cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Хуссар Ирыстоны цæрджытæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Хуссар Ирыстон
Австри
Немыцаг æвзаг у Австрийы официалон æвзаг. Регионалон æвзæгтæ: словенаг (Каринти), хорватаг, венгриаг (Бургенланд).
Истори
Австрийы зæхх ромаг æфсæдтæ бацахстой 15-æм азы Чырыстийы райгуырды агъоммæ.
1804-æм азæй Австри сси Габсбургты импери, стæй 1867-1918 уыд Австри-Венгрийы хай.
1181-æм аз
Амардысты
Категори:1181
Эстони
Цæрджытæ
thumb|right|400px|Эстонийы административон дих
Цæразонтæ
Этимологи
Цæразонты комы равзæрд бæттынц Ромы Цезæртимæ. Уый фидарæй равдыста Абайты Васо йæ зонадон уац «Происхождение осетинских фамильных имен СÆRAZONTÆ и ÆGHUZATÆ»-йы æмæ скæны хатдзæг:
Ерæто
Ерæто (ერეთო) у хъæу Гуырдзыстоны цæгаты. Ис Хъудыкомы. Ис дзы дыууæ хъæуы: Дæллаг Ерæто æмæ Уæллаг Ерæто.
Дыгъуызты Тенгиз
Дыгъуызты Никъалайы фырт Тенгиз (райгуырдис 1959-æм азы Сатихъары — амардис 2020-æм азы 28 ноябры ) уыди газет «Рæстдзинад»-ы уацхæссæг, Хуссар Ирыстоны сгуыхт журналист.
Кæфдзæст
Истори
Сферон-рамон кинематографон системæтæ (дæнцæгæн, IMAX DOME) дæр бындурæвæрд сты «фишай»-объективты типæй пайдакæныныл, æрдæгсферон экрантыл нывистытæн æмæ хуызæвдыстты проекцитæн.
Фокусгæнæн æмæ цыргъæдæй æвдисгæ тыгъдады арфад (ЦÆТА)
Кæфдзæстты цыргъæды арфад ахæм у æмæ абаргæйæ нæ-стыр диафрагмæ 5,6-имæ, ЦÆТА-мæ бацæудзæн тыгъдад 40-100 см-æй — æгæронадмæ. Цæвиттон, æгæронады контролыл урæд объективы-иу, фылдæр хæттыты, нал бахъæуы авто, кæнæ армæй фокускæнын.
Æндæр хицæндзинæдтæ
Категори:Объективтæ
Мазуркæ
Мазуркæ ахсы зынгæ бынат польшæйаг музыкалон культурæйы аразынады процессы. Мазуркæ классикон музыкæйы æндæртæй фылдæр баст у Ф. Шопены номимæ, кæцы ныффыста 60 мазуркæйы фылдæр.
Цагъди
Цагъди, у кæсгон бæхты хуыз.
Vk.com
Хакатонтæ
26 ноябры 2016 азы ацы дыккаг хакатон. Хайадисджытæ архайдтой къордты æфтуанты платформæйы проекттыл. Номинаци "Аразджыты равзæрст"-ы рамбылдта "Сæфт гæдыты агуырд". Призон фонд - 300 мин сом.
Абхазаг-адыгаг æвзæгтæ
Ирон æвзаг уыцы æвзæгтæй (уæлдайдæр кæсгон æвзагæй) бирæ дзырдтæ райста (агуывзæ, гуырысхо, гуызавæ æмæ æндæртæ ).
Абациаты Дзамболат
Абациаты Къостайы фырт Дзамболат (Дмитрий) (райгуырдис 1857-æм азы 3 декабры Хъæдгæроны — амардис 1936-æм азы Белграды), Уæрæсейы æфсады инæлар-лейтенант.
Æмыс
Æмыс, у сылы æмæ соимæ конд лауыз (кæрдзын ) нартхоры ссадæй.
Нарон саууес
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Зайæгойтæ дыгуронау
Сынтбадæн
Фиппаинæгтæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Хамгёнаг диалект
Категори:Корейаг æвзаг
Амстердам
Амстерда́м (Amsterdam ) у Нидерландты сæйраг сахар.
Шиндара
Шиндара (შინდარა) у хъæу Хуссар Ирыстоны Знауыры районы.
Дисеу
Литературæ
Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Торманеули
Торманеули (თორმანეული) у хъæу Хуссар Ирыстоны Знауыры районы. Хъæу кæны дыууæ дихы — Дæллаг Торманеули æмæ Уæллаг Торманеули.
Хæрæг
Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Бзарты Руслан
Астæуккаг скъола каст фæци Бакуйы, уый фæстæ йæ бинонтимæ ралыгъдис Дзæуджыхъæумæ æмæ дзы бацыдис ЦИПУ-йы историон факультетмæ. Уый каст фæци 1980-æм азы, 1985-æм азы та — Мæскуыйы паддзахадон университеты аспирантурæ. 1985-æм азæй ныры онг кусы ЦИПУ-йы.
Бзарты Руслан у астæуккаг скъолатæн ахуыры чиныг «Ирыстоны истори»-йы автортæй иу (уыцы чиныг йемæ фыста Блиты Марк).
1830-æм аз
Амардысты
Категори:1830
Хъайтмазтæ
Фиппаинæгтæ
*
Испани
Цæрджытæ
Цæрджыты нымæцы ивд: Сахары цæрджытæ — 76 %. Цæрджыты æнгомад — 79,7 ад./км².
Зыгъарæг
Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Далмаци
250px|thumb|right|Далмацийы æвæрд нырыккон Хорватийы картæйыл Далмаци (Dalmacija, Dalmazia, Dalmatia) у историон бæстæ Балканы æрдæгсакъадахы цæгат-ныгуылæны, Адриатикæйы денджызы былгæрон. Йæ фылдæр хай хауы нырыккон Хорватийы паддзахадмæ, чысылдæр хай та — Черногоримæ.
Категори:Балканты æрдæгсакъадах Категори:Югослави Категори:Европæйы историон бæстæтæ Категори:Хорватийы истори
Ирландиаг
Ирландиаг:
Тугъанты Махарбег
Цардафыст
Фæсарæнты Махарбегæн фадат фæци Берлины, Мюнхены, Венæйы аивæдты музейтæ бабæрæг кæнын. Æрыгон нывгæнæджы зыд цæстæнгас зылди Тицианы, Рембрандты, Делакруайы æрмдзæфы бæрджытыл, «касти» сын сæ дæсныйады сусæгдзинæдтæ. Иртасджытæ куыд зæгъынц, афтæмæй Махарбег йæхи нæ атигъ кодта уæды рæстæджы аивады агурæнтыл: йæ уацмысты рахатæн ис модернизмы æууæлтæ. Фæлæ йе сфæлдыстады апп алкæд дæр уыди национ тематикæ, ирондзинад.
Икъот
Фиппаинæгтæ
Категори:Ленингоры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Хъулон хъил
Хъулон хъил — раздæр æрдхорд æмгæртты фæтк æххæстгæнгæйæ кæмæй пайда кодтой, ахæм кульон предмет. Уыдис даргъ хъил, сфæлындыдтой-иу æй алыхуызон хъуымацы гæппæлтæй (æппæты фылдæр æртæ хуызы); уый уыдис тырысайы хицæн хуыз æмæ нысан кодта, йæ быны-иу чи æрбамбырд ис, уыдоны иудзинад. Хъулон хъилы бын-иу сæ хæцæнгæрзтæ æрæвæрдтой, æрдхорд æмгæртты фæтк кæй тыххæй æххæстгонд цыдис, уыцы лæппу фæсивæд; хъилмæ къухæй æндзæвгæйæ-иу ард бахордтой сæ иузæрдиондзинадыл.
Ерастъы
Ерастъы бындур æрæвæрдтой дыууæ хъæуæн — Дзæрæстæ (1804 аз), Мусхъæу (1811) æмæ цалдæр хутæрæн: Тускъаты цъай (1837), Елбайты цъай (1840), Гокъинаты цъай (1853), Аркъауты цъай (1876). 1824-æм азы Дзæрæстæ æмæ Мусхъæуы цæрджытæ, «Кавказы хаххыл» службæ кæй кодтой, уымæ гæсгæ сæ хъазахъхъыл ныффыстой æмæ сын сæ хъæуты та схуыдтой станицæтæ. Бирæ фæстæдæр уыцы станицæтæм Уæлладжыры комы цæрæг ирæттæй дæр фæлыгъдысты.
Тигр
Ацы хуызы минæвæртты æхсæн æмбæлынц мыггаг гæдыты егъаудæр цæрæгойтæ. Тигр у уæлзæххон тугдзых сырдтæй егъаудæртæй иу, уæлдай уадзы массæйæ æрмæстдæр урс æмæ тарбур æрсыты. Бæрæггонд æрцыдысты фараст тигрты дæлхуызы, уыдонæй XXI æнусы райдайæнмæ баззадысты æрмæст æхсæз — сæ иумæйаг æмтгæй райсгæ нымæц иу 4000-6500 уæвæгойы, уыдонæй тæккæ бирæнымæцон дæр у бенгайлаг тигр (номинативон дæлхуыз), иумæйаг популяцийы ахсы 80 %.
Филогени
Тигры хуызы эволюцийы тыххæй сæйраг бæрæггæнæнтæ райстæуыд зæххæй къахгæ баззайæгты анализмæ æмæ молекулярон филогенетикæйы иртæстытæм гæсгæ.
