cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਸਪਿੱਨੌਰ
ਬਾਹਰੀ ਅਲਜਬਰਾ ਬਣਤਰ
Δ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਫੋਰਡ ਅਲਜਬਰੇ ਦਾ ਕਾਰਜ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ Δ ਉੱਤੇ V ਦੇ ਇੱਕ ਐਲੀਮੈਂਟ ਦੇ ਕਾਰਜ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫੇਰ ਇਹ ਦਿਖਾ ਕੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਰਜ ਕਲਿੱਫੋਰਡ ਸਬੰਧ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਲਿੱਫੋਰਡ ਅਲਜਬਰਿਆਂ ਦੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਰਾਹੀਂ ਐਂਡੋਮੌਰਫਿਜ਼ਮ ਰਿੰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਲ End(Δ) ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਕਲਿੱਫੋਰਡ ਅਲਜਬਰੇ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਮੋਮੌਰਫਿਜ਼ਮ ਤੱਕ ਫੈਲਦਾ ਹੈ। ਵਿਵਰਣ ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਜਰਾ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ V ਦਾ ਅਯਾਮ ਇਵਨ ਹੈ ਜਾਂ ਔਡ ਹੈ।
ਜਦੋਂ dim(V) ਇਵਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ, V = W ⊕ W′ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ W′ ਚੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਆਇਸੋਟ੍ਰੋਪਿਕ ਕੰਪਲੀਮੈਂਟ ਹੈ। ਇਸਲਈ ਕੋਈ ਵੀ v ∈ V ਨਿਰਾਲੇ ਤੌਰ ਤੇ w ∈ W ਨਾਲ v = w + w′ ਅਤੇ w′ ∈ W′ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਸਪਿੱਨੌਰ ਉੱਤੇ v ਦਾ ਕਾਰਜ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,
ਜਿੱਥੇ i(w′), V ਨਾਲ V∗ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਗੈਰ-ਡੀਜੈਨਰੇਟ ਕੁਆਡਰੈਟਿਕ ਕਿਸਮ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ w′ ਨਾਲ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗੁਣਨਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ε(w) ਬਾਹਰੀ ਗੁਣਨਫਲ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ,
ਅਤੇ ਇਸਲਈ c ਕਲਿੱਫੋਰਡ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ End(Δ) ਤੱਕ ਕਲਿੱਫੋਰਡ ਅਲਜਬਰੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹੋਮੋਮੌਰਫਿਜ਼ਮ ਤੱਕ ਫੈਲਦਾ ਹੈ।
ਸਪਿੱਨ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ Δ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਇਸ ਹੇਠਾਂ ਲਿਖੇ ਤਰੀਕੇ ਰਾਹੀਂ ਸਪਿੱਨ ਗਰੁੱਪ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਤੋੜੀਆਂ ਨਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਲੈਕਸ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਜੋੜੇ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜਦੋਂ dim(V) ਔਡ ਹੋਵੇ, V = W ⊕ U ⊕ W′ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ U, W ਪ੍ਰਤਿ ਔਰਥੋਗਨਲ ਇੱਕ ਯੂਨਿਟ ਵੈਕਟਰ ਰਾਹੀਂ ਫੈਲਦੀ ਹੈ। ਕਲਿੱਫੋਰਡ ਕਾਰਜ c ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ W ⊕ W′ ਉੱਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ u ਦੇ (ਦੇ ਮਲਟੀਪਲ) ਕਲਿੱਫੋਰਡ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਇਹ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ c ਕਲਿੱਫੋਰਡ ਅਲਜਬਰੇ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਹੋਮੋਮੌਰਫਿਜ਼ਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹਰਮਿਸ਼ਨ ਵੈਕਟਰ ਸਪੇਸਾਂ ਅਤੇ ਸਪਿੱਨੌਰ
ਜੇਕਰ ਵੈਕਟਰ ਸਪੇਸ V ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਵਾਧੂ ਬਣਤਰ ਹੋਵੇ ਜੋ ਇਸਦੀ ਕੰਪਲੈਕਸੀਫੀਕੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਦੋ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਇਸੋਟ੍ਰੋਪਿਕ ਸਬਸਪੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਤੋੜ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਸਪਿੱਨੌਰਾਂ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ (ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ) ਕੁਦਰਤੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਉਦਾਹਰਨ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਹੈ ਕਿ ਵਾਸਤਵਿਕ ਵੈਕਟਰ ਸਪੇਸ V ਇੱਕ ਹਰਮਿਸ਼ਨ ਵੈਕਟਰ ਸਪੇਸ (V, h) ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਯਾਨਿ ਕਿ, V ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਕੰਪਲੈਕਸ ਬਣਤਰ J ਸਮੇਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ V ਉੱਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗੁਣਨਫਲ g ਪ੍ਰਤਿ ਇੱਕ ਔਰਥੋਗਨਲ ਪਰਿਵਰਤਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫੇਰ V ⊗R C, J ਦੀਆਂ ±i ਆਇਗਨਸਪੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਈਗਨਸਪੇਸਾਂ g ਦੀ ਕੰਪਲੈਕਸੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਲਈ ਆਇਸੋਟ੍ਰੋਪਿਕ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵੈਕਟਰ ਸਪੇਸ (V, J) ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਕੰਪਲੈਕਸ ਕੰਜੂਗੇਟ (V, −J) ਨਾਲ ਪਛਾਣੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸਲਈ, ਕਿਸੇ ਹਰਮਿਸ਼ਨ ਵੈਕਟਰ ਸਪੇਸ (V, h) ਲਈ ਵੈਕਟਰ ਸਪੇਸΛ (ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਕੰਪਲੈਕਸ ਕੰਜੂਗੇਟ ΛV) ਛੁਪੀ ਵਾਸਤਵਿਕ ਯੁਕਿਲਡਨ ਵੈਕਟਰ ਸਪੇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਸਪਿੱਨੌਰ ਸਪੇਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਉੱਪਰ ਦੱਸੇ ਕਲਿੱਫੋਰਡ ਕਾਰਜ ਨਾਲ, ਪਰ ਹਰਮਿਸ਼ਨ ਕਿਸਮ ਵਾਰਦੇ ਹੋਏ ਕੰਟਰੈਕਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਇਹ ਬਣਤਰ ਇੱਕ ਲਗਭਗ ਹਰਮਿਸ਼ਨ ਮੈਨੀਫੋਲਡ ਦੇ ਹਰੇਕ ਬਿੰਦੂ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਸਪਿੱਨੌਰ ਸਪੇਸ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੁੰਫੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਉਂ ਹਰੇਕ ਲਗਭਗ ਕੰਪਲੈਕਸ ਮੈਨੀਫੋਲਡ (ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਹਰੇਕ ਸਿੰਪਲੈਟਿਕ ਮੈਨੀਫੋਲਡ) ਦੀ ਇੱਕ Spinc ਬਣਤਰ ਬਣਤਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰਾਂ, ਕਿਸੇ ਮੈਨੀਫੋਲਡ ਉੱਤੇ ਹਰੇਕ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵੈਕਟਰ ਬੰਡਲ ਇੱਕ Spinc ਬਣਤਰ ਬਣਤਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਕਲੈਬਸ਼-ਜੌਰਡਨ ਵਿਯੋਜਨ
ਇੱਕ ਸਪਿੱਨ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਾਲ ਟੈਂਸਰ ਗੁਣਨਫਲ ਉੱਤੇ ਕਈ ਕਲੈਬਸ਼-ਜੌਰਡਨ ਵਿਯੋਜਨਾਂ ਸੰਭਵ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਯੋਜਨ ਔਰਥੋਗਨਲ ਗਰੁੱਪ ਦੀਆਂ ਵਿਕਲਪਿਕ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਟੈਂਸਰ ਗੁਣਨਫਲ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਵਾਸਤਵਿਕ ਜਾਂ ਕੰਪਲੈਕਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਵਿਕਲਪਿਕ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀਆਂ ਇਹ ਹਨ, ਵਾਸਤਵਿਕ ਔਰਥੋਗਨਲ ਗਰੁੱਪਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ, ਤਿੰਨ ਲੱਛਣ (ਇੱਕ-ਅਯਮੀ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀਆਂ) ਹੁੰਦੇ ਹਨ;
σ+ : O(p, q) → {−1, +1} (ਵਿਸੇਸ਼ ਲੱਛਣ)
σ− : O(p, q) → {−1, +1} (ਵਿਸੇਸ਼ ਲੱਛਣ)
ਇਵਨ (ਸਮ) ਅਯਾਮ
ਜੇਕਰ n = 2k ਇਵਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ Δ ਦਾ ਕੌਂਟਰਾਗ੍ਰੇਡੀਅੰਟ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਨਾਲ ਟੈਂਸਰ ਗੁਣਨਫਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਯੋਜਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ;
ਜਿਸਨੂੰ, ਵਿਯੋਜਨਯੋਗ ਤੱਤਾਂ αω ⊗ βω′ ਉੱਤੇ, ਕਲਿੱਫੋਰਡ ਅਲਜਬਰੇ ਦੇ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ (ਬਾਹਰੀ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ) ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹੌੱਜ ਸਟਾਰ ਓਪਰੇਟਰ ਦੀਆਂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਸਹੀ ਫਾਰਮੂਲਾ ਸੂਤਰੀਕਰਨ ਪਤਾ ਚਲਦੇ ਹਨ। ਨੋਟ ਕਰੋ ਕਿ ਇਵਨ ਕਲਿੱਫੋਰਡ ਅਲਜਬਰੇ ਉੱਤੇ ਪਾਬੰਧੀ ਨਾਲ, ਰਕਮਾਂ ਦੇ ਜੋੜੇ Γp ⊕ σΓp ਆਇਸੋਮਰਫਿਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪੂਰੇ ਕਲਿੱਫੋਰਡ ਅਲਜਬਰੇ ਹੇਠਾਂ ਇਹ ਆਇਸੋਮਰਫਿਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਕਲਿਫੋਰਡ ਅਲਜਬਰੇ ਵਿੱਚ ਕੰਜੂਗੇਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ Δ ਦੀ ਇਸਦੀ ਕੌਂਟਰਾਗਰੇਡੀਅੰਟ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਦੀ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਪਛਾਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ;
ਇਸਲਈ Δ ⊗ Δ ਵੀ ਉੱਪਰ ਦੱਸੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਯੋਜਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਅੱਗੇ, ਇਵਨ ਕਲਿੱਫੋਰਡ ਅਲਜਬਰੇ ਅਧੀਨ, ਅੱਧਾ-ਸਮਿੱਨ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀਆਂ ਇੰਝ ਵਿਯੋਜਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ;
ਕਲਿੱਫੋਰਡ ਅਲਜਬਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵਾਸਤਵਿਕ ਕੰਪਲੈਕਸ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀਆਂ ਲਈ, ਕਲਿੱਫੋਰਡ ਅਲਜਬਰੇ ਉੱਤੇ ਸਬੰਧਤ ਵਾਸਤਵਿਕ ਬਣਤਰ ਸਪਿੱਨੌਰਾਂ ਦੀ ਸਪੇਸ ਤੱਕ ਉਤਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ (ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ,ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਾਲੀ ਬਾਹਰੀ ਬਣਤਰ ਰਾਹੀਂ)। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ Δ ਦੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਕੰਜੂਗੇਟ Δ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਹੇਠਾਂ ਲਿਖੀ ਆਇਸੋਮੌਰਫਿਜ਼ਮ ਦੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ;
ਖਾਸਕਰ ਕੇ, ਨੋਟ ਕਰੋ ਕਿ ਔਰਥੋਕ੍ਰੋਨਿਸ ਸਪਿੱਨ ਗਰੁੱਪ ਦੀ Δ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਇੱਕ ਯੂਨਾਇਟਰੀ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ, ਕਲੇਬਸ਼-ਜੌਰਡਨ ਵਿਯੋਜਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ,
ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਸਿਗਨੇਚਰ (p, q) ਵਿੱਚ, ਕੰਜੂਗੇਟ ਅੱਧਾ-ਸਪਿੱਨ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀਆਂ ਲਈ ਹੇਠਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਆਇਸੋਮੌਰਫਿਜ਼ਮਾਂ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ,
ਇਹਨਾਂ ਆਇਸੋਮੌਰਫਿਜ਼ਮਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ, ਅੱਧਾ-ਸਪਿੱਨ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀਆਂ Δ± ⊗ ± ਦੇ ਟੈਂਸਰ ਗੁਣਨਫਲਾਂ ਲਈ ਸਮਾਨਤਾ ਵਾਲੇ ਵਿਯੋਜਨ (ਡਿਕੰਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨਾਂ) ਕੱਢੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਬਿਖਮ (ਔਡ) ਆਯਾਮ
ਜੇਕਰ n = 2k + 1 ਔਡ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ
ਵਾਸਤਵਿਕ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਫੇਰ ਤੋਂ ਆਇਸੋਮੌਰਫਿਜ਼ਮ ਲਾਗੂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ,
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਕਲੈਬਸ਼-ਜੌਰਡਨ ਵਿਯੋਜਨ (ਡਿਊਲਾਇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਫੇਰ ਤੋਂ ਹੌੱਜ ਸਟਾਰ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ
ਨਤੀਜੇ
ਸਪਿੱਨੌਰ ਸਪੇਸਾਂ ਦੇ ਕਲੈਬਸ਼-ਜੌਰਡਨ ਵਿਯੋਜਨਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੂਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਨਤੀਜੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਮੁਢਲਾ ਨਤੀਜਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਦੀ ਡੀਰਾਕ ਵਾਲੀ ਥਿਊੇਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਮੁਢਲੀਆਂ ਜਰੂਰਤਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ,
ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ --ਲੇਖ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ - ਲੇਖ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਨਾਮ ਵਾਲੀ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਪ੍ਰਗਤੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਮਾਸਕੋ (ਸੋਵੀਅਤ ਦੇਸ) ਵਿੱਚ 1977 ਦੇ ਸਾਲ ਛਾਪਿਆ ਸੀ। ਮੂਲ ਪੁਸਤਕ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਜਨਮ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਮੌਕੇ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਮੌਲਿਕ ਖੋਜ ਰਾਹੀਂ ਸਮਾਜਿਕ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਰੋਲ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਆਰੰਭਿਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 6 ਲੇਖ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸੋਵੀਅਤ ਦੇਸ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਲਿਖਾਰੀਆਂ ਦੇ ਲਿਖੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਲੇਖ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਉੱਤਪਤੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲੇਖ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਉੱਤਪਤੀ ਕਿਹੜੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਹਾਲਤਾਂ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਸੰਪਦਕ ਵ. ਕੋਜ਼ਲੋਵ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ
ਮੋਹੀਉੱਦੀਨ ਨਵਾਬ
ਮੋਹੀਉੱਦੀਨ ਨਵਾਬ (4 ਸਤੰਬਰ 1930 – 6 ਫਰਵਰੀ 2016) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ, ਅਤੇ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਵਲ ਲੜੀ, " ਦੇਵਤਾ " ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਜੋ ਫਰਵਰੀ 1977 ਤੋਂ ਜਨਵਰੀ 2010 ਤੱਕ ਸਸਪੈਂਸ ਡਾਇਜੈਸਟ ਵਿੱਚ ਐਪੀਸੋਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦੇਵਤਾ ਇੱਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਚਰਿੱਤਰ, ਫਰਹਾਦ ਅਲੀ ਤੈਮੂਰ ਦੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਹੈ, ਜੋ ਟੈਲੀਪੈਥੀ ਦਾ ਉਸਤਾਦ ਅਤੇ ਇੱਕ ਜ਼ਨਾਨੀਬਾਜ਼ ਹੈ।ਦੇਵਤਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਨਵਾਬ ਨੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਡਾਇਜੈਸਟ, ਜਾਸੂਸੀ ਡਾਇਜੈਸਟ, ਅਤੇ ਸਸਪੈਂਸ ਡਾਇਜੈਸਟ ਲਈ ਲਗਭਗ 600 ਰੋਮਾਂਟਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ, ਜਾਸੂਸੀ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਛੋਟੀਆਂ/ਨਾਵਲ-ਲੰਬਾਈ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਚਰਾ ਘਰ, ਇਮਾਨ ਕਾ ਸਫ਼ਰ, ਖਲੀ ਸੀਪ, ਅਤੇ ਅੱਧਾ ਚੇਹਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਵਾਰਤਕ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ "ਦੋ ਤਾਰਾ" ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਨਵਾਬ ਨੇ " ਜੋ ਡਰ ਗਿਆ ਵੋ ਮਰ ਗਿਆ " (1995) ਸਮੇਤ ਕੁਝ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ।
ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ
ਮੋਹੀਉਦੀਨ ਨਵਾਬ ਦਾ ਜਨਮ 4 ਸਤੰਬਰ 1930 ਨੂੰ ਖੜਗਪੁਰ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਨਵਾਬ ਨੇ ਦਸਵੀਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਖੜਗਪੁਰ ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। 1947 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਢਾਕਾ, ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ (ਹੁਣ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ) ਚਲਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ, 1971 ਵਿੱਚ ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪਤਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਫਿਰ ਪਰਵਾਸ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਕਰਾਚੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਦਾਦਾ ਇੱਕ ਇੰਟੀਰੀਅਰ ਡੈਕੋਰੇਟਰ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਰੇਲਵੇ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪੇਂਟਰ । ਢਾਕਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦੌਰਾਨ, ਨਵਾਬ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਵਜੋਂ ਸਿਨੇਮਾ ਹਾਲਾਂ ਲਈ ਬੈਨਰ ਅਤੇ ਹੋਰਡਿੰਗ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਸਾਹਿਤਕ ਕੈਰੀਅਰ
ਨਵਾਬ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਔਰਤ ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ। 1970 ਦੇ ਨੇੜੇ 23 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਹਾਣੀ, "ਏਕ ਦੀਵਾਰ, ਏਕ ਸ਼ਗਫ" ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਮੈਗਜ਼ੀਨ, "ਰੋਮਨ " ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਸੰਘਰਸ਼ਮਈ ਦੌਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਸਪੈਂਸ ਡਾਇਜੈਸਟ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ, ਮਰਜ ਰਸੂਲ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਅਗਲੇ 40 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਸਸਪੈਂਸ ਅਤੇ ਜਾਸੂਸੀ ਡਾਇਜੈਸਟ ਲਈ ਬਾਕਾਇਦਾ ਲੇਖਕ ਬਣ ਗਿਆ।ਨਵਾਬ ਕਵੀ ਅਤੇ ਅਲੌਕਿਕ ਖੋਜਕਾਰ ਰਈਸ ਅਮਰੋਹਵੀ ਦਾ ਦੋਸਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਟੈਲੀਪੈਥੀ ਅਤੇ ਹਿਪਨੋਟਿਜ਼ਮ ਬਾਰੇ ਰਈਸ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਪਾਤਰ, ਫਰਹਾਦ ਅਲੀ ਤੈਮੂਰ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਵਿਉਂਤ ਬਣਾਈ ਉਸਨੇ ਫਰਵਰੀ 1977 ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਾ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਡਾਇਜੈਸਟ ਕਹਾਣੀ ਬਣ ਗਈ। ਪਾਠਕ ਇਸ ਦੇ ਅਗਲੇ ਐਪੀਸੋਡ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਸਸਪੈਂਸ ਡਾਈਜੈਸਟ ਦੀ ਮਾਸਿਕ ਵਿਕਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਰੋਧੀ ਡਾਇਜੈਸਟ ਨਾਲੋਂ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਨਵਾਬ ਉਸ ਯੁੱਗ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਅਸਤ ਲੇਖਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਦੇਵਤਾ ਨਾਵਲ ਲਗਾਤਾਰ 33 ਸਾਲ ਛਪਦਾ ਰਿਹਾ, 396 ਕਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ 53 ਜਿਲਦਾਂ ਵਿਚ ਪੁਸਤਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 11,206,310 ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਨਾਵਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ।ਨਵਾਬ ਨੇ 600 ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਸਪੈਂਸ ਡਾਇਜੈਸਟ ਲਈ ਲਿਖੀਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 200 ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਕਲਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਨਵਾਬ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ 13 ਬੱਚੇ ਸਨ।
ਮੌਤ
6 ਫਰਵਰੀ 2016 ਨੂੰ ਨਵਾਬ ਦੀ ਮੌਤ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2016 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1930
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਡਾਂਗੇ
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਡਾਂਗੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਜਿਆਦਾਤਰ ਤਾਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਤੇਲਗੂ ਅਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਕਰੀਅਰ
ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮ ਅਪ੍ਰੈਲ ਫੂਲ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਡਾਂਗੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮਿਸ਼ਕਿਨ ਦੀ ਯੁਧਮ ਸੇਈ (2011) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਥ੍ਰਿਲਰ ਮੇਘਾ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਟਾਈਟਲ ਰੋਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਮਿਸ਼ਰਤ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀਆਂ। 2015 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣੀ ਫ਼ਿਲਮ ਡਾਰਲਿੰਗ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਥ੍ਰਿਲਰ ਫ਼ਿਲਮ ਏਨਾਕੁਲ ਓਰੂਵਨ ਅਤੇ ਪੂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਇੱਕ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
2016 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਚਾਰ ਤਾਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮਾਂ: ਧਰਮਾ ਦੁਰਈ, ਵਿਜੇ ਵਸੰਤ ਦੀ ਅਚਮਿੰਦਰੀ, ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ ਨਵਰਾਸਾ ਥਿਲਗਾਮ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੁਸੇਨਥੀਰਨ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਵਿਲ ਅੰਬੂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। 2017 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਲਿਆਲਮ ਫ਼ਿਲਮ 1971: ਬਿਓਂਡ ਬਾਰਡਰਜ਼ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਰਿਤੂ ਫੋਗਾਟ
ਰਿਤੂ ਫੋਗਾਟ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Ritu Phogat; ਜਨਮ 2 ਮਈ 1994) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਪਹਿਲਵਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਲ 2016 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਮਹਾਵੀਰ ਸਿੰਘ ਫੋਗਟ, ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਭਿਵਾਨੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਾਲੀ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਪਹਿਲਵਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦਾ ਕੋਚ ਬਣਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਵੀ ਇਕ ਪਹਿਲਵਾਨ ਸਨ। ਮਹਾਵੀਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਯਾ ਕੌਰ ਦੇ ਪੰਜ ਬੱਚੇ ਹਨ: ਬੇਟੀਆਂ ਗੀਤਾ, ਬਬੀਤਾ, ਰੀਤੂ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਬੇਟਾ ਦੁਸ਼ਯੰਤ। ਮਹਾਵੀਰ ਦੇ ਭਰਾ ਰਾਜਪਾਲ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਅਤੇ ਵਿਨੇਸ਼ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਹਾਵੀਰ ਨੇ ਪਾਲਿਆ-ਪੋਸਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਗੀਤਾ ਫੋਗਟ ਅਤੇ ਬਬੀਤਾ ਕੁਮਾਰੀ ਅਤੇ ਚਚੇਰਾ ਭਰਾ ਵਿਨੇਸ਼ ਫੋਗਟ ਕੁਸ਼ਤੀ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜੇਤੂ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਚਚੇਰੀ ਭੈਣ ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਫੋਗਟ ਵੀ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਪਹਿਲਵਾਨ ਹੈ।
ਕਰੀਅਰ
ਅਕਤੂਬਰ 2016 ਵਿਚ, ਫੋਗਟ ਨੇ ਸਾਲਾਨਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਲਗਾਤਾਰ ਦੂਜਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ। ਨਵੰਬਰ 2016 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿਚ 48 ਕਿੱਲੋਗ੍ਰਾਮ ਵਰਗ ਵਿਚ 2016 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ।
ਦਸੰਬਰ, 2016 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਪ੍ਰੋ ਰੈਸਲਿੰਗ ਲੀਗ ਦੀ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੀ ਮਹਿਲਾ ਪਹਿਲਵਾਨ ਬਣ ਗਈ, ਉਸਨੇ ਜੈਪੁਰ ਨਿੰਜਾ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਨਾਲ 36 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਨਵੰਬਰ 2017 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਪੋਲੈਂਡ ਦੇ ਬਾਇਡਗੌਸਕਜ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਵਿਸ਼ਵ ਅੰਡਰ -23 ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ 48 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਵੱਕਾਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਚਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਿੰਨੇ ਫੋਗਾਟ ਭੈਣਾਂ ਗੀਤਾ, ਬਬੀਤਾ ਅਤੇ ਵਿਨੇਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਰ ਵਰਗਾਂ ਵਿਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜੇਤੂ ਹਨ। ਜਦੋਂਕਿ ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਨੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ। ਰਿਤੂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜੇਤੂ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਾ ਨੇ ਉਮਰ ਪੱਧਰੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਵਿੱਚ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ ਹਨ।
ਫੋਗਾਟ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਵੇਰਵਾ:
ਨਾਮ - ਜਨਮ ਤਰੀਕ - ਭਾਰ ਵਰਗ
ਮਹਿਰਾਣਾ
ਮਹਿਰਾਣਾ, ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਅਬੋਹਰ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਪਿੰਡ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਦੇਵੇਂਦਰ ਝਝਾਰੀਆ
