cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਘੁਮੁਰਾ ਨਾਚ
ਮਿਥਿਹਾਸ
ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਬੂਤਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਘਮੁਰਾ ਨਾਚ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਮਿੱਥਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਮਿਥਿਹਾਸ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕਵੀ ਸ਼ਿਵਮ ਭਸੀਨ ਪਾਂਡਾ ਨੇ 1954 ਵਿੱਚ ਘਮੁਰਾ ਜਨਮ ਬਿਧਾਨ ਲਿਖਿਆ। ਨੰਦਨੀ ਭਸੀਨ ਅਤੇ ਗਗਨੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਵੀ ਘਮੁਰਾ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਮਿੱਥ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਚੰਦਰ ਧਵਾਜਾ ਨੇ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਾਚ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਭੂਤ - ਕਰਤਾਬੀਰਯ ਅਸੁਰ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਚੰਡੀ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਅਨਾਦਿ ਦੇਵਤਾ ਦੁਰਗਾ, ਨੇ ਸਵਰਗ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੈਂਤ ਰਾਜੇ ਮਹਿਸਾਸੁਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ, ਯੰਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸਾਧਨਾਂ ਵਜੋਂ ਉਧਾਰ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਯੁੱਧ-ਸੰਗੀਤ ਯੰਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਘਮੁਰਾ ਸਾਜ਼ ਸੀ ਜੋ ਡੰਬਰੂ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ, ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਸਾਜ਼, ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਵੀਨਾ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਘਮੁਰਾ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸਰਲਾ ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੱਤਿਆ ਜੁਗ ਦੇ ਸਮੇਂ-ਜੇਨਾਬਲੀ-ਪਟਨਾ ਮਹਿਸਾਸੁਰ ਦੇ ਪੋਤੇ ਗੋਗਿੰਗ ਦੈਤਯ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਯੁੱਗ ਦਾ ਮਹਿਸਾਸੁਰ ਜੇਨਾਬਲੀ-ਪਟਨਾ ਅੱਜ ਦਾ ਜੂਨਾਗੜ੍ਹ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੇ ਮੱਧ ਪਰਬ ਵਿੱਚ, ਘੁਮੁਰਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਗੋਸਿੰਘ ਦੈਤਿਆ ਦੇ ਕਤਲ ਦੇ ਵਰਣਨ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਰਲਾ ਦਾਸਾ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮਹਿਸਾਸੁਰ ਦਾ ਰਾਣਾ-ਬਦਯਾ (ਯੁੱਧ ਸੰਗੀਤ) ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਕੁਝ ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਘਮੁਰਾ ਰਾਵਣ, ਲੰਕਾ ਦੇ ਰਾਖਸ਼ ਰਾਜਾ, ਅਤੇ ਲੰਕਾ-ਗੜ੍ਹ ਦਾ ਇੱਕ ਯੁੱਧ ਸੰਗੀਤ (ਰਾਣਾ-ਬਦਿਆ) ਸੀ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਾਵਣ ਦੀ ਮਨਪਸੰਦ ਦੇਵੀ ਲੰਕੇਸ਼ਵਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨੂੰਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਲੰਕਾ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੇਵੀ ਲੰਕੇਸ਼ਵਰੀ ਲੰਕਾ ਛੱਡ ਕੇ ਜੇਨਾਬਲੀ-ਪਟਨਾ (ਹੁਣ ਇਹ ਜੂਨਾਗੜ੍ਹ, ਕਾਲਾਹਾਂਡੀ ਹੈ) ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਈ ਆ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਿਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਤਾਲ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਬਾਰੇ ਮਿੱਥ ਹਨ। ਬਿੰਧਿਆ ਗਿਰੀ ਤੋਂ ਮਿਲੇ ਲੋਹੇ ਤੋਂ ਚੰਦਰਚੂੜਾ ਬੰਨ੍ਹਣੀ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਿਖਰ ਨੂੰ ਮਰੀ ਹੋਈ ਬੂਟਾ ਗਾਂ ਦੀ ਖੱਲ ਨਾਲ ਢੱਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਚਾਕਸ਼ਰ-ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਗੌਰਬ ਗੰਧਰਬ ਅਤੇ ਉਰਬਾਸੀ ਇਸ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਲ ਦੀ ਰਚਨਾ ਇੱਕ ਸੰਤ-ਕਸਯਪ ਰਿਸੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਨਿਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਤਾਲ ਨੂੰ ਰਾਧਾ-ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਲੋਕ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਘਮੁਰਾ
ਭਾਵੇਂ ਘਮੁਰਾ ਨੂੰ ਲੋਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਕਾਲਾਹਾਂਡੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਨਾਚ ਹੈ। ਇਹ ਅਣਜਾਣ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਸਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਜਾਤੀ ਅਧਾਰਤ ਨਾਚ ਸੀ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਘਮੂਰਾ ਲੋਕ ਨਾਚ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਕਬਾਇਲੀ ਨਾਚ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰ, ਇਹ ਲਗਭਗ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸ਼ਾਇਦ, ਘੁਮੂਰਾ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਾਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਜਾਤੀ-ਆਧਾਰਿਤ ਨਾਚ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਤਾਂ ਅਤੇ ਫਿਰਕਿਆਂ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਇਸਨੂੰ ਲੋਕ ਨਾਚ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਮੂਹਿਕ ਨਾਚ ਵਜੋਂ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਵਿਕਾਸ
ਘਮੁਰਾ ਨਾਚ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ, ਮਾਸਕੋ ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1">
ਤੋਕੂਗਾਵਾ ਸ਼ੋਗੁਨ
ਤੋਕੂਗਾਵਾ ਸ਼ੋਗੁਨ ਤਾਇਓ ਤੋਮੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੋਕੂਗਾਵਾ ਇਯੇ ਯਾਸੂ ਉਸ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣਿਆ। ਤੋਕੁਗਾਵਾ, ਤਾਇਓ ਤੋਮੀ ਦਾ ਆਪਣੇ ਸਾਮੰਤ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੈਨਿਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਪੂਰਬੀ ਮੱਧ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਯੇ ਦੋ ਦਾ ਵਾਸੀ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਤਾਇਓ ਤੋਮੀ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਨੋਬੂ ਨਾਗਾ ਅਤੇ ਤਾਇਓ ਤੋਮੀ ਆਪਣੀ ਗੱਦੀ ਨਾ ਬਚਾ ਸਕੇ। ਪਰ ਇਥੇ ਯਾਸੂ ਨੇ ਅਜਿਹੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੋਕੂਗਾਵਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਇਹ ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸ਼ਕਤੀ ਸੁਰੱਖਿਆਤ ਰਹਿ ਸਕੇ। ਤੋਕੂਗਾਵਾ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਮਹਾਨ ਸ਼ੋਗੁਨ ਸਾਲ ੧੬੦੩ ਤੋਂ ੧੮੬੮ ਤੱਕ ਅਜਿਹਾ ਰਾਜ ਕਾਇਮ ਕਰਕੇ ਕੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਾਪਾਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਇਬੇਰੀਆਈ ਟਾਪੂਨੁਮਾ
ਇਬੇਰੀਆਈ ਟਾਪੂਨੁਮਾ (ਅਸਤੂਰੀਆਈ, ਗਲੀਸੀਆਈ, ਲਿਓਨੀ, ਮਿਰਾਂਦੀ, ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਅਤੇ Península Ibérica, Península Ibèrica, ਆਰਾਗੋਨੀ ਅਤੇ Peninsula Iberica, Péninsule Ibérique, Iberiar Penintsula), ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਬੇਰੀਆ, ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਠੀਕ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਟਾਪੂਨੁਮਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਜੋਕੇ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਦੇਸ਼ ਸਪੇਨ, ਪੁਰਤਗਾਲ, ਅੰਡੋਰਾ ਅਤੇ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਅਤੇ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਦਾ ਬਰਤਾਨਵੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰਾਜਖੇਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੱਖਣੀ ਯੂਰਪੀ ਟਾਪੂਨੁਮਿਆਂ—ਇਬੇਰੀਆਈ, ਇਤਾਲਵੀ ਅਤੇ ਬਾਲਕਨ—ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਟਾਪੂਨੁਮਾ ਹੈ। ਇਹਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰ, ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੀਰੇਨੇ ਪਹਾੜ ਇਹਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਹਨ ਜੋ ਇਹਨੂੰ ਬਾਕੀ ਦੇ ਯੂਰਪ ਤੋਂ ਅੱਡ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਇਹ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਤਟ ਵੱਲ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਯੂਰਪ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਟਾਪੂਨੁਮਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਰਕਬਾ ਲਗਭਗ 582,000 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਸਿਰ ਅਤੇ ਗਰਦਨ ਦਾ ਕੈਂਸਰ
ਸਿਰ ਅਤੇ ਗਰਦਨ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਹੈ, ਜੋ ਮੂੰਹ, ਨੱਕ, ਗਲੇ, ਘੰਡੀ, ਸਾਇਨਸ, ਜਾਂ ਲਰੀਜੀਰੀ ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਿਰ ਅਤੇ ਗਰਦਨ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੰਢ ਜਾਂ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਗਲੇ ਦਾ ਦਰਦ ਜੋ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਨਿਗਲਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਜਾਂ ਅਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਸਾਧਾਰਣ ਖੂਨ ਨਿਕਲਣਾ, ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਸੋਜ਼ਸ਼ ਜਾਂ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਰਾਬ ਜਾਂ ਤੰਬਾਕੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ 75% ਸਿਰ ਅਤੇ ਗਰਦਨ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਜੋਖਮ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਪਾਰੀ, ਕੁੱਝ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਪੈਪਿਲੋਮਾਵਾਇਰਸ, ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਐਕਸਪੋਜਰ, ਕੁਝ ਕੰਮ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਐਕਸਪੋਜਰ ਅਤੇ ਐਪੀਸਟੋਨ-ਬੈਰ ਵਾਇਰਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸਿਰ ਅਤੇ ਗਰਦਨ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਕਵੈਮਕਸ ਸੈੱਲ ਕਾਰਸਿਨੋਮਾ ਕਿਸਮ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।  ਟਿਸ਼ੂ ਬਾਇਓਪਸੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਦਾਨ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫੈਲਾਅ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਮੈਡੀਕਲ ਇਮੇਜਿੰਗ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੇ ਟੈਸਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਤੰਬਾਕੂ ਜਾਂ ਅਲਕੋਹਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕਰਕੇ ਸਿਰ ਅਤੇ ਗਰਦਨ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।, ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਮ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਲਾਭਦਾਇਕ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦੀ, ਪਰ ਗਲੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਉੱਚ ਜੋਖਮ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨਾ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਿਰ ਅਤੇ ਗਰਦਨ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਇਲਾਜ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੇ ਇਸਦਾ ਛੇਤੀ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਨਿਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਨਿਦਾਨ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਕਾਰਨ ਅਕਸਰ ਨਤੀਜੇ ਖਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਸਰਜਰੀ, ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਥੈਰੇਪੀ, ਕੀਮੋਥੇਰੇਪੀ, ਅਤੇ ਟਾਰਗੇਟਿਕ ਥੈਰੇਪੀ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਸਿਰ ਅਤੇ ਗਰਦਨ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
2015 ਵਿੱਚ, ਸਿਰ ਅਤੇ ਗਰਦਨ ਦੇ ਕੈਂਸਰਾਂ ਨੇ 5.5 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ (ਮੂੰਹ 2.4 ਮਿਲੀਅਨ, ਗਲੇ 1.7 ਮਿਲੀਅਨ, ਅਤੇ ਲਾਰੀਐਕਸ 1.4 ਮਿਲੀਅਨ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਕਾਰਨ 379,000 ਮੌਤਾਂ (ਮੂੰਹ 146,000, ਗਲੇ 127,400, ਲੈਰੀਐਕਸ 105,900) ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸੱਤਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੈਂਸਰ ਹੈ ਅਤੇ ਕੈਂਸਰ ਤੋਂ ਮੌਤ ਦਾ ਨੌਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, ਲਗਭਗ 1% ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਬਿੰਦੂ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਪੁਰਸ਼ ਅਕਸਰ ਦੋ ਵਾਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਨਿਦਾਨ ਦੀ ਆਮ ਉਮਰ 55 ਅਤੇ 65 ਸਾਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ। ਵਿਕਸਿਤ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਨਿਦਾਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਔਸਤਨ 5 ਸਾਲ ਦੀ ਹੋਂਦ 42-64% ਹੈ।
ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਲੱਛਣ
ਗਲ਼ੇ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਾਫ਼ੀ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਜਾਪਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਗਰਦਨ ਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਪਾਸੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਲਸਿਕਾ ਨੋਡ, ਗਲ਼ੇ ਦੇ ਦਰਦ ਜਾਂ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਅਵਾਜ਼। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਗਲੇ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸ਼ਰਤਾਂ ਜਾਰੀ ਰਹਿ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਬਣ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਗਲੇ ਜਾਂ ਗਰਦਨ ਵਿੱਚ ਗੰਢ ਜਾਂ ਦਰਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਨਿਗਲਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਜਾਂ ਅਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਦਰਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੀਆਂ ਸੰਭਵ ਪਰ ਘੱਟ ਆਮ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿਹਰੇ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਕੁਝ ਸੁੰਨ ਹੋਣ ਜਾਂ ਅਧਰੰਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਮੂੰਹ
ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਸਕੁਐਮਸ ਸੈਲ ਕੈਂਸਰ ਆਮ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬੁੱਲ੍ਹ, ਜੀਭ, ਮੂੰਹ ਦਾ ਫਰਸ਼, ਗਿੰਗਵੀ, ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਤਾਲੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਮੂੰਹ ਦੇ ਕੈਂਸਰਾਂ ਤਮਾਕੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਬਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤੰਬਾਕੂ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਅਲਕੋਹਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕੈਂਸਰ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਜੀਭ, ਹੋਰ ਸਿਰ ਅਤੇ ਗਰਦਨ ਕੈਂਸਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਰਜਰੀ ਨਾਲ ਇਲਾਜ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮੌਖਿਕ ਕੈਂਸਰ ਦੀਆਂ ਸਰਜਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
ਚਮਿਆਰੀ (ਪਿੰਡ)
ਚਮਿਆਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਅਜਨਾਲਾ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਅਜਨਾਲਾ ਤੋਂ 7 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਫਤਿਹ ਗੜ੍ਹ ਚੂੜੀਆਂ ਰੋਡ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਲਗਪਗ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਫਾਸਲੇ ‘ਤੇ ਅਜਨਾਲਾ-ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਚੂੜੀਆਂ ਸੜਕ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਏਕੜਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਛੰਬ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਰਾਜਿਆਂ ਮਹਾਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਪਸੰਦੀਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰਗਾਹ ਸੀ। ਇਹ ਕਦੀ 2500-3000 ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਉਘਾ ਵਪਾਰਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਨਾਮ ਪੱਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਲੋਕਾ ਦੀ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਚਮੜੇ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੱਕ ਵੇਚੀਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਰਾਜਾ ਸਲਵਾਨ ਚੰਬਾ ਨਾਂ ਦੀ ਲੜਕੀ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ‘ਤੇ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਦੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਚੰਬਾ ਦੇ ਨਾਂ ‘ਤੇ ਹੀ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਂ ਚੰਬਿਆਰੀ ਜਾਂ ਚਮਿਆਰੀ ਪਿਆ। ਕਈ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਿੱਸਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਰਾਜੇ ਸਲਵਾਨ ਦੀ ਪਸੰਦੀਦਾ ਪਤਨੀ ਲੂਣਾ ਦੀ ਜਾਤ ‘ਤੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਸਲਵਾਨ ਨੇ ਸਾਰਾ ਪਿੰਡ ਪੱਕੀਆ ਇੱਟਾਂ ਨਾਲ ਉਸਾਰਿਆ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 28 ਖੂਹ ਲਵਾਏ।ਉਸ ਨੇ ਚਮਿਆਰੀ ਤੋਂ ਸਿਆਲਕੋਟ ਤੱਕ ਸਿੱਧਾ ਰਸਤਾ ਬਣਾਇਆ ਜੋ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਰਸਤੇ ‘ਤੇ ਪੱਕੇ ਰੋੜਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਸੀ। 1722 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਚਮਿਆਰੀ ਨੇ 1769 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਸਰਦਾਰ ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਇਆ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵੀ ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜਗੀਰ ਬਖਸ਼ੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ 1000 ਘੋੜ ਸਵਾਰ ਦੀ ਫੌਜ ਲੋੜ ਪੈਣ ‘ਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਨਿਯਤ ਸੀ। 1806 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਣ ਬਾਅਦ ਦੀ ਬਾਕੀ ਜਗੀਰ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਈ ਗਈ ਪਰ ਚਮਿਆਰੀ ਪਿੰਡ ਉਸ ਦੇ ਖਾਨਦਾਨ ਕੋਲ ਰਹਿਣ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਖਾਨਦਾਨ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਕਰਕੇ ਸੱਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਰਦਾਰ ਰਾਜੇਸ਼ਵਰ ਸਿੰਘ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਲੋਕ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਲੇਖੇ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਇਸੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਮਾਖੇ ਖਾਂ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਜਰਨੈਲ ਸਨ। ਸਿੱਖ ਫੌਜਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੰਧਾਰ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਫਤਿਹ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਮਾਖੇ ਖਾਂ ਤੋਪਚੀ ਸਨ। ਕਿਲ੍ਹਾ ਫਤਿਹ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਾਖੇ ਖਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੱਥ ਸੀ। ਮਾਖੇ ਖਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਨਵਰ ਹੁਸੈਨ 1947 ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਸ਼ੇਖੁਪੁਰਾ ਜਾ ਕੇ ਵਸ ਗਿਆ। ਇਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਮਿਲਖਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਨਰਵੜ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਆ ਕੇ ਵੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸਥਾਨ
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਤੁਲਸੀ ਦਾਸ ਭਗਤ ਦੀ ਸਮਾਧ ਹੈ। ਕਿਸਾਨੀ ਲਹਿਰ ਵੇਲੇ ਸਰਗਰਮ ਰਹੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਲਾਨੀ ਸਰਦਾਰ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਭੰਗਾਲੀ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਚੁਫੇਰੇ 4 ਢਾਬ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸੁੱਕਦਾ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 4500 ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 3000 ਵੋਟਰ ਹਨ। ਇਹ ਪਿੰਡ 'ਚ ਚਾਰ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਚਾਰ ਆਂਗਨਵਾੜੀ ਸੈਂਟਰ, ਤਿੰਨ ਬੈਂਕ, ਮਾਨਵ ਸੇਵਾ ਸੁਸਾਇਟੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪੇਂਡੂ ਸਮਾਜ
ਪੇਂਡੂ ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ? ਇਸ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ
ਪੇਂਡੂ ਸਮਾਜ
ਪਿੰਡ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਨਿੱਖੜਵਾ ਲੱਛਣ ਹੈ| ਪਿੰਡ ਵੱਡੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਛੋਟੇ ਵੀ| ਵੱਡੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ 'ਪੱਤੀਆਂ' ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ| ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜ, ਸੱਤ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋ ਵੱਧ ਪੱਤੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆ ਹਨ|
ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਭੂਗੋਲਿਕ,ਸਮਾਜਿਕ ਆਦਿ ਕਾਰਨਾ ਕਰਕੇ ਪੇਂਡੂ ਸਮਾਜ ਦੀ ਕੋਈ ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਕੁਝ ਪੇਂਡੂ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਪੇਂਡੂ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ | (ਪੰਨਾ 5)
ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਿਰਿਆਵਾਂ
ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਪੇਂਡੂ ਸਮਾਜ ਦੀ ਪ੍ਮੁੱਖ ਕਿਰਿਆ ਹੈ| ਕੁਦਰਤੀ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਸਾਂਭ - ਸੰਭਾਲ ਵੀ ਪੇਂਡੂ ਸਮਾਜ ਦੇ ਜ਼ਿੰਮੇ ਹੀ ਹੈ| ਏਸ ਤੋ ਛੁਟ ਸ਼ਹਿਰ - ਅਧਰਾਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਵੀ ਪੇਂਡੂ ਸਮਾਜ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ|
ਇਕਾਂਤ ਵਸਿਆ ਤੇ ਛੋਟਾ ਆਕਾਰ
ਪੇਂਡੂ ਸਮਾਜ ਦੀ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ |
ਘੱਟ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ
ਪੇਂਡੂ ਸਮਾਜ, ਜਿੱਥੇ ਕਿ ਆਮ ਕਰਕੇ ਅਨਪੜ੍ਤਾ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸੰਚਾਰ ਸਾਧਨ ਵੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਵਿੱਚ ਰੁਤਬੇ, ਸਮੂਹ ਜਾਂ ਇਥੋ ਤਕ ਕਿ ਧੰਦੇ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ|
ਬਦਲਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼
ਪਿੰਡ ਦੀਆ ਖਾਣ - ਪੀਣ ਦੀਆ ਆਦਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ | ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆ ਦੁਕਾਨਾਂ ਤੋ ਖਰੀਦੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆ ਹਨ | ਸੰਚਾਰ ਸਾਧਨਾਂ ਦਾ ਵੀ ਹੁਣ ਸੁਧਾਰ ਹੋ ਗਿਆ| ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਹੁਣ ਬੱਸਾਂ ਦੀਆ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਲਾਭ ਉਠਾਉਦੇ ਹਨ| ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਦਵਾ ਘਰ ਦੇ ਬਣ ਜਾਣ ਨਾਲ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਵੈਦ ਦੀ ਇਲਾਜ ਦੀਆ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੋਗਾ ਦੇ ਇਲਾਜ ਬਾਰੇ ਵਤੀਰੇ ਬਦਲ ਗਏ ਹਨ |
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਮਾਲਾਗਾ
ਮਾਲਾਗਾ ਆਂਦਾਲੂਸੀਆ, ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਸੂਬਾ, ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਅਤੇ ਮਲਾਗਾ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ।
ਕਾੜ੍ਹਨੀ
ਜਿਸ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਰਤਨ ਵਿਚ 14/15 ਕੁ ਲਿਟਰ ਦੁੱਧ ਨੂੰ, ਸਮੇਤ ਹੰਘਾਲ ਪਾਇਆ ( ਦੁੱਧ ਦੀ ਲਿਬੜੀ ਬਾਲਟੀ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਫੇਰ ਕੇ ਕਾੜ੍ਹਨੀ ਵਿਚ ਪਾਉਣ ਨੂੰ ਹੰਘਾਲ ਪਾਉਣਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ) ਹਾਰੇ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ ਉਬਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਾੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਾੜ੍ਹਨੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਾੜ੍ਹਨੀ ਵਿਚ ਕਈ ਇਸਤਰੀਆਂ ਖੀਰ ਵੀ ਬਣਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਸਨ/ਹਨ। ਕਾੜ੍ਹਨੀ ਵਿਚ ਬਣੀ ਖੀਰ ਦਾ ਰੰਗ ਵੀ ਕਾੜ੍ਹਨੀ ਵਿਚ ਕੜ੍ਹੇ ਦੁੱਧ ਵਰਗਾ ਲਾਲ ਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ/ਹੈ।
ਕਾੜਨੀ ਕਾਲੀ ਚਿਉਂਕਣੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ/ਹੈ। ਘੁਮਿਆਰ ਕਾੜ੍ਹਨੀ ਨੂੰ ਚੱਕ ਉਪਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਸੀ/ਹੈ। ਕਾੜ੍ਹਨੀ ਦਾ ਮੂੰਹ ਚਾਟੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਛੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ/ਹੈ। ਚਾਟੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਕਾੜ੍ਹਨੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦੇਣ ਲਈ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਦਰਨੀ ਤੇ ਧਾਪੀ ਨਾਲ ਥੋੜ੍ਹਾ-ਥੋੜ੍ਹਾ ਕੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ/ਹੈ। ਕਾੜ੍ਹਨੀ ਵਿਚ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦੁੱਧ ਕਾੜ੍ਹਨ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕਾੜ੍ਹਨੀ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਉਪਰ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਖੜਮਾ ਜਿਹਾ ਹੱਥ ਨਾਲ ਲੇਪ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ/ਹੈ। ਜਦ ਕਾੜ੍ਹਨੀ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਸੀ/ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਵੀ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ/ਹੈ। (ਹੋਰ ਵਿਸਥਾਰ ਲਈ, ਬਣਤਰ ਸਬੰਧੀ ਚਾਟੀ ਵੇਖੋ)।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਏਸਥਰ ਡੇਵਿਡ