Тигры рагон къахгæ баззайæгтæ ма ссардæуыдысты Явæйы Джетис сывæлдæгты æмæ сын датировкæ лæвæрд æрцыдис 1,66-æй 1,81 милуан азы. Афтæмæй, дыууæ миллуан азы размæ, плейстоцены, тигр уыдис уæрæх хæлиугонд скæсæны Азийы, цардис ма сакъадæхты Борнео æмæ Палаван. Нымадтой раздæр, тигры равзæрды территори нырыккон цæгатаг Китай кæй уыдис, фæлæ фæстаг палентологион бæрæггæнæнтæ æвдисынц йæ ареал бирæ уæрæхдæр кæй уыдис, уый. Палеонтологты хай нымайынц æмæ ацы хуызы равзæрынæн нæ хъуыдис цæмæй йæ фыдæл хуызтæ Маньчжуры хуызон къаннæг участокыл цардаиккой. Морфологион æмæ генетикон дивергенцийæн фыдæлтыккон æмæ хæстæг хуызтæй хъуыдис афтиддæр хицæн популяциты изоляци, уый та гæнæн ис æмæ æрцыдаид алыхуызон рæстæджы æмæ алыхуызон бæстыхъæдимæ æмæ рельефимæ участокты хуссарскæсæйнаг Азийы.
Абаргæ-анатомион иртæстытæм гæсгæ, тигрты æхсæйнаг ас плейстоценæй ныры дугмæты периоды фæкъаддæр (амураг тигрты ацухкæнгæйæ, уыдоны æхсæйнаг ас нæ баивта). Ацы фæзынд у характерон плейстоценаг æхсырæйхæссджытæн æмæ бæрæг кæны алыварслæууæг æрдзы сезонон биопродуктивносты фæныллæг, кæнæ хомхорты равджы та æнцонвадат æфтиаджы æхсæйнаг асы фæкъатдæрдзинады тыххæй. Тигры голоценон байзæдтæгтæ бæрæг сты Явæйæ æмæ Калимантанæй, фæстаг сакъадахы тигр сыскъуыдис нæ дуджы æрцыды размæ.
Тедеты Зæлинæ
Тедеты Зæлинæ каст фæци Хуссар Ирыстоны педагогон институт, уый фæстæ та — Тбилисы Пушкины номыл педагогон институты аспирантурæ, уым бахъахъхъæдта кандидатон диссертаци уырыссаг æвзаг ахуыр кæныны методикæйыл, сси филологон зонæдты кандидат.
Тигр
Æддаг бакаст
Æппæт уæваг тигрты дæлхуызтæ нымайгæйæ, нæлы æхсæйнаг уæз у 180-200 кг, сылы — 120-140 кг.
Думастур
Думастур (დუმასტური) у хъæу Гуырдзыстоны Пъанкъисы комы.
Тигр
Æддаг бакаст
Тигры хуызы сæйраг тон æнкъуысы æзгæ-сырхæй æзгæ-морæхуызмæ; гуыбын, риу æмæ дзæмбыты мидуæлцъартæ сты ирд. Ноджы ма хъусты цæгаты ис ирд фæнысæнттæ. Буар у тагтæй æмбæрзт, сæ хуыз ивы морæхуызæй — сатæг саумæ. Сæ формæ æмæ дæргъ аллы дæлхуызтæн дæр у сæрмагонд, фæлæ тигрты фылдæрæн вæййы 100 тагæй фылдæр. Тагты равæрд у уникалон аллы хицæн сырдæн дæр, уымæ гæсгæ дзы ис бæрæг кæнын хицæн индивидты, раст адæймаджы æнгуылдзты фæдты хуызæн. Ацы хицæндзинадæй фæпайда кæнынц иртасджытæ, æрдзы мидæг сæ цæст куы фæдарынц хицæн сырдтæм, уæд.
Территориалон æмæ социалон уагахаст
Приватон территорийы бæрц тынг æнкъуысы цæрæнранмæ, æфтиагмæ гæсгæ, нæлтæн та ма ацы бынаты цал сылы цæры уымæй дæр ма. Сыл тигрæн йæ территори арæхдæр вæййы иу 20 км², нæлты территоритæ та сты дзæвгар стылдæр — 60-100 км². Хъомыл нæлы территорийыл гæнæн ис æмæ вæййы цалдæр сылы индивидуалон территоритæ, сæ æмахаст вæййы 1:2 кæнæ 1:4. Тигртæн сæ тирриторийыл цæуыны фæндæгтæ сты æнæивгæ. Уыдоныл цæугæйæ тигртæ æдзухдæр фæнысан кæнынц сæ территори, скæнынц цыбыр кæнæ дæргъвæтин рæстæгмæ хуыссыны рæттæ. Территорийыл суткæйы æмгъуыдмæ цас фæцарццу кæны тигр уый дæлбар у цалдæр факторæн. Æхсæйнаг цыд хи территорийыл хъомыл нæлæн у 9,6 км, максималон 41 км. Æхсæйнаг цыд сылæн — 7 км, максималон 22 км. Сыл тигртæ хаттæй-хатт схуыл вæййынц кæрæдзийымæ, фæлæ уæддæр арæх сæ тирриторитæ иу хайы вæййынц иумæйæгтæ, æмæ сыл сабырæй фæфидауынц, нæлтæ та никуы фæуадзынц æндæр нæлты сæ территорийыл æдзухдæр цæрын, стæй йæ сæрты хизын дæр.
Иугонд Нациты организаци
Organizazión d'as Nazions Unitas arz:أمم متحدة Organización de les Naciones Uníes Jongtėniu Tautū Organėzacėjė Арганізацыя Аб'яднаных Нацый Unaeted Neisen Majalisar ɗinkin duniya Ӧтувтӧм Войтыръяслӧн Котырныс Organizzaçion de e Naçioin Unïe FN Organizaţia Naţiunilor Unite Ovttastuvvan Nášuvnnat එක්සත් ජාතීන් Уједињене нације Àkójọẹgbẹ́ Ìṣọ̀kan àwọn Orílẹ̀-èdè
Тигр
Тигртæ-адæмхортæ
Цомахъты астæу куыд вæййы афтæ тигрты астæу дæр æмбæлынц лæджыфыдхортæ; арæхдæр уыдон вæййынц зæронд кæнæ рынчын сырдтæ æнæ ссыртæй, уымæ гæсгæ сæ бон нæ вæййы сæфтæгджынтыл цуан кæнын.
Нывкæнынады
Нывкæнынады фæлдисондтæй тигримæ фыццæгтæ ссардæуыдысты корейаг зæппæдзты, æнхъæлгæйæ хауынц Когурёты æлдариуæджы периодмæ (37-æм аз нæ д.а. — 668-æм аз нæ д.). Нымад уыдис, тигры нывтæ кæй хъахъхъæнынц зæппæдзтæ. Къултыл нывтæ йæдтæмæ ма зæппæдзты ссардæуыд бирæ дзаумæттæ кæдоны датировкæтæ хауыц бронзæйы æнусмæ (1000-æм аз нæ д.а. — 300-æм аз нæ д.а.), тигры сурæттимæ: айдæнтæ, фæрæттæ, кæрдтæ, мигæнæнтæ, дзæнгæрджытæ, гиритæ, фæлындæнтæ, ритуалон дзаумæттæ æмæ æнд.
Сывæллон
Сывæллæтты низтæ æмæ æнæниздзинад чи иртасы, уыцы медицинæйы къабаз хуыйны педиатри.
Итали
Зæххæнкъуыстытæ
Итали лæууы хохы зæххыл, арæх дзы вæййынц зæххæнкъуыстытæ. Уыдонæй стырдæртæ уыдысты:
Æрдхорд æмгæрттæ
Æрдхорд æмгæрттæ — раздæр ирон адæмы царды чи уыд, ахæм æрдхорддзинады (кæнгæ ’фсымæр) фæтк. Уыцы фæткмæ гæсгæ-иу хæстон ныббырст кæнæ æндар исты тæссаг хъуыддаджы размæ лæппулæгты къорд ард бахордтой, стæры рæстæг æфсымæртау кæй уыдзысты. Ард-иу хордтой бæрæг ритуалон æгъдаумæ гæсгæ хъулон хъилы бын.
Этимологи
Æрдхорд арæзт у дыууæ дзырдæй ард æмæ хæрын-æй. Мивдисæг хæрын цы амоны, уый алчидæр хорз зоны. Нæ дзырдуæтты ард ис хицæн дзырдæй дæр, амоны: клятва, присяга.
1834-æм аз
Амардысты
Категори:1834
Цыхуырбаты Тамерлан
Фиппаинæгтæ
Категори:Хуссар Ирыстоны нывгæнджытæ Тамерлан
1203-æм аз
Амардысты
Категори:1203
Ричмонд (Британийы Колумби)
Категори:Британийы Колумбийы сахартæ
Базель
Базель (Basel, Bâle, Basilea, Basilea) у сахар Швейцарийы, Базель-Штадты административон центр.
Осло
Фиппаинæгтæ
Категори:Норвегийы сахартæ Категори:Норвегийы фюльке
1205-æм аз
Амардысты
Категори:1205
Тъæпæнсы
Фиппаинæгтæ
Категори:Дысæфтæгонтæ
Карелы муниципалитет
*
Гвиней
*
Ручъы дон (Хуссар Ирыстон)
Ручъы дон кæнæ Сохсы дон у цæугæдон Хуссар Ирыстоны Дзауы районы. Ис Ручъы комы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Хуссар Ирыстоны цæугæдæттæ
Нидерландтæ
Фиппаинæгтæ
*
Фламандаг æвзаг
Фландрийы скъолаты ахуыр кæнынц нидерландаг æвзаг — уымæй ахуырады æвзаг хæдзарон æвзагимæ иухуызон нæу.
Фландри
Административон дих
Фландри дихгонд у фондз провинцийыл:
Провинцитæ та сæхæдæг дихгонд сты муниципалитеттыл.
Къусрет
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Тедетæ, Уалытæ, Тыджытæ, Тыбылтæ, Къадзтæ.
