cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Нью-Йорк
Сахары истори
1993-æм азы сахары мэрæй равзæрстæуыд Рудольфо Джулиани. 1997-æм та йæ ногæй равзæрстой, тыхджын ныхмæлæуджытæ йын кæй нæ разынди, уый охыл. Джулиани мэрæй куы куста, уыцы рæстæг æххæстгонд æрцыд, сахары инфраструктурæ бæрæг чи фæхуыздæр кодта, уыцы дынджыр проект — цæугæдон Гудзоны бын тъунел саразын. Æндæр ивддзинæдты ’хсæн ис бафиппайæн Таймс-Скверы рацарæзт: парчы фæлгонц тынг раивта — кæд æмæ дзы раздæр, 1960-æм æмæ 1970-æм азты-иу фысымуат ссардтой фыдгæнджытæ æмæ наркомантæ, уæд 1990-æм азты сси туристон фендтаг.
Дзокатæ
Дзокатæ кæнæ Дзоккатæ (Дзоккаевы) сты ирон мыггаг.
Кампече (штат)
Кампе́че (Campeche ) у штат Мексикæйы. Штаты сæйраг сахар у Сан-Франсиско-де-Кампече.
Удонтхани
Фиппаинæгтæ
Категори:Таиланды сахартæ
Червоноград
Червоногра́д (Червоноград), 1951-æм азы агъоммæ — Кристинополь у сахар Украинæйы Львовы облæсты, Червонограды районы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Львовы облæсты сахартæ
Ревда (сахар)
Ревда́ (Ревда) у сахар Свердловсчы облæсты.
Адигены муниципалитет
*
Хъаныхъуаты Инал
Хъаныхъуаты Дудары фырт Инал (Иналыхъ) (райгуырдис 1850 кæнæ 1851-æм азы Цæгат Ирыстоны Хъаныхъуатыхъæуы — амардис 1899-æм азы Хуымæллæджы кæнæ Бруты) у зындгонд ирон фыссæг, публицист æмæ этнограф.
Цардафыст
Хъаныхъуаты Инал райгуырдис Цæгат Ирыстоны Хъаныхъуатыхъæуы. Йæ фыд Дудар уыдис уæздæттæй, æлдæрттæй. Инал ахуыр кодта Стъараполы гимназы. 1860-æм азы Иналы фыд æд бинонтæ алыгъд Туркмæ, фæлæ уым адæмы цард нæ фæцыд йæ зæрдæмæ æмæ фæстæмæ раздæхт Ирыстонмæ. Уæд та Иналæн фадат фæцис дарддæр ахуыр кæнынæн.
Гуфтайы хид
Истори
Гуфтайы хид арæзт у Дзауыком æмæ Къуыдаргомы ’хсæн. Эксплуатаци кæнын æй райдыдтой 1929 азы 1 ноябры. Арæзтой йæ 10 мæйы. Дæргъмæ у 72 метры, 22 метры та у йæ бæрзонд. Йæ арæзтады аргъ слæууыд 159 344 сомы. Йæ рæстæджы Фæскавказы нæ йын уыд ныхмæдзæуæг арæзтады тагъдзинадмæ гæсгæ Ныртæккæ ис тынг æвзæр уавæры.
Зæронд хиды арæзтады куыстой ирон инженертæ дæр (Коцты Умар).
Эр-Раккæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Сирийы сахартæ
Æлбегаты Хисам
Цардафыст
Хисам райгуырди 1961 азы 28 сентябры Сирийы Алкунайтрæйы сахары. Ис ын иу æфсымæр æмæ æртæ хойы. Сты Гаджиты хæрæфырттæ.
Мансурухътæ
Фиппаинæгтæ
*
Суворов, Александр Василийы фырт
Цардафыст
1759-æм азы 14 (25) июлы Суворов бацыдис фыццаг тохы, драгунты эскадронимæ бабырста немыцаг драгунтæм æмæ сæ лидзæг фæкодта. Рæхджы йæ снысан кодтой дивизийы командир В.В. Ферморы цур радгæс афицерæй. 1759-æм азы августы архайдта Кунесдорфы бынмæ хæстæмбæлды. 1760-æм азы Суворовы снысан кодтой Уæрæсейы æфсадæн командæгæнæг инæлар Ферморы цур радгæс инæларæй æмæ, уыцы бынаты уæвгæйæ, йе ’фсæддонтимæ архайдта Берлин байсыныл тохы.
Мерсисайд
Мерсисайд (Merseyside ) у церемониалон графад Англисы. Йæ административон центр у сахар Ливерпуль.
Суворов, Александр Василийы фырт
Цардафыст
1762-æм азы Суворовæн лæвæрд æрцыдис булкъоны чин. Снысан æй кодтой Астраханы фистæгæфсæддон полчъы командирæй. Полчъы хæс уыдис, Мæскуыйы Екатеринæ II императрицæйы бынаты æрбадыны бон Бетъырбухы æхсæнадон æгъдаумæ цæст дарын. Суворов Мæскуымæ куы ныххæццæ ис, уæд фембæлдис императрицæимæ, уый йын балæвар кодта йæ портрет. Фæстæдæр Суворов ныффысдзæн портретыл: «Ацы фыццаг фембæлд мын айгæрста фæндаг мæ кады номмæ...».
Уæрæсейы æфсæдты разамынд не спайда кодта Суворовы уæлахизæй, æмæ Турчы æфсæдтæ ногæй бацыдысты Туртукаймæ æмæ йæ райдыдтой фидар кæнын. 17 июны Суворов ногæй дыккаг хатт бабырста фидармæ æмæ та йæ байста, кæд се знæгтæ цыппар хатты фылдæр уыдысты, уæддæр. Уыцы уæлахизы тыххæй Суворовы схорзæхджын кодтой Сыгъдæг Георгийы дыккаг къæпхæны орденæй.
1778-æм азы Суворов ракодта хъырымаг сомихæгты æмæ сæ æрцæрын кодта Доны былгæрон Ростовы æмæ сахармæ хæстæг зæххытыл. Афтæ фæзындис сахар Нор-Нахичеван, ныры Ростов-Донылы Пролетарон район. Ростовы облæсты Мясниковсчы районы дæр цæрынц хъырымаг сомихæгтæ.
Цæугæдон Рымничы цур хæсты фæуæлахизы тыххæй ма Суворовы схорзæхджын кодтой Сыгъзæрин Георгийы 1 къæпхæны орденæй, Австрийы император та йын радта графы титул. Уыцы хæсты фæмард 20 мин туркаджы, цæдисон æфсæдтæй та 600 адæймаджы (400 австриаджы æмæ 200 уырыссаджы).
Дыууæ азы фæстæ та йæ арвыстой Подолимæ Польшæйы дыккаг кампанимæ бацæттæ кæныны тыххæй. Ногæй та тохтæ, ногæй та уæлахизтæ. Хæст куы фæци, уæд Суворов императрицæ Екатеринæ II-мæ арвыста фыстæг, уыдис дзы æртæ ныхасы: «Ура! Варшава наша!» æмæ æртæ ныхасæй райста дзуапп «Ура! Фельдмаршал Суворов». Уый уыдис Уæрæсейы æфсады æппæты уæлдæр чин.
Фиппаинæгтæ
Категори:Генералиссимустæ Категори:Графтæ
Сау дзуары хох
Литературæ
Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ
Недригайлов
Истори
Категори:Сумыйы облæсты цæрæнрæттæ
Архипо-Осиповкæ
Архи́по-О́сиповкæ (Архипо-Осиповка) у хъæу Краснодары крайы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Краснодары крайы цæрæнрæттæ
Кировск (Мурмансчы облæст)
Фиппаинæгтæ
Категори:Мурмансчы облæсты сахартæ
Уæздан лавр
Уæздан лавр (Laurus nobilis) у æнусонцъæх бæлас, лавры хуыз.
Хеладур (ком)
Литературæ
Категори:Тырсыгомы кæмттæ
Данте Алигьери
Флоренцийы
Дантейы райгуырæнбон бæлвырд нæу. Бокаччомæ гæсгæ, Данте райгуырдис 1265-æм азы майы. Данте йæхæдæг дзырдта (Комеди, Дзæнæт, 22) æмæ райгуырд Фаззæтты нысаны бын, уый 1265-æм рæстæджы уыд 18 (22)-æм майæ 17 (21) июны онг. Нырыккон ратæдзæнты арæхдæр фыссынц æмæ Данте райгуырд 1265-æм азы майы дыккаг æмбисы. Зындгонд у æмæ Данте аргъауд уыд 1266-æм азы 24 мартъийы Дуранте номæй. Дантейы фыццаг зондамонæг уыд уыцы заманы зангонд поэт æмæ ахуыргонд Брунетто Латини. Данте цы бынаты ахуыр кодта, уый бæлвырд нæу, фæлæ райста парахат зонынæдтæ куыд антикон, афтæ æстæузаманы литерæтурæйы дæр, æрдзон зонынæдты. Зонгæ уыд уæды заманы еретикон ахуырадимæ. Дантейы æввахсдæр æмбал уыл поэт Гвидо Кавальканти. Йæ номыл Данте ныффыста бирæ ’мдзæвгæтæ æмæ пьесæ «Ног царты» фрагменттæ.
Гозойтæ
Гозойтæ (Гозоевы) сты ирон мыггаг.
Хъуынетрæ
Хъуынетрæ, варианттæ: Эль-Куне́йтрæ, Алкунайтрæ , (القنيطرة, al-Qunayṭrah) у хæлддзаг æмæ æдзæрæг сахар, Эль-Кунейтрæйы провинцийы административон центр. Ис Сирийы хуссар-ныгуылæны, Джоланы бæрзæндтæ кæй хонынц, уым.
