cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਬੇਸਬਾਲ
ਬੇਸਬਾਲ ਖੇਡ ਬੱਲੇ ਅਤੇ ਗੇਂਦ ਨਾਲ 9 ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਟੀਮਾ ਵਿੱਚ ਖੇਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਨਾਲ ਬੈਟਿੰਗ ਅਤੇ ਫੀਲਡਿੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬੈਟਿੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗੇਂਦ ਤੇ ਬੱਲੇ ਨਾਲ ਮਾਰਕੇ ਕੇ ਚਾਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਘੜੀ ਚੱਲਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਤੇ ਉਲਟ ਦੌੜਕੇ ਰਣ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਇਹ ਚਾਰ ਥਾਵਾਂ ਪਹਿਲੀ, ਦੁਜੀ, ਤੀਜੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਬਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਰਣ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਰੋਧੀ ਟੀਮ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪਿਚ ਤੇ ਗੇਂਦ ਮਾਰਕੇ ਵਿਰੋਧੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਰਣ ਲੈਣ ਤੋਂ ਰੋਕੇ। ਜਦੋਂ ਬੈਟਿੰਗ ਟੀਮ ਦੇ ਤਿੰਨ ਖਿਡਾਰੀ ਬਾਹਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਫੀਲਡਿੰਗ ਟੀਮ ਦੀ ਵਾਰੀ ਬੈਟਿੰਗ ਤੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਡ ਦੀਆਂ ਨੌ ਇਨਿੰਗ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਟੀਮ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਸ ਟੀਮ ਨੂੰ ਜੇਤੂ ਐਲਾਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ
ਬਾਹਮਣੀਆਂ (ਬਰਨਾਲਾ)
ਬਹਿਮਾਨੀਆ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਨਾਓਮੀ ਗਾਲ
ਨਾਓਮੀ ਗਾਲ (ਇਬਰਾਨੀ נעמי גל) (ਬੀ.ਯਰੂਸ਼ਲਮ, 1944) ਇੱਕ ਇਜ਼ਰਾਇਲੀ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਵਲ ਰੋਮਨ ਰੋਮਾਂਤੀ (רומן רומנטי) (ਤਲ ਅਵੀਵ 1993, 2011 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਲਿਖਿਆ ਬਤੌਰ ਸੋਪ ਓਪੇਰਾ) ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਮੂਲ ਇਬਰਾਨੀ ਵਰਜਨ ਨੇ 1994 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਯਰੂਸ਼ਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। 1999 ਵਿੱਚ ਏਰੀਅਲ, ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦਾ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਾ, "ਅੱਜ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਮੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ" ਵਿੱਚ ਹੈਮ ਬੇਅਰ ਅਤੇ ਡਾਨ ਤਸਾਲਕਾ ਨਾਲ ਗਾਲ ਨੂੰ ਗਿਣਿਆ।  ਨਾਵਲ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗਾਲ ਨੇ ਇਜ਼ਰਾਇਲੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ 'ਮਾ'ਅਰਿਵ' ਅਤੇ 'ਯੇਡੀਓਤ ਅਹਰੋਨੋਟ' ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਫੂਡ ਲੇਖਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਇਸ ਵੇਲੇ ਮੋਰਾਵੀਅਨ ਕਾਲਜ ਬੇਥਲੇਹਮ, ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ।  ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਰਜ
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1944 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਤੋਤੋ-ਚਾਨ: ਦ ਲਿਟਲ ਗਰਲ ਐਟ ਦ ਵਿੰਡੋ
ਤੋਤੋ-ਚਾਨ: ਦ ਲਿਟਲ ਗਰਲ ਐਟ ਦ ਵਿੰਡੋ ਜਪਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸਖਸ਼ੀਅਤ ਅਤੇ ਯੁਨੀਸੇਫ਼ ਸਦਭਾਵਨਾ ਦੂਤ, ਤੇਤਸੁਕੋ ਕੁਰੋਯਾਨਾਗੀ ਦੀ ਲਿਖੀ ਬਾਲ ਪੁਸਤਕ ਹੈ। ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹ 窓ぎわのトットちゃん ਵਜੋਂ 1981 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਤੁਰਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀ ਕਿਤਾਬ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਦੂਜੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਸੋਸਾਕੂ ਕੋਬਾਯਾਸ਼ੀ ਦੇ ਟੋਕੀਓ ਵਿੱਚ ਖੋਲੇ ਇੱਕ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਕੂਲ, ਤੋਮਓ ਗਾਕੁਏਨ ਵਿੱਚ ਕੂਰਿਓਨਾਗੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗੈਰ-ਰਵਾਇਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀਆਂ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਬਾਰੇ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਚਪਨ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਜਪਾਨੀ ਨਾਂ ਫ਼ੇਲ ਹੋ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਵਾਕੰਸ਼ ਹੈ।
ਰਿਤੂ ਮੋਨੀ
ਰਿਤੂ ਮੋਨੀ ( ঋতু মণি  ; ਜਨਮ 5 ਫਰਵਰੀ 1993, ਬੋਗਰਾ ) ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਲਈ ਖੇਡਦੀ ਹੈ।  ਉਹ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੀ ਦਰਮਿਆਨੀ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਹੈ। ਮੋਨੀ ਦਾ ਜਨਮ 5 ਫ਼ਰਵਰੀ 1993 ਨੂੰ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਬੋਗਰਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਕਰੀਅਰ
ਮੋਨੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਕਰੀਅਰ 20 ਅਗਸਤ, 2012 ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਮੋਨੀ ਨੇ 28 ਅਗਸਤ, 2012 ਨੂੰ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਖਿਲਾਫ਼ ਆਪਣੇ ਟੀ -20 ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਅਕਤੂਬਰ 2018 ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਵਿਚ 2018 ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ. ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਟੀ -20 ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅਗਸਤ 2019 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਵਿੱਚ 2019 ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ. ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਟੀ -20 ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਵੰਬਰ 2019 ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ 2019 ਵਿਚ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਨੂੰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾ ਕੇ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਜਨਵਰੀ 2020 ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿਚ 2020 ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ. ਮਹਿਲਾ ਟੀ -20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਲਈ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1993 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਪੋਕੀਮੌਨ ਸੱਨ ਅਤੇ ਮੂਨ
ਨਵੇਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੇ ਪੋਕੀਮੌਨ
thumb|right
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੋਕੀਮੌਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੋਕੀਮੌਨ ਗੇਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿਨਟੈਂਡੋ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿਨਟੈਂਡੋ 3-ਡੀ.ਐਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿਨਟੈਂਡੋ 2-ਡੀ.ਐਸ
ਮੈਜਿਕ ਜੌਨਸਨ
ਈਅਰਵਿਨ "ਮੈਜਿਕ" ਜੌਨਸਨ (14 ਅਗਸਤ, 1959 ਨੂੰ ਜਨਮ) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਰਿਟਾਇਰਡ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਐਨ.ਬੀ.ਏ.) ਦੇ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਲੇਕਰਸ ਦੇ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਓਪਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ। ਉਸਨੇ13 ਸੀਜ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੇਕਰਾਂ ਲਈ ਪੁਆਇੰਟ ਗਾਰਡ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੌਨਸਨ ਨੂੰ 1979 ਐਨਬੀਏ ਡਰਾਫਟ ਬਾਏ ਲੇਕਰਜ਼ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਰੂਕੀ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਇੱਕ ਐਨ.ਏ.ਏ. ਫਾਈਨਲਜ਼ ਮੋਸਟ ਵੈਲਿਏਬਲ ਪਲੇਅਰ ਐਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਚਾਰ ਹੋਰ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਲੈਕੇ ਸੀ. ਜਾਨਸਨ ਨੇ ਐਚ.ਆਈ.ਵੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਣ ਤੇ 1991 ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਲੈ ਲਈ, ਪਰ 1992 ਆਲ-ਸਟਾਰ ਗੇਮ ਵਿੱਚ ਆਲ-ਸਟਾਰ ਐਮਵੀਪੀ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਉਹ ਫਿਰ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਆਇਆ। ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਲਈ ਫਿਰ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ ਪਰ ਅੰਤਮ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ 1996 ਵਿੱਚ 36 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਲੇਕਰਸ ਲਈ 32 ਖੇਡਾਂ ਖੇਡਣ ਲਈ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਆਇਆ।
ਜਾਨਸਨ ਦੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਐੱਨ.ਏ.ਏ. ਐਮਵੀਪੀ ਅਵਾਰਡ, 9 ਐਨ.ਏ.ਏ. ਫਾਈਨਲ ਗੇਲਜ਼, ਬਾਰ੍ਹਾ ਆਲ-ਸਟਾਰ ਗੇਮਾਂ ਅਤੇ ਦਸ ਐੱਲ-ਐਨਏਏ ਫਰਸਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਹ ਨਿਯਮਤ-ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਲੀਗ ਦੀ ਚਾਰ ਵਾਰ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਐਨਜੀਏ ਦੇ ਹਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਪ੍ਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੌਨਸਨ 1992 ਵਿਚ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਦੀ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਓਲੰਪਿਕ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਟੀਮ ("ਦ ਡਰੀਮ ਟੀਮ") ਦਾ ਇਕ ਮੈਂਬਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ 1992 ਵਿਚ ਓਲੰਪਿਕ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। 1992 ਵਿਚ ਐਨਬੀਏ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੌਹਨਸਨ ਨੇ ਮੈਜਿਕ ਜਾਨਸਨ ਆਲ-ਸਟਾਰ, ਜੋ ਬਾਬਾਰਸਟਾਰਮਿੰਗ ਟੀਮ ਹੈ, ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਖੇਡਾਂ ਖੇਡ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਰ ਕੀਤਾ। 1996 ਵਿੱਚ ਐਨਬੀਏ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਜਾਨਸਨ ਨੂੰ 50 ਮਹਾਨ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੋਹਰੀ ਖਿਡਾਰੀ ਵਜੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਜੌਹਨਸਨ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ ਵਿਚ ਦੋ ਵਾਰ ਇੰਡਕਟੀ ਬਣਿਆ। ਉਹ 2002 ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਕੈਰੀਅਰ ਲਈ, ਅਤੇ ਫਿਰ 2010 ਵਿਚ "ਡਰੀਮ ਟੀਮ" ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। 2007 ਵਿਚ ਈਐਸਪੀਐਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਐਨ.ਬੀ.ਏ. ਪੁਆਇੰਟ ਗਾਰਡ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਲਾਤਕਾਰ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਲਾਤਕਾਰ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਜੁਰਮ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜੁਰਮ ਰਿਕਾਰਡ ਬਿਊਰੋ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਲ 2012 ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 24,923 ਬਲਾਤਕਾਰ ਦੇ ਕੇਸ ਦਰਜ ਹੋਏ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 24,470 ਬਲਾਤਕਾਰੀ ਪੀੜਤ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜਾਣਦੇ ਸਨ(98% ਕੇਸ)।
ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
3 ਫ਼ਰਵਰੀ 2013 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤੀ ਦੰਡ ਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਹੇਠ ਅਨੁਸਾਰ ਸੀ:
§375. ਬਲਾਤਕਾਰ. "ਬਲਾਤਕਾਰੀ" ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹੇਠਲੇ ਕਿਸੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਸੰਭੋਗ ਕਰਦਾ ਹੈ:-
ਪਹਿਲਾ - ਉਸਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ।
ਦੂਜਾ - ਉਸਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ।
ਤੀਜਾ - ਉਸਨੂੰ ਮੌਤ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਧਮਕੀ ਦੇਕੇ ਉਸਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕਰਨਾ।
ਚੌਥਾ - ਜਦ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਔਰਤ ਦਾ ਪਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਔਰਤ ਇਹ ਸਮਝ ਕੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਭੋਗ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਕਨੂੰਨੀ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ।
ਪੰਜਵਾਂ - ਉਸਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਰ ਉਹ ਮਰਜ਼ੀ ਉਸਨੇ ਸੁਰਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਸਗੋਂ ਉਸਨੂੰ ਵਿਅਕਤੀ ਖੁਦ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦੁਆਰਾ ਕੋਈ ਨਸ਼ੀਲਾ ਪਦਾਰਥ ਖਵਾਇਆ ਜਾਂ ਪਿਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਛੇਵਾਂ - ਉਸਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ ਪਰ ਲੜਕੀ ਦੀ ਉਮਰ 16 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੋਵੇ।