ਦੇਵੇਂਦਰ ਝਾਝਾਰੀਆ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: Devendra Jhajharia; ਜਨਮ 10 ਜੂਨ 1981) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੈਰਾਲੰਪਿਕ ਜੈਵਲਿਨ ਸੁੱਟਣ ਵਾਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਐਫ 46 ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪੈਰਾ ਓਲੰਪਿਕਸ ਵਿਚ ਦੋ ਸੋਨ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਪੈਰਾ ਉਲੰਪਿਅਨ, ਉਸਨੇ ਏਥਨਜ਼ ਵਿੱਚ 2004 ਦੇ ਸਮਰ ਪੈਰਾ ਉਲੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚ ਜੈਵਲਿਨ ਥ੍ਰੋਅ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸੋਨ ਜਿੱਤਿਆ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਪੈਰਾ ਓਲੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜੇਤੂ ਬਣ ਗਿਆ। ਰੀਓ ਡੀ ਜਾਨੇਰੀਓ ਵਿੱਚ 2016 ਦੇ ਸਮਰ ਪੈਰਾ ਉਲੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਂਦਿਆਂ, ਉਸੇ ਹੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਦੇਵੇਂਦਰ ਨੂੰ ਫਿਲਹਾਲ ਪੈਰਾ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਰਾਹੀਂ ਗੋ ਸਪੋਰਟਸ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕਰੀਅਰ
ਸਾਲ 2002 ਵਿੱਚ ਝਜਾਰੀਆ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ 8 ਵੀਂ ਫੀਸਪੀਆਈਸੀ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। 2004 ਵਿਚ ਝਜਾਰੀਆ ਨੇ ਏਥਨਜ਼ ਵਿਖੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਪਹਿਲੀ ਸਮਰ ਪੈਰਾਲੈਮਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ। ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਉਸਨੇ 62.15 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਨਾਲ ਇਕ ਨਵਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿਚ 59.77 ਮੀ. ਥ੍ਰੋਅ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਪੈਰਾ ਓਲੰਪਿਕਸ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਦੂਸਰਾ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜੇਤੂ ਬਣ ਗਿਆ (ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਮੁਰਲੀਕਾਂਤ ਪੇਟਕਰ ਤੋਂ ਆਇਆ ਸੀ)।
ਐਥਲੈਟਿਕ ਦੀ ਹੋਰ ਸਫਲਤਾ 2013 ਵਿਚ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਲਿਓਨ ਵਿਚ ਆਈ.ਪੀ.ਸੀ. ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਵਰਲਡ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਆਈ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਐਫ 46 ਜੈਵਲਿਨ ਥ੍ਰੋ ਵਿਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਨੇ ਇਸਦੀ ਪਾਲਣਾ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਇੰਚੀਓਨ ਵਿਖੇ 2014 ਏਸ਼ੀਅਨ ਪੈਰਾ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਲਵਰ ਮੈਡਲ ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਦੋਹਾ ਵਿੱਚ 2015 ਆਈਪੀਸੀ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਵਰਲਡ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ, 59.06 ਸੁੱਟਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਝਜਾਰੀਆ ਸਿਰਫ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਦੀ ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਸੁੱਟਣ ਵਾਲੇ ਚੀਨ ਦੇ ਗੁਓ ਚੁਨਲਿਯੰਗ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਿਆਂ ਦੂਸਰੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦਾ ਇਕ ਸਾਬਕਾ ਕਰਮਚਾਰੀ, ਝਝਾਰੀਆ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸਪੋਰਟਸ ਅਥਾਰਟੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮੰਜੂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਾਲੀ ਕਬੱਡੀ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ; ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ।
ਕਥਨ
ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸਿਖਲਾਈ ਨਾਲ ਕਦੇ ਸਮਝੌਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ: ਦੇਵੇਂਦਰ ਝਜਾਰੀਆ।
ਇਕ ਟਿਪ ਜਿਸਨੇ ਪੈਰਾ ਉਲੰਪਿਕ ਚੈਂਪੀਅਨ ਦੇਵੇਂਦਰ ਝਜਾਰੀਆ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦੂਜਾ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1981 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਲੋਕ
ਉਪਰਾ
ਉਪਰਾ ( उपरा  ਭਾਵ ਬਾਹਰੀ ਵਿਅਕਤੀ ) ਲਕਸ਼ਮਣ ਮਾਨੇ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਇੱਕ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਹੈ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਮਾਨੇ ਜੋ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1980 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਏ ਕੇ ਕਾਮਤ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ " ਉਪਰਾ - ਐਨ ਆਊਟਸਾਈਡਰ " ਹੈ। ਅਰਜੁਨ ਦੰਗਾਲੇ ਇਸਨੂੰ "ਦਲਿਤ " ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ (ਮਰਾਠੀ) ਦੇ ਅਧੀਨ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਸਾਲ 1981 ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ। ਬ੍ਰਜ ਬੀ ਕਚਰੂ ਏਟ ਅਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਮਰਾਠੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਰਗ ਤੋੜਨ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਹੈ। ਦ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਕੰਪੇਨੀਅਨ ਟੂ ਮਾਡਰਨ ਇੰਡੀਅਨ ਕਲਚਰ (2012) ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ "ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ" ਮੰਨਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1"> ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਸਾਹਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਕੰਮ
ਨਰੰਗ
ਨਰੰਗ ਪਿੰਡ ਹਰਿਆਣਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਡੱਬਵਾਲੀ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਡੱਬਵਾਲੀ ਤੋਂ 28 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਸਿਰਸਾ ਤੋਂ 57 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਹੱਦ ਉੱਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਨਾਲ ਹੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਰਿਫਾਇਨਰੀ ਹੈ।
ਰਕਬਾ ਅਤੇ ਆਬਾਦੀ
ਪਿੰਡ ਦਾ ਕੁੱਲ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰਫਲ 1141 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ। ਸਾਲ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਨਰੰਗ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 2,217 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 1,189 ਹੈ ਜਦਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 1,028 ਹੈ। ਨੌਰੰਗ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 54.71% ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 60.05% ਮਰਦ ਅਤੇ 48.54% ਔਰਤਾਂ ਸਾਖਰ ਹਨ। ਨਰੰਗ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 406 ਘਰ ਹਨ। ਨਰੰਗ ਪਿੰਡ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਪਿੰਨ ਕੋਡ 125104 ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਖਸ਼ੀ
ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਖਸ਼ੀ (ਜਨਮ 1937), ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ 1977 ਵਿੱਚ ਬਰਮਿੰਘਮ ਏਰੀਆ ਹੈਲਥ ਅਥਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸਿਹਤ ਦਾ ਮੈਡੀਕਲ ਅਫਸਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ 1978 ਦੇ ਚੇਚਕ ਦੇ ਪ੍ਰਕੋਪ ਦੌਰਾਨ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਸੰਪਰਕ ਟਰੇਸਿੰਗ ਅਤੇ ਕੁਆਰੰਟੀਨ ਯਤਨਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਬਖਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੈਡੀਕਲ ਡਿਗਰੀ ਕੰਪਾਲਾ, ਯੂਗਾਂਡਾ ਵਿੱਚ ਮੇਕੇਰੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਘਰੇਲੂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜ਼ੈਂਬੀਆ ਵਿੱਚ ਜ਼ੈਂਬੇਜ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੌਕਫੈਲਰ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਰੱਖੀ। 1974 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਪੋਸਟਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੋਜ਼ਾਮਬੀਕ ਤੋਂ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੈਜ਼ੇ ਦੇ ਪ੍ਰਕੋਪ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਉਹ ਇੰਗਲੈਂਡ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 1977 ਵਿੱਚ ਬਰਮਿੰਘਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਅਫਸਰ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਲਈ ਇੰਟਰਵਿਊ ਲਈ ਗਈ। ਚੇਚਕ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੇ ਆਪਣੇ ਯਤਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ ਬਰਮਿੰਘਮ ਵਿੱਚ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਏ, ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਬੀ, ਮੈਨਿਨਜਾਈਟਿਸ ਅਤੇ ਟਾਈਫਾਈਡ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਪ੍ਰਕੋਪਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਿਆ।
ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਵਿੱਚ, ਬਖਸ਼ੀ ਨੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਟੀਬੀ: ਏ ਟੇਲ ਆਫ਼ ਟੂ ਨੇਸ਼ਨਜ਼ (2006) ਅਤੇ ਸਿੱਖਸ ਇਨ ਦ ਡਾਇਸਪੋਰਾ: ਸਿੱਖ ਫੇਥ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਲਈ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਗਾਈਡ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ। ਗਲੋਬਲ ਉਮਰ (2008) ਲਈ ਇੱਕ ਗਿਆਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਖਸ਼ੀ, ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰਿੰਦਰਜੀਤ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦਾ ਜਨਮ 1937 ਵਿੱਚ ਦਾਰ ਏਸ ਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਪਰਵਾਸੀਆਂ, ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਮੂਲ ਰਾਸ ਕੋਹ ਪਹਾੜੀਆਂ, ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ (ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ) (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਯੁੱਧ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਪੂਰਬੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੈਰੀਅਰ
ਘਰ ਦੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਖਸ਼ੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੈਡੀਕਲ ਅਫਸਰ ਪੋਸਟ ਮੋਂਗੂ, ਬਾਰੋਟਸਲੈਂਡ ਦੇ ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਜ਼ੈਂਬੀਆ ਵਿੱਚ ਜ਼ੈਂਬੇਜ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਸਥਿਤ, ਉਸਨੇ ਬਾਰੋਟਸ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾਤਰ ਸੱਪ ਦੇ ਕੱਟਣ ਅਤੇ ਤਪਦਿਕ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ। ਉੱਥੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਹ ਜ਼ੈਂਬੀਆ ਵਿੱਚ ਟੀਕਾਕਰਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਟੂਰ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੌਕਫੈਲਰ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਰੱਖੀ, ਜਿੱਥੋਂ ਉਸਨੇ 1971 ਵਿੱਚ ਪਬਲਿਕ ਹੈਲਥ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਜ਼ੈਂਬੀਆ ਵਾਪਸ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਉਸਨੂੰ ਖੇਤਰੀ ਮੈਡੀਕਲ ਅਫਸਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੋਜ਼ਾਮਬੀਕ ਦੇ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੈਜ਼ਾ ਫੈਲਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ।
1974 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਇੰਗਲੈਂਡ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਗਲੋਸਟਰਸ਼ਾਇਰ ਵਿੱਚ ਸੀਨੀਅਰ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਥੇਮਜ਼ ਉੱਤੇ ਕਿੰਗਸਟਨ ਵਿੱਚ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸਲਿਮਬ੍ਰਿਜ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਬਰਮਿੰਘਮ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/The_Alpha_Tower%2C_Birmingham_-_DSC08757.JPG/220px-The_Alpha_Tower%2C_Birmingham_-_DSC08757.JPG|thumb| ਅਲਫ਼ਾ ਟਾਵਰ, ਬਰਮਿੰਘਮ 1977 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਬਰਮਿੰਘਮ ਏਰੀਆ ਹੈਲਥ ਅਥਾਰਟੀ ਲਈ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸਿਹਤ ਦਾ ਮੈਡੀਕਲ ਅਫਸਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਮਾਰਕ ਪੈਲੇਨ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦ ਲਾਸਟ ਡੇਜ਼ ਆਫ਼ ਸਮੈਲਪੌਕਸ (2018) ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਖਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ "ਉਸ ਵਰਗੇ ਲੋਕਾਂ" ਨੂੰ ਲਿਫਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਅਲਫ਼ਾ ਟਾਵਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਲਈ ਪੌੜੀਆਂ ਦੀਆਂ 13 ਉਡਾਣਾਂ ਦੀ ਪੈਦਲ ਚੱਲੀ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪੈਲੇਨ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੈਲੀ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਇੰਟਰਵਿਊਆਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ, ਕਿ ਆਮ ਅੱਠ ਇੰਟਰਵਿਊਰਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੀ ਕਿ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨੇ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਅਤੇ 20 ਉਸ ਦੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਕਰਨ ਲਈ ਆਏ ਸਨ।
