cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਪੇਂਡੂ ਸਭਿਆਚਾਰ
ਪੇਂਡੂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮੇਲੇ
ਪੇਂਡੂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਮੇਲਿਆਂ ਦਾ ਅਹਿਮ ਰੋਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਪਿੰਡ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਦਿਨ ਤਿਉਹਾਰ ਤੇ ਮੇਲੇ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੱਚਣਾ, ਗਿੱਧਾ ਪਾਉਣਾ (ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਗਿੱਧਾ) ਕੁਸ਼ਤੀਆਂ ਕਰਵਾਉਣਾ,ਕਬੱਡੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਲੋਕ ਖੇਡਾਂ ਕਰਵਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ ਮੇਲੇ ਪੇਂਡੂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਹਨ ਹਿੱਸਾ ਹਨ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਮੇਲਿਆਂ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਉਨਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਜਿੰਨਾ ਕਿ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਸੀ। ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਹਾੜ੍ਹੀ ਸਾਉਣੀ ਤੇ ਮੇਲੇ ਲਾਉਂਦੇ ਪਰ ਅੱਜ ਵੀ ਕਈ ਮੇਲੇ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਵਾਂਗ ਹੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੇਲੇ ਵੀ ਬੜੇ ਸਜੀਵ ਤੇ ਰੰਗੀਲੇ ਹਨ। ਹਰ ਮੇਲਾ ਦੁਲਹਨ ਵਾਂਗ ਸਜਦਾ ਤੇ ਬਰਾਤ ਵਾਂਗ ਭਰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੇਲੇ ਦਾ ਹਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਮਨਮੋਹਣਾ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਸਾਂਝ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਲੋਕ ਹਾੜ੍ਹੀ ਸਾਉਣੀ ਵੇਚ ਵੱਟ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਮੇਲੇ ਤੇ ਹੋ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਮਨਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਭੰਗੜੇ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਰ ਦਿਨ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਮੇਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਮੌਸਮ ਨਾਲ, ਕਿਸੇ ਧਾਰਮਿਕ ਘਟਨਾ ਨਾਲ ਜਾਂ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਮੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋ ਕੁੱਝ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ। 1.ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ 2.ਹੋਲੀ 3.ਵਿਸਾਖੀ 4.ਤੀਆਂ 5.ਛਪਾਰ ਦਾ ਮੇਲਾ 6.ਜਰਗ ਦਾ ਮੇਲਾ 7.ਜਗਰਾਵਾਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਾ ਮੇਲਾ 8.ਹੈਦਰ ਸ਼ੇਖ ਦਾ ਮੇਲਾ 9.ਮੁਕਤਸਰ ਦਾ ਮੇਲਾ 10.ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ
ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ
ਪੇਂਡੂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਕਦਰਾਂ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੇਂਡੂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਰਿਹਾ ਪੇਂਡੂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਕਾਰਜ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਪੰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਪੇਂਡੂ ਜਨ ਜੀਵਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਣਖ ਇੱਜਤ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ਪੇਂਡੂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਸੀ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਾਂਝ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਉੱਤੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰ ਕੇ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੀ ਕਦਰ ਕੇਂਦਰੀ ਮਹੱਤਤਾ ਰੱਖਦੀ ਦੇਂਦੀ ਹੈ ਉਹ ਉਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਦੀ ਬਾਬਾ ਸ਼ੇਖ ਫਰੀਦ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟਾਇਆ ਸੀ: " ਫਰੀਦਾ ਬਾਰਿ ਪਰਾਇਐ ਬੈਸਣਾ ਸਾਂਈ ਮੁਝੇ ਨਾ ਦੇਹਿ।। ਜੇ ਤੂ ਏਵੇਂ ਰਖਸੀ ਜੀਉ ਸਰੀਰਹੁ ਲੇਹੁ।।" ਇਹ "ਬਾਰ ਪਰਾਏ ਬੈਸਣ "ਦਾ ਸੰਤਾਪ ਪੰਜਾਬੀ ਆਚਰਣ ਲਈ ਮੌਤ ਤੋਂ ਵੀ ਮਾੜਾ ਹੈ ਦੂਜੇ ਦੇ ਆਸਰੇ ਜਿਉਣ ਨਾਲੋਂ ਤਾਂ ਨਾ ਜਾਣਾ ਵਧੇਰੇ ਚੰਗਾ ਹੈ।
ਲੋਧੀ ਵੰਸ਼
ਲੋਧੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ (ਫ਼ਾਰਸੀ: سلسله لودی) ਇੱਕ ਅਫ਼ਗਾਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਸੀ ਜਿਸਨੇ 1451 ਤੋਂ 1526 ਤੱਕ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਬਹਿਲੋਲ ਖਾਨ ਲੋਧੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਸੱਯਦ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਲਈ ਸੀ।
ਬਹਿਲੋਲ ਲੋਧੀ
ਬਹਿਲੋਲ ਖਾਨ ਲੋਧੀ ਭਾਰਤ (ਪੰਜਾਬ) ਵਿੱਚ ਸਰਹਿੰਦ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਮਲਿਕ ਸੁਲਤਾਨ ਸ਼ਾਹ ਲੋਧੀ ਦਾ ਭਤੀਜਾ ਅਤੇ ਜਵਾਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸੱਯਦ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਸਰਹਿੰਦ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਬਣਿਆ। ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਰੁਣ-ਬਿਨ-ਸੁਲਤਾਨ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਜੋਸ਼ਦਾਰ ਨੇਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਨਾਲ ਅਫਗਾਨ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਢਿੱਲੀ ਸੰਘੀ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਦੇ ਗੜਬੜ ਵਾਲੇ ਮੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਅਧੀਨ ਕਰਨ ਲਈ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਜੋਸ਼ ਭਰਿਆ। ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਸੱਯਦ ਸ਼ਾਸਕ ਅਲਾਉਦੀਨ ਆਲਮ ਸ਼ਾਹ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਤਿਆਗ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਹਿਲੋਲ ਖ਼ਾਨ ਲੋਧੀ 19 ਅਪ੍ਰੈਲ 1451 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਤਖ਼ਤ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ। ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘਟਨਾ ਜੌਨਪੁਰ ਦੀ ਜਿੱਤ ਸੀ। ਬਹਿਲੋਲ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਾਂ ਸ਼ਰਕੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਨ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ 1486 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਪੁੱਤਰ ਬਾਰਬਕ ਨੂੰ ਜੌਨਪੁਰ ਦੀ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ।
ਸਿਕੰਦਰ ਖਾਨ ਲੋਧੀ
thumb|ਸਿਕੰਦਰ ਲੋਧੀ ਦਾ ਮਕਬਰਾ। ਬਹਿਲੋਲ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪੁੱਤਰ ਸਿਕੰਦਰ ਖਾਨ ਲੋਧੀ (ਜਨਮ ਨਿਜ਼ਾਮ ਖਾਨ), 17 ਜੁਲਾਈ 1489 ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਸਿਕੰਦਰ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 15 ਜੁਲਾਈ 1489 ਨੂੰ ਸੁਲਤਾਨ ਦਾ ਤਾਜ ਪਹਿਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ 1504 ਵਿੱਚ ਆਗਰਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮਸਜਿਦਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਆਗਰਾ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਵਣਜ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਕਲਮ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਦਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਫਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਸ਼ਤੂਨ ਅਹਿਲਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖਾਤੇ ਇੱਕ ਰਾਜ ਆਡਿਟ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿਚ ਜੋਸ਼ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਭਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਬਿਹਾਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਅਤੇ ਮਿਲਾਉਣਾ ਸੀ।
ਇਬਰਾਹਿਮ ਲੋਧੀ
ਸਿਕੰਦਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਇਬਰਾਹਿਮ ਲੋਧੀ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਆਖਰੀ ਲੋਧੀ ਸੁਲਤਾਨ ਸੀ। ਉਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਯੋਧੇ ਦੇ ਗੁਣ ਸਨ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਅਤੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਹਲੀ ਅਤੇ ਅਨੈਤਿਕ ਸੀ। ਸ਼ਾਹੀ ਨਿਰੰਕੁਸ਼ਤਾ 'ਤੇ ਉਸਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਉਪਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਰਪੱਖ ਦਮਨ ਦੀ ਉਸਦੀ ਨੀਤੀ ਅਸਫਲ ਸਾਬਤ ਹੋਣੀ ਯਕੀਨੀ ਸੀ। ਇਬਰਾਹਿਮ ਨੇ ਕਈ ਬਗਾਵਤਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਵਿਰੋਧ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਰੱਖਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮੇਂ ਲਈ ਅਫਗਾਨਾਂ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਲੋਧੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਿਨਾਸ਼ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਰ ਗਿਆ। ਇਬਰਾਹਿਮ 1526 ਵਿਚ ਪਾਣੀਪਤ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਹਾਰ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਲੋਧੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਅੰਤ ਅਤੇ ਬਾਬਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਉਭਾਰ ਹੋਇਆ।
ਪਤਨ
ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਬਰਾਹਿਮ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਲੋਧੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਢਾਂਚਾ ਛੱਡੇ ਹੋਏ ਵਪਾਰਕ ਰੂਟਾਂ ਅਤੇ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਏ ਖਜ਼ਾਨੇ ਕਾਰਨ ਭੰਗ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਡੇਕਨ ਇੱਕ ਤੱਟਵਰਤੀ ਵਪਾਰਕ ਮਾਰਗ ਸੀ, ਪਰ ਪੰਦਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਸਪਲਾਈ ਲਾਈਨਾਂ ਢਹਿ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਖਾਸ ਵਪਾਰਕ ਮਾਰਗ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਅਸਫਲਤਾ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਤੱਟ ਤੋਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸੇ ਤੱਕ ਸਪਲਾਈ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਲੋਧੀ ਸਾਮਰਾਜ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਲੋਧੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜੇਕਰ ਵਪਾਰਕ ਮਾਰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਜੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ; ਇਸ ਲਈ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਵਪਾਰਕ ਰੂਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਪਾਰ ਘਟ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਕਮਜ਼ੋਰ ਛੱਡ ਗਿਆ। ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਦੌਲਤ ਖਾਨ ਲੋਧੀ ਨੇ ਇਬਰਾਹਿਮ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਪਮਾਨ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਕਾਬਲ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਬਾਬਰ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਰਾਜ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਇਬਰਾਹਿਮ ਲੋਧੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਬਰ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਬਰਾਹਿਮ ਲੋਧੀ ਦੀ ਮੌਤ ਨਾਲ ਲੋਧੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਵੀ ਅੰਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਫਗਾਨ ਧੜੇਬੰਦੀ
