cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਧਾਰਾ 370
ਟੈਕਸਟ
(i) ਸੰਘੀ ਸੂਚੀ ਅਤੇ ਸਮਵਰਤੀ ਸੂਚੀ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਮਜ਼ਮੂਨਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੋਵੇਗੀ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਉਸ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਮਜ਼ਮੂਨਾਂ ਨੂੰ ਅਨੁਸਾਰੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦੇਵੇ ਜੋ ਭਾਰਤ ਡੋਮੀਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਰਾਜ ਦੇ ਮਿਲਣ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਿਲਣ-ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਮਜ਼ਮੂਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਜ਼ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਡੋਮੀਨੀਅਨ ਵਿਧਾਨਮੰਡਲ, ਉਸ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਰਾਜ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ (ii) ਉਕਤ ਸੂਚੀਆਂ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਹੋਰ ਮਜ਼ਮੂਨਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੋਵੇਗੀ ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਉਸ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ, ਆਦੇਸ਼ ਦੁਆਰਾ, ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰੇ। ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਨ: ਇਸ ਅਨੁਛੇਦ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਂ ਦੇ ਲਈ, ਉਸ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੀ 5 ਮਾਰਚ 1948 ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਤਤਕਾਲੀਨ ਮੰਤਰੀ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੀ ਸਲਾਹ ਉੱਤੇ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਤਕਾਲੀਨ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ; (ਗ) ਅਨੁਛੇਦ 1 ਅਤੇ ਇਸ ਅਨੁਛੇਦ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਉਸ ਰਾਜ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਹੋਣਗੇ; (ਘ) ਇਸ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਹੋਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਅਜਿਹੇ ਅਪਵਾਦਾਂ ਅਤੇ ਰੁਪਾਂਤਰਨਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਆਦੇਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰੇ, ਉਸ ਰਾਜ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਹੋਣਗੇ: 1 ਸੰਵਿਧਾਨ (ਤੇਰ੍ਹਵਾਂ ਸੰਸ਼ੋਧਨ) ਅਧਿਨਿਯਮ, 1962 ਦੀ ਧਾਰਾ 2 ਦੁਆਰਾ (1 - 12 - 1963 ਤੋਂ) ਅਸਥਾਈ ਅਤੇ ਅੰਤ:ਕਾਲੀਨ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਤੀਸਥਾਪਿਤ। 2 ਇਸ ਅਨੁਛੇਦ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਾਜ ਦੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਸਿਫਾਰਿਸ਼ ਉੱਤੇ ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ 17 ਨਵੰਬਰ 1952 ਤੋਂ ਉਕਤ ਅਨੁਛੇਦ 370 ਇਸ ਉਪਾਂਤਰਣ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਵਰਤਨੀ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਖੰਡ (1) ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਨ ਦੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਹੇਠ ਲਿਖਿਆ ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਨ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਰਥਾਤ‌: - - ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਨ - - ਇਸ ਅਨੁਛੇਦ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਂ ਲਈ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਸਿਫਾਰਿਸ਼ ਉੱਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਰਾਜ ਦੀ ਤਤਕਾਲੀਨ ਪਦਾਰੂੜ ਮੰਤਰੀ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੀ ਸਲਾਹ ਉੱਤੇ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਸਦਰੇ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ। 3 ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਯਥਾਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਸੰਵਿਧਾਨ (ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਾਜ ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣਾ) ਆਦੇਸ਼, 1954 (ਸਂ. ਆ. 48) ਬਾਕੀ 1 ਵਿੱਚ ਵੇਖੋ।
ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਆਦੇਸ਼ ਜੋ ਉਪਖੰਡ (ਖ) ਦੇ ਪੈਰਾ (i) ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਰਾਜ ਦੇ ਮਿਲਣ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਮਜ਼ਮੂਨਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ, ਉਸ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰ ਕੇ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ: ਪਰ ਇਹ ਹੋਰ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਆਦੇਸ਼ ਜੋ ਅੰਤਮ ਪੁਰਾਣੇ ਉਪਬੰਧ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਮਜ਼ਮੂਨਾਂ ਤੋਂ ਭਿੰਨ ਮਜ਼ਮੂਨਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ, ਉਸ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ।
(2) ਜੇਕਰ ਖੰਡ (1) ਦੇ ਉਪਖੰਡ (ਖ) ਦੇ ਪੈਰਾ (i) ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਉਸ ਖੰਡ ਦੇ ਉਪਖੰਡ (ਘ) ਦੇ ਦੂਜੇ ਉਪਬੰਧ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਉਸ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ, ਉਸ ਰਾਜ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਬੁਲਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਜਿਹੇ ਨਿਰਣੇ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਜੋ ਉਹ ਉਸ ਬਾਰੇ ਕਰੇ। (3) ਇਸ ਅਨੁਛੇਦ ਦੇ ਪੂਰਬਗਾਮੀ ਉਪਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜਨਤਕ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰ ਸਕੇਗਾ ਕਿ ਇਹ ਅਨੁਛੇਦ ਆਪਰੇਟਿਵ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ ਜਾਂ ਅਜਿਹੇ ਅਪਵਾਦਾਂ ਅਤੇ ਸੋਧਾਂ ਸਹਿਤ ਹੀ ਅਤੇ ਅਜਿਹੀ ਤਾਰੀਖ ਤੋਂ, ਆਪਰੇਟਿਵ ਰਹੇਗਾ, ਜੋ ਉਹ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰੇ: ਪਰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਅਜਿਹਾ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖੰਡ (2) ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਉਸ ਰਾਜ ਦੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਸਿਫਾਰਿਸ਼ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇਗੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ
ਰਾਜੀ-ਰੌਟੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਕੁਝ ਹੋਰ ਤਿੱਬਤੀ-ਬਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਾਂਗ, ਰਾਜੀ-ਰੌਟੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਅਵਾਜ਼ ਰਹਿਤ ਸੋਨੋਰੈਂਟ ਹਨ।
ਵਰਗੀਕਰਨ
ਰੌਟੇ ਅਤੇ ਰਾਵਤ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।ਇਸ ਨਾਲ ਰਾਜੀ ਦਾ ਸੰਬੰਧ  ਨੇੜਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਫੋਰਟੀਅਰ ਰਾਜੀ-ਰੌਟੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨੋਟ ਕਰੋ ਕਿ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਜੋ ਰਾਵਤ ਉਪ-ਸਮੂਹ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਡਡੇਲਧੂਰਾ/ਦਾਰਚੁਲਾ ਦਾ ਰਾਉਤ ਵਰਗੀਕਰਨ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇੱਕ ਰਾਵਤ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਰੌਟੇ ਦੀ  ਉਲਝਣ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਕੋਰਰ (2016)
ਸਕੋਰਰ (2016:293) ਰਾਜੀ-ਰੌਟੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਗ੍ਰੇਟਰ ਮੈਗਰਿਕ ਸਮੂਹ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵੰਡ
ਰਾਜੀ-ਰੌਟੇ ਕਿਸਮਾਂ ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਹੇਠਾਂ ਰਾਜੀ ਅਤੇ ਰਾਉਤੇ ਦੀ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਸੂਚੀ ਰਸਤੋਗੀ ਅਤੇ ਫੋਰਟੀਅਰ (2005) ਤੋਂ ਹੈ। ਰਸਤੋਗੀ ਅਤੇ ਫੋਰਟੀਅਰ (2005) ਪੂਰਬੀਆ ਰਾਜੀ ਅਤੇ ਜੰਗਾਲੀ ਰਾਉਤੇ ਫਾਰਮ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
੧੩੪
134 ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਆਈ ਐਮ ਕਿਊਬਾ
ਆਈ ਐਮ ਕਿਊਬਾ (: ਸੋਯਾ ਕਿਊਬਾ ;: Я Куба,.) 1964 ਦੀ ਸੋਵੀਅਤ-ਕਿਊਬੀਅਨ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਮਿਖਾਇਲ ਕਲਾਤੋਜ਼ੋਵ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਰੂਸੀ ਨਾ ਕਿਊਬਾਈ ਜਨਤਾ ਨੇ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸਰ ਗਈ। ਤੀਹ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਅਮਰੀਕੀ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਟੋਲਿਆ।
ਉਦਯੋਗਪਤੀ
ਇੱਕ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਮੈਨੇਟ, ਜਿਸਨੂੰ ਇੱਕ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਜਾਂ ਟਾਈਕੂਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਉੱਦਮ ਦੀਆਂ ਕਈ ਲਾਈਨਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਜਾਂ ਮਾਲਕੀ ਦੁਆਰਾ ਬੇਅੰਤ ਦੌਲਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਉੱਦਮੀ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਨਿੱਜੀ ਉੱਦਮ ਮਾਲਕੀ ਜਾਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ੇਅਰਹੋਲਡਿੰਗ ਸਥਿਤੀ, ਇੱਕ ਫਰਮ ਜਾਂ ਉਦਯੋਗ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਾਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਦੌਰਾਨ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੁਟੇਰੇ, ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਕਪਤਾਨ, ਜ਼ਾਰ, ਮੁਗਲ, ਕੁਲੀਨ, ਪਲੂਟੋਕ੍ਰੇਟ, ਜਾਂ ਤਾਈਪਾਨ।
ਕਕਰਾਲਾ ਭਾਈਕਾ
ਕਕਰਾਲਾ ਭਾਈਕਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਦੀ ਆਬਾਦੀ 7165 ਸੀ। ਕਕਰਾਲਾ ਭਾਈਕਾ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 110 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਪਟਿਆਲੇ ਤੋਂ   37 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਭਾਈਕਾ ਕਬੱਡੀ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਹਾਰਵਰਡ ਬਿਜ਼ਨਸ ਸਕੂਲ
ਹਾਰਵਰਡ ਬਿਜ਼ਨਸ ਸਕੂਲ (ਐੱਚ. ਬੀ. ਐੱਸ.) ਬੋਸਟਨ, ਮੈਸਾਚੂਸਟਸ ਵਿਖੇ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਬਿਜਨਸ ਸਕੂਲ ਹੈ। ਸਕੂਲ ਫੁੱਲ-ਟਾਈਮ ਐੱਮ.ਬੀ.ਏ. ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਡਾਕਟਰੇਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ, ਐਚ.ਬੀ.ਐੱਸ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਐਗਜ਼ੈਕਟਿਵ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਾਰਵਰਡ ਬਿਜਨਸ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵਪਾਰਕ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਅਗਵਾਈ ਲੇਖਾਂ, ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਔਨਲਾਈਨ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਟੂਲ, ਕੇਸ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਅਤੇ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਹਾਰਵਰਡ ਬਿਜ਼ਨਸ ਰਿਵਿਊ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੇਕਰ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ / ਬਲੂਮਬਰਗ ਸੈਂਟਰ ਦਾ ਘਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਰਾਮਿਨ
ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਾਰਸੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਅਤੇ ਪਾਲਿਆ, ਉਸਨੇ 2011 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀ ਗੈਦਰਿੰਗ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਸਕੋਰਿੰਗ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ 2014 ਵਿੱਚ ਅਮੈਰੀਕਨ ਸੌਂਗ ਰਾਈਟਿੰਗ ਅਵਾਰਡਜ਼ ਗ੍ਰੈਂਡ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ.
826
826 9ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ 820 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਰਾਮਿਨ
ਉਹ ਮਾਈਕਲ ਜੈਕਸਨ ਅਤੇ ਟਾਇਸਟੋ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੈ.
826
ਮਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਰਾਮਿਨ
2021 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਹਿੱਟ ਗਾਣਾ ਇਨ ਫਰੰਟ ਆਫ਼ ਮੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ.
