cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ
ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋਂ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ (Vikipedio en Esperanto, or Esperanta Vikipedio ) ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦਾ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋਂ ਰੂਪ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਦਸੰਬਰ 2011 ਵਿੱਚ ਗਿਆਰਵੇਂ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।  ਅਗਸਤ 2014 ਮੁਤਾਬਕ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ, 223,000 ਲੇਖਾਂ ਨਾਲ਼, ਇਹ 32ਵਾਂ-ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਘੜੀ ਹੋਈ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸੀ।
ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣ
ਸਿਖਾਂਦਰੂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਦਰਜੇ ਦੇ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੀਆਂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਅਤੇ ਮੂਲ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੀ ਵੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਹੱਥ-ਕਿਤਾਬਾਂ
ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨੇ ਚਾਲੀ-ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਇੱਕ ਨਿੱਕੀ ਕਿਤਾਬ, "ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ: ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲ ਹੈਂਡਬੁੱਕ" ਵੀ ਬਣਾ ਕੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਜੋ ਆਨਲਾਈਨ ਵੇਚੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਕਸਦ ਨਵੇਂ ਵਰਤੋਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨੂੰ ਸੋਧਣ ਸਬੰਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਲਾਹ ਦੇਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਸ ਵੇਲੇ ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ ਛਪਾਈ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਮੁਤਾਬਕ ਵਿਕੀਪੀਡੀਏ
ਸਪਾਰਟਾਕਸ (ਨਾਵਲ)
ਸਪਾਰਟਕਸ (1951) ਸਪਾਰਟਕਸ ਦੀ ਬਗਾਵਤ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਤ ਹਾਵਰਡ ਫਾਸਟ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿਧ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਈਸਾ ਤੋਂ ਲਗਪਗ 71 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸਪਾਰਟਕਸ ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਗੁਲਾਮ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਕਿਰਤ ਦੇ ਗੌਰਵ ਖਾਤਰ, ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਾਕਮਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਗੁਲਾਮਾਂ ਦੀ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਬਗਾਵਤ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਬਾਗੀ ਗੁਲਾਮਾਂ ਨੇ ਸਾਲ ਭਰ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੌਰਾਨ ਰੋਮਨ ਸਲਤਨਤ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ।
ਇਹ ਹਾਵਰਡ ਫਾਸਟ ਦੇ ਚੌਦਾਂ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸਭ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਛਾਪਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਪਰ ਜਦ 1951 ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ ਤਾਂ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੰਜਾਹ ਹਜ਼ਾਰ ਕਾਪੀਆਂ ਵਿਕ ਗਈਆਂ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਹ ਸੱਠ ਦੇ ਕਰੀਬ ਜ਼ੁਬਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਪੀਆਂ ਵਿਕ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ਵੀ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਪਲਾਟ
"ਸਪਾਰਟਕਸ" ਤਿੰਨ ਨੌਜਵਾਨ ਰੋਮਨ ਪੈਟਰੀਸੀਅਨਾਂ- ਕੈਅਸ, ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਹੇਲੇਨਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੋਸਤ ਕਲੌਡੀਆ ਦੀ, ਗੁਲਾਮਾਂ ਦੀ ਬਗ਼ਾਵਤ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਦਮਨ ਤੋਂ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ ਰੋਮ ਤੋਂ ਕੈਪੂਆ ਤੱਕ ਦੀ ਐਪੀਆ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਯਾਤਰਾ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਗ਼ਾਵਤ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਇਹ ਗੁਲਾਮ - ਸਜ਼ਾ ਦੀ ਨਿਸਨੀ ਵਜੋਂ ਸੜਕ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਲੀਬਾਂ ਤੇ ਲਟਕਾ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਇਸ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਕਈ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਲੋਕ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਨਾਬਾਲਗ ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਘੋੜਸਵਾਰੀ ਕਲਾਸ ਦਾ ਇੱਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਵਪਾਰੀ, ਇੱਕ ਪੂਰਬੀ ਵਪਾਰੀ ਅਤੇ ਸੈਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਅਧਿਕਾਰੀ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਤਾਜਾ ਘਟਨਾਵਾਂ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕਥਾ ਸੰਰਚਨਾ
ਨਾਵਲ ਦੀ ਕਥਾ ਅੰਤਰਯਾਮੀ ਤੀਜੇ ਪੁਰਖ ਦੇ ਪੇਸ਼ਮੰਜ਼ਰ ਤੋਂ ਅਤੀਤ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਕਾਲ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੀ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਦੀ ਕਥਾ ਸੰਰਚਨਾ ਹੈ ਕਿ ਰੋਮਨ ਸ਼ਾਸਕ ਵਰਗ (ਕਰਾਸਸ,ਗਰਾਚੁਸ, ਸਾਇਸ, ਅਤੇ ਸਿਸਰੋ) ਦੇ ਕਈ ਮੈਬਰ, ਸਪਾਰਟਾਕਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਬਗ਼ਾਵਤ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪਾਉਣ ਲਈ ਭੂਤ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਬਿਆਨ ਵਰਤਮਾਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਸੰਭਵ ਰੋਮਨ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਤੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨਾਵਲ ਗਿਆਤ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਤੱਥਾਂ ਤੋਂ ਲਾਂਭੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸਤਾਤਾਰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ
ਨਵਾਰੂਨ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ
ਨਵਾਰੂਨ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ (23 ਜੂਨ 1948 – 31 ਜੁਲਾਈ 2014) ਇਨਕਲਾਬੀ ਅਤੇ ਰੈਡੀਕਲ ਸੁਹਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨੂੰ ਵਚਨਬੱਧ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਬੰਗਾਲੀ ਲੇਖ ਸੀ। ਉਹ ਬਹਿਰਾਮਪੁਰ (ਬਹਿਰਾਮਪੁਰ), ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ. ਉਹ ਅਭਿਨੇਤਾ ਬਿਜੋਨ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਮਾਹਾਸ਼ਵੇਤਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਔਲਾਦ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1948 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2014
1 ਦਸੰਬਰ
1 ਦਸੰਬਰ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 335ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 336ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 30 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ। ਦੇਸੀ ਕਲੰਡਰ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਦਿਨ 17 ਮੱਘਰ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਦਿਹਾਂਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਸੰਬਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਪੰਥ ਰਤਨ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ
ਕਾਲੇਕੇ
ਕਾਲੇਕੇ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੇ ਬਰਨਾਲਾ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
http://ਕਾਲੇਕੇ.ਭਾਰਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬਣਜਾਰਾ
ਬਣਜਾਰਾ (ਲੰਮਬਾਨੀ, ਵਣਜਾਰਾ ਅਤੇ ਗੋਰਮਾਤੀ) ਇੱਕ ਟੱਪਰੀਵਾਸੀ ਭਾਈਚਾਰਾ ਜੋ ਕਿ ਰਾਜਸਥਾਨ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਸੇ ਹੋਏ ਹਨ ਪ੍ਰ ਹੁਣ ਇਹ ਭਾਈਚਾਰਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਮਹਾਦੀਪ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।ਬਰਮਨ ਅਨੁਸਾਰ ਲਾਮਨ ਨਾਮ ਬਣਜਾਰਾ ਨਾਮ ਤੋ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਿਹਲਾਂ ਦਾ ਹੈ।
ਨਿਸ਼ਾ ਬਾਨੋ
ਨਿਸ਼ਾ ਬਾਨੋ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਗਇਕਾ ਹੈ। ਬਾਨੋ ਪੰਜਾਬੀ ਕਲਾ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਪੱਖੀ ਹੁਨਰ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸਫ਼ਰ
ਨਿਸ਼ਾ ਬਾਨੋ ਦੀ ਕਲਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਸੀ।ਉਸਨੇ ਸਕੂਲ, ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੁਨਰ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।ਕਲਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਸਲੀ ਪਛਾਣ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਦੇ ਟੈਲੀਵਿਯਨ ਲੜੀਵਾਰਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਬੀਨੂ ਢਿੱਲੋਂ ਅਤੇ ਕਰਮਜੀਤ ਅਨਮੋਲ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਜੱਟ ਐਂਡ ਜੁਲੀਅਟ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੈਰੀਅਰ
ਨਿਸ਼ਾ ਬਾਨੋ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਚੈਨਲ ਐਮ.ਐਚ. 1 ਤੇ ਟੈਲੀਕਾਸਟ ਕੀਤੇ "ਹਸਦੇ ਹਸਾਂਦੇ ਰਵੋ" ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ "ਜੱਟ ਐਂਡ ਜੂਲੀਅਟ" ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਫਿਲਮੀ ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ "ਜੱਟ ਏਅਰਵੇਜ਼", "ਭਾਜੀ ਇਨ ਪ੍ਰੋਬਲਮ", "ਜੱਟ ਬੁਆਏਜ਼ - ਪੁੱਤ ਜੱਟਾਂ ਦੇ", "ਅੰਗਰੇਜ", "ਫੇਰ ਮਮਲਾ ਗੜਬੜ ਗੜਬੜ", "ਬੱਜ਼", "ਟੇਸ਼ਨ", "ਨਿੱਕਾ ਜ਼ੈਲਦਾਰ", “ਮੰਜੇ ਬਿਸਤਰੇ” ਵਰਗੀਆਂ ਕਈ ਹੋਰ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ।
ਗਾਇਕੀ ਕੈਰੀਅਰ
ਅਦਾਕਾਰੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨਿਸ਼ਾ ਬਾਨੋ ਕਰਮਜੀਤ ਅਨਮੋਲ ਨਾਲ ਡੁਆਇਟ ਗਾਉਣ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਪਲੇਅਬੈਕ ਸਿੰਗਰ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਈ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਣੇ ਗਾਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ "ਮੋਰਨੀ", "ਮਾਈ ਚੱਡਾ", "ਮੇਰੇ ਵਾਲਾ ਜੱਟ" ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।[ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ]
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ
ਵਿਸ਼ਵ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 2010
ਵਿਸ਼ਵ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 2010 ਜੋ ਰੂਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਮਾਸਕੋ ਵਿਖੇ 6 ਤੋਂ 12 ਸਤੰਬਰ, 2010 ਨੂੰ ਹੋਈਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਸਤੀ
ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਸਾਹਿਬ
ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ‘ਗੁਰੂ ਕੀ ਨਗਰੀ’ ਦਾ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਹੈ। ਇਹ ਨਗਰੀ ‘ਦੁੱਖ ਨਿਵਾਰਨ’ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਪੰਚਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ੧੭ ਵੈਸਾਖ ਸੰਮਤ ੧੬੪੭ ਬਿਕਰਮੀ (ਮੁਤਾਬਕ ੧੫੯੦ ਈ.) ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਥੇ ਸਰੋਵਰ ਖੁਦਵਾ ਕੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸੰਮਤ ੧੬੫੩ ਬਿਕਰਮੀ ੧੫੯੬ ਈ.) ਨੂੰ ਨਗਰ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਬਾਦ ਕੀਤਾ। ਜੂਨ, ੨੦੦੬ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਪਵਿਤਰ ਨਗਰੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਹਾਸਿਲ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰਹੱਦੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਦੀ ਲੋੜ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਵਸਾਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ੧੫੮੭ ਈ. ਨੂੰ ਇੱਥੋਂ ੧੩-੧੪ ਮੀਲ ਦੂਰ ਗੁਰੂ ਕਾ ਚੱਕ (ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ) ਨਾਂ ਦੀ ਨਗਰੀ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਲਾਹੌਰ-ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਜਰਨੈਲੀ ਸੜਕ ਤੋਂ ਹਟਵੀਂ ਪੈਂਦੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਸੜਕ ਦੇ ਐਨ ਉਪਰ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਪਹਿਲ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਰਸਤੇ ਹੀ ਹਾਕਮ ਦਿੱਲੀ ਤੇ ਲਾਹੌਰ ਨੂੰ ਆਇਆ-ਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ੧੭ ਵੈਸਾਖ ੧੬੪੭ ਬਿਕਰਮੀ (ਸੰਨ ੧੫੯੦ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਸਾਹਿਬ ਜਾਂਦਿਆਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਪੌਣ-ਪਾਣੀ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਆਇਆ। ਇਸ ਢਾਬ ਸਬੰਧੀ ਪਿੰਡ ਪਲਾਸੌਰ ਅਤੇ ਕੋਟ-ਕਾਜ਼ੀ (ਖਾਨੇਵਾਲ) ਦੇ ਲੋਕ ਆਪਸ ‘ਚ ਝਗੜਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਧਿਰਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਬੰਦ ਕਰਨ ਲਈ ਖਾਨੇਵਾਲ ਦੇ ਖੱਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪਲਾਸੌਰ ਦੇ ਰੰਘੜਾਂ ਨੂੰ ਰਜ਼ਾਮੰਦ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਜਗ੍ਹਾ ਖਰੀਦ ਲਈ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਇਥੇ ਸਰੋਵਰ ਦੀ ਖੁਦਵਾਈ ਕਰਵਾਈ। ਰਸਤੇ ‘ਚ ਇਥੇ ਉਤਰੇ। ਮੁਗ਼ਲ ਹਕੂਮਤ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਨਗਰ ਇੰਨੀ ਤਰੱਕੀ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਸਿੱਖ ਮਿਸਲਾਂ ਉਪਰੰਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਜਭਾਗ ਦੀ ਡੋਰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹੱਥ ਆਈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ੧੪ ਜੁਲਾਈ, ੧੮੩੬ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਪੱਕੀ ਚਾਰਦੀਵਾਰੀ ਅਤੇ ੧੪ ਵੱਡੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬਣਵਾਏ। ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਪਾਸੇ ਸੋਨਾ ਵੀ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਗਿਆ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰਾਜ ਨਗਰੀ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਇੱਥੇ ਸਿੱਖ ਬੁੰਗੇ ਬਣਵਾਏ ਗਏ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਸੰਗਤਾਂ ਦੇ ਆਰਾਮ ਲਈ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਉਪਰੰਤ ਕੰਵਰ ਨੌਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ[[ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਇਥੇ ਮੁਨਾਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ੧੯੨੦ ‘ਚ [[ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਦਾ ਆਰੰਭ ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਹੋਇਆ ਸੀ। ੧੯੩੧ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ੧੦੧੦੩ ਸੀ।
