cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
201-æм аз
Амардысты
Категори:201
Памираг æвзæгтæ
Сконд
Йидга-мунджанаг æвзæгтæ:
Араббаг æвзаг
Нырыккон араббаг æвзаджы ис 5 диалектон къорды, кæцыты лингвистикæйы цæстæнгæсæй æвзæгтæ дæр рахонæн ис:
Винницæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Винницæйы облæсты сахартæ
Уациллайы къуылдым
Литературæ
Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ
Чъиатура
Чъиатура (ჭიათურა) у сахар Гуырдзыстоны Имереты, Чъиатурайы муниципалитеты административон центр.
Бёвур
Категори:Фареры сакъадæхты сахартæ æмæ хъæутæ
Батумы ботаникон парк
Батумы ботаникон парчы бындур æрæвæрдта уæрæсейаг ботаник æмæ географ Андрей Николаевич Краснов (инæлар П.Н. Красновы æфсымæр) 1880-æм азы, официалон æгъдауæй та байгом чынди 1912-æм азы 3 ноябры. Йæ сæйрагдæр нысаныл Краснов нымадта ахæм: хæдзарады бæзгæ субтропикон зайæгойты уымы бæстыхъæдыл сфæлтæрын кæнын æмæ сæ райдайын зайын кæнын Уæрæсейы хуссар районты.
Тыва
Политикæ
Тувæйы политиктæ:
Мичинес (хъæу)
Мичинес (Mykines) у фарераг хъæу Мичинесы сакъадахыл.
Браззавиль
Категори:Конгойы Республикæйы сахартæ Категори:Мегаполистæ
Дзуццаты Хадзы-Мурат
70 азы юбилей
2005-æм азы майы Цхинвалы сбæрæг кодтой Дзуццаты Хадзы-Мураты райгуырдыл 70 азы сæххæсты юбилей. Юбилеймæ æрбацыдысты Хуссар Ирыстоны президент Кокойты Эдуард, парламенты сæрдар Гасситы Знауыр æмæ бирæ æндæр официалон адæймæгтæ æмæ культурæйы архайджытæ. Изæры амонæг уыд Паддзахадон драмон театры сæйраг режиссёр Дзуццаты Тамерлан.
Пагæтæ
Пагæтæ (Пагаевы, პაგაშვილი ) сты ирон мыггаг.
Нузал
Нузал у рагон хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Лæууы цæугæдон Æрыдоны былыл. Бындурæвæрд æрцыдис 1272-æм азы.
Истори
Нузал у Уæлладжыры комы рагондæр хъæутæй иу — Цæразонты зæхх, Дауыт Сосланы райгуырæн бæстæ, Ос-Бæгъатыры цæрæн хъæу.
Сомихы дон
Литературæ
Категори:Хуссар Ирыстоны цæугæдæттæ
Сæныкк
thumb|right|250px|Сæгъы сæныкк Сæныкк, бирæон нымæц: сæныччытæ у сæгъ, сычъи кæнæ дзæбидыры лæппын.
Моурау
Моурау (მოურავი) у гуырдзиаг æлдары (кънйазы) фæллойгæс, йæ зæххытæм, йæ хæдзармæ, йæ дæлбар адæммæ хъусдарæг.
Москитон былгæрон
Цæрджытæ
Бынæттон цæрджытæн сæвзæрди хигъæдон культурæ; дзурынц, испайнаг æвзаджы йеддæмæ, англисаг æвзаджы здæхтытыл, мискитойаг, сумойаг æмæ æндæр æвзæгтыл.
Ног Орлеан
Фиппаинæгтæ
Категори:Луизианæйы сахартæ
Уæртджын хæфсыты цад
Цадмæ хæстæг, ныгуылæнырдыгæй æрбынат кодта Гуырдзиаг адæмон архитектурæйы музей — æнæцар гом этнографион музейон комплекс.
Уырыссаг адæм
Цæгат Ирыстон
Цæгат Ирыстоны цæрынц 164 мин уырыссаджы, ома республикæйы цæрджытæй 23,1%. Сæ фылдæр цæрынц Дзæуджыхъæу æмæ Мæздæджы районы, стæй иуæй-иу хъазахъхъаг хъæуты дæр.
Магъы дон
Магъы дон у цæугæдон Хуссар Ирыстоны, Дзомагъдоны фæрсагдон.
Актёрты студи
1994–2005-æм азты студи кодта æмгуыст Ног скъолайы университетимæ (Нью-Йорк).
Барнаул
Барнау́л (Барнаул) у Уæрæсейы сахар Алтайы крайы. Цæрынц дзы 649,6 мин адæймаджы (2007), уымæй ахсы 19-æм бынат уæрæсейаг сахарты ’хсæн.
Ингилойæгтæ
Категори:Гуырдзиаг адæм
Краснодар
Географи
Цæгатæй хуссармæ Краснодар кæны 20,6 км, скæсæнæй ныгуылæнмæ та — 30,1 км. Сахары фæзуат у 339,31 км².
Бæстыхъæд
Краснодары вæййы даргъ æмæ тæвд сæрд, цыбыр æмæ фæлмæн зымæг, кæцы райдайы январы фыццаг бонты.
Истори
1942 азы 9 августы сахар байстой немыц æмæ се ’мцæдисонтæ. Оккупацийы рæстæг фæмардысты 13 минæй фылдæр советон граждæнтæ. 1943 азы 12 февраля сахар ссæрибар кодтой Сырх æфсады хæстонтæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Краснодары крайы сахартæ
Бур
thumb|right|250px|[[Къаппа-къуппа]] thumb|right|250px|Ирон тырыса: {{legend|white|[[урс}}{{legend|red|сырх}}{{legend|yellow|бур}}]] Бур у хуызтæй иу. Спектры уылæны дæргъ у 565—590 нанометры. Хуызы координатæтæ: RGB HEX — #FFFF00.
Къухамындтыты æвзаг
thumb|Францаг къухамындтыты æвзаджы демостраци, мивдисæг «фæрсын». Фразæтæ «Фæрсын дæ», «Фæрсыс мæ», «Фæрсы сæ».
Къухамындтыты æвзæгтæ къуырма сывæлæттæн ахуыр кæнынц сæрмагонд ахуыргæндæтты. Къуырма адæймаг, æндæр къуырматимæ куы нæ дзуры, уæд, гæнæн ис, æмæ бынтон æгомыг байрæзы. Уый тыххæй ахæм адæймæгтæн тынг ахсджиаг у, сæ хуызæн зонгæтæ сæм куыд уой æмæ сæхицæн сæрмагонд ахуырад куыд райсой, уый.
Категори:Æвзаг
223-æм аз
Амардысты
Категори:223
Чехословаки
*
Хъæу
Хъæу, дыгуронау гъæу, у ахæм цæрæнран, кæцыйы цæрджытæй фылдæр хай кусынц хъæууон хæдзарады.
Монтевидео
Монтевиде́о (San Felipe y Santiago de Montevideo) у Уругвайы сæйраг сахар. Лæууы цæугæдон Ла-Платæйы былыл.
Уæллагхъæу
Уæллагхъæу кæнæ Хахол (Новогеоргиевское) у хъæу Цæгат Ирыстоны Мæздæджы районы.
Дари
Дари ( [darī]; фарси-кабули, Афгъанистаны персайнаг æвзаг) у афгъайнаг таджикæгты æвзаг. Уыдонæй уæлдай ма йыл дзурынц хазарейтæ, чараймактæ æмæ иуæй-иу æндæр этникон къордтæ. Дари у Афгъанистаны дыууæ паддзахадон æвзагæй иу. Æмбæлы фылдæр бæстæйы цæгатаг æмæ центрон провинциты, Кабулы, стæй Пакистаны æмæ Ираны. Æвзаг у этникон къордты ’хсæн дзурыны фæрæз. Æппæт дзурджыты нымæц у 15 милуан адæймаджы (2006).
Адыгейск
Адыгейск (Адыгэкъалэ; Адыгейск) у Уæрæсейы сахар, Республикæ Адыгейы. Цæрынц дзы 12,7 мин адæймаджы.
Хъесатыхъæу
Хъесатыхъæу кæнæ Захъхъа, Цъамел дæр ма йæ хуыдтой Цъамелы фæзмæ гæсгæ (Кесатикау) у хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Ис Захъхъагомы.
Уыдис дзы скъола æмæ хъæусовет. Сæ фарсмæ, Цъамелы фæзы лæууыд Захъхъайы аргъуан кæнæ Цъамелы фæзы аргъуан.
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Хъесатæ.
Заводы посёлок
Заводы посёлок (Заводской) у Цæгат Ирыстоны посёлок, Дзæуджыхъæуы горæтгæрон. Цæрынц дзы 16,1 мин адæймаджы (2020).
230-æм аз
Амардысты
Категори:230
Ахриев, Гапур Саиды фырт
Ахриев Саиды фырт Гапур (райгуырдис 1890-æм азы Фуртоуджы хъæуы Мæхъхъæлы — амардис 1920-æм азы 3 майы Бакуйы) уыд, советон хицæуады сæрвæлтау Кавказы чи хæцыди, ахæм зындгонд революционер. Коммунистон партийы уæнг 1919-æм азæй.
Зынцъар
Æрвитæнтæ
Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ
Викингтæ
1066-æм азы викингты равзæрды нормандиаг герцог Вильгельм сси Англисы къарол.
Ньюфаундленд (сакъадах)
Истори
Ньюфаундленды сакъадах ссардта, бритайнаг паддзахадæн чи лæггад скодта, уыцы италиаг капитан Джованни Каботойы экспедици 1497-æм азы. Кабото ног зæххæн радта латинаг ном Террæ Новæ (Terra Nova, ома «Ног Зæхх»). Уыцы цау Британийы импери аразыны райдианыл нымад у.