ਹੈਨਰੀ ਮਾਤੀਸ
ਹੈਨਰੀ ਐਮੀਲ - ਬੇਨੋਆ ਮਾਤੀਸ (ਫਰਾਂਸੀਸੀ [ɑʁi matis], 31 ਦਸੰਬਰ, 1869 - 3 ਨਵੰਬਰ 1954) ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਰੰਗ ਅਤੇ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਲਈ ਮਸ਼ੂਹਰ ਸੀ।
੧੩੫
135 ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ:CUTN) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸੰਸਦ ਦੇ ਐਕਟ (20 ਮਾਰਚ 2009 ਦਾ ਨੰਬਰ 25)ਅਧੀਨ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ 30 ਸਤੰਬਰ 2009 ਨੂੰ ਕਪਿਲ ਸਿੱਬਲ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ 500ਏਕਡ਼ ਤੱਕ ਫ਼ੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕਡ਼ੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਮਿਲਨਾਡੂ
ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼
ਵਿਆਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼ ਵਾਕੰਸ਼ ਦੀ ਉਹ ਕਿਸਮ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇੱਕ ਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ – ਕਰਮ, ਪੂਰਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੋਡੀਫਾਇਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕਰਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਾਕੰਸ਼
ਸੁਪੀਰੀਅਰ ਝੀਲ
ਸੁਪੀਰੀਅਰ ਝੀਲ (Lac Supérieur) ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਮਹਾਨ ਝੀਲਾਂ 'ਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਹਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਓਂਟਾਰੀਓ ਅਤੇ ਮਿਨੇਸੋਟਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨੂੰ ਰਕਬੇ ਪੱਖੋਂ ਆਮ ਕਰਕੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਜ਼ਾ-ਪਾਣੀ ਝੀਲ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਪੱਖੋਂ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਤੀਜੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਜ਼ਾ-ਪਾਣੀ ਝੀਲ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਨ ਝੀਲਾਂ
ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਸ
Politics and Letters: Interviews with New Left Review Jump up ^ Smith, Dai. Raymond Williams: A Warrior's Tale, p. 16. Jump up ^ Politics and Letters: Interviews with New Left Review, p. 25. Jump up ^ Ibid, p. 36 Jump up ^ Ibid. Page 32 Jump up ^ Ibid, p. 31 Jump up ^ Smith, Dai. Raymond Williams: A Warrior's Tale, p. 72 Jump up ^ Politics and Letters: Interviews with New Left Review. Page 43 Jump up ^ Ibid. Page 52 Jump up ^ Ibid. Page 56 Jump up ^ Politics and Letters: Interviews with New Left Review, p. 12 Jump up ^ My Oxford, My Cambridge (ed. Ann Thwaite, 1979) Jump up ^ Ward, J. P. Raymond Williams. Page 8 Jump up ^ Raymond Williams, Culture (London: Fontana, 1981), p.233. Jump up ^ Bruce Robbins, "Foreword", The Sociology of Culture (Chicago: University of Chicago Press, 1995), p.xi. Jump up ^ Raymond Williams, Keywords: A Vocabulary of Culture and Society (London: Fontana/Croom Helm, 1976), p. 16. Jump up ^ Raymond Williams, Culture (London: Fontana, 1981), p.207. Published in the US in 1987 by Schocken, and in 1995 by the University of Chicago Press as The Sociology of Culture. Jump up ^ Williams, Raymond (1974). Television: Technology and Cultural Form. London and New York: Routledge. p. 133. ISBN 0-415-31456-9. Retrieved 28 May 2013. Jump up ^ Plaid Cymru website, http://www.english.plaidcymru.org/our-history/ Jump up ^ Official Raymond Williams website Jump up ^ http://www.tree-genie.co.uk/raymondwilliams/PDF/Keywords1.pdf  Jump ਹp ^ http://www.ntu.ac.uk/hum/centres/english/raymond_williams.html ^ http://www.raymondwilliamsfoundation.org.uk/RWF.html  ^ http://keywords.pitt.edu/ ^ CREW ^ Raymond Williams Society Newsletter ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸ਼ਾਸਤਰ
20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਅਤੇ ਛੇਵੇਂ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਗਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਸਮਾਜ ਦਾ, ਇੱਕ ਜ਼ਹੀਨ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ , ਸੰਜੀਦਾ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਵਜੋਂ ਡੂੰਘਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਤੱਥ ਬੜੀ ਸ਼ਿੱਦਤ ਨਾਲ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਸਹੀ ਅਤੇ ਸਟੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਲਈ , ਤੀਜੇ ਦਹਾਕੇ ਦਾ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਚਿੰਤਨ ਹੁਣ ਇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਾਲ ਵੇਲਾ ਵਿਹਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ । ਅਰਥਾਤ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਗੈਰ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ । ਬਦਲ ਚੁੱਕੇ ਪਦਾਰਥਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਾਤ ਦੀ ਲੋਅ ਵਿੱਚ ਇਸ ਚਿੰਤਨ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸਿਰਿਉ ਨਵਿਆਉਣ ਅਤੇ ਮੁੜ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਲੋੜ ਹੈ । ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ , ‘ 1930 ਤੋਂ 1939 ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਅਸਰ - ਅੰਦਾਜ਼ ਹੋ ਰਿਹਾ ਮਾਰਕਸਵਾਦ , ਲੋੜੋਂ ਵੱਧ ਆਦੇਸ਼ਾਤਮਕ ਅਤੇ ਸਥਿਰ - ਸਿਧਾਂਤਕ ( dogmatic ) ਸੀ ' । ਅਰਥਾਤ ਖੜੋਤ ਅਤੇ ਜਮੂਦ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸੀ ।
ਬਦਲੇ ਪਦਾਰਥਕ, ਸਮਾਜਿਕ - ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਹਾਰਕਤਾ , ਸਾਰਥਕਤਾ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਸੀਮਾ , ਗੈਰ - ਹਾਜ਼ਰੀ ਜਾਂ ਗੈਰ - ਪ੍ਰਸੰਗਿਕਤਾ ਨੂੰ ਡੂੰਘੀ ਨੀਝ ਨਾਲ ਪਹਿਚਾਣਦਿਆਂ , ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਖੋਜ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਵਿਆਖਿਆ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ , ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਦਾਰਥਵਾਦ ( Cultural Materialism ) ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਅਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ । ਇਵੇਂ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸਨੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪਦਾਰਥਕ ਪੱਖ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ' ਤੇ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ।
'ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਦਾਰਥਵਾਦ'ਦੀ ਸੰਕਲਪਨਾ ਨੂੰ ਜਿਸ ਵਿਗਿਆਨਕ ਢੰਗ ਅਤੇ ਪਹੁੰਚ ਨਾਲ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਨੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੌਰ ' ਤੇ ਦਰੁਸਤ ਮੰਨਦਾ ਹੈ । ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਧਾਰ ਅਤੇ ਪਰਉਸਾਰ ( Base and Superstructure in Marxist Cultural Theory ) ਨਾਮਕ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਰੋਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਆਧਾਰ ਦੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਇਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸੰਕਲਪਾਂ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ।
ਹਿਚਕੀ (ਫ਼ਿਲਮ)
'ਹਿਚਕੀ(ਫ਼ਿਲਮ)' (हिचकी ) 2018 ਸੰਨ੍ਹ ਦੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀ ਕਾਮੇਡੀ-ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ, ਜੋ 'ਸਿਧਾਰਥ ਪੀ. ਮਲਹੋਤਰਾ' ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਅਤੇ "ਮਨਸੇਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ" ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਹੈ, ਜੋ ਬੈਨਰ "ਯਸ਼ ਰਾਜ ਫਿਲਮਜ਼" ਦੇ ਅਧੀਨ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਬ੍ਰੈਡ ਕੋਹੇਨ ਦੀ ਆਤਮਕਥਾ ਫਰੰਟ ਆਫ਼ ਦ ਕਲਾਸ: ਕਿਵੇਂ 'ਟੂਰੈਟ ਸਿੰਡਰੋਮ' ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣਾਇਆ ਦੀ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਨੁਕੂਲਤਾ(ਰੂਪ) ਹੈ। ਜਿਸਦੇ ਯਸ਼ਰਾਜ ਫਿਲਮਜ਼ ਨੇ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਏ। 'ਹਿਚਕੀ' ਵਿੱਚ ਰਾਣੀ ਮੁਖਰਜੀ ਇੱਕ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਸਿੱਖਿਅਕ(ਅਧਿਆਪਕ) ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਟੂਰੈਟ ਸਿੰਡਰੋਮ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਗ਼ਰੀਬ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾ ਕੇ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਟ੍ਰੇਲਰ 19 ਦਸੰਬਰ 2017 ਨੂੰ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਤੇ ਸਿਨੇਮਾ-ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ 23 ਮਾਰਚ 2018 ਨੂੰ ਪਰਦਾਪੇਸ਼(ਰਿਲੀਜ਼) ਕੀਤੀ ਗਈ। ਹਿਚਕੀ 18 ਜੂਨ 2018 ਨੂੰ ਸੰਘਾਈ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ 'ਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਸੀ।
ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਸ
ਪਾਲ ਸਾਰਤਰ ( Jean Paul Sartre ), ਲੂਈਸ ਅਲਥੂਸਰ ( Louis Althusser ) , ਐਨਟੋਨੀਓ ਗਰਾਮਸ਼ੀ ( Antonio Gramsci ) ਆਦਿ ਯੂਰਪੀਅਨ ਨਵ - ਮਾਰਕਸਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ , ਵਖਿਆਉਣ , ਸਮਝਣ ਸਮਝਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨਵੇਂ ਸੰਕਲਪਾਂ , ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸੂਝ - ਮਾਡਲਾਂ ਨੂੰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਮਾਜ , ਚਿੰਤਨ , ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ , ਰੈਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਰਸੰਦੇਹ ਮੋਹਰੀਆਂ ਵਾਲੀ ਸੀ।ਇਹ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਯਤਨਾਂ ਦਾ ਸਹਿਜ ਸਿੱਟਾ ਸੀ ਕਿ 50 ਵਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ , ਗਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਧਿਐਨ , ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਾਹਿਤ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਪੁਨਰ - ਸੁਰਜੀਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਦਾ ਭਖਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਿਆ । ਇਸ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਅਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਸੰਵਾਦ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਨਿਕਲਿਆ ਕਿ ਪਰੰਪਰਕ , ਸਿੰਧੜ ਅਤੇ ਕਚਘਰੜ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਸਮਵਿਥ ਉੱਥੇ ਖੁੰਝ ਗਹਿਰ - ਗੰਭੀਰ , ਗਤੀਸ਼ੀਲ , ਉਦਾਰ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸਮੁੱਖ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਮੁਹਾਜ ਬਣ ਗਿਆ ।
ਹਿਚਕੀ (ਫ਼ਿਲਮ)
ਨਿਰਮਾਣ
'ਬ੍ਰੈਡ ਕੋਹਾਨ' ਦੀ ਕਿਤਾਬ 'ਫਰੰਟ ਆਫ਼ ਦ ਕਲਾਸ' ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸਿਧਾਰਥ ਪੀ. ਮਲਹੋਤਰਾ ਨੇ ਅਗਲੇ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਸਟੂਡੀਓ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਈਆਂ ਨੇ ਵਪਾਰਕ ਮੌਕੇ ਵੇਖੋ। ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਸਿਧਾਰਥ ਨੇ ਆਦਿਤਿਆ ਚੋਪੜਾ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਨਸ਼ਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ 'ਮਨੀਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ' ਵੱਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਆਪਣੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਹੇਠ 'ਬੇਫ਼ਿਕਰੇ' ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਿਧਾਰਥ ਦੇ ਮੂਲ ਡਰਾਫਟ ਦੀ ਲਿਪੀ 'ਚ ਉਸ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਜੋ ਨਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਨੂੰ ਉਸਨੇ 'ਮਨਸੇਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ' ਦੇ ਸੁਝਾਅ 'ਤੇ ਇੱਕ ਮਾਦਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ।
ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਸ
ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਹਮ - ਖ਼ਿਆਲ ਨਵ - ਮਾਰਕਸਵਾਦੀਆਂ ਦਾ, ਪਰੰਪਰਕ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀਆਂ ਦੀ ਸੋਚਧਾਰਾ ਜਾਂ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਦੀ ਸਮਝ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾਪਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਪਰਉਸਾਰ ਦਾ ਨਹੀਂ , ਸਗੋਂ ਆਧਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਸ ਸੋਚਧਾਰਾ ਜਾਂ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰੀ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦਿਆਂ ਆਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਵਸਦੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਇਕਾਈ ਦੇ ਮੁਕੰਮਲ ਜੀਊਣ - ਢੰਗ ਅਤੇ ਕੀਮਤ - ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਿਤਵਦਿਆ ਅਤੇ ਸਮਝਦਿਆਂ ਇਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮ ਦੇ ਮੂਲਭੂਤ ਨਿਰਧਾਰਕ ਸੰਚਾਲਕਾਂ , ਜੈਵਿਕ ਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ , ਸੰਸਥਾਵੀ ਤੇ ਵਿਵਸਥਾਵੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ( 1410 ) ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਵੀਕਾਰਦੇ ਸਨ ।
