ਟੀਕਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲ਼ਦੀ ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇਕ ਉਦਾਸੀ ਸਾਧੂ ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਦਯਾਲ ਦਾ ਚੇਲਾ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਬਾਣੀ
ਦਿਲ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂਪੁਰੀ
ਦਿਲ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂਪੁਰੀ (1875-1959),  ਉਰਦੂ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ ਜ਼ਮੀਰ ਹਸਨ ਖ਼ਾਨ ਦਾ ਤਖੱਲਸ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਜਨਮ 1875 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂਪੁਰ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਉਰਦੂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਾਇਰ ਅਮੀਰ ਮੀਨਾਈ ਦਾ ਚੇਲਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦੇ ਦੋ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ; ਉਹ ਹਨ - ਨਗਮਾ ਏ ਦਿਲ ਅਤੇ ਤਰਾਨਾ ਏ ਦਿਲ। ਦਿਲ ਸ਼ਾਹਜਹਾਨਪੁਰੀ, ਹਯਾਤ ਔਰ ਅਦਬੀ ਖਿਦਮਤ ਇਜ਼ਹਾਰ ਸਾਹਬਾਈ ਦੁਆਰਾ 1988 ਵਿੱਚ ਤਕਸੀਮਕਰ, ਦਾਨਿਸ਼ ਮਹੱਲ, ਲਖਨਊ, (DLC) 88905477 ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਇਸ ਕਵੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਯੋਗਦਾਨ 'ਤੇ ਇਕੋ-ਇਕ ਜਾਣੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਰਚਨਾ ਹੈ। 1959 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂਪੁਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਸੰਚਿਤਾ ਭੱਟਾਚਾਰਿਆ
ਸੰਚਿਤਾ ਭੱਟਾਚਾਰਿਆ (ਜਨਮ 19 ਫਰਵਰੀ 1992) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕਾ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਗਾਇਕੀ ਨਾਲ ਉਹ 'ਸਾ ਰੇ ਗਾ ਮਾ ਪਾ ਲਿਟਲ ਚੈਂਪਸ' ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਵਿਜੈਤਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜਨਤਕ ਵੋਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਜੇਤੂ ਬਣ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਐਲਬਮਾਂ ਲਈ ਗਾਣੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1992
ਕੀਰਤੀ ਨਾਗਪੁਰੇ
ਕੀਰਤੀ ਨਾਗਪੁਰੇ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Keerti Nagpure) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2010 ਵਿੱਚ ਵਿਭਾਵਰੀ ਤਲਵਾਰਕਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਓਲਖ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਨਾਗਪੁਰੇ ਪਰਿਚੈ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੀ ਮਲਿਕ ਚੋਪੜਾ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਕੀ ਬੇਟੀ ਨੰਦਿਨੀ ਵਿੱਚ ਨੰਦਨੀ ਪਾਂਡੇ ਰਘੂਵੰਸ਼ੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਈ 2022 ਤੋਂ, ਨਾਗਪੁਰੇ ਪਿਆਰ ਕਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ: ਰਾਧਾ ਮੋਹਨ ਵਿੱਚ ਤੁਲਸੀ ਮੋਹਨ ਤ੍ਰਿਵੇਦੀ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।
ਹਾਲੀਆ ਕੰਮ (2017-ਮੌਜੂਦਾ)
2017 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸ਼ਾਰਦੁਲ ਠਾਕੁਰ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਲਦੀਪਕ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆ ਪੁਰੋਹਿਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸੇ ਸਾਲ, ਉਸਨੇ ਸੋਨੀ ਐਲ.ਆਈ.ਵੀ. ਦੇ ਸ਼ੌਰਿਆ ਨਾਲ ਰਾਕੇਸ਼ ਬਾਪਟ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਨੀਤਾ ਅਸ਼ੋਕ ਕਾਮਟੇ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਵੈੱਬ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਅਸ਼ਵਨੀ ਕੁਮਾਰ (ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ)
ਅਸ਼ਵਨੀ ਕੁਮਾਰ (15 ਨਵੰਬਰ 1950 - 7 ਅਕਤੂਬਰ 2020) ਇੱਕ ਆਈਪੀਐਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ 2013 ਦੌਰਾਨ ਮਨੀਪੁਰ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।
ਕੀਰਤੀ ਨਾਗਪੁਰੇ
ਹਾਲੀਆ ਕੰਮ (2017-ਮੌਜੂਦਾ)
2018 ਤੋਂ 2019 ਤੱਕ, ਉਸਨੇ ਲਾਲ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਐਪੀਸੋਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਹਿਲ ਆਜ਼ਮ ਦੇ ਉਲਟ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਹਸਨ ਜ਼ੈਦੀ ਦੇ ਉਲਟ ਮੀਨਾ ਅਤੇ ਅੰਕਿਤ ਗੁਪਤਾ ਦੇ ਉਲਟ ਰਾਧਾ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ। 2021 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਮਿਲ ਗਈ ਮੰਜ਼ਿਲ ਮੁਝੇ ਵਿੱਚ ਤਨੂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਯੂਕਰੇਨ ਦਾ ਝੰਡਾ
thumb| ਯੂਕਰੇਨ ਦਾ ਝੰਡਾ ਯੂਕਰੇਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਝੰਡਾ ਯੂਰਪੀਅਨ ਦੇਸ਼, ਯੂਕਰੇਨ ਦਾ ਝੰਡਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਖਿਤਿਜੀ ਧਾਰੀਆਂ ਹਨ, ਇੱਕ ਨੀਲੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੀਲੀ। ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਕਰੇਨ
ਅਸ਼ਵਨੀ ਕੁਮਾਰ (ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ)
ਉਹ ਅਗਸਤ 2006 ਤੋਂ ਜੁਲਾਈ 2008 ਤੱਕ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਡੀਜੀਪੀ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ 2 ਅਗਸਤ 2008 ਤੋਂ 30 ਨਵੰਬਰ 2010 ਦੇ ਵਿੱਚ ਸੀ.ਬੀ.ਆਈ. ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਰਹੇ। ਸੀ.ਬੀ.ਆਈ. ਦੇ ਮੁਖੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਸੋਹਰਾਬੂਦੀਨ ਸ਼ੇਖ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੇਸ ਦੀ ਤਫ਼ਤੀਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ 2010 ਵਿਚਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਕੀਰਤੀ ਨਾਗਪੁਰੇ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਅਸ਼ਵਨੀ ਕੁਮਾਰ (ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ)
ਮੌਤ
ਅਸ਼ਵਨੀ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ 7 ਅਕਤੂਬਰ 2020 ਨੂੰ ਸ਼ਿਮਲਾ ਦੇ ਬ੍ਰੋਕਹਰਸਟ ਸਥਿਤ ਆਪਣੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ 'ਤੇ ਫਾਹਾ ਲੈ ਕੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਸੂਤਰਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਦਾਸੀ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2020 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1950 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਿਸ ਮੁਖੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਿਸ ਸੇਵਾ ਅਧਿਕਾਰੀ
ਮੌਸੁਮੀ ਦੀਕਪਤੀ
ਮੌਸੁਮੀ ਦੀਕਪਤੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਐਟਮੌਸਫੇਰਿਕ ਰਿਸਰਚ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਹਾਈ ਐਲਟੀਟਿਊਡ ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਮਾਰਚ 2006 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸੂਰਜੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਖਗੋਲ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸਿਮੂਲੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਅਗਲੇ ਸੂਰਜੀ ਚੱਕਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ। 2006-2007 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮੌਸੁਮੀ ਦੀਕਪਤੀ ਨੇ ਸੂਰਜੀ ਚੱਕਰ 24 ਲਈ ਤਿੰਨ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਆਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ - (i) ਸੂਰਜੀ ਚੱਕਰ 24 ਦੀ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਜੋ 2006 ਦੀ ਬਜਾਏ 2008 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗੀ, (ii) ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੂਰਜੀ ਚੱਕਰ 24 ਜਿਸਦਾ ਸਿਖਰ 30% ਹੋਵੇਗਾ - ਪਿਛਲੇ ਚੱਕਰ ('ਚੱਕਰ 23') ਨਾਲੋਂ 50% ਮਜ਼ਬੂਤ, ਅਤੇ (iii) ਦੱਖਣੀ ਗੋਲਾਰਧ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜੀ ਚੱਕਰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਗੋਲਿਸਫਾਇਰ ਨਾਲੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਆਂ, (i) ਅਤੇ (iii) ਸੱਚ ਹੋਈਆਂ। ਸੂਰਜੀ ਚੱਕਰ 24 ਦੀ ਦੇਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਸਦਾ ਖੋਜ ਪੱਤਰ ਡਿਸਕਵਰ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ 100 ਖੋਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਟੀਕ ਡਾਇਨਾਮੋ-ਅਧਾਰਿਤ ਸੂਰਜੀ ਚੱਕਰ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਟੂਲ ਬਣਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸੂਰਜੀ ਡਾਇਨਾਮੋ ਮਾਡਲ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ ਸਮੁੰਦਰੀ ਅਤੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਪੂਰਵ-ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜੀ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਜੋੜ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1">
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਰਾਠੌੜ
thumb|ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਰਾਠੌੜ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਰਾਠੌੜ (ਜਨਮ 15 ਅਕਤੂਬਰ 1996) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਰਾਠੌੜ ਬੈਰਿਸਟਰ ਬਾਬੂ ਵਿੱਚ ਸੌਦਾਮਿਨੀ ਭੌਮਿਕ, ਕਿਉੰ ਉਠੇ ਦਿਲ ਛੱਡ ਆਏ ਵਿੱਚ ਰਾਧਾ ਸਾਹਨੀ ਅਤੇ ਯੇ ਰਿਸ਼ਤਾ ਕਯਾ ਕਹਿਲਾਤਾ ਹੈ ਵਿੱਚ ਅਕਸ਼ਰਾ ਗੋਇਨਕਾ ਬਿਰਲਾ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਰਾਠੌੜ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਅਕਤੂਬਰ 1996 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਕਰੀਅਰ
ਰਾਠੌੜ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2018 ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਪਹਿਲੀ ਬਾਰ ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਸ਼ੋਅ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਐਪੀਸੋਡ ਵਿੱਚ ਸਾਨਵੀ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ ਸੀ।
2019 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਕਿੰਸ਼ੁਕ ਵੈਦਿਆ ਦੇ ਉਲਟ ਜਾਤ ਨਾ ਪੁਛੋ ਪ੍ਰੇਮ ਕੀ ਵਿੱਚ ਸੁਮਨ ਪਾਂਡੇ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਸਨੇ ਉਸਦੀ ਗਲਪ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਫਿਰ ਉਸਨੇ 2020 ਵਿੱਚ ਬੈਰਿਸਟਰ ਬਾਬੂ ਵਿੱਚ ਸੌਦਾਮਿਨੀ ਭੌਮਿਕ ਗ੍ਰੀਨਵੁੱਡ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਤ ਮਿਸ਼ਰਾ ਅਤੇ ਜੇਸਨ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਉਲਟ।
2021 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਯਸ਼ ਟੋਂਕ ਦੇ ਉਲਟ ਕਿਉੰ ਉਠੇ ਦਿਲ ਛੱਡ ਆਏ ਵਿੱਚ ਰਾਧਾ ਸਾਹਨੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸੇ ਸਾਲ, ਉਸਨੇ ਚੁਟਜ਼ਪਾਹ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਵੈੱਬ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਰਿਚਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਅਕਤੂਬਰ 2021 ਤੋਂ, ਰਾਠੌੜ ਨੂੰ ਹਰਸ਼ਦ ਚੋਪੜਾ ਦੇ ਨਾਲ ਯੇ ਰਿਸ਼ਤਾ ਕਯਾ ਕਹਿਲਾਤਾ ਹੈ ਵਿੱਚ ਅਕਸ਼ਰਾ ਗੋਇਨਕਾ ਬਿਰਲਾ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ੋਅ ਉਸਦੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੋੜ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ITA ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ।
2022 ਵਿੱਚ, ਰਾਠੌੜ ਨੇ ਅਕਸ਼ਰਾ ਗੋਇਨਕਾ ਬਿਰਲਾ ਨੂੰ ਗੇਮ ਸ਼ੋਅ ਰਵੀਵਾਰ ਵਿਦ ਸਟਾਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1996 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ
ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼
ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਮਿਸ਼ਨ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਤਪੀੜਨ ਅਤੇ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੈ।Rajasthan State Commission For Women
ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ:
ਰਚਨਾ
ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਇੱਕ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਰਾਜ ਦਾ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਵਿਭਾਗ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਲਈ ਰੂਪ-ਰੇਖਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਨਖਾਹਾਂ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਸੋਧੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ
ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਗਠਨ 2006 ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ:
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1">
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸੰਗਠਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕ
ਪਾਵਰ ਸਪਲਾਈ
ਪਾਵਰ ਸਪਲਾਈ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹਤਵਪੂਰਣ ਯੰਤਰ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯੰਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜਿਆਦਾ ਵੋਲਟੇਜ਼ਵਾਲੀ ਬਿਜਲੀ ਨੂੰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਝੱਲਣ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਲੱਲ੍ਹੀਆਂ
ਲੱਲ੍ਹੀਆਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਗੜ੍ਹਸ਼ੰਕਰ ਕੋਲ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ-ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਮੁੱਖ ਮਾਰਗ ’ਤੇ ਗੜ੍ਹਸ਼ੰਕਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 2700 ਅਤੇ ਵੋਟਰ ਲਗਭਗ 800 ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਕੁਲ ਰਕਬਾ 300 ਏਕੜ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੇ ਤੀਰਥ ਅਸਥਾਨ ‘ਤੀਰਥਆਣਾ’ ਕੋਲ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਤੀਰਥਆਣਾ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਰਵੀਦਾਸ ਜੀ, ਸਿੱਧ ਚਾਨੋਂ ਮੰਦਿਰ, ਸਮਾਧ ਬਾਬਾ ਲੱਖ ਦਾਤਾ ਪੀਰ ਤੇ ਬਾਬਾ ਬਾਲਕ ਨਾਥ ਦਾ ਮੰਦਿਰ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਆਂਗਨਵਾੜੀ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਜੱਟਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਬਾਹਰਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸੇ ਹੋਏ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸਨੂੰ ਐਨਆਰਆਈਜ਼ ਦਾ ਪਿੰਡ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਿਛੋਕੜ
ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡ ਦੀ ਮੋੜੀ ਤੀਰਥ ਅਸਥਾਨ ’ਤੇ ਆਏ ਲੱਲ੍ਹੀ ਗੋਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਗੱਡੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਲੱਲ੍ਹੀ ਤੇ ਫਿਰ ਲੱਲ੍ਹੀ ਤੋਂ ਲੱਲ੍ਹੀਆਂ ਪੱਕ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਵੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਲੱਲ੍ਹੀ ਗੋਤ ਦੇ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਲੱਲ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਚਰਨ-ਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਜੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਹੱਥ ਲਿਖਤ ਪਿੰਡ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿਖੇ ਸੰਭਾਲੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਜਾਨਕੀ ਅਥੀ ਨਹਾਪੱਨ
ਪੁਆਨ ਸ੍ਰੀ ਦਾਤਿਨ ਜਾਨਕੀ ਅਥੀ ਨਹਾਪੱਨ, ਨੂੰ ਬਤੌਰ ਜਾਨਕੀ ਦੇਵਰ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, (25 ਫ਼ਰਵਰੀ 2014), ਮਲੇਸ਼ੀਅਨ ਭਾਰਤੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਅਤੇ  ਮਲੇਸ਼ੀਆ (ਫਿਰ ਮਲਾਇਆ) ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਸੀ।
ਜਨਾਕੀ ਮਲਾਇਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਾਮਿਲ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਹ ਕੇਵਲ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ  ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਲਈ ਲੜਾਈ ਲਈ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ। ਤੁਰੰਤ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਬੁੰਦਾਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
