cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Пакъуындзæ
Таурæгъ «Даредзанты Амран æмæ Пакъуындзæ» та нын зæгъы: «Тæхгæ Пакъуындзæ сылгоймаг уыди. Уæларв царди, æмæ йын сывæллæттæ дæр уыди. Уырдыгæй Зæхмæ тахти æмæ сын хæринаг хаста – къамбец уыдаид, теуа уыдаид кæнæ гал». Афтæмæй Бадыри æмæ Мысырби цуаны ацыдысты. Баталынг сыл. Сæ нымæттæ сæ уæлæ æрæмбæрзтой æмæ бафынæй сты. Пакъуындзæ сæ уæларвæй федта æмæ загъта: «Дæлæ хæринаг, ныццæуон æмæ сæ схæссон». Æртахти, систа сæ æмæ сæ уæларвмæ атыффытт кодта. Амран хуыцауыналат лæг уыди, лалым скодта æмæ йæ мидæг бабырыди. Пакъуындзæ ратахти, лалымы йæ ныхтæ ныссагъта æмæ, йæ сывæллæттæ кæм уыдысты, уыцы ран æй æрæвæрдта. Амран лалым атыдта, уырдыгæй ратæррæст кодта, Пакъуындзæйы дæр амардта æмæ йын йæ сывæллæтты дæр. Йе ’фсымæртæ Бадыри æмæ Мысырбиимæ, уый размæ хæйрæджытæй цы æрчъиаг байстой, ууыл сбадтысты æмæ Зæхмæ сæрæгасæй æрфардæг сты.
Пруст, Марсель
Валентен Луи Жорж Эжен Марсель Пруст (Valentin Louis Georges Eugène Marcel Proust; райгуырдис 1871-æм азы 10 июлы Парижмæ хæстæг — амардис 1922-æм азы 18 ноябры Парижы) уыдис францаг фыссæг, новеллист æмæ, романист, литературон модернизмы минæвар. Дунейы уæлдайдæр зындгонд сси йæ авдтомон, «Сæфт рæстæг агургæ», зæгъгæ, уыцы эпопей (À la recherche du temps perdu). Нымад у дунейы XX æнусы зынгæдæр уацмыстæй иуыл.
Марсель Пруст амардис Парижы 1922-æм азы 18 ноябры, ныгæд и Пер-Лашезы уæлмæрдты.
Уæлæмæсыг
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæгат Ирыстоны мæсгуытæ Категори:Хилачъы ком
Ищёрская
Ищёрская (Наурская, Новр-гӏала) у станицæ Цæцæны Науыры районы.
Маулид
Пехуымпар Мæхæмæты райгуырæн бон йæ номыл фæкувынц мæзджытты, Мæхæмæты тыххæй Хъуыраны цы æмдзæвгæтæ ис, уыдон фæкæсынц.
Лейлят Аль-Кадр
Лейлят Аль-Кадр(لَيْلَةِ الْقَدْرِ) - Лейлят Аль-Кадр – хъысмæт лыггæнæн æхсæв. Вæййы Рамаданы мæйы дыууын æвдæмы.
Туалты ададжы дон
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ
Мирадж
Фиппаинæгтæ
Категори:Пысылмон бæрæгбæттæ
Комуадзæн
Комуадзæн вæййы араббаг мæйнымадæй шавалы фыццаг, дыккаг æмæ æртыккаг бонты. Бæрæгбон пысылмон дины ахсджиагдæртæй иуыл нымад уымæн у, æмæ, уыцы мæй афæдзæй афæдзмæ адæймаджы удыл цы рыг сбады, цы æвзæр æнкъарæнтæ æмæ хъуыдыты азары бахауы, уыдонæй йæхи ссыгъдæг кæны. Комуадзæн дæр Хъуырманы хуызæн у уд сыгъдæггæнæн бæрæгбон.
Батотæ
Равзурд
Батоти муггаги равзурди туххæй сæ хестæртæ дзорунцæ рагон таурæхъ. Еци таурæхъмæ гæсгæ раги кæддæр Хонсар Кавказæй сомехаг Багратионти муггагæй еу лæг, æ ном Геуæрги, зæгъгæ, уоми кедæр хæццæ фæттоггин æй æма ’й мæрдгинтæ агурдтонцæ марунмæ, уомæ гæсгæ ба Геуæрги æхе æма æ сувæллон Батой фæййервæзун кæнуни туххæй уордигæй ралигъдæй Дигори коммæ.
Комуадзæн
Фиппаинæгтæ
Категори:Пысылмон бæрæгбæттæ
Ололитæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæргътæ
Фæсæрцахъойы дон
Фæсæрцахъойы дон у цæугæдон Цæгат Ирыстоны.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ Категори:Куырттаты комы цæугæдæттæ
Али-Бердуковский
Али-Берду́ковский (Али Бердыкъуэ, Хьэгъундыкъуей) у хъæу Хъæрæсе-Черкесы Хабезы районы.
Формиджине
Формиджине (Formigine) у сахар Италийы. Ис Моденæйы провинцийы.
Æфцæджы дон
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ Категори:Куырттаты комы цæугæдæттæ
Йамон
Фиппаинæгтæ
Категори:Даредзанты таурæгътæ
Хъыппи
Хъыппи (Gobio gobio, Обыкновенный пескарь) у æдзæх доны кæсаг.
Ацæг
Ацæг — алæмæты аргъау «Фæныкгуыз Ацæджы» сæйраг архайæг, æртæ æфсымæрæй кæстæр. Уый, фæныкгуыз уæвгæйæ, йе ’фсымæртæй разынд зондджындæр æмæ хъаруджындæр. Йæ фыды мард уый бахъахъхъæдта Сау, Сырх æмæ Урс уæйгуытæй. Уый сæ амардта. Сæ бæхтæ æмæ хæцæнгæрзтæ сын бафæсвæд кодта… Æмæ æртыккаг бон Мæликк куы фехъусын кодта, мæ иунæг чызджы авдбынатон мæсыджы сæр сæвæрдзынæн, йæ къухы дардзæн йæ къухсæрфæн æд къухдарæн, чи йын сæ раскъæфа, уымæн æй дæттын, зæгъгæ, уæд ын уыцы хæс сæххæст кæнын бантыст уæйгуыты бæхты фæрцы, уæлдайдæр та Урс уæйыджы бæхы фæрцы. Иннæ бæхтæ æд хæцæнгæрзтæ балæвар кодта йе ’фсымæртæн æмæ йæхицæн усæн æрхаста Мæличчы чызджы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон мифологи
Гасситы Мурат
Абоны бонмæ (2021-æм азы ноябрь) уыдис æм 30 тохы, уыдонæй дыууæйы фæхæрд, сæ 19 та нокаутæй фæуæлæхиз кодта.
Тъæпæн къохы æрх
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны кæмттæ Категори:Арыхъхъы рæгътæ
Гуыдиаты Амурхан
Райгуырдис 1932 азы Джызæлы. 1948 азы каст фæци хъæууон скъола, уыцы азы дæр ЦИПИ-йы (ныры ЦИПУ) студент сси. Ам дæр райдыдта йæ зонадон архайд.
Богуслав (сахар)
Богусла́в (Богуслав) у сахар Украинæйы Киевы облæсты. Ис Обуховы районы.
Рудозем
Фиппаинæгтæ
Категори:Смоляны облæсты сахартæ
Хъæбысæг
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Натал (Риу-Гранди-ду-Норти)
Фиппаинæгтæ
Категори:Бразилийы сахартæ Категори:Бразилийы штатты сæйраг сахартæ
Людвигсхафен-ам-Райн
Фиппаинæгтæ
Категори:Рейнланд-Пфальцы сахартæ
Митынгага
Зайæгойы дыргътæ нæ бæззынц хæрынæн (расайы омын, сæрзилæн æмæ лæмæгъдзинад).
Фырысыкъа
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Иухайон зайæгойтæ
Иухайон зайæгойтæ (Liliopsida, Однодольные) у æмбæрзтмыггаг зайæгойтæ кълас.
Гуыбыннизхос
Гуыбыннизхос (Geranium palustre, Герань болотная) у дидинæгджын зайæгой, сургæнæны хуыз.
Хæлынбазырджынтæ
Хæлынбазырджынтæ (Hymenoptera, Перепончатокрылые) у сасчыты къорд
Къозурбеу
(Agave amica, Тубероза ) у бирæазон зайæгой.
Берлингтон (Вермонт)
Бе́рлингтон (Burlington, ) у Америкæйы Иугонд Штатты сахар, Вермонты стырдæр сахар.
Мангалур
Мангалу́р кæнæ Мангалу́ру (ಮಂಗಳೂರು, Mangalore) у сахар Индийы. Ис Карнатакæйы штаты хуссар-ныгуылæны.
Буачидзе, Самуил Григорийы фырт
Цардафыст
Буачидзе райгуырдис зæхкусæг бинонты ’хсæн. Каст фæцис хъæууон хæдзарады училище æмæ ахуыргæнджыты курсытæ. 1902-æм азы бацыдис партимæ. Разæнгæрд кодта зæхкусджыты тох 1905-æм азы революцийы рæстæг Ныгуылæн Гуырдзыстоны.
Сан-Висенти (Сан-Паулу)
Сан-Висенти (São Vicente) у сахар æмæ муниципалитет Бразилийы. Ис Сан-Паулуйы штаты.
Хъелхъе
Хъелхъе у зайæгойы ном.
Хабуста
Хабустадыг. дзырд (Brassica oleracea var. gongylodes, Кольраби) у дыууæазон халсарон зайæгой, къабускайы дæлхуыз.
Telegram
Сервертæ
Telegram Messenger LLP-æн ис сервертæ цалдæр бæстæйы æнæхъæн дунейы, уый арæзт æрцыд барæй, цæмæй фæхуыздæр уа сервисы дзуаппы рæстæг. Телеграмы серверон код у æхгæд æмæ проприетарон. Павел Дуров загъта, ома, дам архитектурайы хъæуыдзæн бындурон ивындзинæдтæ, цæмæй хæдбар сервертæн сæ бон уа баиу кæнын Телеграмы мигъмæ.