ਹਿਚਕੀ (ਫ਼ਿਲਮ)
ਅਦਾਕਾਰ-ਚੋਣ
ਅਕਤੂਬਰ 2016 ਵਿਚ, ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਰਾਣੀ ਮੁਖਰਜੀ ਨੇ "ਯਸ਼ ਰਾਜ ਫਿਲਮਜ਼" 'ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਸਿਧਾਰਥ ਪੀ. ਮਲਹੋਤਰਾ ਨੇ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਹੈ ਫ਼ਰਵਰੀ 2017 ਵਿਚ, ਰਾਣੀ ਮੁਖਰਜੀ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਸਿਧਾਰਥ ਪੀ. ਮਲਹੋਤਰਾ ਦੀ ਅਗ਼ਲੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਹਿਚਕੀ' ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਏਗੀ।
ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਸ
ਰੇਮੰਡ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਬਾਰੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਿਭਿੰਨ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਉਸਦੀ ਕਿਤਾਬ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ( Culture and Society ) ਬੁਨਿਆਦੀ ਮਹੱਤਵ ਵਾਲੀ ਹੈ । ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਗਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ 1780 ਤੋਂ 1950 ਤੱਕ ਦੇ ਲਗਭਗ 170 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਹੋਏ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲੇਖਕਾਂ / ਚਿੰਤਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਨਿਕਟ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਸਹੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਅਤੇ ਸਮੱਗਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮਝਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਦਰਸਾਉਂਦਿਆਂ ਕੁੱਝ ਸਿਧਾਂਤਕ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ । ਆਪਣੇ ਅਧਿਐਨ - ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੌਰਾਨ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਨੇ ਇਹ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਗਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੰਨ - ਸੁਵੰਨੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਵਾਂ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕੇਂਦਰਿਤ ਇਕ ਬਹੁ - ਕੌਮੀ , ਬਹੁ - ਖੇਤਰੀ ਅਤੇ ਬਹੁ ਭਾਸ਼ਾਈ ਦੇਸ਼ ਸੀ ਪਰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ 1760 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨੇ ਸਾਰਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ । ਉਦਯੋਗਿਕ ਇਨਕਲਾਬ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲ ਸਦਕਾ ਇਥੋਂ ( ਇੰਗਲੈਂਡ ) ਦੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰ , ਹੌਲੀ - ਹੌਲੀ ਬਾਕੀ ਕੌਮੀਅਤਾਂ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਵਾਂ ਉੱਪਰ ਭਾਰੂ ਹੋਣਾ ਆਰੰਭ ਹੋ ਗਿਆ ।
ਹਿਚਕੀ (ਫ਼ਿਲਮ)
ਫ਼ਿਲਮਾਕਣ
ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ੀ 4 ਅਪ੍ਰੈਲ 2017 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਦ੍ਰਿਸ਼ 5 ਜੂਨ 2017 ਨੂੰ ਮਹਿਬੂਬ ਸਟੂਡੀਓਜ਼-ਬਾਂਦਰਾ (ਮੁੰਬਈ)ਵਿਚ ਕੀਤੇ ਗਏ।  ਚਾਲਕ ਦਲ ਨੇ 12 ਨਵੰਬਰ 2017 ਨੂੰ ਰਾਣੀ ਮੁਖਰਜੀ ਨਾਲ਼ ਪੈਚ ਅਪ ਕੀਤਾ।
ਸੰਗੀਤ
'ਹਿਚਕੀ' ਦਾ ਸੰਗੀਤ 'ਜੈਸਲਿਨ ਰਾਇਲ' ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ 'ਬੈਕਗਰਾਊਂਡ ਸਕੋਰ' ਹਿਟਸ਼ ਸੋਨਿਕ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਾਜ ਸ਼ੇਖਰ, ਜੈਦੀਪ ਸਾਹਨੀ, ਨੀਰਜ ਰਾਜਾਵਤ, ਆਦਿਤਿਆ ਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਡੇਵਿਡ ਕਲਟਨ ਨੇ ਗੀਤ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਐਲਬਮ ਵਿੱਚ 7 ​​ਟਰੈਕ ਹਨ ਅਤੇ 20 ਫ਼ਰਵਰੀ 2018 ਨੂੰ 'ਯਸ਼ ਰਾਜ ਸੰਗੀਤ' ਦੁਆਰਾ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਸ
ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜਨੀਤੀ ਉੱਪਰ ਭਾਰੂ ਜਾਂ ਬਹੁ - ਗਿਣਤੀ ਸਭਿਆਚਾਰ, ਘੱਟ - ਗਿਣਤੀ ਜਾਂ ਅਧੀਨ / ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਬੜੇ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਢੰਗ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸਮਾਉਣ , ਉਸ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਨਾਲ - ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੁਟਿਆ ਕੇ ਜਾਂ ਨੀਵਾਂ / ਊਝਾਂ ਵਿਖਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੱਧ ਉਭਾਰਨ , ਭਾਰੂ ਅਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ , ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਤਿੰਨ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਜਾਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਅਚੇਤ ਅਤੇ ਸੁਚੇਤ ਪੱਧਰ ' ਤੇ ਭਰਪੂਰ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ :
ਹਿਚਕੀ (ਫ਼ਿਲਮ)
ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ
ਹਿਚਕੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਕ ਟ੍ਰੇਲਰ ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਮੈਲਬੌਰਨ ਅਧਾਰਿਤ ਲੇਖਕ ਨਿਸ਼ਾਂਤ ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਿਧਾਰਥ ਪੀ. ਮਲਹੋਤਰਾ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਲਿਖਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਕੋਈ ਸਿਹਰਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਸਿਧਾਰਥ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬ੍ਰੈਡ ਕੋਹਾਨ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ, 'ਅਮੋਲ ਗੁਪਤੇ' ਅਤੇ 'ਅੱਬਾਸ ਤਹਿਰੇਲਾ' ਸਮੇਤ ਕਈ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਢਾਲਣ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ "ਰਚਨਾਤਮਕ ਯੋਗਦਾਨ" ਹੋਣ ਦੇ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਿਧਾਰਥ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਨਾਮ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਪਟਕਥਾ (ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇ) ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੰਬੰਧ(ਪ੍ਰਾਪਤੀ)
ਹਿਚਕੀ ਨੂੰ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੀਆਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ। ਰਾਣੀ ਮੁਖਰਜੀ ਦੁਆਰਾ ਟੂਰੈਟ ਦੇ ਸਿੰਡਰੋਮ ਦੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਤਸਵੀਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸ਼ਾ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ। 'ਰਿਵਿਊ ਐਗਰੀਗ੍ਰਾਟਰ ਵੈਬਸਾਈਟ "ਰੈਟਨ ਟੋਮੈਟੋਜ਼" 'ਤੇ, ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ 5 ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ 80% ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦੀ ਰੇਟਿੰਗ ਹੈ ਅਤੇ 6/10 ਇੱਕ ਔਸਤ ਰੇਟਿੰਗ ਹੈ। ਦਿ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਰਚਿਤ ਗੁਪਤਾ ਨੇ 5 ਵਿੱਚੋਂ 3.5 ਦਾ ਰੇਟਿੰਗ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ, "ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਲਈ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਤਾਜ਼ਗੀ, ਸੂਝ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਖ਼ੂਬੀਆ ਹਨ।" 'ਰਾਜੀਵ ਮਸੰਦ' ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ 5 ਵਿੱਚੋਂ 3 ਦਾ ਦਰਜਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ, "ਹਿਚਕੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਸੰਗਤ ਹੈ ਪਰ ਚੰਗੇ ਇਰਾਦੇ ਵਾਲੀ ਹੈ। '9 ਐਡੀ ਡੀ.' ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੇ ਸੈਬਾਲ ਚੈਟਰਜੀ ਨੇ ਫਿਲਮ ਨੂੰ 2.5 ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ, "ਇਕ ਨਵੇਂ ਸਾਜ਼-ਸਾਮਾਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਹਿਚਕੀ ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਧਮਾਕਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਿਚਕੀ ਦੇ ਦਿਲਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾਦਾਇਕ ਹੈ। |ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਰਿਤ-ਪੂਰਨ ਹੈ, ਇਸਨੇ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਾਕ਼ਤ ਨਾਲ਼ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।" ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੇ ਰੋਹਿਤ ਵਟਸ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ 5 ਵਿੱਚੋਂ 2.5 ਦਾ ਦਰਜਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ, "ਇਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ-ਪਹਿਚਾਣ ਵਾਲ਼ੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰੇਗੀ, ਪਰ ਇਹ ਹੋਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ." ਦ ਹਿੰਦੂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਜੋਸ਼ੀ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਰਾਣੀ ਮੁਖਰਜੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਮਾਲਿਕ ਹਨ ਜੋ ਮੁਨਾਸਬ, ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਬਦਲੇ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ। 'ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ' ਦੇ ਸ਼ਾਲਿਨੀ ਲਗੇਰ ਨੇ 5 ਵਿੱਚੋਂ 3.5 ਦਾ ਰੇਟਿੰਗ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ, "ਜਦ ਕਿ ਰਾਣੀ ਮੁਖਰਜੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਖੇਡ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਣ ਤੇ ਸਭ ਸਹੀ ਕਰਨ ਲਈ ਬਦਲਣਯੋਗ ਹੈ। 'ਨਿਊਜ਼ 18' ਦੇ ਕ੍ਰਿਤੀ ਤੁਲਸੀਨੀ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ 5 ਵਿੱਚੋਂ 2.5 ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ, "ਜਦੋਂ ਰਾਣੀ ਸਹੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਚਹੇਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅੜਚਨਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਫ਼ਿਲਮ ਇਸਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਉਤਰੇਗੀ। ਸਿਰਫ਼ ਅਧੂਰਾ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲ਼ੇ ਨੁਕਤਾ ਅੱਗੇ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ।" 'ਰੈਡੀਫ' ਦੇ ਸੁਕੁਨੀਆ ਵਰਮਾ ਨੇ 5 ਵਿਚੋਂ 2.5 ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਹਿਚਕੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਉਸ ਦੀ ਅਨੁਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਹਨ।" 'ਡੈਕਨ ਕਰੌਨਿਕਲ' ਦੇ ਰੋਹਿਤ ਭਟਨਾਗਰ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ 5 ਵਿੱਚੋਂ 3 ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਵੀਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਧੀਆ ਹੈ।" ਰਾਣੀ ਦਾ ਇਹ ਬਿਆਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਹੈ ਇੱਕ ਅਸਧਾਰਨ ਪਲਾਟ ਵੀ ਵਧੀਆ ਸਨੇਹਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ।" 'ਫ਼ਿਲਮ ਕਪੀਨੀਅਨ' ਦੇ ਅਨੁਪਮਾ ਚੋਪੜਾ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ 5 ਵਿੱਚੋਂ 2.5 ਦਾ ਦਰਜਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ, "ਹਿਚਕੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਦਿਲ-ਛੂਹਣ ਯੋਗ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ, ਜੋ ਦਿਲ ਨਾਲ਼ ਬਣਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਕਾਫ਼ੀ ਖ਼ਤਰੇ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ਼ ''ਤਾਰੇ ਜ਼ਮੀਨ ਪਰ' ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ।"
ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਸ
2. ਘਰ - ਪਰਿਵਾਰ, ਖ਼ਾਨਦਾਨ , ਪਰਿਵਾਰਕ ਸੰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ
3. ਸਮਾਜਿਕ ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ' ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਠੇਸ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਸੰਕਲਪਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ
ਸਾਡਾ ਦੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿਭਿੰਨ ਭਾਸ਼ਾਈ, ਖੇਤਰੀ , ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਲੱਖਣਤਾਵਾਂ ( ਕੌਮੀਅਤਾਂ ) ਨੂੰ ਬਣਦੀ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਕੇ , ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਮੇਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ , ਇੱਕ ਬਹੁ - ਕੌਮੀ ਅਤੇ ਬਹੁ - ਧਰਮੀ ਦੇਸ਼ ਹੈ । ਪਰ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਹੁ - ਗਿਣਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਤਥਾਕਥਿਤ ਰਾਹਨੁਮਾ ਅਤੇ ਰਖਵਾਲੇ ਬਣਕੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵੋਟਾਂ ਨੂੰ ਬੜੇ ਸਾਤਰਾਨਾ ਢੰਗ ਨਾਲ , ਸੱਤਾ ਹਥਿਆਉਣ ਲਈ ਵਰਤਣ ਵਾਲੇ ਅਤਿ ਚਲਾਕ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੋਕ , ਘੱਟ - ਗਿਣਤੀਆਂ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਪਹਿਚਾਣ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਜਜ਼ਬ ਕਰ ਲੈਣ ਦੀਆਂ ਤੇਜ਼ - ਤਰਾਰ ਵਿਧੀਆਂ ਸਕੀਮਾਂ ਨਾਲ , ਕਿੰਜ ਖੋਰਦੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸਮਾਉਂਦੇ ਹਨ , ਇਸਨੂੰ ਸਹੀ ਅਤੇ ਸਟੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ , ਨਿਰਸੰਦੇਹ ਰੋਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਦਾ , ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਉਪਰੋਕਤ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੂਝ - ਮਾਡਲ , ਬਹੁਤ ਢੁੱਕਵਾਂ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕ ਅਤੇ ਸਾਰਥਕ ਹੈ ।
ਹਿਚਕੀ (ਫ਼ਿਲਮ)
ਪੁਰਸਕਾਰ ਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ
ਸਮਾਜਿਕ ਰੋਲ 2018- ਰਾਣੀ ਮੁਖਰਜੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਲਈ ਦਾਦਾ ਸਾਹਿਬ ਫਾਲਕੇ ਐਕਸੀਲੈਂਸ ਪੁਰਸਕਾਰ(ਅਵਾਰਡ)ਮਿਲਿਆ।
ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਸ
ਆਪਣੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਮਨੁੱਖੀ ਅਨੁਭਵਾਂ ਤੋਂ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਨੇ ਇਹ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸੱਤਾ ਉੱਪਰ ਸਿੱਧੇ ਜਾਂ ਅਸਿੱਧੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਆਸੀਨ ਸਮਾਜ ਦਾ ਉੱਚ ਜਾਂ ਕੁਲੀਨ ਵਰਗ ਆਪਣੇ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਅਤੇ ਆਚਰਣ ਵਿਚਰਣ( ਸਭਿਆਚਾਰ ) ਨੂੰ 'ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਟ'ਅਤੇ ਉੱਚਾ ਵਿਖਾਉਣ ਲਈ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਕੁੱਝ ਪ੍ਰਗਟਾ - ਮਾਧਿਅਮਾਂ , ਗਿਆਨ - ਅਨੁਸ਼ਾਸਨਾਂ ਅਤੇ ਵਸਤੂ - ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ; ਕਲਾ , ਸਾਹਿਤ , ਦਰਸ਼ਨ , ਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ , ਸੰਗੀਤ ਆਦਿ ਨੂੰ ਮਾਧਿਅਮ ਬਣਾ ਕੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਉੱਪਰ ਆਪਣੀ ਉੱਚਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉੱਥੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਹ ਭਰਮ ਵੀ ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ ' ਤੇ ਉਸਾਰਦਾ ਅਤੇ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ , ਨਾ ਕੇਵਲ ਉਸ ਵਰਗ ਦੇ ਏਕਾਧਿਕਾਰ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹਨ ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਾਲ ਉਸ ਲਈ ਰਾਖਵੀਆਂ ਵੀ ਹਨ । ਅਰਥਾਤ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁੱਝ ਕਰਨ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ , ਯੋਗਤਾ ਜਾਂ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਕੇਵਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਸ ਹੀ ਹੈ । ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ । ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਸਮਾਜੀ ਅਨੁਭਵਾਂ ਤੋਂ ਦੱਸਦਾ ਅਤੇ ਸਾਬਤ | ਕਲਾ ਸੰਗੀਤ , ਸਾਹਿਤ ਆਦਿ ਵਿਚ ਰੱਖੀ ਅਤੇ ਯੋਗਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ , ਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਵੱਖਰੀ ਹੈ ਕਿ ਕੁਲੀਨ ਵਰਗ ਵਲੋਂ ਆਪਣੇ ਹਿਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਹਿਤ , ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵੱਖਰੇਵਿਆਂ , ਵਿਤਕਰਿਆਂ ਭਰਪੂਰ ਹਾਲਾਤ ਅਤੇ ਫੈਲਾਏ ਭਰਮ - ਭੁਲੇਖਿਆਂ ਕਰਕੇ , ਇਹ ਲੁਕੀ ਅਤੇ ਅੱਖੋਂ ਪਰੋਖੇ ਹੋਏ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ।
ਹਿਚਕੀ (ਫ਼ਿਲਮ)
ਹਵਾਲਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2018 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਸ
ਇਸ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਟੀ. ਐਸ. ਐਲੀਅਟ ਦੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੁਕੰਮਲ ਜੀਵਨ - ਜਾਚ ਮੰਨਣ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨਾਲ ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹਿਮਤ ਹੈ ਪਰ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨ ਜੀਊਣ ਢੰਗ ਅਤੇ ਕੀਮਤ - ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਅਨੇਕ ਪਦਾਰਥਕ, ਸਮਾਜਿਕ , ਆਰਥਿਕ , ਰਾਜਨੀਤਕ , ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ , ਨੈਤਿਕ , ਧਾਰਮਿਕ ਆਦਿ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮੱਗਰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਪੱਖੋਂ , ਉਹਐਲੀਅਟ ਦੀ ਉਸ ਉਲਾਰ ਸੱਜੇਪੱਖੀ , ਅੱਧੀ - ਅਧੂਰੀ , ਪ੍ਰਮਾਣ - ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਕ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਡੱਟਵੀਂ ਅਸਹਿਮਤੀ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਦਾ ਹੈ , ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ , ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਸੁਚੇਤ ਪੱਧਰ ' ਤੇ , ਕੁਲੀਨ ਅਤੇ ਉੱਚ ਵਰਗ ਦੀ ਇਜਾਰੇਦਾਰੀ ਨੂੰ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਵਿੱਚ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ , ਉੱਥੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਅਚੇਤ ਪੱਧਰ ' ਤੇ , ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਕੁਲੀਨ ਅਤੇ ਆਮ , ਦੋ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦਾ ਹੋਇਆ , ਇੱਕ ਪਰਿਪੱਕ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ , ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਣਦਾ ਬਰਾਬਰੀ ਵਾਲਾ ਲਈ ਰਾਖਵੀਂ ਰੱਖਣ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦਾ ਹੈ । ਰੁਤਬਾ ਅਤੇ ਹੱਕ ਦੇਣ ਦੀ ਥਾਂ , ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਦੀ ਕਮਾਨ , ਕੁਲੀਨ ਵਰਗ ਇੱਕ ਉਦਾਰ , ਡੂੰਘੇ ਅਤੇ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਨਵ - ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ , ਸਭਿਆਚਾਰ ਬਾਰੇ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੰਵਾਦ ਰਚਾਉਣ ਪੱਖੋਂ ਸਿਧਾਂਤਕ ਸੰਕਲਪਨਾਵਾਂ ਜਾਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ,
1. ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਉਸਦੇ ਮੂਲ ਉਤਪਾਦਨੀ ਢਾਂਚੇ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਆਰਥਿਕ ( ਪਦਾਰਥਕ ) ਆਧਾਰ ਨੂੰ ਸਮਝੇ ਬਿਨਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਅਤੇ ਸਹੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨੀ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ । 2. ਇੱਕ ਕੁਲੀਨ ਬੁਰਜੂਆ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਮਾਜ, ਗਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਸਮੂਹਿਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਤਰਜਮਾਨੀ ਅਤੇ ਇਜਾਰੇਦਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ।
ਤਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੀ ਧਾਰਨਾ ਨਾਲ ਤਾਂ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹਿਮਤ ਸੀ ਪਰ ਪਿਛਲੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਮੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦਿਆਂ , ਬੜੇ ਵਿਵੇਕਸ਼ੀਲ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਸੀ।ਦੂਜੀ ਧਾਰਨਾ ਜਾਂ ਸਮਝ ਅਧੀਨ ਪਰੰਪਰਕ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕ ਜਿਸ ਸਰਲੀਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਮਕਾਨਕੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਗਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਬੁਰਜੂਆ ਸਭਿਆਚਾਰ ਆਖ ਕੇ ਭੰਡਦੇ , ਨਕਾਰਦੇ ਅਤੇ ਪੱਲਾ ਝਾੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ , ਇਸਨੂੰ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਦਰੁਸਤ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ । ਉਲੇਖਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸੰਕਲਪ " ਬੁਰਜੂਆ ਤੋਂ ਭਾਵ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਕੁਲੀਨ / ਉੱਚ ਵਰਗ ਦੇ ਨਾਲ - ਨਾਲ ਉਸ ਲੁਟੇਰਾ ਅਤੇ ਸਵਾਰਥੀ ਸੋਚ ਤੋਂ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਜਾਂ ਸਮਾਜੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਮੂਹਿਕ ਸੋਚ ਅਤੇ ਹਿਤਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਨਿੱਜੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਹਿਤਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦੀ ਹੈ । ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਪਰੰਪਰਕ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀਆਂ ਜਾਂ ਮਾਰਕਸੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ( ਕਲਾ , ਸਾਹਿਤ , ਸੰਗੀਤ ਆਦਿ ) ਨੂੰ ਥੋਕ ਵਿੱਚ ਬੁਰਜੂਆ ਸਭਿਆਚਾਰ ਆਖ ਦੇਣਾ , ਇੱਕਪਾਸੜ ਅਤੇ ਅਧੂਰੀ ਵਰਗ - ਵੰਡ ਹੈ । ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਜਾਂ ਵਸਤੂ - ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ‘ ਗ਼ਲਤ ਆਖਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਦੂਜਾ ਸਹੀ ਪੱਖ ਲੱਭਣਾ ਜਾਂ ਦੱਸਣਾ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਬੁਰਜੂਆ ( ਜਿਸਨੂੰ ਅਸੀਂ ਗ਼ਲਤ ਮੰਨਦੇ ਹਾਂ ) ਦੇ ਉਲਟ ਜਾਂ ਸਮਵਿਥ ' ਪਰੋਲਤਾਰੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ( ਜਿਸਦੇ ਸਹੀ ਹੋਣ ਦਾ ਅਸੀਂ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ)ਦਾ ਉਜਾਗਰ ਹੋਣਾ ਸੁਭਾਵਕ ਵਰਤਾਰਾ ਸੀ ਅਤੇ ਹੈ ” ।
ਸੱਦੋਵਾਲ
ਸੱਦੋਵਾਲ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਸ
ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਜਾਂ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਇਕਾਈ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਜਾਂ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਮਾਤ ( ਬੁਰਜੂਆ, ਉੱਚੀ ਜਾਂ ਕੁਲੀਨ ) ਦਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ , ਬਦਲਵੇਂ ਪੱਧਰ ’ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸੱਤਾ ਹਥਿਆਉਣ ਲਈ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਹਿਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕੇ ਪਰ ਇੱਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਸਹੀ ਸੰਤੁਲਿਤ ਅਤੇ ਸਮੱਗਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮਝਣ ਲਈ ਏਦਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ।
ਸੱਦੋਵਾਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਸ
ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਦਾ ਇਹ ਨੁਕਤਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਜਾਂ ਮੌਜੂਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਸਿਰਜਣ ਅਤੇ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ, ਅਕਸਰ ਹੋਰ ਜਮਾਤਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਜਮਾਤ ਦਾ ਰੋਲਬਾਕੀ ਜਮਾਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੀ ਹੈ । ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਕਲਪਨਾ ਜਾਂ ਵਿਭਾਜਨਕਾਰੀ ਸੋਚ ਦਾ ਨਾਂਹਪੱਖੀ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਵਰਗ ਦੀ ਉੱਚਤਾ ਜਾਂ ਦਬਦਬੇ ਵਾਲੀ ਸਕਰਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਸੁਤੇਸਿੱਧ ਹੀ ਉਜਾਗਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਉੱਥੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਸ ਵਰਗ ( ਉੱਚ ਜਮਾਤ ) ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਉਮੀਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵੀ ਇਸ ਭੁਲੇਖੇ ਅਤੇ ਤੌਖ਼ਲੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੂਜੀ ( ਪਰੋਲਤਾਰੀ।ਮਜਦੂਰ ) ਜਮਾਤ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਅਸਰਅੰਦਾਜ਼ ਹੋ ਜਾਣ ਨਾਲ , ਜਿੱਥੇ ਸਾਡੇ ਭਾਰੂ ਜਮਾਤੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ( ਬੁਰਜੂਆ ) ਦਾ ਖ਼ਾਤਮਾ ਜਾਂ ਘਾਣ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਉੱਥੇ ਨਾਲ ਦੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਇਦ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਪੂਰੇ ਦੇ ਪੂਰੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ । ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹਿਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਹਿਤ , ਡਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਨਾ ਚਾਹੁੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਵੀ , ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਅਤੇ ਜਿਉਂ ਦਾ ਤਿਉਂ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ , ਇਸ ਨੂੰ ਵਾਜਿਬ ਠਹਿਰਾਉਣ ਦਾ ਪੈਂਤੜਾ ਮੱਲ ਲੈਂਦੇ ਹਨ । ਇਸ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਰੋਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਤੋਂ ਇਹ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸੂਤਰਿਕ ਨੁਕਤਾ ਜਾਂ ਸਿਧਾਂਤ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਸਮਾਜ ਜਾਂ ਸਭਿਆਚਾਰ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ । ਉਹ ਟੁੱਟਦਾ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਜ਼ਰੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।
ਰੇਮੰਡ ਹੈਨਰੀ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸਮਝ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਨਾਤਨੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਜੋ ਜਮਾਤੀ ਵੰਡ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਧਿਰ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਧਿਰ ਨੂੰ ਵਰਤ ਕੇ ਸੱਤਾ ਹਥਿਆਉਣ ਵਾਲੀ ਸਿਆਸੀ ਜਮਾਤ ਨੂੰ ਫ਼ਾਇਦਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ , ਪਰ ਇੱਕ ਆਮ ਭਾਸ਼ਾ , ਜੋ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਪ੍ਰਗਟਾ ਮਾਧਿਅਮ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ , ਇਸ ਵੰਡ ਕਾਰਣ , ਦੋ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਇੱਕ ਉੱਚ ਕੁਲੀਨ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹੇ - ਲਿਖੇ ਵਰਗ ਦੀ ਤਥਾਕਥਿਤ ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਟ , ਮਿਆਰੀਕ੍ਰਿਤ ਜਾਂ ਸਭਿਅ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਆਮ ਜਨ - ਸਾਧਾਰਣ ਅਤੇ ਅਨਪੜ੍ਹ ਜਾਂ ਘੱਟ ਪੜ੍ਹੇ - ਲਿਖੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ।
ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਭਾਸ਼ਾ ਕਿਸੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਜਾਤੀ ਜਾਂ ਕੌਮੀਅਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਵਜੋਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਘਾੜਤ ਨੂੰ ਘੜਨ, ਨੇਮਬੱਧ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ - ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟਾਉਣ ਦਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਮਾਧਿਅਮ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਫਲਸਰੂਪ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਇਸ ਵੰਡ ਦੇ ਚੱਲਦਿਆਂ ਉੱਚ ਜਮਾਤ ਜਾਂ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਧਿਰ ਵਲੋਂ ਆਪਣੇ ਸਭਿਆਚਾਰ(ਸੋਚਣ ਅਤੇ ਜਿਊਣ ਦੇ ਢੰਗ) ਦੀ ਸਰਦਾਰੀ ਅਤੇ ਪੂਰਤੀ ਹਿਤ , ਇੱਕ ਠੋਸ ਅਤੇ ਪੱਕੀ ਰਣਨੀਤੀ ਅਧੀਨ , ਉਭਾਰੀ ਗਈ ਤਥਾਕਥਿਤ ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਟ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ , ਇੱਕ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਸਾਡੀ ਜਾਚੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਵੰਡ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ / ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਦੇ ਉਪਰੋਕਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤਿ ਵਿਵੇਕਸ਼ੀਲ ਨਿਰਏਨੁਮਾ ਵਿਚਾਰ , ਬੇਸ਼ੱਕ ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਨਿਕਟ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ , ਠੀਕ ਇਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਵਾਪਰ ਰਹੇ ਵਰਤ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਰੁਝਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਪਰਿਪੇਖ ਵਿੱਚ ਸਮਝਣ - ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ , ਨਿਰਸੰਦੇਹ ਇੱਕ ਢੁੱਕਵਾਂ , ਕਾਰਗਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੂਝ - ਮਾਡਲ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ।
ਜਮਾਤੀ ਵੰਡ ਦੇ ਸਮਵਿੱਥ, ਵੱਖ - ਵੱਖ ਜਮਾਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਦਾਬੇ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹਿਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵੰਡ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਉਭਾਰਨ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸਮਝਣ - ਸਮਝਾਉਣ ਦੇ ਉਪਰੋਕਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ , ਰੋਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਚਿੰਤਨ ਅਰਥਾਤ ਉਸਦੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰੀ ਦਾ ਜਿਹੜਾ ਅਹਿਮ ਪੱਖ ਉਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ , ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਜਮਾਤ ਦੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਬੋਲੀ / ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ।
ਤੀਜੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਸੰਕਲਪਨਾ ਅਧੀਨ ਰੈਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਜ਼, ਸਰਲਚਿੱਤ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਇਸ ਤਰਕ , ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਦੇਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਪੂਰਵ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨੁਸਖ਼ੇ ਜਾਂ ਫ਼ਾਰਮੂਲੇ ਅਨੁਸਾਰ , ਸਮਾਜਵਾਦ ਜਾਂ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਲਈ , ਉਸੇ ਤਰੀਕੇ ਜਾਂ ਸਾਂਚੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸੋਚਣਾ , ਲਿਖਣਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖਣਾ ਪਵੇਗਾ , ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਰੋਲਤਾਰੀ ਵਰਗ ਜਾਂ ਉਸਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਾ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਧਿਰ ਚਾਹੇਗੀ , ਨਾਲ ਉੱਕਾ ਹੀ ਅਸਹਿਮਤ ਸੀ । ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਠੀਕ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਸੰਕੀਰਣਤਾ ਵਾਲੀ ਸੋਚ ਹੈ , ਜਿਵੇਂ ਬੁਰਜੂਆ ਸਮਾਜ ਆਪਣੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਬੁਰਜੂਆ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ । ਜੇਕਰ ਇਸੇ ਪੈਟਰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਪਰੋਲਤਾਰੀ ਵਰਗ ਵੀਆਪਣੇ ਆਪਹੁਦਰੇ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਅਫ਼ਸਰਾਨਾ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਉੱਪਰ ਥੋਪ ਕੇ , ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਆਦਰਸ਼ਕ ਪਰ ਪੂਰਵ ਨਿਰਧਾਰਤ ਪਰੋਲਤਾਰੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸਿਰਜਦਾ ਹੈਤਾਂ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਸਵਾਲ ਇਹ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾਵਿੱਚ ਸਿਫ਼ਤੀ ਵੱਖਰੇਵਾਂ ਕਿੱਥੇ ਹੈ ?
ਰੇਮੰਡ ਦੀ ਸਮਝ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਸ ਦੇ ਗ਼ਲਬੇ ਵਾਲੇ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਅੰਦਰ, ਅਕਤੂਬਰ 1917 ਵਿੱਚ ਆਏ ਇਨਕਲਾਬ ਤੋਂ ਬਾਅਦਮਾਰਕਸ ਦੇ ਫਲਸਫੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜਮਾਤੀ ਨਾਬਰਾਬਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵੰਡੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਮਨੁੱਖ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਆਦਰਸ਼ਕ ( ਸਮਾਜਵਾਦੀ ) ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸਿਰਜਣ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਨੂੰ ਸਾਕਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ , ਉਸ ਦੇ ਪੱਕੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੋਹਰੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ( ਪਰੋਲਤਾਰੀਆਂ ਦੇ ਤਥਾਕਥਿਤ ਨੀਤੀ ਘਾੜਿਆਂ ) ਨੇ , ਨਿਰਸੰਦੇਹ ਇੱਕ ਹੱਦ ਤੱਕ ਕੁੱਝ ਸਫਲਤਾਵਾਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ ਪਰ ਮਾਰਕਸ ਦੀ ਸਹੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਸੰਕਲਪਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ' ਤੇ ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਸਨ । ਨੇਤਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰਕਸ ਦੀ ਸਹੀ , ਡੂੰਘੀ ਅਤੇ ਸਮੱਗਰ ਸਮਝ ਮੁਤਾਬਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ , ਸਵੈ - ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਸਮਾਜ ਦੇ ਬਹੁਲਤਾਵਾਦੀ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਬਣਦਾ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਥਾਂ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨੂੰਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਅੱਖੋਂ ਪਰੋਖੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ।
ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਬਹੁਲਤਾਵਾਂ, ਵੱਖਰਤਾਵਾਂ ਜਾਂ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਲੱਖਣਤਾਵਾਂ ਨੂੰਨਾ ਕੇਵਲ ਇਕ ਹਾਂ - ਪੱਖੀ ਵਰਤਾਰੇ ਵਜੋਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ , ਅਲਬੱਤਾ ਵਧੀਆ ਅਤੇ ਖੂਬਸੂਰਤ ਵੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ । ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਸੇ ਸਮਾਜ ਜਾਂ ਵਸਤੂ - ਵਰਤਾਰੇ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰਤਾਵਾਂ ਸਹਿਜ ਸੁਭਾਵਕ ਅਤੇ ਅੰਤਰਨਿਹਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ । ਇਸ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਨਜ਼ਰੀਆ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜ ਜਾਂ ਸੱਤਾ ਦੇ ਦਾਬੇ ਅਧੀਨ ਆਰਥਿਕ ਨਾਬਰਾਬਰੀਆਂ ਜਾਂ ਜਮਾਤੀ ਵੰਡੀਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ , ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਲੱਖਣਤਾਵਾਂ , ਮਾਨਵੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਮੂਲਭੂਤ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਘਾਣ ਕਰਨ ਦੇ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਵਾਜਿਬ ਨਹੀਂ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ । ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੋ ਸੁਹਾਗੇ ਨਾਲ ਪੱਧਰ , ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਅਤੇ ਬਰਾਬਰ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਂਗ , ਸਭਨਾਂ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਫ਼ੈਸਲਾ ਜਾਂ ਭਾਰੂ ਸਭਿਆਚਾਰ ਥੋਪ ਕੇ , ਵੰਡੀਆਂ , ਵਿਲੱਖਣਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬਹੁਲਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣਾ , ਅਣਉਚਿਤ , ਸਿਰਜਣਾਤਮਕਤਾ ਨੂੰ ਨਕਾਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਗੈਰ - ਮਨੁੱਖੀ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ । ਇਸ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਕਿ । ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਮੂਲ ਮਨੁੱਖੀ ਹਸਤੀ , ਜੀਵਨ - ਹੋਂਦ , ਉਸਦੀ ਸਵੈ - ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੋਚਣ ਅਤੇ ਜੀਉਣ ਦੇ ਢੰਗ ਨੂੰ ਬਣਦੀ ਥਾਂ , ਇਜ਼ਤ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ , ਮਨੁੱਖੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਇਆ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਸਮਾਜ ਸਿਰਜਣ ਪੱਖੋਂ , ਉਪਰੋਕਤ ਭਾਂਤ ਦੇ ਆਰੋਪਿਤ ਵਰਤਾਰੇ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਹਾਂਦਰੂ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਰੱਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ । ਇਹੀ ਕਾਰਣ ਹੈ ਕਿ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਅੰਦਰ ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦਾ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸਿਰਜਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਰੋਲਤਾਰੀ ਵਰਗ ਦੇ ਰਾਜ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ , ਮਾਰਕਸ ਦੀ ਇਸ ਬੁਨਿਆਦੀ ਪਰਿਕਲਪਨਾ ਕਿ ਮੂਲ ਮਨੁੱਖੀ ਹੋਂਦ ਹੀ ਮੂਲ ਮਨੁੱਖੀ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕਰੇਗੀ ( Existence determines Consciousness ) ਨੂੰ ਤਿਲਾਂਜਲੀ ਦੇ ਕੇ , ਮਨੁੱਖੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਅਤੇ ਵਿਗਾਸਮਈ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਥਾਂ , ਆਪਣੇ ਰਾਜਸੀ ਸਵਾਰਥਾਂ , ਵਧੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ , ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੂਰਵ - ਨਿਯੋਜਿਤ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਸੰਕੀਰਣ ਅਤੇ ਮਕਾਨਕੀ ਸਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ । ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਸਹੀ ਅਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਮਨੁੱਖੀ ਹੋਂਦ , ਚੇਤਨਾ , ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਨਿਆਂਸ਼ੀਲ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਲਈ , ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਇਕਾਈ ਦੇ ਸਭਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਭੇਦ - ਭਾਵ ਅਤੇ ਵਿਤਕਰੇ ਤੋਂ ਮੂਲਭੂਤ ਮਾਨਵੀ ਹੱਕ , ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸਰੋਤ , ਮੂਲ ਮਨੁੱਖੀ ਸਿਰਜਣਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਲਾ - ਰੂਪ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਏ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ । ਇਵੇਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੋ ਚੇਤਨਾ / ਸਮਝ ਵਿਕਾਸ ਕਰਕੇ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਵੇਗੀ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਕਸ ਦੀ ਸੰਕਲਪਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸਹੀ ਮਾਅਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਨਤ , ਵਿਕਾਸਮੁੱਖੀ ਅਤੇ ਸੱਚੀ ਆਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰ ਇਨਸਾਨ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਦੀ ਅਥਾਹ ਇੱਛਾ ਭਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ।
ਸਭਿਆਚਾਰ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀ ਉਪਰੋਕਤ ਸਮਝ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਰਦਿਆਂ ਕੈਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਦੇ ਆਧਾਰ ' ਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਅਤੇ ਕੀਮਤੀ ਸਿਧਾਂਤ, ਧਾਰਨਾ ਜਾਂ ਅੰਤਰ - ਸੂਝ ਇਹ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜੋਕੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਲਬਰੇਜ਼ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕਈ ਅਤਿ ਵਿਕਸਿਤ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਦੇਸ਼ , ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ , ਆਪਣੇ ਸਰਮਾਏ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਧਨਾਂ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ , ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਾਕਤਾਂ ਸਦਕਾ ਪੈਦਾ ਅਤੇ ਅਸਰ - ਅੰਦਾਜ਼ ਹੋਏ ਰੰਗ - ਬਰੰਗੇ ਸੰਚਾਰ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਾਰਗਰ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ ਭਰਵੀਂ ਵਰਤੋਂ ਦੁਆਰਾ , ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਇਸ ਮੂਲਭੂਤ ਬੇਹੱਦ ਉਪਜਾਊ ਅਤੇ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਸੋਚ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਖੁੰਢਾ ਕਰਨ , ਕਾਬੂ ਕਰਨ , ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਵਰਤਣ ਅਤੇ ਜੋੜਨ - ਤੋੜਨ ਦੇ ਨਾਲ - ਨਾਲ , ਸੋਚਾਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ , ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੰਨ - ਸੁਵੰਨਤਾ , ਵੱਖਰਤਾ ਅਤੇ ਮੌਲਿਕਤਾ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਕਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਦਾਬੇ ਹੇਠ ਰੱਖਣ ਦਾ ਸਫਲ ਯਤਨ ਵੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ । ਇਸ ਲਈ ਆਧੁਨਿਕ ਤੇਜ਼ - ਤਰਾਰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਪਰਿਪੇਖ ਵਿੱਚ , ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਵਰਤਾਰੇ ਦੀ ਸਹੀ ਸਮਝ ਲਈ , ਇਸ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਰੁਝਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਥਾਹ ਪਾਉਣੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ।
ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਾਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਇਲੈਕਟਰਾਨਿਕ ਅਤੇ ਗੈਰ - ਇਲੈਕਟਰਾਨਿਕ ਜਨ - ਸੰਚਾਰ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ( ਟੀ . ਵੀ . ਮੋਬਾਈਲ, ਇੰਟਰਨੈੱਟ , ਫ਼ਿਲਮਾਂ , ਪ੍ਰੈਸ , ਮੈਗਜ਼ੀਨ , ਕਿਤਾਬਾਂ ਆਦਿ ) ਦੀ ਮੰਡੀ ਜਾਂ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਤਾਕਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਘੋਰ ਖਪਤਵਾਦੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧਾਵਾ ਦੇਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜਾਂ ਕੁਵਰਤੋਂ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਵਿਧੀ - ਵਿਧਾਨ ਅਤੇ ਵਿਆਕਰਣ ਬਾਰੇ ਰੋਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਦੀ ਸਮਝ ਦਾ ਨਿਚੋੜ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਪਰ ਕਾਬਜ਼ ਜਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ , ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਪਰ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਵੱਧ ਸੰਗਠਿਤ ਇਸ ਸਾਧਨ ਸੰਪਨ ਵਰਗ ( ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਜਗਤ ) ਨੇ , ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਰੰਗ - ਬਰੰਗੇ , ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਅਤਿ ਲੁਭਾਵਣੇ , ਲੁਕਵੇਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਢੰਗ - ਤਰੀਕਿਆਂ ਅਤੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਤਾਰਮਿਕ ਜਾਂ ਝੂਠੇ ਯਥਾਰਥਾਂ ( Hyper - relities ) ਨਾਲ , ਅਸੰਗਠਿਤ , ਅਵੇਸਲੇ ਅਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਬਹੁ - ਗਿਣਤੀ ਵਰਗ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਹੀਲੇ ਲੁੱਟਣਾ ਹੀ ਲੁੱਟਣਾ ਹੈ।
ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਅਤੇ ਅਮੋੜ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਮੰਡੀ ਤਾਕਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰੰਗ - ਬਰੰਗੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ( ਮੈਗਾ - ਮਾਲ ) ਅਤੇ ਖਪਤਵਾਦੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਵਧਾਵਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸਮੁੱਚੇ ਵਿਆਕਰਣ ਅਤੇ ਵੇਗਮਈ ਕੁਚੱਕਰ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਦਸਾ, ਦਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਦਾ ਨਿਕਟ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਇਹ ਸੂਤਰਿਕ ਖ਼ੁਲਾਸਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ 1850 ਈਸਵੀ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਮੰਨ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ , ਗਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਸਰਮਾਏਦਾਰ ਤਾਕਤਾਂ , ਵਿਗਿਆਪਨ ਜਾਂ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਜੁਗਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ , ਕੇਵਲ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਕਿਸੇ ਸੂਚਨਾ ਜਾਂ ਲੋੜ ਨੂੰ , ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਲਾਸੀਫਾਈਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਉਣ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੇ ਮਕਸਦ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਹੀ ਕਰਿਆ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ । ਇਹ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿ 1850 ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਹੋਇਆ ਇਹ ਰੁਝਾਨ , ਅਗਲੇ ਲਗਭਗ 90-95 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਹੌਲੀ - ਹੌਲੀ ਪ੍ਰਫੁਲਿਤ ਅਤੇ ਪੱਕੇ ਪੈਰੀਂ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਪਰ ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਦੇ ਖ਼ਾਤਮੇ ( 1945 ਈਸਵੀ ) ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਦੇ ਉਤਰ - ਆਧੁਨਿਕ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਮਗਰਮੱਛ ਵਾਂਗ ਵਿਕਰਾਲ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸੰਸਾਰ ਪੱਧਰੀ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਤਾਕਤਾਂ ( ਬਹੁ - ਕੌਮੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ) ਨੇ ਜਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ' ਵਿਗਿਆਪਨ ਦੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਾ ਉੱਪਰ ਨਿੱਠ ਕੇ ਦਿਮਾਗ ਖਪਾਉਂਦਿਆਂ , ਇਸਦੀ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਲੈਣ ਪਿਛੋਂ , ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਕਲਾਤਮਕ ' ਅਤੇ ' ਵਿਗਿਆਨਕ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ ਉਸਾਰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਉਤਾਰਦਿਆਂ , ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤਿਆਰ ਮਾਲ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ , ਤੇਜ਼ - ਤਰਾਰ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਪ੍ਰਾਪੋਗੰਡੇ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਹੌਲੀ - ਹੌਲੀ ਆਪਣੇ ਹਿਤਾਂ ਦਾ ਅਨੁਸਾਰੀ ਰੁਝਾਨ , ਮਾਹੌਲ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸਿਰਜਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਤਰਜੀਹਾਂ , ਰੁੱਚੀਆਂ , ਕਦਰਾਂ - ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ , ਸਿਖਾਉਣ ਅਤੇ ਜਚਾਉਣ ਵਿਆਪਕ , ਜਟਿਲ ਅਤੇ ਨਾਂਹ - ਪੱਖੀ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ ।
ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਢਾਂਚਿਆਂ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰਵਾਰ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਆਰਥਿਕ, ਰਾਜਸੀ , ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ , ਧਾਰਮਿਕ , ਅਕਾਦਮਿਕ ਆਦਿ ਗਠਜੋੜਾਂ ਅਤੇ ਲੁਟੇਰਾ ਮਾਫ਼ੀਆ ਗਠਨਾਂ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਜੁਗਤ ਦੇ ਵਿਆਖਿਆ - ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਰੋਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਦੀ ਗਹਿਰੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸਮਝ ਇਹ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਸੀ ਅਹੁਦਿਆਂ ਉੱਪਰ ਕਾਬਜ਼ ਵਰਗ ਨੇ , ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਫ਼ਾਇਦਿਆਂ ਅਤੇ ਵਧੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਅਭਿਲਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸੱਤਾ ਦੇ ਨਾਲ - ਨਾਲ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ / ਮੰਡੀ ਤਾਕਤਾਂ ( ਅਤਿ ਸੰਗਠਿਤ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਜਗਤ ) ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਹੱਥਠੋਕਾ ਬਣੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੰਚਾਰ - ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਹਥਿਆਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਰਵੀਂ ਗੈਰ - ਮਿਆਰੀ ਅਤੇ ਅਨੈਤਿਕ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ , ਜਨਤਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੂਝਵਾਨ ਸਰੋਤਾ ਜਾਂ ਆਜ਼ਾਦ ਇਨਸਾਨ ਜਾਂ ਨਾਗਰਿਕ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਥਾਂ , ਵਸਤੂ , ਭੀੜ ਜਾਂ ਹਜ਼ੂਮ ਅਰਥਾਤ ਮਹਿਜ਼ ਵੋਟਰ ਤੱਕ ਘਟਾ ਜਾਂ ਸੀਮਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ।
ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਆਮਜ਼ ਦੀ ਸਮਝ ਹੈ ਕਿ ਉੱਤਰ - ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਦੀਆਂ ਚਾਲਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮ, ਜਾਤੀ ਆਦਿ ਵੱਖਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਰੰਗ - ਬਰੰਗੇ ਭਾਰਮਿਕ ਪਾੜ ਉਸਾਰ ਕੇ , ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਾਈਲੱਗ , ਚੰਚਲ , ਪੂਰਵਾਗ੍ਰਾਹੀ , ਕੰਨਾਂ ਦੇ ਕੱਚੇ , ਪ੍ਰਤੀਕਰਮੀ , ਅਧੀਰ , ਬੇਚੈਨ , ਸਨਕੀ , ਮਕਾਨੀਕਲ , ਛੇਤੀ ਉਛਾਲਾ ਅਤੇ ਉਬਾਲਾ ਖਾ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਬਣਾ ਕੇ , ਕਿਸੇ ਦੇ ਚਲਾਏ ਮੋਹਰੇ ਵਾਂਗ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਬੇਮੁਹਾਰ ' ਭੀੜ ' ਦਾ ਰੂਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ । ਉਪਰੋਂ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸਾਰੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਮੁੱਚੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਨਿਆਂਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੂੰਜੀਪਤੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤਾਂ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਖੋਰਾ ਲਾ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਸ , ਆਸਥਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਤਬਾਹ ਕਰਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ।
ਐਸੀਆਂ ਵਿਕਰਾਲ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾਧਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇਖੀ ਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ, ਮਨੁੱਖੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਆਦਿ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੀਆਂ ਨਾਬਰੀ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਇਜ਼ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ - ਵਿਰੋਧੀ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਘਾਤਕ ਜਾਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਗਰਦਾਨ ਕੇ , ਸਿਹਤਮੰਦ , ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਅਤੇ ਵੱਖਰੀ ਰਾਇ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਸਿਰਜੇ ਸਟੇਟ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਹਥਿਆਰਾਂ ( ਪੁਲੀਸ , ਮਿਲਟਰੀ , ਕੋਰਟਾਂ ਆਦਿ ) ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਥਾਂ ਆਪਣੇ ਹਿਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਜਾਂ ਸੇਵਾ ਲਈ ਵਰਤ ਕੇ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਡਰ ਅਤੇ ਦਹਿਸ਼ਤ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਉਸਾਰ ਕੇ ਜਾਗਰੂਕ , ਪ੍ਰਤੀਬੱਧ ਅਤੇ ਸੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਿਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਖਰੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਜਜ਼ਬਾਤਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਰੋਹਾਂ ਨੂੰ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ' ਤੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਦੱਬ ਕੇ ਰੱਖਣ ਦੇ ਐਸੋ ਅਕਰਮਕ ਅਤੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਰੁਝਾਨ / ਸਭਿਆਚਾਰ ( ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜੁਬਾਨਬੰਦੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨਾਲ ਨੂੜੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਮਨੋਹਾਲਤ ) ਦੇ ਧਾਰਨੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਟੇਟ ਦੀਆਂ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਬਦਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਵਧੀਕੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਚੁੱਪੀ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰੀ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ।
ਗਿਣ - ਮਿੱਥ ਕੇ ਐਸਾ ਭਿਆਨਕ ਦਹਿਸ਼ਤੀ ਮਾਹੌਲ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਪਿੱਛੇ ਸਟੇਟ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਾਬਰੀ ਅਤੇ ਵਿਦਰੋਹ ਦੀ ਕੋਈ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਅਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਆਵਾਜ਼ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਨਾ ਉਠਾ ਸਕੇ । ਇਵੇਂ ਕੁਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਤਥਾਕਥਿਤ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾਧਾਰੀਆਂ ਦੇ ਲੋਟੂ ਕਾਰਜਾਂ, ਭੈੜਾਂ , ਅਨਿਆਂ ਅਤੇ ਧੱਕਿਆਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਵਿਰੋਧ ਸਵੀਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇਣ , ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਉਂਗਲ ਨਾ ਚੁੱਕਣ ਦੇਣ , ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭੀੜ ਅਤੇ ਫਿਰ ਭੀੜ ਦੇ ਦੰਗਈਆਂ ਅਤੇ ਫਸਾਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਮੁੱਚੇ ਨਾਂਹ - ਪੱਖੀ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਰੋਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਜਨਤੰਤਰੀ ਢਾਂਚੇ ਲਈ ਤਾਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਮੰਨਦਾ ਹੀ ਹੈ , ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸਿਰਜਣ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅੜਿੱਕਾ ਵੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।
ਜਾਣ ਪਛਾਣ
ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਸ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੱਛਮੀ ਚਿੰਤਕ ਅਤੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਹੋਏ ਹਨ। ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੇ ਚਿੰਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੁਹਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨਾਲ ਕਲਾ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ, ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਖੇਡ ਵਿਗਿਆਨ, ਰਾਜਨੈਤਿਕ ਆਦਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰਚਿਆ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆ ਦਾ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਅਧਿਐਨ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਸ ਨੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਘੜੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲੇ ਆ ਰਹੇ ਸ਼ੰਕਾਜਨਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਧਿਐਨ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਚਾਰ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਿੱਖਿਅਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਢੁੱਕਵੇਂ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੇ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਬਾਰੇ ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਆਪਣੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ। ਅੱਗੇ ਅਸੀਂ ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਬਾਰੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਅਧਿਐਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਸ ਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਮ ਰੇਮੰਡ ਹੈਨਰੀ ਵਿਲੀਅਮਸ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 31 ਅਗਸਤ 1921 ਈ: ਲਲਾਨਫੀਹੈਂਗਲ ਕਰੂਕੋਰਨੀ, ਵੇਲਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਵੇਲਸ਼ ਅਕੈਡਮਿਕ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ ਸਨ। ਉਹ ਨਿਊ ਲੈਫਟ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵ੍ਹਾਲੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ, ਰਾਜਨੀਤੀ, ਸੰਸੰਕ੍ਰਿਤੀ, ਮਾਸਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਭਿਆਚਾਰ ਬਾਰੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਕਲਾ ਦੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੱਗਪਗ 7,50,000 ਕਾਪੀਆਂ ਇਕੱਲੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਿਕ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਕੁੱਝ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਸ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੇਲਵੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਜਿਥੇ ਸਾਰੀਆਂ ਹੀ ਰੇਲਵੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵੋਟਾਂ ਸਨ। ਜਿਥੇ ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸਨ। ਉਸੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੈਲਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਉਥੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ Anglicisea ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਕੋਲ ਫਿਰ ਵੀ ਇੱਕ ਮਜਬੂਤ ਵੈਲਸ਼ ਪਛਾਣ ਸੀ। ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਉਥੇ ਉਸ ਨਾਲ ਮਜਾਕ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਨੋਰਮਾ ਨਾਲ ਆਇਆ ਹੈ। ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਸ ਨੇ ਕਿੰਗ ਹੈਨਰੀ ਅੱਠਵੇਂ ਦੇ ਐਬਰਗਵੇਨੀ ਦੇ ਵਿਆਕਰਨ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਨਾਜੀਵਾਦ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਨਾਜੀਵਾਦੀ ਉਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦੇ ਕੇ ਗਏ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਸ 14 ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਪੇਨੀ ਸਿਵਲ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਸ ਦਾ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਧਾਰਨਾ ਵਿੱਚ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਆਉਣਾ ਸਭ ਵਿੱਚ ਚਰਚਿੱਤ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੀ ਬਰਤਾਨੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਬੁੱਕ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਛਪੀ 'Red Star' ਚੀਨ ਨਾਲੋਂ ਜਿਆਦਾ ਇਤਾਲਵੀ ਹਮਲੇ ਦਾ ਜਿਕਰ ਸੀ।ਉਸ ਸਮੇਂ ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਸ ਰਾਸਟਰ ਦੀ ਇੱਕ ਲੀਗ ਦਾ ਸਮਰਥਕ ਸੀ ਇਸ ਲੀਗ ਦਾ ਉਸਨੇ ਜੋਰਦਾਰ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਸ ਨੇ 1837 ਈ: ਜਨੀਵਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ। ਜਨੀਵਾ ਨੇ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਪਵੇਲੀਅਨ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਐਗਜੀਬੀਸ਼ਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। ਉਥੇ ਉਸਨੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ ਦੀ ਇੱਕ ਕਾਪੀ ਖਰੀਦੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪੜਿਆ।
ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ
ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਸ ਨੇ ਕੇਮਬਰਿਜ ਦੇ ਤਿਰਨਟੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਉਸਨੇ ਬਰਤਾਨੀਆਂ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ‘ਐਰਿਕ ਹਾਬਸਬਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਰੂਸੋ-ਹਿਬਰੂ ਜੰਗ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਪਰਚਾ ਲਿਖਣ ਦਾ ਕੰਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮੱਗਰੀ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਲਿਖ ਕੇ ਦੇਵੇਗਾ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅਕਸਰ ਹੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸੀ ਜਿੰਨਾਂ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤਾ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ਵਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਕੁੱਝ ਤਰਤੀਬ ਵਾਰ ਅਤੇ ਢੁੱਕਵਾਂ ਲਿਖਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਹੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ ਸਰਕਾਰ ਸੋਵਿਅਤ ਸੰਘ ਵਿਰੁੱਧ ਰੂਸ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛੁਕ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਨਾਜੀਆ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਹੋਣ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ।
ਬਾਲਗ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਨ
ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਸ ਨੇ 1946 ਈ: ਵਿੱਚ ਕੈਮਬਰਿਜ ਦੇ ਤਿਰਨਟੀ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਐਸ.ਏ. ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁੱਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਉਹ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਉਸਤਾਦ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ 1951 ਈ: ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਆਰਮੀ ਵਿੱਚ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨੌਕਰੀ ਅਤੇ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਲੜਾਈ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰੁਤਬੇ ਅਤੇ ਜਮੀਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਥੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਮੁੱਢਲਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ
1958 ਈ: ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਸ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ‘ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸੋਸਾਇਟੀ‘ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸਫਲਤਾ ਦਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਲੰਬੇ ਇਨਕਲਾਬ ਨੇ ਵਿਲੀਅਮਸ ਦੇ ਲਿਖੇ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਰੀਡਰਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਮੈਨਚੇਸਟਰ ਗਾਰਡੀਅਨ ਅਖਬਾਰ ਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਰੇਗੂਲਰ ਲਿਖਾਰੀ ਅਤੇ ਸਮੀਖਿਅਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਦੇ ਬਾਲਗ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਕੇਮਬ੍ਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ ਸਾਲ ਉਸ ਲਈ ਜਰੂਰੀ ਅਨੁਭਵ ਬਣ ਗਏ ਸਨ। ਵਿਲੀਅਮਸ ਆਪਣੇ ਆਪਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕੇਮਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਓਪਰਾ ਸਮਝਦਾ ਜਾਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਵਿਲੀਅਮਸ ਕੋਲੋਂ ‘ਅ ਬੁੱਕ ਕਾਲਡ ਮਾਈ ਕੇਮਬਰਿਜ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਕੀ ਇਹ ਮੇਰਾ ਕੇਮਬਰਿਜ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟ ਸੋਚ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉੱਤਰ ਸਨ।
ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਸ ਦੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ
ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਸ ਨੇ ‘ਮਾਰ੍ਹਲ ਮੈਕਲੁਹਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਲਿਖਤ [ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਤੇ ਸਮਾਜ] ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਲੇਖ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਟੈਲੀਵਿਯਨ ਦਾ ਇੱਕ ਅਧਿਆਇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1974 ਈ: ਵਿੱਚ ਉਹ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਫਾਰਮ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਸ ਨੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਵਿਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਉਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਜਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਸਮਾਜ ਉੱਪਰ ਫੈਲ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਲੇਵਰ ਵਿੱਚ ਲੈ ਰਹੀ ਹੈ। ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਸ ਦਾ ਖਾਸ ਧਿਆਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਪੱਖੋਂ ਗਿਆਨ ਦਵਾਉਣਾ ਸੀ। ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਵ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੁਕੰਮਲ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਸ ਨੇ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਜਿਆਦਾ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨ ਦੀ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਲੋੜ ਹੈ।
ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ (ਸੋਸਾਇਟੀ)
ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਬਾਰੇ ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਸ ਦੀ ਪੁਸਤਕ 1958 ਈ: ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਸੀ। ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਸ ਇੱਕ ਵੈਲਸ਼ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਸ ਨੇ ਵਿਚਾਰ ਦਿੱਤੇ ਕਿ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਅਠਾਰਵੀਂ ਅਤੇ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਪੱਛਮੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਇਆ ਜਾਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰ ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਬਾਰੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ, ਰਿਵਾਇਤੀ ਸਮਾਜਿਕ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੋਚ ਨੂੰ ਉਲਟਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਵਿਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਬਹਿਸ ਵਿੱਚ ਸਨਅਤੀ ਜਾਂ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਮਾਜਿਕ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪੱਖ ਵਲੋਂ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਕਰ ਕੇ ਅਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਬਰਤਾਨੀਆਂ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੇਖਕ ਜਾਂ ਲਿਖਾਰੀ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਸ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਜੋ ‘ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ (Culture and Society) ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ Chatto and Windus Publication ਵਲੋਂ ਸੰਨ 1958 ਈ: ਵਿੱਚ ਛਾਪੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਸ ਨੇ ‘ਸ਼ਬਦ: ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਨਾਮ ਉੱਪਰ ਵੇਲਸ਼ ਮਾਰਕਸਿਸਟ ਅਕਾਦਮੀ ਵਲੋਂ 1976 ਈ: ਵਿੱਚ ‘ਕਰੂਮ ਹੇਲਨ (Choom Heln) ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਵਲੋਂ ਛਪਵਾਈ ਸੀ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਅਮਸ ਨੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇੱਕ ਸੋ ਦੇ ਕਰੀਬ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਕਲਾ, ਨੋਕਰਸ਼ਾਹੀ, ਸਭਿਆਚਾਰ, ਪ੍ਰਬੰਧ, ਜਨਤਾ, ਕੁਦਰਤ, ਇਨਕਲਾਬ ਸਮਾਜ, ਲੋਕ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਨ। ਜਿਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਕਾਫੀ ਮੱਤਭੇਦ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਸ ਨੇ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਪਰਖ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉੱਪਰੋਕਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਢੁੱਕਵੇਂ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੇ ਵੀ ਗਏ ਸਨ।
ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਨ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਪਥਿਰੀ
ਪਥਿਰੀ ਆਟੇ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰਾਂ ਦਾ ਪੈਨਕੇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਆਟੇ ਤੋਂ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਮਾਲਾਬਾਰ ਦੇ ਮਪਿਲਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਰਲ, ਮਾਲਾਬਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਪਕਵਾਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਪਿੱਸੇ ਚੌਲਾਂ ਦਾ ਆਟਾ ਗੁੰਨ ਕੇ ਓਆਦੁ ਨਾਲ ਦੇ ਪੈਨ ਵਿੱਚ ਪਾਕੇ ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸੋਕ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂਕਿ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਨਰਮ ਹੋ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਸਵਾਦ ਬਣ ਜਾਵੇ। ਪਥਿਰੀ ਨੂੰ ਮਾਲਾਬਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ "ਅਰੀ ਪਥਿਰੀ" ਜਾਂ "ਪਥਿਲ" ਆਖਦੇ ਹਨ। ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪਥਿਰੀ ਦਾ ਅਰਥ ਪੇਸਟਰੀ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕੀ ਪਥਿਰੀ ਮਾਲਾਬਾਰ ਦੇ ਅਰਬੀ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਬਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਅੱਜ ਪਥਿਰੀ ਕੇਰਲ ਦੇ ਮੁਸਲਿਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਆਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਖਾਣੇ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਮਜ਼ਾਨ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਵਰਤ ਦੇ ਭੋਜਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪਕਵਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਾਣਾ
ਫਰੀਡਾ ਕਾਹਲੋ
ਫਰੀਡਾ ਕਾਹਲੋ ਦੇ ਰਿਵੇਰਾ (ਮਾਗਦਾਲੇਨਾ ਕਾਰਮੇਨ ਫਰਿਏਡਾ ਕਾਹਲੋ ਵਾਈ ਕਾਲਦੇਰੋਨ ਵਜੋਂ ਜਨਮੀ, 6 ਜੁਲਾਈ, 1907 - 13 ਜੁਲਾਈ, 1954) ਕੋਯੋਆਕਾਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਇੱਕ ਮੈਕਸੀਕਨ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸੀ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਤਮ ਚਿਤਰਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿਧ ਸੀ। ਫਰੀਡਾ ਕਾਹਲੋ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜਰਮਨ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਮੈਕਸੀਕਨ ਸਨ। ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਰੀੜ ਦੀ ਹੱਡੀ ਵਿੱਚ ਨੁਕਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸਿਧੀ ਖੜੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਓਮਰ ਵਿੱਚ ਪੋਲੀਓ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਲੱਤ ਦੂਸਰੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਤਲੀ ਹੋ ਗਈ। ਜਵਾਨੀ ਵੇਲੇ ਫੇਰ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਸੜਕ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਹੱਥ, ਪੈਰ,ਕਮਰ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਕਈ ਪਸਲੀਆਂ ਟੁੱਟ ਗਈਆਂ। ਲੰਮਾਂ ਸਮਾ ਬਿਸਤਰੇ ਤੇ ਓਸਨੇ ਅਸਿਹ ਪੀੜਾ ਸਹੀ। ਉਹ ਕਿਹਾ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਮੈ ਕੇਵਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੇਖ ਸਕਦੀ ਹਾਂ ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਹੀ ਚਿਤਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹਾਂ। ਫਰੀਡਾ ਕਾਹਲੋ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਮਹਿਬੁਬ ਚਿਤਰਕਾਰ ਜੋਸ਼ ਬਾਰਤੋਲੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਪੱਤਰ ਲਿਖੇ।
ਧਰਮਯੁਗ
ਧਰਮਯੁਗ ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਸਚਿੱਤਰ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਸੀ ਜੋ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਸਾਲ 1949 ਤੋਂ 1993 ਤੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਹ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 1949 ਤੋਂ ਬੰਬਈ ਦੀ ਡਾਲਮੀਆ ਪ੍ਰੈਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ  ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਸਚਿੱਤਰ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨਵ ਯੁਗ  ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ 1932 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਡਾਲਮੀਆ ਸਮੂਹ ਨੇ 1948 ਵਿੱਚ ਬੇਨੇਟ, ਕੋਲਮੈਨ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ ਲਿਮਟਿਡ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਵੱਖ ਕੀਤੀ, ਧਰਮਯੁਗ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਸਮੂਹ ਦੇ ਨਾਲ ਰਿਹਾ। ਇਸਦੇ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪੰਡਤ ਸੱਤਿਆਕਮ ਵਿਦਾਲੰਕਰ ਸੀ। ਜਦੋਂ 1960 ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਨਾਟਕ, ਅੰਧਾ ਯੁਗ, 1953 ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ-ਨਾਟਕਕਾਰ  ਧਰਮਵੀਰ ਭਾਰਤੀ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਬੜਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਧਰਮਵੀਰ ਭਾਰਤੀ  ਨੇ 1960 ਤੋਂ 1987 ਤੱਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਇੱਕ ਸਮਰਪਿਤ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਦਾ ਪਾਤਰ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਸਾਥੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਰੰਕੁਸ਼ ਮੰਨਦੇ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਦੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਗਣੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਸੰਪਾਦਕ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਗਣੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਸਚਦੇਵ ਨੇ ਇਹ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਨੇ 1997 ਵਿੱਚ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
ਸਮਗਰੀ ਅਤੇ ਮਹੱਤਤਾ
ਰਸਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ, ਕਲਾ, ਫੈਸ਼ਨ, ਸਭਿਆਚਾਰ, ਗਲਪ, ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਕਾਮਿਕਸ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। (ਹਾਲਾਂਕਿ ਨਾਮ ਧਰਮਯੁਗ ਕਾਲ਼ਖੰਡ ਦਾ ਲਖਾਇਕ ਹੈ) ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕਾਂ ਅਤੇ ਕਵੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਵਾਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਛਪਦੀਆਂ ਸਨ। ਆਬਿਦ ਸੁਰਤੀ, ਦਾ ਸਿਰਜਿਆ ਇੱਕ ਕਾਰਟੂਨ ਪਾਤਰ ਢੱਬੂਜੀ  ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਬਾਕਾਇਦਾ ਫੀਚਰ ਸੀ। ਕਾਰਟੂਨਿਸਟ ਕਾਕ ਦੇ ਕਾਰਟੂਨ ਵੀ ਬਾਕਾਇਦਾ ਛਪਦੇ ਸਨ।
ਧਰਮਯੁਗ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਤਿਕਾਰਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਧਰਮਯੁਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਣ ਨਾਲ਼ ਕੀਤੀ। ਧਰਮਯੁਗ ਨੇ ਜੇਪੀ ਸਿੰਘਲ ਵਰਗੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਂਟਿੰਗ 1954 ਵਿੱਚ ਧਰਮਯੁਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਇਸ ਦਾ ਬੰਦ ਹੋਣਾ ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਹਿੰਦੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀ ਗਾਥਾ ਦਾ ਦੁਖਦਾਈ ਅੰਤ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਇੱਕਸਮੇਂ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਪੀਆਂ ਛਪਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਮ੍ਰਿਣਾਲ ਪਾਂਡੇ ਅਤੇ ਰਾਜੇਸ਼ ਜੋਸ਼ੀ ਵਰਗੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਵੇਂ ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕਾਂ ਅਤੇ ਕਵੀਆਂ ਨੂੰ ਮੰਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਮੋਹਨ ਰਾਕੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਟਕ ਆਧੇ ਅਧੂਰੇ ਨੂੰ ਲੜੀਵਾਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਸੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੇ ਛਾਪਿਆ ਸੀ।  ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵੀ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ
ਫਰੀਡਾ ਕਾਹਲੋ
ਉਹ ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੇਸਟਿਜੋ ਮਾਂ ਦੇ ਘਰ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਕਾਹਲੋ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਚਪਨ ਅਤੇ ਬਾਲਗ ਜੀਵਨ ਲਾਓ ਕਾਸਾ ਅਜ਼ੂਲ ਵਿਖੇ ਬਿਤਾਇਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਘਰ ਕੋਯੋਆਕਨ- ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫਰੀਦਾ ਕਾਹਲੋ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਪੋਲੀਓ ਕਾਰਨ ਅਪਾਹਜ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਕਾਹਲੋ ਅਠਾਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬੱਸ ਹਾਦਸੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਸਕੂਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਉਮਰ ਭਰ ਦਰਦ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਆਪਣੀ ਸਿਹਤਯਾਬੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਕਲਾਕਾਰ ਬਣਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਕਲਾ ਦੇ ਸ਼ੌਕ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਗਈ।
ਕਾਹਲੋ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 1927 ਵਿੱਚ ਮੈਕਸੀਕਨ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਉਸ ਦੀ ਮੈਕਸੀਕਨ ਕਲਾਕਾਰ ਡਿਆਗੋ ਰਿਵੇਰਾ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਨੇ 1928 ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1920 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਤੇ 1930 ਦੇ ਆਰੰਭ 'ਚ ਮੈਕਸੀਕੋ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਸਫ਼ਰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਲਾਤਮਕ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ, ਮੈਕਸੀਕਨ ਲੋਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਛੋਟੇ ਸਵੈ-ਪੋਰਟਰੇਟ ਪੇਂਟ ਕੀਤੇ ਜੋ ਪ੍ਰੀ-ਕੋਲੰਬੀਆ ਅਤੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਨੇ ਅਤਿਰਿਕਤਵਾਦੀ ਕਲਾਕਾਰ ਆਂਡਰੇ ਬ੍ਰਿਟਨ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਾਹਲੋ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਇਕੱਲੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਜੂਲੀਅਨ ਲੇਵੀ ਗੈਲਰੀ ਵਿਖੇ 1938 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ; ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਇੱਕ ਸਫ਼ਲਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ 1939 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਫ੍ਰੈਂਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਘੱਟ ਸਫ਼ਲ ਰਹੀ, ਲੂਵਰੇ ਨੇ ਕਾਹਲੋ, "ਦਿ ਫਰੇਮ" ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੇਂਟਿੰਗ ਖਰੀਦੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲੈਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਮੈਕਸੀਕਨ ਕਲਾਕਾਰ ਬਣ ਗਈ। 1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਕਾਹਲੋ ਨੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਲਾ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਐਸਕੁਏਲਾ ਨਸੀਓਨਲ ਡੀ ਪਿੰਟੂਰਾ, ਐਸਕੱਲਟੂਰਾ ਯ ਗ੍ਰਾਬਾਡੋ "ਲਾ ਐਸਮੇਰਾਲਡਾ" ਵਿਖੇ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਅਤੇ ਸੇਮੀਨਾਰੋ ਡੀ ਕੁਲਟੁਰਾ ਮੈਕਸੀਕਾਣਾ ਦੀ ਇੱਕ ਬਾਨੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਕਾਹਲੋ ਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾ-ਕਮਜ਼ੋਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਸਿਹਤ ਉਸੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਘਟਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ 1953 ਵਿੱਚ 47 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ 'ਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਪਹਿਲਾਂ 1953 ਵਿੱਚ ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਇਕਲੌਤੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਲਗਾਈ ਸੀ।
ਟਰਾਂਸਫਾਰਮਰ
ਟਰਾਂਸਫ਼ਾਰਮਰ ਇੱਕ ਬਿਜਲਈ ਮਸ਼ੀਨ ਹੈ ਜੋ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਇੰਡਕਸ਼ਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਦੋ ਜਾਂ ਦੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਰਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਪਾਸੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਉੱਪਰ ਕਿਸੇ ਵਧੀਆ ਚਾਲਕ ਦੀ ਤਾਰ (ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਾਂਬਾ) ਦੁਆਰਾ ਵਾਇੰਡਿੰਗ ਕੀਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੁਆਇਲਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਟਰਾਂਸਫ਼ਾਰਮਰ ਦੀ ਇੱਕ ਕੁਆਇਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲਵਾਂ ਕਰੰਟ ਇੱਕ ਬਦਲਵੀਂ ਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫ਼ੀਲਡ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਕੁਆਇਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਦਲਵੀਂ ਈ.ਐਮ.ਐਫ. ਜਾਂ ਵੋਲਟੇਜ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੋ ਕੁਆਇਲਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾਵਰ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫ਼ੀਲਡ ਦੁਆਰਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਕੁਆਇਲਾਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। 1831 ਵਿੱਚ ਖੋਜੇ ਗਏ ਫੈਰਾਡੇ ਦੇ ਇੰਡਕਸ਼ਨ ਦੇ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਇਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਟਰਾਂਸਫ਼ਾਰਮਰਾਂ ਨੂੰ ਏ.ਸੀ. ਵੋਲਟੇਜਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਜਾਂ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।