ਦੇਖਣਯੋਗ ਸਥਾਨ
ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਤਰਨ ਤਾਰਨ, ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੇ ਬੱਸ ਸਟੈਂਡ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਤੋਂ ਅੱਧਾ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰੀ ‘ਤੇ ਸ਼ੋਭਨੀਕ ਹੈ। ਤਰਨਤਾਰਨ ਸ਼ਹਿਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਕੇਵਲ 24 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ‘ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ-ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਰੋਡ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਸਾਹਿਬ, ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ, ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਸਾਹਿਬ ਆਦਿ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਸੜਕੀ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀ ਜੁੜਿਆ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਤਰਨਤਾਰਨ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਦਾ ਖੂਹ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਟੱਕਰ ਸਾਹਿਬ, ਬੀਬੀ ਭਾਨੀ ਦਾ ਖੂਹ ਅਤੇ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਲਕੀਰ ਸਾਹਿਬ ਆਦਿ ਧਾਰਮਿਕ-ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਸਥਾਨ ਦੇਖਣਯੋਗ ਹਨ। ਹਰੀਕੇ ਪੱਤਣ ਵੀ ਸੈਲਾਨੀ ਪੰਛੀ ਦੇਖਣ ਆਉਦੇ ਹਨ।
ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ
ਆਦਿ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਨ।
ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਹੈਜਮਨੀ
ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਹੈਜਮਨੀ (ਅੰ: Cultural hegemony) ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਕਲਪ ਹੈ ਜੋ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਬਹੁ-ਪੱਖੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਹੁਕਮਰਾਨ ਜਮਾਤ ਦੇ ਗਲਬੇ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕੀ ਕਿਵੇਂ ਉਹ ਸਮਾਜ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ — ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ, ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ, ਸਮਝਾਂ, ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ-ਵਿਹਾਰ — ਨੂੰ ਢਾਲਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੁਕਮਰਾਨ ਤਬਕੇ ਵਾਲਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮਿਆਰ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਵਜੋਂ ਪਰਵਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਲੱਗੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਮਾਜਕ, ਰਾਜਨੀਤਕ, ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਯਥਾ-ਸਥਿਤੀ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸੁਭਾਵਕ ਅਤੇ ਅਟੱਲ, ਸਦੀਵੀ ਅਤੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਜਾਪਣ ਲੱਗ ਜਾਵੇ। ਔਰ ਇਹ ਨਾ ਲੱਗੇ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਸਮਾਜਕ ਘਾੜਤਾਂ ਸਿਰਫ ਹੁਕਮਰਾਨ ਤਬਕੇ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਮਸਨੂਈ ਤੌਰ ਤੇ ਘੜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦ
ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ਚੂਹਾ
ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ਚੂਹਾ ਈਸਪ ਦੀ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਪੈਰੀ ਇੰਡੈਕਸ ਵਿੱਚ ਇਹ 150 ਨੰਬਰ ਤੇ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਰੂਪ ਵੀ ਹਨ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਅਕਾਰ ਜਾਂ ਰੁਤਬੇ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਵੀ ਵੱਡੇ ਪਾੜੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਪਸੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਜਨੌਰ ਕਹਾਣੀ
ਸਕਾਟਿਸ਼ ਕਵੀ ਰੌਬਰਟ ਹੈਨਰੀਸਨ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ 1480 ਦੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ "ਮੌਰਲ ਫ਼ੈਬਿਲਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਇਹ ਦਲੀਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੂਹਾ ਕਾਨੂੰਨ, ਜਸਟਿਸ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਥੀਮ ਸਿਰਜਦਾ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ 43 ਸੱਤ-ਸਤਰੀ ਬੰਦ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲੇ ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਦੀ ਈਸਪ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਛੇ ਬੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ; ਫੈਲਾਇਆ ਗਿਆ ਫੈਜ਼ਲ ਖੁਦ ਸਟੈਂਜ਼ 13-36 ਤੇ ਬਿਰਾਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਫ਼੍ਰਾਂਸਿਸ ਬਾਰਲੋ ਦੇ 1687 ਐਡੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਸਬਕ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਕਵੀ ਆਪਰਾ ਬਹਿਨ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਤੁੱਛ ਨਹੀਂ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਿਮਰ ਮਾਊਸ ਨੇ ਜਾਨਵਰ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ 'ਇਕ ਓਕ ਨੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਚਾਏ' ਦੂਜਾ ਵਰਸੈਸਟਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਚ ਰਿਹਾ ਸੀ.
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਈਸਪ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਅਇਸ਼ਾ ਰਹਿਮਾਨ
ਅਇਸ਼ਾ ਰਹਿਮਾਨ ( আয়শা রহমান ) (ਜਨਮ 14 ਜਨਵਰੀ 1994) ਇੱਕ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਲਈ ਖੇਡਦੀ ਹੈ।  ਉਹ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਹੈ। ਰਹਿਮਾਨ ਦਾ ਜਨਮ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਖੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਕਰੀਅਰ
ਰਹਿਮਾਨ ਉਸ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਵੂਵਾਨ, ਚੀਨ ਵਿਖੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਚ ਚੀਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਖਿਲਾਫ਼ 2010 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡ ਵਿਚ  ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।
ਰਹਿਮਾਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਕਰੀਅਰ 23 ਅਗਸਤ 2012 ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਖਿਲਾਫ਼ ਖੇਡ ਕੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਰਹਿਮਾਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਟੀ -20 ਆਈ ਕਰੀਅਰ 5 ਅਪ੍ਰੈਲ 2013 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਖਿਲਾਫ਼ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਜੂਨ 2018 ਵਿਚ ਉਹ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਮਹਿਲਾ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਖਿਤਾਬ ਅਤੇ 2018 ਮਹਿਲਾ ਟੀ -20 ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।   ਉਸੇ ਮਹੀਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 2018 ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ. ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਟੀ -20 ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿਚ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਲਈ ਪੰਜ ਦੌੜਾਂ ਵਿਚ 89 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੌੜ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ (ਆਈਸੀਸੀ) ਦੁਆਰਾ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਟੀਮ ਦਾ ਉਭਾਰਦੇ ਸਤਾਰੇ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅਕਤੂਬਰ 2018 ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਵਿਚ 2018 ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ. ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਟੀ -20 ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿਚ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਚਾਰ ਮੈਚਾਂ ਵਿਚ 59 ਦੌੜਾਂ ਸਨ।
ਅਗਸਤ 2019 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਵਿੱਚ 2019 ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ. ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਟੀ -20 ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਵੰਬਰ 2019 ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ 2019 ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਨੂੰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾ ਕੇ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਜਨਵਰੀ 2020 ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿਚ 2020 ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ. ਮਹਿਲਾ ਟੀ -20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਲਈ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1984 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਪਰਮਾਕਲਚਰ
ਪਰਮਾਕਲਚਰ ਭਾਵ ਪਰਮਾਨੈਂਟ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਇੱਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਅਸੂਲਾਂ ਦਾ ਸਿਸਟਮ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਦਰਤੀ ਈਕੋ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਿਲਦੇ ਪੈਟਰਨਾਂ ਅਤੇ ਫੀਚਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਣ ਦੇ ਮਨਸ਼ੇ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ।ਪਰਮਾਕਲਚਰ ਪਦ ਡੇਵਿਡ ਹੋਲਮਗ੍ਰੇਨ (ਉਦੋਂ ਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਵਿਦਿਆਰਥੀ) ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਿਲ ਮੋਲੀਸਨ ਨੇ 1978 ਵਿੱਚ ਘੜਿਆ ਸੀ। ਪਰਮਾਕਲਚਰ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਮੁੱਢ ਵਿੱਚ "ਪਰਮਾਨੈਂਟ ਐਗਰੀਕਲਚਰ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ,  ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਵਿਸਤਰਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ "ਪਰਮਾਨੈਂਟ ਐਗਰੀਕਲਚਰ" ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂ ਜੋ ਮਾਸਾਨੋਬੂ ਫੁਕੂਓਕਾ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤੀ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਸਲ ਟਿਕਾਊ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਫੋਟੋਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਫਲੇਮ ਫੋਟੋਮੀਟਰ
ਇੱਕ ਫੋਟੋਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਫਲੇਮ ਫੋਟੋਮੀਟਰ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:Photoelectric flame photometer), ਜੋ ਕਿ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਕੁਝ ਮੈਟਲ ਆਇਨ੍ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੋਡੀਅਮ, ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ, ਲਿਥਿਅਮ ਅਤੇ ਕੈਲਸੀਅਮ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਅਕਾਰਬਨੀ ਰਸਾਇਣਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਉਪਕਰਣ ਹੈ। ਗਰੁੱਪ 1 ਅਤੇ ਗਰੁੱਪ 2 ਧਾਤੂ ਆਪਣੀ ਘੱਟ ਉਤਸੁਕਤਾ ਊਰਜਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਫਲੇਮ ਫੋਟੋਮੈਟਰੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹਨ।
