cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кальдас
Фиппаинæгтæ
Категори:Колумбийы департаменттæ
Товма Мецопеци
То́вма Мецопеци́ (райгуырдис 1378-æм азы — амардис 15-æм майы 1446-æм азы) — сомихаг историк, педагог, культурон-æхсæнадон архайæг
Куыстытæ
Товма Мецопеци уыдис историон æмæ педагогикон куыстыты автор. Иуыл зындгонд дзы у «Тимур æмæ йæ фæдоны истори», ныффыста йæ 1430-æм—1440-æм æзты. Уыцы куысты фыссы 1386—1440-æм æзты хабæртты тыххæй, æмæ нывондгонд у Тамерланы, Шахрухы æмæ Кара-Коюнлуйы, уый йеддæмæ ма Хуссар Кавказы адæмты политикон историйæн. Уый у ахсджиаг ратæдзæн Тамерлан Сомихы æмæ Æввахс Хурыскæсæны куы цыд, уыцы дугæн. Фыццаг хатт æй мыхуыры рауагътой Парижы 1860-æм азы. 1957-æм азы рацыдис мыхуыры Бакуйы уырыссаг æмæ азербайджайнаг æвзæгтыл Т. Тер-Гриноряны тæлмацы.
Дзахаты Дауыт
Фиппаинæгтæ
Категори:Футболисттæ алфавитмæ гæсгæ Дауыт Категори:Уæрæсейы футболисттæ Категори:ФК «Аланийы» хъазджытæ Категори:Ирон спортсментæ
Сывæллæтты æфсæнвæндаг Кырджалийы
Кырджалийы сывæллæтты æфсæнвæндаг у ирхæфсæн æфæснвæндаг парк «Простор»-ы мидæг болгайраг сахар Кырджалийы. Скуыста 1962-æм азы сентябры куыд Болгарийы фыццаг сывæллæтты æфсæнвæндаг. Ныртæккæ у хуымæтæджы аттракцион (ома сывæллæттæ дзы нал кусынц, локомотивы скъæрæг у ас лæг).
Вознесенская (Мæхъхъæл)
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæлгъæвæджы районы хъæутæ
Колумбийы сахарты номхыгъд
Стырдæр сахартæ
*
Basshunter
Æрвитæнтæ
Категори:Швецийы музыканттæ Категори:Хальмстады чи райгуырдис, уыдон
Арчил Къахеттаг
786-æм азмæ ’ввахс скæсæйнæг Гуырдзыстоныл араббæгтæ райдыдтой сæ ног ныббырст, ацы хатт йæ раздзог уыд Хузайма ибн Хазим, араббаг халиф Аль-Хади Кавказы бæстыхицауæй кæй скодта, уый. Арчилæн уæлæхиз кæныны фадат нæ уыди, æмæ сабырдзинадæй лæгъстæ кæнын райдыдта. Хузайма ибн Хазим сабырдзинадыл сразы и, æмæ Арчилæн лæвæртæ æрвитынмæ хъавыдта, фæлæ йæм афтæ хъуыд, цæмæй Арчил пысылмон дин райса. Арчил уыимæ не сразы, æмæ йæ ахастонмæ рарвыстой. Уый фæстæ бæстыхицау, Арчил Хосроидты фæдон кæй у, æмæ Кавказмæ алидзæг Византияйы император Ираклийæ æмбæхст хæзнаты тыххæй цыдæртæ кæй зоны, уый куы базыдта, уæд Арчилы спысылмон кæныныл тыхджындæр фæлварын байдыдта, фæлæ йæм кæй нæ бантысдзæн, уый куы бамбæрста, уæд Арчилæн йæ сæр акъуырын бардзырд рахаста.
Южное (Мæхъхъæл)
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæлгъæвæджы районы хъæутæ
Боселтæ
Боселтæ у хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы.
Литературæ
Категори:Ленингоры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Цъандар
Цъандар (ჭანდარი) у хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы.
Ереваны паддзахадон университет
Ереваны паддзахадон университет (Երևանի պետական համալսարան) у уæлдæр ахуырады уагдон Ереваны. Сомихы зæронддæр университет, йæ бындур ын сæвæрдтой 1919-æм азы. Абон у бæстæйы стырдæр æмæ престижондæр. Зонынц æй фæсномыгæй дæр — хуыйны Мадæлон вуз (Մայր բուհ, Mayr buh).
Кукутæ
Ку́кутæ (Cúcuta), официалон ном у Сан-Хосе-де-Кукутæ (San Jose de Cúcuta) у сахар Колумбийы, Цæгат Сантандеры департаменты административон центр.
Дабакънет
Дабакънет (დაბაკნეთი) у хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы.
Каукæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Колумбийы департаменттæ
Саулохты Дауыт
Саулохты Феликсы фырт Дауыт (райгуырдис 1998-æм азы 24 февралы) у ирон футболист, «Аланийы» хъахъхъæнæг.
Ломисхеу
Литературæ
Категори:Ленингоры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Вильявисенсио
Фиппаинæгтæ
Категори:Колумбийы сахартæ
Фæсрагъы дон
Фæсрагъы дон у цæугæдон Хуссар Ирыстоны. Ис Фæзыхъæуы цур.
Калутæ
Калутæ кæнæ Кæлутæ (Калуевы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Æрсытæ (мыггаг)
Æрсытæ (Ursus) сты тугдзых цæрæгойты мыггаг.
Пушкино
Пу́шкино (Пушкино) у сахар Мæскуыйы облæсты, Пушкинойы сахары зылды административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæскуыйы облæсты сахартæ
Бутаты Аллон
Æддаг æрмæг
Категори:Футболисттæ алфавитмæ гæсгæ Аллон Категори:Уæрæсейы футболисттæ Категори:ФК «Аланийы» хъазджытæ Категори:Ирон спортсментæ
Теркс æмæ Кайкос
*
Сырх донхæрис
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Пичъи
Пичъи кæнæ пичъи наз (Pinus sylvestris, Сосна обыкновенная) у нæзыйы хуыз.
Зассеты Азæмæт
Зассеты Вячеславы фырт Азæмæт (райгуырдис 1988-æм азы 29 апрелы Дзæуджыхъæуы) у ирон футболист, «Аланийы» хъахъхъæнæг.
Гуры паддзахадон педагогон университет
1935 азы байгом и дыууæазыккон педагогон институт, 1939-æм азæй хуындис Гуры паддзахадон педагогон институт, радтой ын гуырдзиаг поэт Никъолоз Бараташвилийы ном.
Мамиты Гига
Мамиты Гига уыд зындгонд ирон фыссæг æмæ поэт, ирон литературæ иртасæг. Фыдыбæстæйы Стыр хæсты архайæг.
Бурдухан
Бурдухан (ბურდუხანი) кæнæ Бордохан (ბორდოხანი) уыдис Гуырдзыстоны ус-паддзах, аллон паддзах Худданы чызг æмæ паддзахы Георг III бинойнаг. Уыдис ус-паддзах Тамарæн йæ мад.
Сыкъаджын хъæндил
Фиппаинæгтæ
Категори:Сасчытæ
Аристакес Себастаци
Куыстытæ
Аристакес цы къухфыстытæ рафыста, уыдонæй абоны онг бахæццæ:
Радужный (Ханты-Мансийы автономон зылд)
Ра́дужный (Радужный) у Ханты-Мансийы автономон зылды сахар.
Шаньси
Шаньси́ у провинци Китайы центры. Йæ административон центр у Тайюань.
Агатангелос
«Сомихаг адæм чырыстон динмæ куыд рацыдысты, уыцы истори»
Уымæй уæлдай ма чиныг цыбырæй дзуры чырыстон дины ахуырады тыххæй. Автор ма фыссы историйыл дæр. Йæ уацмысы центры лæууы сомихаг паддзах Трдат III Цытджын æмæ Григори Рухстауæг. Агатенгелосы «Истори» тынг бандавта рагонсомихаг литературæйыл.
Цзилинь
Фиппаинæгтæ
*
Хъæбуз
Фиппаинæгтæ
Категори:Сасчытæ
Лянтор
Лянто́р (Лянтор) у Ханты-Мансийы автономон зылды сахар.
Горовани
Фиппаинæгтæ
Категори:Цхетайы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Горняк (сахар, Украинæ)
Горня́к (Гірник, Горняк) у сахар Украинæйы Донецчы облæсты.
