cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਮੰਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਸਾਧਨ:
ਜਲਮਾ
ਜਲਮਾ ਰਾਤ ਸਮੇ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਿਸੇ ਖੁਲ੍ਹੀ ਥਾਂ ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ । ਦਿਨ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਮਜਦੂਰੀ ਤੋਂ ਥੱਕੇ ਲੋਕ, ਰਾਤ ਦਾ ਅੰਨ ਪਾਣੀ ਥਾਂ ਚੁੱਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿੜ ਵਿੱਚ ਜੁੜ ਜਾਂਦੇ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ ਹੀ ਸਰੋਤੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਪਰ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਲਾਗਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਲੋਕ ਆ ਜਾਦੇ ਸਨ। ਨਚਾਰ ਮੁਟਿਆਰ ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ। ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਆਰੰਭ ਸਾਜਾਂ ਜਾਂ ਢੋਲਕੀ ਦੀ ਧੁਨ ਵਿੱਚ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ। ਅੱਧਾ ਪੌਣਾ ਘੰਟਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾ ਹੀ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਲਈ ਮਾਹੌਲ ਬੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕ ਇੱਕਠੇ ਹੁੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਇਸ ਤੋ ਬਾਅਦ ਨਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਗਰੂ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਢੋਲਕੀ ਦੀ ਤਾਲ ਨਾਲ ਪਿੜ ਵਿੱਚ ਗੇੜਾ ਦੇਦਾ। ਨਚਾਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਸਮਾਲਚੀ ਹੁੰਦਾ ਜਿਸਦੇ ਵਿੱਚ ਲਟ ਲਟ ਬਲਦੀ ਸਮਾਨ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਨਚਾਰ ਨਾਚ ਦੀਆਂ ਸੁਦਰਾਵਾਂ ਪੇਸ ਕਰਦਾ ਗਵਾਂਈਆ ਗੀਤ ਜਾਂ ਬੋਲੀ ਸੁਰੂ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਨਚਾਰ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਗੇੜਾ ਕਢਦਾ ਗਾਉਦਾ ਅਤੇ ਸਮਾਲਚੀ, ਉਹਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਉਸੇ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ ਅਤੇ ਨਚਾਰ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਪੁਸ਼ਾਕ ਨੂੰ ਲਿਸ਼ਕਾਈ ਰੱਖਦਾ। ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਰੌਚਕਤਾ ਵਧਾਉਣਾ ਲਈ ਸਮਾਲਚੀ ਨਚਾਰ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਦੇ ਕਦੇ ਭੁਲੇਖੇ ਦੇ ਕੇ ਅਜਿਹੀ ਹਰਕਤ ਕਰਦਾ ਕਿ ਸਮਾਲਚੀ ਅੱਗੇ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਨਚਾਰ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਪਾਸੇ ਹੁੰਦਾ। ਅਜਿਹੀ ਹਰਕਤ ਨਾਲ ਹਾਸ ਰਸੀ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵੀ ਬਣਦਾ ਅਤੇ ਸਮਾਲਚੀ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਕੇ ਨਚਾਰ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਜਲਸੇ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਬੋਲੀਆ ਅਤੇ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਹੁੰਦੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਵੀ ਹੁੰਦੀ। ਖੇਤੀ ਦੇ ਕੰਮ ਕਾਰਾਂ ਤੋ ਥੱਕੇ, ਗ੍ਰਹਿਮਤ ਦੀਆਂ ਆਰਥਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਾਨਸਿਕ, ਤਣਾਉ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀਆ ਸਮੱਸਿਆਵਾ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮੇ ਲਈ ਟੱੁਟ ਕੇ ਲੋਕ ਇਸ ਮਨਚਲੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਾਲ ਜਲਮੇ ਰਜ ਕੇ ਮਾਣਦੇ। ਇਨ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗੰਭੀਰ ਪਾਰਸਕ ਸਦਾਚਾਰ ਵਿਿਸ਼ਆ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਕਾਰਨ, ਇਸਤਰੀਆ ਸਰੋਤਿਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀ ਹੁੰਦੀਆ ਸਨ। ਰੋਪੜ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਆਸਾ ਰਾਮ ਮੋਹਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਅਖਾਣਾ ਬੜਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ।
ਢਾਡੀ ਜਥਾ
ਢਾਡੀ ਜਥਾ ਜਾਂ ਸਦਾਚਾਰ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਬਣੇ ਕੁਝ ਜਥੇ ਵੀ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਕਥਾਵਾਂ, ਗਥਾਵਾਂ ਗਾ ਕੇ ਨਿਰੋਲ ਧਾਰਮਕ ਜਾਂ ਸਦਾਚਾਰ ਵਿਿਸ਼ਆ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦੇ। ਭਾਵੇ ਇਹ ਜਥੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਰਲੇ ਸਨ ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਅਤੇ ਦੇਣ ਪੇਂਡੂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਪਖ^ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਕ ਦਾ ਕੰਮ ਦੇਂਦੀ ਸੀ, ਇਹ ਗਾ ਕੇ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਦੇ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਦਇਆ ਸਿੰਘ (ਜਿੰਦਗੀ ਬਿਲਾਸ) ਵਾਲੇ ਦਾ ਜਥਾ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਜਿੰਦਗੀ ਬਲਾਸ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਹੋਰ ਵਿਿਸ਼ਆ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਕਵਿਸ਼ਰੀਆਂ ਦਾ ਰੋਲ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਸਮਾਗਮਾਂ, ਧਾਰਮਕ ਦੀਵਾਨਾਂ, ਸਮਾਜਕ ਇੱਕਠਾ ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਹੋਰ ਜਨ^ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕਠਾ ਵਿੱਚ ਪੁੱਜਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਆਪਣੀਆ ਲਿਖੀਆ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਵੀ ਦੀਆ ਲਿਖੀਆ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਵਿਲੱਖਣ ਅੰਦਾਜ ਨਾਲ ਗਾਉਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਮੰਡਲੀ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵਿਅਕਤੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਪਾਸ ਸ਼ਾਜ ਕੋਈ ਨਹੀਹੁੰਦਾ। ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਬੰਦ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਗਾ ਕੇ ਸੁਣਾਉਦਾ ਉਸ ਦਾ ਅੰਤਲਾ ਸ਼ਬਦ ਅਜੇ ਅਧੂਰਾ ਲੈਅ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਅਗਲਾ ਬੰਦ ਦੂਜੇ ਦੋ ਗਾਇਕ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਕਵਿਤਾ ਜਾਂ ਗੀਤ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ।
ਛਿੰੰਝ ਜਾਂ ਕੁਸ਼਼ਤੀਆਂ
ਛਿੰੰਝ ਜਾਂ ਕੁਸ਼਼ਤੀਆਂ ਪੇਂਡੂ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਅਨਿਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੰਨੋਰੰਜਨ ਅਤੇ ਖੇਡ ਰੁਚੀਆ ਨੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਦੂਹਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ। ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਛਿੜ ਪੁਆਉਣ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਛਿੰਝ ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਤਿਉਹਾਰ ਮੇਲੇ ਤੇ, ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਲੋ ਨਿੱਜੀ ਗੋਕ ਸਦਕਾ ਪੁਆਈ ਜਾਦੀ ਸੀ। ਲੋਕੀ ਗੋਲ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠਕੇ ਕੁਸ਼ਤੀਆ ਵੇਖਦੇ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਲੰਮੇ ਬਾਂਸ ਦੇ ਸਿਰ ਉਤੋ ਇੱਕ ਕੋਰ ਕੱਪੜਾ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਉਸਦੇ ਇੱਕ ਖੂੰਜੇ ਕੁਝ ਰੁਪਏ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਛਿੰਝ ਪੁਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵਲੋ ਗੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜੋ ਪਹਿਲਵਾਨ ਸਭ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਅੰਤਿਮ ਮੈਚ ਜਿੱਤ ਜਾਂਦਾ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਇਹ ਬਾਂਸ ਨੂੰ ਝੰਡੀ ਸਸਤੇ ਪੁੱਟ ਲੈਂਦਾ। ਸਰੀਰਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮੰਨੋਰੰਜਨ ਕਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਲਾਕਾਰ ਬਾਜੀਗਰਾਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆ ਲੋਕ ਮੰਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦੀਆ ਹਨ।
ਬਾਜੀਗਰ
ਬਾਜੀਗਰਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਿੱਤਾ ਬਾਜੀ਼ ਪਾਉਣਾ ਹੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੀ ਚੁਸਤੀ ਅਤੇ ਫੁਰਤੀ ਦੁਆਰਾ ਅਮਚਰਮਹੀ ਕਰਤਬ, ਦਿਖਾਉਣਾ, ਲੰਮੀ ਢਲਾਨ ਜਾਂ ਛੜੱਪਾਛਾਲ, ਪੁੱਠੀ ਥਾਲ, ਅੰਨ੍ਹੀ ਛਾਲ, ਪਟੜੀ ਦੀ ਛਾਲ ਅਤੇ ਛੱਜ ਟੱਪਣ, ਵਰਗੇ ਅਚੰਭੇ ਭਰੇ ਕਰਤੱਵ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਕਰਤੱਬ ਬੇਹੱਦ ਮੁਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਜੋਖਮ ਭਰੇ ਹਨ ਜੋ ਸਧਾਰਲ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋ ਰੋਕ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਪਟੜੀ ਦੀ ਛਾਲਾ ਸਮੇਂ ਖਿਡਾਰੀ ਨੇ ਉਚੇ ਪਟੜੇ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਨੰਗੀ ਤਲਵਾਰ ਲੈ ਕੇ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਦੁਅੱਲੀ ਸਿੱਟੀ ਦੇ ਤੇਲ ਸੱਚਦੀਆ ਦੋ ਝਟਕਦੀਆ ਬੋਹਲਾਂ ਸਮੇਤ ਪੈਰ ਜੋੜ ਕੇ ਪੁੱਠੀ ਛਾਲ ਮਾਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨਿਤ ਬਦਲਦੀ ਪੇਂਡੂ ਰਹਿਤਲ ਵਿੱਚ ਲੋਕ^ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਲੋਪ ਹੋ ਰਹੇ ਚਲਨ ਨੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਡ ਮੇਲਿਆ ਨੇ ਧਨਪੇ ਰੁਝਾਨ ਨੇ ਕਿੱਤਾਗਤ ਖੇਡਾਂ, ਚੇਟਕ ਖੇੜਾ ਅਤੇ ਕੁਸਰਤੀ ਖੇਡ-ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਖੇਡ ਦੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਕ ਵਿਸੇ਼ਸਤਾਈਆ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਪਰਖਣ ਦੀ ਥਾਂ ਕੇਵਲ ਮੰਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਸੁਥਤਾ, ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਹੀ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਣ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ  ਹੈ। ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਨੇ ਕਈ ਚੇਟਕ^ਖੇਡਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ਜੋ ਵਾਸਤਣ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਨਾਲੋ ਵਧੇਰੇ ਸੌ਼ਕ ਹਨ।
ਲੋਕ ਨਾਟਕ
ਲੋਕ ਨਾਟਕ ਲੋਕ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਜਨ ਸਧਾਰਨ ਲਈ ਮੰਨੋਰੰਜਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਕਸਿਤ ਰੂਪ ਹੁੰਦ ਹੈ। ਲੋਕ ਨਾਟਕ ਮੌਖਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੱਕ ਪੁੱਜਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਨਾਟਕ ਦਾ ਰੂਪ ਮੌਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਨਾਟਕ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਹਿਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਨਾਟਕ ਦੇ ਵੱਖ^ਵੱਖ ਰੂਪਾ ਨੂੰ ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਵਿਧੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਨਪਰਚਾਵਾਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਰਾਸ, ਨਕਲਾਂ ਅਤੇ ਨਕਲੀਏ, ਨੌਟੰਕੀ, ਸਾਂਗ ਲੋਕ ਨਾਟਕ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ। ਲੋਕ ਨਾਚ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਨੋਭਾਵਾਂ  ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਅੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਦਰਾਵ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਭੰਗੜਾ, ਗਿੱਧਾ ਕਿੱਕਲੀ, ਝੂੰਮਰ, ਲੁੱਡੀ, ਸੰਮੀ ਹਨ। ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆ ਦੁਆਰਾ ਇਸਤਰੀਆਂ ਆਪਣੇ ਮਨੋਭਾਵਾ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆ ਹਨ। ਜਿਵੇ :
ਦੋ ਪੈਰ ਘੱਟ ਤੁਰਨਾ,
ਤੁਰਨਾ ਮਟਕ ਦੇ ਨਾਲ।
ਭੰਗੜਾ ਜਦੋਂ ਅਪੈ੍ਰਲ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਕਿਰਸਨ ਕਹਿਰਾਂ ਦੀ ਮਰਦੀ ਵਿੱਚ ਘਾਲੀ ਹੋਈ ਘਾਲ ਦੇ ਸਿੱਟ ਵਜੋ ਸੁਨਹਿਰੀ ਕਣਕਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰਾਉਦੀਆ ਫਸਲਾਂ ਵੇਖਦਾ  ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਮਨ ਹੁਲਾਰੇ ਵਿੱਚ ਆਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਇਹ ਜੋੋਸ਼ ਖੁਸੀ ਅਤੇ ਵਖਵਲਾ ਭੰਗੜੇ ਨਾਚ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ। ਜਿਵੇ:
ਇਹ ਗੱਭਰੂ ਦੇਸ਼ ਪੰਜਾਬ ਦਾ,
ਇਹ ਨੱਚ ਭੰਗੜਾ ਪਾਉਂਦੇ,
ਉਪਰੋਕਤ ਵਿਆਖਿਆ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਨੇਕਾ ਸਾਧਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣਾ ਮੰਨੋਰੰਜਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤੇ ਇਹ ਮੰਨੋਰੰਜਨ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਤੇ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ ਜਿਵੇ ਲੋ ਸਰੀਰਿਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ, ਨਾਚ ਆਦਿ।
ਲੇਖ ਨੂੰ ਸੋਧਣ ਲਈ ਸਹਿਯੋਗੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਲੋਕ ਖੇਡਾਂ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ(ਕਿਰਪਾਲ ਕਜ਼ਾਕ)
ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਰੂਪ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤ (ਡਾ.ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਗਾਮੋ)
ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰਿਕ ਵਿਰਸਾ (ਡਾ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ)
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ
ਸੈਲਬੂਟਾਮੌਲ
ਸੈਲਬੂਟਾਮੌਲ (ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿਚ ਐਲਬੂਟਾਰੌਲ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਦਵਾਈ ਹੈ । ਇਹ ਇੱਕ ਬ੍ਰੌਨਕੋਡਿਲੇਟਰ ਹੈ । ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬ੍ਰੌਨਚੀ - ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਕਸੀਜਨ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਟਿਊਬਾਂ - ਨੂੰ ਚੌੜਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਫੇਫੜਿਆਂ ਤੱਕ ਆਕਸੀਜਨ ਪਹੁੰਚਣਾ ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੇਫੜਿਆਂ ਤੋਂ, ਆਕਸੀਜਨ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੈਡੀਸਿਨ ਵਿੱਚ, ਐਲਬੂਟਾਰੌਲ ਨੂੰ β2 ਐਡਰੇਨਰਜਿਕ ਰੀਸੈਪਟਰ ਐਗੋਨਿਸਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੈਲਬੂਟਾਮੌਲ ਲਈ ਹੋਰ ਨਾਂ
ਸੈਲਬੂਟਾਮੌਲ ਇੱਕ ਜਨੈਰਿਕ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ, ਵਿੱਚ ਇਸ ਆਮ ਦਵਾਈ ਨੂੰ ਸੈਲਬੂਟਾਮੌਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿਚ ਐਲਬੂਟਾਰੌਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੈਲਬੂਟਾਮੌਲ ਕੀ ਇਲਾਜ ਕਰਦੀ ਹੈ
ਕਦੇ-ਕਦੇ, ਅਸਥਮਾ ਜਾਂ ਕ੍ਰੋਨਿਕ ਅਬਸਟਰਕਟਿਵ ਪਲਮਨਰੀ ਡਿਜ਼ੀਜ਼ (ਸੀਓਪੀਡੀ) ਵਰਗੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਬ੍ਰੌਨਕੀ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਫੇਫੜਿਆਂ ਤੱਕ ਆਕਸੀਜਨ ਪਹੁੰਚਣਾ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਜਾਂ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਬਚਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਆਕਸੀਜਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ।
ਸੈਲਬੂਟਾਮੌਲ ਅਕਸਰ ਇਹਨਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਕਸਰ, ਦਮੇ ਜਾਂ ਸੀਓਪੀਡੀ ਵਰਗੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੈਲਬੂਟਾਮੌਲ ਇਨਹੇਲਰ ਤਜਵੀਜ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਐਲਬੂਟਾਰੌਲ ਨੂੰ ਸਾਹ ਲੈਣ ਲਈ ਇਨਹੇਲਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸੈਲਬੂਟਾਮੌਲ ਬ੍ਰੌਨਕੀ ਨੂੰ ਸੰਕੁਚਿਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਦੇਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਚੌੜਾ ਬਣਾ ਦੇਵੇਗਾ। ਇਹ ਫੇਫੜਿਆਂ ਤੱਕ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਆਮ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਆਤੀਸ਼ਾ ਨਾਇਕ
ਆਤੀਸ਼ਾ ਨਾਇਕ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Atisha Naik) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ 8 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਰਾਠੀ ਨਾਟਕ, ਗੁੱਡ ਬਾਏ ਡਾਕਟਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਫਿਲਮੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮਹੇਸ਼ ਮਾਂਜਰੇਕਰ ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਪ੍ਰਾਣ ਜਾਏ ਪਰ ਸ਼ਾਨ ਨਾ ਜਾਏ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਫਿਲਮ ਦਿਓਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਔਰਤ, ਸਰਪੰਚ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਉਸਨੇ ਮਰਾਠੀ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਭਲਮਾਇਆ, ਮਧੂ ਇਥੇ ਐਨ ਚੰਦਰ ਤਿਥੇ, ਦਿਲਿਆ ਘਰੀ ਤੂੰ ਸੁੱਖੀ ਰਾਹਾ, ਘੜਲੇ ਬਿਘਾਦਲੇ, ਫੂ ਬਾਈ ਫੂ (ਜ਼ੀ ਮਰਾਠੀ), ਸੁੰਦਰਾ ਮਨਮਧੇ ਭਰਲੀ, ਯਾ ਗੋਜੀਰਵਾਨਿਆ ਘਰਤ, ਘਾਡਗੇ ਅਤੇ ਸੁਨ (ਕਲਰ ਮਰਾਠੀ), ਬਨ ਮਸਕਾ। (ਜ਼ੀ ਯੁਵਾ), ਮਾਨਸੀਚਾ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਤੋਹ, ਪੁੜਚਾ ਪੌਲ, ਸਵਪਾਂਚਿਆ ਪਾਲਿਕਾਦਲੇ (ਸਟਾਰ ਪ੍ਰਵਾਹ), ਆਦਿ।
ਉਹ ਤਾਰਕ ਮਹਿਤਾ ਕਾ ਉਲਟਾ ਚਸ਼ਮਾ, ਏਕ ਪੈਕਟ ਉਮੀਦ ਆਦਿ ਵਰਗੇ ਹਿੰਦੀ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਮੰਥਨ: ਏਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪਿਆਲਾ, ਬੰਦੂਕਿਆ, ਸਲਾਮ ਅਤੇ ਦਿਓਲ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮਰਾਠੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੀ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਲਫੰਗੇ ਪਰਿੰਡੇ ਅਤੇ ਵੇਕ ਅੱਪ ਸਿਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਬੋਲੇਂਗ
<mapframe latitude="28.322477" longitude="94.954255" zoom="10" width="242" height="179" align="right"> { "type": "FeatureCollection", "features": [ {  "type": "Feature", "properties": {}, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ 94.95208740234376,    28.323724553546015    ]   }  } ] } ਬੋਲੇਂਗ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਿਆਂਗ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਸਿਆਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਸਿਆਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ, ਜੋ ਪੱਛਮੀ ਸਿਆਂਗ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਸਿਆਂਗ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਆਲੋ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 46 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਪਾਸੀਘਾਟ, ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਸਿਆਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ  93 ਕਿ.ਮੀ. ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਨਾਂ ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਆਂਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਬੋਲੇਂਗ ਦੇ ਲੋਕ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸੋਲੁੰਗ, ਅਰਨ, ਇਟੋਰ ਆਦਿ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿਧ ਤਿਉਹਾਰ ਹਨ । ਦੰਤਕਥਾ ਹੈ ਕਿ ਸੋਲੁੰਗ, ਜੋ ਕਿ ਆਦਿ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ, ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਦੌਲਤ ਦੀ ਦੇਵੀ, (ਕੀਨੇ-ਨਾਨੇ )ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ  ਨੂੰ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ।
ਸੋਲੁੰਗ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਆਦਿਸ ਦੁਆਰਾ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਦਿਨ ਜਾਂ ਸੋਲੁੰਗ ਗਿਡੀ ਡੋਗਿਨ ਉਹ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਡੋਰਫ ਲੌਂਗ, ਦੂਜਾ ਦਿਨ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਦਾ ਦਿਨ ਹੈ।ਜਿਸ ਵਿਚ ਮਿਥੁਨ ਅਤੇ ਗਾਂਦੀ ਬਲੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤੀਜਾ ਦਿਨ ਅਰਦਾਸ ਦਾ ਦਿਨ ਹੈ। ਏਕੋਫ ਦਾ ਟਕੋਰ ਚੌਥਾ ਦਿਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਿਨ ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਗੋਲਾ ਬਾਰੂਦ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੀਰੀ ਜਾਂ ਪੰਜਵਾਂ ਦਿਨ ਵਿਦਾਈ ਦਾ ਦਿਨ ਹੈ। ਸੋਲੁੰਗ ਦੌਰਾਨ ਗਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਗੀਤ ਸੋਲੁੰਗ ਅਬਾਂਗ ਦੇ ਬੋਲ ਹਨ ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ, ਜਾਨਵਰਾਂ, ਪੌਦਿਆਂ ਆਦਿ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸੋਲੁੰਗ 1 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬੋਲੇਂਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਚਾਂ ਵਿੱਚ ਪੋਨੰਗ ਨਾਚ ਅਤੇ ਤਾਪੂ ਨਾਮਕ ਜੰਗੀ ਨਾਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਗੁਆਂਢੀ ਪੱਛਮੀ ਸਿਆਂਗ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਮਲਨੀਥਨ (200 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਥਾਨ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਰੁਕਮਣੀ ਦੀ ਕਥਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਤੀ (ਪਾਰਵਤੀ) ਦਾ ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸਿਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਆਕਾਸ਼ੀਗੰਗਾ ਵਿਖੇ ਡਿੱਗਿਆ ਸੀ। ਅਕਾਸ਼ੀ ਗੰਗਾ ਲੀਕਾਬਲੀ ਤੋਂ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਆਲੋ ਸੜਕ ਤੇ ਹੈ।
ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਆਦਿ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ, ਅਸਾਮੀ, ਨੇਪਾਲੀ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ
ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਨਿੱਜੀ ਸੂਮੋ ਸੇਵਾ ਦੁਆਰਾ ਪਾਸੀਘਾਟ ਅਤੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਧੀਮਾਜੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਸਿਲਾਪਾਥਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਗੱਬਾ ਮਾਜਰਾ
ਗੱਬਾ ਮਾਜਰਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਐੱਸ.ਏ.ਐੱਸ.ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਖਰੜ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਫੌਜੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ
ਫੌਜੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਇੱਕ ਤਰਾਂ ਦੇ ਨਕਲੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਜੋ ਕਿ ਫੌਜੀਆਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੇ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ,ਫੌਜੀ ਸੰਚਾਰ ਤੇ ਦੂਸਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਖੂਫੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਪਗ੍ਰਹਿ
ਕਪੈਸਟੈਂਸ
ਕਪੈਸਟੈਂਸ ਕਿਸੇ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਬਿਜਲਈ ਚਾਰਜ ਨੂੰ ਸਾਂਭ ਕੇ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਪੈਸਟੈਂਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵਰਗੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ: ਸੈਲਫ਼ ਕਪੈਸਟੈਂਸ (Self Capacitance) ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਕਪੈਸਟੈਂਸ (Mutual Capacitance)। ਪਦਾਰਥ ਜੋ ਕਿ ਬਿਜਲਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਾਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਸੈਲਫ਼ ਕਪੈਸਟੈਂਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਦਾਰਥ ਜਿਸਦੀ ਸੈਲਫ਼ ਕਪੈਸਟੈਂਸ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਵੋਲਟੇਜ ਉੱਪਰ ਘੱਟ ਕਪੈਸਟੈਂਸ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਬਿਜਲਈ ਚਾਰਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਪਸੀ ਕਪੈਸਟੈਂਸ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਕਪੈਸਟਰ ਦੀ ਕਾਰਜ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਪੈਸਟਰ ਉਹਨਾਂ ਤਿੰਨ ਰੇਖਿਕ (Linear) ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਜ਼ਿਸਟਰ (Resistor) ਅਤੇ ਇੰਡਕਟਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ)