Кокадой
Фиппаинæгтæ
Категори:Итум-Калийы районы цæрæнрæттæ
Telegram
Бæрæггæнæнтæ уæй кæныны бот
"Electronic Democracy"-ы сæрдар Володимир Флец Зæрдæвæрæны мæйы 11-æм боны 2020 азы фехъусын кодта, зæгъгæ, Телеграм бот фæзынд Интернеты, кæцы уæй кæны Украинæйы цæрджыты персоналон ифнормаци. Банымадтой, зæгъгæ, 26 милуан цæрæджы бæрæггæнæнтæ дзы ис. Иууылдæр сты Diia æфтуаны регистрацигонд адæм..Фæлæ фæстæдæр премьер-министры хæдивæг æмæ Нымæцон Трансофрмацийы Министрады сæрдар куыд загъта, афтæмæй уыцы ныхæстæ гæды разындысты. Криминалон архайды 25 адæймаг уыд æмæ 30 базæйы къопи ссардтой.
Алвес, Дани
Æнтыстытæ
«Баия»
Индаур
Инда́ур (इंदौर) у сахар Индийы, Мадхья-Прадешы стырдæр сахартæй иу. Цæрынц дзы 1,9 милуан адæймаджы (2011).
Туатыхъæу (Гуырдзыстон)
Туатыхъæу (თვაურები — [твауреби]) у хъæу Гуырдзыстоны Къаспы муниципалитеты. Ис Гуырдзыстон æмæ Хуссар Ирыстоны тæккæ арæныл. Цардысты дзы Туатæ.
Зандартæ
Зандартæ кæнæ Дзандаритæ (Зандаровы, Дзандаровы) сты ирон мыггаг.
Тархантæ
Истори
Цæрынц Олгинскæйы. Сæ фыдæл, æвæццæгæн, уыд хъалонæмбырдгæнæг — Тархан. Се ’цæг мыггаг уыд, æвæццæгæн, Бæгъацатæй. Уый уымæй бæрæг у, æмæ сæ чындзыцыд чызджытæй бирæты сæ чызгон мыггагæй хуыдтой — Бæгъацонтæ, æвæццæгæн сæ фыдæл Бæгъацы номæй уыди, Тарханон кæмæ дзырдтой, ахæмтæ.
Джитърийымойхуызтæ
Джитърийымойхуызтæ (Boraginaceae; Бурачниковые) — дыхайон зайæгойты бинонад.
Каменногорск
Каменного́рск (1948-æм азы агъоммæ — А́нтреа, Saint-Andre, Antrea) у сахар Ленинграды облæсты Выборджы районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ленинграды облæсты сахартæ Категори:Выборджы районы цæрæнрæттæ
Банан
thumb|right|300px|Банантæ Бана́н у бананты мыггаджы (Musa) хæрынæн бæзгæ дыргътæ.
Этнографи
Ирон адæмы этнографи бирæ фарстатæ ахуыр кæны ЦИГИИ-йы археологи æмæ этнографийы хайæдты, Уæрæсейы зонæдты академийы этнологи æмæ антропологийы кавказаг адæмты хайад, ХИЗИИ, ЦИПУ-йы æма ХИПУ-йы.
Свиштов
Фиппаинæгтæ
Категори:Велико-Тырновойы облæсты сахартæ
Боциты Барон
Боциты Тæтæрийы (Тимофейы) фырт Барон (райгуырдис 1901-æм азы 13 сентябры Тибы — амардис 1944-æм азы 20 июлы Дзæуджыхъæуы) уыдис ирон фыссæг,, прозаик, культурон æмæ литературон архайæг.
Джонсон-Сити (Теннесси)
Фиппаинæгтæ
Категори:Теннессийы сахартæ
Чъырын
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон æхсæнад
Эфиры бырст
Уæрæсе
Уæрæсейы уый хуызæн архайд нымайынц административон барад фехалыныл.
Чынтæ
Чынтæ — адæмыхатт нарты кадджыты, цардысты нарты фарсмæ, хæлар æмæ уарзонæй. Дыууæ сыхаг адæмы афтæ æнгом æмæ хæлар цардысты, æмæ сæ Ныхас дæр иу уыди.
Вилейкæ
Виле́йкæ (Вілейка, Вилейка) у сахар Белоруссийы Минсчы облæсты, Вилейкæйы районы административон центр.
Аргох
Ирон мыггæгтæ
Цардысты дзы Тедетæ, Уалытæ, Къæбыстæ, Джабитæ.
Уæллаг æмвæзады паддзахадон доментæ
Уæллаг æмвæзад паддзахадон домен (country code Top-Level Domain, ccTLD) — уæллаг æмвæзады домен.
Хронологи
1992:
Нова-Загорæ
Но́ва-Заго́рæ (Нова Загора) у сахар Болгарийы. Ис Сливены облæсты.
Порт-Морсби
Порт-Мо́рсби (Port Moresby, ток-писин Pot Mosbi) у Папуæ — Ног Гвинейы сæйраг сахар.
Брытъиаты Зариффæ
Цардафыст
Царды фыдæх, цардау, æнусон у, æмæ йæ азарæй басыгъта сыгъдæгуд Зариффæйы дæр. Сфæлдыстады рухс бæрзæндтæй йæ хæрамдзинады тарфмæ ныппæрста. Зариффæ йæхи удыл бавзæрста æнаккаг адæймæгты æфхæрд, æмгæртты мæнгарддзинад. Бынтон æнаххосæй йæ ахæстоны бакодтой, байстой йын йæ паддзахадон хæрзиуджытæ, йæ намыс ын сæвдылдтой цъыфы. Уый 1937 азы нæ уыд, фæлæ 80-æм азты.
Дагъистаны адæмон фыссæг Расул Гамзатов Мæскуыйы хицауадмæ цалдæр хаты фыстæджытæ фæфыста Зариффæйы сæрыл. Суæгъд æй кодтой цалдæр азы фæстæ йæ удæн ын Амыраны зынтæ чи бавзарын кодта, уыцы ахæстонæй.
Чаусы
Фиппаинæгтæ
Категори:Могилёвы облæсты сахартæ
Боровичи
Фиппаинæгтæ
Категори:Новгороды облæсты сахартæ
Жирновск
Фиппаинæгтæ
Категори:Волгограды облæсты сахартæ
Тыхостаты Саукуыдз
Тыхостаты Цорæйы фырт Саукуыдз (райгуырдис 1870-æм азы Беслæны — амардис 1941-æм азы ) уыд ирон педагог, балцгæнæг, фыссæг. Йæ фæстæ ныууагъта хъæздыг литературон бынтæ.
Хъан
Хъан — рагзаманы-иу иу мыггаг суанг æндæр адæмыхаттæй дæр лæппу хъомыл кæнынмæ, хорз æгъдæуттыл сахуыр кæнынмæ, хæстон хъуыддæгтæ, хæцæнгарзимæ архайын базонынмæ, нæлгоймаджы куыстытыл фæцалх кæнынмæ радта иннæ мыггаджы хæдзармæ. Хъанæн кæд йæ хъомыладон хæстæ бирæ æмæ бæрнон уыдысты, уæддæр æй тынг буц дардтой бинонтæ. Къостайы æмдзæвгæ «Цъиу æмæ сывæллæтты» сывæллæттæ цъиуæн хуымæтæджы нæ зæгъынц: «Нæй, нæй! Ма тæрс, махмæ ды хъаны цард кæндзынæ». Хъаны лæппу-иу йæ ныййарджытæй сывæллонæй рацыд æмæ-иу сæм лæджы бындзæфхадæй æрбаздæхт. Уыимæ æнгом баста дыууæ мыггаджы кæрæдзиуыл. Уый уæлдай ахадгæдæр уыд, хъан-иу æндæр адæмыхаттæй куы уыд, уæд. Дыууæ адæмы æхсæн хæлардзинад тыдта.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон æхсæнад
Трубеж (Окайы фæрсагдон)
Категори:Рязаны облæсты цæугæдæттæ
Вьеннæ (департамент)
Фиппаинæгтæ
*
Эслинген-ам-Неккар
Эслинген-ам-Неккар (Esslingen am Neckar) у сахар Германы Баден-Вюртемберджы.
Новомичуринск
Новомичу́ринск у сахар Рязаны облæсты Пронсчы районы.
Куманово
Ку́маново (Куманово) у Цæгат Македонийы æртыккæгæм стырдæр сахар.
Хæлхæлгæнджытæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Тинатæ
Тинатæ (Тинаевы) сты дыгурон мыггаг.
Сау куыдзыбага
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Куыдзы багангæстæ
Майлийы хох
Майлийы хох у хохы цъупп Цæгат Ирыстонæй Гуырдзыстоны ’хсæн. Хохы бæрзæнд у 4506 метры.
Цехъойтæ
Фиппаинæгтæ
*
Медвежьегорск
Медвежьего́рск (Karhumäki, Karhumägi) у сахар Карелийы, Медвежьегорсчы районы административон центр.
Решицæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Румынийы сахартæ
Джоланы бæрзæндтæ
Джоланы бæрзæндтæ (هضبة الجولان Haḍbatu 'l-Jawlān, רָמַת הַגוֹלָן Ramat HaGolan) у регион Æввахс Хурыскæсæны, Израиль, Сири, Ливан æмæ Иорданийы арæнтыл.
Годжиатæ
Годжиатæ кæнæ Годжытæ, Годжитæ (Годжиевы) сты ирон мыггаг.
Тренчин
Фиппаинæгтæ
Категори:Словакийы сахартæ
Хъантетæ
Фиппаинæгтæ
*
Кромержиж
Фиппаинæгтæ
Категори:Чехийы сахартæ
Тузар
Тузар у ирон нæлгоймаджы ном.
Косты Лизæ
Цардафыст
Каст фæцис Ногиры астæуккаг скъола дæр. Уæлдæр ахуырад та райста Ленинграды паддзахадон университеты журналистикæйы факультеты.
Каменец-Подольскийы район
Каменец-Подольскийы район (Кам’янець-Подільський район) у район Хмельницкийы облæсты. Йæ административон центр у Каменец-Подольский.
Халæнгуыртæ
Халæнгуыртæ кæнæ Мыдзбыр, дыгур. Халæнгуртæ (Рак) у стъалыгуппар.
Фиппаинæгтæ
Категори:Стъалыгуппæрттæ
Гайттатæ
Фиппаинæгтæ
*
Арвы куыдз
Фиппаинæгтæ
Категори:Стъалыгуппæрттæ
Зарайск
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæскуыйы облæсты сахартæ
Агуй-Шапсуг
Цæрджытæ
2010-æм азы Æппæтуæрæсейон цæрджыты сфыстмæ гæсгæ :
Бæрæзгатæ
Литературæ
*
Езетхан
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон сылгоймаджы нæмттæ
Уæллаг Савойя
Фиппаинæгтæ
*
Жаннæ
Литературæ
Категори:Сылгоймаджы нæмттæ
Анапæ
Истори
1395-æм азы Тамерлан абалц кодта Тохтамышы ныхмæ, фидармæ цур цы цæрæнран уыдис, уый дæр фехæлдта. .
Иннландет
Иннландет (Innlandet) у провинци (фюльке) Норвегийы. Йæ административон центр у Хамар.
Алуштæ
Алу́штæ (Алушта, Алушта, Aluşta) у сахар Хъырымы Сау денджызы былыл.
Бурцъиухуызтæ
Бурцъиухуызтæ (, Иволговые) сты мæргъты бинонад.
Дахран
Дахран у сæрачы хуыз.
Кальмиусское
Ка́льмиусское (Кальміуське, Кальмиусское) кæнæ Комсомо́льское (Комсомольське, Комсомольское) у сахар Украинæйы Донецчы облæсты.
Шикулей
Фиппаинæгтæ
Категори:Терчы районы цæрæнрæттæ
Цъæззиуы ком
Хæхтæ
Категори:Цæгат Ирыстоны кæмттæ
Углич
У́глич (Углич) у сахар Уæрæсейы Ярославлы облæсты.
Омало
Омало (ომალო):
Къозойтæ
Фиппаинæгтæ
*
Кросно
Кросно (Krosno, Коросно) у сахар Польшæйы Дæлкарпаты воеводæйады.
Æргъиуджын кæфтæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Кæсæгтæ
Наньнин
Наньни́н (Nanzningz) у сахары зылд Китайы, Гуанси-Чжуаны автономон районы административон центр.
Марицæ (цæугæдон)
Марицæйы фæрсагдæттæ сты Сазлийкæ, Гиопсу, Тунджæ, Эргене, Кричимæ, Чепелар, Вычæ, Ардæ.
Арсыхъус
Арсыхъус, (Primula auricula, Первоцвет ушковидный, Аврикула) у кæрдæг зайæгой, æстъоппæлæйы хуыз.
Фатехпур-Сикри
Фатехпур-Сикри (फतेहपूर सिकरी, Fatehpur Sikri, فتحپور سیکری) у сахар Индийы. Ис Уттар-Прадешы штаты, Агрæйы зылды.
Узунæг
Фарни фурт Узунæги ковæндонæ æй гъæуи сæри, гъæди, Сау æрдози (æрдозæ Сау хуннуй). Узунæги бæрæгбон фæууй июли мæйи хуцаубони. Кувдмæ цæунцæ нæлгоймæгтæ, сувæллæнттæ æма, киндзи цуд ка нæма фæууй, уæхæн кизгуттæ.
Къоста (ном)
Литературæ
Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Æхсарбег
Литературæ
Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Глухов
Глу́хов (Глухів) у сахар Украинæйы Сумыйы облæсты.
Дзæрæх (ном)
Литературæ
Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Мату-Гросу
Ма́ту-Гро́су (Mato Grosso) у штат Бразилийы центры. Штаты сæйраг сахар у Куяба.
Аслæнбег
Аслǽнбег у ирон нæлгоймаджы ном.
Аслæмбег
Аслæмбег у ирон нæлгоймаджы ном.
Гояс
Фиппаинæгтæ
*
Тршинец
Фиппаинæгтæ
Категори:Морави-Силезийы крайы сахартæ
Эльбурган
Эльбу́рган (Албыргӏан) у хъæу Хъæрæсе-Черкесы Абазайы районы.
Насик
На́сик (नाशिक, Nashik) у сахар Индийы Махараштрæйы штаты, Насичы зылды административон центр. Цæрынц дзы 1,4 милуан адæймаджы (2005).
Хъосæг
Литературæ
Категори:Алагиры район
Фламандаг Брабант
Фламандаг Браба́нт (Vlaams-Brabant, Brabant flamand, Flämisch-Brabant, Vlams-Broabant) у провинци Бельгийы. Æрбынат кодта Фландрийы.
Паданг
Паданг (Padang) у Индонезийы сахар, Ныгуылæн Суматрæйы провинцийы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Индонезийы сахартæ
Сухон
Сухон кæнæ Сухом у хохы цъупп æмæ хъæды ном Цæгат Ирыстоны, Црауы хуссар-ныгуылæнæрдыгæй.
Померанийы воеводæйад
*
Сауы ком
Сауы ком у ком Цæгат Ирыстоны Алагиры районы Ходы цур.
Кванджу
Фиппаинæгтæ
Категори:Хуссар Корейы сахартæ
Тамуэрт (Австрали)
Категори:Ног Хуссар Уэльсы сахартæ
Хуссар Таравæ
Хуссар Таравæ (South Tarawa, Tarawa Teinainano) у Кирибатийы сæйраг сахар.
Категори:Кирибати Категори:Океанийы сæйраг сахартæ
Дæллаг Зджыд
Æддаг æрмæг
Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ
Телæхъуртæ
Фиппаинæгтæ
*
Констанц
Фиппаинæгтæ
Категори:Баден-Вюртемберджы сахартæ
Скагеррак
Скагерра́к (Skagerrak, Skagerrak, Skagerrak) у донкъубал Скандинави æмæ Ютландийы ’хсæн. Донкъубал бæтты Цæгат æмæ Балты денджызтæ.
Каттегат
Каттега́т (Kattegat, Kattegatt) у донкъубал Скандинави æмæ Ютландийы ’хсæн. Йæ уæрх у 60—122 километры бæрц, йæ дæргъ та — 200 километры.
Мамыттæ
Фиппаинæгтæ
*
Новое (Цæгат Ирыстон)
Æддаг æрмæг
Категори:Горæтгæроны районы цæрæнрæттæ
Кемпер
Кемпе́р (Quimper, Kemper) у Францы сахар, Финистеры департаменты административон центр.
Мандалай
Фиппаинæгтæ
Категори:Мьянмæйы сахартæ
Монастир
Монасти́р (المـنسـتير al-munastîr) у сахар Тунисы, Монастиры вилайеты административон центр.
Тахтамукай
Тахтамука́й (Тэхъутэмыкъуай) у хъæу Уæрæсейы Адыгейы, Тахтамукайы районы административон центр.
Таранто (провинци)
Та́ранто (Provincia di Taranto, ) у провинци Италийы. Ис Апулийы регионы.
Цъилкъан
Цъилкъан (წილკანი) у хъæу Гуырдзыстоны Цхетайы муниципалитеты.
Сау денджызы кавказаг былгæрон
Сау денджызы кавказаг былгæрон географион уæрхадмæ гæсгæ (42°—45° ц. у.) у Адриатикæ æмæ хуссар Францы курорты æнгæс, йæ бæстыхъæд дæр уыдон хуызæн у.
Къæвдатæ рауарынц афæдзы уазал рæстæг, сæрд та вæййы хурджын, скæны-иу æрмæстдæр 8-12 асæст боны.
Лечче (провинци)
Категори:Апулийы провинцитæ
Барлеттæ-Андри-Трани
Категори:Апулийы провинцитæ
Ван (Францы сахар)
Ван (Vannes, Gwened) у Францы сахар, Морбианы департаменты административон центр.
Севан
Цадæй рацæуы цæугæдон Раздан. Севан æмæ Разданы дæттæй пайда кæны Севаны гидроэлектростанцæты каскад. Цæмæй Севаны фылдæр дон уа, уымæн сарæзтæуыд 48 километрæй фылдæр йæ дæргъ кæмæн у, ахæм тъунел. 1978-æм азæй Севаны алфамбылай зæххытæй скодтой цады æмном национ парк.
Беоргор
Беоргор (Beorg rex Alanorum; амардис 464-æм азы 6 февралы) уыдис рагон аланты паддзах, архайдта V æнусы. Беоргор æлдариуæг кодта, ныры хуссар-ныгуылæн Францы кæй æрцæрын кодтой, уыцы алантыл. Уыдысты Ромы империйы федераттæ, ома сæ хæс уыдис империйы арæнтæ хъахъхъæнын.
Гуырдзыстоны дзуттæгтæ
Истори
Гуырдзиагау дзурæг дзуттаг къорд у рагондæр дзуттаг æхсæнæдтæй сæ иу, бæстæйы ныгуылæны ссардæуыдысты дзуттаг культурæимæ баст рагон артефакттæ. Сæ равзæрды сæйраг таурæгъ у, Навуходоносоры бабырст Иерусалиммæ куы уыдис, уый тыххæй: вавилонæгтæ дзутты акодтой уацармæ, æмæ-иу уырдыгæй иуæй-иу дзуттæгты къухмæ бафтыдис цæгатырдæм алидзын, уыдон æрцардысты нырыккон Гуырдзыстоны зæххытыл. Уый тыххæй фыста астæузаманы гуырдзиаг историк Леонти Мровели: «Паддзах Навуходоносор байста Иерусалим. Дзуттæгтæй чи аирвæзтис, ралыгъдысты Картлимæ æмæ Цхетайы хицауæй куырдтой зæхх, уый сын радта Арагвийы цур зæхх, Занавийы суадонмæ ’ввæхс».
Огъуатæ
Равзæрд
Æрбафтыдысты Дыгургоммæ, Æхсæумæ Кæсæгæй. Цасдæр рæстæджы фæстæ Æхсæуæй фæлыгъдысты Стыр Дыгурмæ, ам дæр бирæ нæ фæцардысты, алыгъдысты Мæздæгмæ.
Афьонкарахисар
Фиппаинæгтæ
Категори:Турчы сахартæ
Уири
Уири, у зайæгой. Уири зади цæндгæрæтты, хуымты ауæдзты. Йæ сыфтæ уыдысты дæргъæццонæй фæлмæн æмæ бæзджын, йæ уидагæн уыд тарбын цъар. Хордтой йæ хæрзæхсадæй, æмæ кодта донджынæй судзаг ад.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Мыстыхъус
Мыстыхъус (Cerastium, Ясколка) у кæрдæг зайæгойты мыггаг.
Гæтæгонтæ
Истори
Цардысты дыууæ æфсымæры Мызуры, кодтой цуаны куыст. Иу хатт куы уыди, уæд хохы сæрмæ фехстой сырд. Фат Бадилатæй кæуылдæр суади æмæ лæг амард. Дыууæ æфсымæрæн уыцы тæссаг ран цæрæн нал уыдис, ралыгъдысты Цыколамæ, сæ нæмттæ аивтой, сæ мыггаг та, сæ мад Гæтæгты чызг куыд уыди, уымæ гæсгæ схуыдтой Гæтæгонтæ. Уый фæстæ сæ мады æфсымæртимæ алыгъдысты Туркмæ.
Хуанхэ
Категори:Китайы цæугæдæттæ
Лейквуд (Колорадо)
Ле́йквуд (Lakewood) у Колорадойы сахар.
Рибейран-Прету
Рибейра́н-Пре́ту (Ribeirão Preto) у муниципалитет Бразилийы. Ис Сан-Паулуйы штаты.
Драммен
Дра́ммен (Drammen) у сахар æмæ муниципалитет Норвегийы.
Хал-Килой
Фиппаинæгтæ
Категори:Шатойы районы цæрæнрæттæ
Брциатæ
Литературæ
*
Нячанг
Фиппаинæгтæ
Категори:Вьетнамы сахартæ
Конго (цæугæдон)
Ко́нго, раздæры ном уыд Заи́р (Nzâdi Kôngo, Fleuve Congo, Rio Congo) у стыр цæугæдон Африкæйы. Хауы Атлантикон фурдмæ. Цæугæдоны дæргъ у 4374 км.
Газиабад
Фиппаинæгтæ
Категори:Уттар-Прадешы сахартæ
Степанян, Ерванды фырт Калин
Калин Степанян каст фæцис Хетæгкаты Къостайы номыл Цæгат Ирыстоны паддзахадон университет 1992-æм азы.
Вестфолл æмæ Телемарк
Вестфолл æмæ Телемарк (Vestfold og Telemark) у провинци (фюльке) Норвегийы.
Хслеб (Ленингоры район)
Литературæ
Категори:Ленингоры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Мидæгком
Мидæгком у ком Хуссар Ирыстоны. Ис Къуыдаргомы.
Красилов
Красилов (Красилів) у сахар Хмельницкийы облæсты. Ис Хмельницкийы районы.
Кёнджу
Фиппаинæгтæ
Категори:Хуссар Корейы сахартæ
Гобетæ
Фиппаинæгтæ
*
Хабаз
Фиппаинæгтæ
Категори:Золкæйы районы цæрæнрæттæ
Цæгат денджыз
Фиппаинæгтæ
Категори:Денджызтæ алфавитмæ гæсгæ
Палембанг
Категори:Индонезийы сахартæ
Гаппуатæ
Гаппуатæ (Гаппоевы) сты ирон мыггаг.
Хмельницкийы район
Хмельницкийы район (Хмельницький район) у район Хмельницкийы облæсты. Йæ административон центр у Хмельницкий.
Пеканбару
Пеканба́ру (Pekanbaru) у Индонезийы сахар, Риауы провинцийы административон центр.
Бицъотæ
Æрвитæнтæ
Фамильный куывд Бицоевых
Монтего-Бей
Монте́го-Бей (Montego Bay, Mantigo Bie) у Ямайкæйы сахар.
Семаранг
Сема́ранг (Semarang) у Индонезийы сахар, Центрон Явæйы провинцийы административон центр.
Хнеутæ
Хнеутæ (Хнеевы) сты ирон мыггаг.
Эрзянаг
Эрзянаг:
Ниигатæ (сахар)
Фиппаинæгтæ
Категори:Японы сахартæ
Отаров, Керим Сарамурзайы фырт
Цардафыст
Керим Отаров райгуырдис 1912 азы 3 майы балхъайраг хъæу Гюрхожаны.
Наньтун
Фиппаинæгтæ
Категори:Цзянсуйы сахартæ
Дзылат (Кæсæг-Балхъар)
Фиппаинæгтæ
Категори:Терчы районы цæрæнрæттæ
Корсаков (сахар)
Корса́ков (Корсаков, 大泊) у сахар Уæрæсейы. Ис Сахалины облæсты.
Сомихы уæлвæз
Истори
Хæстон-стратегион цæстæнгасæй ацы регион тынг ахсджиаг у, æмæ уымæн уыцы ран цыдысты бирæ хæстытæ Зæххастæуы денджызы паддзахæдтæ æмæ Раззаг Азийы паддахæдты ’хсæн. Сомихы уæлвæзы ууылты саудæджер дæр цыдис Европæ æмæ Азийы ’хсæн, амæй цæгатырдæм цыдысты ахсджиаг фæндæгтæ Сау æмæ Къаспы денджызы былгæрæттыл æмæ Арвыкомы фæндагыл дæр.
Битъитæ
Битъитæ кæнæ Бититæ (Битиевы, ბიტიაშვილი ) сты ирон мыггаг.
Крылов, Иван Андрейы фырт
Сабийы æмæ æвзонджы бонтæ
Æрыгон Крылов, систематиконæй ницавæр ахуырад райсгæйæ, хъæддыхæй архайдта хæдахуыр кæныныл. Бирæ каст, йæхи гъæдæй ахуыр кодта алыгъуызон музыкалон цæгъдæнгæрзонтыл. 15 аздзыдæй ма чысыл комикон оперæ «Кофейницæ» дæр ныффыста, цыргъзонд куплеттæй йæ баххæст кæнгæ. Йæ уыцы æвзонгон уацымыс химæ æркæсын кодта ирд, хъæздыг æвзагæй — уый та фыццаг фæд авæрæг фæлдисæг бакуыста хуымæтæг адæмы астæуты армукъаты æмæ æндæр хуымæтæг адæмон зырхæнты цъилдух кæнгæйæ. Мæгуыр цард хорз кæм вæййы, фæлæ уыйы ’руаджы хорз зонгæ уыд мæгуыр адæмы цард æмæ удыскондимæ — фæстæдæр уый тынг сахадыдта йæ сфæлдыстады.
Æрвитæнтæ
Категори:Фысджытæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Уæрæсейы империйы фысджытæ Категори:Мæскуыйы чи райгуырдис, уыдон Категори:Бетъырбухы чи амардис, уыдон
Саулатæ
Саулатæ (Саулаевы, Савлаевы, Савлоевы) сты ирон мыггаг.
Гæлæутæ
Гæлæутæ (Галаовы) сты ирон мыггаг.
Цъиптаури
Цъиптаури (წიფთაური) у хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы.
Озургетийы муниципалитет
Озургетийы муниципалитет (ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი) у муниципалитет (район) Гурийы. Йæ административон центр у сахар Озургети.
Ныгуылæн Проне
Ныгуылæн Проне кæнæ Балтайы Проне (დასავლეთის ფრონე) у цæугæдон Хуссар Ирыстоны æмæ Гуырдзыстоны, Пронейы фæрсагдон.
Массæ (сахар)
Ма́ссæ (Massa) у сахар Италийы, Массæ-Каррарæйы провинцийы административон центр.
Абинск
Аби́нск (Абинск) у сахар Краснодары крайы, Абинсчы районы административон центр.
Хальберштадт
Хальберштадт (Halberstadt, Halverstidde) у сахар Германы Саксони-Анхальты.
Сукре (департамент)
Фиппаинæгтæ
Категори:Колумбийы департаменттæ
Сагъой
Литературæ
Категори:Ленингоры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Садзегур
Литературæ
Категори:Ленингоры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Аргентинæйы административон дих
*
Лекко
Ле́кко (Lecco) у сахар Цæгат Италийы, Леккойы провинцийы административон центр.
Цæргæстæ (мыггаг)
Кæд Цæргæси æртæ фурти сæ муггæгтæ сæхе нæмттæбæл искодтонцæ, уæддæр сæ еумæйаг муггаг ба худтонцæ сæ фидæ Цæргæси муггагбæл — Цæргæсатæбæл. Æнсувæртæ дæр æма уони цæуæт, сæ байзайæггæгтæ кæронмæ дæр сæхе нимадтонцæ æлдæрттæ Цæргæсати муггагæй, еци муггагæй сæхе иннæ адæмтæй бæрзонддæр кодтонцæ.
Сондрио
Со́ндрио (Sondrio) у сахар Цæгат Италийы, Сондриойы провинцийы административон центр.
Тохтæ (хъæу)
Тохтæ у хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы.
Хъусхæмайхуæ
Литературæ
Категори:Æрæфы районы цæрæнрæттæ
Хъæрæуы рагъ
Хъæрæуы рагъ у хохы рагъ Цæгат Ирыстоны. Ис Цъамадмæ ’ввæхс.
Шеки
Категори:Азербайджаны сахартæ
Дæллаг Гру
Дæллаг Гру (ქვემო ღრუ) у хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы.
Литературæ
Категори:Ленингоры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Лоди
Ло́ди (Lodi, Lod) у сахар æмæ коммунæ Цæгат Италийы, Лодийы провинцийы административон центр.
Æвзæндаг
Æвзæндаджы бæрæгбон вæййы Джеоргуыбайы фæстæ фыццаг къуырисæры.
Таурæгъ
Æвзæндаг уыди лæг. Царди кувæндон кæм и, гъе уым. Иу комæй иннæ коммæ чидæриддæр цыди, уый уыцы-иу бауазæг кодта, иу фæндаггон дæр нæ раздæхта. Фæлæ йæм иу æнаккаг лæг алы бон дæр цыди Урсдонæй, хæрынмæ. Æмæ дзы куы сфæлмæцыди, уæд Хуыцаумæ скуывта, цæмæй йæ фæцæфдур кæна. Æмæ йæм адæм куы фæкувынц, уæд афтæ фæзæгьынц: «Фæндаг нын ратт, фæндаджы бар дæумæ и».
Джорджтаун (Кайманы сакъадæхтæ)
Категори:Кайманы сакъадæхтæ
Хадыженск
Хады́женск (Хадыженск) у сахар Краснодары крайы Апшеронсчы районы.
Орбассано
Орбассано (Orbassano, Orbassan ) у коммунæ Италийы цæгат-ныгуылæны. Ис Пьемонты.
Чегемы æхсæрдзæнтæ
Афыст
Чегемы æхсæрдзæнты къорд арæзт у æртæ æхсæрдзæнæй. Чегемы комыл хуссарæрдæм куы хизай, уæд Дæллаг Чегемы хъæуæй дыууæ километры фалдæр фæвæййы Чысыл Чегемаг æхсæрдзæн, кæнæ Адай-Су («Чызджы дзыкку»). Уый æркæлы Чегемдонмæ рахизырдыгæй цы æмном фæрсагдон бафты, ууыл. Æхсæрдзæн фæндагæй 200 метры фалдæр ис æмæ æддаг бакастæй цыма егъау дурын нук у, афтæ зыны. Уыцы нукыл дæлæмæ хауы Адайсу-цæугæдоны лæсæн. Ацы фыццаг æхсæрдзæн æппæт къорды дæр тыхджындæрыл нымад цæуы, йæ бæрзæнд хæццæ кæны 30 метрмæ. Дарддæр, Хушто-Сырт хъæуы хуссæртты райдайы Чегемы нарæг (Су-Аузу — «Хъуырæй дон»); комы уæрх тæккæ нарæджы нæу 25 метрæй фылдæр. Ацы къуындæг раны æрбынат кодтой Стыр Чегемы æхсæрдзæнтæ. Уыдонæй фыццаг бæлццоны раз фегуыры Сакал-Туп цæугæдоны æркæлæн. Раздæрон æхсæрдзæнау ай дæр дурын нучы æнгæс у, фæлæ йæ бæрзæнд æмæ доны цавд дзæвгар къаддæр сты.
Ацы ранæй ма хуссармæ километры ’рдæг куы айгæрдай, уæд разыны Сæйраг Чегемы æхсæрдзæн, йе сфæлдисæг цæугæдон Каяартымæ æфтыдæй. Ацы цæугæдон дæр фæстæдæр Чегеммæ рахизырдыгæй бакæлы. Амынд æхсæрдзæн Чегемæгты æхсæн нымад у тæккæ тæмæссагдæрыл, уымæн æмæ фактиконæй у каскадтæй арæзт æхсæрдзæн; чи дзы, къæпхæнгай, æрхауы 50–60 метры бæрзондæй, кæцыдæртæ та къæдзæхты скъуыдтæй лæдæрсынц къулвахсы уæллаг хайæ. Уыцы къæпхæнтыл хаугæйæ доны пырхæнтæ лыстæгæй-лыстæгдæр кæнынц, æрттивынц хуры рухсмæ æмæ тæмæн калынц.
Чегемы æхсæрдзæнтæ сты Кæсæг-Балхъары туристон фенддæгтæй иу, ардæм арæх æрбаласынц туристы къордтæ Кавказы Суардæттæй æмæ Цæгат Кавказы æндæр регионтæй. Бынæттон туристон инфраструктурæ тынг хъæздыг нæу, ис дзы чысыл фысымуат æмæ кафе.
Фиппаинæгтæ
Категори:Æхсæрдзæнтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Кæсæг-Балхъары æхсæрдзæнтæ
Валенси (провинци)
Фиппаинæгтæ
Категори:Валенсийы провинцитæ
Свалявæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Фæскарпаты облæсты сахартæ
Лысьвæ
Лы́сьвæ (Лысьва) у сахар Пермы крайы, Лысьвæйы сахары зылды административон центр.
Богазтæ
Богазтæ (Богазовы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Милоны хох
Милоны хох (მილიონა) у хохы цъупп Гуырдзыстоны. Ис Хиуы.
Италийы сахарты номхыгъд
Стырдæр сахартæ
*
Фучжоу
Фучжоу (, Hók-ciŭ) у сахар æмæ сахары зылд Китайы, Фуцзяны провинцийы административон центр.
Тячев
Тя́чев (Тячів) у сахар Фæскарпаты облæсты, Тячевы районы административон центр.
Мæзлуатæ
Фиппаинæгтæ
*
Уэскæ (провинци)
Уэ́скæ (Huesca, Uesca) у провинци Испанийы Арагоны. Йæ административон центр у Уэскæ.
Онтарио (цад)
Онта́рио (Lake Ontario, Lac Ontario) у цад Цæгат Америкæйы, Стыр цæдты системæйы цæдтæй иу.
Реджо-нель-Эмили
Фиппаинæгтæ
Категори:Эмили-Романьяйы сахартæ
Уруймæгтæ
Уруймæгтæ (Уруймаговы) сты дыгурон мыггаг.
Дæллаг Чегем
Географион уавæр
Уалдзæджы-сæрды бæстыхъæд вæййы уымæл, фæззæджы-зымæджы та боныхъæд арæхдæр вæййы сур. Хъæуы рæстæмбис температурæ зымæджы вæййы +10-æй −15°С-мæ, сæрды - +20-æй +25°С-мæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Чегемы районы цæрæнрæттæ
Вардан Аревелци
Уацмыстæ
Вардан Аревелци хъæздыг зонадон æмæ литературон бынтæ ныууагъта — 120 уацмысæй фылдæр. Йæ «Псалтиры æмбарынгæнæн», «Ссæдз пехуымпары æмбарынгæнæн» æмæ иннæ чингуытæ æвдисынц йæ заманы дунеæмбарынады алыхуызон аспекттæ, ис дзы сомихаг адæмы астæузаманы уæвары тыххæй хъæздыг æвдисæнтæ.
Канд йæхи чингуытæ нæ фыста, фæлæ ма тæлмац кодта æндæр æвзæгтæй: 1248 азы рухс федта Михаил Сириаджы «Хроникæ»-йы йæ тæлмац.
Литературæ
Категори:Сомихы историктæ Категори:Астæузаманы ахуыргæндтæ
Дзаттиаты Тотырбег
Цардафыст
1930-1931 азты куыста газет «Æрыгон большевикы», 1933-1934 азты та уыд Алагиры районон газет «Раздзог»-ы редактор, уый къухæй æрцыд арæзт Алагиры типограф дæр.
Уырыймæгты Езетхан
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон фысджытæ Езетхан Категори:Советон Цæдисы фысджытæ
Урсдзуары дон
Урсдзуары дон кæнæ Стырдон, Бакарты дон, Бæгъиаты дон у цæугæдон Хуссар Ирыстоны, Стыр Леуахийы фæрсагдон.
Литературæ
Категори:Хуссар Ирыстоны цæугæдæттæ
Тюри (Эстони)
Фиппаинæгтæ
Категори:Эстонийы сахартæ
Сретенск
Фиппаинæгтæ
Категори:Фæсбайкалы крайы сахартæ
Сикким
Сикки́м (सिक्किम, Sikkim) у штат Индийы цæгат-скæсæны. Штаты сæйраг сахар у Гангток.
Петровск-Забайкальский
Фиппаинæгтæ
Категори:Фæсбайкалы крайы сахартæ
Газзацатæ
Газзацатæ кæнæ Газæцатæ (Газацевы) сты ирон мыггаг.
Бастер
Бастер (Basseterre) у Сент-Китс æмæ Невисы сæйраг сахар. Цæрджыты нымæц: 13 мины бæрц.
Апатæ
Апатæ (Апаевы) сты ирон мыггаг.
Амерсфорт
Фиппаинæгтæ
Категори:Нидерландты сахартæ
Алавæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Баскæгты Бæстæйы провинцитæ
Тегусигальпæ
Категори:Гондурасы сахартæ
Авеллино (провинци)
Авелли́но (Provincia di Avellino) у провинци Италийы. Йæ административон центр у Авеллино.
Сухы быдыр
Фиппаинæгтæ
Категори:Нарты кадджыты географи
Дербенты сис
Мæсгуытæ æмæ къулдуæрттæ
галиу|thumb|250px|Дербентаг Ханы рæстæг амад къулдуар Сисы фыццаг цы 14 къулдуары уыд, уыдонæй баззад 9: дыууæ фидары, 4 — хуссайраг къулы 3 та цæгатаджы. Дурын къулдуар сарæзтæуыд æхсæйнаг æнусты, Цыппоры къулдуæрттæ — XVII æнусы, Астæуккаг æмæ Фидиуæджы къулдуæрттæ та Дагъистан Уæрæсейы империйы скондмæ куы бацыд, уæд уый фæстæ.