ਦੋ ਘੰਟੇ ਦੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਵਾਲ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇੰਟਰਵਿਊਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਾਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣ ਵਿਚ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਸੂਚਿਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕੋਈ ਫੈਸਲਾ ਅਧੂਰਾ ਸੀ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਲ ਨੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲ ਗਈ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ "ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ - ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਮੇਰਾ ਸੈਕਟਰੀ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਅਫ਼ਸੋਸ ਹੈ - ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।'" ਪੋਸਟ ਦੇ ਉਸ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਐਕਯੂਪੰਕਚਰਿਸਟ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਕੋਪ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣਾ ਪਿਆ। ਗਲੋਸਟਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਘਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਬਰਮਿੰਘਮ ਅਤੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ। ਉਸਦਾ ਦਫਤਰ ਬਰਮਿੰਘਮ ਮੈਡੀਕਲ ਸਕੂਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅਲਾਸਡੇਅਰ ਗੇਡੇਸ ਦੇ ਉਸੇ ਕੋਰੀਡੋਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
1978 ਚੇਚਕ ਦਾ ਪ੍ਰਕੋਪ
1978 ਵਿੱਚ, ਉਸਦੇ ਅਹੁਦੇ ਦੇ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ, ਬਖਸ਼ੀ ਨੂੰ ਬਰਮਿੰਘਮ ਵਿੱਚ ਚੇਚਕ ਦੇ ਪ੍ਰਕੋਪ ਦੌਰਾਨ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਚੇਚਕ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਫੈਲਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 25 ਅਗਸਤ 1978 ਨੂੰ ਬਰਮਿੰਘਮ ਵਿੱਚ ਚੇਚਕ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ ਅਤੇ ਚੇਚਕ ਦੇ ਪ੍ਰਕੋਪ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੀਟਿੰਗ ਉਸੇ ਦਿਨ ਹੋਈ। ਵਿਲੀਅਮ ਨਿਕੋਲ, ਬਰਮਿੰਘਮ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮੈਡੀਕਲ ਅਫਸਰ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ, ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਬਖਸ਼ੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੈਨਰੀ ਬੈਡਸਨ ਅਤੇ ਗੇਡੇਸ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ; ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਕਿ ਚੇਚਕ ਪਹਿਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਚੇਚਕ ਦੇ ਫੈਲਣ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ, ਬਖਸ਼ੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸੰਪਰਕ ਟਰੇਸਿੰਗ ਅਤੇ ਕੁਆਰੰਟੀਨ, ਸੰਪਰਕਾਂ ਲਈ ਘਰ ਦਾ ਦੌਰਾ, ਟੀਕਾਕਰਨ ਅਤੇ ਐਂਟੀਬਾਡੀ ਟੀਕੇ ਸੀ। ਪਾਲੇਨ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਖਸ਼ੀ ਨੇ ਬੇਰੋਕ ਫੰਡਿੰਗ, ਬਰਮਿੰਘਮ ਦੇ ਹੋਲੀਡੇ ਇਨ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਬਲੈਕ ਕੈਬ ਸੇਵਾ, ਸਥਾਨਕ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ ਤੋਂ ਭੋਜਨ, ਅਤੇ ਲਗਭਗ 60 ਡਾਕਟਰਾਂ, 40 ਨਰਸਾਂ, 85 ਵਾਤਾਵਰਣ ਸਿਹਤ ਇੰਸਪੈਕਟਰਾਂ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਦੀ ਭਰਤੀ, ਕੀਟਾਣੂ-ਰਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਛੇ ਅਫਸਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ। ਅਤੇ ਸੌ ਦੇ ਕਰੀਬ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਸਟਾਫ਼। ਸਿਹਤ ਰਿਕਾਰਡ, ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਸੰਪਰਕਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਲੱਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ ਸੰਪਰਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਮੈਡੀਕਲ ਸਟਾਫ, ਸਿਹਤ ਵਿਜ਼ਟਰ ਜਾਂ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ। ਬਖਸ਼ੀ ਨੇ ਇੰਡੈਕਸ ਕੇਸ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸੰਪਰਕਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਈ।
ਇਹ ਬਖਸ਼ੀ ਹੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਨੂੰ ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਕੋਪ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਸੱਤ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਬਾਅਦ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਕਿ ਪ੍ਰਕੋਪ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਲਰਟ ਹਟਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਰੋਕਥਾਮ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਸਫਲ ਰਹੀਆਂ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਕੋਪ ਬਾਰੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਰਿਪੋਰਟ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇਗੀ: "ਅਸੀਂ ਉਸ ਗਤੀ ਅਤੇ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਜਿਸ ਨਾਲ ਡਾਕਟਰ ਨਿਕੋਲ, ਏਰੀਆ ਮੈਡੀਕਲ ਅਫਸਰ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਟਾਫ ਅਤੇ ਬਰਮਿੰਘਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਮੈਡੀਕਲ ਸਕੂਲ ਦੇ ਸਟਾਫ ਨੇ ਚੇਚਕ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਣ 'ਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਫੈਲਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਪਾਰਕਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸੰਪਰਕਾਂ ਨੂੰ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਕਰਨ ਅਤੇ ਟੀਕੇ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਗੰਦਗੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਗਾਣੂ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਦੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੀ ਅਤੇ ਲਾਗ ਦੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫੈਲਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।"ਬਰਮਿੰਘਮ ਵਿੱਚ ਮੈਡੀਕਲ ਅਫਸਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਏ, ਮੈਨਿਨਜਾਈਟਿਸ, ਅਤੇ ਟਾਈਫਾਈਡ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਪ੍ਰਕੋਪਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ।
ਰਟਾਇਰਮੈਂਟ ਵਿੱਚ, ਬਖਸ਼ੀ ਨੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਟੀਬੀ: ਏ ਟੇਲ ਆਫ਼ ਟੂ ਨੇਸ਼ਨਜ਼ (2006) ਅਤੇ ਸਿੱਖਸ ਇਨ ਦ ਡਾਇਸਪੋਰਾ: ਸਿੱਖ ਫੇਥ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਲਈ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਗਾਈਡ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ। ਗਲੋਬਲ ਉਮਰ (2008) ਲਈ ਇੱਕ ਗਿਆਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ।
ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਗਾਰਡੀਅਨ (2020) ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਦੇ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕਿ ਕੀ 1978 ਦੇ ਚੇਚਕ ਦਾ ਪ੍ਰਕੋਪ ਕੋਈ ਸਬਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਬਖਸ਼ੀ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ "ਸੰਪਰਕ ਟਰੇਸਿੰਗ ਅਤੇ ਰੋਕਥਾਮ ਦੇ ਜੀਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਕੋਈ ਵੀ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਡਾਕਟਰ।"
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਿੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1937 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations
ਸ਼ੈਲ ਚਤੁਰਵੇਦੀ
ਸ਼ੈਲ ਚਤੁਰਵੇਦੀ (29 ਜੂਨ 1936 – 29 ਅਕਤੂਬਰ 2007) ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ, ਵਿਅੰਗਕਾਰ, ਹਾਸਰਸਕਾਰ, ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਸੀ, ਜੋ 70 ਅਤੇ 80 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਿਆਸੀ ਵਿਅੰਗ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਕਈ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਲੜੀਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਰਿੱਤਰ ਅਦਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਸਮਾਨ ਅਨੁਪਾਤ
ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਦੋ ਚਲ ਰਾਸ਼ੀਆਂ x ਅਤੇ y ਨੂੰ ਸਮਾਨਅਨੁਪਾਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੇ \tfrac yx ਦਾ ਮੁੱਲ ਸਥਿਰ ਰਾਸ਼ੀ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਹਾਲਤ 'ਚ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲੀ ਰਾਸ਼ੀ ਦੂਜੀ ਰਾਸ਼ੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਅਨੁਪਾਤ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਜੇ ਕੋਈ ਵਸਤੂ ਸਮਾਨ ਵੇਗ ਨਾਲ ਗਤੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਦੁਆਰਾ ਤਹਿ ਕੀਤੀ ਦੂਰੀ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਅਨੁਪਾਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਦੋ ਅਨੁਪਾਤ ਦੀ ਸਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਸਮਾਨ ਅਨੁਪਾਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਅਨੁਪਾਤ ਹੈ ਜਿਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਪਦ ਸਿਫ਼ਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਗਣਨਾ
ਸਮਾਨ ਅਨੁਪਾਤ ਨੂੰ ਅਨੁਪਾਤ: ਚਿੰਨ੍ਹ ਲਿਖ ਕੇ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਇਸ ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵੀ ਲਿਖਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਿਸਮਾ
ਸਿੱਧਾ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤੱਖ ਸਮਾਨ ਅਨੁਪਾਤ: ਇਥੇ x ਅਤੇ y ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤੱਖ ਸਮਾਨ ਅਨੁਪਾਤ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪੈਟਰੋਲ ਦੀ ਖਪਤ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਤਹਿ ਕੀਤੀ ਗਈ ਦੂਰੀ ਇੱਕ ਸਿੱਧੇ ਸਮਾਨ ਅਨੁਪਾਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਰਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕੁੱਲ ਰਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਖਰੀਦੀਆਂ ਗਈਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆਂ ਵੀ ਸਿੱਧੇ ਸਮਾਨ ਅਨੁਪਾਤ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ।
ਉਲਟ ਸਮਾਨ ਅਨੁਪਾਤ
ਦੋ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਦੂਸਰੀ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਹੋਣ ਤੇ ਦੂਸਰੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ ਜੇ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਲਈ ਵੱਧ ਮਜ਼ਦੂਰ ਲਗਾਏ ਜਾਣ ਤਾਂ ਉਹ ਕੰਮ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਸ਼ੀ y ਅਤੇ x ਉਲਟ ਸਮਾਨ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਹਨ ਜੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਅੰਕ k ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇ ਕਿ:
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਣਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਨੁਪਾਤ
ਧਿਆਲ ਚਿੜੀ
ਧਿਆਲ ਚਿੜੀ (en:oriental magpie-robin:) (Copsychus saularis) ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਚਿੜੀ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਸੁਰੀਲੇ ਸੰਗੀਤ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਕਦੇ ਇਹ ਪਿੰਜਰਾ ਪੰਛੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਬੰਗਲਾਦੇਸ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੰਛੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਛੀ
ਸ਼ਾਨਦਾਰ