Илас Æрнигон
Цардафыст
Тогуызты Газакк (йæ аргъуыды ном — Васили) райгуырдис 1888-æм азы 10 декабры Æрыдоны. Йæ фыд Илас уыди рæстæмбисцæрæг зæхкусæг. Амардис, Газаккыл фондз азы дæр нæма сæххæст ис, афтæ. Лæппуйы схаста йæ мад Джыккиан. Фæстæдæр Газакк йæ уацмыстæ джиппы уадзын куы райдыдта, уæд йæхицæн псевдонимæн равзæрста йæ фыды ном.
Арфæйы гæххæтты сæ къухтæ бавæрдтой 28 адæймаджы. Æрвыст та æрцыдиc 1924-æм азы 16 ноябры.
Æрнигон æхсæны хъуыддæгтыл æнувыд кæй уыд, ууыл дзурæг сты ноджы ахæм хабæрттæ: Харбины æмæ Бухедуйы скъолаты кусгæйæ (1924–1929 азты) поэт уыцы иу рæстæг уыди рухсады кусджыты профцæдисы бынæттон комитеты уæнг дæр. Йæ хъус дардта транспорты кусджытæм дæр: арæзта фæлладуадзæн изæртæ, къулы газеттæ уадзын дæр уымæ касти. 1931 азы сæрды Иласы райстой Коммунистон партимæ кандидатæй.
(«Мах дуг», 1975, № 12, 81–82 фæрстæ). Ирыстоны Æрнигон кусын райдыдта чиныгуадзæны — тæлмацгæнæг æмæ литературон редакторæй. Уыцы азты ирон æвзагмæ раивта Даниель Дефойы «Робинзон Крузо» (Орджоникидзе, 1936), А.П. Чеховы радзырдтæ «Хирургия», «Хъастхæссæн чиныг», «Ставд æмæ нарæг», «Чиновничы мæлæт» («Мах дуг», 1935, № 1–2) æмæ æндæр уацмыстæ, стæй æхсæнадон-политикон æмæ ахуырадон-популярон чингуытæ.
Æфсæнвæндаг
Æфсæнвæндаджы хицæн хуызтæ сты иумæйаг пайдайы æфсæнвæндæгтæ (общего пользования), куыстуæтты æфсæнвæндæгтæ, сахары æфсæнвæндæгтæ (трамвай æмæ метрополитен).
Иуæй-иу бæстæты, уыдоны ’хсæн стыргомæуттæ дæр, æфсæнвæндæгтæ бынтондæр нæй. Ахæмтæ сты Афгъанистан, Чад, Экваториалон Гвиней æмæ ма æндæртæ.
Лахъайы дон
Лахъайы дон у цæугæдон Цæгат Ирыстоны, Джысджиуы доны фæрсагдон.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ Категори:Дæргъæвсы комы цæугæдæттæ
1212-æм аз
Амардысты
Категори:1212
Гвиней-Бисау
Гвиней-Бисау (Guiné-Bissau) у Ныгуылæн Африкæйы паддзахад.
Дæллаг Халацъан
Фиппаинæгтæ
Категори:Ахметъайы муниципалитеты цæрæнрæттæ
1216-æм аз
Амардысты
Категори:1216
Фæры дон
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ
Тæрхонылæг Дредд 3D
Сюжет
Дредды зæрдæ ’хсайы, Ма-Ма фырдыхст кæй, Кай йæ дзых æхкæдæй куынæ дара æмæ йæ кæй марын кæндзæн информаци ма раргомы тыххæй. Андерсон, йæ психикон миниуджытæй спайдагæнгæ, тыххызт кæны Кайы лæдæрæнмæ æмæ дзы базыдта "Алтъами-бæлас" Слоу-Мойы скæнæн æмæ уæймæрвит центр кæй у. Афтæмæй ма уынаффæ кæны æуым искуы бамбæхсын, цалынмæ феххуыс æрцæуа, уæдмæ. Фæлæ Дредд йæ ныхасыл ныллæуыд, цæмæй цæуой дарддæр хæрдмæ Ма-Майы ахсынмæ. Тæрхонгæнджытæ Волт æмæ Гутри дзуапп кæнынц Дредды бадзырдмæ, фæлæ сæ Ма-Ма-йы компьютерты сæрæнæн системæйыуылтыл нæ бауадзын кодта, сигнализацийы аххос æй фæкæнгæ, æмæ цын баныфс æвæртта, уыдон дæр хъаккæнды тренахуыры тыххæй кæй фесты хуынд. Фыдгæнджыты иу къаимæ тох схæцыди Дредд æмæ Андерсонæн, Кайæн та фадат фæци Андерсоны сгомарм кæнын æмæ йыл фæтых уæвын, æмæ йæ амынæты райсгæ, Ма-Мамæ йæ скодта йæ разæй.
1843-æм аз
Амардысты
Категори:1843
Асеновград
Асеновград æмæ Пловдив кæрæдзийы ’рдæм рæзынц, æмæ сомбоны иу агломераци уыдзысты.
Уæллаг Бирæгъзæнг
Бирæгъзæнджы цур цæуы «Теремок», зæгъгæ, ахæм сидзæр сывæллæтты хъæуы арæзтад. Уым цæрдзысты стыр мыггæгтæ сæ кæнгæ сывæллæттимæ.
Хъуыран
Хъуыраны 114 сурæйы (ома сæргонды) ис, стырдæртæй чысылдæртæм арæзт сты. Сурæты хицæн фразæтæ хуыйнынц аяттæ. Æдæппæт Хъуыраны дзырдты нымæц у 77934, тæккæ стырдæр сурæйы, дыккагæмы, ис 286 аяты, чысылдæрты та (103-аг, 108-æм æмæ 110-æм) — фæйнæ 3 аяты. Хъуыраны фыццаг сурæ, «Аль-Фатихæ», зындгонд у куыд «Хъуыраны мад»; пысылмон адæмы куыд уырны, уыцы сурæйы мидæг у æппæт Хъуыраны хъуыды.
Пысылмон дунейы фæзынди, Хъуыран чи æмбарын кæны, ахæм стыр литературæ. Уымæн йæ араббаг ном у тафсир (تفسير‎).
Тохъат
Тохъат (Tokat) у сахар Турчы, Тохъаты провинцийы административон центр. Цæрджыты нымæц — 124 мин адæймаджы.
Словени
Истори
Словенаг адæмы славяйнаг фыдæлтæ æрцардысты, нырыккон Словени кæм ис, уыцы бынаты VI æнусы. VII æнусы та уыдон баиу сты, Карантани кæй рахуыдтой, ахæм паддзахады. Карантани, бирæ историкты хъуыдымæ гæсгæ уыд фыццаг славяйнаг паддзахад. 745-æм азы Карантани йæ хæдбардзинадæй фæцух æмæ та Франкты империйы хай сси.
Ататюрк, Мустафа Кемаль
Фиппаинæгтæ
Категори:Турчы президенттæ Категори:XX æнусы политиктæ
Зассетыхъæу
Зассетыхъæу (ზასეთა) у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы.
1844-æм аз
Амардысты
Категори:1844
Ирон хæринæгтæ
Сæ зын географикон цæрæн бынаты тыххæй ирæттæ, уæлдайдæр хохы цæрджытæ, хæрд кодтой муыгргонд. Ахуыр уыдысты кæрдзыныл, кæцы иу цæл кодтой ирон бæгæныимæ, æхсыр, кæнæ хæхон донимæ. Уый йеддæмæ хор кодтой хомыс, быламыхъ, къæлуа. Ныр цæ нал цæдтæ кæнынц.
Турчы лирæ
Категори:Валютæтæ Категори:Турк
Чъерджиатæ
Чъерджиатæ (Черджиевы) сты ирон мыггаг.
Мальтæ
thumb|[[Валлеттæ]]
Цадыхъæу
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Косет
Косет (ქვეშეთი [квешети]) у хъæу Гуырдзыстоны цæгаты. Ис Хады комы.
Хуссар Ламардон
Хуссар Ламардон у хъæу Цæгат Ирыстоны Горæтгæроны районы. Ис Дæргъæвсы комы.
Видин
Сахары æдде ис быранæйхизæн Румынимæ. Ис хид аразыны пълан дæр (ныртæккæ Румыни æмæ Болгарийы ’хсæн Дунайы сæрты æрмæст иу хид ис — Хæлæрдзинады хид Русейы сахары), арæзтад райдыдта.
Политикон уавæр
Видины хъæубæстæйы кмет (сæргълæууæг) у Румен Ангелов Видов, йæ парти у Æмбæстæгтæ Болгарийы европæйаг рапарахат кæнынмæ (ГЕРБ), æвзæрстыты фæстиуæгмæ гæсгæ.
Роттердам
Роттердам (Rotterdam ) у Нидерландты дыккаг стырдæр сахар. Цæрынц дзы 600 мин адæймаджы бæрц (2007), йæ алфамбылай цæрæнрæттимæ — 1,1 милуан. Сахар лæууы цалдæр цæугæдæттæ æмæ каналты былтыл, уыдонæй стырдæр у цæугæдон Маас — Европæйы ахсджиаг доны траспорты фæндаг.
Митын фæранк
Кæм ма цæрынц, уым алы ран дæр сты хъахъхъæд стæм цæрæгой, æмæ 1960-æм азимæ абæргæйæ сæ нымæц фæфылдæр ис.
Додтотыхъæу
Додтотыхъæу кæнæ Додтотæ (დოდოთი) у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы.
Люксембург
Люксембурджы валютæ у евро.
Æрдæгпрезидентон системæ
Æрдæгпрезидентон системæ кæнæ хæццæ республикæ у хицауады системæ, кæм президент æмæ хицауады сæрдар дыууæдæр лæмбынæг къухдариуæг кæнынц паддзахадæн. Уый хицæн кæны парламентон системæйæ, кæм закъондæттæг тыхтæ æндавынц æххæстгæнæг тыхтыл, æмæ президентон системæйæ, кæм президент у паддзахады сæргълæууæг æмæ хицауады сæрдар дæр.