Азнакаево
Фиппаинæгтæ
Категори:Тæтæрстаны сахартæ
Мæрзойтæ
Мæрзойтæ (Марзоевы) сты ирон мыггаг.
Цæгат Кавказы кинохроникæйы студи
Киностудийы равзæрды тыххæй
1966-æм азы Цæгат Ирыстоны телеуынынады базæйыл кусын райдыдта кинорауагъды сæйраг редакци. Уымæй æрæвæрдæуыд хъазæн кинойы бындур. Фыццаг хъазæн кинонывтæй иу у «Къухæй фыст Хъуыраны сусæгдзинад» («Тайна рукописного Корана»). Ацы фильмы тыххæй ирыстойнаг кинематографисттæн лæвæрд æрцыд Дагъистаны паддзахадон преми.
Бушир
Категори:Буширы сахартæ
Малиты Геуæрги
Малиты Гæдойы фырт Геуæрги (1886-æм азы 5 ноябры, Чырыстонхъæу — 1942-æм азы 27 майы) уыди ирон поэт, фыста ирон æвзаджы дыгурон диалектыл.
Цæрæнбонтæ æмæ сфæлдыстад
thumb|230px|Малиты Геуæргийы номарæн цырт [[Дзæуджыхъæуы, Æрыгæтты сфæлдыстады хæдзары цур]] Малийы-фырт райгуырдис 1886-æм азы 5-æм ноябры, Чырыстонхъæуы (ныр у сахар Дигорæ). Фыста дыгуронау æмæ уырыссагау. 1917-æм азы Геуæрги уыди ирон революцион-демократон парти «Кермены» бындурæвæрджытæй иу. Малийы-фырты дисы бафтыдта национализацийы æгъатырдзинад, æмæ уый охыл ныууагъта политикон куыст æмæ 1920-æм азы æрыздæхтис йæ райгуырæн хъæумæ. 1923–1932-æм азты Гуылæры хъæуы куыста скъолайы директорæй. 1932-æм азы æрцардис Мустыздæхы. Уым куыста ахуыргæнæгæй æмæ йе ’мдугонтæ куыд дзырдтой, «цардис хæдæфсарм æмæ æнæзынгæ».
Цъитийы хох
Литературæ
Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ
Сиукъатæ (Ленингоры район)
Категори:Ленингоры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Болунгарвик
Фиппаинæгтæ
Категори:Исландийы сахартæ
Гыбызтæ
Гыбызтæ, дыгуронау Гибизтæ (Гибизовы) сты ирон мыггаг.
237-æм аз
Амардысты
Категори:237
Хъогъет
Хъогъет у хох Хуссар Ирыстоны. Ис Урсдзуары комы.
Цыргъы цъупп
Литературæ
Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ
Бейни
Фиппаинæгтæ
Категори:Дзæрæхы районы хъæутæ
Дзæуджыхъæуы троллейбус
Истори
1960-æм азты сахары администраци бауынаффæ кодта, автобусон æмæ трамвайон системæтæ сахары цæрджыты ласынæн кæй фаг не сты, уый. 1969 азы райдыдтой троллейбусон депо аразын Гастеллойы уынджы, заводмæ ’ввахс.
Садальский, Станислав Юрийы фырт
Æддаг æрмæг
Категори:Актёртæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Уæрæсейы актёртæ Категори:Чувашийы чи райгуырдис, уыдон
Симеон II
Симеон Борисов Сакскобургготский, зындгонд у куыд Паддзах Симеон II (райгуырд 1937-æм азы 16 июны Софияйы) у Болгарийы паддзах (1943—1946) æмæ Болгарийы премьер-министр (министр-сæрдар, министър-председател) 2001-æм азæй 2005-æм азы онг. Паддзах Борис III-æмы фырт.
Пухатæ
Пухатæ кæнæ Пухтæ (Пухаевы, Пуховы, ფუხაშვილი ) сты ирон мыггаг.
Бендер-Энзели
Бендер-Энзели у сахар Ираны цæгаты, порт Къаспы денджызы былыл.
Советон Цæдис
<font color="#EAE50D">██ • Литвайы ССР
Горæтгæрон район
Административон дих
Районы административон дих у ахæм:
248-æм аз
Амардысты
Категори:248
Аулохтæ
Фиппаинæгтæ
*
Трентино — Альто-Адидже
Трентино — Альто-Адидже (Trentino-Alto Adige, Trentino-Südtirol, Trentin-Südtirol) у автономон регион (автономон бæстæ) Италийы цæгаты.
Фермерты скъола
«Фермерты скъола» у регионалон æхсæнадон организаци, кæцы æвæры йæ размæ нысан рабæрæг кæнын фæсивæды профессионалон здæхт агробизнесы. Организаци кусы рæвдауæндæтты ахуырдзаутимæ æмæ рауагъдонтимæ, рынчын сидзæр сывæллæтимæ (олигофрентимæ), хъæуты цæрæг фæсивæдимæ, æрæджы ахæстонæй кæй рауагътой, уыдонимæ, хъæууон хæдзарадон университеты рауагъдонтимæ, куыстæй æмæ цæрæнуатæй хъуаг чи æййафы, ахæмтимæ.
Сабыр фурд
Сабыр фурд фыццаг чи федта, ахæм европæйаг уыдис испайнаг конкистадор Нуньес де Бальбоа. 1513-æм азы уый йе ’мбæлццонтимæ цæхгæрмæ рацыдис Панамæйы зæхкъубæл æмæ æнæзонгæ фурды был ссардта. Ног денджызæн де Бальбоа радта Хуссар денджызы ном (Mar del Sur).
Захъхъагом
Захъхъагом кæнæ Захъхъа (Закинское ущелье) у ком Цæгат Ирыстоны Алагиры районы хуссары. Ис Туалгомы.
Conserve
Архайд
thumb|right|200px Пластикон бырон æмбырдгæнджытæ кæнынц æнцон куыст: лыг æй кæнынц, æхсынц æй зиангæнæг микробтæ марыны хостæй, хурмæ сæ хус кæнынц æмæ дзы аразынц алы стæвды (бæзны) сыфтæ. Фæстæдæр дзы скæнынц алы хуызы æххуырст хъæбæр æрмæг, хонынц æй handmade recycled plastic. 80–100 пластикон пакетæй æртын минутмæ рауайы иу сыф.
Бæрæггæнæнтæ
Компани йæ кусджыты ахуыр кæны æмæ сæ квалификаци фæбæрзонд кæныныл архайы. Уый сæрмагондæй æхсызгон у уыдонæн, уый размæ ахуырад æмæ куысты фæлтæрд кæмæ нæ уыд.
Пълæнттæ
2010 азы компанийы размæ уыд æвæрд нысан: цæмæй йæ продукци фæзына европæйаг хызæгон дуканиты.
Доныфарс
Донифарсы кувæндон
Доныфарсы хъæуы сæрмæ ис лæгæт, кæцы нымад у Ныкколайы куывæндоныл. Бынæттон адæм дзы кодтой бирæ кусæрттæ Никколайы зæды номыл, æмæ уым кувинæгтæм арæх æртæхынц цæргæстæ — уыдон, дам, зæды æрвыст сты, афтæ фæзæгъынц адæм.
Пруссийы зонæдты академи
Академийы зындгонд уæнгтæ
Готфрид Вильгельм Лейбниц — 1700
Карл Вейерштрасс — 1856
Теодор Моммзен — 1857
253-æм аз
Амардысты
Категори:253
Тъæра
Тъæра уыдис хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Ис Æрхоны комы.
Ирæф (журнал)
Æддаг æрмæг
Категори:Цæгат Ирыстоны мыхуыр Категори:Ирон мыхуыр Категори:Дыгурон диалект
254-æм аз
Амардысты
Категори:254
Арджинтæ
*
255-æм аз
Амардысты
Категори:255
Стыр хуссар
Стыр хуссар у хох Хуссар Ирыстоны Урстуалты.
Болгайраг адæм
Болгайрæгтæ (Българи) сты Болгарийы бындурон адæм славяйнаг равзæрдæй. Уыдон дзурынц болгайрагау. Болгайрæгтæ сты Болгарийы стырдæр адæмыхатт, цæрынц æндæр бæстæты дæр — уæлдайдæр Украинæ æмæ Молдавийы хуссар районты.
257-æм аз
Амардысты
Категори:257
Уантæ
Уантæ у Цæгат Ирыстоны Алагиры районы хъæу. Ис Мамысонгомы, Тибы хъæумæ ’ввахс.
Мæздæггаг фидиуæг
Сæйраг редактор: Сергей Телевной.
Царды цæппæр
Царды цæппæр — уæрæсейаг стартап, бындур æвæрд æрцыд 2005-æм азы. Разæрæвæры уæрæсейаг фыццаг медицинон сигнализации — йæ фæрцы зæрæдты æмæ инвалидты бон у фæдзурын уæлрадон æххуысмæ.
Истори
Проект райдыдта кусын ноябры мæйы 2010 Ирина Линник æмæ Дмитрий Юрченкойы тыххæй.
Борис III
Фиппаинæгтæ
Категори:Болгарийы политиктæ Категори:Болгарийы паддзæхтæ Категори:Софияйы чи райгуырдис, уыдон
Безантæ (хъæу)
Безантæ кæнæ Бежантæ у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы, Стыр Леуахийы галиу былыл. Хъæу у Дзауы хай.
Хъобан
Хъобаны цардысты Хъаныхъуатæ, Хуыдиатæ, Тылаттатæ, Алыккатæ, Цæруатæ, Дзампатæ, Дзуццатæ, Тæтæратæ, Биджелтæ, Бекмырзатæ, Апатæ, Отаратæ.