1517 ਵਿਚ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਬੈਠਣ ਵੇਲੇ ਇਬਰਾਹਿਮ ਨੂੰ ਇਕ ਹੋਰ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਪਸ਼ਤੂਨ ਰਿਆਸਤ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਨੇ ਜੌਨਪੁਰ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਿਚਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਇਬਰਾਹਿਮ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਜਲਾਲੁਦੀਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਵਿਰੁੱਧ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕਣ ਵਿਚ ਸਮਰਥਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਬਰਾਹਿਮ ਨੇ ਫੌਜੀ ਸਹਾਇਤਾ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਸ਼ਤੂਨ ਅਹਿਲਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਹੋਰ ਪਸ਼ਤੂਨ ਅਹਿਲਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇਬਰਾਹਿਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਦਰੀਆ ਖਾਨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ।
ਇਕ ਹੋਰ ਕਾਰਕ ਜਿਸ ਨੇ ਇਬਰਾਹਿਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਦਰੋਹ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਸੀ ਉਸ ਦੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਘਾਟ। ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਚਾਚਾ ਆਲਮ ਖਾਨ ਨੇ ਮੁਗਲ ਹਮਲਾਵਰ ਬਾਬਰ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਕੇ ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ।
ਰਾਜਪੂਤ ਹਮਲੇ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਗਾਵਤ
ਮੇਵਾੜ ਦੇ ਰਾਜਪੂਤ ਨੇਤਾ ਰਾਣਾ ਸਾਂਗਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ, ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਲੋਧੀ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਪੂਤ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਰਾਜਪੂਤਾਨੇ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਦੌਲਤ ਖਾਨ ਨੇ ਇਬਰਾਹਿਮ ਲੋਧੀ ਤੋਂ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਬਾਬਰ ਨੂੰ ਲੋਧੀ ਰਾਜ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਰਾਣਾ ਸਾਂਗਾ ਨੇ ਵੀ ਇਬਰਾਹਿਮ ਲੋਧੀ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਲਈ ਬਾਬਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਮਾਇਤ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਪਾਣੀਪਤ ਦੀ ਲੜਾਈ, 1526
ਬੰਦੂਕਾਂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਵਰਤੋਂ ਨੇ ਛੋਟੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਇਲਾਕੇ 'ਤੇ ਵੱਡਾ ਲਾਭ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ। ਝੜਪ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਅਤੇ ਚਾਲਾਂ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਬਾਬਰ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦੋ ਬਗ਼ਾਵਤਾਂ ਤੋਂ ਬਚ ਗਿਆ ਸੀ, ਇੱਕ ਕੰਧਾਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਜਿੱਤਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਥਾਨਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅਨਾਥਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਵਧਾਨ ਸੀ।
ਦੋਵੇਂ ਸੁੰਨੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਬਾਬਰ ਇਬਰਾਹਿਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਇਲਾਕਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਬਾਬਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ 24,000 ਆਦਮੀਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੇ ਮਸਕਟ ਅਤੇ ਤੋਪਖਾਨੇ ਨਾਲ ਲੈਸ ਪਾਣੀਪਤ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਕੂਚ ਕੀਤਾ। ਇਬਰਾਹਿਮ ਨੇ 100,000 ਆਦਮੀ (ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਪਰ ਬਿਨਾਂ ਬੰਦੂਕਾਂ ਵਾਲੇ) ਅਤੇ 1,000 ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਲੜਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਇਬਰਾਹਿਮ ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਪੈਦਲ ਫ਼ੌਜ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨੁਕਸਾਨ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਕੋਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਦਮੀ ਸਨ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਬਾਰੂਦ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਜੰਗ ਨਹੀਂ ਲੜੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਰਣਨੀਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਬਾਬਰ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਆਪਣਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਇਆ ਅਤੇ ਇਬਰਾਹਿਮ ਆਪਣੇ 20,000 ਜਵਾਨਾਂ ਸਮੇਤ ਅਪ੍ਰੈਲ 1526 ਵਿਚ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
ਬਾਬਰ ਅਤੇ ਮੁਗਲਾਂ ਦਾ ਰਲੇਵਾਂ
ਇਬਰਾਹਿਮ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਾਬਰ ਨੇ ਆਲਮ ਖ਼ਾਨ (ਇਬਰਾਹਿਮ ਦੇ ਚਾਚਾ) ਨੂੰ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਬਿਠਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇਬਰਾਹਿਮ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ। ਇਬਰਾਹਿਮ ਦੀ ਮੌਤ ਨੇ ਲੋਧੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਅੰਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਬਾਕੀ ਦੇ ਲੋਧੀ ਇਲਾਕੇ ਨਵੇਂ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਗਏ ਸਨ। ਬਾਬਰ ਹੋਰ ਫੌਜੀ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਮਹਿਮੂਦ ਲੋਧੀ
ਇਬਰਾਹਿਮ ਲੋਧੀ ਦੇ ਭਰਾ ਮਹਿਮੂਦ ਲੋਧੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁਲਤਾਨ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਉਸਨੇ ਖਾਨਵਾ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਰਾਣਾ ਸਾਂਗਾ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 4,000 ਅਫਗਾਨ ਸੈਨਿਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ। ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਹਿਮੂਦ ਲੋਧੀ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਘਾਘਰਾ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਬਾਬਰ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ।
ਧਰਮ ਅਤੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ
thumb|350x350px|ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲੋਧੀ ਗਾਰਡਨ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾ ਗੁੰਬਦ। 1490 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਸ਼ਾਇਦ ਸਿਕੰਦਰ ਲੋਧੀ ਦੁਆਰਾ, ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਪੂਰਾ ਗੁੰਬਦ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਵਾਂਗ, ਲੋਧੀ ਸੁਲਤਾਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅੱਬਾਸੀ ਖਲੀਫਾ ਦੇ ਉਪ-ਨਿਯੁਕਤਾਂ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਸਲਿਮ ਸੰਸਾਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਖਲੀਫਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੁਸਲਿਮ ਉਲਾਮਾ, ਸੂਫੀ ਸ਼ੇਖਾਂ, ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਦਾਅਵੇਦਾਰ ਵੰਸ਼ਜਾਂ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕੁਰੈਸ਼ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਨਕਦ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਾਲੀਆ ਮੁਕਤ ਜ਼ਮੀਨਾਂ (ਸਾਰੇ ਪਿੰਡਾਂ ਸਮੇਤ) ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਲੋਧੀਆਂ ਦੇ ਮੁਸਲਿਮ ਪਰਜਾ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਯੋਗਤਾ ਲਈ ਜ਼ਕਾਤ ਟੈਕਸ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਗੈਰ-ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜਜ਼ੀਆ ਟੈਕਸ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਧੂ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਟੈਕਸ ਅਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਫਿਰ ਵੀ, ਕਈ ਹਿੰਦੂ ਅਫਸਰਾਂ ਨੇ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਮਾਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ।
ਸਿਕੰਦਰ ਲੋਧੀ, ਜਿਸਦੀ ਮਾਂ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਸੀ, ਨੇ ਆਪਣੀ ਇਸਲਾਮਿਕ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਲਾਭ ਵਜੋਂ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੁੰਨੀ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਉਲੇਮਾ ਦੇ ਦਬਾਅ ਹੇਠ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮ ਵਾਂਗ ਹੀ ਨਿਰਦਈ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮੁਸਲਿਮ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਮਜ਼ਾਰਾਂ (ਮਜ਼ਾਰਾਂ) 'ਤੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਵੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼ਹੀਦ ਸਲਾਰ ਮਸੂਦ ਦੇ ਬਰਛੇ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਜਲੂਸ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਨੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੁਸਲਿਮ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਕਈ ਕਸਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰੀਆ ਅਦਾਲਤਾਂ ਵੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ, ਕਾਜ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਗੈਰ-ਮੁਸਲਿਮ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਧੀ ਵੰਸ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ
ਲਾਲ ਮਸਜ਼ਿਦ, ਦਿੱਲੀ
ਲਾਲ ਮਸਜ਼ਿਦ ( ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ: لال مسجد ‎,ਹਿੰਦੀ :लाल मस्जिद) ਨੂੰ ਫ਼ਕਰੁਲ ਮਸਜ਼ਿਦ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਬਾਰਾ ਬਜ਼ਾਰ, ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਗੇਟ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਮਸਜ਼ਿਦ ਨੂੰ 1728-29 ਦੌਰਾਨ ਕਨੀਜ਼-ਏ-ਫ਼ਾਤਿਮਾ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਸੁਜਾਤ ਖਾਨ ਜੋ ਕਿ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦਾ ਦਰਬਾਰੀ ਸੀ, ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਬਣਵਾਈ। ਕਰਨਲ ਜੇਮਜ਼ ਸਕਿਨਰ ਨੇ ਮਸਜਿਦ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਵਾਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਮਸਜਿਦਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਸਜਿਦਾਂ
ਅਮੀਰ ਸਰਖੋਸ਼
ਅਮੀਰ ਸਰਖੋਸ਼ (* 30. ਮਈ 1991 ) ਇੱਕ ਈਰਾਨੀ ਸਨੂਕਰ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ.
ਕਰੀਅਰ
ਇੱਕ 12- ਜਾਂ 13 ਸਾਲ ਦੇ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਸਰਖੋਸ਼ ਨੇ 2004 ਏਸ਼ੀਆਈ ਸਨੂਕਰ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਹਰਾਕੇ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫਾਈਨਲਿਸਟ ਪੰਕਜ ਅਡਵਾਨੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ) ਸਮੇਤ ਸਮੂਹ ਪੜਾਅ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ. ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਫਿਰ ਗਰੁੱਪ ਪੜਾਅ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ. 2007 ਵਿੱਚ U21 ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸਮੂਹ ਦੇ ਪੜਾਅ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਚਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਮੈਚ ਜਿੱਤੇ, ਪਰ ਦੂਜੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਆਖਰੀ ਜੇਤੂ ਜ਼ਿਆਓ ਗੁਓਡੋਂਗ ਤੋਂ 2: 4 ਨਾਲ ਹਾਰ ਮਿਲੀ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ U21 ਏਸ਼ੀਅਨ ਸਨੂਕਰ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਹਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ 2008 ਦੀ ਵਰਲਡ ਅਮਰਟੇਅਰ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਗਰੁੱਪ ਪੜਾਅ ਤੋਂ ਬਚ ਗਿਆ, ਪਰ ਇਸ ਵਾਰ 32 ਦੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਜ਼ੀਓ ਗੁਓਡੋਂਗ ਤੋਂ ਫਿਰ ਹਾਰ ਗਿਆ। ਸਰਖੋਸ਼ ਨੇ 2009 ਯੂ 21 ਏਸ਼ੀਅਨ ਸਨੂਕਰ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਗਰੁੱਪ ਪੜਾਅ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।.