Урстуалтæ
Урстуалтæ, «фольклорон» ном — Мæсгуыты бæстæ (მაღრან-დვალეთი, [Магъран-Двалети]) у историон бæстæ Хуссар Ирыстоны цæгат-скæсæны.
Койне
Койне́ (Κοινὴ Ἑλληνική «иумæйаг грекъаг», кæнæ , «иумæйаг диалект») у грекъаг æвзаджы формæ, кæцы фæзындис æмæ рапарахат ис фæсклассикон антикон дуджы. Койне сси Гречъы фыццаг уæлрегионон диалект, стæй Ромы империйы æппæт скæсæйнаг хайы æхсæнадæмон æвзаг (лингва-франка).
1226-æм аз
Амардысты
Категори:1226
Æмхæццæ контролон къамис
Æмхæццæ контролон къамисæн йæ бынат ис Цхинвалы. ÆККъ-йы хæстæ æмæ æххæстбартæ бæлвырд æрцыдысты 1992 азы Дагомысы сразыдзинæдтæй, ÆККъ-йы тыххæй Уагæвæрдæй æмæ ÆККъ-йы æндæр сразыдзинæдтæ æмæ уынаффæтæй, кæцыйыл сæ къухтæ æрфыстой Уæрæсейы Федерацийы, Гуырдзыстоны, Республикæ Хуссар Ирыстоны æмæ Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы æххæстбарджын минæвæрттæ æмæ нымад цæуынц дунеон нормативон-барадон акттыл.
ÆККъ-ы уæвынады рæстæджы ауагъд æрцыдысты ÆККъ-ы Æмсæрдæртты 51 рабадт æмæ фембæлды, кæцыты ист цыдысты ахсджиаг уынаффæтæ конфликтгæнæг фæрсты барадхъахъхъæнæг оргæнты æмархайды æмæ гуырдзиаг-ирон конфликты зонæйы сабырад æмæ барвæтк хъахъхъæныны фæдыл Æмхæццæ тыхты архайды тыххæй, экономикæ æмæ ныпырхгонд адæмон хæдзарад сæндидзын кæныны, афтæ ма лигъдæтты æмæ æвæндонæй йæ цæрæнбынат фæивæг адæймæгты фæстæмæ раздахыны фарстыты фæдыл.
Гайанæ
Гайанæ (Guyana, зæлы /ɡaɪˈænə/ or /ɡiːˈɑːnə/), кæддæры Бритайнаг Гайанæ, у Хуссар Америкæйы цæгат-скæсæйнаг паддзахад, Атлантикон фурды былгæрон. Гайанæйы сыхаг бæстæтæ сты Венесуэлæ (скæсæны), Бразили (хуссары) æмæ Суринам (ныгуылæны). Бæстæйы фылдæр хай у дайуаг (дзырддаг) — уыцы территоритæм хъавынц Венесуэлæ æмæ Суринам — Венесуэлæйы мыхуыргонд картæтæ скæсæйнаг Гайанæйы территори цæугæдон Эсекибойы онг æвдисынц куыд Венесуэлæйы хай.
Истори
1834 азы, цагъайрад куы аивтой, негртæ сæкæры плантацитæй ацыдысты сæхи цард кæнынмæ. Цæмæй чидæр зæххы куыст дарддæр кæна, бритайнæгтæ байдыдтой Индийæ æзæхх мæгуыр адæм ласын. Уымæй Гайанæйы этникон сконд тынг фæхъулон и.
Астури
Астурийы сæйраг сахар у Овьедо, йæ стырдæр сахар та — Хихон.
Бынæттон цæрджытæй милуаны ’рдæг дзурынц, испайнаг æвзагмæ хæстæг чи у, уыцы астуриаг æвзагыл, фæлæ уымæн ницы сæрмагонд статус ис.
Веласкес, Диего
Цардафыст
Веласкесы аивады фæрцы йе ’мдугонтæ цы хуызæн уыдысты, цы дарæс дардтой, уыдæттæ зонæм.
Хацатæ
Литературæ
Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ
РЦИ — Аланийы хъæууон хæдзарады сгуыхт кусæг
Кадджын ном дæттыны фæтк бæлвырд кæны Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы закъон «РЦИ – Аланийы паддзахадон хæрзиуджыты тыххæй».
Сыгъдæг Еленæйы сакъадах, Зæрдæвæрæны сакъадах æмæ Тристан-да-Кунья
*
Залгъæд
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Зайæгойтæ нарты кадджыты
Хуссар Корей
Экономикæ
*
Хуыбиатыхъæу
Хуыбиатыхъæу (ბიძინაანი, [бидзинаани]) у хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы.
Сан-Хуан (Пуэрто-Рико)
Сан-Хуан (San Juan) у Пуэрто-Рикойы сæйраг сахар.
РЦИ — Аланийы цæрæнуæтты-коммуналон хæдзарады сгуыхт кусæг
Кадджын ном «РЦИ – Аланийы цæрæнуæтты-коммуналон хæдзарады сгуыхт кусæг» у Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы паддзахадон хæрзиуæг.
Хетæгкаты Къоста
Хетæгкаты Леуаны фырт Къоста (райгуырдис 1859-æм азы кæфты мæйы 3-æм (15-æм боны) Нарыхъæуы — амардис 1906-æм азы тæргæйтты мæйы 19-æм боны (хуымгæнæны мæйы 1-æм боны) Лабæйы) уыдис зынгæ ирон фыссæг,, , нывгæнæг æмæ нывгæрдæг. Нымад цæуы ирон литературæйы бындурæвæрæгыл.
Цардафыст
Къоста райгуырдис Нарыхъæуы, 1859-æм азы 15-æм октябры (кæфты мæйы). Йæ фыд, Хетæгкаты Елызбары фырт Леуан, уыд Уæрæсейы империйы æфсæддон. Йæ мад, Гуыбаты Габрелы чызг Мария, Къостайы райгуырдæй цалдæр боны фæстæ амардис, æмæ Къостайы хъомыл кæнын йæ хæстæгæн ныууагъта. Къостайыл фондз азы куы цыдис, уæд йæ фыд дыккаг ус æркодта. Уый уыд бынæттон сауджыны чызг.
Фатхъæд
Фатхъæд (Carpinus, Граб) у бæлæсты мыггаг. Зайы Цæгаты æрдæгтымбылæджы.
Цæгат Спорадтæ
Категори:Гречъы сакъадæхтæ
Къабузтæ
Литературæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Кени
Сæ динмæ гæсгæ кенийæгты фылдæр хай сты чырыстон диныл хаст (протестанттæ 45 %, католиктæ 33 %), бæстæйы ис пысылмæттæ дæр (10 %) æмæ бынæттон динты уырнджытæ (10-12 %).
Хахет
Хахет кæнæ Бæззатæ (ხახეთი) у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы. Цæрæг дзы нал ис, хъæу 1991-æм азы зæххæнкъуысты рæстæджы зæххыбын фæцис.
Ирзонынад
Цæгат Ирыстоны ирзонынады артдзæст у Цæгат Ирыстоны гуманитарон æмæ социалон иртæстыты институт.
Ливан
Ливаны зæхныв у хæххон, адæмæн цæрæн ис æрмæстдæр денджызы былгæрон æмæ ма, бæстæйы скæсæны цы Бекаайы тæрф ис, уым.
Хъæз (хъæу)
Хъæз у æдзæрæг хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Ис Бады комы. 1944-æм азы Хъæзы цæрджытæ алыгъдысты быдырмæ.
Цъорцъох
Цъорцъох у хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы.
Сусхъæд
Сусхъæд, (Tilia, Липа) у бæлæсты мыггаг. Сусхъæд у мыдхæссæг зайæгойтæн сæ хуыздæр. Цæры 300—400 азы онг, дидинæг æфтауын пайдайы 20 аздзыдæй.
Сæхæггатæ
Истори
Таурæгътæм гæсгæ Стыр Мызуры цур, Ксурты фарсмæ, æрцард Цæразонты Сихъойы фырт Сæхæг йæ 4 фыртимæ. Сарæзта дзы хæдзар. Ксурты æрцæрæг Баскатæ уый куы базыдтой, уæд æм бацыдысты. Се ’хсæн ныхас расайдта загъдмæ æмæ Баскатæ Сæхæджы амардтой. Йæ фырттæ Макко, Толпар, Золо æмæ Цæрæкимæ бафидыдтой. Хæдзар схъæу ис. Схуыдтой йæ Сахæгкаты хъæу. Фырттæй алчи дæр сси хицæн мыггаг — Магкотæ, Толпартæ, Золойтæ, Цæрæктæ æмæ æрвадæлтæй цардысты сæ фыды номыл арæзт Сахæгкаты хъæуы.
РЦИ — Аланийы паддзахадон граждайнаг службæйы сгуыхт кусæг
Кадджын ном дæттыны фæтк бæлвырд кæны Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы закъон «РЦИ – Аланийы паддзахадон хæрзиуджыты тыххæй».
Алексий II
Алексийы мæлæты фæстæ йæ бынатыхъахъхъæнæг сси Кирилл (Гундяев), Смоленск æмæ Калининграды митрополит, Сыгъдæг Синоды иугæндзон уæнг. Фæстæдæр равзæрстой йæ патриархы бынатмæ — æмæ 2009-æм азы фыццагæм февралæй у Мæскуы æмæ Æппæт Уæрæсейы Патриарх.
Урсгæф
Урсгæф (Huso huso, Белуга) у, Acipenseridae-ы бинонадмæ чи хауы, ахæм кæф.