Къелойтæ
Фиппаинæгтæ
*
Брешиа (провинци)
Категори:Ломбардийы провинцитæ
Перевоз (Дæллаг Новгороды облæст)
Фиппаинæгтæ
Категори:Дæллаг Новгороды облæсты сахартæ
Саутиатæ
Фиппаинæгтæ
*
Сент-Экзюпери, Антуан де
Цардафыст
1909-1914 азты Антуан ахуыр кодта иезуитты колледжы Ле-Маны, уый фæстæ Швейцарийы сæрмагонд ахуырадон уагдоны.
1933-1934 азты уыд тæхæг-фæлварæг, сæххæст кодта цалдæр дæргъæвтин атахты, бахаудис — иу авариты, цалдæр хатты фæцис уæззау цæфтæ.
1944 азы 31 июлы райсомæй Сент-Экзюпери араст сгарæг атахты Корсикæйы сакъадахы Боргойы аэродромæй.
Библиографи
Уый фæстæ Сент-Экзюпери куыста уацау «Цитадель»-ыл (кæронмæ фыст не рцыдис, мыхуыргонд не ’рцыдис 1948 азы).
Кобе
Ко́бе (神戸市) у сахар Японы хуссары, Хиогойы префектурæйы административон центр.
Баньоле
Баньоле́ (Bagnolet) у сахар æмæ коммунæ Францы, Парижы горæтгæрон. Цæрынц дзы 33,8 мин адæймаджы (2009).
Кадимагомедов, Магомедхабиб Зайнудины фырт
Магомедхабиб Зайнудины фырт Кадимагомедов (Магомедхабиб Зайнудинович Кадимагомедов; райгуырдис 1994-æм азы 26 майы Дагъистаны Хуштадайы хъæуы) у солыйаг хъæбысæйхæцæг, Европæйы чемпион (2020), Сæрдыгон Олимпиаг хъæзтыты æвзист призёр (2020), Уæрæсейы æхсæнадæмон къласы спорты мастер.
Хэфэй
Фиппаинæгтæ
Категори:Китайы сахартæ
Гергет
Фиппаинæгтæ
Категори:Хъазыбеджы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Чъима
Чъима (, Стриж) у мæргъты дæлкъорд.
Бакъуриан
Фиппаинæгтæ
Категори:Боржомы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Кремонæ (провинци)
Категори:Ломбардийы провинцитæ
Хъамбегатæ
Хъамбегатæ (Камбеговы) сты ирон мыггаг.
Æвзæнг
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæрæчы районы цæрæнрæттæ
Гадзалатæ
Гадзалатæ кæнæ Гæзæлатæ, варинт Гадзалтæ (Гадзаловы, Газаловы) сты ирон мыггаг.
Къухбазыронтæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Стыр Лондон
Фиппаинæгтæ
Категори:Англисы графадтæ
Гаджиты Георги
Цардафыст
Георгийы æмдзæвгæты фыццаг чиныг «Æхсæрдзæн» мыхуыры рацыди 1956 азы. Æмдзæвгæтæй уæлдай ма фыста пьесæтæ æмæ литературон-критикон уацтæ. Йæ поэтикон уацмысты æххæстдæр æмбырдгонд «Гутон æмæ стъалытæ» йын рауагъта чиныгуадзæн «Ир» 1982 азы.
Ковель
Фиппаинæгтæ
Категори:Волыны облæсты сахартæ
Монцæ æмæ Брианцæ
Монцæ æмæ Брианцæ (Provincia di Monza e della Brianza, Pruvincia de Munscia e Brianza) у провинци Италийы цæгаты. Йæ административон центр у Монцæ.
Гассеты Ибрагим
Æддаг æрмæг
Ибрагим Категори:Хуссар Ирыстоны хъахъхъæнынады министртæ
Остроботни (регион)
Фиппаинæгтæ
Категори:Финляндийы регионтæ
Аргъуан Сурб Хач (Ростов-Доныл)
Афыст
Аргъуаны архитектурон стиль у классицизм. Композицийы ахсджиаг элементтæ сты портиктæ, къулты фæзуат та дих кæнынц пилястрытæ æмæ карнизтæ. Аргъуан у цыппæртигъон æд апсидæ скæсæнырдæгæй.
Сальдо
Хыгъды уæлдай куынæ баззайы (сальдо нульбæрц куы уа), уæд ахæм хыгъд хуындæуы æхкæд.
Тихорецк
Фиппаинæгтæ
Категори:Краснодары крайы сахартæ
Хуландой
Хуландой (Хуланда, Хуландой) у хъæу Цæцæны Шаройы районы.
Батæртæ
Батæртæ кæнæ Батæратæ (Батаровы, Батыровы) сты дыгурон мыггаг.
Кабардинкæ (нысаниуджытæ)
Кабардинкæ:
Гæгкутæ
Равзæрд
Дзæгъойтæ, Фадзайтæ æмæ Саламтæ Хуссар Ирыстоны цæрæг иу артæй байуаргæ æфсымæртæй равзæргæ сты. Уырдыгæй ралыгъдысты, кæимæдæр кæй фæтуджджынтæ сты, уый тыххæй. Æрбалыгъдысты Дыгургоммæ, æрцардысты Мæхческы хъæуы. Уырдыгæй Фадзайтæ алыгъдысты Хæнæзмæ. Дзæгъойтæ æмæ Гæгкутæ та баззадысты Абисалтæм кусгæйæ. Абисалтæ быдырмæ куы алыгъдысты, уæд сын сæ зæххытæй бирæ бахай кодтой, афтæмæй Дзæгъойтæ æмæ Гæгкутæ систы Мæхческы бындурон цæрджытæ. Дыгургомы цæрæг Дзæгъойтæ, Гæгкутæ æмæ Фадзайтæ абон дæр сæхицæн хæстæгыл нымайынц, Хуссар Ирыстоны цы Зæгъойтæ æмæ Саламтæ цæры, уыдоны.
Фиппаинæгтæ
*
Хакмадой
Хакмадой (Хьакъмада, Хакмадой) у хъæу Цæцæны Шаройы районы.
Кальвадос (департамент)
Кальвадо́с у департамент Францы цæгаты. Йæ административон центр у Кан.
Джедыхъотæ
Фиппаинæгтæ
*
Бзыккатæ
Бзыккатæ (Бзиковы) сты ирон мыггаг.
Цæрукъаты Владимир
Цæрукъаты Ибрагимы фырт Владимир (райгуырдис 1929-æм азы Хъарман-Сындзыхъæуы — амардис 2005-æм азы) у ирон поэт.
Болат
Болат у рагон æндоны сæрмагонд хуыз, фидар æмæ хъæддых, арæзтой дзы уазал хæцæнгæрзтæ. Ирон æвзаджы ацы æндоны ном райдыдта нысан кæнын «фидар, тыхджын, фæразон».
Бахмут
Фиппаинæгтæ
Категори:Донецчы облæсты сахартæ
Дюссельдорф (административон зылд)
Категори:Цæгат Рейн-Вестфали
Кот-д’Ор
Фиппаинæгтæ
*
Æртæдзыхон
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон хæринæгтæ
Тедеты Ефим
Цардафыст
Куыста ахуыргæнæгæй, Къостайы номыл литературон музейы, Цæгат Ирыстоны Фысджыты цæдисы литературон консультантæй.
Лалисайы дзуар
Аргъуанмæ бацæуæны лæууы цыппæрдигъон 1 метрæй бæрзонддæр сырх гранитæй конд культон дур, йæ уæлæ уыцы гранитæй фыры сæр сыкъатæ састæй (æви æндæр цавæрдæр цæрæгойы сæр) — кæддæры æвирхъау цауты фæд. Хистæртæ куыд дзурынц (Залдайаг Платоны фырт 85 аздзыд Барис), афтæмæй Лалисайы дзуарыбон ас лæгтæй исчи хъуамæ йæ хъус дардтаид табуйаг дурын сæрмæ, цæмæй йæ æнахъом кæстæртæй мачи разила æмæ къæвда ма рацæуа, бæрæгбон ма бахъыгдара.
Цырыхаты Михал
Цырыхаты Тасолтаны фырт Михал (райгуырдис 1919-æм азы Дæргъæвсы — амардис 1998-æм азы) у ирон поэт, тæлмацгæнæг.
Цардафыст
Цырыхаты Михал райгуырди Цæгат Ирыстоны Хохы Дæргъæвсы зæхкусæджы хæдзары. 1936 азы бацыди Цæгат Ирыстоны пединституты кусæг факультетмæ. Каст æй куы фæци, уæд куыста ахуыргæнæгæй, стæй Джызæлдоны районы газеты редакцийы. Цыппар азы дæргъы фæци Фыдыбæстæйы Стыр хæсты. Уæззау цæфæй сыздæхт Ирыстонмæ æмæ куыста «Рæстдзинад»-ы редакцийы. 1957 азы Михал ахуыр кодта Цæгат Ирыстоны республикон партион скъолайы, фæстæдæр та — Мæскуыйы Уæлдæр литературон курсыты. Уый фæстæ дзæвгар рæстæг фæкуыста журнал «Мах дуджы» сæйраг редакторæй æмæ Цæгат Ирыстоны Фысджыты цæдисы сæрдарæй.
Иматрæ
И́матрæ (Imatra) у сахар Финляндийы. Ис Хуссар Карелийы, Финлянди æмæ Уæрæсейы тæккæ арæныл.
Фиппаинæгтæ
Категори:Финляндийы сахартæ
Мыртазты Барис
Цардафыст
Ахуыр кодта Заманхъулы хъæууон скъолайы, Ирпедучилищейы, Цæгат Ирыстоны паддзахадон педагогон институты дыууæазон скъолайы, Мæскуыйы Горькийы номыл литературон институты æмæ Уæлдæр литературон курсыты.
