cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਸੋਹਲੇ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਸੋਬਤੀ ਦੇ ਜ਼ਿੰਦਾਗੀਨਾਮਾ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ, ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਸੋਹਿਲੇ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਲਹਿਰ ਸੋਨ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਪੋਠੋਹਾਰ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੋਮਲ ਢਲਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਅਟੁੱਟ ਹਨ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ-ਮੋਟੀਆਂ ਦੁਸ਼ਮਣੀਆਂ ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਮੁਸ਼ਕੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਲਝੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸੰਪਰਦਾਇਕ ਨਫ਼ਰਤ ਤੋਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹਨ। ਚੱਕਰੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ, ਸਿੰਘ ਉਸ ਮਿਥਿਹਾਸਕ 'ਘਰ' ਅਤੇ 'ਵਤਨ' ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਬੰਧਤ ਹੋਣਾ ਸੰਪੂਰਨ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਨੂੰ ਸਤਾਇਆ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਮਾਫ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਵਜੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਜੀਵਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਅਸੰਭਵਤਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਚੱਕਰੀ ਵਿੱਚ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੀਤਣ ਨੂੰ ਬਦਲਦੇ ਮੌਸਮਾਂ ਅਤੇ ਲੋਹੜੀ ਵਰਗੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਥਾਨਕ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਿੱਚ ਸਮੁੱਚੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੁਆਰਾ ਇਕੱਠੇ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀਆਂ ਅਤੇ ਮੁੰਡੇ ਮਾਸੂਮ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਦੇਰ ਰਾਤ ਤੱਕ ਤਪੱਸੇ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਅਜਿਹੇ ਕਿੱਸੇ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪਾਠਕ ਨੂੰ 'ਕਿਸੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪੀੜ੍ਹੀ-ਦਰ-ਪੀੜ੍ਹੀ ਸਬੰਧਾਂ' ਦੁਆਰਾ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸਮਾਜ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਧਰਮ ਦੁਆਰਾ ਪਛਾਣ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਫਿਰਕੂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਸਲ ਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਾਵਲ ਭੜਕਾਊ ਅਖਬਾਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਫਿਰਕੂ ਨਫ਼ਰਤ ਦੇ ਆਉਣ ਅਤੇ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੇ ਬੰਦਿਆਂ ਨਾਲ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਦਾ ਦੂਜਾ ਅੱਧ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਹਿੰਸਕ ਤਬਾਹੀ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਘਰ ਦਾ ਅਚਾਨਕ ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਤੋੜ-ਵਿਛੋੜਾ ਆਮ ਪੇਂਡੂਆਂ ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ, ਲੁਟੇਰਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੀ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਇੱਕ ਮੰਟੋ-ਏਸਕ ਚਿੱਤਰ ਦੁਆਰਾ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁਰਦਿਆਂ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਅਤੇ ਗਲੇ ਕੱਟਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਧਰੰਗ ਅਤੇ ਅਸੰਗਤਤਾ ਜੋ ਬਚੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗਾਂ ਅਤੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨੂੰ ਪਕੜਦੀ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਅਤਿਅੰਤ ਬੇਰਹਿਮੀ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁਸਲਿਮ ਆਦਮੀਆਂ ਦੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਦਿਆਲਤਾ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਤਲ ਭੀੜ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਨਸੀਮ ਅਤੇ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਦੀ। ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਰਨ ਵਾਲੀ ਜਨਮ-ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਚੱਕਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਗਿਆਤ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਗੋਦ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਪਿਤਾ ਬਾਬਾ ਭਾਨਾ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਭਵਿੱਖ 'ਤੇ ਇੱਕ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਅੱਖ ਨਾਲ, ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੁਖਬੰਧ ਵਿੱਚ 'ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਸੰਪਰਦਾਇਕ ਨਫ਼ਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਮਾਹੌਲ ਬਿਰਤਾਂਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖਾਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ', ਜਿੱਥੇ ਵੰਡ ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਲਈ ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਉਣਗੇ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਫੜਨਗੇ।
ਇੱਕ 'ਨਿਰਪੱਖ' ਬਿਰਤਾਂਤ ਨੂੰ ਸੰਚਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਇਹ ਨਾਵਲ, ਮੁਸਲਿਮ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਮੁਸਲਿਮ ਦੋਵਾਂ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਅਪਰਾਧਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨਤਾ ਦੇ ਪੈਮਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਨਫ਼ਰਤ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਰਮ ਜਾਂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਨੈਤਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਘੁਸਪੈਠੀਏ ਦੁਆਰਾ ਲਿਆਂਦੇ ਗਏ ਪਾਗਲਪਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਲਾਲਚ ਅਤੇ ਸਾਧਾਰਨ ਪੇਂਡੂਆਂ ਦੀ ਈਰਖਾ ਦੇ ਛੋਟੇ, ਵਧੇਰੇ ਰੁਟੀਨ ਮਨੁੱਖੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਸੋਹਿਲੇ ਲੇਖਕ ਦੀ, ਨਾਲ ਹੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ਦੇ ਪਾਰ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ, ਉਹਨਾਂ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਲਈ, ਜੋ ਵੰਡ ਵਿੱਚ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਦੀ ਤਾਂਘ ਨੂੰ ਕੈਪਚਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨਾ ਤਾਂ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸਮਝਿਆ। ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਲਾਭਾਂ ਲਈ ਅਤੇ ਨਫ਼ਰਤ ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਵਿਉਂਤਬੰਦੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ, ਇਹ ਨਾਵਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਭਾਵਨਾ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਨੇਰੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਵਲ
1562
1562 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1560 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਮਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ
ਕਾਲੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ (ਬਲੈਕ ਹਿਲਜ਼)
ਕਾਲੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Black Hills), ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਅਤੇ ਅਲੱਗ ਪਰਬਤ ਲੜੀ ਹੈ ਜੋ ਪੱਛਮੀ ਸਾਉਥ ਡਾਕੋਟਾ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੈਦਾਨਾਂ ਤੋਂ ਅਤੇ ਵਿਓਮਿੰਗ, ਅਮਰੀਕਾ ਤੱਕ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਬਲੈਕ ਐਲਕ ਪੀਕ (ਪਹਿਲਾਂ ਹਾਰਨੀ ਪੀਕ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ) ਜੋ ਕਿ 7,244 ਫੁੱਟ (2,208 ਮੀਟਰ) ਤੱਕ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਰੇਂਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਿਖਰ ਹੈ ਬਲੈਕ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਲੈਕ ਹਿਂਸ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫੌਰੈਸਟ ਨੂੰ ਘੇਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। "ਬਲੈਕ ਹਿਲਸ" ਨਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਲਕੋਤਾ ਪਹਿਹ ਸਪਾ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਹੈ। ਪਹਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਰੂਪ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨਾਮ ਨਾਲ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰ ਗਏ ਸਨ।
ਮੂਲ ਅਮਰੀਕਿਆ ਦਾ ਬਲੈਕ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ. 1776 ਵਿੱਚ ਚੇਯਨੇ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਲਕੋਟਾ ਨੇ ਬਲੈਕ ਹਿਲਸ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਰਹੀ। 1868 ਵਿੱਚ, ਯੂਐਸ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1868 ਵਿੱਚ ਫੋਰਟ ਲਾਰਮੀ ਸੰਧੀ ਉੱਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ, ਮਿਸੌਰੀ ਰਿਵਰ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੇਟ ਸੀਓਕਸ ਰਿਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਗੋਰੇ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਤੋਂ ਸਦਾ ਲਈ ਕਾਲੇ ਪਹਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, 1874 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੇ ਸੋਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਜਾਰਜ ਆਰਮਸਟੌਂਗ ਕਸਟਰਜ਼ ਦੇ ਬਲੈਕ ਹਰੀਜ ਐਕਸਪੀਡੀਸ਼ਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਖਣਿਜ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅਮਰੀਕੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਬਲੈਕ ਪਹਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ 1889 ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਸਾਉਥ ਡਕੋਟਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਛੋਟੀਆਂ ਰੈਲੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ, ਲਕੋਟਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ, ਆਪਣੀ ਸਾਬਕਾ ਭੂਮੀ ਦੀ 9 ਮਿਲੀਅਨ ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਵੇਚ ਦਿੱਤੀ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦੱਖਣੀ ਡਕੋਟਾ ਦੇ ਉਲਟ, ਕਾਲੇ ਪਹਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੇ ਕੇਂਦਰਾਂ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਲਰਾਡੋ ਅਤੇ ਮੋਂਟਾਨਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਬੂਮ ਸਥਾਨਾਂ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਖਪਤਕਾਰ ਆਉਂਦੇ ਸਨ।
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਲੈਕ ਹਿਲਸ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੋਂ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ (ਖਣਿਜ ਅਤੇ ਲੱਕੜ) ਤੋਂ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਆਵਾਸ ਅਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਉਦਯੋਗਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈ ਲਈ ਹੈ। ਸਥਾਨਿਕ ਲੋਕ ਬਲੈਕ ਪਹਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦੇ ਹਨ: "ਦੱਖਣੀ ਪਹਾੜੀਆਂ" ਅਤੇ "ਨੌਰਦਰਨ ਪਹਾੜੀਆਂ"। ਦੱਖਣੀ ਪਹਾੜ ਮਾਊਂਟ ਰਸ਼ਮੋਰ, ਵਿੰਡ ਗੁਫ਼ਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ, ​​ਜਵੇਲ ਕੈਵੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮੋੰਟਰ, ਬਲੈਕ ਏਕੇਕ ਪੀਕ (ਰੌਕੀਜ਼ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਬਿੰਦੂ, ਪਹਿਲਾਂ ਹਾਰਨੀ ਪੀਕ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ), ਸੀਟਰ ਸਟੇਟ ਪਾਰਕ (ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਪਾਰਕ) ਸਾਊਥ ਡਕੋਟਾ ਵਿਚ), ਕ੍ਰੇਜ਼ੀ ਹੋਰਸ ਮੈਮੋਰੀਅਲ (ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੂਰਤੀ), ਅਤੇ ਹੌਟ ਸਪ੍ਰਿੰਗਜ਼ ਵਿੱਚ ਮੈਮਥ ਸਾਈਟ, ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੋਜ ਸਹੂਲਤ ਹੈ।
ਉੱਤਰੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਕਰਸ਼ਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਪਾਰਫਿਸ਼ ਕੈਨਿਯਨ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਡੇਡਵੁੱਡ ਅਤੇ ਸਟਰੂਜਿਸ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਰੈਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਹਰ ਅਗਸਤ ਆਯੋਜਿਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ ਰੈਲੀ 14 ਅਗਸਤ, 1938 ਨੂੰ ਆਯੋਜਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 2015 ਵਿੱਚ 75 ਵੀਂ ਰੈਲੀ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ 10 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਾਈਕਰਾਂ ਨੇ ਬਲੈਕ ਹਿਲਜ਼ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। ਵਿਯੋਮਿੰਗ ਬਲੈਕ ਹਿਲਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਡੇਵਿਡ ਟਾਵਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਮਾਰਕ, ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਨੇੜਲੇ ਆਕਰਸ਼ਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਾਰਕ ਸੀ।
ਕਾਲੇ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਉੱਤਰੀ ਬਲੈਕ ਹਿਲੇਸ ਲਗਭਗ ਲਾਰੇਂਸ ਅਤੇ ਮੇਡੇ ਕਾਉਂਟੀ ਅਤੇ ਬਲੈਕ ਹਿਂਸ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫੌਰੈਸਟ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਪਹਾੜੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਮੱਧ ਬਲੈਕ ਪਹਾੜ (ਬਲੈਕ ਹਿਂਸ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫੋਰੈਸਟ ਦਾ ਮਿਸਟਿਕ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ) ਰੈਪਿਡ ਸਿਟੀ ਦੇ ਪੱਛਮ ਦੇ ਪੈਨਿੰਗਟਨ ਕਾਉਂਟੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਬਲੈਕ ਪਹਾੜੀਆਂ ਕਸਟਰ ਕਾਉਂਟੀ ਵਿੱਚ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜੰਗਲ ਦੇ ਹੈਲਕ ਕੈਂਲੋਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਵਾਈਮਿੰਗ ਦੇ ਬਲੈਕ ਪਹਾੜ ਬੇਅਰਲਜ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਲਗਭਗ ਵੈਸਟਨ ਅਤੇ ਕਰਕ ਕਾਉਂਟੀਜ਼।
ਭੂਮੀਗਤ ਤੌਰ ਤੇ ਬਲੈਕ ਪਹਾੜੀਆਂ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਏਲਕ ​​ਮਾਉਂਟਨ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਖੇਤਰ ਦੇ ਦੱਖਣਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਸੀਮਾ ਹੈ।
ਫੋਟੋ ਗੈਲਰੀ
center|thumb|700x700px| ਦੱਖਣੀ ਬਲੈਕ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦਾ ਪਨੋਰਮਾ center|thumb|700x700px| ਦੱਖਣੀ ਬਲੈਕ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦਾ ਪਨੋਰਮਾ
ਨੋਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਲੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ
ਬਲੈਕਪੂਲ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਬ੍ਲੈਕਪੂਲ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਇਹ ਬ੍ਲੈਕਪੂਲ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਬਲੂਮਫੀਲਡ ਰੋਡ, ਬ੍ਲੈਕਪੂਲ ਅਧਾਰਤ ਕਲੱਬ ਹੈ , ਜੋ ਫੁੱਟਬਾਲ ਲੀਗ ਚੈਮਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ
ਬਕਲਾਵਾ
ਬਕਲਾਵਾ ਇੱਕ ਸਵਾਦਿਸਟ, ਮਿੱਠੀ ਪੇਸਟਰੀ ਹੈ ਜੋ ਫਿਲੋ ਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟੀ ਹੋੲੀ ਗਿਰੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿੱਠਾ ਪਾ ਕੇ ਸ਼ਰਬਤ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਦ ਦੇ ਨਾਲ ਰੱਖਦਾ ਹੈ. ਇਹ ਯੂਨਾਨ, ਦੱਖਣੀ ਕਾਕੇਸਸ, ਬਾਲਕਨਜ਼, ਮਗਰੇਬ ਅਤੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਨਾਲ, ਲੇਵੈਂਟ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਦੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ
ਬਕਲਾਵਾ ਸ਼ਬਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1650 ਵਿਚ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਓਟੋਮੈਨ ਤੁਰਕੀ ਤੋਂ ਉਧਾਰ. ਬਕਲਾਵਾ ਨਾਮ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਮੂਲੀ ਧੁਨੀ ਅਤੇ ਸਪੈਲਿੰਗ ਦੇ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਪਾਲ ਡੀ' ਬੳੁੁੁਲ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਬਦ "ਬਕਲਾਵਾ" ਤੱਕ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਮੰਗੋਲੀਆਈ ਰੂਟ  'ਬੰਨ੍ਹਣਾ, ਸਮੇਟਣਾ, ileੇਰ ਲਗਾਉਣਾ' ਤੁਰਕ ਦੀ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਸਮਾਪਤੀ -v ਨਾਲ ਬਣਿਆ; ਬਾਉਲਾ- ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਮੰਗੋਲੀਆਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੁਰਕੀ ਲੋਨਵਰਡ ਹੈ। ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੇਵਾਨ ਨੀਨਯਾਨ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ;ਰੂਪਾਂ (1500 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ) ਨੂੰ ਬਕਲਾ ਅਤੇ ਬਕਲਾਉ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਟੋ-ਤੁਰਕੀ ਮੂਲ ਦਾ ਲੇਬਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਕੁੱਕਬੁੱਕ ਲੇਖਕ ਡੇਰ ਹਾਰਟੂਨੀਅਨ ਨੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਬਕਲਾਵਾ 'ਬਾਹਕੀ-ਹਲਵਾ' ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ',' ਲੈਨਟੇਨ ਸਵੀਟ 'ਲਈ ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਰੂਪ ਫਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਰਜ ਹੈ,. ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਿਛੇਤਰ- vā ਸ਼ਾਇਦ ਇੱਕ ਫ਼ਾਰਸੀ ਮੂਲ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ,  ਬਾਕਲਾ ਭਾਗ ਫ਼ਾਰਸੀ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦਾ ਅਤੇ ਅਣਜਾਣ ਮੂਲ ਦਾ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹਿੱਸਾ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true">[  <span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2015)">ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ  ]
ਇਤਿਹਾਸ
ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ (ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ.) ਵਿਅੰਜਨ, ਜੋ ਇਕ ਸਮਾਨ ਮਿਠਆਈ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੈ ਸ਼ਹਿਦ bੱਕੇ ਹੋਏ ਬੇਕਡ ਲੇਅਰਡ-ਆਟੇ ਦੀ ਮਿਠਆਈ  ਰੋਮਨ ਸਮੇਂ ਦਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੈਟਰਿਕ ਫਾਸ ਬਕਲਾਵਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ। “ਯੂਨਾਨ ਅਤੇ ਤੁਰਕ ਅਜੇ ਵੀ ਬਹਿਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਪਕਵਾਨ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਨੀ ਸਨ ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਤੁਰਕੀ। ਬਕਲਾਵਾ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਯੂਨਾਨ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਰਸੋਈ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਬਾਈਜੈਂਟਾਈਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਰਸੋਈ ਉੱਤੇ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਰੋਮਨ ਸਮਰਾਜ ਦਾ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸੀ। ਰੋਮਨ ਪਕਵਾਨ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀਆਂ,ਤੋੋ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ।  (ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਬਕਲਾਵਾ) ਇਕ ਲਾਤੀਨੀ ਸੀ, ਨਾ ਕਿ ਯੂਨਾਨ ਦਾ, ਮੂਲ-ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਯਾਦ ਰੱਖੋ ਕਿ ਰੂੜੀਵਾਦੀ, ਯੂਨਾਨ-ਵਿਰੋਧੀ ਕੈਟੋ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਵਿਅੰਜਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। "
ਐਂਡਰਿ Dal ਡਾਲਬੀ ਨੇ ਇਸਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਕੇਟੋ ਵਿਚ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਮਿਠਆਈ ਦੀਆਂ ਪਕਵਾਨਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਯੂਨਾਨੀ ਪਰੰਪਰਾ" ਤੋਂ ਆਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਐਂਟੀਫੀਨਜ਼ (ਫਲੋਰ. ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ.) ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਐਥਨੀਅਸ ਦੁਆਰਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
ਕਈ ਸਰੋਤ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਰੋਮਨ ਮਿਠਆਈ ਬਾਈਜੈਂਟਾਈਨ (ਪੂਰਬੀ ਰੋਮਨ) ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਆਧੁਨਿਕ ਬਕਲਾਵਾ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ। ਪੁਰਾਤਨਤਾ ਵਿਚ ਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ਬਦ ਲਾਤੀਨੀ  ਲਈ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।। ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਦਵਾਨ ਸਪੀ੍ਰੋਸ ਵਰਿਯ੍ਸ ਦੇ ਪਲੋਕਸ ,ਕੋਪਟੋਪਲੋਕਸ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ( ਬਿਜ਼ੰਤੀਨੀ ਯੂਨਾਨੀ : κοπτοπλακοῦς), ਇੱਕ "ਬਿਜ਼ੰਤੀਨੀ ਪਸੰਦੀਦਾ" ਅਤੇ "ਤੁਰਕ ਬਕਲਾਵਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹੀ", ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਲੇਖਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕਰਦੇ ਹਨ. ਦਰਅਸਲ, ਰੋਮਨ ਸ਼ਬਦ ਪਲੇਸੈਂਟਾ ਅੱਜ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਲੇਸਬੋਸ ਟਾਪੂ ਤੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਜਿਸ ਵਿਚ ਬਕਲਾਵਾ ਕਿਸਮ ਦੀ ਮਿਠਾਈ ਦਾ ਲੇਅਰਡ ਪੇਸਟਰੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੁਚਲਿਆ ਗਿਰੀਦਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸ਼ਹਿਦ ਵਿਚ ਢਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਹਸਨ ਅਲ-ਬਗਦਾਦੀ ਅਬਾਸੀਦੀ ਕਾਲ ਦਾ ਸੰਕਲਕ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਲੌਜ਼ੀਨਾਕ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਮਿਠਆਈ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਲੋਕ ਬਕਲਾਵਾ ਵਰਗਾ ਹੀ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੂਸਰੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਬਕਲਾਵਾ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਲੌਜ਼ੀਨਾਕ, ਜਿਹੜਾ ਬਦਾਮ ਲਈ ਅਰਾਮੀ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਬਦਾਮ ਦੇ ਪੇਸਟ ਦੇ ਛੋਟੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਹੁਤ ਪਤਲੇ ਪੇਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ("ਟਾਹਲੀ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਜਿੰਨੇ ਪਤਲੇ") ਅਤੇ ਸ਼ਰਬਤ ਵਿਚ ਭਿੱਜੇ ਹੋਏ ਹਨ. ਅਲ-ਬਗਦਾਦੀ ਦੀ ਰਸੋਈ ਕਿਤਾਬ,  , ਨੂੰ 1226 (ਅੱਜ ਦੇ ਇਰਾਕ ਵਿਚ ) ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ 9 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਫਾਰਸੀ- ਇਨਪਾਇਰਡ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ. ਗਿਲ ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਿਡਲ ਈਸਟਨ ਪੇਸਟਰੀ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੇ ਸਮੱਗਰੀ ਰੱਖਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ; ਉਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਮੰਗੋਲ ਜਾਂ ਤੁਰਕਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸਨ". ਅਲ-ਬਗਦਾਦੀ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਅਸਲ ਖਰੜਾ, ਵਿਖੇ ਬਚਿਆ ਹੈ  ਇਸਤਾਂਬੁਲ ( ਤੁਰਕੀ ) ਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਅਤੇ ਚਾਰਲਸ ਪੇਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਇਹ ਤੁਰਕਾਂ ਦੀ ਮਨਪਸੰਦ ਰਸੋਈ ਸੀ," ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੇਰੀ ਇਹ ਵੀ ਨੋਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਖਰੜੇ ਦੀ ਬਕਲਾਵਾ ਲਈ ਕੋਈ ਵਿਅੰਜਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਣਜਾਣ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਕੰਪਾਈਲਰਜ਼ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ  ਰੂਪ ਵਿੱਚ  ਇੱਕ ਹੋਰ 260 ਪਕਵਾਨਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ  , ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਕਾਪੀਆਂ ਦੋ ਵਿਚੋਂ ਹੁਣ ਇਸਤਾਂਬੁਲ ਵਿੱਚ ਟੌਪਕਾ ਪੈਲੇਸ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ. ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਓਤੋਮਾਨੀ ਸੁਲਤਾਨ ਮੁਰਾਦ II ਦੇ ਵੈਦ, ਮੁਹੰਮਦ ਇਬਨ ਮਹਿਮੂਦ ਅਲ-ਸ਼ਿਰਵਾਨੀ ਨੇ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਤੁਰਕੀ ਅਨੁਵਾਦ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 70 ਸਮਕਾਲੀ ਪਕਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true">[  <span title="This claim needs references to reliable sources. (March 2015)">ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ  ]
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਵਾਕਾਂਸ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਕੀ ਪਕਵਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਰਮੇਨੀਅਨ ਪਕਵਾਨ
ਬੁਲੰਦਸ਼ਹਿਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
ਬੁਲੰਦਸ਼ਹਿਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ 80 ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਹਲਕਾ ਅਨੁਸੂਚੀਤ ਜਾਤੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਂਰਾ ਲਈ ਰਾਖਵਾਂ ਹੈ।
ਸਾਂਸਦ
2014 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭੋਲਾ ਸਿੰਘ ਇਸ ਹਲਕੇ ਦੇ ਸਾਂਸਦ ਚੁਣੇ ਗਏ। 1962 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਸਾਂਸਦਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ।
!ਸਾਲ !colspan="2" align="center"|ਪਾਰਟੀ !align="center" | ਸਾਂਸਦ !ਸਰੋਤ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਸੁਮਿਤ ਬੌਧ
ਸੁਮਿਤ ਬੌਧ ਇਕ ਵਕੀਲ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਕਾਰਕੁੰਨ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਅਤੇ ਦਲਿਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬੌਧ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਅ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਤੋਂ ਲਾਅ ਐਂਡ ਆਰਟ ਦੀ ਆਨਰਜ਼ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਲੰਡਨ ਸਕੂਲ ਆਫ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਤੋਂ ਮਾਸਟਰਜ਼ (ਐਲ ਐੱਲ ਐਮ) ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।    ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਯੂਸੀਏਲਏ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਲਾਅ ਤੋਂ ਡਾਕਟਰ ਆਫ਼ ਜੁਰੀਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸ (ਐਸ.ਜੇ.ਡੀ.) ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।
2017 ਤਕ, ਬੌਧ ਓ. ਪੀ. ਜਿੰਦਲ ਗਲੋਬਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਾਅ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਸੋਸੀਏਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸੈਂਟਰ ਆਨ ਪਬਲਿਕ ਲਾਅ ਅਤੇ ਜੁਰਿਸਪਰੂਡੈਂਸ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਿੰਗਜ਼ ਕਾਲਜ ਲੰਡਨ (2016) ਵਿੱਚ ਫੈਲੋ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਲਾਅ ਸਕੂਲ (2015) ਦਾ ਰੀਸਰਚ ਫੈਲੋ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (2014),  ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਫੈਲੋ, ਅਤੇ ਯੂਸੀਐਲਏ ਸਕੂਲ ਆਫ ਲਾਅ ਵਿੱਚ (2014-14) ਫੈਲੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਕੇਅਰ ਇੰਡੀਆ, ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਇਨੀਸ਼ੀਏਟਿਵ, ਅਤੇ ਅਮਨ ਟਰੱਸਟ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਬੌਧ ਦੀ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ, ਲਿੰਗਕਤਾ, ਅਤੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸਮਲਿੰਗੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਫੋਬੀਏ ਬਾਰੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੰਬੰਧੀ ਮਸਲਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਧਾਰਾ 377
ਬੁਧ ਇੱਕ  ਗੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਲਿਤ ਹੈ। ਬੌਧ ਭਾਰਤੀ ਪੀਨਲ ਕੋਡ ਦੀ ਦਫ਼ਾ 377 ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਆਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਜੁਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਲੱਗੇ ਸੰਗਠਨ, 'ਵੋਆਇਸਿਜ਼ ਅਗੇਨਸਟ 377' ਦੇ ਨੋਡਲ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।       ਇਹ ਸੰਗਠਨ ਧਾਰਾ 377 ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਮਲਿੰਗੀ ਲਿੰਗਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪਰਾਧ ਕਰਾਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਵੋਆਇਸਿਜ਼ ਅਗੇਂਸਟ 377 ਨੂੰ ਅਜਿਹੀਆਂ "ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, 'ਜਿਸ ਨੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਦੀ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ।"
ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ
ਬੌਧ ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਕੰਮ ਵਿੱਚ "ਆਵਾਜ਼ ਮੂਰਤੀ ਕਲਾ"   ਅਤੇ "ਫੋਟੋ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ." ਅਤੇ "ਫੋਟੋ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ" ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ ਭਾਰਤ   ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:CS1 maint: Unrecognized language ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਲਿਤ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਖੇਮੁਖੀ
ਖੇਮੁਖੀ 64 ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 9ਵੀਂ ਅਤੇ 13ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਅਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਔਰਤ ਮਤ ਸੀ। ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਯੋਗਿਨੀ ਸ਼ਬਦ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਔਰਤ ਯੋਗੀ ਵੱਲ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ 64 ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਇੱਕ ਤੰਤਰੀ ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਪੰਥ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਖੇਮੂਖੀ ਉਹ ਦੇਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਤੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਬੁੱਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜਬਲਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਭੇਦਾਘਾਟ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ 64 ਯੋਗਿਨੀ ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਅਰਥ ਖੇ - ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਮੁਖੀ -ਮੂੰਹ ਹੈ।
ਭੇਦਾਘਾਟ ਵਿੱਚ 64 ਯੋਗਿਨੀ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ 64 ਦੇਵੀਆਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ 64 ਨੰਬਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯੋਗਿਨੀਆਂ (ਦੇਵੀ) ਦੀ ਅਸਲ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ,ਇਹ ਕਿ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਅਰਥ ਨੂੰ ਨੰਬਰ 64 ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਹੈ।
64 ਯੋਗਿਨੀਆਂ (ਦੇਵੀਆਂ) ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪੰਥ ਨੇ ਸੰਪ੍ਰਦਾਇਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਬਾਹਰਲਿਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਸੰਚਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ। 64 ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ ਕਿ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ (ਕਾਲਾ ਜਾਦੂ ਵੀ) ਦੁਆਰਾ ਉਹ ਬੇਅੰਤ ਅਲੌਕਿਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਛੱਤ ਰਹਿਤ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਹਿਲੂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਭਿਆਸ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਮਾਰਗ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Pages with unreviewed translations
ਖੇੜਾ ਸਤਿਆਗ੍ਰਹਿ 1918
ਖੇੜਾ ਸਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਮੋਹਨ ਦਾਸ ਕਰਮ ਚੰਦ ਗਾਂਧੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਦੂਜੀ ਸਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਲਹਿਰ ਸੀ ਜੋ ਕਿ, ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਖੇੜਾ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਵਿਖੇ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਬਗਾਵਤ ਸੀ। ਇਹ ਚੰਪਾਰਨ ਸਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੂਜਾ ਸਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਅੰਦੋਲਨ ਸੀ। ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨੇ ਖੇੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ। ਖੇੜਾ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਅਸਫ਼ਲਤਾ ਅਤੇ ਪਲੇਗ ਦੀ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਟੈਕਸ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੇ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਾਂਧੀਵਾਦ
ਕੋਸਤਾ ਰੀਕਾ
ਕੋਸਤਾ ਰੀਕਾ, ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਕੋਸਤਾ ਰੀਕਾ ਦਾ ਗਣਰਾਜ(Costa Rica ਜਾਂ República de Costa Rica)(ਸਪੇਨੀ 'ਚ ਮਤਲਬ "ਅਮੀਰ ਤਟ") ਮੱਧ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜਿਸਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਨਿਕਾਰਾਗੁਆ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਪਨਾਮਾ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਕੈਰੀਬਿਆਈ ਸਾਗਰ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸੂਬੇ, ਪਰਗਣੇ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
ਕੋਸਤਾ ਰੀਕਾ ਸੱਤ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਅੱਗੋਂ 81 ਪਰਗਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਕਾਰਜਭਾਰ ਮੇਅਰ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਪਰਗਣੇ ਦੇ ਲੋਕ ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮੇਅਰ ਨੂੰ ਚੁਣਦੇ ਹਨ। ਸੂਬਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕੋਈ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਪਰਗਣਿਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗੋਂ 421 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸੂਬੇ ਹਨ:
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਕਰੌਸ ਪ੍ਰੋਡਕਟ
ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
ਕਰੌਸ ਪ੍ਰੋਡਕਟ ਨੂੰ ਇਸ ਫਾਰਮੂਲੇ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਧਾਰਨਾ
ਕਰੌਸ ਪ੍ਰੋਡਕਟ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ determinant:
ਇਸ ਡਿਟ੍ਰਮੀਨੈਂਟ ਨੂੰ ਸਾਰੁੱਸ ਦੇ ਨਿਯਮ ਦੀ ਬਰਤੋ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪਤਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕੋਫੈਕਟਰ ਪ੍ਰਸਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋ ਨਾਲ ਵੀ ਪਤਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਸਾਰੁੱਸ ਨਿਯਮ ਨਿਯਮ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੈਲਦਾ ਹੈ
ਕੋਫੈਕਟਰ ਫੈਲਾਓ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ ਪਹਿਲੀ ਕਤਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੀ ਜਗਹ, ਇਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੈਲਦਾ ਹੈ
ਜੋ ਨਤੀਜਨ ਵੈਕਟਰਾਂ ਦੇ ਪੁਰਜੇ ਸਿੱਧੇ ਹੀ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
ਡਿੱਫਰੈਂਟੀਏਸ਼ਨ
ਡਿੱਫਰੈਂਸ਼ੀਅਲ ਕੈਲਕੁਲਸ ਦਾ ਗੁਣਨਫਲ ਨਿਯਮ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੋ-ਰੇਖਿਕ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਲਈ ਕਰੌਸ ਪ੍ਰੋਡਕਟ ਤੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ:
ਜਿੱਥੇ a ਅਤੇ b ਉਹ ਵੈਕਟਰ ਹਨ ਜੋ ਵਾਸਤਵਿਕ ਅਸਥਿਰਾਂਕ t ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਣਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੇਖਾਗਣਿਤ
ਸਾਧੂ ਦਇਆ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼
ਸਾਧੂ ਦਯਾ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼ (1894-1946) ਕਰਤਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਲਾਸ ਵੱਡਾ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਹਦੇ ਕਿੱਸੇ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ 'ਫ਼ਨਾਹ ਦਾ ਮਕਾਨ', 'ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਲਾਸ' ਤੇ 'ਸਪੁਤ੍ਰ ਬਿਲਾਸ' ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਵਿਕੇ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਸਾਧੂ ਦਯਾ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ ਦਾ ਜਨਮ 26 ਦਸੰਬਰ 1894 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ (ਉਦੋਂ ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ) ਦੇ ਮੋਗਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ "ਜਲਾਲਾਬਾਦ ਪੂਰਬੀ ਦੇ ਸੰਤਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪਟਵਾਰੀ ਤੋਂ ਫਾਰਸੀ,
ਕਈ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਗੁਰਮੁਖੀ, ਉਰਦੂ, ਫ਼ਾਰਸੀ, ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਬੋਧ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਚੜ੍ਹਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਾ ਕੇਵਲ ਵੇਦ, ਪੁਰਾਣ, ਅਤੇ ਸਿਮਰਤੀਆਂ ਹੀ,ਸਗੋਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਕੁਰਾਨ ਦਾ ਵੀ ਅਧਿਐਨ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਆਮ ਗੈਰ ਧਾਰਮਿਕ ਸਾਹਿਤ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪੜ੍ਹਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਲੇਠੀ ਕਿਤਾਬ ਫ਼ਨਾਹ ਦਾ ਮਕਾਨ, 1914 ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਮਗਰੋਂ ਉਸਦੀ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਰਚਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਲਾਸ 1915-16 ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਜਦੋਂ ਅਜੇ ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਸਿਰਫ 22 ਸਾਲ ਸੀ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿੰਦਗੀ ਬਿਲਾਸ, ਹੀਰ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀ ਸਾਹਿਤਕ ਕਿਰਤ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਰਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ 100 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹਾਲ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਬਿੰਬਾਵਲੀ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਕਮਾਲ ਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਪੁੱਤਰ ਬਿਲਾਸ, ਫਨਾਹ ਦਰ ਮਕਾਨ, ਇਨਕਲਾਬੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਆਦਿ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿਧ ਹਨ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦਯਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇੱਕ 'ਢਾਡੀ ਜੱਥਾ' ਬਣਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ, ਯੋਧਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਉਸਤਤ ਵਿੱਚ 'ਪ੍ਰਸੰਗ' ਲਿਖਣਾ ਅਤੇ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਕਿਤਾਬ, ਸਪੁੱਤਰ ਬਿਲਾਸ 1921 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰਦਾਰ ਕੁਲਤਾਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਨਮੂਨਾ
(ਸਾਧੂ ਦਯਾ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼ ਦੇ ‘ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਲਾਸ‘ ਵਿਚੋਂ) ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਪਿਆਰਿਆ ਵਿਚ ਦੁਨੀਆਂ, ਕਾਇਮ ਰਹੇਗਾ ਨਾਮ-ਓ-ਨਿਸ਼ਾਨ ਭਲਕੇ। ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਬਾਣੀਏ ਨੇ, ਛੱਡ ਚੱਲਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਮੁਲਤਾਨ ਭਲਕੇ। ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਕਿ ਅਤਰ-ਫ਼ਲੇਲ ਮਲੀਏ, ਹੋਣਾ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਅਸਥਾਨ ਭਲਕੇ। ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਜੇ ਇਸ ਕਲਬੂਤ ਵਿਚੋਂ, ਕੱਢ ਲੈਣ ਜਮਦੂਤ ਪਰਾਣ ਭਲਕੇ। ਪਤਾ ਰੱਬ ਕਰੀਮ ਨੂੰ ਦਯਾ ਸਿੰਘਾ, ਕਾਇਮ ਰਹੇਗਾ ਜ਼ਮੀਂ ਆਸਮਾਨ ਭਲਕੇ। ਉੱਨੀ ਸਾਲ ਵਿਚ ਊਤ ਨਾ ਸੋਚਿਆ ਤੈਂ ਸਦਾ ਨਹੀਂ ਜੇ ਹੁਸਨ ਦੀ ਝੜੀ ਰਹਿਣੀ, ਖਾ ਲੈ ਖਰਚ ਲੈ ਪੁੰਨ ਤੇ ਦਾਨ ਕਰ ਲੈ ਦੌਲਤ ਵਿਚ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਪੜੀ ਰਹਿਣੀ, ਕੋਈ ਰੋਜ਼ ਤੂੰ ਸੜਕ 'ਤੇ ਸੈਰ ਕਰ ਲੈ ਬੱਘੀ ਵਿਚ ਤਬੇਲੇ ਦੇ ਖੜ੍ਹੀ ਰਹਿਣੀ, ਆਖ਼ਰ ਉਮਰ ਦੀ ਡੋਰ ਨੇ ਟੁੱਟ ਜਾਣਾ ਗੁੱਡੀ ਸਦਾ ਨਾ ਜੱਗ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹੀ ਰਹਿਣੀ।
ਮਸਤੀਜ਼ਾਦੇ
ਕਾਸਟ ਸੰਪਾਦਨਸਤੰਬਰ 2014 ਨੂੰ ਅਰੰਭ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦਸੰਬਰ 2014 ਤੱਕ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ. [14] ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਥਾਈਲੈਂਡ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1 ਮਈ, 2015 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਸੈਂਸਰ ਬੋਰਡ ਨੇ ਲਗਭਗ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਇਸਦੀ ਯੌਨ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਰੋਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। [15] 13 ਅਗਸਤ 2015 ਨੂੰ, ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੋਰਡ ਨੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਸੈਂਸਰ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਦੇ ਦਿੱਤਾ. [16] [17] [18] ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ 29 ਜਨਵਰੀ 2016 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ. [10]
ਸਾoundਂਡਟ੍ਰੈਕ ਐਡਿਟ ਮਸਤੀਜ਼ਾਦੇ ਮੀਟ ਬਰੌਸ ਅੰਜਨ, ਅਮਾਲ ਮਲਿਕ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਰਾਜ ਆਨੰਦ ਦੁਆਰਾ ਸਾ Sਂਡਟ੍ਰੈਕ ਐਲਬਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ 29 ਦਸੰਬਰ 2015 ਸ਼ੈਲੀ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ ਸਾ soundਂਡਟ੍ਰੈਕ ਲੰਬਾਈ 20:21 ਭਾਸ਼ਾ ਹਿੰਦੀ ਲੇਬਲ ਟੀ-ਸੀਰੀਜ਼ ਮਸਤੀਜ਼ਾਦੇ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਮੀਤ ਬ੍ਰੋਸ ਅੰਜਨ, ਅਮਾਲ ਮੱਲਿਕ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਰਾਜ ਆਨੰਦ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ. ਸੰਜੋਏ ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਅੰਕ ਬਣਾਇਆ। ਬੋਲ ਕੁਮਾਰ, ਆਨੰਦ ਰਾਜ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਮਨੋਜ ਮੁਨਤਾਸ਼ਿਰ ਨੇ ਲਿਖੇ ਸਨ। Th ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਾਣਾ "ਬੇਬੀ ਡੌਲ", ਜਿਸ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ ਰਾਗਿਨੀ ਐਮਐਮਐਸ 2 ਦੇ ਸੰਨੀ ਲਿਓਨ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ. [19] ਪਹਿਲਾ ਗਾਣਾ "ਰੋਮ ਰੋਮ ਰੋਮਾਂਟਿਕ" 28 ਦਸੰਬਰ 2015 ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਟੀ-ਸੀਰੀਜ਼ ਯੂਟਿ channelਬ ਚੈਨਲ 'ਤੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ. [20] ਦੂਜਾ ਗਾਣਾ "ਹੋਰ ਨੈਚ" 6 ਜਨਵਰੀ 2016 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ. [21] ਤੀਜਾ ਗਾਣਾ "ਦੇਖੇਗਾ ਰਾਜਾ ਟ੍ਰੇਲਰ" 13 ਜਨਵਰੀ 2016 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ. [22] ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਟਾਈਟਲ ਗਾਣਾ 19 ਜਨਵਰੀ 2016 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। [23] ਗੀਤ "ਕਮੀਨਾ ਹੈ ਦਿਲ" 26 ਜਨਵਰੀ 2016 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ. [24] ਪੂਰੀ ਸੰਗੀਤ ਐਲਬਮ ਟੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਦੁਆਰਾ 29 ਦਸੰਬਰ 2015 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ. [25ਸ਼ਾਰ ਕਪੂਰ ਸੁਨੀਲ 'ਸੰਨੀ' ਕੈਲੇ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ [12] ਵੀਰ ਦਾਸ ਬਤੌਰ ਆਦਿੱਤਿਆ ਚੋਥੀਆ [12] ਸੰਨੀ ਲਿਓਨ ਬਤੌਰ ਲੀਲੀ / ਲੇਲਾ ਲੇਲੇ [12] ਸੁਰੇਸ਼ ਮੈਨਨ ਦਾਸ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਦ ਰੰਧਾਵਾ ਦੇਸ਼ਪ੍ਰੀਮੀ ਸਿੰਘ / ਦੇਸ਼ਦੋਹੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਸਰਾਣੀ ਉਰਸ਼ਿਤ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੁਸ਼ਮਿਤਾ ਮੁਖਰਜੀ ਸੀਮਾ ਲੇਲੇ ਵਜੋਂ ਵਿਵੇਕ ਵਾਸਵਾਨੀ ਜੀਤੇਲ ਠਕਰਾਲ ਟਾਈਟਲੀ ਬੂਬਨਾ ਵਜੋਂ ਟ੍ਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਲੜਕੀ ਵਜੋਂ ਵੰਦਿਤਾ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਕੁਰੁਸ਼ ਦੇਬੂ ਸ਼ੌਵਿਕ ਘੋਸ਼ ਬਰੂਨਾ ਅਬਦੁੱਲਾ ਬੰਟੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ (ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ) ਰਿਤੇਸ਼ ਦੇਸ਼ਮੁਖ (ਕੈਮਿਓ) ਮਿਲਾਪ ਜ਼ਵੇਰੀ (ਕੈਮਿਓ) [13]="false">Zee Media Bureau (8 May 2014). ਫ਼ਿਲਮ 29 ਜਨਵਰੀ 2016 ਨੂੰ ਰੀਲਿਜ਼ ਹੋਈ।
ਪਲਾਟ
ਕਹਾਣੀ ਲਿਲੀ ਲੇਲੇ ਅਤੇ ਲੈਲਾ ਲੇਲੇ (ਦੋਵੇਂ ਪਾਤਰ ਸੰਨੀ ਲਿਓਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਈ ਗਈ), ਜੁੜਵਾਂ ਭੈਣਾਂ ਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸੈਕਸ ਦੇ ਆਦੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਇਲਾਜ ਕੇਂਦਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੁਨੀਲ ਕੈਲੇ (ਤੁਸ਼ਾਰ ਕਪੂਰ) ਅਤੇ ਆਦਿੱਤਿਆ ਚੋਥੀਆ (ਵੀਰ ਦਾਸ) ਦੋ ਵਿਗਾੜੇ ਬਰੇਡ ਹਨ ਜੋ ਸੈਕਸ ਦੇ ਆਦੀ ਹਨ, ਜੁੜਵਾਂ ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੇਸ਼ਦਰੋਹੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ਪ੍ਰਮੀ (ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਾਦ ਰੰਧਾਵਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਈਆਂ) ਦੋ ਦਿੱਖ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ, ਦੇਸ਼ਪ੍ਰਮੀ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਯੋਗ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ਰੋਹੀ ਇਕਰਤ ਹੈ। ਲਿਲੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ਪ੍ਰੀਮੀ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਕਹਾਣੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮਰੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਮਜ਼ਾਕੀਆ ਹਫੜਾ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ।
ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ
ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ 1/5 ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਮਸਤੀਜ਼ਾਦੇ ਫ੍ਰੈਕਚਰਲ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ।" ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਸੰਨੀ ਲਿਓਨ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਹਾਸੇ ਹਨ।" ਹਿੰਦੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਕਹੋਗੇ?". ਡੀ ਐਨ ਏ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਸਰਿਤਾ ਏ ਤੰਵਰ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ 2 ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਸੰਨੀ ਲਿਓਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਲਈ ਦਾਵਤ, ਮਸਤੀਜ਼ਾਦੇ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਬਦਨਾਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।"
ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ
ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਕੁਲ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤੀ 38.44 ਕਰੋੜ ਹੈ।
ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ
3 ਫਰਵਰੀ, 2016 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਭੜਕਿਆ, ਜਿਸਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਹ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਹਿੰਦੂ ਨਿਆਇ ਪੀਠ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, 10 ਫਰਵਰੀ, 2016 ਨੂੰ, ਸੰਨੀ ਲਿਓਨ ਅਤੇ ਵੀਰ ਦਾਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਐਫਆਈਆਰ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ ਨਗਰ ਥਾਣੇ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਬਾਰੇ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੰਦਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੰਡੋਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸੇ ਦਿਨ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਕਮਿਸ਼ਨ (ਐਨਐਚਆਰਸੀ) ਅਤੇ ਸੈਂਟਰਲ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਫ਼ਿਲਮ ਸਰਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ (ਸੀਬੀਐਫਸੀ) ਕੋਲ ਫ਼ਿਲਮ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ' ਡਿਪਟੀ 'ਤੇ ਫੌਜ ਦੇ ਜਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਅਧਾਰਿਤ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
<div data-template-mapping="{"targetname":"Reflist"}" class="reflist columns references-column-width" style="-moz-column-width: 30em; list-style-type: decimal; min-height: 2189px;">
ਲੋਕ ਪਕਵਾਨ
= ਲੋਕ ਪਕਵਾਨ = ਮਨੁੱਖ ਇਕ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆ ਰੋਟੀ ,ਕੱਪੜਾ,ਮਕਾਨ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਲੋੜਾਂ ਹਨ। ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦਾ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਡੂੰਘਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ ਖੁਰਾਕ ਦਾ ਵਿੱਲਖਣ ਸਰੂਪ ਹੈ।ਜ਼ਿਆਦਤਰ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਕਿਰਤਕ ਭੂਗੋਲਿਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਤ ਹੈ।ਪੰਜਾਬੀ ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੁਆਦੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦਾ ਕੁਝ ਵਧੇਰੇ ਹੀ ਸ਼ੌਕ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਪਕਵਾਨ ਅਤੇ ਲੋਕ ਪਕਵਾਨ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੋਈ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਪਕਵਾਨ ਲਈ ਜਿਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ,ਲਗਪਗ ਉਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਲੋੜ ਲੋਕ ਪਕਵਾਨ ਲਈ ਵੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਪਕਵਾਨ ਵਾਂਗ ਹੀ ਲੋਕ ਪਕਵਾਨ ਵੀ ਖਾਣ ਲਈ ਹੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਪਕਵਾਨ ਵੀ ਦੂਜੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਾਂਗ ਸਮਾਜਕ ਵਿਰਸੇ ਵਿਚੋਂ ਬਣਾਉਣਾ ਸਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਲੋਕ ਪਕਵਾਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਟ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪਕਵਾਨ ਤੋਂ ਵਖਰੇਂਵਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਖਰੇਂਵਾਂ ਲੋਕ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਪਕਵਾਨ ਕਿਸੇ ਲੋਕ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਨਿਸਚਿਤ ਮਨੋਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਖਾਣ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੁਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ “ਕਿਸੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰਸਮ ਜਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਮੋਨਰਥ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਉਹ ਪਕਵਾਨ ਜਿਹੜਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰਵਾਇਤੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੋਕ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।ਲੋਕ ਪਕਵਾਨ ਅਖਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।
1 ਦੀਵਾਲੀ ਦੀਆਂ ਮੱਠੀਆਂ
ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਭਾਵੇਂ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੀ ਮਿਠਾਈ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆ ਗਈ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਦੀਵਾਲੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ‘ਮੱਠੀਆਂ’ ਕਾਰਨ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਆਟੇ ਵਿਚ ਗੁੜ ਘੋਲ ਕੇ,ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਖ਼ਤ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਗੁੰਨ ਕੇ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਮੱਠੀਆਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।ਆਟੇ ਨੂੰ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦਾ ਤੇਲ ਲਗਾ ਕੇ ਉਸ ਵਿਚ ਨਰਮਾਈ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੱਠੀ ਨੂੰ ਨਰਮ ਖਸਤਾ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਰੱਖਣ ਲਈ ‘ਮੋਨ’ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੱਠੀ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਗੋਲ, ਤਿਕੋਨੀ, ਆਇਤਾਕਾਰ ਜਾਂ ਚੌਰਸ ਵੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੱਠੀ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੇ ਤੇਲ ਵਿਚ ਪਕਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਪਕਵਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਮੱਠੀ ਹਲਵਾਈ ਦੀ ਬਣਾਈ ਮੱਠੀ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੀ ਰੰਗਤ ਤੇ ਸੁਆਦ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
2 ਗੁੱਗੇ ਦੀਆਂ ਸੇਵੀਆਂ
ਸੇਵੀਆਂ ਲਈ ਆਟੇ ਨੂੰ “ਕਪੜਛਾਣ” ਕਰਕੇ ਮੈਦਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੇਵੀਆਂ ਦਾ ਆਟਾ ਸਖ਼ਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸੇਵੀਆਂ ਵੱਟਣ ਸਮੇਂ ਆਸਾਨੀ ਰਹੇ। ਸੇਵੀਆਂ ਗੁੱਗਾ ਨੌਮੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਟੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੇਵੀਆਂ ਥਿੰਦੀ ਚਾਟੀ ਜਾਂ ਥਿੰਦੇ ਘੜੇ ਨੂੰ ਮੂਧਾ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸ ਉਪਰ ਵੱਟਦੇ ਸਨ। ਸੇਵੀਆਂ ਨੂੰ ਧੁੱਪੇ ਸੁਕਾਉਣ ਲਈ ਕਰੀਰ ਦੀਆਂ ਝਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਝਿੰਗਾਂ ਦੇ ਪੱਤੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਗੁੱਗਾ ਨੌਵੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਗੁੱਗਾ ਮਾੜੀ ਵਿਖੇ ਗੁੜ ਵਿਚ ਰਿੰਨੀਆਂ ਸੇਵੀਆਂ ਭੇਟ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਸ ਦਿਨ ਸੇਵੀਆਂ ਧਰੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਦਿਨ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਚਾਅ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਖੱਟਣ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਖੱਟ ਲਿਆਇਆ ?
ਖੱਟ ਕੇ ਲਿਆਇਆ ਘਾਹ।
ਜੱਟ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਚਾਅ।
3.ਖੀਰ,ਕੜਾਹ,ਪੂੜੇ
ਖੀਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਗਮ ਤੇ ਸਵੀਟ ਡਿਸ਼ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਯੋਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਸਾਵਣ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਖੀਰ  ਦਾ ਉਚੇਚਾ ਮਹੱਤਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਖੀਰ ਦੁੱਧ, ਚਾਵਲ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਦੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਵਡੇਰੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਰੱਖੀ ਥੀਆਈ ਖੀਰ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਲੋਕ ਪਕਵਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਸ ਦਾ ਖੀਰ ਰੂਪ ਹੀ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਚਲਿੱਤ ਹੈ। ਕੜਾਹ-ਪਹਿਲਾ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦ ਬਰਾਤਾਂ ਲਈ  ਮਠਿਆਇ ਕੜਾਹ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਕੜਾਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਗੁੜ ਤੇ ਦੇਸੀ ਘਿਉ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕੜਾਹ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਘਿਉ, ਕਣਕ ਦਾ ਆਟਾ ਤੇ ਗੁੜ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਕੋ ਜਿਨ੍ਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪ੍ਰਾਹੁਣਿਆਂ ਦੀ ਆਓ ਭਗਤ ਕੜਾਹ ਦੇ ਨਾਲ ਖੀਰ ਪੂੜੇ ਬਣਾ ਕੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਪੂੜੇ- ਪੂੜੇ ਗੁੜ ਵਾਲੇ ਆਟੇ ਤੋ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੂੜੇ ਲਈ ਸਾਧਾਰਨ ਕਿਸਮ ਦੇ ਆਟੇ ਵਿਚ ਗੁੜ ਘੋਲ ਕੇ ਆਟੇ ਦਾ ਘੋਲੂਆ ਜਿਹਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਵੇ ਉੱਤੇ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੇ ਤੇਲ ਦਾ ਪੋਚਾ ਦੇ ਕੇ ਘੋਲਿਆ ਹੋਇਆ ਆਟਾ ਕਿਸੇ ਕੋਲੀ ਜਾਂ ਛੋਟੇ ਬਰਤਨ ਨਾਲ ਤਵੇ ਉਤੇ ਪਲਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖੁਰਚਣੇ ਨਾਲ ਪੂੜੇ ਨੂੰ ਪਲਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖੁਰਚਣੇ ਨਾਲ ਪੂੜੇ ਨੂੰ ਤਵੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਰਾੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੋਟੀ ਵਾਂਗ ਸਿੱਧੇ ਅੱਗ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੂੜੇ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਰੋਟੀ ਵਰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੂੜੇ ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਪਕਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੂੜੇ ਮਾਤਾ ਰਾਣੀ ਦੇ ਥੰਮ ਲਆਉਣ ਸਮੇਂ ਵੀ ਪਕਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
4 ਮਹਾਂਬੀਰ ਦੀ ਮੰਨੀ
ਮੰਗਲਵਾਰ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਹਨੂਮਾਨ ਦੀ ਸੁਖਣਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮੋਟੇ ਆਕਾਰ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਰੋਟੀ ਪਕਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸਾਂਝੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਰੱਖੀ ਲੱਕੜੀ ਜਾਂ ਪਥੱਰ ਦੀ ਹਨੂਮਾਨ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਭੋਗ ਲਗਵਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧੂਪ ਦੇ ਕੇ ਅਗਨਿ ਵਿਚ ਮੰਨੀ ਦੇ ਛਿੱਟਾ ਦੇ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਮਿੱਠੀ ਰੋਟੀ ਦਾ ਭੋਗ ਲਗਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ  ਉਪਰੰਤ ਪੱਸਾਦਿ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮੰਨੀ ਦੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਟੁਕੜੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਥੇ ਹਨੂਮਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਥੇ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਡੰਗਰ, ਪਸ਼ੂ ਤੇ ਪੁਰਸ਼ ਸਲਾਮਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਹੈਦਰ ਸ਼ੇਖ ਦਾ ਰੋਟ- ਮੁਸਲਮਾਨ ਫ਼ਕੀਰ ਹੈਦਰ ਸ਼ੇਖ ਦਾ ਰੋਟ ਵੀ ਲੋਕ ਸੁਖਣਾ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ‘ਰੋਟ’ ਰੋਟੀ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇ ਮੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਖੁੱਲੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਪਾਥੀਆਂ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਭੋਗ ਲਗਵਾਉਣ ਉਪੰਰਤ ਨੂੰ ਭੋਗ ਸਰਧਾਲੂਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੋਟ ਸੁਖਣ ਨਾਲ ਮਨੋ ਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
“ਜੇ ਕੁੜੀਏ ਤੇਰਾ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ
ਤੇਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇ ਕੰਮ ਲੋਟ ਕੁੜੇ ”
5 ਮੋਠ ਬਾਜਰੇ ਦੀ ਖਿਚੜੀ
ਮੋਠ ਤੇ ਬਾਜਰਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਲਵੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਹਨ ਮੋਠ ਬਾਜਰੇ ਦੀ ਖਿਚੜੀ ਕਗਰੀ ਤੇ ਸੁਆਦਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੋਠਾਂ ਦੀ ਤਾਸੀਰ ਗਰਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੋਠ ਅਤੇ ਬਾਜਰਾ ਵਾਲੇ ਸ਼ਖਸ਼ ਨੂੰ ਠੰਡ ਲੱਗਣ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੀ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਦੁਪਹਿਰੇ ਹੀ ਤੌੜੀ ਵਿਚ ਮੋਠ ਬਾਜਰੇ ਦੀ ਖਿਚੜੀ ਰੱਖ ਦਿੰਦੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਖੱਟੀ ਲੱਸੀ, ਘਿਉ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਪਾ ਕੇ ਉਹ ਖਾ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਗੀਤ ਹੈ-
“ਬਾਜਰੀ ਕਹੇ ਮੈਂ ਬੜਾ ਅਲਬੇਲਾ ਦੋ ਮੂਸਲ ਸੇ ਲੜੂੰ ਅਕੇਲਾ ਜੇ ਮੇਰੀ ਨਾਜੂ ਖੀਚੜ ਖਾਏ ਫੂਲ ਫਾਲ ਕੋਠੀ ਹੋ ਜਾਵੇ।”
6 ਭੁੱਗਾ
ਭੁੱਗਾ ਤਿਲਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁੜ ਤੇ ਤਿਲ ਕੁੱਟ ਬਣਾਈ ਚੂਰੀ ਜਿਹੀ ਭੁੱਗਾ ਅਖਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਭੁੱਗੇ ਦੀਆਂ ਪਿੰਨੀਆਂ ਵੀ ਤਿਆਰ ਹੋਈਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਚ ਖੋਇਆ, ਚਾਵਲ ਦਾ ਆਟਾ ਆਦਿ ਮਿਲਾ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭੁੱਗਾ ਕੱਕਰੀ ਸਿਆਲ ਦੀ ਰੁੱਤੇ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
7 ਹੋਲਾਂ
ਅੱਜ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨਾ ਹੋਲਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਹੋਲਾਂ ਬਣੀਆ ਦੇਖੀਆ ਹੋਣਗੀਆ? ਘਾਹ ਫੂਸ, ਛਿਟੀਆਂ ਦੀ ਅੱਗਾਂ ਤੇ ਛੋਲਿਆਂ ਦੇ ਛੋਲੂਏ ਵਾਲੇ ਬੂਟਿਆਂ ਨੂੰ ਰੱਖ ਕੇ, ਭੁੰਨੇ ਗਏ ਛੋਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਰਹੀਆ ਟਾਂਟਾ ਨੂੰ ਹੋਲਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
“ਕਿਹੜੇ ਯਾਰ ਨੇ ਚਬਾਈਆਂ ਹੋਲਾ ਬੁੱਲੀਆ ਨੂੰ ਸੁਆਹ ਲੱਗਗੀ।”
8 ਬਾਜਰੇ ਜਾਂ ਕਣਕ ਦੀ ਬਕਲੀਆਂ
ਬਾਜਰਾ ਜਾਂ ਕਣਕ ਉਬਾਲ ਕੇ ਵਿਚ ਗੁੜ ਜਾਂ ਸ਼ੱਕਰ ਪਾ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਗੀਤਾਂ ਸਮੇਂ ਆਈਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਹੈ।
9 ਪਰੋਸਾ / ਗਦੌੜਾ / ਸ਼ੀਰਨੀ
ਜਦੋਂ ਵਿਆਹ ਦੇ ਸਮੇਂ ਰਿੰਨੇ ਫਿੱਕੇ ਚਾਵਲ ਵੰਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਸ਼ੱਕਰ ਦਾ ਛਿੱਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਰੋਸਾ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਇਸਤਰੀ ਪੁਰਸ਼ ਦੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਭੋਗਣ ਤੇ ਦੇਹਾਂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਅੰਤਮ ਅਰਦਾਸ   ਉਪਰੰਤ ਲੱਡੂ, ਜਲੇਬੀਆਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਦਾਰਥਾਂ ਜੀਅ ਪਤੇ ਵੰਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਗਦੌੜਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਵਿਆਹ ਉਪੰਰਤ ਮਿਠਾਈ ਗਲੀ ਗੁਆਂਢ ਜਾਂ ਸਰੀਕੇ ਕਬੀਲੇ ਵਿਚ ਵੰਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਸ਼ੀਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
10 ਭੂਤ ਪਿੰਨੇ
ਲੋਕ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੀ ਇਸ ਲੜੀ ਵਿਚ ਪੰਜਾਰੀ ਸੂਤ ਜਾਂ ਸ਼ੱਕਰ ਦੇ ਲੱਡੂ, ਪਲਾਅ, ਜੱਗ ਦੇ ਚੌਲ, ਲੋਹੜੀ ਦੇ ਗੱਚਕ, ਮਰੂੰਡੇ, ਪਾਣੀ ਹੱਥੀ ਰੋਟੀ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦਾ ਸਾਗ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਉਹ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਪਕਵਾਨ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਰਵਾਇਤੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੋਕ-ਭਾਵਨਾ ਕਿਸੇ ਮਨੋਰਥ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਾਰਨ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਲੋਕ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕ ਵਿਧੀ ਨਾਲ  ਤਿਆਰ ਹੋਏ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਹੀ ਲੋਕ ਪਕਵਾਨ ਮੰਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
11 ਗੋਈ
ਗੋਈ ਜਾਂ 'ਲਾਵਸੀ' ਕੜਾਹ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਦੀ ਹੀ ਵੰਨਗੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਚੀਨੀ ਜਾਂ ਗੁੜ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕੜਾਹ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਵਨਾ ਜੁੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬਿਮਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਵੀ ਖਾਣ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ
ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ
ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਰਹੀ ਹੈ। 19ਵੀਂ ਅਤੇ 20 ਵੀਂ ਸਾਡੀ ਦੌਰਾਨ ਯੂਰਪ, ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਤਾਕਤਾਂ ਦੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ 5 ਤੋਂ 14 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹ ਬੱਚੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘਰਾਂ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਘਰੇਲੂ ਉਦਯੋਗਾਂ, ਕਾਰਖਾਨਿਆਂ, ਖਾਣਾਂ ਅਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵੰਡਣ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਤਾਂ ਰਾਤ ਦੀਆਂ ਪਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ 12 ਘੰਟੇ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਘਰੇਲੂ ਆਮਦਨ ਵਧਣ, ਸਕੂਲਾਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਅਤੇ ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਬਣਨ ਨਾਲ ਮਜਦੂਰੀ ਵਿੱਚ  ਬਾਲ ਮਜਦੂਰੀ ਦੀ ਦਰ ਹੇਠਾਂ ਆ ਗਈ।
ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਗਰੀਬ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 4 ਵਿਚੋਂ 1 ਬੱਚਾ ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਤੇ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ  ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 29% ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 2017 ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ (ਮਾਲੀ, ਬੇਨਿਨ, ਚਾਡ, ਗੁਇਨੇਆ-ਬਿੱਸਾਉ) ਵਿੱਚ 5-14 ਸਾਲਾਂ ਦੇ 50 % ਬੱਚੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਬਹੁ ਗਿਣਤੀ ਦਿਹਾਤੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਅਤੇ ਘੱਟ ਵਿਕਸਿਤ ਸ਼ਹਿਰੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਬੱਚੇ ਕਾਰਖਾਨਿਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਤੇ ਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਸਕੂਲਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਨੂੰ ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਕਾਰਣ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ਤੇ ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਵਿੱਚ 1960 ਤੋਂ 2003 ਤਕ 25% ਤੋਂ 10% ਤਕ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ।. ਪਰ ਯੂਨਿਸੇਫ਼  ਅਤੇ ਆਈ ਐਲ ਓ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਕੁਲ ਗਿਣਤੀ ਕਾਫੀ ਜਿਆਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਦਾਜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸਾਲ 2013 ਵਿੱਚ  5 ਤੋਂ 17 ਸਾਲ ਉਮਰ ਵਰਗ ਦੇ 168 ਮਿਲੀਅਨ ਬੱਚੇ ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
thumb|ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰ, ਮਕੋਣ, ਜਾਰਜੀਆ, 1909
ਪੂਰਵ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ
ਪੂਰਵ ਉਦਯੋਗਿਕ ਆਰਥਿਕਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਅੰਤਰੀਵ ਅੰਗ ਸੀ। ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ "ਬਚਪਨ" ਤੋਂ ਭਾਵ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ, ਉਸ ਤਰਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਬੱਚੇ ਜਦੋਂ ਸੁਭਾਵਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਝ  ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਤਾਂ ਸ਼ਿਕਾਰ,ਖੇਤੀ, ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ ਵਿੱਚ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ 13 ਸਾਲ ਦਾ ਬੱਚਾ ਬਾਲਗ਼ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਬਾਲਗ਼ਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
ਪੂਰਵ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਮਹਤੱਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਅਤੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਜਿਉਣ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਪੂਰਵ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸਮਾਜਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਅਤੇ ਜਿਉਣ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਉਮਰ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਣ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹ ਉਤਪਾਦਕ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਹੜੇ ਵਧੇਰੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੋਣ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਭਲੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਹੋਣ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਲੰਮਾ ਚੱਲ ਸਕੇ। ਪੂਰਵ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਜਾਣ ਦੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ  ਲੋੜ ਸੀ। ਖਾਸਕਰ ਉਹਨਾਂ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੇ ਸਾਖਰ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਪੂਰਵ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਬੱਚੇ ਸਿੱਧੀ ਅਗਵਾਈ ਨਾਲ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਬਾਲਗ਼ ਜਾਂ ਬਾਲਗ਼ਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਹਾਸਿਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਸਨ।
ਸਨਅਤੀ ਇਨਕਲਾਬ
thumb|ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ 12 ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਰਾਤ ਦੀ ਸ਼ਿਫਟ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ (1908) thumb|ਵੀਹਵੀਂ ਸਾਡੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਨ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦੀ ਗਵਾਹ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਨਿਊ ਯੋਰਕ 1912 ਦੀ ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਹੈ। thumb|ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਘਰ ਆਧਾਰਿਤ ਪੁਰਜੇ ਮੇਲਣ ਦੀ ਇਕਾਈ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ right|thumb|ਦੋ ਕੁੜੀਆਂ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਖੇ " ਮਜ਼ਦੂਰ ਦਿਵਸ ਪਰੇਡ " ਮੌਕੇ ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਬਾਲ ਗੁਲਾਮੀ ਕਹਿ ਕੇ ਇਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, 1909 ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿੱਚ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਸਨਅਤੀ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੇ ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ। ਬਰਮਿੰਘਮ, ਮਾਨਚੇਸਟਰ,ਲੀਵਰਪੂਲ ਵਰਗੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦਾ ਛੋਟੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋਣ ਨਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਆਇਆ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਨਾਲ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਵਸੇਬੇ ਲਈ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਏ। ਇਹੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਥੋੜ੍ਹੇ ਬਹੁਤੇ ਫ਼ਰਕ ਨਾਲ ਹੋਰਨਾਂ ਉਦਯੋਗਿਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀਂ ਦੁਹਰਾਈ ਗਈ।
" ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੌਰ " ਇਸ ਲਈ ਬੜਾ ਬਦਨਾਮ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੇ ਉਹ ਹਾਲਾਤ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਦੇ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਕਾਰਖਾਨਿਆਂ ਅਤੇ ਖਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਲੰਮੀਆਂ ਸ਼ਿਫਟਾਂ ਵਿੱਚ ਖਤਰਨਾਕ ਅਤੇ ਮਾਰੂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕੋਲੇ ਦੀਆਂ ਖਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਭੀੜੀਆਂ ਅਤੇ ਡੂੰਘੀਆਂ ਸੁਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਹੜੀਆਂ ਬਾਲਗ਼ਾਂ ਲਈ ਤੰਗ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਬੱਚੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੰਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਸੜਕਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ, ਬੂਟ ਪਾਲਿਸ਼, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਸਤੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੇਚਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਬੱਚੇ ਘਰੇਲੂ ਨੌਕਰ ਅਤੇ ਭਵਨ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇੱਕ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਹੀ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵੇਲੇ 1,20,000 ਘਰੇਲੂ ਨੌਕਰ ਸਨ। ਕੰਮ ਦੇ ਘੰਟੇ ਜਿਆਦਾ ਸਨ। ਭਵਨ ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਕੰਮ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ 64 ਘੰਟੇ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ 52 ਘੰਟੇ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂਕਿ ਘਰੇਲੂ ਨੌਕਰ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ 80 ਘੰਟੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਸਨਅਤੀ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਤੰਗੀ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਨੇ ਮਹਤੱਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕੀਤੀ। ਗਰੀਬਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਇਹ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣਗੇ। 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰ ਕਿਸੇ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬਾਲਗ਼ ਤੋਂ ਮੋਹਤਾਜ ਸਨ ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਕਰਕੇ ਮੌਤ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੀ ਦਿਸਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। 1788 ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਸਕੌਟਲੈਂਡ ਵਿੱਚ 143 ਪਾਣੀ ਵਾਲਿਆਂ ਰੂੰ ਮਿੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਤਿਹਾਈ ਮਜ਼ਦੂਰ ਬੱਚੇ ਸਨ। ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵੇਸ਼ਵਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੇਖਕ ਚਾਰਲਸ ਡਿਕਨਸ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬੂਟ ਪਾਲਿਸ਼ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਫੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਕਰਜ਼ੇਦਾਰ ਦੀ ਕੈਦ ਵਿੱਚ ਸੀ।
ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸੀ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਪੁਰਸ਼ ਬਾਲਗ਼ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਦਾ 10 ਤੋਂ 20 ਫ਼ੀਸਦ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਜੋ ਕਿ ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦਾ ਬੇਬਾਕ ਵਿਰੋਧੀ ਸੀ, ਨੇ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ " ਇਹ ਖ਼ੂਨ ਚੂਸਣ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਜ਼ਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਖ਼ੂਨ ਵੀ।" ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਪੂੰਜੀ ਵੀ  " ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਖ਼ੂਨ ਦੀ ਪੂੰਜੀ " ਹੈ।
20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ
20ਵੀਂ ਸਾਡੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੜਕੇ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸਨਅਤ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।ਹੁਣ ਵਾਲੀ ਤਕਨੀਕ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਬਣਾਉਣਾ ਔਖਾ ਤੇ ਖਤਰਨਾਕ ਕੰਮ ਸੀ। ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ 3133 ਡਿਗਰੀ ਫਾਰਨਹਾਈਟ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਪਿਘਲਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਮੁੰਡੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਉਹ ਇਹ ਗਰਮੀ ਵੀ ਸਹਾਰਦੇ ਸਨ। ਜਿਸ ਨਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ, ਫੇਫੜਿਆਂ, ਗਰਮੀ ਲੱਗਣ, ਜ਼ਖਮ ਹੋਣ ਅਤੇ ਮੱਚ ਜਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਅਲਾਮਤਾਂ ਦੱਬ ਲੈਂਦਿਆਂ ਸਨ। ਕਿਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪੀਸ ਰੇਟ ਤੇ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ,ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਉਦਪਾਦਨ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਘੰਟਿਆਂ ਤਾਈਂ ਬਿਨਾ ਰੁਕੇ ਜਾਂ ਆਰਾਮ ਕੀਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਬਹੁਤੇ ਫੇਕਟਰੀ ਮਾਲਕ 16 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਤੇ ਰੱਖਣ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।
ਇਕ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਸਨ 1900 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਨ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ 15 ਸਾਲ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੇ 1.7 ਮਿਲੀਅਨ ਬੱਚੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ।
1810 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਉਮਰ ਵਰਗ ਦੇ 2 ਮਿਲੀਅਨ ਬੱਚੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਘਰੇਲੂ ਉਦਯੋਗ
20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੀਆਂ ਫ਼ੈਕਟਰੀਆਂ ਅਤੇ ਖਾਣਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਨ ਜਿੱਥੇ ਬੱਚੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ।ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਘਰ ਆਧਾਰਿਤ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੱਚੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਜੋ ਲੋਕ ਸੁਧਾਰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਕਾਰਖਾਨਿਆਂ ਦੀ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦਾ ਕੋਈ ਨਿਯਮ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਰੀਬਾਂ ਦਾ ਕਲਿਆਣ ਰਾਜ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦੇ ਨਿਯਮ ਬਣਨ ਨਾਲ ਕੰਮ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਕਾਰਖਾਨਿਆਂ ਤੋਂ ਨਿੱਕਲ ਕੇ ਬਾਹਰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਘਰ ਦੀਆਂ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਿਭਾਉਂਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਵੀ ਆਮਦਨ ਖੱਟ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ।
ਘਰ ਆਧਾਰਤ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਸਾਲ ਭਰ ਚਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਪਰਿਵਾਰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਆਮਦਨ ਦੇ ਸਰੋਤ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ।
ਮੁੱਢਲੇ ਕਾਰਨ
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਿਰਤ ਸੰਗਠਨ (ਆਈ ਐਲ ਓ) ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਰਨ ਗਰੀਬੀ ਹੈ । ਚਾਹੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਤੋਂ  ਘੱਟ ਹੀ ਆਮਦਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਗਰੀਬੀ ਦੇ ਭੰਨੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਘਰ ਦੀ ਕੁਲ ਆਮਦਨ ਦਾ 25 ਤੋਂ 40 ਫ਼ੀਸਦ ਤਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਅਧਿਐਨ ਕਰਤਾ ਤੇ ਮਾਹਿਰ ਵੀ ਇਸੇ ਨਤੀਜ਼ੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ।
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਿਰਤ ਸੰਗਠਨ (ਆਈ ਐਲ ਓ) ਅਨੁਸਾਰ ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਗੁਣਵੱਤਾਯੋਗ ਸਦਿਖਕਹਿਆ ਦੀ ਘਾਟ ਵਰਗੇ ਸਾਰਥਕ ਬਦਲਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਇੱਕ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੁੱਖ ਤੱਤ ਹੈ ਜੋ ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਖਤਰਨਾਕ ਮਜ਼ਦੂਰ ਬਣਨ ਵੱਲ ਧੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬੱਚੇ ਇਸ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜਿਹੜੇ ਸਮਾਜਾਂ, ਖਾਸਕਰ ਦਿਹਾਤੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ 60 ਤੋਂ 70 ਫ਼ੀਸਦ ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰ ਹਨ ਉਹ ਇਲਾਕੇ ਜਾਂ ਫ਼ਿਰਕੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਕੋਲ ਸਕੂਲਾਂ ਦੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਸਹੂਲਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਸਕੂਲ ਉਪਲਬਧ ਹਨ, ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹਨ ਜਾਂ ਤਾਂ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹ ਸਕਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਸਕੂਲਾਂ ਦਾ ਮਿਆਰ ਏਨਾ ਘਟੀਆ ਹੈ ਕਿ ਮਾਪੇ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭੇਜਣ ਦਾ ਅਸਲੋਂ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਹੈ। thumb|ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਕੁੜੀ ਖੱਡੀ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੋਈ।  ਮੋਰੱਕੋ, ਮਈ 2008
ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਾਰਨ
ਜਦੋਂ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਆਮ ਸੀ ਜਾਂ ਹੁਣ ਵੀ ਜਿਹੜੇ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਚਲਨ ਹੈ, ਉਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਤਰਕ, ਮੁੱਲ ਵਿਧਾਨ ਇਸ ਨੂੰ ਸਹੀ ਠਹਿਰਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਹੌਸਲਾ ਅਫਜਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਵਿਚਾਰ ਵੀ ਹਨ ਕਿ ਬੱਚੇ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਅਤੇ ਕੌਸ਼ਲ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਕੰਮ ਚੰਗੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ। ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਘਰੇਲੂ ਪੱਧਰ ਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਚਲਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਗ਼ੈਰਰਸਮੀ ਆਰਥਿਕਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਉਥੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਕਦਮ ਤੇ ਚੱਲਣ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਰੰਪਰਾ ਵੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਫਿਰ ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਬਿਲਕੁਲ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਉਸ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਸਿੱਖਣ, ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਦਾ ਜ਼ਰੀਆ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਵੇਂ ਹੀ ਕੁਝ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਘੱਟ ਮਹੱਤਵ ਰਖਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਰਸਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਉਥੇ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਘਰੇਲੂ ਕੰਮਾਂ ਆਦਿ ਵਰਗੇ ਸੇਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਾਖਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। thumb|ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਿੱਤਾ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਦੇ 70% ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਪਰ ਵਿਏਤਨਾਮ ਦੇ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰ
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਚਪਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲ ਅਧਿਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ
ਗੋਪਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗੋਖਲੇ
ਗੋਪਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗੋਖਲੇ (9 ਮਈ 1866 - 19 ਫਰਵਰੀ 1915) ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ, ਸਮਾਜਸੇਵੀ, ਚਿੰਤਕ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰਕ ਸਨ। ਮਹਾਦੇਵ ਗੋਵਿੰਦ ਰਾਨਾਡੇ ਦੇ ਚੇਲੇ ਗੋਪਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗੋਖਲੇ ਨੂੰ ਵਿੱਤੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਅਦੁੱਤੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰਪੂਰਵਕ ਬਹਿਸ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਸਦਕਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਗਲੈਡਸਟੋਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਰਮਪੰਥੀ ਸਨ। ਚਰਿੱਤਰ ਉਸਾਰੀ ਦੀ ਲੋੜ ਬਾਰੇ ਪੂਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ 1905 ਵਿੱਚ ਸਰਵੈਂਟਸ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਤਾਂਕਿ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਬਲਿਕ ਜੀਵਨ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਸਿੱਖਿਆ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਲੋੜ ਹੈ। ਸਵਰਾਜ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਔਸਤ ਚਰਿਤਰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਰਾਜਨੀਤਕ ਗੁਰੂ ਮੰਨਦੇ ਸਨ।
ਕਾਨਯੇ ਵੈਸਟ
ਕਾਨਯੇ ਓਮਾਰੀ ਵੈਸਟ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Kanye Omari West) ( /<span title="/ˈ/ primary stress follows">ˈ k <span title="/ɑː/ 'a' in 'father'">ɑː n <span title="/j/ 'y' in 'yes'">j <span title="/eɪ/ long 'a' in 'base'">eɪ /   ; ਜਨਮ 8 ਜੂਨ, 1977) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਹਿਪ ਹੋਪ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਕਲਾਕਾਰ, ਗੀਤਕਾਰ, ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ, ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮੰਨੇ-ਪ੍ਰਮੰਨੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1977
ਇੰਨਫਾਨਤੇ ਡੋਨ ਲੂਇਸ ਮਹਲ
ਇੰਨਫਾਨਤੇ ਡੋਨ ਲੂਇਸ ਮਹਲ (ਸਪੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ: Palacio del Infante don Luis) ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਬੋਦੀਆਲਾ ਦੇਲ ਮੋਨਤੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਗਿਰਜਾਘਰ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 1974ਈ. ਵਿੱਚ ਬਿਏਨ ਦੇ ਇੰਤਰੇਸ ਕੁਲਤੂਰਲ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਲਿਊਸ ਐਚ ਮਾਰਗਨ
ਲਿਊਸ ਐਚ ਮਾਰਗਨ (21 ਨਵੰਬਰ 1818 – 17 ਦਸੰਬਰ 1881) ਇੱਕ ਮੋਢੀ ਅਮਰੀਕੀ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ।
ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ
1881 ਵਿੱਚ, ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਨੇ ਮਾਰਗਨ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਯੂਰਪੀ ਚਿੰਤਨ ਤੇ ਮਾਰਗਨ ਦਾ ਮਰਨਉੱਪਰੰਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਫਰੈਡਰਿਕ ਐਂਗਲਜ਼ ਨੇ ਵੀ ਮਾਰਗਨ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਰਚਨਾ ਪੜ੍ਹੀ। ਮਾਰਕਸ ਮਾਰਗਨ ਦੇ ਕੰਮ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਮੁਕੰਮਲ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ, ਪਰ ਐਂਗਲਜ਼ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਸਮਾਜਿਕ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਪਦਾਰਥਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਬਾਰੇ ਮੋਰਗਨ ਦੇ ਕੰਮ ਨੇ ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼ ਦੀ ਲਿਖੀ ਅਤੇ 1884 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇਤਹਾਸਕ ਪਦਾਰਥਵਾਦ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਟੱਬਰ, ਨਿਜੀ ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਨੂੰ ਤਕੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ।
ਬਲੂਮਫ਼ੀਲਡ ਰੋਡ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ
ਜਾਤਪਾਤ ਦਾ ਬੀਜ ਨਾਸ਼
ਜਾਤਪਾਤ ਦਾ ਬੀਜ ਨਾਸ਼ 1936 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ, ਛੂਆਛਾਤ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਲੜਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਬੀ ਆਰ ਅੰਬੇਦਕਰ ਦਾ ਭਾਸ਼ਣ ਹੈ। ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਸੁਧਾਰਵਾਦੀ ਗਰੁੱਪ, ਜਾਤ ਪਾਤ ਤੋੜਕ ਮੰਡਲ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਤੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਭਾਸ਼ਣ ਵਜੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹਿੰਦੂ ਸਮਾਜ ਤੇ ਜਾਤ ਪਾਤ ਦੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ। ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਅਗਾਊਂ ਮਿਲਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕਾਨਫਰੰਸ ਨੂੰ ਮੁਖਾਤਿਬ ਕਰਨ ਲਈ ਆਇਆ ਸੱਦਾ ਤਕਰੀਰ ਦੀ "ਅਸਹਿ" ਸਮੱਗਰੀ ਕਰਕੇ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਈ 1936 ਵਿੱਚ ਅੰਬੇਦਕਰ ਨੇ ਇਸ ਭਾਸ਼ਣ ਦੀਆਂ 1500 ਕਾਪੀਆਂ ਸਵੈ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੀਆਂ।
12 ਦਸੰਬਰ 1935 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਨੂੰ, ਲਾਹੌਰ ਅਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਵਿਰੋਧੀ ਸੰਗਠਨ, ਜਾਤ ਪਾਤ ਤੋੜਕ ਮੰਡਲ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਨੇ ਬੀ ਆਰ ਅੰਬੇਦਕਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਾਤੀ ਸਿਸਟਮ ਬਾਰੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ 1936 ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਣ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਅੰਬੇਦਕਰ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਜਾਤਪਾਤ ਦਾ ਬੀਜ ਨਾਸ਼" ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਇੱਕ ਲੇਖ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਪਰਬੰਧਕਾਂ ਨੂੰ ਛਾਪਣ ਲਈ ਅਤੇ ਵੰਡਣ ਲਈ ਪੇਸ਼ਗੀ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਆਯੋਜਕਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਇਸਦੇ ਕੁਝ ਭਾਗ ਹਿੰਦੂਮੱਤ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸਨ। ਭਾਸ਼ਣ ਦੇ ਇਹ ਅੰਸ਼ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ ਤੇ ਅਤੇ ਅੰਬੇਦਕਰ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਿ ਉਹ "ਇੱਕ ਕੌਮਾ ਵੀ ਤਬਦੀਲ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ" ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸੱਦਾਪੱਤਰ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਭਾਸ਼ਣ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬਚੇ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ 15 ਮਈ 1936 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਖ਼ਰਚ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ।
ਅਨੁਵਾਦ
Annihilation of Caste ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਤਮਿਲ ਵਿੱਚ ਪੇਰਿਯਾਰ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1937 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ।  ਇਸਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਤਾਮਿਲ ਮੈਗਜ਼ੀਨ Kudi Arasu ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੀ ਆਰ ਅੰਬੇਡਕਰ
ਖ਼ਦੀਜਾ ਤੁਲ ਕੁਬਰਾ
ਖ਼ਦੀਜਾ ਤੁਲ ਕੁਬਰਾ ( খাদিজা তুল কুবরা ) (ਜਨਮ: 30 ਜਨਵਰੀ 1995, ਬੋਗਰਾ ) ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਲਈ ਖੇਡਦੀ ਹੈ।  ਉਹ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੀ ਆਫਬ੍ਰੇਕ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਹੈ। ਅਕਤੂਬਰ 2018 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮਹਿਲਾ ਟੀਮ ਵਿਰੁੱਧ, ਉਹ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਟੀਮ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਬਣ ਗਈ ਜਿਸ ਨੇ ਡਬਲਯੂ.ਓ.ਡੀ.ਆਈ. ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ ਸਨ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ
ਕੁਬਰਾ ਦਾ ਜਨਮ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਬੋਗਰਾ ਵਿਖੇ 30 ਜਨਵਰੀ 1995 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਮੈਚ ਕਰੀਅਰ
ਕੁਬਰਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵਨਡੇ ਕਰੀਅਰ 26 ਨਵੰਬਰ, 2011 ਨੂੰ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਖਿਲਾਫ਼ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 5 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2018 ਵਿੱਚ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ।
ਟੀ-20 ਆਈ. ਕਰੀਅਰ
ਕੁਬਰਾ ਨੇ 28 ਅਗਸਤ, 2012 ਨੂੰ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਖਿਲਾਫ਼ ਆਪਣਾ ਟੀ -20 ਕਰੀਅਰ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਜੂਨ 2018 ਵਿਚ ਉਹ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਮਹਿਲਾ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਖਿਤਾਬ ਅਤੇ 2018 ਮਹਿਲਾ ਟੀ -20 ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਜਿੱਤਿਆ।  ਉਸੇ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ 2018 ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ. ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਟੀ -20 ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅਕਤੂਬਰ 2018 ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਵਿਚ 2018 ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ. ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਟੀ -20 ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਟੀਮ ਵਿਚ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਖਿਡਾਰੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅਗਸਤ 2019 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਵਿੱਚ 2019 ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ. ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਟੀ -20 ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਵੰਬਰ 2019 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ 2019 ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਨੂੰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾ ਕੇ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਜਨਵਰੀ 2020 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿਚ 2020 ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ. ਮਹਿਲਾ ਟੀ -20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਲਈ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕਿਬ੍ਹਾ
ਕਿਬ੍ਹਾ (كبة ),ਅਕਸਰ ਕੂਬ੍ਹਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਲੇਬੇਟਾਈਨ ਪਕਵਾਨ ਜੋ ਕਿ ਬੁਲਗੂਰ, ਬਾਰੀਕ ਪਿਆਜ਼, ਅਤੇ ਬਾਰੀਕ ਮੱਧ ਪੂਰਬੀ ਮਸਾਲੇ (ਦਾਲਚੀਨੀ, ਲੌਂਗ) ਦੇ ਨਾਲ ਚਰਬੀ ਬੀਫ, ਲੇਲੇ ਨੂੰ, ਬੱਕਰੀ, ਜਾਂ ਊਠ ਮੀਟ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਖ਼ਦੀਜਾ ਤੁਲ ਕੁਬਰਾ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1995 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਕਿਬ੍ਹਾ
ਕਿੱਬਬੇਹ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਗੋਲੀਆਂ ਜਾਂ ਪੈਟੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਰੋਥ ਵਿੱਚ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਕੱਚਾ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਿੱਬਬੇਹ ਨੂੰ ਕਈ ਮੱਧ ਪੂਰਬੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਕਵਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਿਬ੍ਹਾ ਮੱਧ ਪੂਰਬੀ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਕਵਾਨ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਹ ਲੇਬਨਾਨ, ਸੀਰੀਆ, ਫਲਸਤੀਨ, ਜਾਰਡਨ, ਮਿਸਰ (kobeiba), ਇਰਾਕ, ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਅਰਮੀਨੀਆ (kuefteh), ਇਰਾਨ, ਇਸਰਾਏਲ ਦੇ, ਸਾਈਪ੍ਰਸ (koupes) ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਬੁਲਗੂਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਹ ਸਾਰੇ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਲੇਵੈਂਟੀਨ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਗਿਣਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਪਕਵਾਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਯੂਕਾਟਨ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਤੱਟਵਰਤੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਰਬੀ ਕੂਬ੍ਹਾ ( ਉੱਤਰੀ ਲੇਬੇਟਾਈਨ ਅਰਬੀ ਵਿੱਚ ਕਿਬ੍ਹਾ ), ਤੋ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ "ਬਾਲ"। ਕਈ ਅੰਤਰਨ ਨਾਮ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਨ: ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ,ਕੀਬੇ ਅਤੇ ਕਿਬ੍ਹਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਫਰਕ
ਲੇਬੇਟਾਈਨ ਪਕਵਾਨ,ਵਿਚ ਬੁਲਗੂਰ (ਤਿੜਕੀ ਕਣਕ) ਅਤੇ ਬਾਰੀਕ ਲੇਲੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਪਕਵਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਨੂੰ ਕਿਬ੍ਹਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ. ਉੱਤਰੀ ਸੀਰੀਆ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਲੇਪੋ (ਹਲਾਬ) 17 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੁਮੈਕ, ਦਹੀਂ, ਕੁਇੰਟ, ਨਿੰਬੂ ਦਾ ਰਸ, ਅਨਾਰ ਸਾਸ, ਚੈਰੀ ਸਾਸ, ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਕਿਬ੍ਹਾ ਨਯੀਹ ਇੱਕ ਕੱਚਾ ਪਕਵਾਨ ਹੈ ਜੋ ਬਲਘੂਰ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਬਾਰੀਕ ਬਾਰੀਕ ਲੇਲੇ ਜਾਂ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਦੇ ਮਸਾਲੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਪਲੇਟਰ ਤੇ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਲੇਬਨਾਨ ਅਤੇ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਮੇਜ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਪੁਦੀਨੇ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ, ਜੈਤੂਨ ਦਾ ਤੇਲ, ਅਤੇ ਹਰੇ ਪਿਆਜ਼ ਜਾਂ ਖੁਰਦਾਨੀ, ਹਰੀ ਗਰਮ ਮਿਰਚ, ਅਤੇ ਪੀਟਾ / ਜੇਬ ਦੀ ਰੋਟੀ ਜਾਂ ਮਾਰਕੌਕ ਰੋਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਜਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁੱਬਾ ਹਲਬ ਇੱਕ ਚਾਬੇ ਦੀ ਛਾਲੇ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਕਬੀਬੇ ਦਾ ਇੱਕ ਇਰਾਕੀ ਸੰਸਕਰਣ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਸੀਰੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ, ਅਲੇਪੋ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੁੰਬਾ ਮੋਸੂਲ, ਇਰਾਕੀ ਵੀ, ਇੱਕ ਡਿਸਕ ਵਰਗਾ ਸਮਤਲ ਅਤੇ ਗੋਲ ਹੈ। ਕੁਬਤ ਸ਼ੋਰਬਾ ਇੱਕ ਇਰਾਕੀ-ਕੁਰਦ ਵਰਜ਼ਨ ਹੈ ਜੋ ਸਟੂਅ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟਮਾਟਰ ਦੀ ਚਟਨੀ ਅਤੇ ਮਸਾਲੇ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਕਸਰ ਅਰਕ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਲਾਦ ਦੇ ਨਾਲ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।. ਇਰਾਕੀ ਸੰਸਕਰਣ ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਖਾਏ ਗਏ ਉਹੀ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਕਵਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਕੀ ਪਕਵਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਰਮੇਨੀਅਨ ਪਕਵਾਨ
ਅਰਵਿੰਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ
ਅਰਵਿੰਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ (ਜਨਮ 16 ਅਗਸਤ 1968) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਹਨ। ਇਹ ਦਿੱਲੀ ਦੇ 8ਵੇਂ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। 28 ਦਸੰਬਰ 2013 ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਆਪਣੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਇੰਡੀਅਨ ਰੇਵੇਨਿਊ ਸਰਵਿਸ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਸਮਾਜਕ ਕਰਮਚਾਰੀ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 2006 ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਅਗਵਾਈ ਲਈ ਰਮਨ ਮੈਗਸੇਸੇ ਇਨਾਮ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੂਚਨਾ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਨੂੰਨ, 2005 ਜਾਂ ਸੂਚਨਾ ਅਧਿਕਾਰ ਅਰਥਾਤ ਸੂਚਨਾ ਕਨੂੰਨ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਸਰਗਰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਜਨਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਜਵਾਬਦੇਹ ਬਣਾ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰੀਬ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਸਮਰਥ ਬਣਾਉਣ ਹੇਤੁ ਸਮਾਜਕ ਅੰਦੋਲਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਦਿੱਲੀ ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 2015
ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ 'ਚ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਹੂੰਝਾ-ਫੇਰ ਜਿੱਤ ਵਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕਾਮਯਾਬੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 70 ਵਿੱਚੋਂ 67 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ। ਇਹ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜਿੱਤ ਸੀ।ਪਰ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਜਨਤਾ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਵਾਅਦੇ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਜਨਤਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਆਪਣੀ ਅਸਫਲਤਾ ਤੇ ਪਰਦਾ ਪਾਉਣ ਲਈ ਕਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਨਾਲ ਉਲਝਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕਦੀ ਲੈਫ ਗਵਰਨਰ ਜੰਗ ਨਾਲ। ਉਹਨਾੰ ਦੇ ਕਈ ਵਿਧਾਇਕ ਭਿ੍ਸਟਾਚਾਰ ਦੇ ਦੋਸਾੰ ਨਾਲ ਉਲਝ ਰਹੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਆਗੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1968
ਭਗਤ ਜਵਾਲਾ ਦਾਸ ਜੀ
ਭਗਤ ਜਵਾਲਾ ਦਾਸ ਜੀ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਸੰਤ ਹਨ ਜੋ ਲੱਖਪੁਰ ਅਤੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਤਿਕਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਸਥਾਨਕ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਗਤ ਜਵਾਲਾ ਦਾਸ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕਪੂਰਥਲਾ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਲੱਖਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੰਜਮੀ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਧਾਰਮਿਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਇਕੱਠ ਕਰਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ ਜੋ ਰਾਤ ਭਰ ਚੱਲਦਾ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਭਗਤ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਹਰ ਸਾਲ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਇਕੱਠ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਮੁੱਖ ਅਸਥਾਨ ਲਖਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਇਸ ਵੇਲੇ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