Къозы ком (Цæгат Ирыстон)
Литературæ
Категори:Мамысонгом Категори:Цæгат Ирыстоны кæмттæ
Бестаутыхох
Литературæ
Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ
Пазарджик
Фиппаинæгтæ
Категори:Пазарджичы облæсты сахартæ
Тбайыхос
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Балаан
Балаан (ბალაანი) у хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы. Ис Карцухы комы.
Фыркъæдæн
Йæ сыфты сты цъуйы сыфты хуызæн, фæлæ лыстæгдæр æмæ цыбырдæр, ис ын фæлурсбур дидинджытæ. Йæ дидинæг куы азгъæлы, уæд кæны хæрынæнбæзгæ нæмыг. Йæ цъар ын бастигъынц æмæ йæ хæрынц. Мидæгæй йæ апп у хъоппæджы аппы хуызæн. Фыркъæдæн иуæрдыгæй кæрон у цыргъдæр, иннæрдыгæй — гуымыдзагонд, тъæпæн.
Æхсæр
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Бæлæстæ
Айгомæджы дон
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ Категори:Дыгургомы цæугæдæттæ
Локомотив (ФК, Мæскуы)
Йæ сæйраг тренер у Марко Николич. Клубы президент у Владимир Леонченко.
Къорды генералон спонсор у ОАО «РЖД» (Уæрæсейы æфсæнвæндæгтæ).
1243-æм аз
Амардысты
Категори:1243
Габейы кæрдæг
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Мæтатык
Мæтатык, мæтатыкк,, татукк , тумæ (Poa pratensis, Мятлик луговой) у бирæазон æфсирон зайæгой, холлагкæрдаг.
Уыналдон
Уыналдон у цæугæдон Цæгат Ирыстоны Уæлладжыры комы. У Æрыдоны рахиз фæрсагдон. Йæ донæфтæн ис хъæу Дæллаг Уыналы цур.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ
Хасково
Фиппаинæгтæ
Категори:Хасковойы облæсты сахартæ
1859-æм аз
Амардысты
Категори:1859
Зонкъар
Ацы хъæуы ис донтымбылганæн цад, йæ дæргъ у 5 километры, йæ уæрх — 700 метры.
РЦИ — Аланийы зонады сгуыхт архайæг
Кадджын ном «РЦИ – Аланийы зонады (наукæйы) сгуыхт архайæг» у Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы паддзахадон хæрзиуæг.
Куыдзы мæнæргъы
Куыдзы мæнæргъы у зайæгойы ном. Зайы бæрзонд хус, хъæбæр бынæтты. Кæны ныллæг кæрдæг къутæр. Йæ нæмгуытæ сты мæнæргъыйы гагаты хуызæн. Хæрынæн нæ бæззынц, хæры сæ куыдз. Чи зоны йæ уымæ гæсгæ хонынц куыдзы мæнæргъы.
Пизæ
Пизæ (Pisa) у сахар æмæ коммунæ Тосканæйы, Пизæйы провинцийы административон центр.
1245-æм аз
Амардысты
Категори:1245
РЦИ — Аланийы физикон культурæ æмæ спорты сгуыхт кусæг
Дæттынц æй физикон культурæ æмæ спорты райрæзты хъуыддаджы стыр æнтыстдзинæдтæ чи равдыста, амынд къабазы æппынкъаддæр 15 азы чи бакуыста, физкультурон змæлдæн фадæттæ саразæг уыцы адæмæн, хъуыстгонд ахуыргæндтæн, тренертæн, спортсментæн, физикон культурæйы къабазы, спортивон, физкультурон кусæндæтты, ахуыргæнæндæтты кусджытæн, стæй æхсæнадон бындурыл спортивон æмæ физкультурон-дзæбæхгæнæн куысты чи фесгуыхт, уыцы адæмæн.
Алыккатæ
Фиппаинæгтæ
*
РЦИ — Аланийы сгуыхт дохтыр
Кадджын ном дæттыны фæтк бæлвырд кæны Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы закъон «РЦИ – Аланийы паддзахадон хæрзиуджыты тыххæй».
Линц
Фиппаинæгтæ
Категори:Австрийы сахартæ
Бенвенист, Эмиль
Цардафыст
1918-æм азы ноябры (Фыццаг дунеон хæст куы фæци, уæд) хъусын райдыдта Парижы Уæлдæр иртасæн куыстыты институты профессор, номдзыд лингвист Антуан Мейейы лекцитæм. Мейе дардуынаг уыд æмæ йæ цæст уайтагъд æрæвæрдта ног курдиатджын студентыл. Афæдзы фæстæ йæ æрвылазон хыгъдлæвæрды ныффыста:
Пушту
Пушту́ кæнæ пашто у пуштунты æвзаг, Афгъанистаны паддзахадон æвзаг. Пушту у ирайнаг æвзæгтæй иу.
1248-æм аз
Амардысты
Категори:1248
Уæллаг Захъхъор
Литературæ
Категори:Ленингоры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Джоджора
Фиппаинæгтæ
Категори:Хуссар Ирыстоны цæугæдæттæ Категори:Гуырдзыстоны цæугæдæттæ
Нæзы
Нæзы, хуссар ныхасыздæхтыты вариант: мохъо, (Pinus; Сосна) у хихджын бæлас, æнусон цъæх зайæгой (нæзыйы хих зымæг дæр цъæх вæййы). Зайы Цæгаты æрдæгтымбылæджы.
Кедигора
Кедигорайы райгуырдис Сабанты Григорий, Советон Цæдисы хъæбатыр, Фыдыбæстæйы Стыр хæст куы фæци, уый бынæттон колхозы сæрдарæй куыста 1962-æм азы онг.
1862-æм аз
Амардысты
Категори:1862
Тæтæйраг æвзаг
Дзæуджыхъæуы ис Габдулла Тукайы номыл тæтæйраг национ-культурон æхсæнад, вæййынц дзы тæтæйраг æвзаг æмæ литературæйы уроктæ.
Елисейы галуан
Елисейы галуаны президент, Республикæйы гвардийы кады хъалагъуримæ, исы фæсарæйнаг паддзахæдты сæргълæуджыты.
Франц
Франц у Иугонд Нациты Организацийы Æдасдзинады Уынаффæдоны фондз иудадзыгон уæнгтæй иу.
Ямбол
Фенддæгтæ
Сахары арæныл ис Сыгъдæг Невæйы Александры XIX æнусы аргъуан — нымад у болгайраг-уæрæсейаг хæлæрдзинадæн фыццаг монументыл.
1251-æм аз
Амардысты
Категори:1251
Лас-Вегас
Лас-Вегас (Las Vegas) у сахар АИШ-ы хуссар-ныгуылæны, Невадæйы штаты стырдæр сахар. Цæрынц дзы 567 641 адæймаджы (2009).
Фæзыхъæу (Горæтгæроны район)
Фæзыхъæу кæнæ Дæллаг Хъахъхъæдур у хъæу Цæгат Ирыстоны Горæтгæроны районы.
Порт-о-Франсэ
Порт-о-Франсе́ (Port-aux-Français) у Кергелены сæйраг цæрæгджын пункт. Францы зонадон æмæ техникон станцæ. Сæрдыгон йæ цæрджыты нымæц рæзы 120 адæймаджы онг, зымæджы та фæкъаддæр вæййы.
Четойтыхъæу
Фиппаинæгтæ
Категори:Тырсыгом Категори:Хъазыбеджы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Хæдтулгæ
Фиппаинæгтæ
*
Картли
Категори:Гуырдзыстоны историон регионтæ
Hardknox
Æмæ йын кæд иу альбомы едтæмæ нæ рацыд, уæддæр рауади хæрзæвзыгъд, æвдисæн ын у куыд арæх вæййы сæ музыкæ киноты зæлтректы (Fire like this «Æз, Мæхæдæг æмæ Ирен» кинойæ æмæ æнд.).
Фæнсиуарæн
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны географи
Мурси (автономон æмбалад)
Мурси, официалон ном у Мурсийы Регион (Región de Murcia ) у Испанийы автономон æмбалад.
Арс
Цуанон æвзагыл: дзæмбыджын, кæрдохор, стыр, тъæпæнкъæх, тъæппкъæх, мыдхор, зыгъуыммæкæрцджын, дыгурон: датугин, дату.
Торчынаты Евгени
Торчыноны номарæн бакæстытæ
2004-æм азы 20–21 февралы Бетъырбухы паддзахадон университеты уыдис Торчыноны номарæн фыццаг бакæстытæ «Динзонынад æмæ скæсæнзонынад»-ы темæйыл.
Къæрæугомы цъити
Цæгат Ирыстоны тæккæ стырдæр у Къæрæугомы цъити. Уый ис хæххон Дыгуры æмæ йæ дæргъ у 13 километры, йæ фæзуат та — 30 квадратон километры.
1867-æм аз
Райгуырдысты
Гудцаты Агуыбе, ирон барæг.
Амардысты
Категори:1867
РЦИ — Аланийы адæмон фыссæг (поэт)
Дæттынц æй, ирон аивадон литературæйы æмæ поэзийы райрæзты хъуыддагмæ стыр æвæрæн чи бахаста, бирæнацион литературæ фæхъæздыг кæнынæн фæахъаз уæвæг æмæ æппæтадæмон кады аккаг уæвæг мидисджын аивадон уацмыстæ чи сфæлдыста, уыцы фысджытæ — прозаиктæн, поэттæн, драматургтæн, критиктæн æмæ литературæ иртасджынтæн.
Мыртгæ
Хуызтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Кастили æмæ Леон
Кастили æмæ Леон кæнæ Кастили-Леон (Castilla y León) у автономон æмбалад Испанийы цæгат-ныгуылæны. Сæйраг сахар — Вальядолид.
РЦИ — Аланийы аивæдты сгуыхт архайæг
Кадджын ном «РЦИ — Аланийы аивæдты сгуыхт архайæг» у Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы паддзахадон хæрзиуæг.
Сагол
Фиппаинæгтæ
Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ
1869-æм аз
Амардысты
Категори:1869
Кæрвæдз
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Æфсирджынтæ
Гæдыбæлас
Фиппаинæгтæ
Категори:Бæлæстæ
Мирный (антарктикон станцæ)
thumb|Уæрæсейы посты маркæ станцæ «Мирный» скусыны юбилейы тыххæй. [[2006-æм аз]] Мирный у Советон Цæдисы фыццаг антарктикон станцæ, ныр дæр кусы æмæ у æппæт уæрæсейаг станцæтæй сæйрагдæр.
Æппæт афæдзы дæргъы дæр кусы. Сæрды дзы цырынц 160—200 адæймаджы, зымæджы та — 40-50. Рæстæмбис уæлдафы температурæ у −11°C.
Категори:Антарктикон станцæтæ
Кады Нысан (Цæгат Ирыстон)
Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы майдантæ «Ирыстоны Намысæн» æмæ «Кады Нысан» нымад сты уæлдæр паддзахадон хæрзиуджытыл.
Ног Афон
Ног Афо́н (Афон Ҿыц, ახალი ათონი, ) у сахар Абхазы Гудаутæйы районы.
Категори:Абхазы сахартæ
Калифорни
Æппæтамерикаг æфсæнвæндаг куы аразт æрцыд (1870), Калифорнимæ ныггуылф кодтой адæм. Сæ зæрдæмæ тынг цыдис регионы аламаты бæстыхъæд. 1950-æм азы агъоммæ Калифорни сси АИШ-ы тæккæ цæрæгджын штат.
Тырговиште (Болгари)
Тырго́виште (Търговище) у Болгарийы сахар, Тырговиштейы облæсты административон центр. Цæрджыты нымæц у 42 575 адæймаджы.
1263-æм аз
Амардысты
Категори:1263
Че Гевара, Эрнесто
Кубæмæ экспедици цæттæгæнæнтæ
1956 азы 22 июны мексикаг пъалици æрцахста Фидель Кастройы Мехикойы уынгтæй иуыл. Фæстæдæр Мария-Антонияйы фатеры сарæзтой къæппæг æмæ ахстой аллы бахизæдæы. Ранчо «Санта-Росайы» пъалици æрцахста Чейы æмæ ма цалдæр адæймаджы. Кубæйæгты ахсты æмæ булкъон Байойы архайды тыххæй ацы хъуыддаджы мидæг фыст æрцыд газетты. Фестæдæр рабæрæг ацы ахстыты аххосджын — разынд Венерио, къорды архайджытæй иу. 26 июны мексикаг газет «Эксельсиор» ныммыхуыр кодта кæй æрцахстæуыд уыдоны номхъыгъд, уыимæ Эрнесто Гевара Сернайы ном дæр, æмæ йæ схуындæуыд «æмбæстон коммунистон агитатор» æмæ ма дзы йæ Гватемайлаг хабæртты кой дæр цыд президент Арбенсы рæстæджы. Мария-Антония мысыди:
Фыццаг бонтæ
«Гранмæ» Кубæйы былгæрæттæм æрбахæццæ афтиддæр 1956-æм азы 2 декабры æмæ уыцы бынат уыди Лас Колорадасы районы провинци Ориентейы, æмæ уайтагъд тæнæг раныл сбадтис. Донмæ суагътой бæлæгъ, фæлæ уый дæр уайтагъд фæдæлдон ис. Къорд 82 адæймагæй зæхмæ цыдысты хъуыры онг донæй æхгæдæй; хус ранмæ рахæссын цын бантыстис хæцæнгарз æмæ иу гыццыл хойраг. Кæм рахызтысты, уыцы бынатмæ æрбамбырд сты катертæ æмæ хæдтæхджытæ Батистæйы дæлбар æфсæдтæй, къорд æхсты бынмæ бахаудис. Къорд бирæ рæстæг цъыфдзаст былгæрон фæцыдис манграг пыхсыты. 5 декабры æхсæвæй цыдысты Сæкæры тростникы плантациты уылты, бонæй та æрбынат кодтой бауылæфынмæ Сентралы (сæкæры завод плантацийымæ) бынат Аллегрия-де Пиойы. Че куыд дохтыр, афтæ райдыдта, чи фæцæф, уыдоныл зилын. Боны астæу та ныттахтысты хæдтæхджытæ къорды æрдæг фæмард иу-20 та ахст æрцыдысты. Иннæ бон чи аирвæзт уыдон сымбырд æсты хæдзар Сьерра-Маэстрæйы.
Революцион змæлд Кубæйы
Пъæлицæйæ тæрсгæйæ Батистæйы ныхмæлæуджытæ цыдысты Сьерра-Маэстрæйы хæхтæм æмæ растджыты рæнхъытæ фылдæрæй фылдæр кодтой. Растджыты къордтæ бахæццæ сты Эскамбрайы æмæ Сьерра-дель-Кристалы хæхтæм, Баракоайы районы дæр архайдтой къордтæ, Революцион директораты, «26 июлы змæлд»ы æмæ хицæн коммунистты дæлбар уыдысты. Октябыры Майамийы политиктæ буржуазон цæстæнгасимæ сарæзтой Сæрибары цæдис, æмæ Фелипе Пасосы схуыдтой рæстæгмæ президент. Рауагътой манифест дзыллæтæм. Фидель не сразы ис ацы «майамиаг пактимæ», АИШ-ы ’рдæм здыхт æм фæкасти. Фидельмæ фыстæджы Че фыста:
Калотыхъæу
Фиппаинæгтæ
Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ
Дидубейы пантеон
Дидубейы фысджытæ æмæ æхсæнадон архайджыты пантеон (დიდუბის მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონი) — афтæ хуындæуы, Гуырдзыстоны зындгонд фысджытæ, артисттæ, ахуыргæндтæ æмæ национ хъайтартæ ныгæд кæм æрцыдысты, уыцы зæппадз. Æрбынат кодта Дидубейы (დიდუბე) районы зæххыл.
Дзæуджыхъæуы трамвай
1913-æм азмæ фæндаджы дæргъ схæццæ 12,5 километрмæ. Транспортон куыстуаты уыд 24 вагоны, уыдонæй 19 — моторджын.
Разæфтуан
Разæфтуан (префикс дæр) у, дзырды мидæг уидаг кæнæ æндæр разæфтуаны разæй чи лæууы, ахæм морфемæ (нысаниуæгджын хай).
Хъæцлæутæ (хъæу)
Хъæцлæутæ, вариант: Хъæшлæутæ кæнæ Хъæцлæуты къуылдым , Хъæцлæуты хъæу , Хъæцлæуты цæрæнбынат у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы. Ис Ципрангомы.
Мьянмæ
Мьянмæ (မြန်မာ), раздæры ном у Би́рмæ у Азийы паддзахад. Æрбынат кодта Индийы фурды былтыл.
Гудович, Иван Василийы фырт
Гудович Василийы фырт Иван (Иван Васильевич Гудович; 1741 — 1820 январь, Ольгополь, ныртæккæ Винницæйы облæсты), Уæрæсейы империйы инæлар-фельдмаршал, граф. Байста Хаджибей (1789), Анапæ (1791) æмæ Дагъистан.
1269-æм аз
Амардысты
Категори:1269
Тыхостаты Мурат
Фиппаинӕгтӕ
Мурат Категори:Цæгат Ирыстоны политиктæ Категори:Дзæуджыхъæуы чи райгуырдис, уыдон Категори:XXI æнусы политиктæ
Пальмæ (сахар)
Пальмæ-де-Майоркæ (Palma de Mallorca, Palma) у сахар Испанийы хуссары, Балеары сакъадæхты сæйраг сахар.
Ошо
Фиппаинæгтæ
Категори:Индийы дины архайджытæ
1874-æм аз
Амардысты
Категори:1874
Ткуарчал
Фиппаинæгтæ
Категори:Абхазы сахартæ
1271-æм аз
Амардысты
Категори:1271
Дзæгъдзæгъгæнджытæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Уæхъæц
Истори
Уæхъæци гъæу æвæрд æй Сонгути дон æма паддзахи надæн сæ галеу фарс, Галаузи донæн ба — æ рахес фарс. Гъæу æй Мæхчески æма Къамати гъæутæмæ 2-3 километри идарддæр Хонсар æрдæмæ.
Елойтæ (Дзауы район)
Елойтæ кæнæ Елойты хъæу у хъæууат Хуссар Ирыстоны Дзауы районы, Астæуккаг Ручъы хай.
Хуан Вальдес
Хуан Вальдес (Juan Valdez) у æрымысгæ нæлгоймаджы хуызæвдыст, кæцы фæзынд Колумбийы къофисадзæгты Националон Федерацийы рекламæты 1958-æм азæй, колумбиаг фермеры фæлгонц æвдисгæ. Рекламон дизайнгонд æрцыд Дойл Дейн Бернбахы рекламон агентадæй, нысанæвæрдæй, цæмæй колумбиаг къофи 100% базонæн суа æндæр бæстæты къофиты æмхæццæгтæй. Рекламæты æмæ рекламнывты типикон зынд фæкæны йæ хæргæфс Кончитæимæ, ног тынд къофийæ над голджытæ уæргъхæссгæ. «Вальдес», къофийæн йæхиау, сси Колумбийы равдисæг, æмæ арæх фæзыны фæзмынд æмæ пародигондæй медиа æмæ телеуынады.
Тронты хъазт
Категори:Телесериалтæ Категори:Телесериалтæ алфавитмæ гæсгæ
Балчик
Балчик у болгайраг революционер Наско Боевы райгуырæн сахар. Уым ма райгуырдысты актёртæ Веселин Ранков æмæ Красимир Ранков. Нырыккон болгайраг фысджытæ Петрушкæ Костова æмæ Дианæ Трифонова цæрынц уым.
Тоурсхёбн
Тоурсхёбн (Þórshöfn) у хъæу Исландийы цæгат-хурыскæсæны.
Гуырдзыстон
Административон дих
Административон æгъдауæй Гуырдзыстоны сконд у ахæм: Уыдонæй Абхаз у, йæ хæдбардзинад ын дыууæ паддзахады кæмæн банымадтой, ахæм ног паддзахад. Уыцы дихмæ гæсгæ Имерет, Цхета-Мтианети, Рацъ-Лечхум æмæ Дæллаг Сари æмæ Мидæггаг Картлимæ цы зæххытæ хауынц, уыдоныл лæууы æндæр ахæм паддзахад — Хуссар Ирыстон.
Цæгат Ирыстоны гимн
Цæгат Ирыстоны гимн.
Теро
Теро (Lathyrus tuberosus, Чина клубненосная, თერო) у бирæазон кæрдæг зайæгойты хуыз.
Уваров, Владимир Иваны фырт
Уваровæн ис бинонтæ, уый у дыууæ сывæллоны фыд.
Цхинвал
1990-æм азы онг Цхинвал уыд Хуссар Ирыстоны автономон бæстæйы административон центр. Сахары статус райста 1922-æм азы. Сахар лæууы цæугæдон Стыр Леуахийы былыл.
Истори
Хуссар Ирыстон фыццаг хатт бахаудта статистикон бафысты Уæрæсейы Империйы фыццаг æмæ иунæг æппæтиумæйаг адæмон бафысты, кæцы уагъд æрцыд 1886 азы. Ацы бафыст у иунæг документ, кæцы уынын кæны раст бæрæггæнæнтæ адæмы нымæцы тыххæй XIX æнусы.
Цалцæг
Арæзт æрцыд дондадзæн Едыс-Цхинвал (хæсты рæстæджы ай дæр фехæлд). Ныр ма ноджы иу дондадзæн аразынц, кæцыйы фæрцы æнæхъæн Цхинвал доны домæнтæ сæхгæндзæн.
Вагин, Владимир Стефаны фырт
Вагин Стефаны фырт Владимир (Владимир Стефанович Вагин, райгуырдис 1956-æм азы 20 сентябры Ростовы облæсты Нижнетиховскийы хутæры) у Цæгат Кавказы хæххон-металлургион институты ректор, Цæгат Ирыстон — Аланийы парламенты депутат, йæ регламенты фæдыл къамисы сæрдар æмæ зонады, ахуырад æмæ информацион политикæйы фæдыл комитеты уæнг.
Беслæны теракт
Æддаг æрмæг
Категори:Беслæн Категори:Теракттæ Категори:Ирыстоны истори
Азербайджаны манат
thumb|300px|1 манат Азербайджаны манат (Azərbaycan manatı) у Азербайджаны валютæйы ном. ISO 4217-мæ гæсгæ йæ код у AZN. 1 манат = 100 центы (qəpik). Манат (уырыссагау монета) нысан кæны «æхца». мини|left|93px|Азербайджаны манаты æнæофициалон символ Курс: 2014-æм азы июлы иу АИШ-ы доллармæ фыстой 0,78 манаты. 2014-æм азы июлы иу Евромæ фыстой 1,06 манаты.
1284-æм аз
Амардысты
Категори:1284
Быдыры Дæргъæвс
Истори
Быдыры Дæргъæвсы цæрджыты фыдæлтæ 1882-æм азы размæ цардысты Хохы Дæргъæвсы. Хохæгтæ сæ зæхмæ лидзын райдыдтой 1882 азы. Æрцардысты дзы Хъантемыратæ, Мамсыратæ, Баймæтатæ, Фидаратæ, Дзуццатæ, Цъæхилтæ, Хъуыдаккатæ, Æлборатæ, Сасиатæ, Бæдтиатæ, Сугъаратæ, Мыкагъатæ, Дретæ, Хабæтæ, Цырыхатæ, Къуымæллæккатæ, Тменатæ, Дегъуатæ, Токатæ, Рæмонатæ, Бадзуатæ, Дзантиатæ, Хъодзатæ, Джыбылатæ, Блитæ, Дзарасатæ, Гуыбиатæ, Гадзиатæ, Æмбалтæ.
Едыс
Истори
Едысы, æвæццæгæн, XV æнусы æрцардысты Беджызатæй дыууæ æфсымæры. Уыдон æрлыгъдысты Цæгат Ирыстонæй Дæргъæвсы комæй Хынцæджы хъæуæй. Æрбаййæфтой йæ æдзæрæгæй. Йæ хъæдты уæлвæзты бирæ уыд алыхуызон сырдтæ æмæ мæргътæ. Ивгъуыд æнусы æстайæм азты дæр ма Едысы цардысты 25 хæдзары, — фыста «Рæстдзинад»-ы газеты Беджызаты Амилбар — Беджызатæ уыдысты 7 хæдзары, Басатæ — 3, Дзестæ — 3, Дзукъатæ — 2, Мамиатæ — 2, Мæхъитæ — 2 æмæ Гугкатæй — 1 хæдзар. Едысы æппæт Урстуалтæн уыд хъæууон совет, астæуккаг скъола, аргъуан. Сæ сæйраг бæрæгбон — Тбау-Уацилла.
Мыггæгтæ
Беджызатæ Едысмæ бафтыдысты æппæт мыггæгтæй раздæр Тæгиаты комы Цæгат Хынцæгæй. Мамиатæ Едысмæ афтыдысты Нары комæй. Дзукъатæ æмæ Мæхъитæ Едысмæ балыгъдысты Челиаты комæй.
Къамтæ
thumb|300px|Едысы ныхас|альт=|æнæ
Уымæлхор
Фиппаинæгтæ
Категори:Зокъотæ алфавитмæ гæсгæ
Хутъитæ (хъæу)
Литературæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
1286-æм аз
Амардысты
Категори:1286
Бетховен, Людвиг ван
Лю́двиг ван Бетхо́вен (Ludwig van Beethoven, [], райгуырдис 1770-æм азы 16 декабры Бонны, Вестфалийы – амардис 1827-æм азы 26 мартъийы Венæйы, Австрийы эрцгерцогад) у немыцаг композитор æмæ пианист, Венæйы классикон скъолайы минæвар.
Бетховен у, классицизм æмæ романтизмы периодты ’хсæн ныгуылæн классикон скъолайы сæйрагдæр рахæцæнтæй иу, дунейы тæккæ аргъуыцагдæр композитортæй иу — кæй уацмыстæ арæхдæр фæцæгъдынц, ахæмтæй. Фыста, йæ рæстæджы цы жанрты фæлдыстой, уыдоны се ’ппæты дæр. Се ’хсæн — оперæ, музыкæ драмон спектакльтæм, зæлхорон уацмыстæ, симфонитæ. Цы музыкалон бынтæ ныууагъта, уыдонæй тæккæ ахъазагдæртæ сты йæ инструменталон уацмыстæ: фортепианойы, хъисфæндыры æмæ виалончелы сонатæтæ, фортепианойы æмæ скърипкæйы концерттæ, квартеттæ, увертюрæтæ, симфонитæ. Бетховены сфæлдыстад тынг сахадыдта XIX æмæ XX æнусты симфонизмыл.
Хельсинки
Фиппаинæгтæ
*
Поландбол
Полландбол у интернеты мем, кæцы равзæрд гермайнаг сайт Krautchan.net-ы, 2009-æм азы. Полландбол у цæстытимæ пурти æмæ йыл цы бæстæйы флаг вæййы ныв, уыцы бæстæ æвдисы. Фыццаг æмæ æппæты зынгæдæр полландбол у Польшæйы полландбол.
Хид (биологи)
Категори:Биологион тæнгъæдтæ Категори:Терморегуляци
Æнгуз
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Бæлæстæ
1291-æм аз
Амардысты
Категори:1291
Финляндийы бакæлæн
Бакæлæны былтыл ис цалдæр сахары:
Фиппаинæгтæ
Категори:Бакæлæнтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Балты денджызы бакæлæнтæ Категори:Уæрæсейы бакæлæнтæ Категори:Финляндийы бакæлæнтæ Категори:Эстонийы бакæлæнтæ
Барзыхъæу
Мыггæгтæ
Барзыхъæуы цардысты Биджелтæ, Гæбуатæ, Гуыриатæ, Гæджынатæ, Джелытæ, Дзодзиатæ, Датъритæ, Парсиатæ, Тохтиатæ, Хæдарцатæ.
Саумæсыг
Литературæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Мæймæбулкъ
Мæймæбулкъ кæнæ мæйбулкъ (Редис) у булчъы хицæнхуыз.
Мароккойы æмбонд
Æмбонды арæзтад райдыдта 1981-æм азы æмæ фæцис 1987-æм азы.
Категори:Ныгуылæн Сахарæ Категори:Марокко Категори:Иргъæвон хæххытæ
1295-æм аз
Амардысты
Категори:1295
Колыты Владислав
Цардафыст
Колыты Владислав уыд ахуыргæнæг Цæгат Ирыстоны паддзахадон университеты аивæдты факультеты. 2007–2009 азты куыста Дзæуджыхъæуы бынæттон хиуынаффæйады администрацийы культурæйы управленийы. 2010-æм азæй у Куклаты театр «Сабийы» разамонæг.
Обзор
Политикон ситуаци
Бынæттон кметады кметы хæстæ æххæст кæны Кирил Стоянов (хибар) 2007 азы æвзæрстыты фæстиуæгмæ гæсгæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Болгарийы курорттæ Категори:Бургасы облæсты сахартæ
Царциатæ
Царциатæ — мифологион мыггаг æмæ адæмыхатт, уыдысты рагон адæм, таурæгътæм гæсгæ цардысты Ирыстоны, ам бирæ рæтты бынæттон адæм фæамонынц Царциаты цæрæнрæттæ æмæ обæуттæ. Ирон æвзаджы баззад ахæм Царциатимæ баст фразеологизмтæ — «Мæнæ Царциаты диссæгтæ», «Царциаты сæфт фæкодтой», «Царциатау цæрддзу кæнынц», «Царциаты ми сыл æрцыд, «Оу, мæнæ Царциатæ» æмæ а.д.