2000 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ। ਨਮੂਨੀਆ ਦੇ ਕਾਰਣ 9 ਮਈ, 2014 ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਮੋਨਿਕਾ ਬੇਦੀ
ਮੋਨਿਕਾ ਬੇਦੀ (ਜਨਮ 18 ਜਨਵਰੀ 1975 ਵਿੱਚ, ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ, ਪੰਜਾਬ) ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਨਾਲ 1990 ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਬਿੱਗ ਬਾਸ 2 ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਉੱਤੇ ਸਾਰਾਵਤਿੱਚੰਦਰਾਂ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਵਿੱਚ ਐਨ.ਜੇ.ਆਰ. ਆਈ।
ਜਾਨਕੀ ਅਥੀ ਨਹਾਪੱਨ
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਲਾਈ ਭਾਸ਼ਾਈ ਬਾਹਰੀ ਲੜ੍ਹੀਆਂ ਵਾਲੇ ਲੇਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with Malay language external links ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1925 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2014 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਮੋਨਿਕਾ ਬੇਦੀ
ਮੁੱਢਲਾ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਬੇਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਪਿਛੋਕੜ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਪ੍ਰੇਮ ਕੁਮਾਰ ਬੇਦੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਬੇਦੀ ਦੇ ਘਰ ਪਿੰਡ ਚੱਬੇਵਾਲ, ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ 1979 ਵਿੱਚ ਨਾਰਵੇ, ਡਰਮੈਨ ਚਲੇ ਗਏ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅੰਡਰ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਸਾਹਿਤ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ, ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ; ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਉਸ ਨੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ 1995 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।
ਸਤੰਬਰ 2002 ਵਿੱਚ, ਬੇਦੀ ਅਤੇ ਅਬੂ ਸਲੇਮ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜਾਅਲੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਲਈ ਪੁਰਤਗਾਲ ਵਿੱਚ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। 2006 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਬੇਦੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਝੂਠੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਪਾਸਪੋਰਟ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ। ਨਵੰਬਰ 2010 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਪਰ ਜੇਲ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਭੋਗ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਬੇਦੀ ਇੱਕ ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਸੀਜ਼ਨ-2, ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਭਾਗੀਦਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ "ਝਲਕ ਦਿਖਲਾ ਜਾ 3" ਅਤੇ "ਦੇਸੀ ਗਰਲ" ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਤੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਸੰਗੀਤ ਐਲਬਮ ਲਈ "ਏਕਓਂਕਾਰ" ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਗਾਏ।
ਬੇਦੀ ਨੇ ਹਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਰਿੱਕੀ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ "ਸਿਰਫਿਰੇ" (2012) ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।
2013 ਵਿੱਚ, ਬੇਦੀ ਨੇ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਦੇ ਸ਼ੋਅ ਸਰਸਵਤੀਚੰਦਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਦੀ ਇੱਕ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1975 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਲੜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਲੋਕ
ਤੰਦੂਰ