Уыди Фыдыбæстæйы Стыр хæсты, архайдта Варшавæ суæгъд кæныныл æмæ Берлин байсыныл тохты. Саккаг ын кодтой цалдæр хæстон ордены æмæ майдантæ. Хæстæй сыздæхти 1945 азы кæрон.
Мзиухох
Мзиухох у хохы цъупп Хуссар Ирыстоны. Хохы бæрзæнд у 2661 метры.
Фиппаинæгтæ
Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ
Чехойты Сæрæби
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон поэттæ Сæрæби Категори:Алагиры районы чи райгуырдис, уыдон
Божами
Фиппаинæгтæ
Категори:Къаспы муниципалитеты цæрæнрæттæ
О-де-Сен
Фиппаинæгтæ
*
Сартæ (департамент)
Сартæ у департамент Францы. Йæ административон центр у Ле-Ман.
Лейми
Лейми (Лейми) у хъæу Мæхъхъæлы Дзæрæхы районы.
Анты
Анты (Анты) у хъæу Мæхъхъæлы Дзæрæхы районы.
Ванч (хъæу)
Фиппаинæгтæ
Категори:Хæххон Бадахшаны автономон облæсты цæрæнрæттæ
Финистер
Фиппаинæгтæ
*
Понедельник, Виктор Владимиры фырт
Цардафыст
Афтæ хорз хъазыди æмæ йæм хонæг арвыстой иугонд командæмæ. Кæй зæгъын æй хъæуы, уæлдæр дивизоны чи нæ хъазы, уыдон алы хатт нæ хонынц иугонд командæмæ. 1960-æм азы 19 майы йæ фыццаг хъазт уыдис иугонд командæйы сконды, Польшæйы ныхмæ, уæд Понедельник бакуырдта æртæ голы. Фæстæдæр командæимæ цыдис Францмæ, Европæйы чемпионатмæ; уым, финалы Югославийы ныхмæ хъазгæ, Понедельник бакуырдта «сызгъæрин гол», уымæй Советон Цæдисы командæ сси Европæйы хъалацы фыццаг хицау. 1960-64 азты Понедельник нымад уыдис советон футболы хуыздæр хъазджытæй иуыл.
Анатолий Крутиковы куы фæмæрд, уæдæй нырмæ Виктор Понедельник у иунæг æгас 1960-æм азы Европæйы чемпион.
Момчилград
Момчилгра́д (Момчилград) у сахар Болгарийы Кырджалийы облæсты. Йе ’мном хъæубæстæйы административон центр. Цæрджыты нымæц — 8509 адæймаджы.
Кунки
Кунки у хъæу Дагъистаны Дахадаевы районы.
Юрбаркас
Фиппаинæгтæ
Категори:Литвайы сахартæ
Тракай
Фиппаинæгтæ
Категори:Литвайы сахартæ
Борисовы район
Фиппаинæгтæ
*
Баткен
Батке́н (Баткен) у Хъиргъизы сахар, Баткены облæсты æмæ Баткены районы административон центр.
Луаре
Луаре́ (Loiret) у Францы департамент. Йæ административон центр у Орлеан.
Фиппаинæгтæ
*
Удомля
Удо́мля (Удомля) у сахар Тверы облæсты, Удомляйы районы административон центр.
Огъуаты Алан
Огъуаты Уырызмаджы фырт Алан (райгуырдис 1978-æм азы 21 январы Дзæуджыхъæуы) у уæрæсейаг экономист, экономикон зонæдты доктор (2010), профессор, Хетæгкаты Къостайы номыл Цæгат Ирыстоны паддзахадон университеты ректор (2017-æм азæй).
2011-15 азты куыста Цæгат Ирыстоны ахуырады министрæй.
Ла-Шо-де-Фон
Фиппаинæгтæ
Категори:Швейцарийы сахартæ
Сæуæссæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Нарты кадджытæ
Заинск
Заи́нск (Заинск, Зәй) у сахар Тæтæрстаны, Заинсчы районы административон центр.
Роскилле
Ро́скилле (Roskilde) у сахар Данийы, Роскиллейы коммунæйы административон центр.
Мексимьё
Мексимьё (Meximieux) у коммунæ Францы. Ис Эны департаменты.
Дæллаг Куркужин
Дæллаг Куркужин (Нижний Куркужин, Ишхъэрэ Къулъкъужын) у хъæу Кæсæг-Балхъары Пахсæны районы.
Цæлыккаты Азæ
Теккаты-Цæлыккаты Пашайы чызг Азæ (райгуырдис Ногхъæуы, амардис 2012-æм азы Дзæуджыхъæуы ) у Цæгат Ирыстоны ахуырады кусæг, математик.
Зольское
Фиппаинæгтæ
Категори:Золкæйы районы цæрæнрæттæ
Мамадыш
Фиппаинæгтæ
Категори:Тæтæрстаны сахартæ
Брэнсон, Ричард
Ри́чард Ча́рльз Ни́колас Брэ́нсон (Richard Charles Nicholas Branson; райгуырдис 1950-æм азы 18 июлы Лондоны) у бритайнаг амалиуæгдар, коропораци Virgin Group-ы бындурæвæрæг. Брэнсон у Стыр Британийы хъæздыгдæр цæрджытæй иу.
Гах
Гах (Qax) у сахар Азербайджаны, Гахы районы административон центр.
Цыхуырбаты Алан
Фиппаинæгтæ
Категори:Журналисттæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Цæгат Ирыстоны журналисттæ Алан
Сабирабады район
Сабирабады район (Sabirabad rayonu) у Азербайджаны районтæй иу. Районы административон центр у сахар Сабирабад.
Хельсингёр
Хельсингёр (Helsingør, Elsinore — Эльсинор) у сахар Данийы. Цæрынц дзы 47,5 мин адæймаджы (2020).
Фиппаинæгтæ
Категори:Данийы сахартæ
Бустон (сахар)
Бусто́н (Бӯстон; 2016-æм азы агъоммæ — Чкаловск, Чкалов) у сахар Таджикистаны Согъды облæсты.
Мыдгæрдæг (мыггаг)
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Конаково
Конако́во (Конаково) у сахар Тверы облæсты, Конаковойы районы административон центр.
Пъинтæ
Фиппаинæгтæ
*
Хурмæзил
Хурмæзил (Helianthemum, Солнцецвет) у дыхайон зайæгойты мыггаг.
Таутиаты Абдулбекир
1937-æм азы Абдулбечирмæ фæдзырдтой Тбилисмæ, уым æй æрцахстой, рахуыдтой йæ «адæмы знаг» æмæ фехстой.
Къусджытæ (хох)
Къусджытæ у хохы цъупп Хуссар Ирыстоны. Хохы бæрзæнд у 2537 метры.
Бенц, Карл
Карьерæ
Рæхджы Карл Бенцы къухы бафтыдис райсын патенттæ фидæны автомобилы æппæт ахсджиаг æлхынцъытæ æмæ системæты тыххæй: акселератор, ссудзæн цырагъ æмæ батарейæ кусæг ссудзæны системæ, карбюратор, æмхæстдзинад, алæвæрдтыты къопп æмæ донæй уазалгæнæн радиатор.
10 декабры
Фиппаинæгтæ
Категори:Бонтæ
Сквирæ
Скви́рæ (Сквира) у сахар Украинæйы Киевы облæсты. Ис Белая Церковы районы.
Полоцк
Фиппаинæгтæ
Категори:Витебсчы облæсты сахартæ
Санахъоты Мате
Цардафыст
Революцийы фæстæ, Советон Уæрæсе Гуырдзыстон куы баиу кодта æмæ Хуссар Ирыстоны автономон бæстæ йæ сконды куы саразта, уæд бирæ ахсджиаг бынæттæ йæ хицауады ахста, се хсæн прокуроры хæдвиваджы пост æмæ хæстон комиссары бынат. Бирæ хæттыты-иу фарст æвæрдта дыууæ Ирыстоны баиу кæныны тыххæй.
Ос-Бæгъатыр
Ирон тæурæгътæм гæсгæ Ос-Бæгъатыры ингæны бынат у Нузал. Йæ хæцæнгарз та бирæ æзты дæргъы уыдис Рекомы, стæй уырдыгæй йæ ахæсстой Алагиры районы бæстæзонады музеймæ, фæлæ 1942-æм азы, Фыдыбæстæйы Стыр хæсты рæстæг, уырдыгæй йæ чидæр радавдта.
Ос-Бæгъатыр æмæ Нузалы аргъуан
Æндæр уæлфыст дзы у 9-рæнхъон эпитафи. Йæ текст мах рæстæгмæ нæ аирвæзт: куыд æнхъæлынц, гуырдзиаг сауджын Николай Самарганов йæ фесафта. Фервазтысты æрмæст 19-æм æнусы мыхуыры чи рацыдысты, ахæм тæлмæцтæ: М.Броссейы францаг талмац æмæ А.Головины уырыссаг тæлмæц, стæй та йæ мыхуырмæ рауагъдтой А.С. Хаханов, М.Г. Джанашвили, В.Б. Пфафф æмæ Бутаты А. Уыцы тæлмæцтæ кæрæдзийæ хицæн кæнынц куыд сæ формæтæй, афтæ сæ мидисæй дæр. Адонæй йæ оригинал ничи федта æмæ иууылдæр пайда кодтой æнæбæрæг адæймæгæй ист къопийæ.
Кагарлык
Кагарлы́к (Кагарлик) у сахар Украинæйы Киевы облæсты. Ис Обуховы районы.