2009 ਵਿੱਚ ਉਹ ਇਰਾਨ ਦੇ ਕਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ U21 ਸ਼ੁਕੀਨ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਲਿu ਚੁਆਂਗ ਕਾਰਨ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ। 2010 U21 ਸਨੂਕਰ ਏਸ਼ੀਆ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ 2012 ਯੂ 21 ਸਨੂਕਰ ਏਸ਼ੀਆ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹਮਵਤਨ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਜੇਤੂ ਹੋਸਿਨ ਵਫਾਈ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ। ਅਮੇਚਿਯਰ ਵਰਲਡ ਕੱਪ 2012 ਵਿਚ, ਉਹ ਗਰੁੱਪ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ. ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਰਖੋਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਸਨੂਕਰ ਏਸ਼ੀਆ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 2013 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਗਰੁੱਪ ਪੜਾਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਬਣਾਈ ਸੀ। ਉਹ ਸੀਰੀਆ ਦੇ ਓਮਰ ਅਲ ਕੋਜਾ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ, ਜੋ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਸਰਖੋਸ਼ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿਰੋਧੀ ਸਾਲੇਹ ਮੁਹੰਮਦੀ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ 6-ਰੈਡ ਵਰਲਡ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਸਨੂਕਰ ਮੇਨ ਟੂਰ ਦਾ ਇੱਕ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਗਰੁੱਪ ਪੜਾਅ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ( ਡੈਰੇਨ ਮੋਰਗਨ ਤੋਂ ਵੱਧ). ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸ਼ੁਕੀਨ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੇ ਅਜੇਤੂ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਪੜਾਅ ਤੋਂ ਬਚ ਗਿਆ, ਆਖਰਕਾਰ ਉਹ ਡੈਰੀਅਲ ਹਿੱਲ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ 32 ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਿਆ. 2014 ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੱਪ ਵਿਚ, ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਮੁੱਖ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਥੋਰ ਚੁਆਨ ਲਿਓਂਗ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ. ਲਗਾਤਾਰ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਸਰਖੋਸ਼ ਨੇ ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ 6-ਰੈਡ ਵਰਲਡ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਪੰਜ ਮੈਚਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੋ ਜਿੱਤਾਂ ਨਾਲ ਸਮੂਹ ਪੜਾਅ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਗਿਆ.
ਤੇ 2014 ਸ਼ੁਕੀਨੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ 6 ਦੇ ਖਿਲਾਫ: Sarkhosh ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ 3 ਸੀ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ Kritsanut Lertsattayathorn. ਉਹ 2015 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੂਹ ਪੜਾਅ ਤੋਂ ਬਚ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਕ੍ਰਿਸਟਨੁਟ ਲੇਰਟਸੱਟੈਥੋਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਮੁੱਖ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਹਾਰ ਗਿਆ. 2015 ਦੀ ਸ਼ੁਕੀਨ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ, ਉਹ ਸਮੂਹ ਦੇ ਪੜਾਅ ਤੋਂ ਬਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਮੁੱਖ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਪੰਕਜ ਅਡਵਾਨੀ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ. ਏਸ਼ੀਅਨ 6-ਰੈਡ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 2016 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਮੁੱਖ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ਹਬੀਬ ਸੁਬਾਹ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹਟਾਇਆ ਗਿਆ. ਉਸ ਸਾਲ ਸਨੂਕਰ ਏਸ਼ੀਆ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਈ, ਪਰ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਬਾਬ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ. ਸਾਲ 2016 ਦੀ ਸ਼ੁਕੀਨ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ, ਉਹ 16 ਦੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹਮਵਤਨ ਹਮਦ ਜ਼ੇਰੇਹਡੂਸਟ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ. 2017 ਦੇ ਸਨੂਕਰ ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੇ 32 ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਸਰਖੋਸ਼ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲ ਜੋਕਰ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ।.
ਜੁਲਾਈ ਅਤੇ ਅਗਸਤ 2017 ਵਿੱਚ, ਸਰਖੋਸ਼ ਨੇ ਏਸ਼ੀਅਨ 6-ਲਾਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਆਈਬੀਐਸਐਫ 6-ਰੈਡ ਵਰਲਡ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ 16 ਦੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਏ ਸਨ। ਏਸ਼ੀਅਨ ਇਨਡੋਰ ਗੇਮਜ਼ 2017 ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਐਮੇਚਿਓਰ ਵਰਲਡ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ਪੰਕਜ ਅਡਵਾਨੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ 2: 8 ਨਾਲ ਹਾਰ ਮਿਲੀ। ਉਸ ਨੇ 2018 ਸਨੂਕਰ ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਦੂਜੀ ਅੰਤਿਮ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਇਸ ਵਾਰ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਹਮਵਤਨ ਅਲੀ ਘੈਰਘੌਜ਼ਲੋ ਨੂੰ 6-1 ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ.
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1991 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਨੂਕਰ ਖਿਡਾਰੀ
ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਵਿਰਕ
ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਵਿਰਕ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ 1998 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਐਲਬਮ ਕੱਲੀ ਬਹਿ ਕੇ ਰੋ ਲੈਨੀ ਆਂ ਨਾਲ਼ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ।
ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਗਾਇਕੀ
ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਵਿਰਕ ਦਾ ਜਨਮ 11 ਜੂਨ 1975 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। 1997 ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਗਾਇਕੀ ਨੂੰ ਕਿੱਤੇ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾਇਆ। ਇਸ ਵੇਲ਼ੇ ਮਰਦ ਗਾਇਕਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਸੀ। ਜੁਲਾਈ 1998 ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਐਲਬਮ, ਕੱਲੀ ਬਹਿ ਕੇ ਰੋ ਲੈਨੀ ਆਂ, ਜਾਰੀ ਹੋਈ ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਮ ਦਿਵਾਇਆ।
ਹੂਬੇਈ
thumb|230x230px|ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਹੂਬੇਈ ਪ੍ਰਾਂਤ (ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਿੱਚ) ਹੂਬੇਈ (湖北, Hubei) ਜਨਵਾਦੀ ਲੋਕ-ਰਾਜ ਚੀਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਂਤ ਹੈ। ਹੂਬੇਈ ਦਾ ਮਤਲੱਬ ਝੀਲ ਵਲੋਂ ਜਵਾਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀ ਦੋਂਗਤੀਂਗ ਝੀਲ ਵਲੋਂ ਜਵਾਬ ਦੀ ਹਾਲਤ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਹੈ। ਹੁਬੇਈ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵੂਹਾਨ (武汉, Wuhan) ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਚੀਨੀ ਇਤਹਾਸ ਦੇ ਚਿਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹੁਬੇਈ ਦੇ ਪੂਰਵੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਅ (鄂) ਨਾਮਕ ਪ੍ਰਾਂਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਜ੍ਹਾ ਵਲੋਂ ਹੁਬੇਈ ਨੂੰ ਚੀਨੀ ਭਾਵਚਿਤਰੋਂ ਵਿੱਚ ਸੰਖਿਪਤ ਰੂਪ ਵਲੋਂ 鄂 (ਅ, È) ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਚੂ ਰਾਜ ਵੀ ਸਥਿਤ ਸੀ ਇਸਲਈ ਇਸਨੂੰ ਲੋਕ- ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਚੂ (楚, Chu) ਵੀ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੂਬੇਈ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ੧, ੮੫, ੯੦੦ ਵਰਗ ਕਿਮੀ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ ਵਲੋਂ ਜਰਾ ਘੱਟ। ਸੰਨ ੨੦੧੦ ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਆਬਾਦੀ ੫, ੭੨, ੩੭, ੭੪੦ ਸੀ, ਯਾਨੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁਜਰਾਤ ਰਾਜ ਵਲੋਂ ਜਰਾ ਘੱਟ।
ਇਸ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਵੁਦਾਂਗ ਪਹਾੜਾਂ (武当山, Wudang Shan, ਵੁਦਾਂਗ ਸ਼ਾਨ) ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਤਾਓਧਰਮੀ ਮੱਠ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁੱਝ ਵਿੱਚ ਕੰਗ- ਫੂ ਵਰਗੀ ਲੜਾਈ ਕਲਾਵਾਂ ਸਿਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸਨ। ਹੂਬੇਈ ਦਾ ਮੌਸਮ ਅੱਛਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਨਹੀਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮ ਅਤੇ ਨਹੀਂ ਜਿਆਦਾ ਠੰਡਾ। ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਰਫ ਕਦੇ- ਕਭਾਰ ਹੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਹਾਨ ਚੀਨੀ ਲੋਕ ਬਹੁਸੰਖਿਏ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੱਖਣ- ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਮਿਆਓ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹਮੋਂਗ ਜਾਤੀ ਅਤੇ ਤੁਜਿਆ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਮੁਦਾਏ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਮੋਨਿਕਾ ਅਲੀ
ਮੋਨਿਕਾ ਅਲੀ (ਜਨਮ 20 ਅਕਤੂਬਰ 1967) ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਆਪਣੇ ਪਲੇਠੇ ਨਾਵਲ ਬਰਿੱਕ ਲੇਨ ਕਾਰਨ ਹੋਈ। 2003 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਾਂਟਾ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਨਾਵਲ ਦੇ ਅਣਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਖਰੜੇ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ "ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨੌਜਵਾਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਾਵਲਕਾਰਾਂ" ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਚੁਣਿਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸੇ ਸਾਲ ਇਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਇਹ 2003 ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੈਨ ਬੁਕਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 2007 ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੀ ਫਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਨਾਵਲ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਅਲੀ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮਾਤਾ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ 20 ਅਕਤੂਬਰ 1967 ਨੂੰ ਢਾਕਾ, ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ (ਹੁਣ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਅਜੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਯੁਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਮੈਮਨਸਿੰਘ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਮੂਲਵਾਸੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਬੋਲਟਨ ਦੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਮੁਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਏ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਫਿਲਾਸਫੀ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਤੇ ਦੀ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਵਾਧਾਮ ਕਾਲਜ, ਆਕਸਫੋਰਡ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਬਰਿੱਕ ਲੇਨ
ਬਰਿੱਕ ਲੇਨ ਦਾ ਨਾਮ ਲੰਡਨ ਦੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਵਸੋਂ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਗਲੀ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਜ਼ਨੀਨ ਨਾਮੀ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਚੰਨੂ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਦੇ ਬਾਅਦ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬੰਗਲਾ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਲੰਡਨ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਇਲਾਕੇ ਬਰਿਕ ਲੇਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਇਲਾਕਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੰਗਲਾ ਦੇਸ਼ੀ ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਤਾਦਾਦ ਆਬਾਦ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਗ਼ੁਰਬਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਸਲੇ ਆਮ ਹਨ। ਨਾਜ਼ਨੀਨ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ੀ ਨਾਲ ਘਰ ਦੇ ਕੰਮ ਅਤੇ ਖ਼ਾਵੰਦ ਦੀ ਖਿਦਮਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਹਿਸਤਾ ਆਹਿਸਤਾ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਅਜਨਬੀ ਮਾਹੌਲ ਦੀ ਸਮਝ ਆਉਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ
ਚੰਨੂ ਨੂੰ ਤਾਲੀਮ-ਯਾਫ਼ਤਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਚੰਗੀ ਨੌਕਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਨਾਜ਼ਨੀਨ ਖ਼ੁਦ ਇੱਕ ਕੱਪੜੇ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਫੈਕਟਰੀ ਲਈ ਸਿਲਾਈ ਦਾ ਕੰਮ ਘਰ ਤੋਂ ਕਰਨ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੀ ਕਰੀਮ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕ਼ਾਤ ਹੁੰਦੀ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਸੁਲਾਈ ਦਾ ਕੰਮ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਰੀਮ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਨਾਜ਼ਨੀਨ ਨੂੰ ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਮਸਲਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦਾ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਥੇਬੰਦ ਕਰਨ ਦੇ ਜਜ਼ਬੇ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਨਾਜ਼ਨੀਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਹੁਸੀਨਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬੰਗਲਾ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਹੁਸੀਨਾ ਦੋਨਾਂ ਭੈਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਅਤਿਆਚਾਰੀ ਪਤੀ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣ ਲਈ ਉਹ ਘਰੋਂ ਭੱਜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਢਾਕਾ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਹੋਰ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਅਤੇ ਅਤਿਆਚਾਰੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1967 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਮੂਲ ਦੇ ਲੇਖਕ
ਨਵਾਂ ਮੁੱਢ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਵੋਡਾਫੋਨ ਅਰੇਨਾ
ਵੋਡਾਫੋਨ ਅਰੇਨਾ, ਇਸਤਾਨਬੁਲ, ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਬੇਸਿਕਤਾਸ ਜੇ. ਕੇ. ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 41,903 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ
ਘੁਮਾਰਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਘੁਮਾਰਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ 68 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਇਹ ਹਲਕਾ ਜਨਰਲ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 75,415 ਵੋਟਰ ਸਨ।
ਵਿਧਾਇਕ
2012 ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇਸ਼ ਧਰਮਾਨੀ ਇਸ ਹਲਕੇ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ।
!ਸਾਲ !colspan="2" align="center"|ਪਾਰਟੀ !align="center" | ਵਿਧਾਇਕ !ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ !ਵੋਟਰ % !ਜੇਤੂ ਦਾ ਵੋਟ ਅੰਤਰ !ਸਰੋਤ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਇਸਾਮੂ ਅਕਾਸਾਕੀ
thumb ਇਸਾਮੂ ਅਕਾਸਾਕੀ (赤崎 勇) ਇੱਕ ਜਪਾਨੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 1989 ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾਰ ਗੈਲੀਅਮ ਨਾਈਟਰਾਈਡ (GaN) ਬਲੂ ਐਲ.ਈ.ਡੀ. (ਨੀਲਾ ਰੌਸ਼ਨੀ ਛੱਡਣ ਵਾਲ਼ਾ ਡਾਈਓਡ) ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਤਿ-ਚਮਕਦਾਰ GaN ਬਲੂ ਐਲ.ਈ.ਡੀ. ਦੀ ਕਾਢ ਕੱਢਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।    ਉਸਨੂੰ ਜਪਾਨ ਦੇ ਹੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹਿਰੋਸ਼ੀ ਅਮਾਨੋ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸ਼ੁਜੀ ਨਾਕਾਮੁਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਨੀਲੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਛੱਡਣ ਵਾਲ਼ੇ ਡਾਈਓਡ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਡਾਈਓਡ ਚਿੱਟੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਊਰਜਾ-ਬਚਾਊ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਰੋਤ ਹੈ 85 ਸਾਲ ਦਾ ਅਕਾਸਾਕੀ ਮੇਈਜੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ ਅਤੇ ਨਗੋਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਨਰੇਰੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ
ਸਟੋਨਹੈਂਜ
ਸਟੋਨਹੈਂਜ ਵਿਲਟਸ਼ਾਇਰ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚਲਾ ਇੱਕ ਲਿਖਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਵੀ ਪੁਰਾਣਾ ਸਮਾਰਕ ਹੈ ਜੋ ਏਮਜ਼ਬਰੀ ਤੋਂ 2 ਮੀਲ (3 ਕਿ.ਮੀ.) ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਸੈਲਿਸਬਰੀ ਤੋਂ 8 ਮੀਲ (13 ਕਿ.ਮੀ.) ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਉਸਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹਦੇ ਨੇੜਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਬਰਿਸਤਾਨ ਵੀ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਟੋਨਹੈਂਜ
ਢੇਰਨਾ
ਢੇਰਨਾ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸੰਦ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਮਧਾਣੀ ਦੇ ਜੁੱਟ ਵਿੱਚ 7/8 ਇੰਚ ਲੰਮੀ ਲੱਕੜੀਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਦ ਹੁਣ ਆਮ ਤੋਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਚੇਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਗਾਇਬ ਹੋ ਚੁਕਿਆ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸੰਦ ਨਾਲ ਸਣ ਦੀ ਰੱਸੀ ਨੂੰ ਵੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਢੇਰਨੇ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਸਣ ਦੀ ਰੱਸੀ ਪੱਖਲੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਕੰਮ ਆਉਂਦੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਤੇਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਕਾਰਪਾਤੀ ਪਹਾੜ
ਕਾਰਪੈਥੀ ਪਰਬਤ ਜਾਂ ਕਰਪੈਥੀਅਨ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਕਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ 1,500 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਮੀ ਪਰਬਤ ਲੜੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਇਹ 1,700 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਮੇ ਸਕੈਂਡੀਨੇਵੀਆਈ ਪਹਾੜਾਂ ਮਗਰੋਂ ਯੂਰਪ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮੀ ਪਰਬਤ ਲੜੀ ਹੈ।
ਨਿੱਕੀ ਬੇਂਜ਼
ਅੱਲਾ ਮੌਂਟਚਾਕ (А́лла Монча́к, ਜਨਮ 11 ਦਸੰਬਰ, 1981), ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਆਪਣੇ ਸਟੇਜੀ ਨਾਮ ਨਿੱਕੀ ਬੇਂਜ਼ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਇੱਕ ਯੂਕਰੇਨੀ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੌਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਇਹ 2010 ਦੀ ਪੇਂਟਹਾਉਸ ਪੈਟ  ਸੀ ਜੋ 2011 ਵਿੱਚ, ਪੈਟ ਆਫ਼ ਦੀ ਈਅਰ ਚੁਣੀ ਗਈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ
ਬੇਂਜ਼ ਦਾ ਜਨਮ 11 ਦਸੰਬਰ, 1981 ਨੂੰ  ਮਾਰਿਉਪੋਲ, ਯੂਕਰੇਨੀ ਐਸਐਸਆਰ, ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸੀ। 7 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਕੈਨੇਡਾ ਚਲੀ ਗਈ। ਇਹ ਟੋਰਾਂਟੋ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਬੇਂਜ਼ ਨੇ ਪੌਰਨ ਕੈਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਤੌਰ ਇੱਕ ਸਵਿਮਸੂਟ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਸਟੀਪਰ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਜਿਮ ਗੁੰਨ ਦੁਆਰਾ ਅਡਲਟ ਫ਼ਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਨੇ ਇਸਨੂੰ ਫ੍ਰੈਂਕ ਕੀ, ਪਲੈਜ਼ਰ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਨਾਲ ਪਰਿਚਿਤ ਕਰਵਾਇਆ। ਇਸਨੂੰ ਜਨਵਰੀ 2003 ਵਿੱਚ, ਪਲੈਜ਼ਰ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਨੇ ਸਾਇਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਔਨ-ਸਕਰੀਨ ਸੈਕਸ ਸੀਨ ਸਟਰੈਪ ਆਨ ਸੈਲੀ ਵਿੱਚ 20 ਵਿੱਚ ਜੀਨਾ ਲੀਨ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਪਹਿਲਾ ਮੁੰਡਾ-ਕੁੜੀ ਸੀਨ ਬੇਨ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਦ ਸਵੀਟੈਸਟ ਥਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ।
ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ
• 2
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1981 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਟੋ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਨੇਡੀਅਨ ਪੌਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਇਸ਼ਨਪੁਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੈਥਾਨੀ
ਪ੍ਰਤਿਬਾ ਨੈਥਾਨੀ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਅਤੇ ਕਾਰਕੁੰਨ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਅਸ਼ਲੀਲਤਾ ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਵਿਰੋਧਤਾ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਪ੍ਰਤਿਬਾ ਨੈਥਾਨੀ ਦਾ ਜਨਮ ਮੁੰਬਈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਉਤਰਾਖੰਡ ਪੌੜੀ ਗੜਵਾਲ ਤੋਂ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਡਾ. ਐਸ.ਐਸ. ਨੈਥਾਨੀ, ਬੰਬੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਜ਼ੇਵੀਅਰਜ਼ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਹਿੰਦੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਰਾਹ-ਦਿਸੇਰਾ ਸਨ। ਪ੍ਰਤਿਬਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਾਰੇ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਚੈਨਲ 'ਤੇ ਬਾਲਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰਨ ਵਿਰੁੱਧ ਬੰਬੇਹਾਈ ਕੋਰਟ (ਜਨਹਿੱਤ ਨੰ. 1232) 2004 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਬਲਿਕ ਇੰਟਰੈਸਟ ਲਿਟੀਗੇਸ਼ਨ (ਪੀ.ਆਈ.ਐਲ.) ਦਾਇਰ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਯਤਨਾਂ ਸਦਕਾ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਨਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਕੋਡ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ ਪਈ। ਬੰਬੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪੀ.ਆਈ.ਐਲ. ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪਾਸ ਕਰਦਿਆਂ ਨਿੱਜੀ ਚੈਨਲਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕੀਤਾ।
ਕਰੀਅਰ
ਪ੍ਰਤਿਬਾ ਨੈਥਾਨੀ ਇਸ ਸਮੇਂ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਇੱਕ ਐਸੋਸੀਏਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਜ਼ੇਵੀਅਰਜ਼ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਮੁਖੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਵਿਭਾਗ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਸਬੰਧਿਤ ਔਰਤਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਿਕਨਸਟ੍ਰਕਟਿਵ ਸਰਜਰੀ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ, ਇੱਕ ਸਵੈਇੱਛੁਕ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਹੈ, ਜੋ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਪਲਾਸਟਿਕ ਅਤੇ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਸਰਜਰੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਰੀਕਨਸਟ੍ਰਕਟਿਵ ਸਰਜਰੀ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸੜਨ, ਦੁਰਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਸੱਟਾਂ, ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੌਜੂਦ ਹੋਰ ਸਰੀਰਕ ਵਿਗਾੜ, ਜਾਂ ਜੋ ਤੇਜ਼ਾਬ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ,ਔਰਤਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜਾਬ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਕਾਰਨ ਇਲਾਜ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਇਕ ਡਾਕਟਰ ਡਾ. ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਤੇਜ਼ਾਬੀ ਹਮਲੇ ਦੇ ਪੀੜਤਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰਤਿਬਾ ਨੈਥਾਨੀ ਡਾ. ਗੁਪਤਾ ਨਾਲ ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਵਿਚ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ, ਪੀੜਤਾਂ ਦੇ ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਜੁਰਮਾਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਤੋਂ ਸਖ਼ਤ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦੀ ਮੰਗ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਹ ਜੋੜੀ ਤੇਜ਼ਾਬ ਦੇ ਹਮਲੇਵਾਰਾਂ ਲਈ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲਾ 7 ਸਾਲ ਦੀ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ 10 ਸਾਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਪੀੜਤ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ 5-10 ਲੱਖ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਡਾ. ਨੈਥਾਨੀ ਅਤੇ ਡਾ: ਗੁਪਤਾ ਪੀੜਤਾਂ ਦੇ ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੇਜ਼ਾਬੀ ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਕਈ ਸੁਝਾਅ ਦੇ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੁਝਾਵਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤੇਜ਼ਾਬ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ਾਬ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾਈ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਅਪਾਹਜ ਵਜੋਂ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਰਿਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਮਿਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ (ਇਸ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਉਹ ਸੁਝਾਅ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਵਿਗਾੜਾਂ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਅਪਾਹਜਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਣਾ), ਪੀੜਤਾਂ ਦਾ ਮੁਫਤ ਡਾਕਟਰੀ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਹਮਲਾਵਰ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਅਤੇ ਜਲਦ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣ।