ਏਸਥਰ ਡੇਵਿਡ (ਜਨਮ 17 ਮਾਰਚ 1945) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਯਹੂਦੀ ਲੇਖਕ, ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੂਰਤੀਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਬੇਨੇ ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਯਹੂਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ, ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2010 ਵਿੱਚ ਦ ਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਰਚੇਲ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।
ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਰੁਬੇਨ ਡੇਵਿਡ, ਇੱਕ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਪਸ਼ੂ ਡਾਕਟਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਕਨਕਰੀਆ ਝੀਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਮਲਾ ਨਹਿਰੂ ਜ਼ੂਲੋਜੀਕਲ ਗਾਰਡਨ ਅਤੇ ਬਾਲਵਤੀਕਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਸਾਰਾ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕਾ ਸੀ।
ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਬੜੌਦਾ ਦੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਿਆਜੀਰਾਓ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ, ਕਲਾ ਅਤੇ ਕਲਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਸੀ। ਉਥੇ ਉਸਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਸਾਂਖੋ ਚੌਧਰੀ ਨਾਲ ਹੋਈ, ਜੋ ਇੱਕ ਮੂਰਤੀਕਾਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੂਰਤੀ ਅਤੇ ਕਲਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸਿਖਾਇਆ। ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਕਲਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਕਲਾ ਦੀ ਸਮਝ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਸ਼ੇਠ ਚਿਮਨਲਾਲ ਨਗੀਨਦਾਸ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਕਾਲਜ, ਸੀਈਪੀਟੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਐਨਆਈਐਫਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ।
ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ
ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ (25 ਅਗਸਤ 1860 - 24 ਜੁਲਾਈ 1954) 29 ਸਤੰਬਰ 1914 ਦੇ ਬਜ ਬਜ ਘਾਟ ਕਲਕੱਤੇ ਦੇ ਖੂਨੀ ਸਾਕੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕੇਂਦਰੀ ਹਸਤੀ ਸੀ।
ਜੀਵਨ
ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 1860 ਨੂੰ ਸਰਹਾਲੀ ਕਲਾਂ,ਜਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ (ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸਰਦਾਰ ਹੁਕਮ ਸਿੰਘ ਸੀ ਤੇ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਬਚਪਨ ਸਮੇਂ ਹੀ ਉਹ ਰੁਜਗਾਰ ਲਈ ਮਲਾਇਆ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਠੇਕੇਦਾਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਗੁਰਦਿਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਥੋੜੀ ਵਿਦਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਆਖਰ ਉਹ ਵੀ ਮਲਾਇਆ ਚਲੇ ਗਏ ਤੇ ਆਪਣੇ ਬਾਪ ਵਾਂਗ ਹੀ ਠੇਕੇਦਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਲਿਆ। 1911 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾ ਨੇ ਜਬਰੀ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਅਵਾਜ਼ ਉਠਾਈ। ਉਨ੍ਹਾ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਫਸਰਾਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਲਿਖਤੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ ਜਿਹੜੇ ਗਰੀਬ ਪੇਂਡੂਆਂ ਤੋਂ ਵਗਾਰ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇੱਕ ਜਪਾਨੀ ਜਹਾਜ਼ ਕਾਮਾਗਾਟਾ ਮਾਰੂ 1914 ਵਿੱਚ ਕਿਰਾਏ ਤੇ ਲਿਆ ਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਲਈ ਚੱਲ ਪਏ। ਇਸ ਵਿੱਚ 372 ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਖ ਸਨ। ਉਹ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਤੋਂ 3 ਅਪ੍ਰੈਲ 1914 ਨੂੰ ਵੈਨਕੂਵਰ ਨੂੰ ਚੱਲ ਪਏ। ਇਹ ਜੱਥਾ 22 ਮਈ 1914 ਨੂੰ ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਪਰ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਬੰਦਰਗਾਹ ਤੇ ਲਾਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਗੱਲ ਨੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰੋਸ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਕ ਰਾਤ ਪੁਲੀਸ ਨੇ ਜਹਾਜ਼ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਟਕਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਫੈਲ ਗਈ। ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰਖੀਆਂ ਲੱਗ ਗਈਆਂ। ਕਨੇਡਾਈ ਭਾਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਕੜੀ ਤਲਖ਼ੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ।
ਏਸਥਰ ਡੇਵਿਡ
ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਹਦਾਸਾਹ-ਬ੍ਰਾਂਡੇਇਸ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ (ਐਚ.ਬੀ.ਆਈ.) ਨੇ ਸ਼ਾਲੋਮ ਇੰਡੀਆ ਹਾਊਸਿੰਗ ਸੁਸਾਇਟੀ ਨੂੰ ਹਦਾਸਾਹ-ਬ੍ਰਾਂਡੇਇਸ 2010–2011 ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ 12 ਯਹੂਦੀ ਨਾਰੀ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਉਭਾਰਿਆ ਗਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ "ਲਿਖਤ ਇੱਕ ਖਾਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ"। ਕੈਲੰਡਰ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਸੀ ਯਹੂਦੀ ਨਾਰੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ
ਕਾਮਾਗਾਟਾਮਾਰੂ ਜਹਾਜ ਬਾਰੇ ਬਿਆਨ
ਕਾਮਾਗਾਟਾਮਾਰੂ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚੱਲ ਰਹੇ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਉੱਪਰ ਸਰਕਾਰੀ ਵਕੀਲਾਂ ਨੇ ਕਈ ਸਾਰੇ ਝੂਠੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਏ। ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀਆਂ ਵਧੀਕੀਆਂ ਦਾ ਪਾਜ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਾਸਤੇ ਮੌਕਾ ਭਾਲ ਰਹੇ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਲਈ ਤਾਂ ਇਹ ਬਿੱਲੀ ਦੇ ਭਾਗੀਂ ਛਿੱਕਾ ਟੁੱਟਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਸੀ। ਉਹ ਝੱਟ ਇਸ ਬਿਆਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਜੁਟ ਗਿਆ। ਕਾਮਰੇਡ ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ ਗੜਗੱਜ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ ‘ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਆਪ’ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਗੜਗੱਜ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਦੇਸ਼ਭਗਤ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਬਾ ਜੀ ਆਪਣੀ ਹੱਡਬੀਤੀ ਸੁਣਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਬਿਆਨ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਦਾ ਕੰਮ ਗੜਗੱਜ ਨੇ ਕੀਤਾ। 261 ਪੰਨਿਆਂ ਉੱਤੇ ਲਿਖਿਆ ਇਹ ਬਿਆਨ 26 ਜੂਨ 1922 ਨੂੰ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪੜਤਾਲੀਆ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਉੱਤੇ ਪੈਰਾ ਵਾਰ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਦਿਆਂ ਸਾਰੇ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਦੌਰਾਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਹਾਕਮਾਂ ਦੀ ਬਦਨੀਤੀ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਜੱਗ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਬਿਆਨ ਅਦਾਲਤੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਜੱਗ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਵੱਗਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੁੰਦੀ। ਇਸ ਲਈ ਬਾਬਾ ਜੀ ਦਾ ਇਹ ਬਿਆਨ ਕਾਮਾਗਾਟਾ ਮਾਰੂ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਰਹੇ ਸਰਦਾਰ ਦਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜ਼ੁਲਮੀ ਕਥਾ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਪੁਸਤਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾਇਆ।
ਏਸਥਰ ਡੇਵਿਡ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1945 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯਹੂਦੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1860
ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ
ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ (1950 ਤੋਂ ਸਿਰਫ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ) 1947 ਤੋਂ 1966 ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਰਾਜ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਦੇ ਉਹ ਹਿੱਸੇ ਸਨ ਜੋ 1947 ਵਿੱਚ ਰਰੈਡਕਖਲਫ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਸੂਬੇ ਦੀ ਵੰਡ ਮਗਰੋਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ ਜਦਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵੱਲ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਬਣ ਗਿਆ।
ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਰਿਆਸਤਾਂ ਨੇ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਭਾਰਤ ਅਧਿਰਾਜ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪਟਿਆਲਾ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਸੰਘ (ਪੈਪਸੂ) ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਰਿਆਸਤਾਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ ਸਨ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਲਈ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਵੱਲੋਂ ਇਸਦੀ ਵੰਡ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੀ।
1950 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ "ਪੰਜਾਬ" ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ
ਅੱਜਕਲ ਸ਼ਬਦ "ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ" ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਲਈ ਵਰਤਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਜਦ ਦੋਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਚਲਦੀ ਹੋਵੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ
ਮਾਨਵੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਗੋਹਿਲ
ਮਾਨਵੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਗੋਹਿਲ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Prince Manvendra Singh Gohil (ਜਨਮ: 23 ਸਤੰਬਰ 1965) ਭਾਰਤ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਗੁਜਰਾਤ ਰਾਜ ਦੇ  ਦੇ ਰਾਜਪੀਪਲੀ ਰਾਜ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਹਨ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੇਅ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਸਾਰਿਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਜਗ-ਜਾਹਿਰ ਕੀਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਕਸ਼ਯ ਨਾਂ ਦੀ ਸੰਸਥਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਗੇਅ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਦੇਣ ਅਤੇ ਏਡਜ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਮਾਨਵੇਂਦਰ ਦਾ ਜਨਮ ਅਜਮੇਰ ਵਿਚ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਰਾਜਪੀਪਲੀ ਰਾਜ ਘਰਾਣੇ ਦੇ  ਮਹਾਰਾਜਾ ਸ਼੍ਰੀ ਰਗੁਬੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਰਾਜੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਇਕਲੌਤੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਮਹਾਰਾਣੀ ਰੁਕਮਨੀ ਦੇਵੀ ਸੀ।  ਮਾਨਵੇਂਦਰ ਦੀ ਇੱਕ ਭੈਣ ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਮੀਨਾਕਸ਼ੀ ਕੁਮਾਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਜੰਮੂ -ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਚੇਨਾਨੀ ਨਾਮ ਦੇ ਰਾਜ ਘਰਾਣੇ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹੀ ਹੈ।
ਮਾਨਵੇਂਦਰ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਰਾਜਾਸ਼ਾਹੀ ਤੌਰ-ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਸਕਾਟਿੱਸ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਅਮਰੁਤਬੇਨ ਜੀਵਨ ਲਾਲ ਕਾਲਜ ਆਫ ਕਾਮਰਸ ਐਂਡ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੀਵਨ
ਮਾਨਵੇਂਦਰ ਦਾ ਵਿਆਹ 1991 ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਝਬੂਆ ਦੇ ਵੱਡੇ ਖਾਨਦਾਨ ਵਿੱਚ ਚੰਦ੍ਰੀਕਾ ਕੁਮਾਰੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਾਇਦ ਕੁਝ (ਗੇਅ ਸਬੰਧੀ) ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਗੇਅ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਛੁਪਾਇਆ ਨਹੀਂ। ਜਿਸ ਕਾਰਣ 1992 ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ।  ਮਾਨਵੇਂਦਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਸੰਬੰਧੀ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ
''
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1965 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਵਰਗ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਜਮੇਰ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਲੋਕ
ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ
ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਚੰਦਰ-ਵੰਸ਼ੀ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਇਹ ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਪੋਤਾ ਅਤੇ ਅਭਿਮੰਨਿਊ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਂ ਜਨਮੇਜਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜੇ
ਅਰਤੂਗਰੁਲ
ਜੀਵਨੀ
ਅਰਤੂਗਰੂਲ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਵੀ ਪੱਕਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਉਹ ਉੁਸਮਾਨ ਦਾ ਪਿਤਾ ਸੀ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਇੱਕ ਸਦੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਓਟੋਮਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਬਾਰੇ ਲਿਖੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ੱਕੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਬਿਨ-ਤਾਰੀਖ਼ ਸਿੱਕਾ, ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉੁਸਮਾਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ, "ਅਰਤੂਗਰੂਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉਸਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ" ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ, ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਰਤੂਗਰੂਲ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਸੀ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਿੱਕੇ 'ਤੇ "ਉਸਮਾਨ ਬਿਨ ਅਰਤੂਰਰੂਲ ਬਿਨ ਗਨਦੂਜ਼ ਅਲਪ" ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਰਤੂਗਰੁਲ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁਲੇਮਾਨ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਐਂਵੇਰੀ ਦੇ ਦਸਤੂਰਨਾਮੇ (1465) ਅਤੇ ਕਰਮਨੀ ਮਹਿਮਤ ਪਾਸ਼ਾ ਦੇ ਇਤਹਾਸ (1481 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ) ਵਿੱਚ ਸੁਲੇਮਾਨ ਸ਼ਾਹ ਗੁਨਦੁਜ਼ ਅਲਪ ਦੀ ਥਾਂ ਅਰਤੂਗਰੁਲ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਓਟੋਮਨ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਅੱਸਿਕਪਾਸਾਜ਼ਾਦੇ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੁਲੇਮਾਨ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਰੂਪ ਬਣ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਰਤੂਗਰੁਲ ਕਾਈ ਦਾ ਮੁਖੀ ਸੀ। ਬਾਈਜੈਂਟਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸੇਲਜੁਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਅਰਤੂਗਰੁਲ ਨੂੰ ਕਾਰਾਕਾ ਡੈਗ, ਜੋ ਕਿ ਅੰਗੋਰਾ (ਹੁਣ ਅੰਕਾਰਾ ) ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਾ, ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਅਰਤੂਗਰੁਲ ਨੂੰ ਕੇਇਕ਼ੁਬਾਦ ਪਹਿਲੇ, ਰਮ ਦੇ ਸੇਲਜੁਕ ਸੁਲਤਾਨ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇੱਕ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੇਲਜੁਕ ਆਗੂ ਦਾ ਅਰਤੁਗਰੁਲ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇਣ ਦਾ ਤਰਕ ਅਰਤੁਗਰੁਲ ਦਾ ਸੀ ਜੋ ਉਹ ਬਾਈਜ਼ੈਂਟਾਈਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਸਕਣ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨੂੰ ਸੱਤ ਪਿੰਡ ਮਿਲੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਪਿੰਡ, ਜਿੱਥੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਉਸਮਾਨ ਪਹਿਲੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਓਟੋਮਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣ ਗਈ। ਬਾਅਦ ਦੇ ਮਿਥਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਉਸਮਾਨ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਹਲੀਮਾ ਹਾਤੂਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਰਤੂਗਰੂਲ ਗਾਜ਼ੀ ਕਬਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਇੱਕ ਕਬਰ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਹੈ।
ਓਟੋਮਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੀਆਂ ਰਾਵਾਂ ਹਨ ਕਿ ਉਸਮਾਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦੋ ਹੋਰ ਜਾਂ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ: ਸਾਰੂ ਬਾਤੂ ਸਾਵੈਕੀ ਸੁਲਤਾਨ, ਜਾਂ ਸਾਰੂ ਬਾਤੂ ਅਤੇ ਸਾਵਸੀ ਸੁਲਤਾਨ, ਅਤੇ ਗੁਨਦੁਜ਼ ਸੁਲਤਾਨ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਬੇਟੇ, ਉਸਮਾਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਅਰਤੂਗਰੂਲ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਗਾਜ਼ੀ, ਇਸਲਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚਾਰਿਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਬਹਾਦਰ, ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। center|thumb|500x500px| ਅਰਤੂğਰੂਲ ਗਾਜ਼ੀ ਮਕਬਰਾ
ਵਿਰਾਸਤ
thumb|261x261px| ਏਰਟਗ੍ਰੂਲ ਗਾਜ਼ੀ ਦੀ ਆਖਰੀ ਵਸੀਅਤ ਉਸਦੇ ਬੇਟੇ ਸੁਲਤਾਨ [[ਓਸਮਾਨ ਪਹਿਲਾ|ਓਸਮਾਨ ਪਹਿਲੇ ਨੂੰ ]] ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਰਤੂਗਰੁਲ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਮਕਬਰਾ ਅਤੇ ਮਸਜਿਦ ਉਸਮਾਨ ਪਹਿਲੇ ਨੇ "ਸੋਗਤ" ਵਿਖੇ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਕਈ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣਾਂ ਕਾਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਢਾਂਚਿਆਂ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਰੂਪ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਮੌਜੂਦਾ ਮਕਬਰਾ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੁਲਤਾਨ ਅਬਦੁੱਲ ਹਾਮਿਦ II ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੋਗਤ ਦਾ ਕਸਬਾ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਮੁੱਢਲੇ ਉਸਮਾਨਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲਾਨਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸੰਨ 1863 ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤੇ ਗਏ "ਓਟੋਮਨ ਫਰੀਗੇਟ ਅਰਤੂਗਰੂਲ" ਦਾ ਨਾਂ ਇਸ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 1998 ਵਿੱਚ ਤੁਰਕਮੇਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅਸ਼ਕਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਅਰਤੂਗਰੁਲ ਗਾਜ਼ੀ ਮਸਜਿਦ ਪੂਰੀ ਹੋਈ, ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਸਨਮਾਨ 'ਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਤੁਰਕੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਤੁਰਕਮੇਨਿਸਤਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਸੰਬੰਧ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਉਸ ਦੇ ਮਕਬਰੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉਸਮਾਨ ਗਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਅਰਤੂਗਰੁਲ ਗਾਜ਼ੀ ਦੀ ਆਖਰੀ ਵਸੀਅਤ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ:
ਗਲਪ ਵਿੱਚ
ਤੁਰਕੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਜ਼ ਕੁਰੂਲੁਸ/ਉਸਮਾਨਸਿਕ (1988) ਵਿੱਚ ਅਰਤੂਗਰੁਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਉਸੇ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਤੋਂ ਅਨੁਕੂਲਿਤ, ਅਤੇ ਦਿਰਲੀਸ: ਅਰਤੂਗਰੂਲ (2014) ਕੀਤਾ ਗਿਆ। [ tr ]
ਪੁਸਤਕ-ਸੂਚੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੋਧੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਟੋਮਨ ਵੰਸ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਕੀ ਸਾਸ਼ਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1280 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ 13ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਾਸ਼ਕ
ਪਾਲਮਪੁਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਪਾਲਮਪੁਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ 68 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਕਾਂਗੜਾ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਇਹ ਹਲਕਾ ਜਨਰਲ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 64,197 ਵੋਟਰ ਸਨ।
ਵਿਧਾਇਕ
2012 ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਜ ਬਿਹਾਰੀ ਲਾਲ ਬੁਟੇਲ ਇਸ ਹਲਕੇ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ।
!ਸਾਲ !colspan="2" align="center"|ਪਾਰਟੀ !align="center" | ਵਿਧਾਇਕ !ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ !ਵੋਟਰ % !ਜੇਤੂ ਦਾ ਵੋਟ ਅੰਤਰ !ਸਰੋਤ
ਸਿਲਿਸਲੇਵਾਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ
=ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ=
ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ
ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਨਹੁੰ ਮਾਸ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਆਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਜੀਵਨ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਕੇ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਨਵੀਆਂ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਉਭਾਰ ਕੇ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।3 ਇਹ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਉਹ ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਦਾ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਜਿਕ, ਜੀਵਨ, ਜਨ ਸਮੂਹ ਦੇ ਵਰਤਾਰੇ ਦੇ ਪੈਟਰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਵਰਤਾਰਾ ਹੀ ਉਸ ਸਮਾਜ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰ ਰਹੇ ਦਵੰਧ ਨੂੰ ਉਸਾਰ ਦੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਇਹ ਰਿਸ਼ਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਉਪਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਹਰ ਰੂਪ ਵਿਚੋਂ ਇਹਨਾਂ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਜਾਂ ਸਮਾਜ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਸਰੂਪ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਰੂਪ ਤੋਂ ਸੱਖਣਾ ਸਾਹਿਤ ਕਦੇ ਵੀ ਚਿਰੰਜੀਵ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਸਾਹਿਤ ਜਿਥੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਕਾਰਨਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।4 ਹਰ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਰਚਨਾ ਦਾ ਜਿਥੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਅਸਤਿੱਤਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਉਸ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਸਤਿੱਤਵ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਪਰਖਣ ਨਾਲ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਨੂੰ ਸਹੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਾਹਿਤ ਸਿਰਜਣਾ ਦੌਰਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਚੇਤਨਾ ਬਰਾਬਰ ਦੀਆਂ ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਬਿੰਬਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਦੀ ਪੁਨਰ ਸਿਰਜਣਾ ਕਹੇ ਜਾਂ ਇਸਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਚੇਤਨਾ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰੇ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਜਾਂ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਰਤਾਰੇ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।5 ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਰ ਵਿਚਕਾਰ ਜਟਿਲ, ਗਹਿਰਾ ਅਤੇ ਦਵੰਦਾਤਮਕ ਸੰਬੰਧ ਹੈ। ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਿਖਤ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੋਵੇ, ਸਾਹਿਤ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਸਗੋਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਲਿਖਤ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਬਨਣ ਲਈ ਸਾਰਥਿਕਤਾ, ਵਿੱਲਖਣਤਾ, ਸੁਹਜਾਤਮਕਤਾ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾ ਜਿਹੇ ਗੁਣ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਵਾਸਵਿਕਤਾ ਵਿਕਅਤੀ ਚੇਤਨਾ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਨ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਆਧਾਰ ਉਸ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਹੈ। ਸਭਿਆਚਾਰ ਨਿਰੰਤਰ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਰੂਪ ਅਤੇ ਵਸਤੂ ਵੀ ਨਿਰੰਤਰ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਸਮਾਜ ਹੈ। ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕਤਾ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੱਛਣ ਹੈ। ਸਾਹਿਤ ਇੱਕ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਕਲਾ ਹੈ। ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਪਰ ਸਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਾਹਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਸਾਹਿਤ ਇੱਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਿੰਨ੍ਹ ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਭਾਸ਼ਾ ਮੁੱਢਲਾ ਚਿਹਨ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੁਜੈਲਾ ਚਿਹਨ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ। ਮੁੱਢਲਾ ਚਿਹਨ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਚਿਹਨ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਆਲੋਚਕ ਹਨ। ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਸੋਆਂ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ ਉਤੇ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਬਾਰੇ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਹਿਤ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਗਟਾ ਰੂਪ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਅੰਗ ‘ਬੋਧਾਤਮਿਕ ਸਭਿਆਚਾਰ` ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਸਾਹਿਤ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਬੋਧਾਤਮਿਕ ਪ੍ਰਗਟਾ ਹੈ। ਸਾਹਿਤ ਬੋਧਾਤਮਿਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਜਿਵੇਂ- ਫਲਸਫਾ, ਧਰਮ, ਇਤਿਹਾਸ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।6 ਸਾਹਿਤ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਸਿਰਫ ਸਾਂਵੇਪਣ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ। ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਹਿਤ ਉਸ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਦਮਿਤ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਅੰਤਰ ਸਬੰਧ
ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤੀ ਗੱਲ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਮਨੁੱਖੀ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰੱਖਣ ਕਾਰਨ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਆਪਣੀ ਖੁਦਖ਼ਤਾਰ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਅੱਖੋਂ ਉਹਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਪਰਗਟਾ ਰੂਪ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।ਇਸ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਵਰਤਾਰੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮਝਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।" ਪਰ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਬੋਧਾਤਮਕ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸਾਹਿਤ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਪਰਗਟਾਅ ਰੂਪ ਹੈ ਅਤੇ ਬੋਧਾਤਮਕ ਅੰਗ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ"। ਸਾਹਿਤ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਉੱਤੇ ਪਏ ਪਰਭਾਵਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਮਾਨਵੀ ਅਹਿਸਾਸਾਂ ਨੂੰ ਪਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਨਵਵਾਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਵਿਅਕਤੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਇਕਸਾਰਤਾ ਲੋੜੀਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਉੱਥੇ ਸਾਹਿਤ ਅਜਿਹੀ ਇਕਸਾਰਤਾ ਉੱਪਰ ਕਿੰਤੂ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚਲੇ ਟਕਰਾਉ ਨੂੰ ਵੀ ਉਭਾਰਦਾ ਹੈ।
ਫਰੈਂਕ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਅੰਤਰ ਸਬੰਧ
ਸਾਹਿਤ ਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਆਪਣੇ ਮਾਧਿਅਮ ਭਾਸ਼ਾ ਕਰਕੇ ਹੈ,ਜੋ ਕਿ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸਿਰਜਣਾ ਹੈ। ਜੋ ਕਿਸੇ ਸਮਾਜ ਨੇ ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਆਸੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਬਿੰਬ ਰੂਪ ਹੋ ਜਾਦੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਯਥਾਰਥ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਉਸ ਪਰਤੀ ਇੱਕ ਵਤੀਰਾ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ,ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਭਾਸ਼ਾ ਸੁਹਜ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੇਣ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪਰਕਾਰਜ ਨਿਭਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।ਫਰੈਂਕ ਅਨੁਸਾਰ ਬਿੰਬ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸਤਾ ਤਿੰਨ ਪੱਧਰ ਤੇ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਯੁੱਗ ਧਾਰਾ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸ਼ੈਲੀ।
ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੇਂ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਨਿਖੇੜਾ
ਸਾਹਿਤ ਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚਲੇ ਨਿਖੇੜਿਆ ਦਾ ਪੱਖ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਭਵਿੱਖਾਰਥੀ ਕਿਰਦਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ।ਇਹ ਇੱਕ ਪਰਵਾਣਿਤ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਤਬਦੀਲੀਆਂ, ਉਥਲਾ ਪੁਥਲਾਂ,ਨਵੀਆਂ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾ ਪਹਿਲਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਲਈਆਂ ਜਾਦੀਆਂ ਹਨ।ਜਿਹੜੀਆਂ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਸਮਾਜ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਵਡੇਰੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਪਰਗਟ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ,ਪਰ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਗਤੀ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲ ਹੀ ਸੇਧਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਇਸ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਹੈ,ਜਿਹੜੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਪਰ ਉਹ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਪਛਾਉਣੀ ਅਤੇ ਚਿਹਨਤ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਜਿੰਨੀ ਥੋੜੀ ਬਹੁਤ ਪਰਵਾਨਗੀ ਦੇ ਥੀਮ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਹੋਣੇ ਆਰੰਭ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਸਾਹਿਤ ਕਿਉਂਕਿ ਵਰਤਮਾਨ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਮੁਲਾਂਕਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਆਦੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੇ ਜਾਂ ਆ ਚੁਕੇ ਨਵੇਂ ਰੁਝਾਨਾ ਦੀ ਪੂਰਵ ਸੂਚਨਾ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।ਸਾਹਿਤ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਭਵਿੱਖਮੁਖੀ ਚਿੰਤਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। - ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਿਸੇ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਆਧਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਇਕੱਲਾ ਮਨੁੱਖ ਨਾਂ ਤਾਂ ਸਿਰਜ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਪਰ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ, ਲੇਖਕ ਦੁਆਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਇਸ ਤਰਹਾਂ ਅਸੀਂ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਨਿਖੇੜਾ ਕਰਕੇ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
ਹਵਾਲੇ
1) ਡਾ. ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਜੱਗੀ, ਸਾਹਿਤ ਕੋਸ਼ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ, ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ। 2) ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਕੋਸ਼, ਭਾਗ-ਪਹਿਲਾ (ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ), ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ। 3) ਡਾ. ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਰੂਪ-ਰੇਖਾ, ਲਾਹੌਰ ਬੁਕ ਸ਼ਾਪ, ਲੁਧਿਆਣਾ।
4) ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਪੂਨੀ, ਸਾਡਾ ਵਿਰਸਾ, ਜਸੀਜਤ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ। 5) ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼ੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਬਾਰੇ, ਪੰਜਾਬੀ ਰਾਈਟਰਜ਼ ਕੋਆਪਰੇਟਿਵ ਸੋਸਾਇਟੀ ਲਿਮਟਿਡ, ਲੁਧਿਆਣਾ। 6) ਪ੍ਰੋ. ਗੁਰਬਖ਼ਸ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਕ, ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ, ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਭਿਆਚਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ
ਅਰਗੋਵਾਲ
ਅਰਗੋਵਾਲ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਬਲਾਕ ਦਸੂਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਧੁਰੇ
31°44'57"N 75°44'8"E
ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 489 ਪਰਿਵਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 2011 ਦੇ ਆਂਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 2082 ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 1070 ਮਰਦ ਅਤੇ 1012 ਔਰਤਾਂ ਹਨ।ਪਿੰਡ ਦੀ ਔਸਤ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 946 ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ 895 ਔਸਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖਰੇ ਲਏ ਬਾਲ ਲਿੰਗ ਦੀ ਅਨੁਪਾਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 846 ਦੇ ਔਸਤ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ, 891 ਹੈ ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ  75.84 % ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 83.45 % ਸੀ।  ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 88.13 % ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 78.52 % ਹੈ।
2016 ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਦੇ ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ ਮੁਕਾਬਲੇ
2016 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਜੋ ਕਿ ਰਿਓ ਡੀ ਜਨੇਰੋ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਦੇ ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ ਮੁਕਾਬਲੇ 6 ਅਗਸਤ ਤੋਂ 17 ਅਗਸਤ 2016 ਵਿਚਕਾਰ ਰਿਓਸੈਂਟਰੋ ਦੇ ਪੈਵਿਲੀਅਨ ਤਿੰਨ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ 172 ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ ਸੀ। ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ ਨੂੰ ਸਿਓਲ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ 1988 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕਡ਼ੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2016 ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ
ਵਿਦਰਭ ਰਾਜ (ਮੌਰੀਆ ਯੁੱਗ)
ਵਿਦਰਭ ਰਾਜ (ਮੌਰੀਆ ਯੁੱਗ) ਇੱਕ ਰਾਜ ਸੀ ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਵਿਦਰਭ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਉਦੋਂ ਬਣਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਮੌਰੀਆ ਸਚਿਵ (ਮੰਤਰੀ) ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਜਾ ਯਜਨਾਸੇਨ ਨੂੰ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਦਰਭ ਰਾਜ ਯਦੂ ਰਾਜਿਆਂ (ਭੋਜਾ ਯਾਦਵ) ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀ ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਵਿਦਰਭ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਹੈ। ਨਲਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਮਯੰਤੀ ਵਿਦਰਭ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸੀ।