265-æм аз
Амардысты
Категори:265
Пус
Литературæ
Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ
Кадитæ
Фиппаинæгтæ
*
Фондз цивилизацигонд знæмы
Фондз цивилизацигонд знæмы (Five Civilized Tribes) — АИШ-ы индейаг адæмты нысангæнæн термин. Хауынц сæм: чероки, чикасо, чокто, мускоги æмæ семинолтæ, кæдон XIX æнусы райдианмæ æрбайстой æмæ пайда кодтой урсдзарм æрцæугæты бирæ ’гъдæуттæй æмæ æнтыстытæй, уымæй уæлдай ма семæ хорз сыхæгты ахасты бацыдысты.
Гагрæ
Æрвылаз Гагрæмæ æрбацæуынц мингай туристтæ: сæ фылдæр хай Уæрæсейæ, уыдонимæ Ирыстонæй дæр.
Абана (Тырсыгом)
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Гуыдиатæ, Саппиатæ, Бызыккатæ, Цæболтæ æмæ Хъаратæ.
Тменыхъæу
Хъæу кæны æртæ дихы — Астæуккаг Тменыхъæу, Дæллаг Тменыхъæу æмæ Уæллаг Тменыхъæу.
Эмили-Романья
Эми́ли-Рома́нья (Emilia-Romagna, []; Emégglia-Rumâgna) у Италийы административон регион. Йæ административон центр у сахар Болонья.
Историон бæстæтæ
Историон бæстæтæ, кæддæр чи уыдысты, фæлæ нал сты, ахæм паддзахæдтæ.
Хæдзармæ фæндаг (уынджы газет)
Истори
Уынджы газет «На дне» А3 форматы арæзт æрцыд 1993-æм азы Бетъырбухы Нысанон хæрзгæнæджы фондæй «Ночлежка»-йæ, йæ фыццаг номыр рацыд 1994-æм азы рухæны мæйы 5-æм боны.
Рауагъды арæзтой журналисттæ, литератортæ, критиктæ - Лариса Петрова, Андрей Кудряшов, Дмитрий Пиликин, Олег Юрченко, Нина Захарова, Алексей Варсопко, Анна Комарец, Евгений Майзель, Александр Покровский, Владимир Нахимов, Эмилия Кундышева æмæ æндæртæ, къамисæгтæ - Андрей Чежин, Игорь Лебедев, Андрей (Вилли) Усов, Дмитрий Виленский æмæ æндæртæ, нывгæнæг - Александр Менус. Редактор уыд Марина Дмитриева, рауадзæг та Валерий Соколов.
2003 азы райдайгæ «Хæдзармæ фæндаг»-ы рауагъды къорд аразы æнæхæдзартæн футболæй чемпионаттæ.
Малакантæ
Малаканты кæнонтæ
Малакантæ хуыйы фыд нæ хæрынц, карз нозт нæ нуазынц, иконæтæн табу нæ кæнынц, сыгъдæджытæ сæ дин нæ нымайы. Кувынц æрмæст Хуыцаумæ. Малакантæ еклези не сты, фæлæ динон змæлд, — нæй сæм аргъуаны иерархи, сауджынтæ, æппæт кувæн хæдзæрттæн нæй иухуызон фæтк.
Антропологи
Категори:Антропологи
Гуырдзиаг
Гуырдзиаг:
Бацбийæгтæ
Бацбийæгтæ кæнæ цъова-тушæгтæ (Бацбийцы, ბაცბები кæнæ წოვათუშები) сты чысыл адæм, мæхъхъæлон адæмы хæстæджытæ, цæрынц Гуырдзыстоны.
Трио «Фæндыр»
«Ацы трио у æрыгон, рæсугъд æмæ профессионалон. Сæ цагъд æвзары виртуозон техникæ, уыдон тынг æмбарынц музыкалон сурæттæ æмæ сæ характертæ», — загъта Ирыстоны зындгонд фæндырдзæгъдæг Гæздæнты Булат. Сфæлдыстадон историйы музыкалон аивады дыууæ фæлтæры баиу сты сескстеты: XX æнусы популярон трио (сгуыхт артисттæ Реуазты С., Гæздæнты Б., Мыстулаты И.) æмæ XXI æнусы трио (Елхъанты С., Дзуццаты С., Гуссаты З.). Категори:Ирон музыкæ
Безантæ
Безантæ кæнæ Бежантæ (Бажановы, Бежанашвили) сты ирон мыггаг.
Сули
Сули (Zulia) у Венесуэлæйы 23 штаттæй иу. Æрбынат кодта паддзахады цæгат-ныгуылæны. Штаты сæйраг сахар у Маракайбо.
275-æм аз
Амардысты
Категори:275
Сиукъатæ
Фиппаинæгтæ
*
Бах, Иоганн Себастьян
Иоганн Себастьян Бах (Jóhann Sebástian Bach; 1685-æм азы 31 мартъийы Эйзенахы, Саксен-Эйзенах — 1750-æм азы 28 июлы Лейпциджы, Саксони) у номдзыд немыцаг композитор, бароккойы дуджы минæвар, фортепианойы æмæ органы виртуоз. Иуæй-иу иртасджытæ йæ хонынц историйы стырдæр композитор. Йæ куыстытæ стыр тæваг дардтой ног композиторты фæлтæртыл, зæгъæм, Бетховен æмæ Моцартыл.
Терренкур
Дыккаг номдзыд терренкурон бынат у сахар Железноводск, уый дæр Кавказы Суардæтты. Ам ис цалдæр маршруты 800-йæ — 8000 метрмæ. Уымæй уæлдай ма Уæрæсейы терренкуртæ сты Ессентукийы, Сочийы, Анапæйы, Дзæуджыхъæуы, Налцыччы, Белокурихæйы, Геленджичы, хъæу Архипо-Осиповкæйы.
Михайловскæй
Истори
Уыди немыцаг колони, цардысты дзы немыц, уымæ гæсгæ йæ хонынц Колонкæ.
Алабамæ
Алабамæ (Alabama) у АИШ-ы хуссар-скæсæны штат.
Туаг (хæринаг)
Фиппаинæгтæ
Категори:Гуырдзиаг хæринæгтæ
Годо, Антуан
Уацмыстæ
æмæ æндæртæ.
Еспе
Истори
1944-æм азы хъæуы цæрджытæ алыгъдысты быдырмæ.
Самтхо
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон мифологи
Гуырдзыбетæ
Истори
Гуырдзыбетæ раздæр цардысты Дыгургомы Хæнæзы. Сæ фыдæл уыд Седантæй. Седантæн сæ иуæн йæ бинойнаг уыд гуырдзиаг. Лæг раджы амард, баззад ын фырттæ, хъомыл сæ кодта сæ гуырдзиаг мад. Сæ сыхæгтæ сæ хуыдтой гурдзыбетæ — ома, гуырдзиаджы фырттæ, æмæ уырдыгæй рацыд сæ мыггаг Гуырдзыбетæ. Иутæ сæ фыссынц Гуырдзыбегтæ, иннæтæ та — Гуырдзыбетæ.
Змейкæ
Этимологи
Адæмон этимологимæ гæсгæ кæлмытæ Змейкæйы арæх уыд, æмæ йæ уымæ гæсгæ схуыдтой афтæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Кировы районы цæрæнрæттæ
Æртынес
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Еналдытæ.
Армавир (Уæрæсе)
Истори
Черкесты ’хсæн Армавир æндæр номæй дæр у зындгонд, Ермэлхьабл зæгъгæ, ома «сомихаг хъæу».
Цæрджытæ
Æппæтуæрæсейон адæмы сфыстмæ гæсгæ (2010) сахары цæрынц
Демыратæ
Фиппаинæгтæ
*
Кутаис
Бæстыхъæд
Бæстыхъæд у уымæл, субтропикон. Уалдзæджы æмæ фæззæджы арæх выййы тыхджын дымгæтæ. Январы рæстæмбис температурæ у +4 °C, июлы — +23 °C.
Уæллаг Окона
Уæллаг Окона (ზემო ოქონა) у хъæу Хуссар Ирыстоны Знауыры районы.
Мивоавур
Мивоавур (Miðvágur, []; Midvåg) у Фареры сакъадæхты хъæу, Воары сакъадахыл. Уый у Воары стырдæр хъæу. Цæрджыты нымæц: 981 адæймаджы (2002).
Того
Административон дих
thumb|left|200px|Тогойы административон картæ thumb|300px|right thumb|right|300px|Тоголезаг сылгоймæгтæ thumb|right|200px|Тогойы картæ
Виарайи
Категори:Фареры сакъадæхты сахартæ æмæ хъæутæ
Цæлыкк
Цæлыкк у хъæу Цæгат Ирыстоны Рахизфарсы районы.
Забавушкæ
Музейы фæлварæнтæ паддзахады æххуыс æмæ президентон грант самал кæнын фæкъуыхцы сты. Организацийы разамонæг нæ комы музейы аивадзонджыты социалон-дæсныйадон хызмæ бахизын кæнын.
Боливар (штат)
Боливар (Bolívar) у Венесуэлæйы 23 штаттæй иу. Æрбынат кодта паддзахады скæсæны. Штаты сæйраг сахар у Сьюдад-Боливар.
Категори:Венесуэлæйы штаттæ
Дзаболаты Хазби
Сфæлдыстад
Поэты уацмысты фыццаг æмбырдгонд «Хæс» рацыдис 1960-æм азы. Дзаболаты Хазби литературæмæ куы æрбацыдис, уæдмæ йæм уыдис уæнгдыхæй фæллойгæнæджы стыр фæлтæрддзинад, æмæ уымæн йæ фыццаг чиныджы стыр бынат бацахста фæллойы темæ, æрзæткъахджытæ æмæ геологты куыст. Йæ дыккаг æмбырдгонд «Артдзæст» рацыдис 1963-æм азы. Йæ чиныджы сæйраг мотивтæ сты адæймаджы уды сыгъдæгдзинад, уарзт, хæс. 1967-æм азы мыхуырæй рацыдис поэты ног чиныг «Къахуынæр».
Хазби ма тæлмац кодта зындгонд уырыссаг æмæ советон поэтты æмдзæвгæтæ.
Къарджиатæ
Къарджиатæ (Каргиевы) сты ирон мыггаг.
Тыбылтæ
Тыбылтæ, Тыбылатæ (Тибиловы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Гамсахурдиа, Звиад
Звиад Константины фырт Гамсахурдиа кӕнӕ Гамсахурдия (ზვიად კონსტანტინეს ძე გამსახურდია; 31 мартъийы 1939 — 31 декабры 1993), диссидент, ахуыргонд æмæ фыссæг, Советон Цæдисы фехæлды фæстæ Гуырдзыстоны фыццаг президент. Уыцы бынатыл йæ раивта Эдуард Шеварднадзе.
Къора (Дыгуры район)
Къора (Кора) у хъæу Цæгат Ирыстоны Дыгуры районы, хъæу Къора-Урсдоны хай.
Кæриау цъупп
Кæриау цъупп у хох Хуссар Ирыстоны Урстуалты. Ис Ерманы цур.
Цъасем
Мыггæгтæ
Цъасемы цардысты Дзапартæ, Исахътæ, Беритæ.
Сæна (хъæу)
Географион бынат
thumb|left|400px|Сæнайы уынд Æрбынат кодта Сæнайы хохрæбын, Арвыкомы фæндаггæрон. Цæугæдон Терчы гуырæнмæ ’ввахс. Уæрæсеимæ цы арæн ис, уымæй 11 км хуссардæр.
Калининград
Фиппаинæгтæ
* Категори:Балты денджызы порттæ
Къахыры хох
Къахыры хох у хох Хуссар Ирыстоны. Ис Урстуалты.
Арканзас
Арканзас (Arkansas) у АИШ-ы штат 1836-æм азæй фæстæмæ.
Гæбæраты Илья
Йе ’ртыккаг симфони «Испания в огне» (Федерико Гарсиæ Лоркæйы ныхæстæм гæсгæ) ахсы йæ сфæлдыстады ахсджиагдæр бынат. Ныхæстæ æмæ зæлтæ баиугæнгæйæ йын бантыст сæ хъуыды фæарфдæр кæнын. Æвзæрдзинады ныхмæ тохы æрлæууыны фарста дзы у сæйраг мидис.
Майрæмы цъупп
Майрæмы цъупп у хох Хуссар Ирыстоны. Ис Чеселтгомы.
Чиуауæ (сахар)
Чиуа́уæ (Chihuahua) у сахар Мексикæйы цæгаты, штат Чиуауæйы сæйраг сахар (штаты дыккаг стырдæр сахар Сьюдад-Хуаресы фæстæ).
Мордови
Фиппаинæгтæ
*
Гæлиат
Æрвитæнтæ
Категори:Æрæфы районы цæрæнрæттæ Категори:Дыгуронау фыст
.de
.de у Германы уæллаг æмвæзады паддзахадон домен.
Чингисхан
Чингисхан кæнæ Чынгысхан (æцæг ном уыдис Темуджин) (райгуырдис 1162-æм азмæ ’ввæхс — амардис 1227-æм азы 25 августы) — мангойлаг хан, егъау мангойлаг паддзахады бындурæвæрæг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Азийы истори
.ar
ar
Северная Осетия
«Северная Осетия» у Цæгат Ирыстоны тæккæ популярондæр газет. Цæуы æрвылбон уырыссаг æвзагыл.
Сæйраг редактор: Александр Торин.
Æнæххæст бæрнондзинады æхсæнад
Æнæххæст бæрнондзинады æхсæнад (Общество с ограниченной ответственностью, ООО) у юридикон удгоймаджы хуыз, хæдзарадон æхсæнад.
Слово-Ныхас
«Слово-Ныхас» у Цæгат Ирыстоны фæсивадон газет. Цæуы къуыри иу хатт ирон æмæ уырыссаг æвзæгтыл.
Багратионовск
Фиппаинæгтæ
Категори:Калининграды облæсты сахартæ
.au
au
Дигори хабæрттæ
Сæйраг редактор: В. О. Пахомова.
Категори:Цæгат Ирыстоны мыхуыр Категори:Ирон мыхуыр Категори:Газеттæ ирон æвзагыл
Байкальск
Фиппаинæгтæ
Категори:Иркутсчы облæсты сахартæ
Цирохс
Фиппаинæгтæ
Категори:Æрæфы районы цæрæнрæттæ
Чысандон
Фиппаинæгтæ
Категори:Хуссар Ирыстоны цæугæдæттæ Категори:Гуырдзыстоны цæугæдæттæ
Персайнаг æвзаг
Хъæлæсонтæ
Фæцудгæ (кæнæ лæмæгъ) хъæлæсонтæ сты /e/, /æ/, /o/; æнæфæцудгæтæ (тыхджынтæ) та — /ɒ/, /u/, /i/. Лæмæгъ хъæлæсонтæ тыхджынтæй хицæн кæнынц уымæй æмæ сæм редукци æмæ фонетикон фæивдтытæ арæхдæр кæй вæййы.
Персайнаг æвзаджы ис ма дыууæ дифтонгы — /ou/ и /ei/.
Диалекттæ
Диалекты арæхдæр æмбæлынц, литературон [æ]-йы бæсты кæмæй пайда кæнынц, уыцы мыр [е], стæй бæттæн мивдисæг [-ast].
Дзурыны æвзаг
Ифтындзæггæнинаг бæттæн мивдисæг баиу вæййы номдаримæ æмæ райсы цæсгомон кæроны хуыз: Man danešju hastam — danešjuyam (Æз дæн студент), ânhâ tehrâni hastand — tehruniyand (Уыдон сты тегерайнæгтæ).
Персайнаг фыссынад
Персайнаг æвзаджы дамгъæтæ нæ дих кæнынц стыртæ æмæ гыццылтыл. Бирæ дамгъæтæ кæрæдзийæ хицæн кæнынц æрмæст диакритикон нысæнтты фæрцы.
Персайнаг алфавитæй ма пайда кæнынц æвзаг дарийыл фысгæйæ, 1930-æм азы онг та уыди таджикаг æвзагæн дæр.
Бокарёв, Евгений Алексейы фырт
Цардафыст
1921-æм азы райдианы, ахуырдзау уæвгæйæ, Бокарёв райдыдта кусын райдиан скъолайы ахуыргæнæгæй.
Зонадон æмæ æхсæнадон архайд
Бокарёв бирæ сарæзта цæмæй ССР Цæдисы эсперанто ахуыр кæныны хъуыддаг æнæзакъоныл нымад мауал уа. 1962-æм азы Фæсарæйнаг бæстæты адæмтимæ хæлардзинад æмæ культурон бастдзинæдты советон æхсæнæдты цæдисы цур сарæзтæуыд Советон эсперантистты æхсæнадæмон бастдзинæдты къамис. Бирæ рæстæджы дæргъы уый уыди эсперантистты иунæг ахæм организаци. Къамисы саразынæй лæгæн йæ амæлæты онг Евгений Бокарёв уыдис йæ сæрдар.
Икъорта
Икъорта (იკორთა) — хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы. Хъæу кæны дыууæ дихы:
317-æм аз
Амардысты
Категори:317
Неукен (сахар)
Фиппаинæгтæ
Категори:Аргентинæйы сахартæ
Муцураев, Тимур
Тимур Муцураев (Муцурай ХIамзат-кIант Темур) у зындгонд цæцæйнаг бард, зары фылдæр уырыссагау. Райгуырдис 1976-æм азы 25 июлы Грознайы сахары.
Къозы ком (Хуссар Ирыстон)
Цардысты дзы Козатæ, Айлартæ, Зассетæ, Габутæ, Хъæцмæзтæ, Хуыгатæ.
Копрæ
Копрæйы сконды ис (%):
Къодахджын
Къодахджын (Кодахджин) у хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы.
Йæхи администраци хъæуæн нæй, хауы Майрæмададжы администрацимæ.
Чегем (сахар)
Фиппаинæгтæ
Категори:Кæсæг-Балхъары сахартæ Категори:Чегемы районы цæрæнрæттæ
Исрол
Исрол (ისროლისხევი) у хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы. Ис Дуалиты хъæуæн хурныгуылæн фарс.
Къибирты Тимур
Цардафыст
Къибирты Тимур райгуырдис советон æфсады афицеры бинонты ’хсæн, Украинæйы сахар Шепетовкæйы. Йæ мад куыста ахуыргæнæгæй астæуккаг скъолайы.
Кергелен
Æппæт архипеладжы сурзæххы фæзуат у 7215 км², ома Цæгат Ирыстонæй чысыл къаддæр. Йæ сæйраг сакъадахы фæзуат та — 6675 км².
Сент-Джонс (Ньюфаундленд æмæ Лабрадор)
Фиппаинæгтæ
Категори:Канадæйы сахартæ
Аврорæ (бæхджын центр)
Истори
Центр арæзт æрцыд 2003-æм азы Наталья Денисовайы хæдзары зылд бынтыл.
13 январы
Ацы бон амардысты
Категори:Бонтæ
329-æм аз
Амардысты
Категори:329
Сент-Айвс
Категори:Англисы сахартæ Категори:Корнуоллы сахартæ
Балабаново
Фиппаинæгтæ
Категори:Калугæйы облæсты сахартæ
Комгæрон
Фиппаинæгтæ
Категори:Горæтгæроны районы цæрæнрæттæ
Спенсер, Эдмунд
Э́дмунд Спе́нсер (Edmund Spenser; райгуырд 1552, амард 1599 азы 13 январы), англисаг Сæндидзæн дуджы поэт. Тох кодта ирландиаг культурæйы ныхмæ.
Фареры сакъадæхты номхыгъд
Сакъадæхтæ аразынц 6 регионы (sýslur).
Ковбой
Гаккæвæрд
Гаккæвæрды рæстæг иу фæзындис ахæм проблемæ — иуæй-иу рæуæдæ иу фæхицæн сты сæ мадæй, кæнæ иу сæ æгæр раджы ныууагъта хъуг, уымæ гæсгæ иу нæ уыдис раиртасын — кæй родтæ сты уый. Кæй фæнды уый иу цæ æрцахста æмæ иу сыл йæхи нысæнттæ сæвæрдта. Ахæм практикæ тынг нæ цыдис сæ зæрдæмæ егъау фосы дзугтæ кæмæ уыдис уыцы фосы хицæуттæн. Уымæ гæсгæ фæстæдæр ныффидар уагæвæрд, кæцымæ гæсгæ абæрæг родты дих кодтой кæмæ цас хъуццытæ ис, уыцы пропорцитæм гæсгæ.
Владимир (сахар)
Фиппаинæгтæ
Категори:Владимиры облæсты сахартæ
335-æм аз
Амардысты
Категори:335
Сæрниз
Категори:Адæймаджы низты симптомтæ Категори:Неврологи
Шаньдун
Шаньду́н (山东, пиньинь Shāndōng) у провинци Китайы скæсæны.
Порт-оф-Спейн
Порт-оф-Спейн (Port of Spain) у Тринидад æмæ Тобагойы сæйраг сахар.
Ессентуки
Ессентуки́ (Ессентуки) у сахар æмæ курорт Уæрæсейы Стъараполы крайы.
Лонгйир
Фиппаинæгтæ
Категори:Норвегийы сахартæ Категори:Шпицберген
Огайо
Фиппаинæгтæ
*
Гуырдзыстоны адæмон кафты ансамбль
Ансамбль арæзт æрцыд 1945-æм азы Тбилисы.
Ансамблы куыстой Гуырдзыстоны ССР-ы сгуыхт артисттæ М. Мхеидзе, В. Купарадзе, Г. Сурвиладзе, Н. Лордкипанидзе, Ш. Барамидзе, В. Каландадзе, И. Такайшвили.
Ансамбль гастрольты уыди бирæ рæтты, куыд Советон Цæдисы афтæ фæсарæнты дæр: Польшæ, Румыни, АИШ, Финлянди, Франц, Чехословаки, Австри, Болгари, Венгри, Дани, Итали, Венесуэлæ, Колумби æмæ Кубæмæ.
Эритрей
Эритрей (æнæхъæн ном у Эритрейы Паддзахад, ሃገረ ኤርትራ [hagärä ertra], دولة إرتري, Dawlat Iritrīya) у паддзахад Африкæйы цæгат-хурыскæсæны, кæддæры Эфиопийы территори. Йæ сæйраг сахар у Асмэрæ.
347-æм аз
Амардысты
Категори:347
Гæды
Гæды пысылмон дины
Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
.co
.co у Колумбийы уæллаг æмвæзады паддзахадон домен.
Керколди
Ис дзы гæны æмæ гауызы индустри, хойраджы индустри, клионкæ æмæ линолеумы кондад, джиппыуадзæн индустри; й’ алывæрсты ис æвзалыйы шахтæтæ.
Звенигород
Звени́город (Звенигород) у сахар Мæскуыйы облæсты. Ис Одинцовойы сахары зылды.
Ботлихы район
Ботлихы район у Дагъистаны 42 хъæууон районтæй иу. Æрбынат кодта хæххон Дагъистаны ныгуылæны, æмарæн у Цæцæнимæ. Районы административон центр у Ботлихы хъæу.
Лæхуме
Лæхуме у цæугæдон Цæгат Ирыстоны. Уый у Хæзныдоны фæрсагдон.
Домæн æмæ æнхъарæн
Домæн æмæ ’нхъарæны цыппар бындурон æгъдауы сты:
Цыхауи
Литературæ
Категори:Цардуавæр
Калугæ
Сахар зындгонд уыд 1371-æм азæй.
356-æм аз
Амардысты
Категори:356
Желтугæйы республикæ
Фыдракæндтæ куы сарæх сты, Желтугæйы цæрджытæ сæ иумæйаг æмбырды равзæрстой сæхицæн президент — Карл Фоссе (Австри-Венгрийы æмбæстаг уыд). Фоссейы къухы бафтыд фыдракæндты нымæц фæкъаддæр кæнын.
Згъил
Фиппаинæгтæ
Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ Категори:Туалгом
Конан Дойль, Артур
Йæ номдзыддæр уацмыстæ сты детективон радзырдтæ Шерлок Холмсы тыххæй, профессор Челленджеры тыххæй зонадон-фантастикон чингуытæ. Фæлæ фыссæг йæхæдæг йæ детективтæ нæ уарзта.
Фиппаинæгтæ
Категори:Стыр Британийы фысджытæ Категори:Англисаг фысджытæ Категори:Эдинбурджы чи райгуырдис, уыдон
Цæгат Рейн-Вестфали
Цæгат Рейн-Вестфали (Nordrhein-Westfalen) у Германы зæхх. Йæ сæйраг сахар у Дюссельдорф.
Стыр Леуахи
Стыр Леуахи (დიდი ლიახვი, Большая Лиахва) у цæугæдон Хуссар Ирыстоны æмæ Гуырдзыстоны, Къуары фæрсагдон. Йæ дæргъ у ~99 километры. Цæугæдоны цыд у тагъд æмæ гуылфæг.
НормаСахар
Истори
2015-æм азы хуымгæнæны мæйы райдайæнмæ сайты регистрацигонд уыд 12 500 адæймагмæ хæстæг. Системæйы куыста 48 дохтыры. Бæрæггæнæнтæм гæсгæ сервисы историйы дæргъы уыд конд иу милуанæй фылдæр туджы сæкæр цас и, ахаем бæрстытæ.
Критикæ
2013-æм азы проект бæрæггонд æрцыд Морозовы номы сывæллæтты клиникон горæтаг рынчындоны æмæ Оттойы номы Мæскуыйы НИИ акушердзинады æмæ геникологийы. Дохтыртæ загътой О сервисæн, уый тыххæй фехъуысын кодтой 6-æм Æппæтуæрæсеон диабетологон конгрессы.
Фæснæл
Истори
1905-аг анзæй 1950 анзи уалæнгæ аци Æрдози бундорон цæрæг нæбал адтæй, ка си цæридæ, етæ ба адтæнцæ рæстæгмæ цæргутæ. Бельгиаг акционертæ Æрдози æгъзæлинсæн фабрикæ ку аразтонцæ, уæд си цæрунмæ æма косунмæ арæзт æрцудæй фондз дууæуæладзугон хæдзари дæр. 1905-аг анзи фабрикæ партизанти амундмæ гæсгæ пурхгонд ку æрцудæй, уæд æ аразунбæл ка куста, уонæн уордигæй ледзгæ æрцудæй. Уой фæсте бельгиæгти хæдзæрттæй медхонхи цæргутæ пайда кодтонцæ, адтæй си скъола. Октябри революций фæсте скъола фæуустурдæр кодтонцæ, уæдта ма си адтæй сæйгæдонæ, реутæ дзæбæх кæнуни туххæй санатори, милици хайадæ, цардæнцæ си геологтæ æма æндæр рæстæгмæ цæргутæ дæр.
Кард
Венгриаг æвзаджы дæр уыцы мигæнæн хуыйны кард. Иртасджытæ куыд фæзæгъынц, рагон венгриæгтæ байстой ацы дзырд алайнаг æвзагæй.
Калоты Барис
Цардафыст æмæ зонадон архайд
Мæскуыйы ма куы службæ кодта, уæд Калойы-фыртæн уыдис Паддзахадон Университеты æмæ академион институтты лекцитæ æмæ зонадон сесситæм цæуыны фадат, базонгæ зындгонд ахуыргæндтимæ. Уый сфæнд кодта йе ’ппæт тыхтæ дæр зонадон куыстæн раттын, йе ’рыгон бонты бæллиц сæххæст кæнын. Æмæ йæ къухы æфтгæ дæр бакодтой — ссис ССР Цæдисы зонæдты Академийы Этнографийы институты аспирант (1947). Фыццаг ын разамынд лæвæрдта ирон историк Кокиты Георгий, 1950 азæй фæстæмæ та — советон ахуыргæндты дæсныдæртæй иу — зындгонд этнограф Марк Косвен. Уый хорз зонынц æппæт дунейы дæр. М. О. Косвен стыр ахъаз фæцис Калойы-фыртæн. Барис-иу арæх дзырдта, зæгъгæ, уыцы рæстæджы Косвен мæнæн уыдис æцæг ахуыргæнæг, бирæ зонындзинæдтæ кæмæ уыдис æмæ стыр фæллойуарзон чи уыд, ахæм ахуыргонд. Уымæ æз сахуыр дæн кусын дæр æмæ зонад куыд уарзын хъæуы, ууыл дæр.
Хæрзгæнæн импульс (преми)
Преми «Хæрзгæнæн импульс» — æрвылазон уæрæсейаг преми, арæзт уыд Регионалон социалон программæты фондæй «Нæ фидæн». Дæттынц æй уæлдай æнтыстдзинады тыххæй социалон амалхъомад Уæрæсейы парахаткæныны тыххæй. Хорзæхгонд дзы вæййынц социалон амалиуæгдартæ, журналистытæ, уæлдæр ахуырдæттæ, æхсæнадон организацитæ æмæ паддзахадон оргæнты сæрглауджытæ.
Калоты Барис
Цардафыст æмæ зонадон архайд
Калойы-фырты альбом-чиныг «Ирæтты æрмæгон культурæ æмæ æрмгуысты аивад», зæгъгæ, уый дæр зынгæ бынат ахсы нæ этнографийы. Мыхуыры рацыдиc 1973 азы Мæскуыйы, ис дзы 102 таблицæйы æмбарынгæнæн тексттимæ. Ам æвдыст цæуы ирæтты цæрæнуат, дарæс, иу ранæй иннæ ранмæ ралидзыны аххоссæгтæ, хæдзары мигæнæнтæ, кусæнгæрзтæ, ингæны цыртытæ, рагон цыртдзæвæнтæ, орнамент, алдымбыдтæ...
Хæрзгæнæн импульс (преми)
Истори
2014-м азы премийн О загътой Дмитрий Медведев, Сергей Нарышкин æмæ Валентинæ Матвиенко. Иумæйаг премиалон фонд сси 2 милуан æмæ 400 мин сомы.
Калоты Барис
Цардафыст æмæ зонадон архайд
Калоты Барисы сфæлдыстады дзæвгар иртасæн уацтæ ис Нарты эпосы тыххæй. 1951 æмæ 1978 азы Абайты Васоимæ Барис цæутæ кодта Нарты кадджыты тексттæ мыхуыры рауадзынмæ, сарæзта сын комментаритæ, ныффыста сын фæсдзырд. Нарты кадджыты фæдыл Калойы-фырт цы зонадон куыстытæ ныффыста, уыдонæй иу-цалдæр сты: «Амазонкæты мотивтæ ирон Нарты эпосы», «Нарты эпосы ныффыссын æмæ ныммыхуыр кæныны истори», «Иуæй-иу этнографион параллельтæ ирон Нарты эпосы».
Ерцъойы цад
Фиппаинæгтæ
Категори:Хуссар Ирыстоны цæдтæ Категори:Дзауы район
Бабиат
Литературæ
Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ Категори:Фаллагкомы хъæутæ
Андиаг æвзаг
Кæм цæрынц
Андиаг æвзагыл дзурынц Дагъистаны Ботлихы районы цалдæр хъæуы: Анди, Гунха, Гагатли, Муни, Кванхидатли, Зилойы, стæй сахартæ Махачкала æмæ Хасавюрты.
Диалекттæ
Андийы хъæуы ныхасыздæхты ис хъауджыдзинæдтæ сылгоймæгтæ æмæ нæлгоймæгты ныхасы. Дæнцæгæй: «дин» (æз), «мин» (ды), «гьекIа» (адæймаг), сылгоймæгтæ та дзурынц: «ден», «мен», «гьекIва».
Инкотермс
Инкоте́рмс (Incoterms, International Commercial Terms) — æхсæнадæмон уагæвæрд паддзахадон оргæнтæй, юридкион компанитæй æмæ ’нæхъæн дунейы коммерсанттæй нымад, куыд æхсæнадæмон уæййагады ’ппæты архайгæдæр терминты æмбарынкæнынад, дзырдуаты формæйы, кæцы æмхуызон æмбарын кæны æппæт арæхдæр дзургæ сæудæджерон терминтæ æддæгон уæййагады, уæлдайдæр та йæ хай франко — бæрнад уæйгæнæгæй, кæм ахизы æлхæнæгмæ, уыцы ран.
Аймара (æвзаг)
«Мах фыд» аймарагау
cami-sau alapachansa alaphansa utkamaraqui.
Amen.
362-æм аз
Амардысты
Категори:362
Ван Гог, Винсент
Фиппаинæгтæ
Категори:Францы нывгæнджытæ Категори:Нидерландты нывгæнджытæ Категори:Цæгат Брабанты чи райгуырдис, уыдон
Мосцицкий, Игнаций
Игна́ций Мосци́цкий (варианттæ: Игнатий, Игнацы, Мостицкий, Мосьцицкий; Ignacy Mościcki; райгуырдис 1867-æм азы 1 декабры, Межаново, Цеханувы повят — амардис 1946-æм азы 2 октябры, Версуа, Швейцари) уыдис Польшæйы паддзахадон архæйæг, Польшæйы президент (1926–1936) æмæ химик ахуыргонд, æрхъуыдыгæнæг, Польшæйы химион индустрийы саразджытæй иу.
Корнаг æвзаг
Æддаг æрмæг
[https://www.academia.edu/5323710/A_Brief_History_of_the_Cornish_Language_its_Revival_and_its_Current_Status Ferdinand, Siarl (2013). Brief History of the Cornish language, its Revival and its Current Situation. E-Keltoi, Vol. 2, 2 Dec. pp. 199–227]
Цъоис
Цардысты дзы Биазыртæ, Тедетæ, Кæркуыстæ, Гуыбетæ, Багатæ. Ныр дзы цæрæг нал ис.
Брытъиаты Созырыхъо
Брытъиаты Созырыхъо уыдис аргъæуттæ фыссæг. Фыста ирон æмæ уырыссаг æвзагыл. Йæ аргъæутты бындур уыдысты фольклорон мотивтæ. Брытъиайы-фырты аргъæуттæ бирæ хæттыты рацыдысты хицæн чингуытæй ирон, уырыссаг, гуырдзиаг, украинаг æвзæгтыл Ленинграды, Киевы, Дзæуджыхъæуы æмæ æндæр сахарты.
Йæ æнтыстджын литературон архайды тыххæй Брытъиаты Созырыхъо хорзæхджынгонд æрцыдис Кады нысаны орденæй.
Хадзы-Мурат
Уый уыд Шамилы наибтæй тæккæ хуыздæр æмæ йын лæггад кодта суанг йæ мæлæты онг.
Æрмæг
Категори:Дагъистаны истори Категори:Кавказы хæст Категори:Хунзахъы районы чи райгуырдис, уыдон
Хи куыстыл архайæг сылгоймæгты ассоциаци
Истори
2008-æм азы Ассоциацийы уæнгты нымæц фæфылдæр 966 139 адæймаджы онг, 2010-æм азмæ ссы милуанæй фылдæр, 2012-æм азы та иу милуан æмæ 400 мин адæймагæй уæлдæр ахызт.
Ижевск
Ижевск фæзынд 1760-æм азы куыд æфсæны завод. 1807 азæй фæстæмæ хæцæнгæрзтæ дæр дзы кодтой. Ныр дæр ахсджиаг индустриалон центр у: размæцыд дзы сты хæдтулгæаразæн, хæцæнгæрзы индустритæ, «Ижнефтемаш»-ы аразынц нефткъахджытæм алыхуызон машинæтæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Удмуртийы сахартæ
375-æм аз
Амардысты
Категори:375
Мтацъминда (пантеон)
Æрбынат кодта, Мтацъминдайы хохы фахсыл Сыгъдæг Давиды номыл цы аргъуан ис («Мамадавити»), уый алфамбылай территорийыл. Официалон æгъдауæй байгом чындæуыд 1929-æм азы.
Сахарæ
Сахарæйы ис, йæ бæрзæнд 180 метры кæмæн у, ахæм бархантæ (змисы обæуттæ). Æдзæрæграны фылдæр хай змисджын нæу, фæлæ у, хамадæ кæй хонынц, ахæм — ома дурджын быдыр (Сахарæйы 70% бæрц).
Косовскæ-Митровицæ
Ныртæккæ хид Ибары сæрты Митровицæ дих кæны дыууæ хайыл: сербаг (сахары цæгат хай) æмæ албайнаг (хуссар хай).
Упсала-Цирк
Истори
«Упсала-Цирк»-æн бындур æвæрд уыд 2000-æм азы Бетъырбухы немыцаг студенткæ Астрид Шорн æмæ театралон режиссёр Лариса Афанасьевайæ. Уыдон æмбырд кодтой æвæгæсаг рынчын савæллæтты коррекцион скъолаты, милицæйы сывæллæтты уатты æмæ тæккæ уынгты. Шорн сси проекты идейон разæнгардгæнæг, агуырдта циркæн тренерты æмæ æхцайы фæрæзтæ, æрвыста фыстæджытæ алыхуызон фондтæм, кодта æппæт организацион куыст. Шорны фæрцы цирк райста æхца Герман æмæ Францæй. Афанасьевæйæн бабар кодтой æвæрдты аивадон хай, стæй режиссурæ. Цыппар мæйы фæстæ æвæрд æрцыд фыццаг номер «Зæрдæйæ фехъуысын», труппæ рацыд Берлины циркон фестиваль Cabuwazi-йы æмæ сси йæ лауреат. Фыццаг рæстæг цирк йæ æвæрдтæ æвдыста фылдæр Европæйы, европæйаг хæрзгæнæн фондты æххуысæй. 2005-æм азы организацыйы уыд æртæ къорды артистытæ, архайдтой дзы 30 сывæллоны, мæйы бюджет та фæфылдæр и 5000 доллæрæй. «Упсала-Цирк» хорзæхгонд уыд æхсæнадæмон циркон фестивалы премийæ Мюнхены.
Архайд
Циркы рауагъдонтæ ахуыр кæнынц иннæты акробатикон дæсныйадыл училищæты, бацæуынц уæлдæр ахуырдæттæм. Йууæй-иутæ ист сты стажировкамæ «Фрателлинийы академимæ» — зындгонд циркон айвады скъола Парижы.