ਸਿਧਾਂਤ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਫਲੇਮ ਟੈਸਟ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰੌਸ਼ਨੀ ਰੰਗ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਫੋਟੋ-ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਸਰਕਟਰੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰੰਗ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਉਸ ਊਰਜਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਐਟਮਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸੁਕਤਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਕਾਫੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਨਮੂਨੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਦਰ 'ਤੇ ਲਾਟ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਲਟਰਜ਼ ਫਿਲਟਰ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਹੋਰ ਰੰਗ ਪਰਫੋਟੋਮੀਟਰ ਖੋਜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਰਤਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਡਿਵਾਈਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਆਇਨ ਦੇ ਮਿਆਰੀ ਸੋਲੂੀਓਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਨਾਲ ਕੈਲੀਬ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਫਲੇਮ ਐਮਿਸ਼ਨ ਸਪੈਟ੍ਰੋਕਸਕੋਪੀ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਫਲੇਟ ਫੋਟੋਮੈਟਰੀ ਕੱਚਾ ਪਰ ਸਸਤਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀ ਮੋਨੋਕ੍ਰੋਮੇਟਰ ਨਾਲ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ
ਰਾਦੋਈ ਰਾਲਿਨ
ਰਾਦੋਈ ਰਾਲਿਨ (Радой Ралин) (22 ਅਪਰੈਲ 1922 – 22 ਜੁਲਾਈ 2004), ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬੁਲਗਾਰੀਆਈ ਵਿਦਰੋਹੀ, ਕਵੀ, ਅਤੇ ਵਿਅੰਗਕਾਰ ਸੀ।
ਖੇਤਰਫਲ
ਖੇਤਰਫਲ ਜਾਂ ਰਕਬਾ ਕਿਸੇ ਦੋ-ਪਸਾਰੀ ਸਤ੍ਹਾ ਜਾਂ ਆਕਾਰ ਜਾਂ ਪੱਧਰੀ ਪਰਤ ਆਦਿ ਦਾ ਫੈਲਾਅ ਦੱਸਣ ਵਾਲਾ ਮਾਪ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦੱਸੀ ਹੋਈ ਮੁਟਾਈ ਦੇ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਉਸ ਮਾਤਰਾ ਨਾਲ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਖਰਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਲੇਪ ਦੀ ਉਹ ਮਾਤਰਾ ਜੋ ਕਿਸੇ ਉੱਪਰਲੀ ਸਤ੍ਹਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੇਰ ਲਿੱਪਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਵਲ (ਇੱਕ-ਪਸਾਰੀ ਧਾਰਨਾ) ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਠੋਸ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਆਇਤਨ (ਤ੍ਰੈ-ਪਸਾਰੀ ਧਾਰਨਾ) ਦੀ ਦੋ-ਪਸਾਰੀ ਸਮਾਨਰੂਪ ਵਸਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੇਖਕੀ
ਪਿਆਸਾ ਕਾਂ
ਪਿਆਸਾ ਕਾਂ, ਜਾਂ ਕਾਂ ਅਤੇ ਘੜਾ ਈਸਪ ਦੀ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਪੈਰੀ ਇੰਡੈਕਸ ਵਿੱਚ ਇਹ 390 ਨੰਬਰ ਤੇ ਹੈ।
ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਸਾਰ
ਇਹ ਜਨੌਰ ਕਹਾਣੀ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਕਾਂ ਬਾਰੇ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਘੜਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਥੱਲੇ ਥੱਲੇ ਹੈ ਜਿਥੇ ਉਸ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕਾਂ ਆਪਣੀ ਚੁੰਜ ਨਾਲ ਇੱਕ ਇੱਕ ਕਰ ਕੇ ਕੰਕੜ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਅਤੇ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਹੌਲੀ - ਹੌਲੀ ਉੱਚਾ ਉੱਠਣ ਲਗਾ। ਅਖੀਰ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਉੱਠਕੇ ਘੜੇ ਦੇ ਗਲ ਤੱਕ ਪੁੱਜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਹੁਣ ਸੌਖ ਵਲੋਂ ਪਾਣੀ ਪੀ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮੌਲਿਕ ਕਾਢਕਾਰੀ ਚਿੰਤਨ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨੂੰ ਉਭਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਈਸਪ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ
ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ (Māori), ਜਾਂ ਬਸ ਲੇਬਰ (ਮਾਓਰੀ: ਰੀਪਾ), ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ-ਖੱਬੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ ਹੈ। ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਇਸਦੇ ਸਥਾਪਿਤ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਸਮਾਜਵਾਦ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦਕਿ ਨਿਰੀਖਕ ਲੇਬਰ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ-ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰਕ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਪਾਰਟੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਗੱਠਜੋੜ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ.
ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਅਤੇ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਵਿਚੋਂ 1916 ਵਿੱਚ ਗਠਿਤ ਕੀਤੀ. ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ ਹੈ ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਹੈ. ਇਸਦੇ ਮੁੱਖ ਵਿਰੋਧੀ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਟੀ ਹੈ, ਲੇਬਰ ਨੇ 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਨਿ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ 'ਤੇ ਦਬਦਬਾ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ. , ਲੇਬਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ 10 ਲੇਬਰ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਛੇ ਸਮੇਂ ਹੋਏ ਹਨ.
ਪਾਰਟੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮਾਈਕਲ ਜੋਸਫ ਸਾਵੇਜ ਅਤੇ ਪੀਟਰ ਫਰੇਜ਼ਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ 1935 ਤੋਂ 1949 ਤਕ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਇਸਨੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦਾ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਰਾਜ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ 1957 ਤੋਂ 1960 ਤੱਕ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ 1972 ਤੋਂ 1975 ਤੱਕ (ਹਰ ਵਾਰ ਇਕੋ ਮਿਆਦ). 1974 ਵਿਚ, ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਨੌਰਮਨ ਕਿਰਕ ਦੀ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਰਟੀ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਈ. 1980 ਵਿਆਂ ਤੱਕ, ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਇਸ ਨੇ 1984 ਤੋਂ 1990 ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਲੇਬਰ ਨੇ ਰਾਜ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਨਿੱਜੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ; ਕਿਰਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਡੇਵਿਡ ਲੈਂਗੇ ਨੇ ਨਿਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀ ਪਰਮਾਣੂ ਮੁਕਤ ਨੀਤੀ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ। 1999 ਤੋਂ 2008 ਤੱਕ ਲੇਬਰ ਦੁਬਾਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪਾਰਟੀ ਬਣ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਗੱਠਜੋੜ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਜਾਂ ਕਈ ਛੋਟੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ; ਹੈਲਨ ਕਲਾਰਕ ਤੀਜੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਰਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣੀ।
ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ ਕਈ ਸਮੂਹਾਂ ਦਾ ਮੇਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ 1901 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਭਿੰਨ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਧਿਰ ਵਿੱਚ ਇਕਜੁੱਟ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਜ਼ੋਰਾਂ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ।
2 ਦਸੰਬਰ
2 ਦਸੰਬਰ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 336ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 337ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 29 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ। ਦੇਸੀ ਕਲੰਡਰ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਦਿਨ 18 ਮੱਘਰ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਦਿਹਾਂਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਸੰਬਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਬਦਰਾ
ਬਦਰਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਧਰਮ ਕੰਮੇਆਣਾ
ਧਰਮ ਕੰਮੇਆਣਾ (ਜਨਮ 13 ਅਪਰੈਲ 1959) ਪਟਿਆਲੇ ਰਹਿੰਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ, ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ। thumb|ਧਰਮ ਕੰਮੇਆਣਾ 20 ਅਕਤੂਬਰ 1995 ਨੂੰ ਪ੍ਰੋ. ਮੋਹਣ ਸਿੰਘ ਮੇਲੇ ਵਿਖੇ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਕਾਰ
ਰੈਪੋ ਦਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਰਥਿਕਤਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਰਥਿਕ ਵਾਧਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ
ਬਾਲਸਰਸਵਤੀ
ਉਸ ਨੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ 1957 ਵਿਚ ਅਤੇ ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ 1977, ਤੀਜੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਸਭ ਨਾਗਰਿਕ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ। 1981 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਇੰਡੀਅਨ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਸੁਸਾਇਟੀ, ਚੇਨਈ ਦਾ ਸੰਗੀਤਾ ਕਲਾਸੀਖਮਨੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਮੁਡਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ
ਬਾਲਸਰਸਵਤੀ ਮੰਦਰ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਤਕਾਂ (ਦੇਵਦਾਸੀ, ਰਵਾਇਤੀ ਮੈਟਰਿਲਾਈਨਲ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸੱਤਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਨਾਚ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਸਿੰਗਲ ਰਿਪੋਜ਼ਟਰੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ. ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਖੇਤਰ [(ਵੀ ਕੇ ਨਾਰਾਇਣ ਮੈਨਨ ਦੁਆਰਾ "ਬਾਲਸਾਰਸਵਤੀ")]। ਉਸ ਦਾ ਪੂਰਵਜ ਪਾਪਮਲ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਤੰਜਾਵਰ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਦੁਆਰਾ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਨਾਨੀ, ਵੀਨਾ ਧਨਮਲ (1867–1938), ਕਈਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਜੈਮਮਲ (1890–1967) ਇੱਕ ਗਾਇਕਾ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਬਾਲਾਸਾਰਵਤੀ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਆਈ ਸੀ।
ਬਾਲਸਰਸਵਤੀ ਨੇ ਭਰਤ ਨਾਟਿਯਮ ਲਈ ਰਵਾਇਤੀ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਡਾਂਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਤ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕਲਾ ਦਾ ਸੰਯੋਗ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਡਾਂਸ ਦੀ ਉਸਦੀ ਸਖ਼ਤ ਸਿਖਲਾਈ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਡਾਂਸ ਅਧਿਆਪਕ ਕੇ। ਉਸ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਟੀ. ਰੰਗਾਨਾਥਨ ਅਤੇ ਟੀ. ਵਿਸ਼ਵਨਾਥਨ ਸਨ ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣਨਗੇ। ਉਸ ਦੀ ਧੀ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਈਟ (1943-2001), ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਲਾਕਾਰ ਬਣ ਗਈ. ਉਸ ਦਾ ਪੋਤਾ ਅਨੀਰੁਧ ਨਾਈਟ ਅੱਜ ਵੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਨਿਭਾਅ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬਾਲਾ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਡਾਂਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਲਸਰਸਵਤੀ ਸਕੂਲ ਆਫ ਡਾਂਸ ਦੇ ਕਲਾਤਮਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਜਵਾਈ ਡਗਲਸ ਐਮ. ਨਾਈਟ, ਜੂਨੀਅਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨੀ ਇੱਕ ਗੁਗਨਹਾਈਮ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ (2003) ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਲਿਖੀ ਹੈ। ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੱਤਿਆਜੀਤ ਰੇ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਬਣਾਈ ਹੈ।
ਕਰੀਅਰ
ਬਾਲਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1925 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਪਣੀ ਰਵਾਇਤੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ 1934 ਵਿੱਚ ਕਲਕੱਤਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਜਵਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਸਨੂੰ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਉਦੈ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਉਸਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਬਲ ਪ੍ਰਮੋਟਰ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਇੱਕ ਆਲਮੀ ਕੈਰੀਅਰ ਵੱਲ ਗਈ ਜਿਸਨੇ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਮਹਾਰਾਜ, ਡੈਮ ਮਾਰਗੋਟ ਫੋਂਟੀਨ, ਮਾਰਥਾ ਗ੍ਰਾਹਮ ਅਤੇ ਮਰਸ ਕਨਿੰਘਮ ਵਰਗੇ ਨਾਚ ਗਰਾਂਟਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਖਿੱਚਿਆ। 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਭਰਤ ਨਾਟਿਯਮ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਉੱਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਕਿਉਂਕਿ ਜਨਤਾ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ ਰੂਪ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈਂਦੀ ਸੀ। ਮਦਰਾਸ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਦੁਆਰਾ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਬਾਲਸਾਰਸਵਤੀ ਨੇ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਇੱਕ ਡਾਂਸ ਸਕੂਲ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤਾ ਨਾਟਿਯਮ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਡਾਂਸਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ। 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ, ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਬਾਅਦ, 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਅਤੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਬਾਰ ਬਾਰ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵੇਸਲੇਅਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਮਿਡਲੇਟਾੳਨ, ਕਨੈਕਟੀਕਟ), ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ (ਵੈਲੇਨਸੀਆ) ਵਿਖੇ, ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ਦੋਵਾਂ ਵਜੋਂ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਥਾਂਵਾਂ ਰੱਖੀਆਂ। ਮਿਲਜ਼ ਕਾਲਜ (ਓਕਲੈਂਡ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ), ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਸੀਐਟਲ), ਅਤੇ ਯਾਕੂਬ ਦਾ ਪਿਲੋ ਡਾਂਸ ਫੈਸਟੀਵਲ (ਬੇਕੇਟ, ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ), ਹੋਰ ਅਦਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ। ਉਸਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੁਆਰਾ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਮਦਰਾਸ ਵਿਚ, ਬਾਲਸਰਸਵਤੀ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਅਣਗਿਣਤ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਾ ਨਾਟਿਯਮ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ, ਬਲਕਿ ਕਲਾ ਦੇ ਕਈ ਨਵੇਂ ਅਭਿਆਸੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ।
ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ (1955) ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਵਾਰਡ, ਵੱਖਰੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੇਵਾ (1977) ਲਈ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਮਦਰਾਸ ਸੰਗੀਤ ਅਕਾਦਮੀ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤਾ ਕਲਾਨੀਧੀ, ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਲਈ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਰਵਉੱਚ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। (1973)। 1977 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮੀਖਿਆ ਵਿਚ,
ਨ੍ਯੂ ਯੋਕ ਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੇ ਡਾਂਸ ਆਲੋਚਕ ਅੰਨਾ ਕਿੱਸਲਗੋਫ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ "ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਰਵਉੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ" ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਦੱਸਿਆ। ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ, ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਰੂਪ ਦੇਣ ਵਾਲੇ 100 ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਰਤੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ। ਡਾਂਸ ਹੈਰੀਟੇਜ ਗੱਠਜੋੜ, "ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਇਰਟਪਲੇਸਟੇਬਲ ਡਾਂਸ ਟ੍ਰੈਜ਼ਰਜ਼: ਦ ਫਰਸਟ 100" (2000) ਦੇ ਸੰਕਲਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇਕਲੌਤੀ ਗੈਰ-ਪੱਛਮੀ ਡਾਂਸਰ ਸੀ।
ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ
ਬੰਗਾਲੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੱਤਿਆਜੀਤ ਰੇ ਨੇ ਬਾਲਾ (1976) ਨਾਮਕ ਬਾਲਸਾਰਵਤੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ਬਣਾਈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1984 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1918 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀ ਲਵਸ ਵੁਮੈਨ 2020
ਤਿਥੀ ਸਰਕਾਰ
ਤਿਥੀ ਰਾਣੀ ਸਰਕਾਰ ( তিথী রানী সরকার) (ਜਨਮ: 12 ਅਗਸਤ 1990) ਇੱਕ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ, ਜੋ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਲਈ ਖੇਡਦੀ ਹੈ।  ਉਹ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੀ ਆਫਬ੍ਰੇਕ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ
ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਜਨਮ 12 ਅਗਸਤ 1989 ਨੂੰ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਵਨਡੇ ਕਰੀਅਰ
ਸਰਕਾਰ ਨੇ 21 ਅਗਸਤ 2012 ਨੂੰ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਆਪਣਾ ਵਨਡੇ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
ਟੀ-20 ਕਰੀਅਰ
ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਟੀ -20 ਕਰੀਅਰ 11 ਸਤੰਬਰ 2012 ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ
ਸਰਕਾਰ ਉਸ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ 2010 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡ ਵਿਚ ਵੂਵਾਨ, ਚੀਨ ਦੌਰਾਨ ਚੀਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਖਿਲਾਫ਼ ਮੈਚ ਵਿਚ ਇਕ ਸਿਲਵਰ ਮੈਡਲ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1990
ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ
ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ (21 ਜੁਲਾਈ 1899 – 2 ਜੁਲਾਈ 1961) ਇੱਕ ਜਰਨਲਿਸਟ, ਲੇਖਕ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਸੰਜਮੀ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਆਈਸਬਰਗ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਗਲਪ ਉੱਤੇ ਗਹਿਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ। ਉਸਦੇ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਭਰੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਬਿੰਬ ਨੇ ਵੀ ਬਾਅਦ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਖੂਬ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ।
ਬਚਪਨ
thumb|right|ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਹਲਕੇ ਰੰਗ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੀਂ ਨਿੱਕਾ ਜਿਹਾ ਬਾਲ ਹੈਮਿੰਗਵੇ 21 ਜੁਲਾਈ 1899 ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਦੇ ਇੱਕ ਕਸਬੇ ਓਕ ਪਾਰਕ ਇਲੀਵਨਸ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਬਾਪ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਬੇਟੇ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਇੰਨੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਘਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਬਿਗਲ ਵਜਾ ਕੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਦੀ ਮਾਂ ਇੱਕ ਓਪੇਰਾ ਮੰਡਲੀ ਨਾਲ ਵਾਬਸਤਾ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਬਾਰੇ ਪੜ੍ਹਾ ਕੇ ਪੈਸੇ ਕਮਾਂਦੀ। ਉਸ ਦਾ ਮਜ਼ਹਬ ਦੀ ਤਰਫ਼ ਰੁਝਾਨ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮਾਂ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਸੀ ਕਿ ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਵੀ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਦੀ ਤਰਫ਼ ਜਾਵੇਗਾ ਲੇਕਿਨ ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਘਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ, ਆਪਣੇ ਬਾਪ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਿਕਾਰ ਅਤੇ ਉਤਰੀ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਂਪ ਲਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਇਵੇਂ ਉਹ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਕਰੀਬ ਰਹਿਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ। ਮਾਂ ਬਾਪ ਦੋਨੋਂ ਚੰਗੇ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਸਨ ਅਤੇ ਓਕ ਪਾਰਕ ਦੇ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਭੱਲ ਸੀ। thumb|right|250px| ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ
ਪੜ੍ਹਾਈ
ਪੜ੍ਹਨ ਦੇ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਓਕ ਪਾਰਕ ਇਨਡਰੀਵ ਫ਼ੋਰਸਟ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲਿਆ। ਸਕੂਲ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਹਤਰੀਨ ਕਾਰਕਰਦਗੀ ਦਾ ਮੁਜ਼ਾਹਰਾ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਫੁਟਬਾਲ ਅਤੇ ਬਾਕਸਿੰਗ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿਸਾ ਲੈਂਦਾ। ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੱਖੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਕੜਾ ਮੁਜ਼ਾਹਰਾ ਉਸ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਲਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ। ਸਕੂਲ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਛਪਣ ਵਾਲੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਈਅਰ ਬੁੱਕ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਲੇਖ ਛਪਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਉਸ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਾਹਿਤਕ ਹੀਰੋ ਤੋਂ ਮੁਤਾਸਿਰ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਰਿੰਗ ਲਾਰਡਨਰ ਯੂਨੀਅਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਲਿਖਦਾ ਸੀ। ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਪਾਉਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਕਾਲਜ ਦਾ ਰੁਖ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਕਨਸਾਸ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਰਿਪੋਰਟਰ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਵਾਬਸਤਗੀ ਤਾਂ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਰਹੀ ਲੇਕਿਨ ਲਿਖਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਜੋ ਮਸ਼ਕ ਹਾਸਲ ਹੋਈ ਉਹ ਉਸ ਤੋਂ ਮਿਲੇ ਫ਼ਾਇਦੇ ਦਾ ਉਮਰ ਭਰ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਇਥੇ ਹੀ ਉਹਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਕਿ ਸਚ ਅਕਸਰ ਧਰਾਤਲ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲਟਕਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹਨੇ ਛੋਟੇ ਵਾਕ, ਛੋਟੇ ਪੈਰੇ ਅਤੇ ਧੜਲੇਦਾਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ।
ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਜੰਗ
ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਬਾਪ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਬਰਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਦੇ ਲਈ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਦੀ ਠਾਨ ਲਈ। ਪਰ ਉਹ ਨਿਗਾਹ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੇ ਸਬੱਬ ਡਾਕਟਰੀ ਮੁਆਇਨੇ ਵਿੱਚ ਨਾਕਾਮ ਹੋਇਆ। ਅਲਬਤਾ ਉਹ ਰੈਡ ਕਰਾਸ ਐਬੂਲੈਂਸ ਦਾ ਡਰਾਈਵਰ ਬਣ ਕੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰੀਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਦੇ ਮੁਹਾਜ਼ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਉਹਨੂੰ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਰੋਕ ਲਿਆ ਗਿਆ ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਵਕਤ ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਬੰਬਾਰੀ ਦੀ ਜ਼ੱਦ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਫ਼ਲੋਰੀਡਾ ਹੋਟਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਮਹਿਫ਼ੂਜ਼ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਮੁਹਾਜ਼ ਦੇ ਕਰੀਬ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਇਟਲੀ ਦੇ ਜੰਗ ਦੇ ਮੁਹਾਜ਼ ਤੇ ਪੁੱਜਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਜੰਗ ਦੀਆਂ ਸਿਤਮਰਾਨੀਆਂ ਦੇਖਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਡਿਊਟੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰੋਜ ਅਸਲਾ ਫ਼ੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਧਮਾਕਾ ਹੋਇਆ। ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਨੂੰ ਉਥੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਲਾਸ਼ਾਂ ਕਢਣੀਆਂ ਪਈਆਂ। ਇਸ ਤਜਰਬੇ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ 'A Natural History of the dead ' ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਵੀ ਲਿਖੀ। ਮੌਤ ਨੂੰ ਕਰੀਬ ਤੋਂ ਦੇਖਣ ਦੇ ਅਮਲ ਨੇ ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਅੱਠ ਜੁਲਾਈ 1918 ਨੂੰ ਡਿਊਟੀ ਦੌਰਾਨ ਮੋਰਟਰ ਸ਼ੈਲ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਉਹ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਤੌਰ ਐਮਬੂਲੈਂਸ ਡਰਾਈਵਰ ਉਸ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਉਸ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਵੀ ਲੱਗੀ। ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਇਤਾਲਵੀ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਨੂੰ ਮਹਿਫ਼ੂਜ਼ ਮੁਕਾਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਣ ਦੇ ਕਾਰਨਾਮੇ ਸਦਕਾ ਉਸ ਨੂੰ ਇਤਾਲਵੀ ਹਕੂਮਤ ਨੇ ਐਵਾਰਡ ਨਾਲ ਵੀ ਨਵਾਜਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਇਟਲੀ ਦੀ ਸਰਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਅਮਰੀਕੀ ਸੀ।
ਜੰਗ ਦੇ ਬਾਅਦ
ਜੰਗ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਓਕ ਪਾਰਕ ਦੁਬਾਰਾ ਆ ਵਸਿਆ ਅਤੇ 1920 ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਖ਼ਬਾਰ ਟੋਰਾਂਟੋ ਸਟਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਤੌਰ ਫ਼ਰੀ ਲਾਨਸਰ, ਸਟਾਫ਼ ਰਾਈਟਰ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ ਮੁਲਕੀ ਨਮਾਇੰਦੇ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਇੱਥੇ ਉਸ ਦੀ ਦੋਸਤੀ ਰਿਪੋਰਟਰ ਹੈਡਲੇ ਰਿਚਰਡਸਨ ਨਾਲ ਹੋਈ ਜੋ ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਅਠ ਸਾਲ ਵੱਡੀ ਸੀ। ਹੈਡਲੇ ਨੇ ਇਸ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਅਫ਼ਸਾਨੇ ਲਿਖੇ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਨੂੰ ਦਿਖਾਏ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਘਾ ਦੀ ਨਜਰ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੋਨੋਂ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਇਕਠੇ ਹੋਏ।ਕੁੱਝ ਅਰਸੇ ਤੱਕ ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਦੇ ਦਖਣ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਟੋਰਾਂਟੋ ਸਟਾਰ ਦੇ ਲਈ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਮਾਸਿਕ ਕੋਆਪਰੇਟਿਵ ਕਾਮਨ ਵੈਲਥ ਨਾਲ ਬਤੋਰ ਐਡੀਟਰ ਵਾਬਸਤਾ ਸੀ। ਤਿੰਨ ਸਤੰਬਰ 1921 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋ ਗਿਆ। ਹਨੀਮੂਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਟੁਟੇ ਪੁਰਾਣੇ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਤੇ ਮਜਬੂਰ ਹੋਇਆ। ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਇਸ ਰਹਾਇਸ਼ਗਾਹ ਨੂੰ ਜਰਾ ਵੀ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਤਾਰੀਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨਕੁਨ ਕਰਾਰ ਦਿੰਦੀ ਸੀ।
ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਣਾ
1921 ਵਿੱਚ ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਨੇ ਓਕ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਐਂਡਰਸਨ ਦੇ ਜੋਰ ਦੇਣ ਤੇ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਆ ਵਸਿਆ। ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਟੋਰਾਂਟੋ ਸਟਾਰ ਦੇ ਲਈ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਤਾਆਰੁਫ਼ ਜਰਟਰੂਡ ਸਟੇਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪੈਰਿਸ ਦੀ ਆਧੁਨਿਕ ਤਹਿਰੀਕ ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਕਰਾਇਆ। ਇਹੀ ਅਮਰੀਕੀ ਜਲਾਵਤਨਾ ਦੇ ਉਸ ਸਰਕਲ ਦਾ ਅਰੰਭਕ ਨੁਕਤਾ ਸੀ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗੁੰਮਸ਼ੁਦਾ ਨਸਲਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ। ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ “ The sun also rises” ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਯਾਦਾਸ਼ਤ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਗੁੰਮਸ਼ੁਦਾ ਨਸਲਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ੁਹਰਤ ਬਖ਼ਸ਼ੀ। ਉਸ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਐਜ਼ਰਾ ਪਾਊੰਡ ਨਾਲ ਵੀ ਰਾਬਤਾ ਰਿਹਾ ਜਿਸਨੂੰ ਬਿੰਬਵਾਦ ਦਾ ਬਾਨੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1922 ਵਿੱਚ ਜੇਮਜ਼ ਜਵਾਇਸ ਦੀ ਨਵੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਕਿਤਾਬ "Ulysses” ਛਪੀ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਨਾਵਲ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਨੇ ਟੋਰਾਂਟੋ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾਣ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕੀਤਾ। ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਯਾਦਾਸ਼ਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜੇਮਜ਼ ਜਵਾਇਸ ਨਾਲ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ।ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਕਈ ਕਈ ਦਿਨ ਲੰਮੇ ਸਰਾਬ ਦੇ ਦੌਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ ਛਪੀ 1923 ਵਿੱਚ ਪੈਰਿਸ ਤੋਂ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ “Three stories and ten poems ”ਛਪੀ ਗ਼ੈਰ ਮੁਲਕੀ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਬੇਪਨਾਹ ਕਾਮਯਾਬੀ ਮਿਲੀ
ਕਨੇਡਾ ਆਉਣਾ
1923 ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਨੇਡਾ ਅੱਪੜਿਆ ਅਤੇ ਪੀਟਰ ਜੈਕਸਨ ਦੇ ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਦੇ ਪਲੇਠੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੇ ਐਡੀਟਰ ਨਾਲ ਮੱਤਭੇਦ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਨੇ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਕੇ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਲੇਕਿਨ ਇਸਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ 1924 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਲਗਾਤਾਰ ਟੋਰਾਂਟੋ ਸਟਾਰ ਦੇ ਲਈ ਲਿਖਦੇ ਰਹੇ। ਸਟਾਰ ਦੇ ਲਈ ਉਸ ਦੀਆਂ ਤਹਰੀਰਾਂ ਡੇਟ ਲਾਈਨ ਟੋਰਾਂਟੋ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਛਪੀਆਂ। 1925 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਸਪੇਨੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ In our time ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਸੀ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਇਸ ਪੱਖੋਂ ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਦੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮ ਸਾਬਤ ਹੋਈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਈ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤਕ ਬਰਾਦਰੀ ਨੇ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਕਬੂਲ ਕਹਾਣੀ “ “Big two hearted river” ਸੀ। ਅਪ੍ਰੈਲ 1925 ਵਿੱਚ The great Gatsby ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਐਫ਼ ਸਕਾਟ ਫਿਟਜਜੀਰਾਲਡ ਨਾਲ ਹੋਈ ਜੋ ਜਲਦ ਦੋਸਤੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਈ। ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਚਰਚਾ ਲਈ ਅਤੇ ਪੀਣ ਪਲਾਉਣ ਦੀਆਂ ਮਹਿiਫਲਾਂ ਜੰਮਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਦੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਖਰੜਿਆਂ ਦਾ ਤਬਾਦਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਉਸ ਨੇ ਲੰਮਾ ਨਾਵਲ The sun also rises ਲਿਖਿਆ। ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਾਵਲ “Fiesta” ਦੇ ਟਾਈਟਲ ਨਾਲ ਛਪਿਆ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਪੈਰਿਸ ਅਤੇ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦ ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਦੇ ਗਰੋਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਕਬੂਲੀਅਤ ਹਾਸਲ ਹੋਈ।
ਦੂਜਾ ਵਿਆਹ
1927 ਵਿੱਚ ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਨੇ ਹੈਡਲੀ ਰਿਚਰਡਸਨ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਦੇ ਕੇ ਪੌਲਿਨ ਫ਼ੀਫ਼ਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ ਜੋ ਫ਼ੈਸ਼ਨ ਰਿਪੋਰਟਰ ਸੀ ਟੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਨੇ ਕੈਥੋਲਿਕਇਜ਼ਮ ਨੂੰ ਕਬੂਲ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਬਰਸ ਉਸ ਦਾ ਸਪੇਨੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ " Men without women” ਛਪਿਆ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਤਰੀਂਨ ਕਹਾਣੀ “The killers” ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ। 1928 ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਫ਼ਲੋਰੀਡਾ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਗ਼ਮ ਦਾ ਸਾਲ
1928 ਦਾ ਸਾਲ ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਦੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਭਰਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਬਰਸ ਉਸ ਦੇ ਬਾਪ ਜੋ ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਦਾ ਮਰੀਜ਼ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਸੀ ਉਸ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਅਜ਼ਾਦੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਓਕ ਪਾਰਕ ਅੱਪੜਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਬਾਪ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਕਿਰਿਆ ਦਾ ਬੰਦੋਬਸਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਜਦੋਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਇਜ਼ਹਾਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਖ਼ੁਦਕਸ਼ੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਹਨਮ ਵਿੱਚ ਜਾਣਗੇ ਤਾਂ ਓਥੇ ਅਨੋਖੀ ਸੂਰਤੇ ਹਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਸਾਲ ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਦੇ ਦੂਜੇ ਬੇਟੇ ਪੈਟਰਿਕ ਦਾ ਕਨਸਾਸ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਬੇਟੇ ਦਾ ਜਨਮ ਵੱਡੀ ਪੇਚੀਦਾ ਸੂਰਤੇ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ “ “fairwell to arms"ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਸਫ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਫ਼ਸਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਪੌਲਿਨ ਦੇ ਮਾਂ-ਪਿਉ ਦੇ ਘਰ ਅਰਕਨਸਾਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲਿਖਿਆ। 1931 ਵਿੱਚ ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਵੈਸਟ ਫ਼ਲੋਰੀਡਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਹੁਣ ਉਸ ਥਾਂ ਜਿਥੇ ਉਸ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ਗਾਹ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਦਾ ਰੁਤਬਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਸਪੇਨ ਬਾਰੇ ਲਿਖਤਾਂ
1932 ਵਿੱਚ ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਜੋ ਕਿ ਬੁਲ ਫਾਈਟਿੰਗ ਦੇ ਮੋਜ਼ੂਅ ਤੇ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ “”Death in after moon”ਛਪੀ। ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਦੀ ਸਪੇਨ ਦੇ ਬਾਰੇ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਪੇਨੀ ਲੇਖਕ ਪੀਵ ਬਰੋਜਾ ਦਾ ਗਹਿਰਾ ਅਸਰ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਬਰੋਜਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵੀ ਗਿਆ ਜੋ ਉਸ ਵਕਤ ਮੌਤ ਦੇ ਬਿਸਤਰ ਤੇ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਇਕਬਾਲ ਵੀ ਕੀਤਾ ਕਿ ਬਰੋਜਾ ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਸੀ। 1933 ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਿਆਸਤ ਦੇ ਲਈ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਕਈ ਮੁਲਕਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਫ਼ਰ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਵੀ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ।
ਸਪੇਨੀ ਸਿਵਲ ਵਾਰ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ
ਸਪੇਨੀ ਸਿਵਲ ਜੰਗ ਦੀ ਨਾਰਥ ਅਮਰੀਕਨ ਨਿਊਜ਼ ਪੇਪਰਜ਼ ਅਲਾਇੰਸ ਵਲੋਂ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਦੇ ਲਈ ਉਹ 1937 ਵਿੱਚ ਸਪੇਨ ਗਿਆ, ਇਸ ਜੰਗ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਤੇ ਗਹਿਰੇ ਅਸਰ ਉੱਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਜੋ ਕਿ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਪੌਲਿਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਦੇ ਵਕਤ ਕੈਥੋਲਿਕ ਹੋ ਚੁਕਾ ਸੀ ਹੁਣ ਮਜ਼ਹਬ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਸੰਕਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਚਰਚ ਤੋਂ ਬਾਗ਼ੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕੈਥੋਲਕਇਜ਼ਮ ਦੀ ਪੁਰਜੋਸ਼ ਹਾਮੀ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਫਰਾਂਕੋ ਦੀ ਫਾਸ਼ਿਸ਼ਟ ਹਕੂਮਤ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਉਸ ਦੇ ਬਰਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਰੀਪਬਲੀਕਨ ਹਕੂਮਤ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ "The Denunciation” ਲਿਖਿਆ ਜਿਸ ਦਾ ਚਰਚਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੀ ਹੋਇਆ ਉਸ ਦੀ ਛਪਾਈ ਵੀ 1969 ਵਿੱਚ ਸੰਭਵ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਤਲਾਕ
1939 ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਕੋ ਅਤੇ ਕੌਮ ਪ੍ਰਸਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰੀਪਬਲੀਕਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦੇਣ ਨਾਲ ਸਿਵਲ ਜੰਗ ਦਾ ਖ਼ਾਤਮਾ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਸ ਦੀ ਵਜਾਹ ਨਾਲ ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦ ਇਖ਼ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਵਤਨ ਤੋਂ ਵੀ ਹੱਥ ਧੋਣੇ ਪਏ, ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਦੇਣ ਦੇ ਸਬੱਬ ਉਹ ਵੈਸਟ ਫ਼ਲੋਰੀਡਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੋਂ ਮਹਿਰੂਮ ਹੋ ਗਿਆ। ਤਲਾਕ ਦੇ ਕੁੱਝ ਹੀ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਸਾਲ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਾਰਥਾ ਗੀਲਹੋਮ ਨਾਲ ਤੀਜਾ ਵਿਆਹ ਰਚਾ ਲਿਆ। ਇਹ 1940 ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਇਸ ਬਰਸ ਉਸ ਦੀ ਸਪੇਨ ਦੀ ਸਿਵਲ ਜੰਗ ਬਾਰੇ ਨਾਵਲ “For Whom the bells tolls” ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਹਕੀਕੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੀ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੌਜੀ ਰਾਬਰਟ ਜੋਰਡਨ ਜੋ ਰੀਪਬਲਿਕ ਵੱਲੋਂ ਸਪੇਨੀ ਫੌਜੀਆਂ ਨਾਲ ਲੜ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਦਾ ਅਹਿਮਤਰੀਨ ਸਾਹਿਤਕ ਕਾਰਨਾਮਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੂਜੀ ਵੱਡੀ ਜੰਗ