Хъабахъ
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирыстоны истори
Уллубийаул
Уллубийау́л (Бойнакъ, Уллу Бойнакъ) у хъæу Дагъистаны Карабудахкенты районы.
Рей (сахар)
Категори:Ираны сахартæ
Мироновкæ
Миро́новкæ (Миронівка) у сахар Киевы облæсты Обуховы районы.
Сыст
Сыстытæ (Anoplura) сты тугцъир паразитон сасчыты дæлкъорд.
Хал
Хал, дыгур. халæ:
Ныллæг хох
Литературæ
Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ
Алименттæ
Категори:Бинонты барад
Стыр суар
Стыр суар у суардон æмæ цад Гуырдзыстоны Хъазыбеджы муниципалитеты. Ис Тырсыгомы.
Финансон аз
Финансон аз - буджет кæдмæ сæвæрдæуы, уыцы фæткон период - сæрмагонд цæсгоймагы (бинонты, бизнесы, паддзахады æмæ а.д.) æфтийæгты æмæ хæрдзты схемæ. Афтæ ма у зонгæ, куыд буджетон аз, кæнæ фискалон аз (лат. fiscus - паддзахадон хæзнадон, къазна). 'Нæуи-иу финансон аз нæ сæмбæлы къæлиндаронимæ. Зæгъæм, АИШы, финансон аз у 1 октябырæй 30 сентябырмæ, Японы - 1 апрелæй 31 мартъимæ. Уæрæсе æмæ Израилы та финансон аз райдайы 1 январы æмæ фæвæййы 31 декабыры.
Джиоты Отар
Цардафыст
Джиоты Отар 1957 азы бахъахъхъæдта кандидатон æмæ 1972-æм азы та докторон диссертаци. 1983 азы уый равзæрстой Гуырдзыстоны зонæдты академийы уæнг-уацхæссæгæй. Амардис 1999-æм азы.
Дзаттиаты Алыксандр
Цардафыст
Æвзарстауыд Гуырдзыстоны КП ЦК-йы уæнг, Фæскæвказы коммунистон партийы бæстæйы комитеты уæнг, ССРЦ-йы централон æххæстгæнæн комитеты уæнг.
Джиоты Отар
Сфæлдыстад
Джиоты Отары хъуыдымæ гæсгæ, культурæ нæу адæймаджы ’рдыгæй кæнгæ (материалон дзаумæтты, аивады æмæ литературон уацмысты, зонадон цæстæнгастæ æмæ æндæр) механикон хаццæг, фæлæ у дунейырдæм, æхсæнады æмæ адæймагæн йæхирдæм адæймаджы ахасты равдисын культурæйы фæзындтæй. Йæ хъуыдыйы сбæлвырд кæнынæн Джиоты О. цæвиттонæн хæссы Мысыры зæппадзтæ æмæ пирамидæтæ. Ацы цыртдзæвæнты зыны уæды рæстæгон египетæгты æрмæст зонадон æмæ техникон гæнæндзинæдты нæ, фæлæ сæ æргъаддзинадон ахастытæ, равдыстытæ, зæгъæм, мæлæты æмæ цæрæнбоныл æмæ æндæр фæзындтыл. Ацы къуымæй уый бæрæг кæны, афтæ-ма, рагон грекъæгты æмæ китайæгты сфæлдыстадон куысты, сæ æргъаддзинадон ахастытæ.
Арешы дон
Фиппаинæгтæ
Категори:Гуырдзыстоны цæугæдæттæ
Донбеттыртæ
Нартæ æмæ Донбеттырты ’хсæн ис хæстæгдзинад. Уырызмæг, Хæмыц æмæ Сатана сты сæ хæрæфырттæ: сæ мад Дзерассæ у Донбеттыры æртæ чызгæй иу. Нарты Сатана йе ’нæном лæппуйы хъомыл кæнынмæ радты Донбеттыртæм. Уырызмæг æмæ Хæмыц куы фæбыцæу вæййынц, чи сæ хистæр у, ууыл, уæд ын Уастырджи бацамоны мæсыг амайынмæ йæ мадырвадæлтæй æххуыс бацагурын. Æрмæст, цæмæдæр гæсгæ, Донбеттыртæ доны бынæй уæлзæхмæ цæуынц æхсæвыгон. Нарты фæткъуы давынмæ Дзерассæ йæ æртæ хоимæ цыд æхсæвыгон. Уырызмæгæн дæр мæсыг Донбеттыртæ амадтой æхсæвыгон.
Фиппаинæгтæ
Категори:Нарты кадджытæ
Фæстаг дур
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Сантæ-Фе (Аргентинæ)
Сантæ-Фе (Santa Fe de la Vera Cruz) у Аргентинæйы сахар, Сантæ-Фейы провинцийы административон центр.
Таугæ урсуидаг
Таугæ урсуидаг (Pastinaca sativa, Пастернак посевной) у бирæазон зайæгой, урсуидаджы хуыз.
Борæ
Борæ хæларæй цæры донбеттыртимæ. Уыдоны фæрцы фурды бынты цæугæ хуыскъмæ рахизы, æххуыс ын кæнынц цуан кæнгæйæ. Сæ амынд ныхасмæ сын куы фæхъусы, уæд йæ хъуыддæгтæ цæуынц. Фæлæ иуахæмы Донбеттыртæ Борæмæ дзурынц, дæ цæстытæ та гъеныр фæцъынд кæн, зæгъгæ, æмæ сæм уый нæ байхъуыста, афтæмæй фурды багæпп кодта, æмæ йæ фурды уылæнтæ аныхъуырдтой. Дæлимонтæ фурды ленк кодтой, æмæ йæ уыдон фæдæлдон кодтой. Уайтагъд æй сæ зындонмæ бахизæн дуар Сарыхъæрзæны балæууын кодтой. Фæлæ йæ Цæрддзумæ бакæнын сæ къухы нæ бафтыд. Борæ йæ фæринк кард цæрдæг фелвæста, йæ разæй сæ уым скъуымбил кодта. Сæ паддзахы сын Сивтæрхæгыл тар фынæйæ баййæфта, йæ даргъ рихитæй йын æртæ бур хъисы йæ кардæй æрдаста. Карддзæф куы фæци, уæд ын хъисхъуагæй дæлдзæх фæуæн нал уыд, æмæ Борæйы бар-æнæбары уæлдзæхмæ схаста. Уым Нартимæ Бæртæлæджы сæрыл Хæндыхъдзуйы æфсады фæцагъта.
Ферми, Энрико
Энрико Ферми (Enrico Fermi; райгуырдис 1901-æм азы 29 сентябры, амардис 1954-æм азы 28 ноябры) уыд дзуттаг равзæрды италиаг физик, Нобелы премийы лауреат (1938). Нобелы преми куы райста, уыцы иу аз цæрынмæ ацыдис Италийæ АИШ-мæ, фæстæдæр сси АИШ-ы æмбæстаг дæр.
Карагандайы облæст
Фиппаинæгтæ
*
Транс
Транс (trance) — электронон музыкæйы стиль, кæцы фæзынди 1990-æм æзты. Трансы стилы хицæнгæнæн æууæлтæ сты: йæ темп 128-æй — 145 минутдзæфмæ; фæлхатгæнæг мелоди, ныхæстæ æмæ музыкалон формæты уæвынад.
Члоу
Категори:Очамчырæйы районы цæрæнрæттæ
Тлогоб
Тлогоб (Кьогъоб) у хъæу Дагъистаны Гунибы районы, Гунибæй 13 километры æддæмæ.
Хъуымыхъхъаг
Хъуымыхъхъаг кæнæ хъуымыхъаг:
Миэ
Ми́э (三重県, Mie-ken) у Японы префектурæ. Йæ административон центр у Цу.
Тыгъддзыф
Категори:Информатикæ
Николаевск (Волгограды облæст)
Никола́евск (Николаевск) у сахар Уæрæсейы Волгограды облæсты, Николаевсчы районы административон центр.
Гæн
Гæн, (Cannabis, Конопля) у иуазон зайæгойты мыггаг.
Белая Церковы район
Фиппаинæгтæ
*
Хъæддаг фæткъуыбæлас
Хъæддаг фæткъуыбæлас (Malus sylvestris, Яблоня лесная) у фæткъуыбæласы хуыз.
Владимир (Украинæ)
Истори
Сахар хæссы кънйаз Владимир Святославы фырты ном, йæ кой фыццаг хатт кæны азгайфыст 988-æм азы. Астæузаманы ма зындгонд уыди йæ латинаг номæй дæр, Лодомери (Lodomeria), зæгъгæ. XI-XII æнусты уыдис Киевы Уырысы ахсджиагдæр сахартæй иу, Киев æмæ Черниговы æмсæр. XII æнусæй сси хицæн Волыны кънйазады сæйраг сахар, æлдариуæг дзы кодта Владимир Мономахы фырт Мстиславы фырт Изяслав.
Новодружеск
Категори:Лугансчы облæсты сахартæ
Гуылус
Гуылус, вариант: глус у дзывыры хъæдын хæцæн.
Карæ (цæугæдон)
Ка́рæ (Кара) у цæугæдон Евразийы цæгаты, тæдзы Ненны æмæ Ямал-Ненецты автономон зылдты æмæ Комийы Республикæйы арæнты фæрсты.
Фæскъæйтæ
Фæскъæйтæ у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны. Ис Уариты комы. Йæ бæрзæнд у 2230,3 м.
Энкарнасьон
Энкарнасьон (Encarnación) у сахар Парагвайы, Итапуæйы департаменты административон центр.
Уыгæрдæны æртæсыфон
Уыгæрдæны æртæсыфон (Trifolium pratense, Клевер луговой) у æртæсыфоны хуыз.