ਪ੍ਰਤਿਬਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਵਿਚ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਕਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਘਾਤਕ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਅਸ਼ਲੀਲ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਵੀ ਹਨ।
ਉਹ ਉਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਕਬਾਇਲੀ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਬਚਾਅ ਨੀਤੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣੇ ਰਵਾਇਤੀ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਲੜ ਰਹੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਤਿਬਾ ਨੈਥਾਨੀ ਇਕਲੌਤੀ ਗੈਰ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਗਾਇਕਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਦੈਪੁਰ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਰਾਜ ਗੀਤ - "ਮਹਾਰੋ ਵੀਰ ਸ਼ਰੋਮਣੀ ਦੇਸ" ਗਾਉਣ ਅਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨ ਦਾ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ
ਸੰਨ 2000 ਵਿਚ ਪ੍ਰਤਿਬਾ ਨੈਥਾਨੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਹਿਲੀਆਂ 7 ਔਰਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਤਰਾਖੰਡ ਵਿਚ ਨੰਦਾਦੇਵੀ ਪਾਰਵਤੀ ਦੀ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਨੰਦਾ ਦੇਵੀ ਰਾਜ ਜਾਟ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਹਰ 13 ਤੋਂ 16 ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਵਿਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜੋ 280 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੀ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਤੋਂ 17.500 ਫੁੱਟ ਦੀ ਉੱਚਾਈ ਤੱਕ ਜਾ ਕੇ 22 ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਪੈਦਲ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਉਹ ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ ਦੁਆਰਾ 2005 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇਵੀਆਂ ਵਜੋਂ ਚੁਣੀਆਂ ਗਈਆਂ 29 ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਮਸਲਿਆਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਅਨੇਕਾਂ ਅਵਾਰਡਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ ਦੀ ਡਿਉਟੀ ਤੋਂ ਪਾਰ ਜਾਣ ਲਈ ਮਹਾਰਾਣਾ ਮੇਵਾੜ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ, ਉਦੈਪੁਰ ਦੁਆਰਾ ਵੱਕਾਰੀ ਪੰਨਾਧਾਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
2007 ਵਿਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ 'ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਮੇਅਰ ਦੁਆਰਾ "ਆਉਟਸਟੈਂਡਿੰਗ ਵੂਮਨ ਆਫ ਮੁੰਬਈ ਸਿਟੀ" ਵਜੋਂ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਕਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਕਾਰਕੁਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਐਮਿਲ ਵੋਲਫ਼
ਐਮਿਲ ਵੋਲਫ਼ (ਜਨਮ 30 ਜੁਲਾਈ 1922 - 2 ਜੂਨ 2018) ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਚੈੱਕ ਗਣਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਪਰ ਉਸਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਸੋਧਾਂ ਕੀਤੀਆਂ।
ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨੀ
ਦੁੰਦਾਰ ਬੇਅ
ਦੁੰਦਾਰ ਬੇਅ ਕਾਈ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ ਸੁਲੇਮਾਨ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਅਰਤੂਗਰੁਲ ਦਾ ਭਰਾ ਸੀ। ਉਹ ਓਸਮਾਨ ਪਹਿਲੇ, ਓਟੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਬਾਨੀ, ਦਾ ਚਾਚਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਟੋਮਨ ਵੰਸ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:13ਵੀਂ ਸਦੀ
ਲੂਈ ਬਰੇਲ
ਲੂਈ ਬਰੇਲ (4 ਜਨਵਰੀ, 1809-6 ਜਨਵਰੀ, 1852) ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪੈਰਿਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦੂਰ ਕੁਰਵੇ ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਾਈਮਨ ਰੇਨੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਲਗਾਮਾਂ ਤੇ ਜੀਨ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਨੇਤਰਹੀਣਾਂ ਦੀ ਇਸ ਲਿਪੀ ਨੂੰ ਲੂਈ ਬਰੇਲ ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ|
ਨੇਤਰਹੀਣ
ਜਦੋਂ ਲੂਈ ਬਰੇਲ ਚਾਰ ਸਾਲ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਪਿਤਾ ਦੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਚਮੜੇ ਨੂੰ ਸਿਊਣ ਵਾਲਾ ਸੂਆ ਤਿਲਕ ਕੇ ਇਸ ਦੀ ਅੱਖ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵੱਜਿਆ। ਅੱਖ ’ਚੋਂ ਖ਼ੂਨ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਅੱਖ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਘੱਟ ਗਈ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਦੂਜੀ ਅੱਖ ’ਤੇ ਵੀ ਹੋਇਆ ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਖਰਾਬ ਹੋ ਗਈ। ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲੂਈ ਨੇਤਰਹੀਣ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸਕੂਲ
ਲੂਈ ਬਰੇਲ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਆਮ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਪਾਇਆ ਗਿਆ। ਲੂਈ ਬਰੇਲ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਲੜਕਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧ-ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। 10 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਪੈਰਿਸ ਦੇ ਨੇਤਰਹੀਣਾਂ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨੇ ਪਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਨੇ ਲਗਨ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਅਧਿਆਪਕ ਤੇ ਮੁੱਖ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ।
ਚਾਰਲਸ ਬਾਰਬਰੀਅਰ ਅਤੇ ਬਰੇਲ
ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਤੋਪਖਾਨੇ ਦੇ ਜਨਰਲ ਮੇਜਰ ਚਾਰਲਸ ਬਾਰਬਰੀਅਰ ਨੇ ਸਕੂਲ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਕਰ ਕੇ ਰਾਤ ਲੇਖਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਰੇਲ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਲਿਪੀ 12 ਬਿੰਦੂਆਂ ’ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਸੀ, ਜੋ ਕੁਝ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ’ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਸਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਉਂਗਲ ਦੇ ਪੋਟਿਆਂ ਦੇ ਥੱਲ੍ਹੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਲੂਈ ਨੇ ਇਸ ਲਿੱਪੀ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ 1829 ਵਿੱਚ ਛੇ ਬਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਦੀਆਂ ਦੋ ਲਾਈਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋੜ ਕੇ ਲਿਖਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਛੇ ਬਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਤੇ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ 63 ਕਲਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਵਾਕ ਬਣਤਰਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੱਖਰਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਬੱਚੇ ਇਸ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਤੇ ਪੜ੍ਹਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਲੂਈ ਦੀ ਇਹ ਲਿਪੀ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹਰਮਨਪਿਆਰੀ ਹੋ ਗਈ।
ਸਵਰ ਲਿਪੀ
ਲੂਈ ਨੂੰ ਛੂਤ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਸੀ। ਇਹ ਲੱਛਣ ਭਾਵੇਂ 1835 ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ ਸਨ ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਨਿਰਵਿਘਨ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਲੂਈ ਬਰੇਲ ਨੇ 1837 ਵਿੱਚ ਸਵਰ ਲਿਪੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਬਰੇਲ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮਾਹਰ ਸੀ ਅਤੇ ਵਾਇਲਨ ਵਜਾਉਣ ’ਚ ਵੀ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਰੈਫੀਗ੍ਰਾਫੀ ਦੀ ਵੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। !colspan=2|ਦਹਾਕਾ||rowspan=6|  ||colspan=10|ਅੰਕ ਤਰਤੀਬ ||rowspan=6|   ||colspan=2|ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਕਰੋ !ਪਹਿਲਾ !ਦੁਜਾ !ਤੀਜਾ !ਚੋਥਾ !ਪੰਜਵਾਂ ! ਥੱਲੇ ਕਰੋ
ਮੌਤ
1844 ਵਿੱਚ ਲੂਈ ਦੀ ਹਾਲਤ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖਰਾਬ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਧਿਆਪਕ ਦਾ ਕੰਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਨੌਕਰੀ ਛੱਡਣ ਉਪਰੰਤ ਉਹ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਪਿਆਨੋ ਸਿਖਾਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਲੂਈ ਬਰੇਲ ਦੀ ਮੌਤ 6 ਜਨਵਰੀ, 1852 ਨੂੰ ਹੋਈ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਇਸ ਲਿਪੀ ਦਾ ਨਾਂ ‘ਬਰੇਲ ਲਿੱਪੀ’ ਪੈ ਗਿਆ।
ਬਰੇਲ ਲਿਪੀ
ਨੇਤਰਹੀਣ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਇੱਕ ਲਿਪੀ ਰਾਹੀਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਰੇਲ ਲਿਪੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲਿੱਪੀ ਛੇ ਬਿੰਦੂਆਂ ’ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਨੇਤਰਹੀਣ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਬਰੇਲ ਸਲੇਟ ’ਤੇ ਗਾਈਡ ਅਤੇ ਕਲਿੱਪ ਵਿੱਚ ਮੋਟਾ ਕਾਗਜ਼ ਟੰਗ ਕੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀ ਕਲਮ ’ਤੇ ਲੱਗੀ ਲੋਹੇ ਦੀ ਸੂਈ ਨਾਲ ਸੁਰਾਖ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਉਂਗਲ ਨਾਲ ਛੂਹ ਕੇ ਅੱਖਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਛੇ ਨੁਕਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਸੁਰਾਖਾਂ, ਛੇਕਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਪਿੱਛੇ ਕਰਕੇ ਹੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅੱਖਰ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਾਂਤ ਦੀ ਰਸਮ
ਸ਼ਾਂਤ ਦੀ ਰਸਮ ਵਿਆਹ ਦੀ ਰਸਮ ਹੈ। ਇਹ ਰਸਮ ਮਾਮੇ ਵੱਲੋਂ ਭਾਣਜੇ/ ਭਾਣਜੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਤੇ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੂਜਾ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 9 ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਵਿਆਹ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਅੜਚਣ ਦੇ ਸੰਪੂਰਣ ਹੋਵੇ। ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਗ੍ਰਹਿ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿਣ ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਰਸਮ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਦੀ ਰਸਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਰਸਮ ਲਈ ਪੰਡਿਤ ਨੂੰ ਗਊ ਜਾਂ ਪੈਸੇ ਦਾਨ ਦਿਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਰਸਮ ਨੂੰ ਅਦਾ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਗੀਤ ਵੀ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਯੂਰਾਲ ਪਰਬਤ
ਯੁਰਾਲ ਪਰਬਤ (Ура́льские го́ры; Урал тауҙары), ਜਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਉਰਾਲ ਇੱਕ ਪਰਬਤ ਲੜੀ ਹੈ ਜੋ ਪੱਛਮੀ ਰੂਸ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਆਰਕਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਤਟ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਯੁਰਾਲ ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਕਜਾਖਸਤਾਨ ਵੱਲ ਦੌੜਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਪੂਰਬੀ ਪਾਸਾ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰਹੱਦ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰਾਏ ਲਿਖਟਨਸਟਾਈਨ
ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਦਾ ਆਗਾਜ਼
1960 ਵਿੱਚ ਉਹ ਰੁਟਗਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਲੱਗ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਥੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਧਿਆਪਕ ਐਲਨ ਕਾਪਰੋ ਦਾ ਬੜਾ ਭਾਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਮਾਹੌਲ ਨੇ ਪ੍ਰੋਟੋ-ਪਾਪ ਬਿੰਬਾਵਲੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਮੁੜ ਜਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮੱਦਦ ਕੀਤੀ।
ਕਾਰਲ ਯਾਸਪਰਸ
ਕਾਰਲ ਟੀਓਡੋ ਯਾਸਪਰਸ  (23 ਫਰਵਰੀ 1883 – 26 ਫਰਵਰੀ 1969) ਜਰਮਨ ਮਨੋਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਧਰਮ-ਸਾਸ਼ਤਰ, ਮਨੋਚਕਿਤਸਾ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਤਕੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ।
ਜੀਵਨੀ
ਕਾਰਲ ਯਾਸਪਰਸ ਦਾ ਜਨਮ 23 ਫਰਵਰੀ 1883 ਨੂੰ ਓਲਡਨਬਰਗ, ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਕਿਸਾਨੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਤੋਂ ਸੀ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨਦਾਨ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲਈ, ਪਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਿਸਟਮ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਹਾਇਡਲਬਰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਸਾਫ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਉਸ ਲਈ ਰੁੱਖੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ 1902 ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਕੇ ਡਾਕਟਰੀ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕਰਿਮਨੋਲੋਜੀ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਥੀਸਸ ਲਿਖਿਆ। 1910 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਗੇਰਟਰੂਡ ਮੇਅਰ (1879–1974) ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਨੇੜਲੇ ਦੋਸਤਾਂ ਗੁਸਤਾਵ ਮੇਅਰ ਅਤੇ ਅਰਨਸਟ ਮੇਅਰ ਦੀ ਭੈਣ ਸੀ।
ਯਾਸਪਰਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੈਡੀਕਲ ਡਾਕਟਰੇਟ ਹਾਇਡੇਲਬਰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਮੈਡੀਕਲ ਸਕੂਲ ਤੋਂ 1908 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਐਮਲ ਕ੍ਰੈਪਲਿਨ ਅਤੇ ਕਾਰਲ ਬੋਨਹੋਫਰ, ਅਤੇ ਕਾਰਲ ਵਿਲਮੈਨਸ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼ ਨਿਸਲ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਾਇਡੇਲਬਰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸਿਕ ਰੋਗ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮੈਡੀਕਲ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਮਾਨਸਿਕ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਤੋਂ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਾਨਸਿਕ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਸੌਂਪਿਆ। ਸੰਨ 1913 ਵਿੱਚ ਯਾਸਪਰਸ ਨੇ ਹਾਇਡੇਲਬਰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਫੈਕਲਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1914 ਵਿੱਚ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਪਦਵੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਪਦਵੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਪਦਵੀ ਬਣ ਗਈ, ਅਤੇ ਯਾਸਪਰਸ ਕਦੀ ਵੀ ਕਲੀਨੀਕਲ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਨਾ ਆਇਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਯਾਸਪਰਸ ਵੈਬਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਨੇੜਲਾ ਦੋਸਤ ਸੀ (ਮੈਕਸ ਵੈਬਰ ਨੇ ਵੀ ਹੀਡਲਬਰਗ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰਸ਼ਿਪ ਵੀ ਕੀਤੀ ਸੀ)।
1921 ਵਿਚ, 38 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਯਾਸਪਰਸ ਮਨੋਚਕਿਤਸਾ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ ਆਪਣੇ ਥੀਮਾਂ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਤੋਂ ਫਲਸਫੇ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਜਰਮਨੀ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਬਣ ਗਿਆ।
1933 ਵਿੱਚ ਨਾਜ਼ੀ ਦੇ ਸੱਤਾ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਯਾਸਪਰਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਯਹੂਦੀ ਪਤਨੀ ਕਾਰਨ "ਯਹੂਦੀ ਦਾਗੀ" ਸਮਝਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ 1937 ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਨ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1938 ਵਿੱਚ ਉਸ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਪਾਬੰਦੀ ਵੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਐਪਰ, ਉਸਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੋਸਤ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਖੜੇ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਲਗ ਥਲਗ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਖੋਜ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ। ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ 30 ਮਾਰਚ 1945 ਤਕ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਦੇਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਨਿਰੰਤਰ ਮੰਡਰਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕਿ ਹਾਇਡੇਲਬਰਗ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।
1948 ਵਿੱਚ ਯਾਸਪਰਸ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਬਾਸਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚਲੇ ਗਿਆ। ਸੰਨ 1963 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਓਲਡੇਨਬਰਗ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਨਰੇਰੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਲਈ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ ਅਤੇ 1969 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ 90 ਵੇਂ ਜਨਮਦਿਨ ਸਮੇਂ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤਕ ਬਾਸਲ ਵਿੱਚ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦੇ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਵਜੋਂ ਰਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਮਨੋਚਕਿਤਸਾ ਲਈ ਯੋਗਦਾਨ
ਮਾਨਸਿਕ ਬਿਮਾਰੀ ਬਾਰੇ ਲੋਕਪ੍ਰਰਚਲਿਤ ਸਮਝ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਉਸਨੇ ਨਿਦਾਨ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਅਤੇ ਕਲੀਨਿਕਲ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਢੰਗਾਂ ਦੋਵਾਂ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ। ਉਸਨੇ 1910 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਖ਼ਬਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੀ ਪੈਰੇਨੋਇਆ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪਹਿਲੂ ਸੀ ਜਾਂ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਛਮੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਸਤਿਤਵਵਾਦ
ਪਿੱਪਲ ਪੱਤੀਆਂ
ਪਿੱਪਲ ਪੱਤੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਕੰਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਗਹਿਣਾ ਹੈ। ਪਿੱਪਲ ਪੱਤੀਆਂ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਪੱਤੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਪਿੱਪਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿੱਪਲ ਦਾ ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਮਹੱਤਵ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪਿੱਪਲ ਨੁੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਗਹਿਣੇ ਨੂੰ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਉਮਰ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਪਹਿਨਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਪਿੱਪਲ ਪੱਤਰਾ ਜਾਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਣਤਰ
ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਗੋਲ ਵਾਲੀਆਂ ਬਣਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਕੁੰਡੇ ਲਗਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਕੁੰਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਿੱਪਲ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਦੀ ਤਰਾਂ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ-ਨਿੱਕੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਬਣਾ ਕੇ ਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਪੱਤੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਚਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਹਰਕੇਸ਼ ਸਿੰਘ ਕਹਿਲ, ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼, ਯੂਨੀਸਟਾਰ ਬੁੱਕਸ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 2013, ਪੰਨਾ 347-348
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗਹਿਣੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਜ਼ਾਂਗ ਯੀਮੂ
ਜ਼ਾਂਗ ਯੀਮੂ (ਜਨਮ 2 ਅਪ੍ਰੈਲ 1950) ਇੱਕ ਚੀਨੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਨਿਰਮਾਤਾ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਸਿਨੇਮਾਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ ਹੈ। ਉਹ ਚੀਨੀ ਫਿਲਮੀ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ 1987 ਵਿੱਚ ਰੈੱਡ ਸੋਰਘਮ ਨਾਲ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਜ਼ਾਂਗ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਮਿਲੀਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ 1990 ਵਿੱਚ ਜੁ ਡੂ, 1991 ਵਿੱਚ ਰੇਜ਼ ਦ ਰੈੱਡ ਲੈਨਟਰਨ, ਅਤੇ 2003 ਵਿੱਚ ਹੀਰੋ ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਫਿਲਮ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ। ਵੈਨਿਸ ਫਿਲਮ ਫ਼ੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਸਿਲਵਰ ਲਾਇਨ ਅਤੇ ਗੋਲਡਨ ਲਾਇਨ ਇਨਾਮ, ਕਾਨ ਫਿਲਮ ਫ਼ੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਂਡ ਜਿਊਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਬਰਲਿਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਫ਼ੈਸਟੀਵਲ ਵਿਖੇ ਗੋਲਡਨ ਬੀਅਰ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। 1993 ਦੇ 43ਵੇਂ ਬਰਲਿਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਫ਼ੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਜਿਊਰੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਜ਼ੈਂਗ ਨੇ 2008 ਬੀਜਿੰਗ ਗਰਮੀ ਦੀਆਂ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨੀ ਅਤੇ ਸਮਾਪਤੀ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਮਿਲੀ।
ਜ਼ਾਂਗ ਦੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਉਂਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਚੀਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਮੁਸੀਬਤ ਦਾ ਸਾਮ੍ਹਣਾ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਟੂ ਲਿਵ (1994) ਅਤੇ ਨੌਟ ਵਨ ਲੈੱਸ (1999) ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਰੇਜ਼ ਦਿ ਰੈੱਡ ਲੈਂਟਰਨ, ਅਤੇ ਹੀਰੋ ਅਤੇ ਹਾਊਸ ਔਫ਼ ਫ਼ਲਾਈਂਗ ਡੈਗਰਜ਼ ਵਰਗੀਆਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਜਟ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ ਹੈ 2016 ਦੀ ਰਾਖਸ਼ ਫਿਲਮ ਦਿ ਗ੍ਰੇਟ ਵਾਲ', ਜੋ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੈਟ ਡੈਮਨ ਦੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ
ਜ਼ਾਂਗ ਸ਼ੈਨਸ਼ੀ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ਼ੀਆਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜ਼ਾਂਗ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਝਾਂਗ ਬਿੰਗਜੁਨ ਚਮੜੀ ਦਾ ਡਾਕਟਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਚੀਨੀ ਗ੍ਰਹਿ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਚਿਆਂਗ ਕਾਈ ਸ਼ੇਕ ਅਧੀਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀ। ਉਸ਼ਦੇ ਇੱਕ ਚਾਚੇ ਨੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੇ 1949 ਦੀ ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਾਈਵਾਨ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਤਾਕਤਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜ਼ੈਂਗ ਦੀ ਮਾਂ ਜੈਂਗ ਸ਼ਿਆਊ ਸ਼ਿਆਨ ਜਿਆਓ ਟੌਂਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ਿਆਨ ਮੈਡੀਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਜ਼ਾਂਗ ਵੀਮੂ (张伟谋) ਅਤੇ ਜ਼ਾਂਗ ਕੀਮੂ ਹਨ। ਜਿਸਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1951 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਅਮਨਦੀਪ ਸਿੱਧੂ