ਵਿਦਰਭ ਦੀ ਲੜਾਈ
ਯਜਨਸੇਨ ਦੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ ਮਾਧਵਸੇਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਉਖਾੜ ਸੁੱਟਣ ਲਈ ਸ਼ੁੰਗਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਰਾਜਾ ਅਗਨਿਮਿਤਰ ਤੋਂ ਮਦਦ ਮੰਗੀ। ਉਹ ਮੌਜੂਦਾ ਸ਼ੁੰਗਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿਦਿਸ਼ਾ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਯਜਨਸੇਨਾ ਦੇ ਕੁਝ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵਿਦਰਭ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਫੜ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੈਦ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਅਗਨੀਮਿਤਰਾ ਨੇ ਮਾਧਵਸੇਨ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਯਜਨਾਸੇਨ ਨੇ ਸਾਬਕਾ ਮੌਰੀਆ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਗਨੀਮਿੱਤਰਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬੰਦੀ ਬਣਾ ਲਿਆ ਸੀ।
ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਅਗਨੀਮਿੱਤਰ ਨੇ ਵਿਦਰਭ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਭੇਜੀ। ਯਜਨਾਸੇਨ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮਾਧਵਸੈਨ ਨਾਲ ਵਿਦਰਭ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਸ਼ੁੰਗਾ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੀ ਸਰਦਾਰੀ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸੰਗੀਤਾ ਗੁਪਤਾ (ਨਾਟਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ)
ਸੰਗੀਤਾ ਗੁਪਤਾ ਪੰਜਾਬੀ ਤੋਂ ਨਾਟਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਟਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੰਗਕਰਮੀ
ਦਾਗ (ਫ਼ਿਲਮ)
ਦਾਗ 1952 ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਯਾਸੀਨ ਮਲਿਕ
ਯਾਸੀਨ ਮਲਿਕ ਇੱਕ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਨੇਤਾ ਹਨ। ਉਹ ਕਸ਼ਮੀਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਉਣ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਉਹ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਫਰੰਟ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵੀ ਰਿਹਾ।
ਆਰੋਨ ਫ਼ਿੰਚ
ਆਰੋਨ ਜੇਮਸ ਫ਼ਿੰਚ (ਜਨਮ 17 ਨਵੰਬਰ 1986, ਕੋਲੈਕ, ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਵਿੱਚ) ਇੱਕ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਲੱਬਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਕਟੋਰੀਆ, ਸਰੀ, ਗੁਜਰਾਤ ਲਾਇਨਜ਼ ਅਤੇ ਮੈਲਬਰਨ ਰੈਨੇਗੇਡਜ਼ (ਕਪਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਉਹ ਟਵੰਟੀ-20 ਕਪਤਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੰਮ ਚਲਾਊ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦਾ ਸਪਿਨ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਵੀ ਹੈ।
ਇਸ ਸਮੇਂ ਫ਼ਿੰਚ ਕੋਲ ਇੱਕ ਟਵੰਟੀ-20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੌੜਾਂ (156)ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਖਿਲਾਫ਼ 29 ਅਗਸਤ 2013 ਨੂੰ ਬਣਾਈਆਂ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਪਹਿਲਾ ਦਰਜਾ ਦੂਹਰਾ ਸੈਂਕੜਾ 29 ਅਕਤੂਬਰ 2015 ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਆਸਟਰੇਲੀਆ XI ਵੱਲੋਂ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਦਿਆਂ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਖਿਲਾਫ਼ ਬਣਾਇਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਚੱਲ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤ 2
ਚਲ ਮੇਰੀ ਪੁੱਤ 2, ਇੱਕ 2020 ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਕਾਮੇਡੀ-ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਜਨਜੋਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ 2019 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਚਲ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤ ਦਾ ਸੀਕਵਲ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਰਿਦਮ ਬੋਆਏਜ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਤਹਿਤ ਕਰਜ ਗਿੱਲ ਅਤੇ ਓਮਜੀ ਸਟਾਰ ਸਟੂਡੀਓਜ਼ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਸ਼ੂ ਮੁਨੀਸ਼ ਸਾਹਨੀ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਮਰਿੰਦਰ ਗਿੱਲ, ਸਿਮੀ ਚਾਹਲ ਅਤੇ ਗੈਰੀ ਸੰਧੂ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਤੋਰਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾ ਇਫਤਿਖਾਰ ਠਾਕੁਰ, ਨਾਸਿਰ ਚੀਨੋਟੀ, ਅਕਰਮ ਉਦਾਸ, ਜਾਫਰੀ ਖਾਨ, ਗੁਰਸ਼ਬਦ, ਹਰਦੀਪ ਗਿੱਲ, ਨਿਰਮਲ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਰੂਬੀ ਅਨਾਮ ਦੀ ਵੀ ਸਮਰਥਨ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ।
ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੀਕੁਅਲ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਠਾਕੁਰ ਦੁਆਰਾ ਨਵੰਬਰ 2019 ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਮੁੱਖ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ 12 ਨਵੰਬਰ 2019 ਨੂੰ ਬਰਮਿੰਘਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ 27 ਦਸੰਬਰ 2019 ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋਈ। ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 13 ਮਾਰਚ 2020 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਕੋਰੋਨਵਾਇਰਸ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਫੈਲਣ ਕਾਰਨ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਸੀ।
ਭਵਿੱਖ
ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੇ ਉਸੇ ਟੀਮ ਅਤੇ ਚਾਲਕ ਦਲ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੀਕਵਲ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਮੁੱਖ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਅਗਸਤ 2020 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸੁਜੋਂ
ਸੁਜੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਬੰਗੇ ਦੇ ਕੋਲ, ਬੰਗਾ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਅਖਤਰ ਅਲ ਇਮਾਨ
ਅਖ਼ਤਰ ਅਲ ਇਮਾਨ(1915-1996) ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦਾ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਉਰਦੂ ਨਜ਼ਮ ਤੇ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ।
ਜੀਵਨ
ਅਖ਼ਤਰ ਅਲ ਇਮਾਨ ਜ਼ਿਲਾ ਬਿਜਨੌਰ (ਉੱਤਰਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਦੀ ਤਹਸੀਲ ਨਜੀਬਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਪ ਦਾ ਨਾਮ ਮੌਲਵੀ ਫਤਹ ਮੁਹੰਮਦ ਸੀ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਅਖ਼ਤਰ ਅਲ ਇਮਾਨ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬੀਏ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕੁੱਝ ਅਰਸੇ ਤੱਕ ਉਹ ਮਹਿਕਮਾ ਸਿਵਲ ਸਪਲਾਈਜ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੇ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਮੁੰਬਈ ਮੁੰਤਕਲੀ
ਅਖ਼ਤਰ ਅਖ਼ਤਰ ਅਲ ਇਮਾਨ ਮੁਢਲੀ ਮੁਲਾਜ਼ਮਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਲਮਕਾਰ ਅਤੇ ਸਕਰਿਪਟ ਰਾਈਟਰ ਦੀ ਹੈਸੀਅਤ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ
ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਬਾਲਕਨ ਮੁਲਕਾਂ ਨੂੰ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸਿਆਸੀ ਅਹੁਦਾ ਹੈ। ਮਾਰੀਆ ਤੋਦੋਰੋਵਾ ਅਤੇ ਵੈਸਨਾ ਗੋਲਡਸਵਰਦੀ ਵਰਗੇ ਲੇਖਕ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਬਾਲਕਨ ਦੀ ਥਾਂ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਕਹਿਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਬਾਲਕਨ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ਼ ਸਬੰਧਤ ਮਾੜੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਗ਼ਲਤ-ਫ਼ਹਿਮੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
ਰੋਹਿਤ ਬੱਲ
ਰੋਹਿਤ ਬੱਲ (ਅੰਗਰੇਜੀ: Rohit Ba l) ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਇਕ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜਾਇਨਰ ਹੈ। ਇਹ ਔਰਤ ਅਤੇ ਮਰਦ ਦੋਵੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦਾ ਡਿਜਾਇਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਗ੍ਰਜੁਏਸ਼ਨ ਬੁਰਨ ਹਾਲ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਸੈਂਟ ਸਟੀਫਨ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਬੱਲ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਰਾਜੀਵ ਬੱਲ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ 1986 ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਬੱਲ ਨੇ ਕੌਨ ਬਨੇ ਕਰੌੜਪਤੀ  ਗੇਮ ਸ਼ੌਅ ਨੂੰ ਵੀ ਡਿਜਾਇਨ ਕੀਤਾ।
ਬੱਲ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਲੀ, ਮੁੰਬਈ, ਬੈਂਗਲੌਰ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ, ਕਲਕੱਤਾ, ਚੇਨਾਈ ਵਿਚ ਆਦਿ ਵਿਚ ਫਲੈਗਸ਼ਿਪ ਸਟੋਰ ਖੋਲੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਭਾਰਤ, ਨਿਉ ਯਾਰਕ,ਪੈਰਿਸ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਬਹੁਤ  ਆਦਿ ਦੇਸ਼ਾਂ  ਵਿਚ ਫੈਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਇਸ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਸਪਾਂਸਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1967 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਇਨਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਲੋਕ
ਆਰਥਰੋਪੋਡ
ਆਰਥਰੋਪੋਡਇੱਕ ਰੀੜ੍ਹਰਹਿਤ ਜੰਤੂ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਖੋਲ ਵਰਗੀ ਰਚਨਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਸਿਰ, ਛਾਤੀ ਅਤੇ ਉਦਰ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਰਥਰੋਪੋਡ ਆਰਥਰੋਪੋਡਾ ਸੰਘ ਦੇ ਰੁਕਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ (ਯੂਨਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ἄρθρον árthron, "ਜੋੜ", ਅਤੇ πούς pous (gen. ਪੋਡੋਜ ਤੋਂ), ਅਰਥਾਤ "ਪੈਰ" ਜਾਂ "ਲੱਤ", ਇਸ ਦਾ ਮਿਲਵਾਂ ਅਰਥ "ਜੁੜੀਆਂ ਲੱਤਾਂ" ਹੈ। ) ਇਹ ਪ੍ਰਾਣੀ ਜਗਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੰਘ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਤੇ ਲਗਪਗ ਦੋ ਤਿਹਾਈ ਜਾਤੀਆਂ ਆਰਥਰੋਪੋਡ ਹਨ।
ਬੇਂਹ ਤੇ
ਬੇਂਹ ਤੇ (ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ "ਚੌਲਾਂ ਦਾ ਕੇਕ") ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਪਕਵਾਨ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਭਾਪ ਨਾਲ ਬਣੇ ਚਾਵਲ ਕੇਕ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੇ ਲਾਲ ਦਰਿਆ ਦੇ ਡੈਲਟਾ ਖੇਤਰ ਦੀ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਕਿਸਮ ਦੀ "ਬੇਂਹ" ਹੈ। ਬੇਂਹ ਤੇ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਆਟੇ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੂੰ ਲਾ ਦੋੰਗ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਲੰਬੇ ਸਲੰਡਰ ਦੀ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਬੰਨਕੇ ਉਬਾਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੇਂਹ ਤੇ ਹਾਨੋਈ ਨਾਲ ਲਗਦੇ "ਹਾ ਤੇ" ਸੂਬੇ ਦਾ ਆਮ ਪਕਵਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦਕਿ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬੇਂਹ ਤੇ ਦਾ ਸਵਾਦ ਅਤੇ ਸਮੱਗਰੀ ਅੱਡ-ਅੱਡ ਖੇਤਰ ਦੀ ਅਲੱਗ ਹੋਂਦੀ ਹੈ।
ਸਮੱਗਰੀ
ਬੇਂਹ ਤੇ ਨੂੰ ਸਾਦੇ ਚਿੱਟੇ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਆਟੇ (ਜਿਸਨੂੰ ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਵਿੱਚ 'ਗਾਓ ਤੇ' ਆਖਦੇ ਹਨ), ਬਾਰੀਕ ਕਟੇ ਸੂਰ ਦੇ ਮੋਢੇ, ਯਹੂਦਾ ਦੇ ਕੰਨ ਦੀ ਉੱਲੀ (Auricularia auricula - judae), ਪਿਆਜ਼, ਲੂਣ, ਮਿਰਚ ਪਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੇਂਹ ਤੇ ਦੇ ਕੁਝ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੂੰਗਫਲੀ ਅਤੇ ਕੱਟਿਆ ਸ਼ੀਤਾਕੇ ਮਸ਼ਰੂਮ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ
ਬੇਂਹ ਤੇ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਚੌਲਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਾਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹੈ ਜੱਦ ਤੱਕ ਇਹ ਨਰਮ ਨਾ ਹੋ ਜਾਨ। ਫੇਰ ਇੰਨਾਂ ਨੂੰ ਚੌਲਾਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਗਾੜਾ ਪੇਸਟ ਬਣਾ ਲਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੂੰ 50 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ (ਪਰ ਬਿਨਾ ਉਬਾਲੇ) ਗਾੜਾ ਹੋਣ ਤੱਕ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਰਨ ਲਈ, ਸੂਰ, ਪਿਆਜ਼, ਅਤੇ ਸ਼ਿਤਾਕੇ ਮਸ਼ਰੂਮ ਬਾਰੀਕ ਬਾਰੀਕ ਕੱਟਕੇ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਪਕਵਾਨ
ਪੱਲਵੀ ਕੁਲਕਰਨੀ
ਪੱਲਵੀ ਕੁਲਕਰਨੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1982 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਜਲ ਸੈਨਾ
right|thumb|1588 ਵਿੱਚ ਸਪੈੱਨਸ਼ ਆਰਮਾਦਾ ਨੇ ਗ੍ਰੈਵਿਲਨਜ਼ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜੀ ਨੌਵੀਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ। thumb|ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀ ਹਰੀਅਰ ਜਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਆਈ.ਐਨ.ਐਸ ਵਿਕਰਮਾਦਿਤਿਆ। ਇੱਕ ਨੇਵੀ ਜਾਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਫੋਰਸ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Navy) ਸਮੁੰਦਰੀ ਅਤੇ ਤਰਤੀਬਵਾਰ ਜੰਗ ਲਈ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨਜ਼ੂਰ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਫੌਜ ਦੀ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ; ਅਰਥਾਤ, ਝੀਲ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ, ਨਦੀ, ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰਢੇ, ਜਾਂ ਸਾਗਰ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮੁਹਿੰਮ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਾਰਜ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਤਹੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ, ਪਣਡੁੱਬੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਹਾਇਕ ਸਹਾਇਤਾ, ਸੰਚਾਰ, ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇੱਕ ਨੇਵੀ ਦੀ ਰਣਨੀਤਕ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਭੂਮਿਕਾ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੜਕਾਂ, ਫੈਰੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ, ਜਾਂ ਦੂਜੀਆਂ ਨੌਸ਼ੀਆਂ, ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਜਾਂ ਕਿਨਾਰੇ ਸਥਾਪਨਾ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ) ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਨੇਵੀ ਦੇ ਰਣਨੀਤਕ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਉਦੇਸ਼ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਫੌਜੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ-ਫੋਰਸ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਨੇਵੀ ਦੇ ਰਣਨੀਤਿਕ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਣਡੁੱਬੀ-ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਰੁਕਾਵਟ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਨੇਵਲ ਓਪਰੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਈਸੀਨ ਅਤੇ ਲੇਟੈਂਟਲ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ (ਭੂਰੇ-ਪਾਣੀ ਦੀ ਜਲ ਸੈਨਾ), ਓਪਨ-ਸਾਗਰ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ (ਨੀਲੇ-ਪਾਣੀ ਦੀ ਨੇਵੀ), ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਚੀਜ਼ (ਹਰੀ-ਪਾਣੀ ਦੀ ਨੇਵੀ) ਵਿਚਕਾਰ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਭਰਮਵਾਂ ਵਿਹਾਰਕ ਖੇਤਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਰਣਨੀਤਕ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ ਜਾਂ ਸੰਚਾਲਨ ਵਿਭਾਜਨ।
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ "ਸਮੁੰਦਰੀ ਫੌਜੀ" ਦੇ ਉਲਟ "ਜਲਵਾਯੂ" ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਫੌਜ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨੇਵੀ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਫੌਜੀ / ਸਮੁੰਦਰੀ ਫੌਜ ਅਤੇ ਤੱਟ ਰੱਖਿਅਕ ਤਾਕਤਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਰਵਾਇਤ
ਇਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਅਗੇਤਰ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਕਮਿਸ਼ਨਡ ਜਹਾਜ਼ ਹੈ।
ਕੁਝ ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਬੋਰਡ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਰੰਪਰਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਘੰਟੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੀਤਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਰੀ ਧੁੰਦ ਦੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਵਾਲੇ ਯੰਤਰਾਂ, ਅਤੇ ਅਲਾਰਮ ਅਤੇ ਸਮਾਰੋਹ ਲਈ।
ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਕਪਤਾਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੀਨੀਅਰ ਅਫਸਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬੋਤਸਵੈਨ ਦੀ ਕਾਲ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਕੇ ਜਹਾਜ਼ 'ਤੇ "ਪਾਈਪ" ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, ਫਸਟ ਨੇਵੀ ਜੈਕ ਇੱਕ ਝੰਡਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਫਲੈਗ ਤੇ "ਡੌਟ ਟਰੇਡ ਆਨ ਮੀ" ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਇੰਗਲਿਸ਼ ਪਰੰਪਰਾ ਦੁਆਰਾ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨੂੰ "she" ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਬੁਰਾ ਕਿਸਮਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਬੋਰਡ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਤੂਫਾਨ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਕੋ ਇੱਕ ਔਰਤ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਢੇਰ ਤੇ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਇਕ ਤੋਪ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾਉਣ ਨਾਲ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਅਧੂਰਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਤੌਹੀਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੋਈ ਤੋਪ ਫਾਇਰਿੰਗ ਨੇ ਆਦਰ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇ ਦਾ ਵਿਖਾਵਾ ਕੀਤਾ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈ ਹੈ, ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੋਪਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਰੈਂਕ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਈ ਗਈ। left|thumb|800x800px|ਮਲਟੀਨੈਸ਼ਨਲ ਫਲੀਟ ਦੇ ਟਾਪੂ ਕੰਬਾਈਨ ਟਾਸਕ ਫੋਰਸ 150
ਰੈਂਕ
right|thumb|ਚੀਨੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼, 2009 ਇੱਕ ਜਲ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੈਂਕ ਦੇ ਦੋ ਸੈੱਟ ਹੋਣਗੇ, ਸੂਚੀਬੱਧ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਅਤੇ ਅਫਸਰ ਲਈ
ਕਮਿਸ਼ਨਡ ਅਫਸਰਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੈਂਕਸ ਹੇਠਾਂ ਚੜ੍ਹੀਆਂ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ (ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਨੰਬਰ ਹਰ ਲਾਈਨ ਤੇ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਹੈ); ਅਮਰੀਕਾ ਰੈਂਕ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਰੈਂਕ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹਨ।
"ਫਲੈਗ ਅਫਸਰ" ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੈਂਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ "ਐਡਮਿਰਲ" (ਜਾਂ ਯੂਐਸ ਨੇਵੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮੋਡੋਰ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਜੰਗੀ ਸਮੂਹ, ਹੜਤਾਲ ਸਮੂਹ ਜਾਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਫਲੇਟਿਲਾ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਪਹਿਲੂ ਪਰ, ਕਮੋਡੋਰਸ ਅਸਥਾਈ ਜਾਂ ਆਨਰੇਰੀ ਅਹੁਦੇ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ, ਇੱਕ ਨੇਵੀ ਕਪਤਾਨ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ਲੇ ਦੇ ਕਮੋਡੋਰ ਵਜੋਂ ਡਿਊਟੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਇੱਕ ਕਪਤਾਨ ਸੀ, ਪਰ ਕਾਫ਼ਲੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਪਾਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਇੰਚਾਰਜ ਸਨ।
ਇੱਕ ਨੇਵੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਭ ਤੋਂ ਸੀਨੀਅਰ ਰੈਂਕ ਜੋ ਨੇਵੀ ਦੇ ਆਕਾਰ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਯੁੱਧ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਯੂਐਸ ਨੇਵੀ ਵਿੱਚ ਰਲੀ ਦੇ ਫਲੀਟ ਐਡਮਿਰਲ ਦੇ ਰੁਤਬੇ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਰਾਇਲ ਦੇ ਮੁਖੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਨੇਵੀ ਵਾਈਸ ਅਡਮਿਰਲ ਦਾ ਦਰਜਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ ਨੇਵਲ ਸੇਵਾ ਦੇ ਮੁਖੀ ਕਮੋਡੋਰ ਦਾ ਦਰਜਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਅਰਨਾਥ ਜੀ
ਅਰਨਾਥ ਜੀ  ਅਠਹਰਵੇਂ ਤੀਰਥੰਕਰ ਹੈ।
ਆਈਸੋਟੋਨ
ਆਇਸੋਟੌਨ ਜਦ ਦੋ ਜਾਂ ਦੋ ਤੋਂ ਜਾਂਦਾ ਨਿਊਕਲਾਈਡ ਦੇ ਵਿੱਚ ਨਿਊਟਰਾਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਬਰਾਬਰ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਓੁਹਨਾ ਨੂੰ ਆਈਸੋਟੋਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੰਵੇ ਕਿ, ਟਾਂਕਣ (ਬੋਰੌਨ)-12 ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ-13, ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ 7 ਨਿਊਟਰਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਈਸੋਟੋਨ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰਾਂ, ਗੰਧਕ (ਸਲਫਰ (S,36)), ਕਲੋਰੀਨ (Cl,37), ਆਰਗਨ (Ar,38), ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ (K,39), ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ (Ca,40), ਸਬ 20 ਦੇ ਆਈਸੋਟੋਨ ਹਨ ਕਿਓਂਕਿ ਇਹਨਾਂ 'ਚ 20 ਨਿਊਟਰਾਨ ਹਨ।
ਅਰਨਾਥ ਜੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੈਨ ਧਰਮ
ਕੁੰਥੁਨਾਥ
ਕੁਂਥੁਨਾਥ ਜੀ  ਜੈਨਧਰਮ  ਦੇ ਸਤਾਰਹਵੇਂ ਤੀਰਥੰਕਰ ਹਨ।  ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹਸਿਤਨਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ੂਰਸੇਨ  (ਸੂਰਜ)  ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਰੀਕਾਂਤਾ  (ਸ਼੍ਰੀ ਦੇਵੀ)  ਸੀ।  ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਪਾਰਸਨਾਥ ਪਹਾੜ  ਦੇ ਸੰਮੇਦ ਸਿਖਰ ਉੱਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਜਗਤਾਰਜੀਤ ਸਿੰਘ
ਜਗਤਾਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਤੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਬਾਲਾਂ ਲਈ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅੱਧੀ ਚੁੰਝ ਵਾਲੀ ਚਿੜੀ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਲੋਂ ਮਾਤਾ ਜਸਵੰਤ ਕੌਰ ਸਰਬੋਤਮ ਮੌਲਿਕ ਬਾਲ-ਪੁਸਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼ਾਂਤੀਨਾਥ
ਸ਼ਾਂਤੀਨਾਥ ਜੈਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਮੰਨੇ ਗਏ ੨੪ ਤੀਰਥਕਰੋਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅਵਸਰਪਿਣੀ ਕਾਲ  ਦੇ ਸੋਲਹਵੇ ਤੀਰਥੰਕਰ ਸਨ।  ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹਨ ਕਿ ਸ਼ਾਂਤੀਨਾਥ  ਦੇ ਸਾਥ ੯੦੦ ਸਾਧੂ ਮੁਕਤੀ ਗਏ ਸਨ।
ਜੀਵਨ
ਸ਼ਾਂਤੀਨਾਥ ਦਾ ਜਨਮ ਜਿਏਸ਼ਠ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਚੌਦੇਂ ਤਿੱਥ  ਦੇ ਦਿਨ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਤਦ ਭਰਨੀ ਨਛੱਤਰ ਸੀ।  ਉਨ੍ਹਾਂ  ਦੇ  ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਵਿਸ਼ਵਸੇਨ ਸੀ,  ਜੋ ਹਸਿਤਨਾਪੁਰ  ਦੇ ਰਾਜੇ ਸਨ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਮਹਾਰਾਣੀ ਐਰਾ ਸੀ।
ਜੈਨ ਗਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀਨਾਥ ਨੂੰ ਕਾਮਦੇਵ ਵਰਗਾ ਸਵਰੁਪਵਾਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।  ਪਿਤਾ  ਦੇ ਬਾਅਦ ਸ਼ਾਂਤੀਨਾਥ ਹਸਿਤਨਾਪੁਰ  ਦੇ ਰਾਜੇ ਬਣੇ।  ਜੈਨ ਗਰੰਥਾਂ  ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ੯੬ ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਨੀਆਂ ਸਨ।  ਉਨ੍ਹਾਂ  ਦੇ  ਕੋਲ ੮੪ ਲੱਖ ਹਾਥੀ,  ੩੬੦ ਰਸੋਇਏ,  ੮੪ ਕਰੋੜ ਫੌਜੀ,  ੨੮ ਹਜ਼ਾਰ ਜੰਗਲ,  ੧੮ ਹਜ਼ਾਰ ਮੰਡਲਿਕ ਰਾਜ,  ੩੬੦ ਰਾਜਵੈਦਿਅ,  ੩੨ ਹਜ਼ਾਰ ਅੰਗਰਕਸ਼ਕ ਦੇਵ ,  ੩੨ ਸੁਰਾ ਗਊ ਢੋਲਣ ਵਾਲੇ,  ੩੨ ਹਜ਼ਾਰ ਮੁਕੁਟਬੰਧ ਰਾਜਾ,  ੩੨ ਹਜ਼ਾਰ ਸੇਵਕ ਦੇਵ ,  ੧੬ ਹਜ਼ਾਰ ਖੇਤ,  ੫੬ ਹਜ਼ਾਰ ਅੰਤਰਦੀਪ,  ੪ ਹਜ਼ਾਰ ਮੱਠ,  ੩੨ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇਸ਼,  ੯੬ ਕਰੋੜ ਗਰਾਮ,  ੧ ਕਰੋੜ ਹੰਡੇ,  ੩ ਕਰੋੜਗਾਵਾਂ,  ੩ ਕਰੋੜ ੫੦ ਲੱਖ ਭਰਾ - ਮਿੱਤਰ,  ੧੦ ਪ੍ਰਕਾਰ  ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਭੋਗ,  ੯ ਨਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ੨੪ ਰਤਨ,  ੩ ਕਰੋੜ ਥਾਲੀਆਂ ਆਦਿ ਜਾਇਦਾਦ ਸਨ ਏਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਪੱਸਿਆ ਆਉਣ ਉੱਤੇ ਇੰਹੋਨੇ ਜਿਏਸ਼ਠ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਚੌਦੇਂ ਤਿੱਥ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।  ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨਾ ਦੀ ਛਦਮਸਥ ਦਸ਼ਾ ਦੀ ਸਾਧਨਾ ਵਲੋਂ ਸ਼ਾਂਤੀਨਾਥ ਨੇ ਪੌਸ਼ ਸ਼ੁਕਲ  ਨੌਮੀ ਨੂੰ ‘ਕੈਵਲਿਅ’ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।  ਜਿਏਸ਼ਠ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਤਰਯੋਦਸ਼ੀ  ਦੇ ਦਿਨ ਸੰਮੇਦ ਸਿਖਰ ਉੱਤੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਾਂਤੀਨਾਥ ਨੇ ਪਾਰਥਿਵ ਸਰੀਰ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੈਨ ਧਰਮ