ਸ਼ਾਨਦਾਰ 2015 ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਿਕਾਸ ਬਹਿਲ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਨੁਰਾਗ ਕਸ਼ਿਅਪ ਅਤੇ ਵਿਕਰਮਦੱਤ ਮੋਟਵਾਨੀ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹਿਦ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਆਲੀਆ ਭੱਟ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਅਤੇ ਪੰਕਜ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਸੰਜੇ ਕਪੂਰ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਲਈ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਅਗਸਤ 2014 ਵਿੱਚ ਲੀਡਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ  ਅਤੇ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ 22 ਅਕਤੂਬਰ 2015 ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਹਿਰਾ ਉੱਪਰ ਰੀਲਿਜ਼ ਹੋਈ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸਿਮਹਿਕਾ
ਸਿਮਹਿਕਾ, ਸਿੰਹਿਕਾ, ਦਾਨਵ ਰਾਜਾ ਹਿਰਨਿਆਕਸ਼ਪ ਦੀ ਧੀ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਭਗਤ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਦੀ ਭੈਣ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਵਰਭਾਨੂ ਦੀ ਮਾਂ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਸਿਰ ਦੇ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਰਾਹੁ, ਸਿਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ, ਅਤੇ ਕੇਤੂ, ਬਾਕੀ ਬਚਿਆ ਸਰੀਰ, ਹਨ।
ਰਮਾਇਣ ਵਿੱਚ ਸਿਮਹਿਕਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ
ਸਿਮਹਿਕਾ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਵਰਦਾਨ ਮਿਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਦੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਬਾਅਦ ‘ਚ, ਉਸਨੇ ਦੇਵੀ ਛਾਇਆ, ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਨੀ ਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਸੂਰਿਆ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਹਨੂਮਾਨ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਈ।
ਕਾਲੀ ਗਾਲ੍ਹੜੀ
ਕਾਲੀ ਗਾਲ੍ਹੜੀ (Pied Bush Chat) (Saxicola caprata) ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਪੰਛੀ ਹੈ ਜੋ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕੇਂਦਰੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਤੱਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਛੀ
ਜੈਸਲਮੇਰ ਫੋਕਲੋਰ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ
ਜੈਸਲਮੇਰ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਜੈਸਲਮੇਰ ਦੇ ਮੇਹਰ ਬਾਗ ਗਾਰਡਨ ਵਿੱਚ ਗਰਸੀਸਰ ਝੀਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਐਨ ਕੇ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਗ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ ਸੈਕਸ਼ਨ, ਪੁਸ਼ਾਕ, ਜੀਵਾਸ਼ਮ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਊਠਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣੇ, ਗਹਿਣੇ, ਅਤੇ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਦੀ ਕੋਟਰੀ।
ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਦਾਖਲਾ ਚਾਰਜ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਹਿਮਾਲਿਆ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/Garhwal_Himal_from_Camels_Back_%285281754856%29.jpg/300px-Garhwal_Himal_from_Camels_Back_%285281754856%29.jpg|thumb|300x300px| "ਊਠ ਦੀ ਪਿੱਠ", [[ਉੱਤਰਾਖੰਡ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਹਿਮਾਲਿਆ]] ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਹਿਮਾਲਿਆ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਪਹਾੜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਹਨ।
ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ
ਇਹ ਰੇਂਜ ਹਿਮਾਲਿਆ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਬਾਹਰੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਹਨ।
ਜਨਸੰਖਿਆ
ਇਹਨਾਂ ਰੇਂਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸ਼ਹਿਰ ਪੌੜੀ, ਟਿਹਰੀ, ਉੱਤਰਕਾਸ਼ੀ, ਰੁਦਰਪ੍ਰਯਾਗ, ਚਮੋਲੀ, ਅਤੇ ਛੋਟਾ ਚਾਰ ਧਾਮ ਤੀਰਥ ਅਸਥਾਨ ਅਰਥਾਤ ਗੰਗੋਤਰੀ, ਯਮੁਨੋਤਰੀ, ਬਦਰੀਨਾਥ ਅਤੇ ਕੇਦਾਰਨਾਥ ਹਨ। ਸਥਾਨ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਸੁੰਦਰ ਥਾਵਾਂ ਮਸੂਰੀ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਨ, ਧਨੌਲੀ, ਔਲੀ, ਚਕਰਤਾ, ਚੋਪਤਾ, ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਾਨ, ਨੰਦਾ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵੈਲੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕਸ ਵੀ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ।
ਨਿਤਨੇਮ
ਨਿਤਨੇਮ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦਾ ਗੁਰਮਤਿ ਨੇਮ ਅਥਵਾ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਨਿਯਮ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਨਿਆਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਵਾਸਤੇ ਵੀ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਨਿਯਮ ਬੱਧ ਰਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਚ ਦੇ ਪਾਂਧੀ ਜਾਂ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਲਈ ਵੀ ਨਿਯਮ ਪਾਲਣੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। ਇਹ ਨਿਤਨੇਮ ਸੱਚ ਦੇ ਮਾਰਗ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਲਈ ਵੱਡਮੁੱਲਾ ਸਾਧਨ ਅਤੇ ਜਪ-ਤਪ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖੀ
ਸ਼ੰਕਰ ਵੈਦਿਆ
ਸ਼ੰਕਰ ਵੈਦਿਆ ( ਦੇਵਨਾਗਰੀ : शंकर वैद्य) ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਰਾਠੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਲੇਖਿਕਾ ਸਰੋਜਨੀ ਵੈਦਿਆ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। 23 ਸਤੰਬਰ 2014 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਕੈਰੀਅਰ
ਵੈਦਿਆ ਇੱਕ ਮਰਾਠੀ ਕਵੀ ਸੀ ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਆਸਾਨ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਾਲੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਦੀਵੀ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮਰਾਠੀ ਕਵੀਆਂ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 13ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸੰਤ (ਸੰਤ) ਗਿਆਨੇਸ਼ਵਰ ਵਰਗੇ ਕਵੀਆਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ (ਕਾਵਿਆ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 'ਕਲਾਸਵਰ' (ਮੋਟਾ ਅਨੁਵਾਦ: ਮੈਲੋਡੀ ਆਫ਼ ਟਾਈਮ) 1971 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ 'ਆਲਾ ਕਸ਼ਣ ਗਿਆ ਕਸ਼ਣ' (ਮੋਟਾ ਅਨੁਵਾਦ: ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਤਤਕਾਲ, ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਤਤਕਾਲ ਪਾਸ) 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸੀ। ਉੱਘੇ ਲੇਖਕ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਸ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ‘ਦਰਸ਼ਨ’ (ਮੋਟਾ ਅਨੁਵਾਦ: ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ) 1998 ਵਿੱਚ ਲੰਮੇ ਵਕਫ਼ੇ ਮਗਰੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈਆਂ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਰ ਕਦੇ ਵੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੀਆਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਸ਼ੰਕਰ ਵੈਦਿਆ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗੀਤ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਏ, "ਸਵਰੰਗੇਚਿਆ ਕਥਾਵਰਤੀ" ( ਅਰੁਣ ਦਾਤੇ ਦੁਆਰਾ ਗਾਇਆ ਗਿਆ) ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, "ਸ਼ਤਕੰਚਿਆ ਯਾਦਨਤੁਨਾ ਉਠਾਲੀ ਏਕ ਕੇਸਰੀ ਜਵਾਲਾ" ( ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਦੁਆਰਾ ਗਾਇਆ ਗਿਆ) ਅਤੇ "ਵਲਵੰਤਤੂਨਾ ਚਲਲੇ ਜੀਵਨ" ( ਯਸ਼ਵੰਤ ਦੇਵ ਦੁਆਰਾ ਗਾਇਆ ਗਿਆ)। ਸੰਤ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਪੰਡਿਤ ਹਿਰਦੇਨਾਥ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ, ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਅਤੇ ਆਸ਼ਾ ਭੋਸਲੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਹਿਯੋਗ 'ਮੋਗਰਾ ਫੁਲਾਲਾ'। ਗਿਆਨੇਸ਼ਵਰ, ਉਸਦੀ ਭੈਣ ਮੁਕਤਾਬਾਈ ਅਤੇ ਭਰਾ ਨਿਵਰਤੀਨਾਥ ਨੇ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਪੂਰੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਸਟੇਜਿੰਗ ਸਨ।
ਮੌਤ
ਵੈਦਿਆ ਦੀ ਮੌਤ 23 ਸਤੰਬਰ 2014 ਨੂੰ ਦਾਦਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2014 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1928 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਕਵੀ
ਏਕ ਮਮਨੁਆ ਮੁਹੱਬਤ ਕੀ ਕਹਾਨੀ
ਏਕ ਮਮਨੂਆ ਮੁਹੱਬਤ ਕੀ ਕਹਾਨੀ (ਇੱਕ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਜਾਂ ਇੱਕ ਵਰਜਿਤ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀ) ਰਹਿਮਾਨ ਅੱਬਾਸ ਦਾ ਦੂਜਾ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 2009 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਫਾਰ ਪੀਸ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ (ਔਰੰਗਾਬਾਦ) ਨੇ 2011 ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨਾਵਲ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਉਰਦੂ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੁਰਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਪਲਾਟ ਅਤੇ ਮੋਟਿਫ਼
ਇਹ ਨਾਵਲ ਇੱਕ 15 ਸਾਲ ਦੇ ਲੜਕੇ-ਅਬਦੁਲ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਆਹੁਤਾ ਔਰਤ-ਸਕੀਨਾ ਨਾਲ਼ ਇੱਕ ਦਿਲ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਉਦਾਸ ਮੁਹੱਬਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ ਕੋਕਨ ਦੇ ਇੱਕ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਪਿੰਡ ਭਾਵ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ 'ਤੇ, ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਅਜੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਬੋਲੀ ਦੇ ਜਾਦੂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਪੱਛਮੀ ਤੱਟਵਰਤੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੌਸਮਾਂ ਦੇ ਵਰਣਨ ਨਾਲ਼ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਮੋਹਲੇਧਾਰ ਮੀਂਹ,  ਝੋਨੇ, ਅਲਫੋਂਸੋ ਅੰਬਾਂ ਦੇ ਬਾਗ, ਡੂੰਘੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਦੀਆਂ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਕੁੰਜ ਵਾਲੇ ਸੱਪ, ਗਾਰਸੀਨੀਆ ਇੰਡੀਕਾ, (ਕੋਕਮ ਦੇ ਦਰੱਖਤ) ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਖਟਾਸ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਜਿਨ ਅਤੇ ਪੰਛੀ ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਹੋਰ ਸਥਾਨਾਂ ਜਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਹੈ। ਕੋਈ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਉਰਦੂ ਗਲਪ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਉਰਦੂ ਲੇਖਕ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਵੁਕ ਅਤੇ ਕਲਪਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਨਾਇਕ ਅਬਦੁਲ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਅਤੇ ਸਕੀਨਾ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਜਿਨਸੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ ਜੀਵਨ ਭਰ ਦੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਕੀਨਾ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ  ਨਾਜਾਇਜ਼ ਸੰਬੰਧਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ (ਯੂਸਫ਼) ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਬਣਨਾ ਸੀ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਰਮਿਕ ਰਹਿਣ ਸਹਿਣ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਅਬਦੁਲ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਸੰਯੁਕਤ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਣ ਵਾਲ਼ਾ ਇੱਕ ਪਰਿਪੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਬਣਦਾ  ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਕੱਟੜਪੰਥ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਪਰ ਧਾਰਮਿਕ ਮਰਿਆਦਾ ਨਾਲ਼ ਟਕਰਾਉਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਯੂਸਫ਼ ਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੇ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਕਹਾਣੀ ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਯੂਸਫ਼ ਨੇ ਅਬਦੁਲ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਨਾਲ਼ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਸੰਬੰਧ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਨੇ ਯੂਸਫ਼ ਨੂੰ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦ ਸੋਚ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ਖਮੀ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2009 ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਨਾਵਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਨਾਵਲ
ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮਲਾਇਆ
thumb|250x250px|ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮਲਾਇਆ 1909 ਅਤੇ 946 ਵਿਚਕਾਰ. ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮਲਾਇਆ ਪਦ ਮੋਟੇ ਤੌਰ ਮਾਲੇਈ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਉੱਤੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸੈੱਟ ਅਤੇ ਸਿੰਘਾਪੁਰ ਦੇ ਟਾਪੂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 18ਵੀਂ ਅਤੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੰਟਰੋਲ ਹੇਠ ਆਏ ਸਨ। ਸ਼ਬਦ "ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ", ਦੇ ਉਲਟ ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਰਜਵਾੜਾਸ਼ਾਹੀ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮਲਾਇਆ ਅਕਸਰ ਅਸਿੱਧੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਤਹਿਤ ਮਾਲੇਈ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਰਾਉਨ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਦੇ ਅਧੀਨ 'ਸਟਰੇਟ ਬਸਤੀਆਂ'  ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1946 ਵਿੱਚ ਮਲਾਇਆਈ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਗਠਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਯੂਨੀਫਾਈਡ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਇ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮਲਾਇਆ ਵਿੱਚ ਸਟਰੇਟ ਬਸਤੀਆਂ, ਸੰਘੀ ਮਾਲੇਈ ਰਾਜ, ਅਤੇ ਗੈਰਸੰਘੀ ਮਾਲੇਈ ਰਾਜ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਅਧੀਨ, ਟੀਨ ਅਤੇ ਰਬੜ ਦਾ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਤਪਾਦਕ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਮਲਾਇਆ, ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲਾਹੇਵੰਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।
1948 ਵਿੱਚ ਮਲਾਇਆਈ ਯੂਨੀਅਨ ਭੰਗ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ  ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਮਲਾਇਆ ਦੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਬਣਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। 31 ਅਗਸਤ 1957 ਨੂੰ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਤੰਤਰ ਬਣ ਗਈ। ਇਹ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ 16 ਸਤੰਬਰ 1963 ਨੂੰ, ਉੱਤਰੀ ਬੋਰਨੀਓ (ਸਾਬਾਹ), ਸਰਾਵਾਕ, ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਬਣੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਮਾਲਿਆਈ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ
ਮਾਲਿਆਈ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ 1771 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ Great Britain ਨੇ  ਕੇਡਾਹ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਹਿੱਸੇ ਪੇਨਾਂਗ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਪੋਸਟਾਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਹਕੂਮਤ ਨੇ 1819 ਵਿੱਚ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬਸਤੀ ਬਣਾ ਲਿਆ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਏਸ਼ੀਆ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਗੁਣਨਖੰਡੀਕਰਨ
ਗੁਣਨਖੰਡੀਕਰਨ: ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਬੀਜਗਣਿਤ ਵਿਅੰਜਕ ਦੇ ਗੁਣਨਖੰਡ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਣਨਖੰਡਾਂ ਦੇ ਗੁਣਨਫਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਗੁਣਨਖੰਡ, ਸੰਖਿਆਵਾਂ, ਬੀਜਗਣਿਤਿਕ ਚਲ ਜਾਂ ਬੀਜਗਣਿਤਿਕ ਵਿਅੰਜਕ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਗੁਣਨਖੰਡ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਪਰ  ਦੇ ਗੁਣਨਖੰਡ ਬਣਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਵਿਧੀ
ਸਾਂਝੇ ਗੁਣਨਖੰਡ ਦੀ ਵਿਧੀ ਰਾਹੀ 2x+4 ਦੇ ਗੁਣਨਖੰਡ ਲਈ ਹਰੇਕ ਪਦ ਨੂੰ ਅਖੰਡ ਗੁਣਨਖੰਡਾਂ ਦੇ ਗੁਣਨਫਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਖੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਥੇ ਗੁਣਨਖੰਡ 2 ਦੋਨਾਂ ਪਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਵੰਡਕਾਰੀ ਦੇ ਨਿਯਮ ਜਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਅੰਜਕ 2x+4 ਉਹ ਹੀ ਹੈ ਜੋ 2(x+2) ਹੈ।
ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਤੇ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਣਿਤ
ਜਗਦੀਸ਼ ਪਾਪੜਾ
ਜਗਦੀਸ਼ ਪਾਪੜਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਲਹਿਰਾਗਾਗਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ-ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕ ਚੇਤਨਾ ਮੰਚ ਦਾ ਆਗੂ ਹੈ।
ਬਦਿਆਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬਾਗੜੀਆਂ, ਭੁਲੱਥ
ਬਾਗੜੀਆਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਭੁੱਲਥ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।ਇਹ ਭੁਲੱਥ ਤੋਂ 4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (2.5 ਮੀਲ), ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਟਰ ਕਪੂਰਥਲਾ ਤੋਂ 28 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (17 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ
ਬਜਰੰਗ ਪੂਨੀਆ
ਬਜਰੰਗ ਪੂਨੀਆ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: Bajrang Punia; ਜਨਮ 26 ਫਰਵਰੀ 1994) ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਫ੍ਰੀਸਟਾਈਲ ਪਹਿਲਵਾਨ ਹੈ। ਉਹ 65 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਭਾਰ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ ਹਨ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ
ਪੂਨੀਆ ਦਾ ਜਨਮ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੂਬੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਝੱਜਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਖੁਡਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਤੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਖੇਡ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 2015 ਵਿਚ, ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਸੋਨੀਪਤ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਸਪੋਰਟਸ ਅਥਾਰਟੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕੇ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਟੀ.ਟੀ.ਈ.(ਟਰੈਵਲਿੰਗ ਟਿਕਟ ਐਗਜ਼ਾਮੀਨਰ) ਦੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
2013 ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਸ
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ, ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਬਜਰੰਗ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਹਵਾਂਗ ਰਯੋਂਗ-ਹਕ ਨੂੰ 3-1 ਨਾਲ ਹਰਾ ਕੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਫ੍ਰੀਸਟਾਈਲ 60 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ।
16 ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਸ਼ੋਗੋ ਮਾਏਦਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ, ਉਸਨੂੰ 3-1 ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ। ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਵਿਰੋਧੀ ਇਰਾਨ ਦੀ ਮੋਰਡ ਹਸਨ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ 3-1 ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ, ਸੈਮੀ ਫਾਈਨਲ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰਨ ਲਈ।
2013 ਵਰਲਡ ਰੈਸਲਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਸ
ਹੰਗਰੀ ਦੇ ਬੁਡਾਪੇਸਟ ਵਿੱਚ ਬਜਰੰਗ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਫ੍ਰੀ ਸਟਾਈਲ 60 ਕਿਲੋ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਰਿਪੇਚੇਜ ਰਾਉਂਡ ਵਿਚੋਂ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਤਗਮੇ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰ ਕੇ। ਉਥੇ, ਉਹ ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੇ ਏਨਖਸੀਖਾਨੀ ਨਿਆਮ-ਓਚਿਰ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ 9-2 ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।
32 ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਬੁਲਗਾਰੀਆ ਦੇ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਡੁਬੋਵ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ 7-0 ਨਾਲ ਮਾਤ ਦਿੱਤੀ। ਬੁਲਗਾਰੀਅਨ ਜੇਤੂ ਨੂੰ ਅੰਤਮ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਜਰੰਗ ਨੇ ਫਿਰ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਸ਼ੋਗੋ ਮਾਈਦਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਕਓਵਰ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਅਗਲਾ ਵਿਰੋਧੀ ਰੋਮਾਨੀਆ ਦੀ ਇਵਾਨ ਗਾਈਡਿਟਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਰੋਮਾਨੀਆਈਆ ਉੱਤੇ 10-3 ਦੀ ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਬਜਰੰਗ ਨੇ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਤਗ਼ਮੇ ਵਿੱਚ ਬਾਜ਼ੀ ਮਾਰੀ।
2014 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ
ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਗਲਾਸਗੋ ਵਿੱਚ, 1-4 ਨਾਲ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਡੇਵਿਡ ਟ੍ਰੈਂਬਲੇ ਤੋਂ ਹਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਫ੍ਰੀਸਟਾਈਲ 61 ਕਿਲੋ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ।
16 ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ, ਬਜਰੰਗ ਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਸਾਸ਼ਾ ਮਦਰਯਾਰਿਕ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ 4-0 ਨਾਲ ਮਾਤ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੀ ਮਾਰਨੋ ਪਲਾਟਜਿਜ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 4-1 ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਦਰਜ ਕੀਤੀ। ਨਾਈਜੀਰੀਅਨ ਪਹਿਲਵਾਨ ਅਮਸ ਡੈਨੀਅਲ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ 3-1 ਦੇ ਅੰਕ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।
2015 ਵਿਸ਼ਵ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ
ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ ਨਰਸਿੰਘ ਯਾਦਵ ਦੇ ਉਲਟ, ਬਜਰੰਗ ਲਾਸ ਵੇਗਾਸ ਵਿੱਚ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਤਗ਼ਮਾ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕਿਆ ਅਤੇ 5 ਵੇਂ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਰਿਹਾ।
32 ਦੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੇ ਬੈਟਬੋਲਡਿਨ ਨੋਮਿਨ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ 10-0 ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ। ਮੰਗੋਲੀਆਈ 61 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਅੰਤਮ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਬਜਰੰਗ ਨੂੰ ਮੁੜ ਖਰੀਦਣ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਰਿਪੇਚ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਰੋਧੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਰੀਸ ਹੰਫਰੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ 6-0 ਨਾਲ ਮਾਤ ਦਿੱਤੀ। ਦੂਜਾ ਦੁਬਾਰਾ ਖਰੀਦਣ ਵਾਲਾ ਵਿਰੋਧੀ ਜਾਰਜੀਆ ਦੀ ਬੇਕਾ ਲੋਮਟਡੇਜ਼ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਲੜਾਈ ਤਾਂ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਪਰ ਆਖਰਕਾਰ ਭਾਰਤੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 13-6 ਨਾਲ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਖਰੀ ਰੁਕਾਵਟ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਅਤੇ 6-6 ਨਾਲ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਪਰ ਉਸਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਦੀ ਵਾਸਿਲ ਸ਼ੁਪਤਾਰ ਨੇ ਆਖਰੀ ਅੰਕ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।
ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 2017