Хоружевкæ (Сумыйы облæст)
Хору́жевкæ (Хоружівка; Ображиевка) у хъæу Украинæйы Сумыйы облæсты. Ис Ромныйы районы.
Ново-Осетинский
Фиппаинæгтæ
Категори:Прохладнæйы районы цæрæнрæттæ
Волховы район
Фиппаинæгтæ
*
Петрополис
Фиппаинæгтæ
Категори:Рио-де-Жанейройы муниципалитеттæ
Тъератæ
Тъератæ (Тераевы, ტერაშვილი) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Суаргомы æфцæг
Суаргомы æфцæг у æфцæг Цæгат Ирыстоны. Ис Суаргомы.
Туа
Туа у зæнг (къуылдым) Хуссар Ирыстоны. Ис Къозы комы. Къуылдымы бæрзæнд у 1740,3 метры.
Сунсунæг
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæргътæ
Конотопы район
Фиппаинæгтæ
*
Шебекино
Фиппаинæгтæ
Категори:Белгороды облæсты сахартæ
Нагано (префектурæ)
Нага́но (長野県, Nagano-ken) у Японы префектурæ. Йæ административон центр у Нагано.
Гомтæ (Оны муниципалитет)
Гомтæ (გომი, Гоми) у хъæу Гуырдзыстоны Оны муниципалитеты.
Губкин (сахар)
Гу́бкин (Губкин) у сахар Белгороды облæсты, Губкины районы административон центр.
Лондринæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Бразилийы сахартæ
Хетæгтæ
Хетæгтæ (Хетаговы, ხეთაგაშვილი ) сты ирон мыггаг.
Дорогобуж
Дорогобу́ж (Дорогобуж) у сахар Смоленсчы облæсты, Дорогобужы районы административон центр.
Лывзгæрдæг
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Стыр комы дон
Стыр комы дон у цæугæдон Хуссар Ирыстоны, Чеселты доны фæрсагдон.
Стыр ком
Литературæ
Категори:Хуссар Ирыстоны кæмттæ Категори:Чеселтгом
Сиракьюс
Категори:Нью-Йорчы сахартæ
Беруни (сахар)
Беруни кæнæ Бируни (Beruniy, Беруний, Biruniy, Бируний), 1957-æм азы агъоммæ — Кят у сахар Узбекистаны, Каракалпакстаны хуссар-скæсæны.
Саракташы район
Саракта́шы район (Саракташский район) у Оренбурджы облæсты муниципалон район. Йæ административон центр у Саракташ.
Хуытæ
Хуытæ (Sus) сты дысæфтæгон цæрæгойты мыггаг.
Ельск
Фиппаинæгтæ
Категори:Гомелы облæсты сахартæ
Сетуртæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Душеты муниципалитеты цæрæнрæттæ
Йонкерс
Йо́нкерс (Yonkers; ) у Нью-Йорчы штаты сахар.
Сен-Мартен
Сен-Мартен (Saint-Martin, Saint Martin, St. Martin) кæнæ Санкт-Мартин, Сыгъдæг Мартин
Велиж
Ве́лиж (Велиж) у сахар Смоленсчы облæсты, Велижы районы административон центр.
Фæсдаргъомы дон
Фæсдаргъомы дон, дыгуронау Фæсдаргъоми дон у цæугæдон Цæгат Ирыстоны æмæ Кæсæг-Балхъары, Лескены доны фæрсагдон.
Дордонь (цæугæдон)
Дордонь (Dordogne, Dordonha) у цæугæдон Францы хуссары. Дон йæ гуырæн исы Централон массивы хæхты, Пюи-де-Санси, курорт-сахар Мон-Доры цур, атæдзы иу-500 км бæрц Францы регионтыл, æмæ Бордойæ цæгатдæр Гароннæмæ бакæлы, дыууæйæ эстуари Жирондæ скæнгæйæ.
Бургунди — Франш-Конте
Фиппаинæгтæ
Категори:Францы регионтæ
Абырджыты æвзаг
Абырджыты æвзаг — абырджытæ кæмæй пайда кодтой, цæмæй сын сæ ныхас æндæр мачи ’мбара, ахæм сусæг æвзаг. Абырджыты æвзаг у хуымæтæг ирон дзургæ ’взаг, æрмæст алы уæнджы фæстæ дæр æвæрд цыди мыр «ф» кæнæ «п».
Саниба (бардуаг)
Саниба — хорарæх æмæ хосарæхы бардуаг ирон мифологийы. Уæлдай кадджын уыдис Уæлладжыргом æмæ Тæгиаты æхсæнады цæрджытæм. Санибайы кувæндæттæй иу уыдис Æрхоны (Уæлладжыргомы), æмæ йын табу кодтой æрмæст æввахс хъæутæ: Æрхон, Луар, æмæ Дæйыхъæу, стæй нæ, фæлæ бирæ æндæр хъæуты цæрджытæ дæр. Санибамæ кувæг æввахс хъæутæ æртæ кæй уыдысты (Æрхон, Луар æмæ Дæйыхъæу), уымæ гæсгæ йæ хуыдтой Æртæ хъæуы Саниба дæр. Ам ын йæ бæрæгбон кодтой уалдзæджы, иннæ рæтты та хосгæрдæнтæ æмæ хуымгæрдæнты размæ. Бæрæгбонмæ цæттæ кодтой бирæ кувинæгтæ. Дзуарæй куырдтой, цæмæй радта бирæ хор, дзаджджын кæрдæг æмæ адæмы хиза алыхуызон низтæй. Бæрæгбонмæ-иу æрæмбырд бирæ адæм, уыдис-иу дзы фæндырдзагъд, кафт, зард, хатгай — бæхдугътæ дæр.
Цзиньхуа
Цзиньхуа́ у Китайы сахары зылд. Ис Чжэцзяны провинцийы.
Тайчжоу
Тайчжоу:
Чъинчъараули
Чъинчъараули (ჭინჭარაული) сты хевсураг мыггаг.
Демидов (сахар)
Фиппаинæгтæ
Категори:Смоленсчы облæсты сахартæ
Астæуккаг Франкони
Астæуккаг Франко́ни (Mittelfranken, Middlfrankn) у Баварийы административон зылд. Йæ административон центр у сахар Ансбах.
Категори:Бавари
Æхсон
Фиппаинæгтæ
Категори:Хæххон мыггæгтæ
Калмантæ
Калмантæ (Калмановы) сты ирон мыггаг.
Мыстымарг
Фиппаинæгтæ
Категори:Химион элементтæ
Корочæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Белгороды облæсты сахартæ
Амураг тигр
Амураг тигр у тигр Panthera tigris tigris-ы дæлхуыз.
Мисьонес
Мисьонес:
Гелдерланд
Ге́лдерланд (Gelderland) у Нидерландты провинци. Гелдерланды цæрынц 2 млн адæймаджы (2015).
Цъæх мæга
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæргътæ
Горакхпур
Горакхпур (गोरखपुर, Gorakhpur) у сахар Индийы. Ис Уттар-Прадешы штаты.
Уæллаг Бавари
Категори:Бавари
Цæгат Брабант
Цæгат Брабант (Noord-Brabant) у провинци Нидерландты хуссары. Цæрынц дзы 2,4 млн адæймаджы (2006).
Хилагы ’взаг
Хилагы ’взаг (Eryngium planum, Синеголовник плосколистный) у кæрдæг зайæгой.
Мюльхайм-ам-Майн
Мю́льхайм-ан-Майн (Mühlheim am Main) у сахар Германы.
Ярцево
Я́рцево (Ярцево) у сахар Уæрæсейы Смоленсчы облæсты, Ярцевойы районы административон центр.
Цицыр
Цицыр (Обыкновенная цесарка) у маргъ.
Лялах
Лялах у хъæу Мæхъхъæлы Дзæрæхы районы.
Андиаты Тебæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон кадæггæнджытæ Тебæ Категори:Андиатыхъæуы чи райгуырдис, уыдон
Ног Аквитани
Фиппаинæгтæ
*
Оффенбах-ам-Майн
О́ффенбах-ам-Майн кæнæ Оффенбах (Offenbach am Main) у сахар Германы.
Кетчум
Ке́тчум (Ketchum) у чысыл сахар Айдахойы. Ис Блейны зылды.
Утрехт (провинци)
Фиппаинæгтæ
Категори:Нидерландты провинцитæ
Шепетовкæйы район
Фиппаинæгтæ
*
Гирети
Гирети у хъæу Мæхъхъæлы Дзæрæхы районы.
Пологи
Фиппаинæгтæ
Категори:Запорожьейы облæсты сахартæ Категори:Пологийы районы цæрæнрæттæ
Иос
И́ос (Ίος) у Гречъы сакъадах. Ис Эгейы денджызы.
Алексеевкæ (сахар, Белгороды облæст)
Фиппаинæгтæ
Категори:Белгороды облæсты сахартæ
Цырыхатæ
Цырыхатæ (Цириховы) сты ирон мыггаг.
Прилеп
Категори:Цæгат Македонийы сахартæ
Microsoft Excel
Миниуджытæ æмæ хъаджджытæ
Йæ хæрзиуджытыл ын ис банымайын æнцæнттæй бамбарæн кæй у йемæ архайын, кæй фæрцы дзы æфтуан скæнын æнæ фырдæсны архайджыты бон дæр у. VBA-йы хицæндзинæдтыл банымайæн ис скрипт скæнын раст офисон æфтуанты æхсæн.