ਇਤਰਾਜ਼ - ਕਿਸੇ ਮਰਦ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਸੰਭੋਗ, ਪਤਨੀ ਦੀ ਉਮਰ 15 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਬਲਾਤਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਲਾਤਕਾਰ
ਵਿਸ਼ਵ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 1904
ਵਿਸ਼ਵ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 23 ਮਈ 1904 ਨੂੰ ਵਿਆਨਾ ਵਿਖੇ ਹੋਈ। ਇਹ ਖੇਡਾਂ ਉਲੰਪਿਕ ਤੋਂ ਠੀਕ ਅੱਠ ਸਾਲ ਬਾਦ ਹੋਏ। ਇਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ 26 ਪਹਿਲਵਾਨਾ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਸ਼ਤੀ
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ
ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਸਾਹਿਬ ਜੀ (15 ਅਪ੍ਰੈਲ 1563 – 30 ਮਈ 1606) ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਪੰਜਵੇ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਹੀਦ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਸਨ।
ਜੀਵਨ
ਗੁਰ ਅਰਜਨ ਦਾ ਜਨਮ ਚੌਥੇ ਗੁਰੂ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਅਤੇ ਬੀਬੀ ਭਾਨੀ ਦੇ ਘਰ 19 ਵੈਸਾਖ, ਸੰਮਤ 1620 (15 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1563) ਨੂੰ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਆਪ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਪੰਜਵੇ ਗੁਰੂ ਸਨ ਬਚਪਨ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ 11 ਸਾਲ ਆਪਣੇ ਨਾਨਾ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਹੇਠ ਗੁਜ਼ਾਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਨਾਨਾ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਗੁਰਮੁਖੀ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਪਿੰਡ ਦੀ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਤੋਂ ਸਿੱਖੀ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਗਿਆਨ ਪੰਡਿਤ ਬੇਣੀ ਕੋਲੋਂ, ਗਣਿਤ ਵਿੱਦਿਆ ਮਾਮਾ ਮੋਹਰੀ ਜੀ ਤੋਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਮਾਮਾ ਜੀ, ਬਾਬਾ ਮੋਹਨ ਜੀ ਨੇ ਸਿਖਾਈ।
ਗੁਰ ਅਮਰਦਾਸ ਦਾ ਸੱਚਖੰਡ ਵਾਪਸੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨੇੜੇ ਆ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਤੀਜੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ 1 ਸਤੰਬਰ, 1574 ਚੌਥੇ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਗੁਰਗੱਦੀ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰਿਆਈ ਤਿਲਕ ਦੀ ਰਸਮ ਅਦਾ ਕੀਤੀ, ਉਸੇ ਦਿਨ ਹੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਜੋਤੀ ਜੋਤਿ ਸਮਾਏ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਲ 1574 ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਆਸ਼ੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਤਿੰਨੋਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਪ੍ਰਿਥੀ ਚੰਦ, ਸ੍ਰੀ ਮਹਾਂਦੇਵ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ (ਗੁਰੂ) ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਚੱਕ (ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ) ਆ ਗਏ; ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਸੇਵਾ ਜੋ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸੰਤੋਖਸਰ ਦੀ ਚਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਰੰਭਿਆ ਅਤੇ ਜਿਸ ਟਾਹਲੀ ਹੇਠ ਬੈਠ ਕੇ ਆਪ ਜੀ ਸੇਵਾ ਕਰਵਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਉਥੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਟਾਹਲੀ ਸਾਹਿਬ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ।
ਫਿਰ ਗੁਰ ਰਾਮਦਾਸ ਨੇ ਸੰਨ 1577 ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਤੁੰਗ ਦੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਨੂੰ 700 ਅਕਬਰੀ ਮੋਹਰਾਂ ਦੇ ਕੇ ਪੰਜ ਸੌ ਵਿੱੱਘੇ ਜ਼ਮੀਨ ਗੁਰੂ ਕੇ ਚੱਕ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਚੱਕ ਰਾਮਦਾਸ ਪੈ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਸਾਲ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਦੁੱੱਖਭੰਜਨੀ ਬੇਰੀ ਵਾਲੇ ਥਾਂ ਇੱਕ ਸਰੋਵਰ ਦੀ ਖੁਦਵਾਈ ਆਰੰਭੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸੰਪੂਰਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸਰੋਵਰ ਦਾ ਨਾਮ ਆਪਣੀ ਦੂਰਅੰਦੇਸ਼ੀ ਨਾਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਰੱਖਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਹੀ ਇਸ ਨਗਰ ਦਾ ਨਾਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪਿਆ।
ਵਿਆਹ,ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਦਾਤ ਤੇ ਗੁਰਿਆਈ
ਇਧਰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਿੱਕੇ ਸਪੁੱਤਰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਧਰਮ ਪ੍ਰਤੀ ਲਗਨ, ਪਿਆਰ, ਸਤਿਕਾਰ, ਸੁਭਾਅ ਵਿੱਚ ਨਿਮਰਤਾ ਆਦਿ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ 1 ਸਤੰਬਰ 1581 ਨੂੰ ਜੋਤੀ ਜੋਤਿ ਸਮਾਉਣ ਵੇਲੇ ਸ੍ਰੀ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ, ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਹੱਥੋਂ ਗੁਰਿਆਈ ਦਾ ਤਿਲਕ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪ ਚੌਥੇ ਗੁਰੂ ਉਸੇ ਦਿਨ ਹੀ ਜੋਤੀ ਜੋਤਿ ਸਮਾ ਗਏ। ਉਸ ਵਕਤ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਉਮਰ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ। ਦਸਤਾਰਬੰਦੀ ਦੀ ਰਸਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪ ਜੀ ਅਕਤੂਬਰ ਮਹੀਨੇ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਆ ਗਏ।
ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਹੋਰ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ
ਗੁਰਗੱਦੀ ਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਅਰੰਭੇ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਨੇਪਰੇ ਚਾੜ੍ਹਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਸੰਗਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਸਾਲ੍ਹੋ ਜੀ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਜਥੇਦਾਰ ਥਾਪਿਆ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤਕ ਗੁਰਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚਾਰਿਆ। ਆਗਰੇ ਤੋਂ ਚੱਲ ਕੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਹਿਤ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ 1583 ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਮਿਲੇ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਆਰੰਭੀ ਸੰਨ 1586 ਈਃ ਵਿੱਚ ਸੰਤੋਖਸਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ, ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ 3 ਜਨਵਰੀ, 1588 (ਮਾਘੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ) ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖਣ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਕੰਮ ਮੁਸਲਮਾਨ ਫਕੀਰ ਸਾਈਂ ਮੀਆਂ ਮੀਰ (ਪੂਰਾ ਨਾਮ ਮੁਅਈਨ-ਉਲ-ਅਸਲਾਮ) ਤੋਂ ਕਰਵਾਇਆ। ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਰਖਵਾਉਣ ਦਾ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਮੰਤਵ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇਣਾ ਸੀ। ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਮੂਰਤ ਅਤੇ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਹੁੰਦਾ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਸੁਣ ਕੇ ਅਤੇ ਅਚਰਜ ਨਜ਼ਾਰੇ ਤੱਕ ਕੇ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਸਵਾਲ ਪੈਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵੀ ਕੋਈ ਸੱਚਖੰਡ ਹੈ?
1590 ਤਕ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਇਸੇ ਹੀ ਸਾਲ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ 15 ਅਪ੍ਰੈਲ 1590 ਈ. ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਦੇ ਅਰਦਾਸਾ ਸੋਧਣ ਉਪਰੰਤ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਸਰੋਵਰ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਅਸੂਲ ਹਨ, ਆਪ ਤਰਨਾ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਤਾਰਨਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚਾਰਨਾ ਸੀ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਹਾਕਮ ਨੂਰਦੀਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਮੀਰ ਦੀਨ ਅਤੇ ਸਖੀ ਸਰਵਰਾਂ ਦੇ ਵਧ ਰਹੇ ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਆਪ ਜੀ ਖੁਦ ਪ੍ਰਚਾਰ ਹਿੱਤ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਏ। ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਵਿੱਚ ਕੋਹੜੀ ਘਰ ਬਣਵਾਉਣ ਉਪਰੰਤ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਕੇ ਕੋਹੜੀਆਂ ਦਾ ਕੋਹੜ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਖਤਮ ਕੀਤਾ।
1593 ਵਿੱਚ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਜਲੰਧਰ ਕੋਲ (ਦੁਆਬੇ ਵਿਚ) ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੇਂਦਰ ਹਿਤ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਵਸਾਇਆ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਗੰਗਾ ਜੀ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਖੂਹ ਲਗਵਾਇਆ। 1594 ਈਃ ਨੂੰ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਕੀ ਵਡਾਲੀ ਨੂੰ ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਹਿਤ ਪੱਕਾ ਟਿਕਾਣਾ ਬਣਾਇਆ, ਇਥੇ ਹੀ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਕਾ ਪੈ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਜਨਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖ ਕੇ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਦੋ-ਹਰਟੇ, ਚਾਰ-ਹਰਟੇ ਖੂਹ ਲਗਵਾਏ। ਗੁਰੂ ਕੀ ਵਡਾਲੀ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਛੇ-ਹਰਟਾ ਖੂਹ (ਜਿੱਥੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਛੇਹਰਟਾ ਸਾਹਿਬ ਹੈ) ਲਗਵਾਇਆ।
ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਕਾਲ ਤੇ ਸਮਰਾਟ ਅਕਬਰ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ
ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਭੁੱਖਮਰੀ ਅਤੇ ਕਾਲ ਪੈ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਸੰਨ 1597 ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਪੁੱਜ ਕੇ ਚੂਨਾ ਮੰਡੀ ਵਿਖੇ ਨਿਥਾਵਿਆਂ ਨੂੰ ਥਾਂ ਦੇਣ ਲਈ ਇਮਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਲਈ ਡੱਬੀ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਬਾਉਲੀ ਬਣਵਾਈ। ਲੰਗਰ ਲਗਵਾਏ, ਦਵਾ ਦਾਰੂ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕੀਤਾ।
ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ
ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰਗੱਦੀ ਕਾਲ ਵਿਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਕੰਮ ਇਲਾਹੀ ਬਾਣੀ ਰਚਣ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਂ ਦੀ, ਸੰਤਾਂ, ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਦਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਮਹਾਨ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕਰਨ ਲਈ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਕਾਂਤ ਵਾਸ ਜਗ੍ਹਾ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮਸਰ (ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ) ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਚੁਣੀ। ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਸੰਨ 1601 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਗਸਤ 1604 ਦੇ ਲੰਮੇ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਕੰਮ ਸੰਪੂਰਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਗ੍ਰੰਥ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 36 ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਅੰਕਿਤ ਕੀਤੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਛੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਬਾਣੀ, 15 ਭਗਤਾਂ, 11 ਭੱਟਾਂ ਅਤੇ ਚਾਰ ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸੇਵਾ ਲਈ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲੇਖਣੀ ਦੁਆਰਾ ਮਹਾਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦੇਖ ਰੇਖ ਹੇਠ ਜਿਲਦ ਸਾਜ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 30 ਅਗਸਤ 1604 ਨੂੰ ਇਸ ਇਲਾਹੀ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਨੇ ਪ੍ਰਥਮ ਗ੍ਰੰਥੀ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪਹਿਲਾ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਲਿਆ।
ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਅਦੁੱਤੀ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਅਸਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਉਲਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਾਜ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਬੂਲਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਅਕਬਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਹਾਂਗੀਰ ਜਦੋਂ ਤਖ਼ਤ ’ਤੇ ਬੈਠਾ ਤਾਂ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਵਿਰੁੱਧ ਉਸ ਦੇ ਕੰਨ ਭਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਚੰਦੂ ਦੀ ਈਰਖਾ ਨੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕੀਤਾ। ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਮੁਰਤਜ਼ਾ ਖਾਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਮਾਲ ਅਸਬਾਬ ਜ਼ਬਤ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਰਤ ਮੁਹੰਮਦ ਦੀ ਖੁਸ਼ਾਮਦ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਦਰਜ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਜਿਸ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸਾਫ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਚੰਦੂ ਦੀ ਈਰਖਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਲੜਕੀ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਅਖੀਰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਖਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਨਿਰਦਈ ਚੰਦੂ ਨੂੰ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਤੱਤੀ ਤਵੀ ’ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਸੀਸ ’ਤੇ ਤੱਤੀ ਰੇਤ ਪਾਈ ਗਈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਬਲਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਦੇਗ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ। ਪਰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ‘ਤੇਰਾ ਕੀਆ ਮੀਠਾ ਲਾਗੇ ' ਦੀ ਧੁਨੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਅੰਤ 16 ਮਈ, 1606 ਨੂੰ ਛੇਵੇਂ ਦਿਨ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਾਵਨ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਰਾਵੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰਾਵੀ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਰੋੜ੍ਹਿਆ ਗਿਆ। ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਡੇਹਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈ-
ਉਮਦਤ ਤਵਾਰੀਕ ਦਾ ਲਿਖਾਰੀ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਲੱਗਿਆਂ ਕਲਮ ਲਹੂ ਦੇ ਹੰਝੂ ਕੇਰਦੀ ਹੈ, ਅੱਖਾਂ ਰੋਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਦਿਲ ਪਾਟਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਨ ਹੈਰਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦੇਣ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 6 ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਗਤਾਂ, ਸੂਫੀ ਫਕੀਰਾਂ, ਭੱਟਾਂ ਆਦਿ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦਰਜ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਗੁਰਮਤਿ ਦੇ ਆਸ਼ੇ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਾਣੀ ਦਰਜ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਕੁੱਲ 2312 ਸ਼ਬਦ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਆਪ ਜੀ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ (1) ਸੁਖਮਨੀ (2) ਬਾਰਹਮਾਂਹ (3) ਬਾਵਨ ਅੱਖਰੀ (4) ਫੁਨਹੇ (5) ਮਾਰੂ ਡਖਣੇ (6) ਵਾਰਾਂ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਛੇ ਹੈ।
ਸੁਖਮਨੀ
ਸੁਖਮਨੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਕੁੱਲ 24 ਅਸ਼ਟਪਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਰ ਅਸ਼ਟਪਦੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕ ਅੰਕਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਅਸ਼ਟਪਦੀ ਦਾ ਸਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਰ ਆਸ਼ਟਪਦੀ ਵਿੱਚ 8 ਪਦੀਆਂ ਅਤੇ ਹਰ ਪਦੀ ਵਿੱਚ 10 ਤੁਕਾਂ ਹਨ। ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ 35 ਵੱਡੇ ਪੰਨਿਆ ਤੇ ਦਰਜ ‘ਸੁਖਮਨੀ` ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਚਲੀਆਂ ਬਾਣੀਆਂ `ਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮੀ ਬਾਣੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀਆਂ 1977 ਤੁਕਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਬਾਣੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸ਼ਲੋਕ-ਚੋਪਈ-ਬੰਧ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਸ਼ ਸ਼ਲੋਕ ਦੋਹਿਰਾ-ਸੋਰਠਾ ਤੋਲ ਦੇ ਦੋ ਤੁਕੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਠਵੀਂ ਅਸ਼ਟਪਦੀ ਨਾਲ ਦਰਜ ਸ਼ਲੋਕ ਤਿੰਨ ਤੁਕਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਤਵੀਂ ਅਤੇ ਨੌਵੀ ਅਸ਼ਟਪਦੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ਲੋਕ ਚੁੳ-ਤੁਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤੋਲ ਚੋਪਈ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸਾਧਨਾ ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਰਕੇ ਨਿਖਰੀਆ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ, ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਲੜੀਵਾਰ ਵੇਰਵਾ ਦੇ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਜਿਗਿਆਸੂ ਦਾ ਮਨ ਸੰਸਾਰਿਕਤਾ ਤੋਂ ਹਟਾ ਕੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ ਵਲ ਮੋੜਿਆ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਜਗਤ ਜਲੰਦੇ ਨੂੰ ਤਾਰਨ ਲਈ ਸੁੱਖ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਹਾਨ ਬਾਣੀ ਸੁਖਮਨੀ ਰਚ ਕੇ ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ ਮੁੱਖ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਚਾਰ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਰਹਾਓ ਵਾਲੀਆਂ ਪੰਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ:- ਸੁਖਮਨੀ ਸੁਖ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਭੁ ਨਾਮ॥ ਭਗਤ ਜਨਾ ਕੈ ਮਨਿ ਬਿਸ੍ਰਾ॥ ਰਹਾੳ॥ ਸੁਖਮਨੀ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਮਨ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਬਾਣੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਨ ਨੂੰ ਸੁੱਖ ਸਿਰਫ ਨਾਮ ਜਪ ਕੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬਾਰਹਮਾਹ
ਬਾਰਹਮਾਹ ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਲੋਕ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਚਨਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਧੁਰਾ ਕੁਦਰਤ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਤਾਂ ਬਦਲਦੀਆਂ ਹਨ,ਤਿਵੇਂ ਤਿਵੇਂ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਬਾਰਹਮਾਹ ਦੇ ਰਚਣਹਾਰ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਰੰਭਕ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਕਾਫੀ ਮਤਭੇਦ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਚੇਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਹਾੜ, ਅੱਸੂ ਜਾਂ ਕੱਤਕ ਤੋਂ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਬਾਰਹਮਾਹ ਚੇਤ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਰਾਗ ਮਾਝ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਬਾਰਹਮਾਹ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਗੁੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਹੀ ਬਾਰਹਮਾਹ ਦਰਜ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਸਾਹਿਬ ਰਚਿਤ ਬਾਰਹਮਾਹ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ ਹੈ :- ਸੱਚੇ ਮਾਰਗ ਚਲਦਿਆਂ ਉਸਤਤਿ ਕਰੇ ਜਹਾਨ ਬਾਰਹਮਾਹ ਮਾਝ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਅਧਿਆਤਮਕ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਤਮਕ ਆਸ਼ੇ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦਸਿਆ ਕਿ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂਂ ਨਾਲ਼ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਭਟਕ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਜਾ ਕੇ ਉਹ "ਪਰਮੇਸਰ ਤੇ ਭੁਲਿਆ ਵਿਆਪਨਿ ਸਭੇ ਰੋਗ" ਵਾਲੀ ਦਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਬਾਵਨ ਅੱਖਰੀ
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਇਹ ਬਾਣੀ ‘ਦੇਵ ਨਾਗਰੀ` ਲਿਪੀ ਦੀ ਵਰਣਮਾਲ ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ‘ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ` ਦੇ ‘ਗਉੜੀ` ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਅੰਕਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਣੀ ਦੀਆਂ 55 ਪਉੜੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਪਉੜੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਲੋਕ ਅੰਕਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਣੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਮੰਗਲਾਚਰਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਲੋਕ ਦਰਜ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ 9 ਪੰਕਤੀਆਂ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਮਿਹਰ ਭਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਗੁਰੂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਨਿਖਾਰ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਮਾਰਗ ਉਤੇ ਅੱਗੇ ਤੋਰਦਾ ਹੈ। ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਮਾਰਗ ਉਤੇ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਪੂਰਵਕ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਲਈ ਸਤਿਸੰਗਤਿ ਦੀ ਬਹੁਤ ਲੋੜ ਹੈ। ਫਲਸਰੂਪ, ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਚਰਣ ਧੂੜ ਬਨਣ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਭਰਦੀ ਹੈ :- ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਭ ਦੀਨ ਦਇਆਲਾ। ਤੋਰੇ ਸੰਤਨ ਕੀ ਮਨ ਹੋਇ ਰਵਾਲਾ।
ਵਾਰਾਂ
ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਵਾਰਾਂ ਦਾ ਚਿਤਰਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਹੀ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੋਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ 22 ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਵਾਰਾਂ ਦਰਜ ਹਨ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਇਸ ਲੋਕ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਾਣੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਕੇ ਸਮੁੱਚੀ ਲੋਕਾਈ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਝਾਂ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਦਾ ਉਪਰਾਲਾ ਕੀਤਾ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਵੀ ਹੋਰ ਬਾਣੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ 6 ਵਾਰਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਸਲਾਹ ਤੇ ਪੂਰਨ ਗੁਰਸਿੱਖ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਰਸਾਉਣ ਦਾ ਵਡੇਰਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਇਹਨਾਂ 6 ਵਾਰਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਸਾਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਗਾ ਅਧੀਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਾਗ ਪਉੜੀ, ਰਾਗ ਗੁਜਰੀ, ਰਾਗ ਜੈਤਸਰੀ, ਰਾਗ ਰਾਮਕਲੀ, ਰਾਮ ਮਾਰੂ, ਅਤੇ ਰਾਗ ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਣੀ ਰਚੀ। ਇਹਨਾਂ ਵਾਰਾਂ ਦਾ ਰਚਨਾ ਵਿਧਾਨ ਵੀ ਉਹੀ ਹੈ ਜੋ ਬਾਕੀ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਵਲੋਂ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਵਾਰਾਂ ਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਬਾਕੀ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸ਼ਲੋਕ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵੀ ਹਨ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਵੀ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ। ਉਥੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਹੀ ਹਨ। l
ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
1.[] ਪਹਿਲੇ ਕਾਰਨ ਵਿਚ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ| ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਚੰਦੂ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ| ਲੈਣ ਤੋਂ ਮਨ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ chandu bahut ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੰਕਾਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਮਨਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ| ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਚੰਦੂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗੁੱਸਾ ਸੀ| ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਨਿਰਦਈ ਬਣ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ| ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ| ਤੋਂ ਬਦਲਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ| ਇਹ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ| 2.ਜਹਾਂਗੀਰ ਧਾਰਮਿਕ ਕੱਟੜਤਾ--ਜਹਾਗੀਰ ਬੜਾ ਕੱਟੜ ਸੁੰਨੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਕੱਟੜਤਾ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਬਣੀ।ਉਹ ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਧਰਮ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਕਦੇ ਸਹਿਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਦਿਨ-ਬ-ਦਿਨ ਵਧ ਰਹੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸੁਨਹਿਰੀ ਮੌਕੇ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਤਮ ਕਥਾ ਤੁਜਕ-ਏ-ਜਹਾਂਗੀਰੀ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਲਿਖਿਆ ਹੈ