Ратæдзæнтæ
Категори:Систæ Категори:Дербенты бæстыхæйттæ æмæ амаддзагтæ Категори:Сассанидаг архитектурæ
Краснокаменск
Фиппаинæгтæ
Категори:Фæсбайкалы крайы сахартæ
Марр, Николай Яковы фырт
Мысæн
Бетъырбухы, Марр цы хæдзары цардис, уый къулыл 1949-æм азы сæвæрдтой номарæн фæйнæг: «Ам цардис академик Николай Яковы фырт Марр, зындгонд археолог æмæ кавказзонæг» (архитектор Р. И. Каплан-Ингель).
Алмере
Фиппаинæгтæ
Категори:Нидерландты сахартæ
Тепсыхъотæ
Равзæрд
Мыггаджы фыд уыд Астантæй, райгуырд Махческы, стæй цард Хъалнæгътыхъæуы. Уым йæ номмæ гæсгæ йæ мыггаг скодта, æмæ Тъæпæн Дыгуры фæзынд Тепсыхъоты мыггаг. Фæстæдæр Тепсыхъо ралыгъд Уæллаг Фæснæлмæ. Уым дзы бирæ фæцагъд халерæйæ, бирæтæ та фæлыгъдысты Дур-Дурмæ, Сечермæ, Къорамæ.
Зылыгтæ
Зылыгтæ кæнæ Зылыгатæ (Зилигаевы, Зилиговы) сты ирон мыггаг.
Леты комы дон
Литературæ
Категори:Хуссар Ирыстоны цæугæдæттæ
Куыдзæг
Куыдзæг у ирон нæлгоймаджы ном.
Хъизинтæ
Фиппаинæгтæ
*
Æчетæ
Фиппаинæгтæ
*
Хадзысмел
Литературæ
Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Оливæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Щипс
Щипс (щипси, щыпсы) — черкесаг адæмты национ хæринаг, ивгæ-ивæнты вæййы бæзджын хъæрмхуыпп, лывзæ кæнæ соусы хуызы, цæмæйты арæзт у, уымæ гæсгæ. Черкесаг хæлцадон культурæйы щипс нымад цæуы сæйраг этнонысангæнæг хæринагыл.
Ленинск (Волгограды облæст)
Ленинск (Ленинск) у сахар Волгограды облæсты, Ленинсчы районы административон центр.
Сихиат (Гуырдзыстон)
Фиппаинæгтæ
Категори:Лагодехы муниципалитеты цæрæнрæттæ Категори:Къахеты ирæттæ
Хосатæ
Фиппаинæгтæ
*
Сарыкайа (Йозгат)
Сарыкайа (Sarıkaya) у сахар Турчы, Йозгаты провинцийы.
Фыййагкъæхтæ
Фыййагкъахтæ кæнæ хæлынкъахджынтæ (Pinnipedia) сты доны æхсырæйхæсджыты къорд.
Учкулан (хъæу)
Учкулан (Ючкъулан) у хъæу Хъæрæсе-Черкесы Хъæрæсейы районы.
Сегежæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Карелийы сахартæ
Европæйаг оливæ
Зайæгойы рагонæй ныры рæстæгмæ садзынц æмæ рæзын кæнынц оливæйы зетийы тыххæй, хъæддаг хуызы йыл нæй сæмбæлæн.
Торозтæ
Фиппаинæгтæ
*
Беломорск
Фиппаинæгтæ
Категори:Карелийы сахартæ
Редвуд-Сити
Редвуд-Сити (Redwood City) у сахар Калифорнийы, Сан-Матеойы зылды административон центр.
Ливорно
Фиппаинæгтæ
Категори:Тосканæйы сахартæ
Герæ (Тюринги)
Фиппаинæгтæ
Категори:Тюрингийы сахартæ
Фрайбург-им-Брайсгау
Фра́йбург-им-Бра́йсгау, варианттæ сты: Фрайбург, Фрейбург (Freiburg im Breisgau, Friburg im Brisgau ) у сахар Германы. Ис Баден-Вюртемберджы хуссар-ныгуылæны.
Темырхантæ
Темырхантæ (Темирхановы) сты ирон мыггаг.
Тидлатæ
Тидлатæ сты рагон ирон мыггаг.
Мезень
Мезе́нь:
Тезитæ
Тезитæ кæнæ Тезиатæ (Тезиевы) сты ирон мыггаг.
Бабаюрт
Фиппаинæгтæ
Категори:Дагъистаны цæрæнрæттæ
Алессандри (провинци)
Категори:Пьемонты провинцитæ
Сантус
Фиппаинæгтæ
Категори:Сан-Паулуйы муниципалитеттæ
Аргуыдан
Аргуыдан кæнæ Аргудан (Аргудан, Аргудан) у хъæу Кæсæг-Балхъары Лескены районы. Лæууы цæугæдон Аргуыданы доны былыл.
Маскарæ (вилайет)
Ма́скарæ (ولاية معسكر) у вилайет Алжиры. Йæ административон центр у сахар Маскарæ.
Зæрдинхуыз пеликан
Зæрдинхуыз пелика́н (, Розовый пеликан) у пеликанты хуыз.
Нæудзарм
Нæудзарм (პერანგა, Пъеранга) у хох Хуссар Ирыстон æмæ Гуырдзыстоны арæныл.
Серединæ-Будæ
Середи́нæ-Бу́дæ (Середина-Буда) у сахар Украинæйы. Ис Сумыйы облæсты Шосткæйы районы.
Категори:Сумыйы облæсты сахартæ Категори:Шосткæйы районы цæрæнрæттæ
Хъазыбег (ном)
Хъазыбег арæзт у дыууæ дзырдæй гъази æмæ бек-æй. Гъази у араббаг дзырд, амоны пысылмон диныл хæцæг.
Арнсберг
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæгат Рейн-Вестфалийы сахартæ
Тъохтæ
Тъохтæ (Тоховы) сты ирон мыггаг.
Пеликантæ
Пелика́нтæ (Pelecanus) — пеликанхуызты къордмæ чи хауы, ахæм мæргъты мыггаг.
Эмин, Геворг
Фиппаинæгтæ
Категори:СЦКП-йы уæнгтæ Категори:Зындгонд адæм алфавитмæ гæсгæ Категори:Сомихаг поэттæ
Дарджилинг (сахар)
Фиппаинæгтæ
Категори:Ныгуылæн Бенгалийы сахартæ
Пиетарсаари
Пи́етарсаари (Pietarsaari), шведаг ном у Якобстад (Jakobstad) у сахар Финляндийы ныгуылæны.
Стыр хох (Хуссар Ирыстон)
Стыр хох кæнæ Нæхи хох у хох Хуссар Ирыстоны. Ис Æлбортыхъæумæ ’ввæхс.
Æхсæрдзæн
Фиппаинæгтæ
*
Турнава, Нателæ
Иуæй-иу текстты министры Натиа Турнава дæр хонынц.
Политикон архайд
2018-æм азы 14 сентябрæй — экономикæ æмæ хъæддых рæзты фæдыл министры хæдивæг. 2019-æм азы 18 апрелы снысан æй кодтой министрæй.
Приморье-Горски-Котары жупани
Приморье-Горски-Котары жупани (Primorsko-goranska županija) у Хорватийы жупани (провинци). Йæ административон центр у Риекæ.
Козловкæ (Чуваши)
Фиппаинæгтæ
Категори:Чувашийы сахартæ
Лакинск
Ла́кинск (Лакинск) у сахар Уæрæсейы Владимиры облæсты.
Зæгъæгатæ
Фиппаинæгтæ
*
Гренландийы денджыз
Гренландийы денджыз (Grønlandshavet) у Цæгат Ихджын фурды денджыз. Денджызы фæзуат у 1 205 000 км².
Бидыхтæ
Бидыхтæ (Бидиховы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Армянск
Фиппаинæгтæ
Категори:Хъырымы сахартæ
Чукоткæйы денджыз
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæгат Ихджын фурд
Уарыппы район
Зеленчукскаяйы район (Урупский район, Уарп район, Уарп куей, Уруп район) у Хъæрæсе-Черкесы муниципалон район. Йæ административон центр у Преградная.
Мæргъузы ком
Мæргъузы ком, (, Маргущ) у ком Кæсæг-Балхъары, Лескены цур.
Къоригомы дон
Къоригомы дон у цæугæдон Цæгат Ирыстоны Алагиры районы.
Терновкæ (сахар)
Фиппаинæгтæ
Категори:Днепропетровсчы облæсты сахартæ
Алатырь
Ала́тырь (Улатӑр, Алатырь) у сахар Чувашийы Республикæйы.
Шарджæ (сахар)
Фиппаинæгтæ
Категори:Араббы Иугонд Эмиратты сахартæ
Саудзæццатæ
Саудзæццатæ (Савдзаццовы) сты ирон мыггаг.
Духовщинæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Смоленсчы облæсты сахартæ
Весьегонск
Весьего́нск (Весьегонск) у сахар Тверы облæсты, Весьегонсчы районы административон центр.
Починок (сахар)
Фиппаинæгтæ
Категори:Смоленсчы облæсты сахартæ
Плискæ
Пли́скæ (Плиска) у сахар Болгарийы Шумены облæсты.
Гранадæ (департамент)
Фиппаинæгтæ
Категори:Никарагуæйы департаменттæ
Елмæрза
Елмæрза у ирон нæлгоймаджы ном.
Будённовск
Фиппаинæгтæ
Категори:Стъараполы крайы сахартæ
Светлоград
Светлогра́д (Светлоград) у сахар Стъараполы крайы, Петровскоейы районы (сахары зылды) административон центр.
Сафоново (сахар)
Сафо́ново (Сафоново) у сахар Смоленсчы облæсты, Сафоновойы районы административон центр.
Валь-де-Марн
Фиппаинæгтæ
*
Дзæуджыхъæу æмæ Аланийы епархи
Дзæуджыхъæу æмæ Аланийы епархи у Уырыссаг растуырнæг еклезийы дæлхайад Цæгат Ирыстоны. Разамынд ын дæтты стыралчер Леонид.
Хъуыдакатæ
Æрвитæнтæ
*
Сычёвкæ
Сычёвкæ (Сычёвка) у сахар Смоленсчы облæсты, Сычёвкæйы районы административон центр.
Су-Фолс
Су-Фолс (Sioux Falls) у Хуссар Дакотæйы стырдæр сахар.
Старобельск
Старобе́льск (Старобільськ, Старобельск) у сахар Украинæйы Лугансчы облæсты.
Гахатæ
Равзæрд
Батырбег йæ усгуры кары куы бацыд, уæд баци Тыбылаты сиахс, æмæ сын рантыст дыууæ лæппуйы Павлик æмæ Æхсар. Сæ мыггаг та сси Гахатæй.
Дыгулыбгей
Дыгулыбге́й (Дыгулыбгей, Дыгулыбгъуей) у хъæу Кæсæг-Балхъары.
Фæзы Дзомагъ
Хъæуы ис Абаты мæсыг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Тлатты Хох
Цардафыст
Хох райгуырдис 1880-æм азы Æрыдоны хъæуы. Йæ фыд кодта зæххы куыст. Хох каст фæци Æрыдоны райдайæн скъола æмæ 1895 азы ахуыр кæнынмæ бацыд Æрыдоны дины семинармæ. Ам бауарзта аивадон литературæ, каст уырыссаг æмæ фæсарæйнаг фысджыты уацмыстæ. 1904-æм азы йæ каст фæци æмæ ахуыргæнæгæй кусын райдыдта Зæронд Бæтæхъойыхъæуы. Ралæууыд фыццаг уырыссаг революцийы дуг.
Уацмыстæ
Категори:Ирон фысджытæ Хох
Батиатæ
Фиппаинæгтæ
*
Атлантикон Пиренейтæ
Атлантикон Пиренейтæ (Pyrénées-Atlantiques, Pirinio Atlantikoak, Pirenèus Atlantics) у департамент Францы хуссар-ныгуылæны. Йæ административон центр у По.
Тарумовкæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Тарумовкæйы районы цæрæнрæттæ
ბ
ბ (Бани) у гуырдзиаг алфавиты дыккæгæм дамгъæ.
Дё-Севр
Фиппаинæгтæ
*
Далгат, Эльмирæ Муртазалийы чызг
Цардафыст
1974-1978-æм æзты профессор Мавродин В.В-йы кафедрæйы аспирант. 1978-æм азæй — историон зонæдты доктор. Йæ диссертацийы темæ: «Дагъистаны аграрон змæлд дыууæ революцийы астæу».
1978-æм азæй 2004-æм азы онг къæпхæнгай — кæстæр æмæ хистæр зонадон æмкусæг; фыццаг ССРЦ-йы Зонæдты академийы дагъистайнаг филиалы, стæй та Дагъистайнаг федералон иртасæн центры.
Даргъæрдуз
Даргъæрдуз у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы.
Чъыбылатæ
Се ’рвадæлтыл нымайынц Дриаты. Дриатæ нымад сты рагондæр мыггагыл, Чъыбылтæ уыдонæй равзæрдысты. Раджы, дам, Чъыбылтæн дæр сæ мыггаг уыд Дриатæй.
Далгат, Эльмирæ Муртазалийы чызг
Цардафыст
Историон зонæдты райтынджы æмæ дæргъвæтин цæсгомджын архайды тыххæй хорзæхджынгонд æрцыд ҄Дагъистаны Республикæйы зонады сгуыхт кусæджы номæй.
Къадзаты Станислав
Цардафыст
Рауагъта æртæ поэтикон чиныджы «Уидæгты рухс» (чиныгуадзæн «Ир», 1990), «Ирдгæ» (чиныгуадзæн «Ир», 2001), «Урс къæсæр» (чиныгуадзæн «Ир», 2006).
Бирмингем (Алабамæ)
Би́рмингем (Birmingham ) у Алабамæйы стырдæр сахартæй иу.
Фæрсаг дон
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ Категори:Туалгомы цæугæдæттæ
Чикобава, Арнольд Степаны фырт
Йæ ном хæссынц
Чикобавайы ном хæссы Тбилисы Æвзагзонынады институт. Тбилисы цы хæдзары цардис, уый къулыл сæвæрдтой номарæн фæйнæг.
Сырх денджыз
Сырх денджыз (اَلْبَحرْ الأحمر, Al-Baḥr Al-Aḥmar; יַם סוּף,Yam Suf; ቀይሕ ባሕሪ, Qeyih Bahri; Badda Cas) у Индийы фурды мидæгденджыз.
Ленинаул (Казбековы район)
Ленинаул (Ленинаул, Акташ-Аух, Пхьарчхошка) у хъæу Дагъистаны Казбековы районы. Хъæуы цæрынц 9,6 мин адæймаджы (2017 азы).
Новолакское
Новолакское (Новолакское, Бони-Эвла) у хъæу Дагъистаны, Новолакскоейы районы административон центр. Хъæуы цæрынц 6,9 мин адæймаджы (2017 азы).
Кокайты Тотрадз
Цардафыст
Кокайты Тотрадз райгуырди Тырсыгомы. 1952 азы йæ бинонтæ ралыгъдысты Цæгат Ирыстонмæ. Тотрадз Дзуарыхъæуы авдазон скъола каст куы фæци, уæд бацыди педагогон училищейы аивадон-графикон хайадмæ. Уый фæстæ ахуыргæнæгæй куыста Хъобаны. 1969-1974 азты ахуыр кодта Мæскуыйы Горькийы номыл Литературон институты, стæй кусын райдыдта Цæгат Ирыстоны телевизион студийы. Фæстæдæр та куыста чиныгуадзæн «Ир»-ы, журнал «Мах дуджы» редакцийы. 1992 азæй нырмæ у «Ир»-ы сæйраг редактор. Фыссы æмдзæвгæтæ, пьесæтæ.
Шах-Азиз, Смбат Симоны фырт
Цардафыст
Райгуырд 1840-æм азы 17 сентябры Аштарачы сахары Эчмиадзины уезды сауджыны бинонты; уый уыд æхсæз æфсымæртæн сæ кæстæр.
Леуантæ
Леуантæ (Левановы, Alpaslan ) сты дыгурон мыггаг.
Эндр (департамент)
Фиппаинæгтæ
*
Дебальцево
Деба́льцево (Дебальцеве) у сахар Украинæйы Донецчы облæсты. 2015-æм азы февралæй у Донецчы Адæмон Республикæйы дæлбар.
Дыхтау
Æвæрд у Гуырдзыстон æмæ Кæсæг-Балхъары арæныл. Дыхтау ма хонынц «Скъуыдтæ» кæнæ «Уырдыг хох», уымæн æмæ тæссаг хохыл нымад у, адæм дæр æм, иннæ цъуппытæй хъауыджыдæр, стæмдæр ныхилынц. Йæ æдддагцъар цæхгæртæ æмæ тæссаг у; бирæ рæтты айнæгджын, арæх дзы сты зæйтæ æмæ дуркæлæнтæ. Зымæджы хохы фæхстыл температурæ ныллæг у.
Мехельта
Фиппаинæгтæ
Категори:Гумбеты районы цæрæнрæттæ
Булкъатыхъæу (Цæгат Ирыстон)
Булкъатыхъæу у хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Ис Мамысонгомы.
Фæйнæджы ком
Фæйнæджы ком у ком Цæгат Ирыстоны. Ис Карцагомы.
Абетæ (мыггаг)
Абетæ (Абеевы) сты ирон мыггаг.
Мара-Аягъы
Фиппаинæгтæ
Категори:Карачаевсчы сахары зылды цæрæнрæттæ
Цæрæктæ
Равзæрд
Сæ рагфыдæлтæ цардысты Уæлладжыры комы Луары. Иу хатт зæххæнкъуыстæй Луар æрлæбырд, æмæ йæ цæрджытæ алырдæм фæлыгъдысты. Уыцы адæмы ‘хсæн уыд Цæразонты Сихъойы фырт дæр. Йæ ном хуынд Сæхæг. Хуыдтой йæ алантæй, уыд хорз цуанон. Иу хатт цуаны амардта дзæбидыр, куы йæм бацыд, уæд дзæбидыры цур баййæфта æндæр цуаноны. Уый загъд райдыдта, æз, дам, амардтон дзæбидыры, зæгъгæ. Сæхæг цуаноны хæцæнгарзмæ æркаст æмæ дзы æхст не ‘рцыд, фаттæ сæ бынаты сты, уый куы федта, уæд æм фæрсæджы каст бакодта. Лæг куы бамбæрста, хинæй ницы рамбулдзæн, уæд лæгъстæмæ фæцис, бирæ цæуæт, дам, мын ис æмæ сыдæй мæлынц, æмæ, дам, мын дæ дзæбидырæй фæхай кæн. Дæн, дам, Ходыхъæуккаг Хъайтыхътæй. Сæхæг сын фæтæригъæд кодта æмæ йын радта æртæ хайы. Дыууæ цуаноны схæлæрттæ сты. Рæстæг цыд. Сæхæг цыппар фырты хицау ссис: Маккæ, Толпар, Золой æмæ Цæрæк. Йæ бирæ бинонтæн нæуæг цæрæнбынат агурыны фæнд скодта Сæхæг. Йæ лымæн Хъайтыхъты фырты амындмæ гæсгæ рацыд Стыр Мызурмæ. Таурæгъы дарддæр дзырд цæуы Сæхæг Ксурты хæдзар куыд арæзта, æмæ йæ Баскъатæ куыд нæ уагътой. Уæд сæ кæйдæр амардта, йæхæдæг хохмæ алыгъд. Сæхæгæн йæ туджджынтæ йæ фæдыл зылдысты, фæлæ сæ къухы не фтыд. Уæд балхæдтой Хъайтыхъы фыртæн йæ усы æфсымæры — Мысты. Уый сын бацамыдта Сæхæджы бынат æмæ йæ амардтой. Хъайтыхъты лæг хуынд Уæрдæс. Уæрдæс тынг фæмаст кодта, йæ лымæн Сæхæг мард кæй æрцыд, ууыл.
Фиппаинæгтæ
*
Пескарæ
Песка́рæ (Pescara) у сахар æмæ коммунæ Италийы, Пескарæйы провинцийы административон центр.
Константиновкæ
Константи́новкæ (Костянтинівка, Константиновка) у сахар Украинæйы Донецчы облæсты.
Ахматова, Раисæ Солтамурады чызг
Фиппаинæгтæ
Категори:Зындгонд адæм алфавитмæ гæсгæ Категори:Поэттæ алфавитмæ гæсгæ
Абæгатæ
Абæгатæ (Абагаевы, Абаговы) сты ирон мыггаг.
Сафед
Сафед (צפָת — Цфат; صفد — Ṣafad) у сахар Израилы цæгаты.
Айни (Таджикистан)
Айни (Айнӣ) у сахарæнгæс посёлок Таджикистаны Согъды облæсты, Айнийы районы административон центр.
Æрвгъил
Æрвгъил — даргъгомау хъил, йæ бырынкъыл сæгъдзарм кæнæ фысдзарм ауыгъд. Уыдис ын культон нысаниуæг. Пайда дзы кодтой æрвнæрды бардуаг Уациллайы бæрæгбоны æгъдæутты. Хус рæстæг-иу куы скодта, уæд-иу лæппу фæсивæд бæрæгбоны фæтк цы амыдта, ахæм зарджытæкæнгæ æрвгъилима æрзылдысты сыхаг хъæутыл; сау сæгъдзарм-иу цы æрвгъилыл уыдис, уый-иу бафидар кодтой æрвдзæфæй марды ингæныл. Уыдис ын ахæм нысаниуæг, зæгъгæ, Уацилла хъæубæстæн ахъазгæнæг æмæ зæрдæхæлар куы уа, уæд æм æнувыдæй кæй кувдзысты æмæ йын ног кусæртытæ кæй кæндзысты.
Латинæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Лациойы сахартæ
Гегкитæ
Истори
Траурæхъгæнгутæ сæ еуетæ æнгъæл æнцæ,цума муггаг Уæллагири комæй æрбафтудæй,уотæ.Иннетæ син муггаги фиддæлтæбæл нимайунцæ Къумбулти гъæуккаг Цъеути муггагæц равзургæбæл.Ес уæхæн дзоргутæ дæр,кæцитæ æнгъæл æнцæ,цума муггаги фиддæл Гегки исæнтæстæй Уæллагкоми зилди Хонсари гъæуæн æхеми. Адтæй,дан, XIV æноси Тимури тунгæнгути нихмæ тохгæй, æгасæй ка байзадæй, уæхæн лæги байзайæггаги къабазæ.
Хонсари гъæуи Гегкий цæуæт катæ адтæнцæ, уони абони цæргутæй бæлвурдæй неке зонуй, фал Гегкити муггагæй сæ еу хестæр муггаги рагондæр цæргутæбæл нимайуй Гегкий æртæ фуртей.Уонæй,дан, сæ еу адтæй Хамæза,иннæ дууей нæмттæ ба феронх æнцæ.
Декойæн дæр цæуæт не'сæнтæстæй;
Сандирæн ба исæнтæстæй еунæг фурт-Минций.
Фиппаинæгтæ
* Категори:Дыгуронау фыст
Осташков
Фиппаинæгтæ
Категори:Тверы облæсты сахартæ
Ноф-ха-Галиль
Фиппаинæгтæ
Категори:Израилы сахартæ
Аккатæ
Фиппаинæгтæ
*
Торжок
Торжо́к (Торжок) у сахар Уæрæсейы Тверы облæсты.
Абелатæ
Фиппаинæгтæ
*
Углегорск (сахар, Украинæ)
Категори:Донецчы облæсты сахартæ
Пенджикент
Фиппаинæгтæ
Категори:Таджикистаны сахартæ
Абочитæ
Фиппаинæгтæ
*
Марнæ (департамент)
Фиппаинæгтæ
*
Бохотницæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Люблины воеводæйады цæрæнрæттæ
Колон (провинци)
Категори:Панамæйы провинцитæ
Уæллаг Акбаш
Фиппаинæгтæ
Категори:Терчы районы цæрæнрæттæ
Угледар
Фиппаинæгтæ
Категори:Донецчы облæсты сахартæ
Малокурганный
Фиппаинæгтæ
Категори:Карачаевсчы сахары зылды цæрæнрæттæ
Дыгурхан
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон сылгоймаджы нæмттæ
Кортиатæ
Фиппаинæгтæ
*
Кæсæг-Балхъары уæлхох æрдзæвæрæн
Уæлцъар
Æрдзæвæрæн хауы Стыр Кавказы уæлхох зонæмæ. Йæ тæккæ бæрзонддæр ран — хох Дыхтау (5204 м.), тæккæ ныллæгдæр та денджызы æмвæзæй 1800 метрæй уæлдæр у.
Гехи (хъæу)
Фиппаинæгтæ
Категори:Урус-Мартаны районы цæрæнрæттæ
Дауыраты Дамир
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон поэттæ Дамир Категори:Хуымæллæджы чи райгуырдис, уыдон
Язгулямаг æвзаг
Язгулямаг æвзаг (Yuzdami zevég) у Памиры æвзæгтæй иу. Дзурджыты нымæц у 11 000 адæймаджы.
Литературæ
Категори:Таджикистаны æвзæгтæ Категори:Памираг æвзæгтæ Категори:Ирайнаг æвзæгтæ
Хушто-Сырт
Истори
Хъæуы истори райдайы XIX æнусы райдайæны. Бындур йын æрæвæрдтой Чегемы комы бæрзонддæр бынæттæй цы адæм ралыгъд, уыдон
Шаами-Юрт
Фиппаинæгтæ
Категори:Ачхой-Мартаны районы цæрæнрæттæ
Дулатæ
Фиппаинæгтæ
*
Норталлертон
Категори:Англисы сахартæ
Тылаттаты Чермен
Т(ы)латтаты Бестолы фырт Чермен (цардис XVIII-XIX æнусты Хъобаны хъæуы) у ирон адæмон хъайтар. Чермен уæздан æлдары Бестолы фырт, фæлæ номылусæй гуырд. Бирæ рæтты Чермены мады хонынц Цæлон.
Ирон дзургæ сфæлдыстады бирæ ис таурæгътæ æмæ зарджытæ Чермены номыл.
Фæсрагъы хох
Фæсрагъы хох у хох Хуссар Ирыстоны. Ис Хуссар Ципранæй цæгатырдыгæй.
Долиновкæ (Стъараполы край)
Фиппаинæгтæ
Категори:Стъараполы крайы цæрæнрæттæ
Гаутенг
Гауте́нг (Gauteng) у Хуссар Африкæйы Республикæйы провинци.
Гамкрелидзе, Тамаз Валерианы фырт
Цардафыст
1979-æм азæй уыд Советон Цæдисы Зонæдты академийы уæнг-корреспондент (литературæ æмæ æвзаджы хайад), 1984-æм азæй та — уыцы хайады академик. 1988-æм азæй 1994-æм азы онг уыд журнал «Вопросы языкознания» (Æвзагзонынады фарстатæ) сæйраг редактор.
Эчеда
Фиппаинæгтæ
Категори:Цъумадайы районы цæрæнрæттæ
Галле (Саксони-Анхальт)
Фиппаинæгтæ
Категори:Саксони-Анхальты сахартæ
Биркерёд
Категори:Данийы сахартæ
Хурхæтæны дон
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ Категори:Куырттаты комы цæугæдæттæ
Гуыцмæзтыхъæу
Гуыцмæзтыхъæу у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы. Ис Гудисгомы.
Бедойты Руслан
Цардафыст
Йе ’взонджы бонтæй фæстæмæ Руслан æмхиц уыд спортмæ, архайдта уæгъдибар хъæбысхæстæй ерысты районы æмæ республикæйы чемпионатты, бирæ хæттыты бацахста призон бынæттæ. Скъолайы кодта зæрдиаг æхсæнадон архайд, уыд фæскомцæдисон организацийы секретар æмæ скъоладзауты фæллойадон къорды бригадир.
Ног Арыш
Ног Арыш (Новый Арыш, Яңа Арыш) у хъæу Уæрæсейы Тæтæрстаны. Ис Рыбная Слободайы районы.
Вустер
Ву́стер (Worcester, ) у Англисы сахар, Вустерширы графады административон центр.
Кулары
Фиппаинæгтæ
Категори:Ачхой-Мартаны районы цæрæнрæттæ
Солатæ
Солатæ (Солаевы) сты ирон мыггаг.
Дзæрæхох
Дзæрæхох у ирон нæлгоймаджы ном.
Хосротæ
Литературæ
*
Хамм
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæгат Рейн-Вестфалийы сахартæ
Бурдзиатæ
Бурдзиатæ кæнæ Бурдзиутæ (Бурдзиевы) сты ирон мыггаг.
Чъыр хох
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Чернобыль
Черно́быль (Чорнобиль) у сахар Киевы облæсты. Ис Вышгороды районы.
Хуссар Остроботни
Фиппаинæгтæ
Категори:Финляндийы регионтæ
Сопойтæ
Сопойтæ (Сопоевы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Бокотæ
Литературæ
*
Цереккатæ
Цереккатæ (Церекаевы, Церековы) сты ирон мыггаг.
Бабольсер
Бабольсе́р (, 1930-æм азы агъоммæ — Мешедесер) у сахар Ираны Мазендераны, Бабольсеры шахрестаны административон центр.