Гусантæ
Гусантæ Сомихы
Рагон Сомихы профессионалон театры аивадæн уыдис æртæ хуызы:
Хэбэй
Фиппаинæгтæ
*
Рæдтиатæ
Рæдтиатæ (Радтиевы) сты ирон мыггаг.
Вахтанг I Горгасали
Ираны ныхмæ хæст
Ром æмæ Ираны æхсæн Сæдæаздзыд сабырдзинаг куы фæци, уæд Сассанидты шаханшаш Кавад I Вахтангы фæхуыдта хæстмæ Ромы ныхмæ. Вахтанг не сразы, æмæ ирайнæгтæ йæ паддзахадмæ ног ныббырст райдыдтой. 60-аздзыд уæвгæйæ, йæ царды фæстæг азтæ-иу арвыста хæст æмæ алыгъды, ромæгтæй æххуыс æнæ æнтыст кургæйæ. Ацы азты хронологи бæрæг нæу, фæлæ 518-æм азмæ Тифлисы хицаиуæг кæнын райдыдтæ ирайнаг бæстыхицау. Азгайфыст куыд амоны, Вахтанг амард ирайнаг æфсады ныхмæ тохы, йæ раздæры цагъайрæджы къухæй, кæцы йæ амардта фатæй, йæ дæларммæ æхсгæйæ. Цæфгонд паддзахы йæ Уджармайы галуынмæ æрхастой, æмæ дзы амард. Джавахишвилимæ гæсгæ амард 502-æм азы. Туманов та, Прокопийы Гургенимæ йæ ассоциаци гæнгæйæ, йæ мæлæты азæй хоны 522-æм аз. Гургены хæстæгтæ — Перан, Пакур æмæ Фазас — Ромаг æфсæдты дарддæр лæггад кодтой.
Фиппаинæгтæ
Категори:Хосроидтæ
Иугонд национ змæлд
«Иугонд национ змæлд» (ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა) у Гуырдзыстоны политикон партитæй иу. Парти фæзындис 2001-æм азы Михаил Саакашвилийы хъæппæрисæй. Саакашвили президент куы уыд, партимæ уыдис парламенты фылдæр хай, 2012-æм азы æвзæрстыты онг.
Флоренци (провинци)
Флоре́нци (Provincia di Firenze) у раздæры провинци Италийы Тосканæйы.
Пылвæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Эстонийы сахартæ
Чирикба, Вячеслав Андрейы фырт
Вячеслав Андрейы фырт Чирикба (райгуырдис 1959-æм азы 17 мартъийы Гагрæйы) у абхазаг лингвист æмæ политикон архайæг, Абхазы фæсарæйнаг хъуыддæгты министр (2011—2016); филологон зонæдты доктор, профессор, Абхазы зонæдты академийы архайæг уæнг, Уæрæсейы зонæдты академийы Æвзагзонынады институты Кавказаг æвзæгты хайады хистæр зонадон кусæг, Абхазы минæвар Уæрæсемæ.
Хъæддаг мыдыбындз
Хъæддаг мыдыбындз кæнæ горабындз (Bombus, Шмели) — хæлынбазырджынты къордмæ чи хауы, ахæм сасчыты мыггаг.
Чирикба, Вячеслав Андрейы фырт
Цардафыст
2016-æм азы 20 сентября йæхи фæндæй куыстуæгъд ацыдис.
Георги IV (Гуырдзыстоны паддзах)
Цардафыст
Георги IV Тамар-паддзахы политикæ дарддæр кодта, Гуырдзыстоны феодалон паддзахады тыхтæ сыстыр кæнынмæ бæллыд. Цалдæр пысылмон дæлбарты растадтæ ныппырх кодта, æмæ 1210 азты цæттæ кæнын байдыдта стыр балц Иерусалиммæ, дзуархæссджыты фæндзæм дзуары балцæн баххуыс кæнын йæ фæндыд. Фæлæ манголты бацыд йæ пълантæ фехæлдта. Фыццаг манголты балц 1221-1222 азты дыууæ гуырдзиаг æфсады ныппырх кодта æмæ мидæггаг Кавказы сæртыл ацыд. Уыцы хæсты гуырдзиагтæн стыр зиан æрцыд, бирæ хæстонтæ сын фæмард æмæ паддзах дæр цæфгонд æрцыд. Инвалид сси, æмæ амард Багаваны 31-аздзыдæй. Йæ бынтæ райста йæ хо Русудан.
Туасæн
Фиппаинæгтæ
Категори:Сасчытæ
Тревизо
Фиппаинæгтæ
Категори:Венетойы сахартæ
Новогрудочы район
Новогрудочы район (Навагрудскі раён, Новогрудский район) у район Белоруссийы Гроднойы облæсты. Йæ административон центр у Новогрудок.
Куырыппы бæрзонд
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ Категори:Арыхъхъы рæгътæ Категори:Нарты кадджыты географи
Арвы айдæн
Арвы айдæн — Сатанайы диссаджы «æрвон» айдæн ирон нарты кадджыты. Айдæнмæ кæсгæйæ, Сатана уыдта æрмæст зæххыл нæ, фæлæ уæлæрвты æмæ дæлзæххы дæр цыдæриддæр цæуы, уыдæттæ иууылдæр.
Метревели, Роин Викторы фырт
Фиппаинæгтæ
Категори:Историон зонæдты доктортæ Категори:Самцхе-Джавахеты чи райгуырдис, уыдон
Гроссето (провинци)
Категори:Тосканæйы провинцитæ
Кæсуадз
Фиппаинæгтæ
Категори:Кæсæгтæ
Бергамо (провинци)
Категори:Ломбардийы провинцитæ
Зурабишвили, Саломе
Цардафыст
1984-1988 азты уыд Францы минæварады АИШ-ы фыццаг секретарь.
1989-1992 азты уыд дыккаг секретар Францы минаварады Чады.
Гуырдзыстоны президент
Гуырдзыстон Советон Цæдисæй фæиппæрд 1991-æм азы 9 апрелы. Уыцы иу аз 27 майы фыццаг президенты æвзæрстыты фæстиуæгæн Гуырдзыстоны президент сси Звиад Гамсахурдия.
Шымкент
Категори:Хъазахстаны сахартæ
Бадахшан (провинци)
Бадахша́н ( Badaxšān, بدخشان) у провинци Афгъанистаны цæгат-скæсæны. Йæ административон центр у Файзабад.
Надиратæ
Фиппаинæгтæ
*
Мовсес Кертог
Цардафыст
Йæ райгуырæн бон æмæ бынат бæлвырдæй бæрæг не сты. Уыдис Сюничы алчер æмæ Степанос Сюнецийы ахуыргæнæг. Фæстæдæр æй Сюнеци фæивта Сюничы паддзахы бадæныл. Астæузамнон сомихаг литературæйы йæ арæх хæццæ кодтой Мовсес Хоренаци. Ноджы ма зындгонд у куыд Диониси Фракийаджы «Грамматикæйы аивады» æмбарынгæнæг, уымæй уæлдай ма йæ зонынц цалдæр тæлмацы, теологион куыстыты æмæ динон зарджыты руаджы (шараканты).
Фæскавказы комиссариат
Кавказы фронты къамандыгæнæг инæлар М. А. Пржевальский æрсидтис æфсадмæ, цæмæй комиссариаты хицауиуæджы ныхмæ ма уой.
1918-æм азы 26 мартъийы Фæскавказы сейм Фæскавказы комиссариаты куыстуагъдыл сразы æмæ уый фæстæ сарæзта Фæскавказы рæстæгмæ хицауад.
Бангалор
Бангало́р (ಬೆಂಗಳೂರು) у стыр сахар Индийы хуссары. Бангалор у Карнатакæйы штаты административон центр.
Бакуйы метрополитен
Æддаг æрмæг
Категори:Метрополитентæ бæстæмæ гæсгæ Категори:Баку Категори:Азербайджаны транспорт
Мухадзырты донбыластæрд
Абхазы дыккаг президент Сергей Багапшы номыл фæзы ис ног фонтан.
Гильменд (цæугæдон)
Гильме́нд (, هلمند — Хильменд;  — Хирменд) у цæугæдон Афгъанистаны. Йæ дæргъ у 1 150 км. Бассейны фæзуат 500 000 км².
Гильменд (провинци)
Гильме́нд (, هلمند) у провинци Афгъанистаны хуссары. Йæ административон центр у Лашкаргах.
Елуатæ
Фиппаинæгтæ
*
Генуя (провинци)
Ге́нуя (Provincia di Genova, Provinsa de Zena) у раздæры провинци Италийы. Ис Лигурийы регионы.
Саубарæг
Саубарæджы дзуар
Агънаты Гæстæн йæ чиныг «Ирон æгъдаутты» афтæ афыссы Субарæджы культ :
Кундуз (провинци)
Кунду́з (, کندوز) у провинци Афгъанистаны цæгаты. Йæ административон центр у Кундуз.
Чакобса
Йæ чиныг «Кавказы дыууæдæс сусæджы» фыссæг Лео Нуссимбаум фыссы сусæг æвзаг чакобсайыл, галуанты æмæ абырджыты фидæрты кæйыл дзырдтой, ахæмыл, æмæ дæтты цалдæр ныхасы уыцы æвзагæй, уыдонæй йеддæмæ зонынадæн иу дæр зонгæ кæй нæу, уый зæгъгæйæ: shapaka 'бæх', amafa 'туг', ami 'дон', asaz 'топп', and ashopshka 'тæппуд'.
Белосток
Белосто́к (Białystok ) у сахар Польшæйы скæсæны. Ис Подлясьейы воеводæйады.
Сержипи
Фиппаинæгтæ
Категори:Бразилийы штаттæ
Риу-Гранди-ду-Норти
Фиппаинæгтæ
Категори:Бразилийы штаттæ
Пешавар
Пешавар (پېښور Pēx̌awar; ; []; []) у сахар Пакистаны цæгаты. Провинци Хайбер-Пахтунхвайы административон центр.
Кицмаришвили, Эроси
Эроси Кицмаришвили (ეროსი კიწმარიშვილი; райгуырдис 1965-æм азы Рустауы сахары — амардис 2014-æм азы 15 июлы Тбилисы) уыд гуырдзиаг политик, 2012-æм азы майы онг — оппозицион «Гуырдзиаг партийы» лидертæй иу, Гуырдзыстоны минæвар Уæрæсемæ (2008), Базарадон-индустрион палатæйы президент (2004), амалхъом адæймаг, телеканал «Рустави-2» бындурæвæрæг æмæ хицау.
Цардафыст
Эроси (Эрос) Кицмаришвили райгуырдис 1965-æм азы Гуырдзыстоны ССР-йы сахар Рустауы.
2005-æм азы Кицмаришвилийы бахъуыд йæ телеканалы акцитæ ауæй кæнын амалхъом Кибар Халвашийæн, кæцы Гуырдзыстоны кæддæры хъахъхъæнынады министр Иракли Окруашвилийы æмтохгæнæг уыдис.
Уыцы иу аз Кицмаришвили ацыдис Америкæйы Иугонд Штаттæм, æмæ уым йæхи саудаджер кодта (йæ ныхæстæм гæсгæ, «сæйрагдæр гуырдзиаг базайрæгтæ америкаг базарм размæ кодта»).
Багапш, Сергей Василийы фырт
Цардафыст
Сергей Багапшы ном хæссынц:
Фиппаинæгтæ
Категори:XXI æнусы политиктæ Категори:XX æнусы политиктæ Категори:Абхазы премьер-министртæ Категори:Абхазы президенттæ Категори:Зындгонд адæм алфавитмæ гæсгæ Категори:СЦКП-йы уæнгтæ
Хъайтыхъо
Хъайтыхъо у ирон нæлгоймаджы ном.
Бартикян, Рачья Микаелы фырт
Цардафыст
Бартикяны куыстытæн сæ фылдæр хай у Византи æмæ сомихаг адæмы астæузаманы историйы тыххæй, стæй та сомихаг-византиаг ахастдзинæдты тыххæй.
Дрезна
Дре́зна (Дрезна) у сахар Мæскуыйы облæсты Орехово-Зуевойы сахары зылды. Цæрынц дзы 11,3 мин адæймаджы (2020).
Вежарий
Вежарий (Вежарий, Вежарий-Юрт) у хъæу Мæхъхъæлы Мæлгъæвæджы районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæлгъæвæджы районы хъæутæ
Нимроз
Категори:Афгъанистаны административон дих
Гагуыз
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Джалал-Абад
Фиппаинæгтæ
Категори:Хъиргъизы сахартæ
Базырыхъо
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Берд
Берд у ирон нæлгоймаджы ном.
Нагаленд
Нагале́нд (नागालैंड; Nagaland) у штат Индийы скæсæны. Штаты сæйраг сахар у Кохимæ.
Пенджаб (Инди)
Пенджа́б (ਪੰਜਾਬ; पंजाब; Punjab) у штат Индийы цæгаты. Штаты сæйраг сахар у Чандигар.
Куымæриттатæ
Фиппаинæгтæ
*
Кералæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Индийы штаттæ æмæ территоритæ
Черноголовкæ
Черноголо́вкæ (Черноголовка) у сахар Мæскуыйы облæсты, Черноголовкæйы сахары зылды административон центр. Цæрынц дзы 21,3 мин адæймаджы (2020).
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæскуыйы облæсты сахартæ
Таласы облæст
Таласы облæст (Талас облусу) у облæст Хъиргъизы цæгат-ныгуылæны. Йæ административон центр у Талас.
Ивантеевкæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæскуыйы облæсты сахартæ
Химачал-Прадеш
Химача́л-Праде́ш (हिमाचल प्रदेश; Himachal Pradesh) у штат Индийы цæгаты. Штаты сæйраг сахар у Шимлæ.
Мæлдзыг
Мæлдзыг, (Formicidae) — хæлынбазырджынты къордмæ чи хауы, ахæм сасчыты бинонад.
Тыбылтыхъæу
Тыбылтыхъæу у хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы.
Оломоуцы край
Фиппаинæгтæ
Категори:Чехийы крайтæ
Ныгуылæн Бенгали
Фиппаинæгтæ
*
Карловы Варыйы край
Карловы Варыйы край (Karlovarský kraj) у Чехийы крайтæй иу. Йæ административон центр у Карловы Вары.
Сямынь
Сямы́нь (Сямэнь, Амо́й; ) у сахар Китайы хуссары. Ис Фуцзяны провинцийы.
Тревер, Камиллæ Василийы чызг
Цардафыст
Уыцы иу рæстæг Камиллæ Тревер йе ’мкъласонтимæ сарæзта кафджыты къорд «Гептахор» (грекъаг ныхæстæй «авд» æмæ «кафт»), йæ уæнгтæ уыдысты Стефанидæ Руднева, Наталья Энман, Екатеринæ Цинзерлинг, Юлия Тихомирова, Ильзæ æмæ Камиллæ Тревер, Наталья Педькова. «Гептахор» концерттæ лæвæрдта Уæрæсейы сахарты, тæккæ фылдæр уыдысты 1920-æм азты райдиан. 1927-æм азæй сæ кафджыты къорд сси хорасчёты паддзахадон студи.
Уый фæстæ ногæй куыста Ленинграды, Арехологийы институты. Йæ аспирантты ’хсæны уыд Сомихы истори зынгæ иртасæг Анаит Периханян (1928—2012).
Æддаг æрмæг
Категори:Историон зонæдты доктортæ Категори:Уæрæсейы историктæ Категори:Бетъырбухы чи амардис, уыдон Категори:Бетъырбухы чи райгуырдис, уыдон Категори:1892-æм азы чи райгуырдис, уыдон Категори:Ленины ордены кавалертæ Категори:Зындгонд адæм алфавитмæ гæсгæ
Уыдырны
Уыдырны кæнæ уыдырн, вариант: цъутхæлттæхæссæг (, экзема) у цармы низ.
Курдаг æвзæгтæ
Сконд
Категори:Ирайнаг æвзæгтæ
Павлоград
Павлогра́д (Павлоград) у сахар Украинæйы Днепропетровсчы облæсты, Павлограды районы административон центр.
Категори:Днепропетровсчы облæсты сахартæ
Сырхау
Сырхау у ирон нæлгоймаджы ном.
Тæтæрхъан
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Ныгуылæн Мидлендс (регион)
Ныгуылæн Мидлендс (West Midlands, Уэст-Мидлендс) у Англисы регион. Йæ административон центр у Бирмингем.
Хъасболат
Хъасболат у ирон нæлгоймаджы ном.
Ньюкасл-апон-Тайн
Ньюка́сл-а́пон-Тайн (Newcastle upon Tyne) кæнæ Ньюка́сл у сахар Англисы, Тайн æмæ Уиры административон центр.
Сергокалайы район
Сергокалайы район (Сергокалинский район) у Дагъистаны районтæй иу. Йæ административон центр у Сергокала.
Габо
Габо у ирон нæлгоймаджы ном.
Валье-дель-Каукæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Колумбийы департаменттæ
Саханджери
Саханджери у ирон нæлгоймаджы ном.
Асламырзæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Рондони
Рондо́ни (Rondônia) у штат Бразилийы ныгуылæны. Штаты административон центр у Порту-Велью.
Пиауи
Пиауи́ (Piauí) у штат Бразилийы. Штаты сæйраг сахар у Терезинæ.
Токантинс
Фиппаинæгтæ
Категори:Бразилийы штаттæ
Танхъалтæ
Фиппаинæгтæ
*
Æхсынджытæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Биастæ
Биастæ (Биасовы, Бясовы) сты ирон мыггаг.
Троицк
Тро́ицк:
Бендукидзе, Каха Автандилы фырт
1980-æм азты кæронæй 2004-æм азы онг амалиуæг кодта Уæрæсейы, уыцы æмгъуыды кæронмæ уыдис уæззау индустрийы холдинг «Иугонд машинæаразæг заводты» (Объединённые машиностроительные заводы) генералон директор. 2004-æм азы ацыд Гуырдзыстонмæ, президент Саакашвилийы хицауады сси экономикæйы министр, 2004—8 азты уыд экономикон реформæты министр.
Архайд Гуырдзыстоны
2009-æм азы 7 февралы паддзахадон службæйæ рацыдис æмæ йе ’хца милуангай ахуырадмæ æвæрын райдыдта, 2007-æм азы цы Зонындзинæдты фонды бындур сæвæрдта, уыцы хæрзауæдæн организацимæ.
Мæлæт
Амардис 2014-æм азы 13 ноябры Лондоны, Швейцарийæ куы раздæхти, уæд. Йæ амæлæты агъоммæ уыд Цюрихы кардиологон клиникæйы, кодтой ын йæ зæрдæйы операци. Йæ ныстуанмæ гæсгæ ныгæд æрцыдис 22 ноябры Тбилисы Кукиайы уæлмæрдты, йæ мады ингæны цур.
Мысæн
2015-æм азы октябрæй Киевы уынгтæй иу хæссы Каха Бендукидзейы ном.
Куыдз
Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ *
Эркен-Шахар
Эрке́н-Шаха́р (Эркин-Шахар — «сæрибар сахар») у хъæу Хъæрæсе-Черкесы, Ногъайы районы административон центр. Цæрынц дзы 4,2 мин адæймаджы (2010).
Вестерботтен (провинци)
Категори:Швецийы провинцитæ
Лонг-Бич
Лонг-Бич (Long Beach) у сахар Калифорнийы. Цæрынц дзы 467,3 мин адæймаджы (2018).
Фиппаинæгтæ
Категори:Калифорнийы сахартæ
Харагаул
Фиппаинæгтæ
Категори:Харагаулы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Ткаршети
Ткаршети (ტყარშეტი) у хъæу Гуырдзыстоны Хъазыбеджы муниципалитеты. Ис Хиуы.
Гарбани
Фиппаинæгтæ
Категори:Хъазыбеджы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Паншети
Фиппаинæгтæ
Категори:Хъазыбеджы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Баксанёнок
Баксанёнок (Баксанёнок, Къэсей хьэблэ) у хъæу Кæсæг-Балхъары Пахсæны районы.
Белиджи
Белиджи́ (Билиж) у хъæу Дагъистаны хуссары. Ис Дербенты районы.
Месæ (Аризонæ)
Ме́сæ (Mesa ) у Аризонæйы сахар, Финиксы горæтгæрон.
Кишпек (хъæу)
Фиппаинæгтæ
Категори:Пахсæны районы цæрæнрæттæ
Вирджини-Бич
Фиппаинæгтæ
Категори:Вирджинийы сахартæ
Нидерландты административон дих
Нидерландтæ у унитарон паддзахад æмæ дих кæны 12 провинцийыл.
*
Кременчуг-Константиновское
Фиппаинæгтæ
Категори:Пахсæны районы цæрæнрæттæ
Кабардинкæ (Кæсæг-Балхъар)
Кабарди́нкæ (Кабардинка) у хъæу Кæсæг-Балхъары Æруаны районы.
Текко
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Колорадо-Спрингс
Колора́до-Спрингс (Colorado Springs) у Колорадойы сахар, Эль-Пасойы зылды административон центр.
Тейлор, Дэвид (хъæбысæйхæцæг)
Фиппаинæгтæ
Категори:АИШ-ы хъæбысæйхæцджытæ Категори:Олимпиаг чемпионтæ хъæбысхæстæй
Лечинкай
Лечинка́й (Лэшынкъей, Лачинкъая) у хъæу Кæсæг-Балхъары Чегемы районы. Цæрынц дзы 4,3 мин адæймаджы (2020).
Нариманов (сахар)
Фиппаинæгтæ
Категори:Астраханы облæсты сахартæ
Городовиковск
Городовико́вск (Городовиковск, Бәәшңтә) у сахар Хъалмыхъхъы, Городовиковсчы районы административон центр.
Сурабая
Фиппаинæгтæ
Категори:Индонезийы сахартæ
Шитхала
Фиппаинæгтæ
Категори:Æруаны районы цæрæнрæттæ
Лашкута
Фиппаинæгтæ
Категори:Эльбрусы районы цæрæнрæттæ
Шадринск
Ша́дринск (Шадринск) у сахар Уæрæсейы Курганы облæсты.
Уалыты Радик
Фиппаинæгтæ
Радик Категори:Ирон хъæбысæйхæцджытæ Категори:Уæрæсейы хъæбысæйхæцджытæ
Нейтрино (хъæу)
Фиппаинæгтæ
Категори:Эльбрусы районы цæрæнрæттæ
Спокан (Вашингтон)
Спока́н (Spokane) у Вашингтоны штаты сахар.
Барахъты Гино
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон поэттæ Категори:Ирон фысджытæ Гино Категори:Салыгæрдæны чи райгуырдис, уыдон
Окситани (регион)
Оксита́ни (Occitanie, Occitània) у регион Францы хуссар-ныгуылæны. Йæ сæйраг сахар у Тулузæ.
Очаков
Оча́ков (Очаків; Очаков) у сахар Украинæйы Николаевы облæсты.
Гуырдзыстоны Советон Социалистон Республикæ
Гуырдзыстоны Советон Социалистон Республикæ (საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა) Советон Цæдисы республикæтæй иу, Цæдисы сконды уыд 1936-æм азы 5 декабрæй 1991-æм азы 9 апрелы (де-факто) кæнæ 26 декабры (де-юре) онг.
Уæллаг Альпæтæ
Фиппаинæгтæ
*
Николаевы район (Николаевы облæст)
Николаевы район (Миколаївський район, Николаевский район) у район Украинæйы Николаевы облæсты. Йæ административон центр у Николаев.
Макушино
Фиппаинæгтæ
Категори:Курганы облæсты сахартæ
Зренянин
Зре́нянин (Зрењанин, Nagybecskerek, Becicherecu Mare, Großbetschkerek) у Сербийы сахар, Астæуккаг Банаты зылды административон центр.
Бавлы
Фиппаинæгтæ
Категори:Тæтæрстаны сахартæ
Хуымæтæджы гранат
Хуымæтæджы грана́т (Punica granatum) у дыргъхæссæг бæлас, гранаты мыггаджы хуыз.
Свиноуйсьце
Свиноу́йсьце (Świnoujście), 1945-æм азы агъоммæ — Свинемю́нде (Swinemünde) у сахар æмæ порт Польшæйы цæгат-ныгуылæны, Германмæ ’ввахс.
Магас (Аланийы сæйраг сахар)
Магас (Ма’ас, Маас) уыд рагон Аланийы паддзахады сæйраг сахарæн йæ ном. Кæм ис уыцы сахар, уый археологтæ нæма сбæлвырд кодтой, сахары тыххæй бакæсæн и Византиаг азгайфыстыты æмæ фæсарæйнаг бæлццонты чингуыты.
Сертолово
Фиппаинæгтæ
Категори:Ленинграды облæсты сахартæ
Хæуытаты Къоста
Цардафыст
Каст фæцис Хъæдгæроны астæуккаг скъола. Уый фæстæ йæ хъысмæт сбаста æфсадимæ. Ссис булкъон, полчъы командир. Арæхстджын æфсæддон разамонæг кæй уыд, йæ хæстæ хорз кæй æххæст кодта, уый тыххæй йын лæвæрд æрцыди къорд хæрзиуæджы.
Дауырæ
Дауырæ, йе ’цæг ном у Сланты Никъалайы чызг Зоя (райгуырдис 1935-æм азы Хъобаны — амардис 2020-æм азы) у ирон поэтессæ æмæ фыссæг.
Цардафыст
Дауырæ райгуырди Хъобаны. Каст фæци сæ хъæуы астæуккаг скъола, Мæскуыйы Щукины номыл уæлдæр театралон училище, Театралон аивады паддзахадон Уæлдæр режиссёрон курсытæ æмæ «Цæдисмультфильм»-ы студийы режиссёр-мультипликаторты хайад. Куыста Ирон театры актрисæйæ, сывæллæтты театр «Саби»-йы режиссёрæй, Цæгат Ирыстоны телеуынæны режиссерёй.
Инцел
Инцел (incel — арæзт у дыууæ англисаг дзырдæй «involuntary» (ома æнæбары) æмæ «celibate»), уый хайæ лæппутæ никуы æмуат кæй æрцæуынц, сæхæдæг никуы ахастытæ вæййы ис чызджытимæ, æмæ нæдæр лæппутæн чызг курыны.
Камбаркæ
Камба́ркæ (Камбарка, Камбарка) у сахар Уæрæсейы Удмуртийы, Камбаркæйы районы административон центр.
Слуцк
Фиппаинæгтæ
Категори:Минсчы облæсты сахартæ
Окинавæ (префектурæ)
Окина́вæ (沖縄県, Okinawa-ken) у Японы префектурæ. Йæ административон центр у Нахæ.
Измаил
Фиппаинæгтæ
Категори:Одессæйы облæсты сахартæ
Герд, Александр Сергейы фырт
Цардафыст
1962-æм азы йæ кандидатон диссертаци дзырдарæзты тыххæй бахъахъхъæдта, сси филологон зонæдты кандидат, дзырдуæтты кабинеты зонадон кусæг, 1998-æм азæй та — Б. А. Ларины номыл дзырдуæтты кабинеты сæргълæууæг.
Адырхаты Светланæ
Цардафыст
1997 азæй у хореографион аивады архайджыты ассоциацийы сæрдар.
Уæллаг Тура
Фиппаинæгтæ
Категори:Свердловсчы облæсты сахартæ
Горловкæ
Истори
Категори:Донецчы облæсты сахартæ
Таранто
Та́ранто (Taranto, ) у сахар Италийы Апулийы, Тарантойы провинцийы административон центр.
Жёлтые Воды
Фиппаинæгтæ
Категори:Днепропетровсчы облæсты сахартæ
Хъыргъызаг
Хъыргъызаг кæнæ хъиргъизаг:
Хъулаты Агуындæ
Цардафыст
2003—2005 азты ахуыр кодта Галинæ Вишневскайы Оперон зæрыны центры (Г.П.Вишневскайы къласы).
Эскобар, Пабло
Пабло Эмилио Эскобар Гавириа (Pablo Emilio Escobar Gaviria; райгуырдис 1949-æм азы 1 декабры Рионегройы — амардис 1993-æм азы 2 декабры) уыдис колумбиаг наркотикты бирæгай уæйгæнæг. Уый зындгонд у куыд «дунейы стырдæр фыдгæнджытæй иу». Гæнæн и, æмæ уый уыдис дунейы историйы хъæздыгдæр къæрных, кæнæ та дыккæгæм — Амадо Каррильо Фуэнтесы фæстæ. 1989-æм азы журнал Forbes фехъусын кодта, зæгъгæ, дам, Эскобар у дунейы 7-æм хъæздыгдæр адæймаг, 25 миллиард долæры дарæг. 1986-æм азæй æнтыстджынæй архайдта Колумбийы политикæйы дæр.
Новоульяновск
Фиппаинæгтæ
Категори:Ульяновсчы облæсты сахартæ
Дæллаг Алвани
Дæллаг Алвани (ქვემო ალვანი) у хъæу Гуырдзыстоны Ахметъайы муниципалитеты.
Терек (Нарыны облæст)
Терек (Терек) у хъæу Хъиргъизы Нарыны облæсты. Ис Ак-Талаайы районы. Цæрджыты нымæц у 1,3 мины бæрц.
Категори:Нарыны облæсты цæрæнрæттæ
Адыге-Хаблы район
Адыге-Хаблы район (Адыге-Хабльский район, Адыгьа-ХӀабльа район, Адыгэ-Хьэблэ район / Адыгэ-Хьэблэ куей, Адыге-Хабль район, Адыге-Хабль район) у Хъæрæсе-Черкесы районтæй иу. Районы административон центр у Адыге-Хабль.
Росбалт
Фиппаинæгтæ
Категори:Уæрæсейы дзыллон хабархæссæг фæрæзтæ
Æрхы дон (Дзауы район)
Литературæ
Категори:Хуссар Ирыстоны цæугæдæттæ Категори:Тлигом
Каргат (сахар)
Фиппаинæгтæ
Категори:Новосибирсчы облæсты сахартæ
Обь (сахар)
Обь у сахар Уæрæсейы Новосибирсчы облæсты.
Черепаново
Черепа́ново у сахар Уæрæсейы Новосибирсчы облæсты.
Новоуральск
Фиппаинæгтæ
Категори:Свердловсчы облæсты сахартæ
Гомбор (Карелы муниципалитет)
Гомбор (გომბორი) у хъæу Гуырдзыстоны Карелы муниципалитеты.
Никополь (Украинæ)
Фиппаинæгтæ
Категори:Днепропетровсчы облæсты сахартæ Категори:Никополы районы цæрæнрæттæ
Итакæ (Нью-Йорк)
И́такæ (Ithaca ) у сахар Нью-Йорчы штаты.
Фатеж
Фате́ж (Фатеж) у сахар Уæрæсейы Курсчы облæсты, Фатежы районы административон центр.
Варанаси
Варана́си (Varanasi, वरणासी) кæнæ Бена́рес (Benares), Банарас (Banaras, बनारस, بنارس, Banāras), Каши (Kashi, काशी, کاشی, Kāśī) у сахар Индийы цæгат-скæсæны, штат Уттар-Прадешы. Цæрынц дзы 1,4 милуан адæймаджы (2011).
Зегдулети
Зегдулети (ზეღდულეთი) у хъæу Гуырдзыстоны Гуры районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Гуры муниципалитеты цæрæнрæттæ
Ахмадабад
Категори:Гуджараты сахартæ
Железногорск (Курсчы облæст)
Железного́рск (Железногорск) у сахар Уæрæсейы Курсчы облæсты.
Фиппаинæгтæ
Категори:Курсчы облæсты сахартæ
Корсикæйаг æвзаг
Категори:Францы æвзæгтæ
Вепсаг æвзаг
Вепсаг æвзаг (vepsän kel) у вепсаг адæмы мадæлон æвзаг, финнаг-угораг æвзæгтæй иу. Дзурынц ыл 3613 адæймаджы.
Джамшедпур
Джамшедпу́р кæнæ Татанагар (जमशेदपुर, জামশেদপুর, Jamshedpur) у сахар Индийы. Ис Джаркханды штаты.
Урсных æхсыргур
Урсных æхсыргур (, Белолобая щурка) у æхсыргурты мыггагмæ чи хауы, ахæм маргъ.
Джексон, Майкл
Æддаг æрмæг
Категори:Зындгонд адæм алфавитмæ гæсгæ Категори:Актёртæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Поэттæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Композитортæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Музыканттæ алфавитмæ гæсгæ Категори:АИШ-ы зарæггæнджытæ Категори:Википеди:Викирардтæй йæ ратæдзæнтæ чи исы, ахæм уацтæ Категори:2009-æм азы чи амардис, уыдон Категори:1958-æм азы чи райгуырдис, уыдон
Кайапынар
Кайапынар (Kayapınar):
Остёр (Черниговы облæст)
Фиппаинæгтæ
Категори:Черниговы облæсты сахартæ
Кайапынар (Диярбакыр)
Категори:Турчы сахартæ
Дюздже
Дюздже (Düzce) у сахар Турчы, Дюзджейы провинцийы административон центр.