ਅਜਮੇਰ ਸ਼ਰੀਫ਼
ਅਜਮੇਰ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਨਗਰ ਅਜਮੇਰ ਵਿਖੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸੂਫ਼ੀ ਪੀਰ ਖਵਾਜਾ ਮੋਈਨ-ਉਦ-ਦੀਨ ਚਿਸ਼ਤੀ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਅੰਦਰ ਆਪ ਦਾ ਰੋਜ਼ਾ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਖਵਾਜਾ ਮੋਈਨ-ਉਦ-ਦੀਨ ਚਿਸ਼ਤੀ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਮੁਸਲਿਮ ਜਗਤ ਵਾਸਤੇ ਬੇਹੱਦ ਮੁਕੱਦਸ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਪਾਵਨ ਦਰਗਾਹ ਅੰਦਰ ਹਰ ਸਾਲ ਖਵਾਜਾ ਚਿਸ਼ਤੀ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬਰਸੀ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਹਿਜਰੀ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਰਜਬ ਦੇ ਪਹਿਲੇ 6 ਦਿਨ ਦਾ ਉਰਸ ਬੜੀ ਧੂਮਧਾਮ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਉਰਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਾਰੇ ਮੁਸਲਿਮ ਜਗਤ ਤੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਅਕੀਦਤਮੰਦ ਆਪਣੀ ਅਕੀਦਤ ਦੇ ਫੁੱਲ ਭੇਟ ਕਰਨ ਲਈ ਹਾਜ਼ਰੀ ਭਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਮੁਕੱਦਸ ਦਰਗਾਹ ਦਾ ਏਨਾ ਮਹੱਤਵ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮਾਨਤਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿ ਖਵਾਜਾ ਚਿਸ਼ਤੀ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦਰ ਉੱਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਮੁਰਾਦਾਂ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਮੁਰਾਦਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਇਸ ਮੁਕੱਦਸ ਦਰਗਾਹ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਇੱਥੇ ਤਾਂਤਾ ਲੱਗਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਸਲਿਮ ਇਤਿਹਾਸ‏‎ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਾਰਮਿਕ ਇਤਿਹਾਸ
ਸਬਾ ਕ਼ਮਰ
ਸਬਾ ਕ਼ਮਰ ਜ਼ਮਾਨ, (ਜਨਮ: ਅਪਰੈਲ 5, 1984) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ। ਪੀਟੀਵੀ ਦੇ ਇੱਕ ਡਰਾਮੇ ਜਿਨਾਹ ਕੇ ਨਾਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨੇਤਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਈ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਗਈ ਸੀ ਇਹ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਡਰਾਮਾ ਜਿਨਾਹ ਕੇ ਨਾਮ (2007) ਵਿੱਚ ਫਾਤਿਮਾ ਜਿਨਾਹ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਮਰ ਨੂੰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਧਿਆਨ ਮਿਲਿਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਟੈਲੀਵੀਯਨ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੀ। ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਦਾਸਤਾਨ, ਪਾਨੀ ਜੈਸਾ ਪਿਆਰ, ਉਡਾਨ ਅਤੇ ਮਾਤ ਅਤੇ ਡਾਈਜੈਸਟ ਰਾਈਟਰ ਰਾਹੀਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਡਰਾਮੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾ ਲਈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਸਤੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਰਦੂ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਚਿੱਤਰਨ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਲਈ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਲਕਸ ਸਟਾਈਲ ਅਵਾਰਡ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 2012 ਵਿੱਚ ਤਮਗਾ-ਏ-ਇਮਤਿਆਜ਼ ਅਤੇ 2016 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਈਡ ਆਫ਼ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਸਮਾਜਿਕ ਨਾਟਕ ਥੱਕਨ (2012), ਰੋਮਾਂਚਕ ਨਾਟਕ ਸੰਨਤਾ, ਬਦਲਾ ਡਰਾਮਾ ਉਲੂ ਬਾਰਾਏ ਫਰੌਖਤ ਨਹੀਂ, ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਡਰਾਮਾ ਬੰਟੀ ਆਈ ਲਵ ਯੂ (ਸਾਰੇ 2013), ਪਰਿਵਾਰਕ ਨਾਟਕ ਡਿਜਸਟ ਲੇਖਕ (2014) ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਕ੍ਰਾਈਮ ਥ੍ਰਿਲਰ ਸੰਗਤ (2015), ਅਤੇ ਸ਼ੋਅ ਕਾਰੋਬਾਰ ਅਧਾਰਤ ਨਾਟਕ ਮੇਨ ਸੀਤਾਰਾ ਅਤੇ ਬਿਸ਼ਾਰਾਮ (ਦੋਵੇਂ ਸਾਲ 2016) ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਸ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਜੀਵਨੀ ਫ਼ਿਲਮ ਮੰਟੋ (2015), ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ ਲਾਹੌਰ ਸੇ ਆਗੇ (2016), ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਨਾਟਕ ਹਿੰਦੀ ਮੀਡੀਅਮ (2017) ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੀ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਦਰਜਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। ਕਮਰ ਨੇ ਫੌਜੀਆ ਅਜ਼ੀਮ ਅਤੇ ਨੂਰਜਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਲ 2017 ਦੇ ਬਾਇਓਗ੍ਰਾਫੀਕਲ ਡਰਾਮੇ ਬਾਗੀ ਅਤੇ ਮੇਨ ਮੰਟੋ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਉਣ ਅਤੇ ਇੱਕ ਤਾਕਤਵਰ ਔਰਤ ਨੂੰ 2019 ਦੇ ਕਚਹਿਰੇ ਦੇ ਨਾਟਕ ਚੀਖ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਦੀ ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਤੇ ਕਤਲ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੀ ਲੜਾਈ ਲੜਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਬਟੋਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਵਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਲਕਸ ਸਟਾਈਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।
ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ
1984-2011: ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ, ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਸਫਲਤਾ
ਸਬਾ ਕ਼ਮਰ ਜ਼ਮਾਨ ਦਾ ਜਨਮ 5 ਅਪ੍ਰੈਲ 1984 ਨੂੰ ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਸਿੰਧ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੰਧੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਵਾਲਿਦ ਫੌਤ ਹੋ ਗਏ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਚਪਨ ਗੁੱਜਰਾਂਵਾਲਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਦਾਦੀ ਨਾਲ ਬਿਤਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਗੁੱਜਰਾਂਵਾਲਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਅੱਗੇ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਹੌਰ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਹੁਣ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕ਼ਮਰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪੀਟੀਵੀ ਹੋਮ ਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ਮੈਂ ਔਰਤ ਹੂੰ (2005) ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਹੋਰ ਕਈ ਪੀਟੀਵੀ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰੂਰ, ਤਕਦੀਰ, ਚਾਪ (2005), ਧੂਪ ਮੇਂ ਅੰਧੇਰਾ ਹੈ (2006), ਕਾਨਪੁਰ ਸੇ ਕਟਾਸ ਤੱਕ, ਆਦਮ (2007) ਅਤੇ ਅਨਬਿਆਨਨੇਬਲ ਅਤੇ ਮਾਮੂ (2007) ਆਦਿ ਪੀਟੀਵੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2007 ਵਿੱਚ ਕਮਰ ਏਟੀਵੀ ਦੀ ਲੜੀ ਖੁਦਾ ਗਵਾਹ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜੋ ਕਿ 1992 ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਨਾਮ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਦੀ ਰੀਮੇਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੀਵਨੀ ਨਾਟਕ ਜਿਨਾਹ ਕੇ ਨਾਮ, ਜੋ ਕਿ ਤਾਰਿਕ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪੀਟੀਵੀ ਹੋਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਸੀ। ਮਾਈਰਾਜ। [3] [8] [9] ਉਸਨੇ ਫਾਤਿਮਾ ਜਿਨਾਹ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਲੜੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜਿਨਾਹ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਲੜੀ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸਫਲ ਰਹੀ ਪਰ ਕਮਰ ਨੂੰ ਲਕਸ ਸਟਾਈਲ ਅਵਾਰਡਸ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਟੀਵੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ (ਧਰਤੀ) ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਮਿਲੀ। ਦਿ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪਹਿਲਾਂ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਕਮਰ ਨੇ ਕਬੂਲ ਕੀਤਾ, "ਮੇਰੇ ਲਈ, ਅਦਾਕਾਰੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ, ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ"।
2010 ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਮ ਟੀਵੀ ਦੀ ਭਾਰਤ-ਪਾਕ ਵੰਡ ਉੱਪਰ ਆਧਾਰਿਤ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ਦਾਸਤਾਨ ਨਾਂ ਦੇ ਡਰਾਮੇ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਯਾ ਨਾਂ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ। ਇਹ ਡਰਾਮਾ ਰਜ਼ੀਆ ਬੱਟ ਦੇ ਬਾਨੋ ਨਾਵਲ ਉੱਪਰ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ। ਇਸ ਡਰਾਮੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅਹਿਸਨ ਖਾਨ, ਸਨਮ ਬਲੋਚ, ਫਵਾਦ ਖਾਨ ਵੀ ਸਨ। ਇਸ ਡਰਾਮੇ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰਵੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਦਾ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਮਿਲਿਆ। 16ਵੇਂ ਪੀਟੀਵੀ ਅਵਾਰਡਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਤਿਨਕੇ ਡਰਾਮੇ ਲਈ ਕ੍ਰਿਟਿਕ ਚੁਆਇਸ ਤੇ ਪਬਲਿਕ ਪਾਪੁਲਰ ਦੋਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਦਾ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ। ਤਿਨਕੇ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਲਕਸ ਸਟਾਈਲ ਅਵਾਰਡਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਦਾ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੀਟੀਵੀ ਦੇ ਔਰਤਾਂ ਉਪਰ ਆਧਾਰਿਤ ਬਿਨਤ-ਏ-ਆਦਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਅਮੀਰ ਕੁੜੀ ਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਮੁੰਡੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਦੀ ਮਿਆਦ ਇਸ ਡਰਾਮੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਸੀ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਰਾਹਿਆ ਗਿਆ।
ਸਬਾ ਨੇ ਸਰਮਦ ਖੂਸਟ ਦੇ ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਡਰਾਮੇ ਪਾਨੀ ਪੈਸਾ ਪਿਆਰ (2011) ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦਾ ਸਨਾ ਨਾਂ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਸਹੇਲੀ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਦੀ ਗੱਲ ਪੱਕੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਭੂਲੇ ਡਰਾਮੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸੀ।  ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਡਰਾਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਅਹਿਸਨ ਖਾਨ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਡਰਾਮਿਆਂ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਬੈਸਟ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਦਾ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਅਦਨਾਨ ਸਿੱਦਕੀ ਤੇ ਆਮਨਾ ਸ਼ੇਖ ਨਾਲ ਮਾਤ ਡਰਾਮੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਡਰਾਮੇ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਰਚਿਤ ਹੋਏ ਡਰਾਮਿਆਂ ਵਿੱਚ 13ਵਾਂ ਸਥਾਨ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ।  ਇਸੇ ਸਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਮੀ ਖਾਨ ਨਾਲ ਜੋ ਚਲੇ ਤੋ ਜਾਨ ਸੇ ਗੁਜ਼ਰ ਗਏ, ਤੇਰੇ ਇਕ ਨਜ਼ਰ ਤੇ ਮੈਂ ਚਾਂਦ ਸੀ ਡਰਾਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਹੋਰ ਕੰਮ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਚਿੱਤਰ
ਸਾਲ 2009 ਵਿੱਚ, ਕਮਰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਅੰਗ ਸ਼ੋਅ "ਹਮ ਸਬ ਉਮੀਦ ਸੇ ਹੈਂ" ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਨੇਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਪੈਰੋਡੀ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਸ਼ੋਅ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਰੇਟਿੰਗਾਂ 'ਚ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੋਅ ਛੱਡਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 2013 ਵਿੱਚ ਮੀਰਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈ ਲਈ। ਜਨਵਰੀ 2018 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮਾਹੀਦ ਖਵਾਰ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ "ਪਦਮਾਵਤ" ਲਈ ਫੋਟੋਸ਼ੂਟ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਰਾਣੀ ਪਦਮਾਵਤੀ ਦੀ ਪੋਸ਼ਾਕ ਪਹਿਨੀ। ਮਈ 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਨਿਲੋਫਰ ਸ਼ਾਹਿਦ ਲਈ ਸੁਨਹਿਰੀ ਦੁਲਹਨ ਦੀ ਝਲਕ ਦਿਖਾਈ। ਉਹ ਰਿੰਪਲ ਅਤੇ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਨਰੂਲਾ ਦਾ ਸ਼ਾਨ-ਏ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸ਼ੋਅ ਲਈ ਸ਼ੋਸਟੋਪਰ ਸੀ। ਦਸੰਬਰ 2018 ਨੂੰ, ਉਸ ਨੇ ਵਿਆਹ ਸ਼ਾਦੀ ਸਮਾਰੋਹ ਹਫ਼ਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਉਜਮਾ ਬਾਬਰ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਉਮਸ਼ਾ ਲਈ ਰੈਂਪ ਵਾਕ ਕੀਤੀ।  ਕਮਰ ਲਕਸ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਸਨਸਿਲਕ , ਡਾਲਡਾ , ਯੂਫੋਨ , ਅਤੇ ਤਾਪਲ ਸਮੇਤ ਕਈ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਦੀ ਰਾਜਦੂਤ ਬਣੀ ।
ਕਮਰ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੀਨ ਸੀਤਾਰਾ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਮੀਡੀਅਮ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ।  ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਮਿਲੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲਕਸ ਸਟਾਈਲ ਅਵਾਰਡ, ਹਮ ਐਵਾਰਡ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮੀਡੀਆ ਐਵਾਰਡ, ਪੀ.ਟੀ.ਵੀ. ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 2012 ਵਿੱਚ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਮਗਾ-ਏ-ਇਮਤਿਆਜ਼ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ 'ਚ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਚੌਥੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਜਾਵਟ ਹੈ। 2016 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣਹਾਰ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ 'ਚ ਪ੍ਰਾਈਡ ਆਫ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਮਿਲਿਆ।
ਅਦਾਕਾਰੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਮਰ ਨੇ ਕਈ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਦਾਨੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਈ ਮਾਨਵਤਾਵਾਦੀ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਪੇਸ਼ ਮੁੱਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜੂਨ 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਬਦਸਲੂਕੀ ਵਿਰੁੱਧ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ੁਜਾ ਹੈਦਰ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ "ਜੀਵਨ ਦਾਨ" ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ । ਇਹ ਗਾਣਾ ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਢੁਕਵਾਂ ਸੀ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਗਸਤ 2018 ਵਿੱਚ, ਕਮਰ ਨੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਅਪੀਲ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਸਾਡੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਰੂਪ ਦੇਵੇਗਾ।” 2018 ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਿਵਸ 'ਤੇ, ਡੇਲੀ ਟਾਈਮਜ਼ ਨੇ ਕਮਰ ਨੂੰ "ਪ੍ਰਾਈਡ ਆਫ ਪਾਕਿਸਤਾਨ" ਖ਼ਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ।
ਅਪ੍ਰੈਲ 2020 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਯੂਟਿਊਬ ਚੈਨਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੋਵਿਡ -19 ਦੇ ਕਾਰਨ ਲਾਕਡਾਉਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਮਿੰਨੀ ਲੜੀ ਆਈਸੋਲੇਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਅਲੀ ਜ਼ਫਰ ਦੇ ਚੈਰਿਟੀ ਟਰੱਸਟ "ਅਲੀ ਜ਼ਫਰ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ" ਨਾਲ ਗਰੀਬ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਕਮਿਊਨਿਟੀਆਂ ਲਈ COVID ਰਾਹਤ ਫੰਡ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਖੜੇ ਕੀਤੇ। ਕ਼ਮਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਯੂਟਿਊਬ ਚੈਨਲ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਬਾਰੇ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅੱਠ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਰੁਝੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਵੱਖ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਗਾਲਾਂ ਕੱਢਣ ਵਾਲਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1984 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਹਫ਼ਤਾ 2022 ਵਿੱਚ ਸੋਧੇ ਗਏ ਲੇਖ
ਤਮਿਲ਼ ਲੋਕ
ਤਮਿਲ਼ ਲੋਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਮਿਲ਼ ਨਾਡੂ ਸੂਬੇ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਖ਼ਿੱਤੇ ਦੀ ਇੱਕ ਨਸਲੀ ਲੋਕ ਟੋਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਤਾਮਿਲ ਸਮੁਦਾਏ ਨਾਲ਼ ਜੁੜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤਮਿਲ਼ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ।ਤਾਮਿਲਾਂ ਦੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 9.9% ਹੈ (ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ), ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ 15%, [ਨੋਟ 2] ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਵਿੱਚ 6%, [14] ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ 7% ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿੱਚ 5% ਹੈ।ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੇ ਤਾਮਿਲਾਂ ਨੂੰ 1911 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਾਫ਼ੀ ਤਾਮਿਲ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਮੁਸਲਿਮ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਵੱਖਰੀ ਨਸਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ।ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਪਲਬਧ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਸਬੂਤ ਤੋਂ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਮੂਰ ਸਮੁਦਾਏ ਤਮਿਲ ਜਾਤੀ ਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਪੁਰਖ ਵੀ ਤਾਮਿਲ ਸਨ ਜੋ ਕਈ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੋਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਧਰਮਾਂ ਤੋਂ ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਲਿਆ ਸੀ।   ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਬੂਤ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਮੋਰਸ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਵੈ-ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਸਮੂਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਬਸਤੀਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾ ਹੀ 'ਮੂਰ' ਦੀ ਪਛਾਣ ਮੌਜੂਦ ਸੀ।  ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰਢੇ ਜੋ ਅੱਜ ਕੇਰਲ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਤਾਮਿਲ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਰਾਜਾਂ ਚੈਰਾਸ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇ ਹਨ, ਚੋਲਾਸ, ਪਾਂਡਿਆ ਅਤੇ ਪੱਲਵਸ ਅਤੇ ਕਈ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਰਾਜ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਦਬਦਬੇ ਲਈ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ।ਜਾਫਨਾ ਕਿੰਗਡਮ, ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਤਾਮਿਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਸਦਾ, ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਾਜ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਟਾਪੂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਉੱਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਤਾਮਿਲਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਵਪਾਰ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਰੋਮਨ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਰੋਮ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾ ਵਪਾਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਪਾਂਡਿਆਂ ਨੂੰ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਦੋ ਦੂਤਘਰਾਂ ਸਿੱਧੇ ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਸਮਰਾਟ ਗਸਟਸ ਨੂੰ ਭੇਜਣ ਵਜੋਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਾਂਡਿਆ ਅਤੇ ਚੋਲਾ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਰਗਰਮ ਸਨ।ਚੋਲ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸ੍ਰੀਵਿਜਯਾ ਅਤੇ ਮਲੇਈ ਸ਼ਹਿਰ-ਰਾਜ ਕੇਦਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਮੱਧਕਾਲੀ ਤਮਿਲ ਗਿਲਡਜ਼ ਅਤੇ ਆਯੈਵੋਲ ਅਤੇ ਮਨੀਗ੍ਰਾਮ ਵਰਗੇ ਵਪਾਰਕ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਵਪਾਰ ਨੈਟਵਰਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਪੱਲਵਾ ਵਪਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਦੱਖਣ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਭਾਰਤੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।ਤਾਮਿਲ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦੱਖਣੀ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਗਰੰਥਾ ਅਤੇ ਪੱਲਵਾ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ, ਨੇ ਕਈ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਲਿਪੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਖਮੇਰ, [ [ਜਾਵਨੀਜ਼ ਸਕ੍ਰਿਪਟ | ਜਾਵਨੀਜ਼]] ਕਾਵੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ, ਬੇਬਾਯਿਨ ਅਤੇ ਥਾਈ ਸਨ।
2001 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਇਕੱਲੇ ਤਮਿਲ਼ ਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਇਹ 88% ਹਿੰਦੂ, 6% ਈਸਾਈ ਅਤੇ 5.5% ਮੁਸਲਮਾਨ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਲੋਕ
8 ਦਸੰਬਰ
8 ਦਸੰਬਰ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 342ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 343ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 23 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ। ਦੇਸੀ ਕਲੰਡਰ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਦਿਨ 24 ਮੱਘਰ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਦਿਹਾਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਸੰਬਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਗੰਗਨਮ ਸਟਾਈਲ
"ਗੰਗਨਮ ਸਟਾਈਲ" (강남스타일, ) ਦੱਖਣ ਕੋਰੀਆਈ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸਾਇ ਦਾ ਇੱਕ ਦਾ - ਪੌਪ-ਸਿੰਗਲ ਗਾਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਗਾਣਾ ਜੁਲਾਈ 2012 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਸਟੂਡੀਓ ਐਲਬਮ ਸਾਇ 6 (ਸਿਕਸ ਰੂਲਸ), ਭਾਗ 1 ਦੇ ਅੰਤਰਗੱਤ ਵਿਮੋਚਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਗਾਉਣ ਚਾਰਟ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਦਰਜ ਹੋਇਆ। ਤਾਰੀਖ਼ 21 ਦਸੰਬਰ 2012 ਨੂੰ, ਗੰਗਨਮ ਸਟਾਇਲ ਯੂ ਟਿਊਬ ਵੀਡੀਓ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਦਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਵੀਡੀਓ ਬਣਿਆ। ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਯੂ ਟਿਊਬ ਤੇ 2.15 ਕਰੋੜ ਵਾਰ ਦੇਖੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਵੀਡੀਓ 24 ਨਵੰਬਰ 2012 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਇਸਨੇ ਜਸਟਿਨ ਬੀਬਰ ਦੇ ਸਿੰਗਲ ਬੇਬੀ ਨੂੰ ਮਾਤ ਦਿੱਤੀ ਯੂ ਟਿਊਬ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਵਾਰ ਦੇਖੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਵੀਡੀਓ ਹੈ। 1 ਦਸੰਬਰ 2014 ਨੂੰ ਯੂ ਟਿਊਬ ਨੇ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਦਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਇੰਨੀ ਗਿਣਤੀ ਲਈ ਸਾਡੇ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਵੀਡੀਓ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਯੂ ਟਿਊਬ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਫਟਵੇਇਰ ਨੂੰ ਅਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗਿਣਤੀ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਨੂੰ ਡਬਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਬਖਤਗੜ੍ਹ
ਬਖਤਗੜ੍ਹ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਡੱਚ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ
ਡਚ ਵਿਕੀਪੀਡਿਆ (ਡਚ: Nederlandstalige Wikipedia) ਵਿਕੀਪੀਡਿਆ ਦਾ ਡਚ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਅਡੀਸ਼ਨ ਹੈ। ਜੁਲਾਈ 2014 ਦੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਅਡੀਸ਼ਨ ਉੱਤੇ 1,785,000 ਲੇਖ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਿਕੀਪੀਡਿਆ ਅਡੀਸ਼ਨ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਈਬਰ ਸੰਸਾਰ
ਕੁਲੀਨਰਾਜ
ਕੁਲੀਨਰਾਜ ਜਾਂ ਕੁਲੀਨਤੰਤਰ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਉਹ ਰੂਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿਆਸੀ ਤਾਕਤ ਛੋਟੇ, ਉਚੇਰੇ ਅਤੇ ਰਿਆਇਤ-ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੁਲੀਨ ਵਰਗ ਕੋਲ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਧੁਨੀ ਸੰਪ੍ਰਦਾ
ਧੁਨੀ ਉਸ ਅਵਾਜ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦੋ ਚੀਜ਼ਾ ਦੇ ਆਪਸੀ ਟਕਰਾਅ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਬੋਲ ਵੀ ਦੋ ਉਚਾਰਨ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾਉਣ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਆਨੰਦ ਵਰਧਨ ਇਸ ਸੰਪ੍ਰਦਾ ਦਾ ਮੋਢੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗ੍ਰੰਥ ਧਵਨਯਲੋਕ 9ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਧੁਨੀ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਪੂਰਵਕ ਅਧਿਐਨ ਰਸ, ਅਲੰਕਾਰ ਅਤੇ ਰੀਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਨੰਦ ਵਰਧਨ ਨੇ ਧੁਨੀ ਨੂੰ ਕਈ ਅਰਥਾ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸੰਗੀਤ ਲੈਅ, ਇਹ ਗੂੰਜ ਹੈ, ਰਮਜ਼ ਜਾਂ ਸੁਝਾਉ। ਡਾ. ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ- 'ਇਸ ਪ੍ਰਕਰਨ ਵਿੱਚ ਧੁਨੀ ਇੱਕ ਤਕਨੀਕੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਆਲੋਚਨਾ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਹੈ। ਧੁਨੀ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਮਜ਼ੀਆ ਕਵਿਤਾ, ਸਝਾਊ ਕਵਿਤਾ, ਵਿਅੰਗਮਈ ਕਵਿਤਾ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤੀਕਮਈ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗ੍ਰੰਥ ਰਸ ਜਾਂ ਨਾਟਕ ਦੀ ਥਾਂ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਬਾਰੇ ਵਿਸਤਾਰ ਪੂਰਵਕ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਧੁਨੀ ਸੰਪ੍ਰਦਾ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਦੋ ਭੇਦ ਮੰਨੇ ਹਨ।
ਧੁਨੀਆਤਮਕ ਸ਼ਬਦ
ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਉਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਢੋਲਕੀ, ਵੀਣਾ ਆਦਿ ਦੀ ਚੋਟ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਵਰਣਾਤਮਕ ਸ਼ਬਦ
ਇਹ ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਅੱਖਰਾ ਵਿੱਚੋਂ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੋਲੇ ਜਾਂ ਲਿਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀਆਂ
ਇਸ ਸੰਪ੍ਰਦਾਏ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦਾ ਅਤੇ ਅਰਥਾ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸਬੰਧਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਵਰਣ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਭਾਵ, ਉਸ ਧਨੀ ਸਮੂਹ ਤੋਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦਾ ਗਿਆਨ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।।
ਅਭਿਧਾ
ਅਭਿਧਾ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਪ੍ਰਤੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਅਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਅਭਿਧਾ ਅਰਥ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਥਮ, ਰੱਬੀ ਜਾਂ ਮੁੱਖਯਾ ਅਰਥ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਸੁਣਦੇ ਸਾਰ ਜੋ ਅਰਥ ਸੁਭਾਵਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਝ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਭਿਧਾ ਅਰਥ ਹਨ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਲਕ੍ਸ਼ਣਾ
ਜਦੋਂ ਮੁੱਖ ਅਰਥ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਲਕਸ਼ਣਾ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਅਰਥ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੋਵੇ ਉਦੋਂ ਲਕ੍ਸ਼ਣਾ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਅਰਥ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਲਕ੍ਸ਼ਣਾ ਅਰਥ ਨਾਲ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਅਭਿਧਾ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਰੱਬੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਲਕ੍ਸ਼ਣਾ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਸਿਰਜਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵੰਡ ਹੇਠਾਂ ਲਿਖੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਅਧਾਰਾਂ ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਅੰਜਨਾ
ਇਹ ਸ਼ਕਤੀ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਤੀਸਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਮਤਲਬ ਜਦੋਂ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਰਥ ਅਭਿਧਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਣਾ ਤੋਂ ਟੱਪ ਕੇ ਹੋਰ ਗਹਿਰਾਈ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਤਾਂ ਇਹ ਵਿਅੰਜਨਾ ਸ਼ਕਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਕੇ ਲਕਸ਼ਨਾ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਗਟਾਏ ਅਰਥ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਵਿਅੰਜਨਾਂ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਣ ਲਈ ਰਮੇਸ਼ ਤਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਗਧਾ ਹੈ। ਉਪਰੋਕਤ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਗਧਾ ਵਿਅੰਜਨਾ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਸੂਚਕ ਹੈ। ਵਿਅੰਜਨਾਂ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਦੋ ਤਰਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਰਸ ਅਤੇ ਧੁਨੀ
ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਧੁੁਨੀ ਦੇ ਅਨਗਿਣਤ ਭੇੇੇਦ, ਉਪਭੇੇੇਦ, ਪ੍ਰਭੇਦ ਹੋੋੋਣ ਤੇ ਵੀ ਅਨੰਦਵਰਦਨ ਨੇ ਵਸਤੂਧੁੁਨੀ, ਅਲੰਕਾਰਧੁਨੀ, ਰਸਧੁਨੀ ਤਿੰਨ ਹੀ ਭੇੇੇਦ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਚੋਂ ਵਸਤੂਧੁਨੀ ਅਤੇ ਅਲੰਗਕਾਰਧੁੁੁਨੀ ਵਾਚਯ ਅਤੇ ਵਿਅੰਗ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਪਰੰਤੂ ਰਸ ਕਦੇ ਵੀ ਵਾਚਯ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਇਸਦੀ ਸਿਰਫ ਪ੍ਰਤੀਤੀ ਜਾਂ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧੁਨੀ ਦੇ ਹੀ ਆਸਰੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਰਸ ਦਾ ਧੁਨੀ ਦੇ ਆਸਰੇ ਰਹਿਨ ਕਰਕੇ ਆਨੰਦਵਰਦਨ ਨੇ ਰਸ ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨਾ ਮੰਨ ਕੇ ਧੁਨੀ ਨੂੰ ਹੀ ਕਾਵਿ ਦੀ ਆਤਮਾ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਰਸ ਧੁਨੀਕਾਵਿ ਦਾ ਸਰਵਉੱਤਮ ਭੇੇੇਦ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਰਸਧੁਨੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਸ ਅਤੇ ਵਿਅੰਗ ਦੀ ਹੋਂਦ ਵਾਲੇ ਉੱਚਤਮ ਕਾਵਿ ਨੂੰ ਹੀ ਧੁਨੀਕਾਵਿ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੰੰਮਟ ਨੇ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਰਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਮਤਕਾਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੱਤ ਕਿਹਾ। ਜਗਨਨਾਥ ਨੇ ਧੁਨੀ ਦੇ ਪੰਜ ਭੇਦ ਮੰਨੇ ਪਰ ਰਸਧੁਨੀ ਨੂੰ ਹੀ ਕਾਵਿ ਦੀ ਆਤਮਾਂਂ ਕਿਹਾ।
ਧੁਨੀ ਅਤੇ ਅਲੰਕਾਰ
ਅਲੰਕਾਰ ਕਾਵਿ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਦ ਸਾਧਨ ਹੈ। ਉਪਮਾ ਆਦਿਅਲੰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਾਚਯ ਅਤੇ ਵਿਅੰਗ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਆਨੰਦਵਰਦਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ, “ ਜਦੋਂਂ ਅਲੰਕਾਰ ਵਾਚਯ ਨਾ ਹੋ ਕੇ ਵਿਅੰਗ ਹੁੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ‛ਅਲੰਕਾਰਧੁੁੁਨੀ’ ਹੁੰਦੀ ਹੈ”। ਇਸ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿ ਉੱਤਮ ਕੋੋੋਟੀ ਦਾ ਹੋ ਕੇ ਰਸਮਈ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਦੂਜੀ ਕਿਮਸ ਵਾਚਯ ਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਲੰਕਾਰ ਆਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨਾ ਹੋ ਕੇ ਰਸ ਆਦਿ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਤੱੱਤ ਦੇ ਰੂਪ ’ਚ ਰਮਣੀਯਤਾ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ ਸਾਧਨ ਹੁੁੰਦੇ ਹਨ।
ਧੁਨੀ ਅਤੇ ਰੀਤੀ
ਅਚਾਰੀਆ ਵਾਮਨ ਨੇ ਕਾਵਿਗਤ ਮਾਧੁਰਯ, ਪ੍ਰਸਾਦ ਆਦਿ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਯੁਕਤ ਪਦਰਚਨਾ ਵਾਲੀ ‛ਰੀਤੀ’ ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਦੀ ਆਤਮਾ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਧੁਨੀਵਾਦੀਆਂਂ ਨੇ ਇਸਦੀ ਸੀਮਾ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਕੇ ਇਸਨੂੰ ਰਸ ਦਾ ਸਹਾਇਕ ਤੱਤ ਕਿਹਾ ਹੈ।ਰੀਤੀ ਗੁੁਣਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਇਸਲਈ ਇਸਦਾ ਰਸ ਨਾਲ ਸੰੰਬੰਧ ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਪੱਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਗੁੁਣਾਂ ਦਾ ਰਸ ਨਾਲ ਨਿੱਤ ਸੰਬੰਧ ਹੈ। ਪਦਾਂ ’ਚ ਵਸ਼ਿਸ਼ਟਤਾ ਗੁੁਣਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਰੀਤੀ ਗੁੁਣਾਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੋਈ ਉੱਚ ਨੂੰ ਸਿਰਜਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਈ ਹੁੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ‛ਧੁੁੁਨੀਕਾਵਿ’ ਕਹਿੰੰਦੇ ਹਨ।
ਧੁਨੀ ਅਤੇ ਔਚਿਤਯ
ਆਚਾਰੀਆ ਕ੍ਸ਼ੇਮੇਂਦ੍ਰ ਨੇ 'ਔਚਿਤਯ' ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਦੀ ਆਤਮਾ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ 'ਰਸ' ਆਦਿ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਔਚਿਤਯ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਚੰਗੇ ਕਵੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਰਤੱਬ ਇਹ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਉਹ 'ਰਸ' ਆਦਿ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ ਯੋਗ ਵਾਚਯ ਅਤੇ ਵਾਚਕ ਦੀ ਔਚਿਤਯ ਨਾਲ ਵਰਤੋਂ ਕਰੇ। 'ਔਚਿਤਯ ਚਰਚਾ' ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਔਚਿਤਯ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਤੱਤ ਆਖਕੇ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਹੈ। ਧੁਨੀ ਵਾਦੀ ਪੰਡਿਤਰਾਜ ਵੀ ਇਹ ਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਸ-ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਔਚਿਤਯ ਹੀ ਮਾਪਦੰਡ ਵਜੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਆਨੰਦਵਰਧਨ ਔਚਿਤਯ ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ ਬਲਕਿ ਧੁਨੀ ਦਾ ਸਹਾਇਕ ਤੱਤ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਔਚਿਤਯ ਦਾ ਆਪਣਾ ਕੋਈ ਮਹੱਤਵ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਦਾ ਰਸ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਔਚਿਤਯ ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਆਤਮਾ ਮੰਨਣ ਬਜਾਏ 'ਰਸਧੁਨੀ' ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਦੀ ਆਤਮਾ ਮੰਨਣਾ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਆਕਰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧੁਨੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਸੀ. ਮਾਰਕੰਡਾ
'''ਸੀ. ਮਾਰਕੰਡਾ''' (ਜਨਮ 18 ਫਰਵਰੀ 1944) ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ/ਲੇਖਕ ਹੈ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਸੀ. ਮਾਰਕੰਡਾ ਦਾ ਜਨਮ ਟੂਸੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 18 ਫਰਵਰੀ 1944 ਨੂੰ ਪੰਡਿਤ ਬਾਬੂ ਰਾਮ ਮਾਰਕੰਡਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ।
ਰਚਨਾਵਾਂ
ਸੀ. ਮਾਰਕੰਡਾ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਪੰਜ ਸਫਰਨਾਮੇ, ਦੋ ਆਲੋਚਨਾ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਛਪ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ
ਕਪੋਵਾਈ ਨਦੀ
ਕਪੋਵਾਈ ਨਦੀ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਵਾਈਕਾਟੋ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਗਦੀ ਇੱਕ ਨਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਰੋਮੰਡਲ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੈਰੂਆ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਸਰੋਤ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀ ਹੋਈ, ਵਾਈਟਿਯਾਂਗਾ ਬੰਦਰਗਾਹ 'ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ।
ਅਨਾਮਿਕਾ ਮਿਸ਼ਰਾ
ਅਨਾਮਿਕਾ ਮਿਸ਼ਰਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਣਾਮਈ ਬੁਲਾਰਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਰੌਬਿਨ ਸ਼ਰਮਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਮਿਸ਼ਰਾ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਕਾਨਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਜਿੱਥੇ ਇਸਨੇ ਛਤਰਪਤੀ ਸ਼ਾਹੁ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਬੈਚੁਲਰ ਆਫ਼ ਕੰਪਿਉਟਰ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਆਪਣੀ ਅਗਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਲਖਨਊ ਚਲੀ ਗਈ। ਅਮਿਟੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਜਰਨਲਿਜ਼ਮ ਅਤੇ ਮਾਸ ਕਮਉਨਿਕੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਜਲਦ ਬਾਅਦ ਹੀ ਇਹ ਮੁੰਬਈ ਚਲੀ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਅੱਜ-ਕਲ੍ਹ ਰਹਿ ਰਹੀ ਹੈ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਰੇਡੀਓ ਮਿਰਚੀ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਰੇਡੀਓ ਜੌਕੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 25 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ, ਇਸਨੇ ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਸਤੰਬਰ 2013 ਵਿੱਚ, ਇਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੌਂਕਾਂ ਨੂੰ ਬਲਾਗ ਅਨਾਮਿਕਾਮਿਸ਼ਰਾ.ਕੌਮ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਿਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2008 ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਪਹਿਲੇ ਨਾਵਲ "ਟੂ ਹਾਰਡ ਟੁ ਹੈਂਡਲ" ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਤੀ।'' ਮਿਸ਼ਰਾ ਇੱਕ ਹਫ਼ਿੰਗਟਨ ਬਲਾਗਰ ਵੀ ਹੈ।
ਮਿਸ਼ਰਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ "ਟੂ ਹਾਰਡ ਟੁ ਹੈਂਡਲ" ਸੀ। ਮਿਸ਼ਰਾ ਦਾ ਦੂਜਾ ਨਾਵਲ "ਵੋਅਸਮੇਟਸ: ਏ ਨਾਵਲ" 2015 ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਿਤ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1989 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਬਲਾਗਰ
ਧਨਾਢਰਾਜ
ਧਨਾਢਰਾਜ (ਧਨਾਢਤੰਤਰ ਜਾਂ ਕੁਬੇਰਸ਼ਾਹੀ ਹੋਰ ਨਾਂ ਹਨ) (ਪਲੂਟੋਕਰੇਸੀ) (plutocracy) ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਜਾਂ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਘੱਟ-ਗਿਣਤੀ ਧਨਾਢ ਵਰਗ ਦਾ ਰਾਜ ਹੋਵੇ।
ਉਪਯੋਗਤਾ
ਸ਼ਬਦ ਧਨਾਢਰਾਜ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਅਨਚਾਹੀ ਹਾਲਤ ਵਿਰੁੱਧ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇਣ ਲਈ, ਇੱਕ ਮੰਦੇ ਬੋਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਮਨੋਹਰ ਮੌਲੀ ਵਿਸਵਾਸ
ਮਨੋਹਰ ਮੌਲੀ ਵਿਸਵਾਸ ਮਨੋਹਰ ਬਿਸਵਾਸ ਦਾ ਸੂਡੋ-ਨਾਮ ਹੈ, ਜੋ ਬੰਗਾਲ ਤੋਂ ਦਲਿਤ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਦੁਭਾਸ਼ੀ ਕਵੀ, ਨਿਬੰਧਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ।   ਉਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਈ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਡਾ. ਬੀ ਆਰ ਅੰਬੇਦਕਰ ਕੌਮੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਅਵਾਰਡ- 2009 ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਦਲਿਤ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ
ਮਨੋਹਰ ਮੌਲੀ ਵਿਸਵਾਸ ਦਾ ਜਨਮ ਪੂਰਬਾ ਬੰਗਾ (ਪੂਰਬੀ ਬੰਗਾਲ: ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਅਨਵੰਡਿਆ ਬੰਗਾਲ) ਦੇ ਖੁਲਨ ਵਿਚ ਦੱਖਣ ਮਟੀਆਰਗਟੀ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਅਛੂਤ ਨਾਮਸ਼ੂਦਰ ਜਾਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਖ਼ਤ ਗ਼ਰੀਬੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਸਾਰੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਖੀਰ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦਲਿਤ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਿਉ-ਦਾਦਾ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਜਾਣ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵਡਾਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮਿਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਅਨਪੜ੍ਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਦਾ ਦਰਦ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਮੰਨਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ਰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਅੰਦਰ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਏ ਇਸ ਦਰਦ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲੇਖਕ ਬਣਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ। ਇਹ 1968-1969 ਵਿਚ ਨਾਗਪੁਰ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਠਹਿਰਾਓ ਦੌਰਾਨ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਹ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਦਲਿਤ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਦਲਿਤ ਸਾਹਿਤ ਅੰਦੋਲਨ ਨਾਲ ਨੇੜਲੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਆਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਜੀਵਨ ਭਰ ਲਈ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1943 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਲਿਤ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਵਜ਼ੀਦਕੇ ਕਲਾਂ
ਵਜ਼ੀਦਕੇ ਕਲਾਂਹ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ਼ੀਰੀਂ (ਫ਼ਿਲਮ)
ਸ਼ੀਰੀਂ (2008) ਇਰਾਨੀ ਫ਼ਿਲਮ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅੱਬਾਸ ਕਿਆਰੋਸਤਾਮੀ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਕੁਝ ਆਲੋਚਕ ਉਸਦੇ ਕਲਾ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਮੋੜ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। 2008 ਵਿੱਚ ਕਿਆਰੋਸਤਾਮੀ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅਹਿਮ ਇਰਾਨੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਜੂਲੀਅਤ ਬਿਨੋਸ਼ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇ ਥੀਮ ਤੇ ਇੱਕ ਫ਼ਾਰਸੀ ਨੀਮ-ਮਿਥਹਾਸਕ ਕਿੱਸੇ, ਖੁਸਰੋ ਅਤੇ ਸ਼ੀਰੀਂ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਰੋਮਾਂਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇਖਦਿਆਂ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ "ਬਿੰਬ, ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਨਾਰੀ ਦਰਸ਼ਕਤਾ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਬੰਧ ਦੀ ਜਬਰਦਸਤ ਖੋਜ-ਭਾਲ" ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨਾਲ ਜਜ਼ਬਾਤੀ ਸਾਂਝ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਰਾਨੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸਾਨ ਪੇਦਰੋ ਦੇ ਨੋਰਾ ਗਿਰਜਾਘਰ
ਨੋਰਾ ਦਾ ਸੰਤ ਪੀਟਰ (ਸਪੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ: Iglesia de San Pedro de Nora) ਇੱਕ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਹੈ। ਇਹ ਪੂਰਵ ਰੋਮਾਨਿਸਕਿਊ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਲਾਸ ਰੇਗੁਰਾਸ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਸਮੁਦਾਇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਨੋਰਾ ਨਦੀ ਕੋਲ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਓਵੀਦੋ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 12 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਗਿਰਜਾਘਰ ਦਾ ਪਤਾ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅਸਤੂਰੀਆ ਦੇ ਅਲਫੋਨਸੋ ਤੀਜੇ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾ ਤੋਂ ਲੱਗਿਆ। ਇਹ ਗਿਰਜਾਘਰ ਸਾਨ ਜੁਲਿਆ ਦੇ ਲੋਸ ਪ੍ਰਾਦੋਸ ਗਿਰਜਾਘਰ ਨਾਲ ਸਮਰੂਪਤਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਅਸਤੂਰੀਆ ਦੇ ਅਲਫੋਨਸੋ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸਨੂੰ 1931 ਵਿੱਚ ਕੌਮੀ ਸਮਾਰਕ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਗਿਰਜਾਘਰ 1936 ਈ. ਵਿੱਚ ਸਪੇਨੀ ਘਰੇਲੂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸੜ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਦੀ ਮੁੜ ਉਸਾਰੀ ਲੁਇਸ ਮੇਨਦੇਜ਼ ਪਿਦਲ ਨੇ ਕਾਰਵਾਈ।
ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ
ਇਸ ਗਿਰਜਾਘਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕਲਾ ਸਾਨ ਜੁਲਿਆ ਦੇ ਲੋਸ ਪਰਾਦੋਸ ਗਿਰਜਾਘਰ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਤਿਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਵਾਧਰਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹੋਰ ਗਿਰਜਾਘਰਾਂ ਵਾਂਗ ਇਸ ਦੇ ਵਾਧਰੇ ਉੱਤੇ ਵੀ ਕਮਰੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਘੰਟੀ ਟਾਵਰ ਵੀ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਅਸਲੀ ਗਿਰਜਾਘਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲੁਇਸ ਮੇਨਦੇਜ਼ ਪਿਦਲ ਨੇ ਪੂਰਵ ਰੋਮਾਨਿਸਕਿਊ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਣਵਾਇਆ।
ਕਿਤਾਬ ਸੂਚੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਗਿਰਜਾਘਰ
9 ਦਸੰਬਰ
9 ਦਸੰਬਰ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 343ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 344ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 22 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ। ਦੇਸੀ ਕਲੰਡਰ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਦਿਨ 25 ਮੱਘਰ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਵਾਕਿਆ
[ਰੂਸ]] ਨੂੰ ਐਟਮ ਬੰਬ ਦੇ ਰਾਜ਼ ਦੇਣ 'ਤੇ 30 ਸਾਲ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ।
ਦਿਹਾਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਸੰਬਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਆਗਰੇ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ
ਆਗਰੇ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ (ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ: قلعہ آگرہ ;ਕਿਲ੍ਹਾ ਆਗਰਾ) ਇੱਕ ਯੂਨੈਸਕੋ ਘੋਸ਼ਿਤ ਸੰਸਾਰ-ਅਮਾਨਤ ਥਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਆਗਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਲਗਭਗ 2.5 ਕਿ:ਮੀ: ਜਵਾਬ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਹੀ, ਸੰਸਾਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਮਾਰਕ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਚਾਰਦੀਵਾਰੀ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਮਹਿਲ (ਮਹੱਲ) ਨਗਰੀ ਕਹਿਣਾ ਬਿਹਤਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਿਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੁਗ਼ਲ ਸਮਰਾਟ ਬਾਬਰ, ਹੁਮਾਯੂੰ, ਅਕਬਰ, ਜਹਾਂਗੀਰ, ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਅਤੇ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਇੱਥੇ ਰਿਹਾ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇੱਥੇ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ, ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਟਕਸਾਲ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰਾਜਦੂਤ, ਪਾਂਧੀ ਅਤੇ ਉੱਚ-ਪਦਾਂ ਉੱਤੇ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਉਣਾ-ਜਾਣਾ ਲੱਗਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਰਚਿਆ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਹ ਮੂਲ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਇੱਟਾਂ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਚੌਹਾਨ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਟੀਕਾ 1080 ਈ. ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮਹਿਮੂਦ ਗਜ਼ਨਵੀ ਦੀ ਫੌਜ ਨੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸਿਕੰਦਰ ਲੋਧੀ (1487-1517), ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਲਤਾਨ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਆਗਰੇ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਇੱਥੋਂ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਆਗਰੇ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਦੂਸਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਵੀ ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ 1517 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤ ਇਬਰਾਹਿਮ ਲੋਧੀ ਨੇ ਗੱਦੀ ਨੌਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸਾਂਭੀ, ਤਦ ਤੱਕ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਪਾਣੀਪਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲੜਾਈ (1526) ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਆ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਾਲ ਵਿੱਚ, ਇੱਥੇ ਕਈ ਸਥਾਨ, ਮਸਜਿਦਾਂ ਅਤੇ ਕੁਵਾਂ ਬਣਵਾਏ।
ਪਾਣੀਪਤ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਨੇ ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਉੱਤੇ ਵੀ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਨਾਲ ਹੀ ਇਸ ਦੀ ਅਗਾਧ ਜਾਇਦਾਦ ਉੱਤੇ ਵੀ। ਇਸ ਜਾਇਦਾਦ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇੱਕ ਹੀਰਾ ਵੀ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੋਹਿਨੂਰ ਹੀਰੇ ਦੇ ਨਾਮ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਤਦ ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇਬਰਾਹਿਮ ਦੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਬਾਬਰ ਆਇਆ। ਉਸਨੇ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਬਾਉਲੀ ਬਣਵਾਈ। ਸੰਨ 1530 ਵਿੱਚ, ਇੱਥੇ ਹੁਮਾਯੂੰ ਦਾ ਰਾਜਤਿਲਕ ਵੀ ਹੋਇਆ। ਹੁਮਾਯੂੰ ਇਸ ਸਾਲ ਬਿਲਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰਸ਼ਾਹ ਸੂਰੀ ਕੋਲੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਉੱਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਰਿਹਾ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਖੀਰ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਨੇ 1556 ਵਿੱਚ ਪਾਣੀਪਤ ਦੀ ਦੂਸਰੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ।
ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤਮ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ ਇਸੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਬੰਦੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸਜ਼ਾ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮਹਿਲਾਂ ਦੀ ਵਿਲਾਸਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਓਨੀ ਕਰੜੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮੁਸੰਮਨ ਗੁੰਬਦ ਵਿੱਚ, ਤਾਜਮਹਿਲ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਗੁੰਬਦ ਦੇ ਸੰਗ-ਮਰਮਰ ਦੇ ਝਰੋਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਾਜਮਹਿਲ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਕਿਲ੍ਹਾ 1857 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲੜਾਈ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵੀ ਬਣਿਆ। ਜਿਸਦੇ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡਿਆ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਰਾਜ ਖ਼ਤਮ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਤੱਕ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਸ਼ਾਸਨ ਚੱਲਿਆ। ਜਿਸਦੇ ਬਾਅਦ ਸਿੱਧੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਹੀ ਮਿਲੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ
ਛਿੰਨਮਸਤਾ
ਛਿੰਨਮਸਤਾ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: छिन्नमस्ता, Chinnamastā, "ਉਹ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿਰ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ"), ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਛਿੰਨਮਸਤਾ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਛਿੰਨਮਸਤਿਕਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੰਡ ਚੰਡਿਕਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਕ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾਵਿਦਿਆਵਾਂ, ਤੰਤਰ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀਆਂ ਦਸਾਂ ਦੇਵੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਦੇ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਪਹਿਲੂ, ਹਿੰਦੂ ਮਾਤਾ ਦੇਵੀ ਇੱਕ ਸਵੈ-ਨਿਰਜੀਵ ਨਿਵੇਕਲੀ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਹਮ ਤਾਲੂ ਜੋੜੇ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹੀ ਜਾਂ ਬੈਠੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਇੱਕ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸਿਰ ਰੱਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤਲਵਾਰ ਫੜ੍ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਛਿੰਨਾਮਸਤਾ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸਤਾ ਦੀ ਦੇਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਦੇਵੀ ਦੇ ਦੋ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ; ਇੱਕ ਜੀਵਨ-ਦਾਤਾ ਅਤੇ ਜੀਵਨ-ਲੈਣ ਵਾਲੀ। ਉਸਨੂੰ ਵਿਆਖਿਆ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਲਿੰਗਕ ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤ੍ਰਣ ਜਾਂ ਲਿੰਗਕ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਦੇ ਰੂਪ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮੌਤ, ਅਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਤਬਾਹੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜੀਵਨ, ਅਮਰਤਾ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਮੂਲ
alt=A decapitated, nude, red-complexioned woman stands, raising her left arm, which holds her severed head. She is flanked by two smaller, nude women: a white-coloured one (left) and a blue-coloured one (right).|left|thumb|The Buddhist Chinnamunda is believed to be the antecedent of the Hindu Chhinnamasta, 14th-century painting, Nepal. ਹਿੰਦੂ ਛਿੰਨਮਸਤਾ ਤੰਤਰੀ ਅਤੇ ਤਿੱਬਤੀ ਬੋਧੀ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦੇਵੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚਿੰਨਮੁੰਡਾ ("ਉਸ ਨੇ ਕਟੇ ਹੋਏ ਸਿਰ ਦੇ ਨਾਲ") ਜਾਂ ਤਿਰਕਯਾ-ਵਜਰਾਯੋਗੀਨੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਿੰਨਮੁੰਡਾ, ਦੇਵੀ ਵਜਰਾਯੋਗੀਨੀ (ਜਾਂ ਵਜਰਾਵਾਰਹੀ, ਵਜਰਾਯੋਗਨੀ ਦਾ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ) ਦਾ ਕੱਟਿਆ-ਸਿਰ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਛਿੰਨੀਮਸਤਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪੂਜਾ, ਭਗਤੀ
ਛਿੰਨਮਸਤਾ ਦੀ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਮਤਭੇਦ ਵਿਆਪਕ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਤੰਤਰੀਕਾ (ਤਾਂਤਰਿਕ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ਼ਨਰ ਦੀ ਕਿਸਮ) ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਮੰਦਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਵਿਦਿਆ ਸਮੂਹ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।   ਛਿੰਨਮਸਤਾ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਪੂਜਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਪੂਜਾ ਸ਼ਾਇਦ ਅਸਧਾਰਨ ਹੋਵੇ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations
ਵਿਸ਼ਵ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 2008
ਵਿਸ਼ਵ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 2008 ਜੋ ਜਪਾਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਟੋਕੀਓ ਵਿਖੇ 11 ਤੋਂ 13 ਅਕਤੂਬਰ, 2008 ਨੂੰ ਹੋਈਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਸ਼ਤੀ
ਨੂਰੀ ਕਿੱਲੀਗਿਲ
ਨੂਰੀ ਕਿੱਲੀਗਿਲ, ਜਾਂ ਨੂਰੀ  ਪਾਸ਼ਾ  (1889-1949) ਉਸਮਾਨੀ  ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਇੱਕ ਜਨਰਲ ਸੀ। ਉਹ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ  ਦੌਰਾਨ  ਉਸਮਾਨੀ ਜੰਗ ਮੰਤਰੀ, ਅਨਵਰ ਪਾਸ਼ਾ ਦਾ ਅੱਧਾ ਭਰਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਨਾਜ਼ੀ ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਮੁਖ ਨੀਮ ਫੌਜੀ ਤੁਰਕਸਤਾਨ ਲਸ਼ਕਰ  ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ  ਮਦਦ ਕੀਤੀ।
ਸਰੋਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1889 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1949
ਰਾਜਾ ਰਵੀ ਵਰਮਾ
ਕਲਾ ਤੇ ਜੀਵਨ
ਵਰਮਾ ਨੂੰ ਤ੍ਰਾਵਨਕੋਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਅਯੀਲਿਅਮ ਥਿਰੁਨਲ ਦੀ ਤਵੱਜੋ ਹਾਸਿਲ ਸੀ| ਉਸਨੇ ਮਦੁਰਾ ਤੋਂ ਮੁਢਲੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਸਿੱਖੀ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਮਾ ਸਵਾਮੀ ਨਾਇਡੂ ਤੋਂ ਜਲ-ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਅਤੇ ਡਚ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਥੀਓਡਰ ਜੈਨਸਨ ਤੋਂ ਤੇਲ-ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਸਿੱਖੀ| 1873 ਵਿੱਚ ਵਿਆਨਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰ-ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਵਰਮਾ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਏ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਸਨਮਾਨ ਦਾ ਹਕ਼ਦਾਰ ਬਣਿਆ| ਵਰਮਾ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਲੰਬੀਅਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਏ ਜੋ ਤਿੰਨ ਸਨ-ਤਗਮਿਆਂ ਨਾਲ ਨਵਾਜ਼ੇ ਗਏ|. ਉਹ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਫਿਰਿਆ| ਉਸਨੇ ਦਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਈ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇਵੀਆਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਚਿਤਰੇ| ਰਵੀ ਵਰਮਾ ਨੇ ਨਲ-ਦਮਿੰਤੀ ਅਤੇ ਦੁਸ਼੍ਯੰਤ-ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਸੰਵਾਦ ਆਧਾਰਿਤ ਚਿੱਤਰ ਵੀ ਬਣਾਏ| ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਮਿਥਿਆਸ ਦੀ ਜੋ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੇ ਹੈ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਰਵੀ ਵਰਮਾ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨੇ ਸਰਾਹੇ ਗਏ ਓਨੇ ਹੀ ਨਕਾਰੇ ਵੀ ਗਏ| ਉਸ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਚਿੱਤਰ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵਿਲਾਸ ਭਵਨ, ਵਡੋਦਰਾ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਸਨਮਾਨ
1904 ਵਿੱਚ ਵਾਇਸਰੋਏ ਲਾਰਡ ਕਰਜ਼ਨ ਨੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜੇ ਦੇ ਵੱਲੋਂ ਰਵੀ ਵਰਮਾ ਨੂੰ ਕੇਸਰ-ਏ-ਹਿੰਦ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਜੋਂ ਮਾਵੇਲਕਰ (ਕੇਰਲ) ਵਿੱਚ ਕੋਮਲ ਕਲਾਵਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਕਾਲਜ ਵੀ ਖੋਲਿਆ ਗਿਆ। ਕਿਲੀਮਨੂਰ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੜਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਕਲਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਕੇਰਲ ਸਰਕਾਰ ਨੇ “ਰਾਜਾ ਰਵੀ ਵਰਮਾ ਪੁਰੁਸਕਾਰਮ” ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਸਾਲ ਕਲਾ ਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਰਵੀ ਵਰਮਾ ਦਾ ਜਨਮ ਕੇਰਲ ਦੀ ਤ੍ਰਾਵਨਕੋਰ ਰਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਕਿਲੀਮਨੂਰ ਨਾਮੀ ਥਾਂ ਤੇ ਹੋਇਆ| ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੀਲਕੰਠਨ ਭੱਤਰੀਪਦ ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਉਮਾਂਬਾ ਇੱਕ ਕਵਿੱਤਰੀ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਨਾਮੀ ਲਿਖਤ “ਪਾਰਵਤੀ ਸਵੰਬਰ” ਨੂੰ ਰਵੀ ਵਰਮਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛਾਪਿਆ| ਵਰਮਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਮਾਵੇਲਕਰ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਪੁਰੁਰੁਟੱਥੀ ਨਲ ਭਗਰਥੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਦੋ ਮੁੰਡੇ ਤੇ ਤਿੰਨ ਕੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ|
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ
ਬੁਝਾਰਤ
ਬੁਝਾਰਤ ਇੱਕ ਸਵਾਲੀਆ ਬਿਆਨ ਜਾਂ ਵਾਕੰਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਅਰਥ ਛੁਪੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਬੁੱਝਣ ਲਈ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਅੜਾਉਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਇਹ ਸੱਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਦੇ ਮੰਤਵ ਲਈ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਅੰਗ ਹੈ। ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹਰੇਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਯਾਦ-ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਵਸਤੂ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲੋਕ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਚਮਕਾਉਣ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬੌਧਿਕ ਮਸ਼ਕ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਬੁਝਾਰਤ ਸ਼ਬਦ ‘ਬੁੱਝ’ ਧਾਤੂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਬੁਝਾਰਤ ਦੇ ਕੋਸ਼ਗਤ ਅਰਥ ਹਨ, ਗਿਆਨ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਇਸ਼ਾਰਾ। ਬੁਝਾਰਤ ਦਾ ਸਾਧਾਰਣ ਸ਼ਬਦੀ ਅਰਥ ‘ਬੁੱਝਣਾ’ ਹੈ। ਹਰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਲਈ ਢੁਕਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਨਾਮ ਹਨ - ਅੜਾਉਣੀ, ਗੁੰਝਲ, ਬਾਤ, ਬਤੌਲੀ, ਮਸਲਾ, ਪਹੇਲੀ, ਰਹੱਸ, ਸਮੱਸਿਆ ਆਦਿ। ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅਜਿਹਾ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਬੁਝਾਰਤ ਬਣਾਉਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਸ ਦੇ ਰੂਪ, ਗੁਣ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਦਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦੂਜੀ ਚੀਜ਼ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇ ਦਾ ਵਰਣਨ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪਏ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਅਸਲੀ ਚੀਜ਼ ਉੱਤੇ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕਰ ਕੇ 'ਕਾਵਿਮਈ ਸ਼ੈਲੀ' ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਵੇ। ਇਹ ਰੀਤ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹੈ।