cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਤਲਤ ਸਿੱਦੀਕੀ
ਅਦੀਬਾ ਨਜ਼ੀਰ, ਜਿਸਨੂੰ ਤਲਤ ਸਿੱਦੀਕੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਗਾਇਕਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੋਵਾਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਇਸ਼ਕ-ਏ-ਹਬੀਬ (1965), ਕੋਨ ਕਿਸ ਕਾ (1966), ਲੋਰੀ (1966), ਯਾਰ ਮਾਰ (1967), ਚਾਚਾ ਜੀ (1967), ਬੇਹਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਈ (1968), ਲਾਡਲਾ (1969), ਅੰਦਾਲੀਬ (1969), ਉਮਰਾਓ ਜਾਨ ਅਦਾ (1972), ਬਾਗੀ ਤੈ ਫਿਰੰਗੀ (1976)।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ
ਅਦੀਬਾ ਨਜ਼ੀਰ ਦਾ ਜਨਮ 1939 ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਮਲਾ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸ਼ਿਮਲਾ ਦੇ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਐਫ.ਏ. ਤਲਤ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਨਜ਼ੀਰ ਅਹਿਮਦ ਸਰਕਾਰੀ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਸੀ।
ਕਰੀਅਰ
1956 ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਦਾਲਤੀ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਤਲਤ ਆਪਣੇ ਭੈਣਾਂ-ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਨਾਹਿਦ ਸਿੱਦੀਕੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੈਣ ਲਈ ਉਹ ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਈ ਆਡੀਸ਼ਨ ਲਈ ਗਈ ਅਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਤਲਤ ਸਿੱਦੀਕੀ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਲੇਬੈਕ ਸਿੰਗਿੰਗ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇਸ਼ਕ-ਏ-ਹਬੀਬ, ਤਸਵੀਰ, ਆਰਜ਼ੂ, ਦਰਦ-ਏ-ਦਿਲ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸੁਬਾਹ ਹੋ ਗੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਦੋਰਾਹਾ, ਮੈਂ ਵੋ ਨਹੀਂ, ਜਾਨੀ ਦੁਸ਼ਮਨ, ਮੇਰਾ ਵੀਰ, ਇਕ ਸੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਪੰਛੀ ਤੈ ਪਰਦੇਸੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਤਲਤ ਨੇ ਪੀਟੀਵੀ 'ਤੇ ਦੇਹਲੀਜ਼, ਕਹਾਂ ਹੈ ਮੰਜ਼ਿਲ, ਜ਼ਰਬ ਗੁਲਾਬ, ਹਿਸਾਰ, ਵਾਰਿਸ ਅਤੇ ਧੂੰਦ ਕੇ ਉਸ ਪਰ ਸਮੇਤ ਕਈ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਬੀਮਾਰੀ ਅਤੇ ਮੌਤ
ਉਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਵੈਂਟੀਲੇਟਰ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਪਰ ਉਸਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਗੜ ਗਈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸਦੀ 9 ਮਈ, 2021 ਨੂੰ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ 82 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਕੈਨਾਲ ਵਿਊ ਸੋਸਾਇਟੀ ਕਬਰਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2021 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1939
ਭੱਜੀਆਂ ਬਾਹੀਂ
ਭੱਜੀਆਂ ਬਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਵਰਿਆਮ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਜਟਿਲ-ਬਿਰਤਾਂਤ ਵਾਲੀ ਪੰਜਾਬ ਸੰਕਟ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਵਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਚਿਤਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ 1980ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਛਪੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਰਿਆਮ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ
ਤਏਨਾਨ ਪਾਵਰ
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਤਏਨਾਨ ਪਾਵਰ ਦਾ ਜਨਮ 1970 ਨੂੰ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀ.ਸੀ. ਵਿਖੇ ਡਾ.ਕੈਰਲ ਕਾਰਗਿਲ ਅਤੇ ਜੇਮਜ਼ ਪਾਵਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਫੈਡਰਲ ਮੈਡੀਟੇਟਰ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਕੈਥੋਲਿਕ ਪਾਦਰੀ ਸਨ। ਪਾਵਰ ਜਦੋਂ ਬੱਚਾ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਮਾਂ-ਪਿਉ ਨੇ ਤਲਾਕ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ। ਪਾਵਰ ਨੇ 1999 ਵਿੱਚ ਮੈਸੇਚੂਸੇਟਸ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਅੱਜ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ-ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਾਂ ਫ਼ਲੋਰਿਡਾ ਦੇ ਟੰਪਾ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ। ਉਹ ਕੈਥੋਲਿਕ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਪਰ ਉਸਨੇ 1985 ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਉਹ 14 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ, ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਲਿਆ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਕੁੜੀ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਉਹ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਮੁੰਡੇ ਵਜੋਂ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕੁੜੀ ਤੋਂ ਮੁੰਡਾ ਹੋਣ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਕਿਸ਼ੋਰ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਈ।
ਸਿੱਖਿਆ
ਪਾਵਰ ਨੇ 1987 ਵਿੱਚ ਸਾਉਥ ਫ਼ਲੋਰਿਡਾ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ,ਟੰਪਾ ਵਿਖੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਅੰਡਰ ਗ੍ਰੇਜੁਏਟ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਮੋਰੋਕੋ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਵਾਪਿਸ ਅਮਰੀਕਾ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਮੁੜ ਸਾਉਥ ਫ਼ਲੋਰਿਡਾ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਜਾਣ ਲੱਗਾ ਅਤੇ 1995 ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੀ.ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ। 2000 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇਸੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਮਾਸ-ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ-ਜਰਨਲਿਜ਼ਮ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਕਾਲੀ ਸਿੰਧ ਨਦੀ
ਕਾਲੀ ਸਿੰਧ, ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਗੰਗਾ ਬੇਸਿਨ ਵਿੱਚ ਚੰਬਲ ਨਦੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਹੈ। ਕਾਲੀ ਸਿੰਧ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਪਰਵਾਨ, ਨਿਵਾਜ ਅਤੇ ਆਹੂ ਨਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਾਲੀ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਕੱਢਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਗਣ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਨਦੀ ਹੈ।
ਭੂਗੋਲ
ਕਾਲੀ ਸਿੰਧ ਵੱਡੀ ਗੰਗਾ ਬੇਸਿਨ ਦੇ ਯਮੁਨਾ ਬੇਸਿਨ ਦੇ ਚੰਬਲ ਡਰੇਨੇਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਦੀਵੀ ਧਾਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਾਨਸੂਨ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਗਲੋਬਲ ਮੈਦਾਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਬਾਕਸਾਈਟ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਕੋਟਾ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਕਾਲੀ ਸਿੰਧ ਦੇ ਨਾਲ ਬਸੇਲੀਓ, ਮਜੋਲਾ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰੋਲ-ਖੇੜਾ ਵਿਖੇ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਾਲੀ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲੰਬਾਈ 550 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 405 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ 145 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਕੋਰਸ
ਕਾਲੀ ਸਿੰਧ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੇਵਾਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਬਗਲੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵਿੰਧਿਆ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਸੋਨਕੈਚ ਨੇੜੇ ਇੰਦੌਰ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਨੰਬਰ 18 ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੜ੍ਹ ਆਉਣ 'ਤੇ ਇਹ ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਸੜਕੀ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ਾਜਾਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਇਹ ਸੋਇਤਕਲਾਂ ਨੇੜੇ ਸ਼ਾਜਾਪੁਰ ਅਤੇ ਰਾਜਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੀਮਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਿੰਦਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਬਾਰਾਨ, ਝਾਲਾਵਾੜ ਅਤੇ ਕੋਟਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਟਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਨੋਨੇਰਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਚੰਬਲ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਕਾਲੀ ਸਿੰਧ ਨੂੰ ਆਹੂ, ਨਿਵਾਜ ਅਤੇ ਪਰਵਾਨ ਨਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਚਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ
ਕਾਲੀ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਹਨ:
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ
ਫ਼ਿਨੀ ਭਾਸ਼ਾ
ਫ਼ਿਨੀ ਭਾਸ਼ਾ (, ਜਾਂ ਸੁਓਮੇਨ ਕਿਏਲੀ ) ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਫਿਨੋ-ਅਗਰਿਕ ਭਾਸ਼ਾ-ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫਿਨਲੈਂਡ, ਅਸਟੋਨੀਆ ਅਤੇ ਸਵੀਡਨ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਆਕਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਇਵੀਤਾ (1996 ਫ਼ਿਲਮ)
ਇਵੀਤਾ  1996 ਦੀ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕਨ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਜੋ 1976 ਵਿੱਚ ਟਿਮ ਰਾਇਸ  ਅਤੇ  ਐਂਡਰੀਉ ਲੋਇਡ ਵੇਬਰ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਸੰਕਲਪ ਉੱਪਰ ਉਤਪਾਦਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ  1978 ਵਿੱਚ ਇੱਕ  ਸੰਗੀਤਕ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸੀ।  ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਅਰਜਨਟੀਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਪਤਨੀ Eਇਵਾ ਪੇਰੋਨ, ਦੇ ਜੀਵਨ ਉੱਪਰ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਜੋ ਉਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ, ਉਸਦੀ ਪ੍ਰ੍ਸਿੱਧੀ, ਉਸਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕੈਰੀਅਰ ਅਤੇ ਉਸਦੀ 33 ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਦਸਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਐਲਨ ਪਾਰਕਰ, ਦੁਆਰਾ ਇਰ੍ਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਪਾਰਕਰ ਅਤੇ ਓਲੀਵਰ ਸਟੋਨ, ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ।ਇਵੀਤਾ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ  ਮੇਡੋਨਾ ਨੇ ਇਵਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਜੋਨਾਥਨ ਪ੍ਰਾਈਸ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਪਤੀ ਜਾਨ ਪੇਰੋਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
1976 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 15 ਸਾਲ ਤੱਕ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਰਹੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਟੂਡੀਓ, ਅਲਗ ਅਲਗ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਕਾ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਸੀ। 1993 ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਾਤਾ  ਰੋਬਰਟ ਸਟਿੱਗਵੁੱਡ  ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅਧਿਕਾਰ ਐਂਡਰੀਉ ਜੀ ਵੇਜਨਾ  ਨੂੰ ਵੇਚ ਦਿੱਤੇ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਕੰਪਨੀ ਸਿਨੇਰਗੀ ਪਿਕਚਰਜ਼, ਨਾਲ ਦ ਵਾਲਟ ਡਿਜ਼ਨੀ ਸਟੂਡੀਓ  ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਉੱਪਰ ਖਰਚ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ। 1994 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਪੋਂਡ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਤੋਂ ਥੱਲੇ ਆਇਆ ਤਾਂ ਪਾਰਕਰ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਗਾਣਿਆਂ ਅਤੇ ਸਾਉਂਡਟਰੈਕ ਲਈ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਲਗਪਗ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਸੀ.ਟੀ.ਐਸ. ਸਟੂਡੀਓਜ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਾਰਕਰ ਨੇ ਰਾਈਸ ਅਤੇ ਲੋਇਡ ਵੇਬਰ ਨਾਲ ਸਾਉਂਡਟਰੈਕ ਲਿਖਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਗਾਣੇ  ਬੋਲ ਗਾ ਕੇ ਅਸਲੀ ਗਾਣਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਗੀਤ "ਯੂ ਮਸਟ ਲਵ ਮੀ" ਗੀਤ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਫੋਟੋਗਰਾਫੀ ਫਰਵਰੀ 1996 ਵਿੱਚ $ 55 ਮਿਲੀਅਨ ਦੇ ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਅਰੰਭ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸ ਸਾਲ ਦੇ ਮਈ ਵਿੱਚ ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ। ਫ਼ਿਲਮਿੰਗ ਬੂਨੋਸ ਏਅਰੇਸ ਅਤੇ ਬੂਡਪੇਸਟ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਹੋਈ ਅਤੇ ਸ਼ੇਪਪਰਟਨ ਸਟੂਡਿਓਜ਼' ਤੇ ਸਾਊਂਡਸਟੇਸ਼ਨਾਂ 'ਤੇ ਹੋਈ. ਅਰਜਨਟਾਈਨਾ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਨਿਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਸ਼੍ਮਨਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਰ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਇਵਾ ਦੀ ਸਖਸ਼ੀਅਤ ਨੂੰ ਖਰਾਬ ਕਰੇਗੀ ।
ਕਥਾਨਕ
ਇੱਕ ਸਿਨੇਮੇ ਬੋਨਸ ਆਇਰਸ ਵਿੱਚ 26, 1952, ਨੂੰ ਇਵਾ ਪੇਰੋਨ, ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਸੀ ਉਮਰ 33 ਸਾਲ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਖਬਰ ਫੈਲ ਜਾਣ ਕਾਰਣ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੁਕਾਵਟ ਆ ਗਈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੋਕ ਸੋਗ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਇਵਾ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਨਿਮਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਨਜਾਇਜ ਔਲਾਦ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਚਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦੀ ਇਕੱ ਧਾਰਮਿਕ ਲੀਡਰ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਕਾਸਟ
ਇਵੀਤਾ ਦੀ ਰਿਲੀਜਿੰਗ ਨੂੰ ਲੇ ਕੇ ਟੀਮ ਰਾਇਸ ਅਤੇ ਐਂਡਰਿਊ ਲੋਇਡ ਵੇਬਰ ਨੇ ਇਵਾ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਐਲਨ ਪਾਰਕਰ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ।ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਮਨੇਜਰ ਡੇਵਿਡ ਲੈਂਡ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ। ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕੀ ਰਾਇਸ ਅਤੇ ਲੋਇਡ ਵੈਬਰੇ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਵਰਜ਼ਨ ਨੂੰ  ਸਮਝ ਗਏ ਸਨ। ਉਹ ਸਮਝਦਾ ਸੀ ਕਿ  ਐਲਬਮ ਦੇ ਮੂਲ ਗੀਤ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਟੇਜ ਵਰਜ਼ਨ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦੇ ਸਨ।।  ਰੌਬਰਟ ਸਟਿਗਵੁੱਡ, ਚੁਣਦੇ ਸਨ ਕਿ ਪਾਰਕਰ ਇਵੀਤਾ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕਰੇ। ਪਰ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਰਕਰ ਬਦਲ ਗਿਆ।
ਮਈ 1981, ਪੈਰਾਮਾਉਂਟ ਫ਼ਿਲਮਜ਼ ਨੇ ਸਟਿੱਗਵੁੱਡ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮਿਲਮ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਏ।  ਪੈਰਾਮਾਉਂਟ ਨੂੰ ਬਜ਼ਟ  ਦੇ $15 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਆਏ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਸਾਲ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਤਹਿ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਮਹਿੰਗੀ ਕੀਮਤ ਅਤੇ ਉੱਛ ਖਰਚਿਆ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ  ਕਾਰਨ ਸਟਿੱਗਵੁੱਡ, ਰਾਇਸ, ਅਤੇ ਵੇਬਰ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਕੁੱਲ ਕੀਮਤ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਤ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਛੋਟੀ ਤਨਖਾਹ ਲੈਣ ਲਈ ਰਾਜੀ ਹੋ ਗਏ। ਸਟਿੱਗਵੁੱਡ ਕੇਨ ਰੁੱਸੇਲ  ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਕ ਵਜੋਂ to ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਆਪਣੀ ਟੋਮੀ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਕਾਰਣ।
ਸਟਿਗਵੁੱਡ ਅਤੇ ਰਸਲ ਨੇ ਅੱਬਾ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਆਡਿਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਈਵਾ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਿਊਯਾਰਕ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਣਦੱਸੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਸਕਰੀਨ ਟੈਸਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ. ਨਵੰਬਰ 1981 ਵਿਚ, ਰਸਲ ਨੇ ਐਲਸਟਰੀ ਸਟੂਡੀਓਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਕ੍ਰੀਨ ਟੈਸਟ ਕਰਾਉਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ. ਕਾਰਲਾ ਡੀਵੀਟੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਈਵਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਆਡੀਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਸੀ. ਰਸਲ ਨੇ ਵੀ ਲੰਡਨ ਜਾਣ ਲਈ ਸਫ਼ਰ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸੁਨਹਿਰੀ ਵਿੰਗ ਅਤੇ ਕਸਟਮ-ਗੇਅਰਨ ਗਾਊਨ ਪਹਿਨ ਕੇ ਲੀਜ਼ਾ ਮਿਨਨੇਲੀ ਦੀ ਪਰਖ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮਿਨਨੇਲੀ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਥਾਪਿਤ ਫ਼ਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਢੁਕਵੀਂ ਹੋਵੇਗੀ, ਪਰ ਚਾਵਲ, ਸਟੀਵਵੁੱਡ ਅਤੇ ਪੈਰਾਮੌਮ ਨੂੰ ਇਲੇਨ ਪੇਜ, ਲੰਡਨ ਦੇ ਪੜਾਅ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਈਵਾ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਰੱਸਲ ਨੇ ਸਟਿਗਵੁੱਡ, ਰਾਈਸ ਜਾਂ ਲੋਇਡ ਵੈਬਬਰ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਲਿਪੀ ਸਟੇਜ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਰੂਪ ਰੇਖਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਇੱਕ ਅਖਬਾਰ ਰਿਪੋਰਟਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੀ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਸਕਰਿਪਟ ਵਿੱਚ ਈਵਾ ਅਤੇ ਚ ਲਈ ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਦੀ ਮੋਂਟੇਜ ਵੀ ਸੀ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸਫੈਦ ਗਲ ਕੋਰੀਡੋਰ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀਆਂ ਉੱਤੇ ਪਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਲਈ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਚਾ ਨੂੰ ਦੰਗਾਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੁੱਟਿਆ ਅਤੇ ਜ਼ਖਮੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.।
ਜਿਵੇਂ ਪੈਰਾਮਾਉਂਟ ਨੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਣੇ ਲੱਭਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ, ਸਟਿਗਵੁੱਡ ਨੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੀ ਭਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ. ਉਹ ਹਰਬਰਟ ਰੌਸ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੇ ਪੈਰਾਮਾਉਂਟ ਲਈ ਫਤੂਲੋਜ (1984) ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ. ਸਟਿਗਵੁੱਡ ਤਦ ਰਿਚਰਡ ਐਟਨਬਰੋ, ਦੇ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਅਸੰਭਵ ਸਮਝਿਆ. ਸਟਿਗੇਵੁੱਡ ਨੇ ਐਲਨ ਜੇ. ਪਾਕਲਾ ਅਤੇ ਹੇਕਟਰ ਬਾਬੇਕੋ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰਾਂ ਕੋਲ ਵੀ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ. 1986 ਵਿਚ, ਮੈਡੋਨੋ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਸਟੀਗਵੁੱਡ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ, ਈਵਾ ਖੇਡਣ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਗਾਊਨ ਅਤੇ 1940 ਦੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀ ਵਾਲਾ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੇ. ਉਸਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਫੋਰਡ ਕਪੋਲਾ ਦੇ ਲਈ ਸੰਖੇਪ ਮੁਹਿੰਮ ਵੀ ਕੀਤੀ. ਸਟਿਗਵੁੱਡਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਉਹ "ਮੁਕੰਮਲ" ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪੌਦੇ
ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਬੂਟੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਡੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੱਤ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੌਦੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਤੱਤ ਪੈਦਾ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਐਲਕੋਲਾਈਡ, ਗਲਾਈਕੋਸਾਈਡ ਤੇ ਵੇਲੇਟਾਈਲ ਤੇਲ ਸਟੀਰੋਟਿਡ ਆਦਿ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਵਾਈਆਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਮਾਰੂ ਤੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸੱਤ ਵੰਨਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੈ।
ਸੱਤ ਕਿਸਮਾਂ
ਪੰਜਵੀਂ ਵੰਨਗੀ ਦੇ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਨਾਈਟਰੇਟ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਖਾਣ ਨਾਲ ਨਾਈਟਰੇਟ ਬਦਲ ਕੇ ਨਾਈਟਰਾਇਟ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਹੋਮੋਗਲੋਬਿਨ ਨੂੰ ਮੈਥੀਗਲੋਸਿਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਕੇ ਨਾਈਟਰਾਇਟ ਬਣ ਜਾਣ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਕਸੀਜਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਘਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨ: ਜਵੀਂ, ਜੌਂ, ਬਾਥੂ ਅਤੇ ਚਰੀ ਆਦਿ।
ਹੋਰ
ਗਾਜਰ ਖਾਣ ਨਾਲ ਮੱਝਾਂ, ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪੌਦਿਆਂ ਤੇ ਜੜ੍ਹੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਨਾਲ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਜਲਣ ਤੇ ਦਰਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦਰਦ ਨਾਲ ਨਬਜ਼ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ ਮੌਤ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਰੀਟੈਂਟ ਵੈਜੀਟੇਬਲ ਜ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿਤਾ ਹੈ। ਕਈ ਅਜਿਹੇ ਪੌਦੇ ਜਿਵੇਂ ਅਰਿੰਡ, ਕੁਸੰਭੀ, ਤੁੰਮਾ, ਅੱਕ ਆਦਿ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜਿਹਨਾਂ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਜੋਤ ’ਤੇ ਮਾੜਾ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਵਾਲਾਂ ’ਤੇ ਮਹਿੰਦੀ ਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕੇ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੈਮੀਕਲ ਪ੍ਰੀਕ੍ਰਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਮਹਿੰਦੀ ਵੀ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰੀ ਲੱਗਣ ਦੇ ਤੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਸਹੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਸਾਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪੌਦਿਆਂ, ਬੂਟੀਆਂ ਤੇ ਬੀਜਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿਤੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੌਦੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪੌਦੇ
ਇੰਡਕਟਰ
ਇੰਡਕਟਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੁਆਇਲ ਜਾਂ ਰਿਐਕਟਰ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਉਦਾਸੀਨ ਦੋ-ਟਰਮੀਨਲ ਬਿਜਲੀ ਪਾਰਟ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਆਇਲ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟੀ ਇੱਕ ਤਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੰਡਕਟਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਊਰਜਾ ਕੁਆਇਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਰਜ਼ੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਭਾਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਜਲਈ ਚੁੰਬਕੀ ਪਦਾਰਥ
ਟੂ ਕਿੱਲ ਏ ਮੌਕਿੰਗਬਰਡ
ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਤੇ ਜਾਤੀਗਤ ਅਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਨਾਵਲ ਆਪਣੀ ਨਿੱਘ ਅਤੇ ਹਾਸੇ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਬਿਰਤਾਂਤਕਾਰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਟਿਕਸ ਫਿੰਚ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਨੈਤਿਕ ਨਾਇਕ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਵਕੀਲਾਂ ਲਈ ਇਕਸਾਰਤਾ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਜੇ. ਕਰੈਸਪੀਨੋ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਟੂ ਕਿੱਲ ਏ ਮੋਕਿੰਗਬਰਡ ਸ਼ਾਇਦ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਨਸਲ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਆਪਕ ਪੜ੍ਹੀ ਗਈ ਕਿਤਾਬ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਐਟਿਕਸ ਫਿੰਚ, ਨਸਲੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸਦੀਵੀ ਕਾਲਪਨਿਕ ਤਸਵੀਰ ਹੈ।"
ਦੱਖਣੀ ਗੋਥਿਕ ਅਤੇ ਬਿਲਡੰਗਸਰੋਮਨ ਨਾਵਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਟੂ ਕਿਲ ਏ ਏ ਮੋਕਿੰਗਬਰਡ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਸਲੀ ਬੇਇਨਸਾਫੀ ਅਤੇ ਮਾਸੂਮੀਅਤ ਦਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਲੀ ਅਮੈਰੀਕਨ ਗਹਿਰੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ, ਹਿੰਮਤ, ਹਮਦਰਦੀ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਬਕ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਪੱਖਪਾਤ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਵਿਸ਼ਾ ਵਸਤੂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਟੂ ਕਿਲ ਏ ਮੋਕਿੰਗਬਰਡ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਕਲਾਸਰੂਮਾਂ ਤੋਂ ਹਟਾਉਣ ਦੀਆਂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਚਲਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਇਸ ਨੂੰ ਨਸਲੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣਾਂ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਫੋਨ ਭਾਸ਼ਾ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ |
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਟੂ ਕਿੱਲ ਏ ਮੌਕਿੰਗਬਰਡ
ਟੂ ਕਿੱਲ ਏ ਮੋਕਿੰਗਬਰਡ ਹਾਰਪਰ ਦੀ ਛਪਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਸੀ। ਮਗਰੋਂ ਉਸਦੀ ਅਗਲੀ ਕਿਤਾਬ ਗੋ ਸੇਟ ਏ ਵਾਚਮੈਨ, 14 ਜੁਲਾਈ 2015 ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਲੀ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਾਰੇ ਫਰਵਰੀ 2016 ਤੱਕ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਰਿਹਾ।। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ 1964 ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਜਾਂ ਨਾਵਲ ਲਈ ਕਿਸੇ ਨਿੱਜੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
"ਵਾਚਮੈਨ" ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਰੱਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ, ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਦੁਬਾਰਾ ਐਟਿਕਸ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਪਰ ਲੀ ਨੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਟੂ ਕਿੱਲ ਏ ਮੌਕਿੰਗਬਰਡ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਕਿ ਕਹਾਣੀ ਇੱਕ ਪਾਤਰ ਦੀ ਹੀ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਿਤਾਬ 11 ਜੁਲਾਈ, 1960 ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਲਿਪਿਨਕੋਟ ਵਿਖੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਨੇ ਲੀ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ਾਇਦ ਸਿਰਫ ਕਈ ਹਜ਼ਾਰ ਕਾਪੀਆਂ ਵੇਚੇਗੀ। 1964 ਵਿੱਚ, ਲੀ ਨੇ ਕਿਤਾਬ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, "ਮੈਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ 'ਮਾਕਿੰਗਬਰਡ' ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਸੀ. . . .   ਮੈਂ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਜਲਦੀ ਅਤੇ ਦਿਆਲੂ ਮੌਤ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮੀਦ ਵੀ ਸੀ ਕਿ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੇਵੇਗਾ। ਜਨਤਕ ਉਤਸ਼ਾਹ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਇਹ ਓਨਾ ਡਰਾਉਣਾ ਹੀ ਸੀ ਜਿੰਨੀ ਜਲਦੀ, ਦਿਆਲੂ ਮੌਤ ਦੀ ਮੈਂ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਸੀ।"
ਛੁੱਟੀ ਅਤੇ ਤਨਖਾਹ
1956 ਵਿੱਚ, ਹਾਰਪਰ ਲੀ ਦੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਦੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵੱਜੋਂ ਪੂਰੇ ਇਕ ਸਾਲ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਦਿੱਤੀ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਕੰਮ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ ਛੁੱਟੀ ਲਵੇ ਅਤੇ ਲਿਖੇ। ਲੀ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਾਵਲ 'ਟੂ ਕਿਲ ਏ ਮੋਕਿੰਗਬਰਡ' ਲਿਖਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ। ਇਹ ਨਾਵਲ 1960 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੀਆਂ 30 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਪੀਆਂ ਵਿਕ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਲੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਪਰ ਨਾਵਲ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਮਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1960 ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲ
ਵਾਜਿਕ
ਵਾਜਿਕ ਜਾਂ ਵਾਜਿਦ ਹੀਰੇ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਪਕਵਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਚਾਵਲ ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਪਾਮ ਖੰਡ, ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਦੁੱਧ, ਅਤੇ ਪਾਂਡਨ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਿੱਠਾ ਚਾਵਲ ਦਾ ਕੇਕ ਆਮਤਰ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ, ਮਲੇ ਸ਼ੀਆਅਤੇ ਬ੍ਰੂਨੇਈ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਬ੍ਰੂਨੇਈ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ "ਸਬਹ" ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵਾਜਿਦ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਾਜਿਕ ਰੋਮਬਸ (rhombus) ਦੇ ਆਕਾਰ ਜੋ ਕੀ ਤਾਸ਼ ਦੇ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਦਾ ਢੰਗ
ਵਾਜਿਕ ਨੂੰ ਉੱਬਲੀ ਹੋਏ ਚੌਲਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਫ਼ੇਰ ਪਾਮ ਖੰਡ, ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਦੁੱਧ, ਅਤੇ ਪਾਂਡਨ ਦੇ ਪੱਤੇ ਪਾਕੇ ਰਿੱਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਕਾਏ ਚਾਵਲ ਫਿਰ ਇੱਕ ਥਾਲ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹੈ ਅਤੇ ਫਲੈਟ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਕਮਰੇ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਤੱਕ ਠੰਡਾ ਕਰਕੇ ਚਾਵਲ ਕੇਕ ਦੇ ਹੀਰਾ ਜਾਂ ਰੋਮਬਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮਹੱਤਤਾ
ਵਾਜਿਕ ਦੀ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਜਪਾਨੀ ਸੇਲਾਮਾਤਾਨ ਰਸਮ ਵਿੱਚ ਵਰਤਦੇ ਹੈ। ਸਾਲਾਨਾ ਸੇਕਾਤਨ ਉਤਸਵ ਤੇ ਤੰਪਪਲਾਕ ਵਾਜਿਕ ਰਸਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੇਲਾਕਾਲਗਨ ਰੀਜੈਨਸੀ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰੀ ਵਾਜਿਕ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਵਾਜਿਕ ਕਲੇਥਿਕ ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ
ਵਾਜਿਦ ਅਲੀ ਸ਼ਾਹ
ਵਾਜਿਦ ਅਲੀ ਸ਼ਾਹ (ਜਨਮ: 30 ਜੁਲਾਈ 1822 – ਮੌਤ: 1 ਸਤੰਬਰ 1887), ਅਵਧ ਦਾ 5ਵਾਂ ਨਵਾਬ/ਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਹ 13 ਫਰਵਰੀ 1847 ਤੋਂ 11 ਫਰਵਰੀ 1856 ਤੱਕ ਗੱਦੀ ਨਸ਼ੀਨ ਰਿਹਾ।
ਜੀਵਨ
ਵਾਜਿਦ ਅਲੀ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਜਨਮ 30 ਜੁਲਾਈ 1822 ਨੂੰ ਅਯੁੱਧਿਆ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਮ 'ਅਬੂ ਅਲ ਮਨਸੂਰ ਸਿਕੰਦਰ ਸ਼ਾਹ ਪਾਦਸ਼ਾਹ ਆਦਿਲ ਕੈਸਰ ਜਮਾਂ ਸੁਲਤਾਨ ਆਲਮ ਮਿਰਜਾ ਮੋਹੰਮਦ ਵਾਜਿਦ ਅਲੀ ਸ਼ਾਹ ਅਖਤਰ' ਸੀ। ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਅਮਜਦ ਅਲੀ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਬਾਅਦ ਗੱਦੀ ਨਸ਼ੀਨ ਹੋਇਆ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਵਾਬ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1822 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1887
ਹੈੱਸਨ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਰਾਜ
ਬਰੋਕਲੀ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੌਦੇ
ਫੁਲਾਉ ਭਾਸ਼ਾ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ |
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਫ਼ਤਿਹਪੁਰ
ਫਤਿਹ ਪੁਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਝੁਨੀਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 2001 ਵਿੱਚ ਫਤਿਹ ਪੁਰ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 2466 ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫ਼ਲ 6.68 ਕਿ. ਮੀ. ਵਰਗ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਬਟਕ ਤੋਬਾ ਭਾਸ਼ਾ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ |
ਬਾਇਕੋਲ ਭਾਸ਼ਾ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ |
ਹਿਮਾਲਯ ਅਗਰਵਾਲ
ਹਿਮਾਲਯ ਅਗਰਵਾਲ (ਜਨਮ 9 ਅਕਤੂਬਰ 1993) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਲਈ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ 10 ਜਨਵਰੀ 2016 ਨੂੰ 2015-16 ਸਈਅਦ ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਅਲੀ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਟੀ-20 ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1993
ਮੂੰਗਾ ਚਟਾਨ
ਮੂੰਗੇ ਦੀਆਂ ਚਟਾਨਾਂ (coral reefs) ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਚਟਾਨਾਂ ਹਨ ਜੋ ਪ੍ਰਵਾਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਛੱਡੇ ਗਏ ਕੈਲਸੀਅਮ ਕਾਰਬੋਨੇਟ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਦਰਅਸਲ ਇਹ ਛੋਟੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਲਭਿੱਤੀਆਂ, ਊਸ਼ਣ ਅਤੇ ਉਥਾਲੋ ਜਲਵੋ ਸਾਗਰਾਂ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਅਨੇਕ ਊਸ਼ਣ ਅਤੇ ਉਪੋਸ਼ਣਦੇਸ਼ੀ ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬਹੁਤਾਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮੁੰਦਰ ਨਿਵਾਸੀ
ਨਾਗੋਯਾ
ਨਾਗੋਯਾ ਜਪਾਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।  ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 2010 ਵਿੱਚ 20 ਅਤੇ ਇੱਕ ਤਿਮਾਹੀ ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ। ਇਹ ਆਈਚੀ ਪਰੀਫੈਕਚਰ ਵਿੱਚ ਹੈ।  ਨੇਗਾਯਾ ਵਿੱਚ 16 ਵਾਰਡ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਕ
ਕ ਪੰਜਾਬੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਅੱਖਰ ਹੈ। ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਦੀ ਕ ਟੋਲੀ ਦਾ/ਕ/ਵਿਅੰਜਨ ਧੁਨੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਅੱਖਰ ਹੈ। ਕ - ਕਬੂਤਰ ਕ - ਕਲ
ਹੋਰ ਲਿਪੀਆਂ
ਭਾਰਤੀ ਲਿਪੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬੰਗਾਲੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਅੱਖਰ ਦੇ ਤੁੱਲ ਅੱਖਰ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਰਣ ਮਾਲਾ
ਕੋਟ ਭਾਰਾ
ਕੋਟ ਭਾਰਾ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਤਹਿਸੀਲ ਮੌੜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਲੱਖੀ ਜੰਗਲ
ਦਰਿਆ-ਏ-ਸਤਲੁਜ ਤੇ ਘੱਗਰ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਵਾਲ਼ੇ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਲੱਖੀ ਜੰਗਲ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਲੱਖੀ ਜੰਗਲ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੇ ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬਠਿੰਡੇ ਦੇ ਰੋਹੀ-ਬੀਆਬਾਨ ਤੱਕ 80 (80) ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੇ ਅਤੇ 25 (25) ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਚੌੜੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਵਕਤ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੱਖ ਦੇ ਕਰੀਬ ਦਰਖ਼ਤ ਸਨ। ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਲੱਖੀ ਜੰਗਲ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ, ਬਠਿੰਡਾ, ਮੋਗਾ, ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਇਤਿਆਦਿ ਇਲਾਕੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਲੱਖੀ ਜੰਗਲ ਦਾ ਨਾਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦਿੱਤਾ| ਬਠਿੰਡਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਗੋਨਿਆਣਾ ਮੰਡੀ ਨੇੜੇ ਲਖੀਸਰ ਨਾਂ ਦੀ ਬਸਤੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰ੍ਦੁਆਰਾ ਲੱਖੀ ਜੰਗਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵਾਲਾ ਜੰਗਲ ਕਰ ਕੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ।
ਐਮ.ਟੀ. ਪਦਮਾ
'''ਐਮ.ਟੀ. ਪਦਮਾ''' (ਜਨਮ 9 ਜਨਵਰੀ 1943, ਕੰਨੂਰ ) ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਰਲਾ ਰਾਜ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ।
ਜੀਵਨ
ਐਮ.ਟੀ. ਪਦਮਾ ਨੇ 1999 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪਲੱਕੜ ਸੀਟ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜੀ ਸੀ, ਪਰ ਐਨਐਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਦਾਸ ਦੁਆਰਾ 30,000 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2004 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਟਾਕਾਰਾ ਸੀਟ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜੀ ਸੀ, ਪਰ ਸੀਪੀਆਈ(ਐਮ) ਦੀ ਪੀ. ਸਥੀਦੇਵੀ ਤੋਂ 130,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਈ ਸੀ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਇੰਦਰਾ ਕਾਂਗਰਸ (ਕਰੁਣਾਕਰਨ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ।
2013 ਤੱਕ, ਉਹ ਕੋਜ਼ੀਕੋਡ ਸਿਟੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੀ ਨੇਤਾ ਸੀ।
ਜੋਨਿਸ ਪਾਰੀਅਤ
'''ਜੋਨਿਸ ਪਾਰੀਅਤ,(ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ) Janice Pariat (ਹਿੰਦੀ: जेनिस पारिअत)ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਵਿੱਤਰੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ।ਉਹ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੀ ਹੈ।ਜੋਨਿਸ ਦਾ ਜਨਮ ਆਸਾਮ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ਿਲਾਂਗ,ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ।
ਆਰੂਸ਼ੀ ਨਿਸ਼ਾਂਕ
ਆਰੂਸ਼ੀ ਨਿਸ਼ਾਂਕ (ਜਨਮ 17 ਸਤੰਬਰ 1986) (ਉਰਫ ਆਰੂਸ਼ੀ ਪੋਖਰੀਅਲ ), ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਡਾਂਸਰ, ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਹੈ।
ਜੋਨਿਸ ਪਾਰੀਅਤ
ਜੀਵਨ
ਜੋਨਿਸ ਪਾਰੀਅਤ ਦਾ ਜਨਮ ਜੋਰਹਟ, ਆਸਾਮ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਪਰ ਉਹ ਸ਼ਿਲਾਂਗ,ਮੇਘਾਲਿਆ ਅਤੇ ਆਸਾਮ ਦੇ ਚਾਹ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਦੀਆਂ ਵਾਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਲ ਕੇ ਵੱਡੀ ਹੋਈ।  ਉਸਨੇ ਸੇਂਟ ਸਟੀਫ਼ਨ ਕਾਲਜ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਬੀ.ਏ.ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਆਫ਼ ਲੰਦਨ ਐਸ.ਓ.ਏ.ਐਸ ਤੋਂ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਪੁਰਾਤਤਾਤਵ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਆਰੂਸ਼ੀ ਨਿਸ਼ਾਂਕ
ਕਰੀਅਰ
ਨਿਸ਼ਾਂਕ ਨੇ " ਗੰਗਾ ਅਵਤਾਰਨ ", ਦੇਵੀ ਗੰਗਾ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਉਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਅਤੇ " ਸੱਜਦਾ ", ਇੱਕ ਸੂਫੀਆਨਾ ਕਲਾਸੀਕਲ ਕਥਕ ਡਾਂਸ ਵਰਗੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫੀਆਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਸਨੇ 2017 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਈਡ ਆਫ ਉਤਰਾਖੰਡ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਉਤਰਾਖੰਡ ਗੌਰਵ ਸਨਮਾਨ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।  2018 ਵਿੱਚ, ਨਿਸ਼ਾਂਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਿਤਾ ਰਮੇਸ਼ ਪੋਖਰਿਆਲ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਇੱਕ ਨਾਵਲ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਖੇਤਰੀ ਫਿਲਮ "ਮੇਜਰ ਨਿਰਾਲਾ" ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ।
ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ
ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ (ਐਸਆਈ) ਜਮਹੂਰੀ ਸਮਾਜਵਾਦ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਸਾਰ-ਵਿਆਪੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾਤਰ ਜਮਹੂਰੀ ਸਮਾਜਵਾਦੀ, ਸਮਾਜਿਕ ਜਮਹੂਰੀ ਅਤੇ ਲੇਬਰ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਅਤੇ ​​ਹੋਰ ਸੰਗਠਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਜੋਨਿਸ ਪਾਰੀਅਤ
ਜੀਵਨ
ਉਹ ਇੱਕ ਆਨ ਲਾਈਨ ਸਾਹਿਤਕ ਪਰਚੇ ਪਾਇਰਤਾ ਦੀ ਸੰਪਾਦਕ ਵੀ ਹੈ। ਉਸਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਕਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਹਿਤਕ ਪਰਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। The Caravan.
ਆਰੂਸ਼ੀ ਨਿਸ਼ਾਂਕ
ਕਵਿਤਾ
ਨਿਸ਼ਾਂਕ ਨੇ ਦੋ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਸਵਰਗ ਬਨੌਂਗੀ ਅਤੇ ਕਮਲ ਮਸ਼ਰ ਬਾਨ ਜੈਏ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ।
ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਨ
ਨਿਸ਼ਾਂਕ ਸਪਾਂਸ਼ ਗੰਗਾ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਮੋਟਰ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਰਮੇਸ਼ ਪੋਖਰਿਆਲ ਨੇ 2009 ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਬਾਰੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਦੁਬਈ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਅਤੇ ਲੜਕੀਆਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ (ਬੇਟੀ ਬਚਾਓ ਬੇਟੀ ਪੜ੍ਹਾਓ) ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਨਿਸ਼ਾਂਕ ਕੁਸਮ ਕਾਂਤਾ ਪੋਖਰੀਅਲ ਅਤੇ ਰਮੇਸ਼ ਪੋਖਰਿਆਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਧੀ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਸਾਲ 2019 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੈਬਨਿਟ ਕੇਂਦਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ 24 ਜਨਵਰੀ 2015 ਨੂੰ ਅਭਿਨਵ ਪੰਤ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਭਾਰਤੀ ਕਰੈਤ
ਹੁਲੀਆ
ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਔਸਤ ਲੰਬਾਈ 3 ਫੁੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਹ 5 ਫੁੱਟ 9 ਇੰਚ ਤੱਕ ਵੱਧ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਚਪਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿਰ ਤੇ ਗਰਦਨ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਖ਼ੁਰਾਕ
ਇਹ ਸੱਪ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਰੈਤ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਚੂਹੇ, ਛਿਪਕਲੀਆਂ ਅਤੇ ਡੱਡੂਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜ਼ਹਿਰ
ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਪੱਠਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਧਰੰਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਡੰਗ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਨੂੰ ਗ਼ਲਤਫ਼ਹਿਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ 4 ਤੋਂ 8 ਘੰਟਿਆਂ ਬਾਅਦ ਮੌਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸਾਹ ਘੁੱਟਣ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੱਪ
ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ
ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ (ਅਸਲੀ ਨਾਮ: ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਬੋਲੀ) ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਮਦਦਗਾਰ ਭਾਸ਼ਾ (ਬਣਾਉਟੀ ਭਾਸ਼ਾ) ਹੈ। ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਪਰ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਨਸਲੀ ਫ਼ਿਰਕੇ ਦੀ ਨਹੀ: ਇਹ ਇੱਕ ਨਿਰਲੇਪ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦਾ ਮਤਲਬ ਖ਼ੁਦ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿੱਚ ਇੱਕ "ਉਮੀਦ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ" ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਨਾਮ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯਹੂਦੀ ਡਾਕਟਰ ਲੁਦਵਿਕ ਲਾਜ਼ਾਰੋ ਜ਼ਾਮੇਨਹੋਫ(Ludwik Łazarz Zamenhof) ਨੇ ਆਪਣੇ ਖ਼ੁਦ ਲਈ ਉਸ ਵਕ਼ਤ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੱਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਨ 1887 ਵਿੱਚ ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਮੌਲਿਕ ਕਿਤਾਬ ਛਾਪੀ ਸੀ। ਉਹ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਚਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਿੱਖੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਡਾ੦ ਜ਼ਾਮੇਨਹੋਫ ਦਾ ਮਕਸਦ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨਾ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਨਿਰਲੇਪ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖਿਆਲਾਤ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦੇਵੇਗੀ।
ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਨੂੰ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਸਰਾਹਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਵਿੱਦਿਅਕ, ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸੰਗਠਨ (ਯੂਨੇਸਕੋ) ਦੁਆਰਾ ਕੁਲ ਦੋ ਪ੍ਸਤਾਵ (ਸੰਨ 1954, 1985 ਵਿਚ) ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਪਾਰਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੇ ਮੂਲ ਲਫ਼ਜ਼ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ (ਫ਼ਰਾਸਿਸੀ, ਜਰਮਨ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਗੈਰਾ) ਤੋਂ ਲਏ ਗਏ ਹਨ। ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਦੀ ਵਾਕ ਧੁਨੀ ਸਲਾਵ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ (ਰੂਸੀ, ਪੋਲਿਸ਼ ਵਗੈਰਾ) ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਸਦਾ ਮੂਲ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਜਟਿਲ ਸ਼ਬਦ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਗੁਣ ਜਾਪਾਨੀ, ਸਵਾਹਿਲੀ ਵਗੈਰਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਨਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਦਲਦੇ ਹਨ। {ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਚੰਗਾ ਮੁੰਡਾ = ਬੋਨਾ ਕਨਾਬੋ (bona knabo), ਚੰਗੇ ਮੁੰਡੇ = ਬੋਨਾਏ ਕਨਾਬੋਏ (bonaj knaboj)} ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇੰਟਰ ਲਿੰਗੁਆ ਵੀ ਇੱਕ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਦਦਗਾਰ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
ਜ਼ਾਮੇਨਹੋਫ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
thumb|280px|right|[[ਲੁਦਵਿਕ ਜ਼ਾਮੇਨਹੋਫ (ਡਾ੦ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ)]]
ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਦੇ ਜਨਮ ਵੇਲੇ ਜੋ ਨਾਮ ਜ਼ਹਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਦਾਂ ਹੈ ਉਹ ਹੈ ਲਿਓੁਦੋਵਿਕ ਲਾਜ਼ਾਰੁਸ ਜ਼ਾਮੇਨਹੋਫ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਚਪਨ ਬਿਆਲਸਤੋਕ ਨਾਮ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ। ਬਿਆਲਸਤੋਕ ਉਸ ਵਕਤ ਰੂਸੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਜ ਇਹ ਪੋਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਬਿਆਲਸਤੋਕ ਇੱਕ ਬਹੁਭਾਸ਼ੀ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਉਹ ਅਕਸਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫ਼ਿਰਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਦੇਖਦੇ ਸਨ। ਉੱਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਚਾਰ ਫ਼ਿਰਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਸਨ; ਯਹੂਦੀ, ਰੂਸੀ, ਜਰਮਨ ਅਤੇ ਪੋਲਿਸ਼। ਹਰ ਫ਼ਿਰਕ਼ਾ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਸਰਿਆਂ ਵੱਲ ਸ਼ਕ਼ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਸੀ। ਕਿਉਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇੱਕ ਸਰਬ-ਸਧਾਰਨ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਕਮੀ ਇਹਨਾਂ ਲੜਾਈਆਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੋਚ ਇਹ ਵੀ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਸਕਣਗੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕਣਗੇ। ਅਤੇ ਜੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਲੱਗ ਪਏ ਤਾਂ ਲੜਾਈ ਨਾਂ-ਮਾਤਰ ਦੀ ਹੀ ਬਚੇਗੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ਼ ਅਜਿਹੀ ਭਾਸ਼ਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖ਼ਾਸ ਮੁਲਕ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਰਗੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਸਿੱਖਣ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਮੰਜ਼ੂਰ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ਼ ਇਹ ਭਾਸ਼ਾ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਦੋ ਜਾਂ ਦੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਬਾਤ ਜਾਂ ਕੋਈ ਮੀਟਿੰਗ ਕਰਨੀ ਹੈ ਉੱਥੇ ਇਸਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੋਵੇਗਾ।
ਮੁੱਢਲੇ ਵਿਚਾਰ
ਪਹਿਲਾਂ ਡਾ੦ ਜ਼ਾਮੇਨਹੋਫ ਨੇ ਯੂਰਪ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਾਤੀਨੀ ਨੂੰ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਸੋਚੀ। (ਲਾਤਿਨੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੈ।)ਆਪ ਨੇ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਲਾਤਿਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਬੋਲਚਾਲ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿੱਖੇ ਕਾਗਜ਼ ਤੇ ਪਈ। ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕੋਨਦੀਤੇਰਸਕਾਯਾ (кондитерская; ਮਿਠਾਈ ਦੀ ਦੁਕਾਨ) ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦ ਸੀ ਕੋਨਦੀਤੇਰ (кондитер; ਹਲਵਾਈ)। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦਾ ਦੇ ਜੋੜੇ ਤੇ ਗਈ: ਸ਼ਵੇਅਤਸਾਰਸਕਾਯਾ (швейцарская; ਦਰਬਾਨ ਦੀ ਥਾਂ) ਅਤੇ ਸ਼ਵੇਅਤਸਾਰ (швейцар; ਦਰਬਾਨ)। ਦੋਨੋਂ ਵਾਰ ਇੱਕ ਹੀ ਪਿਛੇਤਰ "-ਸਕਾਯਾ" (-ская) ਸ਼ਬਦਾ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਲਹਿਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਿਆਲ ਆਇਆ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਦੇ ਇਸ ਗੁਣ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਲਾਤਿਨੀ ਅਤੇ ਜਰਮਨ-ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦ ਚੁਣਨਗੇ ਜੋ ਕਿ ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਦੁਨਿਆ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣੇ ਜਾ ਸਕਣ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਸਾਨ ਅਸੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨਗੇ।
ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੋਰ ਤੇ ਉਹਨਾ ਨੇ "ਗਰਮ" ਲਈ "varma" ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ। (ਇਹ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਗਰਮ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ warm ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।) ਪਰ "ਠੰਢਾ" ਲਈ ਉਹਨਾ ਨੇ "malvarma" ਲਫ਼ਜ਼ ਚੁਣਿਆ ਜੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। (ਅਤੇ ਇਹ ਗੁਣ ਸਭ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤਲ ਤੇ ਲੈ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।) ਅਗੇਤਰ "mal" ਨੇ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਮਤਲਬ ਉਲਟਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਲਫਜ਼ਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਸ਼ਬਦ (ਵਿਰੋਧੀ ਸ਼ਬਦ) ਬਣਾਉਣੇ ਸੌਖੇ ਹੋ ਗਏ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ "dekstra" ਦਾ ਮਤਲਬ "ਸੱਜਾ", "amiko" ਦਾ ਮਤਲਬ "ਦੋਸਤ" ਅਤੇ "facila" ਦਾ ਮਤਲਬ "ਆਸਾਨ" ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਯਾਦ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ "maldekstra" (mal + dekstra; ਖੱਬਾ), "malamiko" (mal + amiko; ਦੁਸ਼ਮਣ), "malfacila" (mal + facila; ਮੁਸ਼ਕਲ) ਦੇ ਮਾਇਨੇ ਖ਼ੁਦ-ਬ-ਖ਼ੁਦ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਦੇਂ ਹਨ। ਇਸੀ ਤਰ੍ਹਾ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਦੇ ਕੁਝ ਗਿਣੇ-ਚੁਣੇ ਅਗੇਤਰਾਂ-ਪਿਛੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲਫਜ਼ ਬਣਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ
thumb|right|[[ਮੇਜਦੂਨਾਰੋਦਨੀ ਯਾਜ਼ਿਕ (Международный язык) ਡਾ੦ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ]]
ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰੂਪ Lingwe uniwersala (ਕੋਮਾਂਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ) ਸੰਨ 1878 ਤੱਕ ਘੱਟ-ਵੱਧ ਲਗਭਗ ਤਿਆਰ ਸੀ। ਪਰ ਆਪ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇਸ ਮਿਹਨਤ ਨੂੰ ਵਕਤ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸਪਨਾ ਸਮਝਦੇ ਸਨ ਜੋ ਕਦੀ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਕਿਹਾ ਇਹ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾ ਨੇ ਹੀ ਕੋਮਾਂਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਕਾਗਜ਼ਾ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਗੁੰਮਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। 1879–1885 ਦੋਰਾਨ ਡਾ੦ ਜ਼ਾਮੇਨਹੋਫ ਨੇ ਮਾਸਕੋ ਅਤੇ ਵਾਰਸਾ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਇਸੀ ਦੋਰਾਨ ਉਹਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਪਨੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੁਬਾਰਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 1879 ਵਿੱਚ ਆਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਇਸ "ਨਵੀਂ ਭਾਸ਼ਾ (ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ)" ਨੂੰ ਸਿਖਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਅਗਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਉਹ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ "ਨਵੀਂ ਭਾਸ਼ਾ(ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ)" ਵਿੱਚ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਇਸ "ਨਵੀਂ ਭਾਸ਼ਾ" ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੀਆ ਬਣਾ ਸਕਣ। ਖ਼ੁਦ ਉਹਨਾ ਦੇ ਲਫਜ਼ਾਂ ਵਿਚ:
ਜੱਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ "ਨਵੀਂ ਭਾਸ਼ਾ (ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ)" ਤੇ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਛਾਪਣੀ ਚਾਹੀ ਤਾਂ ਜ਼ਾਰ (ਰੂਸ ਦਾ ਰਾਜਾ) ਦੇ ਸੈਂਸਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਇਜ਼ਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਤੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਖ਼ਾਲੀ ਵਕਤ ਨੂੰ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਬਾਈਬਲ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਕਿਤਾਬ, ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਦੇ ਕਈ ਨਾਟਕ ਵਗੈਰਾ) ਦਾ ਤਰਜੁਮਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਉਣ ਲੱਗੇ। ਆਖਿਰਕਾਰ ਆਪ ਜੁਲਾਈ 1887 ਵਿੱਚ ਪੋਲੈਂਡ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਾਰਸਾ ਵਿੱਚ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ 'ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਛਪਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋਏ। ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਨਾਂ ਮੇਜਦੂਨਾਰੋਦਨੀ ਯਾਜ਼ਿਕ (Международный язык) ਸੀ। ਮੇਜਦੂਨਾਰੋਦਨੀ (Международный) ਦਾ ਭਾਵ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਜਾਂ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯਾਜ਼ਿਕ (язык) ਤੋਂ ਭਾਵ ਭਾਸ਼ਾ ਜਾਂ ਜ਼ੁਬਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਆਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਨਾਮ ਦੀ ਥਾਂ ਡਾ੦ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਨਾਂ ਵਰਤਿਆ ਸੀ। ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਸ "ਨਵੀਂ ਭਾਸ਼ਾ" ਨੂੰ "ਡਾ੦ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ" ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਆਖਰ ਵਿੱਚ ਉੁਹ ਛੋਟਾ ਹੋ ਕੇ ਸਿਰਫ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਵ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ
ਡਾ੦ ਜ਼ਾਮੇਨਹੋਵ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਖ‌਼ਤ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਵ ਕਰਨ ਦੇ ਸੁਝਾਵ ਵੀ ਸਨ। ਆਪ ਨੇ ਚਿੱਠੀਆਂ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੁਰਨਬਰਗ (Nürnberg) ਤੋਂ ਇੱਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਸੀ "La Esperantisto" (ਲਾ ਏਸਪੇਰਾਨਤੀਸਤੋ)। ਉਸ ਹੀ ਅਡੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪਾਠਕਾ ਨਾਲ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਕੀਤੇ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇਸ ਤੋਂ ਨਰਾਜ਼ ਵੀ ਹੋਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨਾ ਕਰ ਕੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਵ ਲਿਆਉਣ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਕੁਝ ਵਕਤ ਤਕ ਠੰਢੀਆਂ ਪੈ ਗਈਆ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਉਸ ਵਕਤ ਦੇ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਪਾਠਕ ਸਨ। ਜ਼ਾਰ ਦੇ ਸੈਸਂਰਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਉਲਝ ਗਈ ਕਿਉਂ ਕਿ ਉਸੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਟੋਲਸਟੋਏ ਦਾ ਇੱਕ ਲੇਖ ਛੱਪਿਆ ਸੀ। ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ। ਪਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਹ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਇਸ ਵਾਰ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦਾ ਨਾਂ ਸੀ Lingvo Internacia (ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ)। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਸਵੀਡਨ (Sverige) ਦੇ ਉਪਸਾਲਾ(Uppsala län) ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਪਬਲਿਸ਼ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਫਿਰ ਇਹ ਹੰਗਰੀ (Magyarország), ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪੈਰਿਸ (Paris) ਪੁੱਜੀ ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ।
ਕਯੂਬਾ
ਫੀਦੇਲ ਕਾਸਤਰੋ (Fidel Alejandro Castro Ruz) ਨੇ ਸੰਨ 1990 ਵਿੱਚ ਕਯੂਬਾ (República de Cuba) ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹਾਵਾਨਾ (Ciudad de La Habana) ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ Soy soldado del Esperanto. (ਮੈਂ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਦਾ ਸਿਪਾਹੀ ਹਾਂ।) ਕਯੂਬਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਬੋਲਦੇ ਹਨ।
ਚੀਨ
ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਲਈ ਤਹਿ ਦਿਲ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਚੀਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ ਇੱਕ ਹੈ। ਨਾ ਸਿਰਫ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਮੈਗਜ਼ੀਨਾ ਚੀਨ ਤੋਂ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ ਬਲਕਿ ਚੀਨ ਦਾ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੇਡਿਉ (中国国际广播电台) ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਰਾਨ
ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੰਨ 1979 ਦੇ ਇਸਲਾਮਿਕ ਇਨਕ਼ਲਾਬ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੂਹੋਲਾਹੇ ਮੁਸਾਵੀ ਖ਼ੋਮੇਨੀ (روح الله موسوی خمینی) (ਇਨਕ਼ਲਾਬ ਦੇ ਲੀਡਰ) ਨੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾ ਨੂੰ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਦੀ ਸਿਫਤ ਕਰਦਿਆਂ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਥਾਂ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਪਾਕ ਕੁਰਾਨ ਦਾ ਵੀ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਵਿੱਚ ਤਰਜੁਮਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਕ਼ੋਮ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਮਸੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਲਵੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਦੀ ਵਰਤੋ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਇਰਾਕ
ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ ਜੱਦ ਇੱਕ ਟੀਚਰ ਨੇ ਬਾਕੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਸਿੱਖਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਦਾਮ ਹੂਸੈਨ (صدام حسين عبد المجيد التكريتي) ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਨੇ ਦੇਸ਼-ਨਿਕਾਲਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਜਰਮਨੀ
ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਇਸ ਮਾਧਿਅਮ ਨੂੰ ਕਈ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਹਕੂਮਤਾ ਸ਼ੱਕ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖਦੀਆਂ ਸਨ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਾਜ਼ੀ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕ਼ਤਲ ਤਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਕਿਉਂ ਕਿ ਡਾ੦ ਜ਼ਾਮੇਨਹੋਫ ਇੱਕ ਯਹੂਦੀ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਾ ਜਰਮਨੀ ਦਾ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਅਡੋਲਫ ਹਿਟਲਰ (Adolf Hitler) ਯਹੂਦੀਆਂ ਨੂੰ ਜਰਮਨੀ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਲਈ ਜਿੰਮੇਵਾਰ ਸਮਝਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਮਾਇਨ ਕਾਮਪਫ (Mein Kampf) ਵਿੱਚ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਯਹੂਦੀਆਂ ਦੀ ਕੋਈ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਜਿਸ਼ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
ਰੂਸ ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ
ਲੇਵ ਨਿਕੋਲਾਏਵਿਚ ਟੋਲਸਟੋਏ (Лев Никола́евич Толсто́й) ਨੂੰ ਜੱਦ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਭੇਜੀ ਗਈ ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਅਤੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੁਝ ਹੀ ਘੰਟਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ-ਕੋਸ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਰੂਸ ਦੀ ਜ਼ਾਰ-ਹਕੂਮਤ ਲੇਵ ਟੋਲਸਟੋਏ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾ ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਰੂਸ ਦੀ ਜ਼ਾਰ-ਹਕੂਮਤ ਨੇ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਜਰਨਲਾਂ (ਮੈਗਜ਼ੀਨਾ) ਤੇ 1895 ਤੋਂ 1905 ਤਕ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਹੋਈ ਸੀ।
ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਇਲੀਚ ਲੈਨਿਨ (Владимир Ильич Ленин) ਨੇ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਦੀ ਤਾਰੀਫ ਕੀਤੀ। 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਲੇਵ ਦਾਵਿਦੋਵਿਚ ਤਰੋਤਸਕੀ (Лев Давидович Троцький) ਦੇ ਸੁਝਾਵ ਕਾਰਨ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਦੀ ਕਾਫੀ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਹੋਈ। ਇਹ ਉਸ ਵਕਤ ਆਲਮੀ (ਵਿਸ਼ਵ) ਇਨਕਲਾਬ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਪਰ 1930-1940 ਤੱਕ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਸੂਸ, ਆਤੰਕਵਾਦੀ ਅਤੇ ਤਰੋਤਸਕੀਏ ਵਰਗੇ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣਨ ਲੱਗਾ। 'ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ 1938 ਤੋਂ 1956 ਤੱਕ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦੌਰਾਨ 'ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਨਾਂ-ਮਾਤਰ ਹੀ ਬੱਚੇ। 1956 ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਾਬੰਦੀ ਹਟਾ ਲਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਕਤ ਤੋਂ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਫਿਰ ਦੁਬਾਰਾ 'ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਪਸਾਰਨ ਲੱਗ ਪਈ।
ਬਰਤਾਨੀਆ
1967 ਵਿੱਚ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੀ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਸਭਾ (British Broadcasting Corporation; BBC) ਨੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਵਿੱਚ ਰਿਲੇ ਕੀਤੇ। ਪਰ ਫਿਰ ਸਭਾ ਦੀ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਸੇਵਾ ਪੱਕੇ ਤੋਰ ਤੇ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੌਂਸਿਲ (British Council) ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਸੂਖਦਾਰ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਨਾ-ਮੰਜੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜੋ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਿਖਾਉਦੇਂ ਸਨ ਜਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬਾ ਛਾਪਦੇ ਸਨ। ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਕਮਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਿਖਾਉਣ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬਾ ਛਾਪਣ ਤੋਂ ਆਉਦਾਂ ਹੈ।
ਪੁਰਤਗਾਲ
ਆਂਤੋਨਿਉ ਦਿ ਓਲਿਵੇਅਰ ਸਾਲਾਜ਼ਾਰ (António de Oliveira Salazar) ਦੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਹੇਠ ਤਾਂ ਹਾਲਾਤ ਹੋਰ ਵੀ ਖਰਾਬ ਸੀ। ਉਸ ਦੋਰਾਨ ਪੁਰਤਗਾਲ ਵਿੱਚ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾ ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ ਸੀ।
ਰੋਮਾਨੀਆ
ਰੋਮਾਨੀਆ ਦੀ ਨਿਕੋਲਾਏ ਚਾਉਸ਼ੇਸਕੋ (Nicolae Ceauşescu) ਹਕੂਮਤ ਦੌਰਾਨ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਤੇ ਪਾੰਬਦੀ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਬੁਲਗਾਰੀਆ, ਹੰਗਰੀ ਅਤੇ ਯੂਗੋਸਲਾਵੀਆ ਦੇ ਏਸਪੇਰਾਨਤੀਸਤ (ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ) ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਕਿਤਾਬਾਂ ਮੰਗਵਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਪਕੜੇ ਜਾਣ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਨਤੀਜਾ ਜੇਲ ਸੀ।
ਹਰਫ਼ ਅਤੇ ਲਿਪੀ
ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਦੀ ਲਿਪੀ ਲਾਤਿਨੀ ਲਿਪੀ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਕੁਲ 28 ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਵਿਚੋਂ 6 ਸਿਰਫ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਤਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਹਨ। ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਦੇ ਹਰਫ਼ ਹਨ:
ਕੁਝ ਆਮ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲਫ਼ਜ਼ੋ-ਅਲਫ਼ਾਜ਼
ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਕੁਝ ਸਧਾਰਨ ਜਿਹੇ ਲਫ਼ਜ਼ੋ-ਅਲਫ਼ਾਜ਼ ਆਮ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਖਾਸ ਲਹਿਜੇ ਵਿੱਚ ਲਿੱਖੇ ਗਏ ਹਨ:
ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਦੇ 16 ਅਸੂਲ
ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਦੇ 16 ਅਸੂਲ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਦੀ ਵਿਆਕਰਨ ਦਾ ਸਾਰ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਮੇਜਦੂਨਾਰੋਦਨੀ ਯਾਜ਼ਿਕ ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਸੀ। ਇਹ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਹਨ। ਇਹ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵਿਆਕਰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੁਝ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਹ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਬਾਰੇ ਸਾਨੂੰ ਕਾਫੀ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਯੂਰਪੀ ਭਾਸ਼ਾ ਆਉਦੀ ਹੈ।
ਸਾਹਿਤ
ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਾਹਿਤ ਅਸਲ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਤਰਜੁਮਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੁਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲਗਭਗ 5੦ ੦੦੦ ਦੇ ਕਰੀਬ ਕਿਤਾਬਾਂ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੋਟਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤਰਜੁਮਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। PEN-Klubo (ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾ) ਵੀ ਇਸ ਅਮੀਰ ਸਾਹਿਤ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਤਬਰ 1993 ਵਿੱਚ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਦਾ ਸ਼ੈਕਸ਼ਨ ਵੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇਸ ਮਰਯਾਦਾ ਨੂੰ ਵਧਾਵਾ ਦੇਣ ਲਈ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਦਾ ਅਕਾਦਮੀ ਸਾਹਿਤ (Akademio Literatura de Esperanto) ਨਾਮ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਅੱਜ ਦੇ ਕੁਝ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੇਖਕ ਹਨ:
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵਿਲਿਅਮ ਔਲਡ (William Auld), ਮਾਜਾਰੀ ਬੁਲਤਾਨ (Marjorie Boulton) ਅਤੇ ਬਾਲਦੁਰ ਰਾਗਨਾਰਸਨ (Baldur Ragnarsson) ਨੋਬਲ-ਖਿਤਾਬ ਲਈ ਦਾਵੇਦਾਰ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਦੀ ਵਰਤੋਂ
ਫਿਰ ਗੁਜ਼ਰਦੇ ਸਾਲਾ ਵਿੱਚ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਦਾ ਫੈਲਾਅ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਪੂਰਬੀ-ਯੂਰਪ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ। ਹਾਲਾਕਿਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕਿਸੀ ਵੀ ਮੁਲਕ ਨੇ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਦਰਜਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 20 ਲੱਖ ਦੇ ਕ਼ਰੀਬ ਲੋਕ ਇਸ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚੀਨ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਈ। ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਚੀਨ ਦਾ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੇਡੀਓ (Ĉina Radio Internacia/ਚੀਨਾ ਰਾਦਿਓ ਇਨਤੇਰਨਾਤਸਿਆ) ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਵਿੱਚ ਵੀ 'ਖ਼ਬਰਾਂ ਰਿਲੇ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਇੱਕ ਵਕ਼ਤ ਅਜਿਹਾ ਵੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਕ਼ਤ ਚੀਨੀ ਦੀ ਥਾਂ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਨੂੰ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਬਹਿਸ ਪੂਰੇ ਜੋਰਾਂ ਤੇ ਸੀ। ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਕਾਂਗਰਸ ਸੰਨ 1905 ਵਿੱਚ ਬੂਲੋਨਿ-ਸੁਰ-ਮੇਅਰ (Boulogne-sur-Mer), ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿਖੇ ਹੋਈ ਸੀ।
ਇਸਪੇਰਾਨਤੋ ਵਿੱਚ ਖ਼ਬਰਾਂ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਦਦਗਾਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਨਾਉਟੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ
ਨਾਗੋਯਾ ਗਰੈਂਪਸ
ਨਾਗੋਯਾ ਗਰੈਂਪਸ (ਜਪਾਨੀ: 名古屋グランパス Nagoya Guranpasu), ਪਹਿਲਾਂ ਨੇਗਾਯਾ ਗਰੈਂਪਸ ਅੱਠ (Nagoya Grampus Eight) ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ,  ਨਾਗੋਯਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਪਾਨੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਇਸ ਕਲੱਬ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1938 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੁੱਟਬਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1938
ਬੱਬਲ ਰਾਏ
ਬੱਬਲ ਰਾਏ' ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ। ਬੱਬਲ ਦਾ ਪੈਦਾਇਸ਼ੀ ਨਾਂ "ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਰਾਇ"ਹੈ। ਬੱਬਲ ਨੇ ਯੋਗਰਾਜ ਸਿੰਘ (ਯੁਵਰਾਜ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪਿਤਾ) ਤੋਂ ਬੱਲੇ-ਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਲਈ ਅਤੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਬਣਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਇਆ। ਪਰ ਮੈਲਬਰਨ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੱਬਲ ਨੇ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਗਾਣਾ "ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਚੱਲੇ", ਯੂ ਟਯੂਬ ਉੱਪਰ ਪਾਇਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਬਹੁਤ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋਇਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਾਲੀਵੁਡ ਫ਼ਿਲਮ ਕਰੂਕ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਗਾਣੇ ਦੇ ਵਰਜ਼ਨ ਨੂੰ ਅਪਨਾਇਆ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ।. "ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਜਿੰਦ" ਗਾਣੇ ਤੋਂ ਬੱਬਲ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿਧੀ ਮਿਲੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਸਨੇ ਮਿਸਟਰ ਐੰਡ ਮਿਸਿਜ਼ 420 ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਬਿਨੁ ਦਿੱਲੋਂ ਅਤੇ ਜੱਸੀ ਗਿੱਲ ਨਾਲ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਬੱਬਲ ਦਾ ਜਨਮ 3 ਮਾਰਚ, 1985 ਵਿੱਚ ਸਮਰਾਲਾ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਖੇ ਹੋਇਆ। ਇਸਦੇ ਪਿਤਾ ਸਰਦਾਰ ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਰਾਇ ਥੀਏਟਰ ਆਰਟਿਸਟ ਸਨ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਨਿਰਮਲਜੀਤ ਕੌਰ ਗ੍ਰਹਿਣੀ ਹੈ। ਬੱਬਲ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਚਪਨ ਸਮਰਾਲਾ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ ਅਤੇ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਸਮਰਾਲਾ ਤੋਂ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਚੱਲਿਆ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਇਸਨੇ ਆਪਣੀ ਅਗਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਗ੍ਰੈਜੁਏਸ਼ਨ ਡੀਏ.ਵੀ. ਕਾਲਜ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। 2007 ਵਿੱਚ, ਇਸ ਅੱਗੇ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਬੱਬਲ ਮੈਲਬਰਨ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਇਸਨੇ 2008 ਵਿੱਚ "ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਚੱਲੇ" ਗਾਣੇ ਦਾ ਵੀਡੀਓ ਯੂ-ਟਿਊਬ ਉੱਪਰ ਅਪਲੌਡ ਕੀਤਾ।
ਸੰਗੀਤਕ ਕੈਰੀਅਰ
ਬੱਬਲ ਰਾਏ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਐਲਬਮ ਸਾਊ ਪੁੱਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੱਬਲ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲੀ। 2012 ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਇਕੱਲਾ ਗਾਣਾ ਸੋਹਣੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਇਆ। ਰਾਏ ਨੇ ਜਿੰਮੀ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ "ਰੰਗੀਲੇ" ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਣਾ ਗਾਇਆ। 2014 ਵਿੱਚ, ਇਸਦੀ ਦੂਜੀ ਐਲਬਮ "ਗਰਲਫ੍ਰੇਂਡ", "ਸਪੀਡ ਰਿਕਾਰਡਜ਼" ਦੁਆਰਾ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ
ਨਾਓਮੀ ਸ਼ਿਹਾਬ ਨਾਏ
ਨਾਓਮੀ ਸ਼ਿਹਾਬ ਨਾਏ (ਜਨਮ 12 ਮਾਰਚ 1952) ਇੱਕ ਕਵੀ, ਗੀਤਕਾਰ, ਅਤੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਫਲਸਤੀਨੀ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਮਾਤਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖਣ ਲੱਗ ਪਈ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦੀ ਸਮਾਨਤਾ-ਅਸਮਾਨਤਾ ਖੋਜਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਮ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਚਲਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਲਭਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ 7 ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਲੇਖਣੀ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਅਨੇਕ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹ ਅਨੇਕ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸੰਪਾਦਨ ਵੀ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਜੀਵਨੀ
ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ, ਨਾਏ ਨੇ ਇੱਕ ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਲਈ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਹਰ ਸਮੇਂ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਪੜ੍ਹ ਪੜ੍ਹ ਸੁਣਾਉਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਬਾਲ-ਪਸੰਦ ਬਿੱਲੀਆ, ਕਾਟੋਆਂ, ਦੋਸਤਾਂ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ, ਆਦਿ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਫਲਸਤੀਨੀ ਦਾਦੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ "ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਇੱਕ ਬੱਚੀ ਸੀ ਤਾਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ ਸੀ।" ਉਹ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਫਰਗੁਸਨ, ਸੇਂਟ ਲੁਈਸ ਕਾਉਂਟੀ, ਮਿਸੌਰੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਸੀ। 1966 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਨਾਓਮੀ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮਾਂ ਬਿਮਾਰ ਸੀ ਤਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਵੈਸਟ ਬੈਂਕ, ਫਲਸਤੀਨ ਚਲੇ ਗਏ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, 1967 ਦੇ ਛੇ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ,ਉਹ ਸੈਨ ਐਂਟੋਨੀਓ, ਟੈਕਸਾਸ ਚਲੇ ਗਏ।
ਨੀ ਨੇ ਰੌਬਰਟ ਈ ਲੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲੇ ਦੀ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1974 ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਿਨਿਟੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਸੈਨ ਐਂਟੋਨੀਓ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਨਾਮ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ
ਨਾਓਮੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਨਾਮ ਅਤੇ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪਸ ਜਿੱਤੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਪੁਸ਼ਕਾਰਟ ਇਨਾਮ, ਜੇਨ ਐਡਮਜ਼ ਚਿਲਡਰਨ ਬੁੱਕ ਅਵਾਰਡ, ਪੈਟਰਸਨ ਕਵਿਤਾ ਇਨਾਮ, ਅਤੇ ਅਮੇਰਿਕਨ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ 2,000 ਵਿਟਰ ਬਾਇਨਰ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 1997 ਵਿੱਚ, ਟ੍ਰਿਨਿਟੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਉਸ ਦੀ ਅਲਮਾ ਮੈਟਰ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਲੌਮਨਾ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।
ਜੂਨ 2009 ਵਿੱਚ, ਨਾਓਮੀ ਨੂੰ PeaceByPeace.com ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2013 ਵਿੱਚ, ਨਾਓਮੀ ਨੇ ਰੌਬਰਟ ਕ੍ਰੀਲੇ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ।
ਅਕਤੂਬਰ 2012 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ 2013 ਦੇ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਐਨਐਸਕੇ ਨਿਊਸਟੈਡਟ ਇਨਾਮ ਦੀ ਜੇਤੂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਐਨਐਸਕੇ ਇਨਾਮ ਓਕਲਾਹੋਮਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਵਰਲਡ ਲਿਟਰੇਚਰ ਟੁਡੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੁਆਰਾ ਸਪਾਂਸਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇੱਕ ਨਿਆਂਪੂਰਨ ਇਨਾਮ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਨਾਮਜ਼ਦ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਇਬਤਿਸਮ ਬਾਰਾਕਤ, ਜੁਰਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਨਾਓਮੀ ਨੂੰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਜੇਤੂ ਬਣਾਇਆ, ਨੇ ਲਿਖਿਆ, "ਨਾਓਮੀ ਦੀ ਪ੍ਰਚਲਤ ਮਨੁੱਖਤਾ ਅਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕਵਿਤਾ ਨਾਲੋਂ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਘੱਟ ਸੁੰਦਰ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਦੁਨੀਆ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।" ਬਾਰਾਕਤ ਨੇ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ, "ਨਾਓਮੀ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਸੰਗੀਤ, ਚਿੱਤਰਾਂ, ਰੰਗਾਂ, ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੂਝ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਸ਼ਰਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਅਰਥਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਕੰਢੇ ਵਾਂਗ ਵਹਿ ਰਹੇ ਹਨ।"
2019 ਵਿੱਚ, ਕਵਿਤਾ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਨੇ ਨਾਓਮੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੰਗ ਪੀਪਲਜ਼ ਕਵੀ ਵਿਜੇਤਾ ਨੂੰ 2019-21 ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਨੇ ਨਾਓਮੀ ਦੀ ਲਿਖਣ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜੋ "ਉਮਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨਿਰਵਿਘਨ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੇ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਪਹੁੰਚਯੋਗ, ਨਿੱਘੇ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਹਨ।"
ਉਹ ਲੈਨਨ ਫੈਲੋ, ਗੁੱਗੇਨਹੈਮ ਫੈਲੋ ਅਤੇ ਵਿਟਰ ਬਾਇਨਰ ਫੈਲੋ (ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ) ਰਹੀ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਸ਼ਿਹਾਬ ਨਾਈ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੈਨ ਐਂਟੋਨੀਓ, ਟੈਕਸਾਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। 1978 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਮਾਈਕਲ ਨਾਓਮੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਟਾਰਨੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਅਤੇ ਭੁੱਖ, ਕਿਸ਼ੋਰ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਬਿਮਾਰੀ ਸਮੇਤ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਲਿਖਣ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।
ਕਾਵਿ ਨਮੂਨਾ
ਸਹੇਲੀ ਦਾ ਤਲਾਕ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਪੁੱਟ ਲਵੇ ਆਪਣੇ ਬਾਗੀਚੇ ਦਾ ਹਰ ਬੂਟਾ ਪੈਂਜੀ, ਪੈਂਟਾ ਗੁਲਾਬ, ਰੈਨਨਕੁਲੇਸੀ ਥਾਇਮ ਅਤੇ ਲਿਲੀ ਉਹ ਵੀ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਕੋਈ ਨਾ ਜਾਣੇ ਉਤਾਰ ਲਵੇ ਮਾਰਨਿੰਗ ਗਲੋਰੀ ਦੀ ਬੇਲ ਜੋ ਚੜ੍ਹੀ ਹੈ ਵਾੜ ਤੇ ਲੈ ਜਾਵੇ ਉਹ ਫੁੱਲ ਜੋ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਨੇ ਅਤੇ ਜੋ ਖਿੜਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਅਤੇ ਜੋ ਅਜੇ ਖਿੜੇ ਨਹੀਂ, ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਨੇ ਖਾਸਕਰ ਉਹ ਜੋ ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਨੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬੀਜ ਦੇਵੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਾਰ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੇਖੇ ਕਿ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਨੇ
ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ
thumb|ਇੱਕ [[ਸਿੱਖ  ਦੁਕਾਨ  ਮਾਲਕ  ਕਾਬੁਲ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ.]] ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਛੋਟੀ ਆਬਾਦੀ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ,  ਜਲਾਲਾਬਾਦ, ਕਾਬੁਲ ਅਤੇ ਕੰਧਾਰ  ਵੱਧ ਅਫਗਾਨ ਸਿੱਖ  ਹਨ।  ਇਹ ਸਿੱਖ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਨਾਗਰਿਕ ਹਨ ਜੋ ਪਸ਼ਤੋ, ਅਤੇ ਦਾਰੀ, ਹਿੰਦੀ ਜਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਅਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 1200 ਪਰਿਵਾਰ ਜਾਂ 8000 ਮੈਂਬਰ ਹਨ।
ਕਾਬੁਲ
1990 ਵਿਆਂ ਦੇ ਅਫਗਾਨ ਸਿਵਲ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ, ਕਾਬੁਲ ਦੇ ਅੱਠ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੱਤ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਕਾਬੁਲ ਦੇ ਕਰਤ ਪਰਵਾਨ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕਰਤ ਪਰਵਾਨ ਹੀ ਬਾਕੀ ਹੈ।
ਜਲਾਲਾਬਾਦ
2001 ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਜਲਾਲਾਬਾਦ ਵਿੱਚ 100 ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ, ਕੁੱਲ 700 ਲੋਕ ਸਨ, ਜੋ ਦੋ ਵੱਡੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਦੰਤਕਥਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਫੇਰੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ।
ਕੰਧਾਰ
ਕੰਧਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਹੈ, 2002 ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 15 ਪਰਿਵਾਰ ਇਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਮੁਢਲਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਕੁਝ ਮੁਢਲੇ ਖੱਤਰੀ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਵਪਾਰਕ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬਸਤੀਆਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕੀਤੀ।  ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਅਫ਼ਗਾਨ ਆਧਾਰਿਤ ਦੁਰਾਨੀ ਸਲਤਨਤ  ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਮਿਸਲਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜ ਵਿਚਾਲੇ ਟਕਰਾਓ ਤਣਾਅ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਗਿਆ।19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅਪਰੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਿਖਾਂ ਨੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਘਰੇਲੂ ਜੰਗ
1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਜੰਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਫਗਾਨ ਸਿੱਖ ਭਾਰਤ ਭੱਜ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਚੰਗੀ ਜਮਾਵਟ ਹੈ; 1992 ਵਿੱਚ ਨਜੀਬੁੱਲਾ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਇਹ  ਗੱਲ ਹੋਈ।  ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਾਬੁਲ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕਰਤ ਪਰਵਾਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਬਾਕੀ ਸਭ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰੇ 1990 ਦੀ ਅਫ਼ਗਾਨ ਘਰੇਲੂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।
ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਸਿੱਖ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਧਾਰਮਿਕ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਸੀ।  ਹਾਲਾਂਕਿ, ਤਾਲਿਬਾਨ ਨੇ ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਦੇ ਸਸਕਾਰ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ  ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖੁਦ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦੱਸਣ ਲਈ ਪੀਲੀ ਪੱਟੀ ਜਾਂ ਚੁੰਨੀਆਂ ਲੈਣ ਦੀ ਤਾਈਦ ਸੀ।
ਕਰਜ਼ਈ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ
thumb|ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕਰਤ ਪਰਵਾਨ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਭਾਗ। ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸਿੱਖ ਆਪਣੇ ਮੁਰਦੇ ਦਾ ਦਾਹ ਸਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਬੇਅਦਬੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।    ਸਸਕਾਰ ਸਿੱਖ ਅਫਗਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੁੱਦਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਵਾਇਤੀ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਘਾਟਾਂ ਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਬਲ ਦੇ ਕਾਲੇਚਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੱਲ ਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ  ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਇੱਕ ਸਦੀ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵਰਤਦੇ ਸੀ। 2003 ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਘਾਟ ਦੀ ਘਾਟ ਬਾਰੇ ਅਫਗਾਨ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਸਸਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਭੇਜਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਮੁੱਦੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ 2006 ਵਿੱਚ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਭੂਮੀਆਂ ਸਿੱਖ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ 2007 ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਲੀਡਰ ਦਾ  ਦਾਹ-ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਨ ਦੌਰਾਨ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਕੁੱਟਮਾਰ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ-ਸੰਸਕਾਰ ਕੇਵਲ ਪੁਲਿਸ ਸੁਰੱਖਿਆ ਤਹਿਤ ਸਿਰੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਗਿਆ। 2010 ਤੱਕ, ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਸਸਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਅਜੇ ਵੀ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਾਮਨਜ਼ੂਰ ਹੋਣ ਦੀ ਖਬਰ ਸੀ।
ਡਾਇਸਪੋਰਾ
1990 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਅਫਗਾਨ ਸਿੱਖ ਆਬਾਦੀ 50,000 ਦੇ ਕਰੀਬ ਸੀ।  2013 ਵਿੱਚ, ਉਥੇ ਕਰੀਬ 800 ਪਰਿਵਾਰ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 300 ਪਰਿਵਾਰ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।  ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਿਖ ਲੀਡਰਾਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ 3,000 ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ, ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਮੇਤ ਹੋਰਨਾਂ  ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਸ ਕਰਨਾ ਬਿਹਤਰ ਸਮਝਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖੀ
ਖ਼ਾਕ਼ਾਨ ਹੈਦਰ ਗ਼ਾਜ਼ੀ
ਖ਼ਾਕ਼ਾਨ ਹੈਦਰ ਗ਼ਾਜ਼ੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਇਰ ਹੈ। ਅਤੇ FM95, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਪੰਜਾਬ ਰੰਗ ਪਰੋਗਰਾਮ ਨੈਣਾਂ ਦੇ ਆਖੇ ਲੱਗੇ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨੋਈਥਰ ਦੀ ਥਿਊਰਮ
ਨੋਈਥਰ ਦੀ (ਪਹਿਲੀ) ਥਿਊਰਮ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਭੌਤਿਕੀ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਕਾਰਜ ਦੀ ਹਰੇਕ ਡਿੱਫਰੈਂਸ਼ੀਏਬਲ ਸਮਰੂਪਤਾ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤਾ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਥਿਊਰਮ ਨੂੰ 1915 ਵਿੱਚ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਗਣਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਐੱਮੀ ਨੋਈਥਰ ਦੁਆਰਾ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1918 ਵਿੱਚ ਛਾਪੀ ਗਈ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਭੌਤਿਕੀ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਕਾਰਜ (ਐਕਸ਼ਨ) ਇੱਕ ਲਗਰੇਂਜੀਅਨ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਟਾਈਮ ਉੱਤੇ ਇੰਟਗਰਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ (ਜੋ ਕਿਸੇ ਲਗਰੇਂਜੀਅਨ ਡੈੱਨਸਿਟੀ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਸਪੇਸ ਉੱਤੇ ਇੰਟਗਰਲ ਹੋ ਵੀ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਹੀਂ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ), ਜਿਸ ਤੋਂ ਲੀਸਟ ਐਕਸ਼ਨ (ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਕਾਰਜ) ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਰਾਹੀਂ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਵਰਤਾਓ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨੋਈਥਰ ਦੀ ਥਿਊਰਮ ਨੂੰ ਸਿਧਾਂਤਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਕਿਤਾਬ (ਵੇਰੀਏਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਕੈਲਕੁਲਸ) ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਗਰੇਂਜੀਅਨ ਅਤੇ ਹੈਮਿਲਟੋਨੀਅਨ ਮਕੈਨਿਕਸ (ਜੋ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 1788 ਅਤੇ 1833 ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ) ਵਿੱਚ ਗਤੀ ਦੇ ਸਥਿਰਾਂਕਾਂ ਉੱਤੇ ਫਾਰਮੂਲਾ ਸੂਤਰੀਕਰਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰਵ ਸਧਾਰਨਕਰਨ, ਅਜਿਹੇ ਸਿਸਟਮਾਂ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜੋ ਇਕੱਲੇ ਲਗਰੇਂਜੀਅਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਾਡਲ-ਬੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ (ਯਾਨਿ ਕਿ ਇੱਕ ਰੇਲੀਘ ਅਲੋਪਤਾ ਫੰਕਸ਼ਨ ਨਾਲ)। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਸਮਰੂਪਤਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਅਲਪ ਛਿਣ ਵਾਲੇ ਸਿਸਟਮਾਂ ਲਈ ਜਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤਾ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਣ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਘੁੱਦੂਵਾਲਾ, ਮਾਨਸਾ
ਘੁੱਦੂਵਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਝੁਨੀਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 2001 ਵਿੱਚ ਘੁੱਦੂਵਾਲ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 1246 ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫ਼ਲ 5.96 ਕਿ. ਮੀ. ਵਰਗ ਹੈ।
ਪਰਨਾ
thumb|170x170px| ਆਮ ਚੈੱਕ ਪੈਟਰਨ ਨਾਲ ਗਾਮੁਛਾ ਦੀ ਇੱਕ ਜੋੜੀ ਪਰਨਾ ਜਾਂ ਮੂਕਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਗਾਮੁਛਾ (ਗਾ= ਸਰੀਰ ਨੂੰ, ਮੁਛਾ = ਪੂੰਝਣਾ), ਗਾਮਛਾਛਾ, ਗਾਮਛਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਪਤਲਾ ਚੈੱਕ ਪੈਟਰਨ 'ਚ ਸੂਤੀ ਤੌਲੀਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰੀਰ ਸੁਕਾਉਣ ਜਾਂ ਪਸੀਨਾ ਪੂੰਝਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਅਕਸਰ ਮੋਢੇ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਦਿੱਖ ਵੱਖ ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੋ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸਕਾਰਫ ਵਜੋਂ ਪਹਿਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਸਰਾਲਾ ਦਾਸਾ ਦੁਆਰਾ ਉੜੀਆ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਮਰਦ ਇਸ ਨੂੰ ਧੋਤੀ ਵਜੋਂ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ। ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਕਬਾਇਲੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਤੱਕ ਗਾਮੁਛਾ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਧੋਤੀ ਵਜੋਂ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ। ਰਵਾਇਤੀ ਤੰਤੂਬਯਾ ਜਾਂ ਜੁਗੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਬੰਨਣ ਵਾਲੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਜੁਲਾਹੇ ਚੰਗੀ ਕੁਆਲਿਟੀ ਦੇ ਗਾਮੁਛਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਦਸਤਾਰ ਅਤੇ ਸੂਤੀ ਤੌਲੀਏ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਪਰਨਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਗਾਮੁਛਾ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਪਰਪੋਲਿਸ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।
ਗਾਮੁਛਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਲ, ਸੰਤਰੀ ਜਾਂ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਚੈੱਕ ਅਤੇ ਲਕੀਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪੈਟਰਨ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਮੁਛਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਸਾਦੇ ਕੱਪੜੇ ਦਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗਾਮੁਛਾ ਵਧੇਰੇ ਮੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਘਰੇਲੂ ਬਣੇ ਹਲਕੇ ਫਰ ਤੌਲੀਏ ਵੀ ਗਾਮੁਛਾ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਗਾਮੁਛਾ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਬਿਹਾਰ, ਓਡੀਸ਼ਾ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਝਾਰਖੰਡ ਅਤੇ ਪੂਰਵਾਂਚਲ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪੱਛਮੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਤੌਲੀਏ ਜਿੰਨੇ ਸੰਘਣੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਗਰਮ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਢੁਕਵੇਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਨਮੀ ਵਾਲਾ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਡਿਸਮਾਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਅਨ, ਮੱਧ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਹਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਲੇ 'ਚ ਪਹਿਨਣ ਲਈ ਅਤੇ ਨਹਾਉਣ ਜਾਂ ਮਾਲਸ਼ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਪਹਿਨੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਤੌਲੀਏ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਹੋਰ ਵਰਤੋਂ
thumb|218x218px| ਗਾਮੁਛਾ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਫਲ ਵਿਕਰੇਤਾ। ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਗਾਮੁਛਾ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ : ਇਹ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਿਹੂ ਡਾਂਸ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਡਾਂਸਰ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰ ਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਜੋਂ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ। ਰਵਾਇਤੀ ਅਸਾਮੀ ਪਹਿਰਾਵਾ ਕੇਵਲ ਉਦੋਂ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਗਾਮੁਛਾ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ।
ਆਹੋਮ ਕਿੰਗ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਹੋਮ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਇੱਕ ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗਾਮੁਛਾ ਬੁਣਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਸੀ।
ਗਾਮੁਛਾ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਦੇ ਗਰੀਬ ਤਬਕੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੁਰਸ਼ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਗਿੱਟਿਆਂ ਤੱਕ ਲੰਮੇ ਕਮਰ ਕਪੜੇ ਵਜੋਂ ਵੀ ਪਹਿਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੱਧ ਪੂਰਬੀ ਕੇਫੀਆਹ ਵਰਗਾ ਹੈੱਡਸਕਾਰਫ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਾਮੁਛਾ ਬਘਿਆੜ, ਚੀਤੇ, ਜੰਗਲੀ ਕੁੱਤੇ ਜਾਂ ਡਕੈਤਾਂ ਤੋਂ ਬੱਚਣ ਲਈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਰੋੜਾ ਜਾਂ ਪੱਥਰ ਬੰਨ ਕੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨੀ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਪਰਸਪੋਲੀਸ ਐਫ.ਸੀ. ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।
ਵਪਾਰਕ ਪੱਖ
ਗਾਮੁਛਾ ਰਵਾਇਤੀ ਜੁਲਾਹੇ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਹੈਂਡਲੂਮ ਵਜੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਉੜੀਸਾ ਵਿੱਚ ਮੋਟੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬਣੇ ਗਾਮੁਛਾ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਘੱਟ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ 1,455.3 ਮੀਟਰ ਲੰਬੇ ਗਾਮੁਛਾ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਹੱਥ ਬੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਕੱਪੜਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪਹਿਰਾਵਾ
ਬਿਆਫ਼੍ਰਾ
ਬਿਆਫ਼੍ਰਾ ਪੂਰਬੀ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਵਿਚਲਾ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਅਤੇ ਅਜ਼ਾਦ ਰਾਜ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਹੋਂਦ 1967 ਤੋਂ ਜਨਵਰੀ 1970 ਤੱਕ ਰਹੀ।
ਤਕਰੀਬਨ ਢਾਈ ਸਾਲ ਦੀ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਿਆਫ਼੍ਰਾ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਅੱਗੇ ਹਥਿਆਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਇਹ ਮੁੜ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ।
ਸਟਾਰ ਪਾਰਕਰ
ਸਟਾਰ ਪਾਰਕਰ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸਿੰਡੀਕੇਟੇਡ ਕਾਲਮਨਵੀਸ, ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਲੇਖਕ, ਅਤੇ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਸਿਆਸੀ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ। 1995 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਅਰਬਨ ਰਿਨਿਊਅਲ ਐਂਡ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ (ਸੀ.ਯੂ.ਆਰ.ਈ) ਲਈ ਸੈਂਟਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰੀ ਨਵੀਨਤਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਗੱਠਜੋੜ ਕਰਨਾ ਹੈ। 2010 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ 37 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਸਦਨ ਵਜੋਂ ਅਸਫਲ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬਾਲਾਨੀਜ ਭਾਸ਼ਾ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ |
ਸਟਾਰ ਪਾਰਕਰ
ਕੰਮ
ਪਾਰਕਰ ਇੱਕ ਸਿੰਡੀਕੇਟੇਡ ਕਾਲਮਨਵੀਸ ਹੈ।  ਉਸ ਦਾ ਕਾਲਮ ਹਰ ਹਫ਼ਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅਤੇ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਸਾਈਟਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟਾਊਨਹਾਲ ਦੁਆਰਾ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਲਾਇਆਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਟੀ.ਵੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪੋਲਿਟੀਕਲੀ ਇਨਕਰੈਕਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਿਮਾਨ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1956 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਬਾਲਾਨੀਜ ਭਾਸ਼ਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