Лагос
Фиппаинæгтæ
Категори:Нигерийы сахартæ
Эрджиш
Эрджиш (Erciş, Erdîş, Ականց) у сахар æмæ район Турчы. Ис Ваны провинцийы.
Джубæ
Джу́бæ (Juba) у Хуссар Суданы сæйраг сахар.
Галич (Украинæ)
Га́лич (Галич) у сахар Украинæйы Ивано-Франковсчы облæсты.
Честертон (Индианæ)
Честертон (Chesterton) у сахар Индианæйы.
Яхромæ
Я́хромæ (Яхрома) у сахар Уæрæсейы Мæскуыйы облæсты. Цæрынц дзы 14 мин адæймаджы (2020).
Черновцы
Фиппаинæгтæ
Категори:Черновцыйы облæсты сахартæ
Воскресенск
Воскресе́нск (Воскресенск) у сахар Уæрæсейы Мæскуыйы облæсты. Цæрынц дзы 92,2 мин адæймаджы (2021).
Бровары
Фиппаинæгтæ
Категори:Киевы облæсты сахартæ
Гулаты Æхсарбег
Фиппаинæгтæ
Категори:Зындгонд ирæттæ Категори:Ирон хъæбысæйхæцджытæ Æхсарбег
Кидеро
Кидеро у хъæу Дагъистаны Цъунтъайы районы. Цæрынц дзы дидойæгтæ.
Борисполь
Фиппаинæгтæ
Категори:Киевы облæсты сахартæ
Дышне-Ведено
Дышне-Ведено (Дишни-Ведана) у хъæу Цæцæны Веденойы районы.
Ирпень
Категори:Киевы облæсты сахартæ
Хебда
Фиппаинæгтæ
Категори:Шамилы районы цæрæнрæттæ
Егорьевск
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæскуыйы облæсты сахартæ
Талдом
Та́лдом (Талдом) у сахар Уæрæсейы Мæскуыйы облæсты. Цæрынц дзы 12,6 мин адæймаджы (2020).
Шамилькала
Фиппаинæгтæ
Категори:Унцукулы районы цæрæнрæттæ
Беной
Беной:
Хъуымыхъхъ (бæстæ)
Фиппаинæгтæ
Категори:Дагъистан
Сент-Джонс
Сент-Джонс (St. John's) у Антигуæ æмæ Барбудæйы сæйраг сахар.
Зило
Зило у хъæу Дагъистаны Ботлихы районы. Хъæуы цæрынц 1,2 мин адæймаджы (2019 азы), уыдонæй фылдæр хай сты андиаг адæмыхаттæй.
Цъумада
Фиппаинæгтæ
Категори:Цъумадайы районы цæрæнрæттæ
Пуй
Фиппаинæгтæ
Категори:Дзæрæхы районы хъæутæ
Фалхан
Фиппаинæгтæ
Категори:Дзæрæхы районы хъæутæ
Нийкоате
Категори:Дзæрæхы районы хъæутæ
Леваши (Дагъистан)
Леваши́ у хъæу Дагъистаны. Левашийы районы административон центр.
Акуша
Акуша́ у хъæу Дагъистаны, Акушайы районы административон центр.
Суррей (нысаниуджытæ)
Суррей (Surrey):
Ахали-Осеби
Ахали-Осеби (ახალი ოსები — «ног ирæттæ») у хъæу Гуырдзыстоны Душеты муниципалитеты.
Таматы Таймураз
Цардафыст
Таймураз райгурдæй 1950-аг анзи Къумбулти гъæуи, Дигоргоми. Хуарз бæрæггæнæнти хæццæ каст фæцæй райдайæн скъола Донифарси, астæуккаг ба – Мæцути, 1976-аг анзи райста инженер-электрики диплом. Уæдæй абони уæнгæ косуй нуриккон Аграрон университети.
Сончо
Фиппаинæгтæ
Категори:Душеты муниципалитеты цæрæнрæттæ
Гакко (хъæу)
Фиппаинæгтæ
Категори:Цъумадайы районы цæрæнрæттæ
Кампалæ
Категори:Угандæйы сахартæ
Майнц
Майнц (Mainz) у сахар Германы, Рейнланд-Пфальцы административон центр.
Сетиф
Фиппаинæгтæ
Категори:Алжиры сахартæ
Суджæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Курсчы облæсты сахартæ
Гвардейск
Фиппаинæгтæ
Категори:Калининграды облæсты сахартæ
Къодисцхъаро (Къаспы муниципалитет)
Къодисцхъаро, вариант у Къодисцкъаро (კოდისწყარო) у хъæу Гуырдзыстоны Къаспы муниципалитеты. Ис Гуырдзыстон æмæ Хуссар Ирыстоны тæккæ арæныл.
Ясудж
Ясу́дж  у сахар Ираны, Кохгилуйе æмæ Бойерахмеды провинцийы административон центр.
Керман
Керма́н  у сахар Ираны, Керманы провинцийы административон центр.
Дархъа
Дархъа (დარყა) у хъæу Гуырдзыстоны Сачхерейы муниципалитеты.
Балх (сахар)
Категори:Афгъанистаны сахартæ
Скæсæн Азербайджан
Скæсæн Азербайджан ( Âzarbâyjân-e Šarqi, شرقی آذربایجان, Şərqi Azərbaycan) у Ираны остантæй иу.
Габойтæ
Габойтæ (Габоевы, Габодзе) сты ирон мыггаг.
Дзæбе
Дзæбе у ирон нæлгоймаджы ном.
Кохгилуйе æмæ Бойерахмед
Фиппаинæгтæ
Категори:Ираны административон дих
Керманшах (остан)
Керманша́х ( — Kermânšâh; Kirmaşan) у Ираны остантæй иу. Йæ сæйраг сахар — Керманшах.
Яссы
Категори:Румынийы сахартæ
Румынаг адæм
Румынæгтæ (Români) сты Румынийы бындурон адæм. Уыдон дзурынц румынаг æвзагыл.
Фиппаинæгтæ
Категори:Румынийы адæмтæ
Масаллыйы район
Категори:Азербайджаны районтæ
Гэмпшир
Фиппаинæгтæ
Категори:Англисы графадтæ
Дарем (графад)
Фиппаинæгтæ
Категори:Англисы графадтæ
Бакингемшир
Ба́кингемшир (Buckinghamshire) у церемониалон графад Англисы. Йæ административон центр у сахар Эйлсбери.
Скæсæн Йоркшир
Скæсæн Йоркшир (East Riding of Yorkshire, Ист-Райдинг-оф-Йоркшир) у церемониалон графад Англисы. Йæ административон центр у сахар Беверли.
Шропшир
Фиппаинæгтæ
Категори:Англисы графадтæ
Суррей
Фиппаинæгтæ
Категори:Англисы графадтæ
Ноттингемшир
Ноттингемшир (Nottinghamshire) у церемониалон графад Англисы. Йæ административон центр у сахар Уэст-Бриджфорд.
Лестершир
Фиппаинæгтæ
Категори:Англисы графадтæ
Нефтечалайы район
Нефтечалайы район (Neftçala rayonu) у Азербайджаны районтæй иу. Районы административон центр у сахар Нефтечала.
Татван
Категори:Битлисы цæрæнрæттæ
Топал, Мехмет
Йæ карьерæйы фылдæр хай арвыста «Галатасарай» æмæ «Фенербахче»-йы хъазгæ. Дыууæ азы дæргъы хъазыди фæсарæнты, Испанийы «Ла Лигæ»-йы куы хъазыд, уæд.
Осхъопила
Ныртæккæ ацы ныхасæй арæх пайда кæнынц ирæттæ сæхæдæг.
Надтеречное
Надте́речное (Лаха Нёвре) у хъæу Цæцæны Уæлтерчы районы. Цæрынц дзы 9,7 мин адæймаджы (2019).
Стыр Лило
1802-æм азы акттæм гæсгæ уыцы хъæуы цæрдысты «дзуарæфтыд ирæттæ».
Джугашвили, Виссарион Иваны фырт
59 азы йыл куы цыдис, уæд амард игæры циррозæй 1909-æм азы. Рынчындоны куы фæхуыссы, уый ис «ирон » регистраци скодта. Телауы ис Виссарион Джугашвилийы ингæн.
Марадонæ, Диего Армандо
Марадонæ у 1986-æм азы дунейы чемпион, 1990-æм азы дунейы вице-чемпион, цыппар дунейы чемпионатты архайæг. Уый йеддæмæ хæссы Хуссар Америкæйы хуыздæр футболисты кадджын ном (1979, 1980). Аргентинæйы чемпион клуб «Бока Хуниорс»-ы сконды, «Наполи»-йы та куы хъазыдис, уæд дыууæ хатты сси Италийы чемпион дæр.
Хохаг Автономон Социалистон Советон Республикæ
ХАССР-ы фæзуат уыдис 74 000 км² фылдæр, цæрджыты нымæц — 1286 мин адæймаджы бæрц (1921). Сæйраг сахар уыд Дзæуджыхъæу. Хохаг АССР-ы мидæг уыдис цалдæр зылды:
Исаева, Асет Марцары чызг
Цардафыст
Асет Исаева райгуырдис 1915-æм азы 5 сентябры Надтеречноейы. Уыдис ын дыууæ æфсымæры æмæ иу хо. Йæ фыд амардис, сывæллæттæ ма чысыл куы уыдысты, уæд. Йæ хæстæджытæ йæ мады æндæр моймæ радтой, сывæллæтты та приютмæ арвыстой.
Приюты фæстæ Асет каст фæци хуйæн курсытæ, уый фæстæ партионты скъоламæ бацыдис. 1931-æм азы уый бацыд театралон студимæ, йæ сæргъы уæд уыдис Саид Бадуев.
Тюкалинск
Фиппаинæгтæ
Категори:Омсчы облæсты сахартæ
Уæллаг Лескен
Фиппаинæгтæ
Категори:Лескены районы цæрæнрæттæ
Бырæг цъиу
Бырæг цъиу (, Обыкновенный поползень) у сырддонцъиухуызты бинонадмæ чи хауы, ахæм маргъ. Йæ цыбыр къæхтыл фидар ныхтæ кæй ис, уый йын фадат дæтты бæлæстæ æмæ къæдзæхтыл дыууæрдæм уайынæн.
Сыбираг халон
Сыбираг халон (, Кедровка) — сырддонцъиухуызты бинонадмæ чи хауы, ахæм маргъ.
Снигирёвкæ
Снигирёвка (Снігурівка) у сахар Николаевы облæсты Баштанкæйы районы.
Ивье
И́вье (Іўе, Ивье) у сахар Белоруссийы Гроднойы облæсты, Ивьейы районы административон центр.
Хæргæфс
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Æхсырæйхæсджыты гибридтæ
Норфолк (Вирджини)
Но́рфолк (Norfolk) у сахар æмæ порт Вирджинийы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Вирджинийы сахартæ
Читая, Георгий Спиридоны фырт
Георгий Спиридоны фырт Читая (გიორგი სპირიდონის ძე ჩიტაია; райгуырдис Потийы 1890-æм азы 5 декабры, амардис Тбилисы 1986-æм азы 24 августы) уыд зынгæ гуырдзиаг ахуыргонд, этнограф æмæ историк, Тбилисы тыгъд быдыры этнографион музейы бындурæвæрæг. Георгий Читая иртаста гуырдзиаг адæмы этногенез, материалон æмæ монон культурæ. Уæлдай цымыдисаг æм кастысты Фæскавказы зæххкуысты мигæнæнтæ æмæ зæхкусджыты архитектурæ. Этнографийы иумæйаг фарстатæ дæр иртаста. Историон зонæдты доктор (1958).
Цардафыст
1907-æм азы каст фæци сахары училище æмæ йæ ахуыр адарддæр кодта Тбилисы нæлгоймæгты гимназы. 1911-æм азы бацыдис Бетъырбухы университеты скæсæйнаг факультеты сомихаг-гуырдзиаг хайадмæ.
Обухов (сахар)
Фиппаинæгтæ
Категори:Киевы облæсты сахартæ
Ельня
Фиппаинæгтæ
Категори:Смоленсчы облæсты сахартæ
Немиров (сахар)
Неми́ров (Немирів) у сахар Украинæйы Винницæйы облæсты.
Вольнянск
Вольня́нск (Вільнянськ) у сахар Украинæйы Запорожьейы облæсты.
Коцев, Пшемахо Тамашайы фырт
Политикон архайд
Активонæй архайдта Цæгат Кавказы æхсæнадон-политикон царды. Йæ хай бавæрдта кавказаг адæмтæ сæрибаргæнæн змæлдмæ дæр.
Бинонты уавæр
Турчы та черкессаг мухадзыры чызгæй смой кодта.
Ингороква, Павел Иессейы фырт
Павел (Павле) Иессейы фырт Ингороква (პავლე იესეს ძე ინგოროყვა; райгуырдис 1893-æм азы 1 январы Потийы, амардис 1983-æм азы 20 ноябры Тбилисы) уыд зынгæ гуырдзиаг историк, филолог æмæ меценат. Историон зонæдты доктор, стыр бавæрд бахаста гуырдзиаг литературæйы бынтæ иртасынмæ.
Цардафыст
Дидубейы пантеоны ныгæд и, иннæ зынгæ фысджытæ æмæ æхсæнадон архайджыты ’хсæн.
Павел Ингороквайы ном хæссы Тбилисы уынгтæй иу. Уыцы уынджы 14-æм хæдзарыл ис йæ мысæн фæйнæг дæр.
Александр Македойнаг
Александр Македойнаг кæнæ Мачъидон Алыксан, Стыр Александр æмæ æнæуи Алыксандр хоны, дыгурон вариант: Мæкъедон Александр (Ἀλέξανδρος ὁ Μέγας) уыди грекъаг Македонийы паддзах æмæ зындгонддæр-иу уæлахизхæссæг кæны рагон дунейыл.
Мæлæт
Алыксандр фæндыд, цæмæй Вавилон сæйраг сахар суыдаид, фæлæ æвиппайды амард 323-æм азы, уæд ыл цыди 32 азы. Алыксандр куы амард, уæд Алыксандры æфсады цыппар сæргълæууæджы йын йæ паддзахад сæ кæрæдзийыл куы ныддихтæ кодтой. Зæгъæм, Антиох Цыппæрæм паддзахад Алыксандры чи адих кодта, уыцы цыппар сæргълæуджытæй сæ иуы байзæддаг, Сирийы паддзах сси æмæ Птолемейы паддзах Мысыры сси.
Фиппаинæгтæ
Категори:Македонийы паддзæхтæ
Александровский (Кæсæг-Балхъар)
Фиппаинæгтæ
Категори:Прохладнæйы районы цæрæнрæттæ
Октябрьское (Майскийы район)
Фиппаинæгтæ
Категори:Майскийы районы цæрæнрæттæ
Сарское
Са́рское (Сарское, Сарскэ) у хъæу Кæсæг-Балхъары Майскийы районы.
Бекаси
Фиппаинæгтæ
Категори:Индонезийы сахартæ
Сланцы
Фиппаинæгтæ
Категори:Ленинграды облæсты сахартæ
Заводоуковск
Фиппаинæгтæ
Категори:Тюмены облæсты сахартæ
Мошонмадьяровар
Мо́шонма́дьяровар (Mosonmagyaróvár) у сахар Венгрийы Дьёр-Мошон-Шопроны провинцийы.
Алауерд (Ахметъайы муниципалитет)
Фиппаинæгтæ
Категори:Ахметъайы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Зугдидийы муниципалитет
Категори:Гуырдзыстоны муниципалитеттæ
Дзелква
Дзелква (Zelkova) у бæлæсты мыггаг.
Губиатæ
Фиппаинæгтæ
*
Гвердисубан
Фиппаинæгтæ
Категори:Боржомы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Константинæ (сахар)
Константи́нæ (قسنطينة — Qusanṭīnà) у Алжиры сахар, Константинæйы вилайеты административон центр. Сахары цæрынц 464 мин адæймаджы.
Къæбысты Уарден
Цардафыст
Къæбысы-фырт литературон фæлварæнтæ райдыдта, астæуккаг скъолайы ма куы ахуыр кодта, уæд. Йе ’мдзæвгæтæ фыццаг хатт мыхуыры фæзындысты 1948-æм азы журнал «Фидиуæджы». 1957-æм азы та ацы журналы ныммыхуыр кодта йæ радзырд «Фаззæттæ». Уæдæй фæстæмæ мыхуыры цæуынц йæ уацмыстæ.
Ангулем
Фиппаинæгтæ
Категори:Францы сахартæ
Чысыл Митарб
Ирон мыггæгтæ
Цардысты дзы Тедетæ, Гаглойтæ, Плитæ, Кæркуыстæ, Будзитæ, Касатæ, Гасситæ, Санахъотæ.
Денджызгæрон Альпæтæ (департамент)
Денджызгæрон Альпæтæ (Alpes-Maritimes, Aups Maritims) у департамент Францы хуссары. Йæ административон центр у Ниццæ.
Вюрцбург
Вю́рцбург (Würzburg, Wiazburg) у сахар Германы. Ис Баварийы цæгат-ныгуылæны.
Амурск
Фиппаинæгтæ
Категори:Хабаровы крайы сахартæ
Калязин
Каля́зин (Калязин) у сахар Уæрæсейы Тверы облæсты. Цæрынц дзы 12,3 мин адæймаджы.
Льеж
Фиппаинæгтæ
Категори:Бельгийы сахартæ
Волгореченск
Фиппаинæгтæ
Категори:Костромайы облæсты сахартæ
Жодино
Жо́дино (Жодзіна, Жодино) у сахар Белоруссийы Минсчы облæсты.
Риоачæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Колумбийы сахартæ
Репино (Бетъырбух)
Фиппаинæгтæ
Категори:Бетъырбухы горæтгæрæттæ
Уусикаупунки
Фиппаинæгтæ
Категори:Финляндийы сахартæ
Чаплыгин (сахар)
Фиппаинæгтæ
Категори:Липецчы облæсты сахартæ
Нури, Хоссейн
Хоссейн Ахмад Нури (райгуырдис 1990-æм азы 4 августы Зенджаны) у ирайнаг хъæбысæйхæцæг, Дунейы чемпионаты                      бронзæйы призёр (2017), Дунейы хъалацы уæлахиздзау (2016).
Кимры
Ки́мры (Кимры) у сахар Уæрæсейы Тверы облæсты. Лæууы цæугæдон Волгæйы былыл. Цæрынц дзы 43,2 мин адæймаджы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Тверы облæсты сахартæ
Маркс (сахар)
Сахар хæссы гермайнаг философ æмæ экономист Карл Марксы ном.
Кинель
Фиппаинæгтæ
Категори:Самарæйы облæсты сахартæ
Жешув
Же́шув (Rzeszów) кæнæ Ряшев (Ряшів) у сахар Польшæйы хуссар-скæсæны, Дæлкарпаты воеводæйады административон центр.
Ла-Рошель
Ла-Роше́ль (La Rochelle) у сахар Францы, Денджызгæрон Шарантæйы департаменты административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Францы сахартæ
Вестманланд (лен)
Ве́стманланд (Västmanlands län) у провинци (лен) Швецийы. Йæ административон центр у Вестерос.
Хелмнойы повят
Хе́лмнойы повят (Powiat chełmiński) у район (повят) Польшæйы Куяви-Померанийы воеводæйады. Йæ административон центр у Хелмно.
Гæдыхуызтæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Сыбираг мыстулæг
Сыбираг мыстулæг  (Mustela erminea, Горностай) у чысыл тугдзых сырд, тæхсалы хуыз. Йæ зынаргъ хъуындзарм зымæг вæййы урс, йӕ къæдзилы кæрон у сау.
Белокурихæ
Белоку́рихæ (Белокуриха) у сахар æмæ курорт Алтайы крайы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Алтайы крайы сахартæ
Уарихуызтæ
Уарихуызтæ сты мæргъты къорд. Хицæн кæнынц сæ фидар буарарæзтæй æмæ фæтæн риуæй.
Хямеэнлиннæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Финляндийы сахартæ
Ефремов (сахар)
Ефре́мов (Ефремов) у сахар Уæрæсейы. Ис Тулæйы облæсты хуссары. Цæрынц дзы 34,4 мин адæймаджы.
Хедаят, Садег
Садег йæхиуыл йæ къух систа 1951 азы 9 апрелы Парижы. Ныгæд æрцыдис Пер-Лашезы уæлмæрдты.
Кварацхелия, Хвичæ Бадрийы фырт
Хви́чæ Бадрийы фырт Кварацхе́лия (ხვიჩა კვარაცხელია; райгуырдис 2001-æм азы 12 февралы Тбилисы) у гуырдзиаг футболист, Хъазаны «Рубины» вингер.
Игоети
Игоети (იგოეთი) у хъæу Гуырдзыстоны Къаспы муниципалитеты.
Фиппаинæгтæ
Категори:Къаспы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Славянск-Хъобаныл
Фиппаинæгтæ
Категори:Краснодары крайы сахартæ
Хвити
Ирон мыггæгтæ
Цардысты дзы Къæдзилтæ, Дриатæ, Къуындыхтæ, Хуыбиатæ, Уалытæ, Уанетæ, Хæмитæ, Дзебысатæ, Чертхъотæ, Туатæ, Кокойтæ, Гуцатæ, Биганатæ, Базуатæ.
Дæллаг Ногъа
Дæллаг Ногъа (ქვემო ნოღა) у хъæу Гуырдзыстоны Самтредиайы муниципалитеты.
Борситæ
Борситæ кæнæ Борсиатæ (Борсиевы) сты ирон мыггаг.
Дзангуыбеккатæ
Борситæ (Дзангубековы) сты ирон мыггаг.
Гуыбыратæ
Гуыбыратæ (Губуровы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Зæронд Ладогæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Волховы районы цæрæнрæттæ
Даудтæ
Даудтæ (Дауидовы, Давидовы ) сты ирон мыггаг.
Ополейы воеводæйад
Опо́лейы воеводæйад (Województwo opolskie) у воеводæйад (административон иуæг) Польшæйы. Йæ административон центр у Ополе.
Хъалабегтæ
Истори
Мыггаг равзæрд Гуырдзыйы æндæр мыггагæй, кæмæй, уый таурæгъгæнæг нæ зоны. Кæддæр, дам, Хъалабегтæй иу лæг Гуырдзыйы кæйдæр амардта æмæ æртæ æфсымæрæй ралыгъдысты Дыгургоммæ, æрцардысты Стыр Дыгуры зылды Къуссуйы. Æфсымæртæй сæ иуы ном хуынд Хъудæйнат. Иннæ дыууæ æфсымæры алыгъдысты Асы æмæ Хъæрæсемæ. Ум цæргæйæ сæхицæн бинонтæ æрхастой. Сæ мыггаг уым дæр Хъалабегтæй уыди.
Хъуымыз
Хъуымыз кæнæ бæхы æхсыр (кумыс) — туаг æхсырæй конд нозт.
Гдыня
Гды́ня (Gdynia, Gdiniô, Gdingen) у сахар æмæ порт Польшæйы цæгаты.
Эль-Пасо (Техас)
Эль-Па́со (El Paso) у Америкæйы Иугонд Штатты сахар. Ис Техасы ныгуылæны.
Ширак (облæст)
Категори:Сомихы марзтæ
Конья
Фиппаинæгтæ
Категори:Турчы сахартæ
Пльзень
Фиппаинæгтæ
Категори:Чехийы сахартæ
Зеленский, Владимир Александры фырт
Бинонтæ
Зеленскийæн ис бинонтæ, хъомыл кæны чызг æмæ фырт.
Армавир (сахар, Сомих)
Армави́р (Արմավիր) у сахар Сомихы, Армавиры облæсты административон центр.
Шицзячжуан
Шицзячжуа́н у сахары зылд Китайы, Хэбэйы провинцийы административон центр.
Югорск
Юго́рск (Югорск) у сахар Уæрæсейы Ханты-Мансийы автономон зылды. Цæрынц дзы 38,5 мин адæймаджы.
Мамыкъатæ
Истори
Цымытийы фæтуджджын сты кæсгæттимæ. Уыдон аскъæфтой ирон чызджыты. Скъæфджытæй дыууæйы амардтой, уымæ гæсгæ сын уым цæрæн нал уыд æмæ алыгъдысты — чи Гуырдзымæ, чи Кæсæгмæ, чи Балхъармæ, чи та Цæгат Ирыстоны æндæр æмæ æндæр хъæутæм.
Бердск
Фиппаинæгтæ
Категори:Новосибирсчы облæсты сахартæ Категори:Цæугæдон Обыл сахартæ
Мелиа, Никанор Анзоры фырт
Фиппаинæгтæ
Категори:Гуырдзыстоны политиктæ Категори:Тбилисы чи райгуырдис, уыдон