right|thumb| ਆਧੁਨਿਕ ਵਸਰਾਵਿਕ ਲੱਕੜ ਨਾਲ ਭਰੇ ਤੰਦੂਰ। thumb|235x235px| ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਤੰਦੂਰ thumb|175x175px| ਚਾਰਕੋਲ ਵਾਲਾ ਸਟੀਲ ਦਾ ਤੰਦੂਰ, ਸੁਆਹ ਟਰੇ ਅਤੇ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਦੇ ਨਾਲ। thumb|175x175px| ਕੋਲੇ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਹਲਕੇ ਸਟੀਲ ਦੇ ਡਰੱਮ ਦਾ ਇੱਕ ਤੰਦੂਰ। ਇੱਕ ਤੰਦੂਰ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: tandoor) ਨੂੰ ਤਨੂਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਲਿੰਡਰ ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਭਾਂਡਾ ਜਾਂ ਧਾਤ ਦਾ ਓਵਨ ਹੈ, ਜੋ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੰਦੂਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੱਖਣੀ, ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ, ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦੱਖਣੀ ਪਕਵਾਨ ਪਕਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਤੰਦੂਰ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ, ਕੋਲੇ ਜਾਂ ਲੱਕੜ ਦੀ ਅੱਗ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਕਸਦ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵੱਲ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨਾ, ਪਕਾਉਣ ਲਈ ਗਰਮੀ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਗਰਮ ਹਵਾ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਰਾਹੀਂ ਚਰਬੀ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਪਕਾਉਣਾ ਹੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਤੰਦੂਰ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ 480 °C (900 °F) ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਦੇ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਤੰਦੂਰ ਭੱਠੀ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜਗਦਾ ਰੱਖਣਾ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ। ਤੰਦੂਰ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਫਲੈਟਬਰੇਡ (ਤੰਦੂਰੀ ਰੋਟੀ)
thumb|250x250px| [[ਯਮਨ|ਯਮਨੀ ਆਧੁਨਿਕ ਤੰਦੂਰ (ਤਨੂਰ) ਤੰਦੂਰੀ ਰੋਟੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਮੁਲਾਵਾਹ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ]] ਇੱਕ ਤੰਦੂਰ ਸ਼ਾਇਦ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਰੋਟੀਆਂ ਨੂੰ ਪਕਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਹਨ - ਤੰਦੂਰੀ ਰੋਟੀ, ਤੰਦੂਰੀ ਨਾਨ, ਤੰਦੂਰੀ ਲੱਛਾ ਪਰੌਂਠਾ, ਮਿੱਸੀ ਰੋਟੀ, ਅਤੇ ਤੰਦੂਰੀ ਕੁਲਚਾ।
ਪੇਸ਼ਾਵਰੀ ਖਰ
ਭੁੰਨਿਆ ਕਾਜੂ, ਅਤੇ ਕਾਟੇਜ ਪਨੀਰ ਦਾ ਪੇਸਟ ਇੱਕ ਤੰਦੂਰ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਮਸਾਲੇ ਵਾਲੀ ਮੋਟਾਈ ਕਰੀਮ ਵਿੱਚ ਮਰੀਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਲੋਚ ਅਤੇ ਆਲੂ
ਆਲੂ ਕਾਟੇਜ ਪਨੀਰ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਜੂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਤੰਦੂਰ ਵਿੱਚ ਭੁੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤੰਦੂਰੀ ਚਿਕਨ (ਤੰਦੂਰੀ ਮੁਰਗੀ)
ਤੰਦੂਰੀ ਚਿਕਨ, ਇੱਕ ਭੁੰਨਿਆ ਹੋਇਆ ਚਿਕਨ ਵਿਅੰਜਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਉਪ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਚਿਕਨ ਨੂੰ ਦਹੀਂ ਵਿੱਚ ਗਰਮ ਮਸਾਲਾ, ਲਸਣ, ਅਦਰਕ, ਜੀਰਾ, ਲਾਲ ਮਿਰਚ, ਅਤੇ ਵਿਅੰਜਨ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਹੋਰ ਮਸਾਲੇ ਨਾਲ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਟੋਰੇ ਦੇ ਗਰਮ ਵਰਜਨਾਂ ਵਿਚ, ਲਾਲ ਮਿਰਚ, ਲਾਲ ਮਿਰਚ ਪਾਊਡਰ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਮਸਾਲੇ ਆਮ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਹਲਕੇ ਵਰਜਨਾਂ ਵਿਚ, ਭੋਜਨ ਦੇ ਰੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਲਦੀ ਪੀਲੇ-ਸੰਤਰੀ ਰੰਗ ਦਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਤੰਦੂਰ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਰਵਾਇਤੀ ਗਰਿਲ ਤੇ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।