ਕਪੈਸਟੈਂਸ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੀ ਜਿਆਮਿਤੀ (ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਪਲੇਟਾਂ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦੂਰੀ) ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਪਲੇਟਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਡਾਈਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਪਰਮਿੱਟੀਵਿਟੀ ਉੱਪਰ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਡਾਈਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਲਈ, ਪਰਮਿੱਟੀਵਿਟੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਪੈਸਟੈਂਸ, ਚਾਲਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪੁਟੈਂਸ਼ਲ ਅੰਤਰ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਉੱਪਰ ਚਾਰਜ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਕਪੈਸਟੈਂਸ ਦੀ ਐਸ.ਆਈ. ਇਕਾਈ ਫ਼ੈਰਾਡ (ਚਿੰਨ੍ਹ: F) ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਮਾਈਕਲ ਫ਼ੈਰਾਡੇ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਪਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਕਪੈਸਟਰ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਕੂਲੰਬ ਬਿਜਲਈ ਚਾਰਜ ਨਾਲ ਚਾਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀਆਂ ਪਲੇਟਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪੁਟੈਂਸ਼ਲ ਅੰਤਰ ਇੱਕ ਵੋਲਟ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਕਪੈਸਟਰ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਇੱਕ ਫ਼ੈਰਾਡ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਪੈਸਟੈਂਸ ਦੇ ਉਲਟ ਨੂੰ ਇਲਾਸਟੈਂਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੈਲਫ਼ ਕਪੈਸਟੈਂਸ (Self Capacitance)
ਬਿਜਲਈ ਸਰਕਟਾਂ ਵਿੱਚ, ਦੋ ਚਾਲਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਸੀ ਕਪੈਸਟੈਂਸ ਨੂੰ ਹੀ ਕਪੈਸਟੈਂਸ ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਪੈਸਟੈਂਸ ਦੋ ਪਲੇਟਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਕ ਅਲੱਗ ਚਾਲਕ ਲਈ ਸੈਲਫ਼ ਕਪੈਸਟੈਂਸ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, "ਬਿਜਲਈ ਚਾਰਜ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਇੱਕ ਅਲੱਗ ਚਾਲਕ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਕਿ ਇਸਦਾ ਬਿਜਲਈ ਪੁਟੈਂਸ਼ਲ ਇੱਕ ਵੋਲਟ ਵਧ ਜਾਵੇ।" ਇਸ ਪੁਟੈਂਸ਼ਲ ਲਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਬਿੰਦੂ (Reference Point) ਇੱਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਖਾਲੀ ਚਾਲਕ ਗੋਲਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਧ-ਵਿਆਸ ਅਸੀਮਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਚਾਲਕ ਇਸਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਗਣਿਤਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਕਿਸੇ ਚਾਲਕ ਦੀ ਸੈਲਫ਼ ਕਪੈਸਟੈਂਸ ਨੂੰ ਇਸ ਸਮੀਕਰਨ ਨਾਲ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ
ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਚਾਲਕ ਗੋਲਾ ਜਿਸਦਾ ਅਰਧ ਵਿਆਸ R ਹੈ, ਦੀ ਸੈਲਫ਼ ਕਪੈਸਟੈਂਸ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ:
ਸੈਲਫ਼ ਕਪੈਸਟੈਂਸ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ:
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਜਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਲੈਕਟਰਾਨਿਕਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ
ਮੈਟਫੌਰਮਿਨ
ਮੈਟਫੋਰਮਿਨ ਇੱਕ ਦਵਾਈ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ੂਗਰ ਰੋਗ ਵਾਲੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੂਗਰ ਦੀਆਂ 2 ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ, ਟਾਈਪ 1 ਅਤੇ ਟਾਈਪ 2 ਅਤੇ ਮੈਟਫੌਰਮਿਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿਰਫ ਟਾਈਪ 2 ਸ਼ੂਗਰ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੈਟਫੌਰਮਿਨ ਇੱਕ ਗੋਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਦੁਆਰਾ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸ਼ੁਗਰ ਰੋਗੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਚੋਣ ਦੀ ਦਵਾਈ ਹੈ।
ਬੁਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਮੈਟਫੋਰਮਿਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਗੰਭੀਰ ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵਾਲੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ।
ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ
ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਅਪਰਾਧ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਸਾਲ 1993 ਵਿੱਚ ਗਠਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਵਿਧਾਨਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਇੱਕ ਅਰਧ-ਨਿਆਇਕ ਸੰਸਥਾ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼
ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਗਠਨ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਅਤੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਮਿਸ਼ਨ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਤਪੀੜਨ ਅਤੇ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੈ।
ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ:
ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਮਨੀਸ਼ਾ ਗੁਲਾਟੀ ਨੇ ਦੁਖੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣਾ ਨੰਬਰ 88659-00064 ਜਨਤਕ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਰਚਨਾ
ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਾਜ ਦਾ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਵਿਭਾਗ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਲਈ ਰੂਪ-ਰੇਖਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਨਖਾਹਾਂ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਸੋਧੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਮਨੀਸ਼ਾ ਗੁਲਾਟੀ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਹੈ। ਉਹ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ 3 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣਗੇ।
ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ
ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਗਠਨ 2006 ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ:
ਹਵਾਲੇ
<references group="" responsive="1">
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸੰਗਠਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕ
ਸੀਪੈਨਲ
ਸੀਪੈਨਲ ਵੈੱਬ ਹੋਸਟਿੰਗ ਕੰਟਰੋਲ ਪੈਨਲ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਹੈ ਜੋ cPanel, LLC ਨੇ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਗ੍ਰਾਫਿਕਲ ਇੰਟਰਫੇਸ (GUI) ਅਤੇ ਆਟੋਮੇਸ਼ਨ ਟੂਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵੈਬਸਾਈਟ ਮਾਲਕ ਜਾਂ " ਅੰਤ ਉਪਭੋਗਤਾ " ਲਈ ਇੱਕ ਵੈਬ ਸਾਈਟ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਸਰਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੰਨ-ਪੱਧਰੀ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਮਿਆਰੀ ਵੈੱਬ ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਰ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੀਪੈਨਲ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਹੋਸਟਿੰਗ ਖਾਤੇ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੈ, ਸੀਪੈਨਲ ਅਤੇ WHM ਪੂਰੇ ਸਰਵਰ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਨਾਮਦਾਫਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ
ਨਾਮਦਾਫਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਇੱਕ 1985 km2 ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰ ਹੈ। 1,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੁੱਲਦਾਰ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 1,400 ਜੀਵ -ਜੰਤੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਪੂਰਬੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ 27° N ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ 'ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਰੀ ਨੀਵੇਂ ਸਦਾਬਹਾਰ ਮੀਂਹ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਮਿਜ਼ੋਰਮ-ਮਨੀਪੁਰ-ਕਾਚੀਨ ਮੀਂਹ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਖੇਤਰ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਿਆਪਕ ਡਿਪਟੋਕਾਰਪ ਜੰਗਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਨਾਮਦਾਫਾ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ 1972 ਵਿੱਚ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਸੈਂਚੁਰੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਫਿਰ 1983 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਟਾਈਗਰ ਸਕੀਮ ਦੇ ਤਹਿਤ ਇੱਕ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਦੋ ਸਿੰਫੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਸੀ, ਅਰਥਾਤ "ਨਾਮ" ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਪਾਣੀ, ਅਤੇ "ਡਾਫਾ" ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਮੂਲ - ਨਦੀ ਡੈਫਾ ਬਮ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਭੂਗੋਲ ਅਤੇ ਬਨਸਪਤੀ
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਰਾਜ ਦੇ ਚਾਂਗਲਾਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ 1985 km2 ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ177 km2 ਦੇ ਬਫਰ ਜ਼ੋਨ ਸਮੇਤ ਅਤੇ 1808 km2 ਦਾ ਕੋਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ 200 and 4571 m ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਉਚਾਈ ਰੇਂਜ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਸ਼ਮੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੀ ਦਾਫਾ ਬੰਮ ਰੇਂਜ ਅਤੇ ਪਟਕੇਈ ਰੇਂਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। । ਇਹ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਨੋਆ ਡਿਹਿੰਗ ਦਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਪਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਚੌਕਨ ਪਾਸ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ-ਮਿਆਂਮਾਰ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਸਦਾਬਹਾਰ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਸ਼ਾਂਤ ਚੌੜੇ ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਤ ਜੰਗਲ ਤੱਕ ਵਧਦੀ ਉਚਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਢੱਕਣ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੈਕੰਡਰੀ ਜੰਗਲ 345.47 km2 ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ; ਮੌਸਮੀ ਬਰਫ਼ ਦਸੰਬਰ ਅਤੇ ਮਾਰਚ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 2700 m ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਬਾਂਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜੰਗਲ ਹਨ।  ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਪਲੇਅਰਕਟਿਕ ਅਤੇ ਇੰਡੋ ਮਾਲਾਯਾਨ ਜੀਵ-ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਵਿਭਿੰਨ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਇਕੱਠ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਬਨਸਪਤੀ
left|thumb| ਸਪਰੀਆ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦਾ ਫੁੱਲ ਸਪਰੀਆ ਹਿਮਾਲਿਆਨਾ ਅਤੇ ਬਾਲਨੋਫੋਰਾ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਰੈਫਲੇਸੀਆ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਜੜ੍ਹ ਪਰਜੀਵੀ ਹਨ। ਨਾਮਦਾਫਾ ਦੀ ਫੁੱਲਵਾਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ: ਬਰੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਲ ਕੁੱਲ ਸੰਖਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਥਣਧਾਰੀ
right|thumb| ਇਸ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਅਲੋਕਿਕ ਉੱਡਦੀ ਗਲਿਹਰੀ ਅਕਸਰ ਦੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਨਾਮਦਾਫਾ ਉਡਣ ਵਾਲੀ ਗਿਲੜੀ ( ਬਿਸਵਾਮੋਯੋਪਟੇਰਸ ਬਿਸਵਾਸੀ ) ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਪਾਰਕ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਹੈ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਆਖਰੀ ਵਾਰ 1981 ਵਿੱਚ ਪਾਰਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਵੈਲੀ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰੀ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸੈਰਗਾਹ
ਸ਼ਬਨਮ ਹਾਸ਼ਮੀ
ਸ਼ਬਨਮ ਹਾਸ਼ਮੀ (ਜਨਮ 1957 ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਮਾਜਿਕ ਸਰਗਰਮੀ 1981 ਵਿੱਚ ਬਾਲਗ ਸਾਖਰਤਾ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। 1989 ਤੋਂ ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਫਿਰਕੂ ਅਤੇ ਮੂਲਵਾਦੀ ਤਾਕਤਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਉਣ ਲੱਗੀ। ਗੁਜਰਾਤ ਦੰਗੇ 2002 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਾਸ਼ਮੀ ਨੇ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਜਨ ਸਧਾਰਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 2003 ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਨਹਦ (ਐਕਟ ਨਾਓ ਫਾਰ ਹਾਰਮਨੀ ਐਂਡ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਸੀ) ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣੀ। ਉਹ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਮੇਵਾਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਨੇ ਅੱਤਵਾਦ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਫ਼ਿਰਕਾਪ੍ਰਸਤੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਿੰਦੂਤਵ ਤਾਕਤਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਕਾਬ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਾਸ਼ਮੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ, ਗੋਦ, ਜੈਂਡਰ ਜਸਟਿਸ, ਲੋਕਤੰਤਰ ਅਤੇ ਨਿਰਪੱਖਤਾਵਾਦ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
2005 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਇਨਾਮ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ 2005 ਵਿੱਚ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਕਮਿਊਨਲ ਹਰਮਨੀ ਇਨ ਏਸ਼ੀਆ  (ACHA) ਵੱਲੋਂ ਫਿਰਕੂ ਸਦਭਾਵਨਾ ਲਈ ਸਟਾਰ ਐਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1957 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਕਾਰਜ ਕਰਤਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਕਾਰਕੁਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਲਤਾ ਟੰਡਨ
ਲਤਾ ਟੰਡਨ (ਜਨਮ 15 ਅਪ੍ਰੈਲ 1980) ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੈੱਫ ਹੈ ਜੋ ਮੈਰਾਥਨ ਕੁਕਿੰਗ ਲਈ ਗਿਨੀਜ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡ ਜੇਤੂ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸਤੰਬਰ 2019 ਵਿੱਚ 87 ਘੰਟੇ, 45 ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਕਿੰਗ ਮੈਰਾਥਨ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਲਤਾ ਟੰਡਨ, ਇੱਕ TEDx ਸਪੀਕਰ ਵੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਪਕਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੇ ਸੁਆਦਾਂ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਉਰੀ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ
thumb|[[Jhelum River in Uri]] thumb|Old market of Uri ਉਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ, ਬਾਰਾਮੁੱਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਸਬਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਤਹਿਸੀਲ ਹੈ। ਉਰੀ ਜੇਹਲਮ ਨਦੀ ਦੇ ਖੱਬੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (6.2 ਮੀਲ) ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹੈ।
ਨਮੰਗਲਮ ਰਿਜ਼ਰਵ ਜੰਗਲ
ਨਮੰਗਲਮ ਰਿਜ਼ਰਵ ਜੰਗਲ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜੰਗਲ ਹੈ ਜੋ ਚੇਂਗਲਪੱਟੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਇਹ ਲਗਭਗ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸਥਾਨ ਤੋਂ 24 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਫਾਸਲੇ ਤੇ ਹੈ। ਇਹ ਵੇਲਾਚੇਰੀ ਅਤੇ ਤੰਬਰਮ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੇਲਾਚੇਰੀ ਹਾਈ ਰੋਡ 'ਤੇ ਮੇਦਾਵੱਕਮ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਰਾਖਵੇਂ ਜੰਗਲ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 320 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੰਗਲ ਦਾ ਕੁੱਲ ਰਕਬਾ 2,400 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ। right|thumb| ਟਟਹਿਰੀ
ਜੰਗਲ
ਇਹ ਜੰਗਲ ਪੰਛੀ ਨਿਗਰਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ 85 ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ। ਲਾਲ-ਵਾਟਲਡ ਲੈਪਵਿੰਗ, ਹੂਪੋ, ਕ੍ਰੈਸਟਡ ਹਨੀ ਬਜ਼ਾਰਡ, ਸਲੇਟੀ ਤਿੱਤਰ, ਕੋਕਲ, ਇੰਡੀਅਨ ਈਗਲ-ਉੱਲ, ਸਫੈਦ-ਛਾਤੀ ਵਾਲਾ ਕਿੰਗਫਿਸ਼ਰ, ਪਾਈਡ ਕਿੰਗਫਿਸ਼ਰ, ਦੱਖਣੀ ਬੁਸ਼ ਲਾਰਕ ਅਤੇ ਲਾਲ-ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ ਬੁਲਬੁਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਰਾਜ ਦੇ ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਇਸ ਛੋਟੇ ਜੰਗਲੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਡਾਟਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਜੈਵ-ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ ਕੇਅਰ ਅਰਥ ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਹੈ। ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮੇਦਾਵੱਕਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ, ਇੱਕ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਇਲਾਕਾ, ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੈਰ-ਜੰਗਲਾਤ ਗਤੀਵਿਧੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਵਾੜ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ।
ਨਮੰਗਲਮ ਦਾ ਗੁਆਂਢ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜ ਵਿੱਚ 163 ਅਧਿਸੂਚਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ( ਮੈਗੈਲਿਥਿਕ ਸਾਈਟਾਂ ) ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਤਿਰੁਮਾਲਾ ਦੇਵੀ
ਤਿਰੁਮਾਲਾ ਦੇਵੀ ( ਤਿਰੁਮਲੰਬਾ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) (ਮੌਤ 1553) ਸਮਰਾਟ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਦੇਵਰਾਏ ਦੀ ਸੀਨੀਅਰ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਰਾਣੀ ( ਪੱਟਾ ਮਹਿਸ਼ੀ ) ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਜੇਨਗਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਸ਼ਾਸਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਮਰਾਜ ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਦੇਵਰਾਏ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸਤਿਕਾਰਤ ਪਤਨੀ ਵੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਾਰਸ-ਸਪੱਸ਼ਟ, ਪ੍ਰਿੰਸ ਤਿਰੁਮਾਲਾ ਦੀ ਮਾਂ, ਜਿਸਦੀ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਜਨਮ ਦੁਆਰਾ, ਤਿਰੁਮਾਲਾ ਦੇਵੀ ਵਿਜੇਨਗਰ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਇੱਕ ਉਪ-ਰਾਜ ਸ਼੍ਰੀਰੰਗਪੱਟਨਾ ਦੀ ਇੱਕ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਵੀਰੱਪਾ ਗੌੜਾ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। thumb
ਵਿਆਹ
ਨੰਦੀ ਥੰਮਨਾ (ਮੁੱਕੂ ਤਿੰਮਨਾ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ), ਮਸ਼ਹੂਰ ਤੇਲਗੂ ਕਵੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਦੇਵਰਾਏ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਅਸਟਦਿਗਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਤਿਰੁਮਾਲਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਜਵਾਈ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤੋਹਫ਼ਾ ਸੀ। ਅੱਲਾਸਾਨੀ ਪੇਦਾਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੱਕੂ ਟਿੰਮਨਾ ਸ਼ਾਹੀ ਦਰਬਾਰ ਦਾ ਦੂਜਾ ਮਹਾਨ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਜੀਵਨ-ਕ੍ਰਿਤ ਪਾਰਿਜਾਤਪਹਾਰਣਾ (ਜੋ ਤੇਲਗੂ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ) ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਦੇਵਰਾਏ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਦੇਵਰਾਏ ਅਤੇ ਤਿਰੁਮਾਲਾ ਦੇਵੀ ਵਿਚਕਾਰ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਲਈ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਤਿਰੁਮਾਲਾ ਦੇਵੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਦੇਵਰਾਏ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸਤਿਕਾਰਤ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਤਿਰੁਮਾਲਾ -ਦੇਵੀ ਪਟਨਾ ਦੇ ਉਪਨਗਰ (ਹੋਸਪੇਟ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਸਨਾਕੀ ਵੀਰਭੱਦਰ ਮੰਦਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ) ਤਿਰੂਮਲਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਦੇਵਰਾਏ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਨਾਗਲਪੁਰਾ ਦਾ ਨਾਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਦੇਵਰਾਏ ਦੀ ਮਾਤਾ ਨਾਗਲਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮੁੱਦੇ
ਤਿਰੁਮਾਲਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਦੇਵਰਾਏ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ: ਇੱਕ ਧੀ ਅਤੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ। ਧੀ, ਤਿਰੁਮਾਲੰਬਾ ਨੇ ਅਰਾਵਤੀ ਰੰਗਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਮਰਯਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਲੀਆ ਰਾਮਾ ਰਾਏ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ।
ਤਿਰੁਮਾਲਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਵਾਰਸ-ਪ੍ਰਤੱਖ ਦਾ ਜਨਮ 1518 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਦੇਵਰਾਏ ਅਤੇ ਤਿਰੁਮਾਲਾ ਦੇਵੀ ਨੇ 16 ਅਕਤੂਬਰ 1518 ਨੂੰ ਤਿਰੂਮਲਾ ਦੇ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਰ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਮਰ ਗਿਆ. ਉਸਦੇ ਵਾਰਸ ਦੀ ਮੌਤ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਦੇਵਰਾਏ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਆਖਰੀ ਪੰਜ ਸਾਲ ਇਸ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਨਾਖੁਸ਼ ਸਨ, ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਅਚਯੁਤ ਦੇਵਾ ਰਾਏ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਦੇਵਰਾਏ ਦੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਤਿਰੁਮਾਲਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਘਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕੁਝ ਸਰੋਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਰਾਮਚੰਦਰ ਸੀ। ਉਹ ਵੀ ਅਠਾਰਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਮਰ ਗਿਆ।
ਡੋਗਰ ਮਹਾਰਾਣੀ
ਦਾਜ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਤਿਰੁਮਾਲਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਰਾਮ ਰਾਏ ਨੂੰ 'ਜਵਾਈ ਰਾਜਨ' ਵਜੋਂ ਤਾਜ ਪਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ।
ਪਰਉਪਕਾਰ
ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਧਾਰਮਿਕ ਔਰਤ, ਤਿਰੁਮਾਲਾ ਦੇਵੀ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਦਾਨ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 1514 ਵਿੱਚ, ਤਿਰੁਮਾਲਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਤਿਰੁਮਾਲਾ ਵਿੱਚ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਿਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹਿੰਗਾ ਚੱਕਰਪਦਕਮ ਭੇਂਟ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੀਰਾਤੀਕੁਲਤੂਰ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪੰਜ ਤਿਰੁਪੋਨਕਮ ਭੇਟਾ ਕਰਨ ਲਈ ਦਿੱਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਰਜਮੇ ਨੂੰ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ
ਸਾਈਨਫੈਲਡ
ਸਾਈਨਫੈਲਡ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ਸੀ । ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲੜੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਸਿਟਕਾਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜੈਰੀ ਸਾਈਨਫੈਲਡ ਅਤੇ ਲੈਰੀ ਡੇਵਿਡ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1990 ਤੋਂ 1999 ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ ਸੀ। ਜੈਰੀ ਸਾਇਨਫੈਲਡ ਖੁਦ ਖੁਦ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਟੇਲੀਵਿਜਨ ਧਾਰਾਵਾਹਿਕ
ਗੜਾਂਗਾ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪਾਖੀ ਹੇਗੜੇ
ਪਾਖੀ ਹੈਗੜੇ ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਲੜੀ, ਭੋਜਪੁਰੀ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੈ।
ਕਰੀਅਰ
ਉਸਨੇ ਫਿਰ ਭਾਯਾ ਹਮਰ ਦਅਨਵੈਨ, ਪਰਮਵੀਰ ਪਰਸੂਮ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਜਮਨਾ ਸਰਸਵਤੀ ਵਿੱਚ ਮਨੋਜ ਤਿਵਾੜੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ   ਅਤੇ ਪਾਇਰ ਮੋਹਬੱਤ ਜ਼ਿਦਾਂਬਾਦ ਅਤੇ ਦੇਵਰ ਭਾਬੀ ਵਿੱਚ ਪਵਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਹੇਗੜੇ ਨੇ ਫਿਲਮ 'ਗੰਗਾ ਦੇਵੀ' ਵਿੱਚ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਦਾਕਾਰ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।  ਉਸਨੇ ਮਰਾਠੀ ਫਿਲਮ 'ਸਤਿ ਨਾ ਗਾਤ' ਵਿੱਚ ਸਤਰੀ ਸੈਯੀ ਸ਼ਿੰਦੇ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ ਮੰਜਰੇਕਰ ਦੇ ਨਾਲ ਮਹਿਲਾ ਨਾਇਕ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।  ਉਸਨੇ ਤੂਲੂ ਫਿਲਮ, ਬਾਂੰਗਾ ਕੋਰਲ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੋਜਪੁਰੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮਦੀਕੇਰੀ ਦਾਸਰਾ
ਮਦੀਕੇਰੀ ਦਾਸਰਾ ( ಮಡಿಕೇರಿ ದಸರ  ) ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ ਦੇ ਮਦੀਕੇਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਸਹਿਰਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸੌ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ। ਮਦੀਕੇਰੀ ਦਾਸਰਾ ਇੱਕ ਦਸ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 4 ਕਰਾਗਾਂ ਅਤੇ 10 ਮੰਤਪਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੂਰਾਂ (ਰੱਬ/ਦੇਵੀ) ਦੁਆਰਾ ਅਸੁਰਾਂ (ਦੈਂਤਾਂ) ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਦੀਕੇਰੀ ਦਾਸਰਾ ਦੀ ਤਿਆਰੀ 3 ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਜਸ਼ਨ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੈਸਾ ਕੋਡਾਗੂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ 10 ਮੰਤਪਾ ਕਮੇਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਵਿੱਚ 50 ਤੋਂ 100 ਮੈਂਬਰ ਹਨ। ਇੱਕ ਮੰਤਪਾ ਵਿੱਚ 8 ਤੋਂ 15 ਫੁੱਟ ਉਚਾਈ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਰੋਸ਼ਨੀ ਬੋਰਡ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਮੰਟਪਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਲਾਗਤ 10 ਤੋਂ 20 ਲੱਖ ₹ ਹੋਵੇਗੀ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਦੀਕੇਰੀ ਦੇ ਲੋਕ ਕਈ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸਨ। ਮਦੀਕੇਰੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਫਿਰ ਮਰਿਅਮਾ ਤਿਉਹਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਮਰਿਅਮਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਮਹਾਲਿਆ ਅਮਾਵਸਿਆ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਦਸਹਿਰਾ ਚਾਰ ਕਰਾਗਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਮੈਸੂਰ ਦਾਸਰਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਦਾਸਰਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ।
ਮਦੀਕੇਰੀ ਦਾਸਰਾ ਵਿੱਚ ਕਰਾਗਾ
ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ 4 ਮਰਿਯੰਮਾ ਮੰਦਰ ਹਨ: ਡਾਂਡੀਨਾ ਮਰਿਯੰਮਾ, ਕਾਂਚੀ ਕਾਮਾਕਸ਼ੰਮਾ, ਕੁੰਦੂਰੁਮੋਟੇ ਸ੍ਰੀ ਚੌਤੀ ਮਰੀਅਮਮਾ ਅਤੇ ਕੋਟੇ ਮਰੀਅਮਮਾ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਮਰਿਅਮਾ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰਗਾ ਹੈ, ਜੋ ਨਵਰਾਤਰੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਚਾਰ ਕਰਾਗ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ "ਸ਼ਕਤੀ ਦੇਵਤਾਵਾਂ" ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਮੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਲਾਈਟਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ 10 ਦਿਨਾਂ 'ਤੇ ਪੂਰੀ ਮਦੀਕੇਰੀ ਹੋਰ ਸੁੰਦਰ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗੀ। ਕਰਾਗਾ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਮੁੰਨੇ ਹੋਏ ਸਿਰ 'ਤੇ ਭਾਂਡੇ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣਾ ਜਿਸ ਵਿਚ ਚੌਲਾਂ, 9 ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਅਨਾਜ (ਨਵਧਨਿਆ) ਹੋਲੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਂਡੇ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਰਾਗਾਂ ਦਾਸਰਾ ਦੇ 5 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਮਦੀਕੇਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਮਦੀਕੇਰੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਰਾਗਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰ
ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਿਨੇਮਾ
thumb|256x256px
ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਿਨੇਮਾ, ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚਾਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਫ਼ਿਲਮ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦੇ ਸਿਨੇਮਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ - ਤਾਮਿਲ, ਤੇਲਗੂ, ਕੰਨੜ ਅਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਵਿੱਚ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਚੇਨਈ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਬੇਂਗਲੁਰੂ ਅਤੇ ਕੋਚੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ ਕੋਲੀਵੁੱਡ, ਟਾਲੀਵੁੱਡ, ਸੈਂਡਲਵੁੱਡ, ਅਤੇ ਮਾਲੀਵੁੱਡ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਚਾਰ ਉਦਯੋਗਾਂ ਨੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ, ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਤਕਨੀਸ਼ੀਅਨਾਂ ਦੇ ਕੁੱਲ ਵਟਾਂਦਰੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨਵੀਂ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। 2010 ਤੱਕ, ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ 6320, ਜਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 10,167 ਸਿਨੇਮਾ ਥੀਏਟਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 62% ਦਾ ਘਰ ਬਣ ਗਿਆ।
2013 ਦੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਲਈ, ਤੇਲਗੂ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਸ਼ੁੱਧ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਆਮਦਨ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਦਾ 36% ਸੀ। 2020 ਵਿੱਚ, ਚਾਰ ਦੱਖਣ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਦਾ ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਜ਼ਾਰ, 1,040 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਕੁੱਲ ਮਾਲੀਆ, ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਕਲੈਕਸ਼ਨ 870 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਸੀ। 2021 ਵਿੱਚ, ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਭਰਿਆ।
ਮਦਰਾਸ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਦੌਰਾਨ
1897 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਯੂਰਪੀਅਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਕ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮਦਰਾਸ (ਅਜੋਕੇ ਚੇਨਈ) ਦੇ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਪਬਲਿਕ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਮੂਕ ਲਘੂ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਚੋਣ ਦਿਖਾਈ। ਸਾਰੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਕਾਲਪਨਿਕ ਵਿਸ਼ੇ ਸਨ; ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦਿਨ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਸਨ। ਮਦਰਾਸ (ਅਜੋਕੇ ਚੇਨਈ) ਵਿੱਚ, ਮੂਕ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਲਈ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਥੀਏਟਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਮਦਰਾਸ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਸੰਦੀਦਾ ਅੱਡਾ ਸੀ। ਥੀਏਟਰ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਇਮਾਰਤ ਹੁਣ ਅੰਨਾ ਸਲਾਈ (ਮਾਊਂਟ ਰੋਡ) 'ਤੇ ਡਾਕਘਰ ਦੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਮਾਊਂਟ ਰੋਡ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਲਿਰਿਕ ਥੀਏਟਰ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਸਥਾਨ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕ, ਪੱਛਮੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਅਤੇ ਬਾਲਰੂਮ ਡਾਂਸ ਸਮੇਤ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਮਾਣ ਕੀਤਾ। ਮੂਕ ਫਿਲਮਾਂ ਵੀ ਵਾਧੂ ਖਿੱਚ ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਈਆਂ ਗਈਆਂ। ਸਵਾਮੀਕੰਨੂ ਵਿਨਸੈਂਟ, ਕੋਇੰਬਟੂਰ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਇੱਕ ਕਰਮਚਾਰੀ, ਨੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਡੂਪੋਂਟ ਤੋਂ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਰ ਅਤੇ ਮੂਕ ਫਿਲਮਾਂ ਖਰੀਦੀਆਂ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸਕਰੀਨਿੰਗ ਲਈ ਟੈਂਟ ਲਾਏ। ਉਸਦਾ ਟੈਂਟ ਸਿਨੇਮਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ ਯੂਨਿਟ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਿਆ। ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਟਾਕੀਜ਼ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੋਇੰਬਟੂਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿਨੇਮਾ ਵੀ ਬਣਾਇਆ।