ਅਮਨਦੀਪ ਸਿੱਧੂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ  ਜੋ ਤੇਰੀ ਮੇਰੀ ਇਕ ਜਿੰਦੜੀ ਵਿੱਚ ਮਾਹੀ ਅਰੋੜਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਛੋਟੀ ਸਰਦਾਰਨੀ ਵਿੱਚ ਮੰਨਤ ਕੌਰ ਢਿੱਲੋਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਕਰੀਅਰ
ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਯੇ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਕਯਾ ਹੈ ਵਿੱਚ ਪੂਰਵਾ ਸਿਨਹਾ ਦੀ ਸਮਾਨੰਤਰ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਸੇ ਸਾਲ, ਉਸਨੂੰ ਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਚਨ ਖੰਨਾ ਦੀ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਮਿਲੀ।
ਅਗਸਤ 2022 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਅਨਮੋਲ ਗੁਜਰਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਲਰਜ਼ ਟੀਵੀ ਦੀ ਅਲੌਕਿਕ ਬਦਲਾ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਨਾਗਿਨ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਸੀਜ਼ਨ, ਨਾਗਿਨ 6 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1993 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪੈਰੋਡੀ
ਪੈਰੋਡੀ ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾ-ਵਿਧਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਗੰਭੀਰ ਨਜ਼ਮ ਜਾਂ ਵਾਰਤਕ ਰਚਨਾ ਦੀ ਵਿਅੰਗਮਈ ਨਕਲ ਕਰ ਕੇ ਮਜ਼ਾਕ ਦਾ ਰੰਗ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਰੂਪ
ਅੰਬਿਕਾ ਸੋਨੀ
ਅੰਬਿਕਾ ਸੋਨੀ (ਜਨਮ 13 ਨਵੰਬਰ 1942) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਆਗੂ ਹੈ। ਉਹ ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਮੰਤਰੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਮੈਂਬਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਅੰਬਿਕਾ ਦਾ ਜਨਮ ਅਣਵੰਡੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ 1942 ਵਿੱਚ ਗੋਆ ਦੇ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਗਵਰਨਰ ਨਕੁਲ ਸੈਨ ਵਡਵਾ ਦੀ ਧੀ ਹੈ। ਅੰਬਿਕਾ ਨੇ ਵੇਲਹੈਮ ਗਰਲਜ਼ ਸਕੂਲ, ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਐਮ.ਏ. (ਆਨਰਜ਼) ਇੰਦਰਾਪ੍ਰਸਥ ਕਾਲਜ, ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡਿਪਲੋਮਾ ਸੁਪੀਰੀਅਰ ਐਨ ਲੈਂਗੂ ਫ੍ਰੈਂਚਾਈਸ, ਅਲਾਇੰਸ ਫ੍ਰੈਂਚਾਈਸ, ਬੈਂਕਾਕ ਤੋਂ ਅਤੇ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਪਲੋਮਾ, ਹਵਾਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਆਰਟ ਐਂਡ ਲਿਟਰੇਚਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ 1961 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੇਵਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਉਦੈ ਸੋਨੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਲਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਸਰੋਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਸੀ।
ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਜੀਵਨ
ਅੰਬਿਕਾ ਸੋਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1969 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੁਆਰਾ 1969 'ਚ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੋਨੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਦੋਸਤ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕੁਲੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਨੇੜਿਓਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1975 ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਯੂਥ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣੀ ਗਈ ਅਤੇ ਸੰਜੇ ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਮਾਰਚ 1976 ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਾਜ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ। 1998 ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਮਹਿਲਾ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੀ। 1999 - 2006 ਤੱਕ ਉਹ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਜਨਰਲ ਸੱਕਤਰ ਰਹੀ। ਜਨਵਰੀ 2000 ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਰਾਜ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਅਤੇ 10 ਜੂਨ 2004 ਨੂੰ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਜੁਲਾਈ 2004 ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਰਾਜ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ। 29 ਜਨਵਰੀ 2006 ਤੋਂ - 22 ਮਈ 2009 ਤੱਕ ਉਹ ਯੂ.ਪੀ.ਏ.ਆਈ. ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਮੰਤਰੀ ਰਹੀ। 22 ਮਈ 2009 ਤੋਂ - 27 ਅਕਤੂਬਰ 2012 ਤੱਕ ਉਹ ਯੂ.ਪੀ.ਏ. II ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਮੰਤਰੀ ਰਹੀ। ਜੁਲਾਈ 2010 ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਰਾਜ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ।
ਪ੍ਰੈਸ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈਟ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ
ਪ੍ਰੈਸ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਵੱਲੋਂ 28 ਅਪ੍ਰੈਲ 2011 ਨੂੰ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ "ਸਾਡਾ ਮੀਡੀਆ ਸ਼ਾਇਦ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੈ।” ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਦੋ "ਪ੍ਰੈਸ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਰਜਾਬੰਦੀ" ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਰਿਪੋਰਟਰਸ ਬਿਨਾ ਬਾਰਡਰਜ਼ ਗਰੁੱਪ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰੈਸ ਅਜ਼ਾਦੀ ਇੰਡੈਕਸ 2012 ਭਾਰਤ ਨੂੰ 179 ਵਿਚੋਂ 131 ਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ "ਧਿਆਨਯੋਗ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ" ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਫਰੀਡਮ ਹਾਊਸ ਦੁਆਰਾ ਗਲੋਬਲ ਪ੍ਰੈਸ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਰਜਾਬੰਦੀ 2012 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਨੇ 197 ਵਿਚੋਂ 80ਵਾਂ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ "ਅੰਸ਼ਕ ਮੁਕਤ" ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇੰਟਰਨੈਟ ਫ੍ਰੀ ਸਪੀਚ 'ਤੇ ਨਿਯਮਤਕਰਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸਖਤ ਲੀਹ ਪਾਉਣ ਬਾਰੇ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਹਨ।
ਬ੍ਰਾਇਨ ਕੇਨਜ਼
ਬ੍ਰਾਇਨ ਕੇਨਜ਼ ਵੇਲਜ਼ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਡਾਰਟ ਦਾ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ।
External links
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ
ਛਾਤੀ ਗੰਢ
ਛਾਤੀ ਗੱਠ ਜਾਂ ਗੰਢ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਨਾਲ ਭਰੀ ਗੰਢ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਛਾਤੀ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੰਢਾਂਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਅਕਸਰ ਗੋਲ ਜਾਂ ਅੰਡਾਕਾਰ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਨਰਮ ਅੰਗੂਰ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਗੁਬਾਰੇ ਵਾਂਗ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਸਖਤ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਛਾਤੀ ਗੰਢਾਂ ਦੁਖਦਾਈ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁਭਾਵਕ ਹੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਹਾਵਾਰੀ ਬੰਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 30 ਜਾਂ 40 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ 'ਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਹਾਰਮੋਨ ਥੇਰੈਪੀ ਦੀ ਵਰਤੋ ਨਾਲ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।<sup class="cx-segment-block"><span title="Adolescent" rel="mw:WikiLink" href="//en.wikipedia.org/wiki/Adolescent" class="mw-redirect"> [1]   ਇਹ ਅੱਲੜ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਮ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।<sup class="cx-segment-block"><span title="Fibrocystic breast changes" rel="mw:WikiLink" href="//en.wikipedia.org/wiki/Fibrocystic_breast_changes" class=""> 2]    ਛਾਤੀ ਗੰਢ ਫਾਇਬ੍ਰੋਕਸਟਿਕ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਮਹਾਵਾਰੀ ਚੱਕਰ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਜਾਂ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਦਰਦ ਅਤੇ ਸੁੱਜਣਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਛਾਤੀ ਗੰਢਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਦੁਖਦਾਈ ਜਾਂ ਬੇਅਰਾਮੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀਆਂ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਕਾਰਨ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਬੇਆਰਾਮੀ ਨੂੰ ਗੰਢਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਰਲ ਕੱਢਕੇ ਘੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੰਢਾਂਂ ਦਾ ਅਕਾਰ ਦੁੱਧ ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਟਰ ਤੋਂ ਵੀ ਛੋਟੇ ਅਕਾਰ ਤੋਂ ਪਿੰਗਪੋਂਗ ਗੇਂਦ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।<sup class="cx-segment-block"> [3]  ਛੋਟੀਆਂ ਗੰਢਾਂ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਨਰੀਖਣ ਜਾਂ ਚੈਕਅਪ ਸਮੇਂ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਵੱਡੀਆਂ ਗੰਢਾਂ ਰਸੋਲੀ ਵਾਂਗ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਛਾਤੀ ਗੰਢਾਂਂ ਅਤੇ 'ਦੁੱਧ ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ' ਨੂੰ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਉਲਝਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਂਦਾ, ਜੋ ਦੁੱਧ ਛੁੜਾਉਣ ਸਮੇਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਲੱਛਣ
ਸਵੈ-ਪੜਚੋਲ ਜਾਂ ਸਰੀਰਕ ਮੁਆਨਿਆ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਗੰਢ ਜਾਂ ਰਸੋਲੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਕਈ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਅਕਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਹਾਰਮੋਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਜਦੋਂ ਔਰਤਾਂ ਮਹਾਵਾਰੀ ਵਿਚੋਂ ਗੁਜਰਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਛਾਤੀਆਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਢਿਲਵੀਂਆਂ ਜਾਂ ਗਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਛਾਤੀ ਗੰਢ ਦੇ ਮੁਆਨੇ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਵੇਂ ਮਾਹਿਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਗੱਠ ਵਿਚੋਂ ਤਰਲ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਦਬਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਸੱਟ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਰਜਰੀ ਜਾਂ ਸੀਟਬੇਲਟ ਕਾਰਨ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਜ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਸ਼ਖੀਸ
thumb|ਤਰਲ ਭਰੀ ਗੱਠ ਜਾਂ ਠੋਸ ਟਿਊਮਰ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ [[ਸੂਈ ਬਾਇਓਪਸੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ]] ਇਹ ਛਾਤੀ ਗੰਢ ਜਾਂ ਰਸੋਲੀ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਹੈ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਅਲਟਰਾਸਾਉਂਡ ਮੈਮੋਗ੍ਰਾਫ਼ ਮੁਆਨੇ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।  ਅਲਟਰਾਸਾਉਂਡ ਦੇ ਮੁਆਨੇ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਸਖਤ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਚੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਇਟੋਪਾਥੋਲੋਜਿਸਟ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗੰਢ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢੇ ਤਰਲ ਦਾ ਮੁਆਨਾ ਕਰਵਾ ਕੇ ਵੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਲੈਬੋਰਟਰੀ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਕੇ ਵੀ ਇਸਦਾ ਮੁਆਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਲਾਜ
ਛਾਤੀ ਗੱਠ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਸਮਾਂ ਇਲਾਜ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਜਿਹਨਾਂ ਚਿਰ ਇਹ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਦਰਦਨਾਇਕ ਜਾਂ ਅਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਗੰਢ ਵਿਚੋਂ ਤਰਲ ਕੱਢਣ ਨਾਲ ਲੱਛਣ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੂਈ ਬਾਇਓਪਸੀ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੰਢਾਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸਦਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਇਲਾਜ ਸਰਜਰੀ ਨਾਲ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮਹਾਵਾਰੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 7 ਫ਼ੀਸਦੀ ਔਰਤਾਂ ਛਾਤੀ ਗੰਢ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹਨ।
ਜੇਕਰ ਇਹ ਗੰਢਾਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਇਹ ਛਾਤੀ ਕੈਂਸਰ ਵੱਲ ਵੱਧਣ ਦੇ ਅਰੰਭਲੇ ਸਬੂਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਠਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਂ ਨਾ-ਮਾਤਰ ਹੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਇਹ ਹਾਨੀਕਾਰਤਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋਣ।
ਆਰਿਫ਼ ਲੋਹਾਰ
ਆਰਿਫ਼ ਲੋਹਾਰ (ਜਨਮ 1966) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕ ਹੈ। ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਿਮਟੇ ਨਾਲ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਆਰਿਫ਼ ਲੋਹਾਰ ਦਾ ਜਨਮ 1966 ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਗੁਜਰਾਤ ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ 'ਚ ਹੋਇਆ। ਆਰਿਫ਼ ਲੋਹਾਰ, ਆਲਮ ਲੋਹਾਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਰਾਹ ਤੇ ਤੁਰਦਿਆਂ ਉਹ ਰਵਾਇਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਛੋਟੀ ਉਮਰੇ ਹੀ ਗਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ ਗਾਇਕ ਸੀ।
ਕਰੀਅਰ
ਆਰਿਫ਼ ਲੋਹਾਰ ਪਿਛਲੇ 20 ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਯੂਕੇ(UK), ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਯੂਏਈ(UAE) ਦੇ ਦੌਰੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 2004 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਲਈ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 10 ਲੱਖ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੀ ਭੀੜ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਸੁੱਰਖਿਆ ਅਤੇ ਸਦਭਾਵਨਾ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਫਦ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਜਨਰਲ ਸੈਕਟਰੀ ਕਿਮ ਜੌਂਗ ਇਲ ਲਈ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਯੱਦ ਨੂਰ ਦੀ ਜੁਗਨੀ (ਫ਼ਿਲਮ) (2012) ਦੇ ਲਈ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਗਾਣੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜੋ 2012 ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਹੈ।
2005 ਵਿਚ, ਆਰਿਫ਼ ਲੋਹਾਰ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ "ਪ੍ਰਾਈਡ ਆਫ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ" ਐਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ - ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਸਿਵਲ ਐਵਾਰਡ ਸੀ। ਅੱਜ ਤਕ, ਉਸ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਲਈ 150 ਤੋਂ ਵੱਧ ਐਲਬਮਾਂ ਹਨ, ਅਤੇ 3,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਾਣੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। 2006 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਐਲਬਮ “21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਜੁਗਨੀ” ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਸੁਰਖੀਆਂ ਬਟੋਰੀਆਂ।
ਜੂਨ 2010 ਵਿਚ, ਆਰਿਫ਼ ਲੋਹਾਰ ਨੇ ਕੋਕ ਸਟੂਡੀਓ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) (ਰੋਹੇਲ ਹਯਾਤ ਦੁਆਰਾ ਇਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲਾਈਵ ਸੈਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ) ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ. ਕੋਕ-ਸਟੂਡੀਓ ਸੀਜ਼ਨ 3 ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਆਰਿਫ਼ ਲੋਹਾਰ ਨੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਮੀਸ਼ਾ ਸ਼ਫੀ ਨਾਲ "ਅਲੀਫ ਅੱਲ੍ਹਾ (ਜੁਗਨੀ)" ਕੀਤਾ। ਕੋਕ ਸਟੂਡੀਓ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਲਈ ਲੋਹਾਰ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਵਿਚ ਦੋ ਹੋਰ ਗਾਣੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ: "ਮਿਰਜ਼ਾ" ਅਤੇ "ਅਲੀਫ ਅੱਲ੍ਹਾ ਚੰਬੇ ਦੀ ਬੂਟੀ / ਜੁਗਨੀ", ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਸਹਿਯੋਗ ਮਿਲਿਆ ਜੋ ਇਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਫਲਤਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੈਫ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ "ਕਾਕਟੇਲ" ਵਿੱਚ ਫੀਚਰ ਗਾਣੇ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਲਈ "ਜੁਗਨੀ" ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖਰੀਦੇ ਹਨ। "ਜੁਗਨੀ" ਦੇ ਹੋਰ ਸੰਸਕਰਣ ਵੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕ ਅਨੁਕੂਲਿਤ ਸੰਸਕਰਣ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ "21 ਵੀ ਸਦੀ ਜੁਗਨੀ" ਐਲਬਮ 'ਤੇ ਫਿਲਮ "ਡਾਇਰੀ ਆਫ਼ ਬਟਰਫਲਾਈ" ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ "ਭਾਗ ਮਿਲਖਾ ਭਾਗ" (2013) ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਾਇਆ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਾਇਆ ਹੈ।
ਕਾਂਗੜਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਕਾਂਗੜਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ 68 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਕਾਂਗੜਾ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਇਹ ਹਲਕਾ ਜਨਰਲ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 68,243 ਵੋਟਰ ਸਨ।
ਵਿਧਾਇਕ
2012 ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪਵਨ ਕਾਜਲ ਇਸ ਹਲਕੇ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ।
!ਸਾਲ !colspan="2" align="center"|ਪਾਰਟੀ !align="center"| ਵਿਧਾਇਕ !ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ !ਵੋਟਰ % !ਜੇਤੂ ਦਾ ਵੋਟ ਅੰਤਰ !ਸਰੋਤ
ਸਿਲਿਸਲੇਵਾਰ
ਮੱਧ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਗਣਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਮਹਾਮਾਰੀ 2020
2019–20 ਦੇ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਮਾਰਚ 2020 ਵਿਚ ਮੱਧ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਗਣਰਾਜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ।
ਪਿਛੋਕੜ
12 ਜਨਵਰੀ 2020 ਨੂੰ, ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਸਥਾ (ਡਬਲਯੂਐਚਓ) ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਚੀਨ ਦੇ ਹੁਬੇਈ ਪ੍ਰਾਂਤ, ਵੁਹਾਨ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ 31 ਦਸੰਬਰ 2019 ਨੂੰ WHO ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਕੋਵਿਡ-19 ਲਈ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਦਰ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ 2003 ਦੇ ਸਾਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੁੱਲ ਮੌਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਟਾਈਮਲਾਈਨ
ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕੇਸ 14 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਇਕ 74 ਸਾਲਾ ਇਟਾਲੀਅਨ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਇਟਲੀ ਦੇ ਮਿਲਾਨ ਤੋਂ ਮੱਧ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਗਣਰਾਜ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ, ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2019-20 ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਬਿਮਾਰੀ
ਉਰਾਲ ਦਰਿਆ
ਉਰਾਲ (Урал, ) ਜਾਂ ਜਈਕ/ਜ਼ਏਕ (Яйыҡ, Жайық, ), ਜਿਹਨੂੰ 1775 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਯਈਕ (Яик) ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਰੂਸ ਅਤੇ ਕਜ਼ਾਖ਼ਸਤਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਵਗਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਦਰਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਉਰਾਲ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਕੇ ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਰਲਦਾ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਕੁੱਲ ਲੰਬਾਈ 1,511 ਮੀਲ (2,428 ਕਿ.ਮੀ.) ਹੈ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਵੋਲਗਾ ਅਤੇ ਦਨੂਬ ਮਗਰੋਂ ਯੂਰਪ ਦਾ ਤੀਜਾ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ 18ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਦਰਿਆ ਹੈ।
ਹਿਰੋਸ਼ੀ ਅਮਾਨੋ
ਹਿਰੋਸ਼ੀ ਅਮਾਨੋ (ਜਨਮ 11 ਸਤੰਬਰ 1960 ਨੂੰ ਹਮਾਮਾਤਸੂ ਵਿੱਚ ) ਇੱਕ ਜਪਾਨੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਜਪਾਨ ਦੇ ਹੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਇਸਾਮੂ ਅਕਾਸਾਕੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸ਼ੁਜੀ ਨਾਕਾਮੁਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ 2014 ਦਾ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਨੀਲਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਛੱਡਣ ਵਾਲੇ ਡਾਈਓਡ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਡਾਈਓਡ ਚਿੱਟੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਊਰਜਾ-ਬਚਾਊ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਰੋਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ
ਇਨਵਿਕਟਸ
ਇਨਵਿਕਟਸ ਵਿਲੀਅਮ ਅਰਨੈਸਟ ਹੇਨਲੇ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਵਿਕਟੋਰਿਆਈ ਕਵਿਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਵਿਤਾ 1875 ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਅਤੇ 1888 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਛਪੀ। ਇਨਵਿਕਟਸ ਲਾਤੀਨੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਿਤਿਆ ਨਾ ਜਾ ਸਕਿਆ"।
ਪਾਠ
ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਮੂਲ ਪਾਠ:- "Out of the night that covers me, Black as the pit from pole to pole, I thank whatever gods may be For my unconquerable soul.
In the fell clutch of circumstance I have not winced nor cried aloud. Under the bludgeonings of chance My head is bloody, but unbowed.
Beyond this place of wrath and tears Looms but the horror of the shade, And yet the menace of the years Finds and shall find me unafraid.
It matters not how strait the gate, How charged with punishments the scroll, I am the master of my fate: I am the captain of my soul."
ਰੋਮਨ ਪਰੋਪਕਾਰੀ ਦਿਆਲਤਾ
ਰੋਮਨ ਪਰੋਪਕਾਰੀ ਦਿਆਲਤਾ (English Roman Charity; Latin Caritas romana; Italian Carità Romana;), ਪੇਰੋ,ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਐਸੀ ਰੋਮਨ ਔਰਤ ਦੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਗਾਥਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਓ (ਰਾਜਾ ਸਿਮੋਨ) ਨੂੰ ਪਰਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਦੁੱਧ ਪਿਆ ਕੇ ਜਿੰਦਾਂ ਰਖਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿ ਸਜਾ ਵਜੋਂ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਮਰਨ ਲਈ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਜੇਲ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਵੀ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ ਪਰ ਪੇਰੋ ਦੀ ਨਿਰਸੁਆਰਥਤਾ ਅਤੇ ਦਿਆਲਤਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੇਹਦ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਰਿਹਾਈ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਗਾਥਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੋਮਨ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਵਲੇਰੀਅਸ ਮੈਕਸੀਮਸ ਨੇ 9 ਯਾਦਗਾਰੀ ਰੋਮਨ ਕਥਾ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ (Nine Books of Memorable Acts and Sayings of the Ancient Romans) ਅਤੇ ਬਜੁਰਗਾਂ ਦਾ ਆਦਰ (filial piety) ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰੋਮਨ ਦੇ ਬਿੰਬ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਪਰਉਪਕਾਰ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚਿਤਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਰੋਮਨ ਚੈਰੀਟੀ (Roman Charity) ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਲਾਤਮਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ
17 ਵੀ ਅਤੇ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਕਈ ਯੂਰਪੀਅਨ ਚਿਤ੍ਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਚਿਤਰਿਆ ਹੈ। 1973 ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ''0 ਲੱਕੀ ਮੈਨ! (O Lucky Man!) ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਸੀਨ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਵ ਕਲਾਸੀਕਲ ਚਿਤ੍ਰਕਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੋਮਨ ਮਿਥਿਹਾਸ