ਟੋਡਰਪੁਰ_(ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ_ਪਟਿਆਲਾ)
1947 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ
ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਟੋਡਰਪੁਰ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦੇ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰੰਤੂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਵੀ ਤੱਥਗਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। 1947 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੰਬੜਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੋਢੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1947 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਝਿਊਰ, ਰਵੀਦਾਸੀਏ, ਵਾਲਮੀਕੀਏ, ਜੱਟ, ਪੰਡਤ, ਸਾਂਸੀ ਆਦਿ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਹੋਰਨਾਂ ਪਿੰਡਾਂ (ਨਦਾਮਪੁਰ, ਖੁੱਡੀ, ਜਖੈਪਲ, ਸਮੁੰਰਾਂ, ਰਾਜਪੁਰਾ, ਗੁਣਾਂ ਆਦਿ) ਤੋਂ ਆ ਵਸੇ। 1947 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਟੋਡਰਪੁਰ ਕਰਨਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੇ ਥਾਵਾਂ ਗੁਹਲਾ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ‘ਕਰਨਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਪਟਿਆਲਾ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੀ।’3 ਪਿੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਬਹੁਤ ਹੱਦ ਤੱਕ ਲੰਬੜਦਾਰ ਅਧੀਨ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਲੰਬੜਦਾਰ ਤੋਂ ਉਪਰ ਜ਼ੈਲਦਾਰ ਸੀ ਜਿਸਦੇ ਅਧੀਨ 70 ਪਿੰਡ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਮਿਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਮੇੜੀ ਨਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੇਹਰ ਸਿੰਘ ਜ਼ੈਲਦਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟਟਿਆਣਾ (ਅੱਜ ਕੱਲ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ) ਪਿੰਡ ਦਾ ਰੂੜੀਆ ਸਿੰਘ ਜ਼ੈਲਦਾਰ ਬਣਿਆ, ਜੋ 1947 ਤੱਕ ਰਿਹਾ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਚੋਧਰੀਆਂ `ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉਪਰਲਾ ਸਥਾਨ ‘ਸੱਦੂ’ ਕੋਲ ਸੀ ਜਿਸਦੇ ਨਾਂ `ਤੇ ਖੂਹ ਚੱਲਦਾ ਸੀ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੰਦੇ ਉਸਦੇ ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਸਰਕਾਰੇ-ਦਰਵਾਰੇ ਉਸਦੀ ਪੂਰੀ ਪਹੁੰਚ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਖੇੜਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਖੇੜੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਬਾਰੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਖੇੜਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੋੜੀ ਗੱਡਣ ਨਾਲ ਹੀ ਸਥਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਡੇਰਾ ਵੀ 1947 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਡੇਰਾ ਲੱਗਪਗ 1932-35 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਡੇਰੇ ਸੰਬੰਧੀ ਇੱਕ ਕਥਾ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹੈ। ਕਥਾ ਮੁਤਾਬਕ ਔੜ ਦੇ ਦਿਨ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰ ਬਾਹੀ ਇੱਕ ਨਾਗਨ ਨਾਮੀ ਸਾਧ ਨੇ ਡੇਰਾ ਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਬਿਨਾਂ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੇ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪਿੰਡ ਆਉਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਪਰ ਉਹ ਮੰਨਿਆ ਨਹੀਂ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਜ਼ੋਰ ਪਾ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਥੋੜਾ ਹੋਰ ਨੇੜੇ ਲੈ ਆਏ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਕੁੱਝ ਬੰਦਿਆਂ ਨੇ ਬਾਬੇ ਕੋਲ ਔੜ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕੁਝ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਲਗ, ਬਾਲਗ, ਵਜੀਰੂ, ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ, ਬਚਨਾ ਸਿੰਘ, ਬਚਨਾ ਸਿੰਘ (ਸਾਂਸੀ) ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ) ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਪੜੀ ਪੁੱਟਣ ਦਾ ਕੰਮ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ, “ਭਾਈ ਜਿੰਨੀ ਤੁਸੀ ਛੱਪੜੀ ਪੁੱਟੋਗੇ ਉਨੀ ਹੀ ਭਰ ਜਾਏਗੀ” ਪਰੰਤੂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੇ ਹੱਸੇ-ਠੱਡੇ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕੱਲਰ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉਪਰ ਛੋਟੀ ਜਹੀ ਛੱਪੜੀ ਪੁੱਟ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਕੁੱਲ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਮੀਂਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਬਾਬੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਰੱਖਣ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡੇਰੇ ਦਾ ਮੁੱਢ ਬੱਝਾ। ਨਾਗਨ ਬਾਬਾ ਕੁੱਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਪਿੰਡ `ਚੋਂ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਨਾਗਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ‘ਵਰਨਾ ਖੇੜੀ’ ਤੋਂ ‘ਰਾਜਾ ਰਾਮ’ ਨਾਂ ਦਾ ਸਾਧੂ ਆਇਆ ਤੇ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਉਸਦੇ ਲਈ ਕੂਟੀਆ ਬਣਾਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੱਨਈਆ ਨਾਂ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਕਾਫ਼ੀ ਆਰਥਿਕ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਚਾਨਣ ਸਿੰਘ, ਸੰਤੂ ਅਤੇ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਆਦਿ ਦਾ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਸੀ। ਵੇਸੇ ਤਾਂ ਹਰੇਕ ਪਿੰਡ ਦਾ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਹਰ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕੁਝ ਵੱਖਰਤਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। 1947 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਥੇ `ਚ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਤੀ ਭੇਦਭਾਵ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਮੌਜੂਦਾ ਸੀ। ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੰਬੜਾਂ ਦੇ ਖੂਹ ਤੋਂ ਖੁਦ ਪਾਣੀ ਭਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਦੇ ਬੰਦੇ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਪਵਾਉਂਦੇ ਸਨ ਜਾਂ ਫਿਰ ਖੂਹ ਤੋਂ ਜਾਂਦੀ ਖਾਲ੍ਹ `ਚੋ ਪਾਣੀ ਭਰਦੇ ਸਨ। ਰਵੀਦਾਸੀਆਂ ਅਤੇ ਵਾਲਮੀਕੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ ਖੂਹੀਆਂ ਸਨ ਜਿਥੋਂ ਉਹ ਪਾਣੀ ਭਰਦੇ ਸਨ ਪਰ ਇਹ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਲੰਬੜਾਂ ਜਾਂ ਸੱਦੂ ਦੇ ਖੂਹ ਤੋਂ ਹੀ ਲਿਆਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਾਂਸੀਆਂ ਨੂੰ ਚੌਰ ਵਿਰਤੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸ਼ੱਕ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਲੰਬੜਦਾਰ ਕੋਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਗਦੀ ਸੀ। 1947 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ‘ਕੋਕੂ ਸਾਂਸੀ’ ਦੇ ਕਤਲ ਵਾਲੀ ਘਟਨਾ ਘਟੀ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਗੱਲੋਂ ਹੋਏ ਝਗੜੇ ਦੌਰਾਨ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੋਕੂ ਸਾਂਸੀ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਪਰੰਤੂ ਚਾਨਣ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਿਓ ਛੱਜੂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਹ ਕਤਲ ਆਪਣੇ ਭਤੀਜੇ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਲੈ ਲਿਆ। ਛੱਜੂ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗੁਹਲਾ ਥਾਣਾ ਦੀ ਪੁਲਿਸ ਫੜ ਕੇ ਲੈ ਗਈ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਜੇਲ ਹੋਈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਜ਼ਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕੱਪੜੇ ਤੇ ਬਿਸਤਰਾਂ ਹੀ ਘਰ ਵਾਪਿਸ ਆਇਆ ਸੀ। ਹਰ ਪਿੰਡ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟੋਡਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਖੇਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਲੋਕ ਖੇਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਥੋੜੀ ਜ਼ਮੀਨ ਉਪਰ ਖੇਤੀ ਤੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਸੀਰੀ ਜਾਂ ਫਿਰ ਆਪਣਾ ਜਾਤੀਗਤ ਕਿੱਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।