2017 ਮਈ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ।
ਪ੍ਰੋ ਕੁਸ਼ਤੀ ਲੀਗ
ਪ੍ਰੋ ਕੁਸ਼ਤੀ ਲੀਗ ਛੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ 10 ਦਸੰਬਰ ਤੋਂ 27 ਦਸੰਬਰ ਤੱਕ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਸੀ।
2018 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ
ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਗੋਲਡ ਕੋਸਟ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਫ੍ਰੀ ਸਟਾਈਲ 65 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਕਨੀਕੀ ਉੱਤਮਤਾ ਦੁਆਰਾ ਵੇਲਜ਼ ਦੇ ਕੇਨ ਚਾਰਿਗ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਦਿੱਤਾ।
2018 ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ
19 ਅਗਸਤ ਨੂੰ, ਉਸਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਫ੍ਰੀ ਸਟਾਈਲ 65 ਕਿੱਲੋ / ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤੀ। ਉਸਨੇ ਜਾਪਾਨੀ ਪਹਿਲਵਾਨ ਤਾਕਤਾਣੀ ਦਾਚੀ ਨੂੰ 11-8 ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ; ਸਕੋਰ ਪਹਿਲੇ ਗੇੜ ਦੇ ਬਾਅਦ 6-6 'ਤੇ ਬੰਦ ਹੋਇਆ ਸੀ।
2018 ਵਰਲਡ ਰੈਸਲਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਸ
ਬਜਰੰਗ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸ ਸਿਲਵਰ ਮੈਡਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ 65 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1994 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations
ਝੁਮੈਰ
ਝੁਮੈਰ ਜਾਂ ਝੂਮਰ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਝਾਰਖੰਡ, ਉੜੀਸਾ, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ, ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਨਾਚ ਹੈ।   ਇਹ ਸਦਨ ਦਾ ਲੋਕ ਨਾਚ ਹੈ, ਛੋਟਾਨਾਗਪੁਰ ਦੇ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ।  ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਾਢੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਝੂਮਰ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਾਜ਼ ਹਨ ਮੰਦਰ, ਢੋਲ, ਨਗਾਰਾ, ਬੰਸੂਰੀ । link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/51/Tea_Tribe_Dance_of_Assam.jpg/200px-Tea_Tribe_Dance_of_Assam.jpg|right|thumb|200x200px| ਅਸਾਮ ਦੇ ਚਾਹ-ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਝੁਮੈਰ ਨਾਚ
ਕਿਸਮਾਂ
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਝੁਮੈਰ/ਝੁਮਰ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਛੋਟਾਨਾਗਪੁਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਝੁਮਰ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ:
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਚ
ਮਿਸ਼ਰਤ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ
ਮਿਸ਼ਰਤ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਅਰਥਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁਕਤ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ, ਜਾਂ ਜਨਤਕ ਉੱਦਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਾਲੇ ਮਾਰਕੀਟ ਆਰਥਿਕਤਾਵਾਂ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਿਸ਼ਰਤ ਅਰਥਚਾਰੇ ਦੀ ਕੋਈ ਇੱਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਦੋ ਵੱਡੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲੀ ਰਾਜ ਦੇ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਵਾਲੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਮੰਡੀ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਨਿਗਰਾਨੀ, ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਅਜਿਹੀਂ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਲਖਾਇਕ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਉੱਦਮ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿੱਜੀ ਉੱਦਮ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੱਛਮੀ ਅਰਥਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, "ਮਿਸ਼ਰਤ ਆਰਥਿਕਤਾ" ਸ਼ਬਦ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦਾ ਲਖਾਇਕ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਚਰਿਤਰ ਮੁਨਾਫਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਉੱਦਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਮਲਕੀਅਤ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਪੂੰਜੀ ਇਕੱਤਰੀਕਰਨ ਇਸ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਚਾਲਕ ਸ਼ਕਤੀ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ, ਮੰਡੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵਿੱਤੀ ਅਤੇ ਮੁਦਰਾ ਨੀਤੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਅਸਿੱਧੇ ਮੈਕਰੋ-ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਦੇ ਬੂਮ/ਬਸਟ ਚੱਕਰਾਂ, ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਅਤੇ ਆਮਦਨੀ ਦੀਆਂ ਅਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਰੋਕਥਾਮ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਸ ਚੌਖਟੇ ਵਿੱਚ, ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ ਜਨਤਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਰਾਜ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਅਕਸਰ ਜਨਤਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਨਾਗਰਿਕ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ, ਭੌਤਿਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਹ ਲਿਸੇਜ਼-ਫਾਈਅਰ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਦੇ ਵਿਪਰੀਤ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਜ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਸੰਪਤੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਕਰਾਰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਜਨਤਕ ਵਸਤਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਚੌਖਟੇ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਡੈਮੋਕਰੈਟਾਂ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਡੈਮੋਕਰੈਟਾਂ ਦੇ ਆਪਣਾਏ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਆਰਥਿਕ ਮਾਡਲਾਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਮਿਸ਼ਰਤ ਅਰਥਚਾਰਾ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਬਹੁਤੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਮਾਲਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਕੁ ਜਨਤਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਜਨਤਕ ਮਾਲਕੀਅਤ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿਚ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਸਮਾਜਿਕ ਲੋਕਤੰਤਰ ਇਸ ਆਰਥਿਕ ਮਾਡਲ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਲਾਈ ਰਾਜ ਦੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਆਰਥਿਕ ਆਦਰਸ਼ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਮਿਸ਼ਰਤ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਸੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਕੇਂਦਰ-ਖੱਬੇ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ-ਸੱਜੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੋਸ਼ਲ ਡੈਮੋਕਰੈਟ ਜਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਡੈਮੋਕਰੈਟ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧ
ਰਾਜਮਾਂਹ
ਰਾਜਮਾਂਹ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਦਾਲ਼ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਾਲ਼ਾਂ
ਨਿਰਮਲ ਨਿੰਮਾ ਲੰਗਾਹ
ਨਿਰਮਲ ਨਿੰਮਾ ਲੰਗਾਹ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਹੈ।
ਸਾਈਬਰਸਪੇਸ
ਸਾਈਬਰਸਪੇਸ ਉਹ ਕਾਲਪਨਿਕ ਵਾਤਾਵਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੰਪਿਊਟਰ ਜਾਲਕਾਰਜ(ਨੈੱਟਵਰਕ) ਤੇ ਸੰਚਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" ਇਹ ਸ਼ਬਦ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਨੌਵੇਂ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅੰਤਰਜਾਲ(ਇੰਟਰਨੈੱਟ) ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਸਾਈਬਰ ਸਪੇਸ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਵੇਂ ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਵਰਤਾਰੇ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਏ।
ਚਤੁਰੰਗਾ (ਨਾਵਲ)
ਚਤੁਰੰਗਾ ( ਬੰਗਾਲੀ : চতুরঙ্গ; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Quartet) ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦਾ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਬੰਗਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਵਲ 1916 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਨਾਵਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸ਼੍ਰੀਬਿਲਾਸ (ਕਥਾਵਾਚਕ) ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ, ਉਸਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਦੋਸਤ, ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਸਚਿਸ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ, ਦਾਮਿਨੀ ਇੱਕ ਵਿਧਵਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ ਵਿਅਕਤੀਜਯਾਥਾਮੋਸ਼ਾਈ  ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।
ਲੱਜਾ (ਨਾਵਲ)
ਲੱਜਾ ( লজ্জা  ਲੋਜਾ ) ( ਸ਼ਰਮ ) ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਲੇਖਿਕਾ ਤਸਲੀਮਾ ਨਸਰੀਨ ਦਾ ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਲਜਾ/ਲੋਜਾ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਬੰਗਾਲੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਹੈ "ਸ਼ਰਮ"। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1993 ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਸ ਉੱਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।  ਫਿਰ ਵੀ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਤੋਂ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ 50,000 ਕਾਪੀਆਂ ਵਿਕੀਆਂ, ਪਰ ਤਸਲੀਮਾ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਮੂਹਾਂ ਤੋਂ ਜਾਨੋਂ ਮਾਰਨ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਭੱਜ ਗਈ।
ਨਸਰੀਨ ਨੇ ਕਿਤਾਬ " ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ" ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤੀ। "ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦਾ ਦੂਜਾ ਨਾਮ ਹੋਣ ਦਿਓ।" ਨਾਲ਼ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਇਬਾਰਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਦਾ ਮੁਖਬੰਧ ਅਤੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਕਾਲਕ੍ਰਮ ਹੈ।
ਚਤੁਰੰਗਾ (ਨਾਵਲ)
ਇਸ ਨਾਵਲ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ 2008 ਵਿੱਚ ਚਤੁਰੰਗਾ ਨਾਮ ਦੀ ਫਿਲਮ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ।
ਸਾਈਬਰਸਪੇਸ
ਸਾਈਬਰਸਪੇਸ ਇੱਕ ਗਲੋਬਲ ਜਾਲਕਾਰਜ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਲੋਕ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨਾ, ਵਪਾਰ ਕਰਨਾ, ਗੇਮਾਂ ਖੇਡਣਾ ਆਦਿ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਈਬਰਨਾਟਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਵਿੱਚ ਸਾਈਬਰਸਪੇਸ ਸ਼ਬਦ ਅੰਤਰਜਾਲ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹਰ ਵਰਤਾਰੇ ਲਈ ਵਰਤ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਤੁਰੰਗਾ (ਨਾਵਲ)
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੇ ਨਾਵਲ
ਸਾਈਬਰਸਪੇਸ
ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ
ਸ਼ਬਦ "ਸਾਈਬਰਸਪੇਸ" ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1960 ਵਿੱਚ ਡੈਨਿਸ਼ ਕਲਾਕਾਰ ਸੁਜੈਨ ਉਸਿੰਗ ਅਤੇ ਕਾਰਸਟਨ ਹੋਫ਼ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਗਲਪ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 1980ਵਿਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਲੀਅਮ ਗਿਬਸਨ ਨੇ 1982 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਲਿਖੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ "ਬਰਨਿਗ ਕਰੋਮ" ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਤੇ ਬਆਦ ਵਿੱਚ 1984 ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ "ਨੀਓਰੋਮੈਨਸਰ" ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ।