ਅਮਰੀਕਾ ਦੂਜੀ ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਦਸੰਬਰ 1941 ਨੂੰ ਸ਼ਰੀਕ ਹੋਇਆ। ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਇਸ ਜੰਗ ਦੀ ਕਵਰੇਜ਼ ਦੇ ਲਈ ਕਵੀਰ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵੱਲੋਂ ਯੂਰਪ ਗਿਆ। ਜੰਗ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹੈਮਿੰਗਵੇ ਨੇ “The garden of Eden ”ਲਿਖਣ ਇਰਾਦਾ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਇਹ ਮਨਸੂਬਾ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਬਾਅਦ ਨਿਹਾਇਤ ਮੁਖ਼ਤਸਰ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ 1968 ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ। ਆਖਿਰ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖਣ ਦਾ ਉਸ ਦਾ ਮਨਸੂਬਾ ਸੀ ਲੇਕਿਨ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ 'ਬੁਢਾ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਸਕਿਆ।
ਕਿਊਬਾ ਨਾਲ ਵਾਬਸਤਗੀ
1959 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਿਊਬਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ ਉਥੇ ਇਨਕਲਾਬ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਤਿਸਤਾ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਖ਼ਤਮ ਹੋਈ ਤਾਂ ਉਹ ਬਦਸਤੂਰ ਕਿਊਬਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਕਾਸਤਰੋ ਦਾ ਹਮਾਇਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬਰਪਾ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਨੇਕ ਖ਼ਵਾਹਿਸ਼ਾਂ ਦਾ ਇਜ਼ਹਾਰ ਕੀਤਾ। ਦੂਜੀ ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਐਫ਼ ਬੀ ਆਈ ਉਸ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਸਪੇਨੀ ਸਿਵਲ ਵਾਰ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਮਾਰਕਸੀ ਸੋਚ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਤਾਅਲੁਕ ਕਾਇਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਉਸ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਕਿਊਬਾ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਸਨ। 1960 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕਿਊਬਾ ਨੂੰ ਖੈਰਬਾਦ ਕਿਹਾ।
ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ
ਫਰਵਰੀ 1960 ਵਿੱਚ ਉਹ ਬੁਲ ਫਾਈਟਿੰਗ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਛਪਾਈ ਦੇ ਲਈ ਭੱਜ ਦੌੜ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਲੇਕਿਨ ਕੋਈ ਵੀ ਪਬਲਿਸ਼ਰ ਉਸ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਛਾਪਣ ਲਈ ਰਜ਼ਾਮੰਦ ਨਾ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਵਿਲ ਲਾਂਗ ਦੀ ਮਿੰਨਤ ਸਮਾਜਤ ਕੀਤੀ ਜੋ ਕਿ ਲਾਈਫ਼ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦਾ ਬਿਊਰੋ ਚੀਫ਼ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਸਾਲੇ ਵਿੱਚ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਛਪਾਈ ਦਾ ਕੋਈ ਬੰਦੋਬਸਤ ਕਰੇ। ਆਖ਼ਰ ਉਸ ਦੀ ਮਜ਼ਕੂਰਾ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਹਿਸਾ ਸਤੰਬਰ 1960 ਵਿੱਚ ਛਪ ਗਿਆ ਲੇਕਿਨ ਉਹ ਰਸਾਲੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮਜ਼ਮੂਨ ਦੇ ਨਾਲ ਛਪਣ ਵਾਲੀ ਤਸਵੀਰ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਸਤੁੰਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਮਜ਼ਮੂਨ ਦਾ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਾ ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਅਗਲੇ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਛਪ ਗਿਆ।
ਸਿਹਤ ਦੀ ਖ਼ਰਾਬੀ
1960 ਵਿੱਚ ਉਹ ਬਲਡਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਅਤੇ ਜਿਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਇਲੈਕਟਰੋ ਕਨਕੋਲਸਰ ਥਰਾਪੀ ਵੀ ਕਰਵਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਅਜੇ ਵੀ ਉਹ ਸ਼ਦੀਦ ਜ਼ਿਹਨੀ ਦਬਾਉ ਅਤੇ ਮਾਲਖ਼ੋਲੀਆ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਸੀ। ਇਲਾਜ ਦੇ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਯਾਦਾਸ਼ਤ ਜਾਂਦੀ ਰਹਿਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਵਜਨ ਵੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਉਹ ਖ਼ੁਦਕਸ਼ੀ ਕਰਨ ਤੇ ਮਜਬੂਰ ਹੋਇਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲਕਾਰ‎ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਸਾਹਿਤਕਾਰ
ਸੁਧੀਰ ਤੈਲੰਗ
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
thumb|Two leading cartoonists from Indian media Sudhir Tailang and [[ਸ਼ੇਖਰ ਗੁਰੇਰਾ|Shekhar Gurera with the women behind them Vibha Tailang and Rekha Gurera respectively at The Vigyan Bhawan, New Delhi, at the occasion of National Press day 2015 on Nov.16,2015]] ਤੈਲੰਗ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਬੀਕਾਨੇਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ. ਤੈਲੰਗ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਰਟੂਨ 1970 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ 1982 ਵਿੱਚ ਇਲੈਸਟ੍ਰੇਟਿਡ ਵੀਕਲੀ ਮੁੰਬਈ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ. 1 9 83 ਸਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਨਵਭਾਰਤ ਟਾਈਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ. ਉਸ ਨੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼ ਨਾਲ ਕੀ ਸਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਦਕਿ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਅਤੇ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਥੋੜੇ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ. ਆਖਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਏਜ਼ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ. ਉਸ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਐਕਟ ਬਣਾਇਆ. ਕਾਰਟੂਨ ਕਲਾ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਉਸਨੂੰ 2004 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਨਵਾਜ਼ਿਆ ਗਿਆ    [2] ਉਸ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ "No, Prime Minister" ਨਾਮ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਛਪਵਾਈ,  ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਬਾਰੇ ਕਾਰਟੂਨ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ. 6 ਫਰਵਰੀ 2016 ਨੂੰ ਦਿਮਾਗ਼ ਦੀ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ.
ਸਤਰੰਗੀ ਪੀਂਘ 3
ਸਤਰੰਗੀ ਪੀਂਘ 3 (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:Satrangi Peengh 3), ਹਰਭਜਨ ਮਾਨ ਅਤੇ ਗੁਰਸੇਵਕ ਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸਟੂਡਿਓ ਐਲਬਮ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ 27 ਸਤੰਬਰ 2017 ਨੂੰ ਰਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਬਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ
ਹੁਮਾਯੂੰ ਦਾ ਮਕਬਰਾ
thumb|200px|ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰੀ ਕਮਰੇ ਸਹਿਤ ਨੌਂ ਵਰਗਾਕਾਰ ਕਮਰੇ ਬਣੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਮੁੱਖ ਕਕਸ਼ ਨੂੰ ਘੇਰੇ ਹੋਏ ਬਾਕੀ ਅੱਠ ਦੁਮੰਜਿਲੇ ਕਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਖੁਲਦੇ ਹਨ।
<p style="text-align:justify"> ਹੁਮਾਯੂੰ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਹੁਮਾਯੂੰ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਹੈ। ਮਕਬਰੇ ਨੂੰ ਹੁਮਾਯੂੰ ਦੀ ਮੁੱਖ ਪਤਨੀ, ਮਹਾਰਾਣੀ ਹਮੀਦਾ ਬਾਨੂ ਬੇਗਮ ਦੁਆਰਾ, ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਕਬਰ, ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ 'ਤੇ 1558 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਮੀਰਕ ਮਿਰਜ਼ਾ ਘੀਆਸ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੱਯਦ ਮੁਹੰਮਦ,ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਫ਼ਾਰਸੀ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਸਨ। ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਬਾਗ਼-ਮਕਬਰਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਨਿਜ਼ਾਮੂਦੀਨ ਪੂਰਬ, ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੀਨਾ-ਪਨਾਹ ਗੜ੍ਹ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਪੁਰਾਣਾ ਕਿਲਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹੁਮਾਯੂੰ ਨੂੰ 1533 ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਇੰਨੇ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ 'ਤੇ ਲਾਲ ਰੇਤਲੇ ਪੱਥਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਬਣਤਰ ਵੀ ਸੀ। ਇਸ ਮਕਬਰੇ ਨੂੰ 1993 ਵਿੱਚ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਇਸਦੀ ਬਹਾਲੀ ਦਾ ਵਿਆਪਕ ਕੰਮ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਹੁਣ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਖੜਕ ਸਿੰਘ
ਮਹਾਰਾਜਾ ਖੜਕ ਸਿੰਘ (22 ਫ਼ਰਵਰੀ 1801 – 5 ਨਵੰਬਰ 1840) ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ 1839 ਈ. ਵਿੱਚ ਸਿੰਘਾਸਨ ਸਾਂਭਿਆ।
ਜੀਵਨ
ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਦਾਤਾਰ ਕੌਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ 9 ਫ਼ਰਵਰੀ 1801 ਈ. ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। 1812 ਈ. ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਜੰਮੂ ਦੀ ਜਾਗੀਰ ਸੌਪੀ ਗਈ। ਉਸਨੂੰ 20 ਜੂਨ 1839 ਈ. ਵਿੱਚ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ, ਟਿੱਕਾ ਸਾਹਿਬ ਬਹਾਦੁਰ, ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਹ 1 ਸਤੰਬਰ 1839 ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਬਣਿਆ।
ਉਸਨੂੰ 8 ਅਕਤੂਬਰ 1839 ਈ. ਨੂੰ ਗੱਦੀ ਤੋਂ ਉਤਾਰਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੈਦ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੌਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਸਨੂੰ 8 ਅਕਤੂਬਰ 1839 ਈ. ਨੂੰ ਗੱਦੀ ਤੋਂ ਉਤਾਰਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੈਦ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੌਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਮਗਰੋਂ ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਖੜਕ ਸਿੰਘ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਬਣਿਆ। ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹਕੂਮਤ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਤਾਕਤ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਡੋਗਰਾ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਭਰਾਵਾਂ (ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਤੇ ਸੁਚੇਤ ਸਿੰਘ) ਵਗ਼ੈਰਾ ਨੂੰ ਸੌਪੀ ਹੋਈ ਸੀ। 9 ਅਕਤੂਬਰ 1839 ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਡੋਗਰਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਇਸ ਕੌਸ਼ਲ ਦੇ ਕੁੱਝ ਮੈਂਬਰ ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ| ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਚੇਤ ਸਿੰਘ ਬਾਜਵਾ ਨੂੰ ਲੱਭ ਕੇ ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿਤਾ। ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਰੋ-ਰੋ ਕੇ ਤੇ ਚੀਖ਼-ਚੀਖ਼ ਕੇ ਰੋਕਦਾ ਰਿਹਾ ਪਰ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਚੇਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕਰ ਦਿਤਾ ਤੇ ਨੌਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗੱਦੀ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾ ਦਿਤਾ। ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਏਨਾ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਦਿਨ ਖਾਣਾ ਵੀ ਨਾ ਖਾਧਾ। ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਡੋਗਰਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਖ਼ੁਰਾਕ ਦੇਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤੀ। ਹੁਣ ਕੰਵਰ ਨੌਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵੀ ਡੋਗਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਸਮਝ ਆਉਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਫ਼ਕੀਰ ਅਜ਼ੀਜ਼-ਉਦ-ਦੀਨ, ਦੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਜਮਾਂਦਾਰ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲ ਸਿੰਘ ਤੇ ਭਈਆ ਰਾਮ ਸਿੰਘ) ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਲਹਿਣਾ ਸਿੰਘ ਮਜੀਠੀਆ ਅਤੇ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੰਧਾਵਾਲੀਆ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਜ਼ਾਮ ਵਿੱਚ ਭਾਈਵਾਲ ਬਣਾ ਦਿਤਾ। ਇੰਜ ਡੋਗਰੇ ਪੂਰੀ ਹਕੂਮਤ ਉੱਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ। ਇਹ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਨੌਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵੀ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਧਰ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਖ਼ੁਰਾਕ ਕਾਰਨ 4-5 ਨਵੰਬਰ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਸਲਤਨਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1801 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1840 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜੇ
ਸਾਂਤਾ ਫ਼ੇ ਗਿਰਜਾਘਰ
ਸਾਂਤਾ ਫ਼ੇ ਗਿਰਜਾਘਰ  (ਸਪੇਨੀ: Convento de Santa Fe) ਇੱਕ ਕੈਥੋਲਿਕ ਗਿਰਜਾਘਰ ਹੈ ਜੋ ਤੋਲੇਦੋ, ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਉੱਤਰੀ-ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। 30 ਸਤੰਬਰ 1919 ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਬੀਏਨ ਦੇ ਇੰਤੇਰੇਸ ਕੁਲਤੂਰਾਲ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
ਇਹ ਪੁਰਾਣੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਖੰਡਰਾਂ ਉੱਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕਾਹਨੇ ਕੇ
ਕਾਹਨੇ ਕੇ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੇ ਬਰਨਾਲਾ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਦਲਜੀਤ ਕੌਰ
ਦਲਜੀਤ ਕੌਰ (1953 – 17 ਨਵੰਬਰ 2022) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ ਜੋ ਪੋਲੀਵੁੱਡ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਅਭਿਨੈ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਹ 70 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।
1953 ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਕੌਰ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਸਿਲੀਗੁੜੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਲੇਡੀ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ ਦੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸੀ। ਕੌਰ ਨੇ ਪੁਣੇ ਦੇ ਫਿਲਮ ਐਂਡ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਤੋਂ ਐਕਟਿੰਗ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1976 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਦਾਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਅਦਾਕਾਰੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕਬੱਡੀ ਅਤੇ ਹਾਕੀ ਖੇਡੀ ਸੀ।
ਕੌਰ ਦੀ ਮੌਤ 17 ਨਵੰਬਰ 2022 ਨੂੰ ਹੋਈ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1953 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2022
ਵਰਦੂਨ ਦੀ ਲੜਾਈ
ਵਰਦੂਨ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਤਬਾਹੀ ਵਾਲੀ ਲੜਾਈ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਲੜਾਈ 21 ਫਰਵਰੀ – 18 ਦਸੰਬਰ 1916 ਸਮੇਂ ਜਰਮਨੀ ਅਤੇ ਫ਼੍ਰਾਂਸ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਫਰੰਟ ਤੇ ਲੜੀ ਗਈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੱਖ 3 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਜੰਗਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਹਿਲੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ
ਡਾ. ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬੱਲ
ਡਾ. ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬੱਲ (ਜਨਮ 1 ਅਪਰੈਲ 1953 ) ਡਾਕਟਰੀ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਅਧਿਆਪਨ ਦੇ ਕਿੱਤੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇੱਕ ਹਸਤੀ ਹੈ। ਆਪ ਸਰਕਾਰੀ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ਼ ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਪੈਥੌਲਜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਵੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਸੰਬੰਧੀ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੇ ਲੇਖਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਗਲਪ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ
ਦ ਹਿੰਦੂ
ਦ ਹਿੰਦੂ (The Hindu) ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਤਮਿਲ ਅਖ਼ਬਾਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਖ਼ਬਾਰ
ਬਿਮਲ ਮਿੱਤਰ
ਬਿਮਲ ਮਿੱਤਰ (18 ਦਸੰਬਰ 1912 - 2 ਦਸੰਬਰ 1991) ਬੰਗਾਲੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸਨ।
ਬਿਮਲ ਨੇ ਸੰਨ‌ 1938 ਵਿੱਚ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਲੋਂ ਬੰਗਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਹੁਦਿਆਂ ਉੱਤੇ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ। ਜੂਨ 1956 ਵਿੱਚ ਡਿਪਟੀ ਚੀਫ ਕੰਟਰੋਲਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਖੁੱਲ ਕੇ ਲਿਖਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਸਾਢੇ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਲਿਖਦੇ ਹੋਏ 60 ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਨਾਵਲ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਚਰਚਿਤ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਬ ਬੀਵੀ ਔਰ ਗੁਲਾਮ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਤਕਰੀਬਨ ਪੰਜ ਸੌ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾਵਲਾਂ ਦੇ ਲੇਖਕ ਬਿਮਲ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਕੋਰੀ ਦਿਆ ਕਿਨਲਮ’ ਲਈ 1984 ਵਿਚ ਰਬਿੰਦਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲੇ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਢਾਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸਰਬੋਤਮ ਕਹਾਣੀ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1912 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1991 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੇਖਕ
ਰੰਜਿਤਾ ਕੌਰ
ਰੰਜਿਤਾ "ਰੂਬੀ" ਕੌਰ (ਜਨਮ 22 ਸਤੰਬਰ 1956) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਹ 47 ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਦਰਸਾਏ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ: ਲੈਲਾ ਮਜਨੂੰ (1976), ਅੱਖੀਓ ਕੇ ਝਰਖੋਂ ਸੇ (1978) ਅਤੇ ਪਤੀ ਪਤਨੀ ਔਰ ਵੋਹ (1978) 'ਚ ਉਸ ਦੀ ਕਮਾਲ ਦੀ ਐਂਟਰੀ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਉਪਰੋਕਤ ਦੋ ਫਿਲਮਾਂ ਸਮੇਤ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡਾਂ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਹੋਈ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਕੌਰ ਦਾ ਵਿਆਹ ਰਾਜ ਮਸੰਦ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਕਾਈ ਹੈ। ਰਣਜੀਤ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਰਾਜ ਅਤੇ ਬੇਟੇ ਸਕਾਈ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਰਜੀਨੀਆ ਦੇ ਨਾਰਫੋਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁਣੇ ਦੇ ਕੋਰੇਗਾਓਂ ਪਾਰਕ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਵਰਜੀਨੀਆ ਵਿੱਚ 7-11 ਸਟੋਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਹੈ।
ਕਰੀਅਰ
ਕੌਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਰਿਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਦੇ ਨਾਲ ਫ਼ਿਲਮ ਲੈਲਾ ਮਜਨੂੰ (1976) ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਫਲ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਪਤੀ ਪਤਨੀ ਔਰ ਵੋਹ (ਸੰਜੀਵ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਨਾਲ) ਅਤੇ ਅਖੀਓ ਕੇ ਝਰੋਖੋਂ ਸੇ (ਸਚਿਨ ਨਾਲ) ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਮਿਥੁਨ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਤਰਾਨਾ, ਹਮਸੇ ਬਢਕਰ ਕੌਨ, ਆਦਤ ਸੇ ਮਜਬੂਰ, ਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਗੁਨਾਹੋ ਕਾ ਦੇਵਤਾ ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਟੀਮ ਬਣਾਈ। ਉਸ ਨੇ ਸਤੇ ਪੇ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਦੀ ਨਾਇਕਾ ਵਜੋਂ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਰੁਬੀਨਾ ਰਾਜੀਵ ਟੰਡਨ (ਰਵੀਨਾ ਟੰਡਨ ਦਾ ਭਰਾ) ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਮੈਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਤੂੰ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਕੌਰ ਰਾਜਸ਼੍ਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਹਿੱਟ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਮੰਚਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਕਪੂਰ, ਸਚਿਨ, ਰਾਜ ਬੱਬਰ, ਰਾਜ ਕਿਰਨ, ਦੀਪਕ ਪਰਾਸ਼ਰ, ਵਿਨੋਦ ਮੇਹਰਾ ਅਤੇ ਅਮੋਲ ਪਾਲੇਕਰ ਵਰਗੀਆਂ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਾ ਨਾਲ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜੋੜੀ ਮਿਥੁਨ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਨਾਲ ਸੀ। ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਫਿਲਮ 1990 ਵਿੱਚ ਗੁਨਾਹੋ ਕਾ ਦੇਵਤਾ ਸੀ। 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੁਝ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਦਾਕਾਰੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਈ। 15 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਵਕਫ਼ੇ ਬਾਅਦ ਰਣਜੀਤ 2005 ਵਿੱਚ ਆਈ ਫ਼ਿਲਮ ਅੰਜਾਨੇ: ਦਿ ਅਨਨਾਨ ਰਾਹੀਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਪਰਤੀ। 2008 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮਿਥੁਨ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ। ਫਿਲਮ ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਦੇਰੀ ਸਾਲ 2012 ਵਿੱਚ ਹੋਈ। 2011 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਸਚਿਨ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਨਾ ਪਹਿਚਾਨਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਅਖੀਓ ਕੇ ਝਰੋਖੋਂ ਸੇ ਦੀ ਅਗਲੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਕਡ਼ੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1962 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
3 ਦਸੰਬਰ
3 ਦਸੰਬਰ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 337ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 338ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 28 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ। ਦੇਸੀ ਕਲੰਡਰ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਦਿਨ 19 ਮੱਘਰ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਦਿਹਾਂਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਸੰਬਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
ਅਰਸਤੂ
ਅਰਸਤੂ (ਪੁਰਾਤਨ ਯੂਨਾਨੀ: Ἀριστοτέλης; 384 ਈਸਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ – 322 ਈਸਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ) ਇੱਕ ਯੂਨਾਨੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਪੌਲੀਮੈਥ ਸੀ। ਇਹ ਅਫਲਾਤੂਨ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿਕੰਦਰ ਮਹਾਨ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਕਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਕਾਵਿ, ਥੀਏਟਰ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ, ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਵਿਗਿਆਨ। ਅਫਲਾਤੂਨ ਅਤੇ ਸੁਕਰਾਤ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਅਰਸਤੂ ਪੱਛਮੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਰਸਤੂ ਦੇ ਚਿੰਤਨ ਨੇ ਮਧਯੁੱਗੀ ਸਿੱਖਿਆ ਉੱਤੇ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੁਨਰਜਾਗਰਣ ਉੱਤੇ ਵੀ ਪਿਆ। ਅੰਤਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਊਟਨ ਦੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈ ਲਈ। ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਬੰਧੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੁੱਝ ਸੰਕਲਪਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਉਂਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਉਸ ਦਾ ਤਰਕ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅੱਜ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਧਿਆਤਮਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੇ ਮਧਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮਕ ਅਤੇ ਯਹੂਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਅੱਜ ਵੀ ਈਸਾਈ, ਖਾਸਕਰ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਗਿਰਜਾ ਘਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਅੱਜ ਵੀ ਉੱਚ ਜਮਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੀਵਨੀ
ਅਰਸਤੂ ਦਾ ਜਨਮ 384 ਈ ਪੂ ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਨ ਵਿੱਚ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਥੇਸਾਲੋਨੀਕੀ ਤੋਂ 55 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸੂਬਾ ਥਰੇਸ ਦੇ ਨਗਰ ਅਸਟਾਗਰਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। 343 ਈ ਪੂ ਵਿੱਚ ਮਕਦੂਨੀਆ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਫ਼ਿਲਿਪ ਦੂਜੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸਿਕੰਦਰ ਦਾ ਗੁਰੂ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਅਰਸਤੂ ਨੂੰ ਮਕਦੂਨੀਆ ਦੀ ਸ਼ਾਹੀ ਅਕੈਡਮੀ ਮੁਖੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇੱਥੇ ਸਿਕੰਦਰ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਦੋ ਹੋਰ ਵੀ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਉਹਦੇ ਸ਼ਗਿਰਦ ਸਨ। ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਪੌਲੇਟਿਕਸ ਚ ਅਰਸਤੂ ਲਿਖ਼ਦਾ ਹੈ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਜ਼ਾਇਜ਼ ਹੈ ਜਦੋਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੀਆਂ ਨੇਕੀਆਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਵਧ ਹੋਣ। ਬੜੀ ਜ਼ਹਾਨਤ ਨਾਲ਼ ਉਸਨੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਤੇ ਉਹਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਏਸ ਕੈਟਾਗਰੀ ਵਿੱਚ ਰਲਾਇਆ। ਅਰਸਤੂ ਨੇ ਸਿਕੰਦਰ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਹੱਲਾ ਬੋਲਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ। thumb|left|upright|ਅਰਸਤੂ ਦਾ ਪੁਰਾਤਨ ਇਸਲਾਮੀ ਚਿਤਰ
ਅਰਸਤੂ ਅਫਲਾਤੂਨ ਸੰਬੰਧ
ਕੁਝ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਅਰਸਤੂ ਤੇ ਅਫਲਾਤੂਨ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਕੋਈ ਬਹੁਤੇ ਚੰਗੇ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਉਹ ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਫਲਾਤੂਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਪਿਊਸੀਪਸ ਨੂੰ ਜਾਂ ਨਸ਼ੀਨ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਪਰ ਸਟੇਸ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਰੱਦਦਾ ਹੈ। ਓਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝ ਨਾ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਅਰਸਤੂ ਕਿਵੇਂ ਵੀਹ ਸਾਲ ਅਫਲਾਤੂਨ ਦਾ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਜਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ? ਓਹਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅਕੈਡਮੀ ਅਫਲਾਤੂਨ ਦੀ ਨਿਜੀ ਸੰਪਤੀ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਸਪਿਊਸੀਪਸ ਹੀ ਸੀ। ਅਫਲਾਤੂਨ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਰਸਤੂ ਨੇ ਏਥਨਜ਼ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਅਰਸਤੂ ਤੇ ਸਿਕੰਦਰ
ਏਥਨਜ਼ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਰਸਤੂ ਨੇ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਕਈ ਕੰਮ ਕੀਤੇ। ਸੇਬਾਈਨ ਅਨੁਸਾਰ 346 ਈ ਪੂਰਬ ਓਹ ਮਕਦੂਨੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸਿਕੰਦਰ ਦਾ ਸਿਖਿਅਕ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਇਆ। ਓਹ ਸਿਕੰਦਰ ਦਾ ਸਲਾਹਕਾਰ ਤੇ ਚਿਕਿਤਸਕ ਵੀ ਸੀ। ਕਈ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਮੰਨਦੇ ਨੇ ਕਿ ਸਿਕੰਦਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਜੈ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ ਅਰਸਤੂ ਵੀ ਓਹਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸੀ। ਤੇ ਅਰਸਤੂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਵੈਭਵ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਕੀਤੇ। 342ਈ ਪੂਰਬ ਉਸਦੇ ਮਿੱਤਰ ਹਰਮੀਅਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਇਰਾਨੀ ਸੈਨਾਪਤੀ ਨੇ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਪਕੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸੂਸਾ ਲਿਜਾ ਕੇ ਉਸਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਅਰਸਤੂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਹਰਮੀਅਸ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਗੀਤ ਕਾਵਿ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਹਰਮੀਅਸ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬਰਬਰ ਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਢੇ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਗ੍ਰੰਥ 'ਪਾਲਿਟਿਕਸ' ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇਸੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਹੀ ਪ੍ਰੀਤਪਾਦਨ ਕੀਤਾ। ਅਰਸਤੂ ਨੇ ਸਿਕੰਦਰ ਨੂੰ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ੜਾ ਨੇਤਾ ਤੇ ਬਰਬਰ ਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਬਣਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਸਿਕੰਦਰ ਨੇ ਵੀ ਉਸਨੂੰ 'ਪਿਤਾ' ਕਹਿ ਕੇ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ।
ਵਿਆਹ
ਗਿਆਨ ਵਰਧਨ ਕਰਨ ਪਿੱਛੋਂ 335 ਈ ਪੂਰਬ ਨੂੰ ਓਹ ਏਥਨਜ਼ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ ਜਿੱਥੇ ਓਹਨੇ ਵਿਦਿਆਲਿਆ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਜਿਹੜਾ ਲਾਈਸੀਮ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਅਰਸਤੂ ਨੇ ਅਗਲੇ 12 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਓਥੇ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਏਥੇ ਹੀ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਹਰਮੀਅਸ ਦੀ ਭਤੀਜੀ ਕਈ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਭਣੇਵੀ ਨਾਲ ਅਟਾਰਨੀਅਸ ਵਿਖੇ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਪੀਥੀਆਸ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਦੰਪਤੀ ਤੇ ਸੁਖਮਈ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਇਆ।
ਤਰਕ
ਪ੍ਰਾਇਰ ਐਨਾਲੀਟਿਕਸ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤਰਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਧਿਐਨ ਅਰਸਤੂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਵਿਗਿਆਨ
ਅਰਸਤੂ ਦੀਆਂ ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੇ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਆਪਣਾ ਅਸਰ ਰੱਖਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਦੇ ਕਈ ਸਿਧਾਂਤ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ 'ਚ ਕਲਾਸੀਕਲ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਗਲਤ ਸਾਬਤ ਹੋਏ। ਅਰਸਤੂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਬਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਮੰਨਦਾ ਸੀ। ਅਰਸਤੂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਉਚਾਈ ਤੋਂ ਸੁੱਟਣ ਉੱਤੇ ਭਾਰੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਤੇਜ ਗਤੀ ਨਾਲ ਡਿੱਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਗੈਲੀਲੀਓ ਦੇ ਪੀਸਾ ਦੇ ਟੇਡੇ ਮਿਨਾਰ ਵਾਲੇ ਤਜਰਬੇ ਨੇ ਗਲਤ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਵੀ ਅਰਸਤੂ ਦੀ ਤਰਕ, ਭੌਤਿਕ, ਪਰਾ-ਭੌਤਿਕ, ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਦੇਣ ਸੀ। ਪੱਛਮੀਂ ਮੱਤਾਂ (ਯਹੂਦੀ, ਇਸਾਈ, ਇਸਲਾਮ) ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਕਾਫੀ ਹੱਦ ਅਰਸਤੂ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਪਰਭਾਵਿਤ ਸਨ।
ਅਰਸਤੂ ਦੇ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪੜ੍ਹਤ
ਅਰਸਤੂ ਭਾਵੇਂ ਅੱਜ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਡੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਵਿਸ਼ੇ ਓਹਨੇ ਛੋਹੇ ਓਹ ਅੱਜ ਵੀ ਖਿੱਚ ਦਾ ਖੋਜ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਰਸਤੂ ਤੇ ਜਾਂ ਉਸਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਹੋਏ ਹਨ ਤੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਲੜੀ ਵਿੱਚ "ਅਰਸਤੂ ਦੇ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪੜ੍ਹਤ"-ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜਿੰਦਰ ਲਹਿਰੀ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੁਸਤਕ ਹੈ। ਲੇਖਕ ਨੇ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਅਰਸਤੂ ਢੇ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨੂੰ ਵਾਚਦਿਆਂ ਕੁਝ ਨਵੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਲੇਖਕ ਨੇ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਦੋ ਭਾਗਾਂ "ਤ੍ਰਾਸਦੀ: ਇੱਕ ਲਿਖਤ ਅਤੇ "ਤ੍ਰਾਸਦੀ: ਇੱਕ ਸਾਹਿਤ ਰੂਪ" ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਤੀਜੇ ਭਾਗ "ਸਿੱਟੇ ਅਤੇ ਸਥਾਪਨਾਵਾਂ" ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਦੀ ਵਿਧੀ ਬਾਰੇ ਓਹ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ, "ਅਰਸਤੂ ਢੇ ਨਾਟ-ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ 'ਕਾਰਜ ਵਪਾਰ (FORM OF FUNCTION) ਦੀ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਦੀ ਵਿਧੀ ਹੈ।
ਅਰਸਤੂ ਦੀ ਪੋਇਟਿਕਸ
ਨਾਟਕੀ ਸਿਧਾਂਤ ਬਾਰੇ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਵਿਆਖਿਆ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਾਕੀ ਬਚਣ ਵਾਲੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਰਸਤੂ ਆਪਣੇ ਕਥਿਤ 'ਕਾਵਿ' (ਇਸ ਪਦ ਦਾ ਯੂਨਾਨੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ 'ਨਿਰਮਾਣ' ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਡਰਾਮਾ - ਤ੍ਰਾਸਦੀ, ਕਾਮੇਡੀ, ਸਤਿਯਰ ਨਾਟਕ- ਪ੍ਰਗੀਤ ਕਾਵਿ,ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਅਤੇ ਡਿਥਰੀਐਂਬ) ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਇਸਦੇ 'ਪਹਿਲੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ' ਦੀ ਪਰਖ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਧਾ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਦਾ ਉਸਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਚਰਚਾ ਦਾ ਮੂਲ ਧੁਰਾ ਹੈ। ref>Corcoran, John (2009). "Aristotle's Demonstrative Logic". History and Philosophy of Logic, 30: 1–20. ਇਮੈਨੁਏਲ ਕਾਂਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ ਕ੍ਰਿਟੀਕ ਆਫ਼ ਪਿਉਰ ਰੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਅਰਸਤੂ ਦਾ ਤਰਕ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਨਿਗਨਾਤਮਿਕ ਤਰਕ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਿੰਦੂ ਹੈ।
=ਮੌੌੌਤ ਅਤੇ ਅੰੰਤਿਮ ਇੱਛਾ= ਕੈਲਕੀਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਹੀ ਅਰਸਤੂ ਦੀ 322ਈ ਪੂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਦੀ ਅੰਤਿਮ ਇੱਛਾ ਦਾ ਪਤਾ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਤੋਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜੀਹਦੇ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪੀਥੀਆ, ਹੋਰਪੀਲੀਸ(ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ),ਨਿਕੋਮੇਕਸ ਤੋਂ ਛੁਟ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦਾਸ ਦਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੱਡੀ ਸੰਪਤੀ ਛੱਡ ਗਿਆ ਸੀ। ਪ੍ਰਾਕਜੇਨਸ (ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲਿਆ ਸੀ) ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਈਕੇਰ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸੰਪਤੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਦੇ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਪੀਥੀਆਸ ਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕੋ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨਾਨੀ ਲੋਕ
ਫਾਦਰ ਸਰਗੇਈ
"ਫਾਦਰ ਸਰਗੇਈ" (Отец Сергий, ਗੁਰਮੁਖੀ: ਓਤੇਤਸ ਸਰਗੇਈ) ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ ਦੀ 1890 ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਅਤੇ 1898 ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਉਸਦੇ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ 1911 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਛਪੀ ਸੀ।
1661
ਮਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤੀ
right|thumb|Masanobu ਫ੍ਯੂਕੂਵੋਕਾ, ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤੀ ਢੰਗ ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤੀ ਹੈ, ਇੱਕ [//en.wikipedia.org/wiki/Ecological_farming ਈਕੋ ਖੇਤੀ] ਵਿਧੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਇੱਕ ਜਾਪਾਨੀ ਕਿਸਾਨ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਮਾਸਾਨੋਬੂ ਫੁਕੂਓਕਾ (1913-2008) ਨੇ 1975 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਕੱਖ ਤੋਂ ਕਰਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਫੁਕੂਓਕਾ ਨੇ ਆਪਣੇ  ਰਾਹ ਨੂੰ ਜਪਾਨੀ ਵਿਚ 自然農法 (<span class="t_nihongo_romaji">shizen nōhō ) ਕਿਹਾ।   ਇਸਨੂੰ "ਫੁਕੂਓਕਾ ਢੰਗ", "ਖੇਤੀ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਢੰਗ" ਜਾਂ "ਕੁਝ ਨਾ ਕਰੋ ਖੇਤੀ" ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਲੇਖ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਕਰਨ ਨਹੀਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ, ਸਗੋਂ ਨਿਰਮਿਤ ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣ (ਵਾਹੀ ਨਾ ਕਰੋ, ਗੋਡੀ ਨਾ ਕਰੋ, ਖਾਦ ਨਾ ਪਾਓ, ਕੀੜੇਮਾਰ ਦਵਾਈ ਨਾ ਪਾਓ) ਦਾ ਲਖਾਇਕ ਹੈ। ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤੀ, ਜਰਖੇਜ਼ ਖੇਤੀ, [//en.wikipedia.org/wiki/Sustainable_agriculture ਟਿਕਾਊ ਖੇਤੀਬਾੜੀ], ਐਗਰੋ ਈਕਾਲੋਜੀ, ਖੇਤੀ-ਜੰਗਲਾਤ, ਈਕੋਐਗਰੀਕਲਚਰ ਅਤੇ ਪਰਮਾਕਲਚਰ ਨਾਲ [//en.wikipedia.org/wiki/Permaculture ਸਬੰਧਤ] ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਇਓਡਾਇਨੇਮਿਕ[//en.wikipedia.org/wiki/Biodynamic_agriculture  ਖੇਤੀ] ਨਾਲੋਂ ਅੱਡ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।