Царциаты таурæгъты мыхуыры
Царциаты диссæгтæй чингуыты рæстмæ мыхуыр дæр никуы уыд. Æрмæст дзы Тыбылты Алыксандр æртынæм азты чиныг «Хуссар Ирыстоны фольклормæ» бахаста дыууæ таурæгъы «Царциатæ æмæ цъыбыртты диссæгтæ» æмæ «Уæйгуыты фесæфт». 1973-æм азы дзы Биазырты Алыксандр йæ арæзт чиныг «Нарты таурæгътæ æмæ хабæрттæ»-мæ бахаста хæрз къаннæг хабæрттæ: «Царциатæ Цымийы хъæуы», «Царциаты уæлмæрд Лæцы», «Царциаты сæфт» æмæ «Царциатæ ингæнмæ куыдæй бацыдысты». Беджызаты Дудар стыр куыст бакодта Царциаты диссæгтæ æрæмбырд æмæ сæ бабæстон кæныныл. Дудары фæллæйттæ 1989-æм азы мыхуыр кæнын райдыдта журнал «Фидиуæг».
Царциатимæ баст уырнынæдтæ
Раджы-иу хур рæстæг куы ахаста, уæд-иу Царциаты мæрдты скъахтой, æмæ йын уæд æнæкъæвда нæ уыд. Ома, Хуыцауæн уый хъыг вæййы.
Хеленæ (Монтанæ)
Фиппаинæгтæ
Категори:Монтанæйы сахартæ
Мавританийы сахарты номхыгъд
Мавританийы сахарты номхыгъд:
Фистæгдзау
Фистæгдзу – фæндаджы змæлды хайадисæг, фæндагæн сæрмагонд фарсмæ здæхт цæуæг, кæнæ тулвæндаджы хайы сæртылхизгæ адæймаг.
Дзауы æхсæнад
Географи
Дзауы комы, Стыр Леуахийæн йæ астæуккаг кæлæны дарддæр æрбынат уыди дзæвгар хъæубæстæ, кæцыйæн йæ сæйраг хъæу уыди Дзау. Йæ алыварс æрбынат кодтой сыхаг хъæубæстæтæ æмæ сæ бæстæгтæ цардысты Леуахийы бассейны цы кæмттæ æмæ быдыртæ ис, уыдоны мидæг. Æнæуый та цардысты Хъæргæнагдон æмæ Пронейы кæмтты. Ацы сыхæгты ’хсæн сæйраг бынат ахста Чеселты хъæубæстæ, кæцы æрбынат уыди Пацъайы комы.
Ломоносов, Михаил Василийы фырт
Фиппаинæгтæ
Категори:Уæрæсейы ахуыргæндтæ Категори:Уырыссаг поэттæ Категори:Холмогорыйы районы чи райгуырдис, уыдон Категори:Физиктæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Химиктæ алфавитмæ гæсгæ
Сывæллæтты æмæ фæсивæды паддзахадон театр «Саби»
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæгат Ирыстоны театртæ Категори:Куклаты театртæ Категори:Цæгат Ирыстоны культурæйы уагдæттæ
Норвеги
Фиппаинæгтæ
*
Сыхсы
thumb|left|300px|Дыргътæ
Афинæтæ
Фенддæгтæ
Рагон Грекъ æмæ Рагон Ромы эпохæйы сæйраг фенддæгтæ:
Панамæ
Пана́мæ (Panamá) у Централон Америкæйы паддзахад. Йæ сæйраг сахар у Панамæ.
Мæлæтмондæгтæ
Генносуке Фуджики — Коганы доджойы хъæбатыр ахуыргæнинаг. Ацы рæстæджы йæ Сейгенимæ дуелы йыл иу цонг ис æрмæст. Фæлæ бæрæггонд у йæ фæсонты хæцъæфтæ дæр афтæ фидар кæй сты æмæ йын дыккаг къухы бæсты баланс æмæ тыхæй æххуыс кæнынц. Фуджики тынг иузæрдион у Коганмæ, йæ мастермæ, æмæ у æппæты фыццаг претендент, цæмæй йын йæ марды фæстæ йæ бынат бацахса.
Тæрхъусгæрдæг
Тæрхъусгæрдæг (Trifolium repens, Клевер ползучий) у бирæазон зайæгой, æртæсыфоны хуыз.
Зиулет
Зиулет (ძვილეთი, [дзвилети]) у хъæу Хуссар Ирыстоны Знауыры районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Знауыры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Вашингтон (сахар)
Административон арæзт
АИШ-ы конституци æмæ Резиденцийы закъонмæ гæсгæ Колумбийы Зылдæн ис федеративон паддзахады сæйраг сахары статус.
Сахайрæгты ’хсæн популярон у штаты æппæт бартæ сахарæн раттыны идейæ, фæлæ Конгресс уыцы фæтк сфидар кæныны резолюцитимæ разы нæ кæны.
Пистоя (провинци)
Пистойя (Provincia di Pistoia) у провинци Италийы. Ис Тосканæйы регионы.
Колыты Аксо
Колыты Бесайы фырт Аксо (райгуырдис 1822 кæнæ 1823-æм азы Дзæуджыхъæуы, Ирыхъæуы — амардис 1866-æм азы) уыдис фаццаг ирон чырыстон сауджынтæй æмæ поэттæй иу.
Колыты Аксо фыста æмдзæвгæтæ иронау, уыдонæй баззадысты æрмæстдæр æртæ: «Мах фыд», «Мады Майрæмы кады зарæг» æмæ «Чырыстийы рухс райгасдзинад».
Тигъуа
Тигъуа (თიღვა) у хъæу Хуссар Ирыстоны Знауыры районы.
1897-æм аз
Амардысты
Категори:1897
Чылауи
Этимологи
Ацы дзырд гуырдзиаг æвзагæй цæуы: гуырдз. ქლიავი -> ирон чылауи.
Днепропетровсчы облæст
Фиппаинæгтæ
*
Рио-де-Жанейро
Рио-де-Жанейро (Rio de Janeiro, «январы/тъæнджы мæйы цæугæдон») у Бразилийы сахар, йæ раздæры сæйраг сахар (1764-1960), Бразили æмæ Хуссар Америкæйы дыккаг стырдæр сахар æмæ сахарон агломераци (Сан-Паулуйы фæстæ).
Джриа
Джриа, вариант Дзриайы хъæу (ჯრია) у хъæу Гуырдзыстоны Сачхерейы муниципалитеты. Ис Гуырдзыстон æмæ Хуссар Ирыстоны тæккæ арæныл.
Фиппаинæгтæ
Категори:Сачхерейы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Невадо-дель-Руис
Невадо-дель-Руис (Nevado del Ruiz) — тæккæ уæллоздæр архайгæ вулкан Андты Колумбийы территорийыл. Йæ скалд 1985-æм азы 13 ноябры ссис тæккæ дынджырдæр æрдзон катастрофæ Колумбийы. Уæд фæмард сты 25 000 адæймаджы. Сæйраг цæф æрцыдис хохæй 50 км фалдæр æвæрд сахар Армеройыл, уым 28 700 цæрæгæй фæмард сты 21 мины бæрц. 10 минутмæ Армеро Помпеийы хуызон бынсæфт бакодта. Вулканологтæ рагфæдзæхст кодтой адæмы, фæлæ сæ раздæры рагфæдзæхсттæ кæй никуы сæххæст сты, уымæ гæсгæ сыл ныр дæр ничиуал баууæндыдис.
Хисаря
Фиппаинæгтæ
Категори:Пловдивы облæсты сахартæ
Джеки Чан
Дже́ки Чан (成龍, Jackie Chan, райгуырдис 1954-æм азы 7 апрелы Гонконджы) у гонконгаг æмæ америкæйаг актёр, каскадёр, кинорежиссёр, продюссер, сценарист, трюктæ æмæ хылон сценæты æвæрæг, зарæггæнæг, филантроп, ЮНИСЕФы хæрзбары минæвар.
Чан у Бритайнаг империйы ордены кавалер.
Дзестæ
Дзестæ (Дзесовы) сты ирон мыггаг.
Стреймой
Стре́ймой (Streymoy) у Фарерты æппæты стырдæр сакъадах. Стреймойы фæзуат у 374,89 км², йæ дæргъ у 47 км, уæрх — 10 км. Сакъадахыл ис паддзахады сæйраг сахар (Торсхавн).
Хъæлæрдзы
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Меркурий
Фиппаинæгтæ
Категори:Хуры системæйы планетæтæ
Къубус
Картæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Уæллаг Осиаури
Фиппаинæгтæ
Категори:Хашуры муниципалитеты цæрæнрæттæ
1914-æм аз
Амардысты
Категори:1914
Уасæг
Фиппаинæгтæ
Категори:Кæрчытæ
29 сентябры
Ацы бон амардысты
Категори:Бонтæ
Невадо-дель-Уилæ
Невадо-дель-Уилæ (Nevado del Huila) — тæккæ бæрзонддæр вулкан Колумбийы, æвæрд у департамент Уилæйы. Вулкан фынæй уыдис 500 азæй фылдæр, æмæ сейсмикон архайд æвдисын райдыдта 2007-æм азы. Уыцы азы 20 февралмæ регистрацигонд æрцыдысты 7000 минæй фылдæр чысыл сейсмикон цауы. Сейсмикон тас уæллоз у департаменттæн Уилæ, Каукæ, Калдас, Валье-дель-Каукæ.