Донайы хæст
Донайы хæст (Русско-турецкая война) уыди 1877—1878 азты хæст Уæрæсе æмæ Турчы ’хсæн. Хæсты Уæрæсейы цæдисонтæ уыдысты балкайнаг паддзахæдтæ: Румыни, Серби æмæ Черногори. Болгарийы историографийы ацы хæст хонынц Сæрибаргæнæн хæст, уый тыххæй æмæ йæ руаджы бæстæ ногæй рацæрæзтæуыд куыд Болгарийы æртыккаг паддзахад (Трета българска държава), болгайраг адæм кæм цардысты, уыцы зæххытæй иу хай Османты империйы дæлбарæй ацыдис.
Горакъа
Горакъа (გორაკა) у хъæу Гуырдзыстоны Къаспы муниципалитеты. Ис Гуырдзыстон æмæ Хуссар Ирыстоны тæккæ арæныл.
Эверетт (Вашингтон)
Фиппаинæгтæ
Категори:Вашингтоны сахартæ
Æбатæ
*
Гейрбек-Юрт
Фиппаинæгтæ
Категори:Назраны районы цæрæнрæттæ
Луарæйы Бæстæтæ
Луарæйы Бæстæтæ (Pays de la Loire, Пеи-де-ла-Луар) у регион Францы. Йæ сæйраг сахар у Нант.
Бабочитæ
Бабочитæ (Бабочиевы, Бабоциевы) сты ирон мыггаг.
Принцы сакъадæхтæ
Сконд
Категори:Турчы сакъадæхтæ
Алкун
Алкун (Оалкам) у хъæу Мæхъхъæлы Сунжæйы районы.
Схуалийы уæйыг
Схуалийы уæйыг — цæры Уарпы хохы фале. Нартимæ се ’хсæн ис аст боны æмæ аст æхсæвы цыд дæрддзæг. У тыхджын æмæ фыдцъылыз, Нарты знаг.
Энергодар
Фиппаинæгтæ
Категори:Запорожьейы облæсты сахартæ
Болу
Болу (Bolu) у сахар Турчы, Болуйы провинцийы административон центр.
Хуст
Хуст (Хуст) у сахар Украинæйы Фæскарпаты облæсты, Хусты районы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Фæскарпаты облæсты сахартæ
Чешме
Фиппаинæгтæ
Категори:Турчы сахартæ
Митхо
Митхо́ (Mỹ Tho) у сахар Вьетнамы, Тьензянджы провинцийы административон центр.
Уаритæ
Категори:Мæргътæ
Тебæ (ном)
Тебæ у ирон нæлгоймаджы ном.
Тауырбег
Тауырбег у ирон нæлгоймаджы ном.
Саване
Саване (სავანე) у хъæу Гуырдзыстоны Сачхерейы муниципалитеты.
Сельчук
Сельчук (Selçuk) у сахар Турчы. Ис Измиры провинцийы хуссары.
Вахайнаг адæм
Вахайнæгтæ (хином — x̆ik) сты Памираг адæмтæй иу.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирайнаг адæмтæ Категори:Памираг адæмтæ
Охъазтæ
Фиппаинæгтæ
*
Охъазтæ (хъæу)
Охъазтæ у хъæу Цæгат Ирыстоны Æрæфы районы. Ис Дыгургомы.
Хъодзасты Сандро
Хъодзасты Сандро Василийы фырт (Кодзасов Сандро Васильевич; райг. 1938-æм азы 14 июлы Мæскуыйы — амард 2014-æм азы 25 октябры ) — советон æмæ уæрæсейаг лингвист, филологон зонæдты доктор, фонетикæ иртасæг. Фыста æмдзæвгæтæ дæр.
Мартинес, Вильям
Клубон
1963-æм азы раздæхтис «Рампла Хуниорс»-мæ, хъазыдис дзы 1967-æм азы онг, фæстæдæр ацыдис Колумбимæ клуб «Атлетико Хуниор»-ы хъазынмæ. Йæ карьерæ фæци 1970-æм азы Моневидеойы.
Иугонд командæйы мидæг
Уругвайы сæйраг иугонд националон командæйы сконды фыццаг хатт хъазыдис 1950-æм азы 7 апрелы Чилийы иугонд командæйы ныхмæ. Йæ фæстæг хъазт иугонд командæимæ уыдис 1965-æм азы 30 майы Венесуэлæйы командæйы ныхмæ. Æдæппæт иугонд командæимæ фæзмæ рацыдис 54 хатты æмæ, кæд хъахъхъæнæг уыдис, уæддæр бакъуырдта дыууæ голы..
Æныстытæ
Дунейы чемпион: (1)
Хуссар Америкæйы чемпион: (1)
Либертадоресы хъалацы рамбулæг: (2)
Корди
Корди (ქორდი) у хъæу Гуырдзыстоны Гуры муниципалитеты. Ис Гуырдзыстон æмæ Хуссар Ирыстоны тæккæ арæныл.
Скъодтатæ (хъæу)
Фиппаинæгтæ
Категори:Æрæфы районы цæрæнрæттæ Категори:Дыгуронау фыст
Рæмонаты Евгений
1920-æм азы Рæмонаты Евгений æмæ Козаты Разден ацыдысты Бетъырбухмæ, æмæ Ленинимæ фембæлдысты.
Канадзавæ
Канадза́вæ (金沢市) у Японы сахар, Исикавæйы префектурæйы административон центр.
Заболь
Фиппаинæгтæ
Категори:Систан æмæ Белуджистаны сахартæ
Хабыцатæ
Хабыцатæ, вариант: Хабыцтæ (Хабицовы, Хабицевы) сты ирон мыггаг.
Хамамацу
Хамама́цу (浜松市) у Японы сахар. Ис Сидзуокæйы префектурæйы.
Гилгит
Категори:Пакистаны сахартæ
Тумсой
Тумсой (Тумса) у хъæу Цæцæны Шатойы районы.
Герреро
Герре́ро (Guerrero) у штат Мексикæйы. Штаты сæйраг сахар у Чильпансинго-де-лос-Браво.
Волковыск
Волковы́ск (Ваўкавыск, Волковыск) у сахар Белоруссийы Гроднойы облæсты, Волковысчы районы административон центр.
Херес-де-ла-Фронтерæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Испанийы сахартæ
Æртæ Цымытийы
Фиппаинæгтæ
Категори:Куырттаты ком
Зруджы Скæсæн цад
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæгат Ирыстоны цæдтæ Категори:Зруггом
Саухалон
Саухалон (, Грач) у мæргъты хуыз сынтыты мыггагæй.
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæргътæ
Цзясин
Фиппаинæгтæ
Категори:Китайы сахартæ
Славутич (сахар)
Фиппаинæгтæ
Категори:Киевы облæсты сахартæ
Эрдекан
Категори:Йезды сахартæ
Æхсæрты рагъ
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хæхтæ
Александров (сахар)
Фиппаинæгтæ
Категори:Владимиры облæсты сахартæ
Мармазет
Мармазет у хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы.
Нæмыгхор
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæргътæ
Иугонд Ир
Сæ сæйраг политиконы нысан у Цæгат Ирыстонимæ баиу уын Уæрæсейы Федерацийы сконды («Иумæ баиу кæнæм Алани»).
Гадатæ
Гадатæ (Гадаевы) сты ирон мыггаг.
Равзæрд
Сæ мыггаджы рагфыдæлы, дам, æрбахастой уацары сывæллонæй Уæлладжыры комæй, Ходæй. Йæ ном хуынди Гада, ам слæг, ус ракуырдта æмæ йæ мыггаг йæхи номæй скодта.
Борисов (сахар)
Фиппаинæгтæ
*
Джеры ком
Джеры ком у ком Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы. Джеры ком зындгонд у Джеры дзуарæй. Дзуар ис хохы сæр.
Бындз
Бындз, бирæон нымæц: бындзытæ — дыбазыронты къордмæ чи хауы, уыцы алыхуызон тæхаг сасчыты иумæйаг ном.
Бешикташ (футболон клуб)
Клуб «Бешикташ» у Турчы 15 хатты чемпион. «Бешикташ» (æмæ ма дыууæ иннæ клубы дæр — «Галатасарай» æмæ «Фенербахче») хъазы бæстæйы Суперлигæйы 1959-æм азæй алы аз дæр.
Хъилхъæдур
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Хъæдурхуызтæ
Сулеймани
Сулеймани́ (Silêmanî, السليمانية) у сахар Ирачы, Сулейманийы провинцийы административон центр.
Куыдзыдзæхæра
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Дзоцитæ
Дзоцитæ у хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Ис Туалгомы.
Довлатов, Сергей Донаты фырт
Цардафыст
1972-æм азы сентябрæй 1975-мæ царди Эстонийы. Цалынмæ Таллины пропискæ нæ райста, уæдмæ иу-дууæ мæйы куыста агдоны æртгуызæй, афтæмæй ма газет «Советон Эстони»-йы нæштатон корреспондент дæр уыди. Фæстæдæр æй, Эстойнаг денджызон науадæй мыхуыргонд газет «Эстонийы наудзог»-мæ айстон кусынмæ æмæ дзы бæрнон нымæрдары бынаты бадт. Уыдис нæштатон æмвæллойæг горæты газет "Изæрыгон Таллин"-ы. 1972 азы, сæрды, газет «Советон Эстони»-мæ куыстмæ ист æрцыд информацийы хайадмæ. Йæ «Компромисс»-чиныгмæ цы радзырдты бацыдысты, уыдоны Довлатов йæ журналистикон практикæйы хабæрттæ кæны, «Советон Эстонийы» корреспондент уæвгæйæ, æмæ ма зæгъы редакцийы куыстыл, йæ коллегæ-журналистты царды тыххæй. Йæ фыццаг чиныг «Пять углов»-ы набор ын чиныгуадзæн «Ээсти Раамат»-ы бабын кодтой Эстонийы КГБйы бардзырдмæ гæсгæ.
1976-æм азы ССРЦ-йы Журналистты цæдисæй хыгъдист æрцыди.
Менæ (Украинæ)
Категори:Черниговы облæсты сахартæ
Кæф
Кæф у егъау, ставд кæсаг.
Чанакья
Чанакья (चाणक्य ; цардис 370—283 азты нæ эрæйы агъоммæ), зындгонд у куыд Каутилья, Вишнугуптæ æмæ Ватсьяянæ дæр — уыд Индийы историйы зындгонддæр брахмантæй иу, æлдариуæггæнæг мыггаг Нандæйы дæрæн кæныны ахсджиаг архайæг. Уыд хинæйдзаг æмæ зондджын, дырыс политикон æнкъарæны хицау, абарынц æй-иу, 1800 азы фæстæдæр йæ куыстытæ чи фыста, уыцы философ Макиавеллиимæ. Чанакья фыста политикæйы тыххæй, хи дарын куыд хъæуы, уый тыххæй дæр, ныффыста дунейы фыццаг чиныг сæрмагонд службæты тыххæй.
Лæгæтысæр
Лæгæтысæр у хохы цъупп Хуссар Ирыстон æмæ Гуырдзыстоны арæныл. Хохы бæрзæнд у 3687,1 метры.
Æргъæвсон
Æргъæвсон кæнæ æргъæвсаг, митмитгæнаг (Fringilla coelebs; Зяблик) у зараг цъиу.
Аль-Масуди
Аланыстонмæ куы бацыд
Паддзахад Аланты алыварс тынг бирæ хъæуты, афтæ кæрæдзийæ хæстæг кæй сты, уæддæр уыцы рæстæг уасæг ныууасыд куы, æндæр уасджытæ бæстæйы дæр дзуапп, уымæн æмæ ныдзæвын ’хсæн фермæты.» æмæ фыста мæнæн: "«Аланты паддзах у хъомысджын, тыхджын æмæ зындгонд паддзахæты, скодта æфсады 30 000 барæг-хæстонты»"Аль-Масуди ма ныффыста астæуккаг æнусты Аланыстоны чырыстон динйы тыххæй: "«Пысылмоны хъусын кæнын рæстæджы Аббасидты хицæутты мыггаг фæстæ, Аланты паддзахадты кæй райста чырыстон дин, æмæ афтæмæй муртаттæ уыдон уыдысты. Фæлæ 932-æм азы уый фæстæ чырыстонæй ныууагъта, дæр Урумы паддзах рарвыста сауджынтæ æмæ алчертæ кæй ацух кодтой.»"
Доны чызг (саск)
Доны чызг (Gerridae, Водомерка) у сасчыты бинонад.
Терк
Терчы бындурон фæрсагдæттæ сты Æрыдон, Фыййагдон, Малхъ æмæ Сунжæ.
Сахартæ: Дзæуджыхъæу, Беслæн, Терк, Майский, Мæздæг.
Хорол
Категори:Полтавæйы облæсты сахартæ
Найфонты Артур
Фиппаинæгтæ
Артур Категори:Ирон хъæбысæйхæцджытæ Категори:Уæрæсейы спорты сгуыхт мастертæ Категори:Уæрæсейы хъæбысæйхæцджытæ
Найфонтæ
Фиппаинæгтæ
*
Гортъеу
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Годжыцатæ, Лæууойтæ.
Решетиловкæ
Решетиловкæ (Решетилівка) у сахар Украинæйы Полтавæйы облæсты.
Шахнаме
Шахнаме ( — «Паддзæхты чиныг») — персайнаг поэт Фирдоуси кæй ныффыста, уыцы эпос. Зонынц æй, æппæт персайнаг таурæгъты æмæ аргъæутты тыххæй цы иу чиныджы ныффыста, уыдонæй.
Кæрдæгхуыз цъырцъыраг
Кæрдæгхуыз цъырцъыраг кæнæ кæрдæгхуыз цъысцъысаг (Tettigonia viridissima, Зелёный кузнечик) у растбазыронты къордæй саск.
Касатыхъæу
Касатыхъæу у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы. Ис Дзомагъгомы.
Гороховец
Фиппаинæгтæ
Категори:Владимиры облæсты сахартæ
Карловкæ
Карловкæ (Карлівка) у сахар Украинæйы Полтавæйы облæсты.
Сакъао
Фиппаинæгтæ
Категори:Оны муниципалитеты цæрæнрæттæ
Флейтас, Роберто
Цардафыст
Йæ фæстæг куысты баныт уыдис клуб «Ливерпуль», кæцыйы кæддæр райдыдта футболисты карьерæ. Уым кусын байдыдта 2000-æм азы январы, фæлæ клубы хъазт нæ фæрæстмæ, æмæ æвзæр фæстиуджыты фæдыл тренеры бынатæ Флейтасы ныууагътой.
Бурынь
Фиппаинæгтæ
Категори:Сумыйы облæсты сахартæ
Исламей (хъæу)
Исламе́й (Ислъамей) у хъæу Кæсæг-Балхъары Пахсæны районы.
Донгæнæг (стъалыгуппар)
Донгæнæг (Aquarius) у стъалыгуппар.
Деражня
Дера́жня (Деражня) у сахар Хмельницкийы облæсты. Ис Хмельницкийы районы.
Сор
Сор (სორი) у хъæу Гуырдзыстоны Оны муниципалитеты.
Алёшки
Алёшки (Олешки) у сахар Украинæйы Херсоны облæсты.
Скилур
Амардис Понты паддзах Митридат VI-имæ хæсты, кæй ныхмæ скифагтæ тох кодтой Понты быдыры хицауиуæджы тыххæй. Йæ мæлæты фæстæ тагъд рæстæджы Митридат сæ ныппырх кодта. Скилуры ныгæдтой Скифаг Неаполы мавзолейы. Йæ фырт Палак сси скифæгты ног паддзах.
Фиппаинæгтæ
Категори:Скифаг паддзæхтæ
Таврийск
Таври́йск (Таврійськ) у сахар Украинæйы Херсоны облæсты.
Чеджудо
Чеджудо́ (제주도) у Хуссар Корейы æппæты стырдæр сакъадах æмæ ’ппæтæй гыццылдæр провинци. Сакъадах æвæрд ис Корейы донкъубалы, провинци Чолла-Намдойæ хуссар-ныгуылæнырдæм, кæцымæ Чеджудо хаудта суанг 1946 азмæ.
Лиман (сахар, Украинæ)
Лима́н (Лиман, Лиман) у сахар Украинæйы Донецчы облæсты.
Давонджын
Давонджын, — давоны сыфтæй конд чъири.
Вильгельмсхафен
Фиппаинæгтæ
Категори:Дæллаг Саксонийы сахартæ
Дарем
Категори:Англисы сахартæ
Зугрэс
Зугрэ́с (Зугрес, Зугрэс) у сахар Украинæйы Донецчы облæсты.
Базыргæфтæ
Базыргæфты мыггаджы ис 10 хуызы:
Зязиков-Юрт
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæлгъæвæджы районы хъæутæ
Эдельвейс
Эдельве́йс, вариант — еделвейс (Leontopodium, Edelweiß — edel — «уæздан» æмæ  — «урс») у кæрдæг зайæгойты мыггаг.
Уæлкъæйдзыкка
Нымад цыди урсаджы æмæ хойраджы хæринæгты фидыцыл æнцонгæнæн, æнцон фыцæнæй. Нартхоры, кæнæ хъæбæрхоры ссад доны сызмæнт, хорз æй схæццæ кæн цыхтимæ æмæ уыцы змæст бæрæг донгондæй дзулы хуызæн тымбылæй, бæзджынæй æрæвæр тæвд тебæйы, кæнæ артдзæсты фыцæн къæйыл.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон хæринæгтæ
Байрон, Джордж Гордон
Джордж Гордон Байрон, 1822-æм азæй — Ноэл-Байрон, 1798-æм азæй — 6-æм барон Байрон (George Gordon Byron (Noel), 6th Baron Byron; райгуырдис 1788-æм азы 22 январы Лондоны — амардис 1824-æм азы 19 апрелы Месолонгионы, Осмайнаг Гречъы), арæхдæр хуынд лорд Байрон  уыдис англисаг поэт-романтик, йæ «хъуынтъыз эгоизмæй» æппæт Европæй дæр зындгонд чи сси, уый. Перси Шелли æмæ Джоном Китсимæ у бритайнаг романтикты кæстæр фæлтæры минæвар. Байроны альтер-эго Чайльд-Гарольд сси æнæнымæц байронхуыз литературон хъæйтарты прототип. Байронизм модæйы уыдис Байроны амæлæты фæстæ бирæ азты дæргъы.
Цардафыст
Байроны рагфыдæлтæ Англисмæ æрбалыгъдысты Нормандийæ Вильгельм Тыхæйбайсæджы æфсадимæ, сакстæй цы зæххытæ байстæуыд, уыдонæй сæ хайджын фæкодта къарол Вильгельм. Тынг кадджын мыггаг уыдысты Англисы æлдæрты ’хсæн, фæлæ Елизаветæйы рæстæджы Байронты мыггаг сыскъуыдис, сæ ном хæссын райдыдта сæ æнæзакъон байзæддæгтæй иу. Англисы революцийы рæстæг Байронтæ афтæ æнувыд уыдысты Стюартты хæдзарвæндагыл, æмæ сæ хистæры Карл I скодта пэр æмæ йын радта барона Рочделы титул. Мыггаджы зындгонддæртæй уыд адмирал Джон Байрон, Сабыр фурды бирæ чи цыдис, уый. Адмирал Байроны хистæр фырт капитан Джон Байрон (1756—1791), йæ фыццаг усы амæлæты фæстæ райста ног ус — бонджын шотландиаг бинонты чызг Кэтрин Гордон (амардис 1811), эсквайр Джордж Гордоны иунæг бындар. Уыцы бинонты ’хсæн 1788-æм азы райгуырдис суинаг поэт.
Падерборн
Па́дерборн (Paderborn ) у сахар Германы Цæгат Рейн-Вестфалийы, Падерборны районы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæгат Рейн-Вестфалийы сахартæ
Динджела
Динджела (прополис) у æндæдзаг писион буарад, кæцыйы мыдыбындзытæ æртымбыл кæнынц бæлæсты къуыбыртæй. Мыдыбындзытæ фæззæг динджелайæ сæхгæнынц чыргъæдты зыхъхъыртæ æмæ дзы сфидар кæнынц рамкæйы кæрæттæ.
Кириллов (сахар)
Фиппаинæгтæ
Категори:Вологдæйы облæсты сахартæ
Бийæгой
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Денджызон хъыбыл
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Аксарай
Категори:Турчы сахартæ
Эрзинджан
Эрзинджа́н (Erzincan) у сахар Турчы, Эрзинджаны провинцийы административон центр.
Джебетъайы ком
Джебетъайы ком у ком Цæгат Ирыстоны. Ис Мамысонгомы.
Ковентри
Ко́вентри (Coventry ) у Англисы сахар. Ис Ныгуылæн Мидлендсы графады.
Тæдзæнтæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Хуссар Ирыстоны хæхтæ Категори:Чеселтгом
Донæмбырдгæнæг
Донæмбырдгæнæг кæнæ донæмбырдой (Водосбор) у бирæазон кæрдæг зайæгойты мыггаг.
Хуыры ком (Чеселтгом)
Литературæ
Категори:Хуссар Ирыстоны кæмттæ Категори:Чеселтгом
Брадфорд
Фиппаинæгтæ
Категори:Англисы сахартæ
Ананьев (сахар)
Ана́ньев (Ананьїв) у сахар Одессæйы облæсты.
Толидо
Фиппаинæгтæ
Категори:Огайойы сахартæ
Ноттингем
Фиппаинæгтæ
Категори:Англисы сахартæ
Уси
Фиппаинæгтæ
Категори:Цзянсуйы сахартæ
Æвдадзон
Æвдадзон кæнæ амарант (Amaranthus, Амарант) у иуазон кæрдæг зайæгойты мыггаг.
Дарваз
Дарваз у стыр къардиу Цæгат Ирыстоны. Ис Ходы хъæуы цур.
Месси, Лионель
Фиппаинæгтæ
Категори:Зындгонд адæм алфавитмæ гæсгæ Категори:Википеди:Викирардтæй йæ ратæдзæнтæ чи исы, ахæм уацтæ Категори:ФК «Барселонæйы» хъазджытæ
Мæтæгхуыз сауцъиу
Мæтæгхуыз сауцъиу (Sturnus roseus, Розовый скворец) у сауцъиуты хуыз.
Хорнæмыгон
Хорнæмыгон (Pimpinella anisum; Анис) у, аууондархуызты бинонадмæ чи хауы, ахæм зайæгой.
Ред-Дир
Ред-Дир (Red Deer) у Канадæйы сахар. Ис Альбертæйы провинцийы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Альбертæйы сахартæ
Вила-Велья
Фиппаинæгтæ
Категори:Эспириту-Сантуйы муниципалитеттæ
Гринсборо (Цæгат Каролинæ)
Гри́нсборо (Greensboro) у АИШ-ы сахар, Гилфорды зылды административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæгат Каролинæйы сахартæ
Наниты Пётр
Наниты Ерасты фырт Пётр (райгуырдис 1961-æм азы 30 январы, Хуымæллæг, Цæгат Ирыстон) у ирон хъæбысæйхæцæг, Дунейы чемпион, Европæйы æмæ Советон Цæдисы чемпион. Советон Цæдисы спорты сгуыхт мастер.
Красноусольский
Красноусо́льский (Красноусольский, Красноусол) у хъæу Башкортостаны, Гафурийы районы административон центр.
Ростъом
Фиппаинæгтæ
Категори:Даредзанты таурæгътæ
Галифакс (Англис)
Фиппаинæгтæ
Категори:Англисы сахартæ
Борхес, Хорхе Луис
Хорхе Луис Борхес (Jorge Luis Borges [], æнæхъæн ном Jorge Francisco Isidoro Luis Borges; райгуырдис 1899-æм азы 24 августы Буэнос-Айресы — амардис 1986-æм азы 14 июны Женевæйы) уыдис аргентинæйаг, æмæ публицист. 1920-æм азты сси зындгонд куыд Латинаг Америкæйы поэтикон авангардизмы бындурæвæрджытæй иу. XX æнусы дунейы зындгонддæр литературон кусджытæй иу.
Хæст куы фæцис, Хорхе Луис иучысыл ацардис Испанийы, уым бацыдис утраистты литературон змæлдмæ. 1921-æм азы фæстæмæ Буэнос-Айресмæ раздæхтис.
Бæхы цъоза
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Межгорье (сахар)
Фиппаинæгтæ
Категори:Башкортостаны сахартæ
Ланчхуты муниципалитет
Ланчхуты муниципалитет (ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი) у муниципалитет (район) Гурийы. Йæ административон центр у сахар Ланчхути.
Бутаты Аслæнбег
Бутаты Саввæйы фырт Аслæнбег (1876-1939) уыдис æхсæнадон æмæ политикон архайæг, фыццаг ирон газеты рауадзæг. Революци фæстæйы азты сси Хæххон республикæйы адæмон хæдзарады министр.
Фиппаинæгтæ
Аслæнбег Категори:Салыгæрдæны чи райгуырдис, уыдон
Дзагкойтæ
Равзæрд
Ацы мыггаджы тыххæй ис ахæм таурæгъ. Раджы, дам, кæддæр Уæлладжыры комæй, Æрхонæй Дыгургоммæ æрбафтыд иу лæг æмæ æрцард Фæрæскъæтты. Ам ын райгуырд æртæ фырты: Дзагко, Мама æмæ Габуа. Æфсымæртæ куы слæгтæ сты, уæд сæхицæн устытæ æрхастой, æмæ сæ алчидæр хицæнæй æрцард. Сæ нæмттæм гæсгæ скодтой мыггæгтæ æмæ Фæрæскъæтты хъæуы фæзынд мыггæгтæ Дзагкойтæ, Маматæ æмæ Габуатæ. Уыдонæй Дзагкойтæ баззадысты Фæрæскъæтты, Габуатæ фæлыгъдысты Беслæнмæ, Маматæ та — Чырыстонхъæумæ.
Гранадæ (провинци)
Грана́дæ (Provincia de Granada) у провинци Испанийы. Йæ административон центр у Гранадæ.
Кокойты Тæтæрхъан
Цардафыст
Зынгæ композитор æмæ музыкæйы дæсны йæ цардæй ахицæн 1980 азы 3 апрелы
Музыкалон архайд
1943 азы Тæтæрхъан йæ къухмæ райста симфонион оркестр саразыны хæс, фæстæдæр та — филармони æмæ йæ фыццаг аивадон къухдариуæггæнæг уыд йæхæдæг. Уыцы азты композитор ныффыста цалдæр егъау оркестрон уацмысы — Фыццаг симфони, Скърипкæйы концерт, фортепианон фантази «Азау», симфонион сюитæ «Хæлардзинад», симфонион ныв «Изæр колхозы» æмæ уыдон се ппæт дæр систы тынг популярон. Фыццаг «Ирон симфони» Кокойы фырты сфæлдыстады сси иууыл бæрзонддæр. «Азау»-ы фантази фортепианойæн оркестримæ та фыст у ирон чызджы хъысмæтыл, кæцы Стыр Фыдыбæстæйон хæсты равдыста хъайтарон сгуыхтдзинад. Йæ фæстаг егъау уацмыстæ сты Дыккаг симфони æмæ оперæ «Нарты Сослан». Уый йæ царды фæстаг бонтæм дæр нæ уагъта йе сфæлдыстадон архайд, баззад дзыллæты хсæн музыкæ парахатгæнæгæй.
Оса (сахар)
Оса́ (Оса) у сахар Пермы крайы, Осайы районы административон центр.
Санта-Фе
Санта-Фе: ( — «сыгъдæг дин»)
Урс акулæ
Урс акулæ (Carcharodon carcharias) у æргъиуджын кæфты хуыз.
Гуыриаты Тамерлан
Цардафыст
Гуыриаты Алыксандры фырт Тамерлан райгуырдис 1929-æм азы 3 январы Мæздæджы районы.
1949-æм азы иттæг хорз бæрæггæнæнтимæ каст фæци Цæгат Ирыстоны паддзахадон педагогон институты фæсарæйнаг æвзæгты факультет æмæ кусын райдыдта англисаг æвзаджы ахуыргæнæгæй.
Инжичишхо
Инжичишхо́ (Инджыджышхуэ) у хъæу Хъæрæсе-Черкесы Хабезы районы.
Бейкерсфилд
Фиппаинæгтæ
Категори:Калифорнийы сахартæ
Хъуылаты Никъала
Хъуылаты Харитъоны фырт Никъала (райгуырдис Æрыдоны — амардис 1980-æм азы) у филологон зонæдты кандидат.
Бекъойты Дмитрий
Цардафыст
1953 азы байгом ирон æвзаг æмæ литературæйы кафедрæ æмæ йын 22 азы дæргъы разамынд лæвæрдта Дмитрий. Бирæ фæлтæртæ схъомыл кодта доц. Бекъойты Дм.
Ривас (Никарагуæ)
Фиппаинæгтæ
Категори:Никарагуæйы сахартæ