Дунай
Этимологи
Дунайы нæмттæ сты Dunăre, Duna, Donau, Dunav, Дунав, Dunav, Dunaj, Дунав, Дунай, Danubius, Danuvius.
Чаморро, Виолетæ
Виолетæ Чаморро сарæзта йæхи фонд (Fundación Violeta Barrios de Chamorro), уыцы организаци æххуыс кæны ныхасы сæрибарæн, суинаг журналисттæ разæнгард кæны, тох кæны мæгуырдзинады ныхмæ.
Домбай
Дзырд
Дзырд домбай ис кавказаг адæмты æвзæгтæй бирæты. Асыйаг (балхъайраг) æмæ хъæрæсейаг æвзæгтыл хъуысы доммай, кæсгонау — домбей, гуырдзиагау — домба (დომბა), свайнагау — домбæй æмæ амоны æрмæстдæр зубр. Сари ныртæккæ дæр стыр æмæ тыхджын богъы хонынц домбай.
.cy
.cy у Кипры уæллаг æмвæзады паддзахадон домен.
Веракрус (штат)
Фиппаинæгтæ
Категори:Мексикæйы штаттæ
Братск
Фиппаинæгтæ
Категори:Иркутсчы облæсты сахартæ
Сыбираг-тæтæйраг æвзаг
Сыбираг-тæтæйраг æвзаг у Сыбыры тæтæйрæгты æвзаг. Ахуыргæндты иу хаймæ гæсгæ хицæн æвзаг нæу, фæлæ хауы тæтæйраг æвзаджы скæсæйнаг диалекттæм.
Сæйраг сахар
Уæрæсейы Федерацийы сæйраг сахар у Мæскуы. Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы сæйраг сахар та у Дзæуджыхъæу.
Категори:Сахар Категори:Паддзахад
.su
.su у Советон Цæдисы уæллаг æмвæзады паддзахадон домен.
Санто-Доминго
Категори:Доминиканæйы Республикæйы сахартæ
Атлантикон фурд
Атлантикон фурд кæнæ Атлантикон океан у дунейы стырдæр фурд Сабыр фурды фæстæ. Йæ фæзуат у 106,4 млн км².
Этимологи
Атлантикон фурды ном баст у рагон грекъаг ныхасимæ æмæ нысан кæны «Атласы хæхты денджыз».
Катайск
Катайск (Катайск) у сахар Уæрæсейы Курганы облæсты. Цæрынц дзы 15,2 мин адæймаджы.
Сардыдон
Сардыдон, дыгуронау Сардидон у цæугæдон Цæгат Ирыстоны. Уый у Айгомæджы доны фæрсагдон.
Дзержинск (Дæллаг Новгороды облæст)
Ис дзы хахх Мæскуы — Дæллаг Новогороды æфсæнвæндаджы станцæ.
Сомоса Портокарреро, Анастасио
Анастасио Сомоса Портокарреро (райгуырдис 1951-æм азы 18 декабры Майамийы) у Никарагуæйы фæстаг диктатор Анастасио Сомоса Дебайле æмæ йæ АИШ-æй хаст ус Хоуп Портокарреройы хистæр фырт. Сомосаты фæткмæ гæсгæ хъуамæ йæ фыды фæстæ хицауиуæг райстаид, фæлæ революци тагъддæр æрцыдис.
1323-æм аз
Амардысты
Категори:1323
1325-æм аз
Амардысты
Категори:1325
Хъарадзаутæ
Фиппаинæгтæ
*
Курдаг адæм
Курдæгтæ (کورد / Kurd) сты ирайнаг адæмтæй иу. Сæ фылдæр хай цæры Турк, Иран, Ирак æмæ Сирийы.
Дзампатæ
Рацыдысты Хуссар Ламардонæй Дæргъæвсы комы.
Когалым
Фиппаинæгтæ
Категори:Ханты-Мансийы автономон зылды сахартæ
Сталинграды Мадоннæ
Нывы дарддæры хъысмæт
Тъæнджы мæйы 13 боны, 1943 азы ныв «Сталинграды Мадоннæ» æрхъуылайы раласта фæстаг хæдтæхæджы цæф булкъон. Уыцы бынат, кæм уыд фыст ныв, къуырийы фæстæ ныппырх бомбæты бын. (Курт Ройбер уыцы рæстæджы уыд æфсæдты рынчындоны).
Уанел
Фиппаинæгтæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
404-æм аз
Амардысты
Категори:404
Ламбарайи
Ламбарайи (Lambareiði; []; Lambaejde) у Фареры сакъадæхты хъæу Эстуройы сакъадахыл. Цæрджыты нымæц: 10 адæймаджы (2007).
Киреев, Феликс Сергейы фырт
Киреев Феликс Сергейы фырт (райгуырдис 1972-æм азы 10 июны Дзæуджыхъæуы ) у Цæгат Ирыстоны зындгонд æмæ, Дзæуджыхъæуы топонимикæйы къамисы уæнг , Дзæуджыхъæу æмæ Аланийы епархийы къæнцылары сæргълæууæг.
1997-æм азæй райдыдта йæ уацтæ уадзын газетты. Фыццаг куыста газет «Слово-Ныхас»-ы уацхæссæгæй, стæй редакци кодта газет «Терский казак» (Терчы хъазахъхъ). У Уæрæсейы журналиссты цæдисы уæнг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæгат Ирыстоны историктæ Категори:Цæгат Ирыстоны журналисттæ Категори:Дзæуджыхъæуы чи райгуырдис, уыдон
Тебриз
Фиппаинæгтæ
*
Нымæц
Нымæцты хуызтæ
Ныцмæцтæй æвзарынц цалдæр æмбырды. Ныртæккæ æппæты уæрæхдæр классификацимæ гæсгæ нымæцтæ вæййынц натуралон, æгас, лыстон, бæлвырд æмæ комплексон.
406-æм аз
Амардысты
Категори:406
407-æм аз
Амардысты
Категори:407
Тибсыли
Тибсыли у æдзæрæг хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Ис Туалгомы.
Монпелье
Монпелье́ (Montpellier, Montpelhièr) у сахар Францы хуссары, Эройы департаменты административон центр.
Ныгуылæн Финлянди
Ныгуылæн Финлянди (Länsi-Suomen lääni, Västra Finlands län) у Финляндийы кæддæры губернæ.
Æвзаджы хъахъхъæды къæпхæнтæ
Æвзаджы хъахъхъæды (æнæфыдбылызы) къæпхæнтæ (Степени сохранности языков; Levels of endangerment), зæгъгæ, афтæ хуындæуы, æвзæгтæ цы уавæры сты, уый бæрæг кæнынæн ЮНЕСКО цы шкала рæгъмæ рахаста, уый. Уыцы шкалайæ ма спайда чындæуыдис, ЮНЕСКО кæй рауагъта, уыцы Æвзæгты сырх чиныджы.
'''1а. «Гæнæн ис æмæ фесæфтис»' (possibly extinct; возможно вымершие языки'') — ацы æвзæгтæ хæстæг ивгъуыды æнæмæнг цардæгас уыдысты, фæлæ сæ ныртæккæйы уавæры тыххæй бæлвырд информаци нæй. Зæгъæм, ахæмтæм бахæссæн ис ныгуылæн манси, кападокиаг, ферган-кыпчакаг æвзæгтæ, стæй уйгураг æвзаджы хотойнаг этнолект.
Бретонаг адæм
Бретонæгтæ (Brezhoned, Bretons) сты кельтаг адæм, Бретаны бындурон адæм.
Категори:Бретань Категори:Францы адæмтæ
Къала
thumb|right|170px|Хъалац Къала, (Stannum — Sn) у элементты периодон системæйы 50-æм химион элемент, æвзистхуыз згъæр.
Шеварднадзе, Эдуард Амвросийы фырт
1985-1990 уыдис Советон Цæдисы æддаг хъуыддæгты министр, Политбюройы уæнг. 1995—2003 та — Гуырдзыстоны президент. 2003-æм азы 23 ноябры президенты бынатæй ацыдис.
Шеварнадзейæн ис чызг æмæ лæппу.
Стыр Новгород
Фиппаинæгтæ
Категори:Новгороды облæсты сахартæ
Сæргæхц
Категори:Анатоми
Хойвуйк
Хойвуйк (Hoyvík, []; Højvig) у Фареры сакъадæхты æртыккæгæм стырдæр сахар (Торсхавн æмæ Клаксвуйчы фæстæ). Цæрджыты нымæц: 3 273 адæймаджы (2007). Ныртæккæ Хойвуйк у Торсхавны горæтгæрон.
Махачкала
Махачкала у Дзæуджыхъæуы æфсымæрон сахар.
Истори
Махачкалайы бындур æвæрд æрцыд 1844-æм азы, уæд уыдис Уæрæсейы æфсæддон фидар, хуындис Петровское (хохæгтæ йæ хуыдтой Анджи-Кала). 1857 азы фидар райста сахары статус, æмæ йын радтой ног ном — Порт-Петровск. Сахары ном уыдис баст ахæм таурæгъимæ: 1722 азы Пётр I йе ’фсадимæ Персимæ куы цыдис, уæд ацы бынаты йæ фæллад уагътой.
Харбал
Категори:Ленингоры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Мæхæмæттæ
Фиппаинæгтæ
*
1333-æм аз
Амардысты
Категори:1333
Цыбыртæ
Фиппаинæгтæ
*
Хъумбала
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Тираннозавр
Категори:Палеонтологи
Деметæ
Фиппаинæгтæ
*
Мурманск
Му́рманск, вариант — Мурмæнск у Мурмансчы облæсты сæйраг сахар, Уæрæсейы ахсджиагдæр порттæй иу.
Тихуанæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Мексикæйы сахартæ
Мелон период
Категори:Геологи Категори:Палеонтологи
Арагуи
Фæрсæгдæттæ
Категори:Гуырдзыстоны цæугæдæттæ Категори:Хъуды комы цæугæдæттæ
Лужицæ
300px|thumb|Лужицæ Европæйы картæйыл 200px|thumb|Лужицæйы тырыса 200px|thumb|Лужицæйы герб Лу́жицæ, Ла́узиц (Lausitz, Łužica, Łužyca, Łużyce, ) у бæстæ Германы скæсæны (Саксони æмæ Бранденбург) æмæ Польшæйы хуссар-ныгуылæны.
Æддаг æрмæг
Категори:Саксони Категори:Бранденбург
Томайтæ
Томайтæ (Томаевы) сты ирон мыггаг.
Индийы фурд
Цæгатырдыгæй арæнгонд у Азийы континентæй, ныгуылæнырдыгæй — Аравийы æрдæгсакъадах æмæ Африкæйæ, скæсæнырдыгæй — Индокитай, Зонды сакъадæхтæй, хуссарырдыгæй — Хуссар фурдæй. Индийы æмæ Атлантикон фурдты ’хсæн арæн цæуы скæсæн дæргъады 20 градусыл, Индийы æмæ Сабыр фурдты арæн — скæсæн дæргъады 147 градусыл.
431-æм аз
Амардысты
Категори:431
Згъуыбир
Мыггæгтæ
Згъуыбиры цардысты Саулохтæ æмæ Хæныкъатæ.
Сандинисттæ
Категори:Политикон партитæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Никарагуæйы истори
Грозна
Истори
2008-æм азы октябры Грознайы байгом Европæйы стырдæр мæзджыт — «Цæцæны зæрдæ». Мæзджыт хæссы президент Ахмат Кадыровы ном. Мæзджыты аразынæн стыр æххуыс кодтой туркæгтæ: йæ къултæ сты туркаг мармæрæй æмбæрзт, мидæгæй дзы ис туркаг фирмæ «Устун Авизе»-йы конд 36 люстрæйы. Мæзджыт цы зæхх ахсы, уымæн йæ фæзуат у 14 гектары.
Дæргъ таг
Дæргъ таг, дыгуронау Дæргъ тагæ у цæугæдон Цæгат Ирыстоны Æрæфы æмæ Дыгуры районы. Уый у Хусфæрæчы фæрсагдон.
Дыгургом
Комы рагон ном — Сафири ком.
Нымæт (хъуымац)
Нымæт (хъуымац) у уæрст хъуынæй кæнæ синтетикон фæскъауæй конд æнгом хъуымац.
Социалон амалхъомад Уæрæсейы
Паддзахадон æххуыс социалон амалхъомадæн классикон — уæрæх æмбарынады Уæрæсейы нæй нæдæр закъондæттæг, нæдæр æххæстгæнæг æгъдауы мидæг.
Санибагом
Санибагом (Санибанское ущелье) у ком Цæгат Ирыстоны Горæтгæроны районы.
Социалон амалхъомад Уæрæсейы
Барадон регуляци
— медицинон, протезно-ортопедикон кондад æмæ (кæнæ) арæзынад, автомототранспорт æмæ ахæм æрмæджытæ бафтаугæйæ, кæцытæй ис спайдагæнæн æрмæст инвалидты профилактикæйы кæнæ реалибитацийы;
Паддзахадон æмæ регионалон æххуыс
Ярославлы облæсты сарæзти Ярославлы регионалон æхсæнадон организаци «Социалон æмбæлады центр» (http://www.csp-yar.ru). Центры хæслæвæрдтæй сæ иу у — регионы НКО-ты архайдæн рæувадат уавæртæ аразын, хæрзвадат нормативон базæ саразгæйæ, хицауады æмæ æхсæнады ныхасы фæзуаты куыст сцырын кæнын, НКО-тæн хицæн ДзИФ саразын, æмæ ма ноджы æвæрцон æххуыс Ярославлы облæсты НКО-тæн.
Афæлгæст
Уæрæсейы социалон амалхъомадæн кæд ис истрион уидæгтæ, уæддæр 2015 азмæ бынтæ нæ ауагътой, йæ æгъдаумæ гæсгæ та цы амалхъомадгæнджытæ архайын, уыдон сты тынг цъус. Уый æвдыст цæуы фылдæр дзыллон æнкъуыстæ нæ, фæлæ хицæн фæндтæй.
Нефтеюганск
Нефтеюга́нск (Нефтеюганск) у сахар Уæрæсейы Ханты-Мансийы автономон зылды. Цæрынц дзы 128,1 мин адæймаджы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ханты-Мансийы автономон зылды сахартæ
Салы быдыр
Категори:Ростовы облæст Категори:Уæрæсейы географи
442-æм аз
Амардысты
Категори:442
Æнæхин? Тынг æнæхин
Архайд
Проект аразы иугырон каналтæ хæлиу кæй кæнынц, уыцы продукцийæн, зæгъæм, керамикон, текстилон, мыхуырон æмæ хæддæснион армадзты куыстытæн. Компанийы сæйраг базайрæгтæ сты мигæнæнтæ, нывгонд æнæхин айвады стилы рынчын адæмæй: кæнынц алыхуызон тæбæгътæ, вазæтæ, керамикон æмæ авгæй сайсымæнтæ, машинæтæн сайсымæнтæ æмæ къофийы кружкæтæ. Ассортименты ма ис алыхуызон постертæ, посты къамтæ, магнитиктæ нывтимæ, футболкæтæ, сумкæтæ, дзæнгæрджытæ, кæлмæрзæнтæ, смартфонтæн агъудтæ, хъæдын æмæ алыгæй конд чындзытæ. Арæх саразынц равдыстытæ, презентацитæ, армукъатæ. Уым куыстуаты кусджытæн вæййы гæнæн равдисын сæ нывтæ, алыхуызон арт-объекттæ кæй фæнды, уыдонæн. Фæнды ма цæ Мæскуыйы саразын хыз цалдæр армыдзæй.
Нижнекамск
Фиппаинæгтæ
Категори:Тæтæрстаны сахартæ
Путин, Владимир Владимиры фырт
Карьерæ
2008-æм азы йæ дыккаг æмгъуыд куы фæцис, уæд ацыдис президенты бынатæй æмæ ног президент Дмитрий Медведевы равзæрсты фæстæ райдыдта кусын Уæрæсейы хицауады сæрдарæй (премьер-министрæй).
Ир (субэтникон къорд)
*
446-æм аз
Амардысты
Категори:446
Эйнштейн, Альберт
Альберт Эйнштейн (Albert Einstein ; 1879—1955) уыд зындгонд америкæйаг физик, Нобелы премийы лауреат (1921).
Фисынмæдзæуджытæ
Астæуккаг æнусты араббаг астрономтæ Фисынмæдзæуджыты авд стъалыйæн æрхъуыды кодтой сæрмагонд нæмттæ дæр:
Гудиашвили, Ладо
Сфæлдыстад
Ладо Гудиашвилийы сфæлдыстады цæвиттойнаг миниуæг у йæ нывты техникон æмæ жанрон алыхуызондзинад. Ладо ныв кодта сойæ, гуашæй, акварелæй, арæзта къулнывтæ, графикæнывтæ, пайда кодта æмхæццæ техникæйæ. Йæ нывты ’хсæн ис портреттæ, пейзажтæ, историон, аллегорион, мифологион æмæ политикон нывтæ, эпикон æмæ лирикон куыстытæ, фæлæ уæддæр йæ стиль зынбазонæн нæу.
1900
1900 1900 1900 sah:1900 сыл 1900
Дуглас (сакъадах Мэн)
Дуглас (Doolish; Douglas) у сакъадах Мэны сæйраг сахар.
Пермы край
Фиппаинæгтæ
*
1902
1902 1902 1902 sah:1902 сыл 1902
Дзрисса
Истори
Артынесмæ хæстæг Дзриссайы цардысты Отартæ. Буц уыдысты сæ галуанæй æмæ сæ бирæ фосæй.
Луийы номыл квартал
Истори
Центры агъуыст барухс кодта Митрополит Пензенский æмæ Нижнеломовский Серафим.
Типографи
Фыццаг куысты бынат инвалидтæн ссардæуыд хæрзгæнæн фонд «Благовесты» типографийы, кæцыйæ «Лаборатория Касперского» балæвæрдта 15 компьютры. Фæстæдæр организацийы типографи баиу кодтой Пензæйы æмæ Нижнеломовскы епархийы типографиимæ. Кондад ахастой епрахиалон управленийы афтид бынатмæ. Уый фæхуыздæр кодта уавæртæ.
1347-æм аз
Амардысты
Категори:1347
Баренцбург
Цæрджытæ
thumb|left|250px|
1349-æм аз
Амардысты
Категори:1349
Покахонтас
Категори:Индейæгтæ
Памплонæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Испанийы сахартæ
6 январы
6 январы, иронау тъæнджы мæйы 6-æм бон — азы 6-æм бон.
29 октябры
Ацы бон амардысты
Категори:Бонтæ
1915
1915 1915
460-æм аз
Амардысты
Категори:460
Кристангтæ
Кристангты къаннæг коммунæтæ ныры онг ма ис Индийы, Шри-Ланкайы, Малайзийы æмæ Индонезийы иуæй-иу облæстыты.
30 октябры
Ацы бон амардысты
Категори:Бонтæ
Гуыбатæ
Гуыбатæ (Губаевы) сты ирон мыггаг.
Бад
Бад кæнæ Бадыхъæу у хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Ис Уæлладжыргомы. Бады хъæуæй Бæрзджын рагъыл къахвæндаг уыдис Буронмæ.