1990ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਅੰਤਰਜਾਲ ਅਤੇ ਬਆਦ ਵਿੱਚ ਵਰਲਡ ਵਾਈਡ ਵੈਬ ਦੇ ਸਮਾਨਆਰਥਕ ਦੇ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ।
ਲੱਜਾ (ਨਾਵਲ)
ਪਲਾਟ
ਸੁਧਾਮੋਏ, ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਉਸਦੀ ਮਾਤ ਭੂਮੀ, ਉਸਨੂੰ ਕਦੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦੇਵੇਗੀ। ਕਿਰਨਮਈ ਇੱਕ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੁਰੰਜਨ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਫਿਰਕਾਪ੍ਰਸਤੀ ਨਾਲੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਵੇਗਾ ਪਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਫਿਰਕੂ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦੇਸ਼ਭਗਤੀ ਦੀ ਉਸ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਨੀਲਾਂਜਨਾ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਉਦਾਸੀਨਤਾ ਨੂੰ ਕੋਸਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੁਸਲਿਮ ਦੋਸਤ ਦੇ ਘਰ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਮੇਟਾਮੋਰਫੋਸਿਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਿਰਾਸ਼ਾ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਕਰੋਧ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਾਈਬਰਸਪੇਸ
ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਸਾਈਬਰਸਪੇਸ
ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਸੰਕਲਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਰਵਿੰਦਰ ਰਵੀ ਦੀ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਸਤਰਾਂ ਪੇਸ਼ ਹਨ: ਇਕ ਸੂਰਜ ਹੋਰ
ਮਤਰੇਈ ਮਾਂ
ਮਤਰੇਈ ਮਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਨ 1924 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ। ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ-ਸੁਧਾਰਵਾਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਵਾਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਇਸੇ ਸੁਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਦੀ ਸਾਰੀ ਬੁਣਤੀ ਇੱਕ ਮਤਰੇਈ ਮਾਂ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸੌਤੇਲੇ ਪੁੱਤਰ ਮਦਨ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬੁਣੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਉਸ ਕਦਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸਾਰੀ ਜਾਇਦਾਦ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਦੀ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਮਾਂ ਇਹ ਜਾਇਦਾਦ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਸਕੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦਿਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਮਤਰੇਏ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਜਾਇਦਾਦ ਤੇ ਦੌਲਤ ਦੇ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਦਿਖਾਉਣਾ ਇਸ ਨਾਵਲ ਦਾ ਥੀਮ ਹੈ।
ਸਾਈਬਰਸਪੇਸ
ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਸਾਈਬਰਸਪੇਸ
ਮੈਂ ਫੇਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉੱਤੇ, ਗਰਜ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਫੇਰ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿਰਜ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਮਤਰੇਈ ਮਾਂ
ਨਾਵਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ
ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਨਾਵਲ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਜਾਹਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਵਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਆਧਾਰ ਮਤਰੇਈ ਮਾਂ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸੌਤੇਲੇ ਪੁੱਤਰ ਮਦਨ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸੰਘਰਸ਼, ਖਹਿਬਾਜ਼ੀ ਤੇ ਟਕਰਾਅ ਭਰੇ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਮਦਨ ਦੀ ਮਤਰੇਈ ਮਾਂ ਦਿਆਲੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਦੀ-ਕੁੱਟਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਰੱਜਵਾਂ ਕੰਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉੱਪਰੋਂ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਤੇ ਪਹਿਨਣ ਨੂੰ ਵੀ ਕੁਝ ਚੱਜ ਦਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਉਲਟ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੁੰਡੇ ਜੀਤ ਨੂੰ ਲਾਡਾਂ ਨਾਲ ਪਾਲਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਹਰ ਨਖਰਾ ਚੁੱਕਦੀ ਹੈ। ਮਦਨ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਇਹ ਵਿਤਕਰੇ ਵਾਲਾ ਵਤੀਰਾ ਦੇਖ ਮਾਂ ਨਾਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪਿਤਾ ਅੱਗੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਨਕੇ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਨਕਿਆਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਰਿਵਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਗੋਦ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਵਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਕਾਫੀ ਅਮੀਰ ਤੇ ਰਸੂ਼ਖ਼ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਦਨ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਸਤੇ ਅਲਾਹਾਬਾਦ ਭੇਜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਮਗਰੋਂ ਮਦਨ ਬਰਤਾਨੀਆ ਤੋਂ ਵਕਾਲਤ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਦਾ ਵਕੀਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾਈਬਰਸਪੇਸ
ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਸਾਈਬਰਸਪੇਸ
ਮੇਰੇ “ਵੈਬਸਾਈਟ” ਹੀ, ਮੇਰੀ ਅਮਰਤਾ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਨ।
”ਸਾਈਬਰਸਪੇਸ” ਵਿਚ, ਮੇਰੇ ਅਨੇਕਾਂ ਰੂਪ: ਇਨਸਾਨ ਹਨ, ਭਗਵਾਨ ਤੇ ਸ਼ੈਤਾਨ ਹਨ!
ਮਤਰੇਈ ਮਾਂ
ਨਾਵਲ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ
ਨਾਵਲ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਮਦਨ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜ਼ੁਲਮਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਲੜਨ ਦਾ ਵਿਕਲਪ ਵੀ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ ਕੀਮਤਾਂ ਹੇਠ ਦਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮਤਰੇਈ ਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਂ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਉਂਦਾ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬਦਲਦੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ ਪਾਤਰਾਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਸੂਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਤਾਪ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਵਰਤਾਰਾ ਅਸੀਂ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹੋਰਾਂ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਹੈ। ਨਾਵਲਕਾਰ ਨੂੰ ਮਦਨ ਨਾਲ ਹਮਾਇਤ ਵੀ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਉਸ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਦਨ ਨੂੰ ਸੁਖਾਲਾ ਜੀਵਨ ਆਪਣੀ ਮਤਰੇਈ ਮਾਂ ਦੇ ਘਰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਘਰ ਵਿਚ ਨਸੀਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਹੀ ਕਠੋਰਤਾ ਤੇ ਬਰਬਰਤਾ ਮਦਨ ਲਈ ਵਰਦਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਾਈਬਰਸਪੇਸ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਈਬਰ ਸੰਸਾਰ
ਮਤਰੇਈ ਮਾਂ
ਨਾਵਲ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ
ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਦੀ ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਸੁਖਾਂਤਕ ਰੂਪ ਦੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਸੇ ਸੁਖਾਂਤਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਹੀ ਇੱਕ ਲੱਛਣ ਹੈ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿਚ ਜ਼ੁਲਮ ਤੇ ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਭੋਗ ਰਹੇ ਪਾਤਰਾਂ ਲਈ ਤਰਸ ਦਾ ਭਾਵ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਅੰਤ ਵਿਚ ਬਦੀ ਦੇ ਬੁਰੇ ਸਿੱਟੇ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮਦਨ ਦੇ ਪਿਓ ਜੀਤ ਤੇ ਮਤਰੇਈ ਮਾਂ ਦਾ ਦਿਆਲੀ ਦਾ ਅੰਤ ਭੋਰਾ ਵੀ ਸੁਖਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਦਿਆਲੀ ਨੂੰ ਅੰਤ ਵਿਚ ਮਦਨ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਆਪਣੇ ਜ਼ਲਮਾਂ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਇਸੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਮਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੀਤ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕੰਮ ਵਿਚ ਜੇਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਲ ਵਿਚ ਹੀ ਜੀਤ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਚੇਤਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਾਵਲ ਪਛਤਾਵੇ ਦੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਬੁਰਿਆਂ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕਥਾਨਕ ਰੂੜੀ ਸਿਰਜਦਾ ਹੈ। ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਮੁਤਾਬਿਕ "ਅੰਤ ਭਲੇ ਦਾ ਭਲਾ ਤੇ ਬੁਰੇ ਦਾ ਬੁਰਾ" ਪੂਰਵ ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਲ ਦੇ ਸੰਰਦਭ ਸਿਰਜਣ ਦੀ ਸਟੀਕ ਰੂੜ੍ਹੀ ਹੈ।
ਮਦਨ ਦੇ ਪਾਤਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਖਾਂਤ ਹੋਰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਮੁਹੱਬਤੀ ਪ੍ਰਸੰਗ ਚਿਤਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ਼ਾਤੀ ਦੇ ਵਿਯੋਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਨ ਤੱਕ ਜਾ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵੀ ਉਸ ਤੋਂ ਵਿਛੜਣ ਦੇ ਗ਼ਮ ਵਿਚ ਸ਼ਦੈਣ ਹੋ ਜਾਣ ਦਾ ਖੌਫ ਪਾਲ ਬੈਠਦੀ ਹੈ ਪਰ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸੁਖਾਂਤਕ ਤੇ ਆਸ਼ਾਵਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਸੁਖੀ-ਸੁਖੀ ਰਹਿਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਵਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਡੈਮੋਕਰੇਸੀ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਡੈਮੋਕਰੇਸੀ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਹੈ ਜੋ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਕੈਥੋਲਿਕ ਸਮਾਜਿਕ ਸਿੱਖਿਆ  ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਉੱਭਰੀ ਸੀ।  ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਡੈਮੋਕਰੈਟਿਕ ਜਮਹੂਰੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਰਕੀਟ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਢੁਕਵੀਂ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਈਸਾਈ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੈਥੋਲਿਕ, ਲੂਥਰਨ, ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਪੈਂਟੀਕੋਸਟਲ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਆਪਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।  ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕ੍ਰਮਵਾਰ, ਸਮਾਜਕ ਇੰਜੀਲ ਅਤੇ ਨੀਓ-ਥੋਮਿਸਮ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਅਤੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਡੈਮੋਕਰੇਸੀ ਨੂੰ ਰੂਪ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਤਕੜੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।  ਈਸਾਈ ਲੋਕਤੰਤਰ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਅਮਲ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਡੈਮੋਕਰੇਸੀ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਤੇ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਸੱਜੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਮਾਜਕ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦ ਦੀ ਸਮਰਥਕ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ "ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਕਿਰਤ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ, ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ" ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਖੱਬੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।    ਇਸਦੇ ਵਿੱਤੀ ਰੁਖ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਡੈਮੋਕਰੇਸੀ ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਰਕੀਟ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।