ਅਭਿਜੀਤ ਤਾਰਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਰਾ ਵਿਗਿਆਨ
ਅਮਰੀਕਨ ਕਾਂਗਰਸ
ਅਮਰੀਕਨ ਕਾਂਗਰਸ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਦੋ ਚੈਂਬਰ ਹਨ: ਸੈਨੇਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਦਾ ਹਾਊਸ ਹਨ। ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀ.ਸੀ. 'ਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੈਨੇਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਸਿਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੈਂਬਰ ਰੀਪਬਲਿਕ ਪਾਰਟੀ ਜਾਂ ਡੈਮੋਕ੍ਰੈਟਿਕ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਨ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ 535 ਮੈਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ 435 ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਅਤੇ 100 ਸੈਨੇਟ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਨੂੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਭੂਗੋਲ
ਤਾਹਿਰ ਅਸਲਮ ਗੋਰਾ
ਤਾਹਿਰ ਅਸਲਮ ਗੋਰਾ (ਜਨਮ 26 ਸਤੰਬਰ 1963) ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪ੍ਰਸਾਰਕ, ਸੰਪਾਦਕ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ, ( ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤੋਂ ਉਰਦੂ ) ਅਨੁਵਾਦਕ, ਅਤੇ ਗਲਪ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਗਲਪ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਹ ਸਿਆਸੀ ਇਸਲਾਮ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਬ੍ਰਦਰਹੁੱਡ ਦੇ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸਹਿ-ਲੇਖਣੀ "ਕੈਨੇਡਾ ਲਈ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ: (ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇ ਨਾਲ)" ਵਿੱਚ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਸਿਆਸੀ ਇਸਲਾਮ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਦੀ ਸਾਰੀਆਂ ਇਸਲਾਮੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਧਾਰਾਵਾਂ  ਦੇ ਰੱਖ ਰਖਾਅ ਦੀ ਨੀਤੀ ਕਿਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। 1999 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਨੂੰ ਖਤਰੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਛੱਡਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਪਨਾਹ ਮਿਲ ਗਈ ਸੀ। ਮੁਸਲਿਮ ਸੁਧਾਰ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ TAG ਟੀਵੀ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਸੀਈਓ ਵਜੋਂ, ਉਹ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਸਤੰਬਰ 1963 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਹਲੀਮਾ ਸਾਦੀਆ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਅਧਾਰਤ TAG ਟੀਵੀ, ਨਿਊਜ਼ ਚੈਨਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਰਾਜਨੀਤੀ
ਤਾਹਿਰ ਗੋਰਾ ਮਿਸੀਸਾਗਾ-ਮਾਲਟਨ ਰਾਈਡਿੰਗ ਵਿੱਚ ਫੈਡਰਲ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ 0.7% ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1963 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੇਖਕ
ਚੱਕ ਬਿਲਗਾ
ਚੱਕ ਬਿਲਗਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਬੰਗੇ ਦੇ ਕੋਲ, ਬੰਗਾ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪੈਂਜ਼ੀ
ਪੈਂਜ਼ੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਂ Viola, Pansy, Pansy Violet ਇੱਕ ਬਹੁਰੰਗੀ ਫ਼ੁਲਦਾਰ ਪੌਧਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੁੱਲ
ਫੈਮਲੀ 420
ਫ਼ੈਮਲੀ 420 ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਹਾਸਰਸ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਹਾਸਰਸ ਕਲਾਕਾਰ ਗੁਰਚੇਤ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਹਾਸਰਸ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਈਸ਼ਾ ਸੰਸਥਾ
ਈਸ਼ਾ ਸੰਸਥਾ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫਾ, ਰੂਹਾਨੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1992 ਵਿੱਚ ਸਦਗੁਰੂ ਜੱਗੀ ਵਾਸੂਦੇਵ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੋਇਮਬਟੂਰ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਈਸ਼ਾ ਯੋਗ ਕੇਂਦਰ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯੋਗਾ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੇਵਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ 9 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੇਵਕ ਹਨ। <sup class="noprint Inline-Template" data-ve-ignore="true">[ <span title="The material near this tag failed verification of its source citation(s). (October 2018)">ਅਸਫਲ ਤਸਦੀਕ  ]
ਈਸ਼ਾ ਯੋਗਾ
right|thumb|250x250px| ਸਦਗੁਰੂ [[ਮੁੰਬਈ ਵਿਖੇ "ਇਨਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ" ਕਲਾਸ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ]] ਸ਼ਬਦ ਈਸ਼ਾ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ “ਨਿਰਾਕਾਰ ਬ੍ਰਹਮ”। <sup class="noprint Inline-Template" data-ve-ignore="true">[ '' <span title="The material near this tag may rely on an unreliable source. (October 2018)">ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਸਰੋਤ? '' ਵਪਾਰਿਕ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਯੋਗ ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਯੋਗਾ ਕਲਾਸਾਂ ਵੀ ਲਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸਨੂੰ ਸਦਗੁਰੂ "ਸਮੂਹਿਕ ਆਰਥਿਕਤਾ" ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ "ਅੱਜ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿੱਚ ਹਮਦਰਦੀ ਅਤੇ ਸਮੂਹਿਕਤਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ"।
ਈਸ਼ਾ ਸੰਸਥਾ ਨੇ 1997 ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਯੋਗਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ, 1998 ਵਿੱਚ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੀਆਂ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਮਰ ਕੈਦੀਆਂ ਲਈ ਯੋਗਾ ਕਲਾਸਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।
ਆਸ਼ਰਮ
ਈਸ਼ਾ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਦੋ ਆਸ਼ਰਮ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ: ਕੋਇਮਬਟੂਰ ਨੇੜੇ ਈਸ਼ਾ ਯੋਗਾ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਟੇਨੇਸੀ ਰਾਜ ਦੇ ਮੈਕਮਿਨਵਿਲੇ ਵਿਖੇ ਈਸ਼ਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਇਨਰ ਸਾਇੰਸਜ਼ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true">[  <span title="This claim needs references to reliable sources. (October 2018)">ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ  ]
sਗਤੀਵਿਧੀਆਂ
ਸੰਸਥਾ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਸਦਗੁਰੂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਹਾਂਸਤਸੰਗਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਥੇ ਉਹ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਧਿਆਨ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉੱਤਰ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ| ਇਹ ਕੈਲਾਸ਼ ਮਾਨਸਰੋਵਰ, ਕੈਲਾਸ਼ ਪਰਬਤ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਪਰਬਤ ਲਈ ਸਾਲਾਨਾ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਪੈਲੇਸ ਹੋਟਲ
ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਪੈਲੇਸ ਹੋਟਲ ਮੁੰਬਈ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਗੇਟਵੇ ਔਫ ਇੰਡੀਆ, ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਕੋਲਾਬਾ ਖੇਤਰ ' ਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪੰਜ ਸਿਤਾਰਾ ਹੋਟਲ ਹੈ। ਤਾਜ ਹੋਟਲ, ਰਿਜੌਟ ਅਤੇ ਮਹਿਲ ਦੇ ਇਸ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਫਲੈਗਸ਼ਿਪ ਸੰਪਤੀ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 560 ਕਮਰੇ ਅਤੇ 44 ਸਿਉਟਸ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ 35 ਬਟਲਰ ਸਮੇਤ 1500 ਸਟਾਫ਼ ਹਨ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਭਿੰਨਾਤਮਕ ਬਿੰਦੂ ਪਖੋਂ, ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਪੈਲੇਸ ਅਤੇ ਟਾਵਰ ਦੋ ਇਮਾਰਤਾਂ ਮਿਲ ਕੇ ਹੋਟਲ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦੀਆ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਮੇਂ ਤੇ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿੱਚ ਬਣਈਆਂ ਦੋ ਵੱਖ ਇਮਾਰਤਾਂ ਹਨ।
ਈਸ਼ਾ ਸੰਸਥਾ
ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਗ੍ਰੀਨਹੈਂਡਸ
right|thumb|250x250px| ਪੀਜੀਐਚ ਨਰਸਰੀ ਵਿਖੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਬੂਟੇ. ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਗ੍ਰੀਨਹੈਂਡਜ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 2004 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ| ਇਸ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹਨ ਸੰਗਠਨ ਨੂੰ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਪਰਵਰਣ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੈ, 2010 ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਸੰਸਥਾ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਐਗਰੋਫੋਰਸਟਰੀ, ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਨਰਸਰੀਆਂ ਲਗਵਾਉਣਾ, ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁੱਖ ਲਗਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਪੈਲੇਸ ਹੋਟਲ
ਇਹ ਹੋਟਲ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਦਾ ਸਰਵ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਹੋਟਲ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਸਿਤਾਰੇ ਲਈ, ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।.
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਸ ਹੋਟਲ ਦੇ ਅਸਲੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਟਾਟਾ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਅਤੇ 16 ਦਸੰਬਰ 1903 ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਮਹਿਮਾਨ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਖੋਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਮਸ਼ੇਦ ਜੀ ਟਾਟਾ ਨੇ ਇਸ ਹੋਟਲ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹੋਟਲ ਵਾਟਸਨ ਅੰਦਰ ਆਉਣ ਤੋ ਮਨਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਵਾਟਸਨ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਗੋਰਿਆ ਹੀ ਜਾ ਸਕਦੇ ਸੀ। ਪਰ ਕੁੱਛ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ, ਉਹਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਟਾਟਾ ਨੇ ਇਸ ਹੋਟਲ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਬਿ੍ਟਿਸ਼ ਵਿਰੋਧੀ ਧਾਰਣਾ ਅਤੇ ਬਦਲੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਬਲਿਕ ਬੰਬ‍ਈ ਨੂੰ ਇੱਕ ਯੌਗ ਹੋਟਲ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਦੀ ਅਪੀਲ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ,
ਈਸ਼ਾ ਸੰਸਥਾ
ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਗ੍ਰੀਨਹੈਂਡਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾਕਾਰੀ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਪੈਲੇਸ ਹੋਟਲ
ਇਤਿਹਾਸ
ਸੀਤਾਰਾਮ ਖਨਡਾਆਰੌ ਵੈਦਿਆ ਅਤੇ ਡੀ ਐਨ ਮਿਰਜ਼ਾ ਅਸਲੀ ਭਾਰਤੀ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਸਨ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰ, ਡਬਲਿਊ ਏ ਚੈਮਬਰਜ ਨੇ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ .ਖਾਨਸਾਬ ਸੋਰਾਬਜੀ ਰਤਨਜੀ ਇਸ ਦੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜਿੰਨੇ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਡਿੰਜਾਇਨ ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ. ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਦੀ ਲਾਗਤ £ 250,000 (£ 127 ਮਿਲੀਅਨ ਅੱਜ) ਸੀ.