1909 ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਜਾਰਜ ਪੰਜਵੇਂ ਦੀ ਫੇਰੀ ਦੀ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਲਈ, ਮਦਰਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਆਕਰਸ਼ਣ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਲਘੂ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਸੀ। ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਇੱਕ ਕ੍ਰੋਨ ਮੈਗਾਫੋਨ ਆਯਾਤ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਰ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਡਿਸਕ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਗ੍ਰਾਮੋਫੋਨ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਤਸਵੀਰ ਅਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕਸੁਰਤਾ ਵਿੱਚ ਚਲਦੇ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੋਈ ਸਮਕਾਲੀ ਸੰਵਾਦ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਰਘੁਪਤੀ ਵੈਂਕਈਆ ਨਾਇਡੂ, ਇੱਕ ਸਫਲ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ, ਨੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮਦਰਾਸ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਟੈਂਟ ਸਿਨੇਮਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਆਰ. ਵੈਂਕਈਆ, ਫੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, 1912 ਵਿੱਚ ਮਾਉਂਟ ਰੋਡ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਗੈਏਟੀ ਥੀਏਟਰ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਸਿਨੇਮਾ ਬਣਾਇਆ। ਇਹ ਮਦਰਾਸ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ-ਟਾਈਮ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਸੀ। ਥੀਏਟਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸਵਾਮੀਕੰਨੂ ਵਿਨਸੈਂਟ, ਜਿਸ ਨੇ ਕੋਇੰਬਟੂਰ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਿਨੇਮਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਨੇ "ਟੈਂਟ ਸਿਨੇਮਾ" ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਕਸਬੇ ਜਾਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਟੈਂਟ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮਦਰਾਸ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ "ਐਡੀਸਨਜ਼ ਗ੍ਰੈਂਡ ਸਿਨੇਮੇਗਾਫੋਨ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਸ ਤੱਥ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸੀ ਕਿ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਰਾਂ ਲਈ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਕਾਰਬਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸਲੇਮ (ਆਧੁਨਿਕ ਥੀਏਟਰ ਸਟੂਡੀਓ) ਅਤੇ ਕੋਇੰਬਟੂਰ (ਸੈਂਟਰਲ ਸਟੂਡੀਓ, ਨੈਪਚਿਊਨ, ਅਤੇ ਪਕਸ਼ੀਰਾਜਾ) ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਿਲਮ ਸਟੂਡੀਓ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਦੋ ਹੋਰ ਮੂਵੀ ਸਟੂਡੀਓ, ਵਿਜਯਾ ਵੌਹਿਨੀ ਸਟੂਡੀਓਜ਼ ਅਤੇ ਜੇਮਿਨੀ ਸਟੂਡੀਓਜ਼ ਨਾਲ ਚੇਨਈ ਸਟੂਡੀਓ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਣਵੰਡੇ ਮਦਰਾਸ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਚੇਨਈ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ। left|thumb|ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ AVM ਸਟੂਡੀਓ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਸਟੂਡੀਓ
ਪਹਿਲੀ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ
ਪਹਿਲਾ ਮਦਰਾਸ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਕੀਚਾਕਾ ਵਧਮ (ਕੀਚਾਕਾ ਦਾ ਵਿਨਾਸ਼) ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਆਰ. ਨਟਰਾਜਾ ਮੁਦਲੀਆਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਇੰਡੀਆ ਫਿਲਮ ਕੰਪਨੀ ਲਿਮਿਟੇਡ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ, ਚੁੱਪ ਤਾਮਿਲ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਚੇਨਈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਅਸਥਾਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਸ਼ੂਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁਣੇ ਜਾਂ ਕਲਕੱਤਾ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਐਮ ਕੇ ਤਿਆਗਰਾਜਾ ਭਗਵਥਰ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਤੇਲਗੂ ਕਲਾਕਾਰ 1921 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੂਕ ਫਿਲਮ ਭੀਸ਼ਮ ਪ੍ਰਤੀਘਨਾ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਨਾਲ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਰਘੁਪਤੀ ਵੈਂਕਈਆ ਨਾਇਡੂ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਆਰ ਐਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ, ਯਾਰਾਗੁਦੀਪਤੀ ਵਰਦਾ ਰਾਓ ਦੇ ਨਾਲ, ਪੂਰੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਦਰਜਨਾਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕਰਨਗੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਥੀਏਟਰ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ; ਨੰਦਨਾਰ, ਗਜੇਂਦਰ ਮੋਕਸ਼ਮ, ਅਤੇ ਮਤਸਿਆਵਤਾਰ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਚਨਾਵਾਂ, ਧਾਰਮਿਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕਤਾ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹਨ।
right|thumb|133x133px|ਭਗਤ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦਾ, 1932 ਦੀ ਤੇਲਗੂ ਟਾਕੀ ਫਿਲਮ ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਐਚ.ਐਮ. ਰੈੱਡੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਪਹਿਲੀ ਕੰਨੜ ਟਾਕੀ, ਸਤੀ ਸੁਲੋਚਨਾ, ਥੀਏਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਗਤ ਧਰੁਵ (ਉਰਫ਼ ਧਰੁਵ ਕੁਮਾਰ)। ਸਤੀ ਸੁਲੋਚਨਾ ਅਤੇ ਭਕਤਾ ਧਰੁਵ ਦੋਵੇਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸਫਲਤਾਵਾਂ ਸਨ। ਪਰ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸਟੂਡੀਓ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਅਮਲੇ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਅਪਾਹਜ ਸਨ। ਸਤੀ ਸੁਲੋਚਨਾ ਨੂੰ ਕੋਲਹਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਛਤਰਪਤੀ ਸਟੂਡੀਓ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਮਾਰੀ ਗਈ ਸੀ; ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਫਿਲਮਾਂਕਣ, ਆਵਾਜ਼ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ, ਅਤੇ ਪੋਸਟ-ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਮਦਰਾਸ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਫਿਲਮ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਲਈ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲੱਭਣਾ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਾਰਤੀ ਸਾਊਂਡ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਮਲਿਆਲਮ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਟਾਕੀ ਬਾਲਨ ਸੀ, ਜੋ 1938 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਐਸ. ਨੋਟਾਨੀ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇਅ ਅਤੇ ਮੁਥੁਕੁਲਮ ਰਾਘਵਨ ਪਿੱਲਈ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮਾਂ 1947 ਤੱਕ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਮਿਲ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ, ਜਦੋਂ ਪਹਿਲਾ ਵੱਡਾ ਫਿਲਮ ਸਟੂਡੀਓ, ਉਦਯਾ, ਅਲੇਪੀ, ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਕੁੰਚਾਕੋ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਸੁਪਰਸਟਾਰਾਂ ਦਾ ਉਭਾਰ
ਮਦਰਾਸ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾਈ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਅੱਜ ਕਰਨਾਟਕ, ਕੇਰਲਾ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵੰਡ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਯੁੱਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਸਿਨੇਮਾ ਖੇਤਰੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਬੰਧਤ ਰਾਜ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ। 1936 ਤੱਕ, ਫਿਲਮ ਦੀ ਜਨਤਕ ਅਪੀਲ ਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਜਾਣ ਦਿੱਤਾ। ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਇੱਕ ਫਿਲਮ, ਜੀਵਿਤਾ ਨੌਕਾ (1951), ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕ ਡਰਾਮਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਦਰਜਨਾਂ 'ਸਮਾਜਿਕ ਫਿਲਮਾਂ', ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰੇਮਾ ਵਿਜਯਮ, ਵੰਦੇਮਾਤਰਮ ਅਤੇ ਮਾਲਾ ਪਿੱਲਾ, ਤੇਲਗੂ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਅਛੂਤਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਦਾਜ ਦੇਣ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮਾਜਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਛੋਹਦੇ ਹੋਏ, ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮਾਂ ਨੇ ਸਮਕਾਲੀ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ: 1937 ਅਤੇ 1947 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈਆਂ 96 ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 29 ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਸ਼ੇ ਸਨ। ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਕੁਝ ਕਾਂਗਰਸੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਸੀਮਤ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮੀਡੀਆ ਪੇਂਡੂ ਆਬਾਦੀ, ਜੋ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਿਹਾ। 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਾਂਗਰਸ ਦੁਆਰਾ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਸਿਆਸੀਕਰਨ ਲਗਭਗ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਦਿਹਾਤੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਾਲ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਫਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿਆਸੀ ਅੰਗ ਵਜੋਂ ਲਾਗੂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਦ੍ਰਵਿੜ ਮੁਨੇਤਰ ਕੜਗਮ (DMK) ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਮੂਵੀ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਉਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ - ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਕੋ-ਇਕ ਪਾਰਟੀ ਸੀ। ਗੁਰੀਲਾ ਥੀਏਟਰ ਦੇ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ, ਜੋ ਪੇਰੀਆਰ ਈਵੀ ਰਾਮਾਸਾਮੀ ਦੀਆਂ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸਨ, ਨੇ ਤਮਿਲ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਫਲਸਫ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਸੈਲੂਲੋਇਡ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ। ਫਿਲਮਾਂ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਸੁਤੰਤਰ ਦ੍ਰਵਿੜ ਨਾਡੂ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸਦਾ ਇਸ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਬਲਕਿ ਫਿਲਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਈ ਵਾਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ। ਜਦੋਂ ਡੀਐਮਕੇ ਨੇ ਸਿਨੇਮਾ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵਰਤਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਐਮ.ਜੀ.ਆਰ. ਅਤੇ ਐਸ.ਐਸ. ਰਾਜੇਂਦਰਨ ਵਰਗੇ ਅਭਿਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸਵਾਰ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਨੂੰ ਅਕਾਦਮਿਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦੇਖਿਆ ਜਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਐਸਐਸ ਰਾਜੇਂਦਰਨ, ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲੇ ਚੁਣੇ ਗਏ 'ਵਿਧਾਨਕ ਮੈਂਬਰ ਬਣੇ। ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਤੋਂ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਅਸੈਂਬਲੀ.
ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮ ਚੰਦਰਲੇਖਾ ਨੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਪਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਇਹ ਉਹ ਸਮਾਂ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਐਮ.ਜੀ. ਰਾਮਚੰਦਰਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਅਦਾਕਾਰ ਬਣ ਗਏ ਸਨ। ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ, ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਅੰਨਾ ਦ੍ਰਵਿੜ ਮੁਨੇਤਰ ਕੜਗਮ, ਜੋ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਜਿੱਤਿਆ।
ਉਸ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ "ਦਿੱਗਜਾਂ ਦਾ ਦੌਰ" ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਫਿਲਮ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਸੱਤਿਆਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਜ਼ੀਰ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ। ਨਜ਼ੀਰ ਫਿਲਮ ਇਰੁਤਿਨਤੇ ਅਥਮਾਵੂ (1967) ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਪਾਗਲ ਨੌਜਵਾਨ - ਵੇਲਯਾਧਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਨਜ਼ੀਰ ਨੇ ਬਹੁਤ ਤੀਬਰਤਾ ਦੇ ਇੱਕ ਨਾਟਕੀ ਅਭਿਨੇਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਉਸਦੀ ਮਾਸਟਰਪੀਸ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਆਨਸਕ੍ਰੀਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ। ਉਸ ਕੋਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ - ਲਗਭਗ 700 ਫਿਲਮਾਂ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਰਿਕਾਰਡ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸ਼ੀਲਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਸਥਾਈ ਸਕ੍ਰੀਨ ਟੀਮ ਦਾ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਨੇ 130 ਫਿਲਮਾਂ 'ਚ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਸਮਾਂ ਵੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੇ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੇ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਿਲਮ ਜੀਵਨ ਚੈਤਰ ਦੇ "ਨਾਦਮਾਇਆ ਈ ਲੋਕਵੇਲਾ" ਵਰਗੇ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਜਿੱਤੇ। ਉਸਦੀ ਫਿਲਮ ਬੰਗਾਰਾਧਾ ਮਾਨੁਸ਼ਿਆ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਮੁੱਖ ਸਿਨੇਮਾਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਚੱਲਣ ਲਈ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸਦੇ ਲੱਖਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਨੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਟਾਰ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਿਹਾ।
ਗੁਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ
ਦੱਖਣ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ, ਭਾਵੇਂ ਕੰਨੜ, ਮਲਿਆਲਮ, ਤੇਲਗੂ, ਜਾਂ ਤਾਮਿਲ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਖਾਸ ਭੂਗੋਲ ਵਿੱਚ ਜੜ੍ਹਾਂ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਬੋਲੀ, ਰਾਜਨੀਤੀ, ਸਮਾਜਿਕ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਪਦਮਰਾਜਨ ਜਾਂ ਭਰਥਿਰਾਜਾ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਮਲਿਆਲੀ ਜਾਂ ਤਾਮਿਲ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਸੈੱਟ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੇ. ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਨੇ ਕਲਾਵਾਂ - ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਵਿਜ਼ੂਅਲ, ਸੁਹਜ, ਸਮਾਜਿਕ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਦੱਖਣ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਸਮੂਹਿਕ "ਭਾਰਤੀ" ਸੰਵੇਦਨਾ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇੱਕ ਖਾਸ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਜੜ੍ਹਾਂ ਰੱਖਣ ਦੀ ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਬਾਹਰ ਵੀ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ, ਇਸ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਗੈਰ-ਜੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸੰਤੁਲਨ. ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ, ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਂ ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਤੇ ਕੁਲੀਨ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੱਸਣ ਵਿੱਚ ਜੜ੍ਹਾਂ ਬਣੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਾਂਗ ਆਨੰਦ ਲੈ ਸਕਣ।
ਅਰੈਸਟਿਡ ਡਿਵੈਲਪਮੈਨਟ
right|thumb|ਅਰੈਸਟਿਡ ਡਿਵੈਲਪਮੈਨਟ
ਅਰੈਸਟਿਡ ਡਿਵੈਲਪਮੈਨਟ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸਿਟਕਾਮ ਹੈ। ਇਹ ਮਿਚੈਲ ਹਰਵਿਟਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ 3 ਨਵੰਬਰ 2003 ਤੋਂ 10 ਫਰਵਰੀ 2006 ਅਤੇ 2013 ਤੋਂ 2019 ਤੱਕ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਟੇਲੀਵਿਜਨ ਧਾਰਾਵਾਹਿਕ
ਪੁਡੂਚੇਰੀ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ
ਪੁਡੂਚੇਰੀ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪਾਂਡੀਚੇਰੀ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਅਪਰਾਧ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਸਾਲ 1993 ਵਿੱਚ ਗਠਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਵਿਧਾਨਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਪੁਡੂਚੇਰੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਅਰਧ-ਨਿਆਂਇਕ ਸੰਸਥਾ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼
ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ:
ਰਚਨਾ
ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਪੁਡੂਚੇਰੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਾਜ ਦਾ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਵਿਭਾਗ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਲਈ ਰੂਪ-ਰੇਖਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਨਖਾਹਾਂ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਸੋਧੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਆਰ ਰਾਣੀ ਰਾਜਨ ਬਾਬੂ ਪੁਡੂਚੇਰੀ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਹੈ। ਉਹ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ 3 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣਗੇ।
ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ
ਪੁਡੂਚੇਰੀ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਗਠਨ 2006 ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ:
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸੰਗਠਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕ
ਲਿਓਨਿਦ ਸੋਲੋਵਿਓਵ
ਲਿਓਨਿਦ ਵਾਸਿਲੀਏਵਿਚ ਸੋਲੋਵਿਓਵ (Леони́д Васи́льевич Соловьёв) (19 ਅਗਸਤ, 1906 – 9 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1962) ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਾਟਕਕਾਰ ਸੀ।
ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੰਮ
ਇਸਦਾ ਜਨਮ ਤ੍ਰਿਪੋਲੀ, ਸੀਰੀਆ (ਹੁਣ ਲੇਬਨਾਨ) ਵਿਚ  ਹੋਇਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਰੂਸੀ ਕੌਂਸਲਖਾਨੇ ਵਿਚ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਤਾਸ਼ਕੰਦ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਪਰਾਵਦਾ ਵੋਸਤੋਕਾ ਲਈ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਜੀਵਨ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਉਸ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿਚ ਛਾਪੇ ਗਏ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਕਈ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਬਣ ਗਏ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1905 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1962 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ
ਨਜੀਬਾ ਅਯੂਬੀ
ਨਜੀਬਾ ਅਯੂਬੀ ਇੱਕ ਅਫ਼ਗਾਨ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੈਸ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਔਰਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਮਹਿਲਾ ਕਾਰਕੁਨ
ਮੁਖਤਾਰ ਅਹਿਮਦ ਅਨਸਾਰੀ
thumb|ਮੁਖਤਾਰ ਅਹਿਮਦ ਅਨਸਾਰੀ ਡਾ. ਮੁਖਤਾਰ ਅਹਿਮਦ ਅੰਸਾਰੀ (ਹਿੰਦੀ:मुख़्तार अहमद अंसारी, ਉਰਦੂ ਤੇ Nastaliq:مُختار احمد انصاری) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਲੀਗ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੇ। ਉਹ ਜਾਮੀਆ ਮਿਲੀਆ ਇਸਲਾਮੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਬਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ, 1928 ਤੋਂ 1936 ਤੱਕ ਉਹ ਇਸਦੇ ਚਾਂਸਲਰ ਵੀ ਰਹੇ।
ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਕੈਰੀਅਰ
ਮੁਖਤਾਰ ਅਹਿਮਦ ਅੰਸਾਰੀ ਦਾ ਜਨਮ 25 ਦਸੰਬਰ 1880 ਨੂੰ ਨਾਰਥ-ਵੈਟਰਨ ਪ੍ਰੋਵਿੰਸੇਸ (ਹੁਣ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਗ) ਵਿੱਚ ਯੂਸੁਫਪੁਰ-ਮੋਹੰਮਦਾਬਾਦ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਵਾਰ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਚਲੇ ਗਏ। ਅੰਸਾਰੀ ਨੇ ਮਦਰਾਸ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਚਿਕਿਤਸਾ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਇੰਗਲੈਂਡ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਐਮਡੀ ਅਤੇ ਐਮਐਸ ਦੀਆਂ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਹ ਇੱਕ ਉੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ  ਲੰਦਨ ਵਿੱਚ ਲਾਕ ਹਾਸਪਿਟਲ ਅਤੇ ਚੈਰਿੰਗ ਕਰਾਸ ਹਾਸਪਿਟਲ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਸਰਜਰੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਸਨ ਅਤੇ ਅੱਜ ਚੈਰਿੰਗ ਕਰਾਸ ਹਾਸਪਿਟਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਸਾਰੀ ਵਾਰਡ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਕੰਮ
ਡਾ. ਅੰਸਾਰੀ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਰਵਾਸ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਵਾਪਸ ਦਿੱਲੀ ਆਇਆ  ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਲੀਗ ਦੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਿਆ। 1916 ਦੀ ਲਖਨਊ ਪੈਕਟ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ 1918 ਤੋਂ।920 ਦੇ ਵਿੱਚ ਲੀਗ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਖਿਲਾਫ਼ਤ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਮਰਥਕ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਖਲੀਫੇ, ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ ਨੂੰ ਹਟਾਣ ਦੇ ਮੁਸਤਫਾ ਕਮਾਲ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਮੁੱਦੇ ਉੱਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਖਿਲਾਫਤ ਨਿਕਾਏ, ਲੀਗ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਥਾਂ ਲਿਆਉਣ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਡਾ. ਅੰਸਾਰੀ ਨੇ ਏਆਈਸੀਸੀ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਕਈ ਵਾਰ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਨਾਲ ਹੀ 1927 ਦੇ ਅਜਲਾਸ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਰਹੇ। 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਲੀਗ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਿਭਾਜਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜਿੰਨਾਹ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵੱਖਵਾਦ ਦੇ ਉਭਾਰ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਡਾ. ਅੰਸਾਰੀ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਕਰੀਬ ਆ ਗਏ।
ਡਾ. ਅੰਸਾਰੀ (ਜਾਮੀਆ ਮਿਲੀਆ ਇਸਲਾਮੀਆ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਕਮੇਟੀ) ਦੇ ਬਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਅਤੇ 1927 ਵਿੱਚ, ਇਸ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਬਾਨੀ, ਡਾ. ਹਕੀਮ ਅਜਮਲ ਖਾਨ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਜਾਮੀਆ ਮਿਲੀਆ ਇਸਲਾਮੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕੁਲਪਤੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਨਿਜੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਧਾਰਨਾਵਾਂ
ਡਾ. ਅੰਸਾਰੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤਿਅੰਤ ਧਾਰਮਿਕ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।ਅੰਸਾਰੀ ਪਰਵਾਰ ਇੱਕ ਮਹਲਨੁਮਾ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਦਾਰੁਸ ਸਲਾਮ ਜਾਂ ਏਡੋਬੇ ਆਫ ਪੀਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਜਦੋਂ ਵੀ ਦਿੱਲੀ ਆਉਂਦੇ ਸਨ, ਅੰਸਾਰੀ ਪਰਵਾਰ ਅਕਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੇਜਬਾਨੀ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਘਰ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਬਾਕਾਇਦਾ ਆਧਾਰ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਡਾਕਟਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਦੇ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੇਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਸੀ ਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਅੱਗੇ ਆਏ।
ਡਾ. ਅੰਸਾਰੀ ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀਆਂ ਇੱਕ ਨਵ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੌਲਾਨਾ ਆਜ਼ਾਦ, ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜਿਨਾਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਨ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਾਵੁਕ ਸਨ, ਪਰ ਜਿਨਾਹ ਦੇ ਉਲਟ ਵਿੱਚ, ਵੱਖਰੇ ਵੋਟਰ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੇ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਵਿਰੁੱਧ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਜਿਨਾਹ ਦੀ ਇਸ ਪਹੁੰਚ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਕਿ ਸਿਰਫ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਹੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ  ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਡਾ. ਅੰਸਾਰੀ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨੇੜੇ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ  ਅਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਅਹਿੰਸਕ ਸਿਵਲ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗਾਂਧੀਵਾਦ ਦਾ ਸਮਰਥਕ ਸੀ। ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਅੰਤਰੰਗ ਦੋਸਤੀ ਰਹੀ ਸੀ।
ਡਾ. ਅੰਸਾਰੀ ਦੀ ਮੌਤ 1936 ਵਿੱਚ ਮਸੂਰੀ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਨਾਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਜਾਮੀਆ ਮਿਲੀਆ ਇਸਲਾਮੀਆ ਦੇ ਅਹਾਤੇ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1880
ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਕਾਮੁਕਤਾ
ਸਭਿਆਚਾਰ ਸਰਬ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਜੀਵਨ ਜਾਂਚ ਉਸਦਾ ਦਾ ਖਾਣ ਪੀਣ ਪਹਿਰਾਵਾ ਆਦਿ ਮੁੱਢਲੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਖੁੱਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ ਉਸਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲੇ ਰੂਪ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਉਹ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਉਹ ਲੋਕ ਕੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਖੁੱਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਨਿਯਮਾਂ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਮੁਕਤਾ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਪਰ ਮਨੁੱਖੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਉਤਸੁਕਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਨਿਯਮ ਘੜੇ ਗਏ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਰੂਪ ਜਾਂ ਵਿਧੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਜੋ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕਾਮੁਕਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਵੇ ਜੋ ਥੋੜੀ ਬਹੁਤ ਕਾਮੁਕਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਿਖਣ ਜਾਂ ਮੰਨਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਿਰਫ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗੀਤਾ ਲੋਕ ਮੁਹਾਵਰਿਆਂ, ਸਿਠਣੀਆਂ, ਸੁਹਾਗਾਂ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਜਾਂ ਮਰਦ ਦੀ ਕਾਮੁਕਤਾ ਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਪੈਣਾ ਹੋਣ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਕਾਮੁਕਤਾ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਮੁਕਤਾ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਕਾਮੁਕਤਾ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਧਵਾ ਦਾ ਦੂਜਾ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਵਿਧਵਾ ਦੀ ਉਮਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਇਸ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਮੁਕਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਲੋਕ-ਬੋਲੀਆਂ, ਲੋਕ ਗੀਤ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੋਲੀਆਂ ਦਾ ਸਬੰਧ ਔਰਤ ਅਤੇ ਮਰਦ ਦੀਆ ਕਾਮੁਕ ਜਾਂ ਜਿਨਸੀ ਲੋੜਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂ ਗੀਤਾ ਦਾ ਸਬੰਧ ਔਰਤ ਜਾਂ ਮਰਦ ਦੇ ਜਵਾਨ ਹੋਣ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਾਮੁਕਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਕਾਮੁਕ ਪੂਰਤੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਖੜੀ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਚੋਰੀ ਪਿਆਰ ਦੇ ਵਰਜਿਤ ਰਿਸ਼ਤੇ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਲੋਕ ਗੀਤ: ਛਿਪ ਜਾਂ ਛਿਪ ਜਾ ਵੇ ਚੰਦਾ, ਛਿਪ ਕੇ ਕਰਦੇ ਨੇਰ੍ਹਾ। ਮੇਰੀ ਪਹਿਲੀ ਵੇ ਪੂਣੀ, ਯਾਰ ਦਾ ਚੌਥਾ ਵੇ ਗੇੜਾ। ਮੈਥੋ ਪੁੱਛਣ ਨਾਲ ਦੀਆਂ, ਨੀ ਕੀ ਲਗਦੇ ਉਹ ਤੇਰਾ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਮਰਦਾ ਦੀਆ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣੀਆ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟ ਸਿੱਧੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀਆ। ਉਹ ਆਪਣੀਆ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟ ਊਥੇ ਕਰਦੀਆ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਮਰਦ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾ ਪੰਜਾਬੀ ਔਰਤਾਂ ਵਿਆਹ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕਾਮੁਕਤਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਬੋਲੀਆ ਜਾਂ ਗੀਤਾਂ, ਸਿਠਣੀਆ ਜਾਂ ਛੰਦ ਲਗਾਉਦੀਆ ਹਨ। ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਮਰਦ ਜੰਝ ਲੈ ਕੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਤਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਔਰਤਾਂ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀਆ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾ ਦੀਆ ਬੋਲੀਆ ਪਾਈਆ ਜਾਂਦੀਆ ਸਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਤੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੀਆ ਦੀ ਕਾਮੁਕਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਜਾਦੀ ਸੀ ਜਾਂ ਫਿਰ ਹੋਰ ਸਮਾਜਿਕ ਰਿਸਤੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਿਉਰ ਭਰਜਾਈ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ, ਜੀਜਾ ਅਤੇ ਸਾਲੀ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਿਆ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਜਾਕ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
ਜਿਵੇ: ਸੀਤੋ ਕਮਲੀ ਲੰਘਦੀ ਲੰਘਦੀ ਦੀਪੇ ਨੂੰ ਹੱਥ ਕਰਗੀ ਨੀ, ਐਂਡੇ-ਐਂਡੇ ਨਰਮੇ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵੜ ਗਈ.......
ਜੇਠ-ਜੇਠਾਣੀ ਅੰਦਰ ਸੌਂਦੇ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਸੌਂਦਾ ਬਾਹਰ...... ਵੇ ਜੈ ਵੱਢੀ ਦਿਆ, ਕਿਵੇਂ ਵਧੂ ਘਰ-ਬਾਰ........ ਜਦੋਂ ਫਿਰ ਔਰਤ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਥਣਾਂ ਉਸਦੇ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਨੂਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪੁੱਛਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਲੋਕ-ਬੋਲੀ ਹੈ "ਕਿਹਨੇ ਰੰਗ ਚਾਹੜਿਆ।" ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀਆਂ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਪੇਕੇ ਘਰ ਆਕੇ ਆਪਣੇ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਚਮਕ ਦਾ ਰਾਜ ਬੜੇ ਚਾਅ ਨਾਲ ਦੱਸਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਮੁਕ ਭਾਵਨਾ ਜੁੜੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਕੇਵਲ ਸਿਆਹ! ਤੇਰੀ ਸੰਧੂਰੀ ਦਾ ਮੈਨੂੰ ਹਵਾ ਬੜਾ ਪਛਤਾਵਾ, ਕਿਹਨੇ ਰੰਗ ਚਾਹੜਿਆ? ਹਾਏ ਵੇ! ਸੰਧੂਰੀ ਦਾ ਮੈਨੂੰ ਹਾਵਾ, ਬੜਾ ਪਛਤਾਵਾਂ, ਕਿਹਨੇ ਰੰਗ ਚਾਹੜਿਆ? ਮੇਰੀ ਮਾਏ ਨੇ ਕੀਤਾ ਲਲਾਰੀ, ਉਹਦੀ ਉਹਦੀ ਯਾਰੀ, ਉਹਦੀ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੀ, ਉਹਨੇ ਰੰਗ ਚਾਹੜਿਆ, ਬੀਬੀ! ਮਾਏ ਨੇ ਕੀਤਾ ਲਲਾਰੀ, ਉਹਨੇ ਰੰਗ ਚਾਹੜਿਆ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਧੰਦਿਆਂ ਕਾਰਨ ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੋਂ ਕਈ-ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਬਾਹਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆ ਔਰਤਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਾਰਨ ਇੱਕਲਾਪਨ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਫੋਜੀ ਆਦਮੀ ਦੀ ਘਰਵਾਲੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਫੋਜ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਨਹੀਂ ਮੁੜਦਾ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਅਧੂਰੀਆਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਸਰੀਰਕ ਲੋੜ ਵੀ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਉਹ ਲੋਕ-ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂ ਲੋਕ-ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸੱਸ ਨੂੰ ਆਖਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜਵਾਨੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾ ਹੀ ਲੰਘ ਜਾਵੇਗੀ। ਸੱਸ ਵੇਖ ਲੈ ਜਵਾਨੀ ਮੇਰੀ, ਭਰਤੀ ਤੋਂ ਪੁੱਤ ਰੋਕ ਲੈ। ਬਾਂਹ ਫੜ ਕੇ ਮੋੜ ਲਿਆ ਨਣਦੇ, ਵੀਰ ਤੇਰਾ ਲਾਮ ਚੱਲਿਆ। ਉਸ ਔਰਤ ਦਾ ਦਿਨ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਧੰਦੇ ਕਰਦਿਆ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਰਾਤ ਕੱਟਣੀ ਕਾਫ਼ੀ ਔਖੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੈ ਮਾਹੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਖਾਲੀ-ਖਾਲੀ ਲਗਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਇਸ ਕਾਮਨਾ ਨੂੰ ਬੋਲੀ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਰਾਤ ਹਿਜਰਾਂ ਦੀ ਕਾਲੀ ਏ, ਢੋਲ ਸਿਪਾਹੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਹੀ ਖਾਲੀ ਏ,
ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟ
ਵਰਜਿਤ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ, ਸਬੰਧਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾ ਲੋਕ ਕਥਾ, ਲੋਕ-ਪ੍ਰੀਤਾਂ, ਗਾਲ਼ਾਂ, ਚੁਟਕਲਿਆਂ, ਗੀਤਾਂ ਆਦਿ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਂਝ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜਰੂਰੀ ਲੋੜ ਜਾਂ ਮੁੱਖ ਲੋੜ ਭੋਜਨ ਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਭੋਜਨ ਦੀ ਲੋੜ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਚੇਸ਼ਟਾ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲੋੜ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਘਿਨਾਉਣੇ ਤੋਂ ਘਿਨਾਉਣਾ ਰੂਪ ਅਖਤਿਆਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵੀ ਗੁਰੇਜ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। (ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਜੀਵਨ, ਕਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ)